text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretarynyň halkara neşe we kanuny goraýjy güýçler boýunça kömekçisi William Braunfild ýakynda Merkezi Aziýada saparda boldy. Ol 26-njy iýun bilen 2-nji iýulyň aralygynda geçiren şol saparynyň dowamynda Orsýete, Gazagystana, Gyrgyzystana we Täjigistana baryp, şol ýurtlaryň ýolbaşçylary bilen degişli meseleler hakda pikir alyşdy.
Şol duşuşyklaryň dowamynda esasanam Owganystanda öndürilýän neşe maddalarynyň Merkezi Aziýanyň üsti bilen amala aşyrylýan gaçakçylygynyň öňüni almak üçin döredilmegi teklip edilýän “Merkezi Aziýanyň neşä garşy göreş inisiatiwasy” barada pikir alşyldy.
Bu mesele bilen gyzyklanyp, Azatlyk Radiosy jenap William Braunfild bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Söhbetdeşligimize “Merkezi Aziýanyň neşä garşy göreş boýunça inisiatiwasy” hakdaky sorag bilen başlasym gelýär. Bu başlangyjyň maksady nämeden ybarat? Ol näme üçin häzirki döwürde döredildi? Neşä garşy göreş boýunça häzirki döwürde alnyp barylýan proýektlerden onuň tapawudy nämede?
William Braunfild:
Ilki bilen bu inisiatiwanyň döredilişiniň maksatlary, sebäpleri we onuň ähmiýeti barada gürrüň etmäge rugsat ediň. Biz şeýle reallyklar bilen ýüzbe-ýüz. Tutuş dünýä boýunça geroin we neşe önümleriniň esasy çeşmelerinden biri Owganystandadyr we şol maddalar dünýäniň beýleki ýurtlaryndaky bazarlara hem alnyp gidilýär. Şol neşäniň uly bölegi demirgazykdan, ýagny Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlaryň üsti bilen gaçak ýollar arkaly alnyp gidilýär.
Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlardan soňra bu maddalaryň ep-eslisi Orsýete alnyp barylýar, ol şol ýurtda ulanylýar ýa-da şol ýerden Günbatar Ýewropa we Günorta Aziýada ýerleşýän beýleki ýurtlara alnyp gidilýär. Biz bu mesele boýunça şol bäş ýurdy, Owganystany we Orsýeti biri-birine utgaşdyrar ýaly we neşä garşy alnyp barylýan göreşde bilelikde hereket ediler ýaly inisiatiwanyň döredilmeginiň zerurdygyny pikir edýäris.
Bu maddalar agzalýan inisiatiwamyz boýunça biziň teklibimiziň esasy özenini emele getirýär. Bu barada ähli hökümetleriň öz pikirini aýtmaga mümkinçiligi bolmaly, şonuň üçin biz resmi taýdan häzirlikçe hiç zat teklip etmedik. Biz diňe Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlar bilen bir hatarda Orsýetiň we Owganystanyň kanun goraýjy organlarynyň arasynda ynjyk maglumatlary biri-biri bilen paýlaşmak boýunça bir sistemanyň ýola goýulmalydygyny maslahat berdik.
Biz şol inisiatiwanyň maglumatlar boýunça hyzmatdaşlyk etmek barada regional merkeziň döredilmegi ýaly bir edara bolup biljekdigini pikir edýäris. Şeýle inisiatiwa olara bir sistemanyň içinde iş alyp barmak boýunça mümkinçilik döreder.
Munuň Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlara ýetirjek peýdasy Owganystanda neşe önümi, onuň gaçakçylygy bilen bagly ynjyk we möhüm maglumatlary almak barada çeşme hökmünde hyzmat etmegidir.
Bu proýektiň Orsýete ýetirjek bähbidi bolsa, şol edaranyň neşe öndürilýän ýurt we tranzit ýurtlar, ýagny Merkezi Aziýada bu ugurda alnyp barylýan tagallalara goşant goşmak boýunça mümkinçilik tapmagydyr. Häzirki döwürde olaryň bu ugurda o diýen mümkinçiligi ýok.
Agzalýan proýekt täze we bu biziň hödürleýän teklibimizdir. Häzirki döwürde munuň ýaly bir sistema ýok. Biziň nukdaýnazarymyzdan aýdylanda, onuň gowy tarapy – häzirki döwürde ýurtlaryň arasynda dowam edýän hyzmatdaşlyklary üýtgetmezligidir. Bu inisiatiwanyň durmuşa geçirilmegi täze guramanyň döredilmegini talap edenok. Eger käbir ýurtlar muňa goşulmaga taýyn bolmasalar, bu teklip ilki başda iki ýurduň gatnaşmagy bilen hem başlanyp bilner. Biziň teklibimiz şundan ybaratdyr.
Azatlyk Radiosy: Bu planyň durmuşa geçirilmeginde ABŞ-nyň nähili roly bolar?
William Braunfild:
Biziň rolumyzyň özeni häzirki döwürde Owganystanyň howpsuzlyk güýçleri bilen harbylarymyzyň arasyndaky ilteşik bilen baglydyr. Biziň geljekde bolaýmagy mümkin hyzmatdaşlarymyza berjek maslahatymyz şondan ybarat. “Owganystan bilen bagly ynjyk we peýdaly maglumatlary diňe biz berip bileris”.
Owganystanyň özi hem neşä garşy göreş boýunça ençeme topar döretdi, olar bu ugurda ençeme operasiýalar hem geçirdiler. Olar ABŞ-nyň kanun goraýjy güýçleri bilen juda ýakyndan hyzmatdaşlyk edýärler. Biziň teklip edýän zadymyz: owganlylar tarapyndan ele salnan şol maglumatlary Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlara ýetiriler ýaly bir mehanizmiň döredilmegidir. Siz bu inisiatiwada biziň esasy roly oýnamaýandygymyzy aýdyp bilersiňiz. Eger şeýle pikir edýän bolsaňyz, onda meniň size berjek soragym: şeýle mehanizm şu güne çenli näme üçin döredilmedi?
Häzirki döwürde ýagdaýa seredeniňde, Merkezi Aziýada ýerleşýän bäş ýurduň, Owganystanyň we Orsýetiň hökümetleriniň we howpsuzlyk güýçleriniň arasynda ýeterlik derejede ynamyň ýokdugyny aýtsa bolar. Şol ynamy döreder ýaly mehanizm bolmasa, logiki taýdan aýdylanda, olaryň arasynda hyzmatdaşlygyň başlanjakdygyny aýtmak gaty kyn.
Azatlyk Radiosy: Siz öz saparyňyzyň dowamynda ýerli ýolbaşçylar bilen duşuşdyňyz, ABŞ-nyň harbylarynyň Owganystany terk etmeginiň, şol region arkaly amala aşyrylýan neşe söwdasynyň artmagyna sebäp bolup biljekdigini aýdyp bolarmy? Merkezi Aziýada bu barada alada galýan resmilere duş geldiňizmi?
William Braunfild:
Meniň ejem mundan 40 ýyl ozal özara söhbetdeşlikde aýdylan zatlar hakda halk köpçüliginiň arasynda gürrüň etme diýipdi. Elbetde, men şol ýolbaşçylar bilen bolan söhbetdeşliklerim hakda gürrüň edip biljek däl. Emma soňky ýyllarda amala aşyran saparlarymyň dowamynda amerikan harbylarynyň bu ýurtdan çykarylmagynyň Owganystanda neşe önüminiň artmagyna we onuň Merkezi Aziýa arkaly amala aşyrylýan gaçakçylygyna itergi berjekdigi barada umumy ýagdaýda alada bildirilýändigini aýtsa bolar.
Meniň bu barada şeýle pikiri orta atasym gelýär. Ilki bilen şeýle alada regionda ýerleşýän ýurtlaryň arasynda informasiýany paýlaşmak boýunça bir mehanizmiň bolmalydygy baradaky pikiri hasam güýçlendirýär.
Ikinjiden, ýagdaý gowluga tarap barýar, meselem, soňky ençeme ýylyň dowamynda Owganystanda öndürilýän neşäniň möçberine seredilende, onuň barha azalýanlygyna göz ýetirersiňiz. Mundan iki ýyl ozal Owganystanyň Gandagar we Gilmend welaýatlary neşe önümçiliginiň merkezi diýlip hasaplanýardy. Emma bu mesele boýunça pozitiw ösüş bar. Bu ugurda uly üstünlikleriň gazanylýanlygyny çak edýärin.
Meniň pikirimçe, halkara harbylarynyň Owganystandan yza çekilip başlamagy bilen Owganystanyň howpsuzlyk güýçleriniň ukybynyň we halkara jemgyýetçiliginiň olara bolan goldawynyň barha güýçlenýänligine göz ýetireris.
Eger ýatladyp geçsem, Owganystanyň howpsuzlyk güýçlerine edilýän kömegi kesmek barada hiç hili plan ýok. Göz öňünde tutulýan zat, diňe biziň Owganystanda ýerleşýän harby güýçlerimiziň sanynyň azaldylmagydyr.
Azatlyk Radiosy: Jenap Braunfild, ýakynda Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaýyň dogany Ahmad Wali Karzaý öldürildi. Onuň ölümi neşe gaçakçylygyna näderejede täsirini ýetirip biler?
William Braunfild:
Biz onuň ölümine gaty gynandyk. Belki habaryňyz bardyr, onuň ölümi bilen bagly ähli amerikan ilatynyň adyndan gynanjyny bildirmek üçin ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama prezident Karzaýa jaň etdi.
Emma esasy mesele haýsydyr bir syýasy ýolbaşçynyň ölüminden soňra sistemanyň dowam etmegi üçin institutlaryň we hökümet edaralarynyň güýji we ukyby ýeterlikmi diýlen meseledir. Men edaralaryň şeýle ýagdaýdan özüni alyp çykmaga ukybynyň bardygyna ynanýaryn.
Mundan 10 ýyl öňki ýagdaýy bilen deňeşdirilende Owganystan häzirki döwürde has güýçli, has durnukly we onuň howpsuzlyk ýagdaýlary has amatly. Elbetde, prezident Karzaýyň doganynyň ölüminden peýdalanmak isleýän adamlaryň tapyljakdygyna şübhe ýok.


c: text/html

text:
Mälim bolşy ýaly Eýran hem Owganystan ýaly etniki türkmenleriň köpçülikleýin ýaşaýan ýurtlarynyň biri. Eýrandaky Türkmensähra türkmenleri metbugatda öz dilini ulanýarlar. Olar näresmi ýagdaýda türkmen dilinde sapaklar hem okaýarlar.
Eýsem, Eýranda ýaşaýan etniki türkmenler ene dil babatda nähili sepgitleri başdan geçirdiler we geçirýärler? Ene dil barasyndaky häzirki ýagdaý Türkmensähra türkmenlerini nä derejede kanagatlandyrýar? Şeýle-de olaryň geljekde ene dil babatda nähili planlary bar?
Azatlyk Radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanynda Eýran türkmenleriniň ene dil ýagdaýyny ýerinde olaryň wekilleriniň gatnaşmagyndaky tegelek stol söhbetdeşliginde ele alýar. Hemmeleri bu temadaky gepleşige goşant goşmaga çagyrýarys. Habarlaşmak üçin biziň hat salgymyz hat@azatradio.org
Şeýle-de ene dil temasyndaky teswirleriňizi aşakdaky foruma galdyryp bilersiňiz:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Şenbe güni Türkmenistanyň Garaşsyzlyk gününe bagyşlanyp geçirilen hökümet maslahatynda prezident G.Berdimuhamedow Türkmen döwletiniň öňünde aýratyn hyzmat bitiren käbir şahsyýetlere sylaglary-da gowşurdy.
Hususan-da, bu maslahatda Orsýetiň Ylymlar Akademiýasynyň etnologiýa we antropologiýa boýunça institutynyň maslahatçysy, taryh ylymlarynyň doktory, professor Wiktor Iwanowiç Sarianidi “Türkmeniň Altyn asyry” atly konkursyň ýeňijisi diýlip yglan edilip, oňa 10 müň dollar möçberinde pul sylagy gowşuryldy.
Şeýle hem, oňa “Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasynyň hormatly akademigi” diýen at dakyldy. Wiktor Iwanowiç Sarianidi 1970-nji ýyllaryň başlaryndan bäri Türkmenistanyň käbir möhüm taryhy nokatlarynda, şol sanda gadymy Goňurdepede hem arheologiki gazuw-agtaryş işlerini alyp barýar.
Hökümet maslahatynda prezidentiň permany bilen Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasynyň arheologiýa we etnografiýa institutynyň uly ylmy işgäri, taryh ylymlarynyň doktory, akademik Ata Jykyýewi “Garaşsyz Türkmenistana bolan beýik söýgüsi üçin” atly orden bilen sylaglamak hem-de “Türkmeniň Altyn asyry” atly konkursyň ýeňijisi hökmünde oňa 5 müň dollar möçberinde pul sylagyny bermek karar edildi.
Şeýle hem, şenbe günki baýramçylyk maslahatynda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasary Bägül Nurmyradowa “ýurduň medeniýetini ösdürmekde bitiren hyzmatlary” üçin Türkmenistanyň “Altyn asyr” ordeniniň 2-nji derejesi bilen sylaglanyldy.


text:
Aşgabat, 09.03.2015. “Türkmenportal”.
“Berkarar” söwda-dynç alyş merkezinde “Toýota Camry” awtomobiliniň oýnalyş çäresi geçirildi. Ol “Kämil Market” supermarketi tarapyndan guraldy.
Lotoreýa oýnuna gatnaşmak üçin 01.02.2015 — 28.02.2015 aralygynda bir gezeklik 200 we ondan hem artyk manatlyk söwda etmek hökmany bolup durýardy.
Çärä jemi 14 müň lotoreýa bileti gatnaşdy.
Netijede Aşgabat şäheriniň 7-nji orta mekdebiniň 16 ýaşly okuwçysy Gurban Pelläýewiň bileti ýeňiji boldy.
Guramaçylaryň aýtmagyna görä, “Kämil Market” gelejekde hem şeýle çäreler bilen müşderilerini begendirip durmagy göz öňünde tutýar.


text:
Türkmenistanyň delegasiýasy Brýusselde Ýewropa Bileleşigi bilen Türkmenistanyň arasyndaky Söwda we hyzmatdaşlyk şertnamasy esasynda ÝB-Türkmenistan komitetiniň 16-njy maslahatyna goşuldy diýip, Türkmenistan.ru saýty habar berýär.
Duşuşyk mahalynda taraplar Türkmenistan bilen Ýewropa Bileleşiginiň arasyndaky söwda we ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça giň meseleler tapgyryny ara alyp maslahatlaşdylar.
Hususan-da Türkmenistandaky makroykdysady ýagdaý, konstitusiýa we sosial özgertmeleri, ÝB programmalarynyň tehniki proektlerini Türkmenistanda durmuşa geçirmek, Ýewropanyň gaz üpjünçiligini türkmen gazy arkaly diwersifikasiýa etmek mümkinçilikleri we beýleki meseleler barada maslahat edildi diýip, habarda aýdylýar.
Taraplar bilelikdäki komitetiň 17-nji duşuşygyny geljek ýyl Aşgabatda geçirmegi karar etdiler.


text:
Owgan häkimiätleri geçen hepde näsaglan 80 okuwçy gyzyň bilkastdan zäherlenip-zäherlenmändigi barada derňew geçirýändigini aýdýarlar.
Derňewiň dowamynda Kunduz welaýatynyň paýtagtynda bir mekdepde 13 gyzyň keselländigi ýüze çykarylypdyr.
Welaýatyň merkezi hassahanasynyň başlygy Humaýun Hamuş gyzlaryň kellagyrydan, ögemeden we üşütmeden şikaýat edendiklerini aýtdy.
Maglumata gorä, şenbe güni şäher hassahanasyna okuwçy gyzlaryň 47-si we olaryň 3 mugallymy getirilipdir. Olar başlarynyň aýlanýandygyny we ýürekleriniň bulanýandygyny mälim edipdirler.
Geçen hepde şeýle näsaglyk alamatlary bilen ýene 20 okuwçy gyz hassahana ýerleşdirilipdi.


text:
Türkmenistanyň prezidentiniň 2013-nji ýylyň 11-nji ýanwarynda tassyklan “Türkmenistanda döwlet eýeçiligindäki kärhanalary we desgalary hususylaşdyrmagyň 2013-2016-njy ýyllar üçin maksatnamasyna” laýyklykda, ýurtdaky döwlet eýeçiligindäki edara-kärhanalar wagtal-wagtal bäsleşikli söwda çykarylýar.
14-nji maýda türkmen metbugatynda ýene 43 sany desganyň bäsleşikli söwda çykarylandygy habar berildi. Şol bir wagtda, ýurtdan gelip gowuşýan maglumatlarda, şol desgalaryň eýýäm birnäçe ýyl bäri yzly-yzyna satuwa çykarylýandygy, emma satyn alynmaýandygy aýdylýar.
Azatlyk Radiosy munuň sebäpleri bilen gyzyklanyp, aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Düýn Fransiýanyň hökümeti Eýranyň howpsuzlyk gulluklaryny Tähranda Fransiýanyň diplomatlaryna gazaply daranlykda aýyplap, beýanat ýaýratdy.
Fransiýanyň Daşary işler ministrligi bu barada ýaýradan beýanatynda şu geçen ýekşenbe güni Fransiýanyň Tährandaky ilçihanasynyň girelgesiniň bikanun ýagdaýda baglanandygyny aýdýar.
Şeýle hem, beýanatda aýdylmagyna görä, bu wakada näbelli howpsuzlyk işgärleri azyndan iki sany fransuz diplomatyny ilçihananyň içine goýbermändirler. Mundan daşary, Fransiýanyň ilçisi Bernard Polettiniň howlusynda gürnalan konserti diňlemäge baran onuň myhmanlaryny hem howpsuzlyk işgärleri tussag edipdirler.
Düýn bu bolan waka boýunça düşündiriş talap edip, Fransiýanyň hökümeti Eýranyň Pariždäki ilçisini ýörite gürrüňe çagyrdy. Eýran tarapy bu protest notasyna häzirlikçe hiç hili resmi reaksiýa bildirmedi.


text:
Birleşen Milletler Guramasy Somaliniň günortasyndaky iki regionda açlygyň başlanandygyny resmi taýdan yglan etdi.
BMG-niň maglumatlaryna görä, açlyk sebäpli häzire çenli onlarça adam ölüpdir. Somali soňky onlarça ýylyň dowamyndaky iň ýowuz gurakçylygy başdan geçirýär.
BMG-niň Somali boýunça gumanitar utgaşdyryjysy Mark Bowden şeýle diýýär: “Somaliniň käbir böleklerinde açlyk adatdan daşary derejä ýetdi. Bäş ýaşdan aşakda bolan çagalaryň 50% zerur iýmit ýetmezçiliginden mahrum”.
Somaliniň gündogary ençeme yslamçy toparlaryň, şol sanda “Al-Kaýda” bilen ilteşikli toparlaryň gözegçiliginde saklanýar.
Iki ýyl mundan öň, olar regiona daşary ýurtdan getirilýän gumanitar kömege gadaganlyk girizipdiler. Bu gadaganlyk ýakynda belli bir derejede ýatyrylypdy.


text:
Adam hukuklaryny goraýan halkara Human Rights Watch guramasy Gyrgyzystanyň günortasyna ýörite polisiýa missiýasyny ugratmaga ÝHHG-ni çagyrýar.
“Gyrgyzystdanda täze Konstitusiýa boýunça referendumyň asuda geçendigine garamazdan, ýurduň günortasynda zorluklaryň döremegine getiren köp sanly problemalar çözülmedi” diýlip, guramanyň beýannamasynda nygtalýar.
Geçen hepde Gyrgyzystanyň wagtlaýyn hökümeti ÝHHG-den polisiýa kömegini sorady. Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasy regiona 120 polisiýa işgärini ýollamakçy, ýöne olar ýaragsyz hem ygtyýarlyklary çäkli bolmaly.
“Gyrgyzystanyň günortasyndaky krizisi kadalaşdyrmakda ÝHHG-niň şeýle kömegi ýolbermesiz hem gijä galan kömek” diýip, Human Rights Watch guramasy hasap edýär.
Gyrgyzystana polisiýa missiýasyny ugratmak meselesine penşenbe güni ÝHHG-niň hemişelik geňeşinde seredildi.


text:
25-nji noýabrda “Nyýazowyň janyna kast etmek synanyşygy” diýilýän wakanyň bolanyna dogry 10 ýyl boldy.
2002-nji ýylyň 25-nji noýabrynda Türkmenistanyň paýtagty Aşgabatda raýatlaryň bir toparynyň ýurduň şol wagtky prezidenti Saparmyrat Nyýazowy häkimiýetden çetleşdirmek synanyşygyny amala aşyrandygy barada maglumat peýda bolupdy.
Şonda Nyýazowyň janyna kast etmeklige we döwlet agdarylyşygyny amala aşyrmaklyga synanyşanlykda aýyplanyp onlarça adam, şol sanda ýurduň ozalky daşary işler ministri Boris Şyhmyradow hem tussag edilipdi.
Bu wakanyň yzy bilen bu tussag edilenleriň dogan-garyndaşlary-da häkimiýetler tarapyndan berk basyşlara we ýanamalara sezewar edilipdiler.
Ynsan hukuklaryny goraýjy köp guramalar “Nyýazowyň janyna kast etmek synanyşygy” diýilýän wakada aýyplanyp tussag edilen käbir raýatlaryň ykbaly barada henizem hiç hili anyk maglumatyň berilmeýändigini aýdyp, bu ýagdaýy yzygiderli tankytlap gelýärler.


text:
Orsýetiň Demirgazyk Kawkaz respublikasy Dagystanyň resmileri dört polisiýa ofiseriniň öldürilmegi barada derňewlere başladylar.
Orsýetiň derňew komitetiniň aýtmagyna görä, polisiýa ofiserleri ýekşenbe güni näbelli hüjümçiler tarapyndan öldürilipdir.
Polisiýa ofiserleri Dagystanyň paýtagty Mahaçkala şäherinden 100 kilometr uzaklykda ýerleşýän Bursi obasynda derňewleri geçirip öýüne gaýdyp barýarka, olaryň ulaglaryna azyndan iki ýaragly adam hüjüm edipdir. Maglumatlara görä, polisiýa ofiserleri şol ýerde aradan çykypdyrlar.
Dagystan Çeçenistan bilen Kaspi deňziniň aralygynda ýerleşýän, aglabasy musulmanlardan ybarat bolan etniki taýdan garyşyk bir respublikadyr.
Söweşijiler her gün diýen ýaly polisiýa, aram musulmanlara we ýerli resmilere hüjüm edip, özleriniň Orsýetiň günortasynda Yslam döwletini döretmek üçin söweşýändiklerini aýdýarlar.


text:
Özbegistan 1991-nji ýylda garaşsyz bolaly bäri üç gezek parlament saýlawlaryny geçirdi. Synçylar tarapyndan olaryň hiç birine-de Günbataryň ölçeglerine laýyk diýlip baha berlenok.
Şu ýylyň 27-nji dekabrynda geçýän saýlaw hem öňkülerden tapawutly bolmajaga meňzeýär. Hemişekiler ýaly, munda hem oppozision kandidatlar ýok. Ýöne netijeler şol öňki netijelerden tapawutlanmaz ýaly edilip düzülen hem bolsa, bu saýlawlarda täze öwrümler bar. Ony kampaniýa döwründe gyzykly eden hem şol.
Ýurduň açyk Kerimowyň tarapyny çalýan dört sany registrirlenen syýasy partiýasy indi biri-birini tankytlaýarlar. 2007-nji ýylda geçen prezidentlik saýlawlarynyň başynda bu partiýalaryň dördüsi-de prezident Yslam Kerimowy özleriniň kandidaty edip bellediler. 1990-njy ýyldan bäri höküm sürüp gelýän Kerimow hem Özbegistanyň ”Liberal-demokratik partiýasynyň” kandidatlygyny kabul etdi.
Kerimow 2004-nji ýylyň aprel aýynda ýurduň syýasy partiýalaryny tankytlap: “Olaryň berk, garaşsyz platformasy ýok. Şol sebäpden hem biri-birinden tapawudy köp däl” diýipdi. Ol bu tankydyny şondan soň birnäçe gezek gaýtalady.
”Adalat partiýasynyň” syýasy geňeşiniň agzasy Kamola Hamidowanyň 21-nji dekabrda beren bir beýanaty özbek syýasatçylarynyň Kerimowyň bu tankydyna nähili eýerýändigini görkezýär: “Özbegistanyň ”Liberal-demokratik partiýasy” uly kärhana eýeleriniň we söwdagärleriň partiýasy. Ýöne olar öz tarapdarlary bilen oňat hyzmatdaşlyk etmediler. Biz olaryň öz agzalarynyň-da hukuklaryny goramadyk mahalynyň bolanyny eşitdik”.
”Adalat partiýasynyň” ýerine ýetiriji komitetiniň agzasy Zuhra Botirowa hem ”Liberal-demokratik partiýany” ýerine ýetirip bilmejek wadalar berýänlikde aýyplady: “Bu pursatdan peýdalanyp, şuny aýdaýyn. Olar saýlawdan öňki programmalarynda köp teklipler girizdiler. Bular ýöne aýdylan zatlar. Olar reformalar üçin özleriniň jogapkärçiligi üstlerine almaga taýyndyklaryny aýdýarlar. Ýöne häzirki işlerini görenimde, bu işi gelejekde nädip etjekdiklerini göz öňüne getirip bilemok”.
Tankytlar başga-ga ýok däl. Ýöne bularyň hiç biri halkyň hal-ýagdaýyny gowulandyrmak ýa hökümet reformalary barada däl-de, beýleiki partiýalaryň nähili işleýänligi barada.
Parlament saýlawlaryndaky esasy özgeriş – bäsdeşlige diňe hasaba alnan dört partiýanyň agzalarynyň gatnaşyp bilýändigi. Ýöne bularyň arasynda-da parlamentden orun almaga ymtylsa-da, ýol berilmedikleri bar.
“Meniň ýokary bilimim bar. Maňa pul gerek däl. Maňa hökümet wezipesi gerek däl. Men öz watanym, prezident üçin janymy gurban etmäge taýyn. Ýöne kandidat boljak bolanymda, olar maňa bu bolanok. Seniň döwlet edaralarynyň birinde ornuň ýok ýa hökümetde seni goldajak adam ýok diýdiler. Olar kandidatlaryň sanawy bir ýyl öňünden düzüldi diýip, maňa gülüşdiler. Meniň pikirimçe, mundan Prezident Kerimowyň habary ýok” diýip, ”Liberal-demokratik partiýanynyň” agzasy Komila Sadikowa aýdýar.


text:
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalaşyklarynda geleşikleriň 6-sy hasaba alyndy.
Owganystandan gelen telekeçiler daşary ýurt puluna Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen awtomobil benzinini satyn aldylar. Mundan başga-da, Russiýadan, Türkiýeden,Owganystandan gelen işewürlere daşary ýurt puluna azyklyk däne, pagta süýümi, boýalan tüýjümek önümler satyldy. Geleşikleriň umumy bahasy ABŞ-nyň 1 million 548 müň dollaryndan gowrak boldy. Ýurdumyzyň telekeçileri içerki bazar üçin 157 müň manatlyk azyklyk däne satyn aldylar.
Habarlar
Birža täzelikleri
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalaşyklarynda geleşikleriň 6-sy hasaba alyndy.


text:
16-njy fewralda Britaniýanyň sudy Gazagystanyň iri banklarynyň biriniň millionlarça dollaryny öz haýryna geçirenlikde aýyplanýan telekeçini suda hormat goýmanlykda aýyplady we 22 aý türme tussaglygyna höküm etdi.
Gazagystanyň “BTA” banky Muhtar Ablýazowy 2005-nji we 2009-njy ýyllarda bankdan 4 milliard amerikan dollaryny ogurlanlykda aýyplap, onuň bilen Britaniýada sudlaşýar. Ablýazow şol bankyň öňki başlygy.
Britan sudunyň kararyna görä, Ablýazow suda äsgermezçilik edipdir, ol öz hasaplaryndaky ähli puly barada maglumat bermekden boýun gaçyrypdyr.
16-njy fewralda geçirilen sud diňlenşigine Ablýazow gatnaşmady.
Häzir “BTA” banky döwlet eýeçiliginde.
Ablýazow özüne garşy ýöňkelýän aýyplamalary ret edýär we olaryň syýasy äheňlidigini aýdýar. Ol prezident Nursoltan Nazarbaýewiň özüni syýasy opponentlikden syndyrmaga çalyşýandygyny öňe sürýär.


text:
"Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda “Syýahatçylyk we gezelenç” atly halkara sergisi hem-de maslahaty geçiriler. Bütindünýä syýahatçylyk gününe bagyşlanyp geçiriljek bu çärä dünýäniň dürli ýurtlaryndan syýahatçylyk kompaniýalarynyň, Bütindünýä syýahatçylyk guramasynyň, GDA-nyň Ýerine Ýetiriji komitetiniň, şeýle hem birnäçe halkara syýahatçylyk agentlikleriniň, myhmanhana hyzmatlary ulgamynda ýöriteleşdirilen kärhanalaryň wekilleri, işewürler, ylmy işgärler gatnaşarlar. Maslahatyň işi üç ugur boýunça geçiriler. Olar "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynyň mümkinçilikleri, syýahatçylygy ösdürmekde Türkmenistanyň medeni-taryhy we tebigy ýadygärlikleriniň ähmiýeti,syýahatçylyk senagaty we ykdysady innowasiýalar ýaly ugurlardan ybarat bolar.
Syýahatçylyk dünýä ykdysadyýetiniň düşewüntli we uly geljegi bolan ugurlarynyň biri bolup durýar. Dünýä hojalyk gatnaşyklary ulgamyna işjeň goşulyşmagy nazarlaýan ýurdumyzda syýahatçylyk ulgamynyň ösdürilmegi döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň birine öwrüldi. Hazaryň ekologiýa taýdan arassa türkmen kenarynda halkara derejeli "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynyň döredilmegi boýunça iri taslamanyň durmuşa geçirilmegi munuň aýdyň subutnamasydyr.
Türkmenistan syýahatçylygy we onuň dürli ugurlaryny ösdürmek üçin ähli zerur şertlere eýedir. Ajaýyp taryhy – binagärlik ýadygärlikler, ýurdumyzyň tebigy aýratynlyklary, türkmen halkynyň baý medeni we özboluşly däp-dessurlary gadymy döwürlerden bäri syýahatçylaryň we alymlaryň ünsüni özüne çekýär. Häzirki döwürde Türkmenistana gelýän jahankeşdeleriň sanynyň artmagy biziň ýurdumyza bolan gyzyklanmalaryň yzygiderli ösýändiginiň aýdyň subutnamasydyr.


text:
Penşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti we harby güýçleriniň Baş komanduýuşisi Gurbanguly Berdimuhamedow Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň giňeldilen maslahatyny geçirdi.
Bu wakanyň öňýany ol paýgtda täze gurlan «Galkynyş» meýdançasynyň hem-de Goranmak ministrliginiň Baş graždan goranyş we halas ediş uprawleniýesiniň täze binalarynyň açylyş dabarasyna-da gatnaşdy.
Bu dabaranyň yzy bilen hem Baş graždan goranyş we halas ediş uprawleniýesiniň täze binasynyň aktlar zalynda Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň giňeldilen maslahaty geçirildi.
Maslahatda öz dolandyrýan pudaklaryndaky işleriň barşy barada goranmak ministri Ý.Berdiýew, Döwlet serhet gullugynyň başlygy M.Yslamow, milli howpsuzlyk ministri Ç.Amanow, Türkmenistanyň baş prokurory Ç.Hojamyradow, neşelere garşy göreş boýunça Döwlet gullugynyň başlygy A.Garaýew, içeri işler ministri I.Müllikow, Ýokary suduň başlygy Ý.Ýazmyradow, adalat ministri M.Garryýew, Döwlet gümrük gullugynyň başlygy M.Berdiýew we käbir beýleki ýokary derejeli resmiler hasabat bilen çykyş etdiler.
Maslahatyň barşynda prezident G.Berdimuhamedow ýurduň goranmak ministriniň orunbasary G.Aşyrowy işinde goýberen düýpli kemçliklikleri üçin wezipesinden boşatdy, adalat ministri M.Garryýewe bolsa şular ýaly bellikler bilen berk käýinç yglan etdi.


text:
Fransuz prezidenti Fransua Ollande we german kansleri Angela Merkel gündogar Ukrainada parahatçylyga itergi bermek üçin Kiýewe we Moskwa ugraýar.
Hollande Parižde guralan metbugat ýygnagynda özüniň Merkel bilen 5-nji fewralda ukrain prezidenti Petro Poroşenko, 6-njy fewralda rus prezidenti Wladimir Putin bilen boljak duşuşyklarda konflikti togtatmak üçin täze teklip etjegini aýtdy.
5-nji fewralda Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri hem Kiýewe geldi.
NATO-nyň baş sekretary Jens Stoltenberg 5-nji fewralda ýaranlygyň gündogar ganatynyň güýçlendirilmegi babatdaky çäreler Orsýetiň agressiýasyna jogap diýdi we Moskwany gündogar Ukrainadaky separatistleri goldamagy bes etmäge, şeýle-de olara sentýabrda baglaşylan yrga ýaraşygyň şertlerini berjaý etmekleri üçin basyş görkezmäge çagyrdy.
Stoltenberg Brýusselde, NATO-nyň goranmak ministrleriniň duşuşygyndan öň çykyp gürledi. Bu ýygnakda kiçi komanda merkezleri setini döretmek, «naýzabaşy» goşunyny düzmek we onuň korpus derejesindäki baş ştablaryny günbatar Polşada ýerleşdirmek barada maslahat edilmegine garaşylýar. Bu merkezler Orsýetden islendik howp abanan pursatynda regiona gyssagly arka durmaga taýyn bolmaly.
"Biz täze inisiatiwa goşunynyň möçberi we düzümi, onuň birnäçe gün içinde gerekli ýerine ýerleşdirilmek kepilligi barada karara geleris. Biz özümiziň NATO-daky gaýtawul beriji güýçlerimizi hem berkideris we gündogardaky ýaran ýurtlarymyzyň altysynda komanda we kontrol birikmelerini döretmek barada karara geleris" diýip, Stoltenberg žurnalistlere aýtdy.
Ol bu çäreleriň Orsýetiň halkara kanunçylygyny bozup, mart aýynda Krym regionyna goşun ýerleşdirip, referendum gurnap, Ukrainanyň Gara deňiz ýarymadasyny anneksiýa etmegi bilen bagly agressiw hereketlerine garşy görülýän çäredigini, Kiýewiň we Günbataryň bu referendumy bikanun hasaplaýandygyny aýtdy.
Stoltenberg NATO bilen Orsýetiň arasyndaky praktiki hyzmatdaşlyklaryň ählisiniň togtadylan bolmagynda galýandygyny, Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen 6-8-nji fewralda, Mýunhendäki howpsuzlyk konferensiýasyna bellenen duşuşygyň bolsa «syýasy dialog kanallaryny» açyk saklamak tagallasynyň bir bölegi boljakdygyny aýtdy.
Kiýew bilen ýaranlyk Orsýeti gozgalaňçylary goldamakda, olara tälim we ýarag bermekde, Ukrainada, aprelden bäri 5350-den gowrak adamy öldüren konfliktde hökümet goşunlaryna garşy söweşýänleriň hataryna harby geňeşçileri we esger ibermekde aýyplaýar we NATO Orsýete Günbatar basyşlaryny güýçlendirmegi planlaşdyrýar.
«Biz Orsýeti separatistleri goldamagy bes etmäge, Minsk şertnamasyny hormatlamaga hem-de separatistleriň ýaraşygyň şertlerini saklamagy üçin olara bolan täsirini ulanmaga çagyrýarys» diýip, Stoltenberg 5-nji sentýabrda Belarusyň paýtagtynda gol çekilen ýaraşyk ylalaşygyny nazara alyp aýtdy.
Birleşen Ştatlar tarapyndan pitneçileriň «Orsýet goldawyndaky hüjümi atlandyrylan we birnäçe hepdä çeken gazaply söweşlerden soň, ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri Kiýewe prezident Petro Poroşenko bilen gepleşmäge geldi.
Döwlet departamentiniň uly derejeli bir resmisi Kerriniň Birleşen Ştatlaryň Ukraina täze ýaraşyk gepleşiklerini geçirmek babatdaky goldawyny bildirjegini aýtdy.
Şeýle-de ol azyndan 16 million dollarlyk täze ynsanperwer kömegini yglan eder.
Bu duşuşyk Waşington Ukrainany onuň separatistlere garşy söweşinde ýaraglandyrmazlyk baradaky syýasatyna gaýtadan seretmäge ýakyn geldi diýen habarlaryň ýaýran wagtyna gabat geldi.
Waşington Ukraina diňe gije dürbileri we radio-aragatnaşyk enjamlary ýaly zatlary berip, ýarag kömegini bermeýärdi.
Prezident Barak Obamanyň Pentagona başlyk seçen kandidaty Aşton Karter 4-nji fewralda Senatyň Ýaragly gulluklar komitetinde çykyş edip, özüniň Kiýewe söweş ýaraglarynyň berilmegine ýykgyn edýändigini aýtdy.
ABŞ senatorlarynyň 15 sanysyndan ybarat iki partiýaly topar bolsa, 3-nji fewralda Obamany we we NATO-ny Ukraina, onuň öz serhetlerini Orsýetiň möwjeýän agressiýasyndan gorap bilmegi üçin, gyssagly harby ýardamy artdyrmaga çagyrdy.
Kerriniň Kiýewe sapary mahalynda Birleşen Ştatlaryň Ukraina ýarag bermek planlarynyň yglan edilmegine garaşylmaýar, emma Poroşenko Mýunhende geçiriljek howpsuzlyk konferensiýasynda öz ýarag üpjünçiligi meselesini orta atar.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Anna güni Müsüriň häzirki häkimiýetiniň tarapdarlary we garşydaşlary Hosni Mübäregiň häkimiýetden agdarylmagyna getiren halk çykyşlarynyň iki ýyllyk ýyl dönümini bellemek üçin ýurduň dürli şäherlerinde özara ýygnanyşýarlar.
Bu waka gabatlap eden beýanatynda Müsüriň oppozision syýasatçylaryndan biri Muhammad El-Baradeý: “Men rewolýusiýanyň gutarnykly öz makdasyna ýetmelidigini talap etmek hem görkezmek üçin her bir raýaty Müsüriň ähli künjeginde köçelere çykmaklyga çagyrýaryn” diýip, çagyryş etdi.
Oppozision demonstrasiýaçylar anna güni bu waka gabatlap paýtagt Kairiň merkezindäki Tahrir meýdançasyna we prezident köşgüniň ýanyna ýygnandylar.
Bu wakanyň öňýany, penşenbe güni Kairiň merkezinde polisiýa güýçleri hökümete garşy demonstrasiýa çykan protestçiler bilen çaknyşdylar.


text:
Duşenbe güni irden Demirgazyk Koreýanyň döwlet telewideniýesi bu ýurduň awtoritar lideri Kim Çen Iriň ölendigini habar berdi.
Agy bilen bu habary yglan eden telewideniýäniň diktory 69 ýaşly Kim Çen Iriň 17-nji dekabrda önümçilik meýdanyna barýarka, ýolda tarpa-taýyn aradan çykandygyny mälim etdi.
Kim Çen Ir öz kakasy Kim Ir Seniň ölüminden soň, 1994-nji ýylda häkimiýet başyna gelipdi.
Onuň ýigrimi ýyla golaý wagtlap ýurda liderlik eden döwri Demirgazyk Koreýanyň öz ýadro programmasyny ösdürmegi bilen alamatlandy.
Bu programma bolsa, Demirgazyk Koreýanyň halkara jemgyýetçiligi tarapyndan izolýasiýa salynmagyna hem-de ýurduň ykdysady taýdan çakdanaşa garyplaşmagyna getirdi.


text:
Salam hormatly lukman! Meniň size şeýleräk soragym bar. Men 19 ýaşymda, ýöne mende entek sakgal çykanok. Sakgalyň gür bolup ösmekligi ýa-da ösmezligi üçin sebäp bolup bilýän zat barmy? Sakgaly tiz osdürmäge kömek berýän çäreler bar bolsa, bizi şolar bilen tanyşdyrmagy haýyş edýäris. Sag boluň.
Saýtyň okyjysy.
Salam lukman! Sakgalyň gür ýa-da selçeň bolup ösmegi bedendäki haýsy sebäplere bagly bolup biler? Soragyma jogap berseňiz Sizden hoşal bolardym.
Saýtyň okyjysy.
>>>
Ýalňyşmaýan bolsam, bu sorag ýetginjeklik döwrüni tamamlap barýan oglanlaryň 80%-ni gyzyklandyrýan bolsa gerek. Her bir ýetginjek oglan kämillik döwrüne mese-mälim bildirýän, rejelenip idedilen we erkek adamynyň esasy häsiýetnamasy bolan, ýüzünde garalyp duran sakgaldyr murty bilen gadam basasy gelýär. 16 ýaşa çenli ýetginjegiň ýüzünde gyl örtüginiň bolmazlygy kadaly hasaplanýan bolsa, 19-20 ýaşa ýeten ýigitde onuň bolmazlygy birnäçe sebäpler bilen düşündirilip bilner.
Gama batmazdan öň, sakgalyň ösmeginiň nesil yzarlaýjylyk häsiýetine baglydygyny göz öňüne tutyp, öz ataňyzda, kakaňyzda onuň näçe ýaşda peýda bolandygyny anyklamak ýerlikli bolar. Mümkin, siziň kakaňyz 26-27 ýaşda sakgalyny syryp başlandyr.
Bedende endokrin üýtgemeleriň gijigip tamamlanmagy hem seýrek sakgally bolma mümkinçiligini döredip biler. Şol sebäpden hem, galkan şekilli mäziň gormonlaryny we erkeklik gormony bolan testosteronyň derejesini anyklamak üçin endokrinolog lukmanyna ýüz tutma hem ýerlikli bolardy. Mümkin, lukman barlaglaryň netijesini göz öňüne tutyp, size degişli gormon serişdesi bilen bejergini bellär. Ondan başga-da, beýni we oňurga şikeslenmeleri başdan geçirilen halatlary ýa-da käbir derman serişdeleriniň ulanylan ýagdaýlary hem gür sakgallylygyň bolmazlygynyň sebäbi bolup biler.
Çynlakaý sebäpler bolmadyk ýagdaýlarda, öý şertlerinde birnäçe peýdaly hasaplanyp, ulanylyp görlen usullardan peýdalanma zyýan etmezmikä diýip hasaplaýarys:
► 3 aýyň dowamynda kastor (sürgi) ýagyny ýuwulan, arassa kellä çalyň. Bejergi agşam, ýatmazdan öň geçirilse amatly bolar. Edilýän täsiri güýçlendirmek üçin, kastor ýagyny kamfora ýagy bilen garyp ulanma peýdalydyr. Ýaglaryň ikisi hem saç haltajyklarynyň ýagdaýyna ýaramly täsir edip, ondaky gan aýlanşygy güýçlendirýändirler. Ýaglaryň utgaşdyrylan ýapgysyny, her gün 15-20 minut saklap ýuwmalydyr. Bu bejergini 6 aý dowam etme maslahat berilýär.
► Deriniň gan aýlanşygyny güýçlendirip, saçyň ösmegini tijendirmek üçin gyzyl burçdan, gadyrdan (repeýnik) ösümliginden alnan ýagdan ýasalan ýapgylary ulanma hem peýdaly netijeleri berip biler.
► Çopantelpegiň, çeňňeliň, atgulagyň, çit-çitiniň gaýnatmalaryna ýuwunma hem maslahat berilýär. Bu otlar saçlary berkidip, onuň ösüşini tijendirýändir.
► Derman senagatynyň öndürýän we saçy ösdürmek üçin hödürleýän, gormon saklamaýan serişdelerini (meselem, Minoksidil ýa-da şoňa meňzeş serişdeler)hem, lukmanyň maslahatyndan soň ulanma peýdaly bolar.
► Öý şertlerinde taýynlanýan ýörite ýapgylar hem, gyl örtüginiň ösmegine itergi berip biler. Meselem, süýdi, baly we süläni alyp, mazaly gatyşdyryň. Taýyn bolan ýapgyny ýüzüňize çalyp, 20-25 minut saklap ýuwuň.
► Dogry iýmitlenme, elbetde, saç örtüginiň sagdyn we çalt ösmeginiň şerti bolup durýandyr. Kadaly iýmitlenip, öz iýmitiňize sygyr etini, dorog, süýt we süýt ömümlerini, ýumurtgany goşuň. Bedende belogyň we kalsiý mineralynyň doly üpjün bolmagy, saçlaryň (şol sanda sakgalyň) hem ösmegi üçin gowy şert bolup durýandyr. Kalsiý we sink minerallaryny saklaýan witamin we mineral toplumlaryny kadaly kabul etmäge çalşyň.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 14-nji awgustda geçirilen giňişleýin mejlisinde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa gurluşyk, energetika we jemagat hojalygy pudaklarynda şu ýylyň ýanwar-iýul aýlarynda alnyp barlan işleriň netijeleri, şeýle hem ozal berlen tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berildi.
Hasabat döwründe gurluşyk, energetika we jemagat hojalygy toplumy boýunça ýerine ýetirilen işleriň we hyzmatlaryň meýilnamasynyň 127,2 göterim ýerine ýetirilendigini, ösüş depgininiň bolsa 117,8 göterime deň boldy.
Hususan-da, Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrligi boýunça degişli döwürde öndürilen önümiň we ýerine ýetirilen işleriň, hyzmatlaryň meýilnamasy 124,4 göterime, ösüş depgini bolsa 116,4 göterime barabar boldy.
Türkmenistanyň Energetika ministrligi boýunça 2015-nji ýylyň ýedi aýynda öndürilen önümiň we ýerine ýetirilen işleriň, hyzmatlaryň möçberi boýunça ösüş depgini 129,4 göterime deň boldy. Elektrik energiýasyny öndürmegiň ösüş depgini 102,1 göterim üpjün edildi.
Türkmenistanyň Jemagat hojalygy ministrligi boýunça ýerine ýetirilen işleriň, hyzmatlaryň meýilnamasy 112,5 göterim ýerine ýetirildi.
“Türkmenawtoýollary” döwlet konserni boýunça hasabat döwründe öndürilen önümiň we ýerine ýetirilen işleriň, hyzmatlaryň ösüş depgini 106,5 göterime barabar boldy.
Türkmenistanyň Prezidenti hasabaty diňläp, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe milli gurluşyk senagatynyň ösüşiň hil taýdan täze derejä çykýandygyny kanagatlanmak bilen belledi. Köpsanly desgalaryň gurluşygynyň depgininiň barha ýokarlanmagy hem-de pudagyň maddy-enjamlaýyn binýadynyň berkidilmegi hem munuň şeýledigini tassyklaýar. Şunuň bilen baglylykda, gurluşyk işleriniň hilini ýokarlandyrmak we olaryň möhletini berk berjaý etmek meselelerini hemişe gözegçilikde saklamak wajypdyr.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ilata edilýän durmuş hyzmatlarynyň derejesini gowulandyrmak maksady bilen, jemagat hojalygynyň ähli ulgamlarynyň sazlaşykly işini üpjün etmegiň wajypdygyny nygtady we bu meseläni hemişe gözegçilikde saklamak barada degişli ýolbaşçylara anyk görkezmeleri berdi.


text:
Pakistanyň demirgazyk-günbatar regiony Jamrudda partlan bombada we dini bölünişikler bilen baglanyşykly atyşyklarda azyndan 22 adam öldi.
Duşenbe güni Jamrudda bir maşynda goýlan bomba partlanda, azyndan 16 adam ölüp, şol ýakynda, bir awtobus duralgasynda duran onlarça adam hem ýaralandy.
Şaýatlaryň sözleri
Bu wakany öz gözi bilen gören Abdul Malik ony şeýle suratlandyrdy: "Partlamada bir güýçli gümpüldi bolup, dumly-duşa gara tüsse ýaýrady. Adamlar gaçmaga başladylar. Men gorkudan ýaňa näme bolanyny bilemok. Biz birnäçe oglany gördük. Olaryň käbiri elini, käbiri hem aýagyny ýitiren eken. Olary maşyn bilen keselhana alyp gitdiler".
Ýene bir şaýat Fazle Amin gelen ses gulagyňy gapyp barýardy diýýär: "Birden bir güýçli gümpüldi boldy. Meniň otdan başga gören zadym ýok. Biz ölen we ýaralanan adamlary öz elimiz bilen daşary çykardyk. Ot şu wagt hem bar. Ençeme ulag ýandy. Gulagymyz henizem doly açylanok".
Jamrudyň keselhanasyndaky doktorlaryň biri Sameen Jan Şinwariniň aýtmagyna görä, ölenleriň azyndan dördüsi owganystanly aýallar. Wakanyň bolan ýerinde olaryň pasportlary tapylypdyr.
Şinwari 5 ýaşly bir owganystanly gyz bilen 6 ýaşly iki sany pakistanly oglanyň hem ölendiklerini aýdýar.
Entek bu hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne alan adam ýa gurama ýok.
Başga bir hüjüm
Ýurduň günortasynda ýerleşýän Kuetta şäherinde hem ýaragly adamlar welaýat hökümetiniň bir sözçüsini hem-de iki polisiýa işgärini öldürdiler.
Hüjümçiler şaýy mezhepli Hadim Hussein Nurini maşynyny wagtlaýyn duralgada goýjak bolup durka, atyp öldürdiler. Ýerli polisiýa edarasynyň başlygynyň aýtmagyna görä Nura edilen hüjüm din bilen bagly.
Häkimýetleriň aýtmagyna görä, eli ýaragly adamlar motosiklli gaçyp barýarkalar iki polisiýa işgärini öldürip, ýene birini-de ýaralapdyrlar.
Bu ot açyşlygyň jogapkärçiligini entek öz üstünä alan ýok.
Bu regionda dini sebäplere görä ozal hem ençeme adam öldürildi. Bu ýerde radikal sünniler tarapyndan şaýylar nyşana alynýar.
Bu ýerde onlarça ýyl bäri Buluç milletçileriniň hem gozgalaňy barýar. Olar köpräk özerklik, we reiondaky nebit-gazdan gelýän girdejiden özlerine ulurak paý berilmegini talap edýärler.


text:
2-nji awgustda Türkmenistanyň Ýokary okuw jaýlaryna giriş synaglary başlanýar.
Resmi maglumatlarda şu ýyl ýurduň ýokary okuw jaýlaryna geçen ýylkysyndan has köp adamyň kabul ediljekdigi, ýagny 128 studentiň artykmaç alynjakdygy aýdylýar. Şeýlelikde, ýurduň Ýokary okuw jaýlary şu ýyl 7 256 studenti kabul etmegi planlaşdyrýarlar.
Ýokary mekdepler
Döwlet metbugatynda berilýän sanlara görä, Oguzhan adyndaky inženerlik tehnologiýalar uniwersitetine 450 student alnar. Bu uniwersitetde beriljek bilim prosesini ýapon okuw programmasynyň esasynda we ýapon mugallymlarynyň çagyrylmagynda guramak planlaşdyrylýar, diýlip resmi maglumatlarda aýdylýar. Şeýle-de aýdylyşyna görä, birinji okuw ýylyndan başlap, studentler ýapon we iňlis dillerini öwrenerler.
Türkmenistanyň döwlet ýokary okuw jaýlarynyň her birine alynjak studentleriň resmi sanlary barada berilýän maglumata görä: Magtymguly adyndaky döwlet uniwersitetine 975; Medisina uniwersitetine 573; Oba hojalyk uniwersitetine 510; D.Azady adyndaky Daşary ýurt dilleri institutyna 389; Nebit-gaz halkara uniwersitetine 467; Arhitektura-gurluşyk döwlet institutyna 570; Ykdysadyýet we dolandyryş institutyna 510; Transport we aragatnaşyk institutyna 450; Maliýe institutyna 180; DIM-iň Halkara gatnaşyklary institutyna 60; Gumanitar ylymlar boýunça halkara uniwersitetine 300; S.Seýdi adyndaky pedagogiki institutyna 422; Sport we syýahatçylyk boýunça milli institutyna 410; Energetika institutyna 335; Medeniýet institutyna 200; Çeperçilik akademiýasyna 100; Milli konserwatoriýa 140 student alnar.
Şeýlelikde, Türkmenistanyň Ýokary okuw jaýlaryna şu ýyl geçen ýylkysyndan 128 okuwçyny artyk alynjakdygy resmi taýdan mälim edildi. 2015-2016-njy ýyllarda Türkmenistanyň ýokary okuw jaýlaryna 7 müň 128 adam Kabul edilip, bu sanyň ozalky ýyldan 267 adam artyk bolandygy nygtalypdy.
Orta hünärmenlik okuw jaýlary
Türkmenistanyň 42 sany orta hünärmenlik okuw jaýy jemi 8 müň 385 adamy Kabul eder. Bu sanyň hem geçen ýylkysyndan 43 adam artykdygy resmi maglumatda bellendi.
Türkmenistanyň ýokary we orta hünärmenlik okuw jaýlaryna giriş synaglary 2-nji awgustda başlanyp, 25-nji awgusta çenli dowam eder.
Türkmenistanyň döwlet derejesinde baglaşan şertnamalarynyň esasynda 2016-2017-nji okuw ýylynda daşary ýurtlaryň ýokary okuw jaýlarynda ýaşlaryň müňlerçesiniň okajakdygy aýdylyp, olaryň takyk sany görkezilmändir.
Türkmen ýaşlarynyň döwlet tarapyndan iberiljek ýurtlarynyň arasynda Orsýet, Belarus, Hytaý, Malaziýa, Rumyniýa, Türkiýe, Horwatiýa agzalýar we beýleki ýurtlaryň hem bardygy aýdylýar.
Türkmenistanly ýaşaryň onlarça müňi daşary ýurtlarda öz hasabyna okaýar. Olaryň aglaba bölegi Orsýetde, Türkiýede, Belarusda, Ukrainada we Merkezi Aziýa ýurtlarynda okaýar.
Synag guramaçylygy
Türkmenistanyň Ýokary we orta hünärmenlik okuw jaýlaryna giriş synaglarynyň açyklyk we bitaraplyk esasynda ýokary guramaçylykda geçirilmegi resmi derejede tabşyrylypdyr. Türkmen hökümetiniň 15-nji iýulda geçiren maslahatynda synaglaryň geçirilişine gözegçilik üçin, okuw jaýlarynda kameralaryň oturdylandygy aýdyldy we bu çäräniň synaglaryň açyk görnüşde geçirilip, iň bilimli we ukyply ýaşlaryň okuwa girmegine şert dörejekdigi bellendi.
Türkmenistanyň Ýokary okuw jaýlarynda korrupsiýanyň möwç alandygyny Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan mugallymlaryň, studentleriň we olaryň ene-atalarynyň ençemesi habar berdiler.
Türkmen ýolbaşçylary hem bilim pudagynda ýaýran para-peşgeşi birnäçe gezek resmi taýdan boýun aldylar.


text:
Müsüriň häkimiýetden çetleşdirilen ozalky lideri Hosni Mubaregiň aýaly Suzanna Mübärek şu gün özüniň bank hasaplaryndaky pullaryny döwletiň haýryna geçirmekçidigini mälim etdi.
Suzanna Mubaregiň bu karary onuň özüne garşy korrupsiýa bilen baglanyşykly bildirilýän aýyplamalar boýunça häkimiýetler bilen barlyşyga gelmek ugrunda äden ädimi diýlip hasaplanylýar.
Müsüriň häzirki häkimiýetleri ýurduň ozalky lideri Hosni Mubarege we onuň maşgala agzalaryna döwletiň milliardlarça dollar serişdesine bikanun eýe bolmakda aýyplama bildirýärler.


text:
Ýekşenbe güni Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad Britaniýanyň “Sunday Times” gazetine beren interwýusynda özüniň wezipesinden çekilmek niýetiniň ýokdugyny aýtdy we Britaniýany oppozision söweşijilere ýardam berýänlikde tankytlady.
“Sunday Times” gazetine beren we telewideniýede görkezilen bu wideo-interwýusynda Başar al-Assad Britaniýanyň Siriýadaky meselelere goşulyşmagyny “türkana” we “howaýy zat” diýip atlandyrdy.
“Britaniýanyň Siriýadaky problemalary harbylaşdyrmaga çalyşýan wagtynda biz ondan nädip bu konfliktlerde rol oýnmagyny sorap bileris? Olaryň terrorçylara harby goldaw bermek isleýän wagtynda hem-de siriýalylaryň arasyndaky dialogy kadalaşdyrmaga çalyşmaýan wagtynda nädip olardan ýagdaýy kadalaşdyrmaklygy sorap bolar? Bu logika laýyk gelýän zat däl” diýip, prezident Assad nygtady.
Britaniýanyň daşary işler sekretary Wilýam Heýg ýekşenbe güni Başar al-Assadyň bu çykyşyna reaksiýa bildirmek bilen: “Munuň özi biziň häzirki zamanymyzda haýsydyr bir döwlet lideriniň beren iň bir ham-hyýal interwýusydyr” diýip, häsiýetlendirdi.
Britaniýanyň pozisiýasy
Käbir beýleki daşary döwletler, şol sanda Birleşen Ştatlar, Günbatar Ýewropa ýurtlarynyň köpüsi we birnäçe arap ýurtlary bilen bir hatarda Britaniýa hem Siriýanyň oppozisiýasyny ýakyndan goldap gelýär.
Ol Siriýanyň geljekki hökümetiniň işine Başar al-Assadyň gatnaşdyrylmaly däldigi barada oppozisiýanyň tutýan pozisiýasyny-da goldaýar.
Mundan daşary, Britaniýa Siriýadaky oppozision söweşijilere ýarag berilmegini gadagan edýän gadagançylygyň ýatyrylmagynyň-da tarapyny tutup çykyş edipdi. Emma Ýewropa Bileleşigi onuň bu baradaky çagyryşlaryny ret etdi. Häzirki wagt Ýewropada Siriýanyň oppozisýasyna diňe harby däl ýardamlaryň we tehniki goldawlaryň berilmegine rugsat berilýär.
Prezident Assad öz interwýusynda özüniň wezipeden çekilmegi söweşleriň bes edilmegine getirer diýip pikir etmekligiň “akmaklykdygyny” belläp, özüniň wezipeden çekilmek niýetiniň ýokdugyny belledi.
Başar al-Assad özüniň oppozisiýa bilen dialog geçirmäge taýýardygyny bellemek bilen bir wagtda, “terrorçylar” bilen gepleşik geçirip bilmejekdigini nygtady.
Siriýada oppozision söweşijiler bilen hökümet güýçleriniň arasynda indi iki ýyl bäri dowam edýän ýaragly konfliktlerde jemi 70 müňden gowrak adam öldi diýlip hasaplanylýar.
Geçen hepde Amerikanyň Birleşen Ştatlary Başar al-Assada garşy göreş alyp barýan toparlara harby bolmadyk ýardamlary bermäge, şeýle-de oppozisiýanyň kontrollygynda ýerleşýän ilatly punktlardaky sanitariýa we bilim beriş işleri üçinem 60 million dollarlyk ýardam bermäge taýýardygyny yglan etdi.


text:
ABŞ-ly taryhçy Sýuzan Berger Ikinji jahan urşy döwründe on müňlerçe wengriýaly ýewreýleri nasistleriň ölüm lagerlerinden halas eden şwesiýaly diplomat Raul Wallenberg barada içginden barlaglary geçirdi. Wallenberg Sowet Soýuzy tarapyndan ele salnandan soň, onuň kysmaty barada takyk bir maglumat ýok. Wallenbergiň ykbaly Ikinji jahan urşunyň aýan edilmedik iň syrly taraplarynyň biri bolup galýar.
Taryhçy Sýuzan Berger Wallenbergiň durmuşyny öwrenen şwed-rus toparynyň hem düzümine giripdi. Bu topar 2001-nji ýylda dargadylypdy. Şeýle-de Berger Wallenbergiň işi bilen bagly 2009-njy ýylda düzülen toparyň hem agzasy bolupdy.
Azatlyk Radiosy taryhçy Sýuzan Berger bilen söhbetdeş bolup, Raul Wallenbergiň ykbaly barada gürrüň etdi.
Azatlyk Radiosy: 2009-njy ýylyň noýabrynda aýan edilen resminamalara görä, Wallenberg 1947-nji ýylyň 23-nji iýulynda KGB tarapyndan sorag edilene meňzeýär. Şol seneden alty gün öň, sowetler Wallenbergiň ölendigini öňe sürüpdiler. Siz Wallenbergiň ykbalyny bilmekde öňegidişlik gazanyp bildiňizmi?
Sýuzan Berger: Öňegidişlik diýlende bir zady nygtasym gelýär, ýagny Raul Wellenbergiň ykbalyna aýdyňlyk saljak köp sanly resminamalaryň entegem Orsýetiň arhiwinde saklanýandygy aýan boldy. Bu resminamalaryň bardygy şwed-rus toparyna hem aýan edilmändi. Wallenbergiň durmuşyny seljermek üçin 1990-njy ýyllarda döredilen bu topar 2001-nji ýylda dargadylypdy.
Täze resminamalaryň arasynda Wallenbergiň kameradaşy Willy Rodeliň işi boýunça hem köp sanly dokumentler bar. Şwed-rus toparynyň bu barada habary hem bolmandy.
Şeýle-de Orsýetiň Daşary işleri ministrligi Wallenbergiň işi bilen bagly juda möhüm resminamalary mälim etdi. Bularyň arasynda Sowet Soýuzynyň Stokgolmdaky ilçihanasy bilen Daşary işler ministrliginiň özara alşan hatlary hem bar. Öň bu resminamalary öwrenmäge ygtyýar ýokdy. Gürrüňi gidýän bu resminamalaryň uly ähmiýeti bar. Ýaňy hem belleýşim ýaly, öň biz bularyň aglabasyndan bihabardyk. Biz bu dokumentleri içginden öwrenmän, Wallenbergiň ykbaly barada häzirlikçe anyk hiç zady aýdyp biljek däl.
Azatlyk Radiosy: Siziň pikiriňizçe, ors resmileri bu möhüm taryhy resminamalary aýan etmän, Wallenbergiň ykbaly boýunça alnyp barylýan işe päsgelçilik döretjek boldularmyka?
Sýuzan Berger: Bu taýda iň uly jedel ençeme anyk soragyň daşynda aýlanýar, ýagny bular: “orslar hakykaty bilýärlermi?”, “Orsýetde bolup geçen zatlardan kim habarly?” ýa-da “Bu meseläniň çözgüdi barmy?” diýen sowallar. Meniň pikirimçe, käbir arhiw işgärleriniň Raul Wallenbergiň işi bilen bagly başga goşmaça resminamalaryň ýokdugyny bellemegi hakykat bolup biler. Ýöne şol diýilýän resminamalaryň asyl görnüşini öwrenmäge bize ygtyýar berlenok, bu hem uly mesele. Bu ýagdaý hökmany üýtgäýmeli. Biz heniz hem 1940-njy ýyllardaky Budapeştde we Stokgolmda alnyp barlan aňtaw işleri bilen bagly maglumatlary görmedik. Biz şol aňtaw resminamalaryny seljermezimizden ozal, Wallenbergiň ykbaly barada anyk bir zady bilýändiris diýip bilemzok. Bu hakykatdan hem uly bir mesele. Ýagny, Orsýet dogrudan hem nämäniň bolup geçendigini bilýärmi? Men bir zady ynamly aýdyp biljek, bu iş boýunça entek öwrenmeli taryhy resminamalar bar. Wallenbergiň işini öwrenýän alymlaryň bir netijä gelip bilmegi üçin, bu resminamalar hökman seljerilmeli.
Azatlyk Radiosy: Orsýetiň 2009-njy ýylyň noýabrynda aýan eden resminamalaryndan belli bolşuna görä, Wallenberg öldi diýilýän senesinden has soň ölüpdir. Eger-de Orsýet hyzmatdaşlyk etmek islemeýän bolsa, onda näme üçin Moskwa şol resminamalary äşgär etdi?
Sýuzan Berger: Bu barada bir zat aýtmak juda kyn. Ýöne esasy belläp geçmeli zat, bu şol resminamalaryň nähili ýagdaýda äşgär edilmegi bilen bagly. Biz Lýubýankadan şol anyk gün geçirilen soraglaryň mazmuny bilen tanyşmak üçin ygtyýar soradyk. 22-23-nji iýulda Wallenberge ol ýa-da bu görnüşde dahylly bolan köp sanly adam soraga çekilipdir. Diýmek, şol gün ýa-da şol iki gün bir möhüm zat bolan bolmaly.
Ýöne şol günler soraga çekilen adamlaryň doly sanawy bize hiç haçan berilmedi. Biz olardan “gaýrat ediň, bize şol geçirilen soraglaryň düzedilmedik mazmunyny beriň” diýip, köp haýyş etdik. Olar bize diňe bir sahypanyň nusgasyny hödürlediler. Onda diňe Wilmos Langfelderiň we Sandor Katonanyň atlary görkezilendi.
Şunlukda, bu ugurdaky tagallalar ýene-de dowam edýärdi. Biz mazmuny üýtgedilmedik, asyl resminamalary talap edýärdik. Netije-de aýlara we ýyllara çeken gepleşiklerden soň, Orsýetiň FSB-si bize ahyrsoňy ýene bir resminamany hödürledi. Onda 23-nji iýulda 16 sagat sorag edilen Langfelderden we Katonadan başga-da, 22-nji iýulda “ýedinji tussag” ady berlen bir adamyň sorag edilendigi nygtalýar. Başga-da käbir ýagdaýlar nazara alnyp netijä gelinse, onda şol adamyň Raul Wallenbergdigini aýtmak bolar.
Biz bu maglumatlary 2001-nji ýyla çenli bilmeýärdik. Şunlukda biz bu netijä şol resminamanyň kömegi bilen geldik. Näme üçin FSB bu maglumaty aýan etdi? Munuň iki sebäbi bolmagy mümkin.
Birinjiden, mundan öň hem “ýedinji tussag” atly adamyň Wallenbergiň bolmagynyň mümkindigi barada gürrüňler bolupdy. Ýöne biz “ýedinji tussagyň” sorag edilenleriň sanawyna goşulandygy barada bir resminamanyň bardygyndan bihabardyk. Bu barada ors resmileri-de hiç zat aýtmandylar.
Meniň çakymça, Orsýet edilen basyşlaryň esasynda bu maglumaty aýan eden bolmaly. Garaz, “maglumat” diýenimde, olar doly göwrümli we anyk informasiýany bermän, diňe öň edilen gürrüňleri tassyklaýan bir habary syzdyrdylar.
FSB-niň nämeden ugur alyp, bu maglumaty aýan edendigi barada belli bir zady aýtmagam kyn. Sebäbi olar bize doly göwrümli maglumaty berenoklar ahyryn. Bärde “näme üçin?” diýen sorag döreýär. Resmi düşündirişe görä, şol maglumatlarda başga-da ençeme şahsyň ady geçýär, eger-de dokumentler aýan edilse, onda şol adamlaryň hem şahsyýeti orta çykar. Meniň pikirimçe, nähili hem bolsa, bu kynçylyklary özara düşünişip çözüp bolardy. Bular ýaly ýagdaýlara beýleki ahriw dokumentleri bilen işleşilende hem duş gelinýär. Beýle çäreler ähli ýerlerde-de edilýär. Bu bir ykrar edilen prosedura, biz hem olara görä hereket etsek, ýerlikli bolardy.
Azatlyk Radiosy: Wallenberg öldi diýlip yglan edilenden soň, onuň käbir ýerlerde görlendigi barada hem maglumatlar bar. Bular näderejede ygtybarly?
Sýuzan Berger: Wallenbergiň 1947-nji ýyldan soň ölmän diri galandygyna güwä geçýän häzirlikçe hiç hili resmi maglumat ýok. Ýöne şol bir wagtyň özünde, şaýatlaryň berýän gürrüňleri hem nazara alnyp, bu maglumatlar seljerilmeli.
Häzir Wallenbergiň resmi taýdan öldi diýilýän gününden hem soň ýaşandygyny görkezýän resminamalaryň orta çykmagy bilen, bu çaklamalara başgaça garalyp başlanar. Iň bärkisi olar täzeden seljeriler.
Raul Wallenbergiň 1947-nji ýylyň iýulynda öldürilen hem bolmagy mümkin. Belki-de, ol uzak ýyllaryň dowamynda ýekelikde tussaglykda saklanandyr. Eger-de ol 1947-nji ýylyň iýulyndan soň aman galan bolsa, onda bu öz gezeginde başga soraglary döredýär.


text:
Türkiýäniň resmileriniň maglumatyna görä, ýurduň günorta-gündogarynda ýüz beren ulag partlamasynda bir adam ölüp, azyndan 12 adam ýaralanypdyr.
Bu bomba partlamasy ýekşenbe güni Yrak bilen Eýranyň serhedine golaý Hakkari welaýatynyň Sembinli şäherinde polisiýa ulagynyň barýan ýolunda ýüz berdi.
Bu sebitde soňky aýlaryň dowamynda Türkiýäniň howpsuzlyk güýçleri bilen Kürdüstanyň Işçi Partiýasynyň (KIP) agzalarynyň arasynda ýowuz söweşler bolýar.
Kürdüstanyň Işçi Partiýasy Türkiýede kürtleriň köplük bolup ýaşaýan günorta-gündogar sebitinde aýratyn öz döwletini gurmaklygy maksat edinip, 1984-nji ýylda ýaragly söweşe başlady. Şondan bäri bu ýerde 40 müňden gowrak adam öldi.


text:
Yragyň harbylary, «Yslam döwleti» toparyna garşy durmak üçin, orsýetli, eýranly, siriýaly kärdeşleri bilen howpsuzlyk meselesinde hyzmatdaşlyk edýändiklerini aýdýarlar.
Yrak harbylarynyň bilelikdäki operasiýalar komandasy 26-njy sentýabrda bu ylalaşyga Orsýetiň öz müňlerçe raýatynyň «Yslam döwleti» jeňçi toparynyň hatarynda terrorçylyk hereketlerine goşulmagy bilen bagly barha ýokarlanýan aladasy astynda gelnendigini aýtdy
Bu beýanat biraz öň Yragyň daşary işler ministri Ibrahim al-Jafariniň bir gün öň aýdan sözlerine ters gelýär.
Ol öz ýurdunyň yrak goşunlaryna kömek üçin Orsýetden hiç bir harby geňeşçi almandygyny aýdypdy.


text:
Türkmenistanda täze, iňlis dilinde sapak beriljek uniwersitet döredilýär.
Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow 16-njy maýda geçirilen hökümet maslahatynda täze ýokary okuw jaýyny döretmek baradaky karara gol çekdi.
Türkmen döwlet habarlar gullugy täze döredilýän Halkara ynsanperwerlik ylymlary we ösüş uniwersitetiniň ýylda 300-e golaý studenti kabul edip, 14 hünär boýunça bilim berjegini aýdýar.
2014-2015-nji okuw ýylynda işe başlajak täze uniwersitetde okuwlar iňlis dilinde alnyp barlar we onda okamak tölegli bolar.
Şeýle-de prezident Berdimuhamedow iňlis, nemes we fransuz dillerinde sapak berilýän birnäçe mekdep döretmek, ýurduň ýokary okuw jaýlarynda ýörite dil kurslaryny guramak barada tabşyryk berdi.


text:
“2002-nji ýylyň sanjar aýynyň 25-nde Türkmenistanyň prezidentiniň janyna kast etmek, we terorçylygy amala aşyrmak bilen Aşgabatda agyr jenaýat edildi. Döwlet agdarylyşygyny geçirmäge, häkimiýeti eýelemäge we ýurduň konstitutsion gurluşyny üýtgetmäge synanyşyk edildi”.
Türkmenistanyň döwlet eýeçiligindäki ”Altyn asyr” telekanalyndan bu habaryň berleli bäri aradan 12 ýyl geçdi. Habarda 2002-nji ýylyň 25-nji noýabrynda ýurduň şol wagtky prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň janyna kast etmäge boldy diýilýän synanyşyk hakda gürrüň edilýär.
Boldy diýilen şol wakadan soň, Türkmenistanyň öňki daşary işler ministri Boris Şyhmyradow we onuň egindeşi diýlen we şol wakada oňa kömek etdi diýlen aýyplama bilen onlarça adam tutulyp, uzak möhletleýin türme tussaglygyna höküm edildi.
Şol wagt daşary ýurtlarda hereket edýän oppozision partiýalardan biriniň ýolbaşçysy bolan Boris Şyhmyradow başda 25 ýyl, soňra-da ömürlik türme tussaglygyna höküm edildi. Daşary ýurtlarda hereket edýän beýleki Türkmen oppozision toparlarynyň ýolbaşçylaryna we agzalarynyň käbirlerine hem gaýybana iş kesildi.
Şyhmyradow bilen bilelikde Yklymowlar maşgalasyndan hem ençeme adam ele salyndy. Türkmenistanyň oba hojalyk ministriniň öňki orunbasary Saparmyrat Yklymow bu barada Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berýär: “Üç sanak doganym, birki sanak dogan oglanym, birki sanak ýegen, köpüsinä bilemogam ýatanlaryň sany ýedi-sekiz bardyr”.
Nämälimlik
Aradan 12 ýyl geçendigine garamazdan, boldy diýilýän şol synanyşygyň bolup-bolmandygy, bolan bolsa onuň nähili amala aşyrylandygy, oňa kimleriň gatnaşandygy, ýapyk gapylaryň arkasynda bolan sud diňlenişikleriniň nähili geçirilendigi hakda takyklanmadyk maglumat gaty köp.
Hökümet terrorçylykly waka boldy diýse, daşary ýurtlarda hereket edýän oppozision toparlary, bu garaýşy ret edýärler we, olaryň sözleri bilen aýdylanda, “hökümet toslap tapan bu bahanasy bilen öz tankytçylaryny basyp ýatyrmaga synanyşypdyr”.
Nämälimligine galýan ýagdaýlardan ýene biri hem boldy diýlen şol waka bilen baglanyşykly näçe adamyň tussag edilendigi bilen bagly. Resmi çeşmelerde bu barada takyk maglumat berilmeýär, emma “Crude Accountability” guramasynyň ýakynda ýaýradan maglumatynda şol waka bilen dahylly 61 adamyň sanawy mälim edilýär.
Şeýle-de tussag edilmedik bolsa-da, boldy diýilen şol waka bilen ilteşikli dürli ýazgarmalara uçran, hak-hukuklary bozulan adamlar hem kän. Sanlary takyk bolmadyk bu raýatlar şol waka dahyllylykda aýyplanan adamlaryň kowum-garyndaşlaryndan ybarat bolup, olaryň atlary gara sanawa girizilen we ýurtdan çykmagy bolsa gadagan edilen.
Agzalýan waka dahyllylykda käbir raýatlara berlen şol jeza çäreleri olaryň ýaş çagalaryna hem öz täsirini ýetirdi. Oba hojalyk ministriniň öňki orunbasary Yklymow bu barada ýene şeýle diýýär: ”Şol wakadan bäri giden nesil ýetişdi, şol çagalaryň sany 50-den 60-dan kän, biz bir uly maşgala, dört-bäş sany adamynyň çagasy ep-esli bolýar-da. Onsoňam hemesi öýsüz-öwzarsyz, olaryň kakalary türmede ýatanlary hem bir welin, azyndan 20-den gowrak hojalygyň öýlerini konfisikasiýa etdiler. Şu günki gün şol jaýlarda polisiýa polkownigi, prokuraturanyň işgärleri, şolar ýaşaýarlar. Bu wakada uly talaňçylyk hem bar.”
Olaryň tussag edilmeginden bäri aradan 12 ýyl geçendigine garamazdan, şol adamlaryň ençemesiniň, şol sanda hökümet tarapyndan “topar başy diýlip yglan edilen Boris Şayhmyradowyň öli ýa diridigi hakda hem maglumat ýok.
"Ýaş prezident"
2007-nji ýylyň awgust aýynda düýbi Nýu-Ýorkda ýerleşýän Kolumbiýa Uniwersitetinde eden çykyşynda Türkmenistanyň häzirki prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Şyhmyradowyň ykbaly barada berlen bir soraga özüniň ýaş prezidentdigini, emma şol tussaglaryň diridigine ynanýandygyny aýdypdy.
Şol pikir käbir adamlarda umyt döreden hem bolsa, edilen çykyşdan bäri aradan 7 ýyl geçendigine garamazdan, şol adamlaryň ykbaly hakda henize çenli hiç hili maglumat berilmän gelýär.
Şeýle pursatda, "Crude Accountability" ýaly käbir daşary ýurt guramalary ýakynda şol adamlaryň ykbaly bilen bagly kapmpaniýa başlatdylar.
Şol kompaniýany gurnaýjylar, öz tagallalarynyň diňe adamkärçilige esaslanýandygyny, maksatlarynyň şol adamlaryň ykbaly barada maglumat almakdan ybaratdygyny aýdyp, bu barada henize çenli Türkmenistanyň hökümetinden takyk maglumat alyp bilmändiklerini aýdýarlar.


text:
Russiýanyň ýokary sudy ýurduň Stawropol sebitinde yslamy baş örtgülerine ýa-da hijaplara bolan gadagançylygy öz güýjünde saklady.
Stawropol sebitinde ýaşaýan musulman maşgalalaryň aklawçysy Myrat Musaýew suduň çarşenbe güni çykaran kararyna şikaýat etmekçidigini aýtdy.
Geçen güýzde Stawropolyň häkimi ýerli mekdepler üçin ýörite okuw formasyny girizipdi. Oňa görä mekdebe dini lybaslarda gelmek gadagan edilýärdi. Munuň netijesinde käbir musulman maşgalalary hijap geýýän gyzlarynyň mekdebe goýberilmändiginden şikaýat edipdiler.
Stawropolyň regional sudy mekdep formasynyň girizilmegi kanuny diýip karar çykarypdy.
Stawropol sebiti aglaba musulmanlaryň ýaşaýan Çeçenistan, Dagystan respublikalary bilen serhetde ýerleşýär.


text:
Gazagystanyň demirgazygyndaky Kostanaý sebitiniň sudy 2007-nji ýylda polisiýa tarapyndan gynamalara sezewar edilen adama kompensasiýa tölemek bardaky hökümini güýçde saklamak hakynda karar çykardy.
Gurluşyk işgäri Aleksandr Gerasimow polisiýa tarapyndan ýenjilenden we bogmak üçin onuň ýüzüne polietilen paketi bilen basyş edilenden soň, hemişelik saglyk we psihiki näsazlyklardan ejir çekýändigini aýdýar.
Noýabr aýynda ýurduň sudy Gerasimowyň çekýän jepasy üçin ýerli polisiýa resmileriniň 2 million gazak tengesini, ýagny 13 müň amerikan dollary möçberinde pul tölemelidigi barada karar çykarypdy.
Polisiýa suduň çykaran bu kararyny şikaýat edipdi, ýöne penşenbe günki kararyň netijesinde olaryň bu şikaýaty güýçden gaçdy.


text:
Türkmenistanyň resmi habar çeşmeleriniň maglumatyna görä, şu gün ýurtda aýal-gyzlar güni baýram edilip bellenilýär.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bu mynasybetli aýal-gyzlara ýüzlenip gutlag beýanatyny etdi.
Prezident gutlag hatynda “döwletiň aýal-gyzlaryň ýagdaýlary bilen gyzyklanýanlygyny we olaryň ýurtda amatly şertlerde ýaşamaklaryny üpjün etmek üçin zerur bolan ähli mümkinçileriň dörediljekdigini” nygtaýar.
Türkmenistan bilen bir hatarda, dünýäniň ençeme beýleki ýurtlarynda, şol sanda postsowet we Türkiýe ýaly ýurtlarda hem bu gün baýramçylyk hökmünde bellenilýär.


text:
30-njy noýabrda Moldowanyň raýatlary parlament saýlawlarynda ses berýärler. Bu saýlawlara ýurduň Ýewropa tarapdar partiýalarynyň we Orsýet bilen ýakyn gatnaşyklary goldaýan güýçleriniň arasyndaky bäsdeşlik hökmünde garalýar.
101 orunlyk parlamentiň täze deputatlary dört ýyllyk möhlet bilen saýlanylýarlar.
Ses berijileriň sanawynda hasaba alnan 2.8 milliondan gowrak moldowaly ses berijileriň 39% günortana çenli ses beripdir.
Hiç bir partiýa geljekki parlamentde orunlaryň köpçüligini alar diňe çaklama ýok.
Ses berijileriň islegi
Köpçüligiň pikirini öwrenmek boýunça ýakynda geçirilen barlaglar günbatarçy partiýalaryň ilat tarapyndan has goldanýandygyny görkezdi.
Moldowada saýlaw nokatlarynda adatdan daşary ýagdaýlar barada habar berilmedi, emma ýurduň Moskwadaky ilçihanasynyň öňünde ses bermek üçin baran adamlaryň uly nobatlarynyň emele gelendigi barada habar berildi.
Moldowanyň raýatlary üçin Orsýetiň giňişliginde bäş sany saýlaw nokady döredildi. Käbir maglumatlara görä, 300 müň çemesi moldowaly ýurduň daşynda işleýär we olaryň ýarpysy hem Orsýetde.
Moldowanyň Moskwadaky ilçihanasynyň daşynda Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan moldowalylar orsýetçi partiýalary goldamak niýetini mälim etdiler.
Barlaglaryň netijesinde bolsa ösüşiň Ýewropa ugruny nazarlaýan üç partiýanyň sesleriň 43%-ine eýe boljakdygy çak edilýär.
Syýasy partiýalar
Premýer-ministr Lurie Leançanyň ”Liberal-demokratik partiýasy” we ýurduň ”Demokratik partiýasy” häkimiýet başyndaky koalisiýanyň agzalary.
”Liberallar” koalisiýany geçen ýyl terk etdiler we oppozisiýa geçdiler.
Ýurduň Ýewropa bilen integrasiýa ýolundan barýandygyna garamazdan, soňky alty ýylyň dowamynda häkimiýet başyndaky koalisiýanyň arasynda bar bolan gapma-garşylykdan oppozisiýadaky kommunistik partiýanyň peýdalanmagy ähtimal.
Bu saýlawlarda orsýetçi kommunistik partiýanyň sesleriň 24%-ini aljagy çak edilýär. Ýurduň uly ýaşly nesli partiýanyň liderine, ýagny geçmişde döwlete uzak wagtlap baştutanlyk eden Wladimir Woronine, durnuklylygyň diregi hökmünde seredýär.
Kommunistler özleriniň Moldowanyň Ýewropa Bileleşigi bilen ýakynlaşmagyna garşy çykyş edýändigini aýdýarlar.
Ses berişligiň öňüsyrasynda orsýetçi partiýanyň saýlawlara gatnaşmagy gadagan edildi. Bu hereket Moskwa tarapyndan ýazgaryldy.
Saýlawlara üç gün galanda saýlaw häkimiýetleri, onuň daşary ýurtlardan bikanun maliýeleşdirilmekde güman edilýändigini aýdyp, orsýetçi “Patria” atly partiýanyň saýlawlara gatnaşmagyna gadagançylyk girizdiler.
Orsýetiň Daşary işler ministrligi bu waka bilen baglylykda Moldowanyň saýlawlarynyň “demokratik häsiýetine çynlakaý şübhe bildirdi”.
Moldowanyň partiýalary parlamentiň düzümine girmek üçin sesleriň 6 %-ini toplamaly.
Pridnestrowýe
Ozalky saýlawlarda bolşy ýaly, Moldowanyň Orsýet tarapyndan goldanylýan Pridnestrowýe regiony ses berişlige gatnaşmady. Orsýetçi separatistleriň gözegçiligindäki Pridnestrowýede Moldowanyň 200 müň çemesi raýaty üçin ses berişlik nokatlary döredilmedi.
Ýewropanyň iň garyp ýurtlarynyň biri bolan Moldowa Ukraina hem-de ÝB-niň agzasy bolan Rumyniýa bilen serhetleşýär.
Ýurduň 78%-i etnik rumynlar, ukrainleriň we orslaryň sany ilatyň 14%-ini emele getirýär.
3.6 million ilatly Moldowa 2009-njy ýyldan bäri ýewropaçy partiýalaryň koalisiýasy tarapyndan dolandyrylýar. Hökümet Ýewropa Bileleşigi bilen Assosiasiýa barada ylalaşyga gol çekdi we öz raýatlarynyň Ýewropa wizasyz syýahat etmek mümkinçiligine eýe boldy.
Goňşy Ukrainadaky durnuksyzlygyň dowam edýän bir wagtynda Moldowadaky saýlawlara üns bilen syn edilýär. Ukrainada bolşy ýaly Moldowanyň hem gündogarynda orsýetçi separatistik region bar.


text:
Pop Fransis Gresiýanyň Lesbos adasyna eden saparyndan yzyna dolananda, Italiýa özi bilen 10 sany bosguny alyp gaýtmagy teklip etdi.
Gresiýanyň döwlet telewideniýesi ERT sekiz siriýala we iki owgana pop bilen Gresiýadan çykmaga rugsat beriljegini aýtdy.
Rim papasy Ýewropa Bileleşigi bilen Türkiýäniň arasynda baglaşylan gapma-garşylykly ylalaşyk esasynda bosgun lagerinden tussag merkezine öwrülen ýere barmagy planlaşdyrdy.
Ol bosgunlar bilen duşuşyp, olaryň käbiri bilen nahar iýer.
Grek adasy Ýewropanyň ýüzbe-ýüz bolan ynsanperwerçilik krizisiniň serhet liniýasy hasaplanylýar.


text:
Azerbaýjanyň häkimiýetleri Siriýada ýaragly toparlaryň düzüminde harby hereketlere gatnaşmakda güman edilýän 10 adamy tussag etdi.
Azerbaýjanyň Milli howpsuzlyk ministrliginiň 7-nji ýanwarda aýtmagyna görä, güman edilýänler bikanun harby hereketlere baş goşmakda, serhetden bikanun geçmekde, bikanun ýaragly toparlary döretmekde we söweşijileri ýarag, harby enjamlar hem partlaýjy serişdeler bilen üpjün etmekde aýyplanýarlar. Resmiler olary Siriýada terrorçylaryň lagerlerinde türgenleşik geçmekde we hökümet güýçlerine garşy göreşýän güýçleriň düzüminde söweşmekde günäleýärler.
Orsýetiň we Kawkazdaky hem Merkezi Aziýadaky öňki söwet respublikalaryň ençemesiniň häkimiýetleri öz raýatlarynyň ýüzlerçesiniň Siriýada “Yslam döwletiniň” düzüminde we “Al-Kaýda” bilen bagly toparlar bilen bilelikde söweşýändigini aýdýarlar.
Soňky aýlarda Kawkazda we Merkezi Aziýada öz ýurtlaryna dolanyp tussag edilýän adamlaryň sany artýar.


text:
Özbegistanyň prezidenti Yslam Karimowyň howpsuzlyk meseleleri boýunça öňki maslahatçysy Röwşen Muhiddinowyň öz wezipesinden galp peýdalananlykda we parahorlukda aýyplanyp, golaýda 15 ýyl azatlykdan mahrum edilendigi habar berilýär.
Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugynyň çeşmeleriniň berýän maglumatlaryna görä, 47 ýaşly Röwşen Muhiddinow öz wezipesinden galp peýdalanmakda we uly möçberde para almakda aýyplanyp, azatlykdan mahrum edildi. Ol geçen ýylyň 21-nji sentýabrynda döwlet maslahatçysy wezipesinden boşadylyp, Daşkent welaýatynyň prokurorlygyna bellendi. Emma Muhiddinow noýabr aýynda bu wezipesinden hem boşadyldy we tussag edildi.
Özbegistanly belli žurnalist Şaraf Ubaýdullaýewiň
Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, Muhiddinowyň uly möçberde para alanlykda we öz wezipesinden galp peýdalananlykda aýyplanyp, 15 ýyl azatlykdan mahrum edilmegi döwlet gurluşynda möhüm problemanyň bardygyny görkezýär:
—Bu örän möhüm wezipe. Biziň Özbegistanda prokuratura, sud, döwlet howpsuzlyk edaralarynda, milisiýada, gümrükde, goşunda işleýän bir milliondan gowrak pogonlylar bar. Muhiddinowyň wezipesinde işleýän adam prezident bilen göni gatnaşykda bolýar. Olar her günde birnäçe gezek duşuşýarlar.
Özbegistanyň ýörite gulluklaryna ýakyn durýandygy aýdylýan “Uzmetro” internet gazetiniň ýazmagyna görä, Röwşen Muhiddinowyň türmä basylmagyna onuň hossarlarynyň biznesi, hususanda, onuň gelnejesiniňkidigi aýdylýan myhmanhanalarda geçirilen barlaglar sebäp bolupdyr. “Arzuw” myhmanhanalar toplumynyň Muhiddinowyň maşgalasyna degişlidigini “Uzmetro” internet gazeti ýazýar.
Maşgalasynyň biznes işleri
Özbegistanly belli žurnalist Şaraf Ubaýdullaýewiň
sözlerine görä, Röwşen Muhiddinowyň maşgalasynyň biznes işleri barada häzir ilat arasynda köp gürrüň edilýär.
—Onuň gelnejesiniň , belki-de, öz aýalynyň biznes işleri bilen aktiw meşgullanýandygy barada köp gürrüň edilip başlandy. Ýöne häzir kim biznes etmeýär?
Bizde islendik adamyň garşysyna mydama kompromatlar taýýarlanylýar. Eger zerurlyk ýüze çyksa, olary birnäçe sagadyň içinde işe girizmek mümkin.
Resmi däl çeşmeler Muhiddinowyň ýurduň premýer-ministri Şawkat Mirzýaýewe ýakyndygyny we onuň hökümet başlygy bilen milli howpsuzlyk gullugynyň başlygy Rüstem Innoýatowyň arasyndaky “kompromatlar urşunyň” nobatdaky nyşanyna öwrülendigini aýdýarlar.
Ubaýdullaýew
hem öňki döwlet maslahatçysynyň “kompromat” nyşanasynyň pidasy bolandygyna ynanýar:
—Muhiddinow howpsuzlyk edaralaryna ilki gelen döwri möhüm şahslaryň göwnünden turmadyk bolara çemeli. Bizde islendik adamyň garşysyna mydama kompromatlar taýýarlanylýar. Eger zerurlyk ýüze çyksa, olary birnäçe sagadyň içinde işe girizmek mümkin.
Röwşen Muhiddinowyň 15 ýyl azatlykdan mahrum edilendigi barada Azatlyk Radiosyna habar beren çeşmäniň sözlerine görä, häkimiýetler Muhiddinowyň maşgalasyna we hossarlaryna berk gözegçilik edýärler. Olar Özbegistany terk etmäge taýýarlanýarlar.
Özbek hökümetine ýakyn çeşmeleriň aýtmaklaryna görä, Röwşen Muhiddinowyň bir ýylyň içinde günä geçişe düşmegi hem mümkin.


text:
Türkmenistan, häzirki wagtda ýurtda dowam edýän harby türgenleşikleriň çäginde, ilkinji gezek Hytaýdan satyn alan raketalaryny görkezdi. Howadan goranyş maksatlary üçin ulanylýan şol raketalar ýurduň harby güýçlerinde käbir möhüm ýaraglaryň bardygyny aýan etdi.
"Ýewraziýanet" neşiriniň ýazmagyna görä, geçen ýyl Türkmenistan bilen Özbegistanyň Hytaýdan käbir ýaraglary satyn alandygy, olaryň arasynda, esasanam, HQ-9 we HQ---12 atly goranyş ulgamynyň bardygy barada maglumatlar peýda bolupdy.
Şol wagt bu habarlara Hytaýyň Merkezi Aziýanyň harby pudaklaryna hem aralaşyp başlandygyny görkezýän alamat hökmünde baha berlipdi. Regionyň harby pudagy, umuman aýdylanda, Orsýetiň harby enjamlary bilen üpjün edilen.
Wideo sýužetler
Türkmenistan häzirki wagtda uly göwrümli harby türgenleşik operasiýalaryny geçirýär, 26-njy martda duýdansyz ýagdaýda gijäniň ýarymynda başlanan bu türgenleşigiň maksady we onuň kime ýa kimleriň garşysyna gönükdirilip geçirilýändigi barada kelam agyz söz aýdylmaýar.
Emma Türkmen mediasynda her gün şol harby türgenleşiklerden wideo sýužetler görkezilýär, şonda esgerler bilen bir hatarda prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň hem dürli harby enjamlary ulanyp, harby türgenleşige syn edýän pursatlaryny görse bolýar.
“Ýewraziýanet” neşiri, orsýetli harby synçy Wasiliý Kaşina salgylanyp beren maglumatynda, esasanam Hytaýdan satyn alnandygy çak edilýän şol harby enjamlaryň türkmen harbylary tarapyndan ulanylyşyny görkezýän sýužetleriň Orsýetiň göwnünden turmajakdygyny aýtmaga esas bar diýýär.
“Türkmen harbylarynyň bu ýaraglar bilen üpjün edilmegi, ýurduň öz harby enjamlaryny diwersifikasiýa edip başlandygyny görkezýär, bu pudak öň tutuşlygyna diýen ýaly Orsýetden import edilýän harby enjamlara baglydy” diýip, orsýetli ekspert “Ýewraziýanet” neşirine beren maglumatynda aýdýar.
Harby ýaranlyk
Howadan goranyş ulgamynyň söwdasyna Orsýet uly ähmiýet berýär. Onsoň soňky döwürde Hytaýyň Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlar bilen harby aragatnaşygyny artdyryp başlamagy, Orsýetiň gözgaraýşyndan baha berseň, ynjyk bir ädim bolup görünýär.
Mundan ozal Hytaýyň Owganystan, Pakistan we Täjigistan bilen harby ýaranlyk gurmaga synanyşýandygy baradaky habarlar “hamana Hytaý Merkezi Aziýada Orsýetiň ornuny eýelemäge synanyşýar” diýen duýgyny döredipdi.
Şol wagt Hytaý bu aladany köşeşdirmäge synanyşan hem bolsa, türkmen harbylarynyň Hytaýda öndürilen agyr harby enjamlar bilen üpjün edilendigini görkezýän bu wideo görnüşler Orsýetiň bu mesele bilen bagly aladasyny gaýtadan güýçlendirer diýlip çak edilýär.


text:
Owganystanda 20-nji awgustda geçirilen saýlawlaryň netijeleri barada düýnki ýaýradylan maglumatda prezident Hamid Karzaýyň berilen sesleriň 54 prosenti töweregini gazananlygy mälim edildi.
Eger bu netije şeýle dowam etse bu saýlawlaryň ikinji tapgyrynyň geçirilmejegini aňladýar. Emma yglan edilen bu maglumat berilen sesleriň 91 prosentiniň netijesidir.
Bu saylawlar aşa galplyklara ýol berilenligi baradaky aýyplamalaryň kölegesinde galdy. Bu netije Karzaýyň iň esasy garşydaşy bolan Abdylla bilen arasyny ep-esli açdy. Sebäbi ol şu mahala çenli sanalan seslerden diňe 28-% töweregini gazanmagy başarypdyr.
Şol bir wagtyň özünde-de saýlawlar boýunça BMG tarapyndan döredilen şikaýat kommisiýasy galplyklara ýol berilenligi şübhe edilen käbir regionlarda sesleriň gaýtadan sanalmagyny talap etdi.
Bu hem Karzaýyň alan sesleriniň azalmagynyň mümkindigini aňladýar. Saýlawlaryň ahyrky we resmi netijesi bolsa bu baradaky şikaýatlar doly barlanandan soň sentýabr aýynyň ahyrlarynda yglan ediler.


text:
Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý özüniň diwanynyň ýolbaşçysynyň Eýranyň hökümetinden pul alandygyny tassyklady. Onuň aýtmagyna görä, bu pul açyk ýagdaýda we resmi kömek hökmünde berlipdir.
Hamid Karzaý bu çykyşyny “The New York Times” gazetinde çap bolan makaladan soň etdi. Şol makalada Eýranyň Owganystandaky bähbitlerini goramak şerti bilen, Karzaýyň diwanynyň dolandyryjysy Umar Daudzaiýa Eýranyň hökümetiniň “haltalap” pul berendigi aýdylýar.
Gazetde çap bolan makala laýyklykda, millionlarça dollarlar owgan hökümetiniň işgärlerine, taýpa baştutanlaryna, hatda Talyban toparyna olaryň razylygyny gazanmak üçin berlipdir.
Karzaý prezidentiň ýyllyk sowalgysy üçin Eýranyň 700,000 – 975,000 dollar aralygynda pul berlendigini mälim etdi. Şeýle hem Owganystanyň pul ýetmezçiligi sebäpli käbir “dost” milletleriň özüniň hökümetine pul kömegini berýändigini belledi.


text:
Duşenbe güni Nepalyň paýtagty Katmandu şäherinde Türkmenistanyň we Demirgazyk Koreýanyň futbol komandalary Aziýa Futbol Konfederasiýasynyň çagyryş Kubogy ugrundaky final ýaryşda özara bäsleşdiler.
Bu bäsleşigiň öňýany, geçen hepde bu ýaryşyň ýarym final oýnunda türkmenistanly futbolçylar filippinli futbolçylardan 2:1 hasap bilen üstün çykdylar.
Ýöne final ýaryşda Türkmenistanyň futbolçylary Demirgazyk Koreýanyň futbolçylaryndan 1:2 hasap bilen utuldylar. Şeýlelikde, Demirgazyk Koreýanyň komandasy 2015-nji ýylda Awstraliýada geçjek Aziýanyň Kubogy ugrundaky ýaryşyň final tapgyrynda oýnamaga hukuk aldy.
Dogry iki ýyl mundan ozal hem bu iki ýurduň komandalary Aziýa Futbol Konfederasiýasynyň çagyryş Kubogy ugrundaky final ýaryşda bäsleşenlerinde, bäsleşik Demirgazyk Koreýanyň futbolçylarynyň haýryna tamamlanypdy.


text:
Rumyniýanyň iş başyndan aýrylýan prezidenti Traian Basesku öz ýurdunyň Owganystana gelýän ýylyň başyndan goşmaça, ozal yglan edilen 200 harby instruktordan we tälimçiden başga, ýene 450 esger iberjegini aýtdy.
Basesku 20-nji dekabrda Rumyniýanyň ýokary goranyş geňeşiniň goşmaça esger ibermegi tassyklandygyny, olaryň Kandagar aeroportyny we günorta Owganystandaky harby bazany gorajagyny aýtdy.
Basesku bu sözleri Buharestde, öz prezidentliginiň soňky metbugat ýygnagynda aýtdy.
Şu aý NATO-nyň Owganystandaky kömek missiýasy soňlanýar we ol ýerde diňe 12,500 çemesi goldaw esgerleri galdyrylar.


text:
Anna güni geçirilen hökümet maslahatynda seredilen esasy meseleleriň biri hem tebigy gazdan tygşytly peýdalanmak boldy. Maslahatda prezident G.Berdimuhamedow tebigy gazdan tygşytly peýdalanmak üçin gazyň sarp edilişini hasaba alýan gurallaryň dakylmagynyň zerurdygyny belledi.
Ýurtda mugt diýilýän serişdeleriň ýene biri hem suw. Ýöne Daşoguz welaýatynyň ýaşaýjysy mugt diýilýän agyz suwundan özüniň peýdalanyp bilmeýändigini aýdýar. Ýerden krant gazyp çykarýan suwlarynyň hem köplenç şor çykýandygyny, munuň hem adamlarda dürli keselleriň döremegine sebäp bolýandygyny aýdýar.
Azatlyk Radiosynyň daşoguzly 60 ýaşly pensioner Şirin daýza bilen geçiren söhbetdeşligini diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Türkmen agyr atletikaçysy güýçlüleriň bäşliginde
Inçhon, 25-sentýabr (TDH). Şu gün biziň watandaşymyz - agyr atletikaçy Jasurbek Jumaýew Koreýanyň Inçhon şäherinde geçirilýän Aziýa oýunlarynda 94 kilograma çenli agram derejesinde güýçlüleriň bäşligine duşmegi başardy.
Şu günki güne çenli türkmenistanly türgen birden götermekde 161 kilogram netijje bilen ýaryşyň tertipnamasynda dördünji orny eýeledi. Itekläp götermek boýunça biziň watandaşymyz ilkinji synanyşykda 195 kilogramy götermegi başardy. Soňky tapgyrlarda ol agramy 10 kilogram artdyryp, töwekgelçilik etdi. Munuň özi hormat münberinde ýeňijiniň ornuny kepillendirýärdi. Ýöne türgeniň erjellik bilen yhlas etmegine garamazdan, 205 kilogramlyk agramy galdyrmak türkmen agyr atletikaçysyna başartmady (bu agram türgeniň öz agramyndan iki esse artykdy). Netijede J.Jumaýew bäşinji orna düşdi.
Ýöne Aziýa yklymynda güýçli agyr atletikaçylaryň bäsdeşliginiň ýokarydygyny nazara alanyňda bu netijäniň pes däldigini bellemeli. Bu ýerde geçirilen ýaryşlarda toplanan tejribäniň agyr atletika boýunça dünýä ýaryşynyň nobatdaky bäsleşiklerinde peýdaly boljakdygy gürrüňsizdir. Mälim bolşy ýaly, ýokary halkara derejesindäki dünýä ýaryşlary şu ýylda Gazagystanyň Almaty şäherinde geçiriler.
Öňde boljak dünýä ýaryşlarynda Braziliýada geçiriljek Olimpiada-2016-a ilkinji ýollanmalar ugrunda bäsdeşiler. Koreýadaky çykyşlaryň netijeleri boýunça türkmen agyr atletikaçysyna dört ýyldan bir gezek geçirilýän esasy sport bäsleşiklerine ýollanma gazanmaga mümkinçilik berer diýlip çaklanylýar.
Bu gezekki Aziýa oýunlarynda biziň watandaşlarymyz J.Jumaýewiň bäşinji ornundan başga-da medal ugrundaky bäsleşiklerde gerekli netijäni gazanyp bilmän dördünji orna düşdüler. Olimpiýa oýunlaryna dört gezek gatnaşan 62 kilograma çenoli agram derejede çykyş edýän Umurbek Bazarbaýew we 77 kilograma çenli agram derejede çykyş edýän Rejepbaý Rejebow dördünji orna mynasyp boldular.
XVII Aziýa oýunlary dowam edýär. 26-njy sentýabrda halkara derejeli sport ussady Hojamuhammet Toýçyýew agyr atletika boýunça öz güýjüni synar. Ol 105 kilogramdan ýokary agram derejede çykyş edýär.
Habarlar #Koreýa
- Soňky habarlar
Şort-tregiň ýaş ussatlarynyň ilkinji halkara üstünligi09 Fewral, 2015 (23:09)
- Soňky habarlar
2014-nji ýylda Türkmenistanyň iň gowy türgenleriniň onusy15 Ýanwar, 2015 (23:23)
- Soňky habarlar
Türkmen türgenleriniň nobatdaky medaly22 Oktýabr, 2014 (19:23)
- Soňky habarlar
Türkmen türgenleriniň üstünlikleri21 Oktýabr, 2014 (19:23)
- Soňky habarlar
Häzirki üstünlikler we umytlar geljege14 Oktýabr, 2014 (19:25)
- Soňky habarlar
Ýeňijileri we baýrakly orunlara mynasyp bolanlary sylaglamak dabarasy03 Oktýabr, 2014 (19:26)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň ýygyndy topary bürünç medallaryň ýene-de ikisini gazandy02 Oktýabr, 2014 (19:27)
- Soňky habarlar
Türkmen talyplarynyň goşa üstünligi30 Sentýabr, 2014 (19:28)
- Soňky habarlar
Türkmen türgenleriniň Inçhondaky nobatdaky üstünligi29 Sentýabr, 2014 (19:29)
- Soňky habarlar
Medallary almak ugrundaky bäsleşikler dowam edýär28 Sentýabr, 2014 (19:29)
- Soňky habarlar
Türkmen agyr atletikaçylary milli rekordlaryň altysyny goýdular26 Sentýabr, 2014 (19:30)
- Soňky habarlar
Türkmen agyr atletikaçysy güýçlüleriň bäşliginde25 Sentýabr, 2014 (19:32)
- Soňky habarlar
Meýletinçileriň sport ugrundaky aladalary24 Sentýabr, 2014 (19:33)
- Soňky habarlar
Üstünlige bir ädim ýetmedi22 Sentýabr, 2014 (19:34)
- Soňky habarlar
Inçhonyň baş stadionynda Olimpiýa alawy ýakyldy19 Sentýabr, 2014 (19:37)
- Soňky habarlar
Inçhonda Aziýa yklymynyň esasy ýaryşlary badalga alýar18 Sentýabr, 2014 (19:38)
- Soňky habarlar
“Çandybil”- ýetginjekleriň arasyndaky ýaryşyň ýeňijisi11 Oktýabr, 2013 (23:01)
- Soňky habarlar
Türkmenistan Aziada-2013-de üstün çykan türgenleri mübärekleýär!07 Iýul, 2013 (21:33)
- Soňky habarlar
Türkmenistan Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň baýdagyny garşylap, Aziada –2013-de üstün çykanlary mübärekleýär!07 Iýul, 2013 (17:47)
- Soňky habarlar
Oýunlaryň açylan güni futzalyň ussatlary ýeňiş gazandylar29 Iýun, 2013 (23:13)


text:
“Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileri Siriýada Birleşen Ştatlaryň liderligindäki koalisiýa degişli diýlip ynanylýan uruş uçaryny urup aşak gaçyrdy. Bu barada synçy topar habar berýär.
Düýbi Britaniýada ýerleşýän Siriýanyň adam hukuklary boýunça synçy toparyň berýän maglumatyna görä, uçar 24-nji dekabrda Rakka şäheriniň golaýynda urlup aşak gaçyrylypdyr. Rakka şäheri “Yslam döwleti” atly toparyň Siriýanyň demirgazyk-gündogarynda öz-özüni ykrar eden paýtagtydyr.
Synçy toparyň maglumatynda urlup aşak gaçyrylan uruş uçarynyň Birleşen Ştatlaryň liderligindäki koalisiýa degişlidigi aýdylýar. Şeýle-de, maglumatda uçardaky arap pilotyň ele salnandygy bellenilýär.
“Rakka Media merkezi” atly beýleki bir synçy toparyň maglumatynda pilotyň iordaniýalydygy öňe sürülýär.
Sentýabr aýynda Birleşen Ştatlar we onuň arap ýaranlary “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijilerine garşy howa zarbalaryny başladypdy.


text:
Müsüriň sudy häkimiýetden çetleşdirilen prezident Muhammad Morsiniň we onuň “Musulman doganlygy” partiýasynyň 529 tarapdaryny ölüm jezasyna höküm etdi.
Höküm edilenleri gorap çykyş edýän aklawçy Ahmad al-Şarif olaryň ençeme dürli aýyplamalarda, şol sanda geçen ýylyň awgust aýynda bolan demonstrasiýalar döwründe polisiýa işgärine hüjüm etmekde we polisiýa ofiserini öldürmekde günäli tapylandyklaryny habar berýär.
Suduň çykaran bu karary şikaýat edilip bilner.
Aklawçy Şarifiň sözlerine görä, “Musulman doganlygy” partiýasynyň 16 sany tarapdary aklanypdyr.
Morsiniň we onuň “Musulman doganlygy” partiýasynyň 545 tarapdaryna garşy gozgalan sud işi birnäçe gezek gijikdirilip, soňa goýulypdy.
Höküm edilenleriň köpüsi gaýybana sud edildi.


text:
Eýranyň ozalky patyşasy Şa Muhammad Reza Pehlewiniň iň kiçi ogly Alireza Pehlewi düýn Birleşen Ştatlaryň Boston şäherinde öli tapyldy.
Boston şäheriniň resmileri 44 ýaşly Alireza Pehlewiniň öz janyna kast edip ölendir diýlip hasaplanylýandygyny aýdýarlar. Maglumata görä, Alireza Pehlewiniň kellesine bir ok atylypdyr. Ýöne onuň ýanyndan nähilidir bir ýaragyň tapylandygy ýa tapylmandygy barada welin anyk maglumat berilmeýär.
Alireza Pehlewiniň uly agasy Reza Pehlewi öz web saýtynda öz inisiniň köp ýyllar bäri Eýrandaky ýagdaýlar, şeýle hem öz kakasynyň we aýal doganynyň ölümi sebäpli güýçli depressiýa keselinden ejir çekip gelendigini ýazypdyr.
Ol soňky ýyllar Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda birnäçe uniwersitetlerde okapdy.
Alireza Pehlewiniň kakasy Şa Muhammad Reza Pehlewi Eýranda 1979-njy ýylyň Yslam rewolýusiýasynda özüniň şa tagtyndan agdarylypdy. Şondan bir ýyl soň bolsa, ol Müsürde aradan çykypdy.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama we Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin telefon arkaly gepleşip amerikan howpsuzlyk gulluklarynyň öňki işgäri häzir gaçyp gozlenýän Edward Snowden barada pikir alyşdyrlar.
Bu söhbetdeşligiň detallary köpçülige mälim edilmedi.
Waşingtonyň talaby
Anna güni Ak Tam ABŞ-nyň Orsýete çagyryş edip, Snowdene gaçybatalga berilmeginiň onuň üçin “propaganda platformasy” bolup biljegini duýdurdy.
Anna güni Snowden Orsýetden gaçybatalga almaga çalyşýandygyny yglan edipdi. Snowden Moskwanyň Şeremetýewo aeroportunda adam hukuklaryny goraýjy aktiwistler bilen duşuşdy. Ol 23-nji iýunda Gong Kongdan geleli bäri bu ýerde galýar.
Obamanyň administrasiýasy Orsýetden Snowdeni Birleşen Ştatlara tabşyrmagy talap edýär we oňa garşy jenaýat işiniň gozgalmagynyň mümkindigini aýdýar. Waşington Snowdeniň adam hukuklaryny goraýjy aktiwist ýa dissident bolmagy baradaky maglumatlary ret edýär.
Milli howpsuzlyk agentliginiň öňki işgäri Edward Snowden ABŞ-nyň telefonlar we internet arkaly maglumat toplamak işiniň üstüni açýan maglumatlary ýaýradypdy.
“Jenap Snowdene propaganda üçin mümkinçilik döretmeklik orsýet hökümetiniň Orsýetiň bitaraplygy barada eden öňki beýannamalaryna we Snowdeniň aeroportda bolmagyna täsir edip bilmeýändigi barada aýdanyna ters gelýär. Şeýle-de, bu, Orsýetiň Snowdeniň ABŞ-nyň regiondaky bähbitlerine mundan beýläk zarba urmagyny islemeýändigi barada aýdanyna hem gabat gelmeýär”, diýip Ak Tamyň metbugat wekili Jaý Karneý aýtdy.
Snowdene baş pena bermek
Günorta Amerika döwletleriniň prezidentleri ABŞ-ny güman edilýän içalyçylykda aýypladylar we ýurtlaryň Snowdene baş pena bermek hukugyny gorap çykyş etdiler.
Günorta Amerika döwletleriniň Merkosur söwda giňişligine girýän ýurtlarynyň liderleri “Biz öz ýurtlarymyzda telekommunikasiýa maglumatlarynyň barlanmagyny we içalyçylykly hereketleri çürt kesik ýazgarýarys, bu biziň raýatlarymyzyň şahsy durmuşynyň hem maglumatlarynyň eldegrilmesizdigini depeleýär” diýip bellediler.
Şeýle-de, bu beýannamada her bir döwletiň baş pena bermäge haklydygy hem nygtaldy.
Ýakynda Wenesuela, Boliwiýa we Nikaragua Snowdene baş pena bermäge taýýarlyk bildirdiler.
ABŞ dünýä ýurtlaryna basyş edip, olary Snowdene gaçybatalga bermezlige we ony öz giňişliklerinden geçirmezlige çagyrýar.
Orsýetde galmak şerti
Moskwanyň aeroportunda galýan 30 ýaşly Snowden amerikan gizlin programmalarynyň üstüni açmak üçin Milli howpsuzlyk agentliginiň Hawaidäki edarasynda bolan oňaýlykly iş şertlerinden ýüz öwrendigini aýdýar.
Snowden ABŞ-nyň hökümetiniň ony tussag etmek niýetini ýazgarýar we Orsýetde gaçybatalga soraýar.
Prezident Wladimir Putin Orsýetiň Snowdeni Birleşen Ştatlara ekstradisiýa etmejekdigini açyk aýtdy we iki ýurduň arasynda ekstradisiýa üçin ylalaşygyň ýokdugyny belledi. Şol bir wagtda-da, Putin Snowden Orsýetde galmak islese onuň ABŞ-nyň hökümetine zyýan ýetirip biljek gizlin maglumatlaryň üstüni açmak işini bes etmelidigini aýtdy.
ABŞ-nyň häkimiýetleri Edward Snowdeni içalyçylykda we hökümetiň emlägine el urmakda aýyplaýarlar.


text:
Arap dili
Arap dili (اللغة العربية al-lugatu-l-‘arabiyyah) - Afraziýa dil maşgalasynyň semit şahasyna degişli dil. Arab dili 280 million adam üçin ene dilidir we ýene 50 million adam ony ikinji dil hökmünde ulanýarlar. Ýazuwy arap elipbiýiniň esasynda. Bu dil 26 döwletiň resmi dili we Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambeýasynyň 6 sany resmi we iş dilleriniň biri. Arap dili şu ýurtlarda resmi: Oman, Birleşen Arap Emirlikleri (BAE), Katar, Bahreýn, Kuweýt, Saud Arabystany Patşalygy (SAP), Yrak, Ýemen, Iordaniýa, Siriýa, Liwan, Izrail, Müsür, Sudan, Eritreýa, Jibuti, Somali, Somalilend, Komor adalary, Liwiýa, Çad, Tunis, Aljir, Marokko, Günbatar Sahara, Mawritaniýa.


text:
Ukrainanyň parlamenti ýurduň separatistleriň gözegçiligindäki gündogar sebitlerine “aýratyn statusy” kepillendirýän kanuny kabul etdi.
Ýokary Radanyň 16-njy sentýabrda kabul eden dokumentine görä, Donetsk we Lugansk regionlarynyň böleklerine 3 ýyl möhlet bilen has köp awtonomiýa berilýär. Bu orsýetparaz separatistler bilen arada dowam edýän ganly çaknyşyklary togtatmak we 45 millionlyk ýurdy bütewi saklamak tagallalarynyň çäginde ädilen ädimdir.
Awtonomiýa
Täze kanun ýerli häkimiýetlere öz polisiýa güýçlerini düzmäge, sudýalary we prokurorlary bellemäge ygtyýar berýär. Kanuna laýyklykda Donbas diýlip at berilýän sebitiň käbir regionlarynda täze geňeşi düzmek üçin 7-nji dekabrda saýlawlar geçiriler.
Kabul edilen bu kanun sebitiň edaralarynda rusça gürleşmäge we Orsýetiň serhete golaý regionlary bilen hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine hem kepil geçýär.
Täze kanuna laýyklykda, aprel aýyndan bäri dowam edip gelýän konflikt sebäpli ejir çeken sebitlere sosial we ykdysady hemaýat berler, şeýle-de zyýan ýeten infrastuktura dikeldiler.
Amnistiýa
Ýokary Radanyň ýapyk gapylaryň aňyrsynda geçirilen diňlenişiginde hökümet güýçleri bilen orsparaz separatistleriň arasyndaky konflikte gatnaşanalara amnistiýa yglan edýän ýene bir kanun hem kabul edildi. Emma “agyr jenaýatlary” edenleriň amnistiýa düşmeýändigi hem nygtalýar.
Mundan öň, 5-nji sentýabrda, ukrain hökümeti bilen Donetsk we Lugansk welaýatlarynyň uly bölegini öz gözegçiliginde saklaýan separatistleriň arasynda ýaraşyk ylalaşygy baglaşylypdy. Aprel aýynda tutaşan bu konfliktde häzire çenli 3 müňden gowrak adam wepat boldy.
Adam hukuklaryna gözegçilik edýän Amnesty International guramasy iki tarapy hem uruş jenaýatlary hökmünde häsiýetlendirip boljak etmişlerde aýyplady.
Prezident Petro Poroşenko “ýörite status” baradaky kanunyň Ukrainanyň “özygtyýarlygyny, terriotorial bölünmezligini we garaşsyzlygyny” kepillendirýär diýdi.
Parlamentdäki ses berişlikden owal Lugansk separatistleriniň lideri Igor Plotnitskiý kanunyň ýaraşyk üçin “mümkinçilik” bolup biljekdigini aýtdy.
Emma gozgalaňçylaryň käbir beýleki toparlary teklip edilen giň gerimli ýaraşyk ylalaşygyny ret edip, doly awtonomiýadan bärde hiç bir zady kabul etmejekdiklerini aýtdylar.


text:
Türkmenistan, prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyryklary boýunça, mekdep okuwçylaryna we ýokary okuw jaýlarynyň zerur hasaplanan studentlerine hytaý we ýapon dillerini öwretmek üçin anyk çäreleriň görülýändigini habar berýär.
Şol bir wagtda ýurtda döwlet dili bolan türkmen dili babatdaky meseleleriň saklanyp galýandygy barada habarlar gelip gowuşýar.
Aşgabatda anna güni geçirilen hökümet maslahatynda aýdylmagyna görä, 2016-2017-nji okuw ýyllarynda Türkmenistanyň orta we ýokary okuw mekdepleriniň programmasyna ýapon we hytaý dillerini öwrenmek boýunça ýörite sapaklar giriziler.
Türkmenistanyň Ministrler kabinetiniň başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew Aşgabadyň 6, Balkan welaýatynyň 5, Lebap welaýatynyň 3, Ahal, Daşoguz we Mary welaýatlarynyň her birinde iki orta mekdepde hytaý we ýapon dilleri sapaklarynyň girizilýändigini aýdýar.
Bulardan başga, indiden eýläk ýurduň ýokary okuw jaýlarynda hem hytaý, ýapon dillerini öwrenmäge aýratyn üns beriljekdigi aýdylýar.
Mysal üçin, Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň studentleri eýýäm hytaý dilini öwrenmäge girişdiler diýip, türkmen telewideniýesi habar berýär.
Dünýä ykdysadyýeti, dünýä maliýe bazary, halkara maglumat işewürligi ýaly hünärleri öwrenýän studentleriň okuw programmalaryna, Halkara nebit we gaz uniwersitetinde hem ýapon, hytaý dilleri boýunça sapaklary girizmek nazarda tutulýar.
Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri instituty hem hytaý, ýapon dillerini öwretmek işini güýçlendirer. Ýagny bu institutda halkara nebit we gaz uniwersitetinden iki topar hytaý we ýapon dillerini öwrenmäge girişer.
Türkmen döwlet ulag we aragatnaşyk institutynda bolsa, şu ýyl açylan gämi gurluşygy hünäri boýunça bilim alýan studentler ýapon we hytaý dillerinden goşmaça sapak alyp başlady diýip, habarda aýdylýar.
Bulardan başga, ýapon dilini suw we howa ulaglarynyň ulanylýan ugurlarynda işlejek hünärmenlere hem öwretmek nazarda tutulýar.
Gelýän okuw ýylyndan başlap Halkara gatnaşyklar we dünýä syýasaty ugrundan okaýan studentlere hem ýapon dilini öwredip başlamak plany düzülýär diýip, türkmen telewideniýesi habar berýär.
Resmi maglumata görä, Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetinde we Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri institutynda açylan hytaý dili we edebiýaty bölümini tamamlan ýaşlar häzir ýurduň dürli künjeklerinde öz ugurlary boýunça zähmet çekýärler.
Täze dil sapaklary üçin okuw kitaplaryny we sözlükleri taýýarlamak, hytaý we ýapon dillerini öwrenýänler we ýaş mugallymlar üçin gysga wagtlyk okuw kurslaryny açmak hem nazarda tutulýar.
Emma hökümet maslahatynda täze dil sapaklaryny ýola goýmak we ýapon hem hytaý dillerini öwrenmekde netijeliligi gazanmak, kadrlary taýýarlamak we ýetişdirmek, okuw gollanmalaryny, sözlükleri neşir etmek üçin näçe serişdäniň goýberilýändigi, bu täze proýekt boýunça goşmaça näçe iş ýeriniň dörediljekdigi aýdylmaýar.
Gepiň gerdişine aýdylsa, Türkmenistanda döwlet dili bolan Türkmen diliniň sözlügini neşir etmegiň hem örän uzak süýrenjeňlige salnandygy barada köp gürrüň edildi.
Munuň üstesine, 2011-nji ýylda umumy bilim berýän orta mekdeplerde türkmen dili we matematika sapaklary boýunça hem okuw sagatlary azaldylypdy.
Ikinji tarapdan, ýurt içinden gelip gowuşýan habarlardan çen tutulsa, türkmen mekdeplerinde ozaldan dowam edýän sapaklar, şol sanda türkmen dili boýunça hem mugallym ýetmezçiligi uly mesele bolup durýar.


text:
Öýjük
Öýjük — ähli organizmleriň gurluşynyň we ýaşaýşa ukyplylygynyň ýönekeý birligi bolup, onuň özbaşdak bar bolmaga, öz-özüni gaýtadan döretmäge we ösmäge ukyply öz madda çalşygy bardyr. Janly organizmleriň hemmesi ýa, köp öýjükli haýwanlar, ösümlikler we kömelekler ýaly köp sanly öýjükden ybarat bolýar, ýa-da ençeme biröýjükli jandarlar we bakteriýalar ýaly biröýjükli organizmler bolup durýar. Biologiýanyň öýjükleriň gurluşyny we ýaşaýşa ukyplylygyny öwrenmek bilen meşgullanýan bölümine sitologiýa diýilýär.


text:
26-njy noýabrda Aşgabadyň “Mizan” täjirçilik merkezinde işewürler maslahaty — Türkmenistanda Germaniýanyň ykdysadyýetiniň güni geçirildi. Aşgabatda 5-nji gezek geçirilýän çäräni ýurdumyzyň Söwda-senagat edarasy hem-de Germaniýanyň ykdysadyýetiniň Merkezi Aziýadaky wekilhanasy guraldy. Duşuşyga iki döwletiň ministrlikleriniň, pudak hem-de bank edaralarynyň, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň, iri nemes kompaniýalarynyň ýolbaşçylary we esasy hünärmenleri gatnaşdylar.
Forumyň esasy meselesi açylýan mümkinçilikler babatda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy ýola goýmagyň täze gurallaryny işläp taýýarlamakdan hem-de iki dostlukly ýurduň işewür toparlarynyň arasynda gatnaşyklary işjeňleşdirmekden ybarat boldy.
Wekiliýetiň uly düzümi hem GFR-niň kompaniýalarynyň hyzmatdaşlygy has-da ösdürmäge taýýardygynyň aýdyň subutnamasydyr. Onuň düzümine Ykdysadyýet we tehnologiýalar federal ministrliginiň, halkara hyzmatdaşlyk boýunça German jemgyýetiniň, Söwda we maýa goýumlar boýunça German jemgyýetiniň, Germaniýanyň oba hojalygynda taslamalary dolandyrmak jemgyýetiniň, Germaniýanyň akademiki alyş-çalyşlar gullugynyň, «Deutsche Bank AG», «Commerzbank AG», «International Trade Consult GmbH», «Anna Niederländer Handelsvertretung», «Cifal Groupe Deutschland GmbH», «Investment &Trading Services AG», «Hans Lingl Anlagenbau und Verfahrenstechnik GmbH& Co.KG», «Bray Armaturen Antriebe», «Edison Technologies KG», «Heidelberg Cement AG», «Krah GmbH», «Grespania SA, «Lebo GmbH», «Draeger AG&Co.KG», «Fresenius Medical Care», «Procter&Gamble» kompaniýalarynyň wekilleri we köp sanly beýlekiler girdi.
Foruma gatnaşyjylar ikitaraplaýyn işewür gatnaşyklar barada aýdyp, soňky ýyllarda dünýädäki maliýe-ykdysady çökgünligine garamazdan, iki ýurduň arasynda söwda dolanyşygynyň durnuklylygynyň göze ilýändigini kanagatlanma bilen nygtadylar. Häzir türkmen ykdysadyýetiniň dürli pudaklarynda bilelikdäki maýa goýum taslamalarynyň 160-dan gowragynyň ýerine ýetirilmegi hem-de durmuşa geçirmegiň tapgyrynda durandygy üstünlikli ösdürilýän türkmen-german aragatnaşyklaryna şaýatlyk edýär. Mundan başga-da, ýurduň çäklerinde nemes maýasynyň gatnaşmagynda hojalyk edaralarynyň 60-dan gowragynyň bölümleri hem-de wekilhanalary işleýär.


text:
Ukrain krizisinden soň Günbatar bilen Orsiýetiň arasyndaky dartynlylyk orta çykanda, “ýumşak güýç” diýen bir aňlatma has meşhur bolup başlady. Hem Günbatar, hem Orsýet birek-biregini bu “ýumşak güýç” diýlenini ulanyp, sebitde, şol sanda Merkezi Aziýada öz täsirini güýçlendirmek ugrunda tagalla edýänlikde aýyplaýarlar.
Gürrüňini edýän wakalarymyzdan bäri, ençeme täze habar serişdeleri esaslandyrylyp ýola goýuldy. Russiýanyň ýakynda döreden “Sputnik” diýlip atlandyrylýan habar serişdesini muňa mysal edip bolar. Ol Kremliň gün tertibindäki duran meseleleri propagandirlemekde juda işjeň hereket edýär.
Mejlis atly ýörite gepleşigimiziň bu sanynda Moskwanyň Merkezi Aziýa sebitinde öz täsirini artdyrmak ugrundaky edýän tagallalary, şeýle-de olaryň täsirliligi barada gürrüň edilýär.
Söhbetdeşlikde Kremliň ýöredýän propogandasyna garşy durmak üçin görülýän çäreler we beýleki edip bolaýjak ädimler barada hem pikir alşylýar.
Mejlisiň şu günki myhmanlary:
Röwşen Djeyenbekov: Gyrgyz parlamentiniň deputaty;
Casey Michel: Merkezi Аziýany ýakyndan yzarlaýan Nýo Ýorkly ýazyjy;
Bruce Pannier: Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Мerkezi Аziýa boýunça redaktory.
Programmany Azatlyk Radiosynyň müdiri Muhammad Tahir alyp barýar.


text:
Türkmenistanyň Daşoguz welaýatynda aýallar üçin täze tussaghananyň gurulýanlygy habar berilýär. Londonda ýerleşýän “Uruş we Parahatçylyk maglumatlary institutynyň” habar bermegine görä, aýallar üçin täze türme Daşoguzdan 100 kilometr uzaklykda gurulýar.
Maglumata laýyklykda, bu täze türme kompleksi tussaglar üçin kameralary, olaryň işlemegi üçin tikin fabrigini, 350 adamlyk çagalar bagyny, türmede işleýän adamlaryň çagalary üçin mekdebi, söwda merkezini we dabaraly çäreler üçin zaly öz içine alýar.
Tamamlanyp barýan bu gurluşygy “Doganlar” kompaniýasy amala aşyrýar diýip, “Uruş we Parahatçylyk maglumatlary institutynyň” maglumatynda bellenýär.
Düýbi Gollandiýada ýerleşýän “Türkmenistanyň graždan demokratik bileleşiginiň” müdiri Wýaçeslaw Mämmedowyň pikirine görä, täze türme Türkmenistanyň düzediş sistemasynyň demonstrasion-görkeziş obýektine öwrülmegi we bu ýere halkara gözegçileriniň käbirleriniň goýberilmegi ähtimal diýip, maglumatda aýdylýar.
Şeýle-de täze türmäniň tussaglaryň saklanýan şertleriniň agyrlygy, hapaçylyk we gynamalar sebäpli tankyt edilen Daşoguzdaky aýallar türmesinden uzak bolmadyk ýerde gurulýanlygy bellenýär.
Tussag aýallar üçin täze türmäniň gurluşygy barada Türkmenistanyň resmi maglumatlarynda habar berlenok. Türmelerdäki ýagdaýlar milli habar serişdeleriniň maglumatlarynda düýpden agzalman gelýär.
Köne türmedäki ýagdaý
Düýbi Moskwada ýerleşýän “Memorial” Daşoguzdaky aýallar koloniýasyndaky ýagdaýa syn edip gelýän guramalaryň biri. Guramanyň Merkezi Aziýa boýunça programmasynyň müdiri Witaliý Ponomarýow Daşoguzdaky aýallar koloniýasynyň şu çaka çenli tutuş ýurt boýunça aýallar üçin ýeke-täk tussaghana bolanlygyny belledi.
“Türkmenistanda tussag zenanlar üçin ýeke-täk koloniýa bar. Halkara guramalary bu koloniýadaky ýagdaýlara ençeme sapar aladalanma bildiripdi. Bu koloniýada aýratyn bir statusda öňki ýokary wezipeli zenanlar hem saklanýarlar. Türkmenistanyň ozalky baş prokurory Gurbanbibi Atajanowa hem öz dowründe hut şu koloniýa geçirlipdi. Türkmenistanda sud edilip, tussaglyga höküm edilen zenanlaryň ählisi şu koloniýa iberilýär” diýip, Ponomarýow aýtdy.
Daşoguzdaky aýallar koloniýasyndaky ýagdaýlar soňky ýyllarda ençeme halkara guramalarynyň hasabatlarynda tankyt edilipdi. Hususan-da, Norwegiýanyň Helsinki komitetiniň bu koloniýa barada çap eden ýörite hasabatynda 40 ýyldan gowrak wagt mundan ozal gurlan koloniýada saklanýan tussaglaryň sanynyň 90-njy ýyllardan bäri yzygiderli artýanlygy habar berlipdi. 1997-nji ýylda tussaglaryň sany 223 bolan bolsa, 2005-nji ýylda olaryň sany 2,400-e ýetdi diýip, hasabatda bellendi.
Daşoguzdaky aýallar türmesinde oturyp çykan zenan kameralarda saklanýan tussaglaryň sanynyň 8-9 adama derek, käte 50 adama ýetýänligini, adynyň tutulmazlyk şerti bilen Azatlyk Radiosyna habar beripdi.
Şaýatlar aýallaryň ýerde ýatyp-turmaly bolýandyklaryny, tussag kameralarynda wentilýasiýanyň, ýagny howaladyşyň we ýyladyş sistemasynyň kadaly gurulmanlygyny hem habar beripdiler.
Adam hukuklaryny goraýjylar Daşoguzdaky aýallar türmesinde tussag aýallaryň gynamalara we kemsitmelere sezewar edilmegi bilen bagly aladalanma bildirip gelýärler.


text:
Ukrain piloty Nadia Sawçenkonyň aklawçylar 3-nji martda geçirilýän sud diňlenişiginde soňky delilleri getirip çykyş edýärler. Sawçenko gündogar Ukrainada orsýetli iki žurnalistiň öldürilmegi bilen baglanyşykly sud edilýär.
Orsýetiň sudunda Sawçenkonyň hem soňky sözüni aýtmagyna we sud diňlenişiginiň ahyrynda hökümiň çykarylmagyna garaşylýar.
2-nji martda Orsýetiň prokurorlary Sawçenkonyň 23 ýyl türme tussaglygyna höküm edilmegini talap etdiler.
Sawçenko 2004-nji ýylda tussag edilen mahaly, gündogar Ukrainada Orsýete tarapdar separatistlere garşy göreşýän meýletinçiler batalonynda söweşýärdi.


text:
Sişenbe güni Kosowada bikanun ýollar arkaly adam organlaryny satmakda aýyplanýan ýedi adamyň işi boýunça sud diňlenişigi başlady.
Kosowanyň bu raýatlary 15 müň ýewro pul tölemekligi wada bermek bilen, Moldowanyň, Gazagystanyň, Orsýetiň we Türkiýäniň raýatlarynyň beden organlaryny bikanun ýollar arkaly kesip alanlykda aýyplanýarlar.
Kosowanyň prokuratura işgärleri diňe 2008-nji ýylyň özünde Priştina şäherinde azyndan 30 adamyň beden organynyň kesilendigini aýdýarlar.
Ýewropa Bileleşigi Kosowada bu ugurda amala aşyrylan jenaýatlary derňemek boýunça ýörite derňew toparyny döretdi.