text:
we ilaty durmuş taýdan
goramak ministrligi
2021-nji ýyl - Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany
Täzelikler
Türkmenistan Aziýada özara hyzmatdaşlyk we ynamy berkitmek çäreleri boýunça Geňeşiň mejlisine gatnaşdy
2021-nji ýylyň 12-nji oktýabrynda Nur-Soltan şäherinde Aziýada özara hyzmatdaşlyk we ynamy berkitmek çäreleri boýunça...
Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň mejlisi
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow ...
Sebitdäki iň uly söwda we dynç alyş merkezi Aşgabatdadyr
Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygynyň öňüsyrasynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşma...
Türkmenistanda halkara lukmançylyk forumy geçirildi
Şu gün paýtagtymyzyň “Ýyldyz” myhmanhanasynda Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň gününe b...
Türkmenistan — Russiýa: özara bähbitli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak ýoly bilen
Şu gün türkmen paýtagtynda Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-rus toparynyň başlyklarynyň duşuşygy geçi...
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Hatyra güni mynasybetli çärelere gatnaşdy
Şu gün — Hatyra gününde türkmenistanlylar 1948-nji ýylyň Aşgabat ýertitremesiniň pidalaryny, söweş meýdanlarynda wepa...
Türkmen talyplary Halkara olimpiadanyň jemleýji tapgyryna çykdylar
Türkmenistanyň ýedi ýokary okuw jaýlarynyň talyplary Russiýa Federasiýasynyň Ylym we Ýokary bilim ministrliginiň howa...
Türkmenistanyň Prezidentiniň Özbegistan Respublikasyna resmi sapary başlandy
Şu gün günüň ikinji ýarymynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow iki günlük resmi sapar bilen Özbegista...
Türkmenistan Aziýada özara hyzmatdaşlyk we ynamy berkitmek çäreleri boýunça Geňeşiň mejlisine gatnaşdy
2021-nji ýylyň 12-nji oktýabrynda Nur-Soltan şäherinde Aziýada özara hyzmatdaşlyk we ynamy berkitmek çäreleri boýunça Geňeşiniň (CICA) daşary işler ministrleriniň 6-njy duşuşygy geçirildi. Oňa gatnaşmak üçin Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň Orunbasary, Daşary işler ministri Raşid Meredowyň ýolbaşçylygyndaky türkmen wekiliýetiniň Gazagystana sapary guraldy. Bu barada Türkmenistanyň DIM-niň Metbugat gullugy habar berýär.
Saparyň çäklerinde Türkmenistanyň daşary syýasat edarasynyň ýolbaşçysy Gazagystan Respublikasynyň Prezidenti Kasym-Žomart Tokaýew tarapyndan kabul edildi.
Söhbetdeşligiň başynda türkmen wekiliýetiniň ýolbaşçysy Gazagystanyň Prezidentine Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň mähirli salamyny ýetirdi.
Duşuşygyň dowamynda taraplar sebit hem-de halkara gün tertibine aýratyn üns bermek bilen, ikitaraplaýyn we köptaraplyn türkmen-gazak hyzmatdaşlygynyň meseleleriniň giň toplumyny ara alyp maslahatlaşdylar.
Şeýle-de söhbetdeşler Türkmenistanyň we Gazagystanyň Prezidentleriniň 2021-nji ýylyň awgustynda Türkmenbaşy şäherinde geçen Merkezi Aziýa döwletleriniň Baştutanlarynyň Konsultatiw duşuşygynyň çäklerinde geçirilen gepleşikleriniň netijeliligi nygtadylar.
Bu ugurda, ýakynda geçirilmegi meýilleşdirilýän Hazarýaka döwletleriniň ýolbaşçylarynyň VI Sammitiniň hem-de Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasynyň (YHG) agza-döwletleriniň Baştutanlarynyň ýokary derejeli 15-nji duşuşygynyň derwaýys ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy.
Kasym-Žomart Tokaýew türkmen-gazak strategiki hyzmatdaşlygynyň ähli ugurlarynyň has hem işjeňleşdirilmegi nukdaýnazaryndan, bu halkara çäresiniň aýratyn wajyplygyny belläp geçdi.
Soňra Daşary işler ministri R.Meredow Aziýada özara hyzmatdaşlyk we ynamy berkitmek çäreleri boýunça Geňeşiniň ministrler derejesinde geçirilýän duşuşygyna gatnaşdy.
Türkmenistana bu Guramada synçy-ýurt derejesiniň berilmeginiň derwaýyslygyny nygtamak bilen, türkmen daşary syýasat edarasynyň ýolbaşçysy Türkmenistanyň Aziýada özara hyzmatdaşlyk we ynamy berkitmek çäreleri boýunça Geňeşiniň işiniň esaslanýan ýörelgelerini hem-de wezipelerini, hususan hem gepleşikler we hyzmatdaşlyk arkaly Aziýa yklymynda parahatçylygyň we howpsuzlygyň gazanylmagyny, umumy bölünmeýän sebit hem-de halkara howpsuzlygynyň pugtalandyrylmagyny goldaýandygyny beýan etdi.
R.Meredow Geňeşiň agza-ýurtlaryna Türkmenistanyň başlangyjy bilen kabul edilen Halkara parahatçylyk hem-de ynanyşmak ýylynyň çäklerinde bilelikde alnyp barylýan işler babatynda minnetdarlygyny bildirip, olary 2021-nji ýylyň 12-nji dekabrynda Aşgabatda geçirilmegi meýilleşdirilýän «Parahatçylyk we ynanyşmak syýasaty – halkara howpsuzlygynyň, durnuklylygynyň we ösüşiň esasy» atly Halkara maslahatyna işjeň gatnaşmaga çagyrdy.
Bu çäre geljekde halklaryň parahatçylykly we ynanyşyp ýaşamagynyň dessurlarynyň kemala getirilmegi, halkara gatnaşyklarynda parahatçylyk we ynanyşmak medeniýetiniň ählumumy ýola goýulmagy boýunça giň göwrümli halkara hereketleriniň jemini jemlär, diýip türkmen wekiliniň ýolbaşçysy belläp geçdi.
Ministriň nygtaýşy ýaly, türkmen tarapy umumy wezipeleriň hem-de gymmatlyklaryň durmuşa geçirilmegi maksady bilen, Aziýada özara hyzmatdaşlyk we ynamy berkitmek çäreleri boýunça Geňeşiniň BMG, YHG we beýleki abraýly guramalar bilen özara hereketleriniň giňeldilmegini teklip etdi. Mundan başga-da, türkmen tarapynyň birnäçe teklipleri hem-de BMG-niň işiniň ileri tutulýan bäş sany ölçegi boýunça alnyp barylýan bilelikdäki işleriň çäklerindäki geljegi ugurlar beýan edildi.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi
Elekton gazety "Altyn Asyr"
turkmenistan.gov.tm


c: text/html

text:
06.02.2021
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sanly wideoaragatnaşyk arkaly Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň käbir orunbasarlarynyň, pudaklaýyn edaralarynyň ýolbaşçylarynyň, şeýle hem ugurdaş ýokary okuw mekdepleriniň rektorlarynyň gatgaşmagynda ýurdumyzyň ulag-aragatnaşyk toplumyny ösdürmek boýunça iş maslahatyny geçirdi.
Geçen ýylda ýurdumyzyň ulag we aragatnaşyk ulgamynda ýerine ýetirilen işleriň jemlerine bagyşlanan iş maslahatyny açyp, döwlet Baştutanymyz bu ugruň milli ykdysadyýetimiziň esasy pudaklarynyň biri bolup durýandygyny belledi.
Häzirki döwürde dünýä ykdysadyýetinde emele gelen çylşyrymly ýagdaý zerarly bu pudaklarda käbir kynçylyklar ýüze çykýar, bu bolsa olaryň önümçilik we maliýe görkezijilerine ýaramaz täsir edýär.
Şu gün ulag we aragatnaşyk ulgamynyň ösüş depginlerini ýokarlandyrmak maksady bilen işleri sazlaşykly guramak bilen baglanyşykly meselelere serederis diýip, hormatly Prezidentimiz belledi we iş maslahatyna gatnaşyjylaryň hasabatlaryny we tekliplerini diňledi.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow sanly wideoaragatnaşyk arkaly geçirilýän iş maslahatynyň gün tertibine geçip, ilki bilen “Türkmendemirýollary” agentliginiň başlygy A.Atamyradowa söz berdi. Ol geçen ýyl ýerine ýetirilen işleriň jemleri hem-de şu ýyl üçin meýilnamalar hakynda hasabat berdi.
Agentligiň girdeji böleginiň 118,5 göterim ýerine ýetirilendigi barada habar berildi. Ýük dolanyşygy boýunça meýilnama 120,5 göterim berjaý edildi.
Döwlet Baştutanymyzyň pudagyň maddy-enjamlaýyn binýadyny döwrebaplaşdyrmak hem-de ýük dolanyşygynyň göwrümini artdyrmak barada beren tabşyryklaryny ýerine ýetirmek maksady bilen, degişli işler alnyp barylýar.
Hasabat döwründe demir ýollaryň 245 kilometrinde abatlaýyş işleri geçirildi, relsleriň 32,7 kilometri çalşyldy, demir ýol geçirijileriniň 90-sy hem-de demir ýol köprüleriniň 22-si abatlanyldy. Şonuň ýaly-da ýük we ýolagçy wagonlarynyň 930-dan gowragynda abatlaýyş işleri geçirildi, teplowozlaryň 25-siniň dizel bölegi we çekiji elektro hereketlendirijileri abatlanyldy.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, agentligiň işine nägilelik bildirdi hem-de häzirki wagtda demir ýol ulaglarynyň işiniň ýokary derejesini üpjün etmek boýunça wezipeleri durmuşa geçirmegiň ileri tutulýan ugur bolup durýandygyna ünsi çekip, degişli tabşyryklary berdi.
Hormatly Prezidentimiz pudagyň ýolbaşçysyna demir ýollary elekrtofikasiýalaşdyrmak boýunça işler bilen baglanyşykly birnäçe görkezmeleri berip, täze tehnologiýalary ornaşdyrmagyň, daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen peýdaly innowasion işläp düzmeler boýunçatejribe alyşmagyň wajypdygyny, munuň bolsa pudaga maýa goýulmaryň gelmegini üpjün etjekdigini nygtady.
Milli Liderimiz demir ýol ulagyny ösdürmek babatynda pudagyň tehniki binýadyny döwrebapalşdyrmagyň hem-de täzelemegiň ileri tutulýan ugurdygyny nygtap, daşary ýurtlardan biziň ýurdumyzyň howa şertlerine laýyk gelýän häzirki zaman tehnikalaryny satyn almagyň mümkinçiliklerini öwrenmegi tabşyrdy.
Soňra “Türkmenaragatnaşyk” agentliginiň başlygy H.Hudaýgulyýew ýolbaşçylyk edýän ulgamyndaky işleriň ýagdaýy, ugurdaş düzümleriň maddy-enjamlaýyn binýadyny mundan beýläk-de berkitmek boýunça alnyp barylýan çäreler, olar boýunça öňde goýlan meýilnamalaryň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Geçen ýyl ýurdumyzda telefon nokatlarynyň 192 müň 238-si gurnalyp, meýilnama 112 göterim ýerine ýetirildi. 685 kilometr aragatnaşyk ulgamlary çekildi, 266 müň 160 müşderi internet ulgamyna birikdirildi.
Türkmenistanda “Elektron resminama, elektron resminama dolanyşygy we sany hyzmatlar hakynda” Kanun hem-de ýurdumyzyň ministrliklerinde we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynda elektron resminamalar dolanyşygy ulgamyny we internet web-saýtlary döretmek hem-de işe girizmek boýunça birnäçe resminamalar kabul edildi. Oňa laýyklykda, ýurdumyzda 510 web-saýt döredildi we bellige alyndy.
Mundan başga-da, ýurdumyzda aragatnaşyk hyzmatlarynyň ähli görnüşleri sanly ulgam arkaly hödürlenilýär we e.gov.tm döwlet hyzmatlar portalynda ýerleşdirildi.
Şonuň ýaly-da, ýurdumyzda ilkinji “tmchat” milli onlaýn hat-habar alyş-çalyş ulgamy we “sanly.tm” milli elektron poçtasy işe girizildi.
Telekommunikasiýa we informatika institutynyň binýadynda “Sanly çözgüt-IT meýdança” hojalyk jemgyýeti döredilip, jemgyýetiň hünärmenleri tarapyndan ýurdumyzda sanly ulgamy ornaşdyrmak boýunça sargytlar kabul edilip, olar önmüçilige ornaşdyrylýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowhasabaty diňläp, agentligiň işini guramakda kemçiliklere ýol berilýändigine nägilelik bildirdi. Pudakdaky ähli işleri hil taýdan täze derejede guramak, bar bolan mümkinçilikleri doly ulanmak döwrüň talabydyr.
Döwlet Baştutanymyz bular barada aýdyp, “Türkmenaragatnaşyk” agentliginiň ýolbaşçysyna ikinji emeli hemrany taýýarlamak işini çaltlandyrmakhem-de ilkinji emeli hemranyň kuwwatlyklaryny doly güýjünde peýdalanmak babatynda tabşyryklary berdi.
“Türkmenawtoulaglary” agentliginiň başlygy G.Akmämmedow geçen ýylyň dowamynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri we şu ýylyň iş meýilnamasy babatda hasabat berdi.
Hasabat döwründe agentlik boýunça ýük daşamagyň meýilnamasy 104,5 göterim, ýük dolanyşygynyň meýilnamasy bolsa 103,1 göterim berjaý edildi.
Ýolagçy gatnatmagyň meýilnamasy 100,1 göterim, ýolagçy dolanyşygy boýunça meýilnama 101 göterim amal edildi.
“Aşgabat-Daşoguz” awtomobil ýolunyň ugrunda Aşgabatdaky ýolagçy awtoulag kärhanasyny, Awtomobil mekdepleriniň birleşiginiň, “Awtomobilulaghyzmaty” açyk görnüşli paýdarlar jemgyýetini we “Awtoulagkärhanalarbirleşigi” açyk görnüşli paýdarlar jemgyýetini öz içine alýan awtoulag kärhanalar toplumy we Awtomobil mekdepleriniň birleşiginiň okuw-türgenleşik merkezi ulanmaga berildi. Döwrebap enjamlar bilen üpjün edilen okuw-türgenleşik merkezi ýol hereketiniň howpsuzlygyny berkitmäge we sürüjileri taýýarlamagyň hem-de gaýtadan taýýarlamagyň derejesini ýokardyrmaga hem-de kämilleşdirmäge ýardam berýär.
“Türkmenawtoulaglary” agentligi tarapyndan ýerine ýetirilýän awtoulag hyzmatlarynyň hilini ýokarlandyrmak wezipelerini üstünlikli durmuşa geçirmek hem-de agentligiň kärhanalarynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak maksady bilen, degişli işler alnyp barylýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, agentligiň işine nägilelik bildirdi we birnäçe kemçilikleriň bardygyny aýtdy. Milli Liderimiz pudagy ösdürmek boýunça alnyp barylýan işleri yzygiderli kämilleşdirmegiň, ýük daşamak babatda ösen halkara tejribesini öwrenmegiň hem-de ornaşdyrmagyň wajypdygyna ünsi çekdi. Ýurdumyzyň söwda-ykdysady gatnaşyklaryny giňeltmekde möhüm orun eýeleýän Türkmenistanyň Ulag strategiýasy bu ugurdaky kadalaryň we düzgünleriň ýerine ýetirilmegini üpjün edýän birnäçe toplumlaýyn işleriň amala aşyrylmagyny esasy ugur edinýär diýip, döwlet Baştutanymyz belledi we bu babatda anyk görkezmeleri berdi.
Awtoulag kärhanalarynyň işlerini kämilleşdirmek, ilata häzirki zaman talaplaryna laýyk gelýän hyzmatlary ýola goýmak babatda birnäçe tabşyryklar berildi.
Soňra “Türkmenhowaýollary” agentliginiň başlygy D.Saburow ýolbaşçylyk edýän pudagynda alnyp barylýan işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Hasabat döwründe ýük daşamagyň meýilnamasy 106,1 göterim berjaý edildi. 2020-nji ýylyň 1-nji sentýabryndan başlap, Türkmenbaşy we Türkmenabat Halkara howa menzillerine daşary ýurt howa gämileriniň tehniki uçuş-gonuş işleri amala aşyrylyp başlandy.
Şu ýylyň ýanwar aýyndan başlap, IL-76 kysymly ýük howa gämisinde hepdede bir gezek Aşgabat-Stambul-Aşgabat we Aşgabat-Abu-Dabi-Aşgabat ugurlary boýunça yzygiderli ýük gatnawlary ýola goýuldy. Häzir Aziýadan Ýewropa hem-de Ýewropadan Aziýa sebitine Boeing-200LR kysymly howa gämisiniň bagaž böleginde ýükleri daşamak boýunça degişli işler alnyp barylýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, döwletimiziň pudagy goldamak üçin ähli zerur çäreleri görýändigini belledi. Şol birwagtyň özünde raýat awiasiýasynyň işini täze şertlere uýgunlaşdyrmaga netijeli usullary tapmak zerur bolup durýar.
Hususan-da, halkara we içerki ugurlar boýunça ýolagçy gatnatmagyň we ýük daşamagyň ýokary hilini, howpsuzlyk we amatlylyk derejesini üpjün etmäge mümkinçilik berýän sanly tehnologiýalary işjeň ornaşdyrmaga ähmiýet berilmelidir.
Döwlet Baştutanymyz pudagyň işine nägilelik bildirip, agentligiň ýolbaşçysyna bu ugurlarda dünýäniň ösen tejribesini öwrenmek we ornaşdyrmak boýunça anyk tabşyryklary berdi.
“Türkmendeňizderýaýollary” agentliginiň başlygy A.Haýytmuradow deňiz we derýa ulaglarynyň işini ösdürmek, bu ugurda hödürlenýän hyzmatlaryň gerimini giňeltmek we pudagy sanlylaşdyrmak boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Hasabat döwründe ýük daşamagyň we ýolagçy gatnatmagyň meýilnamalarynyň ýerine ýetirilişi barada hem hasabat berildi.
Türkmenbaşynyň Halkara deňiz menziliniň kuwwatlyklaryny netijeli peýdalanmak boýunça işleriň depginlerini ýokarlandyrmak ugrunda yzygiderli işler alnyp barylýar. “Balkan” gämigurluşyk we abatlaýyş zawodynda gämileri abatlamak işleri alnyp baryldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Türkmenistanda döredilen häzirki zaman ulag-üstaşyr, kommunikasiýa we logsitika ulgamlarynyň halkara hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine, ýurdumyzyň ykdysady we eksport kuwwatynyň artdyrylmagyna gönükdirilendigini belledi.
Milli Liderimiz Türkmenbaşy şäheriniň Hazar deňziniň kenarynda ýerleşen deňiz menziliniň ýöriteleşdirilen terminallarynyň tehniki taýdan ýokary derejede enjamlaşdyrylandygyny belläp, Merkezi Aziýanyň esasy “deňiz derwezesiniň üstünden geçýän ulag geçelgeleriniň mümkinçilikleriniň herekete girizilişine nägilelik bildirdi.
Döwlet Baştutanymyz agentligiň ýolbaşçysyna deňiz we derýa ulaglary pudagynyň dolandyryş işlerini mundan beýläk-de kämilleşdirmek, oňa dünýäniň öňdebaryjy tejribesini ornaşdyrmak, halkara ýük gatnawlaryny amala aşyrýan daşary ýurt kompaniýalary bilen hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak babatda birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Soňra hormatly Prezidentimiz Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Geldinyýazowy göni wideoaragatnaşyga çagyryp, Inžener-tehniki we ulag kommunikasiýalary institutynyň rektory A.Aşyrowa söz berdi. Rektor geçen ýylyň dowamynda institutda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri we 2020-2021-nji okuw ýylynda göz öňünde tutulýan çäreleriň meýilnamasy barada hasabat berdi.
Milli Liderimiziň başlangyjy boýunça işlenip taýýarlanylan sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň konsepsiýasyny üstünlikli ýerine ýetirmek boýunça alnyp barylýan işleriň çäklerinde ýokary okuw mekdebiniň bilim portaly, elektron web-saýty döredildi.
Şeýle hem döwlet tarapyndan goldaw berilmegi netijesinde, bu ýokary okuw mekdebi bilen Kazanyň milli barlag tehniki uniwersitetiniň hem-de Astrahanyň Deňiz we derýa ulaglary Hazar institutynyň arasynda özara düşünişmek hakynda gol çekilen Ähtnamalara laýyklykda netijeli hyzmatdaşlyk ýola goýuldy. Hyzmatdaşlygyň çäklerinde sanly wideoaragatnaşyk arkaly okuw sapaklary we özara maslahatlar geiçrildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, bilim ulgamyny ösdürmek boýunça döwlet we milli maksatnamalaryndan gelip çykýan wezipeleri üstünlikli durmuşa geçirmegiň häzirki döwrüň möhüm wezipesidigini belledi we bu ugurda instiutda alnyp barylýan işlere nägilelik bildirdi.
Döwlet Baştutanymyz ýaşlara ýokary hilli, dünýä derejesine laýyk gelýän bilim-terbiýe bermegiň, halkara hyzmatdaşlygyny giňeltmegiň, häzirki döwrüň möhüm talabydygyny belläp, bu babatda rektora birnäçe tabşyryklary berdi.
Şeýle hem döwlet Baştutanymyz talyplaryň bilim derejesiniň ýokarlandyrylmagyna hem-de olaryň ylmy we taslama işlerine çekilmegine, okuw ulgamyna ylmyň we tehnikanyň soňky gazananlarynyň ornaşdyrylmagyna möhüm ähmiýet berilmelidigini, şeýlelikde, institutda dünýäniň ugurdaş iri ýokary okuw mekdepleri bilen halkara hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirmek boýunça zerur işleriň görülmelidigini aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow iň gowy milli we halkara tejribelerini nazara alyp, ylym-bilim ulgamyny depginini ösdürmek we düýpli özgertmek meselelerine möhüm ähmiýet berilýändigini belläp, ýokary okuw mekdebiniň ýurdumyzyň ugurdaş agentlikleri bilen gatnaşyklarynyň döwrüň talabyna laýyk derejede ösdürilmelidigine, aýratyn-da, talyplaryň multimodal ugurlar we “Lapis-Lazuli” halkara geçelgeleriniň ähmiýeti boýunça ylmy işlere çekilmegine zerur ähmiýet bermegi tabşyrdy.
Soňra Telekommunikasiýalar we informatika institutynyň rektory N.Kulyýew geçen ýylda institutda ýerine ýetirilýän işleriň netijeleri we şu ýyl üçin bellenilen iş meýilnamalary barada hasabat berdi.
Bu ýokary okuw mekdebinde sanly ykdysadyýeti ösdürmek bilen bagly wezipeleri durmuşa geçirmek üçin dünýä ölçeglerine laýyk gelýän ýokary bilimli hünärmenler taýýarlanylýandygyny belläp, rektor milli ykdysadyýetimizde ýaýbaňlandyrylan özgertmeleri göz öňünde tututp, täze hünärleri açmak boýunça degişli işleriň alnyp barylýandygyny aýtdy .
Institutda talyp ýaşlara berilýän bilimiň hilini ýokarlanlandyrmak, talyplary ylmy we taslama işlerini ýerine ýetirmäge çekmek, innowasion tehnologiýalary okuw işlerine giňden ornaşdyrmak boýunça toplumlaýyn işler amala aşyrylýar. Şeýle hem institutda alnyp barylýan ylmy-barlag işleri ýurdumyzyň ykdysadyýetini sanlylaşdyrmak, maglumat ulgamlaryny netijeli dolandyrmak, maglumat ulgamlarynyň howpuzlygyny üpjün etmek bilen bagly dürli meseleleri öz içine alýar.
Mundan başga-da, rektor talyplaryň okuw döwründe alan bilimlerini önümçilikde berkitmek maksady bilen, ýurdumyzyň ulag-aragatnaşyk toplumynyň agentlikleriniň edara-kärhanalarynda tejribe geçýändiklerini we milli Liderimiziň goldaw bermeginde “Türkmenaragatnaşyk” agentligi bilen institutyň hojalyk hasaplaşygy esasynda işleýän “Sanly çözgüt IT meýdança” hojalyk jemgyýetiniň döredilendigini habar berdi. Bu ýerde talyplar, mugallymlar we hünärmenler täze taslamalary taýýarlamaga we önümçilige ornaşdyrmaga gatnaşýarlar, tejribe alyşýarlar we maglumat tehnologiýalary boýunça okuw geçýärler.
Rektor çykyşynyň dowamynda bu institutyň milli Liderimiziň tagallasy netijesinde Uniwersitetleriň Halkara Bileleşiginiň agzasy bolmak bilen, dünýäniň abraýly ugurdaş ýokary okw mekdepleri, bilim edaralary we kompaniýalary bilen hyzmatdaşlyk edýändigini belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýaşlaryň bilim derejesiniň yzygiderli ýokarlandyrylmagyna möhüm üns berilmelidigini belledi we ýurdumyzyň Telekommunikasiýalar we informatika institutynda bu ugurda alnyp barylýan işlere nägilelik bildirdi.
Şeýle hem döwlet Baştutanymyz “Türkmen Älem-520” milli emeli aragatnaşyk hemrasynyň ikinji nobatdakysyny äleme çykarmak bilen baglanyşykly taýýarlyk işlerine möhüm ähmiýet berilmelidigini aýtdy. Munuň özi ýurdumyzda ýer kadastryny işjeňleşdirmekde, netijede bolsa, ýerleriň hasyllylygyny ýokarlandyrmakda, azyk howpsuzlygyny pugtalandyrmakda aýratyn ähmiýetlidir.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow Merkezi Aziýanyň we Ýewropanyň möhüm çatrygynda ýerleşýän ýurdumyzyň ulaglaryň ähli görnüşlerini ösdürmäge ägirt uly mümkinçilikleriniň bardygyny belledi. hormatly Prezidentimiz ýurdumyzyň öňe sürýän ulag diplomatiýasyny amala aşyrmak, ulag pudagy hem-de ýaşaýyş jaý-jemagat ulgamlary üçin zerur bolan ýokary derejeli inženerleri we tehnologiýalary ýetişdirmek boýunça Inžener-tehniki we ulag kommunikasiýalary institutynda alnyp barylýan işleriň wajypdygyny belledi.
Şunuň bilen baglylykda, talyplaryň, mugallymlaryň we ylmy işgärleriň degişli ugurlar boýunça ylmy açyşlary, oýlap tapyşlary üçin zerur mümkinçilikler döredilmelidir we olar önümçilige ornaşdyrylmalydyr. Şunda, dünýäniň ugurdaş ýokary okuw mekdepleri we abraýly bilim edaralary bilen gatnaşyklar berkidilmelidir, şeýle hem daşary ýurtlaryň abraýly ýokary okuw mekdepleriniň professor-mugallymlaryny işe çagyrmak meselelerine möhüm ähmiýet berilmelidir, diýip, döwlet Baştutanymyz belledi. Talyplaryň hünär tejribesini ýokarlandyrmak nazary bilimlerini önümçilikde berkitmek we göçme tejribe sapaklary guramak möhümdir.
Döwlet Baştutanymyz Telekommunikasiýalar we informatika institutynyň halkara IT– kompaniýalarynyň taslamalaryna gatnaşmagynyň, milli ykdysadyýetimiziň tapgyrlaýyn bazar gatnaşyklaryna geçýändigini nazara alyp, inžener-tehniki we ulag aragatnaşyk ulgamlary üçin hünärmenleri taýýarlamakda hususy ulgam bilen hyzmatdaşlygy ýola goýmagyň, hünärmenleri taýýarlamagyň ugurlary boýunça okuw meýilnamalaryny döwrebaplaşdyrmagy tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow wise-premýer M.Geldinyýazowa we institutlaryň rektorlaryna ýüzlenip, sanly ykdysadyýeti ösdürmek, bilim ulgamyny mundan beýläk-de kämilleşdirmek we okuw maksatnamalaryna has zerur ugurlar boýunça täze hünärleri girizmek, okatmagyň usulyýetini döwrüň talabyna laýyk derejede özgertmek boýunça birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň başlanyjy boýunça BMG-niň Baş Assambleýasynyň kabul eden birnäçe Kararnamalarynyň ähmiýetine ünsi çekdi.
Olaryň hatarynda 2014-nji ýylyň dekabr aýynda “Durnukly ösüş maksatlary üçin halkara hyzmatdaşlygyny üpjün etmekde ulag we üstaşyr geçelgeleriniň orny”, 2015-nji ýylyň 22-nji dekabrynda bolsa “Durnukly multimodal üstaşyr geçelgeleri döretmäge ýardam bermek maksady bilen, ulaglaryň ähli görnüşleriniň arasynda hemmetaraplaýyn özara gatnaşyklary üpjün etmegiň ýolunda”, şeýle hem 2017-nji ýylyň 20-nji dekabrynda “Durnukly ösüş babatda maksatlara ýetmek üçin ulaglaryň ähli görnüşleriniň arasynda gatnaşyklary berkitmek” atly Kararnamalar bar. Munuň özi ýurdumyzyň halkara derejesindäki abraýynyň belende galýandygyny alamatlandyrar.
Häzirki döwürde ýurdumyzda maglumat tehnologiýalaryny ösdürmek, milli ykdysadyýetimiz üçin ýokary hünärli işgärleri taýýarlmak meseleleriniň wajypdygyny nazara alyp, bu ugurda alnyp barylýan işler häzirki zaman tehnologiýalary bilen ösdürilmelidir diýip, milli Liderimiz belledi we bu babatda birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Öwezow ulag-aragatnaşyk toplumynyň düzümlerinde 2020-nji ýylda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri we şu ýyl üçin bellenen meýilnamalar barada hasabat berdi. Şu döwürde toplumyň önümçilik meýilnamasy 123 göterim berjaý edildi.
Ýurdumyzyň ulag we kommunikasiýa toplumyna pudaklaýyn dolandyryş edaralary tarapyndan ýerine ýetirilýän hyzmatlary sanlylaşdyrmak maksady bilen, elektron görnüşde petekleri satmak, ýük ulag hyzmatlaryna sargytlary kabul etmek, taksi hyzmatyndan peýdalanmak, şeýle-de “Bir penjire” ulgamynyň kömegi bilen jemagat, ýaşaýyş, bank hem-de beýleki birnäçe hyzmatlardan peýdalanmak we olaryň töleglerini geçirmek mümkinçliklerini girizmek hem-de kämilleşdirmek işleri tapgyrlaýyn amala aşyrylýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ulag we aragatnaşyk ulgamynda işleriň netijeliligini ýokarlandyrmak boýunça amala aşyrylýan çäreleriň depginleriniň pesdigini belledi we bu ugurda alnyp barylýan işlere nägilelik bildirdi.
Milli Liderimiz toplumyň ähli düzümleriniň girdejiligini ýokarlandyrmak ugrunda bar bolan ähli mümkinçilikleri doly herekete girizmek, edaralaryň işini mundan beýläk-de kämilleşdirmek, şol sanda öňdebaryjy sanly tehnologiýalary önümçilige ornaşdyrmak üçin zerur tagallalary etmek babatda wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Müşşikow ýurdumyzyň ulag-aragatnaşyk toplumynyň düzümleriniň maliýe-ykdysady ýagdaýy we pudagara gatnaşyklaryny işjeňleşdirmek boýunça amala alyrylýan giň möçberli çäreler barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, ulag pudaklarynyň bökdençsiz işini üpjün etmek, ýük daşamak we ýolagçy gatnatmak ulgamynyň durnuklylygyny ýola goýmak we aragatnaşyk pudagynyň edaralarynyň alyp barýan işleriniň netijeliligini ýokarlandyrmak bilen baglanyşykly wezipeleriň çözgüdine hemmetaraplaýyn çemeleşmegiň zerurdygyny belledi hem-de bu wezipeleriň amala aşyrylyşyna berk gözegçilik etmek barada wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Hormatly Prezidentimiz maslahaty jemlemek bilen, ýurdumyzyň ulag we aragatnaşyk toplumynyň işini netijeli ýola goýmak üçin ýygnananlaryň ählisiniň zerur çäreleri görmelidigini aýtdy. Toplumyň edara-kärhanalarynyň önümçilik görkezijilerini ýokarlandyrmak, girdejilerini artdyrmak üçin zerur tagallalaryň edilmelidigini ýatlatdy.
Döwlet Baştutanymyz bellenilen ilkinji nrobatdaky wezipeleri ýerine ýetirmek üçin maslahata gatnaşyjylara anyk tabşyryklary berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow “Türkmendemirýollary” agentliginiň başlygy A.Atamyradowa ýüzlenip, ,ýurdumyzyň ulag-üstaşyr mümkinçiliklerini ösdürmek maksady bilen, gurlan döwrebap demir ýol üpjünçilik ulgamynyň mümkinçiliklerinden doly peýdalanmaly. Demir ýollar boýunça ýük daşalmagyny mundan beýläk-de artdyrmaly; diýip, nygtady.
“Lapis Lazuli” ugruny durmuşa geçirmegiň çäklerinde döwrebaplaşdyrylan demir ýollaryň geçirijilik ukybyny ýokarlandyrmaly. Daşary ýurt we milli önümleri halkara bazarlaryna çykarmak, daşary ýurt harytlaryny ýurdumyza gysga we amatly ýol bilen getirmek mümkinçiliginden ýerlikli peýdalanmaly diýip, milli Liderimiz belledi.
“Demirgazyk–Günorta” ugry boýunça “Gazagystan–Türkmenistan–Eýran” demir ýolunyň ulanylmaga berilmegi bilen, Ýakyn Gündogar, Günorta we Günorta–Gündogar Aziýa ugurlary boýunça eksporty artdyrmak işlerini güýçlendirmeli diýip döwlet Baştutanymz bu babatda tabşyryklary berdi.
Maglumat tehnologiýalarynyň bütindünýä ösüşinden yza galmazlyk üçin, aragatnaşyk hyzmatlarynyň hilini we geçirijilik ukybyny has-da ýokarlandyrmaly. Pudaga döwrebap tilsimatlary giňden ornaşdyrmaly. Halkara tejribesinden ugur alyp, ilata edilýän hyzmatlaryň görnüşlerini artdyrmaly. Internet hyzmatlarynyň halk köpçüligi üçin elýeterli bolmagyny gazanmaly diýip, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow “Türkmenaragatnaşyk” agentliginiň başlygy H.Hudaýgulyýewe degişli tabşyryklary berdi.
Hormatly Prezidentimiz “Türkmenaragatnaşyk” agentliginiň ýurdumyzda sanly ykdysadyýeti ösdürmek boýunça ygtyýarly edara hökmünde kesgitlenendigini aýdyp, , 2019–2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasyny durmuşa geçirmegi çaltlandyrmagy tabşyrdy.
Ykdysadyýetiň pudaklaryna sanly ulgamy ornaşdyrmak boýunça wezipeleri ýerine ýetirmekde utgaşykly işleri alyp barmaly. Milli Liderimiz aragatnaşyk pudagynyň ýokary taýýarlykly hünärmenler bilen üpjünçiligini gowulandyrmagy, “Türkmen Älem 520” milli emeli aragatnaşyk hemrasynyň transponderlerini we mümkinçiliklerini doly ulanmagy, bu ugurda mahabatlandyrma hem-de marketing işlerini güýçlendirmegi tabşyrdy.
“Türkmenawtoulaglary” agentliginiň başlygy G.Akmämmedowa ýolagçylary gatnatmak boýunça hyzmatlaryň möçberini artdyrmak, hilini ýokarlandyrmak maksady bilen, orta görnüşli we kiçi awtobuslary satyn almak boýunça işleri dowam etdirmek; Agentligiň kärhanalarynyň awtobuslarynda, ýeňil taksi we ýük awtoulaglarynda nagt däl elektron töleg we JIPES/Glonass ulgamlaryny, Internet arkaly hyzmatlary we ýol petekleriniň satylmagyny giňden ornaşdyrmak tabşyryldy.
Milli Liderimiz şäherara we şäherýaka awtobuslaryndan peýdalanýan ýolagçylara ýokary hilli hyzmat etmek maksady bilen, Balkan, Daşoguz, Lebap we Mary welaýatlarynda döwrebap awtomenzilleriň gurluşygyny bellenen möhletlerde tamamlamagy talap etdi.
Awtomobil ulaglary arkaly daşalýan ýükleriň möçberini has-da artdyryp, ýurdumyzdan geçýän üstaşyr geçelgeleri ösdürmekde halkara hyzmatdaşlygyny dowam etmegi belläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu babatda birnäçe tabşyryklary berdi.
Döwlet Baştutanymyz “Türkmenhowaýollary” agentliginiň başlygy D.Saburowa ýüzlenip, howa gämilerinde düýpli abatlaýyş-bejeriş işlerini we tehniki hyzmatlary öz wagtynda geçirmegi; Uçuşlaryň ygtybarly we howpsuz bolmagyny üpjün etmek üçin zerur çäreleri görmegi tabşyrdy.
Agentligiň howa menzillerinde döwrebap ulag-üstaşyr geçelgelerini döretmek boýunça zerur çäreleri görüp, howa menzillerini has netijeli ulanylmagyny üpjün etmeli.
Milli Liderimiz dünýäde häzirki wagtda awiaýolagçylaryň azalandygyny göz öňünde tutup, täze ýük uçarlaryny satyn almagy we uçarlaryň ýük daşaýjylyk ukybyny artdyrmagy tabşyrdy we bu babatda agentligiň ýolbaşçysyna öňde durýan wezipeleri çözmek babatda anyk görkezmeleri berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow “Türkmendeňizderýaýollary” agentliginiň başlygy A.Haýytmyradowa ýüzlenip, Türkmenbaşy Halkara deňiz portunda gämigurluşyk işlerini tapgyrlaýyn ýola goýmagy, zerur bolan ýokary taýýarlykly hünärmenleri taýýarlap, bu ugurda üpjünçiligi gowulandyrmagy tabşyrdy.
Halkara tejribesinden ugur alyp, pudaga maýa goýumlaryny we karz serişdelerini çekmek boýunça zerur çäreleri geçirmeli. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Türkmenbaşy Halkara deňiz portuny we Bakuwyň Halkara deňiz söwda portuny doly güýjünde ulanyp, Türkmenistanyň hem-de Azerbaýjanyň üstaşyr geçirmek mümkinçiligini artdyrmalydygyna ünsi çekdi.
Şeýle hem “Deňiz söwda floty” paýdarlar jemgyýetiniň kuwwatyny doly derejede ulanmaly. Flotuň gämilerinde daşalýan ýükleriň möçberlerini has-da artdyrmaly diýip, döwlet Baştutanymyz belledi we agentligiň ýolbaşçysyna anyk tabşyryklary berdi.
Inžener-tehniki we ulag kommunikasiýalary institutynyň rektory A.Aşirowa we Telekommunikasiýalar we informatika institutynyň rektory N.Kuliýewe ulag-aragatnaşyk we ýaşaýyş jaý-jemagat ulgamlary üçin ýörite ugurlar boýunça zerur bolan ýokary derejeli hünärmenleri taýýarlamak, innowasion bilim maksatnamalaryny ornaşdyrmak arkaly ýaşlara berilýän bilimiň hilini we derejesini halkara standartlaryna laýyklykda ýokarlandyrmak tabşyryldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ylmy-tejribe işlerini geçirmek üçin sanly aragatnaşyk ulgamlaryny ulanmak arkaly halkara ýokary okuw mekdepleri hem-de beýleki abraýly bilim edaralary bilen gatnaşyklary işjeňleşdirmegiň möhümdigini belledi.
Professor-mugallymlaryň, talyplaryň taýýarlan ylmy işlerini, innowasiýalaryny we oýlap tapyşlaryny önümçilige ornaşdyrmak boýunça zerur işler geçirilmelidir.
Ulag we aragatnaşyk pudagynyň dürli ugurlarynda iş alyp barmaga ukyply ýaşlary ýetişdirmek institutyň öňünde durýan wezipedir diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi. Halkara tejribesine laýyklykda okuw işlerine daşary ýurtlaryň ýokary derejeli hünärmenlerini hem çekmeli. Sanly bilimi okuw işine giňden ornaşdyryp, maglumat-kommunikasiýa tehnologiýalaryny netijeli peýdalanmaly diýip, hormatly Prezidentimiz belledi.
Milli Liderimiz okuw meýilnamalaryny we maksatnamalaryny döwrüň talabyna görä yzygiderli kämilleşdirmelidigini, bu ugurda täze hünärleri açmalydygyny aýtdy.
Ýokary okuw mekdepleriniň ýolbaşçylaryna talyplaryň, mugallymlaryň we ylmy işgärleriň halkara derejesinde geçirilýän bäsleşiklere we sergilere işjeň gatnaşmagyny üpjün etmek, daşary ýurtlaryň abraýly ýokary okuw mekdepleri, ylmy merkezleri we IT kompaniýalary bilen ylym-bilim babatda hyzmatdaşlygy netijeli ýola goýmak, halkara derejesindäki ýokary okuw mekdepleriniň hataryna goşulmak işini tapgyrlaýyn dowam etmek tabşyryldy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Öwezowa Merkezi Aziýanyň we Ýewropanyň amatly çatrygynda ýerleşýän döwletimiziň ulag diplomatiýasyny amala aşyrmak boýunça işleri mundan beýläk-de dowam etdirmek tabşyryldy.
Hormatly Prezidentimiz 2019–2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasynda göz öňünde tutulan wezipelere laýyklykda ykdysadyýetimiziň pudaklarynda sanly ulgamlary giňden ornaşdyrmak arkaly ýokary tehnologiýaly we bäsleşige ukyply ykdysadyýeti ösdürmek boýunça işleri çaltlandyrmagy tabşyrdy.
Ulag we aragatnaşyk toplumynyň edara-kärhanalarynyň maliýe-ykdysady ýagdaýlaryny, önümçilik we hojalyk işlerini yzygiderli seljerip, önümçilikleriň doly kuwwatynda, bökdençsiz işledilmegini üpjün etmek boýunça hem tabşyryklar berildi.
Toplumyň edara-kärhanalarynda çykdajylaryň düzümini seljermek we zerur bolmadyk çykdajylary aýyrmak arkaly önümiň, işleriň we hyzmatlaryň özüne düşýän gymmatyny peseltmek işleriniň yzygiderli geçirilmegine berk gözegçilik etmeli.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, döwlet tarapyndan ulag we aragatnaşyk toplumynyň pudaklaryna, hususan-da, sebitde iri döwrebap deňiz portuny we howa menzillerini, demir we awtomobil ýollaryny gurmak üçin uly möçberde maýa goýumlaryň gönükdirilendigini göz öňünde tutup, kärhanalaryň önümçilik netijeliligini we girdejiligini artdyrmaly. Ýurdumyzda üstaşyr gatnawlary üçin amatly şertleri döretmek bilen, gelip gowuşýan daşary ýurt pulundaky serişdeleri artdyrmak boýunça zerur işleri geçirmeli.
Dünýä ykdysadyýetindäki ýagdaýlara baglylykda, ýük we ýolagçy dolanyşygy hyzmatlarynyň görnüşlerini artdyrmak, müşderilere hyzmatlary ýerine ýetirmekde sanly ulgamy ornaşdyrmagy dowam etmek bellenildi.
Döwlet Baştutanymyz import harytlarynyň, ätiýaçlyk şaýlarynyň we sarp ediş serişdeleriniň amatly bahalardan satyn alynmagyny we sebitdäki ýurtlar üçin hereket edýän bahalardan ýokary bolmazlygyny üpjün etmegi tabşyrdy. Harytlar satyn alnanda önüm öndürijiler bilen göni hyzmatdaşlygy ýola goýmaly.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Öwezowa hem-de ulag we aragatnaşyk toplumynyň ýolbaşçylaryna ýüzlenip, çökgünlige garşy 2020–2021-nji ýyllar üçin maksatnama laýyklykda hem-de elektron söwdasynyň, Internet hyzmatlarynyň, uzak aralykdan işlemegiň we okatmagyň giňden ýaýramagy bilen baglylykda, aragatnaşyk hyzmatlarynyň hilini we geçirijilik ukybyny gowulandyrmalydygyny aýtdy.
Maglumat tehnologiýalarynyň dünýädäki ösüşine laýyklykda, ykdysadyýetiň pudaklaryna häzirki zaman tehnologiýalaryny giňden ornaşdyrmaly diýip, milli Liderimiz halkara tejribesi esasynda edilýän hyzmatlaryň görnüşlerini giňeltmegi, ilata hödürlenýän Internet hyzmatlary we beýleki aragatnaşyk hyzmatlary üçin nyrhlara gaýtadan seretmegi, ilat köpçüligine Internet ulgamynyň giňden elýeterli bolmagyny üpjün etmegi tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz döwlet edara-kärhanalaryny sanly ulgama birikdirmek işini çaltlandyrmak, ilata “Bir penjire” elektron görnüşinde dürli döwlet hyzmatlarynyň ýola goýulmagyny üpjün etmek boýunça aýratyn görkezmeleri berdi.
Dünýä ykdysadyýetindäki ýagdaýlar bilen baglylykda, ulag pudagyndaky görkezijileriň pese düşmegini nazara alyp, ýük daşamakda edilýän hyzmatlaryň görnüşlerini giňeltmeli.
Müşderilere hyzmat etmek üçin sanly ulgamy ornaşdyrmagy dowam etmeli. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzyň halkara howa menzillerinde üstaşyr geçiriş merkezlerini döretmek arkaly ýolagçy hem-de ýük gatnawlaryny artdyrmak üçin dürli üstaşyr gatnawlary köpeltmegiň zerurlygyny öwrenmeli. Munuň üçin “deňiz-demirýol-awtomobil ýoly” ulgamy boýunça gatnawlar üçin sebitdäki nyrhlaryň bäsleşige ukyplylygyny üpjün etmeli diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Milli Liderimiz ulag-kommunikasiýa pudagyna, hususan-da, multimodal deňiz portunyň we döwrebap howa menzilleriniň gurluşygyna döwletimiziň köp möçberde maýa goýumlaryny goýandygyny göz öňünde tutup, olaryň netijeli ulanylmalydygyny we girdejili bolmalydygyny belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow daşary ýurt walýutasynda gelip gowuşýan serişdeleriň möçberlerini artdyrmagyň, üstaşyr ýük gatnawlaryna amatly şertleri hem-de multimodal logistikany ýola goýmak boýunça oňyn mümkinçilikleri döretmegiň zerurdygyny aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz demir we awtomobil ýollarynyň durkuny täzelemek işlerini alyp barmagyň, maýa goýumlaryny çekmek arkaly howa menzillerini gurmagy hem-de aragatnaşyk serişdelerini ösdürmegi dowam etmegiň, ähli desgalar boýunça ýokary hünärli işgärleri we halkara güwänamalaryny taýýarlamagyň wajypdygyna ünsi çekdi.
Hormatly Prezidentimiz Türkmenbaşy halkara deňiz portuny doly kuwwatynda ulanmaly hem-de ulag-logistika merkezleriniň üstünde işlemeli diýip, sözüni dowam etdi.
Döwlet Baştutanymyz wise-premýer B.Öwezowa, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň beýleki Orunbasarlary bilen bilelikde degişli işleri alyp barmagy we Ministrler Kabinetiniň şu ýylyň birinji ýarymynyň jemlerine bagyşlanyp geçiriljek mejlisinde bu ugurda edilen işler barada hasabat bermegi tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow wezipe borçlaryny talaba laýyk ýerine ýetirmän, işe goýberen kemçilikleri üçin “Türkmendeňizderýaýollary” agentliginiň başlygy A.Haýytmyradowa berk käýinç yglan etdi we degişli resminama gol çekdi.
Hormatly Prezidentimiz wezipe borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmän, işde goýberen kemçilikleri üçin “Türkmenhowaýollary” agentliginiň başlygy D.Saburowa berk käýinç yglan etdi.
Şeýle hem döwlet Baştutanymyz wezipe borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmän, işde goýberen kemçilikleri üçin Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Öwezowa berk käýinç yglan etdi.
Milli Liderimiz wise-premýer G.Müşşikowa ýüzlenip, ulag we aragatnaşyk toplumynyň maliýe-ykdysady ýagdaýyna yzygiderli seljerme geçirmegi, onuň maliýe üpjünçiligini gowulandyrmak boýunça teklipleri taýýarlamagy tabşyrdy.
Şeýle hem döwlet Baştutanymyz pudagara bergiler we karz serişdelerini gaýtarmak bilen baglanyşykly meseleleri gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Milli Liderimiz ulag-aragatnaşyk toplumynyň edaralarynda kuwwatlyklaryň doly güýjünde peýdalanylmagynyň we ösüş depginleriniň peselmeginiň sebäplerini seljermegiň zerurdygyny belläp, ilat üçin aragatnaşyk we Internet hyzmatlarynyň, bahalarynyň elýeterli bolmagyny, 2019–2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasynda göz öňünde tutulan wezipeleriň amala aşyrylmagyny üpjün etmegi tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz milli ykdysadyýetimiziň pudaklarynda sanly ulgamlary giňden ornaşdyrmak arkaly ýokary tehnologiýaly we bäsleşige ukyply ykdysadyýeti ösdürmegi çaltlandyrmagy tabşyrdy.
Milli Liderimiz ýurdumyzyň ulag-aragatnaşyk toplumynyň ähli düzümleriniň maddy-enjamlaýyn binýadyny yzygiderli berkitmegiň we bu ugurda alnyp barylýan işleri kämilleşdirmegiň wajypdygyna ünsi çekdi.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow taryhyň ähli asyrlarynyň dowamynda Türkmenistanyň Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi bolandygyny we häzirki döwürde bu ugruň döwrebap derejede dikeldilýändigini belläp, ulag-aragatnaşyk toplumynyň bu ugry ösdürmekde aýratyn möhüm orun eýeleýändigini aýtdy.
Hormatly Prezidentimiziň belleýşi ýaly, ulag-aragatnaşyk toplumynyň ähli düzümlerine bu ugurda öňde goýlan wezipeleriň ýerine ýetirilmeginde we Beýik Ýüpek ýolunyň döwrebap derejede ösdürilmeginde ýokary jogapkärçilik degişlidi. Şeýlelikde, bu meseleleriň çözgüdine hemmetaraplaýyn we örän jogapkärçilikli çemeleşilmelidir diýip, milli Liderimiz belledi hem-de bu babatda degişli ýolbaşçylara anyk tabşyryklary berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sanly wideoaragatnaşyk arkaly iş maslahatyny jemläp, oňa gatnaşyjylara berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, berkarar Watanymyzyň gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işleriňizde uly üstünlikleri arzuw etdi.
Türkmenistan Döwlet habar gullugy (TDH)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
GURLUŞYK
2005-nji ýylda Kyrykkale 4 Dükan, 12 Öý bilen başlanan gurluşyk sektoryndaky işlerine 8 gatly 90 öýli ýurt taslamasy bilen dowam edip Karakoyunlu Group, 2007-nji ýylda dürli görnüşli we modelli ekskawator, buldozer, silindr ýaly iş enjamlaryny gurluşa goşup ekskawasiýa taslamalaryny başlady. Türkmenistanda dürli görnüşli ekskawasiýa, kanal we ýol ýoly birnäçe infrastruktura taslamasyny üstünlikli tamamlady.
Karakoyunlu Group, meýilnamalaşdyrmak we gurluşyk pudagynda täze taslamalar bilen Türkiýe laýyk standartlarda birtopar taslama ýurdumyza gazandurmagy maksat edinýär.


text:
Özbegistanyň döwlet telewideniýesiniň alyp baryjysy Garaşsyzlyk güni mynasybetli adatça prezident Yslam Kerimow tarapyndan edilýän gutlag çykyşynyň mazmunyny beýan etdi.
Özbek prezidenti Yslam Kerimowyň kiçi gyzy 78 ýaşly kakasynyň beýnisine gan inip keselhana düşeninden soň onuň diridigini çak etmäge esas berýän maglumatlary sosial media arkaly çap etdi.
Özbegistana uzak wagtlap ýolbaşçylyk eden Kerimowyň 28-nji awgustda keselhana düşendigi barada berlen resmi maglumatlar Garaşsyzlyk baýramynyň öňüsyrasynda onuň mirasdüşerleri baradaky çaklamalary tutaşdyrypdy.
Lola Kerimowa-Tillýaýewanyň Instagram sosial ulgamyndaky hasabynda ýazylan maglumatda halkyň “prezidentiň çalt gowulaşmagy üçin edýän gowy arzuwlaryna” sagbolsun aýdylýar.
Şeýle-de, maglumatda halkyň goldawy “biziň üçin bir dünýä barabar we men siziň ýürekden edýän gowy arzuwlaryňyzyň onuň saglygynyň gowuşmagyna ýardam edýändigine ynanýaryn” diýilýär.
Garaşsyz çeşmelerde Kerimowyň ýogalandygy barada habarlaryň peýda bolmagy bilen bir wagtda resmi çeşmeler dymýar. Özbegistany kimiň dolandyrýandygy nämälim galýar.
Merkezi Aziýanyň iň köp ilatly, ýagny 29 million çemesi ilaty bolan Özbegistan regionyň dört ýurdy, üstesine, Owganystan bilen serhetleşýär.
28-nji awgustda Kerimow keselhana ýerleşdirileli bäri 1-nji sentýabrda geçiriljek dabaralaryň gerimi çäklendirildi, şol sanda Daşkentde Garaşsyzlyk güni mynasybetli geçiriljek konsert ýatyryldy.
Özbek prezidenti Yslam Kerimowyň ýok wagtynda, 31-nji awgustda premýer-ministr Şawkat Mirziýaýew ýurduň Sowet Soýuzyndan garaşsyzlygyny almagynyň 25-nji ýyl dönümini bellemek bilen baglanyşykly dabaralaryň başlanmagyna gözegçilik etdi.
29-njy awgustda Lola Kerimowa-Tillýaýewa kakasynyň beýnisine gan inmesi sebäpli Daşkentde intensiw bejergi bölüminde saklanýandygyny we onuň “durnukIy ýagdaýda” bolandygyny aýtdy.
“Fergana” täzelikler agentligi ady agzalmadyk çeşmesine salgylanyp, Kerimowyň ýogalandygyny 29-njy awgustda habar berdi. Beýleki habar çeşmeleri, şol sanda Orsýetiň “Interfaks” agentligi onuň diridigini habar berdi.
30-njy awgustda Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň metbugat wekili Dmitriý Peskow Kremlde “hiç hili maglumatyň” ýokdugyny aýtdy, şeýle-de, özbek prezidentiniň saglyk ýagdaýy barada kommentariý bermegiň Moskwa üçin oňaýsyz bolup biljekdigini belledi.


text:
Özbegistan respublikasy bilen Türkmenistanyň arasynda 2018-2020-nji ýyllar boýunça ykdysady hyzmatdaşlyk baradaky ylalaşyk güýje girdi diýip, özbek Daşary işler ministrligi habar berýär.
Bu ylalaşyga laýyklykda, taraplar söwda we ykdysady ugurlar boýunça gatnaşyklary ösdürmek üçin özara hyzmatdaşlyklaryny güýçlendirer. Şeýle-de, ylalaşyk ykdysady hyzmatdaşlygyň dürli ugurlary boýunça 35 çäräniň durmuşa geçirilmegini hem üpjün edýär.
Ýatladyp geçsek, gürrüňi edilýän resminama şu ýylyň 6-njy martynda özbek prezidenti Şawkat Mirziýoýewiň Aşgabada eden resmi saparynyň dowamynda gol goýlupdy.
Şonda Lebap welaýatynda Türkmenabat-Farap köprüleriniň açylyşyndan başga, türkmen we özbek kärhanalarynyň arasynda bir topar söwda şertnamasyna gol çekildi.
Şeýle-de, iki ýurduň DIM-leriniň arasyndaky hyzmatdaşlyk maksatnamasyna; Türkmenistanyň hökümeti bilen Özbegistan respublikasynyň hökümetiniň arasynda medeni-ynsanperwer ulgamynda 2017-2019-njy ýyllarda hyzmatdaşlyk etmegiň maksatnamasyna we beýleki ylalaşyklara gol goýuldy.


text:
Agageldi Allanazarow
Ýazyjy A.Allanazarow 1948-nji ýylyň 4-nji awgustynda Tagtabazar etrabynyň Marçak obasynda eneden dogulýar. Uly durmuş wakalary ýazyjynyň «Ojak» roman epopeýasynda öz beýanyny tapýar.
Ýazyjy obalaryndaky orta mekdebiň 8 synpyny gutaryp Mary şäherindäki mugallymçylyk mekdebinde okuwyny dowam etdirýär. Okuwyny gutaryp ol 1 ýyl Mary şäherindäki 6-njy mekdepde başlangyç synp mugallymy bolup işlerýär. Şol ýerdenem ol goşun gullugyna alynýar.
Meşhur ýazyjy Agageldi Allanazarowyň hekaýa, powestlerdir romanlary dürli döwürde dünýäniň 30-a golaýynyň diline terjime edildi. Onuň eserleri rus dilinde 8, belorus dilinde 3, serb-horwat dilinde 2 gezek, kitap edilip çykaryldy. Bulardan başga-da ýazyjynyň galamyna degişli eserleriň birnäçesi: özbek, täjik, iňlis, portugal, gyrgyz, ýapon, bolgar, gazak dillleri ýaly ýene-de ençeme dillere terjime edildi.
Ýazyjy çagalaryň hem halap okaýan «Şadyýan harplyk», «Çölüň deňiz günleri», «Günüň öýi», «Güýçli at», «Şol bir gezek uçan it», «Üç murtlak kapitan» ýaly kitaplaryny döretdi. Onuň çagalara niýetläp ýazan «Tilkiniň doglan güni» spektakyly teatrlaryň ençemesinde goýulmak bilen indi 40 ýyla golaý wagt bäri sahnadan düşmän gelýär.
Ýazyjy A.Allanazarowyň döreden «Ojak» atly köp tomly romany edebiýatda özboluşly bir hadysa boldy.
Harby gullukdan soň Agageldi özüniň ozaldan arzuw edip ýören, okuw jaýy bolan Moskwanyň A.M.Gorkiý adyndaky edebiýat institutyna okuwa girýär. A.Allanazarow instituty üstünlikli tamamlandan soň 1976-njy ýylda «Türkmenistan» neşirýatynda redaktor bolup işe başlaýar. Ýazyjy dürli ýyllarda bu neşirýatyň baş redaktory, direktory wezipelerinde işleýär. Türkmenistan ýazyjylar soýuzynyň çeper edebiýaty ýaýradyjy edarasyna ýolbaşçylyk edýär.
1992-nji ýylda ol Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky neşir işler boýunça Komitetiniň başlygynyň orunbasary, 2001-nji ýylda Türkmenistanyň döwlet kitap palatasynyň başlygy wezipelerine bellenýär. Häzirki wagtda ol Türkmen döwlet neşirýat gullugynyň ulgamynda işleýär.
Agageldi Allanazarowyň «Ýedi däne», «Çat açan menzil» powestleriiniň «Dogan» nowellasynyň esasynda üç sany çeper film döredildi.
Türkmenistanyň ýaşlar baýragynyň eýesi (1984 ý.) Türkmenistanyň at gazanan medenet işgäri (2016 ý.). Şeýle-de ýazyjy «Magtymguly Pyragy», «Watana bolan söýgüsi üçin», «Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 20 ýyllygyna» ýubileý medaly bilen sylaglanyldy. Ýazyjy Agageldi Allanazarow bulardan başga-da Russiýanyň «Zolotoýe pero Rossiýi» baýragynyň eýesidir.
Şeýle-de onuň eserleri dürli ýyllarda, Belorus ýazyjylar soýuzynyň, Russiýa Saha-Ýakut ýazyjylar soýuzynyň, Gazagystanyň Medeniýet ministrliginiň sylag-serpaýlaryna hem mynasyp boldy.


text:
Aşgabadyň ösdürmegiň ýakynda açylan 16-njy tapgyrynyň binalarynda, ozal hem habar berlişi ýaly, «akylly öý» taslamasy ornaşdyryldy. «Türkmenistan» gazetinde çap edilen makalada ulgamyň işleýşine düşündiriş berildi.
Paýtagtymyzy ösdürmegiň 16-njy tapgyrynyň çäklerinde bu ýokary okuw mekdebiniň talyplary «akylly öý» ulgamynyň dürli görnüşli sensorlaryny öwrenmek, olary öý hojalygynda gurnamak hem-de ulgamyň içindäki döräp biläýjek näsazlyklary aradan aýyrmak ýaly işleri tapgyrlaýyn amala aşyrdylar. Uzak aralykdan dolandyrylýan iýmitlendiriş çeşmesini ýa-da yşyklandyryşy muňa mysal hökmünde görkezmek bolar.
Öý eýesi ýok wagty, jaýyň suw geçirijilerinde şikes dörese, sensorlar suw syzmany duýýar we öý eýesine habar berip, suw geçirijileriň ählisini öçürýär. Şeýlelikde, eýesi ýok halatynda hem öýüň howpsuzlygy ýokary derejede üpjün edilýär. Adam ýok wagty öýde hereket duýulsa, intellektual ulgama ornaşdyrylan habar beriş enjamlary wideoşekil görnüşinde öý eýesine habar ugradýar. «Akylly öý» ulgamy «akylly» programmalaryň birnäçesinden ybaratdyr. Olar biri-biri bilen baglanyşykly bolup, merkezi nokatdan girip bolýar. Noutbuklar, planşetdir smartfonlar ýa-da beýleki «akylly» enjamlar merkezi nokat bolup hyzmat edýär.
«Akylly» programmalar öýdäki dürli işleri ýerine ýetirmek üçin ulanylyp bilner. Olar öýüň temperaturasyna we yşyklandyryşa gözegçilik edip, enjamlary açyp ýa-da öçürip bilýär. «Akylly öý» tehnologiýanyň ösüşinde gazanylan iň uly üstünlikleriň biridir. Şunuň ýaly öý awtomatizasiýasynyň esasy maksady rahatlykdyr. Çünki birtopar ownuk öý işlerini ýada salmak we ýerine ýetirmek, temperaturadan başlap, çyglylyga çenli gözegçilik diňe bir artykmaç wagt talap etmän, eýsem, ünsüňi bölýär. Şoňa görä-de, «akylly öý» ulgamy häzirki zamanyň iň amatly ofis we öý dolandyryş usuly hökmünde barha giň gerime eýe bolýar.
Akylly öýleriň» akyly nämä çatýar?
Aşgabadyň ösdürmegiň ýakynda açylan 16-njy tapgyrynyň binalarynda, ozal hem habar berlişi ýaly, «akylly öý» taslamasy ornaşdyryldy. «Türkmenistan» gazetinde çap edilen makalada ulgamyň işleýşine düşündiriş berildi.


text:
Türk Edebiýatynyň Umumy Pähimli Akyldary ''Gorkut Ata''
Prof. Dr. Fuat Köprülüniň aýdan bir sözi bardyr: “ Bütin Türk edebiýatyny tereziniň bir tarapyna, Gorkut Atany beýleki tarapyna goýsanyz ýene Gorkut Ata agyr geler.” Türk edebiýaty we dili üçin möhüm ýeri bolan Gorkut Ata Kitaby, Oguzlaryň hekaýasyny düşündiren geçiş döwri eserdir. Türk diliniň in gowy eserlerinden biri diýlip kabul ediler we ýarysy goşgy, ýarysy kyssa görnüşünde ýazylan bu dessan denemese hem milli dessan häsiýetindedir. Bir sözbaşy bilen başlaýan Gorkut Ata Kitaby, biri-birinden aýry emma ýakyn mahaly bütinligi içine alan, 12 dessan parçasyndan ybaratdyr. Yazylyş stili bolsa sadadyr we dessan stilidir. Gorkut Ata Kitabynyň häzirki wagytta Dresten beýlekisi Watikanda bolup, jemi iki nusgasy bardyr.
Şeylelikde, Türk edebiýaty üçin möhüm bolan bu eseri peyda eden Gorkut Ata kimdir?
Oguzlaryň Baýat boýyndan diýlip bilinen, gelejek hakynda bilgiler berip, gopuz çalyp dessan sözleyen adyna Gorkut Ata diýilen dana Türk ozanydyr.
Indi hem bir eseriň sözbaşy bölümünde Gorkut Ata bilen bagly maglumatlar bölümüne göz atalyň!
“ Resul Aleyhisalam zamanyna ýakyn Baýat boýundan Gorkut Ata diýilen bir är orta çykdy. Oguzyň o kişi doly ýagdaýda bilijisidi. Näme diýse bolardy. Ýokardan dürlü habar sözlärdi. Hak Tagala onyň göwnüne ylham berdi. Gorkut Ata aytdy: Ahyr zamanda hanlyk täzeden Kaya boýuna geçer. Hiçkim ellerinden alyp bilmez, ahyr zaman kyýamat bolýança.
Bu aydanyny Osmanyň nesli ynha dowam edýär.
We entäk birnäçe muňa meňzeş söz aýtdy.
“Gorkut Ata Oguz kowmunyň kynçylyklarynyň üstesinden geldi. Näme aýtsa, buýursa kabul ederlerdi. Sözünü tutyp tamam ederlerdi.” Döwrüniň dana häsiýetine eýe bolan Gorkut Ata beren öwütleri we akylly sözleri bilen häzirki wagytda hem ýolymyza ýagty saçar.
“ Gorkut Ata aydypdyr: Alla Alla diymeseň işleriň düzelmez, Kadyr Tanry bermese är bayamaz. Owaldan yazylmasa gul başyna bela gelmez, ajal wagty bolmasa hiçkim ölmez. Ölen adam direlmez, çykan jan yza gelmez. Gürrüldap suwlar daşsa hem deňiz bolmaz. Ulumsylyk edeni Taňry halamaz, göwnüni uly tutan ärde döwlet bolmaz. Il oglyny beslemek bilen ogul bolmaz. Ulalan mahaly taşlap gider. Külden depe bolmaz. Giyewden ogul bolmaz. Gara eşek başyna gem ursan gatyr bolmaz. Hyzmatça köynek gewulkanlaryňdirsen öy hanymy bolmaz. Köp gar yağsa hem yaza galmaz.Ýaprakly yaşyl çemen güyze galmaz. Köne pagta mata bolmaz. Köne düşman dost bolmaz. Gara goç ata dözmese ýol alynmaz. Gara polat öz gylyjyny çalmasa düşman dönmez. Är malyna kyýmasa ady çykmaz. Gyz eneden görmese öwüt almaz. Ogul atadan görmese supra açmaz. Ogul atanyň ýerine yetişenidir, iki gözüniň biridir. Döwletli ogul bolsa ojagynyň közüdür. Ogul neylesin ata ölüp mal galmasa. Ata malyndan ne peýda başda döwlet bolmasa. Döwletsizlik şerinden Alla saklasyn hanym sizi!” sözleri bilen Gorkut Ata, edebiyat taryhynyň şahsiýetleri arasynda ýer alypdyr.


text:
BAE iş saparynyň çäginde Türkmenistanyň Prezidenti birnäçe ýokary derejeli ikitaraplaýyn gepleşikleri geçirdi. Bu barada Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň resmi saýtynda habar berilýär.
Hususan-da, Şeýh Maktum adyndaky Halkara howa menzilinde Türkmenistanyň Prezidentiniň Birleşen Arap Emirlikleriniň energetika ministri Suhail Mohamed Al Mazrui bilen duşuşygy geçirildi.
Türkmen-emirlik gatnaşyklarynyň ýokary derejesini bellemek bilen, taraplar iki ýurduň energetika, gazhimiýa we özara gatnaşyklaryň geljegi uly bolan beýleki ugurlary boýunça hyzmatdaşlygynyň aýratyn netijeliligini beýan etdiler. Türkmenistanyň we BAE-niň bu ulgamlardaky ikitaraplaýyn hem-de köptaraplaýyn hyzmatdaşlygynyň üstünlikli amala aşyrylýandygy bellenilip geçildi.
«EKSPO-2020» Bütindünýä sergisiniň Baş kabul ediş merkezinde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Birleşen Arap Emirlikleriniň Premýer-ministriniň orunbasary, Prezidentiň işleri boýunça ministri Şeýh Mansur bin Zaýed Al Nahaýýan bilen gepleşikleri geçirildi.
Söhbetdeşligiň barşynda taraplar Türkmenistan bilen Birleşen Arap Emirlikleriniň arasyndaky birek-birege hormat goýmak we goldaw bermek esasynda ýola goýulýan däp bolan dostlukly gatnaşyklaryň işjeň häsiýete eýedigini bellediler we onuň has belent derejelere yzygiderli çykarylýandygyny beýan etdiler.
Söhbetdeşler şeýle hem özara bähbitli hyzmatdaşlygyň dürli ulgamlarynda, hususan-da iki dostlukly ýurduň we halklaryň bähbidine gönükdirilen ykdysadyýet, maýa goýum we ösüş ugurlarynda alnyp barylýan ikitaraplaýyn gatnaşyklary ara alyp maslahatlaşdylar.
Gepleşikleriň jemleri boýunça Türkmenistan bilen BAE-niň arasyndaky köpugurly hyzmatdaşlygyň giňişleýin toplumyny öz içine alýan ikitaraplaýyn resminamalaryň agramly bukjasyna hem gol çekildi.


text:
Ýewropa Komissiýasynyň sözçüsi bu çäräniň Eýranyň ýadro programmasyny togtatdyrmak üçin girizilen sanksiýalar bilen ilteşiklidigini inkär etdi.
Komissiýanyň aýtmagyna görä, awiasiýa howpsuzlygy gullugynyň geçiren barlaglary esasynda, Ýewropa Eýranyň uçarlary babatda bar bolan çäklendirmeleri uzaltmak hakynda biragyzdan karara gelipdir.
Ol gadaganlyk Eýranyň Aerobus A320, Boeing 727 we 747 uçarlaryna degişli. Ýöne Eýranyň howa ýollary Ýewropa Bileleşiginde 23 uçaryny işledip bilýär.
ÝB-niň gadagan uçarlar sanawyna 282 kompaniýanyň uçary girýär, olaryň köpüsi Afrika we Aziýa ýurtlaryna degişli.


text:
Ýewrowideniýe aýdym-saz bäsleşigine gatnaşjak we onda şu ýyl öz ýurduna wekilçilik etjek aýdymçylaryň sanawy çap edildi. Bu barada “Eurovision 2015” aýdym-saz bäsleşiginiň resmi websahypasynda habar berilýär.
Şu ýyl Awstriýanyň paýtagty Wenada geçiriljek bu bäsleşikde jemi 40 ýurduň aýdymçylary aýdym-saz boýunça öz ukyplaryny görkezerler.
Bäsleşik üç tapgyrdan ybarat bolup, onuň 19-njy maýda geçiriljek birinji tapgyrynda jemi 16 ýurduň aýdymçylary ýaryşarlar. Şol ýurtlaryň arasynda Albaniýa, Ermenistan, Belarus, Belgiýa, Daniýa, Estoniýa, Makedoniýa, Finlandiýa, Gürjüstan, Gresiýa, Wengriýa, Moldowa, Rumyniýa, Russiýa, Serbiýa we Niderlandlar bar.
Bäsleşigiň ikinji tapgyry 21-nji maýda geçirilip, onda jemi 17 ýurduň aýdym-saz ussatlary öz ukyplaryny görkezerler. Bu ýurtlaryň arasynda Azerbaýjan, Kipr, Çehiýa respublikasy, Islandiýa, Irlandiýa, Ysraýyl, Latwiýa, Litwa, Malta, Montenegro, Norwegiýa, Polşa, Portugaliýa, San-Marino, Sloweniýa, Şwesiýa, Şweýsariýa bar.
Bäsleşigiň üçünji tapgyrynda, ýagny 23-nji maýda jemleýji final tapgyry geçirilip, onuň çäginde Awstraliýanyň, Awstriýanyň, Fransiýanyň, Germaniýanyň, Italiýanyň, Ispaniýanyň, Beýik Britaniýanyň aýdymçylary ýaryşarlar.
Awstraliýa
Ýewrowideniýe aýdym-saz bäsleşiginiň şu ýylky tapgyryna Awstraliýa ilkinji gezek gatnaşýar, bu barada “Ýewropanyň teleradio gepleşikler” bileleşigi mälim etdi.
10-njy fewralda bäsleşigiň guramaçylary Ýewrowideniýe aýdym-saz bäsleşiginiň websahypasynda “Hawa, siz dogry okadyňyz!” diýip, ýurduň geografiki taýdan ýerleşişini bir gyra goýup, şu ýyl 60-njy gezek geçirilýän meşhur bäsleşige “goşmaça formaty” kabul etdik diýip habar berdiler.
Guramaçylar, eger 23-nji maýda Awstriýanyň paýtagty Wenada geçiriljek bäsleşikde awstraliýaly gatnaşyjy birinji orna mynasyp bolsa, onda bu ýurduň öňümizdäki ýyl hem Ýewrowideniýe aýdym-saz bäsleşigine gatnaşjakdygyny mälim etdiler. Şol bir wagtyň özünde olar Ýewrowideniýe bäsleşiginde Awstraliýanyň yzygiderli ýaryşjakdygy barada heniz hiç bir planyň ýokdugyny hem bellediler.
Azerbaýjan
Ýewrowideniýe aýdym-saz bäsleşiginde Azerbaýjana şu ýyl Elnur Hüseýnow wekilçilik edýär. Ol “Hour Of The Wolf” aýdymy bilen çykyş edýär. Bu bäsleşik Elnur üçin ýat däl. Ol 2008-nji ýylda Ýewrowideniýe bäsleşiginde Samir Jawadzade bilen bilelikde aýdan aýdymy bilen Azerbaýjanyň adyndan çykyş edipdi.
Ýewrowideniýe aýdym-saz bäsleşiginde geçen ýyl awstriýaly aýdymçy Konçita Wörst (Conchita Wurst) ýeňiji bolupdy. Ýewrowideniýe aýdym-saz bäsleşigi ilkinji gezek 1956-njy ýylyň 24-nji maýynda geçirilipdi.


text:
Foto: Qýyrshaq teatrynyń baspasóz qyzmeti
Talǵampaz, táýelsiz, júregi tazalyqtan turatyn kishkentaı kórermenderdiń júreginen oryn alǵan tárbıe mektebi Memlekettik qýyrshaq teatry araǵa azdaǵan úzilis salyp, kórermenderin sahnadan qýantýǵa daıyn. О́ziniń damý jolynda batyl tájirıbeleri arqyly jańa premeralar, qyzyqty aıdarlar, taǵylymdy jobalar usynyp júrgen teatr ujymy taǵy da balalarǵa bazarlyq daıyndaýda
Izgi qasıetterge baýlyp, qaıyrymdylyq pen meıirimdilikke úndeıtin teatr repertýaryndaǵy úzdik qoıylymdardy sahnadan tamashalaý múmkindigi týǵanyn qýana habarlaımyz. Móldir meken usynar taǵylymdy, tárbıelik máni zor spektaklder tolassyz aqparat pen ǵalamtor torynan bir sátte arylyp, ǵajaıyp pen jaqsylyq álemine jeteleıdi. Balalar qoıylymdaǵy keıipkerlermen keıde tildesip, keıde qıyndyqtardan shyǵýyna kómektesip, sońynda jaqsylyq mekendegen meıirimdi álemdi birge qurady. Búldirshinderdiń oı-órisin keńeıtip, adaldyqqa, eńbeksúıgishtikke baýlıtyn qýyrshaq teatrynyń qoıylymdarynan qapy qalmańyzdar
О́ner ordasynyń basty maqsaty – balalardy teatr álemine qyzyqtyra otyryp, óner arqyly ómirge úıretý bolsa, teatr óz mıssııasyn oryndaýda tynbaı eńbektenip keledi. Ońtústik astananyń mádenı ortalyqtaryn jaz mezgilinde kórgisi keletin qala qonaqtary úshin jaz mezgilinde de demalyssyz jumys jasaıtyn teatr ujymy jaǵymdy jańalyqtarymen qýantýǵa daıyn
Esterińizge sala keteıik, ár kórermenimizdiń qaýipsizdigin saqtaý jáne vırýstyń taralýyna jol bermeý maqsatynda kórermender teatr ǵımaratyna «ASHYQ» mobıldi qosymshasy arqyly kirgiziledi.
Beıbit ÁLKEEVA
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir
Usynylǵandar


text:
Möwlit bidgaty.
Allaha hamd, Pygamberimiz Muhammede salat we salam bolsun.
1-Yslam ymmatynyň birinji Halyfasy Hezreti Ebu Bekr (radiallahu anh) musulman ymmata 2-ýyl Halyfalyk etdi. Emma ol Möwlit bellemedi. Ol ymmatyň syddyky we Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) iň ýakyn sahabasydy.
2- Hezreti Omar (radiallahu anh) 10-ýyl Halyfalyk etdi. Ol hem Möwlit bellemedi. Hezreti Omar (radiallahu anh) hak bilen batyly biri-birinden aýyran Farukdy.
3- Hezreti Osman (radiallahu anh) 13-ýyl Halyfa boldy. Hezreti Osman (radiallahu anh) Möwlit bellemedi. Hezreti Osman (radiallahu anh) Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) iki gyzyna öýlenen kişi we ymmatymyzyň iň utanç-haýaly kişisidi.
4-Hezreti Ali (radiallahu anh) 4-ýyl Halyfa boldy. Ol hem Möwlit bellemedi. Hezreti Ali (radiallahu anh) Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) dädesiniň ogly we Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) gyzy, jenneti zenanlaryň iň hormatlysy Fatma enemiziň ýan ýoldaşydy.
5- Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) agtygy, Hezreti Aliniň (radiallahu anh) ogly we jenneti ýaşlaryň iň hormatlysy Hasan (radiallahu anh) 6-aý musulmanlara hökümdarlyk etdi. Emma Ol hem Möwlit bellemedi.
6- Soňra Sahabadan Muawiýe (radiallahu anh) hem musulmanlara baş tutan boldy. Ol hem Möwlit bellemedi. Muawiýe (radiallahu anh) musulman Soltanlaryň iň haýyrlysydy.
7- Olardan soňra Emewi döwleti geldi. Emewileriň içinde Hezreti Omaryň neslinden bolan Omar bin Abdulaziz (rahimehullah) ýaly weli, alym kişiler bardy. Emewilerden soňra Abbasi döwleti geldi. Abbasilaryň içinde Harun er-Raşid (rahimehullah) ýaly haýyrly hökümdarlary bardy. Emma bularyň hiç biri Möwlit bellemedi.
8- Bu ady agzalan kişiler Yslam ymmatynyň hakyky, öwliýa, alymlary we beýikleridir. Pygamberimiziň sahabalary we Pygamberimizi (sallallahu aleýhi we sellem) hakyky söýgi bilen söýen kişilerdir. Bular ilkinji üç nesil musulmanlardan bolan, faziletli üç asryň ýaşaýjylarydyr. Allah Tagalaň Kuran-Kerimini, Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) sünnetini hemme kişilerden iň gowy bilýän kişilerdir. Emma Olaryň hiç biri Möwlit bellemedi.
9- Eger Möwlit haýyrly we gerekli bolsady, ol Yslamyň beýikleri, Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) sahabalary buny bizden öň bellärdiler we bize görelde bolardylar.
10- Biz hem Ymam Mäligiň (rahimehullah) diýenini diýýäris: Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) we sahabalaryň zamanasynda dinde edilmedik we ýok zat. Bu gün hem dinden bolup bilmez.
11- Şeksiz-şübhesiz bilinýän zatlaryň biri hem:
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) ahyrýede göçmezden öň Allah Tagala Yslamy kämil, bir-kemsiz kyldy we Oňa bolan din nygmatyny tamamlady.
12-Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) hadyslarynda Özüniň we sahabalarynyň dinde etmedik zadyny etmekden ymmatyny ägä etdi.
13- Allah saňa rahmet etsin musulman dogan bil-ki: Ilkinji faziletli üç nesillerden bolan Sahaba, Tabygynlar we taby-tabygynlar Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem) Möwlidini bellemeýärdiler.
Bu bidgaty ilkini tapanlar azan şigalaryň bir şahasy bolan Fatymylardyr.
14- Fatymylar döwletinde açyk küfür/kapyrlyk, pyssy-puçurlyk, arak-şerap içmek, zyna etmek ýaly haram işler etmek ýaýrandy. Minberlerde Selefi-salyhyna söwüp, sahabalara kapyr diýýärdiler.
Bu betbagt ynsanlar alty sany Möwlit oýlap tapdylar olar: Pygamberimiziň (sallallahu aleýhi we sellem), Hezreti Fatmanyň , Hezreti Aliniň, Hasan, Huseýiniň we öz hökümdarlarynyň Möwlitlerini belleýärdiler.
15- Soňra bolsa, musulmanlardan käbir kişiler Fatymylaryň agzyna öýkenip, Möwlit bidgatyny belläp başladylar.
Möwlit belleýänleriň Kurandan, sahyh sünnetden Möwlit bellemek bolýandygyny habar berýän delilleri ýokdur. Delil diýýänleri hem diňe özleriçe çykarýan ýalňyş netijeleridir ýa-da sahyh bolmaýan rowaýatlarydyr. Sahyh bolaýanda-da Möwlide yşarat edýän zat ýokdur. Ýa-da soňradan gelen käbir ylym-ähliniň sözleridir.
16- Biz Möwlit belleýänlere şu üç soragy soraýarys:
1-nji sorag: Möwlit bellemek sogap gazandyrýan tagatlardanmy ýa-da günä işlerdenmi?
Elbetde Olar: Sogap gazandyrýan tagat diýerler.
Eger günä diýseler, onda gürrüň gutarýar.
2-nji sorag: Hawa, sogap gazandyrýan tagat diýdiňiz!
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) bu tagaty bilýärdimi ýa-da bilmeýärdi?
Eger Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) bilmeýärdi diýseňiz!
Waý siziň halyňyza!
Çünki bilmeýärdi diýmek bilen, Pygamberimize (sallallahu aleýhi we sellem) töhmet atdygyňyz bolar. Bu bolsa, açyk zyndyklykdyr.
Eger Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) Möwlit barada bilýärdi diýseňiz!
Onda üçünji soraga geçýäris!
3-nji sorag: Möwlit bellemek sogap gazandyrýan tagat diýdiňiz!
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) hem Möwlit barada bilýärdi diýdiňiz!
Onda Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) ymmatyna Möwlit barada habar berdimi ýa-da habar bermedimi?
Eger ymmatyna habar bermedi diýseňiz, bu Pygamberimize (sallallahu aleýhi we sellem) garşy uly edepsizlik we töhmet bolar!
Bu sözden, Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) özüne berilen ylymy ymmatyna habar bermän gizläp goýdy diýen many çykar.
Allah Tagala aýatda şeýle diýdi:
يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ
“Eý, Pygamber! Robbiňden saňa inderileni (olara) ýetir. Eger (muny) etmeseň, Onuň (Allanyň) ilçiligini ýerine ýetirmedigiň bolar.” (Maida 5/67)
Eger Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) ymmatyna Möwlit barada habar berdi diýseňiz!
Onda deliliňiz nirede?
Sahabalaryň, tabygynlaryň, taby-tabygynlaryň Möwlit bellänleri nirede bar?
Sahabalar we olardan soňra ýaşan tabygynlar, taby-tabygynlar ol delilleri görmedilermikä?
Emma bu bidgaty ilki tapanlar we Möwlit bellänler Fatymylaryňam azanlarydyr.
Şonuň üçin hem Möwlit bellemegiň bidgatdygynda şek-şübhe ýokdur.
Möwlitde uly we kiçi käbir nädürs işler edilýändir.
Allah Tagala bizi bidgatlardan we ähli azgynlyklardan gorasyn.
Bidgata düşen musulman doganlarymyzy hem dogry ýola getirsin.
Allah Tagala ählimizi, bize janymyzdan hem eziz bolan Pygamberimiz Muhammet sallallahu aleýhi we sellemiň ýolundan azmakdan gorasyn.
Allaha hamd, Pygamberimiz Muhammede salat we salam bolsun.


text:
Qyzylordada «Ashyq» júıesi arqyly oqshaýlaný tártibin buzǵan 1111 azamat anyqtaldy
QYZYLORDA. QazAqparat - Qyzylorda oblysynda «Ashyq» júıesi arqyly úı karantıninde oqshaýlaný tártibin buzǵan 1111 azamatty anyqtaldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Oblysta karantın talaptarynyń saqtalýyna monıtorıng júrgizý jalǵasýda. Jyl basynan beri búgingi kúnge deıin monıtorıngtik toptardyń reıdtik tekserisi nátıjesinde 14 386 nysan qamtyldy. Nátıjesinde 788 karantın talabyn buzýshylyq anyqtaldy. Atalǵan derekter boıynsha QR Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksiniń 425 babynyń 1-bóligimen ákimshilik aıyppul salyndy. Olardyń jalpy somasy 51 mln teńgeni quraıdy. Degenmen karantın talaptaryn buzý áreketteri áli de jalǵasýda. Jyl basynan beri 500-den astam toı ótkizilgeni anyqtaldy.
«Oblys kóleminde «Ashyq» júıesi úı karantıninde oqshaýlaný tártibin buzǵan 1111 azamat anyqtaldy. Onyń ishinde 727 adam «qyzyl», 220 tulǵa «sary» mártebege ıe. Oqshaýlaý rejımin buzýshy «qyzyl» mártebedegi azamattarǵa qatysty 154 jeke tulǵaǵa qatysty ákimshilik hattamalar toltyryldy. Olarǵa 7 mln teńgege jýyq aıyppul salyndy. Anyqtalǵan «sary» mártebesindegi 220 tulǵaǵa sanıtarııalyq-indetke qarsy profılaktıkalyq is-sharalardy júrgizý týraly 220 qaýly taǵaıyndaly», Oblystyq sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamentinen.
Vedomstvo málimetinshe, búgingi kúni vaktsınalardyń 1-komponentimen ekpe alǵandar sany - 303 632 adam. Bul tıisti kontıngenttiń 75,1% quraıdy. Al 2-komponentpen 254 815 adam ekpe aldy.
Eske salsaq, Qyzylorda oblysynda 3 607 nysan «Ashyq» júıesine qosylǵan.


text:
Bıyl jem-shóp daıarlaý jospary oryndaldy ma
NUR-SULTAN. QazAqparat - Mamandar bıylǵy qýańshylyq aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy birqatar máselelerdi anyqtady dep sanaıdy. Osy oraıda egistikter men jaıylym jerlerdiń qunarlyǵynyń tómendeýi, jem-shóp daıyndaýǵa qajetti jer kólemin keńeıtý sııaqty taqyryptar jıi kóterildi. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi osy saladaǵy jaǵdaıǵa baılanysty túsinik berdi.
Topyraq qunarlyǵynyń nasharlaýy
Topyraq qunarlylyǵy jaı-kúıiniń monıtorıngi aýyl sharýashylyǵy jerleriniń utymdy paıdalanylýyn baqylaý aıasynda júzege asyrylady. Aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshi aýyl sharýashylyǵy ónimin óndirý protsesinde topyraq qunarlylyǵynyń tómendeýine jol bermeýdi qamtıtyn jer resýrstaryn utymdy paıdalanýdy qamtamasyz etýge tıis. Jer paıdalanýshylardyń jer qunarlylyǵyn saqtaýdy jáne arttyrýdy qosa alǵanda, jerdi tıimdi paıdalanýdy qamtamasyz etýi QR Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń 2020 jylǵy 17 qańtardaǵy № 7 buıryǵymen bekitilgen Aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerdi utymdy paıdalaný qaǵıdalarymen retteledi.
Bıýdjet qarajaty esebinen respýblıkadaǵy topyraq qunarlylyǵynyń jaı-kúıine monıtorıngti QR Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń «Agrohımııa qyzmeti respýblıkalyq ǵylymı-ádistemelik ortalyǵy» RMM (Agrohımııalyq qyzmet) júzege asyrady. Agrohımııalyq qyzmet topyraq qunarlylyǵynyń deńgeıin aıqyndaý maqsatynda qoldanystaǵy normatıvtik quqyqtyq aktilerge sáıkes belgili bir kezeńdilikpen 3,5 mln ga alańda topyraqty jyl saıyn agrohımııalyq zerttep-qaraýdy júrgizedi.
2020 jyldan bastap Qaǵıdalarǵa topyraq qunarlylyǵyn aıtarlyqtaı tómendetýge jol berilmeıtin naqty kórsetkishter engizildi. Qarashirikpen jáne qorektený elementterimen qamtamasyz etilý kórsetkishteri óte tómen jáne tómen aýdandar 10 paıyzdan astam ulǵaıǵan jaǵdaıda, jer paıdalanýshylarǵa ákimshilik sıpattaǵy sharalar qoldanylatyn bolady.
2021 jyly agrohımııalyq zerttep-qaraýdyń birinshi kezeńi aıaqtalady, onyń qorytyndysy boıynsha topyraq qunarlyǵynyń nasharlaýyna jol bergen jer paıdalanýshylar anyqtalatyn bolady. Bul týraly málimetter jerdi paıdalaný jáne qorǵaý jónindegi memlekettik ınspektorlarǵa beriletin bolady. Mıneraldy jáne organıkalyq tyńaıtqyshtardy engizý topyraqtyń tıimdi ári yqtımal qunarlyǵyn saqtaýǵa, sondaı-aq daqyldardyń ónimdiligin arttyrýǵa yqpal etedi.
Atap aıtqanda, elimizde mıneraldyq tyńaıtqyshtardy qoldanýdyń tómen kólemin (ǵylymı qajettilikten 18-21%) eskere otyryp, tyńaıtqyshtar engizýdi yntalandyrý maqsatynda memleket satyp alynǵan tyńaıtqyshtardyń qunyn sýbsıdııalaý arqyly sharýalarǵa memlekettik qoldaýdy júzege asyrady. Jalpy, bes jyl ishinde osy memlekettik qoldaý sharasy esebinen mıneraldy tyńaıtqyshtardy engizý kóleminiń 2016 jylǵy 260,9 myń tonnadan 2020 jyly 533 myń tonnaǵa deıin 2 ese ósýi baıqaldy. 2021 jylǵa mıneraldy tyńaıtqyshtardyń qunyn sýbsıdııalaýǵa 27,8 mlrd teńge qarastyrylǵan.
Organıkalyq tyńaıtqyshtardy engizýde oń dınamıka kórinip otyr. Máselen, statıstıkalyq derekter boıynsha 2020 jyly 1,2 mln tonna organıkalyq tyńaıtqysh engizildi, bul 2019 jyldan 2 ese artyq jáne 2018 jyldan 2,9 ese artyq. AÓK damytýdyń 2021-2030 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasy jobasynyń aıasynda organıkalyq tyńaıtqyshtardy qoldaný kólemin ulǵaıtý maqsatynda ónerkásiptik organıkalyq tyńaıtqysh túrlerin satyp alýdy sýbsıdııalaý máselesi qarastyrylýda. Organıkalyq eginshiliktiń damýyn tanymal etý aıasynda bul shara sharýalarǵa organıkalyq tyńaıtqyshtardy qoldanýǵa yntalandyrý bolady.
Jem-shóp daıyndaýǵa qajetti jer kólemi
Aıta ketetin jáıt, mal azyǵy daqyldary egis kóleminiń eń tómengi kórsetkishi 2006 jyly tirkelgen, ol 2,2 mln gektardy quraǵan. QR Strategııalyq josparlaý jáne reformalar agenttiginiń Ulttyq statıstıka bıýrosynyń 4-ASh statıstıkalyq málimetine sáıkes, 2021 jyly mal azyǵy daqyldarynyń egis kólemi 3,2 mln gektardy qurady, ol 2006 jylǵy deńgeıden 955,5 myń gektarǵa artyq.
«Ósimdik sharýashylyǵy salasyndaǵy egis alqaptarynyń qurylymyna júrgizilgen ártaraptandyrý sharalarynyń nátıjesinde, 2021 jyly bıdaı daqylynyń egis kólemi 2009 jylǵy eń joǵarǵy kórsetkishten (14,7 mln gektar) 1,8 mln gektarǵa kemip 12,9 mln gektardy qurady. Bul óz kezeginde mal sharýashylyǵy salasyn joǵary sapaly azyqpen qamtamasyz etýde mańyzy zor jemdik astyq daqyldarynyń (arpa, suly, dándik júgeri) egis alqaptarynyń ósýine septigin tıgizdi. QR Strategııalyq josparlaý jáne reformalar agenttiginiń Ulttyq statıstıka bıýrosynyń 4-ASh statıstıkalyq málimetine sáıkes, 2021 jyly joǵaryda atalǵan daqyldardyń egis kólemi 2,6 mln gektardy qurady (arpa 2,2 mln gektar, suly – 207,8 myń gektar jáne dándik júgeri – 191 myń gektar), ol 2006 jylǵy deńgeıden 588,8 myń gektarǵa artyq (arpa 443,6 myń gektarǵa artyq, suly 45,1 myń gektarǵa artyq jáne dándik júgeri 100,1 myń gektarǵa artyq)», - delingen Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi málimetinde.
Mınıstrlik mal azyǵyn egýmen aınalysatyn aýyl sharýashylyǵy sýbektilerin menshik nysanyna qaramastan yntalandyrý, mal sharýashylyǵy salasyn egistik alqaptarynda óndiriletin jem-shóppen qamtamasyz etý maqsatynda birshama memlekettik qoldaý sharalaryn júzege asyrýda. Mal azyqtyq daqyldy ósirýshiler bazalyq sýbsıdııalar (mıneraldyq tyńaıtqyshtarǵa, pestıtsıdke, tuqymǵa), sý jetkizý qyzmeti qunyn arzandatýǵa sýbsıdııa alý, ınvestıtsııalyq sýbsıdııalar, kredıt alý sııaqty memlekettik qoldaýdyń osyndaı sharalaryn paıdalanýǵa quqyly.
Mal azyǵymen qamtamasyz etý
2021 jyldyń 22 qyrkúıegindegi jaǵdaı boıynsha 23,2 mln tonna shóp jınaldy. Bul jospardyń (23,8 mln tonna) 98%-ǵa oryndalǵanyn kórsetedi. Budan bólek, 1,5 mln tonna (94%) pishendeme, 1 mln tonnadan astam (53%) súrlem, 2,9 mln tonna (61%) saban daıyndaldy.
Bıylǵy aýa raıynyń qolaısyzdyǵy mal azyǵy qoryn jınaýǵa edáýir qıyndyq týǵyzdy. Atap aıtqanda, qurǵaqshylyqtyń kesirinen jaıylymdardyń basym bóligi qýrap qaldy, tabıǵı shabyndyq jerlerde de shóp qalyń bolmady.
«Jaǵdaıdy turaqtandyrý úshin Mınıstrlik naqty sharalar qabyldaýda.
Jem-shóp daıyndaý máseleleri boıynsha jergilikti jáne ortalyq atqarýshy organdardyń qyzmetin úılestirý jónindegi respýblıkalyq jedel shtab qurylyp, jumys istep jatyr. Qurǵaqshylyqtan zardap shekken aımaqtarǵa qarjylaı kómek kórsetildi. Máselen, Mańǵystaý men Qyzylorda oblystaryndaǵy jem-shóp satyp alýǵa jumsalǵan shyǵyndardy óteýge Úkimet rezervinen 3,6 mlrd teńge bólindi. Búgingi tańda Mańǵystaý oblysynda 1,2 mlrd teńge ıgerilip, 632 sharýa qojalyǵy men 6021 jeke qosalqy sharýashylyqtyń shyǵyny tólendi. Qyzylorda oblysyna 1,7 mlrd teńge bólinip, onyń 1 mlrd teńgesi 692 sharýa qojalyǵynyń shyǵynyn óteýge jumsaldy», - dep atalyp ótken Aýyl sharýashylyǵy mınıstriligi málimetinde.
Mańǵystaý oblysynyń ákimdigi jergilikti bıýdjetten shóp pen jem satyp alýǵa qosymsha 5,3 mlrd teńge (1,9 mlrd teńge – 26 myń tonna shóp satyp alýǵa jáne 3,4 mlrd teńge – 34 myń tonna jem satyp alýǵa) bóldi. Mal azyǵy qunynyń qymbattaýyna baılanysty birqatar oblys ákimdikteri (Aqtóbe, Qostanaı, Pavlodar, SQO, Atyraý, Shymkent q.) jem-shóp satyp alý qunyn arzandatý úshin jergilikti bıýdjetten 13,6 mlrd teńge qarjy bóldi. Aqtóbe oblysy bıyl 6,7 mlrd teńge bólip, oblystyń barlyq agroqurylymdaryn sýbsıdııamen qamtydy.
Bıyl tamyz aıynyń 23-nen bastap malǵa beretin shóp túrlerin respýblıka aýmaǵynan shyǵarýǵa ýaqytsha tyıym salyndy. Sondaı-aq malǵa jem retinde beretin daqyldar eksportyn kvotalaý jónindegi buıryqtyń jobasy ázirlendi.
Jaıylym tapshylyǵy
Bıyl qańtarda Prezıdenttiń qatysýymen ótken Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynyń qorytyndylary boıynsha 2021 jylǵy 26 qańtardaǵy №21-01-7.1 hattamasymen oblys ákimdikterine bos jáne utymsyz paıdalanylatyn jaıylymdardy alyp qoıý jáne olardy aýyl halqyna paıdalanýǵa berý jóninde jumys júrgizý tapsyryldy.
«Memleket basshysynyń tapsyrmasy aıasynda bıyldyń basynan beri prokýratýra organdary jer zańnamasyn buza otyryp berilgen 3,7 myń jaıylymdyq ýchaskeni anyqtady (2,5 mln ga), onyń ishinde 690 ýchaske nemese 301 myń ga (kadastrlyq quny 3,8 mlrd teńge) alyp qoıyldy. QR Premer-Mınıstriniń 2021 jylǵy 23 sáýirdegi ókimimen aýyl halqynyń mal jaıýy úshin jaıylymdardyń qoljetimdiligin qamtamasyz etý boıynsha Jumys toby quryldy jáne jumys isteıdi», - delingen vedomstvo málimetinde.


text: 1 Isa Mesihden Ýahýa gelen ylham. Hudaý gullaryna+ tizden boljak zatlary Isa Mesih arkaly äşgär etdi+. Isa hem perişdesini iberip, guly Ýahýa alamatlaryň üsti bilen gürrüň berdi+.2 Ýahýa Hudaýyň sözüne we Isa Mesihiň şaýatlygyna we gören ähli zatlaryna güwä geçdi.3 Şu pygamberlik sözlerini sesli okaýan, eşidýän we ýazylan zatlary berjaý edýän adam bagtlydyr+, sebäbi bellenen wagt golaýlady.4 Ýahýa Aziýadaky ýedi ýygnaga+ şeýle ýazýar:«Häzir hem, geçmişde hem, gelejekde hem Bar bolan Hudaý»+ we Onuň tagtynyň öňünde duran ýedi ruh+ size ýagşylyk* etsin, parahatlyk bersin!5 «Wepaly şaýat»+, «ilkinji direlen»+ we «ýerdäki patyşalaryň Hökümdary»+ Isa Mesih size ýagşylyk etsin, parahatlyk bersin!Ol bizi söýüp+, gany arkaly günälerimizden azat etdi+,6 Atasynyň we Hudaýyň öňünde patyşalar+ hem-de ruhanylar+ edip belledi. Baky şöhrat we güýç Onuňky bolsun! Omyn!7 Ine, ol bulutlar bilen gelýär+, ony her kes, hatda naýza sanjanlar hem görerler. Ol sebäpli ýer ýüzündäki ähli taýpalar hasrat çekip, gursagyna urarlar+. Hawa, bular hökman bolar. Omyn!8 Ýehowa* Hudaý: «Men Alfa we Omega*+, häzir hem, geçmişde hem, gelejekde hem Bar bolan Gudratygüýçli Hudaýdyryn»+ diýýär.9 Men Ýahýa doganyňyz. Isanyň şägirdi+ hökmünde siziň ýaly kynçylyklara duş gelsem-de+, çydamly bolýaryn+ we patyşalyga umyt edýärin+. Men Hudaý we Isa barada wagyz edýändigim üçin Patmos adasyna sürgün edildim.10 Mukaddes ruh meni Halypamyzyň gününe alyp gitdi. Şonda arkamdan surnaýyň owazy kimin biriniň batly sesini eşitdim.11 Ol maňa: «Gören zatlaryňy golýazma ýazyp, ýedi ýygnaga, ýagny Efese+, Smirna+, Pergama+, Tiýatira+, Sardise+, Filadelfiýa+, Laodikiýa+ iber» diýdi.12 Meniň bilen gepleşip duranyň kimdigini görmek üçin yzyma öwrülenimde, altyndan ýedi şemdan+ gördüm.13 Şemdanlaryň ortarasynda ynsan ogluna meňzeş biri+ durdy. Onuň topugyna ýetip duran dony we döşünden biline çenli altyn guşagy bardy.14 Saçlary ýüň we gar ýaly ap-akdy, gözleri bolsa oduň ýalny+ ýalydy.15 Aýaklary otly peçde arassalanan mis+ kimindi, sesi bolsa şarlawugyň sesi ýalydy.16 Sag elinde ýedi ýyldyz+ bardy, agzyndan ýiti, uzyn we iki tarapy kesgir gylyç+ çykyp durdy, ýüzi bolsa Gün kimin nur saçýardy+.17 Men ony görüp, öli kimin aýagyna ýykyldym.Şonda ol sag elini üstüme goýup, şeýle diýdi: «Gorkma, men Ilkinji+ we Soňkudyryn+,18 Men ýaşaýandyryn+. Men ölüpdim+, indi diridirin, baky we ebedi ýaşaryn+. Ölümiň we mazaryň* açarlary mendedir+.19 Şonuň üçin gören zatlaryňy, bolup duran zatlary we şundan soň boljak zatlary ýaz.20 Sag elimde gören ýyldyzlaryň we altyndan ýedi şemdanyň mukaddes syry şudur: ýedi ýyldyz ýedi ýygnagyň perişdelerini, ýedi şemdan bolsa ýedi ýygnagy aňladýar+.


text:
Inçekesel
Inçekesel (lat. tuberculum — tümmejik) – iň gadymy we giňden ýaýran keselleriň biridir. Onuň şeýledigine, Müsürde tapylan adam süňklerindäki inçekesele mahsus alamatlar hem güwä geçýär. Gadymy asyrlaryň lukmanlary bu keseli öwrenip, näsaglan adamyň gaty horlanýanlygyny belläpdirler. Olar ony “ftiza“ diýip atlandyrypdyrlar (grekçe-hoplanma, dargama). Bu sözden hem “ftiziatriýa“- inçekeseli öwrenýän ylmyň ady gelip çykypdyr. Keseliň alamatlary barada maglumaty Gippokratyň, Galeniň, Awisennanyň işlerinde tapyp bolýar. Inçekeseliň dürli görnüşlerini öwrenmekde Laennegiň, N. I. Pirogowyň, A. I. Abrikosowyň, G. A. Zahariniň, A. A. Ostroumowyň geçiren işleri ulydyr. 1882-nji ýylda nemes alymy Koh inçekeseli dörediji taýajygy açyar. Soňundan oňa Kohyň taýajyklary diýen at berilyär. Öýken inçekeseli hem şol taýajyklar arkaly döräp, ol inçekesel tümmejikleriň emele gelmegi bilen häsiýetlendirilýär. Inçekesel başga agzalara hem (süňklere, bogunlara,böwreklere, limfa düwünlerine, jyns agzalaryna) zyýan ýetirip bilýär. Inçekesel taýajygy daşky gurşawda gaty durnukly bolup, esasan çyg we garaňky jaýlary gowy görýär. Gün şöhleleri, ýokary temperatura we dezinfeksiýa erginleri ony birnäçe minutdan öldürýär. Inçekesel taýajygy göteriji näsag adam ony töweregindäkilere ýokuşdyryp bilýär. Adamdan adama geçme howa- damja ýoly bilen, näsagyň zatlary (el ýaglygy, eşikleri, gap-gaçlary) arkaly bolup biler. Aşgazan-içege ýollarynyň inçekeseli keselli sygyrlaryň süýdi arkaly döräp biler. Näsag geplände, üsgürende, asgyranda taýajyklar howa arkaly ýaýrap, sag adamynyň öýkenine düşüp biler. Näsagyň gakylygy guranda hem, olardaky taýajyklar tozanjyklar arkaly sag adamynyň dem alyş ýollaryna düşüp biler. Inçekesel taýajyklary bedene düşende allergiki täsiri ýüze çykyp, bedeniň oňa bolan goraglylygy döreýär. Barlaglaryň görkezişi ýaly, inçekesel bilen keselleme howpy, bedeniň goragly güýçleri pes wagtynda, oňa garşy waksinasiýa almadyk adamlarda uludyr. Inçekesel bilen keselçilik jemgyýetiň sosial derejesine, saglygy goraýyş ulgamynyň ýagdaýyna, onuň ylmy-tehniki bazasyna baglydyr. Ilatyň hal ýagdaýy näçe pes boldugyça, inçekesel bilen keselçilik şonça-da artýandyr. Aýallara garanyňda, 30-40 ýaşly erkek adamlar inçekesel bilen kän keselleýändirler. Özi hem olarda keseliň agyr görnüşleri duş gelýändir. Inçekesele durgunlylyk çagalyk we ýetginjeklik döwründe pes bolup, uly adamlarda ol ýokarydyr. Ýöne öňüni alyş çärelerini geçirmek we waksinasiýa bu tapawudy aradan aýyrdy. Ýokarda belläp geçişimiz ýaly, inçekeseliň esasy häsiýetlendirmesi-bu emele gelýän daşy gaty örtükli tümmejikdir. Keseliň ýitileşmegi bilen ol tümmejik ýumşap, dargap başlaýar. Eger bedeniň gorayjy güýçleri keselden üstün çykyp bilse, onda tümmejigiň ýerinde tyg galýar. Eger kesel dowam etse, onda gan damarlarynyň üsti bilen dargan bölejikler, şolar bilen bile Kohuň taýajyklary hem başga agzalara ýaýrap başlaýar. Keseliň irki döwründe kliniki alamatlar kän bir ýüze çykarylmaýar. Ony diňe rentgen barlagy arkaly ýüze çykaryp bolýar. Näsaglary ysgynsyzlyk, ýadawlylyk, işdäniň kemelmegi, horlanma biynjalyk edip biler. Bu bolsa bedeniň zäherlenip başlanmagynyň alamatlarydyr. Wagtyň geçmegi bilen has aýdyň alamatlar ýüze çykýar:
- üsgürme;
- gakylygyň bölünip çykmagy;
- ganly gakylyk çykarma;
- bedeniň temperaturasynyň galmagy;
- aşa derlegenlik,
- demi gysma;
- horlanmak;
- aşgazan-içege ulgamynyň işiniň üýtgemegi.
Näsagyň umumy ýagdaýyna, inçekeseliň görnüşine, gaýraüzülmelerine baglylykda bejergi ýöriteleşdirilen inçekesel keselhanalarynda ftiziatr-lukmanlary tarapyndan berilýändir. Näsaglar bejergi geçirlenden soň, uzak wagtlap dispanser gözegçiliginde saklanylýar. Inçekesellä bejergini inçekesele garşy ýörite dermanlaryň birnäçe utgaşmasy bilen lukmanyň berk gözegçiligi astynda geçirilýär. Ýörite görkezmeler boýunça hirurgiki bejergi hem geçirilýär. Inçekeseliň öňüni almakda, keseli irki döwründe anyklamakda ýörite çäreler toplumy geçirmek hökmandyr:
- Dem alyş ýollarynyň dowamly kesellerini öz wagtynda bejermek;
- Inçekesel keselhanalarynda näsaglary hasaba alyp, bejeriş işlerini geçirmek, gözegçilikde saklamak;
- Inçekeselli näsaglara hususy gigiýenanyň kada-düzgünlerini berjaý etmegiň zerurlygyny nygtamak, keseliň aktiw fazasynda näsagy üzňelikde saklamak (izolirlemek);
- Köpçülikleýin barlag çärelerini geçirmek – ýylda bir gezek geçirilýän flurografiýa barlagy inçekeseli irki döwründe anyklamaga kömek edýär;
- Öňüni alyş waksinasiýany meýilnama boýunça geçirmek.


text:
Qazaqstanda aldaǵy 5 jylda 800 mektep salý josparlanǵan
NUR-SULTAN. QazAqparat - «BILIMDI ŪLT» Ulttyq jobasynyń negizgi barysy, álemniń jetekshi ǵylymı ortalyqtaryna qazaqstandyq ǵalymdardy taǵylymdamadan ótýge jiberý jáne basqa da ózekti máseleler «Nur Otan» partııasy janyndaǵy Bilim men ǵylymdy damytý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq keńestiń kezekti otyrysynda talqylandy.
Keńes tóraǵasy Juldyz Súleımenovanyń aıtýynsha, «Nur Otan» partııasynyń bilim berý salasyndaǵy saılaýaldy ýádelerin oryndaý, eń aldymen Ulttyq jobada caılaýaldy baǵdarlama tarmaqtarynyń sapaly kórinis tabýyna tikeleı baılanysty.
Osy oraıda Bilim jáne ǵylym vıtse-mınıstri Sholpan Karınova qujattyń jobasyna «Nur Otan» partııasy saılaýaldy baǵdarlamasynyń 11 tarmaǵy engizilgenin alǵa tartty. Budan basqa «BILIMDI ŪLT» Ulttyq jobasyna bilim berý salasyna qatysty taǵy 30 tarmaqty engizý kózdelip otyr. Al saılaýaldy baǵdarlamanyń ǵylymdy damytýǵa qatysty basqa baǵyttaryn ǵylym jónindegi ulttyq jobaǵa qosý josparlanyp otyr.
Sondaı-aq, vıtse-mınıstr 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan Ulttyq jobanyń 4 baǵyty, 5 mindeti, 15 nátıjeli kórsetkishine toqtaldy.
Onyń aıtýynsha, búginde 2-6 jas aralyǵyndaǵy balalardy mektepke deıingi tárbıemen qamtamasyz etý tómen (77%) deńgeıde. Sondyqtan jobada mektepke deıingi tárbıe men oqytýdyń qoljetimdiligin qamtamasyz etý deńgeıin «Nur Otan» platformasynda kózdelgendeı 95 paıyzǵa jetkizý qarastyrylǵan.
Óz kezeginde Keńes tóraǵasy Juldyz Súleımenova vedomstvo ókiline orta bilim berý júıesindegi bilimniń sapasyna, aýyl mektepterindegi ınfraqurylymdy damytýǵa, aýyl men qala mektepteriniń arasyndaǵy alshaqtyqty meılinshe azaıtýǵa qatysty birqatar suraqtar qoıdy.
Oqýshylardyń bilim jetistikterin baǵalaý jónindegi halyqaralyq baǵdarlama (PISA) zertteýleriniń qorytyndylary búginde Qazaqstanda tek qala men aýyl oqýshylarynyń arasyndaǵy bilim sapasynyń aıyrmashylyqtaryn ǵana emes, sonymen qatar óńiraralyq ta artta qalýshylyq bar ekenin kórsetken.
Mysaly, Qyzylorda, Mańǵystaý, Aqtóbe oblystarynda qala mektepteriniń kórsetkishteri Pavlodar, Qostanaı, Soltústik jáne Shyǵys Qazaqstan oblystaryndaǵy aýyl mektepterinen tómen. Al Pavlodar, Qostanaı men Shyǵys Qazaqstan oblystarynda qalalyq jáne aýyldyq mektepter arasyndaǵy bilimde alshaqtyq kórinip otyr.
«Sondyqtan óńiraralyq jáne aýyl men qala mektepterindegi bilim sapasyndaǵy alshaqtyqty azaıtý – jobadaǵy negizgi maqsattardyń biri. Sondaı-aq, mektepterdi jaıly jáne qaýipsiz etý, zamanaýı bilim berý ortasymen qamtamasyz etýde ınfraqurylymdyq máseleler áli de ózekti bolyp otyr. Sońǵy 5 jylda 471 mektep salynyp, paıdalanýǵa berildi. Biraq bul jetkiliksiz. Oryn tapshylyǵy aldaǵy ýaqytta 256 myńǵa deıin jetedi dep boljanyp otyr. Elimizde mektepterdiń 137-si úsh aýysymda, 5095-i eki aýysymda jumys isteıdi. Apatty jaǵdaıdaǵy 34 mektep bar. 248 bilim oshaǵy samannan salynǵan. Osy máselelerdi sheshý úshin «Nur Otan» partııasynyń saılaýaldy baǵdarlamasyna sáıkes aldaǵy 5 jylda 800 mektep salý josparlanǵan. Bul másele únemi Úkimet pen partııanyń baqylaýynda», - dedi Sh.Karınova.
Osy kúnge deıin 86 JOO-da pedagog mamandar daıarlanyp kelse, endigi jerde pedagogtardy sapasyz daıyndaıtyn ýnıversıtetterdiń lıtsenzııasy qaıtaryp alynady. Bazalyq pedagogıkalyq JOO-y belgilenip, solarǵa ǵana tıisti memlekettik tapsyrys beriledi. Sapaly pedagog mamandardy daıarlaý maqsatynda qolǵa alynǵan taǵy bir shara retinde vıtse-mınıstr pedagogıkalyq mamandyqtarǵa bilim deńgeıi joǵary mektep bitirýshiler ǵana qabyldanatyndyǵyn atady. Pedagogıkalyq mamandyqtarǵa túsý úshin shekti ball byltyr 70 bolsa, bıyl ol 75 balǵa deıin kóterilgen. Endi osy 75 ballmen túsken jastar pedagogıka mamandyǵynda burynǵydan basqa, joǵarylatylǵan talap boıynsha daıyndalǵan baǵdarlamamen oqıdy. Munda sapaly abıtýrent, sapaly stýdent, keıin sapaly pedagog bolyp shyǵady degen logıka jasalyp otyr.
Jıyn barysynda álemniń jetekshi ǵylymı ortalyqtaryna 500-den kem emes qazaqstandyq ǵalymdy taǵylymdamadan ótýge jiberý máselesi de ortaǵa salyndy. Munda qarjylyq jáne jalpy jumystyń mazmunyna baılanysty máseleler bar. Vıtse-mınıstr keltirgen málimetterge súıensek, qazirgi tańda «Bolashaq» baǵdarlamasy sheńberinde «Ǵalymdar» sanaty boıynsha taǵylymdamadan ótý úshin birinshi konkýrstyq irikteýge barlyǵy 8 úmitker qatysyp, 7 adamǵa stıpendııa taǵaıyndalǵan. Ekinshi taǵaıyndaýǵa 50 úmitkerden qujat qabyldanǵan.
Halyqaralyq baǵdarlamalar ortalyǵynyń prezıdenti Aınur Káribozovanyń aıtýynsha, shet elde taǵylymdamadan ótip kelgen azamattardyń jumys orny saqtalady jáne olar kelisimshartpen bekitilgen merzimde elge oralyp, taǵylymdama sheńberinde alǵan mamandyǵy boıynsha óz jumys berýshisinde 3 jyl eńbek ótilin qamtamasyz etýi tıis.
Jıyn sońyna taman Nur Otan partııasynyń saılaýaldy baǵdarlamasy Jol kartasynyń bilim jáne ǵylym salasyn damytýǵa arnalǵan tarmaqtarynyń oryndalý barysy týraly Batys Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Baqytjan Narymbetovtyń esebi tyńdalyp, aımaq ákimdigine birqatar usynymdar berildi.
Atap aıtqanda, bilim berý nysandarynyń qurylysy, 1000 mektepti jańǵyrtý, mektepterdi 100% bilikti kadrlarmen, joǵary jyldamdyqtaǵy ınternet jelisimen qamtamasyz etý jáne qala men aýyl mektepteri arasyndaǵy alshaqtyqty azaıtý máseleleriniń sapaly oryndalýyn qamtamasyz etý usynyldy.
Jıyn qorytyndysy boıynsha Bilim jáne ǵylym mınıstrligine partııanyń saılaýaldy baǵdarlamasy Respýblıkalyq jol kartasynyń barlyq tarmaqtaryn «BILIMDI ŪLT» Ulttyq jobasyna qosý máselesin qaraý, sondaı-aq, mektepterdi salý men jańǵyrtýdy, 2021 jylǵa arnalǵan ındıkatorlarǵa sáıkes pándik kabınetterdi qamtamasyz etýdi qarjylandyrý boıynsha jergilikti atqarýshy organdarmen jumysty kúsheıtý usynyldy.


text:
Balygyň ýumşajyk lezzetli etini witamin we ýokumly maddalarynyň has köp bölegini gorap bişirmegiň usuly bugda bişirmek. Bişirmek öran aňsat, iýmek diýseň tagamly.
Içindäkiler — Bugda balyk taýynlamak üçin gerekli azyk harytlary
- 800 gram balyk
- Duz, gara burç, şafran ýa-da başga halaýan tagam beriji
Taýynlanyşy / bişirilişi
- Balygy arassalamaly, duz burç sepip siňdirmek üçin biraz okalamaly.
- Multiwarka "bugda bişirmek" (на пару) rejimde ýa-da manty gazanda aşagyna 1 litr ýaly suw goýmaly, üstündäki gaba balygy goýmaly. Derýa balygy bolsa 30 minut, deňiz balygy bolsa 15-20 minut bişirmeli.
- Halaýan garniriňizi we saladyňyzy ýanyna taýynlap saçaga goýaýmaly. Işdäňiz açyk bolsyn.
Suratlary
-
Bu resepti etdiňizmi? Suradyny iberiň.


text:
Aziýa oýunlaryna gabatlap, 500 günlük atly ýörişe çykan atlylary Daşoguzda garşylamak üçin geçirilýän dabaralar sebäpli, azyndan iki adamyň ölendigi barada maglumatlar gowuşýar.
Azatlyk Radiosynyň ýurduň demirgazyk welaýatyndaky çeşmeleriniň tassyklamagyna görä, geçen aýyň başynda, Balkandan gelýän atlylary garşylamak üçin, Gaplaňgyr goraghanasynyň golaýyndan geçýän “Altyn Asyr” kölüniň boýunda gurnalan dabarada, Akdepe etrabynyň ýaşaýjysy, 72 ýaşly Kakamyrat aga heläk bolupdyr.
Ýatladyp geçsek, gürrüňi gidýän çäreden bir gün öň welaýatyň býujet işgärleriniň, şol sanda mugallymlaryň we lukmanlaryň ençemesi – hiç hili amatlyklar göz öňünde tutulmadyk ýagdaýda – çygly we sowuk howada, gijäni çölüň içinde geçirmeli bolupdylar.
Kakamyrat aga bilen bir awtobusda çäräniň geçmeli ýerine baran ýolagçylaryň aýtmagyna görä, ozal hem hökümet derejesinde gurnalýan dabaralara ýygy-ýygydan gatnaşyp gelýän Kakamyrat aga ençeme sagada çeken ýolda özüni erbet duýup başlandygyny aýdyp, saglyk ýagdaýyndan şikaýat edipdir.
Wakanyň şaýatlary degişli jogapkär guramaçylaryň Kakamyrat aganyň üstüne “Derde ýaramasaň, deregiňe başga birini alyp gaýdardyk” diýip, gygyrandyklaryny, şeýle-de bir salymdan soň Kakamyrat aganyň ýokary gan basyşy sebäpli ýogalandygyny gürrüň berdiler.
Daşoguzda ýüz gün ýöremeli atlylary garşylamak boýunça geçirilen başga bir çäre sebäpli welaýatyň Saparmyrat Türkmenbaşy etrabynyň 49-njy mekdebiniň müdiri Akmyrat aganyň hem ýogalandygy barada, sebitdäki çeşmelerimiz maglumat berýärler.
Merhumyň ýakynlarynyň Azatlyk Radiosynyň habarçylaryna gürrüň bermegine görä, ozal hem ýokary gan basyşyndan we demgysmadan ejir çekýän Akmyrat aga dabarada uzakly gün aýak üstünde durup, soňra özünden gidipdir.
Mundan soň, Akmyrat agany Ruhybelent etrabyndaky hassahanalaryň birine ýerleşdiripdirler. Adynyň tutulmazlygyny soran hassahananyň işgärleriniň biri Akmyrat aganyň bir hepdeden soň, agyr ýagdaýda hossarlaryna gowşurylandygyny we onuň öýünde jan berendigini gürrüň berdi.
Ýokarky wakalar boýunça Daşogzuň degişli welaýat we etrap häkimliklerinden nähilidir bir kommentariýa almak synanyşyklary netije bermedi.
Galyberse-de, döwlet mediasynda Aşgabatda geçiriljek V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna 500 gün galmagy mynasybetli şu ýylyň 5-nji maýynda başlanan ýöriş bilen baglanyşykly uly şowhunly, saz dabaraly çäreler görkezilse-de, bu çärelere ençeme gün öňünden görülýän taýýarlyklar we boldy diýilýän pajygaly wakalar dogrusynda hiç hili maglumat berilmeýär.
Ýöriş 2017-nji ýylyň 17-nji sentýabrynda, Aziýa oýunlarynyň açyljak gününde tamamlanar.


text:
Türkmenistanyň hormatly Prezidentiniň alyp barýan daşary syýasatynda ýurdumyzyň Durnukly ösüşiň maksatlaryna ýetmek üçin sportuň mümkinçiliklerini doly derejede ulanmak, halkara sport hyzmatdaşlygy meselelerindäki işjeň ýörelgelerinden ugur alyp, daşary syýasy başlangyçlaryny dünýäde geljekde ýaýbaňlandyrmak ugry aýratyn orna eýedir.
Bilşimiz ýaly, Türkmenistanyň Prezidentiniň başlangyjy bilen 2018-nji ýylyň 12-nji aprelinde Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 72-nji sessiýasynyň 82-nji mejlisinde «Bütindünýä welosiped güni» atly Rezolýusiýasy kabul edildi. Bu Rezolýusiýanyň awtordaşy bolup dünýäniň 56 döwleti çykyş etdi.
Şunuň bilen baglylykda, 2018-nji ýylyň 3-nji iýunynda, ilkinji gezek Türkmenistanda, ýurt baştutanynyň gatnaşmagynda paýtagtyň we beýleki welaýatlaryň ýaşaýjylarynyň müňlerçesiniň, daşary ýurtly myhmanlaryň, türgenleriň we welosiped söýüji ýaşlaryň gatnaşmaklarynda Bütindünýä welosiped gününe bagyşlanyp, köpçülikleýin welosiped ýörişleri dabaraly ýagdaýda geçirildi.
Bu dabaraly çäre diňe bir Türkmenistanda däl-de, Azerbaýjan, Awstriýa, Gruziýa, Ukraina, Özbegistan, Gyrgyzystan, Täjigistan, Eýran, Russiýa Federasiýasy, Rumyniýa, Belarus Respublikasy, Türkiýe Respublikasy, Saud Arabystany, Birleşen Arap Emirlikleri, Ýaponiýa, Koreýa Respublikasy, Hytaý Halk Respublikasy, Germaniýa, Malaýziýa, Amerikanyň Birleşen Ştatlary, Şweýsariýa, Italiýa ýaly ýurtlaryň paýtagtlarynda we beýleki şäherlerinde ýerleşýän Türkmenistanyň diplomatik wekilhanalary köpçülikleýin welosiped ýörişlerini guradylar.
Bu ýörişlere türkmen we daşary ýurt diplomatlarynyň, jemgyýetçilik, sport guramalarynyň ýolbaşçylarynyň, ýaşlaryň, şol sanda daşary ýurtlaryň ýokary okuw mekdeplerinde bilim alýan türkmen talyplarynyň umumy iki müňden gowragy gatnaşdylar.
3-nji iýunyň Bütindünýä welosiped güni diýlip yglan edilmegi biziň ýurdumyzyň parahatçylygy, dostlugy hem-de netijeli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak baradaky başlangyçlarynyň biragyzdan ykrar edilýändigine şaýatlyk edýär. Bu taryhy waka biziň döwletimiziň halkara abraýynyň artýandygyny, onuň parahatçylyk söýüjilik, ynsanperwerlik we netijeli hyzmatdaşlyk ýörelgelerine ygrarlydygyny aýdyň görkezýär.


text:
Alekseı Tsoı qazaqstandyqtardy taǵy da vaktsına alýǵa shaqyrdy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Elimizde 7,1 mln-nan astam adam vaktsınanyń 1-komponentin aldy. Bul týraly Úkimet otyrysynda QR Densaýlyq saqtaý mınıstri Alekseı Tsoı aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Halyqty vaktsınatsııalaý jalǵasyp jatyr. Búginde 1-komponentpen 7,1 mln-nan astam ekpe aldy. Bul ekpemen qamtylýy tıis halyqtyń 71,5 paıyzyn quraıdy. 2-komponent 5,9 mln-nan astam adamǵa salynyp, qamtý kórsetkishi 60 paıyzǵa jýyqtady. Óńirler vaktsınanyń jetkilikti kólemimen qamtamasyz etilgen. Vaktsına jetkizý kestege sáıkes júrgizilip jatyr», - dedi ol.
Mınıstr vaktsınatsııa koronavırýs ınfektsııasynyń aldyn alýdyń bir ǵana joly ekendigin basa aıtty.
«Sondyqtan qazaqstandyqtardy vaktsına alýǵa jáne elimizde ujymdyq ımmýnıtettiń qalyptasýyna óz úlesin qosýǵa shaqyramyn»,- dedi Alekseı Tsoı.


text:
Qyzylordada koronavırýs juqtyrý jaǵdaıy kúrdelene tústi
QYZYLORDA. QazAqparat - Qyzylorda oblysynda turǵyndardyń koronavırýs juqtyrý jaǵdaıy kúrdelene tústi. Sońǵy úsh-tórt kúnde ol 200-den tómen túspeı tur, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Ótken táýlikte óńirde koronovırýs juqtyrýdyń 206 jaǵdaıy tirkelsgen. Onyń 142-i oblys ortalyǵynan anyqtalǵan. Naýqastardyń 42-si 14 jasqa tolmaǵan balalar, arasynda 3-eýi 1 jasqa tolmaǵan náreste.
«Ótken jyldyń shilde aıynan keıin búginde óńirde aýrýshańdyqtyń úshinshi tolqyny bas kóterdi. Bıyl sáýir aıynda aýrý sany kúrt ósip, 1540 jaǵdaı tirkelsgen edi. Al shilde aıynyń alǵashqy jartysynda indet juqtyrǵandar sany 3341 adamǵa jetti. Al 29 shildeden bastap táýligine 200-den asa jaǵdaı anyqtala bastady. Eń joǵarǵy derek sany - 220 adamdy quoap otyr. Mundaı jaǵdaı byltyrǵy pandemııa kezinde de bolǵan emes. Byltyr shilde aıynda eń joǵarǵy aýrý tirkelgen sany 118 bolatyn. Sondyqtan óńirde epıdemıologııalyq ahýaldyń óte kúrdeli ekenin aıta ketkenimiz abzal», - dedi oblystyq sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamenti basshysynyń orynbasary Álııa Ábdiqaıymova.
Onyń aıtýynsha, ótken jyldan bastap búginge deıin óńirde 10 741 adam koronavırýs juqtyrdy. Onyń ishinde 59%-i klınıkalyq belgisimen anyqtalsa, sımptomsyz túriniń úlesi - 41%. Olardyń 2%-i syrttan tasymaldanǵan, 58%-i skrınıngtik tekserý nátıjesinde jáne 40% qarym-qatynas arqyly juqtyrǵan. Tirkelgen jaǵdaıdyń basym bóligi, ıaǵnı 62,4% Qyzylorda qalasynyń úlesinde. Sonymen qatar aýdandar arasynda joǵary kórsetkish Jańaqorǵan, Shıeli jáne Syrdarııada tirkelip otyr.
Barlyq oshaqtarda qorytyndy zalalsyzdandyrý jumystary júrgizilip, indetke qarsy, profılaktıkalyq sharalar uıymdastyryldy. Oshaqtardaǵy qarym-qatynastaǵylarǵa 14 kúnge medıtsınalyq baqylaý ornatyldy.
Eske salsaq, aldaǵy kúnderi Qyzylordada jaqyn kúnderi modýldi aýrýhana paıdalanýǵa beriledi.


text:
Türkmenistan we Demirgazyk Yrak Trans-Anadoly (TANAP) gazgeçirijisi arkaly gaz bilen üpjün ediji ýurtlar bolup bilerler, diýip Türkiýäniň wise-premýeri Ali Babajan “Trend” habar gullugyna beren maglumatynda aýtdy.
Trans-Anadoly gazgeçirijisiniň gelejekde göz öňünde tutulan mümkinçilikleri bilen baglylykda ylalaşyga gelinse, Türkmenistan bu gazgeçiriji arkaly öz gazyny Ýewropa akdyryp biler diýip, Babajan belleýär.
Şeýle-de, ol Trans-Anadoly gazgeçirijisi arkaly gelejekde Demirgazyk Yrakdan we beýleki gaz ýataklaryndan hem gaz akdyryp boljakdygyny aýtdy.
Trans-Anadoly gazgeçirijisi Ýewropanyň energiýa howpsuzlygyny üpjün etjek esasy proýektleriň biridir diýip, Türkiýäniň premýer-ministriniň orunbasary belledi. Ol bu proýekt bilen Ýewropanyň ençeme ýurtlarynyň gyzyklanýandygyny we olar bilen gelejekde gepleşikleriň geçiriljekdigini hem sözüniň üstüne goşdy.


text:
Türkmenistanyň konstitusiýasyny kämilleşdirmek boýunça döredilen Konstitusion topar ýakyn wagtda öz mejlisini geçirer.
Bu barada Aşgabatda anna güni geçirilen hökümet maslahatynda aýdyldy.
Bu topar geçen döwürde ýerine ýetiren işleriniň netijelerine seretmeli, esasy kanunyň işlenip taýýarlanan, rejelenen görnüşindäki taslamasyny Türkmenistanyň Ýaşulular maslahatyna hödürlemeli diýip, prezident Berdimuhamedow aýtdy.
Döwlet baştutanynyň tabşyrmagyna görä, bu soň taslama ýurduň ähli ilaty tarapyndan ara alnyp maslahatlaşylmaly.


text:
Liwanyň Baş ştabynyň Başlygy Türkiýede Saparda Bolýar
Güler myhman kardeşini Baş ştabda harby dabara bilen garşylady.
Liwanyň Ýaragly güýçleriniň serkerdesi Baş ştabyň başlygy Žozep Aoun Baş ştabyň başlygy goşun generaly Ýaşar Güleriň resmi myhmany hökmünde Ankara geldi.
Goşun generaly Güler myhman kardeşini Baş ştabda harby dabara bilen garşylady.
Resmi garşylama dabarasyndan soň iki kardeş özara duşuşyk geçirdi.
Degişli Habarlar
Türkiýe, Hindistana we Nepala Gynanç Bildirdi
Hindistandaky we Nepaldaky sil apatynda ýogalanlar üçin gynanç bildirildi.
Prezident Erdogan Afika Saparyny Tamamlady
Erdogan Angolany, Togony we Nigeriýany öz içine alýan Afrika saparyny tamamlady.