text:
Türkmenistanyň Sosial üpjünçilik edarasy pensionerleri, mümkinçiligi çäkli adamlary we kömek pullaryny alýan raýatlary tölegleri almak üçin ýörite bank hasaplaryny açmaga borçly etdi.
10-njy noýabrda “Türkmenistandan alternatiw habarlar” neşiri ýurduň Sosial üpjünçilik edarasynyň ýerli gulluklary tarapyndan ýaýradylan bildirişiň nusgasyny çap edip, raýatlara bank hasaplaryny açmak üçin 1-nji noýabrdan, 31-nji dekabra çenli wagt möhletiniň berlendigini habar berýär.
Täze düzgüne geçmek üçin raýatlaryň birnäçe resminamany ýygnamaly boljakdygyny we munuň ýekebara, erkin hereket edip bilmeýän adamlaryň durmuşyny kynlaşdyrjakdygyny, neşir ýazýar.
“Mümkinçiligi çäkli adamlara kömek pullarynyň plastik kartlara geçirilmegi üçin zerur bolan resminamalary ýygnamak kyn. Diňe bank hasabyny açdyrmak üçin, birnäçe gün nobata durmaly. Bu ylaýta-da, maýyp arabalaryndaky adamlar üçin hasam kyn. Sebäbi döwlet edaralarynda, hatda banklaryň birinde-de olar üçin niýetlenen şertler göz öňünde tutulmandyr” diýip, neşir öz çeşmesine salgylanyp, soňy bilen mümkinçiligi çäkli adamlaryň bankomatlaryň ýerleşen ýerine hem yzygiderli gatnamaly boljakdygyny belleýär.
Türkmenistanyň Pensiýa gaznasynyň şu ýylyň 9-njy oktýabryndaky 06/909 belgili haty esasynda ýaýradylandygy aýdylýan bildirişde, bu çäräniň ýurtda bank ulgamy boýunça amala aşyrylýan özgertmeleriň çäginde raýatlaryň pensiýa we döwlet kömek pullarynyň töleglerini häzirki zaman tejribeleri arkaly baýlaşdyryp, bank plastik kartlary esasynda hyzmat etmegiň döwrebap görnüşini durmuşa ornaşdyrmak hem-de nagt däl hasaplaşyklary has ösdürmek maksady bilen amala aşyrylýandygy aýdylýar.
Şol bir wagtyň özünde, Türkmenistanyň welaýatlarynda we paýtagt Aşgabatda bankomatlaryň sanynyň azdygy, olaryň aglabasynyň işlemeýändigi, bar bolan bankomatlarda-da köplenç nagt puluň ýetmezçilik edýändigi barada yzygiderli maglumatlar gelip gowuşýar.
Şu ýylyň oktýabr aýynyň ortalarynda paýtagtda aýlyklaryny nagtlaşdyrmak isleýän ýaşaýjylaryň birnäçe günläp, bankomatlaryň ýerleşdirilen nokatlaryna gatnamaly bolandygyny, her bankomatdan günde diňe 10 çemesi adamyň zähmet hakyny alyp bilendigini, Azatlygyň ýerli çeşmeleri habar beripdi.
Bu ýagdaýyň ýurduň çetki etrapdyr obalarynda has-da gözgynydygy, aýlyklary plastik kartlaryna geçirilen döwlet işgärleriniň ýa-da kärendeçi daýhanlaryň öz hasyl puluny ýa zähmet hakyny nagtlaşdyrmak üçin, goşmaça çykdajy edip, käte 300 kilometr uzaklykdaky etrap merkezlerine dört-bäş gezek gatnamaly bolýandygy aýdylýar.
Ýerli synçylar we ýaşaýjylaryň käbiri, ýurtda bankomatlaryň ýetmezçilik edýändigini we olarda köplenç nagt puluň tapdyrmaýandygyny nazara alanyňda, täze düzgüniň pensionerleriň we mümkinçiligi çäkli adamlaryň durmuşyny has-da çylşyrymlaşdyrjakdygyny hem-de bankomatlaryň öňünde has köp nobatyň emele gelmeginiň mümkindigini aýdýarlar.
Türkmenistanda Beýik Watançylyk urşuna gatnaşanlara 1169 manat möçberinde pensiýa, mümkinçiligi çäkli adamlara 350-715 manat aralygynda, çagaly enelere 150-300 manat aralygynda kömek pullary berilýär.


c: text/html

text:
Italiýanyň halas edijileri Neapolyň golaýynda Isçia adasynda bolan heläkçilikli ýer yranmasy zerarly zir-zibilleriň aşagynda galan iki çagany gözläp tapmaga synanyşýarlar.
21-nji awgustda meşhur dynç alyş zolagynda bolan 4.0 magnitudaly ýer yranmasynyň netijesinde azyndan iki zenan wepat boldy we onlarça adam ýaralandy. Ençeme bina ýumruldy.
Habar berilişine görä, 7 we 11 ýaşyndaky iki çaga La Rita şäherinde ýumrulan hususy jaýyň galyndylarynyň aşagynda galypdyr.
Ýedi aýlyk bäbek, onuň kakasy we iki zenan hususy jaýyň galyndylarynyň aşagyndan çykarylypdyr.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
24 Haziran 2015 Çarşamba
Medeniýet Hepdeligi 2015
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen geçirilýän we türkmen medeniýetiniň, sungatynyň hem-de edebiýatynyň okgunly ösmegine saldamly goşant goşýan Medeniýet hepdeliginiň ikinji güni giň möçberli medeni-köpçülikleýin çärelere beslendi. Medeniýet hepdeligi halklaryň arasyndaky dostluk we doganlyk gatnaşyklaryny mundan beýläk-de pugtalandyrmaga ýardam edip, medeniýet we sungat işgärlerini Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň talaplaryna laýyklykda döretmäge ruhlandyrýar.
Ruhyýet köşgüniň öňündäki baýramçylyk lybasyna beslenen meýdançada günüň birinji ýarymynda guralan çagalar aýdym-saz we tans toparlarynyň çykyşlary hem hut şu belent ýörelgelerden ugur aldy. Bu toparlar ýurdumyzyň dürli künjeklerinden geldiler. Ýaş artistleriň joşgunly aýdym-sazlary we tanslary tomaşaçylarda ýatdan çykmajak täsir galdyrdy. Medeniýet hepdeliginiň çäklerindäki çagalar baýramçylygy milli zehinleriň egsilmez döredijilik çeşmesiniň aýdyň subutnamasyna öwrüldi.
Milli Liderimiziň başlangyjy boýunça her ýyl geçirilýän bu Medeniýet hepdeligi hem türkmen medeniýet we sungat işgärleri bilen olaryň daşary ýurtly kärdeşleriniň arasyndaky gatnaşyklary işjeňleşdirmäge, milli sungatyň ähli görnüşlerini – aýdym-saz, şekillendiriş we amaly-haşam, teatr, şeýle hem edebi we halk döredijiligi sungatyny täze döwrebap eserler bilen baýlaşdyrmaga gönükdirilendir.
Şunuň bilen baglylykda, Medeniýet hepdeliginiň çäklerinde Lebap welaýatynyň Taryhy-ülkäni öwreniş muzeýiniň zallarynda açylan Halkara sungat sergisi hem möhüm ähmiýete eýedir.
Medeniýet hepdeligine daşary ýurtlardan -- ABŞ-dan, Russiýadan, Finlýandiýadan, Türkiýeden, Koreýadan, Özbegistandan we beýleki ýurtlardan gatnaşýanlar sergä öz suratlaryny, amaly-haşam sungatynyň we zergärçilik önümlerini, milli lybaslary we beýleki gymmatlyklary getirdiler. Bu ýerde Türkmenistanyň Suratkeşler birleşmesiniň suratkeşleriniň suratlarynyň sergisi, Döwlet muzeýiniň, Çeperçilik akademiýasynyň, Şekillenderiş sungaty muzeýiniň we beýlekileriň gymmatlyklarynyň sergisi hem açyldy.
Medeniýet hepdeligine gatnaşmak üçin daşary ýurtlardan gelen myhmanlaryň belleýşi ýaly, mähriban topragymyza bolan çäksiz söýgini, Türkmenistanyň tebigatynyň täsin gözelligini, täze taryhy eýýamyň ägirt uly özgertmelerini şöhlelendirýän özboluşly nakgaşlyk suratlarynyň köpdürli mowzugy we beýleki mowzuklaýyn sergiler milli sungatyň ösüşiniň hil taýdan täze derejesine, türkmen jemgyýetiniň ruhy durmuşynyň örän baýdygyna şaýatlyk edýär.
Muzeýiň zallarynyň birinde Lebap welaýatynyň taryhy-medeni ýadygärlikleri, goraghanalary syýahatçylyk ugurlary we zolaklary barada gürrüň berýän dokumental film görkezildi.
Gadymy türkmen topragynyň bu sebitinde dürli eýýamlaryň ýadygärlikleriniň 200-den gowragy ýerleşýär. Olaryň arasynda orta asyrlaryň binagärlik ýadygärlikleri, Atamyrat etrabyndaky Astanababa medresesi, beýik türkmen şahyry we akyldary Magtymguly Pyragynyň okan Halaç etrabyndaky Idrisbaba medresesi, Daýahatyn kerwensaraýy we beýleki gadymy binagärlik ýadygärlikleri bar.
Köýtendag döwlet goraghanasyndaky dinozawrlaryň yzlary galan dag tekizligi, ösümlik we haýwanat dünýäsi, Repetek döwlet goraghanasy we Amyderýa döwlet goraghanasy barada gürrüň berýän şekiller tomaşaçylarda uly gyzyklanma döretdi. Bu gadymy ýadygärlikleriň, goraghanalaryň we beýleki gyzykly ýerleriň ählisi “Lebapsyýahat” kärhanasynyň syýahatçylyk ugurlary bolup durýar. Şol ýerde “Jadyly Köýtendag” ugry daşary ýurtlaryň we ýurdumyzyň syýahatçylarynyň hem-de jahankeşdeleriniň arasynda aýratyn meşhurlyga eýedir.
Amyderýanyň kenaryndaky şäher şu günler köpöwüşginli medeni-köpçülikleýin we teatr çäreleriniň, dürli estrada, sirk, folklor toparlarynyň, bagşylaryň we dutarçylaryň ägirt uly meýdançasyna, suratkeşler üçin döredijilik meýdançasyna öwrüldi. Medeniýet hepdeliginiň ikinji gününiň maksatnamasynyň çäklerinde S.Seýdi adyndaky döwlet sazly drama teatrynda Türkmenistanyň Döwlet simfoniki orkestriniň konserti boldy. Teatryň uly zalyny dolduryp oturan tomaşaçylar ýurdumyzda hem-de onuň çäklerinden daşda meşhur bolan zehinli sazandalaryň çykyşlaryny şowhunly el çarpyşmalar bilen garşyladylar.
Medeniýet hepdeliginiň baýramçylyk çäreleriniň ikinji güni agşam Ruhyýet köşgüniň öňündäki meýdançada Balkan we Daşoguz welaýatlarynyň döredijilik toparlarynyň uly konserti bilen tamamlandy.
Prezidentimiz Pagtany Gaýtadan Işleýän Kärhananyň Açylyş Dabarasyna Gatnaşdy
Mary welaýatynda iş saparynda bolýan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow obasenagat toplumynyň täze desgasy bolan--Sakarçäge etrabynda gurlan we ýylda 40 müň tonna tohumlyk pagtany gaýtadan işlemäge niýetlenen pagta arassalaýjy kärhananyň açylyş dabarasyna gatnaşdy.
Mälim bolşy ýaly, pagta ýurdumyzyň oba hojalygynda ekiniň möhüm görnüşleriniň biri hasaplanylýar. Gowaça ösdürip ýetişdirmekde halkymyz baý tejribe toplady. “Ak altyn” ösdürmek we ony gaýtadan işlemek ýurdumyzyň oba senagat toplumynyň möhüm ugry bolup durýar.
Şunda pagtaçylyk pudagynyň maddy-enjamlaýyn binýadynyň tehniki taýdan enjamlaşdyrylmagyna, oňa öňdebaryjy ylmy işläp taýýarlamalaryň we täzeçil usullaryň ornaşdyrylmagyna, oba hojalyk önümlerini öndürijileriň ykdysady taýdan höweslendirilmegine uly ähmiýet berilýär. Milli Liderimiziň başlangyjy boýunça oba hojalyk toplumynda amala aşyrylýan giň möçberli özgertmeler pudagyň öňünde durýan wezipeleriň oňyn çözgüdine gönükdirilendir. Bu bolsa pudagyň, şol sanda pagtaçylygyň hil taýdan täze derejä çykmagyny üpjün edýär.
Döwlet Baştutanymyzyň oňyn özgertmeler strategiýasy netijesinde soňky döwürde bu ugurda uly üstünlikler gazanyldy. Geçen ýyl pagtaçylar şertnamalaýyn bowçnamalaryny üstünlikli ýerine ýetirip, Watan harmanyna pagtanyň 1 million 100 müň tonnadan gowragyny tabşyrdylar. Şu ýyl Türkmenistanda pagta ekmek üçin 545 müň gektar ýer bölünip berildi. Umumy alnanda “ak altynyň” 1 million 50 müň tonnasyny, şol sanda Mary welaýatynda 313 müň tonna pagta ýygnamak bellenildi. Ekişiň häzirki möwsümi üçin gowaçanyň saýlama tohumynyň 65 müň tonnadan gowragy – orta we inçe süýümli sortlaryň 15-e golaýy taýýarlanyldy. Häzirki wagtda ýurdumyzyň pagta ekýän welaýatlarynyň meýdanlarynda gymmatly oba hojalyk ekinine ideg işleri dowam edýär.
Türkmenistanyň eksport edýän harytlarynyň saldamly esasyny düzýän pagta okgunly ösýän milli dokma senagatynyň kärhanalary üçin çig mal bolup hyzmat edýär. Olar halkara ülňülerine laýyk gelýän, ýurdumyzyň, şeýle hem daşary döwletleriň bazarlarynda uly islege eýe bolan önümleri çykarýarlar. Pagtaçylyk pudagynyň kuwwatyny doly ulanmak, gowaça hasylynyň möçberini has-da artdyrmak babatda ýokary hilli tohumy taýýarlamak möhüm şert bolup durýar. Şu maksat bilen, pagtany gaýtadan işleýän düzümi düýpli döwrebaplaşdyrmak, şol sanda täze kärhanalary gurmak boýunça uly işler geçirilýär. Şonuň ýaly döwrebap zawodlaryň biri Türkmenistanyň Prezidentiniň degişli kararyna laýyklykda Mary welaýatynyň Sakarçäge etrabynda bina edildi. “Türkmenpagta” döwlet konserni desganyň buýrujysy, “Engin Group Consorcium S.A.” kompaniýasy bolsa onuň portratçysy bolup çykyş etdiler. Bu kompaniýa biziň ýurdumyzyň öňden gelýän işewür hyzmatdaşy bolup durýar.
Täze toplumyň açylmagy mynasybetli baýramçylyga mahsus dabara ýaýbaňlandyryldy. Bu ýere Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, ministrlikleriň we pudak edaralaryň ýolbaşçylary, Mary welaýatynyň häkimi ýygnandylar. Dabara gatnaşyjylaryň hatarynda ýurdumyzyň jemgyýetçilik guramalarynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, oba hojalyk işgärleri bar.
Hormatly Prezidentimiziň dikuçary täze kärhananyň golaýyndaky meýdança gondy. Dabara gatnaşyjylar döwlet Baştutanymyzy uly şowhun bilen garşyladylar. Milli lybasdaky gyzlar hormatly Prezidentimize gül desselerini gowşurdylar.
Bu ýerde şanly wakanyň hormatyna medeniýet we sungat ussatlarynyň aýdym-sazly çykyşlary ýaýbaňlandyryldy. Şatlyk-şowhun al-asmana göterildi.
Dabaraly pursat gelip ýetdi. Hormatly Prezidentimiz toplumyň önümçilik binasyna tarap bardy we bu ýere ýygnananlaryň şowhunly el çarpyşmalary astynda täze kärhananyň toý bagyny kesdi.
Döwlet Baştutanymyz binanyň içine girip, kärhananyň dolandyryş merkezine bardy. Bu ýerde kärhananyň hünärmeni milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy toplumyň önümçilik işi bilen tanyşdyrýar.
Kärhananyň umumy eýeleýän meýdany 17 gektara golaý bolup, onuň düzümine dolandyryş binasy, önümçilik bölümi, pagta çigidini arassalaýan bölüm, her biriniň sygymy 5 müň tonna bolan iki sany ammar, 13 müň tonna tohumlyk çigit saklamaga niýetlenen ammar, ýokary hilli tohumlyk çigit saklamak üçin 7 müň tonnalyk ammar, barlaghana, 10 müň tonnalyk kabul ediş bölümi we birnäçe ugurdaş hem-de tehniki desgalar girýär.
Ýokarda bellenilişi ýaly, kärhananyň ýyllyk kuwwaty 40 müň tonna önüme deňdir. Bu ýerde oturdylan ABŞ-nyň we Ýewropa ýurtlarynyň öňdebaryjy önüm öndürijileriniň, şol sanda ABŞ-nyň belli “BS Supply” kompaniýasynyň ýokary tehnologiýaly enjamlary çig maly ýokary hilli gaýtadan işlemäge mümkinçilik berýär. Olaryň kömegi bilen tohumlyk pagta çigidi himiki usulda künjaradan arassalanylýar, kesele garşy işleri ýerine ýetirilýär, tohumlyk çigit ýokumly maddalar bilen baýlaşdyrylýar we 20 kilogram agramlykdaky haltalara gaplanylýar. Şunuň ýaly enjam sagatda 15 tonnadan gowrak pagta çigidini arassalamaga ukyply bolup, ol bir günüň dowamynda 315 tonna golaý pagta çigidini arassalaýar. Şunlykda, kärhananyň ýyllyk kuwwaty bolan 40 müň tonna tohumlyk çigit 4 aýdan gowrak wagtyň içinde arassalanylar.
Tutuş Mary welaýaty üçin ähmiýeti uly bolan täze kärhana üç çalşykda işlediler. Bu ýerde 63 işgär hemişelik esasda zähmet çeker. Möwsüm mahalynda ýene-de 200-e golaý adam işe kabul ediler. Umuman, möwsüm mahaly kärhanada jemi 262 adam zähmet çeker.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tohumlyk pagta çigidini taýýarlaýan bölüme bardy. Bu ýerde bölümiň hünärmeni milli Liderimizi uly hormat bilen garşylady. Ol döwlet Baştutanymyza “ak altynyň” bol hasylyny almakda möhüm ähmiýeti bolan ýokary hilli tohumlyk çigidiň taýýarlanyş usullary, onuň ýerine ýetirilişi barada gürrüň berýär.
Hormatly Prezidentimiz önümçilik işiniň tehnologiýasy we onuň aýratynlyklary, bu ýerde oturdylan enjamlaryň ähmiýeti we onuň häsiýetli tapawutlary bilen gyzyklandy.
Gowaçanyň sagdyn gämiklerini almak üçin pagta çigidi gabyklardan arassalanýar we ýörite serişdeler bilen işlenilýär, soňra olary nogula öwürýärler. Ekiji enjamlaryň ulanylmagy tohumyň harçlanmagyny dört esse kemeltmäge mümkinçilik berýär. Şunda pagta meýdanlarynda ýekeleme ýaly agrotehniki çäresini geçirmek zerurlygy aradan aýrylýar.
Pagta çigidini himiki usul bilen arassalaýan bölümde her sagatda gowaça tohumynyň 2880 kilogramy arassalanar we saýlanyp alnar. Bu ýerde bir gije-gündizde pagta çigidiniň 60 tonna golaýy taýýarlanar. Ýeri gelende aýtsak, Mary welaýatynda ekin meýdanlarynyň 165 müň gektary üçin 4950 tonna çigit zerur bolap durýar. Şeýlelikde, täze kärhananyň işe girizilmegi welaýatda pagtaçylyk pudagyny has-da ösdürmek üçin kuwwatly itergi bolar.
Şu ýerde bir zady bellemek gerek, ol hem möhüm desganyň gurlan ýeri-- Mary welaýatynyň Sakarçäge etraby pagta ösdürip ýetişdirmegiň baý tejribesine eýe bolan öňdebaryjy etraplaryň biri bolup durýar. 2014-nji ýylyň möwsüminde bu ýerde suwarymly ýerleriň 45 müň 889 gektarynyň 21 müň 500 gektarynda inçe süýümli we orta süýümli pagta ekildi, ýygnalan hasyl bolsa “ak altynyň” 44 müň 408 tonnasyna deň boldy.
Hormatly Prezidentimiz kärhana bilen tanyşmagyny tamamlap, Hormatly myhmanlar üçin kitapda ýadygärlik ýazgy galdyrdy.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow dabara gatnaşyjylar bilen mähirli hoşlaşyp we kärhananyň işgärlerine, pagtaçylyk pudagynyň zähmetkeşlerine işlerinde uly üstünlikleri arzuw edip, özüne garaşyp duran dikuçara mündi we bu ýerden ugrady.
Hormatly Prezidentimiziň dikuçary asmana galyp, Mary welaýatynyň Baýramaly etrabyna tarap ugur alýar. Milli Liderimiz ýolugrunda guş uçar belentlikden oba hojalyk meýdanlaryny synlady. Bu ýerlerde häzir galla oragy we gowaçalara ideg işleri gyzgalaňly dowam edýär. Mälim bolşy ýaly, şu ýyl welaýatyň babadaýhanlarynyň öňünde 380 müň tonna däne we 313 müň tonna “ak altyn” ýygnamak wezipesi durýar.
Hormatly Prezidentimiziň dikuçary Baýramaly etrabynyň “Täze ýol” daýhan birleşiginiň çäginde gonýar. Bu ýerde döwlet Baştutanymyzy Mejlisiň Başlygy, Hökümet agzalary, ministrlikleriň we oba hojalyk toplumyna girýän edaralaryň ýolbaşçylary, şeýlet hem ýerli kärendeçiler mähirli garşyladylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu ýerde guralan oba hojalyk önümleriniň sergisi bilen tanyşdy. Bu sergi Türkmenistanda amala aşyrylýan oba hojalyk özgertmeleriniň datly miweleri getirýändigine aýdyň şaýatlyk edýär. Açyk asmanyň astynda guralan sergide çörek we aş önümleriniň, dürli sortdaky unlaryň görnüşleri, şeýle hem bugdaýyň we gowaçanyň tohumlary görkezildi.
Döwlet Baştutanymyz sergi bilen tanşyp, ýurdumyzyň oba hojalyk toplumynyň köpugurly mümkinçilikleriniň bardygyny belledi we oba senagat toplumynyň degişli ýolbaşçylaryna oba hojalyk önümçiligini ylmy esasda guramak, iň gowy tejribäni we öňdebaryjy tehnologiýalary giňden ornaşdyrmak, ýurdumyzda azyk bolçulygyny üpjün etmek, şeýle hem daýhanlary zerur bolan tehnikalar we mineral dökünleri bilen üpjün etmek bilen bagly anyk tabşyryklary berdi. Hususan-da, hormatly Prezidentimiz “Türkmenobahyzmat” döwlet birleşiginiň edara-kärhanalarynyň galla, pagta we beýleki oba hojalyk ekinlerini ösdürip ýetişdirmek bilen meşgullanýan kärendeçiler bilen ysnyşykly işlemelidigini belledi.
Milli Liderimiz kärendeçi Jumamyrat Begmyradow bilen söhbetdeş bolup, ondan işleriň barşy, iş şertleri, daýhanlara döredilýän mümkinçilikler hem-de bu şertleriň olaryň zähmetiniň netijelerine täsiri bilen gyzyklandy.
Daýhan özüniň üç gektar meýdanynda pagta ösdüpip ýetişdirýändigini we bereketli hasyl almagy umyt edýändigini gürrüň berdi.
J. Begmyradow häzir ýurdumyzyň daýhanlaryna netijeli işlemek üçin örän amatly şertleriň döredilýändigini, oba hojalyk ekinleriniň hasylyny artdyrmak üçin uly mümkinçilikleriň açylýandygyny, oba ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertleriniň gowulanýandygyny buýsanç duýgusy bilen belläp, hormatly Prezidentimize ekin meýdanlarynda we öri meýdanlarynda zähmet çekýän adamlar hakynda elýän atalyk aladasy üçin tüýs ýürekden hoşallyk sözlerini beýan etdi. Kärendeçiniň nygtaýşy ýaly, döwlet Baştutanymyzyň ýolbaşçylygynda oba hojalyk toplumynda amala aşyrylýan giň gerimli özgertmeler netijesinde daýhanlaryň durmuş derejesi ýokarlanýar, şonuň bilen birlikde, olaryň öz zähmetiniň netijesine bolan gyzyklanmasy artýar. Şeýle ýagdaý onuň maşgalasynda hem äşgär duýulýar.
Kärendeçi häzirki wagtda suwaryş işlerine başlamakçy bolýandygyny aýdyp, hormatly Prezidentimize ösüş suwunyň tutulmagyna badalga bermegi haýyş etdi. Döwlet Baştutanymyz eline pil alyp, suwaryş ýabyndaky toprak böwedini aýyrdy we meýdana akyp başlan suwuň ýoluny açdy.
Milli Liderimiz daýhan bilen hoşlaşyp, “ak altynyň” bereketli hasylyny ösdürip ýetişdirmegi arzuw etdi we kärendeçä gymmat bahaly sowgat gowşurdy.
Soňra hormatly Prezidentimiz kärendeçileriň ýene-de biri – Gülbahar Hudaýberdiýewa bilen söhbetdeş boldy. Kärendeçi üç gektar meýdanyna güýzlük däne ekip, bereketli hasyl ýetişdiripdir. Ol milli Liderimiziň sowallaryna jogap bermek bilen, ýerde işlemegiň onuň maşgalasy üçin ygtybarly bereket çeşmesi bolup durýandygyny gürrüň berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow kärendeçiniň ýerini synlap, döwletimiz geljekde hem oba senagat toplumynyň ykdysady netijeliligini ýokarlandyrmak, oba ilaty üçin mynasyp iş we durmuş şertlerini döretmek boýunça maksada gönükdirilen çäreleri görjekdigini aýtdy. Sahawatly türkmen topragy olaryň tutanýerli zähmetine bereketli hasyllary eçilýär.
Ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda oba hojalyk toplumynyň döwrebap önümçilik desgalarynyň gurulmagy munuň aýdyň mysaly bolup durýar. Olaryň hatarynda şu gün Sakarçäge etrabynda ulanmaga berlen pagta arassalaýjy kärhana hem bar. Döwrüň talaplaryna laýyk gelýän zerur, ösen düzümli türkmen obasynyň täze keşbi kemala gelýär. Obalarda ykdysady gatnaşyklar kämilleşdirilýär, ýokary hilli oba hojalyk önümleriniň öndürilýän möçberi ýokarlanýar, netijede daýhanlaryň gurplulygy artýar.
Kärendeçi hormatly Prezidentimize oba zähmetkeşlerine berýän, ähli daýhanlar ýaly öz işinde hem yzygiderli duýýan hemmetaraplaýyn goldawy üçin çuňňur hoşallygyny beýan edip, milli Liderimizden öz meýdanyndaky galla oragyna başlap bermegini haýyş etdi. Döwlet Baştutanymyz meýdandaky güýzlük dänäniň oragyna badalga berdi. Şol pursat meýdanda däne ýygnaýjy kombaýnlar işe girişdi.
Döwlet Baştutanymyz kärendeçä berk jan saglyk, işinde üstünlik we maşgala abadançylygyny arzuw edip, oňa gymmat bahaly sowgat gowşurdy we onuň bilen hoşlaşdy.
Soňra milli Liderimize Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A.Ýazmyradow ýüzlenip, Watan harmanyna saýlama bugdaýyň
1 million tonnasyny tabşyran türkmen gallaçylarynyň uly zähmet ýeňşini gazanandyklaryny habar berdi.
Şonuň bilen birlikde, wise-premýer şanly wakalaryň ýene biri hakynda habar berdi: Birleşen Milletler Guramasynyň Azyk we oba hojalyk düzümleýin guramasynyň /FAO/ 2015-nji ýyla çenli döwür üçin FAO-nyň maksatnamasynda kesgitlenen Müňýyllygyň ösüş maksatlarynyň biri bolan azyk howpsuzlygyny üpjün etmek babatda gazanan üstünlikleri üçin Türkmenistana ýörite sertifikaty berdi. Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary bu barada habar bermek bilen, hormatly Prezidentimize degişli resminamany gowşurdy. Bu waka ýurdumyzyň gazanýan üstünlikleriniň, şeýle hem milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy we ýolbaşçylygy bilen ýurdumyzyň oba hojalygynda amala aşyrylýan toplumlaýyn özgertmeleriň oňyn häsiýetiniň halkara derejesinde ykrar edilmeginiň aýdyň subutnamasyna öwrüldi.
Döwlet Baştutanymyz bu habary kanagatlanma bilen kabul edip, BMG-niň Azyk we oba hojalyk düzümleýin guramasynyň bu sertifikaty düýpli özgertmeler ýoluna düşen Türkmenistanyň bu ugurda, şol sanda azyk bolçulygyny döretmek boýunça uly netijeleri gazanmagynyň aýdyň subutnamasy bolup durýandygyny belledi. Biziň ýurdumyzyň gazanan üstünlikleri bu gün dünýä derejesinde ykrar edilýär diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow oba hojalygyny we azyk senagatyny has-da döwrebaplaşdyrmak we ösdürmek ýaly möhüm ugurda işleriň dowam etjekdigini nygtady. Milli Liderimiz uly zähmet üstünligini gazanan ýurdumyzyň gallaçylarynyň öz öňlerinde goýan jogapkärli wezipäniň hötdesinden abraý bilen geljekdigine—ýetişdirilen ähli hasyly ýitgisiz ýygnap, Watan harmanyna 1 million 600 müň tonna däne tabşyrjakdygyna ynam bildirdi.
Soňra döwlet Baştutanymyz hemmeler bilen hoşlaşyp, bu ýerden ugrady.
Türkmenistanyň Prezidentiniň Mary welaýatyna iş sapary dowam edýär.
Birža Täzelikleri
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 53-si hasaba alyndy.
Daşary ýurt walýutasyna Beýik Britaniýadan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Eýrandan, Owganystandan we beýleki ýurtlardan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen uçar, yşyklandyryş we tehniki kerosini, dürli görnüşli awtobenzini, dizel ýangyjyny, binýatlyk ýagyny, jemlenen nebit koksuny satyn aldylar. Beýik Britaniýadan we Owganystandan gelen täjirler göni arassalaýyşdan geçirilen benzini, dizel ýangyjyny (Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawody), Hytaýdan gelen işewürler bolsa – tehniki ýody (“Türkmenhimiýa” DK) satyn aldylar. Şeýle hem daşary ýurt walýutasyna el halylary, pagta ýagy, nah ýüplük, pagta-süýümi, ulýuk ýerlenildi. Satyn alan ýurtlar: Russiýa, Germaniýa, Şweýsariýa, BAE, Türkiýe, Ukraina, Gyrgyzystan. Geleşikleriň umumy bahasy ABŞ-nyň 147 million dollaryna golaý boldy.
Depozit manat serişdesine Pakistandan gelen işewürler toparynyň wekilleri jemi 3 million 190 müň manatlykdan gowrak pagta ýagyny hem-de nah ýüplügi satyn aldylar.
Ýurdumyzyň telekeçileri içerki bazar üçin, jemi 525 müň manatlyk ulýuk satyn aldylar.
22 Haziran 2015 Pazartesi
Türkmenistanyň Wekilleri Küşt Boýunça Dünýä Kubogy Ugrundaky Ýaryşlara Gatnaşarlar
Bu barada ýakynda Täjigistanyň paýtagty Duşenbe şäherinde geçirilen Aziýanyň zolaklaýyn (Merkezi Aziýa zolagy) çempionatynda mälim boldy, şonda türkmen küştçüsi, haklara derejeli sport ussady Ýusup Atabaýew erkekleriň arasynda geçirilen bäsleşikde ikinji orny eýeläp, şu ýylyň sentýabr aýynda Baku şäherinde geçiriljek dünýä birinjiligine gatnaşmaga hukuk gazandy.
Merkezi Aziýa ýurtlarynyň iň güýçli küştçüleriniň arasyndaky bäsleşikler şweýsar usuly boýunça 9 tapgyrda geçirildi. Erkekleriň we zenanlaryň toparlarynyň hersi boýunça düýnä çempionatyna gatnaşmak üçin iki ýollanma ugrunda bäsleşildi, şol sebäpli hem ýaryşlar çekeleşikli häsiýete eýe boldy. Şunda bu gadymy oýnuň ussatlarynyň köpüsiniň grossmeýsterlerdigini göz öňünde, 20 ýaşly türkmenistanly küştçi Ýusup Atabaýewiň üstünlik gazanmagy örän buýsançly ýagdaýdyr.
Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň talyby alty döwde ynamly ýeňiş gazanyp, iki oýunda deňme-deň oýnap, bir duşuşykda utuldy we mümkin bolan 9 utukdan 7 utuk toplady. Ýusup diňe gazak küştçüsi, grossmeýster Renat Jumabaýewden asgyn geldi. Bu duşuşyk 6 sagatlap dowam edip, çempionatda iň uzaga çeken oýun boldy – Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Aýdogdy Atabaýewiň şägirdiniň goýberen ýeke-täk ýalňyşy gazagystanly küştçiniň mynasyp bolan birinji ornunyň ykbalyny çözdi.
Şeýlelikde, Ý.Atabaýew güýzde geçiriljek dünýä çempionatynda baş baýrak ugrunda güýç synanyşar. Dünýä birinjiligi olimpiýa usulynda geçirilip, utulan oýundan çykýar. Eýýäm türkmen küştçüsi halkara derejeli ýaryşlaryň köpüsinde ýeňiş gazanmagy başardy, olaryň iň ähmiýetlisi 2010-njy ýylda Türkiýede geçirilen mekdep okuwçularynyň arasyndaky çempionatda gazanan bürünç medalydyr. 2008-nji ýylda Germaniýanyň Drezden şäherinde, 2010-njy ýylda Russiýanyň Hanty-Mansi awtonom okrugynda we 2012-nji ýylda Türkiýäniň Stambul şäherinde geçirilen Bütindünýä küşt olimpiadalaryna gatnaşan Ý.Atabaýew ýokary liga girýän erkekleriň arasynda Türkmenistanyň çempionatynda üç gezek ikinji orna eýe boldy. Indi bolsa ol Aziýanyň zolaklaýyn çempionatynda üstünlik gazanyp, dünýä kubogyna gatnaşmak hukugyna mynasyp boldy.
Bu ýaryşda gazanan ikinji orundan başga-da, Ýusup halkara grossmeýsteri derejesini almagyň ýolunda ikinji baly gazandy, şeýle hem öz dünýä derejesini ýokarlandyrdy, häzir ol 24-35 belgä deňdir. Küşt dünýäsinde iň ýokary derejä ýetmek üçin Ýusup halkara derejesindäki iri ýaryşda ýene bir bal gazanmalydyr: ol eýýäm güýzde Bakuwda geçiriljek dünýä birinjiliginde grossmeýster derejesine eýe bolup biler.
Zenanlar toparynda çykyş eden türkmen küştçüleri hem dünýä birinjiligine gatnaşmak hukugyna golaýlaşdylar. FIDE-niň ussady Bahar Hallyýewa Gazagystandan we Özbegistandan gelen küştçi zenanlaryň ikisi bilen deň - 6 utuk toplady. Şunuň ýaly deň möçberde utuk toplananda sport netijeliliginiň barabarlygy hasaba alynýar, şonda biziň ildeşimiziň netije barabarlygy pes gelip, olar bilen ikinji - dördünji orunlary paýlaşdy. Bu üstünlik Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň mugallymyna halkara ussady derejesine eýe bolmagyň ýolunda 1-nji baly getirdi.
Geçen ýekşenbe güni Aşgabadyň ýörite küşt-şaşka mekdebinde halkara ýaryşy badalga aldy, oňa ýurdumyzyň ähli welaýatlaryndan we Aşgabatdan, şeýle hem Russiýadan, Germaniýadan we Türkiýeden küştçüler gatnaşýarlar. Bu ýaryşlarda medallar ugrunda 7 ýaşdan 70 ýaşa çenli küştçüleriň 140-sy bäsleşer. Ýeňijiler 25-nji iýunda mälim ediler.
Türkmenistanyň Howa Maglumaty 23/06/2015
Türkmenistanyň Howa Maglumaty
23/06/2015
Aşgabat
+38… +40°
Türkmenbaşy
+36… +38°
Balkanabat
+39… +41°
Mary
+37… +39°
Türkmenabat
+36… +38°
Daşoguz
+35… +37°
http://www.turkmenhabargullugy.com/
23/06/2015
Aşgabat
+38… +40°
Türkmenbaşy
+36… +38°
Balkanabat
+39… +41°
Mary
+37… +39°
Türkmenabat
+36… +38°
Daşoguz
+35… +37°
http://www.turkmenhabargullugy.com/
Hormatly Medeniýet Hepdeligine Gatnaşyjylar!
Hormatly Medeniýet hepdeligine gatnaşyjylar!
Gadyrly myhmanlar!
Sizi Lebap welaýatynda geçirilýän Medeniýet hepdeliginiň hem-de onuň çäklerinde guralýan halkara sungat sergisiniň açylmagy mynasybetli tüýs ýürekden gutlaýaryn! Size berk jan saglygyny, maşgala abadançylygyny, döredijilik üstünliklerini arzuw edýärin!
Dünýä döwletleri bilen hoşniýetli hyzmatdaşlygyň gerimini barha giňeldýän Garaşsyz, hemişelik Bitarap Turkmenistan taryhy özgerişlere eýe bolup, ykdysady taýdan has-da kuwwatlanýar. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe eziz Diýarymyzda gazanylýan üstünlikler bagtyýar halkymyzy belent maksatlara ruhlandyrýar.
Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwri medeniýetiň we sungatyň, milli mirasyň, däp-dessurlaryň galkynýan, ösýän döwrüdir. Biz Diýarymyzyň medeniýetini we sungatyny ösüşiň täze derejelerine götermäge gönükdirilen uly işleriň amala aşyrylmagyna hemişe möhüm ähmiýet berýäris.
Biz döwletimiziň medeni syýasatynda «Medeniýet halkyň kalbydyr!» diýen şygary esas edinýäris. Halkyň kalby onuň bütin taryhynyň dowamynda kemala gelen milli häsiýetleriniň, dünýä çykaran milli gymmatlyklarynyň egsilmez hazynasydyr.
Ýurdumyzyň welaýatlarynda yzygiderli geçirilmegi ýola goýlan Medeniýet hepdeliginiň giň gerimi we ýokary derejesi türkmen medeniýetiniň aýratynlyklaryny ýüze çykarmaga hem-de dünýä ýaýmaga mümkinçilik berýär.
Häzirki wagtda biz ýurdumyzyň medeniýet ulgamyny ösdürmek üçin giň möçberli maksatnamalary durmuşa geçirýäris.
«Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda her ýylda Türkmenistanyň şanly Garaşsyzlyk baýramynyň öňüsyrasynda medeniýet we sungat ussatlarymyza hormatly atlary dakmak, Türkmenistanyň Prezidentiniň «Türkmeniň Altyn asyry» atly bäsleşiginiň ýeňijilerine baýraklary gowşurmak ýurdumyzda asylly däbe öwrüldi. Sungata höwesli ýaş zehinleriň gatnaşmagynda Diýarymyzda yzygiderli geçirilýän «Yaňlan, Diýarym!», «Garaşsyzlygyň merjen däneleri» ýaly bäsleşikler il içinden täze zehinleriň ençemesiniň ýüze çykmagyna ýardam edýär.
Hormatly adamlar!
Gadyrly myhmanlar!
Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň şanly 20 ýyllygy mynasybetli ýurdumyzda 2015-nji ýyl «Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly» diýlip yglan edildi. Bitaraplyk we parahatçylyk ýylymyzda ýurdumyzyň medeni durmuşynda bolup geçýän taryhy wakalar bagtyýar halkymyzy has-da buýsandyrýar. 2015-nji ýylda Mary şäheriniň türki dünýäsiniň medeni paýtagty diýlip yglan edilmegi, täze Metbugat öýi toplumynyň ulanmaga berilmegi, «Milli maddy däl medeni mirasy gorap saklamak hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň kabul edilmegi, teleradioýaýlymlarymyzyň gepleşikleriniň milli aragatnaşyk emeli hemramyzyň üsti bilen ýaýlyma berlip başlanmagy we beýleki taryhy wakalar ýurdumyzyň medeniýet ulgamynyň uly ösüşlere eýe bolýandygyna aýdyň şaýatlyk edýär.
Dünýäde parahatçylygy, dostlugy we jebisligi pugtalandyrmakda medeniýetiň we sungatyň aýratyn uly omy bardyr. Medeniýet milletleriň her birine milli aýratynlyk, özboluşlylyk berýän, şol bir wagtyň özünde-de olaryň ählisini bitewüleşdirýän egsilmez güýçdür, ruhy köprüdir.
Şu asylly maksatdan ugur alnyp, dostlukly döwletlerde ýurdumyzyň, biziň Watanymyzda bolsa, dünýä ýurtlarynyň Medeniýet günleri yzygiderli geçirilýär. Şeýle giň gerimli medeni çäreler hoşniýetli hyzmatdaşlygyň, parahatçylykly ösüşiň özboluşly baýramyna öwrülýär.
Birleşen Milletler Guramasynyň Bilim, ylym we medeniýet meseleleri boýunça guramasy (ÝUNESKO) bilen netijeli gatnaşyklary ösdürmek Türkmenistanyň halkara medeni- ynsanperwer hyzmatdaşlygy ulgamyndaky syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýar. Türkmenistanyň 2013-2017-nji ýyllar üçin ÝUNESKO-nyň Ýerine ýetiriji Geňeşiniň agzalygyna saýlanylmagy ýurdumyzyň bu abraýly guramanyň çäklerinde alyp barýan netijeli işiniň aýdyň subutnamasydyr. Gadymy Merw, Nusaý, Köneürgenç ýaly taryhy ýadygärliklerimiziň ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna goşulmagy olaryň dünýä medeniýetiniň aýrylmaz bölegidigini doly ykrar edýär. Häzirki wagtda milli maddy däl medeni mirasymyzyň dürli gömüşlerini adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň Bütindünýä sanawyna girizmäge hödürlemek boýunça degişli işler alnyp barylýar. Marguş, Sarahs, Dehistan, Abiwerd ýaly gadymy şäherleriň ýerleşen ýerlerinden tapylan taryhy tapyndylar milli mirasymyzyň bütindünýä medeni gymmatlyklarynyň genji- hazynasynda özboluşly orny eýeleýändiginiň aýdyň subutnamasydyr. Lebap welaýatynyň çäginde ýerleşýän Amul galasy, Daýahatyn kerwensaraýy, Astanababa, Alamberdar ýaly taryhy ýadygärlikler, Köýtendagyň tebigy täsinlikleri şöhratly taryhymyzyň şöhratly sahypalaryny özünde jemleýän medeni baýlyklarymyzdyr.
Hormatly Medeniýet hepdeligine gatnaşyjylar!
Gadymy döwürlerden bäri türkmen topragy uly söwda ýollarynyň çatrygynda ýerleşipdir. Munuň özi ösen türkmen medeniýetiniň dünýäniň dürli halklarynyň medeniýetine täsir etmegine şert döredipdir. Nepisligiň, gözelligiň iň ýokary derejesine göterilen maddy-ruhy gymmatlyklarymyz taryhyň dürli döwürlerinde-de öz milli öwüşginini, gadyr-gymmatyny ýitirmän, biziň günlerimize gelip ýetipdir.
Akyldar alymlarymyzyň, şahyrlarymyzyň ajaýyp eserleri, «Oguznama», «Gorkut ata», «Görogly» şadessanlarymyz, halk döredijilik eserlerimiz nesilleriň ruhuna ganat berip, ähli döwürlerde ynsan köňüllerini tämizläp gelipdir.
Biz sanlyja ýylyň içinde ýurdumyzyň ähli künjeklerinde medeniýet öýleriniň, kitaphanalaryň, muzeýleriň, medeniýet merkezleriniň birnäçesini gurup, ulanmaga berdik. Medeni ojaklarda guralýan aýdym-sazly çykyşlar, sahna oýunlary halkymyzyň agzybirligini, jebisligini has-da pugtalandyrýar, adamlarda ýokary ruhubelentlik duýgularyny oýarýar, Watana, ýaşaýşa söýgini, milli buýsanjy joşdurýar.
Bu gün adamzadyň ahlak-edep ýörelgelerini, ynsanperwerligi, tämiz ruhy, sagdyn ahlagy wagyz edýän milli gymmatlyklarymyz, däp-dessurlarymyz taryp edilmäge, dünýä ýaýylmaga mynasypdyr. Bu babatda ýurdumyzyň welaýatlarynda geçirilýän Medeniýet hepdelikleri oňat netijeleri berýär.
Gadymy Lebap topragynda geçiriljek sungat baýramy bagşylaryň kalbynda joşgunly aýdymlara öwrülse, ýazyjy-şahyrlary täze eserleri döretmäge ganatlandyrar. Medeniýet hepdeliginde körpe nesilleriň aýdym-sazly çykyşlary, aýdymçy-sazandalaryň konsertleri, suratkeşleriň eserleriniň, amaly-haşam, neşir önümleriniň we muzeý gymmatlyklarynyň sergileri, ýazyjy- şahyrlaryň şygryýet agşamy türkmen medeniýetiniň, sungatynyň, edebiýatynyň ýeten belent derejesini dünýä ýaýar.
Hormatly Medeniýet hepdeligine hem-de onuň çäklerinde guralýan halkara sungat sergisine gatnaşyjylar!
Siziň ähliňizi Lebap welaýatynda Medeniýet hepdeliginiň hem-de onuň çäklerinde geçirilýän halkara sungat sergisiniň açylmagy bilen ýene bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn! Size berk jan saglyk, uzak ömür, döredijilik üstünliklerini arzuw edýärin!
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly Berdimuhamedow
Türkmenistanyň Prezidentiniň Mary Welaýatyna Iş Sapary
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow iş sapary bilen Mary welaýatyna ugrady.
Mary welaýatynyň howa menzilinde uçaryň ýanynda milli lybasdaky gyzlar Türkmenistanyň Prezidentine gül desselerini gowşurýarlar. Döwlet Baştutanymyzy Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylary, şeýle hem welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleri garşylaýarlar.
Mary welaýatynyň medeniýet we sungat ussatlary milli Liderimizi joşgunly aýdymdyr-tanslar bilen mübärekleýärler.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow howa menzilinden awtoulagda şäheriň merkezinde ýerleşýän “Gurbanguly hajy” metjidine bardy, bu ýerde milli Liderimiz mukaddes Oraza aýy mynasybetli agzaçar sadakasyny berdi.
Döwlet Baştutanymyzyň awtoulag kerweniniň ugrunda milli Liderimizi köp sanly ýaşlar, welaýat merkeziniň ýaşaýjylary we myhmanlary mübärekleýärler.
Mukaddes Oraza aýynda berjaý edilýän gadymy agzaçar däbi aýratyn parasatly we çuňňur mana ýugrulandyr. Onda milletimiziň gadymdan gelýän tämizlige, rehimdarlyga we adalata ymtylmasynyň ruhy mazmuny öz beýanyny tapýar. Bu asylly türkmen däbi ynsana diňe bir beden tämizligini däl-de, ahlak arassalygyny, ruhy täzelenişi bagyş edip, häzirki wagtda ýagty geljege umydy pugtalandyryp, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň belent maksatlarynyň ýolunda täze belentliklere ýetmek üçin güýç-kuwwat berýär. Ynsanperwerlik taglymlary hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan alnyp barylýan ýurdumyzyň içeri we daşary syýasatynyň möhüm şerti hökmünde çykyş edýär. Gadymy türkmen topragynda amala aşyrylýan iri möçberli oňyn özgertmeler Watanymyzyň röwşen geljegine ynam döredýär we bu özgertmeler milletimiziň ruhy taýdan kämilleşmeginiň, halkymyzyň taryhynyň, gadymy däp-dessurlarynyň, dininiň gaýtadan dikeldilmeginiň we goralyp saklanmagynyň özboluşly alamaty astynda durmuşa geçirilýär. Ýakynda, şu mukaddes aýda döwlet Baştutanymyzyň Lebap welaýatynda täze metjidi gurmak barada Karara gol çekmegi buýsançly hakykatdyr.
Ak mermerli dört sany diňli we mawy gümmezleri, altyn çaýylan ýarymaý şekilleri bilen belent metjit Mary şäheriniň hakyky binagärlik bezegi bolmak bilen, bu ýerde täze taryhy eýýamda bina edilen Ruhyýet köşgüniň, welaýat taryhy – ülkäni öwreniş muzeýiniň, Kemine adyndaky döwlet drama teatrynyň hem-de gümmeziniň astynda obserwatoriýa ýerleşdirilen Mary welaýat kitaphanasynyň binalary bilen bilelikde şäheriň ajaýyp künjegini kemala getirdi.
Bu metjit hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda 2009-njy ýylda açyldy we dindarlaryň haýyşy boýunça onuň bina edilmegine ýakyndan goldaw beren döwlet Baştutanymyzyň sarpasyna “Gurbanguly Hajy” metjidi diýlip atlandyryldy.
Metjidiň girelgesiniň ýanynda döwlet Baştutanymyzy Türkmenistanyň müftüsi, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň ymamlary, paýtagtymyzyň we ýurdumyzyň welaýatlarynyň hormatly ýaşululary, Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy, hökümet agzalary, harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylary, şeýle hem welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleri garşylaýarlar.
Döwlet Baştutanymyz mähirli garşylanandygy üçin ýygnananlara minnetdarlyk bildirip, hormatly ýaşululara ýüzlenmek bilen, ýerli ýaşaýjylaryň durmuş şertleri, olaryň iş-aladalary, maksatlary, şeýle hem sebitlerde möhüm ykdysady we durmuş meseleleriniň ýagdaýy bilen gyzyklanýar.
Milli Liderimiz welaýatyň ykdysadyýetiniň ösüşindäki gazanylanlar, durmuş ähmiýetli birnäçe taslamalaryň ýerine ýetirilişi hem-de welaýatyň ýolbaşçylarynyň öňünde durýan wezipeler barada aýtdy. Döwletimiziň geljekde hem sebitleriň ösüşine hemmetaraplaýyn goldaw berjekdigini, adamlaryň netijeli zähmet çekmegi hem-de mynasyp durmuşy üçin ähli şertleriň döretjekdigini bellemek bilen, milli Liderimiz hormatly ýaşululary ýakyn günlerde Mary we Lebap welaýatlarynda birnäçe häzirki zaman desgalarynyň açylyş we düýbüni tutmak dabaralaryna, şol sanda Türkmenabat şäherinde täze metjidiň düýbüni tutmak dabarasyna gatnaşmaga çagyrdy.
Hormatly ýaşulular milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa ýurdumyzda amala aşyrylýan iri möçberli oňyn özgertmeler, häzirki zaman türkmen obasyny ösdürmek baradaky ýadawsyz aladasy üçin çuňňur hoşallyklaryny beýan edip, döwlet Baştutanymyza berk jan saglyk, uzak ömür, türkmen halkynyň bagtyýarlygynyň bähbidine alyp barýan asylly işlerinde uly üstünlikler, iş saparynyň şowly bolmagyny arzuw etdiler.
Soňra Türkmenistanyň Prezidenti metjide girýär we özi üçin bellenen ýere geçýär. Metjitde bir bada iki ýarym müň adam namaza durup bilýär. Türkmenistanyň müftüsi Beýik Biribardan türkmen topragyna parahatçylyk we asudalyk, halkyň agzybirligini, hormatly Prezidentimize baş saglygyny we işleriniň rowaç bolmagyny dileg edýär.
Aýat-töwir okalandan soň, milli Liderimiz “Beýik Biribaryň dergähinde ähli doga-dilegleriňiz, namaz-orazaňyz kabul bolsun! Goý, biziň ýurdumyzda asudalyk höküm sürsün! Goý, biziň halkymyz hemişe abadan we agzybirlikde ýaşasyn!”—diýip, ýygnananlaryň hemmesini bilelikde agzaçar sadakasy berilýän jaýa geçmäge çagyrdy.
Agzaçar nahary çekilmezden öň döwlet Baştutanymyz hormatly ýaşululary, agzaçar sadakasyna ýygnanan hemmeleri, olaryň üsti bilen bütin türkmen halkyny mukaddes Oraza aýynyň gelmegi bilen gutlaýar.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, mukaddes Oraza aýy öz gözbaşlaryny müňýyllyklardan alyp gaýdýar we türkmen halky üçin sogap aýy bolup, halkymyzyň pähim-paýhasyny, däp-dessurlaryny we milli gymmatlyklaryny özünde jemleýär.
Beýik akyldar şahyrymyz Magtymguly Pyragy hem: «Ýylyň dört paslynda – on iki aýda, Remezan diýerler aýyň ýagşysyn» diýip, bu aýyň sahawatyny we gadyr-gymmatyny belläp geçipdir.
Oraza asyrlaryň dowamynda halkymyzy ynsanperwerlige, haýyr-sahawata ruhlandyryp gelýär. Mukaddes Oraza halkymyzyň milli medeni mirasydyr, geçmişden biziň günlerimize gelip ýeten ruhy gymmatlygydyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady. Bu gymmatlyklar mähriban halkymyzy hoşniýetli işlere, parahatçylyga, açyklyga çagyrýar, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hem ynsany ruhy tämizlige, arassa ahlaklylyga, hoşniýetli işlere gönükdirýän Orazanyň ähmiýeti örän uludyr.
Mukaddes Oraza aýynyň gelmegi bilen çagalar «Ýaremezan» aýdyp, her bir öý-ojaga ýagşy arzuwlar edýär. Rysgal-döwlet, bereket dileýär. Bu aýda milli däp-dessurlarymyza, gadymy adatlarymyza laýyklykda ýurdumyzyň şäherdir obalarynda, her bir öý-ojakda saçaklar giňden ýazylýar. Eziz halkymyzy jebisleşdirýän, ösüp gelýän nesillerimizde ynsanperwerlik duýgularyny kemala getirýän agzaçar sadakalary berilýär diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy. Agzybir halkymyz goňşy-golamlary, kowum-garyndaşlary we dost-ýarlary bilen bereketli saçaklaryň başynda il-günümiziň abadançylygy, berkarar Watanymyzyň asudalygy we rowaçlygy üçin ýagşy doga-dilegleri edýär. Biz hem ata-babalarymyzyň köp asyrlyk şöhratly taryhyna sarpa goýup, ruhy gymmatlyklarymyzy gorap saklaýarys, däp-dessurlarymyzy we urp-adatlarymyzy berjaý edýäris. Haýyr-sahawatly bu mukaddes aý milli senenamamyzda aýratyn orny eýeleýär. Ynsany ruhy taýdan kämilleşdirýär, onuň kalbyny tämizleýär, köňlüni nurlandyrýar. Şoňa görä-de, halkymyz Oraza aýyna, sahawatly Gadyr gijesine ruhubelentligiň we adalatyň aýdyň ýüze çykmasy hökmünde aýratyn sarpa goýýar diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Soňra milli Liderimiz tebärek çykmak we aýat-töwir okamak barada Türkmenistanyň müftüsine ýüzlenýär.
Döwlet Baştutanymyz aýat-töwir okalandan we sadaka berlenden soň, ýygnananlara ýüzlenip, goý, mukaddes Oraza aýynda ýurdumyzyň asudalygy, mähriban halkymyzyň agzybirligi we abadançylygy, berkarar Watanymyzyň rowaçlygy üçin edýän ähli doga-dilegleriňiz, namaz-orazaňyz Beýik Biribaryň dergähinde kabul bolsun diýdi. Goý, mübärek Oraza aýynyň her bir güni ýagşy niýetlere, asylly işlere, haýyr-sahawata beslensin! Goý, Garaşsyz Watanymyzda hemişe parahatçylyk, agzybirlik we asudalyk höküm sürsün! Mähriban halkymyz abadan we bagtyýar durmuşda ýaşasyn!
Hormatly Prezidentimiz agzaçar sadakasy tamamlanandan soň, ýene-de ýaşulular bilen söhbetdeş bolup, obalardaky işleriň ýagdaýy, ol ýerde durmuş-ýaşaýyş meseleleriniň çözülişi, jaý gurmak ýa-da ekin ekmek üçin mellek ýerleriniň bölünip berlişi, ýaşaýyş jaýlaryny gurmak üçin zerur karz serişdeleriniň berlişi, ilatynyň gaz, suw, elektrik energiýasy, agyz suwy bilen üpjün edilişi bilen içgin gyzyklandy. Şeýle hem milli Lideimiz durmuş ähmiýetli desgalaryň gurluşygy -- mekdepleriň, çagalar baglarynyň, hassahanalaryň gurluşygy, ýaşlara bilim berlişi we olaryň iş bilen üpjünçiligi bilen gyzyklanyp, bu ugurda ýene-de nähili işler geçirilse, netijeli boljakdygy barada ýaşululara maslahat saldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gürrüňdeşligi dowam edip, şu ýyl berkarar döwletimiziň Garaşsyzlyga eýe bolanyna 24 ýyl dolýar. Çärýek asyra golaý wagtyň içinde ýurdumyz tanalmaz derejede düýpli özgerdi, Garaşsyz Türkmenistan asyrlara barabar ýol geçdi. Dünýäniň hemmetaraplaýyn ösýän abraýly döwletleriniň birine öwrüldi.
Şeýle hem ýurdumyzyň jemgyýetçilik durmuşynda uly özgertmeler bolup geçýär. Bu özgertmeler kanunlarymyzy, şol sanda Baş Kanunymyzy kämilleşdirmegi talap edýär diýip, milli Liderimiz aýtdy. Biz şu maksatlardan ugur alyp, Konstitusiýamyzy häzirki döwrüň talaplaryna laýyk özgertmek boýunça zerur işleri alyp barýarys. Ýörite döredilen Topar Esasy Kanunymyzy kämilleşdirmek boýunça halkymyzdan gelip gowuşýan köp sanly tekliplere seredýär. Biz gelip gowuşýan ähli teklipleri hasaba alarys diýip, hormatly Prezidentimiz ýaşululara ýüzlenmek bilen, olaryň öz tekliplerini we gymmatly maslahatlaryny ibermegini haýyş etdi, şol teklipler ýurdumyzyň Konstitusiýasynyň täze redaksiýasy işlenip taýýarlananda hökman göz öňünde tutular.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, häzirki döwürde ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň ähli pudaklary ýokary depginler bilen ösýär. Ýurdumyzy senagat taýdan ösen döwlete öwürmek boýunça işler öz oňat netijelerini hem berýär. Şu maksatlardan ugur alnyp, köp sanly täze, döwrebap kärhanalar gurulýar. Nesip bolsa, şu saparymyzyň dowamynda hem birnäçe iri desgalary açyp, ulanmaga bereris diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Soňra oba hojalygynda gazanylýan üstünlikler barada durup geçmek bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow edermen daýhanlarymyz ýylyň-ýylyna pagtanyň we gallanyň bol hasylyny ösdürip ýetişdirýärler, guşgursak gallamyz bilen halkymyzy doly üpjün edýäris, özümizden artýan gallany daşary ýurtlara hem iberýäris diýip belledi. Indi obalarymyz hem düýpli özgerýär. Oba milli maksatnamasy hem-de ilatly ýerleri arassa agyz suwy bilen üpjün etmek baradaky ýörite maksatnama oba ýerlerinde şäherdäkiden birjik-de kem bolmadyk şertleri döretmäge gönükdirilendir. Oba ilaty üçin indi diňe bir döwrebap ýaşaýyş jaýlaryny däl-de, eýsem ýaşamaga ähli şertleri bolan täze obalar we şäherçeler gurulýar.
Ýurdumyzyň kämil saglygy goraýyş ulgamyny döretmek boýunça döwletiň alyp barýan işleri barada durup geçmek bilen, hormatly Prezidentimiz ata-babalarymyzyň «Saglyk bolsa, beglik bolar» diýen parasatly sözlerini mysal getirdi. Onda halkyň saglygynyň ýurduň baýlygyna deňelýändigi aýdylýar. Şundan ugur alnyp, «Saglyk» döwlet maksatnamasy kabul edildi. Şu ýyl bu Maksatnamanyň kabul edilenine 20 ýyl dolýar. Geçen döwürde ilatymyzyň saglygyny berkitmek, ýurdumyzda sagdyn durmuş ýörelgelerini ornaşdyrmak boýunça köp işler edildi. Saglygy goraýyş ulgamyny dünýä derejesine çykarmak boýunça düýpli özgertmeleri geçirildi. Ýurdumyzda häzirki döwrüň ösen talaplaryna laýyk gelýän hassahanalary, Saglyk öýlerini giň gerim bilen gurduk we gurýarys. Ýurdumyzda köp sanly keselleriň ýok edilmegi, raýatlarymyzyň ömür dowamynyň uzalmagy geçirilen işleriň netijesine öwrüldi diýip, hormatly Prezidentimiz belledi.
Ilatymyz oňat dynç alar ýaly ähli şertleri döretmek maksady bilen, biz «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyny ösdürmäge aýratyn üns berýäris. Bu ýerde döwrebap myhmanhanalar, sagaldyş-dynç alyş merkezleri guruldy. Aşgabat şäherinde we ýurdumyzyň her welaýatynda häzirki döwrüň ösen talaplaryna laýyk gelýän şypahanalar gurlup, ulanmaga berildi diýip, milli Liderimiz hormatly ýaşululary Baýramalydaky ýa-da «Awazadaky» şypahanalarda, ýurdumyzyň beýleki şypahanalarynda dynç alyp, saglyklaryny berkitmäge çagyrdy.
Hormatly Prezidentimiz dili senaly ýaşululara ýüzlenip, Marynyň keramatly topragy bar. Bu ýerde Alp Arslan, Soltan Sanjar ýaly we beýleki köp sanly dünýä belli şahsyýetler ýaşap geçipdir. Bu toprakda halkymyzyň müňýyllyklara uzap gidýän taryhy bilen bagly gadymy ýadygärlikler, keramatly ýerler köp, siz taryhy ýadygärliklere aýlanyp görüň, keramatly ýerlere baryp, zyýarat ediň diýip aýtdy.
«Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda geçiriljek nobatdaky Ýaşulularyň maslahaty barada aýtmak bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ata-babalarymyzyň «Maslahatly biçilen don gysga bolmaz!» – diýen parasatly sözlerini mysal getirdi. Biz bu pähime eýerip, Ýaşulularyň maslahatynda ýurdumyzyň durmuşyna degişli möhüm meseleleri, öňümizde durýan wezipeleri siziň bilen ara alyp maslahatlaşarys. Ata Watanymyzy mundan beýläk-de ösdürmegiň ýollaryny kesgitläris. Şoňa görä-de, bu Maslahata häzirden gowy taýýarlyk görmeli. Eger teklibiňiz ýa-da öňe sürjek meseläňiz, aýtjak pikiriňiz bar bolsa, onda Ýaşulularyň maslahatynyň garamagyna iberiň diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Soňra hormatly Prezidentimiz Garaşsyz döwletimiziň Bitaraplyk hukuk ýagdaýyna eýe bolmagynyň 20 ýyllyk şanly baýramyny giňden belläp geçmek we 2015-nji ýylyň «Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly» diýip yglan edilmegi barada durup geçdi. Bu şanly sene mynasybetli biz köp sanly dabaraly çäreleri geçirmegi göz öňünde tutýarys. Bu dabaralara daşary ýurtlardan hem köp sanly ýokary derejeli myhmanlar geler diýip, milli Liderimiz hormatly ýaşululary bu baýramçylyk çärelerine işjeň gatnaşmaga çagyrdy.
Ýakynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy «Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy» atly Rezolýusiýasyny gaýtadan kabul etdi diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi we Bitaraplyk taglymatynyň Türkmenistanyň alyp barýan daşary syýasatynyň esasy ugruny kesgitlemekde, şeýle hem milli ykdysady ösüşiň wezipelerini üstünlikli çözmekde ähmiýetiniň uludygyny belledi.
Bu ugruň geçirilmegi dünýä bileleşiginiň Türkmenistana bolan halkara syýasy ynamyny ýokarlandyrdy, Netijede, ählumumy parahatçylygy goldamakda berkarar döwletimiziň halkara abraýy has-da artdy diýip, milli Liderimiz belledi. Şunuň bilen baglylykda, ata-babalarymyzyň «Kyýamat güni – goňşudan!» diýip aýdan pähimini mysal getirmek bilen, döwlet Baştutanymyz Bitaraplyk syýasaty goňşular bilen, dünýäniň beýleki ýurtlary bilen agzybir, parahat we asuda durmuşda ýaşamaga gönükdirilendir diýip belledi. Biz Bitaraplyk hukuk ýagdaýymyza eýerip, dünýäniň dürli döwletleri we halklary bilen hyzmatdaşlygymyzy geljekde has-da ösdüreris diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüniň ahyrynda hormatly ýaşulularyň halkymyzyň agzybirligini berkitmekde, ýaşlarymyza edep-terbiýe bermekde uly işleri alyp barýandygyny belledi we olara bu möhüm ähmiýetli işleri üçin tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirdi hem-de ýaşululara berk jan saglyk, uzak ömür, abadan we bagtyýar durmuşda ýaşamagy tüýs ýürekden arzuw etdi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýygnananlar bilen mähirli hoşlaşyp, bu ýerden ugrady.
Hormatly Prezidentimiziň Mary welaýatyna iş sapary dowam edýär.
21 Haziran 2015 Pazar
Dünýä Jemgyýetçiligi Türkmenistanyň Neşekeşlige Garşy Göreş Baradaky Tagallalaryny Goldaýar
Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynyň Bagabat şäherçesiniň golaýynda Türkmenistanyň harby we hukuk goraýjy edaralary tarapyndan geçirilen birnäçe ýörite işleriň barşynda ele salnan neşe serişdelerini ýok etmek boýunça çäre geçirildi. Munuň özi neşe serişdeleriniň ulanylyşyna, ýaýradylyşyna we onuň bikanun dolanyşygyna garşy göreşmek boýunça Halkara gününe bagyşlanyldy.
Türkmenistanyň Hökümeti, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky neşekeşlige garşy göreş boýunça utgaşdyryjy topar we Türkmenistanyň Sagdyn jemgyýet howpsuzlygyny goraýyş döwlet gullugy tarapyndan guralan hem-de hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Buýrugy bilen tassyklanan “Neşe serişdeleriniň, psihotrop maddalaryň we seri dumanladyjy serişdeleriň bikanun dolanyşygyna garşy göreş boýunça çäreleriň meýilnamasyna” laýyklykda geçirilen bu çäre häzirki döwrüň howply wehimlerine döwletimiziň we jemgyýetimiziň barlyşyksyz garşy durýandygynyň anyk subutnamasydyr.
Türkmenistanyň harby we hukuk goraýjy düzümleriniň ýolbaşçylary, halkara guramalarynyň, şol sanda BMG-niň neşekeşlik we jenaýatçylyk baradaky müdirliginiň, ÝHHG-niň, daşary ýurtlaryň Türkmenistanda işleýän diplomatik wekilhanalarynyň, jemgyýeçilik guramalarynyň, habar beriş serişdeleriniň wekilleri 200 kilogramdan gowrak neşe serişdeleriniň ýok edilişiniň şaýady boldular.
Çäre başlamazdan öňürti oňa gatnaşyjylara dürlii ölçegdäki gaplanan, ýörite haltalara salnan neşe serişdeleri görkezildi. Isleg bildirenleriň her biri öz elleri bilen neşe serişdeli gaplary, haltalary uly göwrümli ýörite peçlere okladylar. Bu çäräniň başdan- aýak geçişine hukuk goraýjy düzümleriň işgärleri, ýörite ygtyýarly bilermenler gözegçilik etdiler.
Oňa gatnaşyjylar bu çäräniň örän uly ähmiýetiniň bardygyny nygtap, neşekeşlige we neşe serişdeleriniň ýaýradylmagyna garşy göreşiň hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň halkara guramalary bilen netijeli hyzmatdaşlygyň ösdürilmegini nazarlaýan döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugrudygyny bellediler. Neşe serişdeleriniň we psihotrop maddalarynyň bikanun dolanyşygyna garşy göreş baradaky halkara konwensiýalaryna gatnaşýan Türkmenistan BMG-niň 2012-2015-nji ýyllarda neşe serişdeleri boýunça toparynyň agzasy hem bolup durýar.
Milli Liderimiziň başlangyjy boýunça neşe serişdeleriniň bikanun dolanyşygynyň öňüni almaga gönükdirilen döwlet syýasatyny has netijeli durmuşa geçirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Sagdyn jemgyýet howpsuzlygyny goraýyş döwlet gullugy döredildi. Munuň özi milletiň ruhy we beden taýdan saglygyny goramagyň ýolundaky netijeli ädimi alamatlandyryp, “Döwlet adam üçindir!” diýen şygary baş ýörelge edinýän döwlet syýasatynyň tapgyrlaýyn hem maksatnamalaýyn esasda durmuşa geçirilýändiginiň subutnamasydyr.
Häzirki döwürde Türkmenistanda “2011-2015-nji ýyllarda neşe serişdeleriniň bikanun dolanyşygyna garşy göreşmek, neşe serişdelerine we psihotrop maddalara garaşly adamlara kömek bermek boýunça Milli maksatnamasy” durmuşa geçirilýär. Oňa laýyklykda, neşe serişdeleriniň ýurdumyza getirilmeginiň öňüni almak, neşekeşligi ýüze çykarmak we ony bejermek babatda giň möçberli işler alnyp barylýar.
Sagdyn durmuş ýörelgesini işjeň wagyz etmek boýunça maksatnamanyň durmuşa geçirilmegine döwlet tarapyndan goldaw berilmegi neşekeşlik ýaly wehimiň derejesiniň peselmegine oňyn täsirini ýetirýär. Şunda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow dürli sport çärelerine işjeň gatnaşmak bilen, jemgyýetimiz, ilkinji nobatda bolsa ýaşlar üçin nusgalyk görelde görkezýär.
Bu çärä gatnaşan daşary ýurtlular onuň ähmiýetini belläp, munuň Türkmenistanyň parahatçylygyň, durnukly ösüşiň berkidilmegine ygrarlydygynyň, häzirki zamanyň wehimlerine garşy durmak boýunça ählumumy tagallalaryna anyk goşant goşýandygynyň aýdyň subutnamasydygyny nygtadylar. Dünýä jemgyýetçiligi Türkmenistanyň neşe serişdeleriniň bikanun dolanyşygynyň öňüni almaga, bu ugurda netijeli halkara hyzmatdaşlygynyň ösdürilmegine bolan gyzyklanmalaryny oňlaýar.
Bu ýerde geçirilen çärä gatnaşyjylar ählumumy howpa garşy durmakda möhüm ähmiýeti bolan we sebitde hem-de tutuş dünýäde howpsuzlygyň üpjün edilmegine gönükdirilen asylly çärä gatnaşmaga döredilen mümkinçilik üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa tüýs ýürekden alkyş sözlerini aýtdylar.
Kaydol: Kayıtlar (Atom)


text:
Aşgabatda, “Oguzhan” Köşkler toplumynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Belarus Respublikasynyň Prezidenti Aleksandr Lukaşenkonyň arasynda gepleşikler geçýär.
Ýokary derejedäki ikiçäk görnüşdäki duşuşykdan soň, gepleşikler giňişleýin düzümde – iki ýurduň resmi wekiliýetleriniň agzalarynyň gatnaşmagynda dowam etdi.
Türkmenistan Belarusy hyzmatdaşlygyň ikitaraplaýyn görnüşinde, şeýle hem halkara guramalarynyň çäklerinde möhüm syýasy hyzmatdaşy hasaplaýar. Iki döwlet dünýäniň gün tertibiniň esasy meseleleri boýunça doly özara düşünişýärler. Ýurtlaryň ikisi hem ählumumy parahatçylygy, durnuklylygy we howpsuzlygy saklamagyň we berkitmegiň, Birleşen Milletler Guramasynyň ornunyň pugtalandyrylmagynyň, halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalaryny berjaý etmegiň, dünýä işlerinde deňhukuklylygy, birek-birege hormat goýmagy we adalatlylygy bekarar etmegiň tarapdarlary bolup durýar.
Bu mesele häzir dünýäniň käbir sebitlerinde bolup geçýän belli wakalar bilen baglylykda aýratyn ähmiýete eýe boldy. Türkmenistanyň we
Belarus Respublikasynyň olara çemeleşmeleri halkara hukugynyň kadalaryna hem-de Birleşen Milletler Guramasynyň tertipnamasyna esaslanandyr. Biziň ýurtlarymyz ähli halkara we içerki dawalaryň diňe parahatçylykly, syýasy-diplomatik serişdeler arkaly çözülmelidir diýen pikire uýýarlar. Taraplar parahatçylyk döredijilik işlerine hemmetaraplaýyn ýardam etmäge taýýardygyny tassykladylar.
Türkmenistan we Belarus Respublikasy abraýly halkara guramalaryň, ozaly bilen Birleşen Milletler Guramasynyň, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň çäklerinde, şeýle hem Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynda hyzmatdaşlygyň baý tejribesini topladylar.


text:
Baýramalydaky şypahananyň durky täzelendi
5-nji maýda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Mary welaýatynyň Baýramaly şäherinde ýerleşýän şypahananyň durky täzelenen binasynyň açylyş dabarasyna gatnaşdy.
Ýurduň prezidentini welaýatyň ýaşululary hem-de medisina ulgamynyň işgärleri uly şowhun-şagalaň bilen garşyladylar. Prezidentiň öňünden çykan ýaşulular bolsa Baýramaly şypahanasynyň täze binasy üçin ýurduň baştutanyna öz minnetdarlyklaryny bildirip, alkyş sözlerini aýtdylar.
Bu ýerdäki dabara gatnaşmaga gelen Türkmenistandaky diplomatik wekilhanalaryň ýolbaşçylary bilen bolan söhbetinde Berdimuhamedow Baýramaly şypahanasynyň Merkezi Aziýada we Ýewropada böwrek kesellerini bejermek üçin niýetlenen ýeke-täk şypahana bolup durýandygyny aýtdy.
Türkmenistanyň saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň buýurmasy boýunça Baýramaly şypahanasynyň esasy binasynyň durky düýpli täzelendi we baş korpusyň ýanynda hersi 250 orunlyk iki korpus guruldy.
Netijede ozal 500 adama niýetlenen şypahana indi birbada 1000 adama intensiw bejergi almaga hyzmat eder. Mundan başga-da, şypahana dünýä derejesine laýyk gelýän, Germaniýada öndürilen medisina enjamlary bilen enjamlaşdyrylan.
Şypahanada halkara derejesinde raýatlar hem kabul edilip başlanar. Bu ýerde böwrek keseliniň kliniki görnüşleri bilen kesellänler hem-de ýürek-damar ulgamynyň keselinden ejir çekýänler bejergi alarlar.
Näsaglaryň boljak otaglarynda, olaryň bejergi alýan wagtlarynda rahat dynç almaklary üçin dünýä standartlaryna laýyk gelýän amatlyklar döredilen diýlip, habar berilýär.
Şypahananyň taryhy
Baýramaly şypahanasy deňiz derejesinden 242 metr beýiklikde ýerleşýär. 1921-nji ýylda professor W.A.Aleksandrowyň ýolbaşçylygyndaky alymlar tarapyndan bu ýeriniň klimatynyň böwrek keselli näsaglary bejermek üçin ulanylyp boljakdygy öwrenilipdir.
1929-njy ýylyň iýunynda bu ýeri klimat bilen bejerýän böwrek şypahanasy diýlip yglan edilipdir, 1933-nji ýylyň 1-nji awgustyndan bolsa ýigrimi bäş orunlyk şypahana işläp başlapdyr. 1938-nji ýylda şypahana giňeldilip, onuň orunlarynyň sany 125-e çenli artdyrylypdyr.
Beýik Watançylyk urşy ýyllarynda Baýramaly şypahanasyna Soçiden göçürilen klimatologiýa we kurortologiýa instituty getirilýär.
1964-nji ýyldan başlap, Baýramaly şypahanasynda böwrek, ýürek-damar ulgamy bilen kesellän raýatlary bejermek ýola goýulýar.
Azathabar
Filed under: Bütin Temalar, Habarlar, Saglyk |


text:
Türkmenistanyň Merkezi banky Aşgabatda geçiriljekAziýa oýunlary mynasybetli100 manatlykaltyn we kümüş şaýy pullarynyň ýadygärlik toplumyny çykardy.
TDH döwlet habar gullugy bu pullaryň ikisiniň hem ýüz tarapyndaOýunlaryň nyşanynyň şekiliniň ýerleşdirilendigini habar berýär.
Neşiriň maglumatyna görä, nyşanyň aşaky sag böleginde “Türkmenistan Aşgabat 2017” diýlen filigran ýazgysy, nyşanyň sag tarapy boýunça “5th Asian Indoor & Martial Arts Games” diýlen ýazgy şekillendirilendir.
Pullaryň ýüz tarapynyň ýokarky böleginde aýlaw bilen “Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary” diýlen ýazgy, aşaky böleginde bolsa “Aşgabat 2017” diýlen ýazgy ýerleşdirildi diýip, habarda aýdylýar.


text:
Iki taraplaýyn saparlar
-
Baş gazna müdirliginiň bölüm müdiri Hanym Godeniň Türkmenistana bolan missiýasy
Ykdysady we maliýe ministrliginiň (Baş gazna müdirligi) we Daşary işleri we halkara ösüş ministrliginiň (kontinental Ýewropa müdirligi) wekillerinden düzülen delegasiýa 2016-njy ýylyň sentýabr aýynyň 28-30 aralygynda Fransiýa bilen Türkmenistanyň ykdysady we söwda gatnaşyklaryny ara alyp maslahatlaşmak üçin Aşgabada geldi. Delegasiýa Baş gazna müdirliginiň Ikitaraplaýyn işler we Baş gazna müdirliginiň şeretlerini halkaralaşdyrma bölüminiň başlygy Hanym Sandrin Goden ýolbaşçylyk etdi. Ilçi we delegasiýa köp ministrliklerde we Türkmenistanyň edaralarynda, Türkmenistanyň telekeçiler we senagatçylar birleşiginiň başlygy tarapyndan kabul edildi. Olar Aşgabatda Halkara maliýe institutlarynyň wekilleri bilen, şeýle hem fransuz işewürleriniň agzalary bilen duşuşdylar.
-
Senatyň delegasiýasynyň sapary
Şu ýylyň 7-nji sentýabryndan 11 sentýabry aralykda Fransiýa Respublikasynyň Senatynyň « Fransiýa-Merkezi Aziýa » dostluk toparynyň Başlygy jenap Iw Pozzo di Borgonyň ýolbaşçylygynda, Senator we öňki Ministr hanym Dominik Žilony, Elzas welaýatynyň sebit Maslahatynyň Başlgynyň Birinji orunbasary we Senatory jenap Aňdre Reşary, şeýle hem Senatyň Administratory jenap Mişel Laflaňdry öz içine alýan delegasiýa Türkmenistanda boldy.
-
Onuň Alyhezreti Jenap Raşid MEREDOW Fransiýada resmi saparda
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň Orunbasary we Daşary işleri Ministri, Onuň Alyhezreti Jenap Raşid MEREDOW, Fransiýanyň Daşary işleri we halkara ösüş Ministri Jenap Loran FABÝUSYŇ çakylygy bilen, Fransiýada resmi saparda boldy.
-
Onuň Alyhezreti Jenap Raşid MEREDOW MEDEF International-da
Daşary işleri we halkara ösüş Ministri Jenap Loran FABÝUSYŇ çakylygy bilen, özüniň Fransiýa bolan saparynyň çäklerinde, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Orunbasary we Daşary işleri Ministri, Onuň Alyhezreti Jenap Raşid MEREDOW, 2015-nji ýylyň 16-njy iýulynda, Jenap Iw TIBO de SILGINIŇ başlyklygyndaky MEDEF International-da Jenap Žil REMINIŇ gatnaşmagynda kabul edildi. Ol ýerde ol kyrka golaý fransuz kompaniýalarynyň wekilleri bilen duşuşdy we olaryň öňünde Türkmenistan we onuň esasy ykdysady ugurlary baradaky prezentasiýasy bilen çykyş etdi. Jenap MEREDOWYŇ ýanynda Türkmenistanyň Fransiýadaky Ilçisi, Onuň Alyhezreti Jenap Çary NIÝAZOW hem boldy.
-
Fransiýanyň Daşary işleri Ministri Jenap Loran Fabýusyň Türkmenistana sapary (2-nji mart 2013 ý.)
Daşary işleri Ministri Jenap Loran Fabýus kärhana işewürlerinden düzülen delegasiýa bilen 2-nji martda Türkmenistanda, Fransiýanyň gatnaşyklaryny uly ykdysady potensiýaly berk bolan bu Merkezi Aziýa ýurdy bilen ýygjamlaşdyrmak maksady bilen, saparda boldy.
-
Daşary söwda döwlet sekretary Jenap Pýer LELUŞYŇ Türkmenistana iş sapary (2012-nji ýylyň 5-6 marty)
Fransiýa bilen Türkmenistanyň arasynda diplomatik gatnaşyklaryň ýola goýulmagynyň 20 ýyllygy mynasybetli Daşary söwda döwlet sekretary Jenap Pýer LELUŞ iki günlük iş sapary bilen, 2012-nji ýylyň 5-nji we 6-njy martynda, Aşgabada geldi. Onuň ýany bilen fransuz kärhanalaryndan düzülen delegasiýa hem geldi.
-
Iki taraplaýyn saparlar
1993-nji ýylyň 28-nji maýy : Daşary işler Ministri Aläň Žüppeniň Türkmenistanyň Prezidenti Saparmyrat Niýazow bilen duşuşygy.
1994-nji ýylyň 28-nji apreli, Aşgabat : Türkmenistan Respublikasynyň Prezidenti, Jenap Saparmyrat (...)
-
1993-nji ýylyň maý aýynda duşuşyk
1993-nji ýylyň 28-nji maýy : Daşary işler Ministri Aläň Žüppeniň Türkmenistanyň Prezidenti Saparmyrat Niýazow bilen duşuşygy.


text:
esasy
Halkara resminamalary
Jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileri kanunlaşdyrmak we terrorçylygy maliýeleşdirmeklige garşy hereket etmekde Türkmenistanyň tassyklan esasy halkara-hukuk resminamalary
BMG-nyň psihotrop serişdeleri hakyndaky 1971-nji ýylyň Konwensiýasy
(Wena şäheri 27-nji fewral 1971-nji ýyl)
BMG-nyň neşe we psihotrop serişdeleriniň bikanan dolanyşygynyň garşysyna göreş hakyndaky Konwensiýasy
(Wena şäheri 19-njy dekabr 1988-nji ýyl)
Hakyna tutmalary boýun etmek, peýdalanmak, maliýeleşdirmek we okatmak bilen göreşmek hakyndaky Halkara konwensiýa
(Nýu-Ýork şäheri, 31-nji ýanwar 1990-njy ýyl)
Howpla galandylary we olary aýyrmak bilen serhetleriň üstünden geçirmeklige gözegçilik etmek hakynda Bazel konwensiýasy
(Bazel şäheri 22-nji mart 1989-njy ýyl)
Bombaly terrorçylyk bilen göreşmek hakynda Halkara konwensiýa
(Nýu-Ýork şäheri, 15-nji ýanwar 1997-njy ýyl)
Terrorçylygy maliýeleşdirmek bilen göreşmek hakynda Halkara konwensiýa
( 9-njy dekabr 1999-njy ýyl)
BMG-nyň transmilli guramaçylykly jenaýatçylyga garşy göreş Konwensiýasy
(Nýu-Ýork şäheri, 15-nji noýabr 2000-nji ýyl)
Ýadro terrorçylygynyň hereketleri bilen göreşmek hakyndaky Halkara konwensiýa
(Nýu-Ýork şäheri, 13-nji aprel 2005-nji ýyl
we ş.m.
esasy


text:
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Maksat Babaýew anna güni geçen hökümet mejlisiniň barşynda 22-24-nji sentýabry aralygynda döwlet Baştutanymyzyň tabşyrygy boýunça Türkmenistanyň wekiliýetiniň Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasyna bolan gulluk iş saparynyň netijeleri barada hasabat berdi. Saparyň barşynda wekiliýetiň agzalary Kazan Federeal uniwersitetiniň Geologiýa we nebitgaz tehnologiýalary institutynyň ylmy-barlag işi hem-de okuw binýady bilen tanyş boldular.
Geçirilen duşuşyklaryň dowamynda öňdebaryjy tehnologiýalary we burawlamak, awtomatlaşdyrmak, telemehanizasiýa we nebitgaz ulgamynda önümçilik proseslerini merkezleşdirmek ulgamynda häzirki zaman ylmy-tehniki oýlap-tapyşlary tejribä ornaşdyrmak meselelerine aýratyn üns berildi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň nygtaýşy ýaly, Russiýa Federasiýasynyň dürli sebitleri bilen özara bähbitli işewür gatnaşyklaryň ýola goýulmagy netijeli hyzmatdaşlygyň aýdyň mysalydyr.
Soňky ýyllarda Türkmenistan bilen Tatarystan Respublikasynyň arasynda bar bolan hyzmatdaşlygyň ägirt uly köpugurly mümkinçiliklerine, şol sanda iki tarapyň hem bähbitlerine laýyk gelýän nebitgaz ulgamynda hyzmatdaşlyga aýratyn üns berilýär, diýip döwlet Baştutany belledi.


text:
Uly sport baýramynyň –Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň – Aziada-2017-niň nyşanlary Aşgabadyň köçelerinde hereket edýän Koreýa Respublikasynda öndürilen, dünýä belli “Hyundai” kysymly ýeňil awtoulagy bolan taksileriň daşky keşbini bezedi.
Türkmen paýtagtynyň ýollarynda özüni oňat taýdan görkezýän bu kysymly awtoulaglarda Aziadanyň nyşanlary – ahalteke bedewiniň şekili, aýdyň öwüşginli tumar hem-de enaýy Wepaly diýen alabaýyň şekili ýerleşdirildi.
Mälim bolşy ýaly, şu ýylyň maý aýynda Aşgabatda Aziada-2017-niň nyşanlary bilen bezelen “Hyundai” “Aero City” kysymly awtobuslar (Koreýa Respublikasy) gatnawa çykdylar, olar diňe bir şäher däl-de, şäherara ugurlarynda hem giňden ulanylýar.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň aýratyn üns bermegi netijesinde jemgyýetçilik ulagy sazlaşykly hereket edýär, pudagyň maddy-enjamlaýyn binýady yzygiderli pugtalandyrylýar. Hususan-da, döwlet Baştutanymyzyň tabşyrygy boýunça Aziýa oýunlarynyň öňüsyrasynda öňde boljak Aziada-2017-de giňden peýdalanyljak awtoulag serişdeleriniň binýadyny giňeltmek we döwrebaplaşdyrmak boýunça işleriň depgini artdyryldy. Awtoulag serişdeleriniň hyzmatlarynyň hilini mundan beýläk-de ýokarlandyrmak boýunça wezipeleri üstünlikli çözmek maksady bilen, dürli kysymly, amatly awtoulaglary satyn almak barada birnäçe şertnama baglaşyldy.
Türkmenistanyň Prezidentiniň 2016-njy ýylda kabul eden Kararyna laýyklykda, «Hyundai» korporasiýasy bilen«Hyundai New Super Aero City» kysymly şäheriçi gatnawlar üçin awtobuslaryň496-syny, mümkinçilikleri çäkli adamlar üçin niýetlenen «Hyundai New Super Aero City» kysymly awtobuslaryň 4-sini, şeýle hem olar üçin ätiýaçlyk şaýlaryny we çykdajy serişdeleri satyn almak barada şertnama baglaşyldy. Bu awtobuslar eýýäm ýurdumyza gelip gowuşdy hem-de şäheriçi ýolagçy gatnawlarynda üstünlikli hereket edýär.
Munadan başga-da, Türkmenistana eýýäm «Yutong ZK6122Н9» kysymly uly awtobuslaryň 40-sy, «Yutong ZK6729D» kysymly orta derejeli awtobuslaryň 50-si gelip gowuşdy. 2017-nji ýylda Hytaý Halk Respublikasynyň «Zhengzhou Yutong Bus Co., LTD» kompaniýasy bilen baglaşylan şertnama boýunça amatly awtoulaglar satyn alyndy.
Şeýle hem, «Toyota Hiace» kysymly kiçi awtobuslaryň 50-sini, «Toyota Corolla» kysymly ýeňil awtoulaglaryň 200-sini hem-de olar üçin ätiýaçlyk şaýlaryny we çykdajy serişdeleri satyn almak barada şertnama baglaşyldy.
Oýunlaryň öň ýanynda türkmen paýtagtynyň awtomobil ýollary hem özgerdi. Iň köp gatnawly ýollar döwrebaplaşdyryldy, Köpzolakly täze awtoulag aýrytlary, ýerasty we ýarüsti pyýada geçelgeler guruldy.


text:
Habarlar
Date : Sunday, 21 January , 2018
Döredijilik çäresini geçirmek üçin dostlukly ýurduň medeniýet ulgamynyň işgärlerinden we sungat ussatlaryndan ybarat wekilçilikli topar ýurdumyza geler.
Türkiýäniň Medeniýet günleriniň çäklerinde döredijilik işgärleriniň duşuşyklary, doganlyk ýurduň amaly-haşam sungatynyň eserleriniň we fotosuratlaryň sergileri guralar hem-de beýleki çäreler geçiriler.
Myhmanlar üçin paýtagtymyzyň muzeýlerine we gözel ýerlerine baryp görmegi öz içine alýan medeni maksatnama taýýarlanyldy.


text:
Kerim Gurbannepesow
Türkmenistanyň halk ýazyjysy, Magtymguly adyndaky Döwlet baýragynyň eýesi Kerim Gurbannepesow 1929-njy ýylda Gökdepe etrabynyň Ýylgynly obasynda eneden dogulýar. Obadaky ýedi ýyllyk mekdebi gutarýar. Uruş döwrüniň agyr kynçylyklary sebäpli olaryň maşgalasy Tejene göçmeli bolýarlar. Şahyr 1945-1946-njy ýyllarda Tejen derýasynyň boýunda gurulýan suw howdanynyň gurluşygynda işlän döwründe ýörite gurluşykçylar üçin çykarynýan gazetde jogapkär sekretar bolup işleýär.
1949-1951-nji ýyllarda goşun gullugynda bolup dolanyp geleninden soň ýene-de žurnalistlik kärinde işe başlaýar. Kerim Gurbannepesow Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetini tamamlaýar. Türkmenistan Ýazyjylar birleşiginde, “Tokmak”, “Sowet edebiýaty” žurnallarynda jogapkär wezipelerde işledi. Ol Ýazyjylar soýuzynyň başlygynyň orunbasary, Prawleniýe agzasy, Türkmenistanyň Ýokary sowetiniň deputaty bolup, il-ýurduna jany-teni bilen hyzmat etdi.
Kerim goşgy ýazmaga ýaşlykdan başlaýar. Onuň ilkinji şygyrlary etrap hem-de “Mydam taýýar”, “Ýaş kommunist” gazetlerinde, “Tokmak” žurnalynda çap edilýär. Ilkinji goşgular ýygyndysy “Güýjümiň gözbaşy” 1951-nji ýylda okyjylara hödürlenýär. Şondan soň, zehinli şahyryň kitaplarynyň ençemesi çeper eserleriň muşdaklarynyň dykgatyna ýetirilýär. Onuň “Goşgular we poemalar” kitaby (1958), “Taýmaz baba” poemasy (1960) awtora uly şöhrat getirýär. 2007-nji ýylda Türkmen döwlet neşirýat gullugy tarapyndan “Oýlanma baýry” atly goşgular ýygyndysy çap edilýär.
Kerim Gurbannepesow 1988-nji ýylyň 1-nji sentýabrynda aradan çykdy.
Kerim Gurbannepesow hakynda giňişleýin okamak üçin salgy:
Çeşme: Kerim Gurbannepesow “Oýlanma baýry”


text:
Russiýanyň Oskara dalaşgär filmi belli boldy
"Nelýubow" filmi 35-nji Mýunhen film festiwalynda hem ARRI/Osram CineMasters sylagyna laýyk görülipdi
Russiýanyň Oskar komitedi ozal Kanny kino film festiwalynda emin agzalaryň ýörite sylagyna laýyk görülen Andreý Zwýagnitsewiň "Nelýubow" filmini Daşary ýurt dilinde iň gowy film bölüminde dalaşgär görkezdi.
Andreý Zwýagnitsewiň "Nelýubow" filmi Russiýanyň Oskar topary tarapyndan Daşary ýurt dilinde iň gowy film kategoriýasyna dalaşgär hökmünde hödürledi.
Russiýanyň metbugatyna beýanat beren filmiň prodýusseri Aleksandr Rodnýanskiý filme berilen sylaglaryň komitediň beren kararynda täsirli bolandygyny belläp: "Ol iň gowy rus filmi däl, emma Oskary almak mümkinçiligi ýokary bolan film" diýdi.
"Nelýubow" filmi 35-nji Mýunhen film festiwalynda hem ARRI/Osram CineMasters sylagyna laýyk görülipdi.


text:
Gara şokoladyň peýdalary
1) Gara şokolad ýürege peýdaly
Hepdäniň dowamynda birnäçe bölek gara şokolad iýmekligiň sowuklama we ýürek-damar keselleriniň öňüni alýandygy mälim edildi. Italiýadaky „Campobasso“ uniwersitetiniň alymlarynyň Milanonyň Düwnük keselleri instituty bilen bilelikde geçiren ylmy barlaglary hepdede 2-3 sapar 1-2 bölek gara şokolad iýmekligiň hroniki sowuklamanyň öňüni alyp biljekdigini, ýürek-damar kesellerini we beýni ganamasy töwekgelçiligini azaldýandygyny ýüze çykardy. Barlag geçirmäge gatnaşyjylaryň ganyndaky sowuklamanyň derejelerini ölçän alymlar şokolad iýen topardakylarda bu koefisientiň 17 göterim azdygyny ýüze çykardy. Ylmy barlagçylar bu ýagdaýy şokolad ýürek-damar kesellerine duçar bolmak töwekgelçiligini zenanlarda üçden bir, erkeklerde dörtden bir azaldyp biler diýip teswirledi.
Ýürek-damar kesellerine garşy iň gowy gorag serişdesiniň her günde ortaça 6,7 gram gara şokolad iýmeklikdigini öňe sürýän alymlar, 6,7 gramdan köp iýlende şokoladdaky goraýyş täsiriniň ýitýändigine ünsi çekdiler.
2) Gara şokolad ýokary gan basyşynyň emi
Ylmy barlagçylar gara şokoladyň ýokary gan basyşyny peseldýändigini mälim etdiler. Olar munuň üçin gara şokolady has köp iýmelidigini nygtaýarlar. Alymlar köp mukdarda şokolad iýmegiň kaloriýalaryň birleşmegine ýol açýandygyny aýtmak bilen, öz tekliplerini öňe sürdüler: „Şokoladyň täsirliligini uzak wagtlap saklamak üçin her gün az-azdan iýip bilersiňiz”.
Gara şokoladyň syry nämede? Gara şokoladdaky kakao polipenollar ýaly himiki elementleri özünde jemleýär. Polipenollar bolsa gan damarlaryny gowşadýar.
Geçen ýyl Germaniýada geçirilen ylmy barlaglaryň biri arkaly 4,5 aýyň dowamynda ýokary gan basyşy bolan näsaglar we bu kesele ýaňy duçar bolup ugran 44 adam arkaly gara şokolad iýmegiň gan basyşyna edýän täsirini barlagdan geçirdiler. Näsaglar her gün agşam naharyndan soňra 6,3 gram gara şokolad ýa-da düzüminde polipenol bolmadyk ak şokolad iýdiler.
Ylmy barlagyň netijesinde gara şokolad iýenleriň gan basyşynda az, emma dowamly peseliş ýüze çykaryldy. Alymlar bu adamlaryň ganynda köp mukdarda azot kislotasynyň bardygyny ýüze çykardylar we onuň gan basyşyny peseldýändigine ynanýarlar.
Çeşmesi: “Zaman Türkmenistan” gazeti
Filed under: Bütin Temalar, Bilim, Habarlar, Saglyk |


text:
Aktual Analiz
Gazagystanyň paýtagty Astana şäherinde Siriýa meselesi boýunça geçirilen gepleşikler
Üstümizdäki aýyň 23-24-i aralygynda Gazagystanyň paýtagty Astana şäherinde Siriýa meselesi boýunça geçirilen gepleşikler birnäçe jähtden başlangyç bolup durýar. İlki bilen bäş ýyldan bäri ýaragly göreş alyp barýan toparlar bilen Siriýanyň hökümetiniň wekilleriniň duşuşmagy we hüjümleriň bes edilmegi hem-de parahatçylygyň üpjün edilmegi üçin ygtyýar beýan etmekleri iňňän möhüm başlangyç boldy. Eýsem mundan ozal Jenewa gepleşiklerine diňe syýasy oppozisiýa gatnaşypdy we hüjümleriň bes edilmegi meselesinde durnuksyz çemeleşipdi. İkinjiden bolsa Siriýada tertip-düzgüniň ýola goýulmagy üçin sebitleýin parahatçylyk isleginiň we tagallasynyň edilmegi. Şol çäkde Türkiýäniň, Russiýanyň we Eýranyň bilelikde hereket etmegi, onuň beýleki ýurtlardan hem goldaw tapmagy täze konýentural şertdir. Bu, şol bir wagtda sebitleýin durnuklylyk taýdan hem umyt döredýär. Beýleki bir möhüm tarapy bolsa halkara syýasatyň esasy meselelerinden biri bolan Siriýa meselesiniň Astanada ara alynyp maslahatlaşylmagy geosyýasy güýç deňagramlygynyň täzeden ugrukdyrylýandygynyň alamatlaryny görkezýär.
Astanadaky gepleşiklere siriýaly taraplardan başga; Türkiýäniň, Russiýanyň, Eýranyň wekilleri bilen birlikde BMG-niň resmileri gatnaşdylar. ABŞ bolsa gepleşiklere synçy hökmünde gatnaşdy. ÝB-ne agza ýurtlar bolsa täze tapgyr bilen boýunça garaş-gör syýasatyny saýlap alana meňzeýär. Bäş ýyldan bäri dowam edýän, 300 müňden gowrak adamyň pajygaly şertlerde ölmegine, millionlarça adamyň öýünden-öwzaryndan aýra düşmegine we ýurduň ýakylyp-ýykylmagyna sebäp bolan uruş soňunda bes edildi. Elbetde bu netijede Türkiýäniň Russiýa bilen bilelikde eýelän syýasy we diplomatik pozisiýasyny täsiri uly. 15-nji debarda halaplylaryň halas edilmegi bilen başlan ylalaşyk, 30-njy dekabrda Siriýada umumy ylalaşygyň yglan edilmegi bilen netijelendi we şeýlelikde Astanada parahatçylyk umydynyň gapysyny açdy.
Türkiýe halaplylaryň halas edilmegi bilen birlikde eden syýasy başlangyjy we eden diplomatik tagallalary bilen Siriýada parahatçylygy üpjün ediji we gönükdiriji pozisiýa eýeländigini görkezdi. Şol ygtyýaryny bir tarapdan terror guramalary PKK-PÝD-äni gepleşiklere gatnaşdyrman beýan eden bolsa, beýleki tarapdan-da Al Babdaky harby operasiýasy bilen öz howpsyzlygy boýunça eýelän pozisiýasy bilen görkezdi.
Astanada iki gün dowam eden gepleşikleriň netijesinde üç kepillendiriji ýurduň çap eden jarnamasynda şeýle diýilýär: Siriýanyň territorial bitewiligi, garaşsyzlygy we özygtyýarlylygy tassyklanmaly, Siriýa meselesiniň diňe syýasy we diplomatik ýollardan çözüljekdigi barada netijä gelindi, Ylalaşygyň dowam etmegi we oňa gözegçilik edilmegi üçin Türkiýäniň, Russiýanyň we Eýranyň üç taraplaýyn mehanizm döretmegi, Ýaragly oppozision toparlaryň Jenewada geçiriljek maslahata gatnaşmaklaryna goldaw bermek.
Jemläp aýdanymyzda Siriýada parahatçylygyň üpjün edilmegi üçin Gazagystanyň paýtagty Astana şäherinde jemlenşen Türkiýäniň, Russiýanyň we Eýranyň resmileri Siriýada ylalaşyk şertlerini güýçlendirmek üçin üç taraplaýyn mehanizm döretdi. Maslahatdan soň berilen “taraplaryň Siriýanyň territorial bitewiligine, garaşsyzlygyna we özygtyýarlylygyna sarpa goýýandyklary” baradaky beýannama möhümdir. Bu beýannama bilen Siriýada Obamanyň ýolbaşçylygyndaky Amerikan hökümeti tarapyndan döredilen we goldanan PKK-PÝD guramasy we DAİŞ ýaly guramalara ýol berilmejekdigini nygtaldy.
Astanada gazanylan bu netijelere laýyklykda yzgiderli parahatçylygy ýola goýmak we syýasy çözgüt tapmak üçin gepleşiklere 8-nji fewralda Jenewada dowam ediljekdigi habar berildi. Şeýlelikde Astana Jenewada yzgiderli parahatçylyk barýan ýoly açyp biler. Astanada ekilen parahatçylyk tohumy Jenewada miwe berip biler. Umytly bolmazlyk üçin uly sebäp ýok. Eger-de Jenewada syýasy çözgüt boýunça ylalaşyk gazanylan halatynda Siriýada 18 aýyň dowamynda BMG-niň gözegçiliginde saýlawlaryň geçirilmegi meýilleşdirilýär.


text:
Awtoýaryş boýunça dünýäniň Kubogy ugrundaky ýaryşda gazanylan bürünç medal
Russiýa Federasiýasynyň Kareliýa Respublikasynda awtosport boýunça “Ralli-reýd” görnüşinde dünýä Kubogynyň nobatdaky tapgyry tamamlandy. Onda ussat sürüjilerimiz bürünç medaly gazanmagy başardylar. Ildeşlerimiz hereketlendirijisiniň sygymy 2,1 we 2,2 litre barabar bolan maşynlarda geçirilen ýaryşlarda şeýle üstünlige mynasyp boldular.
Ýaryşa Fransiýadan, Finlýandiýadan, Tunisden, Katardan, Saud Arabystanyndan, Polşadan, Slowakiýadan, Çehiýadan we beýlekilerden 12 topar gatnaşdy. “Russiýa—Demirgazyk tokaýy 2017” ady bilen geçirilen bu ýaryşlar dünýäde ýeke-täk “garly” ýaryşlar bolup durýar. Onuň nusgawy ralli-reýdlerden esasy tapawudy aýlaw ýolundan ybaratlygydyr. Bu bolsa toparlaryň tehniki hyzmatynyň ýoluň bölekleriniň arasyndaky gatnawyny azaltmaga mümkinçilik berýär.
Türkmen toparynyň düzümine halkara derejedäki iri ýaryşlara ençeme gezek gatnaşan tejribeli ussatlar Şamyrat Gurbanow bilen Gurbanberdi Daňatarow girdiler. Biziň awto sürüjilerimiz ýaryşda “Nissan-patrol” kysymly awtomobilde çykyş etdiler. Awtomobil sportunyň milli federasiýasynyň türgenleri örän az wagt tapawudy bilen ýer eýeleriniň wekillerinden (birinji orun) we Saud Arabystanynyň hem-de Fransiýanyň birleşdirilen toparyndan (ikinji orun) yza galdylar.


text: Gyzyl Haç Halkara Komitetiniň gurnamagynda, 2015-nji ýylyň,maý aýynyň 26-28-i aralygynda Hazar deňziniň kenarýakasynda sebitara seminary we ilkinji kömek boýunça tejribe okuwy geçirildi. Şol çärede Gazagystan, Türkmenistan, Gyrgyzystan, Täjigistan we Özbegistan döwletleriniň Gyzyl Ýarymaý jemgyýetleriniň Adatdan daşary ýagdaýlary dolandyrmak boýunça toparlary gatnaşdylar. Çäräniň açylyş güni ilkinji kömek boýunça görkezme sergiler gurnaldy. Şol sergä gatnaşan sebitara döwletleriň hersi öz habar beriş maglumatlaryny, gönükdirme serişde –esbaplaryny hödürlediler. Üç günüň dowamynda geçirilen seminarda, gatnaşyjylar Adatdan daşary ýagdaýlarda ilkinji kömek meselelerinde öz hünärleri boýunça tejribe alyşdylar, bilimleri, endikleri we pikirleri bilen paýlaşdylar. Seminaryň maksady diňe bir Adatdan daşary ýagdaýlarda ilkinji kömek bermekligi göz öňünde tutmak bilen çäklenmän, nätanyş ýagdaýlarda beýleki döwletleriň wekilleri bilen bilelikde işlemegiň usullaryny göz öňünde tutmak boldy. Goşulyşan toparlara agzybirlikde işleşmek başartdy we geçirilen okuw –türgenleşik seminary üstünlikli amala aşyryldy.


text:
Twitter rus troll fermasynyň twitlerini 677,775 amerikalynyň yzarlandygyny aýdýar
Twitter öz tapyndylary esasynda ABŞ-da 2016-njy ýylda geçen prezident saýlawlaryna täsir etmek boýunça Orsýet tarapyndan görlen tagallalaryň başda pikir edilişinden has giň bolnadygyny, ýakasy gaýyşly rus troll fermasy tarapyndan goýlan twitleri 677,775 amerikanyň yzarlandygyny ýa olara ‘laýk’ goýandygyny aýtdy. Kompaniýa 19-njy ýanwarda çap eden maglumatynda özüniň Internet gözleg agentligi – Kreml bilen bagly “troll fermasy” diýip bilinýän Sankt-Peterburg kärhanasynyň ýene 1,072 hasabyny tapandygyny we ýapandygyny aýtdy. Читать дальше...


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 7-nji dekabrda geçirilen mejlisinde habar berlişi ýaly, ýylyň 11 aýynda Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrligi boýunça haryt dolanyşygynyň umumy möçberiniň ösüş depgini 110,4 göterime, bölek söwdanyň ösüş depgini 105,8 göterime, lomaý söwdanyňky bolsa 112,6 göterime deň boldy. Bu ulgamda maýa goýumlaryny özleşdirmegiň ösüş depgini 214,8 göterime barabar boldy.
Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasy boýunça hasabat döwründe 227 birža söwdalary geçirilip, jemi 50 milliard 690,5 million manada deň bolan 19 müň 522 şertnama hasaba alyndy. Import-eksport şertnamalarynyň bahasy 15 milliard 309,9 million manada, gurluşyk şertnamalarynyň bahasy 28 milliard 497,1 million manada deň boldy. Daşary ýurt pulunda gelip gowşan serişdeleriň möçberi 32 million 398,37 müň amerikan dollaryna barabar boldy.
Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy boýunça hasabat döwründe hyzmat işleriniň ösüş depgini 122,6 göterim boldy. Ýerine ýetirilen hyzmatlardan gelip gowşan daşary ýurt pulunyň ösüş depgini 108,46 göterime deň boldy. Şunda 2 million 935,25 müň amerikan dollary gazanyldy. Hasabat döwründe 30 sergi we 26 maslahat geçirildi.
Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi boýunça öndürilen senagat önümleriniň möçberi 16,3 göterim, oba hojalyk we azyk önümleriniň öndürilişi bolsa 16 göterim artdy. Ýerine ýetirilen gurluşyk-gurnama işleriniň möçberiniň ösüş depgini 101 göterime, söwda-haryt dolanyşygynyňky 124,7 göterime, hyzmatlar ulgamynyň hasabat döwründäki ösüş depgini bolsa 127,3 göterime deň boldy.


text:
Şu günler Aşgabatda ýerasty geçelgelerini gurmagyň möçberi ýokarlanýar. Munuň özi ilatyň hem-de awtoulaglaryň sanynyň üznüksiz artmagy bilen baglydyr. Hereketiň howpsuzlygyny, ilkinji nobatda, pyýadalaryň howpsuzlygyny üpjün etjek ýerasty geçelgeler Azady köçesiniň köp hereketli böleklerinde — “Gülüstan” söwda merkeziniň hem-de “Teke bazaryň” töwereginde gurulýar. Bu ýerde ýoluň gatnawly böleginden günüň dowamynda müňlerçe adamlar geçip, belli söwda merkezlerinde söwda etmäge barýarlar. Aşgabat şäher häkimliginiň buýurmasy boýunça şäheriň awtoulag ýollaryny döwrebaplaşdyrmak bilen meşgullanýan “Nata Inşaat Turism Ticaret ve Sanaýi A.Ş.” türk kompaniýasy ýerasty pyýada geçelgelerini gurmagyň döwrebap tehnologiýalaryny ulanmak bilen şeýle desgalary köçeleriň gatnaw böleginiň astyndan gurýar.
Şäher ýollarynyň durkuny täzelemek boýunça işler dowam edýär, köprüleriň, ýerasty we ýerüsti pyýada geçelgeleriniň köp sanlysy guruldy, köçeleriň onlarçasynda ýol örtügini täzelemek dowam edýär.


text:
29-njy iýulda Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew FSB-niň, ýagny Federal howpsuzlyk gullugynyň ygtyýarlyklaryny giňeldýän täze kanuna gol çekdi.
Adam hukuklaryny goraýjylar täze kanunyň köpçülikleýin ýygnanyşyklar we metbugat azatlygy boýunça Sowet döwrüne mahsus çäklendirmeleriň girizilmegine ýol açmagyndan howatyrlanýarlar.
Orsýetiň prezidentiniň gol çeken kanuny Federal howpsuzlyk gullugynyň, hususan-da, jenaýatçylyk howpuny döretmekde güman edilýän raýatlara duýduryş bermek boýunça ygtyýarlyklaryny artdyrýar.
Orsýetiň parlamentinde üçünji sapar garalansoň, 19-njy iýulda kabul edilen bu gapma-garşylykly kanun ilkinji taslamanyň üýtgedilen görnüşidir.
Kanunyň ilkinji görnüşinde jenaýatçylykda güman edilýän şahslaryň Federal howpsuzlyk gullugyna çagyrylmagy we bu edaranyň öz işinde köpçülikleýin habar serişdelerini peýdalanmagy ýaly ygtyýarlyklar hem göz öňünde tutulypdy.
Emma gol çekilen kanunyň soňky görnüşi-de köp tankyt edilýär. Kreml bu kanunyň ekstremizme garşy göreşde ýardam berjegini aýdýar. Şeýle-de kanunyň adamlaryň bikanundygyna doly düşünmän, resmi bolmadyk protest çykyşlaryna gatnaşmak ýaly hereketlerden saklanmagy üçin duýduryş boljagyny öňe sürýär.
Emma adam hukuklaryny goraýjylar KGB-niň mirasdüşeri bolan Federal howpsuzlyk gullugynyň bu kanundan žurnalistleri we häkimiýetiň syýasy garşydaşlaryny gorkuzmak üçin peýdalanmagyndan howatyrlanýarlar.
Garşylar we goldaýanlar
Orsýetiň raýatlarynyň köpüsi bolsa täze kanundan habarsyz galýana meňzeýär. Köpçüligiň pikirini öwrenýän garaşsyz “Lewada merkeziniň” 18-22-nji iýulda geçiren öwrenmeleri, pikir soralyşygyna gatnaşanlaryň 67%-niň bu kanun barada asla hiç zat eşitmänligini görkezdi. Öz pikirini mälim eden raýatlaryň diňe 3% kanunyň üstünde dowam eden çekeleşiklere üns bilen syn edenligini aýtdylar.
“Lewada Merkeziniň” başlygy Lew Gudkow ors jemgyýetinde Federal howpsuzlyk gullugynyň garşysyna çykyş edýän we goldaýan raýatlaryň sanynyň deňdigini belledi.
Gudkowyň sözlerine görä, Federal howpsuzlyk gullugynyň işine pozitiw garaýyşlar köplenç sowatsyz gatlaklarda, garaşsyz habar beriş serişdeleri ýetmezçilik edýän we telewideniýe arkaly amala aşyrylýan döwlet propagandasyna garaşly bolan oba hem kiçi şäher ýerlerinde ýörgünli.
Federal howpsuzlyk gullugyna negatiw garaýyşlaryny mälim eden raýatlar bolsa öz pikrini, edaranyň köpçülikleýin repressiýalar, arassalaýyşlar, atuw jezalary we dissidentleri hem başga pikirli adamlary yzarlamagy ýaly hereketleri bilen delillendirýärler.
2000-nji ýylda Wladimir Putiniň Orsýetiň prezidenti saýlanmagy bilen häkimiýet başyna gelen Federal howpsuzlyk gullugy soňky ýyllarda özüni jemgyýeti terrorçylyk howpundan we yslam ekstremizminden goraýan edara hökmünde görkezmäge çalyşýar.


text:
Türkiýe Halkara okçulyk bäsleşiginde 5 medal aldy
Türkiýe Halkara Gruziýa okçulyk bäsleşiginde 5 medal aldy.
Türkiýäniň Okçulyk federassiýasyndan berlen beýanata görä, Gruziýanyň Batumy şäherinde geçirlen guramaçylyga ýer eýesi Gruziýa bilen birlikde Russiýa, Azerbaýjan, Gazagystan, Ysraýyl we Türkiýe gatnaşdy.
Zenanlaryň arasynda Ýasemin Ejem Anagöz birinji, Aýbüke Aktuna bolsa üçünji orny eýedi.
Mete Gazoz bolsa erkekleriň arasynda üçünji orny eýeledi.
Şeýlelikde zenanlar komandasy bäsleşikde birinjş, erkekler komandasy bolsa üçünji orny eýeledi.


text: 2016-njy ýylyň 2-nji sentýabrynda, anna güni, Parižde Söwda palatasynyň Fransiýa – Türkmenistan adaty umumy ýygnagyna Ilçi myhman hökmünde gatnaşdy. Iki taraplaýyn ykdysady gatnaşyklaryň ýagdaýy we olaryň gelejegi barada peýdaly ara alyp maslahatlaşmalara mümkinçilik beren bu duşuşyga Daşary işleri we halkara ösüş ministrliginiň Kawkaz we Merkezi aziýa bölüminiň direktorynyň täze orunbasary Jenap Nikola Buýýan de Lakost we Baş gazna müdirliginiň sebit boýunça täze ýolbaşçysy Hanym Lüsi Minýer gatnaşdy.


text:
Medeniýet
9-njy fewralda türki dilli medeniýetiň janköýerleri hem-de Gündogar poeziýasynyň muşdaklary beýik şahyr hem akyldar Alyşir Nowaýynyň doglan gününi bellediler.
Bu ýyl Nowaýynyň doglan gününiň tegelek senesi däl. Nowaýynyň dünýä inenine häzir 559 ýyl boldy. Bu güni bellemegiň başga zeruryýeti döredi.
Alyşir Nowaýynyň gazallarynyň birinde şeýle setirler bar:
Bozuk gabrymy gören okçy dükanyna ogşadar,
Fyragyň okundan andak görüp, peýkany per her ýan.
Şahyryň örän duýgurlyk bilen aýdyşy ýaly, onuň bozulan mazary häzir okçynyň dükanyndan has weýran görünýär. Ol mazar Owganystanyň Hyrat şäherinde ýerleşýär. Nyzametdin Mir Alyşir 1441-nji ýylyň 9-njy fewralynda Timurlar döwletiniň şol wagtky paýtagty Hyratda dünýä inipdi. 1501-nji ýylyň 3-nji ýanwarynda hem şol ýerde aradan çykdy.
* "Mir Aly Şir bolsaň, gadryň kim biler? Şeýdaýy.".
Şahyryň mazarynyň üstünde ýönekeýje makbara – mazar üsti penagäh bardy. 7-8 ýyllykda ol ýadygärligi aýryp, haşamly makbara diklemegi makul bildiler. Netijede, öňki ýadygärligi aýyrdylar, täzesini bolsa goýup bilmediler. Şeýlelikde, şahyryň mazsary göz-gülban bolup galdy. Şahyryň doglan gününiň tegelek senesi – 560 ýyllygyna çenli bu işe jemgyýetçiligiň ünsüni çekmek üçin, Nowaýyny söýüjiler onuň doglan gününi bellediler.
Alyşir Nowaýy 15 ýaşynda özüniň şahyrdygyny ykrar etdirip bilipdir. Ondan örän baý hem gymmatly edebi miras galdy. Ol 30 çemesi dürli goşgular kitabynyň awtorydyr. Aýratynam Nowaýynyň “Hamsa” eseri dünýä meşhurdyr. Belli türkmen alymy Rahmanaly Rejep ol “Hamsadan” 1-nji kitaby, “Perhat we Şirin” poemasyny türkmen diline terjime edipdi hem ol aýratyn kitap bolup çykypdy.
Alyşir Nowaýy özmek edebiýatynyň düýbüni tutujy hasaplansa-da, ol türkmen edebiýatyna hem medeniýetine ägirt uly täsir edipdi. Biziň saz sungatymyzda Nowaýy diýen sazlar hem aýdymlar bar. Dutarda Nowaýy perdesi bar. Göýä gyjagyň 3-nji kirişini hem Nowaýy dakanmyş diýen gürrüň bar. Halk döredijiliginde “Myraly we Soltansöýün” rowaýatlar toplumy hem şol mazmundaky dessan bar.
Nowaýynyň döredijiligini türkmen alymlary Halmuhammet Şamuhammedow, Mäti Kösäýew, Seýit Garryýew ýaly belli alymlar öwrendiler. Käbe Borjakowa bolsa ýörite ylmy iş ýazyp, alymlyk derejesini aldy. Soňky döwürde şu temany biz bilen ýakyn aragatnaşyk saklaýan žurnalist hem edebiýatçy Döwletmyrat Ýazgulyýew işledi.
Peýdalanylan çeşmeler:
Türkmen sowet ensiklopediýasy.
Türkmen edebiýatynyň taryhy. 1 tom.
K. Gurbannepesow. Dostluk çemeni. Terjimeler kitaby. A. 1986.
"Edebiýat we sungat" gazeti


text:
"Suw ýaşaýyş üçin zerur diýmek bolmaz,
sebäbi suwuň özi ýaşaýyşdyr"
Antuan de Sent Ekzýuperi
1995-nji ýyldan bäri türkmen halky aprel aýynyň birinji ýekşenbesinde "Suw damjasy – altyn dänesi" baýramçylygyny belleýär. Biziň halkymyz üçin suwuň gymmatlygy örän ýokarydyr. Suw tebigaty janlandyryp görke getirýär. Ol tebigatyň goýnunda mesgen tutan adamzadyň hem, haýwanatyň hem ýaşaýşydyr. Şonuň üçinem pederlerimiz, suwa sarpa goýup, "Suw damjasy – altyn dänesi" diýen pähimi döredipdir.
Suw tebigatda iň ýaýran, şonda-da ahyryna çenli öwrenilmedik madda. Ol bedeniň suw deňagramlygyny saklamak: mineral suwlar – içege, böwrek kesellerini bejermek üçin, sowuk suwy üstüňden akytmak – ýürek-damar ulgamynda ýüze çykýan keselleri bejermek, nerwleri rahatlandyrmak, beden taplamak üçin zerurdyr. Hiç hili tehnologiki arassalama geçirilmedik, janly tebigy çeşme suwy kalbyňy heýjana getirip, teşneligiňi gandyrýar. Arassa suwuň adamzadyň, haýwanlaryň durmuşynda, ösümlik dünýäsinde, galyberse-de bütin tebigat üçin uly ähmiýeti bar. Suw beden öýjüklerimizi ýokumly maddalara baýlaşdyrýar we zyýanly galyndylardan saplaýar. Tebigy suwlaryň hiç birisiniň düzümi arassa H2O-dan durmaýar. Agyz suwy üçin ulanylýan tebigy suwlaryň himiki barlagy, onuň düzüminde D. I. Mendeleýewiň periodiki sistemasynyň 80 elementindenem gowragynyň bardygyny görkezdi. Şol sebäpli suwy, düzüminde ergin, kristal hally, bug görnüşindäki himiki bölekli, biologiki janly bedenli çylşyrymly gurluş hökmünde kabul edilýär.
Tebigatda suwuň 1300-e golaý görnüşi bar. Gelip çykyşy boyunça ol esasy:
- çeşme;
- ýagyş;
- ýerasty;
- gar suwlaryndan ybaratdyr.
Ýaşaýyşyň gözbaşy bolan suw, gündelik durmuşymyzda-da, oba hojalygynda-da, senagatda-da zerurdyr. Adamyň bedeni üçin suwuň zerurlygy kisloroddan soň ikinji orunda durýar. Biziň tenimiziň aglaba bölegi suwdan ybarat, ýöne ýaşyň gitmegi bilen onuň mukdary kemelýär. Adamzadyň başlangyjy bolan düwünçegiň (embrionyň) 97%, dünýä inen çagaýyň 75%, uly adamyň bedeniniň agramynyň 60-65% suwdan ybaratdyr. Bir günüň dowamyna biz 2-2,5 litr suw peýdalanýarys (içgi we iýmit arkaly). Bedeniň deňagramlygyny saklamak üçin, şonça mukdarda ol bölünip çykýar. 50-60% golaý suwuklyk, böwrek we peşew ýollary arkaly ýitip gidýär. Emma tendäki suwuň adaty möçberinden artyk ýitirilmegi heläkçilige eltýär:
- 6-8% suwuklyk ýitende – gyzgynyň galmagy, teniň gyzarmagy, dem alyş we ýürek urma ýygylaşmagy, kellagyry, beden myşsasynyň gowşamagy peýda bolup, baş aýlanýar;
- 15-20% suwuklyk ýitende – gan goýalyp, ýürek onuň aýlanyşyny ýola goýup bilmeýär we ölümçilik ýüze çykýar.
Adam teşneligi örän agyr geçirýär. Iýmitsiz ol 35-40 gün ýaşap bilse-de, suwdan doly mahrum bolan ýagdaýynda 3-4 günden heläk bolýar.
Agyz suwy kesel gozgadyjylardan azat bolup, adamyň saglygyna howp abandyrmaly däldir. Ol işdä ýakyn, süýji, reňksiz, dury, sowujak, tagamly we yssyz bolmaly. Suwuň düzümindäki elementleriň derejesi bellenilen talaplara gabat gelmeli. Başga jisimler bilen aragatnaşyga girende-de, arassa agyz suwy korroziýa emele getirmeli däl.
Bütündünýä saglygy goraýyş guramasynyň berýän maglumatyna görä, hili pes agyz suwy ulanýanlygy zerarly, ýer ýüzüniň her onunjy ýaşaýjysy ejir çekýär. Garyn garahassalygy, ganly içgeçme, mergi, ankilostomoz ýaly keseller, adama ilki bilen keselli bedenden bölünip çykýan nejasatlar bilen suw çeşmeleriniň zaýalanmagy arkaly geçyär.
Suw arkaly ýokanç: sarygetirme, tularemiýa, suw gyzzyrmasy, bruselýoz, poliomielit keselleri geçip biler. Käbir ýagdaýlarda suw, adamyň haýwan parazitleri – soguljan gurçugy bilen zäherlenmegine eltip biler.
Suwuň hili şeýle-de onuň himiki düzümine hem baglydyr. Olary ilki bilen biziň duýgy we görüş organlarymyz saýgarýar. Misiň mikrobölejikleri suwy bulanyk etse, demir oňa gyzylymtyk reňk berýär. Adamyň saglygy üçin zyýanly himiki elementleriň suwuň düzüminde artyklyk etmegi, keselçilige getirýär. Mysal üçin mis bilen seleniň birleşmesi az mukdarda adamyň bedeni üçin mikroelement hökmünde zerurdyr, emma aşa köp bolan ýagdaýy ol zähere öwrülýär.
Suw adamyň saglygy üçin zyýanly we zyýansyz mikroorganizmleriň ýaşaýyş gurşawydyr. Häzirki döwürde suwy arassalamak, onuň düzüminden zyýanly goşundylary, keseldörediji bakteriýalary ýok etmek üçin dürli usullar tapylýar. Bulara suwy ýodlamak, aktiw kümşi ulanmak, hlorlamak, ozonlamak we başgalar degişlidir.
Hlor güýçli okislendiriji bolup kesel dörediji mikroorganizmleri ýok edýär. Emma derýalardan we köllerden ýygnalan suwlaryň düzüminde akdyrylýan hapa suwlar bilen gelen dürli zyýanly maddalar bar. Hlor olar bilen täsirleşmä girende, örän ýakymsyz birleşme emele gelýär. Hlor bilen fenolyň birleşmesi ýaramaz ys berip, bagra we böwrege täsir edýär. Emma az mukdarda ol beýle howply däl.
Suwy hlorsuz zäherlendirmek amatly däl, beýleki alternatiw usullar gymmat düşýär.
Suwy ozonlaşdyrmak Ýewropada ulanylýan esasy usuldyr. Ozon arkaly zäherlendirilen suw örän tagamly we yssyz bolýar. Emma bu usulyň hem kemçilgi bar. Ozon dürli maddalar bilen täsirleşmä girýär, fenol bilen emele gelen birikme hlorofenoldan hem beter zäherli jisim emele getirýär.
Suwy arassalamakda aktiw kümşi ulanmak gadymdan gelýän usullaryň biri. Gadym döwürde ýaşan adamlar suwy kümüş gaplarda saklamak arkaly ony arassalaýan ekenler. Häzirki döwürde kümşüň ionlaryny bakteriýalaryň gabygy bilen birleşdirmek arkaly suwy arassalaýarlar. Emma kümüş agyr metal bolany üçin, ol adamyň saglygyna zyýan ýetirmegi mümkin diýip, bu usuly diňe arassa suwy uzak saklajak bolanlarynda ulanýanýarlar.
Ýodlamak – suwy meýdan şertlerinde arassalamak üçin ulanylýar. Bu usul esasan, ýüzülýän howdanlaryň suwuny arassalamak üçin, şeýle-de ýörüş şertlerinde, ýörite ýodlanan gerdejikler bilen guýulardan we dury çeşmelerden alnan suwlary zäherlendirmek üçin ulanylýar.
Ultramelewşe şöhlesi arkaly suwuň zähersizlendirmek — örän netijelei usullaryň biridir. Ultramelewşe şöhlesi bilen arassalamagyň ähmiýeti şulardan ybarat:
- tehnologiki prosesiň wagtynyň gysgalygy;
- suwyň tagamynyň we himiki häsiýetiniň üýtgemezligi;
- guralyň ýönekeýligi;
- ekologiki taýdan arassalygy.
Suw – adamzat üçin peşgeş berlen beýik gymmatlykdyr. Häzirki informasion tehnologiýalar zamanynda, senagatyň ösen wagty, dünýäde adam sanynyň yzygiderli köpelýän döwri biz tebigatyň eşretliklerini ata-babalarymyzdan miras alman, geljekki neslimizden karz alýanlygymyzy unutmaly däl. Şonuň üçin-de, her damja suwuny altyn dänesi kimin aýap, gelejekki nesilleriň hem aladasyny etmelidiris.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Habarlar 10 ýanwar 2018
Hyzmatdaşlyk
«PETRONAS Çarigali (Türkmenistan) Sdn Bhd» kompaniýasy Malaýziýanyň UTP uniwersitetine okamaga çagyrýar
*Maşyngurluşygynyň tehnologiýasy *Himiki maşyngurluşyk *Nebitgaz çykarmagyň tehnologiýasy *Elektrika we elektronika *Geologiýa we geofizika *Maglumat kompýuter tehnologiýalary/Işewür maglumat bermegiň ulgamy
Wakalaryň jümmüşinde
2017-nji ýylda harby we hukuk goraýjy edaralarynyň ýerine ýetiren işleriniň netijeleri jemlendi
Ilki bilen Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, goranmak ministri Ý.Berdiýew ýurdumyzyň goranyş ukyplylygyny artdyrmak, Milli goşunymyzyň maddy-enjamlaýyn binýadyny berkitmek hem-de hünärli harby işgärleri taýýarlamak maksady bilen geçen ýyl ýerine ýetirilen işler barada hasabat bilen çykyş etdi. Şeýle hem ministrligiň garamagyndaky düzümlerde işleriň jemleri hem-de Türkmenistanyň Prezidentiniň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi, Watan goragçylarynyň gününiň baýram edilmeginiň hormatyna geçiriljek çäreler barada habar berildi.
Resmi habar
Döwlet Baştutanymyz wezipä bellemek we wezipeden boşatmak hakyndaky Permana gol çekdi
ýustisiýanyň kiçi geňeşçisi Serdar Gurbangulyýewiç Mälikgulyýew Aşgabat şäheriniň prokurory wezipesine bellenip, Daşoguz welaýatynyň prokurorynyň orunbasary wezipesinden boşadyldy;


text:
Öýjük
Öýjük — ähli organizmleriň gurluşynyň we ýaşaýşa ukyplylygynyň ýönekeý birligi bolup, onuň özbaşdak bar bolmaga, öz-özüni gaýtadan döretmäge we ösmäge ukyply öz madda çalşygy bardyr. Janly organizmleriň hemmesi ýa, köp öýjükli haýwanlar, ösümlikler we kömelekler ýaly köp sanly öýjükden ybarat bolýar, ýa-da ençeme biröýjükli jandarlar we bakteriýalar ýaly biröýjükli organizmler bolup durýar. Biologiýanyň öýjükleriň gurluşyny we ýaşaýşa ukyplylygyny öwrenmek bilen meşgullanýan bölümine sitologiýa diýilýär.