text:
Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň resmi wekili Aleksandr Lukaşewiç “Trans-Hazar” gaz geçirijisiniň gurluşygyna degişli birtaraplaýyn hereketler hazarýaka regionyň ýurtlarynyň arasyndaky ynama zeper ýetmegine getirer diýdi.
Lukaşewiç Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň pozisiýasyny beýan edip, 9-njy iýunda Moskwada žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda “proýektiň regiondan daşarkylaryň arasyndaky lobbistleriniň ýurtlaryň arasyndaky ynamyň gowşamagyny gazanmak isleýän bolmagyny unutmaly däl, sebäbi olar özlerini hazarlylara ‘strategik partnýor’ hökmünde hödürläp, ‘syýasy girdejileri’ wada berýän bolmaly” diýip, bu meselede Orsýetiň pozisiýasyny mälim etdi.
Şeýle-de Lukaşewiç gazgeçirijiniň gurluşygyna degişli meseläniň ekologiki tarapynyň ähmiýetini nygtady we onuň töwerek-daşa täsir ýetirmeýändigi barada çap bolýan maglumatlarda “subýektiw pikiriň agdyklyk edýändigini” belläp, “ekologiýanyň üstünden syýasat elhenç basyş edýär” diýdi.
ÝB-niň goldawy
Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň resmisiniň bu çykyşy türkmen gazyny Hazar deňziniň astyndan Ýewropa akdyrmak barada Türkmenistan bilen Ýewropa Bileleşiginiň arasynda geçirilen gepleşikleriň eginiň yzysüre edildi.
Ýewropa Bileleşiginiň energiýa boýunça wise-prezidenti Maros Sefçowiç maý aýynyň aýagynda Aşgabada eden saparyndan soň “Biz özara gowy düşünişýäris. Türkmenistan üçin öz eksport mümkinçiliklerini diwersifikasiýa etmek möhüm, ÝB üçin bolsa öz importlaryny diwersifikasiýa etmek örän wajyp” diýip belledi.
Şeýle-de Şefçowiç özüniň agzalýan saparyndan soň Ýewropa Bileleşiginiň türkmen gazyny Hazar deňziniň astyndan Ýewropa akdyrmak işine doly goldaw berjekdigini aýtdy.
Onuň ýene bir çykyşynda aýtmagyna görä, Ýewropa Bileleşiginiň 2019-njy ýyldan başlap Türkmenistandan tebigy gaz alyp başlamagyna garaşylýar.
Özara ylalaşyk
Maý aýynda Aşgabatda Türkmenistanyň, Azerbaýjanyň, Türkiýäniň we ÝB-niň arasynda energetika ugrundan hyzmatdaşlyk boýunça deklarasiýa gol çekildi we türkmen gazyny Ýewropa akdyrmak boýunça deslapky ylalaşygyň taslamasyny taýýarlamagyň üstünde bilelikdäki işi aktiwleşdirmegiň zerurlygy nygtaldy.
Baku we Aşgabat “Trans-Hazar” proýektiniň durmuşa geçirilmegi üçin diňe gazgeçirijiniň öz territoriýasyndan geçjek döwletleriň özara ylalaşygynyň ýeterlikdigini nygtaýarlar.
Orsýetdir Eýran bu pikir bilen ylalaşmaýarlar we gazgeçiriji proýektiň diňe hazarýaka döwletleriniň ählisiniň razylygy bilen amala aşyrylmalydygyny tekrarlaýarlar.
Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň resmi wekili Aleksandr Lukaşewiç 9-njy iýunda eden çykyşynda bäş sany hazarýaka döwletiň liderleriniň 2014-nji ýylda Astrahanda geçirilen sammitinde eden beýannamasyny ýatlatdy we “Hazaryň iň möhüm meseleleri boýunça diňe kenarýaka döwletler kararlary kabul etmäge hakly” diýip belledi.
Hazaryň kanuny statusyny kesgitlemek boýunça deňizýaka döwletleriň arasynda özara ylalaşyga gelinmedigem bolsa, regionyň döwletleriniň birnäçesi deňziň tebigy serişdelerini özleşdirmek boýunça ozara serhetlerini kesgitleýji ikitaraplaýyn ylalaşyklary baglaşdylar. Şeýle ylalaşyklar ozalky ýyllarda Orsýetiň, Azerbaýjanyň we Gazagystanyň arasynda ikitaraplaýyn esasda baglaşylypdy.
Iýun aýynyň başynda Türkmenistan we Gazagystan Hazar deňzindäki suwasty serhetlerini kesgitlediler. Ylalaşykda her döwletiň Hazar deňzindäki öz giňişligine garaşsyz hukuklary, şol sanda öz milli giňişliklerinde tebigy resurslardan peýdalanmak hukugy berkidildi.


c: text/html

text:
Russiýanyň “Gazprom” kompaniýasy 2016-njy ýylda daşary ýurtlara 180 milliard kubometr tebigy gaz satdy. Bu görkeziji kompaniýanyň şu wagta çenli gazanan iň uly üstünligidir – diýip, “Gazmpronyň” ýolbaşçysy Alekseý Miller habar berdi.
“Gazprom” ýylyň başynda şu ýylky eksportunyň 166-170 milliard kubometre deň boljakdygyny çaklaýardy. 2015-nji ýylda kompaniýa tarapyndan 158,56 milliard kubometr tebigy gaz daşary ýurt bazaryna iberildi.
Şeýlelikde, tutuş Russiýa Federasiýasynyň tebigy gaz eksporty 202,3 milliard kubometre deň bolar. 2016-njy ýylda bu görkeziji 10 milliard kubometr köp boldy. Russiýada tebigy gazyň öndürilişi 637 milliard kubometre barabar boldy.
Mundan başga-da, ýurtda nebit önümçiliginde-de oňat netijeler gazanyldy. 2016-njy ýylda onuň önümçiligi 547,5 million tonna barabar boldy. Geçen ýyla garanyňda, bu ugurda 2,5 göterim ösüş gazanyldy. 2015-nji ýylda tutuş ýurt möçberinde 534 million tonna nebit çykarylypdy.
“Gazprom” rekord goýdy
Russiýanyň “Gazprom” kompaniýasy 2016-njy ýylda daşary ýurtlara 180 milliard kubometr tebigy gaz satdy. Bu görkeziji kompaniýanyň şu wagta çenli gazanan iň uly üstünligidir – diýip, “Gazmpronyň” ýolbaşçysy Alekseý Miller habar berdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri sişenbe güni Ýerusalimde, Ýakyn Gündogardaky parahatçylyk prosesini janlandyrmak tagallarynyň çäginde, premýer-ministr Benýamin Netenýahu bilen formal gepleşik geçirýär.
Kerri soňky iki hepdede üçünji saparyny amala aşyrýar. Ol duşenbe güni Netenýahu bilen nahar başynda duşuşyp, soňra uly palestin resmileri bilen gepleşik geçirdi.
Kerri Ysraýylyň prezidenti Şimon Peres bilen gepleşip, kynçylyklara garamazdan, ysraýyllylar we palestinalylar entegem parahatçylyk şertnamasyna gol çekip bilerler diýdi.


text:
Gazagystanyň Astana şäherinde preswiterian dini akymynyň pastory ekstremizm aýyplamalary bilen sud edilýär.
Altmyş ýedi ýaşyndaky Bahytžan Kaşkumbaýew geçiren wagyz-nesihat işleri arkaly kilise jemagatynyň birine “howp abandyrmak” diýen kesgitleme bilen 2013-nji ýylyň maý aýynda tussag edilipdi.
Kaşkumbaýew deslapky tussaglykda saklanan döwri takmynan alty aý töweregi ruhy näsaglaryň bejergi alýan hassahanasynda saklanylypdy.
Geçen ýylyň oktýabr aýynda ýurduň sudy Kaşkumbaýewiň saglyk ýagdaýy zerarly öý tussaglygynda saklanylyp bilinjekdigi barada karar çykarypdy. Ýöne ol azatlyga goýberilenden sanlyja minut soň, ekstremizm ilteşikli täze aýyplamalar bilen polisiýa tarapyndan gaýtadan tussag edilipdi.
Yslam dininden hristian dinine geçen Kaşkumbaýew we onuň goldawçylary oňa garşy gozgalan sud işiniň syýasy maksatlydygyny nygtaýarlar.
Adam hukuklaryny goraýan gazak hem-de halkara guramalar Kaşkumbaýewiň azatlyga goýberilmegi üçin gazak resmilerine çagyryş edipdiler.


text:
Ukrainada halk preotestleri esasynda hökümet çalyşdy, Orsýet bu ýurtdaky raýatlaryny we harbylaryny goramagyň aladasyny edýändigini we güýç ulanmakçydygyny duýdurýar.
Halkara jemgyýetçiligi, hususan-da Günbatar döwletleri bu ýagdaýlardan çynlakaý alada bildirýär.
Emma Ukrainada müňlerçe studenti okaýan Türkmenistan bu wakalara hiç hili reaksiýa bildirmeýär.
Şol bir wagtda, ozal Gyrgyzystanda, Gürjüstanda bolan wakalardan soň, Türkmenistanyň bu ýurtlar bilen gatnaşygynda käbir üýtgeşiklikler boldy.
Eýsem Ýewromaýdan rewolýusiýasyndan soň türkmen-ukrain gatnaşyklary nähili bolar? Bu barada ýerli synçylaryň pikir-garaýyşlaryny bilmek isleseňiz, "Tegelek stol" söhbetdeşligimizi diňläň.


text:
Owganystanyň prezidenti Aşraf Gani korrupsiýa garşy “mukaddes urşa” başlamaga çagyrdy. Şeýle-de, ol korrupsiýa döwletiň halas bolmagyna howp abandyrýar diýdi.
1-nji sentýabrda Kabulda korrupsiýa garşy göreşmek boýunça geçirilen konferensiýada çykyş eden Gani dini ruhanylaryň adamlary bu göreşe gatnaşmaga çagyrmalydygyny aýtdy.
Şeýle-de, Gani hökümetiň korrupsiýa garşy göreşi güýçlendirendigini, emma ony köküne çenli ýok etmek üçin wagt gerekdigini belledi.
Bir ýyla golaý wagt bäri Owganystana prezidentlik edýän Gani korrupsiýanyň soňuna ýetmekde bilimiň esasy rol oýnaýandygyny hem nygtady.
“Transparency International” guramasynyň sanawynda Owganystan dünýäniň iň köp korrumpirlenen ýurtlarynyň hatarynda ýerleşdirilýär.


text:
Düýn Kosowonyň premýer-ministri Haşim Taçi Kosowoda üç ýyla golaý ozal Serbiýadan garaşsyz bolnaly bäri geçirilen ilkinji parlament saýlawlarynda öz Demokratik partiýasynyň ýeňendigini öňe sürdi.
Ses berişlik soňlanandan soň, Saýlaw komissiýasynyň yglan eden deslapky maglumatlaryna görä, ýekşenbe güni geçen bu saýlawlarda premýer-ministr Haşim Taçiniň ýolbaşçylygyndaky Demokratik partiýasy sesleriň 31 prosenti bilen öňe saýlanypdyr.
Saýlaw komissiýasy Haşim Taçiniň Demokratik partiýasynyň esasy bäsdeşi hasaplanylýan “Demokratik Liga” partiýasynyň sesleriň 25 prosentini alandygyny aýdýar.
Ýöne “Demokratik Liga” partiýasy sanawlaryň resmi netijelerini ret etdi we onuň 120 orunly parlamentiň agzalary üçin geçirilen saýlawlaryň hakyky netijelerini aňlatmaýandygyny aýtdy.
Saýlawlaryň gutarnykly resmi netijeleri şu gün giçlik çap ediler diýlip garaşylýar.


text:
Täjigistanyň ýaşlar hereketi ýurduň häzirki prezidenti Emomali Rahmony prezidentlige dalaşgär hökmünde hödürledi.
Täjigistanly boksçy Londondaky olimpiýa oýunlarynda bürünç medala eýe bolan Mawzuna Çoriýewa Rahmony Täjigistanyň Ýaşlar birleşiginiň dalaşgäri hökmünde saýlawlara gatnaşmaga çagyrdy. Ýaşlar bileleşiginiň şenbe günki kongresinde edilen bu teklibiň biragyzdan kabul edilendigi barada habar berildi.
Täjigistanyň prezidentlik saýlawlary 6-njy noýabrda geçiriler. Saýlawlaryň geçiriljek güni Rahmonyň döwlet başynda bolmagynyň 19-njy ýyl dönümine gabat gelýär. 1992-1994-nji ýyllarda Täjigistanda prezident wezipesi bolmandy, şol döwürde Rahmon parlamentiň baştutany hökmünde ýurda ýolbaşçylyk edipdi.


text:
Bir ýyllap dowam eden syýasy bulaşyklygy we orsýetçi separatistlere garşy birnäçe aýlap dowam edýän uruşy başdan geçirýän Ukrainada parlament saýlawlarynda Ýewropa tarapdar partiýalar ýeňiş gazandy.
Ses berişligiň 27-nji oktýabrda yglan edilen käbir netijeleri ýurduň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýugyň “Halk frontunyň” we prezident Petro Poroşenkonyň blogynyň 21.6% we 21.51% netijeler bilen öňe çykandygyny görkezdi.
Premýer-ministr Ýatsenýuk "täze koalisiýa ÝB bilen assosiasiýa barada ylalaşyga daýanýar”, diýip belledi.
Poroşenko 26-njy oktýabrda milli telewideniýede görkezilen çykyşynda ses berijileriň “Ukrainanyň Ýewropa tarap ýoluna berk we gaýduwsyz” goldaw bildirendigini aýtdy. Şeýle-de Poroşenko saýlawlaryň ýurduň gündogaryndaky konfliktiň “syýasy usul bilen” soňuna çykylmagyna goldaw görkezendigini belledi. Konflikt zerarly aprel aýyndan bäri 3700 çemesi adam wepat boldy.


text:
Salam lukman! Men 20 ýaşyndaky erkek adam. Ýaňy-ýakynda jynsy gatnaşykda bolan wagtym döle derek gan geldi. Ozal şeýle ýagdaý buşugamda ýüze çykypdy. Men hiç hili agyry duýmadym we häzir hem duýamok. 10-12 ýyl mundan oñ bowregimde daş bardy. Şohle bilen 2ýyl yzygiderli döwdürdim, yöne daşyn kiçijik bölegi döwulmän galypdy. Geçen ýyl barlagdan gecenimde, böwregimdäki daşyn azajyk böleginiň öňküligine duranyny anykladym. Agyry bolmasa üns bermegiň gereginiň ýoklugyny lukman aýtdy. Ýöne name üçin jyns agzamdan gan geldikä? Näme etmeli bolarka?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Lukmanlaryň bellemegine görä, 40 ýaşa çenli erkek adamlarda jynsy gatnaşyklardan dowamly saklanmalaryň netijesinde dölde ujypsyz mukdarda ganyň bolmalary kada hasaplanýar. Eger bu ýagdaý ýygy gaýtalanyp, başga alamatlar (gasykda agyry, agyryly peşew etmeler, beden gyzgynynyň ýokarlanmagy) bilen utgaşanda, onda sebäpleri anyklama talaby döreýändir.
Peşew-çykaryş ýollaryň, ýumurtgajyklaryň, tohum haltajygynyň, erkeklik jyns mäziniň alawlama keselleri, jyns gatnaşygy arkaly geçýän ýokançlyklar, jyns agzalaryň täze döremeleri, şikeslenmeler ganly dölüň bolmagynyň sebäbi bolup biler.
Megerem, peşew çykaryş ýolunda galan peşew daşjagaz süýşüp we gan damarlaryny şikeslendirip, dole ganyň düşmeginiň sebäbi bolandyr.
Saglyk ýagdaýyňyz babatda şübhelenmeler bolmaz ýaly urolog lukmanyna çekinmän ýüz tutmaklygy maslahat berýärin.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Latwiýada rus dilini ikinji döwlet dili etmelimi ýa etmeli däldigi baradaky mesele boýunça şenbe güni geçirilen referendumda rus dilini goldanlar az boldy.
Latwiýanyň Merkezi saýlaw komissiýasynyň deslapky maglumatyna görä, ses bermäge gatnaşan raýatlaryň 78 prosentine golaýy rus diline ikinji döwlet dili statusynyň berilmegine garşy ses beripdir.
Bu referendumyň öňýany Latwiýanyň köp hökümet resmilerem rus diline garşy ses bermäge çagyryş edipdiler. Latwiýada etniki ruslar Latwiýanyň ilatynyň üçden bir bölegine golaýyny ybarat edýär.


text:
NATO ýurtlary geljek ýyl Owganystandan goşun çykarmagy ara alyp maslahatlaşmak barada sammit geçirmekçi bolýarlar
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama bu habary anna güni Waşingtonda NATO-nyň baş sekretary Anders Fog Rasmussen bilen duşuşanyndan soň yglan etdi.
Birleşen Ştatlar we onuň 28 ýurtdan ybarat NATO ýarany 2014-nji ýylda Owganystandaky söweş goşunlaryny ol ýerden çykarmaga taýýarlanýar.
Obama özüniň Rasmussen bilen 2014-nji ýyldan soň görlüp biljek çäreler barada gürrüň edendigini aýtdy:
"Biz diňe gelýän ýyl ýarymda edilmeli işleri maslahatlaşmadyk, eýsem 2014-nji ýyldan soň, owgan howpsuzlyk güýçleriniň netijeli bolmagy we öz ýurtlarynyň serhetlerine gözegçilik edip bilmegi, NATO agzalarynyň Owganystanyň geljekde terrorizm üçin baza edilip ulanylmajagyndan arkaýyn bolmagy üçin görülmeli çäreler barada hem maslahat etdik."
Rasmussen NATO-nyň 2015-nji ýylda Owganystanda tälim missiýasyny taýýarlaýandygyny aýtdy.
"2014-nji ýylyň aýagyna biziň söweş missiýamyz tamamlanar we söweşžeň esgerlermiz öýlerine dolanar, owgan howpsuzlyk güýçleri öz ýurtlarynyň howpsuzlyk jogapkärçiligini öz üstlerine alar, emma biz ol ýerde tälim, maslahat we kömek bermek işimizi dowam etdireris."
2014-nji ýylda geçiriljek sammitiň anyk senesi we ýeri indi kesgitlenmeli.
Rasmussen bu sammitde NATO-nyň Owganystandan çykandan soňky missiýasy barada maslahat ediljegini aýtdy.
Owganystanda Birleşen Ştatlaryň 62 müň, NATO-nyň bolsa 34 müň esgeri gulluk edýär.
Obama bilen Rasmussen ýurt goramak jogapkärçiligini öz üstüne alan owgan hökümetine kömekleşmek üçin näçe daşary ýurt esgeriniň ol ýerde galjagyny aýtmady.


text:
Fewral aýynyň başynda Pakistan 100 müň tonna bugdaýy Eýrana eksport eder. Pakistanyň galla önümlerini eksport edýän “Seatrade Group” toparynyň bugdaýy ýanwar aýynyň soňuna ýa-da fewral aýynyň başyna gämi bilen ugratmagyna garaşylýar. Bu barada ýekşenbe maglumat berildi.
Ýöne kärhana iberilmegi planlaşdyrylan bugdaýyň diňe 10-dan bir bölegini ugratjakdygyny belleýär.
“Seatrade Group” toparynyň adyny belli etmedik direktory “geçen awgustda ylalaşylan 1 million tonna bugdaýy satyn almaga Eýranyň hökümetiniň puly ýok bolmagy mümkin” diýýär.
“Seatrade Group” kompaniýasynyň gelnen ylalaşyklara salgylanyp aýtmagyna görä, Eýran tarapy bugdaýyň deregine polat we dökün bilen hasaplaşar.
Pakistanyň bugdaýy eksport edýän kompaniýasy, galan 900 müň tonna bugdaý hakynda gepleşikleriň dowam edýändigini we onuň hususy bazaryň üsti bilen satylmagynyň mümkindigini aýtdy.


text:
Düýn BMG-niň Baş Assambleýasynyň adam hukuklary baradaky ýörite Komiteti Eýran bilen Demirgazyk Koreýany adam hukuklaryny bozmaklykda aýyplap, ýörite rezolýusiýa kabul etdi.
Düýn Eýran barada şeýle rezolýusiýanyň kabul edilmegini Komitetiň agzalaryndan 80-si goldady, 44-si oňa garşy ses berdi we 57-si ses bermekden saklandy.
Demirgazyk Koreýa baradaky rezolýusiýanyň kabul edilmegini bolsa, Komitetiň agzalaryndan 103-si goldap, 18-si oňa garşy ses berdi we 60-sy ses bermekden saklandy.
Bu kabul edilen aýry-aýry rezolýusiýalarda Eýranda we Demirgazyk Koreýada raýatlaryň hukuklarynyň örän giň gerimde depelenýändigi bellenip, bu ýagdaý berk tankyt edilipdir. Kabul edilen bu rezolýusiýalar geljek aý BMG-niň Baş Assambleýasynda umumy sese goýlar.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Jorj Buşa köwüşlerini atan yrakly žurnalist Muntazer az- Zeýdi türmede özüni gynandyklaryny aýtdy.
Şu gün türmeden çykan az-Zeýdi tussag edilenden soňky günler Yragyň ýörite gulluklarynyň işgärleriniň özüni urandyklaryny, elektrik togy bilen gynandyklaryny žurnalistlere gürrüň berdi. Žurnalist Yragyň premýer-ministri Nuri Al-Malikiniň ötünç soramagyny talap etdi.
Az-Zeýdiň sözlerine görä, ol köwüşlerini Jorj Buşa ABŞ-lnyň Yragy okkupirlemegine protestini bildirmek üçin zyňypdyr.
2008-nji ýylyň dekabrynda ABŞ-nyň şol wagtky prezidenti Jorj Buş Bagdatda metbugat konferensiýany geçirip duran wagty az-Zeýdi köwüşlerini oňa atypdy. Daşary ýurt baştutanyny masgaralamakda günä bildirilip, žurnalist üç ýyllyk türme tussaglygyna höküm edilipdi, soň şol möhlet gysgaldylypdy.


text:
Düýbi Parižde ýerleşýän adam hukuklaryny goraýan topar Türkiýä geçen hepde Stambulda tussag edilen täjik oppozision syýasatçysy Umarali Kuwatowyň we onuň üç kärdeşiniň adam hukuklaryna hormat goýmaga çagyrdy.
20-nji dekabrda “Merkezi Aziýanyň Adam hukuklary” boýunça assosiasiýasynyň başlygy Nadežda Ataýewa Türkiýä adam hukuklary boýunça halkara borçnamalaryny ýerine ýetirmäge, dört adamy aklawçylar bilen üpjün etmäge we olary BMG-niň bosgunlar boýunça edarasynyň wekilleri bilen duşuşmagyna rugsat bermäge çagyryş etdi.
19-njy dekabrda tussag edilen Kuwatow türk resmileriniň özüne “oňat garaýandygyny” aýtdy.
Kuwatowyň “Group 24” guramasy 10-njy dekabrda Duşenbede protestleri geçirmäge çagyryş edensoň, ol “ekstremist gurama” diýlip, Täjigistanda gadagan edildi.


text:
Düýn Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý bilen wideo-konferensiýa arkaly geçiren gepleşiginde ýakynda Owganystanda parahat ýaşaýjylaryň öldürilmegine özüniň çuňňur gynanjyny bildirdi.
Ýakynda Owganystanyň Helmand welaýatynda Birleşen Ştatlaryň öňbaşçylygyndaky koalision güýçleriň geçiren hüjüminde 14 sany parahat ýaşaýjy ölüpdi. Şolardan 12-si çagalar.
Soňky wagtlar prezident Hamid Karzaý koalison güýçleriň parahat ýaşaýjylary öldürmekleri bilen baglanyşykly wakalary ýiti tankytlap gelýär. Ol şular ýaly wakalaryň ýurtda “Talyban” hereketiniň has-da güýçlenmegine ýardam edýändigini aýdýar.


text:
Türkmenistanyň raýatlaryna döwlet eýeçiligindäki jaýlaryny hususylaşdyrmaga rugsat berilýär.
Penşenbe güni çykan "Türkmenistan" we "Neýtralnyý Türkmenistan" gazetlerinde ýurduň Ýaşaýyş jaý kodeksi
çap edildi. Bu kodeks adamlaryň öz döwlet eýeçiligindäki kwartirralaryny hususylaşdyrmak hukuklaryny yzyna berýär.
Türkmenistanlylaryň öz kwartiralaryny hususylaşdyrmagy öňki prezident S.Nyýazow tarapyndan wagtlaýyn togtadylypdy we şondan bäri bu hukukdan diňe ýurtdan göçýän adamlar peýdalanýardy.
Azatlyk Radiosy bu täzelik barada aşgabatly hukukçy žurnalist A.Baýryýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Şu gün Ýewropa Birleşiginiň daşary syýasat boýunça bölüminiň ýolbaşçysy Hawiýer Solana talyplara garşy söweşler sebäpli Pakistanda ýaşaýan ýerlerinden göçürilen 2 million töweregi bosgun barada ädilýän aladalara Ýewropa Birleşiginiň hem ýardam berjekdigini aýtdy.
Pakistanyň demirgazyk-günbataryndaky bosgunlar lagerine sapar eden Hawiýer Solana ýurduň häkimiýetleriniň bosgunlar baradaky edýän aladalary barada öwgüli sözleri aýtdy. Şu ýylyň aprel aýyndan bäri talyplara garşy alnyp barylýan söweşleriň barşynda bu regiondaky käbir ýaşaýjylar öz ýaşaýyş jaýlaryndan hem bütinleý mahrum bolupdylar.
Bileleşıgiň daşary syýasat boýunça bölüminiň ýolbaşçysy Hawiýer Solana Pakistandaky bosgunlara amatly ýaşaýyş şertlerini döretmek maksady bilen Ýewropa Bileleşıgiňiň Pakistana 150 million ýewrodan hem gowrak maliýe ýardamyny berendigini we şeýle ýardamlaryň mundan beýläk hem beriljekdigini aýtdy.
Hawýer Solana şu gün Pakistanyň prezidenti Asif Aly Zardary hem-de premýer-ministri Jusuf Reza Gilani bilen geçiren duşuşygyndan soň, Owganystana sapar etmekligi planlaşdyrýar.


text: Mary welaýatynyň Baýramaly şäherinde ýerleşýän şypahana böwrek kesellerini bejertmek isleýän türkmenistanlylaryň arasynda uly meşhurlyga eýedir. Baýramaly şypahanasy deňiz derejesinden 242 metr beýiklikde ýerleşýär. 1921-nji ýylda professor W.A.Aleksandrowyň ýolbaşçylygyndaky alymlar tarapyndan bu ýeriniň klimatynyň böwrek keselli näsaglary bejermek üçin ulanylyp boljakdygy öwrenilipdir. 1929-njy ýylyň iýunynda bu ýeri klimat bilen bejerýän böwrek şypahanasy diýlip yglan edilipdir, 1933-nji ýylyň 1-nji awgustyndan bolsa ýigrimi bäş orunlyk şypahana işläp başlapdyr. 1938-nji ýylda şypahana giňeldilip, onuň orunlarynyň sany 125-e çenli artdyrylypdyr.


text:
Halkara Gyzyl Haç Komiteti bütin dünýä boýunça iş alyp barýan we esasanam türme we türmelerde saklanýan adamlar bilen bagly alada edýän abraýly halkara guramalardan biri.
Bu guramanyň mandatlarynyň arasynda türmelere baryp, şol ýerdäki tussaglaryň ýagdaýlaryndan habar tutmak we olara arka çykmak ýaly maddalar hem bar.
Halkara Gyzyl Haç Komiteti ençeme ýyldan bäri Merkezi Aziýada hem iş alyp barýar. Bu guramanyň wekilleri türkmen ýolbaşçylary bilen hem yzygiderli gepleşikler geçirýärler.
Şeýle duşuşyklardan biri hem aprel aýynyň başynda Aşgabatda bolup geçdi. Emma onlarça ýyldan bäri dowam edýän bu gepleşiklere garamazdan, Halkara Gyzyl Haç Komitetine Türkmenistanyň türmelerine baryp görmäge henize çenli-de rugsat edilmän gelýär.
Şeýle ýagdaýda bu gepleşiklerde nähili meselelere garalýar we bu gurama Türkmenistanyň türmelerinde saklanýan adamlaryň ykbaly barada maglumat almak üçin ilata nähili kömek edip biler? Bu meseleler bilen gyzyklanyp, Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir ady agzalýan guramanyň Ýewropa we Demirgazyk Amerika boýunça metbugat wekili Kiristiýan Kardon bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Ilki bilen Halkara Gyzyl Haç Komitetiniň döredilmeginiň maksatlary we onuň geçmişi barada bize dolurak maglumat beräýseňiz?
Kiristiýan Kardon: Halkara Gyzl Haç Komitetiniň gurama hökmünde 150 ýyllyk taryhy bar. Biz bu guramanyň döredilmeginiň 150 ýyllygyny geçen ýyl belledik. Bu guramanyň maksady, umuman, ýaragly dartgynlylyk dowam edýän regionlarda iş alyp barmakdyr. Häzirki döwürde tutuş dünýäde biziň 80 töweregi wekilhanamyz bar.
Guramanyň maksady esasanam ýaragly çaknyşyklardan zyýan çeken adamlara pena bermek we olary goramakdan ybarat. Adamlary goramak diýlende, bu kategoriýa şol çaknyşyga aktiw gatnaşmaýan ilat girýär. Meselem, bendileriň, belli bir derejede çaknaşyklarda tussag edilen adamlaryň hak-hukugyny goramaga-da synanyşýarys. Şeýle tagallalarymyzyň çäginde biz azatlykdan mahrum edilen adamlaryň ýagdaýyndan habar tutýarys.
Azatlyk Radiosy: Siziň iki guramaňyz bar, meniň pikirimçe, olar biri-birine gaty ýakyn temalar boýunça iş alyp barýan ýaly. Olardan biri Halkara Gyzyl Haç Komiteti we beýlekisi bolsa Gyzyl Ýarymaý Jemgyýetidir. Olar alyp barýan işleri boýunça haýsy ugurda biri-binden tapawutlanýarlar?
Kiristiýan Kardon: Bu meseläniň has jikme-jigine girip oturmaýyn, ýone soragyňyza gysgaça jogap bersem, Halkara Gyzyl Ýarymaý we Gyzyl Haç Jemgyýetleri boýunça Federasiýasy, umuman, tebigy betbagtçylyklar emele gelen regionlarda iş alyp barýar.
Bu Federasiýa aýratynam bütin dünýäde Gyzyl Ýarymaý we Gyzyl Haç boýunça milli jemgyýetleri hem goldaýar. Bu guramanyň Halkara Gyzyl Haç Komiteti bilen arasyndaky tapawudy, biziň ýaragly dartgynlylyk we konflikt dowam edýän regionlarda iş alyp barmagymyzdyr.
Azatlyk Radiosy: Halkara Gyzyl Haç Komiteti hökmünde siz şu güne çenli Merkezi Aziýada nähili işler alyp bardyňyz, bitiren işleriňiz hakda has takygrak maglumat berip bilersiňizmi?
Kiristiýan Kardon: Gyrgyzystan bilen bagly soňky döwürlerde amala aşyran işlerimizi mysal getirip bolar. Bu ýurda saglyk pudagynda ýüzbe-ýüz bolnan kynçylyklary çözmek üçin yzygiderli ýardam edip gelýäris.
Biziň Gazagystanda we Täjigistanda hem edaramyz bar. Türkmen resmileri bilen hem gepleşikler geçirýäris. Emma, umuman aýdylanda, bu regionda alyp barýan işlerimiz hem beyleki sebitlerden tapawutly däl, biz özümize berlen ygtyýarlyklaryň çäginde iş alyp barýarys. Şol wezipeler, elbetde, adamlary goramak we olara kömek etmekden ybarat.
Azatlyk Radiosy: Has takyk mysal getirip biljekmi? Meselem, Gyrgyzystan barada gürrüň etdiňiz, şol ýurda nähili kömek berdiňiz?
Kiristiýan Kardon: Eger bu ýurtda alnyp barlan işler hakda takyk mysal bermegimi isleýän bolsaňyz, hawa aýdaýyn. Saglyk pudagy bilen bagly bu ýurduň ýüzbe-ýüz bolýan problemalarynyň hötdesinden gelip bilmegi üçin Gyrgyzystanyň saglyk edaralaryna kömek etdik.
Halkara Gyzyl Haç Komiteti saglyk boýunça ýurtda zerurlyk duýulýan ugurlar bilen bagly Gyrgyzystanyň saglyk edaralaryna we guramalaryna ýardam etdi. Biziň käbir ekspertlerimiz iş seminarlaryny geçirmek we ýerli lukmanlary türgenleşdirmek üçin Gyrgyzystana sapar etdiler. Şeýle-de şol ýurda saglyk boýunça materiarllardyr, enjamlar hem ugradyldy.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda nähili işler alyp barýarsyňyz?
Kıristiýan Kardon: Türkmenistanda edaramyz bar, ol region boýunça Daşkentde ýerleşýän wekilhanamyz tarapyndan dolandyrylýar. Häzire çenli şol ýurtda diňe bir kärdeşimiz iş alyp barýar.
Türkmenistan bilen bagly alnyp barylýan işleriň özeňi şundan ybarat. Biz häzirki döwürde, tussaglar bilen bagly Halkara Gyzyl Haç Komitetiniň tejribelerini türkmen hökümeti bilen paýlaşmaga taýýardygymyzy aýdyp, bu ugurda hyzmatdaşlyk etmek üçin Aşgabada teklip hödürlemek barada hökümet wekilleri bilen gepleşikler geçirýäris.
Şeýle-de biz ynsanperwerlik boýunça halkara kanunlaryň durmuşa girizilmegi üçin hökümete ýardam bermek barada teklip hödürleýäris. Häzirki döwürde biziň Türkmenistan bilen bagly alyp barýan işlerimiz we tagallalarymyz şundan ybarat.
Elbetde, bu ýurtda alnyp barylýan takyk iş ýok. Ýöne geljekde tussaghanalara baryp görmäge mümkinçilik dörediler ýaly we hökümete bu ugurda kömek etmäge ýagdaý bolar ýaly, biz häzirki döwürde resmiler bilen diňe gepleşikler geçirmäge üns berýäris.
Azatlyk Radiosy: Bilişime görä, şeýle gepleşikler ençeme ýyldan bäri dowam etdirilýär, emma bu diskusiýalardan haýsydyr bir anyk netije gazanmak şeýle kyn bolarly? Onuň sebäbi näme?
Kiristiýan Kardon: Biziň Türkmenistanda şu mahalky edýän tagallalarymyz ýurduň tussaghanalaryna göni baryp görmäge rugsat edilmegi bilen bagly däldir. Öň hem aýdyşym ýaly, Halkara Gyzyl Haç Komitetiniň ýaragly konfiliktler dowam edýän ýurtlaryň türmelerine baryp görmäge mandaty bar. Emma Türkmenistan barada aýdylanda, biziň tussaglar bilen bagly tejribelerimizi hökümet ýolbaşçylaryna diňe teklip etmäge ýagdaýymyz bar.
Bu ýagdaý beýleki ýurtlarda alnyp barylýan işlerimiz bilen deňeşdirilende az kem tapawut edýär. Biz ýurtdaky düzgünleriň bu ugur boýunça halkara standartlaryna ýetirilmegine olara kömek etmäge synanşýarys.
Azatlyk Radiosy: Siziň teklipleriňize türkmen ýolbaşçylary tarapyndan nähili reaksiýa görkezilýär?
Kiristiýan Kardon: Bu dialoglar, gepleşikler geçirmäge doly ygtyýary bolan wekiller tarapyndan amala aşyrylýar, men bu barada hiç zat aýdyp biljek däl.
Türkmen ýolbaşçylary bilen häzirki döwürde diňe tussaglar barada tejribelerimizi paýlaşmak boýunça teklip hödürlemek bilen bagly diskussiýalar geçirilýär. Emma ýerli ýolbaşçylar tarapyndan bu teklibe görkezilýän reaksiýa hakynda men size maglumat berip biljek däl.
Azatlyk Radiosy: Bu teklibi hödürlemekligiň siziň üçin ähmiýeti näme, ýagny bu teklibi hödürläp, siz näme gazanjak bolýarsyňyz?
Kiristiýan Kardon: Öň hem belläp geçişim ýaly, tussaglary gorap çykyş etmeklik Halkara Gyzyl Haç Komitetiniň öňde goýýan esasy wezipelerinden biridir. Biz bu tagallalarymyzy dünýäniň azyndan 80 töweregi ýurdunda ençeme ýyldan bäri dowam etdirýäris. Belli ýagdaýlarda Halkara Gyzyl Haç Komitetine türmelere baryp görmäge, elbetde, rugsat edilmeli. Emma Türkmenistan ýaly ýurtlar barada aýdylanda, biziň wezipämiz şol ugurlar boýunça olara öz tejribelerimizi hödürlemekden ybaratdyr.
Şonuň üçin, iň bärkisi bendiler bilen bagly aýdylanda, şol ýurtdaky ýagdaýlaryň halkara standartlaryna gabat getirilmegi üçin alnyp barylýan tagallalara ýardam etmeklik Halkara Gyzyl Haç Komitetiniň nukdaýnazaryndan möhüm bolup durýar.
Azatlyk Radiosy: Siz käbir ýagdaýlarda Halkara Gyzyl Haç Komitetine türmelere baryp görmäge rugsat edilmelidigini we Türkmenistan ýaly ýurtlarda bolsa bu guramanyň mandatynyň diňe teklip hödürlemek bilen çäklenýänligini aýdýarsyňyz. Bu nähili bolýar, bu meseläni anyklaşdyryp bolarmy?
Kiristiýan Kardon: Bu bendileriň we tussaghanalaryň ýagdaýy boýunça ynsanperwerlik baradaky halkara kanunlaryna bagly mesele. Ženewa konwensiýasyna laýyklykda, haçanda iki ýurduň arasynda harby çaknyşyk bolan halatynda, Halkara Gyzyl Haç Komitetiniň işgärlerine türmelere baryp görmäge rugsat edilmeli. Bu diňe halkara derejede bolan ýaragly çaknaşyk bilen bagly bize berlen mandatdyr.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan ýaly ýurtlaryň ýolbaşçylaryny sizi diňlemäge mejbur edýän haýsydyr bir düzgün barmy?
Kiristiýan Kardon: Türmelere baryp görmek bilen bagly aýdylanda, Halkara Gyzyl Haç Komitetiniň agzalaryna öz türmeleriniň gapylaryny açmak barada Türkmenistany mejbur edýän hiç hili madda ýok. Emma käbir ýurtlarda hökümet ýolbaşçylary halkara Gyzyl Haç Komitetiniň işgärlerine öz türmelerine baryp görmäge meýletin rugsat edýärler.
Ýogsa, biziň işgärlerimize islendik ýurduň türmelerine barmaga hökmän rugsat edilmeli diýlen zat ýok. Emma hökümet ýolbaşçylary bilen geçirilýän duşuşyklarda biz olara türmelerdäki ýagdaýlaryň halkara standartlaryna gabat getirilmegi üçin diňe ýardam etmäge synanyşjakdygymyzy aýdýarys.
Halkara Gyzyl Haç Komitetiniň türmeler baradaky maglumatlary aşa gizlinlikde saklaýanlygyny we bu syrlary hiç kime paş etmeýänligini hem olara düşündirmäge synanyşýarys.


text:
Nemes akademik alyş-çalyş gullugy DAAD (Deutscher Akademischer Austausch Dienst) Germaniýada okamak isleýän türkmen ýaşlaryna stipendiýaly okuw programmalaryny hödürleýär. Stipendiýanyň möçberi studentiň ylym-bilim derejesine (bakalawr, magistr, doktor) görä üýtgeýär.
Azatlyk Radiosyndan Merdan Saryýew DAAD alyş-çalyş gullugynyň Germaniýanyň Bonn şäherinde ýerleşýän baş edarasynyň Kawkaz we Merkezi Aziýa regiony boýunça bölüminiň başlygy Kai Franke bilen söhbetdeşlik geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Jenap Franke, ilki bilen DAAD programmasynyň Türkmenistandaky alyp barýan işleri, onuň berýän mümkinçilikleri barada gürrüň berseňiz.
DAAD alyş-çalyş gullugynyň Germaniýanyň Bonn şäherinde ýerleşýän baş edarasynyň Kawkaz we Merkezi Aziýa regiony boýunça bölüminiň başlygy Kai Franke
Kai Franke:
Dogrymy aýtsam, DAAD programmasynyň Türkmenistanda käbir kynçylyklary bar. Sebäbi biziň ol ýerde doly derejeli wekilhanamyz ýok. Biz häzirklikçe diňe Germaniýanyň Aşgabatdaky ilçihanasynyň üsti bilen iş alyp barýarys. Eger-de türkmen talyplary gyzyklanma bildirseler, ilçihanada biziň bir ekspertimiz zerur konsultasiýalary berýär.
Ýöne bu ýerde, elbetde, wagt çäkliligi bar. Ýaňy hem belleýşim ýaly, biziň durnukly iş alyp barar ýaly özbaşdak wekilhanamyz ýok. Eger-de türkmen hökümeti bize okuw jaýlarynyň birinden bir otagy bölüp bersedi, onda biz türkmen ýaşlary üçin doly derejeli, uzyn günüň dowamynda maglumatlary berip bilerdik. Ýöne, gynansam-da, häzirlikçe biziň bu ugurdaky tagallalarymyz hiç netije berenok.
Azatlyk Radiosy: Jenap Franke, indi DAAD programmasy barada jikme-jik gürrüň beräýseňiz. Ol kim üçin niýetelen, oňa kimler arza berip bilýär?
Kai Franke:
Biziň Türkmenistandaky programmamyz ýokary okuw jaýlarynda okaýan talyplara, şeýle-de ýokary okuw jaýlaryny gutaranlara degişli.
2-nji ýa-da 3-nji ýyl okaýan talyplar biziň DAAD programmamyzyň tomusky okuwyna girmek üçin arza berip bilerler. Bu tomusky okuwlar nemes dilinde alnyp barlyp, umuman, onuň maksady Germaniýa bilen tanyşdyrmak. Şeýle-de, ýokary okuw jaýyny gutaran ýa-da okuwynyň soňky kursunda okap ýören türkmenistanlylar biziň magistratura programmamyza gatnaşyp bilerler. Hawa, biziň ýene-de ýaş alymlar we ýokary okuw jaýlarynyň mugallymlary üçin-de ýörite programamyz bar.
Azatlyk Radiosy: Siziň programmaňyza gyzyklanma bildiren türkmen ýaşlary haýsy resminamalary hödürlemeli?
Kai Franke:
Biziň programmalarymyza gatnaşmak üçin arzanyň nusgasy biziň websahypamyzda, ýagny www.daad.de
saýtynda ýerleşdirilen. Arza bilen birlikde talyplar ýene-de käbir goşmaça resminamalary, has dogrusy, öz terjimehalyny, düşündiriş hatlaryny (Cover letter) tabşyrmaly.
Azatlyk Radiosy: Jenap Franke, türkmenistanlylaryň siziň programmalaryňyza gatnaşmagy üçin, nemes dilini bilmekleri zerury şertmi?
Kai Franke:
Eger-de talybyň saýlap alan ýokary okuw jaýy nemes dilinde sapak berýän bolsa, onda, elbetde, onuň nemes dilini bilmegi gerek bolar. Ýöne häzirki wagtda magistratura köplenç iňlis dilinde alnyp barylýar. Şonuň üçin DAAD programmasyna gatnaşýanlar okuwy iňlis dilinde hem okap bilerler. Ýöne munuň üçin olaryň TOEFL ýa-da şuňa meňzeş sertifikatlary bolmaly.
Azatlyk Radiosy: Şu ýerde bir aýdyňlyk girizseňiz, ýagny arza berýän talyplar ilki uniwersiteti saýlap, soň size ýüz tutmalymy ýa-da ol synagdan geçenden soň, oňa siziň özüňiz ýokary okuw jaýlarynyň birini maslahat berýäňizmi?
Kai Franke:
Magistraturada okamak isleýän talyplar munuň ikisini hem birden etmeli. Ýagny, olar okajak uniwersitetini saýlamaly we biziň programmamyza ýüz tutmaly. Ýöne ylmy-barlag programmasy bilen gyzyklanýanlar diňe bize ýüz tutýarlar. Degişli ýokary okuw jaýyny soň biziň özümiz hödürleýäris. Emma magistraturada okamak isleýänler uniwersitetleri özleri tapmaly.
Azatlyk Radiosy: Jenap Franke, siziň okuw programmaňyza alynýan adamlaryň sanyna çäk goýulýarmy?
Kai Franke:
Hawa, bizde kwota bar. Ýöne Türkmenistandan örän ujypsyz adam bize ýüz tutýar. Köplenç halatda biz Türkmenistan boýunça berilýän kwotany dolup bilemzok, ýagny juda az adam ýüz tutýar. Biz bu ýagdaýlary düzetmek üçin, köpräk tagalla etmek isleýäris.
Azatlyk Radiosy: Soňky sorajak soragym, türkmen ýaşlary haýsy wagta çenli ýüz tutup bilýärler?
Kai Franke:
Gyzyklanýanlar biziň ähli programmalarymyz boýunça oktýabryň ahyryna çenli resminamalaryny tabşyryp bilerler.
Türkmenistanda DAAD programmasy boýunça konsultasiýalary jenap Žan-Peter Abraham alyp barýar. Ol her hepdäniň çarşenbe güni öýlän sagat 14-16 aralygynda Germaniýanyň Aşgabatdaky ilçihanasynda konsultasiýalary geçirýär.


text:
Edward Snowden bilen duşuşan rus aklawçysynyň aýtmagyna görä, Snowden Russiýadan wagtlaýyn gaçybatalga sorap, arza ýazypdyr.
Anatoliý Kuçeranyň sözlerine görä, Snowden arzany sişenbe güni Şeremetýewo aeroportyndaky migrasiýa gullugynyň işgärine beripdir.
Russiýanyň Federal migrasiýa gullugy bu habar boýunça, häzirlikçe, beýanat bilen çykyş etmedi.
ABŞ-nyň aňtaw gullugynyň ozalky işgäri Edward Snowden Waşingtonyň gizlin maglumatlaryny syzdyrypdy. Ol 23-nji iýundan bäri Moskwanyň Şeremetýewo aeroportynda gizlenýär.


text:
Elbetde, jynsy gatnaşyklary hemişe islemek ýagdaýy hem, edil oňa isleg bildirmezlik ýaly bozulmalara degişli edilýändir. Ýöne bu gatnaşyklara günüň dowamynda 5 gezege çenli isleg bildirme ýagdaýy bilen deňeşdirlende, jynsy höwesiň ýitmegi has ýygy duş gelýändir.
Seksologlaryň bellemegine görä, höwesiň ýitmeginiň sebäpleriniň anyklanylmagy, ony döretmegiň çärelerini tapmaga kömek edip biler.
Stress
Emosional dartgynlylyk ýagdaýynda adam jynsy gatnaşyklaryndan başga hemme işleri, gündelik endiklerini ýerine ýetirip bilýär. Stress bagtlylyk gormonlarynyň bölünip çykyşyny togtadyp, jynsy höwesi duýmakda bökdençlik döredýär. Ruhy dartgynlylyga getirýän sebäplere garamazdan: işdäki kynçylyklar, öý-hojalyk aladalary ýa-da ýakynlaryň bilen tersleşme − şeýle aladalardan hemişe adamyň seksual durmuşy "ýitgileri" çekip bilýändir. Strese getirýän sebäbi aradan aýryp, jynsy höwese bolan islegi dikeldip bolar.
Ýanýoldaşyň bilen aragatnaşygyň bozulmagy
Höwesiň ýitmeginiň has ýygy duş gelýän sebäplerine jübütleriň dawalaryny, tersleşmelerini, biri-birine düşünişmezliklerini degişli edip bolar. Eger erkek adamlar tersleşme meselelerini, "öýke ýazmagy" ýakyn gatnaşyklaryň kömegi bilen çözmäge ýykgyn edýän bolsa, tersine, aýallarda oňa bolan höwes doly ýitip bilýändir. Şonuň üçin hem, eger pynhan gatnaşyklara sowuklyk aralaşan bolsa, biri-biriňize bolan ynamlylygyň we aragatnaşyklaryň derejesini barlap görüň.
Alkogol
Güýçli bolmadyk alkogol içgisiniň köp bolmadyk mukdary siziň jynsy höwesiňizi ýokarlandyrmaga kömek etse hem, onuň mukdarynyň köpeldilmegi bedeniň seksual duýgurlylygyny peseldip biler. Ondan başga-da, köp aýallara serhoş, agzyndan aragyň ysy gelip duran erkek adam bilen aragatnaşygy gurmak diýseň ýakymsyz bolýar. Esasy çykalga − içmezlik.
Ukynyň ýetmezçiligi
Düşekde ilki bilen ukynyň alynmalydygyny, diňe soň onuň pynhan gatnaşyklary ýerine ýetirmegiň "meýdançasyna" öwrülýändigini ýatda saklamalydyr. Uky ýeterlik dowamly bolmalydyr. Eger siz ukyňyzy almaýan bolsaňyz, seksual "işdämenligiňiziň" peselýändigine geň galmaň. Siziň bedeniňiziň ol islegi döretmäge kuwwaty ýetenok, çünki bu gatnaşyklary amala aşyrnak uly güýji talap edýändir.
Çagalar
Eger çaga dogmazdan öň aýalyň jynsy gatnaşyklara bolan islegi bar bolan bolsa hem, çaganyň dogmagy bilen isleg üýtgäp biler. Onuň sebäbi çaga emdirilýän döwürde höwes dörediji gormonlary togtadyjy prolaktinde hem däl. Ýadawlylyk − esasy sebäpdir. Çaga idetmek köp wagty we güýji talap edýär. Hatda çaganyň atasy hem jynsy islegiň ýitendigini duýup biler. Çykalga − çaga seretmekde kömek etmäge isleg bildirýän ýakynlaryňyzyň kömegini almakdyr.
Derman serişdeleri
Käbir derman serişdeleriniň ulanylmagy seksual islegi peseldip biler:
► Ruhy gamgynlylyga garşy ulanylýan dermanlar;
► Gan basyşy peseldýän dermanlar;
► Göwreliligiň öňüni alýan gerdejikler;
► Himiýa bejergisinde ulanylýan serişdeler;
► AIW garşy serişdeler;
► Finasterid.
Bu derman serişdelerini kabul edýän wagtyňyz, başga sebäpler bolmazdan jynsy höwesiň peselýändigini duýýan bolsaňyz, lukmana ýüz tutuň. Ol dermanyň mukdaryny azaltmagy ýa-da ony täsiri boýunça başga dermana çalyşmagy maslahat berer.
Öz bedeniňi halamazlyk
Eger siz öz daşky keşbiňizden hoşal bolsaňyz, onda özüňizi seksual gatnaşyklarda ynamly duýup bilersiňiz. Eger özüňize aýnada seretmek ýakymsyz bolsa, özüňiziň üýtgedip biljek zatlaryňyzy üýtgediň (özüňize serediň, kosmetolog lukmanyna ýüz tutuň). Özüňize bagly däl zatlar (meselem, boýuňyz, aýagyňyzyň ölçegi, ýüzüňiziň görnüşi) oňaýsyzlyk döretse, psihoterapewt lukmanyna ýüzleniň. Öz bedeninden we görkünden nägile ýanýoldaşyňyza kömek ediň. Onda özüne bolan ynamlylyk, hoşallyk, söýgi dörediň.
Artykmaç agramlylyk
Bedeniniň artykmaç agramlylygyndan kösenýän adamlarda jynsy islegiň peselmegi ýygy ýüze çykyp biler. Onuň sebäpleri höküminde öz-özüňe göwnüň ýetmezligini hem, gormonal bozulmalary hem belläp bolar. Sport bilen meşgullanyp, iýmitiňizi çäklendiriň − höwes täzeden dörär.
Saglyk ýagdaýlary
Aýallarda keýp alma (orgazm) ýagdaýynyň, erkek adamlarda bolsa ujydyň gönelmeginiň bozulmalary pynhan gatnaşyklara bolan höwesi sowadyp bilýän sebäplerdir. Eger lukman erkek adamyň ýagdaýyny "erektil disfunksiýa" diýip kesgitlemedik bolsa, bu ýagdaýy onuň aýaly düzetmäge kömek edip biler. (Saýtda ýerleşdirilen "Jynsy gowşaklyk", "Jynsy gatnaşyklary "ajadýan" ýene bir sebäp" atly makalalary oka) Ýanýoldaşyňa bolan söýgi, düşünme we üstünlige bolan ynam şowsuzlyk gorkusyny ýeňip geçmäge kömek eder. Bu bozulmanyň psihologiki sebäplerini psihoterapiýa usullary aradan aýyrmaga kömek edýär.
Aýallarda hem meňzeşräk ýagdaýdyr. Eger aýal maşgala bu gatnaşyklardan ruhy lezzet alyp, oňa orgazm duýgusyny her gezek başdan geçirme hökman däl bolsa, onda aladalanmaga esas ýokdur. Biri-biriňizi duýuň we söýüň − lezzetlilik duýgusy hemişe siziň hemraňyz bolar.
Testosteronyň derejesiniň peselmegi
Eger endokrin keseller sebäpli ýa-da ýaş ulaldygyça (erkek adamlarda) testosteron gormonynyň derejesiniň peselmegi siziň jynsy höwesiňize zyýan ýetirýän bolsa, lukmana ýüz tutuň.
Ruhy gamgynlylyk
Ruhy gamgynlylyk sizi lezzet berip biljek hemme zatlardan, şol sanda jynsy höwesden hem juda düşürjek sebäp bolup durýandyr. Çykalga − psihoterapewt lukmanyna ýüz tutuň we gamgynlylygyň psihologiki bejergisini ulanyň.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Parlamentdäki esasy kürt bileleşikleri 24-nji iýulda ylalaşyga gelenlerinden soň, weteran kürt syýasatçysy Fuad Masum Yragyň indiki prezidenti saýlandy.
2003-nji ýylda Saddam Hüseýin prezidentlikden çetleşdirileli bäri dowam edýän näresmi ylalaşyga görä, Yragyň prezidentiniň wezipesi kürtlere berilýär.
Masum, aýdylmagyna görä, Bagdat myhmanhanasynda ýapyk gapylaryň arkasynda bolan ses berişlikde öz bäsdeşi Barham Salyhden öňe saýlandy.
76 ýaşyndaky Masum häzirki prezident Jalal Talabaniniň Kürdüstan watançylyk bileleşigi partiýasynyň agzasydyr.


text:
Russiýanyň habar beriş serişdeleri Demirgazyk Kawkaz regiony Dagystanda geçirilen howpsuzlyk operasiýalarynda söweşiji diýlip şübhelenilýän alty adamyň öldürilendigini habar berýärler.
Dagystanyň Içeri işler ministrliginiň resmileriniň berýän maglumatyna görä, olar üç söweşijiniň 25-nji fewralda we beýleki üçüsiniň 26-njy fewralda ýurduň Kyzylýurt etrabynyň merkezindäki Sultan-Ýangýurt we Neçaýewka obalarynyň golaýynda öldürilendigine ynanýarlar.
Dagystanda 25-nji fewralda başladylan operasiýalar dowam edýär.
Resmiler gürrüňi gidýän territoriýadaky tokaýda söweşiji diýlip güman edilýän ýene-de dört sany adamyň saklanyp galan bolmagynyň mümkindigini aýdýarlar.


text:
“Bu Pakistan üçin howply döwür” diýilýän jümle ýurt 1947-nji ýylda garaşsyz bolaly bäri häli-şindi gaýtalanyp, manysyz zada öwrüldi. Iş ýüzünde ýurduň taryhynda häkimiýet başyna gelen her bir partiýa harbylaryň syýasy durmuşa garyşmagyna giriş hökmünde bu sözi ulandy.
Ýöne weýrançylykly siliň getiren betbagtçylygyny, daşary ýurt kreditleri bilen aýak üstünda saklanýan ykdysadyýeti, ýurduň birsyhly ýaramazlaşýan energiýa krizisini, regional we etniki bölünişikleriň barha güýjeýänligini, talyban tarapyndan döredilen howpsyzlyk krizisini göz öňüne getireniňde welin, Pakistan howply sepgitde dur diýmezçe däl.
Ýagdaýyň dartgynlydygyny, halk tarapyndan saýlanan hökümetiň sil betbagtçylygyna garşy herekete geçmekde haýal gymyldandygyny nazara alanyňda, goşunyň ara goşulmaklyga çagyrylmagy garaşylan ýeke-täk zat bolup durýardy.
Iň soňunda edil şu garaşylyşy ýaly hem boldy. Urdu jemagatynyň ýolbaşçysy Altaf Huseýn ýaňy “watanparaz” generallary Pakistanda täze “fransuz rewolýusiýasyny” amala aşyrmaklyga çagyrdy. Ol şeýle hem parahor syýasatçylaryň ile göz edilip, dardan asylmagyny isledi.
Garaşylan zat däldi
Huseýniň generallara ýüz tutmagy syýasy sferada gahar-gazaba sebäp boldy. Paritiýasy häkimiýet başyndaky Pakistanyň Halk partiýasynyň esas ýarany bolup durýan bir adamyň hökümetiň harbylaryň eline geçmegine isleg bildirmegi asla garaşylan zat däldi.
Syýasy partiýalaryň, Nawaz Şerifiň “Pakistanyň musulman Nawaz-ligasy” partiýasy başlyklaýyn bu çakylyga oňaýsyz reaksiýa görkezmegi ýeke Huseýni aňk-taňk etmedi. Ol şol bir wagtyň özünde-de goşuna onuň syýasata garyşmagynyň islenilmeýändini görkezdi.
Muňa garamazdan, ýagdaý howpsuz däl. Ýurduň uly partiýalary Huseýniň beýanatyny ýazgarsa-da, dini partiýalar ýa “Pakistanyň musulman Kuaid-ligasy” partiýasy tarapyndan görkezilen çynlakaý reaksiýa ýok. Mundan daşgary-da halkyň arasynda Huseýniň pikirleriniň ep-esli derejede goldanylýan bolmagy mümkin.
Silden pida çeken regionlarda adamlara kömek eden, halas ediş işlerini alyp baran, halka azyk harytlaryny paýlap, beýleki kömekleri ýetiren hökümet däl-de, goşun boldy. Peşawar, Lahor we Kuette ýaly şäherlerde halkyň hökümet howpsuzlygy gorap bilenok diýen şübhesi artdy.
Netijede pakistanlylaryň aglabasy ýurduň häzirki kynçylykly ýagdaýynda öňki harby diktatorlary günäkärleseler-de, olaryň generallaryň arasyndan bir halasgäri gyzgyn garşylamgy mümkin.
Dawut Hattak Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Pakistan gullugy –Maşal Radiosynyň žurnalisti. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Kambojada köpçülikleýin baslyşykda, resmi maglumatlara görä, ölenleriň sany 378 adam, ýaralananlar 700.
Ýagyşlar möwsüminiň tamamlanmagy bilen bagly geçirilýän dabara wagty ýurduň paýtagtynda ýaňky betbagçylyk ýüze çykdy.
Häkimiýetleriň maglumatyna görä, Tonlesap derýasynyň üstünden geçýän darajyk köpriniň üstünde basgy, dyknyşyk döräpdir.
Ölenleriň sanynyň has köp bolmagy mümkin. Halas edijiler heläk bolanlaryň jesetlerini gözleýärler.
Ýurduň premýer-ministri Hun Sen 1970-nji ýyllarda “gyzyl kemerleriň” ýurdy dolandyran wagtyndan bäri häzirki bolan betbagçylygy iň uly tragediýa diýip atlandyrdy.
25-nji nobýar ýurtda matam güni yglan edildi.


text:
Britaniýanyň CAF atly sahawatlylyk fondy dünýäde hususy sahawatlylyk boýunça sanawyny çap etdi. Hasabatda dünýäde sahawatlylygyň möçberiniň global maliýe krizisine garamazdan artýandygy aýdylýar we munuň ilkinji nobatda kömege mätäç adamlara göni ýardam berýän meýletinçileriň sanynyň köpelmegi bilen baglydygy bellenýär.
Sahawatlylyk reýtinginde Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasynda iň ýokary görkeziji 26-njy ýerde ýerleşdirilen Türkmenistana degişli. Özbegistan 50-nji, Täjigistan 64-nji, Gazagystan 66 we Gyrgyzystan 73-nji ýerde ýerleşdirilipdir.
Türkmenistanyň ilatynyň 57% sahawatlylyk işleri üçin öz wagtyny sarp edýändigi we haýyr-sahawat işleri bilen meşgullanmak üçin wagtyny gaýgyrmaýan ilatyň sany boýunça Türkmenistanyň dünýä ýüzünde birinji ýerde durýandygy hasabatda mälim edilýär.
Habar berilişine görä, CAF guramasynyň “Dünýäde sahawatlylyk sanawy” köpçüligiň pikirini öwrenýän “Gallup” kompaniýasynyň barlaglaryna esaslanýar.
Şu ýyl dördünji sapar çap edilýän bu hasabata laýyklykda dünýäde sahawatlylyk boýunça birinji orunda ABŞ durýar.


text:
Ähli professional tigirçiler ýaly, Aleksandr Winokurow üçin hem agyry täzelik däl.
2003-nji ýylda onuň iň ýakyn dosty, tigirçi Andreý Kiwilýew Fransiýadaky ýaryşda ýykylyp, kellesine ýeten şikes sebäpli aradan çykypdy.
Doping dawasy
Dört ýyl soňra Winokurowyň ganynda doping maddalary tapylyp, oňa iki ýyllap ýaryşlara gatnaşmak gadagan edildi. Şol sebäpden Winokurow Pekinde geçirilen olimpiýa oýunlaryna gatnaşyp bilmändi.
2011-nji ýylda ”Tur de Frans” ýaryşynda onuň guýmaç süňki döwüldi. Şol wakadan bir hepde geçensoň ol sporty taşlap, dynç alyşa çykýandygyny yglan etdi. Ol şu tomus sporta gaýtadan dolanyp, olimpiýa oýunlarynda altyn medaly almagy başardy.
Gazak tigirçisi Londonda gazanan altyn medaly bilen “mundan öňki şowsuzlyklarynyň üstüni örtendigini” aýdýar. Şeýle-de Winokurow ýaryşlardan çetleşdirilenden soň gaýdyp öňki durkuna dolanyp bilmez diýen tankytlary hem puja çykarandygyny belleýär.
Winokurow Almata şäherinde geçirilen metbugat konferensiýasynda: "2007-nji ýylda men doping bilen bagly dawa uçradym. Şol sebäpden hem Pekindäki olimpiýa oýunlaryna gatnaşyp bilmändim. Iki ýylyň dowamynda hiç hili ýaryşlara gatnaşmadym emma türgenleşmegi dowam etdim" diýip, belledi.
Ol soňra: "Tankytçylaryň aglabasy maňa garşy çykyş edýärdiler, olar meniň agyr ruhy urgyny başdan geçirenim üçin, hiç haçan sporta gaýdyp gelmejegimi nygtapdylar. Ýöne indi bu zatlaryň ählisi geçmişde galdy" diýip belledi.
Gazak tigirçisine edilen tankydy gürrüňlere garamazdan, saryýagyz Winokurow öz janköýerleriniň arasynda "Wino" diýlip atlandyrylyp, ol dünýäniň tanymal tigirçisi hökmünde ykrar edilýär.
Sportdaky üstünlikleri
Ol türgenleşmäge 11 ýaşynda, dogduk ýeri Bişkul şäherçesinde başlapdy. Ondan soň ol 1998-nji ýylda Fransiýa baryp, şol ýerde hem öz hünärini professionallyk derejesine ýetirdi.
Winokurow dünýä çempionatlarynda iki bürünç medalyny gazandy, 2006-njy ýylda “Wuelta a Espanýa” ýaryşynda çempion adyna mynasyp boldy we 2003-nji ýylda bolsa ol “Tur de Frans” ýaryşynda "iň erjel sürüji" diýen ady aldy.
Şol ýyl geçirilen “Tur de Frans” ýaryşynda Winokurow üçünji bolupdy, ikinjiligi bolsa germaniýaly Ýan Ullrik, birinji orny bolsa ABŞ-ly tigirçi, şol ýaryşda ýedinji gezek dünýä çempiony bolan Lans Armstrong eýeläpdi.
Doping dawasyny başdan geçiren Winokurow bu waka barada gürrüň etmegi halamaýar. Şeýle hem ol doping maddalaryny ulanandygy barada ýöňkelýän aýyplamalara garşy Armstrongyň göreşini bes edendigi baradaky habaryň özüni gynandyrandygyny belledi. Bu ýagdaý Armstrongy ähli sylaglaryndan mahrum eder.
"Bu tigir ýaryşlarynda uly waka boldy. Bu “Tur de Frans” ýaryşlarynyň abraýyna zyýan ýetirer" diýip, Winokurow Azatlyk Radiosyna aýtdy.
"Elbetde, biz örän gynanýarys. Doping dawalary zerarly tigir ýaryşlaryna köp zeper ýetýär. Armstrongyň ýedi ýylky zähmeti puja çykaryldy" diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Winokurow Armstongyň häzirki ýagdaýyna gowy düşünýändigini belläp, ABŞ-ly tigirçiniň dünýäniň ähli janköýerleri üçin hemişe gahryman bolup galjakdygyny aýtdy.
Iki çaganyň atasy Winokurow mundan beýläk ýaryşlardan düýbünden çekilýändigini aýtdy. Onuň deregine ol Gazagystanyň täze tigirçiler neslini, şol sanda Arman Kamyşew we Alekseý Lutsenko ýaly tigirçileri türgenleşdirmegi göz öňünde tutýandygyny aýtdy.
"Biziň örän zehinli ýaş sportsmenlerimiz bar. Men adamlar Gazagystan barada pikir edenlerinde, ”Borat” kionosy barada däl-de, Astana şäheri barada pikirlenmegini isleýärin" diýip, Winokurow aýtdy.


text:
Şu günler Türkmenistanyň ähli welaýatlarynda neşä garşy göreş temasyndan maslahatlar hem duşuşyklar geçirilýär. Bu kampaniýa bilen baglanyşykly türkmen telewideniýesinde neşe önümçiligine baş goşan adamlaryň ökünçli çykyşlary hem görkezilýär.
Türkmenistanda şu günler ýurduň kanuny goraýjy organlary we Neşä garşy döwlet gullugynyň işgärleri tarapyndan Garagumda, ýagny, Derweze, Bokurdak, Böri, Ataguýy we Ýerbent ýaly az ilatly ýerlerde tebigy şertlerde ösýan we emeli ýagdaýda ýetişdirilýän neşe ösümliklerini tapyp, olary ýok etmek boýunça “Göknar-2010” ady bilen giň gerimli aksiýanyň geçirilýändigi ýurduň habar serişdelerinde habar berilýär.
BMG-niň resmi hasabatlaryna görä, dünýädäki neşe maddalarynyň 90 %-den gowragy Owganystanda öndürilýär. Emma bilermenler soňky ýyllarda Owganystan bilen serhetdeş Merkezi Aziýa döwletleriniň özlerinde-de neşe önümçiliginiň artmagy bilen baglanyşykly howply tendensiýalaryň döränligini belleýärler.
Merkezi Aziýa boýunça bilermen Sanobar Şermatowa Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi: “Merkezi Aziýa regionynyň territoriýasynda geroin öndürmek boýunça Owganystandaky ýaly laboratoriýalaryň işleýänligi barada maglumatlar bar. Bu bolsa regionyň neşe gaçakçylaryna neşäni Owganystandan getirmän, öz ýurtlaryndan almaga mümkinçilik berýär”.
Neşe problemasynyň gerimi nähili?
Neşe problemasynyň Türkmenistandaky geriminiň anyk däldigini synçylar belleýärler. Ýurduň bu ugurdaky statistiki maglumatlary köpçülik üçin elýeterli däl.
Merkezi Aziýa boýunça bilermen Sanobar Şermatowa islendik problemany çözmek üçin ilkinji nobatda onuň möçberine takyk göz ýetirmegiň zerurdygyny belleýär.
Türkmen metbugaty häzirki wagtda amala aşyrylýan çäreler neşe belasyna garşy göreşde Türkmenistanyň elinden gelenini etmäge taýýardygyny görkezýär diýip ýazýar.
Soňky ýyllarda Türkmenistanda neşe maddalaryny we neşe söwdagärlerini
ele salmak boýunça görülýän çäreleriň netijesinde hakykatdanam ýurtda neşe söwdasynyň belli bir derejede çäklenendigini ýurduň daşynda hereket edýän hökümete degişli bolmadyk guramalar hem belleýärler.
Problemanyň sosial kökleri
Ýöne “Türkmen inisiatiwasy” guramasy Türkmenistanda neşekeşleriň kadaly durmuşa dolanmak meselesiniň uly problema bolup galýanlygyny belleýär.
Bu guramanyň türkmenistanly lukmanlara salgylanyp aýtmagyna görä, neşekeşleri bejermek, olaryň aýaga galyp, kadaly durmuşa dolanmaklaryna goldaw bermek boýunça ýurduň şu günki sistemasy döwrüň talabyna laýyk gelmeýär. Hususan-da, bu guramanyň tassyklamagyna görä, neşe dispanserlerindäki we zähmet-düzediş lagerlerindäki şertler berk režimli türmelerden ýüz esse ýaramaz.
“Türkmen insiatiwasynyň” müdiri Farid Tuhbatullin Türkmenistanda neşekeşler babatynda zerur profilaktiki çäreleriň we neşe söwdegärlerine garşy göreşiň degerli derejede alnyp barylmaýanlygyny belledi.
Neşekeşligiň esasynda sosial kynçylyklaryň ýatanlygy öňden belli. Farid Tuhbatullin işsizligiň we ýaşlaryň bilim almaga mümkinçilikleriniň çäkliliginiň adamlaryň neşekeşlik we neşe söwdasy ýaly ýaramaz işlere baş goşmagyna hem sebäp bolýanlygyny aýdýar.


text:
2016-njy ýylyň Fiziologiýa ýa-da Medisina boýunça Nobel baýragy “autofragiýa üçin mehanizmleriň üstüni açan” ýapon alymy Ýoşinori Ohsumä beriler.
Stokgolmyň Karolinska instituty bu baradaky karary 3-nji oktýabrda mälim edip, Ohsuminiň açyşlarynyň “köp fiziologik prosese düşünmäge ýol açandygyny” aýtdy.
Şwesiýanyň Stokgolm şäherindäki Karolinska instituty her ýyl ilkinji bolup, Medisina boýunça Nobel baýragyny yglan edýär. Alty sany Nobel baýragynyň ýeňijilerine jemi 8 million şwed krony ($930,000) möçberinde pul sowgady hem berilýär.
Nobel baýragynyň beýleki ugurlar boýunça ýeňijileriniň şu hepdäniň dowamynda yglan edilmegine garaşylýar.


text:
8-nji iýunda, birbada, Ahal, Balkan, Lebap welaýatlarynda hem-de Aşgabat şäherinde Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň düzümine wekil hödürlemek boýunça mejlisler geçirildi.
Türkmen mediasynda berlen maglumatlara görä, Türkmenistanyň demokratik partiýasy hem-de ýurduň jemgyýetçilik guramalary tarapyndan bilelikde geçirilen bu mejlislerde ýerli häkimlik we jemgyýetçilik guramalarynda işlemegiň baý tejribesini toplan, uly abraýdan peýdalanýan raýatlaryň Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň düzümine wekillige hödürlenendikleri barada aýdylýar. Emma Merkezi toparyň düzümine hödürlenen wekilleriň ady türkmen mediýasynda mälim edilmedi.
2012-nji ýylda Türkmenistanda prezident saýlawlary geçiriler. Bu saýlawlara taýýarlygyň çäklerinde ýaňy-ýakynda «Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlary hakynda» hem-de «Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi topar hakynda» kanunlar kabul edildi.
«Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi topar hakynda» kabul edilen kanunyň 15-nji maddasyna laýyklykda 1999-njy ýyldan 2008-nji ýyl aralykda «Türkmenistanda saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi topar hakynda» ozal kabul edilen kanunlar hem-de ol kanuna girizilen üýtgeşmeler öz güýjüni ýitiren hasaplanylýar.
Täze kanunyň 4-nji maddasyna laýyklykda, Merkezi saýlaw topary Türkmenistanyň prezidenti tarapyndan döredilip, ol toparyň başlygyndan, başlygyň orunbasaryndan, kätibinden we on iki agzadan ybarat düzümde bolýar.
Merkezi saýlaw toparynyň düzümine wekiller Türkmenistanyň prezidenti, syýasy partiýalar we jemgyýetçilik birleşikleri tarapyndan hödürlenilýär.
Merkezi saýlaw toparynyň başlygy Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan tassyklanylýar.
Ýerli habaçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Hytaýyň prezidenti Si Jinping Tähranda ikitaraplaýyn syýasy-ykdysady gepleşikleri geçirmek üçin eýran resmileri bilen duşuşdy.
Si Jinping Eýranyň prezidenti Hassan Rohani, biraz soň bolsa ýokary ruhany lider, aýatolla Ali Hameneýi bilen duşuşdy.
Eýran resmileri bu sapar netijesinde 16 şertnama gol çekiljegini aýtdylar.
Iki ýurduň prezidentleriniň ikiçäk gepleşiklerinden soň guralan metbugat ýygnagynda prezident Rohani bu saparyň sanksiýalar ýatyrylandan soň, taryhy bir pursatda bolup geçýändigini belläp, iki tarap üçin hem özara bähbitli, gutarnykly ylalaşylan dokumentlere gol çekiljegine umyt bildirdi.
"Şu gün biz iki ýurduň arasyndaky strategiki gatnaşyklar, 25 ýyllyk hemmetaraplaýyn şertnama baglaşmak, gelýän on ýylda kitaraplaýyn gatnaşyklary döwrebaplaşdyrmak barada maslahat etdik» diýip, Rohani 23-nji ýanwardaky gepleşiklerden soň aýtdy.
Şeýle-de ol Hytaý bilen Eýranyň özara söwdanyň möçberini gelýän on ýylda 600 milliard dollara ýetirmek barada ylalaşandyklaryny aýtdy.
Bu iki ýurduň arasyndaky söwda 2014-nji ýylda 52 milliard dollar möçberinde bahalandy.
Hytaýyň prezidenti Si Jinping metbugat ýygnagynda eden çykyşynda «biz özara gatnaşyklary strategiki gatnaşyklara öwürmek kararyna geldik» diýdi. Şeýle-de ol iki ýurduň arasyndaky syýasy ynamdarlygy täze bir derejä götermek barada maslahat edendiklerini aýtdy.
Si bilen sapara hökümet başlygynyň üç orunbasary, alty sany hökümet ministri bardy. Hytaý Eýranyň nebitiniň esasy alyjysy bolup durýar.
Si 16-njy ýanwarda Eýrana garşy girizilen halkara sanksiýalary ýatyrylandan soň Tährana sapara gelen uly döwlet liderleriniň ilkinjisidir.


text:
Serbiýanyň premýer-ministri Aleksandar Wuçiç öz orta-sag "Serbiýanyň progressiw" partiýasynyň möhletinden öň geçirilen parlament saýlawlarynda "taryhy ýeňiş" gazanandygyny yglan edip, ýurdy Ýewropa Bileleşigine goşulmaga tarap gönügen ugrundan çykarman saklamagy wada etdi.
"Serbiýa özüniň Ýewropa tarap alyp barýan ýoluny dowam etdirer, ony çaltlandyrmaga synanyşar. Bu ugurda kompromis bolmaz" diýip, Wuçiç 24-nji aprelde giçlik partiýanyň Belgraddaky baş edarasyna ýygnanan žurnalistlere aýtdy.
Garaşsyz gözegçilik agentligi "CeSID" Wuçiçiň partiýasy saýlawda sesleriň 49 prosentini alar diýýär.
Sola ýykgyn edýän "Serbiýanyň sosialistik" partiýasy bolsa sesleriň 12.9 prosentini eýeläp, ikinji orunda durýar. Geçen aý Gaagada harby jenaýatda suda çekilip, aklanan Woýislaw Seseljiň aşa milletçi "Radikal" partiýasy bolsa, CeSID-iň hasaplamagyna görä, alan 7.4 prosent sesi bilen parlamentde üçünji partiýa bolar.
"Biziň ýokarydygymyzy radikallar görkezerler"
CeSID-iň maglumatlary sanalan seslere daýanýar. Ilkinji resmi netijeleriň geljek hepde aýan edilmegine garaşylýar.
"Saýlawlaryň netijelerine begenemzok. Biz köpräk sese garaşypdyk" diýip, 24-nji aprelde Seselj aýtdy. Ol soňra hem: "Biziň ýokarydygymyzy radikallar görkezerler" diýip, sözüniň üstüne goşdy.
Ses berişlik ilki haýal gidenem bolsa, soňra onuň bady artyp, saýlaw merkezleri ýapylmazyndan iki sagat öň 6.7 million ilatly ýurtda saýlawçylaryň 47.7 prosentiniň ses berendigi anyklandy.
Ses berişlige gatnaşanlaryň jemi sany 2012-nji ýyldaky saýlawlarda hasaba alnan 53 prosentden ýokary diýlip çaklanýar.
Reformalary durmuşa geçirmek
Wuçiç özüne "Serbiýanyň progressiw" partiýasyna 250 orunly parlamentde häzirki eýeleýän 131 ornundan has güýçli mandatyň gerekdigini aýdyp, saýlawlaryň planlaşdyrylan möhletinden iki ýyl öň geçirilmegine çagyrdy.
Ozal aşa milletçi bolup, "Beýik Serbiýa" ideýasyny goldap gelen Wuçiç indi özüni Ýewropanyň tarapyny çalýan reformaçy edip hödürleýär.
Wuçiç bilen onuň koalision ýaranlary, 2014-nji ýylda tama edişleri ýaly, parlamentiň orunlarynyň üçden iki bölegini alyp bilmediler we 158 orun gazandylar.
Wuçiç güýçlüräk mandatyň özüniň Serbiýany Ýewropa Bileleşigine ýakynlaşdyrmak baradaky maksadyny amala aşyrmaga kömek boljakdygyny aýdýar. Ol şeýle hem Ýewropa Bileleşigi bilen Halkara pul fondunyň talap edýän reformalaryny durmuşa geçirmek ýurduň ykdysadyýetini güýçlendirer diýýär.
Parlamentden orun almak düzgünleri
Ses berişlikden sanlyja gün öň geçirilen pikir soralyşyklar Wuçiçiň partiýasynyň sesleriň 50 prosentini aljakdygyny görkezdi. Serbiýanyň häzirki saýlaw sistemasy boýunça bir partiýa parlamentden orun aljak bolsa, oňa azyndan sesleriň 5 prosentini almak gerek.
Merhum Slobodan Miloşewiç tarapyndan düýbi tutulan we daşary işler ministri Iwiça Daçiçiň ýolbaşçylygyndaky sosialistler 24-nji apreldäki saýlawlarda 11.3 prosent alar diýlip çaklanypdy.
Bu saýlawlardan ozal parlamentde 25 orna eýe bolan sosialistik partiýa ýurdiň ikinji uly partiýasydyr.


text:
«Dünýä saglygy saklaýyş guramasynyň baştutany Margaret Çan Demirgazyk Koreýa bardy» diýip, şu gün öz çeşmelerine salgylanmak bilen, Hytaýyň «Sinhua» habar agentligi habar berdi.
Dünýä saglygy saklaýyş guramasynyň Phenýandaky wekilhanasy häzirlikçe bu barada hiç hili resmi maglumat ýaýratmady.
Demirgazyk Koreýada azyk ýetmezçiliginiň ýiti duýulýandygy barasynda soňky wagtlar maglumatlar gelip gowuşýar. Seuldaky gumanitar guramalaryň biriniň maglumatyna görä, geçen gyş iki müň töweregi demirgazyk koreýaly açlykdan ölüpdir.


text:
Meşhur Amazon.com internet hyzmaty ýakynda amerikan gizlin diplomatik materiallaryny çap eden “WikiLeaks” saýtyny mundan beýläk goldamakdan ýüz öwürdi.
Hakerleriň hüjümi sebäpli “WikiLeaks” wagtlaýynça Amazon.com saýtynyň serwerine geçipdi.
Amerikan administrasiýasy iki saýtyň arasyndaky ylalaşygyň ýatyrylýandygyny habar berdi.
Senator Jo Liberman “WikiLeaks” bilen hyzmatdaşlyk edýän beýleki saýtlary-da Amazon.com saýtynyň göreldesine eýermäge çagyrdy.
Gizlin maglumatlaryň syzyp çykmagy sebäpli jenaýat derňewiniň başlanandygyny Waşington habar berdi.
“WikiLeaks” saýtyny esaslandyryjy Julian Assanj Şwesiýanyň haýyşy bilen 1-nji dekabrda Interpol tarapyndan halkara gözlegi yglan edildi, Şwesiýada ony zorlamakda aýyplaýarlar.


text:
BMG-niň derňewçileri Damaskyň golaýynda himiki ýaraglaryň ulanylmagy barada berilen maglumatlar boýunça barlaglaryň ikinji gününe başladylar. Duşenbe güni inspektorlar özleriniň oka tutulmagyna garamazdan geçen çarşenbe güni hüjümleriň edilen ýerleriniň birinden synag geçirmek üçin nusga aldylar.
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri habar berilen himiki hüjümleri “ahlaga ters gelýän” ýagdaý, diýip atlandyrdy. Düşenbe günki çykyşynda Kerri ýüzlerçe adamyň ölümine getiren hüjümlere baş goşanlaryň halkara kadalaryna laýyklykda jogap bermelidigini aýtdy we bu barada Assadyň režimine duýduryş berilendigini aýtdy.
Kerri ABŞ-da goşmaça maglumatlaryň bardygyny we olaryň ýakyn günlerde çap edilip bilinjekdigini hem belledi.
Orsýet Siriýanyň prezidenti Başar Al-Assadyň režimine garşy güýç ulanmazlyga çagyrdy we munuň “betbagtçylykly netijelere” getirmeginiň ähtimaldygyny aýtdy. Şeýle-de, Moskwa Siriýadaky krizisy maslahat etmek üçin ABŞ-nyň we Orsýetiň diplomatlarynyň arasynda çarşenbe güni duşuşyk geçirilmeginden Waşingtonyň boýun gaçyrmagyna gynanç bildirdi.


text:
Türkmenistanda ýörite orta hünär berýän mekdepleriň ýene bäş sanysy tölegli edildi.
Resmi metbugatda Türkmenistanyň 42 sany ýörite orta hünär mekdeplerine okuwçylaryň kabul edilip başlanandygy, şolaryň 19 sanysynyň töleglidigi habar berilýär.
Ýeri gelende aýtsak, ýörite orta hünär mekdepleriniň 14 sanysy öňden hem tölegli bolup, şu ýyl olaryň hataryna ýene-de bäş sanysy goşuldy.
Tölegli şerte geçirilen ýörite orta bilim berýän mekdepleriň arasynda:
- Türkmenistanyň Söwda we ykdysady gatnaşyklar ministrliginiň Söwda hünär mekdebi;
- Türkmen Nebit-gaz gurluşyk konserniniň Balkanabatdaky Nebitçilik hünär mekdebi;
- Demirýol ulaglary ministrliginiň Aşgabatdaky Demirýol transporty mekdebi;
- Nyýazow adyndaky Oba-hojalyk uniwersitetiniň Baýramalydaky Agrosenagat hünär mekdebi;
- Türkmen Oba-hojalyk uniwersitetiniň Daşoguzdaky Agrosenagat hünär mekdebi bar.
“Neýtralnyý Türkmenistan” gazetinde çap edilen maglumatda ýurtda ýörite bilimli orta hünärmenleri taýýarlaýan bu mekdeplere şu ýyl ýaşy 35-den geçmedik 8 müň 385 adamynyň kabul ediljekdigi, munuň geçen ýylkydan 43 adam artykdygy aýdylýar.
Töleg barada maglumat berilmeýär
Emma okuw möhleti 2-2,5 ýyl bolan bu ýörite orta hünär mekdepleriniň tölegi barada resmi metbugatda hiç hili maglumat berilmeýär. Azatlyk Radiosynyň bu baradaky maglumatlar bilen gyzyklanyp, gürrüňi gidýän okuw jaýlarynyň resmilerinden nähilidir bir maglumat almak synanyşyklary hem netije bermedi.
Türkmen häkimiýetleri 2-nji awgustda başlanan synaglaryň “açyklygyny ýokarlandyrmak maksady bilen” okuw otaglarynda wideokameralaryň oturdylandygyny, munuň netijesinde okuw jaýlaryna “has ukyply oglan-gyzlaryň kabul edilmegine mümkinçilikleriň döredilendigini” tekrarlaýarlar.
Türkmen resmileriniň bu beýanatyna garamazdan, Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolýan käbir türkmenistanlylar ýurduň ýokary bilim pudagynda korrupsiýanyň, parahorlugyň giňden ýaýrandygyny, para bermezden ýokary okuw jaýlaryna girmek mümkinçiliginiň juda çäklidigini gürrüň berýärler.
Galyberse-de, türkmen häkimiýetleriniň özleri hem ýurduň bilim pudagynda korrupsiýanyň bardygyny resmi taýdan birnäçe gezek boýun aldylar. Emma welin häkimiýetler agzalýan parahorlugyň anyk haýsy edaralarda kök urandygy, oňa kimleriň gatnaşygynyň bolandygy barada halka hiç hili jikme-jik maglumatlary bermeýärler.
Ýörite orta hünär mekdepleri bilen birlikde şu ýyl ýurduň ýokary okuw jaýalaryna hem 7 müň 256 talyp kabul ediler.


text:
Hytaý 2009-njy ýylyň aýagyndan bäri 160 milliard kub metr türkmen gazyny satyn alyp, Türkmenistanyň iň uly gaz alyjysyna öwrüldi diýip, “Trend» habar gullugy Hytaýyň Türkmenistandaky baş ilçisi Sun Weidonga salgylanyp ýazýar.
Ilçi bu sözleri «Neýtralnyý Turkmenistan» gazeti bilen söhbetdeşlikde aýdypdyr. Bu söhbetdeşlik Türkmenistan bilen Hytaýyň arasyndaky diplomatik gatnaşyklaryň 25 ýyllygyna bagyşlanyp geçirilipdir.
Hytaýly ilçiniň sözlerine görä, 2013-nji ýylda iki ýurduň arasyndaky umumy söwda, haryt dolanyşygy 10 milliard dollardan aşypdyr. Emma haryt dolanyşygygeçen 2016-njy ýylda pul möçberinde alnanda esli kemelipdir.
«Trend» habar gullugy Türkmenistanda Hytaýyň 30 kärhanasynyň, 2 müň çemesi işçisiniň ykdysady işjeňlik bilen meşgullanýandygyny, iki ýurduň arasyndaky söwda dolanyşygyň bolsa, soňky 25 ýylda düýpli ýokarlanandygyny habar berýär.
Hytaýly ilçiniň tassyklamagyna görä, häzire çenli Türkmenistan-Hytaý gaz geçirijisiniň her ýylda 55 milliard kub metr gaz akdyrmaga niýetlenilen üç ugry guruldy.
Emma muňa garamazdan, dünýä ykdysadyýetindäki kynçylyklar türkmen-hytaý söwda gatnaşyklaryna hem öz täsirini ýetirinemeňzeýär.
“Global söwdanyň haýallamagy, energiýa resurslary bazarynyň çökmegi we beýleki faktorlaryň täsiri astynda, ikitaraplaýyn söwda dolanyşygy pul ölçeginde peseldi, emma onuň möçberi soňky iki ýylda şol durşuna galdy” diýip, hytaýly ilçi türkmen neşiri bilen söhbetdeşlikde aýdýar. Şeýle-de, “Geçen ýylyň 11 aýynda söwda dolanyşygy $5.4 milliarda ýetdi” diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Adam hukuklaryny goraýan «Türkmen inisiatiwasy» guramasy bu habardan hasap çykaryp, türkmen-hytaý söwda gatnaşyklarynyň esasan gaz söwdasyndan durýandygy sebäpli, Hytaýa satylýan türkmen gazynyň bahasynyň «düýpli peselendigi» barada netije çykarýar.
«Eger haryt dolanyşygy ýylyň 12 aýyna deň derejede bölünse, onda geçen ýylyň görkezijisi tutuşlygyna 5,9 milliard dollara golaý bolar. Şonuň bilen wagtda, ilçiniň aýdyşy ýaly, eger möçber öňki durkunda galan bolsa, onda türkmen gazynyň bahasy 41% arzanlan bolmaly» diýip, «Türkmen inisiatiwasy» ýazýar.
Mundanam başga, neşir Türkmenistanyň Hytaýdan alan milliardlarça dollar karzyny ýatlap, Aşgabadyň Pekine satýan gazynyň esasan berginiň hasabyna iberilýändigine ünsi çekýär.
Neşiriň ýazyşy ýaly, Hytaý 2011-nji ýylda Türkmenistana 8 milliard amerikan dollaryny kredit berdi. Soňra, 2013-nji ýylda bolsa Türkmenistan Hytaýdan ýene bir kredit aldy we bu karzyň möçberi şu wagta çenli agzalmaýar diýip, «Türkmen inisiatiwasy» belleýär.
Türkmen metbugatynda gaz söwdasyndan alynýan anyk girdejiler, satylýan gazyň bahasy barada maglumat berilmeýär.
Ýöne hytaý diplomaty türkmen neşiri bilen söhbetleşlikde hytaý-türkmen hyzmatdaşlygynyň mümkinçilikleriniň uludygyny belläpdir.
Aýdylmagyna görä, iki tarap ykdysady pudakdaky hyzmatdaşlyklary giňeltmek üçin ýörite programmany işläp düzmegiň maslahatyny edýär. Bu programmanyň iň möhüm aspektleriniň biriniň ylmy we tehnologiki hyzmatdaşlyk boljakdygy aýdylýar.
«Iki tarap şu ýyl ilkinji Hytaý-Türkmen ylmy we innowasiýa forumyny geçirmegi planlaşdyrýar» diýip, «Trend» habar gullugynyň habarynda aýdylýar.


text:
Türkmenistanda çagalaryň hukuklary baradaky kanunlar kämilleşdirilýär, şonuň bilen bir wagtda hökümet bu meselede BMG-niň Çagalaryň hukuklary baradaky komitetinde hasabat hem berýär.
Ýöne ýurtda çaga hukuklarynyň bozulmagynyň dowam edýändigi aýdylýar.
Eýsem Türkmenistanda çaga hukuklary durmuş ýüzünde esasan nähili ýagdaýlarda bozulýar we bu düzgün bozmalaryň öňüni almak üçin milli kanunçylykda nähili normalar bellenipdir?
Azatlyk radiosy bu barada ýerli synçy, Aşgabatda ýaşaýan raýat aktiwisti Nurberdi Nurmämmedow bilen söhbetdeş boldy.


text:
30-njy noýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleriniň gatnaşmagynda göni aragatnaşyk arkaly nobatdaky wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi. Onda ýurdy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça ýaýbaňlandyrylan çäreler, oba hojalyk pudagyndaky möwsümleýin işleriň barşy, şeýle hem şanly seneler mynasybetli guraljak baýramçylyk dabaralaryna görülýän taýýarlyk bilen baglanyşykly meselelere garaldy.
Ahal welaýatynyň häkimi A.Ýazmyradow welaýatda oba holalyk işleriniň alnyp barlyşy barada hasabat berip, welaýatyň çäklerinde gurulýan desgalardaky işleriň ýagdaýy we Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygy mynasybetli guralýan dabaraly çäreler barada aýtdy.
Şunuň bilen baglylykda, häkim welaýatyň Kaka etrabynda 300 orunlyk “Ýaşyl ýaýla”çagalar sagaldyş-dynç alyş merkeziniň, Ak bugdaý etrabynda bolsa “Buýsanç” çagalar dünýäsiniň gurlup ulanmaga berilmäge taýýar edilendigini, ýakyn günlerde olaryň açylyş dabarasynyň meýilleşdirilýändigini habar berdi.
Döwlet Baştutany Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 20 ýyllygynyň hormatyna guralýan dabaralaryň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmegiň zerurdygyna ünsi çekip, welaýatyň çäklerinde bu baýramçylyga, şeýle hem Türkmenistanyň Ýaşulularynyň maslahatynyň dabaraly mejlisine hemmetaraplaýyn taýýarlyk görmek babatda häkime birnäçe tabşyryklary berdi.
Balkan welaýatynyň häkimi D.Durdyýew welaýatyň oba hojalygynda ýaýbaňlandyrylan giň möçberli çäreler barada hasabat berdi we welaýatda Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllyk baýramçylygy mynasybetli ýaýbaňlandyrylan medeni çäreler barada habar berdi.
Milletiň Lideri hasabaty diňläp, welaýatyň durmuş maksatly desgalarynyň talaba laýyk ýyladylyşyna, bag ekmek boýunça berlen tabşyryklaryň ýerine ýetirilişine aýratyn ähmiýet berilmelidigini belledi.
Daşoguz welaýatynyň häkimi O.Gurbannazarow welaýatyň etraplarynda şaly oragynyň, şeýle hem köpçülikleýin bag nahallaryny ekmek işleriniň barşy hakynda habar berdi.
Döwlet Baştutany welaýatda şaly oragynyň depginleriniň pesdigini belläp, bu ugurda alnyp barylýan işlere nägilelik bildirdi hem-de işleriň netijeliligini ýokarlandyrmagy häkimden berk talap etdi.
Lebap welaýatynyň häkimi M.Joraýew welaýatda alnyp barylýan oba hojalyk işlerini barada hasabat berdi.
Mary welaýatynyň häkimi B.Annagurbanow häzirki döwürde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, ak ekinlere ideg etmek işleriniň barşy, welaýatyň çäklerinde gurulýan desgalaryň öz wagtynda gurlup gutarylmagy we olarda ýokary hil derejesiniň üpjün edilmegi boýunça döwlet Baştutanynyň tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Aşgabat şäheriniň häkimi M.Abilow paýtagtda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, şäheri abadanlaşdyrmak we onuň ähli künjeklerinde arassaçylygy üpjün etmek boýunça döwlet Baştutanynyň tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi, paýtagtymyzyň çäklerinde gurluşygy alnyp barylýan desgalardaky işleriň depginlerini ýokarlandyrmak ugrunda alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň Prezidenti wideoşekilli iş maslahatyny jemlemek bilen, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleriniň öňünde durýan möhüm wezipeleri kesgitläp, olary üstünlikli ýerine ýetirmek üçin ähli çäreleri görmegi, ýerlerde ähli işleriň takyk guralmagyny üpjün etmegi talap etdi.


text:
Fransiýanyň Nise şäherinde adamlar Bastilliýa gününi belleýän mahaly, ýük ulag sürüjisiniň öz ulagyny adamlaryň üstüne sürmegi netijesinde ölen 84 adamyň 38 çemesi daşary ýurtly diýip, fransuz Daşary işler ministrligi habar berýär.
19-njy iýulda ýaýradylan maglumatda wakada pida bolanlaryň dünýäniň 19 ýurdundan gelendigi mälim edilýär. Olaryň arasynda Alžirden, Germaniýadan, Ermenistandan, Belgiýadan, Braziliýadan, Estoniýadan, Birleşen ştatlardan, Gürjüstandan, Italiýadan, Gazagystandan, Madagaskardan, Morokkodan, Polşadan, Rumynýadan, Şweýsariýadan, Tunisden, Türkiýeden we Ukrainadan gelen raýatlar bar.
Şeýle-de, fransuz ministrliginiň beýanatynda wakada ýaralananlaryň sanawynyň heniz doly tamamlanmandygy aýdylýar.
Fransiýada syýahatçylar tarapyndan Parižden soň iň köp sapar edilýän şäher Nisedir.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamenti eýran häkimiýetleriniň amerikan hristian pastoryny 8 ýyl türme tussaglygyna höküm edenligini tassyk etdi.
Sözçi Darbi Holladeý Waşingtonyň Eýrany Seýid Abedininiň adam hukuklaryny hormatlamaga we ony türmeden boşatmaga çagyrandygyny aýtdy.
Aýdylmagyna görä, Abedini şu aýyň başlarynda hususy jaýda hristian ybadathanalaryny döredip, Eýranyň döwlet howpsuzlygyny gowşatmaga synanmakda aýyplanyp, sud edilipdir.
Asly eýranly, ýöne Birleşen Ştatlarda ýaşaýan pastor bu aýyplamany ret edýär.
Birleşen Ştatlardaky Kanun we adalat merkezi Abedininiň tussaglykda urlandygyny we gynalandygyny öňe sürýär.


text:
Orsýetiň howa-ýol hadysasy derňewi polýak hasabatyny ret etdi.
Polýak hasabaty 2010-njy ýylda polýak prezidentiniň uçarynyň ýykylmagyna rus howa-ýol gözegçileriniň beren bulaşyk ýol görkezmeleri sebäp boldy diýýär.
Bu hadysany derňän döwletara awiasiýa komitetiniň panel başlygy Alekseý Morozow metbugat ýygnagynda rus gözegçileriniň uçar sürüjilerine ýoly anyk görkezendiklerini aýdyp, aýak depdi.
Şeýle-de ol aeroportuň radarynyň we çyralarynyň, polýak derňewçileriniň hasabatynda aýdylyşynyň tersine, kadaly işländigini aýtdy.
2010-njy ýylyň 10-njy aprelinde bolan howa-ýol hadysasynda prezident Leh Kaçinskiý bilen bile 95 adam ýogaldy.
Morozow we beýleki rus ekspertleri Polşanyň anna güni ýaýradan hasabatynda aýdylýan zatlara jogap berýärler.
Polýak hökümetiniň hasabatynda uçar heläkçiligine Smolensk aeroportundaky gözegçileriň ýoly ýalňyş görkezmeginiň sebäp bolandygy öňe sürülýär.


text:
Ýaponiýanyň premýer-ministriniň merkezi aziýa ýurtlaryna edýän sapary regionda adam hukuklarynyň alada döredýän ýagdaýlaryna howatyrlanma bildirmek we bu ugurdaky reformalaryň möhümdigini nygtamak üçin gowy bir mümkinçilikdir diýip, adam hukuklaryna gözegçilik edýän Human Rigths Watch guramasynyň ýaýradan beýanatynda bellenilýär.
Premýer-ministr Şinzo Abeniň saparynyň öňüsyrasynda Human Rigths Watch guramasy Merkezi Aziýanyň lideleriniň öňünde goýulmaly meseleleriň sanawyny düzdi. Olaryň arasynda: syýasy matlap bilen yzarlamak; adam hukuklaryny goraýanlygy we graždan aktiwligi üçin türmä basmak; azat media we hökümete degişli bolmadyk guramalara basyş etmek ýaly ýagdaýlar hem agzalyp geçilýär.
“Merkezi Aziýa liderleri, şeýle-de olaryň sebitde adam hukuklary boýunça iş alyp barýan köpsanly pidalary Ýaponiýanyň öz hyzmatdaşlary bilen ýöredýän syýasatynda adam hukuklarynyň esasy orun tutýandygyny eşitmeli. Abe öz saparynyň dowamynda oňaýly hyzmatdaşlyk üçin reformalaryň gerekdigini açyk aýdyň etmeli” diýip, Human Rigths Watch guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa bölüminiň direktory Weronika Szente Goldston belledi.
Gepiň gerdişine görä ýatladyp geçsek, Şinzo Abe 22-28-nji oktýabr aralygynda Merkezi Aziýanyň her bir döwletine sapar eder. Türkmenistandan başlanýan bu sapar 2006-njy ýyldan bäri Ýaponiýanyň hökümet baştutanynyň sebite edýän ilkinji saparydyr.
Human Rigths Watch guramasy premýer-ministr Abeniň 2003-nji ýylda eden çykyşynda “[Ýaponiýanyň] daşarky diplomatiýasynyň azatlygyň, demokratiýanyň, adam hukuklarynyň we kanunyň hökmürowanlygynyň esasynda alnyp baryljakdygy” baradaky eden belliklerine hem ünsi çekýär.
“Adam hukuklaryny sylaýan, açyk maglumatlary berip bilýän, öz jogapkärçiligini duýýan döwletler sermaýaçylar üçin has özüne çekijidir. Bu saparyň dowamynda uzak wagtdan bäri soňa goýlup gelinýän reformalaryň amala aşyrylyp başlanmagy Merkezi Aziýa döwletleriniň öz bähbidine boljakdygyny we Ýaponiýanyň muňa uly ähmiýet berýändigini mälim etmek üçin gowy bir pursatdyr” diýip, Szente Goldston nygtaýar.


text:
Gyrgyzystanyň ýokary okuw jaýlarynda köp sanly türkmenistanly student okaýar. Olaryň häzirki ýagdaýy barada nähili maglumatlar bar?
Gyrgyzystanda okap ýören türkmen ýaşlarynyň ýagdaýy barada türkmen resmileri entek maglumat bermediler.
Azatlyk Radiosynyň Germaniýadaky habarçysy Taher Şir Mohammadi tarapyndan taýýarlanan “Ýaşlar“ programmasynda Gyrgyzystandaky wakalar barada türkmen ýaşlarynyň pikirleri barada hem maglumat berilýär.
Bular barada diňlemek üçin sahypanyň sag tarapynda ýerleşdirilen audio düwmäni basyň.


text:
Penşenbe güni Nigeriýanyň federal polisiýasynyň baş binasynda amala aşyrylan partlamanyň jogapkärçiligini “Boko Haram” radikal yslamçy topary öz üstüne aldy. Bu Nigeriýada janyndan geçen hüjümçiniň amala aşyran ilkinji hüjümi boldy.
Paýtagt Abujadäki partlamada iki adam - polisiýanyň işgäri we gümän edilýän hüjümçiniň özi heläk boldy.
Ekstremistleriň ýaýradan beýanatynda nygtalmagyna görä, hüjümiň nyşany ýurduň polisiýasynyň başlygy Hafiz Ringim bolupdyr. Partlamada oňa şikes ýetmedi.
Özüni “Nigeriýanyň Talybany” diýip atlandyrýan “Boko Haram” topary täze hüjümleri geçirmek bilen haýbat atdy.


text:
«Alarsеn janymy näz bilеn bakyp,
Zеrеfşan kekiliň gеrdеnnе döküp,
Kätе göz güldürip, kä gaşyň kakyp,
Zеýnеlarap ýarym, bir zaman goýgul...»
Bеýik akyldar aýdyp gеçеn:
«Gaplaň gеzеr gara dagy pеnalap,
Müňkür gеzеr mydam lеbini ýalap,
Ajal gеlеr harydyny kowalap,
Bimahal bеndäni ýaşdan aýyrma».
Gara niýetiňi bеýik çynary agdarmaga dikеn ajal nе dagy pеnalap gеlýä, nе bagy. Ol gös-göni gеlip, saýlan pidasynyň gapysyny dеpip açýa. Gyzaran gözünеm güldürеnok, gaşynam kakanok.
Yşk mеýindеn gana-gana, az salym irkilmägе mеýil edеn şazada Muhammеt Zеýnеlaraba «bir zaman goýgul» diýip ýalbarybеrsin, ajal Zеýnеlarap däl, harydyny ýarym zamanam goýmaýa.
Ýyldyrym sähеl şеmala yrgyldap duran ýaş nahaly urmaýa, ol sarsman duran bеýik çynary urýa. Şеýdibеm, «Sеrwi agaçnyň güli solýa». Şеýdibеm, millеtiň aýdym-saz bagyna görk bеrip oturan Gurt Ýakup atly çynar agyp düşýä.
Bir mahal aýdan «Alan bilmеz, bеrеn bilеr hasaby» diýen sеtirimizi ýatlaýas. Nеnеňsi gymmatbaha göwhеriň ýitеnindеn hökümеt bihabar galýa (ýa habarly bolup göz ýumýa), hakdan içеn bagşynyň gaýtalanmajak owazyna başyny yralap gulak asan diňlеýji wеlin gözüniň ýaşyny syryp ýetişеnok.
...1982-nji ýylda Mollanеpеs tеatrynyň gastrol toparyna ýolbaşçy bolup, Ýolöten topragynda aýlanyp ýörşümе, halypa bagşynyň işigindеn ätlеmеk, onuň bilеn ilkinji hеm iň soňky gеzеk gysga wagtlaýyn gürrüňdеş bolmak maňa miýessеr etdi.
Saglyk-amanlykdan soň Gurt Ýakup nämе kär edýänim bilеn gyzyklandy. «Dilе çolar ýaly hünärim ýok-la, goşgujyk-bеýlеki ýazyşdyran bolýan» diýdim. «Kän bir eşidеn adym-a däl ýaly...» «Aý, indi başlap ýörün...»
Bagşy bir salym içini hümlеdip oturdy. Birdеnеm gözümi garaňkyradyp gidеn aýylganç jümläni öňümе patyladyp oklady: «He-e, kim başlap ýör, kim gutaryp barýa diýsеn-е...»
«Bagyşlaň» diýjеgimеm bilmеdim, hoşlaşyp turaýmagyňam ebеtеýini tapmadym. Ýenе bagşynyň özi söhbеtdеşligiň jylawyny goşaryna saraýdy:
«Ölmеk, dirilmеk – ykbalyňam oýny däl, ogul, pеlеgiňеm. Bularyň barysy tеbigy zat... Mеn saňa bir hakykaty bеýan edеýin, ýigit. Indi mеniň bärimdеn aňrym ýakyn. Öljеgimе gynanamok, ýanym bilеn kyrk dört dеssany alyp gidýän, ynha mеni ýakýan zat...»
Bu gün bizеm öz gеzеgimizdе nälеr gyzyklanasymyz gеlýä, ýönе haýsy hökümеtdеn, haýsy ýolbaşçydan, haýsy idеologdan sorajagymyzy bilеmzok. Eýsеm, Gurt Ýakup kimiň, Magtymguly Garly dеýin dеssançy bagşylaryň mirasyny ýazgy edip, tеşnе milllеtе ýetirmеk diňе Akmuhammеt Aşyr ýa Ýusup Bеrdi ýaly sungat owrеnijilеrе gеrеkmi?
Ýerdеn sеs çykýa, ýeriň üstündеn jogap ýok...
Makalada öňe sürülýän pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Bilnişi ýaly her ýyl Türkmenistanda Garaşsyzlyk baýramçylygy üçin döwlet derejesinde uly taýýarlyklar görülýär.
Eýse, Türkmenistan garaşsyzlygyny alandan bäri dürli ýurtlara işlemäge ýa-da ýaşamaga giden türkmen migrantlary garaşsyzlyga nähili baha berýärler? Türkmen migrantlary Garaşsyzlyk baýramyny belleýärlermi? Migrantlar, Türkmenistanda garaşsyzlykdan nämä garaşýardy we nähili netije aldylar? Garaşsyzlygyň migrantlaryň durmuşynda nähili roly ýa-da täsiri boldy?
Azatlyk Radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanyny garaşsyzlygyň migrantlaryň durmuşyna ýetiren täsirlerine gönükdirýär.
Hemmeleri "Garaşsyzlygyň migrantlara täsiri" diýem tema boýunça geçirjek gepleşigimize gatnaşmaga hem goşant goşmaga çagyrýarys. Habarlaşmak üçin biziň elektronik hat salgylarymyz: hat@azatradio.org ýa-da metbugat@gmail.com
Şeýle-de aşakdaky foruma öz teswirleriňizi ýazyp bilersiňiz.


text:
Siriýanyň döwlet telewideniýesi hökümet güýçleriniň, “ýaragly adamlar” diýilýänlerden saplamak üçin, demirgazyk-günbatardaky şähere barýandygyny habar berdi. Bu mart aýynda prezident Başir Assada garşy başlanan halk gozgalaňlaryny basyp ýatyryş çäreleriniň bir bölegi hasaplanýar.
Jisr al-Şugaur şäheri soňky günlerde ýygjam zorlugyň sahnasyna aýlandy. Häkimiýetler geçen hepde ol ýerdäki ýaragly toparlaryň 120 sany esgeri öldürendigini aýdýarlar. Emma bosgunlar we hukuk aktiwistleri bu hadysany goşunyň içinde, esgerleriň öz aralarynda turan gowga bilen düşündirýärler. Ol gowga esgerleriň käbiri graždan ilaty öldürmekden ýüz öwrüp, goşundan gaçandan soň döräpdir.
Hukuk aktiwistleri gozgalaňlary basyp ýatyrmak çäreleri bilen bagly müňden gowrak adamyň öldürilendigini aýdýarlar. Müňlerçe adam şäheri terk edip gaçdy, türk häkimiýetleri olaryň dört müň çemesiniň Türkýä gelendigini aýdýarlar.


text:
Niderlandlaryň prokurorlary kanunçykaryjy Girt Wildersiň (Geert Wilders) 2014-nji ýylyň mart aýynda eden köpçülikleýin çykyşy bilen baglanyşykly jynsy ýigrenji öjükdirmekde aýyplanýandygyny mälim etdiler.
18-nji dekabrda prokurorlar tarapyndan yglan edilen aýyplamalar, Wildersiň yslam dinine we migrantlara garşy ritorikalary, ýagny çişirilen sözleri bilen ilteşikli ikinji gezek sud işi bilen ýüzbe-ýüz bolýandygyny görkezýär.
2011-nji ýylda Wilders şuňa meňzeş aýyplamalardan aklanypdy. Şonda ol Yslam dini bilen nasizmi deňeşdirip, “Gurhan” kitabynyň gadagan edilmegine çagyryş edipdi.
Wildersiň ýüzbe-ýüz bolýan soňky aýyplamalary, onuň köpçülige Niderlandlarda has köpmi ýa-da azrak marokkalyny isleýärsiňiz diýip, beren soragy bilen ilteşiklidir.
Şonda köpçülik: “Azrak! Azrak! Azrak!” diýip, jogap beripdi.
Wilders 18-nji dekabrda ýazmaça ýaýradan beýanatynda özüniň “millionlarça adamyň pikir edýän we ynanýan zadyny aýdandygyny” belleýär.


text:
26-njy iýunda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenabat şäherinde welaýatyň täze metjidiniň düýbüni tutmak dabarasyna gatnaşdy. Täze desganyň umumy meýdany 5 gektara barabar bolar. Metjidiň binasy iki gatdan ybarat bolar. Birinji gatyň meýdany 3 müň 590 inedördül metre, ikinji gatyň meýdany bolsa 886 inedördül metre deňdir. Onuň gümmez böleginiň beýikligi 40 metre, dört minaranyň her biriniň uzynlygy bolsa 63 metre barabar bolar. Onuň golaýynda 500 orunlyk sadaka berilýän jaýy, şeýle hem 50 orunlyk myhmanhanany we awtoduralgany gurmak göz öňünde tutulýar. Metjidiň çäginde şeýle hem 300-den gowrak awtoulaga niýetlenen iki sany uly duralgany gurmak meýilleşdirilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýörite taýýarlanan meýdança barýar we geljekki metjidiň düýbüniň tutuljak ýeriniň binýadyna betonyň ilkinji pilini atyp, gurluşyga badalga berýär. Dabara gatnaşyjylaryň ählisi hem döwlet Baştutanymyzyň göreldesine eýerip, bu dessury berjaý edýärler.
Soňra Türkmenistanyň Baştutany Türkmenabat şäherindäki welaýat medeniýet merkeziniň “Dabaralar jaýyna” barýar. Bu ýerde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mukaddes Oraza aýy mynasybetli agzaçar sadakasyny berdi.


text:
Eýranda Hassan Rohani prezident saýlananyndan soň, Birleşen Ştatlaryň kanun çykaryjylarynyň käbiri Barak Obamany mümkinçilikden peýdalanyp, Tähranyň dawaly ýadro programmasynyň çözgüdi baradaky gepleşikleri gaýtadan gozgamaga çagyrýar. Emma Kongresiň başga agzalary Yslam respublikasyna has köp basyş edilmegini isleýär.
Aram ruhany Hassan Rohaniniň Eýranyň prezidentligine saýlanmagy ABŞ üçin Tähranyň dawaly ýadro programmasy babatdaky gapma-garşylygy aradan aýyrmaga gönükdirilen diplomatiki tagallalary güýçlendirmek üçin bir pursatmy ýa-da täze režime basyşy artdyrmak mümkinçiligi?
Rohani 14-nji iýunda prezident saýlanandan soň, Kongres agzalary bu barada dürli pikirleri orta atýarlar.
Basyşy güýçlendirmeli
Geçen hepde Wekiller öýüniň Daşary gatnaşyklar komiteti Ak tamy Eýranyň ýadro programmasyny sökmegi baradaky basyşyny güýçlendirmäge çagyrdy.
Olar prezident Barak Obama ýazan hatlarynda saýlawyň netijelerinden bu ýurduň öz ýadro ýaragly bolmak niýetinden el çekjegini aňladýan hiç bir alamat görünmedi diýdiler.
“Saýlanan prezident Rohani ýadro gepleşikçisi bolup işleýän wagty bu ýurduň bikanun ýadro programmasy gowy ýola düşüpdi we ol saýlawdan soňky ilkinji metbugat ýygnagynda özüniň Eýranyň ýadro ambisiýasyny goldaýandygyny görkezdi” diýip, kanun çykaryjylar onuň ýadro syýasaty babatda hiç bir aramlygyň görünmeýändigini öňe sürdiler.
Bu hata gol çekenleriň arasynda Wekiller öýüniň Daşary gatnaşyklar komissiýasynyň Ýakyn Gündogar we Demirgazyk Afrika bölüminiň ýolbaşçysy Ileana Ros-Lehtinen (respublikan-Florida) hem bar.
Ol 18-nji iýunda geçirilen diňlenişikde Eýranyň öz ýadro programmasyny ilerletmek bilen, Rohaniniň saýlanmagyny sanksiýalary gowşatmak üçin ulanmaga çalyşjagyny aýtdy:
“[Ýokary ruhy lider aýatolla] Hameneýi ýene bir gezek günbatar bilen oýun edýär. Rohani onuň üçin Birleşen Ştatlary we halkara jemgyýetçiligini sanksiýalary gowşatmaga yrmagyň ajaýyp bir mümkinçiligi bolur durýar, ol Rohanini jemgyýetçiligiň gözüne çöp atmak üçin ulanjak bolýar.”
Gepleşigiň tarapdarlary
Emma muňa garamazdan, Kongresdäki hemme kanun çykaryjy beýle pikir etmeýär.
Kongres agzalarynyň birnäçesi aram platformada bäsleşige çykan Rohanä ABŞ-Eýran gatnaşyklaryny dikeltmegiň we ylalaşylan ýadro şertnamasyny baglaşmagyň mümkinçiligi hökmünde garaýar.
Obama adminstrasiýasy Eýran babatda indi bäşinji ýyl iki ugur syýasatyna: diplomatiýa we sanksiýalara eýerip gelýär. Ýöne bu ýurda ysgyndan salyjy ykdysady sanksiýalaryň girizilendigine garamazdan, Tährany özüniň ýadro işjeňliklerini has açyklaşdyrmaga yrmak başartmady.
Eýran özüniň ýaşyrynlykda ýadro ýaraglaryny edinjek bolýanlygy baradaky aýyplamalary ret edýär.
Obama golaýda iberilen başga bir hatda, Çarles Dent (respublikan-Pensilwania) we Daýwid Praýc (demokrat-Demirgazyk Karolina) täze prezident saýlanan wagty suwy barlap görmezligiň, ýagny synanyşyp galmazlygyň ýalňyş boljagyny aýtdy.
Bu iki kanun çykaryjy Obamany ýadro gepleşiklerini janlandyrmak üçin mümkin bolan ähli diplomatiki usuly ulanmaga, ýöne Rohanini bikanun bir hala salmak ýaly görünjek hereketden ägä bolmaga çagyrdy.
"Mümkinçilik kepillik däl"
Wekiller öýüniň agzasy, bu çagyryşy goldaýan Keýt Ellison (demokrat -Minnesota) hem Azatlyk Radiosyna Rohaniniň saýlanmagynyň ABŞ-a Tähran bilen gatnaşyklaryny gaýtadan gurmak mümkinçiligini berip biljegini aýtdy:
“Bu bir kepillik däl, kepillik we mümkinçilik başga-başga zatlar. Emma men eger ol ýerde Birleşen Ştatlaryň Eýran bilen täze gatnaşyklary gurmagyna getirjek sähel mümkinçilik hem bolsa, ony ulanmaly diýip pikir edýärin. Bularyň ikisem uly we güýçli ýurt, emma olaryň arasynda duşmançylykly ritorika hallan atyp dur. Jenap Rohaniniň saýlanmagy bilen, eger biz gatnaşyklary gaýtadan gurup, ahyrynda gepleşiklere başlap bilsek, näme üçin ýok?”
Ellison we kanun çykaryjy Jim MakDermot (demokrat-Waşington) Waşingtonda çap edilýän “Politico” gazetiniň 7-nji iýundaky sanynda çykan makalalarynda Eýran bilen täzelenen diplomatiki gatnaşyklara girmegiň “irginsiz tagallany, sabyrlylygy we aýgytlylygy” talap edýändigini aýtdylar.
Ýöne olaryň pikirine görä, has gowy mümkinçiligiň döremedik halatynda, Eýranyň ýadro ýaragyny edinmeginiň we Ýakyn Gündogarda täze bir urşy tutaşdyrmagynyň öňüni almakda Birleşen Ştatlar üçin iň gowy umyt “berk we yzygiderli diplomatiýa” bagly.


text:
Hytaýda belli ynsan hukuklaryny goraýjy Hu Szýa azatlyga çykaryldy.
Onuň aýalynyň aýtmagyna görä, üç ýarym ýyl türme tussaglygynda oturyp, Hu Szýa bazar güni irden öýüne gelipdir. Ol ýykgynçylykly işler alyp barmakda aýyplanyp, azatlykdan mahrum edilipdi.
Hepdänin dowamynda hytaý häkimiýetlerini tankyt edýän belli suratkeş-hudožnik Aý Weýweý hem azatlyga çykarylypdy.
Aý Weýweýiň we Hu Szýanyň boşadylmagy HHR-niň hökümet başlygy Wen Szýabaonyň Ýewropa saparynyň öňüsyrasyna we şol saparyň dowam edýän wagtyna gabat geldi.


text:
Penşenbe güni Müsüriň döwlet mediasy ýurduň Ýokary Konstitusion sudunyň parlamentdäki orunlaryň üçden bir böleginiň bikanunlygyna salgynlanmak bilen, parlamenti dargatmak barada karar çykarandygyny habar berdi.
Müsüriň MENA habar agentligi Ýokary Konstitusion suduň “parlament saýlawlary konstitusiýa laýyk bolmady we saýlawlardan soň parlament hem bikanun häsiýete eýe boldy” diýip, netije çykarandygyny habar berýär.
Müsüriň “Musulman Doganlygy” atly yslamçy partiýasynyň agzalary şu günki güne çenli parlamentdäki ähli orunlaryň tas ýarsyna golaýyny eýeleýärdiler.
Müsüriň döwlet telewideniýesiniň maglumatyna görä, suduň bu soňky kararynyň netijelerini ara alyp maslahatlaşmak üçin ýurduň dolandyryjy harby geňeşi gyssagly maslahata ýygnanypdyr.
Penşenbe güni sud Müsüriň ozalky diktator lideri Hosni Mubäregiň ýolbaşçylygynda iň soňky premýer-ministr bolup işlän Ahmed Şafigiň şu geljek dynç alyş günleri prezidentlik saýlawlaryna dalaşgär hökmünde gatnaşyp biljekdigi barada-da karar çykardy.
Ahmed Şafik hoşal
Hepdäniň şenbe we ýekşenbe günleri geçiriljek bu ikilenji tapgyr prezidentlik saýlawlarynda Ahmed Şafik “Musulman Doganlygy” partiýasyndan kandidat Mohammed Mürsi bilen bäsleşer.
Bu soňky wakalaryň öňýany yslamçylaryň agdyklyk edýän parlamenti Hosni Mubäregiň režiminde ýokary hökümet wezipelerinde işlän adamlaryň saýlawlara gatnaşmaklaryny gadagan ediji täze bir kanun kabul edipdi. Emma penşenbe güni Müsüriň Ýokary Konstitusion sudy parlamentiň bu kanunynyň güýjüni-de ýatyrdy.
Prezidentlige kandidat Ahmed Şafik suduň çykaran bu soňky kararlaryna hoşallyk bilen reaksiýa bildirdi.
Ol: “Birek-birekden syýasy ar almak döwri indi tamamlandy. Kanuny hususylaşdyrmagyň we milli kanunçylygy belli bir toparyň öz bähbidi üçin beýleki bir adama ýa-da topara garşy ulanmagyň döwri geçdi” diýip nygtady.
Nägilelikler hem güýjeýär
Emma parlamentde agdyklyk edýän “Musulman Doganlygy” partiýasynyň wekilleriniň reaksiýasy başgaça boldy. Bu partiýanyň tanymal syýasatçylaryndan biri Essam al-Arian häzirki parlamentiň dargydylan halatynda, ýurduň “garaňky bir gowaga girjekdigini” aýtdy.
Prezidentlik saýlawlarynyň birinji tapgyryna dalaşgär hökmünde gatnaşan aram yslamçy Abdel Moneýim Abol Fotouh hem suduň çykaran bu täze kararyny “doly häkimiýet agdarylyşygy” diýip atlandyrdy.
Habar agentlikleri Müsüriň Ýokary Konstitusion sudunyň çykaran bu kararlarynyň yzýany ýüzlerçe protestçiniň suduň binasynyň öňüne ýygnanyp, binanyň daşyndaky howpsuzlyk güýçlerine garşy daş zyňyp, öz gahar-gazaplaryny mälim edendiklerini habar berdiler.


text:
Siriýada soňky iki günde prezident Başar al-Assadyň režimine garşy durýan aktiwistlerden, soňky maglumatlara görä, 120 töweregi adam öldürilipdir.
Arap döwletleri ligasynyň Siriýadaky synçylary şu hepde ýurtda zorluklaryň möwjän hepdesi bolandygyny aýdýarlar.
Soňky günler Siriýada zorluk aktlarynyň artmagy bilen bagly Liga şenbe güni Siriýadaky synçylarynyň işini togtatdy diýip, Kairde Liganyň baş sekretarynyň orunbasary Ahmed ben Hali aýtdy.
Ahmed ben Haliniň sözlerine görä, arap ýurtlaryndan 100 töweregi synçy işini goýbolsun edip, Damaskdaky myhmanhana gelipdirler, olar indiki görkezmä garaşýarlar.
Wideo: Siriýanyň Hama şäheri oka tutulýar, 27-nji ýanwar.
Anna güni Nýu-Ýorkda BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde Siriýadaky konflikti kadalaşdyrmak boýunça rezolýusiýanyň proýekti maslahatlaşyldy. Ony Beýik Britaniýanyň, Fransiýanyn we Germaniýanyň goldamagynda Arap döwletleri ligasy teklip etdi.
Fransiýanyň BMG-nyn ýanyndaky hemişelik wekili Žerar Aro
bu barada şeýle diýdi:
―Biz çynlakaý krizis bilen ýüzbe-ýüz bolduk. Bäş ýarym müň gowrak adam öldürildi. Ýurdy graždanlyk urşy gaplap aldy. Problema syýasy çözgüdiň tapylaryna biz sabyrsyzlyk bilen garaşýarys. Başga alternatiwa ýok. Häzir konflikti kadalaşdyrmak boýunça Arap döwletleri ligasy tarapyndan hödürlenen planymyz bar. Biziň reaksiýamyz – ony goldamak. Ýene bir gezek gaýtalaýaryn, başga hiç zat.
Rezolýusiýanyň proýektinde Başar al-Assada eglenmezden iş başyndan çekilmäge çagyryş bar.
Orsýetiň diplomaty Witaliý Çurkin dokumenti kommentirlemek bilen, onda Moskwa üçin kabul ederlikli däl maddalaryň bardygyny nygtady. Şol bir wagtda-da Çurkin mundan beýläkki maslahata Orsýetiň taýýardygyny aýtdy.


text:
Düýbi Londonda ýerleşýän we Siriýadaky ynsan hukuklary boýunça iş alyp barýan gurama diňe şu hepdäniň penşenbe güni Damaskdaky we käbir beýleki şäherlerdäki atyşyklarda 300-den gowrak adamyň ölendigini aýdýar.
Soňky bir hepde bäri Siriýanyň paýtagty Damaskda oppozision ýaragly söweşijiler bilen hökümet güýçleriniň arasyndaky çaknyşyklar has-da güýçlendi.
BMG-niň bosgunlar baradky edarasy soňky iki günüň dowamynda Siriýadan 30 müň töweregi adamyň Liwanyň territoriýasyna bosup barandygyny aýdýar. Bu edaranyň maglumatyna görä, ýaragly konfliktleriň barşynda Siriýada bir million töweregi adam öz ýaşaýan ýerini terk etmäge mejbur bolupdyr.
Penşenbe güni BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde Siriýanyň režimine garşy sanksiýa girizilmegini göz öňünde tutýan rezolýusiýanyň taslamasy sese goýlanda, Orsýet bilen Hytaý oňa weto goýdy.


text:
Ýewropaly astronomlar adamzadyň öňde-soňda tapan iň uzakdaky galaktikasy bilen Ýeriň aralygyndaky uzaklygy kesgitlediler.
Şol galaktika biziň planetamyzdan 13 milliard ýagtylyk ýyl uzaklykda ýerleşýär diýip, “Nature” žurnaly ýazýar.
Galaktikany “Habbl” orbital teleskopy tapypdy. Aralygy alymlar Çiliniň Paranal daglarynda oturdylan Uly teleskop arkaly ölçediler.
Şol galaktika arşdaky diňe bir iň uzakdaky däl, iň gadymy obýektdir.
Alymlaryň berýän bahasyna görä, ol Uly partlamadan 600 million ýyl geçensoň döräpdir.


text:
Amerikanyň Birleşen Ştatlary Siriýanyň Rakka şäherini “Yslam döwleti” jeňçi toparyndan azat etmek boýunça Türkiýäniň bitirjek hyzmaty barada gepleşikler geçirýär diýip, ABŞ-nyň goranmak sekretary Aş Karter aýtdy.
“Biz Rakkanyň azat edilmegi boýunça Türkiýäniň roly barada gepleşikleri geçirmegi dowam etdireris. Emma häzir bir plana görä hereket edýäris” diýip, Karter 2-nji noýabrda geçirilen metbugat ýygnagynyň dowamynda aýtdy.
Karter “Yslam döwleti” toparynyň Siriýadaky iň möhüm berkitmeleriniň biri bolan Rakka şäherini gabawa almak we ony jeňçilerden arassalamak operasiýalaryna kürt söweşijileriniň hem gatnaşjakdygyny mälim etdi.
Şol bir wagtda, ABŞ resmileri, etnikara konfliktleriň ýüze çykmazlygy üçin, esasan, arap güýçleriniň şähere girmegine garaşylýandygyny aýtdylar. Mosuly azat etmek boýunça geçirilýän operasiýada hem entikara konfliktleriň öňüni almak üçin, şuňa meňzeş strategiýa ýöredilip gelinýär.
Kürtleriň söweş operasiýalaryna gatnaşdyrylmagy bilen baglylykda Türkiýe bilen düşünişmezlikler ýüze çykypdy. ABŞ kürtleri “Yslam döwleti” toparyna garşy göreşmekde özüniň Siriýadaky iň möhüm ýaranlarynyň biri hasaplaýar. Emma Türkiýe olaryň Türkiýeden bölünmek ugrunda göreş alyp barýan kürt söweşijileri bilen ilteşiginiň bardygyny aýdyp, olary terroristik bir gurama hökmünde häsiýetlendirýär.
Siriýaly kürtleriň, ABŞ-nyň goldawy bilen siriýa-türk serhediniň köp bölegini jeňçilerden öz ellerini geçirmegi bilen, Türkiýäniň nägileligini has-da güýçlendirdi.
Türkiýe Rakkany azat etmek operasiýasyna diňe ýerli güýçleriň gatnaşdyrylyp, kürtleriň onuň golaýyna getirilmeli dälidigini öňe sürýär.
Emma ABŞ resmileri ikiçäk gürrüňdeşlikde, Türkiýäniň çete çekilip, koalisiýanyň geçirýän operasiýasyna päsgel bermeli däldigini duýdurdylar.
Karteriň 2-nji noýabrda eden bellikleri ABŞ-nyň Rakkany azat etmek operasiýasynyň soňky tapgyryna Türkiýäni çekmek synanyşyklaryny görkezýär.


text:
Britaniýada ýerleşýän Siriýada adam hukuklaryny goramak boýunça gurama 13-nji dekabrda Siriýanyň Türkiýe bilen demirgazyk-gündogar serhediniň golaýynda kürt söweşijileriniň “Yslam döwletiniň” 16 sany söweşijisini öldürendigini habar berdi.
Synçy guramanyň aýtmagyna görä, “Yslam döwletiniň” Hasakeh welaýatynyň Ras al-Ain şäheriniň günortasyndaky pozisiýalaryna hüjüm edilipdir.
Şeýle-de çaknyşyklaryň Ras al-Ainden 100 kilometr uzaklykda “Yslam döwletiniň” söweşijileriniň gabawyndaky serhetýaka Kobani şäherinde-de bolandygy habar berilýär.
“Yslam döwletiniň” söweşijileri Siriýada we Yrakda birnäçe aýyň dowamynda uly giňişlikleri basyp alansoň sentýabryň ortalarynda Kobani şäherine hüjüme başladylar.
Emma olaryň hüjümlerine kürtleriň Milli goranyş birliginiň we Peşmerga toparynyň söweşijileri tarapyndan gaýtawul berilýär, kürtlere ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky halkara koalisiýasy howa zarbalary bilen ýardam berýär.
Ras al-Ain şäheri geçen ýylda güýşli çaknyşyklaryň merkezi bolup, kürt söweşijileri gozgalaňşçylary serhet ýakasyndan gysyp çykarypdy.