text:
Owganystanda “içerki hüjümiň” netijesinde NATO-nyň ýolbaşçylygyndaky esgerleriň arasyndan bir britaniýaly atylyp öldürildi.
Owganystandaky Halkara güýçleriň metbugat wekiliniň berýän maglumatyna görä, Britaniýanyň raýatyny atyp öldüren hüjümçi ýurduň milli armiýasynyň harby lybasynda eken.
Guenter Katz bu barada sişenbe güni Kabulda geçirilen metbugat ýygnagynyň dowamynda aýtdy: “Owganystanyň milli armiýasyna we Halkara güýçlere garşy ýarag göteren hüjümçi soňraky ok atyşygyň netijesinde öldürildi. Bu waka Gilman welaýatynyň Hazrat bazasynda ýüze çykdy”.
Halkara güýçleri bu waka boýunça derňewiň başlanandygyny mälim etdi.
“Talyban” hereketiniň metbugat wekili bu hüjümi NATO-nyň ýolbaşçylygyndaky esgerleriň düzümine sümülmegi başaran öz hüjümçileriniň biriniň amala aşyrandygyny aýtdy.
Soňky döwürde “içerki hüjüm” diýlip atlandyrylýan wakalaryň artýandygy barada habar berilýär. Ýaranlygyň maglumatlaryna laýyklykda, geçen ýyl şeýle wakalaryň 45-sinde daşary ýurtly esgerleriň 60-dan gowragy öldürilipdir.
Soňky wagtda Owganystanyň howpsuzlyk güýçleriniň wekilleri-de öz egindeşlerini atyp başladylar.
Bu aralykda, sişenbe güni, Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaýyň ABŞ-a edýän dört günlük resmi sapary başlanýar.
Prezident Barak Obamanyň we Hamid Karzaýyň anna gününe planlaşdyrylan maslahatynda, 2014-nji ýylyň ahyryna çenli Owganystandan Halkara güýçleriň çykarylmagynyň hem maslahat edilmegine garaşylýar.
Maglumata görä, Ak Tam 2014-nji ýyldan soň hem Owganystanda käbir goşun bölümlerini saklamagy göz öňünde tutýar.


c: text/html

text:
Arap ligasyna girýän ýurtlaryň daşary işler ministrleri özleriniň Siriýada häzirkisinden köpräk synça we has kän garaşsyzlyga mätäçdiklerini aýtdylar.
Arap ligasynyň daşary işler ministrleri Kairde duşuşyp, bu guramanyň Siriýa iberen gözegçilik missiýasynyň eden işlerine baha berdiler.
Tankytçylar Siriýada 26-njy dekabrda işe başlan gözegçilik missiýasynyň siriýa režiminiň protestçilere garşy ulanýan zorluklaryny togtatmandygyny aýdýarlar.
BMG prezident Başar Al-Assadyň režimine garşy turan halk gozgalaňynyň dowamynda 5 müňden gowrak adamyň öldürilendigini aýdýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistan Mümkinçiligi çäkli adamlaryň hukuklary boýunça Konwensiýany berjaý edişi barada Birleşen Milletler Guramasyna hasabat berdi. 1-2-nji aprel aralygynda Ženewada BMG-niň Mümkinçiligi çäkli adamlar boýunça edarasynyň (CRPD) garamagynda geçen çärede türkmen delegasiýasy 18 sany garaşsyz halkara ekspertler bilen dialoga girip, olaryň soraglaryna jogap berdi.
Duşuşygyň dowamynda türkmen wekilleri ýurtda mümkinçiligi çäkli adamlar bilen bagly käbir sanlary hem mälim etdiler. Türkmenistanyň pension fondunyň maglumatyna laýyklykda, häzirki wagtda ýurtda 121,810 sany mümkinçiligi çäkli adamlar bolup, olardan: 2,513-i I topar; 24,834-i II topar we 13,450-i III topar maýyplygy bolanlar.
Türkmen häkimiýetleriniň hasabatyna görä, ýurtda 33,994 sany maýyp çaga bar we olardan 13,196-sy 16 ýaşa çenliler. Pensiýa alýan gartaşan maýyplaryň sany 33,822 adam.
Ýurtda jemi 62,142 sany maýyp zenan bolup, olardan: 5,521 sanysy 16 ýaşyny doldurmadyk çagalar. Pensiýa alýan gartaşan maýyp aýallaryň sany bolsa 13,225-e deň.
Türkmen resmileri, hökümetiň maýyplar babatyndaky aladasyny nygtap, 2009-2014-nji ýyllar aralygynda maýyplaryň arabalaryndan 1780 sanysyny – oňa mätäç adamlara – mugt berlendigini aýtdylar.
Ekspertler Türkmenistanda maýyplara kömek bermek işinde korrupsiýanyň täsiriniň nähilidigini soranlarynda, türkmen resmisi “maýyplara gezek gelende, kimdir biri parahorluk edip biler diýip pikir edemok” diýip jogap berdi.
Türkmen Parlamentiniň Kanuçylyk we normalar boýunça Komitetiniň başlygy, deputat Pirnazar Hudaýnazarow ýurtdaky hukuk düzgüniniň “parahorlaryň sanyna we korrupsiýanyň gerimine bagly bolman, eýse hökümetiň onuň öňüni almak ukybyna baglydygyny” nygtady. Hudaýnazarowyň ynandyrmagyna görä, eger onuň öz sözleri bilen aýtsaň, Türkmenistanda häzir bu ugurda “ýeterlik” işler edilýär.
Ekspertler Türkmenistanda mümkinçiligi çäkli adamlar üçin jemgyýetçilik transportynyň göz öňünde tutulmandygyny, bu ugurda haýsydyr bir işleriň ediljekdigi bilen gyzyklanyp, beren soraglaryna türkmen resmisi häzirki wagtda “maýyplaryň zerurlyklaryny göz öňünde tutýan iki awtobusyň synagdan geçirilýändigini, mundan soň olary satyn almagyň planlaşdyrylýandygyny” aýan etdi.
Halkara ekspertleriniň garyplyk şertlerinde ýaşaýan maýyplara edilýän hemaýat baradaky soragyna Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň wekili ýurtda, umuman, “garyplyk” diýen düşünjäniň ýokdugyny aýtdy.
Ekspertleriň mümkinçiligi çäkli adamlaryň ýurduň syýasytyna gatnaşmak mümkinçilikleri baradaky soragyna, türkmen resmileri ýurduň kanunçylygynyň muňa garşy çykmaýandygyny, emma şol bir wagtda-da Mejlisde mümkinçiligi çäkli bolan ýekeje-de wekiliň ýokdugyny boýun aldylar.
Iki günläp dowam eden gepleşikleriň dowamynda halkara ekspertleriniň beren soraglarynyň ençemesi jogapsyz galdyryldy.
Türkmenistan Mümkinçiligi çäkli adamlaryň hukuklary baradaky Konwensiýa 2008-nji ýylyň sentýabrynda goşuldy. Bu Konwensiýa dünýä boýunça 153 ýurt agzadyr.


text:
Türkmenistanyň prezidenti çilimiň söwdasyndaky galplyklara garşy göreşmegi talap etdi.
"Gynansak-da, çilim, neşe serişdelerini peýdalanýanlar we olaryň söwdasy bilen meşgullanýan hem-de ýaýradýan betnebisler hem tapylýar diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi. Şeýle pişä ýüz urýanlar diňe bir özlerine däl, eýsem, ýurdumyzda berkarar bolýan sagdyn jemgyýetimiziň abraýyna hem şek ýetirýärler. Şoňa görä-de, şeýle haramzadalara hem-de näletkerdelere biziň aramyzda orun bolmaly däldir diýip, milli Liderimiz aýtdy" diýip TDH agentliginiň maglumatynda habar berildi.
G.Berdimuhamedowyň 2-nji noýabrda Türkmenistanyň milli howpsuzlyk geňeşiniň maslahatynda eden bu çykyşy Türkmenistanda çilim satmaga ygtyýar berlen döwlet dükanlarynda, çilimiň alyjylara açyk söwdada diňe ujypsyz möçberde satylyp, peýda görüjilik bilen has gymmat bahadan bikanun söwdasynyň alnyp barylýandygy barada maglumatlaryň peýda bolmagynyň yz ýanyna gabat geldi.
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky çeşmeleri döwlet dükanlarynda 19 manatdan satylan, emma sanlyja sagadyň dowamynda açyk satuwda gutarýan çilimleriň soň hususy eýeçilikdäki dükanlarda iki esse gymmat bahadan, gizlin satylandygyny gürrüň berdiler.
Prezidentiň çarşenbe günki çykyşyndan soň döwlet dükanlaryndaky çilim söwdasy doly togtady.
“Men şu gün çilim satýan ýedi dükana aýlanyp gördüm, olaryň ýekesinde-de çilim ýok” diýip, Aşgabadyň ýaşaýjysy, synçy Amanmyrat Bugaýew 3-nji noýabrda Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Soňky günlerde Türkmenistanda açyk çilim söwdasy birnäçe aýlyk arakesmeden soň gaýtadan satuwa çykarylyp başlanypdy. Çilimi satmaga resmi rugsady bolan döwlet eýeçiligindäki dükanlaryň öňünde ýüzlerçe adamlyk nobatlar emele geldi, käbir dawaly ýagdaýlar, basa-baslyk döredi.
Ýurtda çilim söwdasy döwletiň monopoliýasynda saklanýar.
Türkmenistanyň prezidenti 2-nji noýabrda milli howpsuzlyk geňeşiniň maslahatynda eden çykyşynda, Türkmenistanda ilatyň saglygyny berkitmek ugrunda giň göwrümli işleriň alnyp barylýandygyny, ýagny ilatyň arasynda sagdyn durmuşyň giň derejede wagyz edilýändigini aýtdy.
Türkmenistan çilimkeşlige garşy göreşi döwlet derejesinde yglan eden ýurt. Türkmen hökümeti 2020-nji ýyla çenli ýurdy çilimden doly azat etmek maksadyny hem yglan edipdi.
Emma ýurtda çilimkeşlige garşy göreş esasan gadagançylyk çäreleri bilen çäklenilýär.
2014-nji ýylyň 1-nji ýanwarynda güýje giren administratiw düzgün bozmalar hakyndaky kodeksiň 79-njy maddasyna laýyklykda çilimi, kalýany we beýleki temmäki önümlerini döwlet edaralarynda, kärhanalarda, harby bölümlerde, bilim edaralarynda, teatrlarda, kinoteatrda, jemgyýetçilik transporty, parklary ýaly köpçülikleýin ýerlerinde ulanyjylara 100 manat möçberde jerime göz önünde tutulýar. Şeýle-de, çilim çilimkeşiň elinden alynar.
Ilat köpçüligine elýeterli medisina-düşündiriş işleri ýetmezçilik edýär.
“Şu günki gün käbir keselhanalarda çilimkeşlere maslahat otaglary bar. Aşgabat şäherinde ondan gowrak poliklinikadan 3-4-sinde bar. Emma ol ýerde belli bir adam oturmaýar, barýanam ýok. Sebäbi baraňda “sen döwlet syýasatyna wepaly bol, çilim çekmäňi goý diýiljek” diýip, Amanmyrat Bugaýew aýtdy.
Türkmenistanda çilimkeşligiň zyýany barada käwagt resmi konferensiýalar geçirilýär, merkezi gazetleriniň käbirinde aýda 2-3 gezek çilimkeşligiň zyýany barada makalalar çap bolýar.
Şol bir wagtda-da çilimden saplanmaga ýardam berýän dermanlar, plastyrlar we beýleki nikotinli serişdeler dermanhanalarda satylmaýar.
Çilimkeşlik meselesi boýunça iş alyp barýan bilermenler çilimkeşlere zyýanly endikden el çekmäge kömek bermek boýunça medisina we düşündiriş işleriniň zerurlygyna ünsi çekýärler.
“Çilimkeşiň temmäkä garaşlylyk, ýagny öwrendikli bolmak derejesi ýeňil we ortaça bolan ýagdaýynda, olar çilimi özbaşdak taşlap bilýärler. Olara diňe esas gerek. Muny hem [çilimkeşi çilimiň zyýanyndan] habarly etmek, [çilimi taşlamaga] goldaw bermek arkaly berjaý edip bolýar. Çilimkeşligiň agyr derejesinde medisina işgärleriniň kömegi zerur bolýar. Munuň dürli usullary bar. Dürli däri-dermanlar bar, Iňňe sanjymlary bilen bejermek usuly, psihoterapiýa usuly ulanylýar” diýip, Gyrgyzystanyň Saglygy saklaýyş ministrliginiň Çilimkeşlige garşy göreş boýunça milli koordinasiýa merkeziniň ýolbaşçysy Çinara Bekbasarowa aýtdy.
Türkmenistanyň prezidenti 2016-njy ýylyň ýanwar aýynda eden çykyşynda, ýurtda çilimkeşleriň sanynyň birnäçe esse azalandygyny aýtdy, emma takyk sanlary bermedi.


text:
Ikitaraplaýyn duşuşyga gatnaşmak üçin Gazagystanyň daşary işler ministriniň birinji orunbasary Rapil Joşybaýewiň ýolbaşçylygyndaky wekiliýet ýörite türkmen paýtagtyna geldi. Ol Astanada geçiriljek “EKSPO—2017” sergisiniň komissary diýlip bellenildi.
Gazanylan ylalaşyklara laýyklykda, Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy birnäçe ministrlikler we pudak edaralary bilen bilelikde 2017-nji ýylyň 10-njy iýunyndan 10-njy sentýabryna çenli aralykda geçiriljek iri gözden geçirilişde ýurduň ýaýbaňlandyrylan ekspozisiýasyny görkezer.
“Geljegiň energiýasy” şygary astynda geçiriljek sergi tutuş dünýä jemgyýetçiligini tolgundyrýan möhüm meseleleriň biri bolan energiýanyň alternatiw çeşmeleriniň hem-de “ýaşyl” tehnologiýalaryň peýdalanylyşyny şöhlelendirer. Häzir munuň ählumumy durnukly ösüş babatda Türkmenistanyň ykdysadyýetini ösdürmegiň ileri tutulýan esasy ugurlarynyň biridigi gürrüňsizdir.
Öňde boljak Bütindünýä sergisine Türkmenistan tarapyndan gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmelerini peýdalanmak babatda gazanylanlar we geljekki mümkinçilikler hem-de olaryň ekologiýa arassalygy, ulanmakda bahasynyň pesligi we daşky gurşaw üçin howpsuzlygy ýaly artykmaçlyklary görkeziler. Şeýle hem energiýa tygşytlylyk, energiýa sazlaşyklyk hem-de energiýa ygtybarlylyk meselelerine garalar.


text:
2002-nji ýylyň “noýabr wakalaryndan” öň Türkmenistandan çykan Aýgül Täjiýewa ömrüniň soňky günlerine çenli Azatlyk radiýosy bilen hyzmatdaşlyk etdi.
Aýgül Täjiýewa 1944-nji ýylyň 27 awgustynda Mary şäherinde dogulýar. Ol türkmen döwlet medisina institutyny tamamlandan soň Türkmenistanyň saglygy saklaýyş sistemasynda işleýär. Täjiýewa Türkmenistanyň Gyzyl haç we gyzyl ýarymaý jemgyýetiniň başlygy, Türkmenistanyň Ýokary Sowetiniň deputaty bolupdy. Ol soňky işlän wezipelerinde ýurtda eneleri, çagalary goramak, olaryň sosial-durmuş şertlerini gowulandyrmak boýunça ençeme kanunlaryň işlenip düzülmegine gatnaşyp, şol kanunlaryň parlament tarapyndan kabul edilmegine aktiw gatnaşdy. “Bosgunlaryň hossarydy”
Aýgül Täjiýewa Halkara Gyzyl haç we gyzyl ýarymaý jemgyýetiniň Türkmenistandaky edarasyna baştutanlyk etdi. Bu wezipede işleýän döwri bitiren hyzmatlary barasynda Eýrandan Türkmenistana sygynyp gelen köp sanly eýranly türkmenleriň biri, häzir Azatlyk radiýosynyň işgäri Akmyrat Gürgenli şeýle ýatlaýar. “Biz oňa Aýgül ejeke diýerdik. Ol gyzyl haç, gyzyl ýarymaý jemgyýetiniň başlygy hökmünde Eýrandan gelen türkmenleriň Türkmenistandaky hossarydy. Okajak oglanlary ýokary okuw jaýlaryna ýerleşdirmekde, işlemek isleýänlere iş orunlaryny tapmakda Täjiýewanyň eden tagallalary hiç haçan ýatdan çykmaz. Eger birimiz näsaglap keselhana düşsek, gije-gündiz diýmän onuň başujunda häzir bolardy. Polisiýa bilen gürleşip, gerekli dokumentleri almaga kömek etdi. Netijede Eýrandan gelen türkmenleriň köpüsi Günbatara, Ýewropa ýurtlaryna emmigrasiýa çykyp bildi. Bu sanananlar Aýgül Täjiýewanyň eden köp sanly hyzmatlarynyň ujypsyzja bölegi. Ýewropa ýurtlarynda ýaşaýan türkmenler elektron poçta arkaly hat ýollap, merhumýn ýakynlaryna gynançlaryny ýetirmegmizi haýyş edýärler. Merhumyň jaýy jennetden bolsun.’’
Аýgül Täjiýewa Sowet Soýuzynyň soňky ýyllarynda Türkmenistanyň demokratik ösüş ýoluny saýlap almagy, Türkmensitanyň garaşsyz ýurt bolmagy ugrunda deputat hem graždan hökmünde aktiw iş alyp bardy. Ýurtda dowam edýän problemalary ýokary derejede goýup, ýolbaşçylaryň hem ilat köpçüliginiň ünsüni çekip bilýändigi üçin Saparmyrat Nyýazow onuň deputatlyk mandatyny möhletinden öň ýatyrmagy gazanypdy. Agzybirlik halk hereketi
Agzybirlik halk hereketiniň başlygy Nurberdi Nurmämmedow Aşgabatdan jaň edip, “Aýgül Täjiýewa Türkmenistanyň Ýokary Sowetine deputatlygyndan soň biziň bilen hyzmatdaşlyk etdi, Agzybirlik halk hereketiniň agzasy boldy. Işimize aktiw gatnaşdy. Şol döwürler biziň her ugurlardan gatnaşyklarymyz bardy. Daşary ýurtlardaky özümiz ýaly hereketler bilen, halkara jemgyýetler bilen gatnaşyklarymzy bardy. Munda Aýgül aktiwlik görkezdi. Merhumyň jaýy jennetden bolsun’’ diýip merhuma gynanç bildirdi.
Uzak wagtlyk göz hem öý tussaglygy, işsizlik, häkimiýetleriň gysyşlary netijesinde Aýgül maşgalasy bilen 2002-nji ýylyň “noýabr wakalary” diýilýänden öň Türkmenistandan Moskwa aşýar. Ol iki ýyllap kyn şertlerde, kireýine arzan jaý tapyp, bu şäherde ýaşady. Şol döwürde-de Azatlyk radiýosy bilen hyzmatdaşlyk etdi. Bosgunlaryň işi boýunça BMG-niň kömegi bilen Şwesiýa emigrasiýa çykandan soň has ýakyndan aragatnaşyk saklady.
Özara gürrüňlerde Aýgül Türkmenistanda ýaşlaryň häkimiýete gelmegine, şonda öňki sistemanyň demokratik sistema bilen çalşylmagyna şansyň artýandygyny aýdyp, dowam edýän hem halkyň başdan geçirýän kynçylyklaryna biperwaý garap bilmeýändigini, kalbynyň töründe türkmenistanlylar bilen bir howadan dem alýan ýaly özüni duýýandygyny aýdardy.
Azatlyk radiýosynyň Türkmen gullugynyň işgärleri merhumyň maşgala agazalaryna, ýakynlaryna çuňňur gynanç bildirýärler.
Jaýyň jennetden bolsun, mähriban adam!


text:
Germaniýanyň kansleri Angela Merkel Balkan ýurtlaryna edýän iki günlük saparynyň çäginde Horwatiýa bardy. Bu ýerde ol horwat liderleri bilen duşuşyp, gepleşik geçirdi.
Resmileriň beren maglumatlaryna göra, bu gepleşikler Horwatiýanyň Ýewropa Bileleşigine agza bolmak meýline bagyşlanypdyr. Horwatiýanyň ÝB-niň agzalygyna kabul edilmegi 2013-nji ýyla planlaşdyrylan.
Merkeliň Horwatiýada Ýewropa ýurtlarynda ýüze çykan bergi krizisi barada hem gürrüň edýändigi aýdylýar.
Germaniýanyň kansleri 23-nji awgustda Serbiýa resmi sapar bilen baryp, Kosowa bilen bagly dörän dartgynly ýagdaý barada gepleşik geçirmegi göz öňünde tutýar.
Serbiýa Kosowanyň 2008-nji ýylda yglan eden garaşsyzlygyny ykrar etmän gelýär.


text:
Belarusda resmiler tussaglykdaky oppozisiýa lideri Ales Belýatskini izolýasiýa şertlerinde saklamak üçin “elinden gelenini edýärler” diýip, Belýatskiniň aýaly Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi. Häzir Belýatskiý ýurduň gündogaryndaky Babruisk şäherinde saklanylýar.
Natalýa Pinçukyň beren maglumatlaryna görä, türmeden boşadylan tussaglar, onuň adamysynyň yzygiderli çetleşdirilýändigini, şeýle-de tussaglyk möhletiniň uzaldylmagy bilen haýbat atylýandygyny aýdypdyrlar.
“Halk fronty” hereketiniň döredilmegine ýardam eden, şeýle-de adam hukuklaryny goraýjy “Wesna” toparynyň ýolbaşçysy Belýatskiý, geçen ýyl salgyt galplyklarynda aýyplanyp, 4.5 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi. Onuň tarapdarlary, munuň syýasy matlap bilen edilendigini aýdýarlar.
Pinçuk Belarus aktiwistleriniň düzüminde ABŞ-nyň resmileri bilen duşuşmak üçin, Waşingtona bardy . Bu duşuşyk, Belarus hökümetiniň awtoritar prezident Aleksandr Lukaşenkonyň gaýtadan saýlanmagyna garşy protestleri basyp ýatyrmagynyň ikinji ýyl dönüminiň öňüsyrasynda amala aşyrylýar.


text:
Şenbe güni Italiýanyň habar serişdeleri anna güni agşam ýurduň günortasyndaky Lampedusa adasyna Liwiýadan ýene-de bosgunlaryň uly toparynyň gelip düşendigini habar berdiler.
Bu maglumata görä, iki sany gämide jemi 842 bosgun Italiýanyň bu adasyna gelip düşüpdir. Liwiýadan gelen bosgunlaryň bu nobatdaky toparynyň hem adadaky wagtlaýyn palatkalarda ýerleşdirilendigi habar berilýär.
Bu wakanyň edil öňýany, anna güni Italiýanyň häkimiýetleri müňden gowrak bosguny bu adadan ýurduň başga regionlaryna alyp gidipdiler.


text:
Dünýäniň 20 uly ykdysadyýetiniň liderleri salgytdan gaçmagyň öňüni almak barada ylalaşyga geldiler.
Bu pikir anna güni Uly 20-ligiň Sankt Peterburgda tamamlanan iki günlük sammitiniň kabul eden jarnamasynda öz beýanyny tapdy.
Liderler halkara korporasiýalarynyň ykdysady işjeňlik netijesinde girdeji alýan, gymmatlyk döredýän ýerlerinde salgyt tölemeklerini kepillendirmek üçin işlenip düzülen plana gol çekdiler.
Şeýle-de, 20-ligiň liderleri dünýäniň ykdysady dikelişiniň örän gowşakdygyny, mundan beýläk hem peseliş töwekgelliginiň saklanyp galýandygyny aýtdylar.
Olar özleri üçin ileri tutulýan ugruň ykdysady özüşi üpjün etmek we iş ýerlerini döretmek bolmalydygy barada hem ylalaşyga geldiler.


text:
Sişenbe güni (3-nji dekabr) düýbi Berlinde ýerleşýän “Transparency International” guramasy “Korrupsiýanyň indeksi” atly öz ýyllyk hasabatyny ýaýratdy.
Hasabatda 177 ýurduň jemgyýetçilik pudagyndaky korrupsiýanyň derejesi seljerilýär. Gürrüňi gidýän hasabatda Türkmenistan iň erbetleriň hatarynda iň öňdäki orunlarda ýerleşdirilipdir.
Eýsem, ýurtda korrupsiýanyň şeýle derejede ornaşmagy ýaşlara we olaryň durmuşyna nähili täsirini ýetirýär?
Öňümizdäki hepde Täze Tolkun gepleşigimizde şu tema barada gürrüň ederis. Bu baradaky tejribeleriňizi, gören-eşidenleriňizi we garaýyşlaryňyzy aşakdaky forumda galdyryp bilersiňiz.
Isleseňiz, öz pikiriňizi gepleşigimize gatnaşyp hem beýan edip bilersiňiz. Biz bilen aragatnaşyk gurmak isleseňiz, hat@azatradio.org email adresimize hat ugradyň. Özümiz siziň bilen habarlaşarys.


text:
Birleşen Ştatlaryň ozalky prezidenti Jimmi Karteriň ýolbaşçylygyndaky topar ýekşenbe güni Demirgazyk Koreýa sapar etmek üçin Pekine bardy.
Dynç alşa çykan döwlet liderleriniň Ýaşulular toparynyň beýanatynda olaryň Hytaýa, Demirgazyk Koreýa we Günorta Koreýa alty günlük saparlary mahalynda ýadro ýaragyndan saplanmak meselesi we Demirgazyk Koreýada bar diýilýän azyk gytçylygy barada maslahat etjekdigi aýdylýar.
Karteriň ýolbaşçylygyndaky dört agzaly topara ozalky fin prezidenti Marti Ahtisari, Norwegiýanyň ozalky premýer-ministri Harlem Brandtland we ozalky irlan prezidenti Meri Robinson girýär.
Bu delegasiýa Demirgazyk Koreýa sişenbe güni barmaly we penşenbe güni Seula ugramaly.


text:
Yuze keselleriň Onkologik çykmasy
Dr. Serdar Gulgeldiýew
Taze Türkmenistanda ýylyň di ýanyndaky aýlarda kekasih-U-progenitor Ayal ählisini aýallaryň geçirmek barlagdan boýunça hökmany jerawat öwrüldi Cara.
“Ayal maşgala Ýekeje galmaly bartender Barlage bekas luka däldir” diýip, obi-şäherleriniň Yurdu OZ lukmanlary maşgala Yeke-ýekeden garamagyndaky tabşyryp maşgalalara çykdylar. Çenli günler Barlaglar dowam häzirki edýär.
“Boo barlagyň soňky sebäbi keselleriň döwürlerde Yuze aýallaryň çykmasynyň ýatgylarynda köpelýänligi onkologik üçindir” diýip, sebäbini barlagyň lukmanlar düşündirýärler.
anak Saglyk analisis öýlerinde Jon haýsydyr alnany stimulasi onkologik keseliň Yuze çykarylyp bilinmejegi, bushel barlagyň aňyrsynda langkah jynsy kesellileri anyklamak meselesiniň barlygy Ilat arasynda sürülýär. Anyklamak keselleri Sebäbi işleriniň onkologik ylmy-Barlage Yurdu institutynda onkologiýa köplere geçirilýändigini kecil.
Aku da köpçülikleýin Metbugatda Beris menyuap hakdaky serişdelerinde hakykat Yuze aýdylmasa çykýan Waka, Ilat gybat-gürrüňler arasynda ýaýramagyna dürli getirýär.
Hakykat aýdylsa-da, aýdylmasa-ya, penipuan tarapyndan Salem Halkyn, guramak geçirilmegini köpçülikleýin Zat Halda gowy barlagdan. Salem başlangyçlaryň keseller başga babatda-da gurnalmagy zerur.
Umuman alanyňda, Turkmenler Ta keselläp, gözegçiliginden Lukman başyny geçip ýassyga ýörmegi goýýança halamaýar. KOP keselleri Soňky Yuze döwürlerde çykýar nerw. Bolup Ysmaz Gecen ýykylýanlar adamlaryň makan malam anak usia arasynda Dahl, eýsem ýaşlaryň arasynda-da Oran Caen. Köplügi kesellileriň Nerw sebäpli, näsag koýkalary Yetman, bushel kesele keselhanalara dessine ýerleşip sataşýanlar bilmeýärler.
Lay kesele ýetirlik anyklamak sataşanlary keluar. Anyklanýan keselleriň, Uci mysal nerwi, ysmaz, onkologik keselleriň anyklanaýsa Yuze bolardy çykmasynyň tepi sebäpleri gowy. Nama Keselleriň Onkologik sebäpden Dunya heniz Yuze medisina çykýanyny ylmyna anyklamak başartmasa-da, tepi nerw sebäpli ysmaz bolýanyna keselleriniň Sada durmuşdaky adamlar ýetmezçilikler düşünýärler tepi. Jon näsagy bejereniňden, Salem adamlar sataşmaz kesellere Yaly, Gal-ýagdaýlaryny olaryň Yollari gowulamagyň gowy gözlense-de-bolardy.
Kabir lukmanlaryň gürrüňlerine Gora, SU ýyldan başlap, keyho Türkmenistanda Gozo onkologik önüne kesellerini tutulýar bejermek cek. Ýagdaý Bolsam, bushel bolmaýan kesel bejerip ulular çykdaýjylary Uci meselesinde-de-aýyrmak Gierek. Durant bilip adamlara Sebäbi ummasyz sagalmajagyny çykarmak memiliki agyr düşýär pullary.
Serdar Gulgeldiýew lakamy cara aşgabatly synçynyň
Ref. http://www.azathabar.org


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Hytaýyň we ABŞ-ny dünýä ydysadyýetini dikeltmekde we klimat üýtgemesine garşy göreşde bir umumylyga gelmek isleýän wagtynda bu iki ýurduň hyzmatdaşyklaryny has giňeltmäge çagyrdy.
Obama Waşingtonda Hytaý bilen Birleşen Ştatlaryň iki günlük sammitini açanda bu iki ýurt ýadro ýaraglarynyň ýaýradylmagyny togtatmakda hem deň şärik diýdi. Ol bu iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklar asyryň kesgitleýjisi bolar diýdi.
Hytaýyň prezidenti Hu Jintao bu iki ýurduň “oňyn, konstruktiw we durnukly gatnaşyklara” çalyşýandygyny aýtdy.


text:
Fransiýanyň Goranmak ministrliginiň resmileri çylşyrymly tehnologiýaly mistral söweş gämisini satmak barada Parižiň Moskwa bilen ylalaşandygyny bildirdiler.
Orsýet bu gämiden ylalaşylandan daşgary ýene üçüsini soraýar. Fransuz resmileriniň aýtmagyna görä, Orsýetiň bu haýyşy barada hem Parižde häzir pikir alşylýar.
Bular ýaly ýarag söwdasy Orsýet bilen NATO agzasynyň arasynda ozal bolan zat däl. Şol sebäpden hem bu habar bu harby ýaranlyga agza beýleki ýurtlar bilen Orsýetiň ýakyn goňşularynyň arasynda biynjalyklyk döretdi. Hemmeden köp aladalanýan hem Gürjüstan.
Gürji parlamentiniň Ýewropa integrasiýasy komitetiniň başlygy Dawid Darçiaşwiliniň garaýşyça, planlaşdyrylan bu söwda başa barsa, tutuş regiona oňaýsyz täsir eder. Bu barada ilki NATO we Ýewropa Bileleşigine agza döwletleriň pikiri soralmaly.
“Bu Orsýetiň ýakyn goňşularyny aladalandyrýan zat. Regionyň durnuklylygyny, deňgaramlylygyny, howpsuzlygyny nazara alanyňda, bu alada has hem giňeýär. NATO we Ýewropa Bileleşigine agza döwletler muny geňeşmeli” diýip, Darçiaşwili aýdýar.
Ol muňa regionda köp ýurtlaryň garşy çykmagyna garaşýar: “Orsýetiň eline geçensoň, bu bir adaty ýarag däl. Öz howpsuzlygynyň, goranmagynyň aladasyny edýän her bir parahat ýurt bu barada şeýle pikir eder. Meniň pikrimçe, ýeke biz däl, bu söwda başga-da garşy çykan ýurt köp bolar”.
Bu ýarag söwdasy diňe Gürjüstany alada goýanok. Öten noýabrda Litwa hem Fransiýa hat ýazyp, bu barada köpräk maglumat sorady.
“Şular ýaly gämimiz bolan bolsady...”
Mistral söweş gämisi deňiz ýakasyna golaý ýerde labyr taşlap, gury ýere goşun salyp bilýär. Bular ýaly başarnyk Orsýetiň könelişen harby-deňiz flotunda ýok.
Uzynlygy 200 metre barabar bu gämi 900 esgeri, 16 dikuçary we ençeme tanky göterip bilýär.
“Öten ýyl Orsýet bilen Gürjüstanyň arasynda turan uruş döwründe şular ýaly gämimiz bolan bolsady, Gara deňizde has netijeli işleri edip bilerdik” diýip, Orsýetiň harby-deňiz flotunyň öten ýylky başlygy aýtdy.
Onuň aýtmagyna görä, Orsýetiň Gara deňiz flotunyň gämileriniň 26 sagatda edip bilýän işini fransuz gämisi 40 minutda bitirýär.
Düýn Birleşen Ştatlaryň Goranmak ministri Rober Geýts bilen Parižde duşuşan Fransuz Goranmak ministeri Herwe Morin öz ýurdunyň Ýewropanyň durnuklylygyna goşant goşmak isleýänligini aýtdy. Ol soň hem: “Men Merkezi we Gündogar Ýewropanyň käbir döwletleriniň aladasyna düşünýärin. Ýaralar entek bitenok” diýip, sözüniň üstüni ýetirdi.


text:
Siriýada Başar al-Assad geçen aý geçirilen prezidentlik saýlawlarynda ýeňiş gazanandan soň, ýedi ýyllyk möhlet bilen üçünji gezek prezidentlige kasam etdi. Bu saýlawlar ýurduň oppozisiýasy we onuň Günbatar ýaranlary tarapyndan ret edilipdi.
Prezidentlik wezipesine kasam ediş dabarasy 16-njy iýulda Damaskda boldy.
Siriýanyň resmi saýlaw netijelerine görä, geçen aý geçirilen prezidentlik saýlawlarynda Assad sesleriň 88,7%-ni alyp ýeňiş gazandy. Ýöne ses berlişikler çaknyşyklaryň dowam edýän territoriýalarynda ýa-da yslamçy söweşijiler ýa oppozisiýa güýçleri tarapyndan kontrollyk edilýän sebitlerde geçirilmedi.
Siriýada dört ýyl bäri dowam edýän raýat urşunda 170 müňden gowrak adam heläk boldy we ýurduň ilatynyň üçden bir bölegi öýlerini terk edip, başga ýerlere göçdi.


text:
Şu gün Ukrainanyň premýer-ministri Ýuliýa Timoşenko bu ýurda sapar edýän Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin bilen gepleşik geçirer diýlip garaşylýar.
Bu wakanyň öňýany Ukrainanyň hökümeti bu ýurduň üstünden geçýän tranzit gazy üçin geljek ýyl Orsýetiň ozalkydan iki esse köp tranzit tölegini tölemeli boljakdygyny mälim etdi.
Ukrainanyň premýer-ministri bilen Orsýetiň premýer-ministriniň Ýalta şäherinde geçirjek bu günki gepleşiklerinde tranzit gazyň bahasy bilen birlikde Ukrainanyň Orsýete bergileri bilen baglanyşykly meseleler hem ara alnyp maslahatlaşylar diýlip garaşylýar.
Ýakynda Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin Ukrainanyň öz satyn alýan gazy üçin töleglerini wagtynda tölemedik halatynda, Ukraina akdyrylýan gazyň islendik wagt kesilip bilinjekdigi bilen duýduryş beripdi.


text:
Anna güni agşam sagat 19:00 töwerekleri Aşgabady tozana gaplan harasat birden gelen güýçli çagba bilen tamamlandy. Giçlik ýagan güýçli ýagyn paýtagt üçin adatdan daşary ýagdaý boldy.
Iki sagatdan gowrak wagt güýçli ýagan çagba Aşgabadyň köçelerini suwdan doldurdy. Şäheriň Andalyp, Türkmenbaşy, Ýunus Emre we başga-da birnäçe köçelerini suw basdy. Käbir köçelerde suw dyzyňa çenli ýetýärdi. Köçeleriň gyralaryndaky bordýurlar suwy saklap, wagtlaýyn köljegazalary döredýärdi. Köçede ýygnanýan suw bordýurlarda öňünden goýlan körüklerden akyp ýetişmeýärdi.
Köçeleriň gyralaryndaky basketlere hem suw siňip ýetişmeýärdi. Paýtagtyň ýaşaýjylarynyň hem köpüsiniň öýlerine bu ýagyn sözüň doly manysynda geldi. Paýtagtyň Parahat mikroraýonynyň ýaşaýjylarynyň bu ýagşy entäk köp wagt ýatlajaklary az bolmasa gerek. Bu mikroraýondaky köpgatly jaýlaryň üçeklerinden suw geçip, gatdan-gata kwartiralaryň ählisini suw basdy.
Parahat mikroraýonynyň ýaşaýjysy 39 ýaşly Oraz üç aý mundan ozal kwartirasyny doly remont edipdir. “Indi ol remont edilmedik ýaly bolup galdy. Jaýyň diwarlarynyň käbir ýerleriniň şpaklýowkasy gaçan bolsa, käbir ýerleriniň emulsiýasy akdy. Pola ýazan parkedim çişdi. Guransoň, onuň nähili forma aljakdygyny çaklabermek galýar. Garaz, kwartirany täzeden remont etmeli boljak” diýip, Oraz gürrüň berýär.
Orazyň ýaşaýan 9 gatly jaýynyň ähli gatlaryndaky kwartiralara suw barypdyr. Emma, onuň aýtmagyna görä, bu “silden” iň köp ejir çekenler, esasan, ýokary gatlardaky kwartiralaryň ýaşaýjylary: “Biziň jaýymyzyň üçeginden öňem suw akýardy. Biz domuprawleniýä birnäçe gezek ýüz tutupdyk. Emma hiç hili netije bolmady, remonta pul ýok diýdiler”.
Telekeçiler hem kösendiler
Geçen hepdäniň anna güni ýagan güýçli ýagyndan Parahat mikroraýonynyň diňe bir ýaşaýjylary däl, eýsem bu mikroraýonda dükanlary bolan telekeçileriň hem köpüsi ejir çekdi. Hususanda, ýarym ýerzeminlerde ýerleşen dükanlaryň köpüsini suw basdy.
Parahat mikroraýonynyň günortasyndan geçýän Moskowskiý prospektiniň ugrundaky köpgatly jaýlaryň ýarym ýerzeminlerinde ýerleşen dükanlaryň eýeleri ertesi gün nasos bilen dükanlarynda ýygnan suwy sorduryp çykarýardylar. Suwda ezilen harytlaryny bolsa günüň aşgynda guratmak üçin çykaryp goýupdylar. Bu dükanlaryň köpüsi bir gün diýen ýaly işlap bilmediler.
Duýdansyz gelen çagba paýtagtyň demirgazygyndaky raýonlarynyň hem-de obalaryň ýaşaýjylaryna hem öz täsirini ýetirdi. “Bedew” gurluşyk harytlary dükanynyň golaýyndaky ýaşaýyş massiwindäki ýaşaýyş jaýlarynyň howlularyny suw basypdyr. Şol ýerdäki ýaşaýjylaryň aýtmagyna görä, howlulardaky ýygnanan suw dyzyňa çenli ýetýän eken.
Demir ýoluň gaýrasyndaky käbir raýonlarda telefon aragatnaşygy hem kesildi. Ýeriň astynda ýerleşen telefon kabelleri hem suw basypdyr. Telefon aragatnaşygy iki günden soň dikeldildi. Emma käbir ýerlerde entägem telefon liniýalarynyň abatlaýyş işleri dowam edýär.
Birnäçe sagat dowam eden çagba ençeme sowallary döretdi. Bu sowallaryň ählisi hem şäheriň jemagat hojalygyna degişli. Has takygy, bu sowallar paýtagtyň jemagat hojalygynyň häzirki wagtda, klimatyň üýtgeýän mahaly, tebigatyň döredýän adatdan daşary ýagdaýlaryna näderejede taýýarlygyna degişli.
Türkmenistanyň Jemagat hojalygy ministrligi 2011-nji ýylyň aprel aýynda döredilipdi. Onuň wezipesi ýaşaýyş jaý gorunyň ýagdaýyny gowulandyrmak we ony abatlamak boýunça işleri geçirmek, suw we ýylylyk, lagym ulgamlaryna hyzmat etmek, ilaty elektrik energiýasy bilen üpjün etmek boýunça alnyp barylýan işleri ýola goýmak, daşarky abadanlaşdyryş işlerini geçirmek, arassalaýyş işlerini alyp barmak, ilatly ýerleri gazlaşdyrmak hökmünde kesgitlenipdi. Ondan öň bu wezipeleri ýerli häkimliklere degişli bolan ýaşaýyş jaý-jemagat hojalyk kärhanalary amala aşyrýardy.


text:
Eýranyň ýokary ýolbaşçysy Ali Hameneýi, aýdylyşyna görä, maliýe taýdan kynçylyk çekýändigi üçin köplenç öz şahsy goragçylaryndan pul karz alýar. Muny aýdýan Hameneýiniň köne dosty we kömekçisi Aýatollah Rasouli Mahalati.
"Kämahallar men oňa sadaka diýip berlen pullary eltemde, onuň, mysal üçin, 'jenap Reza, gel algyňy al' diýýänini görýärin" diýip, Mahalati Eýranyň ýarym resmi "Pars News" habar gullugyna beren interwýusynda aýtdy.
Mahalatiniň aýtmagyna görä, Hameneýiniň girdejisi, hüşür-zekatdan hem onuň Tährandaky kireýine berýän öýüniň hakyndan gelýär.
Mahalati şeýle hem Hameneýiniň öýünde diňe birje halynyň bardygyny aýdýar. Eýranda köp halyly bolmak dereje hasaplanýar.
Ýekeje halyly lider
"Men käwagtlar onuň hususy otagyna-da barýaryn. Onuň öýünde köp ýeri sökülip giden birje haly bar. Ol-da sadaja töwriz halysy" diýip, Mahalati aýdýar.
Mahalatiniň ýokary ýolbaşçynyň durmuşyny beýle suratlandyrmagy döwletiň Eýranyň ýolbaşçylaryny dünýe malyna ähmiýet bermeýän takwa adamlar edip görkezmek baradaky synanyşyklaryna gowy gabat gelýär.
Hameneýiniň ýaşaýyş ýagdaýy barada jikme-jik maglumatlaryň peýda bolmagy ilkinji gezek däl. Onuň beýleki kömekçileriniň birnäçesi, şol sanda Bilermenler ýygnagynyň agzasy Aýatolla Abolhassan Mahdawi-de soňky ýyllarda ýokary ýolbaşçynyň sada durmuşda ýaşaýandygyny öwdi. Eýran ýolbaşçysynyň öýünde birje tozgun halynyň bardygyny Mahdawi-de öz ýatlamalarynda tassyklaýar.
Waşingtonyň Ýakyn Gündogar syýasaty institutynda Eýran boýunça ekspert Mehdi Halajiniň bellemegine görä, Hameneýiniň sada durmuşy barada aýdylýan zatlar az-kem ulaldylsa-da, köplenç hakykat:
"Onuň geýýän egin-eşigi, şol sanda dony-da, gowy materialdan edilen, käbirleri hem gaty gymmat. Ýöne bulary onuň özi hökman satyn alanok. Bular oňa sowgat ýa sadaka diýip berilýär. Ol bulara pul tölänok. Onuň öýüne baryp gören adamlar ol ýerde zynatly zatlar ýok diýýärler. Eýranda kanun boýunça ýokary lidere aýlyk haky ýok. Prezidente, ministrlere we kanun çykaryjylara aýlyk haky tölenýär diýip, Halaji aýdýar. - Emma ýokary ýolbaşça aýlyk ýok. Sebäbi ýolbaşçy görelde çeşmesi hasaplanýar. Oňa pul dini berimlerden gelýär. Ol bu pullaryň bir bölegini öz güzeran durmuşy üçin ulanyp bilýär. Ýöne ol bergili diýilmegi hakykat däldir. Onuň aýşy-eşretli däl-de, sada durmuşy bar".
Beýleki ýolbaşçylar nähili?
Eýranyň beýleki ýolbaşçylary, syýasatçylary, şol sanda häzirki prezident Mahmud Ahmedinejad we Eýranda iň baý adamlaryň biri hasaplanýan öňki prezident Akbar Haşemi Rafsanjany hakda hem olaryň kömekçileri ýa döwlet mediasy tarapyndan olar gaty ýönekeý durmuşda ýaşaýar diýip, bular ýaly zatlar aýdylýar.
Ýöne bular ýaly propagandalar orta tap eýranlylarda gowy täsir galdyrmaýar. Hameniýiniň ýaşaýyş ýagdaýy barada berlen soňky interwýuny okan bir ýaş ýigit sosial mediada şeýle ýazdy: "Hameneýi çyndan şeýle garyp bolsa, onda ol hem sanksiýalardan, bahalaryň ýokarlanmagyndan, garyplykdan biziň ejir çekişimiz ýaly ejir çekmeli. Ýöne sanksiýalara köp derejede günäkär Hameneýiniň özi".


text:
19-njy iýulda paýtagtyň Sergi köşgünde “Saglyk” döwlet maksatnamasynyň kabul edilmeginiň 20 ýyllygyna hem-de ýurdumyzda giňden bellenilýän Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň gününe bagyşlanan “Saglyk-2015” halkara sergisiniň açylyş dabarasy boldy.
Bu iri pudaklaýyn sergini Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi ýurdumyzyň Söwda- senagat edarasy bilen bilelikde gurady.
Bu halkara sergisi lukmançylyk ylmynyň gazananlaryny we saglygy goraýyş ulgamyna häzirkizaman usullarynyň ornaşdyrylyşyny äşgär edýän abraýly forum hökmünde ykrar edildi. Şu ýylky sergä dünýäniň 41 ýurdundan lukmançylyk ulgamynyň dürli ugurlaryna degişli wekiller gatnaşýar. Onda ýurdumyzyň ministrlikleriniň, pudak edaralarynyň, iri ylmy-kliniki we bilim merkezleriniň, şypahanalarynyň bölümleri bilen bir hatarda derman serişdelerini, lukmançylyk enjamlaryny, saglygy goraýyş ulgamynda dürli hyzmatlary ýerine ýetirýän düzümleriň, sarp ediş serişdelerini öndürýän kompaniýalaryň 251-siniň bölümleri ýerleşdirildi. Aýratyn-da bu sergide Ýewropa ýurtlarynyň 137 kompaniýasy önümlerini görkezýär. Olaryň 25-si şu sergä ilkinji gezek gatnaşýar.
Sergide Germaniýanyň, Beýik Britaniýanyň, Russiýanyň, Hindistanyň, Hytaýyň, Türkiýäniň we ABŞ-nyň lukmançylyk pudagynyň kompaniýalary önümlerini görkezýärler.
Sergä gelýänler bu gözden geçirilişe gatnaşýanlaryň iň täze lukmançylyk enjamlaryny öndürmekde we ibermekde, lukmançylyk desgalaryny gurmakda eýe bolan mümkinçilikleri bilen tanyşýarlar. Sergide derman önümleriniň dürli görnüşleri, iň täze lukmançylyk-anyklaýyş, barlaghana we bejeriş enjamlary, ýörite tehnikalar we mebeller, dürli gurallar, hyzmatlaryň görnüşleri, lukmançylygyň köp ugurlarynda peýdalanylýan innowasiýa işläp taýýarlamalary, tebigy kosmetika serişdeleri we beýlekiler giňden görkezilýär. Lukmançylygyň dürli ugurlarynda ornaşdyrylýan täzeçil ylmy işläp taýýarlamalar, ýokary kompýuter tehnologiýalary görkezilýän bölümler hünärmenleriň aýratyn üns bermegine eýe boldy.
Türkmenistanyň saglygy goraýyş senagatynyň gazananlaryna bagyşlanyp sergi köşgünde ýaýbaňlandyrylan sergide ylmy hem-de usulyýet edebiýaty, ylmy-barlag institutlarynyň we klinikalaryň alymlarynyň işläp taýýarlamalary giňden görkezilýär. Sergä ýurdumyzyň döwlet edaralary we ylym-bilim merkezleri, hususy kompaniýalar gatnaşýar.
“Ýewropa hili” abraýly baýragyna mynasyp bolan we Bütindünýä lukmançylyk bilim federasiýasy tarapyndan “Awissenna direktoraty” bütindünýä maglumatlar gaznasyna girizilen Türkmen döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň sergi bölüminde ýurdumyzyň iri lukmançylyk ýokary okuw mekdebinde alnyp barylýan bilim we ylym-barlag işleri hakynda gürrüň berilýär. Türkmenistanyň Milli gyzylýarymaý jemgyýetiniň diwarlygynda bu guramanyň işiniň esasy ugurlary, BMG-niň Ilat gaznasynyň we beýlekileriň diwarlyklarynda türkmen kärdeşleri bilen bilelikdäki işler beýan edilýär.
“Saglyk-2015” sergisi ýurdumyzyň lukmançylygynyň okgunly ösüşini hem-de saglygy goraýyş ulgamynyň ýeten derejesini şöhlelendirip, önümleri ýerlemek, işewürligi ösdürmek, bazary öwrenmek, ýurdumyzyň dürli künjeklerinden we daşary ýurtlardan gelen hünärmenler bilen duşuşyklary geçirmek üçin amatly meýdançadyr. Şonuň üçin hem bu sergide Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary bolan hususy kompaniýalaryň köpüsiniň bu çärä gatnaşmagy kanunalaýykdyr. Olaryň hatarynda “Ýowşan”, “Çebşek”, “Dertdeş”, “Yşgyn”, “Dag oty”, ”Dermanhyzmat”, “ÝEM” hususy kärhanalary, “Saglyk” hojalyk jemgyýeti we beýlekiler bar. Olar saglygy goraýyş ulgamynda döwlet syýasatyny durmuşa geçirmäge işjeň gatnaşmak bilen, türkmen bazaryna dünýä belli derman kompaniýalarynyň önümlerini hem-de lukmançylyk enjamlaryny getirýärler, maslahat beriş-anyklaýyş hyzmatlaryny edýärler, maslahat beriş-anyklaýyş hyzmatlaryny edýärler, lukmançylyk enjamlaryna hyzmaty amala aşyrýarlar.
Aýry-aýry diwarlyklar Aşgabadyň iri ylmy-kliniki merkezleriniň, şäheriň arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreş gullugynyň paýtagtymyzyň we welaýatlaryň saglygy goraýyş müdirlikleriniň işleri, türkmen lukman alymlarynyň ylmy işläp taýýarlamalary, şeýle hem täzeçil tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagy netijesinde geçirilýän barlaglar hakynda gürrüň berýär. Ýurdumyzyň derman senagatynyň gazananlary hem sergä gelýänlerde uly gyzyklanma döredýär.
Sergä gelýänler we bu çärä daşary ýurtly gatnaşyjylar Türkmenistanyň işjeň ösdürilýän sagaldyş-şypahana ulgamynyň mümkinçilikleri bilen içgin gyzyklandylar. “Baýramaly”, “Berzeňňi”, “Arçman”, “Ýyly suw”, “Farap”, “Mollagara”, “Daşoguz” şypahanalary öz mümkinçiliklerini hödürleýär, olar häzirki zaman anyklaýyş we bejeriş enjamlary bilen üpjün edilendir, dünýäniň belli öndürijileriniň enjamlarynyň esasynda ýerli çeşmeleri peýdalanmak bilen sagaldyş hyzmatlarynyň giň toplumy hödürlenilýär. Dürli tebigy aýratynlyklar, mineral suwly çeşmeler türkmen topragynda ösýän dermanlyk ösümlikleri –bularyň ählisi şypahana-dynç alyş ulgamyny, ekologiýa syýahatçylygyny ösdürmek üçin täsin mümkinçiliklerdir. Okgunly ösýän deňiz şypahanasy bolan "Awaza" milli syýahatçylyk zolagy hyzmatdaşlara çäklendirilmedik mümkinçilikleri hödürleýär – bu taslama Türkmenistany ösdürmegiň strategiki meýilnamalary bilen göniden-göni baglanyşykly bolup, giň halkara hyzmatdaşlygy üçin hil taýdan täze mümkinçilikleri açýar.
Serginiň birinji güni möhüm ähmiýetli şanly waka beslendi – Sergi merkeziniň mejlisler zalynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri” atly ensiklopedik eseriniň ýedinji jildiniň tanyşdyrylyş dabarasy geçirildi.
Giň okyjylar köpçüligine niýetlenen bu düýpli ylmy eserleriň ýedinji jildi Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň 2009-njy ýylda döreden we dünýäniň dürli dillerine terjime edilen ylmy işiniň dowamydyr. “Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri” atly kitaplaryň döredilmeginiň diňe bir ýurdumyzyň lukmançylyk ylmynyň ösdürilmeginde däl, eýsem dünýä fitoterapiýasynyň kämilleşdirilmeginde möhüm ähmiýetiniň bardygyny bellemeli.
Dermanlyk ösümlikleriň elipbiý tertibindäki häsiýetnamasy ýedinji jildiň esasyny düzýär. Onda 107 görnüşli dermanlyk ösümlikler hakynda doly maglumat berilýär. Olaryň her görnüşi bitewi ulgam arkaly häsiýetlendirilýär. Ösümlikleriň daşky görnüşi, biologik aýratynlyklary, ýaýran ýerleri, tebigy gorlary, düzümindäki dermanlyk serişdeler, himiki düzümi derman taýýarlamagyň we ulanmagyň usullary barada gürrüň berilýär. Şeýle hem awtor dermanlyk serişdeleri ýygnamagyň möwsümleri, ony saklamagyň usullary we kadalary, ekologiýa ähmiýeti barada habar berýär.
Dermanlyk ösümliklerini beýan etmek ýörite suratlar arkaly amala aşyrylýar. Oňa ösümlikleriň farmakoterapiýa aýratynlyklaryny görkezijilerini we rus-latyn-türkmen sözlügini özünde jemleýän gollanma berkidilendir. Haýsy ugur boýunça giňişleýin maglumat almak isleýän adam bu ýerden görkezijileri tapyp biler. Türkmenistanyň Prezidentiniň düýpli ylmy işiniň ýedinji jildi ozalkylary ýaly, aýry-aýrylykda,türkmen, iňlis we rus dillerinde köpçülikleýin nusgada çap edildi.
Ylmy işiň tanyşdyryş dabarasyna gatnaşyjylar “Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri” atly kitabyň täze jildiniň ähmiýetini we ägirt uly tejribe gymmatlygyny bellediler. Täze neşiriň düýpli öwrenilmeginiň we giňden wagyz edilmeginiň zerurdygyny bellemek bilen, lukmançylyk toparlarynyň wekilleri sagdyn durmuş ýörelgeleriniň berkarar edilmegine gönükdirilen bu kitabyň giň okyjylar köpçüligi üçin örän ähmiýetli boljakdygyny nygtadylar.
“Saglyk-2015” halkara sergisi 21-nji iýula çenli dowam eder.


text:
“Talyban” hereketiniň janyndan geçen bombaçysy we ýaragly adamlaryň birnäçesi Owganystanyň parlamentine hüjüm etdiler. 22-nji iýundaky bu waka demirgazyk Owganystanda soňky iki günüň dowamynda ikinji etrap söweşijileriň gözegçiligine geçen mahaly boldy.
Kabul polisiýasynyň metbugat wekili Ebadullah Kariminiň aýtmagyna görä, “janyndan geçen ulagly bombaçy parlament binasynyň daşynda özüni partladypdyr we şol pursat birnäçe söweşiji parlamentiň golaýyndaky binada ýerleşdirilipdir”.
Owganystanyň Içeri işler ministrliginiň metbugat wekili Sedik Sedikiniň berýän maglumatynda ýaragly adamlaryň howpsuzlyk güýçleri tarapyndan yzyna serpikdirilendigi bellenilýär. Polisiýa hüjümde alty söweşijiniň hem öldürilendigini aýdýar.
Owgan howpsuzlyk resmileri hüjümde kanunçykaryjylaryň hijisine zeper ýetmändigini habar berýärler.
“Talyban” hereketiniň metbugat wekili Zabihullah Mujahid bu hüjümiň jogapkärçiligini dessine öz üstüne aldy.


text:
Türkmenistanly belli «Güneş» ansamblynyň tanymal deprekçisi Rişat Şafi 57 ýaşynyň içinda aradan çykdy.
Rişat Şafi “Goluboý Ogonýok” aýdym-sazly telegepleşikde, skripkada Gasan Mammedow, 1984-nji ýyl.
Rişat Şafi Moskwada estrada ýyldyzlarynyň futbol boýunça nobatdaky türgenleşik çäresi wagtynda tarpa-taýyn aradan çykdy.
Türkmenistanda doglan Rişat Şafi 1980-nji ýyllarda «Güneş» ansamblynyň düzüminde özüniň deprek çalmakdaky adatdan daşary zehini we başarnygy bilen, uly meşhurlyga eýe bolupdy.
Garaşsyzlyk ýyllarynda ol Moskwada ýaşamak bilen, dünýäniň dürli ýurtlarynda ýüzlerçe konsert programmalary bilen çykyş etdi.
Geljek ýyl Rişat Şafi «Güneş» ansamblynyň 40 ýyllyk ýubileýini Moskwada uly dabara bilen bellemekligi planlaşdyrýardy.
Azatlyk Radiosynyň kollektiwi merhumyň dogan-garyndaşlaryna öz çuňňur gynanjyny bildirýär.


text:
Türkmenistanyň we Orsýetiň arasyndaky gaz ylalaşygy detektiw häsiýetini dowam etdirýär. Bu ylalaşyk we onuň bilen bagly köp sowal jogapsyz galýar.
Halkara synçylar şol ylalaşyga Orsýet tarapyndan “Gazpromyň” hojaýyny Alekseý Milleriň däl-de, onuň orunbasary Aleksandr Medwedewiň gol goýmagyna ünsi çekýärler.
Iki ýurduň arasynda birnäçe aýlap dowam eden gaz oňşuksyzlygynda Miller köplenç ýakymsyz çykyş edipdi. Täze ylalaşyga gol goýuşlygy Miller bilen baglanyşdyrmazlygy Aşgabadyň isländigini aradan aýryp bolmaz. Çünki ylalaşygyň ahyrky pursatynda Moskwa ýagdaýlary has-da dartgynlaşdyrmazlyk kararyna geldi. Emma, bu ylalaşyga Milleriň reaksiýasy matal bolmagynda galýar.
Eýse, Miller onuň şertleri bilen doly ylalaşdymyka ýa-da D.Medwedew “Gazpromyň” hojaýynynyň islegine garşy gidip, şertnama gol goýulmagy bilen ylalaşdymyka? Bu şertnamanyň mazmuny hem matal bolmagynda galýar. Ol barada yglan edilen esasy san synçylarda käbir skeptizmi döredýär. Ylalaşyga laýyklykda, “Gazprom” her ýylda 30 milliard kubmetr türkmen gazyny satyn alar.Esasy gümürtiklik
Hut şu ýerde-de esasy gümürtiklik ýüze çykýar. Çünki owal 30 milliard kubmetr gaz barada agzalmaýardy. Bu ylalaşyga gol goýanlaryň biri Medwedew täze ýylda Orsýetiň “azyndan 11 milliard kubmetr” türkmen gazyny aljakdygyny seresaplylyk bilen habar berdi. Hut şunuň bilen bagly “Kommersant”gazeti “Gazpromyň” başga bir ýolbaşçysynyň hem “biz azyndan 11 milliard kubmetr gaz satyn almakçy” diýendigini ýazdy.
Şu ylalaşyk bilen bagly detektiwiň soňy Orsýete akdyryljak türkmen gazynyň bahasy bilen bagly tema bolup görünýär. Taraplar işine şeýle bir pugta boldular we gazyň nyrhy barasynda asla dil ýarmadylar. Haýsy tarapyň şeýle syrlaryň ýaşyrylmagyny isländigi hem näbelli.
Orsýetiň metbugatynda türkmen gazy üçin haýsy bahanyň ýerlikli boljakdygy barada käbir sanlar peýda boldy. Ol bahany Ukarinanyň Orsýetden alýan gazy üçin töleýän nyrhy bilen deňeşdirýärler. Has dogrusy, gazyň her müň kubmetrine 195 dollar tölener diýlen çaklamalar bar.
Näme üçin syrly?
Gazyň bahasy bilen bagly intrigany taraplaryň ikisiniň hem birnäçe wagtlap goldamagy ahmal. Emma, olar umumy tassyklamalar bilen çäklendiler. Ýagny, iki ýurduň gaz gatnaşyklarynda bahalar Ýewropanyň gaz bazaryndaky formula boýunça kesgitleniler.
Eýýäm Halkara metbugatynda Germaniýadaky esasy nyrh barada agzalýar. Ýagny, gazyň her müň kubmetrine 360 dollar tölemek. Hatda, eger Orsýet bu baha bilen ylalaşsa-da, Aşgabatdaky gepleşiklere gatnaşan Orsýetiň wekilleri bu baha transport çykdajylarynyň we beýleki yörite tölegleriň girmeýändigini boýun aldylar. Emma, şeýle yörite kesgitlemeler bilen bagly jikme-jikler iki ýurduň jemgyýetçiligi üçin hem entek syr bolmagynda galýar.
Eger ahyrky türkmen-ors gaz ylalaşygy ilkibaşdan şular ýaly syrly bolsa, ol durmuşa geçermikä? Eýse, tümlüge bukulýan bu ylalaşyk tiz wagtda nobatdaky şowsuzlyga duçar bolmazmy? Eýse, onuň syrlylygy bilen bagly fakt taraplaryň haýsy-da bolsa biriniň ylalaşykdan nägiledigini aňlatmaýarmy?
2003-nji ýyldan bäri dowam edip gelýän ozalky sertnamany üýtgetmegin inisiatory Orsýet boldy. Türkmenistan täze şertlere garşylyk görkezdi. Asgabadyň bu mejbury ylalaşmaly bolan ýagdaýy täze baglaşylan sertanama öz täsirini ýetirermi? Eger yetirse, onda bu näche basym bolarka? Aleksandr Narodetski post-Sowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Orsýetiň oppozision lider Boris Nemtsowyň öldürilmegi ýaly “masgaraçylykdan we betbagytçylykdan” saplanmalydygyny we polisiýanyň syýasy jenaýatçylyklaryň üstüni açmalydygyny aýtdy.
Orsýetiň Içeri işler ministrliginiň baştutanlarynyň öňünde 4-nji martda eden çykyşynda Putin hökümetiň ýiti tankytçysy Boris Nemtsowyň 27-nji fewralda Kremliň golaýynda atylyp öldürilmegi ýaly wakanyň Orsýetiň abraýyna kest edýändigine göz ýetirene meňzedi.
“Täsir dörediji, şol sanda syýasat bilen baglanyşykly jenaýatçylyklara has uly üns berilmeli, Orsýeti biziň hemmämiziň ýaňy-ýakynda başymyzdan geçiren we gören masgaraçylygymyz ýaly tragediýadan dyndarmaly. Men muny Boris Nemtsowyň hut paýtagtyň merkezinde gödek öldürilmegini göz öňünde tutup aýdýaryn” diýip, Putin Orsýet telewideniýesinde görkezilen çykyşynda aýtdy.
Ýigrenji kim öjükdirýär?
Putiniň bu çykyşy Nemtsowyň öldürilmegi bilen bagly wakanyň ähmiýetine ünsi çekmek maksady bilen edildi. Nemtsowyň öldürilmegi köp orsýetlilere erbet täsir ýetirdi we oppozision syýasatçyny öldürmek günäsini takyk birine ýöňkemezden, ýurtda başga pikirlilere ýigrenç duýgusyny tutaşdyrmakda Putini aýyplap edilýän çykyşlary güýçlendirdi.
Putin Nemtsowyň öldürilmeginde Kremliň garşydaşlarynyň we orsýet jemgyýetçiliginde ýigrenji öjükdirmek maksadyna eýerýän “ekstremistleriň” günäkärdigini aýtdy. Putin “Ekstremistleriň hereketleri barha ýitileşýär we biz bikanun köçe protestlerinden başlap, sosial mediada propagandany hem ýigrenji ýaýratmak ýaly “reňkli diýilýän tehnologiýalardan” ybarat synanyşyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýarys” diýip belledi.
Kremliň tankytçylary Orsýetiň häkimiýetleriniň hökümete garşy protestleri esktremizm bilen garjaşdyrýandyklaryny we şeýdibem kanuny syýasy hereketleriň gozgalaňçy hereketler bilen arasyndaky tapawudy ýok etmäge synanyşýandygyny aýdýarlar.
"Jogapkärler bar"
Putiniň bu çykyşy Orsýetiň Federal howpsuzlyk gullugynyň ýolbaşçysy Aleksandr Bortnikowyň Nemtsowyň öldürilmegine jogapkärleriň bardygy we derňewçileriň jenaýatyň üstüni açmaga ýakyndygy barada habar bermeginiň yz ýany edildi.
Reformaçy syýasatçy, 1990-njy ýyllarda prezident Boris Ýeltsin döwründe premýer-ministriň orunbasary wezipesini ýerine ýetiren we yz ýany prezident Wladimir Putini açyk tankyt eden syýasy garşydaşlarynyň biri bolan Boris Nemtsow birnäçe gün mundan ozal gije ukrainaly tanyş aýaly bilen bile Gyzyl meýdanyň gapdalynda köprüden geçip barýarka atylyp öldürildi.


text:
Awstriýanyň energiýa kompaniýasy OMV Azerbaýjanyň “Şadeňiz 2” nebit-gaz ýatagyny özleşdirýän konsorsiumyň teklip edilen "Nabukko West" geçirijisini ulanmakdan ýüz öwrendigini aýtdy.
“Nabukko West” toparynyň öňbaşçy partnýory OMV bu beýanaty çarşenbe güni ýaýradyp, konsorsiumyň firmany özleriniň Ýewropa gaz akdyrjak ugry hakyndaky karary bilen habarly edendigini aýtdy.
Bu karar konsorsiumyň Hazar deňziniň astyndan alnan we Ýewropa bazaryna çykaryljak gazy akdyrmak üçin gysgarak we arzanrak hasaplanýan “Trans-Adriatik” geçirijisini ulanmakçy bolýana meňzeýändigini görkezýär.
“Nabukko West” we “Trans-Adriatik” geçirijileri Azerbaýjanyň gazyny Ýewropa çykarmak baradaky proýektiň bary-ýogy iki gatnaşyjysy bolup durýardy.
Teklip edilýän ýollar
“Nabukko West” geçirijisi arkaly gaz türk serhedinden alnyp, Bolgariýanyň, Rumyniýanyň, Wengriýanyň üstünden Awstriýa eltilmelidi.
“Trans-Adriatik” geçirijisi bolsa, gazy türk serhedinden alyp, Gresiýanyň, Albaniýanyň we Adriatik deňziniň üstünden Italiýa eltmelidi.
Awstriýanyň OMV kompaniýasynyň başlygy Gerhard Roiss žurnalistler bilen gürleşýär, Wena, 13-nji ýanwar, 2012.
Teklip edilen “Trans-Anatoliýa” gaz geçirijisi “Şadeňiz 2” ýatagyndan çykarylan gazy Gürjüstan-Türkiýe serehedinden Türkiýäniň günbatar serhedine getirmelidi.
Azerbaýjan gazyny Hazar kenarlaryndan Gürjüstan-Türkiýe serhedine çenli getirmekde ozaldan bar bolan geçirijileri ulanmagy planlaşdyrýar.
Azerbaýjanyň “Şadeňiz 2” ýatagyndan Ýewropa iberjek gazynyň möçberi ýakyn geljekde ýylda 20 milliard kub metrden aşjaga meňzemeýär we bu Ýewropa Bileleşigine zerur bolan ýyllyk 500 milliard kub metr çemesi gazyň ujypsyz bir bölegi bolýar.
ÝB resmileri özleriniň "Günorta koridor" energiýa ýoly baradaky planlaryny 2009-njy ýylda äşgär etdiler, bu ugur boýunça çekilmeli geçirijiler Kaspi töwereginiň gazyny Ýewropa Orsýet territoriýasyna galtaşman getirmelidi.
Orsýet Ýewropa Bileleşiginiň ýurtlaryna 150 milliard kub metrden gowrak gaz eksport edýär we ÝB-niň käbir resmileri Ýewropanyň Orsýete aşa garaşly bolmagyndan alada galýar.
"Trans-Hazara" entek umyt bar
“Şadeňiz 2” konsorsiumynyň çarşenbe güni "Nabukko West" ýolundan ýüz öwürmegi bu geçiriji proektiniň ölümini aňlatmaýar. Sebäbi Kaspi deňziniň gündogar tarapyndaky ýurtlar bolan Türkmenistan, Gazagystan we, belki-de, Özbegistan bir gün öz gazlaryny Ýewropa teklip edilýän “Trans-Hazar” geçirijisi arkaly iberer diýen umyt şindi hem bar.
Şeýle ssenariýa Kawkazyň üsti bilen Ýewropa gaz getirjek beýleki geçirijileriň hem gurulmagyny zerurlyga öwrer.
“Şadeňiz 2” ýatagyny özleşdirýän partnýorlar Britaniýaynň BP, Aserbaýjynyň SOCAR, Norwegiýanyň “Statoil”, Fransiýanyň “Total” kompaniiýalarydyr.
“Trans-Adriatik” geçirijisiniň paýdarlary bolsa, Şweýsariýanyň “Axpo”, Norwegiýanyň “Statoil”, Germaniýanyň E.ON kompaniýalarydyr.
“Nabukko West” geçirijisiniň partnýorlary bolsa OMV, Bolgariýanyň “Energy Holding”, Rumyniýanyň “Transgaz”, Wengriýanyň MOL, Türkiýäniň BOTAS kompaniýalarydyr.


text:
ABŞ-nyň “Chevron” we Fransiýanyň “Total” kompaniýalarynyň Hazar deňziniň ýalpaklyklarynda gaz ýataklarynyň özleşdirilmegi babatda türkmen tarapy bilen ylalaşyga gol çekmegine garaşylýar. Şoňa görä-de, şu ýyl Türkmenistanda 4 milliard dollara barabar maýa ýatyryljakdygy çaklanylýar.
Uglewodorod serişdelerini dolandyrmak we peýdalanmak boýunça Döwlet agentligi resmisi Aşyr Begliýewe salgylanyp, “Reuters” habar gullugynyň ýaýradan maglumatynda şu ýyl Türkmenistanyň energiýa pudagyna ýatyryljak sermaýanyň möçberiniň geçen ýylky 2,8 milliard dollardan köp bolup, 4 milliard dollara barmagyna garaşylýandygy aýdylýar.
13-nji oktýabrda Türkmen-britan senagat geňeşiniň ýolbaşçysy Ronald Neş bilen Aşgabatda geçiren duşuşygynda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow energiýa serişdelerini eksport etmek üçin ýurduň ähli mümkinçilikleriniň bardygyny we bu ugurda daşary ýurt, aýratynam ýewropaly hyzmatdaşlary bilen işleşmäge taýýardygyny ýene bir gezek nygtady.
ABŞ-nyň “Chevron” hem Fransiýanyň “Total” kompaniýalarynyň Hazar deňziniň ýalpaklyklarynda gaz ýataklarynyň özleşdirilmegi babatda türkmen tarapy bilen öndüriljek önümi bölüşmek boýunça ylalaşyga gol çekilmegine garaşylýar. Bu kompaniýalaryň Hazaryň ýalpaklyklarynda ýerleşýän iki gaz ýatagyny özleşdirmek üçin saýlap alandyklary habar berilýär.
Inwestision klimat
Türkmenistanda sermaýanyň ýeterlik derejede kepillendirilmeýändigi, açyklygyň ýokdugy aýdylyp, bu faktorlaryň inwestorlary ürküzýändigi aýdylýardy. Moskwadaky GDA döwletleri institutynyň Merkezi Aziýa bölüminiň başlygy Andreý Grozin Türkmenistanyň entek hem inwestisiýalar üçin iň töwekgelçilikli ýurtlaryň hataryna girýändigini öňe sürýär.
“Türkmenistana maýa ýatyrmak isleýän daşary ýurtly kompaniýalar ýurduň geosyýasatynda ileri tutulýan wezipeler özgeren halatynda bu ýurtda ýatyran maýalaryndan el üzmäge taýyn bolmaly” diýip, Andreý Grozin aýdýar.
Şeýle hem Andreý Grozin türkmen tarapynyň iri daşary ýurt kompaniýalary bilen belli bir ylalaşyga gol çekende, köplenç meseläniň syýasy tarapyna serdeýändigini öňe sürýär. Şonuň üçinem ol häzirki döwürde Türkmenistanyň “Chevron” ýaly kompaniýalar bilen ylalaşyga gol çekmeginiň ähtimaldygyny belleýär.
Türkmen resmisi Aşyr Begliýew 1997-nji ýyldan başlap, ýurtda öndüriljek önümi bölüşmek baradaky ylalaşyklara gol çekilip başlaly bäri, Türkmenistana 9 milliard dollara barabar sermaýanyň ýatyrlandygyny Türkmen-britan senagat geňeşiniň duşuşygynda nygtady diýlip, “Reuters” habar gullugynyň ýaýradan maglumatynda bellenilýär.
Haýsysy amatly?
Türkmenistanyň maliýe pudagynyň öňki işgäri, ykdysatçy Annadurdy Hajýyew “öndüriljek önümi bölüşmek” diýlip atlandyrylýan ylalaşygyň çäklerinde ýataklary özleşdirmeli ýangyç kompaniýalarynyň bu işiň tehnologiýasyna we ony alyp barmak üçin zerur bolan enjamlara maýa ýatyrýandygyny belleýär.
“Eger iş şowly bolup, ýatakdan nebit ýa gaz alnyp başlansa, onda alnan girdejiden şol tehnologiýalara, işçi güýjüne we enjamlara edilen çykdajynyň öwezi doldurylýar. Soňra bolsa galan girdeji iki tarapyň arasynda bölüşilýär. Gazanylan girdejiniň özara nähili usulda paýlaşyljakdygy öňünden ylalaşyşylýar”, diýip, A.Hajyýew aýdýar.
“Ýöne onuň köp bölegi köplenç ýatagyň eýesine, ýagny türkmen tarapyna geçýär, galany bolsa ýatagy özleşdirýän firma degişli bolýar” diýip, ykdysatçy belleýär. “Emma bu usul hökümete amatly däl hasaplanýar, häzir, mysal üçin, Gazagystanda öndüriljek önümi bölüşmek usuly bilen däl-de, alynýan girdejä salynýan salgyt boýunça hasaplaşyk usuly köp ulanylýar”.
Merkezi Aziýa boýunça bilermen Andreý Grozin kanunlar kadaly işleýän ýurtlarda alynýan girdejä salynýan salgyt boýunça hasaplaşyk usulynyň iki tarapa-da amatlydygyny aýdýar. Emma Gazagystanyň mysalynda şeýle ylalaşyklaryň şertleriniň soňra özgerdilýändigini görmek bolýar.
“10 ýyl mundan öň Tengiz bilen Garaçaganak ýataklarynda işleýän kompaniýalar bilen gazak hökümeti iki tarapa hem amatly şertler esasynda ylalaşypdy. Häzir Gazagystan biraz gurplanyp, berkänsoň, bu ylalaşyklar gazak tarapyna has amatly bolar ýaly özgerdildi. Täze şertler bilen ylalaşmaýan kompaniýalar ýurdy terk etmeli boldy” diýip, Grozin belleýär.
Ýurduň halkara abraýy
Grozin Türkmenistana hem Günbatar kompaniýalary baran halatynda şeýle ýagdaýyň ýüze çykmagynyň mümkindigini aradan aýyrmaýar: “Türkmenistan Gazagystandan tapawutlylykda halkara arbitraž sudlary baradaky şertnamalara gol çekmedi. Şonuň üçin bu proses 10 ýyla çekmän, häkimiýetleriň gysga wagtda ylalaşygyň şertlerini özgertmekleri mümkin”.
Adam hukuklary boýunça “Türkmen Helsinki” fondunyň ýolbaşçysy Täjigül Begmedowa inwestorlary çekmek meselesinde belli bir ýurduň halkara arenasyndaky abraýynyň uly rol oýnaýandygyny ýatladýar.
Begmedowanyň pikiriçe, soňky döwürde Türkmenistanyň howpsuzlyk gulluklarynyň raýatlara, aktiwistlere basyşlaryny artdyrmagy bilen bagly maglumatlar dünýa metbugatynda çap edilip, Türkmenistanyň at-abraýyna zeper ýetirýär: “Netijede milli bähbitleri aramaly Milli howpsuzlyk gullugynyň öz ýurduna garşy hereket edýändigini görüp bolýar”.
“Reuters” habar gullugynyň ýaýradan maglumatynda Hazar deňziniň türkmen ýalpaklyklarynda ýerleşýän 30 töweregi ýataga Türkmenistanyň tender yglan edendigi habar berilýär. Resmi Aşgabadyň berýän maglumatlarynda bu ýataklarda 12 milliard tonna nebitiň we 6,2 trillion kub metr tebigy gazyň bardygy çak edilýär.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama 1-nji maýda Ak tamda rus žurnalisti Fatima Tlisowany we ýene iki žurnalisti kabul edip, dünýäde azat metbugata edilýän hüjümleri ýazgardy.
Prezident žurnalistleriň Yrakda terrorçylar tarapyndan öldürilmegini ýazgardy we «Washington Post» gazetiniň Tährandaky býurosynyň başlygy Jason Rezaýanyň boşadylmagyny gazanmagy wada berdi.
Ol içalyçylykda aýyplanyp, Eýrandaky türmede saklanylýar. "Gynansak-da, dünýäniň örän köp ýerinde azat metbugat hakykatdan gaçýan hökümetleriň hüjümine sezewar edilýär” diýip, Obama Tlisowa, wetnamly we efiopiýaly žurnalistler bilen duşuşanda aýtdy.
Tlisowa Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň ozalky žurnalisti we ýanamalar sebäpli Orsýeti terk etdi.


text:
7-nji oktýabrda Eýranyň ýokary dini lideri Aýatollah Ali Hameneýi Eýran bilen Birleşen Ştatlaryň arasynda islendik gepleşikleriň geçirilmegini gadagan etdi. Bu iki ýurduň arasynda on ýyllyklardan bäri dowam edýän daşlaşmanyň soňuna ýetmegi umyt edýän Eýranyň aram liderlerine urgy boldy.
Geçen aý Eýran yslam respublikasyndaky iň ýokary derejeli ýolbaşçy Hameneýi dünýäniň iň kuwwatly ýurtlary bilen Eýranyň arasyndaky ýadro ylalaşygyndan soň, Birleşen Ştatlar bilen başga gepleşikleriň geçirilmejekdigini aýdypdy, emma mundan öň ol bu gepleşikleri doly gadagan etmändi.
Hameneýiň bu beýanaty Eýranyň aram prezidenti Hassan Rohaniniň çykyşlaryna gös-göni gapma-garşy gelýär. Rohani Siriýadaky konflikti nädip çözüp boljakdygy dogrusynda öz hökümetiniň Birleşen Ştatlar bilen gepleşikleri geçirmäge taýýardygyny aýdýar.
“Hat-da olar ýadro gepleşikleri döwründe hem biziň milli bähbidimize zyýan ýetirmäge synanyşdylar” diýip, Hameneýi aýtdy.


text:
Ýadro merkezi boýunça pes derejede baýlaşdyrylan urany daşary ýurtdan almalydygy hakyndaky BMG-niň teklibine Eýran wagtynda jogap bermedi. Bir tarapdan, Eýran şeýle urany alyp biljegini aýdýar, beýleki tarapdan, bu teklip bilen ylalaşmagyň mümkin däldigini öňe sürýär.
Eýranyň jedelli ýadro programmasy bilen baglanyşykly daşardan pes derejede baýlaşdyrylan uranyň getirilmeginiň Günbataryň Tähran baradaky syýasatyny köşeşdirip biljekdigi aýdylýar. Bazar güni Eýran Kum şäherindäki ýadro merkeziniň gapysyny BMG-niň inspektorlaryna açdy.
HAEA-nyň teklibi
Halkara Atom Energiýasy Agentligi öz hödürlän teklibinde Eýranyň Orsýetden ýa-da Fransiýadan pes derejede baýlaşdyrylan urany satyn alyp biljekdigini mälim etdi. Eýran BMG-niň bu teklibine 23-nji oktýabra çenli jogap berip, bu baradaky ylalaşyga gol çekmelidi, ýöne bellenen möhlet eýýam ötdi.
26-njy oktýabrdaky çykyşynda Eýranyň Daşary işler ministri M.Mottaki öz döwletiniň daşary ýurtda pes derejede öz uranyny baýlaşdyrmak ýa-da ýadro ýangyç üçin göni daşary ýurtlardan uran almak meselesine üns berilýändigini mälim etdi. Mottaka salgylanyp, IRNA Tähranyň bu ikisinden birisini saýlaýandygy hakynda birki günüň dowamynda jogap berjekdigini habar berdi.
Bar bolan şübheler
2006-njy ýylda BMG-niň girizen sanksiýasy esasynda Tähran daşary ýurtdan ýadro materiallaryny satyn alyp bilenok. Birleşen Ştatlaryň Straýer uniwersitetinden Eýran meseleleri boýunça analitik. Prof. Rasool Nafisi Tähranyň ýadro babatdaky maksatlaryna şübhe bildirilýändigini aýdýar.
«Prezident Ahmadinejadyň hökümeti we režimi esaslandyryjylarda Günbatar bilen bar bolan dartgynlylygy azaltmaga gyzyklanma barmy? Dartgynlylygyň köşeşemegini olar öz häkimiýetlerini we halkyň hereketini basyp ýatyrmagyny dowam etdirmekde bir gural hökmünde peýdalanamazmy?» diýen soraglar bilen Nafisi Eýranyň ýadro babatyndaky aladalary hakyndaky şübhesini beýan edýär.
23-nji oktýabra bellenen möhletde Eýranyň Halkara Atom Energiýasy Agentligine jogap berip bilmänligi, möhlet barasynda ýolbaşçylaryň arasynda agzalalygyň döreýändigi we aralarynyň açylýandygy hakynda “myş-myş” gürrüňleriň ýaýramagyna alyp geldi.
Soňky günlerde birnäçe deputat, şol sanda parlamentiň spikeri we ýadro babatynda gepleşik alyp baran eýranly Aly Alarijany, ýadro merkezine gerek bolýan uranyň 75%-niň Orsýetden satyn alnyp, onuň Fransiýada baýlaşdyrlyp, ýurda getirilmegi baradaky teklibi tankyt etdi.
“Ýadro tehnologiýasy – hemmelere, ýadro ýaragy – hiç kime”
Tährana sapary mahaly Türkiýäniň primýer-ministri R.T.Ärdogan Eýranyň ýadro programmasynyň energiýa öndürilmäge gönükdirilendigini öňe sürdi.
Eýranyň BMG-däki ozalky ilçisi we syýasy ylymlaryň professory Mansur Farheng “Farda” radiosy bilen söhbetdeşlikde Günbatar bilen gepleşiklerde Eýranyň eli güýçli bolup biler, ýöne ýurduň içinde häzirkisi ýaly gowşak bolan wagty ýokdy diýdi: «Hökümete degişli metbugat we kontrollykda saklanylýan beýleki habar serişdeleri-de, ýolbaşçylar ýadro krizisiniň gysga möhletleýin bolsa-da, çözülmegini isläp, onuň ýurt üçin uly ýeňişdigini wagyz edip bilerler, şeýdibem özleriniň döreden problemalaryny ýeňmek isleýärler».
“Biziň şygarymyz anyk, ýagny parahatçylyk boýunça ýadro tehnologiýasy – hemmeler üçin, ýadro ýaragy – hiç kim üçin» diýip, Eýranyň daşary işler ministri Mottaki aýtdy.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Dünýä çempionatynyň öň ýanynda
Geçen dynç günlerinde ITF görnüşi boýunça taekwando eýeriji türkmen türgenleriniň 20-den gowragyna bu söweş sungatynyň ýokary tapawutlandyryş nyşanlary—gara guşagyň I we II danlary gowşuryldy. Halkara taekwondo federasiýasynyň adyndan gowşurylyş dabarasy paýtagtymyzyň “Galkynyş” sport toplumynda geçirildi. Bu ýerde Türkmenistanyň milli ýygyndysynyň agzalary köpsanly tomaşaçylaryň öňünde toplumlaýyn maşklardan /tuli/ görkezip, çykyş etdiler. Şolar boýunça biziň türgenlerimiz ýakyn günlerde dünýä çempionatynda çykyş ederler.
ITF Taekwondoda gara guşagyň eýesi bolmak üçin bu söweş sungatynyň ähli görnüşleri boýunça—ikiçäk tutluşykda, toplumlaýyn maşklarda /toparlaýyn we şahsy hasapda/, gaty jisimleri döwmekde we beýleki görnüşler boýunça gözden geçirilişiň barşynda ýokary netijeleri durnukly gazanmak zerurdyr. Gara guşagyň eýesi taekwondonyň tehnikasyny, ahlagyny, medeniýetini, düzgünlerini ele alan göreşijidir. Ine, ýakyn günlerde aşgabatly taekwondoçylaryň 13-si, Mary we Balkan welaýatyndan degişlilikde taekwondoçylaryň 8-si we 3-si gara guşaga mynasyp boldular.
Gara guşaga eýe bolanlara, şeýle hem şahadatnamalar we “ITF-niň pasporty” gowşuryldy. Olar taekwondo boýunça halkara ýaryşlaryna, şol sanda Aziýa we dünýä çemptonatlaryna gatnaşmaga hukuk berýär.
Dünýäniň iň oňat taekwondoçylarynyň gatnaşmagyndaky ýaryş barada aýdylanda olar 3-11-nji awgust aralygynda Täjigistanyň paýtagtynda geçiriler. Şol günlerde Duşenbe şäherinde dünýä çempionatynyň medallary ugrunda ýetginjekler, şeýle hem söweş sungatynyň bu görnüşiniň weteranlary bäsleşerler. Jemi birnäçe onlarça ýurtlardan, şol sanda Türkmenistanyň ýygyndysyndan hem türgenleriň müňden gowragy güýç synanyşarlar.
Ýetginjekleriň ýaryşlarynda biziň ioparymyzyň düzüminde G.Annamyradow, O.Çaryýew, G.Durdyýew, S.Jannazarow we B.Gandymow çykyş ederler. Olar toparlaýyn, şahsy we görkezme tutlyşyklarynda, toparlaýyn we şahsy tulide, gaty jisimleri döwmekde, şeýle hem “ýörite tehnika” we “özüňi goraýyş” görnüşlerinde ussatlyklaryny görkezmeli bolarlar.
ITF taekwondo boýunça halkara sport ýaryşynda Türkmenistandan ilkinji gezek zenan maşgala—ýurdumyzyň birnäçe gezek çempiony M.Agaeýewa çykyş eder. Ol medallar ugurnda özbaşdak tutlyşykda 46 kilogram agrama çenli derejede, şeýle hem şahsy hasapda toplumlaýyn maşkda bäsleşer.
Şol görnüşler boýunça ýaryşlarda taekwondonyň weteranlarynyň arasynda
biziň ýurdumyzdan B.Şirmämmedow /80 kilograma çenli/ çykyş eder.
Türkmen türgenleriniň Duşenbedäki dünýä çempionatynda oňat netijeleri görkezjekdiklerine biziň watandaşlarymyzyň ozalky halkara sport ýaryşlarynda gazanan üstünlikleri ynam döredýär. Şeýle çykyşlaryň soňkularynda biziň taekwondoçylarymyz ýetginjekleriň we ulularyň arasynda şu ýylyň aprelinde Nepalyň paýtagty Katmandu şäherinde geçirilen Aziýa çempionatynda Türkmenistanyň sportda gzananlarynyň üstüne 15 medal—2 altyn, 7 kümüş we 6 bürünç medallary goşdular.
Habarlar #Aşgabat
- Soňky habarlar
Bitaraplyk baýramynyň hormatyna ýaryşlar04 Dekabr, 2015 (21:10)
- Soňky habarlar
Taý boksunyň ussatlary ýaryşa çagyrylýar30 Noýabr, 2015 (21:12)
- Soňky habarlar
Futbol boýunça 2018-nji ýylyň dünýä çempionatynyň saýlama oýunlarynda Türkmenpistanyň ýygyndy toparynyň üstünligi17 Noýabr, 2015 (21:16)
- Soňky habarlar
Türkmen türgenleri üçin halkara sertifikatlary10 Noýabr, 2015 (21:18)
- Soňky habarlar
Aşgabatly hapkido ussatlarynyň ýeňşi01 Noýabr, 2015 (19:55)
- Resmi habarlar
Aziada—2017-ä bagyşlanan Halkara maslahaty02 Aprel, 2015 (22:23)
- Soňky habarlar
Halkymyzyň sagdynlygynyň hatyrasyna01 Aprel, 2015 (22:27)
- Soňky habarlar
Gözelligiň we çeýeligiň baýramçylygy29 Mart, 2015 (22:37)
- Soňky habarlar
«Ahal» ýeňşe golaýlady11 Mart, 2015 (22:45)
- Soňky habarlar
“Ahal” – AFK-nyň Kubogynyň eýesi bilen bir toparda19 Fewral, 2015 (22:54)
- Soňky habarlar
“Ahal” topary AFK-nyň kubogy ugrundaky ýaryşlaryň toparlaýyn tapgyryna çykdy18 Fewral, 2015 (22:55)
- Soňky habarlar
“Altyn Asyr” topary AFK-nyň kubogy ugrundaky ýaryşlardan çykýar10 Fewral, 2015 (23:05)
- Soňky habarlar
“Ahal” AFK-nyň Kubogynda ýeňiş bilen başlady09 Fewral, 2015 (23:07)
- Soňky habarlar
Sport syny08 Fewral, 2015 (23:11)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň hokkeý boýunça çempionaty badalga aldy20 Ýanwar, 2015 (23:21)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň Kubogy paýtagtly kikboksçylarda28 Dekabr, 2014 (18:28)
- Soňky habarlar
Söweş sungatynyň ussatlarynyň bäsleşigi26 Dekabr, 2014 (18:29)
- Soňky habarlar
Täze ýylyň öňýanyndaky ýeňişler we ýokary netijeler21 Dekabr, 2014 (18:30)
- Soňky habarlar
Ýurdumyzda täze binalaryň açylyş dabaralary08 Dekabr, 2014 (18:31)
- Soňky habarlar
Aşgabadyň topary kabaddi boýunça Türkmenistanyň Kubogynyň eýesi boldy07 Dekabr, 2014 (18:33)


text:
Halk arasynda “Gazak obasy” diýilip tanalýan bu oba Lebap welaýatynyň Garaşsyzlyk etrabynyň Magtymguly geňeşliginiň ilat sany boýunça iň kiçi obalaryndan biri. Obanyň eklenç çeşmesi bolsa, ekerançylyk we maldarçylyk.
Emma soňky döwürlerde bu obanyň gapdalyna dökülýän hapa zerarly olaryň başy dertde. Gazak obasynyň ýaşaýjylarynyň aýtmagyna görä, etrap merkezi bolan Nyýazow şäherçesinden getirilýän hapa-hupanyň möçberi barha artyp barýar. Howanyň maýlamagy bilen bolsa, obalylaryň bu baradaky aladasy hasam artýar.
“Zibilhana obadan bary-ýogy 100-150 metrlikde ýerleşýär we onuň göwrümi barha artrýar. Howa maýlanda, bu ýere dökülýän hapalar yslanýar. Bu hem dürli keselleriň döremegine getirýär” diýip, özüni Nazarbaý diýip tanadan oba ýaşaýjysy gürrüň berdi.
Hapa dökýän – döwlet edarasy
Gazak obasynda 30-a golaý hojalyk ýaşaýar, ýek-tük türkmen maşgalasam bar diýäýmeseň, obanyň ýaşaýjylary etnik gazaklardan ybarat. Obanyň ýaşaýjylarynyň aýtmagyna görä, hapa dökýän edaranyň döwlete degişli bolmagy olary hasam alada goýýar.
Lebap welaýatyndaky Gazak obasynyň käbir jaýlary. Lebap, aprel, 2012.
“Hapa dökýänler Garaşsyzlyk etrap kommunnal hojalygy edarasynyň işçileri. Gynandyrýan ýeri-de şol. Şeýle bolansoň, bu edilýän işden etrap ýolbaşçylary habarly bolmaly. Ýogsam, obanyň ýaşaýjylary ençeme gezek häkimlige, etrap sanepidemstansiýasyna şikaýat etdiler. Üýtgän zat bolmady” diýip, bu obanyň ýaşaýjysyNazarbaý aýdaýar.
Hapa-hupa bilen bagly mesele diňe bir Gazak obasyny-da alada goýmaýar. Garaşsyzlyk etrabynyň Garagum, gysgaça ady “Gum” diýlip tutulýan obanyň ýaşaýjylary hem şeýle kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz.
Ilat sany 60 hojalyk töweregi bolan Gum obasynyň özüni Serdar diýip tanadan ýaşaýjysy bu barada şeýle diýdi: “Biziň obamyzyň gapdalyndan uly zeýkeş kanaly akýar. Zeýkeş kanalynyň aňry ýüzi ullakan zibilhana öwrüldi. Zibilhana bilen obamyzyň aralygy bir kilometr hem ýok. Biz, ylaýta-da, kanalyň gyrasynda ýaşaýan täze hojalykalaryň ýaşaýjylary bolup birnäçe gezek etrap häkimligine ýüz tutduk. Emma netije bermedi” diýip, Gum obanyň ýaşaýjysy Serdar aýtdy.
“Dartgynly ýagdaýlar hem döredi”
Gum obanyň ýaşaýjysy Serdaryň aýtmagyna görä, hapa her gün öýlän sagat 3-den soň 6-a çenli dökülýär. Her gün diýen ýaly iki sany ýük maşyny üstüni hapadan doldyryp gelýär. “Oba 200-300 meterlikde hapa dökülýän halatlaram bolýar” diýip, Serdar gürrüň berdi.
Lebap welaýatyndaky Gazak obasynyň töweredgindäki zibil dökülýän ýerlerden biri. Lebap, aprel, 2012.
Oba ýaşaýjylarynyň aýtmagyna görä, olaryň bu meselede ýerli ýolbaşçylara eden arza-şikaýatlary hiç hili netije bermänsoň, hapa dökmäge gelýän adamlar bilen Gum obasynyň ýaşaýjylarynyň arasynda wagtal-wagtal dartgynly ýagdaýlar hem emele gelipdir.
Serdar bu barada şeýle diýdi: “Oba ýigitleri olara ençeme gezek käýediler. Olar muňa gulak gabartmansoňlar, obanyň ýaşaýjylary ýygnanyşyp, bir gezek olary ýençmäge-de synanyşdylar. Ýöne üýtgän zat bolmady, sebäbi bu mesele ýokardan çözülmese, olaryň çözýän zady ýok bolmaga çemeli” diýip, Gum obasynyň ýaşaýjysy Serdar aýdýar.
Bu zibilhanalaryň gerimi gün-günden artyp barýar. Her gün 3-4 maşyn hapanyň dökülmegi we onuň ýyllarboýy dowam etmegi obalylaryň ynjalygyny gaçyrýar. Olaryň arza- şikaýatlary kanagatlandyrylmansoň, gumlular öz çagalarynyň gelejegini alada edýändiklerini aýdýarlar.


text:
Owganystanyň baş saýlaw resmisi işden çekildi we bu ýagdaýyň şu ýylyň aýagynda parlament saýlawlaryny geçirmek tagallalaryny çylşyrymlaşdyrmagy mümkin.
Garaşsyz saýlaw komissiýasynyň başlygy Ahmad Ýusuf Nuristani 26-njy martda işden çekildi.
Garaşsyz saýlaw komissiýasynyň sözçüsi onuň «milli bähbit» üçin işden çekilendigini aýtdy. Prezident Aşraf Gani onuň işden çekilmek baradaky arzasyny kabul etdi.
Nuristani hökümeti gaýta-gaýta saýlaw prosesiniň işine gatyşmakda günäläpdi. Ol 2014-nji ýyldaky prezident saýlawlarynyň esasy guramaçysy bolupdy. Bu saýlawlar netijesinde ýurtda ilkinji gezek demokratik esasda häkimiýet çalyşdy. Ýogsa, Gani bilen onuň basdaşy Abdylla Abdylla, prezidentlige kandidatlaryň ikisi-de saýlawda ýeňiş gazanandygyny aýdyp, ýurt baş-başdaklygyň tasdan gyrasyna gelipdi.
Abdyllanyň tarapdarlary köpden bäri Nuristanini çetleşdirmek isleýärdiler. Onsoň onuň işden çekilmegi şolar bilen eglişik ýaly görülýär. Ýurduň öňdäki parlament saýlawlary 15-nji oktýabra bellenen.


text:
Marziýa maşgalasynyň we iki çagasynyň öz “çyn kärinden” habarly däldigini aýdýar. Olar Marziýanyň her gün agşam awtobus bilen welaýat merkezine gitse-de, hakykatda ol ýerdäki diskotekada ofisiantka bolup işlemeýändigini bilmeýärler.
Ýöne indi ol üç hepdede bir gezek Kurgon-Tepäniň köçelerinde ten söwdasyny etmez. Sebäbi ýerli polisiýa işgärleri ony “ahlak okuwyny” geçmegi üçin hasaba aldylar.
Öz hakyky adynyň tutulmazlygyny haýyş eden Marziýa, ten satýanlaryň arasynda öz kärlerinden ýüz öwürmek üçin täze başlangyja goşulyp, şertnama gol çeken 30 zenanyň biri.
Hatlon welaýatynyň Maşgala we zenan işleri boýunça departamentiniň müdiri Kumriniso Sangaliýewa esasy maksadyň “şeýle ýola baş goşan zenanlara dogry ýoly görkezmäge kömek etmekdigini” aýdýar.
Täjigistanda şeýle görnüşdäki sapaklar agzalýan departament tarapyndan aprel aýynyň başyndan berlip başlanypdyr.
Ahlak dersleriniň açylyş dabarasy
Ten söwdasyny etmek, adatça, musulman döwletlerde günä hasaplanýar. Jeza hökmünde-de pul jerimesi salynýar. Eger bu iş gaýtalansa, onda günäkär tussag edilýär. Ten satmak häkimiýetler tarapyndan bikanun hasaplanýar we muňa hiç haçan rugsat berilmeýär.
Azatlyk Radiosy hem ýerli polisiýa işgärleri tarapyndan ten söwdasy bilen meşgul bolmakda aýyplanýan şol zenanlara berilýän ahlak sapaklarynyň açylyş dabarasyna gatnaşdy.
Lukmanlar, polisiýa işgärleri we jemgyýetçilik ýolbaşçylary diňleýjilere, ahlak kadalary we iş saýlamak hakynda maslahat berýän gürrüňler bilen çykyş etdiler.
Polisiýa işgärleri ten satmagyň howplary hakynda gürrüň berip, onuň adam söwdasyna çenli eltip biljekdigini gürrüň berdiler. Lukmanlar hem jynsy ýollar arkaly ýokýan keselleriň öňüni almak we olaryň bejergisi dogruda gürrüň berdiler.
Sangaliýewa beýle okuwyň ten söwdasyny edýänleri öz kärinden ýüz öwürtmek üçin ýeterlik däldigini aýdýar. Ýöne häkimiýetler ten söwdasyny edýänlere öz durmuşlaryny täzeden gurmaga kömek edip biljekdigini görkezmek isleýärler. Bu netije “meselem, iş tapmak mümkinçiligini giňeltmek üçin olara täze hünär öwretmek ýaly” ýollar bilen gazanylyp bilner.
“Käbir zenanlar munuň bilen ylalaşýanam bolsalar, käbirleri ylalaşmaýarlar” diýip, Sangaliýewa birinji sapakdan soň gürrüň berdi.
“Maňa iş beriň, soň men muny taşlaryn”
Özüni Gulsora diýip tanadan bir zenan, arada bir gije tutulanda, polisiýanyň özüni “bu sapaklara gatnaşmaga borçly edeni sebäpli” bu ýere gelendigini aýdýar.
“Häkimiýetler munuň deregine erkeklere okuw geçmeli. Aýrylyşanlaryndan soň aýalyna we çagalaryna aliment tölemezligiň ýalňyşdygyny olara düşündirmek gerek” diýip, Gulsora sözüniň üstüni ýetirýär.
Ol Orsýetde migrant işçi bolup işleýän äri özüni mundan iki ýyl öň taşlap gidensoň, işsizlik hem-de elinden başga iş gelmänsoň, tenini satmaga mejbur bolandygyny gürrüň berýär.
Gulsora “Edýän işimiň ýalňyşdygyny bilýän. Maňa iş beriň we men bu kärimden ýüz öwreýin. Hiç kim özi isläp ten satanok” diýýär.
Täjigistanyň Saglyk ministrliginiň noýabr aýyndaky resmi barlaglarynyň netijelerine görä, bu okuwa gatnaşyjylaryň 80 göterimi ten satmak ýoluna baş goşmaklarynyň esasy sebäbini başga girdejisiniň ýoklugy bilen düşündirdiler. Olar iş tapyp bilseler, ten satmakdan ýüz öwürjekdiklerini aýdypdyrlar.
Täjigistanda işsizligiň ýokarylygy esasy mesele. Bu ýagdaý köpüsi erkeklerden ybarat 1,2 million täjik graždanlarynyň Orsýete migrant işçi bolup işe gitmegine sebäp boldy.
“Peýdaly maglumat”
Geçen ýylyň oktýabr aýynda parlament tenini satýanlara berilýän jerimäniň möçberini iki esse galdyrmak , ýagny 150 dollara ýetirmek hakynda karar çykardy. Ten satmaga gaýtadan ýüz urlanda, tenini satany iki hepde tussag etmek hakynda karar kabul edildi.
Ýöne deputatlar, jeleplere salynýan jerimäni artdyrmak bilen jelepçiligiň soňuna çykyp bolmajagyny aýdyp, bu karara garşy çykyş etdiler.
Häkimiýetler 2013-nji ýyldan bäri paýtagtda we beýleki şäherlerde jelepçiligiň güýçlenendigini we bu işe kämillik ýaşyna ýetmedik gyzlaryň hem barha köp çekilýändigini aýdýarlar. Netijede häzirki wagtda Täjigistanda bu nogsanyň garşysyna göreş güýçlendi.
Zenanlar baradaky döwlet komitetiniň habar bermegine görä, 2013-nji ýylda 1,641 sany ten satýan zenan hasaba alnypdyr. Bu san ozalky ýyl bilen deňeşdirilende 25 göterim köpeldi diýildigidir.
Polisiýanyň maglumatyna laýyklykda, 2014-njy ýylda Duşenbede 275 sany jelephana bar eken. Häkimiýetleriň aýtmagyna görä, eger-de biz ondan öňki ýyl paýtagtda 180 sany jelephananyň ýüze çykarylandygyny ýatlasak, onda bu san ten satylýan öýleriň sanynyň has artandygyny görkezýär.
Statistiki maglumat ýok
Täjigistanda ten satýanlaryň umumy sany barada resmi statistiki maglumat ýok.
Hatlon welaýatynyň häkimiýetleri polisiýanyň reýdleri netijesinde tussag edilen 70 sany ten satýan zenany hasaba aldylar. Ýöne olar jelepleriň hakyky sanynyň mundan has köpdügini çak edýärler.
Ten satýanlaryň uly şäher bazarlarynyň, diskotekalaryň we awtobus duralgalarynyň golaýynda öz müşderilerine garaşyp durandygyny görse bolýar. Olaryň käbirleri topar bolup dursalar, Marziýa ýaly käbirleri ýekelikde işleýärler.
Birinji ahlak okuwyndan soňra Marziýa ýene-de merkezi bazaryň golaýyndaky köçä, ýagny ozalkyja durýan nokadyna tarap ugrady.
Marziýa häkimiýetleriň ahyrsoňunda özüne bir gowy iş tapmaga kömek etjekdigine umydynyň bardygyny bildirýär. Ol bu hakda indiki sapakda sorajakdygyny aýdýar.
Häzirlikçe bolsa Marziýa, ten satýan aýallara jynsy ýol bilen ýokýan keseller hakda we özüni mugt barladyp, jynsy keselleriň garşysyna bejergi alyp biljek keselhanasynyň nirede ýerleşýändigi hakda “käbir peýdaly maglumatlary” alyp gaýdandygyny gürrüň berýär.


text:
Ikinji jahan urşy ýyllary 28 müň töweregi ýewreýi öldürmäge gatnaşykda aýyplanýan Iwan Demýanýuk düýn Mýunhende bolan sud diňlenişigine gatnaşdy.
Mundan öňki iki sud diňlenişigi sud edilýäniň saglyk ýagldaýy bilen bagly onsuz geçirildi. Ony düýn suduň zalyna zemmerde getirdiler.
Derňewiň maglumatyna görä, Ukrainada doglan Demýanýuk başda gyzyl goşunyň hatarynda söweşipdir, soň ýesir düşüp, nasistleriň tarapyna geçipdir.
Ol Polşanyň territoriýasyndaky Sobibor lagerinde edilen jenaýatlara gatnaşygyny inkär edýär.


text:
Ukrain prezidenti Petro Poroşenko Ukrainanyň indi Russiýa bilen “hakyky urşuň” içindedigini we ukrainleriň Russiýanyň hüjümlerine taýýarlykly bolmalydygyny aýtdy.
20-nji maýda “BBC” korporasiýasynda efire giden interwýuda Poroşenko özüniň rus kärdeşi Wladimir Putine ynanmaýandygyny, emma onuň bilen gepleşikleri geçirmekden başga çykalgasynyň bolmandygyny hem aýtdy.
Şeýle-de, Poroşenko gündogar Ukrainanyň käbir bölekleriniň diňe harby güýç bilen separatistleriň elinden alyp bolmajakdygyny aýdyp, bu ýagdaýda diplomatiýanyň esasy çykalga bolandygyny belledi.
Kiýew we Günbatar Moskwanyň gündogar Ukrainadaky pitneçileri ýarag bilen üpjün edýändigini, olary türgenleşdirýändigini aýdýarlar. Russiýa bu aýyplamalary ret edýär.
Gündogar Ukrainadaky pitneçiler bilen hökümet güýçleriniň arasyndaky çaknyşyklar zerarly 2014-nji ýylyň aprel aýyndan bäri 6 100-den gowrak adamyň heläk bolandygy habar berilýär.


text:
Türkmenistanly aýal-gyzlara, adat boýunça, halkara Zenanlar baýramçylygyna, 8-nji Marta gabat perzidentiň adyndan sowgat gowşurylýar.
Bu sowgadyň möçberi 40 manat bolup, ol, eýeçilik görnüşine garamazdan, ýurduň edara-kärhanalarynda işleýän, okaýan, şeýle-de pensiýa, kömek puluny alýan aýal-gyzlara gowşurylýar.
Azatlyk Radiosy prezidentiniň 8-nji mart sowgadynyň Türkmenistana gelin bolup düşen, emma henize çenli resmi dokument alyp bilmedik zenanlara we olaryň gyzlaryna gowşurylyp-gowşurylmaýandygy bilen gyzyklanyp, Lebapdaky habarçysy Osman Hallyýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Azatlyk radiosynyň «Dünýä türkmenleri» gepleşiginiň bu gezekki sany Yrakda ýaşaýan etniki türkmenler we «Yslam döwleti» toparynyň jeňçilerine garşy alnyp barylýan söweş meselesine bagyşlanýar.
Yrakda Mosuly «Yslam döwleti» toparynyň jeňçilerinden yzyna almak ugrunda söweş barýar. Şol bir wagtda, golaýda Kerkuk şäheri YD-nyň hüjüm eden jeňçilerinden arassalandy.
Mosul-da, Kerkuk-da etniki türkmenleriň kowçum bolup ýaşaýan ýerleri hasaplanylýar.
Eýsem häzirki ýagdaýda yrak türkmenleri nähili ýagdaýda?
Azatlyk radiosy yrakly türkmenleriň şu pursatdaky aladalary bilen gyzyklanyp, Yrak Türkmen frontynyň dolandyryjy geňeşiniň agzasy, Kürt dolanyşygyndaky Erbiliň türkmen halk wekili Aýdyn Maruf bilen söhbetdeş boldy.


text:
Demirgazyk Amerikanyň Milli Hokkeý Ligasynyň oýunçylary 2014-nji ýylda Orsýetiň Soçi şäherinde boljak Olimpiýa oýunlaryna gatnaşarlar.
NHL ýagny Milli hokkeý ligasy we Halkara hokkeý federasiýasy bu barada anna güni ylalaşyga geldiler. Birnäçe aýyň dowamynda geçirilen gepleşikleriň netijesinde NHL 2013-2014-nji ýyllaryň adaty oýunlaryny ýatyryp, 120 öýunçynyň fewral aýynyň ortalarynda Soçide boljak halkara ýaryşlaryna gatnaşmagyna mümkinçilik döretmäge razylyk berdi.
Bu karar 1998-nji ýylda Naganoda bolan ýaryşlardan bäri Milli hokkeý ligasynyň öýunçylarynyň gyşky Olimpiýa öýunlaryna bäşinji sapar yzygiderli gatnaşjagyny aňladýar.


text:
Türkmenistanyň parlamenti, Aşgabatda geçýän ýaşulular maslahatynda ses berip, döwletiň täze konstitusiýasyny biragyzdan kabul etdi, prezident Gurbanguly Berdimuhamedow tassyklamak baradaky kanuna gol çekdi diýip, türkmen mediasy habar berýär.
Kabul edilen kanun prezidentlik möhletini 5 ýyldan 7 ýyla çenli uzaldýar.
Mundanam başga, 2008-nji ýylda kabul edilen kanunda prezidentlige kandidatyň ýaş çägi kyrkdan ýaş, 70-den aňry bolmaly däl diýlip kesgitlenen bolsa, täze kanunda 70 ýaş çägi aýrylypdyr.
Bu Berdimuhamedowyň iş ýüzünde ömürlik döwlet baştutany bolup biljegini hem aňladyp biler.
Şol bir wagtda, täze kanunyň 17-nji maddasy Türkmenistanda syýasy köpdürlüligi we köppartiýalylygy ykrar edýär.
Mundanam başga, täze kanun raýat jemgyýetiniň ösmegi, jemgyýetçilik birleşikleriniň gurulmagy üçin şertleriňdöredilmegini, adam hukuklary boýunça ygtyýarly wekiliň wezipesiniň girizilmegini kepillendirýär.
Prezident Berdimuhamedow Ýaşulular maslahatynda söz sözläp, täze konstitusiýanyň halkara hukugynyň ykrar edilen normalary esasynda işlenip taýýarlanylandygyny aýtdy.
Emma ýerli synçylaryň käbiri ÝHHG-nyň biraz öň bu kanun taslamasy hakynda çap eden 73 sahypalyk kommentariýasynda berlen rekomendasiýa-maslahatlaryň o diýen nazarda tutulmandygyny aýdýarlar.
Mysal üçin, Türkmenistanda prezidentlige kandidat boljak adamyň soňky 15 ýylda ýurt içinde hemişelik ýaşamagy talap edilýär. ÝHHG-nyň synynda bu talabyň halkara normalaryna, deňlik ýörelgelerine gabat gelmeýändigi, ÝHHG-nyň Kopengagen dokumentiniň 24-nji punktuna, beýleki halkara borçnamalaryna ters gelýändigi aýdylýar.
Mundanam başga, ÝHHG-nyň synynda 39-njy madda, hereket azatlygy barada gürrüň edilip, Türkmenistanyň raýatyň hereket azatlyklary barada öz üstüne alan halkara borçlary ýatladylýar. Ýagny kanunda her bir adamyň islendik ýurda gitmek, şol sanda öz ýurdundan hem gitmek we gaýdyp gelmek hukuklarynyň kepillendirilmegi maslahat berilýär. Emma täze kanunda bu maslahat nazarda tutulmandyr.
Şeýle-de kanunda demokratik jemgyýetiň aýrylmaz bölegi bolan metbugat, söz azatlygy, senzuranyň gadagan edilmegi, garaşsyz we köpdürli habar beriş serişdeleriniň döremegine ýardam etmek, adam hukuklary boýunça ygtyýarlygy wekiliň garaşsyzlygyny üpjün etjek kanun normalaryny berkitmek, ýaşaýyş jaý we emläk hukuklaryny kämilleşdirmek barada rekomendasiýalar berlipdi.
Täze kanunda ýeriň döwlet eýeçiliginde galýandygy aýdylýar, ýogsa biraz öň prezident Berdimuhamedowyň özi, döwlet eýeçiligindäki hojalyklarda hasyllylygyň pesdigini aýdyp, ekerançylyk ýerlerini hususy eýeçilige bermek meselesini gozgapdy.
Türkmenistanyň Konstitusiýasy 1992-nji ýylda kabul edildi, soň ol ýurduň şol wagty prezidenti S.Nyýazowyň islegi boýunça 1995, 1999, 2003-nji we 2006-njy ýyllarda üýtgeşmelere we düzedişlere sezewar edildi.
Täze konstitusiýa, resmi metbugatda aýdylmagyna görä, milli hukuk sistemasynyň daýanjy, kanunyň hökmürowanlygynyň, raýat hukuklarynyň we azatlyklarynyň, halk häkimiýetiniň üýtgewsiz ýörelgeleriniň kepili bolup çykyş eder.
Ýewropada Howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň Demokratik guramalar we adam hukuklary edarasy Azatlyk radiosynyň Türkmenistanyň täze kabul edilen konstitusiýasywe onda öz rekomendasiýalarynyň hasaba alnyşy barada pikir sorap ýazan hatyna bu kanunyň gutarnykly görnüşiniň özlerine gowuşmandygyny aýdyp jogap berdiler.
ÝHHG-nyň Demokratik guramalar we adam hukuklary edarasynyň wekili Lauren Baranowskanyň ýazmaça jogabynda wada berilmegine görä, olar türkmen konstitusiýasynyň halkara normalaryna gabat gelip-gelmeýändigi baradaky pikirlerini diňe türkmen häkimiýetleri onuň gutarnykly görnüşini berenlerinden we ol iňlisçä terjime edilenininden soňaýdyp bilerler.


text:
Fransiýada “Şarli Ebdo” satiriki žurnalynyň edarasy ot aldy. Bu neşir Muhammet pygamberiň karikaturalaryny çap edipdi.
AFP habarlar gullugynyň maglumatyna görä, bir şaýat benzinli gabyň aýnadan zyňylanyny görüpdir.
“Şarli Ebdo” žurnalynyň şu hepdede çykmaly sany Tunisde geçirilen saýlawlarda yslamçy partiýanyň ýeňşine “bagyşlanmalydy”. Munuň netijesinde, neşir öz adyny “Şerigat Ebdo” ady bilen çalşyryp, Muhammet pygamberiň “gülküsinden ölmeýäne ýüz urgy” diýip duran karikaturasy çap bolmalydy.
Žurnalyň redaktory Stefan Çarbonnier şeýle diýdi: “Bu adamlar entek çapdan çykmadyk, hiç kimiň görmedik neşirine diňe bir gep-gybat ýa-da ýene-de bir zat sebäpli şeýle gazaplylyk bilen hereket etdiler. Olaryň bu barada diňe hyýaly çak-çenleri bardy, ynha-da bärde munuň netijesi”.
2007-nji ýylda neşir Muhammet pygamberiň karikaturalaryny çap edende musulmanlar tarapyndan tankytlanypdy.


text:
“Samsung” we “Apple” kompaniýalarynyň arasyndaky bäsdeşlik eýýäm ençeme ýyl bäri dowam edýär. Hususanda, soňky döwürler “Samsung” kompaniýasy bu bäsdeşlikde gaýduwsyz ädimler ätmek bilen öňe saýlanýar.
Kompaniýa bu gezekki ädimi arkaly “Apple” ulanyjylarynyň ünsüni özüne çekmegi maksat edinýär.
“The Ultimate Test Drive” atly kompaniýa Amerikanyň Birleşen Ştatlaryndaky “iPhone” ulanyjylaryna jemi 1 amerikan dollary töläp, 1 aý wagtyň dowamynda “Samsung” kompaniýasynyň “Galaxy Note 5”, “Galaxy S6”, “Galaxy S6 Edge” we “Galaxy S6 Edge+” modellerini pulsuz ulanyp görmek mümkinçiligini hödürleýär.
“Sumsung” bu kampaniýasy arkaly öz tehnologiýa enjamlarynyň satuwyny artdyrmagy planlaşdyrýar.
Bu kampaniýa gatnaşmak isleýänleriň SamsungPromotions.com websaýtynda hasaba ýazylmagy soralýar.


text:
Merkezi Aziýada Aral deňziniň suwunyň ekerançylyk maksatly akymynyň üýtgedilmegi we soňky ýyllardaky gurakçylyk sebäpli Aral deňziniň suwunyň täze pes derejesine ýetendigini, ýakynda “National Geography” žurnaly habar berdi. Maglumata görä, 2014-nji ýylyň awgust aýynda kosmos arkaly düşürilen suratda Aral deňziniň gündogar basseýniniň 600 ýyldan soň ilkinji gezek doly gurandygy görünýär.
Bir döwürler dünýäniň iň uly dördünji köli diýlip atlandyrylýan Aral deňziniň guramagy netijesinde onuň tutuş regionyň ekologiýasyna howp salýandygy barada yzygiderli maglumatlar çap edilýär.
Daşoguz welaýatynyň Türkmenbaşy etrabyndan özüni Aýşat diýip tanyşdyran kärendeçi zenan Aral deňziniň Daşoguz welaýatynyň käbir sebitlerine ýetirýän täsirleri barada Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi. Söhbetdeşligi aşakdaky düwmä basyp diňläp bilersiňiz.


text:
Yragyň özbaşdak dolandyrylýan demirgazyk Kürt regionynyň prezidenti Türkiýäniň kürtlerini Ankara bilen aradaky gowuşgynsyz parahatçylyk prosesini goldamaga çagyrdy.
Masud Barzani bu çagyryşy şenbe güni Diýarbekirde, Türkiýäniň günorta-gündogarynda, iki onýyllykda birinji gezek sapar edýän şäherinde etdi. Barzani bilen premýer-ministr Rejep Taýyp Erdoganyň çykyşyny diňlemek üçin müňlerçe adam toplandy.
Barzani Erdogan parahatçylyga tarap örän batyrgaý ädim ätdi diýdi we öz «kürt we türk doganlaryny» parahatçylyk prosesini goldamaga çagyrdy.
"Parahtçylygyň binýady goýuldy. Men [Türkiýäniň premýer-ministri] jenap [Rejep] Taýyp Erdogana parahatçylyga tarap batyrgaý ädim ädendigi we munuň esaslaryny goýýandygy üçin sag bol aýtmak isleýärin.»
Premýer-ministr Erdogan bolsa şeýle diýdi:
"Diýarbekir doganlyk şäheri. Biz ezelden dogan-gardaş, ahyryna çenli gardaş. Biz diňe ýol arkadaşy däl, kadar, kysmat arkadaşy, biz bazara çenli däl, mazara çenli birdiris we barabar bolarys."
Erdogan bu duşuşygy Kürt işçiler partiýasy bilen üç onýyllyga uzan konflikti soňlamagyň ajaýyp bir pursaty atlandyrdy. Barzaniniň sapary Türkiýäniň Yrak Kürdüstany bilen milliardlarça dollarlyk energiýa ylalaşyklaryny jemleýän wagtyna gabat geldi.


text:
Duşenbe güni Eýranyň hökümeti Bahreýinde terror hüjümine synanyşykda aýyplanyp tussag edilen adamlaryň Eýran bilen baglanyşyklydygy barada bildirilýän aýyplamalary ret etdi.
Hepdäniň ýekşenbe güni Bahreýniň baş prokurory bu ýurtdaky Saud Arabystanynyň ilçihanasyna, Içeri işler ministrligine hem-de möhüm transport köprüsine hüjüm etmäge taýýarlyk gören bäş adamyň tussag edilendigini mälim edipdi.
Bahreýniň käbir hökümet resmileri bu tussag edilen adamlar Eýranyň Rewolýusion Gwardiýasynyň goldawyndan peýdalanypdyrlar diýlip çaklanylýandygyny aýdýarlar.
Duşenbe güni Eýranyň daşary işler ministriniň orunbasary Amir Abdollahiýan Bahreýniň häkimiýetleriniň bu çaklamaklarynda hiç hili esasyň ýokdugyny nygtap çykyş etdi.


text:
11-nji martda Ýaponiýada bolan ýer titremde we harasatda heläk bolanlaryň sany 10 müň adama ýetdi diýip, “Kiodo” agentligi habar berdi.
Spesialistleriň berýän bahasyna görä, weýran bolan regionlary dikeltmek ýurda 300 milliard gowrak dollara düşer.
Ýaponiýanyň sagdyn maliýe ýagdaýy dikeldiş işleri üçin çykdajylardan dynmaga mümkinçilik berer diýip, şu gün Halkara walýuta fondunyň ýolbaşçylary aýtdylar.
Şol bir wagtda-da Halkara walýuta fondunyň wekili: “Elektrik energiýasynyň ýetmezçilik etmegi dikeldiş prosesinde kynçylyklar döreder” diýdi.
Onuň sözlerine görä, ýapon haryt önümleri bilen üpjün etmegiň arasynyň üzülmegi-de HWF-ni alada goýýar. Şol ýagdaý dünýä senagatynyň dürli pudaklarynda üpjünçilik sistemasyna täsir ýetirip biler.


text:
Hytaýyň maliýe bazarynyň görkezijileri dört gün bäri durnuksyz bolup, 25-nji awgustda 7.6% çenli pese gaçyp, sekiz aýyň dowamynda iň pes derejä ýetdi, Ýaponiýanyň aksiýalary hem aşaklady.
Emma Aziýanyň beýleki maliýe bazarlary global ýitgileriň ertesi dikelip başladylar, Ýewropanyň bazarlary hem günüň başyndaky söwdalarda ösüş görkezdiler.
24-nji awgustda Wall Streetde Dow Jones senagat indeksi 3.6% pese gaçdy.
Hong Kongyň, Günorta Koreýanyň, Awstraliýanyň we Singapuryň bazarlarynda hem kiçi ösüş emele geldi.
Analitikleriň aýtmagyna görä, bu ýagdaýda çökgünliligiň geçmişde galandygyny ýa-da ýöne haýallandygyny çak etmek kyn.


text:
Orsýetiň MTS mobil aragatnaşyk kompaniýasy 30-njy awgustdan öz türkmenistanly abonentleriniň SIM kartalaryny işledip başlaýar. Şunuň bilen baglanyşykly kompaniýa öz müşderilerine käbir ýeňillikleri hem hödürleýär.
Kompaniýanyň türkmen metbugatynda çap edilen bildirişinde aýdylşyna görä, hususan-da, SIM-kartlaryň hasabynda pul serişdeleri galan bolsa, onuň üstüne bonus görnüşinde 20% goşmaça pul goşulýar.
Şeýle-de MTS öz müşderileriniň 30-njy awgust we 30-njy sentýabr aralygynda bir aýyň dowamynda “MTS ulgamynyň içindäki jaňlar boýunça her günde ýeňillikli 30 minut” atly sowgadyndan peýdalanyp biljekdiklerini habar berýär.
Ýakyn günlerde Türkmenistanda öz işini dikeldýän MTS halkara aragatnaşyk hyzmatlaryny we roumingi arzanlatmagy hem wada berýär. Kompaniýa nyrhlar baradaky täze tekliplerini 1-nji oktýabrdan başlap hödürlejegini aýdýar.
MTS-iň häzir teklip edýän hyzmatlary öňki SIM-kartalaryny saklap galan müşderilerine degişli.
“Häzirlikçe SIM-kartalaryny we şertnamalaryny saklan abonentleriň şol kartalaryny telefonlaryna salyp, ulanyp başlamaklary barada gürrüň gidýär. Olaryň öňki nomerleri we abonent hasaplary hem saklanyp galar” diýip, MTS kompaniýasynyň metbugat wekili Waleriýa Kuzmenko Azatlyk Radiosyna aýtdy.
MTS-iň wekiliniň sözlerine görä, häzir hyzmatlaryň ýatyrylmagyndan öňki nyrhlar ulanylar, emma birnäçe täze teklipleriň hödürlenmegi hem göz öňünde tutulýar.
MTS-iň metbugat wekili Waleriýa Kuzmenko MTS-iň müşderileriniň telefon hasaplaryny doldurmak üçin ozalky usullary ulanmalydygyny aýtdy. Emma onuň sözlerine görä, häzirki wagtda kompaniýanyň Türkmenistandaky ofisleri ýapyklygyna galýar.
MTS-iň wekili kompaniýanyň hyzmatlaryndan peýdalanmak isleýänlere täze SIM-kartalaryň satylyp başlanmagy üçin aragatnaşyk ulgamynyň doly derejede işläp başlamagynyň zerurdygyny ýatlatdy.
Şeýle-de Waleriýa Kuzmenko MTS-iň 30-njy awgustdan başlap amala aşyrjak hyzmatlarynyň mobil interneti hem göz öňünde tutýanlygyny mälim etdi.
“Umuman, mobil hyzmatlaryna sesli hyzmatlar we internet girýär. Biz 2G we 3G hyzmatlaryň öňki möçberde elýeterli boljagyna garaşýarys. Şeýle ýagdaýda mobil internet hem işlär” diýip, MTS-iň metbugat wekili Waleriýa Kuzmenko Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Orsýetiň MTS kompaniýasynyň bir ýarym ýyla golaý wagtdan soň Türkmenistana dolanyp barmagy onuň Özbegistandaky işiniň togtadylan döwrüne gabat geldi.


text:
Çarşenbe güni Pakistanyň günorta-günbataryndaky Kuetta şäherinde janyndan geçen iki adam ýurduň ýokary derejeli harby wekiliniň öýüne hüjüm etdi. 20-ä golaý adam öldi, onlarçasy ýaralandy.
Pakistandaky “Talyban” söweşijileriniň metbugat wekili Ehsanulla Ehsan telefondan gürläp, bu hüjümiň golaýda “Al-Kaýdanyň” üç wekiliniň tutulmagyna jogap hökmünde amala aşyrylandygyny aýtdy.
Polisiýanyň berýän maglumatyna görä, janyndan geçenleriň biri Kuettanyň serhet güýçleriniň başlygynyň orunbasarynyň öýüniň daşynda ulagyny partladypdyr. Ikinji hüjümçi özüni öýüň içinde partlatdy.
Harby resmi hüjümden aman galmagy başardy.


text:
Anna güni Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow Türkiýä saparynyň ikilenji güni Egeý deňziniň kenaryndaky Izmir we Çeşme şäherlerine sapar etdi.
Bu saparynyň barşynda ol Türkiýäniň bu şäherlerinde deňiz transporty we turizm senagatynyň ösüş aýratynlyklary bilen tanyşdy.
Izmir şäherinde prezident G.Berdimuhamedow Türkiýäniň ykdysadyýet ministri Zafer Çaglaýan, Izmir welaýatynyň gubernatory Jahit Kyraç we käbir beýleki resmiler bilen duşuşdy.
G.Berdimuhamedowyň bu saparynyň dowamynda Türkmenistanyň medeniýet we sungat işgärleri Türkiýäniň Izmir şäherinde aýdym-saz çärelerini gurnadylar.


text:
Britaniýanyň daşary işler ministri William Hagyň bellemegine görä, Müsürdäki tolgunyşyklar Palestin-Ysraýyl parahatçylyk gepleşiklerinde kynçylyk döredip biler.
William Hag Londonyň “Times” neşirýatyna aýtmagyna görä, Müsürdäki, Tunisdäki halk tolgunyşyklary we Iordaniýaky protestler Palestin-Ysraýyl konfliktinden çykalganyň tapylmagyna böwet döredip biler.
Şeýle-de Britaniýanyň daşary işer ministri Ysraýylyň Palestinadan basylyp alnan ýerlerde jaý gurmak baradaky çärelerininiň “gynandyjydygyny” aýtdy.
William Hag bu çykyşyny Tunisden Iordaniýa edýän saparynyň dowamynda etdi.


text:
Öz Watanynyň taryhyny döretmäge gatnaşmak maksady bilen Gyrgyzystanyň paýtagtynda geçirilen hökümete garşy demonstrasiýalara baranlaryň biri – Duşonkul Çotonow “Çigildem” ýa-da “Halk rewolýusiýasynyň” bäş ýyllygy bilen bagly şatlanmaga esasyň ýokdugyny aýdýar. Sebäbi Duşonkulyň pikiriçe, şol rewolýusiýanyň netijesinde korrupsiýada hem garyndaşparazlykda aýyplanan Askar Akaýew häkimiýet başyndan çetleşdirilen bolsa-da, onuň ýerine saýlanan Kurmanbek Bakyýew ýurtda Akaýewiňkiden beter režimi ýöretmäge synanyşýar.
Şonuň üçin 38 ýaşly mugallym Duşonkul Çotonow bäş ýyl mundan ozal amala aşyrylan şol Halk rewolýusiýasynyň edilen umyda laýyk netije bermändigini aýdýar.Hasyl bolmadyk umytlar
“Rewolýusiýadan soň Bakyýewiň häkimiýet başyna ýetmek üçin eden tagallalary onuň demokratik reformalar üçin däl-de, hökümetde ýokary wezipeleri eýelemek üçin dyrjaşýandygyna şaýatlyk etdi – diýip, Çotonow aýdýar: - Şonda rewolýusiýamyzyň bizden ogurlanandygyna gözümiz ýetdi”.
Häzir gyrgyz raýatlarynyň köpüsi “Çigildem rewolýusiýasynyň” netijesinde bir korrumpirlenen lideriň beýlekisi bilen çalşyrylandygyny aýdýarlar. Halk köpçüliginiň gahar-gazaba mündüren hem şeýle pikirleriň döremegine getiren waka Bakyýewiň häkimiýet başyna geleninden soň, öz maşgala agzalaryny hökümetiň ýokary derejeli wezipelerine belläp başlamagy boldy.
Mysal üçin, Kurmanbek Bakyýewiň dogany Janyş Bakyýew Döwlet prokuraturasynyň ýolbaşçysy edilip bellenildi. 2009-njy ýylyň noýabr aýynda Bakyýew öz ogly Maksimi Inwestisiýalar, Ösüş hem Tehnologiýa täzelikleri boýunça döwlet gullugynyň başlygy wezipesine belledi.
Bu gulluk esasan ýurduň içinden hem daşyndan gelýän maýa goýumlar meselesi bilen meşgullanýar. Maksimiň bu wezipä bellenilmegi Bakyýewiň öz ýerine mirasdüşer taýýarlaýandygy baradaky gürrüňleriň ýaýramagyna esas döretdi.
Umuman, Bakyýewiň hakimýet başynda bolan ýyllary halk arasynda ykdysady kynçylyklar, garaşsyz metbugata basyşlar, syýasy oppozisiýa garşy repressiýalar bilen tanalýar.
2009-njy ýylda prezidentlik saýlawlary geçirilip, Bakyýewiň ikinji möhlete saýlanmagynyň hem aňyrsynda saýlawlarda galplyklara ýol berlenligi bilen düşündirilýär.
2007-nji ýylda Gyrgyzystanda möhletinden öň parlament saýlawlary geçirilip, Bakyýewiň täze gurnan “Ak ýol” partiýasy parlamentiň 90 ornundan 71-sini eýeledi. Bu saýlawlardan soň öz partiýasy bilen parlamentdäki orunlaryň köplügini eýelän Kurmanbek Bakyýew saýlawlar barada hem konstitusion reformalar barada täze kanunlaryň kabul edilmegini gazandy.Ogurlanan rewolýusiýa
Häkimiýet başynda geçiren bäş ýylynyň dowamynda prezident Bakyýew rewolýusiýa döwründäki köp tarapdarlaryny ýitirdi. Olaryň käbiri, Gyrgyzystanyň öňki Daşary işler ministri Roza Otunbaýewa ýaly, oppozisiýanyň tarapyna geçseler, beýlekileri, ýurduň öňki Goranmak minisrti Ismail Iskakow ýaly, Bakyýewi goldamagyny bes edensoňlar, tussag edildiler.
“Çigildem rewolýusiýasynyň” bäş ýyllygy bilen bagly planlaşdyrylan demonstrasiýalaryň geçirilmegine bir hepde wagt galanda, gyrgyz häkimiýetleri tarapyndan “Cenrtrasiýa.ru”, “Fergana.ru” ýaly garaşsyz internet saýtlary petiklenildi. Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy hem-de BBC habar korparasiýasynyň gepleşikleri hem Bişkegiň ýaşaýjylaryna elýeterli bolmaz ýaly edildi.
Halkara jemgyýetçiligi Bakyýewiň häkimiýetiniň bu hereketlerini ýiti ýazgardy.
Bakyýewiň häkimiýet başynda bolan döwri ýurtda regional bölünişik meselesiniň has dartgynlaşmagyna getirdi. Özi günorta Gyrgyzystandan bolan Bakyýew ýokary derejeli wezipeleriň ýarpysyna bu regionyň Batken, Oş hem Jelalabat welaýatlaryndan bolan adamlary belledi. Häzir Bakyýewiň obadaşlary ýurduň ykdysady, goranmak hem güýç ulanyjy pudaklaryna ýolbaşçylyk edýärler.“Möhüm sapak boldy”
Emma bu ýetmezçiliklere garamazdan, gyrgyz oppozisiýasynyň liderleriniň biri Roza Otunbaýewa bäş ýyl mundan ozal bolan rewolýusiýanyň netije berendigine ynanýar.
“Meniň pikirimçe, biz utulmadyk. Biz bu wakalaryň arkasynda ösýäris, tejribe ýygnaýarys. Soňky bäş ýylyň içinde ýurtda köp syýasy partiýa döredildi. Parlamentde oppozisiýanyň wekilleri bar. Elbetde, ilatda lapykeçlik düýulman duranok. Emma biz şol rewolýusiýanyň biz üçin gaty möhüm sapak bolandygyny hem unutmaly däldiris” diýip, Roza Otunbaýewa belledi.
Häzir gyrgyz parlamentinde oppozisiýanyň sanlyja wekiliniň bardygyna garamazdan, Merkezi Aziýa döwletleriniň arasynda Gyrgyzystanda resmi taýdan hasaba alnan iň köp sanly syýasy partiýalar hereket edýär.
Şeýle hem Gyrgyzystanda Merkezi Aziýa regionynyň beýleki ýurtlaryndan tapawutlylykda oppozisiýanyň tarapdarlary köçä çykyp, ýöriş geçirip bilýärler. Bu bolsa, mysal üçin, goňşy Özbegistanda ýa-da Türkmenistanda akyla sygmajak zat bolup görünýär.Bakyýew gitmese, ynjalmaryn
“Çigildem rewolýusiýasyna” gatnaşan 44 ýaşly Erkingül Imankoýewa Gyrgyzystany halas etmek üçin ýene bir rewolýusiýanyň gerekdigini aýdýar: “Men göreşmäge taýýar. Ilat ýene bir gezek aýaga galmaga taýýar. Bize diňe öňümize düşüp biljek lider gerek. Şony halk talap edýär”.
Gyrgyzystanyň Oş şäherinde hökümete garşy demonstrasiýalaryň gurnaýjylarynyň biri, mugallym, orta ýaşlaryndaky Duşonkul Çotonow hem Erkingüliň aýdanlary bilen ylalaşýar: “Dostlarym bilen gürrüňdeş bolanymda, 2005-nji ýyldaky rewolýusiýanyň netijesinde biz ýurtdaky sistemany özgerdip bilmändigimizi boýun alýarys”.
Şeýle hem ol özleriniň hemişe Gyrgyzystany dolandyrmak üçin korrupsiýadan daş duran, sowatly hökümeti häkimiýet başyna getirmek, demokratik däl sistemany doly özgertmek ýaly meseleleri maksat edinýändiklerini aýtdy.
38 ýaşly mugallym Duşonkul Çotonow diňe Bakyýew häkimiýet başyndan gideninden soň, ynjalyp oturyp biljekdigini nygtady.