text:
Her geçen gün bizi bahar saýlawlaryna — 25-nji martda geçiriljek Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlaryna ýakynlaşdyrýar.
Saýlawlaryň geçirilişine gözegçilik etmek üçin milli synçylaryň 4072-si bellige alyndy. Şeýle hem bu saýlawlaryň geçirilişine syn etmek üçin abraýly halkara guramalaryndan uzak möhletleýin synçylar ýurdumyza gelip başladylar. Olaryň netijeli işlemekleri üçin oňyn şertler döredildi.
Häzirki wagtda Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň edarasynda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň halkara synçylar wekiliýetiniň merkezi hereket edýär. Öz işine mart aýynyň 5-inden girişen bu synçylar Aşgabat şäherindäki we welaýatlardaky saýlaw uçastoklarynda saýlawlara görülýän taýýarlyk işleri bilen işjeň tanyşýarlar. Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň synçylarynyň işi saýlawlaryň Türkmenistanyň kanunlaryna, şeýle hem ykrar edilen halkara hukuk ýörelgelerine laýyk geçirilýändigine gözegçilik etmekden ybaratdyr.
Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň halkara synçylarynyň düzüminde Azerbaýjan Respublikasyndan, Belarus Respublikasyndan, Ermenistan Respublikasyndan, Russiýa Federasiýasyndan, Gazagystan Respublikasyndan, Gyrgyz Respublikasyndan, Täjigistan Respublikasyndan, Özbegistan Respublikasyndan, şeýle hem GDA-nyň Parlamentara Assambleýasyndan synçylaryň bolmagy, ÝHHG-niň Adam hukuklary we demokratik institutlary boýunça býurosyndan, Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasyndan, Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasyndan wekilleriň gatnaşmagy bu syýasy çäräniň açyklyk we aýanlyk şertlerinde, ösen dünýäniň talaplaryna laýyk derejede geçiriljekdigini äşgär edýär.
Amerikanyň Birleşen Ştatlaryndan, Awstriýa Respublikasyndan garaşsyz synçylar, Eýran Yslam Respublikasynda, Owganystan Yslam Respublikasyndan, Türkiýe Respublikasyndan, Hytaý Halk Respublikasyndan, Birleşen Arap Emirliklerinden bu saýlawlara gatnaşjak synçylar hem saýlawlaryň ösen dünýäniň talaplaryna laýyk derejede geçirilişine syn ederler.
Merkezi saýlaw topary.


c: text/html

text:
hyzmatlarymyz
- › Hyzmatlarymyz
- › Raýatlara
- › Telekeçiler we edara görnüşli taraplar
- › Hyzmat ediş nokatlar
- › Pul geçirimler
SWIFT
SWIFT töleg ulgamy
Türkmen-Türk paýdarlar täjirçilik banky tarapyndan müşderileriň tabşyryklary boýunça geçirilýän amallaryň (tölegleriň) tizligini artdyrmak we ygtybarlylygyny has ýokarlandyrmak bilen baglanyşykly seljeriş işleri geçirilýär. Munuň bilen baglanyşyklylykda, birinji derejeli daşary ýurt banklarynda habarlaşyk (aragatnaşyk) hasaplarynyň açylmagy we Bankyň halkara SWIFT ulgamyna goşulmagy netijesinde, berilýän hyzmatlaryň has kämil bolmagy, ýerine ýetirilýän bank amallarynyň halkara standartlarynyň derejesine ýetirilmegine we müşderileriň hasaplaşyklarydyr tölegleriniň has çalt amala aşyrylmagy baradaky islegleriniň doly kanagatlandyrylmagy üpjün edilýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gepleşikler
"Eýranda mundan soň nämeleriň boljakdygy. Aksiýalaryň gerimi ýaýbaňlanarmy, ýa-da bes edilermi?"
Ýyldyrym Beýazyt uniwersitetiniň Syýasy ylymlar fakultetiniň dekany Professor Kudret Bülbüliň mesele baradaky synyny dykgatyňyza ýetirýäris
Türk dünýäsiniň tapawutly ýerlerinden bize gelip gowuşan möhüm wakalar bilen bagly habarlar
Türk dünýäsiniň tapawutly ýerlerinden bize gelip gowuşan möhüm wakalar bilen bagly habarlar
Türk dünýäsi üçin milli oýanyşyň iň esasy simwollaryndan biri Gaspyraly Ysmaýyl
Türk dünýäsiniň tapawutly ýerlerinden bize gelip gowuşan möhüm wakalar bilen bagly habarlar
Özbek lideriniň Türkiýä guran resmi sapary we Türkiýe-Özbegistan gatnaşyklary
Geçen hepde Türkiýede iňňän möhüm maslahatlardan biri geçirildi. Maslahatyň ady “Halkara Medeniýet Geňeşi.”


text:
Gurulýar binalar-özgerýär durmuş
Watana , halka bähbitli her bir ýagşy tutum , iş alkyşa mynasyp. Bina gurmak ýagşy amallardan biridir. Ýurdumyz gün-günden ösýär, özgerýär, barha gözelleşýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň parasatly we öňdengörüjilikli ynsanperwer syýasaty esasynda berkarar Watanymyz giň möçberli özgertmeleriň aýdyň ýoly bilen belent sepgitlere barýar.Halkymyz bagtyýar we agzybir eşretli durmuşyň hözirini görüp ýaşaýar.
Milli Liderimiziň baştutanlygynda Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan döwletimiziň alyp barýan içeri we daşary syýasaty , amala aşyrylýan beýik özgertmeler , il-ýurt bähbitli , halkara ähmiýetli taslamalar merdana halkymyzyň , ýurdumyzyň we tutus adamzadyň abadançylygyna hem-de durnukly ösüşini üpjün etmäge gönükdirilendir.Şeýle taslamalar esasynda biziň Saýat etrabymyzyň çäginde hem uly işler alnyp barylýar. Hormatly Prezidentimiziň başda durmagy esasynda çagalaryň saglygyny berkitmek,olara döwrebap bilim we terdiýe bermek boýunça birnäçe sport mekdepleri,sport toplumlary,mekdepler we çagalar baglary gurlup ulanylmaga berildi.
Häzirki wagtda hem Saýat etrabynyň Lebaby geňeşliginiň çäginde ýokary hilli, ähli mümkinçilikleri bolan çagalar bagynyň we orta mekdebiň gurluşygy dowam edýär. Ýaş nesillerimiziň dünýä ülňülerine laýyk gelýän ylym-bilim almagy üçin ähli mümkinçilikler dörediler. Kompýuter otaglary, interaktiw tagtalar okuwçylaryň we mugallymlaryň hyzmatynda bolar. Halkymyzyň bu edilýän ajaýyp işlere buýsanjynyň we guwanjynyň çägi ýokdur.Bina gurmagyň sogap işdigine düşünýän ýurdumyzyň gurluşykçylary işiň depgini gün-günden güýçlendirýärler.
Şeýle amatlyklary döredip berýän ,ýaşlaryň bilim – terbiýe almaklary üçin gije-gündiz alada edýän Mähriban Arkadagymyza öz minnetdarlygymyzy bildirýäris.
Halkymyzyň nurana geljegi üçin hormatly Prezidentimiziň alyp barýan beýik işleriniň rowaç almagyny,janynyň sag, ömrüniň uzak bolmagyny tüýs ýürekden arzuw edýäris!


text:
Domain internetde sözleriň ýa-da sanlaryň hasaba alan atlarydyr. Web sahypalaryň bir atlary ýagny salgylary bolmalydyr. http://owrenmeli.biz bir domaindir, bu domain dns protokol bilen bir hosting hyzmatyna baglanar we ip adresler üsti bilen ýaýlyma goýberer. Her bir web sahypanyň domaini bolmak zerurdyr. Domain bolmasa web sahypalary diňe ip adresler üsti bilen işlär bu hem has köp isleg bildirilýän sistem däldir.
Domain şol bir wagtda siziň, ýa-da eýe bolan firmaňyzyň internetdäki adydyr. Internetde ýer almak isläniňizde ilki bilen domain satyn almalysyňyz. Domain ady uýgun, aňsat we ýatda saklanyljak şekilde bolmagy ähmiýetlidir. Eýesi eýe bolan firmaňyz, tanalýan familiýaňyz, markaňyz üçin domain ady almadyk bolsaňyz, iň gysga wagtda almagyňyzy maslahat berýäris. Häzirki wagtda birnäçe firmalar, hususy kärhanalar muny wagtynda almadygy üçin has gymmat bahadan satyn almaga mejbur bolýarlar. Ýörite Domain alyp satanlar bu işi ýerine ýetirýärler. Bir firmanyň açylandygyny görüp şol firma degişli domain satyn alyp firma gymmat bahadan satýarlar.
Domainlar umuman iki topara bölünýärler:
1.Halkara domainler:
Bu görnüşli domainler ABŞ-den ICAAN-a registrasiýaly firmalardan alynýar. Bu domanlerde ilki registrasiýa bolan alar düzgüni bardyr. Bu näme diýmek? Size ýa-da firmaňyza uýgun bir domaini sizden öň her haýsy birisi registrasiýa etmedik bolsa adyňyza registrasiýa edip bilersiňiz. Eger alynan bolsa ýa alan kişi bilen habarlaşyp gymmat bahadan satyn almaly bolarsyňyz ýa-da başga bir atda täze bir domain alarsyňyz. Bu domainleriň beýleki bir üýtgeşikligi registrasiýa wagtynda hiçbir dokument islenmedigidir. Muňa günlük durmuşda ulanýan sözleriňizden, şäher atlaryna, ýyldyzlaryň atlaryna çenli “her dürli” domain bolup ýatda saklanýar. Näme üçin ýatda saklanýar diýip soragyňyz bar bolsa jogaby şu: ähli domainler geljekde gerek bolar düşünjesi ýüzünden ýatda saklanýandyr. Ýagny geljekde gaty köp pul bolar düşünjesi bilen. Halkara domainler atlaryna görä bölünerler. iň köp isleg bildirilýänler .com .net we .org-dyr.
2.Geografiki domainler:
Bu domainler hem halkara domainler ýaly şol bir atlara eýedir (.com .net we .org). Aralaryndaky tapawut bolsa, bu domainlerde hasaba alynýan ýurdyň internet ady ýurdyň soňuna geler. Mysal üçin domaini Türkmenistandan alan bolsaňyz domainiň soňuna Türkmenistanyň internetdäki uzatmasy .tm goşular. Bu domainleri hasaba almak üçin dökümentler gerekdir. Bu görnüş domainlerde kim birinji registrasiýa etse şol almaly diýen zat ýokdyr. .tm uzatmasyny berilýän ýerlerde resmi şekilde berilýändir.
Domain uzatmalaryň manylary.
Her bir domain uzatmalaryň aslynda öz manysy bardyr.
.com – Söwda üçin döredilsede häzirki wagtda her dürli sahypalarda ulanylýandyr. Iňlisçede “commercial” manysyny berýändir. Söwda diýmek.
.net – Iňlisçede ulgam, tor manysyny berýändir. Iňlisçe “network”
.org – Guramalar üçin ulanylýandyr. Organization sözüniň üç harpy ulanylandyr.
.biz – Iş üçin döredilendir. Bussiness sözüniň gysgaltmasydyr.
.info – Maglumat manysyny berýändir. Information sözüniň gysgaltmasydyr.
.pro – Professional- Ussat manysyny berýändir. Professional sözüniň gysgaltmasydyr.
.name – Atlar üçin bu uzatma ulanylýandyr. Iňlisçede “nickler” sözünden döredilendir.
.edu – Bilim üçin döredilendir. Iňlesçede “education” sözüniň gysgaltmasydyr.
.gov – Döwlet edaralanyň domain uzatmasydyr. “government” sözüniň gysgaltmasydyr.
3,321 gezek okaldy


text:
Şu gün — 2-nji iýulda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Gruziýa döwlet sapary başlanýar. Bu sapar dostlukly döwletiň Baştutany Giorgiý Margwelaşwiliniň çagyrmagy bilen amala aşyrylýar.
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 27-nji iýunda geçirilen göçme mejlisinde bellenilişi ýaly, Tbiliside geçiriljek ýokary derejedäki türkmen-gruzin duşuşygy däbe öwrülen dostlukly döwletara gatnaşyklaryny has-da berkitmegiň ýolunda nobatdaky möhüm ädim bolup, deňhukuklylyk, özara bähbitlilik we uzakmöhletleýin esasda guralýan hyzmatdaşlygy ösdürmäge ýardam etmelidir.
Iki ýurduň Liderleri öňde boljak duşuşygyň çäklerinde özara gyzyklanma döredýän halkara syýasatynyň möhüm ugurlaryny, türkmen-gruzin hyzmatdaşlygyny ösdürmegiň mümkinçiliklerini öz içine alýan meseleleriň giň toparyny ara alyp maslahatlaşmagy göz öňünde tutýarlar. Şol hyzmatdaşlyk birnäçe kesgitleýji ýagdaýlary, ilkinji nobatda, Türkmenistanyň hem-de Gruziýanyň milli bähbitlerini we döwlet ösüşiniň ileri tutulýan ugurlaryny nazar almak bilen guralýar.
Gol çekilmäge taýýarlanylýan möhüm resminamalar Türkmenistanyň we Gruziýanyň özara bähbitli döwletara gatnaşyklaryny giňeltmegi ugur edinýändigine aýdyň şaýatlyk edýär. Şol resminamalar hyzmatdaşlygyň kadalaşdyryjy-hukuk binýadyny giňelder we ýokary derejede gazanylan ylalaşyklary yzygiderli durmuşa geçirmek üçin oňaýly esas döreder. Bu barada Türkmen döwlet habarlar agentliginiň internet saýtynda habar berilýär.


text:
Bütindünýä saglyk guramasynyň (BSG) aýtmagyna görä, temmäki ýetişdirmek daşky gurşawa “agyr zyýan” ýetirýär. Onuň ýetişdirilmegi üçin himikatlar, energiýa, suw sarp ediýär, şeýle hem öndürilmegi we ýerleşdirilmegi howanyň hapalanmagyna sebäp bolýar.
Bütindünýä saglyk guramasynyň temmäkiniň täsirleri hakda 30-njy maýda çykaran ilkinji hasabatynda, ekologik täsirleriň çilimiň diňe tüssesiniň ýetirýän zyýanlary bilen çäklenmeýändigi aýdylýar.
Temmäkisiz düýnä gününden bir gün öň çykarylan hasabatda “Temmäkiniň döwür sikli başdan soňuna çenli howany hapalaýjy we weýrançylykly proses” diýilýär.
“Temmäki ekmek, temmäki önümlerini öndürmek, olary satyjylara ýetirmek netijesinde daşky gurşawa tokaýlaryň çapylyp ýok edilmegi, tebigy ýangyjyň ulanylmagy we zäherli galyndylaryň tebigata ýaýramagy ýaly agyr zyýanlar ýetýär” diýip, Bütindünýä saglyk guramasynyň baş direktorynyň kömekçisi Oleg Çestnow aýdýar.
Guramanyň bellemegine görä, temmäkiden ýylda 7 million adam ölýär.
Temmäki ekinine köp mukdarda himikatlar, şol sanda mör-möjek dermany, gerbisid, fungisid we mergi ýa başga keselleriň öňüni almak üçin fumigantlar gerek bolýar.
“Bu himikatlaryň aglabasy daşky gurşawa we daýhanlaryň saglygyna şeýle zyýanly welin, olar käbir ýurtlarda gadagan” diýlip, hasabatda aýdylýar.
Temmäkiniň ýapraklaryny arassalamak üçin, köp mukdarda agaç ýakylýar. Bu hem tokaýlaryň çapylyp, ýok edilmegine goşant goşýar.
Çak edilişine görä, temmäki ýapraklaryny guratmak üçin, ýylda 11.4 million tonna agaçdan peýdalanylýar, ýagny üç ýüz çilim üçin, bir daragt pida edilýär.
Dünýäde iň köp temmäki öndürýän ýurt bolan Hytaýda ýurtdaky tokaýlaryň ýylda 18 prosentiniň ýok edilmegine şu ekin sebäp diýip, hasabatda bellenýär.
Şeýle hem çilim öndürýän kärhanalaryň ýylda ýarym million tonna barabar nikotin we beýleki himikatlar bilen hapalanan galyndylary öndürýändigi, şol bir wagtyň özünde önümçilige “aşa köp suw” gerek bolýandygy aýdylýar.
Ýylda otlanýan 6 trillion çilim töwerege 3-5 million tonna zäherli gaz, şeýle hem müňlerçe tonna karsinogenik (rak keseline getirýän) himikatlary ýaýradýar.


text:
Türkmenistanda – benziniň bahasynyň ýokarlanmagynyň fonunda – hususy eýeçilikdäki transport serişdeleriniň, azyk önümlerinden etiň we plastik gaplara gaplanan suwuň bahasy gymmatlady.
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky çeşmeleriniň tassyklamagyna görä, 2-nji fewraldan başlap paýtagtdaky hususy taksiler öz nyrhlaryny tas iki ýokarlandyrdylar.
“Indi Aşgabatdaky hususy eýeçilikdäki taksiler iň kelte aralyga gitjegem bolsaň, 5 manat diýýärler. Oň bu 3 manada barabardy. Eger şol aralyk uzynrak bolsa, 7-8-10 manat diýip, öz kesgitlän nyrhyny aýdýarlar” diýip, Aşgabatda ýaşaýan synçy we ýazyjy Amanmyrat Bugaýew aýdýar.
Azatlygyň ýerli çeşmeleri bilen telefon arkaly söhbetdeş bolan käbir balkanly ýaşaýjylaryň tassyklamagyna görä, bu gymmatlama Balkan welaýatynda hem bar.
“Balkanabatda hususy taksiler arkaly şäheriň islendik ýerine gitjek bolsaň, adam başyna gündizine 1 manat, gijesine 2 manat tölemelidi. Bu nyrh tas 100% gymmatlady. Indi her bir adam gündizine 2 manat, gijesine-de 3 manat tölemeli bolýar. Hususy taksilerde Türkmenbaşynyň halkara aeroportundan şäheriň merkezine gaýtmak üçin, bir adam öň 5 manat tölän bolsa, indi bu töleg 8 manada ýetdi” diýip, adynyň efirde agzalmazlygyny soran balkanly ýaşaýjy gürrüň berdi.
Galyberse-de, aşgabatly ýazyjy Bugaýew bu gymmatlamanyň diňe şäher içinde kireý edýän hususy taksileriň nyrhynda däl, eýse welaýatlardan Aşgabada ýolagçy gatnadýan taksilerde hem göze ilýändigine ünsi çekýär.
“Balkanabatdan Aşgabada gaýdýan hususy taksiler fewral aýynyň başyna çenli her ýolagçydan 60 manat alýardylar. Indi şonuň 90 manada çykandygyny ýolagçylar gürrüň berýärler” diýip, Bugaýew belledi.
Bu gymmatlama “Haýýat”, “Ak ýol”, Arçalyk” ýaly firmalar tarapyndan öndürilýän we ýaşaýjylaryň öýlerine getirilip berilýän gazlandyrylmadyk agyz suwunda hem göze ilýär. Bu firmalar 2-nji fewrala çenli özleriniň plastik gaplara gaplanan 20 litrlik agyz suwuny 6 manatdan satan bolsa, şondan soň 8 manada barabar etdiler.
Mundanam başga, Aşgabadyň ýaşaýjylary “Gündogar” bazaryndaky gassaphanada soýlan etiň her 1 kilogramy üçin 20 manat töleýärdiler, indi bu nyrh 22-23 manada ýetdi.
Bu gymmatlamalar we munuň ilata ýetirýän täsirleri barada häzirlikçe türkmen häkimiýetleri we media serişdeleri ilat köpçüligine maglumat ýa-da düşündiriş berilmeýär. Hususy taksi eýeleri we işewürler bolsa, bu gymmatlamalaryň sebäplerini ýurtda benziniň bahasynyň ýokarlanmagy bilen düşündirýärler.
Ýatlap geçsek, 1-nji fewralda Türkmenistanda benziniň bahasy gymmatlap, ozal 1 manatdan satylan A-95 markaly ýangyjyň 1 litriniň bahasy 1,5 manada, öň 94 teňňeden satylan A-92 markaly benziniň 1litrniň bahasy 1,35 manada ýokarlandyryldy.
Türkmenistanda – benziniň bahasynyň 50% gymmatladylmagynyň fonunda – dollaryň resmi kursy 3 manat 50 teňňe möçberinde saklanyp galýan mahaly, onuň “gara bazardaky” nyrhynyň barha ýokarlanmagy hem dowam edýär.
Şu gün, ýagny 5-nji fewralda Aşgabatda dollaryň “gara bazardaky” söwdagärleri 1 amerikan dollaryny 12 manat 20 teňňeden satyn alyp, 12 manat 60 teňňe we 12 manat 80 teňňe aralygynda satýarlar.
Azatlygyň Daşoguz welaýatyndaky çeşmeleri bolsa, “gara bazarda” dollaryň türkmen manadyna görä hümmetiniň barha ýokarlanýandygyny aýdyp, 1 amerikan dollarynyň bahasynyň 13 manada ýetendigini aýdýarlar.
“Türkmenistandan alternatiw habarlar” neşiri özüniň Lebapdaky çeşmesine salgylanyp, 4-nji fewralda bu welaýatdaky “gara bazar” söwdagärleriniň 1 amerikan dollaryny 12 manat 60 teňňeden satyn alandygyny, ýöne dollaryň ýoklugy sebäpli ony satuwa çykarmandyklaryny habar berdi.
Sözümiziň ahyrynda bellesek, ýokarky ýagdaýlar Türkmenistanyň öz garaşsyzlygyna eýe bolany bäri iň agyr ykdysady krizisi başdan geçirýändigi aýdylýan we ozal mugt berlen hyzmatlaryň ýatyrylan, aýlyklaryň köplenç öz wagtynda berilmeýän, bankomatlarda nagt puluň ýetmezçilik edýän, işgärleriň köpçülikleýin işden boşadylýan we ýurtda un, şeker ýaly käbir azyk harytlarynyň gytçylygynyň dowam edýän döwründe bolup geçýär.


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
JYNSY ÝOKANÇLYKLAR: NÄDIP ÖŇÜNI ALMALY WE NÄDIP SAÝGARMALY? – DIŇE HAKYKATLAR
Jynsy ýokançlyklar – bu sözleri eşidenimizde inimiz tikeneklemeýänimiz az-azdyr. Olaryň gorkunç suratlary görkezilýär we ölüm howply alamatlary barada köp gürrüňler edilýär. Jynsy ýokançlyklaryň gorkunç taraplaryna şeýle köp üns berilýärkä, sen nämäniň hakykat, nämäniň ýalandygyny nädip bilmeli? Dogry maglumaty nireden tapmaly? Özüňi nädip barlatmaly? Biz bu gün bu kynçylykdan çykalga hökmünde toslama bilen hakykaty aýyl-saýyl etdik. Bu saňa nädip sagdyn we rahat ýaşamaga, indiki gezek jynsy ýokançlyklar barada eşideniňde bolsa howatyrlanmazlygyňa kömek eder.
Toslama: Eger sende jynsy ýokançlyklaryň alamatlary ýok bolsa, onda sende jynsy ýokançlyklar ýokdur.
Hakykat: Jynsy ýokançlyklaryň köp görnüşiniň alamatlary bolmaýar ýa-da derrew bildirmeýär. Iň ýaýgyn alamat – bu alamatyň asla ýoklugydyr. Bar bolan alamatlar hem kesel ýokuşandan soň 10 günüň içinde ýüze çykýarlar. Emma olar hem köplenç başga zatdyr öýdülip, gözden salynýar. Sende jynsy ýokançlyklaryň bardygyny bilmegiň ýeke-täk ygtybarly ýoly – barlagdan geçmekdir.
Toslama: Adama seredip, onda jynsy ýokançlyklaryň bardygyny ýa-da ýokdugyny bilip bolýar.
Hakykat: Birinde jynsy ýokançlyklaryň bardygyny oňa seredip bilmek asla mümkin däldir. Köplenç ýagdaýda alamatlar ýüze çykmaýar. Çykaýanda-da, olary aňsatlyk bilen saýgaryp bolmaýar.
Toslama: Jynsy ýokançlyklar oral ýa-da anal jynsy gatnaşykda ýokuşmaýar.
Hakykat: Jynsy ýokançlyklar beden suwukluklarynyň we bölünip çykmalaryň (jynshana nemi, gan, döl, tüýkülik) bar bolan islendik görnüşdäki jynsy gatnaşygynda ýokuşyp bilýär. Gerpes (uçuk) we HPV (adamynyň papillomawirusy) ýaly ýokançlyklaryň ýokuşmagy üçin bolsa, diňe bedenleriň biri-birine degmesi ýeterlikdir. Şonuň üçin hem, diňe waginal jynsy gatnaşyk däl-de, onuň oral we anal ýaly görnüşleri hem jynsy ýokançlyklara ulaşmak howpuny salýar. Haçanda ýokançlyklar agzyň ýa-da göni içegäniň nemli gatlagyna düşende olar bedene ýokuşyp bilýärler. Şonuň üçin hem elmydama goranmak zerurdyr.
Toslama: Jynsy ýokançlyklar diňe spermadan geçýär.
Hakykat: Jynsy ýokançlyklar spermadan başga-da ganyň, jynshanadaky we eýakulýasiýadan öň bölünip çykýan suwuklyklaryň üsti bilen hem ýokuşýar. Onuň käbir görnüşi bolsa bedeniň bedene degmegi bilen hem ýaýraýar. Meselem, agzy uçukly adamyň uçukly ýerine degseň saňa gerpes ýokuşyp bilýär. Hatda uçuk ýok hem bolsa, onuň wirusy ýaýrap bilýär. HPV bolsa hatda daşky jyns agzalaryň galtaşmagy bilen hem ýokuşyp bilýär.
Toslama: Eger kontrasepsiýa gerdejiklerini içýän bolsaň jynsy ýokançlyklar ýokuşmaýar.
Hakykat: Gormon gerdejigi jynsy ýokançlyklaryň öňüni alyp bilmeýär. Gerdejigiň bölüp çykarýan gormony aýallyk jynsy öýjükleriniň emele gelmegine päsgel berýär we spermatozoid ýumurtgalyga ýetmez ýaly ýatgynyň boýunjygyndaky nemi goýaldýar. Şeýdip gerdejik göwreliligiň öňüni alýar. Emma ol jynsy ýokançlyklara täsir etmeýär. Jynsy ýokançlyklardan goranmak üçin prezerwatiw ýa-da agza geýilýän agyzlyk (dental dam) ýaly gorag serişdelerinden peýdalanmaly.
Toslama: Sende bir wagtda iki sany jynsy ýokançlyk bolup bilmeýär.
Hakykat: Sen bir wagtda birden köp jynsy ýokançlykly bolup bilýärsiň. Aslynda, eger sende eýýäm bir jynsy ýokançlyk bar bolsa, immunitediň gowşaklygy sebäpli saňa başgasynyň ýokuşmasy aňsat bolýar. Lukmanyň bilen maslahatlaşyp, birnäçe jynsy ýokançlyklar üçin barlagdan geçmek zyýan etmeýär.
Toslama: Saňa şol bir jynsy ýokançlyk ýekeje gezek ýokuşýar.
Hakykat: Seniň bedeniň gepatit B-den başga hiç bir jynsy ýokançlyga immunitet döretmeýär. Şonuň üçin sen şol bir jynsy ýokançlyga birden köp gezek uçrap bilýärsiň. (Gepatit B keselini bejerip bolmaýandygy üçin oňa bir gezek duçar bolan adam bütin ömrüne ony göterip gezýär).
Toslama: Howuzda ýa-da wannada jynsy gatnaşyk geçirseň jynsy ýokançlyklar ýokuşmaýar. Sebäbi suwdaky hlor jynsy ýokançlyklary öldürýär.
Hakykat: Saňa suwdaky jynsy gatnaşykdan jynsy ýokançlyklar hem geçip bilýär ýa-da göwreli hem bolup bilýärsiň. Lateks prezerwatiwler hem suwda kän täsirli bolmaýar. Wannada ýa-da howuzda goragsyz jynsy gatnaşyklaryny geçirmek howpludyr. Has hem jyns agzalarynyň biri-birine hlorly suwda ýanaşmagy olaryň nemli gatlagynyň üýtgedip, jynsy ýokançlyklaryň ýokuşmagyny ýeňilleşdirýär.
Tosalama: Sen düzüminde jynsy ýokançlyklar bolan suwuklygy saklaýan unitaza, gapy tutawajyna, wanna ýa-da howuza ýanaşsaň, saňa jynsy ýokançlyklar ýokuşyp bilýär.
Hakykat: jynsy ýokançlyklar esasan jynsy gatnaşyk arkaly ýokuşýarlar. Jynsy ýokançlykly suwuklygyň degen predmetlerini ellemek jynsy ýokançlyklary ýokuşdyrmaýar. Jynsy ýokançlyklar ganyň, eýakulýasiýadan öňki suwuklygyň, dölüň, jynshana bölüp çykmalaryň agyz, jynshana ýa-da göni içegäniň nemli gatlagy bilen galtaşmagy netijesinde ýaýraýar. Gerpes we HPV bolsa bedeniň bedene degmegi bilen ýokuşýar.
Toslama: Saňa gerpes diňe ýoldaşyňda bu wirus bar bolsa ýokuşýar.
Hakykat: Uçukly ýaralar bitenden soň hem uçuk wirusy ölmeýär. Ol diňe wagtlaýyn bedende işjeň däl ýagdaýa geçýär. Adama uçukly adamdan onuň ýokuşmasy has köp gabat gelse-de, uçugy bedende saklap, ýöne onuň alamatlarynyň ýok wagty hem onuň ýokuşmagy ähtimaldyr. Gerpesiň beterleşmeginiň we ýaýramagynyň öňüni almak üçin onuň bilen kesellän adam bejergi almalydyr.
Terjime eden: Şöhle Mämmedowa
- 446 gezek okalan


text:
Türkmenistanda Mejlisiň altynjy çagyrylyşynyň deputatlarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatynyň we geňeşleriň agzalarynyň saýlawlaryna dalaşgärleri hödürlemek boýunça çäreler başlandy.
Resmi maglumatlarda dalaşgärleri hödürlemek işleriniň 24-nji ýanwar we 22-nji fewral aralygynda geçiriljekdigi, 3-27-nji fewral aralygynda olaryň bellige alynjakdygy habar berildi.
Türkmenistanyň häkimiýetleri ýurtda Mejlisiň altynjy çagyrylyşynyň deputatlarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatynyň we geňeşleriň agzalarynyň saýlawlaryna taýýarlyk işleriniň işjeň häsiýetde alnyp barylýandygyny habar berdiler. Bu barada ýurduň Saýlawlar boýunça merkezi komitetiniň 23-nji ýanwarda geçiren maslahatynyň yzýany mälim edildi.
Türkmenistanyň 125 agzaly Mejlisi 2013-nji ýyla çenli bir partiýaly bolupdy. Häzirki wagtda Türkmenistanda hasaba alnan üç syýsy partiýa bar.
Türkmenistanyň milli kanun çykaryjy organyna 2006-njy ýyldan bäri Akja Nurberdiýewa ýolbaşçylyk edýär.


text:
DÖWLET MERTEBESI – WATAN BAÝDAGY
2017-nji ýylyň 13-nji fewralynda Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde Türkmenistanyň döwlet Baýdagynyň döredilmeginiň 25 ýyllygy mynasybetli “Döwlet mertebesi – Watan baýdagy” atly wagtlaýyn serginiň açylyş dabarasy bolup geçdi. Sergi muzeýiň gaznalarynda goralyp saklanylýan gymmatlyklaryň esasynda taýýarlanyldy. Hormatly Prezidentimiziň portretine, Döwlet baýdagymyzyň, Döwlet gerbimiziň şekillerine, olar hakynda Türkmenistanyň Konstitusiýasyndan göçürmelere serginiň görnükli ýerinde orun berildi. Ondan başga-da, sergide türkmenler tarapyndan taryhyň dowamynda gurlan Beýik Hun döwletiniň, Garahanlylar döwletiniň, Gaznalylar döwletiniň, Beýik Seljuklylar döwletiniň, Köneürgenç türkmenleriniň döwletiniň, Osmanlylar döwletiniň, Garagoýunly döwletiniň, Akgoýunly döwletiniň we köpsanly beýleki döwletleriň baýdaklarynyň şekillerini synlamak bolýar. Baýramçylyk sergisine hormatly Prezidentimiziň kitaplary, ussat nakgaşlaryň eserleri, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüni wasp edýän zergärçilik eserleri, çeper elli halyçylarymyzyň döreden şekilli halylary aýratyn görk berýär.
Dabaranyň başynda Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň direktory Öwezmuhammet Mämmetnurow gutlag sözi bilen çykyş edip, dabara gatnaşýanlary ýetip gelýän Baýdak baýramy bilen gutlady we olara jan saglyk, işlerinde uly üstünlikler arzuw etdi. Soňra dabarada Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň Aşgabat şäher komitetiniň başlygy Süleýman Süleýmanow, Magtymguly adyndaky Türkmen Döwlet uniwersitetiniň mugallymy, geografiýa ylymlarynyň kandidaty, professor Aman Magtymow, Türkmenistanyň Döwlet maliýe institutynyň jemgyýeti öwreniş ylymlary kafedrasynyň ýerine ýetiriji uly mugallymy Agajan Ataýew, Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň merkezi geňeşiniň başlygynyň orunbasary Süleýman Durdyýew, ,,Edebiýat we sungat” gazetiniň bölüm müdiri Süleýman Ilamanow, Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň biologiýa we dermanlyk ösümlikler institutynyň geobotanika we milli gerbariý gaznahanasynyň barlaghanasy bölüminiň uly ylmy işgäri Maral Sahatowa, “Ahal durmuşy” gazetiniň bölüm redaktory Dürnabat Aşyrowa, ,,Nesil” gazetiniň bölüm redaktory Annagül Narlyýewa, “Galkynyş” gazetiniň uly habarçysy Leýli Gurbanowa dagy çykyş edip, milli baýdagymyzyň ähmiýeti, onuň belent manysy, mukaddesligi barada gyzykly gürrüň berdiler, goşgular okadylar. Bu çykyşlar bu ýere gelen myhmanlarda, müzeýiň işgärlerinde uly täsir galdyrdy.
Baýdak baýramyna bagyşlanan wagtlaýyn serginiň açyk diýlip yglan edilmegi bilen myhmanlar onda görkezilen eksponatlar bilen ýakyndan tanyş boldular.


text:
Täze senagat desgalary — ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň ýokary depginlerde senagatlaşdyrylmagynyň binýady
Şu gün Babadaýhan etrabynda täze döwrebap senagat toplumynyň düýbüniň tutulyş dabarasy boldy, ol “Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2018 — 2024-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynyň” çäklerinde, şeýle hem eksport ugurly önümleriň çykarylyşynyň möçberlerini artdyrmak boýunça dokma pudagynyň öňünde goýlan wezipelere laýyklykda bina ediler.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Kararyna laýyklykda 5 müň tonna inçe süýümli pagtany gaýtadan işlemäge niýetlenen iri senagat toplumy ýylda ýüplügiň 3 müň 300 tonnasyny, şondan taýýarlanan matalaryň 20 million inedördül metrini, şol sanda boýalan matalaryň 18 million inedördül metrini hem-de 3,5 million taýýar tikin önümlerini öndürer.
Geljekki dokma kärhanasynyň taslamasy pagta süýümini gaýtadan işlemek tapgyryndan başlap, ahyrky önümi öndürmäge çenli tehnologik işleriň tutuş toplumyny gurmagy göz öňünde tutýar hem-de egriji, dokma, boýag we tikin bölümlerini özünde jemleýär. Bu çözgüt pudaklary giň möçberde diwersifikasiýalaşdyrmaga, sebitleri senagat taýdan ösdürmäge, ýerli tebigy serişdeleri has doly peýdalanmaga gönükdirilen milli ykdysadyýetimiziň ösüş strategiýasyny amala aşyrmakda nobatdaky möhüm ädim bolar.
Mälim bolşy ýaly, şu ýylyň mart aýynda Ahal welaýatynyň Kaka etrabynda 5 müň tonna türkmen inçe süýümli pagtasyny gaýtadan işlemäge niýetlenen şunuň ýaly dokma toplumynyň gurluşygyna badalga berlipdi. Inçe süýümli pagta ýurdumyzyň we daşary ýurtly sarp edijileriň örän uly isleg bildirýän dürli görnüşli ýokary hilli dokma önümleriniň önümçiligi üçin gymmatly tebigy çig mal bolup durýar.
Pudagyň ýokary tehnologiýaly iki sany bu önümçilik desgasyny gurmak Türkiýäniň “Cotam Enterprises Ltd.” kompaniýasyna ynanyldy. Kompaniýa bilen bu pudakda iri möçberli taslamalary durmuşa geçirmekde netijeli hyzmatdaşlyk etmegiň köpýyllyk tejribesi toplanyldy. Kompaniýanyň işjeň gatnaşmagynda Gökdepäniň we Baýramalynyň dokma toplumlary, Aşgabat dokma toplumynyň Büzmeýindäki pagta egriji fabrigi hem-de pudagyň beýleki kärhanalary guruldy.
Bu dabara dokma senagatynyň pudak düzümleriniň, welaýat we etrap häkimlikleriniň ýolbaşçylary, hormatly ýaşulular, jemgyýetçilik guramalarynyň hem-de köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, daşary ýurtly işewürler, ýerli ýaşaýjylar gatnaşdylar. Olary bu şanly waka bilen gutlamak üçin Mejlisiň deputatlary geldiler.
Dabara mynasybetli owadan bezelen meýdançada dokma senagatynyň önümleriniň sergisi ýaýbaňlandyryldy. Onda “Made in Turkmenistan” diýen nyşan bilen dünýäniň köp döwletlerine iberilýän ýokary hilli harytlaryň we önümleriň giň gerimi görkezilýär.
Welaýatyň döredijilik toparlarynyň ýerine ýetirmegindäki aýdym-sazly tansly çykyşlar hem-de ýaş türgenleriň görkezme çykyşlary wakanyň baýramçylyk öwüşginini artdyrdy.
Dabaranyň barşynda bu ýere ýygnananlar halkymyzyň abadançylygynyň, ata Watanymyzyň gülläp ösmeginiň bähbidine alyp barýan ýadawsyz işleri üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa tüýs ýürekden hoşallyk bildirdiler. Bellenilişi ýaly, ýerli serişdeleriň binýadynda gaýtadan işleýän senagatyň önümçilik kuwwatlyklaryny artdyrmak, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleriň hem-de daşarky bazarlarda bäsdeşlige ukyply taýýar önümleriň eksport möçberlerini köpeltmek milli Liderimiziň durmuş ugurly ykdysady syýasatynyň möhüm ugurlarynyň biridir.
Ýurdumyzyň dokma senagaty eziz Watanymyzy gülledip ösdürmäge, ilatyň durmuşynyň ýokary hilini gazanmaga gönükdirilen ykdysady ösüşiň milli strategiýasynyň üstünligini görkezýär. Türkmenistanyň çig mal ýurdy bolmagyndan taýýar önümleri öndürýän hem-de eksport edýän dünýä derejeli iri öndüriji we eksport ediji orunlara depginli geçmek boýunça döwlet wezipelerini çözmekde hut şu pudaga aýratyn üns berilýär.
Ýurdumyz tebigy howa şertleri boýunça orta süýümli we inçe süýümli pagtanyň iň oňat görnüşlerini ösdürip ýetişdirmek üçin uly mümkinçilige eýedir. Pagtanyň bu görnüşleri iň gadymy oba hojalyk ekini bolup, olary ýetişdirmegiň taryhy müňýyllyklaryň jümmüşine uzap gidýär. Häzir taryhy däpleri dowam etdirýän hem-de ösdürýän Türkmenistan dünýäde öňdebaryjy çig mal öndürijileriň biridir. Milli gymmatlygymyz bolan pagtanyň ak hanalary Watanymyzyň Döwlet tugrasyny bezäp, döwlet nyşanymyzda orun tapdy.
Dünýäde tebigy ýüplüge we matalara, ekologiýa taýdan örän arassa bu çig maldan taýýarlanan egin-eşiklere bildirilýän ýokary isleg milli ykdysadyýetimizde hem-de ýurdumyzyň obasenagat toplumyny ösdürmekde dokma senagatynyň ileri tutulýan ornuny şertlendirdi. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň görkezmelerine laýyklykda döwlet tarapyndan gönükdirilýän uly maýa goýumlary, kärhanalary öňdebaryjy enjamlar bilen enjamlaşdyrmagy netijesinde, ýokary hilli türkmen önümleriniň görnüşleri yzygiderli artyp, daşary ýurtlarda öndürilýän şeýle önümlere mynasyp bäsdeş bolýar.
Häzirki wagtda Merkezi Aziýada önümçiligiň gutarnykly tapgyryna eýe bolan iri toplumlar, ähli welaýatlarda hem-de çig mal binýadynyň ýakynynda gurlan ýörite pagta egriji we beýleki degişli fabrikler Türkmenistanyň dokma pudagynyň önümçilik düzümleriniň esasyny düzýär. Bu bolsa sebitleri durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň, ilatyň durmuş derejesiniň ýokary hilini gazanmagyň maksatlaryna laýyk gelýär.
Ahal welaýatynda pagtany gaýtadan işleýän iri toplum döredildi. Bu ýerde öz tehnologik işi we giň görnüşli önümleri çykarmagyň möçberleri boýunça Gökdepäniň, Gypjagyň we Ruhabadyň dokma toplumlary, innowasion häsiýetli egriji kärhanalaryň birnäçesi hereket edýär.
Kaka we Babadaýhan etraplaryndaky 2021-nji ýylda ulanmaga bermek meýilleşdirilen önümçiligiň gutarnykly tapgyryna eýe bolan pudagyň täze desgalarynyň daşary ýurtlaryň pagta bazarlarynda gymmatly inçe süýümli pagtadan öndürilen matalaryň täze tapgyrynyň esasynda taýýar dokma önümleriniň görnüşlerini ep-esli artdyrmaga mümkinçilik berjekdigini bellemek möhümdir.
Mysal üçin, ondan zenanlaryň tomusky ýuka köýneklerini we batist (ýukajyk nah mata), markizet, tafta, (ýuka ýüpek mata), gipýur we dünýä dokma senagatynyň söwdalarynda aýratyn ýokary baha berilýän beýleki matalar işlenip çykarylar.
2017-nji ýylda Kaka pagta egriji fabriginde ulanmaga berlen “Serdar” täze önümçiligi hem inçe uzyn süýümleri bolan pagtany gaýtadan işlemek, innowasion esasda we eksporta niýetlenen dokma kärhanalaryny döretmek boýunça wezipeleriň çözülmegine gönükdirilendir. Bu ýerde ozal ýurdumyzda öndürilmedik — tow berlen, inçe daralan, inçe süýümli pagtadan iki örülen ýüplük ýaly önümleriň çykarylmagy ýola goýuldy. Ol tüýjümek we örme önümleri, dürli matalary taýýarlamaga niýetlenendir.
Dabara gatnaşyjylara we myhmanlara ýurdumyzyň dokma pudagynda gazanan üstünlikleri baradaky wideoşekiller görkezildi. Görkezilen maketde “Cotam Enterprises Ltd.” türk kompaniýasynyň prezidentiniň orunbasary hanym Seda Genguru şu gün düýbi tutulýan pudagyň geljekki kärhanasynyň mümkinçilikleri, onuň dünýä derejeli öndürijileriň iň täze enjamlary bilen enjamlaşdyrylyşy barada içgin gürrüň berip, kompaniýanyň üstüne alan hyzmatdaşlyk borçnamalaryny öz wagtynda hem-de ýokary hilli ýerine ýetirjekdigine ynandyrdy.
Dabarada çykyş eden jemgyýetçiligiň wekilleri milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň özgertmelerini öňe ilerletmekde hem-de ýerlerde durmuş meseleleriniň çözülmeginde halkyň saýlanlarynyň — Mejlisiň deputatlarynyň goşantlaryny belläp geçdiler. Täze dokma toplumynyň ulanmaga berilmegi bilen täze iş orunlarynyň döredilip, ilatyň ýaşaýyş-durmuşynyň derejesini we hilini has-da ýokarlandyrmaga ýardam berjekdigi nygtaldy.
Halkyň saýlanlarynyň adyndan Mejlisiň deputaty Serdar Berdimuhamedow çykyş etdi. Bu ýere ýygnananlary kärhananyň gurluşygyna başlanylmagy bilen gutlap, parlamentariý sebitiň ykdysadyýetini döwrebap derejede ösdürmäge, halkyň durmuş taýdan üpjünçiligini ýokarlandyrmaga gönükdirilen iri möçberli özgertmeleri hem-de düýpli täzelenişleri belledi. Şu ýylyň aprelinde 15 kilometrlik Hywaabat — Kaka suw akabasynyň ulanmaga berilmegi munuň aýdyň subutnamasydygyny bellemek gerek. Ol oba hojalygynyň maddy-enjamlaýyn binýadynyň pugtalandyrylmagyna, ýurdumyzda pagtany gaýtadan işleýän senagatyň ösdürilmegine hyzmat eder.
Ýokarda bellenilişi ýaly, mart aýynda Kaka etrabynda egirme-dokma, boýag we tikin önümçiliklerini öz içine alýan senagat toplumynyň gurluşygyna badalga berildi.
Ondan biraz ozal — ýanwar aýynda Duşak şäherçesinde täze perinatal merkezi açyldy.
Geçen ýylyň dekabr aýynda Artyk we Duşak şäherçelerinde degişlilikde Saglyk öýi we keselleriň öňüni almak boýunça ýöriteleşdirilen lukmançylyk toplumy ulanmaga berildi.
Ýerli ýaşaýjylar Kaka etrabynda durmuş we önümçilik maksatly desgalaryň tutuş toplumynyň gurluşygyna badalga berilmeginiň hem-de açylmagynyň ýaş deputatyň alyp barýan netijeli işleri bilen baglanyşyklydygyny aýratyn nygtaýarlar, bu deputat milli parlamentde Ahal welaýatynyň 25-nji saýlaw okrugynyň ýaşaýjylarynyň bähbitlerine wekilçilik edýär.
Dabara gatnaşyjylaryň we myhmanlaryň şowhunly el çarpyşmalary astynda täze gurluşygyň binýadyna hormatly Prezidentimiziň gol çeken gutujygy goýulýar. Şeýlelikde, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň ýene-de bir möhüm desgasynyň gurluşygyna dabaraly badalga berildi. Bu desga milli ykdysadyýetimiziň eksport ugurly öňdebaryjy pudaklarynyň biriniň önümçilik düzüminiň üstüni ýetirer.
Bu waka ýurdumyzy depginli senagatlaşdyrmak, sebitleri hemmetaraplaýyn ösdürmek, halkyň iş bilen üpjünçiligini we abadançylygyny üpjün etmek boýunça hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň maksatnamalaryny durmuşa geçirmekde döwletimiziň anyk ädimleriniň aýdyň nyşanyna öwrüldi.


text:
Türkmenistanda kerwensaraýlar Yslam dini ýaýramazdan has öň peýda bolupdyr
Orta asyrlarda Ortaýer deňzinden tä Hytaýa çenli Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda söwda kerwenleriniň dem-dynç almagy we olary goramak üçin her 30-4- kilometrden tutuşlugyna ýapyk diwarly hem-de gorag berkitmeli ýörüte gonalgalar gurlupdyr. Olar kerwen irden bir gonalgadan ugrap agşama beýlekisine barar ýaly hasap bilen gurlupdyr. Olara köplenç kerwensaraý diýlipdir. Şäherlerdäki kerwensaraýlara gorag gerek bolmandyr, çünki olar bazarlaryň gapdalynda- şäher merkezinde gurlupdyr.
Türkmenistanda kerwensaraýlar bize Yslam dini ýaýramazdan has öň peýda bolupdyr. Sasanylar, belki-de parfiýa döwrüne degişli söwda galalarynyň galyndylary saklanyp galypdyr: olar esasan goranmak üçin gurlan bolmaly, ýöne şonda-da täjirleriň kerwenlerine hyzmat etmäge uýgunlaşdyrlan eken (1-nji surat). . Ýöne olar diňe musulmanlar eýýamynda—VII asyryň ikinji ýarymynda Orta Aziýada Yslam dininiň ýaýran ilkinji ýyllaryndan köpçülikleýin bina edilip başlanylypdyr. Araplar basyp alan ýerlerinde harby galalalry gurupdyrlar, olara „rabat“ ýa-da „ribat“ diýipdirler. Olarda esgerler bölümleri ýerleşipdir, olara „gazylar“—„din ugrunda göreşýänler“ –diýipdirler. Soňy bilen ol ýerlere täjirleridir beýleki ýolagçylar gelip ugrapdyralr, rabatlar indi gonalga hökmünde-de ulanylypdyr. Bu bolsa adalgalaryň özgermegine getiripdir, IX asyrdan başlap, kerwensaraýlara köplenç „rabat” diýip ugrapdyrlar. Şol döwre „rabat“ sözüniň ilki manysy eýýäm ýatdan çykyp gidipdir.
Türkmenistanda we onuň goňşy döwletlerinde XI asyra çenli ygtybarly goragly adaty köşk-galalar kerwensaraýlar hökmünde ulanylypdyr. XI asyryň ahyryna bu sebite mahsus gonalgalaryň keşbi kemala gelipdir. Hemişe simmetrik bolmasa-da, gönüburçly ýa-da inedördül binalarda myhmanlar üçin içki howly, ammarlar, ýük daşaýan mallar we ot-iým saklamak üçin telärler bolupdyr (2-nji surat). Düýpli kerwensaraýlardan başga-da, XI-XII asyrlarda ilatly galalar we Merkezi Aziýanyň uly söwda ýollarynda gurlan serhet galalary bolupdyr.
Dehistanda, Horasanda we Horezmde Beýik Seljuklar nebereleriniň we olaryň ornuna gelen horezmşalary-Anuşteginler eýýýamy, ýagny XI asyr XIII asyryň başy kerwesaraýlary gurmagyň has ösen döwri bolupdyr. Syýahatçylaryň we geografiýaçylaryň ýazmagyna görä, şol döwürde olaryň müňlerçesi bar eken. Olaryň ählisi-de, belki, deň derejede düýpli bina bolanam däldir, ýöne döwlet tarapyndan gurlanlary oňa abraý getirip, döwürdeşlerini ajaýyp binalary, kaşaňlygy we amatlyklary bilen haýran edipdir. Baryp VIII asyrda Horasanyň Omeýýatlar dikmeleriniň soňkylarynyň biri Asad ibn Abdallah barada döwürdeşleriniň ýazgylarynda şeýle diýlipdir: „Ol ýere gündogardan bezirgen geler, günbatardanam, ýöne o taýyň ýetmezlini tapan bolmaz“.
Wajyp söwda ýollarynyň ugrunda iri kerwensaraýlary gurmak döwlete degişli bolupdyr, ol hökümdaryň borjy bolup, ýurduň abadanlygy baradaky aladasyny görkezipdir. Soltanyň, hanyň ýa-da emiriň şan-şöhraty onuň buýrugy bilen gurlan kaşaň kerwensaraýlarynyň sanyna görä bolupdyr: ýoldan aryp gelen ýolagçy owadan howpsuz we amatlykly kerwensaraýa düşende özüni hut hökümdaryň öz myhmany ýaly duýmaly eken. Şonuň üçinem kerwensaraýlar hakykatdanam biçüwi we bezegleri babatda şa köşgünden üýtgeşik tapawutlanmandyr. Olara mysal edip, Beýik Seljuklar eýýamynda gurlan Amuldan Ürgenje gidýän ýoldaky Daýahatyn (3-nji surat) we Saragsdan Nişapura gidýän ýoluň ugrundaky Rabati-Şaraf kerwensaraýlaryny görkezmek bolar.
Şäherara kerwensaraýlar galyň diwarly we berk derwezeli galalar bolupdyr. Olarda ýolagçylar dem-dynç alar ýaly otaglardan başga-da, dükanlar we düýeler, atlar hem-de gara mallar üçin ýataklar, ussahanalar, hammamlar bolupdyr. Olarda kerwensaraýlary we olarda bolýanlary talaňçylardan goraýan harby bölümler bar eken. Iri kerwensaraýlarda harydyňy satmaga ýa-da çalyşmaga mümkinçilik bolupdyr. Olaryň köpüsinde ozan-sazandalar gelenlere aýdym-saz edipdirler. Bu ýerlerde Andaluziýanyň, Heresiň we Şampanyň baýyrlarynda ýetişdirlen üzümden taýýarlanan şerap satylypdyr, burgundiýa, hios, kipr we falern çakyrlarynyň dürli görnüşleri bolupdyr—Yslam ahlagy berk bolsa-da, alys ýurtlardan gelýän bezirgenler olary içipdirler. Dinine berk musulmanalr üçin derweze tarapdan namaz otaglary gurlupdyr. Käbir kerwensaraýlaryň içki howlusynda kiçeňräk metjitler bar eken. Kerwen ýollaryň hyzmaty üçin hak alynmandyr. Diňe şäherlerde ýolagçylar gonalga hak töläpdirler.
Garagumda köp gatnaw edilen gadymy ýollaryň yzy galypdyr. Gum içindäki guýylaryň atlarynyň käbiri Türkmenistanyň häzirki kartasynda saklanyp galypdyr. Olar aýratynam Nusaýdan we Merwden demirgazyga we demirgazyk-gündogara-Ürgenje hemde Hywa gidýän ýollarda kän eken.Bu ýolda Tumşukly guýsyynyň golaýynda sazak ösüp giden belent gum depeleriniň arasynda has gowy saklanany Merwiň seljuklar bölegindäki Soltan galadan 150 kilometrlikdäki düýpli kerwesaraýdyr (4-nji surat).
Ol şol döwre degişli tutuşlugyna toýun kerpiçlerden gurlan, jebis dik ýarym sütünli, girelgeli bina bolupdyr. Baslygylan toýun diwarlar Merwiň we Horezmiň ussalarynyň özboluşly usullary bolupdyr—Aziýa ýurtlarynyň beýlekilerinde şeýle zat gabat gelmeýär. Diňe Buhara bilen Samarkandyň arasyndaky çöldäki XI-XII asyrlaryň özboluşly ýadygärligi şeýle tilsimde gurlandyr.
Tumşuklynyň golaýyndaky kerwensaraýyň burçlaryndakynda togalak gala bolup, olaryň biri beýlekilerden has uly gurlan. Onuň ýokarky gaty bolmasa-da, ol häzirem 10 metr belentlikde bolup, alyslardan göze ilýär. Ol kerwenler üçin çelgi bolan diň bolmaly. Onuň depesinde ýanan ot ýolagçylara ýol görkezipdir. Çöldäki gonalgalaryň ählisinde şeýle diňler bolupdyr, ýöne soňky döwürlerde olar minaralardyr öýdülipdir. Şeýle kerwensaraýlara Minara diýlipdir.
Amul bilen Merwiň arasyndaky 210 kilometr ýol Amyderýanyň çep kenaryn bilen Murgap derýasynyň ugrundaky oazisleri birleşdiripdir, emma olam Gargum çölüniň we takyrlaryň üstünden geçipdir. Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda başga ýol we ilatly ýerler bolmandyr, ýöne kerwensaraýlar we dynç alar ýaly kiçeňräk gonalgalar köp eken. Olaryň bary indi dargapdyr, bir bölegi gum astynda galypdyr, ýöne ýoluň sudury saklanyp galypdyr, ol häzirem bildirip dur.
Bu ýoluň ugruny baryp 1952-1953-nji ýyllarda akademik Mihail Massonyň ýolbaşçylygndaky Günorta-Türkmenistan toplumlaýyn ekspedisiýasy barlapdyr we onda arheologik-topografik barlaglary geçiripdir. Bu işiň netijeleri „Merwden Horezme we Mawerannahra çenli Orta asyr söwda ýollary“ atly düýpli monografiýada beýan edilipdir. Şondan bäri hünärmenler ýüze çykarylan bu ýadygärliklere baryp görmändirler we ol ençeme ýyllap üns merkezinden düşürilipdir. Olar 60 ýyldan soň Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň Taryhy we medeni ýadygärlikleri goramak, öwrenmek we abatlamak boýunça millli müdirligiň Londonyň kollej uniwersitetiniň Arheologiýa institutynyň (UCL) bilelikdäki tagllalary bilen „täzeden“ açyldy. Gum astynda galan ýadygärlikleriň anyk ýerleşýän ýerleri kesgitlenildi, olar surata alyndy, zerur ölçegler geçirildi.
Rabatlar ulgamy orta asyr arap ýol görkezijileriniňkä doly gabat gelýär. Olardan arap ýol görkezijilerinden belli bolan köşk-gala meňzeş kerwensaraýlaryň galyndylary bolan ah-Tahmalaj has tapawutlanýar. Ol ýaýylyp ýatan giden bir takyrda ýerleşýär. Ol belent binýatly ýokarky gaty dokuz gümmezli otagly bezegli girelgeli dörtgyraň toýun jaýdyr (5-nji surat). Ondan 5 kilometr aňyrrakda Akjagala atly XI asyrda Orta Aziýada iň uly kerwensaraý seleňläp görünýär (6-njy surat).
Onuň ýeke-täk esasy girelgesi bolup, ýüz tarapy gybsylanan toýun ýarym aýlaw bilen bezelipdir. Bu ýokary amatlykly „myhmanhananyň“ iki howlusy bar. Olary has giňişi mal saklamak we haryt goýmak üçin iki hatar otaglardan ybarat. Derwezäniň sag we çep taraplarynda hemmelere deň gümmezli otaglar bar. Kiçeňräk howluda eýwanlar, açyk otaglar we olaryň aňyrsynda ýaşamaga niýetlenen hüjre-otaglar bolupdyr. Bu ýerde mihrably namaz jaýlary-da bar. Otaglaryň we zallaryň köpüsi işikli. Öz wagtynda kaşaň kerwensaraý bolan bu bina Orta Aziýa üçin saýry ýadygärlikdir. Akjagalanyň galyndylaryny öwrenen akademik Galina Pugaçenkowa ony XI asyra degişli edýär.
Indi ylmy kitaplarda we köpçülikleýin habar beriş serişdelrinde köp beýan edilen Daýahatyn kerwensaraýy has-da tapawutlanýar (7-nji surat). Ol Amuldan Ürgenje gidýän ýoluň ugrunda Amyderýanyň çep kenarynda ilatly ýerlerden uzakda çöl içinde ýerleşýär. Onuň binasy gurluş we tilsim babatda seljuklar eýýamynyň mimarlaynyň ussatlygynyň ajaýyp nusgasydyr. Beýlekilerden has gowy saklanan Daýahatynda türkmen hünärmenleri dikeldiş işlerini geçirýärler.


text:
744036, Türkmenistan, Aşgabat ş.,
Arçabil şaýoly, 56.
Telefon belgileri: (933 12) 40 34 01
(933 12) 40 34 09
«Türkmengeologiýa» Döwlet korporasiýasy ýurduň geologiýa-barlag işlerini geçirmek ulgamynda esasy döwlet edarasy bolmak bilen, Türlmenistanyň nebitgaz ýataklaryny toplumlaýyn öwrenmek, gazylyp alynýan peýdaly baýlyklaryň ählisiniň ýataklaryny ýüze çykarmak we öwrenmek bilen meşgullanýar.
Şu maksat bilen geologiýa-barlag işleriniň dürli görnüşleri, şol sanda çuňlaşdyrylan barlag burawy, meýdan şertlerinde geofiziki barlaglar, geologo-geofiziki materiallaryň işlenip taýýarlanylyşy hem-de interpritasiýasy, mehaniki kolonkaly buraw, geologiki, gidrogeologiki we geoekologiki surata düşürmek, inžener-geologiki barlaglar, dag magdanlarynyň, nusgalarynyň tejribehanalardaky barlagy, Türkmenistanyň geologiki gurluşy hem-de gazylyp alynýan peýdaly magdanlary hakynda maglumatlary toplamak we saklamak, şeýle hem Türkmenistanyň ýerasty baýlyklarynyň gurluşyny öwrenmeklige gönükdirilen işleri hasaba almak ýaly işler geçirilýär.


text:
Tamdyrlamalar
Tamdyrlamalar goýnuň (tokly, guzy), geçiniň (çebiş, owlak), guşuň (towuk, juýje, gaz, ördek) bitewi etini tamdyrda onuň öz buguna bişirmek arkaly tayyarlanýar. Gusşyr dowar kiçi boldugyça, onuň taýyarlanyş möhleti şonça azdyr.
Tokly Tamdyrlamasy
Soýlan toklyny dört bölege bölmeli, onuň etli ýerini dilişdirip, taýyarlanan durus däni salar ýaly etmeli.Arassalanan sogany, ukropy, petruşkany, gök sogany maýda dograp, arça hem lawr ýapragyny aralaşdyryp goýmaly. Etiň dilnen ýerlerine bu garyndyny dykyşdyrmaly, duzdyr burç sepip, birneme goýmaly. Aýratyn gazanjyň içine ýaňky durusdäni hem-de artylan kädidir kartoşkany, noybadyr käşiri, pomidory salmaly. Sazak ýakylyp gyzdyrylan tamdyryň közüni orta üyşürip, gazanjygy-da közüň üstünde jaýlaşdyrmaly. Soňra iki sany ýogyn simi tamdyryň agzyna goýup, dört bölünen tokly etiniň aýaklaryny sim bilen saraşdyryp ýa-da etden geçirip, şoňa berkitmeli. Etleri salanyňyzdan soň, tamdyryň hiç ýerinden bug cykmaz, iki ýan deşiklerini makam suwamaly. Onuň agzyny-da gapak bilen ýapyp oňatja suwamaly. Goçmak görnüşinde sallanan eti azyndan 75-90 min. tamdyrda saklamaly. Güýçli bug emele gelmegi netijesinde etiň çorbasy aşak közüň üstünde goýlan gaba syrygyp, tagamly çorba emele gelýär. Gabyň içindäki farşlar bolsa akyp bişýär. Şeylelikde, tutuş tamdyrlama taýyn! Taýyar bolan tamdyrlamany bölüşdirip mejimlere salmaly. Onuň gazana syrygan çorbasyny şakäselere guýup, saçaga çekibermeli. Tamdyrlama täze ýapylan tamdyr çöregi bilen saçaga goýulsa, naharyň tagamy üýtgeşik bolýar. Taýyarlamak üçin 1 toklynyň tutuş läşi, 2 kg sogan, 2-3 düýp sarymsak, 500 gr käsir, sogan, ukrop, petruşka, duz, burç, lawr ýapragy we arça ýapragy gerek.
Owlak tamdyrlamasy
Munuň taýyarlanyşy-da edil tokly tamdyrlamasy ýalydyr. Kem-käs tapawudy şeyle: birinjiden, owlak tamdyrlamasy bary-ýogy 30-40 min. dowamynda taýyn bolýar; ikinjiden, ol täzeje bişirilen gatlakly petir bilen saçaga getirilýär. Taýyarlamak üçin owlagyň tutuş las, 1 kg-dan sogan, kartoşka, käşir hem kädi, 200 gr pomidor, 100 gr noyba, hersi 2 bogy ukrop, petruşka, gök sogan, 3-4 sany lawr ýapragy, 10 gr arça ýapragy, duzdyr burç gerek.
Jüyje Tamdyrlamasy
Soýlup arassalanan jüyjeleriň etini bölekläp duzdyr burç sepmeli we tokly tamdyrlamasyndaky ýaly taýyarlanan durus danipita salyp goýmaly. Ýene bir pita ýaňky durucdeden salyp, gyzdyrylan tamdyr közüniň üstünde ýerleşdirmeli. Soňra soýlan jüyjeleri tamdyryň ücune sallap, agzyny berk suwamaly. Tamdyrlama 20-30 min-da taýyar bolýar. Saçaga getirilende, ýany bilen çorbasyny-da aýratyn gapda äbermeli. Taýyarlamak üçin 4-8 sany jüyje, 1 kg-dan sogan, kartoşka, käşir, 1-2 bogudan gök sogan, ukrop, petruşka, duzdur burç gerek.
Kädi Tamdyrlamasy
Ilki palaw kädini kesip, iki bölege bölmeli we içindäki çigitlerini aýryp, arassalap, ýuwmaly. Ýene bir gapda aralaşdyrmany taýyarlamaly. Oňa dogralan sogan, käşir, pomidor, ukrop petruşka, duz atyp garysdyrmaly. Soňra taýyarlanan durusdani kädiniň içine dykyşdyryp, iki bölegi biri-birine sepleşdirmeli. Onuň daşyny ak syk mata bilen birnäçe gat dolamaly. Dolanan kädini tamdyryň kozsuzrak goruna gömmeli. Gömen wagtyňyzda, gowusy, ilki daşyna kul aýlan, soňda ol ýanmaz. Taýyarlamak üçin 1 kädi, 200 gr sogan, 100 gr käşir, pomidor, ukrop, petruşka, burçdyr duz gerek.


text:
Fagih ýolbaşçylygynyň wekili we Eýranly hajylaryň jogapkäri Arabystanda Eýranly hajylaryň asudalygy ugurda bitirlen işlere yşarat edip allanyň towpyk bermegi bilen üstümizdäki ýylda Eýran, abraý we baş ýokarlyk bilen haç dabarasyna gatnaşandyr diýdi.
Şu gün Hojjatol Yslam Welmoslemin Ali Gazi Askar Mekgede Eýranyň ýokary okuw jaý mugallymlarynyň we ýokary derejeli müdirleriniň arasynda beren gürrüňlerinde hajyň uly maksatlarynyň birisi yslam dünýäsinde jebislik döretmekdir diýmek üstümizdäki haç dabarasynda bu meselä ýörite üns berilendir diýip beýan etdi.
Gazi Askar şeýle-de Eýranyň sünnileriniň we şaýlarynyň üstümizdäki ýylyň haç saparyndaky jebisligini kanagatlanma bilen beýan edip bu agzybirlik duşmanlaryň mekirli hilelerini puja çykarandyr diýip sözüne goşdy.


text:
Türkmenistanda
saýt taýýarlamak hyzmatlary. Türkmenistanda reklama hyzmatlary.
Türkmenistanda
rus, türkmen, iňlis dillerinde saýt taýýarlamak hyzmatlary.
Rus we iňlis dillerinde saýt ýasamagy zakaz etmek üçin
saýtda ulanyljak maglumatlaryň tekstlerini çap edilen ýa-da elektron görnüşde getirip
bilersiňiz. Eger saýtyňyz türkmençe bolmagyny isleseňiz, hemme maglumatlary
diňe elektron görnüşde getirmeli bolar. Tekstleri islendik redaktor
programmasynda ýazyp bilersiňiz — WORD we ş.m.
Türkmenistanda saýt taýýaralamk boýunça bahalar:
1.
Domen
we hosting- bir ýyllyk 450 manat;
2.
Dizaýn
we diňe bir dilde internetde ýaýlyma goýbermek – 500 manat (diňe bir gezek tölenýär);
3.
Her
bir dil üçin (Iňlisçe,türkmençe, türkçe, nemesçe) aýratynlykda 100 manat iş haky (diňe bir gezek
tölenýär); we hosting tölegi 100 manat
Siz öz reklamaňyzy «Бизнес в Туркменистане, Сотрудничество с Туркменистаном,
Business in Turkmenistan, Cooperation with Turkmenistan, Biznes Turkmenistanda » saýtynda 300
manat töleg bilen ýerleşdirip bilersiňiz. Siziň sahypaňyzda öz
rekwizitleriňizi, logotipiňizi we 2-3 sany surat ýerleşdirip bilersiňiz.
Maglumatlar birnäçe dilde ýazylar.
Habarlaşmak üçin 80060 103240 telefonuna jaň edip
bilersiňiz.
http://contactushere.com/turkmenmarket
E-mail: turkmenbusiness@mail.ru


text:
Ykdysadyýetiň pudaklarynda dolandyryş we düzümleýin özgertmeleri geçirmek boýunça teklipleri seljermek maksady bilen pudagara topary döredildi
Ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň pudaklarynda dolandyryş we düzümleýin özgertmeleri geçirmek hem-de olaryň işini has-da kämilleşdirmek baradaky teklipleri seljermek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi.
Resminama laýyklykda, ykdysadyýetiň pudaklarynda dolandyryş we düzümleýin özgertmeleri geçirmek baradaky teklipleri seljermek boýunça pudagara topary döredildi hem-de onuň düzümi tassyklanyldy.
TDH


text:
TurkmensNews – Eýranyň Yslam Ynkylabynyň mertebesi belent Ýolbaşçysy Aýatolla hameneýi hezretleri Sirilankanyň prezidenti Maithripala Sirisenanyň duşuşygynda beren gürrüňlerinde Aziýa ýurtlary birek-birek bilen köpräk arkadaşlyk etmelidirler diýdiler.
Şu gün Aziýa ýurtlary birek-birek bilen köpräk arkadaşlyk etmelidirler Şrilankanyň prezidenti Maithripala Sirisena bilen geçiren duşuşygynda iki ýurduň medeni we taryhy gatnaşyklaryna yşarat edip Eýran bilen Şrilankanyň söwda dolanşygynyň durmuşky möçberi iki ýurduň mümkinçiliklerine görä gaty azdyr diýip beýan etdiler.
Eýranyň Yslam Ynkylabynyň mertebesi belent Ýolbaşçysy Aýatolla hameneýi hezretleri şeýle-de Eýranyň ylmy, tehniki we barlag işlerdäki gazanan üstünlikleri Eýran bilen Şrilankanyň hyzmatdaşlyklarynyň ösdürilmegine gowy mümkinçilik döredip durandyr diýmek bilen Eýran Yslam respublikasy Şrilanka bilen dostlygyny we hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmaga taýýardyr diýip yglan etdiler.
Eýranyň Yslam Ynkylabynyň mertebesi belent Ýolbaşçysy Aýatolla hameneýi hezretleri şeýle-de şu gün Eýran bilen Şrilankanyň arasynda gol çekilen ylalaşyklar çynlakaýlyk bilen yzarlanyp amala aşyrylmalydyr diýip sözüne goşdy .
Aýatolla hameneýi hezretleri, Eýran, Aziýanyň günbatarynyň iň uly bazary höküminde önüm öndürýän taraplara şol sanda Aziýanyň gündogary bilen günorta gündogaryndaky ýurtlara gaty möhümdir we Aziýa üçin bir strategik uly şärik bolýandyr diýip aýtdy.tejribäniň görkezşine görä: Aziýa ýurtlary,ortak ykdysady maksatlara ýetilmeginde ynamly hemra bolup bilýändirler.
Şrilankanyň prezidenti Maithripala hem bu duşuşykda Eýranyň ylmy ösüşlerinden Şrilankanyň peýdalanyp bilmegini umyt etdi.Eýran yslam respublikasynyň, Azerbaýjan jümhürligiň öňki ilçisi Mohsen Pak Aýyn,Aziýa ýurtlary bilen gatnaşykda bolmaklygyň köp bähbitlerine yşarat edip,bu ýurtlar daşary gatnaşyklary berkarar etmeklerinde syýasy maksatlaryny az dahylly etýändirler we öz degerliklerini dünýäň başga ýurtlaryna töňkelemegiň yzynda däldirler diýdi.şonuň üçin,meňzeş bähbitlere we medeniýete daýanylmagy bilen ykdysadyň ösdürülmegi we sebitdir sebitaşa kynçylyklara garşy göreşilmegi ugurynda bar bolýan potansiýellerden we görümlerden köp haýyrlanylmagy Aziýanyň bütin ýurtlarynyň peýdasynadyr, we şu ugurda Eýranyň firmalary Sirilankada dürli bölümlerde şol sanda suw howdanlarynyň gurulmaklarynda , tok merkezleriniň açylmaklarynda we beýleki ugurlarda hyzmatlary etmäge taýýardyrlar.
Habarlar
© All Right Reserved by Turkmens News


text:
Milli žurnalistleriň bäsleşiginiň ýeňijileri yglan edildi
Bäsleşige ussat žurnalistler — merkezi we welaýat habar beriş serişdeleriniň işgärleri hem-de ýurdumyzyň ähli künjeklerinden ştatdan daşary awtorlar — nebitçiler, gazçylar, mugallymlar, talyplar we beýlekiler gatnaşdylar. Gazetde çap etmek üçin işleriň 50-si-Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň syýasatynyň ýurdumyzda köpçülikleýin bedenterbiýe — sagaldyş hereketini hem-de ýokary netijeli sporty ösdürmek, jemgyýetde sagdyn durmuş ýörelgesini ornaşdyrmak ýaly möhüm ugurlaryny beýan edýän makalalar, fotoreportažlar, goşgular seçilip alyndy.
Şu gün redaksiýanyň işgärleriniň, “Türkmengaz” döwlet konserniniň, nebitgaz toplumynyň kärdeşler arkalaşygynyň, “Nebitgazhyzmat” ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýetiniň wekilleriniň hem-de myhmanlaryň gatnaşmagynda bäsleşigiň ýeňijilerini sylaglamak dabarasy geçirildi. Olaryň hatarynda Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentliginiň, milli telewideniýäniň, “Türkmenistan” hem-de “Biznes Reklama” gazetleriniň, “Zenan kalby” žurnalynyň žurnalistleri, şeýle hem nebitgaz toplumynyň kärdeşler arkalaşygynyň we ýaşlar guramasynyň işgärleri, Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň hem-de Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň mugallymlary bar.
Bäsleşigiň ýeňijileri hormat hatlary we baýraklar — döwrebap planşetler, smartfonlar we sagatlar bilen sylaglandylar, olary V Aziýa oýunlarynyň resmi hemaýatkäri bolan “DragonOil (Türkmenistan) Ltd.” kompaniýasy üpjün etdi.
Şanly senäniň-“Nebitgaz” hepdelik gazetiniň birinji sanynyň çap edilmeginiň 6 ýyllygynyň hormatyna redaksiýanyň iň gowy işgärlerine Türkmenistanyň Prezidentiniň adyndan gymmat bahaly sowgatlar gowşuryldy.


text:
Özbek hökümeti Özbegistanda mejbury zähmetiň doly soňuna çykmak barada perman çykardy.
Dünýäde pagtany eksport edýän esasy ýurtlaryň biri bolan Özbegistan ençeme ýylyň dowamynda pagta ýygymyna studentleri, mekdepleriň we saglygy saklaýyş edaralarynyň işgärlerini çekip geldi. Özbegistan bu tejribelerden 2015-nji ýylda halkara guramalarynyň, şol sanda boýkot kampaniýalarynyň basyşy astynda el çekdi.
10-njy maýda çap edilen permana laýyklykda, döwlet edaralarynyň işgärleriniň, mekdep mugallymlarynyň we lukmanlaryň, şeýle-de okuwçylaryň köçeleri süpürmek we pagta ýygmak ýaly işlere çekilmegi gadagan edilýär. Agzalan tejribeler Özbegistanda giňden ulanylýar.
Şeýle-de, permanda gürrüňi edilýän tejribeleriň öňüni almak üçin döwlet edaralaryna, şol sanda Baş prokuratura we Zähmet ministrligine zerur çäreleri görmek tabşyrylýar.
Şawkat Mirziýoýew 2016-njy ýylda aradan çykan Yslam Kerimowyň 20 ýyldan gowrak döwürde repressiw goly astynda dolandyran ýurtda reformalary geçirmegi wada beripdi.
Mirziýoýew Özbegistanda mejbury zähmetiň ulanylmagyna degişli tejribeleri aradan aýyrmak barada 2017-nji ýylda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş assambleýasynda eden çykyşynda aýdypdy.
Özbegistan pagta önümçiligi boýunça dünýäde bäşinji orunda durýar. Bu ýurt öndürýän pagta çig malynyň 60% çemesini Hytaýa, Bangladeşe, Türkiýä we Eýrana eksport edýär. Özbegistanyň pagta senagaty ýylda 1 milliard amerikan dollar möçberinde girdeji getirýär. Bu ýurduň Umumy içerki önümçiliginiň dörtden bir bölegine barabardyr.


text: Türkmenistanyň Oba hojalyk toplumynyň maddy-enjamlaýyn binýady barha pugtalandyrylýar. Geçen ýylyň dekabrynda hormatly Prezidentimiz oba hojalyk tehnikalaryny satyn almak barada degişli karara gol çekdi. Karara laýyklykda, Türkmenistanyň Oba we suw hojalyk ministrligi Şweýsariýa Konfederasiýasynyň “John Deere International GmbH”, Germaniýa Federatiw respublikasynyň "Umax Trade GmbH" kompaniýalary hem-de Özbegistan Respublikasynyň “Uzsanoateksport” paýdarlar jemgyýeti bilen oba hojalyk tehnikalarynyň uly tapgyryny satyn almak barada şertnamalar baglaşyldy. Baglaşylan şertnama esasynda ýurdumyza daýhanyň daýanjy bolan oba hojalyk tehnikalarynyň getirilmegi şu günki günler hem dowam edýär. Şu wagt ýurdumyza 200 sany “John Deere 9970” kysymly pagta ýygýan kombaýnlar, şu ýyl gelmeli 500 sany Özbegistan Respublikasynyň önümi bolan “MХ-1,8” kysymly pagta ýygýan kombaýnlaryndan 450 sanysy gelip gowuşdy. Ýakyn günlerde galan 50-siniň gelmegine garaşylýar. 2018-nji yýlyň pagta ýygymy möwsümine hem “John Deere 9970” kysymly pagta ýygýan kombaýnlar yndan 200-si, “MХ-1,8” kysymly pagta ýygýan kombaýnlaryndan 500-si Türkmenistana getiriler. Özbegistan Respublikasynyň önümi bolan “MХ-1,8” kysymly pagta ýygýan kombaýnlary “CLAAS” kompaniýasynyň “AXOS 340 CX” kysymly köpugurly traktorlaryna goşup ulanmaklyk göz öňünde tutulýar. Şu kysymly traktorlardan 2017-nji ýylda 500 sanysynyň gelmegine garaşylýar. Türkmenistanyň Oba we suw hojalyk ministrliginiň garamagyndaky kärhanalarynda öňden bar bolan 248 sany döwre bap, ýokary öndürijilikli, öňde baryjy tehnologiýalar arkaly öndürilen pagta ýygýan kombaýnlar babadaýhanlarymyzyň ýetişdiren pagta hasylyny öz wagtynda ýygmakda uly ýardam berer. Şeýle hem pagtany ýygnamakda ulanylýan adam güýjiniň azalmagyna getirer.


text:
Aziýanyň ösüş banky maliýe maksatnamalary, ulag ulgamy, elektroenergetika, kiçi we orta telekeçiligi ösdürmek üçin 2018-2019-njy ýyllarda Türkmenistana 950 million dollar berer.
AÖB Türkmenistanyň bank edaralary bilen birlikde şu ýylyň noýabr aýynda hyzmatdaşlyk barada gepleşikleri geçirdi. Bu gepleşikler ýurtda ösüşiň energetika ulgamyna bagly bolmadyk ugurlaryny hem goldamakdan ybaratdyr.
Türkmenistan 2018-2019-njy ýyllarda Türkmenistan-Özbegistan-Täjigistan-Owganystan-Pakistan ugry boýunça elektrik energiýasyny akdyrmak bilen onuň eksportunda öňegidişlik gazanar. Bu işi amala aşyrmak üçin 150 million dollar harçlanar.
Sebitiň esasy üstaşyr-ulag geçirijileriniň biri bolmagy maksat edinýän Türkmenistan gara we demir ýollary kämilleşdirmek boýunça hem işleri güýçlendirmegi maksat edinýär. Munuň üçin 600 million dollar serişde aýrylar. AÖB-dan alynjak serişdäniň galan 200 million dollary bolsa ýurtda kiçi we orta telekeçiligi ösdürmäge niýetleniler.


text:
Habarlar 19 april 2018
Hyzmatdaşlyk
Pekinde geçirilen COTTM-2018-de Türkmenistanyň syýahatçylyk mümkinçiligi bilen tanyşdyryldy
Çäre syýahatçylyk bazarynyň ähli ugurlarynyň hünärmenlerini: milli we sebit kompaniýalarynyň, syýahatçylyk operatorlarynyň we syýahatçylyk agentlikleriniň ýolbaşçylaryny, awiakompaniýalaryň, awtomobilleri kärendesine berýän kompaniýalaryň wekillerini, deňizde gämili syýahatlary, daşary ýurt syýahatlaryny, göçme syýahatlary, myhmanhana telekeçiliginiň guramaçylaryny, ätiýaçlandyryş edaralarynyň wekillerini, syýahatçylyk enjamlaryny we gurallaryny iberijileri, köpçülikleýin habar beriş serişdelriniň wekillerini birleşdirdi.
Medeniýet
Saz sungatynyň çeşmelerine bagyşlanan halkara forumy tamamlandy
Ylmy maslahatyň bölümleýin mejlislerinde 50-den gowrak çykyşlar diňlenildi we ara alnyp maslahatlaşyldy. Şeýle hem dünýä halklarynyň aýdym-saz mirasyny hemmetaraplaýyn öwrenmäge we wagyz etmäge bagyşlanan meselelere garaldy.
Resmi habar
Resmi habar
Resminama bilen ýokarda agzalan bäsleşikleri geçirmek boýunça eminler toparynyň düzümi tassyklanyldy.
Jemgyýet
Pudaklaýyn žurnalyň täze sanynda ekologiýa medeniýetiniň dürli ugurlary beýan edilýär
Milli bilim institutyndan S. Durdyýewiň makalasy hünärmenleriň täze neslini taýýarlamaga bagyşlanypdyr. Awtoryň belleýşi ýaly, 2013-2014-nji ýyllarda ýurduň orta hünärment we ýokary okuw mekdeplerinde “Ekologiýa we daşky gurşawy goramak” dersi girizildi, mekdeplerde “Ekologiýa” dersi okadylyp başlandy. Awtor türkmen jemgyýetiniň we her bir maşgalanyň durmuşynda “ekologiýa medeniýeti” we “ekologiýa bilimi” ýaly düşünjeler barada pikir ýöredýär.
Jemgyýet
Döwrebap ýaşaýyş jaý toplumy Balkanabadyň durmuş düzüminiň üstüni ýetirer
“Galkynyş” köçesiniň golaýyndaky meýdanda mehanizatorlar geljekki binalaryň binýadynyň düýbüni gazyp başladylar. Birleşigiň gurluşykçylary 148 belgili otaglarynyň ýerleşişi gowulandyrylan hersinde 2, 3 we 4 otagly öýleriň 36-sy bolan dört gat jaýlaryň 32-sini gurarlar. Täze ýaşaýyş jaý toplumynyň durmuş-ýaşaýyş düzüminde Saglyk öýi, 600 orunlyk mekdep, 160 çaga niýetlenen çagalar bagy we söwda merkezleriniň ikisi bolar. Taslama laýyklykda gurluşyk tapgyrlaýyn amala aşyrylar. 2,5 ýylyň dowamynda ýaşaýyş jaýlarynyň 18-si we söwda merkezleriniň ikisi, ikinji tapgyrda-ýaşaýyş jaýlarynyň 14-si we beýleki binalar gurlar.


text:
tehnika
Samsung Kompaniýasynyň Iň Täze Görünmeýän 4k Telewizorlary
Häzir görünýär, soňra ýitýär.
Älemiň Ilkinji Lýuks Otelini Indi Bronlap Bilersiňiz
Ol 320 kilometr beýiklikde we her gijesine $792,000.
Apple Kompaniýasy Apple Pencil Goldawly We A10 Fusion Çipsetli Täze $329-Lyk Ipad Barada Habar Berdi
Apple kompaniýasy täze amatly bahaly iPad modeli bilen tanyşdyrdy.
Apple Aýlawly iPhone Ekranlary We Degmesizden Dolandyrmagy Göz Öňüne Tutýar
Geljek ýakynlaşýar.
Huawei P20 Pro – Üç Kameraly Ýeke-Täk Telefon
Özüniň resmi tanyşdyrylyşyndan soňra, Huawei P20 Pro kompaniýanyň iň öňdebaryjy telefonuna öwrülip, şu ýylyň iň ajaýyp täze telefony boldy.


text:
Duşuşygyň barşynda Russiýanyň, Azerbaýjanyň, Eýranyň, Gazagystanyň we Türkmenistanyň daşary syýasy edaralarynyň ýolbaşçylary Hazar deňziniň hukuk derejesi baradaky Konwensiýasyndan gelip çykýan meseleleri, şeýle hem ykdysadyýeti, ulagy, brakonýerçilik bilen göreşmegi, deňizde ýüzmegiň howupsyzlygyny üpjün edýän we beýlekileri öz içine alýan Hazar deňzinde bäştaraplaýyn hyzmatdaşlygy düzgünleşdirýän resminamalary ara alyp maslahatlaşdylar.
Hazarýaka döwletleriniň daşary işler ministleriniň maslahatynyň ahyrynda Russiýa Federasiýasynyň Daşary işler ministri S.Lawrowyň metbugat maslahaty geçirildi. Ol Hazar deňziniň hukuk derejesi baradaky Konwensiýasynyň üstünde işlemäge aýratyn üns berlendigini we şu resminamany taýýarlamak bilen bagly açyk galan ähli wajyp soraglaryň çözgüdiniň tapylandygyny aýtdy. S.Lawrow ýakyn wagtda resminamanyň üstünde işleniler we rejelener, milli dillere terjime ediler, Hazarýaka dowletlerinde bu şertnama ýokary derejede gol çekmek üçin taýýarlyk görler diýip belläp geçdi.
Russiýa Federasiýasyna saparyň çäklerinde Türkmenistanyň Daşary işler ministri R.Meredowyň Russiýa Federasiýasynyň Daşary işler ministri S.Lawrow bilen duşuşygy boldy. Duşuşygyň barşynda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň häzirki ýagdaýy we geljegi ara alnyp maslahatlaşyldy we geljekdäki özara gatnaşyklaryň takyk ugurlary kesgitlenildi. Duşuşygyň ahyrynda iki dowletiň daşary syýasy edaralarynyň ýolbaşçylary Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi bilen Russiýa Federasiýasynyň Daşary işler ministrliginiň arasynda 2018-nji ýyl üçin Hyzmatdaşlyk etmegiň Maksatnamasyna gol çekdiler.


text:
Gazagystanyň demirgazyk-günbataryndaky Aktobe regionynda awtobusyň ot almagy netijesinde azyndan 52 adam öldi.
Bu regionyň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça departamentiniň başlygy Aktilek Kenes 18-nji ýanwarda žurnalistlere beren maglumatynda wakada pida bolanlaryň ählisiniň Özbegistanyň raýatlarydygyny aýtdy.
Kenes awtobusdaky ýangynda aman galan bäş raýatyň hem özbek raýatdygyny sözüniň üstüne goşdy.
Resmiler awtobusyň Gazagystanyň wagty bilen irden sagat 10:30 (Aşgabat wagty bilen irden sagat 9:30) töweregi ot alandygyny we bu wakanyň ýurduň günortasyndaky Şymkent şäherini Russiýanyň Samara şäheri bilen birikdirýän asfalt ýolda bolandygyny mälim etdiler. Bu asfalt ýol Gazagystanyň Kalybaý obasyndan 10 kilometr uzaklykda ýerleşýär.
Şeýle-de, resmiler awtobusyň Russiýa barýandygyny we ýolagçylaryň aglabasynyň özbek işçi migrantydygyna ynanylýandygyny aýtdylar.
Häkimiýetler öz başlangyç beýanatynda Wengriýada öndürilen “Ikarus” kysymly awtobusyň näme sebäpden ot alandygyny henizem derňeýändiklerini mälim etdiler.


text:
Habarlar 15 fewral 2017
Wakalaryň jümmüşinde
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow: saýlawlarda özümiň goldanylmagymy gazanan üstünliklerimiziň netijesi hökmünde kabul edýärin
Bu saýlawlarda mähriban halkymyň maňa bildiren uly ynamy meni galkyndyrýar. Geçirilen saýlawlaryň netijeleri soňky bäş ýylyň dowamynda amala aşyrylan oňyn özgertmeleri halkymyzyň doly goldaýandygynyň aýdyň subutnamasydyr.
Wakalaryň jümmüşinde
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň bilelikdäki mejlisi
Hormatly Prezidentimiz bilelikdäki mejlisiň gün tertibini yglan edip, ilki bilen döwlet Baştutanynyň ählihalk saýlawlarynyň jemlerini yglan etmek üçin Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň başlygy G.Myradowa söz berdi. G.Myradow Türkmenistanyň Prezidentiniň ählihalk saýlawlarynyň jemleri barada habar berdi. Merkezi saýlaw toparynyň ýolbaşçysy bu çärä taýýarlyk görmek we guramaçylykly geçirmek boýunça alnyp barlan giň gerimli işler barada aýdyp, saýlaw uçastoklarynyň 2 müň 587-siniň döredilendigini, şolaryň 2 müň 548-siniň ýurdumyzyň paýtagtynda we welaýatlarynda, 39-synyň bolsa Türkmenistanyň daşary döwletlerdäki diplomatik wekilhanalarynyň we wekilçilikli edaralarynyň ýanynda ...
Wakalaryň jümmüşinde
Türkmenistanyň Prezidenti bilen Pakistan Yslam Respublikasynyň Premýer-ministriniň telefon arkaly söhbetdeşligi
Pakistanyň hökümet Baştutany döwlet Baştutanymyzy Prezident saýlawlarynda gazanan ynamly ýeňşi bilen tüýs ýürekden gutlady we jogapkärli döwlet wezipesinde uly üstünlikler arzuw etdi. Şeýle hem Premýer-ministr Pakistan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Mannun Huseýniň hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa we tutuş türkmen halkyna aýdan bagt, parahatçylyk hem-de abadançylyk baradaky arzuwlaryny ýetirdi. Bellenilişi ýaly, Pakistan ähli ugurlarda belent sepgitlere ýeten Türkmenistan bilen dostluk gatnaşyklarynyň hemmetaraplaýyn ösdürilmegine aýratyn ähmiýet berýär.
Wakalaryň jümmüşinde
Türkmenistanyň Prezidenti bilen Ermenistan Respublikasynyň Prezidentiniň telefon arkaly söhbetdeşligi
Dostlukly döwletiň Baştutany öz kärdeşini Prezident saýlawlarynda ynamly ýeňiş gazanmagy mynasybetli tüýs ýürekden gutlady hem-de oňa berk jan saglyk, abadançylyk we üstünlikler, Türkmenistanyň halkyna bolsa parahatçylyk we gülläp ösüş arzuw etdi.
Resmi habar
Döwlet baştutanlary we meşhur syýasy işgärler Gurbanguly Berdimuhamedowa gutlaglaryny iberdiler
Türkmen döwletiniň baştutanyny Prezident saýlawlarynda gazanan ynamly ýeňşi bilen, Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidenti Hasan Ruhani, Birleşen Arap Emirlikleriniň Prezidenti Halifa Bin Zaed Al-Nahaýan, Belarus Respublikasynyň Prezidenti Aleksandr Lukaşenko, Türkiýe Respublikasynyň Premýer-ministri Binali Ýyldyrym, Azerbaýjan Respublikasynyň Premýer-ministri Artur Rasi - zade, Belarus Respublikasynyň Milli ýygnagynyň Respublika Geňeşiniň başlygy Mihail Mýasnikowiç, Abu-Dabiniň mirasdüşer şazadasy, Birleşen Arap Emirlikleriniň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysynyň orunbasary Muhammed Bin Zaed Al Nahaýan, Birleşen Arap Emirlikleriniň wise-prezidenti, Premýer-ministri, Dubaý emirliginiň häkimi Muhammed Bin Raşid Al-Maktum, Russiýa ...
Resmi habar
Döwlet Baştutanynyň Permanyna laýyklykda 828 raýatyň günäsi geçildi
Welaýatlaryň, etraplaryň we şäherleriň häkimlerine günäsi geçilen adamlary iş bilen üpjün etmek boýunça zerur çäreleri görmek tabşyryldy.
Ylym
HYYweÖU-niň talyplary robot tehnikasy boýunça abraýly halkara bäsleşiginde ýeňiş gazandylar
2001-nji ýylda ABŞ-da gurnalan RoboRAVE bäsleşigi indi sekiz ýurtda, şol sanda Hytaýda, Meksikada, Ispaniýada we Fransiýada geçirilýär.
Wakalaryň jümmüşinde
Merkezi saýlaw toparynyň başlygy Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlarynyň jemlerini yglan etdi
Türkmenistanyň Saýlaw kodeksine laýyklykda, Merkezi saýlaw topary tarapyndan ýokary döwlet wezipesine dalaşgärleriň 9-sy hasaba alyndy. Olaryň 3-si syýasy partiýalar tarapyndan, 6-sy bolsa raýatlaryň teklipçi toparlary tarapyndan hödürlenildi.


text:
Nebitiň bahasy 2014-nji ýylyň noýabr aýyndan bäri iň ýokary derejesine ýetdi. Bu waka maýa goýumçylar Birleşen Ştatlaryň prezidenti Donald Trampyň dünýäniň iň kuwwatly ýurtlary bilen Eýranyň arasynda gelnen ýadro ylalaşygyny bes etmek ýa-da dowam etmek barada geljek kararyna taýýarlyk görýän mahaly boldy.
8-nji maýda Trampyň Waşington wagty bilen günortan sagat 2-de öz kararyny mälim etmegine garaşylýar. Maýa goýumçylaryň aglabasy onuň Birleşen Ştatlary 2015-nji ýylda gelnen ylalaşykdan çykarmagyna garaşýarlar. Eger bu hereket amala aşsa, onda bu Birleşen Ştatlaryň Eýranyň nebit pudagyna we merkezi bankyna garşy sanksiýalaryny gaýtadan güýje girizer.
Birleşen Ştatlaryň 2016-njy ýylda Eýranyň ýadro işjeňligini çäklendirmek arkaly ýatyrylan sanksiýalary gaýtadan güýje girizmegi dogrusyndaky aladalanmalar, 7-nji maýda Nýu-Ýorkda nebitiň bir barreliniň 2014-nji ýylyň noýabryndan bäri ilkinji gezek 70 amerikan dollaryndan satylmagyna getirdi.
Ýöne maýa goýumçylar Trampyň kararynyň nebit bazaryna ýetirjek täsirinden alada edýän mahaly, Eýranyň Nebit ministrligi Birleşen Ştatlar agzalýan ylalaşykdan yza çekilse-de, özüniň nebiti akdyrmagy we onuň eksportyny dowam etdirjekdigini mälim etdi.


text:
Hytaýyň Şenžen şäherinde pyýadalar gyzyl çyra ýananda, ýoly kesip geçmekden saklanýarlar.
Munuň sebäbi bolsa şäheriň köçelerinde gurnalan adamy ýüzünden tanaýan kameralardyr.
Ol şäherde pyýadalardan kim ýol hereketiniň düzgünini bozsa, soň oňa jerime petegi iberilýär.
Ol kameralar pyýadany ýüzünden tanaýşy ýaly, onuň ähli şahsy maglumatlaryny hem tapyp bilýär.
Ýol hereketi düzgünini bozan adam öz adyny şol bada kameranyň ýanyndaky ullakan ekrandan görýär.
Bu tehnologiýa tilsiminden 2017-nji ýylyň aprel aýyndan bäri peýdalanyp gelinýär. Şäheriň hemme köçelerinde diýen ýaly gurnalypdyr.
Indi bolsa ýerli hökümet muny hasam kämilleşdirmäge taýýarlanýar. Kämilleşdirilen täze tehnologiýa tilsimi ýol hereketi düzgünini pozany sebäpli kamera "düşen" pyýadalara indi munuň bilen baglanşykly dessine SMS ibermäge mümkinçilik döredýär.
Hytaýyň hökümeti häzirki döwürde ýurtda kämilleşen aňtaw tehnologiýalaryny synagdan geçirýär.
2020-nji ýyldan başlap, raýatlara jemgyýetde özüni alyp barşyna görä bahalar berler. Ýol hereketi düzgünini bozmakdan başlap, internetde "galp maglumatlar ýaýratmaga" çenli köp ugurda edilýän bikanun hereketler raýat ýagdaýlarynyň hasana alynýan bölüminde jemlener.
Şeýle maglumatlaryň esasynda raýatlar işe alynjak mahaly "olaryň şeýle terjimehalyndan" peýdalanylar we ondan soň olaryň işe kabul edilip-edilmeli däldigine karar berler.
Mundan daşaryn kanunlara garşy gelip, has köp düzgün pozýan raýatlaryň syýahat etmegine gadagançylyk girizilip bilner.
Köp adam muny tanymal iňlis ýazyjysy Jorj Orueliň "1984" atly eserinde gürrüňi edilýän ýagdaýlar bilen deňeşdirýär.
Ol eserde totalitar jemgyýetde her ädimi yzarlanýan we şahsy durmuşy hemşe gözegçilik astynda tutulýan raýatlaryň durmuşy hakda gürrüň gidýär.


text:
Книга "Hatlar"
- Автор(ы):
- Алланазаров Агагельды
Купить книгу
-
- Идет поиск...
Описание книги
Bu kitaba tanymal ýazyjy, şahyr Agageldi Allanazarowyň dürli döwürlerde galamdaşlary, terjimeçiler, neşirýatçylar, okuwçylar, öz ýakynlary bilen alşan hatlary girizildi.
Agageldi Allanazarow eserleri dünýäniň onlarça dillerine terjime edilen awtor.
Kitaba girizdilen bu hatlar okyjylara ýazyjynyň döredilijik dünýäsine has çundan aralaşmaga mümkinçilik berýär.
Ýygynda mundanam başga ýazyjynyň dürli döwürde döwürleýin metbugata beren interwýulary, çap edelen makalalary, galamdaşlary barada ýazan makalalary, onuň döredejiligine degişli bolan ýeneki käbir makalalar, goşgular ýazyjynyň döredijiligi bilen bagly aýdylanlar, berlen bahalar girizildi.
Agageldi Allanazarow eserleri dünýäniň onlarça dillerine terjime edilen awtor.
Kitaba girizdilen bu hatlar okyjylara ýazyjynyň döredilijik dünýäsine has çundan aralaşmaga mümkinçilik berýär.
Ýygynda mundanam başga ýazyjynyň dürli döwürde döwürleýin metbugata beren interwýulary, çap edelen makalalary, galamdaşlary barada ýazan makalalary, onuň döredejiligine degişli bolan ýeneki käbir makalalar, goşgular ýazyjynyň döredijiligi bilen bagly aýdylanlar, berlen bahalar girizildi.
Другие книги автора
- На Родине Гёроглы 2016
- Бала мекеи топ 2016
- Радуга II Том 2014
- Жаркое лето Хазара 2005
- Hazaryň yssy tomsy 2005
- Мехрибон от 1991
Лучшие подобные книги
- Любовь к красному 2017
- Текст 2017
- Ненастье 2015
- Маленькая жизнь 2016
- Люди среди деревьев 2018
- Седмица Трехглазого 2017
- До встречи с тобой 2012
- Все та же я 2018


text:
Nyrhnama meýilnamasynyň üýtgemegi
- Özüňize oňaýly bolan nyrhnama meýilnamasyny saýlaň.
- USSD ulgamyň üsti bilen hyzmatlary ýeňillikli ulanmak mümkinçilik berilýär. Ýa-da Şahsy otaga giriň, ýa-da TMCELL-ň ýakyndaky hyzmat ediş ofisine baryň.
- Hasabyňyzy dolduryň. Tarif meýilnamasy çalşyrylanda 1 manat möçberinde töleg alynýar, ol awtomatiki ýagdaýda Siziň hasabyňyzdan aýrylar.
Meniň söýgüli belgim we Gijeki gepleşikler hyzmatlarynyň üsti bilen öýjükli aragatnaşykda nädip tygşytlap boljaklygyny biliň.


text:
Söýgüliler üçin kadrlar, aşyk magşuklar üçin internet arkaly foto kadrlar.
1 2 3 4 5 6 7 8
.Söýgi bu näzik bir duýgy diýlip bilinýär, bular ýaly duýgulandyryjy we ajaýyp duýguny adamzat şu çaka çenli başdan geçirmeýär. Ynsan haçan-da aşyk bolanda,daş töweregini gurşap alan bu güýje owadan, süýji we duýgulandyryjy zat diýip bilýär. Gözlerinden ot çykjak bolup duran aşyk ýigit, ol şol gözleri fotoda janlandyrasy gelýär. Elbetde ýaş juwanlaryň has owadan, romantik we bagtly boluşlary has hem duýgulandyrýar. Egerde siz hem şular ýaly owadan duýgy bilen kesellän bolsaňyz, siz biziň sahypamyzyň kömegi bilen içden çykýan we hakyky duýgyňyzy görkezip bilersiňiz. Bilşiňiz ýaly kiçi bolmadyk owadan zatlar söýgi diýilýän duýgyda uly rol oýnaýar.Romantik kadrlaň we foto kadrlaň ýollarynyň kömegi sebäpli hem-de ýürek şekilleriniň üpjün edilmegi bilen, siz aňsatlyk bilen tapawut beriji, süýji we owadan, açyk suratlary öz ajaýyp jübüt ýaryňyza sowgat hökmünde edip bilersiňiz. / Iki jübütler üçin Söýgi-fotolary we kollažlar / seçmegiňiz bilen sizde geň, gyzykly we tapawut beriji täsirleri arkaly siziň öz söýgi foto hekaýaňyzy döretmäge gowy mümkinçilik döreýär. Şul görnüşe meňzeş ýygnak bolup duran ýa bolmasa görüşmek pursatlaryny hak edip bir ýere jemlemäge ajaýyp ýollaryň biri bolup durýar. Bu size ýatdan çykmajak owadan pursatlaryňyzy ýerli ýerine goýmaga we siziň romantik dabaralaryňyzy belläp geçirmäge kömek eder.Fotolardaky her bir näzik bakyşy we gymyldy hereketleň üns bilen üstünde işlemegimiz we biziň kadyrlarymyzy foto kadrlarymyzy iki jübüt üçin saýlap seçmegimiz siziň aragatnaňygyňyzda tebigy taýdan söýgüňiziň güllemegine kömek eder. Bu kollajlary söýgüli ýaryňyz bilen hem birlikde ýerine ýetirip bilersiňiz, öz söýgüli jübütiňizi owadan sözler bilen razylaşmaga ynandyrmak hem mümkin, emma iň esasy zat soňunda bagtly maşgala gurmak birinji orunda durup galýar. Bu bölümde aşyklar üçin foto montaž we foto effektlary arkaly hödürlenen deňi taýy bolmadyk we hakyky sowgatlary ýasamak ýeňil bolup durýar.Hemmämiziň bilşimiz ýaly, söýgi ähli ýaşda wepaly bolup durýar, şonuň üçin bu sowgat iki jübüt üçin hem ýerlikli we şowhunly bolup durýar, we ýaşlyrak jübütler üçin, mysal ýerine /toý ýyllygyny/ bellemek hem gelip biler. Egerde siz ugurtapyjy biri ýa-da size öz päk duýgyňyzy we aragatnaşygyňyzyň wepalylygyny subut edip görkezjek bolsaňyz, onda biziň söýgüliler üçin kadrlarymyz, aşyklar üçin foto effektlarymyz we foto montažlarymyz, birnäçe ýürek şekilinde foto kadrlar, romantik we /Söýgi foto kadrlar/ , iki jübütler üçin foto kollažlar, size öz üýtgeşik we ajaýyp söýgi hekaýaňyzy ýazmaga kömek eder. Hemde internet arkaly biziň sahypamyzyň üsti bilen bu zatlary siz el ýeterli bahada edip bilersiňiz..


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
Siz nähili oturmagy halaýarsyňyz? Biziň herimiziň öz oturyş ýagdaýymyz, aýratynlygymyz bolup, ol biziň bedenimiziň saglyk ýagdaýyna, endigimize, jemgyýetde tutýan ornumyza baglydyr.
Siz aýagyňyzy aýagyňyzyň üstünde goýup oturmagy halaýaňyzmy? Göräýmäge, amatly. Şeýle oturma has hem zenanlaryň arasynda ýörgünli we bu oturyş olary has näzik görkezýän ýaly. Ýöne lukmanlar bu ýagdaýda oturmagyň saglyga zyýan ýetirip biljekdigini aýdýarlar.
...Awtobusda adam köpdi. Olar awtobusyň dymyk salonynyň içinde biri birine söýenşip diýen ýaly durdylar. Ulag durmaly duralgasyna ýakyn geleninde salonyň ortasyndan ýol torbalaryny göterip, öňündäki adamlary itip gelýän orta ýaşan daýzanyň meni hem yzymda duran adamlara tarap itip, aýagymy basyp gidenini duýup galdym. Adamlar daýzanyň gödek hereketine gatyrgandylar, emme daýza olara barmysyň hem diýmedi. Men bolsa, eger daýza ýol berilmegini sorap: "Men geçäýin" diýip haýyş eden bolsa hem adamlaryň onuň haýyşyny bitirjekligi barada pikirlendim. Meniň aýagymyň agyrsynyň aýrylmagy üçin bolsa daýzanyň "Bagyşla!" diýen jümlesiniň ýeterlik boljakdygy barada oýlandym. Adamda näme göwün bar?...
Durmuş şeýle bir ýeňil. Öýüň ysyny halamyzokmy? Ony oturan ýerimizde derrew öz göwün söýen ysymyza üýtgetmäge ukybymyz bar. Emeli ys berijiler bir ýeñillik! Otaglarymyzy, hajahathanalarymyzy bu hoşboý yslar bilen bezäp, durmuşymyzy "gül" ýaly edýäris. Ys berijiler hakyky tebigy yslar bolmasa-da, olara laýyk alternatiwa bolup durýar. Ýurdumyza bu haryt esasy üç ýurtdan gelýär: Hytaý, Russiýa we Türkiýe.
Öýlerimiziň arassa we gowy ysly bolmagy örän möhüm zat, emma "Ys berijileriň adam saglygyna zyýany barmyka?" diýip, pikirlendiňizmi? Geliň, soňky döwrüň ygtybarly ylmy çeşmeleriniň bu baradaky gürrüňlerine göz aýlalyň. Bu makala ABŞ-nyň tebigat alymy tarapyndan Waşington uniwersitetiniň we ABŞ-nyň Tebigat Ylymlary Milli Institutynyň ylmy barlaglaryna esaslanyp ýazyldy.
Goňşymyzyň gyzy 5 ýyl halaşyp durmuşa çykdy. Daşyndan göräýmäge durmuşy gül ýaly. Köp gyzlaryňam onuň bagtyna gözleri gidýär. Emma ol indi ejelerine islän wagty gelip bilenok. Diňe adaty Nokia telefon ulanýar. Her bir etjek zadyny ýoldaşyndan ýa gaýynlaryndan sorap etmeli. Men onuň ejelerine gelende "Çykmankamam maňa diýenini etdirýärdi, indi hasam beter gysyp saklaýar. Gabanmak, goramak gowudyram welin, her bir zadyň çägi bolmaly dälmi?" diýip, zeýreneni eşitdim.
Jemgyýetimizde söýgi we maşgala gatnaşyklarynda bir tarapyň (esasanam oglan tarapyň) agalyk etmegi seýrek gabat gelmeýär. Iň gynandyryjy ýerem muny adamlaň bolmaly zat hökmünde kabul etmesi. Köpler muny bolmaly zat hökmünde kabul etselerem köpleriň durmuşy ýa söýgi gatnaşyklary haýsam bolsa bir tarapyň çäkden çykmagy sebäpli bozulýar.
Adam bedeni ewolýusiýanyň täsirinde ullakan üýtgeşmelere, daşyndan berilýän agramlara mejbur bolup gelýär. Käbir alymlaryň bellemegine görä, "Adam bedeni az iýip, köp hereket etmäge ukyplydyr". Ýöne häzirki zaman adamlarynyň aglabasy edara işlerinde işläp az hereketlilik durmuşyny alyp barýarlar. Kompýuterleriň peýda bolmagy bilen bu meseleler has hem çuňlaşdy. Çagalar, ýetginjekler köp wagtlaryny monitoryň öňünde oturmak bilen geçirip başladylar. Daşarda, arassa howada bir wagtky oýnalýan çaga oýunlaryna, indi kompýuterleriň üsti bilen arkaýyn hyýaly aralaşyp bolýar. Bu bolsa saglyga ters täsirini ýetirýär. Kompýuteriň başynda uzak wagtlap oturyp işlenende, okalanda, oýnalanda bu ýagdaýyň beden agzalary üçin uly agram we urgy bolup bilýandigi öňden bellidir.
"Gyzym, bes et indi dyrnaklaryňy gemirmäni. Iciň gurçukdan dolar" diýen sözleri men çagalyk döwrümde enem-atamdan ýygy-ýygydan eşidýärdim. Zyýanly hem gelşiksizdigine düşünsem-de, maňa bu endigi taşlamak kyndy. Men ýaşym gitdigiçe, dyrnaklarymy gemirmekden gutulmak maksady bilen, köpler bilen sorag-jogap alyşmaga başladym. Dürli çeşmelerden maglumatlary okadym. Şeýlelik bilen hem, dyrnak gemirme endiginiň sebäpleriniň we ony bes etmäge kömek edip biljek usullaryň üstünden bardym.
Her ýylyň 3-nji dekabrynda Maýyplaryň Halkara güni bellenilip geçilýär. Ýöne öz durmuşy, kynçylyklary, islegleri, howsalasy, agyrsy bilen biziň aramyzda ýaşaýan bu adamlar aýratyn düşünmä, kömege, garaýşa mynasyp bolup, olar barada dine şu gün ýatlama adamçylyk jähtinden uly ýalňyşlyk bolardy.
Maýyp – fiziki, akyl ýetirme, duýuş we ruhy taýdan bozulmalary sebäpli jemgyýetde ýaşaýşa ukyplylygy çäklenen adamdyr. Bu bolsa maýyplygyň dürli derejeleri bilen häsiýetlendirilýändir. Günbatarda häzir "maýyp" sözi ulanylmaýar. Şeýle adamlary "mümkinçiligi çäklendirilen adamlar" diýip atlandyrýarlar.
Göräýmäge sabyn, diş çotgasy, diş pastasy we beýleki arassaçylyk serişdeleri biziň durmuşymyzda ulanmaga niýetlenen adaty we hökmany zatlar hasaplanyp, elleri ýuwma, günde suwa düşme endik höküminde kabul edilýär. Ýöne bu hemişe şeýle bolýarmyka?
Nielsen kompaniýasynyň işgärleri adaty bolmadyk seljermeleri geçirdiler. Olary dünýäde haýsy halklaryň arassaçyldygy baradaky maglumatlar gyzyklandyrdy. "Delfi" neşirýaty birinji ýeri latwiýalylaryň eýeländigini ýazýar. Onuň tersine, Ýaponiýanyň we Taýwanyň soralan ýaşaýjylarynyň 9%-niň asla hem şahsy gigiýeniki serişdeleri satyn almaýandygy ýüze çykaryldy. Onuň ýaly serişdelere sabyn, diş pastasy we dezodorantlar degişli edildi. Latwiýada onuň ýaly serişdeleri soralanlaryň 100%-i satyn alypdyr.
Siz arassaçylyk barada hemme zady bilýärsiňiz diýip pikir edýärsiňizmi? Onda biz sizi geň galdyrarys.
Biz her gün diýen ýaly arassalaýarys, ýuwýarys... Ýöne biz düşek daşylarydyr pižamany ýa-da gapjykdyr, el telefonynyň nähili ýygylykda ýuwlup-süpürilmelidigini nähili kesgitlemeli? Adatça biz tämizleýiş işlerini endik edişimize görä wagtymyz bolanda ýa-da ene-atalarymyzyň başda öwredişleri ýaly ýerine ýetirýäris. Ýöne bu çäreler hemişe dogry ýerine ýetirilmeýär. Bu babatda ekspertler şeýle maslahatlary berýärler.
► Daşky gurşawda howanyň hapalanmasy adam saglygyna täsir edip biljek iň uly howpdyr. Howanyň hapalanma derejesini peseltmek arkaly döwletler ysmazlyk, ýürek keselleri, öýken ragy, dem alyş ýollarynyň ýiti we dowamly keselleri, şol sanda demgysma ýaly dürli keselleriň döreme töwekgelçiligini azaldyp bilýärler.
► Howanyň hapalyk derejesi näçe pes bolsa, ilatyň hem ýürek-damar we dem alyş ýollarynyň kesellerden ejir çekýän bölegi şonça az bolýar.
Использование и распространение материалов рекомендуется, однако, воспроизводство и публикации копий материалов не могут быть использованы в коммерческих целях. Дальнейшее использование разрешается в соответствии с условиями лицензии Creative Commons.
Use and dissemination of the materials is encouraged; however, reproduction and cross-posting of copies may not be used for commercial purposes. Further usage is permitted under the terms of the Creative Commons License.
Materiallary ulanmak we ýaýratmak maslahat berilýär. Emma materiallaryň göçürme nusgalaryny gazanç maksady bilen gaýtadan işläp çap etmek gadagandyr. Bu materaillary mundan beýläk Creative Commons lisenziýasynyň şertlerine laýyklykda ulanmak rugsat edilýär.


text:
Demirgazyk deňiz nebiti bolan Brentiň ortaça bahasy 2017-nji ýylda barrel üçin 52,69 dollara barabar bolar. Rus nebitgaz habarlar agentliginiň berýän maglumatlaryna görä, bu barada ABŞ-nyň Energetika ministrliginiň (EIA) energetika maglumatlaryny dolandyrmak müdirliginiň her aýdaky gysgaça çaklamasynda aýdylýar.
Şeýlelikde, bu çaklama edaranyň maýdaky barrel üçin 52,60 dollara çaklamasy bilen deňeşdirilende ýokarydyr. 2018-nji ýylda Brentiň ortaça bahasy 55,61 dollar derejesinde bolmagyna garaşylýar. Bu bolsa geçen gezekki çaklamadan (57,10 dollar) aşakdadyr, diýip Praým habar berýär.
EIA-nyň bilermenleriniň pikirine görä, WTI-niň ortaça bahasy 2017-nji ýylda 50,78 dollara deň bolup, bu görkeziji maýdaky 50,68 dollar bilen deňeşdireniňde ýokarydyr. WTI-niň 2018-nji ýyl üçin çaklamasy edaranyň pikirine görä, 53,61 dollara deň bolar. Bu hem geçen aýdaky 55,10 dollara çaklamadan aşakdadyr.
Ministrlik şeýle hem 2017-nji ýylda ABŞ-da nebitiň çykarylyşynyň günde 9,33 million barrel bolmagyny çaklaýar. Bu çaklama maýdaky günde 9,31 million barrelden ýokarydyr. 2018-nji ýylda ministrlik ýurtda nebitiň çykarylyşyny günde 10,01 million barrel möçberinde çaklaýar. Bu görkeziji maýdaky günde 9,96 million barrelden ýokarydyr.
«2018-nji ýylda islegiň artmagyna garaşmaklyk 2017-nji ýylyň ahyrynda we 2018-nji ýylyň başynda nebitiň bahalarynyň pese düşmegine getirip biler» diýlip çaklamada netije çykarylýar. EIA-nyň häzirki çaklamasyna görä, OPEC-de nebitiň çykarylyşynyň çäklendirilmeginiň indiki ýylyň martynda möhleti uzaldylar, ýöne 2017-nji ýylyň başynda ýüze çykjak borçlary ýerine ýetirmezlik 2018-nji ýylyň ikinji ýarymynda hem saklanar.


text:
Fransiýanyň institutynyň Simon we Çino del Duka fondy 2012-nji ýylyň arheologiýa boýunça Baýragyny Ulug-depedäki franko-türkmen arheologik ekspedisiýasyna berdi. 200 müň ýewro bolan bu baýrak 2012-nji ýylyň 6-njy iýunynda Fransiýanyň institutynyň gümmezli binasynda ekspedisiýanyň başlygy Oliwýe Lekonta gowşurylar.
Fransiýanyň institutynyň Simon we Çino del Duka fondy 2012-nji ýylyň arheologiýa boýunça Baýragyny Ulug-depedäki franko-türkmen arheologik ekspedisiýasyna berdi. 200 müň ýewro bolan bu baýrak 2012-nji ýylyň 6-njy iýunynda Fransiýanyň institutynyň gümmezli binasynda ekspedisiýanyň başlygy Oliwýe Lekonta gowşurylar.
Fransiýanyň ýazgylar we çeper edebiýat akademiýasynyň agzalaryndan we hünärmenlerinden düzülen žüriler Ulug-depedäki ekspedisiýa bu baýragy bermek bilen, ýadygärligi özleşdirme boýunça işleri, şeýlede Ulug-depäni saklama meselelerini ilerlemegi höweslendirmek islediler. Merkezi Aziýanyň günortasynda we eýran platosynda gadym zamandaky ýutlaryň arasyndaky gatnaşyklary öwrenýän has uly proýektiň bölegi bolup durýan bu gazuw işleri gadymy gündogar siwilizasiýalyny öwrenmekde hakyky açyş boldy.
Şeýle hem Fransiýanyň institutynyň fondynyň Gran-pri baýragyny gowşurma dabarasyna bagyşlanan saýt bilen tanyş bolmaga biz sizi çagyrýarys.


text:
Aşgabat-Daşoguz gara ýolunyň 32-nji kilometrinde iri gazhimiýasy önümçiginiň- tebigy gazdan benzin almak boýunça zawodyň gurluşygy alnyp barylýar.
Iş tabşyryjy „Türkmengaz“ Döwlet konserniniň maglumatlaryna görä, şu özboluşly ýokary tehnogiýaly kärhanada dünýäde ilkinji gezek uly möçberde tebigy gazdan suwuk ýangyç- benzin alnar.
Daniýanyň «Haldor Topsoe» kompaniýasynyň tehnologiýasyna esaslanýan «GTG – Gas to gasoline» taslamasy ýylda 1 milliard 785 million kubmetr tebigy gaz gaýtadan işlenilip, Euro-5 ölçegine laýyk gelýän A-92 belgili 600 müň tonna benzin çykarmaga mümkinçilik berer. Sintetiki ýangyç naýbaşy ekologik ölçeglere laýyk geler- onda howany zaýalaýan kükürt goşundylary, düzüminde azot bolan organiki birleşmeler ýokdur.
„Türkmengaz“ DK bilen zawodyň gurluşygyna şertnama baglaşan Ýaponiýanyň «Kawasaki Heavy Industries, Ltd.» we Türkiýäniň «Rönesans Endüstri Tesisleri Inşaat Sanaýi ve Tiçaret Anonim Şirketi» kompaniýalar konsorsiumy ony 2018-nji ýylyň ahyryna önümçilige goýbermegi göz öňünde tutýar. Ýapon tarapynyň maýa goýumlarynyň we „Türkmengaz“ Döwlet konserniniň serişdeleriniň ulanylmagy netijesinde kärhana 90 göterime çenli iň täze (2016-2017-nji ýyllarda çykarylan) tehnologik we kömekçi enjamlar bilen üpjün edildi.
Konsorsiumyň agzalary bolan Ýaponiýanyň we Türkiýäniň kärhanalary enjamlary jemlemek we oturtmak işlerini amala aşyrdylar. Reaktorlar Daniýanyň «Haldor Topsоe» we Ýaponiýanyň «Kawasaki Heavy Industries, Ltd.» kompaniýalaryndan alyndy. “Mitsubishi” kompaniýasy uly kompressorlary, „Yokogawa” kompaniýasy programma üpjünçiligni, Germaniýanyň „MAN“ maşyngurluşyk kompaniýasy dizel enjamlaryny, amerikan, koreý, fransuz kompaniýalary nasos enjamlaryny iberdiler. Kärhanada Gollandiýanyň, Koreýanyň, Hindistanyň, Beýik Britaniýanyň, Şwesiýanyň kompaniýalarynyň iň täze enjamlary oturdyldy.
Iň döwrebap enjamlar bilen üpjün edilen bu kärhana mähnet himiýa laboratoriýasyna meňzeýär. Mysal üçin, ýapon hünärmenleriniň teklip eden gazy suwuk jangyja öndürmek boýunça tehnologiýasy tehnologik enjamlaryň tutuş ulgamynyň, ozaly bilen, tebigy gazy çuňňur arassalamak, sintez-gaz, metanol we arassa benzin almak boýunça tehnologik enjamlarynyň gurulmagyny talap edýär. Şeýle „laboratoriýada“ ýokary gyzgynlykda we basyşda gaz suwuk uglewodorodlara öwrülýär.
-Magistral turbageçirijiden gelýän tebigy gaz gidrogizasiýa we desulfurizasiýa reatorlarynda ýokary hilli katalizatorlar ulanylyp kükürt we düzüminde kükürt bolan garyndylardan arassalanar- diýip „Türkmengaz“ DK-nyň tebigy gazy gaýtadan işlemek müdirliginiň inženeri Aýmyart Şamuhammedow gürrüň berýär.- Indiki bölümde arassalanan tebigy gaz zerur derejä çenli bug bilen garyşýar. „Haldor Topsoe“ katalizatorynda bug riformingi netijesinde ýokary uglewodorodlar dargap: tebigy gaz sintez-gaza öwrüler. Ýokary gyzgynlyga çenli gyzdyrylandan soň ol awtotermiki riforming reaktoryna düşüp, kislorod bieln ýanmak reaksiýasy tapgyryna geçýär. Soňra metanol çig maly benzin sentezi bölümine düşüp, ol ýerde ahyrky önüm almak boýunça işler geçiriler.
Häzirki wagtda tehnologiýa zolagynda tebigy gazyň konwersiýasyny üpjün edýän enjam oturdyldy. Olar- rezewuarlar, reaktorlar, ýylylyk çalşyjylar, sütünler, tehnologik peçler, separatorlar, kompressorlardyr. Suw bu tehnologiýanyň esasy serişdeesidir. Ol sintez-gaz alnanda bug riformingi üçin we we sowadyjy hökmünde ulanylar. Geljekki kärhanada tehnologik suwy köp basgançakly arassalamak, soňunda ony regenerlemegiň göz öňünde tutulmagy tötänden däldir.
Suw we tehnologik kondensat arassalanmaly kömekçi ulgamalr bölüminde, şeýle hem tehnologik hajatlar üçin gaz we azot sintezinde ulanylýan kislorod almakda howa bölünýän enjamlaryň ýerleşýän ýerindäki enjamlar, suw durlanýan enjamlar, filtrler, gradirnýalar, boýlerler, bugladyjy we beýleki kömekçi enjamlar gurnaldy.
Tutuş tehnologik merkezinde gurlan estakadadan dürli önümçilik bölümlerine inženerçilik ulgamlary çekilipdir. Ýerasty turbageçirijileri, ýangyna garşy we lagym ulgamlaryny gurnamak işleri tamamlanyp barýar.
Häzirki wagtda gurluşyk meýdançalrynda daşary ýurtly hünärmenleriň 700-den gowragy w ýurduň dürli welaýatlaryndan işçilerdir inženerleriň 4700-den gowragy zähmet çekýärler. Olar ýylyň ahryna çenli sepleşdirij turbageçirijileri gurnamak, inženerçilik kommunikasiýalary çekmek, BÖweAE önümçilik bölümini enjamlar bilen üpjün etmek, edara jaýynyň we distansion dolandyryş pultunyň, taýýar önümleri demir ýol we awtomobil sisternalarynň ýüklemek bölüminiň gurluşygyny tamamlamak ýaly uly möçberli işleri amala aşyrmaly. 7 kilometrlik gaz geçirijiniň we 26 kilometrlik suw geçirijiniň gurluşygy alnyp barylýar.
2018-nji ýylyň dekabrynda zawodyň işe girizilmegi bilen häzirki kärhananyň täze önüminiň çykarylmagy- nebitden alynýan ýangyja derek ýokary hilli benziniň alynmagy ýurduň mundan beýläkki ösüşine bahasyna ýetip bolmajak goşant goşar.


text:
Amyderýa
Amyderýa Türkmenistanda bir derýadyr. Amyderýa öz gözbaşyny Owganystandaky Hindiguş daglaryndan alyp gaýdýar ve Aral deňizine guýýar.
Amyderýa – Merkezi Aziýanyň iň uly derýasy. Ol Owganystanyň, Täjigistanyň, Türkmenistanyň, Özbegistanyň çäginden geçip, Aral deňzine guýýar. Derýa ep-esli ýerde Türkmenistanyň, Özbegistanyň, Owganystanyň tebigy araçägi hasaplanýar.
Uzynlygy 1 415 kilometr, goşandy Penj derýasy bilen 2 540 kilometr. Onuň 1 000 kilometri Türkmenistanyň çäginden geçýär. Amyderýanyň suwunyň ortaça mukdary 2 000-2 200 metr kub/s, ol gyşyna 500 metr kub/s-a çenli azalýar. Ol Mart aýynda köpelip başlaýar we İyun-İyul aýlarynda iň ýokary derejä ýetip, 4 000-6 000 metr kub/s-a çenli köpelýär. Amyderýanyň suwunyň şeýle düzgüni oba-hojalyk ekinlerini suwarmak üçin örän amatlydyr. Derýanyň ýyllyk suwunyň akymynyň ortaça mukdary 64 kilometr kub. Amyderýa gözbaşyny Owganystandaky belentligi 4900 metr bolan Hindiguşdaglarynyňdemirgazyk eňňidindäkiWrezewskiý buzlygyndan alyp,ilki Wanjir,soňra Wahanderýa ady bilen akýar.Wahanderýa bilen Pamir derýasynyňbirleşmeginden bolsa,Penj derýasy emele gelýär.Wahşyň Penje guýýan ýerinden başlap,tä Aral deňzine çenli Amyderýa adyny alýar.Gunduz,Surhab,Kafirnigan hem-de Surhanderýa Amyderýanyň esasy goşantlarydyr.Amyderýa dünýäde iň bulanyk suwly derýalaryň biridir.Onuň1 metr kub suwunyň düzüminde 3kilograma çenli gyrmynça bardyr,derýa joşanda ol 5-7 kilograma çenli köpelýär.Amyderýanyň halk hojalygynda uly ähmiýeti bar.Termez şäherinden Aral deňzine çenli gämi gatnaýar.Onuň 1metr kub suwunyň düzüminde 3 kilograma çenli gyrmança bardyr, derýa joşanda ol 5-7 kilograma çenli köpelýär. Amyderýanyň halk hojalygynda uly ähmiýeti bar. Termez şäherinden Aral deňzine çenli gämi gatnaýar. Onuň boýunda Termez, Atamyrat, Türkmenabat, Ürgenç, Nöküs, ýaly şäherler ýerleşýär. Amyderýanyň suwy bilen merkezi Aziýa ýurtlarynda we Owganystanyň 8 million gektardan gowrak ýer suwarylýar. Amyderýadan Garagum derýa, Garşy, Amy-Buhara, Türkmenderýa ýaly kanallar suw alýar. Derýanyň suwuny tygşytly ulanmak üçin onuň goşantlarynyň we hanasynyň ugrunda Nurek, Ragun, Düýeboýun ýaly uly suw howdanlary guruldy.
Bu derýa geçmişde Oks (Oguz) derýasy hem diýlipdir, oňa gepleşikde Jeýhun hem diýilýär.


text:
Türkmenistan ilata hyzmat etmek ulgamyna täze tehnologiýalary işjeň ornaşdyrýar. Sentýabrda Aşgabadyň jemgyýetçilik ulag ulgamyna tölegiň elektron görnüşiniň girizilip başlanmagy bu ugurdaky nobatdaky ädim boldy.
Täze ulgam tiz wagtda nagt serişdeler bilen hasaplaşmagy aradan aýyrmaga mümkinçilik berer. Bu bolsa sürüjiler we ýolagçylar üçin töleg amatlyklaryny ýokarlandyrar.
Eýýäm häzirki wagtda şäheriň dürli satuw nokatlarynda elektron kartlarynyň üç görnüşi, ýagny umumy, mekdep okuwçylary üçin, şeýle hem pensionerler üçin görnüşleri peýda boldy. Täze kartlar elektron gapjyk ýörelgesi esasynda hem hereket edýärler. Olar hasaplaýjy enjamlar (walidator) bilem özara galtaşanda nagt serişdeler awtomatik ýagdaýda alynýar. Ol enjamlar paýtagtyň awtobuslarynyň ählisinde gurnalandyr. Şunlukda ýol üçin tölegiň bahasy ozalkysy ýaly 50 teňňe bolmagynda galýar.
Mekdep okuwçylary we pensionerler üçin elektron kartlary başgaça peýdalanylýar—olar aýda bir gezek degişlilikde 1 we 2 manat möçberinde doldurylýar. Bu amal karty ulanyjylara töleg geçirilenden soňky 30 günüň dowamynda jemgyýetçilik awtoulagyndan peýdalanmaga mümkinçilik berýär. Şondan soňra bu kartyň üstüni poçta bölümlerinde, “Senagat” bankyň bölümlerinde, şeýle hem jemgyýetçilik ýerlerinde ýerleşýän öz-özüňe hyzmat edişiň awtomat terminallarynda dolduryp bolar.
Täze tehnologiýa boýunça gatnaw üçin tölegiň usuly hem ýeňilleşdirilendir. Ýolagçylar awtobusuň öňki gapysyndan girip, elektron karty walidatora golaýlaşdyrmalydyr. Enjam ýaşyl yşygy ýakyp, geçirilen şowly amal barada dessine habar berýär, şeýle hem kartyň eýesiniň pul serişdesiniň mukdary baradaky maglumaty ekranda görkezýär. Ýolagçylar düzgüne laýyklykda ulag serişdesiniň yzky gapysyndan çykarlar.
Tölegiň elektron ulgamy şäherde amatly çalt we howpsuz gatnamak üçin şertleri döretmek bilen jemgyýetçilik ulagyny peýdalanyjylaryň duş gelip biläýjek ähli ýagdaýlaryny göz öňünde tutýar. Kartyndaky hasabynyň üstüni öz wagtynda dolduryp bilmedik ýolagçylar ýene-de birnäçe gatnawy karzyna amala aşyryp biler. Kart pul serişdeleri bilen doldurylandan soň, bergi awtomatik ýagdaýda üzlüşilýär.
Bu elektron ulgamynyň girizilmegi hemra nawigasiýasynyň kömegi bilen işe gözegçiligi hem göz öňünde tutýar. Ol awtobusuň gatnaw ugurlaryny yzarlaýar, ulag gatnawlaryny işjeňleşdirmek üçin geljekde ulanyljak ähli maglumatlary ýazýar we işleýär. Awtoulag ministrliginiň hünärmenleri “Big data” tehnologiýasyny ulanmak bilen jemgyýetçilik ulagynyň işiniň iň oňat ugruny işläp taýýarlaýarlar. Bu iş belli bir kesgitlenen wagtda ýolagçylaryň akymynyň dykyzlygyna baglylykda awtobuslaryň mukdaryny gysgaltmaga we artdyrmaga mümkinçilik berer.
Işi simsiz ulgam boýunça üpjün edilýän walidatorlar gatnaw üçin töleg baradaky maglumatlary “Senagat” bankyna—elektron töleg ulgamynyň girizilmegi bilen bagly işleri esasy ýerine ýetirijä iberer. Maglumatlary şol bada alan bank işgärleri jemgyýetçilik ulagynyň işini ýeňilleşdirip, pul serişdeleriniň alynmagy bilen hasaplaşygy geçirip bilerler. Mundan başga-da, tölegiň galtaşyksyz tehnologiýasy usuly esasynda işleýän bank kartlarynyň täze görnüşlerini dolanyşyga girizmek boýunça anyk çäreler görülýär. Munuň özi gatnaw üçin kart eýesiniň esasy hasabyndan göni hasaplaşmaga mümkinçilik berer.