text:
Bu hassahana pişikleri we itleri getirmäge rugsat berilýär
Kanadanyň Ontario şäherindäki bir hassahana adatdan daşary "Zakariniň şypa berýän penjejigi" atly proýektde ýer almaga töwekgelçilik etdi. Bu programmanyň esasynda, agyr ýagdaýly hassalara olaryň 4 aýakly dostlary bilen wagt geçirmäge rugsat berilýär.
"Şypa berýän penjejik" ýegeni rak keselinden ýogalan Donna Jenkins tarapyndan guruldy. Ol oglanjyk hassa wagty daýzasyna onuň itini hassahana getirmek başardypdyr. 4 aýakly dosty Zakariýe täze güýç berip, oňa kyn gününde ýardam beripdir.
Hassahana girmezden öň her haýwan medisina wekili tarapyndan barlanyp, ýuwup, hassanyň ýanyna goýberilýär, şeýlelik-de hassahanada steril tämizlik barada alada döränok.
Ol haýwanlar eýeleriniň diňe bir keýpini götermän eýsem, olara ýalňyzlyk we depressiýa ýaly ýagdaýlardan uzak durmagyna kömek berýär.


c: text/html

text:
Geçen ýylyň awgust aýynda işi togtadylan Aşgabatdaky asma ýol ýaňy-ýakynda gaýtadan işläp başlady. Geçen ýyl, bu tanap ýolunyň howpsuz işlemegi üçin wagtal-wagtal çalşyrmaly şaý-sepleriniň daşary ýurtlardan wagtynda getirilmändigi üçin, asma ýol tas bir ýyla golaý işlemän durdy.
“Türkmenbaşynyň asma ýoly” diýlip atlandyrylýan, bahasy 20 ýarym million dollar bolan bu desga 2006-njy ýylda Fransiýanyň “Buig” kompaniýasy tarapyndan gurlup, ulanylmaga berlipdi. Köpetdagyň gözel künjeginde ýerleşen bu asma ýol aşgabatlylaryň we paýtagtyň myhmanlarynyň arasynda uly meşhurlyga eýe bolupdy. Emma, bir ýyla golaý wagt işlemän duransoň, indi bu desga gezelenje barýan adam häzir öran az.
Asma ýoluň işgäri bu ýere her gün 10-15 adamyň gelýändigini, käwagt bolsa asla adam ýokdugyny aýdýar.
Suratlar: Aşgabatdaky asma ýol, awgust, 2012.
Asma ýola barýan Berzeňňiniň ýokarsyndaky ýolda häzirlikçe abatlaşdyryş işleri alnyp barylýar. Ýol täzeden gurulýar. Emma, muňa garamazdan, bu ýol täzeden gurulmanka-da asma ýola barýan ýoluň belgisi öňem ýokdy. Şonuň ýaly-da asma ýola barýan awtobus gatnawy hem guralmandy. Bu ýola diňe hususy awtoulagda ýa-da takside baryp bolýar.
Asma ýoluň işgäriniň äýtmagyna görä, şu ýagdaýam bu ýola gelip, gezelenç etmek isleýän adamlara päsgelçilik döredýär. Ol asma ýola esasan hususy awtoulaglary bar bolan adamlar gelýändigini, taksi tutup gelýän adamlaryň azdygyny, sebäbi taksili bu asma ýola geljek bolsaň azyndan 5 manat tölemelidigini aýdýar. Emma häzir asma ýola barýan taksiler hem ýok. Diňe hususy awtoulagda baryp bolýar.
Bu desganyň işläp başlanlygyndan hem aşgabatlylaryň köpüsi bihabar. Onuň ýapylandygy barada ýa-da täzeden işläp başlandygy barada ilata maglumat bermeýär.
Asma ýoly 4 kilometre uzap gidýär. Äpet sütünler arkaly çekilen polat tanap ýolundan hereket edýän, haly gölleri bilen bezelen 18 sany kabina bar. Olaryň 15 sanysy dynç almaga gelenler üçin 8 orunlyk kabinalar. Iki sanysy ýük daşamak üçin hem-de biri tehniki hyzmatlar üçin ulanylýar. Bu kabinalara münüp, dag gerşine barmak üçin adam başyna 2 manat tölemeli.
1270 metr beýiklikde ýerleşen Köpetdagyň gerşindäki syn ediş meýdançasyna 10-15 minutda baryp bolýar. Bu ýoluň ugrunda aşakda keýikleriň gezip ýörenini hem görmek bolýar. Bu desganyň işgärleriniň aýtmaklaryna görä, bu ýerlerde keýiklerden başga-da syrtlanlar hem bar. Käwagt barsa hem duş gelinýändigini aýdýarlar.
Asma ýoluň ahyrky nokadyndaky meýdançada kiçeňräk seýilgäh bolup, onda “Asma ýol” diýlip atlandyrylýan 100 adamlyk restoran bar. Şeýle-de bu ýerde 80 adamlyk kafe-bar hem gurlupdyr. Bu restoran we kafe-bar häzirlikçe işlemeýär.
Asma ýoluň iň ýokarky nokadyndan eliň aýasynda ýaly görünýän Aşgabadyň panoramalaýyn görnüşi açylýar. Şähere has golaýdan syn etmek üçin 5 sany dürbi goýlupdyr. Dürbülerden peýdalanmak üçin 20 teňňe tölemeli.
Göräýmäge, asma ýolda dynç almak, gezelenç etmek üçin ähli amatlyklar döredilipdir. Emma bahasy 20 million dollara durýan bu desga gezelenç edýän adam häzirlikçe az.
Şol bir wagtyň özünde-de, Türkmenistanda öňküsinden iki esse uly ikinji asma ýolunyň gurulmagy barada iş alnyp barylýar. Türkmenistan.Ru internet gazetiniň şu ýylyň 23-nji ýanwarynda çap eden maglumatyna görä, 9 kilometrlik täze we ikinji asma ýoly “Türkmenistan” teleýaymlar merkeziniň täze binasy bilen Köpetdagyň aralygynda gurlar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hytaýyň Ksilinhot şäherinde (içerki Mongoliýa welaýaty) tamamlanan ýetginjekleriň arasyndaky 8-nji Aziýa çempionatynda türkmen uşu ussatlary bürünç medallaryň dördüsini eýelediler. Bu barada şu gün “Neýtralnyý Turkmenistan” gazeti habar berýär.
Dünýä döwletleriniň 24-sinden — Hindistandan, Koreýa Respublikasyndan, Gazagystandan, Tailanddan, Özbegistandan we beýlekilerden 400 türgen taoluda (toplumlaýyn hereketler) we sandada (söweşler) güýç synanyşdy.
Türkmenistana bäş türgen wekilçilik edip, olar diňe söweşlerde çykyş etdiler we dördüsi baýrak eýesi boldy.
Baýrammyrat Babaýew (48 kg agram derejesi), Annageldi Agamyradow (52 kg), Bäşim Geldiýew (60 kg) we Geldimyrat Ataýew (65 kg) dagy hormat münberiniň üçünji basgançagyna çykdy. Olaryň ählisi Aşgabat şäheriniň uşu söweş sungaty boýunça dürli bölümlerinde Ýazmyrat Annamyradowyň, Şirmyrat Berdiýewiň we Ylýas Nuryýewiň ýolbaşçylygynda türgenleşýärler.
Türkmen uşu ussatlary indi sentýabrda Tähranda boljak “Pars Kubogy” ugrundaky ýaryşa we erkekleriň hem zenanlaryň arasynda şu ýylyň noýabrynda Jokartada (Indoneziýa) geçiriljek dünýä çempionatyna taýýarlyk görerler.


text:
Şu ýylyň iýul aýynda «Gallup» halkara barlaglar merkezi adamlaryň özlerini bagtly duýuşlarynyň derejesi boýunça Türkmenistanyň 18-nji orunda durýandygy barada hasabat çap etdi.
Emma resmi Aşgabat muny adamlaryň özlerini bagtly duýuşlarynyň derejesi boýunça däl-de, adamlaryň ýaşaýyşlarynyň derejesi boýunça Türkmenistana berlen baha hökmünde hasiýetlendirdi.
Bu barada ýakynda “Türkmenistan” gazetinde çap edilen maglumatlarda bu hasabat Türkmenistanda ilatyň ýaşaýyş-durmuş derejesiniň GDA döwletleriniň ählisinden, hatda dünýäniň öňde baryjy döwletlerinden hem ýokarydygyny görkezýär diýlip bellenilýär.
Bu barada ýerli ýaşaýjylar nähili pikirde? Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa Mary welaýatynyň ýaşaýjylary bilen söhbetdeş boldy.
Söhbetdeşligi diňlemek üçin sag tarapdaky audio düwmäni basyň.


text:
Şu gün Belarusyň polisiýasy şu hepdäniň çarşenbe güni Minsk şäherinde prezident A.Lukaşenkonyň režimine garşy demonstrasiýa geçiren wagty tussag edilen 200 töweregi adamdan aglabasyny azatlyga goýberdi.
Belarusyň oppozisiýasynyň internet arkaly ýaýradan çagyryşyna jogap edip, hepdäniň çarşenbe güni 1 müň töweregi protestçi Minsk şäheriniň merkezinde demonstrasiýa gurnady.
Ynsan hukuklaryny goraýjy «Wesna-96» atly gurama şu demonstrasiýa bilen baglanyşykly Minsk şäherinde 220-den gowrak adamyň, ýurduň beýleki şäherlerinde-de onlarça adamyň tussag edilendigini habar beripdi.


text:
Hepdäniň sişenbe güni GDA ýurtlarynyň sekizisiniň hökümet başlyklary Peterburgda erkin söwda zolagy baradaky şertnama gol çekdiler. Olar Orsýet, Ermenistan, Moldowa, Ukraina, Gazagystan, Gyrgyzystan, Täjigistan we Belarusdyr.
Azerbaýjan, Türkmenistan we Özbegistan şertnama gol çekmeseler-de, ýylyň ahyryna çenli bu meselä seretjekdiklerini aýtdylar.
Orsýetiň hökümet başlygy Wladimir Putin uzak gepleşikleriň netijesinde garaşylmadyk ylalaşyga gelnendigini aýtdy.
Putin şuňa menzeş ylalaşyga 1994-nji ýylda GDA ýurtlarynyň gol çekendigini, ýöne Orsýeti goşmak bilen arkalaşygyň ýurtlarynyň ençemesiniň bu dokumenti tassyklamandygyny, şonuň üçinem onuň hereketsiz galandygyny ýatlatdy.


text: Gürjü metbugaty bir rus esgeriniň Günorta Osetiýadaky postuny terk edip, Gürjüstandan oturym soraýandygyny habar berdi. Gürjüstanyň Rustawi –2 telekanalynda görkezilen rus esgeri Dmitriý Artýemow Günorta Osetiýadan Perewi obasyndaky barlag nokadynyň üsti bilen gaçandygyny aýtdy. Ol özüne komandirleriniň bikanun daraşandygyny we şu sebäpden Gürjüstandan oturym soramagy planlaşdyrandygyny gürrüň berdi. Fransiýanyň AFP habarlar gullugy rus resmileriniň bu habary tassyklandygyny, ol esgeriň gaçgaklykda we öz tüpeňini ogurlamakda aýyplanandygyny ýazýar


text:
Giň kompleksde turistler topar-topar bolup aýlanyşyp ýörler. Arhitektura täsinliklerini, ýokary tehnologiýa muzeýlerini baryp görmek üçin howlukma ýa gyssanma ýok. Ýoldaky kaşaň restoranlarda nahar edinip hem bolýar.
Bu ýeri Zollwerein Kömür-magdan senagat kompleksi. Günbatar Germaniýanyň birçak poslap ýatan bu kömür we polat-senagat merkeziniň şekiliniň üýtgedilmegi adamlarda ýagty, al-ýaşyl ykdysady geljege umyt döretdi.
1930-njy ýyllarda meşhur 12-nji şahtasy açylanda Gemaniýanyň Ruhr regionyndaky Essen şaherinde ýerleşýän bu kompleks Ýewropada iň uly kömür känine öwrülipdi. Ýöne onuň gülläp ösen döwri uzaga çekmedi. Magdanyň ömri tamamlanansoň, ykdysadyýet çöküp, işsizlik geldi.
Bir mahallar dünýäniň iň owadan kömür käni bolan Zollwerein ahyrsoňy Esseniň iň soňky kömür käni bolup galdy.
Essen şäheriniň planlaşdyryş edarasynyň başlygy Hans-Ýürgen Best bu känden altyn alyp boljakdygyny öňünden görenleriň biri.
Ol Zollwereini täzeden dikeltmegi Orta asyrlardan galan galalary dargatman saklamak üçin edilen tagallalara deňeýär: "Zollwerein biziň senagat galamyz diýip men hemişe aýdýaryn".
2001-nji ýylda Zollwereiniň ÝUNESKO-nyň Dünýä mirasynyň hataryna girizilmegine hem şular ýaly pikirler sebäp boldy. Ýöne regionyň derejesini göteren zat diňe bu abraýly sanawa goşulmak däl.
Zollwerein 2011-nji ýylda bir milliondan gowrak turisti özüne çekmek bilen, ýerli hökümetdir dürli medeni guramalar tarapyndan goýlan 215 million dollara golaý maýany özleşdirmäge hukuk gazandy. Ol indi beýleki senagat regionlaryna nusga edinere bir mysala öwrüldi.
Bu ýerlerde ownuk hyzmat merkezleri döredi. Ýerli uniwersitet özüniň konstruksiýa merkezini Zollwereine göçürmegi planlaşdyrýar. Maýa goýujylaryň biri-de özüniň bu ýerde bir myhmanhananyň gurluşygyny maliýeleşdirme planynyň bardygyny aýtdy.
Gurluşykçy Stefan Konrad bu gamgyn ýadygärlik bolmaly zat indi tranformasiýa, ýagny özgeriş ýadygärligi boldy diýýär: "Bu ýerde köp durmuşlar ösüp gelýär, ykdysady durmuş, medeni durmuş, konstruktorlar, sungatçylar, muzeýler durmuşy".
Germaniýanyň iň uly magdan kompaniýasynyň bir şahamçasy bolan R.A.G. Montan Immobilien kompaniýasynyň işgäri Konradyň etmeli işi Ruhr gegionyndaky 12 müň gektarlyk öňki magdan ýerlerini ykdysadyýetň dürli pudaklary üçin özleşdirmek. Konrad golaýdaky şäher bolan Hertende gazanylan üstünliklere salgylanýar. Bu ýerde öňki kömür käni doly ösen söwda seýilbagyna, pajarlap ösýän medeni merkeze öwrüldi.
Ösüş 2018-nji ýylda regionyň iň soňky känleri ýapylandan soň dowam eder. "Biz öz işimize R.A.G. kompaniýasyna degişli ýerlerde 2018-nji ýyldan soň 50 ýyldan hem köpräk wagt gerek bolar diýip çaklaýarys" diýip, Konrad aýdýar.
Aşaklap, pese düşen senagat merkezlerini täzeden dikeltmek üçin pikir gözläp, bu ýere Gündogar Ýewropadan hem wekiller gelipdir.
Üstümizdäki aý Ruhrda geçýän "Goşmaça smena" diýip atlandyrylýan dabara ilkinji gezek Polşanyň we Ukrainanyň magdan regionlary-da gatnaşýar.
30-nji iýunda geçýän "Senagat medeniýet gijesine" geljek tursitlere gyzykly dürli şagalaňlar garaşýar.


text:
"Dünýäniň iň garry adamy" diýen ada eýe bolan ýaponiýaly bir erkek kişi 116 ýaşynda öldi.
Ýaponiýanyň resmileri, 1897-nji ýylda doglan Žiromon Kimuranyň çarşenbe güni Kýotango şäheriniň keselhanasynda aradan çykandygyny aýtdylar.
Kimura “Dünýäniň Ginnesler rekordlar” guramasy tarapyndan 2012-nji ýylyň dekabr aýynda "dünýäniň iň garry adamy" diýip kesgitlenipdi.
Žiromon Kimura 116-njy doglan gününi aprel aýynda belläpdi. Maglumatlara görä, ol 40 ýyl töweregi poçta edarasynda işläpdir. Kimuranyň ýedi çagasy bar.


text:
Bin Ladeni kimiň öldürendigi barada deňiz pyýadalarynyň arasynda jedelleşik döräpdir. Iki adam iki görnüşde özüçe gürrüň berýär.
Obama Hameneýä gizlin hat iberipdir. ABŞ-nyň sebitdäki hyzmatdaşlary muny eşiden mahaly olaryň reaksiýalary nähili bolarka?
Russiýanyň ykdysadyýetiniň gowşamagynyň Putiniň abraýyna täsiri.
"Aýy dolanýar". Russiýa ýüzüni Günbatardan Gündogara öwürdi.
Bu 21-nji asyryň iň uly strategik öwrülişigi bolup biler.
Dünýä metbugaty häzir nämeler dogruda ýazýar?
ABŞ-da deňiz pyýadalarynyň arasynda dörän jedelleşige görä, Usama Bin Ladeni kim öldürdikä?
"Deňiz düwlenleri" ýörite tälimli toparyň hormatly dynç alyşdaky harbysy, 38 ýaşyndaky O’Neill "Washington Post" gazetine beren beýannamasynda, 3 ýyl mundan owal Bin Ladeni öldüren oky özüniň atandygyny aýdypdyr. Onuň diýýäni ýörite tälimli toparyň owalky agzasy Matt Bissonnettiň (Matt Bissonnette) 2012-nji ýylda çap edilen kitabynda ýazylanlara düýbünden gabat gelmeýär. Gazetiň ýatlatmagyna görä, Bin Ladeni 2011-nji ýylda onuň Pakistanyň Abbotabad şäherindäki öýüne edilen hüjümde öldüripdirler.
O’Neilliň aýtmagyna görä, onuň bilen ady agzalmaýan başga bir harby Bin Ladeniň willasynyň 4-nji gatyna çykypdyrlar we birden şol wagt Bin Laden otaglaryň birinden jyklapdyr. O’Neilliň ýanyndaky harby şol mahal oňa ok atypdyr, ýöne oňa degmändir. Ondan soň O’Neill otaga giripdir we Bin Ladeniň kellesinden atyp öldüripdir.
O’Neilliň gürrüňi Bissonnettiň "Kyn gün" atly kitabyndaky ýazanlaryna gabat gelmeýär. Onuň aýtmagyna görä, harbylaryň arasynda Bin Ladene ok atyp, öldüren hut onuň özi.
Bissonett O’Neilliň aýdanlaryna hiç hili düşündiriş bermek islemändir. Ol noýabryň 6-synda NBC telekanalyna beren beýannamasynda şeýle diýipdir: "Bar bolan iki adam, bar bolan iki sebäbe görä, iki waka barada gürleýär. Ol näme diýen bolsa diýendir. Men oňa düşündiriş bermek islemeýärin".
Pentagon O’Neilliň diýýänlerini ne tassyklaýar, ne-de ýalan diýýär. Ýöne goşun baştutanlygy ýörite tälimli toparyň ähli agzalaryna hat iberip, syry saklamaklygyň zerurdygyny we harby hereketiň aýratynlyklarynyň doly paş edilmeli däldigini duýdurypdyr.
Onda başgalar näme diýýärkä? "Deňiz düwlenleri," ýörite tälimli toparyň käbir beýleki harby agzalarynyň aýtmagyna görä, jaýyň içi garaňky bolansoň, egin-egne berip duran ýerlerinden bir wagtda ot açypdyrlar. Şonuň üçinem Bin Ladeni kimiň okunyň öldürendigini aýtmak gaty kyn.
Bin Ladeni atanlaryndan soň onuň dogrudanam ölüp-ölmändigini anyklapdyrlar we soňra-da meýdini harby dikuçar bilen äkidip, deňze zyňypdyrlar.
Obama Hameneýä gizlin hat ýazýar
”Wall Streer Journal” gazetiniň ýazmagyna görä, ABŞ-nyň prezidenti Obama Eýranyň lideri Hameneýä gizlin hat iberipdir. Hatda ”Yslam döwleti” ýaragly toparyna garşy göreşde ABŞ bilen Eýranyň umumy bähbitleriniň bardygy nygtalyp, Eýran ýadro gepleşiklerinde ylalaşyga çagyrylypdyr. Hat oktýabr aýynyň ortasynda iberilipdir.
Gazetiň ýazmagyna görä, 2009-njy ýyldan bäri bu Obamanyň Hamaneýä iberen 4-nji gizlin haty bolmaly. Obamanyň hatlary onuň Eýrana berýän ähmiýetini görkezýär. Ol hatlarda Eýranyň agzalýan ugurda oňaýly hereket edýändigi ýa-da diňe öz bähbidine görä oýun oýnaýandygyny barada asla dil ýarylmaýar.
Senatorlar Kirk we Menendez bolsa Eýrana garşy çäklendirmeleriň güýçlendirilmegi babatda kanun çykarylmagyny teklip edipdirler.
Kirkiň nygtamagyna görä, Eýrany atom bombasyny ýasamakdan dändirmekligiň iň ýagşy ýoly bu, ýagny, Kirk-Menendez kanunyny kabul etmeklikdir. Eýrana bomba ýasamaga wagt bermeli däl. Wekiller palatasynyň wekili Boehner gazete beren beýannamasynda şeýle diýipdir: "Men eýranlylara ynanmaýaryn. Men olary öz tarapymyza çekmek bize gerekdir öýdemok".
Obamanyň haty barada BBC-niň habarçysy Kim Ghattas bolsa şeýle ýazypdyr: "Obamanyň haty habary ABŞ-nyň hyzmatdaşlaryny ör-gökden getirer. 2012-nji ýylda Obama Eýran bilen gizlin gepleşiklere başlan mahaly ne Ysraýyly, ne-de Saud Arabystanyny habardar edipdir. Olar muny bilenlerinde, gaty erbet bolupdyrlar.
Ykdysadyýet we Putiniň abraýy
”Forbes” žurnaly "Russiýada ykdysady ýagdaý bulaşsa, Putiniň abraý derejesi nähili bolar?" diýen görnüşde pikir soralyşyk geçirýär. Russiýa Krymy alan mahaly Putiniň abraý derejesi ýüzde 53-den ýüzde 80 derejä çenli ýokarlandy. Ýöne halkara sanksiýalary girizilenden soňra Russiýanyň ykdysady ýagdaýy barha ýaramazlaşýar. Nebitiň bahasy-da pese gaçýar.
”Forbesiň” ýazmagyna görä, Putin Russiýany ykdysady çöküş batgasyna batyrdy. Sowet häkimiýetiniň ykdysady kynçylyklar zerarly kem-kemden halkyň goldawyny ýitirişi ýaly, Putin hem ykdysady çöküşden soň halkyň goldawyndan mahrum bolar.
"Aýy yzyna gelýär"
”New Ýork Times” gazetiniň ýazmagyna görä rus "aýysy yzyna gelýär". Russiýa soňky 23 ýylda göwünli-göwünsiz, özüçe bolsa-da, hemişe Günbatara tarap ümzük atypdy.
Ýöne indi Russiýa ýüzüni başga tarapa sowdy. Putin başga ýoly saýlap aldy.
Onuň pikiriçe, Günbatara garşy durmaklyk – Russiýanyň häzirki ösüşiniň özenini emele getirýän bolmaly. Putiniň şeýle karara gelmeginiň sebäbi, belki-de, 2011-nji ýylda Moskwadaky köçe ýörişleri, şol ýyl Günbataryň Liwiýada Kaddafini agdarmagy, Günbataryň güýçden gaçmagy ýaly ýagdaýlardyr. Ýöne bu sebäpler durmuş hakykaty bilen deňeşdirilende, ikinji derejeli bolup galýarlar.
Aslynda hakykat Putiniň ýörelgesiniň ugrunyň üýtgänligindedir. Bu, belki, 21-nji asyryň iň uly strategik öwrülişigidir. Bu öwrülişik gaty aýylganç netijelere getirip biler.
Gazetiň ýazmagyna görä, Hytaý bilen 400 milliard dollarlyk tebigy gaz şertnamasyny baglaşan Putin Russiýanyň ösüşiniň ylham çeşmesi hasaplanýan Günbatara bilen gyzyklanmasyny ýitirýär. Ol Günbatary wagşy medeniýet ýaly suratlandyrýar we, onuň pikrine görä, Russiýa mundan goranmalydyr.
Gazetiň ýazmagyna görä, bu ikinji sowuk uruş däl. Eýse, bu Günbataryň Russiýa bilen baglanyşykly illýuziýalarynyň, ýagny göwün ýüwürtmeleriniň, salgyma kowalaşmalarynyň soňudyr.


text:
ABŞ-nyň ýokary mekdepleriniň professorlary tarapyndan alnyp barylýan erkin internet sapaklary barada aýdylanda, nämäni göz öňüne getirmek mümkin? Şeýle sapaklar "MOOCs", ýagny “köpçülikleýin açyk onlaýn sapaklar” diýlip atlandyrylýar. Käbirleri muny bilim ugrundan rewolýusiýa diýip hem atlandyrýarlar.
Pakistanyň Şakargarh şäheriniň we ABŞ-nyň iň gowy uniwersitetleriniň biri hasaplanýan Massaçusetsiň Tehnologiýa institutynyň arasynda 11 müň kilometrlik ýol ýatyr.
Şakargarh şäherinde ýaşaýan 25 ýaşly Halid Reza Dünýä Bankynyň öňki geňeşçisi we Massaçusetsiň Tehnologiýa institutynyň dünýä ykdysadyýeti boýunça professory tarapyndan alnyp barylýan “Global garyplyk problemasy” atly kursuna gatnaşýar.
Ol ýakynda awtobusda barýan wagtynda notbukyny çykaryp ilkinji sapaklarynyň birini edip başlanda, ýanynda oturan dostunyň muny örän geň görendigini aýdýar.
Reza özi üçin şeýle mümkinçiligiň dörejegi barada öň hiç wagt pikir etmändigini aýdýar.
Bu internet sapaklary mugt berilýär. Olardan peýdalanmak üçin diňe isleg we internetiň elýeterliligi gerek.
Halid Reza tutuş dünýä boýunça “köpçülikleýin açyk onlaýn sapaklaryndan” peýdalanýan birnäçe million adamdan diňe biri.
“MOOCs” näme?
Köp uniwersitetler onlaýn bilim bermek usulyny 2000-nji ýyllaryň başyndan bäri ornaşdyrmaga synanyşyp başlapdylar. “MOOCs”, ýagny “köpçülikleýin açyk onlaýn sapaklary” bolsa diňe geçen ýylda ýaýbaňlanyp başlady. Şu günki gün bu usul bilim ugrundan iň köp diskussiýa edilýän temalaryň biridir.
ABŞ-nyň bilim tehnologiýalary boýunça topary onlarça amerikan uniwersitetleri bilen hyzmatdaşlykda edebiýatdan fizika çenli dürli ugurlardan “köpçülikleýin açyk onlaýn sapaklaryny ” hödürleýär. Bu sapaklar wideoleksiýalary, multimedia önümlerini, testleri, forumlary we onlaýn arkaly köpçülikleýin sapaklary öz içine alýar.
Bu onlaýn kursuň netijesinde şahadatnama berilýär. ABŞ-nyň birnäçe okuw jaýlary bu şahadatnamalary kabul edip hem başladylar.
Guramaçylaryň sözlerine görä, proýekt, bilim gitdigiçe gymmatlaýarka, ýokary derejeli bilimi köpçülik üçin elýeterli etmek maksadyny göz öňünde tutýar.
"Uly açyş"
Massaçusetsiň Tehnologiýa institutynyň professory Anant Agarwal öz uniwersitetiniň Harward uniwersiteti bilen bilelikde alyp barýan programmasynyň müdiri. Bu programmanyň çäginde onlaýn görnüşinde 60-dan gowrak “köpçülikleýin açyk onlaýn sapaklary” berilýär. Anant Agarwal köpçülikleýin onlaýn sapaklaryny 500 ýyl mundan ozal hat çap edýän gural döredilen döwürden bäri bilim ugrundan edilen iň uly açyş diýip atlandyrýar.
Garaşsyz synçylaryň köpüsi-de bu köpçülikleýin onlaýn sapaklaryna uly umyt baglaýarlar.
Emma tankytçylar bu sapaklarda bilim berýänleriň we bilim alýanlaryň arasynda gönümel gatnaşyk ýok diýen ýaly käbir kemçiliklere ünsi çekýärler.
Käbirleri-de, şeýle proýektler häzir mugt bolsa-da, günleriň birinde bilim alýan studentlerden pul talap edilip başlanmagynyň ähtimaldygyny hem aradan aýyramýarlar.
Köpçülikleýin onlaýn sapaklarynyň köpçülik üçin elýeterliligini çäklendirýän ýene bir mesele dile degişli. Häzirki wagtda şeýle proýektleriň ählisi diýen ýaly iňlis dilinde berilýär.
Muňa gramazdan geçen ýylda Massaçusetsiň Tehnologiýa institutynyň we Harward uniwersitetiniň bilelikde alyp barýan programmasyna dünýäniň 192 ýurdundan bir milliondan gowrak adam gatnaşypdyr.


text:
Türkmenistanda “Awaza – dostluk mekany” atly IV halkara festiwaly başlandy. Resmi maglumata görä, festiwala dünýäniň 12 ýurdundan çagalaryň 500-e golaýy gelipdir. Şeýle-de ýurduň welaýatlaryndan 200-den gowrak çagalaryň hem getirilendigi aýdylýar.
Şol bir wagtda, ýerli ýaşaýjylar şeýle festiwallara we çärelere tomaşa etjek adamlaryň mejbury ýagdaýda gatnaşdyrylýandygyny hem belleýärler. Habarçymyz Döwlet Baýhan bu barada Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy şäheriniň ýaşaýjysy Aýna bilen ýörite söhbetdeş boldy.


text:
«Amnesty International» Gazagystanyň kanun goraýjy guramalarynyň we türme häkimiýetleriniň agzalarynyň adam gynamalarynyň we beýleki ýowuz daramalarynyň «umuman barlanman we jezalandyrylman» galýandygyny aýdýar.
Düýbi Londonda ýerleşýän guramanyň BMG-niň Adam hukuklary komitetine tabşyran we 17-nji iýunda jemgyýetçilige aýan edilen dokumentinde derňewçileriň adam gynandygy we beýleki ýowuz darama faktlary barada aýdylýanlaryň, polisiýanyň we prokuraturanyň bähbitleri nukdaý nazardan, "pida ýalan sözleýär" diýlip, köplenç ret edilýändigi bellenilýär.
Dokumentde gynalan adamlaryň işleri işleri bilen meşgullanýan aklawçylaryň päsgelçilige, gorkuzmalara sezewar bolýandygy aýdylýar.
Şeýle-de bu dokumentde, metbugatda tankydy pikirleri sem etmek üçin, söz azatlygyna hem howpsuzlyk meseleleri sebäpli basyş görkezilýändigi aýdylýar.


text:
Gürjüstanda köpçülikleýin günä geçişlik baradaky kararyň güýji girmegi bilen, ýekşenbe güni 190 töweregi tussag azatlyga goýberildi. Olaryň hemmesem ýakynda Gürjüstanyň parlamenti tarapyndan syýasy tussaglar diýlip yglan edilipdi.
Geljek birnäçe hepdäniň dowamynda bolsa ýene 3 müň töweregi tussagyň azatlyga goýberilmegine garaşylýar.
Şu günki azatlyga goýberilen tussaglar 2005-2011-nji ýyllar aralygynda Gürjüstanda oppozisiýanyň dürli syýasy aksiýalaryna gatnaşandyklary üçin tussag edilen adamlar. Olardan käbiri Orsýetiň haýryna içalyçylyk edenlikde aýyplanyp, tussag edilipdi.
27-nji dekabrda prezident Mihail Saakaşwili “syýasy tussaglar” diýlip atlandyrylan bu tussaglaryň günäsiniň geçilmegine weto goýupdy. Emma parlament sesleriň köplügi bilen onuň bu wetosynyň güýjüni ýatyrdy.


text:
Ýekşenbe güni Siriýanyň oppozision toparlary BMG-niň ara durmagynda Ženewada geçirilen maslahatyň netijesinden özleriniň kanagatlanmaýandyklaryny mälim etdiler.
Siriýanyň oppozision Milli Geňeşiniň resmisi Burhan Galioun Siriýanyň häkimiýetleri bilen oppozisiýanyň özara ylalaşyga gelmelidigi barada kabul edilen karary “masgaraçylyk” diýip häsiýetlendirdi.
Şenbe güni Ženewada geçirilen halkara konferensiýasyna gatnaşyjy ýurtlar Siriýada geçiş hökümetiniň döredilmelidigi baradaky plany oňladylar.
Ýöne Orsýetiň aýak diremegi netijesinde Siriýanyň häzirki prezidenti Başar al-Assadyň-da geçiş hökümetiniň düzümine girmegi üçin gapynyň açyk bolmalydygy bilen hem ylalaşyldy.


text:
Hökümetiň tabşyrygy boýunça geçirilen barlag Germaniýada bir ýylyň dowamynda üç müňden gowrak aýal-gyzyň mejbury nika bilen ýüzbe-ýüzbe bolandygyny görkezdi.
Geçirilen barlagyň tapyndylaryna görä, 2008-nji ýylda Germaniýada ýaşaýan adamlaryň 3,400-den gowragynyň mejbury nikalaşandygy ýa-da mejbury nika bilen gorkuzylandygy hasaba alnypdyr.
Olaryň hemmesi diýen ýaly zenan we Türkiýe, Serbiýa, Kosowa, Montenegro, Yrak we Owganystan ýaly ýurtlardan gelen bosgun maşgalalaryň çagalary eken.
Olaryň köpüsi 18 bilen 21 ýaşyň arasynda bolsa, tas üçden biri 17 ýaşdan aşakdaky gyzlardyr.
Barlag olaryň köpüsiniň durmuşa çykmaga yrmak üçin urlup-ýenjilendigini we fiziki süteme sezewar edilendigini görkezýär.
Germaniýa geçen ýyl mejbury nika garşy kanun kabul etdi.


text:
Orsýetiň türmelerinde häzirki wagt 850 müňe golaý adam otyr. Olaryň aglaba köplügi daşarky dünýäden bütinleý diýen ýaly üzňe ýagdaýda, tussaglykda ümsüm günlerini geçirýärler. Olar özleriniň türmedäki durmuşy bilen nirededir bir ýerlerde kimdir-birleri gyzyklanýandyr ýa-da gyzyklanar diýip pikir hem etmeýärler.
Emma Orsýetdäki iň bir meşhur tussaglardan biri Mihail Hodorkowskiý bu ugurdaky bar bolan ýagdaýlary bütinleý özgertmäge çalyşýar. “Ýukos” nebit kompaniýasynyň ozalky başlygy Hodorkowskiý türmede oturan ýerinden öz makalalaryny metbugatda yzygiderli çap etdirip başlady.
Bu makalalar onuň öz şahsy sud işi ýa-da türmede başdan geçirýän öz hupbatlary barada däl-de, eýsem türmedäki adaty tussaglaryň durmuşy barada gürrüň berýär.
Ozalky postsowet giňişliginiň käbir beýleki regionlarynda-da belli-belli syýasy tussaglaryň öz egindeşleri bilen aragatnaşykda bolup, olaryň işine hatlar, goşgular we hatda aýdymlar bilen ýardam bermäge çalyşýandyklaryny görmek bolýar.
Mihail Hodorkowskiniň soňky makalasy geçen hepde Orsýetde çap edilýän “Nowoýe wremýa” atly garaşsyz hepdelik žurnalynda peýda boldy. Bu makalada ol garnyndaky ýarasy täzelikde tikilen Kolýa atly öz kameradaşynyň aýylganç başdan geçirmeleri barada gürrüň berýär.
Makalada ýazylmagyna görä, Hodorkowskiý ondan garnyndaky ýarasynyň sebäbini sorapdyr. Kolýa özi tarapyndan edilmedik jenaýat işiniň öz boýnuna ýüklenmegine protest bildirip, öz garnyny öz eli bilen kesendigini we içegelerini türmäniň sakçylaryna zyňandygyny gürrüň beripdir.
Soňra Hodorkowskiý makalasynda: “Türmede geçiren şunça ýyllarymdan soň, men indi özüme duşýan adamlary ideallaşdyrmakdan uzakda. Ýöne, şeýle-de bolsa, kameradaşlarymyň köpüsiniň öz prinsipleri bar... Şol prinsipler üçin olar ejir çekmäge-de taýýar. Özi-de çynlary bilen” diýip ýazýar.
“Türmeli adamlar”
Hodorskowskiniň “Türmeli adamlar” diýlip atlandyrylan bu makalasy Orsýetde we ozalky Sowet Soýuzynda tussaglaryň türme eserlerini ýazmak däbine eýerýän bir makala. Öz döwründe Feodor Dostoýewskiý, Ýewgeniýa Ginzburg, Aleksandr Solženisyn ýaly birgiden ýazyjylar özleriniň türmedäki we Gulag sürgün lagerindäki durmuşlaryny ýazmaça dokumentleşdirmek arkaly, uly meşhurlyga eýe bolupdylar.
Emma bu şahsyýetleriň türme durmuşy baradaky ýazan eserleri, köplenç, olaryň azatlyga çykmaklaryndan has soň neşir edilipdi. Olardan tapawutlylykda, häzirki wagt tussaglykda oturan Hodorkowskiý öz makalalaryny indi ençeme wagt bäri yzygiderli neşir etdirip gelýär. Ol Moskwanyň türmesinde oturanda-da, soňra Sibir regionyndaky Çitanyň türmesinde oturanda-da, şu ýylyň iýun aýyndan bäri Kareliýanyň türmesinde oturan ýerindenem eser ýazmagyny dowam etdirýär.
Kremliň ýiti tankyçysy Mihail Hodorkowskä salgyt we maliýe galplyklarynda aýyplama bildirilip, onuň türmä basylmagyny onuň tarapdarly syýasy taýdan matlaply ýörite gurnalan iş diýip hasaplaýarlar.
“Nowoýe wremýa” žurnalynyň redaktorynyň orunbasary Ilýa Barabanow Mihail Hodorkowskiniň makalalarynyň türmeden nähili ýol bilen bu žurnala gelýändigi baradaky syry açmakdan saklandy. Ol Hodorskowskiniň ýazýan temalarynyň geriminiň geljekde nädereje giňejekdigi barada-da häzirlikçe belli bir zat aýdyp bilmejekdigini mälim etdi.
Näçe wagta çeker?
Ýöne, beýleki tarapdan, Ilýa Barabanow Hodorkowskiniň ýazýan makalalarynyň onuň türmedäki durmuşyny göz öňüne getirmekde giň okyjylar köpçüligi üçin örän gyzykly boljakdygyny nygtady.
“Men onuň eserleri yzygiderli bir formatda bolar diýip umyt edýärin. Ýöne onuň tekstleriniň näderejede yzygiderli çykyp biljekdigini öňünden aýtmak, elbetde, kyn. Sebäbi Mihail Borisowiç häzir Kareliýada ýerleşýär we şoňa görä onuň bilen aragatnaşyk prosesem kyn. Elbetde, biz geljekde ol türme wakalary we özüniň ol ýerdäki şahsy tejribeleri baradaky makalalaryndan daşary, Orsýetdäki syýasy ýagdaýlar hem-de täze saýlawlara kampaniýanyň başlanmagy bilen ýurda nämeleriň garaşýandygy baradaky öz garaýyşlaryny-da paýlaşar diýip garaşýarys” diýip, “Nowoýe wremýa” žurnalynyň redaktorynyň orunbasary Ilýa Barabanow belledi.
Käbir synçylar Mihail Hodorkowskiý heniz türmedekä onuň ol ýerdäki başdan geçirýän öz şahsy kynçylyklary barada açyk ýazyp bilmejekdigini aýdýarlar. Hodorkowskiniň soňky peýda bolan makalasynyň yzy bilen, türmäniň resmileri onuň iýul aýyndan bäri iki gezek türme düzgünini bozanlykda duýduryş alandygyny mälim etdiler.
Elbetde, bu duýduryşlar onuň ýazmak işi bilen baglanyşykly däl, emma, şeýle-de bolsa, bular ýaly wakalar onuň möhletinden öň türmeden çykmagyna päsgel bermegi hem-de oňa garşy basyş görkeziş guraly hökmünde ulanylmagy mümkin diýlip howatyr edilýär.


text:
Öz territoriasynda Russiýanyň ikinji harby bazasyny açmagyna Gyrgyzystanyň rugsat berjekdigi baradaky habarlary prezident Bakiýew ýalana çykardy.
Emma Bakiýew, terrorçylyga garşy iki ýurduň bilelikdäki türgenleşik merkezini açjakdygyny boýun aldy.
Bakiýew Gyrgyzystanyň günortasynda harby merkeziň açylmagynyň mümkindigi barada Nýu Ýork Taýmsa beren interwýusynda aýtdy. Bu barada, Gyrgyzystanyň telewideniýesinde 16-njy iýulda berilen gepleşikde Bakiýew halkara terrorçylyga garşy göreşmek barada türgenleşik geçiriler diýip belledi. “Gyrygyzystanyň günortasynda terrorçylygyň döremegi ahmal. Şunlukda, biziň we Russiýanyň esgerleri halkara terrorçylyga garşy bilelikde türgenleşik geçirler. Bu ýeke täk maksat.”
Prezident Bakiýewiň aytmagyna görä, Batken, Oş we Jalalabat welaýatlary harby merkeziň açyljak ýeri hökmünde göz öňünde tutulýar.
Ýakyn hepdelerde ýaýran habarlarda, Gyrgyzystanyň Oş şäherinde Russiýanyň harby bazasyny açmaga taýýarlanýandygy barada teswirlemeler edildi. Onuň Kollektiwleýin Howpsuzlyk Şertnamasy toparynyň maksatlary boýunça işlemeginiň mümkindigi aýdylypdy. Bu topara öňki Sowet Soýuzy ýurtlarynyň ýedisi girýär we onda Russiýa esasy roly oýnaýar.
Häzir Russiýa Gyrgyzystanyň demirgazygyndaky Kant harby bazasynda operasiýalar alyp barýar. “Gyrgyzystanyň demirgazygynda umuman howpsuzlyk problemalary ýok. Ol ýerde goňşylarymyz Hytaý we Gazagystan ýerleşýär. Muňa garamazdan, şol ýerde Kant harby bazasy hem bar” diýip Bakiýew New Ýork Taýmsa beren interwýusynda aýtdy. “Köp problema Täjigistan bilen serhetdäki Batken welaýatynda bar” diýip Bakiýew sözüne goşdy.
"Manas" harby bazasy
Gyrgyzystanyň Russiýa täze harby baza açmaga rugsat berjekdigi barada ýurtda ýiti çekeleşikler gidýär. Bakiýew şu ýylyň fewralynda Moskwa sapar edende, ABŞ-niň Manasdaky harby bazasyny ýapmagy karar etdi. Ol Amerikanyň bazany kireýine almagy boýunça maliýe oňuşyksyzlyklary sebäpli, onuň ýapylýandygyny aýtdy.
Şu ýylyň başlarynda, Bakiýew ABŞ bilen täze ylalaşygy yglan etdi. Onuň ABŞ-niň Manasdaky harby bazany ulanmagyny dowam etdirmegine ýol bermegi ahmal.
Amerikanyň harby bazany ulanandygy üçin 60 million dollar tölemäge ylalaşandygy aýdyldy. Ozalky ylalaşyk boýunça şol pul 17 million dollardan gowrakdy. Täze ylalaşygyň jemi 180 milliýon dollar bolmagy mümkin. Oňa infrastrukturalaryň ösdürilmegi, terrorçylyga we neşe gaçakçylygyna garşy göreşi maliýeleşdirmek hem girýär.
Adynyň tutulmagyny islemedik gyrgyz resmisi, daşary ýurtly harby güýçleri Gyrgyzystanda ýerleşdirmek barada hem gürrüň edilendigini aýtdy. Bu barada ýerli metbugatyň ýazmagyna görä, Gyrgyzstanyň birnäçe harby desgalaryny Russiýanyň öz gözegçiligini almagy mümkin. Bu ýagdaý prezident Bakiýewiň geçen fewralda Moskwa sapary wagtynda gol goýan ylalaşygyna girýär.
Bakiýew Moskwa saparynda, Gyrgyzystan 2 milliard amerikan dollarlyk karz pul we inwestisiýa paketini Russiýa Federasiýasyndan alypdy.


text:
Owganystanyň Içeri işler ministrligi “Talybanyň” janyndan geçen hüjümçisiniň Kabulda awtobusa eden hüjümi zerarly 14 sany nepally janpenanyň wepat bolandygyny aýtdy.
Içeri işler ministrliginiň metbugat-wekili Sedik Seddiki 20-nji iýunda irden bolan hüjümde ýene sekiz adamyň ýaralanandygyny habar berdi.
Partlamada ýaralananlaryň biriniň “Associated Press” agentligine aýtmagyna görä, hüjüme sezewar edilen janpenalar Kanadanyň Kabuldaky ilçihanasynyň goragyny üpjün edýän toparyň düzümine girýärdi.
Owgan resmileri awtobusyň daşary ýurtly howpsuzlyk şirketi tarapyndan kireýne alnandygyny aýtdylar emma onuň adyny agzamadylar.
“Talybanyň” metbugat-wekili Zabihullah Mujahid guramanyň hüjüme jogapkärdigini Twitter ulgamy arkaly mälim etdi we hüjümçiniň “daşary ýurtly basyp alyjylarynyň janpenalaryny” bilkastlaýyn nyşana alandygyny aýtdy.


text:
Sowet döwrüniň iň bir meşhur şahyrlarynyň biri Andreý Woznesenski 77 ýaşynda aradan çykdy.
Woznesensikiý Staliniň ölüminden soň dörän syýasy maýylganlyk döwrüniň erkin pikirli döredijilik nesliniň agzasydy. Onuň täzelikçi goşgulary okyjylary begendirse, häkimiýet wekilleriniň kejebesini darkdyrardy.
Sowet lideri Nikita Hruşew bir gezek ony sürgüne iberjegini aýdyp haýbat atypdy.
Sowet döwründe Wosnesenkiý goşgy okanda stadion adamdan dolýardy. Ýöne onuň meşhurlygy 1980-nji ýyllaryň ahyrynda, aç-açanlyk döwründen soň aşak gaçdy.


text:
Şu gün, ýagny 1-nji sentýabrda Türkmenistanda täze okuw ýyly başlandy. Bu gün mynasybetli Aşgabadyň mekdeplerinde geçirilen çärelere gatnaşmak üçin okuwçylaryň ir bilen mekdebiň meýdançasyna üýşüşip başlandygy habar berilýär.
Şol bir wagtyň özünde Aşgabadyň Parahat-7 kiçi etrapçasynda ýaşaýan mekdep okuwçylary bolsa, paýtagtyň beýleki sebitlerinde ýaşaýan okuwçylara garanda, birneme has hem ir turup, mekdebe tarap ýola düşene meňzeýär.
Sebäbi bu sebitde, ýagny takmynan 20-30 müň ilatly Parahat-7 kiçi etrapçasynda ýekeje hem mekdebiň ýokdugy habar berilýär.
Azatlyk Radiosy bu mesele bilen gyzyklanyp, Aşgabatdaky habarçysy Soltan Açylowa bilen söhbetdeş boldy.


text:
9-njy klas okuwçysy Mähri şu günler örän aladaly. Mähriniň aladasynyň düýp sebäbi ýakynda onuň okaýan mekdebinde geçirilen ene-atalar ýygnagynda berlen tabşyryklar bilen bagly. Sebäbi Lebap welaýatynyň Garaşsyzlyk etrabynyň 1-nji orta mekdebinde okuwçy gyzlaryň ählisine iki dürli don edinmek tabşyryldy.
Agzalýan mekdepde ýakynda geçirilen ene-atalar ýygnagynda mekdep müdiri çykyş edip, bu barada şeýle diýdi: “Birinji synpdan tä onunjy synpa çenli begres gyzyl don [geýmeli] diýdik, ol okuwçylaryň baýramçylyk lybasy bolar. Soňra ýanynda ýene ýaşyl begres don [hem bolmaly], ol bolsa okuwçynyň okuw egin-eşigi bolar. Hemmeler şol lybasa girmeli! Ýöne nägileligi, gohy, hormatly hossarlar, bir gyra goýalyň!”.
Çykdajy
Mekdep müdiriniň başdan "nägileligi gyra goýalyň" diýmeginiň sebäbi bar. Çünki edilýän talaby berjaý etmek az girdejili hojalyklar üçin aňsat däl. Sebäbi talap edilýän bir donuň bahasy 100 manada durýar.
Egin-eşik meselesinde diňe gyzlar kontrollykda saklananok, oglanlara hem mekdebe nähili balak geýip gelmelidikleri barada tabşyryklar berildi. Oglanlar mekdebiň çäginde gara penjekli, gara balakly, ak köýnekli we galstukly bolmaly hem-de kelleden tahýa-da düşmeli däl.
Mugallym bu baradaky tabşyrygy şeýle düşündirdi: “Çagany mekdebe ibereniňizde, gözden geçirip goýberiň näme geýip gidip otyr!? Jinsi jalbar mekdebe bolanok diýýäs weli, oglanlaryň ýarysynda - jinsi jalbar. Näme jalbary bir sany edinýäňizmi? Jinsi jalbar alyp beripsiňiz [diýeli, ýöne] mekdebe geýmesinler şony, haýyş sizden, olara gözegçilik edeliň!”
"Ýewropa stili"
Mundan başga-da ýygnagyň dowamynda okuwçy oglan-gyzlaryň saçlarynyň nähili bolmalydygy barada-da berk talaplar eşidildi: ”Saçlary bolmaly talaba görä bejerdeliň, gyzlarymyzyň saçyny bolmaly talaba görä ördürip ibereliň! Uly gyzlar saçyny iki örüm örüp bilenok, “Ejem işe gitdi, men saçymy örüp ýetişemok” [diýýärler]. 8-9-njy klasdaky okuwçy gyzlaryň aýtjak gepimi şol?!” diýip, mugallym bu ýagdaýdan nägilelik bildirdi.
Ýygnagyň dowamynda okuwçylaryň diňe mekdebiň çäginde nähili geýinmelidigi barada gürrüň gitmän, eýse mekdepden daşary, köçelerde, etrabyň çäginde-de geýilýän egin-eşikler tankyt edildi.
Mugallymyň çykyşyndan ýene bir bölek: “Gyzalar meselesi boýunça müdir-de aýdyp geçdi. [Gyzlaryň] saçlary çözülen, öýlän eýýäm sagat 4-5-lerden soň etrabyň çägine çykýas - gyzlar jalbarly [gezip ýörler]. Hany biziň türkmenimiziň milli geýimimiz? Hany biziň türkmençilikde saklaýan däp-dessurlarymyz? [Satyn] alyp beriň, ýöne ýewropa stiline gitmäliň!”
Kemsinme
Bu tabşyryklaryň fonunda okuwçy gyz Mährä gaýdyp gelsek, ol indi her sapar mekdebe baranda kemsinýär. Onuň kemsinmeginiň sebäbi hem barly maşgalalardan bolan klasdaşlarynyň bireýýäm mekdebe talap edilýän dony geýip gatnaýanlygyndan.
“Biziň klasymyzda 16 gyz bar we gyzlardan bäşisi eýýäm hem gyzyl, hem ýaşyl donlary edindiler. Ol klasdaşlaryma indi sen diýýän ýok. Bize bolsa olardan görelde almaly diýilýär. Don tikdirmedik gyzlar bolamsoňyz, biz kemsinýäs” diýip, 9-njy klasyň okuwçysy Mähri Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Türkmenistanda mekdep okuwçylary mekdebe bellenilen forma boýunça geýnip barmaly. Gyzlar mekdebe tahýaly, uzyn köýnekli, saçlaryny-da iki örüm edip örüp barmaly, oglanlar hem okuwa Bilim ministrligi tarapyndan kesgitlenen forma laýyk geýnip barmaly.


text:
Gazagystanyň Milli Howpsuzlyk komitetiniň resmileri 150 çemesi gazagystanlynyň ýurduň daşyndaky söweşiji toparlaryň hatarynda söweşýändigini habar berýärler.
19-njy martda Astanada Gazagystanyň Milli Howpsuzlyk komitetiniň başlygynyň orunbasary Nurgali Bilisbekow habarçylara beren maglumatynda, 150 raýatdan başga-da ýene 200 gazagystanlynyň ýurduň daşyndadygyny mälim etdi. Olaryň arasynda söweşijileriň aýallary, çagalary we dul galan zenanlar bar.
Gazagystanyň we Merkezi Aziýadaky käbir beýleki ýurtlaryň häkimiýetleri özleriniň ýüzlerçe raýatynyň Siriýada we Yrakda “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileriniň we beýleki ekstremistleriň hatarynda söweşýändigini habar beripdiler.
Bilisbekowyň aýtmagyna görä, 2014-nji ýylyň dowamynda gazak resmileri ekstremistleriň hatarynda söweşmek üçin adamlary hakyna tutmak synanyşygy bilen baglanyşykly 80 wakanyň üstüni açypdyr.


text:
Russiýanyň belli oppozision aktiwistine garşy täze aýyplamalar ýöňkeldi. Russiýanyň Derňew komitetiniň duşenbe güni beren maglumatyna görä, Sergeý Mohnatkin Strategiýa-31 atly protestler döwründe başga-da aýal polisiýa ofiserine hüjüm etmekde güman edilýär. Gürrüňi gidýän bu protestler geçen aý Moskwada geçirilipdi.
2-nji ýanwarda Moskwanyň sudy iki aý deslapky tussaglykda saklanan Mohnatkiniň 31-nji dekabrda geçirilen ýörişlerde erkek polisiýa ofiserine hüjüm edendigini tassyklapdy. Bu ýörişler Russiýanyň konstitusiýasynyň 31-nji maddasyny goldamak maksady bilen geçirilipdi. Bu madda parahatçylykly ýygnanyşmak hukugyny kepillendirýär.
Mohnatkin häzirki wagt tussaglykda saklanylýan kamerasynda açlyk yglan etdi. Ol ilkinji gezek 2009-njy ýylda şuňa meňzeş protestler döwründe polisiýa hüjüm etmekde aýyplanyp, 2,5 ýyl türme tussaglygyna höküm edilende tanalypdy. Onuň 2012-nji ýylyň aprel aýynda Russiýanyň şol wagtky prezidenti Dmitriý Medwedew tarapyndan günäsi geçilipdi.


text:
Owgan resmileri 7-nji iýulda Kabulyň gündogar böleginde janyndan geçeniň bombaly ulagda amala aşyran hüjüminde NATO güýçleriniň nyşana alnandygyny aýdýarlar.
Owgan häkimiýetleri bombaçynyň partladyjy serişdeler ýerleşdirilen ulagy daşary ýurt güýçleriniň ulag kerweniniň golaýynda partladandygyny belleýärler.
Kabul şäher polisiýasynyň metbugat sözçüsi Ebadullah Karimi hüjümde üç adamyň, şol sanda parahat ilatdan azyndan bir ýaşaýjynyň we daşary ýurt güýçlerini alyp barýan ulagyň sürüjisiniň ýaralanandygyny aýtdy.
NATO bu hüjümde öz harbylaryndan hiç kime zyýan ýetmändigini mälim etdi.
“Talyban” hereketi hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy.
Kabulyň Şah Şahed territoriýasynda amala aşyrylan bu hüjüm şu hepdäniň dowamynda owgan paýtagtyndaky daşary ýurt güýçlerine garşy edilen ikinji hüjümdir.
Häzirki wagtda Owganystanda Birleşen Ştatlaryň 9800 çemesi harbysy hereket edýär.


text:
Türkmenistanda pagta ýygym kampaniýasyna taýýarlyklar başlandy. Resmi metbugatda berilýän maglumata görä, pagta ýygym kampaniýasyna 29-njy awgustda başlanar.
Şeýle-de, maglumatda Türkmenistanda 545 müň gektar ýere ekilen pagtany ýygmak üçin 500 sany pagta ýygnaýan kombaýnlaryň, pagtany transport etmek üçin niýetlenen ýük maşynlaryň we beýleki zerur bolan tehnikalaryň taýýarlanandygy habar berilýär.
Mary welaýatynyň Türkmengala etrabyndan özüni Annagözel diýip tanyşdyran kärendeçi zenan geçen ýylky pagta hasyly, ondan alan girdejisi barada Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi. Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
4-nji oktýabrda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Döwlet Howpsuzlyk geňeşiniň mejlisini geçirip, Türkmenistanyň baş prokurory wezipesine Ýaranmyrat Rejebowiç Ýazmyradowy, Türkmenistanyň Ýokary kazyýetiniň başlygy wezipesine Amanmyrat Rejepmyradowiç Hallyýewi belledi.
Ýurduň hukuk goraýjy organlarynda şeýle kadrlar çalşygynyň geçirilmegine Türkmenistanyň ozalky baş prokurory Çary Hojamyradowyň saglyk ýagdaýy zerarly öz wezipesinden çekilmegi sebäp boldy.
Çary Hojamyradow geçen ýylyň 25-nji iýunynda hem, saglyk ýagdaýy zerarly öz wezipesinden wagtlaýynça çetleşmeli bolupdy. Az salymdan, ýagny 2010-njy ýylyň 28-nji awgustynda ol ýene-de ýurduň baş prokurory wezipesine gaýdyp gelipdi. Şol aralykda Türkmenistanyň baş prokurory wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetirmeklik Amanmyrat Hallyýewiň üstüne ýüklenipdi.
Berdimuhamedowyň gol çeken resminamasyna laýyklykda, Türkmenistanyň baş prokurory wezipesine ýurduň ozalky ýokary kazyýetiniň başlygy Ýaranmyrat Ýazmyradow bellenildi. Türkmenistanyň Ýokary kazyýetiniň başlygy wezipesine bolsa, Türkmenistanyň baş prokurorynyň ozalky birinji orunbasary Amanmyrat Hallyýew bellenildi.
Döwlet Howpsuzlyk geňeşiniň mejlisinde Berdimuhamedow täze bellenen baş prokurora ilkinji nobatda ýurt boýunça ýygnalan galla hasylynyň talaba laýyk saklanylyşyny we elewatorlary gurmak boýunça işleriň alnyp barlyşyny seljerip, olaryň netijesi barada hasabat bermegi tabşyrdy.
Degişli kanunçylyk
Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň 53-nji maddasynyň 12-nji bölümine laýyklykda Türkmenistanyň prezidenti Mejlis bilen ylalaşyp, Ýokary kazyýetiň başlygyny, baş prokurory, içeri işler ministrini, adalat ministrini wezipä belleýär we wezipeden boşadýar.
Ýurduň Baş kanunynyň 63-nji maddasynyň 7-nji bölümine laýyklykda Mejlis Türkmenistanyň prezidentiniň teklibi boýunça Ýokary kazyýetiň başlygyny, baş prokurory, içeri işler ministrini, adalat ministrini wezipä bellemek we olary wezipeden boşatmak baradaky meselelere garaýar.
Türkmenistanyň Prokuraturasy hakyndaky kanunyň 15-nji maddasyna laýyklykda, ýurduň baş prokurory şu ýagdaýlarda wezipesinden boşadylýar: öz möhletiniň tamamlanmagy, wezipe borçlaryna laýyk gelmeýän hereketleri amala aşyrmagy, saglyk ýagdaýy sebäpli gulluk borçlaryny ýerine ýetirmäge mümkinçiliginiň bolmazlygy, başga wezipä geçmegi.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Öz hasabyňy nädip bilmeli
Öz hasabyňy bilmegiň birnäçe usullary bar:
- USSD-talap boýunça: telefonda *0800# ýazyň we “Çagyryş” düwmejigini basyň. Bu usul roumingde aýratyn oňaýlydyr.
- SMS kömegi bilen: 0800 belgä boş SMS ugradyň. SMS jogabynda Siz öz hasabyňyz hakyndaky jogaby alarsyňyz. Eger Siz TMCELL modemini Internete girmek üçin ulanýan bolsaňyz, bu usul oňaýlydyr.
"Hasaby barlamak" hyzmaty hakynda giňişleýin
"Hasabyň doldurylanlygy babatda SMS-habarnama" hyzmaty hakynda giňişleýin
"Birnäçe müşderileriň hasaby babatda SMS” hyzmaty hakynda giňişleýin


text:
Menden uzak ýaşa
2000-nji ýylda Türkmenistanyň halk ýazyjysy Çary Aşyrow 90 ýaşady. Halypa ýazyjy özüne golaý saýýanlaryny Aşgabadyň “Aýna” restoranynyň banket zalyna ýygnap, ýaş toýuny toýlady. Halypany nobatma-nobatyna 90 ýaşynyň dolmagy bilen gutlaýardylar. Gutlamak nobaty maňa ýetende halypa hoş niýetli arzuwlar etdim. Gutlagymy jemläp:
- Çary aga, ykbal bize siziňki ýaly togsan ýaşy joşmasa-da ýetmiş bäş-segsen ýaşy rowa görsün! Togsan ýaş siz ýaly beýiklere rowa görülýän ýaş - diýdim. Çary aga ör turdy. Soňra-da:
- Bu diýýäniň bolmaz, Tentek (ol oňat görýän şägirtleriniň adyny “Tentek” diýip tutardy)! Men Hudaýa “Şu Tentegi azyndan togsan ýaşat!” diýip, haýyş ederin. Men-ä togsan ýaşap, gojalygyň ähli dert-azaryny çekdim. Senem ýetmiş-segsen ýaşap, garrylygyň dert-azaryny görmejek bolýarmyň?! Karam etme, Tentek, senem togsan ýaşap, meniň gören garrylyk jebirlerimi görmeli bolarsyň - diýip, özüme eden dilegimi “ret edip”, üstüme “hüjüme geçdi”.
Kär höwesi
SSSR-iň halk artisti, SSSR Ýazyjylar birleşiginiň agzasy Alty Garlyýewiň dogduk depesi Tejende ýaşaýan agasy bir çäw bilen tirýekkeş bolupdyr. Bu habary eşiden Alty Garly agasyny Aşgabada getirip, lukmanlaryň kömegi bilen oňa tirýegini göýdurypdyr. Şol döwür Alty aga Opera we balet teatrynyň direktory bolup işleýän eken. Agasynyň öýde içi gysyp oturmasyn diýip, ony her gün agşam teatra alyp gaýdyp, sahnada goýlan opera ýa-da balete tomaşa etdiripdir.
Aradan birki aý geçenden soňra Alty Garlynyň agasy tirýekkeşlikden saplanypdyr. Ol Tejene - maşgala ojagyna dolanmakçy bolupdyr. Alty Garly:
- Tejene gitjek bolmagyň oňat welin, ol ýerä barsaň, köne ülpetleriňe duşup, ýene-de tirýege agyz urarsyň diýip gorkýan. Bärden iş, jaý tapyp bersem, maşgalaňam bärä göçürip getirip, Aşgabatda ýaşaberseň nädýär? - diýip, agasyna sala salypdyr. Agasy gaýra tesip durmandyr:
- Artistler sahnada çykyş edýän mahaly sahnanyň bärisindäki çukur ýerde kän sazanda saz çalýar. Eli kelte taýakly biri şolaryň öňündäki münbere çykyp, taýajygyny bulaýlaýar. Şonuň kärini alyp berseň, Aşgabatda galaýyn - diýipdir.
Alty Garlynyň daýhan agasy dirižýor bolmagy höwes eden eken.
Sportsmen ýazyjy
Türkmenistanyň halk ýazyjysy Towşan Esenowa SSSR döwri “Türkmen zenanlarynyň arasynda ilkinji professional ýazyjy” diýlip ykrar edilen zenan. Ol çeper döredijilige ýaňy başlan uçurlary, 1944-nji ýylda Ýazyjylaryň gurultaýyna gatnaşypdyr. Şol gurultaýda çykyş edende:
- Men diňe çeper döredijilik bilen däl, sport bilenem meşgullanýaryn. Paraşutdan bökýärin - diýip, özi hakynda buýsanç bilen maglumat beripdir.
Türkmenistan SSR-niň Ýazyjylar birleşiginiň prawleniýesiniň başlygy, gurultaýyň şol mejlisini alyp baryjy Berdi Kerbabaýew:
- Eýsem-de bolsa, paraşutdan böküp bilmegiň oňat zat, ýöne paraşutdan bökeniňde gelip edebiýatyň üstüne düşmegiň bolmandyr - diýipdir.
Toplap taraşlan Amanmyrat Bugaýew.


text:
Bir hepdeden gowrak wagt bäri Türkmenistanda dowam edýän dollar gytçylygy şu günler “söwdagärler şäheri” bolan Maryda has hem ýiti duýulýar. Käbir banklar adam başyna her gün satylylmaly edilen 1000 amerikan dollaryny hepdede bir gezege getiren bolsalar, käbirleri bu normany aýda bir gezege çenli azaltdylar.
Maryda ýerleşýän “Senagat” we “Turkmen-türk” banklary adam başyna müň dollary hepde-de bir gezek, “Türkmenistan” we “Türkmenbaşy” banklary bolsa bu puly aýda bir gezek satýarlar. Häzirki döwürde diňe “Daýhan” bankyndan adam başyna her günde 1000 dollar satyn alyp bolýar.
Nobatlar
Onsoň “Daýhan” bankynyň öňi her gün ullakan toý märekesini ýatladýar. “Daýhan” bankynyň öňünde dollar almak üçin nobata duran adamlaryň sany kähalatlarda müňden geçýär. Olaryň arasynda dört günden bäri nobata garaşýan adamlar hem bar.
Nobata duran raýatlardan bir aýal Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi: “Men şu taýda (nobatda) bir müňünjem bolup gördüm. Men bir ýüzünjem bolup gördüm. Men bäş ýüz näçinjem bolup gördüm. Ol spisok ýyrtylýar, o ýöreýär diýilýär, (soň) ol hem ýyrtylýar, spisok eden bolýarlar, yzyny hudaý bilsin. Nesibäň çekip alybilseň-ä alýaň, alybilmeseňem - alanok. Käwagta spisoga seredýärler, käwagtam ýeke pasportyňy alýarlar. Biz şu taýda dört gün yzygiderlem ýazylyp gördük. Eline ruçka alanam spisok ýazýar. Nätsegem, alyp bolmady”.
Adynyň agzalmagyny islemedik bu aýalyň gürrüňlerinden çen tutulsa, spisok, ýagny sanaw ýazmak üçin bir gezek nobata durulýar, pul çalyşmak üçinem ýene bir gezek nobata durulýar. Olaryň hersi üçin näçe gün gatnabam, pul alyp bilmeýänler kän.
Nobatlar gün saýyn uzansoň, adamlaryň arasynda dürli dawa-jenjellerem ýüze çykýar. Onsoň dollar çalyşýan banklaryň öňünde howpsuzlyk güýçleriniň işgärleri gözegçilik edýärler. Olar dawa-jenjelleriň ula gitmezligi üçin öz wagtynda ýagdaýa ser salyp durýarlar.
Aladalar
Dollar almak baradaky bu aladalar Türkmenistanda geçen ýylyň soňky aýlarynda, dollaryň hümmeti ýokarlanyp, manadyň hummetiniň bolsa pese gaçjakdygy baradaky myş-myşlardan soň peýda boldy.
Şeýle habarlaryň ilki duýlup başlamagyndan birki hepde geçensoň, 1-nji ýanwarda, Türkmenistanyň Merkezi banky manadyň hümmetini hakykatdan hem peseldip, 1 dollaryň 2.85 manatdan däl-de, eýse 3.50 manatdan satylmalydygy barada karar çykardy.
Bu çäre dollaryň töweregindäki aladany birki hepde köşeşdiren hem bolsa, soňky iki hepdeden bäri dollara bolan talap ýene artyp ugrady. Hatda bir dollar bäş manada deň boljakmyş diýen myş-myşlar sebäpli nobata duranlaryň sany käbir ýerlerde müňlerçe adam baryp ýetýär.
Şu wakalaryň fonunda 31-nji ýanwarda geçirilen Ministrler Kabinetiniň maslahatynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow, manadyň hümmediniň peseldilmegi barada ýanwaryň başynda gelnen karara salgylanyp, şol çäräniň sebäbiniň halkara bazarynda bolup geçýän ýagdaýlara baglydygyny aýtdy.
“Dünýäde nebitiň we gazyň bahalarynyň birden pese düşmegi bilen bagly dörän ykdysady çökgünlik sebäpli biz hem adaty bolmadyk çäreleri görmeli bolduk. Harytlaryň we hyzmatlaryň aýry-aýry görnüşleriniň nyrhlaryny az-kem ýokarlandyrdyk, manadyň daşary ýurt puluna görä erkin ýörgünliligini, hümmetini biraz peseltdik” diýip, prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmen telewideniýesinde görkezilen çykyşynda aýtdy.
Prezident derejesinde manadyň hümmeti bilen bagly dörän aladalaryň ykrar edilmegi Türkmenistanda o diýen adaty ýagdaý däl, şol bir wagtyň özünde-de prezidentiň bu çykyşy adamlaryň dollar almaga ýykgyn edişine hiç hili täsirini ýetirmedi.
Hatda häzirki döwürde ýakynda bir dollaryň bahasynyň bäş manada göteriljekdigi barada halk arasynda myş-myşlar bar. Gara bazaryň gadagan edilmegine garamazdan, iň bärkisi Mary barada gürüň edilende, bu bazar ýene döredi we şol bazarda bir dollar häzirki wagtda 4.9 manatdan satylýar.


text:
Penşenbe güni Ysraýylyň hökümeti Palestina degişli Günbatar Kenardaky basylyp alnan ýerlerde ýewreý ilaty üçin täze ýaşaýyş jaýlarynyň gurulmagyna rugsat berdi.
Ysraýylyň Goranmak ministrliginiň metbugat sekretary kabul edilen bu kararyň esasynda Günbatar Kenardaky Beýt El atly punktda 296 sany jaýyň gurluşygyna rugsat berlendigini aýtdy.
Synçylar bu kararyň ysraýyl-palestin parahatçylyk gepleşiklerini täzeden ýola goýmak ugrunda Birleşen Ştatlaryň alyp barýan tagallalarynda kynçylyk döretmeginiň mümkindigini aýdýarlar.
Palestinalylar Ysraýyl tarapyndan basylyp alnan territoriýalarda gurluşyk işleriniň alnyp barylmagyna tutanýerli garşy çykyş edip gelýärler.
Palestinanyň gepleşik alyp baryjy araçyl wekili Saeb Erakat Ysraýylyň bu täze ädimini Birleşen Ştatlaryň gepleşikler ugrundaky tagallalaryna garşy gurnalan “sobotaž” diýip atlandyrdy.


text:
Türkiýäniň “Karýa International” kompaniýasy daşary ýurtlarda okamak isleýän ýaşlar üçin ýörite mümkinçilikleri hödürleýär. Ýagny, ýaşlar “Karýa International” kompaniýasyna ýüzlenip, haýsy ýurtda we haýsy uniwersitetde okamak isleýändigini aýdýarlar. “Karýa International” kompaniýasy bolsa geljekki talybyň ýerine uniwersitetlere dokument tabşyrýar.
Bu kompaniýanyň Türkiýede ýerleşýändigine garamazdan, hatda daşary ýurtlarda okamak isleýän türkmen ýaşlary-da, Türkmenistandan habarlaşyp, bu kompaniýanyň hyzmatlaryndan peýdalanyp bilýärler.
Azatlyk Radiosy “Karýa International” kompaniýasynyň bilim koordinatory Asly Eren bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Asly Eren, ilki bilen “Karýa International” bilim programmaňyz barada has giňişräk gürrüň beräýseňiz?
Asly Eren: “Karýa International” bilim programmamyz takmynan 20 ýyl mundan ozal döredildi. Biziň programmamyz esasan hem daşary ýurtda okamak isleýän ýaşlara olaryň [göwün islän] mekdebini, kollejini ýa-da uniwersitetini tapmaga kömek edýär. Ýagny, daşary ýurtda okamak isleýänler biziň bilen habarlaşýar we bize nirede hem-de nähili okuwda, näme ugurdan okamak isleýändigini aýdýarlar.
Biz hem şol [geljekki] talybyň ýerine onuň isleýän okuwy bilen habarlaşýarys. Soňra [geljekki] talybyň isleýän ýokary okuw jaýyna onuň dokumentlerini tabşyrýarys we şeýlelikde onuň daşary ýurtda ýokary okuw jaýyna ýerleşmegi üçin kömek edýäris.
Ondan daşgary, daşary ýurt dillerini öwrenmek isleýänleri hem dünýäniň ençeme ýurtlaryndaky dil kurslaryna ugradýarys.
Şeýle-de magistratura, aspirantura okuwlaryny okamak hem-de staž edinmek isleýän ýaşlar üçin hem dürli hyzmatlary hödürleýäris.
Azatlyk Radiosy: Ýaşlaryň, esasan, dünýäniň haýsy ýurtlaryndaky okuwlara girmegi üçin öz hyzmatlaryňyzy hödürleýärsiňiz?
Asly Eren: Esasan, Angliýa, Amerika, Kanada, Awstraliýa we Malta ugradýarys. Agzap geçen bu ýurtlaryma gidýän ýaşlaryň okuwlary iňlis dilinde bolýar. Ondan başga-da nemes dilini öwrenmek isleýänleri Germaniýa, italýan dili üçin Italiýa, fransuz dili üçin Fransiýa gitmeklerine kömek edýäris.
Şeýle-de Uzak Gündogarda okamak isleýän ýaşlar üçin hem hödürleýän hyzmatlarymyz bar. Ol ýerde talyplar okuwyny iňlis dilinde dowam etdirip, onuň daşyndan şol ýurduň öz dilini hem öwrenip bilýärler.
Azatlyk Radiosy: Asly Eren, meselem, Türkmenistandan bir geljekki talyp siziň hödürleýän hyzmatlaryňyzdan peýdalanmak islese, näme etmeli? Siziň bilen nähili habarlaşmaly?
Asly Eren: Türkmenistandaky ýaşlar ilki biziň bilen habarlaşmaly bolýarlar. Olar biziň bilen Türkmenistandan hem habarlaşyp bilerler. Ilkibaşdan olaryň Türkiýä gelmeginiň geregi ýok. Emma soňky tapgyrlarda olar Türkiýä gelmeli bolarlar. Ýagny, wiza almak üçin we dokumentleriň soňky tapgyrlaryny tabşyrmak prosesini Türkiýede dowam etdirmeli bolarlar.
Türkmenistanly ýaşlar biziň bilen ilki habarlaşanda, nirede, haýsy ýokary okuw jaýynda, haýsy ugurdan okamak isleýändigini aýtmaly. Şeýle-de nähili maliýe çykdajysy bilen okap biljekdigini hem bize aýtmaly. Biz ýokary okuw jaýy bilen habarlaşanymyzdan soň, talyp ilkibaşda ýokary okuw jaýynyň töleginiň diňe belli bir bölegini töleýär. Soňra talyp wizasyny alandan soň, okuwyň töleg puluny töleýär.
Daşary ýurda gitmezden ozal talybyň saglyk, syýahat ätiýaçlandyryşy, boýunça işleri, saýlan ýurduna barandan soň ýaşajak ýeri, ol ýere baranda başda ýüz tutmaly ýeri – bu zatlaryň ählisini biz öňünden çözýäris. Onsoňam biziň hödürleýän hyzmatlarymyz ýaşlary diňe daşary ýurda okamaga ugratmakdan ybarat däl, eýse talyp daşary ýurtda okuwyny tamamlap yzyna dolanýança, onuň problemalarynyň jogapkärçiligini biz öz üstümize alýarys.
Azatlyk Radiosy: Asly Eren, talyp daşary ýurda gitmezinden ozal synagdan geçmeli bolýarmy?
Asly Eren: Bu talybyň haýsy ýurda okamaga gidýändigine bagly. Meselem, Amerika, Kanada, Angliýa, Awstraliýa ýaly ýurtlar üçin synagdan geçmäge zerurlyk ýok. Diňe iňlis dili boýunça halkara derejesinde kesgitlenilen IELTS, TOEFL ýaly ekzamenlerden ýeterlik baly alyp bilseler bolýar. Eger bu ekzamenlerden ýeterlik baly alyp bilmeseler, onda talyby isleýän ýurdundaky taýýarlyk kurslaryna hem ugradyp bilýäris.
Ýöne Germaniýa, Polşa ýa-da dünýäniň beýleki ýurtlarynda bu ýagdaý üýtgeşik. Talyplar käbir ýurtlara okamaga gitmek üçin ekzamen tabşyrmaly bolýarlar. Emma, muňa garamazdan, Orsýetde ýa-da Ukrainada okamak isleýän talyplaryň ekzamen tabşyrmaklaryna zerurlyk ýok.
Azatlyk Radiosy: Asly Eren, siziň hyzmatlaryňyzdan peýdalanmak isleýän talyp, ortaça aýdanymyzda, näçe pul çykdajy etmeli bolýar?
Asly Eren: Bu her uniwersitete görä üýtgeýär. Bize töleýän puly hem talybyň saýlap alan ýokary okuw jaýyna görä üýtgeýär. Ýagny, bu baha, ortaça aýdanymyzda, 700 bilen 70 müň ýewro aralygyndadyr.
Azatlyk Radiosy: Asly Eren, mundan öň siziň hödürleýän bu hyzmatlaryňyzdan türkmenistanly talyplar hem peýdalandymy?
Asly Eren: Hawa, mundan ozal daşary ýurda okamaga ugradan talyplarymyzyň arasynda türkmenistanly talyplar hem bar.


text:
Sişenbe güni, 12-nji iýunda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanda ylmy barlaglary ösdürmek meselesi boýunça alymlar bilen ýörite maslahat geçirdi we şol günüň özünde täze permanlara gol goýdy.
Permanlaryň birinde Ylymlar Akademiýasynyň maddy-tehniki üpjünçiligini gowulandyrmak üçin bu edara döwletiň hasabyna 10 million dollar möçberinde puluň berilmegi göz öňünde tutulýar.
Ýene bir permanda ylmy işgärleriň ylmy-döredijilik işlerini höweslendirmek we erkin ylmy döredijiligini kepillendirmek üçin olara aýlyk haklarynyň, pensiýalarynyň we beýleki tölegleriniň daşyndan goşmaça puluň tölenmegi göz öňünde tutulýar.
Berdimuhamedow Ylymlar Akademiýasynda eden çykyşynda ylmyň ösdürilmeginiň Türkmenistanyň tehniki-ykdysady kuwwatyny, halkyň medeni derejesini we maddy hal ýagdaýyny has hem yokarlandyrmaga mümkinçilik berjekdigini belledi.
Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasy garaşsyzlyk döwrüniň köp ýyllarynyň dowamynda işlemändi. 1998-njy ýylda dargadylan Ylymlar Akademiýasy resmi taýdan 2007-nji ýylda dikeldildi. Emma döwlet edarasy hökmünde ol öz işine diňe 2009-njy ýylda başlady.
Berdimuhamedow Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň 2008-nji ýylda kabul edilen görnüşinde raýatlara ylmy we tehniki döredijilik bilen erkin meşgullanmaga hukuk berilýänligini belledi.
Şeýle-de prezident türkmen döwletiniň “ylmy-tehniki işi we onuň oňyn netijelerini ýaýratmagy höweslendirýändigini” we “ylmy ösdürmäge, halkara ylmy gatnaşyklary giňeltmäge ýardam berýändigini” aýtdy.
Şu günki gün Türkmenistanda ylmyň osdürilmegine gönükdirilen birnäçe kanun bar. Ylymlar Akademiýasynyň resmi maglumatyna görä, ýurtda ylmy dolandyryş we ylmy barlaglary geçirmek boýunça 40-dan gowrak ylmy edara iş alyp barýar.
Emma Ylymlar Akademiýasynyň resmi internet sahypasynda çap edilen maglumatlar, esasan, Türkmenistanyň tebigy aýratynlyklaryna, ýurduň tebigy baýlyklaryna we döwlet syýasatynyň üstünliklerine bagyşlanan.
Resmi maglumatlara görä, Türkmenistanda ylmyň esasy ugurlary, esasy maksatlary we wezipeleri döwlet tarapyndan kesgitlenýär.


text:
Balkan welaýatyndan ýerli işewürlere, hususan-da hususy dükany bolan onlarça adama kärendesine ýer almaklary we döwlet plany esasynda galla öndürmekleri üçin basyş edilýändigi barada habarlar gelip gowuşýar.
Balkan welaýatynyň Bereket etrabynyň merkezi bolan Bereket şäherinde (ozalky Gazanjyk) ýaşaýan Çary Geldi (ady üýtgedildi) etrap häkimliginiň işgärleriniň özünden azyndan 10 gektar ýeri kärendesine alyp, ol ýerde bugdaý ekmegi talap edýändiklerini aýdýar.
Çary Geldi özüniň ýer alyp, bugdaý ýetişdirmek mümkinçiliginiň ýokdugyny, daýhançylykdan başynyň çykmaýandygyny aýdyp, bu talapdan ýüz öwrüpdir.
Emma häkimiýetler, Çary Geldiniň aýtmagyna görä, «diýlenini edip, ýer almasaň, kommersiýa dükanyňy ýaparys» diýip haýbat atýarlar
Aýdylmagyna görä, eger 10 gektar ýeri kärendesine alyp, ol ýere bugdaý ekseň, girdeji almakdan geçen, döwlet tölegleri diýilýäniň aşagynda galýarsyň.
Ýagny, Türkmenistandaky düzgüne görä, döwlet kärendeçiniň ýerini sürüp berendigi, tohumlyk bugdaý berendigi, bugdaýy ekip berendigi, suw, dökün berendigi üçin pul tölegini alýar. Aýdaly, 10 gektar ýer üçin ortaça täze puldan 6 müň manat töleg tölemeli bolsa, döwlet 1 tonna gallany 400 manatdan alýar.
«Eger her gektardan azyndan 3 tonna, 10 gektardan 30 tonna galla hasylyny almasaň, bergä-borja batýarsyň» diýip, bereketli Çary dükançy gürrüň berdi.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanda ekerançylyk ýerleriniň şorladylandygyny we şu sebäpli her gektardan alynýan hasylyň derejesiniň pese gaçandygyny prezident Berdimuhamedowyň özi hem tassyk edýär
Munuňam üstesine, döwlet tarapyndan wada berilýän kömekler, ýeriň sürülmegi, ekiş, dökün we suw bilen bagly ýardamlar wagtynda berildimi ýa berilmedi, bular hasaba alynmaýar-da, öňden tassyklanan sanaw esasynda töleg töledýärler diýip, şeýle ýagdaý bilen ýüzbe-ýüz bolan adamlar aýdýar.
Eger-de ol töleg wagtynda tölenmese, iş suda geçirilýär we adamlar suda gatnap ýörmezlik üçin ýer almajak bolýar diýip, Çary Geldi Azatlyk radiosyna gürrüň berdi.
Balkan welaýatyndan gowşan habarda aýdylmagyna görä, ýer almak we galla ýetişdirmek mejburlygyna uçran dükan eýeleriniň bir bölegi bu talaby kabul etse, öz işini gowy bilýän we kanundan baş çykarýan dükan eýeleri oňa garşy çykýar.
Ýagny olar häkimiýet wekillerinden bu hili talabyň kanuny esasynyň görkezilmegini soraýarlar. Bereketli Çary Geldiniň sözlerine görä, eger dükan eýesi berk dursa, häkimiýet işgärleri beýle bir sürnüp bilmeýärler. Emma ol häkimiýet işgärleriniň, dürli barlaglar arkaly, ýer almaýan dükançylaryň dükanlaryny ýapmaga çalyşýandyklaryny hem sözüne goşdy.
Mundanam başga, mejbury daýhançylyk basyşy diňe işewürleriň däl, Bereket etrabyndaky mekdepleriň hem başyndan inene meňzeýär.
Balkandan gowşan maglumatda aýdylmagyna görä, Bereket etrabynda geçen ýyl azyndan bir mekdepden 10 gektar ýer alyp, bugdaý ekmegi talap edipdirler, soň bu talap 1 gektar ýer almak we sogan ekmek bilen çalşyrylypdyr we mugallymlar ekilmedik soganyň bahasyny tölemeli bolupdyr.
Türkmen häkimiýetlerinden bu mesele barada düşündiriş almak başartmady.
Balkan welaýatyndan berlen maglumat esasynda taýýarlandy.


text:
Penşenbe güni Gyrgyzystanyň prezidenti Almazbek Atambaýew Gyrgyzystanyň Ministrler Kabinetiniň täze düzümini we onuň ýolbaşçysyny wezipä bellemek baradaky permana gol çekdi.
Bu permanyň esasynda ýurduň ozalky prezident administrasiýasynyň başlygy Žantoro Satybaldyýew premýer-ministriň wezipesine bellenildi. Bu wakadan bir öň Gyrgyzystanyň parlamenti hem onuň kandidaturasyny oňlap ses beripdi.
Geçen aý Gyrgyzystanyň “Ar-namys” we “Ata-Meken” partiýalarynyň dolandyryjy koalisiýadan çykmaklary netijesinde ýurduň hökümeti dargapdy.
Bu partiýalar özleriniň bu kararyny ýurduň ozalky premýer-ministri Ömürbek Babanowyň özara ylalaşyklaryň şertlerini berjaý etmeýändigi bilen düşündirdiler.


text:
Parlamentde geçirilen ses berişligiň netijelerini yglan edýän wagty oppozision deputatlar parlamentiň başlygy Wolodymyr Litwini ýumurtga bilen keseklediler we Litwin hüjümden saýawan bilen goranmaga mejbur boldy.
Parlamentiň jaýynda tüsse ýaýradýan şarlaryň atylandygy üçin jaýa tüsse ýaýrady we gorag signallary işledi. Yöne bu dowla garamazdan, prezident Wiktor Ýanukowiçiň koalisiýasyna girýän deputatlar Orsýetiň Gara deňiz flotunyň Krymda galmagynyň möhletini ýene-de 25 ýyl uzaltdylar.
Parlamentiň başlygy Litwiniň bu ylalaşygyň tassyklanandygyny yglan etmegini parlament köpçüligini emele getirýän deputatlar ör turup, şowhunly el çarpmalar bilen garşyladylar. “Bu ylalaşygy 236 deputat goldady we ol tassyklandy. Üns beriň, 236 ses we bu karar tassyklandy” diýip, Litwin nygtady. Orsýetiň Dumasy hem tassyklady
Mundan bir sagat soňra Orsýetiň Döwlet Dumasynda hem şol ylalaşyk tassyklandy. Şu gün Norwegiýa sapar edýän Orsýetiň prezidenti Medwedew bu ylalaşygyň tassyklanmagyna örän şatdygyny we onuň pähim-paýhasyň dabaralanýandygyny görkezendigini aýtdy.
Şu gün ukrain oppozisiýasynyň müňlerçe tarapdarlary parlamentiň jaýynyň öňünde ýygnandylar. Olar prezidentler Ýanukowiçiň we Medwedewiň 21-nji aprelde gol goýan ylalaşygyny tankytladylar.
Günbataryň tarapdary bolan öňki prezident Ýuşenkonyň we öňki premýer-ministr Timoşenkonyň ýolbaşçylygyndaky tankytçylar Ukrainanyň territoriýasyndaky Orsýetiň harby bazasyny duşman tarapyňky diýip hasaplaýarlar. Olar şol ýeriň häzirki kärendelik möhleti tamamlanansoň, 2017-nji ýylda rus deňizçileriniň Ukrainadan çykmagyny talap edýärler. “Gara sahypanyň ýapyljak güni”
Ýuliýa Timoşenko Krymdaky rus harby bazasynyň ýapyljak gününiň “Ukrainanyň taryhyndaky gara sahypanyň ýapyljak güni bolmagynyň mümkindigini” aýtdy.
Ýuliýa Timoşenko şu gün protest wagtynda eden çykyşynda wagtyndan öň täzeden prezident saýlawlaryny geçirmeklige ýa-da Ýanukowiçi häkimiýetden çetleşdirmek üçin 11-nji maýda parlamentiň jaýynyň öňünde köpçülikleýin protest çäresini geçirmeklige çagyryş etdi. Timoşenko ýurduň raýatlaryny parlamentde, uniwersitetlerde we jemgyýetçilik ýerlerinde Ukrainany halas etmek boýunça ýörite komitetleri döretmäge hem çagyrdy.
Moskwa öz deňizçileriniň Ukrainada galmagyna rugsat berendigi üçin Ukraina satýan gazynyň nyrhyny 30 prosent arzanlatmaga söz berdi. Şu gün prezident Ýanukowiçiň tarapdarlary hem şol ylalaşygy goldap, Kiýewde yöriş geçirdiler.
Orsýetiň premýer-ministri Putin öten agşam Kiýewe baranda, bu ylalaşyga garşylygyň bolandygyna haýran galandygyny aýtdy.
Orsýetiň Gara deňiz floty 18-nji asyrdan bäri Krymda ýerleşýär. Emma Ukraina milli garaşsyzlygyny alansoň, Moskwa bu flotuny 2017-nji ýylda Ukrainanyň territorial suwlaryndan çykarmak barada ozal resmi ylalaşyga gol goýupdy.


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Siriýada “ähli terrorçy” toparlar ýeňilýänçä Moskwanyň amala aşyrýan howa zarbalaryny bes etmejegini aýdýar.
“Men bu howa zarbalarynyň bes edilmegine sebäp görmeýärin” diýip Lawrow Omanyň paýtagty Muskatda geçirilen metbugat-konferensiýasynda aýtdy.
2-nji fewralda ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri Siriýadaky urşy bes etmek boýunça BMG-niň ýolbaşçylygynda gepleşikler geçirilýärkä Orsýetiň Siriýada oppozision toparlary bombalamagyny bes etmelidigini aýtdy.
Ženewada resmi bolmadyk gepleşiklere gatnaşýan Siriýanyň käbir oppozision toparlary Orsýetiň howa zarbalaryny bes etmegini özleriniň gepleşiklere gatnaşmagy üçin şert hökmünde öňe sürdüler.


text:
Türkmen döwlet habarlar gullugy türkmen häkimiýetlerine salgylanyp, 2014-nji ýylda Türkmenistanda 56,7 müň raýatyň iş bilen üpjün ediljegini habar beripdi.
Emma ýurtdan gelip gowuşýan maglumatlarda işe ýerleşip bilmeýän adamlaryň sanynyň o diýen az däldigi aýdylýar. Şeýle-de, işe ýerleşmek üçin kähalatlarda para-peşgeşiň hem soralýandygyny Lebap welaýatynyň Zähmet we ilatyň iş bilen üpjünçilik bölüminde hasapda durandygyny aýdýan ýerli ýaşaýjy belleýär.
Lebap welaýatynyň Birata etrabyndan özüni Ogulgözel diýip tanyşdyran öý hojalykçy zenan käbir raýatlaryň gürrüňi edilýän bölümde 13-15 ýyl nobata durandygyny, emma şonda-da işe ýerleşip bilmeýändigini nygtaýar. Ol bu barada Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi.


text:
20-nji oktýabrda Maryda, Kemine adyndaky Türkmen döwlet drama teatrynyň sahnasynda hindi tans sungatynyň ussatlarynyň konserti boldy. Bu çykyşlar Hindistanyň Türkmenistandaky ilçihanasy tarapynda guraldy.
Bangalor ştatyndan bolan “Natya Stam Dance Kampni” tans topary häzirki zaman äheňlerinde işlenen hindi tanslaryny tomaşaçylara hödürledi. Tansy nusgawy usulda beýan etmek äheňinde taýýarlanan horeografiki kompozisiýalar, akrobatiki oýun tärleri tomaşaçylar tarapyndan gyzgyn garşylandy.
Hindi tans toparynyň şeýle konserti geçen şenbe güni Aşgabatda, “Türkmenistan” kinokonsert zalynda hem geçirilipdi.


text:
Eýran Birleşen Milletler Guramasynyň Adam hukuklary geňeşiniň Eýrandaky adam hukuklary boýunça BMG-niň ýörite gözegçisini bellemek baradaky kararyny tankytlady.
Eýranyň Daşary işleri ministrligi bu “syýasy matlap bilen” edilen iş diýýär.
Eýranyň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Ramin Mehmanparastyň nygtamagyna görä, bu netijä “Birleşen Ştatlaryň basyşy” sebäpli gelnipdir.
Penşenbe güni bu baradaky rezolýusiýa boýunça ses berişlikde BMG-niň Ženewadaky Adam hukuklary boýunça geňeşiniň 47 agzasynyň 22-si bu rezolýusiýany goldady, 7-si garşy çykdy, 14 agzasy hem ses bermekden saklandy.
Bu wezipe Geňeşde ilkinji gezek döredildi.
Eýran BMG-niň Adam hukuklary geňeşiniň agzasy däl.


text:
Azatlyk Radiosynyň Ors gullugynyň maglumatyna görä, orsýetli weteran hukuk goraýjy aktiwist Lýudmila Alekseýewa Germaniýanyň Hyzmat Ordenine mynasyp boldy.
Germaniýanyň Orsiýetdäki ilçihanasynyň maglumatyna görä, bu baýrak Alekseýewanyň demokratik gymmatlyklary we adam hukuklaryny goramak boýunça alyp baran işleri bilen bagly berilýär.
Bu sylagy gowşurmak baradaky dabara Germaniýanyň Moskwadaky ilçihanasynda penşenbe güni geçiriler. 82 ýaşyndaky Alekseýewa Moskwanyň Helsinki toparynyň ýolbaşçysydyr.


text:
Owganystanyň goranmak ministri Abdul Rahym Wardak ýurtdaky talyplaryň garşysyna göreşe gönükdirilen tagallalaryň ýylyň ahyryna çenli uly netijeler getirjekdigini aýdýar.
Owganystanda zorluklaryň ýokary derejede saklanýandygyny Wardak boýun aldy, ýöne şol bir wagtda-da, onuň sözlerine görä, howpsuzlyk güýçleri tarapyndan görülýän çäreleriň netijeli boljagyna ynanmaga esas bar.
Owganystandaky urşa degişli ABŞ-nyň harby komandowaniýesiniň onlarça müň gizlin dokumentleriniň aýan bolmagyny kommentirlemek bilen ministr şol materiallaryň “garaşylmadyk uly sowgat bolmandygyny” belledi.
Şol dokumentleriň çap edilmegini ýakynda Owganystanyň prezidenti Hamyt Karzaý ýazgaryp çykyş edipdi.


text:
Anna güni Birleşen Ştatlaryň bir hökümet resmisi Türkiýä sapara barýan Döwlet sekretary Jon Kerriniň Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýýyp Erdoganyň sionizm barada eden çykyşy barada öz aladasyny mälim etjekdigini aýtdy.
Öz adynyň tutulmagyny islemedik amerikan delegasiýasynyň agzasy ýakynda premýer-ministr Rejep Taýýyp Erdoganyň sionizmi “adamzada garşy jenaýat” hökmünde häsiýetlendirmegini “aýratyn kemsidiji” garaýyş diýip atlandyrdy.
Rejep Taýýyp Erdogan şu hepdäniň çarşenbe güni BMG-niň Wenada gurnan konferensiýasynda eden çykyşynda “yslam dinine garşy duşmançylyga edil sionizm, anti-semitizm we faşizm ýaly bir adamzada garşy jenaýat hökmünde garalmalydyr” diýip belledi.
Onuň sionizm baradaky bu belligini Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netenýahu “garaňky we ikiýüzli” garaýyş diýip häsiýetlendirdi.


text:
Duşenbe güni Orsýetiň Daşary işler ministrligi ABŞ-daky adam hukuklarynyň ýagdaýy boýunça tankytlaýjy hasabat çap etdi.
Hasabat Orsýetiň Döwlet Dumasyna hödürlendi. Daşary işler ministrligiň adam hukuklary boýunça wekili Konstantin Dolgow ABŞ-da ynsan hukuklarynyň bozulmagy: jemgyýetçilik deňsizlik, milletçilik, aýyplama bildirilmezden adamlaryň uzak möhlet tussaglykda saklanmagy ýaly zatlar bilen häsiýetlendirilýändigini belledi.
Şeýle-de Dolgow Birleşen Ştatlary senzurada, ses berijiniň haklaryny bozmakda, internetdäki çäklendirmeler boýunça tankytlady. Dolgow ýarag söwdasynda aýyplanyp ABŞ-da tussaglykda saklanýan Wiktor But meselesiniň adam hukuklary boýunça Amerikanyň “goşa standartlarynyň” bardygyny anyk görkezýär diýip, sözüne goşdy.


text:
Ençeme bomba partlamasy, yzýany ok atyşyk we ýene partlamalar Indoneziýanyň paýtagty Jakartanyň merkezine zarba urdy.
Polisiýa 14-nji ýanwarda meşhur Starbucks kafesiniň ýerleşýän ýerinde bolan partlamada ýedi adamyň, şol sanda hüjümçi bolmakda güman edilýänleriň ölendigini aýtdy.
Media maglumatlarynda azyndan ýedi sany bomba partlamasynyň bolandygy, howpsuzlyk güýçleriniň hem hüjümçiler bilen ok atyşandygy habar berildi.
Hüjüm edenleriň arasynda janyndan geçen hüjümçileriň hem bolandygy aýdyldy.
Prezident Joko Widodo ýagdaýyň gözegçilik astyndadygyny aýtdy we ilaty asudalyga çagyrdy.
“Döwlet, ýurt we adamlar gorky astyna düşmeli däl we terror akty ýaly ýagdaýlardan basylmaly däl” diýip prezident Joko Widodo aýtdy.
Esasan musulman ilatly Indoneziýa soňky döwürde yslamçy söweşijileriň howpy astynda boldy we terrora garşy göreşýän polisiýa “Yslam döwleti” topary bilen arabaglanyşykda güman edilen adamlara basyşlaryny güýçlendirdi.


text:
Siz myhmançylyga barýarsyňyz, ýöne köwşüňizi çykarmana ýaýdanýarsyňyz. Her gezek siz köwşüňizi çykaranyňyzda özüňizi oňaýsyz duýýaňyz. Ondan başga-da, aýakdaky deriň ysy siziň köwşüňize hem siňdi. Eger aýak ýakymsyz yslanýan bolsa näme etmeli?
Aýaklar näme üçin yslanýar?
Aýaklardan deriň bölünip çykmagy bu tebigy ýagdaýdyr, ýöne käbir adamlarda dürli sebäplere görä deriň bölünip çykmagy ýokarlanýar.
Aýaklarda müňlerçe der çykarýan mäzleri bolup, olar günüň dowamynda 200 ml çenli der işläp çykarýarlar. Eger siz işjeň durmuş ýörelgelerini alyp barýan bolsaňyz, sport bilen meşgullanyp, hemişe aýak üstünde bolsaňyz, aýaklaryň "gyzmagynyň" öňüni almak üçin deriň bölünip çykmagy has hem ýokarlanýar. Barlaglaryň görkezişi ýaly, deriň düzüminiň köp bölegini suw, azotly maddalar, dürli ýag turşylyklary we holesterin düzýär. Haçanda hiç hili bozulmalar ýüze çykmaýan ýagdaýlarynda, der bilen döreýän kynçylyklar bolmaýar, çünki der yssyz bolýar.
Güýçli derlemelerde bakteriýalaryň köpelmegi üçin amatly şertler döreýär. Aýak derisiniň üstünde bar bolan dokumalaryň bölejikleri dargap, ýaramaz ysyň döremeginiň sebäbi bolýarlar. Günüň dowamynda tutuş bedenimiz derleýär, emma aýak hemişe ýapyk gurşawda bolany sebäpli bakteriýalaryň ýaşamagy, olaryň köpelmegi we aýagyň yslanmagy üçin şertler hemişe dowam edýär.
Şeýle-de, aýagyň aşa derlemegi we yslanmagy endokrin kesellerde ýygy duş gelýändir.
Aşakdaky şertleriň bolmagy aýagyň yslanmagynyň ilkinji sebäpleridir:
► Howany ýaramaz geçirýän, ýapyk ýa-da tebigy serişdelerden bolmadyk köwüşler;
► Sintetik joraplar;
► Deriň bölünip çykmagyny ýokarlandyrýan işjeň durmuş ýagdaýlary, sport we beýlekiler;
► Stressler, gorkular, howsala, nerw keselleri we goşmaça deriň bölüp çykyşyny ýokarlandyrýan ýagdaýlar;
► Ýygy-ýygydan duş kabul etmeklik, joraplary çalyşmaklyk we köwşi gezekleşdirip geýmeklik ýaly mümkinçilikleriň bolmazlygy.
Şemallatmaklyk we köwüşleri ýuwup guratmaklyk ýaly çäreleri ýerine ýetirmeklik ýerliklidir. Ýakymsyz ysdan dynmaklygyň birnäçe usullary bolup, olaryň birnäçesi halk arasynda ýörgünlidir:
► köwşi daşarda goýmaklyk;
► köwşi spirt bilen süpürmeklik;
► köwşi şampun ýa-da ýörite serişdeler bilen ýuwmaklyk;
► köwüşler üçin dezodarantlary ulanmaklyk.
Nädip öňüni almaly?
1. Gündelik joraplary çalyşmaklyk zerurdyr we olary bir günden artyk geýmeli däldir. Eger jorap hapalanmadyk bolsa hem olary çalyşmaklyk we ýuwup goýmaklyk oňaýlydyr. Sebäbi birinji güni duýmadyk ysymyz, ikinji gün has ýiti ýüze çykyp bilýändir.
2. Diňe tebigy önümlerden edilen joraplary saýlap, sintetik düzümli joraplary ulanmaň.
3. Şol bir jübüt joraplary 3 ýyldan köp geýmeklik zerurlygy ýokdur. Her möwsümde iki sany köwüş ediniň we olary günaşa geýiň, şeýle edilse köwüşler şemmalladylmana ýetişer.
4. Petekleri wagty-wagtynda çalşyp, arassalap duruň.
Şeýle hem:
1. Azyndan bir gezek günüň dowamynda aýagyňyzy ýuwuň. Diňe bir suw akydyp ýuwmaklygyň peýda etmeýändigini bellemelidir. "Esasan hem duş kabul edeniňde der we bakteriýalar aýakdan aýrylyp gidýär" diyip pikir edýänler aýratyn üns bermelidirler. Aýaklary yzygiderli we birnäçe gezek ýuwmalydyr. Esasan hem barmaklaryň aralarynda bakteriýalaryň uzak ýaşap bilýändigini nazarda tutmaly.
2. Ýumşak antibakteriýal (ýokançlyklara garşy) sabynlardan peýdalanyň. Antibakteriýal sabynlary aýagyňyzdaky "bakteriýa-atyrlaryndan" dynmaga netijeli kömek eder. Şol sanda, antibakteriýal sabynlary ulananaňyzda sabynyň deriňize ýetirýän täsirini hem göz öňüne tutuň. Sabyny aýaklardan oňat edip durlap aýyryň. Antibakteriýal sabynlaryň deriniň tebigy goranyş gatlagyny ýuwup aýyrmagy we deriniň gyjynjylygyny ýokarlandyrmagy, olaryň ýaramaz täsiri bolup durýandyr.
3. Ýuwunaňyzdan soňra aýagyňyzy gowy guradyň. Ýokarda belleýşimiz ýaly, çyglylyk bakteriýalar üçin oňat şertdir. Şonuň üçin aýagyňyzyň hemişe gury we arassa bolmagyna üns beriň. Bakteriýalardan, ýakymsyz yslardan başgada, çyglylyk aýakda kömelek (mikoz) keselleriniň döremegine hem getirýändir.
4. Aýagyň derisiniň erkin dem almagy üçin oňaýly köwüşleri geýiň. Sintetik önümlerden tikilen köwüşler der bölüp çykaryşy ýokarlandyrýar we bakteriýalar üçin amatly şerti döredýär, ýakymsyz ysyň peýda bolmagyny ýokarlandyrýar. Mümkin boldugyndan, deri önümlerinden ýa-da aýagyň dem almagy üçin amatly önümlerden tikilen köwüşleri geýmelidir.
5. Köwşüňizi guradyň. Her gezek okuw, iş, gezelenç, sport bilen meşgullananyňyzdan soňra köwşüňizi şemalladyň. Munuň üçin haýsydyr bir fen ulanmak hökman däl, bagjyklary gowşadyp diljagazyny daşyna çykaryp goýmaklyk ýeterlikdir. Esasy zat – köwüşiň içiniň gury bolmagydyr.
6. Joraplary tebigy önümlerden tikilenini saýlaň (pagta, ýüň). Düzüminde neýlon ýa-da poliester saklaýan joraplar aýagyň güýçli derlemegine getirýär.
7. Yzygiderli aýagyňyzy gözden geçiriň, ýaltanmaň. Dabanyňyzy, ökjeleri, dyrnaklary, barmak aralaryny yzygiderli gözden geçiriň. Eger sizde gijilewük, deriniň teňňe ýaly bolup gopmagy, çiş ýaly alamatlar bar bolsa, hökman lukmana ýüz tutuň. Bulardan başga-da, dyrnaklaryňyzyň reňkinde, görnüşinde üýtgeşme bar bolsa lukmana ýüz tutuň, sebäbi beýle alamatlar ýokançlyklardan habar berýändir. Aýak derisinde döreýän ýokançlyklar hemişe ýakymsyz ysy döretmäne ukyplydyrlar.
8. "Ýakymsyz ysly" iýmitleri iýmezlige çalşyň. Yssy howalarda iýmit düzümiňizden sogany, sarymsagy we ýiti ysly önümleri aýyrmaklygy ýola goyuň. Ýiti iýmitler der bölüp çykaryşy gowulandyryp, sogan we sarymsak deriň ysyny üýtgetýär.
9. Ýörite aýak we köwüş üçin niýetlenen tozlary, kremleri ulanyň. Häzirki wagtda aýakda we köwüşdäki yslary aýyrmak üçin ýöriteleşdirilen serişdeleriň örän köp dürli görnüşleri bardyr.
Halk arasynda belli bolan käbir bejeriş – öňüni alyş çäreler:
1. Duzly wanna. Uly legene 1 litr ýyly suw guýuň, soňra ýarym bulgur nahar duzy atyp erediň. Duz oňat eränden soňra, aýagyňyzy 15 minut duzly suwda saklaň. Duz kömek eder, sebäbi ol derini guraklandyrýar.
2. Nahar sodasy. Sodaly wanna aýagyň derlemegi bilen göreşmekde örän gowy kömek edýär. Wannany taýýarlamak örän aňsatdyr:1litr ýyly suwa 2 çaý çemçesi nahar sodasyny goşmaly. Soňra taýýar bolan wanna 15-20 minut aýagy salyp saklamaly. Sodaly ergin köp mukdarda bakteriýalary öldürmekde we olaryň köpelşiniň öňüni almakda gowy peýda edýär. Mundan başga-da, iki çümmük sodany köwüş petegine, ýakymsyz ysy aýyrmak üçin goşup bilersiňiz.
3. Öý şertlerinde Teýmurowyň pastasyny ulanma maslahat berilýär.
4. 20 sany lawr ýapragynyň üstüne 3 litr gaýnan suw guýup, 30 minut saklaň. Aýaklaryňyzy taýynlanan ergine sokup, ýatmazdan öň 20 minut saklaň we şeýle bejergini 5-6 gün geçiriň.
5. Guradylan şalfeý, çit-çiti we narpyz otlarynyň hersinden bir nahar çemçe alyp, 1 litr gaýnan suwda demläň we 40 min. goýuň. Bu erginde aýaklaryňyzy 15 min. saklaň.
6. Bor turşylygynyň tozy bilen dabanyňyzy we barmaklaryňyzy süpüriň.
7. Owradylan dub agajynyň gabygynyň 1 çaý çemçesini arassa, pagta jorabyňyzyň içine salyp, gijesine geýiň.
8. Lawandaly efir ýagyny zeýtun, badam ýa-da kokos ýagy bilen garyp, birnäçe damjasyny dabanlara çalyň. Üstünden jorap geýip, gijesine ýatyň.
9. Mümkin boldugyndan, açyk köwüşlerde ýa-da öý şertlerinde aýak ýalaňaç gezmäne ymtylyň. Bu siziň rahatlygyňyz we aýaklaryň sagdynlygy üçin iň oňaýly, amatly usuldyr.
Teswirlemeler
USTUNLIK HEMMANIZE!
Bir nahar cemcesi uksusy bas nahar cemcesi dury suw bn garmaly we ayakgaplaryn icini sol ergin bn supurmeli. Supurlen ayakgaplary bir gije dasarda acyk howada goymaly
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Gözleriň guraklyk sindromy
Tehnologiki ösüşiň çaltlaşmagy bilen häzirki wagtda gözleriň köp sanly keselleri ýaýbaňlaşýar. Daşky gurşawyň täsiri, kondisioneriň ýa-da wentilýatoryň ýanynda bolmak, kompýuteriň öňünde ýa-da kitabyň başynda arakesmesiz oturmak, ýaş mäzleriň işinde bozulmalary ýüze çykarýar. Hasabaty gyssagly tabşyrmaly, bir günüň dowamynda ýüzlerçe sahypa okamaly, çeni-çaky bolmadyk sanlary seljermeli we degişli grafikleri düzmeli bolanda, işiň gyzgynlygy bilen hat-da gözüň gyrpylmagy ýatdan çykýar.
Ýaş mäzleri nähili işleýär, ýaşlar näme funksiýany ýerine ýetirýär?
Öňki wagtlar gurak gözleriň sindromy ýaş üýtgemeler sebäpli, 50 ýaşdan soň ýüze çykýar hasaplanýardy. Häzirki döwürde kesel öňe adim etmek bilen, ýaşlarda hem köp gabat gelýär. Ýaş bölünip çykmagynyň disfunksiýasy mäzleriň bölüp çykarýan suwuklygynyň gerekli bolan möçberinden az bolmagy bilen häsiýetlenýär. Gözler gyrpylanda gorag işini ýerine ýetirýän gerekli bolan nem bilen göz ýuka gat örtülýär. Ýaş gatlagy nem, suw we ýag böleklerden durýar. Nem bölegi gözüň gabyklarynyň emaý bilen açylyp-ýapylmasyny, suw gatlagynyň göz almasyna deň ýaýramasyny üpjün edýär. Ýag gatlagy nemiň bugarmagynyň öňüni almak üçin zerurdyr, şeýle-de, ol göze zeper ýetirip biljek tozandan we maýda bölejiklerden goraýar. Ýaş ýokarky gabygyň üstünde ýerleşen (suw gatlagy), gabaklarda we konýuktiwada ýerleşen (ýag we nem gatlagy) mäzler tarapyndan bölüp çykarylýar. Göz gyrpylanda suwuklyk deň derejede göze ýaýraýar, artykmaç suwuklyk gözüň içki burçuna toplanýar. Ýaş gözüň kadaly işi üçin zerurdyr, käbir emosional ýagdaýlarda, agyryda reflektor bölünip çykýar.
Gözleriň guraklyk sindromy: alamatlary we sebäpleri
Gözde artykmaç guraklygy:
Kondisioneriň ýa-da wentilýatoryň ýanynda köp wagtlap bolmak, kompýuteriň başynda oturmak (esasan ýyladyş möwsümi bilen häsiýetlenýän otagyň howasynyň gurak bolmagynda);
Gözleri gyrpmagyň ýygylygynyň bozulmagy;
Ýaş bölünmek işine täsir edýän derman serişdelerini (damar giňeldiji, antigistamin, antidepressant häsiýetli) kabul etmek;
Göz perdesiniň üstki gatlagynyň deformasiýasy;
Geçirilen konýuktiwit;
Ýaş mäzleriniň tozan ýa-da makiýažyň bölejikleri bilen dykylmagy;
Autoimmun keselleri (meselem Şegreniň sindromy);
Kontakt linzalaryň ulanylmagy;
Gormonal bozulmalar, klimaks.
ýaly sebäpler bilen şertlendirilip biler.
Kesel möwjeýän döwründe gözde oňaýsyzlyk duýulýar, ýygy-ýygydan gözleri gyrpmaly bolýar, oňa garamazdan, ol kömek etmeýär. Gijeme, awama, gözleriň öňünde örtük bar ýaly alamatlar peýda bolýar. Göze bir zat düşen ýaly, daş töweregi aýdyň görmäge päsgel berýän ýaly bolýar. Ýagtylykda ýiti agyrylar duýulýar.
Anyklaýyş we bejeriş usullary
Eger gözde oňaýsyzlyk dowamly ýüze çykyp biynjalyk edýän bolsa, hökmany suratda oftalmolog lukmana ýüz tutmaly. Oftalmolo anyk kesel kesgidini goýmak üçin yş lampasy bilen biomikroskipiýa barlagyny geçirýär Soňundan ýaş gatlagyna baha bermek üçin Şirmeriň we Nornyň barlagy bellenilýär. Bejergi üçin damja görnüşinde emeli göz ýaşyny, çyglandyryjy göz damjalaryny ulanmak bolýar. Çyglandyryjy göz damjalaryndan hilokomod, hilogel, hilokea ýaly görnüşlerini maslahat berip bolar. Bu damjalaryň ählisi gözleriň guraklygynyň oňaýsyz täsirlerini aýyrmak, gözleri çyglandyrmak, zeperlenmeleriň çalt bitmegine ýardam etmek üçin niýetlenendir. Hilokomod-gözlerde awunma, guraklyk, del jisim düşen ýaly duýguda, gözleriň ýadawlygynda ulanylýar. Hilogel-dowamly gözlerde awunma, guraklyk, del jisim düşen ýaly duýguda, gözleriň ýadawlygynda ulanylýar. Hilokea-gözleri çyglandyrmak, we gözleriň dürli zeperlenmelerinde çalt bitmegini üpjün etmek üçin ulanylýar.
Eger kesel ötüşen bolsa, antibiotikleriň ulanylmagy ýerlikli bolar. Aýratyn ýagdaýlarda hirurgiki amal: ýaş kanallarynyň polimer obturasiýasy geçirilýär.
Şeýle-de, ýaşyň bölünip çykmagyny artdyrýan damjalary maslahat berilýär.


text:
Bakunyň sudy derňeýji žurnalist Hadija Ismaýilowanyň işi boýunça diňlenişigini 19-njy awgustda dowam etdirdi.
Bu diňlenişige žurnalistler ýene-de goýberilmedi.
Žurnalistleriň ençemesi Azerbaýjanyň milli baýdagynyň reňklerinde ýaşyl we gyzyl şarlary Ismaýilowanyň suratlaryna daňdylar we Bakunyň Agyr jenaýatçylyklar boýunça şäher sudunda diňlenişigiň geçýän wagtynda asmana uçurdylar.
Ismaýilowanyň tarapdarlary “Hadija azatlyk!” diýen şygarlary öňe sürdüler.
AÝ/AR-sy bilen işleşen 39 ýaşly Ismaýilowa nebte baý Azerbaýjanda resmileriň korrupsiýa baş goşmagy barada taýýarlan maglumatlary üçin ençeme abraýly baýraga mynasyp boldy. Ol ogurlykda, salgytdan gaçmakda we häkimiýetden hyýanatçylykly peýdalanmakda aýyplanyp sud edilýär.
Adam hukuklaryny goraýjy toparlar we günbatar hökümetleri Ismaýilowanyň işini syýasy sebäpler bilen baglanyşdyrýarlar.


text:
Şu geçen dynç alyş güni Türkmenistanyň günorta-günbataryndaky «Körpeje-gurt-guýy» gaz ýatagynda gaz ýygnaýjy we transportirleýji täze kompeks ulanyşa tabşyryldy.
Bu täze kompeksiň işe girizilmegi Türkmenistanyň Eýrana satýan gazynyň möçberini ýene ýylda 3 milliard kubometr artdyrmaklyga mümkinçilik berer.
«Turkmennebit» Döwlet konserniniň hyzmatdaşlary bolan Fransiýanyň, Germaniýanyň we Belgiýanyň kompaniýalary tarapyndan enjamlaşdyrylan bu kompleksiň umumy bahasy 40 million amerikan dollaryna deň.
Özara ylalaşyga laýyklykda, bu hyzmatdaş kompaniýalar geljek bir ýylyň dowamynda bu täze gaz transportirleýji komplekse hyzmat etmek hem-de bu ugurda ýerli kadrlara tälim bermek işlerini alyp bararlar.
Häzirki wagt Eýrana ýylda 6 milliard kubometr gaz satýan Türkmenistan geljekde bu gazyň möçberini 14 milliard kubometre ýetirmekligi göz öňünde tutýar.


text:
Musulman dünýäsine degişli başga halklary-ha biljek däl, ýöne türkmenler oraza tutmak däbi yslam dini bilen bile ýüze çykdy diýip, kabul edýärler. Sebäbi asly otparazlar bolan türkmenleriň arasyna yslam dinini ornaşdyran araplar orazany külli musulmanlaryň pygamberi Muhammediň (S.A.W.) musulman dünýäsiniň ilkinji parzlarynyň (borçlarynyň, berjaý etmeli däp-dessurynyň) biri hasaplan däbi bolan namaz bilen birlikde getirýärler.
Musulmançylyk däpleriniň ýüze çykmasy biziň eramyzyň altynjy-ýedinji asyrlaryna degişli. Emma oraza tutmak däbi bolsa biziň eramyzdan hem öňki birinji müňýyllyga degişlidir. Orazanyň ýüze çykaly bäri, orazanyň ýüze çykan ýeri bolan — pars patyşalarynyň ýüzlerçe patyşasy, dinastiýalary höküm sürüp, dünýeden ötdi.
Muhammet pygamberiň musulmançylygy ündäp başlan döwürleri Sasanlar dinastiýasynyň patyşasy Hysrow Perwiziň patyşalygynyň otuzynjy ýyly eken. Şol döwür Muhammet pygamberiň Mekgeden Medinä göçen ýylydyr. Mälim bolşy ýaly, Muhammet pygamber Mekgeden özüne hem özüniň ýüze çykaran dinine garşy bolnany üçin Medinä göçýär. Hysrow Perwiziň döwründen orazanyň ýüze çykan wagtyna tarap, wagty yza aýlasak, bu iki aralykda iki müň ýyllyk ýol ýatyr. Ýagny oraza tutmak däbi Tahmures patyşanyň patyşalyk eden döwründe ýüze çykýar.
Düşünjeli hem oýlanyşykly patyşa bolan Tahmures ibn Anujahan halka adyl hem ynsaply seredipdir. Onuň döwründe diňe oraza tutmak däbi däl, eýsem butparazçylyk däbi-de ýüze çykypdyr. Sebäbi şol döwürde keselçilik köp bolup, ölüm-ýitim aşa kän ýüze çykypdyr. Her kim özüniň ýogalan kişisiniň keşbini ýasadyp, şoňa bakyp, teselli tapar eken. Aradan wagt ötüp, bu endigi tapanlar panydan baka göç edenlerinden soň bu kada butparazlyga öwrülip, dünýede baky galypdyr.
Tahmures patyşanyň döwründe ýüze çykan orazanyň döremeginiň sebäbi şeýledir, ýagny derwüşlere şol wagtlar iýmit tapmak kyn bolupdyr. Şonuň üçin olar tagamy diňe agşamlaryna iýer ekenler hem şonuň bilen kanagat edipdirler. Az wagtdan bu ýagdaý kada öwrülip, oraza tutmak başlanypdyr. Orazany döreden ol derwüşler kowumyna Keldanban diýer ekenler. Birnäçe kişiler oraza tutmak hakda Tahmuresiň «Her kim günde bir sapar tagam iýip, şonuň bilen kanagat edip, irden iýjegini derwüşlere bersin» diýip, perman çykarandygyny aýdýarlar. Şeýlelikde, ýuwaş-ýuwaşdan oraza tutmak däbi peýda bolupdyr. Ony Tahmures Dinawentiň maslahaty hökmünde kabul edipdirler. Her kim öz din we mezhebinde bolup, olara hiç kim zorluk etmändir. Her kim tagamy gaty arkaýynlyk hem kanagatlylyk bilen derwüşlere dadyrypdyrlar. Bu däp Hindistanda häzir hem bar.
Örän kän ýerlere, örän kän dinastiýalara eýelik eden pars patyşalary dagynyk arap taýpalarynyň hem üstünden öz agalygyny ýöredipdir. Tä Muhammet pygamberiň musulmançylygy ýüze çykaran döwrüne çenli, ýagny pars patyşalarynyň iň soňkularynyň biri bolan Hysrow Perwiziň döwrüne çenli araplar pars patyşalarynyň gol astynda bolupdyr. Pars patyşalary araplardan özüne goşun düzüp, öz daşyny, dinastiýasyny goradypdyr. Arap ýerlerine patyşany pars patyşalary belläpdir. Arap ýarym adasyndaky dagynyk arap taýpalaryny birleşdirip, arap dünýäsinde örän uly iş eden Muhammet pygamberiň hemaýaty bilen Sasanlar patyşalygynyň patyşasy Hysrow Perwiziň döwründe ilkinji sapar araplar pars patyşalaryndan üstün çykýar. Bu üstün çykma Muhammet pygamberiň gudratlarynyň biri diýip, taryhçylar ýazýarlar.
Pars patyşalaryndan arabyň erkinligini gaýdyp alan hem-de araplary birleşdirmegi başaran Muhammet pygamber özüniň musulmançylyk däp-dessurlaryny bütin araplaryň arasyna ornaşdyrýar. Ýöne ol beýleki halklaryň arasyna yslamy ýaýratmaga ýetişmänkä aradan çykýar. Yslamy beýleki halklaryň arasyna ornaşdyrmak onuň egindeşlerine galýar.
Arap musulmanlary musulmançylyga degişli parzlar bilen oraza tutmagy-da birleşdirýärler. Emma musulmanlar namazy orazadan has zerur hasaplaýarlar. Musulmanlar özleriniň bu däbini öz basyp alan ýerleriniň ählisinde — öň otparazçylyk dinine uýan Eýranda, Azerbaýjanda, Türkmenistanda, Täjigistanda, Özbegistanda, Owganystanda, tatarlaryň, gazaklaryň arasynda, Pakistanda hem Merkezi Aziýanyň ençeme beýleki halklarynyň arasynda ornaşdyrýarlar. Şeýlelikde, oraza başda arap topragynda ýüze çykmadyk hem bolsa, arabyň getiren yslam dininiň däbi hökmünde — külli musulmanlaryň däbi hökmünde bellenip geçilýär. Indi, «Oraza — külli musulmanlaryň baýramydyr» diýip nygtalýar.
Orazanyň gelmegi uly şowhun-şagalaň, dabara bilen bilen başlanýar.
Çoluk Möwlamow aşgabatly intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Ilkinji SMS-iň, ýagny tekst habarynyň britaniýaly inženeriň kompýuterinden onuň dostunyň mobil telefonyna ugradylaly bäri aradan ýigrimi ýyl geçdi we indi adamlar mobil telefony arkaly aňsatlyk bilen, islän wagty, islendik ýerden SMS ugradyp bilýärler.
Aýdylyşyna görä, her mobil ulanyjy, ortaça, her hepdede 50 SMS tekstini iberýär. Olaryň arasynda gutlag hatyny öz içine alýan tekstler bilen bir hatarda möhüm habarlary jar edýän SMS-ler hem bar.
Meselem ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Jo Baýdeniň ýurduň wise-prezidenti hökmünde kandidaturasyny yglan edende, bu täzelik gije sagat 12-de, 3 million adama SMS arkaly ýetirilipdi. SMS serişdesinden resmi derejede peýdalanylýan pursatlaryna Türkmenistanda hem duş gelmek mümkin.
Meselem, geçen hepde ilat ýazuwyna taýýarlyk baradaky habar ilata SMS arkaly ýetirildi. Şol habarda halk ählumumy ilat ýazuwy üçin taýýar bolmaga çagyrylýar. Şol bir wagtyň özünde SMS halk arasynda hem örän ornaşan aragatnaşyk usullaryndan biridir.
Özüni Dinara diýip tanadan lebaply ýaş gyz hem şeýle ildeşlerimizden biri. Ol hem SMS-den peýdalanýan ildeşlerimiziň biri. Dinara SMS-iň ähmiýetiniň uludygyny we onuň bir gezek ýazan SMS habarynyň ýatdan çykmajak täsir galdyrandygyny aýdýar.
“Bir iki ýyl mundan öň studentleri Türkmenistandan çykarman başlanlarynda men ilki bilen Germaniýada okaýan doganyma kanikula öýe gelme diýip, SMS ýazdym. Ol şol ýyl kanikulda öýe gelmedi, emma häzir eýýäm okuwyny tamamlap, yzyna dolandy. Eger men şol SMS-i ýazmadyk bolsam, olam öýe gelen bolsa, onda kim bilsin, okuwyny gutaryp diplom hem alyp bilmezdi. SMS ýollanym gowy boldy” diýip, Dinara gürrüň berýär.
Türkmen ýaşlary hem, bütin dünýäniň ýaşlary ýaly, SMS habarlaryny dürli maksatlar üçin ulanýarlar. Häzirki wagtda daşary ýurtda okaýan Sapar SMS ulanmagynyň esasy sebäbini şeýle diýip düşündirdi: “Men SMS tekstinden esasan gyzlar bilen tanyşmak üçin we olar bilen aragatnaşyk gurmak üçin peýdalanýan, sebäbi biziň gyzlar, başda biraz utanýarlar. Emma aslynda SMS ýazanymdan, gowusy jaň edip, aýtjak zadymy iki sözde aýdanymy gowy görýän. Ýöne bir tarapdan SMS ýazmak meniň ýaşaýan ýerimde jaň etmekden arzanrak”.
Saparyň arzan diýýän SMS habarlary dünýä boýunça trillionlarça bolup, olar ýylda $112 milliard girdeji getirýärler. Şol bir wagtyň özünde-de 2012-nji ýylyň birinji ýarymynda SMS iberýän adamlaryň sany pese gaçdy diýen habarlar hem gowuşýar, çünki habarlaşmak üçin indi "Facebook", "Twitter" ýaly sosial ulgamlaryndan peýdalanýanlar hem köpelýär.
“Eger aragatnaşyk gurjak adamymda smartfony bolsa, onda biz sosial ulgamlarynda ýazyşýas, ol SMS ýollamakdanam has arzan, emma hemme adamda android telefonlary bolmansoň, SMS hem ibermeli bolýan. Men her hepde 30-a golaý SMS ýazýan” diýip, Sapar sözüniň üstüni ýetirdi.
Özüni Maral diýip tanadan we häzirki wagtda Gyrgyzystanda bilim alýan türkmen studenti her gün 6-15 çemesi tekst habaryny ýazýandygyny aýdyp, jaň etmekden SMS ýazmagy gowy görýändigini gürrüň berdi. Ol onuň sebäbini şeýle diýip düşündirdi: “Men SMS ýazmagy gowy görýän, sebäbi aragatnaşyk gowy bolmadyk wagty SMS arkaly gowy düşünişip bolýar, ikinji sebäbi SMS-iň bahasy jaň edenden arzan bolýar, käwagtlar sapakda oturan wagtyň hem [SMS arkaly] arkaýyn gürleşip bolýar”.