text:
“Türkmendermansenagat” birleşiginiň Bereket şäherindäki Ýod önümçiligi kärhanasy 2021-nji ýylyň ýylyň geçen üç aýynda jemi 2 million 730 müň manatlyga barabar önüm öndürilip, ösüş depgini geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 126% ýokarlandy.
Türkmenistanyň resmi metbugatynyň çarşenbe güni habar berşi ýaly, Ýod önümçiligi kärhanasynda taýýarlanýan ekologiýa taýdan arassa serişdelere içerki we daşarky bazalarda uly isleg bildirilýär.
Kompaniýanyň ýyllyk kuwwaty ýodly taýajyklaryň 250 millionyny, ýodly galamlaryň 50 millionyny hem-de diş serişdeleriniň 500 müňüsini öndürmäge mümkinçiligi bardyr.
Şeýle hem, kärhananyň önümleri stasionar bejeriş edaralarynda hem-de gaýragoýulmasyz lukmançylykda ulanylýar.
Şikes ýetme we hirurgiýa görnüşli ýaralary arassalamak, bioserişdeleri synag üçin almak, barlamak, özbaşdak ulanmak ýaly ýagdaýlarda ýoduň ähmiýeti uludyr.


c: text/html

text:
Birleşen Arap Emirlikleriniň Abu-Dabi Emirligine karantin çäreleri görülmesiz syýahat etmäge mümkinçilik alan ýurtlaryň sanawy taýýarlandy. Bu barada Abu-Dabiniň Medeniýet we Syýahatçylyk departamenti habar berýär.
BAE-niň Türkmenistandaky ilçihanasynyň habar bermegine görä, Abu-Dabi Emirligine karantin çäreleri görülmesiz göni syýahat etmäge rugsat berlen ýurtlaryň ýaşyl sanawy düzüldi.
Bu ýurtlar:Albaniýa, Kolumbiýa, lordaniýa, San-Marino, Ermenistan, Komorlar, Gazagystan, Saud Arabystany, Awstriýa, Horwatiýa, Kuweýt, Serbiýa, Awstraliýa, Kipr, Gyrgyzystan, Seýşel adalary, Azerbaýjan, Çehiýa, Lihtenşteýn, Singapur, Bahreýn, Daniýa, Lýuksemburg, Slowakiýa, Belarus, Ekwador, Maldiw adalary, Sloweniýa, Belgiya, Estoniýa, Malta, Günorta Koreýa, Beliz, Finlýandiýa, Mawrikiý, Ispaniýa, Butan, Fransiýa, Moldowa, Şwesiýa, Boliwiýa, Grüžiýa, Monako, Şweýsariýa, Bosniýa we Gersegowina, Germaniýa, Çernogoriýa, Braziliýa, Gresiýa, Marokko, Täjigistan, Bruneý, Gonkong, Taýland, Bolgariýa, Wengriýa, Täze Zelandiýa, Tunis, Birma, Islandiýa, Norwegiýa, Türkmenistan, Burundi, lndoneziýa, Oman, Ukraina, Kanada, Irlandiýa, Polşa, Angliya, Ysraýyl, Portugaliýa, ABŞ, Hytaý, Katar, Özbegistan, Ýaponiýa, Russiýa.
Syýahatçylar Abu-Dabi uçmazdan ozal 48 sagat öň koronawirus ýokanjynyň test barlagyndan geçmeli we negatiw netijenama eýe bolmaly. Şeýle hem Abu-Dabiniň halkara howa menzilinde PSR barlagyndan geçer. Sanjym edilen ýolagçylar “Ýaşyl sanawa” görä, Abu-Dabi şäherine barandan soňra 6-njy gün gaýtadan PSR barlagyndna geçer (Abu-Dabi şäherine barlan gün 1-nji gün hasaplanýar).
Sanjym bolmadyk syýahatçylar bolsa 6-njy hem-de 9-njy günlerde PSR barlagyndan geçerler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Home Tags Gyrgyz Respublikasynyň
Tag: Gyrgyz Respublikasynyň
Putinden we Trampdan gutlag haty: Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyga uly ähmiýet berýäris
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň 29 ýyllygy mynasybetli dünýäniň ençeme döwletiň ýolbaşçylaryndan gutlag hatlary gelýär. Bu gutlag hatlarynda döwlet ýolbaşçylary Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyga...
Aziýa yklymynyň iri futbol ýaryşy-Aziýa Kubogy
Aziýa yklymynyň iri sport ýaryşy hasaplanýan futbol boýunça Aziýa Kubogy badalga aldy. 17-nji gezek geçirilýän bu halkara ýaryş Birleşen Arap Emirliklerinde (BAE) geçirilýär. Şu ýylyň 5-nji ýanwarynda badalga alan yklymyň iri futbol bäsleşigi 1-nji fewralda tamamlanar.


text: 4 Mesih ynsan bedeninde görgi görüpdi+. Siz hem onuň pikir edişi ýaly pikirlenmegi ýüregiňize berk düwüň. Sebäbi görgi görýän adam günäden el çekýär+.2 Şonda ol galan ömrüne ten höweslerine görä däl-de+, Hudaýyň islegini berjaý edip ýaşar+.3 Siziň öň haýasyz* işler, ahlaksyz höwesler, serhoşlyk, keýpi-sapaly oturylyşyklar, içhä-içişlik, ýigrenji butparazlyk bilen meşgullanyp+, şu dünýäniň islegine görä ýaşanyňyz+ ýeterlikdir.4 Siz indi olar bilen azgyn işlere gatnaşmaýarsyňyz, şonuň üçin size geň galyp sögýärler+.5 Emma şeýle adamlar dirileri-de, ölüleri-de höküm etjek Mesihiň öňünde jogap bererler+.6 Şonuň üçin hoş habar ölülere-de wagyz edilýär+. Olara ähli adamlar ýaly ynsan bedenindekä höküm edilse-de, Hudaýyň ruhunyň kömegi bilen ýaşap bilerler.7 Ähli zadyň soňy golaýlady. Şonuň üçin sagdyn düşünjeli bolup+, doga etmäge hemişe taýýar* boluň+.8 Esasan-da, biri-biriňizi ýürekden söýüň+, sebäbi söýgi köp günäleriň üstüni ýapýandyr*+.9 Zeýrenmän myhmansöýer boluň+.10 Hudaý size ýagşy we jogapkärli hyzmatkärler hökmünde dürli ýollar bilen ýagşylyk edýär. Şonuň üçin alan ukybyňyza* görä birek-birege hyzmat ediň+.11 Gepleýän adam Hudaýyň habaryny aýtsyn, hyzmat edýän adam Hudaýyň güýjüne bil baglasyn+. Şonda Hudaý Isa Mesih arkaly ähli zatda şöhratlanar+. Goý, şöhrat we güýç baky hem ebedilik Hudaýyňky bolsun! Omyn!12 Eziz doganlarym, agyr* synaglar başyňyza inende+, üýtgeşik zat bolýandyr öýtmäň.13 Mesih ýaly görgi görýändigiňize+ begeniň+. Şonda onuň şan-şöhratynyň äşgär bolan döwründe-de begenip, köp şatlanarsyňyz+.14 Eger Mesihiň ady üçin masgaralaýan* bolsalar, özüňizi bagtly hasaplaň+, sebäbi Hudaýyň şöhratly ruhy üstüňize inýändir.15 Siziň araňyzda hiç kim ganhor, ogry, jenaýatçy bolup ýa-da başgalaryň işine goşulyp görgi görmesin+.16 Hiç kim mesihçi bolany üçin görgi görýändigine utanmasyn+, gaýtam göterýän adyna mynasyp ýaşap, hemişe Hudaýy şöhratlandyrsyn.17 Sebäbi bellenen wagt gelende, Hudaý ilki öz öýündäkileri höküm eder+. Eger ol ilki bizden başlaýan bolsa+, onda Hudaýyň hoş habaryny kabul etmeýän adamlara näme bolar?+18 «Eger dogruçyl adama halas bolmak kyn bolsa, hudaýsyz we günäkär adama näme bolar?»+19 Şol sebäpli Hudaýyň islegini berjaý edip görgi görýänler mundan beýläk-de ýagşylyk etsinler, janyny wepaly Ýaradyjynyň eline tabşyrsynlar+.


text:
TÜRKMENISTANYŇ ILÇIHANASY
ÖZBEGISTAN RESPUBLIKASY - DAŞKENT
Türkmenistan milli saglygy goraýyş ulgamyny özgertdi we ösdürdi hem-de oňa ilatyň durmuş taýdan goraglylygy boýunça köp maksatly ulgam derejesini berdi. Türkmenistan döwletimizde halkymyzyň saglygyny goramakda giň gerimli işler durmuşa geçirilýär. Dünýä ülňülerine laýyk gelýän ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamy okgunly ösýär.
Şäher we oba saglyk öýlerinde maşgala lukmançylygy ýörelgesi boýunça edilýän saglygy goraýyş hyzmatlary kämilleşdirildi. “Saglyk” Döwlet maksatnamasynyň üstünlikli durmuşa geçirilmegi netijesinde ähli ýaşdaky raýatlaryň keselçilik görkezijisi peseldi.
Milli saglygy goraýyş ulgamyny standartizasiýalaşdyrmak üçin lukmançylyk hyzmatlarynyň hiline, bejeriş-öňüni alyş merkezleriniň bejeriş-anyklaýyş mümkinçiligine baha bermek maksady bilen, kadalaşdyryjy resminamalar, şeýle-de hassahanalaryň derejelerine laýyklykda lukmançylyk hyzmatlarynyň ýeke-täk klassifikatory we ş.m. işlenip düzüldi hem-de tassyklanyldy. Lukmançylygyň dürli ugurlary boýunça keselleri anyklamagyň we bejermegiň häzirki zaman kliniki beýanlary işlenilip taýýarlanyldy.
Hormatly Prezidentimiziň 2017-nji ýylyň 5-nji oktýabrynda kabul eden “Ilata edilýän saglygy goraýyş hyzmatlaryny kämilleşdirmek hakyndaky” kararyna laýyklykda, raýatlaryň saglygyny goramagy döwlet tarapyndan kepillendirmek, ilatyň aýry-aýry toparlaryny mugt saglygy goraýyş hyzmatlary bilen üpjün etmek boýunça kadalaşdyryjy resminamalar hem-de döwlet meýletin saglyk ätiýaçlandyrmasynyň şertnamasyny baglaşmagyň tertibi hakyndaky Düzgünnamanyň rejelenen görnüşi işlenip taýýarlanyldy we degişli ministrlikler hem-de pudaklaýyn dolandyryş edaralary bilen ylalaşylyp tassyklanyldy.
Ýurdumyzyň öňüni alyş we bejeriş merkezlerinde elektron resminama dolanşygy ýola goýuldy.
Ýurdumyzyň tebigy-klimatiki, läbik bejeriji, balneologik şypahana edaralary netijeli işleýär. Olarda türkmenistanlylaryň we daşary ýurtly raýatlaryň saglygyny dikeltmek hem-de dynç alşyny guramak üçin ähli şertler döredilen.
Türkmen topragynda ösýän dermanlyk otlardan taýýarlanylýan toplumlaryň we çaýlaryň 50-den gowrak görnüşi iş tejribesine ornaşdyryldy. “Türkmendermansenagat” birleşiginiň zawodlarynyň önümleriniň jemi 7 million manatdan gowragy daşary ýurtlara iberildi.
Ilatyň saglyk derejesini ýokarlandyrmak boýunça yzygiderli durmuşa geçirilýän strategiýa, döwlet syýasatynyň saglygy goraýyş ulgamynda wajyp ugurlarynyň biri bolup durýar. Türkmenistan ilaty waksinalar we immunizasiýa bilen üpjün etmekligiň derejesi boýunça sebitde öňdebaryjy orny eýeläp, immuno profilaktika boýunça çäreleri geçirýän döwletleriň birinji hatarynda durýar. Türkmenistanda waksina sanjymlary tölegsiz geçirilýär.
Türkmenistan «Saglyk» maksatnamasyny tapgyrlaýyn amala aşyryp, ilatyň saglyk derejesini ýokarlandyrmak boýunça strategiýany durmuşa geçirip, keselleriň köp görnüşinden dolulygyna ýa-da bölekleýin azat boldy. Adam bedeninde demir ýetmezçiligi bilen bagly keselleriň öňüni almak maksady bilen Türkmenistanda daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen bilelikde azyk iýmitleri bolan uny we duzy demir bilen baýlaşdyrmak boýunça birnäçe uly möçberli taslamalar durmuşa geçirilýär. Her ýyl ýurdumyzda dümewe garşy satyn alynýan sanjymlaryň möçberi artdyrylýar.
Gyzzyrma, gyzamyk we gyzylja ýaly kesellere garşy göreşmek ep-esli güýçlendirildi. Türkmenistan gyzamyk we gyzylja keselleriniň ýok edilendigi barada Bütindünýä Saglygy goraýyş guramasynyň Ýewropa sebitleýin býurosynyň halkara güwänamasyna eýe boldy. Ýurtda inçekesel bilen kesellänler gözegçilik etmekligiň taryhynda iň pes derejesi bellenildi. WIÇ infeksiýasynyň ýaýramagynyň öňüni almak we ýol bermezlik boýunça üstünlikli halkara hyzmatdaşlyk etmekligiň netijesinde Türkmenistan WIÇ infeksiýasynyň we SPID-iň ýaýramadyk az sanly döwletleriň hataryndadyr.
2017-nji ýylyň 1-nji iýulyndan başlap, ýurdumyzyň döwlet dermanhanalarynda giň täsirli antibiotik derman serişdelerini lukmanyň dermannamasy esasynda goýbermek ýola goýuldy. Munuň özi bolsa, keselleriň dermanlara durnukly görnüşleriniň azalmagyna, raýatlarymyza diňe lukmanyň maslahaty we dermannamasy esasynda derman serişdelerini dogry we ýerlikli ulanmaga doly mümkinçilik döreder.
Enäni we çagany goramak boýunça maksatnamanyň durmuşa geçirilmegi döwlet syýasatynyň derejesine çykarylan saglygy goraýyş ulgamynyň düzüm bölegidir. Ýurduň ähli künjeklerinde ýokary dereje enjamlaşdyrlan «Ene mähri» merkezleriniň döredilmegi, enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş ylmy-kliniki merkeziň açylmagy we işjeň işlemegi, çagany ene süýdi bilen iýmitlendirmek we gan azlyk bilen göreşmek boýunça milli maksatnamanyň üstünlikli durmuşa geçirilmegi iri halkara guramalary tarapyndan ýokary baha mynasyp boldy. 2014-nji ýyldan bäri Türkmenistan perinatal kömegini sebitleşdirmek maksatnamasyny durmuşa geçirmek bilen ene ölümçiliginiň öňüni almak, perinatal keselçiligi we ölümçiligi azaltmagyň ýolunda barýar.
Eneleriň we çagalaryň saglygyny goramak ugry boýunça çaganyň ösüşine halkara talaplaryna laýyklykda baha bermek usuly amaly lukmançylyga ornaşdyryldy. Ene süýdi bilen iýmitlendirmek boýunça maksatnamanyň ýerine ýetirilişiniň çäklerinde ýurt derejesinde çagany ene süýdi bilen iýmitlendirmegiň görkezijisi ýokarlanyp, 92,8 göterime barabar boldy.
2017-nji ýylda Türkmenistanyň bejeriş-öňüni alyş edaralarynyň çaga dogrulýan bölümlerinde bäbeklerde doga kemislikleri anyklamak we olary netijeli bejermek boýunça “Neonatal skrining” barlagy ýola goýuldy. Bu barlaglaryň geçirilmegi netijesinde hünärmenler topary tarapyndan seljerme işleri amala aşyryldy. Çagalarda duş gelýän kerrewlik, süýjüli diabet keselleriniň öňüni almak we ony bejermek boýunça iş meýilnamasy taýýarlanyldy.
Çagalaryň irki ösüş we dikeldiş ulgamynda fiziki we ergoterapiýa ugurlary ulanylýan täze usullar boýunça daşary ýurtly bilermenler bilen bilelikde iş geçirilip, özara tejribe alşyldy. “Türkmenistanda gyzlaryň, göwrelileriň we emdirýän eneleriň iýmitlenişi” atly gollanma işlenilip düzüldi.
Dürli keselleriň öňüni almak we sagdyn-durmuş ýörelgelerine eýermek baradaky wagyz-nesihat işleri geçirilýär.
Ähli Saglyk öýlerinde “Saglyk mekdepleri” hereket edýär, ýokanç däl keselleriň öňüni almak we olary netijeli bejermek üçin algoritmler işlenilip taýýarlanyldy we lukmançylyyga ornaşdyryldy.
Ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamynyň işini dünýädäki öňdebaryjy sepgitleri nazara almak bilen özgertmek döwlet syýasatymyzyň ileri tutulýan möhüm ugurlarynyň biridir. Onuň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak, hususan-da dünýäniň öňdebaryjy önüm öndürijileriniň häzirki zaman lukmançylyk enjamlaryny ornaşdyrmak arkaly pugtalandyrmak boýunça anyk işler amala aşyrylýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň berýän üns- goldawy netijesinde 2017-nji ýylda daşary ýurtlaryň saglygy goraýyş edaralary bilen bilelikde 15-den gowrak ylalaşyklara we ähtnamalara gol çekildi.
Bütindünýä Saglygy goraýyş guramasynyň talaplaryna laýyklykda, ýurdumyzda ýokanç däl keselleriň öňüni almak we olaryň garşysyna göreşmegiň milli nusgasy döredildi, maglumatlar merkeziniň utgaşdyrmagynda ilatyň düşündiriş işleri yzygiderli geçirilýär. “Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň temmäkä garşy göreşmek boýunça Çarçuwaly konwensiýasyny Türkmenistanda durmuşa geçirmegiň 2017 – 2021-nji ýyllar üçin Milli maksatnamasynda” bellenen wezipeler hem yzygiderli çözülýär. Şeýle hem Türkmenistanyň Hökümeti tarapyndan “Aşgabat Jarnamasynyň düzgünlerini amala aşyrmak - Ýewropa sebitini temmäki tüssesinden azat etmek” atly taslama maliýeleşdirildi.
Hünärmenleri taýýarlamak ulgamyny kämilleşdirmek işleri hem dowam etdirildi, ylym, bilim we okuw işleri täze ösüşe eýe boldy. 2016 – 2017-nji okuw ýylynda Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetini jemi 323 talyp, şol sanda ilkinji gezek sport lukmançylygy fakultetini ýokary derejeli ýaş hünärmenleriň 20-si üstünlikli tamamlady.
Saglygy goraýyşda dünýä tejribesini öwrenmek maksady bilen, ikitaraplaýyn hökümetara ylalaşyklaryň we Birleşen Milletler Guramasynyň düzüm birlikleri bilen hyzmatdaşlyklaryň çäklerinde daşary ýurtlaryň 30-a golaýynda geçirilen dürli maslahatlara, konferensiýalara, okuw-seminarlara, duşuşyklara iş saparynyň 58-si guralyp, hünärmenleriň 145-si sapara ugradyldy. Geçen ýylyň dowamynda tejribe alyşmak üçin Germaniýa Federatiw Respublikasyndan professorlaryň we görnükli lukmanlaryň 90-a golaýy, şol sanda hünärmenleriň 30-dan gowragy SES (Senior Experten Service — Uly bilermenler gullugy) guramasyndan ýurdumyza geldi. Bu gurama bilen hyzmatdaşlyk Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň germaniýaly kärdeşleri bilen netijeli hyzmatdaşlygynyň bir görnüşine öwrüldi.
Fizioterapewt hünärmenleri taýýarlaýan ýörite orta okuw mekdebini döretmek meselelerini öwrenmek üçin Germaniýa Federatiw Respublikasynyň öňdebaryjy klinikalarynyň, ýurdumyzyň Saglygy goraýyş we derman senagaty, Bilim ministrlikleriniň wekillerinden, tejribeli hünärmenlerden, Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň we I.Gandi adyndaky lukmançylyk orta okuw mekdebiniň mugallymlaryndan ybarat bilelikdäki pudagara iş topary döredildi. Toparyň üç mejlisi geçirilip, degişli teklipler taýýarlanyldy.
2017-nji ýylda Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň Göz keselleri ylmy-kliniki merkezi we Stomatologiýa okuw-önümçilik merkezi, Mary welaýatynyň Mary şäherinde Iç keseller hassahanasy işläp başlady, paýtagtymyzyň “Parahat 7” we “Köşi” ýaşaýyş toplumlarynda, Nebitçileriň şäherçesinde - Ankara köçesiniň ugrunda häzirkizaman lukmançylyk enjamlary bilen üpjün edilen üç sany döwrebap Saglyk öýleri (N14,15,16) guruldy we işläp başlady. Aşgabatda 300 orunlyk Halkara endokrinologiýa we hirurgiýa merkezi hem açyldy.
Milli maksatnamasyna laýyklykda, Ahal welaýatynyň Kaka etrabynyň Artyk oba Saglyk öýi, Duşak şäherçesinde Keselleriň öňűni almak boýunça ýöriteleşdirilen lukmançylyk toplumy, Ak bugdaý etrabynyň Täze durmuş, Tejen etrabynyň Zähmet we Babadaýhan, Sarahs etrabynyň Garaman oba Saglyk öýleri guruldy, Balkanabat şäherinde 1-nji Saglyk öýi ulanylmaga berildi. Döwrebap we kämil bejeriş, anyklaýyş, okuw we önümçilik enjamlary bilen üpjün edilen bu merkezler ilatymyza ýokary hilli saglygy goraýyş hyzmatlaryny amala aşyrýarlar.
2018-nji ýylda Mary welaýatynyň Mary şäherinde 120 orunlyk çagalar hassahanasy, Türkmenbaşy şäherinde 200 orunlyk “Awaza” şypahanasy, şeýle hem oba Milli maksatnamasyna laýyklykda Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäherinde welaýat köpugurly hassahanasy açyldy.
Häzirki wagtda hormatly Prezidentimiziň Ahal welaýatynyň Akbugdaý etrabynyň Bagabat şäherçesinde hem-de Lebap welaýatynyň Köýtendag etrabynyň Garlyk şäherçesinde ýerleşýän Gaýnarbaba tebigy çeşmesiniň çäklerinde döwrebap şypahanalary gurmak, Aşgabat şäherinde Ýanyk şikesleri bejeriş Halkara merkezini gurmak barada beren tabşyryklaryny ýerine ýetirmegiň çäklerinde degişli işler alnyp barylýar.


text:
Hormatly Prezidentimiz söwdany we telekeçiligi ösdürmek boýunça iş maslahatyny geçirdi
24-nji martda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň ýurdumyzyň söwda toplumyna gözegçilik edýän orunbasary Ç.Gylyjowyň hem-de bu topluma degişli ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda iş maslahatyny geçirdi. Maslahatyň barşynda 2025-nji ýyla çenli sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň konsepsiýasyny durmuşa geçirmäge degişli wezipeler hem-de döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklaryny ýerine ýetirmek bilen bagly meselelere garaldy.


text:
Májilis TMD elderimen yntymaqtastyqty keńeıtýge baǵyttalǵan qujatty maquldady
NUR-SULTAN. QazAqparat – Májilistiń jalpy otyrysynda «1999 jylǵy 8 qazandaǵy Erkin saýda aımaǵyn qurý týraly kelisimge qatysýshy memleketterdiń arasynda tasymaldanatyn taýarlardy kedendik resimdeýdiń jáne kedendik baqylaýdyń tártibi týraly kelisimge ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkatsııalaý týraly» zań jobasy maquldandy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Hattamaǵa 2019 jylǵy 31 mamyrda Ashǵabat qalasynda Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna qatysýshy memleketterdiń premer-mınıstrleri qol qoıdy.
«Zań jobasyn ázirleý qajettigi 2011 jylǵy 18 qazanda Sankt-Peterbýrgte Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna qatysýshy memleketterdiń jańa Erkin saýda aımaǵy týraly shartqa qol qoıylýyna baılanysty týyndady. Onyń kúshine enýine baılanysty birqatar halyqaralyq sharttar, sonyń ishinde 1994 jylǵy 15 sáýirdegi Erkin saýda aımaǵyn qurý týraly kelisim óz áreketin toqtatty. Sondyqtan joǵaryda kórsetilgen Shartqa sáıkes keltirý maqsatynda Qatysýshy memleketterdiń arasynda tasymaldanatyn taýarlardy kedendik resimdeýdiń jáne kedendik baqylaýdyń tártibi týraly kelisimniń kirispesine ózgeris engiziledi», - dedi QR Qarjy mınıstri Erulan Jamaýbaev.
Ekinshiden, joǵaryda kórsetilgen shartqa sáıkes keltirý jáne biryńǵaı «Táýelsiz Memleketter Dostastyǵynda taýarlardyń shyǵarylǵan elin aıqyndaý erejesin» belgileý maqsatynda kelisimniń 2-baby 2009 jylǵy 20 qarashadaǵy ataýy osyndaı Erejege siltememen tolyqtyryldy. Úshinshiden, Kelisimniń 6-baby jańa redaktsııada jazyldy. Onyń máni – qajet bolǵan jaǵdaıda Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna qatysýshy memleket ótkizý pýnktterinde birlesken kedendik baqylaýdy jáne kedendik operatsııalardy júzege asyrý úshin jaǵdaı jasap beredi.
«Bul taýarlardyń ótýin jedeldetýge múmkindik beredi ári keden organdardyń baqylaý ýaqytyn qysqartady. Jalpy, zań jobasyn ratıfıkatsııalaý taýarlardy kedendik resimdeý jáne kedendik baqylaý tártibine tujyrymdamalyq ózgerister engizýdi kózdemeıdi. Hattama TMD qatysýshy memleketter arasynda yntymaqtastyqty keńeıtýge, tereńdetýge, yqpaldasýǵa jáne ózara kómek kórsetýge baǵyttalǵan.
Osy hattamany iske asyrý memlekettik bıýdjetten qarjy shyǵynyn qajet etpeıdi», - dedi mınıstr.
- Qasym-Jomart Toqaev TMD elderi birigip atqarýy tıis birqatar máselelerdi atady
- Toqaev TMD elderi basshylaryn tuy sý problemasyn birlesip sheshýge shaqyrdy
- Aýǵanstandy teńdessiz qıyndyqtarmen jalǵyz qaldyrmaýymyz qajet – QR Prezıdenti
- Toqaev 2022 jyldy TMD-nyń halyq shyǵarmashylyǵy jáne mádenı murasy jyly dep jarııalady
- TMD-da vaktsınatsııa pasportyn ózara tanýdy jedeldetýdi usynamyn - QR Prezıdenti
- Toqaev TMD-da ónerkásip keshenin damytýdyń jańa baǵdarlamasyn ázirleýdi usyndy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
"Eni Turkmenistan Limited" kompaniýasy tenderi yglan edýar: 09.07.2020 - 10.08.2020
11:03 26.08.2020 911
“Eni Türkmenistan Limited” kompaniýasy
№ – PR10089071 “Nebit çig malynyň himiki, fiziki we azyklyk derňewiniň geçirilişi”
satyn almak barada tenderi yglan edýar.
Bäsleşigiň möhleti 2020-nji ýylyň 10 Awgust , sagat 17:00 (ýerli wagty).
Ähli gyzyklanma bildirýän kompaniýalar bäsleşige gatnaşmaga resmi çakylygy almak üçin arzalaryny şertnama we üpjünçilik bölüminiň satyn alyjy hünärmeniň adyna (elektron salgysy: shirin.magtymova@eni.tm we moez.sdouga@eni.tm) ibermelidir.


text:
Şu gün — 17-nji sentýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Täjigistan Respublikasyna iş sapary başlandy. Saparyň çäklerinde türkmen Lideri täjik kärdeşi Emomali Rahmon bilen duşuşdy. Bu barada täjik Lideriniň Metbugat gullugy habar berýär.
Duşuşykda Türkmenistanyň we Täjigistanyň arasynda ýola goýlan hyzmatdaşlygyň häzirki derejesi we geljegi ara alnyp maslahatlaşyldy. Prezidenti Emomali Rahmon ikitaraplaýyn gepleşikleriň dowamynda gazanylan ylalaşyklaryň biziň ýurtlarymyzyň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary we hyzmatdaşlygy has-da pugtalandyrjakdygyny aýtdy. Taraplar duşuşygyň barşynda senagatyň, oba hojalygynyň, ulag-aragatnaşyk pudagynyň geljegi uly ugurlarynda gatnaşyklary ösdürmek, Täjigistana haryt daşamak üçin türkmen deňiz portunyň mümkinçiliklerinden peýdalanmak, şeýle-de medeni we ynsanperwer ugurlardaky hyzmatdaşlygy giňeltmek meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar. Sebitdäki howpsuzlyk meseleleri ara alnyp maslahatlaşylanda goňşy Owganystandaky syýasy we harby ýagdaýa deglip geçildi. Döwlet Baştutanlary Owganystandaky ýagdaýlaryň tiz wagtda parahatçylykly ýol bilen çözülmegine ynam bildirdiler. Taraplar duşuşygyň dowamynda dünýä jemgyýetçiliginiň we sebitiň beýleki meseleleri barada hem pikir alyşdylar.
Şeýle-de okaň!


text:
Elimizde koronavırýs vaktsınasyn alǵandar sany 7,1 mln-ǵa jýyqtady
NUR-SULTAN. QazAqparat – Qazaqstanda koronavırýs vaktsınasynyń 1-komponentin 7,1 mln adam saldyrdy, dep habarlaıdy QazAqparat Densaýlyq saqtaý mınıstrligine silteme jasap.
«2021 jylǵy 15 qyrkúıektegi málimet boıynsha Qazaqstanda I komponentpen 7 160 129 adam vaktsına saldyrdy, II komponentpen 5 982 331 adam», delingen habarlamada.
Vaktsına saldyrǵandar sany boıynsha Almaty qalasy aldyńǵy orynda, qalada 916 736 turǵyn vaktsınanyń birinshi komponentin, 814 080 adam ekinshi komponentin saldyrǵan.
Ekpe alýdan ekinshi orynda - Túrkistan oblysy. Óńirde 815 405 adam koronavırýs vaktsınasynyń 1-komponentin, 634 826 adam 2-komponentin egilgen.
Úshinshi orynda Almaty oblysy – 719 983 adam ekpeniń birinshi bóligin alsa, 600 494 adam ekinshi bóligin qabyldaǵan.


text:
“Türkmenistanda para ikinji dil ýaly durmuşymyza girizildi” – bu Mergen atly okyjymyzyň ýakynda “Türkmenistanda para nirede duş gelýärsiňiz?” soragy bilen açan forumymyzda galdyran teswiri.
Orta atylan bu sorag Azatlyk Radiosynyň okyjylarynyň arasynda uly seslenme döretdi. Oňa gelen jogaplaryň arasynda Türkmenistanyň durmuşynyň dürli pudaklaryndaky korrupsiýanyň derejesi barada pikirler orta atylýar.
"Doglandan ölýänçäň"
“Paraguly Paraberdiýew” lakamly okyjymyz özüniň göwrümli teswirinde Türkmenistanda her bir adamynyň doglan gününden ölümine çenli paradan ejir çekýändigini belläp, 20 dagy maddany özünde jemleýän sanawy getirýär.
“Paragulynyň” sanawyna görä:
- Bäbegiň sag-aman dogulmagy we gelne dogry seredilmegi üçin doktora para bermeli.
- Detsadda beýleki çagalara seredilişi ýaly seredilmegi üçin terbiýeçilere we müdire para bermeli.
- Mugallymyň çaganyň bilimini ünsden düşürmezligi üçin para bermeli.
- ÝOJ-a girmek üçin para bermeli.
- Harby kontroldan mesele çykmazdan geçmek üçin para bermeli.
- Keselleseň, doktoryň dogry dermanlary ýazmagy üçin para bermeli. Dogry bejergi almak üçin hem para bermeli.
- Işden kowulmazlyk üçin para bermeli.
- Işde ösjek bolsaň para bermeli.
- Ulagyňy hasaba goýmak üçin para bermeli.
- Bir ýakynyň ölen bolsa, onuň [ölümini] hasaba aldyryp, mazarystanda ýer tapmak üçin para bermeli.
- Öliniň hatyrasyna doga-dileg etdirjek bolsaň, para bermeli.
- Mazarystanda gubura ideg edilmegi üçin para bermeli.
"Gizlin zat ýok"
“Paraguly Paraberdiýewiň” pikirleri beýleki okyjylarymyzyň arasynda-da seslenmeleri döretdi. Özüni “Parahor” diýip atlandyran okyjymyz “Paragula” ýüzlenip, “Aý, dostjan, 100% dogry! Durmuşymyzyň mazmunyny ýazypsyň, tüweleme!” diýse, “Dogry söz” lakamly okyjymyz “Ajaýyp ýazylypdyr. Düýbünden dogry... Şu teswiri ýazýan mahalym para alynmaýan ýer, dogrudanam, ýadyma düşmedi. Belki-de, para berilmeýän hiç ýer ýokdur Türkmenistanda” diýen netije bilen pikirini jemläpdir.
“Aron” adyny alan beýleki okyjymyz bolsa ýurduň gümrükhanalaryndaky parahorlugyň ýagdaýyndan söz açýar: “Para tamožnide, tamožnidäki sanitar gullugynda, tamožnidäki serhet gullugynda we ‘Türkmenstandartlaryň’ sertifikasiýa bölüminde. Özem gizlin zat ýok, göni soraýarlar”.
“Aron” öz teswirinde gümrükhanada soralýan paranyň möçberi barada hem käbir sanlary getiripdir.
"Parany mejbury berýäris"
“Kassir Manadowiç” lakamly okyjymyz bolsa “Türkmenhowaýollarynyň” kassalaryndaky ýagdaýlara ünsi çekýär: “Gerekli gatnawa bilet aljak bolsaň, elmydama, ýerli gatnawlarda 40 manat, halkara gatnawlarda bolsa 50 dollardan üstüne bermeli bolýarys. Biz student bolamsoňyz, mejbury ýagdaýda parany berýäris, bolmasa sessiýa we okuwa gijä galýarys”.
Okyjylarymyzyň ýene bir bölegi işe girmekde parahorlugyň has ýiti duýulýandygyny aýdýarlar. “Azatlyk hakykat ýazýa” lakamly okyjymyz “Bir ýere işe girjek bolsaň palança müň dollar...” diýip, pikirini köpnokat bilen jemleýär.
Foruma gatnaşan okyjylarymyzyň käbiri bolsa “Türkmenistanda para nirede duş gelýärsiňiz?” diýlen soragyň “ýalňyş” goýlandygyny, hakykatda “Para nirede duş gelmeýärsiňiz?” diýen sorag goýlan bolsa, onda jogap bermegiň aňsat boljakdygyny nygtaýarlar.
Ýokarda sanalan teswirleriň ählisi okyjylaryň öz şahsy pikir-garaýyşlary we olar Azatlyk Radiosynyň resmi pozisiýasyny aňlatmaýar.


text:
Imana we Yslama degişli meseleler düşündirilende „Nähiliden?“ öňürti „Näme üçinleriň?“ beýan edilmeli döwründe ýaşaýandygymyz her kime bellidir. Bolup geçýän hadysalary diňe bir synplara bölmek däl, olary derňemek islänler hem wyždanyna ikilik etmän, bu hakykaty inkär edip bilmez. Çünki, köki aňymyzda, şahalary we miwesi köňlümizde bolmaly Tuba agajyna meňzeýän iman, häzirki döwürde takyk ylymyň, pelsepäniň we ösen tehnologiýanyň güýjüni ulanyp, jähennem höwesli bir hüjüm bilen ýok edilmek islenilýär.
Köki guran agaçdan miwe alyp bolmaýşy ýaly, “näme üçinleriň” guradan “imanyndan” “nähili” diýlen gymmatly miwäni almak mümkin däldir. Weýran edilen ýer ilki bilen bejerilmeli, dikeldilmeli, soňra, abadanlaşdyrylmalydyr. Bejerilmekden, dikeldilmekden öň abadanlaşdyrmak peýdasyz, bejerilmänkä dikeltmek hem netijesiz, soňra dikeldilip, abadanlaşdyrylmajak bolsa, bejermek hem manysyzdyr. Şonuň üçin, her meselede bolşy ýaly, munda-da ifrat (aşa geçmek) we tefritden (kemter gaýtmak) gaça durup, orta ýoly tapyp, dogry netijä ýetmegiň gutulgusyz dessuryna eýermelidir.


text:
MINSKDE GDA-NYŇ DAŞARY IŞLER MINISTRLERINIŇ GEŇEŞINIŇ MEJLISI GEÇIRILDI
2018-nji ýylyň 6-njy aprelinde Türkmenistanyň Daşary işler ministriniň orunbasary S.G.Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygyndaky Türkmenistanyň wekiliýeti Minsk şäherinde Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Daşary işler ministrleriniň geňeşiniň mejlisine gatnaşdy.
Duşuşygyň dowamynda Arkalaşygyň döwletleriniň daşary syýasy edaralarynyň ýolbaşçylary syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer ulgamlarynda döwletara hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlaryny ara alyp maslahatlaşdylar.
Şunuň bilen baglylykda, hyzmatdaşlygyň netijeli gurallarynyň biri hökmünde GDA-nyň agza ýurtlarynyň daşary syýasy edaralarynyň arasynda ulgamlaýyn esasda we anyk kesgitlenilen gün tertipli ikitaraplaýyn geňeşmeleriň yzygiderli geçirilip durulmagy bellenilip geçildi.
Mejlisiň barşynda oňa gatnaşyjylar GDA-nyň agza ýurtlary şeýle hem Arkalaşyga girmeýän döwletler gatnaşyjy bolup durýan iri sebit taslamalaryň durmuşa geçirilmeginiň möhümligini belläp geçdiler.
Arkalaşygyň döwletleriniň halklarynyň arasynda dostlugy we birek-birege düşünişmekligi berkitmegiň wajyp ygtybarly ýagdaýy bolup hyzmatdaşlygyň medeni-ynsanperwer düzümi çykyş edýär. Şunuň bilen baglylykda, çagalar, ýetginjekler we zenanlar guramalarynyň, bilim we ylmy edaralarynyň, şeýle hem GDA-nyň ýyrtlarynyň sport birleşikleriniň ugurlary boýunça gatnaşyklary giňeltmek bu ugurdaky hyzmatdaşlyga hil taýdan täze mazmun bermäge ukyply diýip Türkmenistanyň wekiliýeti belläp geçdi.
Mejlisiň jemleri boýunça türkmen wekiliýetiniň ýolbaşçysy tarapyndan 2017-nji ýyl üçin Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň çäklerinde Daşary işler ministrlikleriniň arasynda köp derejeli geňeşmeleriň Meýilnamasynyň durmuşa geçirilendigi baradaky Karara we 2018-nji ýyl üçin Meýilnama, şeýle-hem Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynda 2021-nji ýyly binagärlik we şäher gurluşygy ýyly diýip uglan etmek baradaky Karara gol çekdi.


text:
527) MISIR’DA KÖLELİKTEN DOĞAN TÜRK DEVLETLERİ
Yayin Tarihi 17 Şubat, 2011
Kategori TÜRK DÜNYASI
MISIR’DA KÖLELİKTEN DOĞAN
TÜRK DEVLETLERİ
——————————————————————————–
Arap Devletleri (Emevi-Abbasi) 7. 8. ve 9. yüzyılda Turan İllerine yaptığı baskınlarla ganimetler elde edip savunmasız Türk gençlerini esir alarak Bağdat ve Şam’a getiriyordu. Esir Türk erkekleri yiğitliğinden dolayı, saray ve savunma hizmetlerinde görevlendiriliyordu. Savaşçı Türk gençleri ise genellikle muhalif Mısır’a gönderilirdi.
Mısır’a gelen Türk askerlerine “memlûk” denirdi..
Memlûk sözcüğü Arapçada köle demektir.
Genelde Memlûk kelimesi 9. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar İslam dünyasında faaliyet göstermiş beyaz köle kökenli askerler için kullanılmıştır. Memlûk kelimesi, genç hizmetkâr, azat edilmiş köle, delikanlı ve efendisine bağlı muhafız anlamları da taşır.
Memlûkler’in çoğu başta Kıpçaklar olmak üzere Türk halkları ile başta Çerkezler olmak üzere Kuzey Kafkasyalılardan ibaretti.
Mısır’da; teşkilatçı olan Türk askerlerinin oluşturduğu güç, Arapların idari zafiyetinden yararlanarak yönetimleri ele geçirmiştir.
Mısır’da kurulmuş 3 memlûk Türk Devleti vardır:
1) Tolunoğulları
2) Akşitler veya İhşidiler
3) Memlûklular
Türkler Memlûk Sultanlığına Kölelerin Yurdu anlamında “Kölemen Devleti” demiştir. Bu 3 Devlette, askeri yönetimle idare edilmiştir. Devletlerin resmi dili Türkçe ve Arapçadır.
1) TOLUNOĞULLARI (868-905)
Mısır’da kurulan ilk Türk devletidir. Bu devlet, Fergana Türk’ü Ahmed bin Tolun tarafından kurulmuştur. Sınırlarını Bingazi’den Çukurova’ya kadar genişletmiştir. Ordu, Türk askerlerinden oluşuyordu. 905 yılında Abbasiler tarafından yıkılmıştır.
2) AKŞİTLER veya İHŞİDİLER (935-969)
Kurucusu Fergana Türk’ü Muhammed Bin Togaç’tır. Türkler ilk kez Kabe’nin bulunduğu Hicaz bölgesini bu dönemde alarak yönetmişlerdir. 969 yılında Fatimiler tarafından yıkılmıştır.
3) MEMLÛKLULAR (1250-1517)
Devletin kurucusu olan Türk Aybek, eski bir köledir. Daha sonraları satın alındığı Mısır’da eğitilerek Memlûk askeri olarak yetiştirilmiş ve kumandanlığa yükselmiştir. Eyyubi Devleti’nde yaşanan iç karışıklardan yararlanarak Eyyubi devletini yıkmış ve Memlûk devletini kurmuştur.
Sultan Kutuz ve Baybars döneminde, Ortadoğu’yu istila eden Moğollar durdurulmuştur. Memlûk Türkleri, Moğollara ilk yenilgi hezimetini Ayn Calut Savaşında yaşatmıştır. Ayrıca, Memlûk Türkleri Haçlıları Ortadoğu dan kovmuştur. Bu dönemde Mısır, önemli bir ticaret merkezi olmuş, Ortadoğu’nun ve Afrika’nın en güçlü devleti haline gelmiştir. Hilafet makamı, Bağdat’tan Mısır’a getirilmiştir. 1517 yılında Osmanlı Devleti tarafından yıkılmıştır.
YILMAZ KARAHAN
Kaynak: vikipedi ansiklopedisi
Kahire Tolun Camii
Memlûk Devleti’nin sınırları
Yorumlar
“527) MISIR’DA KÖLELİKTEN DOĞAN TÜRK DEVLETLERİ” yazisina 4 Yorum yapilmis
-
Fahrettin Öztoprak yorum tarihi
17 Şubat, 2011 20:39
Memlüklere, bilhassa Çerkes denilmesi yanlıştır. Bu tabir çok sonra literatüre girmiştir. Memlükler, bilhassa Sultan Baybars ve daha sonra Tomanbay Kıpçaktır. Yani kıpçak TÜrklerindendir. Memlüklüler genellikle ya TÜristan Türkü, ya da Hazar Türkklerindendir. Kafkaslardan getirilen Türkler olabilir. Ama bunlara tamamen Çerkes denmesi yanlıştır. Aslında Çerkesler de Türktür. ÇÜnkü Hunlardan beri Kafkaslar Türk egemenliğindedir. Bu egemenlik 19. Yüzyılın sonlarına doğru Ruslara geçmiştir.
-
ZEYNEP İNCİ yorum tarihi
18 Şubat, 2011 14:20
HAZAR TÜRKLERİ YAHUDİLERİN KÖKENİMYDİ?———
ORTA DOGUDAKİ KAHRAMANLIKLARI İCİN ONLARADA YÜREKTEN RUHLARI SAD*OLSUN DİYECEGİM..VAROLASINIZ SN.KHAN(*
-
Yılmaz Karahan yorum tarihi
18 Şubat, 2011 16:40
Hazar Türkleri; Musevileri, Emevilerin ve Bizanslıların katliamından korumuş. Onlara Hazar ülkesinde iskan imkanı vermiştir. Türkler her dine mensup olanlara karşı hoş görü içinde yaklaşmış ve dini baskı yapmamıştır. Ancak Türkler dini propagandaya tutulmuşlardır. Hazar ülkesinde her dine mensup insan yaşardı. Son zamanlarında hakim din Musevilik olmuştur. Hazar Türklerine, Kartay Türkleri de denmektedir. Hitlerin Polonyada fırınlara attırdığı yahudiler, Kartay musevi Türkleridir… Türkleri aşağılamak için, arap ağzı ile konuşmak alçaklıktır. Emevilerin, Türklere karşı yaptığı katliamları unutmayacağız. unutturmayacağız. Kızlarımızı ve oğlanlarımızı haremlerde kullanan, yiğitlerimizi Saltanatları korunsun diye cephelere süren Arap emperyalizmini bilmek gerekir. “Mısır’da Kölelikten doğan Türk Devletleri” yazım, Türk’ün teşklatçılığını ve esir olarak yaşayamayacağına dair bir hatırlatmadır. Şurası unutulmamalıdır ki; “Türk’ün, Türk’ten başka dostu yoktur” Saygılar
-
Has Türkmen yorum tarihi
26 Ekim, 2017 20:59
MILLI SÜTÜNLERIMIZ
▶ HALKYMYZYÑ GAHRYMANLARY
MAMLÝUK TÜRKMEN DÖWLETINIÑ SOLTANY
BEÝBARS
Soltan Beýbars (doly ady El-Mälik el-Zahyr Rukneddin Beýbars el-Bundukdary), Müsürde we Siriýada hökmürowanlyk süren mamlýuk türkmen soltany.
♣ Ömri
Beýbars 1233-nji ýylda doglupdyr we gelip çykyşy boýunça Gara deñiziñ demirgazygynda ýaşan türkmenleriñ gadymy gypjak taýpasyndandyr. Ol Altyn Ordanyñ hany we Çingiz hanyñ agtygy Berke hanyñ körekenidir. Ol öz ýerine geçjek ogluna-da Berke adyny dakypdyr.
Rowaýat edilmegine görä, Beýbars Deşti Gypjak sähralarynda mongollar tarapyndan ýesir edilýär we wizantiýaly täjirlere satylýar. Gul edilip Kaire getirilýär we Eýýubylaryñ goşunyna alynýar. Ol gysga wagtyñ dowamynda ukyby we başarnygy bilen özüni görkezmegi başarýar.
♣ Aýn Jalut söweşi
Beýbarsyñ döwleti bolan Mamlýuklar mongollary ýeñmegi başaran ýeke-täk döwlet hökmünde ady yslam taryhyna ýazylan döwletdir.
Mongollar Mamlýuklar bilen garşylaşmazdan öñ Horezmşalar türkmen döwleti, Anadoly Seljukly türkmen döwleti ýaly beýik döwletleri ýok edipdiler. Dünýä ýañ salan bu iki beýik türkmen döwletiniñ dünýä kartasyndan ýok edilmegi mongollaryñ nä derejede güýçli bolandyklaryny görkezýär. Beýbars mongollar nähili güýçli bolandygyna garamazdan, olary 1260-njy ýylda Aýn Jalutda agyr ýeñlişe sezewar edip, mongol basybalyşlaryny togtatmagy başarypdy.
♣ Soltanlygy
Aýn Jalut söweşinden ýeñiş bilen çykan ýagdaýynda Soltan Kutuz oña Halap häkimligini wada beripdi. Emma ol beren sözünde durmansoñ, Beýbars Soltan Kutuzy aw edip ýörkä öldürdýär. Soltan Kutuz ölmezden öñ Beýbarsy soltan diýip yglan edýär. Beýbars hökümdarlygynyñ birinji ýylynda (1261) mongollar tarapyndan öldürilen Abbasy halyfynyñ ýerine şol maşgaladan bolan birini oturdyp, Abbasy halyflygyny gaýtadan dikeldýär.
1260-njy ýyldan 1277-nji ýyla çenli aradan çykýança höküm süren Soltan Beýbarsyñ zamanasynda Müsürdäki türkmen döwleti özüniñ iñ güýçli döwürlerini başdan geçirdi. “Dewlet-it Türki”, ýagny “Türki döwlet” adyny ýurdy üçin ulandy we bu ady ilkinji gezek ulanan ýurduñ hökümdary boldy.
Gaýduwsyz esger bolan Beýbars güýçli hökümdardygyny we döwlet işgäridigini subut etmegi-de kemsiz başarypdy.
Ömrüniñ ahyryna çenli bir tarapdan ýewropalylaryñ eline geçen Siriýada we Palestinada haçparazlara, bir tarapdanam hristian we musulman ýurtlaryny penjesine gysan mongol häkimiýetine garşy ýadawsyz göreş alyp bardy.
1263-nji ýylda Beýbars haçparazlaryñ guran Ierusalimdäki Frank korollygynyñ ownuk galyndylary hökmünde haçparazlaryñ elinde galan Akka galasyny gabaw astyna alýar, şeýle-de bolsa ol galany eýeläp bilmeýär.
Muña garamazdan Arsufda, Haýfada, Safedde, Ýafada, Aşkelonda we Kaýseriýada haçparazlara garşy söweşe girýär. Ol ýerlerdäki galalary ele geçirýär we ýumurdyp, portlary ýykdyryp, bu sebitleriñ mundan beýläk haçparazlar tarapyndan goranyş punkty hökmünde ulanylmagynyñ soñuna çykýar. Netijede bu şäherleriñ köpüsi Beýbars tarapyndan ele geçirilenden soñra haçparazlar üçin ähmiýetini ýitirdi.
1266-njy ýylda Beýbars Eýrandaky Ilhanly mongol häkimiýetine girmegi kabul eden Kilikiýadaky Kiçi Ermenistanyñ koroly Hatum I-a garşy ýöriş edip oniñ ýurduny we ermeni paýtagty Kozany (Sis) basyp alýar. Şeýlelikde haçparazlaryñ elindäki Antakýa we Trablus-Şam liniýasynyñ arasyny üzmek başartdy.
1268-nji ýylda Beývars goşuny bilen Antakýany gabaw astyna alýar. Şäher 8-nji maý güni boýun egýär. Beýbars şäheriñ gala diwarlaryny ýumurmagy buýurýar we şäheri goramaga synanyşan hristian ilatyñ köpüsini ýesir alýar. Şol wagtHaçly ýörişiñ netijesinde Antakýa graflygyna bellenen graf Boemondo IV Antakýada däldi. Beýbars oña gahar-gazaba ýugrulan görnüşde hat ugratdy. Hatda şeýle diýilýärdi:
“Eger ol ýerde bolup nämeler edendigimi bir görsediñ, ejeñ seni hiç haçan dogurmazlygyny arzuw ederdiñ”.
Boemondo öz elinde Trablus-Şam galasyny saklamagy dowam etdirýärdi. Şonuñ üçin Beýbars ýeñini çyzgap bu galanyñ daşyna geçdi.
Emma edil şol wagt Ýewropada Antakýanyñ musulmanlar tarapyndan eýelenilendigi we Antakýa graflygynyñ ýok edilendigi barada habar ýaýraýar. Halk arasynda haçly ýörişlere gaýtadan çagyryşlar başlanýar. Uelsi we Şotlandiýany düzümine birikdiren Angliýanyñ koroly Edward I tabynlygyndaky 9-njy haçly ýörişlere goşunlary deñiziñ üsti bilen geçirip 1271-nji ýylda Palestinada haçparazlaryñ elinde galan Akka portuna gelýärler. Beýbars Trablus-Şam gabawyny ýaraşyk şertnamasyny baglaşyp goýbolsun etmäge mejbur bolýar. Täze gelen haçparaz goşunlary mongollar bilen soýuzdaşlyk baglaşmaga synanyşýarlar. Emma bu haçparazlar Beýbarsa garşy üstünlik gazanyp bilmeýärler. Käbir çeşmeleriñ habar bermegine görä Beýbars iñlis koroly Edward I-y zäherlemäge synanyşýar. Emma synanyşyk başa barmaýar. 1272-nji ýylda Edward I Palestinadan öz ýurduna dolanýar.
1277-nji ýylda Beýbars Eýrandaky Ilhanly mongol döwletiniñ wassalyna öwrülen Anadoly Seljukly türkmen döwletine garşy hüjüme geçýär. Hut özi goşunyñ başyny çekip Elbistanda bir mongol goşunyny derbi-dagyn edýär. Anadolyda mongol basybalyjylaryna garşy azat edijilik göreşine başlan türkmen begliklerini goldaýar we Kaýserä çenli gelýär. Anadoludaky türkmen beglerinden garaşylan goldawyny almansoñ, Anadolyda ele geçiren mülklerini taşlap, öz hökümet merkezinden gaty daşlaşmazlyk üçin Damaska dolanýar.
Anadolydaky türkmen begleriniñ Beýbarsa ýeterlik kömek etmezliginiñ esasy sebäbi, olar mongollardan çekinýärdiler. Çünki mongollar olara juda ýowuz darapdylar. “Daş üstünde daş, egin üstünde baş galdyrmazlyk” diýen söz düzümi mongollardan gelip çykan sözdi.
Altyn Orda we Wizantiýa bilen syýasy gatnaşyklar açan Soltan Beýbarsyñ 1277-nji ýylyñ iýun aýynda 54 ýaşynda aradan çykandygy aýdylýanam bolsa, onuñ derwüş eşigini geýip dogduk mekanyna gidendigi-de rowaýat edilýär.
Orta asyr taryhynyñ iñ beýik we nusgalyk hökümdarlarynyñ biri bolan Beýbars döwlet sistemasynda ençeme reformalary amala aşyrmagy we haçparazlary Ýakyn Gündogardan kowup çykarmagy başarypdyr.
♣ Medeniýete we binagärlige goşan goşantlary
Soltan Beýbars iññän guramaçy döwlet işgäridi. Ol Mamlýukly döwletiniñ çäginde häzirki wagta çenli gelip ýeten birnäçe binalaryñ we medeni eserleriñ düýbüni tutdy. Döwletiniñ iki esasy şäheri bolan Kairiñ we Damaskyñ arasynda atly aragatnaşyk ulgamyny döredipdir we bu ulgam üçin insfraktura birliklerini (ýollar, menzil nokatlary) döredipdir. Munuñ netijesinde ol ýaşaýyşyñ we aragatnaşygyñ juda haýal döwründe Kairden Damaska ýa-da Damaskdan Kaire barýan habaryñ bary-ýogy dört dört günde gowuşmagyny üpjün edipdir. Şeýle hem ol köprüleri, suw kanallaryny, portlary bina etdirmäge-de köp üns beripdir.
Ýurdunyñ ekerançylygyny ösdürmek maksady bilen köne suwaryş kanallaryny gaýtadan abadanlaşdyryp, täze suwaryş kanallaryny gurdurypdyr. Kairde gurduran we öz adyny göterýän Beýbars metjidi häzirem kairlilere hyzmat edip gelýär. Damaskdaky kümmedi we onuñ ýanynda gurulan Zekeriýa medresesi onuñ gurduran meşhur ymaratlaryndandyr. Zekeriýa medresesine degişli Zekeriýa kitaphanasy häzirki wagta çenli gelip ýeten örän köp sanly möhüm ylmy golýazmalary özünde saklaýar.
Beýbars Kairde we ýurdunda yslam akyldarlaryna we alymlara uly goldawlarda bolupdyr. Muña mysal hökmünde diñe Beýbarsyñ hemaýatkärliginde medisina ylmynda eden açyşlary bilen meşhurlyk gazanan arap lukmany Ibni Nefisi görkezmegem ýeterlik bolsa gerek. Aradan çykandan soñra onuñ ady yslam dünýäsinde, aýratynam Müsürde we Siriýada milli gahryman hökmünde buýsanç bilen ýatlanýar. Onuñ yslama eden hyzmatlaryny we gatnaşan söweşlerini beýan edýän “Sirat al-Zahir Baibars” (“El-Zahyr Beýbarsyñ ömür beýany”) atly kitap arap edebiýatynda häli-häzirlerem öz gymmatyny ýitirmän gelýär.
1989-njy ýylda Gazagystanyñ Halk ýazyjysy Moris Simaşkonyñ “Ýemşan” powesti esasynda gazagystanly we müsürli kinomatografiýaçylar “Beýbars” atly 2 seriýaly kinofilmi surata düşürdiler. Bu kinofilmde biziñ meşhur aktýorymyz Artyk Jallyýew hem oýnaýar.
Şeýle hem müsürli kinomatografiýaçylaryñ düşüren “Beýbars” atly 30 bölümlik teleserialy hem bardyr.
♣ Giñişleýin öwrenmek üçin çeşme:
1). Andre Klot, “Gullaryñ imperiýasy: Mamlýuklaryñ Müsüri” (“Kölelerin İmparatorluğu Memlüklerin Mısır’ı”) “Epsilon” neşirýaty, Stambul-2005, (Terjime eden: Turhan Ilgaz), ISBN 975-331-772-7.
2). Fransuz dilindäki neşiri:
Clot André “L’Égypte des Mamelouks 1250-1517. L’empire des esclaves”, Paris: Perrin-2009.
SBN 978-2-262-03045-2.
© Has TÜRKMEN.
line.me/R/ti/p/@kpm7016r
Yorum yap


text:
Gündelik durmuşymyzda elektrik energiýasyna zerurlyk duýýan enjamlar barha köpelýär. Şeýle-de elektrik energiýasynyň çeşmeleri hem köpelýär. Indi hünärmenler mobil enjamlara zarýad berýän dürli zatlary çykardylar. Golaýda işlenip taýýarlanan “Bioo” atly güldan mobil enjamlara has “tebigy” usul arkaly zarýad berýär. Daşyndan seredilende adaty güldandan o diýen tapawudy bolmadyk “Bioo” gülden elektrik energiýasyny öndürýär. Ony ulanmaga başlamazdan ozal, güldana biraz suw guýmaly we islendik ösümligi topragy bilen bilelikde oňa oturtmaly. Güldandaky USB girişine kabeli birikdirmek arkaly mobil enjama zarýad beribermeli. Gabyň içindäki ýörite ulgam ösümligiň fotosintez geçirmeginiň netijesinde ýüze çykan elektronlar arkaly enjamyň zarýad almagyny gazanýar. Soňra bolsa, islän mahalyň güli suwarybermeli. Onuň düýbündäki ulgamyň ösümlige hiç hili zyýany ýok.
Bu enjam üçin 89 ýewrodan sargyt kabul edilip başlandy. Täze önümiň ýylyň ahyrynda taýýar bolmagyna garaşylýar.
Tebigy usulda zarýad
Gündelik durmuşymyzda elektrik energiýasyna zerurlyk duýýan enjamlar barha köpelýär. Şeýle-de elektrik energiýasynyň çeşmeleri hem köpelýär. Indi hünärmenler mobil enjamlara zarýad berýän dürli zatlary çykardylar. Golaýda işlenip taýýarlanan “Bioo” atly güldan mobil enjamlara has “tebigy” usul arkaly zarýad berýär. Daşyndan seredilende adaty güldandan o diýen tapawudy bolmadyk “Bioo” gülden elektrik energiýasyny öndürýär. Ony ulanmaga başlamazdan ozal, güldana biraz suw guýmaly we islendik ösümligi topragy bilen bilelikde oňa oturtmaly. Güldandaky USB girişine kabeli birikdirmek arkaly mobil enjama zarýad beribermeli. Gabyň içindäki ýörite ulgam ösümligiň fotosintez geçirmeginiň netijesinde ýüze çykan elektronlar arkaly enjamyň zarýad almagyny gazanýar. Soňra bolsa, islän mahalyň güli suwarybermeli. Onuň düýbündäki ulgamyň ösümlige hiç hili zyýany ýok.


text:
Maslahatda howpsuzlyk we kanun goraýjy pudaklara degişli ministrlikleriň we Döwlet edaralarynyň ýolbaşçylary öz dolandyrýan pudaklaryndaky işleriň barşy barada hasabat bilen çykyş etdiler.
Hasabatlaryň jemini jemläp eden çykyşynda Türkmenstanyň prezidenti howpsuzlyk we kanun goraýjy organlaryň kadrlar düzüminde terbiýeçilik işlerini güýçlendirmekligiň hem-de kadrlaryň professional derejesini ýokarlandyrmaklygyň zerurlygyny nygtady.
Bu maslahatyň barşynda prezident G.Berdimuhamedow Türkmenistanyň milli howpsuzlyk ministri Çarymyrat Amanowa “öz wezipe borjuny talabalyk ýerine ýetirmänligi we işde goýberen kemçilikleri üçin” berk käýinç yglan etdi.
Ýöne bu kemçilikleriň nämeden ybaratdygy barada welin resmi habar çeşmelerinde anyk maglumat berilmeýär.


text:
Bu meselede ýurduň prezidenti G.Berdimuhamedowyň köplere görelde bolýandygy, at çapmakda, tirden ok atmakda, şeýle-de Türkmenistanda täze döreýän awtomobil ýaryşynda onuň gowy netijeleri gazanýandygy aýdylýar.
Mundanam başga, türkmen hökümeti ýurtda gurulýan uly-uly sport desgalaryna hem serişde gysganmaýar. Paýtagtda we ýurduň beýleki künjeklerinde gurulýan stadionlar, aýlawlar, tälim merkezleri we meýdançalary munuň aýdyň mysaly bolup görünýär.
Şeýle-de ýurtda buzda taýmak, buzda hokkeý oýnamak ýaly sportyň ozal o diýen adat bolmadyk görnüşleriniň hem durmuşa ornaşdyrylýandygy, atçylyk sporty boýunça täzelikleriň gözlenýändigi, dünýä derejesindäki sport ýaryşlaryna gatnaşmakda tejribeleriň öwrenilýändigi habar berilýär.
Oba we şäher ýerlerinde täze gurulýan mekdepleriň sport meýdançalary, üsti ýapyk sport zallary bilen üpjün edilmegine, ýörite sport mekdepleriniň köpelmegine hem aýratyn üns berilýändigi aýdylýar.
Ýöne Türkmenistanda sport bilen meşgullanýan ýaşlaryň serişde, harç tapman kösenýän halatlarynyň hem az däldigini, şol bir wagtda döwlet tarapyndan sporta harçlanýan serişdeleriň nädogry ulanylýandygyny, bu işiň haýal etmän dogry ugra gönükdirilmelidigini hem-de ýurduň sport abraýyny dikeltmelidigini aýdýanlar hem bar.
Eýsem Türkmenistanda sport nähili ösdürilmeli? Bu meselede nähili gözden salynýan meseleler bar? Näme üçin türkmen ilinden çykan tanymal sportsmenler käte ýurt daşynda işleýär? Umuman, ýurduň sport abraýyny nädip dikeltmeli?
Azatlyk Radiosy nobatdaky “Tegelek stol” söhbetdeşligini şu meslä bagyşlamagy makul bildi. Eger bu ugurda pikirleriňiz, bellikleriňiz, islegleriňiz bolsa, bize iberiň. Şeýle-de siz bu söhbete gatnaşyp, çekişmä hem goşulyp bilersiňiz.
Pikirleriňize garaşýarys!


text:
Gyrgyzystan “Yslam döwleti” atly topara söweşijileri hakyna tutmak synanyşygy bilen baglanyşykly ýakynda 30 wakanyň üstüniň açylandygyny habar berýär.
Gyrgyz Içeri işler ministrliginiň resmisi Raim Salimow 13-nji fewralda beren maglumatynda “soňky 10 günüň dowamynda Oş welaýatynyň Kara-Suu etrabynda geçirilen öňüni-alyş operasiýalarda yslamçy söweşijileri hakyna tutmak synanyşygy bilen baglanyşykly 30 wakanyň üsti açyldy” diýdi.
Şu hepdäniň başynda Kara-Suu etrabyndaky uly metjidiň täsirli ymamy halyfatyň döredilmegine we adamlary Siriýa gidip “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijilerine goşulmaga çagyrmakda aýyplanyp tussag edilipdi.
Salimowyň aýtmagyna görä, gyrgyz resmileri ekstremist toparlaryň Gyrgyzystanda söweşijileri hakyna tutmagyň öňüni almak kampaniýasynyň bir bölegi hökmünde ilat bilen ençeme duşuşyklary guramalaşdyrypdyr.
Resmileriň berýän maglumatyna görä, 200-den gowrak gyrgyz raýaty, şol sanda 30 çemesi zenan Siriýada “Yslam döwleti” atly söweşiji toparyň hataryna goşulypdyr.


text:
Almatadaǵy atys: Qaza tapqan polıtseılerdiń otbasyna úı beriledi
ALMATY. QazAqparat - QR Іshki ister mınıstrdiń orynbasary Murat Baımuqashev qaza bolǵan polıtsııa qyzmetkerleri Darhan Súleev pen Nurbol Baıǵazıevtiń otbasyna keldi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
ІІM basshylyǵy, ishki ister organdarynyń jeke quramy atynan qyzmettik mindetin oryndaý kezinde qaza tapqan polıtsııa qyzmetkerleriniń týystary men jaqyndaryna kóńil aıtty.
Іshki ister mınıstriniń qoldaý haty boıynsha Almaty qalasynyń Ákimdigi qaza tapqan polıtsııa qyzmetkerleriniń otbasylaryna turǵyn úı beredi.
Sonymen qatar, Іshki ister mınıstriniń buıryǵymen tártip pen zańdylyqty sońyna deıin kúzetken ýchaskelik ınspektorlar «Quqyq tártibin qamtamasyz etýge kosqan úlesi úshin» medaldarymen marapattaldy.
Alataý aýdandyq PB JPQB ýchaskelik ınspektory, polıtsııa maıory Súleev Darhan Daýylbaıuly, 1982 jyly týǵan, QR ІІM Almaty Akademııasynyń Magıstratýrasyn bitirgennen keıin 2003 jyldan bastap ishki ister organdarynda qyzmet etti. 2021 jyldyń tamyzynda ýchaskelik ınspektor laýazymyna taǵaıyndalǵan edi. ІІO qyzmet etken jyldar ishinde ol 6 marapatqa ıe boldy, onyń ishinde «Іshki ister organdaryndaǵy minsiz qyzmeti úshin» 3-dárejeli medalimen, sondaı-aq, «Qazaqstan polıtsııasyna 25 jyl» tósbelgisimen marapattaldy.
Úılengen, kámeletke tolmaǵan bes balasy bar.
Alataý aýdandyq PB JPQB ýchaskelik ınspektory, polıtsııa kapıtany Baıǵazıev Nurbol Nazarbaıuly, 1988 jyly týǵan, ishki ister organdarynda 2014 jyldan beri qyzmet etken. Ol 13 marapatqa ıe boldy, onyń ishinde «Úzdik qutqarýshy jaýynger» jáne «Qazaqstan polıtsııasyna 25 jyl» tósbelgilerimen marapattaldy.
Úılengen, kámeletke tolmaǵan eki balasy bar.Buǵan deıin Almaty qalasynyń ákimi Baqytjan Saǵyntaev olardyń otbasyna tıisti kómek kórsetiletini týraly aıtqan bolatyn.
Keıinirek Jeke sot oryndaýshylarynyń palatasy oqıǵaǵa qatysty túsinikteme berdi.
Aıta keteıik, osyǵan deıin Almatyda atys bolyp, 5 adamnyń qaza tapqanyn habarlaǵan bolatynbyz.
Atalǵan jaǵdaı boıynsha sotqa deıingi tergeý amaldary bastaldy. Kináli adam 20 jylǵa deıin nemese ómir boıyna bas bostandyǵynan aıyrylýy múmkin.
- Almatyda polıtseıler 8,5 keliden astam esirtki tárkiledi
- Aqtóbede qoqys polıgony órtenip, aýaǵa azot dıoksıdi tarady
- Almatyda trotýarmen júrgen kólik júrgizýshi jazalandy
- Aqmola oblysynda mektepten órt shyqty
- Oralda avtokólik qaǵyp ketken 5-synyp oqýshysy kóz jumdy
- Talǵarda 18 jastaǵy jigitti kóligimen qaǵyp óltirgen júrgizýshi qashyp ketti
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Dekabryň ortasynda birnäçe günüň dowamynda iki waka bolup geçdi, eger olary deňeşdirsek, regionda bolýan özgerişleriň kartinasyny görmek mümkin.
Türkmenistanyň, Hytaýyň, Gazagystanyň we Özbegistanyň prezidentleri uly dabara bilen Aşgabatda duşuşdylar. Olar iş ýüzünde aragatnaşygyň täze strategik ugruny esaslandyrýarlar.
Orsýet ýok
Şu ýerde bellemeli bir pursat - regionyň meseleleri çözülende, däp bolup gelýän eýesi - Orsýet ýok. Ýene birnäçe günden Orsýetiň prezidenti Türkmenistanda peýda bolar. Oňa Aşgabatda ors mekdebini açmak missiýasy ýetdi.
Many-mazmuny boýunça bu iki wakany biri-biri bilen asla deňeşdirmek mümkin däl. Hakykat ýüzünde Orsýet geljekde bölüşiljek energetik saçakdan çetleşdirildi. Mundanam başga Hytaý ýaly nebit-gazy ägirt uly möçberlerde ulanýan müşderä eýe bolmagyň Merkezi Aziýa üçin azatlyk şemaly ýaly bolup görünýändigine Moskwada düşünmän duranoklar.
Regionda energiýa serişdelerini daşarky bazara çykarýan Türkmenistan, Gazagystan we Özbegistan indi müşderi saýlamak mümkinçiligine eýe boldular. Ondanam başga Merkezi Aziýa ýurtlarynyň Orsýet bilen gatnaşyklary hemişe gülala-güllük bolup durmaýardy.
Bu ýagdaýy Türkmenistanyň hem Özbegistanyň mysalynda aýdyň görmek mümkin. Iň bir soňky mysal, aprel aýyndan bäri türkmen gazy Orsýete akmaýar, bu görnüp duran fakt. Şu günki gün türkmen tarapy bu ýagdaýa betbagtçylyk hökmünde seretmeýär.
Ugur saýlamakda regionyň beýleki ýurtlary-da indi has erkin bolarlar. Hytaýyň hyzmatdaş hökmünde peýda bolmagy şu wagta çenli Orsýetiň berk gözegçiligi, penasy astynda bolan döwletleri şol penakärlikden halas eder.
Ýene-de bir ähmiýetli tarapy
Hytaý ýolbaşçylary Ýewropanyň mysalynda şeýle garaşlylygyň nähili howpdugyna göz ýetirdiler. Hytaý faktorynyň Türkmenistan üçin ýene-de bir ähmiýetli tarapy bar: aradaky gatnaşyklar beýleki bolmagy mümkin müşderileri-de janlanmaga iterer, olar Eýran, Günbatar Ýewropa we ABŞ, bu ýurtlar regionyň ösüşine has-da aktiw gatnaşyp bilerler.
Tähran eýýämden aktiwlik görkezip, barlyşyga meýillidigini äşgär etdi. Mundan biraz wagt ozalkysyna garanda, häzir Eýran bilen prinsipial meselelerde dil tapyşmak ýeňilleşdi.
Şu kontekstde Birleşen Ştatlaryň hem Ýewropa Bileleşiginiň Hazaryň statusyny çözmekde Azerbeýjana täsir ýetirmegi Aşgabat üçin örän möhüm. Hut şu ýagdaý türkmen-ýewropa gatnaşyklaryny saklap duran faktor.
Gepiň gysgasy, partnýor hökmünde Hytaýyň Merkezi Aziýa regionynda peýda bolmagy Orsýete täze bir taryhy roly – islenilmeýän partnýolygy berýär.
Türkmenistanyň täze eýe bolan daşarky azatlygy ýurduň içindäki özgerişlere täsir ýetirermi? Bu sorag dünýä jemgyýetçiligini gyzyklandyrman durup bilmez.
Daşarky gysyşlardan, diktatdan halas bolmagy döwletiň içerki sistemasynyň biraz ýumşamagyna getirermi? Izolýasiýadan, üzňelikden çykmak bilen režimiň umumy açyklaşmasynyň arasynda täze oňyn balans, ýagny deňagramlylyk dörärmi?
Aleksandr Narodetski post-Sowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Ak Tamyň maglumatyna görä, gepleşikleriň baş temasy Owganystanyň töweregindäki ýagdaý bolar.
Synçylar Kameronyň ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama bilen gepleşiklerinde British Petroleum kompaniýasyna degişli skwažinadan Meksika aýlagyna nebitiň syzmagy bilen bagly meseläniň gozgaljagyny çaklaýarlar.
Şotlandiýanyň ýokarsynda amerikan uçaryny partladandygy üçin ömürlik türme tussaglygyna höküm edilen hem geçen ýyl azatlyga çykarylan liwiýaly al-Megrahy meselesiniň-de gepleşiklerde gozgalmagy mümkin.
Liwiýaly agent şotland häkimiýetleri tarapyndan geçen ýyl boşadylypdy. Onuň ölüm haldaky hassadygy, gününiň sanalgydygy tassyklanýardy, ýöne ol häzirem diri.
Ondanam başga habar serişdelerinde al-Megrahynyň azatlyga çykarylmagyny Liwiýadaky öz bähbitleri bilen bagly British Petroleum gazandy diýen maglumatlar peýda boldy.
Deýwid Kameron düýn BBC telekanalyna beren interwýusynda onuň azat edilmegini “ýalňyşlyk” diýip atlandyrdy.


text:
Kreml german kansleri Angela Merkel bilen rus prezidenti Wladimir Putiniň Berliniň eteginde bolan üç sagatlyk duşuşyk döwründe “örän çynlakaý we jikme-jik” gürrüň edendiklerini, şol sanda Ukraina, Siriýa, Eýran we diýseň wajyp geçiriji taslamasy barada pikir alşandyklaryny aýdýar.
Kremliň sözçüsi Dmitriý Peskowyň 19-njy awgust güni irden žurnalistlere aýdan bu sözleri iki lider Berliniň demirgazygyndaky Meseberg köşgünde duşuşandan soň berlen ilkinji düşündiriş bolup durýar.
Resmiler bu duşuşykdan soň metbugat ýygnagynyň bolmajakdygyny aýtdylar, bada-bat başga resmi beýanat hem edilmedi.
Peskow öz düşündirişinde Merkel bilen Putiniň Ukrainadaky ýagdaý barada “umumy pikir alyşmasynyň” bolandygyny, şeýle-de liderleriň Minsk şertnamasy diýilýäniň durmuşa geçirilmeginiň doňup galmagyna gynanç bildirendiklerini aýtdy.


text:
«Watan mukaddesligi» muzeýinde
Gahryman Arkadagymyzyň parasatly baştutanlygynda Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe, «Türkmenistan - Bitaraplygyň mekany» ýylynda ýurdymyzda sanly ulgamy ornaşdyrmak işleri üstünlikli alnyp barylýar. Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň «Watan mukaddesligi» muzeýinde hem bu işleri döwrebap ýola goýmak maksady bilen dürli dillerde muzeýiň ekskursiýasyny beýan edýän Audio gid hyzmaty ornaşdyryldy. Muzeýde ornaşdyrylan ýörite ekskursiýa berýän «Guide player» enjamy arkaly türkmen, rus, iňlis, hindi dillerinde gelýän raýatlarymyza we daşary ýurtly myhmanlara elektron ekskursiýa bermek usuly ýola goýuldy. Medeniýet we sungat işgärleriniň hem-de Magtymguly Pyragynyň şygryýet güni mynasybetli «Watan mukaddesligi» muzeýine Türkmenistanyň Gahrymany Maýa Kulyýewa adyndaky Türkmen milli konserwatoriýasynyň ýanyndaky Daňatar Öwezow adyndaky Türkmen döwlet ýörite sazçylyk mekdebiniň talyplaryna «Guide player» enjamy arkaly düşündürişli gezelenç gurnaldy. Bu elektron enjam bilen talyplar muzeýdäki sergilenen türkmeniň dürli ýyllarda bolup geçen gahrymançylykly söweşleri we 1941-1945-nji ýyllaryň Watançylyk uruşlaryna bagyşlanan bölümleriniň gymmatlyklary bilen giňişleýin tanyşdylar. Ekskursiýanyň dowamynda talyplar tarapyndan bu häzirki zaman döwrebap muzeý binasy we onda ornaşdyrylan Audio gid enjamy talyplar üçin has täsirli bolup bu barada muzeý işgärleri bilen özlerini gyzyklandyrýan sowallara sorag jogap arkaly söhbetdeşlik guraldy. Muzeý gymmatlyklaryny giňişleýin we döwrebap usulda wagyz etmekde döredip berýän mümkinçilikleri üçin hormatly Prezidentimize köp sagbolsun aýdýarys. Gahryman Arkadagymyzyň jany sag, tutumly işleri elmydama rowaç bolsun!


text:
«Bitaraplyk – bagtyýar halkymyzyň buýsanjy»
Aşgabat şäher Medeniýet müdirliginiň Merkezleşdirilen kitaphanalar ulgamynyň Mollamurt adyndaky kitaphana şahamçasy Aşgabat şäheriniň 133-nji orta mekdebinde Halkara Bitaraplyk baýramçylygy mynasybetli «Bitaraplyk – bagtyýar halkymyzyň buýsanjy» ady bilen wagyz – nesihat çäresini geçirdi.
Çärede çykyş edenler bagtyýarlyga beslenýän zamanamyzda hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda gazanylýan üstünlikler, ýetilýän belent sepgitler buýsanjyňa buýsanç goşup, köňül guşuňa ganat baglaýandygy, ýurdumyzyň baky Bitaraplyk hukuk ýagdaýyna eýe bolmagynyň 25 ýyllyk şanly toýunyň bellenilýän ýylynyň «Türkmenistan-Bitaraplygyň mekany» şygary bilen dabaralandyrylmagy döwletimiziň daşary syýasat strategiýasynyň özenini düzýän oňyn Bitaraplyk ýörelgesiniň dünýä derejesindäki abraýyny has-da pugtalandyrmakda aýratyn ähmiýete eýedir diýip belläp geçdiler. Şeýle-de okuwçylar Bitaraplygymyzy, Watanymyzy wasp edýän goşgulary ýerine ýetirdiler we halkymyzyň bagtyýarlygy, ýurdumyzyň abadançylygy ugrunda irginsiz tagalla edýän hormatly Prezidentimiziň janynyň sag, ömrüniň uzak, alyp barýan işleriniň rowaçlyklara beslenmegini arzuw etdiler.


text:
“Hazar deňzi konteýner gatnawlary” kärhanasy (Sankt-Peterburg ş.) Astrahan portundan Eýran portlaryna konteýnerleri eltip bermek boýunça synag işlerine badalga berdi. Bu barada “Эксперт Юг” neşiri Astrahan oblastynyň Senagat we tebigy baýlyklar ministrliginiň beýanatyna salgylanyp, geçen hepde habar berdi.
Habarda bellenilişi ýaly, şu ýylyň 2-nji dekabrynda uly göwrümli konteýnerlerde (60 TEU) azyk önümlerinden, kartondan we däneden ybarat bolan ýüküň ilkinji tapgyry gämä ýüklenildi.
Hazar deňzinde konteýner gatnawynyň esasy ugry, ýagny Astrahan-Eýranyň demirgazyk portlarynyň arasyndaky gatnaw “Demirgazyk-Günorta” halkara ulag geçelgesiniň çäklerinde döredildi. Täze hyzmat ýörite ykdysady port zolagynda hereket eder.
Häzirki wagtda bu gatnaw boýunça 131 konteýner üçin niýetlenen, uzynlygy 20 futa deň bolan iki gämi hereket edýär.
Hazar deňzindäki konteýner gatnawynyň esasy artykmaçlyklary portlaryň arasyndaky yzygider gatnawlaryň gatnamagy hem-de bazara ýa-da möwsüme bagly bolmadyk üýtgemeýän tarifleriň kesgitlenilmegi bolup durýar.


text:
Alada ýa-da aladalanma duýgulary ýürek kesellerinden duýduryş berip biler.
“Express” neşiri bu barada Angliýanyň Milli saglyk gullugynyň maglumatlaryna
salgylanyp ýazýar.
Hünärmenleriň pikiriçe, köplenç bu alamatlary howsala hüjümleri bilen
bulaşdyrýarlar. Sebäbi bu ýagdaýyň alamatlarynyň köpüsi ýürek keselleriniň
alamatlaryna meňzeýär.
Bu howsala hüjümleriniň köpüsi 5-20 minut dowam edýär, ýöne käbir
hassalar bir sagada çenli başdan geçirip bilerler. Aljyraňňy hüjümiň fiziki
duýgulary ýüregiň urmagyny ýa-da ýokarlanmagyny, titremegi, gowşaklygy we
baş aýlanmagy öz içine alýar. Oňa duçar bolan adamlar gaty yssy ýa-da sowuk
duýup bilerler we titräp bilerler, döşünde ýa-da garnynda ýürek bulanma we agyry
duýup bilerler. Käbirleri akyllaryny ýitirip, öz bedenlerine erk edip
bilmeýändiklerini duýup bilerler.
«Ýürek keseliniň alamaty bolup biljek şular ýaly alamatlar gaýragoýulmasyz
lukmançylyk kömegini talap edýär» diýip lukmanlar duýduryş berýär.
Alada ýa-da aladalanma duýgulary ýürek kesellerinden duýduryş berip biler.


text:
Tebigy çuňňur arassalaýjy bio ýüz gaby Home Spa Organiki aşhana Rus kosmetika markasy Organic Shop-dan mekgejöwen bolmaň, düýbünden tebigy önüm.
Deňiz duzunyň kristallary öli deri öýjükleriniň bir gatlagynyň derisini arassalaýar. Mundan başga-da, duz derini guradýar, gymmatly mikroelektrleri paýlaşýar we tekiz we reňkli edýär. Önümiň düzümindäki organiki mekgejöwen ekstrakty deriniň lipid balansyny kadalaşdyrýar we arassalyk we täzelik duýgusyny döredýär. Zerdeçal tozy, çişmä garşy we antibakterial täsire eýe, çişmegi we gyjyndyrmany aýyrýar, mikrodamlaryň çalt bejerilmegine kömek edýär we deri gowulaşdyrýar.


text:
Atyraý oblystyq aýrýhanasyndaǵy 230 oryndyq ınfektsııalyq statsıonar jabyldy
ATYRAÝ. QazAqparat – Atyraý oblystyq aýrýhanasyndaǵy 230 oryndyq ınfektsııalyq statsıonar jabyldy, dep habarlaıdy QazAqparat.
Oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń baspasóz qyzmeti taratqan aqparatqa qaraǵanda, sońǵy kúnderi koronavırýs ınfektsııasyn juqtyrýshylar azaıdy. Osyǵan baılanysty oblystyq aýrýhanadaǵy 230 oryndyq ınfektsııalyq statsıonardy jabý týraly sheshim qabyldanǵan.
Oblystyq aýrýhananyń bas dárigeri Erbol Imanǵalıevtiń aıtýynsha, mundaǵy ınfektsııalyq statsıonar shilde aıynda ashylǵan. Sol sebepten, aýrýhanaǵa naýqastardy josparly qabyldaý toqtatylyp, 6 bólimshe basqa aýrýhanalarǵa aýystyrylǵan.
«Pandemııa bastalǵannan beri bizdegi statsıonarda 446 naýqas emdeldi. Onyń bári ınfektsııalyq statsıonardan aýyr halde túsken edi. Keshe statsıonardan 4 naýqas emdelip shyqty. Olarǵa pnevmonııa jáne ókpe qabynýy dıagnozymen emdeý sharasy júrgizildi. Al, 5 naýqas endi aýrýhananyń basqa bólimshesinde ońaltýdan ótedi», - deıdi Erbol Imanǵalıev.
Basqarmanyń baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, búgin, 15 qyrkúıekte kardıologııa ortalyǵy men temirjol aýrýhanasynda, sondaı-aq, kolledjderdiń eki jataqhanasyndaǵy ınfektsııalyq statsıonarlardy jabý kózdelip otyr.
Eske sala ketelik, buǵan deıin Atyraýda 2 jasar bala koronavırýstan jazylyp ketkenin jazǵan bolatynbyz.


text:
Onuň ölümi hakda, ol ölende kimleriň aglap, kimleriň şatlanandygy hakda ýatlamalar, dokumental ýazgylar ýazyldy, telewizion gepleşikler gurnalyp, dokumental kinolar düşürildi.
Tiran Stalin ölen çagy türkmen halky nähili ahwalaty başdan geçirdikä?
Bir garry enäniň gürrüň bermegine görä, Staliniň ölen güni täze açylýan ýerlerde kesek daşap ýören aýallaryň barysyny brigadir üýşüripdir-de, olara halkyň beýik serdarynyň aradan çykanlygyny habar beripdir. Bu habary aýdýarka brigadiriň ýüzi örän gaýgyly eken. Ol gamgyn sesi bilen: «Doganlar! Bu gün öýüňize gaýdyň! Size rugsat. Beýik Serdarymyz Stalin ýogalypdyr!» diýipdir.
Brigadir şeý diýipdir welin, ähli aýallar: «Waý! Işimiz gaýtdy! Bagtymyz ýatdy! Indi Stalinsiz nädip ýaşarkak!? Ol bolmasa, ýene ýurdumyza duşman çozar, ýene uruş bolar!» diýşip, uly eňşeşik bolup, aglaşyp başlapdyrlar.
Soňra hemmeler öýli-öýüne dargapdyr. Aýallar ýolboýy hem maňlaýlaryna ura-ura, aglamak aglapdyrlar.
Stalin sebäpli, onuň jellady Beriýa sebäpli Sowet soýuzynyň ähli halklarynyň, şol sanda türkmenleriň hem başyndan nähili agyr jebirler inipdi. Halkyň köpüsi baý-kulak diýlip daşary ýurtlara kowuldy, köpüsi Staliniň Sibirdäki konslagerlerinde çüýredildi. Iň sowatly, iň akylly, edermen intelligensiýa wekilleri, sada halk 1937-1938-nji ýyllarda türmelere basyldy hem atyldy.
Halk iýmäge çörek tapman ýörkä, halkyň ogullary Sibiriň konslagerlerinde çüýredilýärkä Sowet hökümetiniň ýolbaşçylarynyň aýallary bilen jelepçilik edip, siflis keseline uçran Beriýadyr tiran Staliniň eden ýaman işleriniň beýanyny adamlar henize çenli hem ýazyp gutaryp bilenoklar.
Şeýle rehimsiz, jellat sypatly adam üçin türkmen zenanlarynyň maňlaýlaryna urup aglamasynyň sebäpleriniň ýene biri hem totalitar ýurduň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň halka Stalindir Beriýa baradaky hakykaty ýetirmänligi üçindir.
Stalin diňe öwülýärdi, mahabatlandyrylýardy. Onuň halky çüýretmek üçin guran — Sibirdäki konslagerleri hakda, 1937-1938-nji ýyllardaky bas-ha-baslyklaryň hut Staliniň eli bilen edilýändigi hakda halka hiç zat aýdylmaýardy. «Basmaçy, baý-kulak» diýip, halky ýurtdan çykaranyň-da Stalindigi barada halka hakykat aýdylmaýardy.
Umuman, hakykatyň bukulan ýerinde halkyň gözi kör bolýar. Gynansagam, diktatorlaryň hemmesi şeýle — halkyň gözüni kör etmek syýasaty bilen ýurt dolandyrýarlar. Ýurdy şeýdip dolandyrmak olar üçin aňsat bolýar.
Serdar Gulgeldiýew aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Türkmenistanyň ilaty koronawirus bilen baglanyşykly kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolmagyny dowam etdirýär. Mundan başga-da, halk koronawirusyň ýaýramagynyň öňüni alyş çärelerini ýerine ýetirmek üçin häkimiýetleriň görlüp-eşidilmedik talaplaryny ýerine ýetirmäge borçly bolýar. Bularyň hemmesi, ýurtda uzaga çeken ykdysady krizisiň çäginde ilatyň gündelik kynçylyklaryny hasam agyrlaşdyrýar.
Türkmenistanyň hökümetiniň koronawirusyň bardygyny inkär edýändigine garamazdan, COVID-19 ýurtda ölümiň esasy sebäpleriniň biri bolmagynda galýar. Meşhur adamlar hem koronawirusyň pidasy bolýar. 17-nji sentýabrda Türkmenistanyň at gazanan sungat işgäri Wladimir Konstantinowiç Bagdasaryan aradan çykdy.
Maryda ilatyň maskalary dakynmagyna gözegçilik etmek ýerli häkimiýetler üçin ileri tutulýan mesele bolmagynda galýar. Giňden ýaýran reýdler dowam edýär. Polisiýa henizem "maskasyzlary" ýadawsyz tutýar, köplenç polisiýa "düzgün bozýanlar" hökmünde maskany nädogry dakynan adamlary saklaýar.
Soňky günlerde öz jaýyndan maskasyz çykan we öýleriniň gapysynda duran adamlar köp tussag edilýär, şeýle ýagdaýlar ýygy-ýygydan ýüze çykýar. Bu barada Azatlygyň habarçylary maglumat berýärler. Olaryň sözlerine görä, polisiýa Mary welaýatynyň Garagum etrabynda yhlasly işleýär.
Maryda polisiýanyň reýdleri birnäçe gün mundan ozal güýçlendi. Polisiýanyň işgärleri ähli şäherçelerde, şol sanda Mary welaýatynyň obalarynda awtobusly aýlanyp, maskasyz adamlary gözleýär. Bellemeli ýeri, bu çärelere gatnaşýan polisiýa işgärleri ýaşaýan ýerlerinden başga etraplarda işleýärler. Çeşmelere görä, bu polisiýa wekilleriniň öz tanyşlaryna we garyndaşlaryna eglişik etmezligi üçin edilýär.
Türkmenistanda koronawirusyň ýaýramagy sebäpli ähli dükanlar we hyzmat kärhanalary ýapyklygyna galýar. Hassahanalar we dermanhanalar iň köp adamly ýerler bolýar.
Bu wagt, Baýramaly etrabynda döwlet işgärleri köp adamly ýerlerden we üýşmeleňlerden gaça durjakdygyny wada berip, dilhatyny ýazmaly boldular. Şeýle dilhatlary Mary welaýatynyň beýleki etraplaryndaky edaralarda we kärhanalarda hem talap edilip başlandy.
Azatlygyň habarçylary döwlet kärhanalarynyň işgärleriniň toýlara, dabaralara ýa-da ýas çärelerine gatnaşandygy üçin işinden boşadylýandygy barada birnäçe ýagdaýdan habarly boldy. Olaryň sözlerine görä, obalarda ilata gözegçilik ýerli häkimiýetler, hususan-da arçynlar we polisiýa işgärleri tarapyndan amala aşyrylýar. Käbir halatlarda toýlara baranlar kamera düşürýär. Gatnaşanlaryň şahsyýeti anyklanandan soň, şol adamlaryň iş ýeride habar berilýär. Netijede, käbirler işini ýitirýär.
Şeýle ýagdaýa şaýat bolanlaryň biri Baýramaly etrabynda bolup geçen soňky wakalaryň biri barada Azatlygyň habarçysyna şeýle gürrüň berdi: “Toý wagtynda myhmanlaryň hemmesi polisiýa tarapyndan tussag edildi. Olaryň hemmesi awtobusa mündürilip, etrap polisiýa merkezine äkidildi. Işleýänleriň iş ýerlerine habar berildi, işlemeýänlere 201 manat möçberde jerime salyndy, töläp bilmedikler pagta ýygmaga iberildi".
Wakanyň jikme-jikliklerini öwrenen habarçylaryň sözlerine görä, toý ýeriň eýeleri 3000 manat jerime tölemeli edildi. Bu maşgalanyň agzalarynyň iş ýerine habar berildi. Şuňa meňzeş ýagdaýlarda jerime tölemek üçin maddy mümkinçilikleri bolmadyk adamlar 15 günlük tussaga sezewar edilýär. Üstesine, toý guraýjylar geljekde karantin gutarýança, köp adamly çäreleri geçirmezlik borjy barada dilhatyny ýazmaly bolýar.
Habarçylar baýramçylyk üçin çadyrlary kireýe berýän telekeçileriň hem ýitgi çekýändiklerini habar berdiler. Olar konfiskasiýa edilen emlägini yzyna gaýtarmak üçin polisiýa ýüz tutmaly bolýar we 5000 manada çenli jerime töleýär.
Soňky günlerde ýasa gatnaşýanlar üçin käbir eglişikler edilýär. Pata ýerine merhumyň ýakyn garyndaşlarynyň we az sanly goňşularynyň gatnaşmagyna rugsat berilýär.
Maryda ulag aragatnaşygy ýatyryldy, awtobuslar we mikroawtobuslar şäherlerde hem şäherçeleriň arasynda gatnamaýar.
Ýurduň häkimiýetleri koronawirusyň ýaýramagyny resmi taýdan ykrar etmeýärler, ýöne çäklendiriji çäreleri güýçlendirip, koronawirusyň bardygyny gytaklaýyn tassyklaýarlar.
Azatlyk bilen adynyň aýdylmazlygy şerti bilen gürleşen Türkmenistanyň saglyk resmileri we işgärleri, göwrümi we netijeleri boýunça görlüp-eşidilmedik derejede güýçli koronawirus tolkunynyň dowam edýändigini, syrkawlaryň we ölýän adamlaryň köpdügini habar berýärler.
Mundan başga-da, ýurtdaky ykdysady krizisiň çäginde barha güýçlenýän maliýe kynçylyklary adamlary maşgalalaryna zerur azyk, derman we lukmançylyk kömegini bermek mümkinçiliginden mahrum edýär.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu meýl: azathabar@derweze.net we sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPNulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.


text:
2025 jyldan keıin Mańǵystaýda munaı óndirisi tómendeýi múmkin – Maǵzum Myrzaǵalıev NUR-SULTAN. QazAqparat – 2025 jyldan keıin Mańǵystaýda munaı óndirisi tómendeýi múmkin. Óndiris kólemin tómendetpeý úshin reseılik «Lýkoıl» kompanııasymen birge jańa ken oryndaryn ıgerý kózdelip otyr, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Almatyda «qyzyl» mártebesi bar 2 188 adamǵa aıyppul salyndy ALMATY. QazAqparat - Almaty qalasy Sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamenti basshysynyń orynbasary Sádýaqas Baıǵabulov onlaın brıfıng barysynda 2 188 almatylyq eki aptalyq úı karantınin buzǵanyn málim etti, dep habarlaıdy QazAqpara tilshisi.
ShQO-da koronavırýs juqtyrǵandar azaıdy ma, Ashyq jobasynyń tıimdiligi qandaı - mamanmen suhbat ÓSKEMEN. QazAqparat – Koronavırýs pandemııasy Qazaqstan turǵyndarynyń ǵana emes, muqym álem halqynyń ómirin kúrt ózgertti. Elimizde, onyń ishinde shyǵys óńirinde vırýs juqtyrý kórsetkishi birde ósse, birde azaıyp otyrdy. Karantın shekteýleri keıde qatańdasa, keı kezderi jeńildedi. Al búgingi jaǵdaı qalaı? Ashyq jobasy óz tıimdiligin qanshalyqty kórsetip otyr? Monıtorıng toptarynyń jumysy qandaı nátıje berýde? Osy suraqtardyń jaýabyn alý úshin QazAqparat tilshisi ShQO sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamentiniń jurtshylyqpen baılanys jónindegi bas mamany Baǵlan Taýanovamen suhbattasqan bolatyn.
Elordada 300-ge jýyq kásipkerlik nysan «ASHYQ» kóshbasshysy atandy NUR-SULTAN. QazAqparat - Elordada 13 myńnan astam kásipkerlik sýbekti «ASHYQ» jobasyna qatysýda, olardyń 294-i onyń kóshbasshysy bolyp esepteledi. Bul statýs jumys ýaqytyn, sondaı-aq kelýshiler sanyn arttyrýǵa múmkindik beredi, dep habarlaıdy QazAqparat qala ákimdiginiń resmı saıtyna silteme jasap.
Atyraýda karantın talabyn buzǵandarǵa 83 mln teńge aıyppul salyndy NUR-SULTAN. QazAqparat – Atyraý oblysynda karantın talaptaryn oryndamaǵan nysandar men jeke tulǵalarǵa jalpy somasy 83 mln 618 myn 515 teńge kóleminde aıyppul salyndy. Bul týraly Atyraý oblysy ákiminiń orynbasary Baqytgúl Hamenova málim etti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
ary qaraı
Muraǵat
Joǵary qaraı


text:
Batys Qazaqstanda oqýshylar koronavırýs juqtyryp, 84 synyp karantınge jabyldy
ORAL. QazAqparat – Batys Qazaqstan oblysynda oqýshylar men muǵalimderdiń arasynda koronavırýstyń tirkelýine baılanysty 51 mektepte 84 synyp karantınge jabyldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
BQO sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamenti basshysynyń orynbasary Nurlybek Mustaevtyń óńirlik kommýnıkatsııalar qyzmeti alańynda ótken brıfıngide málim etkenindeı, 39 qaýlyǵa sáıkes qaladaǵy 20 mektepte 32, oblys aýdandarynda 31 mektepte 52 synyp boıynsha oqshaýlaý sharalary qoldanyldy.
Nurlybek Ermekulynyń sózine qaraǵanda, 1 qyrkúıekten beri oblys boıynsha 275 oqýshynyń (137-si qalada, 138-i aýdandarda) koronavırýs juqtyrǵany anyqtaldy. Sonyń ishinde 74 derek oqý protsesiniń bastalýyna baılanysty emes.
Sondaı-aq oqý jyly bastalǵannan beri 49 pedagogtan juqpaly indet tabyldy.
«Muǵalimder, oqýshylar, stýdentter men qyzmetkerler arasynda aýrýdyń oryn alýyna baılanysty kún saıyn monıtorıng júrgiziledi. Barlyq bilim berý uıymdarynda «Ashyq« qosymshasy engizilgeni belgili. Sondyqtan barlyq kelýshilerdi QR-kod (check-in) boıynsha tirkep, olardyń kúndelikti kirý súzgisinen tolyq ótýin qadaǵalaý qajet», dedi N.Mustaev.
Onyń sózine qaraǵanda, qyrkúıek aıynda barlyǵy 1541 adamnyń koronavırýs juqtyrǵany belgili boldy.
Sońǵy aptada (10-16 qyrkúıek) aldyńǵymen (3-9 qyrkúıek) salystyrǵanda, aýrý juqtyrý kórsetkishi 5,3 paıyzǵa (651-den 616-ǵa) tómendegenimen, epıdemıologııalyq jaǵdaı áli de turaqsyz bolyp otyr.
Qyrkúıek aıynda aýyrǵandardyń 810-y (53 paıyz) JRVI belgileri boıynsha qaralǵan. 392-si (25 paıyz) profılaktıkalyq maqsatta tekserilgen. 326-sy (21 paıyz) buryn aýyrǵandarmen baılanysta bolǵan. 13 adamnan (1 paıyz) epıdemıologııalyq qadaǵalaý maqsatynda synama alynǵan.
Osylardyń ishinde 269-y – 14 jasqa deıingiler, 121-i – 15-17, 93-i – 18-25, 366-sy – 26-40, 347-si – 41-60 jas aralyǵyndaǵylar, 345-i – alpystan asqandar.
Eske sala keteıik, budan buryn BQO-da egilýge jatatyn turǵyndardyń 60 paıyzǵa jýyǵy vaktsına saldyrǵanyn jazǵan bolatynbyz.


text:
ÜNS BERIŇ!
BÄSLEŞIKLI SÖWDA!
Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrligi Türkmenistanyň döwlet eýeçiligindäki desgalary hususylaşdyrmak hakynda kanunçylygyna laýyklykda, döwlet eýeçiligindäki desgalary satmak boýunça bäsleşikli söwdalaryň geçirilýändigini habar berýär.
Bäsleşikli söwdalar 2021-nji ýylyň 28-nji iýulynda sagat 10-00-da Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň jaýynda geçirilýär. Salgysy: Aşgabat şäheriniň Arçabil şaýolynyň 156-njy jaýy.
Bäsleşikli söwdada satuwa çykarylýan Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginiň, Türkmenistanyň Oba hojalyk we daşky gurşawy goramak ministrliginiň, “Türkmengaz” döwlet konserniniň, “Türkmenhaly” döwlet birleşiginiň, Lebap hem-de Mary welaýat häkimlikleriniň desgalarynyň sanawy.
Bäsleşikli söwdalara gatnaşmaga Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde öz wagtynda ýüz tutma beren, öňünden ýörite tölegleri tölän hem-de bäsleşikli söwdalara gatnaşmak üçin hasaba alnan Türkmenistanyň we daşary ýurtlaryň raýatlary, şeýle-hem Türkmenistanyň döwlet eýeçiligine degişli däl edara görnüşli taraplary we daşary ýurtlaryň edara görnüşli taraplary çagyrylýar.
Daşary ýurtlaryň kanunçylygyna laýyklykda döredilen ýuridik şahslar, halkara guramalary, olaryň Türkmenistandaky şahamçalary we hemişelik wekillikleri eýeçiligiň döwletiň garamagyndan aýrylmagyna we döwlet emläginiň hususylaşdyrylmagyna diňe Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň ýanyndaky Ykdysadyýeti töwekgelçiliklerden goramak agentliginiň degişli netijenamasy bolan ýagdaýynda gatnaşyp bilerler. Ýüz tutmalary kabul etmek we hasaba almak şu habaryň çap edilen güninden başlap, Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrliginde amala aşyrylýar we bäsleşikli söwdalaryň başlanmagyna 24 sagat galanda tamamlanýar. Bäsleşikli söwda gatnaşyjylary hasaba almaklyk bäsleşik geçirilýän güni sagat 09ºº-da başlanýar. Bäsleşikli söwdalara gatnaşmagyň tertibi barada we desgalar baradaky goşmaça maglumatlar Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň Emläk gatnaşyklary we telekeçiligi goldamak bölümi we degişli ugurdaş bölümlerinde berilýär. Bäsleşikli söwdalara gatnaşyjylaryň hemmesine hususylaşdyrylýan desgalar baradaky maglumatlar bilen öňünden tanyşmaga mümkinçilik berilýär.
Döwlet eýeçiligindäki obýektler onuň borçnamalary bilen bilelikde hususylaşdyrylýar.
*Elektron neşir edilen gazetiň salgysy - maglumaty ýükläp almak üçin: "Türkmenistan gazeti" 14.07.2021ý.


text:
Saglyk arassaçylykdan başlanýar
Hormatly Prezidentimiziň başda durmagynda, «Türkmenistan — Bitaraplygyň mekany» ýylynda hem ýurdumyzyň geljegi bolan ýaşlaryň sagdyn, berk bedenli, gujur-gaýratly adamlar bolup ýetişmegi üçin uly işler alnyp barylýar. Türkmenistanyň Bazar Amanow adyndaky döwlet çagalar kitaphanasynyň hünärmenleri hem bu ugurda alnyp barylýan işlere mynasyp goşant goşýarlar.
Hünärmenler kitaphanany ýaşajyk okyjylary gyzyklandyrjak kitaplar, gazetdir žurnallar bilen üpjün etmek, şeýle-de degişli çäklerde ýerleşýän orta mekdepleriň başlangyç synp okuwçylary, mekdebe çenli çagalar edaralaryna gatnaýan körpeler bilen baglanyşykly döwrüň öňe çykaran meseleleri bolan okamak, zamanabap innowasion tehnologiýalardan baş çykarmak, degişli saýtlardan elektron kitaplary tapyp okamagyň ýollary, usullary barada internet ulgamy arkaly belli bir aradaşlykdan düşündiriş, wagyz-nesihat işlerini geçirýärler. Şonuň ýaly-da onlaýn görnüşde olar bilen söhbetdeşlikleri, bäsleşikleri, wagyz-nesihat işlerini, döredijilik duşuşyklaryny geçirýärler.
Wagyz-nesihat işinde ýaşajyk okyjylara öýde hem-de köpçülik ýerlerinde arassaçylyk düzgünlerini dogry berjaý etmek, bellenilen aradaşlygy saklamak ýaly möhüm endikler ündelýär. Ýaşajyk okyjylara ellerini yzygiderli ýuwmak hem-de zyýansyzlandyryş serişdeleri bilen tämizlenmek, köpçülik ýerlerinde agyz-burun örtüklerini ulanmak, dogry we wagtly-wagtynda iýmitlenmek barada lukmanlaryň maslahatlary hem diňledilýär. Uly ýaşly okyjylara öý-içerini yzygiderli tämizlemek, şemallatmak, arassaçylygy berjaý etmek bilen bagly düşündiriş işleri geçirilýär.
Bilesigeliji okyjylara ene-mamalarymyzdan dowam bolup gelýän üzärlik ösümligini tütetmegiň keselleriň öňüni almakda peýdaly täsirleri barada hem gürrüňler berilýär. Ýaşajyk okyjylar, kitapsöýüjiler bu gürrüňleri uly gyzyklanma bilen diňleýärler. Olar arassaçylygyň düzgünlerini doly we dogry berjaý edip, özlerini gyzyklandyrýan kitaplary, beýleki neşirleri uly höwes bilen okaýarlar. Aýratyn-da hormatly Prezidentimiziň «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly köp jiltli ylmy-ensiklopediki işinde beýan edilýän ýurdumyzyň dermanlyk ösümlikleri barada maglumatlar, olaryň duş gelýän ýerleri, keselleri bejerijilik häsiýeti, aýratynlyklary kitaphananyň okyjylary tarapyndan uly gyzyklanma bilen okalýar.
Bize işlemäge, döretmäge giň mümkinçilikleri açyp berýän, ynsan saglygyny ähli zatdan öňde goýýan we bu ugurda ägirt uly işleri alyp barýan hormatly Prezidentimiziň jany sag, işleri rowaç bolsun!
Gülşat AMANBERDIÝEWA


text:
Medwedewiň aýtmagyna görä, özgerişler adamlaryň islegi bilen utgaşykly alnyp barylmaly. Ors prezidenti Günbatary bu barada sabyrlylyga çagyryp: “Biziň halkymyz ögerişlere ukyply halk” diýdi.
Orsýetde geçýän beýleki söhbetdeşlikler bilen deňäniňde bu interwýu agressiw alnyp barlyp, eneçeme gezek prezidentiň sözi bölündi.
Reformalar hiç bir netije bermän boş çykar, onsoň gülkünç ýagdaýa düşen prezidentiň özi bolar diýlen çaklamany Medwedew ret etdi. Prezident modernleşme ugrunda ýüzbe-ýüz bolunjak kynçylyklardan gaçmaly däldigini, Orsýetiň özüniň nebit-gaz ýaly tebigy baýlyklardan gelýän girdejä garaşlylygyny kemeltmelidigini nygtady.
Ol ýurtda partiýalar we syýasy sistemanyň oňaýly ösjekdigi barada hem umytly gürledi. Prezidentiň aýtmagyna görä, kanuny hormatlap, ony ýerine ýetiren ýagdaýynda öňki küşt çempiony Garriý Kasparowyňky ýaly radikal oppozision toparlara-da jemgyýetde orun bar.
Medwedew ýaňy geçen ýerli saýlawlarda bolan aldaw-hileleri hem tankytlap: “Sudlar nirede zerur diýse, şol ýerde ses berişlik gaýtadan geçer” diýdi.
Prezident 2008-nji ýylyň maý aýynda Wladimir Putinden soň döwlet baştutany wezipesine geleli bäri öz bitiren işlerine begenýändigini bildirdi. “Täze ýylda ediljek ilkinji işleriň biri milisiýa güýçlerine garaýan Içeri işleri ministrligini reformirlemek barada bir permana gol çekmek bolar” diýip, ors prezidenti aýtdy.
Medwedewiň pikiriçe, Amerikanyň Birleşen Ştatlary bilen ýadro ýaraglaryny çäklendirmek baradaky gepleşikler iki tarapdan-da “käbir zatlarda eglişigi we gürleşmegi” talap edýär.
Medwedew bu barada hem umytly gürläp: “Basym bir ylalaşyga gelner” diýdi. Onuň pikiriçe, atom ýaraglaryny kemeltmek baradaky gepleşiklerde Waşingtondyr Moskwa biri-birine eglişik etmeli.


text:
"Ýüz gram içeýin"
Gum obasynda ýaşaýan dostum 50 ýaşy dolanda tutýan toý dabarasyna çagyrdy. Ýeke ozüm somalyp barmagy gelşiksiz görüp, ýazyjy Täçmämmet Jürdekowa ýoldaş bolmagy haýyş etdim.
Oba bardyk. Meni ozaldan tanaýan gumlylar “Ýoldaşyň bilen tanyşdyrmadyň, ol kim?” diýip, sowal berdiler.
Täçmämmedi tanyşdyrmakçy boldum. Ýöne ol menden öňürtiledi:
"Adamlar, azajyk tagapyl ediň, ine, häzir toý saçagynyň başyna geçeris. Ýüz gram arak içeýin, soň kimdimi özüňizem tanarsyňyz" diýdi.
Tapmaça
XX asyryň 80-nji ýyllarynyň başynda ýazyjy, rus dilinde çap edilýän “Aşhabad” edebi žurnalynyň baş redaktory Wladimir Pu bilen ýazyjylaryň Nowosibirskiý şäherinde geçirilýän maslahatyna gitdik.
Maslahatyň 1-nji güni tamamlanandan soňra ýerli ýazyjylaryň biri meni, Wolodýany, ýene-de 5-6 ýazyjyny öýüne myhmançylyga çagyrdy. Üsti naz-nygmatly stol başyna geçen dessimize Wolodýa:
- Dostlar, bir stoluň başynda jem bolduk. Ýöne birek-biregi tanamaýarys. Men tanyşmagyň täze usulyny teklip edýärin - diýdi. - Her kim öz adyny doly aýdýar. Familiýasynyň bolsa yzyna goşulýan "ow"-y, "ýew"-i aýryp, başky hem-de soňky harpyny aýdýar. Teklip meniňki, şonuň üçinem ilki menden başlalyň! Men Türkmenistandan, adym Wladimir-Wolodýa, familýamyň başky harpy “P”, soňkysy ”u”. Familiýamy bilmäge ildeşim Amanmyrat “B”-“A” hemem öý eýesi gatnaşmasyn - diýdi.
Wolodýanyň milleti koreýdi. Ýüzi bugdaýreňk bolany üçin türkmene-de az-kem meňzeýärdi. Tapmaçany çözýänler başy “P” harpy bilen başlanyp, soňy “u”
bilen tamamlanýan türkmen sözüni tapjak bolup kelle döwdüler.
Şeýle sözi tapmadylar. Soňra başga dillerden şeýle sözi tapmaga synanyşdylar. Kimdir biri “Pompidu” diýdi. Başga adam atlaryny-da tutdylar. Barybir, tapmaçanyň jogaby tapylmady.
Olar “Wolodýa, ilkinji tosty seň saglygyň içeli. Utuldyk, familýaňy özüň aýt!”- diýdiler. Wolodýa gülmän--ýyryşman: "Pu" diýdi.
Çykalga
Russiýa Federasiýasynyň Stawropol ulkesiniň Türkmen raýonynda türkmenleriň arasynda doglan geljekki ýazyjy Nikolaý Zolatarýow ýokary bilmi Türkmenistanda aldy. Ol Türkmenistanda hemişelik ýaşamaga galdy.
Degşip--gülüşmegi oňat görýän Kolýa degene degip, degmedige-de kesek atýardy. Günlerde bir gün ol “bu tejribesini” itde-de synap gördi.
Myhmançylykdan öwrülp gellýärdik.Ýolumyz jaýyň kölegesinde garysyna ýassanyp ýatan köpegiň üstünden düşdi. Keýpiçag Kolýa ony kesekläp ugrady. It birbada çydady. Kolýa goýar ýerde goýmady. It “itlik edýän” Kolýa topuldy.
Kolýa gaçyp ugrady. It onuň yzyndan ýetip, injiginden azy urdy. Kolýa azy uran it onuň jalbaryny ýyrtan eken.Tenine şikes ýetmändir.
Biz “Iki metrdenem uzyn boýuň bar. Ýöne ylgawyň, ýyndamlygyň boýy garyş--sere itçe-de ýok eken” diýip, onuň çetine degdik.
Ol: "Itiň dört, meniň iki aýagym bar. It şonuň üçin menden ýyndam" diýip, çamanlygyny sülä getirdi.
Toplan Amanmyrat Bugaýew.


text:
Bütindünýä Banky Azerbaýjana goşmaça 140 million dollarlyk karz berilmegini makullady. Bu pul Baku-Şamahi gara ýoluny ýaýbaňlandyrmak we kämilleşdirmek üçin niýetlenýär.
Proýekt Azerbaýjanda syýahatçylygy we senagat önümçiligini ösdürmek üçin amatly hasaplanýan daglyk merkezi we demirgazyk regionlarynyň transport gatnawyny gowulandyrmaga ýardam berer, diýip bank 28-nji martda aýtdy.
Şeýle-de proýekt Gürjüstanyň serhedine barýan günorta ýoluň bir bölegini öz içine alýar we paýtagt Bakuwy Azerbaýjanyň gündogaryndaky esasy oba hojalyk regionlary bilen baglanyşdyrýar.
Bütindünýä Banky geçmişde Azerbaýjanyň ýol ulgamyny maliýeleşdirmekde gowy tejribeleriniň bardygyny aýtdy. Bütindünýä Banky Azerbaýjanda jemi 3 milliard dollarlyk 55 sany proýekti maliýeleşdirdi.
Azerbaýjanda daşalýan ýükleriň 60% we ýolagçy gatnawynyň 90% gara ýollaryň paýyna düşýär.


text:
Germaniýanyň daşary işler ministri Sigmar Gabriel Russiýany gündogar Ukrainadaky konflikt zerarly möwjän täze ýarag ýaryşynyň howply bolup biljekdigi barada duyduryp, umumy kabul edilen ýaraglaryň sanyny azaltmaga çagyrdy.
9-njy martda Moskwada Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen geçiren gepleşiklerinden soň Gabriel, iki tarapyň gepleşikleri “Normand formatynda” dowam etdirmek barada ylalaşandygyny aýtdy.
Agzalýan formatyň düzümine Russiýa, Ukraina, Germaniýa we Fransiýa girip, bu gepleşileriň çäginde gündogar Ukrainada Moskwa tarapdar separatistler bilen hökümet güýçleriniň arasyndaky konfliktiň soňuna ýetmek barada maslahat edilýär.
Germaniýa NATO-ny 4000 çemesi harbysy bilen üpjün etdi. Bu harbylar NATO tarapyndan Baltik ýurtlarynda we Polşada ýerleşdirildi. Bu ýurtlarda Russiýanyň Ukrainadaky agressiýasy sebäpli Moskwanyň regiondaky meýilleri dogrusynda aladalanmalar artdypdy.
Bu aralykda, Russiýa hem öz gezeginde, on müňlerçe esgerini özüniň günbatar serhetlerine ýerleşdirdi.


text:
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň ýapylyş dabarasynyň öň ýanynda geçirilen maşklar 21 ýaşly türkmen studentiniň ölümine sebäp boldy. Şeýle-de, repetisiýalaryň biriniň dowamynda basa-baslyk döräp, köp sanly adamyň ejir çekendigi barada berlen maglumatlaryň käbir jikme-jikleri belli boldy.
Azatlyk Radiosyna mälim bolşuna görä, 26-njy sentýabrda baş repetisiýanyň dowamynda 21 ýaşly student özüni erbet duýupdyr we ýüregi tutup ýogalypdyr. Bu ýigit Türkmenistanyň ýokary okuw jaýlarynyň biriniň studenti bolandygy üçin, Aşgabat oýunlaryna görlen taýýarlyklara çekilipdir.
Ýogalan ýigidiň okan jaýynyň mugallymynyň aýtmagyna görä, ony stadionda girizilen çäklendirmeler zerarly saglygy ýaramazlaşanda, köp wagtlap daşary çykarylyp bilmändikleri bilen bagly bolmagy ähtimal.
“Bu ýapylyşa bir gije-gündiz galanda, ýagny 26-njy sentýabrda boldy. Yssydan we dymyklykdan onuň ýüregi tutdy. Ony, belki-de, halas edip bilerdiler, emma uzak wagtlap çykarmak islemediler, soňam giç boldy. Ol studentdi, köpçülikleýin çäreleriň gatnaşyjysy. Olary irden agşama çenli repetisiýa geçmäge mejbur etdiler, käte gijelerine-de şol ýerde sakladylar. Yssyda suw we iýmit getirmäge rugsat bermediler. Arakesmeler diňe düzgün boýunça edildi. Ine-de, netije” diýip, ýokary okuw jaýynyň ýagdaýdan ygtybarly işgäri aýtdy.
Ýogalan studentiň okan ýokary okuw jaýynyň ady Azatlyk Radiosyna mälim, emma bu waka barada habar berenleriň haýyşy boýunça biz ony mälim etmekden saklanýarys.
Azatlyk Radiosyna bu hadysany “Aşgabat - 2017” oýunlarynyň guramaçy komitetindäki çeşmelerden tassyklatmak başartdy.
“Hawa, şeýle ýagdaý boldy. Emma bu hadysany paş etmezlik hakynda instruksiýanyň berk düzgünleri bar. Gynansak-da, massowkalaryň bir gatnaşyjysy dogrudanam ýogaldy. Meniň bilşime görä, ol guramalaşdyrylan tomaşaçylaryň arasynda bolupdy. Olary birnäçe sagatlap tribunanyň güneşli tarapynda sakladylar. Howpsuzlyk maksatly olary hiç ýere, hatda tebigy zerurlyklar üçin hem goýbermediler, olar repetisiýalaryň dowamynda mydama öz ýerlerinde galmalydy” diýip, Azatlyk Radiosynyň Aşgabat oýunlarynyň guramaçy komitetindäki çeşmesi gürrüň berdi.
Türkmenistanda ilaty köpçülikleýin çärelere çekmek, ýagny dürli resmi wakalar bilen bagly dabaralara gatnaşdyrmak gatnaşyjylaryň arasynda heläkçilikli ýagdaýyň öňem ýüze çykmagyna garamazdan dowam etdirilýär.
Geçen ýylyň noýabr aýynda Aziýa oýunlaryna taýýarlyk bilen bagly atly ýörişi dabaraly garşylamak çärelerine gatnaşyjy iki adamyň ölendigini Azatlyk Radiosy habar beripdi.
Azatlygyň çeşmeleri Daşoguz welaýatynyň 72 ýaşly ýaşaýjysy Kakamyrat aganyň surnukdyryjy çäräniň dowamynda heläk bolandygyny we lukmanlaryň ony halas edip bilmändigini habar beripdi. Munuň öňýanynda Daşoguzda ýüz gün ýöremeli atlylary garşylamak boýunça geçirilen başga bir çäre sebäpli welaýatyň Saparmyrat Türkmenbaşy etrabynyň 49-njy mekdebiniň müdiri Akmyrat aganyň ýogalandygy barada habar berlipdi.
21 ýaşly studentiň ölümi Aşgabat oýunlaryna resmi taýýarlyklaryň çäginde ýüze çykan ýeke-täk adatdan daşary hadysa däl.
Şaýatlaryň gürrüň bermegine görä, ýapylyş dabarasyndan birnäçe gün öň çärä gatnaşyjylaryň arasynda basa-baslyk döräp, onuň netijesinde onlarça adam ejir çekipdir.
Azatlygyň söhbetdeşleriniň biri hadysanyň adatdan daşary howpsuzlyk çäreleri boýunça maşklaryň dowamynda ýüze çykandygyny aýdýar.
“Basa-baslyk garaşylmadyk ýagdaýlaryň ýüze çykan wagtynda ediljek ewakuasiýa boýunça maşklaryň dowamynda döredi. Adamlaryň çykarylýan wagtynda kimdir biri “bomba” diýip gygyrdy we hemme ylgap başlady. Bagtymyza hiç kim wepat bolmady. Emam ýüze golaý adam ýaralandy, 40 çemesi adam keselhana düşdi” diýip, Azatlygyň söhbetdeşi gürrüň berdi.
Onuň sözlerine görä, şol hadysanyň yzýany sport ýaryşynyň dowamynda howpsuzlygy üpjün etmek bilen meşgullanan güýç edaralarynyň birnäçe işgäri işden boşadyldy.
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary 17-27-nji sentýabrda Aşgabatda geçirildi. Halkara olimpiýa komiteti tarapyndan ykrar edilmedik we hatda regional derejesinde-de uly ähmiýete eýe bolmadyk bu ýaryşa türkmen hökümeti, dürli maglumatlara görä, 10 we 15 milliard amerikan dollar aralygynda pul harçlady.


text:
Halas ediş toparlary we azykdyr derman-däri, geýim-gejim we beýleki zerurlyklar gelmäge başlady, ýöne olar edil Gaitä gelip girmekde kynçylyk çekýärler.
Ýurduň çaklaňja uçar meýdanynyň üstünde uçarlar gonmak üçin nobata durýarlar we bu ýerde olara ýangyç guýmak üçin ýeterlik benzin hem ýok.
Ýurduň esasy portuna uly zyýan ýetipdir, ýollar bolsa baglangy. Ýer yranmasynda ölenleriň jesetleri ýollarda üýşüp ýatyr, aman galanlaryň köpüsi üçünji gijäni ýumurulan paýtagtda penasyz geçirdi.
Halkara Gyzyl haç guramasy sişenbe güni bolan ýer yranmasynda 50 müňe çenli adamyň ýogalandygyny çaklaýar.
Prezident Barak Obama düýn Birleşen Ştatlaryň taryhynda iň uly kömek tagallalarynyň birini, 100 million dollardan başlanýan ýardamy yglan etdi.
Floridadan gelen halas ediş toparyndan Luiz Fernanades munuň 20 ýylda gören iň erbet betbagtçylygydygyny aýtdy.


text:
Koronawirus pandemiýasy sebäpli häzirki wagtda Portugaliýada dynç alýan Ýuwentusyň hüjümçisi Kristiano Ronaldo Iňlis, Ispaniýa we Italiýa çempionatlarynyň arasyndaky esasy tapawudy düşündirdi.
«Meniň pikirimçe, Ispaniýa garanyňda Italiýada futbol oýnamak has kyn. La Ligada toparlar köplenç açyk futbol oýnamagy saýlaýarlar we oýunçylar hem uly töwekgelçilik edýärler. Seriýa A-da bolsa ilkinji nobatda gorag, ondan soň hüjüm hakda pikir etse bolar. Angliýanyň Premýer-ligaasynda hem bäş möwsümi geçirendigim hakykat, ýöne Italiýada futbol oýnamak ol ýerden has kyn» diýip, Kristiano üç liganyň arasyndaky esasy tapawudy düşündirdi.
Koronawirus pandemiýasy sebäpli Italiýanyň A Seriýasynda we başga-da birnäçe futbol çempionatynda wagtlaýyn arakesmäniň yglan edilendigini ýatladýarys.
«Newashgabat».
Koronawirus pandemiýasy sebäpli häzirki wagtda Portugaliýada dynç alýan Ýuwentusyň hüjümçisi Kristiano Ronaldo Iňlis, Ispaniýa we Italiýa çempionatlarynyň arasyndaky esasy tapawudy düşündirdi.


text:
Búginde jedel járdem ortalyǵyndaǵy mamandar tynymsyz eńbek etýde. Ásirese pandemııa tusynda 103 jelisindegi mamandarǵa úlken salmaq tústi. Óz bastaryn qaýipke tige otyra naýqastarǵa jedel járdem kórsetýge asyqty.
Jedel járdem – bul naýqas adammen eń birinshi bolyp betpe-bet kezdesý, alǵashqy shuǵyl kómek kórsetý. Eń alǵash naýqas adam jedel járdemge qońyraý shalady. Naýqastyń jaǵdaıyn anyqtap, dıagnoz qoıatyn da solar. Sol dıagnozben aýrýhanaǵa jetkizgenge deıin kómek kórsetý mindeti bolyp tabylady.
Osyndaı qıyndyǵy basym qyzmet salasynda Joldasbek Toǵanaev on jyldan asa ýaqyt jumys jasap kele jatyr. Sol ýaqyt aralyǵynda aýyr jaǵdaıdaǵy naýqastarǵa sátti reanımaııa jasap, ajaldan arashalap qalǵan abzal jandardyń biri. Bilikti maman bıyldyń ózinde eki turǵynda sátti reanımaııa jasap, aman qalýyna sebepker boldy.
Jedel járdem qyzmetkerleriniń boıynda batyldyq pen janashyrlyq bolý kerek dep esepteıdi jas maman.
«Jumysymdy qatty jaqsy kóremin. Adamdarǵa kómekteskendi unatamyn. Naýqastardyń jeńildep, jaǵdaılary jaqsarǵan kezdegi beınelerin kórsek biz úshin sol qýanysh. Úlken kisiler batalaryn berip te jatady. Bul ońaı kásip emes, árıne. Keıde qysyltaıań jaǵdaılarǵa tap bolasyń, ondaıda tez oılap, jyldam sheshim qabyldaý kerek, - deıdi dáriger.
Joldasbekti áriptesteri kásibı maman dep erekshe qurmet tutady. Sebebi jedel járdem qajet etetin naýqastarǵa shuǵyl kómek kórsetýde óziniń kásibıligin tanytyp keledi.
Shymkent qalasy ákimdiginiń baspasóz qyzmeti


text:
Almaty qalasy qoǵamdyq densaýlyq basqarmasynyń basshysy qalada ár mınýt saıyn eki naýqas aýrýhanaǵa túsip jatqanyn aıtty, dep habarlaıdy “Adyrna” ulttyq portaly.
"Qazir kúndelikti 700 adam aýrýhanaǵa jatqyzylyp jatyr. Naýqastar kúndiz saǵat 1-2, keshki saǵat 8-10 arasynda kóp túsedi. Bul ýaqytta saǵatyna 130 adam aýrýhanaǵa keledi. Demek, bir mınýtta eki naýqas aýrýhanaǵa jatqyzylady", – dedi basqarma basshysy.
Qalada 7 625 tósek-oryn bar ekeni belgili boldy. Alaıda onyń 67%-i naýqastarǵa toly. Sońǵy aqparatqa sáıkes, 190 adamnyń jaǵdaıy aýyr. 385 naýqas jansaqtaý bóliminde.
"Sońǵy úsh aptada epıdemıologııalyq jaǵdaı kúrt nasharlady. Oǵan "delta" shtammy sebep bolyp otyr. Ol óte juqpaly bolǵandyqtan, jaǵdaıy asqynyp, kóp adam aýrýhanaǵa jatýǵa májbúr. Jastardyń aýrýhanaǵa túsýi jıiledi. 14 jasqa tolmaǵan 200-den astam bala ınfekııalyq aýrýhanada emdelip jatyr", – dedi Tabynbaev.
Jaǵdaıdyń ýshyǵýyna baılanysty dárigerler halyqqa vakına salýǵa shaqyrdy.


text:
Ahal welaýatynyň Akbugdaý etrabynyň Bokurdak şäherçesiniň Çürçüri, Gujurly we Gyzylsakgal obalarynda gurnalan öýjükli aragatnaşyk enjamlary barada
MAGLUMAT
Hormatly Prezidentimiziň Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Mejlislerinde Aragatnaşyk pudagynyň öňünde goýýan ähli aragatnaşyk hyzmatlaryny elýeterli etmek baradaky tabşyryklarynda ugur alyp, türkmen aragatnaşykçylary ähli aragatnaşyk hyzmatlaryny ýokary derejede we talaba laýyk üpjün etmek boýunça uly taslamalar durmuşa ornaşdyrylýar. Olaryň birisi hem, etrap merkezlerinde daş aralykda ýerleşýän obalarda ýaşaýan ýaşaýjylara ýokary hilli we elýeterli aragatnaşyk hyzmatlaryny bilen üpjün etmek babatda täze taslamalary ornaşdyrmak boýunça yzygiderli işler amala aşyrylýar.
Ýurdumyzda 2020-nji ýylda dabaraly belleniljek Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň şanly 25 ýyllygy mynasybetli milli we halkara derejesindäki çäreleri ýokary derejede guramaçylykly geçirmek, döwletimiziň parahatçylyk söýjülikli daşary syýasatyny giňden wagyz etmek maksady bilen aragatnaşyk pudagynda hem öýjükli aragatnaşyk ulgamynyň örtüş zolagyny giňeltmek maksady bilen, şäher merkezinden 150 kilometir uzaklygynda ýerleşen Ahal welaýatynyň Akbugdaý etrabynyň Bokurdak şäherçesiniň Çürçüri, Gujurly we Gyzylsakgal obalarynda gün energiýasyny elektrik energiýasyna öwrüji enjamlarynyň kömegi bilen oba ýaşaýjylaryna “Türkmenaragatnaşyk” agentliginiň “Altyn Asyr” ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti tarapyndan öýjükli aragatnaşygyň hyzmatlaryndan peýdalanmaga mümkinçilik döredildi.
Uzak aralyklary ýakynlaşdyrýan öýjükli aragatnaşyk beketleri ekerançylyk we maldarçylyk bilen meşgullanýan oba adamlarynyň alyp barýan işlerinde uly ýeňillikler döredýär hem-de şäherde ýaşaýan ilatlaryň ýaşaýyş-durmuş şertleri etrap merkezlerinden daşda ýerleşýän oba ilatlaryň şertlerini deňleşdirmek boýunça wezipeleri durmuşa geçirilýär, bu bolsa Arkadag Prezidentimiziň önde goýýan uly ähmiýetli wezipeleriniň biri bolup durýar.
Seýle döredilýän şertler üçin aragatnaşykçylar Gahryman Prezidentimize bimöçber sag bolsun aýdýarlar. Hormatly Prezidentimize berk jan-saglyk, il-ýurt bähbitli işlerinde rowaçlyk arzuw edýärler.