text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Hindistanyň premýer-ministri Narendra Modiniň 11-nji iýulda, Aşgabatda geçiren gepleşiklerinde hyzmatdaşlyk boýunça ýedi şertnama, şol sanda goranmak ylalaşygyna gol çekildi diýip, hindi habar serişdeleri ýazýar.
Goranmak şertnamasy, iki ýurduň goranmak ministrlikleriniň we beýleki guramalarynyň arasynda ýokary we orta derejeli saparlary, tälim beriş çärelerini we dialogy ýola goýmak bilen, ikitaraplaýyn goranyş we howpsuzlyk hyzmatdaşlygyny ýygjamlaşdyrmaga esas berýär diýip, habarlarda bellenilýär.
Şeýle-de habarlarda hindi premýeriniň TOPH, ýagny Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisi proýektini amala aşyrmagy çaltlaşdyrmagy teklip edendigi aýdylýar.
Türkmen mediasy Modiniň Aşgabatda Mahatma Gandiniň ýadygärliginiň we Ýoga merkeziniň açylyş dabarasyna gatnaşandygyny, Gypjakda öňki prezidentiň mawzoleýine çemen goýandygyny, Türkmenbaşy metjidine barandygyny ýazýar.


c: text/html

text:
Wiktor Ýanukowiç garaşylmadyk ýagdaýda Ýewropa bilen ýakyndan hyzmatdaşlyk etmegi ret edensoň, Ukrainada “Ýewromaýdan” protestleri başlandy. Bu hepde bolsa Ýanukowiçiň Orsýet bilen 15 milliard dollarlyk ylalaşyga gol çekmegi käbir demonstrantlary halys tapdan düşürdi.
Sebäbi Orsýet bilen baglaşylan şertnama Ukrainany Ýewropadan has hem uzaklaşdyrýar. Muňa garamazdan, käbir protestçiler bu ýagdaýyň özlerini has hem aýgytly göreşmäge iterýändigini aýdýarlar.
Ukrain hökümeti Ýewropa bilen integrasiýa ylalaşygyna gol çekmekden ýüz öwrensoň, hökümetiň bu kararyna protest bildirmek üçin ukrainalylar Kiýewiň “Garaşsyzlyk” meýdançasynda ýygnanyşyp, protest çäresini geçiripdiler. Ynha, indi protestler başlanaly bäri bir aý çemesi wagt geçdi.
Gün geçdigiçe, “Ýewromaýdandaky” protestçileriň sany hem köpeldi. Sany 800 müň adama çenli baryp ýeten demonstrantlar diňe bir skweri eýelemän, eýse Kiýewiň şäher geňeşini we söwda bilelişikleriniň binalaryny hem eýelediler we aram-aram polisiýa işgärleri bilen arada dargtgynly pursatlar hem ýüze çykdy.
"Şowsuzlyk"
Muňa garamazdan, şu hepde, has takygy 17-nji dekabrda, ukrainaly protestçiler gazaply şowsuzlyga uçradylar. Wiktor Ýanukowiç her edip-hesip edip, Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bilen 15 milliard dollarlyk “improwizirlenen ylalaşyga” gol çekmegiň ugruny tapdy we şeýle etmek bilen ol onsuzam gyl üstünde duran “ÝB integrasiýasyna” böwet boldy.
Bu ýagdaýa biparh garaýanlar hem bar. Mysal üçin, Lwow şäherinden protestlere gatnaşmak üçin Kiýewe gelen 48 ýaşly demir ussasy Oleksandr Powhanyň hiç zat piňine-de däl. Ol: “Onuň [Ýanukowiçiň] indi gitjegi anyk. Ol “o ýerde bu ýerde” ukrain halkynyň adyndan karar kabul eden bolup ýör, ýöne ol kararlar biziň üçin hiç zady aňlatmaýar. Sebäbi onuň indi halkyň adyndan çykyş etmäge haky ýok. Ynha, biz şu ýerde durus we hökümetdäki talaňçylaryň eli-goly baglanýança-da, şu ýerde durarysam” diýýär.
Bu ylalaşyga “Maýdan” protestçileri nägilelik bildirdiler, ýöne çärä gatnaşanlaryň sanynyň köp däldigi mese-mälim göze ilýärdi. Demonstrasiýa gatnaşan ýadaw protestçiler bu gezek proteste köp adamyň gatnaşyp bilmändigini aýtdylar.
Ýekşenbe güni uly möçberli ýörişleri meýilleşdirýän köp sanly ukrainalylar Ýanukowiçiň Moskwa bilen gol çekişen ylalaşygy, ýagny “pul karzlary” we Orsýetden alynýan gazyň arzanladylmagy, “Ýewromaýdan” protestlerine gatnaşjaklaryň sanyna nähili täsir ederkä diýip gyzyklanýarlar.
36 ýaşly lukman Wiktor Kiýewde geçiriljek protest çärelerini goldaýandygyny, emma oňa gatnaşmajakdygyny aýtdy. Ol geçirilýän demonstrasiýalaryň saýlawlaryň öňe süýşürilmegine, ýurduň ÝB bilen integrasiýasyna ýa-da bolmasa protestçileriň beýleki talaplaryna oňyn täsir etjekdigine şübheli garaýandygyny aýdýar: “Orsýet özüne peýda getirjek şertleri Ukraina teklip edip, bize zyýan edýär. Men şu ýurtda 36 ýyl ýaşap, bir zada anyk göz ýetirdim, ýagny ýurduň içindäki ýagdaýlar düzelmez. Şonuň üçin adamlar bu ýerde durarlar we demonstrasiýa çäresini geçirerler. Ýewropa we Amerika häkimiýetleriň taktikalaryny tankyt ederler. Ýöne, meniň pikirimçe, hiç zat üýtgemez.”
Oppozisiýa wekilleri
Köp sanly protestçi “Ýewromaýdan” protestleri bilen baglanyşdyrylýan üç sany oppozisionerden, ýagny Witaliý Kliçkodan, Arseniý Ýatsenýukdan we Oleh Týahnybokdan dura-bara bez bolandyklaryny boýun alýarlar.
Ady agzalýan oppozisionerler skwere yzygiderli gelip, protestçileriň halyndan habar alýan hem bolsalar, birden syýasy geçiş amala aşan ýagdaýynda “bitaý troýka” adamlaryň talaplaryny kanagatlandyryp bilermi diýen sorag protestçileri ynjalyksyzlandyrýar.
Wolyn welaýatyndan gelip, protest çärelerine gatnaşýan 30 ýaşly söwdagär Ruslan Gidiçiň pikirine görä, öňe saýlanýan syýasatçylaryň hiç haýsysy güýji gaçan Ýanukowiçden üýtgeşik bolmaz. Onuň aýtmagyna görä, ýakymsyz milli garaýyşlary öňe sürýän Týahnybok hiç kimçe-de bolmaz.
Şeýle-de Ruslan Gidiç agzalýan syýasatçylaryň ozalky premýer-ministr Ýuliýa Timoşenkonyň azat edilmegi üçin ýeterlik basyş etmeýändiklerinden şikaýat edýär: “Ýatsenýuk hem şolardan biri. Ony hiç kim goldamaz. Dogrymy aýtsam, Kliçkodan başga göreşýän adam ýok. Men şony özüne çekiji hasaplaýaryn. Saýlawda Kliçko ses berip bilerin. Iň bolmanda telewizora-ha gelişýär şol. Ýöne ol entek syýasatda gögele. Meni gyzyklandyrýan bir zat bar, ýagny näme üçin olar Ýuliýa Timoşenkonyň boşadylmagyny talap etmeýärler? Sebäbi olaryň özleri ada gyzýarlar. Sebäbi olaryň özleriniň prezident bolasy gelýär.”
Muňa garamazdan, protest çärelerine tutanýerli gatnaşýanlar hem bar. Ýyly çadyrlary, gyzgyn naharlary we aýdym-sazly çykyşlary bilen olar “Täze ýyl” baýramçylygyna çenli, hatda ondan soň hem özleriniň syýasay maksatlary ugrunda göreşmek üçin bu ýerde galmak isleýändiklerini aýdýarlar.
Käbir adamlaryň aýtmagyna görä, Ýanukowiç halka sala salmazdan ýa-da parlamente geňeşmezden, ylalaşyga gol çekmek bilen öz gaçjak çukuryny özi gazdy.
"Geljek"
Kiýewli žurnalist Maksim Eristawi bu barada şeýle gürrüň berýär: “Bu hereket bilen Ukrainada graždan jemgyýeti oýandy diýsegem bolar. Munuň geljegi bar. Şeýle-de adamlar topar-topar bolup, uzak wagtdan bäri protest çärelerine gatnaşýarlar. Beýle ýagdaýyň syýasy taýdan netijesiniň bolmazlygy mümkin däl.”
Skwerde 62 ýaşly pensioner Wasil Dreguş Ukraina üçin göreşmegiň nämedigini ilkinji gezek duýan we ýaş aktiwistler hem talyplar toparyny synlap, kämil nazaryny şolardan aýryp bilenok.
Ukrainanyň Ternopil şäherinden Kiýewe gelen Dreguş, howanyň sowugyna polisiýanyň hüjümine garamazdan, her gün, edil işe gatnaýan ýaly, proteste gatnajakdygyny aýdýar: “Men gorkýanmy? Men hiç zatdan gorkamok. Özüm üçin gorkamok. Ýöne siz şu ýerde näçe sany ýaş oglan-gyz görýärsiňiz? Ynha, men şolaryň aladasyny edýärin”.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Orsýete sapar edýän Gyrgyzstanyň prezidenti Almazbek Atambaýew şenbe güni bu ýurduň döwlet radiosyna interwýu berdi.
“Golos Rossii” atly radioda eden bu çykyşynda Almazbek Atambaýew Gyrgyzstanyň halkynyň Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putine hormat goýýandygyny we ony gowy görýändigini aýtdy.
Gyrgyz resmileriniň maglumatyna görä, geçen 2011-nji ýylda Gyrgyzystan bilen Orsýet 1.7 milliard dollarlyk söwda dolanyşygyny amala aşyrypdyrlar.
Bu saparyň öňýany Almazbek Atambaýew Orsýetiň Gyrgyzystandaky öz harby bölümleriniň ozaldan dowam edip gelýän bergileriniň tölenmegi üçin Orsýetiň resmilerine basyş etjekdigini aýdyp, çykyş edipdi.


text:
Türkmenistan bilen Mongoliýanyň arasyndaky özara bähbitli hyzmatdaşlygy hemmetaraplaýyn işjeňleşdirmek Ulan-Bator şäherinde geçirilen işewürler maslahatynyň esasy meselesi boldy.
Iki ýurduň Söwda-senagat edaralarynyň ýardam bermeginde geçirilen duşuşyga gatnaşmak üçin Mongoliýanyň paýtagtyna Türkmenistanyň wekiliýeti geldi, onuň düzüminde ýurdumyzyň dürli ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň — ykdysadyýet we ösüş, energetika, söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar, azyk we dokma senagaty, saglygy goraýyş, awtoulag, şeýle hem “Türkmengallaönümleri” döwlet birleşiginiň, “Türkmenpagta” we “Türkmenhimiýa” döwlet konsernleriniň, Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň, Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň wekilleri bar.
Mongol tarapyndan maslahatyň işine energetika, dokma önümlerini öndürmek hem-de ýerlemek, saglygy goraýyş we derman senagaty, oba hojalyk önümlerini gaýtadan işleýän hem-de azyk senagaty, logistika, gurluşyk serişdeleriniň önümçiligi, maslahat hyzmatlaryny bermek hem-de beýleki ugurlar boýunça ýöriteleşdirilen döwlet we hususy kärhanalarynyň 30-synyň ýolbaşçylary hem-de esasy hünärmenleri gatnaşdylar.
Duşuşyga gatnaşyjylar öz çykyşlarynda ilkinji gezek geçirilýän we Türkmenistan bilen Mongoliýanyň arasyndaky söwda-ykdysady gatnaşyklary pugtalandyrmaga, iki ýurduň işewürler toparlarynyň arasynda uzakmöhletleýin özara bähbitli gatnaşyklary ýola goýmaga ýardam berýän türkmen-mongol işewürler maslahatynyň möhüm ähmiýetini nygtadylar.
Türkmen wekiliýetiniň agzalary ýygnananlary durmuşa geçirilýän içeri we daşary syýasatyň esasy ugurlary, ýurdumyzda durmuşa geçirilýän, Türkmenistanyň okgunly ösüş depginlerini, ilatyň durmuş derejesini ýokarlandyrmaga gönükdirilen iri möçberli durmuş-ykdysady özgertmeleriň ileri tutulýan ugurlary bilen tanyşdyrdylar.
Türkmenistanyň maýa goýum syýasaty babatynda hem-de hereket edýän milli kanunçylyk barada giň maglumatlar berildi, onda, hususan-da, ýurdumyzda işleýän maýa goýujylar, daşary ýurt şereketleri we kompaniýalary üçin ep-esli salgyt, gümrük, wiza we beýleki ýeňillikler göz öňünde tutulandyr.
Işewürler maslahatynyň çäklerinde Türkmenistanyň we Mongoliýanyň ministrlikleriniň, pudak edaralarynyň, döwlet we hususy düzümleriniň arasynda ikitaraplaýyn duşuşyklar geçirildi, olaryň barşynda hyzmatdaşlygy ösdürmegiň geljegi ara alnyp maslahatlaşyldy we mundan beýläk gatnaşyklary giňeltmegiň meýilnamalary anyklaşdyryldy. Gepleşiklere gatnaşyjylar söwda-ykdysady gatnaşyklary, hususan-da, haryt dolanyşygynyň, iki ýurduň ekologiýa taýdan arassa dokma, maldarçylyk we oba hojalyk önümleriniň import-eksport boýunça iberilişiniň möçberlerini artdyrmagyň hasabyna giňeltmek hem-de çuňlaşdyrmak baradaky pikiri beýan etdiler.
Mongoliýanyň işewürler topary Türkmenistan — Hytaý transmilli gaz geçirijisiniň ulag-üstaşyr düzümlerini peýdalanmagyň hasabyna türkmen tebigy gazyny almagyň mümkinçiliklerine hem gyzyklanma bildirdiler.
Türkmen wekiliýetiniň Ulan-Batoryň senagat kärhanalarynyň birnäçesine baryp görmeginiň barşynda ýakyn işewür gatnaşyklaryny ýola goýmak meselesi baradaky gürrüň dowam etdirildi.


text:
23-nji noýabrda Eýran Yslam Respublikasynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow gazy eksport ediji ýurtlaryň döwlet Baştutanlarynyň Sammitine gatnaşmagyň çäklerinde Yrak Respublikasynyň Prezidenti Fuad Masum bilen duşuşdy.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Yrak Respublikasynyň Baştutany bilen ýüzbe-ýüz duşuşmaga we tanyşmaga döredilen mümkinçilige şatdygyny belledi. Türkmenistan parahatçylyk, hoşniýetli goňşuçylyk we giň halkara hyzmatdaşlyk syýasatyny yzygiderli durmuşa geçirýär diýip, türkmen döwletiniň Baştutany nygtady.
Türkmenistan üçin Yrak geljegi uly hyzmatdaşdyr, bu ýurt bilen guralýan döwletara gatnaşyklary däp bolan dostluga we deňhukukly gatnaşyklara daýanýar diýip, döwlet Baştutany sözüni dowam etdi. Biziň ýurdumyz ägirt uly uglewodorod serişdelerine eýedir we gyzyklanma bildirýän taraplar bilen gaz ulgamynda hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin uly mümkinçilikler bar diýip, türkmen Lideri aýtdy.
Şeýle hem türkmen döwletiniň Baştutany Fuad Masumy halkara maslahata we bu şanly senäniň hormatyna şu ýylyň dekabr aýynda Aşgabatda guraljak baýramçylyk dabaralaryna gatnaşmaga çagyrdy.
Öz nobatynda Yragyň Baştutany öz ýurdunda Türkmenistanyň daşary syýasat ugruna ýokary baha berilýändigini belledi. Türkmen döwletiniň Bitaraplyk syýasatynyň ähmiýetini nygtap, Prezident Fuad Masum halkara bileleşigiň türkmen döwletiniň hemişelik Bitaraplyk derejesini ykrar edýändiginiň alamaty bolan bu şanly sene bilen hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy we tutuş türkmen halkyny gutlady.
Yrak gazyň uly gorlaryna eýedir, emma gaz ýataklaryny işlemegiň depginleri häzirki döwrüň talaplaryna laýyk gelmeýär diýip, Prezident Fuad Masum belledi. Biz Türkmenistanyň bu ulgamda gazanan sepgitlerini we üstünliklerini bilýäris diýip, Yragyň Baştutany sözüni dowam etmek bilen, Türkmenistan bilen ýangyç-energetika toplumynda netijeli hyzmatdaşlygy ýola goýmaga gyzyklanma bildirýändigini beýan etdi.
Duşuşygyň barşynda ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn görnüşde hyzmatdaşlygyň geljegi barada gyzyklanma bildirilip pikir alşyldy. Söhbetdeşler netijeli söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy ýola goýmak üçin uly mümkinçilikleriň bardygyny belläp, doly möçberli döwletara hyzmatdaşlygyny ösdürmäge iki tarapyň hem gyzyklanmasyny beýan etdiler. Türkmen-yrak gatnaşyklarynyň şertnama-hukuk binýadyny kämilleşdirmek meselelerine aýratyn üns berildi.
Bu ýurtda kowçum bolup ýaşaýan türkmenleriň wekilleri Yragyň döwlet we jemgyýetçilik durmuşyna işjeň gatnaşýarlar, hökümetde ýokary we jogapkärli wezipeleri eýeleýärler diýip, Prezident Fuad Masum nygtady. Biz ýurdumyzda ýaşaýan türkmenlere uly hormat goýýarys diýip, Yragyň Lideri aýtdy.
Iki döwletiň Baştutanlary sebit we halkara meseleleriniň has möhüm ugurlary boýunça pikir alyşdylar.
Duşuşygyň ahyrynda Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Fuad Masun Türkmenistan bilen Yrak Respublikasynyň dostluk we özara bähbitli hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny pugtalandyrmaga taýýardygyny tassykladylar. Şu gezekki duşuşygyň deňhukuklylyk, ynam we iki ýurduň milli bähbitlerini hasaba almak ýörelgelerine esaslanýan netijeli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de giňeltmäge ýardam berjekdigine ynam bildirip, söhbetdeşler türkmen we yrak halklarynyň parahatçylyk, abadançylyk we ösüş baradaky arzuwlaryny beýan etdiler.


text:
Institut ünärmenleri taýýarlamagyň aşakdaky ugurlary (hünärleri) boýunça talyplyga kabul edýär:
1. Roman-german dilleri: iňlis dili, nemes dili, fransuz dili, rus dili we edebiýaty, ispan dili.
2. Gündogar dilleri: arap dili, pars dili, türk dili, hytaý dili, ýapon dili, koreý dili, hindi dili.
Instituta Türkmenistanyň umumy orta ýa-da orta hünär bilimli, ýaşy 35-den geçmedik raýatlary giriş synaglarynyň netijeleri boýunça bäsleşik esasynda kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlarynyň sanawy:
- bellenilen nusgada rektoryň adyna ýazylan arza;
- bellenilen nusgadaky sowalnama (anketa);
- umumy orta (ýa-da orta hünär) bilim baradaky resminama (asyl nusgasy);
- Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan bellenilen nusgadaky saglyk kepilnamasy;
- soňky okan ýerinden (işlän ýerinden, harby bölümden) häsiýetnama;
- 3x4 möçberde alty sany fotosurat;
- işleýänler üçin zähmet depderçesiniň tassyklanan göçürmesi;
- giriş synaglaryndan üstünlikli geçen ýagdaýynda bäsleşiksiz okuwa kabul edilýän ýetim çagalar we ene-atasynyň hossarlygyndan mahrum bolan çagalar, maýyp çagalar‚ lukmançylyk-durmuş taýdan anyklaýyş edaralarynyň netijenamasy esasynda degişli bilim edaralarynda okamak gadagan edilmedik I we II topar maýyplary, harby gulluk borçlaryny ýerine ýetirýän wagty wepat bolan harby gullukçylaryň çagalary, şeýle hem giriş synaglaryndan üstünlikli geçen ýagdaýynda artykmaçlyklardan peýdalanýan okuwa girýän ýylynda mekdep okuwçylarynyň dersler boýunça döwlet bäsleşiginiň ýeňijileri, umumy bilim dersleri boýunça halkara bäsleşiklerine gatnaşan Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň agzalary şol ýagdaýlary tassyklaýan degişli resminamanyň asyl nusgasyny tabşyrýar.
Bulardan başga-da, okuwa girmäge isleg bildirýän ýokarda görkezilen resminamalar bilen birlikde resminamalary kabul edýän iş toparyna aşak-dakylary görkezýär we nusgalaryny tabşyrýar:
- şahsy pasportyny;
- Türkmenistanyň Ýaragly güýçlerinde harby gullugy geçenler harby şahadatnamasyny, harby gullugy geçmedik ýigitler ýazylyş şahadatnamasyny we ýaşaýan ýeri boýunça harby wekillikden güwähaty.
Dalaşgär talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan peýdalanýandygyny tassyklaýan beýleki resminamalary görkezip biler.
Giriş synaglary aşakdaky dersler boýunça geçirilýär:
Roman-german dilleri (iňlis dili, nemes dili, fransuz dili, rus dili we edebiýaty, ispan dili) we gündogar dilleri (arap dili, pars dili, hytaý dili, türk dili) ugurlary — saýlap alan hünär dili ýa-da iňlis dili, türkmen dili we edebiýaty;
ýapon dili, koreý dili, hindi dili hünärleri — iňlis dili, türkmen dili we edebiýaty.
Dersler boýunça giriş synaglary Türkmenistanyň orta mekdepleriniň okuw maksatnamalarynyň esasynda dilden geçirilýär.
Giriş synaglarynyň tertibinde bellenilen wagtda synaga esassyz sebäplere görä gelip bilmedikler ýa-da dersleriň biri boýunça synagdan geçip bilmedikler ondan soňky synaglara goýberilmeýär.
Giriş synaglarynyň netijeleri boýunça deň mukdarda baha alanlardan talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan aşakda görkezilenler peýdalanýarlar:
- saýlan hünäri boýunça 2 ýyldan az bolmadyk iş tejribeleri bolanlar;
- harby gullugy tamamlap gelenler.


text:
Abadanyň alkymyndaky harby polkuň ýarag ammarynda 7-nji iýulda bolan partlama kyrk gün boldy.
Ýarag ammaryndaky partlama resmiler tarapyndan dymmak bilen garşylanypdy. Wakanyň bolan gününiň agşamynda geçirilen Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň adatdan daşary maslahatyndan soň, Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi daşary ýurt mediasyna protest notasyny berip, Abadanda howanyň aşa gyzmagy sebäpli, feýerwerk saklanýan ammara ýangyn düşendigini, onuň bolsa örän tiz öňüniň alnandygy hakynda beýanat ýaýratdy.
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň maslahatyny şol gün agşam teswirlän, “Watan” habarlar programmasynyň diktory resmileriň prezidente beren hasabatlarynda feýerwerk saklanýan ammaryň ýangynynyň tiz öňüniň alnandygyny, hiç hili adam pidalarynyň, weýrançylygyň bolmandygynyň habar berlendigini aýtdy.
Ýas yglan edilmedi
Prezident 8-nji iýulda geçiren Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde iň bärki hasapdan onlarça adamyň ölümine getiren, ýene şonça möçberde maýyp-müjrüp eden, ýüzlerçe raýatlarymyzyň ruhy sarsgyna düşmegine sebäp bolan, uly weýrançylyk eden ýarag ammaryndaky partlama hakynda kelam agyz aýtman, uly ösüşler hakynda gürrüň etdi. Ýurt baştutany resmileriň işinden kanagatlanýandygyny belläp, döwlet emeldarlaryny on günlük dynç alşa goýberdi.
Wakadan üç günden soň Abadanyň alkymyndaky bolan adatdan daşary ýagdaýy derňemek üçin döredilen ýörite toparyň gelen karary esasynda ýarag ammarynda bolan partlama gytaklaýyn boýun alyndy, prezident belli bir weýrançylygyň, 15 adam pidasynyň bolandygyny ykrar etdi. Döwlet baştutany Abadanda partlamadan ejir çekenlere ähli kömegiň beriljekdigine wada etdi.
Emma 15 adamyň ýogalandygy resmi derejede ykrar edilenden soňam, ýurdumyzda ýörite ýas gününiň yglan edilmezligi ilatymyzy haýrana goýdy. Prezident daşary ýurtlarda bolýan pajygaly ýagdaý üçin şol ýurtlaryň döwlet ýolbaşçylaryna gynanç hatlaryny ugratsa-da, näme üçindir partlamada wepat bolanlaryň dogan-garyndaşlaryna ýörite gynanç hatyny ibermedi.
Türkiýe, Özbegistan ýaly ýurtlaryň, ÝHHG ýaly halkara guramalaryň teklip eden kömeklerinden sypaýyçylyk bilen ýüz öwrüldi. Munuň bilenem resmiler çäklenmän, partlamada wepat bolan ildeşlerimize bäşinji gün diýlende, Awazada adaty bolmaly açylyş dabarasyny uly toýa öwürdiler, has dogrusy, ilatymyz partlamanyň adam pidalaryna, ejir çekenlere raýdaşlyk edip ýas tutýarka, resmiler ýasama toý tutup, dabaraly aýdym-saz etdiler.
Kömek wada edildi
Döwlet baştutany partlamanyň netijesinde ejir çekenlere ähli kömegiň beriljekdigini wada edendigine garamazdan, munuň üstesine Abadandaky dikeldiş işleriniň tamamlanandygy döwlet derejesinde yglan edilendigine seretmezden, öýi weýran bolan adamlara täze jaý berlenok, jaýlary ýarym weýran bolan adamlara, şeýle-de emläginden jyda düşenlere hem kömek edilmändigini olaryň birnäçesi bilen eden söhbetdeşligime esaslanyp, ynam bilen aýdyp bolar.
Döwlet derejesinde yglan edilip, tamamlandy diýilýän dikeldiş işleri partlama netijesinde sarsgyna düşüp, äpişge-gapysy döwlen adamlara ýardam bermek, şeýle-de on bäş günüň dowamynda ýarag ammaryndaky bolan partlamanyň töwerek daşynda ýaşaýan adamlara çaý-süýji ýaly azyk önümlerini bermek bilen çäklendi. Abadanda äpişge-gapy abatlan gurluşyk firmalaryň uly bölegi hususy firmalar bolup, olaryň ýolbaşçylary özleriniň bu dikeldiş işlerine mejbury çekilendigini aýdýarlar.
Ýerli ýolbaşçylar, partlamadan ejir çekenlere edil häzirem "Gaýrat ediň, garaşyň, ýerli býujetimizde size bermäge hiç zadymyz ýok. Biz ýetirmeli işleri ýerine ýetirdik. Özümizem hormatly prezidentimiziň ýörite toparyň gelen karary esasynda size töleg etmek üçin pul goýbermegine garaşýarys" diýýärler. Ýöne döwlet derejesinde Abandaky dikeldiş işleriniň tamamlanandygy yglan edilenden soň, indi partlamadan ejir çekenlerem özlerine ediljek kömegiň boljakdygyna barha umutsyz garaýarlar.
Ilat arasynda prezident partlamanyň kyrk günlüginde Abadana baryp, wepat bolanlaryň hormatyna sadaka berjek, olara, şeýle-de ejir çekenlere maddy ýardam bermek hakyndaky karara gol çekjek diýlen ynam bar. Hiçden giç ýagşy edip, resmiler partlamanyň kyrk günlüginde onda bolan pajygaly wakalary dolulygyna boýun alyp, wepat bolanlaryň, ejir çekenleriň her birine näçe maddy ýardam berilýändigini yglan etse halkymyz ýolbaşçylarymyzdan hoşal bolardylar.
Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler we maglumatlar awtoryň özüne degişli.


text:
Germaniýanyň kanun goraýjy baş resmisi dinçi musulman zenanlarynyň ulanýan ýüz örtgüsi nikabyň geýilmegini belli bir derejede gadagan etmegi teklip etdi.
Içeri işler ministri Thomas de Maiziere Germaniýanyň telewideniýesinde 19-njy awgusda eden çykyşynda konserwatiwler “jemgyýetimiziň durmuşy üçin möhüm ýerlerde resmi edaralarda, mekdeplerde, uniwersitetlerde, jemgyýetçilik gulluklarda we sudlarda adamlaryň ýüzlerini görkezmegini talap etmek boýunça kanuny öňe sürmek barada ylalaşdylar”, diýdi.
Mundan öň kansler Angela Merkel nikap geýýän zenanlaryň “integrasiýa üçin mümkinçilikleriniň ujypsyzdygyny aýtdy.
Germaniýada dört million çemesi musulman ýaşaýar. Emma musulman zenanlardan näçesiniň nikap geýýändigi barada san berilmeýär.


text:
Daşary ýurt döwletlerine gidýän Türkmenistanyň raýatlarynyň şol döwletlerde berjaý etmeli düzgünleriniň tertibi hem-de adam söwdasynyň pidalaryndan ägä bolmak barada
Salam hormatly adamlar!
Hormatly Belent Serkerdebaşymyzyň ýolbaşçylygynda alnyp barylýan ynsanperwer içeri hem-de daşary syýasatlary netijesinde ýurdumyzda adam baradaky aladalar döwlet syýasatynyň möhüm ugry bolup durýar. Türkmenistanyň Konstitusiýasynda „Türkmenistanda döwletiň we jemgyýetiň iň gymmatly hazynasy adamdyr“ diýlip bellenilip geçilýär. Biziň ýurdymyzyň baş maksady Türkmenistanyň raýatlarynyň azatlygyny, erkinligini we hukuklaryny ýurduň çäginde we ýurduň çäginden daşarda goralmagy bolup durýar. Şeýle hem raýatlarymyzyň durmuş ýagdaýyny ýokarlandyrmak maksady bilen, ýurdumyzda täze zawodlar, fabrikler açylyp, ulanylmaga berilýär. Şunuň netijesinde ilatymyz üçin täze iş orunlary döredilýär, aýlyk zähmet haklary yzygiderli ýokarlandyrylýar. Çagalarymyzyň bilim almaklary we sowatly adamlar bolmaklary üçin dünýä ülňülerine laýyk gelýän ýörite we ýokary okuw jaýlarynyň täze binalary gurulýar. Ýurdumyzyň ýaşlarynyň ylymly-bilimli, ösen dünýägaraýyşly bolup ýetişmekleri, şeýle hem türkmen ýaşlarynyň daşary ýurt döwletlerinde okamak bilen, ol ýurtlaryň ýaşaýyş-durmuşy, medeniýeti bilen giňden tanyşmaklary üçin uly mümkinçilikler döredilýär. Ýurdumyzda bilim ulgamyny kämilleşdirmek boýunça kadalaşdyryjy hukuk namalar yzygiderli kabul edilýär. Hormatly Prezidentimiz özüniň her bir çykyşynda türkmen talyplarynyň daşary ýurt döwletleriniň abraýly ýokary okuw mekdeplerinde bilimlerini kämilleşdirip, Berkarar Döwletimiziň gülläp ösmeginde özleriniň mynasyp goşantlaryny goşmalydyklary barada belläp geçýär. Hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallalarynyň netijesinde daşary ýurt döwletleri bilen ýola goýulýan halkara gatnaşyklarymyz esasynda ýurdumyzyň raýatlaryna dürli maksatlar bilen dünýä döwletlerine erkin gidip-gelmeklik üçin giň mümkinçilikler döredilýär. Dünýä döwletleri bilen ýola goýulýan dost-doganlyk gatnaşyklarymyz netijesinde syýahatçylyk, işewürlik we beýleki maksatlar bilen ýurdumyza gelýän daşary ýurt raýatlarynyň sany, şeýle hem dünýäniň dürli ýurtlaryna syýahat etmek, okamak, işlemek we dürli maksatlar bilen gidýän Türkmenistanyň raýatlarynyň sany hem yzygiderli artýar. Türkmenistana gelýän daşary ýurt raýatlary we daşary ýurda gidýän Türkmenistanyň raýatlary babatynda gözegçiligi amala aşyrmak boýunça Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynda uly işler alnyp barylýar. Döwlet migrasiýa gullugynyň işgärleri hem ygtyýarly döwlet edaralary bilen bilelikde adam söwdasynyň pidalaryna garşy göreşmek boýunça sazlaşykly işleri alyp barýarlar. Ýurdumyzyň jemgyýetçilik guramalary bilen bilelikde geçirilýän ýygnanyşyklarda adam söwdasynyň pidalaryna eltýän ýagdaýlar barada yzygiderli çykyş edýäris.
Asuda, parahat, abadan ýurdumyzda döredijilikli zähmet çekmäge, erkin ýaşamaga, dynç almaga giň mümkinçilikler döredilen. Muňa garamazdan ýurdumyzyň raýatlarynyň birnäçesi, esasanam, ýaş oglanlar we gyzlar daşary ýurt döwletlerinde bolýan wagtlarynda şol ýurduň kanunçylygyny bozup, ýaşamaly salgysynda ýaşaman, wizasynyň möhletini uzaltman, resminamasyny ýitiren halatynda wagtynda ygtyýarly edaralara ýüz tutman we şuňa meňzeş düzgün bozulmalara ýol berip, daşary ýurt döwletlerinden çäklendirilip çykarylýarlar.
Esasanam, jelepçilikde saklanylyp ýa-da adam söwdasynyň pidasyna duş bolup, şol esasynda hem daşary ýurt döwletlerinden çäklendirilip çykarylýan raýatlarymyz bilen baglanyşykly ýagdaýlara hem duş gelýäris. Olar dürli hili aldawa salnyp, şol ýerde zähmet haky tölenmezden gul hökmünde işledilýärler. Birnäçe ýagdaýlarda adam söwdasy hökmünde üçünji ýurda geçirilýärler. Umuman, dünýä tejribesinde ýaşlaryň dürli hili aldawa salnyp gulçulyga sezewar edilmegi hem duş gelýän hadysalaryň biri bolup durýar. „Hünäriňiziň bolmagy hökman däl, size ýanyňyz bilen pul almagam gerek däl, biz hemme zady özümiz çekeris, siz diňe biz bilen gitseňiz bolýar“ ýa-da „Size ol ýerde ýeňiljek iş üçin artykmajy bilen hak tölärler, ýol harajadyňyzy, ýaşaýyş çykdajylaryňyzy özümiz töläris, biz bilen işe gitseňiz size ömrüňiziň bagtly geljegi garaşýar“ diýen ýaly ýakymly sözlere ynanyp adam söwdasynyň pidasy bolýarlar. Şeýle ýagdaýlaryň garşysyna, hormatly ene-atalar, biz ählimiz bir adam ýaly bolup göreş alyp barmaly we öz çagalarymyza işlemek üçin, ýurdumyzyň çaginde hem uly mümkinçilikleriň bardygyny düşündirmeli. Käbir halatlarda ýaşlaryň erbet niýetli adamlaryň aldawyna düşüp, aňsat eklenç gözläp, öz gül ömürlerini küle öwrüp, ýat ýurtlarda ellerinden resminamalaryny aldyryp gulçulyga, ezilmä, mejbury jynsy gatnaşyklarda bolmaga, hatda emeli enelige çenli ýaramaz hadysalara sezewar edilýändiklerine duş gelýäris. Daşary ýurt döwletlerine gidýän Türkmenistanyň raýatlary gitmeginiň maksadyny, bile gidýän ýoldaşynyň kimdigini, onuň nähili pikirdäki adamdygyny anyk bilmegi zerurdyr. Kä halatlarda olar aldawa düşüp, barýan ýurdunda gowy işiň bardygy, ýokary hak tölenýändigi baradaky ynandyryjy gürrüňler esasynda daşary ýurt döwletlerine gidip, dürli kynçylyklara duş gelýärler we köplenç ýagdaýlarda adam söwdasynyň pidasyna öwrülip, gulçulyga sezewar edilýärler we dürli maksatlar üçin peýdalanylýarlar. Olaryň resminamalary ellerinden alnyp, ezmek, ekspluatirlemek, jelepçilik maksatly ulanmak, gul-gyrnak edip satmak, beden agzalaryny transplantirlemek, emeli enelik hökmünde ulanmak, bergi bendiligi, mejbury zähmet işine çekmek ýaly dürli maksatlar üçin ulanylýarlar. Adamlar aldawa salnyp, jemgyýetden üzňe ýerlerde hak tölemezden agyr zähmet işine sezewar edilýärler. Elbetde, munuň özi örän gynandyryjy ýagdaýlaryň biri bolup durýar. Şeýle ýagdaýlaryň bolmagy ýurdumyzyň dünýä jemgyýetçiligindäki abraýyna hem ýaramaz täsirini ýetirýär.
Dürli hili aňsat eklenji hödürleýän adamlardan ägä bolmaly, iş ýeriňizde ýa-da bolýan ýeriňizde hiç kime bir sebäp bilen pasportlaryňyzy bermeli däl! Daşary ýurt döwletlerinde bolanyňyzda iş teklip edýän agentlikleriň resminamalarynyň we rugsatnamalarynyň hakykydygyna doly göz ýetirmeli. Şol agentlikleriň iş teklip etmäge hukugy barmy? Doly öwreniň! Öz boljak ýeriňiziň anyk salgysyny maşgala agzalaryňyza, garyndaşlaryňyza ýa-da dostlaryňyza aýdyp gidiň! Eger kimdir biri gul hökmünde mejbury işledýändir diýip pikir etseňiz, dessine degişli hukuk goraýjy edaralaryna ýa-da ygtyýarly guramalara habar bermelidigini unutmaň! Adam söwdasy bilen baglanyşykly geçirilmäge, gowşurylmaga, satylmaga ýa-da beýleki hereketlere razylygynyň bardygyna-ýokdugyna garamazdan, adam söwdasyndan heläkçilik çeken şahsadam söwdasynyň pidasyna öwrülýär.
Adam sowdasy – munuň özi ezmek (ekspluatirlemek) maksady bilen bir ýa-da birnäçe ýurduň çäginde adam toplamak, satyn almak, satmak, daşamak bilen baglanyşykly güýç ulanmak haýbaty ýa-da ony ulanmak bilen bir adamy ýa-da birnäçe adamy elden-ele bermek ýa-da saklamak, bergi bendiligine ýa-da mejbur etmegiň beýleki görnüşlerine çekmek, ogurlamak, aldamak, kezzapçylyk, berlen ygtyýardan hyýanatçylykly peýdalanmak ýa-da gowşaklyk ýagdaýyny peýdalanmak, täjirçilik maksatly ogullyga (gyzlyga) almak bilen olary bir adama gözegçilik edýän adamyň razyçylygyny almak üçin tölegler ýa-da bähbitler görnüşinde bermit bermek, şeýle hem jenaýaty düzýän beýleki usullary ulanmak bilen edilen hereketleriň jemidir. Daşary ýurt döwletlerinde bolanyňyzda adam söwdasynyň pidasy bolmakdan ägä boluň!
Daşary ýurt döwletlerine gidýän raýatlarymyz bolýan ýurdunyň kanunçylygyny pugta berjaý etmelidirler. Esasanam, daşary ýurt döwletlerine iş maksady bilen gidýän raýatlarymyzyň hökmany suratda şähmet şertnamasy ýa-da zähmet rugsatnamalary bolmalydyr.
Okuw maksatly daşary ýurtlara gidýän Türkmenistanyň raýatlary şol ýurduň Türkmenistandaky ilçihanasyndan okuw maksatly wizalary resmileşdirip, ýurdumyzyň gözegçilik-geçiriş ýerleriniň üsti bilen daşary ýurt döwletlerine gidýärler. Okuw maksatly daşary ýurt döwletlerine gidýän raýatlar migrasiýa gözegçilik postlaryndan geçenlerinde özleriniň barýan ýurtlary baradaky maglumatlary (barýan ýurdunyň we şäheriniň, okuw jaýynyň ady we anyk salgysy), kim tarapyndan iberilendigi baradaky(döwlet ýa-da hususy tarapdan, haýsy kärhana tarapyndan), okuwy baradaky maglumatlary(okaýan kursy, okuwynyň möhleti, hünäri), okuwynyň görnüşini (gündizki ýa-da gaýbana, tölegli ýa-da tölegsiz) we beýleki maglumatlary migrasiýa gözegçilik postlaryna anyk aýtmalydyrlar. Olaryň ýanynda talyp şahadatnamalary, eger olar daşary ýurt döwletlerine ilkinji gezek gidýän bolsalar okuw jaýy tarapyndan berlen çakylyklary bolmalydyr we daşary ýurt döwletlerine baranlaryndan soň hökmany suratda konsullyk edaralarynda hasaba durmalydyrlar.
Türkmenistanyň raýatlary daşary ýurt döwletinde bolýan mahaly pasportyny ýitiren halatynda, Türkmenistanyň daşary ýurt döwletlerindäki diplomatik wekilhanalaryna ýa-da konsullyk edaralaryna ýüz tutmalydyrlar we Türkmenistana gaýdyp gelmek üçin berilýän ýurduna dolanyş şahadatnamasyny almalydyrlar.
Daşary ýurt döwletlerinde bolýan Türkmenistanyň raýatlary pasportlaryny örän aýawly saklamalydyrlar we olaryň ýitirilmegine, zaýalanmagyna ýol bermeli däldirler. Elektron maglumaty özünde jemleýän pasportlary mikrosistemalaryň we elektromagnit tolkunly enjamlaryň ýanynda goýmaklyk, ýokary temperaturaly we çygly ýerlerde saklamaklyk pasportyň zaýalanmagyna getirýär we raýatlaryň ýurdumyzyň çägine girip-çykmagyna päsgelçilikler döredýär.
Daşary ýurt döwletlerinde bolýan Türkmenistanyň raýatlary bolýan döwletleriniň kanunçylygyny berjaý etmäge borçludyrlar.
Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynyň işgärleri tarapyndan raýatlarymyzyň daşary ýurt döwletlerine gitmekleriniň maksatlary yzygiderli seljerilýär we raýatlarymyzyň daşary ýurt döwletlerinde adam söwdasynyň pidasy bolmaklarynyň öňüni almak boýunça zerur çäreler amala aşyrylýar. Raýatlarymyzyň birnäçesiniň käbir adamlaryň aldawyna düşüp, daşary ýurt döwletlerine geçirilmäge getirilende Gullugymyzyň işgärleri tarapyndan saklanylýarlar. Daşary ýurt döwletine gidip, ol ýerde adam söwdasynyň pidalaryna duş gelen käbir raýatlarymyzyň düşen agyr ýagdaýlary barada birnäçe mysallara ýüzlenmekçi:
Ýurdumyzyň raýaty bolan ýaş gyz maşgala daşary ýurtda girdejili işiň bardygy baradaky ynandyryjy gürrüňlere ynanyp, obadaşynyň yzyna düşüp, daşary ýurt döwletine gidýär. Obadaşy ony “Hiç hili pul almak gerek däl, işe duranyňdan soň aýlygyňdan üzlüşeris” diýip, ony aldap äkidýär. Baranlaryndan soň resminamalaryny elinden alyp, özi gürüm-jürüm bolýar. Gowy aýlykly iş “wada berlip” äkidilen gyz ýerzemine çygly ýere taşlanylýar. Ýat ýurtda onuň hili tanaýany ýok. Ýerzeminden çykyp bilmän birnäçe gün aç saklanylýar. Soňra nätanyş erkek kişiler tarapyndan urlup-ýenjilip agyr kynçylyklara sezewar edilýär. Birnäçe aýlap kafeleriň birinde mugt işledilýär, synsy gatnaşyk maksatly ulanylýar. Soňra başga bir nätanyş adama birnäçe mukdardaky pula satylýar. Ol ýerde emeli enelik maksatly peýdalanylýar. Gaty agyr şertlerde ýaşaýar. Gysga wagtyň dowamynda saglygyna düýpli zeper ýetirýär, dürli agyr kesellere sezewar bolýar. Günleriň birinde oňa bolýan ýerinden gaçyp sypmak başardýar we Türkmenistanyň daşary ýurt döwletindäki ygtyýarly edarasyna ýüz tutýar. Oňa ýurduna dolanyş şahadatnamasy resmileşdirilýär. Şeýle agyr kynçylyklary başdan geçiren şol maşgala öz ýurduna keselli ýagdaýda zordan dolanyp gelýär. Ine, ol maşgala adamlaryň arasynda abraýdan düşýär. Galyberse-de ýurdunyň abraýyna-da zelel ýetirýär.
Daşary ýurt döwletinde gowy zähmet hakynyň tölenýändigi baradaky gürrüňlere ynanyp, daşary ýurt döwletine giden ýaş ýigidiň hem resminamalary elinden alnyp, ilatly ýerden uzak bir ýere äkidilýär. Agyr zähmet şertlerinde işledilýär. Agaç kesdirilýär, agyr ýükler daşadylýar. Urlup horlanylýar. Ýokumsyz naharlary iýip, örän hapa suwlary içip, kyn ýagdaýda ýaşaýar. Wagtly-wagtynda ýuwnup bilmeýär we endamyna erbet ýaralar düşýär. Bir böwregini operasiýa edip alýarlar. Onuň bagtyna, bir gowy adam duş gelip, ony şähere alyp gidýär we ýurduna aşmagyna kömek edýär. Häzir ol ýigit ýylda iki wagtyna ýokanç keseller hassahanasynda bejergi alýar. Onuň saglygy öwerlikli däl. Ol ýaşlygyndan maýyp bolup, indi ol şu dünýäniň sapaly eşretini duýup bilenok.
Daşary ýurt döwletine okamak maksady bilen giden ýaş ýigit bolsa ol ýerde birnäçe mukdarda pula aldanyp, özge dini kabul edýär. Ene-atasy bilen habarlaşmaýar. Tomus dynç alşynda hem “Size azar bolmaýyn” diýen bahana bilen rugsada gelmeýär. Ol ters düşünjeli adamlaryň “toruna” mazaly çolaşýar. Indi oňa bu “nägehan melgunlardan” sypma ýok. Ene-atasy ogullaryny almak üçin daşary ýurt döwletine gidýärler. Olaryň öňünden çykman, gaýtam indi özüniň “dogry ýola” düşendigini, hiç wagt yzyna dolanyp barmajakdygyny aýdýar. Ekläp-saklap ulaldan perzentleriniň şeýle ýola düşmegi ene-atany “otdan alyp, suwa salýar”. Garabagyr ene bu agyr ýagdaýa tap getirip bilmän keselleýär we aradan çykýar. Oglunyň düşen gününe çuňňur gynanan kakasy bolsa agyr ruhy kesele sezewar bolup, ömürlik maýyp bolup galýar.
Biz daşary ýurt döwletlerine gidip, adam söwdasynyň pidalaryna duş gelen käbir adamlaryň düşen agyr ýagdaýlary barada durup geçdik. Şeýle ýagdaýlara duş gelýän raýatlaryň sany bir ýa iki däl. Olar sanardan köp. Gül ömrüniň iň bir ajap çagynda, gülüp-oýnap gezmeli wagtlarynda, Mähriban Watanymyzyň ösüşine öz mynasyp goşantlaryny goşup, asuda durmuşda ýaşamaga kanagat etmän, nebsiniň guly bolup, şeýle agyr durmuşy başdan geçirýän käbir ýaşlarymyza nebsiň-janyň agyrýar. Ähli gowy şertler, iň mukaddes zatlar, ajaýyp durmuş şu ýerde – Türkmenistan Watanymyzdadyr, mähriban ýaşlar! Berkarar döwletimiz ähli gowy şertleri halkymyzyň dowamaty bolan ýaşlara bagş edýär.
Hormatly adamlar! Gadyrly ene-atalar!
Öz çagalarymyzyň daşary ýurt döwletlerine gitmeginiň maksadyny doly anyklalyň! Olaryň kim bilen gidýändiklerini, anyk maksadyny doly öwreneliň! Olaryň adam pidasyna sezewar edilip bilinjek ýagdaýlarynyň öňüni alalyň! Çagalarymyzyň tertibini, her bir hereketini ünsden düşürmäliň! Ata-babalarymyzdan geýän watansöýüjilik, mertlik, gaýratlylyk, jogapkärçilik, ynsan mertebesine hormat goýmak, ulyny sylamak, kiçä hormat goýmak ýaly we beýleki ajaýyp adamkärçilik sypatlarynyň kemala gelmegine giňden üns bereliň! Biziň çagalarymyza berýän terbiýämiziň mäkämligi bolsa geljekde olaryň dogry ýoly saýlap almaklaryna ýardam eder. Olaryň ylymlar dünýäsinden doly kämilleşip, Mähriban Watanymyzy jan-u-tenden söýmeklerini, ony gözüniň göreji ýaly gorap saklamaklaryny gazanalyň! Magtymguly Atamyz:
“Messana ýörenden gaýry ýurtlarda,
Önüp-ösen öz ýurduňdan aýrylma.
Melul käkilik deý nebsiň ugrunda,
Dama düşüp, ganatyňdan aýrylma – diýip, eziz Watanymyzyň örän beýik mukaddeslikdigini beýän etse, ata-babalarymyz “Müsürde şa bolandan, Kenganda geda bol!” diýen nakylyň ýa-da
“Ýaryndan aýrylan ýedi ýyl aglar, ýurdundan aýrylan ölinçä aglar” ýaly setirleriň üsti bilen Watanyň ornuny hiç bir zadyň doduryp bilmeýändigini nygtap geçýär.
Mähriban ýigitler! Hormatly Belent Serkerdebaşymyzyň ýaşlar baradaky öwüt-ündewlerine wepaly bolmak üçin, ylymly-bilimli, edep-ekramly, hünärli ýigitler bolup ýetişeliň! Gorkut ata, Görogly, Alp Arslan, Jelaleddin ýaly är ýigitler biziň halkymyzyň edermen ýigitleridir. Biz hem merdana şahsyýetlerimiziň watansöýüjilik, mertlik, gaýratlylyk, ygrarlylyk, adamkärçilik ýaly ajaýyp ýörelgelerini özümize nusga edineliň!
Hormatly gyz-gelinler! Siz – başymyzyň täji! Maşgala ojaklarymyzyň bezegi! Gyz-gelinlerimiz – halkymyzyň ary, namysy. Tumar şa, Burla hatyn, Agaýunus, Harmandäli ýaly akyl-paýhasly zenanlar biziň halkymyzyň taryhy geçmişinde gözelligiň, paýhaslylygyň, edep-ekramlylygyň, asyllylygyň, wepadarlygyň belent nusgasyny aýan etdiler.
Ajaýyp söz ussatlarymyz:
On sekizi dolup gelse kemala,
Näzli-näzli bakar her ýana gyzlar” ýa-da
Görsem ýüregimde gaý-tupan turar,
Görmesem, ýüregim mydam ah urar,
Alkymyňdan atyr ysy bark urar,
Gülabyň gaýmagy dodagyň seniň” diýen arzuwly setirleri Siziň şanyňyza bagyşlady. Halkymyzyň ar-namysyna gelişmeýän hereketlerden daşda duralyň, mähriban gelin-gyzlar!
Mähriban adamlar! Biz siziň her biriňize berk jan saglyk, işleriňizde uly üstünlikleri, maşgala ojaklaryňyzyň abadan bolmagyny arzuw edýäris!
Köp sag boluň!


text:
1911-nji ýylyň 1-nji ýanwarynda dünýä inip, 1966-njy ýylyň 5-njy maýynda aradan çykan Daňatar Öwezowyň ömür ýoly gysga hem sada. Ol Daşkendiň pedagogik tehnikumyny tamamlap, birnäçe ýyl mugallymçylyk edýär. 1939-njy ýylda-da sungat älemine gelýär. Leningradda hem Moskwada okaýar. Köp ýyllap Magtymguly adyndaky Opera we balet teatrynda dirižorlyk edýär.
Öz döwrüniň sowatly adamy bolan Daňatar Öwezow täze professional saz sungatyň düýbüni tutujylardan biri boldy. 1944-nji ýylda Adrian Şapoşnikow bilen “Şasenem we Garyp”, onuň yz ýany Ýuliý Meýtus bilen “Leýli we Mežnun” operalaryny döretdi. Ol eserler biziň saz medeniýetimizde örän uly waka boldy we milli saz bilen professional sungaty utgaşdyrdy.
"Şasenem we Garyp" operasyndan
Daňatar Öwezow häzirki zaman temasyndan Gara Seýitliýewiň we Güseýin Muhtarowyň librettosy esasynda “Aýna” operasyny döretdi. “Aýna” uzak wagtlap Opera we balet teatrynyň sahnasyndan düşmedi. “Şasenem we Garyp” bilen “Leýli we Mejnun” barada aýdylanda, tä prezident S.Nyýazow Opera we balet teatryny ýapýança, olar teatryň sahnasynda mydama goýuldy. Teatr her ýylky täze möwsümini “Şasenem we Garyp” bilen açyp geldi.
Häzirki prezident Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan opera sungatyna ikinji gezek ýol açylanda hem ilki bilen “Şasenem we Garyp” operasy, soňra bolsa “Leýli we Mejnun” sahna çykaryldy. Şeýdip, ilkinji dikeldilen operalar Daňatar Öwezowyň döreden eserleri boldy.
1955-njy ýylda Moskwada Türkmensitanyň Edebiýat we sungat 10 günlügi geçirilende, dünýä belli Uly teatryň sahnasynda “Şasenem we Garyp” görkezilipdi. Şonda opera hut Daňatar Öwezowyň özi dirižorlyk edipdi.Hudaýberdi Hally Pragada ýaşaýan türkmen ýazyjysy.


text:
Görnükli türkmen şahyry Ata Atajanowyň dünýä inenine 15-nji dekabrda laýyk 90 ýyl boldy. Ata Atajanow belli şahyr, publisit, prozaçy, dramaturg hem terjimeçi hökmünde 20-nji asyr türkmen edebiýatynyň ösmegine öz uly goşandyny goşdy.
Onuň ömrüniň esasy bölegi dürli okuw jaýlarynda hem jogapkärli wesipelerde geçdi. Ýöne haýsy işde bolsa-da, nirede okasa-da, çeper döredijilik Ata Atajanowyň mydamalyk hemrasyna öwrüldi. Ol köpugurly döredijilik adamsy, owaly bilen bolsa joşgunly lirik hökmünde tanaldy.
Ata Atajanowyň goşgulary goňşy halklar bilen birlikde, rus, iňlis, nemes, ispan, polýak, bolgar dillerine-de terjime edildi.
Onuň döreden “Guşgy galasy” dramasy öz döwründe ýurduň akademiki drama teatrynda üstünlik bilen goýuldy. Mundan daşary-da, ol “Men size ynanýan”, “Söýgüni har etmäň”, “Dost ýakynmy, dogan?”, “Aýzada” ýaly drama eserlerini döretdi.
Ol sazli teatr üçin librettolary hem dokumental filmleriň ssenarilerini-de ýazdy. Ata Atajanow “Çakmak”, “Öz tanyşlaryň”, “Halyň niçik, Ýaran” hem “Teke gyzy Tatýana” romanlarynyň awtory. Şonuň bilen birlikde, ol rus hem SSSR-iň düzüminde bolan beýleki halklaryň edebiýatyndan iň gowy nusgalary türkmen diline terjime etdi.
Şahyr Şiraly belli bir döwürde Ata Atajanow bilen bile işleşipdi. Ol Ata Atajanowy öz halypasy ornunda görüp geldi. Şahyr şol ynsany ýatlaýar.
Şu baradaky ýörite gepleşigi diňlemek üçin aşaky düwmä basyň:


text:
Belarusyň maliýe ministrligi Belarusyň açyk aksioner jemgyýetleriniň işi boýunça nobatdaky hasabatyny çap etdi, bu barada «Gündogar» habar saýty maglumat berýär.
Täze hasabatda respublikanyň kärhanalarynyň has köp girdeji alýanlary we ýitgi çekýänleri kesgitlenilýär.
2016-njy ýylyň birinji ýarymynyň jemleri boýunça, «Belgorhimprom» açyk aksioner jemgyýeti iň bir ýitgi çekýän kärhanalaryň arasynda dördünji orny alypdyr. Has anygy, «Belgorhimprom» ýarym ýylda ABŞ-nyň 10 million dollaryna golaý möçberde ýitgi çekipdir.
Mälim bolşy ýaly, bu kärhana Türkmenistanyň Garlyk dag-magdan baýlaşdyryjy kombinatynyň gurluşygyny proýektirledi we gurýar.
Türkmenistan şu ýylyň martynda bu kombinatyň göni bir ýyldan ulanylmaga berlip, ýylda 1,4 million tonna kaliý dökünlerini öndürjegini aýdypdy.
MAZ meselesi
Belarusyň iň bir ýitgi çekýän aksioner jemgyýetleriniň başyny çekýän MAZ, Minsk awtomobil zawody hem Türkmenistanyň öňden gelýän hyzmatdaşy bolup durýar. Bu zawodyň 2016-njy ýylyň birinji ýarymyndaky arassa ýitgisi 30 million dollardan gowrak diýlip hasaplanylýar.
Halkara bazarynda bäsleşige ukyplylygyny ýitirmegi zerarly ýapylmagyň öň ýanynda durandygyna garamazdan, MAZ birnäçe ýyl öň Türkmenistanyň hökümeti bilen ýylda 2 müň sany ýük awtoulagyny we oba hojalyk tehnikasyny ibermek boýunça uzak möhletli şertnama baglaşdy diýip, «Gündogar» habar saýty ýazýar.
$1 milliardlyk kombinatyň gürrüňi
«Belgorhimpromyň» Türkmenistanyň Lebap welaýatynda gurýan 1 milliard dollarlyk kombinatyna dolanyp gelsek, golaýda onuň işe girizilmeginiň ýene gijikmeginiň ahmaldygy belli boldy.
Has anygy, belarus tarapy Aşgabady Garlykdaky dag-magdan baýlaşdyryjy kombinatyň gurluşygy boýunça boýun alan maliýe borçlaryny ýerine ýetirmezlikde günäledi.
REGNUM habar gullugynyň 27-nji sentýabrda beren maglumatyna görä, Belarusyň Respublika geňeşiniň başlygy Mihail Mýasnikowiç Türkmenistanyň ilçisi Nazarguly Şagulyýewi çagyryp, Aşgabadyň Garlykdaky kombinatyň gurluşygynyň wagtynda tamamlanmagy üçin zerur çäreleri görmelidigini aýtdy.
Belarus resmisiniň tassyklamagyna görä, bu ýerde maliýe meselesinden başga, belarus gurluşykçylaryna päsgelçilik döredýän subýektiw häsiýetli problemalar hem bar. Emma resmi Aşgabat problemany belarus tarapynda görýär.
Aşgabat Belarusy günäleýär
Daşary işler ministrliginiň 30-njy sentýabrdaky beýanatyna görä, Türkmenistan Belarusyň premýer-ministriniň orunbasary Anatoliý Kalininiň ýolbaşçylygyndaky delegasiýanyň öňünde gurluşygyň gijikmegi, ençeme million dollarlyk enjamyň getirilmezligi, kombinatyň türkmen işçilerine berilmeli aýlyklaryň tölenmezligi we beýlekiler bilen bagly anyk faktlary goýupdyr.
Mundan ozal Türkmenistan türk gurluşyk firmalarynyň onlarçasy bilen iş we töleg dawalaryna uçrapdy we bu dawalar halkara arbitraž sudlaryna baryp ýetipdi.


text:
Penşenbe güni Kosowanyň premýer-ministri Haşim Taçi bilen Serbiýanyň premýer-ministri Iwiça Daçiç Brýusselde özara gepleşik geçirýärler.
Serbiýa 2008-nji ýylda Serbiýadan öz garaşsyzlygyny yglan eden Kosowanyň özbaşdaklyk statusyny henizem ykrar etmän gelýär we muňa garşy çykyş edýär.
Brýusselde geçiriljek penşenbe günki gepleşikde iki ýurduň premýer-ministrleri Kosowanyň demirgazygynda ýaşaýan we Kosowanyň garaşsyzlygyny ykrar etmeýän etniki serbleriň bu regiony bilen baglanyşykly käbir dawaly meseleleri ara alyp maslahatlaşarlar diýlip garaşylýar.
2008-nji ýyldan bäri Kosowanyň garaşsyzlygyny dünýäniň 90-dan gowrak ýurdy ykrar etdi. Olaryň hatarynda Birleşen Ştatlar we Ýewropa Bileleşigine agza ýurtlaryň-da aglabasy bar.


text:
Hytaýyň premýer-ministri Wen Jibao ynsanperwerlik kömegi hökmünde öz ýurdunyň Pakistana ýene 200 million dollar berjekdigini yglan etdi.
Bu barada Hytaýyň ýokary derejeli wekili dünýäde garyplygyň derejesini peseltmek meselesine bagyşlanan sammmite gatnaşmak üçin Nýu-Ýorka baranda mälim etdi.
Mundan öň Pekin Pakistana 47 million dollara barabar ýardam berjekdigini yglan edipdi.
Häzir Pakistandaky suw joşmasy netijesinde bu ýurtda 10 milliona golaý adam ynsanperwerlik kömegine ýiti mätäçlik duýýar.
BMG Pakistana 2 millard dollara barabar ýardamyň zerur boljakdygyny aýdyp, halkara jemgyýetçiligine ýüzlendi.
Häzir Halkara walýuta fondy we Bütindünýa banky Pakistana 1,5 milliard dollarlyk karz pullaryny bermegi karar etdi.


text:
Ukrainada mundan bir hepde öň ýitirim bolan meşhur aktiwist Kiýewiň golaýyndaky obadan tapyldy. Hökümete garşy cykyş edýän 35 ýaşly Dmytro Bulatow özüniň ors aksenti bilen gürleýän adamlar tarapyndan ogurlanyp, gynalandygyny aýdýar.
“Awtomaýdan” diýlip atlandyrylýan protest toparynyň metbugat wekili Bulatowyň 23-nji ýanwarda ýitirim bolandygy barada habar berlipdi. Bu waka iki sany oppozision aktiwistiň ogurlanyp, olaryň biriniň Kiýewiň golaýyndaky tokaýda öli tapylmagynyň yz ýany boldy, merhumyň jesedinde gynamalaryň yzy bardy.
AÝ/AR-nyň Ukrain gullugy Bulatowyň penşenbe gijesi Kiýewiň keselhanasyna äkidilendigini we urlup-ýenjilmelerden we gynamalardan galan ýaralary zerarly medisina bejergisini alýandygyny habar berýär. Bulatowyň gulagy dilnipdir we ellerinde hem aýaklarynda deşik edilipdir.
Bulatowyň beren gürrüňi
Ýüzi we kellesi gana boýalan Bulatow penşenbe güni gije žurnalistleriň öňünde çykyş etdi.
Ol şeýle gürrüň berdi: “Meni haja çüýlejek ýaly edip, asdylar. Ellerimi deşdiler. Gulagymy dildiler. Ýüzümi kesişdirdiler. Meniň bedenimde abat ýer galmady. Özüňiz görüň. Ýöne men diri galdym”.
Bulatow özüniň penşenbe güni, gije sowuk howada tokaýda taşlanansoň, golaýdaky oba barandygyny we öz dostlaryna jaň edip, olaryň kömegi bilen Kiýewe aşandygyny gürrüň berdi.
Dmytro Bulatowyň dosty “Awtomaýdan” toparynyň aktiwisti hudožnik Serhiý Poýarkow anna güni Bulatowyň bejergi alýan keselhanasynyň öňünde AÝ/AR-nyň Ukrain gullugy bilen söhbetdeş boldy.
“Onuň hiç ýeri döwülmändir, beýnisi sarsmandyr. Emma endam-jany dilnipdir, ol ençeme sapar urlupdyr, kemsidilipdir. Ol birnäçe günläp iýmitsiz saklanypdyr. Ony ogurlan adamlar biziň maliýe üpjünçiligimiziň çeşmesi barada maglumat almak isläpdirler. Ol uzak wagtlap gynalypdyr. Olar bizi kimiň maliýeleşdirýändigini bilmek isläpdirler. Onuň eginleri gök-dalak. Onuň gulagy we çekgesiniň bir bölegi dilnip, kesilen. Eli we aýagy deşilen. Ol birnäçe gün gynamalara sezewar edilipdir”.
Aktiwistleriň ogurlanmagy
Bulatow, oppozisiýany goldaýan Ýuriý Werbytskiý 22-nji ýanwarda Kiýewiň golaýyndaky tokaýda öli tapylanyndan bir gün geçensoň, ýitirim boldy.
Werbytskiý 21-nji ýanwarda öz dosty oppozision žurnalist we iki aýlap dowam edýän Ýewromaýdan protestlerinde tanymal şahslaryň biri Ihor Lutsenko bilen bilelikde ýitirim edildi. Lutsenko bir gün geçensoň tapyldy. Onuň gözüne gan öýlüp, alyn dişleri döwlüpdir. Lutsenko özüniň we Werbytskiniň nätanyş adamlaryň topary tarapyndan ogurlanyp, urlup-ýenjilendigini we şäheriň daşynda taşlanandygyny gürrüň berdi.
Bulatowyň “Awtomaýdan” protest topary geçen ýylyň noýabr aýynda Ukrainanyň Ýewropa Bileleşigi bilen ýakynlaşmagyny goldamak we prezident Wiktor Ýanukowiçe garşy çykyş edýän demonstrantlary goldamak üçin jemlenen awtoulag sürüjilerinden ybarat.
Bäş müň adamdan ybarat bu topar demonstrantlaryň polisiýadan gaçyp gutulmagy ugrunda eden işleri bilen meşhurlyk gazandy we Kiýewdäki protestlerde öňe saýlandy.
“Awtomaýdan” toparynyň aktiwistleri oppozision liderler bilen duşuşyk geçirýärler, Kiýewiň Garaşsyzlyk meýdançasynda protestçileriň öňünde çykyş edýärler we ABŞ-nyň hem Ýewropa Bileleşiginiň wekilleri bilen duşuşýarlar.


text:
Kosowoda etnik albanlary kemsitmekde aýyplanýan serb ministriniň wezipesinden çetleşdirilmegini talap edýän protestçileriň we polisiýanyň arasynda 27-nji ýanwarda dörän çaknyşyklarda onlarça adam ýaralandy.
Polisiýa özüni daşlaýan protestçileri dargatmak üçin göz ýaşardýan gazy ulandy. Çaknyşyklar paýtagt Priştinanyň merkezinde hökümet binasynyň daşynda boldy.
Bu nobatdaky protest aksiýasynda azyndan 80 adamyň, şol sanda 50 çemesi polisiýa işgäriniň ýaralanandygy habar berilýär. 150 çemesi adam tussag edilipdir.
Protestler zähmet we sosial üpjünçilik ministri etniki serb Aleksandar Jablanowiçiň iki hepde mundan öň eden çykyşynda albanlary serbiýaly dinçileriň prawoslaw mukaddes ýerlerine zyýarat etmegine päsgel berýän “ýabanylar” diýip atlandyrmagynyň yzýany başlanypdy. Jablanowiç soň bu sözleri üçin ötünç sorapdy.


text:
Penşenbe güni NATO-nyň parahatçylygy goraýjy güýçleri Kosowa bilen Serbiýanyň aralygyndaky iki sany serhet geçelgesinde howpsuzlyk gözegçiligini ýola goýdular.
NATO güýçleriniň bu punktlara barmagyna Kosowa bilen Serbiýanyň aralagyndaky bu serhet geçelgelerinde dartgynlylygyň döremegi sebäp boldy.
Bu dartgynlylyk geçen hepde Serbiýadan gelýän harytlara Kosowanyň gadaganlyk girizmegi netijesinde ýüze çykypdy.
Şu hepdäniň duşenbe güni Kosowanyň howpsuzlyk güýçleriniň bu serhet geçelgelerinde öz gözegçiliklerini güýçlendirmekleriniň yzy bilen, ýerli etniki serbleriň bir topary ol ýere hüjüm edip, serhet postlaryndan birini ýykdylar.


text:
Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin 4-nji aprelde Tolýattide täze “Lada Largus” kysymly maşynyň çykyp başlamagy bilen bagly çykyşynda maşyn öndürijilere kömek üçin birnäçe çäreleri yglan etdi. Ol döwletiň puluna satyn alynjak ähli maşynyň Orsýetiň, Gazagystanyň we Belarusyň territoriýasynda öndürilen maşyn boljakdygyny aýtdy.
“Meniň pikirimçe, tiz wagtyň içinde Orsýet Federasiýasynyň ähli döwlet organlarynyň, munisipal häkimiýetleriniň zakazçylary we döwlet býujetinden maliýeleşdirilýän kärhanalar diňe Orsýetde, Gazagystanda we Belarusda öndürilen maşynlary satyn almaly bolarlar” diýip, Putin aýtdy.
Şol bir wagtyň özünde Putin, bütewi ykdysady giňişlikde öndürilmedik maşynlara zerurlyk bolanda, bu düzgünden çykmagyň mümkindigini hem sözüne goşdy.
“Gazeta.ru” internet neşiriniň ýazmagyna görä, Orsýetde gymmat bahaly daşary ýurt we öňki ýyllarda öndürilen ýerli biznes-klas maşynlar köp. Şonuň üçin-de Putiniň inisiatiwasynyň orsýetli maşyn öndürijilere peýdasynyň az bolmagy ýa-da orsýetli býurokratlaryň gymmat bahaly maşynlara bolan höweslerini gaçyrmazlygy mümkin.
Putin "Lada Kalina" ulagynda, Çita-Habarowsk ýoly, 2010-njy ýyl.
Orsýetiň Ykdysady ösüş ministrligi Putiniň inisiatiwasy barada zerur bolan kanunyň iki aýyň içinde taýýarlanjakdygyny yglan etdi.
Orsýetiň Krasnoýarskiý ülkesiniň Adalat edarasy “Toyota Camry” kysymly maşyn üçin 1,3 million töweregi rubl tölemäge taýýar. Astrahan oblastynyň Çagan obasynyň häkimligi bolsa “Volkswagen Tiguan” kysymly maşyn üçin 1,27 million rubl tapypdyr.
Ýerli bloggerleriň biri onuň bahasynyň obanyň yzygiderli býujetiniň üçden bir bölegine deňdigini we şol pullar obada asla ýok diýen ýaly ýollar üçin sarp edilse, has ýerlikli boljakdygyny ýazýar. Çagan obasynda 1,500 adam ýaşaýar.
Wladimir Putin 2008-nji ýydla Naberežnyýe Çelny şäherindäki “Kamaz” zawodynda çykyş edende, daşary ýurt maşynlaryny satyn almak üçin pul sarp etmegiň döwlet üçin asla kabul ederlikli däldigini aýdypdy. Ol 2011-nji ýylyň maýynda Tolýatti şäherine täze “Lada Granta” kysymly maşyny synag etmäge baranda, ony 5 gezek synanyşsa-da, otlap bilmedi.
Ýurduň içinde kän bir gowy görülmeýän orsýet maşynlarynyň ýol düzgünlerini äsgermezçilik edýän döwlet resmileriniň edýän awariýalaryny azaltmagy mümkin. 2009-njy ýylda Orsýetiň “ORT1” jemgyýetçilik telekanaly şeýle ýol hadysalarynyň bütin ýurtda giň ýaýrandygyny habar beripdi.


text:
Owganystanda iýun aýynda näbelli adamlar tarapyndan ogurlanan gollandiýaly kömek beriji işgär 81 günlük zamunlykdan soň boşadyldy, diýip Gollandiýanyň Daşary işler ministrligi 10-njy sentýabrda habar berdi.
Anja de Beer Gollandiýanyň Kabuldaky ilçihanasynda özüne gelýär we “ýagdaýa görä özüni gowy duýýar” diýlip resmi maglumatda aýdylýar.
ABŞ-nyň agentliklerinde 15 ýyllap işlän tejribeli işgär de Beer birnäçe ýyl mundan ozal BMG-niň edaralarynda işlemek üçin Kabula iberilipdi we Şweýsariýanyň hökümete degişli bolmadyk Helwetas guramasynda işleýärdi.
E Beer 22-nji iýunda Owganystanyň paýtagtynyň Taimani atly ýerinde öz edarasynyň golaýynda gündiz ogurlanypdy.


text:
Ukraina Türkmenistan bilen ýangyç-energetika boýunça hyzmatdaşlygyny ösdürmäge ýene bir gezek isleg bildirdi. Bu barada 13-nji martda Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiç Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Kiýewde geçiren duşuşygyndan soň, öz internet saýtynda şeýle ýazdy: “Ukrainadaky bar bolan mümkinçilikler tebigy gazy çykaryp almak hem ony transport etmek üçin ulanylyp bilner”.
Ýanukowiç Hytaý bilen Türkmenistanyň arasyndaky ikinji gazgeçiriji bolan “Malaý-Bagtyýarlygyň” gurluşygyna ukrain tarapynyň hem gatnaşmaga gyzyklanma bildirýändigini, munuň özleri üçin möhümdigini belledi. Ol özleriniň transowgan “Gündogar-Günbatar” gazgeçirijisiniň gurluşygyna gatnaşmak isleýändigini hem mälim etdi.
Kiýewdäki duşuşyk barada ýaýradylan resmi maglumatda Ukraina bilen Türkmenistanyň arasynda gönümel gaz söwdasy boýunça gepleşik geçirilendigi hakda açyk aýdylmaýar. Ýanukowiçiň Türkmenistana 2011-nji ýyldaky sapary döwründe bolsa hut şu meselä köp üns berlendigi barada ukrain metbugatynda ýazylypdy.
Hiç zat aýdylmasa...
Ukrain analitikleriniň çaklamagyna görä, Berdimuhamedowyň Kiýewe eden soňky saparynyň türkmen gazyny Ukraina göni satmak meselesine bagyşlanan bolmagy mümkin. Ukrainanyň syýasy barlaglar boýunça garaşsyz merkeziniň syýasy programmalarynyň ýolbaşçysy Swetlana Konançuk “Amerikanyň Sesi” radiostansiýasynyň Rus gullugyna bu hakda: “Eger bu barada kesgitli beýanat bolmadyk bolsa, diýmek, iki tarap özara ylalaşan däldirler” diýdi.
Bilermen türkmen gazynyň söwdasynyň Orsýetiň bähbitleriniň çägindedigini nygtaýar:
—Hemme kynçylyk Türkmenistanyň we Ukrainanyň Orsýetiň täsiriniň çägindeliginden gelip çykýar. Şonuň üçin syýasy hem moral taýdan gaty täsirli Orsýetiň bähbidine çapraz gelýän meseleler boýunça bu iki ýurt özara bir karara gelip bilmezler, şol sanda gazyň söwdasy boýunça hem ylalaşyp bilmezler.
Bilermeniň pikiriçe, prezident Berdimuhamedowyň Kiýewe eden soňky sapary möhüm dokumentlere gol çekmegi göz öňünde tutman, diňe öwreniş-aňtaw häsiýetine eýe bolupdyr. Ol bu meselede şeýle diýýär:
—Bu duşuşyga ukrain gaz söwdagärleriniň türkmen bazaryna gaýdyp barmak islegi itergi beren bolmagy gaty ähtimal. Ukrainanyň iri telekeçileriniň köpüsiniň öz emlägini arzan türkmen gazyny satmak bilen toplap başlandygy belli.
Kremliň kölegesinden çykyş
“Ukrain energetikasy” saýtynyň baş redaktory Roman Nisowiç bolsa Türkmenistanyň, edil Ukraina ýaly, Kremliň geosyýasy täsirinden çykmak isleýändigini aýdýar:
—Türkmenistan Ýewropa Bileleşigi hem Azerbaýjan bilen bilelikde “Transhazar” gazgeçirijisine dokumental esas taýýarlaýar. Ýakynda Ankara eden saparynyň dowamynda prezident Berdimuhamedow täze energo-proýektler barada söz açdy. Şonda “Transowgan” gazgeçirijisi barada hem gürrüň edildi.
Niçowiçin “Amerikanyň sesi” radiosynyň Rus gullugy bilen söhbetdeşlikde nygtamagyna görä, türkmen gazyny göni Türkmenistandan satyn almak meselesiniň çözülmegi ukrain ykdysadyýeti üçin gaty möhüm. Onuň aýtmagyna görä, Kiýew rus gazyny käbir ýewropa ýurtlaryna satylýan nyrhyndan hem gymmat bahadan almak bilen hiç ylalaşyp bilmeýär.
“Ukrainanyň täze energiýasy” alýansynyň ýolbaşçysy Waleriý Borowik bolsa Ukrainanyň türkmen gazyny satyn almak mümkinçiliginden hemişelik diýen ýaly mahrum bolandygyny aýdýar:
—Ýurduň öňki prezidenti Wiktor Ýuşenkonyň döwründe ukrain tarapy Türkmenistandan ýylda 30 milliard kubometr gaza bolan kwotasyny “RosUkrEnergo” kompaniýasyna geçirensoň, türkmen gazyny göni satyn almak mümkinçiliginden mahrum boldy. Şeýdip, “RosUkrEnergo” arkaly bu mesele bilen bagly Orsýetiň beren görkezmesi ýerine ýetirildi.
Borowigiň “Amerikanyň sesi” radiosynyň Rus gullugy bilen söhbetdeşlikde bellemegine görä, Orsýet mundan beýläk-de Merkezi Aziýadan çykarylýan gazyň monopoliýasyny öz elinde saklamaga synanyşýar:
—Häzirlikçe gazy diňe iki ýol bilen daşap bolýar ol “Merkezi Aziýa-Merkez-2” gazgeçirijisi hem-de “Merkezi Aziýa-Merkez-3” gazgeçirijisi arkaly. Onuň biri Gazagystanyň, Özbegistanyň hem Orsýetiň territoriýasy arkaly geçýär. Ikinjisi bolsa Gazagystanyň hem Orsýetiň üsti bilen Merkezi Aziýanyň gazyny Ukraina geçirip bilýär. Orsýet “Energetik jemgyýete” goşulmady, şonuň üçin hem ol öz transport mümkinçiliklerinden üçünji ýurtlaryň peýdalanmagyna ýol bermäge borçly däl.
Orsýetde ýerlerşýän “Integrasiýa” atly rus-ukrain merkeziniň ýolbaşçysy Sergeý Morozow Ukrainanyň häzirki geosyýasy ýagdaýyny juda amatsyz hasaplaýar:
—“Gazprom” “Demirgazyk akymynyň” kuwwatlylygyny artdyrýar, gazgeçirijä gitdigiçe köp gaz geçirýär. “Günorta akym” taýýar bolansoň, Ukrainanyň gazgeçirijileri hiç kime geregi bolmadyk poslap ýatan turbalara öwrülip biler. Şonuň üçin ukrain tarapynyň diňe arzan türkmen gazyny satyn almak däl-de, öz gazgeçirijilerini doldurmak isleýändigine düşünip bolýar. Ýöne, hakykatda bolsa, Ukrainanyň Türkmenistana baglaýan umydy häzirlikçe salgyma çalym edýär.
“Amerikanyň sesi” radiostansiýalarynyň Rus gullugynyň maglumaty esasynda taýýarlandy.


text:
Häzirki wagtda Lebap welaýatynyň alyjylar jemgyýetine degişli sement satýan dükanlaryň açylyp başlanandygy we onda sementiň 1 tonnasynyň 220 manatdan satylýandygy habar berilýär.
Mart aýynda prezident Berdimuhamedow sementiň lomaý bahasyny kesgitläp, onuň 1 tonnasyny 175 manatdan satmaly edensoň, sement satýan hususy dükanlarda sementiň bahasy 330 manatdan däl-de, 280 manatdan satylyp başlanypdy.
Welaýatyň alyjylar jemgyýetine degişli sement satýan dükanlarda sementiň 1 tonnasy 220 manatdan satylsa-da, ilatyň bu dükanlardan sementi hepde-de diňe bir gün, penşenbe güni we diňe 250 kilogram satyn alyp bilýändigi aýdylýar.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Lebap welaýatynda habarçysy Osman Hallyýewiň taýýarlan maglumatyny diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
“Anonim” ady bilen hereket edýän hakerler topary düýbi Amerikada ýerleşýän howpsuzlyk boýunça “Stratfor” ylmy-barlag merkezine ilteşikli müňlerçe adamyň kredit kartlary baradaky informasiýany, şeýle-de şol adamlaryň beýleki şahsy maglumatlaryny ele geçirendigini öňe sürýär.
“Stratfor” bu wakanyň üsti açylansoň, özüniň serwerlerini we elektron hat alyş-çalyşygyny togtadandygyny mälim etdi.
Mundan öň, “Anonim” topary “Visa”, “MasterCard” we “PayPal” ýaly kompaniýalara garşy amala aşyrylan elektron hüjümleriniň jogapkärçiligini hem öz üstüne alypdy.


text:
Anna güni giçlik Birleşen Ştatlarda “jackpot” lotereýa oýnunda bu ýurduň taryhynda iň uly utuşyň bolandygy yglan edildi.
Bu gezek “jackpot” lotereýa oýnunyň utuş fondy 640 million dollara ýetdi. Bu pul fonduny utmak üçin soňky günler Birleşen Ştatlarda “jackpot” lotereýasyny satyn alýanlaryň sany onlarça esse köpeldi.
Anna güni agşam lotereýa şarlarynyň seçimi geçirildi we utuş nomerleri yglan edildi. Lotereýa şarlarynda çykan utuş nomerleri 2,4, 23, 38 we 46 nomerler boldy.
Häzirlikçe bu nomerleriň Meriland ştatyndaky “Baltimore Country” atly dynç alyş merkezinde doldurylan bir lotereýanyň nomerlerine gabat gelýändigi belli boldy.
Şeýle nomerli lotereýalar ýene-de ýüze çykan halatynda, utujylar 640 million dollary öz aralarynda paýlaşmaly bolarlar.


text:
Anna güni Birleşen Ştatlaryň Senaty Pakistanyň, Müsüriň we Liwiýanyň hökümetlerine ýardam berilmegini bes etmek baradaky teklibe garady we bu teklibi ret etdi.
Bu baradaky teklip ýakynda bu gürrüňi edilýän ýurtlarda Birleşen Ştatlaryň diplomatik edaralaryna edilen hüjümlerden soň Senatyň garamagyna hödürlenilipdi. Senatdaky ses berişlikde senatorlaryň 81-si bu teklibi inkär etdi we diňe 10-sy ony goldady.
Soňky günler Birleşen Ştatlarda döredilen “Musulmanlaryň bigünäligi” atly film köpsanly musulman ýurtlarynda Birleşen Ştatlara garşy gahar-gazaply protest çykyşlarynyň möwç almagyna sebäp boldy.


text:
Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netenýahuwyň aýtmagyna görä, eger-de dawaly Ysraýyl-Palestin gepleşiklerinde möhüm meseleler boýunça ylalaşyga gelmek başratmasa, onda çykalga hökmünde wagtlaýyn ýaraşyk ylalaşygyna gol goýlup hem bilner.
"Eger-de biz Palestina bilen gepleşiklerde Ierusalimiň dawaly territoriýalary we palestinaly bosgunlar baradaky meseleler boýunça ylalaşyp bilmesek, onda çykalga hökmünde wagtlaýyn ylalaşyga gol goýlup bilnerdi. Bu mümkin, men bu mümkinçiligi aradan aýyrmaýaryn” diýip, Netenýahu Ysraýylyň telewideniýesinde çykyş etdi.
Eýýäm ençeme ýyllaryň dowamynda Ierusalimiň dawaly gündogar territoriýalary we Ysraýylyň giňeldilmegi zerarly emele gelen palestin bosgunlarynyň ykbaly bilen bagly meseleler sebäpli ýaraşyk ylalaşygyna henizem gelmek başardanok.


text:
Anna güni “Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň bütindünýä mirasy” ady bilen taryhy miraslaryň ensiklopediýasy çapdan çykdy. Bu özboluşly ensiklopediýa albomy GDA döwletleriniň gumanitar hyzmatdaşlyklar boýunça Halkara fondunyň ýardam bermeginde çap edildi.
Onda GDA döwletleriniň territoriýasynda ÝUNESKO guramasy tarapyndan sanawa alnan 35 sany taryhy-arhitektura ýadygärlikleri barada maglumatlar ýerleşdirilen.
Bu obýektleriň hatarynda Türkmenistanyň territoriýasyndaky Gadymy Merwiň, Nusaýyň we Könürgenjiň taryhy ýadygärlikleri-de bar.
Mundan daşary, “Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň bütindünýä mirasy” ady bilen çap edilen bu kitapda Türkmenistanyň medeni we milli gymmatlyklarynyň taryhy ösuşi barada-da gysgaça syn ýerleşdirilipdir.


text:
Orsýetiň Habarowsk şäheriniň golaýynda Amur derýasynyň suw derejesi ýene ýokarlanyp 730 santimetre ýetdi. Muňa güýçli ýagyşyň ýagmagy goşant goşdy.
Geçen hepdede Habarowsk şäheriniň häkimi derýada suwuň derejesi 780 santimetre ýetenden soň ýerli ilatyň köpçülikleýin ewakuasiýa ediljegini aýdypdy.
Soňky günlerde Amur, Habarowsk, Ýakutiýa regionlaryndan we Ýewreý awtonom oblastyndan müňlerçe adam ewakuasiýa edildi.
Suwuň joşmagy ýekşenbe güni regionyň onlarça ýaşaýyş nokatlaryna zerba urdy.
Prezidentiň Uzak Gündogar boýunça wekili Wladimir Pysiniň duşenbe güni aýtmagyna görä, Habarowsk bilen Komsomolsk-na Amure şäherleriniň arasyndaky ýolunyň doly ýapylmagy ähtimal.
Orsýetde soňky 120 ýylyň dowamynda bolan iň güýçli suw joşguny 50 000-den gowrak adama öz täsirini ýetirdi.


text:
Gazet setirlerinden...
‘’Yeňiş’’ topary geçen tapgyrda hem ýeňlişe eýe bolmagy başardy.
‘’Ýaşlyk’’ topary geçen möwsümde uly ösüşlere eýe boldy. Toparyň oýunçylarynyň boýy ortaça 5,6 sm ösdi.
Öwezberdiýew 8-ýaşyndan bäri futbol bilen meşgullanýar. Dogry arasynda, dynç hem alýar.
Bildirişden...
‘’Garagum’’ topary geçen tapgyrda öz meýdançasynda oýnap, zerur 3-utugy ýitirdi. Utuklary tapan, yzyna gaýtaryp berse, oňa baýrak garaşýar.
‘’Depgin’’ topary halkara ýaryşlarynda emin bilen çekeleşmek üçin, topara iňlis dilini suwara bilýän kapitan gözleýär. Seçip alyşda futbol oýnap bilýänlere artykmaçlyk beriljekdir.
Futbol gepleşiklerinden...
Urlan pökgi derwezä giripdir. Ýok derwezä pökgi däl-de, hüjümçi giripdir. Şonuň üçin hem gol hasap edilmeýär.
Tejribeli derwezeçi ussatlyk bilen, örän batly urlan topuň öňünden sowulmagy başarýar.
Onuň kellesi bilen batly depen pökgüsi derwezäniň içine girdi.
Geň zat! Emin jürlewügini ýitiripdir. Ýöne ol özüni ýitirmeýär. Jürlewük tapylar, özüňi tapmak kyn!
Pökgi emine degip derwezä girýär. Bu eýýäm tejribeli eminiň şu möwsümde derwezä girizen 5-nji pökgüsidir.
Täze iş usuly ...
Telewideniýäniň sport gepleşikleriniň iş usuluny, olaryň radiodaky kärdeşleri hem öz işlerine ornaşdyrmakçy bolýarlar. Indiden beýläk olar topuň derwezä girendigini üç gezek gaýtalap habar bererler. Özem, olar üçünji gezek habary haýaljakdan gaýtalap aýdarlar.


text:
Britan hökümetiniň Hazaryň energiýa baýlyklary boýunça geňeşçisi Angus Miller Türkmenistana sapar edýär. Ol energiýa hyzmatdaşlygy barada Aşgabatda açyljak halkara konferensiýa gatnaşýar diýip, resmi metbugat ýazdy.
Çarşenbe güni Miller Nebit-gaz senagaty we mineral resurslary ministrliginde, prezidentiň ýanyndaky Uglewodorod resurslary boýunça Döwlet agentliginde we “Türkmengaz” döwlet konserninde gepleşikler geçirdi. Duşuşyklarda energiýa boýunça özara hyzmatdaşlygy ösdürmek barada gürrüň edildi.


text:
Türk resmileri dört hökümet ministriniň we olaryň garyndaşlarynyň korrupsiýa derňewi bilen ilteşikli polisiýa ofiserleriniň onlarçasyny tussag etdi.
22-nji iýuldaky çäre polisiýa ofiserleriniň 76-syny, ýa-da türk welaýatlarynyň 22-siniň öňki polisiýa işgärlerini öz içine alýar.
Tussag edilen ofiserleriň köpüsi şu ýylyň başyndaky hökümet arassalaýyşynda işlerinden boşadyldy.
Tussag edilenleriň içinde Stambulyň korrupsiýa garşy birleşmesiniň ozalky başlygy Omer Kose hem bar.
Döwlet eýeçiligindäki media 22-nji iýulda tutulanlaryň bikanun topar döretmekde, bikanun ses ýazmakda we galplykda güman edilýändigini ýazýar.


text:
ABŞ-nyň prezidentligine umydygärler Donald Tramp we Hillari Klinton respublikan we demokrat partiýalarynyň prezidentlige kandidatlarynyň soňky tapgyr ses berişliginde hem öňdeligi saklamagy başardylar.
Milliarder, gozganmaýan emläk tütjary Tramp 5-nji martda Luzianada we Kentukkide öňdelige eýe boldy, emma Tehsas senatory Ted Kruz Maýnede we Kanzasda ýeňendigini aýtdy.
Respublikanlaryň beýleki iki bäsleşikçisi - Florida senatory Marko Rubio we Ohaýa gubernatory John Kasiç az progres gazandy.
Demokratlaryň bäsleşiginde ozalky döwlet sekretary Hillari Klinton Luzianada ýeňiş gazandy, Wermont senatory Berni Sanders bolsa Kanzasda we Nebrasdaka ýeňiş gazandy.
Ekspertleriň aglabasy Klinton 8-nji noýabrda geçiriljek saýlawlarda demokratlaryň kandidaty bolar diýip garaşýar.
Bu saýlawlar amerikan saýlawçylarynyň iki möhlet prezidentliginden soň iş başyndan gidýän Barak Obamanyň ýerine kimi seçjekdiklerini görkezer.
Emma muňa garamazdan, respublikanlar tarapda partiýanyň uly bölünişigiň gyrasyna gelendigi aýdylýar, sebäbi partiýanyň ýaşuly agzalary Trampyň meşhurlyga kowalaşyp aýdýan gödek, ýakymsyz sözlerine garşy durýarlar.
2012-nji ýylda respublikanlaryň prezidentlige kandidaty bolan Mit Romniý 3-nji martda partiýadaş ýoldaşlaryna Trampy öz kandidatlary edip seçmezlik barada duýduryş berdi. Ol gozganmaýan emläk tütjaryny «galp we kezzap» atlandyrdy.
Biraz öň respublikanlaryň 60 sany daşary syýasat weterany Trampa garşy durmagy wada berdi, olar onuň edýän teklipleriniň ABŞ-nyň howpsuzlygyny gowşatjakdygyny aýdýarlar.
Tramp başdaky 19 bäsleşigiň 12-sini ýeňip respublikanlaryň açyk öňdebaryjysy boldy.
Emma Kruz özüniň alty ştatdaky ýeňişleriniň Trampy başa-baş söweşde ýeňip biljekdigini görkezýändigini aýdýar.


text:
Türkmen milli saz sungatynda öz ýoluny goýan, at-owazasy külli türkmene dolan halk bagşysy Nurberdi Gulowyň dünýä inenine 95 ýyl boldy. Maý aýynda bolsa onuň biziň aramyzdan gidenine 20 ýyl dolýar.
Nurberdi Gul 1917-nji ýylyň 1-nji martynda Esenguly etrabynyň Şahman obasynda dünýä inipdi. Ol kämillik ýaşyna çenli mal bakyp gezipdir. 1935-43-nji ýyllar aralygynda kolhozçy bolup işläpdir. 1943-nji ýyldan Krasnowodskiniň portundaky işçiler batalýonyna alynýar. Şol döwürden ol bagşyçylyk senedi bilen gyzyklanyp başlapdyr.
Ony 44-nji ýylda Aşgabat filarmoniýasyna işe çagyrýarlar. Ol ýerde işlemek bilen Mylly Täçmyrat, Pürli Sary, Sahy Jepbar ýaly belli ussatlardan tälim alýar. Soňra Krasnowodskiniň welaýat filarmoniýasyna işe iberilýär. 1947-nji ýylyň 1-nji maýynda Gyzyletrege göçüp barýar. Bu ýerde ol raýon medeniýet bölüminde, dürli kärlerde işleýär. Ömrüniň galan böleginde bolsa sazçylyk mekdebinde mugallymçylyk edýär.
Aýdym-saz sungatynda bitiren hyzmaty üçin, Nurberdi Gula 1967-nji ýylda at gazanan, 1977-nji ýylda hem Türkmenistanyň halk artisti diýen hormatly atlar berildi.
Nurberdi Gul 1992-nji ýylyň 1-nji maýynda 76 ýaşynyň içinde aradan çykdy.
Hiç kimi gaýtalamaýan bu ussadyň döredijilik gerimi örän giň bolup, ol aslynda ähli ýollardan diýen ýaly aýdym aýdypdyr, ýöne her bir aýdymy özüçe aýdypdyr. Şeýdip, giden bir mukamlar dünýäsini döredipdir.
Mundan daşary-da, ol türkmen klassyky edebiýatynyň beýle bir göze ilmeýän iki wekilini halk arasyna gaýtaryp getirdi. Olar gaýduwsyz hem merdana Döwletýar hem aşyk Çaňly bolmaly. Nurberdi bagşydan baý medeni miras hem gowy şägirtler galdy.
Bagşynyň döredijilik aýratynlyklary barada ýazyjy Hudaýberdi Hally onuň obadaşy hem ýakyn tanyşlaryndan biri, Aşgabatda ýaşaýan žurnalist Aşyrguly Baýryýew bilen söhbetdeş boldy.
Hudaýberdi Hally:
Nurberdi Guluň bagşyçylyk aýratynlyklary barada nämeler aýdyp bilersiň?
Aşyrguly Baýryýew:
Nurberdi däde öz bagşyçylyk ýoluny sadalyk hem kiçigöwünlilik bilen “Çopan ýoly” diýip atlandyrypdy. Belki-de, onuň aýdym aýdanda çekreýşi, haýkyryşy, jukguldylary çopanlaryň hiňlenişine gabat gelýändir. Elbetde, bu şertli at. Çünki onuň bagşyçylyk sungaty haýsydyr bir hünärdir käriň eýesine-de, şol sanda çopana-da ýöňkärden has tutumly, has giň hem beýik.
Hudaýberdi Hally:
Eger biz bagşynyň terjimehalyna seretsek, ol ýaşlykda çopan bolupdyr. Ikinji tarapdan, çopançylyk aslynda pes kärem däl. Musa pygamber çopan bolupdyr, Dawut pygamber çopan, gaty uly adamlaryň ençemesi çopançyklykdan pygamberlige gelipdir. Şolar ýalyrak garaýyşlaryň bolmagy mümkinmi?
Aşyrguly Baýryýew
Aşyrguly Baýryýew:
Elbetde, şeýle garaýyşlar bolup biler. Bizem oglanlykda 7-8 ýyllap owlak-guzy bakdyk. Şonda sürini agdaryp-dönderip ýörkäň, bir hiňlenmäň bolýar. Bu bagşydan hem aýdym ýolunyň nirä direýändigini soranlarynda: “Meniň aýdym ýolum çopan heňidir, belli bir halypanyň ýoluny tutup aýdym aýtmadym” diýer ekeni. Saz öwreniji Akmuhammet Aşyrow şeýle ýazýar: “Ol hakykatdanam hut şeýledi. Şol sebitlerde çopan heňleri diýilýäni bir zamanlar bolupdyr. Şol çopan heňlerini çogdamlamak welin Nurberdi Guluň paýyna düşüpdir. Ol çopan heňlerini rejeläp, gowy-gowy aýdymlary ýasapdyr”.
Nurberdi dädäniň bagşyçylygynyň özboluşlylygyny halkam ykrar etdi, meşhur sazandadyr bagşylarymyzam ykrar etdi. Dogry, başda heňini halamandyrlarmy ýa başga sebäpdenmi, ony türkmen radiosynda ýazgy etmän, iki-üç gezek yzyna ugradypdyrlar. Soňky gezek baranda, oňa Mylly Täçmyrat sataşypdyr-da, Ata Awly bilen Çary Täçmämmedi çagyryp: “Geliň, şu ýigide siz sazandarlyk ediň. Ony diňläp göreýli” diýipdir. Nurberdi Guly diňläninden soň, meşhur sazanda: “Berekella, Nurberdi jan! Boýnuňy çommaldypjyk, ýylgyrjaklap aýdym aýdyşyň özem degjek her zada. Şu çopan ýolundan aýdýan aýdymlaryňdan ýene-de bar bolsa, çekinmänjik aýdybergin, inim, asla ýüzüň gyzarmaz” diýipdir. Mylly aganyň şu sözünden Nurberdi bagşynyň häsiýeti görünýär. Onuň gepleýşi, ýylgyrjaklap aýdym aýdyşy janlanýar. Ol pahyr örän mylaýym görünýärdi. Beýik sazanda owalda-ahyrda şu ýoluň milli aýdym-saz sungatynda uly ýol boljakdygyna ynam bildirýär.
Halypa bagşy Sahy Jepbar hem bu ýoluň geljegine uly umyt baglan ussatlaryň biri. Ol şeýle diýipdir. “Türkmeniň milli aýdym-saz sungatynda şu güne çenli esasan üç esasy ýol bar: Ahal ýoly, Mary ýoly, Hywa, ýagny Daşoguz ýoly. Ynha, inim, sen Günbatardan öz aýdyşyň ýaly, çopan ýoluny getirdiň. Türkmeniň milli aýdym-saz sungatynda täze 4-nji şahany döretdiň. Öte geçip aýtdygym däl, bu saňa ir-u-giç uly ýol bolar. Özem “Nurberdi Gulowyň ýoly” adyny alar”.
Hudaýberdi Hally:
Nurberdi aga ömrüniň soňky böleginde ýaşuly şahyrymyz Çary Gurbangylyjyň goşgusyna bir aýdym döretdi. Ol aýdym garrylaryň durmuşyna mahsus. Öňler Nurberdi agada aýdym döretmek häsiýeti ýokdy, ol muňa şoň geldi. Halk onuň bu hyzmatyny nähili kabul etdi?
Aşyrguly Baýryýew:
Nurberdi aga nähili aýdym aýtsa-da, döretse-de, ol halk aýdymy hökmünde kabul edilýärdi. Ine, şol Çary Gurbangylyjyň goşgusyna döreden “Çaýlaşsam kempirim bilen” diýen aýdymy-da halk tarapyndan bir klassyky şahyryň goşgusyna döredilen halk aýdymy ýaly kabul edildi. Ondan soňra “Ýetmiş bäşimde” diýen aýdymy hem döretdi. Ony halypanyň şägirtlerem alyp göterdiler. Onuň soňky döwürde döreden aýdymlaram onuň bütin döredijiligi bilen baglanyşykly, şonuň akabasyna gabat gelýän aýdymlar hökmünde halk içinde meşhurlyga eýe boldy.
Hudaýberdi Hally:
Sen halypanyň şägirtlerini ýatladyň. Häzirki döwürde Nurberdi aganyň şägirtlerinden kimleriň adyny tutup bolar?
Aşyrguly Baýryýew:
Nurberdi Gulowyň öz bagşyçylyk ýoly bolşy ýaly, onuň özboluşly mekdebi hem boldy. Onuň terjimehalyndan belli bolşy ýaly, uzak ýyllaryň dowamynda Gyzyletregiň Medeniýet öýünde, Pionerler öýünde çeper ýolbnaşçy boldy, mugallymçylyk etdi. Munuň daşyndan, onuň ýanyna gelip, aýdym-saz öwrenenlerem az bolmady. Şolardan Aşyr Gurbanow bilen Rejepguly Kerimow Türkmenistanyň halk bagşysy bolup ýetişdiler. Şeýle-de, bagşylar Nurýagdy Zypdalyýew, Aşyr Annadurdyýew, Akmämmet Nurmämmedow, Hatam Nurbadow, Ýegendurdy Nejebow, Ahmet Mededow, Tagandurdy Mämmedow... Bular köp. Ýöne men esasan ýadymda galanlaryny aýdýan. Bularyň seslerem häli-şindi türkmen radiosynda-da ýaňlanyp dur. Halypanyň ýoluny şägirtleri alyp göterdiler. Onuň ýoluny şägirtleri dowam etdirýärler. Bu bir uly bagt.


text:
Pakistanyň paýtagty Yslamabadyň halkara aeroportynda polisiýa Kanadada ýaşaýan tanymal ruhanynyň tarapdarlary bilen çaknyşdy. Bu çaknyşyk gürrüňi gidýän ruhanynyň ýurtda hökümete garşy “rewolýusiýa” diýip atlandyrýan çäresini geçirmek üçin Yslamabada dolanmagynyň edil öň ýanynda bolup geçdi.
Polisiýa Tahirul Kadriniň (Tahirul Qadri) takmynan 2 müň çemesi tarapdaryna garşy göz ýaşardyjy gazy ulanyp, olar bilen söweşdi.
Maglumatlara görä, Kadrini Pakistana alyp baran uçar Lahor şäherine ugradylmazdan öň, birnäçe sagatlap Yslamabadyň aeroportynyň ýokarysynda aýlanypdyr. Kadriniň Pakistana edýän bu sapary Lahor şäherinde ruhanynyň tarapdarlary bilen polisiýanyň arasynda bolan çaknyşyklarda sekiz adamyň öldürilmeginden bir hepde soň amala aşyrylýar.
Kadri Pakistana sapar etmeginiň öňüsyrasynda ýaýradan beýanatynda hökümete garşy özüniň “rewolýusiýa” amala aşyrmaga taýýardygyny aýdyp, ýurduň armiýasyna gowy baha beripdi.


text:
Orsýetiň resmileri ýurduň içinde işleýän hökümete degişli bolmadyk guramalary derňemegi dowam etdirýärler.
28-nji martda “Moskwa Helsinki toparynyň” edara jaýyna prokuraturanyň we salgyt polisiýasynyň wekilleri geldiler. Guramanyň başlygy Lýudmila Alekseýewa Ýustisiýa ministrliginiň we prokuraturanyň wekilleriniň guramanyň işgärlerinden dokumentleriň uly bolmadyk sanawyny sorandygyny, emma olaryň maliýe hasabatlary talap etmändiklerini aýtdy.
Munuň öňüsyrasynda, çarşenbe güni, prokuraturanyň we salgyt polisiýasynyň wekilleri “Transparency International” guramasynyň we “Human Rights Watch” guramasynyň edara jaýlaryna hem barypdyrlar.
"Raýat jemgyýetçiligine basyş"
“Human Rights Watch” guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa bölüminiň müdiriniň orunbasary Reýçel Denber guramanyň Moskwadaky edara jaýynda prokuraturanyň we salgyt polisiýasynyň işgärleri tarapyndan öňünden yglan edilmedik barlaglaryň geçirilendigini e-mail arkaly tassyklady.
Reýçel Denber bu barlaglaryň “Orsýetde hökümete degişli bolmadyk guramalaryň öň görlüp-eşidilmedik derejede barlanmagynyň bir bölegidigini, şeýle-de, geçen ýylda repressiw kanunlaryň kabul edilmeginiň yzyzsüre ýurtda raýat jemgyýetçiligine edilýän basyşlaryň güýçlenendigini” aýtdy.
Barlaglara sezewar edilen guramalaryň ýene biri “Orsýetiň Adam hukuklary ugrundaky hereketi” atly guramanyň ýolbaşçysy Lew Ponomarýow Orsýetde hökümete degişli bolmadyk guramalar babatynda kabul edilen kanuny “syýasy agdarylyşyk” diýip atlandyrdy.
Ponomarýow häkimiýetleriň kanuny bahanalap, “hökümete degişli bolmadyk garaşsyz guramalara, esasan hem adam hukuklaryny goraýjy guramalara guramaçylykly basyş” edýändiklerinini belledi. Ponomarýow prokuraturanyň işgärleriniň talap eden dokumentlerini bermekden özüniň boýun gaçyrandygyny habar berdi.
Gazanda ýerleşýän “Agora” atly gurama graždan aktiwistlerine goldaw berýär. Bu guramanyň maglumatyna görä, häkimiýetler ondan zerur dokumentleri ýazmaça görnüşde talap edipdirler.
“Agoranyň” başlygy Pawel Çikow resmi talaby ýerine ýetirmekçi däldigini aýdyp, öz pozisiýasyny guramanyň düzümine girýän jegyýetçilik toparlarynyň hiç birisiniň kanuna ters gelýän hereket etmändigi bilen düşündirdi.
Barlaglaryň täsiri
Geçen hepdede Orsýetiň häkimiýetleri guramalaryň ýüzlerçesinden registrasion we maliýe dokumentlerini topladylar. Häkimiýetler Orsýetiň giňişliginde işleýän hökümete degişli bolmadyk guramalaryň maliýe üpjünçiligi baradaky ýerli kanunlary näderejede ýerine ýetirýändigini barlaýarlar.
Täze kanunlar Orsýetde hereket edýän guramalaryň, eger olar daşary ýurtlardan malieýeleşdirilýän bolsa, “daşary ýurtly agent” diýlip hasaba durmagyny talap edýär.
Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat boýunça ýolbaşçysy Ketrin Aşton penşenbe güni çykyş edip, Orsýetdäki barlaglaryň aladalanma döredýändigini aýdyp, bu çäreleriň ýurtda graždan jemgyýetçiligine zarba urýandygyny belledi.
Fransiýanyň we Germaniýanyň Daşary işler ministrlikleri orsýet tarapyndan düşündiriş sorandyklaryny habar berdiler.


text:
Geçen hepdäniň dynç günlerinde paýtagtymyzyň “Galkynyş” sport toplumynda geçen asyryň ortalarynda esaslandyrylan koreý başa-baş söweş sungaty-hapkido boýunça Türkmenistanyň Kubogy ugrunda ýaryş geçirildi. Aşgabatly türgenler iki günläp dowam eden çekeleşikli ýaryşa has taýýarlykly gelendiklerini görkezdiler. Olar ýaryşyň ýeňijileri boldular.
Türkmenistanyň Sport baradaky döwlet komiteti we Hanmudo söweş sungaty milli federasiýasynyň guramagynda geçirilen bu ýaryşa Ahal, Balkan, Mary, Lebap welaýatlaryndan we Aşgabatdan 140-a golaý türgen gatnaşdy. Baýraklar ugrunda ýaryşlar iki ýaş toparynda — ýetginjekleriň we ulularyň arasynda geçirildi. Ýaryşda baýraklar toplumynyň jemi 26-sy ugrunda göreş ýaýbaňlandyryldy. Umumy toparlaýyn hasapda aşgabatly türgenler ýeňiş gazandylar.
Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Orif Buharakowyň, şeýle hem tälimçiler Şöhrat Allaýewiň, Nury Meredowyň hem-de Orazgeldi Orazgeldiýewiň ýolbaşçylygynda sportuň bu görnüşi bilen meşgullanýan paýtagtly türgenler 14 sapar hormat münberiniň birinji ornuna çykdylar. Merdan we Muhaý Durdygulyýewlerden tälim alýan Daşoguz welaýatynyň türgenleri altyn medallaryň 5-sini eýeläp, hormatly ikinji orna mynasyp boldular. 4 gezek birinji baýraga mynasyp bolan Mary welaýatynyň Gulmyrat Gulowdan tälim alýan türgenleri 3-nji orny eýelediler.
Türkmenistanyň hanmudo söweş sungaty Federasiýasynyň düzümine sportuň başa-baş söweş sungatlarynyň başga-da ençemesi girýär. Olaryň arasynda müňýyllyk taryhy bolan Indoneziýanyň pençak silat görnüşi hem bardyr. Noýabr aýynyň 29-yndan dekabr aýynyň 1-ine çenli aralykda Özbegistanyň paýtagty Daşkent şäherinde Pençak silat boýunça Merkezi Aziýanyň çempionaty geçiriler. Bu ýaryşa ýurdumyzyň milli ýygyndy topary hem gatnaşar.


text:
Müsürliler geçen hepde geçirilen prezident saýlawlarynyň resmi netijelerine garaşýarlar.
Saýlawlaryň deslapky näresmi netijelerine görä, “Musulman Doganlygynyň” kandidaty Mohammed Morsi hem-de wezipesinden agdarylan Hosni Mubaregiň hökümetinde işlän iň soňky premýer-ministr Ahmed Şafik öňe saýlanypdyrlar.
Öňe saýlanan iki kandidat 16-17-nji iýunda prezidentlik saýlawlarynyň ikinji tapgyrynda bäsleşerler.
Çepçi “Al-Karamah” partiýasynyň kandidaty Hamdin Sabbahi bilen bir hatarda Morsi we Şafik 23-24-njy maýda geçirilen saýlawlarda bidüzgünçilikleriň bolandygy barada eýýäm saýlaw komissiýasyna arza berdiler.
Saýlawlaryň ilkinji netijeleri duşenbe ýa-da sişenbe güni yglan ediler diýlip garaşylýar.


text:
Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisinde Berdimuhamedow işde goýberen kemçilikleri üçin milli howpsuzlyk ministri Çarymyrat Kakalyýewiç Amanowy eýeleýän wezipesinden boşatdy.
Mejlisiň barşynda Türkmenistanyň baş prokurory Milli howpsuzlyk ministrliginiň işi boýunça geçirilen barlagyň netijeleri barada habar berdi. Şol barlaglaryň barşynda ministrligiň işinde kemçilikleriň ýüze çykarylandygy barada baş prokuror ýurduň prezidentine hasabat berdi.
Berdimuhamedow Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisinde, 29-njy mart.
Ýurduň milli telewideniýesinde Çarymyrat Amanowyň özüniň gaty uly ýalňyşlygy goýberendigini aýdyp, özüne ynanylan jogapkärli wezipäni ýerine ýetirip bilmändigi üçin Türkmenistanyň prezidentinden ötünç sorap eden çykyşy görkezildi. Ýöne milli howpsuzlyk ministriniň näme sebäpden wezipesinden boşadylandygy barada ýurduň mediasynda takyk habar berilmedi.
Prezidentiň permany bilen milli howpsuzlyk ministri wezipesine ozal Türkmenistanyň goranmak ministri wezipesinde işläp ýören Ýaýlym Ýagmyrowiç Berdiýew bellenildi. Berdimuhamedow Ý.Berdiýewiň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary bolmagynda-da galýandygyny aýtdy. Berdimuhamedow täze bellenilen milli howpsuzlyk ministrine general-leýtanant harby adyny dakmak hakyndaky permana hem gol çekdi.
Şeýle hem Berdimuhamedow Türkmenistanyň goranmak ministri wezipesine Begenç Ataýewiç Gündogdyýewi belledi.
Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisinde Türkmenistanyň prezidenti başga-da birnäçe harby atlary dakmak baradaky, şeýle hem welaýatlaryň prokurorlaryny wezipä bellemek we wezipeden boşatmak baradaky resminamlara gol çekdi.Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Garaşsyzlyk etrabyna barýan ýolagçylaryň bada-bat daşky görnüşi bilen ünsüni çekýän bina ýakynda gurlup ulanmaga berlen täze medeniýet öýi diýseň, meger ýalňyş bolmaz. Sebäbi ol bina etrabyň merkezi şäherçesiniň derwezesine ýakyn ýerde ýerleşýär hem-de etraba barýan uly ýoluň gyrasynda.
Bu ymaratyň içinde 20-den gowrak otag we 182 adamlyk zal bar, ol zalyň hem deňli-derejeli sahnasy bar. Jaýyň içi täzeliginden ýaňa lowurdap dur, diwarlary bolsa dürli türkmen bagşylarynyň, ýazyjy-şahyrlarynyň, türkmen saz gurallarynyň suratlary bilen bezelen. Gürrüňi edilýän zal we tutuşlygyna medeniýet öýüniň içi degişli enjamlar bilen doly abzallaşdyrylan.
'Köplenç boş'
Emma bu täze medeniýet öýi, şu ýylyň mart aýynda ulanylmaga berlendigine garamazdan, köplenç boş durýar. Edil şeýle boş duran ýa-da gaty seýrek ulanylýan beýleki medeniýet öýleriniň arasynda Türkmenabat şäheriniň medeniýet öýüni, Türkmenabadyň ýüpekçiler mikroraýonynyň medeniýet merkezini, Galkynyş etrabynyň medeniýet öýüni hem agzap bolar.
Agzalan medeniýet öýleri dynç gününden başga ähli günler irden sagat 9-00-dan agşam sagat 18-00-a çenli açyk durýar. Mälim bolşuna görä, medeniýet öýleri tutuş ýurt boýunça, uly şäherler bilen bir hatarda, ähli etraplarda, hatda käbir obalarda-da bar we olaryň aglabasy SSSR-den galan köne jaýlarda ýerleşýär. Şol medeniýet öýleriniň hem köplenç boş durýandygy hakda maglumatlar bar.
Medeniýet öýi, Türkmenabat, mart, 2014.
Soňky ýyllarda medeniýet öýleriniň täze binalarynyň gurluşygy Türkmenistanyň şäher tipli posýoloklarynyň ählisinde planlaşdyrylýar. Şeýlelikde, käbir etrap merkezlerinde täze medeniýet öýleri gurlup ulanmaga berlen bolsa, käbirlerinde geljekde gurulmak göz öňünde tutulýar.
Bu medeniýet öýleriniň öňküler bilen deňeşdirilende näme bilen tapawutlanjagy hakda hiç hili resmi maglumat ýok, emma özüni Ahmet diýip tanadan we Garaşsyzlyk etrabynda ýerleşýän köne medeniýet öýüniň gapdalynda ýaşaýan ildeşimiz bu barada Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi:
“Medeniýet öýlerinden diňe uly baýramçylyklar ýakynlanda, sazyň sesi çykýar, başga wagt ol ýerde edilýän işem ýok”.
Garaşsyzlyk baýramy ýakynlanda...
Onuň aýtmagyna görä, medeniýet öýünde diňe Garaşsyzlyk baýramy ýakynlanda ýa-da prezidentiň Lebaba etmeli saparynyň öň ýanynda çeper höwesjeňler, tansçy gyzlar etmeli çykyşlaryna taýynlyk görüp, tanslaryny repetisiýa edýärler.
Ahmediň aýdanlary bilen türkmenabatly talyp gyz Nargiza hem ylalaşýar, talyp gyzyň aýtmagyna görä, Türkmenabat şäherindäki medeniýet merkezleri diňe syýasy baýramçylyklara taýýarlyk görlende, dürli aýdymdyr tanslary gaýtalap, türgenleşmeli bolanda ulanylýar, galan wagtlar köplenç boş durýar.
“Medeniýet öýlerinden diňe uly baýramçylyklar ýakynlanda, sazyň sesi çykýar, başga wagt ol ýerde edilýän işem ýok”.
Garaşsyzlyk etrabynyň öňden bar bolan köne medeniýet öýüniň işgärlerinden biri, efirde adynyň agzalmazlyk şerti bilen Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde etrapdaky täze gurlan medeniýet öýüniň işinde-de üýtgeşikligiň ýokdugyny aýdýar:
“Täze medeniýet öýünde köne medeniýet öýüniň işgärleri işleýär. Şol bir başlyk, şol öňki sazandalar. Diňe bina çalşyldy, başga üýtgän zat ýok”.
Ýerli ýaşaýjylaryň pikiri
Medeniýet öýleri barada, umuman, ýerli ýaşaýjylar dürli pikirde. Ildeşlerimiziň käbirleri medeniýet öýleriniň gurlanyna guwanýandyklaryny aýtsalar, käbirleri olaryň ilkinji zerurlyk däldigini, medeniýet diýlende, diňe syýasylaşdyrylan aýdymdyr çykyşlaryň ýada düşýändigini aýdýarlar.
“Medeniýet öýlerini gurmak ilkinji, hatda ikinji zerurlyk hem däl. Keselhanalarymyzyň jaýlary köne, garaşsyzlykdan soň etrabymyzda gurlan ýaşaýyş jaýlarynyň iň soňkusy-da garaşsyzlygyň ilkinji ýyllarynda gurlupdy. Şol gurlan ýaşaýyş jaýlarynyň käbirleriniň diwarlary diklenilip, gurluşygy ýatyp galypdy. Soň adamlaryň özleri olaryň kem-käsini bejerip, içinde ýaşamaly boldular, sebäbi ilatyň jaý ýetmezçilik problemasy ýiti. Medeniýet öýlerinden öňürti keselhanalar, ilat üçin ýaşaýyş jaýlary gurulsa, gowy bolardy” diýip, Garaşsyzlykdan bolan zenan Gülbahar Azatlyk Radiosyna gürrüň berýär.
Nähili bolanda-da Lebap welaýat häkimligi tarapyndan ýakynda yglan edilen tenderde welaýat boýunça ýene 5 sany medeniýet öýüniň guruljakdygy aýdylýar.


text:
Täjigistanyň polisiýasy howpsuzlyk güýçleriniň ozalky goranmak resmisiniň we onuň goldawçylarynyň gizlenen ýeriniň daşyny gabandygyny aýdýar. Içeri işler ministrligi 5-nji sentýabrda Abduhalim Nazarzodany «ele salmak we bitaraplaşdyrmak» üçin operasiýa geçirilýändigini aýtdy.
Bu operasiýa Duşenbeden 150 km gündogardaky Romit jülgesinde amala aşyrylýar.
Häkimiýetler Nazarzodany 4-nji sentýabrdaky ýaragly hüjümlerde we çaknyşyklarda günäleýärler, Duşenbede we Wahdatda bolan hadysalarda 9 polisiýa ofiseri öldürildi, 6-sy bolsa ýaralandy.
Polisiýa howpsuzlyk güýçleriniň «terror toparynyň» 13 agzasyny öldürendigini, 32 agzasyny bolsa tussag edendigini aýdýar.
Nazarzadonyň 43 ýaşly dogany Mirzohaýot Nazarow, aýdylmagyna görä topar agzasy, Romitde meýletin özüni hökümet güýçlerine tabşyrypdyr.
Polisiýa goranmak ministriniň orunbasary we yslamçy oppozisiýanyň ozalky komandiri Nazarzoda we onuň 7-8 ýoldaşyna ýesir düşmek ultimatumynyň berlendigini aýdýar.
5-nji sentýabrda irden polisiýa resmileri Romit jülgesine 150 sany goşmaça esgeriň ýerleşdirilendigini aýtdy.
Azatlygyň habarçylary ol ýerde üç sany harby dikuçaryň uçup ýörendigini habar berdiler.
Prezident Emamoli Rahmon 4-nji sentýabrdaky hüjümlerden birnäçe sagat soň Nazarzodany, «jenaýat edenligi üçin", işden boşatdy.


text:
Owgan syýasatçylarynyň bir topary we raýat jemgyýetiniň agzalary Norwegiýada “Talyban” hereketiniň wekilleri bilen gepleşikleri geçirýärler.
5-nji iýunda Zabihullah Mujahidiň email arkaly metbugat serişdelerine ugradan maglumatynda geçirilýän gepleşikleriň resmi däldigini we munuň “parahatçylyk gepleşikleri” diýlip häsiýetlendirilip bolmajakdygyny mälim etdi.
Owgan prezidenti Aşraf Ganiniň edarasynyň ýaýradan beýanatynda “Biz bu hökümet derejesinde bolmadyk gepleşiklere gowy baha berýäris. Emma olar Owganystanyň hökümetine wekilçilik etmeýärler” diýilýär.
Norwegiýanyň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna email arkaly beren maglumatynda gepleşiklere gatnaşýanlaryň öz şahsy mümkinçiligi esasynda “resmi bolmadyk gepleşikleri” geçirýändigini we öz garaýyşlaryny beýan edýändigini habar berdi.


text:
Türkiýäniň premýer-ministri Binali Ýildirim hökümet güýçleriniň we Siriýanyň gozgalaňçylarynyň “Yslam döwleti” (YD) toparynyň ekstremistlerini Siriýanyň Türkiýe bilen serhediniň golaýyndan doly gysyp çykarandygyny aýdýar.
“Azazdan Jarabulusa çenli 91 kilometrlik serhedimiz tutuşlygyna howpsuz. Ähli terrorçy guramalar yza serpikdirildi we çekildi”, diýip Ýildirim 4-nji sentýabrda ýurduň günorta-gündogar şäheri Diýarbakire eden saparynyň dowamynda telewideniýede görkezilen çykyşynda aýtdy.
Türkiýäniň harbylarynyň beýannamasynda siriýaly araplaryň we “Azat Siriýa goşuny” atly toparyň adyndan söweşýän türkmen söweşijileriň 20 çemesi obany “Yslam döwleti” toparyň elinden alansoň Azazyň we Jarablusyň arasyndaky serhede gözegçilik edýändigi habar berilýär.
Bu öňegidişlik Türkiýäniň 24-nji awgustda serhet ýakasyny YD toparyndan arassalamak we kürt söweşijileriniň öňüni almak boýunça başlan operasiýasynyň netijesinde emele geldi.


text:
Gazagystanyň günorta regionynyň ýaşaýjysynyň öldürilmegi zorlukly protestleri döretdi.
Regional polisiýa departamentiniň aýtmagyna görä, 5-nji fewralda Yntymak obasynda bolan tertipsizlikleriň netijesinde ençeme ulag otlanyp, birnäçe jaý ýumrulypdyr.
Zorluklar ýerli ýaşaýjy Bahytžan Artykow 4-nji fewralda goňşy Bostandyk obasynyň golaýynda öli tapylansoň başlandy. Resmiler ony öldürmekde güman edilýän ýerli ýaşaýjy Nawmetdin Narmetowyň azatlykda galýandygyny aýtdylar.
Polisiýa ofiseri “ýerli täjikleriň we gazaklaryň arasyndaky düşünişmezligiň” tertipsizlik döredendigini 5-nji fewralda Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna aýtdy. Ýerli resmileriň Yntymak obasynda polisiýa güýçlerini ýerleşdirilensoň asudalygyň dörändigi aýdylýar.


text:
Braziliýadaky “Dünýä çempionaty 2014-iň” soňlanmagy bilen ünsler Orsýete sowuldy. Sebäbi futbol boýunça nobatdaky Dünýä Çempionaty 2018-nji ýylda Orsýetde geçirler.
“Dünýä çempionaty 2014”, 13-nji iýulda geçirlen final duşuşygynda Germaniýanyň Argentina toparyny 1-0 hasaby bilen ýeňmeginde şüweleňli tamamlandy. Bu oýna tomaşa edenleriň arasynda Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin hem bardy. Ol Germaniýanyň kansleri Angela Merkel we FIFA-nyň prezidenti Sepp Blatter bilen oýna tomaşa etdi.
2010-njy ýylda futbol boýunça “Dünýä çempionaty 2018” Orsýetde geçirilmeli diýlip kararlaşdyrldy. Ýagdaý şeýle bolanda Orsýet Gündogar Ýewropada futbol ýaryşlaryna ýer eýeçilgini etjek ilkinji döwlet bolar. Geliň, nobatdaky Dünýä çempionaty barada käbir meselelere içgin syn edeliň!
Ýaryşlar Orsýetiň haýsy şäherlerinde geçirler?
2018-nji ýylda futbol boýunça geçirilmeli ýaryşlar Orsýetiň Ýewropa girýän şäherlerinde geçirilmeli diýlip meýilleşdirildi. Oýunlar 11 şäherde, ýagny Moskwada, Sankt Peterburgda, Kaliningratda, Nižny Nowgorodda, Saranskda, Wolgogradda, Soçide, Ýekaterinburgda, Kazanda, Samarada we Donuň kenaryndaky Rostow şäherinde geçirler. Oýunlaryň geçiriljek 12 stadionyndan ikisi Orsýetiň paýtagtynda ýerleşýär.
Futbol boýunça ýaryşlaryň geçiriljek stadionlaryň käbirleri bireýýäm taýýar diýsegem bolar. 2014-nji ýylda Soçide geçirlen Olimpiýa oýunlaryna niýetlenilip gurlan Fişt stadiony “taýýar stadionlara” mysal bolup biler. Ýöne beýleki köp sanly stadionlaryň ýagdaýy o diýen öwerlik däl. FIFA ülňelerine laýyk getirmek üçin olaryň ýa-ha göwrümleri giňeldilýär, ýa-da köne stadionlar turuwbaşdan täzeden dikeldilýär.
1956-njy ýylda Moskwada gurlan "köne Lužniki" stadiony 1980-nji ýylda geçirlen Ýazky olimpiýa oýunlaryna niýetlenilip bina edilipdi. Ynha indi bu stadiona 800 million amerikan dollary möçberinde pul serişdesi sarp edilip täzeden dikeldilýär. Agzalýan stadionyň diňe daşky görnüşi öňküligine galar.
Ýaryşlara tomaşa etmek üçin Orsýete barmak we ýurduň içinde hereket etmek nä derejede oňaýly bolar?
Orsýetiň Sport ministri Witaliý Mutko 12-nji iýulda eden çykyşynda futbol janköýerleriniň diňe oýun petekleri we şahsy pasportlary bilen Orsýete girip biljekdiklerini aýtdy. Diýmek, Orsýetiň “agzy-burnuňdan getirip çamanagyňy çaşyrýan” wiza sistemasy öýunlara öz täsirini ýetirmez.
Ýaryş geçiriljek şäherleriň geografiki lokasiýalary hem adamlaryň öňünde keserip ýatan derwaýys meseleleriň biridir.Ýurduň günbatarynda ýerleşýän Sankt Peterburg we Kaliningraddan Soçä, günortada ýerleşýän Ýekaterinburgdan gündogara baryp ýetjek bolsaňam aňsat däl.
Mutko öz eden çykyşynda bu meseläniň hem üstünde durup geçip ol Moskwadan Kazana çenli ýokary tizlikli otlularyň ýola goýuljakdygyny aýtdy. Orsýet, ýaryşlaryň geçiriljek günlerine gabatlap otly hem-de awtobus petekleriniň mugt ediljekdigini hem wada berýär.
Çärelere taýýarlygyň bahasy
Soçide geçirlen Gyşky olimpiýa oýunlaryna sarp edilen puluň möçberi 51 milliard amerikan dollaryna barabar bolupdy. 2018-nji ýylda geçiriljek Dünýä çempionatyna sarp ediljek puluň mukdary bolsa ilkibaşdaky çaklamalar bilen deňeşdireniňde üýtgeýär.
Orsýetiň premiýer-ministri Dmitri Medwedew ýaryşlar üçin sarp ediljek puluň mukdary 20 milliard dollar töweregi bolar, ýa-da Wladimir Putiniň 2010-njy ýylda Orsýete bu halkara ýaryş gadyr edilende sarp ediler diýen mukdarynyň iki essesi bolar diýdi. Putin şonda 10 milliard dollarlyk çykdajy ediler diýipdi.
Braziliýada geçirlen Dünýä çempionatyna edilen çykdajy, ýagny bary-ýogy 11 milliard dollarlyk pul serişdesi güýçli tankytlara sezewar boldy. Bu mukdar Orsýetiň “sarp etjek” diýýän puluna garanyňda has az.
Zurih uniwersitetiniň synçylary Martin Müller bilen Daniel Wolfuň aýtmaklaryna görä Orsýetde gurulýan ýa-da remont edilýän stadionlar üçin sarp ediljek puluň möçberi Braziliýanyň eden çykdajylaryndan 50 göterim dagy ýokary. Orsýetiň stadionlarynda orun başyna lükgeligine 11 müň 600 dollar sarp edilýär.
“2018-nji ýylda geçiriljek Dünýä çempionaty başga ýerde gurnalsyn” diýen tapyldymy?
Hawa. Gündogar Ukrainada krizis döräp Orsýetiň Krymy anneksiýa etmegi bilen Birleşen Ştatlaryň senatlary Dan Kots (Indiana ştatynyň respublikan wekili) we Mark Kirk (Illunoýa ştatynyň respublikan wekili) ýörite FIFA hat ýollap nobatdaky Dünýä çempionatynyň ýaryşlarynyň başga ýerde geçirilmegini we Orsýetiň 2014-däki Dünýä çempionatyna gatnaşmagyna gadagançylyk girizilmegini soradylar.
Galyberse-de, Orsýetiň “geý propagandasyna gadagançylyk” diýip atlandyran kanunçylygyny protest etmek üçin Change.org atly sahypada ýaýradylan arzada “Dünýä çempionaty 2018-iň” Orsýetde däl-de başga ýurtda geçirilmegi agzaldy. Gürüňi edilýän arza 74 müň sany gol goýuldy. Goýlan gollaryň arasynda LGBT-leriň (Lezbi-Geý-Biseksual-Transeksual) hukugyny goramak boýunça iş alyp barýan britaniýaly aktýor Stefen Fraýyň goly ünsi çekdi.
FIFA nobatdaky Dünýä çempionatynyň geçiriljek ýerini üýtgedäýermikä?
Şeýle ýagdaýyň amala aşmak ähtimallygy gaty pes. FIFA: “Toparlar hökümetleriň etmişlerinden jogapkär däl, sebäbi häkimiýetler futboluň piramida görnüşli gurluşyndan üzňe” diýip senatorlaryň haýyşnamalaryny ret etdi. Eger-de FIFA senatorlaryň haýyşlaryny kabul edäýen ýagdaýynda, bu, ozal görlüp-eşidilmedik ýagdaýyň boldugy bolardy.
Dünýä çempionaty barada orslaryň özleri näme diýýär?
Döwlet eýeçiligindäki pikir-soraşyk firmasy bolan VTsIOM-yň berýän habaryna görä orslaryň 54 göterimi “Dünýä çempionaty 2014-e” tomaşa etmejekdiklerini aýdypdyrlar. Olaryň 19 göterimi oýunlara yzygiderli tomaşa etjekdiklerini, 22 göterimi diňe Orsýet toparynyň çykyşlaryna tomaşa etjekdiklerini aýdypdyrlar. Halkyň üç göterimi Dünýä çempionatyndan bihabar ekeni.
2018-nji ýylda geçiriljek futbol ýaryşlary barada giňişleýin maglumat ýok, ýöne Zurih uniwersitetiniň geçiren barlaglaryna salgylansaň orslaryň özleri hem bu çäre bilen içgin gyzyklanyp baranok.
Soçili ýaşaýjy: “Dünýä çempionaty barada aýdara zadym ýok. Bu barada pikirem edemok. Men bir zada begenýän, ýagny olar ozal gurlan binalary ulanjakmyşynlar. Şol-a gowy. Indi bir “gurluşyk” diýmesinler”. diýip öz pikirini beýan edýär.
Zenit toparynyň ady ýazygly şarf atynan orta ýaşly bir aýal: “Stadion gurmagyň oligarhlar we býurokratlar üçin pul ogurlarlamaga bahanadygyna hatda geçilerem düşünýär-ä” diýýär.
Prawoslaw ruhanysy Aleksandr Şumskiýniň öňe süren bellikleri internetde ýaýrap barýar. Ol: “Sportuň bu görnüşi futbolçylaryň geýýän dürli reňkli köwüşleri sebäpli gomoseksuallygyň ýürekbulandyrjylygyny alamatlandyrýar” diýipdir.


text:
Soňky Dizaýn
-
Örän döredijilikli kaka çagalaryny meşgullamagyň iň bet ýoluny tapdy
Aaron Zenz-suratkeş-ullýustrator, şeýle-de 6 çaganyň kakasy. Ol öz çagalary üçin eýýäm bi...
-
Ýüregi ýaşlar üçin kolýaska
Her eje öz çagasy barada alada edýär we çaga kolýaskasyny saýlanynda onuň bäbegi üçin raha...
-
Eşitme kemçiligi bolan ogluna ejesinden super gahrymanly gulaklyk
Iňlis eje Sara Iwerminiň kiçijik ogly eýýän birnäçe wagtlap dünýäniň gözel seslerini eşidi...
-
Dubaý otaglary suwuň aşagynda boljak ajaýyp suwüsti jaýlary gurmagy meýilleşdirýär
Birleşen Arap Emirligi we esasan hem Dubaý, özleriniň innowasion we geň galdyryjy konseptl...


text:
Kambodiýa bikanun ýaşaýan gaçgak rus tütjaryny ýurtdan deportasiýa etdi.
Orsýetde 175 million dollary bikanun öz haýryna geçirmekde aýyplanan Sergeý Polonskiý 17-nji maý güni irden Moskwa barýan uçara mündürildi.
Polonskiý 15-nji maýda, Kambodiýanyň kenarýaka şäheri Sianukwilde tutuldy. Häkimiýetler onuň iki ýyl bäri möhleti gutaran wiza bilen ýaşaýandygyny aýtdylar.
Gozganmaýan emläk tütjary Orsýetde 2013-nji ýylda 80 sany emläk maýadarynyň 5.7 milliard rublyny bikanun öz haýryna geçirmekde aýyplandy.
Kambodiýa polisiýasy ony 2013-nji ýylda, Interpol sanawy sebäpli, tussag etdi. Emma Polonskiý özüniň bigünädigini, ogurlyk aýyplamasy bilen emlägini elinden aljak bolýandyklaryny aýtdy.