text:
Wladimir Putiniň täzeden prezidentlige saýlanmagy we onuň netijeleri barada Britaniýanyň "The Economist" hepdeliginiň habarçysy Edward Lukas bilen söhbetdeşlik. Söhbetdeşligi alyp baran Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň korrespondenti Braýn Uitmor.
Azatlyk Radiosy: Garaşylyşy ýaly, Wladimir Putin ýene bir möhlet Kremle gelýär. Oppozisiýa hem öz göreşlerinden el üzerli görnenok. Siziň garaýşyňyzça, bolýan wakalar indi haýsy ugra gönüger?
Edward Lukas
Edward Lukas:
Meniň pikirimçe, Putin söweşde utuş gazansa-da, uruşda ýeňildi. Ol uruşda iki manyda ýeňildi. Onuň saýlaw kampaniýasynda beren wadalary ýerine ýetirip boljak wadalar däl. Nebitiň bahasy bir barrele 110 dollarka ol bu işi edip bilmez. Şeýdip, onuň tarapdarlary lapykeçlige uçrar. Ol Orsýet döwrebaplyga, plýuralistik syýasy sistema tarap barýar diýip, protestçileri hem ynandyryp bilmez. Uruşda bu-da bir ýeňliş.
Azatlyk Radiosy: Putiniň täzeden prezident bolmagy Orsýet-Günbatar gatnaşyklarynda nämeleriň bolýandygyny görkezýär?
Edward Lukas:
Kampaniýa döwründe: hem Lužniki stadionynda bolan çykyşynda hem-de ”Moskowskiýe” newostidäki” makalasynda görlen anti-günbatarçylyk – öz tarapdarlaryny örüzmek maksady bilen ulanylan taktikamy ýa-da Putiniň öz hakyky keşbini görkezmegimi – Günbatar üçin sorag şu.
Azatlyk Radiosy: Siziň pikiriňizçe, ol bularyň haýsysy?
Edward Lukas:
Putiniň düýp garaýşy doga Günbatara garşy. 2004-nji ýyldaky Beslan wakasynda görşümiz ýaly, ol gysyş astyna düşende şoňa ýapyşýar.
Men bu onuň esasy häsiýeti diýip pikir edýärin. Bu Medwedewiň döwründe beýle ýüze çykmaýardy. Ol 2007-nji we 2008-nji ýyllarda käbir zatlaryň kontrollykdan çykandygyny aňdy, çemeleşişini ýumşatmak isledi. Medwedew bu işi örän gowy etdi. Olar Birleşen Ştatlar bilen gatnaşyklaryň täzeden başlanmagyny we isleýän beýleki zatlaryny aldylar. Ýöne Putiniň düýp garaýşy doga Günbatara garşy. 2004-nji ýyldaky Beslan wakasynda görşümiz ýaly, ol gysyş astyna düşende şoňa ýapyşýar. Meniň pikirimçe, biz muňa indi az däl-de, has köp şaýat bolarys.
Azatlyk Radiosy: Öňki maliýe ministri Kudrin ýaly elita degişli adamlaryň aglabasy nebit-gaza garaşlylykdan dynyp, ykdysadyýetiň dürli pudaklaryny ösdürmek, syýasy sistemany açmak ýaly reformalaryň zerurdygyny Putine nygtap aýtdylar. Bu barada bir mümkinçilik göze ilýärmi?
Edward Lukas:
Ol çyndan reforma geçirjek bolsa, 8 ýyllap elinde çäksiz gudrat, çaksiz pul boldy. Ýöne reforma geçirmedi. Reformanyň gürrüňini eden Medwedewiň prezidentlik döwründe hem ýene 4 ýyl wagt bardy. Munda-da bolan zat ýok. Şol sebäpden indi bu bolar diýip pikir etmek gaty kyn.
Azatlyk Radiosy: Putiniň ýurdy haýsy ugra alyp barýandygyny bilmek üçin biz näme alamatlara üns bermeli?
Edward Lucas:
Hökümet düzülende nämeleriň bolýandygyny daşyndan az-kem görüp bileris. Wezipä gelýänler dinozawrlar we berk pikirli adamlarmy ýa-da Kudrin ýaly ýüzleý liberallarmy? Ýöne hakyky göreş sahnalaryň aňyrsynda bolup geçer. Sebäbi Putiniň töweregindäki we onuň yzyndaky adamlar mundan halys doýdular. Olar talaňçylyk maşyny ýaly bir zat döretdiler. Bu olara hem tebigy resurslardan hem-de býurokratiýa rentasyndan 10 milliardlarça dollar getirdi. Olar munuň durzulmagyny islänoklar.
Azatlyk Radiosy: Reformalaryň öňünde duran başga päsgelçilikler barmy?
Edward Lukas:
Hakyky reforma kanun hökümdarlygyny, açyk mediany öz içine alýar, esasy mesele şu. Kanun hökümdarlygy we açyk media bolan badyna hem jenap Putin we onuň ýaranlary barada gaty tapawutly soraglar berler. Bular nähili baýady? Bu pullar nirä gitdi? Munça adamy kim öldürdi? Ýasama däl-de, çyndan açyk syýasy sistema bolsa, adamlar derrew şular ýaly soraglary berip, jogap islärler.
Azatlyk Radiosy: Reforma, ygtyýar we täsir meselesinde ýurduň elitasynyň arasynda bütinleý tapawutly pikirler bara meňzeýär. Munuň näme täsiri bar?
Edward Lukas:
Oppozisiýa üstün çykardan ejiz. Häkimiýetleriň hem olary basyp ýatyrara başarnygy ýok. Häkimiýetler olary basyp ýatyryp bilmez. Şol sebäpden uzak we gutarnyksyz göreş bolar.
Elita hiç haçan hem agzybir däldi. Çuň bölünişikler hemişe bardy. Bular bir gurt sürüsi ýaly bir zat. Hemmesi biri-birine agyz salsalar-da, başlygyň yzyna eýerýärler. Indi bolsa, başlyk garry hem gotur görünýär. Şol sebäpden gurt sürüsiniň içindäkileriň käbiri özi başlyk bolmak barada oýlanýar ýa-da başga biri başlyk bolsa, öz ýagdaýynyň ýaramaşlaşaryndan gorkýar. Şeýlelikde sahnalaryň aňyrsynda iteleşik, basalaşyk barýar. Bu iteleşikler indi öňkülerinden köp. Munuň sebäbi hem Putiniň gowşakdygy.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy: Protest hereketiniň güýji entek ýokary ýaly. Siziň suratlandyryşyňyz ýaly, elitanyň hem boýun egme ähtimaly ýok. Onsoň biz indi nämelere garaşmaly?
Edward Lukas:
Meniň pikirimçe, ähli zat garym-gatym bolar. Oppozisiýa üstün çykardan ejiz. Häkimiýetleriň hem olary basyp ýatyrara başarnygy ýok. Häkimiýetler olary basyp ýatyryp bilmez. Şol sebäpden uzak we gutarnyksyz göreş bolar. Esasy sorag häkimiýetleriň mundan çykmak üçin näme mekir-hilelere ýüz urjakdygy.


c: text/html

text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler kabinetiniň giňişleýin mejlisinde ýurtda gurlan medeniýet desgalarynyň köpüsiniň boş durandygyny boýun alyp, medeniýet boýunça orunbasary Maýsa Ýazmuhammedowany wezipesinden boşatdy.
Türkmen telewideniýesiniň maglumatyna görä, Ýazmuhammedowa Ministrler kabinetiniň anna güni geçirilen mejlisinde öz gözegçilik edýän pudagyndaky işleriň ýagdaýy, hususan-da milli baýramçylyklara, durmuş-medeni ähmiýetli desgalaryň açylyşyna bagyşlanan dürli çäreleriň geçirilendigi barada hasabat beripdir.
Azatlyk Radiosy boş duran medeni desgalar barada aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanda jemgyýetçilik ýerlerinde çilim çekilmegine, çilim söwdasyna garşy girizilýän çäklendirmeler bilen baglylykda ýurtda çilim korrupsiýasynyň hem barha güýçlenýändigi aýdylýar.
Çilimkeşlik ýa-da ilatyň saglygyny çilimkeşlik zerarly döreýän kesellerden goramak maksady bilen görlendigi aýdylýan soňky çäreleriň biri, Türkmenistanyň döwlet eýeçiligindäki metbugatynyň geçen annada beren maglumatyna görä, temmäki önümlerine girizilen döwlet monopoliýasy boldy.
Has anygy, prezident G.Berdimuhamedow Ministrler kabinetiniň nobatdaky mejlisinde temmäki önümlerini ýurda getirmegiň we olara nyrh kesmegiň, satmagyň ähli ygtyýaryny ýurduň Söwda we daşary aragatnaşyklar ministrligine berdi.
Türkmenistanda çilim, temmäki önümleri bilen bagly gadaganlyklaryň çilime garaşly raýatlaryň gerdeninden ykdysady ýük bolup düşýändigi, ýagny olaryň öz çekjek çilimlerine maşgala býujetiniň barha köp bölegini harçlamaly bolýandygy aýdylýar. Şol bir wagtda ýurtda çilim bilen bagly korrupsiýanyň indi bir ýyldan gowrak wagt bäri çuň kök urandygy aýdylýar.
Türkmenistandan Alternatiw habarlary berýän gurama bilen söhbetdeş bolan gazak raýaty Erik Supuşewiň sözlerine görä, ýük maşynlarynyň sürüjileri öz ýüklerini menziline ýetirmek üçin, Türkmenistanyň barlag nokatlarynda duran işgärlere çilim bilen para berýärler:
«Bize ýol üçin 700-800 dollar berýärler, biz şol puluň birki-ýüz dollaryna çilim alýarys» diýip, Supuşew aýdýar.
Gazagystanyň çilim gaçakçylygy üçin türkmen türmesinde oturan raýatynyň sözlerine görä, Türkmenistanyň ýangyç guýulýan stansiýalarynda hem çilim gowy para-peşgeşiň roluny oýnaýar:
«Eger ýangyç guýmak üçin ýangyç stansiýasyna barsak, bize 50 litrden artyk solýarka bermeýärler. Onsoň ýene çilim bermeli bolýar. Çilim berseň, tonna diýseň hem berýärler» diýip, Supuşew aýdýar.
Onuň tassyklamagyna görä, Türkmenistana ýük eltýän maşynlaryň sürüjileriniň ählisi ýanlaryna çilim alýarlar we şonsuz menziliňe ýetmek mümkin däl.
Ýerli çeşmeleriň, şol sanda aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaweiň berýän maglumatyna görä, Türkmenistanda çilimiň bahasy soňky ýyllar her ýylyň aprelinde, Sagdynlyk aýynda 20 prosent çemesi gymmatladylyp, soňy bilen köplenç şol gymmatladylan nyrhynda galýar.
Indi, temmäki önümlerini getirmegiň we satmagyň bar ygtyýary ýurduň Söwda we daşary aragatnaşyklar ministrligine berlensoň, ilata satylýan çilimiň hiliniň peselip, bahasynyň bolsa has gymmatlamagyndan, şeýle-de çilim korrupsiýasynyň has çuňlaşmagyndan alada bildirilýär.


text:
Ukrainanyň ilçihanasyna jaň edip, orsýet goşunlarynyň hereketleri barada habar berendigi üçin dönüklikde aýyplanyp, tussag edilen orsýetli zenan derňewçilere beren ozalky görkezmelerini ret etdi we suduň bellän aklawçysyndan ýüz öwürdi.
Swetlana Dawydowanyň täze aklawçylarynyň biri Sergeý Badamşiniň 2-nji fewralda aýtmagyna görä, Dawydowa suduň bellän aklawçysy Andreý Stebenewiň hyzmatyndan ýüz öwrüpdir. Dawydowanyň ýene bir aklawçysy Iwan Pawlow Lefortowo türmesinde oturan müşderisini sudan öňki tussaglykdan boşatmak boýunça eden ýüzlenmesiniň Moskwanyň şäher sudy tarapyndan ret edilendigini habar berdi.
36 ýaşly Swetlana Dawydowa ýedi çaganyň, şol sanda iki aýlyk bäbegiň ejesi. Ol 21-nji ýanwarda Moskwadan 240 kilometr uzaklykda ýerleşýän Wýazma şäherindäki öýünde tussag edilipdi. Sud onuň 19-njy marta çenli tussaglykda saklanmagyny karar etdi. Dawydowa watana dönüklikde günäli tapylsa 20 ýyl türme tussaglygyna höküm edilmegi mümkin.


text:
Eýranyň “Yslam rewolýusiýasynyň gwardiýasy” ýurduň Yrak bilen serhediniň golaýynda bäş sany kürt gozgalaňçysyny öldürendigini aýtdy.
13-nji iýunda çap bolan beýannamada öldürilen bäş adamyň “Kürdüstanyň azat durmuş partiýasynyň” (PJAK) agzalary bolup, bir aýdan gowrak wagt mundan ozal Eýranyň Basij harby toparynyň üç agzasynyň ölümine jogapkärdigi aýdyldy.
“PJAK terrorçy toparyndan bolan bäş adamyň...şahsyýeti anyklandy we olar Yrak bilen serhedindäki Sardaşt regionynda ýok edildi” diýlip, Eýranyň “Yslam rewolýusiýasynyň gwardiýasynyň” resmi websaýtynda habar berildi.
PJAK Yrakda ýerleşýän eýranly kürtleriň partiýasynyň Türkiýedäki “Kürdüstanyň işçi partiýasy” bilen gatnaşygy bar.
Onuň agzalary Eýranyň we Yragyň arasyndaky serhetde eýran goşuny bilen ýygy-ýygydan söweşýär.
Sentýabr aýynda bolan çaknyşykda “Kürdüstanyň azat durmuş partiýasynyň” iki söweşijisiniň we iki eýranly esgeriň wepat bolandygy habar berilipdi.


text:
Nepalyň paýtagty Katmandunyň we Ewerest dagynyň arasyndaky Hytaý bilen araçäginiň golaýynda ýene-de güýçli ýer titreme boldy. Tebigy hadysanyň netijesinde alty adam öldi.
Birleşen Ştatlaryň Geologiýa gullugynyň berýän maglumatyna görä, bu ýer sarsgyny 12-nji maýda öýländen soň 7,4 bal derejesinde bolupdyr.
Bu ýer titreme Nepalda 25-nji aprelde bolan ýer sarsgynyndan soň boldy. Şol ýer titremde 8 150-den gowrak adam heläk bolup, başga-da 17 860-dan gowragy ýaralanypdy. Şeýle-de, wakada daglyk obalar ýer bilen ýegsan bolup, ençeme binalar ýumrulypdy.
Nepalyň paýtagtynyň golaýynda bolan soňky ýer titreme Katmandunyň ýaşaýjylarynyň gyssagly köçelere çykmagyna sebäp boldy.
Halkara Migrasiýa guramasynyň metbugat wekiliniň berýän maglumatyna görä, Çautara şäherçesinde dört adam heläk bolupdyr.
Şeýle-de, wakanyň netijesinde Hindistanda hem iki adam ýogalypdyr. Bu barada hökümet resmileri habar berýärler.


text:
Söýgülileriň gününde, öz ýakyn adamlaryňyzy haýran galdyrjak resept.
Kaloriýa çyzgyjy (1 adamlyk)
– 1 bölek towuk döşi ~ 145gr = 250 Kal.
– 50 gr guradylan ýa-da ýönekeý ülje ~ 25 Kal.
– 50 gr pýure görnüşinde ýer almasy ~ 44 Kal.
– 2 sany kiçi bankada ýapylan mekgejöwen – 1,2 Kal.
– 20 gr şampinýon kömelegi ~ 5,6 Kal
Jemi: 327 Kal. (kal hasaby takmynan alynandyr)
Taýýarlamak üçin gerekli wagt:
~30-35 minut
Naharyň sagdynlyk çyzgyjy:
– Towuk Döşi öz içinde: witamin B6 40%-ni, witamin B12 8%-ni, witamin A 2%-ni saklaýar.
– Ýer almasy öz içinde: kaliý we krahmal, witamin B6 30%-ni we magniniň 12%-ni saklaýar.
– Şampinýon Kömelegi öz içinde witamin B6 5%-ni saklaýar we berhizli bolan adamlar üçin örän peýdalydyr.
– Ülje C witamina örän baýdyr we işdäsi pes bolan adamlar üçin şypaly işdäaçar dermany höküminde peýda edýär.
– Bankada satylýan kiçi mekgejöwen krahmala örän baýdyr. Nahary iýeniňizde mekgejöwenden başlap, towuk bilen gutarsaňyz ýerlikli bolar.
– Naharyň üstündäki narpyz ýapraklary bolsa naharyňyza owadanlyk, hem reňk goşýar.
Gerekli önümler (1 adamlyk):
► 1 sany towuk döşi;
► 50 gr ülje ýa-da bankada şire görnüşi (supermarketlerde doňdurlan görnüşi hem satylýar);
► 2 sany kiçijik bankada satylýan mekgejöwen (tapyp bilmedik ýagdaýynyzda deregine hiç zat ullanmaň);
► 2-3 sany ýer almasy;
► 50 gr şampinýon kömelegi;
► 2 sany narpyz ýapragy;
► Sapak;
► Günebakar ýagy.
Taýýarlanyş usuly:
1. Towuk döşini almaly we suratdaky ýaly ortasyndan kesip iki tarapa açylar ýaly etmeli. (Towugyň döşüni doly ikä bölmeli däldir. Ýartysyndan gowragyny kesip iki tarapa açmalydyr.)
2. Towugy keseniňizden soň ony ýuwmaly we islegiňize görä duzlap burçlamaly.
3. Towugyň döşüniň açyk görnüşiniň içine 50 gr ülje goýup, towgy rulon görnüşinde togalapjyk düýrläň.
4. Towugy düýrläp bolandan soň, iki tarapyndan sapak bilen daňmaly, towuk bişenden soň sapagy aýyrmaly.
5. Duhowka peçiňizi 200-250 C derejä gyzdyryň. Towugy gabyň içine salyp 20 minut bişiriň. Towgyň daşynda pyrtykal reňkli öwüşgin emele gelende, towgyňyzyň bişdigidir.
6. Towgyňyz bişip durka, iki sany ýer almasynyň daşyny arassalaň we ýuwuň hem-de kiçi böleklere bölüp, ýumşaýanşa gaýnadyň.
7. Ýumşandan soň suwuň belli bir mukdaryny pýure bilen garar ýaly alyp goýuň we ýer almasyny ezeniňizde, suwundan çala guýup pýureňizi taýýarlaň. Pýureňiziň suwuk bolmagyndan ägä boluň. Pýureň içine islegiňiz boyunça duz we burç goşuň.
8. Kömelegi taýynlama gezegi hem gelip ýetdi. Kömelegi gowy ýuwuň we kiçeňräk böleklere kesiň.
9. Sajyňyza azajyk günebakar ýagyny guýup gyzdyryň. Kesen kömelegiňizi günebakar ýagda, pes otda 5-6 minut bişiriň. Islegiňiz boýunça duzlap burçlaň.
10. Towgymyz, pýuremiz we kömelegimiz taýýar bolandan soň, kiçi mekgejöwenleriň 2 sanysyny bankadan çykaryň we narpyzyn 2-3 yapragyny ýolup hem-de ýuwup goýuň.
11. Towugy duhowka pejinden çykaryp, suratdaky ýaly böleklere bölüň.
12. Kesen towgyňyzy owadanlap tarelkanyň bir tarapyna örüň. Onsoň pýureni we pýureň üstünde kömelekleri ýerleşdiriň.
13. Mekgejöweni hem owadanlap gabyň boş ýerlerine ýerleşdiriň. Mekgejöweni tapyp bilmedik bolsaňyz hökman dal.
14. Iň soňunda, nahary birnäçe narpyz ýaprajyklary bilen owadanlap, söýgüliňizi begendiriň.
IŞDÄŇIZ AÇYK BOLSUN!
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Ukrainada bolup geçýän hadysalar barada dogry maglumatlary anyklamak kynlaşýar. Ýöne internetde ýaýradylyp soňra duýsansyz gözden gaýyp bolýan habarlar bu ýagdaýy has hem kynlaşdyrýar.
“Internetde peýda bolýan habarlaryň, atiýaçdan, haçan we nädip çalasynlyk bilen suratyny almaly?” diýen soraga jogap bermek žurnalistikanyň iň esasy ukyplarynyň birine öwrülip barýar
23-nji iýulda Wadim Grigoriýew atly orsýetli bir esger özüniň Vkontakte sahypasynda “düýn gijesi bilen Ukrainany bombaladyk” diýip ýazgy galdyrýar. Şeýle-de ol ýazgy bilen bir hatarda käbir ok-ýaraglaryň suratlaryny öz shaypasynda paýlaşýar.
Ýöne aradan köp wagt geçmänke onuň Internetde paýlaşan maglumatlary gürüm-jürüm edilýär. Adamlar diňe esgeriň sahypasynyň Internetden alynan suratlary bilen kanagatlanmaly bolýarlar.
“Ol aýtdy-bul aýtdy” diýen jedeller aýdyňlaşdyrylmazdan, Ukrainada dowam edýän sistemalaýyn disinformasiýa kampaniýalary has hem güýçlendirilýär. Ýöne maglumatyň peýda bolup soňundanam duýdansyz ýitirim bolmagy hatda Internet zamanasynda-da adamlary agyr ýagdaýa salýar.
Galyberse-de, gaýyp bolýan maglumatlar diňe bir indiwidual sosial sahypalarda bolup geçýän ýagdaý däl.
Orsýetçi bloggerler we Kremliň habar kanalay “RT” hem BBC – niň ors gullugynyň Malaziýa howaýollaryna degişli uçaryň heläkçiligie uçramagy baradaky habary pozandygyna şaýat bolupdyr. RT bu ýagdaýyň Londondaky başlyklar tarapyndan gurnalandygyny aýdyp spekulasiýalara ýol açjak boldy. Ýöne BBC gürrüňi edilýän habaryň öz ülňelerine laýyk gelmeýändigi üçin pozulandygyny aýtdy.
BBC öz ýaýradan beýanatynda: “Biz gürrüňi edilýän habaryň üstünde işleýäris we biziň düzgünnamalarymyza dogry gelen ýagdaýynda biz ony çap ederis. Elbetde agzalýan habar täzeden çap bolanda biz bu barada halky habarly ederis” diýilýär.
BBC-niň habary onuň resmi saýtyndan pozulsa-da YouTube-da saklanyp galypdyr. Habarda şeýle diýilýär, ýagny ýerli ýaşaýjylar kanalyň habarçysyna heläk bolan uçaryň ýany bilen harby uçaryň uçup gelýändigini öz gözleri bilen görendiklerini gürrüň berýärler. Şondan az salym geçip geçmänkä ýolagçy uçary partlapdyr. Ukrain häkimiýetleri harby uçar baradaky gürrüňleri ret edýär. Orslaryň Goranmak ministri bolsa 21-nji iýulda eden çykyşynda ukrain howa güýçlerine degişli “Su-25” kysymly harby uçaryň MH17-ni yzarlandygyny we agzalýan harby uçaryň ýolagçy uçary urup gaçyran bolmagynyň ahmaldygyny aýtdy. Ukrainanyň Waşingtondaky ilçihanasyna görä kimdir biri Goranmak ministriniň çykyş etmeginiň yz ýany bilen Su-25 barada Wikipediýada ýerleşdirlen maglumaty pozup ony täzeden ýazypdyr. Wikipediýada ozal Su-25 7000 metr belentlikden uçup bilýär diýlen bolsa ministriň çykyşyndan soň “7000 m” sany üýtgedilip onuň deregeine “10000 metr” ýazylýar.
Wikipediýa maglumatlary
Wikipediýadaky maglumatlary üýtgetmek şeýle bir giň gerime eýe bolup däbe öwrülip barýar. Hökümetleriň kompýuterlerinden girip Wikipediýadaky maglumatlary üýtgedýän hasaplary yzarlamak üçin şu aýyň başynda käbir Twitter hasaplary döredildi we olar rus we ukrain häkimiýetleriniň kompýuterlerinden girilýän hasaplary ýöredip olary yzarlaýarlar.
Soňky günlerde maglumatlaryň habar serişdelerinde ýa-da internetde peýda bolup soňundanam duýdansyz gözden gaýyp bolmagy adamlarda “eýsem gündogar Ukrainadaky meýletinçi separatistler ýa-da Orsýetiň hakyna tutma söweşijileri Orsýetde öndürlen Buk raketalar sistemasyny ulanyp Malaziýaň uçaryny gaçyraýdymyka” diýen soraglary döredip başlady.
Uçar heläkçiligi bolmazdan birnäçe gün ozal gozgalaňçylar we şol sanda rus mediýasy agyzlaryny dolduryp Buk raketalar sistemasynyň özlerinde bardygyny we olary Luganskda we Donetskde howa giňişliginiň asudalygyny saklamak üçin ulanýandyklaryny aýdyp öwünýärdiler.
Mysal üçin özüni “Donetsk Halk respublikasy” diýip atlandyran ýeriň metbugat edarasynyň hasabyndan çap edilen çelgidäki tweet bireýýäm pozulypdyr.
Ony indi diňe suratlardan görüp okap bolýar.
Orslaryň LifeNews atly telekanaly ýurduň gizlin gulluklary bilen giňden ilteşdirilýär. Agzalýan kanal 17-nji iýulda efire goýberen habarlarynda heläkçilige uçran MH17-niň gaçan ýerini, onuň tüsseläp durşuny görkezip soňundanam “gozgalaňçylar Ukraina degişli An-26 kysymly harby uçary raketa bilen urup gaçyrdylar” diýip habar berdi. Aradan birnäçe wagt geçensoň, heläkçilige uçran uçaryň kimlere degişlidigi anyklanansoň bu kanal “Ukraina degişli harby uçar Malaziýanyň uçaryny atyp gaçyrdy. Ýolagçy uçaryny gaçyranlar separatistler bolup bilmez sebäbi olarda Buk raketa sistemasy ýok” diýip täsin habarlary ýaýlyma goýberdi.
“Modern Orsýet” institutyna degişli “The Internet Magazine” atly websahypa Ukrainadaky wakalary içgin yzarlaýar. Agzalýan sahypa 16-njy iýulda bir habary çap etdi. Habarda Dmitri Tlustangelow diýen adam özüniň Vkontakte sahypasynda Orsýetiň Gukowo obasynyň çäginde “Grad” raketalary ýerleşdirilipdir we bu raketalar ukrain territoriýasyna ok açýar diýlip ýazylypdyr.
Ýöne sahypanyň şol güni agşamara çap eden habarynda Tlustangelowyň sahypasynyň Vkontakte-den tutuşlugyna pozulyp çykarlandygy habar berilýär. Sahypany onuň özi pozupmy ýa-da Vkontakte-niň özi pozupmy, bu entek mälim däl.
Orsýetiň RT habar gullugyna-da düşüner ýaly bolmady. 13-nji iýulda kanalda efire giden “Truthseeker”, ýagny “adalat gözlegçisi” atly gepleşikde ukrain harbylarynyň gündogar ukrainada adamlary köpçülikleýin gyrýandygy aýdylýar.(habaryň suraty). Ýaýlyma goýberilen gepleşikde ukrain harbylarynyň Saurkowa atly obada zalymlyk we zabunlyk bilen adamlary gyrýandyklary barada gürrüň edilýär. Habarda şeýle diýilýär: “Ukrainlar erkek adamlary ýygnap olaryň beden agzalaryny çapym-çapym edýärler. Olar adamlaryň ilki ellerini, soňra aýaklaryny, soň kellelerini kesýärler. Aýallary bolsa zorlaýarlar”
Ýöne aradan iki gün geçensoň RT bu habary pozandygyny, sebäbi halka ýetirlen habarda “üsti ýetirilmedik maglumatlaryň” anyklanandygyny aýtdy we efire giden habar sebäpli halkdan ötünç sorady.


text:
Yslamabada berilmeli amerikan maliýe kömegi bilen bagly oňşuksyzlyklary kadalaşdyrmak üçin Amerikan senatory Jon Kerri Päkistana bardy.
Waşingtonyň goýýan käbir şertleriniň Päkistanyň konstitusiýasyna bap gelmeýändigini Päkistan harbylary aýdýarlar.
Prezident Barak Obama bäş ýyllyk kömek baradaky dokumente eýýäm gol çekdi. Onuň umumy möçberi ýedi ýarym milliard dollar. Şol ylalaşyň baş awtory senator Kerrididr.
Owganystandaky we Yrakdaky harby operasiýalara jogapkär, ABŞ–nyň merkezi komandowaniýesiniň baştutany general Deýwid Petreus hem häzir Päkistanda.


text:
Türkmenabadyň banklaryndan daşary ýurtlara pul ugratmakçy bolýan adamlaryň sany köpelýär. Häzirki wagtda şäheriň banklarynyň öňünde eli kagyzly daş-töweregine üýşenleriň adyny, familiýasyny ýazýanlar, ýa-da elleri dokumentli papkaly adamlar, agaçlaryň ýa-da jaýlaryň kölegesinde oturanlar – bularyň hemmesi daşary ýurtlara pul ugratmak üçin öz gezegine garaşýan adamlardyr.
Bu görnüş Türkmenabadyň banklarynyň öňündäki soňky hepdede adaty ýagdaýa öwrüldi. Häzirki wagtda günde her bankyň öňünde adamlaryň köpelmegi sebäpli gündelik nobat sanawy düzülýär. Bu sanawy banka gelýän adamlaryň özleri düzüp, bankyň işgärine tabşyrýarar we soňra, şol sanawa görä, talon berilýär.
Bank tarapyndan pasport bilen berilýän we nobat talony diýilýän ýönekeý kagyzjykda müşderiniň ady we gelmeli güni ýazylýar. Bu talonlary almak üçin nobata durmana adamlar gijeden, ýa bolmasa-da daňdandan bankyň öňüne toplanýarlar we bu sanawdaky adamlaryň gündelik üç ýüzden geçýändigi aýdylýar.
Berilýän talonda müşderileriň gelmeli güni her banka görä üýtgeýär. Meselem, Türkmen-türk bankynda soňky nobatlara görä berlen talonlarda müşderileriň nobatynyň iň ýakyn güni 19-njy iýul diýlip görkezilipdir, ýagny adamlar tas bir hepde öz nobatyna garaşmaly bolýarlar. Emma bankyň öňünde üýşüp duran adamlaryň aýtmagyna görä, agzalýan bankyň berýän talonyndaky nobatlar şäheriň içinde iň amatly nobatlaryň biri diýlip hasaplanylýar. Türkmenabadyň Garagum täjirçilik bankynda bolsa talonlar häzirki wagtda sekizinji awgusta berilýär.
Banklaryň içinde, daşynda bu nobatlaryň emele gelmeginiň esasy sebäpleriniň biri, aýdylmagyna görä, daşary ýurtlara diňe “Western Uniondan” pul ugradyp bolýanlygy bilen bagly. Emma soňky günlerde ”Western Uniondan” pul ugratmagyň-da hem emeli suratda kynlaşdyrylýandygyny bankyň öňünde duran adamlardan eşitmek bolýar.
“Her gün bir zat çykarýarlar, günde bir kynçylyk, bir giden dokument toplamaly soňra bolsa nobata durmaly, şunça kynçylyklardan soňra [iberýän puluň] aýda bir gezek we müň dollardan geçmeli däl” diýip, 40 ýaşlaryndaky türkmenabatly Anbar Azatlyk Radiosyna gürrüň berýär.
Banklar müşderileri irden sagat 9-dan tä öýlän sagat 4-e çenli kabul edýärler, emma bankyň bir günüň dowamynda bary-ýogy 40 ýa-da 50 sany müşderä hyzamat edip ýetişýändigini aýdýarlar. Müşderileriň beýle az sanlysynyň kabul edilmegi bankyň içki kompýuter ulgamynyň baglanyşygynyň käte ýitip gidýänligi, ýa bolmasa pes işleýänligi bilen we ulgama hiç hili maglumat girizip bolmaýanlygy bilen düşündirilýär. Onsoň müşderiler tä baglanyşyk gaýtadan sazlanýança garaşmaly bolýarlar.
Bu ýagdaý has hem Türkmenabadyň banklaryna etraplardan gelýänler üçin kynçylyk döredýär.
“Men Halaçdan gelen günüm nobata durdum, soňra on günden bellenen gününe geldim. Emma bankyň kompýuterleri işlänok diýip, hiç hili pul geçirip bolmady” diýip, 30 ýaşlaryndaky Begmyrat aýdýar.
Begmyradyňky ýaly ýagdaýa düşüp, öz nobaty wagtyndan gijikdirilenler bank tarapyndan talap edilýän dokumentleri ýene-de täzeden düzetmeli bolýarlar. Käbir müşderileriň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, soralýan dokumentleriň alnan wagtyndan on gün geçse, bank olary kabul etmän, şol dokumentleri täzeden getirmegi talap edýär.
Ýogsa-da býujet edarasynda aýlykly bir ýerde işleýänler, näçe kynam bolsa buhgalteriýadan ol talap edilýän girdeji kagyzyny alyp bilýän-de bolsalar, mal söwdasyny edip girdeji alanlygyň baradaky dokumentleri arçynlykdan ýa-da weterinar gullugyndan täzeden almagyň kyn işdigini aýdýarlar.
Häzirki wagtda “Western Union” arkaly pul geçirimek hyzmatyny Türkmenabadyň Senagat, Türkmen-Türk, Garagum, Türkmenabaşy ýaly täjirçilik banklary we bölümleri alyp barýarlar.


text:
Salam, hormatly lukman! Meniň ikinji çagam dünýä indi. Ondan bäri 9 aý geçdi, ýöne entägem aýbaşym görnenok. Munuň soň zyýany barmyka?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Dogrumdan soň, esasan hem çagany emdirýän döwrüňiz, bedende bolup geçýän gormon üýtgeşmeleriniň täsiri netijesinde aýbaşyňyz gelmän hem biler ýa-da ol kadasyz häsiýete eýe bolup biler. Bu döwürde göwreliligiň öňüni alyş serişdelerini ulanmak möhümdir. Dogrumdan soň ginekolog lukmanyna barlag üçin ýüz tutmaklygy unutmaň.
Hormat bilen, saýtyň ginekolog lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Merkezi Aziýanyň üç sany we Ýewropanyň bir jemgyýetçilik guramasy bir koalisiýa
döredip, Gazagystanda, Täjigistanda we Türkmenistanda esasy adam hukuklarynyň berjaý edilmegi ugrunda bilelikde işleşmek üçin täze bir proýekte başlady.
Bu koalisiýa Adam hukuklary we kanunyň hökmürowanlygy boýunça halkara býurosy (Gazagystan), Nota Bene (Täjigsitan), Adam hukuklaryny goraýan “Türkmen inisiatiwasy” (Awstria), Adam hukuklary boýunça halkara partnýorlugy (Belgiýa) girýär.
Täze proýekt Merkezi Aziýanyň gürrüňi edilýän üç ýurdundaky hökümetleriň söz we ýygnanyşmak azatlygy, kanun öňünde hemmeleriň deňligi we diskriminasiýanyň bolmazlygy babatda öz üstlerine alan halkara borçlaryny ýerine ýetirmekleri üçin raýat jemgyýetleriniň hereketini güýçlendirmegi maksat edinýär.
Azatlyk Radiosy bu proýektiň agzalarynyň biri, Wenada ýerleşýän “Türkmen inisiatiwasy” toparynyň başlygy Farid Tuhbatullin bilen öňde tutýan maksatlary barada söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Farid, täze proýektde ozalky edýän işleriňizden nähili üýtgeşiklik bar, ýagny anyk nähili netijeleri gazanmakçy bolýarsyňyz?
Farid Tuhbattulin:
Biz ozal, aýratynlykda işleýän wagtymyz halkara duşuşyklaryny gurnamak, halkara çärelere gatnaşmak biraz kyn düşýärdi. Emma häzir biz gazagystanly we täjigistanly kärdeşlerimiz bilen öz tagallalarymyzy birleşdirmek kararyna geldik.
Biz bilelikde aksiýalary, brifiňleri geçirip, öz problemalarymyzy, öz ýurtlarymyzyň problemalaryny halkara jemgyýetçiligine, ilkinji nobatda hem Ýewropa Parlamentine, Ýewropa Bileleşigine ýetirmegi maksat edinýäris.
Ozalky tejribe, Ýewropa Bileleşigi bilen Türkmenistanyň arasynda baglaşylmaly wagtlaýyn söwda ylalaşygyny yza süýşürtjek bolamyzda (bu kyn düşdi, emma başartdy), beýleki ýurtlardaky kärdeşlerimiz bilen bile işleşmegiň has netijeli boljagyny görkezdi.
Azatlyk Radiosy: Farid, ýaýradan beýanatyňyzda bu proekte Ýewropa Bileleşigi maliýe kömegini berýär diýipsiňiz. Eýsem bu nämäni aňladýar? Ýa indi Ýewropa Bileleşigi Merkezi Aziýa ýurtlaryndaky adam hukuklary ýagdaýyna has ünsli garap başlaýarmy?
Farid Tuhbattulin:
Aslynda bu täze bir zat däl, olaryň dünýäniň köp ýurdunda, şol sanda ozalky Sowet Soýuzynyň ýurtlarynda demokratiýany we adam hukuklaryny goldamak üçin ýörite fondy bar. Ýöne şunuň ýaly uly proekte biz ilkinji gezek başlaýarys. Şu sebäpden bu biziň regionymyz üçin, adam hukuklaryny goramak nukdaýnazaryndan, örän peýdaly bolar diýip umyt edýärin.
Azatlyk Radiosy: Farid, türkmenistanly ýaşlar, eger adam hukuklaryny goramak bilen meşgullanmakçy bolsalar, haýsy ugurlardan, nädip maliýe kömegini alyp bilerler? Bize şu sorag bilen ýüz tutýan türkmenistanly ýaşlar hem bar. Şu meselede ýaşlara näme maslahat bererdiňiz?
Fardi Tuhbatullin:
Bu dogrudanam uly problema, sebäbi Türkmenistanda, beýleki ýurtlaryň köpüsinden tapawutlylykda, halkara donorlarynyň wekilhanalarynyň köpüsi ýapyk ýa-da olar ol ýerde hiç haçan bolmady. Bu türkmen häkimiýetleriniň syýasaty. Elbetde, bu meselede ýurt daşynda bilim alýan türkmenistanlylar üçin birnäçe mümkinçilik bar.
Mysal üçin, biziň işläp duran guramamyz bar, daşary ýurtda işleýän başga-da birnäçe türkmen guramasy bar. Şolara goşulyp, şolar bilen hyzmatdaşlykda işläp bolar. Ýa-da bolmasa, ýaşlaryň özleri hem bir topar, inisiatiwa toparyny döredip, öz guramalaryny hasaba aldyryp bilerler. Onsoň olar dürli halkara fondlaryndan kömek, maliýe goldawyny gözlemeli.
Meniň pikirimçe, olar üçin häzir aktual temalar şular: ýaşlar, türkmen häkimiýetleriniň ýaşlar bilen alyp barýan ideologiýa işleri we bilim sistemasy. Umuman, bu ýerde problema näçe diýseň bar we eger ýaşlar bu meseleler bilen meşgullanyp başlasalar, biz üçin örän gowy bolardy. Sebäbi Türkmenistanda adam hukuklaryny goraýan guramalar örän az, problema bolsa gaty kän. Şeýle bolansoň, biz haýsam bolsa bir görnüşde ýaşlary öz işimize çekmäge çalyşýarys.


text:
Gyrgyzystanda ruhany erkek adamlardan din barasynda maslahat soraýan musulman zenanlaryň sany barha köpelýär.
Gyrgyzystanyň owalky müftüsi Çubak ajy Jalilow hepdede bir gezek 300-500 zenany üýşürip, dini temada wagyz-nesihat edýär. Zenanlaryň medeniýet merkezinde geçirilýän dini wagyz mahalynda, yslamyň kada-kanunyna görä, erkek adamlar bilen zenanlar aýratynlykda başga otaglarda oturýarlar. Olar birek-biregi diňe mikrofondan eşidip bilýärler.
Zenanlaryň medeniýet merkeziniň ýolbaşçysy Aýşa Orozobekowanyň aýtmagyna görä, wagyzlara meýletin gatnaşmak isleýän zenanlaryň sany günsaýyn artýar. Olaryň käbirleri paýtagt Bişkege Oş, Jalal-Abad, Yssyk-kul we Çuý welaýaty ýaly ýerlerden gelýärler. Olaryň arasynda studentlerem, gartaşan zenanlaram bar. Olaryň hemmesi Çubak ajy Jelilowdan hassalyklaryň dine görä nähili bejerilmelidigi, şeýle-de maşgalanyň hem çagalaryň şerigata görä nähili terbiýelenmelidigi hakda öz gyzyklanýan soraglaryna jogap almaga synanyşýarlar. Şonuň ýaly-da olaryň arasynda dindar ýaş erkek adamlar bilen tanyşmaga kömek sorap, öz telefon nomerini goýup gidýänler hem bar.
"Bize adaty lukmanlar we mugallymlar hem gelýärler. Olaryň aglaba köpçüligi şerigat baradaky sowallaryna jogap tapmak üçin gelýärler. Olar hanafi mezhebi bilen beýleki mezhepleriň arasyndaky tapawutlar bilen has köp gyzyklanýarlar. Ýaş gyzlar iş hakynda hem sowallar berýärler. Olar hyjaply bolandyklary sebäpli işe alynmaýandyklaryny aýdýarlar. Şeýle-de çagalara dine görä terbiýe berilmegi, namaz we täret ýaly temalardan sorag berýärler. Eger maşgalada agzalalyk ýa-da düşünişmezlik ýüze çyksa, onda çatynjalar Çubak ajynyň ýanyna aýratynlykda tapawutly gapylardan maslahata kabul edilýärler. Käbirleri ýörite çagalar barasynda dini sowallar bermek üçin gelýärler. Köplenç zenanlar diňe aýal maşgalalary gyzyklandyrýan jynsy temadaky uýat soraglary hem soraýarlar. Meselem, çaga doglandan soň aýbaşy problemasy iň köp soralýan soraglaryň başyny çekýär. Şeýle sowallary berýänlere biz iň gowusy tejribeli zenanlara sala salynmagyny maslahat berýäris" diýip, Aýşa Orozobekowa gürrüň berýär.
Merkeziň işgärleri wagza gatnaşmak isleýänlerden owaly bilen soraglary ýazylan görnüşde ýygnap alýarlar. Soň olaryň ýazyp beren sowallaryny gullukçylar wagyz etjek ruhana gowşurýarlar. Elbetde, Jalilowyň eline gowuşýan soraglaryň arasynda diňe aýal maşgalalara degişli bolan problemalar hakdaky soraglar hem bar. Şerigatda hiç hili söz açylmaýan saglyk temasyndan käbir täsin soraglar hem berilýär. Geliň, indi şeýle täsin sowallaryň käbiri hakda durup geçeliň.
"Meniň bir oglan çagam bar we ol häzir üç ýaşynda. Ýöne men indi göwreli bolup bilemok. Oglumy operasiýanyň kömegi bilen, kesip almak usuly bilen dogurdym. Häzir çaga dogurmakdan gorkýaryn. Adamym köp çaga isleýändigini aýdýar. Meniň üçin doga etmegiňizi haýyş edýärin..."
"Men üç gezek kesip almak bilen çaga dogurdym. Soň hekim munuň gaty howpludygyny aýtdy we operasiýa edip, ýatgyny kesip aýyrdy. Bu Allanyň islegi bilen boldumyka ýa-da hekimiň aýdany bilen razylaşyp, muňa men günäkär boldummykam?"
"30 ýaşyndaky bir gyza maşgala üçin 35 ýaşyndaky ymam kybapdaşmy? Onuň telefon nomerini berip bilersiňizmi?".
Çubak ajy Jalilow özüne berilýän soraglaryň hemmesine jogap berip bimeýändigini aýdýar. Ol ýöne takyk jogabyny aýdyp, sowallarynyň käbirine düşündirişler berýändigini nygtaýar.
Elwira Mamatowa, pursatdan peýdalanyp, dürli wagyzlaryň arasyndan Çubak ajy Jalilowyň wagyzlaryna urç edip gatnaşýar. Ýöne ol bu sapar hiç hili sorag bermändir. Çünki ol bu gezek ýeterlik derejede maglumat diňläpdir: ”Zenanlaryň gaty köp problemasy bar. Çubak ajy biz ýaly wagzyny diňleýän zenanlara özüni görkezmeýär. Ol tutynyň arkasynda oturýar. Gyzlar sorag beren mahaly öz adyny aýtmaýarlar. Ol bolsa gyzlara şerigat kada-kanunlaryna görä jogap berip, zenanlaryň problemalaryny çözmäge kömek edýär”.
Ondan soň başga bir wagza gatnaşan zenan bilen söhbetdeşlik geçirdik. Söhbetdeşimiz Aýperi Ryskulowa özüniň eýýäm üç ýyldan bäri zenanlaryň medeniýet merkezine wagyz diňlemäge gelýändigini gürrüň berýär. Söhbetdeş zenanynyz şeýle wagyzlaryň zenanlary dogry ýola salýandygyny nygtaýar: ”Nähili sorag bersek bereli, tapawudy ýok hökman oňa jogap alýarys. Yslam - bu bir ýaşaýyş ulgamy. Muny bize düşündirýärler we şoňa görä hem diýseň kanagatlanarly jogaplar berýärler. Şeýlelikde Gyrgyzystan we onuň zenanlary dogry ýola ümzükýärler”.
Merkeziň işgärleri wagza gelýänleriň sanyny köwüşleriň sanyna görä kesgitleýärler. Sebäbi olar wagyz muşdaklary bolan zenanlardan emele gelen ymgyr märekäniň sanap aňyrsyna çykyp bilmeýärler. Iki sagatlyk wagzyň birinji bölüminde ruhany olara dini maslahatlar berýär. Ikinji bölümde bolsa soraglara jogap berýär. Ikinji bölüm başlan badyna derrew azyndan ýüz sorag gelip gowuşýar.
"Biz wagza gelýänleriň sanyny diňe köwüşlere görä kesgitläp bilýäris. Biz köwüşleri sananymyzdan soň rejeläp goýýarys. Ýöne wagza gelýän zenanlaryň käbiri köwşüni ýany bilen alyp girýär. Aýal maşgalalaryň käbiri ýörite ýerlikli bir erkek adam bilen tanyşmak üçin biziň merkezimize gelýärler we öz telefon nomerini bize goýup gidýärler. Haçanda Çubak ajy erkek adamlar üçin wagyz beren mahaly ýerlikli maşgala bardygyny aýdanda, ýaş ýigitler ondan goýlan telefon belgisini sorap alýarlar" diýip, Aýşa Orozobekowa gürrüň berýär.
Bilermenleriň nygtamagyna görä, Gyrgyzystanda dini wakuumda bolmaga ýykgyn edýän zenanlaryň sany barha köpelýär. Olaryň arasynda öte geçip, radikal ýagdaýda çagalarynyň telegepleşiklere seretmegini, sanjym edilmegini, gazet okamagyny we hatda bilim almagyny çäklendirilen derejede gadagan edýänler hem bar. Munuň sebäbini hünärmen Nazira Kurbanowa şeýle düşündirýär: ”Biz islesegem, islemesegem, edil häzir yslamlaşmak prosesi dowam edýär. Erkek adam namaz okaýan bolsa, onda ol öz aýalynyň hem namaz okamagyny isleýär. Dindar aýal maşgalalar bolsa, öz çagalary we hossarlary bilen dogan-garyndaşlaryny dine çekýärler. Şeýle ýagdaýda emele gelýän toplanyşyk dünýewilikden üzňe dini jemgyýete öwrülýär. Ynha, häzir Gyrgyzystan hut şeýle ýagdaýlary başdan geçirýär”.
Milli howpsuzlyk gullugynyň we hünärmenleriň geçiren barlaglarynyň netijelerine görä, dini ekstremistik guramalar öz propagandalaryny hut zenanlaryň üsti bilen olaryň maşgala agzalaryna ýaýradyp, olary öz täsirleriniň astyna alýarlar. Bilermenleriň nygtamagyna görä, muňa, esasanam, sowatsyzlyk sebäp bolýar. Jemgyýetde döreýän şeýle ýagdaýlar göz öňünde tutulyp, golaýda Oşdaky merkezi metjitde ýörite zenanlar üçin okuw açylypdyr. Hünärmenler zenanlaryň ruhanylara gönükdirýän gaty ýönekeý we şahsy durmuşlaryna degişli soraglarynyň hiliniň hem muňa güwä geçýändigine ünsi çekýärler. Dini öwrenýän alym Nazira Kurbanowa muny şeýle düşündirýär: ”Tutuşlugyna bilim ulgamyna garan mahalymyz, biz onuň hiliniň gaty pese gaçandygyna göz ýetirip bilýäris. Meselem, biziň ýaşlyk döwrümizde hiç haçan sowatlylyk taýdan şeýle pes derejedäki sowallary hiç kim soranokdy. Biziň anatomiýa we maşgala durmuşy barada ýörite sapaklarymyz bardy. Häzirki döwürde erkek adamlar dindar zenanlar öýde oturyp, diňe çaga terbiýelemek we öý işleri bilen meşgullanmaly diýip hasap edýärler. Zenanlaryň syýasata, ýagny jemgyýetçilik durmuşyna işjeň gatnaşmagyny islemeýärler. Biz okuw jaýlarynda geçiren çärelerimizde bir ýagdaýa doly göz ýetirdik, ýagny biziň ymamlarymyzyň, ruhanylarymyzyň, lukmanlarymyzyň pikirleri başga ýurtlaryňkydan gaty tapawut edýär. Daşary ýurtlarda olara garalanda zenanlaryň jemgyýetdäki roly barasynda düýpgöter başgaça pikir edýärler. Olar zenanlaryň jemgyýetçilik durmuşyna işjeň gatnaşmalydygyny, ýagny işlemelidigini we syýasat bilen hem gyzyklanmalydygyny aýdýarlar. Ynha, şeýlelikde olaryň arasynda ýer bilen gök arasyndaky ýaly ullakan tapawut döreýär”.
Muňa garamazdan, jemgyýetiň hem öz pikiri bar, ýagny halk köpçüliginiň pikrine görä, ýurtda zenanlar owallar hiç haçan hyjap geýmändirler we jemgyýetçilik işlerine diýseň işjeň gatnaşypdyrlar. Zenanlar öz hak-hukuklaryny we azatlyklaryny gaty gowy gorapdyrlar. Taryhçylaryň we alymlaryň bellemegine görä, muňa garamazdan, gyrgyz zenanlary şol bir wagtyň özünde maşgala ojagynyň mertebesini saklap, çagalary gowy terbiýeläp, özlerini hem timarly we ykjam saklamagy başarypdyrlar.


text:
Siriýanyň oppozision toparlary Kataryň paýtagty Dohada ençeme günläp dowam eden gepleşiklerden soň Siriýanyň lideri Başar al-Assady agdarmak üçin, özleriniň ýekşenbe güni birleşmek barada ylalaşyga gelendiklerini bildirdiler.
Täze koalisiýanyň ýolbaşçylygyna saýlanan Damaskyň meşhur Umaýýad metjidiniň öňki ymamy Mouaz al-Hatib. Onuň orunbasarlarynyň biri bu toparyň döredilmegini teklip eden Riad Seif, beýlekisi hem aktiwist zenan Suhair al-Atassi.
Dohada giden gepleşiklere gatnaşan Siriýanyň "Musulman doganlygy" toparynyň öňki başlygy Ali Sadreddine al-Baýouni şeýle diýdi: "Režim bilen gepleşik geçirere ýer ýok diýen pikir bilen hemmeler ylalaşýarlar. Beýleki partiýalaryň goşulmagy bilen baglylykda Riad Seifiň inisiatiwasyna ençeme düzetme girizildi. Siriýanyň ”Milli geňeşi” düýn duşuşyp, käbir bellikler girizip, gol çekilen jemleýji taslama bilen ylalaşdy".
Dohada gepleşikleriň bir bölegine gatnaşan Türkiýäniň premýer-ministri Ahmet Dawutoglu ylalaşygyň oppozisiýanyň arasynda indi bölünişigiň ýokdugyny görkezýändigini belledi.
Täze topar ”Oppozision we rewolusion güýçler boýunça Siriýaniň milli koalisiýasy” diýen at bilen iş alyp barar. Ylalaşyga gelinmegine sebäp bolan giň gerimli koalisiýa barada halkara derejesinde edilen gysyş.
Uzak ikirjiňlenmeden soň to topara goşulan siriýanyň Milli geňeşi ýurduň oppozisiýasynyň agzyny birikdirmegi başarmanlygy, ýurduň öz içinde wekilleriniň ýokdugy üçin Günbatar tarapyndan tankytlanypdy.
Siriýanyň oppozisiýasy bu hereket özlerine günbatar we arap ýurtlarynyň has köpräk goldawyny üpjün eder diýen umytda. Analizçiler Arap Ligasynyň bu halkara guramada agzalan toparyň Siriýa wekilçilik etmegine ýol bermegine garaşylýandygyny aýdýarlar.
Gepleşiklere gatnaşan delegatlaryň aýtmagyna görä, koalisiýa öňümizdäki hepdelerde 10 agzaly aralyk hökümeti gurmaga synanyşar. Analizçiler bu organ Liwiýanyň ”Milli aralyk geňeşi” ýaly bolar diýýärler. Liwiýanyň ”Milli aralyk geňeşi” hem gozgalaň gidýärkä gurlup, Muammar Kaddafi häkimiýet başyndan çetleşdirileninden soň häkimiýet başyna gelipdi.
Bu aralykda Ysraýylyň goranmak ministri Ehud Barak Siriýa tarapdan atylýan oklar tötänleýin Ysraýylyň topragyna düşen halatynda oňa "berk jogap" beriljekigini aýdyp, duýduryş berdi.
Siriýa tarapdan atylan snarýad oklary Golan belentliklerinde bir harby posta degensoň, Ysraýyl hem duýduryş üçin yzyna ok atdy. Ysraýylyň harby sözçüsiniň aýtmagyna görä Golan belentliklerine düşen okuň ýetiren zyýany ýok.
Birnäçe günüň içinde Siriýa tarapdan atylan snarýad oklary iki gezek Golan belentliklerine düşdi.
Golan belentliklerini Ysraýyl 1967-nji ýylda Orta Gündogar urşunda Siriýadan basyp alypdy. Ol soňra hem ony öz territoriýasyna birikdirdi.


text:
Belarusyň sudy geçen dekabrda prezidentlige dalaş edenlerden ýene ikisine garşy höküm çykarar diýlip garaşylýar.
Prezidentlige dalaşgärler Mikalaý Statkewiç bilen Dzimitriý Wusa ýurduň häkimiýetleri bikanun demonstrasiýa gurnamakda we jemgyýetçilik düzgün-tertibini bozmakda aýyplama bildirýärler.
Ýakynda, 20-nji maýda Minsk şäheriniň sudy geçenki saýlawlarda prezidentlige dalaş eden Uladzimir Nýaklýaýew bilen Wital Rymaşewskiniň hem her birini iki ýyl şertli tussaglyga höküm edipdi.
Şu aýyň başynda bolsa, geçenki saýlawlarda prezident Aleksandr Lukaşenkonyň esasy bäsdeşi bolan Andreý Sannikowa sud bäş ýyl türme tussaglygyny berdi.
Günbatar ýurtlary suduň bu hökümlerini syýasy matlaply hökümler diýip atlandyryp, muny tankyt etdiler.


text:
ABŞ-nyň harby-deňiz güýçleriniň soňky birikmeleri, Britaniýanyň söweş goşunlary Owganystandaky missiýalaryny resmi suratda tamam etdiler.
Olar 26-njy oktýabrda öz uly harby bazalaryny owgan howpsuzlyk güýçleriniň ygtyýaryna tabşyrdylar.
Birleşen Ştatlaryň Helmand welaýatyndaky uly bazasy owgan harbylaryna geçirildi.
Bu koalisiýanyň 31-nji dekabrda soňlanýan harby missiýasy bilen baglylykda owgan harbylaryna geçirilen iň uly amerikan harby bazasydyr.
Britan goşunlarynyň «Bastion» harby bazasy hem owgan güýçlerine berildi.


text:
Çuňňur hormatlanylýan Türkmenistanyň Prezidenti!
Sizi Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan Watanymyzda ägirt uly zähmet üstünliklerini gazanmaga hem-de döredijiligiň täze belentliklerini eýelemäge ruhlandyrýan şanly sene — mübärek doglan günüňiz bilen tüýs ýürekden gutlaýarys! Arkadag we Gahryman Liderimiz — Size berkarar Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmegine, ykdysady kuwwatyny berkitmäge, mähriban halkymyzyň durmuş-medeni hal-ýagdaýyny has-da ýokarlandyrmaga gönükdirilen düýpli özgertmeleriňiziň, parahatçylyk we dostluk ýörelgelerine esaslanýan içeri we daşary syýasatyňyzyň, döretmek we gurmak başlangyçlaryňyzyň elmydama rowaçlyklara we üstünliklere beslenmegini arzuw edýäris!
Belent Mertebeli Prezidentimiz!
Eziz Watanymyzyň merjen paýtagty Aşgabat şäherinde, welaýat merkezlerinde, etraplarymyzda, şäherdir obalarymyzda medeni-durmuş maksatly desgalaryň — ýaşaýyş jaýlarynyň, çagalar dynç alyş we sagaldyş merkezleriniň, çagalar baglarynyň, sport mekdebiniň, seýilgähleriň, senagat kärhanalarynyň, zawod-fabrikleriň ulanylmaga berilmegi mähriban Arkadagymyz — Siziň «Döwlet adam üçindir!» diýen şygaryňyzdan, «Biziň mukaddes Watanymyzyň — Berkarar döwletimiziň iň gymmatly hazynasy — adam, baş maksady — abadançylyk we bagtyýarlyk, esasy ýörelgesi bolsa ynsanperwerlik, adalatlylyk we ruhubelentlikdir!» diýen gymmatly taglymatlaryňyzdan gelip çykýan, döwletimiziň durmuş-ykdysady taýdan sazlaşykly ösmegine ýardam berýän giň göwrümli milli maksatnamalaryň ýerine ýetirilmeginiň netijesidir.
Bagtyýar durmuşda ýaşaýan, döredýän mähriban halkymyz milli Liderimiz — Siziň eziz Watanymyzyň mukaddes Garaşsyzlygyny, hemişelik Bitaraplygyny pugtalandyrýan, demokratik, hukuk, dünýewi döwletimizi ösüşiň täze belent derejelerine çykarýan, eziz Diýarymyzyň Ýer ýüzündäki at-abraýyny, şan-şöhratyny we ornuny has-da ýokarlandyrýan beýik başlangyçlaryňyza, öňdengörüjilikli syýasy paýhasyňyza, ynsanperwerlik ýörelgeleriňize çäksiz guwanýar hem-de buýsanýar!
Arkadag we Gahryman Prezidentimiz!
«Biziň baş syýasatymyz — parahatçylyk, dostluk, doganlyk, özara bähbitli hyzmatdaşlykdyr! Biz dünýäniň halklarynyň dostluga, abadançylyga, parahatçylyga ymtylýan döwründe diňe bir milli bähbitlerimize däl, eýsem, halkara bileleşiginiň ählumumy maksatlaryna laýyk gelýän giň hyzmatdaşlyk syýasatyny ýöredýäris» diýip durmuşa geçirýän daşary syýasatyňyz Bitaraplyk we parahatçylyk ýylynda hem giň gerimde alnyp barylýar. Bu sene mynasybetli Türkmenistanda we daşary ýurtlarda geçiriljek dabaralaryň we çäreleriň Maksatnamasy işlenip taýýarlanyldy. Maksatnama laýyklykda, halkara derejesinde, abraýly halkara guramalaryň we ösen döwletleriň wekilleriniň gatnaşmagynda bu çäreler guramaçylykly geçirilýär.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe dünýäde parahatçylygy üpjün ediji, dostlugyň hem-de asudalygyň ýurdy hökmünde tanalýan Türkmenistan Watanymyzyň halkara abraýy has-da ýokarlanýar. Halkara giňişliginde Berkarar döwletimiziň milli bähbitlerini yzygiderli goramak, parahatçylykly durmuşy hem-de durnukly ösüşi üpjün etmek Siziň daşary syýasatyňyzyň esasy ugruny düzýär. Bu ugurda Türkmenistan döwletimiz Birleşen Milletler Guramasy, Ýewropa Bileleşigi, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy, Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasy ýaly abraýly halkara guramalary, dünýäniň ýurtlary bilen hyzmatdaşlygyň gerimini barha giňeldýär hem-de pugtalandyrýar.
Siz Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan Watanymyz bilen iri halkara guramalarynyň hem-de dünýä döwletleriniň arasynda ynanyşmak we birek-biregiň bähbidine hormat goýmak esasynda ýola goýlan gatnaşyklary yzygiderli durmuşa geçirýärsiňiz, sebit hem-de ählumumy möçberde abadançylygyň, durnukly ösüşiň üpjün edilmegi babatynda dünýä bileleşiginiň umumy tagallalaryň utgaşdyrylmagyna hemmetaraplaýyn ýardam berýärsiňiz. Içeri we daşary syýasatdaky üstünlikleriňiz, beýik başlangyçlaryňyz, tutumly özgertmeleriňiz, milli agzybirligimizi, jebisligimizi berkitmek ugrundaky asylly işleriňiz üçin mähriban halkymyz Arkadag we Gahryman Liderimiz — Size çäksiz hoşaldyr!
Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýynyň ykrar edilmeginiň 20 ýyllygynyň giňden we dabaraly bellenilýän şöhratly ýylynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 69-njy mejlisinde 193 agza döwletleriň ählisiniň ses bermeginde we goldamagynda «Türkmenistanyň hemişelik bitaraplygy» hakynda Rezolýusiýanyň kabul edilmegi Arkadag we Gahryman Liderimiz — Siziň içeri we daşary syýasatda gazanýan üstünlikleriňiziň aýdyň subutnamasydyr we Türkmenistan Watanymyzyň täze taryhyna altyn harplar bilen ýazyljak özgertmelerdir.
Çuňňur hormatlanylýan Türkmenistanyň Prezidenti!
Sizi bütin halkymyzyň uly ruhubelentlik bilen dabaraly garşy alýan şanly senesi — mübärek doglan günüňiz bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýarys!
Janyňyz sag, ömrüňiz uzak, işleriňiz rowaç, ýaş toýuňyz gutly-mübärek bolsun, Mähriban Prezidentimiz!
Sizi çuňňur hormatlamak bilen,
M.Artykow,
Ş.Durdylyýew,
A.Goçyýew,
B.Ereşow,
B.Hojamuhammedow,
R.Meredow,
S.Satlykow,
P.Taganow,
S.Toýlyýew,
A.Ýazmyradow,
M.Ýazmuhammedowa.


text:
Ukrainanyň içeri işler ministri Arsen Awakow ýakynda Odesada bolan ýowuzlyklarda tussag edilen 42 adamyň Ukrainanyň merkezindäki tussaghanalara geçirilendigini habar berýär.
Gürrüňi edilýän tussaglaryň tussaghana geçirilýändigi baradaky maglumat Russiýa tarapdary 60-dan gowrak tussag azatlyga goýberilenden bir gün soň, ýagny 5-nji maýda yglan edildi. Bu waka tussaglaryň boşadylmagyny talap edip, 2 müň çemesi adamyň üýşmeleňi ýurduň günortasyndaky Odesa şäheriniň merkezi polisiýa edarasyna hüjüm etmeginiň yz ýany bolup geçdi.
2-nji maýda köçelerde bolan çaknyşyklardan gaçyp, bukulan binalarynyň içinde dörän ýangyn sebäpli Russiýa tarapdary protestçileriň 40-dan gowragy öldi. Russiýa tarapdary we Kiýew tarapdary protestçileriň arasynda bolan köçe çaknyşyklarynda başga-da azyndan dört adam ýaralandy.
Awakow tussaglaryň ýowuzlyklary öjükdirenleriň arasynda bolandygyny aýdyp, olaryň “biabraýçylykly” boşadylmagy bilen bagly “gahar-gazabyny” beýan etdi.
Bu aralykda Iwan Katerynçuk 5-nji maýda Odesanyň polisiýa bölüminiň başlyklygyna bellenildi.


text:
Gije ýanýan hünji
Türkmenistanda kitap çap etdirmek SSSR zamanasynda-da aňsat iş däldi. Bü paýtagtdan üzakda ýaşaýan ýazyjy-şahyrlar üçin has kyndy. Nebitdagda ýaşaýan Pyhy Taganyň-da kitaplary seýrek çap edilýärdi. Bir gezek Aşgabada ýoly düşende Pyhy Tagan“Türkmenistan” neşirýatynyň direktorynyň ýanyna baryp:
- Neşirýatyň önümçilik planyna goşulan kitabymy nämüçin görkezlen senesinde çap etmän, ol ýyldan beýleki ýyla geçirýäňiz? - diýýär. Neşirýatyň direktory:
- Pyhy aga, ertir gel, bu meseläni ertir maslahat edeli! Häzir men howlukýan, şü gün aýalymyň doglan güni. Oňa gije ýanýan hünji sowgat etmegi söz berdim. Hünji satýan dükan sagat alta çenli işleýär. Häzir gitmesem, gijägalýan - diýip, gapa tarap ýönelipdir. Pyhy Tagan:
- Inim, kitabymyň çap bolmaýanyna jowranyp, diňe gije däl, gündizem ýanyp ýörün. Gije ýanýan hünji satyn aljak bolup, çykdajy etme, gelniň boýnuna meni dakaý! - diýipdir.
Köne kärdeşler
Ýazyjylar Nury Baýram bilen Anna Paýtyk ildeşdi. Türkmen döwlet uniwersitetinde bir döwürde okapdy. Olar şol döwürden bäri biri-biri bilen bäsdeş, basdaşdy. Paýtagtyň Tankçy köçesinde duldegşir goňşy bolup ýaşaýan bu iki ýazyjy nebsine, bähbidine gezek gelende hakyny giderýän adam däldi.
Il-güne sepini bildirmän, öwrüm etmegi, garşydaşlaryny aldaw-hilä salmagy başarýan adamlardy. Ýöne mydama biri beýlekisine müňkürdi. Çem, amat dörese “Şu adam aldaw-hileden, mekirlikden ýasalan”diýip, birek-biregiň ýeňsesinden gybatyny edýärdi. Bir gezek Nury Baýram içki duýgusyna bäs gelip bilmän Anna Paýtyga:
- Anna, sen dünýä öňem bir gezek gelip-giden bolmaly. Nirede bähbidiň bardygyny öňünden bilýäň. Adamlara al, hile salmak çep eliňden gelýär - diýdi. Anna Paýtyk oňa:
- Nury, garrap, aň-huşuň kütelip ýörmi? Geçen gezegem dünýä bir döwürde bile inipdik. Ýöne ol gezek häzirki ýaly “Garagum” zurnalynyň redaksiýasynda däl-de, “Türkmensöwdada” sen-ä azyk ambarynyň, menem mata ambarynyň müdiri bolup işläpdik. Ondan öňki gezek dünýä inenimizi, nirede işlänimizi ýatladaýynmy? - diýip, parahat jogap berdi.
Göwünlik
Ir döwür, 20-22 ýaşymda wagtym goşgularymy “Edebiýat we sungat” gazetiniň redaksiýasyna eltdim. Gazetiň poeziýa bölüminiň müdiri:
- Inim, goşgularyňda yrga, sowet ideologiýasyna ters gelýän, düşnüksiz pikir kän. Düşünmeýän zadymy redaktora geçirip, gepe galyp biljek däl - diýip, goşgularymy yzyna öwürdi. Ýaşy bir çene baran bölüm müdiriniň ýüzüne durup,agyr söz aýtmaga ejap edip, redaksiýadan çykyp gaýtdym.
Gaharyma bäs gelip bilmän, goşgularyma mydama oňat baha berýän, ýaşlaryň döredijiligine bagyşlanyp geçirilýän ýygnaklarda “Amanmyradyň döredijilikde uly geljegi bar. Ony goldamak barymyzyň borjumyz” diýip, çykyş edýän ussat şahyr Mämmet Seýidowyň ýanyna bardym. Redaksiýanyň poeziýa bölüminiň müdiriniň jogabyny aýtdym. Sözümiň ahyrynda:
- Düşünmeýän bolsa, gümüni çekip işden gitsin. Kör zehinlerden haçan dynarys? - diýdim. Göwnüm Mämmet aga “Kör zehinlere üns berme-de ýazyber!” diýdirmekdi. Ol güldi. Soňra-da:
- Ýaşulylar soweti (onuň hemme kişä ýüzlenşi), birini işinden kowmaly diýip goh etme! Gowusy, şol kör zehin bölüm müdiri-de, bizem düşüner ýaly düşnükli goşgy ýaz! - diýdi.


text:
Tebigaty goraýjy “Greenpeace” guramasy daşky-gurşawy goraýan toparyň aktiwistleriniň Russiýanyň Murmansk şäherindäki we onuň töweregindäki deslapky tussaghanalara äkidilendigini habar berýär.
Russiýanyň resmileri aktiwistlere garakçylyk esasynda aýyplamalaryň bildirilmeginiň mümkindigini aýtdylar.
Muňa garamazdan, çarşenbe güni Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin “Greenpeace” guramasynyň aktiwistleriniň “garakçy däldigini”, olaryň halkara kanunlaryny bozandygyny aýdypdy.
Russiýanyň Kenarýaka gözeçilik gullugy geçen hepde "Arctic Sunrise" atly gämini we onuň içinde “Greenpeace” guramasynyň aktiwistlerini ele salypdy. Olar "Gazprom" kärhanasynyň eýeçiligindäki burawlaýjy desgasynyň içine girmäge synanyşypdyr.
“Greenpeace” guramasynyň Murmanskdaky aktiwisti Ýewgeniýa Belýakowanyň aýtmagyna görä, deňizde häkimiýete garşy geçiren protestleri üçin 30 russiýaly we daşary ýurtly aktiwist sorag-jogaba çekilipdir. Aktiwistler sişenbe güni gije tussag edilipdiler.
Adam hukuklaryna gözegçilik edýän “Amnesty International” guramasy rus häkimiýetiniň aktiwistleri garakçylyk bilen aýyplamak baradaky planyny ýazgardy.


text:
Makedoniýanyň premýer ministri Nikola Gruweski bu ýurduň Ýewropa Bileleşigine agzalygyna Gresiýany böwet bolmazlyga çagyrdy.
Mälim bolşuna görä, bu iki ýurduň arasynda Makedoniýanyň ady boýunça ylalaşmazlyklar dowam edýär.
Gruwesky bu barada eden çykyşynda, eger biziň günortamyzda ýerleşýän goňşymyz Ýewropa Bileleşigine agza bolmak üçin edýän tagallamyza garşy çyksa, onuň bu at baradaky ylalaşmazlygy çözmek islemeýänligini aňladar diýdi.
Mälim bolşuna görä, Gresiýa Makadoniýa adynyň bu ýurduň taryhy baýlygynyň bir bölegidigini aýdyp, Makedoniýanyň bu at bilen halkara derejede ykrar edilmegine garşy çykýar.
Greesiýanyň bir welaýatynyň ady hem Makedoniýadyr. Gresiýa şu mesele boýunça Makadoniýanyň NATO guramasyna agza bolmagyna-da garşy çykypdy.
Gresiýa şu ylalaşmazlyklar çözülýänçä, Makedoniýanyň Ýewropa Bileleşigine agzalygyna-da böwet boljakdygyny aýdýar.


text:
Germaniýanyň kansleri Angela Merkel Gresiýanyň häzir haýsydyr bir maliýe goldawyna mätäç däldigini, hepdäniň penşenbe güni Brýusselde boljak Ýewrobileleşigiň liderleriniň sammitinde bu meselä seretmegiň hökman däldigini aýtdy.
Düýn Berlinde çykyş edip, Merkel şeýle-de Gresiýa karz bermek borjuny Ýewrobileleşigiň öz üstüne almaly däldigini aýtdy. Eger kömek berilse, onuň sözlerine görä, dünýä bazaryndan bulaşyklyk döredip biler.
Ýöne Ýewrokomissiýa ýeke-täk pul bolan ýewrony synmakdan saklamak üçin Germaniýa hem ýewrozolaga girýän beýleki ýurtlar Afinä kömek bermek meselesini yza çekmegi bes etmeli diýen pikirde.


text:
“Transparency International” guramasynyň “Korrupsiýanyň görkezijileri” atly ýyllyk hasabatyndaky sanawyň ýokary setirlerinde korrupsiýadan iň azat jemgyýetli ýurtlar ýerleşýär.
Korrupsiýanyň derejesi ýokarlandygyça, ýurtlar sanawyň aşaky setirlerine tarap süýşýärler. “Transparency International” guramasynyň şu ýylky hasabatynda Türkmenistan bilen Özbegistan iň aşaky setirleriň birinde, ýagny 177-nji orunda bilelikde yerleşdirilipdir.
Türkmenistana berlen baha
“Transparency International” guramasynyň ýolbaşçylaryndan Miklos Marşall
hasabatda Türkmenstan bilen Özbegistanda bu ugurda kän bir oňyn oňegidişlikleriň ýokdugyny aýtdy.
“Transparency International” guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça regional direktory Miklos Marşall.
“Hakykatda Özbegistan we Türkmenistan ýaly ýurtlarda ýagdaý garaňky diýse bolar. Ol ýerde haýsydyr bir jogapkärçilik diýlen zada duşmak gaty kyn. Hökümet elitalarynda hiç hili jogapkärçilik ýok, ol ýerde syýasy oppozisiýa hem ýok, raýat jemgyýetçiligi hem ýok, erkin metbugatam ýok. Ol jemgyýetler tas doly ýapyk jemgyýetlerdir, hut şonuň üçinem ol ýerde gowulaşma ýok” diýip, Miklos Marşall
belledi.
“Transparency International” guramasynyň hasabatyna görä, dünýäde korrupsiýa bilen bagly Türkmenistandaky ýagdaýdan has agyr ýagdaý diňe Owganystanda, Mýanmarda, Demirgazyk Koreýada we Somalide saklanýar.
Hasabatda “0”
– korrupsiýanyň iň ýokary derejesini, “10”
bolsa korrupsiýadan azatlygy aňladýar. Türkmenistana berlen baha – 1.6.
Korrupsiýanyň derejesi boýunça hasabatda kesgitlenen bahalar ýurtlaryň syýasy we jemgyýetçilik gurluşlarynyň korrupsiýa bilen bagly ýagdaýyna esaslanýar. Ýagny, döwlet resmileriniň para almagyna, döwlet serişdelerinden hyýanatçylykly peýdalanmagyna we salgytdan boýun gaçyrmagyna degişli ýagdaýlar ýurtlara berlen bahalara öz täsirini ýetirýär.
Näme üýtgedi?
“Transparency International” guramasynyň wekili Miklos Marşallyň
sözlerine görä, bu ýylky hasabat korrupsiýanyň derejesi ýokary bolmadyk ýurtlarda ozalky ýyllara garanyňda gowulyga tarap uly bir ösüşiň bolmanlygyny görkezýär. Muňa garamazdan, korrupsiýadan azat ýurtlar bilen korrumpirlenen ýurtlaryň arasyndaky uly tapawut saklanyp galýar.
Miklos Marşall
ýagdaýyň agyr bolan ýurtlarynda korrupsiýanyň ýurduň gurluşyna aralaşyp, tutuş sistemany emele getirýänligini belleýär.
“Transparency International” guramasynyň hasabatynda Türkmenistana berlen baha soňky ýylyň dowamynda-da ýurtda güýçli korrupsiýa derejesiniň saklanyp galanlygyny görkezýär.
Guramanyň ozalky ýyllarda çap eden hasabatlarynda-da Türkmenistan dünýä derejesinde korrupsiýanyň iň güýçli bolan bäş ýurdunyň hataryna girýärdi. Meselem, 2009-njy ýylyň hasabatynda Türkmenistan 168-nji orunda, 2010-njy ýylda bolsa 172-nji orunda ýerleşdirilipdi.


text:
Ak Tam Siriýada yslamçy jeňçileriň hatarynda söweşýän diýip ynanylýan amerikalynyň ölendigini tassyk etdi.
Birleşen Ştatlaryň uly resmileri 26-njy awgustda Yrakda we Siriýada uly territoriýany eýelän «Yslam döwleti» üçin söweşýän Doglas Makatur Makkeýniň (Douglas McAuthur McCain), aýdylmagyna görä, 24-nji awgustdaky söweşde ölendigini aýtdylar.
Makkeýn on ýyl ozal yslam dinini kabul edipdi.
Şu aralykda amerikan mediasy «Yslam döwletiniň» geçen ýyl Siriýada alnyp gaçylan amerikaly kömek işgäri üçin 6.6 million dollar talap edýändigini ýazdy.


text:
Ýekşenbe güni Belarusda parlament saýlawlary geçirilýär. Belarusyň Merkezi Saýlaw Komissiýasy ýerli wagt bilen sagat 14:00-e çenli ses bermäge hukukly ilatyň azyndan 50 prosentiniň ses berendigini aýdyp, bu saýlawlaryň eýýäm kanuny saýlawdygyny yglan etdi.
Belarusyň oppozision partiýalary syýasy tussaglaryň azat edilmegini talyp edip, ýurduň ilatyny bu parlament saýlawlaryny boýkotirlemäge çagyrdylar.
Minsk şäherinde ses bermäge gatnaşan prezident A.Lukaşenko saýlawlara syn edýän halkara synçylarynyň “saýlawlary nädip açyk we dogruçyl geçirmelidigini Belarusdan öwrenmelidirler” diýip nygtady.
Şeýle hem, ol bu saýlawlardan soň Günbatar bilen gatnaşyklaryň gowulanmagyna umyt edýändigini aýtdy. Saýlawlaryň resmi netijesi duşenbe güni yglan ediler diýlip garaşylýar.


text:
Orsýetiň premýer ministri Wladimir Putin Abhaziýa geldi. Bu onuň Gürjüstanyň bölüniji sebitine Moskwanyň ony özbaşdak ýurt hökmünde ykrar edeli bäri birinji saparydyr.
Rus metbugaty onuň ýerli liderler bilen ykdysady hyzmatdaşlyk we beýleki meseleler barada maslahat etjegini aýdýar.
Putin şu gün Abhaziýanyň goragyny güýçlendirmek üçin ýarym millard dollardan gowurak serişde beriljegini aýtdy.
Orsýet geçen ýylyň awgustynda Gürjüstan bilen bolan 5 günlük uruşdan soň Abhaziýany hem Günorta Osetiýany özbaşdak döwlet hökmünde ykrar edipdi.
Putin şu gün Gürjüstan uruşdan sapak almalydyr diýdi. Orsýet Gürjüstanyň bölüniji regionlaryna müňlerçe soldat we harby bazalaryny ýerleşdirdi.


text:
ABŞ-nyň belli senatorlarynyň birnäçesi ABŞ bilen Ýewropa Bileleşigini Belarusdaky prezident saýlawlaryndan soňky protestleriň gazaply basylyp ýatyrylmagyna garşy bilelikde berk jogap bermäge çagyrdy.
Bu çagyryş ÝB-niň daşary syýasat boýunça baş wekili Katerin Aştona Birleşen Ştatlaryň alty senatorynyň, şol sanda Josef Libermanyň, Jon MakKeiniň we Riçard Lugaryň gol goýup ugradan hatynda aýdylýar.
Azatlyk Radiosyna aýan edilen bu hatda adam hukuklarynyň bozulmagyna, saýlaw sesleriniň galplaşdyrylmagyna, şeýle-de 19-njy dekabardaky prezidentlik saýlawlaryna kandidat hökmünde gatnaşan oppozision kandidatlaryň we partiýa ýolbaşçylarynyň saýlawlardan soň yzarlanmagyna dahyllylykda gümän edilýän Lukaşenko we beýleki belarus resmilerine garşy geçiriljek transatlantik çäreleriň “örän real we çynlakaý netije berýän” bolmalydygy nygtalýar.
Şu gün Strasburgda kabul edilen rezolýusiýada Ýewropa Parlamenti Belarusdaky protestleriň basylyp ýatyrylmagyny ýazgaryp, Belarus häkimiýetlerini täzeden “açyk we demokratik” saýlawlary geçirmäge çagyrdy.


text:
ABŞ-nyň harbylary günorta Helmand welaýatynda “Talybana” garşy göreşýän owgan güýçleriniň baş ýolbaşçysynyň çalyşandygyny we onuň düzüminiň “gaýtadan düzülendigini” aýtdylar.
ABŞ-nyň goşun ýolbaşçysy general Wilson Şoffner 215 Maiwand korpusyndaky özgerişliklere işe bolan ukypsyzlygyň, korrupsiýanyň we netijesizligiň sebäp bolandygyny 25-nji ýanwarda AP agentligi bilen söhbetdeşliginde aýtdy.
Owganystanyň Goranmak ministrligi çalyşyklary tassyklady.
20-nji ýanwarda owgan resmisi Helmand welaýatynyň uly böleginde “Talybana” garşy söweşýän owgan harbylarynyň goşmaça kömege mätäçdigini aýdypdy.
Şeýle-de hökümet güýçleri Helmand welaýatynyň paýtagty Laşkar Gahda uly kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar, diýip welaýatyň polisiýa ýolbaşçysy general Abdul Rahman Sarjang aýtdy.


text:
Tupac Shakur
Bu makala başga dildäki wikiden terjime edilýär. Heniz gutarylmady.[üýtget | edit source]
Tupac Amaru Shakur (D: 1971-nji ýylyň 16-njy iýuny, – Ö: 1996-njy ýylyň 13-nji sentýabry), Amerikaly rap music aýdymçysy, şahyr, senarist, aktýor ve prodýuser. Doglandaky ady Lesane Parish Crooks bolan Shakuryň adyny, ejesi soň "Tupac Amaru Shakur" edip üýtgetdi. "Tupac Amaru" Hindiçe "parlaýan ýylan", "Shakur" bolsa Arapça "şükür" diýmekdi. Shakur, öweý kakasynyň familiýasydy. Ony hakyky kakasy diýip kabul edipdi. Hakyky kakasyny bolsa hiç tanamandy. Çagalygynda oňa hemme kişi "gara şazada" diýýärdi. Tupac heniz iki ýaşyndaka öweý kakasynyň ganly maşyn ogurlygyna gatnaşmagy maşgalany kyn ýagdaýda goýupdy. Nirä göçseler Tupac bagtly bolup bilmeýärdi. Bir reportažda şeýle diýipdi, "Mydama aglaýandygym ýadyma düşýär. Nirä göçsek öwrenişip bilemokdym. Hiç hili dostumam ýokdy." On iki ýaşyndaka Tupac, obraza girmegi , goşgy ýazmagy we söýgi aýdymlaryny ýazmagy halaýandygyny duýup başlady. Şol wagtlaar maşgalasy Baltimore-a göçdi we şol ýerde Baltimore Sungat Mekdebine gatnap teatr dersini öwrenip başlady. Bu mekdepde Tupac, öz yhlasyny we zehinini görkezdi. Mugallymlarynyňam oňa göwni ýetýärdi, emma bu ýagdaý uzaga çekmedi. Oakland, Kaliforniýa göçdüler we özüniň aýdyşy ýaly "ýalňyş toplum" bilen şol ýerde tanyşdy. On bäş ýaşyndaka rap ýasamaga we aýdymyň sözlerini ýazmaga başlady. Şol döwürler özüne MC New York diýýärdi. Ýigrimi ýaşlaryndaka Tupac, 8 gezek türmä basyldy we bularyň içinde bikanun jynsy gatnaşyk hem bardy. Biri bolsa ölüm bilen netijelendi. Tupacyň topary bilen garşydaş topar atyşanda 6 ýaşyndaky gyzjagaz ölüpdi. (Şol wagtlar çeken wyždan azabyny "Hellrazor" atly aýdymynda şol gyzjagaz barada gürrüň berip ýatlaýar.) Soňra Tupac, Digital Underground atly grupba goşuldy. Ilkinji resmi aýdymy bolan "Same Song"y bu grupba bilen ýazdy. Grupbaň üstülik gazanmagy bilen Tupac, özüni meşhur eden "2Pacalypse Now" atly albomyny çykardy. "Brenda's Got A Baby" aýdymy bilen kariýerasy roketa ýaly atyldy. Täsirli rol ukyby saýasynda "Juice" atly filmde rol almagy başardy. Tupac soňra ikinji albomy bolan "Strictly For My N.I.G.G.A.Z."y çykardy. 1994-nji ýylyň Noýabrynda talaňda 5 ok degdi. Shakur bu wakada "Notorious B.I.G."i we "Puff Diddy"ni günäkär hasaplady. Aslynda ýalňyşanokdy. Soňra Tupac, gowulaşdy we 1995-nji ýylda "Me Against the World" albomyny çykardy. Tupacyň film kariýerasy bolsa Janet Jackson bilen oýnan "Poetic Justice" filminde çür depä çykdy. Tupacyň oýnan beýleki filmi bolan "Above The Rim" we soň "Platin Plak" baýragyny alan albomy "Me Against The World" bilen ösüşi bikanun jynsy gatnaşyk günäsi bilen gutardy. Tupac günäkärlenmeginden birnäçe sagat öň, niýeti henizem belli bolmadyk adamlar tarapyndan ýaragly talandy. Tupac 8 aý türmede ýatandan soň şol döwüriň meşhur prodýuseri "Suge Knight" tarapyndan tölenen 1.4 million dollar jezasy saýasynda azatlyga çykdy. Suge Knight bu hereketi bilen Tupacy öz şereketi "Death Row Recordz"a goşdy. Tupac, Death Row bilen 3 albomlyk ylalaşyga gol çekdi. Boşandan soň tankytlara iki CD-lik "All Eyez On Me" albomy bilen jogap berdi we bu albom diňe 2 hepdede 5 million satmagy başaryp Tupac Shakury çür depäňem üstüne çykardy. Bu san Hip-Hop musicde rewolýusiýady. Soň bolsa "Gridlock'd, Bullet" we "Gang Related" filmlerinde rol aldy. Las Vegasda 1996-njy ýylyň 7-nji sentýabrynda kimdigi näbelli adamlar tarapyndan atyldy we göni 7 gün soň sagat 04:03-de öldi. Jynazasy halka açylmady. Ejesi jesedini ýakdyryp külüni Los Angeles Köprüsinden aşak dökdi. Soň Tupac barada köp myş-myş ýaýrady. Fanlarynyň köpüsi onuň ölmedigine ynanýar. Tupac barda 7 Gün Teoriýasy (7 Day Theory) orta atyldy. Elbetde bu rowaýaty çüýretjek işlerem alnyp baryldy. "Öldi" diýlenden soňam albomlary çykmagyny dowam etdirdi. Tupac Shakur, 75 milliondan gowrak albom satmagy başaran ýeke täk rap music aýdymçysydyr. Ýaşka ölenem bolsa bu üstünlige ýetip "Iň Köp Satan Aýdymçylar"yň arasyna girmegi başardy.
Tupac Amaru Shakur
Doglandaky ady: Lesane Parish Crooks
Doglan güni we ýeri: 1971-njy ýylyň 16-njy iýuny – Brooklyn, New York
Ölen güni we ýeri: 1996-njy ýylyň 13-nji sentýabry – Las Vegas, Nevada
Boýy: 1.75 m.
Agramy: 74 kg.
Aýrylyşan aýaly: Keisha Morris
Ölmänkä adaglysy: Kidada Jones
Käri: Rapçi / Aktýor / Şahyr / Prodýuser / Senarist
Gowy görýän nahary: Ajy ketchuply jüýje eti
Halaýan içgisi: Orange Pop
Gowy görýän reňkleri: Gara we altyn sary
Ýyldyzy: Ekizek
Ejesiniň ady: Afeni Shakur (Alice Fay Williams)
Kakasynyň ady: William Garland
Öweý kakasy: Mutulu Shakur (Jerald W. Williams)
Öweý uýasy: Sekyiwa Shakur
Öweý agasy (inisem bolup biler): Mopreme Shakur (Maurice Harding)
Baptism kakasy: Emler “Geronimo” Pratt
Esaslandyran grupbalary: Born Busy, One Nation Emcees, Two From The Crew, Strictly Dope, Digital Underground, Thug Life, Outlawz/Outlaw Immortalz
Lakamlary: MC New York, 2Pac, Makaveli Tha Don
Maşgalasy
Afeni Shakur (Ejesi): Tupacyň ejesi heniz Tupaca hamylaka Gara Panterler günäsi sebäpli türmededi. Tupacyň, heniz ejesiniň garnyndaky başlan türme durmuşy, onuň bütin ömri boýunça dowam edýär. Afeniniň türmä düşmeginiň sebäbi bolsa käbir banklara we uly magazinlere bomba goýmagydyr.
William Garland (Kakasy): Tupac ulalýança kakasyny öldi diýip bilýärdi. Emma 1995-nji ýylda New Yorktaky ýaragly talaňdan soň hassahana gelenleriň biri özüniň Tupacyň kakasydygyny aýdanda Tupacyň durmuşynda täze döwür başlady. William Garlandam Tupacyň tanyşlarynyň köpüsi ýaly Gara Panterleriň agzasydy. Tupac ömrüniň iň soňky ýylynda kakasy bilen görüşenem bolsa hakyky kakasyny Mutulu Shakur diýip kabul etdi.
Mutulu Shakur (Öweý kakasy): Afeni Shakuryň ikinci äri. Tupacyň hakyky kakasy diýip kabul eden adamy. 1981-nji ýylda gatnaşandygy aýdylýan üç ölümli ýaragly talaň etmişinden türmä düşdi we henizem türmede. Tupacyň ölüminden soň dostlary bilen görüşip "Dare To Struggle" atly ýatlama albomynyň çykarylmagynda uly tagalla etdi . Albom ABŞ-daky syýasy tussaglara sowgat edilipdi.
Lumumba Shakur (Dädesi): Mutulu Shakuryň dogany. Gara Panterleriň aktiw agzasydy. Mutulu türmä girmänkä Louisianada atylyp öldürildi.
Zayd Shakur (Dädesi): Mutulu Shakuryň dogany. Olam maşgalanyň beýleki agzalary ýaly Gara Panterdi. New Jerseyde ýaragly tutluşykda öldi.
Geronimo Pratt (Baptism kakasy): Tupacyň baptism kakasy. Gara Panterler sebäpli birnäçe ýyl türmede ýatdy.
Assata Shakur (Gelnejesi): 1973-nji ýylda Assata ve Zayd Shakur New Jerseyde polisiýa tarapyndan saklandylar. Ýaragly tutluşykda Zayd we polisiýa öldi, Assata bolsa türmä basyldy. Özüniň türmede öldüriljegini eşidende bolsa 1979-njy ýylda Gara Panterler tarapyndan türmeden alnyp gaçyldy we Kuba äkidildi. Şu wagt Kubada Fidel Castro tarapyndan goralýan öýde ýaşaýar. Tupacyň aslynda ölmedigi we gelnejesi Assata Shakur bilen bile Kubada ýaşaýandygy barada myş-myşlar bar.
Set Shakur (Uýasy): Tupacyň uýasy. "Coast Trippin" filminiň sazlary bolan "Snake Eyez" albomynda aýdym aýtdy.
Mopreme Shakur (Agasy): Mopreme Tupacyň kaka bir agasy Maurice Hardingiň lakamy. Tupac bilen birlikde "Thug Life" grupbasynda bile işleşdi.
Keisha Morris (Aýrylyşan aýaly): Tupac türmedekä oňa öýlendi. Tupac bilen ilkinji gezek 1994-nji ýylyň iýunynda tanyşdylar. Duşuşyp başlanlaryndan üç aý soň Tupac oňa öýlenme teklip etti we öýlendi. Tupac türmedekä Arizona göçmek we Star atly gyzynyň ýa-da Michelangelo atly oglunyň bomagyny isleýärdi. Tupac çykandan soň aýrylyşdylar.
Kidada Jones' (Adaglysy): Tupac ölende adaglysydy we ýakynda durmuş gurmak isleýärdiler. Kidada meşhur sazanda we prodýuser Quincy Jonesyň gyzy. Quincy Jonesam Tupac ölenden soň "Tupac Amaru Shakur 1971-1996" atly ýatlama kitabynyň ýazylmagynda tagalla etdi.
Grupbalary
- Markirlenen sanaw elementi
Born Busy: 8-nji klaska MC New York lakamy bilen Ace Rocker we DJ Plain Terror bilen Born Busy-ä girdi. Aýdymlaryny Tupacyň söýgülisi Jada Pinkett (şu wagt meşhur oýunçy) üçin ýazýadylar.
- Markirlenen sanaw elementi
Underground RailRoad: Eger 2pacalypse Now albomyny diňlän bolsaňyz bütin aýdymlarynyň prodýuseriniň Underground RailRoaddygyny görüp bilersiňiz. Grupba Grup Raw Fusion, The Live S Squad, Big D The Impossible, Pee Wee, Jeremy we Digital Undergroundyň agzalaryndan ybaratdy.
The Live S Squad: Pacyň dosty we 2pacalypse Now bilen Strictly For My N.I.G.G.A.Z. albomlarynyň prodýuseri Randy 'Stretch' Walker’iň grupbasydy. Näbepli sebäpler bilen Underground Railroad derrew dagady.
- Markirlenen sanaw elementi
Digital Underground: Tupac 18 ýaşyndaka, Shock G we ChopMaster J-iň guran Digital Undergorund grupbasyna girdi. Ilkinji aýdymlary, olary Gollandiýada #1 eden Underwater Rimesdy. 1989-njy ýylda Tommy Boy Recordza girdiler. Grupbaň 7 agzasy bardy we bulardan birem Tupacdy. Ilkinji ýazdyran aýdymy This is an EP release-de ýaýran Same Song-dy. Tupac, MC New York ady bilen Digital Underground bilen dünya turuna çykdy. 2Pacalypse Now albomy bilen solo kariýerasyna başlady. 1996-da ölýänçä Digital Undergorund bilen gatnaşyk saklady.
- Markirlenen sanaw elementi
2 from the Crew: 1986-njy ýylda Tupac, Marin City-de 'palta girmedik tokaýda' ýaşaýan ýaşlar tarapyndan gurulan 2 From the Crew grupbasyna girdi. Bu ýer Pacyň Thug Life bilen tanyşan ilkinji ýeridi. Özlerinä köçäň tentekleri diýýärdiler we aýdymlarynyň temasynyň
- Markirlenen sanaw elementi
Thug Life bolmagynyň sebäbem şudy. Ýagny birnäçe adamyň aýdyşy ýaly Pacyň Thug Lifey diňe mediada däl, hakykatda hem ýaşandygyna düşünip bilersiňiz. Grupba, "Lifestyle of the Poor and Homeless" we "Lets Get It On" ýaly aýdymlary ýazdyrdy. Grupba, Pacyň hemişe görkezmek isleýän ‘ghettoda ýaşaýan ýaş negr’ temasyny işleýärdi.
- Markirlenen sanaw elementi
Strictly Dope: Tupac, San Fransiscoda Leila Steinberg bilen tanyşdy. Dost boldular we Leila onuň manageri boldy. Leilanyň aýdym sektorynde betinden tanyşlary bardy. Pacy Ray Luv bilen tanyşdyrdy we soňra Tupac bilen Ray Strictly Dope atly grupba gurdular. Birnäçe aýdym ýazdylar, bu aýdymlar Pac ölenden soň "1 in 21" albomynda çykdy. Pacy Digital Underground grupbasynyň manageri Atron Gregory bilen tanyşdyranan Leilady.
- Markirlenen sanaw elementi
Thug Life: 2 From The Crew grupbasy özlerini ‘thug’ diýip atlandyryp ‘thug life’ barada gürrüň berýärdiler. Birnäçe ýyl soňra Tupac we Randy Walker iki adamlyk Thug Life-y gurdular. Emma Randy birnäçe wagtdan näbelli sebäpden grupbadan çykdy. 1992-nji ýylda Tupac, Tyruss "Little Psycho" Himes bilen tanyşdy. Bile Thug Life atly aýdym ýazdylar we gysga wagtyň içinde Little Psycho Syke ady bilen grupba girdi. Soň Macadoshis we The Rated R-em grupba girdi. Interscope Recordza girdiler we Thug Life Vol. 1 atly LP çykardylar. Aslynda Interscope ilki LP-ni gaty gödek we has underground bolany üçin ýaýratmak islemedi emma soň pikirlerini üýtgetdiler. Yzyndan grupba Tupacyň öweý dogany Mopreme Shakuram goşuldy. 1994-nji ýylyň 26-njy sentýabrynda Thug Life Vol. 1 ýaýradyldy. Aslynda gaty köp satyldy emma şonda-da grupbaň tamasyny ödemedi. Birnäçe adam Interscope-y LP-däki aýdymlary üýtgedip käbirlerini bolsa düýbüden aýyrmak bilen günäkärlerdi. Ilkinji wideo Tupacyň solo aýdymy "Pour Out A Little Liquor" üçin düşürildi. Ikinji, üçünji we dördünji wideolar bolsa "Cradle To The Grave", "How Long Will They Mourn Me?" we "It Don't Stop" boldy. 30-njy noýabrda Tupac New Yorkda studioda 4 gezek atyldy we talandy. Ertesi gün bolsa bikanun jynsy gatnaşyk bilen günäkärlendi. 1995-nji ýylyň 14-nji fewralynda türmä girdi. 12-nji oktýabrda Death Row Recordz, Interscope Recordz we Time Warner $ 1,4 million töläp Tupacy türmeden çykardy. Şeýlelikde Tupac Death Row bilen 3 albomlyk ylalaşyga gol çekdi. Grupba bolsa dargady. Syke we Mopreme, Tupacyň täze grupbasy Outlawza girdi. Soň Syke Makaveli Recordza girdi. Tupac bilen Thug Life Vol. 2 atly albomy ýazmagy maksat edinýärdiler. Emma Tupac biwagt ölensoň başa barmady.
- Markirlenen sanaw elementi
Hussein Fatal (Saddam Hussien): Tupacyň çykany. Hakyky ady Bruce Washington. Ýeke özi "In The Line Of Fire" atly albom çykardy.
Kadafi (Muammar Qaddafi): Tupacyň ýakyn dosty. Hakyky ady Yafeu Fula. 1996-njy ýylyň 10-njy noýabrynda 19 ýaşyndaka atylyp öldürildi.
Binadaky diwarlaň birine ýaplanyp ýatyrka tapyldy, wakadan soň 2 oglan tutuldy. Tupac atylan güni maşynyň yzynda otyrdylar; atany görendigini aýdypdy we sudda şaýatlyk etjekdi. Birnäçe adam onuň şu sebäpli öldürülendigine ynansa-da polisiýa, neşe meselesidigini öňe sürdi.
Kastro (Fidel Castro): Hakyky ady Katari Cox. Tupacyň çykany. Ilkinji gezek "All Eyez On Me" albomynda "When We Ride" aýdymy bilen çykdy. Sesi we flow ukyby bilen öňe saýlanýardy.
Komani (Ayatollah Ruholla Khomeini): Başgaça Mopreme. Tupacyň öweý dogany. Hakyky ady bolsa Maurice Harding. Thug Life grupbasynyňam agzasydy. Suge Knightyň ony Outlawzda islemeýändigini öňe sürýärdi. Hem soň grupbany taşlady. "Evulation Of A Thug Life Nigga" atly solo albom çykardy.
Napoleon (Napoleon Bonaparte): Kastronyň ýakyn dosty.
E.D.I. Mean (Idi Amin): Dost we garyndaş bolman Outlawza giren ilkinji adam. Ondan öň Dramacydal atly grupbaň agzasydy. "Me Against The World" , "All Eyez On Me", "The Don Killuminati" ýaly albomlarda feat.leri bar.
Syke - Mussolini (Benito Mussolini): Thug Life grupbasynda-da bardy. "All Eyez On Me" albomyndaky feat.i bilen çykypdy. Soň Rap-A-Lot Recordzdan "Be Yo Self" atly solo albom çykardy.
Storm: Storm, Outlawzyň ilkinji we ýeke täk gyz agzasydy. Nähili ukyplydygyny "Me and My Girlfriend" we "Black Jesuz" aýdymlardaky feat.leri bilen görkezdi.


text:
German häkimiýetleri Eýranyň merkezi bankynyň öňki başlygynyň ýanyndan 70 million dollar çemesi bahasy bolan çek tapdylar.
Germaniýanyň gümrük resmileri Disseldorf aýeroportunda 59 ýaşly adamyň ýanyndan 300 million wenezuela boliwaryna ýazylan çek tapandyklaryny aýdyp, beýanat ýaýratdylar.
Bu çek Wenezuela banky tarapyndan çap edilipdir.
Germaniýanyň “Bild am Sonntag” gazeti ol adamyň adynyň Tahmasp Mazaheridigini, onuň 2008-nji ýyla çenli Eýranyň merkezi bankynyň başlygy bolandygyny ýazýar.
Bu çek 21-nji ýanwarda, Türkiýeden Germaniýa gelen uçarda, Mazaheriniň goşlarynyň arasyndan tapylypdyr.
German häkimiýetleri pul ýuwma ähtimallygy barada derňew geçirýärler.


text:
Türkmenistanda tölegleriň birleşdirilen ulgamy girizildi. Hereket edýän töleg ulgamynyň prosessing merkezleriniň integrirlenmegi netijesinde ol maliýe amallary ýerine ýetirende ýokary amatlylygy we öz wagtynda geçirilmegini üpjün eder.
Bitewi töleg ulgamynyň girizilmegi bilen, plastik kartlaryň ähli görnüşleriniň eýeleri haýsy banka degişlidigine garamazdan, olary ýurduň islendik bankomatlarynda we töleg terminalynda hiç hili päsgelçiliksiz peýdalanyp biler.
Prosessing merkezleri birikdirilmezden öň ýurtda “Altyn asyr”, çäkli töleg ulgamy, şeýle hem MILLIKART we halkara VISA kartlaryna hyzmat edilýän Türkmendaşaryykdysadybank ulgamy hereket edýärdi. Plastik kartlara hyzmat etmek diňe ygtyýarly banklarda amala aşyrylýardy. Munuň özi bolsa ulanyjylar tarapyndan nagt däl maliýe amallaryny geçirmekde kynçylyk döredýärdi.
Birleşdirilen töleg ulgamynyň girizilmegi bilen bank düzüminde gije-gündiz işleýän Call-merkez döredildi. Ol müşderilere tehniki we habar goldawyny berýär. Ilkinji nobatda öňde goýulýan esasy maksat — ulanyjylara amatly şertleri döretmek, ýokary hilli hyzmatlary hödürlemek. Häzir ýurtda bankomatlaryň sany 401-a, töleg terminallarynyň sany bolsa 812-ä ýetdi. Bankomatlar we terminallar düzümini depginli giňeltmek boýunça işler alnyp barylýar.
Geçirilýän işleriň esasy maksady ýurdumyzyň raýatlary we myhmanlary tarapyndan söwda nokatlarynda hem-de hyzmatlary ýerine ýetirýän kärhanalarda tölegleriň bökdençsiz ýerine ýetirilmegini üpjün etmekden ybaratdyr.


text:
Owgan prezidenti Hamid Karzaýyň sözçüsi onuň geljek hepde NATO-nyň sammitine gatnaşmajakdygyny, munuň Waşington bilen ylalaşmazlyklar sebäplidigini aýtdy.
Aýmal Faýzi «Roýter» habar gullugyna bu ylalaşmazlyklaryň daşary ýurt goşunlarynyň köp bölegi 2014-nji ýylyň aýagynda ýurtdan çykandan soňky owgan howpsuzlyk zerurlyklary bilen baglydygyny aýtdy.
Faýzi 4-5-nji sentýabrda Weýlsde geçjek sammite ýa indiki owgan lideriniň, ýa-da häzirki hökümetiň agzasynyň gatnaşjagyny aýtdy.
Bu sammitde NATO-nyň söweş goşunlary ýurtdan çykandan soň owgan howpsuzlyk güýçlerine berilmeli kömek kesgitlenmeli.


text:
Şu ýylyň ýanwar aýynda Mary welaýatynyň Ýolöten etraby iň gowy etrap diýlip resmi taýdan yglan edildi we 1 million amerikan dollary bilen sylaglandy.
Bu sylagyň berlenine tas sekiz aý bolandygyna garamazdan, häzire çenli bu etrabyň diňe birnäçe köçesinde abatlaýyş işleri geçirildi.
Abatlanan bu köçeleriň hiliniň gowy däldigini, ýagyndan soň köçeleriň oýuk-oýuk bolandygyny ýerli ýaşaýjy aýdýar.
Bu barada Ýolöten etrabynyň ýaşaýjysy, 40 ýaşly öý hojalykçy Tumargül Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi.


text:
Birleşen Ştatlar Siriýanyň oppozisiýasynyň liderliginde üýtgeşiklik görmek isleýär. Bu barada ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillary Klinton aýdýar.
Klinton bosgunlykda dolandyrylýan "Siriýanyň milli geňeşinden" has öte geçip, prezident Başar al-Assadyň režimine garşy çaknyşykda "göreşýän we wepat bolýan" siriýalylaryň wekillerini hem çagyrmaga wagtyň ýetendigini aýtdy.
"Biz "Siriýanyň milli geňeşiniň" oppozisiýanyň görnükli wekili bolup bilmejekdigini açyk aýtdyk" diýip, Klinton aýtdy. "Olar has uly oppozisiýanyň bölegi bolup bilerler, emma ol oppozisiýada Siriýanyň içinden adamlar, şeýle hem kanuny sesleri eşidilmeli beýleki adamlar bolmaly".
Klinton bosgunlykdaky oppozisiýanyň käbir agzalarynyň 20 ýyldan gowrak wagt bäri Siriýa baryp görmändigini belledi.
Habar berlişine görä, 19 aý bäri režimiň garşysyna söweş alyp barýan dürli oppozisiýa toparlaryny birleşdirmekde "Siriýanyň milli geňeşiniň" iş başarmazlygy ony ABŞ-nyň resmileriniň ynamyndan gaçyrypdyr.
Çaknyşyklar dowam edýän döwri Klintonyň aýdan sözlerinden çen tutulsa, ABŞ Assadyň režimini agdarmak üçin oppozisiýanyň guramaçylygyny ýola goýmak boýunça tagallalaryny güýçlendirýäne meňzeýär.
Klintonyň beýanaty BMG-niň we Arap Ligasynyň Siriýa boýunça ýörite wekili Lahkdar Brahiminiň araçylyk etmeginde ýola goýlan soňky hüjüm togtadyşlygynyň şowsuzlyga uçramagynyň yz ýanyna gabat geldi. Bu çäre 35 müň adamyň ölümine sebäp bolandygy aýdylýan zorluklary bes etmegi maksat edinýärdi.
Gozgalaňçylara ýaragdan başga goldawlary berip gelýändigini aýdýan ABŞ Siriýanyň azlykdaky Alawy režimini häkimiýet başyndan aýyrmaga çagyrmakda Türkiýe, Saud Arabystany we Katar bilen ýaranlyk edýär.
Orsýet, Hytaý we Eýran režimiň agdarylmagy üçin halkara interwensiýasynyň ýokarlandyrylmagy boýunça çärelere garşy çykyp gelýär.
Çarşenbe güni Horwatiýa eden saparynyň dowamynda eden çykyşynda Klinton post-Assad Siriýada häkimiýeti belli bir sektanyň dolandyrmak ähtimallygy baradaky gorkularyň aradan aýrylmagy üçin oppozisiýa liderliginiň ähli siriýalylara wekilçilik etmelidigini nygtady.
Ol täzelenjek oppozisiýa liderliginiň yslamçy ekstremistleriň rewolýusiýany "alyp gaçmak" synanyşyklaryna garşy berk durmalydygyny hem belledi.
"Siriýa rewolýusiýasyny yslamçy ekstremistleriň alyp gaçmak synanyşyklaryna hem berk garşy durýan oppozisiýa gerek" diýip, Klinton aýtdy. "Siriýanyň içine aralaşýan we zalym režime garşy kanuny rewolýusiýany öz maksatlary üçin eýelemäge çalyşýan ekstremistler barada biynjalyk ediji maglumatlar bar".
Klinton Arap ligasynyň howandarlyk etmeginde indiki hepde Katarda geçiriljek duşuşygyň Assada garşy koalisiýany giňeltmek boýunça ylalaşyk gazanmak üçin pursat bolup biljekdigini hem belledi.
Ol täze oppozision gurluşda ýer almaly atlar we guramalar barada Waşingtonyň eýýäm maslahat berendigini aýtdy.
Çarşenbe güni Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýýip Erdogan Siriýanyň hökümetiniň gozgalaňçy güýçlere garşy hüjüm etmek ukybyny peseltmek üçin bu ýurtda uçuş gadagançylygynyň girizilmegi baradaky kararyň BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşine baglydygyny belledi.
BMG-niň weto hukugyna eýe bolan Hytaý we Orsýet Günbatar we Arap ligasy tarapyndan goldanylan we Siriýanyň režimine basyş etmegi maksat edinen üç sany rezolýusiýa taslamasyna garşy çykypdy.


text:
Yragyň resmileri ýurduň demirgazygynda Kürtleriň iki syýasy partiýasynyň edaralaryny nyşana alan ýük ulagy bilen amala aşyrylan bomba hüjüminde azyndan 23 adamyň ölendigini habar berýärler.
Tuz Hurmatu şäheriniň häkimi Şala Abdul hüjümiň 9-njy iýunda amala aşyrylandygyny mälim etdi.
Abdulyň sözlerine görä, janynda geçen hüjümçi ýük ulagyny “Kürdistanyň Watançy birleşigi” we onuň golaýyndaky “Kürdistan kommunistik” partiýasynyň barlag nokadyna tarap sürüp, ulagy partladypdyr.
Bu partlamada ýaralananlara kömek etmek üçin adamlar ýygnanyşan mahaly ýene ikinji ýük ulagy hem partladyldy.
Bu soňky günleriň dowamynda kürt edaralary nyşana alnyp, amala aşyrylan ikinji hüjümdir.


text:
“Talyban” toparyna girýän janyndan geçen jeňçiler şu gün, ýagny 22-nji iýunda Owgan parlamentine hüjüm etdiler. Bu hüjüm zerarly parahat ilatdan azyndan 18 adamynyň ýaralanandygy aýdylýar.
Owganystanyň howpsuzlyk güýçleri günortana deňeç jeňçileriň ählisiniň öldürilendigini we deputatlara zýyan ýetmändigini habar berdiler. Paýtagt Kabulyň howpsuzluk güýçleriniň ýolbaşçysy Abdul Rahman Rahimi bu barada şeýle maglumat berdi: “Maşynda gizlenen bomba parlamentiň gapysynyň öňünde partladyldy.
Partlamadan soň alty sany beýleki jeňçi parlament binasyna girmäge synanyşdy. Howpsuzlyk güýçlerimiz olara garşylyk görkezip, parlament binasyna girmäge ýol bermediler. Netijede söweşijileriň ählisi öldürildi”.
“Güýçli partlama”
Owganystanyň paýtagty Kabulda şu gün irden bolan şol çaknyşyklar ençeme sagat dowam etdi. Ol il arasynda uly howsalanyň döremegine sebäp boldy. Kabulyň ýaşaýjylaryndan özüni Muhammad diýip tanadan biri bu bolan waka barada Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi:
“Men irden öz işlerim bilen başagaýdym. Birden güýçli partlama boldy. Görşüňiz ýaly, şol ýerden henizem tüsse çykyp dur we ok atyşygyň sesleri eşidilýär. Biz şol ýerde näme bolup geçýänini bilemizok”.
Owganystanyň Içeri işler ministrligi söweşijilerden biriniň özüniň maşynda ýerleşdiren bombasy partlanda we beýleki altysynyň bolsa howpsuzlyk güýçleri bilen çaknyşykda heläk bolandygyny habar berdi.
Hüjümiň jogapkärçiligi
Bu hüjüm ençeme aýa çeken jedellerden we ylalaşmazlyklardan soň ahyrsoňy bu wezipä bellenen täze goranmak ministrini parlament agzalary bilen tanyşdyrmak üçin geçiriljek ýörite duşuşyk gününe gabat geldi.
“Talyban” toparynyň metbugat wekili Zubihulla Mujahid bu hüjümiň özleri tarapyndan amala aşyrlandygyny mälim edip, beýanat bilen çykyş etdi. Mundan ozal hepdäniň aýagynda Owganystanyň günorta Helment welaýatynda hem güýçli çaknyşyklar boldy.
Demirgazyk Owganystanyň Täjigistan bilen serhetleşýän Gunduz welaýatynda hem soňky iki günden bäri jeňçiler bilen ýurduň howpsuzlyk güýçleriniň arasynda güýçli çaknyşyklar barýar. Habarlardan mälim bolşuna görä, şol welaýatda jeňçiler iki etraby basyp alypdyrlar.
Bu çaknyşyklar daşary ýurt harbylarynyň uly bir böleginiň Owganystany terk etmeginiň yzysüre ýüz berdi. Demirgazyk Owganystanda soňky döwürde güýçlenen söweşlere özleriniň “Yslam döwleti” atly ýaragly topara degişlidigini aýdýan jeňçileriň hem gatnaşýandygy aýdylýar.
Şol toparyň Owganystanda hereket edýän bölüminiň, esasan, Merkezi Aziýa ýurtlaryndan bu ýere uruşmaga gelen jeňçilerden ybaratdygy aýdylýar.


text:
8—10-njy iýulda Sýurih şäherinde türkmen-şweýsar işewürler maslahaty geçiriler. Ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň we söwda-ykdysady gatnaşyklaryny ösdürmegiň mümkinçiliklerini durmuşa geçirmäge täze çözgütleri we çemeleşmeleri işläp taýýarlamaga ýardam etjek maslahatyň gün tertibine energetika we nebitgaz pudaklarynda täze tehnologiýalary we enjamlary ornaşdyrmak, himiýa senagatynda, gurluşyk pudagynda özara gatnaşyk etmek, ulag düzümini, azyk senagatyny ösdürmek meseleleri girizildi.
Şeýle hem ikitaraplaýyn duşuşyklary geçirmek we türkmen wekiliýetiniň Şweýsariýanyň öňdebaryjy birnäçe önümçilik kärhanalaryna baryp görmegi meýilleşdirildi.
Munuň özi Türkmenistan bilen Şweýsariýanyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň ýokary ykdysady mümkinçiligini artdyrar, ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy ösdürmegiň hakyky guralyna öwrüler.
Şeýle forumlaryň geçirilmegi ýurtlarymyzyň arasyndaky diňe bir ykdysady gatnaşyklary işjeňleşdirmäge ýardam etmän, eýsem-de, haryt dolanyşygynyň düzüminiň hilini, maýa goýum taslamalarynyň paýynyň artmagyna, täze tehnologiýalaryň we öňdebaryjy tejribäniň işjeň peýdalanylmagyna mümkinçilik döreder.


text:
Şu aýyň aýagynda tutuş dünýäniň tomaşaçylary ýakynda Hazar deňziniň kenarynda aýnadan we demirden gurlan ýalpyldap duran köşge öz ünslerini gönükdirerler we Ýewropa ýurtlarynyň 40-dan gowragynyň pop aýdymçylarynyň gatnaşmagynda geçirilýän “Ýewrowideniýe 2012” aýdym ýaryşyna tomaşa ederler.
Azerbaýjan bu ýaryşy geçirmek hukugyna geçen ýylky konkursda ýeňiş gazanyp, eýe boldy. 2011-nji ýylyň konkursynda azerbaýjanly meşhur aýdymçylar Ell we Nikki üstün çykdylar. Azerbaýjanyň hökümeti bu ýeňşi $134 million dollarlyk täze konsert köşgüni gurmak planlary bilen garşy aldy.
Köşgüň gurluşygy
Bu köşgüň gurluşygy birnäçe hepde mundan ozal tamamlandy. Prezident Ylham Aliýew we onuň aýaly Mähriban gurluşygyň gidişini ýygy-ýygydan barlap durdular.
Emma olaryň bu gyzyklanmalarynyň sebäpleri diňe bir watanperwerlik duýgulary bilen çäklenmedi. OCCRP, ýagny Guramaçylykly jenaýat we korrupsiýa barada hasabat berýän proýektiň Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy bilen bilelikde geçiren derňewiniň netijesinde prezident Aliýewiň maşgalasynyň gizlin eýeçiligindäki “Azenco” şirketi arkaly olaryň bu ägirt uly gurluşykdan peýda görýänligi anyklandy.
Resmi maglumatlarda uzak wagtlap köşgüň gurluşygyny amala aşyran şirket hökmünde Germaniýanyň “Alpine Bau Deutschland AG” şirketi görkezilipdi. Emma gurluşyk meýdanyndaky gurallaryň we tehnikanyň uly böleginde “Azenco” şirketiniň ady bardy. “Alpine Bau” şirketiniň Azerbaýjandaky wekili Rolf Herr “Azenco” şirketi bilen bilelikde iş alyp barýanlygyny aýdypdy, emma mundan başga hiç hili maglumat bermändi.
Eýesi kim?
Prezident Ylham Aliýew we onuň aýaly Mähriban gurluşygyň gidişini ýygy-ýygydan barlap durdular.
“Azenco” hakyky eýesini mälim etmän işleýän ençeme şirketleriň biridir. 2010-njy ýylda Azerbaýjanyň döwlet emlägini hususylaşdyrmak boýunça agentliginiň resmi gazetinde Bakuwda ýerleşýän “Interenergy MMC” şirkeriniň “Azenconyň” 97,5% paýyna eýe bolanlygy habar berlipdi. Şol ýylyň mart aýyna degişli hususylaşdyryş boýunça hasabatlara görä, “Interenergy” şirketiniň 70%-ne bolsa “ADOR MMC” kompaniýasy eýeçilik edýär. Bu şirket Ylham Aliýewiň aýaly Mähribanyň we gyzlary Leýla bilen Arzuwyň adyna hasaba alnan.
2010-njy ýylda Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy Azerbaýjanyň Döwlet Howa kompaniýasynyň we “Azalbankyň” hususylaşdyrylmagynyň aýratynlyklaryny derňedi. Bu kompaniýalaryň hem Arzuw Aliýewa gatnaşygynyň bardygy anyklandy.
Prezidentiň resmi wekili Azer Gasimow şonda prezidentiň gyzynyň agzalan kompaniýalaryň paýdarydygyny tassyklapdy. Azer Gasimow “Azenco” şirketiniň eýeçiligine degişli sowallara jogap bermedi.
“Ýewrowideniýe 2012” aýdym ýaryşynyň koordinatory Sietse Bakker şu ýyl Azerbaýjanda geçiriljek aýdym ýaryşy üçin binanyň gurluşygyna degişli meselä özüniň gatnaşygynyň ýokdugyny aýtdy.
Prezident Ylham Aliýew Kristal Köşgüniň gurluşygy baradaky permana 2011-nji ýylyň iýul aýynda gol çekipdi. Azerbaýjanyň hökümeti bu gurluşyga “Azenco” şirketiniň gatnaşmagynyň sebäplerini düşündirmedi.
“Azenco” kompaniýasynyň proýektleri
Kristal Köşgi “Azenco” şirketiniň gatnaşmagynda amala aşyrylan ikinji şübheli proýekt. Bu şirket Kristal Köşgüň ýanyndaky bahasy $38 million dollarlyk Baýdak meýdançasynyň gurluşygyna hem gatnaşypdy.
“Azenco” döwlet tarapyndan maliýeleşdirilýän köp sanly girdejili proýektlere gatnaşyp gelýär. Resmi hasabatlara görä, diňe bir 2010-njy ýylyň dowamynda bu şirket jemi $79 million dollarlyk kontraktlara eýe bolupdyr.
“Ýewrowideniýe” ýaryşynyň Aliýewleriň maşgalasy bilen arabaglanyşygy diňe bir gurluşyk bilen çäklenmeýär. Su sapar tomaşaçylaryň öňünde çykyş etjek aýdymçy Ylham Aliýewiň giýewsidir.


text:
Işde goýberen düýpli kemçilikleri hem-de özüne bildirilen talaplary ödemänligi üçin, Türkmenistanyň Döwlet ösüş bankynyň dolandyryjy geňeşiniň başlygy Begenç Çopanow wezipesinden boşadyldy.
Bu barada penşenbe güni geçiren hökümet maslahatynda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow yglan etdi. Ol Çopanowyň öz wezipesini şahsy maksatlar üçin ulananlygyny aýtdy.
Işde goýberen kemçilikleri sebäpli “Türkmenistan” döwlet kommersiýa bankynyň dolandyryjylar geňeşiniň başlygy Dawut Durdyýew hem wezipesinden boşadyldy.
“Senagat” aksioner–kommersiýa bankynyň işini ýola goýmakdaky kemçilikleri üçin bu bankyň dolandyryjylar geňeşiniň başlygy Gadyrgeldi Muşşikowa käýinç yglan edildi.


text:
Eýranyň günortasynda 5.5 bal derejesinde ýeryranma boldy. Wakanyň netijesinde bir adam öldi we takmynan 30 sanysy hem ýaralandy.
Eýranyň döwlet telewideniýesiniň berýän maglumatyna görä, ýertitremäniň netijesinde ýurduň günortasyndaky Hormozgan welaýatynda ençeme elektrik liniýasy we bina weýran bolupdyr.
Ýertitreme penşenbe güni ir bilen Tähranyň takmynan 1 müň 200 kilometr günortasynda ýerleşýän Bastak şäherinde bolup geçdi. Şondan soň sebitde birnäçe ýersarsmalaryň bolandygy hem habar berilýär.
Eýran güýçli seýsmiki zonada ýerleşip, ýurtda ýygy-ýygydan ýertitremeler bolup geçýär. 2003-nji ýylda Eýranyň günorta-gündogaryndaky Bam şäherinde bolan 6.6 bal derejesindäki ýertitremede takmynan 26 müň adam heläk bolupdy.


text:
Türkmenistanda aýal-gyzlaryň arasynda öz janlaryna kast etme giňden ýaýran nysakdyr. Olaryň köpüsi bu gara maksatlaryny amala aşyrmak üçin uksus içmeden peýdalanýarlar. Olar köplenç özlerini otlaýarlar. “Gelin-gyzlaryň öz janlaryna kast etmegi nämeden ýüze çykýarka?” diýen sowal mydama hemmeleri gyzyklandyrýar.
Seri ýerindäki adamlar kesellemezlik üçin göreşip gezýärler. Başa biwagt ölüm düşmezligini diläp ýaşaýarlar. Ýöne, ine, haýsydyr bir ýaş gelin ýa-da gyz birden özüniň ömür tanapyny üzmek üçin öz janyna kast edip goýberýär. Ol ýa-ha özüni otlaýar, ýa-da uksus içýär. Olaryň şu ýagdaýa baş urmasyny dogrusy, akyly ýerindelik diýip hem hasaplap bolmaýar.
Ýaş gelinleriň adamsynyň özüne biwepalyk edýänini bilip, ýa-da ýaş gyzlaryň öz söýýän ýigidine gowşup bilmän janlaryna kast etmekleri köp duş gelýän ýagdaý bolup durýar. Jana kast etmäge synanyşyk köp aýal-gyzlaryň arasynda öz gepini gögertjek bolmadan, şermendelik bilen ýol almaga synanyşykdan, özüne aşa üns berdirjek bolmadan hem ýüze çykýar.
Öz janlaryna kast etmäge synanyşsalar-da, olaryň aglabasynyň ölesi-de gelmeýär. “Meni halas ediň, ölesim gelenok” diýip, uksus içip ýa özüni otlap keselhana düşýän gelinleriň soňra wraçlara özelenip ýalbarýandygyny S.Nyýazow adyndaky hassahananyň ýanyklar bölüminde işleýän şepagat uýalarynyň biri gürrüň berýär.
“Olar soňra öz eden işlerine puşman edýändiklerini, öz gepini gögertmek üçin şeýle ýagdaýa ýüz urandyklaryny aýdyp aglaýarlar” diýip, şepagat uýasy öz janlaryna kast etmek üçin uksus içip, ýa-da özüni otlap hassahana düşýän aýal-gyzlaryň bolşuna gaharlanýar.
Öz janlaryna kast etmek üçin özlerini otlaýan ýa-da uksus içýän gelin-gyzlar ölmän galaýanlarynda hem bütin ömürlerine şikesli bolup galýarlar. Ýanyk öz yzyny baky goýýar. Uksus bolsa aşgazanyň işini görýär.
Birki ýyllykda orta mekdebiň onunjy klasyny tamamlan gyzlaryň biri özüne joralary bilen birmeňzeş geýmeli matadan köýneklik alnyp berilmäni üçin uksus içipdir. Ol uksusy içse-de-içipdir welin, bir owurt içenden hossarlaryny kömege çagyryp, tiz doktor çagyrmagy haýyş edip gygyrypdyr, aglapdyr. Ol gyz gutulyp, keselhanadan çykansoň “Diňe uksusy ýuwdanymdan soň şeýtmeli däldigine düşündim. Hossarlarymy özüme boýun egdirmek üçin men şol ýola ýüz urdum” diýip, gaýdyp hiç wagt şeýle işi etmejekdigini lukmanlara söz beripdir.
Söz berse-de berýärler welin, öz janlaryna kast edijiler başga adamlara-da jebir baryny berýärler. Olar kiçijik ýagdaýdan çykalga tapyp bilmän, maşgalanyň başyndan betbagtçylyk inderýärler.
Öz janlaryna kast edýänleri we kast etmäge synanyşýanlary türkmenler halamaýarlar. Eger özüni otlan ýa-da uksus içen soňra diri galaýanda-da maşgalada onuň sylagy bolmaýar. Eger gelin gaýyn öýünde şeýle ýagdaýa ýüz ursa, diri galsa, ony aýryp, atasy öýüne äkidip gelýärler. Olary maşgala şumluk getirýän “şumçy” diýip hasaplaýarlar.
Aýal-gyzlaryň janlaryna kast etmek ýa-da synanyşmak meselesiniň türkmen jemgyýetinde ýitileşmeginiň düýp sebäbi nämedekä?
Serdar Gulgeldiýew Aşgabatda ýaşaýan intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy, synçy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
1972-nji ýylda Türkmenistanda doglan, Özbegistanda kemala gelen we Türkmenistanda durmuş guran Muhabet Işangulyýewa, türkmen häkimiýetleri özüni gyzy bilen ýurtdan çykaranlaryndan soň, on ýyldan gowrak aýralykda ýaşaýandygyny aýdýar.
Muhabet türkmenistanly türkmendigini, ejesi we kakasy bilen Özbegistana göçüp, şol ýerde mekdebi gutarandygyny we pasport almaly bolandygyny, emma ähli garyndaşlarynyň Türkmenistanda ýaşaýandygyny gürrüň berýär.
Ol 2000-nji ýylda Türkmenbatda, türkmen raýaty Serdar Baltaýew bilen durmuş gurupdyr. 2002-nji ýylda olaryň ilkinji çagasy dünýä inýär. Emma 2003-nji ýylda ony, adamsyndan zor bilen aýryp, bir ýaşly gyzy bilen, göwreli halyna, Türkmenistandan deportasiýa edýärler.
Muhabet ejesine hem Türkmenistanda ýogalan ejesiniň ýerine barmaga rugsat berilmeýändigini gürrüň berýär.
Türkmen metbugaty ýurtda kanunçylygyň kämilleşdirilýändigini, türkmen kanunlaryny halkara ölçeglerine golaýlatmak üçin uly işleriň edilýändigini habar berýär. Şol bir wagtda, Türkmenistanda daşary ýurtlardan gelen adamlaryň hem müňlerçesine raýatlyk berilýändigi barada habarlar çykýar.
Emma Muhabet özlerine bu «kämilleşdirilen kanunlardan» peýda bolmandygyny, iki bölünen maşgalany gaýtadan bir-birine gowşurmak üçin hiç bir çäre ýa alaç taPmaýandyklaryny aýdýar.
Netijede, türkmen gelni özüniň türkmen atadan bolan çagalarynyň indi dört ýyl bäri kakalaryny görüp bilmeýändigini, görseler – tanamazlyklarynyň hem ahmaldygyny aýdýar.
Eger biraz yza çekilsek, Türkmenistanda häkimiýet çalşyp, türkmen-özbek gatnaşyklary Nyýazow döwründäkiden gowulaşyp başlanda, serhediň iki gapdalynda galan dogan-garyndaşlaryň gatnaşygynda dörän kynçylyklar azalar, Türkmenistana gelin bolup düşüp, pasport almakda kynçylyk çekýän gelinler, olaryň çagalary gaýgy-aladasyz ýaşap başlar diýip umyt edilipdi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow 2011-nji ýylyň maýynda Özbegistana sapar edende, Özbegistanda ýaşaýan türkmenleriň käbiri Azatlyk radiosy bilen söhbetdeş bolup, serhediň iki gyrasynda galan garyndaşlaryň, iki bölünen maşgalalaryň kadaly gatnaşyklarynyň dikeldilmegine umyt baglapdy.
2003-nji ýyldan bäri Türkmenistanda galan adamsyndan, gaýynlaryndan aýralykda ýaşaýan Muhabet, meseläniň kanun esasynda çözülmezligi zerarly, käbir adamlaryň çölüň içinden, bikanun serhetden geçip, çaglary atalaryna gowşurmaga synanyşmagy hem maslahat berendigini aýdýar.
Emma ol bu töwekgelçilikli ýola baş goşman, türkmen häkimiýetleriniň özi ýaly eneleriň sesini eşitmegine, arzyny diňlemegine we meseläni mundan beter gijikdirmän çözmegine umyt baglamagy dogry tapypdyr.


text:
Belarusyň Bişkekdäki ilçihanasynyň daşynda onlarça protestçi ýöriş geçirdi, olar Gyrgyzystanyň öňki prezidenti Kurmanbek Bakiýewiň we onuň dogany Janyşyň ekstradisiýa edilmegini soraýarlar.
27-nji fewralda geçirilen demonstrasiýadaky protestçiler “Bakiýewler adam öldürenler” we “Belarus, jenaýatkärlere gaçybatalga berme!” diýen şygarly plakatlary göterdiler.
Belarus ilçihanasynyň işgärleri binanyň daşyna çykmansoň, protestçiler Bakiýewiň ekstradisiýa edilmegini talap edýän petisiýany ilçihananyň howpsuzlyk işgärine gowşurdylar.
27-nji fewralda gyrgyz prezidenti Almazbek Atambaýew örän emosional mazmunly beýanaty ýaýratdy. Beýanatda ol Bakiýew doganlaryny “rehimsiz we zalym häsiýetli ýaramaz adamlar” diýip atlandyryp, belarus resmilerini doganlary ekstradisiýa etmäge çagyrdy.


text:
Birleşen Ştatlaryň Adalat departamenti Pakistanyň aňtaw gullugynyň Waşingtonda girdeji üçin işlemeýän bir topara Kongrese hem Ak Tama täsir ýetirmek üçin ýyllar boýy millionlap dollar geçirendigini aýtdy.
Bu habar Federal derňew býurosynyň agentleri Kaşmir amerikan geňeşiniň başlygyny tussag edip, ony daşary ýurduň hasaba alynmadyk agenti hökmünde aýyplanlaryndan soň ýaýrady.
Prokurorlar ol adamyň Pakistanyň aňtaw gullugynyň gözegçiliginde işländigini we Kongrese täsir ýetirmäge hem-de Ak Tam we Döwlet departamenti bilen aragatnaşyk gurmaga çalşandygyny aýdýarlar.
Pakistanyň Waşingtondaky ilçihanasy bu zatlardan habarlydygyny ret etdi.


text:
Orsýetiň resmileri kiçi göwrümli partlaýjy guralyň Moskwanyň merkezindäki awtobus duralgasynda bäş adamy ýaralandygyny aýdýarlar.
Partlamaly waka 7-nji dekabrda agşam Moskwanyň Çistyýe Prudy etrabynda Pokrowka köçesinde ýüze çykdy. Bu ýerde köp sanly restorandyr-kafe ýerleşýär.
Orsýetiň polisiýasy partlamanyň terrorçylykly hüjümiň ähtimallygyna ünsi gönükdirmedi we “huligançylyk boýunça” işiň gozgalandygyny habar berdi.
Içeri işler ministrliginiň metbugat-wekili Andreý Galiakberow partlaýjy serişdesiniň geçip barýan awtoulagdan ýa-da golaýdaky binanyň aýnasyndan zyňylan bolmagynyň ähtimaldygyny belledi.
Galiakberow bäş adamyň aýna döwüginden ýaralanandygyny aýtdy.
Orsýetiň habar agentlikleri ýaralanan üç zenanyň aýaklaryna şikes ýetip, keselhana eltilendigini, ýene biriniň keselhana barmakdan ýüz owürendigini habar berdiler.