text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagtymyzda täze binalaryň açylyş dabarasyna gatnaşdy
28-nji oktýabrda paýtagtymyzda S.Türkmenbaşy we A.Nyýazow şaýollarynyň çatrygyndaky ýerasty awtomobil we pyýada geçelgeli «Mahabat» binasy ýerleşdirilen toplumyň hem-de «Diwan» myhmanhanasynyň açylyş dabarasy boldy.
Berkarar Watanymyzyň hemişelik Bitaraplyk derejesine eýe bolmagynyň 25 ýyllygyna bagyşlanan dabaralara hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gatnaşdy.
Irden döwlet Baştutanymyz paýtagtymyzyň ýol-ulag düzüminiň täze desgalar toplumynyň ýerleşýän ýerine geldi.
Bu ýere Mejlisiň Başlygy, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, harby we hukuk goraýjy edaralaryň, ministrlikleriň hem-de pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylary, Aşgabat şäheriniň häkimi, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri ýygnandylar.
Hemmeler milli Liderimizi ruhubelentlik bilen garşylaýarlar.
Sungat işgärleri we döredijilik toparlary aýdym-saz, tansly çykyşlary uly joşgun bilen ýerine ýetirip, öz ussatlyklaryny görkezdiler.
Döwlet Baştutanymyz ýygnananlaryň el çarpyşmagy bilen toý bagyny kesip, düzümleýin desgalar toplumyny açýar. Şol pursatda asmana dürli reňkli howa şarlary uçurylýar.
Milli Liderimiz awtoulagyna münüp, ulanmaga berlen tonnelden geçdi, soňra merkezinde «Mahabat» binasy oturdylan aýlawly çatrykdan aýlanyp, paýtagtymyzyň uly ýollarynyň ikisiniň täzelenen ugry boýunça hereketiň açylmagyna badalga berdi.
Soňra döwlet Baştutanymyz pyýada S.Türkmenbaşy şaýolunyň ugrunda ýerleşen, Aşgabadyň myhmanhanalarynyň üstüni ýetiren täze «Diwan» myhmanhanasyna tarap ugrady. Hormatly Prezidentimiz ýol ugruna şäheriň bu künjeginiň ýagdaýyna we abadanlaşdyrylmagyna üns berdi. Bu ýerde soňky ýyllarda ak mermerli paýtagtymyzyň binagärlik keşbiniň aýrylmaz bölegine öwrülen döwrebap binalaryň toplumy kemala geldi.
Dabara gatnaşyjylar milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy mähirli garşylaýarlar. Döredijilik toparlary dürli öwüşginli aýdym-sazly çykyşlary ýerine ýetirýärler. Döwlet Baştutanymyz bu ýere ýygnananlary hem-de tutuş halkymyzy täze binalaryň açylmagy bilen tüýs ýürekden gutlap, hemmelere berk jan saglygyny, abadan we bagtyýar durmuşy arzuw etdi.
Dabaraly pursat gelip ýetýär. Dabara gatnaşyjylaryň el çarpyşmagy bilen hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow toý bagyny kesýär we şol pursat asmana dürli reňkli şarlar uçurylýar.
Şeýle hem bu ýerde, myhmanhanada hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow «Rönesans Holding» türk kompaniýasynyň müdüriýetiniň başlygy Erman Ylyjagy kabul etdi.
Döwlet Baştutanymyz şu günki wakalar mynasybetli Hormatly myhmanlar üçin kitapda ýadygärlik ýazgy galdyrdy.
Milli Liderimiz bu ýerde kaşaň myhmanhananyň gurluşygyny amala aşyran Türkiýäniň «Rönesans Holding» kompaniýasynyň müdiriýetiniň başlygy Erman Ylyjaga ýerine ýetiren işleri üçin minnetdarlyk bildirdi we oňa özüniň «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly ylmy işiniň on ikinji jildini sowgat gowşurdy. Işewür sowgat üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, ata Watanynda durmuşa geçirilýän özgertmelere gatnaşmagy özi üçin belent mertebe hasaplaýandygyny aýdyp, öňde durýan wezipeleriň üstünlikli ýerine ýetirilmegi ugrunda ähli tagallalaryny gaýgyrmajakdygyna ynandyrdy.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow dabara gatnaşyjylar bilen hoşlaşyp, bu ýerden «Oguzhan» köşkler toplumyna tarap ugrady. Bir söz bilen aýdylanda, şu gün Aşgabatda guralan dabaralar Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň her bir gününiň şanly wakalara beslenýändigini tassyklap, Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň ýyl ýazgysyna altyn harplar bilen girdi. Eziz Diýarymyzyň hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň baştutanlygynda türkmen halkynyň hemişelik Bitaraplyk derejesine eýe bolmagynyň 25 ýyllyk baýramyna taýýarlyk görülýän günlerde ulanylmaga berlen täze binalar berkarar Watanymyzyň parahatçylygyň, döredijiligiň we ösüşiň ýoly bilen ynamly öňe barýandygynyň nobatdaky subutnamasyna öwrüldi.


c: text/html

text:
“Hereket edýän metbugat kanunçylygy çarçuwasy metbugat azatlygyny berjaý etmek üçin esasy şert bolup durýar” diýip, Mýatowiç Daşkentde radio gepleşikleriň düzgündeşdirilmegi baradaky tegelek stol söhbetdeşliginiň açylyşynda aýtdy.
“Men bu ýere metbugat kanunçylygyny, hususan-da radio gepleşikler pudagyndaky kanunçylygy reformalaşdyrmak prosesini goldamak üçin geldim” diýip ol aýtdy we bu reforma barada jemyýetçilik pikir alyşmasynyň dowam etmegini oňyn zat diýip atlandyrdy.
Şeýle-de Mýatowiç internetiň azat bolmalydygyny, diňe şonda hakyky pikir dürlüliginiň boljagyny nygtady.
Bu çäräniň dowamynda halkara we milli metbugat ekspertleri radiogepleşikler pudagyndaky problemalar we düzgünleşdirme perspektiwalary barada pikir alyşdylar.
Özbegistanda metbugat kanunçylygyny reformalaşdyrmak prezident Yslam Kerimowyň 2010-njy ýylyň noýabryndaky “Demokratik reformalary mundan beýläk hem çuňlaşdyrmak we ýurtda raýat jemgyýetini döretmek konsepsiýasyndan” soň başlandy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Azat Ýýewropa we Azatlyk Radiosynyň Täjik gullugyna Hojant şäherinde türmede oturan bir topar tussagyň garyndaşlaryndan ençeme wideo ýazgy gelip gowuşdy. Tussaglaryň garyndaşlary bu wideolaryň mobil telefonynda ýazylyp alnyp, özlerine iberilendigini aýdýarlar. Wideolary kimiň düşürendigi belli däl.
Wideolarda tussaglar, bedenleriniň gök-gabarçyk bolup duran ýerlerini görkezip, 15-20 sany garawulyň özlerini urup, ýaralandygyny aýdýarlar.
Tussaglaryň we olaryň garyndaşlarynyň aýtmagyna görä, bular öten aý Duşenbedäki iki türmeden ýurduň demirgazygynda ýerleşýän Hojant şäheriniň tussaghanasyna geçirilen 40 töweregi tussagyň arasyndaky adamlardan.
"Biz bu ýurda degişli däl ýaly"
Olar ýalaňaçlanmaga mejbur edilip, özlerine sögülendigini, urlup-ýenjilip, kemsidilendiklerini aýdýarlar:
"Bizi kemsitmek tussaghananyň maşynyna salnyp, alnyp ugralan badymyza başlandy. 20 töweregi garawul bizi birin-birin rezin serdesse bilen ýençmäge durdy. Adaty adamlar birini uranda, olara 25 ýyl türme tussaglygy berilýär. Bular adamlary şeýle ursalar-da, olara jeza ýok. Bu nähili zat? – diýip, tussaglar soraýarlar. - Olar kyrka golaý tussagy şeýle ýençdiler welin, biziň käbirimiz özünden gitdi. Biz bu ýurda degişli däl ýaly, hiç kime gerek däl ýaly, bu jemgyýetde bize orun ýok ýaly edip urdular".
Azatlyk Radiosynyň Täjik gullugy tarapyndan soralanda, tussaghananyň häkimiýetleri we baş prokuroryň edarasy bu barada maglumat bermekden boýun towlady.
Tussaglar özleriniň türmäniň resmilerine we Baş prokurorlyga şikaýat edip, hat ýollandyklaryny aýdýarlar. Ýöne olaryň hatyna berlen jogap ýok.
Tussaglary goldap, protest gecirdiler
Tussaglaryň garyndaşlary türmelerdäki ýaramaz ýagdaýlar sebäpli noýabr aýynda baş prokuroryň edarasynyň öňünde protest geçirdiler.
Duşenbedäki häkimiýetler täjik türmelerinde bolýan gynamalary we bendileriň ýaramaz saklanmagyny ulaltmazlyga synanyşýarlar. Adalat ministrliginiň türmeler bölüminiň başlygy Ilhomjan Mahmudow: "Gynamalar baradaky aýyplamalar düýbünden ýalan, hemmesi esassyz" diýýär.
Tussaglar Ajik Gaýumow we Hamza Ikromzoda Duşenbede saklanýan türme kameralarynda öli tapylansoň, Täjigistan ýiti tankyt astyna düşdi.
Jemgyýetçiligiň gykylygy artansoň, häkimiýetler bularyň nähili ýagdaýda ölendiklerini anyklamak üçin barlag işini ýola goýdular. Prezident Emomali Rahmon bu barlaga hut özüniň kontrollyk etjekdigini aýtdy.
2011-nji ýylda Gorgondepe şäherindäki zähmet lagerinde hem onlarça bendi gynamalaryň we urlup-ýenjilmegiň garşysyna protest bildirip, açlyk yglan etdi.
Hukuk guramasy Amnesty International bendileriň gynalmagyny, urlup-ýenjilmegini we bolýan beýleki kemsitmeleri Täjigistanyň tussaghanalarynda adaty düzgüne öwrülen zatlar hökmünde häsiýetlendirýär.


text:
Eýranyň gazyny Pakistana akdyrmak üçin göz öňünde tutulýan truboprowodyň gurluşygynyň 1.5 milliard dollara durjakdygy habar berilýär. Häzirki wagt Eýran Pakistana her günde 21.5 million kubometr gaz akdyrmaklygy teklip edýär.
Maglumata görä, prezident Asif Ali Zardari bilen prezident Mahmud Ahmedinejatyň gol çekjek ylalaşyklary Pakistanyň Gwadar port şäherinde Eýranyň ýardamy bilen nebit arassalaýjy zawod gurmak baradaky ylalaşygy-da öz içine alar.
Birleşen Ştatlaryň Eýrana garşy girizen sanksiýalary sebäpli bu gürrüňi edilýän proýektleriň gurluşyklary bilen baglanyşykly gepleşikler uzaga çekdirilip gelindi.


text:
2016-njy ýylyň tomusky Olimpia oýunlarynyň başlanmagyna sanlyja gün galanda, Rio de Janeiroda halkara ýaryşlaryna gatnaşmaga rugsat berildi diýlip hasap eden Orsýetiň 250 çemesi sportsmeni öz öňlerinde päsgelçilikleriň henizem saklanýandygyny bilip galdylar.
Häzir sportsmenleriň ählisi doping taýdan arassalygyny Halkara olimpik komiteti (IOC) tarapyndan tassyklatmaly. Orsýetde dopingiň ulanylmagynyň döwlet tarapyndan goldanýandygynyň üsti açylansoň, Halkara olimpik komitetiniň döreden ýörite topary her bir sportsmeniň işine aýratyn seredip, onuň berk düzgünlere näderejede laýykdygyny kesgitlemeli. Üç agzadan ybarat bu toparyň gutarnykly rugsady bolmadyk ýagdaýynda, Orsýetiň hiç bir sportsmeni Riodaky Olimpia oýunlarynda bäsdeşip bilmeýär. Halkara olimpik komiteti bu ýörite toparyny döretmek kararyna 30-njy iýulda Rioda geçiren maslahatynda gelipdi.
24-nji iýulda Halkara olimpik komiteti orsýetli sportsmenleriň ählisiniň gadagan edilmegine garşy çykdy. Garaşsyz derňewler Orsýetiň döwlet tarapyndan goldanýan doping programmasynyň dürli sport görnüşlerini öz içine alýandygyny subut edipdi.
Halkara olimpik komiteti sportsmenleriň we komandalaryň ýaryşlara gatnaşmagyna rugsat bermek barada karar çykarmak hukugyny her bir sport görnüşi boýunça halkara federasiýalarynyň garamagyna tabşyrdy we bu karar tankytlara sezewar boldy. Dopinge garşy Bütindünýä agentliginiň (WADA) baş resmileri Halkara olimpik komitetiniň ýaramaz tejribä ýol bermeginden şikaýat etdiler.
Olar ýüze çykan subutnamalar Orsýetiň resmileriniň rus sportsmenleriniň doping bilen bagly düzgünleri yzygiderli bozmagynyň üstüni ýaşyrýandygyny görkezdi, diýip Orsýetiň ähli sportsmenlerine garşy gadagançylygyň girizilmegini talap etdiler.
Halkara olimpik komitetiniň ýörite toparynyň döredilmegine guramanyň öz adyna edilen tankyda jogap berip, mesele babatynda soňky karara gelmegine mümkinçilik hökmünde seredilýär.
Halkara olimpik komitetiniň metbugat wekili Mark Adams orsýetli sportsmenler babatyndaky kararyň Olipiadanyň 5-nji awgustda boljak açylyş dabarasyndan öň yglan ediljegini habar berdi.
Orsýetiň ýaryşlara gatnaşmak üçin saýlan 387 sportsmeninden, azyndan 117-si halkara sport federasiýalary tarapyndan gadagan edildi.
Olimpiada gatnaşmagyna rugsat berlendigini hasap edip, Orsýetden Rio de Janeiro baran 250 sportsmen häzirki wagtda Halkara olimpik komitetiniň gutarnykly kararyna garaşýar.
Orsýet sportsmenlerini Rio ugratmak boýunça geçirilen dabarada, prezident Wladimir Putin ýurduň ýeňil atletika boýunça 67 sportsmeniniň halkara ýaryşlaryndan çetleşdirilmeginden nägilelik bildirip, olaryň “diskriminasiýa” sezewar edilendigini aýdypdy.


text:
Siriýaly aktiwistler kürt we arap söweşijileriniň ýaranlygynyň strategiki taýdan ähmiýetli Manbij şäherini «Yslam döwleti» toparyndan yzyna almagy tasdan tamamlady diýýär.
Siriýanyň Britaniýadaky Adam hukuklary konserwatoriýasy 6-njy awgustda Siriýanyň Demokratik güýçleriniň bu şäheri gaçyp-tezip galan jahydçylardan arassalamak elekden geçirýändigini aýtdy.
SDG-nyň Manbijdäki harby konsuly Şarfan Darwiş söweşiň dowam edýändigini, emma Manbijiň 90 prosentiniň YD jeňçilerinden saplanylandygyny aýtdy.


text:
Özbegistanyň Goranmak ministrligi tutuş ýurt boýunça giň-gerimli harby türgenleşik çäreleriniň geçirilýändigini mälim etdi.
Ministrligiň metbugat wekili bäş günläp dowam etjek türgenleşikleriň duşenbe güni başlanandygyny belledi.
“Mundan öň Özbegistanda söweşe ukyplylygyň derejesini barlamak boýunça şular ýaly giň-gerimli çäre gurnalmandy” diýip, Temur Narziýew aýtdy.
Mundan başga goşmaça maglumat berilmedi.
Özbek prezidenti Şawkat Mirziýoýew 2016-njy ýylda ýurduň ozalky baştutany Yslam Kerimow ölenden soň, 32 million ilatly ýurduň başyna geçipdi.


text:
GYZYKLAR, KORLAR WE Natopdyşa garşy
Şypa beriji komponentler:
25% täsirli konsentrasiýada karbamid mekgejöwenleri we gury kalluslary işjeňleşdirýär, gödek derini çalt we aňsat aýyrmaga kömek edýär. Güýçli nemlendirýär we ýumşadýar, çatryklardan we jaňlardan oňaýsyzlygy peseldýär. Derini dezinfeksiýa edýär, täzeleniş proseslerini çaltlaşdyrýar, çatryklaryň çalt bejerilmegini üpjün edýär, derini ýumşak, tekiz we ýumşak edýär.
Suwuk kerosin, aýak derisine ideg etmek üçin hünär gözellik salonlarynda ulanylýan ýokary täsirli komponentdir. Özboluşly aýratynlyklary sebäpli derini ajaýyp tekizligine, ýumşaklygyna we owadan görnüşine hemişelik gaýtarmak üçin çalt görünýän netijeleri berýär. Suwuk kerosin guraklygyň öňüni alýan agyr agramly okkluziv dem alýan film döredýär we deriniň uzak wagtlap gidratly, iýmitlenýän, ýumşak we ýumşak bolmagynda galýar.
Çaý agajynyň ýagy antibakterial täsire eýe, sazlaýar, mikrokratlaryň bejergisini çaltlaşdyrýar we derlemegi azaltmaga kömek edýär.
Rowar (ekstrakt) antiseptik, antibakterial we çişmä garşy häsiýetlere eýe, dyrnaklary bejerýär we güýçlendirýär.
Sage (ekstrakt) berkleşdiriji we köşeşdiriji täsir edýär, öýjüklerden toksinleri ýok etmegi işjeňleşdirýär we ýaş bilen baglanyşykly deriniň üýtgemeginiň öňüni alýar.
“Akylly” komponent Freskolat plyus, nan ekstraktyny täzeleýär, äheň berýär, aýaklaryň derisini dezodizasiýa edýär, aýaklarda agyrlyk we ýadawlyk duýgusyny ýeňilleşdirýär.


text:
Pakistanda aşa yslamçylar 2-nji noýabrda ýurduň iri şäherlerinde köçeleri böwetläp, Hudaýa şek ýetirmekde aýyplanýan bir hristiýan aýalyň aklanmagyna garşy geçirýän protestlerini üçünji günde-de dowam etdirdiler. Agzalýan zenan ölüm jezasyna höküm edilipdi.
Pakistanyň Tehrik-e Labaik partiýasy özleriniň hökümet bilen geçiren duşuşyklarynyň netijesiz bolandygyny aýdyp, öz goldawçylaryny polisiýa güýçleri bilen çaknyşyga taýýarlyga çagyrdy.
“Gepleşikler doly netijesiz boldy. Gepleşiklere federal we regional wekiller, Içerki gulluklaryň wekili general Faiz gatnaşdy” diýip, TLP partiýasynyň lideri Hadim Hussain 2-nji noýabrda ýaýradan twitinde aýtdy.
“Hökümet biziň “soňumyza çykjakdygyny” aýdyp, duýduryş berdi” diýip, Rizwi aýtdy.
Ýurduň dürli künjeklerinde öýjükli aragatnaşyk ulgamlary togtadyldy. Bu ýagdaý aragatnaşygy kynlaşdyrdy.
1-nji noýabrda ýurduň telewizion kanallarynda eden çykyşynda ýurduň premýer-ministri Han protestçilere duýduryş berip, döredilýän päsgelçilikler dowam eden ýagdaýynda hökümetiň herekete geçjekdigini aýtdy.
“Biz zyýan çekilmegine rugsat bermeris. Biz ýollaryň böwetlenilmegine rugsat bermeris. Men size ýüzlenýärin: döwleti herekete geçmäge mejbur etmäň!” diýip, Han aýtdy.
TLP-niň protestçileri ýurduň günortasynda ýerleşýän Karaçi we gündogarynda ýerleşýän Lahore şäherlerinde ýollary böwetlemäge dowam etdi diýip, Pakistanyň telewideniýesi maglumat berdi. Agzalýan iki şäherde, şol sanda paýtagt Yslamabatda hususy mekdepler ýapyldy.
TLP-niň sözçüleriniň biri ýygnanan jemendäni, eger-de polisiýa güýçleri ýakylan tekerleri we beýlekileri söndürmegi başarsa, onda başga zatlary oda bermäge çagyrdy.
Demonstrantçylar Pakistanyň Ýokary sudunyň 31-nji oktýabrda Asýa Bibini aklap ony boşatmak boýunça çykaran kararyna nägilelik bildirýärler. Dört çaganyň ejesi Bibi 2010-njy ýylda ölüm jezasyna höküm edilipdi. Ol Pakistanda “Hudaýa şek ýetirmek” boýunça kabul edilen agyr kanunyň esasynda asylyp öldürilmäge höküm edilen ilkinji adam bolupdy.
Goňşulary onuň musulman däldigi sebäpli öz bulgurlaryndan suw içmegine rugsat bermeýär. Şondan soň Bibi yslam barada kemsidiji sözler aýtmakda aýyplandy.
Suduň başlygy Sahib Nissanyň ýolbaşçylygyndaky üç sudýadan düzülen topar arza-şikaýatlary diňledi. Olar ýeterlik subutnamanyň ýokdugyny aýdyp, karar çykardylar.
Häkimiýetler Bibininiň näbelli ýerde ýokarlandyrylan howpsuzlyk şertlerinde saklanýandygyny aýdýar. Käbir ýerli habar serişdeleri onuň bireýýäm Pakistany terk eden bolmagynyň hem ahmaldygyny aýdýar.
Bibiniň maşgalasy 1-nji noýabrda onuň boşadylmagyna garaşýardy. Onuň adamsy Aşik Masih çagalary bilen Britaniýadan dolanyp, Bibiniň boşadylmagyna we bilelikde Pakistandan çykmaga garaşýardy.Maşgala özleriniň barjak ýurtlaryny mälim etmeýär. Fransiýa we Ispaniýa olara bosgunlyk hödürledi.
Bu gozgalan iş Pakistanda bölünişik döretdi. Bibä kömek etmäge synanyşan iki syýasatçynyň janyna kast edilip öldürildi. Şeýle-de bu mesele tutuş hristiýan dünýäsinde nägilelik döretdi. Rim papasy Fransiz hut özüniň Bibä doga-dileg edýändigini aýdyp, çykyş etdi.
TLP bu iş boýunça höküm çykaran Nissany we beýleki iki sudýany öldürmek boýunça çagyryş etdi.
Lahorda geçirilen protestlerde eden çykyşynda TLP-niň egindeş esaslandyryjysy Muhammad Fatal Badri: “Olaryň üçüsi-de ölüme mynasyp. Olary ýa özleriniň jan penalary, ýa sürüjileri ýa-da aşpezleri öldürmeli” diýdi.
Şeýle-de ol Hanyň täze hökümetini wezipeden çetleşdirmek boýunça çagyryş edip, goşundaky harbylary armiýadaky täsirli harby ýolbaşçy general Lamar Jawed Baja garşy çykmaga çagyrdy.
2-nji noýabrda okalan juma namazynda täsirli yslamçy Hafiz Said adamlary protestlere gatnaşmaga çagyrdy. Birleşen Ştatlary ony 2008-nji ýylda Mumbaýda 166 adamyň ölümine getiren hüjümleri planlaşdyrmakda aýyplaýar.


text:
Oblys ortalyǵynda ornalasqan «Krendel» seriktestigi kondıterlik saýda úıiniń sáýleti kóz tartady. Aınaly, shynyly ǵımarat alystan jarqyrap turady. Dál osy jerde túrli-tústi táttiler, dámdi toqashtar, torttar, baýyrsaqtar, samsa, quımaqtar pisiriletinin aýyl-qaladaǵy jurttyń bári biledi. Qaı kúni barsańyz da táttiler satyp alýǵa kelgen tutynýshylarǵa toly. Týǵan kún, ártúrli toı, meıramdarda dástúrli túrde «Krendel» táttileri dastarqanda turady.
«Krendel» hanshaıymy atanǵan Zınaıda Parhomenkomen kezdeskenimizde, ol myna bir jaıtty esine aldy. Osydan 30 jyldaı ýaqyt buryn jeke kásipkerligin ashýǵa ruqsat berer aldynda qalalyq ákimdikte Zınaıdaǵa «Siz nege tek qana táttiler óndirisin josparladyńyz?» degen suraq qoıylypty. «Halyqaralyq standarttar deńgeıine saı keletin joǵary sapaly ónim daıyndaǵymyz keledi», degen edim sonda», deıdi táttiler hanshaıymy.
Z.Parhomenko eńbek jolyn 1975 jyly kondıterlik isten bastaıdy. Taǵam daıyndaýshy, tehnık-tehnolog mamandyǵy boıynsha tehnıkým bitirdi. Tehnolog, brıgadır, seh bastyǵy boldy. 90-jyldary óndiristen ketip, jeke ózi áýeli prıanık pen pechene sata bastady. Jergilikti óndiris quldyraý kezinde edi. Alǵash ret prıanık óndirý boıynsha jeke óndirisin ashty. Qyz-kelinshekterden quralǵan shaǵyn ujymy óz qoldarymen túrli táttiler daıyndap shyǵara bastady. Táttiler jasaýdaǵy kásipkerlik joly aldymen úı jaldaýdan bastalady. Keıin bir úıdiń ǵımaraty satyp alyndy. О́zi armandaǵan kondıter sehyn qurýdy oılastyrdy. Joba-josparlary birtindep iske asty. Zınaıda jasaǵan tátti ónimder kún saıyn suranysqa ıe bola tústi. Táttiler óndirisin iske qosý kásipkerliktegi negizgi strategııalyq maqsatyna aınaldy. Qyzy Inga anasynyń táttiler óndirisine «Krendel» dep at qoıady. Kondıter sehyn iske qosqannan soń 1999 jyly jasaǵan ónimderiniń ótilimin qamtamasyz etý úshin «Krendel» kondıterlik ortalyǵyn ashty.
Kondıterlik sehtar quryldy, avtodúkender satyp alyndy, qalanyń ár jerinde táttilerdi saýdalaıtyn oryndar ashyldy. Bul jobalarǵa jalǵasyp, kofe ishetin oryn, VIP-zal jáne balalarǵa arnalǵan alańsha, «Kabachok 115» atty jańa dámhana da iske qosyldy. Sapaly, dámdi ónimder jasaý úshin kásiporynǵa jańa jabdyqtar, jańa zamanaýı tehnologııalar alyndy. Tehnologııalardy qoldana otyryp joǵary sapaly kondıter jáne unnan daıyndalǵan buıymdar jasalady.
Bul kúnderi Zınaıda Ahmedovna elimizdegi tanymal kásipker áıelderdiń qataryna qosyldy. Pavlodarlyqtar «Krendelmen» maqtanady, jaqsy kóredi. Almatyda, Nur-Sultanda, elimizdiń basqa óńirlerinde turatyn týys-týǵan «kelerde «Krendeldiń» táttilerin ala kelseńiz» dep ótinish jasap jatady. Satyp alýshylar men tapsyrys berýshiler talabyna oraı sapaly ónimderdi saýdalaýda bul jerde joǵary iltıpatty qyzmet kórsetiledi.
«Krendeldiń» tehnolog mamandary kún saıyn jańa torttar, bálishterdiń, pechene, toqashtarlyń túrlerin oılap tabady. Tipti onyń túrlerin kún saıyn ózgertip, qulpyrtyp otyrady dese de bolar. О́zimiz kórgendeı, táttilerdiń ıisi ańqyǵan «Krendel» sehtary nan-toqash jáne kondıterlik ónimderge toly.
Kompanııa basshysy Z.Parhomenko shıkizatty, ásirese, qantty shetelden satyp alýǵa májbúr ekenin aıtady. Sondaı-aq kásiporynǵa kondıterler, tehnologtar, basqa da bilikti kadrlar qajet. «Sondyqtan ár mamandy ózimizde turaqty jumys isteýge qaldyrý úshin jaqsy jaǵdaı jasaımyz. Búginde seriktestikte 500-den astam adam, kóbi qyz-kelinshekter eńbek etýde», deıdi kásiporyn basshysy.
Jyl saıyn seriktestik óz qyzmetkerleri, kondıter qyz-kelinshekterimen qosa, turmysy tómen otbasylarǵa, «Qyzyl Aı», «Zaǵıptar» qoǵamyna, «Samal» balalar ońaltý ortalyǵyna demeýshilik qoldaý kórsetedi. Áleýmettik máselelerdi sheshý, jetimderge, múgedekterge, qart adamdarǵa kómek kórsetý maqsatynda oblystaǵy qoǵamdyq qorlarmen shart jasalǵan. О́ndiriste múgedek jandar jumysqa ornalastyryldy. Oblys ortalyǵyndaǵy №2 mektep-ınternatqa jáne otbasy tıptes balalar úıine materıaldyq demeýshilik jasaıdy.
Qazir «Krendel» táttilerdiń 300-den asa túrin daıyndaıdy. Bıznes bir orynda turmaıdy. Seriktestik kondıterlik ónimderin saýdalaıtyn qosymsha saýda úıleri, meıramhana salyndy. Sehtarda jańa avtomattyq jelilerde túrli ónimder jasalýda. Bul ónimderdi elimizdiń basqa óńirlerine jáne Reseı naryǵyna shyǵarýǵa múmkindik berdi. Jyl saıyn kondıterler men aspazshylar jaqyn jáne alys shetelde biliktilikterin arttyrady. Tájirıbe almasý úshin TMD elderinen, Eýropadan, Azııadan, Amerıkadan mamandar shaqyrylady.
Táttiler bıznesiniń biregeı ereksheligi, ónimderdi tabıǵı ıngredıentterden jasap shyǵarý, aıryqsha ónimdi daıyndaý, ıaǵnı tutynýshynyń tańdaýyn qamtamasyz etý. «Krendeldiń» urany – sapa, turaqtylyq, iskerlik.
Shıkizat, qaǵaz oraýmen máselesi boıynsha «Molkom» JShS (maıy alynbaǵan súttik jáne qyshqyldy-súttik ónim), «Evrazıan fýds korporeıshn» AQ fılıaly (sary maı-maı ónimi), «TRITIKIM» JShS, «Aslan» JShS (joǵary jáne birinshi surypty un), «Ardager-saýda» JShS (jumyrtqa ónimi), «Zavod-Gofrotara» JShS ydyspen jabdyqtaıdy.
– Tutynýshylar negizinen tortty kóptep satyp alady. Siz qandaı tort alasyz?, – dedi Zınaıda.
– Kóbinese «Molochnaıa devochka» tortyn alamyz. Samsa, baýyrsaqtaryńyz da keremet dámdi!, – deımin.
Seriktestik kondıterleri dámi til úıiretin túrli torttardan basqa prıanık, pechene, orama jáne pırojnyı, tátti pechene, keks, shyǵys táttileri tıptes kámpıtter, qyzdyrylyp pisirilgen jáne qýyrylǵan, muzdatylǵan, shala daıyndalǵan tushpara, manty, qamyr, zefır, pastıla, marmeladtar jasap shyǵarady. Árıne, qandaı da bolsyn tabysty brendtiń basy-qasynda óz jumysyna shynaıy berilgen patrıot ujym turady. Biz jazyp otyrǵan «Krendel» JShS-da sondaı táttiler jasaıtyn komanda. Ujymdaǵy árbir qyz-kelinshek óz isiniń bilgiri. 2011 jyly «Krendel» JShS elimizde ótetin «Paryz» baıqaýynyń «Eń úzdik ujymdyq shart» nomınasııasynyń jeńimpazy atandy.
– Tek qana shynaıy damıtyn kásipkerlik is tabys ákeledi. Úkimet te ózińniń jeke súıikti isińdi jasa, kóptiń kóńilinen shyǵý úshin eńbek et, kásip ash, jaqsy ómir súr deıdi. Sol úndeýge laıyq bolýymyz kerek, – deıdi Zınaıda Ahmedovna.
Pavlodar oblysy
«Áleýmettik ámııannyń» qandaı artyqshylyqtary bar?
Ekonomıka • Búgin, 20:47
Velosporttan álem chempıonatyna qatysatyn sportshylar belgili boldy
Sport • Búgin, 20:32
Japonııadaǵy ASO janartaýy oıandy
Álem • Búgin, 20:18
Atyraýda 6-shy qabattan 5 jasar qyz qulap ketti
Oqıǵa • Búgin, 20:05
SQO-da memlekettiń 420 mln teńgesin jymqyrǵan 8 sheneýnik sottaldy
ANTIKOR • Búgin, 19:55
ShQO-da jasóspirimder ýly gazben ýlandy
Aımaqtar • Búgin, 19:40
Qaraǵandyda ústel tennısinen komandalyq ashyq chempıonat ótedi
Sport • Búgin, 19:25
Prezıdenttiń arnaýly ókili Matteo Mekachchımen kezdesti
Qoǵam • Búgin, 19:15
Qasym-Jomart Toqaev «Joshy han» tarıhı-mádenı keshenine bardy
Prezıdent • Búgin, 19:00
Qazaqstannyń alty oblysynda daýyldy eskertý jarııalandy
Qazaqstan • Búgin, 18:45
Prezıdent azyq-túlik baǵasynyń qymbattaýyna qatysty pikir bildirdi
Prezıdent • Búgin, 18:30
Petropavlda mádenıet úıiniń tóbesi qulady
Aımaqtar • Búgin, 18:15
Pandemııamen kúres shtaby qyzmetkerlerge qatysty sanıtarııa talaptaryn qoldady
Koronavırýs • Búgin, 18:05
QR Úkimeti órt sóndirýge arnalǵan drondar satyp alady
Qazaqstan • Búgin, 18:00
Qazaqstanda nesıe berýdiń eń joǵary somasy bekitiledi
Ekonomıka • Búgin, 17:55
Aqmolada taksı júrgizýshisin óltirgender sottaldy
Aımaqtar • Búgin, 17:45
24 jyl buryn Aqmolany el astanasy dep jarııalaý týraly Jarlyqqa qol qoıyldy
Qazaqstan • Búgin, 17:40
BǴM Túrkistan oblysyndaǵy oqýshynyń ólimine qatysty túsinikteme berdi
Oqıǵa • Búgin, 17:30
Kóshi-qon zańnamasyn buzǵan 1800-ge jýyq sheteldik jaýapqa tartyldy
Qazaqstan • Búgin, 17:25
A.Mamın Sıfrlandyrý jónindegi komıssııanyń otyrysyn ótkizdi
Úkimet • Búgin, 17:15
Respýblıkalyq bıýdjet jobasy el damýynyń maqsattaryna saı keledi - N.Nyǵmatýlın
Úkimet • Búgin, 17:05
Qazaqstanda jańa mereke paıda bolady
Qoǵam • Búgin, 16:45
AQSh jáne Germanııadaǵy Qazaqstan azamattary jańa pasportty 30 kúnde alady
Qoǵam • Búgin, 16:35
On jyl buryn jasalǵan qylmystyń beti ashyldy
Oqıǵa • Búgin, 16:15
Qazaqstandyq parlamentarızmge – 25 jyl
Vıdeo • Búgin, 16:08
Ulttyq bank stýdentterdi jumysqa shaqyrdy
Ekonomıka • Búgin, 16:01
Jemqorlyq: SQO densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy ustaldy
ANTIKOR • Búgin, 15:58
Aıajan Edilovaǵa jasalǵan qylmystyq is sotqa tústi
Oqıǵa • Búgin, 15:55
Muǵalimderdi senbilik jumysqa jekkender jazalanady
Qazaqstan • Búgin, 15:48
Memleket basshysy Qaraǵandy oblysynda jańa fabrıkany iske qosty
Prezıdent • Búgin, 15:38
Oral áýejaıyna Mánshúk Mámetovanyń esimi berildi
Aımaqtar • Búgin, 15:28
Úndistanda sý tasqynynan 40-tan astam turǵyn qaza tapty
Álem • Búgin, 15:21
Qazaqstannyń basym bóliginde ınflıasııa deńgeıi ósti
Ekonomıka • Búgin, 15:13
Qostanaıda kópqabatty úı órtendi
Aımaqtar • Búgin, 15:01
Prezıdent Jezqazǵandaǵy daryndy balalarǵa arnalǵan mektep-ınternatyna bardy
Prezıdent • Búgin, 14:48
Shoqan Ýálıhanovtyń ómiri men murasyna arnalǵan kitap tanystyryldy
Tarıh • Búgin, 14:33
Kaspıı mańynda jer silkingeni ras pa?
Aımaqtar • Búgin, 14:25
О́skemende jeńil kólik pen tramvaı soqtyǵysty
Aımaqtar • Búgin, 14:17
«Kalmar oıyny» serıaly bala psıhıkasyna qaýipti me? Bilim mınıstrliginiń jaýaby
Bilim • Búgin, 14:08
SQO soty ákimdik ókilinen aqsha óndirip aldy
Aımaqtar • Búgin, 13:52
Qysqy Olımpıada alaýy Beıjińge jetti
Álem • Búgin, 13:42
Jasóspirimdi pyshaqpen qorqytqan er adam ustaldy
Oqıǵa • Búgin, 13:31
Nyǵmatýlın Májilis maquldaǵan zań jobasyna qatysty pikir bildirdi
Parlament • Búgin, 13:20
Alash qaıratkerlerine arnalǵan mýral paıda boldy
Aımaqtar • Búgin, 13:13
Mańǵystaýda jaıaý júrginshini kólik qaǵyp mert qyldy
Aımaqtar • Búgin, 13:04
Áýe sharynan qulaǵan ekıpaj qaıtys boldy
Oqıǵa • Búgin, 12:53
Elordada SQO taýar óndirýshileriniń jármeńkesi ótedi
Elorda • Búgin, 12:45
Revaksınasııa kimniń esebinen júrgiziledi?
Koronavırýs • Búgin, 12:37
Almatyda eki adam esirtkimen ustaldy
Oqıǵa • Búgin, 12:28
Qazaqstanda jańa otandyq vaksına salyna bastady
Koronavırýs • Búgin, 12:20
Bilim bóliminiń basshysy men mektep dırektory ustaldy
ANTIKOR • Búgin, 12:14
Elimizde kedeılik 9 ese tómendedi
Qoǵam • Búgin, 12:08
Qazaqstanda IJО́ 3,4% ósti – Ulttyq Bank
Ekonomıka • Búgin, 12:02
Prezıdent Qaraǵandy oblysyna jumys saparymen bardy
Prezıdent • Búgin, 12:00
QMDB tóraǵasy О́zbekstan múftıin jańa qyzmetimen quttyqtady
Qazaqstan • Búgin, 11:58
Aldaǵy úsh táýlikte kún sýytady
Aýa raıy • Búgin, 11:55
Erbolat Dosaev ınflıasııanyń negizgi sebepterin aıtty
Ekonomıka • Búgin, 11:50
Bıýdjettiń áleýmettik baǵyttylyǵy saqtaldy – Qarjy mınıstri
Parlament • Búgin, 11:45
Aldaǵy jyldary bıýdjet tapshylyǵy bola ma?
Ekonomıka • Búgin, 11:40
Qazaqstanda psıhıatrlardyń qyzmetine suranys artty
Medısına • Búgin, 11:35
Shekaradan kirip-shyǵýdyń sharttary jeńildetildi
Qoǵam • Búgin, 11:30
Astana Mining & Metallurgy 11-shi taý-ken metallýrgııa kongresi ótip jatyr
Qazaqstan • Búgin, 11:25
Aıtmatovtyń uly: Ákem Nobel syılyǵyn almaı qalǵanyna muńaıǵan joq
Tanym • Búgin, 11:20
Shyńǵys Aıtmatovtyń aıaqtalmaı qalǵan shyǵarmalary bar
Ádebıet • Búgin, 11:15
2022 jyly taýar eksporty ulǵaıady - Ekonomıka mınıstri
Ekonomıka • Búgin, 11:10
Májilis Ulttyq qordan kepildendirilgen transfertke qatysty zań jobasyn maquldady
Parlament • Búgin, 11:05
Mádenıet jáne sport vıse-mınıstri taǵaıyndaldy
Taǵaıyndaý • Búgin, 11:02
SQO-da adam saýdasy boıynsha memleketaralyq izdeýde júrgen sheteldik ustaldy
Aımaqtar • Búgin, 10:50
Uqsas jańalyqtar


text:
“Awtoulag serişdeleriniň sürüjilerini taýýarlamak we gaýtadan taýýarlamak hakyndaky” Düzgünnama üýtgetmeler taýýarlanylýar
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Ulag we kommunikasiýalar agentliginiň Baş direktory M.Çakyýew anna güni geçirilen Hökümetiň nobatdaky mejlisinde “Awtoulag serişdeleriniň sürüjilerini taýýarlamak we gaýtadan taýýarlamak hakyndaky “Düzgünnamany” kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Resminamada sürüjilik mekdepleriniň, awtoulaglaryň, motosiklleriň, traktorlaryň we oba hojalyk tehnikasynyň sürüjilerini taýýarlamak we täzeden taýýarlamak, olaryň hünärlerini ýokarlandyrmak işini düzgünleşdirmek, şeýle hem sürüjilik mekdeplerinde onlaýn formatda okuwlary guramak meseleleri göz öňünde tutulýar.
Düzgünnamada taraplaryň hukuklary we borçlary, awtoulag sürüjileriniň hünärini kämilleşdirmegine bildirilýän talaplary giňişleýin beýan edilmelidir.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýokary derejeli sürüjileri taýýarlamakda, sanly tehnologiýalary we innowasiýalary ulanmak bilen sürüjilik mekdeplerini döwrebaplaşdyrmakda degişli işleri geçirmegiň möhümdigini belledi.


text:
Önelgesizlik We Emeli Yoldan Göwrelilik
İlkinji gezek emeli yoldan göwrelilik bejergisi 1978-nji yylda edilmage başlady. Şol wagytdan bari emeli yoldan göwrelilik bejergisi ynanylmaz yagdayda ösyar. Her geçen gün edilyan ylmy işler we ösen tehnalaogiya bilen emeli yoldan göwrelilik bejergisi uly üsdünlük bilen dowam edyar.
Ayallarda göwrelilik mukdary has hem artyar,
yöne munun bilen birlikde saglyksyz yaşayyş bilen birlikde ynsanlarda önelgesizlik mukdary hem aytyar.
Dünya Saglyk Jemigiyetinin (DSJ) orta atan maglumatyna göra, 100 yyl mundan ön sperma sany bir millilitrde 100-120milyondy. Yöne hazirki wagytda sperma sany
15milyona çenli azaldy.
Her 100 sany jüwütlerin in az 15-de önelgesizlik howpy bilen garşylaşyar.
Önelgesizlige daş-töweregin tasiri ulydyr. Bular howwa, suw we daş-töwerekdaki hapalyk yaly yagdaylar önelgesizlikde uly rol oynayar. Mundan başgada zararly
imitlerin önelgesizlige uly yol açyar. Mundan başgada çenden aşa semizlik(obozite) şu döwrün in uly meselesi (keseli) bolup tanalyar. Bu sebapden önelgesizlik
mukdary artyar. Adamyn bedenindaki 10kg artykmaçlyk hem göwelilik yagdayyny azaltyar.
Bulardan başgada çilim yaly zyyanly maddalar hem göwrelilige zyyan beryar. Çilim yumurtalaryn hilini ve saglygyna zyyan beryar. Erkeklerde bolsa sperma sanyny we
saglygyny azaldyar. Mundan başgada jynsy yol bilen yokaşyan keseller ayallaryn turbalyklarynyn tykylmasyna sebap bolyar. Bu sebapden hem önelgesizlik howpy yüze
çykyar.
Önelgesizlik howpy 15(%) göterimine eyyedir. Saglyk işgarlerinin anyklamalaryna göra yurdumyzda 2miliyondan gowrrak jüwütlerimiz önelgesizlik bilen yüzleşyarler.
Göwreli bolmazlyk, önelgesizlik; bir yylyn dowamynda yzygider we goranmasyz yagdayda jynsy yakynlaşmasy bilen birlikde göwreli bolmayan bolsa, önelgesizlikdir.
Umuman her baş jüwütden biri göwreli bolmakda kynçylyk çekyar yada hiç hili göwreli bolup bilmeyar. Bu jüwütlerin uly böleginde önelgesizlik yüze çykyar. Bu
jüwütlerin 10(%) göteriminin önelgesizlik sebabi bilinmeyar.
Köpelme organlarynda hiç hili hassalygy yada kemçiligi bolmayan boljak ene-atalaryn her ay göwreli bolma mümkinçiligi 20-25(%) göterimdir. Bir yylyn dowamynda bolsa
90(%) göterime çenli artyar.
ÖNELGESİZLİGİN SEBAPLERİ NAMELERDİR?
Önelgesizligin sebapleri kabir yagdaylarda ansatlyk bilen yüze çykarylyar. Yöne kabir jüwütlerde önelgesizliginin sebabini bilmek gynlaşyar.
Göwreli bolmakda gynçylyk çekyan maşgalalaryn 45(%) göterimi erkek sebapli bolyan bolsa, 45(%) göterimide ayal sebaplidir. Beyleki 10(%) getriminin bolsa sebabi
anyklanamayar.
Hazirki döwürde jüwütlerin toy etme yaşlarynyn gijikmesi çaga edinme yaşlaryny has hem yza çekyar. Mundan başgada yaşlarynyn geçmesi bilen ayyallar dogurganlygyny
yitiryarler. Ayalyn dogurganlyk yaşy 24-35 aralygy diyip kabul edilyar. 35 yaşdan sonra bolsa ayallar dogurganlygyny yitirmane başlayar. Bedenin garramasy bilen
göwrelilik yagdayy gitdigiçe azalmaga başlayar. Yaşyn artmasy bilen yumurta sany hem azalyar. Göwrelilik bolsada çaga göwreden düşüp bilyar. Munun sebabi yumurtalaryn
hilinin we saglygynyn az bolmasydyr. 20 yaşyndaky ayal bilen 25 yaşyndaky ayallar arasyndaky göwrelilikde uly bir tapawut yokdyr. Yöne 25 yaşyndaky ayal bilen 35
yaşyndaky ayallaryn arasyndaky göwrelilikde uly tapawutlar yüze çykyar.
AYALLARYN ÖNELGESİZLİK SEBAPLERİ:
– Fallap turbajyklarynyn yapyk bolmagy.
– Ene rahimindaki(matgasy) dogurganlyk kemçilikleri.
– Miyom, polip yaly şekkiller.
– Ene rahimyndaky şepbeşikler.
– Edilen operatsiyalar.
ERKEKLERİN ÖNELGESİZLİK SEBAPLERİ:
– Sperma sanynyn azygy.
– Spermanyn hereket azlygy.
– Spermanyn hilinin we saglygynyn erbet bolmasy.
– Spermanyn şekili we beyleki kemçilikleri aydylyp biliner.
Jynsy yakynlaşma wagtynyn çaltlygy: Çaga edinmek isleyan jüwütler yzygiderli goranmazdan jynsy yakynlaşmalydyrlar. Jynsy yakynlaşma üçin kesgitlenen belli bir san
yokdyr. Yöne hepdede in az üç gezek jynsy yakynlaşma maslahat berilyar.
Wagty:Jynsy yakynlaşmanyn yzygiderligi bilen birlikde wagtynynda göz önünde tutulmasy zerurdyr. Ayratyn hem ayallaryn yumurtalarynyn tazelenyan günlerinde göwreli
bolma mümkinçiligi has hem köpelyar.
Bulardan başgada stres we jüwütlerin maşgala yagdaylary hem göwrelilige uly tasiri bardyr. Stres gönüden göni jüwütlerin garmonlaryna tasir edyar.
EMELİ YOLDAN GÖWRELİLİK BEJERGİSİNDAKİ BAŞARNYKLAR
Saglykly we hiç hili kemçiligi bolmayan boljak ene we atanyn bir ayda göwreli bolma üstünligi 20-25(%) göterim bolyar. Bu emeli yoldan göwrelilik bejergisi bilen
60(%) göterime çenli köpelip biler.
Yöne bu uly üstünlige eye bolan emeli yoldan göwrelilik bejergiside beyleki bejergiler yaly 100(%) göterim üstünlüge yetip bolmayar.
EMELİ YOLDAN GÖWRELİLİK BEJERGİSİNİN BAŞARNYGYNA TASİR EDYAN FAKTORLAR
Emeli yoldan göwrelilik bejergisi başarnygyna tasir edyan birnaçe faktorlar bardyr. Bu faktorlar:
– Ayalyn yaşy.
– Önelgesizlige sebap bolyan faktorlar.
– Emeli yoldan göwrelilik bejergi merkezlerinin elberişligi.
– Emeli yoldan göwrelilik bejergi merkezlerinin we labaratoyyalarynyn elberişliligi
– Embriyonyn ene garnyna goyulmagy
– Lukmanyn tejribesi
ÖNELGESİZLİGİN YEKETAK YOLY EMELİ YOLDAN GÖWRELİLİK BEJERGİSİMİ?
Bir yylyn dowamynda tebigy şertler bilen göwreli galmayan bolsa, bir yylyn dowamynda yzygiderli we goranman jynsy yakynlaşma bolan bolsa bu yagdayda önelgesizlik howpy
yüze çykyar. Jüwütler wagt yitirman lukmana gitmelidirler. Ayalyn yaşy ulaldykça emeli yoldan göwrelilik bejergisi bilen hem göwreliligi azalar. Çagalary bolmayan her
bir jüwüde emeli yoldan göwrelilik bejergisi edilmez. İlki bilen jüwütler barlagdan geçirilyar. Hassalyk kesgitlenenden sonra haysy usullaryn jüwütler üçin gowy we
saglykly boljagy kesgitlener. Eger de emeli yoldan göwrelilik bejergisinden ön has yönekey usullar bilen göwreli bolma mümkinçiligi bar bolsa, ilki bilen bu bejergiler
ediler. Bu usullara nusga edip ‘aşylama'(alynan spermanyn gönüden ena yerleşdirilmesi) edilip bilinyar. Aşylama bejergisi bilen göwreliligi başarnyksyz bolan
jüwütlerde emeli yoldan göwrelilik bejergisi edilyar. Aşylama usuly emeli yoldan göwrelilik bejergiden has ansat we maddy taydan yenil bolandygy üçin bu bejergiden
son emeli yoldan göwrelilik bejergisi edilyar. Yöne bu yerde in esasy zat jüwütlerin saglyk yagdayydyr. Egerde ayalyn yaşy has uly bolsa yada önelgesizlik bar bolsa
bu yagdayda wagt yitirman emeli yoldan göwrelilik bejergisine başlanyar.
Meselem, boljak enanin turbajyklary yapyk bolsa aşylama usuly bilen bejerga başlamak gereksizdir. Egerde erkekdaki spermasy anyklanyp bilinmeyan bolsa, ayalda
yumurtalyk rezerwleri saglykly yagdayda dal bolsa emeli yoldan göwrelilik bejergisi merkezlerine hökmany suratda gelinmelidirler.


text:
Tájikstan – Qazaqstan: Yntymaqtastyq pen dostyqtyń negizgi salalary
DÝShANBE. HOVAR-QazAqparat – QR Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵynda «QazAqparat» halyqaralyq aqparattyq agenttigi Qazaqstan sııaqty 1991 jyly táýelsizdik alǵan elderdegi seriktesteri daıyndaǵan materıaldardy jarııalaıdy. Búgin Tájikstan Respýblıkasynyń táýelsizdik kúni «QazAqparat» HAA úshin arnaıy «Hovar» aqparattyq agenttigi daıyndaǵan Tájikstan men Qazaqstan Respýblıkalary arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń 30 jyldyq tarıhy usynylady.
Qazaqstan men Tájikstan arasyndaǵy dıplomatııalyq qatynastar 1993 jyly 7 qańtarda ornatyldy. Tájikstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Emomalı Rahmonnyń Qazaqstanǵa saparynyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstan men Tájikstan arasyndaǵy qarym-qatynas negizderi týraly shartqa qol qoıyldy.
Qazaqstanda 1993 jyly maýsymda Tájikstannyń dıplomatııalyq ókildigi ashyldy, al Qazaqstannyń dıplomatııalyq ókildigi Dýshanbede 1998 jylǵy sáýirde derbes mıssııa retinde jumys isteı bastady jáne 2001 jyly elshilik mártebesi berildi.
«Táýelsizdik alǵan sátten bastap Qazaqstan men Tájikstan kópǵasyrlyq tarıhı jáne mádenı dástúrleri bar dostyq pen baýyrlastyq qatynastaryn dáıekti túrde damytyp keledi», - dep quttyqtady Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaev 2013 jyly eki eldiń dıplomatııalyq qatynastarynyń 20 jyldyq mereıtoıyn quttyqtaý jedelhatynda.
«Biz Tájikstan men Qazaqstan arasynda qalyptasqan zamanaýı baılanystarynyń joǵary deńgeıin baǵalaımyz jáne halyqtarymyzdyń umtylystaryn eskere otyryp, ýaqyt talaptaryna sáıkes olardyń túrli aspektilerin jańa mazmunmen toltyrýǵa múddelimiz», - dep jaýap qatty Tájikstan Prezıdenti Emomalı Rahmon áriptesine.
Ekonomıkalyq yntymaqtastyq
2015 jyly Tájikstan men Qazaqstan arasyndaǵy ózara taýar aınalymy kólemi 752,5 mln dollardan asty. Al 2020 jyly koronavırýs pandemııasyna qaramastan, bul kórsetkish 791,4 mıllıon dollarǵa jetti, bul 2019 jylmen salystyrǵanda 3,7%-ǵa kóp.
Tájikstannan jetkiziletin ımporttyń negizgi baǵyttary – elektr energııasy, maqta, alıýmınıı jáne odan jasalǵan buıymdar, ken, kúl, jemis-kókónis ónimderi jáne toqyma materıaldary bolyp otyr.
Qazaqstannan Tájikstanǵa – astyq jáne un ónimderi, janýarlar men ósimdikterden alynatyn maılar, tuz, kúkirt, belsendi organıkalyq zattar jáne qurylys materıaldary tasymaldanady. Munaı ónimderi, qara metaldar, beıorganıkalyq hımııa ónimderi de aıtarlyqtaı úlken kólemde jetkiziledi.
2007-2014 jyldar aralyǵynda Qazaqstan Tájikstan Respýblıkasynyń ekonomıkasyna 522,7 mln dollar ınvestıtsııa salǵan. Onyń 105 mln dollary – tikeleı ınvestıtsııa. 2014 jyly Qazaqstan Tájikstan ekonomıkasyna 41,9 mln dollar ınvestıtsııa saldy. Qazaqstandyq ınvestıtsııalardyń qatysýymen Tájikstan aýmaǵynda 84 birlesken kásiporyn jumys isteıdi, olardyń 15-i tolyǵymen qazaq ınvestorlaryna tıesili.
Óz kezeginde Qazaqstanda Tájikstan azamattarynyń qatysýymen tórt birlesken kásiporyn qurylǵan.
Mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyq
2007 jyly jeltoqsanda Dýshanbedegi «Halyqtar Dostyǵy» saıabaǵynda Tájikstandaǵy azamat soǵysy jyldary tájik-aýǵan shekarasynda qyzmette qaza tapqan 35 qazaqstandyq jaýyngerge monýment ashyldy. Monýmenttiń ashylý saltanatyna qaza bolǵandardyń jaqyn týystary, Qazaqstan men Tájikstannyń joǵary laýazymdy jáne resmı tulǵalary qatysty.
2008 jyly qazanda Dýshanbede Qazaqstan Respýblıkasynyń Tájikstan Respýblıkasyndaǵy mádenı kúnderi ótti, olar Tájikstan turǵyndaryn Qazaqstannyń mádenıet pen óner salasyndaǵy jańa jetistikterimen jaqynyraq tanystyrdy.
Bilim berý jáne ǵylymı-pedagogıkalyq kadrlardy daıarlaý salasyndaǵy baılanystar da aıtarlyqtaı jaqyn. Jyl saıyn Qazaqstan astanasynda ótetin «Shabyt» halyqaralyq festıvaline Tájikstan Respýblıkasynyń mádenıet ókilderi men ártisteri qatysady.
- Qasym-Jomart Toqaev Azııa damý bankiniń prezıdenti Masatsýgý Asakavany qabyldady
- Qyrǵyzstanda «Abai Uii» mádenı-iskerlik ortalyǵy ashyldy
- Toqaev pen Pýtın óńiraralyq yntymaqtastyq forýmynyń qorytyndysyna oń baǵa berdi
- Tájikstan prezıdenti tájik-aýǵan shekarasynda erlikpen kóz jumǵan qazaq sarbazyn marapattady
- QR Prezıdenti birqatar memlekettiń elshilerinen senim gramotalaryn qabyldady
- Prezıdent Dúnıejúzilik keden uıymynyń bas hatshysy Kýnıo Mıkýrııany qabyldady
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Aýǵanstan máselesi: ShYU memleketteri mınıstrleriniń Birlesken málimdemesi qabyldandy
DÝShANBE. QazAqparat - QR Premer-Mınıstriniń orynbasary – Syrtqy ister mınıstri Muhtar Tileýberdi Tájikstan Respýblıkasynyń tóraǵalyǵymen ótken Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna múshe memleketterdiń Syrtqy ister mınıstrleri keńesiniń (ShYU SІMK) kezekti otyrysyna qatysty. Bul týraly QazAqparat SІM silteme jasap habarlaıdy.
Otyrys aldynda ShYU elderiniń Syrtqy ister mınıstrlerin Tájikstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Emomalı Rahmon qabyldady.
SІMK barysynda ShYU elderiniń syrtqy saıası vedomstvolarynyń basshylary uıymnyń 20 jyl ishindegi qyzmetin qorytyndylap, halyqaralyq jáne óńirlik kún tártibindegi eń ózekti máselelerdi talqylady. ShYU qyzmetin odan ári damytýdyń birinshi kezektegi mindetteri jáne uıymnyń basqa da kópjaqty qurylymdarmen ózara is-qımyl jasaý máseleleri qaraldy.
Óz sózinde Mınıstr M.Tileýberdi ShYU-nyń halyqaralyq qaýipsizdik pen óńirlik yntymaqtastyqty nyǵaıtýdaǵy róli men mańyzyn atap ótti. «Uıymnyń basqa múshelerimen birge Qazaqstan uıymnyń zor áleýetin tolyqqandy iske asyrýǵa óziniń turaqty túrde laıyqty úlesin qosýǵa umtylýda», - dedi Qazaqstan SІM basshysy.
Úndistan, Qazaqstan, Qytaı, Qyrǵyzstan, Pákistan, Reseı, Tájikstan jáne Ózbekstan Syrtqy ister mınıstrleri 2021 jylǵy qyrkúıekte Dýshanbede ótetin ShYU-ǵa múshe memleketter basshylary Keńesiniń otyrysyna daıyndyq barysyn maquldap, sondaı-aq Dýshanbe deklaratsııasy jáne mereıtoılyq sammıttiń basqa da qorytyndy sheshimderiniń jobalaryn bekitti.
Otyrys qorytyndysy boıynsha ShYU syrtqy ister mınıstrleriniń aqparattyq habarlamasy qabyldandy.
Sol kúni Syrtqy ister mınıstrleri deńgeıinde «ShYU – Aýǵanstan» Baılanys tobynyń otyrysy ótti, onyń barysynda qatysýshylar AIR-daǵy aǵymdaǵy áskerı-saıası jaǵdaıdy jáne ShYU-nyń Aýǵanstanmen odan ári yntymaqtastyq máselelerin talqylady.
Baılanys tobynyń Aýǵanstanmen kezdesý qorytyndysy boıynsha ShYU múshe memleketteri syrtqy ister mınıstrleriniń Birlesken málimdemesi qabyldandy.
Іs-shara aıasynda M.Tileýberdi Pákistan Syrtqy ister mınıstri Mahmýd Kýreshımen ekijaqty kelissózder júrgizdi. Taraptar ekijaqty yntymaqtastyq pen óńirlik yntymaqtastyqty nyǵaıtý máselelerin talqylady.
- Erjan Qazyhan bastaǵan qazaqstandyq delegatsııa Aýǵanstanǵa jumys saparymen keldi
- Aýǵanstannyń ońtústiginde meshitte jarylys boldy
- Toqaev TMD elderi basshylaryn tuy sý problemasyn birlesip sheshýge shaqyrdy
- Aýǵanstandy teńdessiz qıyndyqtarmen jalǵyz qaldyrmaýymyz qajet – QR Prezıdenti
- Toqaev 2022 jyldy TMD-nyń halyq shyǵarmashylyǵy jáne mádenı murasy jyly dep jarııalady
- Toqaev TMD-da ónerkásip keshenin damytýdyń jańa baǵdarlamasyn ázirleýdi usyndy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Qytaılarǵa qazaq bıin úıretip júrgen bıshi qyz - Sheteldegi qazaq tildi BAQ-qa sholý
NUR-SULTAN. QazAqparat- «QazAqparat» HAA sheteldegi qazaq tilinde taraıtyn aqparat kózderine aptalyq sholýyn usynady.
Gaýhar Baqytqyzy: Men álemdi bı arqyly túsinemin - CNR
Qytaılyq kazakcnr.com saıtynda Qytaıdyń teńiz jaǵalaýyndaǵy Shenchjen qalasynda jeke bı stýdııasyn ashqan qandasymyz bıshi Gaýhar Baqytqyzynyń suhbatty jaryq kórdi.
«Shenchjen qalasy (Shēnzhèn) - Qytaıdaǵy alǵashqy qurylǵan arnaıy ekonomıkalyq aımaq. Ol qazirgi tańda damyp kele jatqan, iri qalalardyń biri. Áıtsede osy ekonomıkasy qarqyndy damyǵan, zamanǵa saı boı túzegen jańa qalanyń ulttyq mádenıet pen dástúrden alshaqtaı túskeni anyq baıqalady. Sondyqtan el aýzynda bul qalanyń «Mádenıet shóli» degen aty bar. Mine osyndaı jahandyq úrdiske jutylyp, adamzattyń tól mádenıetinen alshaqtaı túsken alyp qalada jeke bı stýdııasyn ashyp, «mádenıet gúlin» egip júrgen qazaq qyzynyń eńbegi zor», - dep jazdy CNR.
Atalǵan BAQ-tyń dereginshe, qazirgi kúni Shenchjen qalasynda turyp jatqan Gaýhar Baqytqyzy Qytaıdyń Altaı aımaǵynyń týmasy. 2014 jyly Beıjińdegi Ortalyq ulttar ýnıversıtetiniń bı akademııasyn bitirgen. Ol Shyńjań bıshileri odaǵynyń jáne Shenchjen bıshileri odaǵynyń múshesi. Shyńjań án-bı ansamblinde bıshi bolǵan. Gaýhar 2014 jyly Hýh-Hoto qalasynda ótken Qytaıda turatyn sany az ulttardyń bı festıvaline qatysyp, bas júldeni jeńip alǵan. Sonymen birge 11-shi Qytaı óner festıvaliniń, 15-shi «Venhýa syılyǵynyń», «Tıanshandaǵy mahabbat» spektakli qoıylymnyń altyn medaldaryn qanjyǵalaǵan. Gaýhar Baqytqyzy 2016, 2017 jyldary Qazaqstan, Ózbekstan, Makao, Úndistan, Býtan jáne basqada kóptegen elderge óner saparymen baryp qazaqtyń bıin bılep, álemge nasıhattaǵan. Sondaı-aq, bıshiniń qazaqtyń ulttyq bı óneri týraly qaýzaǵan maqalalary Qytaıdaǵy belgili basylymdarda jaryq kórgen.
«Bı men úshin arman-tilek, táýeldilik, tabandylyq, izdenis jolym. Meniń álemdi tanyp, qabyldaıtyn eń úlken terezem. Sondyqtan men álemdi bı arqyly túsinemin dep aıtamyn. Ózim kishkentaı kezimnen bılegendi unatam. Bı úıirmelerinde tárbıelendim. Men osy ýaqytqa deıin ultymyzdyń bı ónerin ózge jurtqa tanytsam, tamashalatsam dep maqsat qoıdym. Óner saparymen álem elderin aralaǵanda kóbinese «Qara jorǵa» bıin bılep shyǵatynmyn. Sonda kóremen erekshe qyzyǵyp, qaıtalap bıleýge usynys jasaıtyn», - deıdi Gaýhar Baqytqyzy.
Sonymen birge bıshi suhbatynda Shenchjen qalasyndaǵy bı stýdııasynyń qalaı jumys istep jatqany týraly aıtyp bergen.
«Biz bala kúnimizden qazaqtyń toıy men túrli merekesindegi án men bıdi kórip óstik. Bul orta bizdi mádenıetti , ónerdi tanyp-bilýge, ony jaqsy kórip, áýestenýge úıretti. Al myna Shenchjen sekildi álemdik fınansy, ekonomıka, saýdanyń ortalǵy sanalatyn qalada adamdardyń ómiri tym qarbalas ótip jatyr. Meniń shákirtterim osynda kelgende bı úırenip, sonymen birge demalyp, sergip qalady. Shenchjen qalasy Gonkongqa jaqyn orynalasqan. Sondyqtan bolar adamdar Eýropa mádenıetin kóbirek qabyldap jatady. Soǵan qaramastan meniń shákirtterimniń arasynda qazaqtyń «Qara jorǵa» bıin óz bolmysymen bıleıtin bıshi qyz bar. Bıdi úırený barysynda qıyndyq boldy. Mende, shákirtimde sol qıyndyqtardy jeńip, úlken qulshynyspen, qajyrly eńbekpen sátti úırenip shyqtyq. Sonyń arqasynda Hýnan telearnasy uıymdastyrǵan alaman bı baıqaýynda sol qytaı ultynyń 10 jastaǵy qyzy «Qara jorǵa» bıin bılep júldeger atandy», - deıdi bıshi Gaýhar Baqytqyzy.
Mońǵolııa OSK halyqaralyq uıymdardy prezıdent saılaýyna shaqyrdy - - KAZNEWS
Mońǵolııa OSK eldegi prezıdent saılaýyna baqylaý jasaý úshin Eýroodaqqa múshe eldermen birqatar halyqaralyq uıymdarǵa resmı túrde shaqyrtý joldady, dep jazady Mońǵolııanyń Kaznews aqparattyq portaly.
«Buǵan deıin Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy (EQYU) – nyń Demokratııa ınstıtýty men adam quqyǵy jónindegi qyzmeti Mońǵolııada ótetin Prezıdent saılaýyna baqylaý jasaıtynyn habarlaǵan. Mońǵolııada Prezıdent saılaýy 9 maýsym kúni ótkiziledi», - dep jazdy Kaznews.
Ózbekstanda «Jańa Ózbekstan» atty bilim ordasy ashylady - «ÓzA» aqparattyq agenttigi
Prezıdent mektebin bitirgen túlekteri úshin «Jańa Ózbekstan» joǵary oqý orny ashylady, dep jazady Ózbekstannyń «ÓzA» memlekettik aqparattyq agenttigi.
Atalǵan BAQ-tyń jazýynsha, Ózbekstan Premer-Mınıstriniń orynbasary Behzod Mýsaev jastarmen suhbat barysynda, aldaǵy ýaqytta Ózbekstandaǵy bilim naryǵy taǵy bir úzdik oqý ornymen tolyǵatyny jaıly aıtqan. Jastarmen kezdesýde «Jańa Ózbekstan» ýnıversıtetinde bilikti mamandar, áleýetti oqytýshylardy jáne shetelden yqpaldy kadrlardy tartý jaıly málimetter aıtylǵan.
«2021 jyldyń 1 qyrkúıeginen bastap Prezıdenttik mektepter eldiń barlyq aımaqtarynda jumys isteı bastaıdy. Munda bilim berý metodıkasy Kembrıdjdiń bilim berý júıesine negizdelgen. Memleket basshysy osy mektepterge barǵanda máseleniń ekinshi jaǵyn qarastyryp, suraq qoıdy: Kembrıdj bilim berý júıesin bitirgen balalar qaıda oqıdy? Osy maqsatta Ózbekstanda «Jańa Ózbekstan» ýnıversıtetin qurý boıynsha alǵashqy qadamdar jasaldy «, - dedi Mýsaev suhbat barysynda.
Shentop Nyǵmatýlınmen telefonda sóılesti - TRT
Túrkııa Uly Ulttyq Májilisiniń tóraǵasy Mustafa Shentop Qazaqstan Májilisiniń Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlınmen telefon arqyly sóılesti, dep habarlaıdy Túrkııa Radıo Televızııa portaly.
Atalǵan BAQ-tyń jazýynsha, áńgime barysynda Mustafa Shentop baýyrlas jáne dos Qazaqstannyń túrik ulty úshin erekshe ekenin aıtqan.
«Kovıd-19 indetine qarsy qazaqstandyq vaktsınanyń sáýirdiń sońynda qoldanysqa berilgenin jáne osy vaktsınanyń bir bólimi Túrkııada qutylarǵa quıylatynyn estidim. Osy saladaǵy tabystaryńyzben shynaıy quttyqtaımyn. Qarym-qatynastarymyzdy bekemdeı túsý úshin prezıdentterimizdiń, bizdiń ár órede sheshimdilik kórsetýimiz mańyzdy», - deıdi Mustafa Shentop.
Al Qazaqstan Májilis tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın áńgime barsynda, Túrkııa men Qazaqstan arasynda ǵasyrlyq tarıhı baılanystar bolǵanyn eske salyp, Mustafa Shentopty kúz aılarynda ótýi josparlanǵan Túrkitildes elder Parlamenttik Assambleıasynyń (TúrikPa) 10-shy Jalpy Keńes jınalysyna qatysý úshin Qazaqstanǵa shaqyrǵan.


text:
2020 jyldyń 16 sáýirinde Ómirzaq Sultanǵazın atyndaǵy Qostanaı memlekettik pedagogıkalyq ýnıversıteti Fılologıa departamentiniń uıymdastyrýymen latyn grafıkasyna negizdelgen qazaq álipbıin jetildirý taqyrybyna arnalǵan vebınar ótkizildi.
Vebınarǵa Qostanaı oblysy ákimdiginiń tilderdi damytý basqarmasynyń josparlaý, taldaý jáne aqparattyq tehnologıalar bóliminiń basshysy K.Bımaǵanbetov «Tildaryn» oblystyq tilderdi oqytý ortalyǵynyń oqytýshysy A.Mirkemelova qatysty.
Vebınar barysynda til reformasy týraly jáne álipbıdi jetildirý baǵytynda atqarylyp jatqan jumystar týraly aıtyldy.


text:
Milli Liderimiziň bu sözleri taryhy waka — Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygyna taýýarlyk görmegiň nyşany astynda geçen hepdäniň wakalarynyň aýdyň şygary boldy. Ýurdumyz bu şanly senäni öz ösüşiniň belent sepgitleri bilen garşylaýar.
Şu ýubileý ýylynda ýurdumyzyň oňyn netijeleri gazanmagynda halkymyzyň jebisligine we agzybirligine uly orun berilýär. Olaryň ruhubelentlik bilen çekýän zähmeti netijesinde, Garaşsyz, baky Bitarap döwletimiz ösüşiň we abadançylygyň täze, belent sepgitlerine tarap ynamly öňe barýar.
6-njy sentýabrda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň obasenagat toplumyna gözegçilik edýän orunbasarynyň hem-de welaýatlaryň häkimleriniň gatnaşmagynda sanly ulgam arkaly iş maslahatyny geçirdi. Maslahatda ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamalaryny amala aşyrmak, ata Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň ýetip gelýän 30 ýyllyk şanly senesi mynasybetli geçiriljek dabaralara taýýarlyk görmek, möwsümleýin oba hojalyk işlerini guramaçylykly geçirmek boýunça alnyp barylýan toplumlaýyn çäreler ara alnyp maslahatlaşyldy.
Döwlet Baştutanymyz geljek ýylyň hasylynyň düýbüniň tutulýan günlerinde güýzlük bugdaý ekişiniň agrotehniki möhletlere laýyklykda we ýokary hilli geçirilmeginiň zerurdygyna hem-de oba hojalyk tehnikalarynyň we beýleki gurallaryň ekişde doly güýjünde işledilmeginiň, kärendeçileriň ýokary hilli tohumlar bilen üpjünçiliginiň berk gözegçilikde saklanmalydygyna ünsi çekdi.
Şunuň bilen bir hatarda, pagta ýygymyna guramaçylykly taýýarlanmagyň, güýzlük ýeralmadan, gök we beýleki oba hojalyk ekinlerinden ýokary hasyl almak üçin ideg işlerini agrotehnikanyň kadalaryna laýyklykda ýola goýmagyň ähmiýeti nygtaldy.
Kabul edilen döwlet maksatnamalaryndan gelip çykýan wezipeleri üstünlikli ýerine ýetirmek üçin önümçilige häzirki zaman öňdebaryjy tejribäni, täzeçil usullary we sanly ulgamy has işjeň ornaşdyrmak zerurdyr.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şanly sene mynasybetli meýilleşdirilen ähli çäreleriň ýokary guramaçylykly geçirilmelidigi barada aýdyp, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň öňde duran taryhy mejlisiniň ähmiýetini aýratyn belledi.
Iş maslahatynyň barşynda Söwda-ykdysady, ylmy-tehniki we medeni hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki türkmen-özbek toparynyň ýakynda geçiriljek nobatdaky mejlisine hem-de Türkmenistanyň Prezidentiniň ýolbaşçylygyndaky hökümet wekiliýetiniň Özbegistan Respublikasyna ýakynda boljak saparyna görülýän taýýarlyk meselesine garaldy.
Bellenilişi ýaly, ýokary derejedäki duşuşyklaryň we gepleşikleriň dowamynda gazanylan ylalaşyklar, geljegi uly meýilnamalar iki ýurduň arasynda özara bähbitlere laýyk gelýän syýasy, söwda we medeni gatnaşyklary has ýokary derejä çykarmaga gönükdirilendir.
Döwlet Baştutanymyz “Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany” diýlip yglan edilen ýyl üçin kesgitlenen ähli wezipeleriň üstünlikli ýerine ýetirilmeginiň wajypdygyny nygtady. “Şöhratly senelere zähmet sowgatlary bilen barmak halkymyzyň asylly däbidir” diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
7-nji sentýabrda Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisini geçirdi. Onda harby we hukuk goraýjy edaralaryň şu ýylyň sekiz aýynda ýerine ýetiren işleriniň netijelerine hem-de bu düzümleriň işini mundan beýläk-de kämilleşdirmek, şol sanda döwletiň howpsuzlygyny, jemgyýetiň durnuklylygyny üpjün etmek, maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak bilen baglanyşykly möhüm meselelere garaldy.
Milli Liderimiz öňdebaryjy tehnologiýalary işjeň ornaşdyrmagyň hasabyna Goranmak ministrliginiň we onuň garamagyndaky edaralaryň işini kämilleşdirmegiň amala aşyrylýan harby özgertmeleriň ileri tutulýan wezipeleriniň biridigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz goşunlaryň ähli kysymlarynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmaga mundan beýläk-de aýratyn ähmiýet bermegiň wajypdygyny nygtap, harby gullukçylaryň hünär derejesini ýokarlandyrmak üçin möhüm çäreleri görmegi tabşyrdy. Ýaş serkerdeleriň hem-de çagyryş boýunça harby gullugy geçýän esgerleriň arasynda watançylyk-terbiýeçilik işleri ileri tutulýan ugurlaryň hatarynda görkezildi.
Ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy Garaşsyz Türkmenistanyň Milletler Bileleşigi tarapyndan berlen Bitaraplyk derejesine hemişe ygrarly boljakdygyny aýtdy. Bitaraplyk hukuk ýagdaýy Merkezi Aziýa sebitinde parahatçylygy we durnuklylygy üpjün etmegiň möhüm şerti bolup durýar.
Watanymyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy mynasybetli guraljak baýramçylyk çäreleri hem-de şanly senäniň hormatyna geçiriljek dabaraly harby ýöriş bilen baglanyşykly birnäçe anyk tabşyryklar berildi.
Şol gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlarynyň, Milli Geňeşiň Mejlisiniň Başlygynyň we Halk Maslahatynyň Başlygynyň orunbasarynyň gatnaşmagynda iş maslahatyny geçirdi. Onda öňde boljak Halk Maslahatynyň mejlisini guramaçylykly geçirmek, ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň şanly ýubileýini baýram etmek hem-de täze, iri desgalaryň birnäçesiniň açylyşy bilen baglanyşykly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.
Mundan başga-da, dürli düzümleriň işini mundan beýläk-de kämilleşdirmegiň, önümçilige öňdebaryjy tejribäni, täzeçil tehnologiýalary we sanly ulgamy ornaşdyrmagyň möhümdigi barada aýdyldy.
Döwlet Baştutanymyz türkmen jemgyýetiniň hukuk esaslaryny kämilleşdirmek, onda hakyky demokratik ýörelgeleri berkarar etmek boýunça Halk Maslahatynyň işiniň örän wajypdygyny belledi. Milli Liderimiz Garaşsyz Türkmenistanyň düýpli özgertmeler ýoluna düşüp, kanunyň üpjün edilmegini, raýatlaryň bähbitleriniň, hukuklarynyň we azatlyklarynyň goralmagyny döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlary hökmünde yglan edendigini aýtdy. Şu ýörelgelerden ugur alnyp, jemgyýetçilik ösüşiniň durnuklylygyny üpjün etmäge hem-de halkymyzyň agzybirligini berkitmäge ýardam bermäge gönükdirilen giň gerimli işler yzygiderli geçirilýär. Şoňa görä-de, bu ugurda öňde goýlan wezipeleri ýerine ýetirmekde mundan beýläk-de tagallalar gaýgyrylmaly däldir diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllygynyň baýram edilmegi baradaky meselä degip geçip, bu şöhratly senäniň türkmenistanlylaryň durmuşynda ýatdan çykmajak waka öwrülmelidigini belläp, şu ýylda ulanylmaga berilýän desgalaryň aýratyn ähmiýetini nygtady.
10-njy sentýabrda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sanly ulgam arkaly Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda halk hojalyk toplumynyň pudaklarynda şu ýylyň sekiz aýynda ýerine ýetirilen işleriň jemleri jemlenildi hem-de ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň wajyp meselelerine garaldy.
Şu ýylyň ýanwar — awgust aýlarynda jemi içerki önümiň durnukly ösüşi üpjün edildi. Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, önümçiligiň mukdary 5,5 göterim ýokarlandy, bölek satuw haryt dolanyşygy 2020-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 17 göterim, daşary söwda dolanyşygynyň möçberi 9,6 göterim artdy.
Hasabat döwrüniň jemleri boýunça Döwlet býujetiniň girdeji bölegi 114,5 göterime, çykdajy bölegi bolsa 97,5 göterime deň boldy.
Ýurdumyzyň iri we orta kärhanalarynda ortaça aýlyk haky geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 10,5 göterim köpeldi. Aýlyk haklary, pensiýalar, döwlet kömek pullary we talyp haklary doly maliýeleşdirildi.
Oba milli maksatnamasynyň rejelenen görnüşini ýerine ýetirmegiň çäklerinde, durmuş maksatly desgalaryň 102-sinde, şol sanda suw arassalaýjy desgalaryň 35-sinde, meýdany 129,1 müň inedördül metr bolan ýaşaýyş jaýlarynyň, inženerçilik ulgamlarynyň gurluşygy dowam etdi. 1 milliard 449,1 million manat möçberinde düýpli maýa goýum serişdeleri özleşdirildi.
Mejlisiň dowamynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň Döwlet býujeti boýunça teklipleri taýýarlamagy we ony Ministrler Kabinetiniň garamagyna bermegi tabşyrdy. Baş maliýe meýilnamasynyň taslamasynda geljek ýylda aýlyk haklarynyň, pensiýalaryň, döwlet kömek pullarynyň we talyp haklarynyň ortaça 10 göterim köpeldilmegi göz öňünde tutulmalydyr.
Milli Liderimiz ykdysadyýetimiziň ýagdaýyny seljermegi dowam etmek hem-de emele gelýän ýagdaýlardan ugur alyp, ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň garaşylýan netijelerini anyk kesgitlemek barada degişli tabşyryklary berdi. Şol bir wagtyň özünde döwletimizi ösdürmek boýunça kabul edilen maksatnamalaryň ýerine ýetirilmeginiň wajypdygy bellenildi. Munuň özi dünýä ykdysadyýetinde emele gelen ýaramaz ýagdaýlaryň ýurdumyzyň ykdysadyýetine ýetirýän täsirini gysga we orta möhletde azaltmaga mümkinçilik berer.
Döwlet býujetiniň girdejilerini artdyrmak üçin zerur çäreleri görmek, kabul edilen maksatnamalary maliýeleşdirmegiň goşmaça çeşmelerini gözlemek öňde durýan işleriň möhüm ugurlarynyň hatarynda görkezildi.
Milli Liderimiz ýurdumyzyň nebitgaz toplumynyň pudaklaýyn edaralarynyň işini mundan beýläk-de kämilleşdirmek maksady bilen, bu ugurda öňde durýan anyk wezipeler barada aýdyp, nebitiň çykarylýan möçberlerini artdyrmagyň, nebiti gaýtadan işleýän kärhanalaryň doly güýjünde işledilmeginiň, suwuklandyrylan gazyň we beýleki önümleriň öndürilýän mukdaryny köpeltmegiň zerurdygyna ünsi çekdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow kiçi we orta telekeçiligi goldamak, milli ykdysadyýetimiziň hususy böleginiň ösdürilmegine ýardam bermek, häzirki zaman işewürlik ulgamyny döretmek, daşyndan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan we eksport ugurly önümçilikleriň möçberlerini artdyrmakda usulyýet goldawyny bermek, harytlary ýerlemegiň täze bazarlaryny, usullaryny gözlemäge ýardam etmek boýunça işleri dowam etmek barada görkezmeleri berdi.
Milli Liderimiz 2022-nji ýyl üçin maýa goýum maksatnamasyny taýýarlamagyň zerurdygyna ünsi çekip, geljek ýylda ýurdumyzda gurluşyk işleriniň möçberiniň düýpli artjakdygyny belledi hem-de gurluşyk senagatynyň ösdürilmegine, täze önümhanalaryň, kärhanalaryň gurluşygyna aýratyn üns bermegi tabşyrdy.
Şeýle hem ýaşaýyş jaýlarynyň, döwrebap şäherçeleriň, durmuş maksatly desgalaryň, aýratyn-da, Ahal welaýatynyň täze dolandyryş merkezinde meýilleşdirilen desgalaryň gurluşygy boýunça işleriň depginini güýçlendirmegiň möhümdigine üns çekildi hem-de ýurdumyzyň içinde energetika halkasyny döretmegiň, Türkmenistan — Owganystan — Pakistan elektrik geçiriji ulgamy gurmagy dowam etdirmegiň zerurdygy nygtaldy.
Döwlet Baştutanymyz oba hojalyk önümleriniň öndürilýän möçberini köpeldip, daşary ýurtlardan getirilişini azaltmagyň, şonuň ýaly-da, içerki bazarlarymyzy özümizde öndürilen önümler bilen üpjün etmegiň zerurdygyny aýtdy hem-de ýurdumyzda maldarçylygy ösdürmek we mallaryň baş sanyny artdyrmak boýunça hem zerur çäreleri görmegi tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýaşlary goldamak boýunça maksatnamalar toplumyny taýýarlamagyň, eger zerur bolsa, bu maksatnamalara kanunçylyk derejesinde Milli Geňeşiň Mejlisinde garamagyň möhümdigini aýtdy.
Medeniýet ulgamynyň öňünde durýan esasy wezipeler Garaşsyz ýurdumyzda bolup geçýän wakalary köpräk döredijilikli beýan etmekden, baýramçylyklar we şanly seneler mynasybetli göz öňünde tutulan medeni çäreleri ýokary derejede guramaçylykly geçirmekden ybaratdyr.
Milli Liderimiz ulag-kommunikasiýa ulgamynyň öňünde durýan wezipeleri kesgitläp, bu ulgamyň işiniň düşewüntliligini ýokarlandyrmak, agentlikleriň işlerini, şol sanda sanly tehnologiýalary ornaşdyrmak arkaly kämilleşdirmek üçin bar bolan mümkinçilikleri doly herekete getirmegiň zerurdygyny belledi.
Halkara hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek babatynda bolsa Türkmenistan oňyn Bitaraplyk, hoşniýetli goňşuçylyk hem-de “Açyk gapylar” ýörelgelerine esaslanýan daşary syýasy strategiýany durmuşa geçirmek bilen, mundan beýläk-de sebitiň we dünýäniň ýurtlary bilen köpugurly hyzmatdaşlygy, abraýly halkara guramalar bilen netijeli gatnaşyklary ösdürer.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzda sekiz aýda ýerine ýetirilen işleriň jemini jemläp, Ýer ýüzünde koronawirus ýokanjynyň ýaýramagy we onuň dünýä ykdysadyýetine ýetirýän ýaramaz täsiri sebäpli ýüze çykýan daşarky ýagdaýlara garamazdan, ýubileý ýylynda hem Garaşsyz döwletimiziň kabul edilen maksatnamalara laýyklykda, sekiz aýyň dowamynda depginli ösmegini dowam edendigini belledi. Hasabat döwründe ýurdumyzda jemi içerki önümiň ösüşi 6,2 göterim derejede saklandy. Berkarar Watanymyzda iri senagat we durmuş desgalarynyň gurluşygy depginli dowam edýär. Bu desgalaryň hatarynda täze şäherçelerdir ýaşaýyş jaýlaryny, dynç alyş we sagaldyş merkezlerini, mekdepleridir çagalar baglaryny hem-de ençeme beýleki desgalary görkezmek bolar.
Bellenen meýilnamalara laýyklykda, şu ýylda 30 sany iri desganyň ýerine 56 sany desga işe girizildi. Ýylyň ahyryna çenli ýene-de ençeme desganyň ulanylmaga berilmegi göz öňünde tutulýar. Hasabat döwründe umumy meýdany ýarym million inedördül metre golaý ýaşaýyş jaýlary ulanmaga berildi.
Ylym-bilim ulgamlarynda özgertmeler dowam edýär, önümçilikler döwrebaplaşdyrylýar, bazar ykdysadyýeti emele gelýär, nebitgaz ýataklary özleşdirilip, Türkmenistan — Owganystan — Pakistan elektrik we aragatnaşyk ulgamlarynyň hem-de Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygy alnyp barylýar. Şeýle hem beýleki halkara taslamalary amala aşyrmaga taýýarlyk görülýär.
Döwlet Baştutanymyz şu ýubileý ýyly üçin wezipeleriň Ministrler Kabinetiniň geçen ýarym ýylyň jemlerine bagyşlanan mejlisinde hem-de ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň 2020 — 2025-nji ýyllar üçin Maksatnamasynda anyk kesgitlenendigini, bu wezipeleriň köp işleri amala aşyrmagy talap edýändigini nygtady.
Şoňa görä-de, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri özümizde öndürmegiň we beýleki döwletlere iberilýän harytlaryň möçberini artdyrmagyň Döwlet maksatnamalarynyň ýerine ýetirilişine goşmaça itergi berilmelidigine aýratyn üns çekildi. Dürli pudaklarda bar bolan uly mümkinçilikleri netijeli peýdalanyp, ykdysadyýetimizi diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmegi dowam etmelidiris. Ýurdumyzda öndürilýän harytlaryň sanawyny we eksport edilýän ugurlaryny giňeltmelidiris diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Kabul edilen Maksatnamalara laýyklykda, ykdysadyýetimizi bazar şertlerine geçirmek, şeýle hem Garaşsyz Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmeginiň hatyrasyna häzirki döwrüň talaplaryna laýyklykda işläp we ýolbaşçylyk edip biljek başarnykly, ýaş, sowatly, gujur-gaýratly ýolbaşçylary taýýarlamak möhüm mesele bolup durýar.
Geçen şenbe güni gurluşyk, energetika we jemagat hojalygy işgärleriniň hünär baýramy bellenildi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Gutlagynda belleýşi ýaly, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzyň ýetýän belent sepgitlerinde gurluşyk, energetika we jemagat hojalygy pudaklaryna uly orun degişlidir. Olaryň işlerini kämilleşdirmek üçin mundan beýläk-de döwlet goldawy berler, sanly ulgamy ornaşdyrmak arkaly olaryň işleriniň netijeliligi ýokarlandyrylar.
10-njy sentýabrda onlaýn tertipde Russiýa Federasiýasynyň Astrahan oblastynyň edara ediş merkezinde Azerbaýjan Respublikasynyň, Eýran Yslam Respublikasynyň, Gazagystan Respublikasynyň, Russiýanyň, Özbegistan Respublikasynyň hem-de Türkmenistanyň wekilleriniň gatnaşmagynda VI Hazar mediaforumy geçirildi. Mediaforumyň gün tertibiniň esasy meselesi syýahatçylyk we etnomedeni kommunikasiýa bilen baglanyşykly boldy. Täze maglumat kommunikasiýalary ulgamynda aň-bilim media-taslamalar ýaly meseleler hem ara alnyp maslahatlaşyldy.
Forumyň çäklerinde “Serhetsiz Hazar” atly halkara bäsleşigiň jemleri jemlenildi. “Neýtralnyý Turkmenistan” gazetiniň işgärleri hem “FotoHazar” we “Tomaşaçylaryň göwnünden turmak baýragy” ugurlarynda bäsleşigiň ýeňijileri boldular.
8-nji sentýabrda Türkmenistanda pagta ýygymyna köpçülikleýin girişildi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ak pata bermegi bilen Ahal, Balkan, Lebap we Mary welaýatlarynda bu möhüm oba hojalyk möwsümi badalga aldy. Toprak-howa şertlerine laýyklykda, pagta ýygymy Daşoguz welaýatynda 15-nji sentýabrda başlanar. Şu ýyl ýurdumyz boýunça 620 müň gektar meýdandan “ak altynyň” 1 million 250 müň tonnasyny ýygnamak göz öňünde tutulýar. Täze hasyly kabul etmek üçin harmanhanalaryň 122-si, pagta arassalaýjy kärhanalaryň 39-sy taýýarlanyldy.
Ýygym möwsüminde “John Deere 9970” kysymly pagta ýygýan kombaýnlaryň bir müňüsi, pagta daşamak üçin ýük awtoulaglarynyň 2 müň 227-si, traktorlaryň 2 müň 301-si we traktor tirkegleriniň 3 müň 620-si ulanylar. Pagtany maşyn bilen ýygmaga girişilmezden öň, gowaçanyň ýapragyny düşürmek üçin defoliant zerur mukdarda satyn alyndy. Hemişe bolşy ýaly, bu işde diňe bir ýöriteleşdirilen traktorlar däl, eýsem, ýörite uçarlar hem ulanylar.
Pagta ýygymynyň başlanmagy mynasybetli, oba hojalyk tehnikalarynyň, gaýtadan işleýän we dokma senagatynyň önümleriniň sergisi guraldy. Welaýatlaryň döredijilik toparlarynyň çykyşlary dabara baýramçylyk öwüşginini çaýdy. Sportuň milli görnüşleri boýunça ýaryşlar guraldy. Önümçiligiň öňdebaryjylaryna — “ak altynyň” bol hasylyny ýetişdiren ussat pagtaçy kärendeçilere hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň adyndan gymmat bahaly sowgatlar gowşuryldy.
Paýtagtymyzyň “Aşgabat” aýdym-saz merkezinde ýaş aýdymçylaryň arasynda geçirilýän “Ýaňlan, Diýarym!” telebäsleşiginiň jemleýji tapgyry ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy mynasybetli geçirilýän dabaraly çäreleriň üstüni ýetirdi.
Döwlet Baştutanymyz zehinli türkmen ýaşlaryna Gutlagynda “Ýaňlan, Diýarym!” telebäsleşiginiň jemleýji tapgyrynda ýerine ýetiriljek aýdym-sazlaryň milli äheňlere, döwrebap öwüşginlere eýe bolup, diňleýjileriň göwün töründen ýer almalydygyny belleýär. “Häzirki döwürde ýurdumyzda medeniýetimizi we sungatymyzy ösdürmäge gönükdirilen toplumlaýyn işler, döredilen şertler sizi aýdym-sazyň jadyly dünýäsine, rowaç ýollaryna ganatlandyrmalydyr” diýip, milli Liderimiziň Gutlagynda nygtalýar.
Bäsleşigiň ýeňijilerine Türkmenistanyň Prezidentiniň adyndan ýörite diplomlar we baýraklar, beýleki gatnaşyjylaryň ählisine bolsa höweslendiriji sowgatlar gowşuryldy.
Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynyň Annak Sähetmyradow adyndaky 42-nji ýöriteleşdirilen orta mekdebinde ýaş nesle bilim bermek hem-de watansöýüjilik ruhunda terbiýelemek meselelerine bagyşlanan maslahat geçirildi.
Bu çärä Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Mejlisiniň Başlygy hem-de Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygynyň orunbasary, ylym-bilim we terbiýeçilik edaralarynyň ýolbaşçylary, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, şeýle-de Gökdepe etrabynyň Babarap obasynyň ýaşaýjylary gatnaşdylar.
Çykyş edenler häzirki döwürde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň baştutanlygynda milletimiziň şöhratly taryhyny, özboluşly däp-dessurlaryny hem-de baý ruhy mirasyny täzeden dikeltmek hem-de düýpli öwrenmek boýunça giň gerimli işleriň durmuşa geçirilýändigini bellediler. Döwletimiz iň belent halkara talaplara gabat gelýän bilim ulgamyny döretmek, giň dünýägaraýyşly, ylymly-bilimli, eziz Diýarymyzyň ýeten belent sepgitlerine buýsanýan, Garaşsyz Türkmenistanyň şan-şöhratyny belende göterýän hakyky watansöýüjileri terbiýelemek üçin ähli şertleri döredýär.
Mahlasy, geçen hepdäniň wakalary ýurdumyzyň hemmetaraplaýyn ösüşiniň döwlet Baştutanymyzyň durmuşa geçirýän köpugurly syýasaty hem-de milli ykdysadyýetimizi ösdürmek, halkymyzyň durmuş şertlerini gowulandyrmak, jemgyýetimiziň ruhy durmuşyny kämilleşdirmek boýunça wajyp meseleleri çözmäge toplumlaýyn çemeleşmegi bilen şertlendirilýändiginiň nobatdaky subutnamasy boldy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow öz köpugurly işleri bilen mähriban halkymyzy ata Watanymyzyň bagtyýar durmuşy we nurana geljegi üçin täze zähmet üstünliklerine ruhlandyrýar.


text:
Balkanabatda şu ýylyň başyndan bäri azyk önümleriniň tas ählisiniň diýen ýaly bahasy ýokarlandy. Bu gymmatlaşyk ýurduň daşyndan getirilýän önümleriň bahasyna-da, Türkmenistanyň öz içinde öndürilýän önümleriň bahasyna-da öz täsirini ýetirdi.
Mysal üçin, şäheriň 199-njy kwartalyndaky “Jennet” bazarynda geçen ýylyň aýagynda 1 kg goýun etiniň bahasy 16 manat bolan bolsa, häzir onuň nyrhy 20 manada galdy. Ýurduň daşyndan getirilýän gäwmiş etiniň bahasy hem 12 manatdan 15 manada çykdy.
Ýurduň özünde öndürilýän “Ahal” pagta ýagynyň nyrhy 3 manatdan 4 manada bardy. Import ösümlik ýagynyň bahasy hem 1 manat gymmatlady.
Däneli harytlaryň hem köpüsiniň, şol sanda tüwiniň, greçkanyň bahalary hem azyndan 1-2 manat aralygynda ýokarlandy.
Balkanabatlylaryň köpüsi harytlaryň gymmatlamagy zerarly öz maşgala býujetlerine ýaramaz täsir ýetendigini aýdýarlar.
“Bu bir ýa iki haryt hem däl. Ähli zat gymmatlady. Aýlyklar 10% galsa, harytlar 30% galýar. Onsuzam gün-güzerany zordan aýlaýarys” diýip, elektrik hünärmeni bolup işleýän, 13-nji mikoroýonyň ýaşaýjysy Taňryberdi zeýrenýär.
Ýylyň başyndan bäri dowam edýän bu gymmatlaşyk, diňe bir Balkanabat bilen çäklenmän, eýse ýurduň ähli welaýatlarynda diýen ýaly duýulýar.
Sebäpler
Harytlaryň näme sebäpden gymmatlaýandygy halka resmi ýagdaýda düşündirilmeýär. Köpçülikleýin habar serişdelerinde-de bu gymmatçylyk we onuň düýp sebäpleri hakda hiç hili maglumat çap edilenok.
Şol bir wagtda-da gürrüňini edýän gymmatlaşygymyz manadyň hümmetsizlenmeginiň we benziniň bahasynyň galmagynyň yzysüre ýüze çykan hadysalar.
Ýatladyp geçsek, türkmen hökümetiniň beren wadalaryna garamazdan, şu ýylyň ilkinji güni, manat dollara görä 23% çemesi hümmetsizlenip, bir dollaryň bahasy 3.50 manat boldy. Üstesine-de, ýurtda benziniň bahasy 60% ýokarlanyp, 1 litr benziniň bahasy 1 manada çykdy.
Balkanabadyň 5-nji mikroraýonyndaky bazarynyň söwdagäri Çary ýokarda agzalyp geçilen ýagdaýlaryň ählisiniň öz söwdasyna täsir ýetirendigini aýdýar. Ol: “Azyklary, esasan, Mary, Daşoguz ýaly ýerlerden getirýäris. Benziniň gymmatlamagy bilen, ýol harajatlary hem artýar. Zyýana galmajak bolup, harytlaryň bahasyny gymmatlatmaly bolýarys” diýýär.
Manat dollara görä hümmetsizlenip, ýag-ýangyç serişdeleriniň bahasy galansoň, diňe bir azyk önümleriniň däl, eýse durmuşyň dürli ugurlarynda, şol sanda awia uçuş biletleriniň we Internet hyzmatynyň hem bahalary ýokary galdy.


text:
Qaraǵandy kenshiler mádenıet saraıynyń jóndeý jumystary aıaqtaldy
QARAǴANDY. QazAqparat – Qaraǵandy kenshiler mádenıet saraıynda jóndeý jumystary aıaqtaldy. Úıirmelerge arnalǵan úı-jaılar, sahna jáne onyń jabdyqtary, kórermender zaly tolyǵymen jańartyldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Mádenıet úıiniń dırektory Jarýlla Aqyshevtiń aıtýynsha, búginde saraı óz kórermenderin qabyldaýǵa daıyn.
«Sahna qaıta jabdyqtalyp, jóndeldi. Munda biz eski, apattyq jaǵdaıda bolǵan shtangalyq jabdyqty aýystyrdyq. Ony Belarýssııadan ákeldi. Qazaqstanda mundaı jabdyq alǵash ret bizde ornatyldy. Sahnada eden aýystyrylyp, jańa lınoleým, sondaı-aq arnaıy jabyn tóseldi. Búgingi kúni sahna jumysqa daıyn», – dedi Jarýlla Aqyshev.
750 adamǵa arnalǵan kórermender zalynda qabyrǵalar men tóbeler jańartylyp, jańa kilem tóseldi, kreslolar hımııalyq tazartýdan ótti.
Úıirmelerge, garderobqa jáne dárethanalarǵa arnalǵan bólmelerde jóndeý jumystary júrgizildi. Múmkindigi shekteýli jandarǵa arnalǵan pandýstar ornatylyp, sanıtarlyq torap jabdyqtalǵan.
Sondaı-aq, saraıda sý jáne jylý qubyrlary ishinara aýystyryldy. Shatyrǵa aǵymdaǵy jóndeý jumystary júrgizildi. Ǵımaratty jeldetýdiń jańa júıesin montajdaý jáne iske qosý boıynsha jumystar júrgizildi.
«Bizde 26 úıirme jumys isteıdi, onda 700-ge jýyq adam aınalysady. Olardyń qatarynda balalar da, eresekter de bar. Qazir qadaǵalaý organdarynyń sheshimin kútip otyrmyz. Barlyq jóndeý jumystary qabyldanǵan kezde, biz ujymdarymyzdyń qatysýymen mádenıet úıiniń saltanatty ashylýyn ótkizemiz», – deıdi Jarýlla Aqyshev.
Búgingi kúni Kenshiler mádenıet saraıynyń qasbettik bóligin jóndeý máselesi qalyp otyr. Ǵımarattaǵy músinderdiń jaǵdaıy máz emes – olar da jańartýdy qajet etedi.
- Qaraǵandy mektebinde er adam muǵalimdi urǵan
- «Jyr mura» jobasy urpaqty ulttyq ónerge baýlıdy
- Qazaqstanda temirjol arqyly júk tasymaly kólemin arttyrý jumystary júrgizilýde
- Aqtóbede Tabyldy Dosymovtyń shyǵarmashylyǵyna arnalǵan án baıqaýy ótti
- Aqtóbede Tólegen Aıbergenov pen Shámshi Qaldaıaqovqa eskertkish ornatyldy
- Qyzylordada aýyl áıelderiniń oblystyq sleti ótti
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Gaz edarasynyň işgärleri hemmeleriň işde wagtynda, halka hiç hili duýdurmazdan, gazy öçürýärler. Nirededir bir ýerde profilaktika işlerini geçirýärler. Öz işlerini bitirenlerinden soň bolsa, ýene ilata duýdurmazdan, gazy goýberýärler. Türkmenleriň köpüsem elde ýasalan demir peçleri ulanýarlar. Öýleri bug bilen ýyladýan peçleri edinmek hemmelere başartmaýar. Elde ýasalýan türkmen peçlerinden bolsa gaz daşyna syzyp durýar. Peç ýanyp durka gaz edarasynyň işgärleri tarapyndan duýdansyz öçürilýän gaz heniz peç sowap ýetişmänkä ýene öýlere berilýär. Ine, şeýle ýagdaýda ot alýan öýleriň bäri-aňyrsy ýok.
Gyş aýlarynda gaz edarasynyň işgärleri gazy halka duýdurmazdan, birden güýçlendiribem goýberýärler. Gaz güýçlendirme, näme üçindir mydama gijäniň ýaryndan soň—adamlaryň ukuda wagty bolýar. Gaz edarasynyň işgärleriniň gazy näme üçin gijelerine köpeldýänini olaryň özi biläýmese, başga bilýän adam ýok. Hut bilgeşleýin edilýän ýaly. Gazyň gijelerine güýçlendirilmegi netijesinde-de ýanýan öýler örän kän bolýar.
Gaz edarasy häkimiýetleri günäkärleýär
Gaz edarasynyň işgärleri özleriniň gazy peseltmek hem köpeltmek, duýdansyz öçürip-ýakmak işleriniň netijesinde ýangynyň döreýänligi üçin häkimlikleri günäkärleýärler. «Biz gazy öçürjekdigimizi ýa-da köpeltjekdigimizi, bu barada ilaty habardar etmegi häkimliklere duýdurýarys. Ýöne häkimligiň işgärleri ýagdaýy ilata habar bermeýärler» diýip, gaz edarasynyň işgärleri gaz sebäpli ýüze çykýan betbagtçylyklarda özleriniň günäsiniň ýokdugyny aýdýarlar.
Gaz edaralarynyň işgärleri tarapyndan ilata duýdurylman gaz öçürilip-ýakylanda başga-da ýüze çykýan betbagtçylyklar köp. Şäher içindäki etaž jaýlarda gyşyna ýyladyş sistemasy gowy işlemeýär. Bu ýagdaý sowet döwründen galan kesel. Öýler sowuk bolansoň, adamlar öýdäki gaz plitany gije-gündiz ýakyp goýýarlar. Gije, adamlaryň ukuda wagty gaz edaralarynyň işgärleri tarapyndan öçürilip-ýakylyp durlan gaz öçürilmän goýulýan gaz plitalardan syzyp, öýüň ýaşaýjylarynyň gaz tutmadan, gazdan zäherlenmeden köpçülikleýin ýogalýan halatlaryna eltýän wagtlaram az bolanok. Şeýle ýagdaýda diňe bir gaz plitasynyň gözlerini açyp ýatýan öýüň ýaşaýjylary däl, eýsem olardan ýokarky hem aşaky gatda ýaşaýan goňşularyň hem gazdan zäherlenip ýogalýan halatlary-da gabat gelýär.
Gaz meselesine şeýle geleňsiz seredilýän halatynda ýangyn söndürijiler edarasyndan gelip, ilata: «Öýüm ot alan halatynda özüm günäkär. Eger öýüm ot alaýsa, men hökümetden jaý soramaryn. Munuň-da üstesine, öýümiň ýananlygy üçin jerime tölärin» diýlen ýazgylar ýazylan şertnama gol çekdirip gidýärler.
Serdar Gulgeldiýew aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
11-nji aprelde Moskwada eden çykyşynda Lawrow Ukrainanyň NATO goşulmagyna Moskwanyň garşydygyny belläp, ýurtdaky krizisi çözmek üçin Kiýewiň “bitaraplygynyň” kanuny taýdan kepil geçilmeginiň hem zerurdygyny aýtdy.
Şeýle-de, ol Russiýanyň öňümizdäki hepde Birleşen Ştatlaryň, Ýewropa Bileleşiginiň we Ukrainanyň gatnaşmagynda geçiriljek dört taraplaýyn gepleşiklere gatnaşmaga taýýardygyny hem belledi.
Lawrow energiýa meseleleri, şol sanda Ukrainanyň tebigy gaz boýunça Moskwa bolan bergisiniň hem şol duşuşygyň gün tertibine girizilmeginiň möhümdigini aýtdy.


text:
Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Kiýewdäki hökümete garamazdan, 2-nji oktýabrda gündogar Ukrainada geçirilmegi guramalaşdyrylýan saýlawlary Moskwanyň ykrar etmegi planlaşdyrýandygyny aýtdy.
28-nji oktýabrda “Izwestiýa” atly neşirinde çap bolan interwýusynda Lawrow: “Biz ylalaşylany ýaly saýlawlaryň geçirilmegine garaşýarys we biz onuň netijelerini elbetde ykrar ederis” diýdi.
Ukrainanyň Donetsk we Luhansk regionlaryndaky orsparaz separatistleriň liderleri aýrylykdaky parlamentleri we öz liderlerini saýlamak üçin “halk respublikasy” diýlip atlandyran sebitlerinde saýlawlary geçirjekdiklerini mälim edipdiler.
Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko Ukrainada geçiriljek islendik saýlawlaryň ukrain kanunlaryna laýyklykda geçirilmelidigini belläp, Kiýew ýurduň Donetsk we Luhansk reginlarynda geçirilmegi planlaşdyrylýan ses berişikleri kanunlaşdyrmagy göz öňünde tutmaýar diýdi.


text:
Türkmenistanyň Howpsuzlyk geňeşiniň maslahatynda Döwlet serhet gullugynyň başlygyna we baş prokurora käýinç berildi we olaryň öz ýolbaşçylygynyň astyndaky edaralarda disiplina hem tertip-düzgüne gözegçiligi gowşadandygy aýdyldy.
Resmi maglumatlarda ýokary derejeli resmileriň goýberen kemçilikleriniň anyk sebäpleri görkezilmedi.
23-nji awgustda geçirilen bu maslahatda Türkmenistanyň prezidenti, hökümet baştutany, ýaragly güýçleriniň baş serkerdesi G.Berdimuhamedow Aşgabat şäheriniň prokurory P.Akmämmedowy wezipesinden boşatdy we prokuratura organlarynyň birnäçe işgärini işden boşatmak hem işe bellemek barda kararlara gol çekdi.
Resmi maglumatlara görä, ýurduň harby we kanun goraýjy edaralarynyň ýylyň ýedi aýynyň dowamynda eden işlerine baha berilip geçirilen maslahatda ýurduň garaşsyzlygynyň 25 ýyllygyny bellemek üçin oktýabrda geçiriljek harby parad üçin taýýarlyklar barada hem hasabat berildi.


text:
Türkmenistanyň gündogar böleginde gurulýan Garlykdaky dag-magdanlaryny baýlaşdyryjy kombinaty 31-nji martda dabaraly ýagdaý açmak meselesi türkmen belarus resmileriniň arasynda maslahat edildi, diýlip media maglumatlarynda aýdyldy.
Bu mesele Belarusyň Respublika geňeşiniň milli mejlisiniň başlygy Mihail Mýasnikowiçiň Türkmenistanyň wise-premýeri Batyr Ereşow bilen Aşgabatda geçirilen gepleşiklerde maslahat edilipdir.
Resmi maglumata görä, Mýasnikowiçiň 15-18-nji mart aralygynda Türkmenistana eden saparynyň dowamynda Türkmenistanyň Lebap welaýatynda belarus kompaniýalary tarapyndan gurulýan Garlykda dag magdanlaryny baýlaşdyryjy kärhanadaky işleriň gidişine syn edipdir.
Belarus tarapy gurluşygy mart aýynyň aýagynda tamamlamagy geçen ýylyň dekabr aýynda wada beripdi.
Türkmenistanyň we Belarusyň arasyndaky şertnama görä, umumy bahasy 1 milliard dollarlyk kombinat 2015-njy ýylda gurlup gutarylmalydy.
Bu mesele geçen ýylyň dowamynda iki ýurduň arasynda dawanyň tutaşmagyna sebäp bolupdy. Türkmenistan gurluşyk möhletini yza çekmekde Belarusy aýyplady, Belarus türkmen tarapyny hasaplaşygy wagtynda berjaý etmezlikde günäledi.
Türkmenistan Garlykdaky kombinatda ýylda 1,4 million tonna kaliý dökünlerini öndürmegi planlaşdyrýar.


text:
Krıstına Mıhaılova – kınorejısser, senarıst, ónertaný magıstri.
- Dıssertaııa taqyryby – «Metamodernızm kezeńindegi Azııa kınematografııasyndaǵy kıno tiliniń erekshelikteri». Bul zertteý jumysy Qazaqstandaǵy shyǵarmashylyq joǵarǵy oqý oryndarynyń magıstranttary arasynda ótken respýblıkalyq baıqaýda I orynǵa ıe boldy;
- Darolfonoun Talent Campus of 37th Fajr International Film Festival (Tegeran, Iran), Almaty Film Festival, Eurasia International Film Festival, Looking China Youth Film Project, International Space Art Summer School t.b. halyqaralyq kınofestıval men jobalardyń qatysýshysy;
- Baiqonyr ISFF - «Algiz» fılmi, «Eń úzdik fılm» (Almaty);
- B. Qılybaevtyń sheberhanasy men «Habar agenttigi» birigip uıymdastyrǵan «We love KZ » senarıı baıqaýynda «Aı qoıandary» atty qysqametrli fılminiń senarıi boıynsha jeńimpaz atanǵan.
Krıstına, sálemetsiz be! Metamodernızm – bul sizdiń magıstrlik dıssertaııańyzdyń negizgi zertteý nysany. Kınodaǵy metamodernızm taqyrybyna qalaı keldińiz? Bul sizdi ne úshin qyzyqtyrdy? Shynynda, bul baǵyt sizdiń fılmderińizdiń ózinen anyq kórinedi.
Sálemetsiz be! Sizdiń bul baılanysty kóre alǵanyńyz tamasha. Birinshiden, rejısser ári kınony súıetin adam retinde men sońǵy jyldary túsirilip júrgen fılmderden ortaq jańa nárseniń baryn baıqadym. Bul jańa nárseni sózben aıtyp jetkizý qıyn edi, biraq bul bir fılmnen ekinshi fılmge jalǵasyp, kóship júrdi. Keıinirek men magıstrlik dıssertaııamnyń taqyrybyn tańdaıtyn kezde postmodernızmnen keıingi paıda bolǵan ártúrli paradıgmalarǵa tap boldym. Ondaǵy oıym, bálkim, solardyń ishinen bireýi maǵan jańaǵy baqylaǵan jańa nárseniń ne ekenin túsinýge múmkindik beretin bolar degen úmit. Sóıtip, ishindegi bir paradıgma maǵan óte áser etti. Sonymen, metamodernızm degenimiz ne? Bul postıronııa, qabyldaýshynyń sanasynyń ózgermeli, turaqsyz kúıi, bilimdi ańǵaldyq t.b. Árıne, bunyń bári shartty estilýi múmkin, biraq negizgi sıpattamasy – qazirgi mádenıette ne bolyp jatyr degen suraqqa jaýap beredi. Osy jerde taǵy bir mańyzdy nárseni atap ótkim keledi, metamodernızmde/metamodernıstik týyndyda jaryq álemge degen qandaı da bir úmit jasyrynyp turady. Al rejısser retinde men de únemi sońynda sondaı úmit berýge tyrysamyn, ıaǵnı bir sáıkestik bar.
Ekinshiden, men azııalyq kınodaǵy metamodernızmdi zerttedim. Shekaralyq turǵydan qaraǵanda biz shyǵyspen baılanystymyz, biraq batystyq naryqqa baǵyt alǵanbyz. Árıne, biz azııalyq kınonaryqpen de óte jaqynbyz. Biraq meni máseleniń basqa jaǵy qyzyqtyrdy: «Biz azııalyq el retinde azııalyq kontekste daýysymyz qalaı estiledi? Biz bul kontınentte qandaı oryn alamyz?». Bul belgili bir dárejede ózińniń biregeıligińdi, kim ekenińdi izdeý degen sóz. Osy sebepten de men ǵylymı jumysymdy tek osy azııalyq kınematografııa taqyrybyna shoǵyrlandyrýdy sheshtim, tipti men onymen óte jaqyn tanys bolmasam da. Bul zertteýim maǵan bir oqpen eki qoıan atyp alýǵa múmkindik beretinin bildim, ıaǵnı paradıgmany tájirıbelik turǵydan qoldanyp úırenemin, ári ózim úshin múlde jańa álemdi ashamyn. Sondaı-aq ózimdi synap kórý de qyzyq boldy: basynda zertteýshi retinde men azııalyq kınoda metamodernızm bar degenge onsha senimdi bolmadym, bul jaı ǵana gıpoteza bolǵan edi.
Sonymen, metamodernıstik azııalyq kınoda Qazaqstan qandaı oryn alady eken?
Eń basty jańalyq bul dál qaı qazaqstandyq rejısserler metamodernızm ishinde júr degen nárse boldy. Ǵylymı jumysymnyń nátıjelerine súıene otyryp, qazir bizde metamodernıstik baǵyttaǵy fılmder bar dep tolyqtaı dáleldi túrde aıta alamyn. Bul fılmder jahandaný proessiniń ishinde, álemdik kontekstte progressıvtilik týraly oı qozǵaıdy. Biraq degenimende bizdegi kınonyń basym kópshiligi bul –postmodernızm. Biraq onyń ózi eki ushty, bulyńǵyr. Máselen, bundaı kınolar postmodernıstik formaǵa ıe bola otyryp, biraq áli modernıstik mazmundy berý múmkin. Nemese kerisinshe – fılm akademııalyq formada bolýy múmkin, biraq postmodernıstik mazmunǵa ıe. Osyndaı tendenııalarǵa qaramastan, men qazaqstandyq tórt fılmdi metamodernıstik baǵyttyń úligisi retinde ataı alamyn. Olar: Jánibek Murtazınniń «Qys boıy jabyq», Samǵar Rahymnyń «Dıplommen aýylǵa», Ámir Ámenovtiń «Jazdyń salqyn túni» qysqametrli fılmderi jáne Erlan Nurmuhambettiń «Jańǵaq tal» tolyqmetrli fılmi.
Olar konstrýktıvtilikti postmodernızmniń dekonstrýkııasyna qarsy qoıady. Jalpy alǵanda, azııalyq kınodaǵy metamodernızmniń jarqyn mysaldary bola alatyn belgili kınorejısserler, olar: Jııa Jańke (Jia Zhangke), Dıao Inán (Diao Yinan) (Qytaı), Lı Chań-doń (Lee Chang-dong) (Ońtústik Koreıa) jáne Naomı Kaýase (Naomi Kawase) (Japonııa).
«Rýh shattyǵy» kategorııasy maǵan óte qyzyqty bolyp kórindi jáne meniń oıymsha, sol nárse sizdiń fılmderińizde de bar. Sońynda árqashan bir pozıtıvti kúı keshesiń. Kóp jas rejısserlerde kezdesetin muń joq. Bul kategorııa sizdiń shyǵarmashylyǵyńyzda mańyzdy ma?
Men bul «rýh shattyǵy» kategorııasyna kelgende G. Gesseniń «Bıser oıyny» shyǵarmasyna súıenemin. Bul ádebıet bolsa da, meniń oıymsha, shyǵarmanyń taqyryby onyń biraz tujyrymdamalaryn ǵylymı aınalymda paıdalanýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar, «Rýh shattyǵy» kategorııasyn N. Gogoldiń «jarqyn kúlkisimen» de anyqtaýǵa bolady. Qazirgi azııalyq kınematografııada ıýmor batystyq kınoǵa qaraǵanda múlde basqa sıpatqa ıe. Batystyq metamodernıstik týyndylarda «postıronııa» bar – bul ázildiń óte kúrdeli arhıtektýrasy, ol sondaı názik, kekesin bar, biraq tańdaýlysy jáne sarkastıkalyq. Soǵan qaramastan ol jerde bir ańǵal oı jatady. Azııalyq fılmderden men ondaı sarkazmdy kórgen joqpyn. Múmkin bul adamdardyń rýhanı bolmysyna, mádenıetine tán erekshelikten bolar. Azııalyq fılmderde bar bolýdyń qýanyshynan shyǵatyn kúlki bar. Bul «ıronııa» nemese «postıronııaǵa» qaraǵanda konstrýktıvti kózqaras. Kez-kelgen ázil ózi ázilge aınaldyryp otyrǵan nárseni qunsyzdandyrady, sóıtip biz ol nárseni múlde salmaqty qaramaıtyn deńgeıge deıin túsiremiz. Bul jaǵdaı batystyq metamodernızmniń sıpattamasy bola alady. Mysaly, Ýes Andersonnyń fılmderin alaıyq. Olardy metamodernızmniń úlgisi dep ataıdy. Maǵan rejısser retinde «rýh shattyǵy» men «jarqyn kúlki» jaqynyraq.
Ironııa da, postıronııa da ishtegi azaptan shyǵady – bul tabıǵı reakııa. Bul kategorııalar kerek emes dep otyrǵanym joq. Árbir satydan ótý kerek. Ózindik bir jańalyq ashýǵa baǵyttalǵan Qazaqstandyq fılmder de ol tek óz ýaqytymen ǵana. Ádette jańa paradıgma ózinen burynǵylardan bas tartýǵa tyrysady. Bul bálkim, durys emes shyǵar.
Sonda siz sabaqtastyqty qoldaısyz ba?
Iıa, bir qubylys ekinshi qubylysqa jalǵasady, bul qalypty proess. Keı shyǵarmalarda boıyna birinshi men ekinshisi birigedi jáne osyndaı shyǵarmalar áli kóbeıedi.
Ger Frank fılm úshin eń laıyqty taqyryp bul týý men ólim dep aıtqan eken. Al siz úshin shyǵarmashylyqta qandaı taqyryptar qyzyqty?
Týý jáne ólim bul óte qarapaıym jáne jaqsy taqyryp. Men Ger Franktyń fılmderin qalaı túsirgeni jaıynda óz tájirıbesimen bólise otyryp jazǵan kitabyn oqyǵanmyn. Mátindi oqyp otyryp meniń janym shynymen lázzat aldy, shabyttandy. Ol jerde barlyǵy qarapaıym. Qarapaıym forma, qarapaıym taqyryptar. Bul maǵan óte jaqyn. Meni erkindik taqyryby da qyzyqtyrady.
«Algız», «Aı qoıandary» fılmderińizde basty rolderde barlyǵy balalar. Biraq, bul týyndylardy balalar fılmi dep ataý qıyn. Ne sebepti fılmniń ıdeıasyn balalar obrazy arqyly berýdi jón kórdińiz?
Túsirilim kezinde bizde balalar boldy, janýarlar boldy, sýyq degen sekildi qıyndyqtar boldy. «Aı qoıandary» fılminiń prodıýseri Dıana Ashımova dál aıtqan sııaqty: «Bizdiń rejısser jeńil joldy izdemeıdi!» (kúledi). Shynymdy aıtsam, men buny ádeıi istegen joqpyn, jaı ǵana fılmdegi men kórsetetin oqıǵalarǵa balalar obrazy kóbirek keletin edi. Fılmge balalardy alýdyń astarly máni bolǵan joq.
Jas rejısserler fılmderinde balalar beınesin óte jıi qoldanady. Solaı olar óz basynan ótken jalǵyz tájirıbege alystan baǵa bere otyryp, balalyq shaǵyn zerdeleı alady. Bundaı baǵa berýlerde óte kóp qaıǵy, muń kezdesedi. Bir kezderi mende osyndaı fılmderge degen ishki qarsylyq bolatyn. Biraq, keıin men jas rejısserlerdiń qaıǵyly balalyq shaq týraly muńdy fılmder túsirýi zańdy ekenin túsindim.
Fılmderińizdegi operatorlyq jumys týraly aıtyńyzshy. Meniń oıymsha ol rejısserlik konepııany óte dál beredi.
Kadrda adam artynda ornalasqan, keıde tipti adamsyz ózi ǵana kórinetin natýra men úshin basty keıipker. Bizdi qorshaǵan orta, tabıǵat tek dekoraııa, syrtqy fon bolmaýy kerek, tipti bola almaıdy degenge senemin. Men ony naqty tiri nárse retinde qabyldaımyn. Meni ádette biz eleı bermeıtin qarapaıym dúnıelerdiń kadrda qalaı kórinetindigi qyzyqtyrady. Eshqandaıda erekshe emes: qarapaıym zattar, bizdi qorshaǵan dúnıeler. Al kadrda olar shynaıy tiri kórinedi. Mine, osy oıdy operatorǵa túsindirý mańyzdy.
Krıstına, sizdiń avtorlyq kınoǵa degen kózqarasyńyzdy bilgim keledi. Siz úshin avtorlyq kórqarasty berý mańyzdy ma, álde túsirilim tobyna shyǵarmashylyq erkindik beresiz be?
Túsirilim tobymen kelisimge otyratyn kezde siz aldymen kimderdi tańdaıtynyńyzdy sheshesiz. Ári ol adamdardyń oılaý júıesi sizdiń kıno týraly tipti, ómir týraly kózqarastaryńyzǵa belgili bir dárejede sáıkes kelýin eskeresiz. Eger men bireýdi jumys isteýge shaqyryp otyrsam, onda meniń oǵan sengenim. Bastysy sondaı senim bildire alatyn adamdy tabý kerek. Ári qaraı men ózimniń rejısserlik jumysymmen aınalysamyn, operator óziniń operatorlyq jumysymen, dybys rejısseri óziniń sharýasymen degen sııaqty. Eger men bastapqy tańdaý kezinde jańylysqan bolsam, onda árıne, avtor retinde óz pozıııamdy qorǵaýym kerek bolady.
Demek, siz avtorlyq kınonyń qoldaýshysysyz, barynsha kollektıvti avtorlyq kınonyń degenim durys bolar.
Ol kollektıvti emes bola almaıdy da. Tipti, rejıser dıktator bolǵan kúnniń ózinde de.
Tarkovskıı sekildi me?
Iıa, báribir de rejısserdiń múmkindikteri sheksiz emes. Ol jerde tek óziniń mamandary ǵana isteý kerek kóptegen dúnıeler bar. Men avtorlyq kıno degendi avtorlyq kózqarasty jetkizý degen túsinikpen baılanystyramyn.
Sizdiń fılmderińizdegi keıipker harakteriniń metaforasyna aınalǵan nemese ózindik belgili bir qyzmet atqaryp turatyn tamasha peızajdarǵa erekshe nazarym aýdy. Siz úshin kadrdaǵy sulýlyq qanshalyqty mańyzdy?
Sulýlyq bul óte sýbektıv túsinik. Árıne, ol óte mańyzdy, sebebi árbir kadr ózinshe bólek bólshek. Kınonyń ózi osyndaı bólshek kadrlardyń túıisýinen paıda bolady. Biraq bul bólshekter jeke-dara turǵanda qandaı bolsa da mańyzdy emes degendi bildirmeıdi. Sulýlyq pen qarapaıymdylyq men úshin tyǵyz baılanysty. Bálkim, sulýlyq - bul jeke adamnyń kózi úırenip qalǵan erekshe unatatyn, artyq kóretin nársesine baılanysty shyǵar. Sondyqtan da, ne kóretinińdi durys tańdaý bul tek kınogerler úshin ǵana emes, bárine birdeı mańyzdy. Mysaly, "kórý gıgıenasyn" mektepten bastap oqytý óte ótkir másele.
Kadrlardyń túıisýi demekshi... Men kelesi suraqty montaj taqyrybyna baǵyttaǵym kelip otyr. Oǵan degen kózqarasyńyz qandaı? Siz óz fılmderińizdi ózińiz montajdaısyz ba? Fılmniń sońǵy nusqasyna kirmeıtin materıal kóp bola ma?
Kóbine josparym boıynsha barlyq materıal fılmnyń sońǵy nusqasyna enedi. Fılmderimniń kóbin ózim montajdadym, biraq bárin emes. Montaj rejısseri ol rejısserdiń basty jaqtasy, onymen jumys isteı bilý – qajettilik. Biraq, montaj ústelinde otyryp jumys isteı alý qabileti árbir rejısserge paıdaly bolar edi dep oılaımyn. Sebebi, bul jumys sizge eń sońynda ekranda ne qalatynyn túsinýge múmkindik beredi, al bul túsirilim barysynda kóp kómektesedi.
Keıbir rejısserler bizdiń mamandyqtyń tehnıkalyq, óndiristik jaǵynan ózderin alshaq ustaıdy. Tehnıkalyq másele jaǵynan barlyǵynyń qalaı ornalasqanyn túsine almaıdy. Meniń oıymsha, stýdentterge tehnıkalyq baqylaý bóliminde quality-check kýrsy sııaqty ekskýrsııa ótkizý kerek. Kıno bul ıfrly álem, sondyqtan sen bul salada saýatty bolmasań, onda sen óz mamandyǵyńdy tolyq bilmeısiń degen sóz.
Krıstına, siz kınonyń túsirilimine barynsha tııanaqty oılastyrylǵan daıyndyqpen kelesiz. Siz úshin fılmdi daıyndaý proessinde shyǵarmashylyq daıyndyq qanshalyqty mańyzdy?
Daıyndyq túsirilimniń fýndamenti. Bul sizge ári qaraı túsirilim barysynda shyǵarmashylyqpen aınalysýǵa jáne óz fılmińizdiń keńistiginde bolýǵa múmkindik beredi. Mysaly, birde men túsirilimniń úshinshi kúni kózildiriksiz júrgenimdi baıqadym, negizinde onsyz kózim jaqsy kórmeıdi. Bir qadamnan ary qaraı bári bulyńǵyr, bergi jaǵy anyq. Sóıtip, monıtorǵa jaqyn otyryp qaraýǵa, akterlermen de jaqynyraq jumys isteýge týra keldi. Sáıkesinshe men vızýal túrde fılmimniń ǵana ýaqyty men keńistiginde ómir súrdim. Bul eshqandaı artyq nárselerge kóńil bólmeı, oıyńdy bir jerge shoǵyrlandyryp jumys isteýge múmkindik beredi. Túsirilim - óte úlken energııany qajet etetin proess. Eger sen túsirilim barysynda taǵy bir nárselerdi uıymdastyrýmen júrseń, qýatyńdy bos shashyp, rejısser bolý múmkindiginen aıyrylyp qalýyń múmkin.
Krıstına, jaqyn arada óz aıasynda sizdiń «Aı qoıandary» fılmińizdi respýblıkalyq bas arnadan kórsetetin joba týraly tolyǵyraq aıtyp ótseńiz.
Bul 50 serııadan turatyn «Men Qazaqstandy jáne qazaqstandyqtardy ne úshin súıemin» dep atalatyn joba. Árbir serııa - shynaıy oqıǵanyń jelisimen túsirilgen qysqametrli fılm. Olar ártúrli adamdar týraly túsirilip, Qazaqstannyǵ barlyq aımaǵynan kelgen fılmderdiń ishinen iriktelip alynǵan tańdaýly jumystar. Maǵan bul jobanyń konepııasy óte jarqyn kórindi. Basty ereksheligin atap ótkim keledi: derekti oqıǵa kórkem fılmge aınalýy kerek. Bul jerde aınaladaǵy shynaılyqty kórkemdik turǵydan túsiný degen etıkalyq másele qozǵalady. Negizinde bul salystyrmaly túrde jańa bolyp esepteletin erkin ınterpretaııa, qazir bul janr «postdok» degen ataýmen tanymal. Bul fılmder qandaı bolsa da, bir ortada ómir súretin shynaıy adam týraly jasalǵan shynaıy adamnyń shyǵarmasy.
Jalpy jobanyń negizinde patrıotızmdik pafos bar, biraq siz fılmińizde bul pafosty ózińizdiń «jarqyn fılm» degen anyqtamańyzǵa deıin túsirip ala bildińiz, bul ıdeıany pozıtıvti, shynaıy, qarapaıym qabyldaýǵa deıin jetkizdińiz.
Kóp adam menen: «Bul ıdeıaǵa qanshalyqty salmaqty qaraısyń?» dep surap jatty. Barynsha salmaqty qaraımyn. Al qysqametrli fılmmen telearna efırine shyǵý óte sırek kezdesedi.
Jobanyń geografııasy týraly kishkene aıtyp ótkim keledi: ártúrli qalalar men ártúrli prodakshndar qatysty, oqıǵalardyń ózderi elimizdiń burysh buryshynan tańdaldy. Mysaly, Oralda ótetin oqıǵany Qaraǵandydaǵy prodakshn túsirdi. Bundaı fılmderde shynaıylyq tipti kólemdirek bolyp shyǵady dep úmittenem.
Oqıǵany qalaı tańdadyńyz?
Konkýrsqa senarıst emes qazaqstandyqtardyń ótinim jiberýin surady. El otbasy, týystary, balalary, tanystary týraly oqıǵalardy jibere bastady. Al men ózimniń tanysym, astrofotograf týraly oqıǵa jazdym jáne Aıda ómir súretin qoıandar týraly jeke fılm túsirýge múmkindik aldym.
Bolashaqqa qandaı josparlaryńyz bar? Tolyqmetrli fılm túsirý oıda bar ma? UKQMO pıtchıńge qatysýǵa ótinishterdi qabyldaı bastaǵanyn habarlady...
Iıa, biz oǵan daıyndalyp jatyrmyz. Ótinim beretin ýaqytty asyǵa kútesiń ǵoı. Óz jobalary úshin janyp-kúıip júrgen óziń sııaqty ártúrli adammen, áriptestermen kezdesesiń. Fondqa ótinish formasyn jiberýdiń ózi birshama daıyndyqty qajet etedi. Óte kóp qujattardy jınaý kerek bolady: sınopsıs, senarıı, qosymsha mátin faıldary, josparlar, smeta - bul fılm boıynsha isteletin óte úlken sharýalar. Bul batystyq kınoóndiriste subject dep atalady. Bunyń bárin oryndap bolǵan soń óz fılmińniń túsirilý múmkindigin seze bastaısyń. Men adamdy osyndaı kóńil-kúımen kórgendi unatamyn.
Tolyqmetrli fılm túsirý týraly aıtar bolsam, ııa, oǵan daıyndyq kerek. Oǵan deıin rejısser kórermen nazaryn jeke-dara jaýlaıtyn birshama fılm (kóptegen mınýt) túsirýi kerek. Óz fılmderińe daıyn bolýyń kerek. Iaǵnı, tek qalaý ǵana emes, jasaýǵa daıyn bolýyń kerek.
Krıstına, óte qyzyqty áńgimelerińizge kóp raqmet! Shyǵarmashylyq shabyt tileımiz! Isińizge sáttilik!
Suhbattasqan: Kamıla Gabdrashıtova
Orys tilinen aýdarǵan: Mereı Qosyn


text:
Shymkent qalasynda pandemııaǵa baılanysty qurylǵan jedel shtabtyń kezekti otyrysy ótti. Jıynda kovıdke qarsy is-qımyldyń nátıjeleri men vakınalaý máseleleri talqylandy.
Shymkent qalasy epıdemıologııalyq jaǵdaı boıynsha «qyzyl aımaqqa» ótti. Úsh kún boıyna qalada kovıd ınfekııasyn juqtyrǵan azamattardyń sany 100-den joǵary bolyp otyr. Osyny negizge alǵan qala ákimi Murat Áıtenov karantındik shekteýlerdiń oryndalýyn qatań baqylaýdy tapsyrdy. Sonymen qatar, ekpe saldyrý máselesinde turǵyndar arasynda keńinen túsindirý jumystaryn júrgizýdi sala mamandaryna mindettedi.
Qazirgi tańda qalada 45 bekette vakınalaý jumystary júrgizilip jatqanyn aıtqan densaýlyq saqtaý basqarma basshysynyń orynbasary A. Bekbaýova koronavırýsqa qarsy vakına salǵandardyń sany 50 paıyzdan asqanyn málim etti.
«Qalada 536000 adam ınfekııaǵa qarsy ekpe saldyrý qajet bolsa,
búgingi tańda birinshi komponentpen 267 595 adam egildi. Bul vakınaııa josparynyń 50% quraıdy. Osy kórsetkish boıynsha Shymkent qalasy Qazaqstannyń basqa óńirleriniń kóshbasshysy bolyp tabylady»,-dedi A.Bekbaýova.
Vakına salý boıynsha Shymkent «jasyl aımaqta». 1 shildege 3500 adamǵa ekpe egý josparlanyp, nátıjesinde 4373 adamǵa vakına salynǵan.
Búginde qala ákimdigi janynan ashylǵan call-center táýlik boıy jumys isteýde. Qaladaǵy bıznes sýbektileri úshin «Ashyq» jobasy iske engizildi. ASHYQ jobasyna qosylǵan bıznes sýbektileri sany – 676. Berilgen ótinishter – 1182. Búginge deıin 139 «sary», 56 «qyzyl» statýs anyqtalǵan.
Sondaı-aq, jıynda memlekettik bas sanıtarlyq dárigerdiń qaýlysyna sáıkes, tıisti salalarda jumysqa ruqsat berýdi shekteý boıynsha jaýapty memlekettik organdar tarapynan baqylaýdy kúsheıtý, halyqty vakınaııalaýmen neǵurlym keńinen qamtý úshin motıvaııalyq faktordy kúsheıtý boıynsha birqatar usynystar aıtyldy.
Shymkent qalasy ákimdiginiń baspasóz qyzmeti


text:
ShQO qurylys basqarmasyna jańa basshy taǵaıyndaldy
ÓSKEMEN. QazAqparat – Shyǵys Qazaqstan oblystyq qurylys, sáýlet jáne qala qurylysy basqarmasynyń basshysy laýazymyna Dıdar Keńesbaev taǵaıyndaldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Dıdar Muhtarbekuly 1984 jyly Ulan aýdany Bozanbaı aýylynda dúnıege kelgen. 2001-2006 jyldary D.Serikbaev atyndaǵy ShQTÝ-da ınjener mamandyǵy boıynsha bilim aldy.
2006 jyldan bastap qurylys salasynda túrli qyzmet atqardy. 2015 jyly memlekettik qyzmetke kirgen. ShQO memlekettik sáýlet-qurylysty baqylaý basqarmasynda bas maman, bólim basshysy boldy.
2018-2019 jyldary Óskemen qalasynyń qurylys bólimi basshysynyń orynbasary laýazymyn atqarǵan. 2019 jyldan bastap osy ýaqytqa deıin atalǵan bólimniń basshysy bolyp eńbek etti.
- ShQO-da jastardyń 40 paıyzy jumyssyz júr
- Mańǵystaý oblysynyń Aýyl sharýashylyǵy basqarmasyna jańa basshy keldi
- Reseı azamaty 4 jyl boıy Qazaqstannan zeınetaqy alyp kelgen
- Katonqaraǵaıda týrıstik keshen salynady
- ShQO-da jol apattarynan bıyl 86 adam kóz jumdy
- Qazaqstandyq sportshy áıel álem chempıonatynda 160 márte gir kóterip, kúmis júlde aldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam