text:
Türgen myşsasynyň göwrümini artdyrmak
Türgen myşsasynyň göwrümini artdyrmak, güýjini köpeltmek.
Myşsalaryň durkuny üýtgedip, olary owadan görnüşe getirmek her bir türgeniň arzuwy bolsa gerek. Türgen öý şertlerinde ...
Ýazylan wagty: 13 июля 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 21 Jogaplar: 1
Witaminler we minerallar
Witaminler we minerallar
Witaminler bedeniň ösmegi, köpelmegi we görnüşiň saklanyp galmagy üçin örän zerur organiki maddalar hasaplanýar. “Wita” - ýaşaýyş, “amin” - amin sakla...
Ýazylan wagty: 13 июля 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 15 Jogaplar: 2
Agramy artdyrmak üçin hödürlenýän iýmitler
Agramy artdyrmak üçin hödürlenýän iýmitler.
Türgen myşsa agramyny çalt artdyrmak üçin ýörite iýmit düzgünini berjaý etmelidir. Mysal üçin, ýönekeý uglewodlar bilen iýmitlenil...
Ýazylan wagty: 13 июля 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 16 Jogaplar: 1
Kinezoterapiýa ylmy
Kinezoterapiýa ylmy öz gezeginde psihologiki täsirinde näsaglara agyryny aýyrmagyň we ondan goranmagyň tebigy sagaldyş ýollaryny maslahat berýär. Gorky duýgylarynyň içinde ilkinji nobatd...
Ýazylan wagty: 07 июля 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 26 Jogaplar: 1
Agyz boşlugynyň professional gigiýenasy
Agyz boşlugynyň professional gigiýenasy
Agyz boşlugyna seredilende (ideg edilende) her dürli serişdeleri her dürli usullar bilen ulanmaklyk agyz boşlugynyň arassaçylygy we stomatologiki kes...
Ýazylan wagty: 07 июля 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 57 Jogaplar: 1
Germetikleriň ikinji nesli
Germetikleriň II nesli düzümi boýunça has kämil hasaplanylypdyr. Silantlar esasan ultro-melewşe şöhlelenmesiz ýa-da himiki taýdan gataýan bolupdyr. Iki sany has giňişleýin we üstünli...
Ýazylan wagty: 04 июля 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 36 Jogaplar: 1
Germetikler
Germetikler
Tebigy jaýryjyklaryň germetizasiýasy üçin serişdeler. Tebigy jaýryjyklaryň başlangyç kariýesiniň bejergisi – juda wajyp stomatologiki meseledir. Şu maksat üçin öňler a...
Ýazylan wagty: 04 июля 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 20 Jogaplar: 1
Agyz suwuny ftorirlemek.
Agyz suwuny ftorirlemek.
1959-njy ýylda BSGG tarapyndan dişleriň kariýesiniň profilaktikasy üçin agyz suwuny ftorirlemegiň hökmanylygy boýunça rezolýusiýa kabul edildi. Agyz suwuny emeli...
Ýazylan wagty: 04 июля 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 27 Jogaplar: 1
Diş keselleriniň öňüni almakda ftoryň eýeleýän orny
Diş keselleriniň öňüni almakda ftoryň eýeleýän orny
Ftor iň bir aktiw himiki element bolanlygy sebäpli erkin ýagdaýda duş gelmeýär. Himiki elementleriň (ftoridleriň) arasynda fto...
Ýazylan wagty: 03 июля 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 39 Jogaplar: 1
Çagalarda ownuk hereketler
Ownuk hereketler — penjäniň, barmaklaryň üsti bilen nerw, myşsa ulgamynyň sazlaşmagy netijesinde emele gelýär. Ownuk hereketleri ýönekeý (oýunjagy tutmak),
çylşyrymly (surat çekmek,...
Ýazylan wagty: 01 июля 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 34 Jogaplar: 1
Çaganyň çepbekeý bolmagynyň sebäpleri
«Çepbekeýiň çemi bolmaz, eden işiniň kemi bolmaz» diýilýän pähimi ulanýan halkymyz çepbekeýleriň
hem beýlekilerden pesde durmaýandygy hakynda dürli nakyllary, atalar sözlerini dö...
Ýazylan wagty: 30 июня 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 72 Jogaplar: 2
Gyzgyn howada adam ýüregi
Adam bedeni ylaýta-da bahar-tomus aýlarynda howanyň
çendenaşa gyzmagyny agyr kabul edýär. Jöwzaly yssy, ýakyp-ýandyryp barýan Gün şöhlesi, howada kislorodyň azalmagy ýürege
we gan ...
Ýazylan wagty: 30 июня 2019 Ýazan Mayichka
0
Okalan sany: 53 Jogaplar: 2
Türkmenistanda iýul aýynda «Saglyk —2019» atly halkara sergisi we ylmy maslahaty geçiriler
Türkmenistanda iýul aýynda «Saglyk —2019» atly halkara sergisi we ylmy maslahaty geçiriler21-nji iýunda sanly wideoaragatnaşyk arkaly geçirilen Hökümet mejlisinde Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary P.Agamyradow döwlet Baştutanyna «Saglyk —2019» atly halkara sergä we ylmy maslahata görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi. Däp bolşy ýaly, forum Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň gününe gabatlanylyp, 20 — 22-nji iýulda geçiriler....
Ýazylan wagty: 22 июня 2019 Ýazan NEXTTM
0
Okalan sany: 22 Jogaplar: 0
Çybynlar zerarly döreýän keseller
Çybynlar gyzzyrma, denge gyzdyrmasy we sary gyzdyrma ýaly keselleri ýaýradýarlar. Bu keseller
bir adamdan beýleki adama çalt geçýär. Çybynlar ýata suwda köpelýärler.
Çybynlaryň ýa...
Ýazylan wagty: 21 июня 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 33 Jogaplar: 1
Delfnler keseli bejerýärmi
Delfnler keseli bejerýärmi?
Owadan we akylly deňiz jandarlary bolan delfnler özüniň hoşni
ýetli garaýşy, rehimliligi hem-de suw giňişliginde hemaýata mätäçlik
ýüze çykan adamla...
Ýazylan wagty: 19 июня 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 60 Jogaplar: 1
Daban agyrysy
Dabanlar her gün uly agrama duçar bolýar. Adam ýörände zarba urujy agramyň 80%-den gowragy olaryň paýyna düşýär. Bu agzalar
diňe bir bedeni götermek bilen çäklenmän, eýsem, adamyň...
Ýazylan wagty: 19 июня 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 77 Jogaplar: 2
Pişik saglyga nähili täsir edýär
Pişik saglyga nähili
täsir edýär?
Pişigiň saglyga oňyn täsiri onuň tüýleriniň uzynlygyna we reňkine
baglydyr. Uzyn tüýli angar, birma, norwegiýa tokaý, pars, sibir pişikleri
ak...
Ýazylan wagty: 17 июня 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 24 Jogaplar: 0
Demgysma
Çalt ýörände, ylganda, basgançaklardan galanda az hereketli, fziki taýdan taýýarlyksyz adamlaryň deminiň gysmagy mümkindir. Sebäbi birdenkä işe girişen myşsalar kislorody birbada köp
...
Ýazylan wagty: 16 июня 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 30 Jogaplar: 0
MAGNITLI BILEZIK
MAGNITLI BILEZIK KÖMEK EDÝÄRMI?
«Adamlaryň arasynda ýaýran «magnitli bilezikler saglyga oňyn täsir edýär» diýen pikir dogrumy?».
— Magnitli bilezikleriň saglyga täsir edýändigin...
Ýazylan wagty: 16 июня 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 69 Jogaplar: 2


c: text/html

text:
Şu Kanun şähergurluşyk işi amala aşyrylan mahalynda ýüze çykýan gatnaşyklaryň hukuk, ykdysady we guramaçylyk esaslaryny belleýär hem-de adamyň talaba laýyk ýaşaýyş we durmuş gurşawynyň emele getirilmegine, ilatly ýerleriň durnukly ösdürilmegine gönükdirilendir.
I BAP. UMUMY DÜZGÜNLER
1-nji madda. Esasy düşünjeler
Şu Kanunda aşakdaky esasy düşünjeler ulanylýar:
1) şähergurluşyk işi (şeýle hem − şähergurluşyk) – jemgyýetçilik-ykdysady, gurluşyk-tehniki, binagärlik-çeperçilik, sanitariýa-gigiýena çözgütleriniň toplumyny üpjün edýän ilatly ýerleriň meýilnamalaşdyrylmagynyň we gurulmagynyň nazaryýeti we amalyýeti;
2) şähergurluşyk resminamalary –çäkleriň şähergurluşygynyň ösdürilmeginiň we peýdalanylmagynyň ugurlaryny we şertlerini kesgitleýän özara baglanyşykly taslama resminamalarynyň, şol sanda çäkleri zolaklara bölmegiň meýilnamalarynyň ulgamy;
3) döwlet şähergurluşyk kada ölçegleri we düzgünleri – çäkleriň gurulmagyna bildirilýän we adamyň ýaşaýyş we durmuş gurşawy üçin amatly, howpsuz we beýleki zerur şertleri üpjün edýän kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň, şähergurluşyk we tehniki dessurlaryň, kadalaşdyryjy-tehniki resminamalaryň, gaýry hökmany talaplaryň, şertleriň we çäklendirmeleriň ulgamy. Döwlet şähergurluşyk kada ölçegleri we düzgünleri şähergurluşyk işiniň subýektleriniň ýerine ýetirmegi üçin hökmandyr;
4) şähergurluşyk dessurlary – şähergurluşyk resminamalary bilen bellenilen çäkleriň (ýer bölekleriniň) we gozgalmaýan emlägiň beýleki obýektleriniň peýdalanylmagynyň düzgünleri, rugsatnamalary, çäklendirmeleri (borçlanmalary, gadagan etmeleri we çäklendirilen hukuklary (serwitutlary) hem goşmak bilen);
5) çäkleriň zolaklara bölünmegi – çäkleriň şähergurluşygynyň ösdürilmeginiň we peýdalanylmagynyň dessurlarynyň bellenilmegi bilen şähergurluşygy meýilnamalaşdyrylanda anyk wezipeli çäk zolaklaryň bölünip aýrylmagy;
6) şäher we şäherçe serhedi – ilatly ýeriň ýerleriniň, jikme-jik meýilnamalaşdyrmagyň şähergurluşyk resminamalarynda bellenilen, olary ýer gaznasynyň beýleki toparlaryndan bölüp aýyrýan daşky serhedi;
7) gyzyl çyzyklar – jikme-jik meýilnamalaşdyrmagyň şähergurluşyk resminamalarynda, ilatly ýerlerdäki umumy peýdalanylýan ýerleriň gurluşyk üçin ýa-da başgaça peýdalanylmaga niýetlenilen çäklerden bölünip aýrylmagy üçin göz öňünde tutulan şertli çyzyklar;
8) gurluşygy düzgünleşdirmegiň ugurlary – jikme-jik meýilnamalaşdyrmagyň şähergurluşyk resminamalarynda göz öňünde tutulan, çägiň gurluşygy amala aşyrylanda gyzyl çyzyklardan ýa-da ýer böleginiň serhetlerinden başlanyp boş goýulýan ýeri hasaba almak bilen binalaryň we desgalaryň ýerleşmeginiň serhetlerini kesgitleýän şertli çyzyklar;
9) ilatly ýerleriň arasyndaky çäkler – ilatly ýerleriň arasynda, olaryň serhetleriniň daşynda ýerleşýän çäkler;
10) şähergurluşyk (taslama) resminamalaryny işläp düzüji – şertnamada göz öňünde tutulan tertipde we şertlerde taslama resminamalarynyň (taslamalaşdyrmagyň) işlenip düzülmegi, gurluşyga awtorlyk gözegçiliginiň amala aşyrylmagy, şähergurluşyk işi amala aşyrylýan mahalynda gaýry işleriň ýerine ýetirilmegi üçin buýrujy, gurujy ýa-da potratçy tarapyndan çekilýän, degişli ygtyýarnamasy bolan, şahs;
11) ilaty ýerleşdirmek ulgamy – ilatly ýerleriň giňişlik, ykdysady, durmuş we gaýry gatnaşyklaryň aýdyňlaşdyrylmagy esasynda bir bitewülige birleşdirilen, belli bir maksada gönükdirilip emele getirilýän ulgamy;
12) çäk – adamyň ýaşaýyş we durmuş gurşawynyň bir ýa-da birnäçe düzüm böleklerine (elementlerine) eýelik edýän hem-de ilatly ýerleriň çäklerini, ilatly ýerleriň arasyndaky çäkleri öz içine alýan, şähergurluşyk işiniň amala aşyrylmagy üçin niýetlenilen we gurmak ýa-da başgaça peýdalanylmagy üçin niýetlenilen, çäklendirilen giňişlik;
13) bina – özüniň işleýiş wezipesine baglylykda adamlaryň ýaşamagy ýa-da bolmagy we (ýa-da) önümçilik-tehnologik işiň dürli görnüşleriniň ýerine ýetirilmegi üçin niýetlenilen göterýän, goraýan ýa-da utgaşdyrylan gurluşlardan durýan, ýapyk göwrümi emele getirýän, gurluşyk ulgamy;
14) desga – tebigy ýa-da emeli giňişlikli serhetleri bolan we önümçilik işleriniň ýerine ýetirilmegi, maddy gymmatlyklaryň ýerleşdirilmegi we saklanylmagy ýa-da adamlaryň, ýükleriň wagtlaýyn bolmagy (geçmegi), şeýle hem enjamlaryň ýa-da kommunikasiýalaryň ýerleşdirilmegi (çekilmegi, geçirilmegi) üçin niýetlenilen göwrümli, tekizlikli ýa-da uzaboýuna (ýerüsti, suwüsti we (ýa-da) ýerasty, suwasty) obýekt. Desga şeýle-de, çeperçilik-estetik, amaly-haşam ýa-da ýadygärlik maksatlaryna niýetlenen bolup biler;
15) inženerçilik infrastrukturasy– serişdeleriň (ýangyç, suw we başgalar) berilmegini hem-de peýdalanylan serişdeleriň akdyrylmagyny üpjün edýän inženerçilik kommunikasiýalaryň (şol sanda ulgamlaryň) we desgalaryň jemi;
16) ulag infrastrukturasy– ulaglaryň, pyýadalaryň hereket etmegi, ýolagçylaryň we ýükleriň, şol sanda ilatly ýerleriň çäkleri we ilatly ýerleriň arasyndaky çäkler boýunça önümleriň geçirilmegi üçin niýetlenilen awtomobil, demir ýol, suw, howa, turba-geçiriji ulag kommunikasiýalarynyň jemi;
17) durmuş infrastrukturasy– bilim ulgamynyň, medeniýet, sungat, bedenterbiýe, sport, saglygy goraýyş, söwda, durmuş hyzmaty, ýaşaýyş jaý-jemagat hojalygy guramalarynyň binalaryny we desgalaryny hem-de ilatyň ýaşaýşyny üpjün edýän gaýry obýektleri, şol sanda maýyplygy bolan adamlar üçin amatly gurşawy hem goşmak bilen, sosial we durmuş maksatly binalaryň, desgalaryň toplumy;
18) çäkleri meýilleşdirmegiň çyzgysy – çägiň zolaklara bölünmeginiň meýilnamasyny, ilatly ýerlere ilaty ýerleşdirmegiň we ony ösdürmegiň ulgamynyň esasy ýörelgelerini, degişli çägiň ykdysadyýetiniň pudaklarynyň, inženerçilik, ulag we durmuş infrastrukturasynyň ösdürilmegini göz öňünde tutýan şähergurluşyk resminamasy;
19) ilatly ýeriň baş meýilnamasy – ilatly ýeriň zolaklara bölünmegini, onuň çäkleriniň meýilleşdiriş düzümini we wezipeleriniň guramaçylygyny, ulag we inženerçilik kommunikasiýalarynyň ulgamlaryny, abadanlaşdyrylmagyny we gür baglyga öwrülmegini belleýän, ilatly ýeriň (şäheriň, şäherçäniň, obanyň ýa-da beýleki ilatly ýeriň) ösdürilmeginiň we gurluşygynyň toplumlaýyn meýilleşdirilmeginiň şähergurluşyk taslamasy;
20) çäkleri ösdürmegiň pudaklaýyn çyzgysy – degişli çäkde inženerçilik, ulag we durmuş infrastrukturasynyň, ykdysadyýetiň pudaklarynyň ösdürilmeginiň esasy ugurlaryny kesgitleýän şähergurluşyk resminamasy;
21) awtorlyk gözegçiligi – şähergurluşyk resminamalarynyň awtorynyň olaryň durmuşa geçirilmeginiň barşyna barlagyň amala aşyrylmagy boýunça hukugy.
2-nji madda. Türkmenistanyň şähergurluşyk işi hakynda kanunçylygy
1. Türkmenistanyň şähergurluşyk işi hakynda kanunçylygy Türkmenistanyň Konstitusiýasyna esaslanýar we şu Kanundan hem-deTürkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryndan ybarat bolup durýar.
2. Eger Türkmenistanyň halkara şertnamasynda şu Kanunda göz öňünde tutulan kadalardan başga kadalar bellenilen bolsa, onda halkara şertnamasynyň kadalary ulanylýar.
3-nji madda. Döwlet şähergurluşyk syýasaty
1. Döwlet şähergurluşyk syýasaty – bu şähergurluşyk işi babatda maksatlaryň, wezipeleriň we çäreleriň döwletiň durmuş we ykdysady syýasaty bilen özara baglanyşykda emele getirilýän ulgamy.
2. Döwlet şähergurluşyk syýasaty adamyň ýaşaýyş we durmuş gurşawyny gowulandyrmak, şol sanda maýyplygy bolan adamlaryň aýratynlyklarynyň hasaba alynmagy bilen, türkmen halkynyň medeni mirasyny gorap saklamak we artdyrmak maksady bilen, şähergurluşyk serişdeleri bilen jemgyýetiň durnukly ösdürilmeginiň, ýerleriň we tebigy serişdeleriň netijeli hem-de aýawly peýdalanylmagynyň, jemgyýetiň, döwletiň we raýatlaryň şähergurluşyk işi babatda bähbitleriniň sazlaşykly utgaşdyrylmagynyň üpjün edilmegine hyzmat edýär.
4-nji madda. Şähergurluşyk işi
Şähergurluşyk işi şulary öz içine alýar:
1) daşky gurşawyň ekologik ýagdaýyny hasaba almak bilen öndüriji güýçleriň ýerleşdirilmegini, inženerçilik, ulag, durmuş infrastrukturasynyň emele getirilmegini kesgitleýän ilaty ýerleşdirmegiň çäk boýunça guralmagynyň çaklamalaşdyrylmagyny, taslamalaşdyrylmagyny we düzgünleşdirilmegini;
2) şäherleriň, beýleki ilatly ýerleriň we olaryň ulgamlarynyň ösdürilmeginiň konsepsiýasynyň işlenip düzülmegini;
3) milli, maddy, ruhy, durmuş we beýleki ýerli şertlere we aýratynlyklara laýyklykda şäher we oba ýerlerini meýilnamalaşdyrmak, gurmak, durkuny täzelemek we abadanlaşdyrmak boýunça şäher gurluşygynyň çözgütleriniň işlenip taýýarlanylmagyny;
4) ýerleriň rejeli peýdalanylmagynyň, tebigy gurşawyň goralmagynyň, serişdeleriň aýawly saklanylmagynyň, inženerçilik taýýarlygyň we çäkleriň howply tebigy we ekologik ýagdaýlardan goralmagynyň üpjün edilmegini;
5) türkmen halkynyň medeni mirasynyň, şol sanda binagärlik ýadygärlikleriniň, seýilgäh we tebigy-landşaft obýektleriniň hem-de beýleki aýratyn goralýan tebigy çäkleriň goralyp saklanylmagyny we dikeldilmegini;
6) inženerçilik we ýol-ulag infrastrukturasynyň öňürdýän gurluşygynda ýaşaýyş, medeni-durmuş we önümçilik gaznalarynyň özara baglanyşykda ösdürilmegini.
5-nji madda. Jemgyýetiň, döwletiň, fiziki we ýuridik şahslaryň şähergurluşyk işi amala aşyrylan mahalyndaky bähbitleri
1. Şähergurluşyk işi amala aşyrylan mahalynda ilatly ýerleriň durnukly ösüşiniň gazanylmagy, ilat üçin amatly ýaşaýyş şertleriniň üpjün edilmegi, adamyň hojalyk we gaýry işiniň daşky gurşawa zyýanly täsir etmegine ýol bermezlik, ekologik ýagdaýyň gowulandyrylmagy, ilatly ýerleriň we olara ýanaşyk çäkleriň inženerçilik, ulag we durmuş infrastrukturasynyň ösdürilmegi, türkmen halkynyň medeni mirasynyň obýektleriniň şähergurluşyk serişdeleri bilen goralyp saklanylmagy jemgyýetiň, döwletiň, fiziki şahslaryň, şol sanda maýyplygy bolan adamlaryň, ýuridik şahslaryň bähbitleri bolup durýar.
2. Şähergurluşyk işi amala aşyrylan mahalynda jemgyýetiň, döwletiň, fiziki we ýuridik şahslaryň bähbitleri Türkmenistanyň şähergurluşyk işi babatda kanunçylygynyň, döwlet şähergurluşyk kada ölçegleriniň we düzgünleriniň, şähergurluşyk resminamalarynyň talaplarynyň ýerine ýetirilmegi, şeýle hem olaryň berjaý edilişine gözegçiligiň amala aşyrylmagy bilen üpjün edilýär.
6-njy madda. Raýatlaryň şähergurluşyk babatda hukuklary we borçlary
1. Raýatlaryň şu aşakdakylara hukugy bardyr:
1) adamyň, degişli ýer babatda, şähergurluşygynyň çägiň zolaklara bölünmegine, ekologik we sanitariýa-gigiýena howpsuzlygynyň kadalaryna hem-de bu ýeriň degişli infrastrukturalar bilen üpjünçilik derejesine bildirilýän talaplaryna laýyklykda öndüriji güýçleriň rejeli ýerleşdirilmegine gabat gelýän, döwlet şähergurluşyk syýasatynyň ilaty ýerleşdirmek bölegine görä, ilatlyýerleriň çäklerinde ulanylmagy mümkin bolan,amatly ýaşaýyş we durmuş gurşawyna;
2) bu maksatlar üçin niýetlenilen hem-de has amatly tebigy-howa şertleri we landşafty, göwnejaý bejeriş we sanitariýa-gigiýena şertleri, bilim-düşünje beriş, medeni-köpçülikleýin, sport-sagaldyş we tomaşa çärelerini geçirmek üçin şertleri hem goşmak bilen, boş wagtlary geçirmek üçin şertleri, bagçylyk-bakjaçylyk ýer bölekleriniň ýerleşdirilmegi üçin mümkinçilikleri bolan, rekreasion maksatly çäkleriň bölünip berilmegi (bölünip goýulmagy) arkaly dynç alşa;
3) öz ýaşaýan ýerleriniň meýilnamalaşdyrylmagy, gurulmagy, ýerden peýdalanylyşy we abadanlaşdyrylyşy hakynda doly maglumat almaga, şähergurluşyk resminamalarynyň ara alnyp maslahatlaşylmagyna we kabul edilmegine gatnaşmaga;
4) şähergurluşyk resminamalarynyň tassyklanylmagyndan öň olara bellikleri we teklipleri, şeýle hem şähergurluşyk resminamalarynyň taslamalary boýunça hereket edýän şähergurluşyk resminamalaryna teklipleri girizmäge;
5) Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde şulary talap etmäge:
a) binalaryň, desgalaryň we beýleki obýektleriň Türkmenistanyň şähergurluşyk işi hakynda kanunçylygynyň bozulmagy bilen ýerleşdirilmegi, taslamalaşdyrylmagy, gurluşygy, durkunyň täzelenilmegi hakynda kabul edilen çözgütleriň ýatyrylmagyny;
b) peýdalanylmagy Türkmenistanyň şähergurluşyk işi hakynda kanunçylygynyň bozulmagy bilen amala aşyrylýan kärhanalaryň işiniň, şeýle hem gozgalmaýan emlägiň beýleki obýektleriniň ulanylmagynyň togtadylmagyny ýa-da gadagan edilmegini;
6) Türkmenistanyň şähergurluşyk işi hakynda kanunçylygynyň bozulmagy bilen baglanyşykly raýatlaryň janyna, saglygyna we emlägine ýetirilen zeleliň (zyýanyň) öweziniň dolunmagy hakynda kazyýete hak islegini bildirmäge.
2. Raýatlar şulara borçludyr:
1) çägiň ekologik ýagdaýynyň ýaramazlaşmagyna, medeni gymmatlyklara, şäher we tebigy landşaftlara zyýan ýetmegine getirýän islendik hereketlere ýol bermezlige;
2) gurluşygy tassyklanylan şähergurluşyk resminamalaryna, degişli ilatly ýeriň, çägiň meýilnamalaşdyrylmagynyň we gurulmagynyň düzgünlerine berk laýyklykda amala aşyrmaga;
3) çäkleriň abadanlaşdyrylmagyna we daşky gurşawyň meseleleriniň çözülmegine gatnaşmaga.
II BAP. ŞÄHERGURLUŞYK IŞINIŇ DÖWLET
TARAPYNDAN DÜZGÜNLEŞDIRILMEGI
7-nji madda. Şähergurluşyk işini döwlet tarapyndan düzgünleşdirmegi amala aşyrýan edaralar
Şähergurluşyk işiniň döwlet tarapyndan düzgünleşdirilmegi Türkmenistanyň Ministrler Kabineti, gurluşyk we binagärlik babatda ygtyýarly döwlet edarasy (mundan beýläk – ygtyýarly edara) hem-de ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary tarapyndan Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda amala aşyrylýar.
8-nji madda. Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ygtyýarlylygy
Türkmenistanyň Ministrler Kabineti şähergurluşygy babatda:
1) ýeke-täk döwlet syýasatyny kesgitleýär;
2) şu aşakdakylary tassyklaýar:
a) şähergurluşygynyň döwlet maksatnamasyny;
b) Türkmenistanyň ilatyny ýerleşdirmegiň baş çyzgysyny;
ç) Türkmenistanyň çägini meýilnamalaşdyrmagyň çyzgysyny;
d) döwlet ähmiýetli aýratyn düzgünleşdirilmeli şähergurluşyk işiniň obýektleriniň şähergurluşyk resminamalaryny;
e) Türkmenistany ösdürmegiň pudaklaýyn çyzgysyny;
ä) tassyklanylmagy Türkmenistanyň kanunçylygy bilen onuň ygtyýarlylygyna degişli edilen, şäherleriň baş meýilnamalaryny;
f) şäherleriň şäherýaka zolaklarynyň serhetlerini;
g) döwlet ähmiýetli aýratyn düzgünleşdirilmeli şähergurluşyk işiniň obýektleriniň serhetlerini;
h) Döwlet şähergurluşyk kadastrynyň ýöredilmeginiň we şähergurluşyk işiniň obýektleriniň gözegçilik barlagynyň tertibini;
i) şähergurluşyk resminamalarynyň döwlet bilermenler seljermesini guramagyň we geçirmegiň tertibini;
3) umumydöwlet we döwletara ähmiýetli obýektleriň taslamalaşdyrylmagy we gurluşygy hakynda çözgütleri kabul edýär;
4) şähergurluşyk işini düzgünleşdirýän kadalaşdyryjy hukuk namalaryny çykarýar;
5) şähergurluşygy babatda hyzmatdaşlyklar hakynda hökümetara ylalaşyklarynyň ýerine ýetirilmegini üpjün edýär;
6) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda başga ygtyýarlyklary amala aşyrýar.
9-njy madda. Ygtyýarly edaranyň ygtyýarlylygy
Şähergurluşygy babatda ygtyýarly edara:
1) öz ygtyýarlylygynyň çäklerinde ýeke-täk döwlet syýasatyny durmuşa geçirýär;
2) şu aşakdakylary amala aşyrýar:
a) şähergurluşygynyň döwlet maksatnamasynyň taslamasynyň işlenip taýýarlanylmagyny;
b) şähergurluşyk meseleleri boýunça ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralarynyň işiniň utgaşdyrylmagyny we usulyýet ýolbaşçylygyny;
ç) ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralary bilen bilelikde Türkmenistanyň ilatyny ýerleşdirmegiň baş çyzgysynyň işlenip taýýarlanylmagyny;
d) döwlet şähergurluşyk kada ölçegleriniň we düzgünleriniň, şol sanda maýyplygy bolan adamlaryň bähbitleriniň üpjün edilmegi boýunça berjaý edilmeginiň barlagyny;
e) gurluşyk babatda ygtyýarlylandyrmagy;
ä) öz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde şähergurluşyk işiniň barşynda şeýle işiň subýektleriniň arasynda ýüze çykýan jedellere seredýär;
3) ilatly ýerleri ösdürmegiň pudaklaýyn çyzgylaryny işläp düzmegiň tertibini belleýär;
4) şulary guraýar:
a) Türkmenistanyň çägini meýilnamalaşdyrmagyň çyzgysynyň, döwlet ähmiýetli aýratyn düzgünleşdirilmeli şähergurluşyk işiniň obýektleriniň şähergurluşyk resminamalarynyň işlenip taýýarlanylmagyny;
b) şähergurluşygy çygrynda ylmy-barlag işleriniň geçirilmegini;
5) şulary tassyklaýar:
a) şäherleriň baş meýilnamalaryny, tassyklanylmagy Türkmenistanyň kanunçylygynda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ygtyýarlylygyna degişli edilen şäherleriň baş meýilnamalary muňa degişli däldir;
b) şäherçeleriň baş meýilnamalaryny;
ç) oba ilatly ýerleriniň baş meýilnamalaryny;
d) Aşgabat şäherini, welaýatlaryň dolandyryş merkezlerini jikme-jik meýilnamalaşdyrmagyň taslamalaryny;
e) gurluşygyň birkysmy düzgünlerini;
ä)awtorlyk gözegçiliginiň guralmagynyň we ýöredilmeginiň düzgünlerini;
6) döwlet şähergurluşyk kada ölçeglerini we düzgünlerini, şähergurluşyk resminamalarynyň döwlet bilermenler seljermesiniň meseleleri boýunça usulyýet resminamalaryny işläp taýýarlaýar we tassyklaýar;
7) döwlet şähergurluşyk kadastryny we şähergurluşyk işiniň obýektleriniň gözegçilik barlagyny ýöredýär;
8) şähergurluşyk işiniň subýektleriniň işiniň kadalaşdyryjy-tehniki we usulyýet üpjünçiligini guraýar;
9) şähergurluşyk resminamalarynyň döwlet bilermenler seljermesini geçirýär;
10) çäkleriň şähergurluşygy üçin özleşdirilen mahalynda çäkleriň we tebigy serişdeleriň rejeli peýdalanylmagynyň üpjün edilmegi boýunça çäreleri durmuşa geçirýär;
11) şähergurluşygy babatda kabul edilýän çözgütler hakynda ilata yzygiderli maglumatlary berýär;
12) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda başga ygtyýarlyklary amala aşyrýar.
10-njy madda. Ýerine ýetiriji ýerli häkimiýetwe ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň ygtyýarlylygy
Ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryşedaralary şähergurluşyk işi babatda:
1) kadalaşdyryjy resminamalaryň talaplaryna laýyklykda degişli çäkde meýilnamalaşdyrmagyň, gurmagyň, abadanlaşdyrmagyň, ýerden peýdalanmagyň meselelerini çözýärler;
2) şähergurluşyk maksatnamalaryny durmuşa geçirýärler;
3) şulary amala aşyrýarlar:
a) tabynlygyndaky binagärlik we şähergurluşyk, gurluşygyň hiline gözegçilik edýän edaralaryň işine ýolbaşçylygy;
b) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda şäheriň we şäherçäniň gurluşygynyň ähli görnüşlerine ýer bölekleriniň bölünip berilmegini;
ç) Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde döwlet hajatlary üçin ýer bölekleriniň yzyna alynmagyny;
4) ýerli ähmiýetli obýektleriň gurluşygy üçin şähergurluşyk resminamalarynyň işlenip düzülmegi boýunça buýrujynyň wezipelerini ýerine ýetirýärler;
5) eger ol şu Kanunyň we şähergurluşyk işiniň meselelerini düzgünleşdirýän Türkmenistanyň gaýry kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň talaplaryna laýyk gelmeýän bolsa, öz çäginde şähergurluşyk işini çäklendirýärler, togtadýarlar ýa-da gadagan edýärler;
6) ýokarda durýan döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralaryna ilatly ýerleriň serhetleriniň, degişli çägiň şäherýaka zolagynyň serhediniň we hukuk düzgüniniň bellenilmegi ýa-da üýtgedilmegi barada teklipleri berýärler;
7) çäk kadastr ulgamynda maglumatlar binýadyny döredýärler;
8) şulary guraýarlar:
a) şäherleriň, şäherçeleriň baş meýilnamalarynyň işlenip taýýarlanylmagyny;
b) welaýatyň we etraplaryň çäklerini meýilnamalaşdyrmagyň çyzgysynyň, inženerçilik, ulag we durmuş infrastrukturasyny ösdürmegiň çyzgysynyň we taslamalarynyň, şeýle hem abadanlaşdyryş taslamalarynyň işlenilip taýýarlanylmagyny we durmuşa geçirilmegini;
9) şähergurluşyk işiniň subýektleriniň arzalarynyň esasynda bellenilen tertipde şähergurluşyk işiniň amala aşyrylmagyna rugsatnamalary (gadagan etmeleri) berýärler we olaryň hereket ediş möhletiniň berjaý edilişine barlagy amala aşyrýarlar;
10) şulary tassyklaýarlar:
a) kwartallaryň, kiçi etraplaryň we ilatly ýerleriň meýilnamalaşdyryş düzümleriniň beýleki düzüm bölekleriniň (elementleriniň) jikme-jik meýilnamalaşdyrylmagynyň we gurulmagynyň taslamalaryny (mundan beýläk – jikme-jik meýilnamalaşdyrmagyň taslamasy we gurluşygyň taslamasy);
b) degişli çägiň gurluşygynyň düzgünlerini;
11) şähergurluşygy babatda kabul edilýän çözgütler hakynda ilata yzygiderli maglumatlary berýärler;
12) şähergurluşyk işi babatda hukuk bozulmalar hakynda meselelere seredýärler we Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde jerimeleri ulanýarlar;
13) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda başga ygtyýarlyklary amala aşyrýarlar.
11-nji madda. Şähergurluşyk işiniň aýratyn döwlet düzgünleşdirilişi
1. Eger şähergurluşyk işi babatda gatnaşyklar döwlet, jemgyýetçilik we hususy bähbitleriň üpjün edilmegi çäkleriň peýdalanylmagynyň ýörite düzgünleri (mundan beýläk – ýörite düzgünler) girizilmezden kyn ýagdaýa düşürýän ýa-da mümkin bolmasa, ol gatnaşyklar aýratyn döwlet düzgünleşdirilişine degişli bolup durýar.
2. Şular şähergurluşyk işiniň aýratyn döwlet düzgünleşdirilişi amala aşyrylýan çäklere degişli bolup durýar:
1) Aşgabat şäheriniň çägi;
2) tebigy we ekologik häsiýetli adatdan daşary ýagdaýlaryň netijeleriniň ýok edilýän zolaklary;
3) gozgalmaýan maddy medeni gymmatlyklaryň ýerleşýän çäkleri, aýratyn goralýan tebigy ýerler we olaryň gorag zolaklary;
4) şypahana we rekreasion maksatly zolaklar;
5) erkin ykdysady zolaklar;
6) şäherleriň geljekde ösdürilmäge degişli çäkleri;
7) döwlet we döwletara ähmiýeti bolan ulag, inženerçilik, serhet, gümrük infrastrukturasynyň geljekde ösdürilmäge degişli çäkleri;
8) howa menziline ýanaşyk çäkler;
9) harby şäherjikleriň, serhet birikmeleriniň we beýleki ýapyk obýektlerdäki ilatly ýerleriň çäkleri;
10) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda şähergurluşyk işiniň aýratyn döwlet düzgünleşdirilişi amala aşyrylýan çäklere degişli diýlip ykrar edilen gaýry çäkler.
3. Şähergurluşyk işiniň aýratyn döwlet düzgünleşdirilişi amala aşyrylýan çäkleriň serhetleri dolandyryş çäk birlikleriniň serhetleri bilen gabat gelmän biler we olar Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda kesgitlenilýär.
4. Şähergurluşyk işiniň aýratyn döwlet düzgünleşdirilişi şu aşakdakylary öz içine alýan ýörite düzgünleriň girizilmegi arkaly amala aşyrylyp bilner:
1) berjaý edilmegi hökman bolan ýörite döwlet şähergurluşyk kada ölçegleriniň we düzgünleriniň bellenilmegi;
2) şähergurluşyk resminamalarynyň işlenip taýýarlanylmagynyň, ylalaşylmagynyň we tassyklanylmagynyň, gurluşyk-gurnama işleriniň amala aşyrylmagyna rugsatnamalary bermegiň aýratyn tertibiniň girizilmegi;
3) tebigy we ekologik häsiýetli adatdan daşary ýagdaýlaryň ýüze çykma howpuna sezewar bolup biljek çäkleriň goralmagynyň ýörite çyzgylarynyň işlenip taýýarlanylmagy;
4) Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan gaýry çäreleriň kabul edilmegi.
III BAP. ŞÄHERGURLUŞYK IŞINIŇ OBÝEKTLERI
WE SUBÝEKTLERI
12-nji madda. Şähergurluşyk işiniň obýektleri
1. Türkmenistanyň çägi, ilatly ýerleriň çäkleri we çäkleriň bölekleri, ýer bölekleri, binalar we desgalar, çäk-önümçilik, şähergurluşyk we landşaft toplumlar, rekreasion maksatly we senagat zolaklary, türkmen halkynyň medeni mirasynyň obýektleri we olaryň goralýan zolaklary, akwatoriýalar, ilatly ýerleriň serhetlerindäki we ilatly ýerleriň arasyndaky çäklerdäki inženerçilik we ulag kommunikasiýalary şähergurluşyk işiniň obýektleri bolup durýarlar.
2. Şähergurluşyk işiniň obýektleri boýunça şu aşakdakylar boýunça şähergurluşyk resminamalary işlenip taýýarlanylýar:
1) welaýatlaryň we etraplaryň öndüriji güýçleriniň, kommunikasiýalarynyň we infrastrukturalarynyň ýerleşmegini kesgitleýän, ilaty ýerleşdirmegiň çäk boýunça guralyşy;
2) çäk-önümçilik (agrosenagat, gidrotehniki, senagat) toplumlar, rekreasion maksatly, tebigaty goraýyş we beýleki zolaklar;
3) şäher, ähli derejeli we görnüşli beýleki ilatly ýerler, olaryň ulgamlary;
4) ýaşalýan we niýetlenilişine garamazdan, gurluşygyň gaýry etraplary hem-de zolaklary;
5) şähergurluşyk, binagärlik, landşaft toplumlar we ansambllar, binalar, desgalar, taryhy we medeni ýadygärlikler;
6) inženerçilik we ulag desgalary hem-de kommunikasiýalary.
13-nji madda. Şähergurluşyk işiniň subýektleri
1. Döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralary, ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary, fiziki we ýuridik şahslar şähergurluşyk işiniň subýektleri bolup durýarlar.
2. Şähergurluşyk işiniň subýektleri şu Kanunyň 14‒16-njy maddalaryna laýyklykda degişlilikde şähergurluşyk işi babatda buýrujylar, şähergurluşyk resminamalaryny işläp taýýarlaýjylar ýa-da obýektleriň gurluşygy boýunça potratçylar bolup çykyş edip bilerler.
3. Şähergurluşyk işiniň subýektleriniň degişli döwlet edaralaryndan, olaryň şähergurluşyk işine täsir edip biljek, ilatly ýerleriň geljekki meýilnamalaşdyrylmagy, gurulmagy we durkunyň täzelenilmegi bilen baglanyşykly çözgütleriň taýýarlanylmagy we kabul edilmegi hakynda maglumatlary almaga hukugy bardyr.
4. Eger Türkmenistanyň kanunçylygynda başgaça göz öňünde tutulmadyk bolsa, daşary ýurt döwletleriniň fiziki we ýuridik şahslary, raýatlygy bolmadyk adamlar Türkmenistanda şähergurluşyk işini amala aşyrmaga haklydyrlar.
14-nji madda. Şähergurluşyk işi babatda buýrujylar
1. Döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralary, ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary, fiziki we ýuridik şahslar şähergurluşyk işiniň buýrujylary (mundan beýläk ‒ buýrujylar) bolup çykyş edip bilerler.
2. Buýrujylaryň şu aşakdakylara hukugy bardyr:
1) şähergurluşyk resminamalaryny işläp taýýarlaýjylary we onuň durmuşa geçirilmegine gatnaşyjylary özbaşdak kesgitlemäge;
2) Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde obýektleriň we toplumlaryň gurluşygy üçin ýer böleklerini almaga;
3) şähergurluşyk resminamalarynyň işlenip taýýarlanylmagynyň barşyna barlagy amala aşyrmaga;
4) obýektleriň gurluşygy boýunça potratçyny özbaşdak saýlamaga we onuň bilen şertnama baglaşmaga;
5) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda gaýry hereketleri amala aşyrmaga.
3. Buýrujylar şu aşakdakylara borçludyr:
1) Türkmenistanyň şähergurluşyk işi hakynda kanunçylygyny berjaý etmäge;
2) bellenilen tertipde şähergurluşyk resminamalaryna bilermenler seljermesiniň geçirilmegini üpjün etmäge;
3) şähergurluşyk resminamalarynyň öz wagtynda taýýarlanylmagyny we tassyklanylmagyny üpjün etmäge;
4) şähergurluşyk resminamalarynyň işlenip taýýarlanylmagynyň barşyna barlagy we gurluşygyň hiline tehniki gözegçiligi amala aşyrmaga;
5) şähergurluşyk resminamalarynyň durmuşa geçirilmeginiň barşyna awtorlyk gözegçiliginiň amala aşyrylmagyny üpjün etmäge.
Buýrujylar Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda gaýry borçlary hem çekip bilerler.
15-nji madda. Şähergurluşyk resminamalaryny işläp taýýarlaýjylar
1. Şähergurluşyk resminamalaryny işläp taýýarlaýjylaryň şu aşakdakylara hukugy bardyr:
1) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda işlenip taýýarlanylýan şähergurluşyk resminamalarynyň düzümini we möçberini özbaşdak kesgitlemäge;
2) şähergurluşyk resminamalarynyň işlenip taýýarlanylmagynyň bäsleşiklerine gatnaşmaga;
3) şähergurluşyk resminamalarynyň durmuşa geçirilmeginiň barşyna awtorlyk gözegçiligini amala aşyrmaga;
4) gurluşyk, gurnama we ýörite işler tassyklanylan şähergurluşyk resminamalaryndan hem-de döwlet şähergurluşyk kada ölçeglerinden we düzgünlerinden gyşarmalary bilen ýerine ýetirilen mahalynda olaryň togtadylmagy ýa-da bes edilmegi hakynda teklipleri bermäge;
5) zerur mahalynda şähergurluşyk resminamalaryna bellenilen tertipde üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmäge;
6) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda gaýry hereketleri amala aşyrmaga.
2. Şähergurluşyk resminamalaryny işläp taýýarlaýjylar şu aşakdakylara borçludyr:
1) şähergurluşyk resminamalarynyň işlenip taýýarlanylmagyny Türkmenistanyň şähergurluşyk işi hakynda kanunçylygyna laýyklykda üpjün etmäge;
2) özleri tarapyndan işlenip taýýarlanylan şähergurluşyk resminamalaryny degişli döwlet edaralary bilen bellenilen tertipde ylalaşmaga.
Şähergurluşyk resminamalaryny işläp taýýarlaýjylar Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda başga borçlary hem çekip bilerler.
16-njy madda. Obýektleriň gurluşygy boýunça potratçylar
1. Öz işini Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda amala aşyrýan ýuridik şahslar obýektleriň gurluşygy boýunça potratçylar bolup bilerler.
2. Obýektleriň gurluşygy boýunça potratçylaryň şu aşakdakylara hukugy bardyr:
1) binalaryň, desgalaryň we beýleki obýektleriň täze düýpli çözgütleriniň işlenip taýýarlanylmagyna gatnaşmaga;
2) şähergurluşyk resminamalaryny işläp taýýarlaýjy, ygtyýarly edaranyň degişli gurluş düzüm birligi we buýrujy bilen ylalaşylmagy arkaly binagärlik-çeperçilik keşbi we binalaryň, desgalaryň hem-de beýleki obýektleriň düýpli çözgütlerini ýaramazlaşdyrmazdan tehniki-ykdysady görkezijileri gowulandyrýan üýtgetmeleri şähergurluşyk resminamalaryna girizmäge;
3) şähergurluşyk resminamalaryny işläp taýýarlaýjydan zerur bolan tehniki maslahatlary almaga;
4) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda gaýry hereketleri amala aşyrmaga.
IV BAP. ŞÄHERGURLUŞYK RESMINAMALARY.
DÖWLET ŞÄHERGURLUŞYK KADASTRY
17-nji madda. Şähergurluşyk resminamalarynyň düzümi
1. Şähergurluşyk resminamalaryna şu aşakdakylar degişlidir:
1) Türkmenistany we onuň dolandyryş-çäk birliklerini ösdürmegiň görkezijilerini kesgitleýän resminamalar;
a) Türkmenistanyň ilatyny ýerleşdirmegiň baş çyzgysy;
b) iki we şondan köp dolandyryş-çäk birlikleriniň çäkleriniň ösdürilmegini meýilnamalaşdyrmagyň çyzgysy (mundan beýläk – şähergurluşygyny meýilleşdirmegiň konsolidirlenen (birleşdirilen) çyzgysy);
ç) Türkmenistanyň çägini meýilnamalaşdyrmagyň çyzgysy;
d) Türkmenistany ösdürmegiň pudaklaýyn çyzgylary;
2) ilatly ýerleriň çäklerini ösdürmegiň görkezijilerini kesgitleýän resminamalar:
a) ilatly ýerleriň baş meýilnamalary;
b) şäherleriň we şäherçeleriň serhediniň taslamalary;
ç) ilatly ýerleri ösdürmegiň pudaklaýyn çyzgylary;
3) ilatly ýerleriň çäklerindäki gurluşyklar barada resminamalar:
a) jikme-jik meýilnamalaşdyrmagyň taslamasy;
b) gurluşyklaryň taslamasy;
4) binalaryň, desgalaryň we beýleki obýektleriň gurluşygy üçin taslama-çenlik resminamalar.
2. Şähergurluşyk resminamalarynyň düzümi, onuň işlenip taýýarlanylmagynyň we tassyklanylmagynyň tertibi Türkmenistanyň kanunçylygynda kesgitlenilen ilatly ýerleriň derejelerine baglylykda bellenilýär.
18-nji madda. Şähergurluşyk resminamalarynyň işlenip taýýarlanylyş we tassyklanylyş tertibi
1. Şähergurluşyk resminamalary şähergurluşyk resminamalaryny işläp taýýarlaýjylar tarapyndan şertnamanyň hem-de buýrujy tarapyndan berlen we ygtyýarly edara bilen ylalaşylan ýumşuň esasynda işlenip taýýarlanylýar.
2. Şähergurluşyk resminamalary döwlet bilermenler seljermesinden geçirilmegine degişlidir we ol Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde tassyklanylýar.
Şähergurluşyk resminamalarynyň tassyklanylan bir nusgasy buýrujy tarapyndan ygtyýarly edara iberilýär.
3. Tassyklanylan şähergurluşyk resminamalaryna üýtgetmeleriň we goşmaçalaryň girizilmegi, olary tassyklan edaranyň çözgüdi boýunça geçirilýär.
19-njy madda. Döwlet şähergurluşyk kadastry
1. Döwlet şähergurluşyk kadastry – bu Türkmenistanyň degişli çägi, dolandyryş-çäk birlikleri, ekologiýa, inženerçilik-geologiýa şertleri, döwlet gurluşyk kadalarynyň maglumat serişdeleri, çäkleriň meýilnamalaşdyrylmagynda we gurluşygynda maglumat zerurlyklarynyň kanagatlandyrylmagy, döwlet geomaglumat gorlarynyň pudaga degişli düzümindäkileriň emele getirilmegi üçin düzgünler we standartlar hakynda geogiňişlik maglumatlaryň peýdalanylmagynyň we saklanylmagynyň döwlet ulgamy.
2. Döwlet şähergurluşyk kadastry etraplar, etrap hukukly şäherler, welaýatlar, Aşgabat şäheri boýunça hem-de bütin Türkmenistan boýunça döwlet ýer kadastrynyň maglumatlarynyň hasaba alynmagy bilen ýöredilýär.
3. Döwlet şähergurluşyk kadastry ygtyýarly edara tarapyndan ýöredilýär.
4. Döwlet şähergurluşyk kadastrynyň emele getirilmegi şu aşakdaky çeşmeleriň peýdalanylmagy bilen amala aşyrylýar:
1) döwlet geomaglumat gorlarynyň;
2) tassyklanylan şähergurluşyk we taslama resminamalarynda, tamamlanan gurluşyklaryň resminamalarynda bar bolan ugurdaşgeogiňişlik maglumatlarynyň san toplumlarynyň;
3) döwlet şähergurluşyk kadastrynyň emele getirilmegi üçin zerur bolan gaýry maglumatlaryň.
5. Şähergurluşyk resminamalarynyň tassyklanylan pursatyndan başlap otuz senenama gününden gijä galman ugurdaş geogiňişlik maglumatlary degişli derejedäki döwlet şähergurluşyk kadastryna girizilýär.
6. Döwlet şähergurluşyk kadastrynda bar bolan maglumatlar açyk we umumyelýeterli bolup durýar, bellenilen tertipde döwlet syrlaryna degişli edilen maglumatlar muňa degişli däldir.
7. Şähergurluşyk kadastrynyň düzümi we ýöredilmeginiň tertibi, şähergurluşyk kadastryndan maglumatlaryň berilmeginiň tertibi ygtyýarly edara tarapyndan kesgitlenilýär.
V BAP. TÜRKMENISTANYŇ ÇÄGINI ÖSDÜRMEGIŇ
ŞÄHERGURLUŞYK MEÝILNAMALAŞDYRYLYŞY
20-nji madda. Türkmenistanyň ilatyny ýerleşdirmegiň baş çyzgysy
1. Türkmenistanyň ilatyny ýerleşdirmegiň baş çyzgysy bilen şu aşakdakylar kesgitlenilýär:
1) ilaty ýerleşdirmek ulgamynyň Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň çaklamalaryna laýyklykda öndüriji güýçleriň ýerleşdirilmegi, tebigatdan peýdalanmagy kesgitleýän esasy düzgünler;
2) aýry-aýry çäkleriň ekologik ýagdaýynyň gowulandyrylmagy, ýerleriň oýlanyşykly peýdalanylmagy we goralmagy, türkmen halkynyň medeni mirasynyň obýektleriniň goralyp saklanylmagy, umumydöwlet ähmiýetli inženerçilik, ulag we durmuş infrastrukturasynyň ösdürilmegi boýunça çäreler;
3) şu çäkler:
a) ilaty ýerleşdirmek ulgamynyň ösdürilmegi üçin amatly;
b) oba hojalyk we tokaý hojalygy maksatly;
ç) adatdan daşary tebigy-howa şertli;
d) tebigy we ekologik häsiýetli adatdan daşary ýagdaýlaryň ýüze çykma töwekgelçiligine duçar bolýan;
e) gazylyp alynýan peýdaly baýlyklary bolan ýataklar;
ä) şähergurluşyk işiniň aýratyn döwlet düzgünleşdirilmesi bolan.
2. Türkmenistanyň ilatyny ýerleşdirmegiň baş çyzgysynyň işlenip taýýarlanylmagynyň tertibi Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenilýär.
21-nji madda. Şähergurluşygyny meýilnamalaşdyrmagyň konsolidirlenen (birleşdirilen) çyzgysy
1. Şähergurluşygyny meýilnamalaşdyrmagyň konsolidirlenen (birleşdirilen) çyzgysynda şu aşakdakylar göz öňünde tutulýar:
1) çägiň zolaklara bölünmeginiň meýilnamasy;
2) şu aşakdakylar boýunça çäreler:
a) ilaty ýerleşdirmek ulgamynyň ösdürilmegi;
b) inženerçilik, ulag we durmuş infrastrukturasynyň ösdürilmegi;
ç) tebigatdan oýlanyşykly peýdalanmak;
3) çägi toplumlaýyn ösdürmegiň serişde üpjünçiligi.
2.Şähergurluşygyny meýilnamalaşdyrmagyň konsolidirlenen (birleşdirilen) çyzgysynyň işlenip taýýarlanylmagynyň tertibi ygtyýarly edara tarapyndan bellenilýär.
22-nji madda. Türkmenistanyň çägini meýilnamalaşdyrmagyň çyzgysy
1. Türkmenistanyň çägini meýilnamalaşdyrmagyň çyzgysynda şu aşakdakylar göz öňünde tutulýar:
1) çägiň zolaklara bölünmeginiň meýilnamasy;
2) ilaty ýerleşdirmek ulgamynyň kämilleşdirilmeginiň, ilatly ýerleriň ösdürilmeginiň esasy ugurlary;
3) senagatyň, oba hojalygyň, inženerçilik, ulag we durmuş infrastrukturasynyň ösdürilmeginiň esasy ugurlary;
4) ilatly ýerleriň we şäherleriň şäherýaka zolaklarynyň serhetleri;
5) tebigy we ekologik häsiýetli adatdan daşary ýagdaýlaryň ýüze çykmagynyň töwekgelçiligine sezewar bolýan çäkleriň goralmagynyň çäreleri;
6) ekologik ýagdaýyň gowulandyrylmagy, şähergurluşyk serişdeleri bilen türkmen halkynyň medeni mirasynyň obýektleri bolan çäkleriň goralyp saklanylmagy boýunça çäreler;
7) Türkmenistanyň çägini ösdürmegiň gaýry meseleleri.
2. Türkmenistanyň çägini meýilnamalaşdyrmagyň çyzgysynyň işlenip taýýarlanylmagynyň tertibi Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenilýär.
23-nji madda. Türkmenistanyň çägini ösdürmegiň pudaklaýyn çyzgylary
1. Türkmenistanyň çägini ösdürmegiň pudaklaýyn çyzgylary bilen şu aşakdakylar boýunça esasy görkezijiler we meýilnamalaşdyryş çözgütler kesgitlenilýär:
1) energiýa üpjünçiliginiň, gaz üpjünçiliginiň, aragatnaşygyň, suwaryşyň, suw üpjünçiliginiň we lagym ulgamlarynyň ösdürilmegi;
2) howa, demir ýol, awtomobil, deňiz, turba-geçiriji we ulaglaryň beýleki görnüşleriniň ösdürilmegi;
3) çäkleriň howply geologiýa we gidrogeologiýa ýagdaýlaryndan goralmagy;
4) daşky gurşawyň goralmagy;
5) ykdysadyýetiň pudaklarynyň öndüriji güýçleriniň ýerleşdirilmegi;
6) çägi ösdürmegiň gaýry meseleleri.
2. Türkmenistanyň çägini ösdürmegiň pudaklaýyn çyzgylarynyň işlenip taýýarlanylmagynyň tertibi Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenilýär.
24-nji madda. Ilatly ýerleriň baş meýilnamasy
1. Ilatly ýeriň baş meýilnamasynda şu aşakdakylar göz öňünde tutulýar:
1) ilatly ýeriň çäginiň durmuş-ykdysady taýdan ösüşiň, tebigy-howa şertleriniň we ilat sanynyň çaklamasynyň aýratynlyklarynyň hasaba alynmagy bilen ösdürilmeginiň esasy ugurlary;
2) çägiň zolaklara bölünmeginiň meýilnamasy we gurluşygyň nobatlylygy;
3) tebigy we ekologik häsiýetli adatdan daşary ýagdaýlaryň ýüze çykmagynyň töwekgelçiligine sezewar bolýan ilatly ýeriň çägini goramagyň çäreleri;
4) inženerçilik, ulag we durmuş infrastrukturasynyň ösdürilmegi boýunça çäreler;
5) ilatly ýeriň gurlan we gurulmadyk çäginiň oňaýly utgaşmasy;
6) ilatly ýeriň ösdürilmegi üçin ätiýaçlyk çäkler;
7) ilatly ýeriň serhetleri;
8) ilatly ýeriň çägini ösdürmegiň gaýry meseleleri.
2. Şäheriň baş meýilnamasy we şäherýaka zolagyny meýilnamalaşdyrmagyň taslamasy ýeke-täk resminama hökmünde taýýarlanylyp bilner.
3. Ilat sany otuz müň adama çenli bolan şäher ilatly ýerleriň baş meýilnamasy jikme-jik meýilnamalaşdyrmagyň taslamasy bilen ýeke-täk resminama hökmünde işlenip taýýarlanylyp bilner.
4. Çäginde türkmen halkynyň medeni mirasynyň obýektleri bolan ilatly ýeriň baş meýilnamasy işlenip taýýarlanan mahalynda, ilatly ýeriň taryhy-binagärlik meýilnamasy we bu obýektleriň gorag zolaklary nazara alynýar.
5. Baş meýilnamalar şu aşakdaky ýaly tassyklanylýar:
1) Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan – baş meýilnamalarynyň tassyklanylmagy Türkmenistanyň kanunçylygynda onuň ygtyýarlylygyna degişli edilen şäherleriň – welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) häkiminiň hödürlemegi boýunça;
2) ygtyýarly edara tarapyndan:
a) şäherleriň we şäherçeleriň – welaýatyň häkiminiň hödürlemegi boýunça;
b) oba ilatly ýerleriniň – etrabyň häkiminiň hödürlemegi boýunça.
6. Baş meýilmana we beýleki zerur şähergurluşyk resminamalary bolmazdan ilatly ýerleriň çäklerinde obýektleriň taslamalaşdyrylmagyna we gurluşygyna ýol berilmeýär.
25-nji madda. Şäheriň we şäherçäniň serhediniň taslamasy
1. Şäheriň we şäherçäniň serhediniň taslamalary ilatly ýerleriň çäklerini meýilnamalaşdyrmagyň çyzgylarynyň we baş meýilnamalarynyň esasynda işlenip taýýarlanylýar.
2. Ilatyň sany otuz müň adama çenli bolan şäher ilatly ýerleriň şäher serhediniň taslamasy, şeýle hem oba ilatly ýerleriň şäherçe serhediniň taslamasy görkezilen ilatly ýerleriň Baş meýilnamalarynyň düzüminde işlenip taýýarlanylyp bilner.
26-njy madda. Ilatly ýerleri ösdürmegiň pudaklaýyn çyzgylary
1. Ilatly ýerleri ösdürmegiň pudaklaýyn çyzgylary bilen şu aşakdakylar boýunça esasy görkezijiler we meýilnamalaşdyryş çözgütleri bellenilýär:
1) energiýa üpjünçiliginiň, gaz üpjünçiliginiň, aragatnaşygyň, suwaryşyň, suw üpjünçiliginiň we lagym ulgamlarynyň ösdürilmegi;
2) ulagyň görnüşleriniň ösdürilmegi;
3) ykdysadyýetiň pudaklarynyň obýektleriniň ýerleşdirilmegi;
4) çäkleriň howply geologiýa we gidrogeologiýa ýagdaýlaryndan goralmagy;
5) ilatyň raýat goranyşy;
6) daşky gurşawyň goralmagy;
7) türkmen halkynyň medeni mirasynyň obýektleriniň goralmagy;
8) çäkleriň abadanlaşdyrylmagy we gür baglyga öwrülmegi;
9) çäkleri ösdürmegiň gaýry meseleleri.
2. Ilatly ýerleri ösdürmegiň pudaklaýyn çyzgylarynyň işlenip taýýarlanylmagynyň tertibi ygtyýarly edara tarapyndan bellenilýär.
27-nji madda. Jikme-jik meýilnamalaşdyryşyň taslamalary
1. Ilatly ýerleriň çäkleriniň bölekleriniň jikme-jik meýilnamalaşdyrylyşynyň taslamalary onuň baş meýilnamasynyň esasynda işlenip taýýarlanylýar we şulary belleýär:
1) gyzyl çyzyklary;
2) gurluşygy düzgünleşdirmegiň we ýer böleklerini peýdalanmagyň çägini;
3) ýerden peýdalanmagyň serhetlerini;
4) çägiň zolaklara bölünmeginiň meýilnamasyny we gurluşygyň nobatlylygyny;
5) goralýan zolaklaryň peýdalanylmagynyň düzgünini;
6) köçeleriň, geçelgeleriň, pyýada zolaklarynyň, şeýle hem ulagyň, aragatnaşygyň desgalarynyň we kommunikasiýalarynyň, inženerçilik enjamlarynyň hem-de çäkleriň abadanlaşdyrylmagynyň görkezijilerini;
7) durmuş we medeni-durmuş maksatly obýektleriň ýerleşdirilmegini we düzümini;
8) gurluşygyň göwrüm-giňişlik we binagärlik-meýilnamalaşdyryş çözgütlerini, gurluşygyň berkligini we görkezijilerini, gatlylygy, binalaryň we desgalaryň görnüşlerini.
2. Jikme-jik meýilnamalaşdyrmagyň taslamasy gurluşygyň taslamasynyň işlenip taýýarlanylmagy üçin esas bolup durýar.
28-nji madda. Gurluşygyň taslamasy
1. Gurluşygyň taslamasy bellenilen gyzyl çyzygyň serhetlerinde ýa-da ýer bölekleriniň serhetlerinde jikme-jik meýilleşdirmegiň taslamasynyň esasynda işlenip taýýarlanylýar.
2. Gurluşygyň taslamasy bilen şular bellenilýär:
1) gurluşygyň düzgünleşdirilýän ugry;
2) binalaryň we desgalaryň ýerleşişi, olaryň gatlylygy, görnüşi we beýleki häsiýetnamalary;
3) gurluşygyň binagärlik çözgüdi;
4) inženerçilik enjamlarynyň, aragatnaşyk we abadanlaşdyryş ulgamlary, şeýle hem görkezilen ulgamlaryň bellenilen gyzyl çyzykdan ýa-da ilatly ýerleriň ýer böleklerinden daşarda ýerleşýän inženerçilik enjamlarynyň, aragatnaşyk we abadanlaşdyryş ulgamlarynyň desgalaryna we kommunikasiýalaryna birikdirilmeginiň şertleri;
5) awtoulag serişdeleriniň we pyýadalaryň hereketiniň guralmagy;
6) umumy peýdalanylýan çäkler.
3. Ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary ýerli şertlere laýyklykda gurluşyklaryň taslamalaryna döwlet şähergurluşyk kada ölçeglerine we düzgünlerine garşy gelmeýän goşmaça talaplary, şol sanda türkmen halkynyň medeni mirasynyň obýektleriniň gorag zolaklarynda taslamalaşdyrylmagyna we gurluşygyna, çäkleriň gür baglyga öwrülmegine, binagärlik obýektleriniň kiçi görnüşleriniň, mahabatlandyrmagyň, ýazgylaryň we gaýry maglumatlaryň ýerleşdirilmegine talaplary girizmäge haklydyr.
29-njy madda. Taslama-çenlik resminamalary
1. Taslama-çenlik resminamalary binalaryň, desgalaryň we beýleki obýektleriň gurluşygynyň (durkuny täzelemegiň, düýpli abatlanylmagynyň), abadanlaşdyrmak boýunça işleriň göwrüm-ýerleşiş, gurluş we tehniki çözgütlerini, şeýle hem olaryň bahasyny göz öňünde tutýar.
2. Taslama-çenlik resminamalary şähergurluşyk resminamalaryna, döwlet şähergurluşyk kada ölçeglerine we düzgünlerine, gurluşykda nyrh emele getirmegiň usulyýetine we çenlik kadalaşdyrmasyna laýyklykda işlenip taýýarlanylýar we ol ygtyýarly edara, sanitariýa-epidemiologiýa gullugy, ýangyna garşy gözegçilik gullugy, tebigaty goramak edarasy hem-de Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda beýleki gulluklar bilen ylalaşylýar.
3. Taslama-çenlik resminamalarynyň işlenip taýýarlanylmagy, ylalaşylmagy we tassyklanylmagy, oňa üýtgetmeleriň we goşmaçalaryň girizilmegi bellenilen tertipde buýrujynyň başlangyjy boýunça we onuň hasabyna amala aşyrylýar.
4. Bellenilen tertipde tassyklanylan taslama-çenlik resminamalary obýektleriň gurluşygyna rugsatnama berilmegi üçin esas bolup durýar.
VI BAP. ILATLY ÝERLERIŇ WE ŞÄHERÝAKA
ZOLAKLARYNYŇ ÇÄKLERINIŇ PEÝDALANYLMAGY
30-njy madda. Gurluşygyň düzgünleri
1. Gurluşygyň düzgünleri degişli çäkde şähergurluşyk işiniň amala aşyrylmagynyň tertibini belleýär.
2. Gurluşygyň düzgünleri çägi meýilnamalaşdyrmagyň çyzgysynyň we ilatly ýeriň baş meýilnamasynyň esasynda işlenip taýýarlanylýar.
3. Gurluşygyň düzgünleriniň herekete girizilmegine çenli obýektleriň gurluşygy üçin bellenilen tertipde berlen rugsatnamalar, ilatyň howpsuzlygynyň üpjün edilmeginiň şertlerinde, görkezilen rugsatnamalaryň möhletiniň dowamynda hereket edýär.
31-nji madda. Çägiň zolaklara bölünmegi
1. Çägiň zolaklara bölünmegi adamyň amatly ýaşaýyş we durmuş gurşawynyň üpjün edilmegine, tebigy we ekologik häsiýetli adatdan daşary ýagdaýlaryň ýüze çykma howpunyň töwekgelçiligine duçar bolýan çäkleriň goralmagyna, ilatyň we önümçiligiň çendenaşa toplanmagynyň, daşky gurşawyň hapalanmagynyň öňüniň alynmagyna, goralýan tebigy çäkleriň, türkmen halkynyň medeni mirasynyň obýektleriniň, oba hojalyk ýerleriniň we tokaý gaznasynyň goralmagyna hem-de oýlanyşykly peýdalanylmagyna gönükdirilendir.
2. Şähergurluşyk işiniň amala aşyrylmagy üçin çäkleriň peýdalanylmagyna çäklendirmeler şu aşakdaky ýerlerde bellenilýär:
1) türkmen halkynyň medeni mirasynyň obýektleriniň gorag zolaklarynda;
2) tebigy çäkleriň aýratyn goralýan zolaklarynda;
3) sanitariýa-gorag zolaklarynda;
4) tebigy baýlykly ýataklar bolan zolaklarda;
5) tebigy we ekologik häsiýetli adatdan daşary ýagdaýlaryň ýüze çykma howpunyň töwekgelçiligine duçar bolýan zolaklarda;
6) adatdan daşary tebigy-howa şertleri bolan zolaklarda.
3. Şähergurluşyk işiniň amala aşyrylmagy üçin çäkleriň peýdalanylmagyna çäklendirmeler Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda gaýry zolaklarda hem bellenilip bilner.
4. Çäkleriň ýerine ýetirýän wezipeleriniň bellenilmegi we olaryň ýokary derejeli peýdalanylmagy çäkleriň peýdalanylmagyna çäklendirmeleriň hasaba alynmagy bilen kesgitlenilýär.
32-nji madda. Ilatly ýerleriň çäk zolaklary
1. Ilatly ýerlerde şu aşakdaky çäk zolaklary bellenilip bilner:
1) ýaşaýyş;
2) jemgyýetçilik-işewürlik;
3) senagat;
4) inženerçilik we ulag infrastruktura;
5) rekreasion maksatly;
6) oba hojalygy üçin peýdalanylýan;
7) ýörite maksatly;
8) harby obýektleriň we gaýry düzgünli çäkleriň;
9) şäherýaka.
2. Ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary ýerli şertlere laýyklykda gaýry çäk zolaklaryny belläp, şeýle hem olara döwlet şähergurluşyk kada ölçegleriniň we düzgünleriniň hasaba alynmagy bilen ýer böleklerini we beýleki obýektleri goşup bilerler.
3. Ilatly ýerleriň çäk zolaklarynyň serhetleri gyzyl çyzyklaryň, tebigy obýektleriň adaty serhetleriniň, ýer bölekleriniň serhetleriniň we gaýry serhetleriň hasaba alynmagy bilen kesgitlenilýär.
4. Serhetlerinde şähergurluşyk işiniň aýratyn döwlet düzgünleşdirilişi degişli bolan çäk zolaklarynda aýratyn binalaryň, desgalaryň we beýleki obýektleriň taslamalaşdyrylmagyna we gurluşygyna goşmaça talaplar bellenilip bilner.
33-nji madda. Ýaşaýyş zolaklary
1. Ýaşaýyş zolaklary köp gatly ýaşaýyş jaýlarynyň, orta we kiçi gatly ýaşaýyş jaýlarynyň, hususy ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygy üçin niýetlenendir.
2. Ýaşaýyş zolaklarynda durmuş we medeni-durmuş maksatly aýratyn duran, degşirilip gurlan, degşirilip gurlan-goşmaça gurlan ýa-da goşmaça gurlan obýektleriň, däp-dessur binalarynyň, awtomobil ulag duralgalarynyň, olar üçin sanitariýa-gorag zolaklarynyň bellenilmegi talap edilmeýän we işi, daşky gurşawa zyýanly täsir etmeýän (güwwüldi, wibrasiýa, magnit meýdany, radiasiýa täsiri, topragyň, howanyň, suwuň hapalanmagy we gaýry zyýanly täsirler) senagat, jemagat we ammar obýektleriniň ýerleşdirilmegine ýol berilýär.
3. Ýaşaýyş zolaklaryna, şeýle-de ilatly ýerleriň çäkleriniň serhetlerinde ýerleşýän bagçylyk-bakjaçylyk birleşikleriniň çäkleri hem degişli bolup durýar.
34-nji madda. Jemgyýetçilik-işewürlik zolaklary
1. Jemgyýetçilik-işewürlik zolaklary işewürlik, maliýe, jemgyýetçilik işjeňligi merkezleriniň, saglygy goraýyş, medeniýet, söwda, jemgyýetçilik iýmiti, durmuş hyzmaty obýektleriniň, bilim edaralarynyň, dolandyryş, ylmy-barlag edaralarynyň, däp-dessur üçin we gaýry binalaryň we desgalaryň, şeýle hem awtomobil ulag duralgalarynyň ýerleşdirilmegi üçin niýetlenendir.
2. Jemgyýetçilik-işewürlik zolaklarynda ýerleşdirilmegine rugsat edilen obýektleriň sanawyna ýaşaýyş jaýlary, myhmanhanalar, ýerasty ýa-da köp gatly ulag jaýlary goşulyp bilner.
35-nji madda. Senagat zolaklary
1. Senagat zolaklarynda senagat, jemagat, ammar obýektleri, olaryň hereket etmegini üpjün edýän inženerçilik we ulag infrastrukturasynyň obýektleri ýerleşdirilýär, şeýle hem şonuň ýaly obýektleriň sanitariýa-gorag zolaklary bellenilýär.
2. Senagat, jemagat, ammar obýektleriniň sanitariýa-gorag zolaklarynda ýaşaýyş jaýlarynyň, bilim edaralarynyň, saglygy goraýyş, dynç alyş obýektleriniň, bedenterbiýe-sagaldyş we sport desgalarynyň, bagçylyk-bakjaçylyk birleşikleriniň, şeýle hem oba hojalyk önümleriniň önümçiliginiň ýerleşdirilmegine ýol berilmeýär.
3. Senagat zolaklarynyň çäkleriniň abadanlaşdyrylmagy bu zolaklarda ýerleşýän obýektleriň eýeleri tarapyndan amala aşyrylýar.
36-njy madda. Inženerçilik we ulag infrastruktura zolaklary
1. Inženerçilik we ulag infrastruktura zolaklary howa, demir ýol, awtomobil, deňiz, derýa we turba-geçiriji ulag, aragatnaşyk we inženerçilik enjamlarynyň desgalarynyň we kommunikasiýalarynyň ýerleşdirilmegi we hereket etmegi üçin niýetlenendir.
2. Ulag, aragatnaşyk we inženerçilik enjamlarynyň desgalarynyň we kommunikasiýalarynyň adamyň ýaşaýyş we durmuş gurşawyna zyýanly täsiriniň öňüniň alynmagy, şeýle obýektlerden ýaşaýyş jaýlaryna, jemgyýetçilik-işewürlik we rekreasion maksatly zolaklara çenli zerur bolan aralyklaryň hem-de döwlet şähergurluşyk kada ölçeglerine we düzgünlerine laýyklykda beýleki talaplaryň, şeýle hem ýörite düzgünleriň berjaý edilmegi bilen üpjün edilýär.
3. Ilatly ýerleriň çäkleriniň serhetlerinde, ulanylmagy raýatlaryň janyna we saglygyna gös-göni zyýanly täsir edip biljek ulag, aragatnaşyk we inženerçilik enjamlarynyň desgalarynyň we kommunikasiýalarynyň ýerleşdirilmegine ýol berilmeýär.
37-nji madda. Rekreasionmaksatly zolaklar
1. Rekreasion maksatly zolaklar syýahatçylyk çygrynyň we ilatyň köpçülikleýin dynç almagynyň guralmagy üçin niýetlenendir hem-de ol şäher tokaýlaryny we tokaý seýilgählerini, suwa düşülýän ýerleri, kenarýaka we beýleki obýektleri özüne birleşdirýär.
2. Rekreasion maksatly zolaklaryň çäklerinde rekreasion we sagaldyş wezipeli obýektleriň ulanylmagy bilen gös-göni baglanyşykly bolmadyk senagat, jemagat we ammar obýektleriniň gurluşygyna we hereket edýänleriniň giňeldilmegine ýol berilmeýär.
38-nji madda. Oba hojalygy üçin peýdalanylýan zolaklar
Şäheriň we şäherçäniň çäginiň serhetlerinde sürlen ýerler, baglar, üzümçilikler, bakjaçylyklar, ot ýatyrmak üçin meýdanlar, öri meýdanlar we peýdalanylýan başga ýerler, şeýle hem oba hojalygyna niýetlenen binalar we desgalar bolan oba hojalygy üçin peýdalanylýan zolaklar bölünip berilýär.
39-njy madda. Ýörite maksatly zolaklar
1. Ýörite maksatly zolaklar ilatly ýerleriň çäk zolaklarynyň beýleki görnüşlerinde ýerleşdirilmegine ýol berilmeýän gonamçylyk, şeýle hem malmazarçylygy, durmuş galyndylary we beýleki obýektler üçin zir-zibil dökülýän ýerleriň ýerleşdirilmegi üçin bölünip berilýär.
2. Ýörite maksatly zolaklaryň çäkleriniň peýdalanylmagynyň tertibi döwlet şähergurluşyk kada ölçegleriniň we düzgünleriniň, şeýle hem ýörite düzgünleriniň talaplarynyň hasaba alynmagy bilen gurluşygyň düzgünlerinde bellenilýär.
40-njy madda. Harby obýektleriň we gaýry düzgünli çäkleriň zolaklary
1. Harby obýektleriň we gaýry düzgünli çäkleriň zolaklary, çäkleri babatda peýdalanmagyň aýratyn düzgüni bellenilýän obýektleriň ýerleşdirilmegi üçin niýetlenendir.
2. Şäheriň we şäherçäniň çäklerindäki harby obýektleriň we gaýry düzgünli çäkleriň zolaklarynyň peýdalanylmagynyň tertibi Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenilýär.
41-nji madda. Şäherýaka zolaklary
1. Şäherýaka zolagy (şäheriň ösdürilmegi üçin ätiýaçlyk çäkler), şäheriň çägine ýanaşyk we şäheriň ýerleri bilen bir bitewi çäkleri düzýän hem-de bu şäheriň çäkleriniň ösdürilmegi üçin niýetlenen, şäherýaka zolaklaryna girýän beýleki ilatly ýerleri, şeýle hem sanitariýa-gorag wezipeleriniň ýerine ýetirilmegi, ilatyň dynç alýan ýerleriniň, bagçylyk-bakjaçylyk birleşiginiň ýerleşdirilmegi üçin ýerleri özüne birleşdirýär.
2. Şäherýaka zolaklaryň serhetleriniň bellenilmegi şu Kanuna we Türkmenistanyň ýer kanunçylygyna laýyklykda şähergurluşyk we ýer gurluşyk resminamalarynyň esasynda amala aşyrylýar.
42-nji madda. Şäherýaka zolagynyň çäkleriniň peýdalanylmagy
1. Şäherýaka zolagynyň çäkleriniň peýdalanylmagy hem-de onuň serhetlerinde şähergurluşyk işi ilatyň we şähergurluşyk işiniň subýektleriniň bähbitleriniň hasaba alynmagy bilen amala aşyrylýar.
2. Şäherýaka zolagynyň çäkleriniň zolaklara bölünmeginiň meýilnamasy welaýatyň çäklerini meýilleşdirmegiň çyzgysynda, etraby meýilleşdirmegiň taslamasynda, şäheriň baş meýilnamasynda göz öňünde tutulýar.
3. Şäherýaka zolaklarynda sanitariýa we rekreasion maksatly wezipeleri ýerine ýetirýän ýaşyl zolaklar bölünip berilýär. Görkezilen zolaklarda daşky gurşawa zyýanly täsirini ýetirýän hojalyk we gaýry işlere ýol berilmeýär.
43-nji madda. Ilatly ýerlerdäki ýer bölekleriniň peýdalanylmagyna bildirilýän şähergurluşyk talaplary
1. Ilatly ýerlerdäki ýer bölekleriniň peýdalanylmagyna bildirilýän şähergurluşyk talaplary ilatly ýerleriň baş meýilnamalary, jikme-jik meýilleşdirmegiň taslamalary, gurluşygyň taslamalary we düzgünleri bilen kesgitlenilýär.
2. Ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary ýer böleklerini beren mahalynda ýer bölekleriniň peýdalanylmagy boýunça şähergurluşyk talaplary hakynda maglumatlar bilen buýrujyny üpjün edýär, ol şu aşakdaky maglumatlary özünde jemleýär:
1) ýer bölekleriniň peýdalanylmagynyň maksatlary hakynda;
2) ýer bölekleriniň ýerleşýän ýeri hakynda;
3) ýer bölekleriniň taslama serhetleri hakynda;
4) ýer bölekleriniň inženerçilik, ulag we durmuş infrastrukturasynyň obýektleri bilen üpjünçiligi hakynda.
3. Ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary fiziki we ýuridik şahslara gurluşyk üçin ýer böleklerini beren mahalynda, olar tarapyndan obýektleriň gurluşygynyň möhletleriniň berjaý edilmegi boýunça hem-de gurluşyga ýanaşyk bolan umumy peýdalanylýan çäkleriň abadanlaşdyrylmagy boýunça işleriň amala aşyrylmagyna talaplary belleýär.
4. Şu maddanyň üçinji böleginde görkezilen talaplar, ýer bölegine bolan hukugyň başga şahsa geçen ýagdaýynda hem öz güýjüni saklaýar.
5. Ýer bölegine bolan hukugy tassyklaýan resminamada şu aşakdakylar görkezilýär:
1) gurluşygyň düzgünlerinde bellenilen, çäk zolagyň belgisi;
2) çäklerinde ýer bölegi ýerleşýän çäk zolagyň ýerine ýetirýän wezipesi;
3) ýer böleginiň, şol sanda türkmen halkynyň medeni mirasynyň obýektleriniň, aýratyn goralýan tebigy çäkleriň gorag zolaklarynyň serhetlerinde, şeýle hem tebigy we ekologik häsiýetli adatdan daşary ýagdaýlaryň ýüze çykmagynyň töwekgelçiligine sezewar bolýan çäkleriň serhetlerinde ýerleşýän hem-de peýdalanylmagyna çäklendirmeleri Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilýän gaýry çäkleriň, ýerleşýän ýeri;
4) ýer böleginiň serhetlerinde inženerçilik, ulag we durmuş infrastrukturasynyň obýektleriniň bolmagy, olaryň görkezijileriniň we görkezilen obýektleriň peýdalanylmagyna çäklendirmeleriň görkezilmegi bilen;
5) ýer böleginiň serhetlerinde onuň eýesine ýa-da eýelik edýäne degişli bolmadyk binalaryň we desgalaryň bolmagy, görkezilen obýektleriň onda ýerleşmegi bilen baglanyşykly bu ýer böleginiň peýdalanylmagyna çäklendirmeleriň görkezilmegi bilen.
6. Ýer böleginiň bölünen ýa-da olaryň serhetleriniň we görkezijileriniň üýtgedilen mahalynda gyzyl çyzyk we gurluşygyň düzgünleşdirilýän ugry berjaý edilýär.
44-nji madda. Obýektleriň gurluşygyna rugsatnama
1. Obýektleriň gurluşygyna rugsatnama – eýesiniň ýa-da ýer bölegine eýelik edýäniň, onuň gurluşygynyň amala aşyrylmagyna hukugyny tassyklaýan resminama.
2. Obýektleriň gurluşygyna rugsatnama ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edarasy ýa-da ýerli öz-özüňi dolandyryş edarasy tarapyndan berilýär.
3. Hususy ýaşaýyş jaýynyň gurluşygy ýaşaýyş jaýynyň esaslarynyň, ýerzeminleriniň, gatlarynyň we ýüz tarapynyň meýilnamalaryndan, şeýle hem ýer böleginiň meýilnamasyndan ybarat bolan ýönekeýleşdirilen taslama boýunça amala aşyrylyp bilner.
45-nji madda. Ýörite rugsatnama
Döwlet syrlaryny düzýän obýektleriň gurluşygyna, şeýle hem aýratyn döwlet düzgünleşdirilişiniň şähergurluşyk işiniň obýektlerine ýörite rugsatnama Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda berilýär.
46-njy madda. Şähergurluşyk işi amala aşyrylan mahalynda çäklendirilen hukuk (serwitut)
1. Şähergurluşyk işi amala aşyrylan mahalynda çäklendirilen hukuk (serwitut), haçan-da ýer böleginiň eýesiniň bähbitleri keseki ýer böleginiň peýdalanylmagyna hukugy çäklendirmezden üpjün edilip bilinmejek şu aşakdaky halatlarda, bellenilýär:
1) inženerçilik infrastrukturasynyň obýektleriniň gurluşygy, durkunyň täzelenilmegi, bejerilmegi we ulanylmagy geçirilende;
2) çäkleriň suw basmagyndan we almagyndan goralmagy boýunça işler geçirilende;
3) keseki ýer böleginiň üstünden umumy peýdalanylýan obýektlere geçmek zerurlygy bolanda;
4) gözleg we barlag işleri geçirilende.
2. Çäklendirilen hukuk (serwitut) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda bellenilýär we amala aşyrylýar.
VII BAP. JEMJEÝJI DÜZGÜNLER
47-nji madda. Şähergurluşyk işiniň maliýe üpjünçiligi
Şähergurluşyk işiniň maliýeleşdirilmegi Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň serişdeleriniň, buýrujynyň hususy we çekilen serişdeleriniň, şeýle hem inženerçilik, ulag we durmuş infrastrukturasynyň ösdürilmegine fiziki we ýuridik şahslaryň paýly gatnaşmagynyň hasabyna amala aşyrylýar.
48-nji madda. Fiziki we ýuridik şahslara ýetirilen zyýanyň (zeleliň) öweziniň dolunmagy
Türkmenistanyň şähergurluşyk işi hakynda kanunçylygynyň bozulmagynyň netijesindefiziki we ýuridik şahslara ýa-da ýer böleginiň alynmagy we olara degişli bolan binalaryň, desgalaryň we gaýry obýektleriň ýykylyp aýrylmagy bilen baglanyşykly ýetirilen zyýanyň (zeleliň) Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde öwezi dolunmaga degişlidir.
49-njy madda. Jedelleriň çözülişi
Şähergurluşyk işi babatda ýüze çykýan jedeller Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde çözülýär.
50-nji madda. Şu Kanunyň bozulandygy üçinjogapkärçilik
Şu Kanunyň bozulmagynda günäkär şahslar Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen jogapkärçiligi çekýärler.
51-nji madda. Şu Kanunyň güýje girmegi
1. Şu Kanun resmi taýdan çap edilen gününden güýje girýär.
2. Şu Kanunyň güýje giren gününden şulary güýjüni ýitiren diýip ykrar etmeli:
1993-nji ýylyň 28-nji dekabrynda kabul edilen «Türkmenistanda şähergurluşyk işi hakynda» Türkmenistanyň Kanunyny(Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 1993 ý., № 11-12, 107-nji madda);
2009-njy ýylyň 18-njiaprelinde kabul edilen«Türkmenistanyň käbir kanunçylyk namalaryna üýtgetmeler, goşmaçalar girizmek we güýjüni ýitiren diýip ykrar etmek hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň XXV bölegini (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2009 ý., № 2, 33-nji madda).
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly Berdimuhamedow
Aşgabat şäheri. 2015-nji ýylyň 18-nji awgusty.
№ 263-V.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Táýelsiz Qazaqstannyń memlekettik rámizderi kúni
Táýelsiz Qazaqstannyń memlekettik rámizderi osydan 27 jyl buryn, 4 maýsym kúni bekitilgen bolatyn. Sodan beri atalmysh datany barsha qazaqstandyqtar aıtýly mereke retinde atap ótip keledi.
Memlekettik Tý, Memlekettik Eltańba jáne Memlekettik Ánuran. Memlekettik úsh nyshandy tańdaý úshin 1992 jyldyń basynda Joǵarǵy Keńes prezıdıýmy jumys tobyn quryp, arnaıy shyǵarmashylyq komıssııa taǵaıyndady. Onyń quramyna Salyq Zımanov, Erbol Sháımerdenov, Serikbolsyn Ábdildın, Serik Ábdrahmanov jáne t.b. qaıratkerler kirdi. Osydan keıin búkil Qazaqstan kóleminde Eltańba, Tý, Ánuran nusqalaryna konkýrs jarııalandy. Bir ǵana týdyń ózine 600 adamnan 1 200 nusqa tússe, Eltańbanyń 245 jobasy, ánurannyń 750 úlgisi baıqaýǵa qatysty.


text:
Qasym-Jomart Toqaevty Frantsııa, Japonııa elderiniń prezıdentteri quttyqtady
NUR-SULTAN. QazAqparat - Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń atyna kelgen quttyqtaýlar legi kelip túsýde, dep habarlaıdy Aqorda.
Qasym-Jomart Toqaevtyń atyna Qazaqstan Prezıdenti bolyp saılanýyna oraı quttyqtaý hattary men jedelhattar kelip jatyr.
Frantsııa Prezıdenti Emmanýel Makron Qasym-Jomart Toqaevty Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti bolyp saılanýymen quttyqtap, tabys tiledi. Sondaı-aq ol aldaǵy ýaqytta kezdesýge, eki el arasyndaǵy qarym-qatynastardyń perspektıvalary men odan ári damytý máselelerin talqylaýǵa ázir ekenin jetkizdi.
«Frantsııa aradaǵy qarym-qatynastardyń ilgeri damýyna erekshe múddeli. Biz Tuńǵysh Prezıdent Nursultan Nazarbaev myrzamen Brıýsseldegi kezdesýimizde yntymaqtastyqtyń ekonomıkalyq saladaǵy úsh basym baǵytyna toqtaldyq. Olar: aýylsharýashylyǵy jáne agroónerkásiptik keshen, jańartylatyn energııa kózderi jáne tsıfrlyq sala. Mádenıet, bilim, lıngvıstıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalar boıynsha qarqyndy damyp keledi. Osy birlesken jumysymyz Qazaqstannyń gúldenýine óz úlesin qosady», - delingen jedelhatta.
Japonııanyń Premer-Mınıstri Sındzo Abe quttyqtaý jedelhatynda eki el arasyndaǵy joǵary baılanystardy atap ótken.
«Aldaǵy ýaqytta Sizben saıası, ekonomıkalyq, mádenı jáne basqa da salalardaǵy yntymaqtastyǵymyz ben ózara dostyq qatynasymyzdy jalǵastyra berýdi qalaımyn», - dep jazdy Sındzo Abe.
Ispanııanyń Koroli Felıpe óziniń quttyqtaýynda Qazaqstan Prezıdentimen jaqyn arada kezdesetinine senim bildirdi.
«Bizdiń memleketterimizdi biriktiretin barlyq sala boıynsha yntymaqtastyǵymyzdyń aldaǵy ýaqytta da nyǵaıa beretinine senimdi bolyńyz. Bul tereń baılanystarymyz halyqtarymyzdyń beıbitshilik pen turaqtylyq qaǵıdattaryna degen adaldyǵyna negizdelgen», - delingen jedelhatta.
Polsha Respýblıkasynyń Prezıdenti Andjeı Dýda óziniń quttyqtaýynda Qazaqstandy Ortalyq Azııadaǵy eń mańyzdy áriptes retinde atap ótti.
«Polsha-Qazaqstan arasyndaǵy baılanystar aldaǵy jyldary da saıası ári ekonomıkalyq salalarda qarqyndy damýyn jalǵastyra beretinine úmit artamyn. Bizdiń qarym-qatynastarymyzdyń áleýeti joǵary ekenine senimdimin», - dep atap ótti Andjeı Dýda.
Fınlıandııa Respýblıkasynyń Prezıdenti Saýlı Nıınıste da Qasym-Jomart Toqaevty quttyqtap, tyǵyz yntymaqtastyqqa daıyn ekenin bildirgen.
«Qazaqstan men Fınlıandııanyń qarym-qatynasy óte jaqsy, ásirese, saýda salasyndaǵy baılanystarǵa erekshe mán berilgen. Biz budan ári qaraı da ekijaqty jáne halyqaralyq kún tártibinde ózara is-qımyldarymyzdy arttyra berýge daıynbyz», - delingen jedelhatta.
Eýropalyq komıssııa Prezıdenti Jan-Klod ıÝnker quttyqtaý jedelhatynda Eýrokomıssııanyń Qazaqstanmen yntymaqtastyqty nyǵaıta túsýge beıildi ekenin atap ótken.
«Aýqymdy áriptestik pen yntymaqtastyqty qamtamasyz etý bizdiń kópqyrly qarym-qatynastarymyzdy, sonyń ishinde ekonomıkalyq baılanystarymyzdy odan ári damytý úshin platforma bolady», - delingen jedelhatta.
Sondaı-aq, quttyqtaý hattaryn EQYU az ulttar isi boıynsha Joǵary komıssary Lamberto Zaner, Malaızııa Koroli Sultan Abdýlla Rııatýddın Ál-Mustafa Bıllah, Vetnam Sotsıalıstik Respýblıkasynyń Prezıdenti Ngýen Fý Chong, Taıland Premer-Mınıstri, general Praıýt Chan-Ocha, Kıpr Prezıdenti Nıkos Anastasıadıs, Túrik Respýblıkasynyń Uly Ulttyq Májilisiniń tóraǵasy Mustafa Shentop, Kavkaz musylmandary basqarmasynyń tóraǵasy, TMD Dinaralyq keńesiniń teńtóraǵasy Sheıh-ýl-ıslam Allahshúkir Pasha-zade, Armenııa Joǵary patrıarhy jáne barsha armyndardyń Katalıkosy Garegın ІІ joldady.


text:
Armenııanyń eks-prezıdenti Robert Kocherıan úshinshi ret tutqyndaldy
NUR-SULTAN. QazAqparat - Armenııanyń apellıatsııalyq soty eldiń burynǵy prezıdenti Robert Kocharıandy qamaýǵa alý týraly bultartpaý sharasy jaıly sheshimin ózgertip, ony tutqynǵa aldy. Buǵan deıin Erevandaǵy sot ony 18 mamyrda tutqynnan bosatqan edi. Osylaısha, Kocharıan bir jarym aı bostandyqta júrdi, dep habarlaıdy VVS.
Oǵan konstıtýtsııalyq qurylymdy qulatýǵa qatysyp, iri kólemde para aldy degen aıyp taǵyldy. Armenııada kóshelerge narazylyqqa shyqqan adamdar qýylyp, sonyń saldarynan kem degende segiz adam qaza tapqan bolatyn.
Seısenbi kúni sot prokýratýranyń Kocharıanǵa bultartpaý sharasyn jeńildetý týraly ótinishin qanaǵattandyryp, onyń isin toqtatý týraly sheshimin joıdy jáne materıaldardy ári qaraı tergeýge jiberdi.
Burynǵy prezıdent onyń isi taıaýda Armenııada ótetin saılaýǵa qatystyrmaýǵa baǵyttalǵan dep otyr.
Kocharıan 1998-2008 jyldary Armenııa prezıdenti boldy. Ol ekinshi prezıdenttik merzimi aıaqtalǵannan keıin «AFK Sıstema» reseılik ınvestıtsııalyq kompanııasy dırektorlar keńesine kirdi.


text:
Táýelsizdik tarıhynda bolmaǵan alaman
16 Maýsym kúni Tarbaǵataı tórinde «Tuǵyry bıik Tarbaǵataı» atty halyqaralyq sport jáne óner festıvali aıasynda Kókpekti aýdanynan bastap Aqsýat aýylyna deıingi araqashyqtyqta táýelsizdik tarıhynda bolmaǵan 140 shaqyrymdyq alaman báıge ótti.
Shashasyna shań juqtyrmaǵan 106 sáıgúlik GPS qurylǵysymen qamtylyp, jarys jolyna shyqty. Túni boıy jaýǵan jaýynnan ezilgen jarys jolynyń aýyrlyǵy talaı tulpardy tuıaqtan qaldyrdy. 8 saǵattan asqan alamanda adamǵa da atqa da aýyr syn bolǵandyǵy anyq. Sóreden shyqqan 106 júıriktiń tek 12-si márege jetti.
Almaty oblysy, Sarqand aýdanynyń turǵyny Rústem Dosjanovtyń Qyzjıreni oq boıy ozyq shyǵyp bas báıgeni aldy. Zaısanda ótken 130 shaqyrymdyq alamanda ekinshi kelgen Qýanyshtyń kúreń aty kúmis júldeni eshkimge bermeı enshilep ketti, úshinshi oryn Qudirettiń qylquıryqtysyna buıyrdy. Birinshi orynǵa Nıva, ekinshi orynǵa Lada granta avtokólikteri tabystaldy. 140 shaqyrymdyq alaman báıge alys qashyqtyqta qazaqy qazanattyń qarasyna jylqy ilespeıtindigin kórsetip, qazaq jylqysy álem aldynda taǵyda óz myqtylyǵyn dáleldedi.
Aıan Aldabergenuly


text:
Hormatly müşderiler!
"Altyn Asyr" ÝGPJ "SMS Nesibe" aksiýasyny geçirmegi dowam etdirýär.
30-njy aprelde sowal bäsleşiginiň birinji tapgyry tamamlandy, onuň jemi boýunça 21 gündelik baýrak - Smartfon BLU R2 LTE, hemde aýlyk baýrak - Telewizor LG 49LJ510V oýnaldy.
Baýraklaryň eýeleriniň sanawy bilen http://win.tmcell.tm saýtynda tanyşyp bilersiňiz.
Şunuň bilen "SMS Nesibe" aksiýasy tamamlanmaýar. Öňüňizde Size ýene oýnaljak bäş tapgyr we Baş baýrak - tehniki enjamlar: Holodilnik, Kir ýuwujy maşyn, Noutbuk we Samsung Galaxy S9 garaşýar we beýleki müşderileri hem gatnaşmaga çagyrýarys.
Her biriňizde ýeniji bolmaklyga umyt bar. Soraglara jogap beriň we baýraklary utuň!
Siziň diňe *123# belgä jaň etmegiňiz gerek.


text:
TESWIRLEMELER
Türkmenistanyň daşary syýasaty — Durnukly ösüş maksatlary ýolunda parahatçylyk söýüjilik strategiýasy
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň oňyn döwlet syýasaty netijesinde, Türkmenistan hemişelik Bitaraplyk, parahatçylyk söýüjilik, «Açyk gapylar», hoşniýetli goňşuçylyk hem-de gyzyklanma bildirýän daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen deňhukukly özara bähbitli hyzmatdaşlyk ýörelgelerine esaslanan döredijilikli daşary syýasy ugruny durmuşa geçirýär. Ata Watanymyz döwletara derejede netijeli gatnaşyklary ösdürmek bilen, köptaraplaýyn görnüşde netijeli gatnaşyklara üýtgewsiz ygrarlydygyny görkezýär.
Ministrler Kabinetiniň birinji ýarym ýylyň jemlerine bagyşlanyp, 5-nji iýulda g...


text:
Şeýle hem okaň
20.07.2019 | Birža täzelikleri
13.07.2019 | Birža täzelikleri
09.07.2019 | Gallaçylaryň ýokary zähmet üstünligi — azyk bolçulygynyň kepili
06.07.2019 | Birža täzelikleri
04.07.2019 | Intellektual eýeçilik ulgamynda halkara tejribe ara alnyp maslahatlaşyldy
29.06.2019 | Birža täzelikleri
Ýurdumyzyň durmuş-ykdysady we syýasy ösüşiniň, telekeçilik we maýa goýum ulgamynyň, şeýle hem Diýarymyzyň dünýä ulgamyna goşulyşmagynyň esasy ugurlary hakynda möhüm maglumatlaryň esasy çeşmesi bolan ýöriteleşdirilen ylmy-amaly neşiriň — «Maliýe we ykdysadyýet» žurnalynyň şu ýylky 3-nji sany çapdan çykdy.
Täze neşiriň makalalarynda dolandyryş pudagyna täze çemeleşmeleri we tehnologiýalary ornaşdyrmagyň, uly halk hojalyk ähmiýeti bolan iri taslamalary durmuşa geçirmegiň, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň durnukly ösüş boýunça öňde goýan möhüm wezipelerini ýerine ýetirmegiň esasy meseleleri beýan edilýär.
Olaryň hatarynda suwy tygşytly peýdalanmak, ýerli çig mal gorlaryny, çäk mümkinçiliklerini aýawly we netijeli özleşdirmek, täze önümçilikleri döretmek ýaly meseleler bar. Bu ugurlar toplumlaýyn alnanda, Garagum sährasynyň merkezinde ägirt uly suw howdanyny döretmek baradaky innowasion maýa goýum taslamasyny gurşap alýar. Onda Ýer şarynyň suw serişdelerini gorap saklamak, howanyň üýtgemegine uýgunlaşmak bilen bagly ählumumy meseleleri çözmek işine ýurdumyzyň goşan saldamly goşandy açylyp görkezilýär. Žurnalda çap edilen “Altyn asyr” Türkmen kölüniň durmuş-ykdysady ösüşe täsiri” atly makala hut şu meselä bagyşlanylýar.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Hazarda söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmek we durnukly ulagy ösdürmek boýunça täze başlangyjy hakyndaky baş makala hem okyjylaryň ünsüni özüne çekýär.
Türkmenistanda sanly ykdysadyýeti döretmegiň möhüm meseleleri hem žurnalda ýerleşdirilen birnäçe makalalarda giňden beýan edilýär. Olarda iş bilen üpjünçilik ulgamyndaky özgertmelere, zähmet bazarynda işiň täze görnüşleriniň ýüze çykmagyna, iş ornunyň üýtgemegine, uzak ýerlerdäki işgärleriň işlerini guramagyň usullaryna degişli meselelere uly üns berilýär. Žurnalda çap edilen “Kärhanany dolandyrmakda häzirki zaman maglumat-aragatnaşyk tehnologiýalarynyň ähmiýeti” atly makala hem dürli derejedäki ýolbaşçylar üçin gyzyklydyr. Onda IT düzüminiň ulgamyna häsiýetnamalar hem-de hünär işiniň netijeliligini ýokarlandyrmak meseleleri beýan edilýär. “Obasenagat toplumynda ykdysady özgertmeler” atly makalada Türkmenistanyň azyk garaşsyzlygyny pugtalandyrmagyň, ýurdumyzyň telekeçiligini oba hojalygyna çekmegiň, oba hojalyk toplumynyň düzümlerini kämilleşdirmegiň, azyk önümleriniň önümçiligini ösdürmegiň meseleleri açylyp görkezilýär.
Žurnalda çap edilen beýleki makalalarda söwda ulgamynda zähmeti guramagyň täze usullaryny ornaşdyrmagyň, maliýe monitoringi gullugyny berkitmekde bu ulgamda halkara gatnaşyklary ösdürmegiň, şeýle hem salgyt syýasatynda ösen ýurtlaryň iň oňat tejribeleriniň mysalynda ykdysadyýeti köpugurlylaşdyrmagyň, Türkmenistanyň daşary söwda dolanyşygynyň möçberini ýokarlandyrmakda öňdebaryjy daşary ýurt tejribelerini peýdalanmagyň meselelerine uly üns berilýär.
Hünärmenleriň makalalarynda hojalygy ýöretmegiň dürli maýa goýum we innowasion ugurlaryna garalyp geçilýär. Ykdysady ulgamda alnyp barylýan özgertmeleriň netijeleri ara alnyp maslahatlaşylýar, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň strategik maksatnamalaryny durmuşa geçirmek boýunça teklipler öňe sürülýär.
Maliýe we ykdysadyýet ministrligi tarapyndan döredilip, türkmen, iňlis we rus dillerinde neşir edilýän žurnalda düýpli maliýe-ykdysady meselelerde bu işe ýaş alymlar, telekeçiler we ýolbaşçylar çekilýär. Žurnal mugallymlara, aspirantlara we talyplara, döwlet edaralarynyň ýerli dolandyryş düzümleriniň işgärlerine, menejerlere we marketologlara niýetlenendir.
Dünýäniň intellektual ykdysady kartasynda biziň ýurdumyza mynasyp ornuň we sebitiň işewürlik durmuşynyň möhüm merkezi derejesiniň berilmegi hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň öňe sürýän toplumlaýyn özgertmeleriniň möhüm maksatlarynyň biridir. Pudaklaýyn neşiriň işi bolsa bu maksada ýetmäge ýardam bermäge gönükdirilendir.
Copyright 2012-2019 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün


text:
Medeni gatnaşyklar ýakyn we alysdaky halklary biri-birlerine ruhy taýdan barha ýakynlaşdyrýar. Şonuň üçin-de, dostlukly ýurtlaryň milli medeniýetiniň özara arabaglanyşygyny jebisleşdirmekde, agzybirligi, parahatçylygy pugtalandyrmakda aýdym-saz sungatyna uly orun degişlidir.
Biziň ýurdumyz goňşy we alysdaky döwletler bilen medeni hyzmatdaşlyga hemişe aýratyn üns berýär. Paýtagtymyzdaky we welaýatlardaky medeniýet merkezleriň, teatrlaryň sahnalarynda daşary ýurtly sungat ussatlarynyň çykyşlaryny guramak hem indi asylly däbe öwrüldi.
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň «Mariachi Champana Newin» toparynyň 26—27-nji martda Balkan welaýatynyň Balkanabat we Türkmenbaşy şäherlerinde beren konsertleri hem şeýle ýatda galyjy medeni wakalaryň hataryna goşuldy. Balkanabatdaky Döwlet drama teatrynda we Türkmenbaşydaky Nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň medeni-sport toplumynda berlen bu konsertlere aýdym-saz sungatynyň muşdaklary uly höwes bilen gatnaşdylar. Günorta-Günbatar halklarynyň aýdym-sazlaryny ussatlyk bilen ýerine ýetirmekde giň meşhurlyga eýe bolan bu toparyň her bir çykyşy tomaşaçylar tarapyndan şowhunly el çarpyşmalar bilen garşylandy.


text:
Tallinde Estoniýa bilen Ukrainanyň işjeň aragatnaşygyny ösdürmek maksady bilen, ukraýin-eston söwda palatasy açyldy. Bu barada «Европейская правда» habar berýär.
Söwda palatasynyň edara düzümine «Ильяшев и Партнеры» hukuk firmasynyň Tallindäki edarasynyň ýolbaşçysy Witaliý Galiskih we Estoniýadaky «Elme Messer» kompaniýasynyň maliýe direktory Aleksandr Timarow girýär.
Palata Estoniýadaky ukrain telekeçileriniň bäsdeşlige ykyplylygyny goldamak we eston telekeçileriniň ukrain bazaryna çykmak mümkinçilikleri bilen meşgullanar. Şeýle hem iki ýurduň işewürliginiň ösmegi bilen gyzyklanýanlaryň ählisi üçin esasy meýdança öwrüler.
Ukraina Ýewropada Estoniýanyň iň iri söwda hyzmatdaşlarynyň biridir. Umumylykda ukrain wekilleri daşary ýurt telekeçileriniň arasynda birinji orny eýeläp, Estoniýada eýýäm 729 sany kärhanany esaslandyrdylar.
Materialy «www.eurointegration.com.ua» saýtynyň maglumatlary esasynda taýýarlan Miwe NABATOWA, žurnalis.


text:
Birleşen Şalygyň Türkmenistandaky ilçisi Torda Abbot-Wat (Thorda Abbott-Watt) Beýik Britaniýanyň hem-de Kanadanyň hökümetleriniň Media azatlygy boýunça Londonda geçirýän Bütindünýä maslahaty mynasybetli 10-njy iýulda ýaýradan beýanatynda Türkmenistan üçin möhüm meseleler barada dogruçyllyk we halallyk bilen ýazýan türkmen žurnalistlerini goldap çykyş etdi.
Ilçi halkara çäre mynasybetli britan hökümetiniň web sahypasynda ýaýradan beýanatynda özleri üçin hem-de Türkmenistan üçin wajyp meseleler barada dogruçyllyk we halallyk bilen ýazýan ýurduň içindäki we daşyndaky türkmen žurnalistlerine goldawyny bildirdi.
“Şu gün Britaniýa bilen Kanada bilelikde Londonda Media azatlygy boýunça Bütindünýä maslahatyny geçirýär. Bu ýerde, Aşgabatda, biziň pikirlerimiz özleri üçin hem-de Türkmenistan üçin wajyp meseleler barada dogruçyllyk we halallyk bilen ýazýan Türkmenistanyň özündäki we daşyndaky türkmen žurnalistleri bilen bolar” diýip, Birleşen Şalygyň Aşgabatdaky ilçisiniň beýanatynda aýdylýar.
10-njy iýulda Birleşen Şalygyň hem-de Kanadanyň hökümetleriniň bilelikde gurnaýan Media azatlygy boýunça Bütindünýä maslahaty Londonda öz işine başlady.
Britan hökümetiniň maslahat barada çap eden maglumatyna görä, iki günläp dowam etjek maslahatyň gün tertibinde Merkezi Aziýada we Gündogar Ýewropada duşmançylykly sredalara sezewar bolýan žurnalistleri goldamak boýunça sazlaşykly ulgamy işläp düzmegiň meseleleri hem bar.
Ilçi Abbot-Watyň beýanatynda media azatlygynyň Adam hukuklarynyň ähliumumy jarnamasyndan ugur alýandygy nygtalýar.
“Media azatlygy wajypdyr – eşidilmek hukugy, žurnalistleriň işlerine gatyşylmazdan olaryň habar bermek hukugy, adamlara sözleriň elýeterli bolmagyna degişli hukugy [wajypdyr]” diýip, beýanatda aýdylýar.
Düýbi Parižde ýerleşýän “Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň dünýädäki metbugat azatlygynyň ýagdaýy boýunça 2019-njy ýylyň aprelinde çap eden soňky ýyllyk hasabatynda Türkmenistan bu ugurda dünýäde 180 ýurduň arasynda iň yzdaky orny eýeledi.
Ondan ozalky ýyllardaky hasabatlarda metbugat azatlygynda iň yzdaky orny Demirgazyk Koreýa alyp gelýärdi. Bu ýyl türkmen häkimiýetleri, hasabata görä, 180-nji orny Demirgazyk Koreýa ýetirmedi.
Galyberse-de, “Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň soňky beýanatyna görä, Gündogar Ýewropa we Merkezi Aziýa metbugat azatlygy boýunça Bütindünýä reýtinginde iň yzdakynyň öň ýanyndaky orny eýeleýär.
Mundan ozalky ýyllarda Türkmenistanyň häkimiýetleri Azatlyk Radiosynyň ýerli habarçylaryny yzarlap, olara basyş edip geldi; radionyň Saparmämmet Nepeskulyýew, Hudaýberdi Allaşow, Soltan Açylowa ýaly ýerli habarçylary yzarlamalara, gorkuzmalara we sütemlere sezewar boldy.
Bu gorkuzmalar we yzarlamalar Azatlyk Radiosynyň habarçylarynyň howpsuzlyk ýagdaýlary sebäpli gizlinlik şertlerinde, ýagny öz at-familiýalary ýaly şahsy maglumatlaryny jemgyýetçilige aýan etmezden işlerini ýerine ýetirmäge mejbur etdi.
Azatlyk Radiosy Türkmenistanyň döwlet eýeçiligindäki köpçülikleýin habar serişdelerinde aýdylmaýan hem-de ýiti senzura sezewar bolýan möhüm wakalar we habarlar barada maglumat berýär.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPN ulgamymyzy Android ulgamlary üçin indirip bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.


text:
`Türk dünýäsi` Netijeler
Habarlar [2213]
- Estoniýa ÝB-niň türk raýatlary üçin Şengen wiza ulgamyny bes etmegine goldaw berýär
- Erdogan Başika düşelgesinde iş alyp barýan türk esgerleri bilen telefon arkaly söhbetdeşlik geçirdi
- Merkel türk ykdysadyýetiniň kadaly ösmeginiň Germaniýanyň bähbidine laýyk gelýändigini beýan etdi
- Türk we gazak firmasy uçarmansyz howa ulagynyyň öndürilmegi üçin hyzmatdaşlyk eder
- Prezident Erdogan daşary ýurtlarda türk ykdysadyýeti bilen bagly habarlara reaksiýa bildirdi
- Gazprom Türk Akymy taslamasynyň gurluşygynyň 2019-njy ýylda tamamlanyp biljekdigini belledi
- Erdogan: “walýutan türk lirasyna geçmek bilen bagly başlangyçlar hoşlyk döredýär, emma ýeterlik däl”
- “Terror guramasy PKK/ÝPG Munbiçden çekilenden soň howpsyzlygy türk we amerikan esgerleri üpjün eder”
- Türk ýaragly güýçleri Siriýada DAİŞ-e garşy ilkinji bilelikdäki howa operasiýasyny gurady
- Rus we türk firmalary Izmir sergisiniň çäginde 820 million dollarlyk alynky şertnama gol çekişdi


text:
Qazaqstanda qytaıtaný ınstıtýty ashyldy
NUR-SULTAN. QazAqparat - L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti Ǵylymı keńesiniń sheshimimen ǵylymı-zertteý baǵytyndaǵy «Qytaıtaný ınstıtýty» ashyldy, dep habarlaıdy QazAqparat ýnıversıtettiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Atalǵan ınstıtýttyń basshysy bolyp belgili qytaıtanýshy, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, aqyn, Dúnıejúzi sınologtar qoǵamynyń múshesi Dúken Másimhanuly taǵaıyndaldy.
«Qytaıtaný ınstıtýtynyń negizgi maqsaty - Qazaqstan Respýblıkasymen dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatqan strategııalyq áriptes el - Qytaı Halyq Respýblıkasynyń tarıhyn, mádenıetin, salt-dástúrin, ekonomıkalyq-áleýmettik damý ereksheligin, álemdegi ornyn zerdelep, ǵylymı baıyptaý. Resmı Beıjińniń Shyǵys jáne Ońtústik Azııa, Taıvan, Batys Eýropa, Túrki, Islam dúnıesi, Ortalyq Azııa elderimen qarym-qatynasyn saraptaý», delingen habarlamada.
Instıtýt QHR-dyń óz ishindegi etnosaralyq, dinaralyq, ekonomıkalyq, áleýmettik, saıası máselelerdi, búgingi qalpy men betalysyn boljamdap, aqparat kózderi men jalpy oqyrmanǵa anyq etip jetkizbek.
Sonymen qatar ınstıtýttyń mádenı baǵyttaǵy josparlaǵan jumystary bar. Mysaly, Qytaı muraǵattaryndaǵy ejelgi túrki, qazaq taıpalary tarıxy men mádenıetine qatysty derekterdi izdeý, jınaý, júıeleý jáne basyp shyǵarý.
«Áıgili qytaı ǵalymdary jazǵan ejelgi túrki, baıyrǵy qazaq tarıxy men mádenıeti týraly zertteýlerdi, qytaı (xanzý) ultynyń túsinik-tanymyn, talǵam-parasatyn Qazaqstan jurtshylyǵyna keńinen tanystyrý. Qytaı ádebıeti úlgilerin qazaq tiline aýdarý. Eki jaqtyń mádenı-rýhanı, ǵylymı-zertteýshilik qarym-qatynasyna laıyqty jaǵdaı týǵyzý», delingen habarlamada.


text:
Töleg terminallaryny gurnamak üçin hödürlenmeli resminamalaryň
SANAWY
Hususy telekeçi – şahsy taraplar üçin:
- Terminaly gurnamak barada arza ýa-da ýuz tutma haty;
- Hasaplaşyk hasabynyň rekwizitleri;
- Pasportyň nusgasy;
- Hususy telekeçiniň bellige alyş şahadatnamasynyň nusgasy;
- Salgyt hasabyna goýlandygy hakynda şahadatnamanyň nusgasy;
- Patentiň nusgasy;
- Kärende şertnamanyň ýa-da eýeçilik hukugy barada resminamanyň nusgasy (zerurlygyna görä).
Ýuridiki şahslar üçin:
- Terminaly gurnamak barada resmi hat;
- Hasaplaşyk hasabynyň rekwizitleri;
- Türkmenistanyň Edara görnüşli taraplaryň ýeke-täk döwlet sanawyndan göçürmesiniň kepillendirilen nusgasy;
- Ýuridiki şahslaryň Tertipnamasynyň ýa-da Düzgünnamasynyň kepillendirilen nusgasy;
- Döwlet tarapyndan hasaba almak hem-de Türkmenistanyň Edara görnüşli taraplarynyň ýeke-täk döwlet sanawyna girizmek baradaky Şahadatnamasynyň kepillendirilen nusgasy;
- Kärende şertnamanyň ýa-da eýeçilik hukugy barada resminamanyň nusgasy (zerurlygyna görä).


text:
BMG-de «Türkmenistan Durnukly ösüşiň maksatlaryna ýetmegiň ýolunda» atly kitabyň tanyşdyryş dabarasy boldy
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 73-nji maslahatynyň çäklerinde türkmen wekiliýetiniň agzalary hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýakynda çapdan çykan «Türkmenistan Durnukly ösüşiň maksatlaryna ýetmegiň ýolunda» atly kitabynyň tanyşdyryş dabarasyny geçirdiler.
Tanyşdyryş dabarasyna BMG-niň Baş Assambleýasynyň mejlisine dürli ýurtlardan gelen köp sanly wekiliýetleriň, guramanyň dürli komitetleriniň we bölümleriniň wekilleri, jemgyýetçilik işgärleri, alymlar gatnaşdylar.
Halkara jemgyýetçiligini milli Liderimiziň täze işi bilen Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň ýolbaşçysy tanyşdyryp, ol bu kitabyň baý tebigy, önümçilik, düzüm we adam kuwwatyna eýe bolan ýurdumyzyň toplumlaýyn ösüşine düýpli seljeriş synyny öz içine alýandygyny aýratyn belledi. Kitap okyjylara, şol sanda ykdysatçylara, syýasatşynaslara, sosiologlara we beýleki bilermenlere BMG-niň gatnaşyjy ýurtlary tarapyndan 2015-nji ýylyň sentýabrynda kabul edilen Durnukly ösüşiň maksatlaryna ýetmek bilen baglylykda, Türkmenistanda milli we pudaklaýyn maksatnamalary, iri taslamalary amala aşyrmagyň netijeleri bilen ýakyndan tanyşmaga mümkinçilik berýär.
Bellenilişi ýaly, Türkmenistanyň durmuş-ykdysady maksatnamasy her bir adamyň bähbidini ugur edinýär, bu bolsa DÖM-ne laýyk gelýär. Milli Liderimiziň täze kitabynda döwletiň içeri we daşary syýasatynyň strategik wezipeleri, onuň ykdysady, durmuş we ekologiýa ulgamlarynda ileri tutulýan ugurlary beýan edilýär.
DÖM babatda Türkmenistanyň ykdysady kuwwatynyň ulanylmagy tebigy, energetika, maddy-önümçilik serişdeleriň oýlanyşykly peýdalanylmagynda jemlenýär. Şol wagtyň özünde durmuş ulgamy halkyň abadançylygyny, durmuş derejesini we hilini ýokarlandyrmaga, ekologiýa ulgamy bolsa daşky gurşawyň goralmagyny hem-de tebigata yhlasly garaýşy üpjün etmäge gönükdirilendir.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň täze kitaby Türkmenistanyň BMG bilen köpugurly hyzmatdaşlyga möhüm ähmiýet berip, parahatçylygy we howpsuzlygy berkitmek, sebitde we dünýäde DÖM-ne ýetmek ýaly möhüm meseleleri çözmek boýunça ylalaşylan çemeleşmäni işläp taýýarlamak boýunça ählumumy tagallalary birleşdirmek işine işjeň gatnaşýar.
Häzir Türkmenistanyň gazananlary ençeme ýurtlarda we halkara bilermenlerinde uly gyzyklanma döredýär. Şunda ähli syýasatçylar, jemgyýetçilik işgärleri, abraýly halkara guramalarynyň bilermenleri ýurdumyzyň üstünliklerini hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ylmy taýdan esaslandyrylan, çuňňur oýlanyşykly we döwrüň ýagdaýlaryna laýyk gelýän syýasaty bilen üýtgewsiz baglanyşdyrýarlar. Ýurdumyzyň toplan tejribesi diňe milli däl-de, eýsem, dünýä derejesinde hem uly ähmiýete eýedir.
Ykdysadyýetiň sazlaşykly ösdürilmegi, durnukly ykdysady ösüşiň hem-de ýokary durmuş ölçegleriniň üpjün edilmegi milli Liderimiziň işläp taýýarlan täze durmuş-ykdysady strategiýasynda ähli derejelerde açylýar. «Döwlet adam üçindir!» diýlip anyk kesgitlenen şygarda ýurdumyzyň hakyky demokratik jemgyýete we hukuk döwletine öwrülmeginde, ýokary gymmatlyklar hökmünde adamyň we raýatyň konstitusion hukuklaryny we azatlyklaryny üpjün etmekde gazanylan üstünlikler öz beýanyny tapýar.
Häzir dünýäniň meýillerine baha bermegiň, uzak möhletleýin milli maksatlaryň we bähbitleriň esasynda kitapda Türkmenistanyň syýasy ugrunyň strategik wezipeleri, DÖM-ni iş ýüzünde amala aşyrmak boýunça ileri tutulýan ugurlar we çäreler beýan edilýär.
Dabarada bellenilişi ýaly, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda amala aşyrylýan Türkmenistanyň daşary syýasaty häzirki döwrüň möhüm meselelerini çözmäge täzeçil, ylmy taýdan esaslandyrylan çemeleşme, depginliligi we jogapkärçiligi bilen tapawutlanýar. Ol tanalyp başlandy hem-de dünýä bileleşiginde giňden ykrar edildi, milli Liderimiziň netijeli başlangyçlary bilen Garaşsyz, Bitarap hem-de parahatçylyk söýüjilikli döwlet hökmünde ýurdumyzyň abraýy has-da belende galdy.
Elbetde, hormatly Prezidentimiziň täze kitaby ýurdumyzyň ösüşiniň häzirki ýagdaýy hem-de onuň ählumumy gatnaşyklary saklamaga we Ýer ýüzünde parahatçylygy goramaga goşandy bilen gyzyklanýan adamlaryň hemmesi üçin peýdaly bolar.
Dabarada çykyş eden Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetiniň rektory DÖM babatda BMG-niň we Türkmenistanyň hyzmatdaşlygynyň esasy ugurlaryny häsiýetlendirdi, bu işiň möhüm netijelerini aňladyp, olaryň hatarynda Türkmenistanyň DIM-niň Halkara gatnaşyklary institutynyň ýanynda DÖM boýunça okuw ylmy-usulyýet merkeziniň döredilmegini görkezdi. Ilatyň giň gatlaklarynyň, şol sanda ýaşlaryň, hususy düzümleriň we jemgyýetçilik guramalarynyň arasynda DÖM hakynda bilimleri giňeltmek onuň esasy wezipesi bolup durýar.
Türkmenistan sebitde global maksatlary uýgunlaşdyryp başlan ilkinji ýurtlaryň biri boldy. Netijede, DÖM-niň 17 maksady, 148 wezipesi we 175 sany görkezijileri ornaşdyryldy. Ýurdumyzda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça ýörite düzüm — dürli edaralaryň ministrleriniň orunbasarlarynyň we ýolbaşçylarynyň derejesinde DÖM boýunça işçi topary döredildi. Monitoring we milli hasabatlylyk üçin jogapkär hökmünde esasy utgaşdyryjy orun Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň üstüne ýüklenildi.
Şeýle hem geljek ýyl Türkmenistanyň Meýletin milli syna gatnaşjakdygy bellenildi. Şonda ýurdumyz tutuş dünýäni 2030-njy ýylyň Gün tertibini amala aşyrmak tejribesi bilen tanyşdyrar. Eýýäm oktýabr aýynda ýurdumyzyň Hökümeti we BMG DÖM-niň alty sany maksatlaýyn görkezijilerini jikme-jik ara alyp maslahatlaşarlar. Olar Meýletin milli synyň üns merkezinde bolar.
«Türkmenistan Durnukly ösüşiň maksatlaryna ýetmegiň ýolunda» atly kitap baý maglumat we statistika materiallara eýe bolup, olar ýurdumyzda geçirilen uly işiň möçberi, şeýle hem geljekki meýilnamalaryň takyk esaslylygy we dogrulygy bilen tanyşdyrmaga mümkinçilik berýär.
Döwlet, hukuk we demokratiýa institutynyň direktory ýygnananlara durnukly ösüş maksady bilen Türkmenistanyň makroykdysady ölçeglerini hem-de daşary ykdysady syýasatyny kämilleşdirmek ugrunda görülýän çäreler barada gürrüň berdi. Bu mesele milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň kitabynda jikme-jik beýan edilip, onda 2030-njy ýyla çenli döwür üçin milli maksatnamanyň esasy ugurlary häsiýetlendirilýär.
Awtoryň giriş sözünde bellenilişi ýaly, bu kitaby ýazmak pikiri 2015-nji ýylda, Nýu-Ýorka iş saparynyň barşynda döredi. Şonda Türkmenistanyň Hökümet wekiliýeti BMG-niň Baş Assambleýasynyň şanly 70-nji mejlisine gatnaşdy, onuň çäklerinde 2015-nji ýyldan soňky döwür üçin Durnukly ösüşiň meseleleri boýunça sammit geçirildi.
Dünýä bileleşiginiň orta möhletleýin geljek üçin möhüm global wezipeleri çözmek boýunça toplumlaýyn meýilnamany kabul etmegi şol taryhy mejlisiň işiniň möhüm netijesi boldy. Emma Durnukly Ösüşiň Maksatlaryna meňzeş bolan milli derejedäki wezipeleri Türkmenistanda BMG-niň şanly duşuşygyna ýedi ýyl galanda çözüp başladylar. Şeýlelikde, býujeti onlarça trillion manat bolan, watandaşlarymyzyň durmuş derejesini gowulandyrmaga gönükdirilen, gerimi we ähmiýeti boýunça deňi-taýy bolmadyk durmuş maksatnamasynyň döredilmegi milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýokary döwlet wezipesine saýlanmagyndan soň, hökümet tabşyryklarynyň ilkinjileriniň biri boldy.
Dünýä bileleşigi tarapyndan kabul edilmezden öň Durnukly ösüşiň maksatlarynyň Türkmenistanda milli derejede nähili amala aşyrylandygy barada döwlet Baştutanymyzyň täze işinde anyk mysallar we anyk netijeler arkaly gürrüň berilýär.
Durnukly ösüşiň maksatlarynyň birnäçesi eýýäm milli iş tejribesinde üstünlikli gazanyldy we bu babatda biziň ýurdumyz öz oňyn tejribesini we işlerini beýleki döwletlere bermäge taýýardyr. Beýleki maksatlar boýunça hem öňde goýlan wezipeleri çözmegiň yzygiderli çäreleri we köp derejeli usuly netijesinde oňyn depgin bellenilýär.
Şeýle hem kitapda halkara hyzmatdaşlygynyň wezipeleri, Türkmenistanda döwlet–hususy hyzmatdaşlygyň mümkinçilikleri, ýurdumyzy hemmetaraplaýyn ösdürmek boýunça esasy ädimler bellenildi.
Täze kitap baý mazmunly maglumatlardan başga-da, Türkmenistanda häzirki durmuş derejesi barada aýdyň düşünje berýän dürli öwüşginli fotosuratlary öz içine alýar.


text:
Medeniýet
19.08.2019 | Türkmen sazandalarynyň ussatlygyna Wagneriň Watanynda baha berdiler
Germaniýa Federatiw Respublikasynda Türkmenistanyň sungat ussatlarynyň çykyşlary uly üstünlik bilen geçdi. Olar Baýroýt şäherinde geçirilen ýaş artistleriň 69-njy halkara festiwalyna hem gatnaşdylar.
12.08.2019 | Hazar sebitiniň ýurtlarynyň halklarynyň dostlugynyň hormatyna uly konsert
Şu gün «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda ýurdumyzyň we daşary ýurtlaryň sungat ussatlarynyň uly konserti boldy. Köpöwüşginli döredijilik baýramy hormatly Prezidentimiziň başlangyjy boýunça Hazar deňziniň gününde geçirilen birinji Hazar ykdysady forumynyň jemleýji çäresi boldy.
17.07.2019 | Taryhy-medeni miras — ýurdumyzyň we tutuş adamzadyň gymmatlygy
Ýurdumyzyň Ylymlar akademiýasynyň Magtymguly adyndaky dil, edebiýat we milli golýazmalar instituty tarapyndan neşir edilýän «Miras» ylmy-köpçülikleýin žurnalynyň nobatdaky sany çapdan çykdy.
14.07.2019 | Türkiýede Türkmenistanyň Medeniýet günleri üstünlikli geçirildi
Şu gün Atatürk uniwersitetiniň medeniýet merkeziniň «Milli erk» binasynda Türkmenistanyň Türkiýe Respublikasyndaky Medeniýet günleriniň ýapylyş dabarasy boldy.
14.07.2019 | Türkmen bilermenleri taryhyň täze numizmatik subutnamalaryny öwrenýärler
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow «Türkmenistan Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» atly ikinji kitabynda bu täsin söwda ýoly bilen baglanyşykly taryhy künjekleriň örän möhüm ähmiýeti barada gürrüň berýär, bu ýol köp asyrlaryň we hatda müňýyllyklaryň dowamynda Ýewraziýa yklymynyň iki böleginiň halklaryny birleşdirmek üçin hyzmat edipdir.
14.07.2019 | Türkmen artistleri — halk tanslarynyň halkara bäsleşiginiň ýeňijileriniň hatarynda
Ýakynda Türkiýäniň Bursa şäherinde «Altyn Garagöz» ady bilen halk tanslarynyň 33-nji halkara bäsleşigi tamamlandy, bu bäsleşikde «Laçyn» tans-saz folklor topary ikinji orny eýeläp, kümüş kuboga we uly pul baýragyna mynasyp boldy.
10.07.2019 | Türkiýede Türkmenistanyň Medeniýet günleri açyldy
Şu gün Türkiýe Respublikasynyň Siwas şäherinde Türkmenistanyň Medeniýet günleriniň açylyş dabarasy we ýurdumyzyň sungat ussatlarynyň konserti boldy.
29.06.2019 | Milli Liderimiziň beýik tutumlarynyň şanyna baýramçylyk dabaralary
29-njy iýunda ýurdumyzyň welaýatlarynyň we paýtagtymyzyň medeniýet merkezlerinde, ajaýyp seýilgählerinde we konsert meýdançalarynda beýik ruha beslenen, köpöwüşginli aýdym-sazly baýramçylyk dabaralary guraldy. Döredijilik toparlary hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň paýhasly ýolbaşçylygynda Watanymyzyň ýeten beýik derejesini, okgunly ösüşini, rowaçlygyny, ykdysady kuwwatyny we belende göterilen halkara abraýyny öz ussatlyklary bilen joşgunly wasp etdiler.
27.06.2019 | Medeniýet hepdeligi — 2019: dabaraly jemleme
Şu gün Türkmenistanda Medeniýet we sungat işgärleriniň hem-de Magtymguly Pyragynyň şygryýet güni giňden bellenildi.
27.06.2019 | Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň ähli halkyna
Sizi «Türkmenistan — rowaçlygyň Watany» ýylynda uly şatlyk-şowhun bilen bellenýän Medeniýet we sungat işgärleriniň hem-de Magtymguly Pyragynyň şygryýet güni mynasybetli tüýs ýürekden gutlaýaryn! Size berk jan saglygyny, maşgala abadançylygyny, döredijilik äleminde hemişe rowaçlyklary arzuw edýärin!


text:
Iýun aýynda Gazagystanyň harby ýarag ammarynda turan ýangyn esasynda dörän tapgyrlaýyn partlamalar netijesinde wepat bolanlaryň sany dört adama ýetdi.
Sekiz ýaşyndaky Aýan Şaripbaýew Nur-Soltandaky hassahanada öldi, ol Arys şäheriniň ýaşaýjylary ewakuasiýa edilýän wagtynda agyr ýaralanypdy.
Oglanyň kakasy Erbol Şaripbaýew we hassahana işgärleriniň biri AÝ/AR-a onuň 2-nji awgustda, huşuna gelmän ýatyrka ölendigini aýtdy.
Gazak resmileri mundan öň bu parlamalardan bir asuda adamyň we iki harbynyň ýogalandygyny aýdypdylar.
Partlamalar 24-nji iýunda, Arysdaky ýarag ammarynda turan ýangyndan başlandy we dört günläp dowam etdi. Şäheriň 35 müň çemesi ýaşaýjysy öýlerinden gaçdy we birnäçe gün soňra, häkimiýetler adatdan daşary ýagdaý düzgünini ýatyrandan soň öýlerine dolandy.