text:
Birleşen Ştatlaryň Merkezi aňtaw gullugynyň (CIA) direktory Siriýadaky jebir-sütemiň aglabasynda Moskwany aýyplap, ýurduň prezidentligine saýlanan Donald Trampa we täze administrasiýa “Russiýanyň wadalarynda seresaply bolmagy” maslahat berdi.
John Brennan 30-njy noýabrda “BBC” korporasiýasyna beren interwýusynda Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň esasy ýarany Russiýa Siriýanyň gelejegi babatda möhüm ýeri eýelemegi dowam etdirýär diýdi.
Şeýle-de, Merkezi aňtaw gullugyň direktory Waşington aram pitneçileriň Damaska garşy söweşine goldaw bermegi dowam etdirmelidigine ynanýaryn diýip, olaryň Siriýa, Eýran, Hizballah we Russiýa tarapyndan amala aşyrylýan “hüjümlere” garşy durmagyna ýardam berilmelidigini belledi.
Tramp özüniň prezidentlik kampaniýasynyň dowamynda “Yslam döwleti” atly topara garşy göreşmek ýaly meselelerde Moskwa bilen ýakyndan işleşip biljekdigini aýdypdy.


c: text/html

text:
Şu günler Aşgabatda dollaryň gara bazarynda dollar söwdasy janlandy. Mundan iki aý çemesi ozal gara bazaryň söwdagärleri 1 amerikan dollaryny 4,40 manada satyn alan bolsalar, häzirki wagtda bu 5,20 – 5,40 manada barabar.
Azatlyk Radiosynyň habarçylary şu ýylyň başyndan bäri dollaryň gara bazarynda dollar söwdasynyň gowşandygyny, bu ýerde dollary satyn almagyň we satmagyň, şol sanda şäherde dollar söwdagärlerini tapmagyň kynlaşandygyny habar beripdiler.
Dollaryň gara bazarynda dollar söwdasyny edýän söwdagärleriň biri, adynyň efirde tutulmazlygy şerti bilen, Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda gara bazarda dollaryň bahasynyň ýokarlanmagyny ilatda dollara bolan islegiň artmagy bilen düşündirýär.
“Tomus paslynyň gelmegi bilen şu günler daşary ýurtlara dynç almaga gidýän ýaşaýjylaryň sany artýar. Şol sebäpden daşary ýurt walýutasyna bolan isleg hem ýokarlanýar. Beýleki bir tarapdan, ýurtda resmi taýdan tassyklanmasa-da, ýokary okuw jaýlaryna okuwa girjek ýaşlardan soralýan para-peşgeş hem amerikan dollarynda talap edilýär. Bu hem olaryň türkmen manadyny dollara çalyşmak zerurlygyny orta çykarýar” diýip, dollar söwdagäri gürrüň berýär.
“Polisiýa resmileri bilen umumy dil tapyşdylar”
Onuň sözlerine görä, beýleki bir tarapdan, gara bazarda dollar söwdasynyň janlanmagy, döwlet tarapyndan dollaryň gara bazaryna bolan gözegçiligiň belli bir derejede gowşamagyna, şol sanda oňa gözegçilik edýän polisiýanyň jogapkär resmileriniň dollar söwdagärleri bilen “ylalaşygyna” hem bagly.
“Häzirki wagtda Aşgabatda gara bazarda dollar söwdasyny edýän söwdagärler, birinjiden, özleri üçin buky, gizlin ýerleri saýlap aldylar. Olar özlerine kiçi dükanlarda ýörite araçylary edindiler. Iň esasy zat hem, söwdagärler gara bazara gözegçilik edýän polisiýa resmileri bilen “umumy dil tapyşdylar”, ýagny olar bu işe göz ýummak üçin para alyp başladylar” diýip, dollar söwdagäri aýdýar.
Mälim bolşy ýaly, geçen ýylyň başynda ýurtda dollaryň söwdasy çäklendirilip, şu ýylyň ýanwar aýyndan bolsa Türkmenistanyň merkezi banklarynda we resmi alyş-çalyş nokatlarynda daşary ýurt walýutasynyň, şol sanda dollaryň söwdasynyň nagt görnüşinde satuwy togtadyldy. Munuň bilen bir hatarda ýurtda dollaryň gara bazaryndaky söwdasyna garşy göreş hem güýçlendirildi.
Kodekse goşmaçalar we düzedişler girizildi
2015-nji ýylyň noýabr aýynda Türkmenistanda Administratiw hukuk bozmalary hakyndaky kodeksine goşmaçalar we düzedişler girizildi. Esasy düzediş kodeksiň “Daşary ýurt walýutasyny satmakda we satyn almakda kanun bozmalar” diýlip atlandyrylan 279-njy maddasyna girizildi.
Şu maddanyň birinji bendi “täze redaksiýada daşary ýurt walýutasyny bikanun söwda edene we satyn alana ýurtdaky aýlygyň 15-den 25-i möçberi aralygynda jerime salynýar we jenaýat işiniň predmeti konfiskasiýa edilýär” diýlip üýtgedildi. Bu jerimäniň möçberi ozal ýurtdaky aýlygyň 15 möçberine barabardy.
Agzalýan maddanyň ikinji bendi “bu hereket 1 ýylyň dowamynda ikinji gezek gaýtalansa, ýurtdaky aýlygyň 25-den 50-si möçberi aralygynda jerime salynýar we jenaýat işiniň predmeti konfiskasiýa edilýär” diýlip üýtgedildi. Öň bu jerime 15-25 aýlyk möçberine barabardy.
Häzirki wagt Türkmenistanyň resmi kursunda 1 amerikan dollary 3,50 manada barabar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Käbirleri bu çaknyşyklary turzan hakyna tutulan täjik söweşijileri diýse, käbirleri Orsýetiň ýörite güýçleri we neşe söwdagärleri diýýar. Käbirleri hem bu çaknyşyklary guranlykda ýerli elitany aýyplaýar.
Bişkekdäki adamlaryň köpüsi ýaly, Jyldyz Jyldoşewa hem: “Gyrgyzlary milli azlykdaky özbekleri öldürenler edip görkezdi” diýip, Günbatar metbugatyna gaharlanýar.
“Ýerli özbekler ilki özleriniň ýaraglanandygyny, alamat berlende köçeleri eýelemeli diýlendigini aýdýarlar. Olary uniwersitetiň ýatakhanasyna äkidipdirler. Ol ýerde gyrgyz gyzlarynyň namysyna deglipdir, köpüsi öldürilipdir” diýip, Jyldoşewa aýdýar. Emma gyzlara el urlandygy ýa çaknyşyklary özbekleriň turzandygy barada subutnama ýok.
Gyrgyzystanyň wagtlaýyn hökümeti ýurduň günorta etraplaryna gözegçiligi birnäçe günläp elden berdi. Bu regionlarda adatdan daşary ýagdaý häzirem dowam edýär.
Muňa garamazdan, wagtlaýyn hökümetiň başlygy Roza Otunbaýewa ýekşenbe güni ählihalk referendumyny geçirmek barada beren wadasynda berk dur. Bu referendumda halkyň häzirki ýolbaşçylary we Baş kanuna girizilen üýtgetmeleri goldap-goldmaýanlygy soralar.
Wagtlaýyn hökümetiň maliýe ministri Temir Saryýewiň aýtmagyna görä, bu çaknyşyklary turzanlar bu işi referendumy bozmak üçin edipdirler.
“Referendumy ýatyrmak bu ýykgynçy güýçleriň üstünligi bolar. Ilatyň köpçüliginiň näme kynçylyk we ahlak meseleleri bolsa-da, referendum planlaşdyrylyşy ýaly geçmeli diýýänimiň sebäbi şol. Bu ýerde howp astynda duran döwletiň we halkyň ykbaly” diýip, Temir Saryýew aýdýar.Referendum gerekmi?
Gyrgyz lideri Otunbaýewa Oşda, 23-nji iýun
Ýöne bolan pajygaly wakanyň üstünden entek köp wagt geçmänkä, referendum nämä gerek diýýänler-de bar. Syýasy analizçi Mars Saryýew: “Çaknyşyk hökümete agyr zarba bolup degdi. Onuň öz häkimiýetini kanunylaşdyrmak üçin umyt baglaýany referendum” diýýär.
“Referendum abraýdan düşmezlik, häkimiýet başynda galmak üçin edilýän synanyşyk. Sebäbi wagtlaýyn hökümeti goldaýanlaryň sany azalyp barýar” diýip, Mars Saryýew aýdýar.
“El Armany” partiýasynyň başlygy öňki general Miroslaw Nyýazow bolsa, çaknyşyklara kimiň jogapkärdigi barada pikir ýöredenok. Ol: “Hökümet ýurduň howpsuzlygyny kepillendirip bilmedi. Gyrgyzystanyň häzirki ýolbaşçylary ýurda baştutanlyk etmek ahlak hukugyny elden berdi” diýýär.
“Bu hökümet öz abraýyny özi bütinleý gaçyrdy. Gan döküldi, köplçülikleýin gyrgynçylyk boldy, müňlerçe adam ýaralandy. Häkimiýet başynda bolan her bir adam bu jogapkärçiligi öz üstüne almaly ýa-da, bolmasa, häkimiýet başyndan kowlaryna garaşmly. Ýöne bu adamlar hiç bir jogpkärçiligi öz üstlerine almakçy däl” diýip, Nyýazyow aýdýar.
Bolýan tankytlara garamazdan, köp adamlar referendumyň tarapyny çalýar. Talaigül Muratalyýewa Bakyýewi häkimiýet başyndan kowandygy üçin wagtlaýyn hökümeti öwýär. Onuň pikiriçe referendum ýurduň etniki toparlarynyň arasynda dörän dartgynlylygy gowşatmak üçin gerek.
“Ýurtda urşy togtadyp, adamlaryň bilelikde asuda ýaşamagy üçin referendum gerek” diýip, Muratalyýewa aýdýar.


text:
Sişenbe güni Dagystanda sopular öz dini ruhanysyny jaýladylar. Çerkessk şäherinde geçirilen jynaza namazyna aglabasy erkeklerden ybarat uly märeke gatnaşdy.
Synçylaryň aýtmagyna görä, ýas tutýanlaryň sany 100 müňden gowrak bolup, demirgazyk Kawkazda ýerleşýän bu kiçijik respublikada beýle üýşmeleň ozal görülmändir.
Dagystan üçin betbagtçylyk
Çirkeýskiniň jaýlanyşyna uly märeke gatnaşdy. 28-nji awgust, 2012 ý.
74 ýyl mundan ozal Said Atsaýew ady bilen doglan Said Efendi Çirkeýskiniň ölümi onuň tarapdarlary üçin adaty waka däl. Ol Dagystanyň hökümeti tarapyndan resmi diýlip ykrar edilen yslam dininiň, ýagny sopuçylygyň ruhany ýolbaşçysy bolup, oňa onuň janköýerleri “Hudaý tarapyn ruhlandyrylan adam” diýip, baha berýärdiler.
Netijede onuň janyndan geçen bombaçy tarapyndan öldürilmegi, dartgynlygyň täze tapgyryna we howpsuzlyk güýçleriniň-de täze operasiýalara başlamagyna badalga berip biler.
28-nji awgustda Çirkeýskiniň we onuň ýoluny eýerýänlerden azyndan bäş adamyň ölümine sebäp bolan wakany Aminat Saprikina atly janyndan geçen bir bombaçynyň amala aşyrandygy anyklanyldy. Ors metbugatynyň howpsuzlyk resmilerine salgylanyp berýän maglumatyna görä, Saprikina Orsýetiň howpsuzlyk güýçleri tarapyndan gözlenilýän aşa dinçi söweşijiniň aýalydyr.
Düýbi Moskwada ýerleşýän “Karnegi Endowment” atly halkara parahatçylygy guramasynyň eksperti Alekseý Malaşenko Çirkeýskiniň Dagystanyň ýolbaşçylary tarapyndan goldanylýan sopuçylygyň esasy sütünidigini we bu ugra aşa dinçilar tarapyndan howp salynýandygyny aýtdy.
Malaşenko: "Ol dünýewi garaýyşly ýolbaşçylar, dolandyryş sistemasy bilen gowy gatnaşyklary ýola goýupdy. Ol örän meşhurdy. Onuň döwlet resmileriniň arasyndan okuwçylary bardy, hatda käbir ministrler ony goldaýardylar. Şol sebäpli hem bu waka Dagystan üçin ullakan tragediýadyr. Sebäbi bu bolan waka adaty hem-de adaty däl yslam dininiň arasyndaky çuňňur bölünişigi görkezýär” diýdi.
Malaşenkonyň aýtmagyna görä, Dagystanda Nakşbendi we Şazali dini akymynyň ikisine hem ýolbaşçylyk edýän Çirkeýskiniň takmynan 10 müňden 50 müň aralygyndaky talyplary bar.
"Wahhabizmi" tankytlapdy
Dini esaslandyryş bilen respublikanyň graždan dolandyrylyşynyň arasynda güýçli arabaglanyşygy gurmagy başaran Çirkeýskiniň okuwçylarynyň köpüsi Dagystanyň howpsuzlyk güýçleriniň agzasydyr.
Dini lideriň arapça okap hem-de gürläp bilmeýändigine garamazdan, ol yslam alymy we ruhy goşgularyň awtory hökmünde üstünlik-de gazanypdy. Ol halk arasynda özüniň sabyrlylygy, şeýle-de kömek sorap baran islendik adamy kabul etmäge taýynlygy bilen meşhurdy.
Ýöne Çirkeýskiniň “wahhabizm” dini akymy baradaky ýygy-ýygydan edýän tankytlary, onuň gozgalaňçylar tarapyndan nyşana alynmagyna sebäp boldy. Oňa 2007-nji ýylda hem janyndan geçen bir söweşiji hüjüm edipdi. Şol wakadan Çirkeýski aman galypdy.
Said Efendi Çirkeýskini “režimiň gurjagy” diýip atlandyryp, Selefi ekstremist söweşijileriniň käbir web sahypalary onuň ölümini gowy garşyladylar.


text:
Moldowanyň paýtagty Kişinýowda 15 müň adamyň hökümete protest bildirip çykyş edendigi habar berilýär.
“Sosialist partiýasy” we “Biziň partiýamyz” atly syýasy toparlaryň guramaçylygynda 27-nji sentýabrda geçirlen protest aksiýasynyň gatnaşyjylary parlament saýlawlarynyň möhletinden ir geçirilmegini talap etdiler.
Moldowada köpçülikleýin protest çykyşlary 6-njy sentýabrdan bäri dowam edýär. Protestçiler Günbatara tarapdar koalision hökümetiň korrupsiýa garşy göreşmek we hakyky reformalary geçirmek ugrundaky şowsuzlyklaryny tankyt edýärler.
Ýurduň Merkezi bankynyň ýolbaşçysy Dorin Dragutanu 21-nji sentýabrda wezipesinden çekildi. Ol ýurduň banklaryndan uly möçberde puluň ogurlanmagynyň öňüni alyp bilmändigi üçin tankyt edilipdi.
Birnäçe gün mundan oň Halkara Maliýe Fondy Moldowanyň ýolbaşçylary bilen täze karz barada gepleşik geçirmejegini mälim etdi.


text:
Geçen aý Moskwanyň «Domodedowo» aeroportundaky partlamany amala aşyrmakda gümän edilýän janyndan geçen hüjümçiniň doganlary tussag edildi.
Orsýetiň polisiýasynyň maglumatyna görä, partlamany amala aşyran janyndan geçen hüjümçi - asly inguşetiýaly, 20 ýaşly Magomed Ýewloýew bolupdyr.
Orsýetiň habar agentlikleriniň berýän maglumatyna laýyklykda, Ýewloýewiň 16 ýaşly dogany Ahmet we 22 ýaşly gyz dogany Fatima partlama dahyllylykda gümän edilip, tussag astyna alnypdyrlar.
Ekstremist çeçen söweşiji lideri Doku Umarow 24-nji ýanwarda Moskwanyň «Domodedowo» aeroportunda bolan partlamanyň jogapkärçiligini öz üstüne aldy.


text:
Islendik diktaturanyň höküm sürýän ýerinde prezidentiň döwlet dolandyryşynyň funksiýasyna girmeýän döredijilik, pelsepe bilen meşgullanmagy adaty bir ýagdaýa öwrüldi. Ýöne döredijiligiň, pelsepäniň kim tarapyndan ýazylandygyna garamazdan, halk hakydasynda orun tutmadyk, wagtyň synagyna döz gelmedik eserler, pelsepeler döwründe mahabatlandyrylýandygyna seretmezden, öz-özünden ýitip gidýär.
Asla döredijilikden daş döwlet ýolbaşçylarynyň wezipe eýelänlerinden soň, wagtlarynyň uly bölegini sarp edip, döwlet işlerini goýup, halkyň kalbynda ýaşamajagy görnüp duran, döwrüň synagyna döz gelip bilmejek "eserleri", "pelsepeleri", "ylmy işleri" ýazmagyna näme sebäp bolýarka?! Meniň pikirimçe, bu sowal aýratyn ylmy derňewe mätäç, ýöne wagt geler, bu syrly "döredijiligiň" üsti açylar. Sebäbi wagt diýen ýowuz synag "Ýerde ýylan gäwüşese-de bilinýär" diýlen hakykaty aňryýany bilen subut etdi.
Türkmenistanyň öňki prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň döwründe türkmeniň "baş" kitaby diýlip, ençeme dillere terjime edilen "Ruhnamanyň" birnäçe adamlar tarapyndan dürli çeşmeden salgysy görkezilmezden toplanan, munuňam üstesine, birnäçe şahyrlaryň goşgularyna eýe çykylyp, Nyýazowyň adyna berlen tema bütewiligi bolmadyk kitapdygyny aýdýanlar az däl. 2001-nji ýylyň oktýabrynda, çykan badyna, okalmazdan "Halk maslahatynyň" karary bilen "Mukaddes" diýlip yglan edilen bu kitabyň ömri dogrusyny aýdanyňda, on ýyla hem ýetmedi. Dogry, häzirlikçe Nyýazowyň wepaly şägirtleriniň tagallasy bilen "Ruhnama" mekdep programmasyndan aýrylanok.
"Ruhnamanyň" orta mekdebiň gutardyş ekzamenlerinden aýrylmagy döwlet emeldarlarynyňam bu kitaba bolan hormatynyň derejesini kesgitleýän bolsa gerek, bu gün bolmasa-da, ertir onuň okuw programmasyndan aýryljakdygyna köpler şübhelenmeýär. Asla şu ýyl ýokary okuw jaýyna girmek üçin bir ekzamen hökmünde bellenen "Ruhnamanyň" ýüz gowrak soragynyň tas ýarysyna golaýynyň "Beýik Galkynyş" hem häzirki döwlet baştutanynyň terjimehaly bilen baglanyşyklydygyny hut şu sapakdan ýokary okuw jaýynda ekzamen alan mugallymlaryň birnäçesi gürrüň berdi.
Buşlukmy ýa şum habar?
“Türkmen dili” gazetiniň şu ýylyň 4-nji maýyndaky sanyndan
Türkmen metbugatynda žurnalistler türkmeniň "altynjy eýýamynyň" gelendigini öňe sürüp, "beýik Arkadagyň" bu eýýama laýyk gelýän "baş ýol Kitabyny" (kitap uly harplar bilen) ýazyp ýörendigini aýdýarlar. Hususan-da "Türkmen dili" gazetiniň şu ýylyň 4-nji maýyndaky sanynda Täçgeldi Gutlyýewiň "Adam ýüzi mübärek" atly publisistik makalasynda "ruhy ýolbaşçysy bolan beýik eýýamyň" öz "Türkmennama" ýa "Adamnama" diýen ruhy kitabynyň bolmalydygy barada pikir öňe sürülýär.
Bu maglumatyň "Ruhnamanyň" mysalynda ýaranjaňlaryň parh goýmazdan, bähbitlerine laýyk gelen halatynda islendik pursat "Beýik döredijini" täzeden döretmäge meýillidiklerini subut edýän bolsa gerek. Sebäbi diktaturadan uly peýda görýän topar, iň bolmanda ýaranjaňlar goşuny emele gelýär. Hökümdarlar döwlet işinden näçe daşlaşyp, "döredijilik" bilen köp meşgullansa, diktaturadan, halkyň mertebesiniň depgilenmeginden peýda görýänler üçin şonça-da bähbitli. Çünki döredijilikden daş "beýik döredijiniň" ýaranjaň döredijilik toparynyň hyzmatyndan peýdalanjagy görnüp duran hakykat. Şeýdibem, ýaranjaňlar topary bilen diktatoryň biri-birine halkdan gizlin bähbitli hyzmatdaşlygy emele gelýär. Şonuň üçin diktaturanyň höküm sürýän ýerinde döwlet ýolbaşçysy "beýik ýazyjy-da, şahyr-da, alym-da" bolýar. Bu hiç kim üçin täzelik däl.
Ýöne häzire çenli gynansagam, "beýik döredijiniň" eseridigine seretmezden, kämil bolmadyk döredijiligi halkyň kalbynda ýaşatmagyň syryny hiç kim açyp bilenok. Ine, şu hakykat bolsa ýaranjaň döredijileriň orta çykarýan "Beýik döredijiligini" püçege çykarýar. Sebäbi halkyň hakydasy, wagtyň synagy islendik hökümdardanam ýüz görmän, adalatyň terezisi bolýar, şuňa-da şükür.
Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler we maglumatlar awtoryň özüne degişli.


text:
Şu gün Ukrainanyň paýtagty Kiýewde parlament binasynyň öňünde müňlerçe adamlar Orsýetiň Krymdaky harby flotyny ýene 25 ýyl saklamak barada gol çekilen täze ylalaşyga protest bildirip, demonstrasiýa geçirdiler.
Bu demonstrasiýada eden çykyşynda Ukrainanyň ozalky premýer-ministri Ýuliýa Timoşenko ýurduň ähli oppozisiýa güýçlerini bu gol çekilen ylalaşyga garşy agzybirlik bilen çykyş etmeklige çagyrdy.
Şu geçen hepdäniň çarşenbe güni prezident Wiktor Ýanukowiçiň Krymdaky rus harby flotyny ýene 25 ýyl saklamak barada täze ylalaşyga gol çekmeginiň yzy bilen, ýurduň dolandyryjy partiýasynyň agzasy, premýer-ministriň orunbasary Sergeý Tigipko hem bu baradaky ylalaşyga ýapyk gapylaryň aňyrsynda gelnendigini aýdyp, bu ýagdaýy tankyt edipdi.


text:
Inguşystanyň prezidenti bu respublikanyň ýaşlary durmuş gurmazdan öň, WIÇ infeksiýasyny anyklaýan barlaglardan geçmeli diýip, görkezme berdi.
Käbir hukuk goraýjy aktiwistleriň bu çärä garşy bolandyklaryna garamazdan, toý tutmakdan öň, WIÇ infeksiýasyny anyklaýan medisina barlaglaryndan geçmek düzgüni geçen ýyl Çeçenistanda-da girizilipdi.
Bu çäre ýerli ýaşaýjylar tarapyndan, aglaba, goldanyldy. Bu çäräniň bejergisi tapylmadyk kesel bolan WIÇ-iň ýaýramagynyň öňüni almak meselesine uly goşant goşýandygy öňe sürülýär.
28-nji martda Orsýetiň Inguşystan respublikasynyň prezidenti Ýunus Bek Ýewkurow respublikanyň Howpsuzlyk geňeşine toý tutmagy planlaşdyrýan ýaşlaryň WIÇ infeksiýasyny anyklaýan barlaglardan geçmegini öz içine alýan proýekti taýýarlamagy tabşyrdy.
WIÇ-iň Orsýetdäki derejesi ýokary
Bu çäre howply wirusyň ýaşlara hem olaryň çagalaryna ýokaşmagynyň öňüni alar diýip, preizdent Ýunus Bek Ýewkurow öz çykyşynda belledi.
“Bu çäre Çeçenistanda gowy netije berdi. Hatda bu barlaglaryň netijesinde WIÇ infeksiýasy anyklanan adamlar hem bolup, olar bu çäre arkaly keseliň wagtynda anyklanandygyna şükür etdiler. Olara kömek etmeli ahyryn. Olary hiç kim jemgyýetden üzňeleşdirmäge çalyşmaýar” diýip, prezident Ýunus Bek Ýewkurow nygtady.
"Inguşystanyň prezidenti Ýunus Bek Ýewkurow bu respublikanyň ýaşlary durumş gurmazdan öň, WIÇ infeksiýasyny anyklaýan barlaglardan geçmeli diýip, görkezme berdi".
BMG-niň berýän maglumatlaryna görä, häzir Orsýetde bir milliona golaý adam WIÇ infeksiýasyndan ejir çekýär. Her ýyl bu kesele ýolugýanlaryň sany 10% töweregi artýar. Bu sanlar Orsýetde infeksiýanyň gaty çalt depginler bilen ýaýraýandygyna şaýatlyk edýär.
Ýöne, Orsýetiň düzümindäki Demirgazyk Kawkaz regionynda ýaşaýanlaryň köpüsiniň yslam dinine eýerýändikleri sebäpli, keseliň bu regiondaky derejesi görnetin pes.
Resmiler Inguşystan respublikasynyň ýarym million ýaşaýjyly ilatyndan 900 adamda WIÇ infenksiýasynyň anyklanandygy aýdylýar.Ýöne, käbir medisina işgärleri bu sanyň üç esse dagy köp bolmagynyň ahtimaldygyny çaklaýarlar.
Ýaş çatynjalaryň toýdan öň WIÇ barlagyndan geçmelidikleri baradaky bu teklip hukuk goraýjy aktiwistleriň köpüsinde alada döretdi. Olar bu düzgüniň Orsýetiň kanunlaryny bozýandygyny aýdýarlar.
Lukmanlar goldaýar
Bu aladalara garamazdan, Çeçenistanda AIDS-e garşy merkeze ýolbaşçylyk edýän Keda Aidamirowa bu çäre AIDS-iň hem WIÇ infeksiýasynyň ýaýramagynyň öňüni almaga ýardam edýän bolsa, beýle çäräni ulanmakdan ýüz öwürmeli däldigini aýdýar.
Ol: “Meniň pikirimçe, bu gaty gowy teklip. Şeýle düzgünüň Çeçenistanda girizilmegi beýlekilerde hem gyzyklanma döretdi. Adamlar ýaş çatynjalarda şeýle barlaglaryň geçirilmegini goldaýarlar. Häzirlikçe bizde 17 müň adamda barlag geçirildi. Olardan 22-sinde WIÇ infeksiýasy anyklandy. Olaryň käbiri özlerinde keseliň bardygyny bilensoňlar, durmuş gurmakdan ýüz öwürdiler. Käbirleri bolsa, kesele garamazdan, durmuş gurdular. Olar spesialistler bilen geňeşip, şol maslahatlar boýunça öz ýanýoldaşlaryna howp abandyrman ýaşaýarlar” diýip belledi.
Toý tutmagy göz öňünde tutýan ýaşlaryň WIÇ infeksiýasy boýunça barlanmaklarynyň tarapdarlary bu çäräniň beýleki ýurtlarda hem geçirilýändigini öňe sürýärler. Mysal üçin, ABŞ-nyň hem Meksikonyň birnäçe ştatlarynda şeýle barlaglary geçirmek maslahat berilýär. Malaýziýada bolsa, WIÇ infeksiýasyny anyklaýan barlagdan hemme musulmanlar hökmany suratda geçmeli edildi.
“Barlag ýok – nika ýok”
Çeçenistan respublikasynda bu mesele bilen bagly ýene bir kynçylyk ýüze çykdy. Ol hem, bu respublikada WIÇ boýunça medisina barlagyndan geçmekden ýüz öwürýänlere ýa-da ganynda WIÇ infeksiýasy anyklanan ýaşlara musulmançylyga laýyklykda nika gyýmaklygyň gadagan edilenligidir.
Ýöne, şeýle ýagdaý hem ýerli çeçenleri çekindirip durmaýar, olaryň köpüsi şeýle barlaglaryň geçirilmegini goldaýarlar.
Çeçenistanda polisiýa işgäri bolup işleýän Yslam geçen ýyl öýlenende, öz geljekki gelni bilen şeýle barlagdan geçendigini aýtdy. Ol şeýle testlere gowy baha berýär, ýöne şol bir wagtda-da, bu prosesiň örän çylşyrymlydygyny boýun alýar.
Ol: “Öýlenjek gelnim ikimiz aýry-aýry barlaglardan geçdik. Adatça, zenan ýanýoldaşyna barlagdan geçendigi baradaky güwä hatyny berýär. Soňra olar güwä hatynyň ikisini hem alyp, ymama eltýärler. Ymam öz nobatynda ýaşlary hasaba alýar. Soňra ol hasaba alyş nomerlerini görkezmek bilen, ýaşlarda WIÇ infeksiýasynyň ýokdugy barada şahadatnama berýär. Diňe şol dokumet esasynda-da musulmanlaryň dini däp-dessury boýunça nikalaşmaga rugsat edilýär” diýip, ýagdaýy suratlandyrdy.
Prezident Ýewkurowyň aýtmagyna görä, Inguşystan respublikasynda bu çäre hökmany bolmaz. Ýagny, ýaşlara durmuş gurmazdan öň WIÇ barlagyndan geçmek maslahat berler. Şeýle hem, prezident Ýewkurow, Çeçenistandan tapawutlylykda, bu keseliň bardygy anyklanan ýaşlara hem musulmançylygya laýyklykda nika gyýmaga rugsat ediljekdigini wada berdi.


text:
Çarşenbe güni Fransiýada kabul edilen pensiýa ýaşy bilen bagly kanunyň garşysyna müňlerçe fransuzlar proteste çykdy. Olar Fransiýanyň prezidenti Nikolýa Sarkozynyň bu kanuny ýatyrmagyny talap edýärler.
Habar gulluklarynyň berýän maglumatlarynda görä, ýurtda 270 töweregi mitingleriň geçirilmegine garaşylýar.
Pensiýa ýaşyny 60-dan 62-ä çenli uzaldýan bu kanun çarşenbe güni Fransiýanyň Milli Assambleýasy tarapyndan tassyklandy.
Fransiýanyň prezidenti Nikolýa Sarkozy bu kanuny 15-nji noýabrda tassyklajakdygyny aýtdy.


text:
Futbol boýunça Ýewropanyň Çempionlar ligasynda çykyş edýän Türkiýäniň “Galatasaraý” komandasy bilen Ispaniýanyň “Barselona” komandasy sişenbe güni bu ligadaky bäsleşigiň indiki tapgyryna çykdylar.
Sişenbe günki oýunda “Galatasaraý” Germaniýada ýerli “Şalke” komandasyny 3:2 hasap bilen utdy. Şeýlelikde, geçirilen iki oýnuň jemi boýunça “Galatasaraý” Germaniýanyň “Şalke” komandasyndan 4:3 hasap bilen üstün çykdy.
Sişenbe güni Italiýanyň “Milan” komandasyny 0:4 hasap bilen utan “Barselona” hem iki oýnuň jemi boýunça 4:2 hasap bilen “Milandan” üstün çykdy we ýaryşy dowam etdirmeklige hukuk gazandy.


text:
7-nji martda geçen parlament saýlawlaryndan öň Kerkugyň syýasy sahnasynda esasy roly oýnaýan kürtlerdi. Ýöne Kerkuk we Tamim welaýatynda berlen sesleriň 80 prosentiniň sanalyp tamamlanmagy bu sahnanyň düýpgöter üýtgejekdigini görkezýär.
Şu gidişine gitse, bu welaýatda gelejekde sözi ýörejekler türkmenler bilen araplar bolar. Beýle bolan ýagdaýynda hem kürtleriň nebite baý Kerkuk şäherini geljekde özbaşdak kürt regionyna birikdirmek umydynyň başa barmagy kynlaşýar.
Türkmen syýasatçylary parlament saýlawlaryna gatnaşmakdan maksatlarynyň şudugyny ýaşyryp duranoklar. “Türkmen Frontunyň” Daşary gatnaşyklar bölüminiň başlygy Hijran Kazanjy Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugyna beren interwýusynda dürli koalisiýalara girseler-de, türkmen kandidatlarynyň maksatlarynyň birdigini aýtdy.
“Türkmenler saýlawlara dürli koalisiýalaryň düzüminde gatnaşsalar-da, olar esasy we zerur meselelerde agzybir. Mysal üçin, olaryň hemmesi Kerkugyň haýsy-da bolsa bir federasiýa birikdirilmegine garşy. Türkmen diliniň Yragyň resmi dilleriniň biri bolmagy barada hem olaryň arasynda doly birlik bar. Zerur hasaplanmaýan käbir meselelerde ýagdaý, elbetde, başgaça. Dürli pikirlerde bolmak adaty zat, ol demokratiýanyň zerur bölegi” diýip, Kazanjy aýtdy.
“Dünýewi Yrakiýe” koalisiýasynyň kandidatlarynyň esasy bölegini emele getiren arap we türkmen kandidatlary. Olar saýlawa ilkinji gezek birleşip goşuldylar. Ozallar Kerkugyň esasy ilatyny emele getirýän kürtler, türkmenler we araplar bäsdeşlige özbaşlaryna gatnaşardylar.
Kürtler bu netijä garaşmandyr
Azat Yrak Radiosynyň habarçysy Simira Balaýyň aýtmagyna görä, kürtler bu netijä garaşmandyr: “Kürt koalisiýasy” saýlawyň netijesinde agdaklyk etjek özi bolar öýdüpdi. Ýöne kürtler dürli partiýalar, şol sanda hem “Goran” partiýasyna ses berene meňzeýär. Şeýlelikde kürt koalisiýasy häzir sanawda “Yrakiýe” bilen deňe-deň barýar. “Yrakiýä” ses berenler türkmenler we araplar”.
Kürtler hem dürli partiýalara ses berseler-de, Kerkuga gezek gelende, türkmenler ýaly özleriniň agzybirdiklerini nygtaýarlar. Olar Kerkuga demirgazyk Yrakdaky özbaşdak kürt regionynyň tebigy we taryhy paýtagty diýip garaýarlar.
“Kerkuk meselesi Yragyň syýasy sahnasynda Baş kanunyň 140-njy maddasynyň esasynda çözülmeli. Ýöne 140-nji madda laýyklykda herekete geçmek üçin käbir işler aňsatlaşdyrylmaly. Kerkuk meselesiniň möhüm, ýeke-täk çözgüdi şu” diýip, Kerkugyň welaýat geňeşiniň başlygy Rizgar Ali aýdýar.
Ýöne türkmenler bilen araplaryň bu meseläni agzalýan 140-njy maddanyň esasynda häzirki saýlawlardan soň, Bagdat parlamentinde çözmäge bil baglaýandyklary görünýär.
“Saýlawyň netijeleri täze dialoga esas döretdi. Dialogyň platformasy belli. Meseläniň iki tarapynyň-da wekilleri bar. "Türkmen Fronty" "Yrakiýe" bilen birleşdi. Indi Kerkuk meselesinde iki tarap bar: biri kürt koalisiýasy, beýlekisi hem "Yrakiýe". Platforma belli. Indi bu ugurda bulaşyklyk bolmaz” diýip, Kerkuk häkiminiň arap orunbasary Rakan Said nygtaýar.


text:
Penşenbe güni Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Žoze Manuel Barrosonyň Bakuwa saparynyň dowamynda Ýewropa Bileleşigi bilen Azerbaýjan tebigy gaz söwdasy barada uzak garaşdyran ylalaşyga gol çekdiler.
Bakuda gol çekilen bu ylalaşyk Ýewropa Bileleşiginiň energiýa üpjünçilik planlaryna uly itergi berer diýlip hasaplanylýar.
Gol çekilen bu ylalaşyga görä, Azerbaýjan Ýewropa Bileleşigine “uzak möhletiň dowamynda köp möçberde” gaz satmaklyga borçlanýar. Emma, şeýle-de bolsa, Azerbaýjandan akdyryljak bu gazyň Ýewropa Bileleşiginiň planlaşdyrýan “Nabukko” proýektini gaz bilen doly üpjün etmäge ýeterlik boljakdygy ýa bolmajakdygy welin anyk bolman galýar.
Mundan daşary, düýnki gol çekilen özara dokument Ýewropa Bileleşigine haçan tebigy gazyň satylyp başlanjakdygy, näçe möhlet bilen we näçe möçberde satyljakdygy baradaky meselä hem aýdyňlyk girizmeýär.
Ýöne, muňa garamazdan, Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Žoze Manuel Barroso Bakuda gol çekilen bu ylalaşygy “düýpli öňegidişlik” diýip atlandyrdy: “Biziň özara hyzmatdaşlyklarymyzyň özeni energiýa ugrundaky hyzmatdaşlyklar arkaly örän berkidilen”.
Soňra ol sözüni şeýle dowam etdirdi: “Meniň delegasiýamyň düzüminde Bileleşigiň energiýa komissary Günter Öttinger hem boldy. Biz bu mesele boýunça prezident Aliýew bilen örän möhüm gepleşik geçirdik. Azerbaýjan hakykatdanam biz üçin bu pudakda strategik partnýor we soýuzdaş bolup durýar”.
Bakuda gol çeken özara ylalaşyga görä, Azerbaýjan “Günorta korridor” ugry arkaly Ýewropa Bileleşigini gaz bilen üpjün etmeklige borçlanýar. Emma bu gürrüňi edilýän gazyň haýsy gazgeçiriji arkaly akdyryljakdygy welin henizem anyk bolman galýar.
“Günorta korridor” marşrutlary
“Günorta korridor” ugry arkaly Ýewropa gaz akdyrmak üçin dürli ýollar bar. Şol energiýa ýollaryndan birem Ýewropa Bileleşigi tarapyndan gurmaklyk göz öňünde tutulýan “Nabukko” gazgeçirijisi.
Uzynlygy 3,300 kilometr töweregi boljak bu proýekt Ýewropanyň energiýa meselesinde Orsýete bolan garaşlylygyny azaltmaklygy maksat edinýär. Bu proýekt boýunça ýylda 30 milliard kubmetrden gowrak gaz akdyrmaklyk göz öňünde tutulýar.
“Günorta korridor” ugry arkaly çekilmegi göz öňünde tutulýan gazgeçirijilerden ýene biri Türkiýe-Gresiýa-Italiýa proýektidir. Bu proýekt boýunça Ýewropa ýurtlaryna ýylda 8 milliard kubmetr gaz akdyrmaklyk taslanylýar.
“Günorta korridor” ugry Trans-Adriatik gaz proýektini hem öz içine alýar. Bu göz öňünde tutulýan proýekt Gresiýanyň, Albaniýanyň we Ortaýer deňziniň üsti bilen Italiýa ýylda 10 milliard kubmetr töweregi gaz akdyrmaklygy maksat edinýär.
Mundan daşary, günorta ugur boýunça Gara deňziniň üsti bilen Rumyniýa, şeýle hem Ukraina we ondan aňryk Merkezi Ýewropa çenli gaz akdyrylmagyny göz öňünde tutýan “Ak akym” taslamasy hem bar.
Şu gürrüňi edilýän dört proýektiň dördüsem durmuşa geçirilen halatynda, olardan Türkiýäniň üsti bilen gaz akdyrylmaly. Azerbaýjanda-da Türkiýäniň üsti şol planlaşdyrylýan gaz proýektleriniň islendik birine gaz bermek mümkinçilikleri bar.
Orsýetiň bäsleşikli proýektleri
“Günorta korridor” ugry boýunça planlar soňky wagtlar Orsýetiň bäsleşikli proýektleri sebäpli belli bir kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolup gelýär. Ýakyn wagtlarda Orsýetiň Germaniýa tarap çekýän “Demirgazyk akym” gazgejirisiniň gurluşygy tamamlanmaly. Germaniýa ýylda 55 milliard kubmetr gaz getirjek bu proýektiň üsti bilen Ýewropanyň beýleki demirgazyk ýurtlary-da gaz alarlar diýlip garaşylýar.
Mundan daşary, Orsýet “Günorta akym” ady bilenem Merkezi Ýewropa ýurtlaryna gaz akdyrjak proýekti öňe sürüp gelýär. Şu hepde “RIA-Nowosti” habar agentligine beren interwýusynda ýurduň premýer-ministri Wladimir Putin Orsýetiň “Günorta akym” proýekti bilen deňeşdirilende, “Nabukko” proýektiniň amala aşmak mümkinçiliginiň örän ujypsyzjadygyny nygtady.
“Nabukko” proýektiniň öňünde duran esasy kynçylyk bu proýekti gaz bilen üpjün etjek anyk çeşmeleriň tapylmaýandygy bolup geldi. Proýekti gaz bilen üpjün edip biljek esasy ýurtlar diýlip bolsa Azerbaýjan bilen Türkmenistan hasaplanylýar.
Azerbaýjana meňzeşlikde, Türkmenistan hem şu çaka çenli diňe söz üsti bilen bu proýekti goldaýandygyny nygtap geldi. Ýöne bu iki ýurduň ikisem şu çaka çenli Ýewropa Bileleşigi bilen bu ugurda anyk ylalaşyk baglaşman geldiler.
Soňky wagtlar Türkmenistan bilen Orsýetiň arasyndaky gatnaşyklaryň belli bir derejede ýaramazlaşmagy netijesinde, indi Türkmenistan “Nabukko” proýektine has çynlakaý garap başlar diýen umytlar hem peýda boldy.


text:
Orsýetiň müňlerçe seýrek we taryhy dokument saklanýan iň uly kitaphanasynda ýangyn boldy.
Orsýetiň Ylymlar Akademiýasynyň prezidenti Wladimr Fortow Ylmy maglumatlar we sosial ylymlar institutynda turan ýangynyň 30-njy ýanwar güni giçlik başlanyp, ertesi hem esli wagtlap dowam edendigini aýdýar.
Adatdan daşary ýagdaýlar ministrligi bu ýangyny öçürmek üçin 200-den gowrak ýangyn söndürijiniň işländigini aýtdy.
Kitaphananyň direktory Ýuriý Piwowarow 10 milliondan gowrak dokument we tekst saklanýan kitaphanada ýangyn turmagy «betbagtçylyk» diýdi.
Ol ýangynyň näçe zyýan ýetirendigi belli däl, emma seýrek orta asyr slawýan tekstleriniň saklanýan ýeri aman galana meňzeýär diýdi.


text:
Sişenbe güni tajik resmisi öz ýurdunyň elektrik energiýasyny Pakistana eksport etmek barada Yslamabatda gepleşikler geçirdi.
Täjigistanyň Pakistandaky ilçisi Zubaýdullo Zubaýdow Pakistanyň parlamentiniň ýokarky öýüniň başlygy Fahmida Mirzo bilen gepleşikler geçirdi. Olar “CASA 1000” atly proýekt barada gürrüň etdiler.
Täjigistanyň we Gyrgyzystanyň elektrik energiýasyny Owganystana hem Pakistana geçirmek baradaky proýekti Aziýanyň ösüş banky we Dünýä banky goldaýar. Şol proýekt boýunça her ýylda 1000-1300 megawat elektrik energiýasyny eksport etmek göz öňünde tutulýar.
Zubaýdowyň sözlerine görä, Täjigistan Pakistana elektrik energiýasyny “CASA 1000” proýekti arkaly bermek isleýär. Mundan öňinçä Täjigistan proýektiň özüne degişli bölegini tamamlamaly.
Jemi bahasy 950 million amerikan dollaryna barabar bolan bu proýekt maliýe goldawyna mätäç. Şol puluň 251 milliony Täjigistanda elektrik liniýalary gurmak üçin zerur.


text:
Şu gün Hytaý Koreý ýarym adasyndaky dartgynly ýagdaýlary aradan aýyrmak üçin Demirgazyk Koreýany BMG-niň ýadro inspektorlary bilen hyzmatdaşlyk etmäge çagyrdy.
Bu baradaky özgerişler Birleşen Ştatlaryň resmi däl wekili Bill Riçardsonyň Pekine barmagyndan soňra boldy.
Mundan owal Riçardson Demirgazyk Koreýanyň paýtagty Phenýanda alty günläp ýurduň resmileri bilen olaryň ýadro programmasy boýunça gepleşik geçiripdi.
Riçardsonyň aýtmagyna görä, Demirgazyk Koreýanyň resmileri BMG-niň atom inspektorlarynyň täzeden ýurda bärmagyna razylyk beripdirler.


text:
Ukrain oppozisýasy ýekşenbe güni goldawçylaryny Kiýewde ýene bir uly ýygnanyşyk geçirmäge çagyrdy.
Oppozisiýa lideri Witaliý Kliçko ukrain halky, özlerine garşy zorluk ulanylandygyna garamazdan, syýasy özgerişlik baradaky isleglerini görkezmegi başardy diýdi.
Şenbe güni Mýunhendäki howpsuzlyk konferensiýasynda çykyp gürlän Kliçko günbatardaky ukraina dostlaryny Ukrainanyň demokratik hereketiniň üstünlikli bolmagyna kömek etmäge çagyrdy.
Şeýle-de ol oppozisiýanyň dartgynlyklary azaltmak maksadyndan ugur alýandygyny aýtdy we häkimiýetleri protestçileriň garşysyna zorluk we terror çärelerini ulanmazlyga, tussag edilen 300-den gowrak adamy bolsa derhal azat etmäge çagyrdy.
"Krizise Ýanukowiç günäkär"
Kliçko Howpsuzlyk konferensiýasy bilen ugurdaş gurnalan metbugat brifiňinde häzirki krizisiň döremeginde Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiçi günäledi:
"[Bu ýerde] ýagdaýyň şeýle dartgynlaşmagyna diňe bir adam jogapkär we hut şonuň özi hem bu dartgynlygy aradan aýryp biler, ol adam Ukrainanyň prezidenti [Wiktor] Ýanukowiç. Onuň elinde absolýut häkimiýet bar we ol Ukrianada bolup geçýän her bir zada dolulygyna jogapkär bolup durýar."
Emma Ukrainanyň daşary işler ministri Leonid Kožara konferensiýada ýurtdaky uly rus azlygynyň protestçileri goldamaýandygyny aýtdy.
"Tutuş Ukraina Maýdany goldamaýar. Gepiň gerdişine aýtsak, bu ýurtda ýaşaýan 45 million ilatyň 8 milliony etniki ruslar bolup durýar. Onsoň siz haýsydyr bir uly ýewropaly ýa-da okeandan aňyrdaky syýasatçylaryň siz strategiki seçgi etmeli, Ukrainany Orsetden aýryp, başga bir ýerde goýmaly diýmesine ol adamlaryň ählisi begenýändir öýdýärsiňizmi?"
Kožara Ukrainanyň köptaraply ýurtdugyny we ap-aňsat ýerden Ýewropa Bileleşigi bilen Orsýetden birini saýlap bilmejegini, bularyň ikisi bilen hyzmatdaşlyk etmeli boljagyny aýtdy.
Demokratiýa ugrundaky göreş
Ýekşenbe güni tamamlanan Mýunhen konferensiýasynda Ukraina baradaky maslahat-çekişme agdyklyk etdi.
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri ýekşenbe güni irden ukrian halky demokratiýa ugrundaky söweşe goşuldy diýdi.
Ol dünýä derejesindäki syýasy ýolbaşçylaryň, goranmak resmileriniň ýyllyk maslahatyna ýüzlenip, şeýle diýdi:
"Şu günki gün demokratik Ýewropanyň geljegi üçin hiç bir ýerdäki göreş Ukrainadakydan möhüm däl. Köçelerdäki baş-başdaklyklaryň islendiginde gümürtik elementleriň hem tapylýandygyna garamazdan, ukrainalylaryň aglaba köplügi azat we howp-hatarsyz, abadan ýurtda ýaşamak isleýär, olar öz arzuw-ilegleriniň amala aşmagyna kömek etjek partnerlar bilen bileleşmek hukuklary ugrunda göreşýärler. Bu olaryň öz ýurtlarynyň geljeginiň diňe bir ýurda bagly bolmaly däldigi, muňa mejbur edilmeli däldigi barada karara gelendigini aňladýar."
Kerri Birleşen Ştatlaryň we ÝB-niň ukrain halkynyň özleriniň karara gelip bilmek hukuklarynyň tarapynda durýandygyny aýtdy.
Şeýle-de ol "Orsýet we beýleki ýurtlar öz goňşularynyň Ýewropa bilen integrasiýasyna haýsam bolsa bir tarapyň ýitgi çekmeli boljak oýny hökmünde garamaly däl diýdi."
Konferensiýanyň geçýän günlerinde Kerri bilen ukrain oppozisiýasynyň liderleriniň arasynda bolan duşuşyga protest hereketine uly bir goldaw berjek ädim hökmünde garaldy. Ol duşuşyga gatnaşan oppozisiýa liderleriniň arasynda Kliçko we Arseniý Ýatsenýuk dagy hem bardy.
Goşunyň talaby
Mýunhendäki duşuşyklar Ukrainanyň goşuny prezident Wiktor Ýanukowiçi ýurdy durnuklaşdyrmak we iki aýdan hem geçen syýasy bulaşyklygy soňlamak üçin gyssagly çäre görmäge çagyranyndan bir gün soň boldy.
Ýanukowiç tussag edilen protestçilere şertli günä geçiş teklip edýän kanuna gol çekdi. Şeýle-de ol ýanwaryň başynda kabul edilen anti-protest kanun çärelerini ýatyramak baradaky karara gol çekdi.
Mundanam başga, Ýewropa Bileleşiginiň prezidenti Herman Wan Rompou şenbe güni Ukraina bilen assosiasiýa ylalaşygyny baglaşamagyň henizem mümkindigi baradaky sözlerini ýene bir gezek gaýtalady.
Ol konferensiýa «biz wagtyň öz tarapymyzdadygyny bilýäris, Ukrainanyň geljegi Ýewropa Bileleşigine degişli» diýdi.
Ýanukowiçiň noýabrda soňky minutda, belki-de Moskwanyň basyşy astynda, ÝB bilen şertnama gol çekmekden ýüz öwürmegi Ukrainada dowam edýän protestleriň baş sebäbi boldy.


text:
5-nji ýanwarda Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow täze ýylda Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň ilkinji mejlisini geçirdi, onda geçen 2015-nji ýylda harby we hukuk goraýjy edaralaryň işiniň jemleri jemlendi, şeýle hem parahatçylygy, durnuklylygy, kanunylygy we düzgün-tertibi üpjün etmek boýunça düzümleriň öňünde durýan wezipeler kesgitlendi.
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, Türkmenistanyň goranmak ministri Ý.Berdiýew döwlet Baştutany tarapyndan başy başlanan uly möçberli harby özgertmäniň amala aşyrylmagynyň barşy hakynda hasabat berdi. Şol özgertmäniň maksady harby gullukçylaryň göwnejaý gulluk etmegi we amatly ýaşamagy üçin oňaýly şertleri döretmek, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň goşunlarynyň ähli kysymlarynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny kämilleşdirmegiň we hünärli harby işgärleri taýýarlamagyň hasabyna milli goşunymyzy berkitmek bolup durýar.
Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugynyň başlygy M.Yslamow döwlet serhedinde işleriň ýagdaýy hem-de mähriban Watanymyzyň mukaddes araçäkleriniň goralmagyny güýçlendirmek, gullugyň garamagyndaky desgalarda işleriň barşy, hususan-da, döwrebap serhet galalaryny gurmak boýunça 2015-nji ýylda amala aşyrylan işler barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň milli howpsuzlyk ministri G.Hojaberdiýew ministrlik tarapyndan 2015-nji ýylda alnyp barlan işler hakynda hasabat berdi.
Türkmenistanyň içeri işler ministri I.Mulikow geçen 2015-nji ýylda IIM-niň alyp baran işleriniň netijeleri barada aýtmak bilen, düzgün bozmalaryň öňüni almak, ýurdumyzda jemgyýetçilik tertibini hem-de durnuklylygy saklamak, raýatlaryň kanuny hukuklaryny we azatlyklaryny goramak babatda geçirilen işler barada hasabat berdi.
Şeýle hem ol ýurdumyzyň ýollarynda köçe-ýol hereketiniň sazlaşygyny üpjün etmek, ýol belgilerini tertipleşdirmek, şeýle hem ýolagçylar we sürüjiler üçin zerur amatlyklary ýola goýmak boýunça alnyp barylýan işler barada habar berdi.
Türkmenistanyň Ýokary kazyýetiniň başlygy B.Çaryýew dünýä ölçeglerine kybap gelýän kazyýet ulgamyny ösdürmek, kazylaryň hünär derejesini ýokarlandyrmak boýunça geçen ýylda durmuşa geçirilen işler hakynda hasabat berdi.
Türkmenistanyň Sagdyn jemgyýet howpsuzlygyny goraýyş döwlet gullugynyň başlygy A.Osmanow 2015-nji ýylda amala aşyrylan işleriň netijeleri hakynda hasabat berdi. Döwlet Baştutany hasabaty diňläp, sagdyn durmuş ýörelgesini wagyz etmek hem-de neşe serişdeleriniň ýaýradylmagynyň öňüni almak boýunça geçirilýän işleriň wajypdygyna ünsi çekdi.
Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň başlygy D.Baýramow gözegçilik edýän düzümlerinde işleriň ýagdaýy barada, milli Liderimiziň ozal beren tabşyryklaryny ýerine ýetirmek boýunça geçen ýyl amala aşyrylan işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutany bu edaranyň öňünde durýan möhüm wezipeleriň hatarynda işgärleriň saýlanyp alynmagyny, täze we hereket edýän gümrük terminallarynda guramaçylykly işi üpjün etmek boýunça zerur çäreleriň görülmegini belledi. Çünki şol terminallarda oturdylan döwrebap enjamlaryň kömegi bilen Türkmenistanyň çäginden geçýän ähli ýükler ykjam barlanýar.
Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynyň başlygy M.Nobatow 2015-nji ýylda geçirilen işleriň netijeleri, gullugyň düzümine girýän edaralarda işleriň ýagdaýy barada hasabat berdi. Bellenilişi ýaly, hasabat döwründe migrasiýa gullugynyň geçiren işleriniň netijeliligi dünýäniň syýasy we işewür toparlarynyň wekilleriniň, daşary ýurt raýatlarynyň Garaşsyz, Bitarap Türkmenistana gyzyklanmasynyň artmagy bilen gös-göni bagly boldy.
Soňra Türkmenistanyň adalat ministri B.Muhammedow döwlet Baştutanymyza öňdebaryjy dünýä tejribesini nazara almak bilen, ýurdumyzyň kanunçylyk binýadyny kämilleşdirmek boýunça 2015-nji ýylda amala aşyrylan işler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz, Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow mejlisiň ahyrynda döwletimiziň hem-de tutuş halkymyzyň bähbitleriniň goragynda durýan ähli harby we hukuk goraýjy düzümleriň ysnyşykly, sazlaşykly işlemeginiň möhümdigine ünsi çekdi.
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisinde başga-da birnäçe meselelere garaldy, olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.


text:
Gara maska geen we boýunlaryna syrtmak salan aktiwistler Moskwadaky belarus ilçihanasynyň öňünde ölüm jezasyna protest bildirdiler.
Belarus Ýewropada şindem ölüm jezasyny ulanýan ýeke-täk ýurtdur. Penşenbe güni Halkara günä geçiş guramasy tarapyndan gurnalan proteste ondan gowrak adam gatnaşdy.
Bu protest Belarusyň Ýokary sudunyň alty sany garry aýaly öldüreni üçin ölüm jezasy berlen adamyň şikaýatyny yzyna gaýtaran gününden soň guraldy.
Halkara günä geçiş guramasy belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenkony ol adamy halas etmäge çagyrdy.
Lukaşenko häkimiýetde oturan 15 ýylynyň içinde şunuň ýaly diňe bir adama rehim edipdir.


text:
Ýüregi ýaşlar üçin kolýaska
Her eje öz çagasy barada alada edýär we çaga kolýaskasyny saýlanynda onuň bäbegi üçin rahat we howpsuz bolmagyny isleýär. Şeýle kolýaskada özüň oturyp aýlanyp göräýseň.
Siz bilen ABŞ-nyň köpene-atasynyň göwnünden turan habary bilen tanyş edýäris. Kolcraft baby productskompaniýasy çagalar üçin niýetlenen Contours Bliss strollerkolýaskasynyň ene-atalar üçin ulaldylan görnüşini ýasady.
Bu kolýaska çagalaryňkydan 2esse uly bolup, onuň beýikligi 2,29m, çuňlugy 1,83m, ini bolsa, 1,22 m.
«Beýle pikiri durmuşageçirmek ene-atalaryň özleriniň kolýaskanyň rahatlygyny we howpsuzlygyny barlamagamümkinçilik döretmekliginde» diýip, kompaniýanyň Prezidenti aýdýar.
Ýakyn wagtda bolsa, Çikagoda plus-size kolýaskanyň test draýwygeçirildi. Her isleýän adam kolýaskanybarlap, öz çagalygyna birnäçe wagtlyk bolsa-da dolanyp bildi.


text:
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 15-si hasaba alyndy.
Daşary ýurt walýutasyna Russiýadan, Hytaýdan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Ukrainadan, Gyrgyzystandan we beýleki ýurtlardan gelen telekeçiler jemi bahasy ABŞ-niň 609 müň dollaryndan gowrak bolan nah ýüplügi, pagta süýümini, pagta lintini satyn aldylar.
Manat serişdelerine Russiýanyň we Şweýsariýanyň işewür toparlarynyň wekilleri jemi bahasy 7 million 235 müň manatdan gowrak bolan arassalanan pagta ýagyny, trikotaž matalaryny, şeýle hem nah ýüplügi satyn aldylar.
Ýurdumyzyň telekeçileri içerki bazar üçin jemi bahasy 19 müň manat bolan awtoulagy satyn aldylar.


text:
Bütin ýurdumyz maşka çykýar
10.01.2017
17 atlynyň gatnaşmagynda ahalteke bedewlerinde Döwlet baýdagy, Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň baýdagy hem-de Aziýa oýunlarynyň alawynyň nyşany bilen tutuş ýurdumyzyň çäginden geçýän 500 günlük atly ýörişiň hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça guralandygyny ýatladýarys. Döwlet Baştutanymyz bu başlangyjy Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň Guramaçylyk komitetiniň geçen ýylyň fewral aýyndaky mejlisinde öňe sürdi.
Ýörişiň barşynda oňa gatnaşyjylar ýurdumyzyň taryhy ýadygärliklerine we ajaýyp künjeklerine baryp görerler. Döwlet Baştutanymyz öz çykyşynda bu çäräniň ildeşlerimiziň, ilkinji nobatda bolsa ösüp gelýän nesliň Watanymyzyň örän baý taryhyna gyzyklanmalaryny artdyrjakdygyny belledi. Türkmenistanyň ähli sebitleriniň çäklerinden geçýän atly ýöriş Aziada — 2017-ä taýýarlyk görmegiň çäklerinde biziň gazanan üstünliklerimizi we ýeten sepgitlerimizi giňden wagyz etmäge ýardam berer.
Tutuş ýurdumyzda bu örän iri ýaryşlaryň başlanmagyna sabyrsyzlyk bilen garaşylýar, sebäbi V Aziýa oýunlary bu ugurda görlüp-eşidilmedik bäsleşikler bolar. Birinjiden, bu oýunlar yklymyň çäklerinden çykar. Aziýanyň 45 toparyndan başga-da, oňa Okeaniýa ýurtlarynyň 17-siniň ýygyndy toparlary gatnaşar. Mundan başga-da, Oýunlaryň maksatnamasyna sportuň 21 görnüşiniň girizilmegi hem özboluşly rekord sandyr.
Şeýle iri möçberli bäsleşikleriň ýokary derejede guralmagy Türkmenistanyň halkara sport derejesindäki abraýyny belende göterer. Aziadanyň öň ýanynda Aşgabat iri ýaryşlaryň, şol sanda dünýä Aziýa çempionatlarynyň geçirilýän ýerine öwrülýär.
Mysal üçin, geçen ýyl Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň geçiriljek ýeri bolan Olimpiýa şäherjiginiň sport toplumlarynda iň güýçli daşary ýurt türgenleriniň gatnaşmagynda milli göreş, guşakly göreş, sambo, tennis, ýeňil atletika we sportuň beýleki görnüşleri boýunça ýaryşlar geçirildi. Her gezek türkmen türgenleri çekeleşikli bäsleşiklerde umumytoparlaýyn hasapda ýeňijiler bolup çykdylar. Munuň özi 2017-nji ýylyň Oýunlarynda biziň ildeşlerimiziň ussatlyk hem-de ýeňşe bolan erkini görkezip, öňdäki orunlary eýelejekdiklerine ynam döredýär.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


text:
Düýn prezident Berdimuhamedowyň Belarusa saparynyň barşynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyklara degişli dokumentler toplumyna gol çekildi.
Bu dabara wagtynda köpsanly beýleki dokumentler bilen birlikde, türkmen-belorus hökümetara komissiýasy barada, şeýle-de bu iki ýurtda berlen alymlyk derejelerini, çinleri we bilim baradaky dokumentleri kabul ätmek barada hem ylalaşyklara gol çekildi.
Düýn Türkmenistanyň prezidenti Berdimuhamedow öz saparynyň dowamynda Minsk şäherinde Beýik Watançylyk urşunyň gahrymanlarynyň hatyrasyna gurlan «Ýeňiş» monumentine gül goýdy.


text:
Ýekşenbe güni habar agentligi Pakistanyň sudunyň ýurduň ozalky prezidenti Perwez Muşarrafyň emlägini konfiskasiýa etmek barada karar çykarandygyny mälim etdi.
«Frans-press» habar agentliginiň Pakistanyň prokurory Çaudhri Azaryň sözlerine salgylanyp ýazmagyna görä, sud Perwez Muşarrafyň Pakistandaky bank hasaplaryny doňdurmaklygy-da karar edipdir.
Häzirki wagt daşary ýurtlarda bosgunlykda ýaşaýan Perwez Muşarrafy Pakistanyň häkimiýetleri 2007-nji ýylda ýurduň ozalky premýer-ministri Benazir Bhuttonyň öldürilmegi bilen baglanyşykly işde aýyplaýarlar.
Pakistanyň prokuraturasy Perwez Muşarrafy Benazir Bhuttonyň howpsuzlygyny talabalaýyk üpjün etmezlikde aýyplap, şu ýylyň fewralynda onuň tussag edilmelidigi barada order çykarypdy.


text:
Kiýew soňky günlerde Orsýetiň Krym bilen Ukrainanyň arasyndaky serhede has döwrebap serişdeler bilen üpjün edilen has köp goşuny ýerleşdirýändigini aýdýar.
Ukrainanyň Serhet gullugynyň metbugat wekili Oleh Slobodýan 11-nji awgustda beren maglumatynda “biz mart aýyndan bäri serhediň golaýynda bar bolan rus goşunynyň indi başga güýçler bilen çalşyrylýandygyny anyk aýdyp bileris” diýdi.
“Bu goşun has döwrebap harby serişdeler bilen gelýär we ol ýerde howadan hüjüm edýän harby birleşikler hem bar. Soňky günlerde biz serhetdäki harby birleşikleriň güýçlendirilýändigini görýäris. Olaryň sany artdy” diýip, Slobodýan belledi.
10-njy awgustda Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Kiýewi Moskwanyň anneksiýa eden ýarymadasyny sabotažçylar bilen durnuksyzlaşdyrmaga synanyşmakda aýyplady. Kiýew bu aýyplamalary “manysyz we kinaýaly” diýip ret etdi.


text:
Brigach
Brigach Germaniýanyň Baden-Württemberg federal ştatynda ýerleşýän derýanyň adydyr. Ol Dunaý derýasyny emele getirýän iki derýanyň gysgasy bolup durýar. Brigach öz sakasyny Schwarzwald tokaýynda deňiz derejesinden 925 beýiklikde ýerleşýän Keramatly Georgenden alyp gaýdýar. Brigachyň boýunda Villingen-Schwenningen şäheri ýerleşýär; 43 km geçensoň, Brigach Donaueschingen şäherinde Breg derýasyna goşulyp Dunaý derýasyny emele getirýär.
Salgylanmalar[üýtget | edit source]
- Brigach: suratlar (nemesçe)


text:
Türkmenistanyň “Türkmenistan” Döwlet täjirçilik
banky şu aşakdaky karzlaryň görnüşini hödürleýär:
2015-nji ýylyň 1-nji fewralyndan güýje girýär
1. Ykdysadyýetiň döwlet eýeçiligine degişli edara görnüşli taraplar:
2. Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrligi we onuň tabynlygyndaky edara kärhanalar:
3. Jemgyýetçilik
guramalar:
4. Ykdysadyýetiň döwlet
eýeçiligine dahylsyz edara görnüşli taraplar we hususy telekeçiler:
5. Türkmenistanyň
raýatlaryna sarp ediş maksatlary üçin berilýän karzlar:
6. Türkmenistanyň
raýatlaryna ýeňil awtoulag satyn almak üçin “Awtoulag” karzy:
7. Edara görnüşli taraplar üçin:


text:
Ýekşenbe güni Owganystanyň polisiýasy ýurduň Gazni şäheriniň golaýynda ýol gyrasynda goýlan bir minanyň partladylmagy netijesinde 5 sany parahat ýaşaýjynyň ölendigini habar berdi.Wakada ýene azyndan 11 adam ýaralanypdyr.
Welaýat polisiýa edarasynyň başlygynyň orunbasary maýor Muhammad Hussaýn bu wakada ýol gyrasyndaky minanyň üsti ýolagçyly bir awtobusyň golaýynda partladylandygyny aýdýar.
Bu ýolagçy awtobusy Kabuldan Kandagar şäherine barýan eken. Bu hüjümiň jogapkärçiligini häzirlikçe hiç bir topar öz üstüne almady.


text:
Russiýa geljek ýyldan başlap uzak möhletli göni inwestisiýalar üçin kapitalyň ösmegi baradaky salgydy ýatyrýar.
Bu barada Peterburg şäherinde geçýän Halkara ykdysady forumda Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew aýtdy.
Medwedew ýylyň dowamynda Russiýada uzak möhletli inwestorlary özüne çekäýjek ýörite fond döredilýndigini-de aýtdy.
Şeýle hem Medwedew daşardan gelýänler üçin wiza düzgüniniň kämilleşdiriljekdigini mälim etdi.
Russiýada inwestisiýa pudagynyň gowulanmagynyň zerurdygyny ABŞ-nyň we Ýewropanyň birnäçe ýurtlarynyň delegatlary öňe sürdüler.
Peterburg şäherinde geçýän Halkara ykdysady forum anna güni prezident Medwedewiň çykyşy bilen başlandy.


text:
Özbegistanda ýurduň üç telekanalyndan türk teleseriallary efirden aýryldy. Resmileriň bu seriallaryň “göwnejaý däldigini” aýtmagy muňa sebäp bolupdyr.
Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugynyň adynyň tutulmagyny islmedik resmä salgylanyp berýän maglumatyna görä, şol teleseriallarda käbir şahsyýetleriň gaty “gozgalaňçy” keşbi bolup, olar “özbek halkynyň mentalitetine” ters gelýär.
Özbegistanyň “Ýaşlar”, “NTT” we “TV Markaz” kanallary öňünden duýduryş bermezden, şu hepde öz efirlerinden türk teleseriallaryny aýyrdy.


text:
Azerbaýjanyň häkimiýetleri meşhur azerbaýjanly žurnalisti 'duşmançylykly Ermenistanyň peýdasyna' içalyçylyk etmekde aýyplap, alty ýyl türme tussaglygyna höküm etdiler.
Adam hukuklaryny goraýjy toparlar bu hereketi syýasy sebäpler bilen baglanyşdyrýarlar.
Rauf Mirkadirowyň aklawçysy Fuad Agaýew žurnalistiň özüne ýöňkelen aýyplamalary “syýasy sebäplere bagly diýip ret edýändigini” aýtdy.
Baş prokuratura Mirkadirowyň “Ermenistanyň gizlin gulluklary tarapyndan 2008-nji ýylda hakyna tutulyp, Ermenistany Azerbaýjanyň döwlet syrlary bilen üpjün edendigini aýtdy.
54 ýaşly Mirkadirow Azerbaýjanda rus diline çap bolan “Zerkalo”gazetinde habarçy bolup işläpdi.
Ol geçen ýylda Türkiýeden deportasiýa edilenden soň Bakuda tussag bolupdy. Onuň tussaglygy adam hukuklaryny goraýjy halkara guramalary tarapyndan giň derejede tankyt edilipdi.
“Human Rights Watch” gurmasy Mirkadirowyň “öz açyk maglumatlary üçin jezalandyrylandygyny” aýtdy.


text:
Dünýäniň syýasy we ruhy liderleri Jorj Mario Bergoglionyň Katolik ybadathanasynyň täze papasy saýlanmagyna reaksiýa bildirýärler.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama amerikan topragyndan birinji Rim papasynyň saýlanmagyny regionyň kuwwatlylygynyň we möhümliginiň alamaty hökmünde gutlady.
Häzirki zaman Katolik ybadathanasyna ýolbaşçylyk etmegi “mukaddes iş” atlandyrmak bilen, Obama täze papa bilen ähli dindäki adamlar üçin parahatçylygy, howpsuzlygy we mertebäni ýokarlandyrmakda bilelikde işlemäge umyt baglaýandygyny aýtdy.
Umumy maksatlar
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun Fransisiň dinler arasyndaky dialogy ilerletmegi dowam etdirjegine umyt baglaýandygyny aýtdy.
"Men BMG bilen Onuň Merhemetlisi papa Fransisiň parasatly ýolbaşçylygy astyndaky Mukaddes deňziň arasyndaky hyzmatdaşlygyň dowam etmegine umyt baglaýaryn. Biziň garyp-gasarlygy we açlygy aradan aýyrmak üçin parahatçylygy, sosial adalatlylygy we adam hukuklaryny wagyz etmekde köp umumy maksadymyz bolup, olaryň ählisi durnukly ösüşiň düýp özenleri bolup durýar."
Watikan, dindarlar ybadathananyň ýokarsynda ak tüsse görenenden soň, Argentinanyň baýdagyny galgadýarlar. 13/03/2013
Orsýetiň Prawoslaw ybadathanasy täze papanyň saýlanmagyny gutlap, "Katolik we Prawoslaw ybadathanalarynyň arasyndaky gatnaşyklaryň oňyn häsiýetde ösjegine" umyt bildirdi.
Germaniýanyň kanseleri Angela Merkel özüniň "Latyn Amerikasyndan bolan hristianlar üçin aýratyn hoşwagt" bolandygyny aýtdy.
"Taryhy waka
"
Awstraliýanyň premýer-ministri Julia Gillard, ateist we guramalar, şol sanda Ybadathana tarapyndan çaga jynsy taýdan el gatylmagyny döwlet derejesinde derňemeli eden syýasy lider bolsa, “täze dünýäden” papa saýlanmagyny taryhy waka atlandyrdy.
2012-nji ýylda Benedikt sapar edenden soň, ybadathana bilen döwlet arasyndaky dartgynlyklaryň gowşaşan ýeri bolan Kubadan hem prezident Raul Kastro gutlag iberdi.
Palestin lideri Mahmud Abbas papa Fransisi Betleheme, hristianlaryň Isa Mesihiň doglan ýeri diýip ynanýan şäherçesine sapar etmäge çagyrdy.
Bütindünýä Ýewreý kongresiniň prezidenti Ronald Lauder täze papanyň ýewreý jemgyýetleri üçin “nätanyş adam däldigini” we olaryň aladalaryndan habarlydygyny belledi.
Argentinanyň paýtagty Buenos Aýresiň ýaşaýjysy Iliana Pedrosa täze papanyň Argentinadan saýlanmagyna begenjini bildirip, şeýle diýdi:
“Bu hakykatdanam uly bagt, diňe meniň üçin däl, tutuş ybadathana üçin, sebäbi biziň täze papamyz bar, ony bize hudaý berdi... Men onuň argentinalydygyna örän begenýärin we onuň bize wekilçilik etmegi örän möhüm.”


text:
Fransiýanyň häkimiýetleri Nise şäherinde adamlar Bastilliýa gününi belleýän mahaly, ýük ulagyny adamalaryň üstüne sürüp, olara ot açan we azyndan 84 adamy öldürip, başga-da onlarçasyny ýaralan sürüjiniň asly tunisli 31 ýaşyndaky fransuz raýatydygyny aýdýarlar.
Polisiýa ýük ulag sürüjisiniň atylyp öldürilendigini habar berdi, emma dokumentleri ýük ulagynda tapylan hüjümçiniň adyny henize çenli köpçülige mälim etmedi.
Şol bir wagtda “Nice Matin” (okalyşy: Nis Muh-Tahn) atly ýerli gazetde hüjümçiniň adynyň Mohamed Lahouaiej Bouhleldigi mälim edilýär.
Şeýle-de, onuň Niseniň ýaşaýjysydygy we mundan ozal polisiýa bilen çaknyşyklarynyň bolandygy, emma aňtaw gulluklary tarapyndan tanalmaýandygy habar berilýär.
Fransiýanyň derňewçileri soňky 18 aýyň dowamynda fransuz territoriýasynda bolan üçünji ýowuz hüjümiň sebäplerini anyklamak üçin ýygjam işleýärler.
Lukmanlar sürüji öz ýük ulagyny deňziň kenaryndaky feýerwerk dabarasyndan gaýdyp gelýän tomaşaçylaryň köpçüliginiň üstüne süren mahaly, başga-da ýüzlerçe adamyň ýaralanandygyny mälim etdiler. Fransiýa ýurtda üç günlük ýas yglan etdi.
15-nji iýulda telewideniýede eden çykyşynda fransuz prezidenti Fransua Olland wakany “terroristik hüjüm” diýip häsiýetlendirdi. Şeýle-de, ol Fransiýa “ýurda urgy bermek isleýän fanatiklere garşy hemişe güýçli bolar” diýip, wada berdi.
“Hiç bir zat bizi terrorizme garşy göreşmek islegimizden dändirip bilmez” diýip, fransuz prezidenti belledi.
“Biz Yrakdaky we Siriýadaky hereketlerimizi has-da güýçlendireris. Biz öz topragymyzda bize hüjüm edýänlere garşy zarbalarymyzy dowam etdireris” diýip, Olland “Yslam döwleti” atly söweşiji topara kakdyryp aýdan maglumatynda belledi.
Olland 15-nji iýulda ýurduň Howpsuzlyk kabinetiniň maslahatyny geçirdi.
Ol Pariž hüjümlerinden soň güýje girizilen ýurt boýunça adatdan daşary ýagdaýyň möhletini ýene üç aýa çenli uzaltdy.
Nisedäki hüjümde ölenleriň arasynda daşary ýurtlylaryň, şol sanda azyndan iki amerikanyň, iki ermeniniň, bir orsýetliniň we bir ukrainalynyň bardygy habar berilýär.
Fransiýanyň Içeri işler ministrliginiň metbugat wekili Pierre-Henry Brandet gyrgynçylykda ýüzlerçe adamyň ýaralanandygyny aýdyp, olaryň 18 sanysynyň saglyk ýagdaýynyň agyrdygyny belledi. Şeýle-de, ol keselhana ýerleşdirilenleriň azyndan 50 sanysynyň çagadygyny nygtady.
Pierre-Henry Brandet - ses
Niseniň häkimi Kristian Estrosi ýük ulagynyň içinden el granatlarynyň we ýaraglaryň tapylandygyny hem mälim etdi.
Estrosi Twitter sosial ulgamyndaky sahypasynda: “Bu biziň şäherimiziň taryhyndaky iň ýowuz tragediýa. 70-den gowrak adam öldi” diýip ýazdy.
Fransuz parlamentiniň ýerli agzasy Erik Siotti (Eric Ciotti) “France Info” neşirine beren maglumatynda ýük ulagy polisiýa tarapyndan saklanylmazdan öň, ol “ýüzlerçe adam ot açdy” diýdi.
Hüjümden birnäçe sagat soň, üsti ak kepeň bilen örtülen adamlaryň jesetlerini görmek bolýardy.
Hüjümiň jogapkärçiligini hem häzirlikçe hiç bir topar öz üstüne almady.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama bu hüjümi ýazgaryp, çykyş etdi.


text:
Eýran urany baýlaşdyrmagy soňa goýmak baradaky halkara ylalaşygyň şertlerini durmuşa geçirip başlady. Bu barada Eýranyň döwlet telewideniýesi habar berýär.
Ýurduň döwlet telewideniýesiniň berýän maglumatyna görä, Natanz we Fordow ýadro desgasynyň işi duşenbe güni togtadylypdyr we bu prosese syn etmek üçin Halkara Atom Energiýa gullugynyň inspektorlary hem gürrüňi gidýän çärä gatnaşypdyrlar.
Günbataryň habar beriş serişdeleriniň berýän maglumatyna görä, HAEG-nyň raportynda Eýranyň ylalaşygy durmuşa geçirip başlandygy tassyklanylýar.
Eýran 24-nji noýabrda Ženewada geçirilen konferensiýada P5+1 diýip atlandyrylýan ýurtlar, ýagny Beýik Britaniýa, Hytaý, Fransiýa, Germaniýa, Russiýa we Amerikanyň Birleşen Ştatlary bilen gürrüňi edilýän ylalaşygy baglaşypdy.
Ylalaşyga laýyklykda, Eýran urany baýlaşdyrmak baradaky programmasyny çäklendirmeli. Muňa derek Eýrana garşy girizilen halkara sanksiýalaryň käbirleri wagtlaýyn ýeňilleşdiriler.


text:
Türkmenistanyň Howpsuzlyk ministri Ý.Berdiýewe käýinç berildi. Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlygy geňeşiniň 3-nji iýulda geçirilen maslahatynda prezident G.Berdimuhamedowyň Berdiýewiň wezipe borçlaryny kadaly ýerine ýetirmändigi we özüne ynanylan edaralaryň alyp barýan işlerine gözegçiligi gowşadandygy üçin käýinç berilendigi resmi maglumatlarda aýdyldy.
Maslahatda ýurduň harby we kanuny goraýjy edaralarynyň alty aýyň dowamynda amala şayrylan işleri barada hasabat berildi.
Resmi maglumatlarda Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugynyň ýolbaşçysy M.Yslamowyň döwlet serhedini bikanun kesip geçilmeginiň öňüni almak we serhet goşunlarynda disiplina düzgünlerini pugtalandyrmak boýunça şu ýylyň başyndan bäri edilen işler barada hasabat berendigi aýdyldy, emma edilen işler takyklaşdyrylmady.
Türkmenistan serhet howpsuzlygy boýunça Owganystan bilen soňky aýlarda birnäçe maslahat geçirdi. Bahar aýlarynda türkmen-owgan serhedinde azyndan 6 türkmen serhetçisiniň öldürilendigi barada habar berilipdi.


text:
.
PEÝDALY MASLAHAT
Resminamalaryň kabul edilişi
Daşary ýurt raýatlaryny okuwa kabul etmek 15 oktyabra çenli amala aşyrylýar.
Okuwa çakylyk hatyny almak üçin gerek resminamalaryň sanawy :
Görkezilen resminamalar uniwersitetiň poçta salgysyna faksyň üsti bilen ýada elektron poçta arkaly ugradylýar.
Kabul ediş synaglary
Baranowiçiň döwlet uniwersitetiniň taýýarlaýyş fakultetini gutaranlygyna şaýatlyk edýan, Belarus döwletiniň beýleki ýokary okuw jaýlarynyň taýýarlaýyş bölümini, kursuny, tamamlandygyna şaýatlyk edýän shahadatnamasy bolmadyk ýada taýýarlaýyş okuwyny saýlan ugry boýunça tamamlamadyk daşary ýurt raýatlary uniwersitete gelmegi bilen hökmany ýagdaýda rus dili we saýlan ugruna degişli belli bir dersler boyunça söhbetdeşlikden geçmelidir.
Eger okuwa dalaşgär görkezilen dersler boýunça mekdepde ýada taýýarlaýyş fakultetinde gutardyş synaglaryny tabşyrmadyk bolsa, saýlan hünärine kabul edilmez.
Giriş synaglaryndan üstünlikli geçen daşary ýurtly okuwa dalaşgär bilen okuw şertnamasy baglaşylýar we ilkinji okuw tölegi geçilýär. Okuw tölegi geçenden soňra talyp öz saýlan fakultetiniň dekanadyndan okuw dersleriniň gün tertibini alýar.
Goşmaça çykdaýjylar
Belarus döwletinde bilim almaga meýil edýän talyp hokmany ýagdaýda gelejekki çykdaýjylary göz öňünde tutmalydyr:


text:
ABŞ-nyň Deňiz gullugy Korpusy internetde ýaýradylan wideoýazgy boýunça derňew işlerini geçirýär. Bu wideoýazgyda Owganystandaky amerikan harbylarydygy görünýän esgerleriň öldürilen “Talyban” söweşijileriniň jesediniň üstüne buşugýan pursatlary görkezilýär.
Deňiz gullugy Korpusynyň ýaýradan beýanatynda "YouTube" saýtynda ýerleşdirilen bu wideoýazgynyň çeşmesini anyklamagyň häzirlikçe başartmandygy aýdylýar. Şol bir wagtyň özünde beýanatda wideodaky harbylaryň hereketleriniň Deňiz gullugy Korpusynyň gymmatlyklaryna çapraz gelýändigi bellenilýär.
Pentagonyň sözçüsi Jon Kirbyň aýtmagyna görä, ölenleriň jesedini äsgermezlik ediji hereketleri görkezýän bu kadrlar çuňňur alada döredýär.
Birleşen Ştatlaryň goranmak ministri Leon Panetta bu wakada eli bolan esgerleriň ähilisiniň doly jogapkärçilige çekiljekdigini mälim etdi.


text:
Lebap welaýatynda käbir mekdepleriň okuwçylaryna özbek we türk telekanallarynyň gepleşiklerine tomaşa etmezligiň maslahat berlendigi baradaky habar Azatlyk radiosynyň internetdäki, sosial ulgamlardaky sahypalaryna girýän okyjylarda uly gyzyklanma döretdi.
Bu täzelik çap edileninden soňky 24 sagat içinde gelen ýüzläp seslenmäniň içinde habaryň çyndygyny sorag astyna alýanlar ýa-da bu täzeligi goldaýanlar azlyk, emma bu berilýän «maslahatdan» nägile bolýanlar juda kän.
Bu habar okyjylarymyzyň arasynda jedel, çekişme hem döredipdir. Mysal üçin, Nurik Saparow bilen Ýaşar Arslanyň arasynda giden çekişmede gapma-garşylykly pikirler aýdylýar.
Kimiň işi?
Ýaşar Arslan Nurik Saparowa: «Gardaşym, seniň halkyň dogry zatlary öwrenmäge, bilmäge haky ýokmy? Türkmen halky bu dünýäniň ynsany dälmi?.. Siz näme üçin Azatlyk radiosyny bu hakykatlary ýazýany üçin gutlamaýarsyňyz?» diýip ýazýar.
Nurik Saparow oňa türkmen däldigini, munuň onuň işi bolmaly däldigini ýatladýar. Emma Ýaşar Arslan «bu meniň işim, türki jemgyýetleriň medeniýet birligi barada ylmy iş ýazýaryn diýip jogap berýär, Türkmenistandaky ýagdaýy gowy bilýändigini aýdyp, gaz inženerliginden ýokary bilimli arkadaşyndan işe girjek bolanda 10 müň dollar para sorandyklaryny, indi onuň Gollandiýada aýda 4500 ýewro aýlyk alýandygyny ýazýar.
Gülçehre Hamraýewa «halky elinden geldigiçe ezýärler, o sebäpden her kes ýurt daşyna gaçýar... ýaňy dogan bäbekleriň adyny hem döwlet daksa, geň görmerin» diýip ýazýar.
Aziz Döwletow feýsbukda «adamlara asuda ýaşaýyş ýok» diýse, Muhuddin Bulut «Indi muňa-da nobat geldimi?» diýip soraýar.
Nargiz Huseýinowa bu ýagdaýy «masgaraçylyk» atlandyryp, toba etse, Myrat Galandar bu ýagdaýyň «türkmen milleti oýanýança dowam etjegini» belleýär we Türkmenistanda özbek milletiniň geljegini we medeniýetini «ýok etmäge çalyşýarlar» diýen pikiri öňe sürýär.
Ol bu pikirini türk we özbek telekanallaryny görmezlik maslahatynyň Maryda, Balkanda we Ahalda berilmän, etniki özbekleriň ýaşaýan ýerlerinde berilmegi bilen delillendirmäge çalyşýar.
Propaganda aýyplamasy
Nigar Ýyldyz atly okyjymyz «ýok, aslynda halkymyzyň gözi açylmasyn diýip ýapýarlar muny» diýip ýazsa, özüne Ärsary Türkmen gyzy diýip at dakan okyjymyz bu habaryň ýalandygyny öňe sürýär: «Kanunda kabul edilmedik zady bir samsyk sizi öjükdirmek üçin iki kelam edýär, sizem ynanyşyp, bolar ýaly däl...» diýip, ol aýdýar.
Soňra ol feýsbukda beýleki teswir ýazanlara ýüzlenip, Daşoguzda, Lebapda ýaşaýanlardan sorap görmegi maslahat berýär: «Meniň maşgalamyň köpüsi mugallym... olar beýle zat ýok diýip güldiler» diýip, ol Azatlyk radiosyny ýalňyş propagandada aýyplaýar.
Bu hili çaklamany öňe sürýän okyjylar, ýagny arap ýurtlarynda bolan halk gozgalaňlaryny ýatladyp, «nankörlük» etmezligi maslahat berýänler başga-da bar.
Emma Iskender, Diýar atly okyjylarymyz bu pikire garşy çykýarlar. Mysal üçin, Diýar Türkmenistanda milletçiligiň ösendigini aýdyp, goşun gullugynda özüne «özbek» diýip ýüzlenendiklerini ýazýar. Ýöne Ärsary Türkmen gyzy bu hili meseleleriň taryhy köklerine salgylanyp, olary döwletiň däl, halkyň çözmelidigini aýdýar.
Arslan Turapow atly okyjymyz bolsa, «adamlar görsün, öwrensin hemme, maşgala eklemek üçin, durmuşda özüňi nähili alyp barmalydygyny öwrensin, gözi açylsyn, mal ýaly bolmasyn» diýip teswir galdyrypdyr.
"Görme diýen bolsalar gowudyr"
Magtymguly atly okyjymyz: «Olar görme diýen bolsa, diýmek gowy zat bolmaly ol kanallarda, bütin türkmen halkyna ýüzlenýän, öýüňiziň içindäki wakalara garyşmaklyga rugsat bermäň» diýýär we munuň soňunyň has erbet bolmagynyň ahmaldygyny duýdurýar.
Lebap welaýatynyň käbir mekdeplerinde türk we özbek telekanallarynyň gepleşiklerine tomaşa etmezlik barada berlen maslahat türkmen telewideniýesiniň prezident Berdimuhamedow tarapyndan tankyt edilýän gepleşiklerine hem ünsi çekipdir.
Bahar atly okyjymyz Aşgabatdan «nädogry bilimi we maglumaty biziň hökümetimiz, [telewizion] kanallarymyz berýär» diýip ýazýar.
Ol türkmen telewideniýesinde «görere zat ýokdugyny» sözüni şeýle jemleýär: “Gije-gündiz «arkadag», ýurdy batyryp barýarlar. Goýun etdiler halky. Olara galsa, diňe marşirowka etmeli. Marsda ýaşaýan ýaly.»
Bu, elbetde, aşgabatly Baharyň teswiri.


text:
Adam hukuklaryna gözegçilik edýän “Amnesty International” guramasy azeri aktiwisti Leýla Ýunusyň derhal azatlyga goýberilmegi üçin çagyryş etdi. Bu çagyryş Ýunusyň saglyk ýagdaýynyň barha ýaramazlaşýandygy barada maglumatlar peýda bolan mahaly bolup geçdi.
Guramanyň 12-nji awgustda ýaýradan beýanatynda azeri resmileriniň Ýunusyň böwrek näsazlyklary we diabet, ýagny süýji keseli üçin medisina hyzmatlaryny ýa-da bejergilerini bermekden ýüz öwürendigini habar berýär.
“Amnesty International” guramasy aktiwistiň agrydan we ysgynsyzlykdan şikaýat edýändigini, emma türme resmileriniň ony keselhana ýerleşdirmekden ýüz öwürendigini aýdýar.
Adam hukuklaryny gorap çykyş edýän 57 ýaşyndaky aktiwist 30-njy iýulda tussag edilipdi. Ol döwlete dönüklik, Ermenistana içalyçylyk etmekde, bikanun söwda işlerini amala aşyrmakda, resminamalary galplaşdyrmakda we bidüzgünçilikde aýyplanypdy.
Maglumatlarda onuň 59 ýaşyndaky adamsy Arif Ýunusyň hem 5-nji awgustda tussag edilendigi hem-de dönüklikde we bidüzgünçilikde aýyplanyp polisiýanyň gözegçiligi astyna alnandygyny habar berildi.


text:
Gurbanguly Berdimuhamedow döwlet başyna gelende ilkinji aladalaryny harbylaryň ýaşaýyş, durmuş şertlerini gowulandyrmakdan başlady, harbylara soňky salnan «elit» diýlip atlandyrylýan jaýlardan kwartiralaryň berilmegini ýola goýdy diýlip, habar berilýär.
Harbylar barada aladasyny dowam etdirip, golaýda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ekleýjisi ýogalan harbylaryň maşgala agzalaryna ýeňilleşdirilen kredit bermek barada karara gol çekdi. Bu ýagdaý hem harbylaryň maşgala agzalary tarapyndan gowy garşylandy.
Amanmyrat Bugaýew aşgabatly ýazyjy we synçy: “Her bir döwlet ilki bilen harby güýçlerini tertibe salmaly. Döwletde öz ýurduny, ilini goramaga ýeterlik harby güýç bolmaly. Şonuň üçin hem Türkmenistanyň prezidenti harbylaryň ýaşaýyş şertlerini gowulandyrmak ugrunda yzygiderli alada edýär.”
Hazar deňzinde Türkmenistanyň ýörite harby flotiliýasyny döretmek işiniň düýbi tutuldy. Soňra bir aý çemesi mundan ozal graždan deňizçilik flotunyň işini gowulandyrmak hakynda ýörite karar kabul edildi. Bularyň hemmesi gutlamaly ýagdaý diýip, Bugaýew aýdýar.
Ozalky we häzirki ýagdaý
Garaşsyzlygyň ilkinji ýyllarynda, ýagny önki prezidentiň döwründe, harbylaryň hem-de harby gulluga çagyrylýan esgerleriň ýagdaýy gözgyny ýagdaýa düşüpdi, emma häzir olaryň ýaşaýşy, durmuşy önkülerden has gowulaşdy diýip, Bugaýew sözüniň üstüni ýetirdi
“Esgerleriň egin-eşik, iýmit babatynda hiç-hili arzlary ýok. Öňki gulluk edýän esgerleriň täze gelen esgerlere azar bermesi-de azalypdyr. Harby bölümiň özüniň medisina gullugynyň işi-de barha janlanýar. Aýdylýan zat bilen, amal edilýan zat deňleşip başlady” diýip, A.Bugaýew aýdýar.
Harbylar belli bir möhlet işlänlerinden soň, hormatly dynç alşa çykýarlar. Bugaýew harbylaryň gulluk möhleti tamamlanyp, dynç alşa çykanlaryndan soň hökümet olaryň iş bilen üpjünçilik meselesine üns berse gowy bolardy diýýär.
“Harbylar gulluk möhleti tamam bolansoň, 42-45 ýaşlarynda dynç alşa çykýarlar. Şolaryň iş bilen üpjünçiligi barada alada edilmeli. Sebäbi harby goşunda gulluk edýänler Türkmenistanyň Harby akademiýasyny tamamlan ýaşlar. Şol ýaşlara ýene-de bir hünär edinmäge, jemgyýetde, halk hojalygynda öz ornuny tapar ýaly mümkinçilik döredilse, has-da gowy bolardy” diýip, A.Bugaýew aýdýar.
Gyrgyzystan
Gyrgyzystanly owgan urşunyň weterany Orunbaý Çotbaýew gyrgyz harbylarynyň ýaşaýyş ýagdaýyna kanagatlanarly diýip, baha berýär: «Emma Gyrgyzystanda 30 we ondan hem köp ýyl gulluk eden ofiserler kwartira alyp bilmeýärler. Elbetde, bu häzirki syýasy ýagdaý bilen hem bagly. Ýurtda ýagdaý durnuklaşsa, biziň, ýagny pensiýadaky harbylaryň ýagdaýy gowulaşar diýip, umyt edýaris”.
Başga bir tarapdan, O.Çotbaýewiň aýtmagyna görä, Gyrgyzystanyň harby sistemasynda korrupsiýa gülläp ösýär: “Esasan harby goşunda garyndaşparazlyk we tanyş-bilişlik höküm sürýär. Bularyň hemmesi harby bölumlerdäki tertip-düzgüne ýaramaz täsir edýär”.
Gyrgyzystanda pensiýadaky harbylara elektrik energiýasy we gaz tölegleri üçin berilýän ýeňillikler we däri-derman üçin pensiýa goşup berilýän az mukdardaky pul hem olaryň kadaly ýaşamagyna ýetmeýär diýip, Çotbaýew sözüniň üstüni ýetirdi.
Gyrgyzystanda harbylara kredit bermek barada kanun bar. Emma, ýerli synçylaryň aýtmagyna görä, bu kanun işlemeýär. Onuň hem sebäbi ýurtdaky syýasy ýagdaýlar zerarly döwlet býujetinde puluň ýoklugy bilen düşündirilýär.
Täjigistan we Özbegistan
Täjigistanly jemgyýeti öwreniji Numanjon Fahriddinow Täjigistanda hem harby pensionerleriň we işgärleriň ýagdaýynyň öwerlik däldigini aýdýar: “Şeýle-de bolsa, biziň harbylarymyz ertirki gününe ynanyp, öz borçlaryny ýerine ýetirip gelýärler”.
N.Fahriddinowyň sözlerine görä, Duşenbäniň golaýynda Goranmak ministrligine degişli ofiserleriň ýaşaýan bäş gatly jaýy bar. Emma bu bina merkezleşdirilen ýagdaýda ýyly suw berilmeýär we hiç wagt ýyladyş sisitemasy işlemeýär. Agyz suwy-da diňe ikinji gata çenli çykýar. Ondan ýokarda suw ýok. Olar her gün şäherden agyz suwuny satyn alýarlar.
Emma Özbegistanda harbylaryň aýlyklarynyň beýlekiler bilen deňeşdirilende has ýokarydygyny, şeýle-de bu sistemada işleýänleriň hemmesine ýeňilleşdirilen kredit bilen kwartiralaryň berilýändigini özbegistanly synçy Suhrob Ismoilow aýdýar.
“Eger-de harbylar bir welaýata beýleki bir welaýatdan maşagalasy bilen gelip işleýän bolsalar, olara nobat bilen ýaşamaga kwartira berilýär. Belli bir wagtdan soň, şol kwartira harbylaryň öz şahsy emlägine öwrülýär. Kwartiralar mugt berilýär, emma kommunal tölegleri olaryň özleri tölemeli” diýip, S.Ismoilow aýdýar.
Synçylar bolsa adamlary harby gulluga gyzyklandyrmakdan maksat Watany goramak bolýan bolsa, onda goşunyň, harby güýçleriň sanyny dal-de, hilini artdyrmaga üns bermelidigini aýdýarlar.


text:
Orsýetiň Merkezi Banky rublyň hümmetiniň pese gaçmagyny oňlap, hökümetiň býujetde serişde ýetmezçiliginiň üstüni ýetirmek isleýändigi baradaky maglumatlary ret etdi.
Rublyň gowşamagy döwlet girdejilerini artdyrmaga kömek berýär, sebäbi döwletiň nebit girdejileri dollarda gelýär. Reuters agentligi Kremliň çykdajylary azaltmak we salgytlary artdyrmak ýaly çäreleri zerurlygy gowşatmak üçin milli puluň hümmetini peseltmek strategiýasyna garaýandygyny barada maglumat çap etdi.
Emma Orsýetiň Merkezi bankynyň ýolbaşçysy Elwira Nabiullina maglumaty ret etdi we öňe sürlen pikiri “akmaklyk” diýip atlandyrdy.
Nabiullina bankyň tersine rublyň hümmetini artdyrmak boýunça çärelere seredýändigini habar berdi.
Fewral aýynda rubl amerikan dollary babatynda 80.64 derejesine ýetdi, bir ýewronyň bahasy 91.49 rubl derejesinde kesgitlendi.


text:
Ýakynda Türkmenistanyň prezidentiniň doglan güni Awazada geçirilen konserte gatnaşan we sahna çykyp, Gurbanguly Berdimuhamedowy gutlan pop-ýyldyzy Jennifer Lopeziň adyna garşy tankydy çykyşlar köpelýär. Munuň sebäbi näme?
ABŞ-nyň Respublikan partiýasynyň wekili, kanun çykaryjy Ileana Ros-Lehtinen amerikan aýdymçysy Jennifer Lopezi türkmen prezidentiniň doglan güni Awazada geçirilen konserte gatnaşandygy üçin tankyt etdi. Ileana Ros-Lehtinen aýdymçyny Türkmenistanda adam hukuklarynyň ýagdaýyny äsgermezlikde aýyplady.
Döwlet Departamentiniň ýakyndaky hasabatynda Türkmenistanda, hususan-da, “howpsuzlygy üpjün edýän häkimiýetleriň jenaýatçylykda şübhelenýänleri, tussaglary we hökümeti tankyt edýänleri urup-ýençýändikleri” barada aýdylýar.
Günbatar wekili
Türkmen jemgyýetçilik aktiwisti Wýaçeslaw Mämmedow günbatarlylaryň demokratik gymmatlyklaryna esaslanýan jemgyýetleriň wekilleri bolansoň, olaryň raýat azatlyklaryny depeleýän ýurtlara sapar etmekleri, ösen jemgyýetleriň gymmatlyklary äsgermeýändigini görkezýär, diýip belledi.
Mämmedowyň sözelerine görä, Jennifer Lopez adam hukuklaryny goraýjy “Amnesty International” guramasynyň Latyn Amerikadaky proýektlerine aktiw gatnaşýan adam, hut şu sebäpden onuň raýat azatlyklaryna basyş etmekde tankytlanýan Türkmenistana sapary üçin tankytlanmagy esasly.
Jennifer Lopeziň wekili aýdymçynyň Türkmenistanda adam hukuklarynyň ýagdaýyndan habarsyz bolandygyny aýdyp, konsertiň syýasy waka däl-de, eýse Hytaýyň milli nebit korporasiýasy tarapyndan geçirilen çäredigini belledi.
Türkmenistanyň Merkezi Bankynyň ozalky başlygy Hudaýberdi Orazow Türkmenistanda geçirilýän dabaralaryň türkmen hökümeti bilen işleşýän daşary ýurt şirketleriniň hasabyna geçirilmeginiň Türkmenistanda öňden bäri gelýän tejribedigini belläp, muňa kanunçylyga çapraz gelýän ýagdaý hökmünde baha berdi.
"Ýalňyş" ädim
Türkmen graždan aktiwisti Wýaçeslaw Mämmedow Lopeziň Türkmenistanda adam hukuklary bilen bagly problemalar barada öň bilmändigini aýtmagyny ýalňyşlyk diýip hasap edýär.
“Ol Türkmenistandaky ýagdaýdan özüniň bihabardygyny aýdyp, özüni ýalňyş alyp bardy. Ol öz ýalňyşyny derrew boýun almalydy. Sebäbi prezidentiň doglan güni aýdym-saz bilen şagalaňly bellenýän ýurtda hiç bir azatlyklaryň ýokdugy we raýatlara zor görkezilýändigi her bir adam üçin düşnükli” diýip, Wýaçeslaw Mämmedow aýtdy.
Jennifer Lopeziň Türkmenistana sapar etmegi halkara habar serişdeleriniň, şol sanda ABŞ-nyň “CNN” telewideniýesiniň üns merkezine düşdi.
”Perizhilton” websaýty Jennifer Lopez häzir hut otly don geýdi, ol tankytlary gowşatmak üçin Türkmenistanda eden çykyşyna “has amatly düşündiriş tapmaly” diýip belledi.


text:
8-nji sentýabrda Ýewropa Bileleşiginiň Orsýetiň Ukrainaky hereketleri babatynda sanksiýalarynyň dördünji tapgyryny kabul etmegine garaşylýar.
Täze çäreler ÝB-niň liderleri tarapyndan 5-nji sentýabrda NATO-nyň Walesdäki sammitiniň ýanynda ylalaşyldy. Bu karar Kiýewiň we orsýetçi gozgalaňçylaryň ok atyşygy bes etmek we bäş aý uzaga çekip, 2 600 adamyň ölümine sebäp bolan konflikti tamamlamak barada ylalaşyga gelmeginden birnäçe sagat soň yglan edildi.
ÝB Orsýet ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşyga hormat goýup, öz goşunlaryny yza çeken ýagdaýynda täze sanksiýalaryň yza tesdiriljegini aýtdy. Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň jogaby gaharly boldy we sanksiýalaryň güýje giren ýagdaýynda berjek “reaksiýasynyň” garaşylmadyk boljagyny aýtdy.
Ok atyşygy bes etmek ylalaşygyna garamazdan, 7-nji sentýabrda deňizýaka Mariupol şäheriniň golaýynda we Donetsk şäheriniň aeroportunyň ýanynda ok atyşygyň bolandygy barada habar berildi.


text:
Penşenbe güni Pakistanyň iki sany şäherinde ýerli hindi jemgyýetiniň agzalary özleriniň güýç bilen yslam dinini kabul etmäge mejbur edilmeklerine hem-de hindi gyzlarynyň alnyp gaçylmagy bilen baglanyşykly wakalara protest bildirip, ýöriş geçirdiler.
Ýerli hindiler bu protest ýörişiniň dört gün dowam etjekdigini aýdýarlar. Pakistanyň Haýdarabad we Mirpur Kas şäherinde ýaşaýan hindiler bu iki şäheriň aralygynda 100 kilometr aralyga ýöriş geçirmekligi planlaşdyrýarlar.
Pakistandaky Hindi Geňeşiniň başlygy Rameş Kumar 2008-nji ýyldan bäri bu regionda her aýda ortaça üç sany hindi gyzynyň alnyp gaçylýandygyny we olaryň köplenç ýerli pakistanlylara äre çykmaga hem-de yslam dinini kabul etmäge mejbur edilýändiklerini aýdýar.


text:
Gündogarda örän meşhur “Möwlana” sopuçylyk taglymatyny esaslandyran Jelaleddin Rumynyň kakasy Bahaweddin Welet Ahmet Hatabyň maşgalasynda, takmynan, on ikinji asyryň 60-njy ýyllarynyň ikinji ýarymynda Balhda dünýä inýär.
Bahaweddin Welet Gündogaryň beýik piri Nejmeddin Kubra bilen Meždeddin Bagdadynyň müridi bolupdyr. Meždeddin Bagdady diýseň gönümel, hakykat üçin janyny bermäge taýyn adam ekeni. Bahaweddin Welet bolsa gaty sypaýy, ýöne çaksyz özdiýenli adam bolupdyr.
Horezm patyşasy Muhammet Meždeddin Bagdadyny öldürip, kellesini-de Amyderýä okladypdyr. Bahaweddin Welet halypasynyň zalymlyk bilen patyşa tarapyndan kellesiniň kesilmegine açyk närazylyk bildiripdir. Munuňam üstesine, Muhammet Horezmşa 1218-nji ýylda arap halyfatlygyna öz adyna hutba, patyşanyň adyna hutba – her namazdan soň ýörite adyl patyşanyň hormatyna okalýan alkyşly dileg-doga okatdyrmak üçin ýöriş edende, Bahaweddin Welediň hem tarapdarlarynyň ol ýörişi unamazlygy onuň patyşa bilen gatnaşygyny soňsuz derejede ýitileşdiripdir. Bahaweddin Weledi ölümden onuň il içindäki uly abraýy halas edipdir, çünki ol äpet uly Horezmşalar soltanlygynda “ulamalaryň soltany” diýen at bilen tanalypdyr.
Gündogary öwrenijileriň, şeýle-de Radiý Fiş ýaly Rumy hem onuň kakasy hakynda çeper eser ýazan ussatlaryň tassyklamagyna görä, Muhammet Horezmşa ulamalaryň soltany Bahaweddin Weledi ýanyna çagyryp: “Bir ýurtda iki patyşanyň geregi ýok. Ýa-ha tagta eýe bol, ýa-da ýurtdan çyk” diýip, ýüregindäkini açyk aýdypdyr.
Şeýlelikde Bahaweddin Welet 1219-njy ýylyň alabaharynda Balh şäherini taşlap, ýola rowana bolupdyr. Onuň yzyna Balhyň tas ähli ilaty düşüpdir. Balhyň boşap galmagyndan howatyr eden Muhammet Horezmşa: “Bahaweddin Weledi ýurtdan çykarmaly” diýen permanyny ýatyrýandygyny yglan edipdir. Emma Bahaweddin Welet bu ýurtda mundan artyk durup bilmejekdigini çürt-kesik aýdypdyr. Ol, her niçigem bolsa, öz yzyna düşen müňlerçe, käbir maglumata görä, 200 müň adamy höre-köşe edip, ýurtda galdyrmagy başarypdyr.
Bahaweddin Welet ýurtdan çykyp gitmezden öňürti dünýä howp bolup dörejek Çingiz handan goranyşa taýýarlyk görülmese, bu uly soltanlygyň dargamagynyň daş däldigini welilik bilen tas bir ýyl öňünden aýdyp gidipdir.
Ulamalaryň soltany Bahaweddin Welet öz 360 müridini, olaryň maşgalasyny yzyna tirkäp, Nişapurda düşläpdir. Ol bu ýerde uly pir, meşhur “Guş dili” atly poemanyň awtory Ferideddin Attary görmek üçin, ogly Jelaleddin Rumy bilen onuň huzuryna barypdyr. Şol wagtlar on iki ýaşynyň içindäki Jelaleddin Ferideddin Attaryň “Guş dili” poemasyny hem birnäçe rubagysyny ýatdan bilýär ekeni.
Ferideddin Attar ataly-ogly öz ýeke-täk perzendiniň jaýlanan gonamçylygynda, ot başynda kabul edipdir. Olar özara hal-ahwal soraşanlaryndan soň, uzak wagtlap birek-biregi synlap oturypdyrlar. Ahyry ulamalaryň soltany Ferideddin Attaryň şu rubagysyny aýdyp, ümsümligi bozupdyr:
Pana ygtybar ýok, dilim guş dili,
Syrdaşym ýok, derdim aýdarym ýaly.
Hak hossarym ýetiş guluň dadyna
Ýalançyda ne diri men, ne öli.
(Rubagynyň terjimesi awtoryňky)
Ýaşajyk Jelaleddin kakasy bilen Ferideddin Attaryň şol duşuşyklarynda eden gürrüňlerini gulaga öwrülip diňläpdir. Gürrüňdeşligiň soňunda Ferideddin Attar Rumynyň başyny sypap, Bahaweddin Weletden ogly hakda uly alada etmegi berk tabşyrypdyr hem özüniň “Älem beýany we adamzadyň kysmaty” atly filosofiki pikirleriniň jemlemesi bolan eserini Jelaleddine sowgat beripdir.
Bahaweddin Welet on bäş gün Nişapurda dynç alandan soňra Damaskda, Halapda ahyry hem Larende (Garaman) şäherinde düşläp, şol ýerde mekan tutupdyr. Tiz wagtdan onuň abraýy Rum ülkesine ýaýrapdyr. Rum ülkesiniň Konýa şäheriniň häkimi Keýkubat ony öz ýanyna çagyrypdyr. Ulamalaryň soltany bu çakylygy kabul edip, Konýa şäherine göçüp barypdyr.
Keýkubat Bahaweddin Welede hormat edip, ony Konýa şäherinden birnäçe menzil uzaklykda hut özi garşylapdyr. Şäher häkimi oňa Konýanyň islän künjeginde mekan tutmaga rugsat beripdir. Bahaweddin Welet hristianlarynyň ýaşaýan syrgynyna gelip, şolaryň arasynda mekan tutupdyr.
Bahaweddin Welet medrese açypdyr. Bu ýokary okuw islendik dine uýýan adamlary kabul edipdir. Hut Jelaleddin hem Konýada kakasynyň medresesini tamamlapdyr.
Rum ülkesinde-de uly pir hökmünde ykrar edilen Bahaweddin Welet 1231-njy ýylda aradan çykypdyr. Ulamalaryň soltanynyň yzyny onuň wepaly şägirdi hem ogly Jelaleddin Rumy dowam etdiripdir.
Döwletmyrat Ýazgulyýew aşgabatly garaşsyz žurnalist, edebiýatçy. Bu blogda öňe sürlen pikirler we garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Duşenbe güni Gazagystandaky protest bildiriji nebitçileriň ýuristi Natalýa Sokolowa «sosial bulagaýçylyga meçew bermekde» aýyplanylyp, 6 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.
Mundan daşary, Gazagystanyň sudy Natalýa Sokolowa azatlyga çykandan soň hem, oňa başky üç ýylyň dowamynda kanunçylyk we sosial işler bilen meşgullanmaklygy gadagan ediji karar çykardy.
Ýurist Natalýa Sokolowa şu ýylyň maý aýynda ýurduň Mangystau regionynda «Karažanbas» nebit ýatagynyň işgärleriniň öz aýlyk haklaryna nägilelik bildirip, protest aksiýasyna başlamaklarynyň yzýany tussag edildi.
Ol nebitçileriň hukuklaryny gorap, ýuridiki iş alyp barýardy. Şol protest çykyşlarynyň başlanaly bäri bu gürrüňi edilýän nebit ýatagynyň işgärlerinden 400-den gowragy öz işinden boşadyldy.


text:
Guantanamadyky amerikan türkmesiniň iň ýaş tussagy azatlyga çykaryldy hem Owganystana ugradyldy - diýip, onuň aklawçylary habar beripdir.
Muhammet Jawad ýedi ýyl mundan öň iki amerikan harbysyna we olaryň dilmajyna Kabulda granat zyňmakda hem olary ýaralamakda aýyplanypdyr. Şol wagt ol on iki ýaşynda eken.
Onuň günäsini boýun alyp beren düşündirişlerini sudýa soň kabul etmändir hem ruhy gysyşlar, ölüm bilen gorkuzmak, başgaça aýdylanda, gynamalar arkaly günäniň boýun aldyrylandygyny belläpdir.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama 2010-njy ýylyň ýanwar aýynyň ortalaryna çenli Guantanamo türmesini ýapmaga söz berdi.


text:
Gürjüstanyň dzýudo ýyldyzy Waleriý Liparteliýani Londondaky Olimpiýa ýaryşlaryna gatnaşýan sportsmenleriň biri. 23 ýaşly sportsmen dünýäniň iň uly sport çäresinde sahnanyň arkasyndaky durmuşyň özünde galdyrýan täsirleri barada her gün Azatlyk Radiosyna gürrüň berýär.
Ýagyş ýaňy diňdi. Ýuwaş şemal öwsüp, howa birneme salkynlady. Londonda her gün diýen ýaly ýagyş sepeleýär. Biziň ýaly dzýudoçylar üçin bu onçakly uly mesele hem däl. Ýagyş ýagsyn-ýagmasyn bize onuň tapawudy-da ýok.
Ýöne sportuň käbir görnüşleri üçin howa uly rol oýnaýar. Mysal üçin, ýaýdan atmak sportuny alyp göreliň. Biziň toparymyzyň bir agzasy – Kristin Esebuanyň Çiliniň sportsmeni bilen 30-njy iýuldaky ýaryşy, erbet howa şertleri sebäpli, iyulyň 31-ne geçirildi.
Biziň dzýudo komandamyz barada gürrüň edilende, şu gün Nugzar Tatalaşwiliniň ýaryşmak nobaty geldi. Ol erkekleriň 73 kg. agrama çenli toparynda koreýaly Ki-Çun Waň bilen bäsleşdi. Nugzar elinden gelenini etdi. Ol soňuna çenli göreşdi, emma ol örän ujypsyzja aratapawut bilen ýeňilişe sezewar boldy. Meniň pikirimçe, sudýalar Ki-Çun Waňa biraz artykmaçlyk bilen garadylar. Ýöne, bu meniň diňe öz şahsy pikirim.
Men şu güni topar türgenleşiklerinden başladym. Tataminiň, ýagny dzýudo düşeginiň üstüne çykmaly günüm barha ýakynlap gelýär.
Biz güýjümizi gaýgyrman türgenleşýäris. Üstesine-de biz birneme horlanmaly. Meniň pikirimçe, olimpiýa şäherçesindäki naharlaryň örän tagamly taýýarlanmagy, biziň goşmaça agram almagymyza sebäp bolýar.
Biziň üçin agramymyzy bir durkda saklamak örän möhüm. Eger-de sportsmeniň agramy çykyş edýän toparyndaky kesgitlenen agram araçäginden bir gram hem artykmaç çyksa, onda şol atletiň ýaryşdan çetleşdirilmek howpy hem bar.
Gynansakda, biziň boksçumyz şeýle bir ýagdaýyň pidasy boldy. 56 kilogram toparynda çykyş edýän, Gürjüstanyň ýeketäk boksçusy Merab Turkadzeniň agramy 300 gram artykmaç çykandygy sebäpli, ol ýaryşdan çetleşdirildi.
Men 90 kg. agram toparynda çykyş edýärin. Agramyma bir gram hem goşulsa, meni ýaryşa gatnaşdyrmazlar. Eger agramym kesgitlenen araçäkden kem çyksa, onda munuň hiç hili zyýany ýok. Belki tersine, munuň gowy hem bolmagy ähtimal.
Gürjüstanly dzýudoçy Awtandil Çrikişwili 81 kg. agram toparynda 31-nji iýulda bäsleşer. Biz bu waka sabyrsyzlyk bilen garaşýarys. Men bolsa, öz güýjümi 1-nji awgustda synap görerin.


text:
Ak Tam “Al-Kaýdanyň” amerikan uçaryny partlatmak synanyşygynyň öňüni alandygyny yglan etdi.
Amerikan resmilerine görä, öňi alnan hüjüm synanyşygynda ele salnan bomba 2009-njy ýylyň 25-nji dekabrynda nigeriýaly Umar Faruh Abdylmutallybyň Detroýt şäherine barýan uçarda partlatmaga synanyşan bombasyna meňzeş.
Federal Derňew Býurosynyň (FBI) çap eden maglumatynda daşary ýurtda ele salnan serişde boýunça tehniki we sud derňewleriniň geçirilýändigi habar berildi.
Ak Tamyň resmi wekili Keýtlin Haýden dildüwşük barada prezident Barak Obama “aprel aýynda habar berlendigini” we “bombanyň jemgyýete howp salmaýanlygyna ynandyrylanlygyny” aýtdy.
Milli howpsuzlyk geňeşiniň beýannamasynda aýdylyşyna görä, şol wagtdan bäri Obamanyň terrorçylyga garşy geňeşçisi Jon O. Brennana bu mesele boýunça ençeme sapar habar berlipdir.
Pentagonda geçirilen metbugat konferensiýasynda goranmak ministri Leon Panetta bu hadysa barada özüne berlen sowala jogap berip, ABŞ-nyň hüşgär bolmalydygyny belledi.
Panetta ABŞ-nyň hüjüm etmäge synanyşýan “Al-Kaýda” we beýleki terrorçylykly guramalara garşy köp operasiýalara gatnaşýanlygyny belledi. Onuň sözlerine görä, soňky waka hem ABŞ-nyň özüne hüjüm etmäge synanyşýanlara garşy hüşgär bolmaga borçludygyny görkezdi.
“Associated Press” habar agentligi başa barmadyk hüjüm barada geçen hepde habarly bolanlygyny aýtdy, emma ol razwedka operasiýasy dowam edýärkä Ak Tamyň we Merkezi aňtaw gullugynyň (CIA) haýyşy bilen maglumaty çap etmänligini habar berdi. AP bu maglumaty hepdäniň duşenbe güni köpçülige mälim etdi.
Täze serişde
Amerikan resmileriniň sözlerine görä, ele salnan bomba ýolagçylaryň içki geýimlerinde gizläp, uçara geçirilmegi üçin ýörite işlenip döredilen täze bir serişde. Federal Derňew Býurosy bu bombanyň howa meýdanlaryndaky gözegçilik enjamlaryndan gizlin geçirilmeginiň mümkinçiliklerini öwrenýär.
Amerikan resmilerine görä, bombany uçara geçirmegi planlaşdyran ýemenli hüjümçi marşrut saýlap almaga we uçara bilet satyn almaga ýetişmändir.
Terrorçylyga garşy iş alyp barýan amerikan resmileri ele salnan serişdäniň bomba ýasaýjy Ibragim Hassan al Assiriniň ýa-da onuň şägirtleriniň işidigini çak edýärler. Eger bu hakykata gabat gelen ýagdaýynda, bu bomba Assiriniň Amerika garşy ulanmak üçin döreden üçünji bombasy bolar.
Mundan ozalky bolmalaryň biri içki geýimde gizläp geçirmek üçin döredilipdi, beýlekisini bolsa “Al-Kaýda” 2010-njy ýylda printer üçin boýag gutularyna salyp, ýük uçarlarynda ABŞ-a iberipdi.
Merkezi aňtaw gullugynyň soňky operasiýasynyň öňüsyrasynda Ak Tam we ABŞ-nyň Milli howpsuzlyk ministrligi amerikan halkynyň howpsuzlygynyň üpjün ediljegine güwä geçipdi.
26-njy aprelde Ak Tamyň metbugat wekili Jeý Karni “Osama Bin Ladeniň ölüminiň ýyldönümi bilen baglylykda terror guramalarynyň, şol sanda “Al-Kaýdanyň” ABŞ-a garşy hüjüm etmek planlary barada bizde hiç hili maglumat ýok” diýipdi.
1-nji maýda Milli howpsuzlyk ministrligi-de şuňa meňzeş beýannama ýaýradypdy.


text:
Gaçgaklykdaky täjik oppozision syýasatçysy we işewür Umarali Kuwatow Türkiýäniň Stambul şäherinde öldürildi, bu barada onuň ýaranlary we resmiler habar berýärler.
Kuwatow 5-nji martda Stambulyň köçesinde şahsyýeti nämälim hüjümçi tarapyndan kellesinden atylyp öldürildi, diýip onuň ýarany Şarofiddin Gadoýew Azatlyk Radiosynyň Täjik gullugyna beren maglumatynda belledi.
Türkiýäniň resmileri Kuwatowyň öldürilendigini tassykladylar, emma Täjigistanyň Daşary işler ministrliginiň resmisi bu mesele barada özlerine has köp maglumat gelip gowuşýança, goşmaça informasiýa bermejegini aýtdy.
Bir döwürler täjik prezidenti Emomali Rahmonyň ýakyn ýarany bolan syýasatçy soňy bilen onuň garşydaşyna öwrüldi. Kuwatow Duşenbe tarapyndan bidüzgünçilik aýyplamalary bilen gözlenýärdi, emma ol bu aýyplamalaryň syýasy maksatlydygyny belläpdi.
Kuwatowyň “Group 24” atly syýasy guramasy täjik hökümeti tarapyndan ekstremist gurama diýlip atlandyrylyp, geçen ýylyň oktýabr aýynda gadagan edilipdi.
Şeýle-de, “Group 24” guramasy Duşenbede hökümete garşy protestleri geçirmäge çagyryş etmek üçin sosial ulgamlardan peýdalanandan soň, täjik resmileri ýurtda ýüzlerçe websaýty ýapypdy.
Ýanwar aýynda Täjigistan Türkiýeden Kuwatowyň ekstradisiýa edilmegini resmi taýdan sorapdy.
Kuwatow Täjigistany 2012-nji ýylda terk edipdi.


text:
Gazagystanyň adam hukuklary boýunça ýörite wekili geçen hepdede ABŞ-nyň Waşington Ştatynda öldürilen iki ýetginjegiň Gazagystandan ogullyk alnandygyny tassyklady.
Ombudsmeniň edarasynyň 29-njy fewralda aýtmagyna görä, 16 ýaşly Kuinn Karlson we 18 ýaşly Tory Karlson Gazagystanyň ABŞ-daky ilçihanasynyň konsullyk hasabynda durmandyr.
Astananyň häkimiýetleri agzalan iki ýetginjegiň Gazagystanyň raýatlygyny saklap galandygyny ýa-da ABŞ-nyň raýatlygyna geçendigini anyklamaga çalyşýarlar.
Bu ýaşlar 25-nji fewralda 51 ýaşly Dawid Waýn Kampbellyň Belfair şäheriniň golaýyndaky öýünde öldürilen dört adamyň arasynda bolupdy.
Şeýle-de 49 ýaşly aýalyny we ýene bir adamy öldüren Kampbell 26-njy fewralda häkimiýetlere jaň edip, “erbet bir zat edendigini” aýtdy we öz janyna kast etdi.


text:
Şenbe güni Aşgabatda Türkmenistanda saýlawlary we referendumlary geçirmek boýunça Merkezi komissiýanyň nobatdaky maslahaty geçirildi. Oňa Merkezi Saýlaw Komissiýasynyň, komissiýanyň ýanynda döredilen iş toparlarynyň agzalary, welaýat we Aşgabat şäher saýlaw komissiýalarynyň başlyklarynyň orunbasarlary we sekretarlary, metbugat wekilleri gatnaşdylar.
Maslahatyň dowamynda welaýat we Aşgabat şäher saýlaw komissiýalarynyň düzümine seredildi we olar tassyk edildi diýip, TDH ýazýar.
Saýlaw komissiýalarynyň agzalarynyň umumy sanynyň 66 adamdygy, şol sanda 26-synyň aýallardygy aýdylýar.


text:
Türk mediasynda berlen maglumatlara görä, Türkiýäniň ýaragly güýçleriniň baş komanduýuşisi general Yşyk Koşaner we beýleki ýokary derejeli harbylar wezipelerinden çekildiler.
Ýokary derejeli harby generallarynyň näme sebäpli wezipelerini terk edenlikleri entek anyk däl.
Soňky ýyllarda harbylar bilen premýer-ministr Rejep Taýyp Erdoganyň hökümetiniň arasynda dartgynlylyk artýardy.
Şeýle hem Türkiýäniň dünýewiligini kepillendirýän harbylar bilen yslamçy hökümetiň arasynda oňşuksyzlyklar köpelipdi.
Geljek hepde ýurduň Ýokary harby geňeşinde ýokary derejeli duşuşygyň geçirilmegi planlaşdyrylýardy.


text:
Abdyrazzak Samarkandy
Abdyrazzak Samarkandy (1413 - 1482) - Orta Aziýa taryhçysy. Samarkantda birnäçe wagt ýaşaýar. Ol 24 ýaşynda Temiritleriň köşgünde hyzmat edip başlaýar. Temiritleriň diplomaty hökmünde Hindistanda (1441-44), Gilýanda (1446) bolýar. Ol ömrüniň soňky döwürlerinde Abdyl Kasym Babyryň köşgünde hyzmat edýär. Abdyl Kasymyň 1453 ýylynda Mazendarana, 1454 ýylynda Samarkanda eden ýörişlerine gatnaşýar. Abdyrazzak Samarkandy Orta Aziýawe Gündogar ýurtlarynyň 14-15 asyrlardaky taryhy boýunça maglumatlara baý bolan we taryhçylaryň arasynda şöhrat gazanan "Matla as-saadeýn wa majma al-bahreýn" ("Iki bagtly ýyldyzyň dogşy we iki deňziň goşulyşy") diýen taryhy eseriň awtorydyr. Onuň bu işi mongollaryň taryhyny, Temiriň we Temiritleriň 1304-1471 ýyllardaky taryhyny öz içine alýar.


text:
Türkmenistanda saýlawlary we referendumlary geçirmek baradaky merkezi toparyň başlygy M.Garryýew Türkmenistanyň Ministrler kabinetiniň golaýda geçirilen giňişleýin mejlisinde söz alyp, prezident Gurbanguly Berdimuhamedowa “Türkmenistanyň gahrymany” diýen ady dakmak baradaky teklibi öne surdi.
Resmi habara görä, mejlise gatnaşyjylar bu teklibi goldapdyrlar. Bu habar synçylarda ”Türkmenistanda ýene nyýazowçylyk gaýtalanýarmy, täze şahsyýet kulty has çalt depginde döredilip başlandymy?” diýen soraglary döretdi.
Bu zatlar kime we näme üçin gerek?
Türkmenistanly garaşsyz žurnalist Döwletmyrat Ýazgulyýewiň pikirine göra, prezident G.Berdimuhamedow Nyýazowyň eden-etdiligini ýok etmek ugrunda köp iş edipdir. Ýurtda reformalar geçirilýar. Emma öwerlik derejede dal. «Prezidentiň berýän erkinliklerinden ýaranjaň adamalaryň ilden öňürti peýdalanýandyşgyny görýaris. Soňky döwürde olar prezidenti edil Nyýazowyň döwründäki ýaly dürli atlar bilen edil: hudaý, pygamber diýmeseler-de, howandar, arkadag ýaly atlar bilen atlandyryp başladylar.»
Onuň sözlerine görä, türkmen halkynyň döwlet baştutanyndan garaşýan zady, bu ýaranjaňlaryň ýaranjaňlyk prinsiplerini derbi-dagyn edip, olary sem bolar ýaly etmegidir. «Gahrymanlyk hem öň Nyýazowyň döwründe ýakasyny tanadan Garryýew tarapyndan hödürlendi. Aslynda gahrymanlygy halk kesgitleýär. Bu günki gün Gaýgysyz Atabaýewe, Nedirbaý Aýtakowa ýa-da Şaja Batyrowa döwlet derejesinde gahryman diýilmeýar. Emma halkyň öňünde hyzmat bitirendigi üçin olar hakyky gahrymanlardyr.»
Ýaranjaňlyk edilýändigini prezident bilýärmi?
Türkmenistanly Rahman ýurduň prezidentiniň özüne ýaranjaňlyk edilýändigini gowy bilýändigini öňe sürýär: «Bolýan zatlary prezident gowy bilýär. Nyýazow hem öz suratyny halkyň söýýändigi üçin goýýarlar diýipdi. Bu prezident hem şol oýny etjek bolýar.»
Syýasaty öwreniji Daşpolat Ýoldaşew öz pikirini şeýle beýan etdi: «G.Berdimuhamedow ýaş prezident we onuň döwlet başyna gelip, prezident hökmünde işe başlanyna kän wagt geçenok. Eger-de ol hazirden gahryman adyny alsa, bäş-on ýyldan edil Brežnewe meňzäp, döşünde orden-medallary dakmaga ýer hem tapylmaz.»
Syýasaty öwreninjiniň pikirine görä, öwgä, hoş sözlere, başdan öwrenen adam özünde kemçilikleriň bardygyny duýman başlaýar. «Netijede bu ýagdaý ol adamda kemçilikleriň köpelmegine hem bu kemçilikleriň ozaly onuň özüne , soňra-da tutuş halka zyýan ýetirmegine alyp gelýär.»
Kabir synçylar Merkezi Aziýa ýurtlarynyň prezidentleri özleriniň kimdigini özleri belleýärler diýýärler.
Gazagystanly syýasaty öwreniji Dosum Satbaýew golaýda Gazagystanyň prezidentine milletiň lideri adyny bermegiň teklip edilendigini aýdýar. «Agzalýan zatlar awtoritar režimiň netijesidir. Gahryman ýa-da lider bolmagy isleýän adam ýurt, halk üçin köp iş etmeli. Eýsem, Merkezi Aziýanyň haýsy ýurdunda adamlar azat we erkin ýaşaýar? Ol ýurtlaryň haýsy birinde söz we metbugat azatlygy bar? Haýsy birinde aç-açanlyk bar? Şu nukdaýnazardan seredilende, Merkezi Aziýa regionynyň hiç bir prezidenti gahrymanlyga ýa-da milletiň lideri adyna mynasyp däl.»
Ýurduň gahrymany ady kime we näme üçin berilýär?
Gazagystanly syýasaty öwreniji Serik Abdurahmanowyň pikirine görä, ýurduň gahrymany adyny ýyly kabinetde oturan resminiň mejlisde halkyň adyndan eden teklibi esasynda bermeli däl. «Beýle at halk tarapyndan, halkyň hakyky erk-islegi arkaly berilmeli. Halkda beýle islegiň döremegi üçin bolsa prezidentiň halkyň döwrebap, bol-elin ýaşamagy ugrunda ullakan işleri amala aşyrmagy gerek.»
Satbaýewiň pikirine görä, bu at köp ýagdaýda adam ýaşap, işläp ýörkä dal-de, ol ölenden soň berilýändigini aýdýar: “Diňe taryh kimiň gahrymandygyny anyklap berer we wagt bu meselede iň adyl kazydyr”.
Wagtyň synagyndan geçmedik, hökmürowan wezipe ýa-da halkyň syýasy-ykdysady azatlyklarynyň ýoklugyndan peýdalanyp alynýan «gahrymanlyk» döwrebap bilim-düşünjeli adamlarda hormat-sylag däl-de, eýsem gülki, nebsagyryjylyk duýgularyny döredýär, muňa sowet döwründen Brežnew mysal bolsa, garaşsyzlyk ýyllaryndan Nyýazow mysal alnyp bilner diýip, bilermenler aýdýarlar.
Eýse, bu günki gün kim Leonid Ilýiçi ýa Saparmyrat Ataýewiçi gahryman hökmünde ýatlaýar ýa hormatlaýar? Bu sorag oýlanmagy talap edýär.


text:
Belgiýada Eýranyň diplomaty öz ýurdunyň ilçihanasyny taşlap, Norwegiýa gaçdy.
Duşenbe güni Ýewropada hereket edýän “Ýaşyl tolkun” atly Eýranyň oppozisiýa hereketiniň wekilleriniň aýtmagyna görä, ilçihananyň metbugat wekili Farzad Farhanjiýan anna güni Osla uçupdyr.
Duşenbe güni irden Helsinkide işleýän beýleki eýranly diplomat Hosseýin Alizade Finlandiýadan syýasy başpena sorapdyr. Ol anna güni Eýran ilçihanasyny terk eden eken.
Mundan öňinçä Alizade 2009-njy ýylyň iýunynda geçen prezidentlik saýlawlary meselesinde Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejady tankyt edipdi.


text:
Türkmenistanyň daşary işler ministri Reşit Meredow şenbe güni Tähranda eýranly kärdeşi Jawad Zarif bilen duşuşyp, iki ýurduň arasyndaky söwda gatnaşyklaryny we beýleki hyzmatdaşlyklary giňeltmek barada gepleşik geçirdi. Bu barada Eýranyň metbugaty (MNA) habar berdi.
Jawad Zarif iki ýurduň arasyndaky söwda balansynyň gowudygyny we geljekde kesgin ýokarlanjakdygyny aýdypdyr.
Taraplar regional meseleler, terrorizme we ekstremizme garşy göreş, suw meseleleri boýunça hyzmatdaşlyk barada hem gepleşdi diýip, habarda aýdylýar.
Reşit Meredow öz gezeginde kitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň derejesine ýokary baha beripdir we, Eýranyň, Türkmenistanyň we Owganystanyň regiondaky suw we energiýa mümkinçiliklerini ýokarlandyrmaga goşant goşup biljekdigini aýdyp, suw we energiýa meselesinde üç taraply komissiýa döretmegi teklip edipdir.
Şeýle-de ol serhetde neşe gaçakçylygyna garşy göreş boýunça tejribeleri paýlaşmaga çagyrypdyr.
Türkmenistan golaýda aýratyn uly möçberde neşe tutandygyny habar berdi, emma ol neşeleriň nireden getirilendigini aýtmady.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat boýunça ýolbaşçysy Ketrin Aştonyň aýtmagyna görä, dünýä liderleri Gazagystanyň Almaty şäherinde Eýran bilen geçirilýän ýadro gepleşiklerinde uly öňegidişligiň boljagyna garaşmaýarlar.
Bu barada ÝB-niň daşary syýasat boýunça ýolbaşçysynyň resmi wekili Maýk Mann sişenbe günki metbugat konferensiýasynda aýtdy. Ketrin Aşton Eýranyň ABŞ, Beýik Britaniýa, Fransiýa, Orsýet, Hytaý we Germaniýa bilen gepleşiklerine syn edýär.
Şol bir wagtda-da Maýkl Mann Almatydaky gepleşikleriň Eýranyň ýadro programmasy boýunça 10 ýyl bäri petige direlip duran problemany çözmekde öňe ädim bolup biljegini belledi.
Maýk Mannyň sözlerine görä, Ketrin Aşton gepleşiklere gatnaşýan alty döwlet bilen bilelikde Eýranyň ýadro problemasyny diplomatik ýollar arkaly çözmek ugrunda aýgytly işleşmäge taýýar.
“Eýran gepleşiklerde takyk we çynlakaý öňegidişligiň gazanylmagynyň zerurdygyna düşünmeli, Almatydaky duşuşyk bolsa uzakmöhletleýin we ählitaraplaýyn ylalaşyga ýol açyp biljek çynlakaý gepleşikler üçin mümkinçilik döredýär” diýip, Maýkl Mann aýtdy.
Teklipler
Almatydaky duşuşyk sekiz aý mundan ozal Moskwada geçirilen şowsuz gepleşiklerden bäri ilkinji gezek geçirilýär.
Dünýä ýurtlarynyň wekilleriniň Eýrana urany baýlaşdyrmakdan el çekmegi teklip etmegine garaşylýar. Eýranyň urany baýlaşdyryp, ýadro ýaragyna eýe bolmak isleýändigi çak edilýär.
ÝB-niň daşary syýasat boýunça ýolbaşçysynyň resmi wekili Maýkl Mann Eýrana nähili teklipleriň edilendigini aýtmady, ýöne ol şol teklipleriň Eýranyň “belli bir derejede barlyşykly” bolmagyna mümkinçilik döredýändigini aýtdy.
Ýakynda çap bolan hasabatlara görä, dünýä ýurtlary Eýrana garşy girizilen käbir sanksiýalaryň gowşadylmagyny teklip edipdiler. Bu Eýranyň altyn we beýleki gymmatbaha metallarynyň söwdasyna, şeýle-de käbir bank operasiýalaryna degişli.
Eýranyň bu eglişiklere jogap hökmünde urany 20% baýlaşdyrmak ugrunda alyp barýan işlerinden el çekmegine garaşylýar.
Tähran urany baýlaşdyrmak boýunça işlerini ýadro ýaragyny döretmek üçin däl-de, parahatçylykly maksatlar bilen alyp barýandygyny aýdýar.
Eýranyň resmi toparynyň agzasy Mahmud Mohammedi petige direlen problemadan çykalga tapmak üçin Tähranyň hem öz tekliplerini taýýarlandygyny aýtdy.


text:
Bawariýanyň ýokary wezipeli polisiýa resmisi Germaniýanyň Ansbah şäherinde özüni partladyp, 12 adamyň ýaralanmagyna sebäp bolan siriýalynyň yslamçy ekstremizm bilen bagly bolandygyna ynam bildirdi.
Bawariýanyň içeri işler ministri Joahim Hermann “Gynansak-da, munuň janyndan geçen yslamçynyň hüjümi bolmagy örän ähtimal”, diýip 25-nji iýulda Germaniýanyň Dpa täzelikler agentligine aýtdy.
"Onuň has köp adamy öldürmek niýeti yslamçylyga gatnaşygyny açyk görkezýär”, diýip Herman belledi.
Polisiýa 27 ýaşly siriýalynyň 24-nji iýulda açyk meýdanda geçirilen saz festiwalynda özüni partladandygyny habar berdi.
Ady görkezilmedik bu adamyň birnäçe gezek ruhy taýdan, şol sanda öz janyna kast etmäge synanyşyk bilen bagly bejergi alandygyny german resmisi belledi.
25-nji iýulda irden Ansbah şäheriniň prokuraturasy hüjümçiniň maksadynyň näbelli galýandygyny aýdypdy.