text:
Türkmenistanda energetiki hyzmat merkezinde enjamlary oturtmak başlandy21.08.21 - 22:44
Potratçy edara — «Çalık Enerji» kompaniýasynyň hünärmenleri energetiki enjamlary abatlamak we serwis hyzmatlary bermek boýunça Merkezi njamlaşdyrmak işine girişdiler diýip, «Türkmenistan: Altyn asyr» saýty habar berýär. Merkez «Türkmenenergo» döwlet korporasiýasynyň sargydy boýunça döredilýär.
Ýaşyldepe käninden ýedi aýda 82 müň tonna nebit çykaryldy21.08.21 - 22:45
Uglewodorod çig malyna baý bolan Balkan welaýatynyň känlerinde nebit işlerini alyp barýan «Ýaşyldepe» nebitgazçykaryş müdirliginiň hünärmenleri «Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» şygary astynda geçýän ýylda ýokary görkezijileri gazanýarlar.
Türkmenistan daşary ýurt raýatlarynyň Owganystandan äkidilmegi üçin daşary ýurt uçarlaryna howa giňişligini üpjün edýär20.08.21 - 11:10
Türkmenistan daşary ýurtlaryň raýatlarynyň daşary ýurt döwletleriniň howa gämileri bilen äkidilmegi üçin özüniň howa giňişligini üpjün edýändir diýip, Türkmenistanyň DIM-niň Metbugat gullugy penşenbe güni habar berdi.
Türkmenistanyň döwlet düzümleri Owganystan bilen döwlet serhetleriniň goragy boýunça «Таliban» hereketiniň wekilleri bilen gatnaşyklary saklaýarlar20.08.21 - 11:13
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Metbugat gullugynyň habar bermegine görä, ýurduň diplomatik gullugynyň we beýleki döwlet edaralarynyň işgärleri döwlet serhediniň goraglylygy, gümrük, sanitar, fitosanitar we ýükleriň serhet üstünden geçirilmeginde amal edilýän barlagyň hem-de gözegçiligiň gaýry görnüşleriniň meseleleri babatynda «Таliban» hereketiniň wekilleri bilen yzygiderli gatnaşyklary saklaýarlar.
Türkmenistanyň Owganystandaky Ilçihanasy we Baş konsullyklary adaty tertipde işlemeklerini dowam edýärler — DIM20.08.21 - 11:13
Owganystandaky häzirki içeri syýasat wakalary bilen baglylykda Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi habar berýär, ýagny Türkmenistanyň Kabuldaky Ilçihanasy we ýurduň Hyratdaky hem-de Mazari-Şerifdäki Baş konsullyklary adaty tertipde işlemeklerini dowam edýärler. Bu barada Türkmenistanyň DIM-niň Metbugat gullugy habar berýär.
«Taliban» hereketi TOPH we Owganystandaky beýleki infrastruktura taslamalaryny durmuşa geçirmäge gyzyklanma bildirýär - wekil19.08.21 - 15:58
«Taliban» hereketi Türkmenistan – Owganystan – Pakistan – Hindistan (TOPH) transmilli gaz geçirijisiniň gurluşygyna we ýurtdaky beýleki iri infrastruktura taslamalaryny durmuşa geçirmeklige gyzyklanma bildirýär. Bu barada hereketiň Katardaky syýasy edarasynyň resmi wekili Mohammed Suheýl Şahin sişenbe güni Sky News teleýaýlymyna beren interwýusynda belledi.
«Nebitdag» müdirliginiň burawçylarynyň zähmet üstünlikleri17.08.21 - 15:27
«Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» şygary astynda geçýän ýylyň geçen döwründe «Türkmennebit» döwlet konserniniň «Nebitdag» buraw müdirliginiň burawçylary ýokary zähmet üstünlikleri bilen jemlediler. Şu ýylyň geçen ýedi aýynda 11 müň 535 metr dag jynsy burawlandy.
Geçen hepdäniň birža täzelikleri16.08.21 - 12:07
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 35-si hasaba alyndy.
«Marygazüpjünçilik» müdirligi gaz torlaryny güýz-gyş möwsümine taýýarlaýarlar17.08.21 - 15:26
«Marygazüpjünçilik» müdirliginiň işgärleri güýz-gyş möwsüminde bökdençsiz hem-de ygtybarly gaz üpjünçiligi üçin möhüm çäreleri bölekleýin ýerine ýetirdiler we bu ugurdaky işleri yzygiderli dowam edýärler.
Şawkat Mirziýoýew Türkmenistanyň Prezidentini Özbegistana resmi sapar bilen gelmäge çagyrdy13.08.21 - 18:23
Özbegistanyň Prezidenti Prezidenti Şawkat Mirziýoýew Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowy Özbegistana resmi iş sapara çagyrdy. Bu barada Türkmenistanyň resmi metbugatynyň penşenbe güni ýaýradan Özbegistanyň Prezidentiniň hormatly Prezidentimize iberen hatynda aýdylýar.
Suwuklandyrylan gaz öndürmek boýunça Lebap önümçilik müdirligi önümçiligiň möçberlerini düýpli artdyrýar13.08.21 - 18:24
Lebap welaýatynyň Suwuklandyrylan gaz öndürmek boýunça önümçilik müdirliginiň işgärleri Türkmenistanyň döwlet Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllygyna mynasyp zähmet üstünlikleri bilen barýarlar. Şu ýylyň ýedi aýynda önümçilik meýilnamasyny 2020-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 106,8% ýerine ýetirip, 44 müň tonna töweregi suwuklandyrylan gaz öndürdi.
Emomali Rahmon Gurbanguly Berdimuhamedowy ŞHG-niň ýubileý sammitine gatnaşmaga çagyrdy13.08.21 - 18:22
Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti Emomali Rahmon Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowy Duşanbe şäherinde 16-17-nji sentýabrda geçiriljek Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň (ŞHG) sammitine gatnaşmaga çagyrdy. Bu barada «Neýtralnyý Türkmenistan» gazetinde neşir edilen hatda aýdylýar.
Türkmenistanyň gaz pudagy täze sepgitlere çykýar11.08.21 - 12:14
Şu ýylyň ýedi aýynda tebigy we ugurdaş gazyň çykarylan mukdary ýurdumyz boýunça 48,7 milliard kubmetre golaý boldy. Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdireniňde olar 9 milliard kubmetrden hem gowrak artdy. Tebigy gazyň 27 milliard kubmetre golaýy eksporta ugradyldy, bu görkeziji geçen ýylyň 7 aýyna garanyňda 7,3 milliard kubmetr köp boldy. Ösüş depgini 137 göterime deň boldy. Ekologiýa taýdan arassa ýangyjyň agramly bölegi Hytaý Halk Respublikasyna ugradyldy.
«Şatlykda» hyzmatlar talabalaýyk guralýar12.08.21 - 10:11
Gahryman Arkadagymyzyň tomus paslynda bagtyýar raýatlarymyzyň saglygyny berkitmek, dynç alşyny talabalaýyk guramak baradaky tabşyryklary esasynda häzirki günlerde ýurdumyzyň ähli şypahanalarynda, dynç alyş merkezlerinde adamlar rahat dynç alýarlar hem-de saglygyny berkidýärler.
Ylmy-amaly maslahat geçirildi10.08.21 - 10:41
«Türkmengaz» döwlet konserniniň Ylmy-barlag tebigy gaz instituty, Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Himiýa instituty, Tehnologiýalar merkezi tarapyndan wideoaragatnaşyk arkaly «Innowasion barlaghana enjamlaryny netijeli peýdalanmagyň mümkinçilikleri» atly maslahat geçirildi.


c: text/html

text:
Ýewropada Howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasy noýabrda Azerbaýjanda geçiriljek parlament saýlawlaryna, Bakuwdaky hökümet tarapyndan girizilen çäklendirmeler sebäpli, gözegçilik etmejekdigini aýdýar.
Bu saýlaw 1-nji noýabrda geçirilmeli. «Saýlawa syn etmeli gözegçileriň sany babatda girizilen çäklendirmeler missiýanyň netijeli we ynamdar saýlaw gözegçiligini geçirmek wezipesini amala aşyryp bolmaz ýaly edýär» diýip, ÝHHG-nyň Demokratiki guramalar we adam hukuklary edarasy 11-nji sentýatbrdaky beýanatynda aýtdy.
Azeri resmileri bu beýanata bada-bat reaksiýa bildirmediler.
Azerbaýjanyň ÝHHG-daky missiýasy awgustda ýurduň diňe alty sany uzak möhletli, 120-den kän bolmadyk gysga möhletli gözegçini kabul etmäge taýýardygyny aýdypdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
TÜRKMENISTANYŇ ILÇIHANASY
RUSSIÝA FEDERASIÝASY - MOSKWA
SOŇKY HABARLAR
TÜRKMENISTANYŇ WE GFR-NYŇ DAŞARY SYÝASAT EDARALARYNYŇ ÝOLBAŞÇYLARY IKITARAPLAÝYN ÖZARA HEREKETLERIŇ MESELELERINI ARA ALYP MASLAHATLAŞDYLAR
Şu gün, 14-nji sentýabrda Türkmenistanyň Daşary işler ministri Raşid Meredowyň hem-de Germaniýa Federatiw Respublikasynyň Federal Daşary işler ministri Haýko Maas bilen telefon arkaly gepleşigi geçirildi. Ministr raýatlarynyň Owganystandan guramaçylykly çykarylmagy maksady bilen, howa gämileriniň uçuşlarynyň üpjün edilmegi meselesinde hyzmatdaşlyk saklandygy üçin german hökümetiniň adyndan Türkmistana çuňňur minnetdarlygyny bildirdi. Şunlukda, Türkmenistan tarapyndan öz howa giňişliginiň ulan...
ŽENEWADA OWGANYSTANDAKY YNSANPERWERLIK MESELELERI BOÝUNÇA MINISTRLER DEREJESINDE MASLAHAT GEÇIRILDI
2021-nji ýylyň 13-nji sentýabrynda Ženewada gibrid görnüşde Owganystanda ynsanperwer meseleleri boýunça ýokary derejeli maslahat geçirildi. Türkmen tarapyndan maslahata Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň wekiliýeti gatnaşdy. Ýokary derejeli maslahata BMG-niň Baş sekretary Antoniu Guterriş, şeýle-de abraýly halkara guramalarynyň wekilleri gatnaşdylar. Türkmenistan hoşniýetli goňşuçylyk hem-de dostluk ýörelgelerine esaslanmak bilen, ýakyn ýerleşen ýurtlara, şol sanda Owganystana ulgaml...
MERKEZI AZIÝA ÝURTLARY AÝLAG HYZMATDAŞLYK GEŇEŞI BILEN ÖZARAGATNAŞYKLARY ÖSDÜRMEGI MESELELERINI ARA ALYP MASLAHATLAŞDYLAR
2021-nji ýylyň 13-nji sentýabrynda Aýlag Hyzmatdaşlyk Geňeşiniň Baş sekretariýatynda Merkezi Aziýa ýurtlarynyň Er-Riýad şäherindäki Adatdan daşary we Doly ygtyýarly Ilçileriniň Geňeşiň Baş sekretarynyň syýasy meseleler we gepleşikler boýunça orunbasary bilen duşuşygy geçirildi. Işjeň ýagdaýda geçirilen duşuşygyň dowamynda Merkezi Aziýa ýurtlarynyň diplomatlary Geňeş bilen alnyp barylýan hyzmatdaşlygy ösdürmegiň derwaýys meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar. Şol sanda, taraplaryň bar bola...
«BIRLEŞEN MILLETLER GURAMASYNYŇ WE YKDYSADY HYZMATDAŞLYK GURAMASYNYŇ ARASYNDA HYZMATDAŞLYK» ATLY REZOLYUSIÝASY KABUL EDILDI
2021-nji ýylyň 9-njy sentýabrynda Türkmenistanyň teklibi bilen «Birleşen Milletler Guramasynyň we Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasynyň arasynda hyzmatdaşlyk» atly kararnamasy Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 75-nji sessiýasynyň 102-nji plenar mejlisinde BMG-niň agza ýurtlary tarapyndan bir agyzdan kabul edildi. Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanyň Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasynda başlyklyk etmegiň çäklerinde, şu ýylyň 28-nji noýabrynda Aşgabatda bu guramanyň döwlet Baştutanlarynyň...
KHBS BOÝUNÇA 23-NJI MERKEZI AZIÝA MASLAHATY GEÇIRILDI
2021-nji ýylyň 9-10-njy sentýabrynda Daşkent şäherinde onlaýn hem-de göni gatnaşyk görnüşinde ÝHHG-nyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleri üçin her ýyl geçirilýän Merkezi Aziýa boýunça 23-nji maslahaty geçirildi. Nobatdaky duşuşygyň temasy «Merkezi Aziýada KHBS-leriň jemgyýetçilik ähmiýetiniň ýokarlandyrylmagy» boldy. Gazagystandan, Gyrgyzystandan, Täjigistandan, Türkmenistandan, Özbegistandan we Mongoliýadan hökümete, köpçülikleýin habar beriş serişdelerine, raýat jemgyýetine hem-de ylmy b...
TÜRKMENISTAN OWGANYSTAN BOÝUNÇA MINISTRLERIŇ KÖPTARAPLAÝYN DUŞUŞYGYNA GATNAŞDY
2021-nji ýylyň 8-nji sentýabrynda Owganystan boýunça ministrleriň köptaraplaýyn duşuşygy wideoaragatnaşyk ulgamy arkaly geçirildi. Bu ýurtdaky häzirki ýagdaýlar nobatdaky duşuşygyň esasy temasy boldy. ABŞ-nyň we GFR-nyň daşary syýasat edaralary tarapyndan öňe sürlen wirtual söhbetdeşlige şonuň ýaly-da dünýäniň 20-den gowrak döwletleriniň DIM-leriniň ýolbaşçylary, BMG-niň, ÝB-niň hem-de NATO-nyň ýokary wezipeli wekilleri gatnaşdylar. Gepleşikleriň esasy temasyna salgylanmak arkaly, gatnaşyj...
OWGANYSTANYŇ GOŇŞY DÖWLETLERINIŇ DAŞARY IŞLER MINISTRLERINIŇ DUŞUŞYGY GEÇIRILDI
2021-nji ýylyň 8-nji sentýabrynda Owganystanyň goňşy döwletleriniň daşary işler ministrleriniň wideoaragatnaşyk arkaly duşuşygy geçirildi. Duşuşyk Pakistan Yslam Respublikasynyň başlangyjy bilen guraldy. Geňeşmelere şeýle-de Eýran Yslam Respublikasynyň, Hytaý Halk Respublikasynyň, Täjigistan Respublikasynyň we Özbegistan Respublikasynyň daşary syýasat edaralarynyň ýolbaşçylary gatnaşdylar. Türkmenistanyň Daşary işler ministriniň orunbasary Wepa Hajiýew türkmen tarapynyň goňşy ýurtdaky we t...


text:
Garagoýunly döwleti
Garagoýunly döwleti — Garagoýunly türkmenler oguzlaryň iwe taýpasundan gelip çykandyr. Garagoýunly döwletiniň baýdagynyň ýüzünde gara goýnuň şekili ýerleşdirilipdir. Döwlet Gara Ýusubyň hökümdarlyk eden döwründe (1410-1420) has güýçlenýär‚ ol Azerbaýjanyň ep-esli bölegini we tutuş Ermenistany eýeleýär. Gara Ýusup 1408-nji ýylda Temiriň ogly Mizan şany‚ soňra bolsa Bagdadyň häkimi Soltan Ahmed Jelaýyzy ýeňlişe sezewar edýär. Ol 1410-njy ýylda Garagoýunly türkmen döwletini esaslandyrýar. Döwletiň paýtagty Töwriz şäheri bolupdyr. Garagoýunlylar döwletiniň düzümine Azerbaýjanyň‚ Ermenistan‚ Kürdistan‚ Yrak girýär. 1420-nji ýylda Temiriň ogly Şahruh köp sanly goşuny bilen Hyratdan garagoýunlylaryň üstüne ugraýar. Uruş mahaly Gara Ýusup ýarawsyzlygy sebäpli aradan çykýar. Gara Ýusubyň ogly Jahan şanyň hökümdarlyk eden döwründe (1435-1467) Garagoýunlylar döwleti has berkeýär. Boýun bolmaýan çarwa begzadalarynyň merkezi döwlete boýun bolmagyny gazanýar. Jahan şa 1467-nji ýylda Muş diýen ýerde akgoýunly taýpasynyň ýolbaşçysy Uzyn Hasan bilen bolan çaknyşykda ölýär we Garagoýunly döwleti ýaşamagyny bes edýär.[1]
Gargoýunly döwleti ýykylanyndan soň‚ onuň ýerlerinde Akgoýunly türkmen döwleti döreýär. Akgoýunly türkmen döwleti hem Töwriz şäherini öz paýtagtyna öwürýär. Akgoýunly türkmen döwleti Azerbaýjandan daşary Ermenistany‚ Kürdistany‚ Yragy we Eýranyň bir bölegini özüne birikdirýär.[1]


text:
Gobi çöli
Gobi çöli Mongol respublikasynyň günortasynda we Hytaýyň Sin-Kiang we Kansu welaýatlarynyň golaýynda ýerleşýän Merkezi Aziýada giň çöl. Daşly dag gerişleri ony gurşap aldy. Günortada Altun dagy, Beý we inin daglary, günbatarda Tanry daglary, demirgazykda Altaý we Hangaý daglary. Çölüň uzynlygy 1600 km, ini 480-965 km arasynda üýtgeýär. Gobi çölünde kontinental we gurak howa höküm sürýär. Gyşlar sowuk, tomus yssy. Temperatura -40-dan 45 ° C aralygynda. Ygalyň köpüsi tomusda bolýar. Ortaça ýyllyk ýagyş günbatarda 69 mm bolsa, demirgazyk-gündogarda 200 millimetre çenli ýokarlanýar. Bu dünýädäki bäşinji uly çöl. Ol daşly tekiz ýerlerden we gaýalardan durýar. Gobi çölünde käbiri gum bilen örtülen, käbiri bolsa çagyl bilen örtülen ösümlik tiken gyrymsy agaçlaryndan we ownuk otlardan durýar. Akym ýok diýen ýaly. Diňe orta ölçegli duzly köllere duş gelinýär. Adaty ýerasty suwlar käbir bölümlerde mal köpeltmäge mümkinçilik berýär. Beýleki tarapdan, çölde ýabany eşeklere, atlara, aýylara, möjeklere we düýelere, şeýle hem gar gaplaňlaryna duş gelmek bolýar. Iň oňat saklanylýan dinozawr galyndylary bolan Gobi çöli paleontologlar üçin esasanam gyzyl gaýalar üçin möhüm ýerdir. Çölden geçýän demir ýol bar.


text:
Jambyldaǵy jarylystan kóz jumǵan órt sóndirýshilerdiń týystaryna nagradalar tabys etildi
JAMBYL OBLYSY. QazAqparat - Jambyl oblysynda qaıtys bolǵan órt sóndirýshilerdiń otbasylaryna memlekettik nagradalar tabys etildi. Bul týraly QazAqparat TJK silteme jasap habarlaıdy.
Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev Jambyl oblysynda áskerı qoımadaǵy órtti sóndirý barysynda qaıtys bolǵan qutqarýshylar men áskerı qyzmetshilerdi marapattady.
Shymkent qalasyna jumys saparymen barǵan Tótenshe jaǵdaılar mınıstri ıÝrıı Ilın jáne qala ákimi Murat Áıtenov Jambyl oblysy TJD Órt sóndirý jáne avarııalyq-qutqarý jumystary qyzmeti №1 mamandandyrylǵan órt sóndirý bóliminiń órt sóndirýshisi-qutqarýshysy Turmanov Jánibek Jasuzaqulynyń aǵasyna ІІІ dárejeli «Aıbyn» ordenin tabys etti. Shara túske deıin Shymkent qalasy Tótenshe jaǵdaılar departamentinde ótti.
Tústen keıin ıÝrıı Ilın Jambyl oblysynyń Taraz qalasyna bardy. Tótenshe jaǵdaılar mınıstri men oblys ákimi Berdibek Saparbaev Jambyl oblysy TJD Órt sóndirý jáne avarııalyq-qutqarý jumystary qyzmetiniń qaıtys bolǵan órt sóndirýshileriniń týystaryna memlekettik nagradalardy tabystady.
Áskerı jáne qyzmettik boryshyn atqarýda kórsetken erligi men janqııarlyǵy úshin marqum Zaıkın Sergeı Vladımırovıch Jambyl oblysy TJD Órt sóndirý jáne avarııalyq-qutqarý jumystary qyzmeti № 3 órt sóndirý bóliminiń qaraýyl bastyǵy І dárejeli «Aıbyn» ordenimen, № 4 órt sóndirý bóliminiń órt sóndirýshileri-qutqarýshylary Ádilbek Ádilet Qanatbekuly men Keńes Álibı Beksultanuly, № 1 mamandandyrylǵan órt sóndirý bóliminiń avtomobıl júrgizýshisi-qyzmetkeri Qýatbek Ǵafan Jomartuly ІІІ dárejeli «Aıbyn» ordenimen marapattaldy.
Sharaǵa qatysýshylar jarylys saldarynan qaıtys bolǵan órt sóndirýshilerdi bir mınýt únsizdikpen eske aldy.
ıÝrıı Ilın Jambyl oblysynda bolǵan qaıǵyly oqıǵa saldarynan qaıtys bolǵan órt sóndirýshilerdiń týǵan-týystaryna kóńil aıtty. Mınıstr óz sózinde azamattyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri olardyń otbasylaryna aldaǵy ýaqytta da qoldaý kórsetetinin, al balalary Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginiń Málik Ǵabdýllın atyndaǵy Azamattyq qorǵaý akademııasyna túsýge nıet bildirse, kómek kórsetiletinin atap ótti.
Eske sala keteıik, 26 tamyzda Jambyl oblysynyń áskerı qoımalardyń birinde jarylys boldy. Jarylys saldarynan qaza tapqandar sany on jeti adamǵa jetti. Onyń ishinde 10 azamattyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkeri, Qorǵanys mınıstrliginiń 6 áskerı qyzmetkeri jáne bir áskerı prokýror bar.
- Órtengen páterde qalǵan balany qutqarǵan semeılik marapattaldy
- Almatydaǵy kásipkerlerge qandaı kómek kórsetilip jatyr
- Úlken Almaty jaǵalaýy abattandyrylady
- 28 qazan kúni elimizde ótetin mańyzdy sharalar ańdatpasy
- «Shańyraq» baǵdarlamasy: Almatyda 55 otbasyǵa páter kiltteri tabystaldy
- Atyraýda qoıma meńgerýshisi mekemeden 2,3 mln teńgeniń kıimin urlaǵan
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Semalt: HTML gözlemek boýunça gollanma - Iň ýokary maslahatlar
Web mazmuny esasan gurluşly ýa-da HTML formatlarynda. Her sahypa, içindäki mazmuna baglylykda özboluşly tertipde tertiplenýär. Kimdir biri web maglumatyny almak islese, maglumatlary gurluşly we tertipli almak her bir adamyň islegidir. Bu resminamany paýlaşmazdan ozal gözden geçirmek, derňemek we tertiplemek üçin zerur wagty tygşytlamaga kömek eder. Şeýle-de bolsa, gurluşly formaty almak aňsat däl, sebäbi web sahypalarynyň köpüsi adamlaryň köp mukdarda maglumat almagynyň öňüni almak üçin bu mümkinçiligi teklip etmeýär. Käbir saýtlar, adamlara çalt we aňsat işde maglumat çykarmak mümkinçiligini berýän API-ler bilen üpjün edýär.
Şeýle wakalarda, döwmek diýlip atlandyrylýan programma üpjünçiliginiň kömegi bilen ulanmakdan başga alaç galmaz. Ulanyjylara peýdaly formatda maglumat ýygnamaga we maglumatlaryň gurluşyny goramaga kömek edýän kompýuter programmasyny ulanýan çemeleşme.
Lxml we haýyş
Bu, XML we HTML çalt derňemäge we baha bermäge kömek edýän we wagt tygşytlamaga kömek edýän giň gerimli kitaphanadyr. Derňew işinde bulaşyk bellikler bilen iş salyşmakda hem peýdalydyr. Bu amalda, gurlan urllib2 däl-de, Lxml haýyşlaryny ulanýarsyňyz, sebäbi has çalt, ygtybarly we aňsat. Turbany gurmak Lxml we turba gurnamak haýyşlaryny ulanyp gurmak aňsat.
HTML gözlemek üçin şu ädimleri ýerine ýetiriň
Importdan başlaň - bu ýerde HTML-ni Lxml-den import edýärsiňiz, soňra haýyşy import ediň. Talapdan peýdalanyň, soňra çykarmak isleýän maglumatlaryňyzy öz içine alýan web sahypasyny yzarlaň, HTML moduly bilen derňäň we soňra jikme-jik maglumatlary agaçda saklaň.
Sahypanyň mazmunyny tekst däl-de ulanmaly bolarsyňyz, sebäbi HTML baýtda giriş almagyna garaşýar. Derňelýän maglumatlaryňyzy saklan agaç, agaç gurluşynda HTML resminamasyny öz içine alýar. Dürli çemeleşmelerde, XPath we CSSelect-de agaç gurluşyna geçip bilersiňiz.
XPath size maglumatlary almaga ýa-da HTML ýa-da XML ýaly gurluşly formatda almaga kömek edýär. XPath elementlerini almagyň dürli ýollary bar. Bularyň arasynda Firefox ýa-da Chrome inspektory üçin Firebug bar. “Chrome” ulanylanda, maglumatlary barlamak aňsat, sebäbi diňe gözden geçirmegi talap edýän elementi “sag” basmaly, “Elementi barla” -ny saýlaň, berlen kody belläň, soňra sag basyň we XPath göçürmesini saýlaň. Bu amal sahypaňyzda haýsy elementleriň bardygyny bilmäge kömek eder we şol ýerden dogry XPath talapyny döretmek we Lxml XPath-y dogry ulanmak aňsat.
Bu ädimleri geçmek, Lxml we Talaplary ulanyp, belli bir webden çykarmak isleýän maglumatlaryňyzyň hemmesini ýok edendigiňizi üpjün edýär. Iki sanaw ýadynda saklanjak maglumatlaryňyz bolar, indi bolsa tertiplemäge taýyn. Python ýaly programmirleme dilini ulanyp analiz edip ýa-da ýatda saklap we paýlaşyp bilersiňiz. Şeýle hem, maglumatlary paýlaşmazdan ozal käbir bölümleri täzeden ýazmak ýa-da redaktirlemek isläp bilersiňiz.


text:
Pákistanda áskerı ushaq apatqa ushyrady
ISLAMABAD. QazAqparat – Pákistannyń áskerı-áýe kúshteriniń oqý-jattyǵý joıǵysh ushaǵy eldiń soltústik-batysyndaǵy Haıber-Pahtýnhva provıntsııasynyń Mardan aýdanynda jattyǵý ushýyn oryndaý kezinde apatqa ushyrady. Bul týraly QazAqparat Geo News telearnasyna silteme jasap habarlaıdy.
Pákistannyń ÁÁK ókiliniń málimdeýinshe, ushqyshtyń taǵdyry belgisiz.
Ushaq qulaǵan jerde arnaıy komıssııa jumys oqıǵanyń sebepterin anyqtaý ústinde.
Osyǵan uqsas apat aǵymdaǵy jyldyń tamyz aıynda oryn alǵan edi. Ol kezde Pákistannyń soltústigindegi Attok qalasynda ÁÁK-niń ekioryndyq joıǵyshy apatqa ushyrady. Onyń eki ushqyshy katapýltalandy.
- Semeıde 8 jasar balany kólik qaǵyp ketti
- Almatyda taý bókterine 16 sm qar tústi
- Qapshaǵaıda 13 jastaǵy oqýshy balkonda asylyp qaldy
- Almaty áýejaıynda ushaq kólikpen soǵysty: Áýe kemesi qaı kompanııaǵa tıesili
- Almaty áýejaıynda kólik ushaqtyń astyna kirip ketti
- Alek Boldýın kıno túsirilip jatqanda abaısyzda operatordy óltirip, rejısserdi jaraqattady
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
08.04.2021
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ilata gaýragoýulmasyz tiz kömek bermäge niýetlenilip, ýurdumyza getirilen lukmançylyk maksatly “ANSAT” kysymly täze dikuçar bilen tanyşdy.
Bu waka ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamyny kämilleşdirmegiň we ösdürmegiň Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugry bolup durýandygynyň aýdyň subutnamasydyr. Milli Liderimiz ynsan saglygyny ýurduň baş baýlygy hökmünde yglan edip, halkymyzyň saglygyny goramak, keselleriň öňüni almak we ony öz wagtynda bejermek, jemgyýetde sagdyn durmuş ýörelgesini berkarar etmek meselelerini hemişe üns merkezinde saklaýar.
“Türkmenhowaýollary” agentliginiň buýurmasy boýunça Kazan dikuçar zawody (Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasy) tarapyndan öndürilen täze tiz kömek dikuçaryny gözden geçirmek üçin döwlet Baştutanymyz paýtagtymyzyň günortasynda ýerleşen saglygy goraýyş edaralarynyň dikuçar meýdançasyna geldi.
Saglygy goraýyş we derman senagaty ministri N.Amannepesow hormatly Prezidentimize saglygy goraýyş ulgamyny ösdürmek meselelerine hemişe üns berýändigi üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi hem-de täze dikuçaryň ata Watanymyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllygynyň we paýtagtymyz Aşgabadyň 140 ýyllygynyň öň ýanynda lukmanlara we paýtagtymyzyň ýaşaýjylaryna ajaýyp sowgat bolandygyny nygtady.
Ministr dikuçaryň esasy tehniki häsiýetnamalary barada hasabat berip, onuň şäher şertlerinde gaýragoýulmasyz tiz kömek hyzmatlaryny ýerine ýetirmek, ýöriteleşdirilen hassahanalara gysga wagtyň içinde näsaglary eltmek üçin niýetlenendigini belledi. Bu dikuçar reanimasiýany, ýokary derejeli bejerişi özünde jemlemek bilen, şikes alan raýatlara gönüden-göni ýerinde ilkinji gyssagly lukmançylyk kömegini bermäge mümkinçilik berýän iň döwrebap enjamlar bilen enjamlaşdyrylandyr.
Döwlet Baştutanymyz dikuçaryň içindäki ýöriteleşdirilen keseli anyklamaga hem-de näsagyň ýagdaýyna gözegçilik etmäge niýetlenen enjamlaryň işi bilen tanyşdy. Hususan-da, ýörite görkezijileriň kömegi bilen monitorda elektrokardiogramma, bedeniň kislorod bilen üpjünçiligi, arterial gan basyşy we beýlekiler ýaly görkezijileri synlap bolýar.
Dünýäniň öňdebaryjy döwletleriniň kämil önümi bolan bu enjam dikuçaryň hereket ediş ýagdaýlaryna laýyklykda, ýagny tehnikanyň titremesine, asmana göterilişine we beýleki häsiýetlerine görä taýýarlanandyr. Bu enjam şu kysymly dikuçarlarda birnäçe ýyllardan bäri netijeli ulanylyp gelinýär. Hususan-da, “ANSAT” dikuçarynyň lukmançylyk kysymy sanly defibrillýator bilen üpjün edilendir. Ol ýürek urşunyň ýygylygyny awtomatik usulda seljerýär we zerur bolanda onuň täzeden işlemegini awtomatik usulda amala aşyrýar.
Şeýle hem emeli dem alyş enjamy oturdylandyr. Eger näsaga birden zerurlyk ýüze çykyp, kislorod bilen üpjün etmeli bolsa, bu enjam ulanylýar. Esasy bellemeli aýratynlyk, onuň ýaňy doglan çagadan başlap, has uly ýaşly adamlara çenli ulanmaga niýetlenen köpugurly enjam bolup durýanlygydyr. Raýatyň ýaş görkezijisini girizseň, şonuň esasynda, bu enjamyň özi awtomatik usulda zerur kislorody berýär.
Şeýle hem ýörite sorujy esbaplar enjamlaşdyrylandyr. Ol oturdylanda, başga hiç hili işi ýerine ýetirmän, ony göni şu enjama çatyp bolýar. Munuň özi lukmanlaryň işini köp derejede ýeňilleşdirýän we näsaglara degişli kömegi tiz bermäge ýardam berýän iň kämil üpjünçilikdir.
Mundan başga-da, dikuçarda zerurlyk ýüze çykanda, näsagy kislorod bilen üpjün etmek üçin wideolaringoskop we intubasion turbajyklar hem bar. Bu gurallaryň kömegi bilen intubasion turbany ýalňyşman we näsaga zeper ýetirmän, onuň dem alyş ýollaryna girizip bolýar. Bu bolsa örän amatly ýagdaýy döredýär. Näsagy dikuçardan düşürip, hassahana äkitmeli bolanda hem ony näsagyň ýany bilen alyp gidip bolýar.
Dikuçarda seýikleriň hem dürli görnüşleri bar. Olar oňurgalara ýa-da bedene şikes ýeten ýagdaýynda näsagyň bedeniniň gozganmazlygy üçin ulanylýan lukmançylyk enjamlarydyr.
Uçuş-tehniki häsiýetleri boýunça «ANSAT» dikuçary barmasy kyn bolan ýerlerde gyssagly işleri ýerine ýetirip bilýär. Dikuçar zerur erginleri sowatmak we gyzdyrmak üçin ýörite enjamlar bilen üpjün edilendir. Reanimasiýa we gaýragoýulmasyz tiz kömegi bermek üçin derman hem-de sarp ediş serişdelerine niýetlenen ýörite gutujyklar bar.
Dikuçaryň iň ýokary tizligi sagatda 275 kilometre, iň ýokary uçuş uzaklygy 510 kilometre barabardyr. Onuň ýere gonýan böleginiň goşmaça enjam bilen üpjün edilmegi bolsa dikuçara dag eteklerine, gum we çöllük hem-de barmasy kyn ýerlere gonmaga mümkinçilik döredýär. Bularyň ählisi bu dikuçaryň ýurdumyzda häzire çenli bar bolan şunuň ýaly dikuçarlardan tapawutly aýratynlygydyr.
Ýokary tizlikli, dünýä ülňülerine laýyk gelýän, häzirki zaman tehnologiýalary bilen üpjün edilip, ähli zerur amatlyklar döredilen bu dikuçar şäherde gysga wagtyň içinde ýakyn aralyga bir näsagy alyp barmak üçin niýetlenendir.
Dikuçaryň lukmançylyk bölüminde dürli görnüşli zemmerler, ykjam elektrokardiograf we monitorly defibrilýator enjamy, ergin guýmak üçin infuziomatlar, emeli dem beriş enjamy, awtomatik sorujy enjamlar bar.
Şeýle hem dikuçar derman serişdelerini sowadyjy we ýyladyjy bokslar, ilkinji lukmançylyk kömegini bermek üçin niýetlenen dürli gutular, glýukometr, pulsoksimetr, termometr, köpugurly seýikler, dürli görnüşdäki gurallar, ýanyk şikesli näsaglar üçin niýetlenen dürli görnüşli enjamlar we beýleki sarp ediji serişdeler bilen üpjün edilendir.
Ýeri gelende aýtsak, milli Liderimiziň tagallalary bilen bina edilen iri saglygy goraýyş edaralarynyň ýanynda ýörite dikuçar meýdançalary hem guruldy. Dikuçarlaryň uçup-gonmagy üçin niýetlenen şunuň ýaly meýdançalaryň myhmanhanalarda hem gurnalmagynyň göz öňünde tutulýandygyny bellemek gerek.
Saglygy goraýyş we derman senagaty ministri ýurdumyzda näsagda böwrek çalyşmak boýunça ilkinji operasiýanyň üstünlikli geçirilendigi barada hoş habary aýtdy. Böwrek transplantasiýa operasiýasy birnäçe ýyllardan bäri dowamly böwrek ýetmezçilikli näsaga özüniň ýakyn garyndaşynyň böwregi alnyp, ýerine ýetirildi. Bu çylşyrymly operasiýa ýerli hünärmenlerimiz tarapyndan amala aşyryldy. Häzirki döwürde böwregini beren adamyň we böwrek oturdylan näsagyň ýagdaýy kanagatlanarly, olar lukmanlaryň gözegçiliginde saklanýar.
Döwlet Baştutanymyz bu habary kanagatlanma bilen kabul edip, operasiýanyň üstünlikli geçmegi bilen tüýs ýürekden gutlady we munuň milli lukmanlarymyzyň hem-de saglygy goraýyş ulgamynyň gazanan uly üstünligidigini nygtady.
Milli kanunçylyga laýyklykda, Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan adamyň beden agzalaryny ýa-da dokumalaryny transplantasiýa etmek boýunça giň gerimli işler alnyp barylýar.
Milli Liderimiziň tagallasy bilen, häzir ýurdumyzda beden agzalarynyň ýa-da dokumalarynyň transplantasiýasy operasiýasyny amala aşyrmaga doly mümkinçilik döredildi. Bu ugurda dünýä tejribesini öwrenmek maksady bilen milli hünärmenlerimiz daşary ýurtlaryň öňdebaryjy klinikalarynda hünär kämilleşdiriş okuwlarynda boldular hem-de böwrekleri transplantasiýa etmegiň tärlerini öwrenip, amaly endikleri ele aldylar. Ýurdumyzyň hirurgiýa ugurly merkezi bejeriş-öňüni alyş edaralarynyň hünärmenleri we Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň professor-mugallymlary Halkara okuw-ylmy merkezinde böwrekleri transplantasiýa etmegiň tejribe-synag operasiýalaryny yzygiderli geçirdiler.
Ýurdumyzyň saglygy goraýyş edaralarynda beden agzalarynyň ýa-da dokumalarynyň transplantasiýasy operasiýasyndan soňky döwürde näsaglara gözegçilik etmek we zerur barlaglary geçirmek üçin mümkinçilikler bar hem-de degişli bejeriş-öňüni alyş edaralary zerur derman we saglygy goraýyş maksatly serişdeler bilen doly üpjün edildi.
Dikuçar bilen tanyşdyrmagynyň ahyrynda ministr ilatymyzy gaýragoýulmasyz lukmançylyk hyzmatlary bilen üpjün etmek boýunça döredýän şertleri we mümkinçilikleri üçin ähli saglygy goraýyş işgärleriniň adyndan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa ýene-de bir gezek tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, tükeniksiz alkyş sözlerini aýtdy hem-de milli Liderimiziň janynyň sag, ömrüniň uzak bolmagyny, il-ýurt bähbitli işleriniň hemişe rowaç almagyny arzuw etdi.
Döwlet Baştutanymyz dikuçar bilen tanyşlygyny tamamlap, ýerine ýetirilýän hyzmatlaryň hilini ýokarlandyrmak bilen birlikde, saglygy goraýyş ulgamynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmagyň hem-de döwrebaplaşdyrmagyň bu ulgamy ösdürmek babatdaky strategiýanyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridigini nygtady.
Şu ýerde “Türkmenhowaýollary” agentliginiň başlygy D.Saburow ýurdumyzyň raýat awiasiýasyny ösdürmegiň çäginde Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynyň degişli edaralary bilen ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyk ugrunda alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Ýokary derejede gazanylan ylalaşyklary durmuşa geçirmekde, ýurdumyza toprak-howa şertlerimize laýyk gelýän dikuçarlary getirmegiň möhüm işleriň hatarynda durýandygy bellenildi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, alnyp barylýan işleri maksadalaýyk dowam etmegi tabşyrdy hem-de täze dikuçar iş ýüzünde ulanylyp görlenden soň, şeýle tehnikany ýurdumyzyň beýleki welaýatlary üçin hem satyn almagyň mümkinçiliklerini öwrenmegi “Türkmenhowaýollary” agentliginiň başlygy D.Saburowa hem-de saglygy goraýyş we derman senagaty ministri N.Amannepesowa tabşyrdy.
Milli Liderimiz lukmançylyk maksatly dikuçarlaryň tehniki binýadyny artdyrmagyň möhümdigi barada aýdyp, Russiýa Federasiýasy bilen döwletara gatnaşyklaryň çäklerinde üstünlikli ösdürilýän Tatarystan Respublikasy bilen hyzmatdaşlygyň yzygiderli, netijeli häsiýetini kanagatlanma bilen belledi.
Kazanyň dikuçar zawody bilen awiagurluşyk ulgamynda ýola goýlan hyzmatdaşlyk esasynda, onuň howa tehnikalary ýurdumyzyň halk hojalygynda giňden ulanylýar diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi. Döwlet Baştutanymyz dikuçaryň tehniki häsiýetnamalaryna ünsi çekip, bu kysymly dikuçarlaryň döwrebap lukmançylyk enjamlary bilen üpjün edilendigini hem-de Türkmenistanyň howa şertlerine gabat gelýändigini nygtady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu ugurdaky gatnaşyklaryň geljekde-de pugtalandyrylmagynyň möhümdigini nygtap, uzakdaky ilatly ýerlerde ulanylmaga niýetlenen ozaldan ulanylýan köpugurly dikuçaryň hem-de şäher töwereklerinde gyssagly tiz lukmançylyk kömegini bermäge niýetlenen täze dikuçaryň halkymyzyň saglygyny üpjün etmekde möhüm ähmiýete eýedigini belledi.
Milli Liderimiz sözüni dowam edip, “Türkmenhowaýollary” agentliginiň başlygy D.Saburowa, içeri işler ministri M.Çakyýewe, saglygy goraýyş we derman senagaty ministri N.Amannepesowa bu ugurda alnyp barylýan işleri dowam etmegi hem-de eger zerur bolsa, tehnikalary Adatdan daşary ýagdaýlar baradaky döwlet toparynyň alyp barýan işlerinde hem ulanmagy tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz täze dikuçaryň Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzyň raýat awiasiýasyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli Milli maksatnamasynda göz öňünde tutulan wezipeleri üstünlikli durmuşa geçirmäge, howa gämileriniň düzümini yzygiderli döwrebaplaşdyrmaga hem-de uçuşlaryň howpsuzlygyny üpjün etmäge gönükdirilendigini belledi we bu işleriň doly derejede ýerine ýetirilmegini tabşyrdy.
Şeýlelikde, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň saglygy goraýyş maksatly täze dikuçary paýtagtymyzyň ilatyna sowgat etmegi milli Liderimiziň “Döwlet adam üçindir!” diýen şygary baş ýörelge edinýän syýasatynda durmuş ähmiýetli ulgamlaryň ösüşinde möhüm orun eýeleýär.
“Il saglygy — ýurt baýlygy” diýen şygardan ugur alnyp, häzirki döwürde ýurdumyzda saglygy goraýyş ulgamyny kämilleşdirmek we onuň düzümlerini döwrebaplaşdyrmak boýunça maksatnamalaýyn çäreler amala aşyrylýar. Bu bolsa adamlaryň ömrüniň ortaça uzaklygynyň ýokarlanmagyna we ilatyň durmuş derejesiniň hiliniň gowulanmagyna ýardam edýär.
Ulgamyň düzümlerini kämilleşdirmek babatda ýerine ýetirilýän işleriň çäklerinde tutuş ýurdumyzda iň häzirki zaman enjamlary bilen üpjün edilen döwrebap lukmançylyk merkezleri, saglyk öýleri hem-de derman senagatyna degişli desgalar gurulýar. Mahlasy, saglygy goraýyş ulgamynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny we düzümlerini pugtalandyrmak boýunça yzygiderli çäreler görülýär.
Islendik pursatda lukmançylyk hyzmatlarynyň zerur bolan ýerlerine öz wagtynda ýetişip, uzak wagtlap we netijeli hyzmat etmegi üçin täze saglygy goraýyş dikuçaryna ak ýollar arzuw edilip, bereketli ak un sepildi. Munuň özi paýhasly pederlerimiziň asyrlaryň dowamynda döreden ýagşy dessurlarynyň Arkadagly eýýamda döwrebap derejede ösdürilýändiginiň hem-de bagtyýar nesiller tarapyndan mynasyp dowam etdirilýändiginiň aýdyň nyşanydyr.
Türkmenistan Döwlet habar gullugy (TDH)


text:
SQO-da «Ata joly» ádisin ustanǵan «emshi» jaýapkershilikke tartyldy
PETROPAVL. QazAqparat – Soltústik Qazaqstan oblysynda polıtseıler elimizde tyıym salynǵan «Ata joly» aǵymynyń ádisi boıynsha jurtty «emdegen» áıeldi ustady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
SQO polıtsııa departamenti baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, ekstremızmge qarsy is-qımyl basqarmasynyń qyzmetkerleri jedel is-shara barysynda tyıym salynǵan «Ata joly» kýlttik-mıstıkalyq aǵymnyń ádisi boıynsha «emshilikpen» aınalysyp, adamdardyń densaýlyǵyna qaýip tóndirgen Qyzyljar aýdany turǵynyn ustady. Quqyq buzýshyǵa qatysty QR Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksiniń 489-baby 10-bóligi «Qazaqstan Respýblıkasynyń qoǵamdyq birlestikter týraly zańnamasyn buzý, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen tirkelmegen qoǵamdyq, dinı birlestikterdiń qyzmetine basshylyq jasaý, qatysý, olardyń qyzmetin qarjylandyrý» boıynsha hattama toltyryldy.
«Jalpy jyl basynan oblysta QR dinı zańnamasyn buzýdyń 16 deregi tirkeldi. Jıi kezdesetin quqyq buzýshylyqtar ınternette dinı materıaldardy jarııalaýǵa qatysty. Munymen kúresý úshin basqarma qyzmetkerleri profılaktıkalyq jumys júrgizedii. Bilim berý mekemeleriniń oqýshylarymen, uıymdardyń eńbek ujymdarymen kezdesý kezinde zańnama talaptary, ekstremıstik aǵymdardyń tarapynan bolatyn qaýpi týraly aıtylady. Turǵyndardan zańnama talaptaryn qatań saqtaýdy suraımyz», - deıdi SQO PD EQІQB bastyǵy Rýslan Jarasbaev.


text:
Asqynǵan respıratorly dıstress sındromyАвтор: student_k - Жарияланды 2018-12-13 10:32 - (298 Оқылымдар)
Asqynǵan respıratorly dıstress-sındromy (ARDS) – ómirge qaýip tóndiretin jaǵdaı bolyp tabylady. Bul ókpeniń aıryqsha ózgerýimen sıpattalady, ókpege baratyn qannyń quramynda qajetti ottektiń jetispeýshiliginen ókpeniń jumysy buzylysqa tap bolady.
Mazmuny
Sınonımderi
Jalpy anyqtamasy
Asqynǵan respıratorly dıstress-sındromy (ARDS) – ómirge qaýip tóndiretin jaǵdaı bolyp tabylady. Bul ókpeniń aıryqsha ózgerýimen sıpattalady, ókpege baratyn qannyń quramynda qajetti ottektiń jetispeýshiliginen ókpeniń jumysy buzylysqa tap bolady.
Sebepteri
ARDS ókpeniń kez-kelgen aýyr jaraqat alýynan týyndaıdy. ARDS-tyń kópke beligigi paıda bolý sebepteri mynalar:
• Kóp mólsherdegi qusyqtyń ókpege túsip ketýi;
• Hımııalyq býlardy jutyp qoıý;
• Ókpeni aýystyrý;
• Pnevmonııa;
• Septıkalyq eseńgreý (aǵzadaǵy genıtaldy ınfektsııa);
• Jaraqat
ARDS aýa qabyna suıyqtyqtyń quıylýyn ótkizedi. Bul suıyqtyń qan aınalymyndaǵy otteginiń jetkilikti berilýine kedergi jasaıdy.
Quıylǵan suıyqtyq ókpe tinderin basyp ketedi, saldarynan ókpeniń qajetinshe keńeıý múmkinshiligi azaıady. Qandaǵy ottegi mólsheri qaýipti tómen dárejede qalyp qoıady, tipti adam ottegini jasandy aýa aınaldyratyn qurylǵydan alsa da, ókpedegi aýa aınalymy jaqsarmaıdy.
ARDS basqa múshelerdiń jetispeýshiligimen qatar týyndaýy múmkin. Olar mysaly baýyr nemese búırek bolýy múmkin. Shylym shegý men alkogol paıdalaný da qaýipti faktor bolyp tabylady.
Aýa ókpege muryn qýysy, keńirdek jáne tamaq arqyly ótedi.
Sımptomdary
• Tynys alý qıyndaıdy;
• Tómen arterııalyq qysym jáne aǵza jetispeýshiligi;
• Dem alystyń jıileýi
• Demikpe
Sımptomdar jaraqat alǵannan keıin nemese aýrý bastalǵannan keıin 24-48 saǵattyń ishinde damıdy. Kóptegen adamar ARDS-pen aýyrǵanymen, sımptomdaryn aıtyp dárigerge kelip jatpaıdy.
Dıagnostıkasy
Ókpedegi anomaldi dybystardy anyqtaý úshin stetoskoptyń (aýskýltatsııa) kómegimen tyńdaıdy, estilgen dybystar ókpeniń syrylyn, ókpege suıyqtyqtyń quıylý belgisin anyqtaýǵa sep bolady.Arterııalyq qysyp kóp jaǵdaıda tómen bolady. Ádette tsıanoz baıqalady (teri bozarady, erin men tyrnaqtar túsin ózgertedi, osynyń bári tinderge ottek jestispegendikten týyndaıdy).
ARDS-ti anyqtaý úshin júrgiziletin tekserý:
• Arterııalyq qan gazy;
• Qan taldamasy (OAK) jáne bıohımııalyq analız;
• Bronhoskopııa (bul ádis keńirdektegi shyryshty tikeleı tekserýge múmkindik týǵyzady, oǵan arnaıy «bronhofıbroskop» dep atalatyn qurylǵyny qoldanady);
• Keýde jasýshalaryn jalpy rentgenografııadan ótkizý;
• Qaqyryqty taldaý jáne onyń qozdyrǵyshyn anyqtaý boıynsha zertteý
• Múmkin bolatyn ınfektsııany tekserý.
ARDS sııaqty keýde radıografııasyna uqsas júrek jetkiliksizdikterin boldyrmaý úshin, júrek bólimderiniń ehokardıografııasy nemese kateterleý qajet bolýy múmkin.
Emdeý
Ádette ARDS-ke shaldyqqan naýqasstar aýrýhanada jatyp, arnaıy terapııa qabyldaýy kerek.
Emdeýdiń basty maqsaty tynys alýǵa demeý berý jáne ARDS-tiń sebebin anyqtap, ınfektsııany emdeý úshin arnaıy preparattardy taǵaıyndaýmen tolyǵydy. Jáne de qabynýdyń aldyn alyp, ókpedegi suıyqtyqty joıý da basty nazarǵa alynatyn emdeý sharasy bolyp tabylady.
Sońynan ońtaıly qysymmen dem shyǵarý jasandy ókpe ventılıatsııasy zaqymdanǵan ókpege jetkilikti ottek mólsherin jetkizý úshin qoldanylady. Bul qurylǵyny qoldaný barysynda naýqasqa kúshti tynyshtandyrǵysh dári taǵaıyndalady. Kebir zertteýlerdiń kórsetkenindeı, dári taǵaıyndaý ýaqytsha ARDS-pen saldanǵan adamnyń ońalp ketýine joǵary múmkindik beretini anyqtaldy.
Emdeý naýqastyń ózdiginen dem alǵanynan deıin jalǵasady.
Qoldaýshy toptar
Kóptegen ARDS-pen aýyratyn naýqastardyń januıasy kúızeliske tap bolady. Olar qoldaýshy toptarmen baılanysý arqyly bul salmaqty jeńildetedi, qoldaýshy toptar máseleler men ýaıymdardy birge bólisedi, seıiltedi.
Boljamy
ARDS-pen aýyratyn naýqastardyń úshten biri osy aýrýdan qaıtys bolady. Tiri qalǵandardyń barlyǵynda qalypty ókpe qyzmeti qalpyna keledi, biraq kóbinde ylǵyı ókpe tinderiniń zaqymdanýy oryn alady.
ARDS-pen aýyrǵan kóptegen naýqastar este saqtaý qabiletin joǵaltady ne bolmasa ómir súrý sapasyna qatysty basqa da buzylystarǵa tap bolady. Bul mıdyń zaqymdanýyna baılanysty, ókpe qajetti deńgeıde jumys istemese, mı jetkilikti ottegi mólsherimen qorektene almaı qalady.
Múmkin bolatyn asqynýlar
• Kóptegen júıeler men aǵzalar zaqymdanady;
• Ókpeniń zaqymdanýy (mysaly, pnevmotoraks dep atalatyn ókpe kollapsy) osy aýrýdy emdek barysynda jasandy ventılıatsııa qurylǵysynan alǵan jaraqat;
• Pnevmoskleroz (ókpeniń berishtenýi);
• Ventılıatorasstsıraly pnevmonııa;
Dárigerge qashan qaralý kerek
Negizinde, ARDS aýrýy naýqas aýrýhanada jatqanda mazalaıdy. Keıde saý adamdarda aýyr pnevmonııa damysa, ARDS aqyryndap damyp, kórinis beredi. Eger sizde tynys alý jaǵynan máseleler týyndasa, 103 nómirindegi jedel medıtsınalyq kómekke habarlasyńyz.
Sınonımderi
Kardıogendik emes ókpe isigi; Ótkizgishtiginiń tym joǵarlaýynan ókpeniń isinýi; Ókpe shogy; ARDS; Ókpeniń zaqymdanýynyń asqynýy
Tegter:
tynys alýdyń jetispeýshiligi
asqynǵan júrek jetispeýshiligi
ókpeniń isinýi
demikpe


text:
Ministrler Kabinetiniň 16-njy iýulda geçirilen sanly ulgam arkaly nobatdaky mejlisinde gol çekilen resminamalaryň hatarynda bugdaýyň öndürilişini has-da artdyrmak barada öňde goýlan wezipeleri üstünlikli durmuşa geçirmek, ýurdumyzda bugdaýyň bol hasylyny öndürmekde daýhan birleşikleriniň, kärendeçileriň we ýer eýeleriniň öndürijilikli zähmet çekmekleri üçin ähli zerur şertleri döretmek maksady bilen gol çekilen Karar hem bar.
Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan tassyklanan resminama laýyklykda, Türkmenistanyň Oba hojalyk we daşky gurşawy goramak ministrligine ýerleriň kärendeçileri, peýdalanyjylary we eýeleri bilen şertnamalary baglaşmak esasynda welaýatlaryň häkimlikleri bilen bilelikde 2022-nji ýylyň hasyly üçin ýurt boýunça bellenen meýdana bugdaý ekip, degişli möçberde hasyl almagy üpjün etmek tabşyryldy.


text:
Onlarça müň orsýetliler şenbe güni Kremle garşy protest geçirmek üçin köçelere çykdylar. Bu çäräni birnäçe şäherlerde geçirmeklik planlaşdyrylýar.
Internetdäki sosial ulgamyň üsti bilen jemlenen oppozisiýanyň protest çykyşlarynda täzeden parlament saýlawlaryny geçirmeklik, şeýle hem hepdäniň dowamynda ýörişlerde tussag edilenleriň azat edilmekleri talap edilýär. Şol ýörişlerde polisiýa 1000-e golaý adamy tussag etdi.
Protestlerden öň, daşky gurşawy goraýjy aktiwist, graždan jemgyýetiniň baş liderleriniň biri Ýewgeniýa Çirikowa Azatlyk Radiosynyň Ors gullugyna şeýle diýdi:
—Müňlerçe adam diňe Moskwada däl, eýsem Orsýetiň 80 şäherinde meýdançalara çykar. Russiýa Federasiýasynyň taryhynda bu ilkinji gezek bolýar. Ozal bular ýaly çäre hiç haçan geçirilmändi. Raýatlar ahyry soňy oýanýarlar we hakyky raýata öwrülýärler.
Moskwadan 8 sagat tapawut edýän gündogardaky Wladiwostokda 500-den 1000-e çenli adam eýýäm köçelere çykdy. Şol bir wagtyň özünde Uzak Gündogardaky Habarowskda 100-e golaý adam tussag edildi. Azatlyk Radiosynyň Ors gullugy bu protestleri göni efirde alyp görkezýär.
Moskwada häkimiýetler howpsuzlyk derejesini güýçlendirdiler. Wertolýotlar Moskwanyň howasynda gözegçilik edýär. Bu seýrek ýagdaý we, umuman, diňe planlaşdyrylan protestler sebäpli amala aşyrylýar.
Şu hepdäniň başynda Içeri işler ministrliginiň işgärleriniň müňlerçesi paýtagta jemlendi. Şenbe güni ir ertirden nol gradus garly howada Rewolýusiýa meýdançasynyň golaýynda eýýäm onlarça polisiýa awtoulagy ýerleşdirildi.
“Facebook” saýtynda 36 müň orsýetli Moskwada demonstrasiýalara çykjakdygyny mälim etdi. “Vkontakte” saýtynda bolsa 21 müň adam ýörişe goşuljakdygyny ýazdy.
Meşhur blogger we de fakto oppozisiýa lideri Alekseý Nawalnynyň we “polisiýanyň düzgünlerini bozany üçin” 15 gün tussag edilen “Solidarnost” toparynyň lideri Ilýa Ýaşiniň aktiwligini gören häkimiýetleriň ýörişler baradaky aladalary ýitileşdi.
Çirikowanyň aýtmagyna görä, häkimiýet başyndaky "Bütewi Orsýet" partiýasyny “kezzaplaryň we ogrularyň partiýasy” diýip atlandyran Nawalnyý Orsýetiň nägile orta gatlagyny hereketlendirmegi we birleşdirmegi başardy.


text:
Müsürde 2011-nji ýylyň syýasy öwrülişikleriniň ýyl dönüminiň bellenen wagty dörän dartgynlylyk zerarly azyndan 15 adam heläk boldy. Döwlet habar beriş serişdeleriniň aýtmagyna görä, 25-nji ýanwarda polisiýanyň we protestçileriň arasynda ýüze çykan çaknyşyklarda dokuz parahat adam öldürilipdir.
Içeri işler ministrligi Kairiň demirgazygynda yslamçy protestçiler bilen çaknyşykda polisiýa ofiseriniň atylyp öldürilendigini we ençeme protestçiniň oka tutulandygyny habar berdi.
Kairiň merkezinde polisiýa öňki prezident Hosni Mubaragy häkimiýet başyndan agdaran rewolýusiýanyň merkezi bolan Tahrir meýdançasynda ýöriş geçirmäge synanyşan ýüzlerçe protestçini dargatdy. Şeýle-de yslamçy bolmakda güman edilýän iki adam bomba partlamasynda heläk boldy. Yslamçylar prezident Abdel-Fattah el-Sissiniň häkimiýetine garşy çykyş edýärler.


text:
Dini meseleler boýunça maglumat berýän “Forum-18” täzelikler agentligi 18-nji aprelde Mary şäheriniň baptist buthanasyna 2016-njy ýylda çagalar üçin tomusky lageriň döredilmeli däldigi duýduryldy diýip habar berýär.
Bu duýduryşyň buthananyň dini ruhanysyna gizlin polisiýanyň ofiserleri tarapyndan berlendigi maglumatda aýdylýar we şol ofiserleriň biriniň buthananyň çagalar üçin tomusky lagerine 2013-nji ýylda reýd geçirenlerden biri bolandygy bellenýär.
Baptistlere duýduryş
Maglumata görä, 26-njy fewralda Marynyň baptist buthanasynyň ruhanysyna jaň edilip, şäheriň merkezi metjidiniň ymamynyň ony duşuşyga çagyrýandygy aýdylypdyr. Marynyň baptist buthanasynyň Aşgabatda hasaba alnan baptist buthanasynyň bölümi diýlip resmi taýdan ykrar edilýändigi hem maglumatda bellenýär.
Metjitde baptist ruhanysy bilen Marynyň gizlin gulluklarynyň iki ofiseri duşuşyp, ony 90 minutlap sorag edipdirler hem-de buthananyň 2013-nji, 2014-nji we 2015-nji ýyllarda Maryda, Türkmenabatda we Türkmenbaşyda çagalar üçin tomusky lagerleriň gurnalandygyndan özleriniň habarlydygyny bildiripdirler.
“Forum-18” agentliginiň güwä geçmegine görä, ofiserler buthananyň tomusky çagalar lagerlerini gurnamak üçin maliýe kömegini alanlygyndan özleriniň habarlydygyny aýdypdyrlar. Ofiserleriň bu puluň haýsy ýurtlardan gelendigini sorandygy hem aýdylýar. Galyberse-de, sorag edenleriň bu pul hasaplaşygynyň bank arkaly geçirilmegini talap edendigi we dinçi ruhanydan döwlet maliýe kanunyny bozandygyny boýnuna alyp, degişli hata gol çekmegi talap eddigi, emma agzalýan baptist ruhanysynyň bu talaby berjaý etmekden ýüz öwrendigi habar berilýär.
Maglumata görä, Marynyň baptist buthanasyna, eger 2016-njy ýylda çagalar üçin tomusky lager gurnalsa, “başgaça gepleşiljekdigi” diýdurylypdyr, buthananyň agzalary muny “haýbat” hökmünde kabul edipdirler.
Dine basyş
Halkara guramalary Türkmenistanda dini azlyklara häkimiýetler tarapyndan yzygiderli basyş edilýändigini habar berýärler.
Fewral aýynda protestantlaryň “Beýik abadanlyk” buthanasynyň agzalarynyň Tejen şäherine baryp, beýleki dinçiler bilen gepleşendigi üçin olara jerime salnandygy, elindäki dini kitaplaryň neşä gözegçilik boýunça ofiserler tarapyndan konfiskasiýa edilendigi we buthananyň agzalaryna munuň üçin500 manat, ýagny 140 amerikan dollary möçberinde jerime salnandygy habar berilýär.
Şeýle-de “Forum-18” dini täzelikler agentligi aprel aýynda Aşgabadyň häkimiýetleriniň sünni musulmanlaryň Al-Aksa metjidini öňünden duýdurmazdan ýumrandygyny habar berdi.
Din we kanun
Türkmenistanyň 12-nji aprelde güýje giren Din boýunça täze kanuny ýurtda resmi hasaba alynmadyk dini guramalaryň işini gadagan edýär.
“Forum-18” bu kanunda ýurtda resmi rugsady bolmadyk dini guramalaryň işlemegine gadagançylygyň öňküligine saklanyp galýandygyna we dini jemgyýetiň hasaba durmagy üçin zerur bolan dinçileriň sanynyň bäşden 50 adama ýetirilendigine ünsi çekýär.
Kanun Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan 26-njy martda kabul edildi.
“Forum-18” Türkmenistanyň Mejlisiniň kanun çykaryjy komitetiniň başlygy Pirnazar Hudaýnazarowyň kanun barada gepleşmekden ýüz öwrendigini we onuň 5-nji aprelde “Siz maňa jaň etmeli däl, siz [bu barada] Daşary işler ministrliginiň üsti bilen gepleşmeli” diýip, jogap berendigini aýdýar.
“Forum-18” Türkmenistanda kiçi dini guramalara hasaba durmagyň kyndygyny belläp, türkmen hökümetiniň BMG-ä beren hasabatlarynda ýurtda resmi hasaba alnan diýip agzan 128 sany dini guramalaryndan 99 sanysynyň sünni musulman, bäşisiniň şaýy musulman, 13-niň rus prawoslaw dini guramalarydygyny we beýleki dinlere degişli diňe 11 guramanyň hasaba alnandygyny tekrarlaýar.
Adam hukuklaryny goraýjy halkara guramalary Türkmenistanyň din baradaky köne we täze kanunlarynyň resmi registrasiýanyň dini we ynanç azatlyklarynyň berjaý edilmegini üpjün edip bilmeýändigini, bu hereketleriň adam hukuklary boýunça halkara kanunlaryna ters gelýändigini nygtaýarlar.


text:
Hazar deňziniň kanuny statusy hakyndaky konwensiýanyň taslamasy Hazarýaka döwletleriniň prezidentleriniň garamagyna beriler diýip, RIA Nowosti agentligi 6-njy dekabrda habar berdi.
Maglumatda Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrowa salgylanyp, habar berlişine görä, Hazarýaka döwletleriniň liderleriniň duşuşygynyň indiki ýylyň birinji ýarymynda Gazagystanda geçirilmegi ähtimal.
“Hazarýaka döwletleriniň daşary işler ministrleriniň duşuşygynyň netijelerine men umuman pozitiw baha berýärin. Biz Hazar deňziniň statusy boýunça konwensiýanyň üstünde 20 ýyllyk işi tas jemledik. Biz onuň goldanjagyna bil baglaýarys” diýip, Lawrow aýtdy.
Hazarýaka döwletleriniň daşary işler ministrleriniň duşuşygy 4-5-nji dekabrda Moskwada geçirildi. Media maglumatlaryna görä, Azerbaýjanyň, Gazagystanyň, Eýranyň, Orsýetiň we Türkmenistanyň daşary işler ministrleriniň duşuşygynda 5-nji Hazar Sammitine taýýarlyk meselesi ara alyp maslahat edildi.


text:
Gozgalaňçylaryň metbugat sekretary Abdel Basset Mezerik «Al-Jazeera» telekanalyna beren interwýusynda hökümet goşunlarynyň eden hüjümlerinde düýn irden azyndan 6 adamyň ölüp, 47 adamyň hem ýaralanandygyny aýtdy.
Muammar Kaddafä tarapdar güýçler öz ululygy boýunça ýurduň üçünji şäheri hasaplanylýan bu Misurata şäherini doly ele almak üçin indi bir ýarym aýdan gowrak wagtdan bäri bu şähere hüjümlerini dowam etdirýärler.
Liwiýaly gozgalaňçylar ýerli ýaşaýjylary goramak üçin NATO güýçleriniň ýeterlik çäre görmeýändiklerini aýdýarlar.


text:
2021-nji ýylyň 27-nji sentýabrynda türkmen halky döwletimiziň baş baýramlarynyň biri bolan Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygyny dabaraly belläp geçýär.
Baýramçylyk güni Garaşsyzlyk binasyna gül goýmak dabarasyndan başlandy. Dabara Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow gatnaşdy. Şeýle-de gül goýmak dabarasyna Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynyň Prezidenti Rustam Minnihanow, Sankt-Peterburg şäheriniň Gubernatory A.D.Beglow, ýurdumyzda işleýän diplomatik wekilhanalaryň ýolbaşçylary, harby attaşeleri, daşary ýurt kompaniýalarynyň ýolbaşçylary hem-de daşary ýurt žurnalistler gatnaşdylar.
Mundan başga-da dabara Hökümet agzalary, Milli Geňeşiň Mejlisiniň, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň ýolbaşçylary, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň Orunbasarlary, ýurduň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň, ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň ýolbaşçylary, Aşgabat şäher we welaýat häkimleri, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, hormatly ýaşulular, paýtagtymyzyň ýaşaýjylary we myhmanlary gatnaşdylar.
Soňra gül goýmak dabarasyna gatnaşanlar paýtagtymyzyň günortasynda gurlan Türkmenistanyň Döwlet Münberiniň toplumyna ugradylar. Ol ýerde baýramçylyk şanly senä bagyşlanan ýörişden başlandy.
Dabaraly ýörişden başlanan harby ýöriş türkmen esgerleriniň ýokary hünär ussatlygyny görkezdi. Harby we hukuk goraýjy edaralarynyň şahsy düzümi ýöriş ussatlygyny, harby tehnikalaryň we ýaraglaryň nusgalaryny görkezdiler.
Soňra dabara gatnaşyjylar döwrebap harby tehnikalary gözden geçirdiler, Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Aýratyn Hormat garawuly batalýonynyň, şeýle-de Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň göreldeli harby orkestriniň çykyşlaryna syn etdiler.
Däp boýunça şanly sene mynasybetli Hökümet agzalary Türkmenistanyň Prezidentine ahalteke bedewini sowgat etdiler.
Baýramçylyk ýörişine gatnaşyjylar aýdym-sazly teatrlaşdyrylan kompozisiýa syn etdiler. Soňra ýurdumyzyň ministrlikleriniň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň ýeten belent sepgitlerini, ösüşlerini we gazanan üstünliklerini görkezýän bezegli awtoulaglaryň ýörişi geçdi. Onuň dowamynda medeniýet we sungat ussatlarynyň çykyşlary görkezildi.
Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumynyň “Galkynyş” milli at üstündäki oýunlar toparynyň görkezme çykyşlary baýramçylyk ýörişiniň bezegine öwrüldi.
Türkmenistanyň Döwlet Münberiniň toplumynda geçen baýramçylyk ýörişi Beýik Watanymyza we mukaddes garaşsyzlygymyza bagyşlanan köp öwüşginli aýdym-saz-tans kompozisiýasy bilen jemlenýär.


text:
Hormatly Prezidentimiziň gatnaşmagynda paýtagtymyz Aşgabadyň günorta böleginde Döwlet münberiniň toplumy ulanmaga berildi.
“Watan” habarlar gepleşiginde bellenilip geçilişi ýaly, medeniýet we sungat ussatlarynyň, döredijilik toparlarynyň aýdym-sazly çykyşlary dabara aýratyn öwüşgin çaýdy. Milli Liderimiz toý bagyny kesip, dabara mynasybetli ýurdumyzdaky ýokary okuw mekdepleriniň döredijilik toparlarynyň Garaşsyz, baky Bitarap Watanymyzy wasp edýän aýdym-sazly çykyşlaryny synlady.
Hormatly Prezidentimiz Döwlet münberi toplumynyň baş binasyna gelip, onuň gurluşynyň we bezeginiň aýratynlyklary bilen tanyşdy. Şanly waka mynasybetli soňra meýdançada sahnalaşdyrylan dabara ýaýbaňlandyryldy.
Döredijilik işgärleriniň, sungat ussatlarynyň sahnalaşdyrylan çykyşlary guralýan köpçülikleýin çäreleriň dabarasyny belende göterdi. Aýdym-sazlar, täze döwrebap tehnologiýalar bilen döredilýän ajaýyp şekiller sazlaşykly utgaşdy.
Ajaýyp şüweleň dabaralary paýtagtymyzyň asuda asmanyny ýagtylandyran al-ýaşyl feýerwerk öwüşginler bilen utgaşmagy Döwlet münberi toplumynyň açylyş dabarasy mynasybetli guralýan çäreleriň ýatda galyjy pursatlara beslenmegini şertlendirdi.
Umumy meýdany 20 müň 450 inedördül metrden ybarat bolan Döwlet münberi toplumy giň gerimli dabaralaryň geçiriljek ýerine öwrüler. Ýeri gelende aýtsak, bu ýerden paýtagtymyza giň gözýetim açylýar.
Ozalky döwlet münberi işewürleri kabul ediş merkezine öwrüler


text:
Otto Fon Bismark
Otto fon Bismark 19-njy asyrda gowşak bir konfederasýon bolan Germaniýanyň güýçli bir imperiýa öwrülmesinde iň uly rol oýnandyr we ilkinji Germaniýanyň Premýerministridir. Doly ady Otto Eduard Leopold Fon Bismark-Schönhausen bolan Bismark, 1815-nji ýylyň 1-nji Aprelinde Prusýada Branderburgyň kiçijik bir obasynda Junkeriň ogly bolup dünýä geldi. Berlinde lisseýi tamamlandan soňra Göttingen Uniwersitedinde hukuk okaýar. Güýçli bir şekili bolan Bismark wagtyny awa gitmek we at münmek bilen geçirýär. 1847-de Federal Mejlis parlamentine saýlanýar. 1859-da Russiýa, 1862-de Fransiýa ilçi edilip goýulýar. 1861 ýylda tagta çykan Prusýa patyşasy 1-nji Wilhelmiň goldamagy bilen Bismark Premýerministr bolýar. 1862-nji ýylyň 22-nji Sentýabrynda iş başyna geçen Bismark, mejlisdäki birinji aýdan sözi, uly meseleleriň “gan we gylyç bilen” çözülip bilinjekdigini bildirendir. Bismark birinji işi edip mejlisi dagatdy we patyşanyň özüne hiç hili täsir edip bilmejegini aýtdy. 1863-nji ýylda Polşa çykan bir aýaga galyşlykda Russiýany goldan Bismark, bu ýurt bilen gatnaşyklarda bir ýumşaklyk gazandyrdy. Germaniýanyň halkara birligini gurmak üçin ýola çykan Bismark, Awstriýanyda ýanyna alyp , “German Konfederasýony” adyna 1864-de Daniýa söweş yglan etdi.[2] Yz ýanyndan 1865-de Holsteini basyp alan Bismark German Konfederasýonynyň gutardygyny jar edip Prusýa goşunlaryny Bohemýana sürýär.
1866-njy ýylda Sadowada Awstriýa goşunlary ýeňilýär.[3] Bismark günortadaky German döwletlerinide Russiýanyň içine almak isleýärdi. Ýöne munu amala aşyrmak üçin Fransiýa bilen söweşmek gerekdi. 1870-de Fransiýanyň patyşa Wilhelme Ispaniýadan el çekmegini aýtmasy Bismarka bu islegini amala aşyrmaga bahana boldy[4]. Patyşanyň muňa garşy çykmagy netijesinde Fransiýa we Germaniýa söweşe girdi. Bu söweşde Bismark günortadaky entek Germaniýa goşulmaýan German döwletlerinide Özüne goşmagy başarýar we ýeňiş gazanylýar. Bismark Prusýa şalygynda güýçli bir Germaniýa gurmak düşini hakykata öwürdi we Wilhelm, 1871-de German Imperatory bolup täç geýdi. Bismarky birlikde bir pul birliginiň bellenmesi, merkez bankynyň döredilmegi we söwda kanuny, medeni kanun ýaly esasy kanun dügünlerine başlapdy. Bismark maksadyna ýetenden soň Germaniýany güýçlendirmek we baýatmak maksady bilen paragatçylyk ady bilen syýasat ýöretdi. Germaniýa, Awstriýa we Russiýa arasynda üç Imperatorlyk birleşigi diýip bilinýän ylalaşyk bilen hem Awstriýa we Russiýa arasynda asudalygy saklamaga we Fransiýany Germaniýa çozmakdan dändirmäge girişdi. Mart 1878-de Osmanly Imperatorlygy bilen Russiýa arasyndaky asudalyk üçin duşuşyklar çykmaza girmegi bilen araçylyk eden Bismark Berlin Kongresiniň ýygnagyny geçirip we mejlise baştutanlyk edendir. 1870-1900 ýyllar aralygynda sebäpleri häzir hem çekeleşikli bolan ykdysady durgunlukda galmak üçin salgytlary ýokarlandyrandyr.
1882-de Prusýany, Awstriýa we Italiýa bilen üçli alýansda birikdirdi. 1888 ýylyň Mart aýynda I. Wilhelm ölensoň ýerine III. Friedrik Imperator täjini geýendir. Iýun aýynda şa ölenden soňra ýerine II. Wilhelm imperator bolýar[5]. 1890 ýylda antisosýalist kanunlarynyň wagtynyň uzadylmagy meselesinde mejlis dykylanda saýlawlara gidilendir. Bar güýçini ýitiren Bismark parlamentden aýrylýar Wezipesini hem goýýar. Friedrichsruhdaky şaköşkine çekilýär we 1898-nji ýylyň 30-njy iýýulynda aradan aýrylýar.[6]
Ýazan: Serdar Orazow. Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersiteti.
Çeşme[düzet | çeşmäni düzet]
- ↑ Steinberg, Jonathan. Bismarck: A Life. p. 51. ISBN 9780199782529.
- ↑ Eyck 1964, pp. 58–106.
- ↑ Gordon A. Craig, Germany, 1866–1945 (1978), pp 1–21
- ↑ Bismarck, Otto von (1966). The Memoirs vol. II. New York, NY: Howard Fertig. pp. 58–60.
- ↑ Craig, (1978) pp 225–29
- ↑ Steinberg, p. 462-63


text:
Oktýabryň ortalarynda Ginnesiň Rekordlar kitabynyň wekilleri resmi taýdan häzir ýaşaýanlarynyň arasynda dünýäde iň uzyn boýly aýal diýen adyň dünýä rekordyna mynasybynyň adyny mälim etdiler. Bu barada «mail.ru» ýazýar.
Bu ada türkiýeli Rumeisa Gelgi diýen 24 ýaşly gyz mynasyp boldy. Onuň boýy 215,16 santimetre barabar.
Bu Gelginiň şular ýaly rekordynyň ikinjisidir. 2014 ýylda ony dünýädäki iň uzyn boýly ýetginjek hökmünde Ginnesiň Rekordlar kitabyna girizildiler.
Gyzyň adaty bolmadyk boýunyň Uiweriň sindromy diýlip atlandyrylýan genetiki keseliň sebäp bolandygy barada habar berilýär. Bu kesele skeletiň we içki organlaryň anomal ösüşi bilen sazlaşýan çalt ösüş mahsus.


text:
Halkara awtoulag menzili Aşgabat şäheriniň demirgazyk böleginde, Aşgabat-Daşoguz awtomobil ýolunyň 7-nji kilometrinde ýerleşýär.
Awtomenziliň umumy meýdany 7,5 gektar bolup, ondaky ähli inženerçilik we binagärlik desgalarynyň umumy peýdalanylýan meýdany 9020 inedördül metr bolup, şol sanda:
Iki gatdan ybarat bolan Halkara awtomenzili 4 perronly, häzirki zaman awtomobiliniň dest (rul) halkasynyň şekilinde bina edildi. Bu perronlar halkara, şäherara we şäherýaka ugurlary boýunça ýolagçy gatnawlary ýerine ýetirmek üçin niýetlenendir.
Halkara awtoulag menzili bir wagtda 48 ýolagçy awtobusyna, gije-gündiziň dowamynda bolsa 2000-e çenli ýolagça hyzmat etmäge doly mümkinçilik berýär. Bu häzirki zaman awtomenziliniň daş-töweregi abadanlaşdyrylyp, onuň gündogar böleginde döredilen bagy-bossan seýilgähi, günbatar böleginde bolsa 100 orunlyk awtoduralga hem raýatlarymyzyň hyzmatyna berildi. Olardan başga-da, ol ýerde awtobuslara tehniki hyzmatlar edilýän we awtoýuwalgalar toplumy ýerleşendir.
Awtomenziliň çäginde awtobuslaryň hereketi sagat diliniň tersine aýlaw ýoly boýunça amala aşyrylýar. Bu bolsa, awtomenziliň çäginden Aşgabat-Daşoguz awtomobil ýoluna çykylanda awtobuslaryň hereketiniň üznüksiz we bökdençsiz amala aşyrmagyna ýardam eder.
Halkara awtomenziliň iki gatly binasy kümüşsow reňkli metaldan we nepis aerodinamiki görnüşli aýnadan edilendir. Binanyň üçeginde ýurdumyzyň bäş welaýatyny alamatlandyrýan haly gölleriniň şekilleri ýerleşdirilip, olar gije dürli reňklerde yşyklandyrylýar.
Awtomenziliň baş binasynda 260 ýolagça niýetlenen garaşylýan zaly ýerleşdirilen. Ellips görnüşinde bina edilen bu zalyň merkezinde bezegli iki sany aýmança awtobuslaryň hereketiniň tertibi barada habar berýän 4 sany LED monitorlary bilen üpjün edilendir.
Binanyň gatlaryna iki sany asma basgançak, eskalatorlar we iki sany lift arkaly münüp-düşmek bolar. Bulardan başga-da, awtomenziliň merkezi binasy galareýalar arkaly 50 orunlyk myhmanhana we edara binasy bilen birleşdirilendir. Bu bolsa, ýolagçylara goşmaça amatlyklary döredýär.
Halkara ýolagçy awtomenzili:
Dolandyryjy bölümi: +993(12) 44-35-30
Sorag-jogap gullugy: +993(12) 44-35-35
Dispetçer gullugy: +993(12) 44-35-31
www.awtomenzil.gov.tm


text:
Aqan Rahmetýllın: Aýǵanstanda bul jaqqa kóshkisi kelmeıtin qandastar da bar
NUR-SULTAN. QazAqparat – Aýǵanstandaǵy etnıkalyq qazaqtardyń arasynda Qazaqstanǵa evakýatsııalanýǵa asa yntaly emesteri de bar. QR Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Aqan Rahmetýllın ortalyq kommýnıkatsııalar qyzmetinde ótken brıfıngide osyndaı málimet aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
BAQ ókiliniń Aýǵanstannan kómek suraq jatqan qandastar týraly suraǵyna jaýap bergen SІM ókili ondaǵy etnıkalyq qazaqtar týraly sońǵy statıstıkany keltirdi.
«Memleket basshysy Syrtqy ister mınıstrligine Aýǵanstandaǵy etnıkalyq qazaqtarǵa barlyq kómek túrin kórsetý týraly tapsyrma bergen bolatyn. Bizdiń elshilik jumys júrgizip jatyr. Bizdiń derekter boıynsha Aýǵanstanda shamamen 13 etnıkalyq qazaq otbasy turady. Olar bir jerde shoǵyrlanyp qonystanbaǵan. Negizinen eldiń soltústik provıntsııalarynda shashyrańqy ómir súredi. Elshilik olardyń bárimen únemi baılanys ustap otyr. Aralarynda belsendi ókil bar. Elshilikpen sol baılanysqa shyǵyp júr. Qazir aqparat jınap jatyrmyz. Osy jaqqa baılanysqa shyǵyp, úıden shyǵa almaı otyrǵandaryn aıtqandar bar dep qaldyńyz. Sol adamdardyń baılanys derekterin berseńiz jaqsy bolar edi. Biz ol derekterdi Kabýldaǵy elshilikke bereıik. Solar tikeleı baılanysyp, qajetinshe kómek kórsetsin», - dedi mınıstrdiń orynbasary.
Onyń aıtýyna qaraǵanda, aýǵanstandyq qandastardy kóshirý týraly sheshim shyǵýarý úshin áýeli olardyń sany men kóshýge nıettiler týraly naqty málimet túzilýi kerek.
«Evakýatsııalaý máselesine kelsek, olar eldiń ár túpkirinde shashyrap qonystanǵanymen qatar nıetterin bilý kerek. Qazaqstanǵa kelýge nıetti me, joq pa? Arasynda bul jaqqa qonys aýdarýǵa asa yntaly emesteri de bar degen málimet aldyq. Qazir olar da basqalar sııaqty áliptiń artyn baǵyp otyr. Adamdardyń jetkilikti sany jınaqtalyp, habar jetken boıda tıisti sheshim qabyldanady. Bul másele Memleket basshysynyń baqylaýynda», - dedi Aqan Rahmetýllın.
- Damýshy elderde ınflıatsııalyq qysym saqtalýda – Ulttyq bank
- QR Premer-Mınıstriniń orynbasary ǵylymdy damytý boıynsha keńes ótkizdi
- Ulttyq joba: Sýarmaly jerler 600 myń gektarǵa ulǵaıtylmaq
- Ekologııa mınıstri qaldyqtardy bólek jınaý máselesi týraly aıtty
- «Jasyl Qazaqstan» jobasy boıynsha 60 myńǵa jýyq jumys orny ashylady
- Joldamamen jumysqa barmaǵan 100-ge jýyq dáriger grant shyǵynyn ótedi
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Maýyplyk boýunça döwlet kömek pullary – lukmançylyk-jemgyýetçilik barlag iş toparynyň kesgitleýän maýyplyk toparyna baglylykda mümkinçilikleri çäkli adamlara tölenýän aýlyk tölegdir.
Maýyplyk boýunça döwlet kömek pullaryny 18 ýaşa ýetmedik çagalaryň, çagalykdan maýyp bolan şahslaryň, şeýle-de hökmany pensiýa gaznasyna degişliligi bäş ýyldan az bolmadyk maýyp şahslara degişlidir.
Maýyplyk boýunça döwlet kömek pullaryny almak üçin nirä ýüz tutmaly?
Maýyplyk boýunça döwlet kömek pullaryny almak üçin lukmançylyk-jemgyýetçilik barlag iş toparynyň derňeme delilnamasy bar bolan ýagdaýynda hemişelik ýaşaýan ýeri boýunça Türkmenistanyň Pensiýa Gaznasynyň ýerli bölümine ýüz tutmalydyr.
Maýyplyk boýunça döwlet kömek pullaryny almaklyk üçin nähili resminamalar gerek?
Ykrar edilen nusgada arzany, pasportyň (ýa-da ýerini tutýan resminamanyň) göçürmesini, maýyp diýip ykrar edilen (18 ýaşa ýetmedik maýyp çagalardan başga) lukmançylyk-jemgyýetçilik barlagyň derňeme delilnamasyndan göçürmesini, maşgala agzalary (18 ýaşa ýetmedik maýyp çagalardan başga) baradaky kepilnamany, doguluş hakyndaky şahadatnamanyň göçürmesini maýyplyk boýunça döwlet kömek puluny almak üçin taýýarlamalydyr.
Maýyplyk boýunça döwlet kömek pullarynyň möçberi döwlet kömek pullaryny hasaplama üçin kesgitlenen başlangyç ululygyndan göterimde bellenilýär we olar şu aşakdakylardan durýar:
- 18 ýaşa ýetmedik maýyp çagalara – 160 göterim;
- Çagalykdan maýyplara, I, II we III topar/dereje – 200 göterim;
- Iş stažy(ätiýaçlandyryş stažy) bolmadyk maýyplara:
- I topar/dereje – 160 göterim;
- II topar/dereje – 140 göterim;
- III topar/dereje – 120 göterim.
Eklenjinde kämillik ýaşyna ýetmedik çagalary bar bolan I we II topara degişli maýyplara her bir çaga üçin döwlet kömek pullaryny hasaplamak üçin kesgitlenen başlangyç ululygyň 20 göterim ölçeginde bellenen döwlet kömek pullaryna goşundy bellenilýär.
Lukmançylyk netije boýunça başga biriniň kömegine mätäç bolan I topara degişli maýyplara we görüş boýunça II topara degişli hossarsyz maýyplara döwlet kömek pullaryny hasaplamak üçin kesgitlenen başlangyç ululygyň 20 göterim ölçeginde bellenen döwlet kömek pullaryna goşundy bellenilýär.
Maýyplyk boýunça döwlet kömek pullary we oňa laýyk bolan goşundylar almaklyk üçin ýüz tutan senäňize garamazdan, maýyp diýip ykrar edilen gününden başlap bellenilýär.
(2020-nji ýyla döwlet kömek pullarynyň hasaplamasy üçin başlangyç ululygy 322manat, 2021-nji ýyla bolsa 354 manatdyr).


text:
Kórneki sýret
Epıdemıologııalyq ahýaldyń ǵalamdyq deńgeıde nashaplaýy halyqapalyq qatynactap júıeciniń «ulttyq pejımine» kóshýine túptki boldy. Iаǵnı, COVID-19 tapalýynyń bactalýy jaǵdaıynda halyqtyń qaýipcizdigi áp memlekettiń bacymdyǵyna aınalǵany cózciz. Qazipgi ahýal qaıtymcyz tpancfopmasııalyq pposectepdi bactaıtyny anyq, bul halyqapalyq yntymaqtactyq calacyna da ácep etedi. Conymen bipge, alǵashqy ceppilicti jeńgennen keıin halyqapalyq cepiktectep yntymaqtactyqtyń jańa ońtaıly tetiktepin tabýǵa bap kúsh-jigepin calǵanyn atap ótken jón. Tájipıbeli dıplomat petinde Ppezıdent Qacym-Jomapt Toqaev eldep apacyndaǵy cyndaply dıalogty caqtaý qajettiligin aıqyn túcinedi. Onyń koponavıpýctyq daǵdapyc halyqapalyq yntymaqtactyqqa zııan tıgizbeýi kepek degen tujypymy opyndy. Pandemııa qazipgi zamanǵy dıplomatııa úshin cynǵa aınaldy, tek tapaptapdyń biplecken kúsh-jigepi apqacynda ony jeńýge múmkindik týady. Aımaqtyq cepiktectepmen qatynactap Qazaqctannyń cyptqy caıacatynyń negizgi ctpategııalyq baǵyttapynyń bipi bolyp qala bepedi. 2020 jylǵy naýpyzda bekitilgen QP 2020-2030 jyldapǵa apnalǵan jańaptylǵan cyptqy caıacat tujypymdamacy Elbacy N. Nazapbaevtyń baǵyty cabaqtactyǵyn nyǵaıtady. Kópvektoply kózqapac, ppagmatızm men belcendilik qazaqctandyq cyptqy caıacattyń negizin qupaıdy.
Lıdııa Paphomchık, Álemdik ekonomıka jáne caıacat ınctıtýty capapshycy:
– Qazaqctan ápqashan qaqtyǵyctyq jaǵdaılapdy sheshý úshin ózapa qolaıly ymypalapdy izdectipýdiń jaqtaýshycy boldy. Pecpýblıkanyń bitimgepshilik bactamalapynyń aıpyqsha epeksheligi – aldyn-alý dıplomatııacynyń tetiktepin bapynsha paıdalanýǵa umtylý. Jahandyq jáne aımaqtyq qaýipcizdikke cyndaply úlec qocýǵa umtylǵan el antııadpolyq qozǵalyctyń kóshbacshycyna aınaldy. AО́CShK-ni shaqypý bactamacy bupyn cońdy bolmaǵan. Bul dıalog alańynyń balamalapy joq. Konfepensııaǵa múshe eldepdiń geocaıacı jáne geoekonomıkalyq aıypmashylyqtapdy joıý mácelelepindegi ózapa ápekettecý potensıaly áli de capqylmaıtyndyǵyn eckepe otypyp, Qazaqctan qupylymdy qalpyna keltipýdi maqcat etip qoıdy.
Qazaqctannyń AО́CShK-ge 2020 jylǵy qypkúıekten bactap tópaǵalyq etýi Nup-Cultan qalacy úshin Jıyndy tolyqqandy uıymǵa aınaldypý údepicin jandandypýǵa múmkindik ashady. Mundaı qadam AО́CShK yntymaqtactyq ólshemdepi sheńbepindegi ózapa ápekettecýdi apttypady. Bul qupylym jańa cyn-qateplep men qaýip-qateplepge qapcy tupý, condaı-aq áckepı-caıacı cıpattaǵy janjaldy mácelelepdi sheshý boıynsha neǵuplym qapqyndy koncýltasııalap alańyna aınalýy múmkin. Ocy tupǵyda AО́CShK-ny Azııanyń Qaýipcizdik jáne Damý Uıymyna (AQDU) aınaldypý EQYU-men tyǵyz yntymaqtactyq opnata otypyp, Azııa men Eýpopadaǵy qaýipcizdikti qamtamacyz etý pposectepin cınhpondaýǵa, bipyńǵaı eýpazııalyq qaýipcizdik júıecin qalyptactypýǵa jaǵdaı jacaı alady.
Bul bactamany ucyný Qazaqctannyń Úlken Eýpazııany bipiktipý tujypymdamacyn ilgepiletý jónindegi kózqapacymen cáıkec keledi. Bólinbeıtindik pen ppoteksıonızm kúsheıgen dáýipde memleketapalyq qatynactapdyń tyǵyzdyǵy EAEO, EC, ShYU jáne Ońtúctik-shyǵyc Azııa eldepiniń accosıasııacy cııaqty kópshilec biplectiktep yntymaqtactyqtyń áleýetin kópetin bolca, bipneshe ece aptady. Pandemııalyq kezeńde ctpategııalyq pepcpektıva eckepilýi kepek. Condyqtan, Qazaqctan óziniń cepiktectepin aımaqtyq qaýipcizdikti qamtamacyz etý úshin ujymdyq jaýapkepshilikke shaqypa otypyp, óziniń cyptqy caıacatynyń beıbitshilik áleýetin ashýdy jalǵactypa bepedi.
Ctpategııalyq baǵytty teńgepý
Qazaqctannyń halyqapalyq dıplomatııada ózindik ctıli bap ekeni cózciz. Pecpýblıkanyń geocaıacı dúnıetanymy teńdectipilgen cyptqy caıacat qajettiligine negizdelgen. COVID-19 pandemııacy cııaqty jahandyq dúmpý de eldiń negizgi cyptqy caıacı bacymdyqtapyn ózgepte almaıdy. Peceı men Qytaı cııaqty ipi depjavalapdy qoca alǵanda, kópshilepmen yntymaqtactyqqa jáne aımaqtyq ıntegpasııaǵa baca nazap aýdapa otypyp, kóp vektoply cyptqy caıacatqa cúıený Qazaqctannyń zamanaýı halyqapalyq aphıtektýpaǵa ońtaıly enýine múmkindik bepedi.
Egemendik jolynda 30 jyl ishinde Qazaqctan óziniń cepiktectepiniń ctpategııalyq jáne geoekonomıkalyq múddelepin úılectipý qabiletinde úlken jetictiktepge jetti. Peceımen jáne Qytaımen qatynactap ózapa tıimdi yntymaqtactyq negizinde jalǵacýda. 2020 jyldyń bacyndaǵy tupaqcyz canıtaplyq-epıdemıologııalyq jaǵdaıǵa baılanycty jeke kezdecýlepdi joǵapy deńgeıde ótkizý múmkin emectigine qapamactan, EAEO sheńbepinde jumyc tolyq kólemde jalǵacty. Conymen qatap, koponavıpýctyq ınfeksııanyń ópshýine qapcy kúpecte kelicilgen tácildiń qajettiligi Eýpazııalyq ekonomıkalyq komıccııanyń jeke jumyc baǵytyn qalyptactypýǵa ákeldi.
2020 jyldyń mamyp aıynda ótken Joǵapy Eýpazııalyq ekonomıkalyq keńectiń onlaın-otypycy Odaq eldepiniń yntymaqtactyqqa degen caıacı epik-jigepin caqtaıtyndyǵyn kópcetti. Tapaptap EAEO-nyń 2025 jylǵa deıingi damý ctpategııacyna qol qoıý týpaly kelicpeýshiliktep opyn alyp, talqylaýdy offlaın pejıminde kezdecý múmkindigine qaldypǵanymen, cammıtke qatycýshylap eýpazııalyq ekonomıkalyq ıntegpasııa negizdepin odan ápi nyǵaıtý aımaqtyq damý múddecine cáıkec keletindigin pactady. Onyń úctine, álemdik ekonomıkalyq quldypaý men COVID-19 pandemııacynyń qıyn jaǵdaıynda aımaq eldepi ózapa ápekettectiktiń jańa túplepin qupa alady. Conymen, 2020 jyldyń shildecinde Optalyq Azııa men Qytaıdyń cyptqy ictep bacshylapynyń bipinshi onlaın-kezdecýi ótti. Keliccózdep bapycynda Cyptqy ictep mınıctplepi koponavıpýc pandemııacyna qapcy ic-qımyl mácelelepin talqylady, condaı-aq caýda-óndipictik yntymaqtactyqtyń ócý mehanızmdepin qapactypdy.
Optalyq Azııa baǵyty Qazaqctannyń cyptqy caıacı bacymdyqtapynyń bipi bolyp qala bepetindigi bacty nazapǵa alynǵan bolatyn. 2020 jyly maýcymda Optalyq Azııa memlekettepi bacshylapynyń III Koncýltatıvtik kezdecýin daıyndaý boıynsha capapshylap tobynyń onlaın-otypycy ótti. Qazaqctan bacshylyǵy Tashkenttegi koncýltatıvti kezdecýde qol jetkizilgen ýaǵdalactyqtapdy caqtaýǵa jáne Bishkektegi keleci cammıtke yqpal etýge bel býdy.
Daǵdylanǵan jumyc pejımine qaıta opalý
2020 jyldyń bipinshi japtyjyldyǵynda Qazaqctannyń cyptqy caıacı qyzmeti koponavıpýctyq pandemııaǵa baılanycty edáýip deńgeıde túzetilgenin de aıta ketken jón. Epıdemıologııalyq qaýipcizdik cebeptepi boıynsha eń joǵapy deńgeıdegi bipqatap mańyzdy koncýltasııalap keıinge qaldypyldy nemece 2020 jyldyń kúzine qaldypyldy. BUU, EO, Dúnıejúzilik bank, G20 jáne bacqalapy cııaqty ipi halyqapalyq qupylymdapdyń onlaın-kezdecýlep ótkizý tájipıbeci ocyndaı ic-shapalapdy uıymdactypýdyń cıpaty men tácildepine túbegeıli ácep etýi múmkin. Alaıda, kópjaqty keliccózdepdi uıymdactypýdyń jańa nucqalapy paıda bolǵanyna qapamactan, halyqapalyq qoǵamdactyq jeke qapym-qatynac tájipıbecin qaıta bactaý múmkindigin kútip otyp. Ocylaısha, 2020 jyldyń shildecinde Bpıýccelde ótken EO cammıti pandemııadan keıin «betpe-bet» EO eldepi bacshylapynyń alǵashqy kezdecýi boldy. Mundaı mycal halyqapalyq alańdapdyń jumycyn jandandypý múmkindigine degen cenimdilikti oıatady. 2020 jyldyń ekinshi japtycy pandemııamen kúpecti «qopytyndylaý» kezeńine aınalýy ábden opyndy, bul ocy kezeńge jocpaplanǵan shapalapdyń mańyzdylyǵyn edáýip apttypady.
Conymen, Qazaqctan úshin DCU-nyń 12-shi mınıctplik konfepensııacyn ótkizý mańyzdy, ol bupyn 2020 jyldyń 8-11 maýcymyna jocpaplanǵan bolatyn jáne epıdemıologııalyq qaýipcizdik cebeptepi boıynsha ol da keıinge shegepildi. 2020 jyldyń 21-23 shildecine jocpaplanǵan Cankt-Petepbýpgtegi ShYU cammıtin ótkizý de úlken mańyzdylyqqa ıe.
Egep koponavıpýctyq ınfeksııanyń tapalýy boıynsha jaǵdaı kúpt nashaplamaca, jocpaplanǵan Joǵapy Eýpazııalyq ekonomıkalyq keńectiń keleci otypycy jeke túpde ótedi. Conymen qatap, 2020 jyldyń shildecinde COVID-19 pandemııacy bactalǵannan bepi alǵash pet Mınckide Eýpazııalyq úkimetapalyq keńectiń offlaın otypycy ótti.
Dáctúp boıynsha, ekinshi japtyjyldyqta TMD Memleket bacshylapy keńeciniń otypyctapy, condaı-aq Ujymdyq qaýipcizdik týpaly shapt uıymynyń cammıti ótedi. Bul koncýltasııalapdyń uıymdactypylýy aımaqtaǵy geocaıacı jáne geoekonomıkalyq jaǵdaımen «caǵattapdy cınhpondaýǵa» múmkindik bepip qana qoımaı, memleketapalyq dıalogty keń aýqymda qalpyna keltipý tendensııacyn shoǵyplandypady.
Jalpy alǵanda, biz májbúpli áleýmettik alshaqtyq pen ózin-ózi oqshaýlaýdy avtomatty túpde memleketapalyq qatynactapǵa aýyctypýǵa bolmaıdy degen qopytyndy jacaýǵa bolady. Ultshyldyqqa degen óckeleń cupanyc qazipgi zamannyń jahandyq cyn-qateplepine jaýap bepe almaıdy. Qazaqctan aldyn-alý dıplomatııacy men medıasııa múmkindigine baca nazap aýdapý apqyly qaıshylyqtap men daýlapdy sheshýde keshendi tácildi uctanatyn bolady.
Epkejan Apyn
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir
Usynylǵandar


text:
Qostanaı oblysynyń turǵyny ekstremıstik materıaldardy saqtaǵany úshin sottaldy
QOSTANAI. QazAqparat — Internet resýrstarǵa monıtorıng júrgizý barysynda polıtsııa qyzmetkerleri Qostanaı aýdany Tobyl qalasynyń turǵyny dinı alaýyzdyqty týyndatý belgileri bar dinı mazmundaǵy materıaldardy («Vkontakte» áleýmettik jelisi) jarııalaǵanyn anyqtady, dep habarlaıdy QazAqparat polıtsııa departamentiniń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
«Júrgizilgen saraptama qorytyndysy boıynsha Qostanaı aýdanynyń soty ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekstiń 453-baby 2-bóligi boıynsha 70 AEK kóleminde aıyppul túrinde jaýapkershilikke tartty», – dep habarlady vedomstvodan.
Jyl basynan beri dinı qatynastar salasynda barlyǵy 11 zań buzýshylyq anyqtaldy. Dinı jáne ekstremıstik mazmundaǵy materıaldardy zańsyz saqtaýdyń, taratýdyń, sondaı-aq jarǵydan tys dinı jáne qoǵamdyq birlestikterdiń qyzmetin júzege asyrýdyń 8 faktisi boıynsha oblys sottary jalpy somasy 1 mln teńgege jýyq aıyppul túrinde zań buzýshylardy jaýapkershilikke tartty.
Qostanaı oblysy PD ekstremızmge qarsy is-qımyl basqarmasy óńir turǵyndaryna kúmándi Internet-saıttar men toptardan alynǵan dinı mazmundaǵy materıaldardy saqtamaýdy jáne taratpaýdy suraıdy.


text:
TÜRKMENISTANDA MERKEZI AZIÝANYŇ DÖWLETLERINIŇ BAŞTUTANLARYNYŇ KONSULTATIW DUŞUŞYGY GEÇIRILDI
Şu gün, 2021-nji ýylyň 6-njy awgustynda Türkmenistanyň “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda Merkezi Aziýanyň döwletleriniň Baştutanlarynyň Konsultatiw duşuşygy geçirildi. Mejlise şeýle-de BMG-niň Baş sekretarynyň Merkezi Aziýa boýunça Ýörite wekili, BMG-niň Merkezi Aziýa üçin Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça Sebit merkeziniň başlygy Natalýa German gatnaşdy.
Merkezi Aziýa ýurtlarynyň Prezidentleri bu mejlisiň çäklerinde Merkezi Aziýanyň döwletleriniň Ykdysady forumy, Merkezi Aziýanyň ýurtlarynyň milli önümleriniň Halkara sergisi, Merkezi Aziýanyň döwletleriniň zenanlarynyň Dialogy, şeýle-de sebitiň ýurtlarynyň milli tagamlarynyň Halkara festiwaly bilen bir hatarda, ykdysady we medeni häsiýetli ugurdaş çäreleriň birnäçesine gatnaşmak üçin Türkmenistana geldiler.
Merkezi Aziýanyň döwletleriniň Baştutanlarynyň Konsultatiw duşuşygy “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynyň Kongresler merkezinde geçirildi. Çäre döwlet Baştutanlarynyň ikitaraplaýyn duşuşyklary bilen başlandy. Soňra Merkezi Aziýanyň bäş döwletiniň Prezidentleriniň bilelikde surata düşmek dabarasy geçirildi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow özüniň giriş çykyşynda sebit hyzmatdaşlygyny mundan beýläk-de berkitmäge, Merkezi Aziýa sebitiniň yklym we global hereketlere netijeli hem-de işjeň gatnaşmagy babatda güýçli herekete getiriji faktor bolmagy babatda has işjeň we anyk ädimler ugrunda şertleri üpjün etmäge gönükdirilen Konsultatiw duşuşyga gatnaşmak üçin çakylygy kabul edip, Türkmenistana gelendikleri üçin kärdeşlerine minnetdarlyk bildirdi.
Taraplar sebitiň ýurtlarynyň arasynda syýasy, söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer ulgamlardaky özara gatnaşyklary ösdürmegiň ileri tutulýan ugurlaryna seretdiler. Sebit durnuklylygynyň meseleleri boýunça işjeň pikirler alşyldy. Prezidentler sebit hyzmatdaşlygynyň möhüm meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar, halkara ösüşiň derwaýys temalary boýunça pikir alyşdylar. Olar şeýle-de sebitiň ýurtlarynyň DIM-leriniň arasynda yzygiderli bäştaraplaýyn duşuşyklary geçirmek arkaly daşary syýasy hyzmatdaşlygy güýçlendirmäge ylalaşdylar.
Mejlisiň barşynda Prezidentler Merkezi Aziýanyň döwletleriniň Baştutanlarynyň 2019-njy ýylyň 29-njy noýabrynda Daşkentde geçirilen Konsultatiw duşuşygynyň dowamynda kabul edilen çözgütleriň durmuşa geçirilişi bilen bagly meseleleri ara alyp maslahatlaşdylar. Taraplar sebitiň geosyýasy we geoykdysady nukdaýnazardan ähmiýetini bellediler, köpasyrlyk taryhy, ruhy hem-de medeni meňzeşlikler bilen baglanyşýan döwletleriň arasynda özara düşünişmegiň, ynanyşmagyň we özara hormat goýmagyň ýokary derejesini nygtadylar. Bularyň ählisiniň diňe bir sebitiň däl, eýsem tutuş Ýewraziýanyň ösüşine oňyn täsirini ýetirýändigi nygtaldy.
Energiýa ulgamynda hyzmatdaşlyk üçin amatly şertleri döretmäge, bar bolan ulag geçelgeleriň netijeli işlemegini goldamaga we täze ulag geçelgeleri döretmek arkaly sebitiň döwletleriniň arasynda ulag-aragatnaşyk pudagynda hyzmatdaşlygy giňeltmäge aýratyn üns berdiler. Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow özüniň çykyşynda: “BMG-niň resminamalaryna esaslanmak bilen, biz energiýa çeşmelerine bolan içerki sebit islegleri kanagatlandyrmaga we halkara ulag geçelgeleri arkaly dünýä bazarlaryna çykmaga gönükdirilen howpsuz, durnukly energiýa hyzmatdaşlygy üçin amatly syýasy-hukuk we ykdysady şertleri döretmek ýolundan barýarys” diýip belledi.
Prezidentler söwda gatnaşyklaryny ösdürmek, eksport-import harytlarynyň möçberini artdyrmak bilen bagly pikirler alyşdylar. Özara haryt dolanyşygynyň we senagat hyzmatdaşlygynyň diwersifikasiýasyny ýokarlandyrmak babatda ylalaşyklar gazanyldy.
Duşuşygyň gün tertibiniň möhüm ugurlarynyň biri, ol hem pandemiýa garşy göreşmekde sebitiň döwletleriniň tagallalaryny birleşdirmek boldy. Prezidentler täze görnüşli ýokançlaryň gelip çykyşynyň tebigatyny öwrenmek, şeýle-de bejermegiň täze usullaryny ornaşdyrmak hem-de ýokanç keselleriň öňüni almak babatda bilelikdäki barlaglary guramaga we höweslendirmäge ylalaşdylar.
Duşuşygyň netijeleri boýunça Merkezi Aziýanyň döwletleriniň Baştutanlarynyň Bilelikdäki Beýannamasy kabul edildi.
Soňra Merkezi Aziýanyň döwletleriniň Baştutanlarynyň Hormatly nyşany gowşurmak dabarasy geçirildi. Geçirilen Konsultatiw duşuşykda Merkezi Aziýanyň döwletleriniň Prezidentleriniň kabul eden çözgüdine laýyklykda, Hormatly nyşan Merkezi Aziýanyň döwletleriniň arasynda dostlugy, hoşniýetli goňşuçylygy, özara düşünişmegi we hyzmatdaşlygy ösdürmekde, sebitde parahatçylygy we howpsuzlygy berkitmekde, halkara jemgyýetçiliginde sebitiň ýurtlarynyň bilelikdäki gyzyklanmalaryny we başlangyçlaryny ilerletmekde alyp barýan hyzmatlary üçin Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti Emomali Rahmona gowşuryldy. Ýygnananlaryň el çarpyşmalary astynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Hormatly nyşany gowşurdy.
Soňra Merkezi Aziýanyň döwletleriniň Baştutanlarynyň Konsultatiw duşuşygynyň netijeleri boýunça Türkmenistanyň Daşary işler ministri Raşid Meredowyň we BMG-niň Baş sekretarynyň Merkezi Aziýa boýunça Ýörite wekili, BMG-niň Merkezi Aziýa üçin Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça Sebit merkeziniň başlygy Natalýa Germanyň metbugat duşuşygy geçirildi.
Şeýle-de şol gün Prezidentler Merkezi Aziýanyň ýurtlarynyň milli önümleriniň Halkara sergisine we Merkezi Aziýanyň döwletleriniň milli tagamlarynyň Halkara festiwalyna baryp gördüler.
Günüň ahyrynda döwlet Baştutanlary Merkezi Aziýanyň döwletleriniň medeniýet we sungat işgärleriniň baýramçylyk konsertine hem-de resmi agşamlyk naharyna gatnaşdylar.


text:
Gonkongda raýatlary COVID-19 sanjymyna höweslendirmek üçin jemi 14 million dollar baýrak taýýarlanyldy.
Höweslendiriş çäresini guraýjylar Gonkongdaky iri işewürleriň wekilleri bolup, olary metropoldaky ykdysady ýagdaýyň gysga wagtda kadalaşmagy we çäklendirmeleriň aýrylmagy gyzyklandyrýar.
Sanjym edilenler lotereýa biletini alyp, esasy baýraklardan başga-da, smartfonlaryň, 60 müň çemesi mugt uçar peteginiň, ep-elsi mukdarda bank kartlarynyň we beýlekileriň eýesi bolup bilerler. Olara sowgat hökmünde gämili gezelençler, iň ýokary derejeli myhmanhanalardaky dynç alyş we arzanladyş petekleri garaşýar.
Häzirki wagtda Gonkongda sanjymyň derejesi juda pes. Ýurtda 7,5 million adama diňe 2,7 million doza sanjym uruldy.
Metropolyň ýaşaýjylary sanjymy mugt alýarlar we olara «BioNTech» ýa-da «Sinowac» sanjymlarynyň birini saýlamak mümkinçiligi döredilýär.


text:
Giňdiwar jülgesiniň eteginde gurlan "Saglyk ýolunyň", dagyň belent gerşinde gurlan asma ýoluň bolsa ähli türkmenistanlylary hem özüne çekýändigi gündelik gelip-gidýän myhmanlardan hem belli.
Aşgabadyň ýaşaýjysy, 70 ýaşly pensioner Güljahan daýzanyň aýtmagyna görä, şäherde we onuň eteklerinde gurulýan, köp zähmeti, idegi talap edýän seýilgähler gezelenç etmek üçin hernäçe özüne çekýän bolsa-da, tebigatyň emri bilen dörän bagy-bossanly, çeşme-çaýly jülgeleriň ornuny tutup bilmeýärler.
Ýüzýyllyklaryň dowamynda ilata hözir berip gelen ozalky Pöwrize häzirki Arçabil, ozalky Çüli häzirki Gökdere jülgeleri ýaz, tomus, güýz aýlary aşgabatlylaryň dynç almaklary üçin iň bir amatly hem gözel ýerler hasaplanýardy.
Maşgala bolup dag jülgelerinde çadyr gurup, gije ýatýanlaram, irden baryp baglaryň kölegelerinde düşek ýazyp, kebap bişirip, iýip-içip, dynç alyp, dag gerişlerine çykyp, hezil edinip, agşamlyk öýlerine gaýdýanlar hem ýeterlikdi. Her daban ýeriň boş bolmaýan wagtlary az däldi. Tebigatyň hakyky gözelliginden ganmagyň lezzeti hem başgaça bolýardy.
Indi Arçabil jülgesindenem, Gökdere jülgesindenem öňden ýaşap oturan ýerli ilat göçürildi. Jülgeler döwlet ýolbaşçylarynyň dynç alyş öýlerine öwrüldi. Gökderede çagalar sagaldyş-dynç alyş merkezleriniň gurluşygynyň sanynyň artdyrylmagy bilen, jülgelerde dynç almaklyga hem çäklendirme girizilendigini aýdyp, Güljahan daýza ilat köpçüliginiň diňe Arçabilden däl, eýsem, onlarça kilometre uzap gidýän dynç alyş zonasyndan hem mahrum bolandyklaryny nygtady.
Görkezme ýok, emma…
Onuň gürrüň bermegine görä, ol ýerlerde dynç almagyň gadaganlygy hakda görkezme bolmasa-da, döwlet ýolbaşçylary jülgedäki obalaryň 2-3 kilometrliginden başlap, dagyň jülgesinden uzap gidýän asfalt ýoluň gyrasy bilen, çeşmäniň boýundaky gögerip oturan agaçlaryň arasyna boýy bir metre ýetýän beton diwar galdyrdypdyrlar.
Ol diwar tä Arçabil-Gökdere ýolunyň çatrygyna çenli dowam edip, ne-hä adamlara ulagly barmaga mümkinçilik berýär, ne-de arkaýyn gezelenç etmäge, dynç almaga mümkinçilik berýär. Bir tarapyň belent dag gerşi, beýleki tarapyň bolsa berk diwar. Magistral ýol bilen eýläk-beýläk ýöräp, asman gümmezine ýüzüňi tutup lezzet alaýmasaň, ol ýerde başga hezillik görmeýärsiň.
Şeýle hem, Güljahan daýzanyň aýtmagyna görä, döwlet baştutanynyň şu ýyl dynç alyş zonalarynda ilatyň dynç almaklary üçin, jemgyýetçilik iýmiti kärhanalaryny açmak, düzgün-tertibe gözegçilik etmek üçin polisiýa işgärleriniň sanyny artdyrmagyň gerekdigi baradaky görkezmeleriniň çäginde Arçabil magistral ýolunyň bütin dowamynda her 500 metre golaý aralykdan 4-5 sany polisiýa işgäri gözegçi goýlupdyr.
"Dynç alyş günüdigine seretmezden, jülgede polisiýa işgärlerinden başga dynç alyp oturan ýekeje adama-da meniň gözüm düşmedi. Jemgyýetçilik iýmiti kärhanalarynyň hem ozaldan bar bolanlaryndan başgasynyň işläp duranyny görmedim. Iň bir gynanan zadym bolsa, ata-baba ýurt tutunyp ýaşalyp oturylan Jülge obasynyň ýerinden ýel öwüsýänligi boldy" diýip, Güljahan daýza sözüniň üstüne goşdy.
Ozalky Çüli, häzirki Gökdere jülgesinde hem çagalar sagaldyş-dynç alyş öýleriniň gurluşygynyň sanynyň artmagy bilen, ilatyň dynç almagy üçin jülgäniň bar bolan kölegeli meýdançalarynyň örän daralandygyny aýdyp, Güljahan daýza: "Ýene 2-3 ýyldan jülgede dynç alyp oturmaga daban ýer hem galmasa gerek. Çagalar üçin alada edilmegi gowy zat, emma tebigatyň eçilip beren gözelliginiň eşretinden ähli ilat deň-derejede peýdalanyp bilse, bu has dogry bolardy" diýip nygtady.
Güljahan daýza soňky ýyllar Awazada gurlan dynç alyş öýlerine dynç almaga gidýänleriň sanynyň artýandygyny aýdyp, edara-kärhanalarda işläp, ýeňillikli ýollamalar bilen gidilmedik halatynda, ýönekeý halk üçin Awazadaky gymmatbaha myhmanhanalaryň elýeter däldigini, şu sebäplere görä, ilatyň agramly böleginiň dynç almak mümkinçilikleriniň çaklenendigini hem gürrüň berdi.
Soltan Açylowa Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
Agzalýan guramanyň beýanaty amerikan aýdymçy Jennifer Lopeziň 29-njy iýunda Awazada prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň doglan gününde eden çykyşy bilen bagly oňa garşy gönükdirilen tankytlaryň nobatdakysydyr.
Şol dabarada Lopez bilen bir hatarda liwanly, türkiýeli, orsýetli we hytaýly aýdymçylar hem çykyş etdiler.
“Ýurdy demir penje bilen dolandyrýar”
Human Rights Watch guramasynyň beýanatynda aýdylyşyna görä, “Hanym Lopez Hytaýyň Milli Nebit Korporasiýasynyň çakylygy bilen Türkmenistana baryp, ol ýurdy demir penje bilen dolandyrýan prezidentiň doglan gününde çykyş etdi”.
Lopeziň Türkmenistana eden saparyna garşy tankytlar has giň gerim alansoň, agzalýan aýdymçynyň kömekçisi, Türkmenistanda adam hukuklarynyň depelenýändigi barada şol wagt maglumatlarynyň bolmandygyny aýdyp, beýanat ýaýradypdy.
“Lopez şol çykyşyndan gazanan puluny, hemmelere peýdaly boljak işlere bagyşlap, göýberen säwligini belli bir derejede düzedip biler” diýip, Human Rights Watch guramasynyň daşary gatnaşyklar boýunça ýolbaşçysynyň orunbasary Karoll Bogert beýanatda nygtaýar.
Puluň bagş edilmeli ýeri
Agzalýan guramanyň beýanatynda bu serişdäniň haýsy edaralara bagyşlanyp biljekdigi barada hem maglumat berlip, ýene şeýle diýilýär: “Merkezi Aziýada hak-hukuklary kemsidilenleri goramak boýunça iş alyp barýan gurama, Front Line Defenders, ýa gynamalaryň pidasy bolanlary goramak boýunça BMG-niň Fondy şeýle edaralardan käbirleridir” diýlip, beýanatda aýdylýar.
“Türkmenistanyň hökümetiniň adamlary gynamak meselesinde örän erbet abraýy bar. Adam hukuklaryny gorap çykyş eden aktiwistler dymdyrylýar” diýip, agzalýan guramanyň wekili Karol Bogert beýanatda nygtaýar.
Beýanatyň Karol Bogerte salgylanyp çap edilen böleginde ýene şeýle diýilýär: “Lopeziň şeýle kyn ýagdaýa düşen adamlary goldamagy, onuň Türkmenistana barandygy sebäpli näme üçin tankyt edilýändigine göz ýetirendigini aňladar”.
"Türkmenistan dünýäde iň ýapyk ýurtlardan biri we bu ýurtda garaşsyz media, garaşsyz syýasy partiýa, söz, metbugat we ýygnanyşmak azatlygy ýok. Halkara guramalara, hatda BMG-de ýurtda bolup geçýän ýagdaýlary, şol sanda adamlaryň hak-hukuklarynyň depelenýändigi baradaky raportlary derňemäge ýol berilmeýär." diýlip, Human Rights Watch guramasynyň beýanatynda aýdylýar.


text:
Soňky ýyllarda Türkmenistandan daşary ýurtlara gidip okaýan ýaşlaryň sanynyň barha köpelýändigi aýdylýar. Ýokary bilimini daşary ýurtlarda tamamlap, Türkmenistana dolanan ýaşlaryň bolsa, alan diplomlaryny ýurtda tassyklatmaly bolýandyklary, onuň çäginde türkmen dilinden hem synag tabşyrmalydyklary resmi maglumatlarda bellenilýär.
Eýsem, daşary ýurt dilinde bilim alan türkmenistanly ýaşlar, şol alan bilimlerini Türkmenistanda türkmen dilinde nähili özleşdirmegi göz öňünde tutýarlar?
Azatlyk Radiosy bu soragyň jogaby bilen gyzyklanyp, ýokary bilimini Türkiýede we Ukrainada dowam etdirýän türkmenistanly ýaşlar bilen söhbetdeş boldy.


text:
Orsýetiň premýer-ministri Dmitriý Medwedew 2-nji fewralda 2016-njy ýyl üçin ykdysady ösüş plany boýunça maslahat geçirer.
Medwedew hökümetiň ösüşe uly mümkinçiligi bolan we günbatarda öndürilen önümleriň ornuny tutup biljek strategik pudaklary, şol sanda ulag önümçiligi, oba hojalygy we transport ugurlaryny goldajakdygyny aýtdy.
2015-nji ýylyň krizise garşy plany 2.33 trillion rubl ýagny 30.1 milliard dollara durupdy.
Orsýetiň ykdysady ösüş ministri Alekseý Ulýukaýew 2016-njy ýyl üçin krizise garşy planyň bahasynyň has arzan boljagyny we 9.6 milliard dollara durjakdygyny aýdypdy.
Geçen ýylda bolşy ýaly hökümetiň bu ýyllyk planynda bank sistemasyna ýardamy göz öňünde tutmaýar.


text:
Men Türkiýä 15-nji iýuldan, ýurdy 20 sagat çemesi sarsdyran we tutuş türk döwletini henizem dürli ugurlarda dowam edýär trawma, ejirli ýagdaýa çeken döwlet agdarylyşygy synanyşygynyň bolan gününden bäri hepdäniň ýedi gününde gije-gündiz syn edýärin.
300-e golaý adam öldürildi, olaryň köpüsi agdarylyşyk synanyşygyna garşy durlandaheläk boldy, emma bu işi planlaşdyran ofiserler, ýa-da olaryň komandasy astynda näme bolýandygyny bilmezden hereket eden esgerler hem heläk boldy.
Hökümet ABŞ-da ýaşaýan türk ruhanysy Fethulla Güleni derhal bu agdarylyşyk synanaşygynyň arkasynda duran adam diýip jar etdi.
Ilkinji 48 sagatda 7,000 çemesi adam saklanyldy, tussag edildi ýa-da işlerinden çetleşdirildi. Bu sanlar yzygiderli ýokarlanyp, yzarlamalar jemgyýetiň ähli gatlagyna aralaşdy we 66,000 çemesi adama ýetdi, emma esasan hökümet işgärlerini öz içine aldy.
Tussag edilenleriň we işden çetleşdirilenleriň üstüne olaryň maşgala agzalaryny hem goşsaň, mümkin bolan täze garşydaşlaryň sany 250,000-300,000 çemesi adama baryp ýeter.
Ýogsam bolmanda, bu adamlaryň köpüsi «beýleki» tarapa goşulan ýa olar bilen hiç bir göni aragatnaşyk guran adamlar hem däl. Öldürilen adamlar baradaky ýatlama, ýigrenç, zorluk, goşunda we hökümetde kimiň haýsy tarapdadygy babatdaky bölünişik – bularyň hemmesi türk milleti üçin aňrybaş trawmatik we ejirli ahwalatlar.
Dürli partiýalardan we mediadan bolan adamlaryň köpüsi, agdarylyşyga garşy durup, demokratiýany goramak üçin prezident Rejep Taýyp Erdoganyň ýolbaşçylygyndaky güýçlere goşuldy.
Tussag etmeler we işden çetleşdirmeler togtamady. Emma agdarylyşyk synanyşygyndan iki hepde soň, Gülen hereketi özüniň hakyky we güman edilýän goldawçylarynyň ählisi babatda, duýgudaşlyk bildirýän esgerler we howpsuzlyk wekilleri, hökümet işgärleri, mugallymlar we žurnalistler ýa-da işewürler, umuman tutuşlygyna «arassalandy» diýip hasaplanyp biler.
Emma muňa garamazdan, krizis howasy, bölünişik, syýasy duşmançylyk, hüşgärlik, gep-gybatlar, hökümete ygrarlylygy görkezmek ýaryşy, duşmanlary günälemek ýagdaýlary aşa agdyk gelýär.
Men, Türkiýe respublikasy 1923-nji ýylda esaslandyrylaly bäri bolan "iň erbet milli konfliktden» soňky iki hepde içinde özümiň türk jemgyýetçiliginiň meýlini we duýgularyny kabul edişim baradaky şahsy täsirlerimi jemlemäge synanyşaýyn:
-- Uly köplük, şol sanda hökümetiň goldawçylary we garşydaşlary, arkasynda kimiň durandygyna garamazdan, agdarylyşygyň betbagtçylykdygyna we ret edilmelidigine, onuň hatda güýç ulanmak arkalam bolsa hökümet tarapyndan öňüniň alynmalydygyna ynandyrylan ýaly görünýär. Hökümeti çalşyrmagyň ýeke-täk ýolunyň saýlawlar bolmalydygy baradaky ideýa hatda Erdoganyň iň gazaply duşmanlarynyň hem ynanýan bir zady bolup durýar.
-- Köp adam, syýasy taýdan ýykgyn edýän tarapyna garamazdan, Erdoganyň agdarylyşygy planlaşdyryjalardan goralmagyny zerur diýip hasaplaýar.
-- Şindi, esasan hökümetden we mediadan uç alan gorky-howatyr kampaniýasy zerarly, adamlar jemgyýetçilikde açyk pikir aýtmakdan saklanýana çalym edýär. Metbugat neşirleriniň köpüsi Gülen hereketini paş etmekde bir-biri bilen ýaryşýar. Käte bu kampaniýa we jemgyýetçilik utandyrmalary baradaky metbugat habarlary etiki ölçeglerden has aňryk geçýär. Dini işler baradaky döwlet agentligi agdarylyşyk synanyşygyna dahylly merhumlary adaty dini dessurlar esasynda jaýlamagy ret etdi. Uniwersitet professory bolsa, hökümet tarapyndan ölen adamy «şehit» diýip atlandyrmak islemändigi üçin işden kowuldy.
-- Adamlaryň, metbugat neşirleriniň aglabasy Güleniň agdarylyşyk synanyşygnyň esasy planladyryjysy bolandygyna ynanan ýaly görünýär. Ýöne bu pikiriň näderejede çyndan ýa-da gorkudan aýdylýandygy belli däl.
-- Hawa, Erdogan adamlary agdarylyşyga garşy birleşdirmek we onuň öňüni almak bilen, öz halk içindäki meşhurlygyny has-da güýçlendirdi.
Gysgaldylyp terjime edildi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýylyň 11 aýyndaky işleriniň netijelerine bagyşlanan göçme mejlisini geçirip, täze satyn alnan harby tehnikalar bilen tanyşdy.
Howpsuzlyk geňeşiniň mundan öňki göçme mejlisi 21-nj noýabrda geçirildi we şonda hem prezidentiň täze getirilen ýaraglar, harby tehnikalar bilen tanşandygy habar berildi.
Soňky aýlarda türkmen mediasy prezidentiň täze ýaraglar, tehnikalar bilen tanşyp, olary elin synagdan geçirýändigini hem habar berýär.
Şol bir wagtda türkmen goşunynyň ozal diňe sowet harby tehnikasyna esaslanan ýaraglarynyň indi haýsy ýurtlarda öndürilen ýaraglar bilen çalşyrylýandygy anyk aýdylmaýar.
Berdimuhamedowyň soňky aýlarda yzly-yzyna geçiren howpsuzlyk maslahatlary we olaryň dowamynda resmileriň käbirine berlen käýinçler we duýduryşlar, hökümete ýakyn çeşmeleriň maglumatlaryna görä, ýurduň serhedini bozup, Türkmenistanyň territoriýasyna geçendigi aýdylýan şübheli şahslar bilen bagly.
Aýdylmagyna görä, olaryň käbiri ele salnypdyr, beýlekileri bolsa gözlenilýär. Soňky aýlarda paýtagtyň töwereklerinde, uly ýollaryň çatryklarynda ýolagçylary we awtoulaglary berk barlap başlamaklary hem şu ýagdaý bilen bagly diýip, Azatlygyň ýerli çeşmeleri habar berýär.
Emma muňa garamazdan, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň maslahatynda bu ýagdaýlar barada hiç bir zat aýdylmaýar.
Ikinji tarapdan, bu maslahat türkmen goşunynyň hatarynda gulluk edýän esgerleriň aç galmazlyk üçin ene-atalaryndan pul soraýandygy barada çykan habarlaryň yz ýanyna gabat geldi.
Gowuşýan maglumatlara görä, ýurtdaky ykdysady kynçylyklar esgerlere goýberilýän azyk önümleriniň hiline we möçberine hem ýaramaz täsir ýetirýär we ýolbaşçylar bu ýagdaýdan çykmak üçin harby bölümlerde hususy azyk dükanlarynyň açylmagyna rugsat berdiler. Emma türkmen hökümeti bu habarlary ne inkär edýär, ne-de tassyklaýar.
Mysal üçin, Berdimuhamedow 21-nji noýabrda geçirilen howpsuzlyk maslahatyndan öň Köpetdagyň etegindäki harby berkitmede esgerleriň aşhanasy we naharhanasy bilen hem tanyşdy, emma metbugatda esgerlere berilýän azyk önümleri barada maglumat berilmedi.
Türkmenistanyň serhetleri, rus ekspertleriniň käbriniň pikirine görä, Owganystandan abanýan ekstremizm howpunyň öňünde iň gowşak goralýan ýerleriň biri bolup durýar. Ýöne Türkmenistan oňyn bitaraplyk syýasatyna esaslanyp, rus resmileriniň bu meselede teklip edýän kömek-ýardamlaryna açyk bir jogap gaýtarmaýar.
Azatlyk radiosy bilen anonim şertlerde gürleşen ýerli synçynyň ynanjyna görä, türkmen prezidentiniň ýygy-ýygydan howpsuzlyk geňeşiniň mejlisini geçirmegi, serhetçileriň täze ýaraglary we tehnikalary bilen tanyşmagy bir tarapdan tarapdan rus metbugatynda türkmen goşunynyň synaglara taýýar däldigi barada aýdylýan pikirlere jogaby bolsa, ikinji tarapdan, ykdysady ýagdaýlar agyrlaşdygyça, onuň howpsuzlyk meselesindäki rahatlygynyň azalýandygyny görkezýär.
Prezident Berdimuhamedow Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisiniň ahyrynda Ykdysady jenaýatlara garşy göreşmek baradaky döwlet gullugynyň direktory Mämmethan Çakyýewiň hasabatyny diňledi.
Döwlet baştutany bu gulluga “ygtybarly işgärleri saýlap almalydygyny” belläp, onuň baş wezipeleriniň biriniň “ýaramaz ýagdaýlary döredýän sebäpleri hem-de şertleri aradan aýyrmak” bolup durýandygyny aýtdy.
TDH-nyň maglumatyna görä, prezident 21-nji noýabrda “özgertmeleriň durmuşa geçirilmegine ýaramaz täsir ýetirýän ýagdaýlary aradan aýyrmagyň” MHM-niň baş wezipeleriniň biri bolup durýandygyny aýdypdy.


text:
27-nji iýulda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Saud Arabystany Patyşalygynyň wezipä täze bellenen Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Said Osman Ahmed Suweýdi kabul etdi.
Duşuşygyň barşynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow we Saud Arabystany Patyşalygynyň dipmissiýasynyň ýolbaşçysy hyzmatdaşlygyň birnäçe ugurlary, hususan-da söwda-ykdysady, syýasy, medeni-ynsanperwer ugurlar boýunça pikir alyşdylar.
Said Osman Ahmed Suweýdi tutuş dünýäde bolşy ýaly, Saud Arabystanynda hem Türkmenistanyň parahatçylyk söýüjilikli daşary syýasatyny hem-de ýurdumyzyň häzirki döwrüň wajyp meselelerini çözmäge oňyn çemeleşmelerini goldaýandyklaryny nygtady. Şeýle-de diplomat Saud Arabystanynyň işewür toparlarynyň Türkmenistan bilen söwda-ykdysady gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmäge uly gyzyklanma bildirýändigini nygtady.
Söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça Hökümetara türkmen-saud toparynyň işi hem öňde goýlan belent maksatlara ýetmäge gönükdirilendir.
Türkmenistan bilen Saud Arabystany Patyşalygynyň geljegi uly hyzmatdaşlygynyň möhüm ugurlarynyň hatarynda ýangyç-energetika toplumy, söwda-ykdysady, ulag-kommunikasiýa ulgamlary we beýleki ugurlaryň birnäçesi görkezildi.


text:
-
-
-
-
-
00:12
-
-
keshe 23:07
-
-
keshe 22:55
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keshe 19:10
-
-
50-den astam alaıaqtyq jaıtyna qatysy bar áıel alty jylǵa sottaldy - Túrkistan oblysy
TÚRKІSTAN. QazAqparat - Túrkistan oblysynda 50-den astam alaıaqtyq jaıtyna qatysy bar áıel qamaýǵa alyndy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Oblystyq PD baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, kúdikti áıeldi ustaýǵa jergilikti turǵynnyń aryzy negiz bolǵan. Onyń aıtýynsha, jaqyn tanys emes áıel ulyn múgedektikke shyǵaryp berý úshin 100 myń teńge aqshasyn alǵan. Alaıda aıtqan ýádesinde turmaı, izin sýytqan. Seziktini qolǵa túsirý úshin tájirıbeli polıtsııa qyzmetkerlerinen jedel-tergeý toby qurylyp, alaıaqtyń jeke tulǵasyn anyqtaǵan. Ol jyl basynan beri birneshe ret alaıaqtyq jasap, qolhatta júrgen Saryaǵash aýdanynyń turǵyny bolyp shyqty.
Tártip saqshylary bul áıeldi Shymkent qalasyndaǵy jaldamaly páterlerdiń birinde jasyrynyp júrgen jerinen ustady. Tergeý barysynda 33 jastaǵy kúdiktiniń sońǵy bir aıdyń ishinde «qolhatta» júrgenine qaramastan, taǵy 7 adamdy aldap ketkeni anyqtaldy. Ol turǵyndarǵa ózin memlekettik qyzmetkermin dep tanystyryp, qysqa merzim ishinde múgedektikke shyǵaryp beremin dep aldap soqqan. Sóıtip, 51 alaıaqtyq qylmysyn jasaǵan. Ol sot úkimimen 6 jylǵa bas bostandyǵynan aıyryldy.
- Jambyl oblysynda jyl basynan 3 tonnadan astam esirtki tárkilendi
- Jasóspirimnen aqsha surap bopsalaǵan kúdikti stýdent ustaldy
- Astanalyqty pyshaqpen qorqytyp uıaly telefonyn alǵan kúdikti ustaldy
- Óskemende kóligine esirtki tyǵyp, saýdalaǵan 38 jastaǵy er adam ustaldy
- SQO-da ákimshilik qamaýdan bosaǵan er adam kólik aıdap ketken
- Maqtaaralda Qosman Aıtmuhametovke eskertkish-bıýst ornatyldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam