text:
Ýekşenbe güni Wenesuelada möhletinden öň prezidentlik saýlawlary geçirilýär. Bu saýlawlaryň möhletinden öň geçirilmegine ýakynda, mart aýynda ýurduň prezidenti Ugo Çaweziň rak keselinden ölmegi sebäp boldy.
Bu saýlawlarda Çaweziň oruntutary diýlip hasaplanylýan wise-prezident Nikolas Maduronyň ýeňiş gazanmagy mümkin diýlip garaşylýar.
Ýöne soňky geçirilen pikir soraýyşlyklar onuň garşydaşy Enrike Kaprilesiň hem goldawçylarynyň Nikolas Madurony goldaýjylaryň sanyna golaýlandygyny görkezýär.
Nikolas Maduro Ugo Çaweziň “21-nji asyryň sosializmi” diýip atlandyran ideýalaryny durmuşa geçirmeklige söz berýär.
Oppozisiýa lideri Enrike Kapriles bolsa azyk ýetmezçiligi, işsizlik, elektrik ýetmezçiligi we jenaýatçylygyň ösmegi ýaly problemalarda hökümeti aýyplap, bu problemalara garşy göreşmeklige söz berip, çykyş edýär. Saýlawlaryň netijesi ýakyn günlerde yglan ediler.


c: text/html

text:
Gresiýanyň iň uly kärdeşler arkalaşygynyň biri hökümetiň tygşytlaýyş çäklendirmelerine garşy çykyp, 24 sagatlyk iş taşlaýyş geçirmäge çagyryş etdi.
Bu çäre ýurt boýunça jemgyýetçilik transportynyň hereketini togtatdy. Giňden ýaýran işsizlik we hökümetiň 2014-nji ýylyň ahyryna çenli hyzmat ulgamynda 15 müň iş ýerini kemeltmek baradaky planlary sebäpli, Afiny şäherinde demonstrasiýanyň geçirilmegine garaşylýar.
ÝB-niň sişenbe güni çap eden hasabatynda Gresiýada işsizligiň 27.2 prosentdigi nygtalyp, munuň ýurduň taryhyndaky iň uly görkezijidigi aýdylýar. Işsizleriň 60 prosent töweregini ýaşlaryň emele getirýändigi hem habar berilýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Orsýete sapar edýän BMG-niň Baş sekretary Ban Ki Mun anna güni ýurduň günortasyndaky Soçi şäherinde Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen gepleşik geçirdi.
Bu gepleşiklerde esasan Siriýadaky krizis bilen baglanyşykly meseleler üns merkezinde boldy.
Gepleşigiň yzýany gurnalan metbugat konferensiýasynda Ban Ki Mun Siriýadaky krizisler bilen baglanyşykly ähli taraplaryň gatnaşmagynda halkara konferensiýasyny geçirmek barada Orsýetiň we Birleşen Ştatlaryň öňe süren ideýasyny goldaýandygyny aýtdy.
Ban Ki Mun öz saparynyň barşynda Orsýetiň prezidenti Putin bilen-de gepleşik geçirmegi planlaşdyrýar.


text:
Eýranyň garşysyna täze berk sanksiýalaryň girizilmegi ugrunda Fransiýa alada eder, çünki ol özüniň ýadro programmasy meselesi boýunça dünýä jemgyetçiligi bilen hyzmatdaşlyk islemeýär diýip, çarşenbe güni Fransiýanyň premýer-ministri Fransua Fiýon aýtdy.
Ýadro programmasy boýunça Eýrandan gutarnykly maglumat almak isleýän 6 döwlet Eýranyň prezidenti Ahmedinejatyň soňky aýdan pikirlerine şübhe, ynamsyzlyk bilen garaýarlar. Ol baýlaşdyrmak üçin uranyny daşary ýurtlara ugratjakdygyny aýdypdy.
ABŞ, Fransiýa we Germaniýa şeýle ýagdaýda Eýranyň Atom energiýasy boýunça Halkara agentligi resmi habarly etmelidini öňe sürdüler.


text:
Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan we Palestinanyň lideri Mahmud Abbas Moskwanyň täze baş metjidiniň açylyş dabarasyna gatnaşmak üçin Orsýete bardylar.
Metjidiniň açylyş dabarasyna Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin, Çeçenistanyň lideri Ramzan Kadyrow we ABŞ-nyň Orsýetdäki ilçisi Jon Tefft gatnaşýarlar.
Dabarada çykyş edýän Erdoganyň Orsýete saparynyň dowamynda Wladimir Putin bilen duşuşmagyna garaşylýar.
Täze metjit Moskwanyň 1904-nji ýylda gurlan we 2011-nji ýylda ýumrulan taryhy baş metjidiniň ýerinde guruldy. Täze bina 10 müň çemesi adamyň bir wagtda namaza durmagyna mümkinçilik berýär we Orsýetde ululygy boýunça üçünji ýerde durýar. Ýurduň iň uly metjidi Mahaçkalada ýerleşýär, ondan soň iň uly metjitleriň ýene biri Grozny şäherinde ýerleşýän Ahmet Kadyrow adyndaky metjitdir.
Orsýetde yslam dini dinçileriň sany boýunça ikinji ýerde durýar, musulmanlaryň sany 15 we 23 million aralygynda diýilýär.


text:
Türkmenistanda ýokary derejeli hökümet resmileriniň ençemesi wezipelerinden boşadyldy.
Resmi maglumatlara görä, Pälwan Taganow hökümet-baştutanynyň orunbasary wezipesinden we prezidentiň hem hökümetiň apparatynyň işleriniň dolandyryjysy wezipesinden boşadylypdyr. Tawakmämmet Jepbarow Türkmenistanyň Merkezi bankynyň dolandyryjylarynyň ýolbaşçysy we Türkmenistanyň Halkara walýuta fondundaky hem Aziýanyň ösüş bankyndaky dolandyryjysy wezipelerinden boşadylypdyr.
Şeýle-de, “Türkmengaz” döwlet konserniniň we Azyk senagat döwlet bileleşiginiň ýolbaşçylarynyň wezipelerinden boşadylandygy, “Prezidentbankyň”, “Türkmenbaşy” bankynyň we “Daýhanbankyň” ýolbaşçylarynyň çalşyrylandygy barada habar berildi. Türkmen metbugatyna görä, pudak we döwlet edaralarynyň ençemesine täze ýolbaşçylar bellenipdir.
Bu wezipe çalşygy 10-njy ýanwarda 2013-nji ýylyň jemleri boýunça geçirilen giňişleýin hökümet maslahatynda amala aşyryldy.


text:
Owganystanyň Daşary işler ministrligi goňşy Türkmenistanda çarşenbe güni bolan ýol hadysasynda iki sany owgan diplomatynyň ýogalmagyny ministrlik üçin uly ýitgi diýip atlandyrdy.
Şafikullah Şafak we Ahmad Farsi çarşenbe güni, Mary şäherinde bolan ýol hadysasynda öldi.
Resmi beýanatda aýdylmagyna görä, Şafak Owganystanyň Mary şäherindäki baş konsullygynyň birinji sekretary, Farsi bolsa üçünji sekretary bolup işleýän eken.
Şafak soňky 14 ýylda köp işde, şol sanda Daşary işler ministrliginde we Owganystanyň Kairdäki ilçihanasynda işläpdir. Ahmad Farsi Daşary işler ministrliginde bäş ýyl işläpdir.
Owganystanyň daşary işler ministrligi ýogalan diplomatlaryň maşgalalaryna gynanç bildirdi. Olaryň jesetleriniň basym ýurtlaryna getiriljekdigi aýdylýar.


text:
Şu gün Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Türkmenistana iş saparyny geçirýär. Aşgabatdaky ýokary derejeli gepleşikleriň gün tertibinde gumanitar meseleleriň hem durandygy, taraplaryň diplomatik gatnaşyklara hem garaýandyklary barada habar berilýar.
Häzirki wagtda iki ýurduň arasynda çözülmän galýan problemalaryň biri – goşa raýatlyk problemasydyr. “Haýsy ýurduň raýatlygyny saýlap almaly?” diýen sowalyň şu günki gün Türkmenistanda goşa raýatlyga eýe bolan adamlary gyzyklandyrýan esasy meseledigi aýdylýar. Ýuristleriň sözlerine görä, türkmen raýatlygyny saýlap, orsýet passportyndan el çeken adamlar ýurduň daşyna täze türkmen pasporty bilen wiza esasynda çykyp bilerler. Emma ”Orsýet raýatlygyny özünde galdyryp, Türkmenistanda ýaşamak kararyna gelen adamlaryň ykbaly nähili bolar?” diýen sowal ýüze çykýar.
Azatlyk Radiosy bu temadan türkmenistanly ýurist Ýewgeniý Griçuhin bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň we Orsýetiň raýatlygyna eýe bolan adamlar bir ýurduň raýatlygyny saýlamaly bolanda, aýdaly, olar orsýetiň raýaty bolup galmak kararyna gelseler, Türkmenistanda galyp bilerlermi? Olar ýurtda nähili esasda ýaşap bilerler?
Ýewgeniý Griçuhin: Men öz pikirimi aýtsam, meniň nukdaýnazaryma görä, men türkmen raýatlygyndan el çekip, orsýetiň raýaty bolup galmak islesem, arza bilen ýüz tutsam, Türkmenistan maňa ýaşamaga kanuny hukuk berýän oturym durumyny bermeli. Bu Türkmenistanyň Migrasiýa baradaky kanunynda göz öňünde tutulýar. Üstesine, şeýle oturym durumynyň Türkmenistanda bar bolan emlägiň esasynda berilmegi-de göz öňünde tutulýar.
Iş ýüzünde bu, ine, şeýle düzgünde amala aşyrylyp bilner, ýagny Türkmenistanda galmak, emma Orsýetiň raýatlygyny saklamak isleýän adamlar Türkmenistanyň Migrasion gullugyna arza ýazmaly, soňra prezidentiň permany esasynda şeýle adamlara oturym durumy berimeli.
Azatlyk Radiosy: Size şeýle mümkinçilikden peýdalanmak üçin Migrasiýa gullugyna eýýäm ýüz tutan adamlar duş geldimi?
Ýewgeniý Griçuhin: Şeýle faktlar entek ýok. Ýöne meniň nukdaýnazaryma görä, şeýle düzgün ulanylyp bilner. Meniň Aşgabatdaky kärdeşlerimiň ençemesi hem şeýle pikir edýär.
Azatlyk Radiosy: Eger-de adamlar hiç bir raýatlygyndan el çekmek islemeseler we hiç hili çäre görmän, bar zady häzirki durşuna galdyrsalar, şonda näme bolar?
Ýewgeniý Griçuhin: Eger-de men hiç bir raýatlykdan el çekmesem, 2013-nji ýylyň 10-njy iyulyndan soň men Türkmenistanyň serhedini diňe bir gezek kesip geçip bilerin, ýagny men ýurdy doly terk edip bilerin. Emma men ýurduň daşyna 10-njy iyula çenli çykan ýagdaýymda, 10-njy iyuldan soňam meniň ýurda barmaga hakym bar, serhetçiler meni ýurda hökman goýbermeli. Sebäbi türkmen raýatlarynyň ýurda girip-çykmasyynyň düzgünlerini kesgitleýji kanun bar.
Häzirki wagtda adamlary Türkmenistanyň raýatlygyndan mahrum etmäge hiç kimiň haky ýok. Bu postsowet giňişliginde ähli döwletlere degişli umumy kanun. Öňki sowet döwleterinden diňe Belarus öz raýatlygyndan mahrum etmek üçin mümkinçilikleri göz öňünde tutýan ýörite kanuny kabul edipdi. Şeýlelikde, eger men orsýet we türkmen raýatlygyndan özüm el çekmesem, meni bu ýurlaryň raýatlyklaryndan mahrum etmäge hiç kimiň haky ýok.
Azatlyk Radiosy: Onda, diýmek, haýsy-da bolsa bir ýurduň raýatlygyny saýlamak zerurlygy diňe ýurduň daşyna gitmek üçin, ýagny Türkmenistanyň täze daşary ýurt pasportyny almak üçin gerek bolýar, şeýlemi?
Ýewgeniý Griçuhin: Hawa, ýurduň daşyna çykmaýan adamlar iki pasporta eýe bolup ýaşabermeli. Sebäbi Türkmenistanyň köne döwlet pasportlary öz güýjünde galýar. Ýone olar ýurduň daşyna çykmak üçin ýaramýar.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda goşa raýatlyga eýe bolan adamlaryň sany barada sizde maglumat barmy? Adamlar öz geljegi barada nähili pikir edýärler?
Ýewgeniý Griçuhin: Häzirki wagtda adamlar goşa raýatlyk meselesiniň Türkmenistan bilen Orsýetiň arasynda ýokary derejede oňyn çözüljegine köplenç umyt baglaýarlar. Mundan iki ýyl öň Orsýetiň raýatlygyndan el çekip başlan adamlar bolupdy. Emma soňky ýylyň dowamynda köpçüligiň howlukmazlyk pozisiýasyny eýeläp gelýändigini aýdyp boljak.
Goşa raýatlyga eýe bolanlaryň sany barada aýdylanda, resmi maglumat bolmasa-da, 40 müňden gowrak diýen san köp agzalýar.
Bellemeli ýene bir zat, soňky döwürde goşa raýatlyga eýe bolanlara nabelli adamlar tarapyndan jaň edilip başlandy. Jaň edýänler goşa raýatlaryň haýsy raýatlygyny saýlamakçydygyny soraýarlar we olaryň Türkmenistandaky emlägi baradaky planlary bilen gyzyklanýarlar. Meniň özüme şeýle jaň eden bolmady, ýöne meniň bilen söhbetdeş bolan ençeme adamlar şeýle ýagdaýy öz başyndan geçirendiklerini gürrüň berdiler. Olaryň sözlerine görä, jaň edýänler, özleriniň Migrasiýa gullugynyň işgärleridigini aýdýarlar, emma adyny aýtmakdan boýun gaçyrýarlar.


text:
1941-1945-nji ýyllar aralygyndaky uruşda wepat bolan türkmenistanly esgerleriň hatyrasyna Aşgabadyň merkezinde gurlan obelisk-ýadygärlik sökülýär. Mundan 44 ýyl ozal, ýagny Beýik Watançylyk urşunyň 25 ýyllygyna gabatlanyp, 1970-nji ýylda açylan bu monumentiň töweregine häzir ýörite germew aýlanyp, onda gyzgalaňly ýagdaýda gurluşykçylar işleýärler.
Daşyndan açylyp duran çigildemi şekillendirýän ýüzi hem gyzyl granit bilen örtülen dört sany 27 metrlik stella, ýagny daş sütünlerinden düzülen we ortasynda “baky ot” ýanyp duran bu ýadygärligiň häzir daş-töweregindäki ýere ýazylan plitalary sökülýär.
Monumentiň daşyna haýat aýlanypdyr
Her ýylyň 9-njy maýynda Ýeňiş güni mynasybetli gül desselerinden dolýan bu monumetiň golaýyndaky ogullaryny söweşe ugradyp, gujak gerip duran Enäniň hem-de onuň öňünde dyzyny epip oturan iki esgeriň skulpturalary bolsa eýýäm öz ýerlerinden göçürilipdir. Şol Enäniň sklupturasynyň arkasyndaky “Watan ugrundaky söweşlerde wepat bolan esgerlere ebedilik şöhrat!” diýen ýazgy hem ýok.
Şol bir wagtda 2-nji Jahan urşy döwründe wepat bolan türkmenistanlylara bagyşlanan bu ýadygärligiň näme sebäpden sökülýändigi we bu çärä harçlanan pul serişdeleri barada resmi metbugatda hiç hili maglumat ýa-da düşündiriş berilmeýär.
Emma ýadygärligiň töwereginde alnyp barylýan gurluşyklardan çen tutulsa, munuň S.Türkmenbaşy şaýolundan tä Alyşir Nowaýy köçesine çenli uzap gitjek täze seýilgähiň gurluşygy bilen baglydygyny aýtsa bolar.
Monument sökülýär
Ýatlap geçsek, bu seýilgäh bilen baglylykda, paýtagtyň “taryhy merkezi” diýip atlandyrylýan sebitindäki birnäçe ýadygärlikler we binalar ýumrulupdy ýa-da göçürilipdi.
Bu raýondaky il içinde “Üç aýak”
adyny alan “Bitaraplyk binasy”, 1948-nji ýyldaky ýeryranma bagyşlanyp goýlan öküziň ýadygärligi göçürildi; “Garagumstroý”
binasy ýumruldy. Bu raýonda Türkmenistanyň hökümediniň binasynyň gurulmagy bilen paýtagtyň häkimliginiň, “Türkmenistan” myhmanhanasynyň hem-de “Türkmenhowaýollarynyň”
edara jaýynyň binalary hem ýumruldy.
Bekrewede täzeden bina edilýän monumentler
Merkezde oturan, “Beýik Watançylyk urşunda wepat bolan türkmenistanly esgerlere ýadygärlik” ady berlen Ene we iki esgeriň skulpturalary bolan monumentiň geljegi barada aýdylanda, onuň Bekrewede gurulýan ýadygärlikler toplumyna göçüriljekdigi aýdylýar.
Çigildem görnüşindäki ortasynda “baky ot” ýanyp duran dört sany stella bolsa ýumrular. Bekrewede gurulýan ýadygärlikler toplumynda eýýäm oňa meňzeş başga bir bäş sany stellaly obelisk dikilipdir. ‘Mirasdüşeriň’ ‘baky ody’ hem ozalky ýaly bäş burçly däl-de, sekiz burçly ýyldyzyň merkezinde ýakylar.
Paýtagtyň taryhy merkezindäki häzirki ýumrulýan we göçürilýän “Baky ot” memorialynyň arhitektorlary A.Gurbanlyýew we F.Bagirowdyr. Ýadygärligi döreden heýkeltaraş bolsa J. Jumadurdydyr.


text:
Orsýet, Ukraina, Germaniýa we Fransiýa Ukrainanyň separatist gündogarynda ýerli saýlawlary geçirmek meselesini 90 minutlap dowam eden telefon gepleşiklerinde maslahat etdiler, diýip Kreml 9-njy sentýabrda habar berdi.
Minskde gelnen ylalaşyklara görä, separatist regionlar ýerli saýlawlary “Ukrainanyň kanunçylygyna we kanunlaryna laýyklykda ýylyň aýagynda geçirmeli.
Muňa garamazdan Orsýet tarapyndan goldanýan separatistler ýerli saýlawlary özleriniň şertlerine görä geçirmek isleýärler, şol sanda Ukraina tarapdar dalaşgärleri hasaba almakdan we ses berişligi Ukrainanyň galan böleginde planlaşdyrylyşy ýaly 25-nji oktýabrda geçirmekden ýüz öwürýärler.
Ukrainanyň liderleri gozgalaňçylaryň gözegçiligindäki giňişliklerde “bikanun” saýlawlary geçirmäge islendik synanyşygyň fewral aýynda gelnen ylalaşyklary bozýandygyny, bu garaýyş bilen Germaniýanyň kansleri Angela Merkeliň we Fransiýanyň prezidenti Fransua Hollandyň ylalaşýandygyny Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko aýtdy.


text:
Siz saýtda ýerleşdirilen bir makalada, aýbaşy döwründe jynsy gatnaşygy geçirme aýal üçin peýdaly diýip belläpsiňiz. Bu gatnaşyk erkek üçin zyýanly dälmikä? Uly adamlar aýbaşy döwründe akýan gandan köp keseller geçip bilýär diýýärler. Yslam dinimiz hem aýbaşy döwri jynsy gatnaşyk etmäge rugsat bermeýär.
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Makalanyň awtory, aýbaşy döwründe jynsy gatnaşyklary geçirmegiň aýal saglygyna peýdaly bolup biljekdigi baradaky pikirini lukmançylyk nukdaýnazaryndan belläp geçdi. Elbetde, bu ýerde durnukly, bir adam bilen alnyp barylýan jynsy gatnaşyklar, jübütleriň islegleri, gigiýeniki talaplaryň doly berjaý edilmegi ýaly şertleri göz öňüne tutmak wajypdyr. Jynsy gatnaşyklaryň geçirilişi jübütleriň terbiýesine, dini garaýşyna bagly bolup, olar bu gatnaşyklary özlerine oňaýly şertlerde alyp barmaga ymtylmalydyr. Bir jübütler tarapyndan oňlanýan ýagdaýlar, başga jübütler tarapyndan kabul edilmän hem biler.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Eýranyň habar serişdelerinde ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamanyň BMG-niň Baş Assambleýasynda eden çykyşy makullanma bilen garşy alyndy. Muňa Obamanyň Waşingtonyň Tähran babatynda “geçmişdäki ýalňyşlyklary” boýun alyp, Eýran bilen aradaky özara gatnaşyklarda diplomatiki öňegidişliklere umyt baglaýandygyny aýtmagy sebäp boldy.
Eýranyň metbugatynda çap bolan maglumatlarda häzirki wagtda: “Umyt bilen parahatçylyga tarap”, “ABŞ Eýranyň ýadro energiýasyna hukugyny ykrar edýär” we “Obama režimiň üýtgemegini islemeýär” diýen sözbaşylary görmek mümkin.
Eýran neşirlerinde 25-nji sentýabrda irden çap bolan maglumatlar parahatçylykly we umytlandyryjy häsiýete ýugrulandy, muňa Barak Obamanyň BMG-niň Baş Assambleýasynyň öň ýanynda eden çykyşy sebäp boldy.
Emma Obamanyň Baş Assambleýanyň sessiýasynda sözlän sözi has güýçli reaksiýa döretdi.
“Geçmişdäki ýalňyşlyklar”
Eýranyň gazetleri Obamanyň administrasiýasynyň Waşingtonyň Tähran bilen özara gatnaşyklarda “geçmişde ýalňyşlyklary” goýberendigini boýun alandygy barada habar berip, muny aýratyn nygtap geçdiler. Obama öz çykyşynda Eýranyň 1953-nji ýyldaky rewolýusiýasynda ABŞ-nyň roluny boýun aldy, şonda ýurduň demokratik usulda saýlanan ilkinji hökümeti agdarylypdy.
Prezident Obama 1980-1988-nji ýyllarda Eýran-Yrak urşunyň dowamynda eýranlylaryň himiki ýaraglaryň pidalary bolandyklaryny tassyklady. Şu çaka çenli ABŞ-nyň hiç bir prezidenti muny etmändi.
“Men bu agyr taryhdan bir günde saplanyp bolar öýtmeýärin” diýip, Obama belledi we sözüniň üstüni ýetirip, “ynamsyzlyk gaty çüňňur aralaşdy. Emma eger biz Eýranyň ýadro programmasy bilen bagly meseläni çözüp bilsek, biz özara bähbitlerimize we bir-birimize hormat goýulmagyna esaslanýan dürli gatnaşyklara tarap ýolda uly ädim ädip bilerdik” diýip, öz çykyşynda belledi.
Ýadro programmasy
Şeýle-de Barak Obama ABŞ-nyň Eýranyň ýadro programmasy boýunça aladalarynyň parahatçylykly ýol bilen çözülmegine isleg bildirdi. Obama Waşingtonyň Eýranyň ýadro energiýasyndan parahatçylykly maksatlar üçin peýdalanmagyna mümkinçilik berjekdigini aýtdy.
Munuň yz ýany Eýranyň “Tähran Times” gazeti “Birleşen Ştatlar Eýranyň ýadro energiýasyna hormat goýýar” sözbaşyly makalany çap etdi.
“Reuters” agentligi bilen söhbetdeş bolan Tähranyň ýaşaýjysy jenap Ataşkadr ABŞ tarapyndan mälim edilen mümkinçilikleriň durmuşa geçirilmegine we Eýran tarapynyň olardan paýhasly peýdalanmagyna umyt baglady.
Emma Eýranyň metbugatynda başgaça garaýyşlar hem öňe sürüldi. Tähranyň “Keýhan” atly berk liniýaly gazeti Obamany ýaňsylap, “öwünjeňlikde” ýazgardy. Gazet Obamanyň Eýranyň ýadro energiýasyna rugsat bermegi Tähranyň kuwwatynyň güýçlenmeginiň alamatydyr diýen pikiri öňe sürdi.


text:
Ukrainaly oppozision aktiwist we žurnalist nämälim hüjümçi tarapyndan urlup, ýenjildi. Tatýana Çornowil ýokary derejeli resmileriň arasyndaky korrupsiýany derňemekde tanalýardy.
Çarşenbe güni 34 ýaşyndaky Çornowil ýokary derejeli hökümet resmileriň emläkleri barada makala ýazyp, çap edenden birnäçe sagat soň, oňa Kiýewiň golaýynda hüjüm edildi.
Bu aralykda çarşenbe güni giçlik ýüzlerçe protestçi Içeri işler ministrliginiň daşynda ýygnanyşyp, ministriň işden çekilmegine çagyryş etdi.
Prezident Wiktor Ýanukowiç Çornowiliň ýenjilmegine jogapkäri tapmak üçin polisiýa görkezme berdi, diýip onuň edarasy mälim etdi.


text:
Ýaş hem bir çene baryberen şekilli. Her gezek täze köwüş satyn alamda, bir bolgusyz pikir hökman bir ýerden peýda bolýar: Meni şu köwüşde tabyda salaýjaklarmyka?
Akademik Kozyrew ömrüniň on ýylyny Staliniň lagerlerinde geçiripdir. Oňa adamyň akylyna sygmajak günä ýöňkelipdir, ýagny, Wolga derýasyny Günbatara alyp gaçjak bolupmyş. On ýyly günübirin sanap geçiren akademik soňra dost-ýarlaryna şeýleräk gürrün beripdir: Fizikadan ylym-bilimim anryýany bilen ýeterlik bolansoň, üstüme atylan günäni eşidip, gülenimi duýman galdym. Çykarylan hökümi eşitdim welin, gülki ýadyma düşen däldir.
Ýerli amerikan graždanlaryndan biziň artykmaç ýerimiz ýok. Bizde olardan artykmaç akylam ýok. Hol öňe giden trolleýbusyň in soňky duralgasyny görüp galmak – ine, bizin paýymyza düşen ýeke-täk zat.
Iosif Brodskiniň saglygyny barlan lukmanlar oňa çilim çekmegi gadagan edipdir. Beýle hökumi juda ýokuş gören Nobel baýragynyň laureaty janyýangynlyk bilen hüňürdäpdir: Irden oýanyp kofe içeniňden soň, bir çilim çekmejek bolsaň, oýanybam ýörmeli däl!
Menin bir režissýor tanşym Nýu-Ýorkda fransuz ýazyjysy Edmon Rostanyň Sirano de Beržerak pýesasyny sahnada goýupdyr. Bitiren işinden müňde bir razy bolup, donuna sygman, esli wagt gomparyp gezipdir. Şol günüň ertesi Izýa Şapirony görüp, ondan soradym: Spektakly gördüňmi? Tomaşaçy köpmüdi? Izýanyň jogabyna hezil edip gülenim ýadymda: Ilki beýle bir köpem däldi, teatra aýalym bilen baranymyzdan soň, tomaşaçynyň sany iki esse köpeldi.
Rus jazyjysy hem žurnalisti Andreý Sedyh bir gezek köçede duşup, çyna berimsiz alada bilen maňa ýüzlendi: Bagyşlaň, ýanýoldaşyňyzyň haly neneň? Ýüzüniň reňki birhili solan ýaly gördüm, herne jany sagdyr-da? Jogabymdan özüm razy bolandyryn: Gaýgy edip ýörmäň, siz ony işden kowalyňyz bäri onuň ýagdaýy diýseň gowy.
Terjime eden Şir Aly.


text:
Öz ýaşdaşlarynyň aglabasy ýaly, Aleksandr Gorbaçýow-da kämillik ýaşynyň uly bölegini syýasatdan çetde geçiripdir. 2001-nji ýylda Moskwa göçüp gelen bu ýaş ýigit Orsýetiň abraýly döwlet uniwersitetini tamamlap, "Afişa" žurnalynyň we webportalynyň redaktorynyň orunbasary bolup işe ýerleşipdir.
Moskwa, 24-nji dekabr.
Özüniň näme üçin hökümete garşy protestlere gatnaşandygyny düşündirip, ýaňy-ýakynda ýazan bir synynda 27 ýaşly Gorbaçýow: "Men öz ýaşdaşlarym barada hemişe taryhy mümkinçiliklerden mahrum nesil diýip oýlanyp geldim" diýýär. Soňra-da ol: "Geçen 10 ýyllykda nägile bolan mahalym köp däl. Elimde işim, karýeram, baýlygym we rahat durmuşym bar. Ýöne iň soňunda özüňden ulurak bir zadyň bölegi bolasyň gelýär. Aýratyn-da 150 million ilatly territoriýada. Diňe bir özüň oňa degişlidigiňi däl, onuň hem saňa degişlidigini duýasyň gelýär" sözüniň üstüni ýetirýär.
Gorbaçýowyň biparhlykdan aktiwlige çenli bolan ýoly ozal syýasata gyzykman, şu aýda Moskwanyň köçelerinde geçen köpçülikleýin protestleriň özenini düzen ýaş professionallaryň aglabasynyň umumy ýagdaýyny görkezýär. 2011-nji ýyl köp babatda Orsýetde graždan jemgyýetiniň uzak ukudan oýanyp, syýasy taýdan aňly-düşünjeli şäherli orta gatlagyň güýjüne daýanyp, öz pikirlerini beýan eden ýyly boldy.
4-nji dekabrda geçen jedelli parlament saýlawlary, saýlawçylaryň aldawa salnandygy barada giňden ýaýran habarlar protestçileri Sowet Soýuzy çökeli bäri Orsýetde görlüp-eşidilmedik köpçülikleýin derejede köçelere çykardy. Bu Putiniň prezident we premýer-ministr bolup ýurtda höküm süren 12 ýyllyk döwrüniň uly böleginde asyl pikirini hem edip bolýan zat däldi.
Baýlygy, özüne ynamy artan şäherli professional gatlak, onuň täze tapylan internet arkaly amala aşyrýan guramaçylyk başarnygy, Orta Gündogarda "arap bahary", Birleşen Ştatlarda "Wall Striti eýele" hereketlerini örüzen global protest atmosferasy onsuzam ýanar-ýanaryň üstündäki bu garyndyny hasam ölçerdi.
“Kemsiz tupan”
Halkara syýasaty boýunça professor we Orsýet boýunça ekspert Nikolaý Gwozdewiň aýdyşy ýaly elita hem muny öňüni alyp bolmajak derejä ýetýänçä äsgermezlik etdi: "Bu kemsiz tupan bolup geldi. Ýöne, meniň pikirimçe, öňünden görüp bolmajak zat däldi. Sistemadaky adamlar muny ýa kiçeltdiler ýa äsgermezlik etdiler ýa-da munuň arasyndan geçip gideris öýtdüler".
10-njy we 24-nji dekabrda Moskwada we Orsýetiň beýleki şäherlerinde geçen köpçülikleýin protestler köplenç “Facebook” we “Vkontakte.ru” ýaly jemgyýetçilik ulgamlarynyň üsti bilen ýola goýuldy.
2011-nji ýylda Orsýetde internet ilatyň 43 prosentine elýeterli boldy. Çak edilişine görä, indi ondan 60 million adam peýdalanýar. Uly şäherlede bolsa ondan peýdalanýanlar ýaşaýjylaryň 70 prosenti diýilýär.
Moskwa, 24-nji dekabr.
Analitikleriň aglabasynyň çaklamagyna görä, adamlary häkimiýetlerden nägile eden Putiniň Medwedewe ýene bir möhlet prezidentlige ýol bermän, özüniň Kremle dolanmak baradaky karary bolupdyr. Orslaryň köpüsi muňa Medwedewiň prezidentlik döwründe reforma we modernleşmek barada edilen gürrüňleriň boş gürrüňlerdigini aňladýan alamat diýip düşündiler.
Gwozdewiň pikiriçe, närazylygyň barha artmagynyň, protest hereketiniň 10 müňlerçe adamy köçä çykarmak başarnygynyň ahyr netijede Putini protestçiler bilen ylalaşyga iteklemegi ähtimal.
Ýöne Gwozdew munuň protestçileriň häkimiýetlere edýän basyşyny dowam etdirmegine baglydygyny belleýär: "2011-nji ýyl graždan jemgyýetiniň gaýtadan oýanan ýyly bolsa, onda 2012-nji ýyl şu soraglary goýýar: ol oýandy, indi näme? Ol bu ýerden nirä gider? Ýene uka gidermi? Ol indi sazlaşykly bolarmy? Dargarmy? Ýogsa-da, durnukly özgerişe esas bolup, öňe ilerlärmi".


text:
Orta Gündogarda ýerleşýän bir döwletiň ýolbaşçysynyň Birleşen Ştatlara: “Ýylanyň kellesini kes. Eýranyň ýadro programmasynyň köküni gyr” diýmegi Waşingtondaky syýasatçylaryň howp astyndaky wepaly ýarandan eşitmedik zady däl.
Ysraýyl Eýranyň ýadro ýaragly güýje öwrülmek ähtimallygynyň öz üstüne abanýan uly howpdugyny, muňa çydap bolmajakdygyny we bu ýagdaýyň haýal etmän öňüniň alynmalydgyny ençeme ýyldan bäri aýdyp gelýär.
Emma bu gezek Eýranyň ýadro desgalaryna harby zarbanyň urulmagyny talap edýän Ysraýylyň premýer-ministri däl-de, Saud Arabystanyň patyşasy Abdulla. Onuň garaýyşlary “WikiLeaks” tarapyndan ile ýetirilen 250 müň gizlin dokumentiň biri bolup durýar.
Rosemary Hollis Londonyň City uniwersitetiniň Orta Gündogar syýasaty boýunça professory. Onuň garaýşyça, saudlylaryň duşmançylygyna meçew berýän zat - atom ýaragly Eýranyň Yrakda agalyk ediji güýje öwrülip, öz täsirini regionyň beýleki ýerlerine hem ýaýratmagyndan edilýän gorky.
“Bu çekişmäniň esaslanýan möhüm dokumentleriniň biri 2008-njy ýylyň aprel aýyna degişli. Bu ýerde ýeke Eýran däl, Yraga-da salgylanylýar. Onda saudlylaryň esasy aladalarynyň biriniň Eýranyň Yragyň içindäki täsiridigi aýyl-saýyl göze ilýär” diýip, Hollis aýdýar.
Ýöne gyzykly zat saudlylaryň bu garaýyşlaryna beýleki arap ýurtlarynyň hem goşulýanlygy. Üsti açylan diplomatik dokumentlere görä, Eýranyň ýadro programmasynyň togtadylmagyny Iordaniýa bilen Bahreýn hem talap edýär. Ýöne Obamanyň administrasiýasy arap ýaranlary ýaly dyzap duranok.
Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsyzlyk Geňeşiniň hemişelik bäş agzasy – Amerikanyň Birleşen Ştatlary, Britaniýa, Fransiýa, Orsýet we Hytaý – 5-nji dekabrda Eýran bilen ýadro gepleşikleriniň ýene bir tapgyryny geçirmekçi. Bu gepleşiklere Germaniýa-da goşulýar.
Hollisiň üsti açylan dokumentlere esaslanyp çaklamagyna görä, Birleşen Statlaryň prezidenti Obamanyň Tähran bilen gepleşik geçirmegi teklip etmegi, şol bir wagtyň özünde-de bir halkara frontyny döretmegi onuň syýasatynyň abraýyny galdyrýar.
“Häzir uruş howpy baradaky gürrüňler bir ýyl mundan ozalkysyndan az. Muňa sebäp bolan zatlaryň biri Obamanyň administrasiýasynyň ABŞ bilen Eýranyň arasynda göni gepleşikleriň geçirilmegini teklip edenligi. Bu ýagdaý dialoga daýanýan çemeleşme boýunça halkara derejesinde has uly agzybirlik döretdi” diýip, Hollis belleýär.
“WikiLeaks” tarapyndan çap edilen dokumentler Obamanyň Eýran baradaky syýasaty üçin bähbitli diýilýän pikiri Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejad has hem güýçlendirýär. Ol: “Bular syýasy gazanç üçin amerikan hökümeti tarapyndan goýberilen informasiýa. Eýran araplar bilen hemişe dostdy” diýdi.
“Bu maglumatlar syzyp çykanok. Bular kadaly we planlaşdyrylan ýol bilen syýasy maksatlar üçin goýberildi. Biziň nukdaýnazarymyzdan garanyňda, bularyň hiç hili möhüm ähmiýeti ýok” diýip, Eýranyň prezidenti Ahmedinejad aýtdy.
Hollis: “Bu reaksiýa Eýranyň Birleşen Ştatlara ynanmaýandygyny, oňa Yslam respublikasyna zeper ýetirmäge ýykgyn edýän ýurt hökmünde garaýandygyny gökezýän bolup biler” diýýär. “Ýa bolmasa, bu çykyş Eýran ýadro ýaragyny edinen ýagdaýynda, oňa Saud Arabystanyň garşylyk görkezmek howpuna bildirilen reaksiýa bolup biler”.
Londonyň City uniwersitetiniň Orta Gündogar syýasaty boýunça professory Rosemary Hollisiň pikiriçe, nähili bolanda-da, “WikiLeaks” saýtynyň çap eden maglumatlary Birleşen Ştatlaryň Eýran babatda alyp barýan syýasatyny suratlandyrmaýar.


text:
Gündogar Ukrainada gözgalaňçylaryň gözegçiligindäki regionlarda öz-özlerini ykrar eden häkimiýetler ozaldan ady bilinýän orsýetçi separatistleriň saýlawlarda ýeňiş gazanandygyny habar berdiler. Bu saýlawlar Günbatar tarapyndan bikanun diýlip atlandyrylsa, Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko ony doly ret edip, “manysyz” diýip atlandyrdy.
Separatistik häkimiýetler 2-nji noýabrda jemlenen sesleriň netijesinde, öz-özüni aýratyn döwlet diýip jar eden Donetsk halk respublikasynyň ýolbaşçysy wezipesine Aleksandr Zaharçenkonyň, Lugansk halk respublikasynyň ýolbaşçysy wezipesine-de sesleriň 64%-ini alan Igor Plotnitskiniň saýlanandygyny yglan etdiler.
"Kiýewiň problemasy"
Donetsk separatistleriniň saýlawlar boýunça resmisi Roman Lýagin “Kiýew Donbasyň mundan beýläk Ukrainanyň bir bölegi däldigi bilen ylalaşmaly” diýip çykyş etdi. Şeýle-de Lýagin “Isleglerimiziň beýan edilmeginiň netijelerini kabul edip-etmezligi Kiýewiň öz problemasy, biz eýýäm karara geldik” diýdi.
Lýaginiň agzan Donbas regiony gündogar Ukrainadaky industrial bölegini emele getirýär we belli bir derejede orsýetçi separatistleriň gözegçiligindäki giňişliklere degişli bolýar.
Separatistleriň tankytçylarynyň aýtmagyna görä, Zaharçenko we Plotnitskiý saýlawlar kandidat hökmünde öz garşylaryna hiç bir hakyky oppozisiýa bolmazdan gatnaşdylar.
Ýakynda Kiýewiň Ukrainada ýurt boýunça geçiren saýlawlaryna garşylyk hökmünde gozgalaňçylaryň gözegçiligindäki Donetsk we Lugansk regionlarynda geçirilen özbaşdak saýlawlara Orsýet ýerli halkyň “islegleriniň” netijesi hökmünde baha berdi.
Donetsk halk respublikasynyň ýolbaşçysy wezipesine saýlanandygy yglan edilen Aleksandr Zaharçenko “adamlarymyzyň aktiwligi biziň diňe bir netijeli uruşmaga ukybymyzy görkezmän, biziň bagtly durmuş ugrunda göreşmäge-de ukyplydygymyzy görkezdi” diýdi.
Şeýle-de separatistler öz-özüni ykrar eden respublikalarynda geňeşlere halk wekillerini saýlamak üçin hem ses berişlik geçirdiler.
Günbataryň bahasy
Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat boýunça ýolbaşçysy Federika Mogherini bu saýlawlary “bikanun we ygtyýarsyz” diýip atlandyrdy we gündogar Ukrainada “parahatçlyga päsgelçilik” döredýändigini aýtdy. Regionda hökümet güýçleriniň we gozgalaňçylaryň arasyndaky söweşleriň netijesinde aprel aýyndan bäri 4 000 çemesi adam wepat boldy. Kiýew we NATO Orsýetiň separatistleri ýarag we harbylar bilen goldaýandygyny aýdýarlar.
Germaniýanyň daşary işler ministri Frank-Walter Steinmeier ses berişligiň regionda ok atyşygy togtatmak boýunça halkara goldawynyň netijesinde 5-nji sentýabrda gelnen ylalaşygyň “harpyna we ruhuna”, ýagny oňa doly ters gelýändigini aýtdy we Orsýeti Ukrainanyň bütewüligine hormat goýmaga çagyrdy.
Orsýet üçin "gural"
Analitikleriň pikirine görä, separatistleriň geçiren saýlawlary olaryň Kiýew bilen arasyndaky gapma-garşylygy hasam pugtalandyryp biler, Orsýet bolsa bu saýlawlary gural hökmünde ulanyp, gozgalaňçylaryň gözegçiligindäki regionlary Ukrainanyň galan böleginden daşlaşdyrmak üçin “doňdurylan konfliktleriň” täze zolagyny döredip biler. Orsýetiň postsowet giňişliginde beýleki käbir ýurtlar meselesinde şuňa meňzeş tejribeleri ozaldanam bar.
Orsýet Ukrainadaky konfliktde öz roluny inkär edýär.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putinden saýlawlaryň netijesi boýunça häzirlikçe reaksiýa ýok. Emma Orsýetiň daşary işler ministriniň 3-nji noýabrda çap eden gysgaça beýannamasynda Moskwanyň gündogar Ukrainada geçirilen saýlawlary kanuny diýip hasap edýändigini yglan etdi we Kiýewi gozgalaňçylar bilen ylalaşmaga çagyrdy.


text:
Penşenbe güni Serbiýada tussag edilen Radko Mladiçiň ogly öz kakasynyň häkimiýetlerden gizlenýän döwründe iki gezek beýni insultyny başdan geçirendigini we häzirki wagt agyr nähoşdugyny mälim etdi.
Radko Mladiçiň ogly Darko Mladiç öz kakasynyň başdan geçiren beýni insultyndan soň onuň sag eliniň ysmaz bolandygyny we zordan gürleýändigini aýdýar.
BMG-niň Haagadaky halkara sudy Bosniýada ozalky serb güýçlerine ýolbaşçylyk eden Radko Mladiçi 1992-1995-nji ýyllaryň Bosniýa urşunda uruş jenaýatçylygyny amala aşyranlykda we ynsanýete garşy jenaýat edenlikde aýyplaýar.
Ol 1995-nji ýyldan bäri häkimiýetlerden gizlenip gezipdi. Serbiýanyň häkimiýetleri onuň ýakyn wagtlarda Haaganyň suduna tabşyryljakdygyny mälim etdiler.


text:
Aşgabatda ilata awtoulaglaryň sürüjilеrinе tеlе-radio ulgamlar arkaly habar bеrmеk ulgamy işе girizilýär. Şu gün şеýlе iş “Ýoluňyz ak bolsun” diýen at bilеn tеlеradio ýaýlymlarynda köçе hеrеkеtiniň düzgünlеrini düşündirmеk görnüşindе başlandy.
“Türkmеnistan” hеm “Nеýtralnyý Turkmеnistan” gazеtlеriniň 1-nji maý sanlarynda TDH gullugynyň “Aşgabatda ilata awtoulaglaryň sürüjilеrinе tеlе-radio ulgamlar arkaly habar bеrmеk ulgamy işе girizilýär” atly makalasy bеrilipdir.
Makalada paýtagtymyzyň köçеlеrindе awtoulag dykynlaryna dеgişlilikdäki ýagdaýlar hеm-dе haýsy ugurlar boýunça hеrеkеt edilеndе amatly boljagy baradaky Içеri işlеr ministrliginiň bеrýän maglumatlarynyň hеr gün “Aşgabat” tеlеýaýlymy hеm-dе “Owaz” radioýaýlymy boýunça irdеn başlap, hеr iki sagatdan, ýagny, 7:15-dn, 9:15-dе, 11:15-dе, 13:15-dе, 15:15-dе wе 17:15-dе halka ýetiriljеkdigi habar bеrilýär.
Gazеt makalasynda awtoulag dykynlarynyň, esasan, hususyýetçilikdäki awtoulaglaryň köpеlmеgi bilеn birlikdе, soňky wagtlarda paýtagtymyzdaky ýollaryň durkuny täzеlеmеk wе olary giňеltmеk, täzе ýollary gurmak boýunça tapgyrlaýyn işlеriň ýerinе ýetirilmеgi bilеn hеm dörеýändigi barada dogry, emma optimal çözgüdе ýetmеk üçin ýetеrlik bolmadyk kеltе nеtijе çykarylýar – awtoulag dykynlaryny dörеdýän sеbäplеr ýetеrlik alamatlandyrylmaýar.
Prezidentiň ulag kerweni
Aýdaly, gündе, bolmanda, iki gеzеk awtoulag dykynyny birnäçе köçеdе dörеdýän prеzidеnt kortеži sеbäp hökmündе alamatlandyrylmandyr; wagtynda mahabaty ýetirilip gurulan hеm-dе ýenе onlarça ýyllap fiziki hеm moral taýdan könеlmеjеk Gagarin köçеsiniň ugrundaky kanal köprüsiniň täzеlеmеk bahanasy bilеn ýykylmagy nеtijеsindе Andalyp köçеsindе dörän awtoulag dykynlarynyň haçana çеnli dowam etjеgi barada-da, olaryň sеbäbi bilеn çözgüdi barada-da hiç zat aýdylmandyr.
Aşgabadyň aýry-aýry künjеklеrini birlеşdirmеkdе, Aşgabada girip-çykmakda häzirki köçеlеriň azlygam, gеçirijilik ukybynyň pеsligеm, dеmirýol gеçitlеriniň azlygam awtoulag dykynlaryny dörеdýän faktorlara girýär.
Emma makalada şеýlе faktorlar hеm-dе olary dörеdýän sеbäplеr barada mеsеlе gozgalmaýar. Makalada awtoulag dykynlaryndan dynmak barada däl-dе, olardan gaçmaklygyň amatly ugurlarynyň sürüjilеrе maslahat bеriljеgi barada gürrüň edilýär. Bu-da mеsеläniň çözgüdinе tarap ädilеn ilkinji ädim hökmündе goldanmaly zat: ilatyň hеm sürüjilеriň köçе-ýol maglumatlary bilеn habarly bolmagynyň iki tarap üçinеm pеýdaly boljakdygyna hеm-dе ýol-ulag hadysalarynyň öňüni almaga ýardam etjеkdiginе ynansa bolar.
Bir zady wеlin bеllеmеk gеrеk: şu mеsеlеdе GPS-iň mümkinçiliklеri ulanylan bolsa, sürüjilеr bеrilýän maglumatlardan “on laýn” rеžimdе has täsirli pеýdalanyp bilеrdilеr.
Nuberdi Nurmämmedow aşgabatly graždan aktiwisti. Makalada beýan edilen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Talyp režimi agdarlany bäri, indi owgan halky, şu gün 2-nji gezek prezidentlik saýlawlaryna gatnaşýar.
Gozgalaňçy Talyp topary saýlaw okruglaryna hüjüm etjekdikleri bilen haýbat atdylar. Oňa garşy bolsa 10 müňlerçe owgan we daşary ýurtly güýçler, saýlawlaryň howpsuzlygyny üpjin etmek üçin ýokary taýýarlyk derejesine getirildi.
Prezidentlik kürsüsine Hamid Karzaý 2-nji möhlet bilen, şeýle-de ýurduň ozalky Daşary işler ministri Abdulla Abdulla hem-de 30 adam dalaş edýär.
Dalaşgärler 50%-den köp ses alyp bilmeseler, saýlawlaryň 2-nji tapgyry oktýabr aýynda geçiriler. Şonuň ýaly-da ertir welaýat geňeşleri üçin-de ses beriler.
3 million çemesi owganystanly türkmenler, prezidentlige öz kandidaturasyny hödürlemediler.


text:
Kairde bolan demonstrasiýalardan soň, 17-nji iýulda howpsuzlyk güýçleri bilen «Musulman doganlygynyň» goldawçylarynyň arasynda bolan çaknyşyklarda azyndan alty adam öldürildi.
Bikanun diýlip yglan edilen «Musulman doganlygy» Remezan aýynyň soňlanmagyna we Eýd al-Fitr baýramçylygynyň başlanmagyna bagyşlanyp okalan namazdan soň, Gizanyň Talibia mähellesinde ýöriş gurnady.
Müsüriň Daşary işler ministrligi zorlugyň demonstrasiýaçylar ýerli ýaşaýjylary tüpeňläp başlanyndan soň, polisiýanyň goşulyşmagy bilen dörändigini aýtdy.
Talibia çaknyşygynda 5 protestçi öldürilen bolsa, golaýdaky Nahia şäherinde, başga bir toparyň polisiýa bilen çaknyşygynda hem bir protestçi öldürilipdir.


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Ministrler kabinetiniň başlygynyň orunbasary Bäşimmyrat Hojamämmedowa "berk käýinç» berdi.
Anna güni geçirilen hökümet maslahatynda aýdylmagyna görä, wise-premýer «wezipe-borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmän, ýurduň ykdysadyýetinde işleri pes derejede alyp barmakda» tankytlanýar.
Bellemeli ýeri, Hojamämmedow "ýol berlen kemçilikleri" gysga wagt içinde düzetmeli, bu oňa soňky gezek duýdurylýar.
Prezident Berdimuhamedew şu hepde döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisini geçirip, harby we hukuk goraýjy edaralardaky «maldarçylyk meselesi» bilen gyzyklananda, ýurduň milli howpsuzlyk ministrine hem, bir aý içinde, ikinji käýinjini beripdi.
Wise-premýer Hojamämmedowa berlen berk käýinjiň esaslandyrylyşy mundan öňki resmilere berilýän käýinçlerden biraz tapawutlanýar. Ýagny ol, "wezipe-borçlary talabalaýyk ýerine ýetirmezlik», «ýolbaşçylyk edýän pudagyna gözegçiligi gowşatmak» ýaly umumy aýyplamalardan başga, ýurduň ykdysadyýetindäki işleriň pese gaçmagynda gönüden-göni günäkärlenýäne çalym edýär.
Bazarlarda haryt bolçulygy we elýeterli bahalar
Mälim bolşy ýaly, prezident Türkmenistandaky ykdysady kynçylyklary belli derejede boýun alýar we olaryň energiýa nyrhlarynyň peselmegi bilen dörän global ykdysady kynçylyklar bilen baglydygyny öňe sürýär.
Şonuň bilen bir wagtda, hökümet maslahatlarynda getirilýän sanlarda türkmen ykdysadyýetiniň kadaly ösýändigi, ilata berilýän ýeňillikleri saklap galmagyň başardýandygy, ýurtda milliardlarça dollara durýan desgalaryň gurulýandygy gaýtalanýar.
Ikinji tarapdan, Ýaşulular maslahatlarynda garaşsyzlygyň başky ýyllarynda girizilen ýeňillikleri we mugt hyzmatlary ýatyrmak, olaryň bazara geçmekde päsgelçilik döredýändigi barada mesele gozgalýar.
Nobatdaky hökümet maslahatynda elektrik energiýasynyň sarp edilişini hasaba alyjy elektron abzallary öndürýän önümçilik we barlaghana enjamlary toplumlaryny gurmak barada şertnama baglaşmaga rugsat berilmegi, belki-de, bu ugurda ädilýän anyk ädimdir.
Mundan öň Berdimuhamedow mugt we ýeňillikli bahadan berilýän awtomobil ýangyjy meselesinde «ýeňillikler syýasatyndan» çykmagy karar edipdi.
Şonuň bilen bir wagtda, türkmen manadynyň dollaryň garşylygyndaky hümmetiniň hakykatda pese gaçmagy, aýlyklaryň gijikdirilmesiniň ençeme aýlap dowam etmegi, dollar alyş-çalyş nokatlarynyň ýapylmagy bilen bazarlarda dörän ýagdaý türkmen häkimiýetlerini has netijeli çykalga gözlemäge iterýän ýaly.
Hökümet maslahatynda prezidente Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginiň garamagyndaky bazarlary alyjylar jemgyýetlerine ýerlemek barada teklip hödürlenmegi hem şu gözlegden habar berýär.
Prezident söwda toplumyna gözegçilik edýän wise-premýer Batyr Atdaýewiň bu teklibine 'ýok' diýmedi we meseläniň üstünde işlemegi tabşyrdy. Şeýle-de ol ýene bir gezek dükanlarda we bazarlarda haryt bolçulygyny döretmek, bahalaryň elýeterliligini üpjün etmek barada «käbir anyk tabşyryklary» beripdir.
Bu tabşyryklar, ozal hem şeýle tabşyryklaryň berlendigine garamazdan, ýurtdaky haryt gytçylygynyň, basyş bilen saklanjak bolýan bazar nyrhlarynyň köşkdäki islege beýle bir «boýun bolmaýandygyny» görkezýär.
Gepiň gerdişine aýdylsa, ýerli synçylar ýurtda ykdysady erkinligiň azdygyny, kärendeçilere ýokardan berilýän planyň we döwlet satyn alyş nyrhlarynyň üýtgewsiz diýen ýaly saklanyp galmagynyň önüm bolçulygynyň döredilmegine böwet bolýandygyny, meseläniň özeneine gitmän, her ýygnakda birki resmini günäkärlemegiň çykalga däldigini aýdýarlar.


text:
Täze derňewlere görä, öňki sowet we Gündogar Ýewropa ýurtlarynyň adamlary üçin “durmuşdan kanagatlanmak derejesi” 15-24 ýaş aralygynda iň ýokary derejesine çykýar we şondan soň ol dessine pese gaçýar.
“The Lancet” atly medisina žurnalynda çap bolan täze derňewler “durmuşdan kanagatlanmak derejesiniň” ýokary girdejili iňlis dilli ýurtlarda ýokarydygyny görkezýär. Şeýle ýurtlardaky adamlaryň 15-24 ýaş aralygyndaky “durmuşdan kanagatlanmak derejesine” 10 ballyk dereje boýunça 7,5 bal berildi. Maglumata görä, olaryň bagtlylyk derejesi 45-54 ýaş aralygynda pese gaçyp başlaýar.
Ýöne gürrüňi edilýän žurnalda çap bolan derňewleriň netijelerinde öňki sowet we Gündogar Ýewropa ýurtlaryndaky adamlaryň 15-24 ýaş aralygyndaky bagtlylyk derejesine 10 ballyk dereje boýunça 6,0 bal berlip, bu derejäniň şondan soň dessine pese gaçýandygy bellenilýär.


text:
Abruý
Abruý - 6-njy asyryň 80-nji ýyllarynda Sogdanyň (häzirki Buhara) territoriýasynda ýaşan ilatyň iň garyp gatlaklarynyň gozgalaňynyň baştutany. Ol gozgalaň iri ýer eýelerini we söwda aristokratiýasynyň garşysyna gönükdirilýär. Narşahynyň maglumatlaryna görä, Abruý Paýkendi basyp alyp, iri ýer eýelerine we söwda aristokratiýasyna garşy rehimsiz çäreleri geçirip başlaýar. Olar muňa çydaman Semirýeçýä gaçýarlar we türkleriň hökümdary Gara Çurinden kömek soraýarlar. Onuň iberen goşuny 585-nji ýylyň töwereginde gozgalaňçylary derbi-dagyn edýär.


text:
18-nji ýanwarda Orsýetiň çagalaryň hukuklary boýunça ombudsmeni amerikan raýatlary tarapyndan ogullyk alnan orsýetli çaganyň ýanwar aýynda ölendigini habar berdi. Bu habar Orsýetiň syýasy elitasynyň arasynda we döwlet habar serişdelerinde gahar-gazaply çykyşlary güýçlendirdi.
Bu partlama meňzedi. Orsýetli çaganyň Tehasda ölendigi baradaky habar orsýet syýasatçylarynyň ABŞ-nyň adyna gaharly çykyşlary etmegine sebäp boldy.
“Näme üçin biz öz çagalarymyzy ölüme ibermeli” diýip, Federasiýa Geňeşiniň başlygynyň orunbasary Swetlana Orlowa aýtdy. Orlowa orsýetli çagalaryň amerikan raýatlaryna berilmegini gadagan edýän kanun güýjüne girmänkä makullanan işleri-de duruzmaga çagyrdy. Bu işler onlarça çaga degişli.
21-nji ýanwarda ABŞ-nyň Tehas ştatynda ýogalan Maksim Kuzminiň ölüminiň sebäpleri entek belli däl. Amerikan maşgalasynda Maks Şatto adyna eýe bolan çaganyň ykbalyny Tehasyň resmileri derňeyärler.
Resmi reaksiýa
Muňa garamazdan, Orsýetiň döwlet telewideniýesiniň täzeliklerinde bu waka barada aýyplaýjy äheňde maglumat berildi.
Maglumatda üç ýaşly Maksim Kuzminiň Orsýetiň Peçorsk ýetimler oýünden amerikan maşgalasyna berlen çagadygy, ondan öň ýene bir çaganyň Dmitriý Ýakowlewiň 2008-nji ýylda ABŞ-da ýogalandygy habar berildi. Üstesine, Maksim Kuzminiň psihiki taýdan keseli bolmasa-da, oňa güýçli narkotik dermanlarynyň berlendigi döwlet telewideniýesinde habar berildi.
Resmi derejede Orsýetde Çagalaryň amerikan raýatlaryna berilmegine girizilen gadagançylygyň 2008-nji ýylda ýogalan Dima Ýakowlewiň ölümi bilen baglydygy aýdylýar. Orsýetde kabul edilen ýorite kanun “Dima Ýakowlewiň kanuny” diýip atlandyrylýar we Maksim Kuzminiň ABŞ-da ýogalan 20-nji çagadygy bellenilýär.
Orsýetiň habar seridelerinde tassyklanmadyk maglumatlaryň ençemesi peýda boldy. Orsýetiň Daşary işler ministliginiň adam hukuklar we kanunçylygyň hökmürowanlygy boýunça resmisi Konstantin Dolgow Twitterde Maksim Kuzmine uly adamlaryň ruhy kesellerini bejermek üçin ulanylýan neşeli dermanlaryň berlendigini ýazdy.
Wakanyň derňewi
Bu waka bilen baglylykda hiç kim tussag edilmedi. Amerikan metbugatyna görä, Tehasyň polisiýasy çaganyň jesediniň barlag edilmegine garaşýar.
Orsýet metbugatynyň, Orsýetiň Pskow şäheriniň ýetimler öyüne salgylanyp beren maglumatyna görä, Maksim Kuzmin ýürek keselinden ejir çekýärdi.
ABŞ Maksim Kuzminiň ölüminiň sebäpleri barada orsýet tarapyna jikme-jik maglumat berip durjagyny aýtdy. Döwlet departamenti we ýerli häkimiýetler Orsýetiň Hýustondaky konsulhanasy bilen birnäçe hepde bäri ýakyn hyzmatdaşlyk alyp barýarlar diýip, amerikan ilçihanasy 19-njy fewralda habar berdi.
Orsýetiň çäreleri
Orsýetiň Döwlet Dumasynyň sişenbe günki maslahaty dymyşlyk bilen başlandy. Ony Dumanyň Maşgala, aýallar we çagalar boýunça komitetiniň wekili we “Bütewi Orsýet “ partiýasynyň agzasy Olga Batalina teklip etdi.
Olga Batalina bu pajygaly wakanyň her bir adama degişlidigini belledi. Olga Batalinanyň komiteti ABŞ-nyň Orsýetdäki ilçisi Maýkl Makfoly Duma çagyrmagy planlaşdyrýar.
Pskow regionynyň gubernatory Andreý Turçak Maksim Kuzminiň inisi Kirili amerikan maşgalasyndan yzyna gaýdyp almak boýunça prosesiň başlanandygyny aýtdy.
Şeyle-de, Turçak Pskow regionynda çagalaryň amerikan maşgalalaryna berilmegine degişli bireýýäm başlanan prosesleriň durzulandygyny habar berdi.
Orsýetiň Çagalaryň hukuklary boýunça ombudsmeni Pawel Astahowyň sözlerine görä, soňky 20 ýylyň dowamynda amerikan maşgalalaryna Orsýetden 60 müňe golaý çaga ogullyk, gyzlyk berildi. Astahow şol çagalaryň köpüsi barada amerikan tarapynyň maglumat berip bilmeýändigini aýtdy.


text:
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallasy netijesinde Türkmenistanyň ...
Telekeçileri giň möçberli şäher gurluşyk maksatnamasynyň, şeýle hem ýurdumyzyň sebitleriniň ilatynyň durmuş derejesini özgertmek maksatnamasynyň durmuşa geçirilmegine işjeň gatnaşýar.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallasy netijesinde Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň döredilen gününden bäri geçen sekiz ýylyň dowamynda Söwda we hyzmatlar pudagynda-da beýleki pudaklar bilen bir hatarda beýik sepgitlere ýetildi.
Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň Oba hojalygy we Agrosenagat toplumy bölümi döwletimiziň oba hojalyk syýasatynyň durmuşa geçirilişinde hususy taraplary çekmek, olaryň işjeňleginiň ýokarlanmagyna goldaw bermek bilen, birleşmäniň oba hojalyk we AST boýunça syýasatyny alyp barýar.
Hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen Türkmenistan döwletimizde ulag ulgamyny ösdürmek....
Şanly Garaşsyzlygymyzyň 25 ýyllygy mynasybetli Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň....


text:
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň resmi keşbi we tumary milli amaly – haşam sungatynyň däp bolan bezeg nyşanlarynyň äheňinde döredildi, emma ol häzirkizaman bezeg görnüşinde täzeçe işlenildi. Hususan-da, Oýunlaryň nyşanlarynda türkmen halysynyň belli nagyşlary, gölleri, milli lybaslaryň keşdeleri öz beýanyny tapdy.
Hemmeleriň eý görýän alabaý iti Oýunlaryň resmi keşbini alamatlandyrar. Dostluga wepaly itleriň bu tohumynyň aýratynlyklary (gulaklary we guýrugy kesilen) milli lybasda ýa-da sport lybasynda şekillendirilendir.
Aziadanyň bezegli keşbinde häzirki döwürde ösüşleriň belentliklerine tarap ynamly gada urýan Türkmenistanyň taryhy, medeniýeti, halkymyzyň däp-dessurlary jemlendi. Bu ýerde Beýik Ýüpek ýoly boýunça türkmen sährasyndan geçip barýan söwda kerwenini, ak öýleriň, gadymy milli binagärlik ýadygärliklerini, häzirkizaman binalaryň şekillerini, pälwanlaryň, eli dutarly bagşylaryň, alabaýyň we ahalteke bedewiniň şekillerini görmek bolýar. Birnäçe bezeg bölümlerinde türkmen gawunlary, halylar we zergärçilik eserleri görünýär.
Oýunlaryň resmi keşbiniň reňkleri öz görnüşi boýunça tumary ýatladýar. Onuň reňkleri, gurluşynyň sazlaşygy şekilde geçmişden geljege bolan ösüşi alamatlandyrýar. Laçynyň açylan ganatlarynda güýç-kuwwat janlanýar. Ol keşbiň tutuş şekilinde duýulýar.


text:
Amerikanyň sekizinji uly şäheri bolan San Diýegonyň häkimi 20 çemesi aýala jynsy süýkenmesi baradaky gürrüňler sebäpli işden çekildi.
70 ýaşyndaky häkim Bob Filner anna güni özüniň işden çekilmäge taýýardygyny, emma jynsy süýkenme meselesinde bigünädigini aýtdy.
Ol San Diýegonyň şäher geňeşiniň agzalary, bu meseläniň çözgüdi hökmünde, Filneriň işden çekilmegi baradaky teklibe ses bereninden soň çykyp gürledi.
Kaliforniýanyň baş prokuraturasy bolsa, Filneri derňemek boýunça jenaýat işini açandygyny yglan etdi.
Häkimiň ozalky metbugat sekretary Filneri jynsy süýkenmede aýyplap, iýul aýynda suda berdi. Şondan soň ýene 17 aýal Filneriň bigelşik hereketlerinden şikaýat etdi.
Filner Kaliforniýanyň günortasyndaky kenarýaka şähere geçen ýyl häkim saýlanypdy.


text:
Yragyň resmileri şaýy ýaraglylarynyň, Ramadiniň kontrollygyny gaýtadan ele salmak üçin düzülen hökümet güýçlerine goşulandygyny aýdýarlar. Ramadi şäheri sünnileriň Anbar welaýatynyň paýtagty bolup, ol geçen hepdäniň ahyrynda “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileri tarapyndan basylyp alyndy.
Anbar welaýat geňeşiniň başlygy Sabah Karhoutyň berýän maglumatyna görä, 17-nji maýda “Haşed al-Şaabi” ýa-da “Halk mobilizasiýa bileleşikleri” ady bilen tanalýan hökümetiň kontrollygyndaky toparyň şaýy ýaraglylary Ramadi şäheriniň golaýynda ýerleşýän harby baza bardylar.
Aprel aýynyň başynda Eýran tarapyndan goldanylýan şaýy ýaraglylary Tikrit şäheriniň kontrollygyny “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijilerinden yzyna gaýtaryp almakda möhüm rol oýnadylar. Emma soňra olar agzalýan sebitdäki şaýylara garşy edilen ýowuzlyklara gaýtawul hökmünde sünni musulmanlara garşy hüjümleri amala aşyrmakda aýyplandylar.
Yragyň premýer-ministri Haýdar al-Abadi, Anbardaky hökümete tarapdar sünni tire-taýpa liderleri we Birleşen Ştatlar şaýy ýaraglylaryny Ramadi şäherine ýerleşdirmekde göwünsizdiler.


text:
Orsýetiň “Regnum” federal habar gullugy Türkmenistanyň hökümetini gorkaklykda we ikiýüzlülikde aýyplaýar
.
Türkmenisatanyň Daşary işler ministrligi golaýda ýaýradan beýanatynda
“Regnum” habar gullugyny Türkmenistan barada yzygider “aňyrsyna ýetilmedik we nädürs maglumatlary” ýaýratmakda aýyplapdy.
Resmi Aşgabadyň beýanatynda hususan-da “Regnumyň” Türkmenistanda belarus partnýorlary bilen kaliý duzlaryny gazyp almak we işläp bejermek boýunça gurulýan dag-magdan kompleksi barada, haýsydyr bir hökümete ýakyn çeşmä salgylanyp, ýalan we prowakasion maglumat ýaýradandygy aýdylýar.
“Regnum” habar gullugy bu beýanatda “Deutsche Welle
: Berdimuhamedowyň puly Lukaşenko Orsýet bilen krizise garşy göreşde kömek eder” diýen at bilen 4-nji iýunda, Günbatar metbugatyndan göçürilip çap edilen habar
barada gürrüň edilýändigini aýdýar.
“Regnum” türkmen resmileriniň Ýewropa Bileleşigine girýän ýurtlaryň habar serişdelerini tankytlamakdan gorkup, olaryň ýaýradan habary üçin özleriniň tankytlanmasyny ikiýüzlülik atlandyrýar.


text:
Kardinallar sişenbe güni Rim Katolik ybadathanasynyň 266-njy popuny saýlamak üçin gizlin ses bermäge başladylar.
48 ýurtdan toplanan 115 kardinal günüň ikinji ýarymynda ses bermek üçin Sikstin zalyna girdi.
Italiýaly Angelo Skola we briziliýaly Odilo Şerer ýeňiş üçin zerur bolan 77 sesi alyp biljek güýçli kandidatlar hasaplanýar.
Kardinallaryň ses berip atan býulletenleri jemgyýetçilige ses berişligiň gidişini görkezmek üçin ýakylar.
Sikstin zalynyň tüsseçykaryndan ak tüsse görünse, bu ýeňijiniň belli bolandygyny aňladýar. Eger gara tüsse çyksa, bu ýeňijiniň kesgitlenmändigini aňladýar.
Ses berişlik birnäçe gün dowam eder. Bu saýlaw pop Benedikt iş başyndan çekilenden bir aý soň geçirilýär.


text: Iki ýaş doganoglany - Umm Ams we Dua Siriýanyň Rakka sebitinde “Yslam döwleti” atly toparyň daşary ýurtly söweşijilerine durmuşa çykypdylar. Umm Ams başlangyçda toparyň dini ynanjyndan we Yslama çemeleşmesinden hoşal bolandygyny aýdýar. Emma onuň adamysy gaçyp gidenden we Duanyň adamysy hem janyndan geçen hüjümi amala aşyrandan soň, iki doganoglany bilelikde Türkiýä gaçyp gelýärler. Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň “Current Time TV” bölüminiň habarçysy Şahida Ýakub şol zenanlar bilen duşuşyp, olaryň tejribeleri barada söhbetdeş boldy.


text:
Balkan döwletlerinden başlap, Orsýete we Owganystana çenli tutuş Ýewraziýa dünýä böleginde özlerini «orta gatlak» diýip atlandyrýan köp adamlar bar. Olar bu meselede ýa öz malýie girdejilerini ýa-da öz alan bilimlerini göz öňünde tutup, şeýle pikir edýärler. Ýöne bu gatlak sosial güýç hökmünde öz ýaşaýan jemgyýetini üýtgederden has ejiz gelýär.
Günbataryň orta gatlagy taryhyň dowamynda raýatlara has köp söz azatlygynyň berilmegini we olaryň döwletiň dolandyryşyna gatnaşdyrylmagyny talap etmekde möhüm güýç bolup geldi.
Emma dünýäniň Ýewraziýa bölegindäki köp ýurtlarda kiçi telekeçilerden we professional işgärlerden ybarat bu orta gatlak diňe indi-indiler şeýle güýje öwrülmeli ýa-da öz aralarynda umumy bir maksada eýermegi öwrenmeli. Munuň hem özüne ýetesi sebäpleri bar.
Bu sebäplerden biri bu regiondaky ýaşaýjylaryň uzak döwrüň dowamynda başdan geçiren käbir ýeňil bolmadyk ýaşaýyş tejribelerinden gelip çykýan biparhlyk we sinizm bilen baglanyşykly. Mysal uçin, ozalky Sowet Soýuzyna degişli ýurtlarda dowam edýän ykdysady kynçylyklar ýokary sosial ideallara ynanýan köp adamlary özleriniň gündelik durmuşlaryndaky ynançlaryna garşy gitmäge mejbur edýär.
Moldowa mysaly
Moldowadaky ýagdaýlar bu problemanyň aýdyň mysalydyr. Moldowanyň hökümetini korrupsiýada aýyplaýan köp lukmanlaryň we mugallymlaryň özleri döwlet tarapyndan tölenýän aýlyk hakynyň gün aýlamaga ýetmeýänligi sebäpli para-peşgeş we sowgat almak ýaly işlere baş urmaga mejbur bolýandyklaryny boýun alýarlar.
Hususy telekeçilik işi bilen meşgullanmak üçin medisina pudagyny terk eden moldowaly ozalky lukman Waleriu Ursu bu problema barada şeýle diýdi: «Elbetde, aýlyklaryň pes bolmagy köp problemalara sebäp bolýar. Ýurduň medisina pudagyndaky korrupsiýa we parahorluk hakykatyň diňe ýarpysy. Käte nähoşlar öz saglygyny bejermek üçin lukmanlaryň eden aladasy üçin olara ak ýürekden hem pul berýärler. Ýöne, gynansak-da, nähoşlaryň pul tölemäge mejbur edilýän halatlary-da bolýar. Elbetde, bu uly utanç iş we uly problema».
Şu problemalaryň netijesinde-de köp professionallar Moldowany terk etmäge mejbur bolýarlar. Käbir hasaplamalara görä, häzirki wagtda, Pridnestrowiýa regionyny hasaba almanyňda, iş gözleginde daşary ýurtlara giden Moldowanyň graždanlarynyň sany bu ýurduň tutuş işçi güýjüniň 16 prosenti bilen 27 prosentiniň aralygynda diýlip hasaplanylýar.
Basylyp ýatyrylýar
Postsowet döwletlerinden köpüsinde orta gatlagy düzmeli toparlardan köpüsi jemgyýete öz seslerini hem eşitdirip bilmeýärler. Sebäbi olaryň hereketleri dolandyryjy elitalar tarapyndan aktiw ýagdaýda basylyp ýatyrylýar.
Orta gatlagy düzmeli adamlara garşy görülýän çäreler käte olara garşy jenaýat işlerini gozgamak we olary türmä basmak ýaly mehanizmler arkaly amala aşyrylsa, gündelik durmuşda bu çäreler biznesmenleri we şirketleri jerimeleredir salgytlara sezewar etmek ýaly görnüşlerde-de ýüze çykýar.
Dolandyryjy elitanyň bu gysyşlaryndan halas bolmagyň ýeke-täk ýoly – ýurdy terk etmek ýa-da dolandyryjy režimi goldaýjylaryň hataryna goşulmak.
Käbir ýurtlarda, mysal üçin Ermenistanda, kiçi şirketlere eýelik edýän käbir bisnesmenler häkimiýetleriň ünsüni özlerine çekmezlik üçin öz bizneslerini ösdürmäge dyrjaşman, gaýta ony pesräk derejede saklamaga çalyşýarlar. Sebäbi ýurtda ýüze çykýan islendik çynlakaý iş derrew häkimiýetleriň ýa-da olara ygrarly toparlaryň gözüne ilýär we muňa garşy çäreler görlüp başlanylýar.


text:
“Türkmenhowaýollary” döwlet kompaniýasy Türkmenistandan Mekka we Medina şu ýyl haja barýan zyýaratçylary Saud Arabystanyna öz hasabyna alyp barar, diýip türkmen mediasy habar berýär.
Türkmenistanyň prezidentiniň gol çeken permanyna görä, “Türkmenhowaýollary” 8-nji we 28-nji sentýabr aralygynda ýörite uçarlar arkaly 188 sany türkmen zyýaratçysyny Saud Arabystanyna elter we yzyna getirer.
Bu uçuşlaryň “Boing-757” uçarlary arkaly amala aşyryljakdygy habar berilýär.
Türkmenistan ýyllarboýy resmi derejede 188 adam üçin haj syýahatyny guraýar.


text:
Alym Soltanşa Atanyýazowyň «Şejere» kitaby türkmenleriň nesil daragty (gelip çykyşy) hakdaky kitapdyr. Bu kitabyň çapdan çykan döwürleri hemmeler şu kitaby gözlediler, ony lezzet bilen okadylar. Öz ata-babalarynyň gelip çykyşy baradaky faktlara syn saldylar. Gepiň küle ýeri, merhum alym Soltanşa Atanyýazowyň «Şejere» kitaby halk tarapyndan örän şüweleňli garşylandy. Sebäbi her bir adam özüniň haýsy bagyň miwesidigini bilmek isleýär ahbeti.
Gürrüňini edýän kitabym 1994-nji ýylda «Turan-1» neşirýaty tarapyndan çap edilen-de bolsa, kitabyň materiallarynyň Türkmenistan Garaşsyzlygyny almazyndan has öň, ýagny sowet döwründe ýygnalandygy belli. Sebäbi alynýan mysallar diňe ors çeşmelerine salgylanyp alnypdyr, diňe ors alymlarynyň ylmy işlerinden peýdalanylypdyr.
Türkmenleriň geçmiş taryhyna degişli maglumatlary, her näçe gynançly hem bolsa, arap-pars çeşmelerinden gözlemelidigini her bir ýüze çykýan taryhy ýazgylar göze dürtüp duran-da bolsa, sowet döwründe «arap, pars» diýen sözi agzamakdan-da türmäniň ysy gelýärdi. Orslar türkmenlere öz taryhlaryny ine-gana ýazmaga-da rugsat bermediler. Bu sözlerimizi biz kiçijik iki sany mysal arkaly hem subut edip bileris.
Sowet hökümetiniň 1930-njy ýyllarda başlan bas-ha-baslygynyň ysy 1950-nji ýyllarda hem köşeşmändi. Ençeme alymlar, edebiýatçylar bilen bir hatarda belli türkmen filology, professor Baýmuhammet Garryýew hem tussag edilipdi. Onuň bar günäsi öz ylmy işlerinde «Turan, turanlylar» diýen sözi köp ulananlygydy. Sebäbi ol öz ylmy işlerinde şahyr Ferdöwsiniň «Şanama» poemasyna ýüzlenýärdi. Şanamada bolsa Eýran patyşalary hakda-da bardy, Turan ýurdy, Turan patyşalary hakda-da. «Turan» sözüni agzaman, «Şanama» hakda hiç bir zat ýazyp boljak däldi.
1974-nji ýylda meşhur türkmen alymy Mäti Kösäýew ýazyjy Berdi Kerbabaýewiň 80 ýyllygyna bagyşlap «Mydam taýýar» gazetine «Turanyň aksakgaly» diýen makalany ýazany üçin işden kowuldy hem bütin ömrüne ýanalyp gezildi.
Men bu makalany başlamak bilen, alymlar Mäti Kösäýew bilen Baýmuhammet Garryýew hakda ýazmak islemedim. Türkmenleriň geçmiş taryhda orsuň çeşmesinden başga çeşmä ýüzlenmeginiň örän uly betbagtçylyklara eltendigini nygtamak isledim.
Ýagdaý şeýle bolansoň, türkmen alymlary diňe halk arasyndaky ýalan-çynlygy näbelli rowaýatlara hem-de ors alymlarynyň çeşmelerine ýüzlenip ýaşamaly boldular.
Öz gysymynda saklaýan on bäş respublikasynda ýaşaýan milletleriň ählisiniň taryhyny ýazmak islän sowet alymlarynyň çeşmeleri bolsa asla dogry däldi. Sebäbi hiç bir keseki halk başga biriniň taryhyny ol halkyň özüçe ýazyp bilmeýär. Her bir halkyň özi öz taryhyny gowy ýazýar.
«Olam»
Ine, şu sebäplere görä-de alym Soltanşa Atanyýazowyň sowet döwründe ors çeşmelerine salgylanyp ýazan «Şejere» kitaby durşy bilen ýalňyş çykypdyr. Bu kitap durşy bilen täzeden ýazylmaly ýagdaýda. Belki, geljekde alymlar bu işe üns sowarlar. Men welin häzirlikçe öz sözlerime delil üçin kitapdaky birki sany pikiriň ýalanyny çykaryp oňmakçy. Şolaryň biri «Olam» taýpasy hakdaky pikirler.
Soltanşa Atanyýazow öz «Şejere» kitabynda Hojambaz raýonynda ýaşaýan olamlary, Dostluk raýonyna degişli Olamsurhyny, Täjigistanda, Owganystanda ýaşaýan olam tiresini, Ýolöten we Saragt raýonlaryndaky Alamdepäniň töwereginde ýaşaýan alamlary, Kawkazda ýaşaýan osetinlere çenli düýbi bir tire-taýpa diýen netijä gelýär. «Olam» diýen sözüň gelip çykyşy hakda bolsa rowaýat getirýär: hamala taryhy şahs bolan Ärsarybaba öz toýunda hyzmat edip ýören bir oglana «Olam» (ol hem) biziň öz oglumyz» diýenmiş. Şu sözden soň «olamlar» taýpasynyň ady döränmiş. «Alam, olam» sözleriniň dürli-dürli ýazylyşyny bolsa merhum alym Soltanşa Atanyýazow ors alymlarynyň çeşmelerine salgylanmak bilen, sözleri düzýän sesleriň üýtgemeginiň netijesi diýip düşündirýär.
Emma hakykatda welin, bu getirilýän sözleriň hiç birisiniň tire-taýpa atlary, biri-biri bilen baglanyşygy ýokdur. «Olam» diýmek pars dilinde «çapar» diýen manyny berýär. «Äläm» sözi «baýdak» diýmekdir. Ýöne rus dilinde «ä» harpy bolmansoň, «äläm» sözüni hem ruslar «alam» diýip ýazýarlar hem-de ol ýasalan söz «olam» bilen bir manydadyr öýdýärler. «Sorh» sözüniň «gyzyl» diýen manysynyň bardygyny bileňsoň, «Olamsurhy» «Gyzyl çapar» bolar duruberer.
Türkmenistanyň Hojambaz raýonynyň aňry ýanynda täjigistanlylaryň pars dilinde gepleýäninden çen tutsaň, bu sözüň köküni Osetiýadan gözläp ýörmek asla gerek däl. Şeýle hem Täjigistanyň käbir raýonlarynda «olamlaryň» barlygyny geňläp oturmaly däl. Sözleriň hemmesi öň ors diliniň üsti bilen alnanlygy sebäpli, «Olamsurhy» sözüniň «çapar» manysyny berýän «olam» sözünden alnypmy, ýa-da «baýdak» manysyny berýän «äläm» sözünden alnanlygyny anyklamaly. Ony anyklamak üçin «Olamsurhynyň» täjik parslarynda nähili ýazylanyny görmeli. Eger «olam» görnüşde ýazylan bolsa, onda ol söz «çapar» bolýar, eger «äläm» görnüşde ýazylan bolsa, söz «baýdak» manysyny berýär. «Gyzyl çapar» ýa-da «Gyzyl baýdak».
«Gyzyl baýdak» sözüniň sowet hökümeti döwründe dakylmadyk ýeri ýok. Sowet soýuzynyň on bäş respublikasynyň ählisiniň obalaryna «Gyzyl baýdak» adyny dakyp çykdylar. Şonuň üçin bu sözüň Özbegistanda, Täjigistanda gabat gelýäninem geňläp oturmaly däl. Buharadaky «olamýoly» diýlen ýoly, Daşoguz welaýatynyň Ýylanly raýonyndaky «olamýap» diýlen ýaby bolsa «çapar» sözi bilen baglap bolar.
Ýolöten hem Sarahs etraplaryndaky «Alamdepäniň» asla «olam» sözi bilen bagly ýeri ýok. Sebäbi bu söz hem pars dilinde «aläm» görnüşinde ýazylyp, ol «giňişlik, dünýe, älem» diýen manylary berýär. Diýmek «Alamdepe» — «giň depe», «ýaýraň depe» diýen manydadyr.
Bir ylmy iş ýazmak üçin alymyň bütin ömri sarp bolýar. Ol ömürde edilen iş hem puja çyksa, sarp edilen ömrüň hem puja çykdygydyr. Diýmek, seniň dünýede ýaşanyň-ýaşamanyň bildirmeýär. Ine, kommunistleriň gysymy sowet alymlaryny şeýle ýagdaýa salypdy.
Çoluk Möwlamow aşgabatly intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Orsýetiň Demirgazyk Kawkazdaky Dagystan regionynyň Hazar deňzindäki Derbent port şäherinde ýerli lukman we kanunçykaryjy oka tutuldy.
Orsýetiň Dagystandaky Derňew komitetiniň ýolbaşçysynyň kömekçisi Rasul Temirbekowyň 5-nji martda aýtmagyna görä, Nasur Osmanow 4-nji martda irden sagat dokuzda öz öýüniň girelgesinde atylyp öldürilipdir.
Temirbekow derňewçileriň Osmanowyň öldürilmeginiň onuň Derbent etrap keselhanasynyň müdiri we Derbent şäher geňeşiniň agzasy wezipeleri bilen bagly bolmagynyň ähtimaldygyna seredýändiklerini habar berdi.
Dagystanda we Demirgazyk Kawkazyň beýleki regionlarynda postsowet döwründe Çeçenistanda bolan separatist uruşdan soň başlanan yslamçy gozgalaňçylyk, guramaçylykly jenaýatçylyk we syýasy gapma-garşylyk bilen bagly zorluklar ýüze çykýar. Polisiýa we resmiler yzygiderli hüjüm astyna düşýär.


text:
Aşgabat, 29-njy ýanwar. “Türkmenportal”.
Eýranyň gazyň eksporty boýunça milli kompaniýasynyň baş direktory Ali Reza Kameli öz ýurdunyň türkmen gazyny import edýändigini ýatlatdy. Şol sanda, kompaniýanyň baştutanynyň belleýşi ýaly, Eýran türkmen gazynyň importyny dowam etdirer. Çünki onuň syýasaty gaz meselesinde hyzmatdaşlygy giňeltmäge gönükdirilendir, munuň özi bolsa gaz söwdasynda diwersifikasiýany talap edýär.
Bu günki gün Eýrana Azerbaýjandan öwezini dolmak şerti bilen gaz ýerlemegiň çäklerinde her ýylda 1mln. kub. m gaz iberilýär. Şeýle hem eýran gazynyň Ermenistandan alynýan elektroenergiýasy bilen alyş-çalşy geçirilýär.
Ali Reza Kameliniň aýtmagyna görä, Eýran öwezini dolmak şerti bilen ýerlenýän gazyň möçberlerini artdyrmagy göz öňünde tutýar. Şeýlelikde, Türkmenistanda gaz çykarmagyň mümkin bolan möçberleriniň artdyrylmagy türkmen gazyny Türkiýäniň, Yragyň, Eýranyň günorta etraplarynyň üsti bilen halkara bazarlaryna çykarmaga şert döredýär. Bu ugurda eýýäm gepleşikler geçirilýär diýip, Iran.ru habar berýär.


text:
Mundan 20 ýyl çemesi ozal garaşsyz Türkmenistanyň ilkinji prezidenti S.Nyýazow: “Men türkmeni dünýäniň dürli künjeginde döşüni gaýşardyp gezer ýaly ederin” diýipdi. S.Nyýazowyň beren köp-köp wadalary başa barmasa-da, onuň bu aýdany özboluşly bir hakykata öwrüldi diýsek, ýalňyş bolmasa gerek.
Häzir türkmenler dünýäniň dürli künjegine ýaýradylar. Olar Watany taşlap, dürli ýurtlara gidýärler. Soňky döwürde bu git-hä-gidişlik has hem güýçlendi we türkmen hökümeti bu ýagdaýy dürli gadagançylyklar bilenem saklap bilmedi.
Häzirki wagt dünýäniň örän köp ýurdunda türkmenleriň bardygy aýdylýar. Olar dürli işlerde işleýärler ýa-da sosial kömekler arkaly gün-güzeran görýärler. Olar nirede bolsalar-da, nähili işde işleseler-de, öz türkmenligini gorap saklamaga çalyşýarlar.
“Bu ýagdaý aýratyn-da ýaşlara kyn düşýär. Muňa garamazdan, öz milli aýratynlyklaryny gorap saklamak hem ony ösdürmek barada olar köp tagalla edýärler” diýip, häzir Orsýetde ýaşaýan hem işleýän Tagan aga aýdýar.
Azatltk Radiosy şu mesele barada Günorta Sibirdäki Irkutsk şäherinde ýaşaýan hem işleýän türkmenleriň ýaşulularyndan biri Tagan aga bilen gürrüňdeş boldy.
Şu baradaky ýörite gepleşigi diňlemek üçin, şu ýere basyň:


text:
24-26-njy sentýabr aralygynda Aşgabatda 7-nji halkara kitap sergisi geçrildi. Bu sergi türkmen jemgyýetçiliginiň ünsüni ýene bir gezek kitaba hem kitap medeniýetine degişli meselelere çekdi.
Şu günki gün kitap adamzat gymmatlyklarynyň iň möhümlerinden biri saýylýar. Şonuň üçin-de, kitapsyz durmuşy ýa-da kitapsyz öýi göz öňüne getirmek hem kyn.
Häzirki wagtda Türkmenistanda kitabyň gadyr-gymmatynyň belli bir derejede peselendigi aýdylýar. Ýurtdaky kitap söýüjiler täze kitaplaryň azdygyny we bar bolanlarynyň-da bahasynyň aşa gymmatdygyny aýdýarlar.
Kitap, ahyrky netijede, okyjynyň eline gowşan halatynda, ol öz niýetlenilen maksadyna laýyk bolýar. Şeýlelikde, kitabyň satyn alynmagy, iň esasy-da, kitabyň okalmagy möhüm mesele bolup durýar.
Öňräkki döwürlerde adamlarda şahsy kitaphanalar bolup, olar dürli dillerde we dürli temalar boýunça çap edilen kitaplary öz öýlerinde jemleýärdiler. Eýsem, häzirki döwürde bu ugurdaky ýagdaýlar nähili we meselä nähili üns berilýär?
Şu meseleler barada ýazyjy Hudaýberdi Hally aşgabatly şahyr hem garaşsyz žurnalist Aşyrguly Baýry bilen söhbetdeş boldy.
Şu temadan taýýarlanan ýörite gepleşigi diňlemek üçin, şu ýere basyň:


text:
Aşgabat, 17-nji ýanwar. “Türkmenportal”.
Awstraliýada dowam edýän Aziýanyň Kubogy — 2015-de AFK-nyň Çagyryş Kubogy — 2012-de türkmen futbolçylarynyň garşydaşy bolan Palestinanyň ýygyndysy ikinji gezek uly hasap bilen ýeňildi. Birinji tapgyrda Ýaponiýanyň toparyndan 0:4 hasabynda utulan palestinalylar, ikinji tapgyrda 1:5 hasabynda Iordaniýanyň ýygyndysyndan asgyn gelip, çärýek finala çykmak umydyndan el üzdüler.
Bu duşuşykda ilkinji poker hasaba alyndy. Ol — iordaniýaly hüjümçi Hamza Al-Daradreha degişli. Bu oýunçy oýnuň 34, 45+2, 75 we 79-njy minutlarda tapawutlanmagy başardy. Ýene bir pökgini 32-nji minutda Ýusef Ahmad Mohammad geçirdi. Palestinalylaryň ýeke-täk jogap pökgüsini Jaka Hbaýşa (84-nji minut) öz adyna ýazdyrdy.
Beýleki oýunda Ýaponiýanyň ýygyndysy 23-nji minutda Keýsuke Hondanyň dürs urgusyndan soň, 1:0 hasabynda Yragyň toparyny ýeňip, “D” toparçasynda öňdäki orna geçdi. Iordaniýanyň we Yragyň ýygyndylarynyň hersiniň 3 utugy bar. Bu toparçadaky ýarym finalçylar Yrak — Palestina, Ýaponiýa — Iordaniýa duşuşyklaryndan soň belli bolar.
Ýaryşyň ilkinji sekiz gününde häli-häzire çenli ýekeje-de deňlik hasaba alynmady. 16 duşuşykda 44 pökgi (ortaça her oýunda 2,75) geçirildi. Eminler 51 sary petek (ortaça her oýunda 3,19) we 3 gyzyl petek (ortaça her oýunda 0,19) görkezdiler.
Suratda: Aziýanyň Kubogy — 2015-de ilkinji bolup bir oýunda 4 pökgi (poker) geçiren Hamza Al-Daradreh.


text:
7-nji oktýabrda Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin 62 ýaşaýar, onuň özüniň bu güni Sibiriň iň bir gyrak-çetindäki tokaýda geçirjekdigi aýdylýar.
Jikme-jiklikler belli däl, emma Kreml munuň Putiniň 15 ýyl içindäki ilkinji dynç alşy boljagyny we onuň iň ýakyn ilatly nokatdan hem ýüzlerçe km uzaklykda dynç aljagyny aýdýar.
Şu aralykda ýurt boýunça Putiniň doglan gününi dabaralandyrmak üçin bir topar çäre planlaşdyryldy:
Putiniň 12 edermenligi
Moskwada, Kremliň garşysyndaky Gyzyl oktýabr meýdançasynda «Putiniň 12 edermenligi» atlandyrylan sergi guralýar.
Gadymy grek rowatyndaky «Herkulesiň 12 edermenliginiň» nusgasyndaky sergi özüni «Wladimir Putiniň goldaw guramasy» diýip atlandyran topar tarapyndan guralypdyr. Onda Kreml liderini garşydaşlary bilen darkaş gurýan şekilde suratlandyrýan birnäçe kartina ýerleşdirilipdir.
Olaryň birinde Putin eli gylyç-galkanly köp kelleli ajdarha bilen darkaş gurýar. Onuň aýagynyň astynda ABŞ-nyň kesilen kellesi ýatyr. Putin agzyndan sanksiýa ýalnyny sowurýan Ýaponiýa garşy dyzaýar.
Başga bir kartinada, Orsýetiň Krymy anneksiýa edişiniň simwoly hökmünde, Putin Kretan öküzini mugyra getirýär.
Rus bloggeri Georgiý Malets Putiniň rus oligarhlaryny «likwidasiýa» edişini suratlandyrýan kartinanyň diwardaky çüýünden gaçyp durmagynyň «simwoliki» manysy bar diýip ýazdy.
Watançylyk lybaslary
Sankt Peterburgda Putina bagyşlanyp, «Rodina» ady bilen täze geýim-eşik sergisi açyldy.
Döwlet simwollary we prezidentiň şekilleri ulanylyp tikilen eşikler kolleksiýasy dizaýnçy Alekseý Sergiýenko tarapyndan döredildi we Orsýetiň ikinji uly şäherinde Putiniň doglan gününde jemgyýetçilige hödürlenen üçünji egin-eşik sergisidir.
"Biz bu güni öz kolleksiýamyzy hödürlemek üçin tötänden saýlap almadyk, biziň dizaýnçylar toparymyz prezidentiň şekillerini ulanmak bilen, Wladimir Wladimirowiçe Doglan günüň gutly bolsun diýmek isledi» diýip, Sergiýenko aýtdy.
Şu aralykda Moskwanyň Gyzyl meýdançasyndaky GUM söwda merkezinde rus prezidentiniň gahrymaçylykly şekilleri ýabşyrylan gyş eşikleri satylmaga başlandy.
Sungat köçesi
Orsýetiň ýedi şäherinde, Kaliningradda, Sankt-Peterburgda, Sewastopolda, Moskwada, Nowosibirskde, Irkutskde we Wladiwastokda Putine bagyşlanyp diwarlara çekilen surtlar peýda boldy.
Her diwar suratynyň aşagynda bir sözden ybarat ýazgy bar, olar – güýç, hakyda, Arktika, özygtyýarlylyk, taryh, howpsuzlyk, Olimpiada we spasibo-sag bol sözlerinden ybarat.
Diwar suratlary putinçi ýaşlar topary tarapyndan çekilipdir.
"Biz – 20 ýaşlaryndaky nesil üçin bu sözler örän köp zady aňladýar. Bu sözler bolmasa, häzirki zaman Orsýetiniň dünýä taryhyndaky öz kanuny ornuna gaýdyp gelmegini göz öňüne getirmek mümkin däl» diýip, bu toparyň websaýtyndaky beýanatda aýdylýar.
Emma hemmeler beýle pikirde hem däl. Mysal üçin, käbir rus neşirleriniň internetde SOS sözüni üýtgedip, «sosi» ýagny rusça «sor» diýip ýazandygy hem göze ildi.
«Hitýuşki» çagalar saz topary bolsa, prezident Putiniň doglan gününe aýratyn sowgat taýýarlady, ýagny olaryň rus prezidentiniň doglan gününi gutlap aýdan aýdymy YouTubede ýerleşdirildi.
Çeçenistanyň paýtagty Groznyda bolsa müňlerçe adam Putiniň hormatyna ýöriş geçirmegi planlaşdyrýar diýip, RIA Nowosti habar berdi.
Çeçenistanyň Içeri işler ministrligi 100 müň çemesi adamyň Ahmat Kadyrow köçesine çykyp, «Orsýet we Çeçenistan» diýen sözlere gygyrjagyny aýdýar.


text:
Amerikada 2016-njy ýylda geçjek prezidentlik saýlawlaryna kandidatlyk ugrunda respublikanlaryň arasynda barýan dalaşda öňbaşçy orunda duran Donald Trump ähli musulmanlar "bütinleý we dolulygyna" Birleşen Ştatlara girmekden mahrum edilmeli diýip teklip etmek bilen, bütin syýasy töwerekleriň we dünýäniň gahar-gazabyna hem tankydyna uçrady.
Öten hepde San-Bernardino şäherinde ekstremistler tarapyndan radikallaşdyrylan diýip çaklanylýan musulman är-aýalyň köp adamy atyp öldürenligi sebäpli prezidentlik kandidatlary milli howpsuzlygy gowulandyrmak barada oýlanyp, öz pikirlerini aýdýarlar. Trumpuň bu prowokasion hem bölüji beýanaty şol oýlara degişli.
Ol 7-nji dekabrda kampaniýanyň çäginde Günorta Karolinada eden çykyşynda: "Ýurdumyzyň wekilleri nämäniň nämedigine göz ýetirýänçä, musulmanlara ýurda girmek boýunça gadagançylyk öz güýjünde galmaly" diýdi.
“Bütinleý ters”
Trumpuň bellemegine görä, gadagançylyk zerur, sebäbi "musulman ilatyň uly böleginiň arasynda" amerikanlara garşy ýigrenç bar.
Respublikanlaryň öňbaşçy kandidaty: "Biz problemany anyklap, oňa düşünýänçäk, ol howply wehim bolup durýarka ýurdumyz diňe jyhada ynanýan, akyl-paýhasy ýok ýa adamzadyň ýaşaýşyna sarpa goýmaýan adamlaryň aýylganç hüjümlerine pida bolup bilmez" diýdi.
Bu teklip diňe syýahatçylara we immigrantlara gönükdirilýärmi ýa-da bu ýerde nyşana alynýan Amerikanyň daşary ýurtlardaky musulman raýatlarymy, bu barada Trumpuň özüniň ýa kömekçileriniň beren düşündirişi ýok.
Ak tam, ara salym salman, Trumpyň beýanatyny Birleşen Ştatlaryň gymmatlyklaryna "bütinleý ters" diýip ýazgardy.
“Öz aklyna däl”
Ak tamyň sözçüsi Joş Earnest Trump garaňky tarapa kakyp, "kampaniýasyna goldaw tapmak üçin adamlaryň arasyndaky gorkudan peýdalanýar" diýdi.
Earnestiň aýtmagyna görä, amerikan resmileri musulman jemagatyny ýazgarmagyň deregine musulmanlaryň ýolbaşçylary bilen hyzmatdaşlyk edip, ekstremistik pikirleriň köküni ýolmaly, "radikalçylyga uçramagy mümkin adamlary [radikallaşmaz ýaly] goramaly".
Prezident Barak Obamanyň daşary syýasat boýunça ýokary derejeli kömekçileriniň biri bolan Ben Rodes Trumpuň teklibini konstitusiýa ters diýip ret edip: "Biziň Hukuklar kanunymyzda dini erkinlige hormat bar" diýdi.
Birleşen Ştatlaryň öňki wise-prezidenti respublikan Dik Çeneý Trumpuň beýanatyny ýazgarsa, respublikanlaryň beýleki kandidaty ýurduň öňki prezidenti Jorj Buşuň dogany Jeb Buş Trump "öz akylyna däl" diýdi.
Respublikan partiýasynyň beýleki kandidatlary Marko Rubio, Jon Kasiç, Kris Kristi we Lindseý Graham hem Trumpuň teklibini ret ediler.
Reaksiýalar
Demokratlaryň öňbaşçy kandidaty Hillery Klinton Trumpuň beýanatyny "käýinje mynasyp, öňünden dörän ýalňyş pikir we bölüji" diýip häsiýtlendirdi.
Demokratlaryň beýleki kandidaty Martin O'Malleý: "Donald Trump faşist demagog" diýdi.
Amerika-yslam gatnaşyklary geňeşiniň ýerine ýetiriji direktory Nihad Awad Trumpuň aýdýanlaryny "paýhassyz, amerikan [pikiri] däl" diýip atlandyrydy.
San-Bernardino şäherinde bolan hüjümi amala aşyranlaryň biri bolan Taşfeen Malikiň doglan ýurdy Pakistanda hukuk aktiwistleri we dini liderler Trumpy zorlugy öňe sürýän fanatik diýip tankytladylar.
Pakistanda adam hukuklary boýunça iň tanymal aklawçylaryň biri bolan Asma Jahangir Trump "şeýle bir manysyz beýanat etdi welin, meniň oňa reaksiýa bildiresim-de gelenok" diýdi.
Trumpuň beýanatyny beýleki ýurtlardaky musulmanlar-da tankytladylar.
Awstraliýada Kanberra yslam merkeziniň başlygy Azra Han: "Belli zat, Donald Trump ýagdaýy tutaşdyrjak bolýar" diýdi.
Tailandyň Şehul yslam edarasynyň işgäri Somçaý Jewangmanyň bellemegine görä, Trumpuň beýanaty "goldaw almak üçin musulmanlary halamaýan" amerikan saýlawçylarynyň göwnünden turmaga gönükdirilen zat.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin ýurduň ähli hökümet resmileriniň we döwlet kompaniýalarynyň ýolbaşçylarynyň daşary ýurt bank hasaplaryny ýapmalydyklary we daşarky aksiýalardan ýüz öwürmelidikleri barada ýörite permana gol çekdi.
Orsýetiň prezident administrasiýasynyň başlygy Sergeý Iwanow bu talaplaryň ýerine ýetirilmegi üçin resmilere şu ýylyň 1-nji iýulyna çenli möhlet berilýändigini mälim etdi.
Ol bu gürrüňi edilýän meselede Orsýetiň hiç bir resmisine eglişik ýa-da kadadan çykma ýagdaýynyň bolup bilmejekdigini, bu talaby ýerine ýetirmedik islendik bir resminiň bolsa wezipesinden boşadyljakdygyny aýtdy.
Orsýetli analitikler prezident Putiniň bu täze permanynyň ýurtdaky korrupsiýa garşy effektiw göreşmek hem-de orsýetli resmilere daşary ýurtlar tarapyndan bolmagy mümkin täsirleri aradan aýyrmak maksadyndan ugur alýandygyny aýdýarlar.


text:
Anna güni Fransiýanyň daşary işler ministri Alen Žüpe BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşini Siriýanyň prezidenti Başar al-Assada garşy tutanýerli çäreleri görmeklige çagyrdy.
Hususan-da, ol Siriýada parahat demonstrasiýaçylara garşy rehimsiz çäreleriň kem-kem möwç alýandygyny aýdyp, bu ýagdaýlar boýunça aýgytly hereket etmäge wagt bolandygyny nygtady.
Alen Žüpe bu barada anna güni Ankarada Türkiýäniň daşary işler ministri Ahmet Dawutoglu bilen geçirilen gepleşikleriniň yzýany gurnalan metbugat konferensiýasynda aýtdy.
Birleşen Milletler Guramasy şu ýylyň martyndan bäri Siriýadaky protest çykyşlarynyň barşynda 3 müň 500-den gowrak adamyň öldürilendigini tassyklaýar.


text:
Düýn ynsan hukuklaryny goraýjy halkara guramalaryndan ikisi tussaglykda saklanýan azerbaýjanly žurnalist Eýnulla Fatullaýewiň işi bilen baglanyşykly Ýewropa sudunyň çykaran höküminiň berjaý edilmeýändigini tankytlap, beýanat ýaýratdylar.
Hususan-da, halkara Human Rights Watch we Amnesty International guramalary öz ýaýradan beýanatlarynda žurnalist Eýnulla Fatullaýewiň tussaglykdan boşadylmalydygy barada Ýewropa sudunyň çykaran kararyny Azerbaýjanyň Ýokary sudunyň ýerine ýetirmeýändigini belläp, bu ýagdaýy tankytlapdyrlar.
Ýakynda, 11-nji noýabrda Azerbaýjanyň Ýokary sudy žurnalist Eýnulla Fatullaýewe garşy terrorçylyk we milletçilik bilen bagly bildirilen ozalky jenaýat aýyplamalaryny ýatyrsa-da, neşe gaçakçylygy bilen bagly bildirilen aýyplamany welin ýatyrmady.
Şeýlelikde, 2007-nji ýylda 8.5 ýyl türme tussaglygyna höküm edilen žurnalist Eýnulla Fatullaýew henizem türmede bolmagynda galýar.


text:
BMG Siriýanyň Himiki ýaraglar konwensiýasyna goşulmak baradaky arzasyny resmi taýdan kabul edendigini aýdýar.
Siriýa golaýda himiki ýaraglary öndürmegi we saklamagy gadagan edýän, bar bolan himiki ýarag serişdeleriniň ýok edilmegini buýurýan konwensiýa goşulmak üçin arza berdi.
BMG şenbe güni Siriýanyň 14-nji oktýabrdan bu şertnama goşuljagyny yglan etdi.
Siriýanyň bu konwensiýa we degişlilikdäki Himiki ýaraglary gadagan edýän gurama goşulmagy, Damaska garşy harby zarba urulmazlygy üçin, Orsýet we Birleşen Ştatlar tarapyndan düzülen planyň bir bölegidi.
Bir hepde içinde maglumat bermeli
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri şenbe güni, orsýetli kärdeşi Sergeý Lawrow bilen geçiren üç günlük gepleşiklerinden soň çykyp gurläp, bu plan astynda Siriýanyň hökümetiniň özünde bar bolan himiki ýaraglar barada bir hepde içinde doly maglumat bermelidigini aýtdy:
"Birleşen Ştatlar we Orsýet Siriýanyň himiki ýaraglaryny iň çalt we howpsuz şertlerde ýok etmegiň tagallasyny edýär. Biz Siriýanyň bir hepde, 30 gün däl, bir hepde wagt içinde özünde bolan himiki ýaraglaryň doly sanawyny bermegi barada ylalaşyga geldik we degişlilikdäki goşmaça detallar gelýän günlerde ara alnyp maslahatlaşylar."
Bu ylalaşyk ýarag inspektorlarynyň noýabrdan gijikmän Siriýada bolmagyny hem nazarda tutýar. Olaryň maksady Siriýanyň himiki ýarag serişdelerini 2014-nji ýylyň ortasyna çenli doly ýok edip gutarmakdan ýa-da başga ýere aýyrmakdan ybarat.
Kerri iki tarapyň, eger-de Damask bu talaby ýerine ýetirmese, BMG-niň Howpsuzlyk geňeşinden harby çäre görülmegine rugsat almaga çalyşmak barada hem razylaşandygyny aýtdy.
Emma muňa garamazdan, Lawrow talabyň ýerine ýerine ýetirilmezliginiň Howpsuzlyk geňeşinde 7-nji baba çagyrylmazyndan öň «ynandyryjy we ikuçsyz» subut edilmeli boljagyny aýtdy.
Diplomatiýa iş bitirmese...
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama bu ylalaşygy gutlady we Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň hökümetini ony ýerine ýetirmäge çagyrdy. Obamanyň beýanatynda diplomatiýa iş bitirmese, Birleşen Ştatlaryň herekete geçmäge taýýardygy ýatladylýar.
Pentagonyň beýanatynda bolsa, Birleşen Ştatlaryň güýçleriniň henizem Siriýa mümkin bolan harby zarbany urmak pozisiýasynda durandygy aýdyldy.
Britaniýa, Hytaý, Fransiýa we Eýran Orsýet-Amerikan ylalaşygyny gutlady.
Hytaýyň daşary işler ministri Waň Ýi sapara gelen fransuz kärdeşi Laurent Fabius bilen duşuşykda bu ylalaşygyň Siriýadaky dartgynlyklaryň azalmagyna ýardam etjegini aýtdy.
Eýranyň daşary işler ministriniň orunbsary Hossein Amir-Abdollahian bolsa, Birleşen Ştatlar bilen onuň ýaranlarynyň indi Siriýa hüjüm etmek üçin bahanasy ýok diýdi.
Siriýanyň döwlet eýeçiligindäki SANA habarlar gullugy bu ylalaşygy «başlangyç nokat» diýip atlandyrdy, emma hökümet tarapyndan ol ylalaşygyň ýerine ýetirlmegine isleg bildirilýän beýanat edilmedi.
Pitneçiler söweşi dowam etdirmekçi
Emma muňa garamazdan, pitneçi Azat Siriýa goşunynyň baş serkerdesi bu ylalyşygy ret etdi we Assadyň režimini ýykmak üçin söweşi dowam etdirjegini aýtdy.
Salim Idriss Stambulda guralan metbugat ýygnagynda Orsýet-Amerikan ylalaşygynyň diňe wagt utmagy nazarlaýandygyny aýtdy.
Şeýle-de ol Siriýa harbylarynyň soňky günlerde öz himiki ýaraglaryny Liwana we Yraga daşamak bilen meşgul bolandyklaryny aýtdy.
"BMG-niň ýarag inspektorlary Siriýa gelende režimiň ýaraglary, himiki ýaraglary, himiki materiallary Yrakda we Liwanda bolar. Onsoň biz režim ol ýaraglary Siriýadaky asuda ilata, Azat Siriýa goşunynyň söweşijileriniň garşysyna ulanar öýdüp gorkýarys."
Amerikadaky başga garaýyşlar
Orsýet-Amerikan ylalaşygyny Birleşen Ştatlaryň syýasatçylarynyň ählisi goldamady, respublikan senatorlaryň ikisi ony “Amerika tarapdan gowşaklygyň prowakasion akty” hökmünde suratlandyrdy.
Arizonadan Jon Makkeýn we Günorta Karolinadan Lindsiý Graham ýene şeýle diýdi: "Biz ýadro ýaragyny edinmäge ymtylýan Eýrana mundan erbet yşarat edip boljagyny göz öňüne getirip bilmeýäris."


text:
Müsüriň howa ýollary (EgyptAir) dört daşary ýurtlynyň we ekipaž agzalarynyň takyklaşdyrylmadyk sanynyň ogurlanan uçarda galýandygyny, galanlara uçary terk etmäge rugsat berilendigini Twitter arkaly mälim etdi.
Aleksandriýadan Kaire barýan uçar 29-njy martda alnyp gaçyldy we Kiprde gonmaga mejbur edildi.
Müsüriň resmileri uçarda 81 adamyň bardygyny aýtdylar, ozal 62 adam barada habar berlipdi.
Müsüriň howa ýollarynyň (EgyptAir) uçaryny azyndan bir adamyň alyp gaçandygy we onuň ýaraglydygy çak edilýär.
Müsüriň mediasy uçary alyp gaçan adamyň müsürlidigini habar berdi.
“Al Arabiyanyň” maglumatyna görä, ol uçaryň howa galmagynyň yzýany öz bedeninde partlaýjyly keltekçesiniň bardygyny yglan edipdir.
Gysga wagtdan soň uçar kenarýaka Larnaka şäherinde gondy. Takyk bolmadyk sanly aýallara we çagalara uçary terk etmäge rugsat berildi.


text:
Şu gün Germaniýanyň Frankfurt şäherinde asly siriýaly Germaniýanyň raýaty Rami Makanesä “Al-Kaýda” terror guramasyna agzalykda bildirilýän aýyplamalar boýunça sud işi başlandy.
25 ýaşly Rami Makanesi geçen ýylyň iýunynda Pakistanda bu ýurduň howpsuzlyk güýçleri tarapyndan tussag edilip, Germaniýa ekstradisiýa edilipdi.
Germaniýanyň resmileri onuň “Al-Kaýdanyň” düzüminde Pakistanyň Weziristan regionynda türgenleşik geçip, “Al-Kaýda” üçin maliýe serişdelerini toplamaklyk we terror operasiýalaryna taýýarlyk görmek üçin Germaniýa dolanmaklygy planlaşdyrandygyny aýdýarlar.
Geçen hepde hem Germaniýanyň polisiýasy “Al-Kaýdanyň” agzalary diýlip güman edilýän üç adamy bomba partlamalaryny amala aşyrmak synanyşyklarynda aýyplap, tussag edipdi.


text:
Siz internet bukjasyny edinmek bilen, özüňizdäki binýatlaýyn nyrh meýilnamasynyň bahasy bilen deňeşdirilende, internede arzan birikmeklige mümkinçilik alýarsyňyz.
Bukjanyň galyndysyny bilmek üçin 0805 belgä boş SMS ugradyň.
Bukjalaryň hereket edýän möhlediniň çägi – 30 gün. Eger-de Siz şu möhletiň dowamynda tutuş bukjany sarp etmeseňiz galyndy trafik "köýýär".
Bukjalar ähli nyrh meýilnamalarynda hereket edýärler. Bukja doly sarp edilenden ýa-da onuň hereket ediş möhletiniň tamamlananyndan soňra, internet-bukjalary nyrhnamasy hereket edýän nyrh meýilnamasynyň binýatlaýyn bahasy boýunça hasaplanylýar.
Maglumaty geçirmegiň giňişleýin nyrhy
Nähili birikdirmeli: Şahsy otaga giriň ýa-da golaýdaky TMCELL müşderilerine hyzmat ediş ofisine baryň.
USSD bilen nähili birikdirmeli: Telefonyň belgisini yzygiderli ýygyň we çagyryş düwmesine basyň:


text:
Ýurduň eýýäm gazanan üstünliklerini öwmek bilen Türkmenistanyň ýokary ýolbaşçylygynyň wekilleri demokratiýa degişli terminleri, ýagny adalgalary ulanýarlar. Ýöne olaryň tassyklamalary hakykata näderejede ýakyn?
Ýurduň köpçülikleýin habar serişdeleriniň ýazmagyna görä, ýedi aýyň jemlerine bagyşlanan hökümet maslahatynda Mejlisiň başlygy A.Nurberdiýewa demokratiýany mundan beýläk-de ösdürmegi maksat edinýän reformalaryň kanun-hukuk bazasynyň kämilleşdirilýändigini aýdypdyr.
“Agyzdan çykan söz guşdur, uçar gider, gaýdyp tutmarsyň” diýen rus pähimi bar. Kanun-hukuk bazasy barasynda gürrüň edilende, “demokratiýany mundan beýläk ösdürmek” barada aýdylanda, ýolbaşçylaryň nämeleri göz öňünde tutýandyklaryny türkmen jemgyýetine düşündirip biljek adam barmyka?
Demokratiýanyň esasy alamatlarynyň biri ýurduň daşarky dünýä üçin açyklygy, ýurduň graždanlarynyň ýurtdan erkin çykyp, erkin hem ýurda gelip bilmegi.
Eger A.Nurberdiýewa “Türkmenistanda adamlaryň azat-erkin hereketini, meselem, bir ýurtdan beýleki ýurda baryp-gelmesini haýsy hukuk dokumentleri sazlaýar, üpjün edýär?” diýen sorag berilse, Mejlisiň başlygy oňaýsyz ýagdaýa düşüp, uly alada galsa gerek.
Graždanlaryň şol hukugynyň – kim ýurtdan çykmaly, kim çykmaly däl diýen meselä öwrülip, ony-da häkimiýetleriň özleriniň çözýändigini hanym Nurberdiýewa bilýän bolsa gerek.
A.Nurberdiýewanyň hökümet maslahatynda eden çykyşyndan soň prezidentiň beýanaty-da gaty syrly görünýär. G.Berdimuhamedow deputatlary öz hünär ussatlygyny – professional derejesini yzygiderli ýokarlandyrmaga çagyrdy hem daşary ýurtlaryň gowy tejribelerini öwrenmelidiklerini nygtady.
Daşary ýurt tejribeleri diýip prezidentiň nämä düşünýändigini, şol tejribeler öwrenilenden soň Mejlisiň näme etmelidigini prezident jikme-jik düşündiren bolsa, adamlar üçin juda peýdaly bolardy.
Hindistany alyp göreli…
Iň bärkisi türkmen propagandasynyň üstünde işleýän ýurtlarynyň biri - Hindistany alyp göreli. Ol Merkezi Aziýa ýakyn ýerleşýän ýurtlaryň biri. Ýewropa, Amerika bilen deňeşdrilende, tebigaty boýunça-da Türkmenistana ýakyn. Häzir türkmen propagandasy Hindistana ýakyn dost hem geljegi uly ýaran hökmünde baha berýär. Bu iş Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz turbasyny gurmak boýunça ägirt uly planyň fonunda alnyp barylýar.
Hindi tejribelerini türkmen deputatlarynyň ýurtda nähili ulanyp biljekdigini türkmen häkimiýetleri anyk kesgitleseler, gowy bolardy. Onda-da Hindistanyň dünýäde has demokratik döwletleriň biridigini göz öňünde tutup kesgitleseler.
Hindistanda doly möçberli syýasy durmuş gaýnaýar, oppozisiýa döwletde esasy rol oýnaýar, adamlar islän ýurduna gidip, islän wagty yzyna dolanyp bilýärler, deputatlar hökümetiň işini tankytlap bilýärler, onuň işine gözegçilik edýärler.
Berdimuhamedow türkmen deputatlaryny öz hünär ussatlygyny ýokarlandyrmaga çagyrsa-da, demokratiýanyň ýaňky sanalan we beýleki alamatlary Türkmenistanda ýok. Hindistanyň tejribelerini susup alyp, Türkmenistanda ulanybermek, ornaşdyrybermek mümkin däl.
Eger kimdir biri G.Berdimuhamedowyň maslahatyna eýerip, ony amala aşyrmaga hakykatdan-da çalyşsa, şeýle ideýanyň awtory üçin onuň netijeleriniň agyr bolmagy mümkin. Bu gürrüňini edýänimiz – daşary ýurt tejribelerini öwrenmek diýip, prezidentiň nämä düşünýändigi barada düşündirişiň ýetmeýän, bärden gaýdýan pursaty.
Eýse, şeýle ýagdaýda şol tejribeleri türkmen reallyklarynda durmuşa ornaşdyrmaga synanyşan adamlary döwlet baştutanynyň hut özi goldap bilermi?
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillari Klinton Nýu Delide Türkmenistandan Hindistana çekilmegi teklip edilýän gaz geçirijisi täze Ýüpek ýolunyň bir bölegini düzüp biler diýdi.
Klinton Aziýa ýurtlarynyň liderlerini ykdysady we tranzit baglanyşyklarynyň transmilli shemalarynyň “täze Ýüpek ýoluny döretmek” üçin bilelikde işlemäge çagyrdy.
“Bu köp demir ýol ulgamlaryny, uly gatnaw ýollaryny, Türkmenistandan Owganystanyň we Pakistanyň üsti bilen Hindistana çekilmekçi tebigy gaz geçirijisi ýaly energiýa infrastrakturasyny aňladýar” diýip, Klinton aýtdy.


text:
4G LTE-niň dördünji nesliniň ulgamy jebis gurluşlar bilen deňsiz-taýsyz ýokary tizlikde internede girmäge mümkinçilik berer.
Iş ýüzünde şu aşakdakylary aňladýar, ýagny TMCELL 4G LTE ulgamynyň abonentleri diňe bir internede jebis girmegiň tizliginiň on esse artdyrylmagyna eýe bolman, eýsem, ähli zatlara goşmaça degişli mümkinçilikleri hem alyp bilerler, mysal üçin, ňokary durulykda köp ýaýlymly telegepleşiklere tomaşa edip bolar, on-laýn sazyny diňläp bolar, göz açyp ýumasy salymda suratlary açyp, poçta seredip bolar, göwrümli faýllaryň ýüküni ýetirip bolar.
4G LTE ulgamyna birikdirmek mugt, Siz tölegeňizi öz nyrhnama meýilnamaňyzyň trafigine görä, amala aşyrýarsyňyz.


text:
Belarusyň resmileri Minskiniň metro stansiýasynda amala aşyrylan partlamany gurnaýjylary yzarlamaga söz berdiler. Bu partlamada 12 adamyň ölendigi we 150 töweregi adamyň ýaralanandygy habar berilýär.
Ýurduň resmileri duşenbe güni prezidentiň administrasiýa binasynyň golaýyndaky Kastryçnitskaýa metro stansiýasynda amala aşyrlan bu partlamany “terror hüjümi” diýip häsiýetlendirdiler.
Bu partlamanyň jogapkärçiligini entek hiç kim öz üstüne almady.
Gyssagly geçirilen howpsuzlyk maslahatynyň dowamynda prezident Aleksandr Lukaşenko ýurtdaky howpsuzlygy güýçlendirmäge we bu partlama bilen bagly derňewleri geçirmäge görkezme berdi.
Ýerli telewideniýede prezident Lukaşenko şeýle çykyş etdi: "Adamlar, men bize berk çagyryşyň edilendigini aýdasym gelýär. Munuň juda berk çagyryşdygyna düşünmelidiris. Muňa laýyk jogap berilmeli. Beriljek bu jogap hem tapylmalydyr”.


text:
Şu hepde Moskwada syrly bir görnüşde näsaglan tanymal rus oppozision aktiwistiň aýaly adamsyny toksikologik barlaglardan geçirmek üçin Ýewropa ýa-da Ysraýyla çykarmaga synanyşýar.
Moskwada öldürilen rus oppozision lideri Boris Nemtsowyň öňki syýasy ýarany Wladimir Kara-Murza 26-njy maýda Moskwada huşundan gidip keselhana ýerleşdirilýär. Onuň aýaly adamsynyň bu ýagdaýyny “zäherlenmäniň alamatlary” diýip atlandyrýar.
“Onuň saglyk ýagdaýy gowulaşmady we ol gaýtadan huşuna gelmedi” diýip, Wladimir Kara-Murzanyň aýaly Ýewgeniýa Azatlyk Radiosyna we beýleki metbugat serişdelerine email arkaly beren maglumatynda belledi.
Ýewgeniýa öz adamsynyň “Ýewropanyň ýa-da Ysraýylyň medisina merkezine uçarly çykarylmagyny sorady. Ol onuň bu sebitde toksikologik barlaglardan geçip, doly saglyk bejergisini alyp biljekdigini” belledi.
Emma şol bir wagtyň özünde Kara-Murzanyň häzirki wagtda saglyk bejergisini alýan Moskwanyň “Pirogow 1” atly şäher keselhanasynyň baş lukmany Alekseý Swet 29-njy maýda “Interfax” habar gullugyna beren maglumatynda aktiwisti başga ýurda transport edip bolmajakdygyny aýtdy.


text:
2016-njy ýylyň ikinji kwartalynda Orsýetden Merkezi Aziýa ýurtlaryna pul geçiriş sistemalarynyň üstünden iberilýän pul serişdeleriniň möçberi, şu ýylyň birinji kwartalyndaky bilen deňeşdirilende, ýokary galdy.
Orsýetiň Merkezi bankynyň maglumatyna görä, birinji kwartalda Orsýetden Merkezi Aziýa ýurtlaryna 563 million dollar iberilen bolsa, ikinji kwartalda 2,438 milliard dollar iberilipdir.
Anyk ýurtlar barada aýdylanda, ikinji kwartalda Özbegistana 696 million, Täjigistana 495 million, Gyrgyzystana 487, Gazagystana 151 million, Türkmenistana 3 million dollar iberilipdir.
Şol bir wagtda Orsýetden Özbegistana, Täjigistana iberilýä pullar azaldy, Gyrgyzysytana iberilýän pullar köpeldi diýip, habarda aýdylýar.


text:
Siriýanyň paýtagty Damaskyň merkezinde ýaragly çaknyşyklaryň gidýändigi habar berilýär.
Damaskyň merkezi meýdançasynda Siriýanyň Merkezi bankynyň töwereginde atyşyklaryň ýüz berýändigi aýdylýar.
Şaýatlaryň aýtmaklaryna görä, hökümet güýçleriniň wertolýetlary şäherdäki pitneçileriň hereket edýän birnäçe raýonlaryna ok ýagdyrypdyr.
Mundan ozal oppozisiýanyň tarapyna geçen Siriýanyň Yrakdaky ilçisi Nawaf Fares BBC kanalyna beren interwýusynda prezident Başar al-Assadyň režiminiň ilata garşy himiki ýaragy ulanyp biljekdigini aýtdy.
BMG-niň ýörite wekili Kofi Annan sişenbe güni Moskwada Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bilen Siriýa meselesini maslahat edýär. Ol Siriýanyň häkimiýetlerine garşy has berk çäreleri Moskwanyň goldamagyny gazanmaga synanyşýar.


text:
Eýranda jemgyýetçilik ylymlaryny yslam taglymatlaryna tabyn etmek barada barýan tagallalar Sam ýaly studentleri aladalandyrýar.
Tähran uniwersitetiniň 29 ýaşly studentiniň pikiriçe, häkimiýetleriň ylmyň bu pudaklaryny nyşana almagyna sebäp bolýan zat jemgyýetçilik ylymlarynyň tankydy pikirlenişe şert döredýänligi.
Öz dogry adyny aýtmakdan saklanýan bu student: “Dinçileriň häzir Eýrana häkimlik edýän iň bir yza galak gatlagy jemgyýetçilik ylymlaryna çydap bilenok” diýýär.
Samyň pikiriçe, Eýranyň häkimiýetleriniň öňümizdäki birnäçe ýyllykda uniwersitetlerde jemgyýetçilik ylymlaryndan berilýän sapaklara üýtgetme girizmek baradaky planlary başa barmaz.
“Maksat Eýranda höküm sürýän garaýyşlar bilen bäsleşik edýän ýa bu garaýyşlara ters gelýän pikir ugurlaryny togtatmak bolsa, onda häkimiýetler uniwersitetlerden aňrylara seretmeli. Biziň günlerimizde Eýranda täze garaýyşlaryň döremegi ýeke uniwersitetler bilen çäklenenok” diýip, Sam belleýär.
Haçan başlady?
Bu planlar ýokary dini ýolbaşçy Aýatolla Ali Hameneýiniň 2009-njy ýylyň awgustynda jemgyýetçilik ylymlaryna gönükdiren tankytlary sebäpli edilýän işler diýlip, çak edilýär.
Hameneýi jemgyýetçilik ylymlaryny dini prinsiplere şübhe döredýänlikde tankytlap, häkimiýetlere bu ylymlardan berilýän sapaklara üýtgetme girizmek barada çynlakaý oýlanmagy teklip etdi.
Şondan soň onuň bu tankydynyň yzyny Basij güýçleriniň başlygy Mohammed Reza Nagdi we sud häkimiýetleriniň başlygy Jawad Larijani ýaly adamlar alyp göterdiler.
Larijani tankytlaryny psiholigiýa bilen sosiologiýa gönükdirip: “Bular dini teoriýalara ters” diýdi. Nagdiniň pikiriçe hem Yslam respublikasyna garşy aşakdan alnyp barylýan urşuň esasyny emele getirýän zat jemgyýetçilik ylymlary. Bular ýaly tankytlary Mohammad Tagi Mesbah ýaly konserwatiw ruhanylar-da gaýtaladylar.
Umyt bar
Ýöne Sam we beýleki ençeme studentler jemgyýetçilik ylymlarynyň uniwersitetlerdäki geljegine umytly garaýarlar.
Golaýda Eýranyň Azad uniwersitetiniň dolandyryş bölümini tamamlan Saeed: “Yslam respublikasy jemgyýetçilik ylymlaryna öz tagmasyny basyp bilmez, sebäbi onda ýeke gider ýaly serişde ýok” diýýär.
“Bu gün bir ygtybarly çeşme ýa bir abraýly adam hökmünde ulanar ýaly geçen 30 ýyllykda olaryň nämesi bar? Adamlaryň elini kesen adamlar indi adam hukuklary baradaky taglymatlary üýtgetmegi planlaşdyrýar. Olaryň öz adamlaryna degişli bir topar 1,400 ýyl mundan ozalky hukuklary gazyp çykaryp, şolary ýerine ýetirjek bolýar” diýip, Saeed aýdýar.
Ol soň hem: “Bu işi edip bilmezler. Biz indi olaryň halkyň pikirleriniň we hereketleriniň öňüni alýan döwründe ýaşamzok” diýip, sözüniň üstüni ýetirýär.
Eýranyň reformaçy studentleriniň iň uly toparynyň syýasy komitetiniň ýokary derejeli bir agzasy hem: “Girizilen üýtgetmeleriň alymlaryň ylmy işlerine päsgelçilik döretmegi mümkin. Onsoň olar ylmy işlerini dowam etdirmek üçin, daşary ýurtlara giderler” diýýär.


text:
Yragyň parlament saýlawynyň ilkinji deslapky netijeleri premýer ministr Nury al-Malikiniň koalisiýasynyň ýurduň günortasynda, şaýylaryň köplük bolup ýaşaýan ýerinde öňe saýlanandygyny görkezdi.
Bagdadyň günortasyndaky Najafda we Babilde Malikiniň Kanun döwleti koalisiýasy 20 müňden gowrak ses aldy.
Başky netijeler, Diýalada berlen sesleriň 17 prosentiniň sanalmagy bilen, Bagdadyň demirgazyk-gündogaryndaky etniki taýdan garyşyk regionda, aglabasy sünnilerden durýan Salahuddin welaýatynda Dünýewi koalisiýanyň lideri, öňki premýer ministr Aýad Allawynyň öňe saýlanandygyny görkezdi.


text:
Eýranyň ýokary ruhany lideri Hassan Rohanä ýurduň indiki prezidenti hökmünde ak pata berdi.
Tähranda şenbe güni, Eýranyň konstitusiýasy boýunça aýatolla Ali Hameneýi tarapyndan berlen pata Rohaniniň dört ýyllyk prezidentlik möhletiniň resmi taýdan başlanýandygyny aňladýar.
Pata beriş dabarasynda Hameýi Rohaniniň ýaňagyndan ogşasa, täze prezident onuň egninden öpdi.
Hameneýi öz beýanatynda Rohaniniň «duşmanlara garşy durýan ruhanylar galasyndandygyny» aýtdy.
Ol onuň prezidentlige saýlanmagyny yslam rewolýusiýasyna ygrarlylyk habary, döwlet üçin umyt... we onuň rowaçlygyna goşant goşmaga, Eýrandaky problemalary azaltmaga yhlas edýän şahslara ynam diýip atlandyrdy.
Eýrany abadançylyga getirjek ýol
Rohani Eýranyň, öz sözleri boýunça, «radikal ugurdan» gaça durmalydygyny, «aram ýoldan» gitmelidigini, şol ýoluň ony abadançylyga we progrese getirjegini aýtdy.
Ol şeýle diýdi:
“Hökümet adamlaryň ýaşaýyş şertlerine barha köp üns berer, şonuň bilen bir hatarda hem ol, milli bähbitlerden we häzirki agyr sanksiýalardan dynmak maksadyndan ugur alyp, Eýranyň halkara meýdanyndaky pozisiýasyny ýokarlandyrmak üçin täze çäreleri görer.”
Şeýle-de ol öz wezipesiniň eýran halkyny lapykeç etmek däldigini aýtdy, syýasy we ykdysady durnuklylygyň zerurlygy barada gürrüň etdi.
Onuň bu sözleri milli telewideniýe arkaly halka ýetirildi.
Rohani ýekşenbe güni Eýranyň mejlisinde, 52 ýurtdan gelen ýokary derejeli myhmanlaryň gatnaşmagynda prezidentlik kasamyny kabul eder.
64 ýaşly Rohany Yslam respublikasynyň ýedinji prezidenti bolýar. Ol režimiň içinden çykan adam we iýunda geçirilen prezident saýlawlarynda reformaçylaryň hem goldawyna mynasyp boldy.
Rohani ikinji möhleti dawaly bolan prezident Mahmud Ahmedinejadyň ýerine prezident bolýar.


text:
Düýn ynsan hukuklary boýunça Ýewropa sudy adam söwdasyny gadagan etmek baradaky kanuny bozmakda Orsýeti hem-de Kipri günäli tapdy.
Hususan-da, sud bu iki ýurda 2001-nji ýylda orsýetli medeni çäreleri gurnaýjy edaranyň işgäri Oksana Rançewanyň ölümi bilen baglanyşykly günä bildirdi.
Kiprde gümürtik ýagdaýlarda öli tapylan 20 ýaşly Rançewanyň kakasy Strasburg suduna şikaýat edipdi.
Maglumata görä, Oksana Rançewa Kipre ýörite artistik wiza bilen barypdyr. Suduň aýtmagyna görä, şolar ýaly wiza köplenç adam söwdasynda jenaýatçylykly maksatlar üçin ulanylýar eken.