text:
Şu gün — 2-nji iýulda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Gruziýa döwlet sapary başlanýar. Bu sapar dostlukly döwletiň Baştutany Giorgiý Margwelaşwiliniň çagyrmagy bilen amala aşyrylýar.
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 27-nji iýunda geçirilen göçme mejlisinde bellenilişi ýaly, Tbiliside geçiriljek ýokary derejedäki türkmen-gruzin duşuşygy däbe öwrülen dostlukly döwletara gatnaşyklaryny has-da berkitmegiň ýolunda nobatdaky möhüm ädim bolup, deňhukuklylyk, özara bähbitlilik we uzakmöhletleýin esasda guralýan hyzmatdaşlygy ösdürmäge ýardam etmelidir.
Iki ýurduň Liderleri öňde boljak duşuşygyň çäklerinde özara gyzyklanma döredýän halkara syýasatynyň möhüm ugurlaryny, türkmen-gruzin hyzmatdaşlygyny ösdürmegiň mümkinçiliklerini öz içine alýan meseleleriň giň toparyny ara alyp maslahatlaşmagy göz öňünde tutýarlar. Şol hyzmatdaşlyk birnäçe kesgitleýji ýagdaýlary, ilkinji nobatda, Türkmenistanyň hem-de Gruziýanyň milli bähbitlerini we döwlet ösüşiniň ileri tutulýan ugurlaryny nazar almak bilen guralýar.
Gol çekilmäge taýýarlanylýan möhüm resminamalar Türkmenistanyň we Gruziýanyň özara bähbitli döwletara gatnaşyklaryny giňeltmegi ugur edinýändigine aýdyň şaýatlyk edýär. Şol resminamalar hyzmatdaşlygyň kadalaşdyryjy-hukuk binýadyny giňelder we ýokary derejede gazanylan ylalaşyklary yzygiderli durmuşa geçirmek üçin oňaýly esas döreder. Bu barada Türkmen döwlet habarlar agentliginiň internet saýtynda habar berilýär.


c: text/html

text:
Mejlisiň başynda döwlet baştutany Türkmenistanda ylmy ösdürmek boýunça alnyp barylýan tagallalaryň ýeterlik däldigini aýtdy. Hususan-da ol ýurtda ylmy-barlaglary geçirýän pudaklaýyn institutlaryň, ylym-bilim bilen meşgullanýan ýokary okuw mekdepleriniň ählisiniň biri-birinden üzňe işleýändiklerini öňe sürdi.
Şunuň bilen baglylykda Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň düzümine Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň başlygynyň ylym, täze tehnologiýalar we innowasiýalar boýunça orunbasary wezipesini girizýändigini mälim etdi.
Täze döredilen bu wezipä Berdimuhamedow Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň prezidenti Gurbanmyrat Amangulyýewiç Mezilowy belledi.
Täze bellenilen wise-premýeriň wezipe borjy ýurtda düýpli we tejribe ylmy-barlaglaryň işlerini alyp barmakdan, olaryň täze ugurlaryny ösdürmekden, alnyp barylýan ähli ylmy işlere ýolbaşçylyk etmek we olary utgaşdyrmakdan ybarat bolar.
Ylym, täze tehnologiýalar we innowasiýalar boýunça özüne täze orunbasary bellese-de, Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň bilim we saglygy goraýyş ulgamyna gözegçilik edýän orunbasary Hydyr Saparlyýewiň elinden ygtyýarlyklarynyň birini-de almady we ulgamyň işlerini öňküsi ýaly alyp barmagyna oňa rugsat berdi.
Türkmenistanyň Ýokary gözegçilik edarasynyň başlygy Muhammetmyrat Şamuhammedow
Mejlisde Berdimuhamedow ýurtda ylmyň ösdürilmegi üçin goýulýan maýa goýumlarynyň möçberini ýakyn wagtda ep-esli atrdyrmagy göz öňünde tutýandygyny aýtdy. Şeýle hem ol wise-premýerler Japarow bilen Saparlyýewe Maliýe institutyny we Maliýe ykdysady orta hünär mekdebini döretmek meselesiniň üstünde işlemegi tabşyrdy. Bu institut ýurda maliýe, bank, salgyt gullugynyň işgärlerini, ätiýaçlandyryş işi boýunça hünärmenleri, maliýe we bank ulgamynda beýleki ugurlar boýunça işlejek ýokary we orta hünärmenleri taýýarlamaga mümkinçilik bermelidir diýip prezident belledi.
Mejlisiň dowamynda Berdimuhamedow ýolbaşçylary wezipä belläp-goýmak meseleleriniň hem birnäçesine garap geçdi. Prezidentiň permany bilen Muhammetmyrat Şamuhammedow Türkmenistanyň Ýokary gözegçilik edarasynyň başlygy wezipesine, Serdar Berkeliýew Awtomobil ulaglary ministri wezipesine, Döwlet Mommaýew «Türkmengaz» döwlet konserniniň başlygynyň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetirijisi edilip bellenildi.
Prezidentiň permanlary bilen işde goýberen düýpli kemçilikleri üçin Gurbanmyrat Hangulyýew Awtomobil ulaglary ministri wezipesinden, Nury Muhammedow «Türkmengaz» döwlet konserniniň başlygy wezipesinden boşadyldylar.Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Şu gün orsýetli žurnalist Anna Politkowskaýanyň öldürilenine dört ýyl boldy.
Şol wagtky prezident Wladimir Putiniň tankytçysy bolan Politkowskaýa Moskwadaky kwartirasynyň girelgesinde 2006-njy ýylda atylyp öldürilipdi.
Orsýetiň Baş prokuraturasy ony öldürenlikde güman edilýän Rustam Mahmudy tapmak üçin Interpol bilen bilelikde tutuş dünýäde gözleg-agtaryş işini alyp barýandyklaryny aýdýar.
Rus oppozisiýa lideri Boris Nemsow şu gün Moskwada Anna Politkowskaýanyň ýatlama üýşmeleňinde Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi: «Häkimiýetler azat metbugaty ýigrenýärler. Men olaryň Politkowskaýanyň ölümini buýranlary tapjagyna ynanmaýaryn. Olar Politkowskaýany öz duşmanlary hasaplaýardylar».


text:
Sişenbe güni BMG-niň Baş sekretarynyň syýasy işler boýunça kömekçisi Linn Pasko Liwiýadaky ok-ýaraglaryň terror toparlarynyň eline geçmezligi üçin talabalaýyk kontrollygyň ýola goýulmagyna çagyryş etdi.
BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde bu barada eden çykyşynda Linn Pasko Liwiýanyň lideri Muammar Kaddafiniň režiminiň agdyrylmagy bilen, köpsanly ýarag arsenalynyň, şol sanda, howa raketalarynyň we himiki ýaraglaryň-da talabalaýyk goragsyz galandygyna ünsi çekdi.
Ol bu ýagdaýa mysal hökmünde geçen hepde Tripoliniň günortasyndaky Jufra şäheriniň golaýynda himiki ýaraglara degişli materiallaryň gözegçiliksiz galan ammarynyň üstüniň açylandygyny ýatlady.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Daşoguz welaýaty sport ýaryşlarynyň tapgyryny kabul etdi
Häzirki tomus möwsüminde milli habar beriş serişdelerimiz eýýäm Lebap, Balkan we Mary welaýatlarynyň sport mekdepleriniň hem-de sport toplumlarynyň işi hakyndaky materiallaryň tapgyryny çap etdi. Şu gezek sport çäreleri Daşoguz welaýatynda dowam etdirildi.
Daşoguzyň 1-nji sport mekdebinde agyr atletika, stoluň üstünde oýnalýan tennis, küşt we şaşka boýunça açyk birinjilikleriň 4-si boldy.
Demirgazyk sebitiň türgenleriniň gazanýan ýokary netijeleri welaýatda ýokary netijeli sportuň ösdürilmegi üçin giň mümkinçilikleriň bardygyna şaýatlyk edýär. Olaryň iň esasysy agyr atletika boýunça halkara derejesindäki sport ussady Umurbek Bazarbaýewdir.
Bu türkmen türgeni köp sanly milli rekordlary, şol sanda Olimpiadalara gatnaşmagyň möçberi boýunça hem rekord gazandy. Ol olimpiadalaryň dördüsine - Sidneý-2000, Afiny-2004, Pekin-2008 we London-2012 gatnaşdy. Bu oýunlaryň ählisinde ol durnukly ýokary netijeleri görkezdi. Şol netijeler häzirki günde oňa ýer ýüzüniň iň güýçli agyr atletikaçylarynyň onlugynda mynasyp orny üpjün etdi.
Häzirki wagtrda U.Bazarbaýew özüniň bäşinji olimpiadasyna taýýarlanýar. Ol 2016-njy ýylda Braziliýada geçiriler. Agyr atletikaçy erkekleriň milli ýygyndysynyň düzüminde ýurdumyzyň demirgazyk sebitiniň wekilleriniň ýene-de birnäçesi bar. Olar diňe ýer ýüzüniň esasy sport wakasyna taýýarlyk görmän, eýsem-de maksatnamasyna ştangaçylaryň ýaryşlary goşulan ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna hem taýýarlyk görýärler. Ol öz gazanan sport ýeňişlerini türkmen sportuny ösdürmek üçin ägirt uly işleri alyp barýan milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň baştutanlyk edýän garaşsyz Watanymyza bagyş edýär.
Daşogzuň 1-nji sport mekdebinde agyr atletika boýunça açyk ýaryş barada aýdylanda bu ýerde hemme ilkinji orunlary ýer eýeleri eýelediler. Hormat münberiniň iň ýokary basgançagyna M.Matkerimow, O.Berdimyradow, R.Rejepow, R.Matýakubow, B.Reýimow, A.Rejepow we M.Meredow çykdylar.
Agyr atletikadan başga-da 1-nji sport mekdebiniň okuwçylary küşt boýunça welaýat ýaryşlarynda hem öňdäki orunlary eýeleýärler. Häzirki ýaryşlarda olar nobatdaky gezek öz garşydaşlaryndan üstün çykdylar. Ýetginjekleriň içinde birinji orundan üçünji orna çenli degişlilikde S.Matýakubow, S.Öwezow we Ý.Bahramow, gyzlaryň arasnyda bolsa – L.Jumabaýewa, M.Matýakubowa we S.Öwezowa eýelediler.
Daşoguzly küştçileriň milli derejedäki ýaryşlarda hem hormatly orunlaryň ählisini eýelemäge ukyplydyklaryny belläp geçmek gerek. Şeýle görkeziji şu ýylyň başynda Aşgabatda geçirilen birinji liga girýän erkekleriň arasynda Türkmenistanyň çempionatynda hasaba alyndy.
Ýakynda Beýik Britaniýanyň paýtagty Londonda sportuň akyl-paýhas görnüşleriniň Bütindünýä olimpiadasy badalga alýar. Oňa biziň ýurdumyzyň ýygyndysy hem gatnaşar. Ýygyndynyň düzüminde daşoguzly küştçi H.Haýtbaýew bar.
Stoluň üstünde oýanalýan tennis boýunça ýaryşlar Daşoguz şäheriniň açyk birinjiligi ugrundaky ýaryşyň çäklerinde geçirildi. Ähli etraplardan dolandyryş merkezine ýygnanan ýaryşa gatnaşyjylar şahsy, jübütleýin we garyşyk görnüşlerde üç güniň dowamynda ýeňijileri we baýrak eýelerini ýüze çykardylar.
Sportuň bu görnüşiniň Daşoguzda eýýäm 30 ýyldan gowrak işjeň ösdürilýändigini nygtamak gerek. Ýöne stol üstündäki tennis soňky ýyllarda bu ýerde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça döwrebap sport mekdepleri yzly-yzyna açylyp başlandan soň aýratyn ösüşe eýe boldy.
2012-nji ýylda Daşoguzda 1-nji sport mekdebi açyldy. Ol ýerde stol üstündäki tennis ýaşlaryň arasynda meşhurlygy boýunça öňdäki orunlaryň birini eýeleýär. Diňe şu mekdepde tennis bölümine ýüzden gowrak türgenler gatnaşýar. Olaryň hatarynda milli ýaryşlarda hemişe ýokary orunlary eýeleýän welaýatyň ýaşlar ýygyndysynyň esasy düzümini emele getirýänler bar.
Olar nobatdaky gezek häzirki ýaryşlarda öz artykmaçlyklaryny subut etdiler. Şahsy hasapda ýetginjekleriň arasynda G.Pälwanow ýeňiş gazandy. Ikinji orna S.Berdiýew, üçünji orna B.Pälwanow mynasyp boldy. Gyzlaryň arasynda hormat münberine M.Sabirowa, M.Begjanowa we M.Pälwanowa çykdylar. Jübütleýin we garyşyk tertiplerde birinjilik ugrunda şol türgenleriň arasynda esasy göreşler ýaýbaňlandyryldy.
Daşoguz welaýatynda sportuň umumy ösüşi baradaky gürrüňi dowam edip, döwrebap sport binýatlarynyň döredilmegi bilen pauerlifting, sambo we dadminton boýunça täze bölümleriň hem açylyp başlandygyny bellemek gerek. Bu sport ugurlary örän gysga döwürde daşoguzlylaryň ýaş nesilleriniň hatarynda köp sanly geljegi uly türgenleri ýüze çykardy.
Mysal üçin, pauerliftingde 1-nji sport mekbebiniň türgenleriniň hatarynda eýýäm ýurduň öz öňdebaryjysy – Bibijan Gulmürzäýewa bar. Oňa 52 kilogram agram derejesinde iň ýokary görkezijileriň üçüsi – ýatan ýeriňden ştangany iteklemekde (125 kg.), ştanga bilen oturyp – turmakda (135 kg.) we üç görnüşli bäsleşigiň jeminde (365 kg.) degişlidir. Mundan başga-da geçen ýylky dünýä çempionatynda B.Gulmürzäýewa öz agram derejesinde dünýäniň iň güýçli türgenleriniň bäşligine girdi.
Şu ýylyň baharynda Daşogzuň 1-nji sport mekdebinde pauerlifting boýunça Türkmenistanyň birinjiligi ugrunda ýaryş geçirildi. Ol ýaşlaryň toparynda milli sport ýaryşlarynda täze öňdebaryjylary kesgitledi. Daşoguzlylar umumytoparlaýyn hasapda 8 sany birinji orny, 3 sany ikinji we 1 üçünji orunlary eýeläp, birinji orna mynasyp boldular. Häzir olaryň köpüsi güýzde geçiriljek Türkmenistanyň çempionatyna hem-de ulularyň arasynda geçiriljek ýurdumyzyň Kubogy ugrundaky ýaryşa taýýarlyk görýärler.
Sport mekdebinde sambo (sport we söweşjeň görnüşi) hem işjeň ösdürilýär. Eýýäm häzir daşoguzlylar milli derejedäki ähli ýaryşlarda umumytoparlaýyn hasapda öňdäki orunlara has-da ýakynlaşdylar. Has tapawutlanan türgenleriň arasyndan Jowlana Madaminowany bellemek gerek. Ol ýaragsyz özüňi goramagyň söweşjeň görnüşi boýunça Aziýanyň häzirki çempionydyr.
Badminton barada aýdylanda bolsa, geçen ýyl 1-nji sport mekdebinde açylan sport topary häzirlikçe demirgazyk sebitinde ýeke-täk bolup durýar. Bu ýerde heniz haýsydyr bir netijeler barada aýtmak ir, çünki sportuň şu görnüşinde Daşoguz welaýatynda ökde hünärmenleriň ýetmezçiligi duýulýar we türgenleriň arasynda sport bäsdeşligi ýetmezçilik edýär.
Şulardan ýurdumyzyň demirgazyk sebitinde sport hereketiniň ösüşiniň oňyn depginine garamazdan, umuman garalanda özüne ýeterlik kemçilikleriň bardygy gelip çykýar. Emma daşoguzly türgenleşdirijileriň pikiri boýunça, esasy zat şol ýetmezçilikleri wagtynda bilmek we ýagdaýlary düzetmek möhümdir. Hut şu ýagdaýlara hem häzir sport hünärmenleri öz tagallalaryny gönükdirýärler.
Çünki ýakyn wagtda bize has ähmiýetli wakalar garaşýar. Mysal üçin, indiki aýda “Awazada” Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna agza ýurtlaryň Mekdep medeni-sport fesitwaly geçiriler. Noýabrda Aşgabatda bolsa guşakly göreş boýunça dünýä çempionaty guralar. Türkmenstanyň döwrebap sport binýatlarynda geçirilýän şu we ençeme beýleki halkara ýaryşlary ilkinji nobatda biz üçin esasy sport forumy bolan ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlygyň möhüm tapgyry bolup hyzmat eder. Ol oýunlara diňe bir Aziýanyň iň oňat türgenleri däl, eýsem-de ilkinji gezek Awastraliýanyň we Okeaniýa ýurtlarynyň türgenleri hem gatnaşar.
Ýurdumyzyň içinde geçirilýän ýaryşlaryň hem sporty ösdürmekdäki ähmiýeti az däldir. Türkmenistanyň dürli künjeklerinde geçirilýän ýaryşlara, şol sanda Daşoguzda geçirilýän ýaryşlara gatnaşmak türgenleriň sport ussatlygyny artdyrmak bilen, olaryň täze şertlere we emele gelen ýagdaýlara çalt uýgunlaşmagyna ýardam berýär. Demirgazyk welaýatda birnäçe günüň dowamynda iri sport ýaryşlarynyň dördüsi geçirildi. Biziň türgenlerimiziň goňşy welaýatlarda hem geçirilýän bäsleşiklere gatnaşmaklary olaryň ýeňşe bolan erkini berkidýär. Türgenlerimiziň ukyp – başarnyklarynyň, ýeňşe bolan erkiniň barha artjakdygyna biz ynanýarys.


text:
Geçen ýyl Täjigistanda ekstremizmde aýyplanyp, 158 adam türme tussaglygyna höküm edildi.
Bu barasynda duşenbe güni habar beren Täjigistanyň Ýokary sudunyň başlygy Nusratullo Abdulloýew şolardan 135 adamyň gadagan edilen “Hizb-ut-Tahrir” yslam toparynyň agzasydygyny aýtdy. Galanlary “Salafiýa” yslam toparyna girýär.
Ýokary suduň başlygy Özbegistanyň Yslam hereketiniň ýa-da şolar bilen baglanyşygy bolan toparlaryň agzalaryndan tussag edilen ýeke adamyň hem adynyny agzamady diýip, synçylar belleýärler.
Mundan öň hut şu hereketiň 2010-njy ýylyň soňky aýlary Täjgistanda edilen zorluk aktlarynyň guramaçysy bolandygy çak edilýärdi.


text:
Ukrainanyň häkimiýetleri ýurduň gündogaryndaky Harkiw şäheriniň merkezinde bombanyň partladylandygyny habar berýärler.
Bu, aglaba territoriýasy ukrain hökümetiniň kontrollygyndaky şähere edilen ençeme hüjümleriň iň soňkusydyr.
Ukrain hökümet güýçleri tarapyndan Donetskdäki separatistlere garşy harby operasiýalarda ulanylýan “Opel SUV” kysymly ulag 21-nji aprelde partladyldy.
Bu partlamanyň netijesinde golaý-goltumdaky binalaryň penjirelerine zeper ýetdi, ýöne wakada adam ýitgisiniň bolmandygy habar berilýär.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini henize çenli hiç bir topar öz üstüne almady.


text:
Türkiýäniň Antalýa şäherinde ýakynda tamamlanan taý boksy boýunça halkara ýaryşynda türkmen türgenleri üstünlikli çykyş etdiler. Ildeşlerimiz medallaryň 7-sini — bir altyn, üç kümüş we üç bürünç medal gazandylar. Ýaryşa dünýäniň 12 ýurdundan ýüze golaý türgen gatnaşdy.
Biziň toparymyzyň düzüminde agramlary 71 kilograma çenli pälwanlaryň arasynda M.Röwşenow hormat münberiniň iň ýokarky basgançagyna çykmagy başardy. J.Aýnazarowa (57 kilograma çenli agram derejesinde) we M.Saparmyradow (67 kilograma çenli agram derejesinde) kümüş medala, Ý.Bäşimow (71 kilograma çenli agram derejesinde), N.Tekäýew (75 kilograma çenli agram derejesinde) hem-de K.Ilmyradow (81 kilograma çenli agram derejesinde) hormatly 3-nji orny eýeläp, bürünç medala mynasyp boldular.


text:
ABŞ-nyň Federal derňew býurosy (FBI) Florida ştatynyň Orlando şäherinde geý klubunda 50 adamy öldüren ýaraglynyň 12-nji iýulda köpçülikleýin gyrgynçylygy amala aşyrmakdan ozal adatdan daşary ýagdaýlar boýunça polisiýa jaň edip özüniň “Yslam döwleti” (YD) söweşiji topara kasam edendigi barada habar berendigini aýtdy.
FBI ýurduň taryhynda iň ganly hüjüme jogapkär adamyň ABŞ-da doglan 29 ýaşly owgan Omar Mateendigini anyklady.
Mateen gijeki klubda ok atyşygyň başlanmagyndan üç sagat geçensoň polisiýa tarapyndan atylyp öldürildi.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama hüjümi “terrorçy hereket we ýigrenç hereketi” diýip atlandyrdy. Obama häkimiýetleriň bolan ýagdaýlary henizem derňeýändigini aýtdy, emma häkimiýetleriň “hüjümçiniň eden hereketiniň hakyky sebäpleri barada anyk maglumat tapmandygyny” aýtdy.
Orlandonyň häkimi Buddy Dyer hüjümiň netijesinde 53 adamyň keselhana düşendigini 12-nji iýunda habar berdi.
12-nji iýunda ABŞ-nyň resmileri derňewçileriň Mateeniň YD topary ýa-da beýleki halkara terrorçy guramalary bilen arabaglanyşygyny görkezýän hiç hili tassyknama tapmandygyny aýtdylar.


text:
Birleşen Ştatlaryň goranmak sekretary Leon Panetta owgan “Talybanynyň” söweşijeleriniň jesetleriniň üstüne buşugan dört esgeriň hereketini “aňrybaş derejede gynançly” diýip häsiýetlendirdi.
Panetta özüniň bu wideony derňemegi buýrandygyny aýtdy we bu hadysa gatnaşan esgerleriň doly jogapkärçilige çekiljegini wada berdi.
Habar gulluklary biraz soň, Deňizçiler korpusynyň ady aýdylmadyk resmisine salgylanyp, bu widoýazgy bilen ilteşiklilikde güman edilýän esgerleriň harby birikmeleriniň anyklanandygyny ýazdylar.
Şularalykda bir goşun resmisi BBC-ä wideoda görkezilen esgerleriň azyndan ikisiniň şahsyýetiniň anyklanandygyny aýtdy.


text:
Türkiýäniň galkynyş we ösüş partiýasynyň Konstitusiýa üýtgetme girizmek baradaky teklibini türk saýlawçylary referendumda goldadylar.
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan sesleriň deslapky sanawyna salgylanmak bilen, referenduma gatnaşan türk graždanlarynyň 58 prosentiniň teklibi goldap ses berendigini aýtdy.
Esasy kanuna üýtgetmeler sud sistemasynyň işini we goşunyň roluny çäklendirmegi göz öňünde tutýar.
Häkimiet başyndaky partiýanyň liderleri üýtgetmeleriň kabul edilmegi Türkiýäniň Ýewrobileleşige kabul edilmegini tizleşdirer diýen pikirde. Oppozisiýa üýtgetmelere garşy ses bermäge çagyryş etdi.
Ýewrobileleşik referendumyň netijelerini gutlady. ÝB-niň giňelmegi meselesine jogapkär, Bileleşigiň resmisi Ştefan Fýule türk graždanlaryň aglabasynyň Konstitusiýa üýtgetmeler girizmäge tarapdar bolup ses bermegini dogry ugra tarap ädim atlandyrdy.
Türkiýäniň häzirki Konstitusiýasy harby agdarylyşykdan soň, 1980-nji ýyllaryň başynda kabul edilipdi.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň dünýä ýurtlarynda Adam söwdasynyň ýagdaýy baradaky ýyllyk hasabatynda Türkmenistanyň erkekleriň, aýallaryň we çagalaryň agyr zähmete çekilmegine şert döredýän ýurtlaryň hatarynda agzalýar.
Azatlyk radiosyna gelip gowuşýan habarlarda aýdylmagyna görä, Türkmenistanyň welaýatlaryndaky işsizlik adamlaryň öz ýaşaýan ýerlerinden uzak ýerlere gidip, agyr şertlerde gazanç etmegine sebäp bolýar.
Şol bir wagtda, işlerini ýitirmekden gorkup, olaryň öz hukuklaryny hem talap edip bilmeýändigi aýdylýar.
Azatlyk radiosy bu ýagdaý bilen gyzyklanyp, ýerli synçy, Aşgabatda ýaşaýan raýat aktiwisti Nurberdi Nurmämmedow bilen söhbetdeş boldy.


text:
Afrikada çagalaryň jynsy zorlugy bilen aýyplanýanlaryň arasynda Birleşen Milletler Guramasynyň parahatçylygy saklaýan gürji işgärleri hem bar.
Birleşen Milletler Guramasy gürjüstanly, fransiýaly we ady köpçülige mälim edilmeýän ýene bir ýurduň parahatçylygy saklaýjy işgärleriniň Merkezi Afrika respublikasynda bolan döwri çagalaryň jynsy zorlugyny amala aşyrandygy baradaky aýyplamalar peýda boldy diýdi.
29-njy ýanwarda ýaýradylan beýanatda BMG-niň Adam hukuklary boýunça ýokary derejeli komissary Zeid Raad Al Hussein “örän wajyp aýyplamalaryň seresaplylyk bilen gyssagly” derňelmelidigini aýtdy.
BMG-niň maglumatynda öňe sürülýän jenaýatlar, şol sanda jynsy zorlamalar baradaky aýyplamalaryň soňky hepdelerde ýüze çykandygy mälim edilýär. Şeýle-de, maglumatda gürrüňi edilýän aýyplamalaryň aglabasynyň 2014-nji ýylda amala aşyrylandygy aýdylýar.


text:
Eýran Yragyň içerki syýasatyna aralaşýanlygy baradaky aýyplamalary çarşenbe güni ret etdi.
Eýrana garşy bu aýyplamalary ýakynda Yrakda geçirilen saýlawlarda ýeňiş gazanan Aýad Allawi orta atypdy.
Ol BBC telekanalyna beren interwýusynda özüniň Yragyň premýer-ministr bolmagyna Eýranyň böwet bolmaga synanyşýanlygyny öňe sürüpdi.
Eýranyň Daşary işler ministrliginiň sözçüsi Ramin Mehmanparast çarşenbe güni eden çykyşynda yrakly partiýalar tarapyndan hökümet gurmak boýunça edilýän tagallalar Yragyň içerki meseleleridir diýdi.
Mehmanparast sözüni dowam etdirip, “Yrakly liderler, elbetde, bu çäräni daşarky ýurtlaryň bähbitlerini nazara alman, öz saýlaw kanunlaryna görä amala aşyrar” diýdi. Ol Eýranyň bu işlere aralaşmaýanlygyny hem sözüniň üstine goşdy.
ABŞ Yragyň syýasy durmuşyna we bu ýurtda dowam edýän mezhebara çaknaşyklara Eýranyň aralaşýanlygyny öňe sürüp gelýär.


text:
“Türkmengaz” we “Türkmennebitgazgurluşyk” döwlet konsernleri ýurdumyzyň çäginde has uly aralyga Gündogar — Günbatar gaz geçirijisiniň gurluşygyny güýçli depginde alyp barýarlar. Ýangyç geçiriji gaz geçirijileriň ählisini bitewi düzüme baglanyşdyrmaga mümkinçilik berip, diňe bir ýurdumyzyň özünde bildirilýän islegi dolulygyna kanagatlandyrmak bilen çäklenmän, eýýäm ulanylýan, şeýle hem täze ugurlar boýunça halkara ýangyç geçirijileriniň “mawy ýangyç” bilen bökdençsiz üpjün edilmegini goşmaça kepillendirer.
Häzirki wagtda ilkinji ulgamlaýyn üç bölek berkligini we jebisligini barlamak boýunça gidrawlik synaglardan geçirmek üçin dolulygyna taýýarlanyldy. Şol böleklerde Serdar şäherinden Belege çenli 250 kilometrlik aralykda ýangyç geçiriji turbalar kebşirlendi we garymlarda ýerleşdirildi. Umuman alanyňda bolsa, diametri 1420 millimetrlik turbalaryň 600 kilometrden gowragy gurnaldy.
Uzynlygy 773 kilometre ýetýän we geçirijilik ukyby ýylda 30 milliard kub metr gaza barabar bolan “Gündogar — Günbatar” gaz geçiriji ulgamyny döredýän gurluşykçylar beýleki 6 ýerde-de uly diametrli turbalary çekip, kebşirleýiş we gurnama işlerini tamamlap barýarlar.
Bu gaz geçirijiniň ulgamlaýyn böleginiň gurluşygyny bellenilen möhletlerde tamamlamak üçin “Türkmennebitgazgurluşyk” döwlet konserniniň gurluşyk-gurnama müdirlikleriniň toparlary we “Türkmennebit” döwlet konserniniň düzümi ýene-de 172 kilometr aralyga turbalary çekmeli bolar. Häzirki wagtda gurluşyk-gurnama işleriniň depginleri barada aýdanyňda, potratçy edaralaryň her gije-gündiziň dowamynda ortaça bir kilometr aralyga gaz geçiriji turbalary çekip, garymlarda ýerleşdirýändigini bellemek gerek. Işleri amala aşyrmagyň tertibine laýyklykda, şu ýylyň ahyryna çenli potratçy edaralar strategiki taýdan bu möhüm ähmiýetli gaz geçiriji ulgamyň ulgamlaýyn böleginiň gurluşygyny tamamlar.
Şatlykdan Belege çenli çekilýän täze gaz geçiriji ýurdumyzyň gündogar Türkmenistandaky iri ýataklardan tebigy ýangyjy ýurdumyzyň beýleki gaz geçirijilerine ýetirmek hem-de gazyň eksporta iberilýän möçberlerini artdyrmak we ygtybarlylygy ýokarlandyrmak, şeýle hem döwletiň özünde gaz bilen üpjün etmäge niýetlenendir.


text:
"Interfaks" agentliginiň Içeri işler ministrliginiň metbugat-wekiline salgylanyp habar bermegine görä, azyndan bäş adam wepat bolup, 15 adam ýaralanypdyr. Ýaralananlaryň bäşisi agyr ýagdaýda.
Orsýetiň Moskwa welaýatynyň gubernatory Andreý Worobýow 20-nji maýda “Rossiýa 24” telekanalyna telefon arkaly beren interýyusynda “ilkinji netijelere görä, heläkçilige ýük daşaýan otlynyň ýolundan çykmagy sebäp boldy” diýdi.
Orsýetiň Adatdan daşary ministrliginiň resmi beýannamasynda orsýetlilere dowula düşmän asudalygy saklamaga çagyryş edildi, emma heläkçilikli waka barada jikme-jik maglumat berilmedi.
ITAR-TASS agentliginiň maglumatynda ýük we ýolagçy otlylaryň çaknyşandygy aýdyldy. Agentlik polisiýadaky çeşmä salgylanyp, “ilkini maglumatlar heläk bolanlaryň we ýaralananlaryň bardygyny görkezýär diýip habar berdi.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama geçen hepde Demokratik partiýanyň elektron hatlarynyň esasy syzdyrylmasynyň arkasynda, Amerikan saýlawlaryna täsir ýetirmek maksady bilen, Orsýetiň duran bolmagynyň ahmaldygyny aýtdy.
"Hemme zat mümkin" diýip, Obama 26-njy iýulda NBC News bilen söhbetdeşlikde aýtdy.
Demokratik milli komitetden syzdyrylan müňlerçe elektron hat, ýokary partiýa liderleriniň onuň esasy bäsdeşi Berni Sanders bilen bäsleşiginde bitarap bolmagy wada berendiklerine garamazdan, Hillari Klintona gol ýapandyklaryny görkezdi.
Bu ýagdaý Klintonyň Filadelfiýadaky konwensiýada öz partiýasynyň resmi kandidatlyk tassyklamasyny almagynyň öň ýanynda dörän alasarmyklyga sebäp boldy.
Amerikan prezidentiniň sözlerine görä, häzir Federal derňew býurosy Demokratik komitetiň elektron hatlaryny kimiň ogurlandygyny we WikiLeakse syzdyrandygyny derňeýär.
"Men ekspertleriň muny ruslar bilen baglanyşdyrýandygyny bilýärin" diýip, Obama aýtdy.
"Biz ruslaryň biziň sistemalarymyza, diňe hökümet sistemalarymyza däl, hususy sistemalarymyza hem hakerlik edýändigini bilýäris" diýip, ol aýtdy.
"Bu syzdyrmalaryň motiwi barada aýdylanda, men göni bir zat aýdyp biljek däl, emma hemme zat mümkin, şol sanda Orsýetiň ABŞ-nyň saýlawlaryna täsir ýetirmäge synanyşýan bolmagy-da ahmal" diýip, prezident aýtdy.
Obama Ak tam ugrundaky bäsleşikde Klintonyň respublikan garşydaşyny, Donald Trampy nazarda tutup, onuň gaýta-gaýta rus prezidenti Wladimir Putine bolan simpatiýasyny bildirendigine, şeýle-de onuň «Yslam döwleti» topary bilen göreşmek ýaly global problemalary çözmekde Orsýet bilen has ýakyndan işleşmek isleýändigine ünsi çekdi.
"Men muny Trampyň öz aýdan zatlaryna esaslanyp aýdýaryn we, meniň pikirimçe, Tramp Orsýetde has eglişikli tanadylýar» diýip, prezident Obama aýtdy.


text:
Türkmenistanda pensiýalar ýaşaýyş üçin gerekli minimumdan, ýagny iň pes derejeden-de pesde. Estoniýada bolsa adamlara ozalky SSSR-iň çäklerindäki iň ýokary pensiýa berilýär. Ol ýurtda pensiýalaryň ortaça derejesi 328 ýewro, ýagny 352 dollara barabar.
"Nastoýaşeýe wremýa" (“Häzirki wagt”) metbugat merkezi postsowet ýurtlarynda pensiýa alýanlaryň nähili ýaşaýandygy barasynda infografiki tablisa taýýarlady.
Infografikadan görnüşine görä, Gürjüstanyň erkekleri postsowet ýurtlarynda pensiýa iň giç çykýanlardyr. Bu ýurtda erkekler 65 ýaşda pensiýa çykýarlar. Aýallaryň iň giç pensiýa çykýan ýurdy bolsa Latwiýadyr. Latwiýada aýallar 61 ýaşdan pensiýa çykyp bilýärler.
Türkmenistanda adamlaryň ortaça ömri 61 ýyl bolsa-da, hökümet olaryň diňe 62 ýaşynda pensiýa çykmagyna rugsat berýär. Netijede, eger ortaça görkezijilerden çen tutulsa, onda türkmen erkekleri pensiýa ýaşyna ýetip bilmän ölýärler. Galyberse-de, adamlara iň pes pensiýalaryň bellenen ýurdy hem Türkmenistandyr. Türkmenistanda pensiýanyň möçberi 105 türkmen manadyna, ýagny 37 dollara deň. Munuň bolsa güzeran üçin zerur bolan minimumdan, ýagny ýaşaýyş üçin gerekli iň az girdejiden hem birnäçe esse azdygy bellenilýär.
Merkezi Aziýanyň iň ýokary pensiýasy
Merkezi Aziýa sebitiniň iň ýokary pensiýasyny Gazagystanyň pensionerleri alýarlar. Gazagystanda ortaça pensiýa 50,5 müň teňňä barabardyr. Muny dollara geçirseň, 164 dollar bolýar. Bu san Russiýadaky ortaça pensiýanyň möçberinden bary-ýogy 3 dollar az bolýar.
Pensiýa ýaşyna ýetenden soň iň köp ýaşaýanlar belarus zenanlary hasap edilýär. Ortaça hasaba görä, belarusly aýallar pensiýa çykanlaryndan soň ýene 23 ýyl ýaşaýarlar. Ol ýurtda ýaşaýan aýallaryň ortaça ömri 78 ýyl. Bu bolsa ozalky SSSR ýurtlaryndaky iň ýokary görkezijidir.
Ukrainanyň hökümeti geçen ýyl Orsýetiň basyp alan Krym ýarymadasy bilen, orsýetparaz jeňçileriň Ukrainadan bölüp alan Donetsk we Lugansk "Halk respublikalarynda" ýaşaýan ilata pensiýadyr sosial tölegleriň tölenmegini täzeden ýola goýdy. Şol sebitlerde ýaşaýan ozalky pensionerler ukrain hökümetinden öz pensiýalaryny almak üçin, agzalan "respublikalaryň" çäginden daşary çykmaly bolýarlar. Onsoň bu ýagdaýa "pensiýa turizmi" diýip at berýänler hem bar.
Kiýewiň gözegçiligindäki ýerlerde ýaşaýan pensionerleriň alýan pensiýalarynyň ortaça möçberi 1581 griwin ýa-da 69 dollardyr.
Orsýet
Nebitiň gymmatynyň birden çakdanaşa pese gaçmagynyň Orsýetiň býujetine ýaramaz täsir edendigi zerarly, Orsýetde häzirki wagtda hökümet pensionerlere öz pensiýalarynyň häzirki möçberi bilen oňuşmaklaryny maslahat berýär we, üssesine-de, bu ýurtda pensiýa ýaşyny ýokarlandyrmak boýunça maslahatlar geçirilýär.
Eger bu ugurda geçirilýän maslahatlar bir netije beräýse, onda Orsýet ozalky SSSR-iň territoriýasynda kesgitlenen iň ýokary pensiýa ýaşy bilen rekord goýan ýurt bolar.
Resmi maglumata görä, 2015-nji ýylyň 1-nji aprelinde Azerbaýjanda uzak ýyllyk zähmetden soň iş pensiýasyny alýan adamlaryň sany 1 292 040-a ýetipdir. Iş pensiýalarynyň möçberi hem 2015-nji ýylyň 1-nji aprelinde 174,4 azerbaýjan manady (166 amerikan dollar) derejesinde kesgitlenipdir.
Häzirki ýagdaýda, ýaşa görä iş pensiýasynyň ortaça derejesi 193,9 azerbaýjan manadyna (185 amerikan dollar)deň. Wezipä görä iş pensiýasynyň möçberi hem 149,6 manat (142 amerikan dollary) . Azerbajýanda maşgalabaşy aradan çykan ýagdaýynda yzynda galan maşgalasyna berilýän pensiýanyň möçberi 131,2 manat (125 amerikan dollar) diýlip görkezilýär.


text:
Bahasy 7.9 milliard ýewro barabar 3,300 kilometrlik NABUCCO proýekti arkaly Hazaryň ýalpaklaryndaky tebigi baýlyklary Russiýadan sowa
Ýewropa akdyrmak göz öňünde tutulýar.
Aşgabatda ýaşayan ýazyjy Amanmyrat Buga NABUCCO proýektine Türkmenistanyň goşuljakdygyny yglan etmeginiň ýurtda gowy garşylanandygyny aýtdy. “ Türkmenistanyň Nabucco proýektine goşulýandygyny prezidentiň agzyndan eşitmeklerini raýatlar gowy garşyladylar. Olar muňa buýsanýarlar.”“Ýewropa iň uly we baý bazar”
Şwesiýada ýaşayan ýazyjy Akmuhammet Welsapar bolsa, munuň gowy habardygyny belledi. “ Türkmenistanyň özüniň NABUCCO gaz geçirijisine goşuljakdygyny yglan etmegi örän gowy habar. Ýurduň tebigy gazyny arzy bahasyndan satmak üçin hökman dürli, onda-da uly bazarlara çykalga gerek. Ýewropa iň uly, iň baý hem iň düzgünli bazar” diýip ýazyjy Welsapar aýdýar. “NABUCCO gaz geçirijisi türkmen gazyny şol baý bazara çykarar. Häzire çenli Orsýetiň üstünden geçýän ýeke-täk gaz geçirijisine mätäç bolany zerarly türkmen gazy ençeme ýyllap suwdanam arzan satyldy.”
Düybi Germaniýadaky Ýewraziýa Transition toparynyň başlygy Maýkl Laubşuň pikiriçe, ýakyn aýlarda Orsýet bilen dartgynly gaz gepleşiklerden soňra,
Berdimuhammedow proýekte has gyzyklanýandyklary barada Günbatara yşarat etdi.
NABUCCO proýektine goşuljakdygyny açyk yglan etmegi, türkmen hökümetiniň Günbatar Ýewropa bilen jebis hyzmatdaşlyk etmäge synanyşýandygyny subut edýär. “Çünki, türkmen hökümeti Ýewropa Bireşiginiň NABUCCO proýekti bilen içgin gyzyklanýandygyny bilýär. Meniň pikirimçe, häzir Berdimuhammedow proýekte has gyzyklanýandyklary barada Günbatara yşarat etdi” diýip syýasy analitik Laubş aýdýar. “Şol bir wagtyň özünde, Türkmenistanyň tehniki standartlaryny we gaz zapaslaryny alga alsak, bu yerde sowallar köp. Şoňa göräde, biz seresap bolmaly we Türkmenistanyň gaz gorlary baradaky statistiki kitapçasyny açyk açmajakdygyna garaşmaly. Çünki, Türkmenistanyň gaz zapaslary baradaky faktsyz, NABUCCO proyekti diňe kagyz yüzünde galyp, durmuşa geçmez.”
Ýazyjy Amanmyrat Buganyň pikiriçe, Türkmenistanyň NABUCCO proýektini goldamagy syýasy we ykdysady taýdan ýurda juda bähbitli. “Dünýä näçe köpräk aralaşyp bilsek, bizde şonça-da demokratiki institutlara ýagny, jemgyýetde demokratiýanyň ornaşmagyna ýol açylar tama bar. Ikinjiden bolsa, ýer ýüzünde bir dostuň bolandan iki dostuň, üç ýada on dostuň bolany has gowy.” Russiýa faktory
Ýeri gelende bellesek, Hazar deňiziniň tebigy gazyny Russiýadan sowa Ýewropa akdyrjak NABUCCO turbasy arkaly ýylda iň köpi 31 milliard kub metr gaz akdyrylar diýlip garaşylýar. Onuň gurluşygyna 2011-nji ýylda başlamak göz öňünde tutulýar. Dürli metbugat habarlaryna görä, ilkibaşdan garşy bolan Moskwa entek hem NABUCCO proýektiniň amala aşjakdygyna şübhelenýär.
Amanmyrat Buga Türkmenistanyň goňşylaryndan tapawutlylykda NABUCCO proýektine goşuljakdygyny açyk yglan etmegi Moskwa ýakmaz diýýär.
Kreml ýakyn üç ýa-da dört aýda nämeleriň boljagyna garaşar.
Emma, Merkezi Aziýa boyunça germaniýaly bilermen Maýkl Laubşyň sözlerine görä, Kreml garaşmak pozisiýasyny eýelär. “Elbetde, Kreml bu ýagdaýlara rahatsyzlanýar. Türkmenistanyň soňky ädimi NABUCCO proýektiniň durmuşa geçmeginiň reallykdygyny yşarat edýär. Ýöne, Berdimuhamedowyň gaz gorlary baradaky statistikany Ýewropa Birleşigine öz peýwagtyna açmajakdygyny hem Kreml gowy bilýär” diýip Laubş belleýär. “Şeyle hem Moskwa Türkmenistanyň gazyny Russiýa eksport etmäge juda garaşly bolmagynda galýandygyna hem düşünýär. Meniň pikirimçe, Kreml ýakyn üç ýa-da dört aýda nämeleriň boljakdygyna garaşar.”
Laubş häkimiýetleriň Türkmenistana Günbatar we beýleki daşary ýurt sermaýasyny getirmek isleýändigini hem sözüne goşdy. “ Çünki, Türkmenistanyň ähli pudagy şol sanda, gaz sektory tehniki taýdan ösüşlere juda mätäç. Şonuň üçin, olar Günbataryň inwestisiýasyna garaşýarlar” diýip, Laubş Türkmenistanyň NABUCCO proýektine goşulmagynyň syýasy tarapy barada aýtdy. “Bu hususanam, Moskwa syýasy yşarat bolup durýar. Sebäbi, häzir Berdimuhamedow özüniň has garaşsyz lidere öwrülýändigini Medwedewe we Putine subut etmek isleýär. Çünki, häzir Türkmenistan bilen Günbatar hem içgin gyzyklanýar. Belki, ol Russiýa bilen gaz gepleşiklerinde hem has köp pul gazanmak isleýär. Şol bir wagtda, Berdimuhammedow hem öz ýurdunyň Russiýa juda garaşly bolmagynda galýandygyny gowy bilýär” diýip Laubş gullugymyza beren interwýusynda belledi.Medianyň roly
Käbir synçylar şu mesele bilen bagly ýagdaýlarda metbugatyň roluna ünsi çekýärler. Çünki, geçen aprelde türkmen gazy akýan turbada partlama bolandan soňra, Kreml hususan öz mediasy arkaly reaksiýa bildirdi. Olar bolsa, Türkmenistanyň günäsi bilen partlamanyň bolandygyny köp ýazdylar. Ýazyjy Welsaparyň pikiriçe, ýene-de şeýle ýagdaýlar döräýse, türkmen mediasynyň hem reaksiýa bildirmegine wagt ýetdi.
Ýazyjy Amanmyrat Buganyň sözlerine görä, munuň üçin Türkmenistanyň habar serişdeleri erkin bolmaly we “4-nji häkimiýet” diýlen roluny ýerine ýetirmeli.
ABŞ-niň ýokary derejeli diplomaty Braýza bolsa, Türkmenistanyň NABUCCO proýektine goşulýandygynyň uly syýasy töwekgelçiligi bar diýdi. "Şol töwekgelçiligi azaltmak üçin türkmen dostlarymyza Günbatara tarap eksport ýollaryny görkezip bileris. Degişli karary almak bilen Türkmenistan girdeýjisini şu ýollar arkaly gazanyp biler” diýip Braýza aýtdy.


text:
Birleşen Ştatlar amerikan aňtaw gulluklarynyň Germaniýanyň kansleri Angela Merkeliň telefon gürrüňlerini diňländigi we beýleki ýurtlardaky telefon gepleşiklerini yzarlandygy baradaky habarlardan soň öz ýaranlary bilen arada dörän «dartgynlygy» boýun aldy.
Döwlet departamentiniň sözçüsi Jen Psaki «gizlin maglumatlaryň üstüniň açylmagy netijesinde biziň käbir ýaranlarymyz bilen arada dartgynlygyň dörändigi barada jedel bolup bilmez» diýdi.
Ol amerikan resmileriniň Germaniýa we beýleki ýaranlar bilen bu barada maslahatlaşýandygyny aýtdy, german aňtaw resmileriniň geljek hepdelerde Waşingtonda gepleşik geçirmelidigini belledi.
Ýewropa Bileleşiginiň liderleri anna güni beýanat çap edip, Waşington bilen arada ynamyň bolmazlygynyň, aňtaw-maglumat hyzmatdaşlygynyň gowşamagy bilen, terrorizme garşy söweşe ýaramaz täsir ýetirjegini duýdurdylar.


text:
Täjigistanyň paýtagtynda GDA ýurtlarynyň serhet güýçleriniň ýolbaşçy geňeşiniň 73-nji maslahaty geçirildi.
Maslahata Azerbaýjanyň, Ermenistanyň, Belarusyň, Gyrgyzystanyň, Moldowanyň, Orsýetiň, Täjigistanyň, Türkmenistanyň, Özbegistanyň we Owganystanyň serhet gulluklarynyň resmileri gatnaşdylar.
Täjigistanyň serhet goşunlarynyň ýolbaşçysy Rajabaly Rahmonali oparatiw maglumatlara salgylanyp, Owganystanyň demirgazygyndaky Gunduz welaýatynyň Daşti Arçi we Ymam Sahib etraplarynda 1.5 müň jeňçiniň jemlenendigini aýtdy.
Onuň sözlerine görä, olaryň arasynda “Talyban”, “Al-Kaýda”, “Yslam Döwleti”, “Özbegistanyň Yslam Hereketi” we “Ansarulloh” terrorçy toparlarynyň jeňçileri bar we olar Täjigistanyň serhedine golaý ýerlerde Owganystanyň hökümet güýçlerine garşy aktiw harby hereketleri alyp barýarlar.
Rahmonali öz çykyşynda Owganystanyň Täjigistan bilen serhetdeş Tahar, Gunduz we Badahşan welaýatlarynda aprel aýyndan bäri dartgynly ýagdaýyň dowam edýänligi bilen bagly öz ýurdunyň aladalanmasyny bildirdi. Ol Täjigistanyň we Owganystanyň serhet güýçleriniň serhetdeş regiondaky ýagdaý barada yzygiderli maglumat alyşýandyklaryny habar berdi. “Biz owgan kärdeşlerimiz bilen ähli aktual meseleler barada ýakyn hyzmatdaşlykda. Bir-birimize düşünişmeklik bar” diýdi.
Howp güýçlenýär
Täjik resmileri halkara terrorçylyk howpunyň gün-günden güýçlenýändigini bellediler. Täjigistanyň prezidentiniň milli howpsuzlyk bilen bagly meseleler boýunça kömekçisi Şerali Haýrulloýew “Biziň maksatlarymyzyň biri regionyň dünýäniň uly ýurtlarynyň geosyýasy gapma-garşylygynyň merkezine öwrülmegine ýol bermezlikdir” diýdi.
Haýrulloýew halkara terrorizminiň täsir ýetirmek usullarynyň üýtgeýändigini we güýçlenýändigini belläp, häzirki wagtda uglewodorod bazaryny öz täsiri astyna almak ugrundaky göreşiň, neşe söwdasynyň ýaýbaňlanmagynyň, milletara we dinleriň arasyndaky konfliktleriň güýçlenýändigini aýtdy.
Owganystanyň demirgazyk we demirgazyk-günbatar böleklerindäki durnuksyzlykdan aladalanma bidlirip, Haýrulloýew terrorçy toparlaryň maksady “dartgynlylygyň merkezlerini döretmekden we GDA-nyň 2340 kilometrlik günorta serhetlerine ýakyn ýerde häkimiýeti ýarag bilen basyp almakdan ybarat” diýdi.
Gowşak ýeri
Täjigistanyň prezidentiniň milli howpsuzlyk bilen bagly meseleler boýunça kömekçisi Şerali Haýrulloýew Merkezi Aziýa ýurtlaryna esasy howpy bu ýurtlaryň Ýakyn Gündogarda we Owganystanda radikal yslamçy toparlaryň düzüminde söweşýän raýatlarynyň salýandygyny aýtdy. Olar öz ýurtlaryna dolanyp baranda regiondaky içerki syýasy ýagdaýy durnuksyzlandyrmakda rol oýnap bilerler diýip, täjik resmisi aýtdy.
Haýrulloýew şeýle-de “biziň ýurtlarymyzda uruş oduny tutaşdyrmak isleýän güýçler prowokasiýa üçin iň gowşak ýerleri, ýagny dawaly serhetleri, serhetleriň kesgitlenmegine degişli çözülmedik meseleleri ulanyp bilerler” diýdi we serhet bilen bagly problemalary çözmäge we Owganystan bilen serhetleriň gözegçiligini güýçlendirmek üçin regional hyzmatdaşlygy ösdürmäge çagyrdy.
GDA ýurtlarynyň serhet güýçleriniň ýolbaşçy geňeşiniň Duşenbede geçirilen maslahatynyň netijesinde 20 sany karar kabul edildi. Şol sanda serhet güýçleriniň arasynda serhediň bozulmagy barada maglumat alyşmak, bikanun migrasiýa, neşe hem ýarag gaçakçylygy boýunça hyzmatdaşlygy ösdürmek barada ylalaşyldy.


text:
Türkmen ösümlik dünýäsiniň we halk fitoterapiýasynyň bir ýyl mundan ozal neşir edilen bu ensiklopediýanyň birinji tomunyň lukmanlaryň “ýan kitabyna” öwrülendigi barada ýurduň habar beriş serişdelerinde aýdylýar.
«Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly kitabyň ikinji tomunda Türkmenistanda ösýän dermanlyk ösümlikleriniň biologiki we himiki aýratynlyklary, onuň ylmy we halk lukmançylygynda ulanylyşy barada maglumatlar jemlenendir.
Kitabyň esasy bölegini elipbiý tertibinde ýerleşdirilen dermanlyk ösümlikleriniň häsiýetnamasy düzýär. Ösümlikleriň her bir görnüşi bütewi shema boýunça häsiýetlendirilendir.
Kitapda ösümlikleriň daşky alamatlary, biologiki aýratynlyklary, ýaýran ýerleri, himiki düzümi, ulanylyşy, taýýarlamagyň we ony ulanmagyň usullary beýan edilipdir.
«Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly kitabyň ikinji tomy aýratynlykda türkmen, rus, iňlis dillerinde örän köp sanda neşir edildi.
Kitap diňe bir lukman hünärmenleri we farmokologlar üçin däl, eýsem giň okyjylar köpçüligine-de niýetlenen diýip, türkmen mediasy habar berýär. Berdimuhamedowyň kitaplary«Türkmenistanda saglygy goraýşy ösdürmegiň ylmy esaslary»
. 2007-nji ýylda neşir edilen bu kitap Türkmenistanyň saglygy goraýyş we derman senagaty ulgamynda gazanylan üstünlikler barada gürrüň berýär.«Garaşsyzlyga guwanmak, Watany, halky söýmek bagtdyr»
. Bu kitapda Berdimuhamedowyň Türkmenistan, agzybir hem jebis türkmen halky, Türkmenistanyň daşary syýasat ýörelgeleri, ýaş nesil hakda öňe süren pikirleri ýerleşdirilendir.«Türkmenistan—sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýurdy»
. Kitapda ýurduň sagdyn jemgyýeti, bilimli nesli hakda gürrüň edilýär.«Ahalteke bedewi—biziň buýsanjymyz we şöhratymyz»
. 2008-nji ýylyň güýzünde ilkinji gezek türkmen dilinde neşir edilen bu kitap dünýäniň birnäçe dillerinde çap boldy. Kitapda türkmen bedewleri beýan edilýär. «Ösüşiň täze belentliklerine tarap»
. Bu iki tomdan ybarat kitaplarda prezidentiň çykyşlary, söhbetdeşlikleri, ýüzlenmeleri, gutlaglary ýerleşdirilendir.
Ýerli synçylar dermanlyk ösümlikler baradaky kitabyň belli bir derejede halk köpçüligini gyzyklandyrýandygyny belleýärler, emma bu kitabyň şahsyýet kultyny mahabatlandyrmak üçin ulanylmagynyň ähtimaldygyny hem aradan aýyrmaýarlar.
Türkmenistanyň öňki prezidenti Saparmyrat Nyýazow hem öz döwründe birnäçe kitaplara awtorlyk edipdi, “Ruhnama” kitaby orta mekdepleriň we ýokary okuw jaýlarynyň okuw programmalaryna girizilipdi.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Azerbaýjanda geçirilen parlament saýlawlaryndan soňra, Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasy ýurtda plýuralistik demokratiýany döretmek üçin edilmeli işiň gaty köpdügini aýtdy.
Azatlyk Radiosy ÝHHG-niň Demokratiýa we adam hukuklary boýunça institutynyň Azerbaýjanda geçirilen saýlawlara gözegçilik eden missiýasynyň ýolbaşçysy Audreý Glower bilen bu saýlawlaryň jemleri we ýurtda demokratiýanyň geljegi hakda söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Azerbaýjanda geçirilen saýlawlar hakda garaýşyňyzy gysgaça beýan edäýseňiz?
A.Glower: Maddalar göz öňünde tutulyp aýdylanda, gynansak-da, demokratik saýlawlaryň geçirilmegi boýunça, umuman aýdylanda, zerur bolan şertleriň üpjün edilmänligine göz ýetirmek mümkin. Hususanam, media barada girizilen käbir fundamental çäklendirmeler, jemgyýetiň diňe bir partiýanyň täsiriniň astynda saklanylmagy, saýlaw geçýän güni amala aşyrylan galplyklar hem-de kandidatlaryň kadaly bäsleşmegi we saýlaw kampaniýasyny alyp barmagy üçin döredilen mümkinçilikleriň arasynda deňsizligiň bolmagy bizi alada goýdy.
Azatlyk Radiosy: Blogçylaryň, žurnalistleriň türmede saklanylýan häzirki pursatynda ýurtda demokratik saýlawlaryň geçirilmegine garaşyp bolarmy?
A.Glower: Saýlawlaryň demokratik ýagdaýda geçirilip-geçirilmänligini aýtmak biziň wezipämiziň çägine girmeýär. Bu sorag maňa metbugat ýygnagynda hem berildi. Meniň pikirimçe, demokratik saýlawlaryň geçirilmegi üçin metbugat we söz azatlygynyň bolmagy, kandidatlara öz pikirlerini deň derejede halka ýetirmäge mümkinçilik berýän medianyň bolmagy zerur.
Azatlyk Radiosy: Siziň hasabatyňyzda diňe sanlar berilýär. Meselem, üç saýlaw nokadynyň birinde galplyklara ýol berlenligi hakda maglumatlar bar. Bu sanlar nämäni aňladýar. Bu uly möçberli galplyklarmy ýa-da kiçi?
A.Glower: Elbetde, biz şeýle ýagdaýlara üns bereris we ol maglumatlara biziň jemleýji hasabatymyzda orun berler. Emma saýlawlarda mydama käbir galplyklar we bidüzgünçilikler bolýar. Ýöne bidüzgünçilikler barada gürrüň edilende, bu ses berişlikde galp seslerden peýdalanmak ýaly waka uly möçberde duş gelindi. Şeýle-de ençeme saýlaw bölümlerinde sesleri sanamak işi hem göwnejay amala aşyrylmady.
Azatlyk Radiosy: Siziň beýanatyňyzda Azerbaýjanyň täze parlamenti bilen hyzmatdaşlyga taýýardygyňyz aýdylýar. Siz bu parlamenti saýlandy diýip hasaplaýarmyzyňyz?
A.Glower: Azerbaýjanda saýlawlar geçirildi we halk kandidatlara ses berdi. Mundan başga goşmaça bir zat aýtmak biziň wezipämiz däl. Biz saýlawlary mundan artykmaç analizläp bilmeris. Sebäbi saýlawyň jemlerine hakyky baha bermek bu ýurduň ilatynyň wezipesi, biziňki däl. Biziň öz pikirimizi beýän edýän ugrumyz: saýlawlar boýunça agzalýan fundamental düzgünleriň we şertleriň berjaý edilip-edilmänligi barada. Biz saýlawlardan ozal ses berişligiň geçirilýän wagtynda we saýlawlardan soňra bize gowuşýan şikaýatlaryň şol azatlyklar bilen baglydygyna ýa-da däldigine serederis. Men diňe şol maddalar barada öz pikirimi beýan edip biljek. Kimiň saýlananlygy bizi o diýen gyzyklandyrmaýar. Bizi gyzyklandyrýan zat: adamlaryň deň derejede saýlanmak hukugyna eýe bolup-bolmanlygy, deň derejede iş alyp barmaga mümkinçilik berlip-berilmänligi, ýagny dalaşgärleriň hemmesine jemlenişmäge, sesini halka ýetirmäge we ilat bilen duşuşmaga deň derejede mümkinçiligiň berlip-berilmänligi.
Azatlyk Radiosy: Men bu pozisiýanyň logikasyna düşünemok. Meselem, saýlanmadyk bir adama saýlanmady diýip, näme üçin aýdyp bileňzok? Siz parlamentiň saýlananlygyny aýdýarsyňyz, şeýle ýagdaýda, eger olar saýlanmadyk bolsa, siz hakykatda olar saýlanmady diýip, näme üçin aýdyp bileňzok?
A.Glower: Parlamentdäkiler saýlanan adamlar, eger saýlanmadyk bolsalar, olar parlamentde bolmazdy şeýle dälmi?
Azatlyk Radiosy: Näme üçin bolmaz?
A.Glower: Elbetde, olar bellenen adamlar däl.
Azatlyk Radiosy: Siz täze parlament bilen hyzmatdaşlyk etmäge taýýardygyňyzy aýtdyňyz. Belkem, parlamentiň karary çykýança, siz bu parlamente saýlanan parlament hökmünde baha bermekden saklanmalysyňyz? Aslynda siz oňa saýlanan parlament hökmünde baha berýärsiňizmi? Eger siziň ýurduňyzde şeýle saýlawlar geçirilen bolsa, siz onuň netijesini ykrar edermidiňiz?
A.Glower: Öň hem aýdyşym ýaly, biz saýlawlaryň doly netijesi bilen heniz tanyş däl. Şeýle-de şikaýatlar boýunça proses hem henize çenli tamamlananok. Netijede bolup geçen ýagdaý hakda bizde entek doly maglumat ýok. Her halda geçirilen şeýle çäräniň iş ýüzünde saýlawdygyny ýa-da däldigini aýtmak biziň işimiz däl.


text:
Inwersiýa
INWERSIYA - haysy-da bolsa bir sozun manysyny nygtamak ya-da butin sozleme ayratyn tasirli ahen bermek maksady bilen, sozlemdaki sozlerin ornunyn uytgedilmegi. I. poeziyada kop dush gelyar. I. goshgularda sozlerin belli bir ritmik yerleshishini talap edyan goshgy duzulish olceglerinin haysy-da bolsa birini saklamak ucin ulanylyar. Mazmunyn emosiyanal hasyetini okyja yetirmekde ol uly rol oynayar. I. dine bir poezyanyn dilinde dal-de prozada hem gahrymanlaryn dilini indiwiduallashdyrmakda cepercilik maksatlar ucin I. janly gepleshik dilinde hem kop dush gelyar.


text:
Ukrainanyň oppozisiýasy düýn ýurduň Harkow şäherinde Orsýetiň we Ukrainanyň prezidentleriniň gol çeken täze ylalaşygyna garşy protest bildirýär.
Hususan-da, oppozisiýa Ukrainadaky Gara deňiz floty barasynda Moskwa bilen Kiýewiň gelen ylalaşygynyň Ukrainanyň konstitusiýasyna ters gelýändigini öňe sürýär.
Kanun boýunça 2017-nji ýyldan soň Ukrainanyň territoriýasynda daşary ýurt harby bazasy bolmaly däl.
Oppozisiýa liderlerinden biri Ýuliýa Timoşenko bu baradaky gol çekilen soňky ylalaşygy ýurduň garşysyna edilen dönüklik diýip atlandyrdy we munuň üçin prezident Ýanukowiçe garşy impiçmentiň ulanylmagynyň mümkindigini aýtdy.


text:
Dünýäniň esasy Halkara guramalary tarapyndan terroristik hereket hökmünde kesgitlenenden soň, “Hakgany toparynyň” Pakistanda edinen gaçybatalgasynyň soňy geldimi?
Owganystanyň “Talyban” söweşiji toparyny ýakyndan synlaýan ekspertleriň pikiriçe, entäk bu beýle däl. Pakistanyň aňtaw gullugy bilen özboluşly aragatnaşygy bolan bu toparyň mundan beýlägem bu ýurtdaky bar bolan maliýe mümkinçiliklerinden peýdalanmagy dowam etdirmegi ahmal.
BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň 5-nji noýabrda “Hakgany toparyny” birnäçe janyndan geçen hüjümçileriň guramaçysy hökmünde gara sanawa salmak baradaky karary ýakymly bir täsinlik boldy. Bu ähmiýetsiz zat däl, sebäbi häzirki wagtda Pakistan 15 agzadan ybarat Geňeşiň bir agzasy.
Ýöne Yslamabat “Hakgany toparyny” basyp ýatyrmak, oňa garşy durmak we ýarag gadagançylyklaryny girizmek barada BMG-niň agzasy bolan 193 ýurduň ählisiniň talaplaryna doly razylyk berse-de, synçylar Pakistanyň bu topary ýok etjegine entäk ynananoklar.
Söweşiji toparlaryň alyp barýan işleri bilen ýakyndan gyzyklanýan yslamabatly žurnalist Kiril Almeýdanyň aýtmagyna görä, bu sanksiýanyň Pakistana ýetirip biläýjek iň möhüm täsiri - Yslamabat geljekde Owganystanyň “Talyban” toparyny goldamazdan öň düýpli oýlanar.
Almeýda bu meselede öz pikirini şeýle beýan edýär: "Günbatar näme etmek islese, olar ederler. Hakgany näme etmek islese we Pakistan näme etmek islese, olar hem özüniňkini dowam ederler. Ýöne häzir biz terrorizmi goldaýan döwlet bolmakdan bir ädim daşda durus. Sebäbi eger Pakistanyň territoriýasynda hereket edýän we terrorist gurama diýlip atlandyrylan topar bar bolsa, hatda indi muny Pakistan hem inkär etmeýän bolsa, onda mundan soň näme bolar?".
Almeýdanyň bellemegine görä, 2001-nji ýylyň soňunda “Talyban” Owganystanda häkimýetden çekilmäge mejbur edilensoň, Yslamabat başda doly manyda goşulyşmazlyk syýasatyny alyp bardy: "Hiç kim harby, maliýe ýa-da hereket etmek ugurdan “Hakgany toparynyň” öňüni almak üçin haýsy-da bolsa bir ähmiýetli synanyşyk edendir öýdemok. Bu 2000-nji ýyllaryň başynda, ýagny ABŞ Owganystana hüjüm edensoň, “Talyban” Pakistana geçip başlanda, bu ýagdaýa hiç kim hiç zat diýmändi. Şol wagt Pakistan-da şeýle diýipdi: "Serediň, biz olary durzup bilmeris. Eger olary duruzmak isleseňiz, olar bilen öz araçägiňizde göreşiň".
Pakistanda “Hakgany toparyny” kimiň maliýeleşdirýändigini derňeýän barlagçy we awtor Gretçen Petersiň aýtmagyna görä, bu toparyň hereketlerini duruzmak we hatda doly ýatyrmak üçin-de Yslamabadyň ýeterlik serişdesi bar.
Peters, Hakgany we beýleki owgan söweşiji liderlerniň Pakistanyň demirgazygynda aç-açan ýaşaýandyklaryny aýdýar. Ol öz barlaglarynyň netijesine salgylanyp, agzalýan toparyň liderleriniň hatda Peşawar we Rawalpindi ýaly uly şäherlerde ýaşaýan bolmagynyň hem mümkindigini aýdýar.
Ol bu maglumatyň Birleşen Ştatlaryň harbylary tarapyndan ýüze çykarylan we “Hakgany topary” tarapyndan ulanylýan gaçybatalgalardan, toparyň ele salnan liderleridir söweşijilerinden alnan dokumentler tarapyndan hem tassyklanandygyny aýdýar.
Ýeri gelende ýatladyp geçsek, BMG-niň terroristik guramalara garşy girizen sanskiýalaryny berjaý etmekde Pakistanyň bärden gaýtmalara ýol berýändigi barada mundan ozalam maglumatlar peýda bolupdy. Bu ýagdaý, 1999-njy ýylda ilkinji gezek “Talybanyň” we “Al-Kaýdanyň” liderleri bilen tanşylandan soň, olara garşy girizilen sanksiýalaryň Pakistanda durmuşa geçirilişi bilen bagly ýüze çykypdy.
Birnäçe tussag edilenler we pul serişdeleri doňdurylanlar hem boldy, emma şondan soňra-da “Al-Kaýda” bilen ilteşigi bolan Pakistanyň käbir söweşiji guramalary, atlaryny çalşyp, aç-açan haýyr-sahawat ýa-da syýasy toparlar hökmünde öz işlerini dowam etdirdiler.


text:
Hytaýyň Lideri Si Jinping 3-4-nji sentýabrda Türkmenistana sapar etdi. Aşgabatda geçirilen türkmen-hytaý gepleşikleriniň netijesinde birnäçe ylalaşyga gol çekildi. Taraplaryň arasynda Türkmenistan-Hytaý gazgeçirijisiniň dördünji liniýasyny çekmek barada ylalaşyga gelindi.
Türkmenistan bilen Hytaýyň baştutanlarynyň arasynda 3-nji sentýabrda Aşgabatda gelnen ylalaşyk esasynda guruljak täze gazgeçiriji iki ýurduň arasynda 2009-njy ýylda işe girizilen “Türkmenistan-Hytaý” gazgeçirijisiniň dördünji liniýasydyr.
G.Berdimuhamedow gaz temasynyň türkmen-hytaý gepleşikleriniň gün tertibinde esasy mesele bolandygyny Türkmenistan-Hytaý gazgeçirijisiniň “D” diýlip atlandyrylýan täze liniýasynyň gurluşygyna degişli takyk tekliplere garalandygyny aýtdy.
“D” liniýasy
Turbanyň dördünji liniýasynyň gurluşygy üçin gol çekilen şertnamalaryň arasynda “Türkmengaz döwlet konserni” “Hytaýyň döwlet ösüş banky” bilen “Galkynyş” gaz ýatagynyň özleşdirilmegini maliýeleşdirmek barada ylalaşyga gol çekdi, şeýle-de “Tükmengaz” “Hytaý milli nebit-gaz korporasiýasy” bilen ýylda goşmaça 25 milliard kubometr gaz satmak barada ylalaşyga gol çekdi.
Resmi maglumatlara görä, Türkmenistan-Hytaý gazgeçirijisiniň dördünji liniýasy Turkmenistandan Hytaýa akdyrylýan gazyň mukdaryny ýylda 65 milliard kubometre ýetirmäge mümkinçilik berýär.
2009-njy ýylda işe girizilen “Türkmenistan-Hytaý” gazgeçirijisiniň Özbegistanyň we Gazagystanyň üstünden geçýän ozalky liniýalaryndan tapawutlylykda täze liniýasy Täjigistanyň üstünden geçer.
Gaz söwdasy
Türkmenistanyň we Hytaýyň arasyndaky bu gazgeçirijiniň gurluşygy barada 2006-njy ýylda gelnen ylalaşykda bu turba arkaly ýylda 40 milliard kubometr gazy akdyrmak göz öňünde tutulýardy, 2011-nji ýylda taraplar goşmaça 25 milliard kubometr gazy akdyrmak barada ylalaşyga gol çekipdiler.
Käbir maglumatlarda “Türkmenistan-Hytaý” gazgeçirijisiniň umumy bahasynyň 6,5 milliard dollar möçberinde diýlip kesgitlenýändigi aýdylýar.
Aşgabatdaky gepleşiklerde Türkmenistan bilen Hytaýyň liderleri ýurtlaryň arasynda energiýa ugrundan strategik partnýorlyk barada deklarasiýa gol çekdiler. Si Jinping gepleşiklerden kanagatlanma bildirdi.
Türkmenistan Hytaýyň gaz söwdasy boýunça esasy partnýorydyr. “British Petroleum” kompaniýasynyň maglumatlaryna görä, türkmen gazy Hytaýyň gaz importynyň 51% emele getirýär.
Hytaýyň Türkmenistandan satyn alýan gazynyň mukdary we onuň bahasy barada takyk sanlar berilmeýär.
Energiýadan başga ugurlar
Türkmenistanyň we Hytaýyň ýolbaşçylarynyň Aşgabatda geçiren gepleşiklerinde taraplaryň energetika degişli bolmadyk ugurlardan hyzmatdaşlygy güýçlendirmek barada-da ylalaşandyklary barada hem habar berildi. Hususan-da, infrastruktura gurluşygy, oba hojalygy, telekommunikasiýa, elektroenergetika, saglygy saklaýyş, ösen tehnologiýalar we gumanitar ugurlar agzalyp geçildi.
Häzirki wagtda Hytaýyň okuw jaýlarynda 1 100 türkmenistanly ýaşlaryň bilim alýandyklary barada habar berildi.
Türkmenistan bilen Hytaýyň arasynda haryt dolanyşygynyň öň görlüp-eşidilmedik derejä ýetendigi mälim edildi. Resmi maglumatlara görä, geçen ýylda ýurtlaryň özara haryt dolanyşygy 9 milliard dollara golaý bolupdyr, şu ýylyň başyndan bäri 4,5 milliard dollara ýetipdir.
Şeýle-de türkmen-hytaý gepleşikleriniň çäginde ýurtlaryň ekstremizme we separatizme garşy bile göreşmek, howpsuzlyk gulluklarynyň arasynda hyzmatdaşlygy dowam etdirmek barada hem ylalaşandyklary barada habar berildi.
Türkmenistan bilen Hytaý 1991-nji ýyldan bäri diplomatik gatnaşyklaryny saklaýarlar.
Si Jinpingiň 3-4-nji sentýabrda Aşgabada eden sapary onuň Hytaýyň döwlet baştutany wezipesinde Türkmenistana ilkinji saparydyr.


text:
Azerbaýjanly ady belli futbolçy abraýly žurnalisti öldürmek bilen bagly hadysa gatnaşykda günälenip, dört ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.
Bakuwyň etrap sudy 31-nji maýda çykaran kararynda Jaweed Huseýnowy Rasim Aliýewe garşy planlaşdyrylan hüjüm barada häkimiýetleri habarly etmezlikde günäli tapdy.
Sud “Kabala” futbol komandasynda oýnaýan we Azerbaýjana wekilçilik edýän Huseýnowy tussaglyga höküm etdi.
Huseýnow aýyplamalary ret edýär.
30 ýaşly žurnalist Rasim Aliýew urlup-ýenjilen gününiň ertesi 2015-nji ýylyň 9-njy awgustynda Bakuwyň keselhanasynda ýogaldy.
Žurnalist özüniň Huseýnowyň tarapdarlarynyň hüjümine sezewar bolandygyny keselhanada bolan wagtynda habar berdi. Olar Aliýewiň Huseýnowy tankytlap ýazan makalasy üçin ondan ar alypdyr.
Aprel aýynda bäş adam Aliýewiň ölümine sebäpkär bolmakda günäli tapyldy. Olar 9 we 13 ýyl aralygynda türme tussaglygyna höküm edildiler.


text:
Düýn Aşgabatda Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisiniň proýekti boýunça tehniki toparyň nobatdaky maslahaty geçirildi.
Bu maslahata bu proýekte gatnaşyjy dört ýurduň hemmesinden ýokary derejeli resmiler gatnaşdylar.
Türkmenistanyň resmi habar agentligi maslahata gatnaşyjylaryň Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisi bilen bagly işleriň mümkin boldugyça ýakyn wagtlarda durmuşa geçirilmegini goldap çykyş edendiklerini habar berýär.
Şeýle hem, maslahata gatnaşan wekilleriň bu gürrüňi edilýän proýekt boýunça ozalky baglaşylan ylalaşyklaryň ýerine ýetirilişi bilen bagly meseleleri ara alyp maslahatlaşandyklary hem habar berilýär.


text:
Pakistanda şenbe güni geçirilen parlament saýlawlarynyň yzy bilen, heniz ses sanawlary tamamlanmanka, ýurduň ozalky premýer-ministri Nawaz Şarif öz aram sagçy partiýasynyň ýeňiş gazanandygyny yglan etdi.
Ses sanawlarynyň deslapky netijeleri Nawaz Şarifiň “Pakistan Musulman Ligasy-Nawaz” partiýasynyň hem-de kriket boýunça ozalky sport ýyldyzy Imran Khanyň “Tehreki Insaf” partiýasynyň saýlawçylaryň uly goldawyny gazanandygyny görkezýär.
Pakistanyň saýlawlar boýunça resmileri şenbe günki parlament saýlawlaryna ses bermäge hukukly 86 milliona golaý ses berijilerden 60 prosente golaýynyň ses bermäge gatnaşandyklaryny aýdýar. 2008-nji ýyldaky saýlawlara ses berijileriň bary-ýogy 44 prosenti gatnaşypdy.
Hüjümler päsgel bermedi
Saýlawlaryň öňýanyndaky günlerde Pakistandaky talyban toparlary bu parlament saýlawlaryny yslamyň düzgünlerine garşy gelýän çäre hökmünde häsiýetlendirip we ses berişliklere ýol bermejekdiklerini aýdyp, duýduryşlar ýaýradypdylar.
Saýlawlaryň geçirilýän güni amala aşyrylan dürli hüjümlerde 20 töweregi adam öldi. Emma, muňa garamazdan, umumy alnanda, saýlawlar üstünlikli geçdi diýlip hasaplanylýar.
Bu parlament saýlawlary Pakistanda ozalky raýat hökümeti öz resmi möhletini doly tamamlanyndan soň, öz möhletinde geçirilen ilkinji parlament saýlawy hökmünde alamatlandy.
Pakistanyň 1947-nji ýylda öz garaşsyzlygyna eýe bolaly bäri geçen döwrüň ýarsyna golaýynyň dowamynda ýurt harbylaryň dolandyryşy astynda bolupdy. Şu döwrüň içinde ýurtda üç gezek häkimiýet agdarylyşygy amala aşyryldy.
Soňky hökümetiň raýat hökümeti bolandygyna garamazdan, Pakistanyň harby toparlary henizem ýurtda iň täsirli we güýçli toparlar bolmagynda galýar.
Şarif koalisiýa düzmeli bolar
Pakistanyň ozalky premýer-ministri Nawaz Şarifiň öz “Musulman Ligasy” partiýasynyň saýlawlarda ýeňiş gazanandygyny öňe sürýändigine garamazdan, deslapky netijeler onuň partiýasynyň gazanan sesleriniň parlamentde dolandyryjy partiýa bolmaga mümkinçilik bermeýändigini görkezýär.
Bu bolsa, Nawaz Şarifiň partiýasynyň parlamentde haýsydyr bir beýleki partiýa ýa-da partiýalar bilen bilelikde dolandyryjy koalisiýa döretmeli boljakdygyny aňladýar.
Nawaz Şarifiň täze hökümeti düzmekligi başaran halatynda, bu onuň üçülenji gezek Pakistanyň premýer-ministri wezipesine eýe bolandygyny aňladar.
Saýlawlaryň resmi bolmadyk netijileri kriket boýunça ozalky sport ýyldyzy Imran Khanyň “Tehreki Insaf” partiýasynyň-da saýlawçylaryň uly goldawyny gazanandygyny görkezýär.
Pakistanyň ozalky koalision hökümetindäki esasy dolandyryjy partiýa hasaplanylýan “Awami” milli partiýasy bu gezek kän ses gazanmajaga meňzeýär. Munuň sebäbi bolsa, bu partiýanyň soňky bäş ýylyň dowamynda ýurdy dolandyryş usulyndan saýlawçylaryň hoşal däldigi bilen düşündirilýär.


text:
Birleşen Ştatlaryň aňtaw gullugynyň öňki işgäri Edward Snowdene kömek edýän orsýetli aklawçy Snowdeniň aeroportdan çykandygyny aýtdy. Snowden 1 aýdan gowrak wagt bäri Moskwanyň Şeremetýewo aeroportynda gizlenýärdi.
Akalwçy Anatoliý Kuçerena žurnalistlere beren maglumatynda, penşenbe güni Snowdene Russiýada 1 ýyllyk wagtlaýyn gaçybatalga berlendigi hakynda dokument gowşurylandan soň, onuň aeroporty terk edendigini mälim etdi.
Şeýle-de, Kuçerena Snowdeniň nämälim howpsuz ýere gidendigini sözüne goşdy.
Birleşen Ştatlar Snowdeni ABŞ-nyň gizlin gözegçilik programmalary baradaky dokumentleri syzdyranlygy üçin, içalyçyk aýyplamalary bilen gözleýär.
Edward Snowden 23-nji iýundan bäri Moskwanyň “Şeremetewo” aeroportynda ýaşaýardy. ABŞ onuň pasportyny güýçsiz diýip yglan edenden soň, Snowden Russiýadan wagtlaýyn gaçybatalga sorapdy.


text:
Gazagystanyň günbatar welaýaty Mangystauň paýtagty Aktauň merkezinde şu gün, Žanaozen şäherinde iş taşlaýan nebitçi işçileri goldap, ýüzlerçe ýerli ýaşaýjy proteste çykdy. Bu ýerde anna güni işçiler bilen polisiýanyň arasynda bolan zorlukly çaknyşyklarda azyndan 11 adam öldürilip, pesinden 80 adam ýaralanypdy.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň habarçysy Aktauda eli rezin taýakly we galkandyr ýaragly polisiýanyň merkezi meýdança ýygnanan adamlara gözegçilik edýändigini habar berýär.
17-nji dekabrda Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýew Žanaozende adatdan daşary ýagdaý düzgünini we komendant sagadyny girizmek barada karar çykardy. Nazarbaýew beýanatynda “bozgaklary” köpçülikleýin bidüzgünçilik guramakda aýyplaýar we polisiýanyň “özlerini we ýerli ýaşaýjylary goramak, tertip-düzgüni saklamak üçin” ot açmaly bolandygyny aýdýar.
Deňhukuklylyk talap edilýär
Žanaozende anna güni bolan çaknyşyklar häkimiýetler şäheriň merkezi meýdançasynda Gazagystanyň garaşsyzlygynyň 20 ýyllygyny baýram etmäge başlanlaryndan soň başlandy. Nebitçi işçiler bu ýerde maý aýyndan bäri protest bildirýärdiler. Olar aýlyklarynyň köpeldilmegini, özlerine daşary ýurtly işçiler bilen deň hukuk berilmegini, şeýle-de sebitde garaşsyz zähmet bilelişiklerini gurnamaga rugsat berilmegini talap edýärdiler.
Gaharly protestçiler Žanaozeniň merkezi meýdançasyndaky konsert sahnasyna we Täze ýyl arçasyna ot berdiler. Şeýle-de olar şäher administrasiýasynyň binalaryny, bir myhmanhanany, “OzenMunaýGaz” nebit kompaniýasynyň edaralaryny otladylar.
Nazarbaýewiň karary 17-nji dekabrdan 5-nji ýanwara çenli howpsuzlyk çäreleriniň berjaý edilmegini buýurýar. Prezidentiň kararynyň gapdaly bilen ýaýradylan resmi beýanatda Žanaozendäki ýagdaýyň doly kontrol astyndadygy aýdylýar.
Şu aralykda Gazagystanyň baş prokurorynyň edarasy şu gün 17-nji dekabrda “bozgaklaryň” Mangystau sebitiniň Şetpe demirýol stansiýasynda hem polisiýa bilen çaknyşandygyny yglan etdi.
Baş prokuroryň edarasynyň aýtmagyna görä, bu çaknyşykda 25 ýaşly bir erkek öldürilip, 10-dan gowrak adam ýaralanypdyr.
Şaýadyň dilinden
Özüni diňe Baýyržan diýip atlandyran ýerli erkek şenbe güni Azatlyk Radiosyna telefon arkaly beren gürrüňinde ýerli ilatdan toplanan onlarça adamyň, anna güni Žanaozende demonstrasiýaçylaryň oka tutulmagyna protest edip, Şetpe demirýol stansiýasynda Mangyşlak-Aktobe demir ýoluny baglandygyny aýtdy. Şenbe güni agşam sagat 6 töwereginde Şetpä, protestçileri dartgatmak üçin, howpsuzlyk güýçleri gelýär we sagat 8-ler töwereginde çaknyşyk bolýar.
“Demir ýoly baglan protestçiler bu ýeri terk etmekden boýun gaçyransoňlar çaknyşyk başlandy. Kellesinden tüpeňlenen 25 ýaşly erkek öldi. Sekiz adam ýaralandy we ýaralylaryň sany artýar” diýip, Baýyržan şenbe güni aýtdy.
Mangystauň Aktaudaky regional hassahanasynyň baş wraçynyň orunbasary Nuran Mukanow şu gün Azatlyk Radiosyna anna güni gozgalaň başlaly bäri hassahana tüpeň okundan ýaralanan jemi 38 adamyň getirilendigini aýtdy.
Hassahana getirlen ýaralylaryň biri öz ýarasyndan heläk boldy. Mukanow ýogalan adam barada goşmaça maglumat bermekden boýun gaçyrdy.


text:
Müsürde howa şary ýarylyp, gadymy müsür şäheri Luksoryň golaýynda ýere gaçdy.
Bu hadysa 19 syýahatçynyň ölümine sebäp boldy. Müsür häkimiýetleri howa şarynyň piloty bilen bir ýolagçynyň aman galandygyny aýtdylar, emma olaryň nähili ýagdaýdadygy anyk däl.
Luksoryň töwereginde howa şarlarynyň uçuşyny gurnaýan kompaniýalaryň sözçüsi we bir howpsuzlyk resmisi ol şar 300 metr çemesi aralykdan uçup barýarka gaz partlamasynyň bolandygyny aýtdylar.
Pida bolanlaryň käbiri Ýaponiýadan, Fransiýadan, Britaniýadan diýilýär, ýöne beýleki heläk bolan syýahatçylaryň milleti anyk däl.
Bu ýerde howa şarynda ýokaryk göterilip, Luksoryň gadymdan galan ýadygärliklerine, şol sanda Şalar jülgesine we Tutanhamona tomaşa etmek syýahatçylaryň gowy görýän zatlarynyň biri hasaplanýar.


text:
Kairde musulmanlar bilen hristianlaryň arasyndaky çaknyşyga gatnaşyjylardan 190 adama harby tribunalda sud ediler. Bu barasynda Müsüriň Ýokary harby geňeşi ýekşenbe güni habar berdi.
Şenbe güni bolan şol çaknyşykda, soňky maglumatlara görä, 9 adam ölüp, 100 gowragy ýaradar bolupdyr.
Bu çaknyşyk Müsürde şu ýylyň fewral aýynda prezident Hosni Mubarek agdarylandan soň bolan in uly graždan çaknyşygydyr.
Wagtlaýyn hökümetiň başlygy Şaraf Essam Pars aýlagy ýurtlaryna saparyny ýatyrmaga we Ministrler kabinetiniň gyssagly maslahatyny çagyrmaga mejbur boldy.


text:
Şenbe güni Keniýanyň polisiýasy Eýranyň iki sany raýatynyň terrorizmde aýyplanyp tussag edilendigini habar berdi.
Polisiýanyň maglumatyna görä, Eýranyň bu iki raýaty şu geçen hepde Naýrobi şäherinde tussag edilipdir. Polisiýa bu raýatlaryň Keniýanyň Mombasa şäherinde 15 kilogram partlaýyjy maddany gizläp saklandyklaryny aýdýar.
Bu wakanyň öňýany ABŞ-nyň Keniýadaky ilçihanasy Keniýanyň Mombasa şäherinde terror hüjüminiň amala aşyrylmak howpunyň bardygyny aýdyp, ol ýerdäki amerikan raýatlaryna bu şäherden çykmaklygy maslahat beripdi.


text:
Türkmenistana, ýörite rugsatnama bolmazdan, daşary ýurtlardan täze mobil telefonlary getirmek gadagan edildi.
Aşgabadyň aeroportunda asylan bildirişde bu gadagançylygyň “[Türkmenistanyň] çäklerinde ulanylýan mobil telefonlary aragatnaşyk howpsuzlygynyň talaplaryna laýyk getirmek maksady” bilen girizilendigi aýdylýar.
Şol bildirişde nygtalyşyna görä, täze mobil telefonlaryny daşary ýurtlardan Türkmenistana getirmek üçin Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Radioýygylyklar baradaky pudagara topar tarapyndan ýörite Rugsatnama bolmaly.
Emma gürrüňi gidýän bildirişde bu gadagançylygyň gerimi belli bolman galýar. Ýagny gadagançylyk diňe satuwa çykaryljak telefonlara degişlimi, ýa-da şahsy mobil telefonlara-da, ýagny adamlaryň öz ulanýan mobillerine-de degişlimi – bu mesele aýdyňlaşdyrylmaýar.
Şeýle-de Aşgabadyň aeroportunda ýerleşdirilen bildirişde gürrüňi gidýän rugsatnamany almagyň tertibi we düzgünleri barada hiç zat aýdylmaýar.
Azatlyk Radiosy Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugy bilen habarlaşanda, degişli resmi işgär islendik maksat bilen we islendik möçberde getirilýän täze öýjükli telefonlar üçin ýörite rugsatnamanyň zerurdygyny aýtdy.
Eger-de daşary ýurtdan gelýän adamynyň ýanynda, gümrük resmisiniň öz sözleri bilen aýdylanda, “köne mobil” telefonyndan başga-da täze mobil telefony bar bolsa, ol eýesiniň elinden alynýar we ýörite ammara tabşyrylýar.
Gümrük gullugynyň resmisi mobil telefony elinden alnan adamynyň Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligine degişli Radioýygylyklar baradaky pudagara topara ýüz tutup, hut ministriň öz goly bilen berilýän ýörite rugsatnamany almalydygyny, bolmasa-da getiren öýjükli telefonyny yzyna çykarmalydygyny aýdýar.
Gümrük işgäri gürrüňi gidýän rugsatnama üçin täze mobil telefonlar diňe Türkmenistanyň çägine gelip düşenden soň ýüz tutup bolýandygyny hem belleýär.
Türkmenistana mobil telefonlary daşary ýurtlardan getirmegiň tertibi “Türkmenistanyň çäklerinde radiotehniki desgalary satyn almagyň, taslamagyň, gurmagyň (oturtmagyň), radioelektron serişdeleri we ýokary ýygylykly enjamlary ulanmagyň hem-de olary daşary ýurtlardan getirmegiň tertibi” hakyndaky Düzgünnama esasynda düzgünleşdirilýär.


text:
Afrika Bileleşiginiň ýolbaşçylaryndan ybarat delegasiýa Liwiýada 8 hepde bäri dowam edýän graždanlyk konfliktiniň soňlanmagy üçin hödürlenýän plan barada pikir alyşmak üçin duşenbe güni Bengazide Liwiýanyň oppozisiýasy bilen duşuşyk geçirdi. Emma oppozisiýa bu plany kabul etmedi.
Bu delegasiýa ýekşenbe güni Tripolide Liwiýanyň lideri Muammar Kaddafi bilen duşuşypdy. Günorta Afrikanyň prezidenti Jakob Zumanyň aýtmagyna görä, Kaddafi bu plany kabul edipdir.
Iki tarapyň arasyndaky oňuşmazlyklary nazara alanyňda, bu planyň başa barma ähtimaly ol diýen ýokary däldi. Sebäbi Kaddafi gozgalaňçylaryň özüniň häkimiýet başyndan aýrylmagy baradaky talaplaryny kabul etmejekdigini aýdýar. Oppozisiýa hem Kaddafiniň häkimiýet başynda galmagyna ýol berýän hiç bir plan bilen ylalaşmajakdygyny nygtaýar.
Ýekşenbe güni Tripolide Afrika Bileleşiginiň parahatçylyk we howpsuzlyk boýunça komissary Ramtane Lamamra atyşyklar bes edilip, režimiň işgärleri bilen oppozision ýolbaşçylaryň arasynda gepleşik geçmegini hem öz içine alýan şertler bilen Kaddafiniň ylalaşandygyny aýtdy.
“Rewolýusiýanyň ýolbaşçysy Kaddafi Afrika Bileleşiginiň planyny özüniň kabul edýändigini tassyklady. Bu şu zatlar barada: birinjiden, özara duşmançylyk tizden-tiz togtamaly. Ikinjiden, kömege mätäç ilata gerekli gumanitar kömegiň ýetirilmegini aňsatlaşdyrmak üçin Liwiýanyň degişli häkimýetleriniň özara hyzmatdaşlygy ýola goýulmaly” diýip, Lamamra aýtdy.
Duşenbe güni Bengazide geçirilen duşuşykdan soň, liwiýaly gozgalaňçylar Afrika Bileleşiginiň ok atyşygy bes etmek baradaky planyny ret etdiler. Gozgalaňçylaryň lideri Mustafa Abdul Jalil parahatçylyk prosesini ýola goýmak üçin Muammar Kaddafiniň häkimiýetden gitmeginiň zerurdygyny nygtady.
Oppozisiýa Kaddafiniň güýçleriniň atyşyklaryň bes edilmegi baradaky ylalaşygy ýerine ýetirerine hem şübheli garaýar. Kaddafiniň režimi tarapyndan ozal hem atyşyklar bes edilmeli diýip iki gezek yglan edilse-de, bu iş ýerine ýetirilmändi.
“Kaddafi gitsin”
Kaddafiniň kabul eden planynda geçiş döwri göz öňünde tutulýardy. Şu döwrüň içinde Kaddafiniň käbir häkimiýetleri reformalar barada oppozisiýa bilen hyzmatdaşlyk etmelidi.
“Esasy prinsip boýunça, Afrika Bileleşigi ýolbaşçyny demokratik usulda saýlamak Liwiýa halkynyň öz işi diýip, hasap edýär. Liwiýa halky tarapyndan ýurduň ýolbaşçysy kim bolmaly diýilse, kimem bolsa, daşarky güýje, hatda Afrika Bileleşigine-de galan zat däl” diýip, Lamamra aýtdy.
Duşenbe güni Bengazi şäherinde daşary ýurt habarçylaryna interwiýu beren oppozision söweşijiler özleriniň Afrika Bileleşiginiň delegasiýasynyň esasy maksadyna şübheli garaýandyklaryny bildiripdiler. Olar: “Afrika Bileleşiginiň ýolbaşçylarynyň maksady konflikte çyn çözgüt tapmakmy ýa-da bu plan Afrika hökümetleriniň Kaddafi bilen arabaglanyşygyny pugtalandyryp, onuň režimine söýget bermek barada edýän bir tagallasymy” diýen soragy berýär.
Oppozision ýolbaşçylar: “Liwiýa halky öz ýolbaşçylaryny erkin saýlap bilse, Kaddafi ara salym salman gitsin” diýýärler.
Oppozisiýa hökümet güýçleri oppozisiýanyň elindäki şäherçeleri we şäherleri gabamagy bes edip, kazarmalara dolanan ýagdaýynda özleriniň atyşyklary bes etmegi kabul etjekdiklerini aýdýarlar. Olaryň ýene bir talaby - Kaddafiniň režiminiň syýasy tussaglary boşatmagy, şeýle hem ýurtda oppozision protestlere rugsat edilmegi.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň Merkezi Aziýa boýunça ýörite wekili Piýer Morel günbatar ýolbaşçylarynyň arasynda Türkmenistana iň köp sapar edýänleriniň biri.
Onuň nobatdaky saparynyň dowamynda haýsy ugurlar boýunça gepleşikler geçirjekdigini häzirlikçe aýtmak kyn. Sebäbi bu barada henize çenli elimizde doly maglumat ýok.
Türkmen mediasy bu duşuşyklarda özara bähbitli meseleler hakda pikir alşylar diýip, habar berýär. Bu “özara bähbitli” diýlen gatnaşyklar, umuman aýdanyňda, soňky döwürlerde Aşgabat bilen Brýusseliň arasynda ýygjamlaşdy.
Esasy tema energiýamy?
Synçylaryň aýtmagyna görä, Türkmenistanda täze hökümetiň häkimiýet başyna geçmegi bilen Ýewropa türkmen gazyna hyrydarlygyny has açyk bildirip başlady we Ýewropa bilen aragatnaşygyň güýçlenmegini Türkmenistan hem isleýär.
Emma Ýewropa Bileleşiginiň Merkezi Aziýa boýunça ýörite wekili Piýer Moreliň aýtmagyna görä, bu gatnaşyklarda energiýa Brýusseli gyzyklandyrýan ýeke-täk pudak däldir.
“Energiýadan öňürti biz howpsuzlyk meselesine, şeýle-de bilim pudagyna uly ähmiýet berýäris. Elbetde, biziň üçin energiýa serişdesi-de möhüm, emma energiýadan başga zatlar hem bar. Biz tebigaty goramak we suw meselesine, şeýle-de ykdysady ösüş we maýa goýumuna hem-de özara sowda gatnaşyklaryny ösdürmäge uly üns beriýäris” diyip, Piere Morel ýakynda Azatlyk radiosyna beren interwýusynda aýdypdy.
Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň prezidenti hökmünde wezipä başlandan soň, Brýussel onuň sapar eden ilkinji şäherlerinden biri bolupdy. Ol şol ýerde Ýewropa bilen Aşgabadyň aragatnaşygyny täze derejä çykarmak barada gürrüň edipdi. Ol bu pikirini soňra-da gaýtalamagyny dowam etdirdi. Iýul aýynyň 10-na eden çykyşynda Berdimuhamedow, Ýewropa tarapyndan goldanylýan NABUCCO proýektine goşulyp, Türkmenistanyň Ýewropa gaz satmakçydygyny aýdypdy.
“Biziň gaz ýataklarymyzda geçen ýyl geçirilen garaşsyz barlaglaryň netijeleri ýurdumyzyň çäklerinde ägirt uly gaz gorlarynyň bardygyny dünýä jemgyýetçiligine aýan etdi. Şonça möçberdäki gazy alyjylara öz serhedimizde satmaga mümkinçiligiň bardygyny men ýene bir gezek nygtasym gelýär. Munuň özi dürli taslamalary, mysal üçin, şol sanda NABUCCO taslamasyny amala aşyrmak bilen baglanşykly işleri ýerine ýetirmäge hem mümkinçilik döreder” diýip, Berdimuhamedow aýtdy.
Käbir synçylaryň aýtmagyna görä, jenap Moreliň bu sapary her niçik öňden planlaşdyrylan bolsa-da, türkmen ýolbaşçysynyň öňe süren bu teklibi we esasanam Azerbeýjan bilen Türkmenistanyň arasynda, Hazar deňzinde ýerleşiýän energiýa ýataklarynyň eyýeçiliginiň kime degişlidigi bilen bagly ýakynda ýüze çykan dartgynlylyk, energiýa meselesini onuň saparynyň esasy temasyna öwürdi.
Düýbi Berlinde ýerleşýän we Germaniýanyň Daşary aragatnaşyklar boýunça sowetiniň Orsýet we Merkezi Aziýa boýunça synçysy Ýan Tekau hem şeýle pikiri öňe sürýän ekspertlerden biridir. “Ýewropa geljekde guruljak gaz geçirijileri gaz bilen üpjün edip biljek täze çeşmeleri gözlemäge mejbur, şeýle serişdäniň deregine Brýussel şol ýurtlara ençeme ugurlarda, şol sanda neşä garşy göreş we howpsuzlyk ýaly meseleler boýunça zerur kömekleri teklip edýär. Şunlukda Moreliň bu saparynyň beýleki Ýewropaly wekilleriňkiden tapawutly boljagyny men çak edemok” diyip, Germaniýaly synçy Ýan Tekau Azatlyk radiosyna beren interwýusynda aýtdy.
Moreliň häzirki duşuşygy soňky birnäçe günüň dowamynda Ýewropaly wekilleriň Türkmenistan bilen arada amala aşyran duşuşyklaryndan diňe biridir.
Mälim bolşuna görä, ýakynda Rumynyýanyň prezidenti, şeýle-de Beýik Britaniýanyň şazadasy Türkmenistanda boldular. Beýleki ugurlar bilen bir hatarda bu duşuşyklarda hem energiýa boýunça hyzmatdaşlyk meselesi esasy orun alypdy. Energiýa meselesi Türkmenistanyň wekilleriniň awstriýaly kärdeşleri bilen ýakynda Wenada geçiren bilelikdäki ýygnagynyň hem esasy temasy bolupdy.
Garaşylýan derejede hereket ýok
Bularyň ählisi Brýussel bilen Aşgabadyň öz aragatnaşygyny soňky döwürlerde hasam ýygjamlaşdyranlygyny aňladýar, emma Germaniýaly synçynyň aýtmagyna görä, muňa garamazdan Ýewropa Türkmenistanda garaşylan derejede üstünlükli iş alyp barmaýar.
“Meniň pikirimçe, Ýewropa Türkmenistanda tehniki taýdan käbir kiçeňräk proýektleri amala aşyrmagy başardy. Emma umuman aýdylanda, Ýewropa Birligi öz ykdysady güýjüni regionda strategiki rola öwürmegi başarmady. Munuň ýakyn wagtda beýle boljakdygyny hem çak edemok, sebäbi Ýewropa beýlekiler ýaly, howpsuzlyk meselesinde o diýen aktiw däl. Şonuň üçin men Brýusseliň şol regionda täsiriniň çäkli bolup galjakdygyny güman ediýärin” diýip, Germaniýaly synçy aýtdy.
Emma ady agzalan synçynyň bu pikirine garamazdan, Ýewropa Bileleşligi Orsýet we Amerikanyň Birleşen Ştatlary bilen bir hatarda regionda aktiw syýasat alyp barýan, ýeri gelende, adam hukuklarydyr syýasy azatlyklar meselelerini-de gozgap durýan ýurtlar toparydyr.
Piýer Moreliň türkmen wekilleri bilen geçirjek duşuşyklarynda bu meselä garalyp-garalmajagyny häzirlikçe aýtmak kyn, emma ol Azatlyk radiosyna beren interwýusynda adam hukuklarynyň Ýewropa Birliginiň Merkezi Aziýa boýunça strategiýasynyň möhüm ugrudygyny belläpdi.


text:
Türkiýe türkmenistanly migrantlayň agdyklyk edýän ýutlarynyň başyny çekýär. Ýöne olaryň aglaba köpçüliginiň köne pasportly, wizesiz bolany üçin, oňaýsyz iş hem durmuş şertlerinde işlemeli bolýandygy aýdylýar.
Ýogsa-da, Türkiýede eklenç gözlegindäki türkmen migrantlarynyň iş hem durmuş şertlerinde oraza aýynyň gelmegi bilen näme üýtgeýär?
Türkmen migrantlary Orazanyň öz iş hem durmuş şertlerine ýetirýän täsiri barada nähili pikirde?
Türkiýedäki türkmen migrantlar aslynda Orazada nähili iş hem durmuş mümkinçilikleriniň bolmagyny isleýärler?
Azatlyk Radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanyny Orazanyň Türkiýede işleýän türkmen migrantlarynyň iş hem durmuş şertlerine ýetirýän täsirine gönükdirýär.


text:
Penjap welaýatynyň häkimi Salman Taseeriň öldürilmegi Pakistany dünýewi, liberal gymmatlyklarynyň gönümel we tutanýerli gahrymanyndan mahrum etdi. Onuň öldürilmegi Pakistanda ýurduň gurluşy barada barýan göreşiň esasy göreşdigini görkezdi.
Taseeriň umyt edişi ýaly, Pakistan özüniň bilimli orta gatlagy, graždan hökümeti we erkin mediasy tarapyndan dolandyrylan işjeň demokratiýa bolarmy? Ýa-da ýurda agalyk edýän jihad ideologiýasy we ekstremizm bolup, liberal pikirli adamlar dymyp, gowulygy umyt edip gezer ýörerlermi?
Taseer özüniň bularyň haýsyny saýlap tutandygyny ildeşlerinden öň açyk aýdyp, Pakistanyň göreşmegini talap eden adam. 65 ýaşly häkim öldürilmezinden sanlyja hepde öň: “Mollarlardan ägä boluň. Olaryň öňüne geçilmese, olar biziň tutuş durmuşymyzy eýelär” diýip, duýduryş beripdi.
Ol bu sözleri öz öljegini öňünden duýup aýdypmy - bu belli däl. Ýöne Pakistanyň resmileri Taseeri öldürenlikde şübhelenilýän Malik Mumtaz Husein Kadriniň ony häzir ýurtda ekstremistler bilen liberallar arasynda barýan ýiti jedelleriň biri bolan yslama dil ýetirmezlik baradaky kanun sebäpli öldürendigini aýdýarlar.
Kadri Pakistanyň “Dunýa” telekanalynyň işgärlerine: “Men pygamberiň guly. Yslama dil ýetiren adamlaryň jezasy ölümdir” diýipdir.
Pakisanyň häkimiýet başyndaky Halk partiýasynyň ýolbaşçy şahsyýetleriniň biri bolan Taseer ýurduň yslama dil ýetirmezlik baradaky kanunyna hem-de bu kanun boýunça bir hristian zenanyň Penjabyň aşaky sudy tarapyndan ölüme höküm edilmegine berk garşydy.
Aasia Bibi 2009-njy ýylyň iýun aýynda yslama dil ýetirenlikde günälendi. Indi onuň işine Lahordaky welaýat sudy garamaly. Oňa bildirilýän aýyplama bu ýerde hem tassyklansa, bu jedelli höküm ýerine ýetirilýär.
Pakistanda bu jedelli kanunyň ýatyrylmagy barada barýan tagallalara baştutanlyk eden Salman Taseer köçelerde geçýän protestlerde göni nyşana öwrüldi. Ýöne ol bu protestlere baş egmedi.
“Zorlugyň alamaty”
Pakistanyň adam hukuklary topary Taseeriň öldürilmegini jemgyýetiň üstüne abanyp gelýan zorlugyň alamaty diýip ýazgardy.
“Häkimiň öldürilmegine onuň Aasia Bibiniň ölüm hökümi barada sagdyn düşünjelilige çagyrmagynyň ýa-da syýasy garşydaşlary bilen pikir tapawutlylyklarynyň sebäp bolandygy ýüze çyksa, onda bu bir uly betbagtçylyk” diýip, Pakistanyň Adam hukuklary komissiýasynyň Lahordaky sözçüsi Zaman Han aýdýar.
1946-njy ýylda gurply intellektual maşgalada doglan Taseer Pakistanyň garaşsyzlykdan soňky britan täsirli ilkinji nesline degişlidi. Ol ilki Lahoryň abraýly St.Antony mekdebinde bilim alyp, ýokary okuwyny Britaniýada tamamlady.
Taseer syýasy taýdan Pakistanyň Halk partiýasynyň ilkinji başlygy Zulfikar Ali Bhuttonyň tarapdarydy. 1977-de Bhutto general Mohammad Zia-al-Hak tarapyndan agdarylanda Taseer türmä düşdi.
1988-de general aradan çykansoň, ýene syýasata goşulan Taseer Penjabyň welaýat parlamentinden bir orun gazanyp, Pakistanyň Halk partiýasynyň tanymal şahsyýetine öwrüldi. Şeýdip hem ol Pakistanyň gurluşy barada barýan medeniýet urşy diýilýäniň öň hataryna geçdi.
Dini partiýalar yslama dil ýetirmezlik meselesinden peýdalanyp, öz tarapdarlaryny aýak üstüne galdyrýarlar. Yslama ters diýip, sopularyň we şaýylaryň mukaddes mekanlaryna hüjüm edilýär. Köçelerde protestler geçirilýär.
Synçylaryň aglabasy: “Bulardan esasy maksat Pakistany döwrebap döwlet gurluşyny dargadyp, fundamentalistik döwlet gurmak” diýýärler. Taseeriň tarapdarlarynyň onuň ölümine howply ýitgi diýmeginiň sebäbi hem şu.


text:
Aşgabat, 23.02.2015. “Türkmenportal”.
Düýn paýtagtymyzyň HTTU komandasy Marynyň “Energiýaçysy” bilen ýoldaşlyk duşuşygyny geçirdi. Bu oýunda paýtagtly futbolçylar 3:1 hasabynda ýeňiş gazandylar.
Duşuşygyň birinji ýarymynda hasap açylmady. Emma ikinji ýarymyň 55-nji minutyndan başlap, futbolçylar has tijenip ugradylar.
Gurbangeldi Batyrowyň 5 minutyň dowamynda (55-nji we 60-njy minutlarda) tora salan iki goly paýtagtly futbolçylary biraz arkaýynlaşdyrdy.
Şeýlelikde, 78-nji minutda Arslan Bazarow hasaby 2:1-e ýetirdi.
Şondan 4 minut soňra Mary welaýatyna wekilçilik edýan komanda hasaby deňlemäge mümkinçilik aldy. Emma Arslan Weliýew 11 metrlik jerime urgusyny dürs ýerine ýetirip bilmedi.
Eminiň esasy wagta goşan 4-nji minutynda Perhat Podarow oýnuň soňky nokadyny goýdy-3:1.
Paýtagtymyzyň HTTU komandasy geçen ýyl AFK-nyň prezidentiniň kubogy ugrundaky ýaryşyň iň soňky ýeňijisi bolmagy başardy. Marynyň “Energiýaçy” komandasy bolsa I liganyň birinjiliginde ýeňiji bolup, şu möwsümde ýokary ligada çykyş etmäge hukuk gazandy.


text:
“Transparency International” guramasy korrupsiýa garşy Halkara göreş gününe gabatlap, korrupsiýanyň ýagdaýy barada ýörite hasabat ýaýratdy. Şu hasabat barada Azatlyk Radiosynyň Germaniýadaky habarçysy Tahyr Şirmuhammedi bu guramanyň Gündogar Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça bölüm müdiri Mikloş Marşall bilen ýörite söhbetdeş boldy.
Tahyr Şirmuhammedi: Jenap Marşall, 9-nji dekabr korrupsiýa garşy Halkara göreş güni. Siziň guramaňyz bu güne gabatlap korrupsiýa barada taýýarlan raportynda Türkmenistan hakynda bu gezek hiç hili maglumat bermändir. Munuň sebäbleri nämede?
Mikloş Marşall: Gynansak-da, biziň häzirki raportymyza Türkmenistan girmeýär. Biz bu gezek käbir ýurtlaryň raýatlarynyň pikirini soradyk. 86 ýurtdan 91müň adam biziň soraglarymyza jogap berdiler. Türkmen raýatlaryndan biz parahorlyk barada sorap bilmedik.
Biziň 6 soragymyza käbir önki SSSR respublikalarynyň raýatlary jogap berdiler. Bu raýatlaryň 60 prosenti parahorlugyň ýagdaýy erbetleşdi diýip jogap berdiler.
Gowy habar hökminde bir zady hem bellemegimiz gerek. Biziň sorglarymyza gatnaşanlaryň 70 prosenti korrupsiýa garşy alada etjekdiklerini aýtdylar.
Bu bolsa, garaşsyz graždan guramalarynyň bu ýurtlarda giňden iş alyp barmagynyň hem-de häkimiýetleriň korrupsiýa garşy aladalarynyň oňyn netije berendigni anladýar.
Tahyr Şirmuhammedi: Siz mundan owal Türkmenistanyň dünýä boýunça korrupsiýalaşan ýurtlaryň sanawynda durýandygyny öz hasabatlaryňyzda belleýärdiňiz. Siziň edaraňyz korrupsiýa boýunça Türkmenistadaky häzirki ýagdaýlara nähili baha berýär?
Mikloş Marşall: Türkmenistanyň häkimiýetleri ýurdy açmagy maksat edýärler. Olar daşary ýurtlar bilen söwda gatnaşyklaryny ösdürmek isleýärler. Biziň pikirimizçe, esasy çäre häkimiýetiň parlament tarapyndan dolandyrylmagydyr we syýasy problemalaryň halkyň aktiw gatnaşmagynda çözülmegidir.
Türkmen döwleti reformalary amala aşyrmaly. Ýurt bazar ykdysadyýetine geçmeli. Bazar ykdysadyýeti bolsa graždan jemgyýetsiz hereket edip bilmeýär. Biziň edaramyzyň tejribesi boýunça graždan guramalaryň erkin herket edýän ýurtlarynda korrupsiýa garşy göreşde üstünlikler uly. Bu ýurtlarda halkyň özi hem korrupsiýa garşy herket etmek isleýär.
Tahyr Şirmuhammedi: Jenap Marşall, siziň pikiriňizçe, Türkmenistanda iş alyp barýan günbatarly şirketler, ylaýta-da, gaz pudagynda iş alyp barýan şirketler korrupsiýa barada alada ýeterlik edýärlermi?
Mikloş Marşall: Günbatarly şirketler hem-de döwletler Türkmenistandaky korrupsiýa bilen bagly ýagdaýlar barada kän bir alada etmeýärler. Elbetde, bu utanç. Biz bu goşa standartly syýasata garşy göresýäris. Ýöne muňa garamazdan, biz optimistik garaýyşda.
Eger biz geçmişden sapak alsak, söwda gatnaşyklarynyň ösmegi ýurtlarda özgerişlikleri döredýär. Bazar ykdysadyýetiniň hem-de söwda gatnaşyklarynyň ösmegi iň soňunda, ýene 20 ýyldanam bolsa, demokratiýanyň ornaşmagyna ýardam eder.
Emma su ýerde ýene bir zady bellemeli. Türkmenistanda häkimiýet çalşanda, bizde optimistik garaýyşlar döräpdi. Ýöne birneme soňra täze häkimiýet hem biziň umytlarymyzy puja çykardy we ýagdaý öňküligine galdy.
Tahyr Şirmuhammedi: Jenap Marşall, siz bir tarapdan parahorlyk barada ýagdaý gowy däl diýýärsiňiz. Emma, beýleki tarapdan, eýsem näme uçin siz Türkmenistan barada optimistik garaýyşda?
Mikloş Marşall: Biz parahorlyk problemasynyň häzirki globallaşýan dünýäde gowulyga tarap çözüljekdigine ynanýarys. 20 ýyl mundan owal germaniýaly şirketleriň daşary ýurtlarda para-peşgeş bermegi kanuny we legal bir iş hasaplanylýardy.
Bu şirketler öz tölän pullaryny salgyt görnüsinde yzyna hem alýardylar. Indi bolsa, bu iş gadagan. Mälim bolşuna görä, ýagdaý indi düýbünden üýtgedi.
Günbatarly, şol sanda germaniýaly şirketler üçin, meselem, Türkmenistanda para-peşgeş bermek ýaly işler indi soňky 5 ýyl bilen deňeşdirilende howply hasaplanylýar. Indi bu şirketler para bermezlerinden öň iki gezek oýlanarlar.
Tahyr Şirmuhammedi: Eýsem siz şeýle diýmek bilen, günbatarly şirketleriň hem Türkmenistanda para problemasyna ulaşandyklaryny tassyklaýarsyňyzmy?
Mikloş Marşall: Günbatarly şirketler häzir hem öz işlerinde para-peşgeş bermek usulyny ulanýarlar. Emma olar özleriniň howp astyndadygyny hem-de bu işiň bikanundygyny gowy bilýärler. Ýöne men bu ýagdaýyň geljek15 ýylyň içinde üýtgejekdigine ynanýaryn.


text:
Ysraýylda şu gün irden parlament saýlawlary başlandy. Pikir soraýyşlarda berlen jogaplar premýer-ministr Benýamin Netenýahuyň ýene güýçli pozisiýada bolup çykjagyny görkezýär.
Ýöne onuň koalisiýa partnerlarynyň arasyndaky deňagramlylyk mazaly üýtgär öýdülýär.
Aşa milletçi Naftali Bennetiň “Ýewreý öýi” partiýasy şu wagta çenli geçirilen kampaniýalarda köpleri haýran galdyrdy.
40 ýaşly Bennet ysraýyl syýasatynyň täze “rok ýyldyzy” diýip suratlandyrylýar. Ol esasan ýaşlary we öňki Sowet Soýuzyndan gelenleri nazarlap, kampaniýa geçirdi.
Bennetiň ýokary galmagy palestinalylar bilen gatnaşyklary has-da çylşyrymlaşdyrar öýdülýär. Ol saýlaw kampaniýalarynda “ysraýyl topragynda” palestin döwletiniň döremezligi üçin elinde baryny etjegini wada berdi.


text:
Orsyetiň premýer-ministri Wladimir Putiniň “Gazprom” bilen “Naftogaz Ukrainy” kompaniýalaryny birleşdirmek ideýasyny Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiç goldamaýar.
Donesk oblastynda žurnalistler bilen gürrüňde Ýanukowiç Putiniň teklibini “garaşylmadyk pikir aýtma” atlandyrdy. Şol bir wagtda-da Kiýew bilen Moskwanyň eneregtika pudagyndaky hyzmatdaşlygynda wariantyň köpdügini belledi.
“Gazprom” bilen “Naftogaz Ukrainy” kompaniýalaryny birleşdirmek ideýasyny Putin Soçide Ukrainanyň hökümet başlygy Nikolaý Azarow bilen duşuşygynda öňe sürüpdi.


text:
Salam, hormatly, lukman! Meniň aýalym göwreli we ýüregi bulanýar, zat iýse gaýtarýar. Näme maslahat berersiňiz?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Siziň gelniňizi irki gestoz ýagdaýynyň ýa-da il arasynda aýdylýan aş saýlamanyň alamatlary biynjalyk edýär. Ýüze çykyş derejesine baglylykda, geçirilýän bejerginiň göwrümi hem tapawutly bolýar.Ýeňil we orta derejede geçýän aş saýlamada az-azdan, ýöne ýygy naharlanma, serukal, dimedrol, toksikoz-plýus, doprokin serişdelerini ulanma ýeterlik bolsa, agyr geçýän ýagdaýlar ýörite erginleri ulanma bilen keselhana bejergisini talap edýändir. Agyr geçýän we wagtynda bejerilmedik aş saýlama bedeniň zäherlenmesiniň sebäbi bolup, çaga düwünçegiň ösüşine ýaramaz täsir edip biler.Gelniňize ýagdaýa görä degişli bejergini kesgitlemek üçin ginekolog lukmanyna ýüz tutma ýerlikli bolar. Göwrelilik döwründe duşup biljek amatsyz ýagdaýlar barada maglumaty almak üçin saýtymyzda ýerleşdirilen "Göwrelilik döwrüniň kynçylyklary" atly makala bilen tanyşmagy maslahat berýäris.
Hormat bilen, saýtyň ginekolog lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Müsüriň öňki prezidenti Hosni Mubarak tussaglykdan boşadyldy. Ol türmeden Kairiň harby gospitalyna eltildi.
85 ýaşly Mubarak 2011-nji ýylyň aprel aýyndan bäri tussaglykda saklanypdy. Ol şol ýylyň başynda ýurtda bolan protestleriň netijesinde häkimiýet başyndan çetleşdirilipdi.
Hepdäniň çarşenbe güni Kairiň sudy Mubaragy tussaglykdan şertli boşatmak kararyny yglan etdi. Mabarak döwletiň eýeçiligindäki mediýa kompaniýasyndan sowgat alandygy baradaky aýyplamalar sebäpli bu sud işine çekilipdi.
Müsüriň içeri işler ministri Hazem El-Belawiniň edarasy Mubaragyň türmeden boşadylyp öý tussaglygynda saklanjagyny mälim etdi. Mubaragyň 2011-nji ýylyň rewolýusiýasynyň dowamynda protestçilere garşy çäre görmegi tabşyrmagy bilen bagly sud işi henizem dowam edýär.


text:
Ýemende “Al-Kaýdanyň” söweşijisi ölüm jezasyna höküm edildi. Ol harby nyşanalara we nebit senagaty obýektlerine gönükdirilien ençeme terakty gurnamakda günäli bilindi.
Sadeh al-Şoş birnäçe adamyň ölümine sebäp bolan bärsinden ýedi partlamany gurnamakda özüniň günäkärdigini boýun aldy.
Hökümi yglan eden sudýa şeýle diýdi: “Sud edilen ýaragly bandanyň agzasy, ol beýleki adamlar bilen hökümet edaralaryna, hojalyk jaýlaryna, şeýle-de harby barlag-geçiriş nokatlaryna hüjümleri amala aşyrdy. Onuň herketleri daşary ýurt obýektleri, turistler, harbylar, howpsuzlyk güýçleriniň işgärleri üçin howp döretdi, jemgyýetiň howpsuzlygyny wehim astynda goýdy”.
Soňky ýyllar Ýemende “Al-Kaýdanyň” söweşijileriniň birnäçesi ölüm jezasyna höküm edildi, emma şol hökümler häzirlikçe ýerine ýetirilmedi


text:
Owganystanyň Içeri işler ministrliginiň sözçüsi geçen alty aýda ýurduň polisýa ofiserleriniň tas 2 müň çemesiniň pitneçi hüjümleri netijesinde ýa öldürilendigi, ýa ýaraly bolandygyny aýtdy.
Zemaraý başary bomba partlamalary, janyndan geçenleriň hüjümleri, göni çaknyşyklar we harby operasiýalar mahalynda 595 polisiýa ofiseriniň öldürilendigini, 1345-siniň bolsa ýaralanandygyny aýtdy.
NATO-nyň Owganystandaky tälim missiýasy şu wagta çenli 136 müňden gowrak owgan esgerine we 119 müň 600-den gowrak polisiýa ofiserine tälim berdi.


text:
“Forum 18” guramasynyň berýän maglumatlaryna görä, 21-nji oktýabrda maryly prowoslaw ruhanysy Ilmyrat Nurlyýewe garşy sud işi başlanar. Ol iki aý çemesi mundan ozal kezzapçylykda aýyplanyp, tussag edilipdi.
Oňa ýöňkelýän günäler boýunça bäş ýyl iş kesilmeginiň mümkindigini “Forum 18” ýazýar. Maglumatlara görä, Ilmyrat Nurlyýew neşebentlikde hem aýyplanýar.
Emma Ilmyradyň aýaly Maýa Nurlyýewa we onuň ruhanylyk edýän kelisesiniň wekilleri bu aýyplamalaryň toslamadygyny aýdýar.
Maýa Nurlyýewa ÝHHG-niň Aşgabatdaky edarasyndan öz ýan ýoldaşyna garşy sud diňlenşiginde garaşsyz gözegçi hökmünde gatnaşmagyny haýyş edipdir.
Ilmyrat Nurlyýewiň tussag edilmegi netijesinde, onuň ruhanylyk edýän kelisesi işlemeýär diýip, “Forum18” maglumat berýär.


text:
Türkmenistanyň garaşsyz, özbaşdak ýurt bolanyna 22 ýyl boldy. Bu taryh üçin uly möhlet däl. Ýöne 22 ýyl mundan ozal doglan bäbekler bu gün ýigit, uly gyz çykdy.
Şol bir wagtda Türkmenistanyň garaşsyzlygy dünýäniň örän tiz depginde özgerýän, globallaşýan internet asyryna gabat geldi. Ýagny bu gün dünýäniň beýleki bir çetinde bolýan zatlar dünýäniň eýleki bir çetinde, eger gyzyklansa, islendik adama aýan bolýar.
Bu döwürde türkmenler hem degişlilikde internet, dürli dillerde habar almak mümkinçiliklerine eýe boldular we global pikirlenişiň bir bölegine öwrüldiler. Bu ýagdaý bize özümize, alnyp barylýan sýyasata, geosyýasy kartada öz eýeleýän ornumyza düşünmek we baha berip bilmek jähtinden seretmek mümkinçiligini berdi.
Garaşsyzlygyň şunuň ýaly üýtgeşik döwre gabat gelmegi gowy zat. Ýöne garaşsyzlyk bir tarapdan her bir milletiň arzuwy bolsa, ikinji tarapdan uly jogapkärçilik bolup durýar.
Eýsem türkmenistanlylar garaşsyz ýurda eýe bolup, ony döwrüň talaplary esasynda täze bir ösüş derejesine göterip, dogry ösüş ýoluna salyp bildilermi?
Ýagny garaşsyzlyk bize näme berdi, näme berýär we biz ondan nämelere garaşýarys? Bu ýerde garaşsyz döwletiň we onuň raýatlarynyň hukuklary we borçlary näderjede utgaşýar?
Biz türkmenistanlylaryň geljekki nesilleriniň hem garaşsyz, dünýewi, demokratik, hukuk döwletinde bagtly ýaşamagy üçin nähili işleri etmeli?
Bu siziň forumyňyz, pikirleriňize, bellikleriňize, arzuwlaryňyza garaşýarys.


text:
Uzak wagtlyk açlykdan soň tapdan düşeni üçin keselhana ýerleşdirilen hindi ýogasynyň ýagdaýy durnuklaşýar. 46 ýaşly Baba Ramdewiň Nýu-Delidäki keselhanada ýatandygy habar berilýär.
Bir hepde mundan öň ýoga korrupsiýa garşy protest hökmünde açlyk çekmäge başlady. Ol häkimiýetlerden daşary ýurtlardaky hasaplarda saklanýan pullary eglenmezden ýurda getirmegi, korrupsiýa garşy aýgytly çäreleri görmegi talap etdi.
Ramdew telewideniýede meşhur programmany alyp barýar. Onuň protest aksiýasy graždan jemgyýetiniň guramalary, oppozision milletçi güýçler tarapyndan giňden beýan edilýär.


text:
Täjigistanyň Merkezi saýlaw komissiýasynyň ýokary derejeli resmisi adam hukuklaryny goraýan “Human Rights Watch” guramasynyň ýurtdaky prezidentlik saýlawlaryna görülýän taýýarlyklary tankyt etmegini ret etdi.
Çarşenbe güni Abdumannon Dodoýew Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda “Human Rights Watch” guramasynyň “saýlawlaryň azat we bäsleşikli geçirilmegini gazanmakda” täjik hökümetiniň şowsuz bolandygy barada ýaýradan beýanatynyň esassyzdygyny belleýär. Agzalýan adam hukuklaryny goraýan gurama bu beýanaty duşenbe güni ýaýradypdy.
Dodoýewiň sözlerine görä, Täjigistanyň saýlaw kampaniýasy ýurduň kanunyna we düzgünine laýyklykda alnyp barylýar. Şeýle-de, ol: “Azyndan Täjigistanda ýagdaýlar goňşy Owganystandakydan has gowy. Ol ýerde adamlar öldürilýär” diýdi.


text:
Dünýä jemgyýetçiligi köp wagtdan bäri Orsýeti ylym babatda ägirt güýç, Hytaýy bolsa, ýaňy ösüp gelýän ýurt hasap edip gelýär.
Kosmos ýaryşyna seretseň, bu delilsiz hem däl. Kosmosa ilkinji bolup, 1961-njy ýylda adam çykaran Sowet Soýuzy boldy. Hytaýa bolsa bu iş ýaňy 2003-nji ýylda başartdy.
Ýöne bu iki ýurtda ýylda neşir edilýän ylmy makalalaryň sany barada ýaňy geçirilen barlagyň netijelerine seredeniňde, “Orsýet öňde, Hytaý yzda” diýen pikir indi esassyz görünýär.
“Thompson Reuters” habar agentliginiň düýn ýaýradan hasabatynda aýdylyşyna görä, dünýäniň ylmy žurnallarynda neşir edilýän makalalaryň 8,4 prosenti Hytaý alymlarynyň barlaglarynyň paýyna düşýär.
Geçen bäş ýyllyk döwri nazara alanyňda, dünýäde neşir edilen ylmy barlaglara Orsýetiň goşan goşandy diňe 2,6 prosent. Bu ugurdan 2,9 prosent orun alan Hindistan hem Orsýetden öňe düşdi.
“Orsýet global ylym sahnasynda öňküsi ýaly güýçli rol oýnamaýar” diýen şübhe alymlar arasynda ozal hem ýok däldi. Täze hasabat bolsa bu şübhäni has anyk tassyklady.
“Thompson Reutersiň” barlaglara baha beriş bölüminiň direktory Jonathan Adams: “Beýleki ýurtlar neşirlerini köpeldip ýörkä, Orsýet öz neşirlerini şol öňki möçberinde saklamak barada göreşdi” diýýär.
“Orsýetiň barlag bazasynyň bir kynçylygy bar. Munuň hem entek görnüp duran çözgüdi ýok. Ylmy institutlara hökümet tarapdan goýberilýän serişde ýetmezçilik edýär. Ikinjiden-de, ýokary bilimli ors alymlaryna beýleki ýurtlar uly mümkinçilikler berensoň, olar ýurtdan gidýär” diýip, Adams sözüniň üstüne goşýar.
Ylmy makalalaryň sany
Hytaýda ykdysadyýetiň ösmegi bilen birlikde neşir edilýän ylmy makalalaryň-da sany söňky ýyllarda artdy. Öten 10 ýyllykda ylmy barlaglaryň möçberi köpelip, Hytaý Birleşen Ştatlardan soň dünýäde ikinji orny eýeledi. 1998-nji ýylda onuň neşir eden ylmy makalalarynyň sany 20 müň bolan bosa, 2008-nji ýyla çenli bäş esseden hem aşyp, 112 müňe bardy.
Bu 10 ýylyň içinde Amerikan alymlary tarapyndan neşir edilen ylmy makalalaryň sany 1,4 esse artmak bilen 340 müňe ýetdi.
Alymlar: “Şu gidişine gitse, Hytaý üstümizdäki 10 ýyllykda Birleşen Ştatlardan öňe geçer” diýýärler.
Onsoň häzirkisi ýaly aşaklamagyny dowam etdirse, agzalan möhletde Orsýet nirä bararkan? Hasabatda bu barada öňe sürülýän pikir ýok. Ýöne ors alymlarynyň hökümeti ylmy barlag merkezlerini maliýe taýdan has berk goldamaga häli-şindi çagyrmagy bu ýagdaýyň olary eýýäm aladalandyryp ugranlygyny görkezýär.