text:
2001-nji ýylyň 14-nji aprel gijesi Orsýetiň garaşsyz NTW telekanaly zorluk bilen döwlete degişli "Gazprom" kompaniýasynyň eýeçiligindäki "Media holding" kompaniýasyna geçirildi. Bu waka Putiniň awtoritar režiminiň başlamagyny aňlatdy.
NTW kompaniýasynda gepleşikleri alyp baran meşhur žurnalist Swetlana Sorokina
NTW kompaniýasynda gepleşikleri alyp baran meşhur žurnalist Swetlana Sorokina 2001-nji ýylyň 14-nji aprel gijesi, birnäçe aý dowam eden gapma-garşylykdan soň, NTW kompaniýasynyň ýolbaşçylygynyň zorluk bilen çalşyrylyşyny şeýle ýatlaýar: "Soňky efirimi köne NTW-de geçirdim, şol anna güni agşamlyk meniň alyp baran soňky gepleşigim "Halkyň sesi" diýlip atlandyrylýardy. Bu wakanyň öňüsyrasynda gaty köp waka bolup geçdi. Emma soňky günler telekanalda düşnüksiz bir ümsümlik ornaşypdy. Sunaminiň öňüsyrasyndaky ýaly ümsümlik döräpdi".
1993-nji ýylda oligarh Wladimir Gusinskiý tarapyndan düýbi tutulan NTW telekanaly gysga wagtyň içinde Orsýetde meşhurlyk gazandy. Köpçülige gündelik habarlary ýetirýän "Segodnýa" atly gepleşikleri, hepdäniň ahyrynda efire berilýän "Itogi" atly programmasy, ýurduň syýasatçylarynyň keşbine laýyk ýasalan gürjaklaryň gatnaşmagyndaky "Gurjaklar" atly satiriki gepleşikler Orsýetiň ilatynyň gowy görýän programmalaryna öwürlipdi.
Ýeserlik bilen taýýarlanan bu ýokary hilli programmalarda professional žurnalistler dünýäde bolup geçýän wakalar barada bitarap maglumatlary berýärdiler. Häzir Orsýetiň telewideniýesinde şeýle gepleşikler berilmeýär.
NTW Orsýetde öň bolmadyk, häzire çenli hem döredilmedik örän professional hem güýçli kompaniýa boldy. Bu telekanalda Çeçenistandaky uruş barada we beýleki temalar boýunça açyk, gönümel, tankydy gepleşikler taýýarlanýardy.
NTW "Media-Most" toparyna degişli kompaniýalaryň biridi. Bu topara şeýle hem "Segodnýa" atly gündelik gazeti we "Eho Moskwy" atly radiostansiýa girýärdi.
Swetlana Sorokina, Ýewgeniý Kiselýow, Tatýana Mitkowa, Leonid Parfýonow, Pawel Lobkow ýaly NTW-de çykyş eden žurnalistler her orsýetliniň maşgalasynda tanalýan adama öwrülipdiler.Ýiti gepleşikler
1996-njy ýylda ilatda Ýeltsiniň ýolbaşçylygyndan lapykeçlik peýda bolanda, şol ýyl geçirilen prezident saýlawlarynda kommunistleriň ýeňiş gazanmak mümkinçiligi ýokarlandy. Ýöne "Media-Most" toparynyň eýesi Wladimir Gusinskiý, Boris Berezowskiý ýaly baý adamlar Ýeltsiniň propogandasyny maliýeleşdirip, ony saýlawlarda bolup biljek şowsuzlykdan halas etdiler. Munuň ýerine bolsa "Gazprom" döwlet kompaniýasy NTW-niň 30%-ni satyn aldy. Emma bu söwdanyň näçä durandygy barada maglumat berilmedi.
Media magnaty Wladimir Gusinskiý
Saýlawlardan soň köp wagt geçmänkä, Boris Ýeltsin bir karara gol çekip, NTW-ni ýurduň telewideniýesinde ýaýlyma berlen dört esasy kanallaryň birine öwürdi.
1999-njy ýylda Orsýetiň syýasaty ur-tut özgerdi. Sebäbi ýurduň premýer-ministriniň wezipesine KGB-niň öňki işgäri Wladimir Putin bellenildi. Şol ýylyň güýz aýlarynda bolsa Moskwada hem Orsýetiň beýleki birnäçe şäherlerinde ýaşaýyş jaýlar partladyldy, bu hüjümlerde ýüzlerçe adam heläk boldy.
NTW telekanaly bu wakalar bilen baglylykda žurnalistik derňewi geçirip, Rýazandky ýaşaýyş jaýynyň partlamasynyň aňrysynda Orsýetiň Federal howpsuzlyk gulluklarynyň ýatandygyny anyklady. Bu žurnalistik derňewiň esaynda taýýarlanan gepleşik NTW-de görkezildi.
Şol döwür NTW-iň Baş menejeri wezipesini eýelän Igor Maşawenko, şol gepleşik teleýaýlyma berlensoň, metbugat ministri wezipesini eýelän Mihail Lesiniň özüni çagyryp, "NTW öz çygryndan çykdy" diýendigini ýatlady.
2000-nji ýyldan başlap, 2001-nji ýylyň 14-nji apreline çenli NTW telekanaly yzygiderli yzarlanmalara sezewar bolýar. "Gazprom" kompaniýasyna NTW-niň 46% paýyny almak başardýar. "Media-Most" toparynyň 19% paýy suduň çykaran karary boýunça doňdurylansoň, telekanala gözegcilik etmäge hukuk berýän aksiýalaryň kontrollyk paketi "Gazprom-Media holdingine" geçýär.Orsýet üýtgedi
Häzir, şol wakadan 10 ýyl geçensoň, Orsýet özgerip, başga ýurt boldy. Dumanyň ýolbaşçysynyň öňki orunbasary, Orsýetiň Žurnalistler birleşiginiň öňki baş direktory Igor Ýakowenko şol döwürden bäri halkyň bilim derejesiniň, aň-düşünjesiniň çökgünlige uçrandygy barada Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosyny bilen söhbetdeşlikde belledi.
Igor Ýakowenko: "NTW öldürildi"
"NTW basylyp alnansoň, jemgyýetiň çökgünlige uçramagy başlandy. Bu prosese bolsa telewideniýede berilýän gepleşikleriň hiliniň pese düşmegi sebäp boldy. Häkimiýetler tarapyndan öňünden planlaşdyrylyp geçirilen bu proses, ýagny halkyň aň-düşünjesini pese düşürmek işi, hut NTW-niň öldürilmeginden başlandy. Ýurduň nuruny we owazyny öçürip, häkimiýetler çökgünlige tarap tutan ugruny dowam etdirdiler, ýagny erkin biznesi, saýlawlary hem ýok etdiler" diýip, Igor Ýakowenko aýtdy.
NTW-de gepleşikleri alyp baran žurnalist Swetlana Sorokina hem bu aýdylanlar bilen ylalaşýar: "Ýaňy-ýakynda ilaty näme gyzyklandyrýar diýen mesele boýunça ýörite pikir soralyşyk geçirildi. Bu pikir soralyşygyň netijeleri gaty ýaramaz boldy. Ýagny, Orsýetde ilatyň 80%-e golaýyny, öz öýünden daşardaky hiç bir zadyň gyzyklandyrmaýandygy anyklandy. Bu ýagdaý bolsa gaty howatyrlandyrýar. Telewizora tomaşa edýänleriň aglabasy ýa seriallara ýa-da şowhunly gepleşiklere tomaşa edýärler. Olary hatda ýönekeý täzelikler-de gyzyklandyrmaýar".
Öňki NTW telekanalynda işlän Wera Kriçewskaýa iru-giç Orsýetde hem garaşsyz metbugatyň, garaşsyz sudlaryň ähmiýetine düşünerler diýýär. Ol, şol 10 ýyl mundan ozal bolan wakanyň salan ýarasyndan häzire çenli agyry duýýandygyny, ejir çekýändigini aýdýar. Wera Kriçewskaýa Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy bilen bolan gürrüňdeşlikde: "Şol döwürde meniň ýuregimde peýda bolan agyry tä ölýänçäm geçmez diýip pikir edýärin. Şol agyry meniň durmuşymda bolan iň güýçli, iň elhenç agyry boldy" diýdi.


c: text/html

text:
Çarşenbe güni Serbiýanyň premýer-ministri Iwisa Daçiç bilen Kosowanyň premýer-ministri Haşim Taçiniň Brýusselde geçiren gepleşikleriniň möhüm bir ylalaşyklara getirmändigi habar berilýär.
Bu gepleşiklere araçyllyk eden Ýewropa Bileleşiginiň daşary gatnaşyklar bölüminiň başlygy Katerin Äşton 12 sagat dowam eden bu diskussiýada käbir oňyn alamatlaryň bolandygyny belledi.
Hususan-da, ol bu gepleşiklerde Kosowanyň demirgazygyndaky etniki serbleriň ýaşaýan regiony bilen bagly meselelerde “çözgütlere örän ýakyn gelnendigini” aýtdy.
Öz gezeginde Serbiýanyň we Kosowanyň premýer-ministrleri özara gepleşikleriň dogry ugra gönügendigini belläp, 2-nji aprelde bu gepleşikleri ýene dowam etdirmekligi ylalaşdylar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rus-ukrain konfliktiniň gysga möhletli çözgüdi ýok we ol Günbatar bilen döredilen galp konfliktiň bir bölegi diýip, Orsýetiň prezidentiniň tanymal tankytçysy Mihail Hodorkowskiý aýtdy.
Ol 17-nji iýunda bu konfliktiň adaty orsýetlileriň ünsüni korrupsiýadan sowmak üçin oýlanyp tapylandygyny öňe sürdi.
Bir zaman Orsýetiň iň baý adamy bolan, galplaşdyrylan aýyplamalar zerarly on ýyl türmede saklanan, häzir daşary ýurtda bosgunlykda ýaşaýan Hodorkowskiý Putin häkimiýetde otursa, gatnaşyklary gaýtadan dikeltmegiň hakyky mümkinçiliginiň bolmajagyny aýdýar.
Mihail Hodorkowskiý Waşingtondaky Atlantika geňeşi institutynda sözlän sözünde rus-amerikan gatnaşyklarynyň Sowuk uruşdan bäri iň aşaky derejä düşendigini, Orsýetiň dolandyryjy elitasynyň bu izolýasiýany häkimiýetde saklanmak üçin gural edip ulanýandygyny aýtdy.


text:
Aşgabatda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Hindistan Respublikasynyň Premýer-ministri Narendra Modiniň arasyndaky gepleşikler tamamlanandan soň, ikitaraplaýyn resminamalara gol çekmek dabarasy boldy.
Himiýa önümlerini ibermek babatda “Türkmenhimiýa” döwlet konserni bilen Hindistan Respublikasynyň “PSU Rashtriýa Chemicals & Fertilizers” kompaniýasynyň arasynda Özara düşünişmek hakyndaky Ähtnama, Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary instituty bilen Hindistan Respublikasynyň Daşary işler ministrliginiň Diplomatik gullugy institutynyň arasynda Özara düşünişmek hakyndaky Ähtnama, Türkmenistanyň Sport baradaky döwlet komiteti bilen Hindistan Respublikasynyň Sport we ýaşlar baradaky ministrliginiň arasynda Sport babatda hyzmatdaşlyk etmek hakyndaky Ylalaşyga, Türkmenistanyň Hökümeti bilen Hindistan Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda ylym we tehnologiýalar babatda hyzmatdaşlyk etmek hakynda 2015-2017-nji ýyllar üçin Maksatnama, Türkmenistanyň Hökümeti bilen Hindistan Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda syýahatçylyk babatda hyzmatdaşlyk etmek barada Özara düşünişmek hakyndaky Ähtnama, Ýoga we adaty lukmançylyk boýunça hyzmatdaşlyk etmek hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Hindistan Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda Özara düşünişmek hakyndaky Ähtnama, Türkmenistanyň Hökümeti bilen Hindistan Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda goranmak babatda hyzmatdaşlyk etmek baradaky Ylalaşyga gol çekilýär.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow we Hindistan Respublikasynyň Premýer-ministri Narendra Modi bilelikdäki türkmen-hindi Beýannamasyna gol çekdiler.


text:
Türkmenistanyň ilçisi Muhammetnyýaz Maşalow Ermenistanyň prezidenti Serž Sargsýana ynanç hatyny gowşurdy.
Döwlet baştutanynyň metbugat gullugynyň habar berşi ýaly, duşuşygyň barşynda Sargsýan dostluga we özara hormata esaslanýan ermeni-türkmen gatnaşyklary ýyl-ýyldan ösdürilýär.
Ermenistanyň prezidenti amala aşyrylýan ýokary derejedäki özara saparlaryň we olaryň çäklerinde gazanylýan ylalaşyklaryň Ermenistanyň we Türkmenistanyň arasyndaky gatnaşyklaryň pugtalandyrylmagyna ýardam edýändigini belledi.
Respublikanyň baştutany täze türkmen ilçisiniň öz wezipesinde bolmagynyň dowamynda Ermenistan bilen Türkmenistanyň arasyndaky söwda-ykdysady, gumanitar we beýleki ulgamlardaky özara gatnaşyklaryň işjeňleşdirilmegi we çuňlaşdyrylmagy ugrunda tagalla baryny etjekdigine ynam bildirdi.
Ilçi Maşalow öz gezeginde alyp barjak işiniň iki ýurduň prezidentleriniň arasynda köp ulgamlarda gazanylan ylalaşyklary amala aşyrmaga gönükdiriljekdigine ynandyrdy.


text:
Anna güni Müsüriň paýtagty Kairde ýene nobatdaky gezek müňlerçe protestçiler ýurduň prezidenti Hosni Mubaregiň wezipesinden çekilmegine çagyryş edip, demonstrasiýa geçirdiler.
Protest çykyşlarynyň barşynda demonstrasiýaçylar polisiýa güýçleri bilen çaknyşdylar. Polisiýa güýçleri protestçileri dargytmak üçin rezin ok atýan ýaraglary, göz ýaşardyjy gazlary we güýçli suw çüwdürimlerini ulandylar.
Habar agentlikleri Müsüriň käbir beýleki uly şäherlerinde-de protestçiler bilen polisiýanyň arasynda şuňa meňzeş çaknyşyklaryň bolandygyny habar berýärler.
Bu protest çykyşlarynyň fonunda şu hepde asly müsürli, Nobel baýragynyň laureaty Mohammed El-Baradeý hem öz ýaşaýan ýeri bolan Awstriýadan Müsüre bardy.


text:
Iki aýdan bir gezek çykýan "Dünýä edebiýaty" žurnalynyň täze, şu ýylky jemleýji sany, neşir edildi. Daşary ýurt edebiýatynyň görnükli ýazyjy-şahyrlarynyň eserlerinden terjimeleriň berilýändigi üçin, okyjylar žurnalda höwes bilen okara eserleriň az däldigini aýdýarlar. Ýöne olar žurnalyň gitdigiçe syýasylaşýanlygyndan nägile bolýarlar.
Mysal üçin, žurnalyň öňki sanlarynda syýasy materiallar diňe üç sahypany eýelän bolsa, bu gezek olara ýedi sahypa berlipdir. Öň metbugatda lenji çykarylan syýasy wakalaryň iki aýdan soň "Dünýä edebiýatynyň" 6-njy sanynda gaýtalanyp çap edilmegi ençeme okyjylar üçin düşnüksiz bolmagynda galýar.
"Dünýä edebiýatynyň" daşky sahypasynda žurnalyň prezidentiň howandarlygynda çykýandygy görkezilen. Onsoň žurnalyň işgärleriniň prezidenti oňa oktýabrda berlen döwlet sylagy – "Türkmenistanyň Gahrymany" ady bilen iki aýdan soň gutlamagam, "Altyn asyr" bäsleşiginiň ýeňijisi diýip, özlerine berlen baýrak üçin iki aýdan soň minnetdarlyk bildirmeklerem, sypaýçylyk bilen aýdanyňda, gijigen gutlag, gijigen minnetdarlyk.
Atajan Taganyň Jek Londonyň "Martin Iden" romanyndan,, O.Öwezsähedowyň, G.Hanberdiýewanyň, D.Begnazarowanyň Najip Mahbuzynyň "Öz obamyň oglanlary" romanyndan bilelikde eden terjimeleriniň, şeýle-de Ş.Çaryýewiň terjimesinde Dumbadzäniň "Kukaraça" powestiniň, K.Kulyýewiň terjimesinde Aleksandr Kupriniň "Ajaýyp lukman" eseriniň, ussat terjimeçimiz Daňatar Berdiýewiň terjimesinde Şolom Aleýhumyň "Meniň ilkinji gezek aşyk bolşum" hekaýasynyň okyjylaryň göwnünden turandygyny aýtsa bolar.
Türkmenistanyň Halk ýazyjysy Ata Atajanowyň kämil goşgularynyň birnäçesiniň žurnalda berilmeginem gutlamak gerek.
Alym G. Ylýasowanyň "Alym, terjimeçi zenan" makalasy, H.Amangeldiniň Somerset Moemiň "Ýazyjylyk hupbaty", K.Gurbanmyradowyň Andre Moruanyň "Ýazyjylyk zähmeti" atly eserlerinden terjime eden bölekleri ýurdumyzda edebiýaty öwreniş ylmynyň janlanyp başlandygyna şaýatlyk edýär.
Filologiýa ylymlarynyň doktory Ahmet Mämmedowyň Nikolaý Kunuň "Gadymy Gresiýanyň mifleri we rowaýatlary" atly eserinden terjimeleri okyjyny gadymy dünýä syýahata äkidýär. Bu terjime okyjyny gadymy grek medeniýeti bilen giňden tanyşdyrýar.
Umuman, " Dünýä edebiýaty" žurnalynda okara zat kän. Ýöne käbir eserleriň terjimesiniň şowly çykmandygyny bellemek gerek. Belki-de, terjimeçilik işine ýaňy başlaýanlar uly göwrümli romanlardan däl-de, kiçi eserlerden başlasalar, onsoňam öz terjimeleri barada okyjylaryň pikiri bilen gyzyklansalar, žurnalyň has kämil çykmagyna peýda bolardy.
Žurnal üçin dürli eserleri terjime edýän, makala ýazýan awtorlaryň esasan şol bir adamlar bolmagy okyjylary belli bir derejede ýadadýar diýsek, ýalňyş bolmasa gerek. Şonuň üçinem "Dünýä edebiýatynda" çykyş edýän awtorlaryň, esasanam terjimeçileriň sanawy giňeldilse, onda bu žurnalyňam, okyjylaryňam bähbidine bolardy.
Agzalan kemçiliklere garamazdan, "Dünýä edebiýaty" žurnalyny okyjylar höwes bilen okaýarlar. Şonuň üçinem, umuman, 2011-nji ýylda Türkmenistanda "Dünýä edebiýaty" žurnalynyň uly höwes bilen okalýan neşire öwrülendigini aýtsa bolar.
Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, edebiýatçy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanda 2012-1016-njy ýyllar üçin çilimkeşlige garşy göreş boýunça çäreleriň planyny tassyklady. Plan 2012-nji ýylyň 6-njy ýanwarynda geçirilen giňişleýin hökümet maslahatynda tassyklandy.
Hökümet maslahatynda kabul edilen “2012-2016-njy ýyllar üçin çilimkeşlige garşy göreş boýunça çäreleriň plany” bilen bagly “Neýtralnyý Turkmenistan” gazetiniň 21-nji we 26-njy ýanwar sanlarynda iki sany baş lukmanyň çykyşy çap edildi.
—Jemgyýetiň ähli gatlaklary tarapyndan goldanan bu karar möhüm umumydöwlet wezipesine öwrüldi. Ol häzirki zaman türkmen jemgyýetinde sagdyn durmuş obrazyny, türkmenistanlylaryň sagdyn ýaş neslini terbiýeläp ýetişdirmegi maksat edinýär.
Esasy çäreleriň biri hökmünde öňüni alyş, sagdyn durmuş obrazyny wagyz etmek, rasional iýmitlenmek, bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmak, ýaramaz endiklere garşy göreş ýaly çäreler agzalýar.
Çilimi goýdurmak üçin, gürrüňi edilýän plan bilen bagly, saglygy saklaýyş edaralary tarapyndan çilimkeşlere anyk teklipler, maslahatlar berilýärmi? Bu soraga Aşgabatda ýaşaýan ýazyjy Amanmyrat Bugaýew şeýle jogap berdi: “Hökümet tarapyndan edilýän anyk teklip ýok. Döwlet tarapyndan anyk, aýdyň programma halka hödürlenmedi”.
Türkmenistan geçen ýylyň maý aýynda Bütindünýä saglyk guramasynyň çilimkeşlige garşy göreş boýunça Konwensiýasyna goşuldy. Şondan soň ýurtda temmäki önümleriniň gytçylygy ýüze çykyp, ol çilimiň bahasynyň birnäçe esse galmagyna getirdi. Şol gymmatçylyk hem gytçylyk garaşylýan netijäni berdimi, çilimkeşleriň azalmagyna getirdimi? Kyrk alty ýyl bäri çilim çekýän Amanmyrat Bugaýew bu barada şeýle diýdi:
—Çilimiň gytalmagy, bir-ä bazarlarda gara söwdanyň ösmegine, bahalaryň uçursyz galmagyna getirdi. Iň erbet ýerem - gelýän çilimleriň hili pes. Göräýmäge, şol öňki alýan çilimlerimiz. Ýöne çilimkeşler şol çilimi çekende, gyzylödegi agzyna gelýär. Häzir Ermenistandan zem Gazagystandan gelýär çilim. Beýleki daşary ýurtlardan gelýän çilimler doly kesildi.
Jemgyýetçilik ýerlerinde – köçelerde, okuw jaýlarynda, naharhanalarda, hat-da öz hususy ulagyňda-da çilim çekmegi gadagan edýän kararlaryň, geçen ýylyň ortalaryndan bäri çilim gytçylygynyň özüne erki ýetýän, çilimi taşlamagy berk ýüregine düwen ýek-tük adamyň ýaramaz endikden salanmagyna sebäp bolandygyny aýdýanlaram bar.
10 ýyldan soň...
Balkanabatly (ozalky Nebitdag) graždan aktiwisti Gurbandurdy Durdygulyýew çilime gadaganlyk girizileni bäri 10 ýyl töweregi wagt geçenem bolsa, türkmen jemgyýetiniň bu ýaramaz endikden saplanyp bilmändigini, gadaganlygyň garaşylýan netijäni bermeýändigini aýdýar:
—Şu wagt çilimi-nasy gadagan etseň, adamlaryň ony alaga-da hemmesi taşlap bilenok. Ozal Gorbaçýowyň arak goýdurmaly diýenini görüp geçdik nähili bolýanyny, netijesini. Mejbur edip, goýduryp bolmaýar. Gaýtalaýaryn, Gorbaçýow aragy goýdurmaly diýende, adamlar troýnoý odekalon içip gezdiler. Halky gorkuzyp, hiç wagt hiç zady goýduryp brolmaýar.
Çilime gadanglyk, çilimkeşlige garşy göreş programmasy netijesinde döwlet dükanlarynda çilim söwdasy ýatyrylypdyr. Amanmyrat Bugaýew munuň söwdagärleriň täze-täze hokgalar tapmagyna getirendigini aýdýar. Onuň sözlerine görä, ýurduň gündogar welaýatlarynda öndürilen pes hilli temmäkini gizlin satmak barha ýaýbaňlanýar. (Temmäki ekmek hem Türkmenistanda gadagan). Bu hakda Gurbandurdy Durdykulyýew şeýle diýdi:
—Haýsy bir zady gadagan etseň, gapdalyndan hökmany ol tapylýar, ol tapylmasa bu tapylýar. Keýp diýýäniň hemmeleriň bir barada taşlap bilýän zady däl. Ol başartmaýar. Ol hiç kime, hiç haçan başardan zadam däl. Ol soňundan teleke zada alyp barýar.
Amanmyrat Bugaýew çilimi goýmak isleýänlere döwlet tarapyndan dünýä tejribesi esasynda maslahatdyr anyk teklipleriň edilmelidigini aýdýar:
—Çilimi goýdurýan merkezler, ýene gaýrylar açylsa, elbetde, çilimi goýjaklar köpeler. Häzir eýýäm hususy dükanlarda: “Şu sakgyjy çeýneseň, çilimi goýup bolýar, şu dermany atsaň, çilimi goýup bolýar” diýip, gelip çykyşy juda nämälim zatlaryň söwdasy ýüze çykyp ugrady. Şolam entek çilimiň garşysyna taýynlyksyz göreşiň alnyp barylýandygyna güwä geçýär. Islendik gadaganlyk özi bilen birgiden problemany getirýär, çilime girizilen gadaganlygam şeýle bolar.
1998-nji ýylda Türkmenistanda temmäki önümleriniň reklamasy gadagan edildi. Bir ýyldan soň okuw jaýlary çilimden azat zolak diýlip yglan edildi. 2000-nji ýylda prezident “Jemgyýetçilik ýerlerinde, ähli edara-kärhanalarda, köçelerde çilim çekmegi gadagan edýän karara” gol çekdi. Saparmyrat Nyýazow 2002-nji ýylda maşynyň rulunda çilim çekmegi-de gadagan edipdi.


text:
Şu gün 27-nji iýulda Bişkekde Gyrgyzystana adatdan daşary kömek bermek meseleleri boýunça geçirilýän konferensiýada ýurduň maliýe ministri Çorobek Omaşew çykyş edip, gyrgyz ykdysadyýetini dikeltmek üçin bir millard dollardan gowrak serişdäniň zerur boljakdygyny aýtdy.
Bütindünýä bankynyň resmisi Teodor Ahlers donorlaryň 2010-njy ýylyň galan aýlary üçin 600 million dollary bermäge taýýardyklaryny mälim etdi. Şeýle hem halkara donor ýurtlaryň 30 aýyň dowamynda Gyrgyzystana 1 milliard 100 million dollar berjekdigi habar berilýär.
Resmileriň beren maglumatlarynda bu konferensiýany BMG-niň we Bütindünýä bankynyň goldawy bilen gyrgyz häkimiýetleriniň gurnandygy aýdylýar.
Şu ýylyň ýazynda we tomsunda ganly wakalary başdan geçiren Gyrgyzystan ösüş hem dikeldiş işlerine zerur bolan maliýe kömegini sorap donor ýurtlara we maliýe institutlaryna ýüz tutdy.


text:
Ženişbek Babaraýymow Bişkegiň golaýyndaky obada amala aşyrylan terrorizme garşy operasiýada ölenden soňra, gahryman boldy. Kanun çykaryjylar Döwlet howpsuzlyk gullugynyň “Alfa” elita toparynyň ofiserini halky we döwleti “terroristlerden” gorandygy üçin öwdüler.
“Alfa” aýyplanýar
Polisiýa güýçleri Oşda operasiýa geçirýär, 17-nji iýun.
Emma Babaraýymow we onuň gulluk eden “Alfa” topary geçen ýylyň aprelinde Bişkekde bolan bidüzgünçilikde asuda ýaşaýjylary öldürenlikde aýyplanýarlar. Ýöne olar özlerini goraýarlar. Şol wakalar öňki prezident Kurmanbek Bakyýewiň häkimiýetden gitmegine sebäp boldy. Geçen ýylyň 7-nji aprelinde protestçiler we hökümet güýçleri çaknyşanda, parahat ilatdan 80 çemesi adam öldi.
Emma, tankytçylaryň pikiriçe, prezidentiň köşgüne ot açan protestçiler hiç wagt tussag edilmedi. Bakyýew we onuň hökümet agzalary howpsuz ýagdaýda ýurdy terk edenden soňra, “Alfa” topary hem onuň agzalary esasy günäkär bolup galdylar diýip, tankytçylar belleýärler.
Babaraýymowyň dogany Adylyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, Ženişbek günäsizdigine ynanardy: “Meniň doganym, ekspertizanyň görkezişi ýaly, özüniň günäsizdigini aýtdy. Biziň häkimiýetlere köpsanly soragymyz bar. Eýse, näme üçin oňa garşy sud boldy? Wagt onuň günäsizdigini görkezdi. Biz onuň ähli günälerden aklanjakdygyna umyt edýäris. Meni bagyşlaň, biz häzir doganymy jaýladyk. Entek onuň mazarynyň gumy hem guranok. Men mundan artyk bir zat aýdyp biljek däl”.
“Alfanyň” ofiserleri bu toparyň komandiri Almaz Joldaşalyýewiň suda çekilmegine garşydygyny görkezdiler. “Alfanyň” söweşijileriniň hossarlary hem proteste çykdylar. Hatda adam hukuklaryny goraýjy aktiwistleriň käbiri-de sudda “Alfanyň” agzalaryny goldadylar. Olary goraýan aklawçylar toparynyň başlygy Çolpon Jakupowa bolsa Babaraýymowyň ölümi bilen baglanyşykly sud prosesini togtatmaga çagyrdy.Kanuny esas
Gyrgyzystanyň terrorizme garşy operasiýalaryny amala aşyrýan Döwlet howpsuzlyk gullugynyň başlygy, general Artur Medetbekow “Alfanyň” we beýleki elita güýçleriniň işleri baradaky kanunlary şeýle düşündirýär: “Gyrgyzystanda terrorizme garşy göreş barada ýörite kanun bar. Şeýle-de milli howpsuzlyk boýunça Döwlet komitetiniň işleri barada hem kanun bar. Mundan başga-da “Harby gullukçylaryň statusy” hakynda kanun bar. “Alfa” topary hem şol kanunlar esasynda iş alyp barýar. Iň esasy wezipe – terrorizme we dini ekstremizme garşy göreş. Şonuň ýaly-da, olary ýurtda köpçülikleýin bidüzgünçilik bolanda, ýurdy, onuň özbaşdaklygyny we terrotorial bütewiligini goramak üçin ulanmak mümkin”.
Geçen ýylyň aprelinde Bişkekdäki we iýunda ýurduň günortasyndaky etniki çaknyşyklarda 500-den gowrak adam öldürildi. Ýurduň günortasynda ýagdaýlar dartgynlylygyna galýar. Bu sebitdäki resmiler terrorizm howpunyň ösýändigini duýdurýarlar. Soňky hepdelerde bu ýerde ýaraglary döwletiň haýryna geçirmek juda köpeldi.
Hökümet 2011-nji ýyldan başlap, hukuk goraýjy edaralar we howpsuzlyk gulluklar baradaky kanuna goşmaçalar girizdi. Eger ýagdaýlar hasam ýaramazlaşsa, onda ýene-de Gyrgyzystan “Alfa” ýaly toparlaryň goragyna mätäç bolar. Netijede, Ženişbek Babaraýymow ýaly ofiserler tabşyryk alarlar we abanýan howplary ýok ederler ýa-da azaldarlar.
Diýmek, parlamentiň öňki başlygy Mukar Çolponbaýewiň aýdyşy ýaly, “Alfanyň” agzalaryny aprel wakalaryndaky roly üçin sud etmek geljek üçin töwekgel iş bolar.


text:
Salam hormatly lukman! Çaga kesilip alnandan son aýalyň saglygy babatynda nählil çäreleri geçirmeli? Şu barada giňişleýin gürrüň beraýseňiz sizden hoşal bolardym!
Saýtyň okyjysy, Guwanç.
Hormatly Guwanç!
Kesarewo kesimi bilen geçen dogrumdan soň, operasiýadan soňky tygyň arassaçylygyna we bitişine ünsli çemeleşmek zerurdyr. Onuň üçin ýaradan bölünip çykmalara, onuň ýagdaýyna üns berip, görkezme boýunça tyg düşen ýeri ýaşyl jöwheriň spirtli ergini, lewomekol, iruksol melhemleri bilen işlemek peýdaly bolup biler. Işlenmeden soň, tyg ýeri aseptiki (zyýansyzlandyrylan) daňy bilen örtülip, berkidilmelidir.
Şonuň ýaly-da, lukman tarapyndan ýatgynyň kiçelme ýagdaýyna, jynshanadan bölünip çykmalaryň häsiýetine, bedeniň gyzgyny we gan basyşynyň derejesine gözegçilik geçirilmelidir.
Operatiw dogrumy geçiren enä özwagtynda we ýokumly iýmitlenmäni üpjün etme, fiziki işlerden 6-7 aýyň dowamynda çetleşdirme, dynç almak üçin şertleri döretme zerurdyr.
Jynsy gatnaşyklary (enäniň ýagdaýyna görä), dogrumdan soňky 6-njy hepdeden ir bolmadyk möhletde başlamaklyga rugsat berilýär. Şeýle-de, operatiw dogrumdan soň, indiki göwreliligi 2-2,5 ýyldan meýilleşdirmek maslahat berilýändir. Bu möhlet ýatgynyň tyg ýeriniň gowy bitişmegi üçin ýeterlik bolup, ginekolog lukmanlaryň köpüsi bu möhleti uzaklaşdyrmazlygy hem ündeýärler, çünki köp wagtyň geçmegi bilen ýatgynyň myşsa süýümleriniň çekimlilik häsiýeti peselip biler. Göwreliligiň öňüni almak üçin amatly usullary saýlap almak maksady bilen ginekolog lukmanynyň maslahatyny almak zerurdyr.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
2014-nji ýylda Soçide geçiriljek gyşky olimpiada oýunlarynyň başlamagyna sanlyja aý galdy. Halkara derejesinde geçiriljek bu çäräniň öňisyrasynda prezident Wladimir Putin howpsuzlygy üpjin etmegi maksat edinýän “terrorçylygyň öňüni almak” boýunça käbir kararlara gol çekdi. Ýöne tankytçylaryň aýtmaklaryna görä, kabul edilen kararlar Iosif Staliniň döwrüni ýada salýar.
Köpçülikleýin "jenaýat" ýa "adalat”
Tankytçylaryň aýtmaklaryna görä Demirgazyk Kawkaz regionyndaky durnuksyz ýagdaýyň hötdesinden gelmek we howsalany basyp ýatyrmak üçin Orsýetde kabul edilen täze kararlar Stalin döwründäki “köpçülikleýin jenaýat” we “köpçülikleýin adalat” prinsiplerini ýada salýar.
Prezident Wladimir Putiniň 3-nji noýabrda gol çeken kararyna laýyklykda, mundan beýläk terrorçylykly jenaýatlara baş goşan adamlaryň ýakyn garyndaşlary we tanyş-bilişleri hem terrorçynyň eden etmişi sebäpli jogapkärçilige çekilerler.
Ýurtda täzelikde güýje giren kanuna görä, “terror hüjümini amala aşyrmak maksady bilen ýörite sapaklara” gatnaşan adamlar on ýyla çenli türme tussaglygyna höküm edilerler we olaryň dogan-garyndaşdyr dost-ýarlarynyň emläkleri döwlet eýeçiligine geçiriler.
“Jamestown” bileleşiginiň Demirgazyk Kawkaz boýunça analizçisi we Pariždäki Kawkaz barlag merkeziniň başlygy Maýyrbek Waçagaýew täzelikde gol çekilen kararlar barada şeýle diýýär: “Bu düýbünden kabul ederliksiz ýagdaý. 1930-njy ýyllarda Stalin jenaýatçylara temmi bermek üçin “köpçülikleýin jogapkärçilige çekmek” usulyny ýola goýupdy. Soňky kabul edilen kararlar hem şoňa meňzeýär. Ýene bir gezek aýdýaryn, Putin özüni Stalin we Stalin zamanasynyň tarapdary ýaly alyp barýar”.
Täze kabul edilen karar 2014-nji ýylda Orsýetiň Soçi şäherinde geçiriljek gyşky olimpiada oýunlaryna bary-ýogy dört aý galanda, güýje girizildi. Soçi Demirgazyk Kawkazdan birnäçe ýüz kilometr uzaklykda ýerleşýär.
Howpsuzlyk meselesi
Geçen aý janyndan geçen dagystanly bir zenanyň Wolgogradda awtobusyň içinde detonatorly partlaýjy bilen özüni heläklemeginiň netijesinde 6 adam ölüp, 30 adam ýaralanypdy. Bu wakadan soň ýurtda “eýse, Soçi olimpiada oýunlarynyň golaýlaşmagy bilen terrorçylykly we ýykgynçylykly hüjümler has köpelermi?” diýen gorka meçew beripdi.
Analizçilariň aýtmaklaryna görä, “Wolgograd wakasyndan” öň parlamente getirilen we wakanyň yz ýanyndan güýje girizilen täze kanun Kremliň Demirgazyk Kawkaza garşy görýän çärelerini güýçlendirýändigniň alamaty.
“Reuters” habar agentliginiň berýän maglumatlaryna görä, häkimiýetler agzalýan regionda ýaşaýan konserwatiw musulman aýallarynyň gelejekde [haçan-da bolsa bir wagt] heläkçilikli partlamalary amala aşyrmaga meýillidiklerini ýa-da däldiklerini anyklamak üçin olaryň genlerini barlaýarlar we DNK testlerini geçirýärler.
Kremliň tarapdary hökmünde tanalýan çeçen lideri Ramzan Kadyrow hem jenaýatçynyň dogan-garyndaşlaryny jogapkärçilige çekmek taktikasyny ulanýardy. 3-nji noýabrda Putiniň gol çeken karary hem dolulygyna onuň Kadyrowa öýkünýändigini görkezýär. Waçagaýewiň aýtmagyna görä, gürrüňi edilýän taktika Dagystandyr Inguşystan bilen deňeşdireniňde, Çeçenistany “regionda iň bir parahatçylykly ýurda” öwrüpdi.
Waçagaýew öz sözlerinde “Kreml Çeçenistanda gazanylan bu üstünligi tutuş regiona ýaýmagy maksat edinýär” diýip belledi.
“Wladimir Putin Çeçenistan respublikasynda tejribeden geçirilen bu usuly tutuş Demirgazyk Kawkaza ýaýmaly diýen netijä geldi. Täze kanun, dolulygyna diýen ýaly, Demirgazyk Kawkazdaky ýaragly söweşijilere çäre görmegi maksat edinýär.”
Kanundaky gümürtiklik
Waçagaýew täzelikde güýje girizilen kanunda gümürtiklik bar diýip belledi. Sebäbi, kanunda agzalýan “dogan-garyndaşlary” we “ýakyn tanyş-bilişleri” diýen sözi bahanalap, Çeçenistan ýaly ilatynyň aglaba bölegi musulman bolan ýurtlarda tutuş bir taýpany ýa-da urugy jogapkärçilige çekip bolar.
Analizçilariň bellemeklerine görä, täze kabul edilen bu kanun gyşky Olimpiýa oýunlarynyň öňisyrasynda howpsuzlyk güýçleriniň pitneçilere garşy nähili iş alyp barýandyklaryny görkezýär.
”Agentura.ru” atly websahypanyň esaslandyryjysy Andreý Soldatowyň aýtmagyna görä, güýje giren täze kanun pitneçileriň ýaraglaryny meýletin taşlamaklaryna stimul döredenok. Soldatowyň websahypasy howpsuzlyk güýçleriniň alyp barýan işlerine baha berýär.
“Howpsuzlyk edaralarynyň häzirki döwürde ulanýan täktikalary olaryň ulanan geçen ýylky usullary bilen deňeşdireniňde has üýtgedi. Aýdaly, mysal üçin, geçen ýyl olar ýörite operasiýalar bilen adaty operasiýalary birleşdiripdiler. Howpsuzlyk edaralary ýaraglanyp, tokaýa gaçan adamlaryň ýykgynçylykdan el çekmeklerine stimul döretjek bolýardylar. Häzirki ýagdaýlardan çen tutsaň, Demirgazyk Kawkazda ýerleşýän respublikalaryň hemmesinde diýen ýaly geçen ýylky taktikadan el çekilipdir we häzirki wagtda olar berk we demagogik taktikany ulanýarlar.”
Ýöne Soldatow üýtgäp durýan şertler we ýagdaýlar sebäpli agzalýan çäreleriň Demirgazyk Kawkazy durnuklylaşdyrmakda peýdasynyň degjegine şübhe bilen garaýar.
Ol bu ugurda öz pikirini şeýle beýan edýär: “Meniň pikirimçe, bu haýsy respublika barada gürrüň edýänimize bagly. Bir zady berk bellemeli: Çeçenistanda her kim Kadyrowdan we onuň adamlaryndan gorkýar. Ynha, şeýle ýagdaýda, biziň gürrüňini edýän taktikamyz gysga möhletleýin netijeli bolar. Ýöne, meniň pikirimçe, Dagystanda ýagdaýlar düýbünden başgaça. Ol ýerde howpsuzlyk güýçleri ilatyň ýüregindäki we aňyndaky ynançdan ýeňilýärler. Şonuň üçin hem şeýle çäreler adamlaryň lapyny keç etmekden başga işe ýaramaz”.


text:
Türkmen dili
Türkmen dili : Türkmenistanyň resmi dilidir. Türkmen dili - türki dilleriň oguz dilleri toparyna degişlidir. Türkmenistanyň halkynyň esasy ulanýan dili bolup, şeýle hem Eýranda, Owganystanda, Türkiýede, Garagalpagystanda, Täjigistanda, Gazagystanda, Özbegistanda, Stawropol ülkesinde, Astrahan oblastynda bölekleýin ulanylýar.
Taryhy[üýtget | edit source]
Türkmeniň häzirki ulanylýan edebi diliniň döreýşi köp kişi tarapyndan Magtymgulynyň şygryýeti bilen baglanyşdyrylýar. Magtymguly ilkinjileriň hatarynda halkyň ulanýan dilini öz çylşyrymly dini-pelsepi-sosial temalarda ýazylan şygyrlaryna sygdyrmagy başarypdyr. Şol bir wagtyň özünde gündelik türkmen durmuşynyň meselelerine hem örän ýiti çemeleşmegiň hötdesinden gelendigi üçin türkmenleriň we beýleki Merkezi Aziýa halklarynyň arasynda aýratyn hormatdan peýdalanýar.
Dile eýe çykanlar[üýtget | edit source]
Serhoş bolup çykar, jiger daglanmaz,
Daşlary syndyrar, ýoly baglanmaz,
Gözüm gaýra düşmez, köňül eglenmez,
Magtymguly, sözlär tili türkmeniň
Käbir goýberilýän ýalňyşlyklar[üýtget | edit source]
"meň" däl "meniň", "şumat" däl "şu wagt", "wagyt" däl "wagt", "bagyt" däl "bagt", "howwa" däl "hawa"," şoň ýaly" däl "şolar ýaly".


text:
3-nji dekabrda türkmen paýtagtyndaky “Aşgabat” kinokonsert merkezinde “Bagta barýan ýollar” atly täze çeper filmiň görkezilişi boldy. Bu kino eseri Türkmen döwlet ulag we aragatnaşyk institutyny tamamlap işe iberilen ýaş hünärmeniň durmuşynyň bir pursady barada gürrüň berýär. Ol ägirt uly möçberi hem-de taryhy ähmiýeti bolan desganyň, ýagny Gazagystan — Türkmenistan — Eýran halkara demir ýolunyň gurluşygyna gatnaşýar.
Filmiň gahrymany Begenç döwrüň möhüm ähmiýetli wakasyna gatnaşýandygy üçin özüni bagtly hem-de örän buýsançly saýýar. Onuň zähmeti diňe bir üç sany dostlukly ýurdy baglanyşdyrýan täze ulag geçelgesine öwrülen däl, eýsem tutuş Ýewraziýa yklymynyň möhüm Demirgazyk — Günorta geçelgesini emele getiren halkara demir ýoluň gurluşygyna ýardam berýär.
Şeýlelikde, Begenjiň hünärmen hökmündäki zähmet ýoly Türkmenistanyň häzirkizaman durmuşynyň taryhy wakalaryna utgaşýar. Tomaşaçylar filmiň gahrymanlarynyň durmuşynyň, olaryň gündelik zähmetiniň, adamlar bilen gepleşikleriniň hem-de alyp barýan işleriniň üsti bilen ýurdumyzda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň paýhasly ýolbaşçylygynda amala aşyrylýan giň möçberli özgertmeleriň netijelerine göz ýetirýär.
Filmiň esasy düzümi anyk wakalara daýanýar. Onda dokumental şekiller netijeli peýdalanylypdyr. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow özüniň iş saparlarynyň birinde Gazagystan —Türkmenistan — Eýran demir ýolunyň gurluşygynda alnyp barylýan işler bilen tanyşdy. Şol ýerde döwlet Baştutanymyza Demir ýol ulaglary ministrliginiň baş inženeri Hanmämmet Ataýew hasabat berdi. Filmde tejribeli demirýolçy Mämmet aga ady bilen esasy keşpleriň birini ýerine ýetirdi.
Çeper filme tomaşa edeniňde, ondaky surata düşürilen wakalar bu eserde anyk şekilleriň ulanylandygyny doly äşgär edýär.
Bu eserde filmiň baş gahrymanynyň keşbiniň üsti bilen döwletimiziň ýaşlaryň bagtly durmuşy ugrunda edýän aladasyna hoşal bolan täze nesilleriň döreýändigi alamatlandyrylýar. Häzirki döwrüň ýaş nesilleri kuwwatly döwletimiziň mundan beýläk-de rowaçlanmagyna özleriniň mynasyp goşantlaryny goşýarlar.
Filmiň gahrymanlary eseriň barşynda gurluşygyň haýsy künjeginde nähili hereket etmeli, demir ýoly haýsy ugur boýunça çekmeli, ýerasty suwlaryň ýakynlygy ýaly wakalara göz ýetirýärler. Şeýle ýagdaýda demir ýoly aýlaw usulynda çekmek ýaly ýönekeý ýörelgäni teklip edenler hem bolýar. Ýöne ýaş hünärmen Begenç şeýle teklipleri oňlamaýar.
Ol ýoly aýlap geçirmegiň ozal meýilnamalaşdyrylan görnüşinden gymmat düşjekdigini düşündirip bilýär. Şeýle hem ýoluň aýlawly gurulmagy otlynyň gatnaw tizliginiň peselmegini, şunlukda, wagtyň ýitmegini emele getirer. Iň esasy bolsa halkara ähmiýetli möhüm desganyň gurulýan möhletiniň uzaga çekmegi mümkin. Mälim bolşy ýaly, biziň döwletimiz ygtybarly we jogapkärli hyzmatdaş hökmünde bu möhletleriň gürrüňsiz berjaý edilmegine ygrarly bolup durýar.
Häzirki döwürde täze eýýamyň ýaş hünärmenleri örän zähmetsöýer we bilimli hem-de oňyn teklipleri öňe sürmäge ukyply bolup durýarlar. Şeýle hünärmenleriň biri hasaplanýan Begenç ýöne oturmagy, wagtyny boş geçirmegi halamaýar. Ol halkara ähmiýetli möhüm desganyň öz wagtynda ulanmaga berilmegine mynasyp goşandyny goşmaga çalyşýar. Ol meseläniň oňyn çözgüdini gözleýär we ony işjeň öňe sürýär. Bu bolsa döwletimiz üçin hem, biziň her birimiz üçin hem bähbitli ýörelgedir. Bu filmiň gahrymany we onuň töweregini gurşap alan hünärmenler bu barada dil ýarmaýarlar. Diňe olar özleriniň netijeli zähmeti bilen eden işiniň dürsdügini subut edýärler.
Haçan-da ýangyn emele gelip, ol ýangyçly demir ýol çelegine howp salanda, gurluşykçylaryň ägirt uly zähmet siňdiren, döwletimiziň serişde gönükdiren demir ýolunda partlama emele gelip, onuň hatardan çykmak ähtimallygy ýüze çykýar. Şeýle hem filmde suratlandyrylýan bir pursatda güýçli ýagyş ýagyp, howdanlardaky suwuň derejesi köpelýär, bu bolsa suw saklaýan bentlere howp salýar. Şeýle ýagdaýda bu ýerde işleýän adamlar, gurluşyk üçin kynçylyk döremegi mümkin. Ýöne öz işine ussat hünärmenleriň yhlasy netijesinde çylşyrymly ýagdaýlaryň öňi alynýar.
Ýene-de bir pursat: çölde tupan turup, demirýolçular iş ýerlerinden dynç alyş ýerlerine barýarlar. Şonda ýaş işgärleriň biri iş ýerinde zerur çyzgynyň ýeke-täk nusgasyny galdyrypdyr. Şu pursatda filmiň gahrymany hiç hili oýlanmazdan, geljekki iş üçin zerur bolan resminamanyň gözlegine gidýär.
Şunuň ýaly pursatlarda häzirki zamanyň ýaş hünärmenleri özleriniň saglygyna howp salýan çylşyrymly ýagdaýlara garamazdan, ýagdaýdan baş alyp çykmaga howlugýarlar. Iň esasy zat bolsa, olar özleriniň bu hereketlerini gahrymançylyk hasaplaman, asylly hereketleri bilen döwletimize, mähriban Watanymyzyň halkyna bähbitli işe örän yhlasly ýapyşýarlar.
Filmde örän köp wakalar beýan edilýär, ýöne biz täze döwrüň ýaş hünärmenine mahsus wakalar barada gürrüň berdik. Olar Garaşsyz Türkmenistanyň wepaly perzentleridir. Olar “Döwlet adam üçindir!” diýen asylly şygaryň durmuşa geçirilmegi ugrunda halkymyz üçin zerur şertleri üpjün edýän we yzygiderli alada bilen gurşap alýan milli Liderimize tüýs ýürekden hoşallyklaryny mälim edýärler. Şeýle hem olar öz gezeginde öz halkyna, mähriban Watanymyza birkemsiz gulluk etmäge taýýardyklaryny aýdýarlar.
Täze filmiň gahrymanlary — olar dörediji ýaşlardyr. Hut şonuň üçin hem bu kino eseri durmuş hakykatyna has ýakyn edilip döredilipdir. Film Türkmenistanyň, Eýranyň we Gazagystanyň Prezidentleriniň bilelikde “Bagta barýan ýollar” filminiň gahrymanlary ýaly müňlerçe adamlaryň zähmeti netijesinde gurlan, dostlukly ýurtlary baglanyşdyrýan halkara demir ýoluň açylyş dabarasyna gatnaşýan pursatlary bilen jemlenýär.


text:
Täze çap edilen makalada ABŞ-nyň Milli howpsuzlyk gullugynyň (MHG) 2008-nji ýylda has giň ygtyýar berleli bäri şahsy durmuşa gatyşmazlyk düzgünlerini müňlerçe gezek bozandygy ýa-da öz kanuny ygtyýarlyklarynyň çygryndan çykyp hereket edendigi aýdylýar.
“The Washington Post” gazetiniň makalasy şu tomsuň başynda Edward Snowdeniň syzdyran gizlin dokumentlerine we içerki MHG auditine esaslanýar.
Edward Snowden MHG-niň öňki işgäri bolup, ABŞ häkimiýetleri tarapyndan içalyçylykda aýyplanýar.
Şu aý Snowdene Orsýetde wagtlaýyn gaçybatalga berildi.
“The Washington Post” gazetiniň makalasynda aýdylmagyna görä, Milli howpsuzlyk gullugynyň düzgün bozmalarynyň köpüsi amerikanlara we Birleşen Ştatlardaky daşary ýurt aňtaw nyşanalaryna bikanun gözegçilik etmek bilen bagly.


text:
Birleşen Ştatlaryň Goranmak departamenti ABŞ bilen Türkiýe Ankaranyň «Yslam döwleti» toparyna garşy halkara howa kampaniýasynyň doly bahaly agzasy bolmagy baradaky şertnamanyň "tehniki detallaryny» jemleýär diýdi.
Pentagonyň sözçüsi Piter Kuk 25-nji awgustda tehniki şertnamanyň işe girizilmegi birnäçe gün wagt aljak ýaly görünýär diýdi.
Ol Türkiýäniň Siriýada we Yrakda uly territoriýany eýelän «Yslam döwleti» toparynyň jeňçilerine garşy operasiýa näçe mümkin bolsa, şonça-da çalt goşulmaga taýýardygyny hem sözüne goşdy.


text:
Moskwa Birleşen Ştatlaryň Senatynda Magnitskiniň işi bilen bagly kanun proýektiniň 26-njy iýunda tassyklanmagyna jogap berjekdigini aýdýar.
Orsýetiň daşary işler ministriniň orunbasary Sergeý Rýabkow çarşenbe güni eden çykyşynda Magnitskiniň işi bilen bagly “gara sanawa” goşulan ors resmilerine Birleşen Ştatlara barmak gadagançylygyny we olaryň ABŞ-daky emlägini doňdurmaklygy öz içine alýan kanunyň taslamasynyň makullanmagyna özleriniň diňe gynanmak bilen çäklenmän, gaty geň galandygyklaryny belledi.
Rýabkow Magnitskiniň ölümi bilen bagly taýýarlanan bu kanun taslamasy kabul edilen halatynda, Orsýetiň hem ABŞ garşy has berk çäre görjekdigini nygtady: “Muňa jogap bolar. Bu jogap deňagramly bolar we biziň özara gatnaşyklarymyza goşmaça kynçylyk döretmez. Ýöne biziň jogabymyz gaty berk bolar”.
37 ýaşly Magnitskiý 2008-nji ýylda Orsýetiň ýokary derejedäki resmilerini 230 million dollarlyk galplykda aýyplansoň, salgyt tölemekden boýun gaçyrmakda güman edilip, tussag edilipdi. Ol tussaglykda 11 aý saklanansoň, 2009-njy ýylda pankreatit keselinden ýogaldy. Oňa türmede zerur medisina kömeginiň berilmänligi, onuň şol ýerde urlup-ýenjilenligi aýdylýar.
Magnitskiniň ölümi bilen bagly türmede pes derejedäki wezipäni eýeleýän diňe bir lukman jogapkärçilige çekildi. Onuň ölümine dahyly bolan ýokary derejeli resmiler bolsa Orsýetiň häkimiýetleriniň goldawyny tapdylar.
Magnitskiniň ölümi
Magnitskiniň ölümi bilen bagly waka Orsýetde adam hukuklarynyň bozulmagynyň simwolyna öwrüldi. Bu waka tussaglykda heläk bolan ýuristiň tarapdarlaryny adalatyň gözleginde daşary ýürtlara ýüzlenmäge mejbur etdi.
26-njy iýunda ABŞ-nyň Senatyndaky komitetleriň birinde orsýetli ýurist Sergeý Magniskiniň tussaglykda heläk bolmagy bilen bagly ors resmilerine garşy çäreleri berkidýän kanunyň taslamasy bir agyzdan makullandy. Hepdäniň sişenbe güni geçirilen bu ses berişligi Senatyň Daşary gatnaşyklar boýunça komissiýasynyň ýolbaşçysy Jon Kerri alyp bardy.
Birnäçe gezek gaýra goýlan bu ses berişlikde kanunyň taslamasynyň makullanmagynyň “Sergeý Magniskiniň işi bilen bagly kanunyň üstünligi baradaky aktyň” kanun hökmünde kabul edilmegine ýol açýandygy aýdylýar.
Magnitskiniň ölümine jogap hökmünde taýýarlanan kanunyň taslamasynda diňe Orsýetde däl, eýsem tutuş dünýä boýunça adam hukuklarynyň bozulmagyna ýol beren resmilere garşy wiza gadagançylygyny girizmek we şol resmileriň ABŞ-daky emlägini doňdurmak ýaly çäreleriň görülmegi göz öňünde tutulýar.
Şu aýyň başynda Birleşen Ştatlaryň Wekiller palatasynyň komitetinde hem bu kanunyň taslamasy makullanypdy, ýöne bu taslamanyň Wekiller palatanyň hemme komitetlerinde tassyklanmagy zerur bolup durýar.
Prezident Barak Obamanyň edarasy bu kanunyň Orsýet bilen gatnaşyklara ýaramaz täsir ýetirip biljekdigi barada alada bildirdi. Ýöne, muňa garamazdan, kanunyň taslamasy Senatda we Wekiller palatasynda kabul edilse, Obama oňa weto goýmakdan saklanar diýip, analitikler çaklaýarlar.
Jekson-Wanik
Bu kanun taslamasyna Kongresde garalmagy Sowuk uruş döwründäki Orsýet bilen özara söwda çäklendirmelerini öz içine alýan kanuny ýatyrmak barada edilýän tagallalar bilen baglanyşdyrylýar. Jekson-Wanik üýtgetmeleriniň ýatyrylmagy bolsa Orsýet bilen ABŞ-nyň söwda gatnaşyklarynyň kadalaşmagy üçin zerur bolup durýar.
Obamanyň edarasy Jekson-Wanigiň üýtgetmeleriniň ýatyrylmagy ugrunda hereket edýär. Sebäbi, analitikleriň pikirine görä, bu kanun ýatyrylmasa, onda Orsýet Bütindünýa Söwda Guramasyna agza bolan halatynda, ABŞ bähbitsiz ýagdaýa düşer.
ABŞ-nyň Kongresinde Magnitskiý bilen bagly kanunyň kabul edilmeginiň käbir tarapdarlary, bu kanun kabul edilmese, onda özleriniň Jekson-Wanigiň üýtgetmeleriniň ýatyrylmagyna garşy çykyş etjekdiklerini aýdýarlar.


text:
GDA we Baltika döwletleriniň futbol boýunça çempion komandalarynyň arasynda geçirilýän ýaryşyň ýarym finalynda düýn Türkmenistanyň çempiony Halkara türkmen-türk uniwersitetiniň ýygyndy komandasy Orsýetiň «Rubin» komandasyndan 0:4 hasap bilen utuldy.
Ýöne, muňa garamazdan, sport boýunça käbir synçylar bu çempionatyň iň güýçli dörtlüginiň hataryna giren Halkara türkmen-türk uniwersitetiniň ýygyndy komandasynyň ussatlygyna ýokary baha berdiler.
Türkmenistanyň bu futbol komandasynyň treneri Ýazguly Hojageldiýew hem öz komandasynyň oýunçylarynyň görkezen başarnyklaryndan özüniň hoşaldygyny aýtdy.
Bu ýaryşyň finalynda ertir Orsýetiň «Rubin» komandasy Gazagystanyň «Aktobe» komandasy bilen duşuşar.


text:
Düýn Şweýsariýanyň Adalat ministrligi polşaly kino režissýory Roman Polanskiniň Birleşen Ştatlara ekstradisiýa edilmegi barada Amerikan tarapynyň eden haýyşyny kanagatlandyrmakdan resmi ýagdaýda ýüz öwürdi.
Şweýsariýanyň Adalat ministrligi özüniň bu kararyny Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Roman Polanskä garşy degerli delilleri getirip bilmändigi bilen düşündirdi.
Amerikanyň Birleşen Ştatlary polýak kino režissýory Roman Polanskini 1977-nji ýylda kämillik ýaşyna ýetmedik 13 ýaşly gyz bilen jynsy gatnaşykda bolanlykda aýyplaýar we onuň Birleşen Ştatlarda sud jogapkärçiligine çekilmegine aýak direýär.


text:
Moskwadaky söwda merkeziniň ammarynda dörän ýangynda ölenleriň sany 17-ä ýetdi. Çaklamalara görä, olaryň aglabasy ozalky Sowet respublikalaryndan gelen migrant işçiler.
Moskwanyň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministrliginiň resmileriniň aýtmagyna görä, ölen adamlaryň anyk haýsy döwletden gelendikleri anyklanylýar.
Polisiýanyň metbugat wekili Ýuliýa Anosowa Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi: "Ähli zat ýanandygy üçin, biz ölenlere degişli hiç hili dokument tapmadyk. Biz häzir binanyň içinde kimleriň, näme sebäpden bolandygyny, şeýle-de olaryň ol ýerde bolmaga rugsadynyň bolup-bolmandygyny derňäris. Sebäbi bu ýer ammar, ol ýatyp-turmak üçin niýetlenmedik”.
Ýangyn duşenbe güni irden Kaçalowskiý söwda merkezinde döredi. Ýangynyň sebäpleri entek belli däl.


text:
Gyrgyzystanyň ykdysadyýet ministri Bişkegiň Russiýanyň liderligindäki “Gümrük Bileleşigine” goşulmagyna ýardam bermek üçin Moskwanyň 1,2 milliard amerikan dollary möçberinde maliýe kömegini berjekdigini aýtdy.
Temir Saryýew 30-njy maýda Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda 1 milliard amerikan dollaryň Moskwa tarapyndan Gyrgyzystana uzak möhletleýin karz hökmünde beriljekdigini aýtdy. Galan 200 million amerikan dollaryň bolsa, Gyrgyzystanyň “Gümrük Bileleşigine” goşulmak baradaky “ýol kartasynyň” durmuşa geçirilmegine kömek etmek maksady bilen Russiýa tarapyndan grant hökmünde beriljekdigini belledi.
Gürrüňi edilýän ýol kartasyna 29-njy maýda Gazagystanyň paýtagty Astanada “Gümrük Bileleşigine” agza ýurtlaryň prezidentleri – Russiýanyň lideri Wladimir Putin, Gazagystanyň lideri Nursultan Nazarbaýew we Belarusyň lideri Alerksandr Lukaşenko hem-de Gyrgyzystanyň lideri Almazbek Atambaýew tarapyndan gol goýuldy.


text:
Belarusyň häkimiýetleri iki sany garaşsyz gazetiň ýapylmagyna garşy suda beren arzalaryny ýatyrdylar.
Şu ýylyň aprel aýynda ýurduň Informasiýa ministrligi “Naşa Niwa” we “Narodnaýa wolýa” gazetlerine garşy arza beripdi.
Ondan öň bu gazetlere bolýan wakalary, şol sanda 11-nji aprelde Minskidäki metro stansiýasynyň partladylmagy bilen bagly wakalary “ýalňyş berýär” diýip, üç gezek duýdurş berlipdi.
Şu gün Minskiniň Ýokary ykdysady sudy “Narodnaýa wolýa” gazetine garşy berlen arzany ýatyrdy. “Naşa wolýa” gazetine garşy berlen arza bolsa sişenbe güni ýatyrylypdy.
Bu kararlaryň sebäbi barada hiç hili düşündiriş berilmedi.


text:
Pakistanyň häkimiýetleri ýurduň günortasynda üç gün bäri dowam edýän yssy howa zerarly 450-den gowrak adamyň ölendigini we keselhanalaryň taýýarlyk derejesine getirilendigini habar berýärler.
Pakistanyň iň yssy sebiti – Karaçide geçen hepdäniň ahyrynda howanyň temperaturasy selsiý boýunça 45 gradusy görkezip, bu şäherde ölenleriň sany azyndan 450 adama ýetdi. Başga-da sekizden gowrak adamyň hem günorta Sindh welaýatynyň beýleki böleklerinde heläk bolandygy habar berilýär.
Pakistanda adamlaryň yssy howadan ýogalmagy bilen baglanyşykly waka, onuň goňşusy Hindistanda 2 müňden gowrak adam gyzgyn howadan heläk bolandan bir aý soň boldy.
Karaçi şäheriniň iň uly keselhanasynyň lukmany Semi Jamali gyzgyn howadan ejir çeken 3 müň çemesi näsagy saglyk bejergisi bilen üpjün edendiklerini aýtdy.


text:
Düýn Kiýewdäki gürji ilçihanasyndan çykyp gelýän bir adam ilçihananyň agzyndaky çyplaň demonstrantlara we olaryň suratyny alýan suratçylara hüjüm etdi.
Ukrainanyň Femen syýasy hereketiniň üç agzasy Kiýewdäki gürji ilçihanasynyň işiginde çyplaň geýnip, şygarlara gygyryp, demonstrasiýa geçirýärdi.
Ilçihanadan çykyn gelýän adam bilinden ýokarsy çyplaň aýallara şarpyk çaldy.
Femen hereketiniň agzalary çyplaň geýnip, öz demonstrasiýalaryna üns berdirmäge çalyşýarlar. Olar Gürjüstanyň paýtagty Tbiliside içalyçylykda aýyplanyp tussag edilen üç fotožurnalist üçin protest bildirýärdiler.
Protestçi aýallary uran adam olary surata alýan ondan gowrak suratça hem ýumruklary we aýaklary bilen hüjüm etdi. Ol özüniň kimdigini aýtmady.


text:
Pentagon ABŞ-nyň dünýäniň beýleki iri döwletleri, ýagny Russiýa we Hytaý bilen uruş ýagdaýyna girmek ähtimallagynyň “pes hem bolsa, barha artýandygyny” aýdýar. Pentagonyň 1-nji iýulda çap eden hasabatynda bu ýagdaýlaryň netijesiniň “ägirt uly” boljakdygy hem nygtalýar.
2015-nji ýyl üçin Milli harby strategiýa hasabatynda “ABŞ-nyň dünýäniň iri döwletleri bilen uruş ýagdaýyna girmek ähtimallygy pes hem bolsa, bu howp barha artýar” diýilýär.
Hasabatda “Russiýa eýýäm birnäçe gezek goňşy döwletleriň özygtyýarlylygyny äsgermeýändigini görkezip, öz maksatlaryna ýetmek üçin güýç ulanmakdan hem gaýtmajakdygyny äşgär etdi” diýip bellenilýär.
Pentagon – Moskwa mundan boýun gaçyrsa-da, – gündogar Ukrainada rus esgerleriniň bardygyny we olaryň öz separatistik hereketlerini güýçlendirýändigini aýdýar.
Pentagonyň 2011-nji ýylda çap bolan öňki hasabatynda Russiýa bu meselede az agzalýar. Emma ol hasabat Russiýanyň Krymy basyp almagyndan öň çap edilipdi.
Hasabatda Hytaýyň agressiw we wehim salyjy hereketleriniň hem ABŞ-nyň howpsuzlygyna gorky salýandygy nygtalýar.
“Bu günki gün global howpsuzlyk ýagdaýy soňky 40 ýylyň içinde çaklap bilinmejek derejä ýetdi” diýip, ABŞ-nyň Komandowaniýesiniň Baş ştabynyň ýolbaşçysy General Martin Dempseý aýtdy.
Hasabatda Eýranyň we Demirgazyk Koreýanyň ýadro we ballistik raketa mümkinçilikleriniň artandygyna hem üns çekilýär.
Pentagonyň hasabatynda “Yslam döwleti” ýaly ekstermistik toparlaryň soňky uruş tehnologiýalaryny peýdalanyp, tutuş ýurtlary we regionlary hem durnuksyzlaşdyryp biljekdigi bellenilýär.
Hasabatda “Global durnuksyzlyk barha möwjeýär” diýilýär.
Artýan howplara garamazdan, Amerikanyň harby ulgamy dünýäniň iň öňdebaryjylarynyň biri bolup galýar. ABŞ-nyň harby pudagynyň býujeti 600 milliard dollara golaýlaýar.


text:
Orsýetde ýetip gelýän nobatdaky prezidentlik saýlawlarynyň durky gitdigiçe aýdyňlaşyp barýar. Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin bolsa 2012-nji ýyldaky prezidenlik saýlawlaryna öz kandidaturasyny goýjakdygyny açyk duýdurýar.
Orsýetiň dolandyryjy “Ýedinaýa Rossiýa”, ýagny “Bütewi Orsýet” partiýasynyň 6-njy maýda Wolgograd şäherinde geçirilen mejlisinde premýer-ministr Putin çykyş edip, “Milli fronty” döretmek çagyryşyny etdi. Munuň üstesine-de ol, Wolgogradyň Ikinji jahan urşy döwründäki adyny tutup, Stalingrad diýdi.
"Men ‘Bütewi Orsýetiň’, şeýle-de beýleki syýasy partiýalaryň, kärdeşler arkalaşyklarynyň, aýallar we ýaşlar guramalarynyň, weteranlar guramalarynyň, şol sanda Beýik Watançylyk urşunda hem Owganystanda söweşenleriň, umuman, ýurdumyzy mundan beýläk-de berkitmek üçin bir maksada gulluk edýänleriň, biziň ýüzbe-ýüz bolýan kynçylyklarymyzyň has oňaýly çözgütlerini tapmak ugrunda tagalla edýänleriň bir programmanyň çäginde hereket edișini göresim gelýär. Geliň, muny ‘Orsýetiň Milli fronty’ diýip atlandyralyň” diýip, Putin çykyş etdi.
Putin bu çykyşynda dekabrda milli kanun çykaryjy organlarynyň düzümine geçiriljek saýlawlardan we geljek ýylyň martyndaky prezidentlik saýlawlaryndan öň “Bütewi Orsýet” partiýasyna “täze pikirleriň, täze teklipleriň, şeýle-de täze ýüzleriň” gerekdigini hem belledi.
Bu ädim “Bütewi Orsýet” partiýasynyň çagyryşlarynyň derejesini ýokarlandyrmak üçin edilene meňzeýär. Sebäbi mart aýynda regional derejede geçirilen saýlawlaryň netijelerinde “Bütewi Orsýet” özüni pes dereje görkezdi. Şeýle-de ýüze çykan galmagallar partiýanyň abraýyny belli bir dejede gaçyrdy.
Galmagallaryň arasyndan has göze ileni – bu Moskwanyň ozalky häkimi Ýuriý Lužkowyň wezipesinden çetleşdirilmegi bolsa gerek. Uzak wagtlap Orsýetiň paýtagynyň häkimi bolup oturan Lužkow korrupsiýada aýyplanyp, wezipesinden aýryldy.
Arka çykyldy
Orsýetiň premýer-ministri Wolgogradda öz çykyşyny tamamlandan soň, onuň yz ýany bilen, Kremle ýakyn kärdeşler arkalaşyklary, oba-hojalyk birleșmeleri, şeýle-de weteranlaryň guramalary Putiniň öňe süren pikirine arka çykdylar.
Fermalar we oba-hojalyk bileleşikleri birleșmesiniň prezidenti Wladimir Plotnikow şeýle çykyş etdi: "Fermerleriň adyndan men bu orta atylan ajaýyp pikiriň goldalmalydygyny çaklaýaryn. Bu ’Bütewi Orsýetiň’ gurnaýjy ornunyň düýp manysydyr. Halk hem muňa düşüner we goldar. Şonuň üçin men fermerleriň adyndan size minnetdarlygymy bildirýärin. Biz uly höwes bilen ‘Bütewi Orsýet’ partiýasynyň meýdanyny artdyrarys”.
Wologograddaky duşuşygyň ertesi, ýagny 7-nji maýda Wladimir Putin Moskwanyň eteginde Kremle ilteşikli ençeme guramalaryň ýolbaşçylary bilen hem duşuşyk geçirdi. Olaryň arasynda “Bütewi Orsýet” partiýasynyň ýaşlar toparynyň başlygy Timur Prokopenko, şeýle-de pensionerler bileleşiginiň we owgan urşunyň weteranlar bileleşiginiň liderleri hem bardy.
Putin täze döredilen “Milli frontuň” ýolbaşçylary bilen her aýda azyndan bir gezek duşuşjakdygyny aýdýar.
Moskwada ýaşaýan syýasy analitik Grigoriý Golosowyň pikirine görä, bularyň ählisini Putiniň prezidentlik kampaniýasynyň başlangyjy hökmünde häsiýetlendirip bolar.
“Eger-de olar muny amala aşyryp bilseler, dogrusy muny amala aşyryp bolmaz diýer ýaly hiç hili sebäp-de ýok, garaz, mundan soň Wladimir Putin bu “Milli front” tarapyndan, ýagny ýaşaýyş şertleriniň gowulanmagyny isleýän ähli orsýetliler tarapyndan prezidentlige hödürlendi diýse bolar. Bu, elbetde, ol aldawçylaryň we ogrularyň partiýasy tarapyndan kandidatlyga görkezildi diýenden telim esse gowudyr”.


text:
Siriýanyň howpsuzlyk güýçleri demokratik protestleri basyp ýatyranlarynda azyndan 19 adamyň öldürilendigi habar berilýär.
Çarşenbe güni tanklar Homs we Harra şäherlerinde hem ot açdylar.
Türkiýe bilen serhetdeş Aleppo şäherinde 2,000 töweregi studentiň geçirýän protesti howpsuzlyk güýçleri tarapyndan dargadyldy.
Çarşenbe güni Siriýanyň döwlet eýeçiligindäki SANA habar agentligi hökümetiň täze saýlaw kanunynynyň deslapky nusgasyny taýýarlandygyny aýtdy. Mundan başga goşmaça maglumat berilmedi.
Demokrat aktiwistler prezident Başar al-Assadyň bu herketletleri juda ujypsyz we gaty giç diýip, ony ret etdiler.


text:
“Talyban” geçen ýyl serhetde tutulan pakistanly 17 çagany erkinlige goýbermäge taýýar. Bu barada penşenbe güni Pakistanyň hökümet wekili aýtdy.
Geçen ýylyň sentýabrynda 20 çagadan ybarat topar Pakistanyň Bajaur welaýatyndaky jülgä gezelenje baranlarynda ýaramaz belgilenen serhetden geçdiler we Owganystanyň Kunar welaýatyndan çykdylar. Şonda olary “Talyban” ele salypdy.
Bajaur welaýatynyň häkiminiň sözlerine görä, çagalar Owganystandan ýakyn wagtda getiriler.
Pakistanyň hökümet wekili “Talybanyň” nähili şert bilen çagalary boşadýandygyny aýtmady.
Mundan öň üç çaga azatlyga goýberildi we Pakistana dolandy.


text:
Merkezi Aziýa döwletleriniň söwda ministrleri maýa goýumlary we söwda gatnaşyklary barada gepleşikler geçirmek üçin Waşingtona geldiler.
Birleşen Ştatlaryň yörite söwda wekiliniň orunbasary Demetrios Marantisiň sözlerine görä, Amerika Owganystandaky operasiýalary üçin köp haryt ýollamak we hyzmatlar barada Gyrgyzystan, Gazagystan, Türkmenistan, Özbegistan we Täjigistan dogrysynda planyň proýektini taýýarlaýar.
Has köp ýardam
Marantisiň Merkezi Aziýa bilen söwda barasynda 7-nji oktýabrda Waşingtonda geçiren metbugat konferensiýasynda aýtmagyna görä, Merkezi Aziýa döwletleri Amerika we NATO güyçlerine Owganystanda durnuklylyk üçin kömek edýär. Emma, olar bu ugurda has köp ýardam hem edip bilerdiler.
Şol metbugat konferensiýasy geçen jaýda Özbegistanyň daşary ykdysady gatnaşyklar ministri Ganyýew, Türkmenistanyň we Täjigistanyň ykdysadyýet hem ösüş ministrleri Bäşimmyrat Hojamämmedow, Gulomjon Babozoda, Gyrgyzystanyň Ykdysadyýet we söwda ministriniň orunbasary Alyýew, Gazagystanyň senagat we söwda ministriniň orunbasary Aýtjanowa, Owganystanyň söwda we senagat ministri Şahrani hem bardy.
Owganystandaky operasiýalar
Amerikanyň ýörite söwda wekiliniň orunbasary Marantisiň ýene-de bellemegine görä, onuň edarasy ABŞ-nyň Owganystandaky operasiýalary üçin harytlar ýollamak we hyzmatlar üçin Merkezi Aziýanyň mümkinçiliklerini ösdürmek barada Amerikanyň Goranmak departamenti hem edaralary bilen işleşýär.
Marantis bu tagallalaryň regionda sermaýa ýatyrylmagy we täze iş orunlarynyň açylmagy üçin täze mümkinçilikleri döretjekdigini sözüne goşdy.
Birleşen Ştatalar Merkezi Aziýa döwletleri bilen söwda we inwestisiýa barasynda ylalaşyga 2004-nji ýylda gol goýdy. Amerikanyň we Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasyndaky söwdany hem regionda ýatyrylýan sermaýany ösdürmegiň ýollaryny tapmak üçin taraplar yzygiderli duşuşyklary geçirýärler.
Iki ýol bilen ösdüriler
ABŞ-nyň resmi wekili Demetrios Marantisiň sözlerine görä, prezident Obamanyň adminstrasiýasy bu ylalaşygy iki ýol bilen ösdürmekçi. Birinjiden, her ýylyň ortalarynda işçi toparynyň duşuşygyny geçirip, yzygiderli maslahatda gozgalýan meselelere we öňe sürülýän inisiatiwalara garamak. Ikinjiden, regiona çemeleşmäni jemlemek baradaky dialog üçin ikitaraplaýyn kanallary döretmek.
Şu gün ABŞ-nyň Goranmak ministlriginiň ýokary derejeli resmileri we Merkezi Aziýaly ministrler gysga wagtlaýyn duşuşyk geçirdiler. Ol Amerikanyň we Merkezi Aziýa döwletleriniň arasyndaky söwda hem inwestisiýa ylalaşygynyň çäginde geçirilýän maslahat wagtynda body.
Dünýä Söwda Guramasy
Hepdäniň başlarynda Gazagystanyň senagat we söwda ministriniň orunbasary Janar Aýtjanowa öz ýurdunyň Dünýä Söwda Guramasyna girmek isleýändigini aýtdy.
Gazagystanyň, Orsýetiň we Belarusyň arasynda erkin söwda zonasy bar. Aýtjanowa Gazagystanyň Dünýä Söwda Guramasyna goşulmak aladasyny toparyň agzalarynyň, aýratynda Ýewropa Bileleşiginiň we ABŞ-nyň goldaýandygyny “Roýters” agentligine aýtdy.
Gazagystan, Orsýet we Belarus geçen asyryň 90-njy ýillaryndan bäri Dünýä söwda Guramasyna goşulmak ugrunda alada edýärler. Yöne olaryň bu aladalary entek üstünliksiz.


text:
Siriýanyň daşary işler ministri Walid al-Moallem prezident Başar al-Assadyň häkimiýetden gitmek meselesiniň “kabul ederliksizdigini” aýdyp, çykyş etdi.
Şenbe güni döwlet telewideniýesinde eden bu çykyşynda ol Siriýadaky söweşijileri öz ýaraglaryny taşlamaklyga hem-de parahatçylyk boýunça dialog konferensiýasyna gatnaşmaklyga çagyrdy.
Walid al-Moallem bu dialoga gatnaşjak islendik bir wekiliň giň ygtyýarlyklary bolan täze hökümetiň işine gatnaşyp biljekdigini belledi.
Siriýanyň daşary işler ministriniň bu çagyryşyna häzirlikçe oppozision söweşijilerden reaksiýa bolmady. Ýöne synçylar onuň bu çagyryşyny söweşijileriň ret etmegine garaşylýandygyny aýdýarlar.
Ýakynda BMG-niň Siriýa boýunça ýörite wekili Lahdar Brahimi hem bu ýurtda dörediljek geçiş hökümetiniň işine prezident Başar al-Assadyň gatnaşmaly däldigini aýdyp, çykyş edipdi.


text:
Gowy kino düşürmek üçin, gowy sahna eserini döretmek üçin sungaty öwrenijiler üç zadyň gerekdigini nygtaýarlar. Şol üç zat hem: «Dramaturg, dramaturg we ýene-de bir sapar dramaturg gerek» diýýärler.
Şeýle diýilmezçe-de däl. Zehinli dramaturgyň elinden çykan eser bolmasa, artistler özlerine berkidilen rollary hernäçe gowy oýnasalar-da, režissýor hernäçe yhlas etse-de, gowy kino, sahna eseri çykmaýar. Muňa mysaly uzakdan gözlemeli däl. Türkmenistanda düşürilýän kinolar, sahnalaşdyrylýan pýesalar, telewizion oýunlar ýurtda dramanyň ýagdaýynyň ýabygorludygyny, hatda dramanyň ýagdaýynyň gülkünç hala düşendigini subut edýär.
Birinjiden, her bir teleoýunda, kinosýužetde, sahna eserinde şol bir gudaçylyk gürrüňleri, gelin edinmek, gyz çykarmak, kürteli gelni ondan-oňa aýlamak, umuman, daýza-daýza oýnamak esasy tema bolup durýar. Durmuşdaky müňlerçe problemalar, üstünlikler we şowsuzlyklar, durmuş wakalary çetde galýar.
«Ýaşlyk» telekanaly boýunça görkezilen bir oýun türkmen dramaturgiýasynyň ykbalynyň doly küle çekendigine düşünmäge ýagdaý döredýär. Bu teleoýunda ilki gudaçylyk gürrüňleri, daýza-daýza oýunlary, iň soňunda bolsa sowet döwründe düşürilen «Ýuwaş gelin» atly çeper filmiň sýužeti oýnalýar. Gaýynata kündükden elini ýuwup otyrka ilki sag tarapyndan aýaly geçip, onuň kündügini ýykyp gidýär, soňra çep tarapyndan gelni geçip, kündügini ýykyp gidýär. Gaýyn-gelin ýüpek gurçuga ýaprak ýygýarlar we gelniň getirýän ýapragyny eşek iýýär. Gelin gaýynenesiniň ýanyna baryp, elleriniň hereketi bilen «Ýapragy eşek iýdi» diýip, hut «Ýuwaş gelin» filminde görkezilýän hereketler bilen görkezýär. Soňra gelin ýapragy eşegiň iýenini ýere hat ýazyp görkezýär.
Bu zatlary görüp, «Ýuwaş gelin» filminden bölek görkezýändir öýtseň, artistler ýaş hem täze artistler.
Häzirki döwürde türkmenlerde bu sýužetdäki ýaly börük geýip, gaýynenesine aýtjak gepini ýere ýazyp düşündirip ýören gelin kän ýok. Zerurlyk ýüze çykanda ýaşmakly gelinleriň islendigi hem gerekli adamlar bilen gepleşýärler.
Şu ýagdaý häzirki döwürde drama eserleriniň asla ýokdugyny görkezýär.
Ýaş režissýorlar ýazylýan zady-da hakyky bolşy ýaly alyp bilmeýärler. Telewideniýäniň bäşinji kanaly bolan «Türkmen owazy» kanalyndaky sýužetleriň örän köpüsi aýdymda berilýän sözlere laýyk gelenok. Mysal üçin sowet döwründe düşürilen «Aşyr aganyň mekirligi» atly filmde baş gahryman «Söýgülimiň gözleri» diýen aýdymy ýerine ýetirýär. Şol aýdymy telewideniýäniň bäşinji kanaly şekilli aýdyma öwrüpdir. Aýdymyň sazy-da gowy, bagşy-da ony gowy ýerine ýetirýär. Ýöne bu aýdym çeper filmde bolup geçýän wakalara laýyk düzülen.
«Aşyr aganyň mekirligi» atly filmde biri-birini sulhy alan iki sany ýaş juwan öýkeleşýär. Şonda oglan ýabyň boýunda oturyp, «Haçan meniň ýarym maňa dolanar» diýip, «Söýgülimiň gözleri» diýen aýdymy ýerine ýetirýär. Bu sýužet telewideniýäniň bäşinji kanalynda surata düşürilende «Haçan meniň ýarym maňa dolanar» diýip aýdym aýdýan bagşynyň ýanyndan başy kürteli gelin geçip gidýär.
Türkmenler täze gelne kürtäni kyrk gün atýarlar. Başga birine durmuşa çykyp, heniz başy kürteli oturan ýaş gelin, durmuşa çykan öýüni taşlap, öňki söýşen ýigidiniň ýanyna gaýdyp gelmez. Bu sýužet örän ters many berýär. «Haçan meniň ýarym maňa dolanar» diýip, öýlenmedik ýigit heniz durmuşa çykmadyk söýgülisine garaşýar. Ine, şeýle manylary çykarmaga režissýorlaryň köpüsi düşünmeýär.
Ýa-da bir bagşy Mollanepesiň sözlerine aýdym aýdýar. Bu aýdym boýunça düşürilen sýužetde başy börükli ýaş gelniň bir özi tokaýlykda gezip ýör. Türkmenler ýaş hem täze gelni diňe bir tokaýlyk ýaly ýerlere aýlananda däl, eýsem, öz atasy öýüne-de ýany ýoldaşly goýberýärler. Aýratyn-da Mollanepesiň ýaşan döwri hakda pikir öwreliň.
Türkmen telewideniýesiniň, kinosynyň düşürýän sýužetlerinden şeýle ýalňyşlyklaryň, gülkünç hem nalajedeýin wakalaryň her gün ýüzlerçesini tapyp bolýar. Ony telewideniýäniň, kinonyň ýolbaşçylary duýup bilenoklarmy ýa-da duýmajak bolýarlarmy? Olaryň duýup bilmeýänlerem bar. Ýöne, esasan, duýmajak bolýarlar. Sebäbi eserleriň temalary çäklendirildi. Drama düşünmeýänlerden bolsa şu agzap geçen zatlarym ýaly zatlardan başga zat çykmaýar.
Umuman alanyňda halka lezzet alyp görer ýaly oýunlary hödürläp bilenoklar. Sungat syýasylaşdyrylanda şeýle ýagdaýlaryň ýüze çykjagy köre hasa.
Serdar Gulgeldiýew Aşgabatda ýaşaýan intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy, synçy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Türkiýä ýygnanan siriýaly dissidentler prezident Başar al-Assadyň režimini agdarmak ugrunda işleýän adamlara goldaw berjek geňeşiň düýbüni tutdular.
Parižde ýaşaýan Burhan Halaýun geçen aý yglan edilen geňeşiň garaşsyz topardygyny aýtdy. Ol bu geňeşiň siriýa halkynyň özygtyýarlylygyny gowşadýan islendik daşarky gatyşmany ret edýändigini hem sözüne goşdy.
Bu habar Siriýanyň resmi habar serişdeleri pitneçi şäher Rastanyň, bäş güne çeken agyr söweşden soň, hökümet güýçleriniň eline geçendigini habar beren güni çykdy.
Bu şäher soňky birnäçe hepde goşundan gaçan dezertirleriň kontrolunda bolup, Assadyň iş başyndan çekilmegini talap edýän uly protestleriň sahnasyna öwrülipdi.


text:
15-nji ýanwarda Türkmenistanyň ministrler kabinetiniň maslahatynda hökümetiň we pudaklaryň 2009-njy ýyl boýunça işine baha berildi. Hususan-da, ýurduň nebit-gaz, dokma senagat, bank pudaklarynyň işiniň talaba laýyk alnyp barylmaýanlygy aýdylyp, käbir tankytlar hem bellikler edildi, ýolbaşçylar çalşyryldy.
Şol sanda Nebit-gaz senagat we mineral serişdeleri ministri Oraznur Nurmyradow işinden boşadyldy. Resmi maglumatlarda muňa onuň işinde goýberen düýpli kemçilikleriniň sebäp bolanlygy aýdylýar.
Hökümet maslahatynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow pudak ýolbaşçylarynyň öz wezipelerine talaba laýyk çemeleşmeýänligi, pudagy ösdürmek meselelerini çözmekde passiwlik görkezýänligini hem belledi.
Nebit-gaz ministriniň wezipesini ýerine ýetiriji edilip, Baýramgeldi Nedirow bellenildi.
Her bir kadrlar çalşygynyň sebäbi barada şol bir düşündirişler berilýär. Emma wakanyň aňyrsynda näme sebäpleriň ýatanlygy nämälim galýar.
Resmi düşündirişlere garamazdan, synçylar ýurtda ýolbaşçylaryň wezipelerinden boşadylmagynyň hakyky sebäpleriniň hazire çenli düşnüksiz görünýänligini belleýärler.
Merkezi Aziýa boýunça regional ekspert Sanobar Şermatowa şeýle diýýär: “Her bir kadrlar çalşygynyň sebäbi barada şol bir düşündirişler berilýär. Emma wakanyň aňyrsynda näme sebäpleriň ýatanlygy nämälim galýar. Bu Nyýazowyň kadrlar syýasatynyň dowam edýänligini görkezýär. Ýurtda kadrlary toplamak we çalyşmak işini, öňküsi ýaly, henizem prezidentiň özüniň amala aşyrýanlygyny, bu işiň golaýyna hiç kimiň goýberilmeýänligini görmek mümkin”.Nebit-gaz pudagy üstünlikli bolupdy
Synçylar Türkmenistanyň nebit-gaz pudagyna 2009-njy ýylda ýurduň iň üstünlikli ugry hökmünde baha berýärler. Türkmenistan Hytaýa tarap gaz geçirijisini işe girizdi, Eýrana tarap hem täze gaz turbasyny gurup, işledip başlady. Ýylyň dowamynda Orsýet bilen dörän gaz dawasyny çözüp, gaz söwdasyny dikeltdi.
Türkiýeli bilermen, Ankarada ýerleşýän Strategik-barlaglar institutynyň ýolbaşçysy Mehmet Seýfetdin köp ugurly energiýa strategiýasyny yglan eden Türkmenistanyň täze energiýa bazarlaryna çykmak ugrunda ädýän ädimlerini açyk gapylar syýasaty diýip atlandyrydy.
Mehmet Seýfetdin Türkmenistanyň Günbatar döwletlerine tarap öwrülmeginiň we Hytaý hem Eýrana tarapa ädýän ädimleriniň netijeleriniň ýakyn wagtda peýda bolup başlajagyny belledi.
Türkmenistanyň nebit-gaz pudagynyň işine Türkmenistanyň prezidenti tarapyndan hem pozitiw baha berilýär. 15-nji ýanwarda hökümet maslahatynda Gurbanguly Berdimuhamedow pudak ýolbaşçylarynyň işinden nägilelik bildiren hem bolsa, pudagyň ýagdaýyna, umuman, pozitiw baha berdi. Pudagyň ýolbaşçylary näme üçin çetleşdirilýär?
Nebit-gaz ministrliginden başga-da, ýurduň Dokma-senagat minsitrligine, “Türkmenhowaýollary” milli gullugyna, “Türkmenhaly” döwlet korporasiýasyna, Demirýol-transport ministrligine, Gidrometeorologiýa boýunça Türkmenistanyň prezidentiniň ýanyndaky Milli komitete, “Prezident” bankyna täze ýolbaşçylar bellenildi.
Sanobar Şermatowanyň pikirine görä, döwlet resmileriniň ýygy-ýygydan çalşyrylyp durulmagy ýurtdaky ýiti kadrlar krizisiniň subutnamasy bolup durýar.
“Kadrlary saýlamak we bellemek usullary aslyýetinde kemçilikli. Ukybyna görä däl-de prezidente wepadar adamlar bellenilýär. Emma soň takyk netijeler talap edilende, kynçylyklar ýüze çykýar. Onsoň kadrlary çalşyryp durmakdan hiç hili netije çykmaýar. Ýagdaýyň gowulanmagy üçin döwleti dolandyryş sistemasy üýtgemeli, täze kadrlary saýlamak, täýýarlamak işine täzeçe çemeleşilmeli” diýip, S.Şermatowa aýtdy.
Bilermeniň pikirine görä, gün-günden täze talaplary öňe sürýän häzirki döwürde täze kadrlary taýýarlamak we spesialistleri ukybyna görä ulanmak meselesine çynkalaý çemeleşilmegine we bu ugurdan takyk ädimleriň ädilmegine zerurlyk ýüze çykýar.


text:
Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad howpsuzlyk güýçleriniň bäş aý bäri dowam edýän protest aksiýalaryň hötdesinden gelýändigini öten agşam telewideniýe arkaly eden çykyşynda aýtdy.
Assad soňky hepdeler hökümete garşy aksiýalaryň has güýçlenendigini boýun aldy, emma özüniňem, hökümetiniňem iş başyndan çekilmekçi däldigini aýtdy. Günbatar liderleriniň çagyryşlaryny Assad “peýdasyz” diýip atlandyrdy.
Siriýanyň prezidenti reformalary dowam etdirmekçidigini tassyklady. Onuň berýän bahasyna görä, planlary işläp düzmek üçin bärsinden alty aý gerek bolar. Parlament saýlawlary 2012-nji ýylyň fewralyndan bärde geçirilmez.
Munuň öň ýany ýurtdaky gumanitar ýagdaýa baha bermek maksady bilen BMG-niň komissiýasy Siriýa geldi. Aktiwistleriň maglumatyna görä, Siriýada bäş aý bäri dowam edýän garşydurmalarda bärsinden iki müň adam ölüpdir.


text:
Şu gün Türkmenistanyň Garaşsyzlyk gününe bagyşlanan uly dabaranyň geçirilen ýeri bolan “Aşgabat” stadionynyň tribunalary artygy bilen doldy. Uly baýramçylyga gatnaşýanlaryň ellerinde Döwlet baýdagy, dürli reňkli şarlar, şygarlar bar.
Dabara gatnaşyjylar baş tribunada ak baýdajyklaryň kömegi bilen “GARAŞSYZLYK” diýen ýazgyny emele getirýärler.
Türkmenistanyň Döwlet senasy ýaňlanýar. Tomaşaçylaryň we dabara gatnaşyjylaryň sesleri bir bitewi owaza öwrülýär. Dürli reňkli şarlaryň ýüzlerçesi asmana göterilýär. Stadionyň ylgaw ýodasynda dünýäde meşhurlyga eýe bolan ahalteke bedewleri peýda bolýar. Çapyksuwarlaryň elinde Türkmenistanyň Döwlet baýdagy pasyrdaýar.
Baýramçylyk hereketlerine çagalar-ýetginjekler tans toparlary goşulýarlar. Dabaraly tanslarda we belentden ýaňlanýan aýdymlarda bagtyýar durmuşyň, ýaşlyk joşgunynyň, ýagty gelejegiň waspy ýetirilýär. Baýramçylyk görkezilişini köpsanly türkmen türgenleri dowam etdirýärler. Olar sähel salymyň içinde stadionyň meýdanyny “Olimpiýa şäherjigine” we sportuň onlarça görnüşi boýunça görkezme çykyşlarynyň ojagyna öwürýärler.
Baýramçylyk dabarasy bäş welaýatyň döredijilik toparlarynyň ýerine ýetiren, ýurduň ähli sebitleriniň gaýtalanmajak özboluşlylygyny bir ýere jemlän “Küştdepdi” sazy bilen jemlendi.


text:
Awstraliýaly we daniýaly alymlar sport bilen meşgullanýan erkek adamlaryň beden etiniň nusgalaryny öwrenip, fiziki maşklaryň dowamynda adamynyň bedeninde molekula derejesinde müňden gowrak reaksiýalary hasaba alypdyrlar.
Sidneý we Kopengagen uniwersitetlerinde işleýän alymlaryň fiziki maşklaryň adamyň myşsalarynda örän çylşyrymly yzygiderli reaksiýalara sebäp bolýandygyny we bu reaksiýalaryň energiýanyň özleşdirilmeginde we insulina bolan duýgurlykda iňňän möhüm rol oýnaýandygyny anyklandyklary habar berilýär.
Bu tejribäniň esasynda alymlar sport maşklarynyň berýän netijesiniň ornuny tutup biljek dermany döretmek işine girişdiler.
Barlaglaryň awtory professor Dawid Jeýmsiň sözlerine görä, fiziki aktiwlik süýjülik keseline, ýürek-damar kesellerine, newrologiýa kesellerine garşy güýçli berejeriş usuly bolup durýan hem bolsa, fiziki aktiwlik hemme adama, hususan-da garrylara we fiziki mümkinçilikleri çäkli bolan adamlar üçin elýeterli däl.
Şol bir wagtda-da alymlar dermanyň ýakyn geljekde fiziki maşklaryň doly ornuny tutup bilmejegini belleýärler we dörediljek dermanyň kömegi bilen adamynyň süňklerini berkitmegiň we myşsalaryň göwrümini artdyrmagyň mümkin däldigini aýdýarlar.
Fiziki maşklary etmezden olaryň adamynyň bedenine ýetirýän oňyn täsirlerinden peýdalanmaga mümkinçilik berip biljek dermanyň döredilmeginiň ähtimaldygy barada şu ýylyň tomsunda habar berlipdi.
Britaniýanyň Southampton uniwersitetiniň alymlarynyň işläp tapan “Compound 14” atly serişdesi adamynyň bedeniniň öýjüklerini energiýa we ýag ätiýaçlygyndan mahrum bolan ýaly alyp barmaga mejbur edýär diýip, “The Washington Post” gazeti habar beripdi.
Biohimik Ali Tawasolliniň we integratiw fiziologiýa boýunça alym Felino Kagampanganyň barlaglarynyň netijesinde döredilen dermanynyň diňe gemrijilerde synalandygy aýdylypdy. Emma onuň zerur barlaglardan geçen ýagdaýynda geljekde semizlige garşy we süýjülik keselini bejermek üçin ulanylyp bilinjekdigi bellendi.


text:
Hakykatda welin, bu türkmen topragy-da, onuň ähli baýlyklary-da bütin halka deň derejede degişli. Olardan hemmeler deň peýdalanmaly. Sebäbi bu topragy türkmeniň mekanyna öwürmek üçin türkmenleriň ählisiniň ata-babalary gan dökdüler, jan berdiler. Emma gynansak-da, belent kürsä münen kişiler bu topragy-da, onuň ýerasty, ýerüsti baýlyklaryny-da diňe özlerine degişlidir öýdýärler.
Ähli döwürde-de ýurdy ýurt edýän, onuň baýlyklaryny döredýän halk köpçüligi. Gyzgyn howurly çöllerde nebit-gaz gözleýän, bu baýlygy ýeriň ýedi gat aşagyndan uly zähmetler bilen çekip çykarýan, ony ýurduň nebit-gaz akdyryjy turbalaryna sepleýän, ýer üstündäki «ak altyn» baýlygyny, galla, şaly hasyllaryny ösdürip ýetişdirip, ýurduň arabasyny tigirläp oturan halkyň özi. Halkyň hyzmaty bolmasa, belent kürsüde oturanlar hernäçe çabalananda-da hiç hili baýlygam döredip bilmez, girdeji-de.
Emma munuň şeýledigine garamazdan, hökümetden iş almak uly minnet. «Her kimiň zähmet çekmäge haky bardyr» diýlip, ýurduň Konstitusiýasynda (33-nji madda) bellenenem bolsa, jebir-jepalardan doly zähmet hem kime çekdirilýär, kime bolsa çekdirilmeýär. «Gara sanaw» diýip bir zat tapýarlar, «ýedi arka» diýip bir zat tapýarlar. Islänlerine iş berýärler, islemediklerine iş berenoklar. «Ýedi arkalar» hakdaky maglumatlar her ýylda iki sapar barlanyp durulýar. Tam süpüriji, köçe süpüriji, garawul, gül ekiji bolaý, hökman «ýedi arkaň» baradaky dokumenti dolduraýmaly. Şeýle ýagdaýda berilýän işem nähili iş! Şahyr Şiralynyň: «Işläp ýörenlerem bala batanok» diýşi ýaly, işlemekden hiç kim lezzet almaýar.
Iň köp aýlyk 300 amerikan dollary. Bu nämä ýetýär? Zordan iýip-içmäge ýetýär. Bu aýlyga diňe ýetde-gütde iýip bolýar. Egin-eşik almaga bu aýlyk ýetenok. Bu aýlyk bilen jaý salmak hakda asla gürrüňem edip bolmaýar. Eger şu aýlyga jaý salmak üçin nämedir bir zat almakçy bolsaň, oňa üç sany pürs düşýär.
Elli dollarlyk, ýüz dollarlyk aýlyklar-da bar. Ine, şeýle möçberdäki aýlygy almak üçinem mydama minnet çekmeli. Işledilýän adamlar diňe zähmet çekeni bilen oňmaly däl. Bag ekmäge, bag otamaga, bag suwarmaga gatnaşmaly, her hepdede «Serdar ýoluna» çykmaga gatnaşmaly, köçeleriň gyrasyndaky otlary çapmaga gatnaşmaly, günüň-güni geçip duran çärelere, ýygnaklara, baýramçylyklara, konsertlere gatnaşmaly. Şu zatlaryň birinden ýüz öwürseň, hökümetiň syýasatyny goldamaýan adam hökmünde şol minnetli iş hem seniň eliňden alynýar.
Adamlar işden boşan halatlary hem iş ýerlerinde daňlyp saklanýarlar. Mugallymlar okatmaly sapaklary gutarsa-da, her gün öýlän sagat bäşe çenli iş ýerlerinde oturmaly, dynç günleri gezekleşip nobatçy durmaly. Edara-kärhana ýolbaşçylary, ministrler, hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylary iş ýerlerinde ýatyp-turmaly. Olara öýlerine gitmäge, toýa-ýasa görünmäge rugsat berilmeýär.
Iş berilmek durşy bilen minnet. Ýolbaşçy kärdäkiler taňryýalkasyn bilen pensiýa ugradylmaýar. Olar mydama garalanyp işden aýrylýarlar, ýa-da türmä ugradylýarlar.
Hamala adamlara berilýän iş, şol iş üçin tölenýän — hiç bir zada ýetmeýän aýlyk haky kimdir biriniň şahsy hojalygyna degişli ýaly. Kimdir biriniň jübüsinden çykýan ýaly. Ýurduň hemmelere deň paýlanmaly baýlygy şahsy eýeçilige geçen ýaly.
Türkmenler uly minnet bilen, uly igenç bilen berilýän zada «minnetli aş» diýýärler. Türkmenler minnetli aşy halamaýarlar. Minnetli aş barada türkmen şahyrlary hem özleriniň goşgularynda aýdyp geçýärler. Türkmenleriň beýik klassyk şahyry Magtymguly Pyragy özüniň «Il ýagşy» goşgusynda minnetli aşyň zäherden-de ajy bolýandygy hakda aýdyp, şeýle ýazýar:
Hudaýym saklasyn şerden, gahardan,
Minnetli aş ajy bolar zäherden,
Her bir ýerde bir bazarsyz şäherden
Andan ki bir gurap ýatan çöl ýagşy.
Magtymguly Pyragy özüniň «Sil galmaz» goşgusynda bolsa şeýle minnetli aşy iýmezligi, oňa el uzatmazlygy sargyt edýär:
Bir namardyň köp minnetli aşyndan —
El uzatma, aýlanyber daşyndan.
Türkmen klassyk şahyry Gurbandurdy Zelili bolsa minnetli aşyň ölümden-de erbet zatdygy hakda ýazyp, ondan agzyňa hiç hili tagamyň ýokmaýandygyny aýdýar:
Zelili, bar zatdan ölümdir gaty,
Ölümden-de gaty kişi minneti. ( «Ýagşydyr» goşgusy).
Ýüz müň minnet bilen berilen aşdan
Iýseň, tagam ýakmaz dahana ýagşy. ( Zelili, «Bigana ýagşy» goşgusy).
Çoluk Möwlamow aşgabatly intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy. Bu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Dünýäniň 120-den gowrak tanymal ýazyjysy, film režissýorlary we suratkeşleri Müsüriň prezidentine hat üsti bilen ýetiren ýüzlenmesinde žurnalist Ahmet Najiniň azatlyga çykarylmagyny talap etdiler.
Ol "jynsy mazmunly roman ýazandygy üçin" azatlykdan mahrum edilipdir.
"PEN America" guramasynyň taýýarlan hatyna gol çekenleriň arasynda ýazyjylar Philip Rothyň, Chimamanda Ngozi Adichiniň, Dave Eggersiň, Patti Smithiň, şeýle-de kinorežissýorlar Woody Allen, kompozitor Stephen Sondheimiň atlary bar.
Hatda prezident Andel Fatah al-Sisä ýüzlenilip, Najä ýöňkelen aýyplamalaryň goýbolsun edilmegi, Müsüriň Jenaýat kodeksiniň ýazyjylaryň we sungat işgärleriniň azatlygyny çäklendirýän 178-nji maddasyna düzeldiş girizilmegi soralýar. Naji şol madda esasynda bu ýylyň fewral aýynda iki ýyl zatlykdan mahrum edildi.
Adyny bermekden saklanan bir adamynyň arza bermeginden soň Najiniň garşysyna jenaýat işi gozgalypdyr. Ol raýat Najiniň "The Use of Life" (Durmuşyň pursatyndan peýdalanmak) atly döwletiň resmi metbugatynda çap etdiren romanynyň özüniň "ýüregini agyrdandygyny" ýazyp, arz-şikaýat edipdir.
Najiniň Müsürdäki aklawçylarynyň öňe sürmegine görä, onuň tussag edilmeginiň syýasy sebäbi bar. Ol aslynda Sisiniň režimindäki korrupsiýa hakda makalalar ýazypdy we onuň şu sebäpli tussag edilendigi çaklanylýar.
Müsürde geçen ýyl 23 žurnalist azatlykdan mahrum edilipdir. Golaýda hem žurnalistlere garşy aňtaw işleri geçirilipdir. Žurnalistleriň hak-hukugyny goraýan guramalaryň ýazmagyna görä, Müsür indi iň köp žurnalisti azatlykdan mahrum eden ýurtlaryň hatarynda Hytaýdan soň ikinji orunda durýar.
Geçen ýyl bolsa Müsürde medeniýet merkezleri ýapyldy we Kairiň tanymal amaly-haşam galeriýalary hem petiklenip, birnäçe suratkeş we kinorežissýor tussag edildi.


text:
Türkmenistan penşenbe güni harby hem-de hukuk goraýjy edaralaryň bilelikde geçiren operasiýalarynda ele salnan neşe serişdelerini we ýurda bikanun getirilen temmäki önümlerini ýok etmek boýunça nobatdaky çäräniň geçirilendigini habar berdi.
Bu çäre ýurda temmäki önümlerini bikanun getirmekde aýyplanýan, şeýle-de döwlet gullugyndaky wezipesinden peýdalanyp, para alan raýatlaryň birnäçesiniň telewideniýe arkaly toba etdirilmegi, öz-özlerine garşy görkezme bermegi bilen utgaşdy.
Türkmen telewideniýesiniň 14-nji ýanwardaky habarynda «ýeňil eklenç gözläp, temmäki önümi bolan çilimi bikanun ýollar bilen» ýurda getirmek ýaly jenaýatçylykly iş bilen meşgul bolýanlaryň tapylmagynyň gynançlydygy bellenilýär. Şeýle-de habarda «şunuň ýaly haram işe baş goşan adamlar öz pällerinden tapdylar» diýilýär.
Türkmen telewideniýesinde «jenaýatçy» diýlip atlandyrlan dört raýatyň birinjisi, 1976-njy ýylda doglan telekeçi Saparmyrat Geldiýew daşary ýurtlardan getiren temmäki önümlerini resmileşdirmek üçin «Türkmen standartlary» gullugynyň we gümrük gullugynyň işgärlerine para berendigini aýdýar.
Aýyplanýanlaryň ýene biri, 1972-nji ýylda doglan Rahat Abaýew bolsa, telewideniýede berlen tobasynda 2007-nji ýyldan bäri telekeçilik edýändigini, şeýle-de «telekeçiligi halal ýöretmek üçin ähli şertleriň bardygyny» aýdýar.
Emma ol pes hilli temmäki önümlerini ýurda getirip, resmileşdirmek üçin degişli gulluklaryň işgärlerine bara berendiklerini tassyklaýar.
1981-nji ýylda doglan Erkin Döwletow bolsa, telewideniýede berlen tobasynda Aşgabat gümrük postundaky gözegçilik wezipesini para almak üçin ulanandygyny tassyklaýar.
Telewideniýede tobasy görkezilenleriň ýene biri, 1983-nji ýylda doglan Guwanç Aşyrow «Türkmen standartlary» gullugyndaky wezipesini para almak üçin ulanandygyny tassyklaýar.
Döwlet eýeçiligindäki telewideniýäniň habarynda bu raýatlaryň bikanun gazanandygy aýdylýan emläkleriniň döwletiň haýryna geçirilendigi aýdylsa-da, olara sud edilip-edilmändigi aýdyň bolman galýar. Ýagny, indi olaryň «eden emişleri üçin kanunyň öňünde jogap bermeli boljakdyklary» aýdylýar. şol bir wagtda hem olar «jenaýatçy» diýip atlandyrylýar.
Türkmen metbugatynyň bu habarynda daşary ýurtlardan getirilýän bikanun önümleri gümrükden geçirmek we «Türkmen standartlary» gullugynda resmileşdirmek üçin para bermek praktikasynyň nä derejede giň ýaýrandygy, ýagny ýurtda çilimkeşlige garşy alnyp barylýan kampaniýanyň çäginde şeýle ýagdaýlaryň Aşgabatdan başga ýerlerde näçeräk ýüze çykarylandygy aýdylmaýar. Ikinji tarapdan, ýakylyp ýok edilen temmäki önümleriniň möçberi barada hem anyk maglumat berilmeýär.
Emma habarda ýurtda halal ýaşamak, işlemek üçin ähli şertleriň bardygy hem toba edýänler, hem diktor tarapyndan ençeme gezek nygtalýar.
Türkmenistanda häkimiýetler tarapyndan ol ýa-da beýleki düzgün bozmada aýyplanýan raýatlaryň wagtal-wagtal özlerine garşy görkezme berip, telewideniýede halka görkezilmegi, köpçüligiň öňünde toba etdirilmegi täzelik däl. Mysal üçin, 2015-nji ýylyň noýabrynda hem birnäçe raýat «dollar dowly», manadyň hümmetiniň aşaklajagy barada ýaýran gürrüňler bilen bagly, özlerini ýazgaryp, kameranyň öňünde görkezme bermeli bolupdylar.
Şol bir wagtda türkmen kanunçylygynda raýatlaryň öz-özlerine we ýakyn garyndaşlaryna garşy görkezme bermäge mejbur edilip bilinmejegi bellenilýär.


text:
Arap aýlagy ýurtlary Bahreýniň sünni patyşa maşgalasynyň şaýy musulman köpçüliginiň protestlerine garşy durmagyna kömek etmek üçin bu ýurda goşun ýolladylar.
Bahreýniň oppozisiýasy, şol sanda şaýylaryň iri “Wefak” partiýasy muny “yglan edilmedik uruş” diýip atlandyrdy.
Ak Tam Saud Arabystanynyň müň esgerden ybarat howpsuzlyk güýçleriniň ilkinji gezek Bahreýne barmagyna “çozup girme” hökmünde garamaýar.
Emma Ak Tam Bahreýniň hökümetini sowukganlylyga çagyrdy.
Bahreýnde ABŞ-nyň harby deňiz floty bar.


text:
Türkmenistanda gulluk ýaşyndaky ýokary bilimli raýatlar, şu güýzki harby çagyrylyşdan başlap, iki ýyl gulluk ederler. Bu baradaky maglumaty paýtagtyň harby wekilliginde tassyklap, degişli buýrugyň hem eýýäm gelip gowşandygyny mälim etdiler.
Türkmenistanda ýokary bilimi bolmadyk ýaş ýigitler harby goşunda iki ýyl gulluk etseler-de, Watan öňündäki hökmany harby borç ýokary bilimliler üçin häzire çenli diňe bir ýyl möhlet bilen çäklenýärdi. Ýokary bilimlileriň gulluk möhleti G.Berdimuhamedowyň döwründe azaldylyp, bir ýyla getirildi, ýogsa ol ozal S.Nyýazowyň döwründe 1 ýyl 6 aýdy.
Bu düzgün 2010-njy ýylyň 25-nji sentýabrynda kabul edilen Türkmenistanyň “Harby borçlulyk we harby gulluk hakyndaky” kanunynyň 35-nji maddasynda görkezilýär. Häzirki wagtda bu kanuna hökmany harby gulluk möhletiniň üýtgedilendigi hakynda düzediş girizilmändir, şeýle düzedişiň girizilendigi barada ilata elýeterli bolan maglumat hem ýok.
Düşündiriş ýok
Ýokary bilimlileriň Watan öňündäki hökmany harby gulluk borjunyň möhletiniň iki ýyla ýetirilýändigi barada köpçülikleýin habar serişdelerinde häzire çenli resmi maglumat berlenok. Şeýle-de bu düzgüniň girizilmeginiň sebäpleri barada hem maglumat ýok. Paýtagtyň harby wekilliginden hem bu barada degişli düşündiriş alyp bolmady.
Täze giriziljek düzgün barada gulluk ýaşyndaky ýokary bilimli raýatlara mundan ozal resmi taýdan duýduryş ýa-da habar berilmändir. Emma munuň şeýle bolmagynyň ähtimaldygyny aýdypdyrlar. Özi-de indiki ýylyň ýazky çagyrylyş möwsüminden başlap, ýokary bilimlileriň harby goşunda iki ýyl gulluk edip başaljakdygy aýdylypdyr.
Adatça, ýokary bilimi bolan esgerleriň aglabasy gulluk döwrüniň başdaky üç aýynda seržantlary taýýarlaýan ýörite okuw-hünärmentçilik harby bölümlerine ugradylýar. Olaryň harby wekilliklerde, harby bölümlerde hatda ýurduň Goranmak ministrliginiň özünde kompýuterçi, terjimeçi ýaly wezipelerde gulluk edýänleri hem az däl.
Ýeri gelende belläp geçsek, şu ýyl ýokary okuw jaýy we harby gulluk bilen bagly üýtgetmeleriň ýene-de biri girizlipdi. Ýaňy-ýakynda ýurduň käbir ýokary okuw jaýlarynyň harby kafedralary ýapyldy. Hususan-da, Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetindäki we S.Nyýazow adyndaky Oba hojalyk uniwersitetindäki harby kafedralar ýapyldy.
Türkmenistanyň konstitusiýasynyň 41-nji maddasyna laýyklykda, Türkmenistanyň raýaty bolan her bir erkek adam üçin ählumumy harby borçlulyk bellenendir. Türkmenistanda harby gulluga 18-30 ýaş aralygyndaky erkek raýatlar çagyrylýar. Şeýle-de her bir raýat, öz islegi boýunça, 17 ýaşdan başlap hem harby goşunda gulluk edip bilýär.


text:
Özbegistanda häkimiýetler meşhur aýdymçyny geýýän eşikleri sebäpli “utançsyzlykda” aýyplap, milli düşünjeleridir gymmatlyklary depelemeli däldigini ýatlatdylar. Etmişi üçin onuň aýdymçylyk biznesinden mahrum edilip bilinjekdigi hem duýduryldy.
Ýerli aýdym-saz pudagyna gözegçilik edýän döwlet gullugy bolan “Uzbeknavo” aýdymçy Aziza Nyýazmetowa ýetip gelýän lisenziýa täzeleniş döwründe özüni alyp barşynyň kesgitleýji faktor boljakdygyny habar berdi. Özbegistanda, öz hünärini ýöretmekleri üçin, aýdymçylardan lisenziýa almaklary talap edilýar.
Resmi hatda häkimiýetleriň Nyýazmetowanyň ahlak normalaryna hormat goýmaýanlygyna, diňleýjileriň duýgularyny kemsidýänligine, milli duýgy-düşünjelere, milli gymmatlyklara we medeniýete hormat goýmaýanlygyna garaljakdygy ýazylypdyr. Bu hatyň aşagynda aýdymçylaryň öz aralarynda “Aýdymçylaryň ministri” diýlip atlandyrylýan, lisenziýa bermäge jogapkär guramanyň başlygy Farhod Juraýewiň goly bar.
Nyýazmetowa Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugyna özüniň aýna bakyp, öňünde gül dessesini goýup, ýeňsiz köýnekli düşen suratyny, ýagny selfiesini sosial mediada paýlaşanlygy zerarly kösenje uçranlygyny gürrüň berýär.
Nyýazmetowa, adatça, köp duş gelinýän beýle suratyň olary howsala düşürendigini we “Uzbeknavonyň” başlyklarynyň geýnen eşigine ahlaksyzlyk diýip baha berendigini aýdýar.
Nyýazmetowa “Men bu suraty öýde düşürdim, öňümdäkem adamymyň beren gülleri. Ýagny, suratda esasy faktor men däl, üssesine-de suratda diňe eginlerim görünýär” diýdi.
Tankytlaýjy teswirler
Nyýazmetowanyň Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugy bilen geçiren söhbetdeşliginden soňra, ol 7-nji aprelde bolan “Uzbeknavodaky” duşuşygynda özbek dilindäki kemçilikleri sebäpli sosial mediada giňden tankytlanýan özbek aýdymçy zenanyna arka çykdy.
Şol söhbetdeşlikde Nyýazmetowa Özbegistanda täjikler, ýewreýler we orslar ýaly köp sanly etniki toparlaryň ýaşaýandygyny ýatladyp, döwlet dili bolan özbek dilini her kimiň bilmeginiň zerur däldigini aýtdy.
Bu söhbetdeşligiň Nyýazmetowanyň soňky meselesine täsir edip-etmedigi belli däl. Her näme-de bolsa, aýdymçy özüniň mediadaky we sosial mediadaky tankytlaýjy teswirleriniň häkimiýetleriň gaharyny getirendigini aýdýar.
Azatlyk Radiosy “Uzbeknavodan” Nyýazmetowa bildirilýän aýyplama bilen bagly söhbetdeşlik geçirmek üçin beren soraglaryna jogap alyp bilmedi.
“Uzbeknavoda” aýdymçylara degişli geýim-gejim ýa-da edim-gylym barada hiç hili kanun ýok. Emma Nyýazmetowa özbek düşünjesini we milli gymmatlyklary “depelemekde” aýyplanýan ýeke-täk sungat işgäri däl.
Lola Yuldoşewa atly aýdymçy zenan hem, konsertde aýaklaryny açyp çykyş edenligi sebäpli, 2015-nji ýylda resmi duýduryş berlipdi.
“Uzbeknavo”, “Million” atly giňden meşhur komediýa toparynyň degişmelerini ýerliksiz we jynsy taýdan kemsidiji hasaplap, wagtyny çäklendirmezden lisenziýasyny ýatyrdy.
Gödek geýim geýdiň ýa-da ýerliksiz degişmeleri hödürleýärsiňiz diýen ýaly aýyplamalardan zyýan çekýän özbek sungat işgärleri diňe bular däl. 2013-njy ýylda meşhur aýdymçy Jasur Umarowyň-da, döwlet tarapyndan gurnalýan pagta ýygym kompaniýasyna gatnaşmanlygy sebäpli, konsert çykyşlary gadagan edildi. “Uzbeknavo” şol döwürde Umarowyň, öz keselini bahanalap pagta ýygymyna gatnaşmaýanlygyny, netijede onuň aýdymlarynyň özbek milli düşünjesine ters gelýändigini öňe sürüpdi.
Özbegistanda lisenziýasyz aýdymçylara we artistlere konsertler, toýlar, radio we telewideniýe ýaly jemgyýetçilik ýerlerinde çykyş etmek gadagan.


text:
Wiktor Ýanukowiç özüniň heniz Ukrainanyň kanuny prezidentidigini aýtdy we ýurduň häzirki ýolbaşçylaryny “faşist kellekeserler” diýip atlandyrdy.
Ýanukowiç Orsýetiň günortasynda ýerleşýän Rostow-na-Donu şäherinde geçiren metbugat-konferensiýasynda çykyş edip, bir hepde mundan öň Kiýewi terk edeli bäri ilkinji sapar köpçüligiň öňüne çykdy.
Ýanukowiç öz howpsuzlygyna göni howpyň abanmagy sebäpli Kiýewi terk edendigini aýtdy. “Meni hiç kim agdarmady. Men öz janyma we öz ýakynlaryma göni abanan howpyň astynda Ukrainany terk etmeli bolupdym”, diýip Ýanukowiç aýtdy.
Wiktor Ýanukowiç Ukrainanyň geljegi ugrunda göreşi dowam etdirjekdigini we munuň üçin hiç kimden harby ýardam soramajagyny aýtdy. Ol Ukrainada durnuklylygyň saklanmandygy üçin ukrain halkyndan ötünç sorady we Günbatar döwletlerini Maýdan protestlerini goldamak boýunça jogapkärsizlikde aýyplady.
Şeýle-de Ýanukowiç Orsýetiň prezidenti Putiniň Ukrainadaky krizis barada köplenç dymmagynyň sebäplerine düşünmeýändigini aýtdy. Ýanukowiç daşary ýurtlardaky emlägine we bank hasaplaryna degişli maglumatlary ret etdi.


text:
Müsürde “Musulman doganlygy” hereketiniň ýokary derejeli agzasynyň tussag edilendigi habar berilýär. Günbataryň we Müsüriň metbugatynyň habar bermegine görä, Essam El-Erian çarşenbe güni Kairiň günortasynda tussag edilipdir.
Müsüriň Içeri işler ministrliginiň resmisi “Reuters” habar gullugyna beren maglumatynda Erianyň şol ýerde bukulandygyny aýdýar. Erian “Musulman doganlygynyň” syýasy goly - “Azatlyk we Adalat” partiýasynyň orunbasarydyr.
Bu yslamçy herekete garşy basyş edýän hökümetiň 3-nji iýulda yslamçy prezident Mohammad Morsi häkimiýetden agdarylany bäri eden tussaglarynyň iň soňkusydyr.
Müsürde “Musulman doganlygy” hereketine gadagançylyk girizilip, onuň ýüzlerçe lideri hem tussag edildi. Morsiniň häkimiýetden agdarylmagynyň yzýany bolup geçen ýowuzlyklarda azyndan 1 müň adam, şol sanda howpsuzlyk güýçleriniň agzalary öldi.


text:
Türkiýäniň daşary işler ministri Ahmet Dawutoglu Damasky öz garşydaşlaryny, Homs ýaly hökümet goşuny tarapyndan gabalan şäherlere ynsanperwer kömegini geçirmezlik bilen, aç surnukdyrmak strategiýasyny ulanmakda aýyplady.
Dawutoglu ýekşenbe güni Mýunhen howpsuzlyk konferensiýasynda çykyp gürledi. Ol BMG-niň Howpsuzlyk geňeşini Siriýanyň prezidenti Başar al-Assaddan ýurduň konfliktli ýerleriniň ählisine halkara ynsanperwer kömeginiň eltilmegine ýol bermegi talap etmäge çagyrdy.
Mundan başga, Dawutoglu Howpsuzlyk geňeşini Assad režiminden geçiş hökümetini dörtemegi talap etmek barada karara gelmäge çagyrdy.


text:
Şu gün Owganystanyň paýtagty Kabulda açylan «Loýa Jyrga» maslahatynyň geçýän ýerine ýaragly hüjümçiler hüjüm etdiler. Bu hüjümleriň barşynda janyndan geçen bir hüjümçiniň hem bomba partlamasyny amala aşyrandygy habar berilýär.
Owganystandaky NATO güýçleriniň metbugat sekretary bu wakalarda ýaragly hüjümçilerden birnäçesiniň atylyp öldürilendigini mälim etdi. Ýerli polisiýa edarasynyň resmileri hem hüjümçilerden biriniň diri ele salnandygyny habar berýärler.
«Loýa Jyrga» diýlip atlandyrylýan umumy maslahatyň açylyş dabarasynda eden çykyşynda Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý talyp söweşijilerini bigünä adamlary öldürmegi bes etmeklige we dogry ýola düşmeklige çagyrdy. Şeýle hem, ol talyplara ýüzlenip: «Özüňizi daşary ýurtlularyň täsirinden azat ediň. Şu gün size ýarag beren daşary ýurtlular ertir hem sizi türmä dykarlar. Bu nähili jihad bolýar!» diýdi.
1600 töweregi delegatyň gatnaşmagynda geçirilýän we üç gün dowam etjek bu «Loýa jirge» maslahatynda prezident Karzaýyň parahatçylyk we gaýtadan barlyşmak baradaky programmasy ara alnyp maslahatlaşylar.


text:
Türkmen türgenleriniň üçüsi boks boýunça dünýä çempionatyna gatnaşmaga hukuk gazandylar. Onda 2016-njy ýylda Braziliýada geçiriljek Olimpiada gatnaşmaga ilkinji ýollanmalar ugrunda bäsleşiler diýlip, «Türkmenistan» gazetinde habar berilýär.
Boks boýunça dünýä besleşigine gatnaşyjylaryň düzümindäki orunlar ugrunda Tailandyň paýtagty Bangkok şäherinde dünýäniň 30-dan gowrak ýurdundan türgenleriň 300-e golaýy güýç synanyşdylar. Dünýä çempionatyna gatnaşmaga hukuk gazanmak üçin bäsleşikleriň çärýek finalyna çenli ýetmek zerur boldy.
Geljek ýylda Braziliýanyň Rio-de-Žaneýro şäherinde geçiriljek XXXI tomusky Olimpiýa oýunlaryna ýollanmalar ugrunda sport ussatlary Zarip Jumaýew (agram derejesi 52 kg çenli), Ýakup Meredow (56 kg çenli) we geçen ýyl Koreýanyň Inçhon şäherinde geçirilen Aziýa oýunlarynyň bürünç medalynyň eýesi, halkara derejeli sport ussady Aziz Bebitow (64 kg çenli) güýç synanyşarlar. Türkmenistanyň at gazanan tälimçileri Şöhrat Gurbanowyň we Sabir Kseýhanowyň şägirtleri öz agram derejelerinde Aziýanyň ussat türgenleriniň bäşisiniň hataryna girmegi başardylar.
Boks boýunça dünýä çempionaty 2-16-njy oktýabrda Kataryň paýtagty Doha şäherinde geçiriler. Dünýäniň esasy ýaryşlaryna ýollanmalar ugrunda çekeleşikli göreş bolar, çünki her bir agram derejesindäki türgenleriň ökdeleriniň üçüsi “olimpiýaçy” diýen hormatly ada eýe bolar.


text:
Düýn eýranly tanymal konserwatiw aktiwistlerden biri Muhammed Nurizad Eýranyň häkimiýetlerini, şol sanda ýurduň baş ruhy lideri Aýatolla Aly Hameneýini hem tankytlap, beýanat ýaýratdy.
Bu barada hökümetiň adyna ýazan hatynda konserwatiw aktiwist Muhammed Nurizad, hususan-da, prezidentlik saýlawlarynyň yzy bilen geçirilen demonstrasiýalar wagtynda protestçileriň öldürilmegine hut Aýatolla Aly Hameneýiniň jogapkärdigini we bu wakalar üçin onuň ötünç soramalydygyny nygtapdyr. Muhammed Nurizadiň ýazan bu haty düýn birnäçe internet saýtlarynda ýerleşdirildi.


text:
Türkmen telewideniýesiniň işiniň pesligi hakda köp gürrüň edilýär. Diňe ýönekeý teletomaşaçylar däl, hatda prezidentiň özem telewideniýäniň işinden nägile. Eýse, türkmen telewideniýesiniň dowamly we düýpli kemçilikleri nämelerden ybarat?
Türkmen telewideniýesiniň işiniň professionallyk derejesi hakda çynlakaý gürrüň etmek kyn. Näme üçin? Geliň, ilki munuň tehniki sebäplerine üns bereliň. Belki-de, bu kemçiligi ýönekeý tymsal bilen aňladyp bolar. Şeýle bir degişme bar. Bir gezek bäşinji klasda okaýan oglan öz klasdaşyna: ”Bilýäňmi näme?” diýip, sorag berýär. Klasdaşam, elbetde, ”Ýok, bilemok” diýýär. – ”Bilmeseň, bilip goý, altynjy klasda okaýan agam ikimiz bir açyş etjek bolýas, eger şol başa baraýsa, telewizoryň işi gaýdýar” – ”O nähili açyş?” diýip, klasdaşy soran. – ”Agam ikimiz radiony görkezer ýaly etjek bolýas! Şony edip bilsek, telewizora seretjek bolmaz!”
Türkmen telewideniýesi görkezýän radio öwrüldi!
Göwnüme bolmasa, Türkmenistanda şol bäşinji klasly oglanjygyň arzuwy hasyl bolaýan ýaly. Garaşsyzlyk döwründe türkmen telewideniýesi hut görkezýän radio öwrüldi!
Eýse, telewizory açan adam ilki nämä üns berýär? Ol, elbetde, ilki näme diýilýänine däl-de, studiýanyň bezelişine, onuň dizaýnyna üns berýär. Gepleşikleriň manysyna köplenç gabat gelenok diýmeseň, umuman, türkmen telewideniýesiniň studiýalarynyň interýeriniň sowet döwründäkiden has baýdygy fakt. Bu meselede tomaşaçynyň gözüni eglemäge maddy, material mümkinçilikleriň ýeterlikdigi begendirýär.
Bezegden soň tomaşaçynyň gözüne dürtülýän zat, elbetde, gepleşigiň gurnalyşy, ýagny telerežissýoryň işi: gepleşige gatnaşýanlar nähili oturdylypdyr, olar özlerini nähili derejede arkaýyn hem oňaýly duýýalar? Soňra tomaşaçynyň özüni nähili duýjagy teleoperatorlaryň işine baglanýar. Teleopreatorlar hem režissýor professional derejede işleseler, tomaşaçy özüni ol gepleşigiň içinde ýaly duýýar.
Durmuşda adam töweregine gözlerini nähiliräk aýlaýan bolsa, telewizor görende-de, şonuň ýaly mümkinçiligi bolmaly. Ýagny, onuň nazary ýakyn hem daş obýektlerde gezegine gönügip bilmeli. Teletomaşaçynyň gözleri şol derejedäki tebigylygy, köpdürliligi isleýär, şoňa mätäç. Tomaşaçy berilýän gepleşigi telekameralaryň gözleri bilen görýär. Diýmek, telekameralaryň işi adam gözleriniň adaty durmuşdaky funksiýasyna maksimal golaýlaşdyrylmaly: ýakyn hem daş obýektler, has dogrusy iri, orta hem umumy plandaky görnüşler emaý bilen gezekleşip çalşyp durmaly.
Tomaşaçylaryň ýöriteleşen toparlaryna, ýa-da olaryň ýaş aýratynlyklaryna görä bu temp dürli hili bolup biler. Telekameranyň gözleriniň kimde, nämede we näçe eglenjegi gepleşigiň mazmuny, çykyş edýänleriň sözleriniň manysy we görkezilýän görnüşiň gepleşigiň barşyndaky ýeri, ähmiýeti bilen bagly. Bu zatlar telegepleşigiň senarisinde öňürti minutma-minut bellenilýär.
Teletomaşaçy telerežissýoryň gözi bilen görmeli
Telekameralary teleoperatorlar, olary-da pultda oturan telerežissýor dolandyrýar. Diýmek, teletomaşaçy ol ýa-da beýleki gepleşigi şolaryň gözleri bilen görmeli. Onsoň eger-de olar öz işlerini professional derejede ýerine ýetirip bilmeseler, gepleşik wizual taýdan garyp bolýar. Ekrandaky görnüşler gepleşigiň manysyna görä gezekleşip, aňrybaş tebigy ýagdaýda çalşyp dursa welin, gepleşigiň görnüşlerinden tomaşaçynyň gözleri ýadanok, oňa gepleşigiň ünsüni gepleşigiň manysynda jemlemäge gowy mümkinçilk döreýär.
Telerežissýoryňdyr teleoperatorlaryň işine gezek gelende, olaryň professional derejesiniň sowet döwründäkiden has pese gaçanlygy mese-mälim görnüp dur. Türkmen teletomaşaçylary häzirki wagtda islendik gepleşigi örän ýöwsel hem şowakör adamlaryň gözleri bilen synlamaga mejbur edilýär.
Telekameralar studiýada çykyş edýän, gepleşige gatnaşýan adamlaryň ýüzlerini, gözlerini iri planda görkezmekden öler ýaly gorkýarlar. Telerežissýorlar hem operatorlar gepleşik mahaly adam gözleriniň tebigy hereketiniň, isleginiň öňüne böwet bolup, tomaşaçylaryň boýnundan başdan-aýak emeli görüşi, emeli görnüşleri dakýarlar. Gepleşigiň manysyny tirmäge, ondan aňrybaş lezzet almaga kömek etmeli telekameralar, tersine, tomaşaçy bilen aradaky esasy päsgelçilige öwrülýärler. Netijede tomaşaçynyň gözleri ýasamalykdan ýadaýar.
Bu ugurda esasy kemçilik kameralaryň çykyş edýänleriň hem gepleşigiň manysyndan üzňeliginde, olaryň diňe umumy we orta planda işleýänliginde. Eýse, iri planda işlemek olara gadaganmyka?
Galyberse-de, türkmen telewideniýesiniň gepleşikleri wideogörnüşlere örän garyp, haýsy zat agzalsa-da, gürrüňi edilýän zatlar görkezilmän, bu hakda tomaşaça diňe tükeniksiz gurak gürrüň hödürlenilýär. Bu bolsa, türkmen telewideniýesiniň elinden hakyky telewideniýä mahsus bolan köptaraply hem baý mümkinçilkleri alyp, ony görkezýän radio öwürýär.
Ak Welsapar Şwesiýada ýaşaýan türkmen ýazyjysy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.