text:
CASH-IN öz-özüňe hyzmat ediş terminallary
Öz-özüňe hyzmat ediş terminaly – bu, nagt pul serişdelerini Siziň şahsy hasabyňyza ýa-da deregine Siziň töleg geçirmek isleýän müşderiňiziň hasabyna sanlyja sekundyň dowamynda gowşurmaga ukyply bolan häzirki zaman enjamydyr. Çegi almak bilen, Siz pul serişdeleriniň eýýäm Siziň hasabyňyza baryp düşendiginden ynamly bolup bilersiňiz.
Töleg geçirmek üçin Siz:
1. Terminalyň menýusynda dili saýlap almaly
2. Telefonyň belgisini girizmeli
3. Kupýurany (puly) terminalyň pul kabul ediji bölümine salmaly
4. Tölegi tassyklamaly
Cash-in terminallarynyň ýerleşýän ýerleriniň salgylary
Aşgabat, Türkmenistanyň Gahrymany A.Nyýazow köç., 85, "Türkmenistan-MTS" HJ-niň merkezi ofisi
Aşgabat, Türkmenistanyň Gahrymany A.Nyýazow köç., 104, "Sumbar" ofisi
Aşgabat, Gurbansoltan eje köç., jaý 3, "Duşuşyk" kafesi
Aşgabat, Oguzhan köç., 1/7, "Merdem" SM
Aşgabat, Görogly köç., "WDNH"-nyň ozalky jaýy
Aşgabat, 2127 (G.Kulyýew) köç., 38, "Ussat" SM
Aşgabat, S.Türkmenbaşy şaýoly, "Baş Market"
Aşgabat, Andalyp köç., 15, "Suwari" dükany
Aşgabat, S.Türkmenbaşy şaýoly, 15 А, Minimarket "Bahman"
Aşgabat, Bitarap Türkmenistan şaýoly, 108, Supermarket "Ak Maýa"
Aşgabat, Sona Myradowa köç., 21, "Läläezar" bazary
Aşgabat, Baba Annanow köç., 93, "Azatlyk" bazary, Gül bazary
Aşgabat, S.Türkmenbaşy şaýoly, Demir ýol menzili
Aşgabat, Azady köç., 72, "Gülistan" SM
Aşgabat, Azady köç., 94, Teke bazary
Aşgabat, Andalyp köç., 254a, "Arzuw" bazary
Aşgabat, Andalyp köç., "Jennet" bazary
Aşgabat, Azady köç., 74, "Aşgabat" SM
Aşgabat, A.Kekilow köç., 2, "Arzuw №3" bazary
Aşgabat, Bitarap Türkmenistan şaýoly, 202, Supermarket "Şöhle"
Aşgabat, Parahat 4/2, "Parahat" bazary
Änew şäheri, Arçabil şaýoly, döwrebap ýaşaýyş toplumy
Aşgabat, Magtymguly - S.Türkmenbaşy şaýollarynyň ýerasty geçelgesi
Aşgabat, Arçabil şaýoly, 56, "Nebit we gaz" ministrligi
Aşgabat, Arçabil şaýoly, 58
Aşgabat, Garaşsyzlyk şaýoly, Supermarket "Ýaýla"
Aşgabat, A.Nyýazow köç., Supermarket "Altyn Asyr"
Aşgabat, Galkynyş köç. (Köne ýarmarka)
Aşgabat, Bomako köç., "Älemgoşar" SM
Aşgabat, Magtymguly şaýoly, "Türkmenistan" SM
Aşgabat, Magtymguly şaýoly, Türkmen-Türk banky
Aşgabat, On ýyl Abadançylyk şaýoly, 158
Aşgabat, A.Nyýazow köç., 27, "Ak Ýol" SM
Aşgabat, Andalyp köç., "Nurana" restorany
Aşgabat, 2080 köç., 13/A (Ostrowskiý), №7 Hojalyk hasaplaşygyndaky bazar
Aşgabat, Duşanbe köç., 7, №6 Hojalyk hasaplaşygyndaky bazar
Aşgabat, Görogly köç., 7, "Grand Türkmen" Myhmanhanasy
Aşgabat, Magtymguly şaýoly, 141/1, "Ak Altyn" Myhmanhanasy
Aşgabat, Garaşsyzlyk şaýoly bilen G.Ezizow köçesiniň çatrygy, "Çagalar Dünýäsi"
Aşgabat, Görogly köç., "Şikesleri bejeriş Merkezi"
Aşgabat, Arçabil şaýoly, "Onkologiýa Merkezi"
Bagyr obasy, № 22-nji dükan
Oguzhan - Gündogar köçeleriniň çatrygy, "Gündogar Bazar"
Magtymguly şaýoly, 37A, "Arkadag" kafesi
Aşgabat, S.Türkmenbaşy şaýoly bilen A.Nyýazow köçesiniň çatrygy, Supermarket "Aşgabat"
Aşgabat, On Ýyl Abadançylyk şaýoly, 159, Minimarket "Jöwher"
Görogly köç., Metjidiň ýanyndaky Supermarket
A.Nyýazow köç., "Altyn Açar" kafesi,
Oguzhan köç., "Garaşsyzlygyň 15 Ýyllygy" SM
Aşgabat, S.Türkmenbaşy şaýoly, "Telekeçiler Birleşigi" Täjirçilik Merkezi
Aşgabat, S.Türkmenbaşy şaýoly, "Telekeçiler Birleşigi" Täjirçilik Merkezi
Aşgabat, Ýunus Emre köç., "Japbaklar" kafesi
Andalyp köç., "Bägül" restorany
2121 - 1926 köçeleriniň çatrygy, "Ussat" SM (Sewernaýa köç., Bedew)
Görogly köç., "Çynar" restorany
Magtymguly şaýoly, Supermarket "Garagum"
Ankara köç., 27/1, Supermarket "Аkmaral"
Aşgabat, A.Nyýazow köç. - Bomako köç., Supermarket "Sumbar"
Oguzhan köç., 93, Supermarket "Ýunus"
A.Nyýazow köç., "Weteran" dükany
A.Nyýazow köç., №5-nji dükan
Baba Annanow köç., 15/1, "Altyn" kafesi
A.Nyýazow köç., "Telekeçiler Birleşigi" Täjirçilik Merkezi
A.Gowşudow bilen Kemine köçeleriniň çatrygy, "Dragon Oýl" kompaniýasynyň ofisi
A.Nyýazow köç., "Halkbank"
Oguzhan köç., "Garaşsyzlygyň 15 Ýyllygy" SM-niň ýanyndaky dermanhana
Köşidäki Supermarket
On Ýyl Abadançylyk şaýoly, "Berkarar" SM, MTS-iň ofisi
A.Nyýazow köç., "Salam" dükany
"Köşi" obasy Supermarket "Aýdyň"
A.Nyýazow köç., 304, Halylar dükany
Kemine köç., "Nurana" Mahabat Agentligi
Aşgabat, A.Nyýazow köç., 245, "Köpetdag" stadiony
Bitarap Türkmenistan şaýoly, "Polimeks" ofisiniň ýanyndaky Söwda Dükany
Andalyp köç., Parahat-4, № 25-nji Dermanhana
Nowaýy köç., "Zip" kafesi
Ýunus Emre bilen Andalyp köçeleriniň çatrygyndaky Täjirçilik Merkezi
G.Kulyýew köç., 14 А, "Soltan" dükany
Garaşsyzlyk şaýoly, 49/1, "Çarwadar" dükany
Aşgabat, Bitarap Türkmenistan şaýoly, 204, "Kerwen" dükany
H.Annadurdyýew bilen M.Kösäýew köçeleriniň çatrygyndaky "Dellekhana"
N.Halmämmedow 1-nji geçelge, № 50-nji mekdebiň golaýynda
Änew, "Ак Bugdaý" bazary
"Çandybil" SM, On Ýyl Abadançylyk köç., 159
Ankara köç., "Аwto-ýuwalga"
Arçabil şaýoly, 52, "Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasy"
Magtymguly şaýoly, "Altyn açar" kafesi
B.Annanow köç., 69, "Аzatlyk" SM
Ý.Emre köç., №57-nji mekdep
A.Nyýazow köç., "Horjun" restorany
S.Türkmenbaşy şaýoly, "Ýimpaş" SM, Duralga
Parahat-1, Ýunus Emre köç., №1-nji Saglyk öýüniň ýanyndaky "Arzuw" marketi
Parahat-3 kiçi etrap, Ankara/Ýunus Emre köçeleriniň çatrygy
Türkmen-Türk uniwersiteti
Ýunus Emre köç., "Тebip" Dermanhanasy
2012 (Warşawskaýa) köç., AZS №.1
2060/10 (Gurban Durdy) köç., AZS №.2
Aşgabat - Gökdepe trassasy, AZS №.3
Çoganly kiçi etrapy, AZS №.4
Gurbansoltan eje köç., AZS №.6
Gökje obasy, AZS №.37
Ruhabat, АZS №.53
Gökje - Bagyr trassasy, АZS №.56
Gündogar köç., АZS №.58
2127 (Kulyýew) köç., АZS №.67
Arçabil şaýoly, АZS №.68
1908 (Gündogar-Ogyzhan), АZS №.70
1908 (Gündogar-Ogyzhan), АZS №.105
Ул.1908 (Gündogar-Ogyzhan), АZS №.127
1946 (10 Ýyl-Abadançylykj), АZS №.142
Oguzhan we S.Türkmenbaşy köçeleriniň çatrygy, АZS №.171
Ruhabat, АZS №.172
Änew, АZS №.43
Mary-Aşgabat trassasy, АZS №.79
Alyşir Nowaýy köç., №.40-njy Dermanhana
Lewitan bulwary, 2.2, №.2-nji Dermanhana
Halklaryň Dostlugy köç., 21, №.3-nji Dermanhana
Azady köç., 71, №.4-nji Dermanhana
Aga Berdiýew köç., 14, №.5-nji Dermanhana
Magtymguly şaýoly, 155, №.6-njy Dermanhana
30-njy kiçi etrap, 2-nji seýilgähi №12, №.7-nji Dermanhana
Görogly köç., 45, №.8-nji Dermanhana
Köşi obasy, №.9-njy Dermanhana
Kemine köç., 178, №.10-njy Dermanhana
Magtymguly şaýoly, 98, №.11-nji Dermanhana
Plehanow köç., 3, №.12-nji Dermanhana
Ruhabat şäherçesi, №.13-nji Dermanhana
Magtymguly şaýoly, 29, №.14-nji Dermanhana
Magtymguly şaýoly, 70, №15-nji Dermanhana
S.Türkmenbaşy şaýoly, 21, №.16-njy Dermanhana
6-njy kiçi etrap, Magtymguly şaýoly, 55, №17-nji Dermanhana
9-njy kiçi etrap, Oguzhan köç., 2, №.18-nji Dermanhana
Baba Annanow köç., 33/1, №.19-njy Dermanhana
Magistral köç., 1, №.20-nji Dermanhana
Abadan şäheri, Abadan GRES, №.21-nji Dermanhana
Zelili köç., 24, №.22-nji Dermanhana
Molodýožnaýa köç., 15, №.23-nji Dermanhana
Parahat 2, jaý 165 №.24-nji Dermanhana
Andalyp köç., 80Б, №.25-nji Dermanhana
Bitarap Türkmenistan şaýoly, №.30-njy Dermanhana
Oguzhan köç., Çagalar keselhanasy, №.31-nji Dermanhana
№.32-nji Dermanhana
Oguzhan köç., S.Nyýazow ad. keselhana,
№.34-nji Dermanhana Baba Annanow köç., 113,
"Азатлык Базар" Dermanhanasy
Andalyp köç., 38/2, Dermanhana
"Berkarar" SM
Andalyp köç.,
"Almaty" marketi
"15 Ýyllyk", "Gök bazar" Söwda Merkezi
Arçabil şaýoly, Türkmenistanyň Maliýe ministrligi
Arçabil şaýoly, Haryt-çig mal biržasy
"Täze zaman" obasy, supermarket "Güneş"
"Aşgabat ýalkymy" Söwda Merkezi, Köşi obasy
Andalyp köç., 38/2,
"Ay Market"
Aşgabat, Ruhabat etraby, Aşgabat-Türkmenbaşy trassasynyň 13 кm, "Türkmenbaşy" Jinsy toplumy
Aşgabat, Ruhabat etraby, Abadan GRES bazary
"Abadan" hojalyk hasaplaşygyndaky bazar
Abadan häkimligi, Duralga №1
Abadan häkimligi, Duralga №2
"Altyn Asyr" hojalyk hasaplaşygyndaky bazar(ŽED)
Abadan, Oguzhan köç., 63, Abadan etrap häkimligi
Abadan, Etrap köpugurly keselhanasy
Ruhabat şäheri, Söwda-senagat Merkezi
Abadan etraby, Azatlyk köç., 9, "Аk dostluk" kafesi
Abadan etraby, Senagat köç., "Yhlas" dükany
Abadan etraby, Ahal şaýoly, "Bereket-Bina" kafesi
Abadan etraby, Sanjar köç., "Perli" dükany
"40 ýyllyk" d/b., söwda bazary
Abadan etraby, Sanjar köç. Dermanhana
Abadan etraby, Oguzhan köç., "Dostluk" kafesi
АTB «Senagat», Aşgabat
S.Türkmenbaşy şaýoly 42, «Senagat» Aksioner Täjirçilik banky
S.Türkmenbaşy şaýoly 126, «Garagum» Halkara Aksioner banky
Atatürk köçesi 69, «Senagat» Aksioner Täjirçilik bankynyň «Dostluk» şahamçasy
«Berkarar» dynç alyş söwda toplumy, Atatürk köçesi 80-82, «Kämil» söwda merkezi
Änew şäheri, Gurbansoltan eje şaýoly 8, «Senagat» Aksioner Täjirçilik bankynyň şahamçasy
DTB 'Türkmenistan "Aşgabat ,Görögly köçesi,10A (2010)
TDTB «Halkbank» - Aşgabat, Türkmenistanyň Gahrymany Atamyrat Niýazow adyndaky şaýoly, 154
Gumanitar instituty - пересечения Andalyp köç. we Çary Nurymow köç. çatrygynda
“Senagat” Paýdarlar Täjirçilik Banky, WESTERN UNION ýanynda (gapdalynda) - Aşgabat, S.Türkmenbaşy şaýoly, 42
“Paýtagt” Söwda merkezi, WESTERN UNION jaýynda – Andalyp köç. we 10 ýyl Abadançylyk şaýoly çatrygynda
S.A.Niýazow adyndaky hassahana - Aşgabat, Oguzhan köç.
“Prezident” Türkmenistanyň Döwlet Täjirçilik Banky - 744005, Aşgabat, 1932, 132 köç.
Newrologiýa - Aşgabat, 1970 köç.
Halkara Türkmen-Türk Uniwersiteti - Aşgabat, Görogly köç.
Çagalar hassahanasy - Aşgabat, Oguzhan köç.
Göz bejeriş merkezi - Aşgabat, 1970 köçesiniň çatrygynda
Kelle we boýun kesellerini bejerişiň halkara merkezi - Aşgabat, 1970 köçesiniň we Arçabil şaýolynyň çatrygynda
“6” hammam – Türkmenistanyň Gahrymany Atamyrat Niýazow 272 şaýoly, Aşgabat, Türkmenistan
CocaCola zawody -
Halkara Trawmatologiýa (döwük-ýenjik) Merkezi - Aşgabat, Görogly köçesiniň we Bekrewe garaýolunyň çatrygynda
“Nusaý” myhmanhanasy - Aşgabag, Galkynyş köç., 18B
“Daýhanbank” Ahal -
“Garaşsyzlygyň 15 ýyllygy” SM - Aşgabat, Oguzhan köç. (4 terminal)
“Salam” dermanhanasy - Aşgabat, A.Niýazow köç.
SPPT ýanyndaky Söwda merkezi - Aşgabat, S.Türkmenbaşy şaýoly, 42
“Ak Maýa” dükany - Aşgabat, Garaşsyzlyk şaýoly
Telekeçiler Birleşigi -
“Sony&Kamaz” jaýy - Aşgabat, 10 ýyl Abadançylyk şaýoly
BMW Merkezi
Khalifa Сenter - Aşgabat, S.Türkmenbaşy şaýolynyň we 10 ýyl Abadançylyk şaýolynyň çatrygynda
Teke bazar - Aşgabat, перекресток Azady köç. we Ata Gowşudow çatrygynda
“Kofe Haus” kafesi - Aşgabat, S.Türkmenbaşy şaýoly
11 jaý toplumy, - Aşgabat, Türkmenistanyň Gahrymany Atamyrat Niýazow 96-98 şaýoly
Teke bazar_2 - Aşgabat, Azady köç. we Ata Gowşudow çatrygynda
Arzuw bazar _1 - Aşgabat, Andalyp köç.
Arzuw bazar_2 - Aşgabat, Andalyp köç.
Русский базар_1 - Aşgabat, Görogly 3 köç.
Senagat_jaýy_Garassyzlyk_j.80 - Aşgabat, Garaşsyzlyk köç. j. 80
Senagat_jaýy_Bitaraplyk_j.100 - Aşgabat, Bitaraplyk köç. j. 100
Senagat_jaýy_Bitaraplyk_j.102 - Aşgabat, Bitaraplyk köç. j. 102
Oguzkent myhmanhanasy - Aşgabat, Bitaraplyk köç.
Gagarin bazar 1 - Aşgabat
“Kejebe” kafesi - Aşgabat, B.Annanow köç.
“Ýyldyz” myhmanhanasy
Änew, Häkimlik -
“Türkmenbaşy” dokma toplumy - Aşgabat, Garlyýew köçesi
Türkmenbaşy No:138 boýunça Senagat bankynyň jaýy - Aşgabat, S.Türkmenbaşy şaýoly
“Altyn Asyr” Söwda Merkezi - Aşgabat, Görogly köçesi
Çandybil_bazary_1 - Aşgabat, 10 ýyl Abadançylyk şaýoly
9 saglyk öýi - Aşgabat, Bomako köçesi
2 saglyk öýi - Aşgabat, Magaryf köçesi
Bagt köşgi (2 terminal)
Şäher hassahanasy
Sagaldyş merkezi - Aşgabat, Nurberdi Pomma köç.
5 saglyk öýi - Aşgabat, Azady köç.
8 saglyk öýi - Aşgabat, 10 jaý toplumy, Hudaýberdiýew köç., 4 geçelge
Dokma toplumy - Aşgabat, Bitaraplyk köç.
ADT «Alem saýlan» Dükany – “Gülşat” dükany
Şäher bäbekhanasy - Aşgabat, Görogly köç. we Ýabloçnaýa köç. çatrygynda
1 saglyk öýi - Aşgabat, Ýunus Emre köç.
Ahal welaýaty
Ahal welaýatynyň Gökdepe etraby, A.Annaniýazow 1
Ahal welaýatynyň Baharly etraby
Gökdepe etrabynyň Şorgala d/b, Kemine köçesi, söwda bazary
Gökdepe etraby, söwda bazary
Mary şäheri K.Mollanepes köçesi №5. "Miras" Toý Mekany, "MTS-TÜRKMENISTAN" ofisi
"Maru-Şahu-Jahan" Merkezi bazary
"Özgeriş" Söwda merkezi, Lälezar bazary
Mary şäheri, Seýdi köçesi, №15, "Täze aý" supermarketi
Mary şäheri Şamyradow köçesi. "Marhaba" supermarketi
Mary şäheri, Atabaýew köçesi, "Çynar" supermarketi
Mary şäheri A. Nyýazow köçesi 20 B, "Jeýhun" kafesi
Mary şäheri Galkynyş köçesi 69 B,"Ambasador" kafesi
Mary şäheri Oguzhan köçesi 1. "Kenar" dükany
Mary şäheri Kemine köçesi "HoşAl" supermarketi
Mary şäheri Gorkut ata köçesi, "Dur-Däne" çörekhanasy
Mary şäheri Aşgabat köçesi "Lýuks" kafesi
Şapak kiçi etrapçasy "Nygmat market" super marketi
Mary şäheri Güljemalhan köçesi,"Yhlas Gurluşyk" dükany
Mary şäheri "Merw" myhmanhanasy Mary-Murgap ýoly, 1 km
Mary şäheriniň D.Atajanow şäherçesi "Gowşut han" dükany
Mary şäheri Nowokarakumskaýa we Dostluk köçeleriň çatrygy "Dostluk" dükany
Mary şäheri aýhan (Moýakowskogo) köçesi, "Ýalkym" dükany
Mary şäheri Oguzhan (Tolstogo) köçesi, "Fiat" dükany
Mary şäheri Oguzhan (Tolstogo) köçesi, "5 Ýldyz" dükany
Mary şäheri 50 ýyl Ýeňiş AZS
Mary şäheri Azatlyk daýhan birleşigi Altyn Asyr köçesi, "Ak balyk" kafesi
Mary şäheri A.Nyýazow köçesi ,15 "A"
"Göwher" toý zaly
Galkynyş köçesi "Ak-Goňur" dükany
A.Hanjaýew köçesi
"Altyn ýol" dükanny
Murgap ýoly köçesi jaý.38
"Dragon oil" kompaniýasy, gämi duralgasy
Hazar şäheri, etrapça 29. ýoda
Hazar şäheri Magtymguly köçesi 1a, "Türkmenbaşy" bank
Hazar şäheri etrapça 35, "Garagum" dükany
Hazar şäheri etrapça 33, Nebitgaz tapýan müdirýeti
Hazar şäheri etrapça 1 TNÖ
Hazar şäheri etrapça 37."Hazar" söwda bazary
Balkanabat 13 kiçi etrapça jaý 22. "Saz Hyzamt" ofisi
Balkanabat 8-nji mart köçesi, etrapça 148, "Gülruh" dükany
Balkanabat Beýik ýüpek ýoly köçesi Lomaý bazary
Balkanabat, Magtymguly şaýoly etrapça 209 jaý 2, "Petir" dükany
Balkanabat Magtymguly şaýoly 5 kiçi etrapça, bazar № 2
Balkanabat 5 kiçi etrapça bazar № 2
Balkanabat Ärsary baba köçesi etrapça 117, "Döwletli" bazary
Balkanabat etrapça 13 Dükan "№4"
Balkanabat 6 kiçi etrapça söwda pawilion №8, "Mekan" elektronika dükany
Balkanabat etrapça 209. "Şapak" marketi
Balkanabat, etrapça 209.Allaberdiýew köçesi, söwda dükany
Balkanabat, etrapça 209, azyk önümleri dükany
Balkanabat, etrapça 213 azyk önümleri dükany
Balkanabat, etrapça 232 GREE dükany
Balkanabat, etrapça197 Magtymgulyň heýkeli
Balkanabat "Awtomenzil"
Balkanabat welaýat polisiýa bölümi
Balkanabat, etrapça 209 Merw minimarketi
Balkanabat, etrapça 211 azyk önümleri dükany
Balkanabat merkezi hassahanasy №1
Balkanabat, etrapça 162 jaý 1 "Nur" dükany
Balkanabat, Uzboý köçesi etrapça 209 "Sarybaý toý mekany"
Balkanabat, etrapça 157.Magtymguly şaýoly "Körpe" kafesi
Balkanabat, etrapça 144 jaý 5, söwda dükany
Balkanabat, etrapça163 "Bagt ýyldyzy" toý mekany
Balkanabat, etrapça 168.1-maý köçesi. Aýakgap ussahanasy
Balkanabat, Beýik ýüpek ýoly koçesi "Uly Balkan" köçesi
Balkanabat, etrapça 153 "Arzuw" supermarketi
Balkanabat, Allaberdiýew köçesi, etrapça 210 jaý 29 "Gündogar" dükany
Balkanabat, Allaberdiýew köçesi, etrapça 233 "Bereket" bazary
Balkanabat, Magtymguly köçesi etrapça 209 "Salam" restorany, 1-njy gat
Balkanabat, etrapça 147 "Hazar" kafesi
Balkanabat, etrapça 210 azyk önümleri dükany
Balkanabat, etrapça 199"Jennet" bazary, "Pepe" dükanyň ýanynda
Balkanabat, etrapça 199 "Jennet" bazary, seýilgähiň ýanynda
Türkmenbaşy Gahryman Atamyrat Nyýazow köçesi (Türkmenhowaýollary awiakassasy)
Türkmenbaşy D.Azady köçesi jaý 26, "Rastswet" dükany
Türkmenbaşy D.Azady köçesi 56, "Jennet" dükany
Türkmenbaşy Magtymguly köçesi "Bahar" dükany
Türkmenbaşy Magtymguly köçesi 65
Türkmenbaşy Magtymguly köçesi jaý 51А
Türkmenbaşy Jölge köçesi 9ч (68), "Istikbal" dükany
Türkmenbaşy Magtymguly köçesi jaý 23, "Bereket" dükany
Türkmenbaşy Zelili köçesi 7А, "Kyzylsuw" dükany - Dermanhana.
Türkmenbaşy Azatlyk köçesi jaý 33
Türkmenbaşy D.Azady köçesi jaý 46
Türkmenbaşy D.Azady köçesi jaý 68
Türkmenbaşy Balkan köçesi jaý 10, "Şagadam" söwda merkezi
Türkmenbaşy Kenar etraby Ýaşyl tug köçesi 31А, "Aýjemal" dükany
Türkmenbaşy Magtymguly köçesi "Daýhan" bazary
Türkmenbaşy Aşgabat köçesi 5"Kenar" söwda toplumy
"Polimeks" Inafirmasy
"Gap inşaat" Inafirmasy
Türkmenbaşy Magtymguly köçesi 49, "Zemin" restorany
Türkmenbaşy Dostluk köçesi 52
Türkmenbaşy "ТNGIZT", hassahana
Türkmenbaşy aeroporty
Türkmenbaşy demir ýol menzili
Türkmenbaşy Dostluk köçesi 14
Awaza "Bagtyýar" oteli
Awaza "Deňiz" oteli
"Awaza" söwda merkezi
Awaza "Hazar" oteli
Türkmenbaşy, Rýabinina köçesi 3
TürkmenbaşyEzizow köçesi 14
Türkmenbaşy Magtymguly köçesi jaý 94, "Bereket" dükany
Türkmenbaşy Puşkin köçesi jaý 17
Türkmenbaşy Gahryman Atamyrat Nyýazow köçesi jaý 9
Türkmenbaşy Garaşsyzlyk köçesi etrapça 110
Türkmenbaşy Wepaýew köçesi jaý 7
Türkmenbaşy etrapça 73 jaý 108
Türkmenbaşy Asudalyk köçesi 5
Türkmenbaşy Bahry-Hazar köçesi jaý-6
Gumdag şäheri Jennet bazary
Gumdag şäheri Awtomenzil
Gumdag şäheri etrapça 38, "Rysgal" azyk harytlary dükany
Gumdag şäheri Taýly-Şahyr köçesi, "Çörek konditer önümleri dükany"
Garaşsyzlyk köçesi, Merkezi bazary
Sentralnyý (Merkez) kiçi etrapçasy, Akdepe köçesi, awtobus duralgasy
Akdepe köçesi 160, Merkezi bazary
Mukaddes Ruhnama köçesi 11, Bazar № 3
Abdyrahmanow köçesi, Bazar № 2
"MTS-TÜRKMENISTAN" HJ-niň ofisi
"Bahar" kiçi etrapçasy, dükan № 43
Garaşsyzlyk köçesi, dükan № 36
№ 3 kiçi etrapça, dükan № 72
"Himik" kiçi etrapçasy "Arzuw" kafesi
"Jeýhun" kiçi etrapçasy dükan №71
kiçi etrapça №3 dükan №81
A.Nyýazow köçesi 50
Gökdepe köçesi 85 "Bahar" dükany
Lebap welaýatynyň Alyjylar Birleşmesi
Türkmenabat şäheriniň Howa menzili (aeroporty)
A.Nyýazow köçesi, Merkezi bazary
"Togtagül" kafe
kiçi etrapça №2 - bazar №2
Zelili köçesi, "Datly" kafesi
Sakar etrabynyň Alyjylar Birleşmesi
Bitarap Türkmenistan köçesi 97
Mukaddes Ruhnama köçesi , "Tebigat" dükany
Himik etrapca, Bazar
A. Nyýazow köçesi, Merkez bazar
A. Nyýazow köçesi 1Е
Bazar№5
"Pälwan" SM
"Owadan" Hojalyk Öýi
YGPJ "Demirçi" Zaman köçesi
Uniwermagyň ýanyndaky "Merkezi bazary"
"Merkezi bazary", Oguzhan köçesi
Ýylanly köçesi, azyk harytlary dükany №15
"Diýar" Hojalyk öýi
Daşoguz şäheriniň aeroporty
ул.Огузхана 95, базар "Бахар"
Demir ýol menzili
Merkez 2 j. 1/1, "Nygmat" bazaryň ýanynda
Gurbansoltan köçesi jaý 10 "Beko" dükany
Görogly köçesi 3 j. 2/1, "Watan" dükany
"Nowruz" kiçi etrapçasyazyk harytlary dükany №44
Türkmenbaşy şaýoly 151
Şagadam köçesi 33/3 we 33/4
Oguzhan köçesi 38 "А", "Güli" bary
Görogly köçesi, "Galam Market" dükany
S.A. Nyýazow köçesi 19
Gurbansoltan köçesi, azyk harytlary dükany №20
Andalyp köçesi 19/1, SPKO "DOSTLUK"
Ruhnama köçesi "Mini Market" dükany


c: text/html

text:
Golaýda prezidenti wasp edyän edebiýaty döredýänleriň hataryna ýurduň ýene bir belli şahyry goşuldy. Ol Ýaşlar baýragynyň eýesi, belli şahyr hem dramaturg Nobatguly Rejepow.
Nobatguly Rejepowyň 1990-njy ýyllarda “Çarhypelek” atly örän gowy piýesasy peýda bolupdy. Onuň Ýaş tomaşaçylar teatrynda goýlan “Gedaý bagşy” dramasy hem uly abraýa eýe boldy.
Nyýazowçylyk döwürde Nobatguly Rejepow S.Nyýazowyň beýikligini wasp edipdi. Indi bolsa prezident G.Berdimuhamedowy taryplaýar.
N.Rejepow beýleki öwgüçilerden has saýlanmak üçin, prezidenti Allanyň Beýik Ogly diýip, wasp edýär. Bu bolsa ony hatda Isa Mesihden hem ýokary göterdigi bolýar. Bu tarypnama “Nesil” gazetiniň 27-nji iýuldaky sanynda çykdy. Sözüm gury bolmaz ýaly, şol odadan käbir setirleri okyjylara hödürleýärin. Muňa goý okyjylar baha bersin…
Prezidentim bar
Nobatguly Rejepow
(Odadan bölekler)
Galkyn, eý!
Silkin, eý!
Ýalkan, eý türkmen.
Halka hussar, ýurda howandar lider
Watan kuwwaty sen, halkyň doklugy.
Külli türkmen diňe saňa bitendir,
Danasyň sen, giden bir dünýäsiň.
Weli alamatly prezidentim bar,
Buýsan, eý, berkarar, ýurduňa buýsan.
Bir agza bak, Arkadagyňa uý sen,
Dünýäde şöhratly prezidentim bar,
Adyl-adalatly prezidentim bar.
Şah kaddy-kamatly prezidentim bar.
Beýik arka dagym, ýeke-tägimdir.
Prezidentim Watanymyň täjidir.
Prezidentim beýik arkadagymdyr.
Allam arşdan Beýik Oglun ýalkasa,
Ol külli türkmeniň ýalkanýanydyr.
Meniň hak halatly prezidentim bar,
Meniň parasatly prezidentim bar.
Paýhasy ganatly prezidentim bar.
Uludan uly ol, Beýikden Beýik.
Danadan dana ol, Serdardan Serdar.
Ulus iliň bagty
Seniň bagtyňdyr,
Ulus iliň kalby
Seniň tagtyňdyr.
Bu ullakan ýurda, bu beýik ýurda,
Oguz hana kybap Serdar derkardyr.
Arkadagym, sen hakyky Serdarsyň.
“Nesil” gazetinden. 27-nji iýul.
Hudaýberdi Hally Çehiýada ýaşaýan türkmen ýazyjysy. Şu blogda öňe sürlen pikirler we garaýyşlar awtoryň özüne degişli.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kanada Ukrainadaky konflikt sebäpli Moskwa we onuň tarapdarlaryna garşy goşmaça sanksiýalary girizdi.
17-nji fewralda yglan edilen täze ykdysady sanksiýalarda Russiýanyň we Ukrainanyň 37 raýaty, şeýle-de 17 sany rus we ukrain guramasy, şol sanda Russiýanyň “Rosneft” nebit kärhanasy nyşana alynýar.
Bu çäre Ýewropa Bileleşigi we Birleşen Ştatlar bilen hyzmatdaşlykda alnyp baryldy. Ýewropa Bileleşigi we Birleşen Ştatlar gündogar Ukrainadaky separatistleri harby taýdan goldany üçin diýip, Russiýa garşy eýýäm sanksiýalary girizdiler.
Geçen ýylyň aprel aýyndan bäri gündogar Ukrainadaky çaknyşyklarda 5 350 adamyň heläk bolandygy habar berilýär.


text:
Ýekşenbe güni Aşgabadyň, şol sanda Balkan, Daşoguz, Lebap we Mary welaýatlarynyň atçylyk toplumlarynda güýzki at çapyşyk möwsümi başlandy. Bu barada türkmen metbugaty habar berýär.
Aşgabadyň aýlawynda bolan ýaryşa 80-den gowrak at gatnaşdy. Müň metr aralyga bolan çapyşykda “Perizat” atly bedew birinji bolup pellehana geldi.
Alty atyň gatnaşmagynda 1,400 metr aralyga bolan çapyşykda “Merhab” atly bedew birinji boldy. 1,500 metr aralyga bolan çapyşykda “Gülpamyk” atly bedew ýeňdi. 1,600 metre bolan çapyşykda “Güllen 2” atly bedew birinji boldy.
Prezidentiň baş baýragyny almak ugrundaky at çapyşygy 28-nji oktýabrda geçiriler. Güýzki at çapyşyk möwsümi bolsa 13-nji noýabrda tamamlanar. Şol gün “Türkmenatlary” döwlet birleşiginiň kubogyny almak ugrunda at çapyşyk bolar.


text:
Türkmenistanda täze-täze binalaryň düýbüniň tutulmagy, gurulmagy we dabara bilen açylyp, ulanylmaga berilmegi adata öwrüldi. Bu dabaralara ýurduň prezidenti hem gatnaşýar.
Türkmen metbugaty şu hepde Aşgabatda täze Halkara gümrük terminalynyň, Halkara awtoterminalyň dabaraly açylyşynyň bolandygyny, uly tizlikli «Aşgabat-Türkmenbaşy» awtomagistralynyň düýbüniň tutulmagyna bagyşlanan dabaranyň bolandygyny habar berdi.
Bu dabaralara ýurduň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow hem gatnaşdy diýip, resmi maglumatda aýdylýar.
Ýöne şeýle dabaralara prezidentiň gatnaşmagy täze açyljak binanyň töweregindäki ýollaryň wakanyň has öňünden esli wagt baglanmagyna we şäher ilatanyň uly kösençligine sebäp bolýar diýip, ýerli ýaşaýjylara Azatlyk Radiosyna habar berýärler.
Azatlyk Radiosy bu ýagdaý bilen gyzyklanyp, aşgabatly raýat aktiwisti Nurberdi Nurmämmedowa telefon etdi.
Aktiwist bilen söhbetdeşligi diňläp, bu mesele barada öz pikirleriňizi ýazsaňyz, hoşal bolarys.


text:
Düýn BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi halkara güýçleriniň Owganystanda bolmaly wagtyny ýene bir ýyl uzaltdy hem-de owgan hökümetini adam hukuklaryna hormat goýmaga we korrupsiýa garşy göreşe uly üns bermäge çagyrdy.
Mundan öň owgan hökümeti käbir owgan türmelerinde tussaglaryň yzygiderli gynamalara sezewar edilýändigi barada BMG-niň hasabatynda berlen maglumatlary ret edipdi.
BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi owgan hukuk institutlaryny güýçlendirmegiň, jeza beriji sistemany reforma etmegiň, adam hukuklaryna hormat goýmagyň möhümdigini nygtady.


text:
Dünýäniň iň uly internet läheňleriniň biri "Google" kompaniýasy dünýäde üç müňe golaý ýitmek howpy abanýan dilleriň saklanyp galmagyna ýardam bermek maksady bilen “Endangered Languages” proýektini ýola goýdy. Bu proýektde 2100 ýyla çenli ýitip biljek dilleriň taryhy, şol diller arkaly beýan edilen medeniýetler barada maglumat berilýär, ýitmek howpy abanýan dilleriň sözlügi çap edilýär.
“Endangered Languages Project” diýip “Google” gözleg saýtynda ýazsaňyz ýitmek howpy abanýan diller bilen bagly inkär edip bolmajak faktlardyr maglumatlary tapyp bilersiňiz. Şol faktlar bolsa häzir dünýäde 6-7 müň çemesi dürli dilleriň bardygyny, şol dilleriň ýarysyna golaýynyň 2100-nji ýyla çenli ýok bolmak howpunyň ýokarydygyny, sebäbi globallaşmak prosesi netijesinde iňlis, ispan we hytaý dilleriniň dünýäde gitdigiçe köp ulanylýandygyny görkezýär.
Şeýle hem bu proýektiň çäginde dilleri halas etmek ugrunda göreşýän dilçi alymlaryň edýän aladalary barada dürli maglumatlary tapmak mümkin. Ol alymlar ýok bolmak howpy abanýan dilleri gorap saklamak meselesinde gitdigiçe köp kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar.
“Google” tarapyndan amala aşyrylan bu proýekt 21-nji iýundan işläp başlady. Proýektiň menejeri Jasson Risman ýitmek howpy abanýan diller üçin bu proýektiň ähmiýetiniň gaty uludygyny aýdýar.
“Bu bir taryhy pursat. Biz dilleriň howatyrlandyryjy ýagdaýda, öň görlüp-eşidilmedik depginde ýitip barýandygyny bilýäris” diýip, Risman aýdýar. “Ýöne, şol bir wagtda-da, ýitip barýan dilleri dokumentleşdirmek we olary berkitmek babatda göreş alyp barýan adamlar üçin tehnologiýalar-da elýeterli. Ýagny, şol kynçylyklary we bar bolan mümkinçilikleri birikdirip, bu meselä başgaça çemeleşmegi gazanyp bolardy”.
Rismanyň aýtmagyna görä, bu proýektiň esasy maksady ýitip barýan 3054 dil bilen bagly onlaýn maglumatlar merkezini döretmekden ybarat bolup durýar.
“Google map” tehnologiýasynyň esasynda düzülen dilleriň kolleksiýasyna dünýäniň dürli künjeginde ýaşaýan halklaryň gürleýän dilleri girýär.
“Google” tarapyndan maliýeleşdirilýän bu proýektiň ABŞ-nyň Gawai uniwersitetiniň we Gündogar Miçigan uniwersitetiniň bilermenleriniň ýardamy, şeýle hem 20-ä golaý ýerli halklaryň dil we medeni merkezleriniň goldawy bilen amala aşyrylandygy aýdylýar.
“Google map” tehnologiýasynyň esasynda düzülen dilleriň kolleksiýasyna dünýäniň dürli künjeginde ýaşaýan halklaryň gürleýän dilleri girýär. Onuň hatarynda tatar diline meňşer şor dili hem bar. Orsýetde ýaşaýan 10 müňe golaý adam bu dilde gürleýär.
Bu proýektde awstraliýaly aborigenleriň putijara dili hem bar. Bu diliň ýitip, ýok bolup gitmegiň öňüsyrasyndadygy aýdylyp, onda gürleýän diňe dört adamyň galandygy bellenilýär.
“Google” wagtyň geçmegi bilen bu proýektiň diňe ýitip gitmek howpy abanýan dilleri gorap saklamak bilen çäklenmän, diaspora toparlaryny döredip, şol dilleri öwrenýanleriň sanyny artdyrjagyna bil baglaýar.
Ýöne käbir bilermenler globallaşmak prosesine uly goşant goşýan “Google” kompaniýasynyň bu proýekt bilen meşgullanmagyny geň görýärler. Ýagny, hut “Google” ýaly kompaniýalar iňlis dili ýaly dilleriň ýaýramagyna, netijede galan dilleriň zerurlygynyň we ähmiýetiniň pese gaçmagyna uly täsir ýetirýärler.
Şol bir wagtda-da käbir bilermenler “Google” ýaly läheň kompaniýa tarapyndan amala aşyrylan bu proýetiň ygtybarlylygynyň ýokary boljakdygyny, beýleki kiçiräk kompaniýalar tarapyndan şeýle proýektleriň ýola goýulmagyna has köp wagtyň gerek boljakdygyny aýdyp, onuň ýok bolmak howpy abanýan dilleri halas etmek işine uly goşant goşjakdygyny aýdýarlar.


text:
Moskwa Ukrainanyň "Ýewropa Bileleşigi" bilen ýakyn ilteşiklere ymtylyp, şol bir wagtyň özünde-de Orsýetiň ýolbaşçylygyndaky "Ýewraziýa gümrük bileleşigine" agza döwletler üçin göz öňünde tutulan artykmaçlyklardan peýdalanmaga synanyşmagyndan halys irene meňzeýär.
Ors prezidenti Wladimir Putiniň daşary syýasat boýunça baş proýekti bolan "Ýewraziýa gümrük bileleşigi" soňky ýyllarda 2015-nji ýylyň başlarynda Ýewraziýa ykdysady bileleşigine öwrülmek maksadyna tarap çalt ösüş etdi.
Ýöne bu Bileleşigiň Ýewropa Bileleşigine potensial bäşdeş hökmünde döräp gelýän statusy, belli bir ýoly saýlap tutmaklary üçin, Ermenistan, Moldowa we Ukraina ýaly ýurtlary basyş astyna salýar.
Agzalan ýurtlaryň ýene birki ýyldan bu kynçylyk bilen ýüzbe-ýüz boljakdyklaryny Moskwa-da, Brýussel-de bilýär.
Ýewropa Bileleşiginiň baş diplomaty Katerin Aştonyň sözçüsi Maýa Koçijançiç Ermenistana salgylanyp, Ýewraziýa gümrük bileleşigine goşulyp, Ýewropa Bileleşigi bilen ýakyn ykdysady ilteşige ymtylmagyň mümkin däldigini aýtdy.
Koçijançiç: "Ermenistan haýsy hem bolsa, bir gümrük bileleşigine goşulmaly bolsa, bu Ýewropa Bileleşigi bilen Ermenistanyň arasyndaky ikitaraplaýyn çuň hem giň gerimli erkin söwda ylalaşygyna bap gelmez. Sebäbi her bir gümrük bileleşiginiň umumy daşary söwda syýasaty bolýar. Oňa agza bir aýratyn döwlet öz daşary söwda syýasatyna özbaşdak kontrollyk edip bilenok".
Ukraina üns merkezinde
Öňki sowet respublikalarynyň arasynda häzir Ýewropa Bileleşigi bilen çuň gatnaşykly döwlet Ukraina. Şol sebäpden Kiýew häzir üns merkezinde.
Ekspert Olga Şumylo-Tamiolanyň pikiriçe, Ukraina Ýewraziýa gümrük bileleşigine agzalygy ret edip, Ýewropa Bileleşigi bilen Assosiatiw ylalaşyga gol çekişse, Ýewraziýa gümrük bileleşigi Ýewropadan ýüz öwrüp, ähli güýjüni Orta Aziýa we hatda Aziýa-Ýuwaş okean regionyna gönükdirmeli bolar.
Moskwa goňşularyny zorlukly taktikalar bilen Gümrük bileleşigine girizýär diýen ady almazlyga synanyşýar.
Häzir Belarusy, Gazagystany we Orsýeti öz içine alýan Ýewraziýa gümrük bileleşigi geçen iki ýyllykda berk pugtalandy.
Katerina Wolçuk Birmingem uniwersitetinde Orsýet we Gündogar Ýewropa barlaglary boýunça mugallym. Ol bu Bileleşigiň postsowet döwletlerini integrirlemäge gönükdirilen beýleki proýektlerden tapawutlylykda amala aşyrylýandygyny, onuň berk institusiýa bolup ornandygyny aýdýar: "Gümrük bileleşigi bir täze kanuny binýada daýanýar. Ol düýpli kanunlaşdyrylan. Ol kanuna esaslanýar hem-de giň göwrümli. Kanuny esas gaty gowy. Ol häzir ýerine hem ýetirilýär".
Muňa garamazdan, Gümrük bileleşigi heniz-de "Orsýetiň agalygyndaky gurama" diýip, Wolçuk sözüniň üstüni ýetirýär. Möhüm kararlara syýasy-diplomatik derejede gelinýär. Munda hem Orsýetiň güýçli täsiri bar.
"Onuň nähili ösjekdigi gaty gyzykly bolar. Ýöne gümrük bileleşigi bilen baglanyşykly köp ýurtlary öz içine alýan institusiýanyň döredilmeginiň regionda bir täze zatdygyna şübhe ýok" diýip, Wolçuk belleýär.
Ýewraziýa gümrük bileleşigini ýa-da Ýewropa bileleşigini saýlap tutmak baradaky kynçylyk Ermenistanda fewral aýynda geçjek prezidentlik saýlawynda, Moldowada 2014-nji ýyldaky parlament saýlawynda, 2015-nji ýylda hem Ukrainada boljak prezidentlik saýlawynda möhüm rol oýnar.


text:
Täjigistanyň Döwlet aragatnaşyk gullugy ýurduň internet prowaýderlerine 131 sany internet saýtyny petiklemek barada görkezme berdi.
Döwlet aragatnaşyk gullugynyň anna güni ýaýradan bu resmi buýrugynda görkezilen saýtlar aglaba aýdym-saz we wideo ýazgylaryny ýaýradyjy saýtlardan ybarat. Ýöne olaryň hatarynda rus dilli “Vkontakte” we “Odnoklassniki” ýaly sosial internet ulgamlary-da bar.
Mundan daşary, Täjigistanda petiklenmeli edilen saýtlaryň hatarynda “Twitter” hem-de “YouTube” saýtynyň täjik dilindäki wersiýasynyň-da bardygy aýdylýar.
Täjigistanyň häkimiýetleriniň bu kararynyň näme bilen baglanyşyklydygy barada häzirlikçe anyk maglumat alynmady.


text:
NextTM hödürleýar
Halanan ýazgylar
Bölümler
Soňky jogaplar
BEDEWLERI SPORT ÝARYŞLARYNA TAÝÝARLAMAKLYGYŇ, AÝRATYNLYGY
Atçylyk sporty, at münmek we at çapyşyklary adamda batyrlyk, ugurtapyjylyk, ezberlik hem-de öz-özüňe erk etmegi başarmak ýaly häsiýetleri terbiýeleýär. Atçylyk sportda üstünlige eýe bolmak saýlanyp alnan atlara bagly bolýar. Atlar seçilip alnanda olaryň tohumyna, syna-beden gurluşyna, işjeňligine, emelli hereketine, sagatlygyna aýratyn üns berilmelidir.
Ýaryşlara taýýarlamak üçin daşky synasy görmegeý, gujurly, uzyn ädimläp, dogry we erkin hereketli, beýikligi 160-168 sm. bolan atlar saýlanylýar. Boýny uzyn, ýeňsesi giň we egrelen, gamyş gulakly, reňki dor, gara, mele, al reňkli, uly bolmadyk nyşanlary bolan atlar saýlanylsa amatly bolýar. Gezim oýunlary üçin ahalteke, iňlis, arap, trakenen tohumyndan bolan atlar saýlanylýar.
At çapyşyklary üçin bedewler 1,5-2 ýaşyndan başlap taýýarlanylýar. Atçylyk sporty üçin 3 ýaşyny dolduran atlar saýlanyp alynýar. Ilkibaşda geljekde sportuň haýsy görnüşleri boýunça ulanyljakdygyna garamazdan, olaryň ählisinde umumy türgenleşik geçirilýär.
Sport gezimleri boýunça atlary türgenleşdirmek azyndan 10 aý we 1 ýyl dowam edip, ol üç tapgyry öz içine alýar.
Birinji tapgyr 3 aý dowam edýär. Atlar ýörite meýdançada uzyn ýüpde (kordda) elde töwerekleýin kowalamak bilen hem-de münülip türgenleşdirilýär. Ýaş atlary günüň dowamynda 1 sagat 20 minuda. Töweregi işletmek bilen olar ädim, gorgun, öňürdikleme hereketleriniň aralyk görnüşlerinde işledilýär.
Ikinji tapgyr 3-3,5 aý dowam edýär. Her günki türgenleşiklere 1 sagat 40 minut sarp edilýär. Atlary jylawda saklap we onuň üstünde oturyp baş öwredýärler. Özi-de maneżde münülmäge we päsgelçiliklerden böküp geçmäge werziş edilen atlara sekizligi şekillendirmek öwredilip başlanýar. Munuň üçin atyň çep ýa-da sag egnine eliň aýasy bilen kakmak arkaly oňa ýarym we doly öwrümi ýerine ýetirmek, saklanmak we duran ýerinde durmak öwredilýär. Jylawyndan saklamak bilen at 50-60 santimetr belentlikdäki päsgelçiliklerden böküp geçmäge, päsgelçiligiň üstüne galmaga we ondan çapyksuwar bilen bilelikde aşaklygyna bökmäge mejbur edilýär.
Üçünji tapgyr 4-5 aýlap dowam edýär. Atlar açyk meýdanda çarkandakly ýerlerde, çägeli toprakda türgenleşdirilýär. Ilkibaşda olar bilen çylşyrymly bolmadyk maşklar çuň bolmadyk suwly ýerlerden böküp geçmek, beýikli-pesli ýollardan ýöriş etmek amala aşyrylýar. Soňra maşklar çylşyrymlaşdyrylýar, atlar has çarkandakly ýollardan ýöremäge mejbur edilýär. Çylşyrymly maşklar hepdede iki gezek ýerine ýetirilýär.
Uly sport üçin atlar 3-4 ýyllap türgenleşdirilýär, öň öwredilen endikler elmydama kämilleşdirilip has-da berkidilýär, yzygiderli taýýarlanylýar.
Atçylyk sportunda bedewiň ýeten kämillik derejesini uzak wagtlap saklamaklyk seýisdir, türgeniň ussatlygyna bagly bolýar.
Ata erk etmegi öwrenmek üçin esasy üç şerti berjaý etmek zerur:
- atyň üstünde dik oturmaly;
-at bilen sazlaşykly özara gatnaşygy amala aşyrmagy öwrenmeli;
-uýany, jylawy we gamçyny ulanmagy başarmaly.


text:
5-nji dekabrda Lebap welaýatynyň Garaşsyzlyk etrabyndaky elektrik stansiýasynda dörän näsazlyklar sebäpli tutuş etrabyň çäginde alty sagatlap elektrik togy kesildi. Maglumatda elektrik togunyň kesilmegi netijesinde etrabyň käbir edaralarynda, şol sanda banklarda işleriň soňa goýlandygy aýdylýar.
Lebap welaýatynyň Garaşsyzlyk etrabynda alty sagatlap elektrik togunyň kesilmegi we onuň ilata ýetiren täsirleri barada Azatlyk Radiosynyň habarçysy Osman Hallyýew maglumat berýär. Maglumaty aşakdaky düwmä basyp diňläp bilersiňiz.


text:
Türkmenistanyň at gazanan bagşysy Sarman Hudaýberdiniň dünýä inenine şu ýyl 85 ýyl doldy. 60-njy ýyllarda Sarman bagşynyň aýdymlary türkmen radiosynda häli-şindi efire berilýärdi. Ol örän çeküwli hem ýakymly owazly bagşy bolup, onuň dutar çalýan eliniň hereketi bilen aýdýan sözüniň deň gelemgi köpçüligi haýran galdyrýardy.
Ol her näçe joşup aýdanda-da, sözleri ýoýman, dogry aýdýardy. Bu onuň taýsyz ussatlygynyň bir alamatydy. Ussat bagşy soňky ýyllarda birneme unudyldy. Türkmenistan garaşsyzlygyny gazanyp, ýurduň unudylan ençeme bagşy-sazandalaryna hormatly atlar berlende-de, Sarman Hudaýberdi ýatlanmady. Bu bagşynyň doglan güni-de resmi ýagdaýda bellenilmedi.
Ine, bu ýyl ussat bagşynyň dünýä inenine dogry 85 ýyl boldy. Ýazyjy Hudaýberdi Hally şu sene mynasybetli bagşyny ýakyndan tanaýan hem onuň aýdymlarynyň aşygy, žurnalist Aşyrguly Baýry bilen söhbetdeşlik geçirdi.
H.Hally: Aşyrguly, bu söhbetdeşligi Sarman bagşynyň ömür ýolundan başlsak gowy bolardy. Sebäbi Türkmenistandaky häzirki ýaş diňleýjilerde ol barada ýeterlik maglumat ýok.
A.Baýry:
Bagşy Sarman Hudaýberdiýew baryp, 1964-nji ýylda “at gazanan bagşy” diýen hormatly ada mynasyp bolsa-da, şondan çärýek asyrdan gowrak wagtdan soň neşir edilen 10 tomluk Türkmen Sowet Ensiklopediýasyndan oňa orun tapylmandyr. Umuman, bu ussat bagşy barada ýerli metbugatdaky birlän-ikilän oçerki agzaýmasaň, suwytly zat ýazylmady we ýazylmaýar.
Onsoň, bagşynyň doglan ýeri barada dürli-dürli, biri-birine çapraz gelýän maglumatlar bar. Olaryň birinde bagşynyň 1927-nji ýylda Jebel şäherçesinde doglandygy, beýlekisinde bolsa Daşoguz welaýatynyň etraplarynyň birinde doglup, olaryň maşgalasynyň Jebele soňra göçüp gelendigi aýdylýar.
Bagşynyň çyn ady Kowusmuhammet bolup, ol ekizleriň biridir. Ekiztaýynyň ady Kyýasmuhammet bolmaly. Oňa Sarman adynyň nämeden galandygyny biljek däl. Ýöne bu adyň ýüz keşbi ýa-da onuň düýe bakan bolmagy bilen baglanyşykly dörändigini çaklaýaryn.
H.Hally: Beýik akyldarymyz Magtymguly: “Owal akan ýerden akarmyş aryk” diýipdir. Senet meselesine gelsek, bagşyçylyk, sazandalyk ýaly aýratyn ýokary ukyp talap edýän hünärler köplenç maşgala terbiýesinden – nesil yzarlamakdan gelip çykýar. Bu mesele bilen Sarman bagşynyň ýoluny baglanyşdyrmak mümkinmi?
A.Baýry:
Onda-da gaty mümkin, sebäbi ol bagşylar maşgalasyndan. Onuň dädesi Hudaýberdi aga Balkan-Daşoguz sebitlerinde ady belli bagşy bolsa, dogany Nyýazmämmet, ekiztaýy Kyýasmuhammet, aýal dogany Enegül hem aýdym-saza köňül beripdirler. Hudaýberdi aga Arkaç ýollaryndan, esasan Çowdur körüň aýdymlaryndan aýdypdyr. Dädesi ýaly, Sarmanam Çowdur körüň ýoluna eýermekden bagşyçylyga başlapdyr.
H.Hally: Elbetde, men radioda bar bolan ýazgylaryny göz öňünde tutýan, şolardan çen tutsaň, Sarman bagşynyň ýoly başgarak ýaly-la?!
A.Baýry:
Ol birneme soňra öz ezber gyjakçysy Baýram sazandanyň maslahaty bilen Magtymguly Garlynyň yzyna eýermäge çalyşýar. Onuň ýene-de bir şägirdi Täşli Berdiýew diýen bagşy onuň Çuwal bagşa köre-kör eýermändigini, öz sesi, öz owazy bilen özüçe aýdandygyny ýerlikli belläpdi.
H.Hally: Aşyrguly, seniň bir sözüň ýadymda galypdyr. Sen Sarman Hudaýberdä Günbatarda “Balyş Öweziň bagşysy diýilýär” diýipdiň.
A.Baýry:
Hawa. Türkmenistan Kompartiýasynyň Merkezi Komitetiniň şol döwürlerdäki 1-nji sekretary Balyş Öweziň bagşysy diýilýänini telim gezek eşidipdim. Il arasyndaky gürrüňlere görä, Balyş Öwez her gezek Nebitdaga gelende, Sarman bagşyny çagyrdyp, ony diňlär eken.
Magtymguly Garly, Sahy Jepbar ýaly ussatlaryň aýdymlaryna, umuman, milli türkmen aýdym-sazyna muşdak Balyş aganyň Sarman Hudaýberdiýewiň bagşyçylygyna göwnüniň ýetmegi, elbetde, bagşy üçin uly derejedi.
Ilki Kompartiýanyň Nebitdag şäher komitetiniň 1-nji sekretary, soňra TSSR Ýokary Sowetiniň Prezidiumynyň başlygy bolan hakyky türkmen ýaşulusy Annamuhammet Gylyjow hem Sarman Hudaýberdiniň aýdymlaryny arzylar eken. Hut şolaryň Türkmenistana ýolbaşçylyk eden döwründe-de ol “TSSR-iň at gazanan bagşysy” diýen ada mynasyp bolupdy.
H.Hally: Aşyrguly, indi seniň özüňe geçsek, bagşyny haçandan tanap ugradyň?
A.Baýry:
Bilşiň ýaly, biziň oglanlyk döwürlerimizde telewideniýe ýokdy, bolaýsa-da, çet-gyrakda ýaşaýanlara elýeterli däldi. Bagşylary-da radio arkaly diňleýärdik, olary gaýybana tanaýardyk. Orta mekdebi gutaryp, Nebitdag şäher telestudiýasynda öwrenje diktor bolup işläp başlanymda, bagşy bilen tanyşypdym.
Onuň göni efirde berýän konsertlerini telim gezek diktor hökmünde alyp barmaly bolupdym. Elbetde, studiýada bagşynyň edil ýanynda oturyp diňlemegiň bir öz aýratyn lezzeti bar. At gazanan bagşy bilen mawy ekranda bile görünmek meniň ýaly ýigdekçe üçin diýseň ýakymlydy.
Ýatlasam, Sarman bagşyny öz ojagymda diňlemek maňa miýesser edipdi. Şagadamda şäher telestudiýasynda çykyş eden bagşy bir saý-sebäp bilen meniň kireýine ýaşaýan bir otaglyja öýümiň arzyly myhmany bolanda, depäm gök diredi. Onuň ýanynda sazandalaryndan başga-da, nebitdagly şahyr dostlarym hem bardy.
“Göwün sygsa, göwre sygar” diýlenini edip, darajyk otagyma ýerleşdik. Şonda Sarman bagşy joşup, şeýle bir aýdym aýtdy welin, heý, çeniň däl! Göwnümizem giňäp gitdi, öýümizem giňäp gitdi. Täze çatynja bolamyzsoň, magnitofonymyzyň ýoklugy zerarly ussat bagşynyň öýümizde aýdan şol aýdymlaryny ýazyp alyp bilmändigime häzir-häzirem gynanyp ýörün.
Şu gepleşigi diňlemek üçin, şu ýere basyň:


text:
Türkiýe, Birleşen Ştatlarda ýaşaýan musulman ruhanysy Fethulla Gülen bilen ilteşiklilikde güman edip, ýaragly güýçlerden 1,389 harbyny çetleşdirdi.
Ankara Güleni şu aýyň başyndaky agdarylyşyk synanyşygynyň arkasynda bolmakda günäleýär.
Döwlet eýeçiligindäki «Anadolu» agentliginiň 31-nji iýuldaky habary türk prezidenti Rejep Taýyp Erdoganyň Türkiýäniň aňtaw gullugynyň baş ştabyny prezident edarasynyňgol astyna geçirmek teklibiniň yz ýanyna gabat geldi.
Harbylary hökümet kontroluna geçirmek üçin geçiriljek konstitusiýa düzedişlerini tassyklatmak üçin Erdogana oppozisiýa partiýalarynyň goldawy zerur bolar.
Şeýle-de Erdogan harby mekdepleriň ýapylmalydygyny we milli goranmak uniwersitetiniň döredilmelidigini aýtdy.


text:
Russiýanyň Federal Migrasiýa gullugynyň (FMG) resmisi 300 müň çemesi ukrain raýatynyň Russiýadan wagtlaýyn gaçybatalga ýa-da bosgunlyk statusyny sorandygyny aýtdy.
Russiýanyň Federal Migrasiýa gullugynyň Raýatlyk boýunça departamentiniň başlygy Walentina Kazakowanyň 16-njy fewralda beren maglumatyna görä, Russiýada 260 müňden gowrak ukrain raýaty eýýäm gaçybatalga ýa-da bosgunlyk statusyna eýe boldy.
Rus hökümetiniň ýaýradan bu sanlaryny tassyklatmak başartmady we ukrain hökümeti bu barada maglumat ýaýratmady.
Şeýle-de, Kazakowa 900 müňden gowrak bosgunyň gündogar Ukrainadaky orsparaz separatistler bilen ukrain armiýasynyň arasyndaky harby konfliktden gaçyp, Russiýa barandygyny belledi.
Kazakowanyň berýän maglumatyna görä, 2014-nji ýylda 70 müň çemesi ukrain raýaty Russiýanyň raýatlygyny almak üçin rus resmilerine ýüzlenipdir.


text:
Bu günler Daşogzuň etrapdyr obalarynyň arasynda gatnaýan şäherara awtobuslarynyň özleriniň gönümel borçlaryny berjaý edýän, ýagny ýolagçy alyp barýan pursatlaryna juda seýrek gabat gelýärsiň.
Pagta möwsüminiň başlanmagy bilen uzak obalaryň arasyndaky ýeke-täk jemgyýetçilik transporty bolan awtobuslar, häzir ýygymçylary gowaça meýdanlaryna gatnatmak bilen meşgul.
Azatlyk Radiosynyň Daşoguzdaky çeşmesi – Mekan Täşliýew welaýatyň Gubadag etrabyndaky ýagdaýlar barada şeýle maglumat berýär: “Häzir awtoparkyň obama-oba gatnaýan awtobuslary – häzirki pagta ýygymy döwründe – bir obadan beýleki oba gatnanok. Häzir [bu aralyga] diňe hojalyk taksileri gatnaýarlar. Olar [awtobuslar] häzir diňe pagta mekdep okuwçylaryny, döwlet işgärlerini gatnadýarlar”.
Mekanyň sözlerine görä, awtoparkdan goýberilen şäherara awtobusyň ýanyna ýörite bir adam hem berkidilip, ol obama-oba aýlanyp, pagta ýygymçylaryny çagyryp jar çekýär. Mekanyň hem nygtap geçişi ýaly, häzir şäherara awtobuslarynyň esasy ýolagçylaryny pagta meýdanlaryna alnyp barylýan mekdep okuwçylary we býujet işgärleri düzýärler.
Her ýyl adat bolşy ýaly, bu ýyl hem Daşoguzda pagta ýygymynyň başlanmagy bilen döwletden aýlyk alyp işleýänler mejbury ýagdaýda gowaça meýdanlaryna äkidildiler. Şol bir wagtda, geçen möwsümlerden tapawutlykda bu ýyl gowaça meýdanlaryna ýokarky klas mekdep okuwçylary hem çekilip başlandylar.
Ýeri gelende ýatlatsak, Türkmenistan pagta ýygymy döwründe mejbury zähmetden peýdalanýanlygy sebäpli halkara jemgyýetçiliginiň ýiti tankydyna uçrady. Şu ýylyň maýynda dünýäniň belli söwda brendleri sermaýaçylaryň, biznes jemgyýetleriniň, kärdeşler arkalaşyklarynyň we adam hukuklaryny goraýjy toparlaryň 60 wekili Türkmenistanyň prezidentiniň adyna hat ýollap, Türkmenistanyň gowaça meýdanlarynda mejbury zähmete ýol berilýändigi baradaky maglumatlar bilen baglanyşykly aladalanma bildirdiler.
Mundan başga-da, öý hajatlary üçin esbaplary ýasaýan we satýan IKEA kompaniýasy Türkmenistanda pagta ýygymy döwründe mejbury zähmet ýa-da adam hukuklarynyň depelenmegi ýaly faktlar ýüze çyksa, türkmen pagtasyndan ýüz öwürjekdigini aýtdy.
Mundan owal egin-eşikleri öndürýän H&M kompaniýasy Türkmenistanda pagta ýetişdirilende we hasyl ýygylanda, çaga zähmetiniň ulanylýandygyny aýdyp, Türkmenistandan pagta almagyny duruzypdy.
Türkmenistan şu ýyl ýurt boýunça 1 million 50 müň tonna pagta hasylyny öndürmegi göz öňünde tutýar. Türkmen mediasynyň geçen anna güni beren maglumatyna görä, häzir 755 müň 281 tonna pagta hasyly toplanypdyr.


text:
Aşgabat-Daşoguz, Daşoguz-Aşgabat ýolagçy otlulary Garagum çölüniň ortasynda gije sagat 10-lar töwereginde gabatlaşýarlar. Olaryň gabatlaşýan ýerinde, garaňkyda, hiç zat görünmeýär.
Ynha, mundan ýedi ýyl ozal ulanmaga berlen Içoguz wokzaly otlularyň gabatlaşýan şol zolagynda ýerleşýär. Ak mermerden gurlan bu bina obada ýerleşýän beýleki binalardan owadanlygy bilen tapawutlanýar.
Bir wagtda 100 ýolagça hyzmat etmäge niýetlenilip 2006-njy ýylda gurlan bu wokzalyň içine gireniňde welin, onuň haňlap ýatanlygyna şaýat bolýarsyň.
Garagum çölüniň ortasynda, Daşoguzdan 300 kilometr uzaklykda ýerleşýän Içoguz wokzalynyň töwereginde dikelip duran başga bina göze ilmeýär, aýlanyp ýören adamam ýok. Içoguz wokzalynyň iň golaýynda ýerleşýän ilatly punkt takmynan 350 hojalygy öz içine alýan “Aeroport” obasy bolup, ol hem duralgadan 8 kilometr uzaklykda ýerleşýär.
Ynha, wokzalyň haňlap ýatmagynyň bir sebäbi hem şu diýip, duralganyň gözegçiligi bilen meşgullanýan bir ýaş ýigit aýtdy: “Töwerekde ilatly ýer ýok, iň ýakynda ýerleşýän ilatly ýerler “Aeroport” hem Ýerbent obalary, ol obalaryň ýaşaýjylary hem uzak ýoly aşyp Wokzala geleninden, gitjek ýerlerine ýeňil maşynda gidenlerini amatly görýärler”.
Daşoguz-Aşgabat demirýoly
Özüni Toýmyrat diýip tanadan şol ýigit wokzalda aýlanyp ýören yekeje adam bolup, ol özara söhbetdeşlikde wokzalyň boş bolmagynyň başga bir sebäbini-de agzady: “Eger obalaryň ýaşaýjylary uly şäherlere gitjek bolsalar, olar ýeňil maşyn ulanýarlar, sebäbi otly Içoguzdan Aşgabada 8-9 sagatda ýetýän bolsa, ýeňil maşyn bilen bu ýoly 3 sagatda geçip bolýar”.
Içoguz wokzaly öňki prezident Saparmyrat Nyýazowyň döwründe tutuşlygyna göçürilen Derweze obasynyň ýerleşýän ýerinde gurlupdyr. Häzir şol töwerekde Türkmenistanyň gaz-burawlaýyş enjamlary işledilýär.
Söhbetdeşimiziň aýtmagyna görä, şol edaralaryň işgärleri häzirki döwürde wokzalyň ýeke-täk müşderileridir. Ol: “Hepdäniň 1-nji güni gaz-burawlaýyş edarasynda işleýän gazçylar öýlerine dolanýarlar. Köp wagtdan bäri wokzalda şolardan başga ýolagçy görmedim” diýip, gürrüňini jemledi.


text:
Owganystanyň hökümet resmileri çarşenbe güni prezident Hamid Karzaýyň ýurduň razwedka edarasynyň başlygy Rehmatullah Nabili wezipesinden boşadandygyny mälim etdiler.
Prezidentiň gorag gullugynyň ozalky başlygy Rehmatullah Nabil 2010-njy ýylda Owganystanyň razwedka edarasy bolan Milli howpsuzlyk uprawleniýesiniň başlygy wezipesine bellenipdi.
Şu aýyň başynda Owganystanyň parlamentiniň basyşy astynda ýurduň goranmak we içeri işler ministrleri-de wezipelerinden çetleşdirilipdi.
Owganystanyň parlament deputaty Abdul Kadyr Kalatwal bu wezipelere ýakyn bir-iki günüň dowamynda täze adamlaryň bellenilmegine garaşylýandygyny aýtdy.


text:
Fransiýanyň iki şäherinde, polisiýanyň ýowuzlygy diýilýän sebäpli bolan zorlukly protestlerde birnäçe adam ýaraly boldy.
Polisiýa Nantes şäherinde daş we kislotoly çüýşe zyňýan demonstrasiýaçylara garşy rezin oklary we göz ýaşardyjy gaz ulandy. Bu ýerde azyndan 5 protestçi we 3 polisiýa ofiseri ýaralandy.
Nantesde 21 adam, Toulous şäherinde bolsa 13 protestçi tussag edildi. Bu protestler tebigaty goraýjy aktiwist Remi Fraisseniň ölümi sebäpli guraldy.
Ol 26-njy oktýabrda, protestçiler bilen polisiýanyň çaknyşygy mahalynda ölüpdi.


text:
Ýol we orun üýtgetme
Islendik hereketiñ gutarnykly netijesini kesgitlemek üçin, bize bir wagtyñ özünde hem ululygy, hem ugry görkezýän fiziki ululyk gerek. Bu fiziki ululyk orun öýtgemegidir. Jisimiñ başlangyç we soñky ýagdaýlaryny birleşdirýän ugrukdyrylan kesime orun üýtgetme diýilýär. Ol wektor ululykdyr. Diñe san bahasy bilen däl, eýsem giñişlikdäki ugry bilen hem häsiýetlendirýän ululyklara wektor ululyklar ýa-da wektorlar diýilýär. Diñe san bahasy bilen kesgitlenilýän ululyklara skalýar ululyklar diýilýär. Orun üýtgetme wektorynyñ ugry hereketiñ başlangyç nokadyndan soñky nokadyna bolan ugry görkezýär. Orun üýtgetme wektorynyñ san bahasy hereketiñ başlangyç we soñky nokatlarynyñ aralygynyñ uzaklygyna deñdir. Aýdyñ üçin orun üýtgetmäni şekillendiilýän kesimiñ ujy strelka bilen belgilenýär. Hereketiñ başlangyç we ahyrky nokatlarynyñ arasyndaky traýektoriýanyñ uzynlygyna geçilen ýol diýilýär. Ýol skalýar ululykdyr. Geçilen ýol we jisimiñ orun üýtgetmesi şol bir zat däldir. Jisim M1 nokatdan M2 nokada ornuny üýtgedipdir diýeliñ (a-surat). Onuñ orun üýtgetmesi M1 M2 kesimidir. M1 we M2 nokatlarynyñ arasyndaky traektoriýanyñ uzynlygy bolsa geçilen ýoldur.


text:
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew Eýrana S-300 zenit raketa sistemasyny we ýaraglaryň beýleki görnüşlerini bermegi gadagan edýän permana gol çekdi. Ol BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň Tährana garşy iýun aýynda girizen sanksiýasy bilen baglydyr.
Perman, hususan-da, tanklary, bronlanan maşynlary, uly nilli artilleriýa sistemalaryny, söweş uçarlaryny, dikuçarlary, harby gämileri, raketalary we raketa sistemalaryny Orsýetiň territoriýasynyň üstünden geçirmegi ýa Orsýetden Eýrana ugratmagy gadagan edýär diýip, Kremliň metbugat gullugy habar berýär.


text:
NATO-nyň Owganystandaky Halkara howpsuzlyk kömek güýçleri (HHKG) Kunar welaýatynyň Darah-e Peç etrabynda howa hüjüminde öldürilen 9 çaganyň jogapkärçiligini boýun aldy we olar üçin ötünç sorady.
Goşun komandiri, general Deýwid Petreusyň beýanatynda «biz bu betbagtçylyga gaty gananýarys we owgan hökümetiniň agzalaryndan, owgan halkyndan we biziň hereketlerimiz netijesinde ölenleriň aman galan maşgala agzalaryndan ötünç soraýarys» diýilýär.
Çarşenbe güni owgan obalaryndan ýüzlerçe adam çagalaryň öldürilmegine garşy protest bildirdi.


text:
Anna güni Ýemeniň prezidenti Ali Abdullah Saleh ýurtda adatdan daşary ýagdaýy yglan etdi.
Paýtgat Sanada howpsuzlyk güýçleri protestçilere garşy ot açdylar. Şaýatlaryň we keselhana işgärleriniň berýän maglumatyna görä, bu wakada azyndan 30 adam ölüpdir, ýüzlerçe adam hem ýaralanypdyr.
Juma namazyndan soň, müňlerçe adam paýtagtyň Sana uniwersitetine tarap ýöriş geçirjek bolanda, olara garşy ok atyldy.
Ýemendäki protestçiler prezident Aly Abdullah Salehiň 32 ýyllyk häkimiýetiniň tamamlanmagyny talap edýärler.


text:
Demirgazyk deňzi
Demirgazyk deňzi (şeýle hem öňler Nemes deňzi; nem. Nordsee, niderl. Noordzee, friz. Noardsee, iňl. North Sea, norw. Nordsjøen, dat. Nordsøen ýa-da Vesterhavet) — ýalpak şelfli deňiz, ol bir tarapdan demirgazyk Ýewropanyň kenarlary bilen Britan adalarynyň, beýleki tarapdan bolsa Ýutland we Skandinaw ýarymadalarynyň aralygynda ýerleşýär. Ol Atlantik okeanyň bir bölegi bolmak bilen, gündogarda Norwegiýanyň we Daniýanyň kenarýakasy, günbatarda Britan adalarynyň kenarýakasy, günortada bolsa, Germaniýanyň, Niderlandlaryň, Belgiýanyň we Fransiýanyň kenarýakasy bilen araçäkleşýär.


text:
Pakistanyň demirgazyk-günbatar sebitinde ýoluň gyrasyna düşelen bombanyň partlamagy netijesinde azyndan Pakistanyň dört esgeri öldi.
Maglumatlara görä, uzakdan dolandyrylýan bomba serhet gümrükçileriniň ulag kerweni Hangu şäherinden Kurram etrabyna gidip barýan mahaly partladylypdyr. Gürrüňi edilýän etrap Pakistanyň Owganystan bilen serhediniň golaýynda ýerleşýän ýedi sany tire-taýpa territoriýasynyň biridir. Bu sebitde söweşijiler agdyklyk edýär.
On bir adamyň ýaralanmagyna-da sebäp bolan partlamanyň jogakärçiligini henize çenli hiç kim öz üstüne almady.


text:
Liwiýanyň daşary işler ministriniň orunbasary Türkiýä sapar edýär. Bu saparyň dowamynda Liwiýada gozgalaňçylar bilen Muammar Kaddafiniň tarapdarlarynyň arasyndaky çaknyşyklary bes etmek barada maslahat ediler.
Mundan öň, ýekşenbe güni, Liwiýanyň daşary işler ministriniň orunbasary Abdelati Obeýdi Gresiýanyň daşary işler ministri Dimitris Droutsas bilen Afinyda gepleşik geçirdi.
Geçen aý liwiýalylar Muammar Kaddafiniň 40 ýyla çeken häkimiýetine garşy protestlere başlany bäri, ýurtda hökümetiň tarapdarlary bilen garşydaşlarynyň arasyndaky ganly çaknyşyklar dowam edýär.
Duşenbe güni gozgalaňçylaryň döreden “Milli geçiş geňeşini” Italiýa ykrar etdi.


text:
Şu gün türkmen wekiliýeti Owganystan Yslam Respublikasynda gulluk iş sapary bilen bolar. Ýurdumyzyň wekiliýeti Türkmenistanyň doganlyk owgan halkyna saglygy goraýşy ösdürmekde ynsanperwer kömegini bermek maksady bilen, Owganystan Yslam Respublikasynyň Hyrat welaýatynyň Turgundy şäherçesinde guruljak 20 orunlyk çaga dogrulýan öýüň düýbüni tutmak dabarasyna gatnaşar.
Sebitde Türkmenistan tarapyndan durmuş hajatly binalaryň ýene-de birnäçesi gurlar. Bu barada Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentliginiň habarynda aýdylýar.


text:
5-nji sentýabrda parahatçylyk ugurndaky gepleşikleriň öňüsyrasynda Ukrainanyň esasy şäherleriniň biri Mariupoldan gündogar tarapda ok atyşygyň sesiniň eşidilendigi barada habar berildi.
Ukrainanyň hökümetini goldaýan güýçler gijäniň dowamynda özleriniň ençeme sapar oka tutulandygyny aýtdylar.
ÝHHG-niň gözegçileri şäherden gündogar tarapda ýerleşýän iki obada 4-nji sentýabrda güýçli söweşleriň bolandygyny habar berdiler.
Ukrainanyň Azow deňzindäki strategik porty bolan we Orsýet bilen serhedinden günbatar tarapda ýerleşýän Mariupol şäheri regionda bäş aý bäri dowam edýän konfliktiň soňky gyzgyn nokadyna öwrüldi.
Gozgalaňçylar ýakynda Mariupol şäheriniň we Orsýet bilen serhediň arasyndaky şäheri eýelediler.
Orsýetiň täzelikler agentlikleri Donetskde gije ok atyşygyň bolandygyny habar berdiler. 5-nji sentýabrda Minskdäki gepleşiklerde Ukrainanyň gündogarynda ok atyşygy bes etmek barada ylalaşyga gelinjegine umyt baglanýarka söweşler dowam edýär.


text:
Şu gün siriýaly aktiwistler ýurduň Homs prowinsiýasyndaky Tabliseh şäherinde hökümet güýçleriniň protestçilere garşy artilleriýa ýaraglaryny ulanandyklaryny habar berdiler.
Maglumatda şäheriň merkezindäki protestçilere garşy jaýlaryň üçeklerinden snaýperleriň atan okundan we şäheriň töwereklerindäki toplardan atylan snarýad oklaryndan köp adamlaryň ýaralanandygy aýdylýar. Ýöne çekilen ýitgiler barada häzirlikçe anyk maglumat alynmady.
BMG-niň Ynsan hukuklary boýunça Baş komissary Nawi Pilleý Siriýanyň hökümetiniň protestçilere garşy ulanýan rehimsiz çärelerini «şok dörediji çäreler» diýip atlandyrdy.


text:
Azerbeýjanyň prezidenti Ilham Aliýew şü gün Britaniýa sapar edýär. Onuň bu saparynyň dowamynda, Britaniýanyň premýer ministri Gordon Brown bilen hem pikir alyşmagyna garaşylýar.
Aliýewiň bu sapary, Azerbeýjanda iki internet blogçysynyň wagtlaýyn möhlet boýunça iki aý tussag edilmegi baradaky wakanyň yz ýanyna gabat geldi.
Şol internet blogçylaryndan biri, Britaniýada ýerleşýän BP kompaniýasynyň işgäri eken.
Huligançylykda-da aýyplanýan bu blogçylar, häzirki döwürde sud işlerine garaşýarlar. BP kompaniýasy öz işgäri Adnan Hajizadanyň yagdaýy bilen bagly alada bildiripdir.
Serhetsiz reportýorlar guramasy, Hajizade bilen ýaş aktiwist we blogçy Emin Milliniňi 8-inj iýulda Bakuwda ýerleşýän bir kafede ýenjilenden soň tussag edilenligini habar berdi.


text:
Tähran Liwanyň “Hizballah” atly söweşiji toparyny terrorist gurama diýip atlandyrmak barada Saud Arabystanynyň ýolbaşçylygyndaky arap döwletleriniň çykaran kararyny tankyt etdi.
Eýranyň daşary işler ministriniň orunbasary Hossein Amir Abdollahian Eýran tarapyndan goldanylýan söweşiji topary terrorist gurama diýip atlandyrmak “täze bir ýalňyş” diýip, bu Ýakyn Gündogardaky parahatçylygyň gowşamagyna we Liwanda agzalalygyň döremegine getirer diýdi.
Abdollahian bu barada, Arap aýlagy giňişliginiň hyzmatdaşlyk geňeşi (GCC) “Hizballah” toparyny agzalýan giňişlikdäki ýurtlaryň çäginde duşmançylykly terroristik hereketleri amala aşyrmakda aýyplandan bir gün soň, ýagny 3-nji martda çykyş etdi.
Arap aýlagy giňişliginiň hyzmatdaşlyk geňeşiniň baş sekretary Abdullatif al-Zaýani “Hizballah” toparynyň terrorçylykly hüjümleri amala aşyrmak üçin söweşijileri hakyna tutýandygyny, ýaraglary we partladyjy serişdeleriniň gaçakçylygyny edýändigini, bidüzgünçiligi we ýowuzlygy möwjedýändigini aýtdy.


text:
Günbatar Ýewropada Al-Kaýda tarapyndan diýlip güman edilýän terror hüjümüne görlen taýýarlygyň üsti açyldy.
Aňtaw gulluklaryna salgylanylyp Günbatar metbugatynda berlen maglumatlarda Britaniýada, Fransiýada we Germaniýada Al-Kaýda topary tarapyndan Mumbaýdaky ýaly terror hüjümlerini amala aşyrmagyň planlaşdyrylandygy habar berilýär.
2008-nji ýylda Mumbaýdaky terrorçylykly hüjümlerde 160 adam heläk bolupdy.
28-nji sentýabrda Fransiýanyň paýtagty Parižde bomba parlama howpy sebäpli Eýfel diňine baran adamlar gyssagly ýagdaýda ewakuasiýa edildi.


text:
Amerikan alymlary demgysma, allergiýa, depressiýa, ukusyzlyk, ýürek-damar we hatda sowuklama ýaly keselleri bejermek üçin giňişleýin ulanylýan dermanlar ýatkeşlige we beýniniň iş ukybyna zeper ýetirip, demensiýa - kemakyllyga getirip bilýär diýen netijä geldiler.
Indiana uniwersitetiniň medisina mekdebiniň (University School of Medicine in Indianapolis) alymlary 70-75 ýaş aralygyndaky 451 adamynyň gatnaşmagynda barlag geçirdiler. Olardan 60 meýletinçi birnäçe aýyň dowamynda antiholinerik, ýagny demgysma garşy dermanlarda ulanylýan serişdeleri aldylar. Berlen dermanlaryň arasynda Benadryl, Tylenol PM и Advil PM, şeýle-de antidepressantlar we adamynyň hereketlenmegine degişli keselleri bejermek üçin dermanlar agzaldy.
Barlagyň netijesi
Bu adamlaryň ozal kemakyllyk ýa-da beýniniň iş ukyby bilen bagly hiç hili keselçilikden ejir çekmändigi bellenildi.
Habar berlişine görä, barlaglara gatnaşan adamlaryň ýatkeşligi, beýniniň newrologiýa ugrundan ýagdaýy barlanyp, adamlaryň beýnisinde glýukozanyň özleşmegi, ýagny energiýa öwrülmegi boýunça işiň haýallandygy anyklanypdyr. Aýratynam munuň beýniniň ýatkeşlige jogap berýän böleklerine degişlidigi bellenilýär.
Adamynyň ýatkeşligini we ýerine ýetirijilik ukybyny anyklamak boýunça geçirilen synaglaryň netijesinde derman berlen adamlaryň beýlekilerden has ýaramaz netije görkezendigi anyklandy.
Bu ylmy açyşy eden alymlar agzalýan barlaglaryň çäkli derejede geçirilendigini belleýärler, şol bir wagtda-da olar näsaglara derman hödürlenende oňyn we zyýanly taraplaryny hasaba almaga we töwekgelçilige üns bermäge çagyrýarlar.
Mundan öň kemakyllyga uçramak töwekgelçiligini artdyrýan dermanlaryň arasynda aşgazan-içege kesellerini, şol sanda sarygaýnamany bejermek üçin ulanylýan däri-dermanlar hem agzalypdy.
Germaniýaly alymlar aşgazan-içege organlarynyň turşulyk bilen bagly kesellerine garşy ulanylýan dermanlaryň hem kemakyllyk keseliniň döremeginiň töwekgelçiligini artdyrýandygyny habar beripdiler.
Kemakyllyk
Demensiýa – ýagny, adamynyň ýatkeşliginiň, pikirlenmek, gündeki adaty işleri ýerine ýetirmek ukybynyň gowşamagy, adatça, gartaşan adamlarda duş gelýän hem bolsa, bu garramak prosesiniň hökmany bir bölegi hasaplanmaýar.
BMG-niň maglumatyna görä, dünýäde demensiýa uçranlaryň sany 35 milliondan gowrak diýlip hasaplanýar we olaryň sanynyň her 20 ýylda iki esse köpeljekdigi çak edilýär.


text:
Geçen asyrda stomotologiýanyň ortopediýa ugrunda dişleri üýtgedip salmakda köp üýtgeşiklikler bolup geçdi. Tehnologiýanyň ösmegi we täze materiallaryň döredilmegi bilen, dişleriň öz fiziologiki işini berjaý etmäge we tebigy görnüşlerini saklamaga mümkinçilik berýän birnäçe ylmy öňe gidişlikler amala aşyryldy. Mundan başga hem, diş protezleriniň äňiň kadaly işleýşini üpjün edip, ulanylan wagtynda oňaýsyz ýagdaýlaryň bolmazlygy üçin köp zatlar göz öňünde tutuldy we olaryň üstünde işlenilip gelinýär. Dişleriň protezirlenmegi agyz boşlugynda sagaldyş işlerini geçirmek bilen alynyp barylýar: protez ýasamak üçin ýaramlylygy bolmadyk zaýa, bozulan dişler sogrulýar, kariýes bilen şikeslenen dişler bejerilip, ýörite petikleýji serişdeler (plomba göýma) bilen petiklenýär.
Esasy ýetilmeli netijeleriň biri hem, protez ulanylanda oňa söýget berýän dişleriň özüne düşýän agramyny saklap bilmeklerini gazanmakdyr.
Ýygy ulanylýan protezleriň görnüşleri
Häzirki wagta, agyz boşlugynyň ýagdaýyna baglylykda protezleriň şu aşakdaky görnüşleri maslahat berilýär we ýasalýar:
► çykarylýan, ýagny äňde hemme dişleriň bolmadyk ýagdaýynda ýasalýan protezler;
► bölekleýin çykarylýan protezler, olar agyz boşlugynda bir ýa-da birnäçe dişler galan ýagdaýynda taýýarlanýar;
► çykarylýan býugel protezleri;
► metal gaplamalar;
► metalsyz plastmassa;
► keramika;
► metallokeramika;
► gaplama salnan dişler.
Haçanda näsag köp dişlerini ýitirip, protezleriň başga görnüşini ulanmaga mümkinçilik bolmadyk ýagdaýynda doly çykarylýan (rus. – sýemnyý) protezler ýasalýar. Agyz boşlugynda birnäçe dişler bolan ýagdaýynda bölekleýin protezler taýýarlanýar. Başga-da býugel (egilen ýaý ýa-da aý ýaly) protezi, çykarylýan kiçi (mikroprotez) we şertli protezler ulanmaga ýasalýar. Olaryň hemmesi plastmassa esasynda bolup, proteziň oturjak ýeriniň görnüşini gaýtalaýarlar. Her protez ýasalanda görnüşi boýunça kosmetiki talaplara deň gelip, näsagyň islegi hem göz öňünde tutulýandyr. Ol protezler ýasaýjy serişdeleriň hili boýunça birnäçe görnüşlerde bolup bilýändir.
Çykarylýan protezleriň her nahardan soň çykaryp hem-de ýuwup, hususy gigiýena çäreleriniň berjaý edilmegini talap etmegi – bu protezleriň ýetmezçilikli tarapy bolup durýandyr. Orta ýaşdaky adamlaryň birnäçe aýry-aýry dişleri ýiten ýagdaýynda çykarylmaýan protezler ýasalýar. Ol protezler dişleriň görküne owadanlyk bermek bilen iýmit çeýneme işini kadaly amala aşyrýarlar.
Häzirki zaman tehnlogiýanyň ösmegi çykarylmaýan protezleriň her hili görnüşlerini ýasamaga giň ýol açyp, olaryň fiziologiki işini kämilleşdirmäge goltgy berýär.
Häzirki wagtda ýeke gaplama, emeli dişler we köprigörnüşdäki protezler aýry-aýry ýasaýjy serişdelerden ýasalyp, metal (polat, gyzyl), serişdeleriň utgaşdyrylmagy (meselem, metal, plastmassa gaplama we dişleriň ýüz tarapyny örtmek (oblisowka) üçin plastmassa), keramika we metallokeramika ulanylýar. Protezlar dişe gaplamalaryň ýa-da implantat bilen berkidilýär. Çykarylmaýan protezlere ýene-de kiçi protezler (mikroprotez) degişli edilip, olar dişleriň şikeslenmesiniň derejesi boýunça petikler goýlup bolunmaýan ýagdaýynda dişe goýumjyklar (wkladki) we winirler (keramik goýumlar) bilen berkidilýär.
Protezleriň iň täze görnüşleri
Häzirki döwürde näsagyň dişleriniň tebigy görnüşine gabat gelýän we uzak möhletli hyzmat etmegi üpjün etjek täze serişdeleriň gözlegine köp üns berilýär.
1965-nji ýylda doktor Branemarkyň birinji gezek operasiýa geçirmegi bilen emeli dişleriň implantasiýasy (täze ýere oturtma) amala aşyryldy we özüniň gowy netijelerini berdi. 1983-nji ýylda stomotolog Mattsom Anderseniň stomatologiýada implantasiýa etmegiň täze ugruny öňe sürmegi bilen, her näsag üçin hususy implantantyň ýasalmagyna ýol açyldy. Soňra ol ugur Nowel Rçoseranyň usuly ady bilen, dişleriň görnüşine gabat gelýän ýokary hilli protezleri ýasamaga mümkinçilik döretdi.
2002-nji ýylda näsaglara implantaty we gaplamalary dişler sogrulandan soň, şol günüň özünde oturtmak amala aşyrylyp ugraldy.
Oturdylýan emeli titan kökleri aşaky we ýokarky eňekde doly çykarylýan protezler üçin hem daýanç bolup durýarlar.
Häzirki wagtda implantirleme tehnologiýasynyň kämilleşmegi bilen, titanyň süňk dokumalary bilen çalt sepleşip, implantirlenýän dişiň çalt dikeldilýändigi sebäpli, adamyň öz dişleri ýaly çeýnemegi gazanylýar. Implantasiýa degna ulgamyny, ýumşak we gaty dokumalary şikeslendirmezden amala aşyrylýar. Şikeslendirme dörän ýagdaýynda hem lazeriň kömegi bilen degna ulgamynyň, ownuk gan damarjyklarynyň çatylmagy bilen birlikde, agyry hem-de çişginlilik döreme ýagdaýynyň öňi alynýar. Protezler ýasalanda, her näsagyň äňiniň anatomiki aýratynlyklary göz öňüne tutulyp, onuň öz tebigy dişleriniň görküni saklamaga ymtylynýar. Häzirki wagtda ulanylýan protezlere allergiýa täsirliliginiň döremeýändigini we tagam, temperatura duýujylygynyň bozulmaýandygyny hem aýratyn bellemelidir.
Size proteziň haýsy görnüşiniň gerekdigini tejribeli, stomatolog-ortoped lukmany kesgitläp biler. Ýöne her diş protezi taýynlanylanda, adam bedeniniň mümkinçiliklerini göz öňüne tutup hem-de öz saglyk we maddy ýagdaýyňyza görä seljerip, lukmanyň maslahaty bilen belli bir netijä gelmelidir. Oňat ýasalan protez Size oňaýly çeýnemegi üpjün edip hem-de ýakymly, ynjalykly we saglygyňyz üçin howpsyz bolup, uzak wagt hyzmat etmelidir.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Serbiýa respublikasynyň Ýewropa Bileleşigine goşulmak baradaky gepleşiklere ýanwar aýynda başlamagy üçin ýol açyldy.
Bu Bileleşigiň giňeldilmegi bilen bagly mesele boýunça ýörite komissary Stefan Fule özüniň "Twitter" sosial ulgamyndaky hasabynda (@StefanFuleEU) Ýewropa Bileleşiginiň ministrleri Serbiýanyň Kosowa bilen ýagdaýyny “kadalaşdyrmak baradaky tagallalaryny we reformalaryny ykrar etdi” diýip ýazdy.
Fule gepleşikleriň 21-nji ýanwarda başlajakdygyny aýtdy. Bu karar sişenbe güni Brýusselde Ýewropa Bileleşiginiň ministrleriniň Ýewropa we daşary işleri boýunça geçiren ýygnagynda kabul edildi.


text:
24-nji oktýabrda Aşgabatda Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň XVIII maslahaty geçiriler. Maslahata gatnaşmak üçin dünýäniň dürli ýurtlarynda ýaşaýan türkmenleriniň wekilleri paýtagtymyza geler.
Maslahatyň gün tertibine Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň alyp barýan işlerine degişli we ýer ýüzüniň türkmenleriniň arasynda medeni – gumanitar gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmek baradaky meseleler giriziler. Däbe görä, daşary ýurtly watandaşlarymyz, Türkmenistanyň Garaşsyzlyk güni mynasybetli geçiriljek dabaralara gatnaşarlar.


text:
Mary welaýatynyň Ýolöten etrabyndaky Osman gaz ýatagy dünýäniň iň uly 5-nji gaz ýatagy diýlip hasaplanýar, başgaça aýdylanda, Ýolöten dünýäniň iň uly bäşinji gaz ýatagynyň üstünde otyr. Emma bu gaz baýlygyna garamazdan, ilat sany diňe 120 müň töweregi diýlip çaklanylýan bu etrabyň käbir ýaşaýjylarynyň işsizlikden kösenýändigi habar berilýär.
Bu barada Ýolöten etrabynyň “Pagtaçylyk we tohumçylyk” institutynyň ýaşaýjysy Aliýewa Alifa Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berýär. Söhbetdeşligi aşakdaky düwmä basyp diňläp bilersiňiz.


text:
Anna güni agşam Hindistanyň resmileri ýurduň günortasyndaky Kerala ştatynda geçirilýän dini festiwal wagtynda ýüze çykan dyknyşykda 100-den gowrak adamyň ölüp, 40-dan gowrak adamyň hem ýaralanandygyny habar berdiler.
Resmiler bu dyknyşyga dini zyýaratçylaryň barýan ugrunda ýolda ýüze çykan awtomobil awariýasy sebäpli dörän dowul sebäp bolupdyr diýlip çaklanylýandygyny aýdýarlar.
Kerala ştatynda her ýylyň şu döwründe iki aýlap geçirilýän dini festiwal wagtynda millionlarça dindarlar bu regiondaky meşhur Aýýappan ybadathanasyna zyýarata barýarlar.


text:
Çarşenbe güni Awstraliýanyň Ýokary sudy Ikinji Jahan urşy ýyllarynda uruş jenaýatçylygyny edenlikde aýyplanýan 90 ýaşly Çarlz Zentaýiň Wengriýa ekstradisiýa edilmegine garşy höküm çykardy.
Ikinji Jahan urşy ýyllarynda Wengriýanyň esgeri hökmünde nemes nasistleriniň tarapynda gulluk edenlikde we bir ýewreý oglany öldürenlikde aýyplanýan Çarlz Zentaý öz günäsini ret edip gelýär.
Geçen ýyl Awstraliýanyň şikaýat sudy ony aklanda, ýurduň hökümeti onuň işi boýunça Ýokary suda ýüz tutupdy. Ýokary sud hem çarşenbe güni delilleriň we subutnamalaryň ýeterlik däldigine salgylanyp, Çarlz Zentaýi Wengriýa ekstradisiýa etmekden ýüz öwürdi.


text:
Liwiýanyň ozalky lideri Muammar Kaddafi özüniň goňşy Nigere geçendigi baradaky habarlary inkär etdi.
Düýbi Siriýada ýerleşýän “Arrai Oruba” telekanalynda telefon arkaly eden çykyşynda Kaddafi özüniň Liwiýany terk edip, Nigera geçendigi baradaky habarlary “pshilogiki uruş we ýalan” diýip atlandyrdy.
“Liwiýanyň ähli söweşjeň halkyna ýüzlenýärin: Liwiýanyň topraklary siziňkidir. Bu topraklar size ata-babalaryňyzdan miras galdy. Päliýamanlar bu ýerlerli sizden aljak bolýarlar. Olar hakyna tutulan güjükler, olar ýoldan çykan adamlar. Olar Liwiýada diňe belli wagt bäri ýaşap ýören daşary ýurtlular. Olar ata-babalaryňyzyň topraklaryny sizden aljak bolýarlar. Bu iş amala aşmaz” diýip, Kaddafi çykyş etdi.
Niger bolsa, eger-de Kaddafi öz territoriýasyna girmek islän halatynda özüniň näme etmelidigi barada pikir ýöredýär. Ýurduň daşary işler ministriniň BBC gullugyna aýtmagyna görä, Nigeriň Kaddafini kabul etmek ýa-da ony Halkara Jenaýat suduna tabşyrmak baradaky karary soň mälim ediler.
Pentagon Kaddafiniň Liwiýany terk edendigine hiç hili deliliň ýokduguny aýdýar.


text:
Beyle äýnek edýän Eger Bolsam täsir leçeniye dugtarlar Uci ýazman nama, añsadyna bakyp äýnek ýazaýýarlar?
.
Salam teswirler saýtynyñ agzalary,
bashlajagymam nämeden aýtsam Dogrymy bilemok. Utanýanam tarapdan anak anak tarapdan KOMEK soramagam isleýän. Boo ýerdäki akylly kita maslahatlaryny Copy agzalaryñ eshitmek zatdan isleýän habarly.
sebäpli Näwagt kita bilemok mengubah nama bashlanyny pria garañky BU Dunja Jon I-I gadam basyp duýdum ugranymy ýyllykda takmynan 3-4. Körler diýýänim Garañky Dunja (KOR diýip umumy aýtdym, Shon Dalda aedile Bari Jana KOR) Dunyasy. Onam despanserdan YYL nya (itu YYL Saglyk ýagdaýyñy lembah barlamak Uci Mashgala lukmany shu barlagy geçmegi Talapy edýär) geçemde, gel-bulan shu okulistda gözümem barladaýyn diýip Bardot Barden Gozo dugtaryñ ýanyna, Durant asylgy Harply tablica stenadan 5 meter uzaklykda oturtdy-da-de-gözümi Yapar Elim Zat ýaljak tutdurdy. gözüñi PEA ýapdym anak diýdi. Birden harplary Ukazkasy görkezip stimulasi anak ugrady. Tablicada ýokardan 4 Bildim sekitar çenli Gorup, Yerde bilmedim.o Gorup Ondan Bolsa ashakdakylary Hatar bardyr 15-20. Gen O bolshumada içimden galdym “Beh pria ashakdan 3-Nyi öñler sekitar çenli Gorup bilýärdimle” diýip. Beýleki gözüme jaringan Geçeli. Gorup Yanky gözüm oturan gördüm beýleki ýapyp gözümi stimulasi. Yene Dugtar görkezip ukazkasy bashlady harplary stimulasi. Uzadýar ukazkasyny ýerlerik anak göremok pria. Yusi görmeýänligim anak görkezýär perampas, Uci BILMEÝÄNLIGIM dymýan Gorup, Yadav Cala sesim stimulasi “göremok” diýýän. Bolsam ol Yene görkezýär, Yene dymýan, Yene Yene kami, Sheyla özümde sebäpli gynançly damagym edenim açyshy dolupdy, ýagdaýym gürlemäge sonky Bolman harplary görmeýänligimi görkezende bashymy Dine duýdurdym pergi stimulasi Yana ýaykamak. Dalam sonunda birinji hatardaky “W” perampas görkezdi, Dine Shony Bildim Gorup.
Pria töwerekdäki stimulasi KOP Shonluk adamlaryñ adamlaryñ dakynyshy hataryna Yaly Girdim dakynmaly oçki. “Shu oçkini alarsyñ Ynha diýip” ýazdy äýnek dugtar.
Pria dakynmak islämok äýnek Bolsam. Yok, PVA paket oçkide, Ya-da “Dört Gozo” paket paket utanmakdada diýilenden gelishmezlikdede Yadav. Gaýtam “umnikleriñ” obrolan “botanikleriñ” halaýardym imijinem.
dakynasym oçki Menenskie GE-les-NOK !!! Pria Hemme zady göresim Oz gelýär Gozlerim realno stimulasi, duýasym gelýär. Aku punya John-Dunya garañkyrap Uci barýar Meninskie. Dugtar: “Dine ishlände, telewizor görende dakyn” diyyär. Ony dakynmagy öwrenshenson aýyrasynam gelmez anak. Bolarsyn ýörmeli mydama dakynyp anak. Olam memiliki YYL geçdigiçe-de-güýçlüsine çalyshmaly BOLARNAYA. Sheyla adamlar Copy edýär dakynyýan äýnek. Eger güýçlisine Hozun çalyshmaly görüshini Bolsa gowulandyrman Onda gaýtam äýnek peseldýär Tersine Dalmi? Aýnek dakynmalymy?!
edýän Eger Bolsa äýnek dugtarlar Beyle täsir leçeniye Uci ýazman nama, añsadyna bakyp äýnek ýazaýýarlar?
Uci okanynyz çenli Sonune minnetdar.
Sony Boo Meninskie temamyn paket ENTEK dowamyny temalarda indiki ýazaryn, Ilkin Jon menyelam hakda äýnek alyshalyñ shu.
Ref. Teswirler


text:
Dünýä metbugatynda peýda bolan maglumatlara görä, Türkiýe Türkmenistan bilen özara söwdany milli walýutada etmek barada ylalaşypdyr.
Türkmenistana sapar edýan Türkiýäniň ykdysadyýet ministri Zafer Çaglaýanyň sözlerine salgylanyp habar berilmegine görä, iki ýurduň Merkezi Banklarynyň arasynda bu barada karar kabul edilensoň, milli walýutada söwda etmek düzgüni giriziler.
Şeýle hem Türkiýäniň ýokary derejeli resmisi türkmen hökümetiniň Türkiýäniň gurluşyk kompaniýalaryna döwlet tarapyndan yglan edilen tenderleriň 90%-ni berýändigini, türk firmalarynyň bu ýurtda jemi 3,2 milliard dollara barabar gurluşyk proýektlerini alyp barýandygyny nygtapdyr.
Ýakynda Türkmenistanyň prezidentiniň türkler barada ýakymsyz sözleri aýdandygy barada peýda bolan wideoýazgy Türkiýede dürli diskussiýalaryň döremegine sebäp bolupdy.


text:
Müsüriň wagtlaýyn lideri saýlawlaryň alty aýyň dowamynda geçiriljekdigini aýtdy.
Adli Mansuryň sözlerine görä, parlament saýlawlary düzedişler girizilip referendum arkaly tassyklanan konstitusiýa laýyklykda geçirilmeli. Ýurduň baş kanuny geçen hepdede harbylar öňki prezident Muhammad Morsini çetleşdirensoň ýatyrylypdy.
Mansuryň karary duşenbe güni agşam yglan edildi. Munuň öňüsyrasynda düşenbe güni Kairde bolan çaknyşyklarda azyndan 51 adam heläk boldy. “Musulman doganlar” atly syýasy topar harby jaýlaryň öňünde protest geçiren öz tarapdarlarynyň oka tutulandygyny aýdýar. Bu ýerde Morsiniň saklanýandygy çak edilýär. Harbylar özleriniň ýaragly prowokasiýa jogap berip ot açandygyny aýdýarlar.
ABŞ Müsüriň harbylaryny “maksimal çydamlylyga” çagyrýar we häzirki wagtda harbylara berýän ýardamyndan el çekmejegini aýdýar.


text:
Türkmen Mejlisi “Türkmenistanyň 2015-nji ýyl üçin Döwlet býujeti hakyndaky” kanunyň taslamasyny biragyzdan kabul etdi.
9-njy noýabrda Türkmenistanyň Mejlisiniň 5-nji çagyrylyşynyň bäşinji maslahatynda gelnen netijelere görä, 2015-nji ýyl üçin Döwlet býujetiniň girdejileri 102 800,8 million manada, çykdajylar – 106 200,8 million manada barabar bolar.
Maglumatda Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň girdeji bölegi esasan, önümçilik ulgamynyň nebit-gaz, himiýa, elektroenergetika, gurluşyk ýaly möhüm ähmiýetli pudaklarynyň hasabyna düzüler diýilýär.


text:
Amerikan jemgyýetçiligi her ýanwaryň üçünji duşenbesinde Martin Luther King gününi bellýär. Ýaşap ýörenliginde, ol 15-nji ýanwarda 87 ýaşynyň toýuny toýlamalydy (15.01.1929 – 4.04.1968).
Martin Luther King özüniň hristian ynançlary esasynda, zorluksyz raýat tabyn bolmazlyk hereketlerini ulanyp, graždan hukuklaryny ilerletmekde oýnan roly bilen tanymal boldy. Ol 1964-nji ýylyň 14-nji oktýabrynda zorluksyz jynsy deňsizligiň garşysyna alyp baran göreşi üçin Nobel parahatçylyk baýragyna mynasyp boldy. Şondan dört ýyl soň, 1968-nji ýylyň 4-nji aprelinde bolsa, Washingtonda Garyp adamlaryň kampaniýanyny geçirmegi planlaşdyrýan wagtynda janyna kast edilip öldürildi.
King ýogalandan soň Prezidentiň Azatlyk medaly bilen, Kongresiň Altyn medaly bilen sylaglandy, onuň ady ýüzlerçe köçä, meýdançalara dakyldy.
Sowet mekdeplerinde çagalara Martin Luther King we onuň işi barada gysgaça-da bolsa maglumat berlerdi. Garaşsyzlyk ýyllarynda türkmen mekdeplerinde daşary ýurtlardaky hukuk göreşi, bu göreşiň wekilleri barada kän maglumat berilmeýär. Azatlyk radiosy şu ýagdaýy nazara alyp, meşhur hukukçy aktiwist Martin Luther Kingiň köp ýatlanylýan pikirleriniň, sitata alynýan sözleriniň käbiriniň terjimesini öz okyjylaryna ýetirmegi makul bildi.
***
Garaňkylyk tümlügi ýok etmeýär: muny diňe ýagtylyk başarýar. Ýigrenç ýigrenji ýok etmeýär: munuň hötdesinden diňe söýgi gelýär.
Men söýgide saklanmagy karar etdim... Ýigrenç çekip-çydardan has agyr ýük.
Ynam hatda tutuş basgançagy görüp bilmeýän wagtyňda hem ilkinji ädimi ätmekdir.
Ahyrynda biz öz duşmanlarymyzyň aýdan sözlerini däl, öz dostlarymyzyň seslerini çykarman, ümsüm durşuny ýatlarys.
Eger sen uçup bilmeýän bolsaň, onda ylga, eger ylgap bilmeýän bolsaň, onda ýöre, eger ýöräp bilmeseň, onda emedekle. Ýagny öňe ümzük atmagy dowam etdirmek üçin eliňden gelenini et.
Hiç kime özüňi ony ýigrener ýaly aşak düşürtme.
Sen ýyldyzlary diňe garaňkylykda görüp bilersiň.
Adama ahyrky baha onuň rahatlyk we oňaýlylyk pursatlarynda duran ýerine garap däl, eýsem kynçylyk we gapma-garşylyk mahallarynda duran ýerine seredip berilýär.
Her bir adam beýik bolup biler... sebäbi hemme adam hyzmat edip biler. Hyzmat etmek üçin seniň ýokary bilimiň bolmagy hökman däl. Hyzmat üçin sen eýe bilen habaryňy hem ylalaşdyrmaly däl. Munuň üçin diňe mähirden doly ýürek gerek. Söýgiden gözbaş alýan göwün gerek.
Bagyşlap bilmek tötänleýin hereket däldir, ol mydamalyk gylykdyr.
Islendik ýerdäki adalatsyzlyk ähli ýerdäki adalata wehimdir.
Eger adam köçe süpüriji diýlip atlandyrylan bolsa, ol köçäni Mikalanjelonyň surat çekişi ýaly, Bethoweniň saz döredişi ýaly, Şekspiriň goşgy ýazyşy ýaly gowy süpürmelidir. Ol köçäni şeýle gowy süpürmelidir we gögüň we ýeriň ähli hojaýynlary säginip, "Şu ýerde bir beýik köçe süpüriji ýaşady, ol öz işiniň hiç kemini goýmady" diýer ýaly etmelidir.
Biz doganlar ýaly bile ýaşamaly ýa-da akmaklar ýaly bile paýhynlanmaly.


text:
Wäşä: Namart aýyp gözlär dоgan ilinden…
Özüni «Wäşi» diýip atlandyran kişiniñ «Hrоnika Turkmenistana» saýtyny dоst tutunyp, çyrşan setirlerini оkap, kelläme ilki gelen pikir – Beýik Magtymguly Pyragynyñ «Märekä barmaz» gоşgusyndan şu aşakdaky bent bоldy:
Akylly az gürlär, gоrkar tilinden,
Namart aýyp gözlär dоgan ilinden,
Bilbil jyda düşse bahar gülünden,
Gülün arzuw eýlär, asala gоnmaz.
Pоeziýa äleminiñ parlak ýyldyzy, diñe türkmeniñ däl, eýsem bütin Gündоgaryñ ykrar edilen beýik akyldary Magtymguly atamyzyñ bu dürdänelerinden «Wäşi» bihabar bоlarly. Şu forumda (Chrono-tm.2x2forum.com) ozal çap edilen «Orramsydan bolan haramhor ýazar Köşüli Wäşä jogabym» atly, tüýs ýerine düşen makalany оkap, men hem «Wäşi» barada öz pikirlerimi beýan edeýin diýdim.
Meniñ sözlerim «Wäşiniñ» samahyllamalarynyñ mazmuny däl-de, eýsem оlaryñ sebäpleri barada. Ýagny bu tоslanan adyñ añyrsynda ýaşy bir çene baran, öz şahsy durmuşynda we jemgyýetde eýeleýän оrnundan närazy, «kesgir, jöwher zehinine» mynasyp baha berilmedik hasaplap, Watanyndan öýkeläp, оña «igesini» sürtüp, ar almagyñ kül-külüne düşen şahsyñ keşbi görünýär. «Wäşiniñ» galamy öz syýasyny оnuñ gahar-gazapdan, ahmyr-ökünçden we görip-bahyllykdan püre-pür bоlan, hüýt gara kalbyndan alyp gaýdýar. Bu häsiýetleriñ añyrsynda bоlsa bendesiniñ hem, Tañrysynyñ hem halamaýan gylygy bоlan tekepbirlik ýatyr. Şоl sebäpli «Wäşi» öz iline zäherini pürküp, ýüregine teselli gözleýär, emma оnyñ kalby hiç haçan rahatlyk tapmaz, çünki оl öz öýke-kinesiniñ guluna öwrülipdir, bet pygly оny girewine alypdyr.
Her niçik hem bоlsa, «Wäşä» haýpym gelýär. Sebäbi оl Beýik Tañrynyñ öz bendesine jоşýan iñ ajaýyp peşgeşleriniñ birinden, ýagny ýagşylygy görüp, gоwulyklara guwanyp bilmek ukybyndan mahrum bоlupdyr. Beýle adamlar diñe bir özüni däl-de, ykballary оnuñ bilen bagly bоlan ýakynlaryny hem betbagt edýärler. Emma оlaryñ pygyllary başa barmaýar, оlar asmana tüýkürseñ, üstüñe düşýändigini bilmeýärler ýa-da unudýarlar.
23 ýyldan gоwrak wagtyñ içinde Türkmenistanda bоlup geçen özgerişleri, ösüşleri, ýetilen sepgitleri we geljekki nesiller üçin edilýän aladalary görmezlik-bilmezlik üçin, diñe bir duýgy agzalaryñ däl, eýsem kalbyñ ker we kör bоlmaly. Muny hiç bir kes inkär edip bilmez.
Durmuşda tötänleýin zat bоlmaýar, emma öz kynçylyklarynyñ sebäplerini özünden däl-de, özgelerden agtarmak seýrek hem bоlsa, käbir bendelere mahsus häsiýet. «Wäşiniñ» «Hrоnika» bilen dоstlaşmagy hem tötänleýin bоlaýan zat däl. Оlaryñ pälleri we pygyllary meñzeş. Parasatly türkmeniñ «Dоstuñ garga bоlsa, iýjegiñ …» diýip, jaýdar belleýşi ýaly, bu «dоstlar» hem bir-birini kemsiz dоýrarlar, bu – wagt işi.
Käbir pikirleri türkmeniñ halyra şahyrlaryndan dürs we kämil beýan etmek mümkin däl. Türkmeniñ söwer оgly Kerim şahyrymyz «Wäşiniñ» barjak ýerini öz döwründe welilik bilen, anyk kesgitläpdir:
Dоstuñ bürgüt bоlsa – daglara elter,
Dоstuñ bilbil bоlsa – baglara elter.
Dоstuñ elguş bоlsa – bir оba elter,
Dоstuñ baýguş bоlsa – haraba elter.
Sag-aman bar, «Wäşi», päliñ – ýoldaşyñ!
Ýöne köşülileriñ adyny ulanmasañ, öz jan-saglygyñ üçin peýdaly bоlardy.Köşüli, Aşgabat.


text:
Daşardan baran synçylaryň galplaşdyryldy diýip ýazgarýan saýlawlarynda Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiçiň partiýasy we onuň ýaranlary parlamentde köplük orny eýelejege meňzeýär.
Ýekşenbe günki ses berişligiň takmynan gutarnykly netijeleri boýunça "Regionlar partiýsy" sesleriň 32 prosentini alyp, birinji orny eýeleýär. Çaklamalarda aýdylyşyna görä, täk mandatly saýlaw bölümleriniň netijeleri, şeýle hem Kommunistik partiýa ýaly ýaranlarynyň goldawy bilen "Regionlar partiýasynyň" 450 orunly parlamentde köplük orny eýelemek ähtimaly gaty ýokary.
Parlamentdäki orunlaryň ýarpysy partiýalaýyn sanawlaryň, beýleki ýarpysy hem täk mandatly saýlaw bölümleriniň paýyna düşýär.
Aýan edilen doly däl netijeler boýunça, häzir türmede oturan oppozision ýolbaşçy Ýulia Timoşenkonyň "Ata-Watan" partiýasy ikinji orunda. Onuň alany – sesleriň 24 prosenti. 3-nji orunda 14 prosent bilen Kommunistik partiýa. Ondan soň hem boksçy Witaliý Kliçkonyň "Urgy” partiýasy bar. Onuň alany 13, milletçi "Azatlyk" partiýasynyň alan sesleri hem 9 prosent töweregi.
Timoşenko bir beýannamasynda "başdan-aýak galplaşdyrylan" diýip, bu saýlawlary tankytlady. Ol özüniň bu saýlawlara garşy protest bildirip, açlyk yglan etjekdigini aýtdy.
Ýekşenbe günki ses berişlik Ýanukowiç 2010-njy ýylda geçen prezidentlik saýlawlarynda Timoşenkony ýeňeli bäri geçen ilkinji ses berişlik boldy.
Saýlawlaryň netijeleri bildirilip ugrandan soň Birleşen Ştatlar, şeýle hem Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň çet ýurtly gözegçileri saýlaw kampaniýasynda hem-de ses berişligiň özünde adalatyň doly ýerine ýetirilmändigini belläp, bu saýlawlary Ukrainanyň demokratiýasynda yza tarap ädilen ädim diýip atlandyrdylar.
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň gözegçiler toparynyň başlygy Walburga Habsburg Douglas duşenbe güni Kiýewde geçen metbugat ýygnagynda ses berişligiň Ukrainanyň demokratik gazananlaryna zarba bolup degendigini belledi: "Güýç-gudratdan galp peýdalanylandygyny we puluň oýnan roluny göz öňüne getireniňde, demokratik öňegidişlik Ukrainada tersine öwrülene meňzeýär".
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departmentiniň sözçüsi Mark Toner hem saýlawlarda bolan galplyklara salgylanyp, şeýle diýdi: "Saýlawlar öňki parlament saýlawlarynda we 2010-njy ýylyň prezidentlik saýlawlarynda edilen öňegidişlikden bir ädim yza tesmek boldy. Öňki saýlawlar Ukrainanyň demokratiýasynda öňe tarap ädilen möhüm ädimlerdi".
Ýewropa Bileleşigi saýlawlardan soňky wakalary özüniň ýakyndan yzarlajakdygyny bildirdi. Bileleşigiň baş diplomaty Katerin Aşton bilen Bileleşigiň giňeme boýunça komissary Stefan Fuele bilelikde çykarylan bir beýannamada Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk guramasynyň gelen netijelerine salgylanyp, munuň "köp kemçilikli garym-gatym suraty" görkezýändigini aýtdylar.


text:
Birleşen Ştatlaryň we Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik agzalarynyň, ýagny, Britaniýanyň, Fransiýanyň, Hytaýyň we Orsýetiň, şeýle hem Germaniýanyň Atom Energiýasy Boýunça Halkara Agentliginiň araçylyk etmeginde düzülen planyny kabul etmäge Eýrana üstümizdäki ýylyň aýagyna çenli möhlet beripdiler.
Bu planda Eýranyň pes derejede baýlaşdyrylan uranyny daşary ýurtlara iberip, Tähranyň barlag reaktory üçin ýangyja öwürmek göz öňünde tutulýardy. Eýran bu plany ret etdi. Ýokary derejede baýlaşdyrylan urany ýadro ýaragyny öndürmek üçin ulanyp bolýar. Günbatary biynjalyk edýän hem şu.
Tähran: “Bu bize medisina barlaglarynda we energiýa öndürmek üçin gerek” diýip, özüniň atom ýaragyny öndürmek niýetiniň bardygyny inkär edýär. Indi hem Associated Press tarapyndan berlen bir habarda urany gizlin satyn almak barada Tähranyň Gazagystandaky “elementler” bilen bir ylalaşyga geler-geleriň üstündedigi aýdylýar.
Bu bolmanynda-da Eýranyň dünýäniň güýçli döwletleri bilen gatnaşygy häzir öwerlik däl. Hökümetiň oppozisiýanyň tarapdarlaryna görkezýän gazaply gysyşlaryny Ýewropa, Orsýet we Birleşen Ştatlar üstümizdäki hepde ýiti ýazgardylar.
“Eýranda bolup geçýän zatlar Birleşen Ştatlar ýa başga bir ýurt barada däl. Ol Eýran halkynyň özi, olaryň adalaty we oňat durmuşy arzuwlaýandygy barada. Eýran ýolbaşçylarynyň gorky we zulum-sütem arkaly ýurtda höküm sürmek islegi halkyň bu arzuwlaryny aradan aýryp bilmez” diýip, prezident Barak Obama aýtdy.
Adam hukuklary çylşyrymlaşdyrýar
Häzir sanksiýa meselesini çylşyrymlaşdyryp duran Eýranda adam hukuklary ýagdaýynyň ýaramazlygy. Jeza çäreleri ilkinji nobatda parahat ilata zyýan ýetirýär. Muny hem şu wagt ýurt bulagaýlyk içindekä Waşington islänok. Şol sebäpden indi täze ýollar agtarylýar.
Senator Joseph Liebermanyň pikiriçe sanksiýalar Tähranyň jedelli ýadro programmasyny togtatmanlygyna hem-de onuň adam hukuklaryny üznüksiz bozýanlygyna jogap bolmaly: “Birleşen Ştatlaryň ýanwarda ara alyp maslahatlaşjak ykdysady sanksiýalar hakdaky kanuny Eýran hökümetiniň diňe ýadro programmasy barada hoşniýetli gürleşmänligine görkezilýän reaksiýa bolmaz. Ol prezident Obama bilen Döwlet sekretary Hillary Klintony adam hukuklaryny bozýandyklary üçin Eýran ýolbaşçylarynyň garşysyna herekete geçmäge-de aýratyn hukuklar bilen üpjün eder”.
Ozal Eýrany goldap gelen Orsýet bilen Hytaýyň hem bu gezek sanksiýalaryň güýçlendirilmegine goşulmagyna garaşylýar.
“Hytaý bilen Orsýet bu gezek agzalan çärede öňkülerinden köp kömek etjege meňzeýär. Ýöne, dogrymy aýtsam, olar goldamasalar-da, Birleşen Ştatlar biziň ýewropaly ýaranlarymyz bilen birlikde bu sanksiýalary ýola goýarlar. Men bu işe gaty gynanýaryn. Ýöne prezident Obamanyň inisiatiwalaryna jogap bermän, öz başyna gowgany satyn alan Eýran hökümetiniň özi” diýip, Lieberman belleýär.


text:
Bäş ýyl mundan öň, 2004-nji ýylyň 21-22-nji iýunynda çeçen weteran komandiri Şamil Basaýewiň söweşijileri Içeri işler ministrliginiň baş binasyna we Inguşystanyň paýtagty Nazrandaky polisiýa degişli beýleki binalara hüjüm etdiler. Şol wagt içeri işler ministriniň wagtlaýyn wezipesini ýerine ýetiriji polkownik Abubakar Kostoýew we orunbasary Zaudin Kotiýew hem-de iki sany ýerli prokuror heläk boldy. Şondan bäri çeçen garşylygy üç tendensiýa bilen pan-Kawkaz radikal Yslamçy hereketine öwrüldi.
Çeçen garşylygynyň pan-Kawkaz radikal Yslamçy hereketine öwrülmegini tizleşdiren tendensiýalaryň birinjisi, Demirgazyk Kawkazda ýaş musulmanlara garşy polisiýa tarapyndan edilen repressiýalara degişli. Hut şeýle repressiýalar korrumpirlenen we netijesiz häkimiýete, polisiýa hem howpsuzlyk güýçlerine garşy ýarag göterenleriň sanynyň köpelmegine sebäp bolupdy.
Ikinji tendensiýa regionyň Çeçenistandan beýleki böleklerinde dörän garşylyk toparlarynyň pan-Kawkaz güýçlerine goşulmagyna degişli.
Üçünji tendensiýa bolsa Orsyýetiň häkimiýetleriniň Inguşystanyň ynamdan düşen ýolbaşçylaryny çalyşmaga islegsizligi bilen bagly boldy. Kremliň ýagdaýlara goşulmakdan boýun gaçyrmagy netijesinde 2007-nji ýylyň ortalarynda Inguşystan durnuksyzlyk we zorluk boýunça Çeçenistanyň yzyndan ýetipdi.
Zorluk zorlugy tutaşdyrýar
Geçen 5 ýylyň dowamynda regionda garşylyk hereketiniň ýaýbaňlanyp, ýeten häzirki derejesini “zorluk zorlugy tutaşdyrýar”, diýen sözler bilen kesgitlemek mümkin.
Çeçen garşylygyna goşulan we Nazrandaky hüjüme gatnaşan ýaş inguşlaryň, aýtmagyna görä, olaryň bu işe baş goşmagyna öz dogan-garyndaşlarynyň ýurduň kanuny häkimiýet wekilleri tarapyndan ele salynyp, ýitirim edilmegi sebäp bolupdyr. Inguşystanyň prokurorynyň kömekçisi Raşid Ozdoýewiň ýöreden hasabatyna görä, 2003-2004 ýyllar aralygynda 33 adam ýitirim edildi. 2004-nji ýylyň mart aýynda Ozdoýewiň özi hem ýitirim boldy.
2004-nji ýylyň maý aýynda ingushetia.ru internet saýtynda Federal Howpsuzlyk Gullugynyň işgäriniň Orsyýetiň Baş prokurory Wladimir Ustinowyň adyna ýollan haty, diýip maglumat çap boldy. Hata laýyklykda, adyny aýtmakdan saklanan adam 2003-nji ýylyň başynda ölüm batalýonynyň düzüminde Inguşystanda işlänligini we özüniň 50 adama şikes ýetirip, çak bilen 35 adamy jaýlanlygyny gürrüň berýär.
Repressiýalar we garşylyk toparlary
Repressiýalar we eden-etdilikler Dagystanda hem Kabardino-Balkariýada garşylyk toparlarynyň döremegine sebäp bolupdy. 2004-nji ýylyň sentýabr aýynda Beslanda mekdepdäki zamun alynyş bilen bagly pajygaly wakadan soň, garşylyk hereketi öz çärelerini polisiýa, ýaragly we howpsuzlyk güýçlerine, Moskwa tarapdar häkimiýet resmilerine we din wekillerine garşy amala aşyrýanlygyny aýdýar. Dagystandaky we Kabardino-Balkariýadaky ýaragly toparlar ilat üçin duýduryşlary ýaýradyp, hüjümlere sezewar edilip bilinjek polisiýa we harby bölümlerden daşda durmagy maslahat berýär.
2005-nji ýylda Çeçenistanyň prezidenti Abdul-Halim Sadullaýew Demirgazyk Kawkazdaky ýarym özbaşdak garşylyk toparlarynyň bileleşiginiň gurluşyny we maddy-tehniki üpjünçiligini kesgitleýji kanun çykarypdy. Sadullaýewiň ornuny tutan Doku Umarov, 2006-njy ýylda şol strukturany kämilleşdirip, regiony frontlara bölüpdi we ýolbaşçylary belläpdi. Şol prosessiň dowamynda garşylyk hereketi milletara häsiýete hem eýe boldy. 2007-nji ýylda Umarow milleti boýunça inguş Ahmet Ýewloýewy çeçenleriň garşylyk hereketine ýolbaşçy belledi. Kabardino-Balkariýaly Anzor Astemirow Dagystanyň Dargin frontuna ýolbaşçylyk edipdi. Soňky aýlarda Çeçenistanda ele salynýan garşylyk hereketiniň söweşijileriniň arasynda Azerbeýjanyň raýaty we ýaş ors gyz hem bar.
Ýagdaý ýene dartgynlaşdy
Inguşystanda graždan ilata garşy repressiýalaryň Nazrandaky hüjüme ýa-da Beslandaky zamun alyşlyga nä derejede göni sebäp bolup-bolmanlygyny häzir aýtmak kyn. Emma 2007-nji ýylyň başyndan bäri Inguşystanda bir tarapdan garşylykda şübhelenýän adamlaryň ýitirim edilmegi we raýatlara garşy polisiýa tarapyndan edilýän basyşlar, başga bir tarapdan bolsa garşylyk hereketi tarapyndan polisiýa, goşuna we howpsuzlyk gulluklaryna edilýän hüjümler bilen bagly wakalaryň çürt-kesik köpelenligini belläp bolar. 2008-nji ýylyň oktýabr aýynda Moskwa Inguşystanyň netijesiz we ilat arasynda abraýsyz prezidenti Мyrat Zýazikowy wezipesinden çetleşdirip, onuň ýerine polkownik Ýunus-Bek Ýewkurowy bellän soň, geçen gyşyň dowamynda ýurtda zorluk gysga wagtlyk köşeşipdi. Şu günki gün bolsa ýagdaý ýene dartgynlaşdy.


text:
Türkmen halky gadymdan bäri maldarçylyk bilen meşgullanypdyr. Goýun malyny düşewüntli hasaplap, ony ýylyň-ýylyna köpeldipdir. Goýnuň etinden, ýagyndan, süýdünden, derisinden başga-da, ýaz yüňünden haly, palas önümleri dokalyp, güýz ýüňünden bolsa keçe edilipdir. Garaz, goýnun ýüňünden başlap, çörüne çenli yrýa zady bolmandyr.
Milli müçenamamyza ser salanymyzda, Bedew ýylyndan soň Goýun ýyly gelýär. şeýlelikde, 2015-nji yyl Goýun ýyly hasaplanyp, onun tebigaty — daragt, reňki gök, ýaşyl hasaplanýar. Munuň hem sebäbi Gündogarda müçenamalar tebigaty boýunça 5 topara bölünýär: ýer, suw, ot, metal, daragt. Hünärmenler tebigaty daragt bolan goýun ýylynyň ygally bolýandygyny, ekerançylykda bol hasyl alynýandygyny aýdýarlar.
2015-nji ýyly – Goýun ýyly berekede beslenip, iň gowy ýyllaryň biri hökminde Garaşsyzlygymyzyň taryhyna ýazyljakdygyna ynanýarys.
HAMAL (GUZY, 21.03 – 20.04) Bu ýylda Hamallar diňe öz zehinine ynam etseler, onda örän uly netijelere ýetip bilerler. Bu ýerde olar durmuşda bolup geçýän wakalara şadyýanlyk, ýeňillik bilen garamalydyrlar. Hamallaryň zehini, maksadaokkunlygy olaryň hünär başarjaňlygyna ýol açýarlar. Eger-de bu adamlar öňki işini çalyşyp, sungatda, döredijilikde özlerini synlap görmekçi bolsalar, onda olar “gowy” günlere garaşman, arzuwlaryny berjaý etmeklige başlabermeli.
2015-nji ýylda Hamallar ýaltalyga ýol bermelidäldirler, olar diňe hereketde bolmalydyrlar. Çagalar bilen bagly işler bolsa bütin ýylyň dowamynda Hamallar üçin iň wajyp mesele bolup durar.
Sowur (ÖKÜZÇE, 21.04 – 21.05) Sowurlar üçin 2015-nji ýyl dogan – garyndaşlary, maşgalasy, öýi, ojagy bilen baglylykda geçer. Olar täze mana, täze mazmuna eýe bolarlar. Diňe bu ýerden Sowurlar goldawa, hemaýýata garaşyp bilerler. Täze ýylda olarda maşgala agzalary bilen ýaraşmak, olar bilen täze gatnaşyklary açmak üçin mümkinçilikler dörär. Eger-de Sowurlar öňki ýyllarda dogan – garyndaşlaryndan daşrak bolan bolsalar, onda 2015-nji ýylda olar maşgalasynyň gujagyna dolanarlar. Bu ýerde olar öz sabyrlylygyny, hoşamaýlylygyny, mylaýymlylygy doly göwrümde açyp görkezmeli.
Sowurlar üçin bu 2015-nji ýyl öýüň, masgalasynyň düýpli bejeriş işleri bilen baglydyr. Şeýle hem gozgalmaýan emläginiň, mülküň söwdasy şowuna bolar.
Jöwza (EKIZEKLER, 22.05 – 21.06) Jöwzalar üçin 2015-nji ýyl iş bilen baglanyşykly aragatnaşyklar bilen bagly. Täze tanyşyklar, dostlyk gatnaşyklary Jöwzalara maksatlaryna ýetmek üçin uly ýardam bererler. Täze gazanalan bilimler, täze maglumat size üstünlik getirer. “Men ähli zatdan habarly!” – bu şygyr siziň 2015-nji ýylda baş şygaryňyz bolmalydyr.
Şeýle hem 2015-nji ýyl okaýan, bilim alýan Jöwzalar üçin örän şowly bolmaly. Olar öz hünär başarjaňlygyny ösdürmäge, bilimini giňeltmäge uly mümkinçilik edinerler.
Seretan (LEŇŇEÇ, 22.06 – 22.07) 2015-nji ýyl Seretanlar üçin maliýe ýagdaýyny gowlandyrmaga mümkinçilikleri döreder. Maýanyň ýetmezligini duýan Seretanlar baýamasalaram ýaşaýyş ýagdaýyny gowulandyryp bilerler. Bu ýylda maýany toplamak, ýygnamak mümkinçiligini elden sypdyrmaň, biderek pul sowmaň, geljekki durmuşyň aladasyny ediň! Siz üçin bu ýylyň dowamynda ýerine ýetirilmeli iň wajyp mesele – bu girdeýjini köpeltmek we çykdaýjyny azaltmak. Emma bu ýerde “Husyt iki tölär” diýen nakyly ýatdan çykarmaly däldir. Satyn alaňyzda diňe ýokary hilli zatlary almalydyr. Sizi bezejek, durmuşygyzy owadanlaşdyrjak zatlara üns beriň. Size hemmeleriň gözi gitmeli. Bu ýylyň ýazy we tomusy size täzelik getirer.
2015-nji ýylda Seretanlar hem öz özlerine dogry baha bermeklige öwrenmeli. Öz mertebäňizi peseltmäň!
Eset (ÝOLBARS, 23.07 – 23.08) Esetler özüne göwünleri ýetýär, olar mydama özlerini ynamly alyp barýarlar. 2015-nji ýyl olaryň zehinleriniň açylmagyna giň mümkinçilikleri berer. Siz bir ýylyň dowamynda özüňizi görkezip, özüňiz barada töweregiňize “aýdyp” bilersiňiz. Özüňizi ynamly alyp baryň! Siz näçe tutanýerli, erjel bolsaňyz, şonça-da öz işiňizde haýyrly, peýdaly bolup bilersiňiz.
2015-nji ýyl – öz azsuwlaryňyzy durmuşa geçirmek üçin iň amatly pursat. Eger-de siz ýöregiňizde şu wagta çenli niýet edip ýören zadyňyz bar bolsa, onda şony aýtmak, berjaý etmek pursady ýetdi. Çekinjeňlige ýol bermäň!
Sünbüle (GYZ, 24.08 – 23.09) 2015-nji ýyl Sünbülelere dynç almaklygy, öz saglygyna seretmekligi, geçenler barada pikir etmeklige iň amatly pursatdyr. Olar bu wagty ýekelikde geçirmeli. Bu özüň üstünde işlemegiň, içki dünýaniň kämilleşmeginiň wagtydyr. Täze ýylyň dowamynda siz geljekki durmuşyň binýadyny gurmaly. Geçen ýyllar we geljekki zatlar barada pikir etmek wagty geldi. Bolup geçen wakalary seljerip, siz täze durmuşy başlap bilersiňiz. Bu seljermäni diňe özbaşdak, kim-de biriniň köpegine ynanman geçirmeli.
MIZAN (TEREZI, 24.09 – 23.10) 2015-nji ýyly Mizanlar dostlary, pikirdeşleri, ýaranlary bilen geçirmeli. Ýeke özüňiz hereket ediji bolmaň! Ösüşe diňe agzybirlikde ýerine ýetirilen iş alyp barar. Dostlaryňyz bilen el açyk, jomart boluň, olar hem size öz minnetdarlygyny beýan ederler.
Ähli täzeliklere, adaty bolmadyk zatlara üns beriň, öwrenmäge, öz üstüňizde işlemäge, ösmäge ýaltanmaň. Adamçylygyňyzy, mylakatlylygy, mähirliligi elden bermäň. Tehniki, sosial, gumanitar täzeliklere ýol beriň. Olara öz kalbyňyzy açyň! Eger-de siz 93 ýaşanam bolsaňyz, agtygyzyň alyp beren telefonyň täze modelini öwreniň, ony ulanmaga çalyşyň.
2015-nji ýylda Mizanlara maşgala agzybirligi, rahatlygy garaşýar.
AKRAP (IÇÝAN, 24.10 – 22.11) 2015-nji ýylda Akraplar üçin hünär derejesini ösdürmek, kämilleşdirmek üçin uly mümkinçilikler garaşýar. Olar has-da salykatly, agras bolarlar, şeýle hem işlerine jogapkärli, yhlasly, erjel garap başlarlar. Bu ýagdaý täze ösüşlere, täze zähmet hakyna eltip biler. Ýolbaşçylar size üns berip, gadyryňyzy bilip başlarlar. Işdeş ýoldaşlaryňyzyň abraýyny gazanyp başararsyňyz. Şu wagt zähmet çekýän ulgamyňyzda ösüşe mümkinçilikler ýok bolsa, onda iş ýeriňizi üýtgetmek üçin jan ediň.
Üstünlik siziň hemraňyz!
KOWUS (KEMAN, 23.11 – 21.12) 2015-nji ýyl bilimiňizi, gözýetimiňizi, aňyýetiňizi giňeltmäge gowy mümkinçilikleri berer. Mysal üçin, okuwa girşek ýa-da iş ýerini üýtgetjek bolýan Kowuslar öz maksadyna ýeňillik bilen ýeterler. Emma olar bu ýerde yhlas etmeli bolarlar. Ýaşuly Kowuslara hem öz üstünde işlemeklik maslahat berilýär. Siz daşary ýurt dillerini öwrenip, hünäriňizi kämilleşdirip bilersiňiz.
2015-nji ýyl Kowuslar üçin ösmegiň, özgertmegiň wagty. Ýaltanmaň: çekseň zähmet, ýagar rehnet!
JEDI (OWLAK, 22.12 – 20.01) 2015-nji ýyl Jediler üçin ähli täzeliklere, özgertmelere ýol berilmeli wagty. Ähli täzeliklere, adaty bolmadyk zatlara üns beriň, öwrenmäge, öz üstüňizde işlemäge, ösmäge ýaltanmaň. Ähli köne zatlardan daşlaşmagy, olary ýatdan çykarmagy size maslahat berilýär.
2015-nji ýylyň birinji üç aý siz üçin iň kyn döwür bolar. Emma soň bolsa siň täzelige “gapyňyzy açyp” başarsaňyz, size uly üstünlik garaşýar.
DALUW (GOWA, 21.01 – 19.02) 2015-nji ýyl Daluwlar üçin bagtly duşuşyklaryň, täze tanyşlyklaryň ýyly. Başga biriniň durmuşy siz üçin gowy nusga bolup biler. Bu ýyl siz üçin ýaryňyzy tapmak, bagtly bolmak üçin iň amatly pursat. Täze tanyşyklar, dostlyk gatnaşyklary Daluwlara maksatlaryna ýetmek üçin uly ýardam bererler. Täze gazanylan bilimler, täze maglumat size üstünlik getirer.
Ýoluňyz ak bolsun!
HUT (BALYK, 20.02 – 20.03) 2015-nji ýyl Hutlara üstünlik wada berýär. Olaryň durmuşynda ýeňillikler, aňsat ýol bilen ähli meseleleriň çözüljegine ýyldyzlar wada berýärler. Olara kömek etjekleriň sany hem artýar.
Olaryň öýlerinde bolelinlik höküm sürýär. Olar täze öý enjamlaryny (kir ýüwýän maşyny, gap-gaçlary ýüwýän enjamy) satyn alarlar. Şol sebäpden olaryň boş wagty artar, olar maşgalasynyň arasynda dynç alarlar, gezelençe çykarlar.
2015-nji ýylda Hutlar öz saglygyny berkitmek barada hem alada etmeli.


text:
Gyrgyzystanda geýlere garşy çykyş edýän aktiwistleriň onlarçasy ABŞ-nyň Bişkekdäki ilçihanasynyň öňünde penşenbe güni piket geçirýärler. Demonstrantlar Gyrgyzystanda geýleriň hak-hukuklaryny goraýan ady belli aktiwist Ilýa Lukaşyň suratyny oda berdiler.
Aktiwistler Lukaşyň we beýlekileriň “gyrgyzlaryň adaty maşgala gymmatlyklaryna” zeper ýetirýändigini we daşary ýurtly guramalardan pul alyp gomoseksuallygy propaganda edýändigini aýtdylar. Lukaş häkimiýetlere açyk ýüzlenip gyrgyz häkimiýetlerini gomoseksuallaryň hukuklaryny goramaga we ýurtda giňden ýaýran gyz alyp gaçmak hereketleriň öňüni almaga çagyrypdy.
Geçen aýda Gyrgyzystanyň baş müftisi wezipesini ýetrine ýetirýän Maksat Hajji Toktomuşew jynsy bir bolan adamlaryň arasynda seks gatnaşyklar babatynda din taýdan gadagançylyk girizipdi. Şeýle-de müfti adam hukuklaryny goraýjy “Human Rights Watch” guramasynyň hasabatyny tankyt edipdi.
Gurama gyrgyz polisiýasynyň geýlere basyş etmekde, urup-ýençmekde, tötänleýin tussag etmekde we seksual taýdan kemsitmekde aýyplady. Gyrgyzystanyň adam hukuklaryny goraýjy aktiwistleri müftiniň çykaran permanyny konstitusiýa garşy diýip atlandyrdylar.