text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Türkmenistanyň Prezidenti Aziada-2017-ä taýýarlyk görmek meseleleri boýunça maslahat geçirdi
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek meselelerine bagyşlanan maslahat geçirdi. Oňa Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlarynyň käbiri, degişli Ýerine ýetiriji komitetiň hem-de Sport baradaky döwlet komitetiniň ýolbaşçylary gatnaşdylar.
Milli Liderimiz maslahatyň gün tertibini yglan edip, soňky ýyllarda ýurdumyzda bedenterbiýäni we sporty ösdürmäge uly üns berilýändigini hem-de bu maksatlar üçin köp mukdarda serişdeleriň gönükdirilýändigini belledi. Türkmenistanda köpsanly döwrebap sport mekdepleri we desgalary gurulýar. Şol desgalaryň biri hem Aşgabatdaky Olimpiýa şäherjigidir. Türgenlerimiz halkara ýaryşlaryna işjeň we yzygiderli gatnaşyp, baýrakly orunlara hem-de altyn medallara mynasyp bolýarlar.
Hormatly Prezidentimiz sport dünýäsinde uly waka bolan Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna az wagt galandygyny, bu oýunlara taýýarlyk görmek bilen bagly edilmeli işleriň bolsa entek köpdügini aýdyp, maslahata gatnaşyjylara söz berdi hem-de dünýäniň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde Aziada-2017-ni wagyz etmek we beýan etmek meselesine aýratyn üns berdi.
Maslahatda ilki bilen V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komitetiň başlygy D.Gulgeldiýew 2017-nji ýylda Aşgabatda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görlüşiniň barşy barada hem-de oýunlary mahabatlandyrmak babatda geçirilýän işler barada hasabat berdi.
Hasabatda bellenilişi ýaly, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygyna laýyklykda, Okeaniýa ýurtlarynyň Milli Olimpiýa komitetleriniň Baş Assambleýasynyň nobatdaky mejlisine gatnaşmak hem-de ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň meselelerini ara alyp maslahatlaşmak üçin Wanuatu Respublikasynyň Port-Wila şäherinde gulluk iş saparynda bolundy. Şonda türkmen wekiliýeti oýunlary tanyşdyrmak çäresi bilen çykyş etdi.
Aziada-2017-ni guramak bilen baglanyşykly meseleler boýunça gyzyklanma bildirilip pikir alşyldy. Duşuşyklaryň çäklerinde türkmen wekiliýeti tarapyndan oýunlary mahabatlandyrmak we dünýä ýaýmak maksady bilen, Okeaniýa ýurtlarynyň Milli Olimpiýa komitetleriniň resmi saýtynda Aziýada-2017-niň oýunlary bilen bagly maglumatlary, wideorolikleri ýerleşdirmegiň teklip edilendigi we bu teklibiň kabul edilendigi habar berildi.
Şweýsariýanyň Lozanna şäherinde geçirilen “Sport Accord” halkara guramasynyň konwensiýasynyň we Baş Assambleýasynyň işine gatnaşmak hem-de onuň çäklerinde Halkara sport federasiýalarynyň ýolbaşçylary bilen duşuşmak, V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk işlerini we ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň meselelerini ara alyp maslahatlaşmak üçin ýurdumyzyň Daşary işler ministrliginiň, Milli Olimpiýa komitetiniň wekilleri gulluk iş saparynda boldular. Saparyň barşynda UEFA-nyň baş edarasynda onuň baş kätibi bilen duşuşyk geçirildi. Şeýle-de Atçylyk sportunyň halkara federasiýasynyň baş edarasynda atly sportuň konkur görnüşi boýunça ýaryşlaryň geçirilmegi bilen bagly guramaçylyk meselelerine garaldy.
Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi tarapyndan 2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny dünýä belli sport teleýaýlymlarynda wagyz etmek, Bütindünýä Olimpiýa hereketiniň žurnallarynyň her günki sanlaryna goşmak, dünýä belli sport žurnalistlerini wagyz işlerini gazet-žurnallarda çap etmegi üçin işe çekmek, Okeaniýa döwletlerinde ýörite mahabat işlerini geçirmek, sportuň täze goşulan görnüşleri boýuça okuw meýilnamalaryny hem-de ýörite çäreleri geçirmek, Okeaniýa ýurtlarynyň Milli Olimpiýa komitetleriniň gatnaşmagy üçin ýörite höweslendirmeler bilen bagly çäreler amala aşyrylýar. Mundan başga-da, şu ýylyň dowamynda halkara metbugat neşirleriniň sahypalarynda Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi tarapyndan Aziada-2017-ä bagyşlanan makalalar ýerleşdirildi.
Türkmenistanyň Sport baradaky döwlet komitetiniň başlygy T.Kömekow öz hasabatynda mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 25 ýyllyk şanly baýramynyň öňüsyrasynda paýtagtymyzyň gözel künjekleriniň biri bolan Saglyk ýolunda Gyrgyz Respublikasynyň Çolponata şäherinde geçirilen çarwadarlaryň II Bütindünýä oýunlarynda ynamly ýeňiş gazanan ussat türgenlerimize hormatly Prezidentimiziň sowgatlary gowşurmagynyň sport ulgamynyň işgärlerinde, ýurdumyzyň milli sport merkezleriniň wekillerinde, tälimçilerde we türgenlerde, tutuş halkymyzda milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa belent buýsanç duýgulary döredendigi hem-de ýaşlarymyzy üstünliklere ruhlandyrandygy barada aýdyldy. Dabaranyň barşynda döwlet Baştutanymyzyň adyndan gymmat bahaly sowgatlar gowşuryldy. Bu çäre ýaşlary täze üstünliklere ruhlandyrdy.
Hasabatda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny mahabatlandyrmak babatda işleriň habar beriş serişdeleri arkaly ulgamlaýyn esasda alnyp barylýandygy bellenildi. Şu ugurda Aziada – 2017-ni halkara giňişliginde maglumat taýdan goldamak boýunça degişli çäreler görülýär, şol sanda Daşary işler ministrligi bilen özara gatnaşykda netijeli işler alnyp barylýar.
Şu maksatlar bilen, daşary ýurtlara gönükdirilen türkmen, rus we iňlis dillerinde ýörite neşirleri çap etmek hem-de onuň ilkinji synag nusgalaryny taýýarlamak, Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi bilen bilelikde Türkmenistanyň Sport baradaky döwlet komitetiniň saýtyny döretmek boýunça işler alnyp barylýar.
Mundan başga-da, işleri ulgamlaýyn esasda alyp barmak üçin halkara tejribesini öwrenip, Aziada-2017-niň başlanmagynyň öňünden, oýun döwründe we halkara sport ýaryşyndan soňra mahabat hem-de wagyz işleriniň anyk meýilnamasyny taýýarlamagyň üstünde işlenilýändigi habar berildi.
Soňra döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Mämmedowa söz berdi. Wise-premýer foto we wideo ýazgyny döretmek hem-de Aziada-2017-ni göni ýaýlymda ýokary derejede görkezmek boýunça işleri ýerine ýetirmek üçin kompaniýany seçip almak boýunça halkara bäsleşiginiň yglan edilendigi hem-de bu ugurda türkmen hünärmenlerini taýýarlamak we köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde oýunlary mahabatlandyrmak babatda alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Şunuň bilen baglylykda, bu bäsleşikde Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň Baş meýilnamasynda göz öňünde tutulan ugurlar boýunça dessin meýilnamalaşdyrmak işlerini amala aşyrýan Beýik Britaniýanyň “Trivandi - Çanzo Limited” kompaniýasynyň teklipleriniň hem göz öňünde tutulandygy bellenildi.
Häzirki wagtda daşary ýurtly hyzmatdaşlaryň teklipleri pudagara topar tarapyndan öwrenilýär. Halkara bäsleşiginiň netijelerine Aziada – 2017-niň Guramaçylyk komitetiniň oktýabr aýynyň ahyrynda geçiriljek mejlisinde garamak göz öňünde tutulýar.
Şeýle hem oýunlara taýýarlyk görmegiň çäklerinde olary mahabatlandyrmak boýunça maksadalaýyk çäreleriň görülýändigi, daşary ýurtly žurnalistleriň gatnaşmagynda mediaforumlaryň yzygiderli geçirilýändigi habar berildi. Şeýle forumlaryň biri türkmen paýtagtynda şu ýylyň sentýabr aýynda geçirildi. Şunuň bilen baglylykda, häzirki wagtda 2017-nji ýylda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna gatnaşmak üçin dünýäniň 45 ýurdundan köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleriniň 200-den gowragynyň ýurdumyza gelmäge isleg bildirýändigi bellenildi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew geçirilen işler we döwlet Baştutanymyzyň beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berip, V Aziýa oyunlaryny köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde giňden wagyz hem-de mahabat etmek üçin alnyp barylýan işler barada habar berdi.
Ýurdumyzyň ähli sport edaralarynda we guramalarynda, sport mekdeplerinde bu oýunlara bagyşlanan ýaryşlaryň, bäsleşikleriň hem-de köpçülikleýin sport çäreleriniň, duşuşyklaryň we maslahatlaryň geçirilýändigi barada bellenip geçildi. Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny dünýä ýaýmak hem-de mahabat etmek maksady bilen, 2013-2016-njy ýyllarda dürli çäreler, şol sanda halkara sport media forumlary, "Aşgabat - Aziada-2017-niň paýtagty" atly halkara sport sergisi, "Aziada-2017-niň tagamlary" atly ýörite sergi, "Aziada-2017 we Türkmenistanyň ösüşiň hem-de parahatçylygyň bähbidine sportda tutýan orny" atly halkara maslahaty geçirildi. Mundan başga-da, V Aziýa oýunlarynyň resmi web-saýty döredildi.
Mälim bolşy ýaly, şu ýylyň 5-nji maýynda V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna 500 gün galmagy mynasybetli Gadymy Nusaý galasynyň ýadygärlikleriniň ýanynda milli Liderimiziň ak pata bermeginde badalga berlen atly ýörişe dünýäniň dürli ýurtlaryndan habar beriş serişdeleriniň wekilleri işjeň gatnaşdylar. 2016-njy ýylyň 17-nji sentyabrynda "Aşgabat" köpugurly stadionynda V Aziýa oýunlarynyň açylyş dabarasyna bir ýyl galmagy mynasybetli dabaraly çäre geçirildi we oňa hem daşary ýurtlaryň habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.
Geçen aýda Olimpiýa şäherjiginiň "Sport" myhmanhanasynda Aziýanyň sport žurnalistleriniň gününe bagyşlanan hem-de 2017-nji ýylda Aşgabat şäherinde geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny mahabatlandyrmak mynasybetli sport mediaforumynyň mejlisi üstünlikli geçirildi. Bu çäre dünýä metbugat giňişliginde Aziada-2017-ä uly gyzyklanma bildirilýändigine şaýatlyk etdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýdylan hasabatlary diňläp, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işgärleriniň habar beriş we beýleki mowzuklaýyn maglumatlaryň, hususan-da, milli telewideniýede ýaýlyma çykýan gepleşikleriň taýýarlanylyşyna, görnüşine we mazmunyna örän jogapkärli çemeleşmekleriniň zerurdygyny nygtady. Şunda ahlak, gözellik we terbiýeçilik taraplary aýratyn nazara alynmalydyr. Häzirki zaman şertlerinde köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işleri jemgyýetçilik aňyna, sazlaşykly durmuş-medeni ýagdaýynyň kemala gelmegine, mynasyp oňyn göreldeler arkaly ýaş nesilleri terbiýelemäge düýpli täsir edýär. Döwlet Baştutanymyz bular barada aýtmak bilen, ýurdumyzyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işleriniň döwrüň talaplaryna hemişe laýyk gelmeýändigini nygtap, bu babatda degişli ýolbaşçylara nägilelik bildirdi.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz Buýruklara gol çekip, ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerinde geçirilýän okuwlaryň hiline gözegçiligi gowşadandygy üçin, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Toýlyýewe duýduryş, garamagyndaky teleradioýaýlymlaryň işine gözegçiligi gowşadyp, berilýän gepleşikleriň hiliniň pese düşmegine ýol berendigi üçin, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Mämmedowa käýinç, garamagyndaky gulluklaryň işine gözegçiligi gowşadandygy üçin, Türkmenistanyň Prezidentiniň Metbugat sekretary K.Çaryýardurdyýewe käýinç yglan etdi, ýaýlymda berilýän telewizion gepleşikleriň hiliniň pese düşmegine ýol berendigi üçin, Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komitetiniň “Türkmenistan” teleýaýlymynyň başlygy Ş.Işangulyýewe berk käýinç yglan etdi hem-de ýol berlen kemçilikleri gysga wagtyň içinde düzetmegi duýdurdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabatlary jemlemek bilen, halkara sport hereketini has-da ösdürmäge ähmiýetli goşant goşjak, dünýä giňişliginde milli sportuň abraýyny artdyrmakda möhüm orun eýelejek Aziada-2017-ä taýýarlyk görmegiň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek babatda degişli düzümleriň öňünde durýan möhüm wezipeleri kesgitledi.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna az wagtyň galandygyny göz öňünde tutup, bu oýunlary wideo hem-de foto ýazgylar we köpçülikleýin habar beriş serişdeler arkaly mahabatlandyrmak boýunça zerur çäreleri görmelidigini aýdyp, Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komitetine degişli görkezmeleri bermek bilen, bu ugurda türkmen hünärmenlerini taýýarlamak boýunça yglan edilen halkara bäsleşigini geçirmegi çaltlandyrmagy tabşyrdy.
Döwlet Baştutanymyz V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komitete V Aziýa oýunlarynyň geçirilýän döwründe bu oýunlara gatnaşyjylara we myhmanlara ýokary hilli hem-de kämil aragatnaşyk hyzmatlaryny guramak, Olimpiýa şäherjiginiň çäklerinde Ýerine ýetiriji komitetiň guramaçylaryny muzdsuz ýokary hilli, häzirki zaman Internet hyzmatlary bilen üpjün etmek barada görkezme berdi.
Mundan başga-da, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Internet ulgamynda işlemäge ýörite taýýarlanylan hünärmenleriň toparyna Olimpiýa şäherjiginiň desgalarynda Internet tehnologiýa ulgamy boýunça işe başlamagy tabşyryp, olaryň öňünde “Bütindünýä torunda” oýunlar hakynda galp maglumatlaryň ýaýradylmagyna ýol bermezligi hem-de gije-gündiziň dowamynda degişli Internet-saýtyň işini talabalaýyk guramak barada görkezme berdi.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz Internet ulgamynda işlejek hünärmenleri degişli halkara okuw merkezlerinde taýýarlamagyň gerekdigini we bu işlere häzirden girişmegiň zerurdygyny aýtdy. Şeýle hem döwlet Baştutanymyz Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň talaplaryna laýyklykda V Aziýa oýunlaryna ähli gatnaşyjylary, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekillerini, tehniki işgärleri we türgenleri akkreditasiýa kartlary bilen üpjün etmegi ýokary derejede guramagy tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Olimpiýa şäherjiginiň desgalaryny we binalaryny, türkmen türgenleriniň taýýarlygyny synagdan geçirmek maksady bilen, agyr atletika, kikboksing, suwda ýüzmek boýunça halkara ýaryşlaryny geçirmegi, bu ýaryşlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde giňden beýan edilmegi barada tabşyryk berdi.
Milli Liderimiz sözüni jemläp, Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek, olary dünýä ýaýmak hem-de dünýäniň media giňişliginde mynasyp beýan etmek bilen bagly wezipeleriň möhümdigini belledi. Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna çenli galan döwürde bu ugurda zerur işleri geçirmegiň gerekdigini aýdyp, maslahaty tamamlady we oňa gatnaşanlara işlerinde üstünlikleri arzuw etdi.


c: text/html

text:
Birleşen Ştatlaryň Halkara Ösüş Agentliginiň (USAID) Orsýetdäki programmalaryny togtatmak üçin ABŞ Orsýetden goşmaça wagtyň berilmegini soraýar.
Orsýetiň häkimiýetleri Birleşen Ştatlaryň USAID edarasynyň Orsýetde ýapylmagy üçin 1-nji oktýabra çenli wagt berdi.
Orsýet bu agentligi “grant paýlamak arkaly, Orsýetdäki syýasy proseslere, şol sanda dürli hili saýlawlara we graždan jemgyýeti institutlaryna täsir etmek” synanyşyklarynda aýyplady.
Penşenbe güni Döwlet departamenitiniň sözçüsi Wiktoriýa Nuland 1-nji oktýabrdan soň hiç hili täze şertnamalaryň we programmalaryň bolmajakdygy barada Orsýete söz berdi, ýöne bu missiýany togtatmak we ozalky hereket edýän programmalry soňlamak üçin goşmaça wagtyň berilmegini sorady.
Moskwa USAID-iň programmalaryny togtatmak barada ozalky beren kararynyň güýjünde galmalydygyny aýdýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ajaýyp sazanda Annageldi Jülgäýew 85 ýaşady. Ol ussat sazanda, otuzdan gowrak adym-saz döreden kompozitor hem sazandalar toparyna ýolbaşçylyk ediji dirižor hökmünde uly meşhurlyga eýe boldy.
Ol ýaşlaryň halypasy, Türkmen döwlet konserwatoriýasynyň professory.
Bu ynsan öz ukyby bilen her kimiň kalbyna bir ýol arkaly aralaşdy. Men şolardan özüme täsir eden üç pursady ýatlamak isleýän.
Birinji pursat
1964-nji ýyldy. Türkmenistan respublikasynyň döredilmeginiň 40 ýyllygy baýram edilýärdi. Merkezi telewideniýede hem radioda baýramçylyk konsertleri gidýärdi. Şonda Annageldu Jülgäýew Halk saz gurallarynyň orkestri bilen orta çykdy. Olar kompozitor orkestr üçin işlenen “Nowaýy” halk sazyny çalmalydy.
Annageldi Jülgäýewiň elinde dirižorlyk taýajygy däl-de, gyjagyň smiçogy bardy. Ol orkestre ýolbaşçylyk edip, saza başlady. Soňra özi kesede duran kemençäni eline aldy-da, bu saz eserindäki gyjak bölümini çalyp başlady.
Ol örän täsin boldy. Baryp XIX asyrda meşhur Wena kompozitorçylyk mekdebiniň beýik ussady Iogann Ştraus eli skripkaly orkestriň öňüne çykýar ekeni. Şol beýik ussatlygy Annageldi Jülgäýew türkmen topragynda döredip bildi. Ol eli gyjakly orkestre ýolbaşçylyk etdi hem sazyň gyjak bölegini ýekelikde çaldy.
Ikinji pursat
Onuň halk sazlaryny gyjak arkaly ýekelikde çalyp bilmegi türkmen sungaty üçin täze ugur boldy.
Sazandanyň öz gürrüň bermegine görä, bir özi gyjakda saz çalyp, ony ýazgy etmäge synanyşanda, bu işi uly halypa Pürli Saryýew oňlamandyr.
Ýeri gelende aýtsak, Pürli Saryýew Annageldiniň daýysy hem ilkinji halypasy bolýar. Annageldi meşhur Sary bagşynyň gyzyndan bolan agtygydyr.
Şonda Pürli halypa oňa:
– Ýegen, gyjakda ýekelikde saz çalynýan däldir. Gyjak bir dutaryň ýanyndaky kömekçi saz guraly. Muny ýekelikde çalsaň, beýle bir ýakymy bolmaz – diýidir.
Ol daýysyny her näçe sylasa-da, maksadyndan el çekmändir. Türkmen sazlaryny gyjakda çalyp, gyjagyň owazynyň mümkinçiligini mälim etmek isläpdir. Ol muny başarypdyr. Onuň gyjakda çalan sazlary ussatlygyň nusgasy boldy. Şondan soň ýeke gyjakda saz çalmak tejribesi artyp ugrady.
Ol örän ir ardan çykan öz daýysy Nury Saryýewiň “Pioner” sazyny, “Torgaý guşlary” hem beýleki sazlary halka ýetirdi.
Soňra Pürli halypanyň özi-de gyjakda ençeme saz çaldy. Olardan “Nergyz” taýsyz ussatlyk hökmünde ykrar edilýär. Oraz Sary hem gyjakda ençeme saz çaldy.
Üçünji pursat
Annageldi Jülgäýew taryhçy alym, Türkmen döwlet uniwersitetiniň mugallymy Orazmuhammet Saparow bilen gyjak senedi barada türkmen telewideniýesinde çykyş edýärdi. Orazmuhammet Saparow meşhur Magtymguly Garlynyň gyjakçysy Sapar Bekiniň ogly bolmaly.
Şol gepleşikleriň birinde Orazmuhammet belli ussatdan näme üçin gyjakda däl-de, kemençede saz çalýandygynyň sebäbini sorady.
Annageldi gyjakda saz çalýandygyny görkezdi-de, kemençäniň bir kirişi artyk bolansoň, mümkinçiliginiň köpdügini düşündirdi. Ol kemençäniň sazlary has owazly edýändigini, onuň sesiniň ýakymlydygyny çalyp görkezdi.
Bu hakykatdanam şeýledi. 70-80-nji ýyllarda biziň kompozitorlarymyz halk sazlaryny orkestr hem aýry-aýry saz gurallary üçin, ýaňadan işlediler. Şonda Annageldi Jülgäýew pianinoçy, örän ezber sazanda Wladimir Sapegin bilen bilelikde “Bar eken”, “Akja ýarym” ýaly sazlary çaldylar. Bular örän şowly çykdy. Pianinonyň ýanyda türkmen gyjagy ol sazlary janlandyrýardy. Hamana, iki ussat bäsleşýän ýalydy. Ol sazlar iki ussadyň duetidi, iki ussadyň bileikdäki kämilligidi.
Bir gezek Moskwada türkmen medeniýetiniň dabaraly günleri bolanda, Annageldi Jülgäýew kemençe bilen P.I. Çaýkowsiden adajio çaldy. Muny köpler halady, oňlamadyklar hem tapyldy. Olar: “Annageldi Moskwada türkmen sazyny çalmalydy” diýdiler. Ol bolsa: “Men Çaýkowskini çalmak isledim. Beýlekiler türkmen sazyny çaldylar ahyryn. Goý, olar Çaýkowskini türkmeniň çalşyny hem diňlesin” diýdi.
Annageldi Jülgäýew öz kemençesi arkaly türkmen sazyny hem onuň adyny beýleki halklara eşitdirip bildi.
Makalada öňe sürülýän pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Gyrgyzystanyň resmileri gelin alyp gaçmakda şübhelenilýän 11 adamy tussag etdiler. Gyrgyzystanda bu etmiş barada öňler sud işi aglaba gozgalmaýardy.
Bişkek şäher polisiýasynyň 20-nji noýabrda beren maglumatyna görä, gyrgyz paýtagtynyň ýaşaýjysy 40 ýaşyndaky zenanyň şikaýaty esasynda alty adam tussag edilipdir. Gürrüňi gidýän zenan tussag edilenleri öz aýal doganyny alyp gaçmakda we mejbury nika zorlamakda aýyplaýar.
Şol bir wagtyň özünde, 20-nji noýabrda Gyrgyzystanyň demirgazygyndaky Tokmok şäheriniň resmileri 18 ýaşyndaky gyzy alyp gaçandygy we ony mejbury nika zorlandygy aýdylýan bäş ýerli ýaşaýjyny tussag etdiler.
Hukuk goraýjy aktiwistleriň aýtmaklaryna görä, Gyrgyzystanda her ýyl 12 müň çemesi aýal we gyz alnyp gaçylyp, olar mejbury nika zorlanýarlar.


text:
Şu gün talyp söweşijileriniň bir topary Owganystanyň gündogaryndaky Paktiýa welaýatynyň Gerdez şäherinde hökümet binalaryna hüjüm etdiler.
Welaýat polisiýa edarasynyň başlygynyň orunbasary Gulam Dastagir talyplaryň esasan şäheriň polisiýa edarasyny, howpsuzlyk gullugynyň edarasyny we gubernatoryň öýüni nyşana alandyklaryny aýtdy.
Maglumata görä, bu hüjümlerde janyndan geçen bäş sany hüjümçi bilen birlikde howpsuzlyk gullugynyň hem bäş sany işgäri ölüpdir.
Bu wakalar bilen bir wagtyn özünde diýen ýaly, Owganystanyň Pakistan bilen serhedine golaý ýerdäki Jelalabat şäherinde-de talyplaryň ýerli hökümet edaralaryna hüjüm edendikleri barada maglumat alyndy.
Bu wakada şäheriň aeroportyna aralaşmakçy bolanlarynda iki sany janyndan geçen hüjümçiniň atylyp öldürilendigi habar berildi.


text:
Türkmenistanda Bitaraplyk baýramy mynasybetli günäsi geçilen tussaglaryň 70%-den gowragynyň ýaşlardygy habar berilýär.
Türmelerden çykan ýaşlaryň aýtmagna görä, türmelerde OMON wagtal-wagtal “terbiýeçilik” işlerini geçirýär.
Bendilikden çykanlaryň arasynda elleriniň damarlaryny, hatda garynlaryny kesen ýaş oglanlaryň bardygy hem aýdylýar.
Azatlyk Radiosynyň Germaniýadaky habarçysy Taher Shir Mohammadi tarapyndan taýýarlanan “Ýaşlar“ programmasynda Owadan-depedäki “Gorbataýa (küýki) türmesi” barada hem-de geroiniň türmelerde satylyşy barada maglumat berilýär.
Şu temalar boýunça taýýarlanan “Ýaşlar” gepleşgini diňlemek isleseňiz, sahypanyň sag tarapynda ýerleşdirilen audio düwmäni basyň.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň adam hukuklary boýunça başlygy Zeid Raad Hüseýin (Zeid Ra'ad Al Hussein) “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileri tarapyndan yrakly zenan aktiwistiň wagşylarça öldürilmegini, şeýle-de ekstremist toparlar tarapyndan ele salnan territoriýalarda ýüzlerçe zenanyň jynsy taýdan ekspluatasiýa edilmegini ýazgardy.
Hüseýni özüniň 25-nji sentýabrda ýaýradan beýanatynda adam hukuklaryny goraýan aktiwist Samira Salih Ali Al-Nuaminiň (Sameera Salih Ali Al-Nuaimy) şu hepde Yragyň Mosul şäheriniň merkezinde ýüzi maskaly adam tarapyndan köpçüligiň içinde öldürilendigini aýtdy.
Zenanlaryň hukuklaryny goldap çykyş etmekde tanalýan Al-Nuami özüniň Facebook sosial ulgamyndaky sahypasynda “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijilerini tankyt edensoň, 17-nji sentýabrda tussag edilipdi.
Şeýle-de, Hüseýni öz beýanatynda iýul aýynda Yragyň Sderat sebitinde başga-da iki sany syýasy zenan aktiwistiň öldürilendigini belleýär. Zenan aktiwistleriň ýene biriniň iýul aýynda Mosuldaky öýünden alnyp gaçylandygyny we onuň heniz hem ýitirimdigini, Hüseýni öz beýanatynda nygtaýar.


text:
Aşgabat şäherinde ýol hereketiniň dolandyrylmagy we howpsuzlygy boýunça maslahat geçirilýär. Ony Türkmenistanyň Hökümeti bilen Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň (OBSE) Aşgabatdaky merkezi gurady.
Maslahatda Türkmenistanyň IIM-niň şäher hem welaýat ýol gözegçiligi gulluklarynyň işgärleri gatnaşýarlar. Maslahatyň meýilnamasyna ýurt üçin möhüm meseleler goşulyp, olar Serbiýadan we Türkiýeden bolan bilermenler tarapyndan jikme-jik şöhlelendirildi.
OBSE ýol hereketiniň howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça çäreleri durmuşa geçirmekde maslahat beriş hem tehniki taýdan kömek berýär. Bu ýol hereketiniň howpsuzlygyny üpjün etmekde IIM-niň işgärlerini Ýewropa döwletleriniň öňdebaryjy tejribesi bilen tanyşdyrmak, ýol-ulag hadysasynyň öňüni almak hem duýdurmak we beýlekilerdir.
Türkmenistanda sürüjiler we pyýadalar üçin ýollaryň howpsuz bolmagy ugrunda möhüm çäreler görülýär. Şonda döwlet özara halkara gatnaşyklaryna, halkara tejribesini öwrenmäge, özleşdirmäge aýratyn ähmiýet berýär.


text:
60 ýyl mundan ozal 15-nji awgustda Eýranyň harbylary, Amerikanyň we Britaniýanyň aňtaw gulluklarynyň goldawy bilen, döwlet agdarylyşygyny amala aşyrdylar. Bu agdarylyşykdan galan sarsgynlar tutuş dünýäde häzire çenli-de duýulýar.
1953-nji ýylda bolan döwlet agdarylyşygynda Eýranyň demokratik ýollar bilen saýlanan ilkinji hökümetiniň we onuň ilhalar premýer-ministri Muhammad Musaddygyň agdarylmagynyň Günbatara garşy duşmançylyk oduny ölçerendigine ynanylýar.
Bu duşmançylyk onlarça ýyl soňrä Yslam rewolýusiýasy görnüşinde özüniň iň ýokary derejesine ýetdi.
Agdarylyşygyň täsiri
Ýöne 15-nji awgust bilen 19-njy awgust aralygynda, bäş günüň içinde bolan wakalar öz täsirini Eýranyň serhetlerinden aňrylara-da ýetirmän durmady. Ol Orta Gündogaryň geosyýasy landşaftyny üýtgedip, Birleşen Ştatlaryň geçen asyryň 50-nji ýyllarynda döwlet agdarylyşyklaryny goldap, bökümetleri durnuksyzlaşdyrmak boýunça gizlin tagallalaryna nusga boldy. Sowet Soýuzyny hem Sowuk uruş döwründe ideologik ok-däri bilen üpjün etdi.
Käbir adamlaryň ylalaşmaýan teoriýasy boýunça bu döwlet agdarylyşygyny planlaşdyryp, oňa ýolbaşçylyk edenler Amerikanyň Merkezi aňtaw gullugy (CIA) bilen Britaniýanyň Harby aňtaw gullugynyň 6-njy bölümi (MI6). Maksat Eýranyň nebitine kontrollygy elden bermezlik, şeýle hem 2-nji Jahan urşundan soň Tähranyň Sowet Soýuzynyň täsiri astyna düşmeginiň öňüni almakdy.
Stefen Kinzer "Hemmeler şanyň adamlary: Amerikan agdarylyşygy we Orta Gündogar terrorynyň kökleri" atly kitabyň awtory. Ol bu döwlet agdarylyşygyna Waşington üçin gysga möhletlik ýeňiş diýip garaýar.
"Taryhy jähtden garanyňda, agdarylyşyk Birleşen Ştatlar üçin şowly bolmady. 1979-njy ýylda bolan rewolýusiýa bu agdarylyşygyň netijesinde häkimiýet başyna gelen şanyň eden zulum-süteminiň uzak möhletli täsiridi. Yslam rewolýusiýasy fanatik ýagdaýda Birleşen Ştatlara garşy bir režimi häkimiýet başyna getirdi. Ol indi 30 ýyldan gowrak bäri tutuş dünýäde Amerikanyň bähbitlerine zyýan ýetirmek barada iş alyp barýar" diýip, Kinzer aýdýar.
Bu agdarylyşyk 60 ýyl bäri Eýranyň milli aň-düşünjesini giňden garalap, ýurduň Günbatar bilen bolan gatnaşyklaryna tiken bolup dürtülýär.
Syýasy ugur
"Muhammad Musaddyk we Eýranda 1953-iň agdarylyşygy" atly kitabyň awtory Mark Gasiorowski Musaddygyň häkimiýet başyndan çetleşdirilmeginiň iki syýasy ugra ýol açandygyny aýdýar. Bularyň biri Aýatolla Rohullah Homeýniniň ýolbaşçylygyndaky radikal yslamçylar, beýlekisi hem radikal solçy söweşiji "Mujahedin-e-Halk", ýagny ”Halk söweşijileri”.
"Agdarylyşygyň eden işi Eýran syýasatyndaky aram, dünýewi elementleri sahnadan çetleşdirip, onuň ýerine 1960-njy we 1970-nji ýyllarda radikal yslamçylaryň we radikal solçularyň esasy oppozision topara öwrülmegine ýol açmagy boldy.
Agdarylyşyk demokratiýanyň tarapyny çalýan toparyň ýok edilmegine sebäp boldy. Bu hem öz gezeginde aralykdaky ýyllarda Eýranyň syýasatyna gaty möhüm täsirler etdi" diýip, Gasiorowski belleýär.
Gasiorowski 1953-iň agdarylyşygy tutuş regiona-da öz täsirini ýetirdi diýýär: "Agdarylyşyk regionda Sowuk uruş garşy durmasyny güýçlendirdi. Amerikanyň bu işden maksady hem şoldy. Ol Eýranda kommunistleriň täsirinden gorkýardy. Şol sebäpden Eýrany-da Türkiýe we Pakistan bilen birlikde Sowet Soýuzyna garşy bir söweş gämisi etjek bolýardy".
Sowet Soýuzy hem muňa jogap edip, regionda öz işjeňligini artdyrdy. Ol Müsüriň, Siriýanyň, Yragyň we Liwiýanyň hökümetlerini, şeýle hem Orta Gündogaryň we Demirgazyk Afrikanyň beýleki ýurtlarynyň ençemesini dürli ýardamlar we ýarag bilen üpjün etdi.


text:
Lebap welaýatynyň merkezi Türkmenabat şäheriniň Görogly beg köçesiniň ugrunda ýerleşýän hususy dükanlaryň onlarçasy indi iki hepde bäri ýapyklygyna galýar. Olaryň gapylary möhürlenip, dükanlaryň adyny ýa bolmasa söwda ugruny görkezýän ýazgylary hem aýrylypdyr.
Olaryň käbirlerinde ulag ýuwýan ýa-da bejerýän ussahanalar ýerleşen bolsa, käbirlerinde awtoulaglaryň ätiýaç şaýlary, dürli boýaglar ýa-da plastik penjireler satylýardy. Bu dükanlar Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Lebap welaýatyna eden saparyndan bir hepde çemesi öň ýapylypdy.
Dükan eýeleriniň aýtmagyna görä, şu gün, ýagny 30-njy noýabrda, dükanlardan käbiri gaýtadan açyldy. Beýleki dükanlaryň näme sebäpden ýapyklygyna galýandygy we olaryň atlaryny görkezýän ýazgylaryň aýrylmagy barada anyk düşündiriş ýok.
“Men öz dükanymda ulag ätiýaçlyk şaýlaryny satýardym. Prezidentiň saparyndan öň dürli edaralaryň işgärleri gelip, dükany işletmek bolmaýar, belli bir wagtlyk ýapylmaly diýip duýdurdylar we dükanymyň gapysyny möhürläp gitdiler. Indem açjak bolsak, açmaga rugsat berenoklar. ‘Başlygyň karary esasynda ýapdyk’ diýýärler. Başga düşündiriş bermeýärler” diýip, özüni Sanjar diýip tanadan, 40 ýaşlaryndaky türkmenabatly söwdagär aýdýar.
Ýeri gelende aýtsak, il arasynda “Izmir” köçesi diýlip tanalýan Görogly beg köçesiniň ugrundaky dükanlaryň gapylaryndaky möhürli kagyzlaryň ýüzünde Türkmenabat şäher häkimliginiň ýa-da Serdarabat etrap häkimliginiň, tok edarasynyň, ýangyna garşy gullugyň, salgyt edarasynyň, keselleriň ýaýramagyna garşy göreş edarasynyň we dürli arçynlyklaryň wekilleriniň gollary goýlupdyr.
Dükanlar ýapyk, girdeji ýok...
Berdimuhamedowyň Lebap welaýatyna saparynyň tamamlananyna iki gün geçse-de, bu dükanlaryň işlemegine näme sebäpden rugsat berilmeýändigini anyklamak başartmady. Emma dükanlaryň iki hepde çemesi ýapyk bolmagy diňe dükan eýelerine däl, eýse ol ýerde işleýänleriň hem maddy ýagdaýyna ýaramaz täsir ýetirýär.
“Meniň gazanjym gündelik gelýän müşderiniň sanyna bagly. Men maşyn ýuwýan. ‘Prezident gelýär’ diýip, ýarym aý çemesi düzüwli iş bolmady. Şonuň üçin aýlyk gazanjam şoňa görä pese düşdi” diýip, özüni Rüstem diýip tanadan 30 ýaşlaryndaky türkmenabatly ildeşimiz aýdýar.
Dükan eýeleriniň käbirleri prezidentiň mundan ozalky saparlarynda, dükanlaryň iki-üç günlük ýapylyp, soňra açylandygyny aýdýarlar we bu gezekdäki ýagdaýyň geňdigini nygtaýarlar.
Hususy dükan eýeleri dükanlaryny ýapmaga mejbur bolýar
Ýeri gelende bellesek, Balkan welaýatynyň hem çetki obalarynyň ençemesinde hususy dükan eýeleriniň öz işini togtatmak derejesine ýetendigi barada habarlar gelip gowuşýar.
Ýatladyp geçsek, bu welaýatyň medeni zonadan alysda ýerleşýän Garaýylgyn, Kiçjikýazy, Kyrkýyllyk ýaly obalaryndaky döwlete degişli dükanlar bolsa garaşsyzlygyň ilkinji ýyllarynda ýapylypdy.
Şu günlerde bu oblaryň adamlarynyň azyk we hojalyk harytlaryny satyn alyp biläýjek ýeke-täk söwda nokatlary bolan hususy dükanlara hem döwlet edaralary tarapyndan edilýän barlaglaryň artýandygy we olaryň dükan eýeleriniň bir ýyllyk gazanjyna golaý möçberde jerime salýandygy aýdylýar.
“Dükan eýeleri dükanlaryny ýapmak bilen bolýarlar ýa-da şolaryň [barlagçylaryň] geljekdigini eşitse, dükanlaryny bir hepde ýa-da on gün ýapyp goýýarlar. Sebäbi şol obalarda bolanymda, men dükan eýeleriniň käbirleri bilen söhbetdeş boldum. Olar “şolaryň saljak jerimesi meniň bir ýylda aljak girdejimden has ýokary” diýýärler. Şonuň üçinem dükan işletmegiň hiç hili many-mazmuny bolanok. Ýogsam, oba ýerinde iş ýok, obadaşlarymyz üçin dükan ýok. “Alyjy bar, ýöne uly jerimelerden, yrsaramalardan gaçyp, dükanymyzy ýapmaly bolýarys” diýip gürrüň berýärler” diýip, ýaňy-ýakynda Balkan welaýatyna sapar eden synçy Amanmyrat Bugaýew aýdýar.
Hojalyk harytlary üçin 200 kilometr ýol sökülýär
Balkanyň çetki obalarynda hususy dükanlaryň doly ýa-da wagtlaýyn ýapylmagynyň ýerli ýaşaýjylara ýaramaz täsir ýetirýändigi, olaryň öz hojalyk harytlaryny satyn almak üçin, 200-250 kilometr çemesi ýoly söküp, etrap merkezlerine gitmeli bolýandygy aýdylýar.
“Olar juda erbet ýollardan, her tarapyna 200-250 kilometr, umumy hasapda 400-500 kilometr ýol geçip, aýdaly, bir-iki kilogram şeker ýa-da gant üçin gitmeli bolýarlar. Ýöne baran ýerlerinde-de harytlar tapylyp duranok. Onsoň, adamlar şol ýerlerde ýaşaýan dogan-garyndaşlaryna pul goýup gaýdýarlar ýa-da elin gidýän bir adamdan pul iberip, “gaýrat et-de, obamyza gaýtjak bir adamdan şu zatlary alyp ugratsyn” diýip haýyş edýärler. Uly kösençlik” diýip, synçy Bugaýew gürrüň berýär.
Türkmenistanda hususy dükanlaryň doly ýa-da wagtlaýyn ýapylýandygy ýa-da ýumrulýandygy barada Azatlyk Radiosynyň redaksiýasyna wagtal-wagtal maglumatlar gelip gowuşýar.
Şu ýylyň mart aýynda Aşgabadyň Garry Kulyýew köçesiniň ugrunda 20-ä golaý hususy dükan ýykylypdy. Maý aýynda hem, Aşgabadyň Parahat 1,2,3,4,5-nji we 6-njy etrapçalaryndaky ýarym-ýerzeminlerde ýerleşen azyk dükanlary ýapylypdy. Şonda paýtagtyň iň gür ilatly raýonlarynyň ençemesinde dükanlaryň uzakly gün ýapyk durmagyna şäher häkimiýetlerinden gelen ýörite görkezme sebäp bolupdy.


text:
Düýn Orsýet Iýurisalimiň gündogaryndaky eýelän ýerinde gapma-garşylykly gurluşyk proýektini ýatyrmaga Ysraýyly çagyrdy. Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Nesterenko bu proýektiň Ysraýylyň we Palestinalylaryň 2003-nji ýylda gol goýan parahatçylyk ylalaşygyny bozýandygyny aýtdy.
Şol bir wagtyň özünde Fransiýanyň Daşary işler ministri Kuşner öz ýurdundaky Ysraýylyň ilçisini çagyrandygyny we Iyurisalimiň gündogarynda başlan gurluşygyny Tel-Awiwiň togtatmagyny talap edendigini aýtdy.
Hut şeyle hereketi ABŞ hem etdi. Häzir Ýewropa Birleşigine ýolbaşçylyk edýän Şwesiýa hem Iýurisalimiň gündogarynda prowokasiýa hereketlerden saklanmalydygyny Ysraýyla duýdurdy.
Düyn Ysraýylyň Daşary işler ministriniň orunbasary Aýalon Iýurisalimiň gündogaryndaky gurluşyklary togtatmak baradaky çagyryşlary inkär etdi.
Ysraýyl Iýurisalimiň gündogaryny 1967 nji ýilda basyp alypdy.


text:
Hindistanyň Goranmak ministrligi dawaly Kaşmir sebitinde Pakistanyň esgerleriniň lybasyna geýnen, “agyr ýaragly 20 töweregi terroristiň” bäş hindi harbysyny öldürendigini aýdýar.
Hindistanyň harbylary muny ok atyşyklary bes etmek boýunça 2003-nji ýylda gelnen ylalaşygyň “düýpli bozulmagy” diýip häsiýetlendirdiler.
Pakistanyň harbylary muňa özleriniň dahylynyň ýokdugyny aýdýarlar.
Mundan birnäçe gün öň, Pakistan tarapy Hindistan bilen ýaraşyk gepleşikleriniň täzelenmegini teklip edipdi. Hindi resmileri beýle wakanyň gepleşiklere we iki taraplaýyn gatnaşyklara oňaýly täsir etmeýändigini öňe sürýärler.
Kaşmir aglaba musulmanlaryň ýaşaýan sebiti bolup, ol hindi we pakistan dolandyryş sebitlerine bölünendir.


text:
«Dünýä türkmenleri» gepleşigimiziň nobatdaky sany türkmenleriň ýurtdan ýurda göçmegine, türkmen bosgunlygyna we migrantlygyna sebäp bolýan meselelere, türkmen migrantlarynyň kyn ykballaryna bagyşlandy.
Gepleşige Owganystandan Pakistana, Pakistandan hem Eýranyň üsti bilen bikanun ýollar arkaly Türkiýä göçmeli bolan türkmenleriň wekilleri gatnaşdy.
Olar Azatlyk radiosy bilen söhbetdeşlikde türkmenleriň hossar agtaryp, ýurtdan ýurda göçmeli bolýandyklaryny gürrüň berdiler.
Bu söhbetdeşligi diňläp, sizi hem gürrüňe goşulmaga, türkmenleriň migrasiýa meselesi barada bilýän zatlaryňyzy paýlaşmaga, pikirleriňizi aýtmaga çagyrýarys.


text:
Ýekşenbe güni Eýran 1988-nji ýylda amerikan söweş gämisi tarapyndan ýolagçy uçarynyň atylyp ýere gaçyrylmagy bilen baglanyşykly wakanyň 23 ýyllygyny matam güni hökmünde belläp geçdi.
1988-nji ýylyň 3-nji iýulynda amerikan harby gämisi Eýrandan Dubaýa uçup barýan ýolagçy uçaryny atyp ýere gaçyranda, ondaky 290 adamyň hemmesi wakanyň pidasy bolupdy.
Düýn bu wakanyň ýyl dönümi bilen baglanyşykly Tähranda geçirilen matam çäresine bu heläkçilikde ölen adamlaryň dogan-garyndaşlary-da gatnaşdylar.
Amerikanyň Birleşen Ştatlary şol bolan wakany tötänleýin ýüze çykan ýalňyşlyk diýip häsiýetlendiripdi. Eýranyň hökümeti bu edilen hüjümi bilkastlaýyn amala aşyrylan halkara jenaýatçylygy diýip atlandyryp gelýär.


text:
Milli telewideniýäni ýiti tankyt etmek üçin G.Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň maslahatyny birinji gezek ulananok.
Prezident edil öňküleri ýaly telewideniýäniň material-tehniki bazasyny döretmek üçin döwletiň mümkin bolan işleri edendigini, şonuň üçinem ondan diňe bir zada – gowy hilli gepleşiklere garaşýandygyny tekrarlady.
Bu gezegem ol “Türkmen telewideniýesiniň ähli kanallarynyň döwrüň talaplaryna laýyk gelýän, manyly, mazmunly gepleşikler taýýarlamalydygy, Türkmenistanda bolup geçýän wakalar beýan edilende, oňa döredijilikli hem sowatly çemeleşmelidigi baradaky” öňki talaplaryny gaýtalady.
Göräýmäge, prezidentiň sözüniň kanundygy hiç kimde şübhe döretmejek ýaly. Onuň islendik görkezmesiniň ýa buýrugynyň ýerine ýetirilmezligi ýa ünsden düşürilmegi ýurduň häzirki şertlerinde boljak iş däl ýa-da ýol berip bolmajak ýagdaý.
Pul bilen eýe bolup bolmaz
Emma telewideniýäniň ýolbaşçylaryna gönükdirilýän ýiti peýkamlaram, ýolbaşçy kadrlarynyň çalşyrylyp durulmagam hiç bir netije bermeýär. Osüş üçin bu ulgama ägirt uly möçberde maliýe serişdelerini ýatyryp bolar.
Aýlyklary galdyrmak – haýbat atmak, gorkuzmak üçin edilýär, ýöne ol barybir peýdasyz. Türkmen telewideniýesi könemöwrit, gyzyksyz hem yzagalak. Hiç bir pul bilen döredijilige eýe bolup bolmaz. Işi gowulandyrmak barada edilýän çagyryşlar yssy howada suwuň bugaryşy ýaly bugaryp, ýok bolup gider. Çünki ol hakyky döredijilik üçin düýpli esas däl.
Býurokratlara, ýolbaşçylara, senzorlara, gözegçilere garaşly şertlerde hiç bir telewideniýäniň ösüp bilmejekdigini dünýä praktikasy ençeme gezek aýan etdi. Ýöne beýle diýildigi telewideniýe doly anarhiýa şertlerinde öser diýmegi aňlatmaýar. Ol düýbünden beýle däl.
Telewideniýe sungatyň bir görnüşi hökmünde teleprosese gatnaşýanlaryň ählisinden berk düzgün-tertibi talap edýär. Döredijilik belli bir çäklerde ýola salnyp, düzgünleşdirilip bilner. Hernäçe geňem bolsa, häkimiýet talap ediji, diýdimzor býurokratlardan döredijilik adamlaryny özüçe goramaly. Häkimiýet öňki dartgynlylygy biraz gowşatsa, şol ýerde ýalpyldap, sungat özüni görkezýär.
Öz wagtynda Nikita Hruşýow ýazyjy Aleksandr Solženisiniň birnäçe eseriniň çap edilmegini goldady. SSSR-iň tutuş ideologik apparatynyň garşysyna gidip, Solženisiniň “Iwan Denisowiçiň bir güni” atly powesti ýagty ýalança çykdy. Şol eser ýazyja bütin dünýäde uly abraý getirdi. Onuň ýazyjy hökmünde ykrar edilmegine esas boldy.
Telewideniýe we döredijilik
Ýöne ýazyjylyk laboratoriýasy bilen deňeşdirilende, telewideniýäniň gurluş strukturasy döredijilikde juda çylşyrymly. Diňe sungata gözegçilik edýän çinownikler toparyndan halas ýa-da azat edilse, bu ýagdaý telewideniýäniň hiliniň gowulanmagyna itergi bolup biler.
Mysal üçin, Ukrainada garaşsyzlygyň ilkinji ýyllaryndan başlap, senzurany gadagan edýän kanun kabul edildi. Türkmenistan bolsa başga ýoldan, ýagny düýbünden ters ýoldan gitdi. Telewideniýe hökümdaryň sadyk guluna öwrülip, wepalylyk bilen oňa hyzmat etdi. Belki, şu günki günem Nyýazow döwründe telewideniýäni bogmak üçin gözegçi goýlan adamlar şol ýerde işläp oturandyrlar?!
Eger şeýle bolsa, telewideniýäniň işine häzirem nyýazowçylyk nukdaýnazardan çemeleşilýän bolsa, onda G.Berdimuhamedowyň Türkmen telewideniýesiniň işini gowulandyrmak üçin edýän synanyşyklarynyň bahasy kör-köpük.
Şu gidişine gitse, ýene on ýyldanam Ministrler Kabinetiniň maslahatynda milli telewideniýäniň adresine şu günki tankytlaryň ýagdyrylmagy mümkin. Ýöne şol döwür içinde telekanallaryň ýolbaşçylary ençeme gezek çalşyrylar. Ondan çykjak netije nola, ýagny hiç zada deň bolar. Gadaganlyk şertlerinde erkin döredijiligiň miwesine garaşmak mümkin däl. Türmede ählumumy abadançylygyň berkarar edilmegini gazanyp bolmaz ahyryn!
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
15-nji iýulda Türkmenistanyň prezidenti Birleşen Milletler Guramasynyň Ýewropa boýunça ykdysady komissiýasynyň ýerine ýetirji sekretary Ýan Kubiş bilen Türkmenbaşy şäherinde duşuşypdyr. Bu barada “Altyn asyr” internet gazety maglumat ýaýratdy.
Ýan Kubiş, Türkmenistanda “Altyn asyr” kölüniň hem-de “Awaza” erkin turistik zolagynyň açylmagy bilen Türkmenistanyň prezidentini gutlapdyr.
Duşuşyga BMG-niň Baş sekretarynyň ýörite wekili, öňüni alyş diplomatiýasy boýunça Merkezi Aziyadaky merkeziň ýolbaşçysy ilçi Miroslaw Ýença hem gatnaşypdyr.


text:
Türkiýäniň Siriýa bilen serhetýaka etraplarynyň birinde maşynda ýerleşdirilen bombanyň partlamagy netijesinde azyndan 46 adam ölüp, onlarça adam ýaralandy. Häzirki döwürde bu waka bilen baglanyşykly iki goňşy ýurt biri-birini aýyplaýar.
Türkiýäniň häkimiýetleri, Siriýanyň aňtaw gulluklary bilen ilteşikli güman edilip, Reýhanly şäherinde Türkiýäniň dokuz raýatynyň tussag edilendigi habar berýärler.
Türkiýe şübhe bildirilýänleriň hüjümlere özleriniň ilteşiginiň bardygyny boýun alandyklaryny aýdýar. Siriýa ýekşenbe güni amala aşyrylan şol bomba hüjümlerine hiç hili gatnaşygynyň ýokdugyny tekrarlap, türkler bilen siriýalylaryň bilelikde dökülen ganyndan şöhrat gazanmaga synanyşmakda aýyplap, Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogany wezipesinden çekilmäge çagyrdy.
Türkiýäniň premýer-ministri Erdogan bolsa, Stambulda eden çykyşynyň dowamynda Türkiýäniň bu hüjüm üçin ar aljakdygyny aýdyp duýduryş berdi. Emma ol Ankaranyň Siriýanyň graždanlyk urşuna goşulmakdan gaça durjakdygyny hem belledi.
Şeýle-de Türkiýe Siriýadaky gozgalaňçylary goldaýandygyny mälim edip, ýurduň hökümetini wezipesinden çekilmäge çagyrdy.


text:
Fath Aly
FATH ALY (145)
Höküm sürdi: 17 Iýun 1797 – 23 Oktýabr 1834.
Özünden öň: Agamuhammet han Gajar
Özünden soň: Muhammet şa Gajar
Dinastiýasy: Gajar dinastiýasy
Kakasy: Hüseýinguly han Gajar
Doguldy: 5 Sentýabr 1772. Eýran Damgan
Öldi: 23 Oktýabr 1834 (62 ýaş) Eýran Yspyhan
Dini: Yslam Şyga
Fath Aly Şa Gajar (Azeriçe: Fətəli şah Qacar, Parsça: راجاقهاش ىلع حتف); Eýranda höküm süren Gajar türkmenleriniň dinastiýasynyň ikinji hökümdary. 17 Iýun 1797 - 23 Oktýabr 1834-nji ýyllar aralygynda höküm sürdi. Fath Aly şa Hüseýinguly hanyň ogly we Gajar türkmenleriniň dinastiýasynyň gurujusy Agamuhammet han Gajaryň ýegeni, agasynyň öldürilmeginden soň tagta çykýar.
Gajar türkmenleriniň dinastiýasynyň ikinji şasy ( hökümdarlyk ýyllary 1797-1834). 1797-nji ýylda gajar türkmenleriniň döwletini esaslandyran Agamuhammet şa öldürilenden soňra tagta geçen Fath Aly şa tä 1801-nji ýyla çenli tagta dawa edýän beýleki dawagärler bilen häkimiýet ugrunda göreş alyp barmaly bolýar. Esasy garşydaşlary bolan Horasanyň hökümdary Nedir Mürzäni, Kazwin töwereklerine eýelik edýän Sadyk han Şekakini çetleşdirenden soňra ol şa tagtynda ymykly ornaşypdyr. Fath Aly şanyň döwründe Eýranyň içeri syýasatynda-da, daşary syýasatynda-da şowsuzlyklar az bolmandyr. Ýurtda ýerli hökümdarlaryň garşylygy güýçlenipdir. Ol köplenç goşun ulanyp, gozgalaňlary basyp ýatyrmaly bolupdyr.
Fath Aly şanyň dolandyran döwrüniň birinji onýyllygynda baş wezir Hajy Ybraýymyň täsiri uly bolup, şa şonuň bilen maslahatlaşman hiç-hili karar kabul etmändir. Emma Hajy Ybraýymyň abraýynyň barha artmagyndan çekinip, Fath Aly şa 1808-nji ýylda ony hazynany talamakda aýyplap tussag edipdir.
1801-nji ýylda Fath Aly şa Angliýa bilen şertnama baglaşyp, fransuzlary ýurdundan çykarýar. Fath Aly şanyň tagta geçen wagty Napoleon uruşlarynyň döwrüne gabat gelipdi. Angliýa Eýrandan fransuz täsirini ýok etmek we ýurduň iňlis täsirine düşmegi üçin bu şertnamany baglaşypdy. Fath Aly şa Russiýanyň Kawkaza aralaşmagy sebäpli dörän dawada Angliýadan çaky cýkmansoň Fransiýa bilen ýakynlaşýar. Emma ýewropalylar öz bähbitlerini arap Eýrana kömek bermäge söz berýändigi düşnüklidir.
XIX asyryň başlarynda Pussiýa Eýranyň Kawkazdaky eýeçiliklerini eýeleýär. Fath Aly şanyň döwründe Eýran iki gezek Russiýa bilen Kawkaz ýerleriniň üstünde uruş alyp barmaly bolýar. Olaryň birinjisi Genji hanlygynyň üstünde 1804-1813-nji ýyllarda bolup, ol 1813-nji ýyldaky Gülüstan şertnamasy bilen tamamlanýar. Ikinjisi 1826-1828-nji ýyllarda bolup, Türkmençaý ýaraşyk şertnamasy bilen gutarýar. Iki uruşda hem Eýran ýeňilýär. Fath Aly şanyň daşary syýasatyndaky ýene-de bir waka 1821-1823-nji ýyllarda Osman türkmen döwleti bilen alyp baran urşudyr. Bu uruşda Eýran goşunlary üstünlikli hereket edip, birnäce ýerleri basyp alsalar-da Fath Aly şa urşy togtadyp, 1823-nji ýylda ýurt üçin hiç-hili bähbit araman garşydaşy bilen şertnama baglaşýar. Onuň sebäbini Fath Aly şanyň Ruusiýa garşy täze urşa taýýarlanýandygy we şol sebäpli Osman türkmen döwleti bilen garşylyklary ýitileşdirmek islemändigi bilen düşündirmek mümkin.
1833-nji ýylda Fath Aly şanyň uly ogly mirasdüşer Abbas Mürze ýogalýar. 1834-nji ýylda Fath Aly şanyň özi hem aradan çykýar.


text:
Pakistanyň Peşewar şäherindäki hristian kilisesiniň daşynda partlama boldy.
Janyndan geçen iki sany hüjümçi özüni Keramatly Jonuň kilisesiniň golaýynda ýardy. Wakada 50-den gowrak adamyň ölendigi, başga-da 70 töwereginiň ýaralanandygy habar berilýär. Şikes ýetenleriň aglabasynyň ýagdaýynyň agyrdygy aýdylýar.
Käbir maglumatlarda ölenleriň arasynda polisiýanyň iki ofiseriniň hem bardygy bellenilýär.
Peşewaryň ýerli resmisi Zaheerul Islam hüjümden soň žurnalistlere şeýle maglumat berdi: “Bu janyndan geçenleriň hüjümi boldy. Janyndan geçen ýekşenbe güni geçirilýän dogadan soň kilisä girip, özüni partlatdy. Şol wagt ybadathanada 600 töweregi adam bardy”.
Pakistanyň telewideniýesinde wakanyň bolan ýerinden ýaralananlary alyp barýan “tiz kömek” ulaglary görkezildi.
Şaýatlaryň biri AFP habar agentligine “uly partlamanyň” netijesinde ýere zyňylandygyny, mundan soň hem ikinji bombanyň ýarylandygyny aýtdy. 50 ýaşly Nazir Khan “ähli ýerde ýaralanan adamlary görendigini” gürrüň berdi.
"Dine garşy"
Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şarif hüjümi ýazgaryp, “bigünä adamlara hüjüm etmek hem yslama, hem-de islendik beýleki dine ters gelýär” diýdi.
Pakistanyň ilatynyň 4% golaýy hristianlardyr. Kä halatlarda radikal yslamçylar hristianlary “kapyr” hökmünde häsiýetlendirip, olara garşy hüjümleri amala aşyrýarlar.
Pakistanyň dawaly Dine şek ýetirmek baradaky kanuny netijesinde hem, hristianlar wagtal-wagtal ejir çekýärler.
Peşewar Pakistanyň demirgazyk-günbataryndaky Khyber-Pakhtunkhwa welaýatynyň paýtagt şäheridir.


text:
Türkmen estradasynyň tanymal aýdymçysy Nurmuhammet Meredow, mundan iki ýyl ozal, 2010-njy ýylyň 5-nji dekabry agşam 38 ýaşynyň içinde dünýäden ötdi.
Il arasynda “Nury kasoý” lakamy bilen hem tanalýan, meşhur bagşy 6-njy dekabrda Ak bugdaý etrabynyň Magtymguly daýhan birleşigindäki Seýit Jemaleddin öwlüýäsinde jaýlanypdy.
Nurmuhammediň ölüminden soň, “Youtube” saýtyndaky onuň wideolarynyň aşagynda, sosýal ulgamlarynda ýüzlerçe adam özüniň gynanjyny bildirip, oňa “iman baýlygyny” we “ýatan ýeriniň ýagty bolmagyny” diläp köp sanly teswir galdyrypdyr.
Nury 1990-njy ýyllaryň başynda özüniň estrada we halk aýdymlary bilen ýaşlaryň we ýaşuly nesliň arasynda uly meşhurlyk gazanyp başlapdy. Şol döwürler bagşynyň ýerine ýetiren aýdymlaryny Türkmenistanyň ähli künjeklerinde eşitmek bolýardy.
Nurmuhammet Meredow heniz 19 ýaşyndaka Türkmenistanyň garaşsyzlygynyň ilkinji ýylynda geçirilen “Ýaňlan Diýarym” bäsleşiginiň ýeňijisi bolmagy-da başarypdy.
Nury Meredow ilki başda ussat bagşy Akmuhammet Saparowyň şägirdi hökmünde tanalan hem bolsa, soňra ol öz estrada ýoluny döretmegi başarýar. Häzir oňa öýkünip aýdym aýdan bagşylar barmak basyp sanardan köp.
Iki ogluň, bir gyzyň atasy Nurmuhammet Meredow gysga ömründe halypa hökmünde hem ykrar edilip, dünýeden ötdi.
Nurynyň aradan çykmagy bilen, onuň şägirtleri özleriniň halypasyny ýatlap onlarça aýdymdyr wideo kliplerini
hem döretdiler.
Türkmen aýdym-saz sungatynyň ýyldyzy Nurmuhammet Meredowyň repertuarynda 1000-e golaý aýdym bolup, onuň aýdymlary toý bagşylarynyň arasynda iň köp aýdylýan aýdymlara öwrüldi.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti ýurdumyzyň ylmynyň gelejekki ösüşine ýardam bermäge niýetlenen “Türkmenistanda innowasiýa işini ösdürmegiň 2015-2020-nji ýyllar üçin maksatnamasyny tassyklamak hakyndaky” Karara gol çekdi.
Bu maksatnama milletiň Lideriniň bellikleri we teklipleri nazara alnyp, degişli ministrlikler we pudak edaralary bilen bilelikde işlenip taýýarlanyldy. Onuň baş maksady ylmy tehnologiýa pudagyndaky möhüm ugurlarda ylmy barlaglaryň derejesini hil taýdan täze belentlige çykarmakdan, önümçilige ylmyň gazananlarynyň netijeli ornaşdyrylmagyna ýardam bermekden, milli ykdysadyýetimiziň ähli ulgamlaryny döwrebaplaşdyrmakda täzeçil tehnologiýalaryň esasy ornuny üpjün etmekden ybaratdyr.
Şeýle hem bu maksatnama umumydöwlet innowasion ugurdaky ylmy barlaglaryň maksatnamalaryny we meýilnamalaryny utgaşdyrmaga, degişli düzümleriň kämilleşdirilmegine we ösdürilmegine, pudakda halkara hyzmatdaşlygynyň işjeňleşdirilmegine gönükdirilendir. Ony durmuşa geçirmek boýunça çäreleriň meýilnamalarynyň ýerine ýetirilmegi degişli kanunçylyk we kadalaşdyryjy-hukuk binýadynyň berkidilmegini, ylmy hem-de innowasion işlere hemmetaraplaýyn goldaw berilmegini, oňa ýaşlaryň giňden çekilmegini, önümçilik we işewür ulgamy bilen ylmyň hem-de bilimiň gatnaşyklarynyň ýola goýulmagyny şertlendirer. Ýurdumyzda innowasion mümkinçilikleriň artdyrylmagy, öňdebaryjy tehnologiýalar esasynda işleýän täze senagat kärhanalarynyň döredilmegi üçin ähli şertler üpjün ediler.


text:
ABŞ-nyň ykdysadyýeti geçen çärýekde dikeliş ugrunda görkezen hereketi bilen beýleki ösen döwletlerden tapawutlandy we global bazardaky ösüşe bildirilýän aladalanmalary köşeşdirdi.
Dünýäniň iň uly ykdysadyýeti ýyllyk derejesinde 3.7% ýaýbaňlandy we birinji çärýekdäki gowuşgynlykdan 0.6% öňe saýlandy, diýip Kommersiýa departamenti 27-nji awgustda habar berdi.
Şeýle ösüş derejesi dünýäniň beýleki ösen döwletlerinde bolmady. Ýaponiýa 1.6% peselişe sezewar boldy, Germaniýa 0.4% we Beýik Britaniýa 0.7% ösüş gazandylar. Fransiýada ösüş bolmady.
Bu ykdysady täzelik Wall Street maliýe bazaryny janlandyrdy, Dow Jones senagat indeksi 369 punkt ýokarlandy we şu hepdäniň başyndaky uly ýitgileriň öwezini dolmaga ýardam berdi.
Prezident Barak Obama täzeligi makullady.


text:
ABŞ-nyň Massaçusets ştatynyň ozalky gubernatory Mitt Romneý soňky günler ýurduň Respublikan partiýasyndan prezidentlige kandidatlardan iň öňdäkisi hasaplanylýar.
Ýakynda respublikançylaryň arasynda geçirilen pikir soraýyşlyklarda bu partiýa agzalaryň tas ýarsyna golaýy Mitt Romneýiň kandidaturasyny goldaýandyklaryny mälim etdiler.
Onuň 2012-nji ýylda geçiriljek prezidentlik saýlawlarynda Demokratik partiýadan bu wezipä ikilenji gezek dalaş etjek häzirki prezident Barak Obama bilen bäsleşmegi mümkin diýlip garaşylýar.


text:
Serhetsiz lukmanlar guramasy demirgazyk Ýemene urlan howa zarbasynda 10 sany mekdep okuwçysynyň öldürilendigini, 28-siniň bolsa ýaralanandygyny aýdýar.
Serhetsiz lukmanlar guramasy 14-nji awgustda bu hadysanyň bir gün öň, Saada welaýatynda bolandygyny aýtdy.
Bu töwerek Eýranyň goldawyndaky huti pitneçileriniň elinde we saudlylaryň ýolbaşçylygyndaky koalisiýa olara garşy howa zarbasyny urýar.
BMG bu hüjümi tassyklady we sebitdäki zorluk-sütemiň ýygjamlaşmasyna garşy duýduryş berdi.
BMG-niň maglumatyna görä, saudlylaryň ýolbaşçylygynda 2015-nji ýylyň martynda urlup başlanan howa zarbalaryndan bäri 6400-den gowrak adam öldürildi.


text:
Gazagystanyň kinoteatrlarynda ýurduň prezidenti Nursoltan Nazarbaýewiň ýaşlyk ýyllaryny beýan edýän kinofilmiň ilkinji görkezilişi boldy.
“Meniň ýaşlygymyň asmany” atly kinofilmde Nazarbaýewiň özi hem az wagtlyk surata düşüpdir.
Bu filmde Nazarbaýewiň oglanlyk keşbi şadyýan we göwni açyk edilip görkezilýär. Şeýle-de onuň çopan maşgalasynda kynçylyk bilen kemala gelşi suratlandyrylýar.
20 ýyl töweregi bäri Gazagystany dolandyryp gelýän Nazarbaýew şu aýyň başyndaky geçirilen prezidentlik saýlawlarynda sesleriň 95 % alyp, nobatdaky gezek prezidentlige saýlanypdy.
Halkara gözegçileri bu saýlawlary tankytlady.


text:
“Serhetsiz lukmanlar” guramasynyň Germaniýa bölüminiň başlygy jenap Dörner bu gurama bilen Türkmenistanyň arasynda dörän dartgynlygy çözmek üçin 2009–njy ýylda Türkmenistana barandygny Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Dörner türkmen prezidenti bilen duşuşmak isländigini, ýöne bu aladanyň netije bermändigini hem aýtdy.
Lukmanlar guramasy lukman prezidente ýörite ýüzlenme bilen hat ýazsa netije bererdimi?
Azatlyk Radiosynyň Germaniýadaky habarçysy Taher Şir Mohammadi tarapyndan taýýarlanan “Ýaşlar” programmasynda Türkmenistanda işe ýerleşip bilmeýän ýaşlar barada hem maglumat berilýär.
Bular barada diňlemek üçin sahypanyň sag tarapynda ýerleşdirilen audio düwmäni basyň.


text:
Şu gün 17-nji oktýabrda Balkan welaýatynyň Magtymguly etrabynda beýik türkmen şahyry we akyldary Magtymguly Pyragynyň medeni ýadygärlikler toplumynyň hem-de muzeýiniň açylmagy mynasybetli dabaralar geçiriler.
Dabaraly çärelere medeniýet, ylym, bilim ulgamynyň işgärleri, döredijilik intelligensiýasynyň wekilleri, şol sanda Medeniýet ministrliginiň, neşirýat gullugynyň, gazet-žurnallaryň, teleradioýaýlymlaryň, ýokary okuw mekdepleriniň ýolbaşçylary gatnaşar.
Beýik türkmen şahyrynyň medeni ýadygärlikler toplumynyň hem-de muzeýiniň açylmagy nusgawy şahyryň edebi mirasyny mundan beýläk-de giňden wagyz etmekde we öwrenmekde ägirt uly ähmiýete eýe bolar. Bu waka bagyşlanan dabaraly çäreleriň many-mazmuny Magtymgulynyň eserleriniň taglymyny, ynsanperwerlik hem-de watançylyk ähmiýetini düýpli açyp görkezmäge ýardam berer.


text:
Düýn Belarusyň Minsk şäheriniň milisiýa işgärleri käbir žurnalistleriň we syýasatçylaryň iş ýerlerinde hem-de öýlerinde barlag geçirdiler.
Barlaglaryň barşynda milisiýa işgärleri Belarusdaky «Narodnaýa wolýa» atly garaşsyz gazetiň we «Çarter 97» atly hökümete degişli bolmadyk gurmanyň ofislerinde kompýuterleri we diskleri konfiskasiýa etdiler.
Aýry-aýrylykda öýleri we iş ýerleri barlanan adamlaryň hatarynda Belarusyň Ýewropa hereketiniň lideri Andreý Sannikow we onuň aýaly Irina Halyp, «Narodnaýa wolýa» gazetiniň redaktorynyň orunbasary Marina Koktyş ýaly žurnalistler we aktiwistler hem bar.
Belarusyň oppozisiýa aktiwistleri bu çärleri oppozisionerlere we garaşsyz mediýa häkimiýetleriň görkezýän nobatdaky syýasy basyşy diýip häsiýetlendirýärler.


text:
Täjigistanyň gündogarynda hökümet güýçleri bilen ýaragly söweşijileriň arasyndaky çaknyşygy togtatmak ugrunda ylalaşyga gelinmegiň öňüsyrasynda durlandygy barada maglumatlar gowuşýar.
Şu hepdäniň başynda dörän çaknyşykdan, häzire çenli 70 töweregi adam öldi.
Aýdylmagyna görä, söweşijiler ýaraglaryny tabşyrmak barada ylalaşypdyrlar. Emma, 21-nji iýulda Daglyk-Badahşan sebitinde howpsuzlyk resmisiniň öldürilmegi bilen bagly tussag edilen dört adamyň boşadylmagy ugrunda gepleşikleriň hem gidýändigi habar berilýär.
Täjik hökümetiniň berýän resmi maglumatyna görä, şu hepdede dörän çaknyşyklarda 12 esger, “söweşiji” diýlip atlandyrylan topardan 30 adam, şeýle-de parahat ilatdan 30 töweregi adam heläk bolupdyr.


text:
Özbegistanyň prezidenti Yslam Kerimow Çehiýa Respublikasyna resmi saparyny yza tesdirdi.
AÝ/AR-nyň Ozbek gullugy bilen söhbetdeş bolan Çehiýanyň prezidenti Milos Zemanyň daşary gatnaşyklar boýunça geňeşçisi Hymek Kmoniçek 20-22-nji fewrala planlaşdyrylan bu resmi saparyň gün tertibinden aýrylandygyny tassyklap, bu barada şeýle gürrüň berdi: “Munuň sebäbi programmadaky üýtgeşiklikler bilen bagly, sebäbi ol ýaz kanikuly döwrüne gabat geldi.
Onsoň ýygnaga gatnaşmaly ýolbaşçylaryň hemmesiniň iş ýerlerinde bolmazlygy ahmal. Meselem, prezident bilen naharlanmaly Çehiýanyň premier-ministri (Bowslaw Sobotka) hem duşuşyga gelip biljek däl, ol özüniň bu çärä gatnaşyp bilmejegini duýdurdy. Edil şeýle ýagdaý - beýleki bäş sany ministre-de degişli. Olar minstrler bolsa özara ylalaşyklara gol goýmaly ýolbaşçylar”.
Bu waka adam hukuklaryny goraýjy toparlar özbek prezidentiniň Çehiýa planlaşdyrylan saparyny ýazgaryp çykyş edensoň ýüze çykdy.
Adam hukuklaryny goraýjylar soňky 25 ýylda, ýagny Kerimowyň häkimiýet başynda oturan döwründe, Özbegistanyň – raýatlaryň polisiýa tarapyndan yzarlanmagy, syýasy garşydaşlaryň türmä basylmagy we pagta önümçiliginde mejbury zähmet güýjüniň ulanylmagy ýaly ýagdaýlar bilen ýakasyny tanadandygyny nygtaýarlar.
Kerimowyň Çehiýa etjek saparynyň mundan soň haçana planlaşdyryljakdygy, onuň asla amala aşyrlyp-aşyrylmajakdygy hakda-da häzirlikçe takyk maglumat ýok.
Çehiýanyň prezidenti Milos Zemanyň daşary gatnaşyklar boýunça maslahatçysy Hynek Kmonicegiň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, prezidentiň wagty çäkli bolany üçin bu barada takyk bir zat aýtmak kyn.
Çarşenbe güni professional arkadaşlyk guramasyndan, inwestorlardan we adam hukuklaryny goraýjy toparlardan 31 adam Zemanyň adyna açyk hat ýazyp, Yslam Kerimowyň Çehiýa saparyny düýbünden ýatyrmaga çagyrdylar.
Zeman tankytçylary “ikiýüzli” adamlar diýip atlandyrmak bilen jogap berdi.
Kerimowyň Çehiýa etmeli bu saparynyň 2005-nji ýylda Ýewropa Bileleşigi Andijandaky gyrgynçylygy ýazgaryp, Daşkende garşy sanksiýalary girizensoň, Özbegistanyň prezidentiniň daşary ýurtlara edýän üçünji resmi sapary boljakdygy aýdylýardy.
Çehiýanyň adyny aýtmakdan saklanan käbir resmi çeşmeleri we bu ýurtdaky döwlete degişli bolmadyk käbir guramalar, Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň şu ýylyň dowamynda Çehiýa etmeli sapary bilen bagly-da soraglaryň bardygyny, hatda bu saparyň hem ýatyrylandygyny habar berýärler. Ýöne häzirlikçe bu barada metbugatda resmi taýdan halk köpçüligine ýetirilen maglumat duş gelenok.


text:
Ýurtda “Sagdynlyk we bagtyýarlyk hepdeligi” diýilýän çäreler dowam edýär. Türkmenistanyň döwlete degişli habar serişdelerinde: gazetlerde bu çäreler barada wagyz-propaganda äheňli makalalar çap edilýär we radionyň telewideniýäniň ähli kanallarynda diýen ýaly gepleşikler köpçülige hödürlenýär.
Resmi maglumatlara görä, bu hepdeligiň çäginde, 1-7-nji aprel aralygynda, ýurt boýunça jemi 25 sany dürli derejedäki sport we bedenterbiýe çäreleri geçiriler.
Hepdeligiň çäginde stoluň üstünde oýnalýan tennis, woleýbol, dzýudo, karate, suwda ýüzmek, ýeňil atletika, hokkeý boýunça ýaryşlar geçiriler hem-de buzda figuralaýyn typmak boýunça çykyşlar bolar.
Bedenterbiýe maşklary
Bu sport çärelerine diňe bir ýurduň sportsmenleri gatnaşman, eýse döwlet edara-kärhanalarynyň işgärleri, ýokary okuw jaýlarynyň studentleri, mekdep okuwçylary hem gatnaşdyrylýar. Olaryň öz işleýän we okaýan ýerlerinde bedenterbiýe maşklary hem geçirilýär.
"Altyn Asyr" telekanalynyň "Watan" habarlar programmasynda bu barada maglumatlar berilýär. Habarlarda görkezilşine görä, bu çärelere gatnaşýan müňlerçe ýaşuly, ýaşkiçi ýörite sport formasyny geýip, çykyş edýärler.
Şeýle çäre geçen ýyl hem geçirilipdi. Çärelere gatnaşýan käbir raýatlaryň aýtmaklaryna görä, olar bu çäreler üçin täze sport formasyny satyn almaly bolupdyrlar.
“Meniň özümde geçen ýylky sport hepdeliginden galan sport egin-eşigim bar. Ýöne, edaramyzda kimde şol egin-eşik ýok bolsa, olar hökman satyn almaly. Hytaýda öndürilen sport egin-eşiginiň bahasy 100 manat” diýip, paýtagtly lukman Annaoraz Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
"Göz üçin"
Bedenterbiýe maşklarynyň adamlaryň saglygy üçin edilýändigine garamazdan, onuň käbir edaralarda diňe göz üçin geçirilýän çäredigini aýdýanlar hem bar. 37 ýaşly lukman Annaoraz hem şeýle pikirdäkileriň biri.
“Telewideniýä ýazga etmek üçin birnäçe gezek bedenterbiýe maşklaryny etmeli boldy. Ilki, telewideniýe gelýänçä, bir sagat garaşdyk. Soň ýazgy tamamlanýança, ýene-de 1-2 sagat wagtymyzy ýitirdik” diýip, aşgabatly lukman Annaoraz Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde aýtdy.
Resmi metbugatda berilýän maglumatlara görä, “Sagdynlyk we bagtyýarlyk hepdeligi” diýlip atlandyrylýan bu çäreleriň dowamynda ýokary okuw jaýlarynyň, ministrlikleriň, pudak edara-kärhanalaryň, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň ýygyndy toparlarynyň arasynda sportuň dürli görnüşleri boýunça bütin ýylyň dowamynda geçirilýän “Türkmenistan – ruhubelentligiň we sagdynlygyň ýurdy” atly 4-nji milli spartakiadanyň ýeňijilerini sylaglaýyş dabarasy hem bolup geçer.
Ýurtda ikinji gezek geçirilýän “Sagdynlyk we bagtyýarlyk hepdeligi” 7-nji aprelde tamamlanar. Şol gün Giňdiwar dagynyň “Saglyk ýolunda” hem-de “Aşgabat” stadionynda köpçülikleýin sport baýramçylyk çäreleriniň guraljakdygy barada resmi metbugatda habar berilýär.
Sagdynlyk we bagtyýarlyk hepdeliginiň bu jemleýji çärelerine ýurt baştutanynyň gatnaşmagyna hem garaşylýar. Häzirlikçe bolsa Giňdiwar dagyndaky Saglyk ýoly ýapyk. Onda eýýäm birnäçe günden bäri bejergi işleri alnyp barylýar.


text:
Türkmenistanda ýokary okuw jaýlaryna giriş ekzamenleri başlanýar. By synaglar mekdebi tamamlan 100 müň çemesi okuwçynyň, şeýle-de öňki ýyllarda okuwa girip bilmedik ýaşlaryň arasyndan iň ýokary taýýarlykly oglan-gyzlaryň 6 müň gowragyny seçip almaly.
12-nji iýulda geçen hökümet maslahatynda prezident Berdimuhamedowyň hem tabşyryşy ýaly, ýokary okuw mekdeplerine talyplary kabul etmek işi aç-açanlyk ýagdaýynda, hiç bir ýaramaz hadysa ýol bermän geçirilse, zehinli ýaşlaryň okuwa kabul ediljegine hiç bir şek bolup bilmez.
Emma geçen ýyllaryň tejribeleri, ýurt içinde okuwa girip bilmän, daşary ýurtlara okuwa gidýän ýaşlaryň ýyl-ýyldan köpelmegi Türkmenistanyň ýokary okuw jaýlarynda entek zähmetsöer, hakyky okajak ýaşlara emeli kynçylyklaryň az döredilmeýändigini tassyklaýar.
Eýsem zehinli ýaşlaryň, ýurduň geljekki liderleriniň öňüne böwet bolýan, ýalta, soňky gün özi hem eli egrilik etjek ýaşlara giň ýol açýan para, tanyşparazlyk, garyndaşparazlyk böwedini nädip böwüsmeli?
Bu meselä bagyşlanan ýörite söhbete Aşgabatdan ýerli synçy, ozalky mugallym Nurberdi Nurmammet, Türkeýeden student Bahar we žurnalist Döwlet Baýhan gatnaşdy.
Söhbeti diňläp, pikirleriňizi ýazsaňyz, hoşal bolarys.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň ýolbaşçylary, Moskwanyň Ukrainadaky hereketlerine jogap hökmünde, Orsýetdäki täze proýektlere iki sany köp ugurly karz berijiniň pul bermeginiň öňüni beklemek we beýleki sanksiýalaryň gerimini giňeltmek tagallasyny eder.
«Roýter» habarlar gullugynyň gören taslama beýanatyna görä, ÝB-niň ýolbaşçylary 16-njy iýulda Brýusselde duşuşyp, Ýewropanyň Inwestisiýa bankyndan Orsýetiň jemgyýetçilik pudagyndaky täze proýektleri maliýeleşdirmegi togtatmagy haýyş eder.
Şeýle-de ol beýanatda ÝB ýurtlarynyň Ýewropanyň Dikeldiş we ösüş banky tarapyndan Orsýetdäki täze proýektleriň maliýeleşdirilmegini togtamak boýunça bilelikde işlejegi aýdylýar.
Taslama beýanatda bileleşigiň Ukrainanyň özygtýarlylygynyň aşagyny köwýän kompaniýalaryň we beýleki guramalaryň emläklerini doňdurmagyň gerimini giňeltjegi aýdylýar.
Emma soňky görnüşi kabul edilýänçä, bu taslamanyň mazmunynyň üýtgemegi hem mümkin.
Waşigtonyň lapykeçligi
ABŞ-nyň, ÝB-niň resmileri 15-nji iýulda Waşingtonyň, Ýewropa Bileleşiginiň Moskwa garşy berkräk çäre görmezliginden lapykeç bolup, Orsýete garşy birtaraply sanksiýalary girizmegiň pikirini edýändigini aýtdylar.
Emma muňa garamazdan, Ak tamyň 15-nji iýulda çap eden beýanatynda Birleşen Ştatlaryň wise-prezidenti Jo Baýden ukrain prezidenti Petro Poroşenka, konflikti ýitileşdirmegi dowam etdirmeginiň bahalaryny Orsýetiň öz boýnuna atmak üçin, Waşingtonyň Ýewropa liderleri bilen gürleşýändigini aýtdy diýilýär.
Ak tamyň metbugat sekretary Joş Irnest (Josh Earnest) sişenbe güni Waşingtonda guralan metbugat ýygnagynda şeýle diýdi:
"Bizi esasy ynjalykdan gaçyrýan zat bu bolýan zatlaryň ählisiniň Ukraina uzagyndan ýetirjek täsiri bolup durýar. Ahyr netijede biz Ukrainanyň durnukly, parahat, demokratik ýurt bolanyny görmek isleýäris. Onsoň Orsýet Ukraina näçe kän durnuksyzlaşdyryjy täsir etse, bu olaryň syýasy we ykdysady taýdan berkemegini kynlaşdyrar. Bu näçe uzak dowam etse, bize Ukrainany durnukly ýagdaýa getirmek, hem syýasy, hem ykdysady taýdan ýola salmak, şeýle ýagdaýda görmek şonça-da kyn bolar."
"Seperatistler gepleşmeýär"
Şeýle-de Ak Tam Poroşenko Baýdene Ukrainanyň ÝHHG-nyň ýardam etmeginde separatistleriň, Orsýetiň we Ukrainanyň duşuşygyny gurnamaga synanyşandygyny, emma separatistleriň muňa gatnaşmakdan ýüz öwrendigini gürrüň berdi diýdi.
Ak tamyň başga bir beýanatynda bolsa, prezident Barak Obama bilen Germaniýanyň kansleri Angela Merkeliň 15-nji iýulda telefonda gürleşip, Ýewropa Bileleşigi bilen Birleşen Ştatlaryň sanksiýalar meselesinde utgaşykly işleşmegini karar edendigi aýdylýar.
15-nji iýulda gündogar Ukrainada, aýdylmagyna görä, ýaşaýyş jaýy partlama esasynda weýran bolanda, azyndan 11 adam öldi.
Esger ýitgileri
Kiýew resmileri orsýetçi separatistleriň Donetsk regionyndaky Snizhne serhet şäherindäki jaýyň ukrain howa zarbasyndan ýykylandygy baradaky beýanatlaryny ret etdiler.
Ukrain harbylary 15-nji iýulda gündogarda dowam edýän üç aýlyk kampaniýada özleriniň 258 esgeriniň öldürilendigini, 900-den gowragynyň bolsa ýaralanandygyny, 45-siniň ýesir alnandygyny aýtdylar.
Ukrain goşunlary soňky iki hepdede gundogar Ukrianada separatistleriň kontrollugynda saklanýan ýerleriň ýarsyny azaltdylar, olaryň köpüsi regionyň paýtagtlary bolan Luhansk we Donetsk şäherlerinden gaçyp gitdi.


text:
Ukraina ýurduň gündogaryndaky de fakto häkimiýeti bölüp aýyrmak isleýän orsparaz separatistleri kabul etmezligi üçin Ýewropa Bileleşigine çagyryş etdi. Ukraina olaryň Ýewropany hem durnuksyzlaşdyryp biljekdigi barada duýduryş berdi.
Ukrainanyň daşary işler ministri Pawlo Klimkin öňümizdäki aý ýurduň gündogaryndaky Donestk we Luhansk regionlarynda öz saýlawlaryny geçirmegi planlaşdyrýan separatistleri bu kararyndan yza gaýtmaga razy etmegi üçin Moskwa çagyryş etdi.
Brýusselde “Reuters” habar gullugyna beren maglumatynda Klimkin ýerli ilat şu ýylyň dekabra aýynda Kiýew tarapyndan gurnaljak ýerli saýlawlarda ses berse gowy bolardy diýdi.
Şeýlede, Klimkin Donetskdäki we Luhanskdaky separatistler tarapyndan gurnaljak “galp saýlawlaryň” gündogar Ukrainadaky ýagdaýyň Transdinestrdäki ýa-da Abhaziýadaky ýaly uzak wagt dowam etjek “doňdurylan konflikte” öwrülmegini güýçlendirip biler diýdi.
Moskwa tarapyndan goldanylýan Transdinestr we Abhaziýa sebiti Moldowanyň we Gürjüstanyň aýralykdaky regionlarydyr.


text:
Penşenbe güni Gyrgyzystanyň Baş prokuraturasy geçen ýylyň güýzünde Gazagystandan ilatyň saglygy üçin howply radioaktiw kömür satyn alynmagy bilen baglanyşykly azyndan 11 sany resminiň jogapkärçilige çekilendigini mälim etdi.
Prokuraturanyň maglumatyna görä, administratiw we jenaýat jogapkärçiligine çekilen resmileriň hatarynda Gyrgyz energetika aksioner kompaniýasynyň başlygy, Gyrgyzystanyň energetika ministri we onuň orunbasary-da bar.
Geçen ýylyň sentýabrynda Gazagystandan satyn alnan 9 müň tonna golaý radioaktiw maddaly kömür geçen aý Gazagystana tabşyryldy.


text:
Şu gün Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew ýurduň parlamentiniň iki palatasynyň hem wekillerine ýüzlenip çykyş etdi. Prezident Medwedew özüniň bu ýyllyk ýüzlenmesinde ýurduň gazanan ykdysady üstünlikleri barada durup geçdi.
Şeýle-de Medwedew dünýäniň ykdysady krizisiniň käbir ýaramaz netijeleriniň henizem aradan aýrylmandygyny belledi.
"Ykdysady ýagdaý entegem çylşyrymly. Ykdysady krizisiň ähli ýaramaz netijeleriniň etnek aradan aýrylmandygyny biz boýun almalydyrys. Ýöne muňa garamzdan, biz öz sosial programalarymyzy durmuşa geçirmägi dowam etdireris” diýip, prezident Medwedýew belledi.
Prezident Medwedew häzir Orsýetde 5 million işsiz adamyň bardygny, ýöne bu görkezijiniň ykdysady krizisiň has ýaýbaňlanan wagty bilen deňeşdirilende, 2 million adam azdygyny hem belläp geçdi.


text:
Dutary çagalykdan öwrenipdim. Kärim suwagçylyk bolsa-da, käteler toýda-oturylyşyklarda saz çalaýmam bar. Şeýle bolansoň, tanyş-bilişler öz toýlarynda ýa-da üýşmeklerinde saz çalyp bermegimi haýyş edip, meni meýlislerine çagyrýarlar.
Tomus bilen güýzüň ornuny çalyşýan günleriniň biridi. Içeri işler ministrliginiň jogapkärräk wezipeleriniň birinde işleýän goňşym öýüň girelgesinde meniň bilen pete-pet geldi. Salamlaşdyk. Salamdan soň ol menden: «Saňa gowy saz çalýar» diýýärler. Bize-de çalyp ber-dä sazyňy» diýdi. Beýle ullakan wezipede işläp ýören goňşynyň sözüni ýere çalyp boljakmy. «Janyň sag bolsun. Haçan diýseň çalyp bererin sazy» diýdim.
Şeýlelikde ol bir gün, dynç güni jaň edip, gapa çykmagy buýurdy. Meni içi salkynjak maşynyna mündürip, paýtagty etekläp oturan baýyrlara tarap alyp ugrady. Täzeje daşary ýurt maşyny. Barjak ýerimize gaty çalt ýetdik. Akar çeşmäniň boýundaky baglaryň aşagyna düşekler ýazylyp, çişlikler oda goýlupdyr.
Erkek kişileriň biri çişlik bişirýärdi, iki sanysy bolsa çeşmäniň gyrasyna ýazylan el halynyň üstünde ýanbaşlap ýatyrdy.On bäş-on alty ýaşyndaky iki sany gyzjagaz ýanbaşlap ýatanlaryň aýaklaryny owkalap berýärdi. Men hiç wagt ahlaksyzlygy synlap görmämsoň, aýak owkalaýan gyzjagazlar çäşerip ýatanlaryň öz gyzlarydyr öýdüp, pikir etdim. Kakalary bilen gezelenje gelendirler öýtdüm.
—Ine, size sazanda getirdim—diýip, meniň goňşym maşyndan ýere düşenden keýp çekip oturanlara gygyrdy. —Siz näme, maňa hiç zat goýmadyňyzmy?
Çäşerip ýatanlaryň biri loh-loh güldi:
—Hana,hol neme, zat dälmi? Jennetdäki hüýr-periler şondan artyk diýip gör.
Men çäşerip ýatanyň nazar aýlan tarapyna seretdim. On bäş-on alty ýaşlyja gyzjagazlaryň biri çeşmäniň başynda suw oýnap otyrdy.
Goňşym düşege geçip ýanbaşlansoň, gyzjagaz goňşymyň ýanyna gelip oturdy. «Aýagyňyzy owkalaýynmy?» diýip, näzijek sesi bilen sorady.
Goňşym hikirdäp güldi.
—Bujagazlardan saňa-da birini tapalymy, sazanda?—diýip, goňşym hikirdäp oturyşyna maňa ýüzlendi.
Men bu zatlara asmandan düşen ýaly, aňka-taňka bolup otyrdym. «Bular kim?» diýip, men görýän zatlaryma aňkaryp durşyma aljyrap soradym.
Keýp çekýänleriň bary gülşüp başladylar.
—Aý, sada halk-da, gurluşykçy bende nirede görsün bu zatlary—diýip, goňşym gülüp ýatyşyna düşündirdi.—Aý, bolýa, sen sazyňy çalyber bu zatlar bilen özümiz meşgul bolarys.
Men birki sany saz çaldym. Goňşym bolsa öz şepeleri bilen çişlik iýdi, arak içdi, serden geçdi. Ol başyny mazaly dumanladyp, özüni bilmez derejä ýetdi.
Ýanyndakylaram şeýle boldy. Olar öz agtyklary ýaly gyzjagazlar bilen wejera bolýardylar.
Men bu bolýan zatlary uzak synlamaga çydam etmän, dutarymy alyp, gaýtmak üçin ýerimden turdum.
—Sen bulara üns berme-de çişlik iý—diýip, çişlikçi maňa ýüzlendi.—Sen bularyň edýän haramlyklarynyň diňe birini synlaýaň. Başga näçe ýerde näçe haramlyklar edilýär. Hemmesini göwnüňe aljak bolsň çalt garrarsyň.
Men çişlikçinem diňlemän, ýola düşdüm. Goňşym içgi sebäpli zordan aýlanýan dili bilen meniň yzymdan gygyrdy:
—Eý, gurluşykçy, gaýt yzyňa.
Men yza dolanmadym. Bu haramlyklaryň garşysyna göreşmeli polisiýa işgärleri şeýle bolsa, ýaş-ýeleňleriň jelepçiligini gatam görmeli däl.
Goňşym ýene bazzyk-buzzuk edip, meniň yzymdan gygyrdy:
—Eý, sazanda, ýekeje ýerde bu zatlar hakda dil ýaraýsaň, suwagçylygyňam tapmaz ýaly ederin, düşdüňmi?
Ol waka hakda dil ýarmak-ýarmazlyk meniň öz işim. Ýöne indi goňşymy görenimde welin, dilimi ýuwdana dönýärin. Ne salam bar, ne hälik. Şony görenimde kölegämi gören ýaly. Şeýle adamlaryň goňşulygy maňa nämä gerek.


text:
Çarşenbe güni BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun Ysraýylyň harbylaryny liwanly parahat demonstrasiýaçylara garşy ýarag ulanmakda aýyplap çykyş etdi.
Liwanyň Goranmak ministrligi şu ýylyň 15-nji maýynda Ysraýyl bilen Liwanyň serhet ýakasyndaky demonstrasiýa wagtynda Ysraýylyň harbylarynyň atan okundan Liwanyň raýatlaryndan 7-siniň ölüp, 111-siniň hem ýaralanandygyny aýdýar.
Öz gezeginde Ysraýylyň hökümeti liwanly protestçileriň serhet liniýalaryny kesip geçmek üçin eden synanyşyklarynyň öňüni almakda Liwanyň häkimiýetleriniň hiç hili çäre görmändiklerini aýdyp, bu wakada Liwanyň hökümetini aýyplaýar.


text:
2010-njy ýylda Gazagystanyň ÝHHG –niň başlygy bolmagyna adam hukuklaryny goraýjylar alada bildirdi.
Häzir Warşawa gelen Almatyda ýerleşýän Halkara žurnalistika merkeziniň ýolbaşçysy Wýaçeslaw Abramow: “Gazagystan ÝHHG-e başlyk bolmaga taýýar däl” diýdi.
Onuň sözlerine görä, “Gazagystan ÝHHG-niň tutuş taryhynda iň ýaramaz başlyk bolar”.
Çalşyk düzgüni esasynda geljek ýylyň ýanwarynda Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk guramasynyň başlyklygy Gazagystana geçer.
Ol ýewropanyň abraýly guramasyna başlyklyk etjek ilkinji postsowet döwleti bolar.


text:
Halkara “Amnesty International” guramasy düýn neşir eden hasabatynda Gyrgyzystany şu ýylyň iýun aýynda Oş we Jalalabad regionlarynda bolan gazaply wakalarda pida çekenler babatda hakykatyň üstüni açyp, adalaty dikeltmäge çagyrýar.
Gurama şeýle hem gazaply hüjümler, talaňçylyk we adamlaryň öldürilmegine sebäp bolan bu çaknyşyklaryň arkasyndaky jogapkärleri tapmak barada alnyp barlan tagallalarda gyrgyz häkimiýetleriniň özbeklere aşa köp basyş edendigini aýdýar.
Hasabatda bellenilişine görä, Gyrgyzystanda iýun aýynda bolan gazaply hereketler bilen baglanyşykly noýabr aýynyň başlaryna çenli 271 adam tutulypdyr. Bu hadysalar bilen baglylykda suda çekilenleriň hem aglaba köplügi özbekler bolupdyr.
Adam hukuklaryny goraýan halkara we ýerli guramalar indi birnäçe wagt bäri gyrgyz häkimiýetlerini bu işlerde aýyplap gelseler-de, munuň häzirki wagta çenli beren netijesi bolmady. Halkara “Amnesty International” guramasynyň düýn neşir edilen hasabatynda: “Adamlaryň eden-etdilik bilen tutulmagy, gynalyp, urlup-ýenjilmegi, adalatsyz sud prosesleri şindi-de dowam edýär” diýilýär.
“Pursat elden gider”
“Amnesty International” guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa programmasynyň direktory Nikola Dakwors galp derňewler we adalatly derňew alyp barmak meselesindäki başarnyksyzlyk jenaýat edenlerde jezasyzlyk we pida çekenlerde hem adalatsyzlyk duýgusyny güýçlendirer diýipdir.
“Iýun wakalary bilen baglanyşykly tutulan we günä bildirilen adamlaryň haýsy millete degişlidigi barada gyrgyz häkimiýetleri maglumat neşir edenoklar. Ýöne olar çynlakaý jenaýatlarda aýyplanyp tutulanlaryň köpüsiniň özbekdigini aýdýarlar.
Ozalbaşda olaryň öz beren maglumatyna seredeniňde, öldürilen adamlaryň aglabasy özbek. Onsoň millet barada oýlananyňda, bu adamlaryň öldürilmegine jogapkär gyrgyzlar ýa-da başga milletler bolmaly. Şeýlelikde, sanlar barada bir etniki deňsizligi görmek bolýar” diýip, Nikola Dakwors belleýär.
Nikola Dakwors: “Bu ýörelge basym üýtgemese, adalatyň üstün çykmak pursaty elden gider” diýýär.
“Amnesty International” Gyrgyzystanyň polisiýa we howpsuzlyk güýçleriniň-de roluny sorag astyna alýar. Aýdylyşyna görä, käbir polis işgärleri zorlukly hereketleriň öňüni almak üçin hiç bir iş etmändirler.
“Howpsyzlyk güýçleriniň zorlukly hereketleriň güýjemeginiň öňüni almanlygy barda ençeme maglumat bar. Ýene-de olaryň bu işiň öňüni almak-ha däl, gaýta özleriniň hem oňa gatnaşandygyny görkezýän wideoýazgylar we gözli şaýatlaryň beren maglumatlary-da bar” diýip, “Amnesty International” guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa programmasynyň direktory Nikola Dakwors nygtaýar.


text:
«Talyban» owgan paýtagtynyň dimlomatlar kwartalynda NATO-nyň harby konwoýyna hüjüm edilmeginiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy.
Harby ýaranlyk şenbe güni agşam Kabulyň Eggers lageriniň girelgesinde öýde ýasalan partlaýjy enjamyň ýarylandygyny, emma ölüm-ýitimiň bolmandygyny aýtdy.
Adatça öz hüjümlerini ulaldyp görkezmäge ýykgyn edýän «Talyban» biraz soň elektron poçta arkaly iberen hatynda bu hüjümde ýitgileriň hem bolandygyny aýtdy.
Şenbe güni irden Nangarhar welaýatynda harby baza jeňçileriň eden hüjümi netijesinde bir NATO esgeri öldürildi.
Welaýat resmileri bir ulagyň harby bazanyň agzynda partladylyp, birnäçe jeňçiniň NATO bilen Owganystanyň bilelikdäki bazasyna kürsäp urandygyny aýtdylar.
Resmiler hüjüm eden bäş adamyň hemmesiniň öldürilendigini aýtdylar.
«Talybanyň» sözçüsi bu hüjüme öz toparlarynyň jogapkärdigini aýtdy.


text:
Halaç etrabyndan geografiýa mugallymy Rozygeldi Döwletow Köneürgenç — Daşoguz — Aşgabat — Mary — Lebap aralygy boýunça uzak aralyga nobatdaky weloýörişi amala aşyrdy.
Ol 21 güne çeken syýahatyny taryhy çeşmelere görä, ýaşlyk döwründe Magtymgulynyň okan gadymy idris baba medresesinde tamamlady.
57 ýaşly Rozygeldi Döwletow özüni diýseň sagat we ruhubelent duýýar. Weloýörişden başga-da, ol ýurduň iň uly belentligine — Köýtendagyň 3139 metrlik Aýrybaba depesine hem çykypdy.
Häzirki günde ýaşyna garamazdan galdaw Rozygeldi mähriban ýurdumyz boýunça täze syýahatlara taýýarlanýar. Ýakyn wagtda ol gaýykly Garagum derýasy boýunça ýurduň gündogaryndan günbataryna çenli ýüzüp geçmegi göz öňünde tutýar.
Ony bu başlangyçlarda “Lebapsyýahat” syýahatçylyk guramasynyň işgärleri hem goldaýarlar.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň (ÝB) gollandiýaly ses berijileriň aladalanmalary esasynda Ukraina bilen aragatnaşyk baradaky ylalaşygynda hiç hili üýtgeşiklikleri göz öňünde tutmaýandygyny, emma Ukrainanyň bileleşige agza bolmagyna degişli öňegidişligiň ýokdugy barada jarnamany ýaýratmagynyň ähtimaldygyny Ýewropa Bileleşiginiň diplomatlary aýdýarlar.
Gollandiýanyň raýatlarynyň aglaba bölegi aprel aýynda geçirilen hökmany bolmadyk referendumda Ukraina bilen söwda we bileleşik baradaky ylalaşyga garşy çykyş edipdi. Netijede Gollandiýa Ýewropa Bileleşiginiň ylalaşygy tassyklamagyna garşy çykan ýeke-täk agzasy bolupdy.
Ýewropa Bileleşiginiň Ukraina baran resmi toparynyň ýolbaşçysy Jan Tombinskiniň 6-njy iýulda Kiýewde žurnalistlere aýtmagyna görä, Ýewropanyň liderleri Gollandiýanyň ýolbaşçylarynyň Ukraina bilen ylalaşyk boýunça beýleki agza ýurtlaryny gaýtadan ses berişlik geçirmäge mejbur edýän teklipleri öňe sürmeli däldigini duýdurypdyr.


text:
BMG-niň Damaskyň çetinde edildi diýilýän himiki ýarag hüjüminiň yzyny derňeýän inspektorlary Siriýadan çykyp, Liwana geldiler.
Inspektorlar anna güni subutnama toplamak işini tamamladylar we olaryň indi tapylan delil-tutaryklary Ýewropada barlagdan geçirmegine garaşylýar.
Inspektorlar ol ýeri Birleşen Ştatlaryň Ortaýer deňziniň günortasynda ýerleşdirilen we raketalar bilen ýaraglanan harby gämileriniň, diýilýän himiki hüjüm sebäpli, ABŞ-nyň ýolbaşçylygynda Siriýanyň hökümetine garşy mümkin bolan harby çäräni görmäge taýýarlanýan wagtynda terk etdiler.
ABŞ-nyň maglumat-aňtaw hasabatynda amerikan resmileriniň 21-nji awgustda amala aşyrylan himiki hüjümi Siriýanyň režiminiň edendigine «ynamy ýokary» diýilýär. Şeýle-de hasabatda bu hüjüm netijesinde 1429 adamyň ölendigi aýdylýar.
Siriýa ret edýär
Siriýanyň hökümeti bu hasabaty «ýalan zatlar» hökmünde ýazgaryp çykyş etdi.
Prezident Barak Obama anna güni entek özüniň hüjüm barada soňky karara gelmändigini aýtdy.
Emma Obama Waşingtonyň «çäklendirilen, gysga» harby operasiýa geçirip, himiki ýaraglaryň ulanylmaly däldigi barada duýduryş bermegiň pikirini edýändigini aýtdy.
Prezident Barak Obama, 30-njy awgust, 2013.
"Dünýä biziň himiki ýaraglaryň ulanylmagyna garşy düzgüni berk tutýandygymyza göz ýetirmeli. Häzir men bu düzgüniň ýerine ýetirilmegini üpjün etmäge ýardam berjek dürli hereketler boýunça soňky karara gelemok."
Siriýanyň döwlet eýeçiligindäki telewideniýesiniň diktory Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerrini pitneçi güýçleri öňe sürmek üçin «ýalan zatlary» gaýtalamakda aýyplady.
Siriýanyň hökümeti özüniň himiki ýarag hüžümine dahylynyň bardygyny ret edip, bu işde pitneçi güýçleri aýyplady we olaryň muny Günbatar interwensiýasyny çekmek we söweş meýdanynda ýitiren sepgitlerini yzyna almak üçin edýändiklerini aýtdy.
Orsýet garaşmaga çagyrýar
Başga bir tarapdan, Orsýetiň Daşary işler ministrligi hem ABŞ-nyň harby zarba urmak baradaky haýbatlaryny ýazgaryp, olary «kabul ederliksiz» diýip atlandyrdy.
Orsýet Siriýanyň hökümetiniň uzak wagtlyk ýarany we bu ýurdy ýarag bilen üpjün edip gelýär. Moskwa BMG-niň Howpsuzlyk geňeşinde hem Siriýa harby zarba urulmagyna ygtyýar almak baradaky rezolýusiýa boýunça ylalaşyk gazanylmagyna päsgel berdi.
Orsýetiň beýanatynda Waşington BMG-niň diýilýän himiki hüjüm barada geçiren derňewiniň netijeleri belli bolýança garaşmaga çagyrylýar.
BMG-niň ekspertleri bu hüjümiň bolan ýerinden delil, subutnama toplamak işlerini tamamladylar, emma olaryň toplan materiallaryny analizlemeginiň näçe wagt aljagy belli däl.
Howpsuzlyk geňeşiniň rezolýusiýasynyň bolmazlygy ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky harby operasiýany goldajagyny açyk aýdýan ýurtlaryň sanyny çäklendirdi.
Fransiýa goldaýar
Diňe Fransiýa özüniň ABŞ-nyň hüjümine goşulmaga taýýardygyny açyk aýtdy. Britaniýa bolsa, kanun çykaryjylar penşenbe güni bu meselede garşy ses berenlerinden soň, özüniň goşulmajagyny aýtdy.
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan bolsa, islendik halkara harby interwensiýasy Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň dolandyryşyny soňlamaga gönükdirilmeli diýdi.
Premýer-minsitr Rejep Taýyp Erdogan
Erdogan islendik harby çäräniň maksady gandöküşikligi togtadyp, režimi soňuna çenli ysgyndan gaçyrmak bolmaly diýdi.
Ol bir ýa iki günlük operasiýanyň ýeterlik bolmajagyny aýtdy. Erdogan 1999-njy ýylyň Kosowa urşunda NATO-nyň Serbiýa garşy operasiýasyny mysal getirdi. Ol uruş ahyrynda Belgradda hökümetiň çalyşmagyna getiripdi.
Putin subutnama talap edýär
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bolsa şu gün, 31-nji awgustda Wladiwastoga sapary mahalynda şeýle diýdi:
"Sagdyn pikir öz-özüni düşündirýär. Siriýanyň hökümet güýçleri hüjüm edýärler, käbir regionlarda olar gozgalaňçylaryň daşyny gabadylar. Şu hili ýagdaýda hemişe daşardan harby gatyşma çagyrýanlara eliňdäki tuzy bermek akyla sygjak zat däl. Bu hiç bir logika gabat gelmeýär. Onda-da BMG-niň gözegçileriniň gelen wagtynda. Şu sebäpden men munuň beýleki ýurtlary Siriýadaky konflikte çekmek isleýänleriň, kuwwatly halkara oýunçylarynyň, ilkinji nobatda-da Birleşen Ştatlaryň goldawyny gazanmak isleýänleriň prowokasiýasydygyna ynanýaryn."
Prezident Putin sözüni dowam etdirip, ýene şeýle diýdi:
"Biziň amerikan kärdeşlerimiziň we dostlarymyzyň Siriýanyň goşunlarynyň köpçülikleýin gyrgyn ýaraglaryny, himiki ýaraglary ulanandygyny tassyklaýan pozisiýasy barada aýdylanda bolsa, goý, olar özlerinde bar diýýän subutnamalaryny BMG-niň inspektorlaryna we Howpsuzlyk geňeşine görkezsinler."


text:
Türkmenistanda tebigy we ugurdaş gazyň çykarylyşy 2015-nji ýylyň ýanwar—mart aýlarynda geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende bäş göterim ýokarlandy — diýip, “Neft Rossi” habar berýär.
Ýangyjyň bu görnüşiniň daşary ýurtlara eksportynyň möçberi 6,5 göterim artdy.
Häzirki wagtda Türkmenistanyň tebigy gazy Hytaýa, Eýrana we Russiýa eksport etmäge bolan mümkinçiligi uludyr. Türkmenistandan gaz geçirijileri çekmek boýunça taýýarlanylan taslamalaryň arasynda: Hazaryň üstünden Azerbaýjana, bu ýurduň çäginden Ýewropa uzalmaly Transhazar, hem-de Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan Transowgan gaz geçirijileri bar.
Türkmenistanyň tebigy gaz gorlary boýunça Russiýadan, Eýrandan we Katardan soň dünýäde dördünji orny eýeleýändigi bellidir. Iri gaz ýataklary ýurduň gündogarynda, Mary welaýatyndaky “Galkynyş” käniniň töwereklerinde ýerleşendir we ýerli geologlaryň we britan GCA-nyň çaklamalaryna görä takmynan 26,2 trillion kubmetr gaz gorlaryna eýedir.
Ýurduň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň Maksatnamasyna laýyklykda, 2030-njy ýyla çenli gazyň çykarylyşy 230 milliard kubmetre ýetirmek bellenilýär, olaryň agramly bölegi eksport ediler.
2014-nji ýylda ýurtda tebigy gazyň çykarylyşy 76 milliard kubmetrden, eksporty bolsa 45 milliard kubmetrden gowrak boldy — diýip, “Neft Rossi” belleýär.


text:
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde iş sapary bilen Aşgabada gelen Eýran Yslam Respublikasynyň daşary işler ministriniň Aziýa we Okeaniýa ýurtlary boýunça orunbasary Ebrahim Rahimpuryň ýolbaşçylygyndaky wekiliýet bilen duşuşyk geçirildi.
Duşuşygyň barşynda taraplar özara gyzyklanma bildirilýän sebit we halkara meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar. Şeýle hem ýokary derejedäki saparlaryň netijesinde gazanylan ylalaşyklaryň durmuşa geçirilişiniň barşyna garadylar.
Syýasy gepleşikleriň ýokary derejesini bellemek bilen, taraplar söwda-ykdysady, energetika we ulag ulgamlarynda hyzmatdaşlygy diwersifikasiýalaşdyrmagyň meselelerine ünsi çekdiler.
Şeýle hem gepleşikleriň çäklerinde iki ýurduň işewür toparlarynyň we telekeçilik düzümleriniň arasyndaky gatnaşyklary işjeňleşdirmegiň meselelerine garaldy.


text:
Hepdäniň sişenbe güni Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Ärdogan Ankaranyň, Yragyň Bagdatda ölüm jezasyna höküm edilen gaçgak wise-prezidenti Tarek al-Haşemini bermejegini aýtdy.
Ärdogan Türkiýäniň Haşemini onuň özi näçe islese, şonça-da saklajagyny duýdurdy.
Hepdäniň ýekşenbe güni Yragyň sudy Haşemini öz garşydaşlaryny öldürmek üçin ýaraglanan toparlary döretmekde gunäli tapdy we oňa asyp öldürmek jezasyny berdi.
Yragyň häkimiýetleri Tükiýeden Haşemini bermegi talap edýärler.
Ärdogan Haşemä garşy aýyplamalaryň kanunydygyna şübhelenýänligini aýtdy.
Tarek al-Haşemi özüne garşy edilýän aýyplamalary we suduň çykaran kararyny “syýasata esaslanan” diýip atlandyrdy.
Ol geçen ýylyň dekabr aýynda Yragyň Kürdüstan awtonomiýasyna gaçypdy, regionyň häkimiýetleri ony federal häkimiýetlere bermekden ýüz öwrüpdi. Munuň yzýany Haşemi Katara we Saud Arabystanyna baryp, soň Türkiýä aşypdy.
Häşemi sünni musulman we sünnileriň “Yrakyýa” atly dünýewi toparynyň agzasy. Ol özüne garşy görülýän çäreleriň şaýylaryň köpçüligindäki hökümetiň ar almak boýunça edýän hereketidigini aýdýar.
Ol yraklylara ýüzlenip, ýurduň şaýy premýer-ministri Nuri al-Malikiniň “sektantçylyk” dar çygyrlylygyny ornaşdyrmak synanyşygyny goldamazlyga çagyrdy.
Hepdäniň duşenbe güni Birleşen Ştatlar Yrakda Heşemä çykarylan höküm bilen baglylykda aladalanma bildirdi.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň wekili Wiktoriýa Nuland “netijesiz ritoriki çykyşlaryň köpelmegine we ähli taraplaýyn dartgynlylygyň güýçlenmegine” aladalanma bildirdi.
Ol şeýle-de Yragyň ähli liderlerini ähli meseleleri kanunyň çäginde çözmäge çagyrdy.


text:
Päkistanyň armiýasy geljek alty aýyň dowamynda söweşijilere garşy hiç hili operasiýa geçirmejegini aýtdy.
Päkistanyň harbylarynyň metbugat wekili General Ahtar Abbas Birleşen Ştatlaryň Goranmak sekretary Robert Geýts bilen bu ýurda baran žurnalistlere beren maglumatynda, söweşijilere garşy gazanylan üstünlikleri kämilleşdirmek hem berkitmek üçin özlerine keminden 6 aý gerekdigini aýtdy.
Päkistaniň prezidenti Asif Ali Zardari we bu ýurduň harbylarynyň ýolbaşçysy bilen duşuşandan soňra eden çykyşynda, Geýts söweşijilere garşy şu wagta çenli alnyp barlan aladalaryň üstünlikli bolanlygyny mälim etdi.
Prezident Obamanyň administrasiýasy Yslamabadyň ýurduň içinde gozgalaňçylara garşy alyp barýan operasiýalary boýunça Päkistana garşy öz pozisiýasyny soňky döwürlerde ýumşatdy.


text:
Öňki sowet respublikasy Gürjüstan Orsýet üçin içalyçylyk edenlikde aýyplanýan 13 adamy ele salandygyny aýdýar. Tutulanlaryň 4-si Orsýetiň raýatlary, 9-sy bolsa Gürjüstanyň öz raýatlary. Olar Günorta Ossetiýa regiony sebäpli Orsýetiň Gürjüstana çozmagyndan iki ýyl geçensoň Moskwanyň haýryna içalylyk edenlikde aýyplanýarlar.
Gürjüstanyň aňtawçylyga garşy iş alyp barýan edarasynyň başlygy Otar Orjonikidzäniň anna güni metbugat konferensiýasynda aýtmagyna görä, içalylykda günäkärlenýänleriň köpüsi harby pilot. Olar Gürjüstanyň harby güýji barada Orsýetiň harby aňtaw gullugyna maglumat ýetirýän içaly toparyna goşulypdyr.
“Bu operasiýanyň üstünlikli bolmagyna ilkinji nobatda goşant goşan zat daşary ýurtlaryň gizlin gullugy bilen hyzmatdaşlyk edendigini boýun alan adamlaryň günäsini geçmek barada hökümetiň 2006-njy ýylda çykaran karary. Bu operasiýa birnäçe adam Içeri işler ministrligine gelip ýüz tutandan soň planlaşdyryldy” diýip, Orjonikidze aýtdy.
Anna güni Gürji telewideniýesi tutulanlaryň käbiriniň öz günälerini boýun alyşlaryny efire berdi. Onda Gürjüstanyň bir harby işgäri 2004-nji ýylda Moskwanyň haýryna içalylyk etmegi üçin özüniň gorkuzylyp, aldawa düşendigini öňe sürdi.
Gürjüstanyň resmileriniň aýtmagyna görä, içaly toparynyň merkez edinen ýeri öňki separatistik region Adjara bolupdyr. Tbilisi bu welaýaty 2004-nji ýylda yzyna alypdy.
“Agence France-Presse” gullugynyň maglumatyna görä, tussag edilen dört sany ors raýatlarynyň biri Orsýetiň GRU edarasynyň (Glavnoye Razvedyvatelnoye Upravleniye) ofiseri. Beýleki ikisi port barlagy kompaniýasynyň işgäri, biri bolsa ýerli telekeçi.
Orsýetiň reaksiýasy
“Içalylar tutuldy” diýen habar Orsýet bilen Gürjüstanyň arasyndaky dartgynlygy artdyrdy. Moskwada Daşary işler ministrliginiň bir sözçüsi bu habarlara jogap bermezden öň resmileriň ýeterlik maglumata garaşýandyklaryny aýtdy.
Ýöne “Interfaks” habar agentligi Daşary işler ministrliginiň ady agzalmadyk bir resmisine salgylanyp, bu adamlaryň tutulmagyna Orsýetiň “gaty gaharlydygyny” habar berdi.
Separatistik region Günorta Ossetiýa sebäpli 2008-nji ýylda Orsýet Gürjüstana goşun süreli bäri bu iki ýurduň arasynda gatnaşyk ýok. Orsýet Günorta Ossetiýada we beýleki separatistik region Abhaziýada müňlerçe esger saklaýar. Bu hem Fransiýanyň araçylygy bilen atyşyklary bes etmek barada gelnen ylalaşyga çapraz gelýär.
Moskwa bu separatisitik regionlary garaşsyz döwletler diýip ykrar etdi. Ondan soň Orsýetiň kararyna eýeren diňe Nikaragua, Wenesuela we Ýuwaş okean adasy Nauru boldy.
Gürjüstan soňky ýyllarda Orsýete içalyçylyk edenlikde aýyplap, birnäçe adamy tussag etdi. 2006-njy ýylda Orsýetiň dört sany harby işgäri tutulanda Moskwa muňa reaksiýa hökmünde Gürjüstana barýan transport ýollaryny wagtlaýyn kesip, gürji harytlaryna söwda embargosyny girizipdi.
Habarlarda Gürjistanda öten aý hem içalyçylykda aýyplanyp, 20 adamyň tussag edilendigi aýdylýar.
Anna güni Orsýetde harby aňtaw gulluklarynyň güni bellenildi. Gürjüstandaky metbugat konferensiýasy hem şoňa gabat geldi.


text:
Penşenbe güni Orsýet Liwiýa ýarag satmagyny bes edýändigini yglan etdi. Şeýle-de Muammar Kaddafiniň hökümeti bilen baglaşylan ähli ýarag şertnamalarynyň togdadylýandygy aýan edildi.
Kremliň berýän maglumatyna görä, prezident Dmitriý Medwedew Demirgazyk Afrika döwletine ýaraglaryň we harby serişdeleriň eksportyny, satylmagyny we daşalmagyny gadagan edýän görkezmä gol goýupdyr.
26-njy fewralda BMG-iň Howpsuzlyk Geňeşi Liwiýa garşy ýarag embargosyny girizmek boýunça ylalaşypdy.
Liwiýa ýaraglarynyň aglaba bölegini Orsýetden satyn alýardy.


text:
Gyrgyzystanyň prezidenti Almazbek Atambaýew Orsýetiň indi Gyrgyzystanda gurulmagy barada ozal ylalaşylan gidro elektrik stansiýa proýektlerini maliýeleşdirmäge ýagdaýynyň ýokdugyny aýdýar.
Bu ýerde ozaldan, Orsýetden ýatyryljak sermaýany nazara almak bilen planlaşdyrylan iki elektrik stansiýasy barada gürrüň edilýär.
Prezident Atambaýewiň 24-nji dekabrda aýdan sözleri Orsýetiň ykdysady kuwwatynyň, dünýäde nebit nyrhlarynyň peselmegi we Günbatar tarapyndan Moskwa garşy girizilen ykdysady sanksiýalar netijesinde, barha aşak gaçýandygyna ýene bir gezek ünsi çekdi.
Bu ýagdaý, ýagny Orsýetiň görnetin ýakasyny tanadýan maliýe kynçylyklary onuň ýakyn ýaranlaryny we goňşularyny Hytaýa tarap ýüz öwürmäge we sermaýa gözleginde hususy maýadarlary agtarmaga mejbur edýär.
Almazbek Atambaýew Gyrgyzystan Naryn derýasynda we Ýokarky Naryn şaglawugynda guruljak iki elektrik stansiýasynyň proýektleri üçin täze hyzmatdaşlary gözlemeli bolar diýdi. Bu proýektleriň bahasy, hasaplamalara görä, $3.2 milliard dollardan aşýar.
"Orsýetiň ykdysadyýeti ösüşde däl we nebit bahalarynyň tendensiýasy negatiw» diýip, prezident Atambaýew metbugat üçin beren beýanatynda aýtdy.
Şeýle-de ol bu meseläni şu hepdäniň başynda, Moskwa eden sapary mahalynda, Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bilen hem maslahatlaşandygyny aýtdy.
"Gynansak-da, şu günki reallyklar şeýle, biziň orsýetli dostlarymyz bu proýektleri durmuşa geçirip biljek däller... Özem bu ýagdaý uzaga çekjege çalym edýär» diýip, gyrgyz prezidenti aýtdy.
Kremliň sözçüsi Dmitriý Peskow maliýeleşdirme meselesinde hakykatdanam «kynçylyklaryň» bardygyny tassyk etdi, ýöne ol Orsýetiň bu proektlerden çekilýändigini aýtmak entek irräk bolar diýdi.
Merkezi Aziýanyň iň garyp ýurtlarynyň biri hasaplanylýan Gyrgyzystan köp babatda Orsýete garaşly bolup galýar. Bu ýurduň ulanýan gazy Orsýetden import edilýär, onlarça müň gyrgyz migranty Orsýetden gazanç gözlemäge mejbur. Ikinji tarapdan, Orsýet Gyrgyzystanyň oba hojalyk önümleri üçin esasy bazarlaryň biri bolup durýar.
Bişkek Orsýetiň baştutanlygyndaky Ýewraziýa ykdysady bileleşigine goşulmak bilen, öz oba hojalyk önümleri üçin has giň bazaryň döremegine hem bil baglaýardy. Moskwanyň Bişkege, Ýewraziýa ykdysady bileleşigine girmegine ýardam hökmünde, 1.2 milliard dollar hödürländigi habar berlipdi.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annugurban.


text:
Azatlyk Radiosynyň türkmen we owgan gulluklarynyň iki habarçysy, Aşyrguly Baýryýew bilen Dawa Han Minapal 2010-njy ýyl boýunça Deýwid Börk baýragyna mynasyp boldy.
Bu baýrak žurnalistik işi üçin uly şahsy töwekgellik eden žurnalistlere berilýär.
Bu barada şu gün Azat Ýewropa we Azatlyk Radiostansiýalarynyň prezidenti Jefri Gedmin Waşingtondan habar berdi.
Gedmin öz kärdeşlerine hatynda bu iki žurnalistiň adatdan daşary kyn we howply şertlerde işleýänligini, jenap Baýryýewiň öz işi üçin ýanamalara we tussag edilmä sezewar bolandygyny, jenap Minapalyň bolsa Kabuldan Kandahara gelýärka alnyp gaçylandygyny ýazýar.
Prezident Gedmin bu batyr žurnalistleriň howp-hatara garaman öz işlerini dowam etdirendigini hem belläpdir.


text:
Beýik Ýeňşiň 65 ýyllygy mynasybetli günä geçişligiň netijesinde Türkmenistanyň türmelerinden ýedi müň çemesi bendiler tussaglykdan boşadylyp, öýlerine goýberildiler. Azatlyga goýberilenleriň arasynda az ýyl kesilen aýallardyr gyzlar-da bar.
Tussaglykdan boşap gelen zenanlaryň aýtmagyna görä, Daşoguzdaky türmede, ýene-de bäş müňe golaý tussag saklanýar. Bu san jemgyýetiň örän zaýalananlygyndan habar berýär.
Türmedäki zenanlar — durmuşa çykmadyk ýaş gyzlar, ýaňy durmuşyň gyrasyndan giren ýaş gelinler, ýedi çarşenbäni başyndan geçiren, ýaşy bir çene baran garry aýallar. Olaryň 90 prosentine golaýy neşe söwdasy bilen ele düşenler.
Şunça gelin-gyzyň neşe söwdasyna ulaşyp, türme ýaly aýylganç ýere barmasyna näme sebäp bolupdyr? Açlykmy, açgözlükmi, nebis otugmamy, işsizlikmi, garyplykmy? Ony bilýän ýok.
Ýurduň Gurbansoltan eje adyndaky zenanlar guramasy, Magtymguly adyndaky ýaşlar guramasy bu ýagdaýy öwrenjek boldumyka? Duldan bir ädim daşaryk çykmaýan türkmen ulugyzynyň, gelniniň ne sebäpden neşe söwdasyna ulaşyp, gazamatda mesgen tutany bilen gyzyklanýan barmy? Ýurduň «Zenan kalby» atly aýallar žurnaly bu betbagt zenanlaryň durmuşyny öwrenip, makalalar ýazdymyka? Şu problemanyň soňuna nädip çykyp boljakdygy hakda hökümet ýolbaşçylary üýşüp, kelle döwýärmikäler?
Ýurduň baştutany Gurbanguly Berdimuhamedow ýurtda neşe ýaýradyjylara orun ýokdugy hakda, olaryň garşysyna her bir türkmen raýatynyň göreşmelidigi hakda özüniň her çykyşynda aýdýar. Prezident özüniň bu sözüni ýaňy-ýakynda Daşoguzda geçen Ýaşulularyň maslahatynda hem gaýtalady.
Neşe söwdasynyň garşysyna göreş yglan edilmesi, aýratyn-da bu göreşiň başynda ýurt ýolbaşçysynyň özüniň durmasy örän gowy zat. Ýöne onuň garşysyna nädip göreşmeli?! Onuň köki-damaryny nädip ýok etmeli? Ine, şu zatlaryň aýdyň ýoly hem aýdylsa gowy boljak. Ýogsam bolmasa, neşe satany tutup türmä atyp duranyň bilen neşekeşligiň soňuna çykyp bolarmy?
Ýurtda Ylymlar akademiýasynyň işine ýol açylyp, ylmy işler ýazmaga rugsat berildi. Sosiologlar üçin ine, şu aýallar türmesi hem-de neşe söwdagärlerine öwrülen aýallaryň durmuşy uly tema. Şu ýagdaýlaryň näme üçin ýüze çykýanyny, ony düzetmegiň ýollaryny ylmy taýdan derňemek gerek.
Olar bilen hiç kimiň işi ýok. Gaýtam, her gün diýen ýaly neşe söwdasyna ulaşan gelin-gyzlar bilen olaryň üsti doldurylýar.
Bäş müň türkmen zenany türmede!
Bu gaty aýylganç ýagdaý. Ýurt üçinem aýylganç, tutulanlaryň özleri üçinem. Olar haýsydyr bir gün özleriniň ol ýerden boşadyljagyna yş açylaryna garaşyp ýatyrlar.
Durmuşda zenanlar naçar hasaplansa-da, geçirilýän barlaglara görä, zenan türmelerindäki agressiýalar erkekleriň türmesine garanyňda has ýowuz hasaplanýar. Şeýle agressiýa Daşoguz türmesinde-de höküm sürýär. Zenanlaryň türmesinde çalaja bir nädogrurak hereket edeni üýşüp urýarlar.
Daşoguz türmesinden boşap gelenleriň aýtmagyna görä, ýan ýoldaşlary yzyndan baryp, olar bilen jynsy gatnaşykda bolýan gelinler göwreli bolup, göwreliligi türmede geçirýärler. Olar dograndan soň, doglan çaga çagalar öýlerine iberilýär. Çagalar öýlerinde ol çagajyklar uzak ýaşaman, aradan çykýarlar. Dogran ýaş ene bolsa, dograndan soň ýene türmä getirilýär.
Türmede berilýän nahar ýurt üçin diňe çykdajy. Halys yzyndan zat barmaýanlar bolaýmasa, ol ýeriniň naharyny iýýän ýok. Süle gaýnadylyp berilýän esger naharyndan-da tagamsyz. Gara çörek hem suwa gaýnan kelem, kädi… Tussaglar biri-biri bilen topar bolup, yzlaryndan hossarlaryň eltýän tagamlaryny paýlaşyp iýýärler. Haly, kilim dokamak, keşde çekmek ýaly işler kän. Ýöne ol işler üçin hiç kime pul tölenmeýär. Ýürek gysmadan işläýmese, hiç kim iş bilenem meşgullanmaýar.
Şeýle agyr şertlere garamazdan, günä geçişlige düşüp boşaýanlaryň köpüsi ýene ol ýere dolanyp barýarlar. Olaryň akyly ýerinde dälmi ýa-da halys nebsini jylawlap bilenoklarmy, ýa çörek puly tapanoklarmy? Näme üçin jemgyýet ýeke-ýekeden olar bilen gepleşip, olaryň hal-ýagdaýyny öwrenmeli däl?
Soňky wagtlar tut-ha-tutluklar ýene köpeldi. Müňlerçe zenan neşe söwdasy bilen tutulyp, türmede ýatyr. Aýallaryň şeýle köp sanlysynyň bu türmä gelenini öň hiç wagt görmändiklerini ozal birnäçe sapar türmede ýatyp çykanlar hem-de ol ýeriniň polisiýa wekilleri aýdýarlar.
Özbekler, täjikler, eýranlylar, Owganystandan geçenler bilen neşe alyş-çalşyny edenlikde aýyplananlar kän. Ol ýurtlaryň neşe ýaýradyjylary nädip serhetlerden geçip bilýärler? Serhet gowşak goralýarmy? Ýa-da neşejik göterip, arkaýyn geçmäge serhetde mümkinçilik barmy?
Ençeme ýaş gyzlar zaýalanýar. Ýigitler türmä düşüp gelse, köpräk pul tölense, olary öýerip bolýar. Ýöne türmä düşen gyza kim öýlener?
Ýa bu ýagdaý azgynçylygyň alamatymy? Türkmenistan döwleti döredilip, halk oturymly ýagdaýa geçýänçä türkmeniň hiç wagt hem ini ýazylmady. Gedaýçylyk, garyplyk, iýmit ýetmezçiligi türkmen topragynda mydama dowam edip geldi. Ikinji jahan urşy ýyllarynda açlykdan ölenler, selme, ot, künjara, kepek iýip ýaşanlar, şol açlyk bilenem agyr-agyr işlerde işläp, Ýeňşe goşant goşanlar neşe söwdasyna ulaşmandy. Ol döwürlerde ulugyz bilen gelin-ä däl, erkekler hem neşe söwdasyny etmändi. Häzirki nesle näme boldy?
Türmä şeýle bir owadan gyzlar düşýär, olara eliňi degirseň, kir ýokaýjak ýaly. Eliňi uzatmaga dözeňok. Olaryň özleri welin, ömürlerini gara buladylar.
Bir üýşmekde haýsy welaýatyň gyzlarynyň owadanlygy hakda gürrüň gitdi. Her kim bir zat diýýärdi. Şol wagt polisiýada işleýänleriň biri şeýle diýdi: «Hiç welaýatda-da häzir owadan gyz ýok. Owadan gyzlaryň bary türmede!»
Şol söz belli bir derejede ýalan däl.
Bu sowallara degişli meseleler öwrenilse gowy bolardy. Ýogsa neşe söwdagärlerini tutanyň bilen bu nogsanlygyň soňuna çykyp bolaryndan bolmazy ýakyn.
Serdar Gulgeldiýew aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Siriýanyň aktiwistleri 30-njy dekabrda Siriýanyň demirgazygynda kürtleriň gözegçiligindäki şäherde iki restoranda bolan bomba partlamasynda onlarça adamyň wepat ýa ýaraly bolandygyny aýdýarlar.
Britaniýada ýerleşýän Siriýada adam hukuklaryna gözegçilik boýunça gurama Türkiýäniň serhediniň golaýynda ýerleşýän Kamişli şäherinde bolan partlamada azyndan 16 adamyň öldürilendigini we 22 adamdan gowragynyň ýaralanandygyny habar berdi.
Kürtleriň YPG söweşiji toparynyň agzasy Redur Kselil hüjümiň “Yslam döwleti” ekstremist topary tarapyndan amala aşyrylan bolmagynyň has ähtimaldygyny Reuters agentligine aýtdy.


text:
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew Orsýet-NATO geňeşine agza ýurtlaryň baştutanlaryna ýollan hatynda raketa hüjümlerinden goranyş boýunça Orsýetiň pozisiýasyny beýan etdi.
Ýewropadaky raketadan goranyş boýunça bilelikdäki sistemanyň toparlaryny goşmak bilen strategik durnuklylygy we howpsuzlygy saklamak üçin Orsýetiň jogapkärçilik boýunça paýyny öz üstüne almaga taýýardygyny tassyklady.
“Ýewropanyň raketadan goranyş sistemasyna Orsýet deňhukukly derejede gatnaşsa, ol diňe şonda netijeli bolar”diýlip, hatda bellenendigini Kremliň metbugat gullugy habar berdi.


text:
19-njy noýabrda Aşgabadyň Ankara köçesiniň ugrunda bina edilen täze desgalaryň açylyş dabarasy boldy. “Täze binalar 12 gatly üç sany ýaşaýyş jaýyny, sport hem-de söwda merkezlerini we jemgyýetçilik çärelerini geçirmek üçin binany öz içine alýar” diýlip, türkmen metbugatynda habar berilýär.
Şol güni howanyň ortaça temperaturasynyň 6-9 gradus aralygynda bolandygyna garamazdan, ençeme ýaşlaryň çärä ýuka köýnekli, ýagny penjeksiz gatnaşandygy habar berilýär. Şol bir wagtda bu dabara Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedowyň we ýokary derejeli beýleki döwlet resmileriniň paltoly, penjekli barandygyny türkmen telewideniýesinde görkezilen şekillerde görse bolýar.
Azatlyk Radiosy bu mesele bilen gyzyklanyp, aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy. Söhbetdeşligi aşakdaky düwmä basyp diňläp bilersiňiz.