text:
Birleşen Arap Emirlikleriniň “Dragon Oil” nebit-gaz kompaniýasy häzirki wagtda gününe 160 müň barrele deň bolan nebit önümçiligini 2026-njy ýyla çenli gününe 300 müň barele çenli ýokarlandyrmak strategiýasyny işläp düzdi. Bu barada kompaniýanyň direktory Ali Raşid Al Jarwanyň ýekşenbe güni Dubaýda geçirilen metbugat ýygnagynda aýdanlaryna salgylanyp, BAE-nyň döwlet metbugaty habar berýär.
“Dragon Oil” kompaniýasy dünýädäki, şol sanda Türkmenistandaky, Yrakdaky we Müsürdäki täze mümkinçilikleri açmak arkaly durnukly ösüş maksatlaryna ýetmegi maksat edinýär diýip, Al Jarwan belledi.
Kompaniýanyň 2020-nji ýylda oňyn netije gazanandygyny aýdan Al-Jarwan dünýäde ähli kompaniýalaryň COVID-19 pandemiýasy sebäpli kynçylyklara sezewar bolandygyna garamazdan, “Dragon Oil”-yň 2021-nji ýylda durnukly ösüşini saklamagy dowam edýändigini belledi.
Pandemiýa döwründe kompaniýa umumy we iş bilen bagly çykdajylaryny 35% azaldandygyna garamazdan, hünärmenleriniň öz iş ýerlerinde saklanyp galmaklaryny üpjün etdi. Şeýle hem kompaniýa sanly çözgütleri hem-de täze energiýa innowsiýalaryny girizmekde öňdebaryjylaryň hatarynda bolmak bilen daşary ýurtdaky taslamalarynyň durmuşa geçirilmegini dowam etdirip, maliýe durnuklylygyny saklamagy başardy diýip, Ali Raşid Al Jarwan aýtdy.
Kompaniýanyň direktory dünýädäki çig nebitiň bir barreliniň bahasy 75 ABŞ dollaryna çenli ýokarlanmagy sebäpli “Dragon Oil” kompaniýasynyň girdejileriniň şu ýyl ýokarlanmagyna garaşylýandygyny aýtdy.
“Dragon Oil” Dubaý emirliginiň hökümetiniň doly eýeçiligindäki nebit we gaz gözleg, özleşdiriş we önümçilik kompaniýasydyr. Kompaniýa işiniň esasy bölegini Hazar deňziniň türkmen böleginde ýerleşýän “Çeleken” şertnamalaýyn çäginde alyp barýar.


c: text/html

text:
Garaşsyz Türkmenistanyň Bitaraplyk statusy harby däl halkara guramalaryna girmäge ähli hukuklary we mümkinçilikleri berýär. Türkmenistan soňky on ýyllykda dünýäniň dürli meselelerini çözmäge gatnaşmakda bu mümkinçiliginden netijeli peýdalanýar. Mysal üçin, Türkmenistan Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna (GDA) synçy döwlet hökmünde çykyş etmegi guramanyň alyp barýan işlerine işjeň gatnaşmagyna hiç hili päsgelçilik bermeýär.
Şu ýylyň noýabr aýynda geçirilmegi meýilleşdirilýän Türki dilli döwletleriň hyzmatdaşlyk geňeşiň (Türki Geňeşiň) agza ýurtlarynyň Baştutanlarynyň sammitine gatnaşmak üçin Türkmenistanyň hem çagyrylmagy ilkinji nobatda, ýurduň Merkezi Aziýa we Ýakyn Gündogar sebitleriniň halkara meselelerinde täsiriniň ýokarlanýandygyny, goňşy döwletler bilen ykdysady gatnaşyklarynyň ösýändigini görkezýär.
Garaşsyzlyk ýyllaryndan bäri Türkiýe Türkmenistanyň öňdebaryjy ykdysady hyzmatdaşlaryndan biri bolup gelýär. Soňky ýyllaryň dowamynda ýurdyň Türki Geňeşiň beýleki agza ýurtlary Özbegistan, Azerbaýjan, Gazagystan, Gyrgyzystan bilen hem ykdysady gatnaşyklary ep-esli artdyryldy. Meselem, diňe soňky ýyllarda Türkmenistanyň Özbegistan bilen daşary söwda dolanyşygynyň möçberi üç esse ýokarlandy.
Türki Geňeşiň agzalarynyň arasynda ulag we logistika gatnaşyklaryny berkitmek we ösdürmek meselelerini aýratyn bellemelidir. Türkmenistan köp sanly logistiki halkalarda esasy orny eýeleýär. Geňeşiň agzalarynyň alyp barýan taslamalarynyň aglabasynda türkmen tarapynyň gatnaşmagy wajypdyr. Muňa Türkmenistandan Günbatara we Gündogara, esasan türkmen gazy akdyrylýan gaz geçirijileri, ýurtdan üstaşyr geçirilýän demir ýollary we awtoulag ýollary degişlidir. Häzirki wagtda üstünlikli durmuşa geçirilýän “Bir guşak – bir ýol” taslamasynyň ugry bu Geňeşiň ähli ýurtlarynyň üstünden geçýär. Onuň durmuşa geçirilmegi bilelikdäki kararlaryň ara alnyp maslahatlaşylmagyna we kabul edilmegine baglydyr.
Ulag-logistika, import we eksport meseleleri Türkmenistan tarapyndan Hazarýaka döwletleriniň we Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň (ŞHG) forumunyň çäginde çözülýär. Bu meseleler Merkezi Aziýa sebitiniň ähli ýurtlary üçin sebitara gatnaşyklary çözmek üçin möhümdigini bellemelidir. Ady agzalan guramalaryň çägindäki her bir ýurda, hususan hem Türki Geňeşiň agzalaryna bu meselede çalt depginde oňyn karary çykarmaga ýardam edýär. Türkmenistan hem öz gezeginde beýleki ýurtlara zyýan ýetirmezden ähli sebitlerde özara bähbitli ylalaşyklary hödürleýär.
Türki Geňeşde ykdysady, ulag we logistika gatnaşyklaryndan başga-da umumy medeni gymmatlyklar möhüm rol oýnaýar. Häzirki wagtda medeni hyzmatdaşlyk türki bileleşigiň esasyny düzýär. Türki Geňeşiň ähli halklarynyň we Türkmenistanyň umumy taryhy, dili we däp-dessurlary bardyr we olary gorap saklamak hem-de ösdürmek diňe bilelikdäki tagallalar arkaly mümkindir. Bu bolsa häzirki wagtda umumy türki halklarynyň gatnaşyklarynyň wajypdygyny aňladýar.
Türki Geňeşiň hiç hili harby maksadynyň ýokdygyny we hiç kimiň bähbidine garşy gelmeýändigini bellemek gerek. Geňeş ýurtlaryň arasynda ynamy we ykdysady gatnaşyklary pugtalandyrmak üçin gural hökmünde çykyş edýär. Şonuň üçin Türkmenistanyň häzirki wagtda Türki Geňeşe synçy hökmünde gatnaşmagy ýerlikli hem-de geljegi ulydyr.
Mark Nazarow
Bu makala ilkibaşda “Gündogar news” habar saýtynda 14.10.2021 senesinde çap edildi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Turkmen Paspordy bilen Vizasyz gidip bolyan dowletler
Ýazan: Ihlas Nobatovich
Türkmenistanyn zagran pasporty bilen şu döwletlere viza aformlyat etman (vizasyz) gidip bolyar: -Georgia -Indonesia -Malaysia -Philippines -Barbados -Ecuador -Haiti -Gambia -Namibia -Samoa -Antigua an...
Tegler: vizasyz, visasyz seyahat, dowleter, turkmen pasport, pasport, viza
kimin habary bar?
Ýazan: Kerim Berdijanow
salam ildeşler... yewropa yurtlaryna yada amerika yaly yurtlara stipendiyaly okuwa wagtlayyn (1yyl ya 6ay) goyberyan programmalar bar... sholar yaly programmalaryn birine nadip ilteshmelidigini bilyan...
Daşary Ýurt Diplomalarynyň Ykrary
Öz hasabyna daşary ýurtlarda okap gelen türkmenistanlylar özleriniň bilimleri baradaky resminamalaryny ykrar etdirmeli bolýarlar. Türkmenistanda daşary ýurt ýokary okuw jaýlarynyň beren diplomlaryny y...
Tegler: turkmen diploma, diplom ykrary, diplom tassyklat, turkmenistan diplomy, turkmenistan diplom, dasary yurt diplomy
DÖWLET OKUWLARYNYŇ ÝYLLYK NYRHNAMASY
TÜRKMENISTANDA AÇYLAN TÖLEGLI DÖWLET OKUWLARYNYŇ ÝYLLYK NYRHNAMASY Magtymguly adyndaky Türkmen Döwlet Uniwersiteti - 4700 manat(1650 Dollar) [AŞGABAT ŞÄHERI] Türkmenistanyň Döwlet Lukmançylyk Uniwer...
Tegler: turkmenistan universitet, turkmenistan university, türkmen universiteleri, türkmenistanda eğitim, turkmenistanda egitim, turkmenistanda okuw, turkmen yokary okuw jaylary, turkmen uniwersitetleri, turkmen institutlary
Firmalar üçin Kanun
Ýaňy ýakynda çykarylan täze bir kanuna görä Türkmenistandaky ýörgün firma, magazin we dükanlara adam ady goýmak gadagan edildi. Bu düzgüne boýunça täze açyljak firmalaryň ady adam ady bolup bilmeýär. Ş...
Turkmenistanda jay oy satyn almak
Turkmenistanda sonky dowurde gurlushyk sektory osya! Esasanam Turkmen firmalaryn ish etmesi ucin dowlet komek hem edip bashlady! Gysgaca munyn dowlete getirjek girdeyjileri hakynda sizin bilen pikir a...
Tegler: emlak, jay, oy, jay bahalary, oy bahalary, jay satyn almak, oy satyn almak, jay nyrhlary, oy nyrhlary, kwartira satyn almak, kwartira
Musulmanlara täze ýyl bellemek bolýarmy?
Harby gulluk baradaky täze kanun 2013
Täze kanuna görä, Türkmenistanda harby gullugyň möhleti iki ýyl. Saglygy harby gullugyň talaplaryny kanagatlandyrmaýan ýigitler ýa-da beýleki bir döwletlerde harby gulluk borjuny ýerine ýetirenler, yl...
Polat Alemdar Kaka boldy!
Ýazan: Allaberdi Tashliyev
Essalowmaleykim mahriban dostlar we watandaşlar men Kurtlar Vadisi serialynyn hayrany bolaral size bir habary yetirmegi makul bildim. Kurtlar Vadisinin baş gahrymany bolan Polat Alemdar. Nagehan Kaşikç...
TmMedrese Yazgylaryndan Derleme
Sorag: Çorek ursun, duz usrun diymek, ya-da käbe and içmek günämi. Jogap: Käbä, Pygambere, duza, çörege we başga mahluklara kasam etmek şirkdir. Pygamberimiz Muhammed sallallahu aleýhi we sellem bu ba...
Tegler: yslam, tmmedrese, ylym bilim, kuran, gurhan
Palwan Halmyradow - Aýnam (Aýdym Sözleri) (Lyrics)
Ýazan: Ihlas Nobatovich
Palwan Halmyradow - Aýnam Ezizim çykarma meni ýatdan Aýnam! Göterme günami eý, bir zaman gel Aýnam! Ezizim çykarma meni ýatdan Aýnam! Göterme günami eý, bir zaman gel Aýnam! Ezizim gelsene, göwnüm s...
Tegler: lyric, lyrics, palvan halmuradov, palwan hamiradow, palwan halmuradow, sarki soru, palwan aynam, aynam
Size sorag
Ýazan: Murat Saparow
Tanalýan bir firmanyñ başlygy işe girmek isleýänlere bir sorag sorapdyr we soraga iñ makul jogaby beren adamy işe alypdyr. Bu soragda dogry ýada ýalnyş jogap diýen bir zat ýok diñeje pikirlenip göräým...
Birbal. "Jadyly daş"
Ýazan: Tmboy
Bir gün agşamlar patyşa Birbaly hem ýanyna alyp, gezelenje çykypdyr. Olar gidip baryşlaryna gürrüñe gyzyp, Madhýa bazaryna ýetenlerini hem duýman galypdyrlar. Bazarda islän zadyñ bar ekeni. Bazarlyk ...
Berdi.K. "Ogulbike"
Ýazan: Tmboy
Meýhana men mestiňden, messana, Ogulbike, Hem ülpeti dostuň men, diwana Ogulbike, Hoş reftaru-hoş güftar, dürdäne, Ogulbike, Adyň bilen aşna men, bigana, Ogulbike, Bir ýorganu-bir ýassyk, döwrana, Ogu...
Turkmenler Etniki Toparmy ? Milletmi?
Biz - türkmenler, etniki toparmy ýa-da tutuş bir milletmi!? Elbetde millet ýöne... Bu temany 12-nji ýanwara gabatlap açmagymyň simwoliki manysynyň bardygyny öňünden ýatladyp gürrüňe başlasym gelýär. ...
Tegler: etniki topar, millet, yelharaz


text:
ABŞ-nyň wise-prezidenti Joe Baýden (Joe Biden) Ukrainada parahatçylykly protestleriň başlanmagynyň senesiniň bellenýän güni, 21-nji noýabrda, Kiýewde Ukrainanyň liderleri bilen duşuşdy.
Baýdeniň prezident Petro Poroşenko we premýer-ministr Arseniý Ýatsenýuk bilen özara duşuşygynda Ukrainada ABŞ-nyň söweş häsiýetli bolmadyk harby ýardamy ýaýbaňlandyrmak planlary barada habar berjekdigi aýan edildi.
Baýdeniň 20-nji noýabrda agşam Kiýewe barmagynyň öňüsyrasynda ABŞ-nyň resmileri Ukraina “Humvee” transport serişdeleriniň berilmeginiň planlaşdyrýandygyny žurnalistlere aýtdylar.
Amerikan häkimiýetleri Baýdeniň, Ukraina öň wada berlen, duşmanyň raketalarynyň ugruny anyklaýjy radar sistemalarynyň berilmegini hem yglan etjekdigini habar berdiler.
Harby kömek
Sentýabr aýynda Waşington Ukraina 53 million dollarlyk harby kömegi wada berdi. Ukrainanyň howpsuzlyk güýçleri we serhetçileri üçin niýetlenen bu kömegiň düzümine anyklaýjy enjamlar, harbylaryň bedenini okdan goraýan serişdeler, kiçi gaýyklar we adam öldürmek bilen bagly bolmadyk käbir beýleki zerur serişdeler girýär.
Gündogar Ukrainadaky orsýetçi separatistlere öz harby ýardamyny berýändigini inkär edýän Orsýet ABŞ-nyň Ukrainanyň güýçlerine ýarag bermeli däldigini duýdurdy we munuň agzalýan regionda “durnuksyzlyk faktory” bolup biljekdigini aýtdy.
Milli baýramçylyk
Baýdeniň sapary Ukrainanyň bir ýyl mundan ozal Ýewromaýdan protestleriniň başlanan gününiň ýyl dönüminde täze döwlet baýramçylygyny belleýän wagtyna gabat geldi.
Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenkonyň 13-nji noýabrda gol çeken kararyna görä, “Mertebe we azatlyk güni” atly ýyllyk baýramçylygyň düýbi tutuldy.
Onlarça adam Kiýewiň merkezindäki meýdanda jemlendi. 2013-nji ýylyň 21-nji noýabrynda başlanan protestleriň dowamynda wepat bolan 100-den gowrak adamyň hatyrasyna gül goýuldy.
Prezident Petro Poroşenko gül goýanda ýurduň häzirki ýolbaşçylarynyň protestçileriň wepat bolmagyna sebäpkär öňki häkimiýetleri jogapkärçilige çekmekdäki şowsuzlygyndan göwni galan käbir adamlar “Masgaraçylyk” “Poroşenko seniň üçin kim gahryman?” “Olaryň zulumkeşleri nirede?” diýen mazmunly şygarlary öňe sürdüler.
Bu ýerde Poroşenko bilen Baýdeniň duşuşygy boldy.
Senäniň ähmiýeti
Kiýewiň ýaşaýjysy Wira Solowýewa Ýewromaýdanyň ukrainleri jebisleşdiren waka bolandygyny aýtdy: “Bu ukrainleriň düşünjesini, milletiň bütewüligini oýardy we men munuň milletiň gaýtadan dogulmagyna ýardam edendigine ynanýaryn. Emma biz arkaýynlaşyp bilmeýäris. Öňümizde ýene köp iş bar”.
Ýewromaýdan protestleri 21-nji noýabrda prezident Wiktor Ýanukowiçiň Orsýet bilen gatnaşyklary ösdürmek üçin Ýewropa Bileleşigi bilen wajyp ylalaşygy baglaşmakdan boýun gaçyrmagyndan gahar-gazaba münen birnäçe ýüz adamyň gatnaşmagynda başlanypdy.
Gysga wagtyň dowamynda protestlere onlarça müň adam goşulyp, protestleriň we polisiýanyň arasyndaky çaknyşyklarda 100-den gorak adam heläk bolansoň, şu ýylyň fewral aýynda prezident Wiktor Ýanukowiç häkimiýet başyndan çekilmäge mejbur bolupdy.


text:
Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan 7-nji oktýabrda, iki ýurduň serhedinde goşun toplanýandygy baradaky habarlar arasynda, demirgazyk Siriýada pitneçileriň kontrolynda galýan Idlib welaýatny yzyna almak üçin operasiýanyň başlanandygyny yglan etdi.
Türkiýe Russiýa hem-de Eýran bilen bu sebitdäki ýaraşyk babatynda bile işleşmek ylalaşygyna geleninden soň,Siriýa bilen araçägindäki goşunlaryny köpeltdi.
"Biz Idlibde howpsuzlygy üpjün etmek üçin täze çäreleri görýäris. Şu gün Idlibde örän çynlakaý operasiýa geçirilýär we bu dowam eder” diýip, Erdogan Afýon şäherinde sözlän sözünde aýtdy.
Erdogan telewideniýede eşitdirilen sözünden soň žurnalistlere jogap berip, türk esgerleriniň entek Idlibe barmandyklaryny, harbylaryň “Azat Siriýa goşuny” güýçlerini türk serhediniň içinden goldaýandyklaryny aýtdy.


text:
Qyzylorda oblysynyng әkimi ónirdegi mektep-internatqa eki avtokólik syilady
30-tamyz kýni Qyzylorda oblysynyng әkimi Quanysh Ysqaqov ónirdegi Jalantós Bahadýr atyndaghy mektep-internat újymymen kezdesip, ústazdar men studentterdi kele jatqan bilim kýnimen qúttyqtady. Sonymen qatar, aimaq basshysy atalghan bilim ordasyna eki avtokólikting kiltin tabystady.
Alghash ret 2001 jyly ashylghan atalghan sport mektebi býgingi kýnge deyin talay balanyng sportqa qúmarlyghyn arttyryp, daryndy balalardy tәrbiyelep shyghardy. Al, búl mektepke danqty batyr Jalantós Bahadýrding esimining berilui de tegin emes. Ónir basyshysy búl bilim ghimaratynyng manyzy turaly aityp, tarihyna toqtalyp ótti.
-Mektep-internat ózining ósu-órkendeu jolynda býgingi tәuelsiz elding belgili sportshylaryn oqytatyn, tәrbiyeleytin kolledj dәrejesine deyin kóterildi. Mektep internattan esimderi elge tanymal Álem, Aziya chempiondary men Olimpiada jýldegerleri týlep shyqty. Olar: auyr atletikadan Olimpiada oiyndarynyng qola jýldegeri Aleksandr Zaychikov, Olimpiada oiyndarynyng qatysushylary, Álem chempionatynyng kýmis jýldegeri Almas Óteshov, erkin kýresten 3 dýrkin Aziya chempiony Dәulet Niyazbekov, dzudodan jasóspirimder Olimpiada oiyndarynyng chempiony, túnghysh Álem chempiony Bauyrjan Jauyntaev, erkin kýresten Olimpiada oiyndarynyng qatysushysy Ghalymjan Óserbaev, auyr atletikadan Álem chempionatynyng qatysushysy Quanysh Rahatov syndy sportshylardy maqtanyshpen aita alamyz. Jetistikterge kelsek, 2018-2019 oqu jylynda mektep-internat oqushylary respublika chempionattarynda 111 medali iyelendi. Biylghy jyly 5 Qazaqstan Respublikasynyng sport sheberi, 40 sport sheberligine ýmitkerler dayyndalyp, últtyq qúrama komanda sapyna 32 oqushy endi, - dedi oblys әkimi.
Sonymen qatar, osy jyly Qazaqstan Respublikasynyng IH jazghy mektep jәne kolledj oqushylary arasyndaghy spartakiadada mektep – internat – kolledj oqushylary sport týrlerinen 57 medaligha qol jetkizdi. 2018 jyly Argentinanyng Buenos-Ayres qalasynda ótken III jazghy jasóspirimder Olimpiada oiyndarynda mektep-internat oqushysy baydarka jәne kanoede esuden Dias Bahradin altyn jýldeni jenip aldy. Sonymen qatar, AQSh-tyng Las-Vegas qalasynda auyr atletikadan jasóspirimder arasynda ótken Álem chempionatynda Sәpy Esengeldi men Bekbolat Rahat jenimpaz atandy.
Quanyshbek Ysqaqov mektep-internat basshylyghyna eki avtokólikting kiltin tabystap, jóndelgen ghimarattardy qarap shyqty.
Bilim ordasynda «Sport jattyqtyrushysy-oqytushy» mamandyghy boyynsha 40 student bilim alumen qatar sporttyq sheberlikterin shyndauda.
Býgingi tanda oqushylardyng bilim aluy men sportpen shúghyldanuyna qolayly jaghday jasau maqsatynda mektep-internat-kolledjge, yaghny jataqhana, ashana, oqu ortalyghy men әkimshilik bólimine kýrdeli jóndeu júmystary jýrgizildi.
Abai.kz


text:
Aqtóbede jol jıegindegi júrginshini júk kóligi súırep ketti
AQTÓBE. QazAqparat – Aqtóbede júrginshini júk kóligi súırep ketti. Ol oqıǵa ornynda mert boldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«KamAZ» júk kóliginiń júrgizýshisi tirkemesimen mal bazary mańyndaǵy aınalma jolda jyldamdyqty báseńdetpeı, bir adamdy súırep ketti. Qalanyń 39 jastaǵy turǵyny alǵan jaraqatynan oqıǵa ornynda kóz jumdy.
«Qylmystyq kodekstiń «Jol qozǵalysy erejesin buzý» baby boıynsha sotqa deıingi tergeý bastaldy. Jaıaý júrginshilerdiń jol apatynan alǵan jaraqaty kóbinese aýyr zardaptarǵa ákeledi. Sondyqtan jaıaý júrginshi erejelerdi bilýi jáne qatań saqtaýy kerek. Belgilengen oryndarda joldy kesip ótý, jaryq shaǵylystyratyn elementter kııý, jol jıegimen tek kólik qozǵalysyna qaraı júrý mańyzdy. Júrginshilerge arnalǵan jol nashar bolsa da túnde joldyń boıymen júrýge bolmaıdy. Bul óte qaýipti», - dedi oblystyq PD bastyǵy Atyǵaı Arystanov.
- Qostanaı turǵyny ishinde mıllıon teńgesi bar sómkesin avtobýsta qaldyryp ketken
- Nur-Sultanda jeńil kólik mototsıklmen soqtyǵysyp, 1 adam mert boldy
- «Óskemen-Shemonaıha» tasjolynda jol apatynan 2 adam kóz jumdy
- ShQO-da sońǵy tórt kúnde 7 órt shyqty
- Almatyda birqatar turǵyn úı men nysandar gazdan ajyratylady
- Órt sóndirý mashınasynyń júrgizýshisi: Ózine senimdiler ǵana bunda qyzmet etedi
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Bıyl ana men balany qoldaýǵa 130 mlrd teńge jumsaldy
NUR-SULTAN. QazAqparat - Jyl basynan beri ana men balany qoldaý maqsatynda MÁSQ-tan 130 mlrd teńgeden astam qarajat tólendi. Bul týraly QazAqparat Eńbek mınıstrligine silteme jasap habarlaıdy.
Aǵymdaǵy jyldyń 6 aıynda Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan ana men balany qoldaý úshin 130,4 mlrd teńge somasyna áleýmettik tólemder júzege asyryldy.
Júktilikke jáne bosanýǵa, jańa týǵan balany (balalardy) asyrap alýǵa baılanysty tabystan aıyrylý jaǵdaıyna MÁSQ-tan tólenetin áleýmettik tólem áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysatyn jumys isteıtin áıelderge júktilik jáne bosaný boıynsha ýaqytsha eńbekke jaramsyzdyq paraǵy (budan ári – eńbekke jaramsyzdyq paraǵy) negizinde taǵaıyndalady.
Aǵymdaǵy jyldyń І jartyjyldyǵynda osy birjolǵy tólemdi 114 633 bolashaq ana jalpy somasy 57,3 mlrd teńgege aldy. Onyń mólsheri sońǵy 12 aıdaǵy MÁSQ-ǵa áleýmettik aýdarymdar tólengen tabystarǵa jáne eńbekke jaramsyzdyq paraǵyna sáıkes eńbekke jaramsyzdyq kúnderiniń sanyna baılanysty bolady.
Sondaı-aq, aǵymdaǵy jyldyń І jartyjyldyǵynda MÁSQ-tan 459 217 alýshyǵa jalpy somasy 73,1 mlrd teńgege 1 jasqa deıingi bala kútimine baılanysty tabysynan aıyrylǵan jaǵdaıda aı saıynǵy áleýmettik tólemder júzege asyryldy.
Bul tólemniń mólsheri sońǵy 2 jyl ishindegi MÁSQ-qa áleýmettik aýdarymdar tólengen ortasha aılyq tabystyń 40%-yn quraıdy. Zańnamada tólemniń eń tómengi mólsheri belgilengen – mindetti zeınetaqy jarnalarynyń osy somasyna qosymsha aýdarýmen 1 jasqa deıingi bala kútimi boıynsha uqsas aı saıynǵy memlekettik áleýmettik járdemaqy deńgeıinde. Tólemniń eń joǵary mólsheri – tıisti qarjy jylyna arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly zańda belgilengen eń tómen jalaqynyń jeti eselengen mólsheriniń 40%-ynan aspaıdy, ıaǵnı 2021 jyly – 119 myń teńge.
Joǵaryda kórsetilgen áleýmettik tólemderdiń taǵaıyndalǵan somalarynan mindetti zeınetaqy jarnalary ustalady jáne alýshynyń Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qoryndaǵy shotyna aýdarylady.
MÁSQ-tan áleýmettik tólemderdi taǵaıyndaý tásilderiniń biri azamattar memlekettik organdarǵa júginbeıtin proaktıvti format bolyp tabylady. Mundaı jaǵdaılarda áıeldiń uıaly telefonyna tólemderdi resimdeýge qatysty sms-habarlama keledi, soǵan kelisim berý qajet.
Proaktıvti qyzmet kórsetiletin qyzmetti alýshynyń uıaly baılanysynyń abonenttik qurylǵysynyń telefon nómiri elektrondyq úkimettiń egov.kz portalynda tirkelgen, jumys orny boıynsha eńbekke jaramsyzdyq paraǵyn bergen jáne dekrettik demalysty resimdeý týraly aqparattyq júıelerden málimetter alynǵan, eńbekke jaramsyzdyq paraǵy berilgen aıdyń aldyndaǵy aıda kórsetiletin qyzmetti alýshyda áleýmettik aýdarymdar bolǵan jáne bank shotynyń nómiri kórsetilgen jaǵdaıda kórsetiledi.
Sondaı-aq, balanyń týý týraly kýáligin alǵannan keıin, elektrondyq tsıfrlyq qoltańba bolǵan jaǵdaıda 1 jasqa deıingi bala kútimi boıynsha tólemdi elektrondyq úkimet portaly arqyly resimdeýge bolady.
Bul rette qujattardy qaǵaz nysanynda berýge yńǵaıly adamdar úshin turǵylyqty jeri boıynsha «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» memlekettik korporatsııasynyń bólimsheleri arqyly ótinish berýdiń dástúrli tásilderi de bar.
MÁSQ-tan tólenetin barlyq tólemder týraly tolyq aqparatpen www.gfss.kz ınternet-resýrsta tanysýǵa bolady.


text:
Nikole Kidman
Hakyky ady: Nikole Mery Kidman
Doguldy: 20.06.1967[1]. (48 ýaş) ABŞ. Gawaý. Gonolulu [2].
Amerikan raýaty.
Käri: Sahna oýunçy.
Meşhur ýyl: 1983
Sylaglandy: «Oskar (2003)Altyn globus (1996,2002,2003) BAFTA (2003, «Dumanlykdaky aýy»[2]
Är(ler)i: Tom Kruz (1990-2001) Keith Urban (2006-njy ýyldan biziň günlerimizde).
Çagasy: Ruby, Sundaý, Faith Isabella we Konnor
Nikole Mery Kidman Awstraliýa we ABŞ-nyň meşhur watandaşydyr.
Umumy[düzet | çeşmäni düzet]
Ol 1967-nji ýylyň 20-nji iýunynda ABŞ-nyň Gawaý ştatyndaky Gonoluluda eneden doguldy. Emma onuň çagalygy Awstraliýada geçýär. Kakasy Antony Kidman biohimiýaçy, psiholog, ýazyjy; ejesi Janelle Kidman bolsa şepagat uýasy, ol öz adamsynyň kitaplaryny neşir etdirýär. 2006-njy ýylyň 23-nji iýunynda Keýt Urban (bagşy) bilen öýlenen Kidmanyň Tom Kruzdan Izabella Jane Kidman Kruz we Konnor Antony Kruz atly iki sany çagasy boldy. Keýt Urbandan Sundaý Rose atly bir gyzy boldy. 2010-njy ýylyň 28-nji dekabrynda gyzy Faýt Margaret Kidmam Urban dünýä geldi. Käri Ilki ol mekdebini tamamlap Teatra girmäge höwes edýär. Öz boýdaşlaryndan uzyn boýly, gyzyl saçlary we mähirli ýüz, gözleri bilen tapawutlanyp Golliwuda çenli at-owazasy meşhur boldy. Özüni ilkinji gezek Dead calm (1989) kinoda Sam Neilliň ýaş aýalynyň keşbini janlandyrýar. Soňra Days of Thunder (bu kinoda Tom Kruz bilen tanyşdy) Tom Kruz bilen tanyşyp onuň bilen toý tutýar. 1990-njy ýylda Tom Kruz bilen durmuş guran Nikole öz başarnyklaryny Flirting, Far And Away, My Life, Portrait Of A Lady ýaly kinolarda görkezdi. Aýratynam bir zenanyň portreti (Portrait of a Lady. filminde ýüzüni gadymy zenan profilinde çekipdirler. Tom Kruz bilen birlikde oýnan Stanley Kubrickyň goly bilen Eyes Wide Shut (1999) filminden soň, ýagny 2000-nji ýylda Tom Kruzdan aýryldy 2010-njy ýylda Moulin Rouge (Gülgüne degirmen) kinofilminde hem özüniň başarnyklygyny görkezipdir we ilkinji gezek ömründe Oskar baýragy bilen hem iň ökde zenan oýunçysy adyna mynasyp boldy. Oňa Oskar baýragyny gazandyran The Hoursdaky Wirginiýa Wolf harakteridir. Awstraliýanyň ilkinji ökde zenan oýunçysy diýlen at hem şol wagt berlipdir. Soňra Dogwille, Cold Mountain, The Stepford Wiwes,The Golden Compas ýaly filmlerde oýnasa-da beýleki kinolary ýaly üns berilmedi.


text:
Gözel Hudaýberdiýewa: Şu gün düzgüne görä, ir 7:05-de uçmaly uçara münmekçi bolan 35 çemesi adamdan hiç biri ol uçara münüp bilmedi. Uçar biraz giç geldi. Şonuň üçunem ol Aşgabada bellenen wagtyndan 2,5 sagat giç gitdi. “Türkmenhowaýollary” kompaniýasynyň wekilleriniň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, uçarda ýekeje adamyň münmegine-de ýer bolmandyr.
Azatlyk Radiosy: Şol 35 adamyň hemmesi studentmi?
Gözel Hudaýberdiýewa: Aglaba bölegi studentlerdi, emma uly adamlaram bardy. Olaryň köpüsi gyssagly ýagdaýda Aşgabada gitmek zerurlygynyň dörändigini aýtdylar. Elbetde, garaşýan ýolagçylaryň köpüsi studentlerdi.
Azatlyk Radiosy: Şu ýagdaýy çözmek üçin, belli bolşuna görä, 28-nji dekabrda “Türkmenhowaýollary” ýörite reýs gurnap, ýüze golaý adamy äkitdi diýip, habar beripdiň. Şu gün ýene 35-e golaý adam ýygnanyşdy diýýärsiň. “Türkmenhowaýollary” ýene bir goşmaça reýs gurnap bilmeýärmi?
Gözel Hudaýberdiýewa: “Türkmenhowaýollary” kompaniýasynyň Moskwadaky wekilleriniň käbiriniň aýtmagyna görä, 28-nji dekabrda irden adaty reýsden daşgary ýörite uçar iberilip, ozalky uçarlara münüp bilmedik ýolagçylary alyp gidipdirler. Olar jemi 120 adam töweregi. Beýleki gidip bilmedik ýolagçylar barada aýdylanda, “Türkmenhowaýollary” kompaniýasynyň Aşgabatdaky işgärleriniň aýtmagyna görä, şu gün şeýle reýs göz öňünde tutulmaýar. Şeýle reýsiň iberilp-iberilmezligi nämä bagly diýip sorasam, şertli ýagdaýa hem zerurlyga bagly, ykdysady bähbitlere bagly diýdiler. Şeýle-de bu Orsýet tarapynyň goşmaça uçary kabul etmäge rugsady ýa razylygy bilen bagly diýip düşündirdiler. Beýleki bir mesele, “Türkmenhowaýollarynyň” maglumatyna görä, iň ýakyndaky reýs 9-njy ýanwarda bolar. Ondan bärdäki hiç bir reýse bilet ýok.
Azatlyk Radiosy: Studentler wagtynda hereket eden bolsalar, şu dörän kynçylyklary öňünden çözüp bolarmydy? Bu barada degişli resmileriň hem studentleriň pikirleri bilen gyzyklanyp gördüňmi?
Gözel Hudaýberdiýewa: “Türkmenhowaýollary” kompaniýasynyň işgärleri ençeme gün bäri şunça adamyň toplanmagynyň ýolagçylaryň biletlerinde uçuş wagtynyň goýulmandygy bilen baglydygyny aýdýarlar. Olar biletlerinde şeýle wagt görkezilen ýolagçylaryň päsgelçiliksiz uçara münmäge mümkinçilikleriniň bardygyny, olaryň hiç bir kynçylyk çekmeýändigini gürrüň berdiler.
Studentleriň aýtmagyna görä bolsa olar uçjak wagtyny öňünden bilmändirler. Sebäbi köpler ekzamene rugsat almakçy, köpler zaçýot tabşyrmakçy. Ýokary okuw jaýlarynda ekzamenleriň başlanmagyna 1-2 hepde wagt bar. Orsýetiň çetki regionlarynda okaýan ýaşlar bolsa özlerinde biletlerine wagt goýdurmak üçin hiç hili mümkinçiligiň ýokdugyny aýtdylar. Sebäbi olaryň okaýan şäherlerinde “Türkmenhowaýollarynyň” bölümi ýok. Şeýle brony internet arkaly hem edip bolmaýar. Olaryň sözlerine görä, telefon arkaly hem öňünden wagt kesgitlemek mümkin däl. Käbir ýolagçylaryň sözlerine görä, bron almak kynçylygy mundan iki hepde öň başlanypdyr. Eýýäm şol döwürde häzirki günlere bron almak mümkin däldi diýip, gürrüň berdiler.
Azatlyk Radiosy: Baýramçylyklarda ýa-da tomusky dynç alyş döwründe şeýle ýagdaýyň köp ýüze çykýandygyny aýtdyň. “Türkmenhowaýollary” şu ýagdaýy bilýän bolmaga çemeli, Baýramçylyklar döwründe, ýolagçylaryň köpelýän wagtynda bu meseläni çözmek üçin, “Türkmenhowaýollary” çäre görjek bolýarmy? Şu mesele bilen gyzyklanyp gördüňmi?
Gözel Hudaýberdiýewa: Hawa. Maňa mälim bolşuna görä, “Türkmenhowaýollarynyň” möwsümleýin raspisaniýe düzgünleri bar. Meselem, tomus Moskwa-Aşgabat arasynda günde iki uçar gatnaýar, gyş möwsüminde bolsa, bir uçar. Emma şu sapar dekabryň 20-den başlap, “Türkmenhowaýollary” kompaniýasynyň adatdaky 140 çemesi adamlyk uçaryny has uly uçara çalşandygyny kompaniýanyň işgärleri aýtdylar. Maňa aýdyşlaryna görä, häzirki wagtda Moskwa bilen Aşgabat arasyndaky gündelik reýsleri 190 adamlyk uly uçar amala aşyrýar.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň duşenbe güni geçiren iş maslahatynyň barşynda wise-premýer Esenmyrat Orazgeldiýew atçylyk pudagyny döwrebaplaşdyrmak we girdejilerini ýokarlandyrmak maksady bilen, at çapyşyklarynda goýumly oýunlary, ýagny totalizator oýunlaryny geçirmek üçin ýörite programma üpjünçiliginiň we onuň mobil goşundysynyň taýýarlanandygyny habar berdi.
Türkmenistanyň resmi metbugatynyň habar berşi ýaly, täze programma üpjünçiligi we mobil goşundysy “Türkmen atlary” döwlet birleşigi tarapyndan “Türkmenaragatnaşyk” agentligi bilen bilelikde taýýarlanyldy. Maslahatyň dowamynda olary atlandyrmak we onuň nyşanyny kesgitlemek üçin birnäçe teklipler hödürlenildi.
Iş maslahata Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň käbir orunbasarlary, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleri gatnaşdylar.
Şeýle-de atçylyk ýaryşlarynda gowşuryljak kuboklaryň görnüşleri we türkmen topragynda şöhrat gazanan, ýyndamlykda hem-de owadanlykda tapawutlanan türkmen bedewleriniň atlaryna goýuljak baýraklaryň taslamalary döwlet Baştutanymyzyň garamagyna hödürlenildi.
Geçen ýylyň dekabr aýynda Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanda geçirilýän at çapyşyklarynyň täze möwsümlerinde janköýerleri höweslendirmek üçin totalizator goýumlaryny ýola goýmak boýunça tabşyryklary berdi.


text:
Wladimir Wladimirowiç Putin (Rusça doly ady: Влади́мир Влади́мирович Пу́тин) Russiÿa Federasiÿasynyñ şu wagtky Prezidentidir. Putin 7-nji Oktÿabr 1952-de Sowÿet Soÿuzynyñ Leningrad şäherinde Dünÿa gelÿär. Ol 1999-2000 we 2008-2012 ÿyllary arasynda RF-nyñ Premÿer Ministri bolandyr. 2000-2008(1-nji gezek Prezidentlik döwri) we 2015-nji ÿylyñ 7-nji maÿ aÿynda bolsa 2-nji gezek Prezident wezipesine saÿlanandyr. Bulardan daşary Putin, Birleşen Russiÿa Partiÿasynyñ başlygy wezipesinde hem işländir.
Syÿasy Durmuşy:
Boris Ÿelsiniñ Birleşen Russiÿa Partiÿasyna goşulmazyndan öñ Putin 16 ÿyl boyunça KGB-de Uly Leÿtenant wezipesinde işländir. 1991-nji ÿylda öz dogulan ÿeri Sankt-Peteburgda syÿasata başlaÿan Putin, 1996-da Moskwada göçüp barÿar we Ÿelsiniñ partiÿasynda tiz wagtda ÿokary wezipelere gelmegi başarÿar. 1999-njy ÿylda Ÿelsiniñ garaşylmadyk ÿagdaÿda syÿasatdan aÿrylmagy netijesinde Putin, geçiji hökümetde "wagtlaÿynça doladyryjy prezident" wezipesine başlaÿar. 2000-nji ÿyldaky prezident saÿlawlarynda Putin Russiÿa Federsiÿaynyñ prezidenti wezipesine saÿlanÿar. 2004-nji ÿyldaky prezident saÿlawlarynda Putin Russiÿa Federsiÿaynyñ prezidenti wezipesine 2-nji gezek saÿlanÿar. 2008-nji ÿylda Russiÿa Federasiÿasynyñ Konstitusiÿasynyñ 2 gezek prezident saÿlanma kodeksine laÿyklykda täzeden prezident saÿlawlaryna gatnaşmaÿar we Przidentligi öz partiÿasy Birleşen Russiÿadan Dmitri Medwedew gazanÿandyr. Putin 2008-2012 ÿyllary arasynda RF-niñ premiÿer ministri bolÿar we 2011-nji ÿylda "2 gezek prezident saÿlanma" kodeksini Konstitusiÿadan aÿyrÿar we 2012-nji ÿylda 3-nji gezek Birleşen Russiÿa Partiÿasyndan prezidentlige saÿlanÿar.
Putin döwüründe Russiÿa ekonomiÿasy:
1999-2008-nji ÿyllar arasynda RF-niñ ekonomiÿasy 2,5 esse ulalÿar, işgärleriñ aÿlyklary 3 esse artÿar, işsizlik we garyplyk bu döwürden öñki wagt bilen garşylaşdyrdygymyzda 2 esse azalÿar. 2014-15 ÿyllaryndaky Krym RF-ÿe baglama we Dünÿa Nebit krizisini göz öñünde tutmasak, Purtin wagtynda RF-niñ kişi başyna düşÿän girdejisi 72% artandyr. Elbetde bulardan daşaryda RF-niñ tebigy baÿlyklary we Soÿuz wagtyndan galan söweş tehnologiÿalaryny dogry wagtda we dogry ÿerde ulanmagy başaran Putin, RF-yi 15 ÿylyñ içinde täzeden bütin Dünÿade syÿasy taÿdan sözi geçÿan sanaglyja döwletleriñ hataryna getirendir.


text:
15 Mart 2021 | 1296 okalan
Türkmen sportuny ýaýar çar ýana, ilimiň şöhratly türgen ýyldyzy
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe mähriban Arkadagymyzyň baştutanlygynda ähli ulgamlar ösüşlere beslenýär. 2021-nji ýyl «Türkmenistan – parahatçylygyň we ynanyşmagyň...
11 Mart 2021 | 1112 okalan
Belent hormatyň göreldesi
10-njy martda paýtagtymyzdaky Olimpiýa şäherjiginiň “Sport” myhmanhanasynda halkara sport ýaryşynda Türkmenistana wekilçilik edip, ýurdumyzyň dünýädäki sport abraýynyň...
04 Mart 2021 | 1776 okalan
«Sagdyn maşgala – sagdyn nesil» atly sport bäsleşigi geçirildi
Ýakynda Balkan welaýat häkimligi, Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Balkan welaýat Geňeşi, welaýat sport we ýaşlar syýasaty baş müdirligi we beýleki...
23 Fewral 2021 | 1641 okalan
Millilik hem döwrebaplyk
Ozal habar berlişi ýaly, şu ýylyň güýzünde paýtagtymyzda Welotrek boýunça dünýä çempionaty geçiriler. Bu iri sport ýaryşyny ýokary derejede geçirmek...
23 Fewral 2021 | 1831 okalan
Welotrek boýunça dünýä çempionaty – 2021-iň resmi nyşany tanyşdyryldy
«Türkmen sporty» gazetiniň şenbe günündäki sanynda Aşgabatda geçiriljek Welotrek boýunça dünýä çempionatynyň nyşany bilen tanyşdyryldy. Welotrek boýunça...
22 Fewral 2021 | 1374 okalan
Fudbol toparlarymyz täze möwsüme taýýarlanýar
Türkmenistanyň futbol çempionaty 2021-iň öňüsyrasy toparlarymyz taýýarlyk işlerini geçirýärler – diýip, Türkmenistanyň Futbol federasiýasynyň resmi saýty habar...
20 Fewral 2021 | 1068 okalan
Ýurdumyzda welosiped sporty barha ösdürilýär
19-njy fewralda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň sanly wideoaragatnaşyk arkaly nobatdaky mejlisinde Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Geldinyýazow “Türkmenistanda 2021–2025-nji...
01 Fewral 2021 | 1764 okalan
Türkmenistanda futbol boýunça gyşky transfer möwsümi açyldy
Şu gün – 1-nji fewralda Türkmenistanda futbol boýunça gyşky transfer möwsümi açyldy. Bu barada Türkmenistanyň Futbol federasiýasynyň tff.com.tm resmi saýty habar berýär. Bu...


text:
Batman welaýatynda “Gapan-4 Mawa” atly operasiýa başlady
Türkiýäniň Batman welaýatynda Žandarma güýçlerinden, Polisiýa gullugyndan we Howpsyzlyk goragçylaryndan ybarat jemi 795 adamyň gatnaşmagynda “Gapan-4 Mawa” atly operasiýa başlady
Türkiýäniň Içeri işler ministrligi tarapyndan, Batman welaýatynda Žandarma güýçlerinden, Polisiýa gullugyndan we howpsyzlyk goragçylaryndan ybarat jemi 795 adamyň gatnaşmagynda “Gapan-4 Mawa” atly operasiýasynyň başlandygyny habar berdi.
Ministrlik tarapyndan berilen beýanata görä, ýurdyň içinde terrora garşy göreşiň çäginde geçen hepde başladylan Gapan operasiýalary, ýaramaz howa şertlerine garamazdan giň gerimli dowam edýär.
Şol çäkde Batman welaýatynyň Mawa diýilen ýerinde bardygy çaklanylýan terrorçylary täsirsiz ýagdaýa getirmek maksady bilen “Gapan-4 Mawa” atly operasiýa başladyldy.
Diýarbakyr sebitleýin Žandarma güýçleri we Batmanyň welaýat Žandarma serkedeliginiň ýolbaşçylyk etmeginde geçirilýän operasiýa Žandarma güýçlerinden, Polisiýa gullugyndan we Howpsyzlyk goragçylaryndan ybarat jemi 795 adam gatnaşýar.
Degişli Habarlar
Çal Sanawda Gözlenýän Terrorçy Boýun Egdi
2021-njy ýylda guramanyň hatarynda gaçyp boýun egen terrorçylaryň sany 167-ä ýetdi
Türkiýe Bilen ABŞ F-35 Meselesini Ara Alyp Maslahatlaşdy
Maslahatda gepleşikleriň dowam etdirilmegi meselesinde ylalaşyk gazanylandygy nygtaldy.
Milli Goranmak Ministri Akar Amerikaly Kärdeşi Bilen Telefon Arkaly Söhbetdeşlik Geçirdi
Iki kärdeş özara we sebitara goranyş we howpsyzlyk mselesi hakynda pikir alyşdy.


text:
Ýaz we tomus pasyllarynda jemi 127 terrorçy täsirsiz ýagdaýa getirildi
Eren operasiýalarynda 2021-nji ýylyň 15-nji aprelinde başladylan ýaz-tomus tapgyry üstünlikli ýagdaýda tamamlandy
Türkiýäniň Ýaragly güýçleri tarapyndan ýaz we tomus pasyllarynda ekstremist terror guramasy PKK-a garşy geçirilen operasiýalarda 39-y guramanyň ýolbaşçysy bolan jemi 127 terrorçy täsirsiz ýagdaýa getirildi.
Eren operasiýalarynda 2021-nji ýylyň 15-nji aprelinde başladylan ýaz-tomus tapgyry üstünlikli ýagdaýda tamamlandy.
Operasiýalarda 4-si gyzyl, 1-i gök, 2-si ýaşyl, 10-y narynç, ...
-
22.10.2021
-
22.10.2021
-
-
-
22.10.2021


text:
Bu çäre Bütindünýä metbugat azatlygy güni bolan 3-nji maýyň öňüsyrasynda, 18-nji aprelde Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamenti tarapyndan ýola goýlan “Metbugaty azat et” kampaniýasynyň bir bölegi bolup, bu kampaniýanyň çäginde dünýäniň dürli ýurtlarynda tussaglykda oturan žurnalistleriň azat edilmegine yzygiderli çagyryşlar edilýär.
Annagurban Amangylyjow bilen Sapardurdy Hajyýew 6 ýyl mundan öň “bikanun ýarag götermekde” aýyplanyp, türkmen häkimiýetleri tarapyndan ýedi ýyl azatlykdan mahrum edilipdiler. Olar şol wagt adam hukuklary boýunça iş alyp barýan “Türkmenistan Helsinki fondy” bilen hyzmatdaşlyk edýärdiler, şol wagtky prezident Saparmyrat Nyýazow barada tankydy dokumental film taýýarlaýan fransuz teležurnalistleri bilen işleşýärdiler.
Aktiwistler bilen bilelikde Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy Ogulsapar Myradowa hem tussag edilipdi. Emma ol tussag edilmeginden köp wagt geçmänkä türkmen türmesinde gümürtik ýagdaýda aradan çykdy. Olaryň üçüsiniň hem gynamalara sezewar edilendigi, Hajyýew bilen Amangylyjowyň bolsa türmede agyr şertlerde saklanýandygy habar berilýär.
“Metbugaty azat et” kampaniýasynyň ýörite beýanatynda aýdylmagyna görä, Amangylyjow bilen Hajyýew Hazaryň kenaryndaky Türkmenbaşy şäherine golaý ýerleşýän türmede saklanýan bolmaly. Ynamly çeşmeleriň berýän maglumatlary olara zor bilen sanjym edilýändigini, çakdan aşa gyzgyn howa şertlerinde, aç-suwsuz saklanýandygyny, gynalýandygyny görkezýär diýlip, beýanatda aýdylýar. Emma ýurtdaky türmeleriň halkara jemgyýetçiligine ýapyk saklanýandygy sebäpli, bu maglumatlary barlamak mümkin däl.
Waşingtonda sişenbe güni geçirilen metbugat ýygnagynyň başynda ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň metbugat wekili Mark Toner zalda oturan halkara žurnalistleriniň ünsüni Amangylyjow bilen Hajyýewiň ýagdaýyna çekip, Türkmenistanyň hökümetini olary eglenmezden boşatmaga, şeýle hem ähli raýatlaryň söz azatlyklaryna hormat goýmaga çagyrýandyklaryny mälim etdi.
Halkara kanunlarynyň bozulmagy
2010-njy ýylyň noýabr aýynda “Freedom Now” we “Hogan Lovells LLP” tarapyndan berlen petisiýa jogap edip, BMG-niň Eden-etdilikli tussag etmeler baradaky iş topary hem garaşsyz derňew geçiripdi. Topar Türkmenistanyň hökümetiniň Amangylyjow bilen Hajyýewi tussaglykda saklamak bilen halkara kanunyny bozýandygy baradaky netijä gelipdi.
BMG-niň Eden-etdilikli tussag etmeler baradaky iş toparynyň pikirine görä, Amangylyjow bilen Hajyýewiň tussag edilmegi Adam hukuklary boýunça ähliumumy Jarnamanyň 9, 10, 11, 19 we 20-nji maddalarynyň hem-de Graždan we syýasy hukuklar boýunça halkara Konwensiýanyň 9, 14, 19, we 22-nji maddalarynyň bozulmagy bolup durýar.
ABŞ-nyň “Metbugaty azat et” kampaniýasy türkmen häkimiýetlerini halkara jemgyýetçiliginiň we ekspertler toparlarynyň, şol sanda BMG-niň Eden-etdilikli tussag etmeler baradaky iş toparynyň, ÝHHG-niň, Helsinki Fondunyň rekomendasiýalaryna gulak asyp, Amangylyjow bilen Hajyýewi tussaglykdan boşatmaga, şeýle hem Halkara Gyzyl Haç Komitetine türkmen türmlerine baryp görmäge rugsat bermeklige çagyrdy.
Şu ýylyň mart aýynda BMG-niň Adam hukuklary komiteti hem Nýu-Ýorkda türkmen resmileri bilen geçirilen ýygnagyň netijesinde Türkmenistan babatda esasan üç ugur boýunça alada bildirilýändigini mälim edipdi. Olar: tussaglaryň gynalýandygy baradaky maglumatlar; hökümete garaşly sud häkimiýeti; hem-de ýurtda metbugat we söz azatlygynyň gysylmagy.


text:
“Human Rights Watch” guramasynyň bu baýragy her ýyl söz azatlygynyň dabaralanmagyna goşant goşmakda edermenlik görkezen ýazyjylara we žurnalistlere gowşurylýar.
Bu gezek şeýle baýragy dünýäniň 19 ýurdunda iş alyp barýan 41 adama bermeklik karar edilipdir, şolaryň hatarynda Azatlyk Radiosynyň ozalky ştatdan daşary habarçysy, žurnalist Döwletmyrat Ýazgulyýew hem bar.
“Human Rights Watch” guramasynyň bu baradaky maglumatynda Döwletmyrat Ýazgulyýewiň 2011-nji ýylyň iýulynda Abadan şäherinde bolan partlama, onda ejir çeken adamlara ýardam bermekda ýüze çykan problemalar ýaly käbir ynjyk meseleler barada yzygiderli reportaž taýýarlandygy aýdylýar.
Şeýle hem, “Human Rights Watch” guramasy şol wakalaryň yzy bilen žurnalist Döwletmyrat Ýazgulyýewiň toslama aýyplamalar esasynda bäş ýyl türme tussaglygyna höküm edilip, 2011-nji ýylyň oktýabrynda-da prezidentiň günä geçişlik baradaky permany esasynda azatlyga goýberilendigini belleýär.


text:
17-nji maýda ýurduň Harkow şäherinde bolan gepleşiklere separatist liderleri gatnaşmady.
Ukrainanyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýuk duşuşykda hökümet «terrorçylar» bilen olar ýaraglaryny taşlaýançalar gürleşmez diýdi.
Ol hökümet regional adminstrasiýalara giň ygytýarlyklar bermek isleýär, emma ýurdy bölmäge hiç wagt ýol bermez diýdi.
Gepleşiklere Ukrainanyň iş başyndaky daşary işler ministri Ondriý Deşçitsia, ozalky prezidentler Leonid Kuçma we Leonid Krawçuk dagynyň başlyklyk etmeginde geçirildi.


text:
Fransiýanyň Daşkentdäki ilçihanasynyň 3-nji iýunda ýaýradan beýanatynda institutyň işini togtatmak baradaky karara özbek ýolbaşçylarynyň haýyşy esasynda gelnendigi aýdylýar. Institutyň ýapylmagynyň sebäpleri barada maglumat berilmedi.
Ilçihananyň berýän maglumatyna görä, Fransiýanyň diplomatik missiýasy “ilçihananyň mümkinçiligi boldugyndan özbek halkyny fransuz dili we medeniýeti bilen tanyşdyrmaga dowam eder”.
2011-nji ýyla çenli Wiktor Hugo merkezi ady bilen tanalýan Fransuz instituty 2002-nji ýyldan bäri özbek paýtagty Duşenbede iş alyp barýar.


text:
Täze Tolkun: “Halkyň agzybirligine şaýat boldum”
Täze Tolkun gepleşigimiziň bu hepdeki sanynda Ukrainadaky we Gyrgyzystandaky syýasy agdaryşyklyklara şaýat bolan türkmen ýaşlary bilen söhbetdeşlik geçirdik. Ýokary bilimini Ukrainada dowam etdirýän türkmen talyby Arslan: “MenUkrainada halkyň agzybirligine, dost-dostuň elinden tutup ýurduň syýasatyna aktiw gatnaşýandygyna şaýat boldum” diýip, Ukrainadaky syýasy agdaryşyklarda şaýat bolan pursatlaryny gürrüň berýär. Gyrgyzystanda okaýan türkmen talyby Azat bolsa: “Ukrainada-da, Orsýetde-de Türkmenistandaky ýaly diktatura ýok. Bu ýurtlarda her kim öz islän zadyny erkin aýdyp bilýär. Şonuň üçin bu ýurtlarda rewolýusiýa bolýar. Türkmenistanda hiç haçan bular ýaly zat [rewolýusiýa] bolmandy” diýýär. Ýokary bilimini Orsýetde dowam etdirýän Arslanlynyň, Azadyň we Arslanyň beren gürrüňlerini diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.
Epizodlar
-
Iýun 20, 2015
Aşgabadyň başbogy talaby
-
Maý 02, 2015
Türkmen mekdepleriniň tapawudy nämede?
-
Aprel 25, 2015
Türkmen zenanlary bagtlymy?
-
Aprel 18, 2015
Mugallym we okuwçy gatnaşyklary
-
Mart 28, 2015
Internet ahlaga täsir ýetirýärmi?
-
Mart 14, 2015
Ýaşlar etnigara nika nähili garaýar?


text:
Pakistanyň kanunçykaryjylary ABŞ-nyň prezidenti Donald Trampyň ýurduň goňşy Owganystandaky söweşijilerini howpsuzlyk bilen üpjün edýändigi baradaky aýyplamalaryny ret etdiler.
Pakistanyň Parlamentiniň aşaky öýi Donald Trampyň 22-nji awgustda eden çykyşyny inkär edýän rezolýusiýany kabul etdi. Şol çykyşynda Tramp Waşingtonyň Pakistanyň ekstremistiki toparlara, şol sanda owgan “Talybanyna” “bukalga” bermegine mundan beýläk çydam etmejekdigini aýdypdy.
Trampyň çykyşy pakistan resmileriniň gaharyny getirip, ýurduň ençeme şäherlerinde protestleriň geçirilmegine hem sebäp boldy.


text:
Qaraǵandyda 2-synyp oqýshysyn dárethanaǵa jibermeı qoıǵan muǵalim jumystan bosatyldy QARAǴANDY. QazAqparat – Qaraǵandyda №1 gımnazııanyń muǵalimi oqýshyny dárethanaǵa jibermeı qoıǵany anyqtaldy. Saldarynan ekinshi synyp oqýshysy synyptastarynyń aldynda sabaq kezinde kishi dáretke otyryp qoıǵan, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Qaraǵandyda dene shynyqtyrý muǵalimi oqýshyǵa qol kótermegen - bilim bólimi QARAǴANDY. QazAqparat – Mektep basshylyǵy 13 jasar oqýshynyń anasy balamdy urdy dep aıyp taqqan muǵalim aqtaldy. Oqý ornynda ornatylǵan beınekameradaǵy jazba dene shynyqtyrý pániniń muǵalimi jasóspirimge qol kótermegenin kórsetti. Balanyń anasy ustazdan keshirim surady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Almatyda úzdik muǵalimge páter beriledi ALMATY. QazAqparat - Almaty qalalyq Bilim basqarmasy basshysynyń orynbasary Qaırat Jumanov onlaın brıfıng barysynda muǵalimderdiń jalaqysy qashan kóteriletinin jáne olardyń biliktigin damytýǵa arnalǵan sharalar týraly aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Úzdik pedagog: Eń qıyn mamandyq – adam bolý AQTÓBE. QazAqparat – «2021 jyldyń úzdik pedagogi» ataǵyn Aqtóbe oblysy boıynsha tórt muǵalim aldy. Sonyń biri ózi bilim alǵan mektepke qaıta oralyp, ustaz bolyp júrgen Rıta Aıtjanova. Muǵalim qazir tarıh páninen sabaq beredi ári dırektordyń tárbıe isi jónindegi orynbasary. Ol QazAqparat tilshisine oqýshylarmen jumys tájirıbesin bólisti.
Muǵalimniń jetistigi shákirtteriniń tabysynan kórinedi – úzdik pedagog ORAL. QazAqparat – Muǵalimniń jetistigi shákirtteriniń tabystarynan kórinedi. Respýblıkalyq «Úzdik pedagog – 2021» baıqaýynyń jeńimpazy, Tasqala aýdanyndaǵy S.Jaqsyǵulov atyndaǵy orta mekteptiń geografııa páni muǵalimi Svetlana Irǵalıeva QazAqparat tilshisiniń suraqtaryna osylaısha jaýap berdi.
Ustaz oqyp-úırený men izdenýdi ómir boıy toqtatpaýy kerek – Quralaı Isqaqova ORAL. QazAqparat – Ustaz oqyp-úırený men izdenýdi ómir boıy toqtatpaýy kerek. 2021 jylǵy respýblıkalyq «Úzdik pedagog» baıqaýynyń jeńimpazy, J.Dosmuhamedov atyndaǵy joǵary pedagogıkalyq kolledjiniń arnaıy pánder oqytýshysy, pedagog-zertteýshi, pedagogıka ǵylymdarynyń magıstri Quralaı Isqaqova QazAqparat tilshisiniń suraqtaryna jaýap berdi.
Óskemenniń úzdik muǵalimi: Qazirgi zaman pedagogi únemi izdeniste bolýy kerek ÓSKEMEN. QazAqparat – Óskemen qalasyndaǵy S.Nurmaǵambetov atyndaǵy №4 orta mektepte ınformatıka pániniń muǵalimi bolyp eńbek etetin Olga Gataýllına bıylǵy «Úzdik pedagog» baıqaýynda oza shapqandardyń biri. Árkez shákirtteriniń kóńil-kúıin baǵyp, nazarlaryn sabaqqa baıyppen aýdarýǵa tyrysatyn pedagogtyń 30 oqýshysy túrli dodalarda júldeli oryndardy ıelengen. QazAqparat tilshisi Ustazdar kúnine oraı Olga Gataýllınamen suhbat qurdy.
Barine Bilim jobasynyń jeńimpaz muǵalimderi anyqtaldy NUR-SULTAN. QazAqparat - «Barine Bilim» shaǵyn granttar jobasy boıynsha «National Teacher Prize Kazakhstan – «Qazaqstan muǵalimi» ulttyq syılyǵy» qaıyrymdylyq jobasyn iske asyrý aıasynda konkýrstyq komıssııa «Qazaqstan muǵalimi» ulttyq syılyǵyna ótinish bergen 30 muǵalimdi iriktep aldy. Endi olardyń mektepterinde 1 mıllıon teńge mólsherinde shaǵyn granttar júzege asyrylady, dep habarlaıdy QazAqparat Jobany Azamattyq bastamalardy qoldaý ortalyǵyna silteme jasap.
Qazaqstannyń úzdik pedagogtary Qostanaıda marapattaldy QOSTANAI. QazAqparat- Búgin Qostanaıda muǵalimderdiń kásibı merekesi qarsańynda «Úzdik pedagog – 2021» respýblıkalyq baıqaýynyń qorytyndysy shyǵaryldy. Bul týraly QR Bilim jáne ǵylym mınıstri Ashat Aımaǵambetov Facebook-te jazdy, dep habarlaıdy QazAqparat.
Aqmola oblysynda muǵalimder kúnine arnalǵan quttyqtaý onkúndigi ótýde KÓKShETAÝ. QazAqparat - Aqmola oblysynda muǵalimder kúnine arnalǵan quttyqtaý onkúndigi bastaldy. Qyrkúıektiń 20-da bastalǵan shara 1-shi qazan kúni «Bolashaq saraıy» saraıynda ótetin Muǵalimder kúnine arnalǵan saltanatty jınalyspen aıaqtalady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
ary qaraı
Muraǵat
Joǵary qaraı


text:
Şu gün — 25-nji sentýabrda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlyklyk etmeginde Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllygyna bagyşlanyp, Türkmenistanyň Halk maslahaty geçirildi.
Mejlise Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk maslahatynyň saýlanan agzalary, Mejlisiň deputatlary, döwlet häkimiýet edaralarynyň, syýasy partiýalaryň we jemgyýetçilik guramalaryň ýolbaşçylary, welaýatlaryň, etraplaryň hem-de şäherleriň häkimleri, halkyň hormatly ýaşululary, ilatyň ähli gatlaklarynyň wekilleri gatnaşdylar.
Garaşsyzlygyň 30 ýylynda türkmen döwletiniň gazanan üstünlikleri umumymilli çäräniň gün tertibinde ara alnyp maslahatlaşylan esasy tema boldy. Şeýle-de Türkmenistany mundan beýläk-de hemmetaraplaýyn ösdürmegiň, türkmen halkynyň abadan durmuşyny üpjün etmek ugrunda maksatlary we wezipeleri durmuşa geçirmegiň ileri tutulýan ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy. Garaşsyz döwletimiziň mundan beýläk-de gülläp ösmegine we halkyň durmuş derejesini ýokarlandyrmaga gönükdirilen möhüm çözgütler kabul edildi.
Türkmenistanyň Prezidenti öz çykyşynda özygtyýarly ösüş ýyllarynda ýurduň gazanan ägirt uly sepgitlerini kanagatlanma bilen belledi. Döwlet Baştutanynyň belleýşi ýaly, taryhy taýdan örän gysga döwürde türkmen halky özüni parahatçylyk söýüji, gurmagy we döretmegi başarýan dostlukly millet hökmünde görkezdi.
Şanly senäniň ähmiýetini bellemek bilen, Türkmenistanyň Baştutany halkymyzyň agzybirligini we jebisligini has-da berkidýän bu ýubileý senäniň saýlanan döredijilik ýolunda nobatdaky ynamly ädim hökmünde döwletiň häzirki zaman taryhyny ýazjakdygyny nygtady.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow çykyşynyň dowamynda kuwwatly ykdysady ösüşiň çuňňur binýadynyň esaslandyrylmagyna ünsi çekmek bilen, milli syýasatyň ileri tutulýan ugurlaryny beýan etdi.
Şeýle-de Prezident döwletiň daşary syýasatynyň ähmiýeti we Türkmenistanyň halkara giňişligindäki ýokary abraýy barada belledi. Döwlet Baştutanynyň nygtaýşy ýaly, biziň döwletimiz dünýä ýurtlary bilen dostlukly, işjeň gatnaşyklary ösdürmäge gönükdirilen parahatçylyk söýüjilik strategiýany durmuşa ornaşdyrmak ýoluny dowam etdirer.
Mejlisiň çäklerinde Türkmenistanyň Prezidenti Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň şanly senesi mynasybetli zähmetde tapawutlanan raýatlary döwlet sylaglary bilen sylaglamak baradaky Permanlara gol çekdi.


text:
Reseıde birneshe lańkestik aktiniń joly kesildi
MÁSKEÝ. TASS- QazAqparat – Reseı eliniń Federaldyq qaýipsizdik qyzmeti Máskeý qalasy, Kabardın-Balqar jáne Astrahan oblystaryndaǵy birqatar lańkestik aktilerdiń jolyn kesti. Arnaıy operatsııa barysynda eki lańkes ustayp, altaýy óltirildi. Bul týraly QazAqparat TASS aqparat agenttigine silteme jasap habarlaıdy.
FQQ Qoǵammen baılanys ortalyǵy birqatar lańkestik aktilerdi Reseıde tyıym salynǵan «Islam memleketi» lańkestik tobynyń músheleri 2014 jyldyń jazynda josparlaǵanyn baıandady. Máskeýde eki lańkestik aktisiniń joly kesilip, eki kúdikti ustaldy. Astrahan oblysy men Kabardın-Balqarda atalǵan lańkestik uıymnyń alty qatysýshysy óltirildi.


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keshe 22:52
-
keshe 22:43
-
-
-
-
-
-
keshe 21:25
-
-
keshe 21:08
QR Prezıdenti – Joǵarǵy Bas qolbasshy «Otpantaý-2021» áskerı oqý-jattyǵý jıynyna bardy
NUR-SULTAN. QazAqparat - Memleket basshysy Mańǵystaý oblysyna jumys sapary barysynda «Oımasha» polıgonynda ótken «Otpantaý-2021» shuǵyl-strategııalyq komandalyq-shtabtyq áskerı oqý-jattyǵý jıynyna bardy.
Bul týraly QazAqparat Aqordanyń resmı saıtyna silteme jasap habarlaıdy.
Joǵarǵy Bas qolbasshy Bas shtabtyń aldyńǵy sheptegi pýnktin aralap kórip, Qorǵanys mınıstriniń, áýe qorǵanysy, qurlyq áskeri, áskerı-teńiz jáne desant-shabýyldaýshy áskerler kúshteri basshylarynyń, sondaı-aq Qaraǵandy oblysy ákiminiń baıandamasyn tyńdady. Qasym-Jomart Toqaev arnaýly maqsattaǵy bólimderdiń daıyndyǵyn tekserip, qarý-jaraqtar men tehnıkalardyń zamanaýı túrlerin kórdi, sondaı-aq Aqtaýdaǵy áskerı gospıtal men Mańǵystaý oblysyndaǵy avıatsııalyq ınfraqurylymnyń qurylystaryna qatysty prezentatsııamen tanysty.
Sodan keıin Qasym-Jomart Toqaev belsendi júrgizilgen áskerı ádis-tásilderdiń kórsetilimin bıik minberden tamashalady.
Oqý-jattyǵý jıynynyń tártibi boıynsha ártúrli ásker toptarynyń shartty qarsylastaryna qarsy júrgizgen áskerı is-qımyldarynyń qazirgi qarýly qaqtyǵystardyń tájirıbesine negizdelgen jańa ádis-tásilderi is-júzinde kórsetildi. Ásker toptarynyń is-qımyldary barysynda áýedegi jáne jerdegi barlaý áreketteri júzege asyryldy. Onyń nátıjeleri ushqyshsyz basqarylatyn apparattar men aralas avıatsııa bólimderine týra soqqy jasalatyn nysandardy kórsetip otyrǵan basqarý pýnktine berilip otyrdy.
Sonymen qatar shartty qarsylastardyń ushqyshsyz basqarylatyn apparattaryna qarsy kúres uıymdastyrylyp, kontrbatareıaly soǵystyń zamanaýı ádisteri qoldanyldy. Oqý-jattyǵý jıyny barysynda áskerlerdiń utqyrlyq deńgeıiniń joǵary bolýyn qamtamasyz etýge nazar aýdaryldy.
Budan bólek Prezıdentke Qarýly Kúshterdiń, vedomstvoaralyq bólimderdiń, sondaı-aq elimizdiń ártúrli óńirlerindegi jergilikti atqarýshy organdar men ortalyq memlekettik organdardyń aýmaqtyq bólimsheleriniń júrgizgen is-qımyldary onlaın rejımde kórsetildi. Atap aıtqanda, Kaspıı teńizi aıdynynda áskerı teńiz kúshteriniń avıatsııa men arnaıy operatsııalar kúshteriniń qoldaýymen elimizdiń ekonomıkalyq nysandaryn qorǵaýǵa baǵyttalǵan is-qımyldary júrgizildi. Osyndaı áskerı oqý-jattyǵý jıyndary Qaraǵandy oblysyndaǵy «Saryshaǵan», «Spassk» jáne Almaty oblysyndaǵy «Kóktal» polıgondarynda ótti.
Ádis-tásilder kórsetilimi aıaqtalǵannan keıin áskerı qyzmetshiler aldynda sóz sóılegen Joǵarǵy Bas qolbasshy «Oımasha» polıgonynda ótkizilgen oqý-jattyǵý jıynynyń mańyzy zor ekenin aıtty.
– Bul tarıhı meken – eldik pen erliktiń, birlik pen tutastyqtyń sımvoly. El shetine jaý tıgende babalarymyz osy taýdyń basyna «Uran otyn» jaqqan. Jaýapty sátte bir týdyń astyna jınalǵan. Sondyqtan jurtymyz ony «Birliktiń oty» dep ataǵan. Erlerimiz týǵan jerdi qorǵaý úshin joryqqa Otpantaýdyń baýyrynan attanǵan. Osy jerde ult taǵdyryn sheshetin mańyzdy jıyndar ótken. Bul ıgi dástúr qazirgi kúnge deıin jetip otyr. Biz batyrlarymyzdyń rýhyna taǵzym etemiz. Sonymen birge dástúr sabaqtastyǵyn saqtaımyz. Eń bastysy, baıtaq dalany urpaǵyna mıras etken babalar amanatyna adal bolyp, Otanymyzdy qorǵaımyz, – dedi Memleket basshysy.
Prezıdent áskerı oqý-jattyǵý jıyndarynda, sonyń ishinde halyqaralyq deńgeıde turaqty túrde jaqsy nátıje kórsetip kele jatqan elimizdiń Qarýly Kúshteriniń áskerı daıyndyǵynyń deńgeıi joǵary ekenin atap ótti. Sondaı-aq áskerimizdiń naqty soǵys jaǵdaıynda da bıikten kórinetinine senim bildirdi.
– Armııada únemi jańǵyrý úderisi júrgiziledi. Bul zamanaýı syn-qaterler men qaýipterge daıyndyǵymyzdy qamtamasyz etedi. Arnaıy operatsııalar júrgizetin kúshter, barlaý bólimderi men arnaýly maqsattaǵy bólimsheler qarqyndy damyp keledi. Dıversııalyq áreketterge qarsy is-qımyldar pysyqtalady. Týra soqqy jasaıtyn qarýlar men ushqyshsyz basqarylatyn quraldar keńinen qoldanyla bastady, – dedi Prezıdent.
Memleket basshysy áskerı qyzmetshiler aldynda sóılegen sózinde óńirdegi áskerı-saıası ahýaldyń kúrdelený jaǵdaıynda ótken búgingi keshendi oqý-jattyǵý jıyny kúshtik qurylymdar men jergilikti atqarýshy bıliktiń daǵdarys jaǵdaıyn aýyzdyqtaýǵa ázirligin kórsetkenin jetkizdi.
Joǵarǵy Bas qolbasshy oqý-jattyǵý jıyndary elimizdiń ártúrli óńirinde ornalasqan jeti oqý-jattyǵý polıgonynda jáne Kaspıı aıdynynda ótkenin atap ótti. Jalpy oqý-jattyǵý jıyndary shyǵystan batysqa qaraı úsh myń shaqyrym aýmaqty qamtydy.
– Jeke quram men tehnıkany óz júristerimen, temirjol jáne áýe qatynastary arqyly jyljytý jumystary pysyqtaldy. Bul Qarýly Kúshterdiń strategııalyq utqyrlyǵyn, qaýip tóndiretin negizgi baǵyttar boıynsha áskerı toptardy jedel qurý múmkindigin kórsetti. Shtabtardyń shuǵyl jaǵdaılar kezindegi úılesimdi jumysyn, joǵary tehnologııaly qarýlar men áskerı is-qımyldardy josparlaý ádistemeleriniń qoldanylýyn kórdik. Ákimdikterdiń de daıyndyq deńgeıiniń joǵarylaǵanyna kýá boldyq. Qazirgideı «stress-testileý» kezinde olardyń róli áskerı quramdardan kem túspeıdi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezıdent armııanyń memleket pen qoǵam tarapynan jiti baqylanatyn nysan ekenin atap ótti. Sondaı-aq Memleket basshysy áskerdi zamanaýı qarý-jaraqpen jáne tehnıkamen odan ári jabdyqtaýǵa negizdelgen Qarýly Kúshterdi jáne basqa da áskerler men áskerı quramdardy damytý tujyrymdamasynyń bekitilgenin eske saldy.
– Olardyń qatarynda áýe shabýylyna qarsy qorǵanys, ushqyshsyz basqarylatyn ushý apparattary, barlaý jáne radıoelektrondy kúres quraldary bar. Maıdan, áskerı jáne áskerı-kólik avıatsııa parkin jańartý jumystary jalǵasady. Áskerimiz sheteldik jáne otandyq óndiriste jasalǵan týra soqqy jasaıtyn zymyran keshenderimen jabdyqtalady. Jalpy Qarýly Kúshterdiń tehnıkalyq áleýeti qazaqstandyq armııanyń jańa kelbetin kórsetedi, – dedi Memleket basshysy.
Joǵarǵy Bas qolbasshy áskerı qyzmetshilerge keshendi áleýmettik qoldaý kórsetý máselelerine de toqtaldy.
– Qarjylandyrý máselesi kezeń-kezeńimen artyp keledi. Bıyldan bastap áskerı qyzmetshilerdiń laýazymdyq eńbekaqylary 35 paıyzǵa ósti. Aldaǵy eki jylda ortasha eseppen 60 paıyzǵa joǵarylaıdy. Barlyq sanattaǵy áskerı qyzmetshiler úshin turǵyn úı máselesi zańnamalyq turǵydan sheshilgen. TMD-nyń basqa elderine qaraǵanda qazaqstandyq áskerdiń áleýmettik toptamasy – básekege qabiletti. Áskerı qyzmetshilerdi áleýmettik qorǵaý máselesi árdaıym memleket basymdyq beretin salalardyń qatarynda bolady. Kúshti ásker – qýatty egemen Qazaqstannyń kepili, – dedi Prezıdent.
Qasym-Jomart Toqaev sóziniń sońynda minsiz qyzmetteri úshin áskerı qyzmetshilerge alǵys aıtyp, elimizdiń qaýipsizdigin berik qorǵaıtyndaryna senim bildirdi.
«Otpantaý-2021» jedel-strategııalyq áskerı-shtabtyń oqý-jattyǵý jıyny áskerimizdiń ázirligin tosynnan tekserýdiń sońǵy kezeńi boldy. Qarýly Kúshterdegi oqý-jattyǵý jıyndary bıylǵy qyrkúıek aıynyń basynan beri júrgizilip keledi. Tekseriske 9 myńǵa jýyq áskerı qyzmetshi qatysyp, 3 myńnan astam qarý-jaraq pen áskerı tehnıka, onyń ishinde 66 ushý apparaty men 8 keme jumyldyryldy.
- Prezıdent AÓSShK Hatshylyǵynyń atqarýshy dırektoryn qabyldady
- Prezıdent Astana Group kompanııasynyń basshysy Nurlan Smaǵulovty qabyldady
- Qasym-Jomart Toqaev Saýd Arabııasy KK tóraǵasyn ІІ dárejeli «Barys» ordenimen marapattady
- Aqtaýda er adam bıikten qulap mert boldy
- Qasym-Jomart Toqaev qutqarýshylardy kásibı merekesimen quttyqtady
- Prezıdent TMD-nyń birlesken gýmanıtarlyq mınasyzdandyrý bólimshesi týraly kelisimge qol qoıdy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Ilkinji duşuşykda garşyňdaky tarapa nähili hereketler oňaýly täsir edýär? Ilkinji duşuşykda etmeli ýa-da etmeli däl hereketleriňizi biz bu makalada jemledik! Üns berip okaň! Ýörite siz…View More Ylma görä: Ilkinji duşuşygyň soňky bolmazlygy üçin ýerine ýetirmeli zatlar!
Category: Gyzykly
Pişikler näme üçin eýeleri bilen hajathana ýa-da hammama girmek isleýär?
Pişikler ýakymly jandarlar bolsa-da, adamlarda düşünmek kyn bolan köp “geň” häsiýetleri bar. Alymlar pişikler hakda köp syrlary düşündiren hem bolsalar, ýöne entäk ýene bir soragy…View More Pişikler näme üçin eýeleri bilen hajathana ýa-da hammama girmek isleýär?
Näme üçin düýşlerimizde öljek bolanymyzda birden oýanýarys?
Düýşlerimizde öljek bolanymyzda, her gezek gorkudan oýanýarys. Muny hemmämiz diýen ýaly başdan geçirip görendiris. Näme üçin düýşümiz ölüm pursatyndan soň dowam etmeýär we her gezek…View More Näme üçin düýşlerimizde öljek bolanymyzda birden oýanýarys?
Näme üçin sereden islendik ýerimizden adam ýüzüni görýäris?
Alymlar dürli ýerlerde adam ýüzlerini görmegimiziň sebäbini ýüze çykarýan gözleg geçirdiler. Gözlegiň maksady beýniniň adam ýüzüni we “adamyň ýüzüne meňzeş zatlary” kesgitlemek prosesi bilen birmeňzeşdigini…View More Näme üçin sereden islendik ýerimizden adam ýüzüni görýäris?
Gije sagat 03:00-da oýanmagyňyza sebäp bolýan zatlar!
Gije birdenkä gözüňizi açdyňyz, biraz derläpsiňiz biraz hem nämedir bir zatdan gorkupsyňyz. Gapdalyňyzda duran telefonuňyzyň sagadyna seretdiňiz sagat gije 03:00. Siz näme üçin gijäniň bu…View More Gije sagat 03:00-da oýanmagyňyza sebäp bolýan zatlar!
Näme üçin “Mona Lisa” portreti öz çekilen ýurdunda däl-de Fransiýada sergilenýär?
Leonardo Da Winçiniň “Mona Lisa” portreti, ähli döwürleriň iň meşhur eserleriniň biridir. Meşhur alymlar we taryhçylar şeýle-de teoretikler bu suratyň köp syrynyň bardygy öňe sürülýär.…View More Näme üçin “Mona Lisa” portreti öz çekilen ýurdunda däl-de Fransiýada sergilenýär?
Näme üçin siňekler erbet meýilnama düzýän ýaly ellerini yzygiderli biri-birine sürtýärler?
Siňekleriň bir ýere gonanlarynda öňdäki iki ellerini bir-birine sürtýändikleri hakda pikir eden bolsaňyz gerek. Aslynda bu ýagdaýyň dürli sebäpleri bar. Geliň, bu sebäpleri öwreneliň! Esasanam…View More Näme üçin siňekler erbet meýilnama düzýän ýaly ellerini yzygiderli biri-birine sürtýärler?
Bir agajyň näçe ýaşyndalygyny nädip hasaplamaly?
Müňlerçe ýyl ýaşap bilýän käbir agaç görnüşleri bar. Olaryň ýaşyny nädip hasaplap bolar? Agaçlar her ýyl daşky gatlagyna täze halka goşýarlar. (daşky gabygy bilen iň…View More Bir agajyň näçe ýaşyndalygyny nädip hasaplamaly?
Alymlaryň pikiriçe, adamlar 500 ýyldan hem uzak ýaşap bilerler
Adam ömri boýunça gözleg geçirýän alymlar, Ewolýusiýa mehanizmini bozanymyzda adamlar 500 ýyldan gowrak ýaşap bilerler diýýärler. Adamyň ortaça ömrüniň geçmişde 30-40 ýyl aralygyndadygyny bilýäris, ýöne…View More Alymlaryň pikiriçe, adamlar 500 ýyldan hem uzak ýaşap bilerler
Zikge
Bu söz dilimizde işjeň ulanylmaýan hem bolsa, tarhan dökerlik etmezlik barada «Men näme zikge kakýanmy?» diýen söz düzüminde saklanyp galypdyr. Zikge sözi dogrusynda düşündirişli sözlüklerde «Metaldan…View More Zikge


text:
8-nji oktýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň sanly ulgam arkaly giňişleýin mejlisini geçirdi. Onda Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary E.Orazgeldiýew gözegçilik edýän pudaklarynda şu ýylyň 9 aýynda ýerine ýetirilen işleriň jemleri barada hasabat bermek bilen, obasenagat toplumy boýunça önüm öndürmegiň, hyzmatlary ýerine ýetirmegiň ösüş depgininiň, 2020-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 108,3 göterime deň bolandygyny aýtdy.
Oba hojalyk we daşky gurşawy goramak ministrligi boýunça bu görkeziji 108,9 göterime, Suw hojalygy baradaky döwlet komiteti boýunça 102,5 göterime, “Türkmen atlary” döwlet birleşigi boýunça 100,2 göterime barabar boldy.
Wise-premýer azyk önümlerini öndürmegiň görkezijileri barada aýdyp, gök önümleri öndürmegiň meýilnamasynyň 102,9 göterim, bakja önümlerini öndürmegiň meýilnamasynyň 101,2 göterim, ýeralma öndürmegiň meýilnamasynyň 106,8 göterim, miwe we ir-iýmişleri öndürmegiň meýilnamasynyň 102,6 göterim, et we süýt öndürmegiň meýilnamalarynyň, degişlilikde 101 göterim hem-de 100,4 göterim ýerine ýetirilendigini habar berdi.
Maýa goýumlaryny özleşdirmek boýunça meýilnama 133,1 göterim berjaý edildi. Düýpli maýa goýumlar, esasan, döwlet maksatnamalarynda gurluşygy meýilleşdirilen oba we suw hojalygy desgalarynyň bina edilmegine gönükdirildi diýlip, hasabatda aýdyldy. Bu barada TDH habar berýär.
Ýagşymyrat Çaryýew,
Türkmenabat agrosenagat orta hünär
okuw mekdebiniň 2-nji ýyl talyby.


text:
Aliýew: "Azat edilen topraklarda Türkiýäniň goldawyna garaşýarys" diýdi
Azerbaýjanyň Prezidenti Ilham Aliýew, Azerbaýjanyň paýtagty Baku şäherine sapar guran Türkiýäniň Bilim ministri Ziýa Selçuky kabul etdi
Azerbaýjanyň Prezidenti Ilham Aliýew, Ermenistanyň basyp alyjylygyndan halas edilen topraklarda ýöriteleşdirilen hünär mekdepleriniň gurulmagynyň gerekdigini belläp: "Türkiýäniň goldawyna garaşýarys" habar berdi.
Azerbaýjanyň Prezidenti Ilham Aliýew, Azerbaýjanyň paýtagty Baku şäherine sapar guran Türkiýäniň Bilim ministri Ziýa Selçuky kabul etdi.
Aliýew duşuşykda beren beýanatynda, beýleki ugurlarda bolşy ýaly bilim ugrundada Türkiýe bilen Azerbaýjanyň arasyndaky gatnaşyklaryň tiz depginler bilen özgerýändigini beýan etdi.
Ermenistanyň basyp alyşlygyndan azat edilen şäherleriň meýilnamalarynyň taýarlanýandygyny aýdan Aliýew: "Meýilnamada mekdepleriň gurluşygy hem bar. Doganym Prezident Rejep Taýýip Erdoganyň Şuşa gurjak saparynyň çäginde Türkiýeden sowgat hökmünde teklip edilen mekdebiň düýbüni tutmak dabarasynyň geçirilmegi göz öňünde tutulýar" diýip belledi.
Ilham Aliýew, bilim ugrundada uly özgertmeleriň amala aşyrylandygyna ünsleri çekip: "Türkiýäniň tejribesi biziň üçin möhümdir" diýip aýan etdi.
Türkiýäniň Bilim ministri Ziýa Selçuk bolsa öz gezeginde: "Bilimiň özgerdilmegi, gelejekde amala aşyryljak programmalar babatynda kärdeşim bilen näme gerek bolsa ederis. Hiç alada etmäň" diýip habar berdi.
Degişli Habarlar
Prezident Erdogan Azerbaýjany Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy bilen gutlady
Prezident Rejep Taýýip Erdogan Azerbaýjanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy mynasybetli gutlag ýüzlenmesini çap etdi
Ilham Aliýew Türkiýäniň Zähmet we sosial howpsuzlyk ministrini kabul etdi
Resmi sapar bilen Azerbaýjanyň paýtagty Baku şäherine giden Türkiýäniň Zähmet we sosial howpsuzlyk ministri Wedat Bilgin, Azerbaýjanyň Prezidenti Ilham Aliýew tarapyndan kabul edildi
“Jan Azerbaýjanyň Garaşsyzlyk Güni Gutly Bolsun”
Fuat Oktaý, Azerbaýjanyň garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy bilen gutlady.


text:
Sitomegalowirus
Sitomegalowirus (SMW) ýokançlygy – ýer ýüzünde giňden ýaýran ýokançlyk bolup, immunitetiň gowşamagy bilen baglanyşykly, köpdürli kliniki alamatlaryň ýüze çykmagy bilen häsiýetlendirilýändir. Uçuklar wirusy maşgalasynyň iň howply görnüşlerine degişlidir. Häzirki zaman amaly lukmançylykda bu wirus ýokançlygy aýratyn ünse eýe bolup, Bütindünýä Saglygy Goraýyş guramasynyň Ýewropa bölümi tarapyndan ol ýokanç keselleri bilen keselçiligiň geljegini kesgitleýän keseller toparyna degişli edildi. Wirusyň ýaýramagyna getirýän faktorlar Bu wirusyň giňden ýaýrandygyna garamazdan, häzirki wagta çenli epidemiki ýaýrama ýagdaýlary duş gelenok. SMW ýokançlygynyň kliniki alamatlary bedeniň kesellere garşy göreşme ukybynyň peselen ýagdaýlarynda ýüze çykýandyr. Soňky ýyllarda immunitet ýetmezçiligi ýagdaýlary AIW-iň ýüze çykmagy, ekologiki deňagramlylygyň üýtgemegine getirýän faktorlaryň köpelmegi, dürli derman serişdeleriniň ulanylmagy (derman keseli, gormonlar bilen bejergi) netijesinde ýokarlandy. Göwrelilik döwründe ene bilen ösýän düwünçegiň arasyndaky immun gapma-garşylygy azaltmak üçin döredilen fiziologiki immun ýetmezçiligi hem ýokançlygyň ýaýramagyna getirip biler. Şu faktorlaryň hemmesi, esasan hem olaryň birnäçesiniň utgaşmasy ýokuşma babatda töwekgelçilik toparyna girýän täze doglan çagalara, gan goýberilen näsaglara, dürli beden agzalary oturdylan (transplantirlenen) näsaglar, immun ulgamy basýan serişdeleri ulanýan näsaglara bu ýokançlygyň dürli ýollar bilen ýokuşmagynyň sebäbi bolýar. Bu topara ahlak taýdan bozuk aýallary, gomoseksualistleri, neşekeşleri hem degişli edip bolar. ABŞ-da geçirilen barlaglar, 1-2% çagalaryň doglandan soň peşew bilen SMW bölüp çykarýandygyny, 1 ýaşa çenli şeýle çagalaryň sanynyň 10-20% -e ýetýändigini, 35 ýaşly ulularyň 40%- iň öz ganynda bu wiruslara garşy antitelalary saklaýandygyny, 50 ýaşyň sepgidinde bolsa uly adamlaryň aglaba böleginiň bu wirusy göterýändigini mälim etdi. Wirusy göterijiler ýa-da keseliň köpdürli görnüşlerini başdan geçirýän adamlar wirusly ýokançlygyň gözbaşy bolup biler. Gan, peşew, tüýkülik, jynshana bölünip çykmalary, ýaş suwuklygy, ene süýdi, çaganyň ýan suwlary, döl, täret ýaly biologiki bölünip çykmalar arkaly wirusyň ýokuşmagy bolup geçip biler. Şonuň ýaly-da, transplantalogiýada ulanylýan beden dokumalary hem-de agzalary, donor gany, göwreli aýallar hem wirusy ýaýratmagyň çeşmesi bolup bilerler. SMW ýokançlygynyň ýaýramagynda esasy orun tüýkülik arkaly ýaýramalara berlip, bu keseli "opüşmeleriň keseli" diýip hem atlandyrýarlar. Bu wirus ýokançlygy bilen öň duşuşmadyk adamlar oňa has hem duýgurdyrlar. Kliniki alamatlary we ýüze çykyş aýratynlyklary SMW ýüze çykyşy boýunça häsiýetli alamatlara eýe däldir. Bu wirusly ýokançlygyň ýüze çykyş alamatlary ýokançlygyň geçiş görnüşine, bedeniň ýagdaýyna bagly bolýar. Kadaly immun işjeňlikli adamlarda wirusyň birinji gezek ýokuşmagy kliniki alamatsyz geçip, wirus göterijilik ýagdaýy ýüze çykýandyr. Diňe uly adamlaryň 5%-de wirus dümewi ýadyňa salýan alamatlar toplumy (beden temperaturasynyň galmagy, burnuň dykylmagy, boýun we äňasty limfa düwünleriniň ulalmagy), gulagyň ýanyndaky tüýkülik mäzleriniň ulalmagy hem-de agyrmagy (sialoadenit) bilen ýüze çykýandyr. Seýrek ýagdaýlarda sitomegalowirus gepatiti döräp, onuň üçin gepatitlere häsiýetli alamatlar hem-de biohimiki üýtgeşmeler mahsus bolýar. Kesel örän çalt, takmynan 1 hepdäniň dowamynda yzyna gaýdyp, soňra alamatsyz dowam edýändir. Immun ulgamy gowşak adamlarda SMW has ýaýran häsiýete eýe bolup, dowamly ýa-da haýal geçýän ýokançlyk görnüşi bilen deňeşdirlende ilkinji gezek ýokuşma ýagdaýy has agyr geçýändir. Şeýle ýagdaýlarda öýken, böwrekler, iýmit siňdiriş ulgamy, bagyr, merkezi nerw ulgamy, gözler, böwregüsti mäzler, aşgazanasty mäz, dalak, limfa düwünleri zeperlenip bilerler. Zeperleniş agza baglylykda gepatitler, öýken sowuklamasy, miokarditler, iýmit siňdiriş agzalaryň baş keselleri şüze çykyp biler. Köp halatlarda SMW ýokançlygy AIW- iň, ýiti leýkozyň, sepsisiň, wirusly gepatitleriň, limfogranulematozyň "keşbinde" hem ýüze çykyp bilýändir. SMW ýokançlygy aýal jyns agzalaryny zeperlendirip, ýatgynyň boýunjygynyň, ýatgynyň, jynshananyň sowuklama ýagdaýlaryny döredip bilýär. Erkek adamlaryň bu wirus arkaly jyns agzalarynyň zeperlenmegi adatça alamatsyz geçýändir. SMW-iň göwreli aýallara ýokuşmagy örän howply bolup, wirus ösýän düwünçege geçip bilýändir. Düwünçegiň şikeşleniş derejesi göwreliniň immun ulgamynyň ýagdaýyna, ýokançlygyň geçiş görnüşine, göwreliligiň möhletine baglydyr. Göwrelilik döwründe SMW ýokançlygy ösmeýän göwrelilik, göwreliligiň düşme ýagdaýlary, çaganyň wagtyndan öň dogmagy, köp suwlulyk, çörekçäniň işiniň ýetmezçiligi ýa-da kadaly ýerleşýän çörekçäniň wagtyndan öň gopmagy ýaly gaýraüzülmelere getirse, düwünçek üçin ösmeden yza galma, sarylama bilen ýüze çykýan bagryň zeperlenmegi, merkezi nerw ulgamynyň zeperlenmegi (gidrosefaliýa, mikrosefaliýa, meningoensefalit), köp ulgamlaryň zeperlenmegi bilen geçýän sepsis ýagdaýly ýaly howply gaýraüzülmeleriň sebäbi bolup biler. Gizlin geçýän SMW ýokançlygyň alamatlaryny çaga doglandan soň kesgitlemek kynçylyk döredip, olar (görüş nerwiniň atrofiýasy, kerlik, akyl taýdan ösüşde yza galma) çaganyň ösüşiniň has giçki tapgyrlarynda mälim bolup bilerler. Anyklaýyş usullary Sitomegalowirus ýokançlygy anyklamakda laborator usullaryň görkezijilerine salgylanyp, ol usullar (immunoferment derňewi, polimeraza zynjyrly reaksiýa, immunologiki usullar) bedeniň biologiki suwuklyklarynda wirusy we oňa mahsus bolan antitelalary (göreşiji öýjükler) tapmaga gönükdirilendir. Bejergi çäreleri SMW ýokançlygyň bejergisinde wirusa garşy ulanylýan serişdeleri hem-de immun ulgamyň işini kadalaşdyrýan dermanlary ulanýarlar. Ýokançlygyň ýiti ýüze çykmalarynda asiklowir üstünlikli ulanylýar. Ony 8-10 gün damariçre goýberýärler. Asiklowiriň beden üçin ýaramaz täsirleriniň bardygy sebäpli, ony, has hem çagalar babatda seresaply ulanmak maslahat berilýär. Transportirlenen (oturdylan) bagyrly, böwrekli näsaglarda hem wirusyň ýokuşma ýa-da gaýtadan işjeňleşýän halatlarynda bu dermany üstünlikli ulanyp bolýar. Immun ulgamyny kadalaşdyrýan serişdelerden lewamizol SMW bejergisinde has giňden öwrenilen serişde bolup, ony ýörite tertip boýunça 12 hepdäniň dowamynda ulanýarlar. Wirusly ýokançlygyň uzak wagt peşew ýa-da tüýkülik bilen bölünip çykýan halatlarynda lewamizol bilen gaýtadan bejeriş tapgyryny ýa-da taktiwini deriniň aşagyna goýberme usulyny (9-10 hepdäniň dowamynda) ulanýarlar. Aýdylyp geçilen serişdeleri göwrelilik döwründe ulanmak bolmaýar. Göwrelilik döwründe bejeriş we akuşerçilik jogapkärçiligi babatda çylşyrymly soraglary çözmeli bolýar. Göwreliligiň kiçi möhletlerinde, ýokançlygyň ilkinji ýüze çykan ýa-da gaýtadan beterleşen halatlarynda göwreliligi aýyrmak maslahat berilýär. Göwreliligiň kiçi möhledinde ony emeli aýyrmakdan ýüz döndürilen halatlarynda, laborator barlaglaryň görkezijilerine, ösýän düwünçegiň ýagdaýyna ultrases barlagy geçirip baha bermä daýanmaly bolýar. Şunuň ýaly ýagdaýlarda, SMW garşy ýokary mukdarda antitelalary saklaýan serişdeleri (sitomegalowirusa garşy immunoglobulin, adaty adam immunoglobulini) ulanmak ýerlikli bolup biler. Göwrelilik döwründe wirusa garşy serişdelerden wiferony ulanmak bilen gowy netijeleriň gazanylan halatlary köpdür. Wirusyň ýaýramagynyň öňüni alyş çäreleri SMW ýokançlygyň öňüni almak çäreleri şahsy gigiýena düzgünleri berjaý etmäge, transplantalogiýada ulanylýan agzalara we dokumalara, gan donorçylygynda gana we gandan taýynlanan serişdelere degişli barlaglary geçirmäge hem-de immun ulgamy tapdan düşüriji faktorlardan goramaga gönükdirilen bolmalydyr. Ene süýdünde SMW anyklanan ýagdaýynda onuň bilen çagany iýmitlendirmek maslahat berilmese hem, çaganyň göwrelilik we dogrum wagty ýokuşmagynyň derejesi bilen deňeşdirlende, şeýle ýaýrama ýoly çaga üçin az howpludyr.


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow «Gaýragoýulmasyz tiz kömek» merkezine bardy!
21-nji iýulda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Daşoguz welaýatyna iş saparyny amala aşyrdy. Iş saparynyň dowamynda milli Liderimiz awtoulagda «Gaýragoýulmasyz tiz kömek» merkezine tarap ugraýar. Şol ýerde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy saglygy goraýyş ulgamynyň işgärleri mähirli garşylaýarlar. Döwlet Baştutanymyz bu ýere ýygnananlar bilen salamlaşyp, döwletimiziň çagalaryň sazlaşykly ösmegi, olaryň saglygyny goramak we berkitmek barada hemişe alada edýändigini, bu ýörelgeleriň bolsa, döwlet syýasatynyň esasy ugurlary bolup durýandygyny belledi. Milli Liderimiz biz bu maksatlar üçin Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň mümkinçiliklerinden peýdalanýarys diýip aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz şol gaznadan welaýatyň etraplarynyň we şäherleriniň çagalar hassahanalary üçin täze «Tiz kömek» awtoulaglarynyň 10-syny bermek hakynda karara gelendigini aýdyp, saglygy goraýyş we derman senagaty ministrine täze ulaglaryň açarlaryny gowşurdy.
Döwlet Baştutanymyz lukmanlar bilen söhbetdeşlikde ýurdumyzda çagalaryň saglygyny goraýyş ulgamyny degişli halkara talaplaryna laýyklykda hünärmenler, derman we saglygy goraýyş serişdeleri bilen yzygiderli üpjün etmek, saglygy goraýyş ulgamynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak boýunça zerur işleriň geçirilýändigini belledi. Paýtagtymyz Aşgabatda hem-de welaýatlarda gysga wagtyň içinde innowasion tehnologiýalar bilen üpjün edilen lukmançylyk merkezleri, ýöriteleşdirilen klinikalar, şypahanalar guruldy. Şunuň esasynda dünýä ülňülerine laýyk gelýän öňdebaryjy sport-sagaldyş infrastrukturasyny döretmekde uly üstünlikler gazanyldy diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow olaryň hatarynda welaýatda bina edilýän saglygy goraýyş ulgamynyň edaralarynyň – 450 orunlyk köpugurly hassahana we 150 orunlyk onkologiýa hassahananyň möhüm orun eýelejekdigini aýtdy. Şeýle hem sebitde ekologiýa meselelerine uly üns berilýändigi bellenildi, munuň özi ilatyň saglygyny gorap saklamakda möhüm ähmiýete eýedir. Bu ugurda esasy wezipeleriň hatarynda — ähli durmuş tapgyrlarynda çaganyň saglygyny goramak, şeýle hem sanly we innowasion tehnologiýalara, öňdebaryjy lukmançylyk ylmyna we tejribesine esaslanan ýokary hilli we elýeterli lukmançylyk serişdeleri bilen üpjün etmek üçin göwnejaý şertleri döretmek bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz belledi.


text:
Bizi gurşap alan dünýämizde janly-jandarlaryň we ösümlikleriň dürli görnüşlerine gabat gelmek bolýar. Olaryň ählisi ýaşaýyş durmuşynda tebigy taýdan aýrylmaz baglanyşyklydyr. Olaryň her biriniň tebigatda tutýan orny örän uludyr.
Eziz Diýarymyzyň tebigy baýlyklaryny gorap saklamak, olary içgin öwrenmek, baýlaşdyrmak we geljekki nesillere miras galdyrmak boýunça döwlet derejesinde uly işler alnyp barylýar. Ýurdumyzda döredilen goraghanalar bolsa şeýle alnyp barylýan işleriň aýdyň subutnamalarynyň biridir.
Türkmenistan Diýarymyzyň günorta çäklerinde 1941-nji ýylyň 3-nji dekabrynda döredilen Bathyz döwlet tebigy goraghanasynda ösümlikleriň we haýwanlaryň dürli görnüşleri bardyr. Häzirki wagtda 870,7 gektar ýeri eýeleýän bu goraghanada oňurgaly haýwanlaryň 340-dan gowrak görnüşi, şol sanda süýdemdirijileriň 42, guşlaryň 250-den gowrak, süýrenijileriň 40, ýerde-suwda ýaşaýanlaryň 3, ösümlikleriň 1050 görnüşi bardyr.
Özüniň garamagynda Çemenebit, Pulhatyn we Gyzyljar çäkli goraghanalary bolan Bathyz döwlet tebigy goraghanasynda ösýän ajaýyp ösümlikleriň biri Guşgy çigildemidir. Ýer ýüzünde çigildemleriň 140-a golaý görnüşi bardyr.
Özüniň tebigata berýän gözelligi bilen meşhur bolan Guşgy çigildemi Liliýalar maşgalasyna degişlidir. Ol boýy 15-40 santimetr, köpýyllyk otjumak görnüşli, soganlygy bolan ösümlikdir. Guşgy çigildemi Bathyzyň we Garabiliň endemigi hasaplanýar. Onuň gülleri ýekeleýinden uly, ýiti gyzyl reňkli, düýbi solak-sary, gaýmaly gara tegmillidir. Miwesi bolsa süýri, gozajyk şekilindedir.
Guşgy çigildemiň ýapraklary barada aýdanymyzda bolsa, olar orak şekilinde, gyralary sähelçe tolkunly, aşaky ujy çowly bolýar.
Bu ösümlik esasan tohumyndan, seýrek ýagdaýlarda bolsa wegatatiw usul bilen köpelýär. Onuň gögeren düýpleri 6-8 ýyldan soň hasyl berip başlaýar. Bu çigildem mart-aprel aýlarynda gülleýär we maý aýynyň ahyrlarynda miweleýär.
Guşgy çigildemi Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizilendir.
Aşyrowa Aýgül
S.A.Nyýazow adynday TOHU-nyň talyby


text:
Ýolbars, möjek we tilki üçüsi awa çykýarlar. Olaryň awy diýseň oňýar: bir sany ýabany öküz, bir sany dag goçy, birem towşan tutýarlar. Ülpetler bir çeşmäniň başynda dynç almaga oturýarlar. Şonda ýolbars: «Awy adalatly paýlaşalyň. Möjek, muny sen oňararsyň» diýýär. Möjek ýerinden turýar-da, hiç hili gypynç etmän, awy paýlamaga başlaýar. Ol ilki bilen ýabany öküzi ýolbarsyň öňüne oklap: «Hojaýyn! Owaly bilen, iň irimiz sen, ikinjidenem, biziň hojaýynymyz bolup durýarsyň. Şonuň üçin ýabany öküz, goý, siziňki bolsun! Goçuň göwresi orta gürpde bolany üçin, ony men özüme alýaryn. Tilkiniň göwresi kiçi, şonuň üçinem, onuň paýyna towşan düşýär» diýýär. Möjek şeýdägedin dessine awy paýlaşdyryp çykýar. Muňa gahary gelen ýolbars: «Eý, möjek! Men seniň diýenleriňe düşünmedim. Hany, ýakynragyma gelip, täzeden bir düşündir» diýýär. Möjek onuň golaýyna barýaram welin, ýolbars urýar penjäni. Möjegi pers-ala edip taşlaýar. Soňam tilkä seredip: «Eý, tilki, bulary sen paýlaşdyr, özi hem adalatly paýla!» diýýär. Tilki ýolbarsyň öňünde hormat bilen tagzym edip: «Hojaýynjan, bu semiz öküz siziň guşluk naharyňyz bolsun. Öýlän wagty şorja çorbaly çekdirme gaty gowy gidýär, bujagaz goç hem öýlänligiňiz bolsun, haýwanlaryň şasy. Towşan bolsa, soltanym, şam naharyňyz bolsun!» diýýär. Ýolbars ýyrş-ýyrş edip tilkiden: «Tilki, sen diýseň adalatly ekiniň-aý. Örän ýerlikli paýlaşdyrdyň. Hany, sen aýt! Beýle adalatly bolmagy nireden öwrendiň?!» diýip soraýar. Tilki ýolbarsyň sowalyna jogap bermezden burun, ätiýaçdan yza tesip, mekirlik bilen gülýär-de: «Möjegiň başyna gelen beladan» diýip jogap berýär.
* * *
Adamogly her bir hadysadan sapak almagy başarmaly. Ýagdaýa görä, özüni ätiýaçly alyp barmaly. Ýerliksiz gözsüz batyrlyk etmek edermenlik däldir, eýsem nadanlykdyr. Esasanam, «Gün – güýçliniňki, gowurga – dişliniňki» diýilýän adalatsyzlygyň hökmürowan jemgyýetinde herki ädim oýlanyşykly ädilmeli.
ÝOLBARS ADALATY
Ýolbars, möjek we tilki üçüsi awa çykýarlar. Olaryň awy diýseň oňýar: bir sany ýabany öküz, bir sany dag goçy, birem towşan tutýarlar. Ülpetler bir çeşmäniň başynda dynç almaga oturýarlar. Şonda ýolbars: «Awy adalatly paýlaşalyň. Möjek, muny sen oňararsyň» diýýär. Möjek ýerinden turýar-da, hiç hili gypynç etmän, awy paýlamaga başlaýar. Ol ilki bilen ýabany öküzi ýolbarsyň öňüne oklap: «Hojaýyn! Owaly bilen, iň irimiz sen, ikinjidenem, biziň hojaýynymyz bolup durýarsyň. Şonuň üçin ýabany öküz, goý, siziňki bolsun! Goçuň göwresi orta gürpde bolany üçin, ony men özüme alýaryn. Tilkiniň göwresi kiçi, şonuň üçinem, onuň paýyna towşan düşýär» diýýär. Möjek şeýdägedin dessine awy paýlaşdyryp çykýar. Muňa gahary gelen ýolbars: «Eý, möjek! Men seniň diýenleriňe düşünmedim. Hany, ýakynragyma gelip, täzeden bir düşündir» diýýär. Möjek onuň golaýyna barýaram welin, ýolbars urýar penjäni. Möjegi pers-ala edip taşlaýar. Soňam tilkä seredip: «Eý, tilki, bulary sen paýlaşdyr, özi hem adalatly paýla!» diýýär. Tilki ýolbarsyň öňünde hormat bilen tagzym edip: «Hojaýynjan, bu semiz öküz siziň guşluk naharyňyz bolsun. Öýlän wagty şorja çorbaly çekdirme gaty gowy gidýär, bujagaz goç hem öýlänligiňiz bolsun, haýwanlaryň şasy. Towşan bolsa, soltanym, şam naharyňyz bolsun!» diýýär. Ýolbars ýyrş-ýyrş edip tilkiden: «Tilki, sen diýseň adalatly ekiniň-aý. Örän ýerlikli paýlaşdyrdyň. Hany, sen aýt! Beýle adalatly bolmagy nireden öwrendiň?!» diýip soraýar. Tilki ýolbarsyň sowalyna jogap bermezden burun, ätiýaçdan yza tesip, mekirlik bilen gülýär-de: «Möjegiň başyna gelen beladan» diýip jogap berýär.


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keshe 22:52
Ushaq apatynan tiri qalǵandardyń jaǵdaıy belgili boldy - Almaty ákimdigi
ALMATY. QazAqparat - Almatyda dárigerler ushaq apatynan japa shekken eki adamnyń densaýlyǵy jaıly aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Oqıǵa ornynda Almaty qalasy Qoǵamdyq densaýlyq basqarmasynyń jedel járdemniń 10 reanımatsııalyq brıgadasy jumys istep jatyr.
«Zardap shekken adamnyń biri 33 jastaǵy er adamnyń sol jaq sany ashyq synǵan, jabyq mı jaraqatyn alǵan. 25 jastaǵy jigit mı jaraqatyn alǵan, qol saýsaqtary synǵan. Sonymen qatar, 2-3 dárejeli kúıik alǵan. Qazir olar Almatydaǵy 4 aýrýhananyń jansaqtaý bóliminde jatyr. Jaǵdaılary óte aýyr. Dárigerler zardap shekkenderdiń ómirin qutqarý úshin bar kúshin salýda. Barlyq kadrlar, sonyń ishinde qalanyń bas reanımatology jumyldyryldy»,- dedi basqarmadan.
Eske salsaq, búgin Nur-Sultan-Almaty baǵytynda kele jatqan AN-26 áskerı ushaǵy 17.22-de radardan joǵalyp, qala áýejaıy mańynda apatqa ushyraǵan edi.
Ushaqta bolǵan 4 adam qaza tapty. 2 adam túrli jaraqattarmen Almaty qalasynyń 4-qalalyq klınıkalyq aýrýhanasyna jetkizildi.
- Óskemende polıtseıler densaýlyǵy syr bergen 7 jasar qyzǵa kómekke keldi
- Rýlde polıtseı bolǵan: Qaraǵandyda jol apatynan sábı kóz jumdy
- QazVac qazaqstandyq vaktsınasynyń 3 negizgi artyqshylyǵy ataldy
- AQSh-ta 21 adam mingen ushaq apatqa ushyrady
- SQO-da skýter mingen jigit baǵanǵa soǵylyp kóz jumdy
- Atyraýda joǵalyp ketken er adam óli tabyldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Pandemııa kezinde jumyssyzdyqtyń birden beleń alýyna jol bermedik - Toqaev
NUR-SULTAN. QazAqparat - Bes jyl buryn shaǵyn jáne orta bıznestiń ishki jalpy ónimdegi úlesi 24 paıyz boldy. Qazir bul kórsetkish 32 paıyzǵa jetti jáne salada 3,5 mıllıon otandasymyz jumyspen qamtylǵan, dep habarlaıdy QazAqparat.
Bul jaıynda «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasynyń búgin astanada ótken VIII sezinde Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev aıtty.
– Búkil álemge taraǵan epıdemııa byltyrdan beri elimizdegi kásipkerliktiń damýyna kedergi keltirdi. Qıyn sátte memleket bıznes salasyna jan-jaqty qoldaý kórsetti. Ártúrli memlekettik baǵdarlamalar aıasynda jalpy quny 6,3 trıllıon teńge bolatyn daǵdarysqa qarsy sharalardyń 3 toptamasy júzege asyryldy. Bul ahýaldy túzeýge jáne ekonomıkalyq belsendilik pen kásipkerlik bastamalardy qaıta qalypqa keltirýge múmkindik berdi. Jumyssyzdyqtyń birden beleń alýyna jáne kásiporyndardyń jappaı bankrotqa ushyraýyna jol bermedik. Bıylǵy 8 aıdyń qorytyndysy boıynsha el ekonomıkasy 3 paıyzǵa ósti. Memleket bızneske kómek kórsetý isin jalǵastyra beredi, – dedi Prezıdent.
Memleket basshysy 2022 jyly «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» jáne Bıznestiń jol kartasy baǵdarlamalarynyń aıasynda 1 trıllıonnan kem emes qarjy bólingenin jetkizdi.
- QR Prezıdentiniń Qaraǵandy oblysyna jumys saparynyń vıdeosy jarııalandy
- Qazaqstanda koronavırýstan emdelip jatqan 634 naýqastyń jaǵdaıy aýyr
- Qazaqstanda KVI-ge qarsy vaktsınanyń eki komponentin 7 235 679 adam saldyrdy
- Ótken táýlikte koronavırýstan 9 adam qaıtys boldy
- Matrıtsa: Almaty oblysy «qyzyl», Qyzylorda oblysy «jasyl» aımaqqa ótti
- Qazaqstanda ótken táýlikte 1984 adam koronavırýstan jazyldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Türkmenistanyň Daşary işler ministri Raşid Meredow çarşenbe güni Awtomobil ulaglarynyň halkara birleşiginiň (IRU) Baş sekretary Umberto de Pretto bilen wideoaragatnaşyk ulgamy arkaly onlaýn gepleşikleri geçirdi.
Türkmenistanyň daşary syýasat edarasynyň resmi sahypasynda habar berlişi ýaly, ulag-üstaşyr geçelgeleriniň ösdürilmegi, logistikanyň we sanly ulgamyň kämilleşdirilmegi arkaly ýurtlaryň arasyndaky özara baglanyşyklylygyň gowulandyrylmagyna gönükdirilen bilelikdäki hereketleriň meseleleriniň giň toplumyny ara alyp maslahatlaşdylar.
Umberto de Pretto Türkmenistanyň Hökümetiniň ýurtda we sebitde diňe bir ýol ulaglarynyň ulgamynda däl-de, eýsem infrastrukturanyň hemmetaraplaýyn kämilleşdirilmegi ugrundaky tagallalaryna ýokary baha berdi.
Umberto de Prettonyň belleýşi ýaly, IRU Türkmenistanda kuwwatly döwrebap düzümleri gurmak bilen birlikde, halkara konwensiýalaryna we ylalaşyklaryna goşulmak arkaly onuň netijeli ulanylmagynyň ýokarlandyrylmagy üçin şertleri döretmek boýunça hem amala aşyrylýan giň gerimli işleri goldaýar.
IRU-nyň Baş sekretary Lazurit (Lapis Lazuli) geçelgesiniň, şeýle hem Demirgazyk-Günorta we Gündogar-Günbatar ugurlary boýunça beýleki ulag-üstaşyr geçelgeleriniň iş ýüzünde peýdalanmagynda Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyga ygrarlydygyny belledi.
Şeýle hem taraplar 2021-nji ýylda Türkmenistanda geçirilmegi meýilleşdirilýän Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp gelýän ýurtlaryň ministrleriniň Halkara maslahatyna görülýän taýýarlyklary hem ara alyp maslahatlaşdylar.
Awtomobil ulaglarynyň halkara birleşigi milli ýol ulag birleşikleriniň we guramalarynyň bähbitlerini özünde jemleýär. Gurama Ženewada 1948-nji ýylyň mart aýynda esaslandyryldy.


text:
Sanly senagat – bu günki günde döwletleriň ykdysadyýetiniň ösüşinde esasy hereketlendiriji güýje öwrüldi. 2019-njy ýylda senagaty sanlylaşdyrmak dünýä sanly ykdysadyýetiniň 84,3 %-ini we dünýäniň jemi içerki önüminiň 35%-ini kemala getirdi. Ösen ýurtlarda senagat pudagyny sanlylaşdyrmak sanly ykdysadyýetiň 86,3%-ini düzse, ösýän döwletlerde bu ülüş 78,6%-e deňdir. Ösen döwletler aragatnaşyk we programma üpjünçilik ugrunda iň güýçli wekiller bolup, olar elektron söwda we ýokary derejedäki öndürijilige eýe bolan ýurtlardyr.
Sanly senagatlaşma pudaklar boýunça bölünende birlenji, ikilenji we üçlenji toparlara tapawutlandyrylmagy mümkin. Alyp barýan işiniň aýratynlygyna görä biz olary oba hojalygy, önümçilik we hyzmat ediş ulgamlaryna bölüp bileris. Dünýäde hyzmat ediş ulgamynda sanly transformasiýa beýleki iki sektora garanda ýokary depginde ösýär.
Bu esasan, her bir sektoryň özüne mahsus aýratynlyklaryna baglydyr. Hyzmat ediş ulgamynda sanly transformasiýa önümçilige seredende aňsat amala aşyrylýar. Çünki hyzmatlar ulgamynda gündelik çykdajylar az, tranzaksiýa çykdajylary bolsa köpräk bolýar. Oba-hojalyk pudagynda sanly ulgamy ornaşdyrmakda köpsanly kynçylyklar ýüze çykýar. Sebäbi bu pudakda önümçilige daşky gurşaw we tebigy ýagdaýlar ýokary derejede täsir edýär.
Ösen ýurtlarda köplenç sanly transformasiýa we ösüş görkezijileri ýokarda ady agzalan üç pudakda hem deň derejedäki deňagramlykdadyr. IDC (International Data Corporation) çaklamalaryna görä, 2022-nji ýyla çenli dünýä jemi içerki önümini öndürijileriň 65%-i sanly ulgama geçer. 2020-nji ýyldan 2023-nji ýyla çenli sanly transformasiýa goýulýan maýa goýumlarynyň mukdary 6,8 trl dollara ýetmegi mümkin. Häzirki wagtda kärhanalaryň sanly ulgam ornaşdyrylyşy 1.0 modelinden 2.0 modele çenli ösýändigini görmek bolýar.
Bulut tehnologiýaly hasaplama, uly maglumatlar, mobil we sosial aragatnaşyk torlary 2007-nji ýyldan bäri senagat pudagynda hem uly gyzyklanma döredýär. Senagat kärhanalary bu maglumat tehnologiýalaryny öz hojalyk we önümçilik, söwda işlerine innowasiýa girizmek üçin peýdalanýarlar. Bu döwür 1.0 sanly transformasiýa döwri boldy.
Mundan beýläk, sanly ulgam iri innowasiýalary amala aşyrmaga ýardam berer. Senagat kärhanalarynyň innowasion mümkinçiliklerini has-da ösdürmek üçin emeli intellekt, IoT (Internet of things) we blokçeýn ýaly täze tehnologiýalar gerek. Bu bolsa 2.0 sanly transformasiýa döwri bolar.
IDC kompaniýasy senagat kärhanalarynda 2.0 sanly ulgamy ornaşdyrmak üçin dokuz sany ugur boýunça dogry şertleriň döredilmegi gerekdigini anyklady. Bu ugurlar sanly ulgamyň geljegi, ynam, intellekt, müşderiler we sarp edijiler, işler, operasiýalar, özara aragatnaşyklar, sanly innowasiýalar we senagat pudaklary bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr.
Sanly transformasiýa – bu bäş tapgyrdan ybarat. Uzak dowam edýän bu prosesiň başlangyç, ýerli giňelme, replikasiýa, operasiýalary dolandyryş, optimallaşma we innowasiýa ýaly tapgyrlaryny tapawutlandyrmak bolar. Önümçilikde we beýleki ugurlarda sanly ulgamy ornaşdyrmagy başlan ähli senagat kärhanalarynyň 70%-den gowragy häzirki wagtda “Ýerli giňelme” we “Replikasiýa” tapgyrlaryndadyr. Diňe 3,9% kärhanalar “optimallaşma we innowasiýa” tapgyryna ýetmegi başardy. Iri kärhanalarda doly derejdäki sanly ulgama ýetmek üçin azyndan 10 ýyl wagt gerek bolýar.
Sanly ulgama geçmekde birnäçe möhüm basgançaklary aýratyn tapawutlandyryp görkezmek bolar:
- Sanly transformasiýa strategiýasyny amala aşyrmak bäş sany pudakda özgertmeleri talap edýär.
- Habarlylyk: siziň nähili işleýäniňiz iki sany proses bilen bahalanýar: biznes we tehnologiýa. Siz biznes zerurlyklaryňyzy, müşderileriňiziň talaplaryny wagtynda duýup, tehnologiýanyň gazananlaryny durmuşa ornaşdyrmak arkaly ýüze çykan meseleleri çözmegiňiz gerek. Müşderileriň we ulanyjylaryň zeruryýetinden habarly bolmagyňyz juda möhümdir.
- Medeniýet: platformalary döretmek we resurslardan bilelikde peýdalanmak sanly transformasiýa alyp barýan esasy ýoldur. Şol sebäpli hem özgertmeleri goldamak üçin medeni aňy we özboluşlylygy özgertmelere uýgunlaşdyrmalydyr.
- Guramaçylyk: integrasiýalaşan toparlar ýeketäk sanly platforma esasynda sanly maksatnamalary ornaşdyrmak üçin biznes we IT bölümi ähli işgerleri özünde jemlemelidir.
- Metodologiýa: sanly ulgamy ornaşdyrmakda berk binýady döretmek üçin sanly obýektler, ýagdaýlar we kadalara geçmek we peýdalanyş görnüşlerini, çözgütlerini artdyrmagy dowam etdirmelidir.
- Model: telekeçilik, operasion we dolandyryş modellerini sanly ulgamyň mümkinçiliklerinden we maksatlaryndan gelip çykýan ýagdaýlara uýgunlaşdyrmalydyr.
- Smart tehnologiýalary ulanmak we emeli intellekti kämilleşdirmek arkaly esasy iki sany ugra üns bermek zerurdyr. Bu üstünlikler müşderileri has hem hoşal edýär. Senagat edarasynyň öndürijiligini we kuwwatlylygyny artdyrýar.
- Ulanyjylaryň we sarp edijileriň gyzyklanmalaryna we isleglerine üns bermeli we öz tejribesini alty görnüşdäki ulanyjylara ýetirmelidir: müşderiler, sarp edijiler, hyzmatdaşlar, önüm öndürijiler, eltip berijiler we işgärler.
- Düşewüntliligi elden bermezlik – söwda we geleşik, şol sanda ähli biznes işleriniň kämil derejedäki arhitekturasyny taýýarlamaly. Bolup biläýjek ýagdaýlaryň ýüzlerçe ssenariýasyny düzmeli. Krizisiň kemala gelmegi ähli biznes işiniň ýok bolmagyna getirer.
- Sanly transformasiýanyň ähli taslamalaryny ýeketäk maksada gönükdirmek zerurdyr.
Ulanyjylaryň we müşderileriň sowallaryna jogap bermek işiňizi rowaçlandyrar. Häzirki wagtda ösen kompaniýalaryň iş tejribesine salgylansak, “Huawei” kompaniýasynyň müşderilerini goldamak boýunça akylly hyzmatlary uly netijelere eýe boldy. Kompaniýanyň bu ulgamy her minutda 4000-e çenli müşderileriň soraglaryna jogap berýär. Her aý 6 milliondan gowrak ulanyjylaryň sowallary özüniň dogry derejedäki çözgüdine gowuşýar. 92,8% soraglara bolsa robotlar tarapyndan jogap berilýär.
Ýokarda gürrüň eden tehnologiýalarymyz, sanly ulgamy durmuşa we senagat edaralaryna ornaşdyrmak boýunça amaly maksatnamalarymyz sanly senagaty kemala getirmekde iň netijeli seljermeleriň biridir. Sanly senagat bizi gurşap alan sferany, durmuşymyzy, okuwymyzy, işimizi, dynç alşymyzy, sözüň doly manysynda ömrümizi sanly ulgama uýgunlaşdyrmagyň iň möhüm basgançagydyr.
Toýly Muhammetdurdyýew,
Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň
žurnalistika hünäriniň 3-nji ýyl talyby.


text:
Ýemeniň şaýy gozgalaňçylaryna garşy söweşýän Saud Arabystanynyň ýolbaşçylygyndaky harby koalisiýanyň 28-nji martda aýtmagyna görä, indiki aýa planlaşdyrylan parahatçylyky gepleşikleriň öňýanynda dokuz saud arabystanly tussagyň 109 ýemenli raýata çalyşylandygyny habar berdi.
Koalisiýa ýemenli tussaglaryň “Saud Arabystanynyň serhetlerine golaý ýerde geçirilen operasiýalaryň dowamynda ele salnandygyny aýtdy.
Ýemeniň mediasy saud arabystanly dokuz adamyň esgerlerdigini habar berdi.
Koalisýa tusaaglaryň çalyşygynyň 27-nji martda geçirilendigini öz beýannamasynda habar berdi.
Bu waka Arap dünýäsiniň iň garyp ýurdy bolan Ýemende 6000 adamyň ölümine getiren we gumanitar konflikti tutaşdyran uruşda geçen ýylyň aýagyndan bäri amala aşyrylan ençeme tussag çalyşygynyň biridir.
Konfliktde Saud Arabystanynyň goldamagyndaky Ýemeniň häkimiýetleri öňki hökümete ýaran şaýy gozgalaňçylarynyň “Huthi” toparyna garşy söweşýärler.
Eýranyň goldawyna daýanýan gozgalaňçyar 2014-nji ýylyň sentýabr aýynda Ýemeniň paýtagty Sanaany basyp alypdy, 2015-nji ýylyň mart aýynda koalisiýa howa hüjümlerine başlapdy.
Konfliktdäki taraplar 18-nji aprelde Kuweýtde geçiriljek parahatçylyk ugrundaky gepleşikleriň öňýanynda 10-njy aprelde gije ok atyşygy bes etmek barada ylalaşdylar.


text:
Sosiologiýa
Sosiýologiýa (lat. societas-jemgyýet, Şablon:Lang-gr [lóɡos]-ylym bilim), jemgyýet we jemgyýeti emele getirýän dürli sosial toparlaryň (gatlaklaryň, synplaryň,stratalaryň, demografiki, etniki we ş.m.) arasyndaky gatnaşyklary öwrenýän ylym. Jemgyýeti takyk derejede (edil fizika, biologiýa ýaly tebigaty öwreniş ylymlary kimin) öwrenýän täze ylmyň zerurlugy baradaky pikiri ilkinji bolup öňe süren we şeýle ylmyň "sosiologiýa"diýlip atlandyrylmagyny teklip eden fransuz alymy Ogýyst Kont (1798-1857)hasaplanylýar. Şonuň üçin-de, O.Kont sosioloýiýanyň esaslandyryjysy hasaplanylýar