text:
25-nji ýanwarda ÝB-niň daşary işler ministrleri Kremliň tankytçysy Alekseý Nawalnynyň tussag edilmegine we ony goldamak üçin geçirilen protestleriň basyp ýatyrylmagyna berjek jogabyna gararlar.
Ýewropa Bileleşiginiň daşary gatnaşyklar bölüminiň başlygy Josep Borrell bu ýygnakda Orsýete garşy "indiki ädimleriň" ara alnyp maslahatlaşyljakdygyny aýtdy.
Orsýetiň “OWD-Info” agentliginiň habaryna görä, 23-nji ýanwarda Orsýetde geçirilen demonstrasiýalarda 3700-den gowrak demonstrant tussag edilipdi, bu ýurduň soňky ýyllarda hökümete garşy iň uly demonstrasiýasy boldy.
Bu san Moskwada tussag edilen 1 455 adamy öz içine alýar, polisiýa bilen çaknyşykda birnäçe adam ýaralandy.
Günbatar ýurtlary demonstrantlara garşy ulanylýan "gödek taktikany" giňden ýazgardy.
Fransiýanyň Daşary işler ministri Žan-Iwes Le Drian 24-nji ýanwarda demonstrantlaryň köpçülikleýin tussag edilmeginiň "çydap bolmajak garşylyk" we "awtoritarizme tarap süýşmek" bolandygyny aýtdy.
On müňlerçe adam Moskwada, Sankt-Peterburgda we beýleki uly şäherlerde köçelere çykyp, harby nerw agenti tarapyndan zäherlenendigi sebäpli Germaniýada saglygyny dikeldip, bir hepde öň Orsýete gaýdyp gelen Nawalna goldaw bildirdi we tutha-tutluklara sezewar edildi.


c: text/html

text:
“Meduza”-nyň habar bermegine görä, russiýaly 6 ýaşly gyz Anastasiýa Radzinskaýa Forbes žurnalynyň iň köp girdeji gazanan YouTube blogerleriniň sanawyna girizildi. Bu gyz şu ýylyň dowamynda 30 million dollar töweregi girdeji gazandy
Radzinskaýa adaty ýyllyk sanawda ýedinji orny eýeläpdi. Forbes gyzjagazyň ýyllyk girdejisini 18,5 million dollar diýip çaklady.
Radzinskaýa geçen ýyl hem Forbesiň reýtingine giripdi. Şol döwürde ol 18 million dollar ýyllyk girdeji bilen üçünji ýerdedi.
Tehasly 9 ýaşly Raýan Kadji, geçen ýylky ýaly Forbesiň täze sanawynda birinji ýeri eýeledi. Forbes onuň girdejisini 29,5 million dollar diýip çaklady. Ikinji orny 24 million dollar bilen 22 ýaşly Jimmi Donaldson, üçünji orny 23 million dollar bilen “Dude Perfect” kanalyny döredijileri eýeledi.
Anastasiýa Radzinskaýanyň “YouTube” kanalyna Nastýa diýip girýär. Bu kanal gyzyň durmuşy we başdangeçirmeleri baradaky blogdyr. Blogdaky ilkinji wideo 2016-njy ýylda çykdy. Häzirki wagtda bu kanalyň 65 milliondan gowrak abunaçysy bar. Ýeri gelende belläp geçsek, 2018-nji ýyldan bäri Anastasiýa we onuň ene-atasy ABŞ-da ýaşaýarlar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
2020 jylǵy 27 qarashada «Tildaryn» oblystyq tilderdi oqytý ortalyǵynyń uıymdastyrýymen «Jekemenshik tilderdi oqytý ortalyqtary ókilderine arnalǵan latyn negizdi álipbıimen tanystyrý» atty dóńgelek ústel online formatta ótti.
Dóńgelek ústelge ortalyq basshysy J. Erbatyrova, Qostanaı oblysy boıynsha jekemenshik tilderdi oqytý ortalyqtyrynyń dırektorlary men mamandary qatysty.
Ortalyq oqytýshysy J. Jarasbaeva «Latynǵa kóshý zaman talaby» atty baıandamany oqydy, aǵylshyn tili oqytýshysy B. Doshanova dóńgelek ústel qatysýshylaryna aǵylshyn tili sabaqtarynda jańa ádis-tásilderdi paıdalaný joldary týraly sóz qozǵady.
İs-shara qatysýshylary qazaq tili álipbıiniń latyn grafıkasyna kóshýi boıynsha pikirlerin bildirdi.


text:
Semalt hünärmeni SEO üçin açar sözleriň görnüşleri barada jikme-jik maglumat berýär
Gözleg motorynyň netijelerinde mazmunyňyzyň ýa-da web sahypaňyzyň ýerleşdirilmeginde açar sözleriň möhüm rol oýnaýandygyny aýtmak ýalňyş bolmaz.
Açar sözleriň dürli görnüşleri bar, ýöne iň köp ýaýranlary aşakda “ Semalt” -yň müşderi üstünlikleri dolandyryjysy Ross Barber ara alyp maslahatlaşdy.
Gysga guýrukly açar sözler
Gysga guýrukly açar sözler, gysga sözleri, sözlemleri we wariantlary öz içine alýan açar sözlerdir. Uzyn guýrukly açar sözlerden has umumy we has gowy we ähli makalalarda ulanylyp bilner. Mysal üçin, kimdir biri aýakgap markasy barada ýazýan bolsa, "aýakgap" ýa-da "aýakgap" sözüni tekstiň dowamynda birnäçe gezek ýazyp biler. Google-da birinji orny almak isleseňiz, ähli makalalaryňyzda gysga guýrukly açar sözleri ulanmalysyňyz. Bu açar sözleriň köpüsi ýokary hilli traffigi üpjün etmegi üpjün edýär, sebäbi olaryň öwrüliş tizligi esasy açar sözlerden pesdir.
Uzyn guýrukly açar sözler
Gysga guýruk açar sözlerinden tapawutlylykda, uzyn guýruk açar sözler iki-üç sözden ybarat bolup, has anyk we traffige gönükdirilen. Mysal üçin, "aýallar üçin gülgüne aýakgap" uzyn guýrukly açar söz bolup, onlaýn aýakgap markalary ýa-da aýakgap dükanlary tarapyndan ulanylyp bilner. Kimdir biri gözleg motorlaryna ýazsa, bu açar sözi takyk ýerleşdiren bolsaňyz, sahypalaryňyzy görer. Gysga guýrukly açar sözler bilen deňeşdirilende, uzyn guýrukly açar sözleri ulanmak aňsat we has gowy netijeler üçin dürli sözlemlere bölünip bilner. Uzyn guýrukly açar sözleriň öwrüliş derejesi, bölekler, sözlemler we wariantlar görnüşinde ulansaňyz ep-esli ýokarlanýar. Şol bir açar sözi iki mazmundan köp bölekde ulanmaýandygyňyza göz ýetiriň, sebäbi sahypaňyzyň sanyny azaldyp biler.
Markaly açar sözler
Markaly açar sözler, işiňiziň ýa-da markaňyzyň sözlemlerini öz içine alyp bilýän ýa-da bolup bilmeýän açar sözlerdir. Kimdir biri Apple ýaly marka gözleýän bolsa, ony Google gözleg motoryna ýazar we şuňa meňzeş açar söz bellän bolsaňyz, web sahypaňyzyň oňa görünmek ähtimallygy bar. Gözleg motorynyň netijelerinde gowy dereje almak isleýän bolsaňyz, markaly açar sözleri ulanmalysyňyz, sebäbi olar markaňyzyň gelýänleriň arasynda habardarlygyny ýokarlandyrýar. Marka adyňyz bilen sözlemleri we wariantlary goşýandygyňyza göz ýetiriň we maksadyňyz gözleg motorynyň netijelerinde birinji orny almak bolmaly.
Markasyz açar sözler
Markasyz açar sözler, işiňiziň atlaryny öz içine almaýar. Markaňyza has köp adam çekmegi maksat edinýärler we köp sanly sosial mediýada ulanylmaly. Olar markaly açar sözlerden düýbünden tapawutlanýar we has köp adamyň web sahypaňyza çekilmegi üçin gowy tertipleşdirilmelidir.
Göz öňünde tutulan açar sözler
Bu açar sözler geografiki açar sözler ýa-da geo açar sözler hökmünde hem bellidir. Olarda ýer atlary we degişli sözlemler bar. Mysal üçin, "Londonda gyzyl aýakgap" ýazyp bilersiňiz. Bu ýerde, okyjylaryňyza kompaniýanyňyzyň Londonda ýerleşýändigi we erkekler, aýallar we çagalar üçin gyzyl aýakgap söwdasy barada pikir hödürleýärsiňiz.
Möwsümleýin açar sözler
Möwsümleýin açar sözler, Ro Christmasdestwo, Hallowin, Pasha ýa-da başga bir möwsümde ulanylýan açar sözlerdir. Şol günler aňsatlyk bilen ýerleşdirilýär we onlaýn satuwlaryň has köp bolmagyny üpjün edip biler.
Misalňyş ýazylan açar sözler
Gözleg motory gutularyna söz düzümleri girizilende dürli adamlar orfografiki ýalňyşlyklar ýa-da üýtgeşiklikler ýazýarlar. Mysal üçin, Amerikalylar "halaýan" ýazýarlar, Europeewropalylar we Kanadalylar bolsa "halanýan" diýýärler. Web sahypalaryňyza köp traffigi sürmek üçin bu ýalňyş ýazylan açar sözleri tertipläp bilersiňiz.


text:
-
ONLAIN:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Qasym-Jomart Toqaev saılaýdy ádil ótkizý jaıynda: Jiti qadaǵalaımyn
NUR-SULTAN. QazAqparat - Táýelsizdigimizdiń 30 jyldyǵy Májilis jáne máslıhattar depýttarynyń saılaýymen bastalýynyń sımvoldyq máni zor. Bul týraly «Nur Otan» partııasynyń kezekten tys XX Sezinde QR Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Táýelsizdigimizdiń 30 jyldyǵy Májilis jáne máslıhattar depýttarynyń saılaýymen bastalmaq. Munyń sımvoldyq máni zor. Bul doda barlyq mereıtoılyq is-sharalarǵa ıdeologııalyq jáne mazmundyq turǵydan tyń serpin beretindigi anyq. Aldaǵy saılaý qoǵamnyń birtutastyǵyn jáne bereke-birligimizdi bekemdeı túsedi dep senemin», - dedi Memleket basshysy.
QR Prezıdenti bul naýqan ashyq, ádil ári zańdy ótýi úshin barlyq jaǵdaıdyń jasalatyndyǵyn basa aıtty.
«Men Memleket basshysy retinde muny jiti qadaǵalaımyn. Osyǵan oraı Ortalyq saılaý komıssııasyna jáne Bas prokýratýraǵa naqty tapsyrma berdim. Barsha saılaýshylardy azamattyq belsendilik tanytyp, saılaýǵa qatysýǵa shaqyramyn. Elimizdiń ıgiligi jáne memleketimizdiń múddesi jolynda tabysqa birge jete bereıik. Otanymyz máńgi jasasyn! Halqymyz árqashanda aman bolsyn!», - dedi Qasym-Jomart Toqaev.
- Memleketke qarsy arandatýshylyqtyń barlyq túrine toıtarys berý kerek - Prezıdent
- Memleket basshysy QHA Keńesiniń keńeıtilgen otyrysyn ótkizdi
- Prezıdent: Dostyq úıleri jınalystar men saltanatty jıyndar ótetin zalǵa aınalmaýy tıis
- Memleket basshysy: Kópulttylyq – bizdiń baǵymyz
- Prezıdent etnosaralyq qatynas taqyrybynda praktıkalyq zertteýler júrgizýdi tapsyrdy
- Elimizdegi birlik pen tatýlyqqa qarsy aıtylǵan birde-bir sóz jaýapsyz qalmaýy kerek -Toqaev
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Içindäkiler — Sosiskaly pizza taýynlamak üçin gerekli azyk harytlary
- 3 stakan un
- Ýarym paket hamyr maýa
- 50 ml zeýtun ýag ýa-da ösümlik ýag
- Duz
- Suw
- 1 çemçe tamat
- 1 pomidor
- 2 diş sarymsak
- zeýtun ýag
- duz we gara burç
- Bolgar burç
- 1 pomidor
- 2-3 sosiska
- Peýnir
- Mekge, gara zeýtun konserwa
Taýynlanyşy / bişirilişi
- Uny bir gaba alyp duzlamaly, ortasyny açmaly we hamyrmaýany goýmaly, hamyrmaýanyň üstüne zeýtin ýagyny guýmaly we azajyk ýyly suw guýup maýany elimiz bilen eretmeli. Hamyry garmaly we ýumşak hamyr etmeli. Hamyry maýalanar ýaly aýyryp goýmaly.
- Sousy üçin pomidoryň gabygyny aýyryp kombaýna (blender) goýmaly, içine sarymsak, tomat we zeýtinýagyny goýup işletmeli. Duz we gara buç goşmaly.
- Üstüne goýmaly bolgar burç, sogan, gara zeýtun, sosiskany inçe dogramaly. Peýniri syhahdan geçirmeli.
- Hamyry apelsin ululygynda bölup inçe edip ýaýmaly, ýelmeşmez ýaly üstüne un sepmeli. Duhowkanyň protfinine ýagly kagyz ýazyp üstune goýmaly. Üstüne sousy tekiz edip ýaýratmaly. Peýniri deň edip sepmeli we üstüne goýjak zatlarymyzy ýeke ýekeden owadanlap goýmaly.
- 240 dereje gyzdyrylan duhowkada hamyr gyzarýança bişirmeli.
Suratlary
-
Bu resepti etdiňizmi? Suradyny iberiň.


text:
AFK-nyň kubogy ― 2021-iň sebitleýin finalynda «Ahaldan» üstün çykyp, Inter zolagyň ýarym finalyna gatnaşmaga hukuk gazanan Özbegistanyň «Nasaf» futbol topary ýaryşyň bu tapgyryndan hem üstünlikli geçdi.
22-nji sentýabrda Garşy şäherindäki Merkezi stadionda geçirilen duşuşykda «Nasaf» Hindistanyň «Mohun Baganyny» kabul etdi. Duşuşyk 6:0 hasabynda özbek toparynyň ýeňşi bilen tamamlandy.
Pökgüleri 4-nji minutda Suhrob Nurolloýew, 17-nji, 20-nji we 30-njy minutlarda Husaýn Norçaýew, birinji ýarymyň goşmaça minutlarynda Oýbek Bozorow, 72-nji minutda Doniýor Narzullaýew geçirdi.


text:
Türkmenistan “Fitch” reýting agentligi bilen gepleşikleri tamamlaýar. Gepleşikleriň netijesi boýunça ýurdymyza maýa goýum derejesini kesgitleýän karz bermäge ukyplylyk reýtingi berler. Bu barada TSTB-niň resmi saýty habar berýär.
Geçen ýylyň iýul aýynda Türkmenistan Bütindünýä söwda guramasyna synçy hökmünde goşuldy. Häzirki wagtda Türkmenistanyň kanunçylygyny halkara talaplaryna we ülňülerine laýyk getirmek, ýurtdaky maýa goýum ýagdaýyny gowulandyrmak we maýa goýum amallaryny höweslendirýän şertleri döretmek boýunça işler giňden ýola goýuldy.
2020-nji ýylyň netijeleri boýunça Türkmenistanyň esasy serişdelerine goýlan maýa goýumlarynyň umumy mukdary 10 milliard ABŞ dollaryndan gowrak bolup, jemi içerki önümiň takmynan 23 göterimine barabardyr. Ýurdumyzyň Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň maglumatyna görä, maýa goýumlaryň umumy mukdaryndan 60 göterimden gowragy önümçilik pudagynda taslamalary durmuşa geçirmäge gönükdirildi.
Umumy maýa goýum mukdarynda daşary ýurt maýa goýumlarynyň paýy ýokary derejede saklanýar, ýagny takmynan 15 göterim. Häzirki wagtda Türkmenistanda 100-den gowrak ýurtlardan daşary ýurt kompaniýalary maýa goýum işlerini alyp barýarlar. Bu kompaniýalar bir ýarym müňden gowrak maýa goýum taslamasyny durmuşa geçirýärler.
2019-njy ýyldan başlap, Türkmenistan daşary ýurt maýadarlaryna we milli telekeçilere hyzmatdaşlygy has işjeň birleşdirmäge we giňeltmäge mümkinçilik berýän halkara maliýe hasabatlylyk standartlaryna geçdi. Mundan başga-da, bu ýagdaý maliýe hasabatlylygynyň we öndürijilik düzgüniniň aýdyňlygyny ýokarlandyrmaga ýardam edýär.
Ýurdumyzdaky maýa goýum işlerini döwlet tarapyndan kadalaşdyrmagyň kanuny esasyny döretmek boýunça möhüm işler edildi. Türkmenistanyň kanunçylygy daşary ýurt maýadarlaryna goýlan maýanyň doly goralmagyny kepillendirýär. Salgyt tölenenden soň daşary ýurt maýadarlarynyň girdejileri öz ygtyýarynda galýar we Türkmenistanyň çägine täzeden maýa goýup ýa-da yzyna iberilip bilner.
Fitch Ratings Inc, esasan, reýting (baha beriş) agentligi hökmünde tanalýan Amerikan korporasiýasydyr. “Fitch Ratings”, “Standard & Poor’s” we “Moody's” bilen bir hatarda halkara reýting agentlikleriniň “uly üçlügine” girýär.
Esasy maksat, dünýä karz bazarlaryna garaşsyz we geljege gönükdirilen karz bahalandyrmalary, analitiki gözlegleri we maglumatlary bermekdir.


text:
Aşgabatda ABŞ-nyň dollarynyň “gara bazar” kursy 11,0-11,3 manada çenli ýokarlandy.
Amerikan walýutasy soňky gezek 2017-nji ýylyň dekabrynda rekord derejede gymmatlady, şonda “gara bazarda” 1 ABŞ dollaryny 10,4 manada satyn alyp bolýardy. Dollaryň resmi kursy ozalkylary ýaly, $1 – 3,5 manat bolmagynda galýar.
Şunuň bilen baglylykda, “Türkmenistanyň Hronikasynyň” redaksiýasyna daşary ýurtlarda dowam edýän pul nagtlaşdyrmak kynçylyklary barada maglumatlar gelip gowuşýar. Belki-de şu faktyň özi hem dollaryň kursunyň ýokarlanmagyna sebäp bolandyr.
Gelýän maglumatlardan (hat awtoryň ýazyşy ýaly getirilýär):
“Täze ýyldan studentlere $1000 iberip boljagyny wada berdiler, emma fakt boýunça hiç zat we biz öz kartymyzdaky pullary hem kynlyk bilen çekýäris”.
“Näme üçin biz öz gazanan pullarymyzy çekip bilmeýäris, hökümet bolsa bu barada dymýar? Siz we siziň guramaňyz hökümet bilen bu barada hiç hili gürleşip bilmeýärmi? Olar näme üçin halky beýle köseýärler?”
“Tapgyr birnäçe gün bäri pul çekip bolmaýar, ýogsa bankda günde 50 dollardan çekip bolýar diýýärler. Eger puluňy bir gün alyp bolsa, indiki gezek diňe birnäçe günden alyp bolýar, galan wagtlar baglanýar. nagt däl pul meselesinde hem şol bir problema”.
“Iki hepdede 150$ nagt pul çekdim. Bankomatyň başynda her gün durdyk, emma şondan soň bolmady. 3 gezek $50-den pul çekdik. Magazinde diňe bir gezek 80 dollarlyk hasaplaşyk geçirip bildik”.
“Meniň pul geçirmek meseläm örän ýiti dur. Näme üçin men garyndaş däl adamlara pul geçirip bilmeýärin? Näme üçin şol bir meňzeş familiýa bolmaly? Mesele şunda, meniň enem keselledi, men onuň bejergisi üçin pul geçirip bilmeýärin (ol häzir reanimasiýada). Men onuň jorasyna pul geçirjek bolýaryn, emma enemiň jorasy maňa banka barandygyny, emma özüne hiç hili pul alyp bilmejegini aýdandyklaryny gürrüň berdi. Bu nähili eden-etdilik? Ahyrynda men aeroporta gidip, Aşgabada gidýän adamlardan eneme pul eltmeklerini soramaga mejbur boldum”.
ÇEŞME: TÜRTKMENİSTANYN HRONİKASY


text:
18-nji noýabrda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna agza ýurtlaryň Howpsuzlyk geňeşleriniň sekretarlarynyň gatnaşmagynda onlaýn maslahat geçiriler. GDA-nyň ýerine ýetiriji komitetiniň resmi saýtynda bu maslahata Türkmenistanyň wekilleriniň hem gatnaşjakdygy aýdylýar. Bu barada “Turkmenportal” habar berýär.
Arkalaşygyň çägindäki biologiki howplara garşy göreşmek, COVID-19 garşy göreşde bilelikdäki tagallalar, şeýle hem maglumatlar ulgamyndaky howplara garşy durmak öňde boljak maslahatyň özünini düzer.
Onlaýn maslahata Azerbaýjanyň, Ermenistanyň, Belarusyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Moldowanyň, Russiýanyň, Täjigistanyň we Özbegistanyň wekilleri hem gatnaşar.
GDA ýurtlarynyň Howpsuzlyk geňeşleriniň onlaýn maslahaty geçiriler
18-nji noýabrda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna agza ýurtlaryň Howpsuzlyk geňeşleriniň sekretarlarynyň gatnaşmagynda onlaýn maslahat geçiriler. GDA-nyň ýerine ýetiriji komitetiniň resmi saýtynda bu maslahata Türkmenistanyň wekilleriniň hem gatnaşjakdygy aýdylýar. Bu barada “Turkmenportal” habar berýär.


text:
«Kaýrat» türkmenistanly tälimçi Gurban Berdiýewiň ýolbaşçylygynda Gazagystanyň çempionatyndaky ilkinji ýeňşini gazandy. Topar 21-nji tapgyryň duşuşygynda «Kyzyl-Žary» 1:0 hasabynda ýeňdi.
Duşuşykdaky ýeňiş pökgüsini 77-nji minutda gazak hüjümçisi Artur Şuşenaçýew geçirdi.
«Kaýrat» 22-nji sentýabrda Gazagystanyň kubogy ugrundaky ýaryşyň çärýek finalynda «Kaýsar» bilen duşuşar.
Gazanylan ýeňişden soňra Gurban Berdiýew metbugat maslahatynda şeýle diýdi:
«Ýeňil oýun bolmady. «Kyzyl-Žar» ― gowy gurnalan gowy garşydaş. Olaryň ýiti dessin hüjümleri bar. Ýöne men oýundan razy. Biz bu çylşyrymly duşuşykda goragda we hüjümde dogry hereketleri etdik. Ýigitlerimiz başa barmadyk hüjümleri dessine gaýtadan nädip guramalydygyny gowy bilýär. Her niçik hem bolsa men duşuşygyň geçişinden we netijesinden razy».
Bu duşuşykdan soňra utugyny 40-a ýetiren «Kaýrat» ýaryş tertibiniň üçünji basgançagynda barýar.


text:
Aqmola oblysyndaǵy dıqandar ár gektardan 15 tsentnerden astyq alýda
KÓKShETAÝ. QazAqparat - Aqmola oblysy dıqandarynyń kúzgi egin oraǵy naýqanyndaǵy astyq jınaýda qarqyny joǵary. Mańyzdy naýqanda alǵashqylardyń biri bolyp, bitik shyqqan eginge shalǵy salǵan Shortandy aýdanyndaǵy «Bektaý» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń dıqandary da sheshýshi kezeńde shıraq qımyldaýda, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Seriktestik dırektory Petr Tkachenkonyń aıtýynsha, qazir dala tósinde egin oraǵynyń naǵyz qyzǵan shaq. Dıqandar barlyq kúshti el rızyǵyn shashpaı-tókpeı jınap alýǵa jumsap jatyr. Sharýashylyq bıyl 21, 6 myń gektar alqapqa dándi jáne dándi burshaq daqyldaryn sepken. Jazda jaýyn-shashynyń az túskenine qaramastan, agrotehnıkalyq sharalardy ýaqytynda, sapaly atqarǵan seriktestik dıqandary táýir ónim alýda. Gektar berekesi 15,3 tsentnerden aınalýda. Astyq aldymen qyrmanǵa jóneltilip, keıin osyndaǵy astyq saqtaý qoımalaryna jaıǵastyrylýda.
«Egistik alqaptarda júrgen tehnıkanyń bári sý jańa. Naýqanǵa barlyǵy segiz «Vektor 410» jáne on «Djon Dır» tárizdi sheteldik alymdylyǵy joǵary kombaındar jumyldyrylǵan. Bastyrylǵan dán toǵyz «K-700» traktory, segiz «KamAZ» kóligi jáne tirkemeli eki «Belarýs» traktorlary arqyly tasymaldanady», - dedi Petr Tkachenko.
Seriktestik basshysy atap ótkendeı, dıqandardyń qımyly shıraq.
«Qazir naýqan kezinde 160 adam jumys isteıdi. Barlyǵy óz isiniń sheberleri. Jumysqa aýyl adamdary tartylyp, óz nápaqalaryn tabýda. Naýqan kezinde mehanızatorlar ortasha 600-800 myń teńgeden aılyq alady. Jınaǵan ónimderimizdi Shortandy kentindegi elevatorǵa jóneltip, qalǵanyn ózimiz de saqtaýdamyz. Keler jylǵa qajetti 3,5 myń tonna tuqym qorynyń 2 myń tonnasyn jınap qoıdyq», – dep tolyqtyrdy Petr Tkachenko.
Búgingi tańda egistik alqabynyń 85 paıyzyn jınap úlgergen seriktestik dıqandary aýa raıy ashyq bolsa, aldaǵy 4-5 kúnde egin oraǵyn aıaqtaıtyndyqtaryna senimdi.
«Bıyl eginiń shyǵymy jyldaǵymen salystyrǵanda onsha emes. Alda kúnderi aýa – raıy jaıly bolsa, bar kúshimizdi salatynymyz anyq. Oǵan osy salada uzaq ýaqyt jumys istegen tájirıbemiz de jeterlik, – dep túıindedi seriktestik basshysy.
Sonymen birge, seriktestikte egini jınalyp bosaǵan 3,5 gektar jer jyrtylyp, óńdelgen. Jospar boıynsha 4 gektar jerdi óńdeý mejelenip otyr.


text:
Ilıa Ilın ziltemirshi Albert Lınderdiń qazasyna baılanysty pikir bildirdi
NUR-SULTAN. QazAqparat - Belgili aýyr atlet Ilıa Ilın qazaqstandyq ziltemirshi Albert Lınderdiń qaıtys bolýyna baılanysty onyń jaqyndaryna kóńil aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat.
«Bul jaǵdaı - qazaqstandyq aýyr atletter otbasy úshin úlken tragedııa. Albert talantty, jigerli ári jaqsy jigit edi. Sporttyń osy túrinde ózin jaqsy jaǵynan kórsetti. Alaıda ol barlyǵyn tastap, sporttan ketti. Alberttiń psıhologııalyq soqqy alyp, kúrdeli jaǵdaıǵa dýshar bolǵanyn túsinemiz», - dedi Ilıa Ilın.
Osy oraıda ol sportshylar dene jaraqytynan bólek, psıhologııalyq turǵydan da zardap shegetinin atap ótti. Bul rette sport medıtsınasy qaýqarsyz bolyp tur.
Sporttaǵy mansabyn aıaqtaǵannan keıin adamdar óz problemalarymen jeke ózi qalyp jatady.
«Mansapty aıaqtaǵannan keıin ómirdi basqa qyrynan qaıtadan bastaýyń kerek bolady jáne bul jaǵdaıda kóbi úreıge boı aldyrady. Meniń oıymsha, biz sporttyq problemaǵa tap boldyq. Sondyqtan mansabyn aıaqtaǵan jigitterge de nazar aýdarsaq», - dedi chempıon.
Eske salsaq, qazaqstandyq ziltemirshi Albert Lınder 26 jasqa qaraǵan shaǵynda qaıtys boldy.
Ol jasóspirimder arasyndaǵy álem chempıony, ýnıversıada jeńimpazy jáne rekord jasaǵan, Qazaqstannyń birneshe dúrkin chempıony atanǵan.
Almaty oblysy polıtsııa departamenti atlettiń qaıtys bolýy faktisi boıynsha Qylmystyq kodekstiń 105 babymen (ózin-ózi óltirýge deıin jetkizý) sotqa deıingi tergeýdi bastaǵanyn habarlady.
- Shyǵys Qazaqstanda bir kúnde 5 órt shyqty
- Qurlyqtyq hokkeı lıgasy: «Barys» búgin Reseıde «Sıbırmen» kezdesedi
- Bokstan álem chempıonaty: Búgin kimder sharshy alańǵa shyǵady
- Koronavırýs: Nur-Sultan qalasy «qyzyl» aımaqtan shyqty
- Qazaqstanda bir kúnde 24 naýqas koronavırýstan kóz jumdy
- Elimizde taǵy 1 353 adam koronavırýs ınfektsııasyn juqtyrdy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Kafe Bu kiçijik ýyly agaç duýgusy, ümsüm töwerekdäki çatryk burçunda ýerleşýär. Merkezleşdirilen açyk taýýarlyk zonasy, kafede oturgyç ýa-da stol oturgyjy bar ýerlere gelýänlere baristanyň öndürijiligini arassa we giň tejribe berýär. "Kölegeli agaç" diýilýän potolok desgasy taýýarlyk zolagynyň arka tarapyndan başlaýar we bu kafeniň ähli atmosferasyny döretmek üçin müşderi zolagyny öz içine alýar. Bu ýere gelýänlere adaty bolmadyk giňişlik effekti berýär, şeýle hem tagamly kofe bilen pikirde ýitmek isleýän adamlar üçin serişde bolýar.
Taslamanyň ady : Perception, Dizaýnerleriň ady : Haejun Jung, Müşderiniň ady : Perception.
Bu ajaýyp dizaýn, oýunjak, oýunlar we güýmenje önümleri dizaýn bäsleşiginde platina dizaýn baýragynyň ýeňijisi. Köp sanly täze, innowasiýa, özboluşly we döredijilik oýunjaklaryny, oýunlary we güýmenje önümleriniň dizaýn eserlerini açmak üçin platina baýrakly dizaýnerleriň dizaýn portfelini hökman görmeli.


text:
Semalt maslahaty: 7 Peýdaly web gözlemek we mazmuny çykarmak gurallary
Web sahypalaryny döwmek we mazmun çykarmak onlaýn işewürler üçin umumy maglumat ýygnamak meselesidir. Köp sanly saýt gyrylýar we maglumatlar her gün alynýar. Käbir taslamalar giňişleýin programma üpjünçiligi we gurallar bilen amala aşyrylýar, beýlekileri el bilen tamamlap bolýar. Aşakdaky programma üpjünçiligi diňe bir ajaýyp bolman, eýsem mugt we ulanyjylaryna köp mümkinçilik döredýär.
1. iMacros
“iMacros” web brauzerleri üçin giňeltme bolup, programmistler we programmist däller üçin iň oňat programma üpjünçiligidir. Synag, göçürip almak we suratlary we teksti ýüklemek ýaly web çärelerini surata düşürmäge we gaýtadan işlemäge mümkinçilik berýär. Şeýle hem, dürli maglumat bazalaryny, CV we XML faýllaryny we beýleki çeşmeleri ulanyp, maglumatlary import etmegi we eksport etmegi aňsatlaşdyrýar. “iMacros” web synagy we gezelenç bilen baglanyşykly meseleleri ýerine ýetirýär.
2. “PromptCloud”
“PromptCloud” ýöriteleşdirilen web döwmek , web gözlemek we maglumatlary çykarmak hyzmatlary bilen giňden tanalýar. Onlaýn kärhanalar we başlangyçlar üçin ajaýyp we dürli dillerde we dürli platformalarda size birnäçe tonna maglumat çykaryp biler. Işiňizi dogry ýerine ýetirmek üçin köp sanly tehnologiýany ulanýar. Bloglardan, sosial media saýtlaryndan maglumatlary alyp bilersiňiz, web sahypalaryny, onlaýn forumlary we syýahat portallaryny gözden geçirip bilersiňiz.
3. WinAutomation
WinAutomation ulanyjylara dürli meselelerde kömek edýän ygtybarly we hakyky awtomatlaşdyryş guralydyr. Bu programma üpjünçiligi, formalary tabşyrmaga, ýerli maglumatlary tapmaga, web sahypalaryny döwmäge we alnan maglumatlary şekil we tekst görnüşinde ýatda saklamaga kömek edýär. Şeýle hem, alnan maglumatlary Excel sahypalaryňyza goýup bilersiňiz, dürli meseleleri çözüp bilersiňiz we faýllaryňyzy has gowy tertipläp bilersiňiz. WinAutomation, e-poçta derňewi we iş stoly dolandyryş meseleleri üçin hem peýdalydyr.
4. Visual Web Ripper
Visual Web Ripper web sahypalaryny döwmek, maglumatlary ýygnamak we derrew peýdaly mazmuny çykarmak üçin ulanylýan wizual programma üpjünçiligi. Iň güýçli gurallaryň biridir. Gözleg motorlary, önüm kataloglary we habar beriş serişdeleri arkaly mazmuny ýygnaýar we size iň gowy netijeleri berýär. Bu gural, diňe takyk we täzelenen maglumatlary göçürip almaga kömek edip, web sahypalaryndan maglumatlary alýar.
5. WebHarvy
WebHarvy, dürli web nagyşlaryny awtomatiki kesgitleýän we siziň üçin peýdaly maglumatlary ýygnaýan wizual gyrma programmasydyr. Tekst, suratlar, e-poçta we URL-ler ýaly gaýtalanýan sahypalary hem gyrýar. WebHarvy, adatça maglumatlarynyň alynmagyna ýol bermeýän web sahypalaryndan maglumatlary gyrmaga mümkinçilik berýär.
6. Darsi Ripper
Darcy Ripper, Java esasly web gözlegçisi we maglumat çykaryjy. Ulanyjy üçin amatly, grafiki interfeýs bilen tanalýar we gowy gurluşly maglumatlary birnäçe sekundyň içinde göçürip alyp bolýar. Darcy Ripper, maglumatlar üçin islendik URL-ni işlemäge we dürli formatlarda faýllary göçürip almaga mümkinçilik berýär.
7. Ubot studiýasy
“Ubot Studio” iň oňat we iň ajaýyp web döwmek we mazmun çykarmak programmalarynyň biridir. Mugt we tölegli wersiýalarda gelýär we web esasly programma. Ubot Studio bize skriptleri gurmaga we maglumatlary gazyp almak, web synagy we mazmuny dolandyrmak ýaly dürli çäreleri tamamlamaga mümkinçilik berýär. Faýllaryňyzy maglumatlar bazasynda saklap ýa-da birnäçe minutyň içinde gaty diskiňize göçürip alyp bilersiňiz.


text:
Foto: vera.kz
Byltyr jeltoqsan aıynda Shymkent qalasy Dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasynyń basshysy Oleg Pochıvalovtyń qos azamattyǵy bary jaıynda derekter jarııalandy. Jarııalanǵan málimetterge sáıkes, Shymkent ákimdiginde basshylyq qyzmette júrgen memlekettik qyzmetshi – Reseı azamaty eken.
Sol kezde basqarmanyń baspasóz qyzmeti Pochıvalovqa qatysty taraǵan aqparatty joqqa shyǵaryp, onyń tek Qazaqstan azamaty ekenin habarlady.
Arada bir jarym aı ýaqyt ótken soń, Shymkent qalasy polısııa departamentindegiler qalalyq Dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasynyń basshysy Oleg Pochıvalovtyń qos azamattyǵy baryn rastap, ony Qazaqstan azamattyǵynan aıyrý jaıtyn tirkeıdi.
Osy jaǵdaıdan keıin shymkenttik sheneýnik ózine «Qos eldiń azamattyǵyn alǵan» dep aıyp taqqan Shymkent qalasynyń kóshi-qon polısııasynyń aqparatyn jalǵan dep jarııalap, sotqa talap aryz túsiredi. Tipti, BAQ ókilderine arnap brıfıng ótkizip, «eshqashan Reseı azamattyǵyn almaǵanyn» málimdeıdi. Sondaı-aq sot jumysy aıaqtalǵansha oǵan Qazaqstan azamattyǵy ýaqytsha qaıtarylǵan edi. Alaıda Ál-Farabı aýdandyq sotynyń sýdıasy onyń aryzyn qanaǵattandyrǵan joq.
3 naýryzda qala ákimi ókimimen basqarma basshysy Oleg Pochıvalovtyń 25 aqpanda qyzmetinen bosatylǵany habarlanady. Alaıda bul kezde Pochıvalov Eńbekke ýaqytsha jaramsyzdyq paraǵymen júrgen.
Sonymen, Shymkent sheneýnigi Oleg Pochıvalovtyń qos azamattyǵy jónindegi daý áli de saıabyrsyǵan joq. Sáýegeılik aıtýdan aýlaqpyz, biraq bul máselede bir bulyńǵyr dúnıe jatqan sekildi. Sonymen, basynan bastaıyn.
Áleýmettik jelilerde «Pochıvalovtyń Reseı azamattyǵy bar eken» degen habar burq ete qaldy dedik. Shamasy, bireý-mireý sol habardyń shyqqanyn kútip júrse kerek. Sol sol-aq eken, Shymkent qalasynyń kóshi-qon polısııasy bizdiń keıipkerimizdiń jaǵasyna jarmasa bastaıdy. Belgisiz bireýden belgili bireýge qoıyrtpaq qujattardyń kóshirmesi tizbektelip jetip keledi. Bir aýyz sózben aıtqanda onda «Oleg Pochıvalovtyń qos azamattyǵy bar» delingen. Dúdamal qaǵazdardy tııanaqty tekserýdiń ornyna, kóshi-qondaǵy «jigitter» alaýlatyp-jalaýlatyp, bizdiń keıipkerimizdi qurbandyqqa shalyp jiberedi.
Is nasyrǵa shaýyp, sotqa deıin barady! Álbette, qalalyq sport basqarmasynyń basshysy ar-namysyn qorǵap, sotqa shaǵymdanady. Biraq, Shymkent qalasynyń Ál-Farabı aýdandyq soty qabyldanǵan sheshimi týraly aqparatty óz saıtyna jedel shyǵaryp jiberedi. Qysqasy azamattyń aryzyn qabyldaýdan bas tartady. Endigi bir qyzyqty qarańyz. Bıylǵy jyldyń 21 qańtarynda qalalyq polısııa departamenti kóshi-qon qyzmeti basqarmasynyń bastyǵy S.Týgelbaevtyń qoly qoıylǵan qaǵazdy Pochıvalovtyń qolyna ustatyp jiberedi. Onda ol Reseı Federasııasy azamattyǵyn alýy sebepti 20 qańtardan bastap Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyǵyn joǵaltqany týraly jazba tirkelgen. Iаǵnı, Pochıvalov budan bylaı bizdiń elimizdiń azamaty emes degen sóz. Eń soraqysy budan eshkim eshqandaı túsinik alýǵa da talpynbaǵan. Árıne bul oqıǵa shymbaıyna batqan Pochıvalov Qazaqstan azamaty bolǵanyn jáne bolyp qala beretinin de aıtyp, baspasóz konferensııasyn shaqyrady. Sóıtip óz ustanymyn sotta dáleldegisi keledi. Sol kúni ol Shymkent polısııasy departamentiniń is-áreketteri zańsyz dep ál-Farabı aýdandyq sotyna shaǵymdanady.
Advokat Evgenıı Iаvorskııdyń pikirine júgineıik.
– Pochıvalovtyń Qazaqstan azamattyǵynan aıyrý týraly sheshimdi qabyldaýǵa ne túrtki bolǵany túsiniksiz. Onyń qolyna ustata qoıǵan habardyń ne basy, ne aıaǵy joq kádimgi hat dersiz. Tipti «Eskertý» degen sóz de joq. Kóshi-qon polısııasynyń qyzmetkerleri sotta Oleg Pochıvalovtyń qos azamattyǵy bar degen aıypty Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń, álde qandaı hatyna ıek artqan eken. Onda qaýipsizdik qyzmetkerleri osy máseleni tekserý jóninde usynys berse kerek. Qaıtalap aıtaıyq, azamattyǵynan aıyrý týraly sheshim shyǵarý týraly emes, tekserýdi ótingen. Pochıvalovtyń qorǵaýshylary Ulttyq qaýipsizdik komıtetine osy másele týraly suraý salady. Ústimizdegi jyldyń 11 aqpanynda mynandaı jaýap keledi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq qaýipsizdik komıteti O.V.Pochıvalovtyń jáne onyń otbasy múshelerine azamattyǵyna qatysty másele boıynsha Reseı Federasııasyna eshqandaı suraý salǵan emes.
Iаvorskıı taǵy birqatar túsiniksiz jáne bulyńǵyr qujattar tóńireginde oı qozǵaıdy.
– Men Pochıvalovtyń azamattyǵyn aıyrý týraly sheshim qabyldaýǵa negiz bolǵan resmı qujat týraly suraq týyndaǵan kezde, bizge Reseı Ishki ister mınıstrligi Krasnogorsk okrýgy boıynsha basqarma bastyǵy polısııa polkovnıgi N.Jýkovtyń qoly qoıylǵan jaýap keledi. Onda azamattyq týraly másele kóterilmegen. Ol 22 qańtarda jazylǵan. Kóshi-qon polısııasynyń ókilderi jalǵan qujatty sotta alǵa tartyp, azamattyqtan aıyrý jónindegi 2021 jylǵy 20 qańtardaǵy (ıaǵnı eki kún buryn!) №5 sheshimin shyǵarady. Onda kóshi-qon polısııasy birinshi basshysynyń buryshtamasy da bar. Al ol belgisiz bir sebeptermen bizge berilgen kóshirmede joq. Qysqasy, Pochıvalovtyń azamattyǵyna qatysty salynǵan suraýǵa nege ekenin belgisiz onyń áıeli men uly týraly derekter keltiriledi.
Árıne, osynaý qujattar bylyǵyna jol bergen qalalyq kóshi-qon polısııasynyń qyzmetkerlerine qatysty QR Qylmystyq Kodeksiniń 371-baby (salǵyrttyq) jáne 416-baby (dáleldemelerdi burmalaý) boıynsha eki qylmystyq is qozǵalady. Shymkent prokýratýrasy osy oǵashtyqtardyń oryn alǵanyn, munda álde qandaı qýlyqtyń jatqanyn, materıaldardyń burmalanǵanyn anyqtaıdy. Sóıtip, jalǵan aqpar taratqany úshin qylmystyq jaýapkershilikti kózdeıtin eki bap boıynsha is júrgizilýde. Advokat sýdıadan Reseıdiń kóshi-qon qyzmetine óz klıentiniń azamattyǵyn joǵaltýǵa negiz bolǵan qujattarynyń túpnusqalaryn usynýdy surap, suraý salady. Sotqa tıisti ótinish jiberiledi. Biraq sýdıa advokattyń ótinishin qabyldamaı, tipti túsinik berýden de bas tartady. Sonda adam taǵdyry qoıyrtpaq qujattardyń kóshirmeleri negizinde sheshilýge tıis pe? О́ıtkeni álgi iste mór soǵylǵan nemese qoly qoıylǵan birde-bir túpnusqa anyqtama joq. Istiń anyq-qanyǵyn odan ári naqtylaý úshin Reseıdiń kóshi-qon qyzmetine Pochıvalovqa qatysty tıisti suraý jiberiledi. Naqty jaýap Reseı Federasııasy Ishki ister Mınıstrligi kóshi-qon máseleleri jónindegi bas basqarmanyń bıylǵy 26 aqpandaǵy №3/217703201256 jaýap haty advokattyń qolyna tıip te úlgergen.
Al onda ne delingen deısiz ǵoı?
Bul suraqtyń jaýabyn Oleg Pochıvalov sotqa appelıasııalyq shaǵym túsirgen soń bereıik. Bul oqıǵaǵa bálkim sonda ǵana núkte qoıylsa kerek.
Ǵalymjan Meldeshov
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


text:
Magtymguly Pyragynyň ýadygärliginiň açylyşy mynasybetli, Daşary işler ministrligi bilen bilelikde, daşary ýurtlaryň medeniýet we sungat ussatlary bilen onlaýn-tertibinde birnäçe duşuşyk meýilleşdirildi diýip, wise-premýer Mährijemal Mämmedowa 29-njy ýanwarda geçirilen hökümet mejlisinde aýtdy.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow birnäçe ýyl öň Magtymgulynyň Aşgabatdaky meşhur ýadygärligini şäheriň daşyna çykaryp, has belent ýerde dikmegi buýurdy. Emma ýerli intellektuallaryň Azatlyk radiosynda çykyş edip, bu ideýa garşy durmaklary netijesinde, Aşgabadyň günortasynda dikilen täze heýkel, edil häzirlikçe, öňki heýkeliň ýykylmagyna alyp gelmedi.
Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllyk baýramy, Magtymguly Pyragynyň şygryýet güni, şeýle hem paýtagtymyzda akyldar şahyryň täze ýadygärliginiň açylmagy mynasybetli wideoaragatnaşyk arkaly medeni çäreleri geçirmäge taýýarlyk görülýär diýip, Mämmedowanyň hasabatynda aýdylýar.
Magtymguly Pyragynyň dünýäniň dürli ýurtlarynda oturdylan ýadygärliginiň ýanynda şahyrlaryň, terjimeçileriň, ylmy işgärleriň gatnaşmagynda edebi okaýyşlary, ylmy maslahatlary, türkmen edebiýatynyň nusgawy şahyrynyň ömri we döredijiligi bilen baglanyşykly çäreleri guramak göz öňünde tutulýar diýip, TDH çäreleriň geçiriljek anyk ýurtlaryny anyklaşdyrmazdan habar berdi.
Neşiriň maglumatyna görä, dabaralardan taýýarlanylan wideogörnüşler Medeniýet we sungat işgärleriniň güni, Magtymguly Pyragynyň şygryýet güni mynasybetli guraljak dabaralarda görkeziler.
Magtymguly Pyragynyň eserleriniň çap edilmegi, öwrenilmegi we ýaş nesle düşündirilmegi soňky otuz ýylda ilki öňki prezident Saparmyrat Nyýazowyň adyndan çap edilen eserleriň wagzy, soňky ýyllarda bolsa, häzirki prezidentiň adyndan çap edilýän kitaplaryň wagzy astynda, tasdan yzky orunlara süýşürildi diýip, ýerli synçylar aýdýar.
Türkmenistanyň ilkinji prezident Saparmyrat Nyýazow öz döwründe Magtymgulyny terkidünýälikde aýyplap, onuň goşgy setirlerine düzediş girizilmegini hem gazandy. Şeýle-de, Magtymgulynyň goşgusyna aýdylýan “Başlady” aýdymy Türkmenistanda dilden ‘gara sanawa” düşdi.


text:
Owganystandaky iki hüjümde azyndan bäş polisiýa işgäri öldürildi we 12 adam ýaralandy diýip, resmiler 13-nji fewralda habar berdi.
“Talybanyň” janyndan geçen hüjümçisi Owganystanyň günortasyndaky Kandahar welaýatynyň howpsuzlyk barlag nokadynyň golaýynda awtoulag bombasyny ýaryp, 12 polisiýa işgärini ýaralady diýip, Içeri işler ministrligi aýtdy.
Ministrligiň metbugat wekili Tarik Arian hüjümçiniň Kandagaryň Arghandab etrabynda ýerleşýän barlag nokadyna ýetmezinden ozal bilnendigini we nyşana alnandygyny aýtdy.
Mundan başga, öten agşam gündogar Kunar welaýatynyň Çapa Dara etrabynda edilen hüjümde bäş polisiýa işgäri öldürildi diýip, welaýat geňeşiniň agzasy Muhammad Sapaý aýtdy.
Bu hüjümler, Günbatar tarapyndan goldanýan hökümet bilen “Talybanyň” arasynda parahatçylyk ugrunda alnyp barylýan tagallalara garamazdan, Owganystandaky zorlugyň ep-esli artan wagtynda amala aşyryldy.


text:
Önümlerimiz
Gatyk – ýagly ýa-da ýagy alnan sygyr süýdinden taýýarlanylýar. Gatyk taýýarlanylanda süýt kislotasynyň streptokokklary we taýajyklary uýadylayp, sirke kislotaly bakteriýalaryndan we hamyrmaýalaryndan ybarat bolan gatyk "kömelekleri" ulanylýar. Görnüşi birmeňzeş, ak, kömürturşy gazynyň az kem çykmagy mümkin. Gatyk, beýleki turşy süýt önümleri ýaly, probiotik täsire eýe, ýagny içegäniň mikroflorasyna we umuman alyş-çalşyna peýdaly täsir edýär. Çylşyrymly düzümi sebäpli kefir, içegelerde patogen ösümlikleriň ösmegine päsgel berip biler. Onuň dermanlyk aýratynlyklary süýt kislotasynyň mikroorganizmleriniň bakterisid işjeňligine we käbir aşgazan-içege keselleriniň we inçekeseliň sebäpkärleri bilen baglanyşykly möhüm işjeňliginiň netijelerine esaslanýar. Mundan başga-da, kefir immunostimulýasiýa, köşeşdiriji we ýumşak diuretik täsirine eýe.Ýaglylygy 1% gatygyň iýmitlik gymmaty, 100 gramda: belok - 3.0 g.; ýag - 1,0 g.; laktoza - 3,8 g. Kuwwatlyk gymmaty - 35,8 Kkal. 1% ýyglylykda gatygyň 1 litr PET çüýşede bölek-satuw bahasy - 9,00 manat.
Habarlaşmak üçin
Tel: +99312430550
Fax: +99312430579
Email: info@suyt.com, sales@suyt.com
© Copyright 2020. Ahli hukuklar goraglanan.
Handcrafted by NOKAT KOMPÝUTER HJ..


text:
Teatr. Premera. «Shaǵala». Sahnada trýppanyń eń úzdik artısteri. Kartınalar almasyp, spektakl óz júıesimen júrip jatqan kez. Alǵashynda qarapaıym komedııa dep, kúlip qabyldaǵan kórermen qoıylym ortasynda «maǵynasyz, mánsiz, tatymsyz» dúnıeni kórýge ýaqyt joǵaltqanyn sezip, Zarechnaıanyń sandyraq-monologyn estigende, onyń sózin bólip, zaldaǵylar «kórkemdik deńgeıi tómen spektaklge» narazylyǵyn ashyq bildirgen-di. «Polnyı proval!» Iá, teatr tarıhynan bárimiz jaqsy biletin Aleksandrınsk teatryndaǵy 1896 jylǵy umytylmaıtyn oqıǵa. Tipti, Chehovtyń ózi spektakl aıaqtalmaı jatyp shyǵyp ketip, «munan keıin pesa jazbaımyn!» dep úzildi-kesildi aıtqan edi.
Avtor ol ýaqytta shyǵarmalarynyń bir kezderi jer júziniń barlyq derlik teatr repertýarynan túspeıtinin, azýly rejısserlerdiń ózi asa qyraǵylyqpen qaraıtyn, saqtyqpen keletin, uqyptylyqpen qoıatyn, álem teatryna jańa formadaǵy ǵajap pesalar syılap ketkenin sezbegen de bolar. Qaıtken kúnde de, ıt úrip, kerýen kóshken dúnıe óz ulylaryn kóleńkede qaldyrmaq emes.
Chehovtyń tereń álemine ózinshe boılaı bilý – barlyq teatr úshin jańa beles. «Shaǵala» spektaklin usynǵan Ǵ.Músirepov atyndaǵy qazaq memlekettik akademııalyq balalar men jasóspirimder teatrynyń da kezekti maýsymda deńgeıi jańarǵanyn baıqaımyz. Bıylǵy shymyldyǵyn «Qulagerimen» ashqan balalar men jasóspirimder teatrynyń jańa maýsymǵa tyńǵylyqty daıyndyǵy, ujymnyń aradaǵy jeti aı úzilisten keıin jańa serpinmen qyzý proesske enýi qýantarlyq jaıt. Atap aıtar bolsaq, rejısser Elik Nursultan sahnalaǵan kúni keshe premerasy ótken «Shaǵala» spektakli ujymnyń shyǵarmashylyq qýatyn taǵy bir aıqyndap, teatr qorjynyn kezekti klassıkalyq týyndymen baıyta tústi.
Shymyldyq ashylmaıdy. Kórermen zalǵa jaıǵasqannan-aq appaq matamen kómkerilgen sahnadaǵy kóriniske, onyń erekshe atmosferasyna enýine jaǵdaı jasalǵan. Bálkim, kelgen adam sahnanyń sol jaǵynda kórermenge jartylaı burylyp turǵan aınadan ózin kórip, bir-birinen bólek-bólek ornalasqan kvadrat bólmelerge kóz tastaı, ár jerdi qııalaı ósken butaqtardyń sebebin uǵýǵa talpynyp, «qazir ne bolady eken?» degen oımen ǵajaıyp teatr álemine boılaı tússe kerek. Sahnany «chehovtyq» kóńil-kúımen árleýge tyrysqan spektakl senografy – grýzııalyq sahna sýretshisi Shota Bagalıshvılıdiń eńbegi zor.
Osylaı qannen qapersiz otyrǵanda, kórermen zalyna jarq etip enip, «Teatr degeniń – oınaý. Shymyldyq, sosyn birinshi kýlısa, sosyn ekinshi kýlısa, al onyń arǵy jaǵy mıdaı dala, eshqandaı dekoraııa joq», - dep bastalatyn sózimen eriksiz selt etkizetin Konstantın Treplevti kóremiz. Osy sátten bastap spektakl temporıtmi «iske qosylyp», kórermenniń jan saraıyna qozǵaý salady.
Spektakl týraly estigende, eń aldymen, onyń qaı teatrda qoıylǵanyna emes, qaı rejısser qoıǵanyna qyzyǵýshylyq tanytatynymyz jasyryn emes. Búginde (bálkim, barlyq kezeńde) spektakldiń kórkemdik deńgeıi, sátti sahnalanýy, tutastyǵy, birinshi kezekte, ony qoıýshy sahnagermen baılanysty. Rejısser E.Nursultannyń shyǵarmashylyq áleýetimen buǵan deıin elimizdegi bas teatr sahnasyndaǵy «Qyz Jibek», «Lır patsha», «Qas-qaǵym» syndy spektaklderi arqyly kópshilik jaqsy tanys. Zamanaýı teatr ónerindegi novatorlyq tendenııalarǵa qulash sermep júrgen rejısserdiń jańa týyndysynda da ózindik ınterpretaııasy aıqyn bilingenin aıta ketken jón. Kóbine syrttaı «jańa forma» qýamyn dep, spektakliniń kórkemdik tutastyǵyn aqsatyp alatyn sahnagerlerdiń sánge aınalǵan úrdisine «urynbaı-aq», uly dramatýrgtyń ataqty pesasyn sahnalaýda rejısser zamanaýı teatr tiliniń kórkem quraldary arqyly jasalǵan shyǵarmashylyq izdenisterin baıqatty.
Qazaq teatrynda sońǵy shırek ǵasyrda beleń alyp kele jatqan ınnovaııalyq tehnologııalardy engizý tendenııasy bul spektaklden de qalys qalmaǵan. Shyǵarma boıynsha Iakovty somdap júrgen qos jigit (akterler: J.Turlyǵazy men Q.Tólen) qoldaryna kamera ustap sahnadaǵy oqıǵany ár rakýrstan túsirip júr. Teatrdyń kórermenge qarap turǵan oń jaq qabyrǵasynda – sol kameraǵa sol sátte túsip jatqan kadrlar. Ol beınerolıkten, máselen, spektakl kórý úshin kórermenge teris qarap jaıǵasqan Sorınniń úıindegilerdi, sahnadaǵy Arkadına sózine qulaq asý oılarynda joq beıqam, máz-meıram topty, olarǵa basý aıtyp sharshaǵan Kostıany kóremiz. Kelesi sahnalarda – súıgeniniń yqylasy basqaǵa aýǵandaǵy jigeri qum bolyp, júregin muń ezgen jaýapsyz sezim ıeleri. Trıgorınge esi ketken Nına, ekeýiniń sahnasyna qaraǵan Arkadına, Nınany ańdyǵan Kostıa, Kostıaǵa ǵashyq Masha, Mashany oılaǵan Semen... Keıipkerlerdiń ishki psıhologııasyn ashýǵa «qyzmet» etken beınelik sheshim rejısser tarapynan sátti oılastyrylǵan.
Rejısser fılosofııalyq traktovkalarynyń birin qolyna kandelıabr ustaǵan Nına oryndaıtyn monologtyń sahnanyń eń joǵarysynan jetýinen baıqaımyz. Arkadına bastaǵan top keleke etken «Adamdar da, arystandar da...» dep bastalatyn Treplevtiń «maǵynasyz shımaıyndaǵy» oılardyń tómendegiler úshin túkke turǵysyz ekenin, solaı bola tura, bul mátinniń óresi bıiktiń ǵana kóńiline qonatyny, sol sebepten de, árkim shyǵa bermeıtin sonaý quz basynda oryndalý sheshimi aqtalyp tur.
Keıipkerler bolmysyn, minezin naqtylaı, qamshylaı túsetin erekshe dekoraııa – velosıped. Rejısser bir orynnan jyljymaıtyn velosıped arqyly ómirlik fılosofııany da, keıipker psıhologııasyn da utymdy jetkizgen. Bir qalyppen, baıaý, ortasha tempte, ekpindi túrde, baryn sala tebe bergenińmen, dóńgelek-ómir aınala beredi, aınala beredi... Biraq, ne ózgeredi? Eshteńe. Tek, Adam sharshaıdy. Óz-ózine kóńil bólip, tánin, janyn kútetin Arkadına da, ylǵı ózinen áldiniń qabaǵyn baǵatyn Shamraevtar da.
Ekinshi turǵydan qarar bolsaq, muny jattyǵý zaldaryndaǵydaı bir orynda otyryp tebetin «arnaıy qural» retinde qabyldaýǵa bolady. Iá, kúshińdi sarp etesiń, ıá, ýaqyt óter, biraq, ysylasyń. Beıimdelesiń, úırenesiń.
Mine, osy sekildi oılarǵa jeteleıtin sımvoldyq, metaforalyq sheshimder jas rejısser kózqarasynan týyndaǵan naqty mızansenalardan, akterlerdiń ym-ısharasynan, sahnanyń bezendirilýinen «menmundalap» tur. Ár jerden beıbereket ósken butaqtar da shyǵarma keıipkerleri sekildi ár túrli. Túzý, qısyq, jýan, jińishke, berik, mort synǵysh, ıilgish, taǵysyn taǵy. Olardyń ósetin jer tańdamaı ár jerden bir qylqııa ornalasýy – adam taǵdyrdy tańdap súrmeıtindigine meńzeıdi eriksiz.
Spektaklge óń bergen rejısserdiń kórkemdik quraldarynyń biri – plastıkalyq sheshimder. Baletmeıster Anna Kım men Karına Mýkataeva qoıǵan qoıylym ishindegi qoıylymdy somdaýshy bir top artısterdiń sahnasy, Mashanyń bir mezet qııalyna erik berip, Kostıamen ǵashyqtar bıin bıleıtin kezi, oqıǵa arasyndaǵy jyldardy, sol ýaqyt ishindegi keıipkerler ómirin, bir-birine aýǵan kóńilderdi, jazmyshqa baǵynǵan taǵdyr ıeleri men olardyń sharasyz kúıin syıdyrǵan bı qımyldary akterlerdiń «dene tilimen-aq» bárin minsiz baıandap tur.
Bul teatr trýppasynyń joǵary deńgeıdegi kásibıligin, biliktiligin, barlyq spektaklde aınymas ansambl qura biletindigin, akterlik ónerdiń ozyq úlgisin usynatyn tek talantty artısterden quralǵandyǵyn buǵan deıin de aıtyp, jazyp júrmiz. Bul sózimizdiń rastyǵyna osy qoıylymda taǵy bir ret kóz jetkizdik. Jasyratyny joq, teatr repertýaryndaǵy kórkemdik sapasy tómen spektaklderdiń áli kúnge deıin ómir súrýi osy akterlik quramnyń eńbegimen ǵana ólshenip keledi. Balalarǵa arnalǵan bolsyn, dramalyq keıipkerler bolsyn, árqaısysy ár akterdiń ózindik traktovkasy arqyly jasalatynymen erekshe.
Sol sekildi, osy spektaklde de eki quramdaǵy eki Treplev eki túrli jasalǵan. Alǵashqysy akter Darhan Súleımenovtiń somdaýynda názik sezimge baı, kóńilshek, Nınany kórgende kúlli álemdi umytatyn romantık Treplev bolsa, ekinshi quramdaǵy jas akter Alıhan Káribaevtyki – maksımalıst, batyl, ishindegi yzasy men renishine tunshyqqan pessımıst Treplev. D.Súleımenov teatr kórermenderine buǵan deıin birneshe sátti rolderimen tanylyp, kórermen kóńilinen oryn alǵan artısterdiń biri. Al, Á.Káribaev teatr báıgesine keshe qosylyp, búgin shabysyn dáleldegen jas júırik. Sahnadaǵy symbattylyǵy, jastyq jalyny, ishki-syrtqy tehnıkasy birden kózge túsetin akter aǵa-áriptesterimen bir tolqynda bola bildi.
Sáıkesinshe, eki Zarechnaıanyń da aıyrmashylyqtary aıqyn bilinedi. Teatr kelbetine aınalǵan tájirıbeli aktrısa Aıda Jantileýova Nınanyń «aktrısa bolam» degen armanyna adaldyǵyn, Trıgorınge degen essiz mahabbatyn, jaǵada jalǵyz qalǵan shaǵala-taǵdyryn akterlik ishki plastıkasymen sheber jetkize bildi. Al, jas aktrısa Gúlnaz Maratqyzy keıipkerine syrttaı uqsastyqtarymen jaqyn bolǵanymen, onyń tereń tebirenis, tolǵanys sezimderin jetkize almaǵany ókinishti.
Erekshe, jarqyn jasalǵan beıne, bálkim, dál osy spektakl atalǵanda kórermenniń jadyna oralar – Irına Nıkolaevna Arkadına. Birinshi quramdaǵy Aqbota Qaımaqbaeva jasaǵan «artıstka» beınesi aktrısa amplýasyn keńeıte túskendigi teatr kórermenderi úshin jańalyq bolǵany ras. Aktrısa oıynynan ylǵı minsizdikke umtylǵan, tabıǵı jasyna moıynsunǵysy kelmeıtin, qalasańyz, on bes jasar qyzdy op-ońaı somdap bere alatyn, balasyna emirenip, jaqyndaı qalsa, Arkadınalyq tuǵyrynan aırylyp qalardaı, Trıgorınnen aıyrylsa, taǵynan túsip qalardaı, eshkimge qajetsiz bolýdan qorqatyn áıel beınesin kórdik. Ol tek artıstka emes, áıel de, ana da, qaryndas ta bola bildi. Al, ekinshi Arkadına rolindegi aktrısa Janar Maqashevanyń sahnadaǵy erkindigi, keıipkerine ózindik «menin» qosa bilgendigi bolmasa, burynǵy rolderimen salystyrǵanda, asa ózgerister baıqaı almadyq.
Trıgorındy somdaǵan akter Erlan Káribaevtyń sheberligi, ádettegideı, senimdi aqtady desek, artyq aıtpaǵanymyz bolar. Jurt tamsana oqıtyn jazýshy, ıntellıgenııa ókiliniń bekzat bolmysyn akter syrtqy erekshelikterimen de, minez turǵysynan da naq bere aldy. Ár aıtylǵan oıǵa, pikirge, oryn alǵan oqıǵaǵa asqan zeıin qoıýynan, sahnadaǵylardyń árqaısysyna tıisinshe kózqaras tanytýynan keıipkerdi zerttegeni baıqalady. Ekinshi quramdaǵy Trıgorın beınesi akter Beıbit Qamaranov tarapynan jasalǵan talpynystarǵa qaramastan, óz shyrqaý shegine jete alǵan joq. Jazýshylyq statýsyn bylaı qoıa bergende, kórermendi óziniń Nınaǵa degen sezimine de ılanbadyq.
Munan ózge Evgenıı Sergeevıch Dornnyń, Semen Semenovıch Medvedenkonyń jarqyn beınelerin atap ótkendi jón kórdik. Dorn rolindegi akter Safýan Shaımerdenovtyń sahnadaǵy oqıǵaǵa keıipker janynan baǵa berýi, ımprovızatorlyq qyry, akter Ulan Bolatbektiń spektaklde emes, jaýapsyz mahabbat áleminde ómir súrip, sahna túbinde, eń artqy planda tursa da, ár qımyly, kózqarasy Mashaǵa degen yntyq sezimin shertip turǵany – maqtaýǵa turarlyq. Sahnadaǵy akterlerdiń ne istep júrgenin ózderi jaqsy bilýi, «talantty akter ekenin dáleldeý úshin kórermen kózine túsýdi emes, sol keıipker ishinde ómir súrýdi mise tutýy – kóp teatrlarda oryn ala bermeıtinin jasyrmaý kerek.
Klassıkalyq shyǵarmalardyń qaı-qaısysy bolmasyn, ár dáýirge saı sıpatqa enýi, ár rejısserdiń qııal-kókjıegine baılanysty birneshe oqylymda túrlenýi zańdy qubylys ekenine sahna óneriniń birneshe myńjyldyq tarıhy kýá. Endeshe, E.Nursultan men Músirepov ujymynyń «Shaǵalasy» da joǵaryda atalǵan kórkemdik erekshelikterimen búgingi qazaq teatrynyń áli tolysa qoımaǵan «jaqsy» spektaklder qatarynan oryn tappaq. Olaı bolsa, biz shyn qýanyshtymyz!
«Jańa forma kerek! Ol bolmasa, teatrdyń barynan joǵy!», - degen Treplevtiń bir replıkasynda tól teatrymyzdaǵy ózekti másele jatyr-aý. Spektaklde osy ıdeıanyń da saltanat qurýy mańyzdy bolyp otyr. Rasynda, bar úmit – shyǵarmashylyq jigerimen jańa túr, qalyp, sheshim, beıne usyný arqyly sol ketikti qalaýǵa talpynys jasap júrgen bizdiń Treplevterimizde!


text:
Kufede ýaşaýan Ebu Hanifäniň köne-küşül oňarýan goňşusy bardy. Ol adam gündiz ugruna ertirden agşama çenli bir çüňke geçip, aýakgap bejärdi, agşam öýüne barandan soň bolsa, orta keýp suprasyny ýazyp, içmäge başlardy. Içip, başy sämänden soň bolsa, aýdyma zowladyp ugrardy, ýanaşyk oturan Ebu Hanifäni-de birahat ederdi. Ýöne soňky günler onuň ses-üýni kesilipdi. Ebu Hanife ol adama näme bolduka diýip aladalanyp sorady:
– Biziň aýakgap bejerýän goňşumyzdan ses-seda ýok-la, üç-dört gün bäri gulagyma hiç zat ilenok bir hili, nirede gezip ýörkä?
Oňa şeýle diýdiler:
– Bir töhmet belasyna uçrady. Kufäniň häkimi ony zyndana atdyrdy. Şu wagt şol ýerde ýatyr.
Ebu Hanife goňşusyny wagtynda idemäni üçin özüne igendi. Ertir namazyny okandan soň atyny eýerledip, oňa atlandy-da, göni Kufe häkiminiň jaýyna tarap ugrady. Ol ýerde ony uly hormat bilen garşy aldylar. Näme ýumuş bilen gelendigini soradylar.
Ebu Hanife:
– Meniň köne-küşül oňarýan goňşym bardy, bir ýalňyşlyk bolup, zyndana atylan eken. Şony zyndandan çykarmaga geldim, sizden onuň ýagdaýyna gaýtadan seretmegiňizi towakga edýärin – diýdi.
Biraz sorap-idelenden soň hakykatdanam ol adamyň bigünädigi mälim boldy. Ebu Hanife zyndanyň işiginde goňşusyna garaşyp durdy. Çykan badyna-da ony atynyň syrtyna mündürdi-de, öýüne çenli alyp gaýtdy. Öýüne ugrajak bolup durka-da, goňşusyna şeýle diýdi:
– Eziz goňşym, aýyplaşma, seniň ýagdaýyňdan gijräk habarym boldy, şonuň üçinem goňşulyk borjumy wagtynda ýerine ýetirip bilmedim, meniň ýazygymy geçersiň-dä!
Köne-küşülçiniň ýüzi gyzaryp gitdi, başyny zordan galdyryp, şeýle diýdi:
– Meni juda utandyrdyňyz. Mundan soňra, Allahyň öňünde söz berýärin, şol zährimary işjek däl, siziň ýaly hormatly goňşumam birahat etjek däl!
Köne-küşülçi şondan soň hakykatdanam içmändir, hezreti ymamy-da gaýdyp birahat etmändir.
Hawa onuň beýdip toba gelşine Ebu Hanifäniň yslamdaky goňşulyk borjuny ýerine ýetirişi hem sabry sebäp bolupdy. Hezreti ymamdaky şol sabyr, şol ideg bolmadyk bolsa, beýle netije-de döremezdi.
GOŇŞULYK BORJY
Kufede ýaşaýan Ebu Hanifäniň köne-küşül oňarýan goňşusy bardy. Ol adam gündiz ugruna ertirden agşama çenli bir çüňke geçip, aýakgap bejärdi, agşam öýüne barandan soň bolsa, orta keýp suprasyny ýazyp, içmäge başlardy. Içip, başy sämänden soň bolsa, aýdyma zowladyp ugrardy, ýanaşyk oturan Ebu Hanifäni-de birahat ederdi. Ýöne soňky günler onuň ses-üýni kesilipdi. Ebu Hanife ol adama näme bolduka diýip aladalanyp sorady:


text:
Eraly Toǵjanov: Jańa sıntetıkalyq esirtkiniń negizgi tutynýshylary – jastar
NUR-SULTAN. QazAqparat - Jańa sıntetıkalyq esirtkiniń negizgi tutynýshylary – jastar. Bul týraly Premer-Mınıstrdiń orynbasary Eraly Toǵjanov Memleket basshysynyń eldegi esirtki qylmysy men nashaqorlyqqa qarsy is-qımylǵa qatysty tapsyrmasyn oryndaý boıynsha arnaıy keńeste aıtty.
«Búgingi tańda esirtki qylmysy men nashaqorlyq máselesi óte ózekti. Ókinishke oraı, jańa sıntetıkalyq esirtkiniń negizgi tutynýshylary – jastar. Tek osy jyldyń ózinde elimizde 8,5% ósimmen 5 myń esirtki qylmysy anyqtaldy. Bizge bul baǵytta kúresý úshin júıeli sharalar qajet», — dep atap ótti E. Toǵjanov jıynda.


text:
Daşary işler ministrliginde Sankt-Peterburg şäheriniň hökümetiniň agzasy – Daşary aragatnaşyklar komitetiniň başlygy Ý.Grigorýew bilen onlaýn gepleşikleri geçirildi. Duşuşyga şeýle hem senagat we gurluşyk önümçiligi ministri S.Berdimuhamedow gatnaşdy.
Taraplar ýurdumyzyň Russiýa Federasiýasynyň sebitleri bilen hyzmatdaşlygy nukdaýnazaryndan döwletara gatnaşyklarynyň meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar.
Häzirki wagtda Sankt-Peterburgyň kompaniýalary Türkmenistanda ýol-ulag düzüminiň, şol sanda sile garşy desgalaryň taslamasyny düzmek we gurluşygy ýaly ähmiýetli ugurlarda netijeli işleýärler, senagat, gämi gurluşygy, tehnologiýalar we innowasiýalar ulgamlarynda hyzmatdaşlygyň täze mümkinçilikleri açylýar. Şu gezekki duşuşygyň barşynda taraplar ulag, gurluşyk we gurluşyk önümçiligi ulgamynda hyzmatdaşlygyň işjeňleşdirilmegi boýunça takyk hereketleri kesgitlediler.
Dünýä derejesindäki çylşyrymly ýagdaýlar bilen baglylykda, söhbetdeşler pandemiýanyň garşysyna göreşmekde halkara hyzmatdaşlygynyň işjeňleşdirilmeginiň zerurlygyny nygtadylar.


text:
Bóltіrіk Álmenuly (1771–1854) qazaq tarıhyndaǵy árі bı-sheshen, árі jaýynger-batyr, palýan retіnde tanymal bolǵan kórnektі qaıretker. Bóltіrіk Álmenuly sózderіnіń barlyǵynda da tárbıelіk mán bar. Adamgershіlіk qasıetterdі baǵalaý turǵysynda san alýan oqıǵalar (jer daýy, jesіr daýy, urlyq, barymta t.b.), aǵaıynnyń, dos-joldastardyń qarym-qatynastary, t.b. máselelerge baılanysty týyndaǵan sózderі halyqtyń jadynda jattalǵan. Ásіrese, onyń bılermen bolǵan sóz saıystaryndaǵy bılіk sheshіmderі sóz ónerіnіń quqyqtyq zańdylyqtary saqtaý quraly bolǵandyǵyn dáleldeıdі.
Bóltіrіk – bıler dáýіrі ádebıetіnіń іrі ókіlі. Bóltіrіktіń sheshendіk sózderі onyń zamany men sol zaman adamynyń eń bіr mańyzdy da mándі, eń kókeıtestі máselelerіne arnalǵan. Bóltіrіktіń sózderі qyrǵyz, ózbek halyqtary arasynda da kezdesedі. Sheshendіk sózderdіń aforızmdіk sıpaty beınelі kórkem tіrkesterіmen órnekteletіnі – qalyptasqan úrdіs.
Bóltіrіk Álmenulynyń sheshendіk sózderі jastardyń da, eresekterdіń de jaqsylyq pen jamandyq qasıetterіn salystyra baǵalaýǵa baǵdarlaıdy. Adamdardyń fánıdegі qarym-qatynastarynyń kúrdelі qaıshylyqtary, qaqtyǵystary ómіrlіk shyndyq qubylystarymen, qasıetterіmen naqty dáleldene, dáıektele túsіndіrіledі. Az sózge astarly, megzeýlі oı-maǵynalaryn syıǵyza bіlý – sheshenderdіń shyǵarmashylyq ónerіnіń basty erekshelіgі. Adamdardyń rýhanı jan álemі sulýlyǵynyń qorshaǵan ortasyna, keıіngі urpaqqa taǵylym bolatyn ulaǵaty sheshender sózderіmen tujyrymdalǵan.
Qazaq tarıhyndaǵy kórnektі bı-sheshen, batyr Bóltіrіk Álmenulynyń sóz ónerі shyǵarmashylyǵy men qaıratkerlіgі tutasqan qyzmetіnіń ónegesі bіzdіń ulttyq jáne jalpyadamzattyq murattardy ıgergen ozyq órkenıettіk bolmysymyzdy anyqtaı túsedі. Qazaq órkenıetіnіń osyndaı gýmanıstіk taǵylymy urpaqtardy adamgershіlіk ulaǵatymen máńgіlіk bolashaqta da tárbıeleı beredі.
Endeshe nazarlaryńyzǵa BÓLTIRIK ShEShENNIŃ JAŃADAN TABYLǴAN NAQYL SÓZDERIN usynamyz:
1)Tіl – qoǵam, sóz – járdem.
2)Sóıleýshі myjyń bolsa, tyńdaýshy shyjyń bolady.
3)Adamnyń kóńіlі – gúl.
4)Esіńe alsań saqtarsyń eskі asyńnan.
5)Jamannyń kóńіlі – qurqyltaıdyń uıasyndaı.
6)Kіshkene qatyn asyǵys, kіshkene qazan tasyǵysh.
7)Qaıyndaǵan kúıeýden, qarǵylaǵan tazy artyq.
8)Maıǵa ergen dene azbaıdy, maılyǵa ergen er azbaıdy.
9)Múıіzgógі bar іngen qaıymaıdy, dáýletke asyqqan jіgіt baıymaıdy.
10)Bіtіsі jaman qamysty, sý іshіnde órt alar.
11)Júrіsі jaman jіgіttі, el іshіnde jaý alar.
12)Qýbas aıǵyr qulyn talaıdy.
13)Jaqsy aıǵyrdyń úıіrіn at jaqtaıdy, qyzdy aýyldy jіgіt maqtaıdy.
14)Aman, Aman dese jaman.
15)Qazaq: qazaqtyń kórgen kúnі azap, kóshіp júrgen jerі ǵajap.
Bettі daıyndaǵan Juldyz Ábіl,
FSH jýrnalynyń jýrnalısі


text:
BMG-niň entek çap bolmadyk hasabatynda owgan türmelerinde tussaglaryň gynamalara sezewar edilýändigi bellenilýär.
BBС gullugynyň aýtmagyna görä, BMG-niň Owganystandaky missiýasynyň taýýarlan hasabatynda türme işgärleriniň tussaglary ýençýändikleri, käbir ýagdaýda elektrik togy bilen gynaýandyklary, şeýle-de jynsy zorluk bilen gorkuzýandyklary aýdylýar.
Halkara güýçleriniň metbugat wekili Karsten Jeýkobson şeýle çykyş etdi: “Biz ätiýaçdan tussaglary käbir türmelere ugratmagy togtatdyk. Biz BMG-niň hasabatynyň ýakyn wagtyň içinde çykjakdygyny bilýäris. Biz bu hasabata serederis. Biz tussaglary tabşyrmak boýunça çäreleriň ählisini togtatmadyk. Diňe käbir tussaghanalara ugratmagy duruzdyk”.
BMG-niň hasabatynyň ýakyn günlerde köpçülige ýetirilmegine garaşylýar.


text:
2010-njy ýylyň aprel aýynda hökümete garşy geçirilen protestler netijesinde Kurmanbek Bakiýew häkimiýetden agdarylypdy. Bu saýlaw şondan bäri ýurtda geçirilen ilkinji kämil ses berişlik bolar.
Bakiýewiň prezidentlikden agdarylmagyndan iki aý soň, ýurduň günortasynda etniki özbekler bilen gyrgyzlaryň arasynda giň göwrümli çaknyşyklar ýüze çykyp, 500-e golaý adam heläk bolupdy.
Demirgazyk - Günorta
Köpleriň ynanjyna görä, şol çaknyşyklar etniki öýke-kine däl-de, syýasy prowokasiýalar netijesinde ýüze çykypdy. Emma zorluklar bu regiony gylyň üstünde goýdy hem-de demirgazykly we günortaly dalaşgärleriň arasynda ýiti prezidentlik bäsleşiginiň ýüze çykmagyna sebäp boldy.
Halkara krizis toparynyň Merkezi Aziýa boýunça müdiri Paul Kuin-Jadjyň aýtmagyna görä, hazirki saýlawlar, esasan, Gyrgyzystanyň täze ýoluny kesgitlemäge däl-de, soňky bir ýarym ýylyň içinde bolup geçen wakalaryň gaýtalanmazlygynyň öňüni almaga gönükdirilen.
“Zorlukly protestleriň ýüze çykmagyna sebäp boljak giň gerimli galplyklar bolmaz diýip, umyt edýärin. Saýlawlar demirgazyk bilen günortanyň syýasy elitalarynyň arasyndaky bölünişigi ýitileşdirmez diýip, umyt edýärin” diýip, Kuin-Jadj aýdýar.
“Iň möhüm zat bolsa, elbetde, günortada has köp zorluklar ýüze çykmaz diýip, umyt edýärin. Teoretiki taýdan seredilende, bular bolaýjak zatlar” diýip, Kuin-Jadj sözüniň üstüni ýetirýär.
Saýlaw resmileriniň aýtmagyna görä, azyndan 16 dalaşgär görkeziljek saýlawlarda 3,6 million adamyň ses bermegine garaşylýar. Ýurduň Waşingtondaky we Londondaky öňki ilçisi, häzirki wagtlaýyn prezident Roza Otunbaýewa bu wezipä dalaş etmeýär, ol saýlawlardan soň prezidentlikden çekiler.
Gyzgalaňly bäsleşik esasan üç sany meşhur kanditatyň – wagtlaýyn wezipesinden çekilen premýer-ministr Almazbek Atambaýew, milletçi deputat Kamçybek Täşiýew we Bakiýew döwrüniň iň ýokary howpsuzlyk resmisi Adahan Madumarow – arasynda boljaga meňzeýär.
Özüniň saýlaw kampaniýasynda ykdysady meselelere has köp üns beren aram syýasy garaýyşly Atambaýew pikir soralyşyklarda öňde barýar. Emma dalaşgärleriň hiçisiniň hem birinji tapgyrda köpçüligiň sesini aljagyna garaşylanok. Bu bolsa bolsa ikinji tapgyrda demirgazykly Atambaýewiň, ýa Täşiýew, ýa-da Madumarow bilen gidişmeli boljakdygyny aňladýar.
Bu çaklamalar günortada täze çaknyşylaryň döräp biljekdigi baradaky gorkulary oýardy, şeýle hem basyş ediji kampaniýalar we galplaşdyrylan ses berişlik kagyzlary baradaky aýyplamalara getirdi. Täşiýew ses berişlik boýunça galplyklar ýüze çyksa, munuň günortada zorlukly netijeleriniň boljakdygyny duýdurdy.
Saýlawlara gözlegçilik etmek üçin 600-den gowrak halkara synçy ýurda bardy. Merkezi saýlaw komissiýasynyň başlygynyň orunbasary Aýnura Şaýymkulowanyň Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugyna aýtmagyna görä, saýlaw resmileri ses berişlikleriň erkin we adalatly geçjegine ynam bilen garaýarlar.
“Gyrgyz respublikasynyň ähli raýatlarynyň, milletine garamazdan, ses bermäge haky bardyr. Gyrgyz respublikasynyň ýaşy 18-den geçen we saýlawçylaryň sanawynda ady görkezilen her bir raýatynyň ses bermäge haky bardyr” diýip, Şaýymkulowa aýtdy.
Gyrgyz saýlawçylarynyň ençemesiniň üns merkezinde ýurduň zoraýakdan hereket edýän ykdysadyýeti, esasan hem döwlet işgärleriniň aýlyk haklary hem-de Hytaý we Gazagystan bilen söwda gatnaşyklary dur. Emma saýlawlaryň netijesi ýurduň Merkezi Aziýadaky ýeke-täk parlamentar demokratiýa statusyna hem täsir eder.
Ýurtdaky çäksiz prezidentlik gözegçiligini üýtgetjek sistema geçen ýyl agzalyp başlanandan soň, bu mesele boýunça içerki göreşler hem ýüze çykdy. Atambaýew parlamentarçylygy saklajakdygyny ýaňzydýar, Täşiýew we Madumarow bolsa güýji elinde jemleýän ýolbaşçy bolmaga ýykgyn edýär.
Birleşen Ştatlaryň Jorj Meýson uniwersitetniň syýasy ylymlar boýunça professory Erik MakGlinçeýiň garaýşyça, parlamentar demokratiýa boýunça ýurtdaky gaýduwsyz başlangyçlara garamazdan, islendik yzagaýdyşlyk Bişkek üçin ahmyrly hereket bolar, ýurdy Merkezi Aziýadaky awtoritar goňşularynyň hatarynda goýar.
“Eger-de olar gaýtadan prezidentçilige geçseler, mundan soňky ädim awtoritarizme tarap bolar, özüňiz bilýäňiz, Gyrgyzystanyň gowşak awtoritarizmi barada aýdýaryn” diýip, MakGlinçeý belleýär.
“Emma, meniň pikirimçe, bu ýagdaý soňky ýylyň dowamynda bolup geçen käbir liberallaşmalardan armanly aýrylyş bolar we bu, esasan, Merkezi Aziýadaky häzirki ýagdaý hökmünde bilinýän ýerine ýetirijiniň güýçli kontrollygyna dolanyşy aňladar” diýip, MakGlinçeý sözüniň üstüni ýetirýär.
Goňşularyň täsiri
Gyrgyzystan tebigy baýlygy az bolan kiçi ýurt bolsa-da, onda özüniň has güýçli goňşularynyň bähbidi bar. Atambaýewe goldaw berýändigi aýdylýan Orsýet Bişkegi söwda we howpsuzlyk boýunça birnäçe täze bileleşiklere, esasan hem GDA-nyň Gümrük bileleşigine we geljekki Ýewrziýa Bileleşigine çekmäge umyt baglaýar.
Gyrgyzystanda harby bazasy bolan Orsýetiň Bişkegi özüniň Manas harby bazasyndan Birleşen Ştatlaryň harbylaryny çykarmaga yrjak bolýan bolmagy mümkin. Şol baza häzirki wagtda Owganystana girýän we ol ýerden çykýan esgerler üçin esasy transport geçelgesi hökmünde hyzmat edýär.
Atambaýew ABŞ-nyň harbylarynyň öz kärende möhleti 2014-nji ýylda tamamlananda çykjakdygyna yşarat etdi. Şol sene Amerikanyň Owganystandan çygmagy üçin bellenen soňky möhlet.
Kuin-Jadjyň aýdyşy ýaly, bu ýerde Gyrgyzystanyň iň güýçli goňşulary bolan Gazagystanyň we Özbegistanyň hem öz bähbitleri bar.
“Gyrgyzystan we Gyrgyzystanyň garaşylmaýan hereketleri gazaklaryň yzygiderli gaharyny getirýär we olarda ynamsyzlyk duýgusyny oýarýar. Eger-de şu saýlawlardan soň ýene-de parlamentar sistemadan güýçli prezidentlige tarap hereket edilse, meniň pikirimçe, gazaklar azda-kände arkaýynlaşarlar” diýip, Kuin-Jadj aýdýar. “Gaty bir işläp barmasa-da, olar bu ýerde parlamentar hökümet ideýalaryny halamaýarlar”.
“Özbeklerdenem nämä garaşjagyňy bilip bolmaýar. Bu ýerdäki syýasy sistemada birje zat üýtgese, bu ýagdaý olaryň özlerini Gyrgyzystan bilen arkaýyn işleşip biljek derejede duýmagyna getirermi – muňa şübheli garaýaryn” diýip, Kuin-Jadj sözüne goşýar.
“Özbek syýasatynda Yslam Kerimowyň pikir-garaýyşlary agalyk edýär. Ondan nämä garaşjagyňy bilip bolmaýar we köplenç onuň pozisiýasy goňşularynyň ukybyna we meýillerine uly şübhe bilen garamak” diýip, Kuin-Jadj sözüni jemleýär.


text:
Lawrow bu sözleri Birleşen Ştatlaryň Senaty korrupsiýa garşy göreşen aklawçy Sergeý Magnitskiniň ölümi we Orsýetdäki beýleki hukuk bozmalar bilen bilen ilteşikli resmilere garşy girizilmeli sanksiýany sese goýanyndan soň aýtdy.
Bu düzgün Sowuk uruş döwründe Orsýet bilen hemişelik kadaly söwda gatnaşyklaryny etmäge girizilen çäklendirmeleri aradan aýyrmaga gönükdirilen giňiş kanun taslamasynyň bir bölegidi.
Moskwa, ar aljagyny aýdyp, adam hukuklary düzgünine garşy çykdy.
Ors mediasy Lawrowyň sözlerine salgylanyp, onuň penşenbe güni, Dublinde bolan duşuşykda, ABŞ-nyň döwlet sekretary Hillari Klintona Moskwanyň bu meselede planlaşdyran hereketi barada aýdandygyny ýazdy.
"Absurd teatryndaky sahna"
Daşary işler ministrliginiň sözçüsi Mariýa Zaharowa anna güni ors telewideniýesine beren interwýusynda bu çäräniň iki ýurduň geljekki ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyna örän negatiw täsir ýetirjegini aýtdy.
“Bu absurd teatryndaky bir sahna. Waşington munuň haýsy ýyldygyny unudan bolmaly we ol Sowuk uruş entegem dowam edýändir öýdýär, ýa-da senatorlar öz hususy jemgyýetçilik gatnaşyklary bilen aşa gümra bolup, görnetin zatlary görmeýärler: iki tarapam bireýýämden öz territoriýasynda zerur hasaplan adamsyny ýurda girizmän bilýär, munuň üçin aýratyn kanunyň geregi ýok.”
"Putine iberilen habar"
Respublikaçy senator Jon MakKeýn (Arizona) bu çäräniň Kremle açyk habar gönderendigini aýdýar.
“Sergeý Mangitskiý bir adaty adamdy, emma ol adalatyň, dogruçyllygyň we Orsýetde, bu ýörelgeleriň tasdan bar manysyny ýitiren ýerinde kanunyň hökmürowanlygynyň adatdan daşary çempiony boldy. Meniň pikirimçe, biz Wladimir Putine we Orsýet kleptokratiýasyna, bize belli bir derejede jogap bermezden, bu hili hukuk bozulmalara çydamlylyk edilmejegi barada yşarat iberdik.”
Birleşen Ştatlaryň Wekiller öýünde, Senatyň 92 agzasynyň goldamagynda, 4 agzasynyň garşy çykmagynda geçirilen ses berişlik noýabrdaky çäreleriň arkasyny alýar. Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obamanyň beýanatynda “bu kanun taslamasynyň özüne gowuşmagyna garaşýandygy we oňa gol çekjekdigi” aýdyldy.
Eger ol şeýtse, Moskwa 1974-nji ýylyň Jakson-Wanik düzedişinden, Sowet soýuzyna ýewreý emigrasiýasyny çäklendirmek syýasaty üçin girizilen söwda çäklendirmelerinden boşadylar. Bu çäklendirmeler iki onýyllyga golaý ýatyrylypdy, ýöne kagyz ýüzünde, ABŞ-nyň Orsýetde adam hukuklarynyň bozulmalyryna garşylygynyň simwoly hökmünde, saklanyp galypdy.
Söwda bähbitleri we adam hukugy
Orsýete, dünýäniň ýedinji orundaky uly ykdysadyýetine Hemişelik kadaly söwda gatnaşyklary statusynyň berilmegi Birleşen Ştatlara Moskwanyň awgust aýynda Bütidünýä söwda guramasyna girmeginden doly peýdalanmaga ygtyýar berýär.
Kongresiň agzalary bu çäklendirilmeleriň ýatyrylmagyna diňe olar Sergeý Magnitskiniň Kanun hökmürowanlygyna jogapkärçilik akty bilen baglanyşdyrylan ýagdaýynda razy boldular.
Bu kanun taslamasy Obamanyň Magnitskiniň ýanalmagy we ölümi, şeýle-de Orsýetde adam hukuklaryny gödek bozmak bilen bagly beýleki resmileriň atlaryny açyk aýtmagyny, olaryň Birleşen Ştatlarda ýerleşýän emläkleriniň doňdurylmagyny we wiza talaplarynyň ret edilmegini talap edýär.
37 ýaşly Magnitskiý 2009-njy ýylda, hökümetdäki 230 million dollarlyk galplykda ýokary derejeli resmileriň eliniň bardygyny güman edeninden soň, Moskwa türmesinde ýogaldy. Onuň saglyk talaplary öwran-öwran ret edilipdir we bir ýyla golaý tussaglyk mahalynda gynalandygy aýdylýar.


text:
Magtymgulynyň guburynyň ýerleşýän Türkmensähra ülkesinde maý aýynyň ortasyndan başlap türkmenler oba-oba bolup ýatlama dabaralary geçirýärler. Türkmensährada Magtymguly günleri iň soňunda 18-nji maýda Aktokaýda gubur ýadygärligiň başynda geçirilýän halkara dabara bilen jemlenýär.
Azatlyk Radiosy, Döwletmämmet Azady adyndaky sungat toparynyň ýolbaşçysy Mejit Teke bilen Türkmensährada Magtymguly günlerine gatnaşyp ýören ýerlerinden habar almak maksady bilen söhbetdeşlikler geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Mejit Teke, Magtymguly günleri Türkmensährada nähili geçirilip dur, şondan dünýä türkmenlerine habar berseňiz?
Mejit Teke: Söze başlamankam dünýäniň niresinde bolsa-da hemme türkmen doganlarymyza Magtymgulyň ýurdundan mähirli salam bilen başlaýaryn.
Bilnişi ýaly, her ýyl dünýäniň dürli ýerinde bolşy ýaly biziň Türkmensähramyzda hem beýik şahyr hem akyldar Magtymgulynyň ýatlama dabaralary uly toýlar bilen bellenip dur.
Türkmensährada her şäher we her oba Magtymguly toýlaryny has giň gerimli tutmaklyk üçin biri-biri bilen ýaryşýarlar. Öňki anna güninden bäri Türkmensährada Magtymguly toýlary geçirilip gelinýär. Meselem, Kelalanyň Magtymguly ojagy jemgyýeti uly dabara geçirdi. Öňki anna güni şoňa gatnaşmaklyk bize hem miýesser boldy we şoňa gatnaşdyk.
Azatlyk Radiosy: Mejit Teke, şol Kelaladaky Magtymguly ojagy jemgyýetiniň çäresinde nämeler boldy?
Mejit Teke: Türkmensährada Kelalanyň 15 kilometr günbatarynda Gerkez diýen oba bar. Magtymguly toýy şol ýerde tutuldy. Ol dabara Türkmensähranyň hemme ýerinden ussat şahyrlarymyz gatnaşdy. Olar gowydan-gowy goşgulary bilen toýy bezediler. Dürli-dürli aýdym-saz toparlary hem çykyşlary ýerine ýetirdiler.
Aşyrgeldi halypa ýaly halypalarymyz hem dabara gatnaşyp, aýdym-sazlary bilen toýy bezediler. Günortandan soň sagat üç töwereginde başlan Magtymguly toýy garaňky düşüp gidýänçä uzap gitdi. Dabaranyň ahyrynda nobat biziň Döwletmämmet Azady adyndaky sungat toparymyza geldi we biz hem çykyşymyzy oglan-gyzly küşt depdi bilen tamamlap, şol Magtymguly toýuny sowduk.
Azatlyk Radiosy: Mejit Teke, Gerkez obasynda geçirilen Magtymguly çäresinde diňe Türkmensähra türkmenlerimi ýa başga ýerlerden gelen türkmenlerem bardymy?
Mejit Teke: Ýok, ol dabara diňe Türkmensähranyň şahyrlary hem aýdym-saz toparlary gatnaşdy.
Azatlyk Radiosy: Şu wagt ynha siz Magtymgulynyň mazaryndaky dabarany sowup durşuňyz. Magtymgulynyň hem atasy Döwletmämmet Azadynyň mazarlarynyň başyndaky ýatlama dabarasy nähili geçdi, şondan dünýä türkmenlerine habar berseňiz?
Mejit Teke: Dabara gidip durka habar berer ýaly bir adamyň hem telefony işlemedi şol ýerde. Signal kesýän goýupdyrlarmy nämemi hiç hili aragatnaşyk bolmady. Döwletmämmet Azady sungat toparyna Eýran döwleti tarapyndan ýörite gatnaşyň diýen çakylyk geldi. Bizden başga toparlar-a ol ýere gatnaşmaga çagyrylmaýar. Sebäbi, Magtymgulynyň mazarynyň başynda halkara derejede dabara geçirilensoň wagt çäkli bolýar.
Bu gezek hem gaty uly dabara bolup geçdi. Daşary ýurt ilçihanalary gatnaşdy. Ynha mysal üçin: Türkmenistanyň, Owganystanyň we Gazagystanyň Eýrandaky ilçileri gatnaşdylar. Ylaýta-da Türkmenistandan segsen adamlyk medeniýet we sungat topary geldi. Bärden Türkmensähradan hem ýerli ilat ýerden ýörän hemme kişi dabara baryp, Magtymgulynyň mazarynyň başynda toý toýlap gaýtdylar.
Azatlyk Radiosy: Mejit Teke, Magtymgulynyň mazarynyň başyndaky halkara dabarada siz şu wagt nähili çykyş etdiňiz?
Mejit Teke: Wagt çäkli bolansoň biziň Döwletmämmet Azady sungat toparymyza çykyş etmäge on bäş minut wagt berildi. Bizem topar bolup üç aýdym aýdyp, bir saz çalyp gaýtdyk.
Azatlyk Radiosy: Türkmenler Magtymguly bilen kakasy Döwletmämmet Azadynyň mazarynyň başynda ýatlama dabarasy geçirip, toý tutup durka şol ýeriň atmosferasy, duýgy täsiri nähilidi? Şonam dünýä türkmenleri bilen paýlaşsaňyz.
Mejit Teke: Tükmensähranyň ilaty bir gün owaldan şol ýere jemlenip, ýatman daň atýança ýatlama çärelerini geçirýärler. Şeýdip giňden özara toý tutup başlaýarlar.
Mazaryň başyndaky ýatlama dabarasy şol güniň ertiri gönortana çenli dowam edip gidýär. Magtymguly bilen kakasy Döwletmämmet Azadynyň mazarlarynyň başyndaky ýatlama dabarasy halkda uly joşgy we buýsanç döredýär.
Magtymguly bilen kakasynyň mazarlarynyň bir ýerde boluşy hem türkmenlere aýratyn bir jebislik getirýär. Men munyň türkmeni hasam jebisleşdirýändigini pikir edýärin. Bärden uzakdan entäk dabara ýerine mazarlaryň ýanyna sowulmankaň ullakan märekäniň deňiz ýaly aýratyn bir joşgy bilen çaýkanyp durandygyna gözüň düşýär. Şol ýeriň şeýle ruhy atmosferasy bolmasa şonça adam üýşmejek ýaly bolup dur.
Azatlyk Radiosy: Ynha, şu wagt Magtymgulynyň mazarynyň başynda ýatlama dabarasy geçirildi. Türkmensährada indi şunuň bilen Magtymguly günleri tamam bolýarmy ýa başga ýerlerde dowam edýärmi?
Mejit Teke: Türkmensähradaky Magtymguly günleriniň iň soňkysy Pyragynyň mazarynyň başynda jemleýji dabara-toý hökmünde geçirilýär. Magtymguly günleri Türkmensährada 18-nji maýdan bir hepde owal başlanýar. Şäherme-şäher, obamy-oba gezekleşip ýatlanyp-gutlanyp ynha iň soňunda hem Magtymguly bilen kakasy Döwletmämmet Azadynyň mazarynyň başynda ahyrky jemleýji toý bilen doly gutarýar.
Kä ýerlerde bir güniň dowamynda birnäçe obadyr-şäheriň Magtymguly dabaralarynyň bir güniň dowamynda dagy geçirilýän wagty bolýar. Şäher bilen bir obanyňky, günortan bir şäheriňki, ikindi ýene bir obanyňky, agşam bolsa başga bir şäheriň Magtymguly ýatlama çäresi diýen ýaly... Magtumguly dabaralarynyň iň soňkusy ynha häzir şu ýerde mazarynyň başynda Aktokaý obasynda bellenip gutarýar.
Azatlyk Radiosy: Mejit Teke, Magtymgulynyň mazary Türkmensährada anykrak aýdylanda nirede ýerleşýär?
Mejit Teke: Hemmämiz karta boýunça Hazar deňizini bilýäris. Ynha, Hazar deňiziniň aşagynda edil gündogar gyrasynda Türkmensähramyz başlaýar. Gümmet-Kowus şäherinden göni gaýralygyna Türkmenistan serhedine çenli 75-80 kilometr uzaklyk bolýar.
Magtymgulynyň mazarynyň ýerleşýän ýeri bolan Aktokaý bolsa, Türkmensähra sebitinde demirgazyk-gündogar tarapa gyýylyp gidilýän ýerde. Magtymguly bilen kakasy Döwletmämmet Azadynyň Aktokaý obasynda ýatan mazarlary Gümmet-Kowus şäherinden takmynan 160 kilometr uzaklykda ýerleşýär.
Azatlyk Radiosy: Karta seredilende onda Magtymgulynyň mazary Türkmensährada Gümmet-Kowus şäheri bilen Türkmenistanyň arasynda bolýar şeýlemi?
Mejit Teke: Hawa, şol Türkmensähranyň Türkmenistan tarapa süsňäp girýän yerinde, Türkmenistan serhedine gaty ýakyn bolýar.
Azatlyk Radiosy: Mejit Teke, Türkmensährada ilkinji bolup Magtymgulynyň kitabyny çykaran Hajy Gazy atly bir ýaşuly bar. Häzir şol Hajy Gazy ýaşulynyň keselläp agyr ýagdaýda ýatandygyny, onuň ogly Perhatdan eşitdik. Şol Hajy Gazy ýaşuly Türkmensährada Magtymgulynyň mazaryny we neberelerini ilkinji bolup tapan adam diýip tanalýar. Şol Hajy Gazy ýaşuly barada hem dünýä türkmenlerine maglumat berseňiz?
Mejit Teke: Hajy Gazy atly ýaşulymyz ilkinji bolup Magtymguly jemgyýetini gurdy. Magtymgulynyň mazaryna seredilmegi üçin bir topar döreden. Hajy Gazynyň ýanynda şeýle tagallalara goşulan başga sakaldaşlary we işdeşleri hem bar. Şeýdip, uly işiň başyny başlatdylar. Soň bolsa iki döwlet Türkmenistan we Eýranyň gatnaşmagy bilen Magtymguly bilen kakasy Döwletmämmet Azadynyň mazarlarynyň başynda ýadygärlik binasyny gurdylar. O taýlaryny arassalap, abadanlaşdyryp, oturyp-turmaga elberişli ýagdaýa getirdiler. Ýöne ýene-de häzirem o taýda edilmeli işler köp.
Hajy Gazy ýaşulymyz hem şeýle tagallalara öňbaşçylyk edip, Magtymgulynyň Türkmenistanda ilkinji şygyr diwanynyň pars elipbiýinde çap edilmegini ýola goýdy. Aramyzdan aýrylan Annadurdy Tekeli atly ýaşulymyz şol ilkinji Magtymguly diwanyny ýazyp berdi. Şeýlelik-de, Hajy Gazy ýaşulymyz şol Magtymguly diwanyny ilkinji çap edenleriň biri boldy.
Azatlyk Radiosy: Pars hatynda diýdiňiz. Şol Magtymgulynyň ilkinji şygyrlar diwany pars elipbiýinde pars dilindemi ýa pars hatynda ýöne türkmen dilinde çap edildimi?
Mejit Teke: Magtymgulynyň şol birinji kitaby Türkmensährada pars elipbiýinde ýöne türkmen dilinde ýazyldy.
Azatlyk Radiosy: Şol kitapda Magtymgulynyň hemme şygyrlary bardymy?
Mejit Teke: Hemme şygyrlary diýen ýaly girizildi. Elbetde kitap owal çap edileni üçin onda, soň tapylan şygyrlar ýok.
Azatlyk Radiosy: Mejit Teke siz bir sungat işgäri hökmünde, Türkmensähranyň dürli obadyr-şäherlerinde bellenip, geçirilip duran Magtymguly çäreleriniň türkmenlere nähili täsirleri bardyr öýdýärsiňiz?
Mejit Teke: Ilki bada iliň-halkyň işden-ýaşaýyşdan ýadawlygyny kellesinden çykaryp-aýryp, bir ruhy täzelik berýär. Mundan daşarynam halk şol dabaralarda bir ýere jemlenen mahaly jebisligi berkeýän ýaly, hemmesi bir perdeden gopup başlaýar. Ynha, ilki bada berýän täsirleri şeýle bolýar. Şeýle-de, türkmenligine guwanýan hem buýsandyrýan duýgylar berýär.
Azatlyk Radiosy: Bir sungat işgäri hökmünde Magtymgulynyň guburynyň başyndaky dabaranyň we eden çykyşyňyzyň gyzgyn täsiri, lezzeti hem ylhamy bilen dünýä türkmenlerine ýetirmek isleýän arzuwlaryňyz we duýgylaryňyz barmy?
Mejit Teke: Magtymgulynyň türkmene umumy berýän sargydy, hemme türkmeniň agzybirlikde we hoşlukda ýaşamagy bolup durýar. Magtymgulynyň hut özi hem ynha şuny arzuwlapdyr. Men hem öz hatarymda Magtymgulynyň şol arzuwynyň hem sargydynyň hasyl bolmagyny dileg edýärin.
Bütin dünýä türkmenleriniň her gününiň şeýle toý-dabara, şatlyk-şagalaň bilen geçip durmagyny arzuw edýärin. Dünýä uruş-peläket getirýän zatlar bolmasyn. Hemme adamzat parahatçylykda we agzybirlikde ýaşasyn diýip umyt edýärin. Magtymguly-Dünýä türkmenleriniň ruhy baýdagy bolsun!


text:
«Yslam döwleti» demirgazyk Siriýada soňky üç hepde wagt içinde esasan kürtlerden bolan 900 çemesi adamy ogurlady diýip, gözegçilik topary 24-nji iýunda habar berdi.
Bu ogurlyk kürt milisiýasynyň jeňçilere garşy söweş alyp barýan ýerlerinde bolupdyr we ogurlanan adamlaryň asuda ilata degişlidigi aýdylýar.
Ol adamlar YD-nyň kontrollyk edýän şäheri al-Babyň golaýyndaky obalarda, Aleppo welaýatynyň demirgazyk-gündogarynda ýaşaýardy diýip, Adam hukuklary obserwatoriýasy aýdýar.
Jeňçiler ogurlanan adamlaryň 350 çemesini al-Rakka, öz paýtagtlary hasaplaýan ýerlerine geçirseler, galanlaryny Siriýadaky YD türmelerine alyp gitdiler diýip, habarda aýdylýar.
Şeýle-de, ekstremistleriň ogurlanan kürtleriň bir bölegini garym gazmaga mejbur edendikleri, azyndan 13 adamy jezalandyryp öldürendikleri, gaçmaga synanan 5 adamy atyp öldürendikleri aýdylýar.


text:
BMG-niň Baş sekretary Antoniu Guterriş Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen duşuşdy.
13-nji iýunda Aşgabatda geçirilen duşuşygyň netijesinde türkmen ýolbaşçysy ýurduň energiýa howpsuzlygy meselesinde Birleşen Milletler Guramasynyň goldawyna bil baglaýandygyny mälim etdi.
“Biziň ýurdumyz BMG bilen bu problema boýunça aktiw aragatnaşygyny dowam etdirer we munuň bilen baglylykda biz Size, hormatly Baş sekretar, Siziň bu meseledäki goldawyňyza bil baglaýarys” diýip, Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Şeýle-de resmi maglumatlara görä, Berdimuhamedow Türkmenistanyň BMG bilen durnukly ösüş we howanyň maýlamagyna garşy we ekologiýany goramak boýunça işleşjekdigini aýtdy.
Şol bir wagtda-da Türkmenistanyň döwlet mediasynyň maglumatlarynda “Türkmenistan - Birleşen Milletler Guramasynyň sebitdäki daýanç nokady” diýlip nygtaldy.
Antoniu Guterrişiň regiona saparynyň öňüsyrasynda adam hukuklaryny goraýjy halkara guramalary ony ýurtda adam hukuklarynyň problemalaryna ünsi çekmäge çagyrdylar.
Türkmen türmelerinde dereksiz ýiren onlarça adamyň ykbaly barada maglumat berilmegi ugrunda iş alyp barýan “Olary diri görkeziňi!” atly halkara kampaniýasy BMG-niň Baş sekretarynyň we BMG-niň adam hukuklary boýunça baş komissarynyň adyna ýazan beýannamasynda “sizi Türkmenistanyň liderleri, şol sanda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow bilen duşuşygyňyzda, türkmen häkimiýetlerinden, ýurduň türmelerinde adamlaryň zor bilen ýitirim edilmeginiň masgaraçylykly tejribesini dessine bes etmegi talap etmek üçin, öz ygtyýaryňyzy ulanmaga çagyrýarys” diýlip bellenýär.
BMG-niň Baş sekretary Antoniu Guterrişiň Aşgabatda Türkmenistanyň prezidenti bilen geçiren gepleşiginde adam hukuklary problemasynyň gozgalyp-gozgalmandygy resmi maglumatlarda mälim edilmedi.
“Human Rights Watch” (HRW) guramasy 7-nji iýunda çap eden beýannamasynda Guterrişi “Merkezi Aziýanyň liderlerine basyş edip, takyk öňegidişlikleri, şol sanda gynamalaryň, demonstrasiýalara hem söz azatlygyna basyşlaryň soňuna çykmagy talap etmäge” ündedi.
BMG-niň Baş sekretary 8-nji Merkezi Aziýa regionyna saparyny Gazagystandan başlady, soň Özbegistana, Gyrgyzystana we Täjigistana bardy.
12-nji iýunda Duşenbede Täjigistanyň prezidenti bilen geçiren duşuşygynda Guterriş bu ýurtda adam hukuklarynyň ýagdaýyny gozgady we hususan-da, BMG-niň Täjigistany BMG-niň adam hukuklary boýunça rekomendasiýalaryny berjaý etmegine ýardam berjekdigini mälim etdi.
1992-nji ýylda BMG-ä agza bolup, raýat azatlyklaryny üpjün etmek boýunça halkara borçnamalaryň ençemesini öz üstüne alan Türkmenistan halkara guramalarynyň hasabatlarynda ýyllarboýy dünýä derejesinde adam hukuklaryny iň gödek depeleýän ýurtlaryň arasynda agzalýar.


text:
Owganystanda tertip ikinji gün bäri parlament saýlawlary geçirilýär.
Ses berilişigiň birinji gününde, tehniki we howpsuzlyk meseleleri sebäpli, saýlaw uçastoklarynyň ýüzlerçesi ýapylypdy.
Saýlaw resmileri ses berilişigiň ýekşenbe güni 401 saýlaw uçastogynda dowam etdiriljekdigini aýtdylar. Maglumata görä, ses bermek üçin hasaba duran dokuz million raýatyň üç milliondan gowragy şenbe güni 4 müň 500 saýlaw uçastogynda ses beripdir.
Saýlaw döwri jeňçileriň amala aşyran hüjümlerinde onlarça adam öldi we ýaralandy.
Mundanam başga, käbir saýlaw uçastoklarynda guramaçylyk we tehniki näsazlyklar ýüze çykdy.
Saýlawlaryň deslapky netijeleriniň 10-njy noýabrda, soňky netijeleriniň hem dekabrda yglan edilmegine garaşylýar.


text:
Gyrgyzystanyň Ýokary sudy 16-njy iýulda oppozisiýadaky syýasatçylar Ömürbek Tekebaýewiň we Duýşonkul Çotonowyň işleri boýunça diňlenişige başlady.
Bu diňlenişikler iki syýasatçynyň aklawçylarynyň talaby boýunça geçirilýär. Olar bu işdäki esasy şaýadyň, rus biznesmeni Leonid Maýewskiniň syýasatçylaryň iki ýyl ozal bolan sudunda beren görkezmesinde ýalan sözländigini aýdýarlar.
Tekebaýew we onuň iş şärigi, ozalky adatdan daşary ýagdaýlar ministri Çotonow para almakda günäli tapylyp, 2017-nji ýylyň awgustynda hersi sekiz ýyl azatlykdan mahrum edildi.
Olaryň ikikisi-de bikanun iş edendigini inkär etdi.
Tekebaýew, Ata-Meken partiýasynyň lideri bu suduň syýasy sebäpli bolandygyny, özüni 2017-nji ýyldaky prezident saýlawlaryndan çetleşdirmek üçin gurnalandygyny aýtdy.


text:
Azerbaýjanyň Goranmak ministrligi Günorta Kawkazda bir hepde öň başlan söweşiniň möwjemegi netijesinde, ermeni güýçleriniň 4-nji oktýabrda ýurduň ikinji şäheri bolan Genjäni raketa okuna tutandygyny aýtdy.
Ermenistan Azerbaýjana tarap hiç bir raketa “gönükdirmändigini” aýdyp, bu diýilýäni ret etdi. Emma bölünen Dagly-Garabag sebitiniň de-fakto lideri öz güýçleriniň Genje şäherindäki harby howa bazasyny ýok edendigini aýtdy.
Bakuwdaky ministrlik öz web sahypasynda ýerleşdirilen beýanatda Azerbaýjanyň günbataryndaky Genjäniň, 330 müň gowrak ilatly şäheriň we başga-da birnäçe raýat sebitiniň raketa we top oklarynyň astyna düşendigini aýtdy.
Azatlyk radiosynyň Azerbaýjan gullugy ministrlige salgylanyp, azerbaýjan goşunynyň "ýeterlik ar alyş çäresini görýändigini" habar berdi.
Goranmak ministri Zakir Hasanow Azerbaýjanyň territoriýasynyň Ermenistandan oka tutulmagynyň söweş meýdanyny giňeldýän açyk prowokasiýa bolandygyny belledi we Azerbaýjanyň "ar alyş çäresini" görendigini aýtdy.
Beýanatda nähili çäreleriň görlendigi aýdylmady, ýöne wakanyň içindäki žurnalistler partlamalaryň Dagly-Garabagyň esasy şäheri Stepanakerti sarsdyrýandygyny habar berdiler.
Ministrligiň habaryna görä, Azerbaýjanyň Terter we Goradiz şäherleri hem nyşana alyndy.
Ermeni Goranmak ministrliginiň metbugat sekretary Artsrun Howhannisýan "Azerbaýjan güýçleri Stepanakertdäki raýat nyşanalaryny raketa okuna tutýar" diýidi.
Howhannisiýan Ermenistanyň Genjäni nyşana alandygyny inkär etdi, ýöne Dagly-Garabagyň de-fakto lideri Araýik Harutiunian öz güýçleriniň Genje şäherindäki harby howa bazasyny ýok edendigini aýtdy.


text:
«Türkmenaragatnaşyk» agentligi «Sanly çözgüt — 2021» atly innowasion taslamalaryň bäsleşigini yglan edýär.
Bäsleşik «Türkmenistanda 2019 — 2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasyna» laýyklykda, dünýä ylmynyň täze gazananlary esasynda taýýarlanan, täzeçe pikirlenmeleri öz içine alýan, ýurduň halk hojalygyna sanly ykdysadyýeti ornaşdyrmakda giň mümkinçiligi bolan programma üpjünçilikleri işläp düzýän we innowasion oýlap tapmalar bilen meşgullanýan ýaşlary ýüze çykarmak hem-de höweslendirmek maksady bilen, aşakdaky ugurlar boýunça geçirilýär:
— saglygy goraýyş;
— ylym we bilim;
— ulag-logistika;
— senagat;
— oba hojalygy;
— hyzmatlar ulgamy;
— robototehnika.
Bäsleşigiň ýeňijilerine gymmatbahaly sowgatlar bilen Diplomlar gowşurylar.
Bäsleşige gatnaşyjylary bellige almak we olaryň oýlap tapmalary baradaky teklipler telecom.tm internet saýtynda elektron görnüşde kabul ediler.
Bäsleşige gatnaşmagyň tertibi we talaplary baradaky maglumatlary telecom.tm internet saýtyndan alyp bilersiňiz.
Bäsleşige gatnaşmak üçin teklipleri bermegiň ahyrky möhleti 2021-nji ýylyň 1-nji oktýabry.
Bäsleşigiň jemleri «Türkmentel — 2021» atly halkara serginiň çäklerinde yglan ediler.
Habarlaşmak üçin telefon belgileri: 98-12-12; 98-13-13.
Çeşme: metbugat.gov.tm


text:
Wagyz-nesihat çäresi
Aşgabat şäher Medeniýet müdirliginiň Merkezleşdirilen kitaphanalar ulgamy bilen Aman Kekilow adyndaky mugallymçylyk mekdebiniň bilelikde gurnamagynda Hormatly Prezidentimiziň «Türkmeniň döwletlilik ýörelgesi» atly kitabyndan wagyz-nesihat çäresi geçirildi.
Bu wagyz-nesihat dabarasynda çykyş edenler Hormatly Prezidentimiziň «Türkmeniň döwletlilik ýöregesi» atly kitabynda ynsaplylyk, adalatlylyk, agzybirlik, dostluk, myhmansöýerlik ýaly birnäçe ýörelgelerimiz dogrusynda söhbet edilýändigi barada aýtdylar. Şeýle-de halkymyzyň milli ýörelgelerini, däp-dessurlaryny açyp görkezýän bu kitabyň – döwletimiziň berkararlygyny, Watanymyzyň abadançylygyny üpjün etmekde, nesilleri müňýyllyklaryň mizemez milli ruhunda terbiýelemekde ýol görkeziji, gymmatly çeşmeleriň biridigi barada giňişleýin gürrüň berdiler.
Dabaranyň ahyrynda dabara gatnaşanlar Hormatly Prezidentimiziň janynynyň sag bolmagyny, Garaşsyz hemişelik Bitarap ýurdumyz üçin, mähriban halkymyz üçin alyp barýan işleriniň rowaç bolmagyny arzuw etdiler.


text:
Kelesi jyly baspana baǵasy qymbattaı ma
NUR-SULTAN. QazAqparat - 2022 jyldyń kókteminde turǵyn úı 20%-30% qymbattaıdy. Qazaqstan Qurylysshylar odaǵynyń basshysy Talǵat Erǵalıev BAQ ókilderine osyndaı boljam aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Qurylystyń qunyn arzandaý týraly aıtsaq, 2014-2015 jyldary úshinshi-tórtinshi klasty turǵyn úıdiń sharshy metri 1,5-2 myń dollarǵa satylsa, qazir olar 750 dollarǵa ótip jatyr. Bir sózben aıtqanda qurlyskompanııalary salǵan úıiniń ózindik qunyn ǵana aqtap jatyr. Baspana tapshylyǵynyń qalyptasýyna qurylys kompanııalary kináli emes. Búginde qurylystyń ózi 35%-40% qymbattady. Materıaldar 60% -dan 90%-ǵa deıin sharyqtap ketti», - dedi Talǵat Erǵalıev BAQ ókilderine.
Onyń aıtýynsha, qurylys quny 15% - ǵa ǵana kóterilgen.
«Qısynǵa salyp qarasańyz, qurylystyń ózi 35%-40% qymbattasa, sharshy metrdiń quny bar bolǵany 15%-ǵa qymbattaǵannyń ózinde baǵanyń ósip ketkenin kóremiz. Kommertsııalyq turǵyn úı salýshylar baǵany bir túnde kóterip jatqan joq. Olar baǵany birtindep, baıaý kóteredi. 2022 jyldyń kókteminde baspana baǵasy 20%-30% ósedi dep topshylap otyrmyz. Biz muny naqty bıylǵy jtaldaýǵa ǵana súıenip aıtyp turǵan joqpyz. Bul qurylystyń barlyq kezeńin taldaý arqyly alynǵan boljam», - dedi Talǵat Erǵalıev.
- Qazaqstanda temirjol arqyly júk tasymaly kólemin arttyrý jumystary júrgizilýde
- Senat komıteti aýylda turý jaǵdaıyn jaqsartý, jastardyń qalaǵa ketýin tómendetý máselelerin talqylady
- Mınıstr Denıs Ten atyndaǵy akademııany ashý týraly: Anasymen aqyldasyp jatyrmyz
- Óńirlerdi damytýdyń ulttyq jobasynyń mindeti qandaı
- Astanada jańa ınfektsııalyq aýrýhana salynady
- 2022 jyly elordada eski úılerdegi turǵyndardyń máselesi sheshiledi
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Özbegistan
Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýewiň arasynda telefon arkaly
söhbetdeşlik geçirildi.
Milli Liderimiz söhbetdeşligiň resmi bölümine geçmezden ozal, özbek
kärdeşini doglan güni hem-de Muhammet pygamberiň ýaşy — 63 ýaşynyň
dolmagy bilen tüýs ýürekden gutlady.
Telefon gürrüňdeşliginiň çäklerinde Prezidentler Gurbanguly
Berdimuhamedow we Şawkat Mirziýoýew, şeýle hem dünýä meseleleriniň möhüm
ugurlarynyň birnäçesi boýunça pikir alşyp, gün tertibiniň, ilkinji nobatda,
ählumumy parahatçylygy, howpsuzlygy we abadançylygy üpjün etmek meseleleri
boýunça taraplaryň çemeleşmeleriniň we garaýyşlarynyň gabat gelýändigini
kanagatlanma bilen bellediler.
Döwlet Baştutanlary halkara ykdysady gatnaşyklara oňaýsyz täsir edýän
häzirki döwrüň ählumumy meselesine — täze görnüşli koronawirus ýokanjynyň
pandemiýasy baradaky gürrüňe geçip, bu howply keseliň ýaýramagyna garşy
göreşde ylalaşykly çemeleşmeleri işläp taýýarlamalydygyny, şeýle hem yzygiderli
ýagdaýda arassaçylyk — karantin çäreleriniň geçirilmelidigini bellediler.
Şunuň bilen baglylykda, türkmen Lideriniň ylmy diplomatiýanyň gurallaryny
işjeň herekete getirmek, şeýle-de Alym-lukmanlaryň halkara geňeşini döretmek
baradaky başlangyçlarynyň möhümdigi hem-de öz wagtynda öňe sürlendigi
nygtaldy.
Aral bilen baglanyşykly umumy meselelere aýratyn üns berildi, bu deňziň
guramagy howa, ekologiýa ýagdaýyna, Aralýaka sebitde hem-de onuň çäklerinden
alyslarda ýaşaýan ilatyň saglygyna ýaramaz täsirini ýetirdi.
Türkmenistanyň Prezidenti tebigy ýagdaýlaryň dürli ýokanç keselleriň Aral
zolagynda emele gelýän tozanly howa akymlary arkaly uzak aralyklara
ýaýramagyna täsir edip biljekdigini belledi.
Şawkat Mirziýoýew bu pikiri goldap, Özbegistanda geçirilýän çäreler, şol
sanda Aral deňziniň guran düýbünde sazaklaryň ekilýändigi barada gürrüň berdi.
Türkmenistan hem maksada gönükdirilen çäreler toplumyny amala aşyrýar.
Hususan-da, Daşoguz welaýatynda işjeň çäreler geçirilýär, bu ýerde ýörite tokaý
zolagy döredildi, ol Aral tarapdan öwüsýän tozanly ýeller üçin özboluşly süzgüç
bolup hyzmat edýär.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Özbegistan


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
00:51
-
-
-
-
-
-
23 qyrkúıek. Týǵan kún ıeleri
NUR-SULTAN. QazAqparat - Búgin, ıaǵnı 23 qyrkúıek kúni, tulǵalardan kimder dúnıege kelgen? QazAqparat oqyrmandaryna esimder kúntizbesin usynady.
ESІMDER
60 jyl buryn (1961) L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń «Rýhanı jańǵyrý» ınstıtýtynyń dırektory Erlan Muhtaruly ARYN dúnıege keldi.
1983 jyly S.M. Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń fılosofııalyq-ekonomıka fakýltetin «ınjener-ekonomıst» mamandyǵy boıynsha támamdaǵan. Ekonomıka ǵylymynyń doktory, professor, QR Ulttyq ınjenerlik akademııasyn akademıgi.
Eńbek jolyn Almaty qalasyndaǵy Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtynda stajer - zertteýshi qyzmetinen bastady. 1985-1992 jyldary - Qazaq KSRO Ǵylym akademııasynyń Ekonomıka ınstıtýtynyń aspıranty, ǵylym qyzmetkeri, ǵylymı hatshysy, doktoranty. 1992-1997 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń janyndaǵy Qazaqstandyq menedjment, ekonomıka jáne boljaý ınstıtýtynyń Ctrategııalyq zertteý ortalyǵy dırektorynyń orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń janyndaǵy Ctrategııalyq zertteý ortalyǵy dırektorynyń birinshi orynbasary. 1994 jyly ekonomıka ǵylymynyń doktory ǵylymı dárejesin alý úshin «Ulttyq ekonomıkanyń eksporttyq baǵdary (Qazaqstan Respýblıkasy materıaldary boıynsha)» taqyrybynda dıssertatsııa qorǵady. 1997-1999 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Bilim, mádenıet jáne densaýlyq saqtaýdyń vıtse-mınıstri, 1999 jylǵy naýryzdan 1999 jylǵy qarashaǵa deıin - Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý, bilim jáne sporttyń birinshi vıtse-mınıstri, 1999 jylǵy qarashadan 2001 jylǵy aqpan aralyǵynda - Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylymnyń birinshi vıtse-mınıstri. 2001 jylǵy aqpannan bastap S. Toraıǵyrov atyndaǵy Pavlodar memlekettik ýnıversıtetiniń rektory qyzmetin atqardy. 2012-2013 jyldary Pavlodar oblysynyń ákimi boldy.
Qazirgi qyzmetinde – 2018 jyldan bastap.
«Qurmet», «Parasat» ordenderiniń ıegeri, «Daryn» memlekettik syılyǵymen marapattalǵan, Pavlodar oblysy men Baıanaýyl aýdanynyń Qurmetti azamaty. 250-den asa ǵylymı eńbektiń, onyń ishinde entsıklopedııa, monografııa, sózdikter men anyqtamalyqtardyń, sheteldik baspalarda jarııalanǵan maqalalardyń avtory. Basty ǵylymı eńbekteri ótpeli qoǵamnyń saıası jáne ekonomıkalyq damý máselelerin zertteýge arnalǵan. Ǵylymı mamandandyrý ekonomıka ashyqtylyǵy teorııasyn ázirleý, ótpeli ekonomıkany jahandandyrý, makroekonomıkalyq turaqtandyrý jáne naryqtyq ekonomıkany áleýmettik beıimdeýmen baılanysty.
60 jyl buryn (1961) professor, medıtsına ǵylymdarynyń doktory, QR «Daryn» memlekettik syılyǵynyń laýreaty, hırýrg Nurlan Muhtaruly ARYN dúnıege keldi.
Almaty qalasynda dúnıege kelgen. Almaty memlekettik medıtsına ınstıtýtyn támamdaǵan. Hırýrg, medıtsına ǵylymynyń doktory, «Daryn» memlekettik syılyǵynyń laýreaty.
Eńbek joly: 1984-1990 jyldary – Almaty qalalyq emhanasynyń dárigeri. 1990-1994 jyldary - Almaty memlekettik medıtsına ýnıversıtetiniń assıstenti, dotsenti. 1994-1997 jyldary - Aleksandr Syzǵanov atyndaǵy Hırýrgııa ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń jetekshi qyzmetkeri. 1998-2003 jyldary - osy ortalyqtyń bólim meńgerýshisi. 2003-2005 jyldary - Astana qalasyndaǵy «QazMunaıGaz» Ulttyq kompanııasy» AQ-ynyń «Meıirim» kópprofıldi medıtsınalyq ortalyǵynyń bas dárigeri. 2005 jyldan bastap «Privateclinic Almaty» kópprofıldi medıtsınalyq ortalyǵy bas dırektorynyń emdeý isi jónindegi orynbasary. Onyń ǵylymı jumystary soqyrishektiń irińdeýi kezindegi kallıkrınkının júıesiniń patofızıologııasyna, ultabar, ishek, ót joldarynyń bitelýine baılanysty jasalatyn operatsııalardyń erekshelikterin zertteýge arnalǵan. Ol Qazaqstanda alǵash ret balalar baýyrynyń zaqymdanǵan bólshekterin alyp tastaý (rezektsııa) jáne asqazannan jasandy (plastıkalyq) óńesh jasaý operatsııalaryn júzege asyrdy. Sonymen qatar Taldyqorǵan, Túrkistan, Pavlodar, Astana, Qaskeleń, Sarqand qalalarynda, Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Ordabasy, Pavlodar oblysynyń Baqal, Kókterek jáne Lenın eldi mekenderi turǵyndary úshin qaıyrymdylyq aktsııalaryn uıymdastyryp, balalar men eresekterge 700-den astam operatsııa jasaǵan. Ǵalymnyń 220-dan astam ǵylymı eńbegi, onyń ishinde 6 monografııasy, 11 ádistemelik usynysy jáne Qazaqstan Respýblıkasy men KSRO-nyń 35 avtorlyq ónertabys kýáligi bar. Nurlan Arynnyń basshylyǵymen medıtsına ǵylymynyń ózekti máselelerine arnalǵan 3 ǵylymı jumys jınaǵy jaryq kórgen. Balalar hırýrgııasy salasynyń 1 doktoryn, 8 kandıdatyn daıarlaǵan. Sondaı-aq respýblıkalyq jáne sheteldik konferentsııalarda, sımpozıýmdarda, sezderde baıandamalar jasaǵan. «Qazaqstan Respýblıkasy ǵylymynyń damýyna qosqan eńbegi úshin» medalimen marapattalǵan.
45 jyl buryn (1976) QR Prezıdentiniń QR Parlamentindegi Ókildigi jetekshisiniń orynbasary Eskendir Kópbosynuly QUDAIBERGENOV dúnıege keldi.
Almaty oblysyndaǵy Qapshaǵaı qalasynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin bitirgen, zańger. 1997 jyldan QR Joǵarǵy sotynda qarjy-sharýashylyq bóliminiń aǵa mamany, is júrgizý jáne baqylaý bóliminiń referenti, sot alqasynyń konsýltanty, qylmystyq ister jónindegi memlekettik-quqyqtyq bóliminiń konsýltanty. 2001 jyldan – QR Prezıdenti Ákimshiliginiń memlekettik-quqyqtyq bóliminiń konsýltanty. 2003 jyldan – QR Prezıdentiniń QR Parlamentindegi ókildiginiń bas sarapshysy. 2004 jyldan –QR Joǵarǵy soty apparatynyń kadrlar jumysy basqarmasynyń bastyǵy, kadrlar jáne memlekettik qyzmet bóliminiń meńgerýshisi. 2005 jyldan – Aqtóbe oblysy mamandandyrylǵan aýdanaralyq ekonomıkalyq sotynyń tóraǵasy. 2006 jylǵy qarashadan – QR Tabıǵı monopolııalardy retteý agenttigi tóraǵasynyń orynbasary.
Qazirgi qyzmetinde 2011 jyldan beri.
44 jyl buryn (1977) - Jambyl oblysy ákiminiń orynbasary Talǵat Sharıuly MAMAEV dúnıege keldi.
Jambyl oblysynda týǵan. M.H. Dýlatı atyndaǵy Taraz memlekettik ýnıversıtetin «Halyqaralyq ekonomıkalyq qatynastar» mamandyǵy boıynsha bitirgen.
Eńbek joly: «SBT» JShS býhgalteri (1999-2000); Jambyl oblysy boıynsha salyq komıtetiniń mamany, bólim bastyǵy (2000-2003); bólim bastyǵy, basqarma basshysy, Jambyl oblysy boıynsha salyq komıteti tóraǵasynyń orynbasary (2003-2006); Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Salyq komıteti Іri salyq tóleýshilerdi basqarý jáne monıtorıng bóliminiń bastyǵy (2006-2008); Shyǵys Qazaqstan oblysy boıynsha salyq departamentiniń bastyǵy (05.2008-03.2012); Qaraǵandy oblysy boıynsha salyq departamentiniń bastyǵy (07.03.2012 - 2014.); Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Memlekettik kirister komıteti Aqtóbe oblysy boıynsha Memlekettik kirister departamentiniń bastyǵy (11.2014 - 05.2017); QR Qarjy mınıstrligi Memlekettik kirister departamenti taldaý, statıstıka jáne táýekelderdi basqarý departamentiniń dırektory (2017-05.2019). Qazirgi qyzmetinde - 2019 jyldyń mamyr aıynda Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrligi Memlekettik kirister komıteti tóraǵasynyń orynbasary bolyp taǵaıyndaldy.
Qazirgi qyzmetin 2020 jyldyń tamyzynan beri atqaryp keledi.
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
SQO-da tórt kúnde 33 otbasy polıtsııa esebine alyndy
PETROPAVL. QazAqparat – Soltústik Qazaqstan oblysynda ótken «Jasóspirim» jedel-profılaktıkalyq is-sharasy aıasynda 33 otbasy turmysy nashar retinde polıtsııanyń esebine alyndy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
SQO polıtsııa departamenti baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, 13-19 qyrkúıek aralyǵynda «Jasóspirim» jedel-profılaktıkalyq is-sharasy ótip jatyr.
Maqsat – jasóspirimder arasynda quqyq buzýshylyqtardy azaıtyp, olarǵa qatysty jasalatyn qylmystardyń aldyn alý.
ıÝvenaldyq polıtsııa is-shara aıasynda jumysty kúsheıtip, túngi kósheler men oıyn-saýyq oryndaryna reıdke shyqty.
Keshki saǵat 23.00-den tańǵy saǵat 6.00-ge deıin jasóspirimder turǵyn jaıdan tys jerde zańdy ókilderimen ǵana júre alady.
Zań buzǵandarǵa ákimshilik jaýapkershilik bar.
16 qyrkúıekte tún jarymynda polıtseıler eki bozbalany toqtatqan. Onyń biri 15 jasta bolyp shyqty.
Byltyr ata-anasy balasynyń túngi ýaqytta júrgeni úshin ákimshilik jazaǵa tartylǵan bolatyn.
Ulynyń túnde serýendegeni úshin olarǵa eskertý berildi. Jyl ishinde qaıtalanǵan jaǵdaıda aıyppul salynady.
Operatsııanyń tórt kúninde oblysta túngi serýendi unatatyn 136 jasóspirim anyqtalyp, ata-anasy eskertý aldy.
33 otbasy turmysy tómender retinde esepke qoıyldy.
Kámeletke tolmaǵandardy tárbıeleý jáne asyraý boıynsha mindetterin oryndamaǵan 43 ata-ana jaýapkershilikke tartyldy. Buzaqylyq jasaǵan 9 jasóspirim anyqtaldy.
«Sabaq bastalǵannan beri esepte turǵan turmysy tómen otbasylar, jasóspirimder turǵylyqty jeri boıynsha tekserilip jatyr. ıÝvenaldyq polıtsııa qyzmetkerleri balalardyń mektepke barǵan-barmaǵanyn, ata-analardyń olardy tárbıeleý boıynsha mindettemelerin oryndap jatqandyǵyn tekseredi. Bilim berý mekemelerinde quqyqtyq saýattylyǵyn arttyrý úshin oqýshylarmen áńgime júrgiziledi. Kámeletke tolmaǵandardy qorǵaý boıynsha jumys SQO PD basshylyǵynyń udaıy baqylaýynda», - deıdi SQO PD jergilikti polıtsııa qyzmeti basqarmasynyń bastyǵy Aıdyn Baımatov.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Özbegistan saparynyň çäklerinde penşenbe güni Özbegistanyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýew bilen duşuşdy.
Daşkentiň “Kuksaroý” döwlet kabulhanasynda geçen duşuşykda Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow döwletara gatnaşyklary syýasy, söwda-ykdysady, ynsanperwer ugurlary öz içine almak bilen, sazlaşykly ösdürilýändigini belledi.
Özara düşünişmek we ynanyşmak ýagdaýynda geçen gepleşikleriň dowamynda ozal gazanylan ylalaşyklary ýerine ýetirmegiň, iki döwletiň durmuş-ykdysady ösüşiniň ileri tutulýan ugurlarynyň çäklerinde türkmen-özbek gatnaşyklarynyň häzirki ýagdaýy we geljekki ugurlary bilen baglanyşykly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.
Sebitde howpsuzlygy üpjün etmek, hususan-da, goňşy Owganystandaky ýagdaýy kadalaşdyrmak gepleşikleriň esasyny düzdi. Prezidentler bu meseleleriň ýakyn wagtda çözgüdiniň tapylmagynda parahatçylykly hem-de diplomatik serişdeleriň wajypdygyny belläp, bu babatda syýasy goldaw bermäge taýýardyklaryny tassykladylar.
Gepleşikleriň dowamynda Türkmenistan — Özbegistan — Täjigistan — Gyrgyzystan — Hytaý ugry boýunça ýylda 25 milliard kub metre çenli kuwwaty bolan gaz geçirijiniň ýene bir ugrunyň gurluşygy göz öňünde tutulýandygy nygtaldy. Türkmenistanyň Özbegistan — Türkmenistan — Hazar deňzi — Günorta Kawkaz ugry bilen Gara deňze çykmak arkaly Gruziýa, Türkiýä, Rumyniýa we beýleki döwletlere uzaýan ulag geçelgeleri boýunça bilelikdäki işleriň geçirilmegine taýýardygy bellenildi.
Türkmenistanyň Prezidenti Özbegistanyň hökümet wekiliýetini Türkmenistanda geçirilmegine taýýarlyk görülýän BMG-niň ikinji Ählumumy ulag maslahatyna gatnaşmaga çagyrdy.
Ikitaraplaýyn gepleşiklerden soňra döwlet kabulhanasynyň maslahatlar zalynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowa Özbegistan Respublikasynyň Ylymlar akademiýasynyň «Hormatly akademigi» atly derejesiniň hormat nyşanyny we degişli diplomy gowşuryldy.
Dabaradan soňra kabulhananyň “Hywa” öýünde bilelikdäki agşamlyk nahary guraldy.
Türkmenistanyň Prezidenti anna güni “Kuksaroý” döwlet kabulhanasynda geçilýän Merkezi Aziýa ýurtlarynyň Döwlet Baştutanlarynyň ikinji kansultatiw duşuşygyna gatnaşýar.