text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow we Hindistan respublikasynyň premýer-ministri Narendra Modi Aşgabatda geçiren gepleşiklerinden soň gol çekilen ikitaraplaýyn dokumentler barada habar serişdeleriniň wekilleriniň öňünde çykyş etdi diýip, türkmen metbugaty ýazýar.
Türkmen lideri gepleşikler iki ýurduň esasy halkara meseleleri, türkmen-hindi gatnaşyklaryny ösdürmek barada ugurdaş pikirlenýändiklerini görkezdi diýipdir.
«Biz birek-biregi halkara guramalarynyň, ilkinji nobatda hem BMG-niň çäklerinde goldamak babada ylalaşdyk» diýip, Berdimuhamedow aýdypdyr. Şeýle-de ol iki ýurduň hyzmatdaşlygynyň Goşulmazlyk hereketiniň çäginde yzygiderli giňeldiljegini aýdypdyr.
Türkmen lideriniň pikiriçe, şu günki gün dünýäniň köp regionynda dartgynly ýagdaý dowam edýär we Goşulmazlyk hereketiniň maksatlary barha kän aktuallyk gazanýar.
Türkmen metbugaty hindi lideri bilen gepleşiklerde Owganystandaky ýagdaýy kadalaşdyrmak meselesine aýratyn üns berlendigini we liderleriň ikisiniň hem bu ýerdäki çözgüdi diňe parahatçylykda we syýasy serişdelerde görýändigini ýazýar.
Taraplar Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan geçirijisi proektini amala aşyrmak, söwda-ykdysady gatnaşyklaryny giňeltmek, maýa ýatyrym, ýokary tehnologiýa pudaklaryndaky hyzmatdaşlyk babatdaky gyzyklanmalaryny hem tassyklapdyr.
Şeýle-de liderler aragatnaşyk, himiýa we saglygy saklaýyş, oba hojalygy pudaklarynda, turizm boýunça bilelikdäki proýektleri amala aşyrmagyň ägirt uly mümkinçilikleriniň bardygyny belläpdirler.
Metbugat ýygnagynda aýdylmagyna görä, hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri hem transport pudagy bolup, Türkmenistan bilen Hindistan «Gündogar-Günbatar» we «Demirgazyk-Günorta» ugurlary boýunça transport-infrastruktura proektlerini durmuşa geçirmekçi.
Premýer-ministr Narnedra Modi öz çykyşynda 1 milliard 250 million ilatly Hindistanyň ägirt uly mümkinçiligini belläp, «Demirgazyk-Günorta» transport koridory proektine goldaw bildiripdir we «Gazagystan-Türkmenistan-Eýran» demirýolunyň Eýranyň deňiz portlaryna çykmak çykmak mümkinçiligini berýändigini belläpdir.
Ol gepleşikleriň netijeli bolandygyny aýdyp, türkmen-hindi gatnaşyklarynyň mundan beýläk hem rowaç aljagyna umyt bildirdi diýip, türkmen metbugaty ýazýar.
Hindistanyň premýer-ministri türkmen prezidentini ýakyn wagta Hindistana sapar etmäge hem çagyrdy diýip, habarda aýdylýar.


c: text/html

text:
Gyrgyzystan Britaniýadan öňki prezident Kurmanbek Bakiýewiň ogluny bermegi talap edýär. Maksim Bakiýew öz ýurdunda korrupsiýada aýyplanyp, 25 ýyl türme tussaglygyna gaýybana höküm edildi.
Gyrgyz mediasy Maksim Bakiýewiň öz ýurduna berilmegi meselesiniň Gyrgyzystanyň Baş prokurory Aida Salyanowanyň Britaniýanyň ýustisiýa ministriniň orunbasary Edward Faulks bilen maslahat edendigini habar berdi.
Maksim Bakiýew 2010-njy ýylyň zorlukly protestleriniň netijesinde öz atasynyň häkimiýet başyndan çetleşdirilmeginiň yzýany ýurdy terk edipdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
"Türkiýäniň demokratiýasy hüjüm astynda. Häkimiýetdäki Adalat we galkynyş partiýasynyň (AKP) barha möwjeýän konserwatiw ritorikasy dünýewi Türkiýe respublikasynyň gysga wagt içinde yslamçy režime öwrülip biljekdigi babatdaky gorkyny döredipdir. Köpçülik, ahyrynda Eýrandaky ýaly, şerigat kadalary bilen dolandyrylýan repressiw döwletiň döräp biljeginden ynjalyksyzlanýar". Bu sözler Claire Sadaryň "Foreign Affairs" žurnalynda "Ankarada Russiýanyň fantaziýasy" diýen at bilen çap edilen makalasyndan alyndy.
Ýöne awtor muňa başga bir geografiki analogiýanyň has kybapdaş bolup biljekdigini nygtapdyr. Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýýyp Erdoganyň häkimiýetindäki syýasy ugra çuňňur garalanda, onuň ýurdy yslamçy däl, eýsem dünýewi we awtoritar ugra äkidip barýandygy aýdyň bolýar. Bu ýurt barha prezident Putiniň Russiýasyna meňzeýär.
Erdoganyň dini bilim we zenanlaryň rolunyň jemgyýetde köne döwürdäki ýaly bolmalygydy babatda eden çykyşy synçylarda dünýewiligiň golaýda ýatlama öwrüljekdigi babatda pikriň döremegine sebäp bolupdyr.
Ýöne olar bir fakty ýatdan çykarýarlar, ýagny Erdoganyň hereketleri häkimiýet ugryndaky açgözlüginden gelip çykýar. Türkiýäniň häzirki durkuny Russiýanyň 1990-njy ýyllardaky ýagdaýy bilen deňeşdirip bolar. Şol döwürde Russiýada demokratiýa prinsiplerine hüjüm başlanypdy. Erdogan hem edil şolar ýaly, öz syýasy garşydaşlaryny antidemokratik elementlere ýanap, olary ýok etmäge synanyşýar. AKP-niň owalky hyzmatdaşy Fethullah Gülen şeýle maksat bilen nyşana alnypdyr...
"Bu syýasat, Türkiýäni bir partiýaly döwlete, ýagny halky musulman köpçülikden ybarat Russiýa öwrüp biler. Täsirsiz ýagdaýa getirilen bitarap media gysyş astynda, mejlis saýlawlary we syýasy bäsdeşlik ýatyrylýar.
Türkiýäniň Russiýa öwrülmekliginiň öňi alnyp biler, ýöne munyň üçin mümkinçilikler azalýar. Erdoganyň golaýda syýasaty taşlamak niýeti ýok. Şonuň üçinem ol özüne syýasy hyzmatdaşlar ýetişdirmäge başlapdyr. Ylaýtada premýer-ministr Ahmet Dawutoglu onuň ýörite goldawçysy.
Awtoruň pikrine görä, Günbatar Türkiýäni demokratik ýola gönükdirmeklik üçin alada edip biler. Meselem, birinji ädimde bolşy ýaly, ÝB-niň agzalyk gepleşikleriniň täze tapgyryny başladyp biler. Netijede, Türkiýäniň ÝB-ne agzalyk ähtimaly azam bolsa, täze tapgyryň başlamaklygy häzirki hökümetiň adam hukuklary we kanunyň hökmürowranlygy babatdaky kemçiliklerini ýüze çykarar. Halkara jemgyýet iýun aýynda Türkiýede geçiriljek mejlis saýlawlaryny gaty gowy synlamaly we prezidentiň ygtyýaryny pugtalandyrmaklyk üçin esasy kanunyň üýtgedilmegine garşy çykmalydyr.
"Hemme zatdan owal, Türkiýe hökümeti babatda umytsyzlyk dörändigine garamazdan, ÝB we ABŞ bu ýurt bilen işleşmelidir. Syýasy izolýasiýa Türkiýäniň awtokratiýa öwrülmegine gönümel täsir edip biler" - diýip, awtor ýazypdyr.
Donetsk ylalaşygynda näme gizlin saklanýar?
Görnüşi ýaly, Minsk gepleşikleri köpçüligiň garaşanyndan has peýdaly boldy. "Ýöne ylalaşygyň aýratynlyklarynda näme gizlin saklanýarka, ýagny ylaýtada "Donetsk we Lugansk sebitleriniň käbir ýerinde ýerli hökümetiň wagtlaýynça režimi" bendinde?" - "Newsweek" žurnalynda Aleksandr Klimenko şeýle sowaly orta atýar:
"Donbas sebitiniň geljekdäki dolandyryşy babatdaky gümürtik terminologiýa dürli garaýyşlara, şol sanda onsuzam gaty köp adam ýitgisine sebäp bolan düşünişmezligiň dowam etmekligine sebäp bolup biler. Ýa-da bolmasa, ähli taraplaryň uzak möhletli bähbitleri babatda bir gutarnykly çözgüde eltip biler, ýagny Donbas ýöriteleşdirilen ykdysady sebit yglan edilip bilner".
Awtoruň ýatlatmagyna görä, şeýle ideýany ilkinji gezek Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko "France 24" telekanalyndaky söhbetdeşlikde agzap geçipdir. Onuň pikrine görä, ýöriteleşdirilen ykdysady Donbas dolanyşygy "ÝB-niň Russiýa bilen bolan gatnaşyklaryny deňagramly ýagdaýa getirmekligine" mümkinçilik döreder. Awtor Poroşenkonyň näme üçin şeýle ideýany daşary ýurtly bir telakanalda ýaňzydýandygyny geňirmenme bilen sorapdyr.
Munyň bir sebäbi hökümetiň alyp barýan izolýasiýa syýasaty bilen baglanşykly. Ukrainadaky syýasy ýolbaşçylaryň aglabasynyň garaýşyna görä, durmuş şertleriniň ýaramazlaşdyrylmagy ykrar edilmedik respublikalardaky raýatlarda Ukraina ymtylyş döretmekligiň ýeke-täk çäresi.
Awtor ýöriteleşdirilen ykdyasy sebit ideýasyny aýdyň pikir hasaplapdyr. Ummasyz harby çykdaýjylaryň deregine, Donbasda inwestisiýa rowaçlanar. Ýöriteleşdirlen ykdysady sebit ýurduň bütewiligine zeper ýetirmez. Şeýlelikde, Donbas Ýewropa bilen Russiýanyň arasyndaky köprä öwrüler.
Dünýäde has öndürjilikli we girdejili bir ýöriteleşdirilen ykdysady sebit nusgasy ýok. Ýöne olaryň sany barha artýar. Häzirki döwürde dünýäde 1200 sany ýöriteleşdirlen ykdysady sebit bar. Olaryň ýyllyk köpeliş depgini hem ýüzden 7 göterimdir.
"Ýeke-täk geňirgendirýän ýagdaý bolsa, Ukraina hökümetiniň ýagdaýa çemeleşişidir. Ukraina Donbasy gabaw astynda sesini çykartman saklajak bolsa, onda sebitde parahatçylyk we abadanlaşdyryş işleri gaty kyn boljakdyr" diýip, awtor ýazypdyr.
Awtor Aleksandr Klimenko Ukrainanyň owalky Salgyt we girdeji ministri, "Donbasyň dikeldilişi" jemgyýetçilik tagallasynyň hem gurujysydyr.
Kremle sowgat
"Wladimir Putin özünden hoşal. Krym ýarym adasyny ele geçirdi. Ukrainanyň gündogarynda gozgalaňçy hereketini öjükdirdi. Tanklary serhede üýşürdi. Indi bolsa Ýewropanyň iki lideriniň kömegi bilen dawwa-jenjeli togtatdy. Birnäçe günüň dowamynda Ukrainada parahatçylyk ýola goýlup biler. Ýöne bu parahatçylygyň şerti Kremliň kesgitlän görnüşinde bolar".
"The Times" gazýetiniň ýazmagyna görä, 12-nji fewralda Minskde ýola goýlan ylalaşyk Ukrainanyň geljekde bölünmeginiň öňüni almaklyk üçin bir ýörelge boldy. Kremliň maksady goňşyň ýerinde mydamalyk orun tapmaklyk üçin bir bosaga döretmeklikdi: "Bu, Moskwa bütin ýurtdaky goh-galmagaly öjükdirmeklik ýa-da ýatyrmaklyk üçin ylham berjer. Kiýewiň NATO we ÝB-ne agzalygyny kynlaşdyrar".
"Şu ýylyň ahyrynda Ukraina Russiýa bilen gündogar serhedini berkitmäge synanyşar. Muny güýç ulanman durmuşa geçirmeklik gaty kyn bolar. Russiýa we Ukrainanyň gündogaryndaky hakynatutma söweşijiler özlerini birleşdirýän serhedi elinde saklajak bolar. Ýagny serhediň goranyşy berk bolmaz. Donetsk aeroporty hem söweşijileriň elinde galar. Ukrainanyň gündogaryny Russiýa bilen birleşdirýän demirýollary hem söweşijileriň ygtyýarynda bolar. Wagtlaýynça ok atyşlygy bes etmeklik ylalaşygy gutarandan soň bolsa, Mariupol senagat şäherine hüjüm täzeden başlar" diýip, awtor ýazypdyr.


text:
Magtymguly
Magtymguly (1733-1813), XVIII asyrda yaşan, türkmen klassyky edebiýatynyň kämilleşmegine örän uly goşant goşan, türkmen edebi dilini ösdürmekde uly işler bitiren şahyrdyr.
Mazmuny
- 1 Umumy Maglumat
- 2 Magtymgulynyn ömri-döredijiligi
- 3 Magtymgulynyň döredijiligi
- 4 Magtymgulynyň döredijilik tematikasy
- 5 Durmuşy goşgulary
- 6 Öwut-nesihat häsiýetli goşgulary
- 7 Sosial-deňsizlik temasy
- 8 Watançylyk, gahrymançylyk lirikasy
- 9 Söýgi lirikasy
- 10 Magtymgulynyň poeziýasynyň dili we çeperçiligi
- 11 Magtymgulynyň milli türkmen edebiýatyny ösdürmekdäki roly
- 12 MAGTYMGULY WE HALK DÖREDIJILIGI
- 13 Eserleri
- 14 Başga sahypalara salgylar
Umumy Maglumat[üýtget | edit source]
Ol öz halkynyň azatlygyny we özbaşdaklygyny arzuw eden, halk arasynda beýik söýgä mynasyp bolan nusgawy şahyrdyr. Magtymguly özüniň dürdäne döredijiligi bilen adamkärçiligiň iň gowy suratlaryny wasp edip, ulumsylyk edýänleri, tekepbirleri, şöhratparazlary, harsydünýäleri rehimsiz paş eden şahyrdyr. Magtymguly edebiýaty halk köpçüligine has ýakynlaşdyrýar. Ol edebiýatyň dili, tematikasy jähitden göniden-göni halkyň jümmüşine aralasýar, onuň zeruryýetliklerinden ugur alýar.
Magtymgulynyn ömri-döredijiligi[üýtget | edit source]
Türkmen halkynyň beýik şahyr ogly Magtymguly Pyragy gökleň türkmenlerindendir. Ol takmynan, 1733-nji ýylda Gürgen derýasynyň boýunda, Hajygowşan diýen ýerde eneden dogulýar. Ol omrüniň kopüsini Etrek, Gürgen, Garrygala sebitlerinde geçiripdir. Şahyr "Älem belgilidir" diýen şygrynda Ýaz geler, wagt-da gidre, gaflata çykmyş gözlerim. Açaýyn diýsem açylmaz, ne agyr uýkulydyr; Bilmeýin soranlara aýdyň, bu garyb adymyz: Asly-gerkez, ýurdy-Etrek, ady-Magtymgulydyr diýip, öz adyny we niredendigini, kimlerdendigini aýdýar.
Magtymguly Pyragy başlangyç terbiýäni kakasy Döwletmämmet Azadydan alýar. Ol bu barada: "Ylym öwreden ussat-kyblam pederdir" - diýip ýazýar. Magtymguly ilki oba mekdebinde okaýar. Onuň ilkinji mugallymyna Nyýazsalyh diýer ekenler. Magtymguly örän zehinli we ýiti akylly bolupdyr. Ol dürli kitaplary çakdan- aşa köp we irginsiz okapdyr. Magtymguly ýaş wagty kakasyndan, ejesinden we obanyň garry adamlaryndan köp-köp halk rowaýatlary, goşgy-gazallary, erteki we nakyllary höwes bilen diňleýär eken. Ol kakasy Döwletmämmet Azadynyň döreden eserleriniň köpüsini ýatdan öwrenipdir.
Magtymgulynyň zehinliligine, okuwa höwesliligine göz ýetiren Döwletmämmet onuň ylymly adam bolup ýetişmeginiň aladasyny edipdir. XVIII-nji asyrda Etrek, Ahal, Mary sebilerinde güýcli medreseler bolmandyr. Şonuň uçin hem Döwletmämmet Azady öz oglyny ilki Halajyň Gyzylaýak obasynda ýerlesýän, sol wagt güýcli hasap edilen Idris babanyň medresesinde okuwa iberýär. Magtymguly bu medresede birnäçe wagt okaýar. Soňra ol Buhara gidýär, Buharada Gögeldaş atly medresä okuwa gidýär we onda iki ýyl okaýar. Şahyr sol medresede ders berýän şiriralyly türkmen Nury Kazym ibn Bahr bilen hem tanyşýar we onuň bilen dostlaşýar. Emma medresedäki talyplaryň tertip-düzgüniniň bozuklygy Magtymgulynyň bu medresäni taşlamagyna sebäp bolýar.
Magtymguly esasy bilimi Hywadaky «Sirgazy» medresesinde alýar. Ol «Sirgazy» medresesinde üç ýyl okaýar. Medresede berilýän dersleriň daşynda hem Gündogaryň görnükli şahyrlary: Nyzamynyň, Nesiminiň, Fizulynyň, Nowaýynyň we başgalaryň eserlerini irginsiz okaýar. Ol medresede okaýanlaryň arasynda özuni derrew tanadyp, zehinli talyplaryň hataryna goşulýar. Okuwyň ilkinji ýylynda Magtymguly talyplaryň halypasy bolýar. Soňky ýylda bolsa, mugallym özi ýok wagty ders geçirmegi-de Magtymgula ynanýar ekeni. Magtymguly öz döwrüniň iň bilimli we düşünjeli adamy bolup ýetişipdir.
Magtymguly Pyragy XVIII-nji asyrda ýaşan, türkmen klassyky edebiýatynyň kämilleşmegine örän uly goşant goşan, türkmen edebi dilini ösdürmekde uly işler bitiren şahyrdyr.
Türkmen halkynyň beýik şahyry Magtymguly Pyragy, takmynan 1733-nji ýylda Gürgen derýasynyň boýunda Hajygowşan diýen ýerde eneden dogulýar. Ol ömrüniň köpüsini Etrek, Gürgen, Garrygala sebit-rinde geçiripdir. Şahyr "Äleme belgilidir" diýen şygrynda:
Bilmeýän soranlara aýdyň bu garyp adymyz,
Asly-gerkez, ýurdy-Etrek, ady-Magtymguludyr
diýip, öz adyny, niredendigini, kimlerdendigini aýdýar. Magtymguly başlangyç terbiýäni öz kakasyndan alýar.
Şahyr ilki oba mekdebinde, soňra Halajyň Gyzylaýak obasynda ýerleşýän Idris babanyň medresesinde bilim alýar.
Buharadaky Gögeldaş medresesine okuwa girýär, ýöne talyplaryň bozuklygy, ony bu medresäni taşlamaga mejbur edýär. Magtymguly Hywadaky Şir-gazy medresesinde okap bilim alýar we öz döwrüniň bilimli we düşünjeli adamsy bolup ýetişýär.
Magtymguly jahankeşde adam bolupdyr. Dünýäniň köp ýerlerine syýahat etmek duýgusy onda ýaşlykda döreýär. Bu syýahatlar şahyryň dünýägaraýşyny giňeldipdir. Magtymguly oglan okatmakdan başga tanymal zergär bolupdyr we kümüşden, altyndan dürli bezeg şaýlaryny ýasapdyr. Magtymgulynyň maşgala ýagdaýy jedelli meseleleriň biri bolup durýar. Goşgularyna esaslanyp, onuň Meňli diýen gyzy söýendigini, ýöne käbir sebäplere görä alyp bilmändigi hakda alymlar netijä gelýärler. Magtymgula Akgyz diýen ýeňňesi dakylýar.
Ondan iki ogul bolup, olar hem ýaşlykda ýogalýarlar. Şahyr ogullarynyň ölümine gynanyp, "Yzlamaýan bolarmy", "Mübtela kyldy“ eserleri döredipdir.
Magtymguly örän parasatly, gepe çeper, märekesöýen adamdy. Ol özüniň gowy häsiýetleri bilen halka görelde görkezipdyr, akyl-paýhasy bilen köp adamlary terbiýeläpdir.
Magtymguly, takmynan, 1791-nji ýylda Atasary diýilýän çeşmäniň boýunda, Soňudagyň ýanynda aradan çykýar. Ony kakasynyň ýanynda "Garry molla" (Eýranda) gonamçylygynda jaýlapdyrlar.
Magtymgulynyň döredijiligi[üýtget | edit source]
Magtymguly döredijilik işine ýaşka başlapdyr. Goşgy düzmekde köp zady kakasy Döwletmämmet Azadydan öwrenipdir. Magtymguly goşgularyny köpçüligiň üýşen ýerinde, toý-meýlislerde okap berip, adamlary gahrymançylyga, ar-namysly, hüşgär bolmaklyga çagyrypdyr. Onuň ylham çeşmesi halk we onuň güzerany bolupdyr.
Şahyryň döredijiligi dürli temalarda bolan köp sanly şygyrlardan we poemalardan ybaratdyr. Onuň öz golýazmalary bize gelip ýetmändir.
Magtymguly köp şygyrlaryny Pyragy lakamy bilen düzüpdir Onuň döredijiligi XVIII asyr türkmen durmuşyny öwrenmäge örän köp material berýär. Magtymgulynyň şygyrlary, esasan, watançylyk, gahrymançylyk, öwüt-nesihat, sotsial-deňsizlik, yşky-liriki, dostluk barada gumanistik ideýalary öňe sürýär.
Magtymgulynyň döredijilik tematikasy[üýtget | edit source]
Magtymgulynyň döredijilik tematikasy giň we hertaraply. Onda türkmen halkynyň geçmişi, geljegi we şol wagtky ýagdaýy göz öňüňe gelýär.
Durmuşy goşgulary[üýtget | edit source]
Beýik akyldar Magtymgulynyň döredijiliginde durmuşy goşgular esasy orunlaryň birini eýeleýär, Ol çilim çekmek, nas atmak, ogurlyk, nähak gan dökmek ýaly pis häsiýetlere garşy göreş alyp barypdyr. Özüniň goşgularynda ("Kyly-kal bolar", "Düýşüne degmez", "Çilimkeş", "Nas atan") olary rehimsiz ýazgarypdyr. Şol göreşds çeper dili ýarag hökmünde ulanypdyr.
Şahyr "Nas atan" şygrynda nas atanyň hapasyzçylygyny görkezip, ony masgaralaýar we şu kärini taşlamaga çagyrýar:
Akar durar üsti-başyň poh eder,
Senden gaçar deňi-duşuň, nas atan!
Şahyr özüniň eserlerinde gybatkeşligi, töhmeti iň bir ýaramaz häsiýet hökmünde ýazgarýar:
Ömrüň ýele berme, azma ýoluňdan,
Agyrtmagyl ili-günüň, gybatkeş.
Magtymguly ýaman häsiýetleri ýazgarmak bilen erbetlikleri dini düşünjeleriň üsti bilen tertibe salmaga synanyşypdyr.
Şahyr gelin-gyzlaryň edepli, päkize, mylaýym bolmagyny isläpdir, ata-enäni sylamaýan, hapysa gelin-gyzlary pisläpdir.
Bardyr gözel, sirke basar saçyny,
Artmaz-ýuwmaz tabagynyň, daşyny,
Sylamaz atasyn, ene ýaşyny
Anyň hyzmatyndan gaçasyň geler.
Magtymguly ýaramaz häsiýetlere garşy göreşmek temasyny edebiýatda giň möçberde işläp we propagandirlän şahyrdyr.
Öwut-nesihat häsiýetli goşgulary[üýtget | edit source]
Şahyryň döredijiliginde adamlarda oňat häsiýetleri terbiýelemekde uly orny owüt-nesihat häsiýetli şygyrlar tutýar. Bu temadan Maggymguly "Janyna degmez", "Durasyň geler", "Ýör biläni", "Il ýagşy", "Zor bolar", "Bolar sen"", "Aýrylma" ýaly onlarça şygyr ýazypdyr. Şahyr bu goşgularynda döwürdeşlerine asylly terbiýe bermek, olaryň mert, ar-namysly bolmaklaryny nesihat edip, binamys, namartlary ýaňsa alypdyr. Şahyr "Gerekdir" diýen şygrynda:
Giň ýerde garga deý bolsun wehimli,
Ýerinde hünäri işi gerekdir
diýip, ýigidiň göwrüminiň giň, gerekli ýerinde hünäriniň bolmaly-dygyny, hüşgärligini beýan edipdir.
Magtymgulynyň "Il biläni" şygrynyň:
Goç ýigide toýdur-baýram,
Her iş gelse, il biläni
setirleri agzybirligi ündäpdir, Şahyr "Janyna degmez" goşgusynda hesiýeti boýunça gapma-garşy adamy suratlandyrýar.
Adam bar müň tümen iýdirseň azdyr,
Bardyr adam - iýen nanyna degmez.
Şahyr oňat hesiýetleri ündände, ýaramaz häsiýetleri ýazgaranda, wagyz-nesihat etmek tärinden peýdalanýar. Ol ähli türkmen ýigitlerini jeň meýdanynda şu sypatda görmek isleýär:
At salanda doňuz kimin topulyp,
Aýy kimin asylyşy gerekdir.
Magtymguly oňat-gylyk häsiýetler adamyň bezegi diýip düşünipdir.
Sosial-deňsizlik temasy[üýtget | edit source]
Magtymgulynyň döredijiliginde sotsial-deňsizlik meselesi düýpli işlenen temalaryň biridir. Onuň bu temada ýazan eserlerine "Salar guşun aňlamaz", "Gaça başlady", "Ötüp baradyr", "Ýat bolar", "Il gözlär", "Käre döndi", Golda bary bolmasa", "Ajap eýýam gelmedi" ýaly şygyrlar degişlidir.
Magtymgulynyň döwründe türkmen topragy daşary ýurt basybalyjylary, içerki han-begler tarapyndan depelenipdir. Şu ýagdaýy şahyr "Gaça başlady" diýen şygrynda şeýle beýan edýär:
Gömüldi derýalar, ýykyldy daglar,
Ýetimler gözýaşyn döke başlady.
Orramsydan bolan haramhor begler,
Ýurdy bir ýanyndan ýyka başlady.
Şahyr zamanasyny erbetligiň mekanyna öwren adamlary ýazgarýar:
- Şalarda galmady hökmi-adalat
Magtymguly özüniň adalatsyzlygyň höküm sürýän jemgiýetinde ýaşaýandygyny, şeýle jemgyýetde zadyň, malyň, baýlygyň bolmasa aljak galaň ýokdugyny "Golda bary bolmasa" şygrynda görkszipdir:
Zamana beýledir, göze ilmezler,
Her ýigidiň golda bary bolmasa...
Magtymguly adyllygy depeleýän adamlary diniň üsti bilen toba etmäge, amana getirmäge çalyşýar.
Magtymguly, bu dünýäniň namysyn,
Ýygyp-düýrüp ele berdim hamysyn,
Pikir derýasyna aklym gämisin
Batyrmyşam çyka bilmen neýleýin?
diýen setirlerinde bolsa ýurtdaky ýagdaýyň şeýle bulaşyklygyndan baş çykaryp bilmeýändigini aýdypdyr. Şahyryň goşgularynda pikiriň gysga we dogry berilmegi bu goşgularyň ýatda oňat galmagynyň ilkinji şerti bolup durýar.
Watançylyk, gahrymançylyk lirikasy[üýtget | edit source]
Watançy şahyr Magtymgulynyň gahrymançylyk, il-ýurt, agzybirlik, birleşmek hakyndaky şygyrlary onuň döredijiligine iň görnükli orunlaryň birini eýelsýär. Bu temada Magtymguly "Türkmeniň", "Ýeli Gürgeniň" , "Depe nedir, düz nedir", "Öňi-ardy bilinmez", "Döker bolduk ýaşymyz", "Gidiji bolma", "Gözlär men", "Başy gerekdir", "Mert bolmaz" ýaly birnäçe goşgular döredipdir.
Magtymguly hakyky watançy hökmünde türkmen ýurduna, onuň gözel tebigatyna, baýlygyna, batyr ýigitlerine guwanypdyr. Şahyr "Gidiji bolma" şygrynda:
Gel köňlüm, men saňa nesihat kylaý:
Watany terk edip gidiji bolma
diýip, öz döwürdeşlerine ýüzlenýär. Magtymguly Türkmenistanyň, aýratyn hem öz önüp-esen ýeri bolan Etrek, Gürgen töwerekleriniň giň, gözel we hasylly sähralaryny, daglaryny, tebigy baýlyklaryny, goç ýigitleri taryplaýar. Şahyryň "Ýeli Gürgeniň", "Türkmeniň" şygyrlarynyň şu setirleri-de oňa güwä geçýär:
Öňünde belent dag, serinde duman,
Deňizden öwüser ýeli Gürgeniň.
Bulut oýnap, baaran dolsa çaýlara,
Akar boz bulanyp, sili Gürgeniň,
ýa-da
Dagda, düzde kowsa, saýýatlar diri,
Ala bilmez, ýolbars ogly türkmeniň.
Beýik şahyryň döwründe türkmen taýpalary dagynyk ýaşapdyrlar. Halk hemişe talanypdyr, ajaýyp zatlar weýran edilipdir. Magtymguly hemişe şeýle pajygaly durmuşdan gutulmagyň aladasyny edipdir. Ol keseki duşmanlardan goranmak üçin ýigitleri mertlige, gahrymanlyga çagyrypdyr:
Ýaşy ýeten arap atyň şanynda,
Mälim bolmaz depe nedir, düz nedir.
Ýüňi ýeten goç ýigidiň ýanynda,
Atmyş nedir, ýetmiş nedir, ýüz nedir.
Şahyr il-ýurt üçin hyzmat eden goç ýigitleri dabaralandyrýar, tersine namartlary, il-ýurduna hyýanat edýänleri näletleýär. Şu jähtden şahyryň şu setirlerini ýatlamak bolar:
Aga begler muhannesiň on müňi -
Mert ähliniň alty ýüzüne degmez.
"Är men" diýen her nöweçden är bolmaz,
Gaýraty, namysy, ary gerekdir.
Magtymguly dagynyk ýaşan türkmen taýpalaryny birleşdirmek bilen ýurduň özbaşdaklygyny, halkyň asuda ýaşamagyny gazanmak bolar diýen netije gelipdir. Bu ideýa şahyryň "Türkmeniň", "Döke bolduk ýaşymyz", "Türkmen binasy" ýaly şygyrlarynda öz beýanany tapypdyr:
Bir suprada taýýar kylynsa aşlar,
Göteriler ol ykbaly türkmeniň.
Teke, ýumut, gökleň, ýazyr, ärsary
Bir dowlete gulluk etsek bäşimiz.
Magtymgulynyň watançylyk, gahrymançylyk temada ýazan eserleri taryhy taýdan anyklygy, takyk manysy, çeper obrazlara baýlygy bilen-de tapawutlanýar.
Söýgi lirikasy[üýtget | edit source]
Magtymguly şahyr dostluk, söýgi temasyndan hem birtopar goşgy ýazypdyr. Bu temadan onuň "Gözel sen", "Gülzardan aýryldym", "Uýat eýleýir", "Bu derdi", "Boýlaryňa", "Durasyň geler ýaly ençeme goşgulary bar. Magtymguly yşky-liriki temada ýazan goşgularynda öz söýgülisi Meňli bilen baglanyşykly prograssiw pikirleri öňe sürýär. Ol gelin-gyzlaryň durmuşda uly hormata, söýgä mynasyp bolmalydyklaryny nygtamak bilen, olaryň owadanlyklaryny "Gözel sen" şygrynda şeýle taryplaýar:
Gyzyl diýsem-gyzyl, al diýsem-al sen,
Hindistanda şeker, Bulgarda-bal san,
Akyldar şahyr Magtymguly gelin-gyzlaryň akylly, pähimli edepli bolmaklaryny isläpdir, olaryň mertebesini ýokary tutupdyr. Bu ideýa "Durasyň geler" diýen goşgusynda örän çeper berilýär:
Gözel bardyr gözellerden zyýada,
Onyň gullugynda durasyň geler,
Edepli-ekramly, mylaýymzada,
Tä ölinçäň bile ýöresiň geler.
- Şahyr hapysa, sölite, nalajedeýin aýallary ýazgarypdyr:
Bardyr gözel, sirke basar saçyny,
Artmaz-ýuwmaz tabagynyň, daşyny,
Sylamaz atasyn, ene ýaşyny,
Anyň hyzmatyndan gaçasyň geler.
Magtymguly "Bilen bolmasa" diýen goşgusynyň şu setirlerinde il-günüň daşyny gorap ýören goç ýigitleriň özüne mynasyp ýary bolmasa, hemişe armandadyklaryny nygtaýar:
Är ýigidiň içi doly armandyr,
Gara göz, inçe bil ýary bolmasa.
Şahyr aýal-gyzlary satmak, dakylmak we köp aýallylyk ýaly zyýanly dessurlara garşy durupdyr. Şu babatda şahyr gumanistik pikirleri öňe sürüpdir.
Magtymgulynyň poeziýasynyň dili we çeperçiligi[üýtget | edit source]
Magtymguly edebi dili halk medeniýetiniň ösmeginiň, hökmany şertleriniň biri hasaplapdyr. Ol bu işi ählihalk işi diýip düşünipdir. Magtymguly edebiýatynyň diliniň halka düşnükli bolmagy ugrunda göreşip, çeperçilik serişdelerini öz eserlerinde örän ýerlikli ulanypdyr. Onuň şygyrlarynda halka düşnüksiz pikirlere, arap-pars sözlerine seýrek duşulýar. Bu bolsa onuň goşgularynyň höwes bilen okalmagyna sebäp bolýar. Magtymguly halkyň diline daýanmak bilen, ondan dilewarlygy we sadalygy öwrenipdir. Şahyr dili ösüş we göreş guraly hökmünde ulanypdyr. Magtymguly metaforalary, kapyýalary, ulaltma ýaly çeperçilik serişdeleriniň giňden ulanylmagy, şahyryň goşgularynyň çeperçiligini we obrazlygyny artdyrypdyr.
Magtymguly, garyplaryň gözýaşy
Daglary ýandyrar, ereder daşy.
Şahyryň dörtleme formasyndaky goşgularynyň köpüsi on bir hem sekiz bogunly setirlerden ybarat. Magtymgulynyň dörtleme formasynda ýazan eserlerinde kapyýa, redif goşgynyň birinji bendinde dürli hili ulanylypdyr.
Bala sesin diňlär, asyp gulagyn, (a)
Döke-döke gözýaşynyň bulagyn, (a)
Bir jeren aldyrsa elden owlagyn (a)
Mäleý-mäleý gözlemeýen bolarmy (b).
Şahyryň bäşleme we altylama formadaky şygyrlary, esasan, 14-15 bogunly bolup, kapyýa we rediftaýdan hem meňzeşdir.
Magtymgulynyň milli türkmen edebiýatyny ösdürmekdäki roly[üýtget | edit source]
Beýik şahyr Magtymgulynyň eserleri durmuşyň dürli-dürli taraplaryny öz içine alýar. Magtymgulynyň döredijiligini örän oňat bilýän, gündogary öwreniji E.E.Bertels ony Jemşidiň jamy bilen deňeşdirýär. Jemşidiň jamy ýaly, Magtymgulynyň döredijiliginden hem islän zadyňy, bilmek isleýän meseläňi tapmak bolýar. Magtymguly türkmen klassyky edebiýatyny dünýä okyjylaryna tanadan genial şahyrdyr.
Magtymguly türkmen şahyrlarynyň köpüsiniň halypasydyr. Magtymguly öz döwürdeşlerine we özünden soňky ýetişen şahyrlaryň döredijiligine uly täsir edipdir. Bu täsir, ylaýta-da Zeliliniň, serkerde şahyr Seýdiniň, Keminäniň, Mollanepesiň, Mätäjiniň döredijiliginde görünýär. Magtymguly şahyry gara-galpaklaryň beýik şahyry Berdak (Berdimyrat-1827-1900) hem halypasy hasaplapdyr. Ol bu barada "Yelardym.men" diýen şygrynda şeýle ýazýar:
Magtymgulyny men okap,
Sözlerini etdim togap.
Kemi barmy beriň jogap?
Şol şahyry yzlardym men.
Magtymgulynyň "Türkmeniň" diýen goşgusyny özi ýazdymyka
MAGTYMGULY WE HALK DÖREDIJILIGI[üýtget | edit source]
Magtymgulynyň eserleri türkmenleriň örän baý halk döredijiligi hem-de Gündogaryň ýazuwly edebiýaty bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr. Şahyryň döredijiliginiň folklor bilen baglanyşykly bolmagy onuň eserlsriniň has-da gymmatyny artdýar. Wagt geçdigiçe, şahyryň aforizmleri halk içinde folklorlaşyp gidipdir:
- Eşiden deň bolmaz, gören göz bile...
- Agzalalyk agyr ile ýaraşmaz
- Her ýaman söz-ýürek bular.
- Gawunyň gowusyn şagal iýr diýrler
Çagyrylan ýere bar, otur-da turma,
Çagyrylmadyk ýere barma, görünme...
Hat-da ilat şular ýaly setirleri aýdanda, ony kimiň döredendigine gözi ýetmese-de, "Magtymguly aýdypdyr" diýýär. Beýik söz ussady Magtymgulynyň poeziýasy XIX asyryň ortalarynda Orta Aziýa, Russiýa, Ýewropa halklarynyň arasyndaky metbugatda görnüp başlaýar. Onuň essrleri köp alymlaryň, syýahatçylaryň ünsüni çekipdir. Şahyryň terjimehaly baradaky makala bilen birnäçe goşgusyny görnükli slawýan alymy we syýahatçysy Hodzko 1842-ýylda çap etdirýär. Alymlar A.Wamberi, W.W.Bartold, E.E.Bertels, L.N.Samoýlowiç, L.Klimowiç we başgalar şahyryň döredijiligine uly baha berip öwrenýärler.
Türkmen edebiýatçylaryndan B.A.Garryýew, G.O.Çaryýew, B.Kerbabaýew, M.Kösäýew, Z.B.Muhammedowa dagylar Magtymgulynyň eserlerini toplamakda we çap etmekde birnäçs işleri geçirdiler. 1926, 1940, 1942-nji ýyllarda şahyryň eserler ýygyndysy çapdan çykdy. 1947-nji ýylda hudojnik A.Hajyýew Magtymgulynyň suratyny döretdi. Şahyryň ady Türkmen döwlet uniwersitetine we iň uly köçä hormatlanyp dakyldy. Aşgabatda ýerleşen şahyryň ýadygärliginiň ýanynda her ýyl poeziýa baýramçylygy geçirilýär.
Eserleri[üýtget | edit source]
Iň köp bilinýän milli duýgular bilen ýogrulan goşgularynyň arasynda "Türkmeniň","Türkmen binasy" goşgularyny mysal getirmek bolar.
Başga sahypalara salgylar[üýtget | edit source]
- ↑ "Magtymguly Fragi's biography". Medeniýet. Ministry of Culture of Turkmenistan. Retrieved 18 May 2014.


text:
Ukrainanyň premýer-ministri Nikolaý Azarow Kiýewiň türkmen gazyny göni satyn almak mümkinçiligine eýe bolanlygyny aýtdy. 22-nji oktýabrda Ukrainanyň “Inter TV” telekanalynda eden çykyşynda Nikolaý Azarow ýakynda GDA agza döwletler tarapyndan döredilen erkin söwda zonasynyň Ukraina üçin döredýän ykdysady mümkinçiliklerine öz garaýyşyny mälim etdi.
Ukrainanyň premýer-ministri Nikolaý Azarow orsýetli kärdeşi Wladimir Putin bilen Sankt-Peterburgda, 2011-nji ýylyň 18-nji oktýabry.
Ukraina özüniň GDA-nyň erkin söwda giňişligine goşulmagy bilen gaz söwdasy üçin täze mümkinçiliklere eýe bolanlygyny aýdýar. Ukrainanyň premýer-ministri Nikolaý Azarowyň Ukrainanyň “Inter TV” telekanalynda eden çykyşynda aýtmagyna görä, ol Orsýetiň gazgeçirijileriniň Kiýew üçin has elýeterli boljagyna we, hususan-da, türkmen gazyny satyn almaga mümkinçilik dörejegine ynam bildirýär.
—Näme üçin biz Türkmenistandan arzan gazy alyp bilmeýäris? Sebäbi Orsýetiň giňişliginden geçýän turba biz üçin elýeterli däl. Biz mundan mahrum bolduk. Öz wagtynda 2005-nji ýyla çenli türkmen gazyny satyn almaga mümkinçiligimiz bardy. Emma, gynansak-da, bizi çetleşdirdiler. Häzirki wagtda biz Orsýetiň gazyna 100 prosent garaşly. Indi biz ilkinji gezek bu turbanyň bize elýeterli bolmagy barada ylalaşdyk.
Azarowyň sözlerine görä, energiýa göterijileriniň tranziti, şol sanda Ukraina üçin türkmen gazynyň söwdasy üçin ýeňillikleriň döremegine GDA döwletleriniň arasynda ýakynda gol çekilen erkin sowda giňişligini döretmek baradaky ylalaşyk esas döredýär. Emma ýurduň bu ýeňilliklerden iş ýüzünde peýdalanmagy üçin Orsýet bilen ylalaşyk baglaşmak göz öňünde tutulýar.
Azarow Kiýew bilen Moskwanyň arasynda tranzit şertlerine degişli ylalaşygy 6 aýyň dowamynda baglaşmak barada ylalaşylanlygyny aýtdy.
Erkin söwda giňişligini döretmek baradaky ylalaşyk 18-nji oktýabrda Sankt-Peterburgda GDA döwletleriniň aglaba köpüsi tarapyndan baglaşylypdy. Bu ylalaşyga Türkmenistan, Özbegistan we Azerbeýjan goşulmady.
Türkmenistan Ukrainanyň premýer-ministriniň beýannamasyna resmi reaksiýa bildirmedi. Türkmenistan köpugurly enegriýa syýasatynyň tarapdarydygyny yglan edýar. Aşgabat häzirki wagtda Ýewropa Bileleşigi bilen özara gaz söwdasy barada gepleşik alyp barýar.
Göni gaz söwdasy üçin mümkinçilikler
Energiýa meseleleri boýunça garaşsyz ukrain analitigi Aleksandr Narbut
Energiýa meseleleri boýunça garaşsyz ukrain analitigi Aleksandr Narbut Orsýet päsgel bermedik ýagdaýynda türkmen gazyny göni satyn almaga isleg bildirýän Ukrainanyň planlaryna öz eksport mümkinçiliklerini giňeltmek isleýän Türkmenistanyň hem garşy çykmajagyny çaklaýar.
Aleksandr Narbut Ukrainananyň Türkmenistan we GDA giňişligindäki beýleki gaz öndürijileri bilen göni gaz söwdasyna Orsýetiň iş ýüzünde ýol berjegine şübheli garaýar we erkin söwda giňişligi döredilende Orsýetiň şeýle ylalaşyklary öz üstüne almanlygyna ünsi çekýär:
—Gelnen ylalaşyklarda göz öňünde tutulýan şertlere syn etsek, taraplar gepleşiklere 6 aýdan başlamakçy we Türkmenistanyň, Özbegistanyň we Gazagystanyň gazyny Orsýetiň giňişliginden tranzit etmegiň şertlerini maslahat etmekçi. Emma biz Orsýetiň bu gepleşiklere başlamagynyň belli bir netijä gelinjegini aňlatmaýanlygyny-da gowy bilýäris. Orsýet şeýle tranziti ýerine ýetirmek barada öz üstüne hiç hili borçlary almady we, meniň pikirimçe, ol şu günki gün muňa taýýar hem däl.
Ukrain bilermeniniň pikiriçe, häzirki wagtda Ukrainanyň Orsýet bilen özara gaz söwdasyna degişli dowam edýän dawa Moskwanyň öz energiýa syýastyndan dänmejegini görkezýär.
Kiýew Moskwa bilen 2009-njy ýylda baglaşan gaz ylalaşygynyň şerteriniň üýtgedilmegini talap edýär. Orsýet bolsa Ukraina satýan gazynyň nyrhyny peseltmekden ýüz öwürýär ýa-da muňa derek Ukrainanyň gaz transport sistemasynyň iri böleginiň “Gazpromyň” eýeçiligine geçmegini talap edýär.
Ukrainanyň öňki premýer-ministri Ýuliýa Timoşenko 2009-njy ýylda gol çekilen bu ylalaşyk sebäpli tussag astyna alnyp, şu aýyň başynda 7 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.


text:
“Ertir.com”
“Ertir.com” sosial ulgamynda türkmen ýaşlarynyň işjeňligi dowam edýär. Bu sosial ulgamda geçen hepdäniň dowamynda türkmen ýaşlary ençeme tema gozgapdyrlar.
Olaryň arasynda Guga88 atly agzanyň “Gyza nädip söýgiňi beýan etmelika?”, Battery atly agzanyň “Ukraina iň köp student iberýän Türkmenistan boldy” ýaly temalar bar.
“Ertir.com-da” Agajanh atly agzanyň “Haçan soňky gezek öz pikiriňizi beýan etdiňiz?” atly temasy sosial ulgamyň okyjylarynyň arasynda uly gyzyklanma döredipdir. Bu tema 10-njy dekabrda gozgalypdyr we ol 11-nji dekabra çenli 676 sapar okalyp, oňa jemi 60 teswir gelip gowşupdyr. Şeýle-de ol 45 sapar halanypdyr.
Temanyň mazmuny şeýle: “Salawmaleýkim, hormatly agzalar. Kiçijek ses berişlik edeliň. Dogrusy, soňky açylýan bloglarda adamyň öz pikiri ýok diýen ýaly. Teswirlerde bar bolup biler, ýöne köplenç habarlar, hekaýalar, anekdotlar, rowaýatlar, garaz, ählisi öň başga biri tarapyndan ýazylan zatlar we şolar paýlaşylýar. Bu ýerde hem erbet zat ýok... Ýöne öz pikiriňizi ýazyp, blog ýazmaga synanşyp gördüňizmi? Köpüňiz blog açmakda şu ýerde tejribe geçip öwrenip giden bolmagyňyz hem mümkin. Sebäbi edil özüme galsa, şeýle. Islendik meselede blog açyp, pikiriňizi ýazyp, adamlara öz pikiriňizi hödürlemekden gowy zat ýok. Eger adam şoňa düşünse” diýlip, temanyň soňunda “Gysgajyk ses berişlik” yglan edilip, “Iň soňky gezek haçan öz sözleriňiz bilen blog ýazyp gördüňiz?” diýen sorag berilýär.
Bu soraga Doňýürek atly agza “Blok näme?” diýip sorag berse, mnVsn atly agza “Ylalaşýan. Hawa, temalaryň 100-den 99-y başgalardan alnyp “copy paste” edilýär. Meniň temalarym nähili bolgusyz bolsa-da, özüm ýazýan ýa-da başga dilden terjime edýän. Umuman aýdanymyzda, her kim özünden bir zatlar etse, has gyzykly bolar. Dünýä bakyşymyzam üýtgär” diýip, öz pikirini beýan edipdir.
Zübeýda atly agza bolsa ”... Biziň ganymyzda bar öýdýän: pikiriň gabat gelmese, hökman seni ýigrenýärler. Olam düzeler entäk. Bellemeli bir zat bar: pikir etmegem ussatlykdyr” diýip, birek-biregiň pikirlerine çydamlylyk görkezmek barada öz garaýşyny beýan edipdir.
“Vkontakte”
“Vkontakte” sosial ulgamynda “Türkmen sungat älemi” atly toparyň paýlaşan suratlary ençeme agzalaryň ünsüni özüne çekipdir. Ol suratlarda Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda gurnalan türkmen toýy görkezilýär. Ýagny, suratlarda kürteli türkmen gelniniň we öýlenýän oglanyň gelnalyjyda Nýu-Ýork şäherine aýlanyşlary we derýanyň kenarynda surata düşüşleri görkezilýär.
Bu surat 9-njy dekabrda çap edilip, ol 11-nji dekabra çenli 134 sapar halanypdyr we 26 sapar hem gaýtadan çap edilipdir. Bu suratyň aşagynda Gülnara Pirowa atly agza “Tüweleme, ähli zada garamazdan, däp-dessury saklapdyrlar. Gutlaýan!” diýip, teswir galdyrypdyr. Muhammetali Çaryýew atly agza bolsa, toýuň Nýu-Ýorkda bolanyna ynanmaýandygyny, Şatlyk Amanow atly agza bolsa öz toýuny kosmosda etjekdigini ýazypdyr.
Twitter
Twitter sosial ulgamynda hem türkmen ýaşlarynyň işjeňligi dowam edýär. Bu sosial ulgamda türkmen ýaşlary öz öýlerinde, işlerinde, okuwlarynda, ýagny durmuşyň şol pursatynda bolýan wakalary paýlaşmagy dowam edýärler. Mysal üçin, geçen hepdäniň dowamynda sosial ulgamyň Hanym atly agzasy “Öý telefonyna jañ gelýär. Öýdäkiler: "Meni sorasalar, ”ýok” diý". Hiç kim ýokmuş. Kim jogap bermeli? :D” diýen tweet ýazypdyr.
Muňa Jentelmen atly agza “awtootwetçik” diýip, teswir galdyrsa, Agarejep atly agza bu tweeti halap, ony gaýtadan çap edipdir. Twitterde “Türkmençe ýaz”, “Ene dilim”, “Emekdep” ýaly toparlaryň hem işjeňligi dowam edýär.
“Emekdep” toparynyň “‘Eje, kaka’ sözünden soňra bir ynsanyň başga ynsana ýüzlenip biljek iň beýik, iň keramatly we iň bir süýji ady ‘mugallym’ sözüdir” diýip, paýlaşan tweeti hem sosial ulgamyň agzalarynyň arasynda uly gyzyklanma döredipdir. 4-nji dekabrda çap edilen bu tweet jemi alty sapar gaýtadan çap edilip, iki sapar hem halanypdyr.


text:
Magtymgulynyň şygyrýet baýramçylygy bilen baglanyşykly geçirilen dabaralaryň çäginde, ýazyjy Hudaýberdi Hally özbegistanly ýazyjy hem dramaturg Gurban Muhammetryza bilen gürrüňdeş boldy.
Bu ýazyjy 60-njy ýyllarda Magtymguly barada özbek dilinde pýesa ýazyp, uly abraýa eýe bolupdy. Soňra bolsa “Magtymguly” romanyny döretdi. Golaýda Horezimde ol romanyň tanyşdyrylyş dabaralary geçirildi. Şol sebitde köplükde ýaşaýan türkmenler täze romany gowy garşy aldylar.
H. Hally:
Gurbanbaý aga, siz beýik akyldar Magtymguly Pyragynyň şygyrlaryna ýakyndan belet. Özbek-türkmen halklarynyň dostlugy barada aýratyn kitap ýazdyňyz. Biz gürrüňi siziň ömür ýoluňyzdan başlasak gowy bolardy.
G. Muhammetryza:
Özbegistanly ýazyjy hem dramaturg Gurban Muhammetryza
Meniň doly adym Gurbanýbaý Mätryzaýew. Özbegistanda Gurban Muhammetryza lakamy bilen tanalýan. 1938-nji ýylyň 18-nji fewralynda Daşoguzda doguldym. Orta mekdebi Daşoguzda tamamladym. Horezm Döwlet pedinstitutynyň taryh we dil-edebiýat fakultetini tamamlap, dört ýyl çemesi Daşoguzda mugallym bolup işledim. Soňra ýene Horezme dolanyp, 1963-nji ýyldan radioda, telewideniýede hem respublikan gazetlerde habarçy bolup işledim. Horezm telewideniýesine ýolbaşçylyk etdim. Häzir men pensiýada.
H. Hally:
Gurbanbaý aga, siziň döredijilik işiňiz köptaraply. Ondan halklaryň dostlugy meselesine geçsek, owaly bilen “Baky doganlyk” kitabyňyzyň döreýşi barada aýdyp berseňiz oňat bolardy.
G. Muhammetryza:
Bu kitap 4-5 ýyllykda özbek-türkmen dostlugy barada “Baky dostluk – ebedi dostluk” ady bilen özbek hem türkmen dillerinde çykdy. Ol ýerde türkmen şahyrlaryndan eden terjimelerim bar. Magtymguly hakdaky pýesam hem Agehi baradaky pýesam bar. Şeýle hem bütin telewideniýede işlän döwürlerimden tä häzire çenli ýazan makalalarym bar. Was düzlüginde ýerleşýän Aşyk Aýdyň pir dogrusynda makala ýazdym. Garaz, manyly ömrümiň esasy bölegini iki halkyň dostlugy meselesine bagyş etdim.
H. Hally:
Siz Magtymgulyny öwrenmek, beýik şahyr barada eser ýazmak işine haçan girişdiňiz?
G. Muhammetryza:
Telewideniýä redaktor bolup işläp başlanymda, maňa “Magtymgulynyň lirikasy” diýen gepleşik-sahna taýýarlamagy tabşyrdylar. Ilki bilen inisinirowka meňzeş bir zat taýýarlaýyn diýdim. Ony öwrendigimçe, oňa wagt ýitirdigimçe ulalyp başlady. Ony ahyrynda pýesa edip, Horezm teatryna getirdim. Olar muny Daşkende iberdiler. Daşkentde bolsa maňa “hut şu at bilen Berdi Kerbabaýew pýesa ýazypdy. Seniň eseriň şoňa meňzeş bolamagy mümkin” diýlenden soň, men Aşgabada gitdim. Bu 65-nji ýyllarda bolupdy.
Berdi Kerbabaýew meni gowy garşy alyp: “Berekella! Muny gowy ýazypsyň. Meniň eserim Watançylyk temasy hakynda. Sen iki halkyň dostlugy barada ýazypsyň. Muny öz teatrymyzda goýsak nähili bolar?” diýdi. Men ony Magtymgulynyň ýubileýi bilen baglanyşykly Özbegistanda goýjak bolýandyklaryny aýtdym. Soňra ol eseri Aşgabatda goýmaga el ýetmedi. Ýöne 1966-njy ýylda Horezmde goýuldy. Ol pýesanyň ses ýazgysy häzirem Özbegistan radiosynyň altyn fondunda saklanýar. Ony käte radioda berýärler. Ýöne Magtymguly temasy meniň pikir-hyýalymdan çykmady. Şonuň üçin ýene işläp, kitaplaryny okap, Magtymguly barada türkmen dilinde çykan Taňryguly Taganowyň, Ö. Nepesowoň we beýlekileriň eserlerini okap, şularyň aýtmadyk nämesi bar diýdim.
Magtymgulynyň eserleriniň edil almaz ýaly köp gyraly, köp öwüşginli. Şonuň üçin Magtymguly barada aýdylmadyk zatlaram köp. Magtymgulynyň Buharada okany hakynda düýpli söz ýok, Hywada okany-da gaty gysgaça aýdylýar. Halklaryň dostlugy barada eden işleri ol romanlarda ýok.
Magtymgulynyň şygyrlaryny meniň atam ýaşlygymda gulagyma guýupdy. Atam Magtymgulyny ýatdan bilerdi. Men Magtymgulynyň goşgularyndan pikir ýöredip, onuň biografiýasyny öwrenip, roman ýazmaga girişdim. Muňa 7-8 ýyl wagtym gitdi. Bolsa-da, golaýda men muny tamamladym, özbek dilinde çap edildi. Indi Hudaý ýol berse, türkmen dostlarymyz meni goldasa, türkmen diline geçirip, türkmen halklaryna-da ýetirmek niýetim bar.
H. Hally:
Magtymgulynyň neberelerinden bolan Ata işan öňräk Aşgabada geleninde: “Magtymgulynyň dosty – meniňem dostum. Sebäbi Magtymguly Hak Tagallanyň dosty” diýipdi. Ata işanyň şol aýdan sözüne siz nähili garaýarsyňyz?
G. Muhammetryza:
Magtymguly ejizlikden kömek isleýän şähyr däl, belki, Hoja Ahmet Ýasawy, Sopy Allaýar ýaly Hak ýolundaky hakykat şahyrydyr. Kurany Kerimiň Bakara süresinde Alla Tagalla öz halan kişilerine hikmet berer diýlipdir. Kime hikmet berlen bolsa, bes, oňa köp ýagşylyk berlendir diýilýär. Diýmek, Magtymguly-da Alla Tagalladan berlen bilim eýesidir.


text:
Bu konserwatiw partiýalaryň ikisi-de hususy inisiatiwanyň tarapyny çalýar. Ikisiniň-de Germaniýanyň söwda we senagat töwerekleri bilen berk ilteşigi bar. Mundan daşgary olar ozal hem partnýor bolup, ýurdy bilelikde dolandyran partiýalar.
Guido Westerwlle ”Erkin Demokratlaryň” ýolbaşçysy: “Koalisiýa baradaky gepleşikler şu hepde başlanar. Men şu gün öýleden soň Hristian Demokratik Birleşigiň başlygy Angela Merkel bilen ikiçäk duşuşyp, gepleşikleriň wagt ýazgysy hem beýleki soraglar hakda gürleşerin. Hristian Demokratlar hem zerur meseleler we biziň bilen geçmeli gepleşikler barada özara pikir alşandyr diýip çaklaýaryn” diýip, Westerwelle duşenbe güni žurnalistlere aýtdy.Westerwelle güýçli ýagdaýda
”Erkin Demokratlaryň” ýolbaşçysy Guido Westerwlle.
Westerwelle häzir güýçli ýagdaýda. Onuň partiýasy parlament saýlawlarynda sesleriň 15 prosentini aldy. Bu partiýanyň öňki saýlawlarda munça ses alan mahaly ýok.
Beýeki tarapdan bolsa, Anjela Merkeliň ýagdaýy onçakly gowy däl. Sesleriň 34 prosenti Hristian Demokratlar üçin bir oňat netije hasaplanmaýar.
Westerwelle hem muny bilýär: “Biz bu gepleşiklerde öz programmamyzy ýol çelgi edineris. Halk bize şonuň üçin ses berdi. Şol sebäpden hem bu gepleşiklerde alyp bilenimizi alarys. Sebäbi Germaniýa üçin ýöredip boljak iň gowy syýasat şu programma. Biz kynçylyklaryň döredilýändigini bilýäris. Ýöne bularyň bary nädogry. Biziň ykdysady syýasatymyz işgärler üçin ýöredip boljak iň gowy syýasat” diýip, Westerwelle belledi.“Erkin Demokratlaryň” programmasy
“Erkin Demokratlaryň” programmasynda tölenýän salgytlaryň çalt hem ep-esli dereje aşakladylmagy, hökümet tarapdan edilýän harajatlaryň azaldylmagy, döwletiň eýeçiligindäki zatlaryň hususylaşdyrylmagy, şeýle-de işçileri işe almak we işden boşatmak baradaky kanunyň gowşadylmagy göz öňünde tutulýar.
Germaniýanyň Ykdysady Barlaglar Institutynyň başlygy Klaus Zimmermanyň pikiriçe täze koalisiýa öňde kyn işler garaşýar: “Ykdysadyýet saýlawyñ netijelerine herekete geçmek üçin bolan bir çakylyk diýip düşüner. Öňki hökümet döwründe edilmän galan işler edilmeli. Mysal üçin, demografik ösüş meselesine çözgüt, ýaşy barha artýan ilat, iş bazaryndaky özgerişler, öz hünärine ökde adamlaryň ýetmezçilik edýändigi ýaly meseleler. Beýleki tarapdan bolsa, bize uzak möhletli kabul ederlik durnukly sosial sistema gerek. Täze hökümetden edilýän talap köp” diýip, Zimmerman aýdýar.
Täzeden saýlanmagy mynasybetli dünýä ýolbaşçylary Anjela Merkeli gutladylar. Ýöne türk mediasy onuň ýene kansler bolmagy Türküýäniň Ýewropa Bileleşigine girmegini kynlaşdyrar diýýär.


text:
Bu makalanyň adyny okap, eýýäm gürrüňiň näme barada, has dogrusy kimler barada boljagyny çak edýänsiňiz. Okyjylaryň ünsüni aýal-gyzlarymyzyň durmuşy we jemgyýetdäki orny bilen bagly meseleleriň özüne çekýänligi ap-aýdyň. Emma, türkmen jemgyýeti diňe aýal-gyzlardan ybarat däl. Türkmen ýigitleri hem onuň aýrylmaz bir bölegi. Eýsem olar barada gürrüň açman bolarmy? Geliň, şu ýerde aýal-gyzlar meselesini bir ýana aýryp, ýigitlerimiz barada gürrüň açalyň. Türkmen ýigitleri kimler? Olaryň gylyk-häsiýetleri nähili? Olary umumulaşdyryp bolarmy? Gyzlarymyzy kategoriýalara salýarlar welin, mümkin erkeklerem salyp bolar? Belki salmalydyrysam?
Döwrüň üýtgemegi bilen türkmen gyzlarynyň başdan geçirýän üýtgeşmelerini erkek-oglanlarymyz hem başdan geçirýärler. Gynansakda, sosial ulgamlarda, platformalarda gyzlarymyz ýiti tankytlanyp, oglanlara nobat gelende gaty bir kän pikir-garaýyşlar ýazylmaýar. Men, bu gün, bu ýagdaýy üýtgetmegi ýüregime düwdüm.
Ýigitler barada söz açmaklygyň hem özüne ýeterlik sebäpleri bar. Jemgyýetde, maşgalada deňagramlylygyň bolmagy üçin, gyzlaryň we ýigitleriň düşünşip ýaşamagy üçin ýigitleriň hem tankytlara gulak salmagy wajyp. Diňe gyzlary tankytlap ýaşap bolmaz. Çünki gyzlaryň hem oglanlara bolan nägilelikleri we garaýyşlary bar we olar öz garaýyşlaryny açyk beýan etmekden mahrum edilmeli däl.
Eýse türkmen ýigidi kim? Türkmen ýigidi, Magtymguly Pyragynyň "merdiň ogly", "Görogly gardaşy", "ýolbars ogly" ("Türkmeniň" goşgusy) ýa-da "Sarp eýleýir aşyny" atly şygrynda belläp geçişi ýaly, soweş güni başyny gurban etjek "namysly, gaýratly, arly goç ýigitmi"? Ýa-da türkmen klassikleriniň eserlerinde ýazylşy ýaly "ýagşy ýigitmi"? Eger bular türkmen ýigidini sypatlandyrýan bolsa, onda türkmen ýigidi, ýagşy, ahlakly we mertdä? Eýsem bular hakykata laýyk gelýärmi ýa-da ters gelýärmi? Magtymgulydan başlap Berdi Kerbabaýewe çenli "mert" we "ahlakly" diýip suratlandyrylýan ýigitlerimiz hakykatdanam şeýlemi? Ýa-da döwrüň üýtgemegi bilen türkmen ýigidiniň hem gylygy, dünýägaraýyşlary üýtgedimikä?
"Süri agsaksyz bolmaz" diýilşi ýaly, türkmen ýigitleriniň hem gowusy bar, gowy däli bar. Bu makalanyň niýeti adatdan daşary we gyzlarda nägilelik döredýän ýigitler barada, ýagny biziň jemgyýetimizdäki käbir "agsaklar" barada gürrüň açmakdyr. Şeýle hili ýigitleri birnäçe topara bölmegi makul bildim: (I) özlerini "hakyky türkmen" ýigitleri hasap edýänler, (II) dindar ýigitler, (III) alfons ýigitler we (IV) daşary ýurtlarda okap, gözýetimi giňän ýigitler.
I. "Hakyky" türkmen ýigidi. Türkmen ýigitleriniň bu görnüşi diýseň konserwatiw bolýarlar. Ýagny, türkmen däp-dessurlary olar üçin diýseň wajyp. Olar köplenç öz hereketlerini däp-dessurlar bilen aklaýarlar. Edýän hereketlerini "türkmençiligiň kadalary talap edýär" diýýärler. Adatça bu ýigitler durmuşynyň aglaba bölegini ýurdumyzyň çäklerinde geçirenlerdir. Olaryň esasy maksatlary, okamak, öýlenmek we çaga edinmek. Adatça olar brendli egin-eşikleri geýmegi halaýarlar. Syn edip görseň, ýigit durşuna brendleriň adyndan ybarat ýaly bolup görünýär. Ýöne agzyny açan badyna ýanyndan gaçasyň gelýär.
II. Dindar ýigitler. Bu ýigitler özlerini diýseň dindar alyp barýarlar. Aslynda welin olaryň din barada üýtgeşik bilýän zatlary ýok. Olar "gündiz molla, gije ýolda" diýilýänleriň hut özleri. Ýagny, olar başga adamlara dumuşy nähili ýaşamak, Hudaýa nädip çokunmak barada nesihat bermegi, öwretmegi gowy görýärler. Emma, seredip otursaň, olar adaty adam gymmatlyklaryndan mahrum ýaly bolup görünýärler (aýalyna el gadyrýar, ene-atasyna hormat goýmaýar, aýalynyň daşyndan oýnaş tutunýar). Olara fanatizm derejesine ýeten dindar ýigitler diýseň hem boljak. Olar adamlaryň ähli hereketlerini we pikir edişlerini dini ýola salmaga çalyşýarlar.
III. Alfons ýigitler. Täze çykan görnüş. Pulluja gyza öýlenip, arkaýyn onuň hasabyna ýaşamagy kem görmeýän ýigitlere alfonslar diýilýär. Gyz joramyň durmuşynda bolup geçen bir waka: ýigit we gyz tanyş bolýarlar. Ýigit başda hiç hili şübhelendiriji ýa-da pikirlendiriji üýtgeşik hereket etmeýär. Emma biraz wagt geçenden soňra onuň hakyky niýeti aýan bolýar. Ýigit gyzdan pul almana başlaýar. Soňy bilen gyzyň "pullujadygyna" göz ýetirýär. Tanyşlygynyň ýaňy bir-iki hepdeligine garamazdan, ýigit özüne jaý satyn almak üçin gyzyň aýlygyny bile üýşürmegini teklip edýär. Özbaşdak we garaşsyz gyzlaryň durmuşynda şeýle wakalar hem bolup geçýär. Sebäbi alfons ýigitler olary maddy gymmatlyklaryň çeşmesi hökmünde görýärler.
IV. Daşary ýurtda okan türkmen ýigitleri. Olar esasan iki görnüşe bolünýärler: (a) daşary ýurtda okamagyna garamazdan konserwatiw, pikirleri üýtgemedik we edil "teflon" örtülen gap ýaly täze garaýyşlary inkär edýän ýigitler we (b) daşary ýurtda okap, açyk pikirli we gözýetimi giňän türkmen ýigitleri.
Gynansakda, konserwatiw ýigitlerimiz has kän. Olar I bölümde görkezilen ýigitlere diýseň meňzeş. Göräýmäge ösen döwletlerde birsalym ýaşamak olaryň dünýägaraýşyny giňeldäýjek ýaly, emma bu beýle däl. Önuň sebäbi hem erksizlik bolup biler. Mysal üçin, olar ýurda dolanandan soňra ejesiniň tapan obaly gyzyna öýlenýärler. Olar öz durmuşynyň eýesi däl. Olaryň durmuşy ene-atalary tarapyndan meýilleşdirilen.
Gözýetimi giňän ýigitlerimiziň welin sany az we olar adatça daşary ýurtlarda okuwyny dowam edýärler. Olaryň içinde daşary ýurtlarda ýaşamaga galýanlar hem az bolmaýar. Bu ýigitler öz durmuşynyň eýeleri höküminde däp-dessurlaryň kadalaryna görä däl-de, ýüreginiň we akylynyň emrine görä ýaşaýarlar, ösýärler we döredýärler.
Dowamy bar...
Makalada beýan edilýän pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişlidir.
Makalanyň awtory: Latife Gurbanowa
Suratyň awtory: Merjen Gylyjewa
Teswirlemeler
Yagny bu makalada yaziplip bellenilshi yali Turkmen yigitdi hakykatdan hem "merdiň ogly", "Görogly gardaşy", "ýolbars ogly" ... soweş güni başyny gurban etjek "namysly, gaýratly, arly goç ýigitmi" bolan bolsa olar boyun alardylar oz hasiyetlerini we olaryn ustunde ishlap uytgejek bolardylar.....Emma, social saytlari achyp seretsen bar edyan zatlary gyzy tankytlamak olaryn uyat yerleri kommentirlemek... hatda olar sheydenlerinde ozlerinin tertibini we goz-yetimini gorkezyandikleri barada habarrlary barmika.. edil shunun yali herekelterden hem jemlap, olary edil awtor yali stereotiplere bolup bolyar...
Quoting KemalK:
umuman aýdanymda öz kemçiliklerini boýnuna alyp bilmedik erkek kämil adamam erkegem däl. Eýsem erkekligiň täze ewolýusiýon derejesine geçmeginiň öňünde kimler dur?! Edil şu sypatdaky adamlar! Sosýal derejesini ýitirmekden gorkýanlar durlar!
Siz stereotiplary gorkezdiniz. Bolyar, gel bir stereotip gornushde piker etdelin; onda, her haysi kaetgorya oglana nahili gyz mynasyp gelyar? Mesele, kop gyzlar her zada gitjek yone dashary yurtda okan oglana durmusha chikjak diyen trendy bar....dindar oglana dyndar gyz gerekmi? Bu naman alamaty bolar sonar? Progressiv oglana gyzlygyny yitiren gyz mynasyp bolarmy? gelejek makalnynyzda hasy oglana anhili gyz mynasip bolar diyip beyan etseniz gyzykly bolar we stereotiplari one surer...
gaty gowy pikir! Hersine nähili gyz mynasyp?
Gaty ýöntemje, gaty az sanly we biderek parametrler ulanyp, adamlary synplandyrmak bolupdyr.
Ylalaşýan ulanylan kategoriýalar "simplistic" primitiw görünüp biler. Emma gynansakda erkekleriň erkeklige garaýşyda şeýledä. Onsoň makalada suratlandyrylýan erkeksypatlaryň ünsini bular ýaly mowzuklara çekmek üçin bir az primitiw ýazmaly bolýar. Häzir meselem bu kategoriýalara derek erkekleriň jynsy gatnaşyklardaky roly ,täsiri barada sosiýal, psihologiki terminler, ýa ylmy işler bilen bellenilen kategoriýalary suratlandyryp ýazylan bolsa oňa dindarsyraýanlaram, tradision türkmen erkeklerem okamaýaram, okasada düşünmeýärem.
Quoting Teswirçi:
saýt redaksiýasy we adminstrasiýasy hem pikirleriň we maglumatlaryň obýektiwni beýan edilmedik bu temasyny bilgeşleýin goýana meňzeýär.
makala ýa saýt sen ýaly progressiw pikirli, konstruktiw söhbetdeşlige girip bilýän okyjylary özüne çeken bolsa, onda maksadymyz myrat. Tankytlamagyňam saýtyň gowylaşmagyna ýardam eder. Saglygyň!
Avtor saña döneyin... shu yazan makalan uchin uly sagbolsyn... sheyle bir dogry zatlary yazypdyn... hakykatdanda bizin oglanlarymyz oraz hypocritic bolup ozlerink alyp baryarlar... ozleri hemishe turkmen gyzy asylly bolmaly yogsada ol yoldan chykan diyip gurrun edyarler, sonam bolsa ozleri gyzlary yoldan chykarjam bolyalarlar hemde oturyp gepini edyarler... Yene-de dashary yurtda okayan turkmen oglanlara men dushunup bilemok, ozleri okama gelyarler we bilim almaga we shular yalylary goreninde pikir edesim gelyar 'hä, eger bul oglan dashary yurtda bilim alyp bir naçe yyl bare yashap yoren bolsa onda onunam dušunjesi gindir we achykdyr'! Gynansakda koplench turkmen yigitleri dashary yurtda okap ozlerini diki alyp baryp hemde oz turkmen gyzlarynyn abyrayymy gachyrjak bolup ala bashagay... shu mesele menin gaty gaharymy getiryar. Onson hachanda govy bilimli we intiligentny turkmen oglanlaryna dush gelenimde men hakykatdanda gozlerime ynanyp bilemok .... turkmen oglanlar haysh edyan adam bolun!
Haýyş etmeli däl, talab etmeli. Her erkekden, erkek doganlaryňyzdan, kakaňyzdan, erkek dostlaryňyzdan. Hakyky erkekligi siz, zenanlar, moda etmeli.
Kitap diýilýän zady eline alyp görmedik oglanlar iň erbedi hemem iň köpi.
Dogry aýtýaň. "Erkek diýmek erkiň eýesi diýmekdir" Kitap okamaga ünsine erk edip (has-da informasiýa erasynda) bilýän adamda erkek bolmaga potensiýaly bardyr.
Makalany okap,ozumiň haýsy topara degişlidigimi bilmedimaý:D
Ýagdaýym kyn öýtýan)))
Tersine talypjan, sen özüňi erbet mysallaryň arasynda gözleýän bolsaň dogry ýoldalygyň. Hakyky "Türkmen ýigidi" özüni "Hakyky erkekler" ýaly spisoklardan gözlärdiler.
Kim ýazan hem bolsa gaty dar galypda, birýüzli ýazypdyr, saýt redaksiýasy we adminstrasiýasy hem pikirleriň we maglumatlaryň obýektiwni beýan edilmedik bu temasyny bilgeşleýin goýana meňzeýär. Prowokasiýa awtoryň maksatlarynyň arasynda ýok hem bolup biler. Ýöne reýting üçin tema beýle ýazylmaly dälmikä diýýärin. (Reýting we gyzyklanma döretjekdigi hakykat)
Meselem, brend geýinýän, agyz ysly, paýyş sözli ýa-da beýleki negatiflikleri özünde jemleýän kişileri "hakyky türkmen ýigidi" diýip öňe sürmek. Gündiz molla, gije ýolda bolanlary "dindar" şekline tanatmak. Daşary ýurtda okan we içeride okan şeklinde tapawutlandyrmak. Gaty ýöntemje, gaty az sanly we biderek parametrler ulanyp, adamlary synplandyrmak bolupdyr.
Tejiribeli we profesýonal kişileriň obýektiw ýazgylarda beýle sypatlandyrmalardan uzak durmalydygynyň sebäpleri barada aýtýanlaryny göz öňünde tutmak dogry bolar.
Teswrichi, dar yazylan bolsa ozuniz nahili isleseniz buna "counter-argument" edip yazsanyz gowi bolardy we redaksia chap ederdi. "I am interested to see what you think" Hakykatda dar yeri bar--stereotypli piker edilyar yone hakykat taraplari hem bar. Yagny, "identity" dine 1 zat dal, esysem kop zatdan ybarat... hana sholary goshsak bu stereotiplar bozular...
Quoting Gerçek:
Makala pikirler örän ýöntem beýan edilipdir we diňe daşary ýurtda okanlaryň belli bir bölegi intelgent has dogrusy häzirki zaman döwrebap ýigitler diýen pikir öňe sürülipdir. Bu belli bur jähtden dogrudyr, ýöne hiç ýerde okamadyk, asla ýokary bilimi hem bolmadyk edermen we gaýduwsyz zenan başgalaryň sarpasyny belent tutýan beýleki ýigitlere (ýaşlara hem ýaşy ulyraklara) görelde bolarlykly ýigitlerimiz türkmen obalarynda bardygyny unutmalyň we olar öz maşgalasynyň abraýyny (sarpasyny we hormatyny saklap) belentde saklap özleri ýaly merdana ogul-gyzlary terbiýeläp ýetişdirmärge ymtylýandyklaryny görmek bolýar.
Ýigitlerimiz şu jemgyýetde önüp-ösýände bolsa hem esasy göreldäni öz maşgalasynda (ene-atasyndan) alyp gaýdýandygyny bellemek zerur. Diýmek ýigitleri gatlaklara bölmän olaryň önüp-ösen maşgalalaryny bölümlere bölüp, şolara görä baha berilse has dogry bolaýjak ýaly meniň göwnüme.
Ýigitlerimiz şu jemgyýetde önüp-ösýände bolsa hem esasy göreldäni öz maşgalasynda (ene-atasyndan) alyp gaýdýandygyny bellemek zerur. Diýmek ýigitleri gatlaklara bölmän olaryň önüp-ösen maşgalalaryny bölümlere bölüp, şolara görä baha berilse has dogry bolaýjak ýaly meniň göwnüme.
Kim ýazan hem bolsa gaty dar galypda, birýüzli ýazypdyr, saýt redaksiýasy we adminstrasiýasy hem pikirleriň we maglumatlaryň obýektiwni beýan edilmedik bu temasyny bilgeşleýin goýana meňzeýär. Prowokasiýa awtoryň maksatlarynyň arasynda ýok hem bolup biler. Ýöne reýting üçin tema beýle ýazylmaly dälmikä diýýärin. (Reýting we gyzyklanma döretjekdigi hakykat)
Meselem, brend geýinýän, agyz ysly, paýyş sözli ýa-da beýleki negatiflikleri özünde jemleýän kişileri "hakyky türkmen ýigidi" diýip öňe sürmek. Gündiz molla, gije ýolda bolanlary "dindar" şekline tanatmak. Daşary ýurtda okan we içeride okan şeklinde tapawutlandyrmak. Gaty ýöntemje, gaty az sanly we biderek parametrler ulanyp, adamlary synplandyrmak bolupdyr.
Tejiribeli we profesýonal kişileriň obýektiw ýazgylarda beýle sypatlandyrmalardan uzak durmalydygynyň sebäpleri barada aýtýanlaryny göz öňünde tutmak dogry bolar.
Hawada, turkmen ayal gyzlary barada aydylanda yazylanda erkek oglanlar turkmen sosiologlaryng, taryhchylaryng gunsayyn osyan, ing songky ishlerine, barlaglaryna, sesberishiklere esaslanyp yazyarlar.
Yontemje oglanlar yontemje parametrlara mynasyp
Meselem, brend geýinýän, agyz ysly, paýyş sözli ýa-da beýleki negatiflikleri özünde jemleýän kişileri "hakyky türkmen ýigidi" diýip öňe sürmek. Gündiz molla, gije ýolda bolanlary "dindar" şekline tanatmak. Daşary ýurtda okan we içeride okan şeklinde tapawutlandyrmak. Gaty ýöntemje, gaty az sanly we biderek parametrler ulanyp, adamlary synplandyrmak bolupdyr.
Tejiribeli we profesýonal kişileriň obýektiw ýazgylarda beýle sypatlandyrmalardan uzak durmalydygynyň sebäpleri barada aýtýanlaryny göz öňünde tutmak dogry bolar.
"Hiçden giç ýagşy" diýipdirler ata-babalarymyz. Belki düzelmegiň tüm wagtydyr )))))
dogry aytyan
Aygozel, aydanlarynyza goshulyan! Dogry bellediniz! Bu meselelerin duybi namede, shony dushunmage chalyshyaryn. Emma pikirlendigimiche kop zatlar aklyma gelyar. Meselem: siz teswirinizde, dashary yurtdaky yigitler turkmen gyzlarynyn abrayyny gachyrmak uchin bashagay diyyaniz... Eysem olar name uchin beyle edyaler? Belkide olaryn oz "erkekligini" subut etmegin bir yoludur? Egerde bu beyle bolsa, onda olar diysen erbet terbiye alan oglanlar bolmaly... terbiyede ene-atadan gelyar, has anygy - ejeden. Her bir ene melekdir, emma chagasyna terbiye berip bilmedik ene - jemgyyetimizi chokerdyar... Bu meselanin korugi bolsa - nadanlyk - yagny bilimsizlik... bilimsizlik diydigim okap we yazyp bilmezlik dal... okap yazyp bilyan kan. Yone! Adamchylyk we adam gymmatlyklaryny bilyan az.. diysen az...
yagny bir mesele bashka bir mesela eltyar... sanasan sogaby bar.
Maya men sizin bilen sogloshayus, siz dogry bellap gechdiniz hemme dushundurenerinizden :) men umyd edyan yene bir 5 ya 6 yyldan hemme chagalar govy dushunjeli bolmaga tarap aim basarlar!
Soragly pursatlar:
-Hemme zat tankytlanmaly, şol sanda hem däp-dessurlar. Ýöne, makalada däp-dessurlara diňe bir tarapdan seredilipdir. Eýsem "häzirkizaman, öňdebaryjy" ýigitler däp-dussurlary sylap bilmezlermi? Onsoňam "gözýetimi giňän adam" awtoryň pikiriçe nähili bolmaly?
P.S. Ýylgyryp okadym :)
Makalany okap,ozumiň haýsy topara degişlidigimi bilmedimaý:D
Ýagdaýym kyn öýtýan)))
"Hiçden giç ýagşy" diýipdirler ata-babalarymyz. Belki düzelmegiň tüm wagtydyr )))))
dogry belleding dost. yone ing howplysy "ylym aldym" diyen bolup gezip yoreni, hich bir dushunjesi bolmadyk. Dashary yurtda okap yorenlering 98% bosh kelleler. Yurtdan chykandada bosh kelle, girendede gymmat bahaly eshikli bosh kelleler.
Betje - butun dunya one baryar, bashka dovletlerde tehnologiki one gidishikler, osushler bar... bizin yashlarymyz dashary yurda gidende, olardan owrenayjek yaly... yone beyle dal... bizinkiler dine brendly eshikler geyip, gymmat mashynlara munup, gyzlara lak atyp - gybat etmegi bilyarler. Yashlar ozune, bilimine, geljegine investisiya etsediler!
Kitap diýilýän zady eline alyp görmedik oglanlar iň erbedi hemem iň köpi.
23-nji asyrdan gelen adam - dogrydyr. Siz dogry bellediniz. Kitap okamana yaltalyk edyarler. Esasanam smartfonlaryn, aypadlaryn dowrunde - elinde kerpich yaly telefon bilen aylanyp "soygi smslaryny" atmakdan bashka zat bilenoklar.
Gynansakda, kitaby dine makalada agzalan Magtymguly okan bolaymasa.... Halk yalta, oglanlar yalta, gyzlar olardan beter yalta.... Halk dine sosial ulgamlarda oturup, orslaryn aydyshy yaly "дешевый" statuslary okamakdan bashka zat bilenoklar. Yagny gepin tummek yeri: kitap okalanok bizde!
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Pakistanyň Lahor şäheriniň sudýasy iki pakistanlyny öldürmekde aýyplanýan amerikan raýatynyň tussaglykda saklanmagy boýunça karar kabul etdi.
Şeýle-de Lahoryň ýokary sudunyň sudýasy hökümetden tussagyň ýurtdan daşyna çykmagy gadagan edilenleriň sanawyna goşulmagyny hem sorady.
Birleşen Ştatlar öz raýatynyň bikanun tussag edilendigini nygtap, Pakistana ony boşatmagy üçin çagyryş etdi.
Waşingtonyň bellemegine görä, tussag edileniň Wena Konwensiýasy esasynda el degrilmezlik statusy bar.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiňiň metbugat wekili Filip Krowliniň aýtmagyna görä, tussag edilen diplomatyň özüni goramak maksady bilen adamlary atandygy baradaky delili bilen prezident Obamanyň administrasiýasy ylalaşýar.
Özüni Raýmond Dewis diýip tanadan amerikan raýaty geçen hepde Lahor şäherinde iki pakistanlyny öldürmekde aýyplanýar.


text:
Türkmenistanda neşä garşy göreş has güýçlendirilýär, bu ugurdan degişli administratiw hem kanuny çäreler gçrülýär we bar bolan kanunlar bolsa barha berkidilýär.
Bu barada prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň dürli derejedäki hökümet ýolbaşçylary bilen 19-nji ýanwarda geçiren hökümet maslahatynda gürrüň edildi. Prezident Berdimuhamedow, şol ýygnakda şeýle diýdi: ”Bilişiňiz ýaly, neşekeşlik ýowuz bela. Biz neşekeşlige garşy aýgyttly göreş alyp barýarys, bu göreş halkymyzyň genefonduny gorap saklamaga gönükdirilendir. Şoňa görä, neşeleriň bikanun dolanyşygyna garşy göreşi mundan beýlägem has güýçlendirmeli”.
Berdimuhamedow bu barada eden çykyşynda, neşe maddalarynyň bikanun dolanyşygynyň garşysyna alnyp barylýan göreşiň çäginde, şu ýyl ýaz aylarynda göknar ekilmegine garşy hem çäreleriň görüljekdigine ünsi çekdi.
Ol, aýratynam Mejlisin başlygy Nurberdiýewa ýüzlenip, neşe bilen bagly kanuny çäreleriň bünýädynyň berkidilmeginiň zerurdygyny aýtdy.
Neşe serişdeleriniň bikanun dolanyşygyna gatnaşandygy üçin iş kesilen adamlaryň günäsini geçmegi mundan beýläk bes etmeli. Bu kadalary, hereket edýän kanunçylaga-da girizmeli. Neşe serişdeleriniň bikanun dolanyşygyna gatnaşandygy sebäpli iş kesilen adamlar üçin jeza çäresini güýçlendirýän kadalary Jenaýat kodeksine-de girizmeli diýip, prezident Berdimuhamedow bu barada eden çykyşynda nygtady.
Türkmenistanyň ”Altyn asyr” telekanalynda 19-njy ýanwarda görkezilen degişli maglumatda, tramadol dermanlary bilen tutulandygy aýdylýan käbir adamlaryň, öz-özlerini ýazgaryp eden çykyşlary hem görkezildi. Şol dermanlaryň nireden getirilendigi we tutulan adamlaryň hersiniň ýanyndan tapylan hem-de konfiskasiýa edilen dermanlaryň möçberi barada heniz jikme-jik maglumat berilmedi.
Prezident Berdimuhamedow häkimiýet başyna geçensoň, umuman aýdylanda, Türkmenistanda neşe maddalarynyň dolanyşygyna hem ulanylyşyna garşy görlen berk çäreleriň netijesinde ýurtda bu beladan saplanmak boýunça göreşde belli bir üstünlikleriň gazanylandygy hakda mundan ozal hem käbir maglumatlar gelip gowuşýardy.
Serhet
Soňky döwürlerde bu temadan resmi derejedäki gürrüňleriň gaýtadan gün tertibine gelmeginiň sebäbi hakda häzirlikçe resmi mediada hiç hili maglumat berilmeýär. Türkmenistandaky bu düýpli aladalar türkmen-owgan serhedinde neşe bilen bagly soňky döwürde ýüze çykan käbir wakalaryň yzýanyna gabat geldi.
Demirgazyk Owganystandan gowuşýan maglumatlara görä, soňky üç aýyň dowamynda Türkmenistana onlarça kilo neşe maddasyny geçirmäge synanyşyk eden adamlaryň üçüsi owgan güýçleri tarapyndan serhetýaka etraplarda tussag edildiler.
Şeýle-de ýakynda Türkmenistanda ela salnandygy aýdylýan onlarça kilogram neşe maddasy oda ýakyldy. Bu wakalar Türkmenistanda temmäki önümleriniň aç-açan satylmagyna garşy-da dürli çäklendirmeleriň girizilen, olaryň bahasynyň ençeme esse gymmatladylan döwrüne gabat geldi.


text:
Anna güni Türkmenistanda Konstitusiýa güni, şeýle hem Galkynyş, Agzybirlik we Magtymguly-Pyragynyň şygyrýet güni bellenilip geçilýär. Bu waka bagyşlanylyp, ýurduň dürli künjeklerinde baýramçylyk çäreleri gurnaldy.
Bu waka gabatlap, penşenbe güni Turkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow müňe golaý tussagyň günäsini geçmek barada permana gol çekdi.
Bu permana laýyklykda, bu gezekki günä geçişlikde Türkmenistanyň raýatlarynyň 987-si, daşary ýurtlaryň raýatlarynyň hem 35-si türkmen türmelerinden boşadylar.
Penşenbe güni geçirilen hökümet maslahatynda şu baýramçylyga görülýän taýýarlyklar hem-de käbir möhüm dokumentleriň proýektleri barada gürrüň edildi.


text:
Kosowanyň parlamenti ýurduň häzirki daşary işler ministri we ozalky partizan söweşijisi – Haşim Thaçini ýurduň täze prezidenti hökmünde saýlady.
Ses berilişigiň netijesine görä, 81 sesiň 71-si Thaçä berildi. 120 orunlyk parlamentiň oppozisiýa kanunçykaryjylary ses berilişigi boýkot etdiler.
Bu aralykda, paýtagt Pristinada oppozisiýa wekilleri parlament binasynyň öňünde polisiýa bilen çaknyşdylar. Polisiýa hökümetiň çekilmegini we täze saýlawlary talap edýän ýüzlerçe protestçini dargatmak üçin göz ýaşardyjy gazy we suw toplaryny ulandy.
Thaçi 1998-99-njy ýyllar aralygynda Kosowanyň Serbiýa garşy alyp baran partizan söweşine ýolbaşçylyk etdi.
Kosowo 2008-nji ýylda özüniň garaşsyzlygyny yglan etdi. Serbiýa Kosowany özbaşdak bir ýurt hökmünde ykrar etmedi.


text:
Gresiýanyň maliýe ministri Ýanis Waroufakis Gresiýada ýurduň ýewro zonasynda galmalydygyny ýa-da däldigini kesgitlemeli milli ses berişligiň bir gün öňünden halkara karzdarlaryny «terrorçylykda» aýyplady.
Waroufakis karzdarlar, şol sanda HPF, «halkyň içinde dowul döretmek üçin», Gresiýany banklaryny ýapmaga mejbur etdi diýdi we bu hadysanyň «terrorçylyk» atlandyrylýandygyny aýtdy.
Emma ol özüniň «gorky ýeňer» diýip ynanmaýandygyny sözüne goşdy.
Gresiýada ýakyndan synlanýan referendumyň öňüsyrasynda kampaniýalar togtadyldy. Ses berijileriň öňünde ikiden birini seçmek - Ýewropa liderlerine garşy çykyp, has gowy karz şertlerini gazanjak bolmak ýa-da Afina üçin eglişikli ýol tapjak täze ýolbaşçylary gözlemek meselesi dur.
Alty ýyllyk gaýtgynlykdan soň tygşytlylyk çärelerini gowşatmagy wada beren premýer-ministr Aleksis Tsiprasyň çagyrmagynda 5-nji iýulda geçjek referendumdan 24 sagat öň syýasy üýşmeleňler we pikir soraşlyklar gadagan edildi.
Tsipras parlamentiň daş işiginde rok konserti üçin guralan sahnada referendumdan öňki soňky çykyşyny edende, merkezi Afinanyň başga bir ýerinde, ýarym mil uzaklykda garşylykly ýygnanyşyklar hem guraldy.
"Bu protest däl. Bu gorkudan we haýbat atylmagyndan üstün çykmagyň baýramçylygy» diýip, permýer-ministr 30 müň çemesi goldawçysyna ýüzlendi.
Olar Ýewropa liderleriniň teklip eden halas ediş ylalaşygyna «ýok, ýok» diýip gygyryşdylar.
40 ýaşyndaky Tsipras gyssanmaç çagyrylan referendum bilen öz hökümetiniň geljegini humara goýýar, ýagny «ýok» diýip ses berilse, olaryň tersine boljagyny duýdurandyklaryna garamazdan, Ýewropa liderleri bilen üçünji halas ediş gepleşiklerinde öz eliniň güýçlenjegini aýdyp, aýak depýär.
Eger utulsa, Tsipras gyra çekilmegi hem-de Ýewropa Bileleşiginiň berk tygşytlylyk we salgyt ýokarlandyrma talaplaryny ýerine ýetirip, Gresiýanyň 300 milliard dollarlyk bergisiniň geçilmegi we täze karz almagy baradaky meseläni täze hökümetiň çözmegine nobat berjegini aýtdy.
Şäheriň başga bir ýerinde, polisiýanyň aýtmagyna görä, 22 müň çemesi adam toplanyp, «Panatenian» stadionynyň daş işiginde «hawa» ýygnagyny geçirdi. Olar grek we ÝB baýdaklaryny galgadyp, «Gresiýa, Ýewropa, demokratiýa» diýen sözlere gygyrdylar.
Germaniýada doglan grek Ýewgenia Bouzala özleriniň zeýtun ýagyny eksport edýän biznesini maliýe bulaşyklygy üçin ýapmaly boljagy barada pikir edýändigini aýdýar.
"Men bu işi dowam etdrip bileris öýtmeýärin. Soňky üç günde bolan zatlara seret, bu ýagdaý ýene alty aý dowam etse näme boljagyny göz öňüne getir» diýip, ol banklaryň ýapylmagyny, pul çykarmagyň çäklendirilmegini, kredit liniýalarynyň ýapylmagyny we Gresiýanyň soňky hepde ýüzbe-ýüz bolan beýleki maliýe kynçylyklaryny nazara alyp aýtdy.
«Hawa» diýip ses berilse...
Bouzalanyň pikirine görä, «hawa» diýip ses berilse, täze wagtlaýyn hökümet geler, "biz hemme zady täzeden başlap bileris» diýip, ol aýdýar.
«Ýok» we «hawa» kampaniýalarynyň ikisiniň hem goldawçylary ýurduň beýleki 10 şäherinde-de ýygnanyşyk geçirdi we bu drama kampaniýanyň soňky sagatlaryna çenli dartgynlylygyna galdy.
Ýurduň Ýokary sudy referendumyň bikanundygy baradaky petisiýany ret etmezinden öň gijaşama çenli maslahat etdi. Syýasy partiýa liderleri, hatda ybadathana ýaşululary hem efirde, sosial ulgamlarda «hawa» ýa-da «ýok» sesi baradaky çekeleşige goşuldy.
Bir hepde dowam eden kampanaiýanyň ahyrynda çap edilen pikir soraşlyk netijeleri iki tarapyň hem, ýagny «ýok» diýýänleriň-de, «hawa» diýýänleriň-de sähel tapawut diýmeseň, deňeçerräkdigini görkezdi.
Şeýle-de ol pikir soraşlyklar adamlaryň aglaba köplüginiň – 75 prosentiniň Gresiýanyň ýewro zonasynda galmagyny isleýändigini görkezdi.
Emma ýurduň 10 milliona golaý saýlawçysynyň köpüsi ses berişlikde goýulýan çylşyrymly soraglara o diýen düşünmeýändiklerini boýun aldy. Onda Ýewropa Komissiýasynyň, Ýewropanyň Merkezi bankynyň we Halkara Pul fondunyň Ýewropa toparyna 25-nji iýunda tabşyran iki bölümli planyny ýa ret etmek, ýa-da goldamak soralýar.
Afinanyň häkimi Georg Kaminis «hawa» ýygnanyşygynda goldawçylaryna ýüzlenip, «adamlar hatda berilýän soraga-da düşünmeýärler» diýdi.
"Biz adamlary bölýän we ýurda zyýan ýetirýän manysyz bir referenduma çekildik» diýip, ol aýtdy.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Günorta Kawkazdaky Daglyk-Garabag bilen baglanyşykly dartgynlylygy gowşatmak maksady bilen Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin 10-njy awgustda Soçide Azerbaýjanyň we Ermenistanyň liderleri bilen duşuşdy. Emma günorta Kawkaz ýurtlarynyň ikisi hem Moskwanyň bu ädiminiň aňyrsynda nähili niýetiniň bardygy ýa-da bolup biljekdigi babatynda seresaply hereket edýärler.
Bu çäre Russiýanyň prezidenti Wladimir Putine özüni dünýä arenasynda araçy hökmünde görkezip, iki ýurduň arasynda araçynyň roluny oýnamaga mümkinçilik berdi.
Ermenistanyň we Azerbaýjanyň arasynda ýakynda möwjän ýowuzlyklary geňeşmek üçin 10-njy awgustda Günorta Kawkazyň iki ýurdunyň liderlerini Soçidäki rezidensiýasyna çagyran mahaly Kremliň lideri özüni diplomatik ýeňşe taýynlady.
Çytyk ýüzli azeri we ermeni kärdeşleri bilen söhbetdeşlikde Putin: “Biz [meselä] çözgüt tapmak üçin sabyrlylygy, paýhaslylygy we birek-birege hormaty elden bermeli däldiris. Elbetde, ýagşy niýet bolsa, islendik çylşyrymly ýagdaý çözlüp bilner. Men şeýle gowy islegiň azeri we ermeni halkynyň arasynda bardygyna ynanýaryn” diýdi.
Ýöne iki ýurduň synçylary-da Russiýanyň regiondaky niýetlerine, maksatlaryna we Moskwanyň başarnyklaryna, hatda onuň hemişelik çözgüt tapmaga araçylyk etmek islegine-de şübheli garaýarlar.
Soçide Ermenistanyň prezidenti Serž Sarkisýan (Serzh Sarkisian) we Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Aliýew (Ilham Aliyev) tarapyndan dessine kabul edilen ýek-täk bilelikdäki karar, ol hem Russiýanyň agzalýan regionda araçy hökmünde çykyş etmezligi barada boldy.
"Ýowuzlykdan aňrybaş peýdalanamak"
Düýbi Ýerewanda ýerleşýän Milli we halkara bilimler boýunça ermeni merkeziniň synçysy Ruben Mehrabian: “Russiýa [regionda möwjän] ýowuzlyklardan aňrybaş peýdalanmak isledi we ol muny başardy. Russiýa özüniň Kawkaz tokaýlarynda hojaýyn bolup galan aýydygyny görkezdi” diýdi.
Putin Azerbaýjanyň Daglyk-Garabag sebitindäki çaknyşyklary togtatmak maksady bilen ermeni we azeri kärdeşlerini Soçä çagyrdy. Gürrüňi gidýän sebitde 1994-nji ýylda Russiýanyň araçylyk etmegi netijesinde ok atyşlyk bes edilipdi. Şondan soň ýaşaýjylarynyň aglabasy etniki ermenilerden ybarat Daglyk-Garabag öz-özüni garaşsyz diýip yglan etdi.
Daglyk-Garabag syýasy, harby we ykdysady taýdan Ermenistan tarapyndan goldanylýar we Baku bu ýagdaýa öz territoriýasynyň okkupirlenmegi, ýagny basylyp alynmagy diýip baha berýär.
1-3-nji awgustda iki ýurduň arasyndaky serhetde we Garabagyň töweregindäki “Kontrol liniýasy” diýlip atlandyrylýan territoriýada çaknyşyklar boldy. Şol çaknyşyklaryň netijesinde azyndan 15 esger öldürildi.
"Russiýa kömek edip bilmez"
Bakuwda ýerleşýän syýasy synçy Ýegane Hajyýewa (Yegane Hajiyeva) özüniň Azatlyk Radiosynyň Azeri gullugyna beren maglumatynda Russiýa Garabag bilen baglanyşykly 20 ýyl bäri dowam edýän köne konflikti çözmäge kömek edip bilmez diýýär.
Ol: “Russiýa regiondaky öz ýaranyny saýlady we onuň şol ýarany hem Azerbaýjan däl. Ol Ermenistan” diýdi.
Russiýa bu konfliktde iki tarapy hem ýarag bilen üpjün edýän esasy ýurtdur. Ýöne Ermenistan Russiýanyň liderligindäki “Kollektiwleýin howpsuzlyk ylalaşygy” guramasyna agza bolup, ol Moskwanyň “Gümrük bileleşigine” goşulmagy meýilleşdirýär.
Öz-özüni respublika diýip yglan eden Daglyk-Garabag sebitindäki synçylar hem Moskwanyň region barada alyp barýan hereketlerine şübheli garaýarlar. “Garabag garaşsyz” hereketiniň uzak wagtdan bäri agzasy we blogger Margarita Karaman: “Meniň pikirimçe, [ýowuzlygyň] möwjemeginiň näme bilen baglanyşyklydygy hemme kişä mälim. Bu ýerde uly oýunçylaryň gatnaşmagynda käbir geosyýasy proses bolup geçýär” diýip, Azatlyk Radiosyna beren gürrüňinde aýtdy we soňra sözüni şeýle dowam etdirdi: “Belki bu dartgynlylygy başga güýçler döredendir, emma men Russiýa, bir tarapdan, Azerbaýjany özüne boýun etmek we, beýleki tarapdan, has güýçli ýaragly garşylygyň öňünde goýup, Ermenistana öz diýenini etdirmek hem-de ruslaryň araçylygyny sorap, Ermenistanyň ýalbarmagyny gazanmak üçin bu dartgynlylyga hut Moskwanyň meçew berýändigine ynanýaryn”.
"Hamana biziň ýaranymyz"
Düýbi Bakuwda ýerleşýän “Garabagyň azat edilmegi” atly guramanyň ýolbaşçysy Akif Nagi Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk guramasynyň “Minsk toparynyň” agzalýan konflikti çözmek boýunça çäresine gatnaşanda, Ylham Alyýewiň Putine lapykeçlik bilen garandygyny aýdýar: “Biziň indi däp bolan duşmanymyz - Russiýanyň häzirki wagtda, hamana biziň ýaranymyz ýaly görünjek bolmagy diňe ýaňsy döredip biler. Şol sebäpden bu konflikti çözmek üçin “Minsk toparynyň” tagallalary we planlary Azerbaýjan üçin kabul ederlik däl”.
Baku we Ýerewan Ukrainadaky bolup geçýän wakalary hem-de Russiýanyň ol regionda oýnaýan roluny görüp, özlerindäki ýagdaýa uly alada bilen garaýarlar.
Bakuwda ýerleşýän synçy Hajyýewa “biz soňky iki ýylyň dowamynda Azerbaýjanyň territorial bütewüligini goldaýandygy barada Russiýanyň hiç bir beýanat bilen çykyş edenini eşitmedik” diýýär: “Şeýle-de, biz Russiýanyň Azerbaýjanyň Garabag sebitini basyp alan usuly bilen Ukrainanyň territoriýasyny okuppirleýändigini görýäris. Men sebitdäki konfliktiň çözülmegi boýunça Russiýanyň edýän tagallalarynyň hakykydygyna ynanmaýaryn”.
Russiýanyň Kremliň tarapyny çalýan "Nezawisimaya gazeta” atly neşiri 12-nji awgustda uzak wagt bäri dowam edýän Garabag problemasyny şeýle häsiýetlendirdi: “Bu meseläniň soňky netijeleri tükeniksiz dowam edip biler. Ýöne ol ölüm howply däl. Taryh ençeme onýyllyklaryň we hatda asyrlaryň dowamynda çözülmän galýan konfliktlerden doly. Garabag konflikti has ýaş – ol “heniz” diňe 20 ýaşynda”.


text:
Türkmenistanyň prezidenti we hökümet baştutany G. Berdimuhamedow maliýe-ykdysady pudaga gözegçilik edýän wise-premýeri, ykdysadyýet we ösüş, gurluşyk we arhitektura ministrlerini wezipelerinden boşatdy. Birnäçe welaýat häkimleri-de çalşyryldy.
Resmi maglumatlarda ykdysadyýet we ösüş ministri W. Abdylhekimowyň, gurluşyk we arhitektura ministri G.Baýrammyradowyň işde goýberen düýpli kemçilikler sebäpli wezipelerinden boşadylandygy habar berildi.
“Ýaramaz işleýändigi” anyklandy
Prezident Berdimuhamedow telewideniýede görkezilen hökümet maslahatynda çykyş edip, käbir ýolbaşçylaryň “ýaramaz işleýändiginiň” barlaglaryň netijesinde anyklanandygyny aýtdy.
Türkmenistanyň prezidenti kemçilikleriň arasynda korrupsiýa problemasynyň hem bardygyny belledi.
Hökümet maslahatynda G.Berdimuhamedowyň ýokary derejeli birnäçe jogapkär adamlary wezipeden boşatmak, käbirini bir wezipeden başgasyna geçirmek boýunça gol çeken permanyna laýyklykda, A.Goçyýew hökümet baştutanynyň maliýe-ykdysady pudagy boýunça orunbasary wezipesinden boşadyldy. Onuň ýerine Balkan welaýatynyň häkimi B.Hojamämmedow bellendi.
Şeýle-de hökümet maslahatynda Baş prokuraturanyň Ahal welaýatynda geçiren barlaglarynyň netijesinde kemçilikleriň üstüni açandygy habar berildi. Berdimuhamedow hökümetiň kararlaryny we permanlaryny berjaý etmekde haýal-ýagallyga ýol berýän we öz gözegçiligindäki edaralara gözegçiligi gowşadýan käbir wezipeli resmileriň işinden özüniň nägiledigini aýtdy.
Habar berlişine görä, barlaglaryň netijesinde üsti açylan kemçilikler sebäpli Ahal welaýatynyň ýolbaşçylygynyň düzümi çalşyryldy. Welaýat häkimi M.Nurmämmedow, onuň orunbasarlary D.Baýramow we A.Gutlymyradowa işden boşadyldylar.
Hökümet baştutanynyň orunbasary wezipesinden boşadylan A.Ýazmyradow Ahal welaýatyna häkim edilip bellendi.
Daşoguz welaýatynyň häkimi E.Orazgeldiýew hökümet baştutanynyň oba hojalyk pudagyna gözegçilik boýunça orunbasary wezipesine geçirildi. Oňa bir aýyň içinde oba hojalygyny reformirlemek boýunça teklipleri işläp düzmek tabşyryldy. Tekliplere sentýabr aýynda Ýaşulular maslahatynda serediljekdigi resmi maglumatlarda habar berildi.
Daşoguz welaýatynyň häkimi wezipesine Döwlet azyk senagat birleşiginiň başlygy O.Gurbannazarow bellendi.
Balkan welaýatynyň häkimi wezipesine Türkmenbaşy şäheriniň häkimi D.Durdyýew bellendi.
Ösüş sanlaryna garamazdan
Şol bir wagtda-da pudak resmileriniň we welaýat häkimleriniň, şol sanda wezipeden boşadylanlaryň hökümet maslahatynda beren hasabatlarynda ýylyň birinji ýarymynda ýurduň sosial-ykdysady taýdan güýçli ösüşe eýe bolandygy habar berildi.
Hususan-da, Umumy içerki önümçilik derejesiniň 109,1% ösendigi, meselem, ýolbaşçysy çalşyrylan gurluşyk pudagynyň 112,1 % ösüş gazanandygy habar berildi.
Ýanwar-iýun aralygynda ykdysadyýetiň ösüşine geçen ýylkysyndan 7,9% artyk maýa goýlupdyr.
9-njy iýulda geçirilen hökümet maslahatynda berlen hasabatlarda prezidentiň apparatyna we Ministrler kabinetine raýatlardan gowşan şikaýatlara hem arzalara seredilendigi hem aýdyldy. Resmi maglumatlarda prezidentiň döwlet edaralarynyň ilatdan gelýän şikaýatlara bellenilen tertipde garamagy we öz wagtynda jogap bermegi tabşyrandygy habar berildi.


text:
Häzirki wagtda paýtagtyň birnäçe raýonlarynda çanak antennalary aýrylýar we onuň ýerine adamlara iki mümkinçilik hödürlenýär, ”AşTu-nyň” telefon liniýalary arkaly berilýän telekanallar we ”Türkmentelekomyň” eýeçiliginde tamlaryň üçeklerine oturdylan antennadan çekilen teleýaýlymlar.
Ünsi özüne çekýän esasy ýagdaý bu iki edaranyň hem hökümetiň eýeçiliginde hereket etmegi we şol liniýalardan halk köpçüligine hödürlenýän telekanallaryň, operator, ýagny ony hödürleýiji edara tarapyndan kesgitlenmegi.
Çanak antennalaryň ornuny tutmaly we "Türkmentelekom" tarapyndan hödürlenýän bu hyzmat 2007-08 ýyllarda hödürlenip başlanypdy. Ilkibaşda ”Türkmentelekomyň” bu hyzmaty häzirki ýaly giň gerime eýe bolman, diňe protokol köçeleriň käbir ýaşaýyş jaýlaryny öz içine alýardy.
Kabel telewideniýe
Emma häzirki döwürde Aşgabadyň Parahat-1-2, 6, 5-de we 30-njy mikroraýonda köçeleriň gyralaryndaky ýaşaýyş jaýlaryň diwarlaryndaky we üçeklerindäki çanak antennalary aýryldy. Olaryň deregine “Türkmentelekom” döwlet elektroaragatnaşyk kompaniýasynyň kabel telewideniýe diýip atlandyrylýan hyzmaty hödür edilýär.
Bu kabel telewideniýe ýaşaýyş jaýlaryndaky çanak antennalarynyň sanyny azaldýar. Häzirki döwürde ýaşaýyş jaýlarynyň üçeklerinde kömelek ýaly bolup görünýän ýüzlerçe antennalar, 3-4 sany antenna bilen çalşylyp, şolardan her bir öýe kabel çekilýär.
"Türkmentelekomyň" bu antennalary köplenç ”Yamal 90”, ”Türksat” we ”Hotbird” sputniklerine bakdyrylan. Bu antennalardan, esasan, Türkmenistanyň, Orsýetiň, Türkiýäniň we kabir beýleki daşary ýurtlaryň telekanallaryna tomaşa edip bolýar.
”AşTU-nyň” IPTW-si
Agzalan ”Türkmentelekomyň” kabel diýlip atlandyrylýan hyzmatyndan başga çanak antennalaryň ornuny tutmaly ikinji alternatiw bolsa, Aşgabadyň telefon ulgamy döwlet edarasynyň ýa-da ”AşTU-nyň” IPTW diýlip atlandyrylýan hyzmaty.
2013-nji ýylyň noýabr aýynda girizilen bu hyzmat adaty telefon liniýa arkaly ýaýradylýar. ”AşTU-nyň” bu IPTW hyzmatynyň pleýlistine girizilýän telekanallary operator, ýagny hökümete degişli bolan şol edara kesgitleýär.
”AşTU-nyň” IPTW pleýlistinde 102 sany kanal bolup, şolaryň 4 sanysy Türkmenistanyň radiokanallary. Türkmenistanyň 7 sany telekanalyndan başga IPTW-niň pleýlistindäki telekanallaryň aglabasy Orsýetiň we Türkiýäniň telekanallary.
Bu pleýlistde Ýewronews, BBC, Aljazira ýaly käbir beýleki daşary ýurt telekanallary häzirlikçe görkezilýär, emma Azatlyk Radiosyny diňläp bolmaýar, ol ýörite edilipmi ýa tehniki säwlikmi, bu barada häzirlikçe bir zat diýmek kyn.
Mundan başga-da paýtagtyň köp raýonlarynda bir telefon boýunça bir telewizory ”AşTU-nyň” IPTW hyzmatyna birikdirip bolýar. Ýaňy ýakynda bu kärhana müşderiniň ikinji ýa-da ondanam köp nokatlary ýa-da telewizorlaryny IPTV hyzmatyna birikdirip biljekdigini yglan etse-de, häzirlikçe bu mümkinçilikden diňe “elitka” diýip atlandyrylýan ýaşaýyş jaýlaryň ýaşaýjylarynyň peýdalanyp bilýändiklerini ”AşTU-nyň” adynyň tutulmagyny islemedik işgäri aýdýar.
“Bu jaýlarda internet kabelleri çekilen. Şol sebäpden olara 5-6 sany dagy IPTV nokadyny çekip bolýar. Beýleki raýonlardaky jaýlarda bolsa kabeller köne” diýip, AşTU-nyň adynyň tutulmagyny islemedik işgäri gürrüň berýär.
”AşTU-nyň” IPTV-siniň signalynyň kesilip durýan mahaly hem seýrek däl. Kämahal 10-15 minutlap signal ýitýän bolsa käwagt ýarym sagatlap signala garaşmaly bolýandygyny müşderileriň käbirleri aýdýarlar.
Emma bu kemçiliklere garamazdan, ”Türkmentelekomyň” kabel telewideniýesi we ”AşTU-nyň” IPTW hyzmatlarynyň paýtagtda ýakyn geljekde çanak antennalaryň ýerini eýelemegine garaşylýar.


text:
Germaniýanyň kanun çykaryjylary 17-nji iýulda Gresiýa 86 milliard ýewro möçberde maliýe kömegini bermek boýunça gepleşikleri makullamak ugrunda ses berişlik geçirýärler.
Germaniýa Gresiýanyň Ýewropa Bileleşigindäki iň uly kreditory bolup, Bundestagdaky ses berişligiň ylalaşygy eýýäm makullan Fransiýanyň we Finlýandiýanyň parlamentlerindäki ses berişlikden has ýiti bolmagyna garaşylýar.
16-njy iýulda agşam resmiler Gresiýanyň üç hepdeläp ýapyl bolan banklarynyň 20-nji iýulda gaýtadan açyljagyny aýtdylar.
Şeýle-de Gresiýa täze karz makullanýança ýurduň ykdysadyýetini saklamak üçin üç aýlyk 7 milliard ýewro möçberdäki karzyň beriljegi güwä geçildi.
Bu çäreler Gresiýanyň kanun çykaryjylary Ýewropa liderleriniň talabyna laýyklykda berk ykdysady reformalary makullamagyndan soň amala aşyryldy.


text:
Maglumatlara görä, Yragyň prezidenti ýokary derejeli şaýy syýasatçysy Haýdar al-Abadiden (Haidar al-Abadi) täze hökümeti düzmegi sorapdyr.
Yragyň prezidenti Faud Masum tarapyndan amala aşyrylandygy habar berilýän bu çäre ýurduň esasy şaýy parlament blogy – “Milli birleşik” Nuri al-Malikiniň deregine Abadini premýer-ministr diýip yglan edenden soň bolup geçdi. Abadi häzirki wagt parlamentiň spikeriniň, ýagny başlygynyň birinji orunbasary wezipesini ýerine ýetirýär.
Maliki Yrakda aprel aýynda geçirilen netijesiz saýlawlardan bäri wagtlaýyn premýer-ministriň wezipe borçlaryny ýerine ýetirýär. Emma muňa garamazdan, sünniler, kürtler we Malikiniň käbir şaýy tarapdarlary onuň bu wezipeden çekilmegi üçin çagyryş edýärler.
Yrak yslamçy gozgalaňlar bilen söweşýän mahaly, 2006-njy ýyldan bäri premýer-ministr wezipesini ýerine ýetirýän Maliki ýurtda mezhebara ýowuzlygy möwjetmekde aýyplanýar.
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri (John Kerry) özüniň 11-nji awgustda eden çykyşynda Yrakda durnukly hökümetiň düzülmegi “gaty kynçylykly” ýagdaý diýip, ýurtda howsalanyň döremegine sebäp bolmazlygy üçin Malikä duýduryş berdi.


text:
Penşenbe güni Palestinanyň Gaza Sektorynda protestçiler BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Munuň ulag kerwenine öz köwüşlerini zyňyp, onuň saparyna protest bildirdiler.
Bu waka Pan Gi Munuň ýerli palestinliler bilen duşuşmak üçin Gaza Sektoryna baran wagty ýüz berdi.
Palestinli protestçileriň Ysraýylda tussaglykda saklanýan palestinlileriň hukuklaryny goramakda dünýä liderleriniň zerur çäreleri görmeýändigine öz gahar-gazaplaryny bildirendikleri habar berilýär.
Bu wakanyň öňýany, çarşenbe güni BMG-niň Baş sekretary Ysraýylyň premýer-ministrini Palestinanyň Gaza Sektorynyň daşyndaky izolýasiýany gowşatmaklyga çagyrdy.


text:
4-nji awgustda türkmen paýtagtynda Hytaý Halk Respublikasynyň Türkmenistandaky Medeniýet günleri açyldy. Iki dostlukly döwletiň Liderleri — Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow we HHR-iň Başlygy Si Szinpin tarapyndan başy başlanan iri möçberli bu medeni çäre beýik iki medeniýetleriň we halklaryň ýakynlaşmagynda möhüm goşant bolmagyna gönükdirilendir.
HHR-iň Medeniýet günlerini geçirmek üçin Türkmenistana gelen wekiliýetiň düzümine HHR-iň Edebiýat we sungat işgärleriniň Bütinhytaý assosiasiýasynyň, Hytaýyň akrobatlar assosiasiýasynyň, Syçuan we Szýansu welaýatlarynyň edebiýat we sungat işgärleriniň assosiasiýasynyň, opera, amaly-haşam we akrobatika sungatlarynyň ussatlarynyň ýolbaşçylary girdiler.
HHR-iň wekiliýeti Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginde kabul edildi, şol ýerde medeniýet ulgamynyň dürli ugurlarynda iki ýurduň mundan beýläkki özara gatnaşyklarynyň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Pikir alyşmalaryň barşynda myhmanlara Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugurlary barada gürrüň berildi. Medeni-ynsanperwer ulgamda halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek şol ileri tutulýan ugurlaryň biridir.
Agşamara Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Mukamlar köşgünde Hytaý Halk Respublikasynyň Türkmenistandaky Medeniýet günleriniň dabaraly açylyşy boldy.
Çäräniň dabaraly bölegi tamamlanandan soň, guralan konsertiň maksatnamasyny Pekiniň opera aýdymçylarynyň we akrobatlar toparynyň çykyşlary düzdi.
Owadan lybaslar, milli sazlar, ajaýyp akrobatiki çykyşlar tomaşaçylara gadymy we häzirki zaman Hytaýyň ruhuny duýmaga, nesilden-nesle geçirilip gelinýän haýran galdyryjy horeografiýa hem-de sirk sungatynyň güýjüne baha bermäge mümkinçilik berdi. Bütin dünýä belli Dalýan akrobatika toparynyň artistleri çykyşlarynda tans hereketlerini, maşk tilsimlerini akrobatiki emeller bilen täsin baglanyşdyrdylar.
HHR-iň ýurdumyzdaky Medeniýet günleriniň maksatnamasynda 5-nji awgustda Türkmenistanyň Şekillendiriş sungaty döwlet muzeýinde açylýan sergi bar. Onda Hytaýyň fotosuratkeşleriniň altmyşdan gowrak işi görkeziler. Olaryň aglaba bölegini mähriban ülkeleriniň täsin tebigatyna bagyşlanan işler düzýär.
Sergä gelenlere Hytaýyň medeniýetiniň we sungatynyň gymmatlygy, ýagny iki müň ýyldan gowrak taryhy bolan Suçžou el işleri görkeziler. Sergide geçen asyryň 50-nji ýyllarynda el işlerinde öz ýoluny döreden ussat Žen Hoýsýanyň şägirtleriniň we täsin döredijilik işleriniň otuza golaý bar. Sergä gelenler ussadyň sapak bermegi bilen, şeýle täsin, özboluşly çeper eseriň döreýşini görüp bilerler.
Şol gün hem Türkmenistanyň Döwlet sirkinde Hytaýyň akrobatika sungatynyň wekilleri ussatlygyny görkezerler.
Iki ýurduň medeniýet we sungat ussatlarynyň bilelikdäki uly konserti Hytaý Halk Respublikasynyň ýurdumyzdaky Medeniýet günleriniň jemini jemlär. Ol Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Mukamlar köşgünde 6-njy awgustda bolar.
Myhmanlar üçin baý medeni maksatnama taýýarlanyldy. Onda «Köne Nusaý» döwlet taryhy-medeni goraghanasyna, paýtagtymyzyň muzeýlerine hem-de Aşgabadyň gözel ýerlerine baryp görmek göz öňünde tutulýar


text:
Paýtagt Aşgabatdaky iň uly bazarlaryň biri abatlaýyş işleri sebäpli ýapylýar. Şu ýylyň 1-nji sentýabryndan ýapyljakdygy habar berilýän “Mir bazarynyň” haçan gaýtadan açyljakdygy barada söwdagärlere takyk maglumatyň berilmeýändigi aýdylýar.
Şeýle-de, bu bazarda gazanç edýän ýüzlerçe söwdagäre resmiler tarapyndan goşmaça wariantyň hödürlenmändigi bellenilýär.
Mundan öň, Aşgabatda abatlaýyş işleri sebäpli, il içinde “Ors bazary” ady bilen tanalýan “Gülistan bazary” birnäçe ýyl we “Daşoguz bazary” bir ýyldan gowrak ýapylypdy.
Azatlyk Radiosy bu ýagdaýyň jikme-jikleri bilen gyzyklanyp, aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Biz nirede we haýsy çäklerde ýaşaýandygymyza garamazdan, daşky gurşawyň ekologiki ýagdaýy saglyk ýagdaýymyza öz täsirini ýetirip, bedenimizi belli bir derejede zyýanly maddalar: zäherli gazlar, agyr metallar, nitratlar, derman serişdeleri we ş.m. bilen zäherleýändir. Bu zyýanly maddalar bedenimize howa, suw, iýmit arkaly aralaşýandyr. Mundan başga-da, biz köplenç şol bir zatlary iýmäge endik edip, maşgalada adat bolan tagamlaryň "çäklerinden" seýrek çykýarys. Biz doýmak üçin, köp iýýäris, uzak aralyklary geçmek üçin ulag serişderelinden peýdalanýarys. Umuman, köp iýip, az hereket edýäris. Şeýlelikde, biz kem-kemden diňe aşgazan – içege ulgamyna däl, eýsem ýürege, gan damarlaryna – tutuş bedenimize agram salýarys. Bedenimiz iýmiti doly özleşdirip bilmänsoň, bedendäki madda alyş-çalyş ýagdaýy bozulyp, bedenimiz "zibilhana" meňzäp başlaýar. Bu "zibiller" tutuş bedenimizi zäherläp, bedeniň kesele garşy durma ukybyny peseldýär. Şonuň üçin-de, biz öz bedenimizi şeýle "zibillerden" wagtal-wagtal arassalap durmalydyrys. Şeýle arassalaýyş çäreleriň biri-de agyz beklemeklikdir. Biz şu makalamyzda agyz beklemeklige dini nukdaýnazaryndan däl-de, onuň adam bedenine we ruhy ýagdaýyna edýän täsiri barada gürrüň etmekçi.
Agyz beklemäniň bedenimize we ruhy ýagdaýymyza ýetirýän peýdasy
Agyz bekleme döwri – üýtgeşik döwür
Agyz bekleme döwri bedenimize agram salýan artykmaç zatlardan dynmaga ýardam edýär. Adamlaryň köpüsi muny dini parz diýip hasaplap, ony diňe Hudaýa ynanýanlar berjaý etmelidir öýdýärler. Aslynda welin bu beýle däl. Adamlar agyz beklemek arkaly beden we ruhy dünýäsiniň "ýowaryny" geçirmäge mümkinçilik alýar. Agyz bekleme döwründe adamyň bedeni köp iýmekden "halas edilip" özüni "dürsemäge" mümkinçilik alýar. Agyz bekleme döwründe adamyň bedeni we ruhy şypa alyp, ol hemmelere bagt we ýagşylyk arzuwlaýar. Agyz bekleme döwründe adam özüniň kimdigi, nähilidigi we öz edýän işleri barada oýlanýar. Agyz bekleme döwründe adam dawa-jenjelden, göriplikden, ýamanlykdan, gybatdan, pýyş sözlerden, arakdan, çilimden, umuman erbet zatlardan gaça durýar. Bular bolsa ýüregimiz, köňlümiz, tutuş bedenimiz üçin hakyky peşgeşdir.
Biziň döwrümizde aç bolmagyň saglyk üçin peýdalydygy ylmy taýdan tassyklanandygy üçin, ol lukmançylykda bejergi usullaryň biri hökmünde ulanylýar. Şeýle usulyň peýdasy barada lukmançylygyň professorlary Nikolaýew we Nilow "Azyk önümleri" atly žurnalda 1967-nji ýylda çap edilen "Açlygyň saglyk üçin peýdasy" diýen makalalarynda şeýle ýazýarlar: "Daşky gurşawyň ekologiýasy gitdigisaýy erbetleşýär. Şeýle şertlerde sagdyn bolmak, bedeni "zibillerden" arassalamak, artykmaç ýaglardan dynmak üçin ýylyň dowamynda azyndan 3 (ýöne 4-den köp däl) hepde aç bolmalydyr". Açlyk – adam bedeni üçin peýdaly bolup, onuň goraýjylyk ukybyny galkyndyrýandyr. Sebäbi adamyň bedenine iýmitiň barmasy kesilen ýagdaýynda, ol ähli güýjüni bedendäki zyýanly mikroblary öldürmäge, "zibillerden" arassalanmaga, howply çişlerden we täze döremelerden dynmaga gönükdirýär.
Açlygy bejergi çäresi hökmünde öwrenen nemes alymlary ýylyň dowamynda 3-4 hepde sagat 10.00-dan 15.00 aralygynda hiç zat iýmän-içmezligiň saglyk üçin örän peýdalydygyny subut etdiler. Doktor Bill Şernber bolsa ýylyň dowamynda 3-4 hepde agyz beklemäniň uzak ýaşamagyň esasydyr diýip hasaplaýar.
Agyz beklemäniň beden üçin peýdasy köpdürlüdir:
1. Agyz beklemäniň netijesinde bedeniň artyk agramyndan dynyp bolýar.
2. Agyz bekleme immun ulgamynyň işini gowulandyrýar, sebäbi limfa düwünleriň işi 10 esse gowulanyp, öýjükleriň sany köpelýär. Bu öýjükler bolsa immun ulgamynyň işini sazlap, bedeniň köp kesellerden saplanmagyna ýardam berýär.
3. Agyz bekleme döwründe bagyr we böwrekler arassalanyp, bedeniň alyş-çalyş ýagdaýlary kadalaşýar. Agyz beklemäniň netijesinde ganda natriniň mukdary köpelip, kaliniň kristallaşmagynyň öňüni alýar. Ganda moçewinanyň köpelmegi bolsa peşew çykaryjy ýollarynda daşlaryň döremeginiň öňüni alýar.
4. Agyz bekleme iýmit siňdiriş ulgamynyň işini ýeňilleşdirýär. Şeýle ýagdaýda tüýkülik mäzleri, aşgazan, bagyr, aşgazanasty mäzi, içege dynç alýar.
5. Agyz bekleme endokrin mäzleriniň işine kömek edýär. Bu mäzler iýmitdäki ýokumly maddalaryň özleşdirilýän wagtynda alyş-çalşygynyň sazlaşykly bolmagyny üpjün edýär. Bu bolsa öz gezeginde aktiw gormonlaryň bölünip çykmagyna ýardam berip, bedeniň gormanal deňagramlylygyny kadalaşdyrýar.
6. Erkekleriň we aýallaryň önelgelilik ulgamynyň ýagdaýy gowulanýar.
7. Agyz bekleme jynsy islegleri we höwesleri peseldip, jemgyýeti ahlak bozuklygyndan goraýar, öz jynsy höweslerimize erk etmäge kömek edýär.
8. Agyz bekleme döwründe bedendäki ýarawsyz we gowşak öýjükler dargap, täze öýjükleriň sany artýar.
9. Agyz bekleme döwründe bedeni zäherleýän ammiagyň çykarylmagy 100 (!) esse artýar.
10. Agyz bekleme döwründe çilimden we spirtli içgilerden saklanmak – öýken we bagyr üçin hakyky "dynç alşa" öwrülýär.
11. Agyz bekleme döwründe adamyň köňli dynç alýar. Durmuş ýagdaýlary we dartgynlylyk adamyň nerw ulgamyny zeperlendirýär. Häzirki döwrüň lukmanlary ölen nerw öýjükleriniň dikeldilmeýändigini belleýärler. Emma agyz bekleme döwründe geçirilen ylmy-barlaglaryň netijesinde munuň beýle däldigi tassyklanyldy. Nerw öýjükleriň dikeldilmegi üçin köňül rahatlygy gerek.
12. Agyz bekleme döwründe adam öz isleglerini we höweslerini "jylawlamagy" başarýar. Bu bolsa onda özerkliligi türgenleşdirýär.
13. Agyz bekleme döwründe adam başgalar barada erbet pikir etmezlige, görip bolmazlyga çalyşýar. Umuman, göriplik hemme erbetlikleriň gözbaşydyr. Şeýle erbet häsiýetden dynmaklyk adamy ruhy taýdan baýlaşdyryp, beden taýdan sagdyn edýär.
14. Agyz beklemeklik adama sabyr-takatly bolmagy öwredýär. Sabyr-takatlylyk bolsa adamy tötänlikde edilýän ýalňyşlardan goraýar.
15. Agyz bekleme döwründe adam dünýäniň hysyrdyly işlerinden daşlaşyp, durmuşyň hakyky manysy barada oýlanýar. Özünde bar bolan (ýagşy zatlar) we bolmadyk (erbet zatlar) zatlar babatda şükürli bolmagy öwrenýär. Adam başgalaryň günäsini bagyşlaýar, özüniň-de bagyşlanylmagyny soraýar. Bular bolsa adamyň köňlüne rahatlyk berip, onuň ruhy "zibillerden" arassalanmagyna ýardam edýär.
Agyz bekleme kimler üçin maslahat berilmeýär?
Lukmançylyk jähtinden, bedeniniň saglyk ýagdaýyny we bolup biljek gaýraüzülmeleri göz öňüne tutup, şu sanawdaky adamlara agyz beklemek maslahat berilmeýär:
- keselli adamlara;
- göwreli ýa-da çaga emdirýän aýallara;
- agyr zähmet bilen meşgullanýanlara;
- agyr beden kesellerini geçirip, tapdan düşen näsaglar.Öz saglyk ýagdaýlaryny dikeltmek maksady bilen olara kadaly iýmitlenmek zerurdyr;
- iýmit siňdiriş ulgamynyň kesellerine (öt çykaryş ýollarynyň kadasyz işlemegi, öt haltanyň we aşgazan asty mäziň keselleri) ýoluganlara;
- süýji keseli bolanlara;
- süňkleri şikeslenen hem-de süňkleriniň portlugyndan (osteoporoz) ejir çekýän adamlar.
- Agyz beklemezden öň, dowamly keselleri bolan adamlar lukman bilen maslahatlaşyp, degerli bejergi we taýýarlaýyş çärelerini almagy unutmaly däldir.
Çeşme: saglyk.info


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow 26-njy fewralda ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerrini we beýleki günbatar resmilerini, eger Ukriandaky hereketlerini bes etmese, Moskwanyň garşysyna goşmaça sanksiýa girizmek haýbatyny atmakda tankyt etdi.
Lawrow, öz ynanjyna görä, goşmaça sanksiýalar baradaky gürrüňiň 12-nji fewralda Minskde gelnen ylalaşyk esasynda, gündogar Ukrainadaky ýaraşyk şertnamasynyň durmuşa geçirilmeginden we parahatçylygyň berkidilmeginden ünsi sowmak üçin edilýändigini aýtdy.
Ol bu sözleri Jon Kerri 25-nji fewralda amerikan kanun çykaryjylaryna «ne Orsýet, ne-de onuň goldaýan güýçleri aprelden bäri 5600-den gowrak adamy öldüren urşy soňlamaga gönükdirilen ylalaşyk boýunça öz alan borçlaryny ýerine ýetirmäge golaý bardy» diýenininden soň aýtdy.
"Ýaraşykdan ünsi sowjak bolýarlar"
"Günbatar resmileriniň, şol sanda Jon Kerriniň we [Ýewropa Geňeşiniň prezidenti] Donald Tuskyň täze sanksiýalary girizmek baradaky haýbatlary barada aýdylanda, muny düşündirmek aňsat diýip pikir edýärin: olar dowul turzup, Minsk şertnamalarynyň durmuşa geçirilmek zerurlygyndan ünsi sowmaga synanýarlar” diýip, Lawrow Moskwada guralan metbugat ýygnagynda aýtdy.
Günbatar resmileri gündogar Ukrainadaky ýaraşyk ylalaşygynyň şertlerini Moskwanyň we Orsýet tarapyndan goldanylýan separatistleriň, bu sebitiň belli bir bölegini elde saklaýan söweşijileriň bozýandygyny aýdýarlar.
Kerri rus prezidenti Wladimir Putini «ýer eýelemek» arkaly Ukrainadaky ýagdaýy durnuksyzlaşdyrmakda aýyplady: «Biz gelýän birnäçe günde ýaraşyk ylalaşygy babatda boljak zatlar esasynda, täze sanksiýalar tapgyryny girizmeklige taýýarlanýarys» diýip, ol aýtdy.
Ýaraşyk ylalaşygy baglalaşylan badyna, pitneçiler onuň şertlerini ret edip, strategiki şäher bolan Debaltsewäni hökümet güýçlerinden almak üçin, separatistleriň kontrolundaky Donetsk we Luhansk paýtagtlarynyň arasyndaky demirýol çatrygyna hüjümi dowam etdirdiler.
Soňra söweşler kiparlady, ukrian harbylary 25-nji fewralda 15-nji fewralda güýje giren ýaraşykdan bäri, front liniýasyndan ilkinji gezek ölüm habarynyň berilmändigini aýtdylar.
Emma ÝHHG agyr ýaraglaryň front liniýasyndan yza çekilendigini, ýagny Minskde gelnen ylalaşygyň esasy şertleriniň biriniň ýerine ýetirilýändigini heniz tassyklanok.
Ukrain harbylarynyň sözçüsi Anatoliý Stelmah penşenbe güni öten agşam ol ýerde degişlilikde ýaraşyk düzgünleriniň bozulmasynyň az bolandygyny, emma Donest şäheriniň etegindäki Piski obasynyň topa tutulandygyny aýtdy.
"Doňdurylan konflikt" howpy
Kiýewiň we günbatar hökümetleriniň ynanjyna görä, Orsýet, gündogarda «doňdurylan konflikti» ýola goýmak bilen, Ukrainany gowşatmak we ony NATO-dan daşda saklamak isleýär.
Olar Putin we pitneçiler Donetskden Kryma, Moskwanyň 2014-nji ýylyň martynda Ukrainadan bikanun annekksiýa eden Gara deňiz ýarymadasyna çenli aralyga uzaýan giň territoriýany ele geçirjek bolar öýdýärler.
Kerri ABŞ-nyň Wekiller öýüniň daşary gatnaşyklar komitetinde eden çykyşynda şeýle diýdi: «Ol [Putin] Luhanskde, Donetskde, indi bolsa Debaltsewede, Ukrainany durnuksyzlaşdyrmak üçin, gös-göni ýer eýelemekligi ýola goýdy, şuňa hyjuwlandyrdy, ýardam we itergi berdi.»
Fransiýanyň daşary işler ministri Laurent Fabius hem 25-nji fewralda Moskwanyň, eger separatistler Kiýew kotrollugyndaky strategiki port Mariupola hüjüm etseler, ÝB-niň has köp sanksiýasyna sezewar ediljegini aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň ýokary derejeli resmileri soňky günlerde Putini we onuň ministrlerini Ukrainadaky söweşleriň dowam etmegi sebäpli tankytladylar, Kerri bolsa sişenbe güni Orsýetiň liderlerini konflikt babatda göz-görtele ýalançylykda aýyplady.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.