text:
Has gowy mazmun döretmäge kömek etjek iň ýokary gurallar - Semalt peýdaly maslahatlar
Mazmun marketing oýnuňyzy gözleg hyzmatdaşlygy, SEO we bazardaky analitika üçin iň oňat gurallar bilen täzeläp bilersiňiz. Bular synagdan geçen we işleýändigi subut edilen gurallar.
Mazmuny giňişleýin öwrenmekden başga-da, mazmuny täzeden ýazmak we ýuwmak üçin birnäçe gün, hepde sarp etmeli. Netijede, gözleg ulgamlary we ulanyjylar tarapyndan ünsüňizi çekmek üçin mazmunyňyz gutulary bellik edip bilmeli.
Iň oňat başarnyklara eýe bolmak, size zerur başlangyçdyr, ýöne iň soňky zarba urup, bäsleşigiňizden başga başlamak isleseňiz, bu gurallary hem ulanyp, arsenalyňyza almaly.
Ine, Semalt mazmunyňyzyň hilini ýokarlandyrmak üçin iň oňat we ýagty gurallary çykarmagyň ýollaryny görkezer. Bu makala, ajaýyp makalany döretmegiň dürli ugurlaryny öz içine alýan gurallaryň doly gural gutusyny hödürleýär. Mazmuny gözlemek, döretmek, redaktirlemek we analitika öz içine alýar.
Geliň başlalyň.
1. Mazmuny gözlemek
Mazmun ýazylanda ýa-da döredilende, bökmek ähtimallygyňyzyň ilkinji päsgelçiligi birinji sözi ýazmazdan has öň başlaýar. Mazmun ýazylmazdan ýa-da döredilmezden ozal köplenç uzyn gözleg prosesi bolýar. Mazmun ideýalaryny emele getirýän bu gözleg, ýaryşyň arsenalynda haýsy ýaragyň bardygyny gowy bilmek we iň gowy açar sözleri kesgitlemek.
Bagtymyza, Semalt ýaly mazmun döredijiler üçin onlarça mazmun gözleg gurallaryndan goşmaça kömek almagy bilýäris. Bu gurallar gözleg işlerini tertipleşdirmäge we diňe bir fakt barlanman, eýsem yzygiderli mazmun ideýalaryny hem tapmaga kömek edýär.
Ine, ulanyp boljak mazmun gözleg gurallarynyň käbiri:
â € uzz BuzzSumo:
BuzzSumo ajaýyp gözleg guralydyr, sebäbi ähli mazmun gözleg işini ýönekeýleşdirmekde uzak ýol geçýär. Açar sözlere esaslanýan meşhur ýazgylary çekmek bilen muny ajaýyp edýär.
Bu derňewden alnan netijeler, soňra Facebook, Twitter we Pinterest ýaly sosial media platformalarynda öz torlaryna görä tertiplenip bilner. Mazmun ideýalaryňyza näme sebäp bolýandygy barada möhüm maglumatlary almaga mümkinçilik berýär. Bu pikirler, mazmunyňyzy ähli tarapdan berkitmek üçin ýörite maksatly diňleýjiler üçin niýetlenendir. Gözlegiňizi takyklamak üçin ýörite süzgüçleri hem ulanyp bilersiňiz.
â € ¢ Ubersuggest:
Bu gural açar söz gözlegleri üçin ýörite döredilen hem bolsa, diňleýjileriňiziň ünsüni özüne çekjek mazmun ideýalaryny döretmek üçin ulanmakda ägirt uly peýdalary görkezmeli.
Bu gural, Google Suggest we Google Ads Keyword Planner-iň tekliplerini ulanyp, tohum açar sözüni giňeltmek arkaly işleýär. Käbir ýagdaýlarda, bu guralyň netijesi mazmunyň adyna doly laýyk gelýän ýa-da mowzugyň özüni döredýän açar söz ideýalaryny öz içine alýar. Uzyn guýrukly sözler hökmünde, eýýäm üç ýa-da has köp terminleriň sazlaşykly sazlaşyklydygyny görüp, mowzuk hökmünde iň oňat ulanylýar.
“Ubersuggest” -i ulanmak bilen, ideýalara we meselelere laýyk gelýän tükeniksiz mazmun bar.
2. Hyzmatdaşlyk
Mazmunyňyzyň güýji toparyňyzyň güýjüne baglydyr. Tejribeden mazmun ýazýanlar topar bolup işlemegiň gadyryny bilýärler. Taslamaňyzda sag eliňizi saklap bilseňiz, has gowy mazmun ideýalaryny döretmek mümkinçiligiňiz şonça gowy bolar. Goşulan adam güýji bilen mazmuny bir, iki ýa-da üç topardan has çalt ýazyp, redaktirläp we neşir edip bilersiňiz.
Iň oňat mazmun topary döretmekde aşakdakylar bolmaly:
- Gözlegçi. Gözleg we çeşme tapmak üçin jogapkär adam.
- Tejribeli mazmun döredijiler topary. Writersazyjylar topary bilen gürleşip, mazmunyň gerimini çäklendirmäliň. Şeýle-de bolsa, iň gowusy bolmaly. Mazmunyňyzyň wideo bolmagyny isleseňiz, gowy wideo döredijilerini alyň we ýazmaça mazmun üçin ajaýyp ýazyjylary alyň.
- Neşir etmek isleýän mazmunyňyzyň görnüşi we tebigaty barada giňişleýin bilimli hünärmen redaktorlary alyň.
- Mazmunyň dogry ekranlarda gutarmagyny üpjün edýän marketologlar.
Bu ulgamyň akymyny dowam etdirmek üçin hyzmatdaşlygy, faýl paýlaşmagy we taslamany yzarlamagy tertipleşdirýän platforma gerek bolar. Ine, ulanyp boljak käbir gurallar
Doc € ¢ Google Docs
Google Doc köp mazmun marketing toparlary tarapyndan ulanylýar, sebäbi ajaýyp, mugt we giňden ýaýran mazmuny paýlaşmak guraly. Bulut esasly platforma hökmünde pikirleri bir resminama hökmünde köp sanly ulanyjy bilen paýlaşyp bolýar.
Google Docs-da adaty söz prosessorlaryndan garaşyp boljak ähli aýratynlyklar bar. Ulanyjylara şriftleri sazlamaga, oklanan sanawlary döretmäge, suratlar goşmaga, tablisalary goşmaga we ş.m. mümkinçilik berýär Google Doc bilen, ekranyň ýokarky sag tarapyndaky paýlaşma düwmesi arkaly faýllary toparyň agzalarynyň arasynda çalt paýlaşyp bilersiňiz.
â € ack ackuwaş
Bu kärhanalar, marketologlar we toparlar üçin meşhur we täsirli hyzmatdaşlyk guralydyr. Ulanyjy üçin amatly gural hökmünde şekilleri, resminamalary, ýatlamalary, wideolary we başgalary paýlaşmaga gyzykly atmosfera mümkinçilik berýär. Slack e-poçta aragatnaşygyny çalyşmak üçin döredildi. Kompaniýanyň dolandyryşyna has köp goşant goşýar, sebäbi işgärleriň haýsy wagt girýändigine we çykýandygyna gözegçilik edip bilersiňiz.
Aragatnaşyk esasy bolany üçin mazmunyňyzyň ösmegine kömek edýär. Ackuwaşlyk bilen kompaniýalar bölümleriň arasynda hyzmatdaşlygy we mazmunyň her bir böleginiň degişli kanallardan akmagyny üpjün etmegi has aňsatlaşdyrýarlar.
3. SEO
Mazmuny nädip döretmelidigini bilmek ýeterlik däl. Şeýle hem gözleg üçin bu mazmuny nädip optimizirlemelidigini bilmelisiňiz. Mazmunyň hili, şübhesiz möhümdir. Şeýle-de bolsa, sözbaşylary, açar sözleri we abzaslary dogry ulanmak ýaly beýleki faktorlary äsgermezlik etseňiz, bu mazmun ony SERP edip bilmez. Netijede, ähli tagallalaryňyz biderek bolup biler.
Bular bada-bat optimizirlemäge kömek edýän käbir gurallar.
â € ast Yoast SEO
Web eýesi hökmünde WordPress hakda eşiden bolsaňyz gerek. Eger ýok bolsa, web döretmek üçin iň köp ulanylýan mazmun dolandyryş ulgamy. Onda hökman bolmalydygyny subut eden Yoast SEO plugin bar. “Yoast” -y guranyňyzdan soň, okalýanlygy we mazmunyňyzyň hakyky wagtda SEO bilen dostlugyny bahalandyryp işe başlaýar.
Şeýle hem mazmunda kynçylyk döredip biljek meseleleri kesgitlemek we düzetmek üçin ulanylýar. “Yoast” ulanyjylaryna aýratyn ýazgylar üçin fokus açar sözleri bellemäge mümkinçilik berýär. Bu, bellikleriň mazmunynyň optimizasiýasyny üpjün edýän maksatlaryň sanaw sanawyny üpjün edýär.
Yoastyň diňe bir guraldygyny ýadyňyzdan çykarmaň. Maglumat näçe gowy berseňiz, netijeleri şonça-da gowy bolar. Mazmunyňyzyň hakykatdanam optimizirlenendigine göz ýetirmek üçin henizem açar söz we bäsdeş gözleg geçirmek isleýärsiňiz.
â € ¢ SEMrush
SEMrush, SEO üçin berýän maglumatlary we düşünjeleri we bäsdeş gözleg guraly, mazmun döretmek guraly we gurluşyk mümkinçiliklerini baglanyşdyrmak bilen köp SEO hünärmenleri üçin halaýar. Bu, ulanyjylara maksatly açar sözleri öwrenmäge ýa-da bäsleşigiň mazmun strategiýasyna içalyçylyk etmäge mümkinçilik berýän premium SEO guralydyr.
Gural hökmünde, içinde ýokary gözleg sesini, web sahypalary bolup biljek pes bäsdeşlik açar sözüni ýa-da ajaýyp blog ýazgylaryny tapmaga kömek edýän başga bir açar söz jadyly gural bar. Bu guraly ulanmak, esasanam SEO Mazmun Şablony we SEO ýazyjy kömekçisi bilen, organiki traffigiňizi köpeltmäge, arka baglanyşyklary gurmaga we bäsleşigiňizden tapawutlanmaga kömek edip biler.
4. Okamak mümkinçiligi
Ulanyjylaryň okamak isleýän mazmunyny döredýärsiňizmi ýa-da diňe gözleg motory botlaryna gowy görünýän zady döredýärsiňizmi? Ikisini hem edip bilýän mazmunyňyz bar bolsa, beýiklige tarap barýarsyňyz. Ine, mazmunyňyzyň okalmagyny ýokarlandyrmaga kömek edip biljek käbir gurallar. Olar size has köp traffigi sürmäge we ulanyjylaryňyzy başdan soňuna çenli mazmunyňyza ýelmeşdirmäge mümkinçilik berer. Okamak mümkinçiligi möhümdir, sebäbi mazmunyňyzy gurýan mowzugyňyzy ara alyp maslahatlaşanyňyzda her bir diňleýjiniň düşünmek derejesi bar.
â € ¢ Grammatika
Grammatika köp sanly mazmun döredijiler we redaktorlar tarapyndan ulanylýan guraldyr. Bu gural grammatiki meseleler we onuň okalmagy üçin mazmunyňyzy seljerýär. Google Docs, käbir sosial media we beýleki mazmun platformalary üçin giňeltme guraly bolup biler. Grammatika bilen, orfografiki ýalňyşlyklary we mazmunyňyzyň okalýan meselelerini barlamak üçin az wagt we güýç sarp edýärsiňiz. Mazmunyňyzyň ýalňyşsyzdygyny we diňleýjileriňiz üçin ýeterlikdigini bilip, hiç wagt we dynç alyp bolmaýar.
ing € ¢ Hemingweý programmasy
Bu programmanyň Grammarly bilen meňzeş funksiýalary bar. Diňe iki esasy tapawut bar; birinjisi mugt, ikinjisi mazmunyň redaktoryna gönüden-göni göçürýärsiňiz. Muny edeniňizden soň, gural düzedip boljak düzedişler üçin mazmunyňyzy seljerip başlaýar.
5. Analitika
Haýsydyr bir hünärmen näme diýse-de, ýüzbe-ýüz bolalyň, hemişe gowulaşmak üçin ýer bar. Mazmun öndürijileri öndürijilik ölçeglerine düşünmek bilen näme işleýändigini we nämelerden gaça durmalydygyny kesgitleýärler. Bu, bu düşünjeleri maglumatlara esaslanýan kararlary taýýarlamakda peýdaly maglumatlara öwürmek üçin aňlaryny ýitileşdirmäge kömek edýär.
â € ¢ Gözleg
Bu gural, sahypaňyza gelýänleriň gören we okan zatlaryny görkezýär. Okyjylary diňe basmakdan başlap, mümkin bolan netijelere nädip öwrüp boljakdygyny görkezýär. Ulanyjylaryň özüni alyp barşyna gözegçilik ediň we saýtda näçe wagt galandyklary we mazmun bilen nähili gatnaşygy barada maglumat berýär. Şeýlelik bilen, diňleýjileriňiziň ünsüni özüne çekýän zady bilýärsiňiz. Bu gural bilen, web sahypaňyzdaky topuklaryň dabanyny kesgitläp we şeýle gowşak ýerleri düzedip bilersiňiz.
Netije
Mazmun islendik sanly marketing strategiýasynyň ömri we ganydyr. Markaňyzy onlaýn ýagdaýda döretmegiň syryny saklaýan zat. Biziň kömegimiz bilen dogry karar berersiňiz. Şu gün biziň bilen habarlaşyň. Uly ýaragymyz we ony akylly ulanmak endiklerimiz bar. Biziň kömegimiz bilen iň gowy hyzmatlary alýandygyňyza arkaýyn bolup bilersiňiz.


c: text/html

text:
«Türkmengeologiýa» Türkmenistanyň günbatarynda gözleg işlerinni geçirmek üçin «Yug-Neftegaz Private Limited» bilen şertnama baglaşar
11:07 17.09.2021 1147
«Türkmengeologiýa» döwlet korporasiýasyna Günbatar Türkmenistanyň Balkanýaka zolagynyň Goturdepe ýatagynyň gündogar böleginde 3D ölçegli gözleg-barlag işlerini hem-de Günorta Burun meýdançasynda 2D ölçegli gözleg-barlag işlerini geçirmek barada Singapuryň «Yug-Neftegaz Private Limited» kompaniýasy bilen şertnama baglaşmaga ygtyýar berildi. Degişli resminama Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow gol çekdi.
Döwlet Baştutanynyň garamagyna degişli resminamanyň taslamasyny Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ş.Abdrahmanow penşenbe güni geçirilen Hökümet mejlisiniň barşynda hödürledi.
Resminama laýyklykda, “Türkmengeologiýa” döwlet korporasiýasynyň Balkanýaka zolagynyň Goturdepe ýatagynyň Gündogar böleginde 3D ölçegli hem-de Günorta Burun meýdançasynda 2D ölçegli gözleg-barlag işlerini geçirmek meýilleşdirilýär.
Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, nebitgaz toplumyny mundan beýläk-de sazlaşykly ösdürmek hem-de serişde binýadyny pugtalandyrmak, pudaklaýyn kärhanalaryň we guramalaryň önümçilik meýilnamalaryny ýerine ýetirmekleri üçin ähli zerur çäreleri görmegi tabşyrdy.
Şeýle hem hereket edýän känlerde nebit guýularynyň netijeliligini ýokarlandyrmak, nebitli we gazly meýdanlary öwrenmek ugrunda alnyp barylýan geologiýa-gözleg işleriniň göwrümlerini artdyrmak boýunça ýola goýulýan hyzmatlar degişli derejede bolmalydyr diýip, türkmen Lideri belledi.
Döwlet Baştutany degişli Karara gol çekdi we ony sanly ulgam arkaly wise-premýere iberdi hem-de bu ugurda öňde durýan wezipeleri üstünlikli durmuşa geçirmek boýunça anyk tabşyryklary berdi.
«Nebitdag» BIM: buraw işleri öňdebaryjy depginde
«Türkmennebit» döwlet konserniniň «Nebitdag» buraw işleri müdirliginiň hünärmenleri geçen ýyly ýokary önümçilik görkezijileri bilen tamamladylar. 2020-nji ýylyň jemleri boýunça buraw işleriniň meýilnamasy 121% ýerine ýetirildi.
Turbageçirijileriň gurluşyk işlerini optimizirlemek üçin innowasion tehnologiýa
Uniwersitetimizde işlenip düzülen robot nebitgaz geçirijileriniň, ýangyç-energetika pudagynyň turbageçirijileriniň we beýleki halk hojalyk önümçiliginiň turbagurluşyk işlerini kämilleşdirmek, optimizirlemek, tizlik we hil häsiýetnamasyny ýokarlandyrmak üçin peýdalanmakda oňat netijeliligi berer diýip tama edýäris.
Dokuz aýyň jemlerine garaldy
Şu gün Türkmenistanyň nebitgaz toplumynyň merkezi binasynda «Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» ýylynyň ýanwar-sentýabr aýlarynda ýerine ýetirilen işleriň jemlerine bagyşlanan hasabat ýygnagy boldy.
Türkmenistan Hytaýa gaz ibermek boýunça öňdeligi saklaýar
Türkmenistan Hytaýa turba geçiriji gaz eksportunyň göwrümi boýunça birinji orunda durýar, bu barada hytaý gümrükhanasynyň maglumatlaryna salgylanmak bilen Interfaks habar berýär.
Nebitgaz toplumynyň talyplary nazary bilimleri tejribe bilen utgaşdyrýarlar
Şu günler Daşoguz welaýat häkimliginiň №2 hünär mekdebiniň talyplary «Daşoguzgazçykaryş», «Daşoguzgazüpjünçilik» müdirliklerinde, Daşoguz gidrogeologiýa ekspedisiýasynda we welaýatyň nebitgaz toplumynyň beýleki önümçilik edaralarynda nazary bilimler bilen bir hatarda önümçilik başarnyklaryny hem berkidýärler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
27 shildede el aýmaǵynyń basym bóliginde kún ashyq bolady
NUR-SULTAN. QazAqparat – Qazgıdromet 27 shildege arnalǵan aýa raıy boljamyn jarııalady, dep habarlaıdy QazAqparat.
Antıtsıklon áserinen Qazaqstan aýmaǵynyń basym bóliginde jaýyn-shashynsyz aýa raıy kútiledi. Tek elimizdiń soltústik-batys, ońtústik-batys jáne shyǵysynda atmosferalyq aǵyndardyń ótýimen jańbyr jaýady, naızaǵaı, shyǵysta burshaq jáne daýyl turýy yqtımal.
Respýblıka boıynsha keı jerlerde jeldiń kúsheıýi, ońtústik jáne ońtústik-batysta shańdy daýyl, soltústikte jáne ortalyqta túnde jáne tańerteń tuman kútiledi.
Shyǵys Qazaqstan oblysynyń keı jerlerinde jeldiń kúsheıýi 15-20, ekpini 23 m/s, kúndiz keı jerlerinde daýyl turyp, burshaq túsýi múmkin.
Túrkistan, Qyzylorda, Mańǵystaý, Jambyl oblystarynyń keı jerlerinde shańdy daýyl, jeldiń kúsheıýi 15-20 m/s, Túrkistan oblysynda ekpini 23 m/s. Aqmola, Soltústik Qazaqstan, Qaraǵandy oblystarynyń túnde jáne tańerteń keı jerlerinde tuman túsedi, Qaraǵandy oblysynyń keı jerlerinde jeldiń jyldamdyǵy 15-20 m/s jetedi.
Jambyl, Mańǵystaý, Almaty oblystarynyń basym bóliginde, Aqtóbe oblysynyń keı jerlerinde aptap ystyq saqtalady.
Mańǵystaý oblysynyń keı jerlerinde de óte qatty ystyq bolady.
Qyzylorda, Túrkistan, Mańǵystaý, Jambyl oblystarynyń basym bóliginde, Almaty, Atyraý, Aqtóbe, Qaraǵandy oblystarynyń keı jerlerinde, Qostanaı oblysynyń ońtústiginde, Aqmola, Shyǵys Qazaqstan oblystarynyń jekelegen aýdandarynda joǵary órt qaýpi bar.


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
UÇUK (GERPES) NÄME?
Uçuk (gerpes) – wirusly kesel bolup, özboluşly toppaklaýyn düwmejikli örgünleriň derä we nemli örtüklere örmegi bilen häsiýetlidir. Köplenç bu wirus derini, gözleri, daşky jyns agzalary zeperlendirýän bolsa, has agyr ýagdaýlarda merkezi nerw ulgamy hem şikeslendirip bilýändir.
Adamda uçuk wirusynyň 8 sany görnüşi gabat gelýändir. Onuň I (ýönekeý uçuk) görnüşi agzyň töweregini zeperlendirse, II görnüşi jyns agzalaryň uçukly zeperlenmeleriniň sebäbi bolýar. Ýokançly mononukleaz, garamyk, gurşawly lişaý ýaly ünsi we bejergini talap edýän keselleri hem uçugyň görnüşleri döredýändir.
Uçugyň I görnüşi öpüşme arkaly, II görnüşi bolsa jynsy gatnaşygy arkaly ýokuşýandyr. Şeýle hem uçuk wirusy howa-damja ýoly bilen hem ýokuşyp bilýändir.
Ýönekeý uçuk içi dury suwuklykly, topbaklaýyn ýerleşýän düwme görnüşli örgünleri döredýär. Örgünleriň öňsyrasynda deride gijileme, ýanma döreýär, adam üşüdýär, özüni gowşak duýýar. Uçugyň wirusy bedene düşüp nerw süýümlerinde "ýerleşenden" soň ony bedenden aýyrmak başardanok we ol adamyň bütin ömrüne bedende ýaşaýar. Ýylyň sowuk paslynda, sowuklama kesellerinde, witamin ýetmezçiliginde wirus "oýanyp", alamatlary döredip bilýändir.
Häzirki lukmançylykda wirusy doly bedenden aýyrmasa-da, onuň köpelmegini basýan we alamatlaryny aýyrýan ençeme netijeli derman serişdeleri, öňüni alyş sanjymlary ulanylýar. Bu derman serişdelerini uçugyň görnüşine, keseliň geçiş aýratynlygyna, immun ulgamynyň ýagdaýyna görä lukman bellemelidir.
- 295 gezek okalan


text:
ABŞ-nyň NASA edarasynyň Perseverance atly marsgezeri özüniň esasy işine girişdi, ol bu planetada ýaşaýyş alamatlaryny gözlemek bilen meşgullanar. Bu barada NASA kosmos wekilhanasy habar berdi.
Munuň üçin enjamyň iki metrlik robot goly bar, onda enjamlaryň köp sanlysy oturdylandyr, olaryň iň easasysy bolsa, PIXL litohimiki rentgen seljeriş guralydyr.
Bu “eliň” kömegi bilen marsgezer planetanyň üstündäki dag jynslarynyň düzümini öwrener, enjamda ornaşdyrylan kamera bolsa, onuň düzümindäki mikrop durmuşynyň nyşanlaryny ýüze çykarmaga ukyplydyr.
Perseverance marsgezeri Ingenuity dikuçary arkaly 2021-nji ýylyň 18-nji fewralynda Gyzyl planeta gondurylypdy. Marsgezeriň esasy wezipesi astrobiologiýa, şol sanda planetada ýaşaýşyň alamatlaryny gözlemek bolup durýar, ýagny ol bu planetanyň geologiýasyny we gadymy howa gurşawyny öwrener.


text:
Dıplommen – aýylǵa: Atyraýdyń Isataı aýdanynda 14 maman kóterme járdemaqy aldy
ATYRAÝ. QazAqparat –Atyraý oblysynyń Isataı aýdanyna «Dıplommen – aýylǵa!» jobasymen kelgen 14 maman kóterme járdemaqy aldy, dep habarlaıdy QazAqparat.
Isataı aýdanynyń ákimi Marat Mýrzıevtyń málim etýinshe, bıyl 21 jas maman kelgen. Onyń ishinde 5 memlekettik qyzmetker bolsa, úsheýi – joǵary bilimdi dáriger. Al bilim salasyna 13 jas maman jumysqa ornalasqan.
«Bıyl «Dıplommen aýylǵa» jobasy aıasynda áleýmettik jáne agroónerkásiptik keshen salasyndaǵy 3 mamanǵa bıýdjettik nesıe berildi. Buǵan qosa 14 mamanǵa bir rettik kóterme járdemaqy tólendi», - dedi Marat Mýrzıev.
Eske sala ketelik, budan buryn Atyraýdyń Jylyoı aýdanynda 47 muǵalim men 9 dáriger kelgenin habarlap edik.
- 95 myń adam Qazaqstan kolledjderinde tegin kásip ıgeredi
- Ulttyq bank stýdentterdi óndiristik tájirıbeden ótýge shaqyrdy
- Memleket basshysy Jezqazǵandaǵy daryndy balalarǵa arnalǵan mektep-ınternatqa bardy
- Atyraýda drıft jasaǵan kólik júrgizýshisine aıyppul salyndy
- Qazaqstanda oqýshylardyń 86% qalypty rejımde bilim alýda – QR BǴM
- Atyraý oblysynda jer silkindi degen jalǵan aqparat tarady
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
2021-nji ýylyň 19-njy aprelinde Garaşsyz Watanymyzyň sport döwleti hökmünde halkara abraýynyň artmagy bilen bagly hem-de Türkmenistanyň Ýokary kazyýetinde kazyýet işgärleriniň gatnaşmagynda, «Türkmen bedewiniň milli baýramy» we «Türkmen alabaýynyň güni» mynasybetli «Parahatçylygyň, dostlugyň, sagdynlygyň mekany – Türkmenistanym» atly maslahat geçirildi.
Maslahatyň dowamynda çykyş edenler Gahryman Arkadagymyzyň baştutanlygynda ýurdumyzda bedenterbiýäni we sporty ösdürmek, jemgyýetimizde sagdyn durmuş ýörelgelerini ornaşdyrmak babatynda alnyp barylýan ägirt uly işler özüniň oňyn netijelerini berýändigi, Türkmenistan döwletimiziň halkara we dünýä derejesinde sport abraýynyň yzygiderli ýokarlanýandygy, soňky ýyllarda Türkmenistan watanymyzyň dürli derejedäki sport ýaryşlarynyň geçirilýän merkezine öwrülendigi dogrusynda çykyşlar edildi.
Şeýle hem maslahatda Milli Liderimiziň tagallalary bilen türkmen bedewleri we türkmen alabaýlary baradaky alada döwlet derejesindäki wezipeleriň birine öwrülendigi, ýurdumyzda atçylyk pudagyny we itşynaslygy ösdürmekde, bedewleri we türkmen alabaý itlerini amatly şertlerde saklamakda, idetmekde, baş sanyny köpeltmekde hem-de atşynaslara, seýislere, itşynaslara türgenlere üstünlikli işlemekde döwletimiz tarapyndan ähli amatly şertleriň we täze sepgitlere ýetmäge ähli mümkinçilikleriň döredilýändigi barada belläp geçdiler.
Maslahatyň barşynda, türkmen bedewiniň milli baýramynyň we türkmen alabaýynyň gününiň ýetip gelmegi mynasybetli kazyýet işgärleri Hormatly Belent Serkerdebaşymyzy, halkymyzy ýurdumyzyň ähli künjeginde uly dabara bilen bellenilýän bu baýram bilen gutladylar we biziň her birimiz üçin watansöýüjilikde, zähmetsöýerlikde, gaýduwsyzlykda, merdi-merdanalykda, halallykda nusgalyk görelde görkezýän hormatly Prezidentimize – Belent Serkerdebaşymyza çäksiz sagbolsunlaryny, ýürek buýsançlaryny beýan etdiler.


text:
08 Tamyz, 2020 NEWS
Ilon Mask nege pıramıdalardy ózge ǵalamsharlyqtar salǵanyna senedi?
- Qazirge deıin mysyrtanýshylar, astronomdar, fızıkter, matematıkter, ınjenerler jarııalaǵan zertteý nátıjeleri boıynsha Mysyr pıramıdalarynda óte kóp matematıkalyq, fızıkalyq, astronomııalyq kodtar jasyrylǵan.
- Kalıfornııa ýnıversıtetiniń fızıgi pıramıdalarda jasyrylan fızıkalyq zańdylylyqtar men olardyń soltústikti kórsetý dáldigine tańdansa, Kembrıdj ýnıversıtetiniń zertteýshisi pıramıdalardy salýda Úlken Dıpper men Kishkene Dıpper juldyzdarynyń qalaı qoldanylǵanyn jarııalady. Pıramıdalardyń ólshemderiniń durystyǵy sonshalyq, olarda tek 0,05 gradýsqa deıingi dáldikpen kórsetken. Mıchıgan shtaty ýnvıersıteti Orıon shoqjuldyzdary men pıramıdalardyń sáıkesitigin jáne óte joǵary deńgeıdegi dáldigin jarııalady. NASA zertteýshileri de pıramıdalardyń juldyzdardy kórsetý dáldigine tańdanystaryn jasyrmaǵan.
- "Pıramıda tabanynyń uzyndyǵy jaryqtyń jyldamdyǵyna (9 oryndy sanǵa deıin) sáıkes kelýi, pıramıda ólshemderiniń Jerdiń ekvatorynyń uzyndyǵymen (15 oryndy sanǵa deıin) uqsas bolýy, pıramıda taǵanynyń uzyndyǵy men eniniń Jer sharynyń soltústik jarty sharynyń modelimen (6 oryndy sanǵa deıin) birdeı bolýy, Jer shary men Aıdyń dıametri, Jer sharynyń kúndi aınalý ýaqyty (pıramıdanyń tabanyna) 6 oryndy sanǵa deıin uqsas bolýy múlde kezdeısoqtyq emes. Ony tek óte joǵary damyǵan órkenıet ǵana jasaı alady" deıdi keıbir zertteýshiler.
- Mysyrdaǵy uly pıramıdalar "Altyn qatynas" proporsııalaryn tyǵyz beıneleıdi.
- Uly pıramıda eskertkishteriniń perımetrin bıiktigine bólgende pı-ge teń sandy beredi jáne ol 15 ondyqqa deıin sáıkes keledi. Biraq ony tek óte joǵary damyǵan órkenıet ǵana jasaı alady.
- Árdaıym ózgerip otyratyn klımatqa qaramastan, osy qupııa qurylystardyń ishindegi temperatýra eshqashan 20 gradýstan aspaǵan. 20 gradýs - Jer sharynyń ortasha temperatýrasy. Ejelgi mysyrlyqtardyń osy joǵary tehnologııalyq dızaınǵa qalaı qol jetkizgendigi áli ashylmaǵan.
Jaqynda ǵana SpaceX jáne Tesla kompanııalarynyń bas atqarýshy dırektory Ilon Mask Mysyr pıramıdalaryn bógde ǵalamsharlyqtar salǵany anyq ekenin málimdedi. “Pıramıdalardy bógde ǵalamsharlyqtar salǵan, ol aıdan anyq” dep jazǵan Twitter paraqshasynda.
Onyń bul jazbasyn qoldaǵandar da, aıyptaǵandar da boldy. Tipti, Mysyr mınıstri ony eline shaqyrdy.
Degenmen, Mask pıramıdalardy nege ózge ǵalamsharlyqtar salǵanyna senetinin aıtpady, túsindirmedi.
Qamshy tilshisi "Mysyr pıramıdalaryn ózge ǵalamsharlyqtar salǵan" degen ýájdiń qanshalyqty negizi bar ekeni jaıynda aqparat jınap kórdi.
Orıon beldeýin kórsetýi
AQSh Mıchıgan shtaty ýnıversıteti jarııalaǵan aqparat boıynsha Mysyr pıramıdalary shekten tys dáldik deńgeıimen Orıon shoqjuldyzyna sáıkes keledi.
Mıchıgan shtaty ýnıversıteti pıramıdalardy Orıon beldeýimen salystyrǵan sýretti jarııalaǵan. Ýnıversıtettiń aqparaty boıynsha, Orıon úsh shoqjuldyzynyń ortasyndaǵy juldyz dıagonaldan aýytqyǵan. Al úsh pıramıda da sonymen qatar bireýi dıagonaldan aýytqyǵan. Juldyzdar men pıramıdalardyń salystyrmaly pozısııalary bir-birine óte jaqsy sáıkes keledi. Tipti juldyzdardyń jaryqtyǵy pıramıdalardyń kólemine sáıkes keledi. Gızada eki pıramıda ózara uqsas, al kishisi qalǵan ekeýiniń bıiktiginiń 53% ǵana. Orıon beldeýi shamamen birdeı eki jaryq juldyzdan turady, al úshinshi bireýi qalǵan ekeýiniń jaryqtyǵynyń 50% quraıdy. Eń kishkentaı pıramıda dıagonaldan aýytqyǵan juldyzǵa sáıkes.
Mıchıgan shtaty ýnıversıteti uly pıramıda magnıttik Soltústik polıýsti dál baǵyttaıtyny týraly málimdegen. Sondaı-aq jazda kún Sfınks jaqtan shyǵyp uly pıramıda men kórshi pıramıda arasyna batady. Bul múmkin bolý úshin mysyrlyqtar jazdaǵy kúnniń qozǵalysyn óte joǵary dáldikpen bilýi kerek edi, ol kezde kúntizbelik jyl uzaqtyǵy áli anyqtalmaǵandyqtan, bul da úlken ashylmaǵan syr.
Negizinde Gıza ústirtindegi tórtinshi áýlet mysyrlyq pıramıdalary men Orıon shoqjuldyzyndaǵy keıbir juldyzdardyń týralanýyn 1973 jyly doktor Djeıms Dj.Hýrtak alǵash ret jarııalaǵan. Al, ınjener Robert Baýval 1983 jyly Gıza Pıramıdalary Orıon beldeýimen teńestirilgenin zerttep, korrelıasııany kórsetken.
Baýval óz zertteýlerin 1994 jyly “Orıon qupııasy: Pıramıdalardyń qupııalaryn ashý” kitabyna jarııalaı otyryp, Orıon beldeýiniń úsh juldyzy men pıramıdalardyń ornalasýynyń uqsastyǵy týraly egjeı-tegjeıli aıtqan.
Baýval Orıon juldyzdaryn pıramıdalardyń syrtqy kórinisiniń ústine japsyryp, olardyń dál sáıkes kelgenine tań qalǵan. Oǵan qosa, pıramıdanyń ishindegi "aýa beldeýiniń" bireýi negizinde Orıon shoqjuldyzyndaǵy Alnıtak julyzyn kórsetetinin málimdegen.
Pıramıdalardyń soltústikke dáldikpen baǵyttalýy jáne juldyzdardy kórsetýi
Mysyrtanýshylardyń aıtýynsha, pıramıdalardy salýǵa qatysy bar bireýler qurylystardy soltústikke qalaı joǵary deńgeıdegi dáldikpen keltirý kerektigi týraly bilimderge ıe. Gızanyń úlken pıramıdasy shynaıy soltústikke onnan bir gradýsqa dál keltirilgen. Muny ǵalymdar áli kúnge deıin túsindire almaıdy.
Kalıfornııa ýnıversıtetiniń (Irvın) fızıgi Maıkl Dennınniń aıtýynsha, pıramıdalardyń ornalasý syzyǵynyń soltústikti dáldikpen kórsetýi adam tańqalarlyq deńgeıde durys. Onyń pikirinshe, pıramıdalar salynǵan ýaqytta tipti de úlken dáldikpen soltústikti kórsetken bolýy múmkin, sebebi Jer sharynyń osi óte aqyryn jyldamdyqpen ózgerip otyrady.
Brıtanııalyq mysyrtanýshylardyń aıtýynsha da pıramıdalar juldyzdardy da óte úlken dáldikpen kórsetip tur.
Kembrıdj ýnıversıtetiniń zertteýshisi Keıt Spens 2000 jyly pıramıdalardy soltústik-ońtústik baǵytta salǵanda Úlken Dıpper men Kishkene Dıpper juldyzdarynyń qalaı qoldanylǵanyn kórsetetini týraly zertteýin jarııalaǵan.
Pıramıdalardyń ólshemderiniń durystyǵy sonshalyq, olar 0,05 gradýsqa deıingi dáldikpen kórsetken. Bir qyzyǵy, bul aqparattyń kómegimen astronomııalyq jazbalardy qoldana otyryp, pıramıdalardyń ornyn tabýǵa bolady.
Al, NASA zertteýshisi Mysyr pıramıdalarynyń ejelgi soltústik juldyzymen úılesýi múmkin ekenin aıtady.
Jaryq jyldamdyǵy, Jerdiń soltústik jarty sharynyń modeli taǵy basqa dáldikter
Ejelgi órkenıetterdi zertteýshi Devıd Ýılkoktyń pikirinshe, pıramıdalardy salý tehnologııasynyń deńgeıi, kúrdeliligi qazirgi zamanǵy tehnologııalardan álde qaıda joǵary.
Onyń aıtýynsha, Mysyr pıramıdalarynda qoldanylǵan ólshem birligi biz qoldanǵan metr birligi emes, kýb birligi (cubit).
Bir qyzyǵy, bir kýb birligi Jer sharynyń polıarlyq dıametriniń 1/25 000 000-ine teń.
Al, ejelgi órkenıt zertteýshi Freddı Sılvanyń aıtýynsha, pıramıdanyń bir tabanynyń uzyndyǵy 365,242 kýb birligindeı uzyndyqta. Al bul bir tropıkalyq jyldaǵy 365,242 kúnmen alty oryndy sanǵa deıingi durystyqpen dálme-dál birdeı.
Pıramıdanyń uzyndyǵy (3043 433 fýt) men keńdigi (3023139 fýt)-niń ólshemi ekvotorda ólshengen boılyq (3043 433) jáne endik (3023139) bólshegimen sáıkes keledi. Al ony úlkeıtsek, ol ekvatordyń uzyndyǵy men ekvotordan soltústik polıýsqa deıingi ólshemmen sáıkes keledi. Ol Jer sharynyń soltústik jarty sharynyń úlken masshtabtaǵy modelimen jeti oryndy sanǵa deıin uqsas.
Al, Uly pıramıdanyń ornalasqan koordınatasyna qarasaq ( 29.9792458N), ol jaryqtyń sekýndyna taralatyn jyldamdyǵymen birdeı (299792458 m/s).
"Eger osyndaı óte úlken aqparattardyń dál kelýine qarasaq, Jer sharyndaǵy osynshama aqparattar Uly pıramıdaǵa kodtalyp kirgizilgen. Al bulardyń barlyǵyn kezdeısoqtyq dep, múlde eleýsiz qaldyra almaısyń" deıdi shveısarııalyq zertteýshi Djordjo Sýkalos.
Onyń pikirinshe, pıramıdany salýǵa qatysy bar bireýler jaryq jyldamdyǵyn (9 oryndy sanǵa deıin), Jerdiń ekvatoryn (15 oryndy sanǵa deıin), Jer sharynyń soltústik jarty sharyn ıaǵnı ekvatordyń perımetri men odan soltústik polıýsqa deıingi aralyqtyń qatynasyn (6 oryndy sanǵa deıin), jer sharynyń kúndi aınalý ýaqytyn (pıramıdanyń tabanyna) 6 oryndy sanǵa deıin dáldikpen kodtaǵan.
Altyn qatynas jumbaǵy jáne matematıkalyq, astronomııalyq kodtaýlar
Zertteýshisi Skott Ýorıng jáne Djon Teılor pıramıdalardy bógde ǵalamsharlyqtar salýy múmkin deıdi.
"Uly pıramıda eskertkishiniń perımetrin bıiktigine bólgende pı-ge teń sandy beredi jáne ol 15 ondyqqa deıin sáıkes keledi. Biraq ony tek bógde ǵalamsharlyqtar ǵana jasaı aldy" deıdi Ýorıng.
Al zertteýshi Djon Teılor budan ári Uly pıramıda jerdi beıneleý úshin oılastyrylǵanyn, bıiktigi soltústik polıýste jerdiń sentrine qosylatyn radıýsqa uqsaıtynyn, al perımetri jer ekvatoryndaǵy perımetine dál keletinin aıtty.
Oǵan qosa, Mysyrdyń uly pıramıdasy "Altyn qatynas" proporsııalaryn tyǵyz beıneleıdi. Fı nemese Altyn qatynas tabıǵatta paıda bolatyn zańdylyq, ony ǵalymdar qazirge deıin tolyq túsindire almaıdy.
Ýıkıpedııaǵa sáıkes, uly pıramıdanyń taǵany 230,4 metr jáne boljamdy bastapqy bıiktigi 146,5 metr. Bul sonymen qatar bıiktiktiń bazıstik qatynasyna 0.636 quraıdy, bul shyn máninde altyn úshburysh, kem degende dáldiktiń úsh mańyzdy ondyq belgisine sáıkes keledi. Eger baza shynymen 230,4 metr bolsa, onda keremet altyn qatynastyń bıiktigi 146.5367 bolady. Bul Uly Pıramıdanyń naqty ólshemderinen tek 0,0367 metrge nemese 0,025%-ǵa deıingi dáldik. Dáldikke keıbir ǵalymdar tań qalǵanymen, keıbir zertteýshiler "bul ólsheý nemese dóńgelekteý arasyndaǵy aıyrmashylyq bolýy múmkin, negizinde odan da úlken dáldikte" dep senedi.
Pıramıdalardyń dızaınynda qandaı ádis qoldanylsa da, túpkilikti nátıje joǵary dáldikpen Altyn qatynas negizindegi úshburyshtyń geometrııasyn bildirgen.
Keıbir zertteýshilerdiń pikirinshe, uly pıramıdanyń bıiktik geometrııasy Aı men Jerdiń naqty proporsııalaryn anyqtaıtyndyǵyn jarııalady. Jer shary men Aıdy bir-birine janasatyndaı etip, jaqyndastyrǵan kezdegi jaǵdaımen salystyrǵanda, pıramıdanyń ushy Aıdyń ortasynda ornalasqan jáne pıramıda taǵany Jer ekvatorynyń boıymen ornalasqan. Bul qarym-qatynasty sýrettep, tıisti ólshemderdi qosqanda, tipti de tańqalarlyq astronomııalyq dáldik shyǵady. Aı men Jerdiń biriktirilgen ortasha dıametri 10080 mıldi quraıdy, al bul NASA málimetterimen pıramıda ólshemderiniń 99,96% dál ekenin kórsetedi.
20 gradýs
Pıramıdalar eń ejelgi aýany salqyndatý qurylǵysy sııaqty. Árdaıym ózgerip otyratyn klımatqa qaramastan, Mysyr pıramıdalarynyń ishindegi temperatýra eshqashan 20 gradýstan aspaǵan. Mysyrda kúndizgi qatty ystyq temperatýra bolsa da, biraq bul pıramıdalardyń ishindegi temperatýraǵa eshqashan áser etpegen. 20 gradýs - Jer sharyndaǵy ortasha temperatýra. Ejelgi mysyrlyqtardyń osy joǵary tehnologııalyq dızaınǵa qalaı qol jetkizgendigi áli ashylmaǵan.
Salynǵan orny Jer sharynyń dál ortalyǵy
Pıramıdalardy zertteýshi, Glazgo qalasynda turatyn ınjener Skott Kreıtonnyń pikirinshe, pıramıdany kordınaldy jáne rettik baǵytta kesip ótetin syzyqtar Jer sharynyń eń úlken qurlyqtyq aýdanyn basyp ótedi. Bul pıramıdanyń Jerdiń dál ortalyǵynda turǵanyn kórsetedi.
Al 1864 jyly Shotlandııa koroldik astronomy Charlz Pıassı Smıt óziniń "Uly Pıramıdadaǵy muragerlik" degen kitabynda Mysyrdaǵy Gıza Uly pıramıdasynyń ornalasqan orny 30 ° 00′N 31 ° 00′E bolatyn koordınattardy jarııalady. Ol muny "búkil álem boıynsha adam ómir súretin qurǵaq jerlerdi muqııat qorytyndylaý" arqyly eseptelgen dep málimdedi.
Sol jyldyń qazan aıynda Smıt Uly Pıramıda boıynda negizgi merıdıandy ornalastyrýdy usyndy. Máseleni sheshken sarapshylar komıssııasy Grınvıchke daýys berdi, óıtkeni "London kemejaıyn kóptegen kemeler paıdalandy". Smıttiń kitabyna silteme jasaı otyryp, Frederık Avgýst Avgýst Porter Barnard óziniń 1884 jylǵy kitabynda "Gıza Uly pıramıdasynyń elestetilgen metrologııalyq júıesi, Uly pıramıdanyń boılyq syzyq boıymen keremet ornalasýy tek onyń qurylysshylary maqsatty túrde jasalýy múmkin" dep jazdy.
Trestle Board jýrnalynyń 1919 jylǵy qyrkúıektegi sanynda Meıson Ýılıam Gallıher Uly Pıramıdanyń geografııalyq ortalyq ekenin bilý "kóptegen jyldar boıǵy ǵylymı zertteýlermen anyqtalady" dep málimdedi.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


text:
Türkmenistanyň onlarça raýaty geçen dynç günleriniň dowamynda Türkiýä gidip bilmedi.
Azatlyk Radiosynyň habarçysynyň sözlerine görä, 29-njy aprele geçen gije Aşgabadyň halkara aeroportunyň migrasiýa gullugy azyndan 50 adamy serhetden geçirmändir. Edil şeýle ýagdaýlaryň ýene birnäçesi soňky günlerde ýüze çykdy.
"27-nji aprelden 28-nji aprele geçilýän gije Aşgabat aeroportunda 80 adam ýolundan alnyp galyndy" diýip, Azatlygyň Aşgabatdaky ýene bir habarçysy bir gün öň habar berdi we munuň öňüsyrasynda 150-den gowrak ýolagçynyň uçara goýberilmändigini belledi.
Şeýle-de, Aşgabatdaky habarçymyz Aşgabatdan Stambula barýan uçara 180 adamyň goýberilmändigini 27-nji aprelde habar beripdi.
Habarçymyzyň sözlerine görä, şonda sebäbini düşündirmezden serhetden geçirilmedik ýolagçylaryň nägileligine jogap hökmünde aeroportyň resmileri güýç görkezipdir.
“Ony aeroportuň iki sany işgäri alyp gitmäge synandy, emma ol garşylyk görkezdi. Ony zor bilen äkitdiler” diýip, habarçymyz özüniň gözüniň alnynda bolan ýagdaý barada gürrüň berip, uçardan düşürilmeginiň sebäbini soran ýolagçy zenana güýç görkezilendigini habar berdi.
Azatlyk Radiosyna ýolagçylaryň uçardan düşürilmeginiň sebäbini Aşgabadyň halkara aeroportunyň resmilerinden we Türkmenistanyň migrasiýa gullugyndan anyklamak başartmady.
Türkmenistanyň raýatlary ýurduň daşyna çykmakda, ilkinji nobatda-da Türkiýä gitmekde yzygiderli kynçylyga duçar bolýarlar we bu ýagdaý ilatyň köpçülikleýin migrasiýasynyň fonunda döreýär.
Türkmenistanyň ilatynyň bir bölegi Türkiýä gitmekde kynçylyk çekýärkä, ýene bir böleginiň Türkiýeden Türkmenistana deportasiýa edilýän pursatlary hem göze ilýär.
“Türkmenistanyň Hronikasy” neşiriniň ýazmagyna görä, “Türkmenhowaýollarynyň” Stambuldan Aşgabada gelýän uçarlarynyň hersinde Türkiýeden deportasiýa edilen onlarça türkmen yzyna gelýär.
Neşiriň maglumatyna görä, deportasiýa edilen türkmenler, şeýle-de Türkiýede kanuny ýagdaýda işläp, ýurduna gaýdan türkmenler aeroportda ençeme sagatlap, sorag edilýär.
Türkmenistanyň raýatlary ýurduň daşyna işiň gözleginde, bilim almak we saglygyny bejertmek maksady bilen gidýärler. Türkiýe türkmenistanlylaryň gazanç üç iň köp barýan ýurdy bolup durýar.
Şol bir wagtda-da, Azatlygyň habarçylarynyň sözlerine görä, soňky döwürde Orsýete gidýän, şol sanda göçýän türkmenistanlylaryň sany köpelýär. Munuň bilen bir wagtda Orsýetiň Türkmenistandaky ilçihanasynyň öňünde nobatlaryň saklanmagy dowam edýär.
Bellemeli ýeri, türkmen resmileri raýatlara ýurduň daşyna goýberilmezliginiň sebäbini köplenç düşündirmeýärler. Raýatlaryň ellerinde ähli zerur kagyzlaryň bolmagy olaryň serhetden geçjegini kepil geçmeýär.
Türkmenistanyň daşyna gitmekçi bolan türkmenistanlylara Aşgabadyň aeroportunda päsgel döredilmegi bilen bagly wakalaryň onlarçasy geçen ýylda hem bolupdy.
2018-nji ýylyň aprel aýynda migrasiýa işgärleri tarapyndan saklanan ýolagçylaryň onlarçasy muňa protest bildiripdi.
Şu ýyl türkmenistanlylaryň ýurduň daşyna çykmagynyň çäklendirilmegi türkmen häkimiýetleriniň bedew gününi milli derejede toýlamagyna gabat geldi.
Türkmenistanyň kanunlary raýatlaryň ýurtdan çykyp-gelmegini kepil geçýär. Üstesine, türkmenistanlylaryň bu hukugy Türkmenistanyň 1997-nji ýylda tassyklan halkara konwensiýasynda göz öňünde tutulýar.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPN ulgamymyzy indirip bilersiňiz.Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.


text:
Aralýaka sebitinden turan duzly gaý-tupan maý aýynyň aýagynda ilki Türkmenistanyň demirgazyk sebitlerine, soňra Aşgabada gelip ýetdi. Baglary, ýollary, jaýlary galyň duz gatlagy örtdi. Wideo Aşgabadyň golaýynda, Aşgabat-Daşoguz demir ýol uçastogynda düşürildi. Kadryň arkasyndaky seslerden çen tutulsa, şaýatlar gorkupdyrlar we näme etjeklerini bilme...
Awtor:
josgun
(Wasýok)
|
Kategoriýa: Habarlar |
09.06.2018 21:06
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#151)


text:
QARLAG QALAY PAYDA BOLDY?
1931 jyly Qaraghandy enbekpen-týzeu lageri úiymdastyryldy. Qarlag jýiesi sayasy qughyn-sýrgin qúrbany bolghan myndaghan jazyqsyz adamdardyng tartqan azabyna tozaq boldy.
Qazaqstar, nemister, ukraindar, polyaktar, evreyler, sheshender, fransuzdar, italiyandyqtar, japondyqtar, latyshtar, estondar sekildi kóptegen últ ókilderi NKVD-nyng abaqtysyna topyrlap týse berdi.
Qarlag — Qazaqstannyng Qaraghandy oblysyndaghy GULAG-tyng eng iri enbekpen-týzeu lagerlerining biri boldy.Ol, 1931 jyldyng 19 jeltoqsanynda úiymdastyrylyp, ortalyghy Qaraghandy qalasynan 45 shaqyrym jerdegi Dolinka auylynda ornalasty.
1940 jylghy Qarlagtyng aumaghy: 1 780 650 gektardy qúrap, soltýstikten ontýstikke deyin 300 shaqyrym, shyghystan batysqa deyin 200 shaqyrym jerdi alyp jatty.
Atalghan lagerdi úiymdastyrudaghy basty sebepterding biri — Ortalyq Qazaqstanda jedel qarqynmen ósip kele jatqan kómirli-metallurgiyalyq óndiris oryndary: Qaraghandy kómir basseyni, Jezqazghan jәne Balqash mys balqytu kombinattary ýshin iri azyq-týlik bazasyn qúru boldy.
1931 jyldan bastap Povoljie, Penza, Tambov, Kursk, Voronej, Orlov oblystarynda túrghan kedey sharualar tútqyngha alyna bastady. Olardy Qazaqstangha әkelip qonystandyru ýshin Reseyding ortalyq audandarymen temirjol qatynasyn ornatu kerek boldy. Qarlagtyng alghashqy tútqyndaryn Aqmoladan (qazirgi Astana) Qaraghandy qalasyna deyin jol salugha jiberdi.
1931 jyldyng mamyrynda temir jol qúrylysy ayaqtaldy.Osydan keyin Qaraghandy oblysyna jәne Osakarovka audanyna deyin jol salushylardyng otbasylary qonys audardy.
1931 jyldyng kýzinde 52 myng otbasy Ortalyq Qazaqstangha jetkizildi. Búzaulargha arnalghan vagondargha lyq tolghan otbasylar lek-legimen elimizge aghyla bastady. Vagondardyng ishinde jýkti әielder men kishkentay balalar, qarttar boldy. Sapar uaqytynda kóptegen adam qaytys bolyp ketti. Vagondarda marqúmdar men tiri adamdar birge barar jerine deyin birge jetse kerek.
Tiri qalghandardan deni sau, myqty adamdar iriktelip alyndy. Olargha auyr júmystar jýkteldi. Tútqyndar Qaraghandy-Balqash baghytyndaghy joldy salyp, qinalyp enbek etti. Enbek jaghdaylary nashar boldy. Kýndelikti tamaq júmysqa jaramaghan normasyn istey almaghan adamdargha az mólsherde berildi. Osylaysha, auyr júmystan qatty qajyghan adamdar birden jan tapsyryp jatty. Múnday jayt siyrek emes edi. Qaytys bolghan adamdardyng denelerin temirjoldyng tóseme ýimesine salyp, birden (jermen-jeksen etip) kómip tastap otyrghan.
Qarlagtyng qarauynda arnayy ókilettigi, qaru-jaraghy, transport kólikteri, poshtasy, telegrafy boldy. Qarlagtyng jan-jaghy 200–400 shaqyrym radiusta biyik qorshaularmen oqshaulanghan. Kóshpeli sot alqasy júmys istedi. Sot ýkimi mekeme qabyrghasynda oryndalyp jatty. Ayypty dep tanylghan adamdy tizege otyrghyzyp, qazylghan shúnqyrdyng aldynda qoyyp, atyp tastaghan. Al, atyp tastalghan adamdardy «Qaytys boldy» degen griyfi bar tizimge engize bergen.
Qarlag sharuashylyghy tez damyp, órkendedi. Sebebi, Qarlag tútqyndary býkil әlemge tanymal ghalymdar, әskery qolbasshylar, mәdeniyet jәne sayasat ókilderi men basqa belgili túlghalar edi.
Osylaysha, Qarlag tozaghyna bir milliongha juyq adam týsken. Enbekpen-týzeu lagerining aqparaty qúpiyalandyrylghan, әitse de atalghan mekemening tozaghynan qútyla almaghan adamdardyng sany odan da kóp boluy mýmkin.Arada birtalay uaqyt ótkenimen lagerding tútqyndary ishinde sayasy tútqyndardyng sany azayyp ketken eken.
Qarlag 1959 jyldyng 27 shildesinde taratyldy.
Derekkózi: http://e-history.kz
Týpnúsqadaghy taqyryp: QarLag. Talaylargha bolghan tozaq


text:
27 shilde. QazAqparat kúntizbesi
NUR-SULTAN. QazAqparat – QazAqparat oqyrmandaryna 2021 jylǵy 27 shildege arnalǵan kúntizbesin usynady.
ESTE QALAR OQIǴALAR
2007 jyly Almatyda «Ómir alleıasy» saltanatty túrde ashyldy. Alleıada ómirdi beıneleıtin, tumsyǵymen balany alyp ushyp bara jatqan qutannyń músini turǵyzylǵan. Bul beıneleý ómirde úlken aýyrtpalyq kórip, taǵdyrdyń tálkegine túsken jandarǵa arnalǵan.
2011 jyly «QazMunaıgaz» ulttyq kompanııasy koreıalyq Konsortsıýmmen birlesip, teńiz burǵylaý qondyrǵysyn salýǵa kiristi. Saltanatty rásim Mańǵystaý oblysy Quryq kentinde ótti.
2011 jyly Varshavada «Qobylandy batyr» eposy polıak tilinde jaryqqa shyqty. Bul Polshadaǵy QR dıplomatııalyq ókildiginiń 9-shy basylymy.
2012 jyly elordalyq jas ánshi Nurbol Balapanov Ýfa qalasynda ótken Halyqaralyq «Ýral mońo-2012» túrki jastary festıvalinde gran-prı jeńip aldy. Nurbol Balapanov – Semeı qalasynyń týmasy, Nur-Sultan qalasyndaǵy Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń stýdenti.
2012 jyly QR Ulttyq banki «Respýblıkanyń ıgiligi» serııasynan nomınaly 500 teńgelik «Baıqońyr» estelik monetasyn jáne «Banknottaǵy portretter» serııasynan nomınaly 500 teńgelik «Súıinbaı» altyn monetasyn aınalymǵa shyǵardy.
2014 jyly OQO memlekettik pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń arheologtar toby Ordabasy aýdanynda Kúltóbe qorymynan 2000 jyl burynǵy Qańly memleketiniń 12 turǵynynyń máıitin, turmys zattaryn, baǵaly áshekeılerin tapty.
2016 jyly Qazaqstan monopolııaǵa qarsy organy Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń básekelestik jónindegi komıtetine múshe retinde qabyldandy.
2017 jyly mektepti 12 jasynda bitirip, UBT-dan 117 ball jınaǵan almatylyq výnderkınd Abzal Myrzash Qazaqstan-Brıtan tehnıkalyq ýnıversıtetinen grant aldy. Qazaqstannyń 4 jetekshi bilim oshaǵy oqýshynyń úlgerimi týraly estip, oǵan tegin bilim alýdy usynǵan. Solardyń ishinde QBTÝ da bolǵan edi.
2017 jyly Qazaqstanda «114 jedel jelisiniń» resmı saıty (www.114.kz) iske qosyldy. Onda azamattar din salasyna qatysty onlaın-keńes ala alady. Saıtta din salasyndaǵy memlekettik saıasat týraly ózekti aqparat, dinge qatysty maqalalar, suhbattar men sarapshylardyń pikirleri kórsetilgen. «114 jedel jelisi» – tek Qazaqstanǵa ǵana tıesili emes, sondaı-aq TMD elderi arasyndaǵy jalǵyz bastama.
2018 jyly Túrkistan qalasy jańa oblys ortalyǵy atanǵandyqtan, Túrkistannyń 721 745 ga jeri, atap aıtqanda, 12 aýyldyq okrýgi Kentaý qalasynyń quramyna kóshti. Mundaı sheshim qos qalany damytý maqsatynda qabyldanyp, memlekettik organdar tarapynan qoldaýǵa ıe boldy.
2018 jyly Halyqaralyq konkımen júgirý federatsııasy (aǵyl. International Skating Union – ISU) Qazaqstan Respýblıkasy Short-trekten álem kýboginiń kezeńin ótkizý quqyǵyna ıe bolǵanyn resmı túrde rastady. Kýbokti ótkizý úshin Almaty qalasy tańdaldy. Qazaqstan short-trekten álem kýboginiń kezeńin alǵash ret qabyldady.
2020 jyly Fızıka páni boıynsha Qazaqstan qurama komandasy alǵash ret 2020 jylǵy Eýropadaǵy fızıka olımpıadasyna qatysty (EuPHO 2020), onyń qorytyndysy boıynsha 1 altyn, 2 kúmis, 1 qola medal, sondaı-aq 1 gramota jeńip aldy. Olımpıada qashyqtyqtan ótti.
Eýropa fızıka olımpıadasy – bul ǵylymǵa, tanymǵa jáne esepterdi sheshýge múddeli daryndy oqýshylarǵa arnalǵan fızıka páni boıynsha halyqaralyq óńirlik olımpıada.
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
TÜRKMENISTANYŇ DIM-NIŇ HALKARA GATNAŞYKLARY INSTITUTYNDA TÜRKMENISTANYŇ PREZIDENTINIŇ BMG-NIŇ BAŞ ASSAMBLEÝASYNDAKY WIDEOÝAZGY ÇYKYŞY ARA ALNYP MASLAHATLAŞYLDY
2021-nji ýylyň 24-nji sentýabrynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň şu ýylyň 21-nji sentýabrynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 76-njy mejlisindäki wideoýazgy çykyşyna bagyşlanan maslahat geçirildi.
Çärä Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň ýolbaşçylary we işgärleri, paýtagtymyzyň ýokary okuw mekdepleriniň rektorlary we mugallymlary gatnaşdylar.
Türkmenistanyň Daşary işler ministri Raşid Meredow bu ýere ýygnananlary ýetip gelýän baýramçylyk – ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllygy bilen gutlap, Türkmenistanyň Prezidentiniň BMG-niň Baş Assambleýasynyň 76-njy mejlisindäki çykyşynyň esasy ugurlaryny beýan etdi we onuň barşynda öňe sürülen sebit hem-de halkara başlangyçlarynyň taryhy ähmiýetini nygtady.
Milletimiziň Lideriniň öz çykyşynda nygtaşy ýaly, umumy baş maksada ýetmek – ählumumy parahatçylygyň we howpsuzlygyň üpjün edilmegi, döwletleriň hem-de iri halkara guramalaryň has ysnyşykly we utgaşykly gatnaşyklaryny talap edýär.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistan başlangyjy öňe süren döwlet hökmünde, Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň çäklerinde çäreleri tamamlamak bilen, şu ýylyň dekabr aýynda Aşgabatda “Parahatçylyk we ynanyşmak syýasaty — halkara howpsuzlygyň, durnuklylygyň we ösüşiň binýady” atly halkara maslahaty geçirmegi meýilleşdirýär. Bu ugurda BMG-ä agza döwletler we halkara guramalar bu çärä işjeň gatnaşmaga çagyryldy.
Türkmenistanyň Prezidenti: «Şu ýyl başlanylan ynanyşmak hem-de gatnaşyklar medeniýeti meselesi dünýä jemgyýetçiliginiň üns merkezinde galmaly we BMG-niň strategik gün tertibiniň hemişelik düzüm bölegi bolmalydyr», - diýip nygtady.
Döwlet Baştutanymyz, Merkezi Aziýa hem-de Hazar sebitinde halkara parahatçylygy, howpsuzlygy we durnukly ösüşi saklap galmak maksady bilen, Türkmenistan «Merkezi Aziýa — Hazar sebiti» atly parahatçylyk, ynanyşmak we hyzmatdaşlyk zolagyny döretmek hakyndaky teklip bilen çykyş edýär, diýip belläp geçdi.
Şu nukdaýnazardan, daşary syýasat edarasynyň ýolbaşçysy Türkmenistanyň Prezidentiniň sözlerine salgylanmak arkaly, biziň ýurdumyzyň Owganystanyň syýasy durnuklylygyna hem-de howpsuzlygyna, doganlyk owgan halkynyň abadançylygyna we jebisligine hemişe çuňňur gyzyklanma bildiripdi we şeýle bolmagynda-da galýandygyny beýan etdi. Şunda biz gapma-garşylyklaryň parahatçylykly, syýasy-diplomatik ýollar arkaly çözülmegine berk ygrarlydyrys, diýip nygtady.
Çäräniň dowamynda çykyş eden wekiller Milletimiziň Lideriniň çykyşynyň aýratyn ähmiýetini beýan etmek bilen, ýurdumyzyň BMG we beýleki abraýly guramalar, şol sanda dünýä döwletleri bilen alyp barýan özara gatnaşyklarynyň hemmetaraplaýyn giňeldilmegine gönükdirilen başlangyçlarynyň derwaýyslygyny belläp geçdiler.
Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň ýanyndaky Hemişelik wekili Aksoltan Ataýewa Döwlet Baştutanymyzyň taryhy çykyşynyň derwaýys häsiýetini bellemek bilen, Türkmenistanyň özüniň ozal öňe süren, ylmy diplomatiýa ugry boýunça köptaraply gatnaşyklary işjeňleşdirmäge gönükdirilen başlangyçlaryny ilerletmegi dowam etjekdigini nygtady.
Bu gezekki mejlisiň dowamynda Türkmenistan Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek üçin giň hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň dowam etjekdigine bil baglaýar we bu ugurda ýakyn wagtda ösüşi maliýeleşdirmek boýunça nobatdaky halkara maslahatyň guralmagyny zerur hasaplaýar.
Şonuň ýaly-da, Türkmenistanyň migrasiýa syýasaty bilen bagly bolan global wezipeleriň çözülmegine özüniň saldamly goşandyny goşmaga taýýardygy hem bellenilip geçildi.
Maslahatyň ahyrynda Türkmenistanyň Prezidentiniň çykyşynyň derwaýys häsiýeti nygtaldy we parahatçylyk hem-de ynanyşmak medeniýetiniň has-da pugtalandyrylmagyna gönükdirilen başlangyçlarynyň giňişleýin öwrenilmeginiň aýratyn ähmiýeti beýan edildi.


text:
Türkmenistan – Ýunesko medeni diplomatiýa rowaçlanýar
Gahryman Arkadagymyzyň parasatly baştutanlygynda Medeniýet ulgamynda giň möçberli maksatnamalar, döwrebap taslamalar üstünlikli durmuşa geçirilýär. Milli medeniýetimizi, sungatymyzy ösdürmek, döwrebap, kämil eserleri döretmek ugrunda ähli zerur şertler döredilýär. Milli mirasymyzy, medeni gymmatlyklarymyzy öwrenmek, gorap saklamak, olaryň ähmiýetini dünýä jemgyýetçiligine giňden ýaýmak boýunça toplumlaýyn işler yzygiderli durmuşa geçirilýär. Häzirki wagtda halkymyzyň baý durmuş tejribesi esasynda toplanan, jemgyýetiň ruhy baýlyklarynyň aýrylmaz bölegine öwrülen gymmatlyklarymyzy öwrenmek, olaryň gadymy nusgalaryny ýüze çykarmak, hasaba almak we geljekki nesillere ýetirmek babatynda yzygiderli tagallalar edilýär.
Mälim bolşy ýaly, bagtyýarlyk döwrümizde türkmen halkynyň döreden taryhy we medeni ähmiýetli miraslarynyň naýbaşy nusgalarynyň dünýä medeniýetinde tutýan ornuny ykrar etmekde hem-de ebedileşdirmekde Birleşen Milletler Guramasynyň Bilim, ylym we medeniýet boýunça edarasy bolan ÝUNESKO bilen bilelikdäki işlerde üstünlikli netijeler gazanyldy.
Taryhy sahypalaryň tassyklaýşy ýaly, biziň topragymyzda beýik binalary, galalary gurmakda baý tejribeler döredilipdir. Netijede, türkmen topragy binagärlik medeniýetiniň naýbaşy ojagyna öwrülipdir. Milli binagärligiň nusgalyk tejribeleri Gündogaryň beýleki ýurtlarynda hem giňden ýaýrapdyr.
Türkmenistanyň çäklerinde ýerleşýän taryhy-medeni ýadygärlikleriň ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň abraýly sanawyna goşulmagy şol gymmatlyklaryň umumadamzat taryhyny öwrenmekde ähmiýetiniň örän uludygyna şaýatlyk edýär. Munuň şeýledigini ýadygärliklerden tapylan dürli gymmatlyklaryň: möhürleriň, küýzegärçilik önümleriniň, şaý-teňňe pullarynyň we beýleki zatlaryň ylmy ähmiýeti hem doly tassyklaýar. Mundan başga-da, döwletimiziň çäklerindäki taryhy-medeni ýadygärlikler Türkmenistanyň sebitiň beýleki döwletleriniň söwda-ykdysady, medeni-gumanitar ösüşine ýetiren täsiri uludyr.
Gadymy Merw ýadygärlikler toplumy 1999-njy ýylda ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna goşuldy. Bu ýadygärlikler toplumy Türkmenistandan Bütindünýä gymmatlygy bolan ýadygärlikleriň sanawyna goşulan ilkinji nusgadyr. Gadymy Merw IV müňýyllygyň dowamynda Orta Aziýa we Eýran medeniýetleriniň ösüşine özüniň güýçli täsirini ýetiripdir. Esasan hem, Seljuk¬lar şadöwletiniň paýtagty Merw şäheri ylmy-medeni merkeze öwrülipdir. 2005-nji ýylda ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna goşulan Köneürgenç ýadygärlikleriniň ylmy gymmaty uludyr. Köneürgenjiň binagärlik däpleri Orta Aziýanyň, Eýranyň, Owganystanyň, şeýle hem Mogollar şadöwletiniň (Hindistan, XVI asyr) binagärçiligine özüniň güýçli täsirini ýetiripdir.
Bütindünýä mirasynyň sanawyna goşulan ýadygärlikleriň arasynda Nusaý galalarynyň abraýy has artykmaçdyr. Bu arheologik toplum 2007-nji ýylda ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna goşuldy. Häzirki wagtda bu ýadygärlikler Türkmenistanyň degişli kanun¬lary we ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasyny gorap saklamak baradaky Kon¬wensiýasynyň talaplary esasynda goralyp saklanýar.
Mälim bolşy ýaly, 2015-nji ýylda halkymyzyň asyrlaryň jümmüşine uzaýan taryhyny, durmuşyny, medeniýetini, ahlak gözelliklerini, döwletlilik ýörelgelerini, parasatly däp-dessurlaryny, dil baýlygyny özünde jemleýän «Görogly dessançylyk sungaty», 2016-njy ýylda Türkmenistan tarapyndan birnäçe Gündogar döwletleri bilen bilelikde hödürlenen, halkymyzyň milli baýramçylyk däp-dessurlaryny dünýä ýaýmakda möhüm ähmiýete eýe bolan «Nowruz baýramy», 2017-nji ýylda türkmen milli tans sungatynyň ajaýyp dessurlaryny özünde jemleýän «Küştdepdi aýdym we tans dessury», 2019-njy ýylda bolsa nepis sungatymyz bolan «Türkmen milli halyçylyk sungaty» ÝUNESKO-nyň «Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň görnükli nusgalarynyň sanawyna» goşuldy we umumadamzat gymmatlygy hökmünde ykrar edildi.
Häzirki wagtda umumadamzat ähmiýetli milli gymmatlyklarymyzyň birnäçesini ÝUNESKO-nyň «Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň görnükli nusgalarynyň sanawyna» girizmek maksady bilen Konwensiýanyň talaplaryna laýyklykda resminamalary taýýarlamak işleri işjeň alnyp barylýar. Hususan-da, toý-baýramlarymyzyň, tomaşadyr dabaralarymyzyň ýaraşygy bolan çeper döredijilik we ýerine ýetirijilik ussatlygynyň gadymy ýörelgelerini özüne jemleýän bagşyçylyk sungatymyzy, dutar ýasamak senediniň milli aýratynlyklaryny açyp görkezýän «Dutar ýasamak senetçiligi, dutarda saz çalmak we bagşyçylyk sungatyny» atly hödürnamasyny ÝUNESKO-nyň «Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň görnükli nusgalarynyň sanawyna» girizmäge hödürlemek boýunça degişli resminamalar taýýarlanyldy. Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň hünärmenlerinden, tejribeli alymlardan hem-de ýokary okuw mekdepleriniň mugallymlaryndan düzülen toparlar ýurdumyzyň welaýatlarynda ylmy-gözleg saparlaryna ugradylyp, dutar ussalaryndan, bagşy-sazandalardan gymmatly maglumatlar toplanyldy. Dutarda saz çalmagyň we bagşyçylyk sungatynynyň milli ýollary, bu ugurdaky halypa-şägirtlik gatnaşyklary çuňňur öwrenildi. Halypa ussalar bilen duşuşylyp, okuw maslahatlary, seminarlar geçirildi.
Dutar ýasamak senetçiligi, dutarda saz çalmak we bagşyçylyk sungatyny ÝUNESKO-nyň «Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň görnükli nusgalarynyň sanawyna» girizmäge hödürlemek barada raýatlaryň erkin razylyk hatlary jemlenildi.
Dutar ýasalyşynyň dürli pursatlaryny açyp görkezýän fotosuratlaryň albomy döredildi. ÝUNESKO-nyň Maddy däl medeni mirasy gorap saklamak baradaky Konwensiýasynyň talaplaryna laýyklykda, dutar ussaçylygy we bagşyçylyk sungaty barada widerolik taýýarlanyldy.
Alnyp barlan işleriň netijesinde taýýarlanylan resminamalar ÝUNESKO-nyň Maddy däl medeni mirasy gorap saklamak baradaky Hökümetara Komitetine ugradyldy hem-de ÝUNESKO-nyň «Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň görnükli nusgalarynyň sanawyna» girizmek üçin 2019-njy ýylda nobata goýuldy. Mundan başga-da, «Hoja Nasreddiniň degişmeleri» atly hödürnama Azerbaýjan, Gyrgyz, Täjigistan, Türkiýe we Özbegistan döwletleri bilen bilelikde taýýarlanylyp, ÝUNESKO-nyň «Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň görnükli nusgalarynyň sanawyna» girizmek üçin nobata goýuldy.
Hormatly Prezidentimiziň tabşyrmagy bilen 2020-nji ýylyň 2-nji noýabrynda ÝUNESKO-nyň işleri boýunça Milli toparynyň birinji mejlisi geçirilip, onda 2021—2023-nji ýyllar üçin bilelikdäki hereket-sanawy ara alnyp maslahatlaşyldy. Onda Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň görnükli sanawyna türkmen däp-dessurlarynyň hem-de asyrlar aşyp gelen nusgawy durmuş tejribelerini girizmek boýunça ýurdumyzyň öňe sürýän teklipleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Şol meýilnama laýyklykda häzirki döwürde ahalteke atlaryny seýislemek sungatynyň we türkmen alabaý itlerini köpeltmegiň milli aýratynlyklary barada hödürnamany taýýarlamak boýunça toplumlaýyn işler alnyp barylýar. Ahalteke bedewi gözelligi we ýyndamlygy babatda dünýäde taýsyzdyr. Türkmen alabaýy dünýäde itleriň tohumlarynyň iň gadymylarynyň biri hasaplanýar. Biziň parasatly atalarymyz şabaz bedewleriň hem merdem alabaýyň sap ganlylygyny müňýyllyklaryň jümmüşinde gorap gelipdir.
Ahalteke bedewi we alabaý iti – halkymyzyň sungat kämilligine ýetiren jandarlaryň özboluşly tohumlary bolmak bilen ol biziň halkymyzyň hemrasydyr. Ýakyn kömekçileri hem-de wepadar dostlarydyr.
Hormatly Prezidentimiziň bu gadymy tohumlaryň gelip çykyşynyň hem-de biziň günlerimize çenli ösüşiniň taryhy bagyşlanan kitaplary türkmen halkynyň durmuşynda we ykbalynda bedewleriň we alabaýlaryň eýeleýän ähmiýetli orny giňden açylyp görkezilýär.
Atçylygyň we itçiligiň ösdürilmeginiň milli tejribeleri, olary terbiýelemegiň gadymy usul-tärleri Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizmäge hödürlenmegi türkmen halkynyň döredijilikli durmuşynyň esasy hökmünde siwilizasiýany hem-de dünýä medeniýetini döretmäge goşan goşandyny açyp görkezmäge maksadyna gönükdirilen.
Türkmenistan bilen ÝUNESKO-nyň arasynda 2021—2023-nji ýyllar üçin bilelikdäki hereket etmegiň täze meýilnamasynda aşakdaky hödürnamalary ileri sürmek bellenildi. Şoňa laýyklykda, ÝUNESKO-nyň özboluşly şäherleriniň Ählumumy toruna «Çeperçilik» diýen döredijilik ulgamynda paýtagtymyz nowjuwan Aşgabady, «Senetçiler we halk döredijiligi» diýen ulgamda Türkmenabady, «Edebiýat» diýen ulgamda bolsa Mary şäherini girizmäge taýýarlanyldy. Bu ugurda eýýäm resminamalary taýýarlamagyň deslapky işlerine girişildi. Mundan başga-da, taryhy şäherleriň ösüşinde ÝUNESKO-nyň ölçeglerini öwrenmek üçin Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň arheologiýa fakultetinde ýörite okuwlary açyp, bu ugurda ýokary taýýarlykly hünärmenleri taýýarlamak, ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerinde ÝUNESKO-nyň kafedrasyny döretmek, geljekde bolsa, şäherlerimiziň orta mekdeplerinde ÝUNESKO-nyň asossirlenen mekdepleriniň halkara ulgamyna birikdirmek ýaly asyrlara ýaň saljak işler durmuşa geçiriler.
Görnüşi ýaly, Gahryman Arkadagymyzyň ýakyn goldaw-hemaýaty bilen Türkmenistanyň bu abraýly halkara guramasynyň arasyndaky hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny ösüşiň täze derejelerine göterilýär. Munuň özi, medeniýet we sungat işgärlerine bu ugurda öňe sürülýän wezipeleri talabalaýyk ýerine ýetirmek üçin, ähli döredijilik ukyplaryny gaýgyrman, gijäni gündiz edip işlemäge giň mümkinçilikleri döredýär. Döredijilikli zähmet çekmek, öndürijilikli işlemek hem-de eziz Watanymyzyň dünýäniň ýüzündäki abraý-mertebesini barha belende göterilmegine öz goşandyňy goşmak bagtyny eçilýän Hormatly Prezidentimiziň jany sag, ömri uzak, işleri elmydama rowaç bolsun.
Agamyrat BALTAÝEW