c: text/html

text:
Baku Ermenistany Azerbaýjanyň Daglyk-Garabag sebitiniň araçäginde ok atyşlygy bes etmeklik baradaky ylalaşygy bozmakda aýyplaýar.
Azebaýjanyň Goranmak ministrliginiň ýaýradan beýanatynda bellenilmegine görä, gürrüňi gidýän waka Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk guramasynyň resmileri Azerbaýjanyň Fizuli etrabyndaky araçäge gözegçilik etmäge baranda, penşenbe güni ýüze çykypdyr. Bu wakada hiç kim ýaralanmandyr.
Penşenbe güni ÝHHG-nyň beýleki bir topary Daglyk-Garabagdaky serhede gözegçilik edýärdi.
Ermenistanyň paýtagty Ýerewanda ýurduň goranmak ministri Seýran Oganýan penşenbe güni kabinet ýygnagynda “biz diňe ok atyşykly maksatlara gaýtawul berýäris” diýip, iki ýurduň arasyndaky araçäkde ýagdaýyň dartgynly bolmaga dowam edýändigini aýtdy.
Daglyk-Garabag sebiti zerarly Azerbaýjan bilen Ermenistanyň arasyndaky konfliktler dowam edýär. Ýerewan tarapyndan goldanýan ermeni separatistler 1990-njy ýyllarda Daglyk-Garabagy Azerbaýjanyň elinden alypdylar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Şu gün Ukrainanyň «Batkywşina» partiýasynyň başlygynyň orunbasary Oleksandr Turçinow tussaglykdaky Ýuliýa Timoşenkonyň saglyk ýagdaýynyň görnetin ýaramazlaşýandygyny aýtdy.
Oleksandr Turçinow Ýuliýa Timoşenkonyň syýasy partiýasynyň başlygynyň orunbasary hökmünde iş alyp barýar.
Ol şu günki eden çykyşynda Timoşenkonyň tussaglykda gynalýandygyny öňe sürüp, onuň saglyk ýagdaýynyň hem görnetin ýaramazlaşýandygyny nygtady.
Şeýle hem, ol Ýuliýa Timoşenkonyň adwokatlarynyň açyk hat ýazyp, Dünýä Saglyk Guramasyny, Serhetsiz Lukmanlar Guramasyny we Halkara Gyzyl Haç Guramasyny Timoşenkonyň tussaglykdaky saglyk ýagdaýyna üns bermeklige çagyrandyklaryny aýtdy.
Ukrainanyň ozalky premýer-ministri Ýuliýa Timoşenko öz wezipesinden hyýanatçylykly peýdalananlykda aýyplanyp, geçen aý 7 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.


text:
Ýekşenbe güni Owganystanyň parahatçylyk boýunça Ýokary Geňeşiniň agzasy, talybanlar bilen gepleşiklerdäki täsirli araçy wekili Arsala Rahmani näbelli bir adam tarapyndan atylyp öldürildi.
Talybanlaryň ozalky resmisi we soňra hökümetiň araçy wekili bolup işläp gelen Arsala Rahmaniniň atylyp öldürilmegi talybanlara garşy alnyp barylýan uruşlara syýasy çözgüt tapmak ugrunda hökümetiň edýän tagallalaryna urlan bir zarba hökmünde kabul edildi.
Kabulyň polisiýa edarasynyň başlygynyň orunbasary general Dawud Emin bu hüjümiň ýekşenbe güni irden Arsala Rahmaniniň öýüniň golaýynda, köçede amala aşyrylandygyny aýtdy.
Talyban güýçleriniň mundan öň Owganystanyň parahatçylyk boýunça araçy wekillerini nyşana aljakdyklaryny aýdandyklaryna garamazdan, olar bu hüjümiň özlerine degişlidigini ret etdiler.
“Iň täsirli şahsyýetlerden biridi”
Arsala Rahmani Talyban söweşijileri bilen barlyşyk gepleşiklerini alyp barmak üçin Owganystanyň prezidenti tarapyndan ýörite bellenilen 70 töweregi araçy wekilden biridi.
Owganystanyň parahatçylyk boýunça bu Ýokary Geňeşiniň agzalarynyň arasynda täsirli tire-taýpa wekilleri we hökümet resmileri bilen birlikde, talybanlaryň düzüminde bolan ozalky Talyban resmileri-de bar. Şolardam birem Arsala Rahmanidi.
Owganystandaky Talyban meseleleri boýunça bilermen Wahid Mujda Arsala Rahmanini parahatçylyk boýunça Geňeşiň düzümindäki iň bir täsirli şahsyýetlerden biri hökmünde häsiýetlendirdi.
“Rahmani parahatçylyk boýunça Ýokary Geňeşde türmeler baradaky komissiýa ýolbaşçylyk edýärdi. Ol kimleri türmeden boşatmalydygy bilen bagly meseleler boýunça iş alyp barýardy. Guantanamo türmesindäki bäş sany owganystanly tussagyň boşadylmalydygy baradaky teklibi-de şol öňe sürüpdi. Umuman, Rahmani parahatçylyk boýunça Ýokary Geňeşde iň bir möhüm we täsirli şahsyýetlerden biridi” diýip, analitik Wahid Mujda belledi.
Nobatdaky hüjümlerden biri
Arsala Rahmani 1980-nji ýyllarda mujaheddinleriň komandiri hökmünde Sowet goşunlaryna garşy söweşipdi. 1990-njy ýyllaryň başlarynda ol gysga wagtlyk Owganystanyň premýer-ministriniň wezipesini ýerine ýetiripdi.
Burhaneddin Rabbaniniň ýurda ýolbaşçylyk eden ýyllarynda ol az wagtlyk premýer-ministriň orunbasary wezipesinde-de işledi. Birneme soňra, Talyban režimi döwründe Arsala Rahmani ýokary bilim boýunça ministriň orunbasary bolup işledi.
Talybanlar häkimiýetden agdarylandan soň, ol Hamid Karzaýyň hökümeti bilen barlyşyga girip, ýurduň parlamentine deputat saýlanypdy.
Arsala Rahmaniniň ölümi soňky wagtlar talybanlar bilen Owgan hökümetiniň parahatçylyk gepleşiklerine dahylly şahsyýetleriň janyna kast edilmegi bilen baglanyşykly nobatdaky bir waka hökmünde alamatlandy.
Şu maý aýynyň başynda Owganystanyň Milli howpsuzlyk departamentiniň başlygy Rahmatullah Nabil Owganystanyň hökümeti bilen parahatçylyk gepleşiklerine barýan talybanlaryň 26 sany wekiliniň-de näbelli ýaragly adamlar tarapyndan öldürilendigini habar beripdi.


text:
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň soňky maslahatynda Türkmenistanyň milli howpsuzlyk ministri Amanowyň hasabaty onuň ýolbaşçylyk edýän edarasynyň hakykatda nähili işler bilen meşgullanýandygyny aýan etdi.
Türkmen metbugatynyň maglumatyna görä, MHM ýurtda jemgyýetçilik-syýasy durnuklylygy, agzybirligi saklamak maksady bilen görülýän çäreleri amala aşyrmak bilen meşgullanýar eken.
Kadaly döwletlerde, ylaýta-da demokratik dünýäde jemgyýet we syýasat, barlyşyk hem agzybirlik ýaly meseleleriň ýedi menzil golaýyna güýç ulanyjy gurluşlar getirilmeýär. Tersine, içerki syýasy-jemgyýetçilik waklara, hadysalara goşulyşmak olar üçin gadagan!
Türkmen häkimiýetleri bolsa arassa graždan meseleleleriniň ýurduň Milli howpsuzlyk ministrliginiň gyzyklanýan zolagyndadygyny ýaşyrjagam bolmaýar.
Reformalar sorag astynda
MHM-niň oýnaýan bu roly türkmen propagandasynyň halkara demokratik standartlary hasaba alnyp, düýpli özgerişler geçirilýändigi baradaky yzygiderli tassyklamalaryny sorag astyna salýar.
Bu ýagdaý ýene bir zada – eger Türkmenistanda haýsydyr bir reforma geçirilýänem bolsa, onuň MHM–niň özüne dahylly däldigine şaýatlyk edýär.
Türkmen propagandasy gije-gündiz täze Galkynyş zamanasynyň başlanandygyny ýadaman-ýaltanman gaýtalap, tekrarlap, öwüp arşa çykarýanam bolsa, howpsuzlyk gullugyna onuň degişli ýeri ýok, ol bir gapdalda galýar. MHM reformalardan ýokarda durýardy, häzirem şeýle.
S.Nyýazow döwründe MHM jemgyýetiň üstünden gözegçilik etmekde baş gurallaryň biri, belki, iň esasy gurallaryň biri bolupdy. Şol durumyny ol häzirem üýtgewsiz saklap gelýär.
Munuň şeýledigini Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň soňky maslahaty ýene bir gezek tassyklady. Ýogsa bu ýagdaý prezidentiň öňe sürýän şygarlaryna gapma-garşy gelýär. Bu açyk göze dürtülip duran zat.
Şol şygarlara, birinjiden, yglan edilen açyk gapylar syýasatyny, ikinjiden, dünýä demokratik gymmatlyklarynyň akabasynda Türkmenistany ösdürmek boýunça Gurbanguly Berdimuhamedowyň geçirýän gepleşiklerini mysal hökmünde getirmek mümkin.
Günbatar ynanmaz
MHM- niň demokratik özgerişleri amala aşyrmaga, durmuşa ornaşdyrmaga ýardam etjekdigine günbatarly liderleri, ylaýta-da günbatarly jemgyýetçilik işgärlerini ynandyrmak türkmen prezidentine başartmasa gerek.
Ministrligiň öňki tejribeleri hasaba alynsa, onuň ýurtda syýasy durnuklylygy hem agzybirligi üpjün etmek üçin nähili metodlary, usullary ulanýandygyny göz öňüne getirmek mümkin.
Halkara guramalaryň çap edýän hasabatlarynda, görkezijilerinde Türkmenistan dünýäniň iň repressiw režimleri bilen goňşy, şolaryň ýanyndaky setirlerde ýerleşýär.
Eger Günbatar döwletleriň liderleri Aşgabat bilen gepleşikler geçirýän bolsa, şol gepleşikler diňe bir ykdysady bähbitleri hasaba almak bilen geçirilmeýär. Ahyrsoňy türkmen häkimiýetlerine konstruktiw täsir ýetirmek hem ony liberal režime tarap çekmek Günbatar üçin bähbitli.
Şu ýagdaý işewür bähbitler bilenem bagly. Sebäbi iki tarap üçinem azatlyk näçe köp bolsa, biznesi ösdürmek şonça-da ýeňil. Dürli hili ideologik çäklendirmeler, onda-da Türkmenistanyň MHM-si ýaly güýçli edara şol çäklendirmelere gatnaşsa, bular diňe ýurduň ösmegine aýakbagy bolar.
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Ukrainanyň günorta-gündogaryndaky bir şäherde sowet diktatory Iosif Staliniň hormatyna dikilen täze heýkeliň açylyşy boldy.
Bu heýkel milletçiler tarapyndan partladylandyr öýdülýän öňki heýkeliň ýerine dikeldildi.
Zaporožýe şäherinde açylan täze heýkeliň dabarasyna müň çemesi adam, esasan rus dilinde gepleýän ilat gatnaşdy.
Ukrian milletçileri üçin Stalin ýigrenji bir adam, olar ony “holodomor” atly aýylganç açlykda millionlap adamyň ölmegine getiren zorlukly kollektiwleşdirme syýasatynda günäleýärler.


text:
26-njy oktýabrda paýtagtyň merkezinde ýerleşýän «Olimpiýa» stadionynda Türkmenistanyň garaşsyzlygynyň 19 ýyllygy mynasybetli baýramçylyk dabarasy geçirildi.
30 müň orunlyk «Olimpiýa» stadiony tomaşaçylardan hyryn-dykyn dolduryldy. Stadiondaky baýramçylyk dabarasyna diňe bir paýtagtyň ýaşaýjylary däl, eýsem hökümet agzalary, Mejlisiň deputatlary, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, Türkmenistanda resmi taýdan bellenilen diplomatik wekilhanalaryň ýolbaşçylary, şeýle hem köpsanly daşary ýurtly žurnalistler gatnaşdylar.
Baýramçylyk dabarasynda ýurduň medeniýet we sungat ussatlarynyň, talyplaryň gatnaşmagynda teatrlaşdyrylan çykyşlar guraldy. Çykyşlaryň ählisinde “Galkynyş zamanasy” wasp edildi, Türkmenistanyň prezidentiniň tarypy ýetirildi. Aýdymçylaryň ýerine ýetiren aýdymlarynda ýurduň prezidentiniň ady «Arkadag» diýlip getirildi.
«Olimpiýa» stadionyndaky baýramçylyk dabarasy ýurduň ähli telekanallarynda göni efirde görkezildi. Baýramçylyk dabarasy feýrwerkleriň atylmagy bilen tamamlandy.
“Medeni çäreçiler” ýetik
Türkmenistanda şular ýaly uly göwrümli dabara ilkinji gezek 1997-nji ýylyň 27-nji oktaýabrynda geçirilipdi. Şol gün paýtagtda täzeden rekonstruksiýa edilen «Köpetdag» stadiony açylypdy we ol ýerde ýurduň garaşsyzlyk güni mynasybetli köpçülikleýin dabara geçirilipdi. «Köpetdag» stadionyndaky dabara ýurduň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazow hem gatnaşypdy.
Ilkinji gezek geçirilýän stadiondaky şol dabarany guramak üçin daşary ýurtlardan režissýorlar, guramaçylar çagyrylypdy. Sebäbi bu meselede türkmenleriň tejribesi ýokdy.
Stadiondaky goýulýan köpçülikleýin dabaralary gurnaýjy türkmen režissýorlarynyň ýüze çykyp ugramagy bilen, şeýle çäreleriň sany köpeldilip başlandy. Türkmenistanyň garaşsyzlyk gününden başga, Bitaraplyk gününde-de, Baýdak gününde-de stadionda uly möçberde baýramçylyk dabarasy gurnalýar.
Hysyrdysy uly
Stadiondaky baýramçylyk dabaralary ilki «Köpetdag» stadionynda geçirilen bolsa, soňky on ýylyň dowamynda bu çäre diňe «Olimpiýa» stadionynda guralýar. «Köpetdag» stadiony baýramçylyk dabarasynyň repetisiýalaryny geçirmek üçin ulanylýar.
Häzirki wagtda ýurtda bellenilýän esasy üç baýramlarda stadion dabaralary geçirilýär. Soňky iki ýylyň dowamynda şeýle dabaralar diňe paýtyagtyň stadionynda däl, eýsem welaýat stadionlarynda-da geçirilip başlandy.
Baýramçylygyň üç-dört gün öňünden ýurduň ähli welaýatlaryndaky stadionlarynda dabaralar geçirilýär. Welaýatlarda birki ýyllykda gurlan on müň orunlyk stadionlardaky geçirilýän dabaralaryň şowhuny edil paýtagtdaky ýaly bolmasa-da, onuň guramaçylyk işleriniň hysyrdysynyň juda ýetikdigini bellemän geçip bolmaz.
Juda köp çykdajyny talap edýär
Stadionda geçirilýän bu dabaralara döwlet tarapyndan ummasyz pul serişdeleri goýberilýär. Çärelere gatnaşýan adamlaryň sanynyň ýyl geldigiçe artdyrylmagy çykdajylaryň mukdaryny-da artdyrýar.
Stadion dabarasy uly çäre. Oňa iki aý öňünden taýýarlyk görlüp başlanýar. Çykyş etjekleriň egin-eşikleri eýýäm bir aý öňünden taýýarlanylyp ugralýar.
Baýramçylyk dabarasynyň başlanmagyna on gün galanda paýtagta welaýatlardan dabara gatnaşyjylar gelip başlaýarlar. Welaýatlardan gelenleriň ýol çykdajysy, jaý, iýmit üpjünçiligi — bularyň ählisi döwletiň serişdeleriniň hasabyna amala aşyrylýar.
Baýramçylyk günlerinde stadionda gurnalýan dabaralara döwlet tarapyndan näçe pul serişdesiniň goýberilýändigi barada resmi maglumat bolmasa-da, ol puluň juda köpdügini aýdýarlar.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Arap döwletleriniň öňbaşçylygyndaky Aýlak hyzmatdaşlyk geňeşi Eýranyň geňeşe agza ýurtlaryň işine gatyşmasyny ýazgaryp çykyş etdi.
Bu beýanat köplügi sünni Aýlak blogunyň şenbe güni Saud Arabystanynyň paýtagty Riýadda bolan duşuşygyndan soň ýaýradyldy.
Geňeş esasan şaýylardan durýan Eýrany Bahreýnde, şaýy demonstrasiýaçylaryň adanyň sünni monarhyna garşy protest edýän ýurdunda mezhep bölünişigini döretjek bolmakda aýyplady.
Eýran Saud Arabystanyny Bahreýne protestçiler bilen garpyşýan hökümeti goldamak üçin goşun ibermekde tankyt edipdi.
Aýlak hyzmatdaşlyk geňeşiniň beýanatynda Eýranyň Kuweýtde içalyçylyk toparyny döredip, bu ýurduň işine goşulmagy hem ýazgarylýar.
Eýran häkimiýetleri Kuweýt içalçylyk topary diýilýäni ret edipdiler.


text:
Demirgazyk Owganystanda howpsuzlyk şertleriniň ýaramaz bolmagyna galýandygy habar berilýär. Bu sebitiň Sar-i-Pul welaýatynyň Kohistanat atly etrabyny jeňçiler gaýtadan basyp aldy.
Mundan dört gün ozal “Arbaki” atly ýerli ýaraglylar “Talyban” söweşijilerini Kohistanat etrabyndan gysyp çykarypdylar.
Kohistanat etrabynyň düýn gije doly jeňçileriň kontrollygyna geçendigini Sar-i-Pul welaýatynyň polisiýasy hem tassyklady.
Azatlyk Radiosynyň Kabuldaky habarçysy Şaýymerdanguly Myrady Demirgazyk Owganystandaky howpsuzlyk şertleri barada ýörite maglumat taýýarlady.


text:
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri 3-nji awgustda Merkezi Aziýa döwletleriniň daşary işler ministrleri bilen duşuşan mahaly, terrorçylyga garşy göreşde we ykdysady ösüşi hyjuwlandyrmakda has köp hyzmatdaşlyk etmäge çagyrdy.
Waşingtonda geçirilen möhüm duşuşyk, Birleşen Ştatlar Orsýet we Hytaý tarapyndan agalyk edilýän hem-de syýasy durnuksyzlyk we yslamçy terrorizm bilen barha köp ýüzbe-ýüz bolýan region bilen gatnaşyklaryny gaýtadan dikeltmäge synanyşýan mahalyna gabat geldi.
Merkezi Aziýanyň öňki sowet ýurtlarynyň – Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Özbegistanyň, Türkmenistanyň we Täjigistanyň Moskwa bilen taryhy arabaglanyşyklary bar. Bu ýurtlaryň ählisi 2014-nji ýylda Orsýetiň Ukrainanyň Krym ýarymadasyny ele geçirişine we gündogar Ukrainadaky konflikte goşulyşyna alada bilen syn etdi.
Kerri duşuşygyň açylyş dabarasynda gepleşikleriň diňe zorlukly ekstremizme we ykdysady ösüşe däl-de, daşky gurşawyň ýagdaýynyň ýaramazlaşmagyna we klimatyň üýtgemegine gönükdiriljekdigini aýtdy.
Adam hukuklary meselesi
“Şu gün biz täze regional çemeleşiş arkaly terrorçylyga garşy göreşde, söwda we inwestisiýada, ykdysady ösüş we arassa energiýa boýunça täze inisiatiwalary dikeltmek ugrunda has köp progres gazanmagy umyt edýäris” diýip, Kerri belledi.
Şeýle-de, ol Birleşen Ştatlar “gürrüňsiz, Merkezi Aziýa döwletleriniň her biriniň garaşsyzlygyny, territorial bitewüligini we özygtyýarlylygyny goldaýar” diýdi.
Şol bir wagtyň özünde, ABŞ-nyň diplomatlary Merkezi Aziýa döwletlerindäki adam hukuklary meselesine hem üns çekdiler.
Özbegistan tussaglary gynamalara sezewar etmekde we hukuk goraýjy aktiwistleri toslama aýyplamalar esasynda türmä basmakda ýakasyny tanatdy. Birleşen Ştatlaryň Gyrgyzystanda etniki özbek hukuk goraýjy aktiwistleriň we žurnalistleriň türme tussaglygyna höküm edilmegini ýazgarypdy. Bu ýagdaý ABŞ bilen bu iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň ýaramazlaşmagyna sebäp bolupdy.
Täjigistanyň liderleri ilata uzyn sakgal goýbermegi gadagan etmek arkaly awtokratik dolandyryşyny barha güýçlendirýär. Türkmenistan dünýäniň iň bir ýapyk ýurtlarynyň biri.
"Diňe rus mediasy agalyk sürmeli däl"
Sammitiň öňýanynda, Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň metbugat wekili duşuşygyň dowamynda regionda media azatlygy barada hem maslahat ediljekdigini aýdyp, Merkezi Aziýanyň media pudagynda Orsýetiň habar serişdeleriniň agalyk sürmeli däldigini duýdurdy.
“Biz gazak, türkmen, özbek, gyrgyz we täjik halklaryna informasiýanyň erkin elýeterli bolmagyny isleýäris. Islän adam islän gazeti okap, islän telekanalyna tomaşa edip biler. Ýöne Orsýetiň mediasy, telekanallary agalyk sürmeli däl” diýip, Joşua Baker Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň “Häzirki zaman Merkezi Aziýa TW-sine” beren maglumatynda aýtdy.
“Biz [Orsýetiň mediasyny] propaganda diýip hasaplaýarys. Biz ony garaşsyz informasiýa diýip hasaplamaýarys. Biz Orsýetiň döwletiniň mediany kontrol edýändigini görýäris we bu Sowuk Uruş döwründäki ýaly ulanylýar. Biz adamlaryň anyk, hakyky informasiýa bilen üpjün edilýändigine ynanmaýarys” diýip, Joşua Baker belledi.
C5+1 diýlip at berlen duşuşygyň ilkinji tapgyry geçen ýyl Samarkantda, Özbegistanda geçirilipdi.


text:
Demirgazyk Owganystanda “Jundullah” atly söweşiji toparyň lideriniň öldürilendigi habar berilýär.
Owganystanyň Milli howpsuzlyk boýunça direktoratynyň metbugat wekili Hasib Siddiki 17-nji oktýabrda Azatlyk Radiosynyň Owgan gullugyna beren maglumatynda Kori Zubair ady bilen hem tanalýan Mullah Şamsuddiniň we ýene bir söweşiji komandiri Kori Asadyň howa zarbalarynda öldürilendigini mälim etdi.
Siddikiniň sözlerine görä, Zubair demirgazyk Owganystanda ýokary derejeli hökümet resmisini öldürmek baradaky dildüwşige gatnaşypdyr.
Owgan aňtaw gullugynyň berýän maglumatyna görä, “Özbegistanyň yslam hereketi” atly topar Owganystanda “Jundullah” ady bilen hereket edýär.
Täjigistanda resmiler “Jundullah” toparynyň agzasy diýip, birnäçe adamy tussag etdiler.


text:
Russiýanyň Daşary işler ministri ABŞ-nyň Moskwadaky iki diplomatyny ýurtdan çykarandygyny mälim etdi. Ministrlik munuň Waşingtonyň şuňa meňzeş “betniýetli” ädimine jogap bolandygyny aýtdy. Bu iki ýurduň arasyndaky diplomatik gatnaşyklaryň dartgynlaşan döwrüne gabat geldi.
ABŞ-nyň we Russiýanyň birek-bireginiň diplomatlaryny ýurtdan çykarmak tejribesi “sowuk urşy” döwri giňden ýaýrapdy. Emma, soňky döwüre çenli beýle hadysalar juda seýrek ýüze çykýardy.
Russiýanyň daşary işler ministriniň orunbasary Sergeý Rýabkow ýurtdan çykarylan amerikanlylaryň biriniň ABŞ-nyň Moskwadaky ilçihanasynyň öňünde garawul bilen ýüze çykan hadysa dahylly bolandygyny aýdyp, ony “huligan” diýip, atlandyrdy.
Rýabkowyň beýanatynda ýurdan çykarylan beýleki diplomatyň hem “MAG-yň (Merkezi Aňtaw Gullugynyň – red.) operatiwnigi bolandygy” aýdylýar.
Bu beýanatdan bir gün öň, Waşington, 6-njy iýulda Moskwada bolan gazaply ýakalaşygyň yzy bilen, ABŞ-dan iki rus resmisiniň çykarylandygyny mälim edipdi.


text:
Waşingtonda we dünýäniň beýleki şäherlerinde aýallar we käbir erkekler ABŞ-nyň prezidenti Donald Trampa garşy köpçülikleýin ýörişe çykdy. Ýüzlerçe müň adam ABŞ-nyň paýtagtynyň köçelerine çykyp, Aýallar ýörişine goşuldy. Beýleki amerikan we daşary ýurt şäherlerinde raýdaşlyk ýörişleri geçirildi. (AP, Roýters wideolary)
ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp özüniň twitter ulanmagyny ähtimal dowam etdirjekdigini aýtdy. Ol 20-nji ýanwarda Waşingtondaky Azatlyk balynda sosial medianyň adamlar bilen göni gepleşmegiň netijeli ýoly bolandygyny aýtdy. (AP)
ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp we onuň maşgalasy 20-nji ýanwarda Kapitol binasyndan Ak tama çenli inagurasiýa paradynyň öňüni çekdi. Waşingtondaky edarasynda kasam kabul edeninden soň, Amerikanyň täze prezidenti Pensilwaniýe awenýuyndaky mähellä el galgatdy. (AP)
Birleşen Ştatlaryň prezidenti saýlanan Donald Tramp Russiýanyň prezidenti meni halan bolsa, onda bu “jogapkärçilik däl-de, üstünlik” diýdi. Tramp bu barada 11-nji ýanwarda Manhattandaky ofisinde geçirýän metbugat konferensiýasynyň çäginde çykyş etdi. (Reuters)
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama 10-njy ýanwarda geçiren hoşlaşyk çykyşynda ýurdy öňküsinden has güýçli ýagdaýa getirip, wezipesinden gidýändigini, emma amerikanlaryň Amerikanyň maksat we güýç birligini dargatmaga howp abandyrýan ýiti bölünmäni ýeňip geçmegi üçin köp işlemeli boljakdygyny aýtdy. (Reuters)
Türkiýäniň mediasy täze ýyl gijesinde gijeki klubda ot açyp 39 adamyň ölümine sebäpkär hüjümçi bolmakda güman edilýän adamy görkezýän wideony ýaýratdy. Onuň öz-özüni surata düşürip ýazga alan 45 sekundlyk wideosynda Stambulyň merkezinde Taksim meýdançasyndan geçip barýan adam görkezilýär. Bu sessiz wideo Türkiýäniň telewideniýesinde 2-nji ýanwarda görkezildi. Wideodaky adam Türkiýäniň polisiýasynyň 1-nji ýanwarda media beren suratyna gabat gelýär. (DHA Reuters arkaly)


text:
Häzir agyr ykdysady krizisi başdan geçirýän Gresiýa maliýe kömegini bermek boýunça öz wariantyny Fransiýa we Germaniýa teklip etdi.
Bu teklibi ýewrozolaga girýän 16 ýurduň ählisi goldady. Gresiýa beriljek krizis fondy 22 milliard ýewro töweregi bolar. Şol puluň esasy bölegini ýewrozonadaky ýurtlaryň bermeli boljakdygy habar berilýär.
Gresiýanyň ykdysadyýetine goldaw çärelerine Halkara Pul Fondy-da gatnaşar.
Gresiýanyň premýer-ministri Georgios Papandreus Brýusselde gelnen karara kanagatlanma bildirdi.


text:
Türkiýede kanun taýdan gadagan edilen “Kürdüstan Işçiler Partiýasy” atly guramanyň lideri, tussaglykdaky Abdulla Öjalan penşenbe güni Türkiýä garşy söweşleri bes etmek barada ýörite çagyryş etdi.
Onuň eden bu çagyryşyny penşenbe güni Türkiýäniň Diýarbekir şäherinde gurnalan uly demonstrasiýada kürt deputatlaryndan biri okady. Bu gürrüňi edilýän demonstrasiýa 200 müň töweregi adamyň gatnaşandygy habar berilýär.
Kürt separatistleriniň lideri hasaplanylýan Abdylla Öjalan özüniň bu ýüzlenmesinde kürt söweşijilerini Türkiýedäki söweşlerini bes etmeklige we Türkiýäni terk etmeklige çagyrypdyr. Ol indi Türkiýede demokratik proseslere tarap “gapylaryň açylýandygyny” belläpdir.
Onuň bu çagyryşyndan öň Türkiýäniň howpsuzlyk gulluklarynyň resmileri kürt seperatistleriniň liderleri bilen birnäçe aýlap gepleşik geçiripdiler.
Türkiýede kürt separatistik söweşijileri bilen hökümet güýçleriniň arasynda 1984-nji ýyldan bäri dowam edip gelýän ýaragly çaknyşyklarda jemi 40 müň töweregi adamyň ölendigi habar berilýär.


text:
«Yslam döwleti» topary 17-nji aprelde ABŞ-nyň Yragyň awtonom kürt regionyndaky konsullygynyň golaýynda bolan we iki türki öldüren partlamanyň jogapkärçiligini öz boýnuna aldy.
YD 18-nji apreldäki gündelik audio habarynda «Howpsuzlyk toparlary şäherdäki (Erbil) amerikan konsullygynyň ýanynda goýlan maşyn bombany partlatmagy başardylar we bu olaryň köpüsiniň öldürilmegine hem ýaralanmagyna getirdi» diýýär.
Emma Birleşen Ştatlaryň Döwlet depertamenti Aýnkawadaky, kürt regional paýtagty Erbiliň golaýyndaky partlama konsullyk işgärleriniň hiç birine zeper ýetirmedi diýdi.


text:
Orsýetiň Derňew komiteti 3-nji maýda Orsýetiň Uzak gündogardaky Kamçatka ýarymadasynda bolan dikuçar heläkçiligi boýunça derňewe başlady.
Heläkçilikde üç adam wepat boldy.
Orsýetiň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministrligi hususy eýeçilikdäki dört adamlyk “Robinson-44” kysymly dikuçaryň Kamçatka regionynyň paýtagty Petropawlowsk-Kamçatsk şäherinden 80 kilometr uzaklykda heläkçilige uçrady.
Ministrligiň maglumatyna görä, gözleg topary wepat bolan üç adamyň jesetlerini tapypdyr.
Häkimiýetler dikuçaryň amatly howa şertlerinde heläk bolandygyny aýtdylar.


text:
Habarlar
Hytaý kompaniýasy “LeEco” özüniň “ОС Android” programmaly iki sany “akylly” elektrik...
Ýer ýüzünde aşa yssy hem-de sowuk, köp ýagyş ýagýan, hiç hili...
2-nji dekabrda paýtagtymyzyň Çagalar we ýetginjekler köşgüniň öňündäki meýdançada Türkmenistanyň ähli...
Hytaýyň iri aragatnaşyk kompaniýasy “China Mobile” 2020-nji ýylda müşderilerine internetiň 5G...
taliýanyň parlamenti ýurtda hereket edýän bank edaralarynyň kynçylyklardan baş alyp çykmagy...
aponiýanyň hökümeti 2017-nji maliýe ýyly üçin döwlet býujetini tassyklady. Öňümizdäki ýylyň...
“Apple”-iň mobil töleg hyzmaty “Apple Pay” 2014-nji ýylda ulanyşa hödürlenende, onuň...
ABŞ-nyň uçar öndürýän belli kompaniýasy “Boeing” Eýran Yslam Respublikasy bilen umumy...
Formula 1 boýunça dünýä çempionatynda 2016-njy ýylyň çempiony “Mersedes” toparynyň germaniýaly...
Dünýäde howanyň üýtgemegine garşy göreş alyp barmakda hususy kompaniýalaryň goşandy köpelip...


text:
Siriýa soňky döwürde jyhadçylaryň mesgenine öwrüldi. Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň habarçylary Orta Aziýaly söweşijileriň Siriýadaky işjeňligi barada maglumat taýýarlady.
Geçen tomusda iň soňky sapar ogly bilen telefonda gepleşeli bäri Mähribanyň ene ýüregi takat tapanok.
Onuň ogly 2011-nji ýylda özi ýaly bäş sany dosty bilen gündogar Gyrgyzystanda ýerleşýän Suzak obasyny taşlap, Moskwa migrant işçi hökmünde giden gününden soň Mähriban ogluny görenok.
Siriýa giden ogullar
Ýöne, ynha, olar soňky sapar jaňlaşanlarynda welin, Mähriban öz oglunyň Orsýetden Siriýa geçip, ol ýerde "Al-Kaýda” goşulandygyna we prezident Başar al-Assadyň režimine garşy söweşýändigine düşünip galdy.
“Ol bir aýdan soň biraz pul iberipdi. Şondan soňam ýitirim boldy. Iň soňky sapar ol bäş aý mundan ozal jaň edipdi. Gelen jaňyň telefon belgisi gaty uzyndy. Biz yzyna aýlap, jaň edip, gepleşjek bolanymyzda telefona hiç kim jogap bermedi. Şondan soň biz polisiýa işgärlerine, howpsuzlyk gulluklaryna kömek sorap ýüz tutduk. Bize haýsy nomerden jaň gelendigini howpsuzlyk gullugynyň işgärlerine aýtdyk. Oglum maňa şonda: “Men hökman yzyma dolanaryn” diýipdi. Bar bolan zat şu.”
Beýleki oglanlaryň ene-atalary hem özlerine Siriýadan jaň gelensoň, Gyrgyzystanyň Milli howpsuzlyk komitetine ýüz tutup, kömek soradylar. Olar häzir öz ogullarynyň nirededigini bilmeýärler. Ýöne, ynha, olaryň ýüregindäki gorky welin, ene-atalary çökerip barýar. Ene-atalar öz çagalarynyň Gyrgyzystanyň kiçijik obasyndan Siriýa çenli nädip baryp ýetişileri bilenem gyzyklanýarlar.
Rekrut ýoly
Gyrgyz häkimiýetleriniň Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugyna beren gürrüňlerinden çen tutsaň, Moskwa baran alty sany gyrgyz ýigidini ors dilinde gepleýän salafist jyhadçylar öz toparlaryna alypdyrlar we soňra bolsa olary Türkiýäniň üsti bilen Siriýa ugradypdyrlar.
Rekruterleriň Orsýetiň Demirgazyk Kawkaz regionynda ýerleşýändikleri çak edilýär.
Olar ”Al-Kaýdanyň” halkara jyhadçy toparlaryna degişli bolup, öz toparlarynyň üsti bilen Siriýada hereket edýän goşunlarynyň düzümine goşmak üçin adam toplaýarlar.
Olaryň hataryna goşulýan adamlar diňe bir Orta Aziýadan däl, eýsem dünýäniň çar künjeginden gelýän jyhadçylar. Olar agzalýan topar tarapyndan işe alnyp, soňra "Al-Kaýda" goşulýarlar.
Rand Korporasiýasynyň ýokary derejeli geňeşçisi Maýkl Jenkinsiň noýabr aýynda Birleşen Ştatlaryň Kongresinde eden çykyşynda häzirki wagtda 6000-den 8000-e çenli sandaky daşary ýurtly gozgalaňçylaryň Siriýada söweşe gatnaşýandygyny aýtdy.
Jenkins söweşijileriň esasy böleginiň arap ýurtlaryndandygyny, Demirgazyk Afirkadan we Ýewropadan hem ep-esli ýaragly gozgalaňçylaryň Siriýadaky söweşe gatnaşýandygyny aýtdy.
“Al-Kaýda” bilen ilteşikli diýlip şahsyýeti anyklanan adamlaryň maglumatlaryndan çen tutsaň, olara edilýän pul kömekleri pars aýlagynda ýaşaýan käbir baýlaryň hususy pul serişdelerinden gelýäne çalymdaş”.
Salafi jyhadçylary bilen gatnaşyk
Siriýada söweşýän orta aziýalylaryň sany beýlekiler bilen deňeşdireniňde has az. Ýöne 2013-nji ýylda "Al-Kaýdanyň" düzümindäki salafi jyhadçylara, ýagny Jabhat al-Nusra toparyna goşulan orta aziýalylaryň sany artdy. Olaryň radikallaşdyrylyp, topara berkidiliş usuly örän çylşyrymly hem garaňky.
Gyrgyzystanyň we Gazagystanyň howpsuzlyk işgärleriniň aýtmaklaryna görä, olaryň mobilizlenmegi prosesi örän kiçi salafit toparlarynda başlanýar. Bu toparlar öz ýurdundan nägile bolan işsiz adamlary özlerine çekýärler.
Orsýet we Orta Aziýa häkimiýetleri bu mesele boýunça arz-şikaýatlaryny her kime mälim bolan käbir salafit toparlaryna, hususan-da "Hizb ut-Tahrir" we "Tablik-i Jamaat" ýaly toparlara gönükdirýärler. Ýöne agzalýan toparlar özleriniň sünni jyhadçylar bilen ilteşiginiň ýokdugyny aç-açan aýdýarlar.
Düýbi Waşingtonda ýerleşýän “Jamestown Fondation” edarasynyň terrorçylyk ugrundan eksperti Ýakob Zenn salafist toparlaryň "Al-Kaýda" bilen ilteşikli hasaplanmagyny makullamaýar. Ol bu barada şeýle diýýär: “Hizb ut-Tahrir” toparynyň özeninde ýykgynçylyk ýok. Hökümetler olary bulagaýçylykda aýyplaýan hem bolsalar, men ”Hizb ut-Tahrir” topary bilen ilteşikli örän az sanly ýykgynçylykly hereketlere şaýat boldum.”
Birleşen Ştatlaryň Kongresinde ýagdaýa güwä geçen Zenn Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna beren gürrüňinde salafist ideologiýasynyň radikal jyhadçylardan tapawutlanýandygyny aýtdy. Ýöne ”Al-Kaýdanyň” hataryna goşulýanlar “radikallaşdyrylyş prosesine” ilkinji ädimi ilkibaşda salafist idelogiýasyny kabul etmek bilen ädýärler.
“Häzirki wagtda jyhadçylaryň esasy meýli salafist ideologiýasyny kabul eden adamlary öz taraplaryna çekmeklik. Jyhadçylar salafistleri özlerine çekip, soň hem ideologiýalaryny tutuş dünýä ýaýmaga çagyrýarlar. Eger-de sizde ”Hizb ut-Tahrir” ýa-da "Tablik-i Jamaat" ýaly salafit ideologiýany kabul eden toparlar bar bolsa, onda olardan adam çekmek jyhadçylar üçin has amatly bolýar, sebäbi agzalýan topardaky adamlar ýykgynçylykly işleri alyp barmaga has ýakyn.”
Terrorçylyk boýunça ekspert Zeniň aýtmagyna görä, häzirki wagtlarda salafist ideologiýasy gündogar Gyrgyzystan ýaly ýerlere aralaşyp başlady. Orta Aziýaly jyhadçylar haçan-da Türkiýe, Owganystan, Pakistan, sünnileriň agdyklyk edýän käbir arap ýurtlary we hatda Orsýet ýaly ýurtlara baransoňlar, degişli toparlara goşulyp, has hem radkillaşýarlar.
Kamataýew öz ogly barada
Gazagystanyň günortasynda ýerleşýän Žetisaý şäheriniň ýaşaýjysy Orunbasar Kamataýew hem ogly Nurlanyň şeýle ýagdaýlary başdan geçirendigini aýdýar: "Ol oktaýbr aýynda mediada peýda bolan wideoda öz ogluny görüp, huk bolandygyny aýdýar. Bu wideony "Al-Kaýdanyň" "Yrak we Lewant yslam döwleti" diýip atlandyrýan ýeri bolan Siriýanyň çägindäki gazak jyhadçylary düşürip, internetde ýerleşdiripdi.
Kamataýew öz oglunyň ozallar onçakly dindar bolmandygyny aýdýar. Kakasynyň aýtmagyna görä, onuň ogly Nurlan ozallar Almatyda bir gurluşyk firmasynda işleýän ekeni. Ýöne haçan-da firma bergä batyp, bankrot bolanynda Nurlan Gazagystanda hasaba alynmadyk bir salafist toparyna goşulypdyr.
Kamataýew bu barada şeýle gürrüň berýär: “Onuň özüni alyp barşy iki-üç aýyň içinde üýtgedi. Ýalňyşmasam, ol 2012-nji ýylda namaz okap başlady. Ol gije-gündiz elinden düşürmän Gurhan okap başlady. Men oňa biraz käýedim: “Näme üçin bes etmeýäň? Isleseň, doga-dileg ediber, ýöne şony gije-gündiz dyngsyz etmek hökmanmy? Sen molla boljak bolýaňmy?” diýdim. Ol şonda özüniň şowsuzlyga uçrandygyny we şondan soň Hudaýa ynanyp başlandygyny aýtdy. Şondan bäri ol meniň bilen gepleşmegini bes etdi we kem-kemden biziň bilen arany doly üzdi.”
Kamataýew ogly Nurlanyň ýurtdan çykyp gidişi barada gürrüň berýär. Ol aýalyny we üç çagasynam alyp, Orta Gündogara işlemäge gidipdir. Gazagystandaky salafist toparlar hem onuň aňyrda iş tapmagyna kömek edipdirler. Ýöne wakadan köp wagt geçmänkä Kamataýewiň agtyklary Siriýadaky "Al-Kaýdanyň" düşüren wideosynda atalarynyň gözüne ilýär.
Başga-da köp sanly gazak jyhadçylarynyň dogan-garyndaşlary Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna şuňa meňzeş wakalary gürrüň berýärler.
”Al-Kaýdanyň” hataryna goşulan gazak jyhadçylarynyň hemmesi dogan-garyndaşlaryna özleriniň ýa Türkiýä, ýa Saud Arabystanyna ýa-da Katara işlemäge, ýa-da din öwrenmäge barýandygyny aýdyp, ýurtdan çykyp gidipdirler. Ýöne Gazagystandan çykansoňlar, olar has hem radikallaşypdyrlar.
Özbegistanly Rawşanyň başdan geçirenleri
"Özbegistanyň yslam hereketine” (ÖYM) degişli salafistleriň Siriýa gidişi biraz başgaçarak.
Rawşan 2011-nji ýyla çenli Owganystanda, şol sanda Pakistanyň günorta Weziristan welaýatynda hereket edýän “Talyplaryň” hatarynda ÖYH-e degişli jyhadçy hökmünde söweşipdir. Ýöne haçan-da Siriýada uruş turanynda, Rawşan ol ýerdäki salafist jyhadçylaryň hataryna goşulypdyr.
Ol Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna beren gürrüňinde Siriýada alewitlere we Assady goldaýan eýranly şaýylaryň garşysyna göreşmegiň has gowudygyny aýdýar. Sebäbi onuň aýtmagyna görä, şaýylar we alewitler hakyky yslam dinini ýoýanmyşlar.
Rawşan Türkiýä gelensoň, "Al-Kaýda" degişli "Al-Nusra" toparyna goşulmagyň özi üçin kän wagt almandygyny we göni topara berkidilendigini aýdýar.
Iýulda Halapda (Aleppoda) bolan söweşde Rawşanyň aýagyndan atylýar we bir aýagyny ýitirýär. Şol sebäpden ol yzyna Türkiýä gaýdýar. Rawşan Türkiýede özüni Siriýa ugradan ”Al-Kaýda” bilen aragatnaşyk saklaýar.
Fergana jülgesinde ýaşaýan "Özbegistan yslam hereketiniň" ozalky üç sany jyhadçysy Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna Rawşanyňka meňzeş wakalary gürrüň berýärler. Olar hem Türkiýä gelip, "Al-Nusranyň" hataryna goşulypdyrlar.
Olar özlerine ilkinji gezek Türkiýäniň Hataý welaýatynda ýaşaýan özbek salafistiniň iş hödürländigini we onuň öz IPad-i arkaly Ýewropadan, Demirgazyk Amerikadan, Orsýetden we Orta Aziýadan jyhadçy toplaýandygyny aýdýarlar.


text:
Şu gün Gazagystanyň Baş prokuraturasy Žanaozen şäherinde protestçilere garşy ok atmalar bilen baglanyşykly polisiýa edarasyna garşy jenaýat-derňew işiniň ýola goýlandygyny mälim etdi.
Prokuraturanyň resmisi Nurdaulet Suindikow bu derňew işleriniň barşynda polisiýanyň protestçilere garşy ok atmak arkaly, öz ygtyýarlyklarynyň çäginden çykandygy ýa çykmandygy baradaky meseläniň anyklaşdyryljakdygyny aýtdy.
Ýakynda, 16-njy dekabrda Gazagystanyň Žanaozen şäherinde polisiýa güýçleriniň protestçilere garşy ýarag ulanmaklary netijesinde azyndan 15 adam ölüp, 100-den gowrak adam ýaralanypdy.


text:
Şwesiýanyň paýtagty Stokgolmdan 70 kilometr uzaklykda Upsala şäheri ýerleşýär. 1477-nji ýylda bu şäherde Şwesiýada ilkinji uniwersitet açylypdy. Onuň golaýynda köne Upsala ady bilen meşhur, kiçiräk baýyrlary ýadyňa salýan wikingleriň doganlyk mazarynyň ençemesi güberilip ýatyr.
Gadymy Şwesiýanyň dini hem syýasy merkezi hökmünde baryp-ha 9-njy asyryň taryhy sahypasynda agzalýan bu merkezi 1245-nji ýylyň aýylganç ýangyny demine dartýar.
Garakçylyk hem talaňçylyk bilen ýakasyny tanadan wikingleriň uly topary orta asyrlarda Ýewropanyň in uzyn derýasy bolan Itil, soňraky Wolga bilen ýüzüp, Hazar deňzine çenli ýetipdir.
Indi-indi seredip otursak, meni çölüň jümmüşinden sazak deýin sogrup alyp, getirip gara daşly gaýada oturdan ykbal şwed bilen türkmeni göze ilmeýän kökene baglaýypdyr. Wikingleriň Skandinawiýa ýurtlaryna ýaýradan «snýus» “snus” sözi türkmeniň nas sözüni ýatlatjakmy? Bizdäki ulanylýan nasy Skandinawiýa getiren wikingler diýilýär. Olaryň ol topraga elten ýa-da goýup gaýdan zatlaram az bolmaly däl.
Taryhçylardan we etnograf alymlardan türkmeniň «gökgözler» taýpasynyň nireden gelip çykandygyny sorasak, nähili jogap eşiderkäk?
Bir baglanyşyk bolmasa, Şwesiýanyň demirgazygynda ýaşaýan samerleriň sugun etinden doýup, gopuz çalşyny eşiden türkmen bosguny ogrynlyk bilen gözýaşyny sylarmy?
Baryp, 9-11-nji asyrlardan öň Merkezi hem Demirgazyk Ýewropada görlüp-eşidilmedik birnäçe harpy, has takygy sesi wikingleriň türkmen elipbiýinden alyp gaýtmagy hem ol harplaryň şwed elipbiýinde orun tapmagy tötändenmikä?
Bar, aýdaly, şwedler «j» harpyna öz elipbiýinden ýer tapmandyr. Ýöne «o» harpynyň üstüne iki sany nokat goýup, «ö» harpyny ýasamagyna, «a» harpynyň depesine kiçijek bir tegelek belgi goýup, «å» harpyny ýasamagyna, ýene-de şol «a»-nyň ýokarsyna iki tegelejik goýagada, «ä» diýip yglan etmegine näme diýjek!
Arman, Şwesiýa bilen Türkmenistanyň arasyndaky ýakynlygyň lapyňy keç edýän tarapynyň bardygyny-da unudyp bolmaz. Biz bu gatnaşyklary öwrenmedik, ony öwrenmek barada pikirem etmedik. Belki, indi wagt ýetendir?
Şiraly Nurmyrat Şwesiýada ýaşaýan türkmen şahyry. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Orsýetiň demirgazygyndaky Komi regionynda kömür magdanynda bolan partlamadan soň, dokuz magdançy harabanyň aşagynda galandyr öýdüp gorkulýar.
Ýurduň Adatdan daşary ýagdaýlar ministrligi duşenbe güni irden bolan partlama Workutinskaýa şahtasynyň 22 adamdan ybarat magdançylar toparynyň üstüne çökmegine sebäp boldy diýdi.
Beýanatda dört magdançynyň gaçyp gutulmagy başarandygy aýdylýar. Dokuz adam bolsa, biraz soň halas edijiler tarapyndan ýokaryk çykaryldy.
Deslapky maglumatlara görä, bu partlama metan gazy sebäp bolupdyr.


text:
Hytaý hökümeti ýurduň Sinjaň welaýatynyň merkezi bolan Urumçy şäherinde resmi taýdan rugsatsyz geçirilýän demonstrasiýalary gadagan etdi diýip, Hytaýyň resmi Ksinhua habar agentligi maglumat ýaýratdy.
Iki aý mundan ozal bu ýerde uýgurlar bilen hytaýlylaryň arasynda dörän çaknyşyklarda 200-e golaý adam heläk bolupdy.
Häzirki döwür Urumçyda geçirilýan protest-aksiýalaryna hytaýlylaryň gatnaşýandygy habar berilýär. Olar hakimiýetlerden öz howpsuzlgyny üpjün etmegi talap edýärler.
Soňky döwür bu regionda hytaýlylara garşy iňňeli bombalaryň ulanmagynda bir näçe hüjüm amala aşyryldy. Hytaýlylar şol hüjümlerde uýgurlary aýyplaýarlar.
Şu gün Urumçyda ýüzlerçe adamyň gatnaşmagynda geçirilen demonstasiýany dargatmak üçin polisiýanyň göz ýaşardyjy gazyny ulanandygy habar berilýär.


text:
Owgan resmileri talybanlaryň tussaglykda saklanýan öňki komandiri Molla Abdul Gani Baradar bilen iki aý mundan ozal Pakistanda duşuşanlyklary baradaky maglumat bilen bagly biri-birine çapraz gelýän jogap berdiler.
Owganystanyň Parahatçylyk boýunça ýokary geňeşiniň agzasy Muhammad Ismail Kasimýar bu maglumaty tassyklap, "Frans-Press" agentligine bu duşuşykda parahatçylyk boýunça gepleşikleri geçirmek mümkinçiligi barada gürrüň edenliklerini aýtdy.
Owganystanyň Yslamabatdaky ilçihanasynyň metbugat wekili Zardhaşt Şams bolsa, Azatlyk Radiosynyň Owgan gullugyna “şeýle duşuşygyň bolmandygyny” aýtdy.
Molla Abdul Gani Baradar tussag edilen talyp liderleriniň içinde iň ähmiýetlisi hasaplanýar.
Ol Molla Muhammad Omaryň ynamdar kömekçisidi.
Resmi Kabul ol 2010-njy ýylda Pakistanda tussag edilende bu wakanyň jeňçiler bilen gepleşikleri ýola goýmak meselesine ýaramaz täsir ýetirjegini aýdypdy.


text:
Azatlyk Radiosynyň redaksiýasyna Türkmenistanyň dürli künjeklerinden aýlyklaryň gijikdirilip, indi ençeme aýdan bäri berilmeýändigi barada dowamly habarlar gelip gowuşýar.
Zähmet haklarynyň wagtynda tölenmeýändigi baradaky maglumatlar ýurduň dürli, şol sanda bilim, saglyk, medeniýet pudaklarynyň işgärlerinden gelýär. Şol bir wagtda ildeşlerimiziň iberýän onlarça hatlarynda nebit-gaz sektoryndaky ýagdaýa has köp nägilelik bildirilýär.
Mary welaýatynyň Şatlyk şäherindäki nebit-gaz edaralarynyň işgärleri aýlyklaryny eýýäm üç aýdan gowrak wagt bäri alyp bilmän kösenýändiklerini aýdýarlar. “Ýene näçe garaşamaly?! Biz pulsuzlykdan ýumruldyk, gutardyk. Ýokardyklaryň (ýolbaşçylaryň – red.) aýlyklary berilse-de, biziňkini üç aýlap saklap otyrlar” diýip, özüniň efirde atlandyrylmasyzlygyny soran ildeşimiz sosial ulgam arkaly Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Lebabyň Türkmenabat şäherinden habarlaşan ýene bir ildeşimiz özüniň gaz pudagynda on ýyldan gowrak wagt bäri zähmet çekýändigini, emma soňky üç aýyň dowamynda özüne hiç hili zähmet hakynyň tölenmeýändigini gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosy bilen Balkanyň merkezi Balkanabat şäherinden habarlaşan nebit-gaz işgärleri-de öz aýlyklarynyň 2 aý çemesi wagt bäri berilmeýändigini gürrüň berdiler.
Balkanabatly ildeşlerimiz şu ýylyň başyndan bäri aýlyklarynyň 2-3 aý gijikidirip berilmeginiň hem eýýäm bir “adaty zada” öwrülendigini aýdýarlar. Olar öz işleýän edarlarynda ýörite ýygnaklaryň geçirilip, özlerine zähmet hakynyň wagtynda tölenmeýändigi barada hiç ýerde dil ýarmazlygyň tabşyrylandygyny aýdýarlar.
Gepiň gerdişine görä ýatlatsak, şu ýylyň iýulynda Türkmenistanyň Nebit-gaz ministrligi ýapylandan soň, onuň düzümindäki edaralarda hem dürli tygşytlaýyş çäreleri geçirildi. Bir tarapdan, ozalky ministrligiň käbir bölümleri ýapylyp, iş ştatlary kemildilen bolsa, başga bir tarapdan, ozaldan işläp gelýän işgärleriň iş sagatlary kesilip, olar ýarym stawka geçirildiler.
Nebit-gaz pudagy bilen birlikde bilim ulgamynda hem işleýänleriň bir böleginiň zähmet haklarynyň üç aý töweregi gijikdirilip berilýändigi barada maglumatlar gelip gowuşýar. Marynyň mugallymlarynyň biri Azatlyk Radiosy bilen habarlaşyp, özleriniň iki aýlyk haklaryny alyp bilmän kösenýändiklerini gürrüň berdi.
Soňky gowşan maglumatlara görä, Lebap welaýatynda käbir mekdepleriň mugallymlary aýlyklaryny alan-da bolsalar, aglaba mekdepleriň pedagoglarynyň, çagalar baglarynyň işgärlerine çenli, iýul, awgust aýlarynyň aýlyklaryny henizem alyp bilmeýändigini habar berýärler.
Azatlyk Radiosynyň habarçylary bilen söhbetdeş bolýan türkmenistanlylar hojalyk hasaplaşygyndaky käbir kärhanalaryň, şol sanda saglyk we gurluşyk edaralarynyň işgärleriniň-de öz aýlyklaryny wagtynda lyp bilmeýändiklerini, aýlyk haklarynyň üç-dört aý gijikdirilip berilýändigini aýdýarlar.
Aýlyklary gijikdirilýän ildeşlerimiziň güwä geçmegine görä, bu ýagdaýyň sebäpleri bilen gyzyklanyp, öz ýolbaşçylaryna ýüzlenenlerinde, olar her gezek “pul ýok” diýen jogaby alýarlar.
Galyberse-de, Türkmenistanda işçileriň zähmet haklarynyň ençeme aýlap berilmeýändigi baradaky mesele ne döwlet telewideniýesinde, ne-de hökümet maslahatlarynda gozgalýar. Azatlyk Radiosynyň ýokarda beýan edilen ýagdaýlar dogrusynda Türkmenistanyň degişli maliýe edaralaryndan kommentariý almak synanyşyklary hiç hili netije bermedi.


text:
Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýew ýurduň parlamentini dargadyp, täzeden parlament saýlawlaryny geçirjekdigini mälim etdi. Prezidentiň permanyna görä, parlament saýlawlary geljek ýylyň 15-nji ýanwarynda geçiriler.
Nazarbaýew sişenbe güni bu mesele bilen bagly premýer-ministr Karim Masimow we parlamentiň spikerleri bilen maslahat geçirdi. Duşuşygyň netijeleri barada berlen resmi maglumatlarda oňa gatnaşanlaryň hemmesiniň Mejlisi dargatmak hem wagtyndan öň saýlawlary geçirmek meselesini goldandyklary aýdylýar.
Gazak kanunçylygy, deputatlar talap eden ýagdaýynda, prezidente saýlawlary wagtyndan öň geçirmäge ygtyýar berýär. Şeýle-de Nazarbaýewiň premýer-ministr we iki palataly kanun çykaryjy organyň ýolbaşçylary bilen maslahatlaşyp, parlamenti dargatmaga hukugy bar.
10-njy noýabrda Gazagystanyň parlamentiniň 53 agzasy prezident Nursoltan Nazarbaýewden ýurduň Mejlisini dargatmagy hem-de möhletinden öň parlament saýlawlaryny geçirmegi haýyş etdipdi. Nazarbaýew Ýewropadaky bergi krisiziniň Gazagystana hem ýaramaz täsirini ýetirýändigini aýdyp, deputatlaryň bu teklibine garamagy wada beripdi.
Mejlisi dargatmak inisiatiwasy kanun çykaryjylaryň 2012-nji ýylyň ahyryna bellenen saýlawlar boýunça aladasy bilen däl-de, ykdysadyýet bilen meşgullanmaklaryna ýol açmak üçin görülýän çäre hökmünde düşündirilýär. Şeýle-de bu ädime Astananyň bir partiýaly sistema bilen bagly halkara tankydyndan aňsat dynjak bolmak synanyşygy hökmünde garalýar.
Nazarbaýewiň “Nur Otan” partiýasy 105 orunly öňki Mejlisiň we 47 orunly Senatyň ähli orunlaryny eýeläpdi.
Näme özgerer?
Gazak Mejlisiniň deputaty Wladimir Nehoroşew geljekki parlamentiň iň bolmanda iki partiýadan düzüljekdigini çaklaýar. Onuň pikiriçe, geljekki saýlawlarda “Ak žol” partiýasynyň parlamentde ýer almak üçin ýeterlik ses gazanmak mümkinçiligi ýokary.
Gazagystanly syýasatşynas Dos Koşum ýurtda ýene bir parlament saýlawlarynyň geçirilmegi köp zady özgertmez diýen pikirde. Ol parlamente ýene bir partiýanyň agzalary saýlansa-da, şol partiýa ýasama oppozision partiýa bolar diýip çaklaýar. Onyň pikiriçe, saýlawlary möhletinden öň geçirmeklik Gazagystanda adaty ýagdaýa öwrülip barýar.
Dos Koşum bu ýagadaýyň saýlawlaryň adalatly geçmegine ýaramaz täsir edýändigini, şeýle ýagdaýlaryň adalatly saýlawlaryň prinsipini bozýandygyny nygtady:
—Gyşda azyk harytlarynyň bahalary gymmatlar diýlip garaşylýar. Dini ekstremizm we beýleki meseleler sebäpli ýurtdaky ýagdaý has dartgynlaşyp biler. Gyşda kynçylyk çeken adamlaryň ýazdaky parlament saýlawlarynda özlerini nähili alyp barjagy belli däl. Şonuň üçin, 6 aý öňünden bolsa-da, häkimiýetler parlament saýlawlaryny çaltrak geçirmek isleýärler.
Gazagystanyň kanunlaryna laýyklykda, ýurduň Mejlisi dargadylan gününden beýläk iki aýyň dowamynda parlament saýlawlary geçirilmeli.
Agzalarynyň ählisi “Nur Otan” partiýasyndan bolan Gazagystanyň dargadylan Mejlisi 2007-nji ýylyň awgust aýynda 5 ýyl möhlet bilen saýlanypdy.


text:
Şu gün Türkmenistanyň ilaty musulmanlaryň esasy dini baýramçylyklaryndan biri bolan Gurban baýramyny belläp başlady.
Şu gün Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhammedow ýurduň ilatyny bu baýramçylyk bilen gutlap, gutlag ýüzlenmesini ýaýratdy.
Gurban baýramçylygynyň bu günki belleniş aýratynlygy barada Türkmenistandaky habarçymyz Osman Hallyýew öz beren maglumatynda adamlaryň ir bilen topar-topar bolup metjitlere namaza barandyklaryny, ondan soňra Gurban baýramy mynasybetli gurnalan dabaralara gatnaşandyklaryny habar berdi.
Onuň maglumatyna görä, Türkmenistanyň şäherlerinde, etrap merkezlerinde we oba ýerlerinde bu baýramçylyk mynasybetli hiňňildik uçmak, ýaglyga bökmek, konsert programmalary we sport ýaryşlary ýaly dürli tomaşalar gurnalypdyr.
Döwlet lideriniň permany bilen bu ýyl Türkmenistanda Gurban baýramçylygy 28-nji, 29- njy we 30-njy noýabr günleri bellenip geçiler.


text:
Halkara “Gyzyl haç” komitetiniň Merkezi Aziýa boýunça bölüminiň ýolbaşçysy Ywes Jowannoniniň ýolbaşçylygyndaky delegasiýanyň şu hepde Türkmenistana eden sapary barada o diýen köp maglumat ýok. Bu hakda Türkmenistanyň resmi habar çeşmelerinde peýda bolan maglumatlarda diňe onuň türkmen resmileri bilen duşuşyp, özara hyzmatdaşlygyň dürli ugurlary barada pikir alşanlygy aýdylýar.
Halkara “Gyzyl haç” komiteti bilen Türkmenistanyň arasyndaky hyzmatdaşlyk hakda gürrüň edilende, ilkinji nobatda göz öňüne gelýän zat Türkmenistanyň türmeleri we tussaglaryň ýagdaýlarydyr. Sebäbi Türkmenistan bu guramanyň wekillerine we ekspertlerine öz türmeleriniň ýagdaýyna syn etmäge rugsat bermän gelýän dünýädäki az sanlyja ýurtlardan biridir.
Türkmenistan näme sebäpden halkara “Gyzyl haç” guramasynyň we komitetiniň wekillerine öz türmelerine baryp görmäge rugsat bermeýänligi barada maglumat bermeýär we türkmen ýolbaşçylarynyň bu gurama bilen geçirýän duşuşyklary barada anyk maglumat bermekden hem saklanýar.
“Gyzyl haç” komiteti hem maglumat bermeýär...
Beyleki tarapdan, “Gyzyl haç” komitetiniň wekilleri bilen biziň bu meseleler barada gürleşmek üçin eden synanyşyklarymyz hem başa barmady.
“Halkara krizis toparynyň” jemgyýetçilik gatnaşyklary bölüminiň ýolbaşçysy Endru Strohlin munuň geň galarlykly ýagdaý däldigini aýdýar.
“Halkara ‘Gyzyl Haç’ komiteti öz işlerini aşa guramaçylykly we berk gizilinlikde alyp barýar. Şonuň üçin, umuman, olar beýleki ýurtlaryň wekilleri bilen geçirýän gepleşikleri hakda maglumat bermeýärler, bu olaryň gizliginlik syýasatynyň bir bölegi” diýip, Endru Strohlin belledi.
Emma beýleki halkara guramalary, şol sanda, Endru Strohliniň wekilçilik edýän “Halkara krizis topary” hem Türkmenistan barada çäp edýän raportlarynda bu ýurtdaky ýagdaýlara baha berip, aýratynam, adam hukuklary bilen bagly tankydy pikirleri öňe sürýärler.
Türmelerdäki ýagdaýlar alada döredýär
Düýbi Londonda ýerleşýän Amnesty International guramasy hem şeýle toparlardan biridir. Ol 2009-njy ýyl boýunça ýaýradan hasabatynda Türkmenistanda türmeleriň ýagdaýyna aýratyn ünsi çekýär. Hasabatda aýdylşyna görä, sýyasy tussaglar henizem türmelerde saklanylýar, türmeleriň şertleri gaty agyr, Türkmenistanda adalat sistemasy aşa syýasylaşdyrylan.
Bu raportda öňe sürülýän käbir pikirler öz ýanýoldaşy türmä düşen bir zenanyň ýakynda habarçymyz bilen söhbetdeşlikde aýdan sözleri hem tassyklaýar. Adynyň agzalmagyny islemedik Türkmenistanyň bu raýaty bu barada şeýle diýdi: “Tussaglaryň saglyk ýagdaýlaryna seredilişi gowy däl. Türmäniň içinde her gün birnäçe adamyň ölýändigini aýdýarlar. Onsoň nädip olaryň saglyk ýagdaýlary gowy bolsun? Iýmit ýagdaýam öwerlikli däl. Naharam ýetenok, nanam ýetenok. Biz her hepde äkidýäris şoňa naharyny, nanyny”.
Käbir synçylaryň aýtmagyna görä, türkmen režiminiň hut şeýle ýaramaz ýagdaýlar sebäpli halkara “Gyzyl haç” komitetine türmelere barmaga rugsat bermeýän bolmagy mümkin.
“Türkmenistanyň bu guramanyň wekillerine türmelere baryp görmäge rugsat bermezliginiň sebäbi näme bilen bagly bolmagy mümkin?” diýlen soraga “Halkara krizis toparynyň” wekili Endru Strohlin şeýle jogap berdi: “Meniň pikirimçe, türkmen resmileri öz abraýlarynyň gaçmagyndan gorkýan bolmaly. Emma, dogrymy aýtsam, şeýle gorky astynda ýaşaýan režimiň näme hakda pikir edýänligini bilmek hem kyn.
Bu guramanyň islendik ýurduň wekilleri bilen geçirýän gepleşikleriniň we bu baradaky maglumatlaryň onsuzam kop derejede gizlin saklanýandygyna garamazdan, Türkmenistanyň ýolbaşçylarynyň “Gyzyl haç” komitetiniň wekillerine türmelere baryp görmäge rugsat bermezligi hakykatdanam olaryň näderejede gorky astynda ýaşaýandygyny görkezýär”.
Emma gepleşikler dowam edýär
Emma, muňa garamazdan, halkara “Gyzyl haç” komitetiniň wekilleri bilen türkmen resmileriniň arasynda yzygiderli gepleşikler geçirilýär. Mundan ozal şu ýylyň fewralynda hem şeýle duşuşyklar bolup geçdi.
Sonda, 23-24-nji fewral aralygynda “Gyzyl haç” komitetiniň wekilleri Merkezi Aziýa ýurtlarynyň “Gyzyl ýarymaý” jemgyýetleriniň maslahatyna gatnaşmak üçin Türkmenistana baryp, türkmen resmileri bilen gepleşik geçiripdiler.
Şeýle duşuşyklar öňki prezident Saparmyrat Nyýazowyň döwründen bäri dowam etdirilýär. Emma näme sebäbe bu ugurda şu güne çenli o diýen ösüş göze ilmeýär diýen sorag ýüze çykyar. Eýsem, bu ýagdaý halkara “Gyzyl haç” komitetiniň Türkmenistan boýunça alyp barýan sýyasatynyň ýalňyşdygyny görkezýärmikä?
Bu soraga “Halkara krizis toparynyň” wekili Endru Strohlin şeýle jogap berdi: “Halkara ‘Gyzyl haç’ komiteti öz iş alyp barýan ýurtlarynyň wekilleri tarapyndan berilýän maglumatlara bil baglamaly bolýar. Bu guramanyň beýleki ýurtlara öz talaplaryny kabul etdirip bileri ýaly nähilidir bir harby ryçagy ýok. Şunlukda, guramanyň wekilleriniň türmelere sapar etmeklerine rugsat berilmedik halatynda, bu gurama muňa diňe protest bildiräýmese onuň başga edip biljek zady ýok”.
Türkmenistan diňe bir halkara “Gyzyl haç” komitetiniň agzalarynyň türmelere barmaklaryna rugsat etmezlik bilen çäklenmän, eýsem, halkara hukuk goraýjy guramalarynyň hem bu ýurda baryp, ýagdaýlary öwrenmeklerine rugsat bermän gelýär. Synçylaryň aýtmagyna görä, bu hem öz nobatynda halkara jemgyýetçiliginde Aşgabadyň abraýynyň barha pese gaçmagyna sebäp bolýar.


text:
Meşhur amerikan aýdymçysy Jennifer Lopeziň 29-njy iýunda, “Awazada” guralan uly konsertde çykyş edip, prezident G.Berdimuhamedowyň doglan gününi gutlap aýdym aýtmagy soňky bir hepedede dünýäniň köp sanly habar serişdeleriniň baş temalarynyň birine öwrüldi.
Elbetde, hanym Lopeziň metbugat sekretary onuň Türkmenistandaky adam hukuklary problemasyndan bihabar bolandygyny, eger bilen bolsa, Berdimuhamedow üçin aýdym aýtmaga razy bolmajagyny hem aýtdy. Emma bu düşündiriş metbugat sahypalaryndaky tankydy birjigem gowşatmady.
"Ýigrenji bahana"
Mysal üçin, Rahim Kanani “Forbes
” žurnalynda çap edilen “Jennifer Lopez, Söýginiň bahasy bar, Türkmenistanyň diktatory üçin aýdym aýdýar” atly makalasynda şeýle ýazdy: “Men ozal munuň ýaly bir ýigrenji bahana eşidendirin öýdemok.”
Şeýle-de “Forbes” J.Lopeziň öň, 2006-njy ýylda Moskwada, azeri oligarhy Telman Ismaliowyň doglan gününde 1.4 million amerikan dollary üçin aýdym aýdandygyny, 2011-nji ýylda bolsa, özbek nebit tütjary Azam Aslamowyň oglunyň toýunda 1 million amerikan dollary üçin aýdym aýdandygyny ýatladýar.
“The Wall Street Journal
” gazeti bolsa, 3-nji iýulda, “J.Lo diktator üçin aýdym aýdanda” atly makalasynda şeýle ýazdy:
“Geçen hepde ahyrynda amerikan pop aýdymçysy Jennifer Lopez Türkmenistanyň awtoritar dolandyryjysy üçin “Happy birthday» aýdymyny aýdanda, ile meşhur sungat işgäri bilen diktatura ýene bir ýere geldi.”
Bu gazet J.Lopeziň Merkezi Aziýadan daşarda prezident Gurbanguly Berdimuhamedowdan has gowy tanalýandygyny, onuň dünýä boýunça Twitter muşdaklarynyň sanynyň Türkmenistanyň raýatlarynyň sanyndan dört esse kändigini ýazýar.
“Türkmenistan dünýäniň iň bir ýapyk ýurtlarynyň biri. Hut hanym Lopeze we onuň tansçylaryna giňden gujak açan hökümet BMG-niň adam hukuklary gözegçilerine ýa-da Human Raights Watch ýaly hökümetden aýry guramalara ýurda gelmäge ýyllap rugsat bermän gelýär" diýip, gazet makalasynyň dowamynda aýdylýar.
Şeýle-de “The Wall Street Journal” türkmen raýatlarynyň köpüsiniň pop ýyldyzynyň konsertden soň eden zadyny etmekden mahrumdygyny, ýagny bu ýurtdan çykyp gidip bilmeýändigini belleýär.
Türkmenistandaky problemalar
Bu hadysa, amerikan ýyldyzynyň dünýä boýunça aýal-gyzlaryň mümkinçiliklerini giňeltmek boýunça edýän tagallasyna ters gelýän işe baş goşup, awtoritar prezidentiň doglan gününde aýdym aýtmagy Lopez bilen bilelikde Türkmenistandaky problemalara ýene bir gezek ünsi çekdi.
Türkmenistanyň Waşingtondaky ilçihanasy
Mysal üçin, CNN
telekanalynyň gepleşiginde “eger siz şu hepde ahyryndan öň Türkmenistanyň prezidentiniň adyny bilen bolsaňyz, eliňizi galdyryň” diýilýär.
CNN Türkmenistanyň internetiniň nähili berk kontrol astynda saklaýandygyny aýtmak bilen, eger bu ýurduň özünden bolmasaň, bu ýer barada tas hiç zat bilmeýändigiňi aýdýar we “Azatlyk öýi” guramasynyň Türkmenistany “ýamanyň ýamany” diýilýän ýurtlaryň arasyna goşandygyny belleýär.
Şeýle-de CNN Türkmenistanyň Waşingtondaky ilçihanasyna jaň edip, hat ýazyp, hiç bir jogap alyp bilmändigini habar berýär.
Jennifer Lopeziň Türkmenistanda aýdan “Happy birthday” aýdymy barada çykan metbugat habarlarynyň ählisinde diýen ýaly Türkmenistanyň adam hukuklary ýagdaýyna degişli maglumatlar, halkara hukuk toparlarynyň bu ýurt barada çap eden hasabatlaryndan sitatalar getirilýär.
Eurasianet.org
neşiri bolsa, “J.Lo Hytaýyň Türkmenistana beren parasymydy?” diýen makalasynda Hytaýyň Milli nebit-gaz kampaniýasynyň bu konsert üçin amerikan aýdymçysyna näçe pul berendigini aýtmaýandygyny, emma onuň Jeniffer Lopeze pul tölemek Türkmenistandan gaty kän gaz aljagyny ýazýar.
“Latin American Herald Tribune”
neşiri bolsa, Lopeziň Türkmenistanda aýdan aýdymy barada çykan beýleki habarlardan biraz tapawutlylykda, meşhur amerikan ýyldyzynyň 2011-nji ýylyň martynda Liwiýanyň lideri Muammar Kaddafi we onuň maşagalasy üçin 2 million çemesi amerikan dollaryna aýdym aýtmakdan ýüz öwrendigini belleýär.
Bu neşir beýleki meşhur aýdymçylaryň birnäçesiniň Kaddafi klany üçin konsert berendigini, emma soň olaryň käsiniň bu işden alan pullaryny sahawat fondlaryna geçirendigini hem ýatladypdyr.


text:
Penşenbe güni Orsýetde aýal-gyzlardan düzülen “Pussy Riot” pank toparynyň üç agzasyna garşy gozgalan sud prosesi togtadylyp, soňra gaýtadan geçirilip başlandy.
Penşenbe güni irden telefon arkaly bomba hüjümi barada haýbat atylansoň, sud seljerişligi wagtlaýyn togtadylypdy.
Suduň resmileri hiç hili bombanyň tapylmandygyny aýtdylar.
Sud seljerişligi hepdäniň duşenbe güni başlaly bäri, eýýäm üç gezek wagtlaýyn togtadyldy.
Çarşenbe güni aýyplanýanlaryň saglyk ýagdaýy ýaramazlaşansoň, resmiler sud prosesini iki gezek togtadyp, tiz kömek maşynlary çagyrmaly boldular.
24 ýaşly Mariýa Alýohina, 22 ýaşly Nadežda Tolokonnikowa we 29 ýaşly Ýekaterina Samusewiç huligançylykda aýyplanýarlar.
Olar şu ýylyň mart aýynda Moskwanyň merkezi hristian ybadathanasynyň içinde prezident Putiniň dolandyryşyny ýazgaryjy kinaýaly protest aýdymy bilen çykyş edenlerinde tussag edilipdiler.
Orsýetiň prokuraturasy olary prawoslaw hristianlaryň duýgusyna “ýara salanlykda” aýyplaýar.
Olaryň günäsi subut edilen halatynda olar 7 ýyla çenli türme tussaglygyna höküm edilip bilnerler.


text:
23-nji iýunda Mary welaýatynda iş saparynda bolýan Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow obasenagat toplumynyň täze desgasy bolan — Sakarçäge etrabynda gurlan we ýylda 40 müň tonna tohumlyk pagtany gaýtadan işlemäge niýetlenen pagta arassalaýjy kärhananyň açylyş dabarasyna gatnaşdy.
Geçen ýyl pagtaçylar şertnamalaýyn bowçnamalaryny üstünlikli ýerine ýetirip, Watan harmanyna pagtanyň 1 million 100 müň tonnadan gowragyny tabşyrdylar. Şu ýyl Türkmenistanda pagta ekmek üçin 545 müň gektar ýer bölünip berildi. Umumy alnanda “ak altynyň” 1 million 50 müň tonnasyny, şol sanda Mary welaýatynda 313 müň tonna pagta ýygnamak bellenildi. Ekişiň häzirki möwsümi üçin gowaçanyň saýlama tohumynyň 65 müň tonnadan gowragy – orta we inçe süýümli sortlaryň 15-e golaýy taýýarlanyldy. Häzirki wagtda ýurdumyzyň pagta ekýän welaýatlarynyň meýdanlarynda gymmatly oba hojalyk ekinine ideg işleri dowam edýär.
Türkmenistanyň eksport edýän harytlarynyň saldamly esasyny düzýän pagta okgunly ösýän milli dokma senagatynyň kärhanalary üçin çig mal bolup hyzmat edýär. Olar halkara ülňülerine laýyk gelýän, ýurdumyzyň, şeýle hem daşary döwletleriň bazarlarynda uly islege eýe bolan önümleri çykarýarlar. Pagtaçylyk pudagynyň kuwwatyny doly ulanmak, gowaça hasylynyň möçberini has-da artdyrmak babatda ýokary hilli tohumy taýýarlamak möhüm şert bolup durýar. Şu maksat bilen, pagtany gaýtadan işleýän düzümi düýpli döwrebaplaşdyrmak, şol sanda täze kärhanalary gurmak boýunça uly işler geçirilýär. Şonuň ýaly döwrebap zawodlaryň biri Türkmenistanyň Prezidentiniň degişli kararyna laýyklykda Mary welaýatynyň Sakarçäge etrabynda bina edildi. “Türkmenpagta” döwlet konserni desganyň buýrujysy, “Engin Group Consorcium S.A.” kompaniýasy bolsa onuň portratçysy bolup çykyş etdiler. Bu kompaniýa biziň ýurdumyzyň öňden gelýän işewür hyzmatdaşy bolup durýar.
Kärhananyň umumy eýeleýän meýdany 17 gektara golaý bolup, onuň düzümine dolandyryş binasy, önümçilik bölümi, pagta çigidini arassalaýan bölüm, her biriniň sygymy 5 müň tonna bolan iki sany ammar, 13 müň tonna tohumlyk çigit saklamaga niýetlenen ammar, ýokary hilli tohumlyk çigit saklamak üçin 7 müň tonnalyk ammar, barlaghana, 10 müň tonnalyk kabul ediş bölümi we birnäçe ugurdaş hem-de tehniki desgalar girýär.
Ýokarda bellenilişi ýaly, kärhananyň ýyllyk kuwwaty 40 müň tonna önüme deňdir. Bu ýerde oturdylan ABŞ-nyň we Ýewropa ýurtlarynyň öňdebaryjy önüm öndürijileriniň, şol sanda ABŞ-nyň belli “BS Supply” kompaniýasynyň ýokary tehnologiýaly enjamlary çig maly ýokary hilli gaýtadan işlemäge mümkinçilik berýär. Olaryň kömegi bilen tohumlyk pagta çigidi himiki usulda künjaradan arassalanylýar, kesele garşy işleri ýerine ýetirilýär, tohumlyk çigit ýokumly maddalar bilen baýlaşdyrylýar we 20 kilogram agramlykdaky haltalara gaplanylýar. Şunuň ýaly enjam sagatda 15 tonnadan gowrak pagta çigidini arassalamaga ukyply bolup, ol bir günüň dowamynda 315 tonna golaý pagta çigidini arassalaýar. Şunlykda, kärhananyň ýyllyk kuwwaty bolan 40 müň tonna tohumlyk çigit 4 aýdan gowrak wagtyň içinde arassalanylar.
Tutuş Mary welaýaty üçin ähmiýeti uly bolan täze kärhana üç çalşykda işlediler. Bu ýerde 63 işgär hemişelik esasda zähmet çeker. Möwsüm mahalynda ýene-de 200-e golaý adam işe kabul ediler. Umuman, möwsüm mahaly kärhanada jemi 262 adam zähmet çeker.
Gowaçanyň sagdyn gämiklerini almak üçin pagta çigidi gabyklardan arassalanýar we ýörite serişdeler bilen işlenilýär, soňra olary nogula öwürýärler. Ekiji enjamlaryň ulanylmagy tohumyň harçlanmagyny dört esse kemeltmäge mümkinçilik berýär. Şunda pagta meýdanlarynda ýekeleme ýaly agrotehniki çäresini geçirmek zerurlygy aradan aýrylýar.
Pagta çigidini himiki usul bilen arassalaýan bölümde her sagatda gowaça tohumynyň 2880 kilogramy arassalanar we saýlanyp alnar. Bu ýerde bir gije-gündizde pagta çigidiniň 60 tonna golaýy taýýarlanar. Ýeri gelende aýtsak, Mary welaýatynda ekin meýdanlarynyň 165 müň gektary üçin 4950 tonna çigit zerur bolap durýar. Şeýlelikde, täze kärhananyň işe girizilmegi welaýatda pagtaçylyk pudagyny has-da ösdürmek üçin kuwwatly itergi bolar.
Şu ýerde bir zady bellemek gerek, ol hem möhüm desganyň gurlan ýeri-- Mary welaýatynyň Sakarçäge etraby pagta ösdürip ýetişdirmegiň baý tejribesine eýe bolan öňdebaryjy etraplaryň biri bolup durýar. 2014-nji ýylyň möwsüminde bu ýerde suwarymly ýerleriň 45 müň 889 gektarynyň 21 müň 500 gektarynda inçe süýümli we orta süýümli pagta ekildi, ýygnalan hasyl bolsa “ak altynyň” 44 müň 408 tonnasyna deň boldy.


text:
Geçen ýylyň aprel aýynda Smolenskiniň eteginde ýere gaçan Polşanyň prezidenti Leh Kaçinskiniň uçar ekipažy bilen ýerdäki dispetçerleriň gepleşikleriniň ähli ýazgysy Halkara awiasiýa komitetiniň saýtynda ýerleşdirildi.
Tehniki komissiýanyň başlygy Alekseý Morozow bolan betbagtçylyk barada jemgyýetçilige obýektiw maglumat bermek üçin bu işiň edilendigini aýtdy.
Düýn Warşawada bolan metbugat konferensiýada Polşanyň içeri işler ministri Ýeži Miller “polýak ekspertleriniň pikiriçe, ýere gaçyp heläk bolan TU-154 uçarynyň pilotlaryna uçaryň uçup barýan beýikligi we ugry barada dispetçerler nätakyk maglumat beripdirler” diýdi.
Geçen hepde Halkara awiasiýa komiteti ors spesialistleriň gelen netijelerini aýan etdi, onda betbagçylyk üçin esasy jogapkärçilik ýaramaz howa şertlerinde uçary gondurmaga synanyşyk eden ekipažyň üstüne ýüklenýär.


text:
Saud Arabystanynyň ýolbaşçylygynda Ýemendäki pitneçilere garşy söweşýän koalisiýa paýtagt Saanada adam jaýlanýan mahaly urlan howa zarbasyny derňejekdigini aýdýar.
Birleşen Milletler guramasy 8-nji oktýabrda urlan howa zarbasynyň 140 adamy öldürip, ýüzlerçe adamy hem ýaralandygyny aýdýar.
Saudlylaryň ýolbaşçylygyndaky koalisiýanyň 9-njy oktýabrdaky beýanatynda bu işiň derhal, ABŞ-nyň ekspertleri bilen bilelikde derňeljekdigi aýdylýar.
Bu koalisiýa biraz öň bu hadysanyň bolan wagty Saanada hiç bir operasiýa geçirmändigini aýdypdy.
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun bu bombalaýyşy derhal we bitarap derňemäge çagyrdy we asuda adamlara bilkastdan hüjüm edilmeginiň düýpden kabul ederlik däldigini aýtdy.
Şu arada ABŞ özüniň saudlylaryň ýolbaşçylygyndaky koalisiýa düýpli azaldan goldawyna hem derrew gaýtadan seretjekdigini aýtdy.
Ýemeniň halkara ykrar edilen hökümetini goldaýan koalisiýa 2015-nji ýylyň martynda şaýy huti pitneçilerini bombalamaga başlady.


text:
Abaý Kunanbaýew
Abaý Kunanbaýew (1845-1904) - Meşhur gazak şahyry, aň-bilim ýaýradyjysy, jemgyýet işgäri, Çokan Welihanowyň, Ibraý Altynsarynyň öňde baryjy demokratik pikirlerini ösdüriji, gazak edebiýatynyň düýbüni tutujy. Ol Semeýde Ahmet Ryza mollanyň medresesinde okaýar we şol bir wagtda ýerli rus mekdebine-de gatnaýar. Rus syýasy sürgün edilenleriň kömegi bilen rus dilini, öňde baryjy rus edebiýatyny öwrenýär. Rus şahyrlarnyň goşgularyny, rewolýusion-demokratik pikirlerini gazak zähmetkeşleriniň arasynda propagandirleýär. Şeýle ýol bilen rus ýazyjy-şahyrlarynyň eserlerini gazak obalaryna ýaýradypdyr. Gündogaryň köp edebi eserlerini (Şanama, Leýli-Mejnun, Görogly we ş.m.) dil üsti bilen halk köpçüligine ýetiripdir. Ol ajaýyp eserler döredipdir. Onuň käbir liriki goşgulary saza-da geçirilipdir. Abaý Kunanbaýewiň eserleri diňe 1909-njy ýylda ilkinji gezek Sankt-Peterburgda neşir edilipdir. Onuň eserleri dürli dillerde çap edildi. Abaý Kunanbaýew gazak we beýleki sowet halklarynda köp okalýan ýazyjy-şahyrlardan biri bolupdyr. Gazak ýazyjysy M. O. Auezow bolsa Abaý Kunanbaýewiň döredijiligini ebedileşdirmek maksady bilen onuň durmuşyna degişli 2 tomdan ybarat "Abaýyň ýoly" romanyny (1956) ýazdy. Ol roman köp dillere, onuň "Abaý" atlandyrylan 1-nji kitaby bolsa türkmen diline terjime edildi.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň Ukrainadaky krizis bilen baglanyşykly bank hasaplary doňdurylyp, syýahat gadagançylyklary girizilen adamlaryň sanawyna ýene-de 11 adamyň adyny goşjakdygy habar berilýär.
Ýewropa Bileleşiginiň diplomatik çeşmeleriniň 9-njy iýulda beren maglumatyna görä, bu karar şu hepdäniň ahyryna çenli güýje girer. Gürrüňi gidýän sanawa täze goşulan adamlaryň ady öňümizdäki günlerde Ýewropa Bileleşiginiň resmi neşirinde çap ediler.
Ýewropa Bileleşigi Russiýanyň Krym ýarymadasyny anneksiýa etmegine ýa-da Ukrainanyň gündogaryndaky separatist gozgalaňlara gatnaşmakda eýýäm iki kompaniýa we 61 adama garşy syýahat gadagançylyklaryny girizip, bank hasaplaryny doňdurypdy.
9-njy iýulda fransuz prezidenti Fransua Olland (Francois Hollande) we Germaniýanyň kansleri Angela Merkel telefon arkaly geçiren söhbetdeşliklerinde Ukrainanyň Günbatar tarapyndan goldanylýan prezidenti Petro Poroşenko syýasy çözgütlere tarap hereket etmäge çagyrdy.


text:
Türkiýe tarapyndan rus harby uçarynyň urlup düşürilmegi bilen bagly dartgynly ýagdaýlaryň has ýitileşýän pursadynda, Merkezi Aziýanyň türki döwletleri üns merkezine düşdi.
Gürrüňi gidýän sebitiň Moskwa bilen asyrlara uzaýan taryhy aragatnaşygy bar. Şeýle-de, aglabasy türki halklardan ybarat regioniň Ankara bilen hem berk medeni, taryhy, dini, sýyasy we söwda baglary bar.
Şunlukda, agzalýan ýurtlar iň esasy iki hyzmatdaşynyň arasynda dowam edýän häzirki dartgynlykda haýsy tarapy tutjagyny bilenoklar. Emma dartgynlygyň barha möwjäp barýan häzirki pursadynda, krizis olara tarap tutsalaram, tutmasalaram täsirini ýetirýär.
“Mejlisiň” bu sanynda Türkiýe bilen Orsýetiň arasyndaky dartgynlylygyň Merkezi Aziýa ýurtlaryna ýetirýän we ýetirip biljek täsirleri barada gürrüň edilýär.
Mejlisiň myhmanlary:
Nikita Mendkowiç, Orsýetiň halkara gatnaşyklary geňeşiniň Merkezi Aziýa we Owganistan boýunça eksperti;
Vugar Imanbeýli, Türkiýäniň Stambul-Sehir uniwersitetiniň Halkara gatnaşyklary boýunça professory;
Bruce Pannier – Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Merkezi Aziýa boýunça habarlar çap edýän blogynyň redaktory.
Gepleşigi Azatlyk Radiosynyň müdiri Muhammad Tahir alyp barýar.


text:
Pakistanyň demirgazyk-günbataryndaky Peşawar şäherinde poliomielite garşy sanjym edýän toparyň golaýynda bomba ýaryldy. Partlamada polisiýanyň azyndan iki işgäriniň ölendigi, başga-da onlarçasynyň ýaralanandygy aýdylýar.
Hüjümiň nyşanasynyň topary goramaga berkidilen polisiýa işgärleriniň bolandygy çaklanylýar.
Pakistanda “Talyban” poliomielite garşy sanjym kampaniýalaryny Günbatar tarapyndan musulmanlara garşy gönükdirilen bir çäre hökmünde häsiýetlendirenden soň, saglyk işgärlerine hüjümler artdy.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Moskwanyň Täjigistana durnuklylygy üpjün etmäge ýardam berjekdigini aýtdy. Öňki sowet respublikasynda ýakynda ýüze çykan we 20 adamyň ölümine getiren zorlugyň yzýany ýurtda närazylygyň tutaşmagy bilen bagly howatyrlanmalary güýçlendirdi.
Putin Täjigistanyň Orsýetiň “ýardamyna we goldawyna” daýanyp biljekdigini belledi.
Putin bu barada 15-nji sentýabrda Täjigistanyň paýtagty Duşenbede Kollektiw Howpsuzlygy Ylalaşygy guramasynyň sammitinde eden çykyşynda aýtdy.
Putiniň bu sözleri Täjigistanyň goranmak ministriniň öňki orunbasaryna ýakyn ýaragly adamlaryň 4-nji sentýabrda hökümet güýçleri bilen çaknyşmagyna degişli waka bilen baglylykda edildi.
Täjik resmileri Abduhalim Nazarzodany we onuň tarapdarlaryny polisiýa bölümine hüjüm etmekde aýyplaýarlar. Hüjümde 26 adam wepat bolupdy.


text:
Azatlyk radiosynyň «Türkmenhowaýollarynyň» ýolagçylara edýän hyzmatynyň hili boýunça, okyjylaryň pikir-oýlaryny sorap, sosial ulgamlarda açan forumyna gysga wagtda onlarça teswir ýazyldy.
Habarlardan mälim bolşy ýaly, Skytrax iki ýa ondan hem az ýyldyz alyp, iň erbet diýen bahany alan awiakompaniýalaryň 23-siniň sanawyny çap etdi we «Türkmenhowaýollary» iki ýyldyz alyp, dünýäniň iň ýaramaz awiakompaniýalarynyň hataryna girdi.
Dünýäniň iň ýaramaz awiakompaniýalarynyň başyny, tapgyr dördünji ýyl, Demirgazyk Koreýanyň «Koryo Air» kompaniýasy çekýär. Bu mümkin bolan bäş ýyldyzdan ýeke ýyldyz alan ýeke-täk kompaniýadyr.
Ilki bellemeli zat, Azatlygyň okyjylary bu habara – ýagny Türkmenistanyň ýolagçylara edýän uçar hyzmatynyň şeýle pes baha almagyna beýle bir geň galyp durmaýarlar.
Para-peşgeş we hil
Mysal üçin, Jennet Aknur atly okyjymyz «dagy näme bolsun, kadr seçiş synaglary tanyş-biliş, para-peşgeş bilen geçirilen ýerde hil agtarmagyň geregi barmy? Ýene uzak gitse 10 ýyldan biz Owganystana döneris, ylym-bilim pula satylsa, boljagymyz budur» diýip, Jennet Aknur bu ýerde günälini uzakdan gözlemeli däldigini aýdýar, ýagny az-da bolsa, bu ýagdaýda herimiziň paýymyz bar diýýär.
Erkin Areşow atly okyjymyz hem Türkmenistanda her zat pula, ýagny para-peşgeşe we tanyş-bilişlige bagly diýen pikiri öňe sürýär.
Emma «Türkmenhowaýollaryny» tankytlaýanlary utandyrjak bolýan okyjylar hem bar.
Aýdaly, Şeker Allamyradowa «Türkmenhowaýollarynyň» nämesi erbetmiş?» diýip soraýar. Kemal Gurbanow bolsa, «Türkmenhowaýollary» örän gowy, bir gezek üstünde ýüregim bulandy, ne diýsem getirdiler, derman berdiler, doktor-da bar eken, bäş minutdan seretmäge geldiler» diýip ýazýar.
Gul Kurban atly okyjymyz hem türkmen uçarynyň tankytlanmagyny halamandygyny aýdýar we «muňa watanyňy satmak diýerler, örän aýyp, öňünde-soňunda ýene barjak ýeriň watanyňdyr» diýýär. Hemragül Bekdurdyýewa hem «watan hakynda erbet zatlary» ýazmazlyga çagyrýar. «Her zat bolsa-da, göbek ganymyzyň daman ýeridir, men buýsanç duýýaryn» diýip, ol aýdýar.
Emma Muhammet Türkmen atly okyjymyz bu pikirlere düýpden garşy, ol Jennet Aknuryň bilimdäki parahorluk, tanyş-bilişlik pikirini dowam etdirip, «häzirki döwürde türkmen doktorlaryna janyňy ynanarlyk ýok» diýip, bilimli, okajak ýaşlaryň ýerine bilimsiz, pully ýa wezipeli adamlaryň çagalarynyň diplom alýandygyny aýdýar.
Rodion Aglýamow atly okyjymyz Kemal Kurbanyň aýdanlaryny ýalana çykarýar, ýagny ýanyndaky ýolagçynyň ýüreginiň bulanandygyny, emma onuň derman-beýleki däl, suwy zordan alandygyny aýdýar. Berdi gyzy Jeren bolsa, «ýene bir zat ýadyma düşdi, bilet almak üçin häzir näçe para soralýar?» diýip soraýar.
Watan we tankyt
Pikirini aýtmaga synanyşýanlaryň arasynda diňe «Watanymyz sag bolsun, Siriýadaky ýaly raketa atylanok, şoňa şükür edeliň» diýýänler-de, başga ýurtlarda hem üýtgeşik gowy zat ýok, baý-baý, garyp-garyp diýip, gürrüňi başga ýana sowýanlar-da az däl.
Miribilis Arkaç atly okyjymyz bu pikirlere jogap berip, şeýle diýýär: «Biziň hemmämiz watanymyzy jandan ileri görýäris, emma bu tankyt etmeli däldigini aňlatmaýar, bu ýerde watana diýilýän zat ýok, biz ýolbaşçylaryň goýberýän kemçilikleri barada gürrüň edýäris» diýýär.
Arkaç pikirini dowam etdirip, türkmen uçarynda bir aýalyň operasiýadan soň üşüdýän diýip, odeýala sorandygyny, emma onuň möhüminiň bitirilmändigini, odeýaly diňe garrylara we çagalara berýäs diýendiklerini aýdýar.
Jahanna atly okyjymyz «Türkmenhowaýollarynyň» ýolagçylara edýän hyzmatlarynyň hiliniň gowulanmalydygyny aýdýar we kemçilikleri dile getirmegiň masgaraçylyk hasaplanmaly däldigini ýaňzydýar. Diýar Diýar atly okyjymyz bolsa, türkmen uçaryndaky şertler ýaramaz, bir gezek enemiň aýagyna gyzgyn çaý döküldi, gaty ýakdy, emma derman-beýleki, hiç zat bermediler diýýär.
Mähri Merw atly okyjymyz Aşgabat-Deli arasynda uçanda, pilotmy ýa stýuardessa, biriniň çilim çekip, salony porsadandygyny aýdýar. Merdan Matýakubow atly okyjymyz «bu kadaly zat, gowy bolmajagy belli, çünki ol ýer Türkmenistan» diýip, gysga teswir galdyrsa, Maksat Ýazimow «stýuardessa hemme kişi bilen türkmençe gürleşýär, onsoňam bir palaw berdiler, tüwüleri gatap gidipdir» diýýär.
Amir atly okyjymyz bolsa, «Türkmenhowaýollarynyň» iki ýyldyz almasyna «geň göresi zat ýok, şuňa garaşybermelidi» diýipdir, şeýle-de ol «esasy zat olarda prezident uçanok» diýýär.
Elbetde, bu pikirleriň ählisi okyjylara degişli we olar hiç bir jähtden Azatlyk radiosynyň pozisiýasyny aňlatmaýar.


text:
30-njy iýulda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bilen telefon arkaly söhbetdeş boldy.
Orsýetiň prezidentiniň aparatynyň websahypasynda çap edilen habarda aýdylyşyna görä, gepleşikde esasan Merkezi Aziýanyň howpsuzlygy we durnuklulygy barada gürrüň edilipdir.
Şol bir wagtyň özünde-de iki ýurduň arasynda örän wajyp käbir meseleler barada hem pikir alyşylypdyr.
Bu gepleşigiň haýsy ýurduň baştutanynyň inisiatiwasy bilen geçirilendigi barada häzirlikçe doly maglumat ýok.


text:
Gresiýada parlament saýlawlary başlandy. Bu şu ýylda geçirilýän üçünji milli ses berişlikdir.
Pikir soraşlyklar konserwatiw «Täze Demokratiýa» partiýasy bilen öňki premýer-ministr Aleksis Tsiprasyň çepçi «Siriza» partiýasynyň deňeçer barýandygyny görkezýär. Tsipras grekler «söweşýän hökümet» saýlar diýdi.
"Grek halky öz ykbalyny öz eline alar we täze eýýama geçişe möhür basar» diýip, Tsipras Afinanyň Kipseli etrabynda ses bereninden soň aýtdy.
Ses bermek üçin 9.8 milliondan gowrak gresiýaly hasaba alyndy. Täze saýlanan hökümet ýurduň parlamentiniň geçen aý kabul eden üç ýyllyk halas ediş planyny durmuşa geçirmeli.


text:
7-nji iýulda Türkmenistanyň Abadan şäherinde bolan partlamalaryň şäheriň özüne we ýaşaýjylaryna ýetiren zyýany barada şu günki güne çenli gapma-garşy maglumatlar gowuşýar.
Wakanyň sebäpleri we netijeleri barada ilkinji günlerde yglan edilen resmi maglumatlar garaşsyz çeşmelerden gowuşýan maglumatlardan tapawutlanýar. Azatlyk Radiosy abadan wakalary barada gyzyklanyp, jikme-jik maglumat toplamagyny dowam etdirýär.
Azatlyk Radiosyndan Gözel Hudaýberdiýewa türkmenistanly ýurist Ýewgeniý Greçuhin bilen şol wakalar barada söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Ýewgeniý, Abadanda partlamalar bolanda, siz niredediňiz we bu waka barada nädip bildiňiz?
Ýewgeniý Greçuhin: Maňa bu habar şol günüň özünde agşam ýetdi. Muny Aşgabatdaky howlymyzda goňşular gürrüň berdi. Şonda pirotehniki serişdeleriň partlanlygy aýdyldy. Bu habar maňa agşam sagat 10-nyň töwereginde ýetdi. Emma şol wagt paýtagtda onuň golaýynda heläkçilikli wakanyň bolup geçýänligi asla duýulmaýardy.
Azatlyk Radiosy: Ýurtdan gowuşýan käbir maglumatlarda Abadandaky ýangynyň Aşgabatda-da duýlanlygy habar berlipdi. Siziň özüňiz partlamalaryň haýsy-da bolsa bir täsirini duýduňyzmy?
Ýewgeniý Greçuhin: Partlama barada has jikme-jik maglumatlar maňa şol günüň ertesi, Aşgabadyň ýaşaýjylary bu barada has köp gürrüň edip başlansoň, belli boldy. Şonda käbirleri Abadandaky partlamalaryň güýçli tolkunlaryny Aşgabatda duýandyklaryny gürrüň berdiler.
Meniň özüm muny duýmandym. Emma 7-nji iýulda men öýlän sagat 5-de öýe baramda, elektrik togunyň güýji üýtgäp başlady. Kondisioner öçüp galdy. Men şonda munuň sebäbini bilmändim we yssyda kondisionerler köp ulanylansoň, elektrik sistemasyna agram düşendir diýip çakladym. Sebäbi toguň öçüp durmagy Aşgabatda bolýan adaty bir waka. Şonuň üçin şol pursatda men, Abadandaky wakalar barada entek bilmämsoň, muny partlamalar bilen baglanyşdyrmandym.
Azatlyk Radiosy: Aragatnaşyk hyzmatlarynyň hili barada gürrüň berseňiz. Şol wagt mobil telefonlaryň işleýşi we internet aragatnaşygy nähilidi?
Ýewgeniý Greçuhin: Men mobil aragatnaşygyndan peýdalanmaýaryn. MTS ýurtdan çykansoň, men telefonsyz galdym. Men internetdenem peýdalanamok. Şonuň üçin olaryň işläp-işlemänligini özüm duýmadym.
Azatlyk Radiosy: Ýewgeniý, siz Abadanda bolan partlamalar we onuň adamlara ýetiren täsirleri barada näme bilýärsiňiz?
Ýewgeniý Greçuhin: Men esasan başgalardan eşiden zatlarymy bilýärin. Partlamanyň örän güýçli bolanlygyny bilýärin. Heläk bolanlar barada Aşgabatda dürli sanlar öňe sürlüpdi. Men ilki 500 adam, soňam 700 adam çemesi diýip eşitdim. Bu sanlaryň näderejede ynamlydygyny aýdyp biljek däl. Men öz eşiden zatlarymy gürrüň berýärin.
Azatlyk Radiosy: Ýurduň ýaşaýjylary milli habar serişdelerinde berilýän maglumatlara köp halatlarda üns bermeýärler. Çap edilýän zatlar bilen gyzyklanmaýarlar. Siziň pikiriňize görä, muňa näme sebäp bolýar?
Ýewgeniý Greçuhin: Türkmenistanda köp zatlar barada köplenç habar berilmeýär. Partlamanyň ertesi anna güni men goňşularymyň öýüne baryp, “Watan” teleprogrammasyny gördüm. Şonda Ministrler Kabinetiniň giňişleýin maslahaty görkezildi, emma ýaňy bolan partlama barada ýekeje-de söz aýdylmady. Şol wakalaryň hökümet maslahatyndamy ýa-da diňe şol informasion programmada ünsden düşürilenligi belli däl.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň köpçülikleýin habar serişdeleriniň arasyndan siz haýsysyndan peýdalanýarsyňyz?
Ýewgeniý Greçuhin: Men onlarça ýyllaryň dowamynda her gün ertir irden ors dilinde çap bolýan gazeti okaýaryn. Öň bu “Türkmenskaýa Iskrady” häzir “Neýtralnyý Turkmenistan”. Üstesine, Aşgabat şäheriniň ýolagçy awtobuslarynda, adatça, täzelikler radiokanaly işleýär. Şol täzelikler türkmen dilinden başga ors we iňlis dillerinde hem berilýär. Men şol täzelikleri-de diňleýärin.
Azatlyk Radiosy: Siz Azatlyk Radiosynyň gepleşiklerini diňleýärsiňizmi?
Ýewgeniý Greçuhin: Azatlyk Radisoynyň gepleşikleri türkmen dilinde bolansoň, men diňlemeýärin, internet sahypasyna hem girip görmedim. Emma Radioňyzyň ýurtda diňlenýänligini bilýärin. Esasan türkmenler we türkmen dilini bilýän adamlar diňlýärler.
Ýene bir zat, ençeme ýyl bäri reklamalar çap edilýän gazetde sowet döwründe öndürilen “Spidola” we “Okean” ýaly radiopriýomnikleri satyn almaga isleg bildirýän bildirişler köp. Bu radiopriýomnikler gysga tolkunlarda gidýän gepleşikleri diňlemek üçin oňaýly. Häzirki wagtda köp adamlar radiony satellit çanaklar arkaly hem diňleýär. Internet barada aýdylanda, onuň Aşgabatdaky we ýurtdaky tizligi pes bolsa-da, adamlaryň Radioňyz bilen gyzyklanýanlygyny bilýärin. Men muny anyk aýdyp biljek.


text:
Bir talantyň bahasy näçekä? Talant diýenimizde, baş "T" harp bilen Talant. Dünýä tanymal talant.
Özlerimiziň köpimiz daşary ýurtlarda gezip ýörüs, niredendigimiz häli-şindi soralýar. Jogap elbetde "Türkmenistan". Ýöne köp kişiniň Türkmenistan barada tekiz pikiri ýok. Biziň dünýä belli talantymyz bolsa...
Biziň Şewçenkomyz bolsa (Şewa).
Biziň Şekspirimiz bolsa (Magtymguly bardy welin, häzir ýokda).
Biziň bir sany beýik suratçymyz, skulptorymyz, i.e. heýkeltaraşymyz bolsa.
Biziň bir dünýä belli kompozitorymyz bolsa.
Biziň dünýä belli alymymyz bolsa. Nobel baýragynyň eýesi bolsa.
Biziň dünýä belli kärhanamyz bolsa, azyndan şol bilinse.
Biziň dünýä belli aýdym-saz grupbamyz bolsa.
Biziň dünýä belli sportsmenimiz bolsa.
Biziň dünýä belli kinofil rejisserymyz bolsa.
we ş. m.
...
Şu sananlarymyň azyndan BIRIJIGI BOLSA, bizem şoňa guwansak...
Ol bize mysal we görelde bolsa, halk tarapyndan söýülse we halky söýse, halkyň, biziň lal halkymyzyň dili bolsa, eşitmeýän ker ýolbaşçylara we dünýä eşitdirse kemçilikleri.
...
Biziň dünýä belli bir Talantymyz bolsa...
Telpekler (2 kisiden 2 sany)
Bu yazgi ucin
- aslymarly 1 telpek goyyar we yazyar: "şu wagt okadym we agym tutdy songky setirlere!!"
- BlueDomino 1 telpek goyyar we yazyar: "Gaty gowy yazipsin! Berekella!"


text:
Adolat Mirzo: Jenap Gedmin, Sowuk uruş döwründe Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň maksady biziň halklarymyza öz ýurtlaryny azat etmäge ýardam bermekden ybarat boldy diýlip hasaplanýardy. Sowet Soýuzy dargansoň, Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy nämeleri maksat edinýär? Bu barada şol döwürden galan garaýyşlary özgertmek ugrunda siz näme edýärsiňiz?J.Gedmin:
Biz öz üstünliklerimiziň pidasy bolduk. Sebäbi Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy Sowuk uruş döwründe ilat arasynda örän meşhur metbugat çeşmesidi. Biz Gündogar Ýewropada hem Sowet Soýuzynda kommunizmi ýok etmek ugrunda köp iş etdik hem bu ugurda üstünlik gazandyk. Şol tejribämiz üçin-de adamlaryň “bular sowuk urşuň guraly boldy” diýip, pikir etmekleri mümkin.
Häzir ýagdaý nähili? Hawa biz häzir hem öňki eden işimizi dowam etdirýäris. Ýagny, eger belli bir ýurtda erkin, garaşsyz hem gowy ýola goýlan metbugat bolmasa, şol ýurtda häkimiýetler tarapyndan garaşsyz metbugat ýaly zatlar ret edilýän bolsa, şol döwletde awtoritar režim höküm sürýän bolsa, biz halka azat, garaşsyz maglumat berip, dürli çekeleşikleri gurnap, maglumatlar arkaly olaryň sowadyny ýokarlandyrmaga synanyşýarys. Ýagny, şeýle maglumatlary elýeterli edip, olara öz ýollaryny saýlamaga mümkinçilik döredýäris.
Biz “näme etmeli? özüňi nähili alyp barmaly? haýsy häkimiýetleri saýlamaly?” diýen ýaly meseleler boýunça maslahat bermeýäris. Biz diňe halka garaşsyz, bitarap maglumaty ýetirmäge çalyşýarys.
Bu ýagdaýda azat adam – diktatura bilen eden işleri babatda jogapkärçilik çekýän hökümetiň, halkyna hasabat berýän hukuk döwletiniň arasynda öz erki bilen birini saýlamaly bolsa, ol hemişe edýän işleri barada halka hasabat berýän hökümeti saýlar.Adolat Mirzo: Merkezi Aziýanyň köp ýurtlarynda, şol sanda hem Täjigistanda käbir adamlar Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy hökümeti çalşyp, häkimiýet başyna Amerikany goldaýan syýasatçylary getirmegi maksat edinýär diýen pikirde. Türkmenistan, Özbegistan ýaly ýurtlarda Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň býurosynyň ýoklugy hem bu aýdanlarymy subut edýär. Siz bu garaýyşlar barada näme pikir edýärsiňiz?J.Gedmin:
Hökümeti çalyşmak ýaly meseleler Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň missiýasyna girmeýär. Adamlaryň şeýle pikir etmegi biziň göwnümizi göterýär, ýone biz diňe bir radiostansiýadyrys. Biziň hökümet çalşygyny amala aşyrmak üçin mümkinçiliklerimiz hem ýok.
Hakykatda awtoritar döwletleriň özleri, siz Türkmenistan bilen Özbegistany agzadyňyz, bu ýurtlarda, elbetde, belli bolşy ýaly, berk awtoritar režimler höküm sürýärler, şeýle ýurtlaryň häkimiýetleriniň özleri bizden olara howp abanýar diýip, pikir edýärler.
Özem şeýle režimler üçin diňe biz, ýagny Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy däl, eýsem erkin metbugatyň wekilleri, adam hukuklaryny goraýjylar, graždan jemgyýetiniň ösmegi ugrunda tagalla edýänler, garaz, bu ugurda hereket edýänleriň hemmesi-de howply bolup görünýär.
Adolat Mirzo: Jenap Gedmin, häzir radionyň gysga tolkunlarynyň möwrüti ötdi, internet radiosyna hem telegepleşiklere köp üns bermeli diýen pikir bilen ylalaşýarsyňyzmy?
J.Gedmin:
Men, hawa, ylalaşýaryn diýip jogap beresim gelýär. Biz bu ugurda hereket edip başladyk. Biz käbir telegepleşikleri berip başladyk, biziň gaty köp maglumatlarymyz internetde çap edilýär, internetde biziň žurnalistlerimiziň taýýarlan wideolaryny görüp bilersiňiz. Biz jübi telefonyň SMS-i arkaly hem maglumatlarymyzy ýaýradýarys.
Başgaça aýdanyňda, biz öz diňleýjilerimize elýeterli bolmak üçin elimizden gelenini edýäris. Her halda käbir ýurtlarda henizem radio köp diňlenýär. Eýran ýaly ýurtda internetiň bloglary örän meşhur, käbir ýurtlarda-da radionyň gysga tolkunlary diňleýjilerimiz üçin gaty peýdaly. Şonuň üçin biz arassa pragmatizmden ugur alyp, öz auditoriýamyza elýeterli bolmak üçin ähli mümkinçilikleri ulanmaga taýýar. Ýagny, Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy diňe radiogepleşikler bilen çäklenmeýär.
Men bütin Birleşen Ştatlaryň adyndan ýa-da amerikan metbugatynyň adyndan gürläp biljek däl, emma Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň häzir hem, geljekde-de siziň dostuňyz bolup galjakdygyny nygtasym gelýär.


text:
Hytaý häkimiýetleri musulman uýgur azlygyna çemeleşilişini tankytlan fransuz žurnalistiniň 31-nji dekabra çenli ýurdy terk etmelidigini aýtdylar.
Bu habary žurnalistiň işleýän hepdeligi «L’Obs» 25-nji dekabrda ýaýratdy. Žurnalyň Pekindäki habarçysy Ursula Gausiýer (Ursula Gauthier) günbatar habar gulluklaryna Hytaýyň Daşary işler ministrliginiň özünden çap eden habaryny yzyna almagy hem-de ötünç soramagy talap edendiklerini aýtdy.
Onuň makalasynda Hytaýyň Pariždäki hüjümleri uýgur halkyny basyp ýatyrmagy esaslandyrmak üçin ulanýandygy aýdylýar.
Bu makala Pekin tarapyndan we döwlet eýeçiligindäki mediada uly ýazgaryşa sebäp boldy.


text:
Ata-babalarymyz türkmen itlerini sagdyn, berdaşly edip ýetişdirmek üçin mümkin bolan ähli işleri edipdirler. Ganjyklar ýala gelýän döwri gözegçilikde saklanyp, olar gan tarapdan garyndaşlygy bolmadyk sagdyn, berdaşly köpeklerden ýaldan çykarylypdyr. Her bir itiň haýsy tohum itdenligi belli ekeni. Aram-aram itleriň tohumyny täzelemek üçin dürli ýerlerde ýaşaýan adamlar ganjyk ýa köpek itleri özara çalşypdyrlar. Itler köplenç süýtden aýrylan iki-üç aýlyk güjükkä çalşylypdyr. Sebäbi güjükligine gelen it täze eýesiniň terbiýesini tiz alýar.
Tejribeli adamlarymyz, ýaşulylarymyz it tohumyny has sagdyn saklamak üçin ýala gelýän ganjyk iti berdaşly köpek-möjekden hem ýaldan çykarýar ekenler. Bu iş şeýle edilipdir… Ilki bilen köpek möjegiň sagdynlygyna, onuň garry däldigine göz ýetirmeli eken. Soňra-da itiň eýesiniň köpek möjegiň bolýan sürenini, gezýän ýerini takyk bilmegi zerur.
It eýesi, hasaplap, öz ganjygynyň ýala gelýän wagtyny biler eken. Ýala geljek güni eýesi öz itini möjegiň süreniniň töwereklerinde ýa-da köpek-möjegiň geljek, ys alyp biläýjek ýerinde gowşagrak ýüpde daňyp goýýar eken.
Möjegiň özüni alyp barşy, häsiýeti doly hasaba alynmadyk ýagdaýynda ýa ýalňyşlyk goýberilse, möjek ordasyna gabat gelip, ýaldan çykarylmaly ganjygyň dalanyp öldürilýän gezeklerem az bolmaýan ekeni. Säwlikden ganjygyň garaşylmadyk başga bir möjekden ýa itden ýaldan çykmagam bolup biljek zat ekeni. Sebäbi itler, şol sanda köpek-möjegem ýala gelýän ganjyklaryň ysyny iki-üç kilometrden alýar eken. Hut şonuň üçinem möjekden ýaldan çykaryljak bolunýan ganjyk iti daňmaly ýerinde, daňmaly wagty daňmasaň, şowsuzlyga uçralypdyr.
It eýesi, bolup biläýjek ýalňyşlygyň öňüni almak üçin, birki adam bilen güjügini ýaldan çykarmak üçin daňan ýerinden ok ýetäýjek aralykda tüpeňli gizlenip oturar ekenler. Birden göz öňünde tutulan köpek-möjek däl-de, başga bir it, näbelli möjek ýa möjek ordasy ganjyk ite golaýlaberse, olar “çagyrylmadyk myhmanlary” oka tutup, bolmasyz işiň ýa-da betbagtçylygyň öňüni alypdyrlar.
Tejribeli adamlarymyz, ýaşulylarymyz it tohumyny has sagdyn saklamak üçin ýala gelýän ganjyk iti berdaşly köpek-möjekden hem ýaldan çykarýar ekenler.
Ähli zat bolmalysy ýaly bolsa, onda göz öňünde tutulan köpek-möjek ýala gelýän ganjygyň ysyny alyp, ony ýaldan çykarypdyr. Eger it eýesine wepaly bolsa, möjekden ýaldan çykan ganjyk it yzyna dolanýar eken. Ýaşulularymyzyň gürrüň bermegine görä, möjek bilen argaşan ganjyk it möjek ordasyna goşulyp gidýär eken. Şeýle ýagdaýyň bolup biljegi öňünden nazarda tutulypdyr. Eýesi ganjyk itiniň köpek-möjek bilen ýaşaýan sürenini bilip goýupdyr. Soňra-da, öz ganjyk itiniň güjüklejek wagtyny hasaplap bilip, sürende köpek-möjegiň ýok wagtyny peýläp, güjüklänsoň gelägedin eýesi öz ganjyk itine ýal berip, onuň güjüklerini alyp gaýdar eken. Eger ganjyk it has ýabanylaşyp, öz güjüklerini bermejek bolsa, ol öldürilýär eken.
Bellemeli tarapy möjekden ýaldan çykan ganjykdan bir-ikiden köp güjük bolmaýar eken. Ol güjükler beýleki itlerden çydamlylygy bilen tapawutlanypdyr. Mäneli çopan Sapardurdy aganyň gürrüň bermegine görä, Türkmenistanda 1990-njy ýyllaryň ortalarynda ýurdumyzyň çempiony bolan mäneli Körgaplaň atly itiň ejesiniň ejesi “Laýka” atly türkmen ganjyk iti gös-göni möjek tohumyndan bolupdyr. Mäneli çopan Meretmuhammet aga “Gyrmyzy” diýlip at berlen ganjyk itini 1984-nji ýylda Mänäniň dag eteginde gezen läheň köpek möjekden ýaldan çykaranda, ak-sary reňkli täk ganjyk güjük bolup, şol güjüge “Laýka” diýipdirler. Şonuň üçin Türkmenistanyň çempiony bolan Körgaplaňa ene tarapdan möjek tohumy diýmäge doly esas bar.
Körgaplaňyň möjek tohumyndanlygyny aňladýan alamatlaram az däl ekeni. Ilkiler bu it urşanda özi ýa garşydaşy ýaralanyp, gözi gan görenden soň, has gowy uruşýar eken. Ol çydamlylygy bilenem beýleki itlerden saýlanypdyr.
Umuman, türkmenler öz itleriniň tohumynyň elmydam sagdyn hem berdaşly bolmagy üçin köne döwürlerden bäri seleksion işleri alyp barypdyrlar diýse bolar. Çünki ata-babalarymyz iti hem edil aty ýaly ynsanyň wepaly ýoldaşy hasaplapdyrlar.
Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler we maglumatlar awtoryň özüne degişli.


text:
Gyssagly maliýe kömegini bermek baradaky Irlandiýanyň haýyşyna Ýewropa Bileleşine agza ýurtlaryň maliýe ministrleri ýardama taýýardyklaryny aýdyp, jogap berdiler. Olar şu ýylyň ýaz aýlarynda döredilen durnuklylyk fondundan kömek edip biljekdiklerini aýtdylar.
Irlandiýanyň maliýe ministri Braýan Lenihan öz ýurdunyň 100 milliard ýewro golaý kömege mätäçdigini aýtdy.
Ýewropa Bileleşigi Irlandiýanyň maliýe problemasynyň tutuş ýewro zonasynda krizise getirmeginiň mümkindiginden howatyrlanýar.
Halkara walýuta fondunyň, Ýewropanyň merkezi bankynyň we Ýewropa komissiýasynyň wekilleri geçen penşenbeden bäri Irlandiýanyň banklaryna kömek etmek barada gepleşikler geçirýärler.


text:
Gazagystanyň günbataryndaky Atyrau şäherinde sekiz adam terror ilteşikli aýyplamalar bilen tussag edildi. Olaryň ýedisi çarşenbe güni 18 bilen 23 ýyl aralygynda türme tussaglygyna höküm edildi.
Tussaglar terrorizm, adam alyp gaçmak, öldürmek, maşyn we beýleki zatlary ogurlamak, ýaraglary bikanun saklamak we ýaýratmakda aýyplanyp tussag edildi.
Tussag edilenleriň sekizinjisi toparyň barlygyny polisiýa habar bermezlikde günäli tapyldy. Ol bir ýyl soňa goýlan türme tussaglygyna höküm edildi. Şübheliler barada sud işi geçen aý başlapdy. Olar Atyrau şäherinde dekabr bilen ýanwar aýlary aralygynda tussag edilipdi.
Sudýa Gülnar Kženowanyň aýtmagyna görä, topar Siriýa gidip, şol ýerde režimiň garşysyndaky güýçler bilen birlikde uruşmagy planlaşdyrýardy.
Soňky aýlarda Gazagystanyň yslamçy radikallary nyşana alýan regionlardaky howpsuzlyk operasiýalaryndan soň, ýurduň günbataryndaky şäherlerde we etraplarda gözegçilik artdyryldy.


text:
Konsultant
Ýazyjy Hojanepes Meläýew iş sapary bilen Moskwa baranda SSSR Ýazyjylar birleşiginde türkmen edebiýaty boýunça edebi konsultant (maslahatçy) bolup işleýän Atajan Taganyň öýüne gije ýary jaň edip “Atajan, şu gün köçede bir gelin bilen tanyşdym. Ýaňy oň öýüne jaň etdim. “Öýüme gel” diýdi. Nätsemkäm, gitsemmikäm, gitmesemmikän?” diýýär. Atajan:
“Häzir gije sagat on iki. Metro ýene bir sagat işlär. Ýagdaýyňa seret” diýip, telefon trubkasyny goýýar. Aradan bir sagat geçýär. Hojanepes ýene-de Atajana jaň edip, öňki sowalyny gaýtalaýar. Atajan “Häzir sagat ikiden işleýär. Maňa azar berme” diýip, trubkany goýýar. Aradan bir sagat geçýär. Hojanepes Atajana jaň edip öňki sowalyny gaýtalaýar. Gazaba münen Atajan:
-Hojanepes, ynsap et, häzir gije sagat üç. Üçünji gezek ukudan oýarýaň. Berk belle, men ýeňles gelinler boýunça konsultant däl, edebi konsultant -diýip, onuň üstüne heňkiripdir.
Jaý paýlaşygy
1963-nji ýylda Aşgabadyň Gogol köçesiniň ugrunda SSSR Ýazyjylar birleşiginiň serişdesiniň hasabyna türkmen ýazyjylaryna niýetlenip salynan 16 kwartira-kotdež taýýar bolýar (olary 2012-de ýykdylar). Şol döwrüň ýaş şahyry Ýylgaý Durdyýew Türkmenistan Ýazyjylar birleşiginiň başlygy Beki Seýtäkowyň ýanyna baryp, “Obadaky gelnim bilen ayrylşanyma üç ýyl boldy. Şäherli gyza öýlenjek bolýan. Ol “Ilki jaý edin, soňra saňa bararyn” diýýär. Gaýrat ediň, kotdežleriň birini maňa beriň!” diýýär. Kotdežleri paýlamak bilen bagly gohdan, arz-şikýatdan iýni bez-bez bolan Beki aga:
-Inim, özüň-ä belent ýigitsiň! Öýlenmek hyýalyňdan el çek, näme, azatlykdan, erkinlikden irdiňmi?! Jaý, aýal mydam tapylar, erkinlik tapylmaz -diýip, ony hoşamatlap ýanyndan ugradypdyr.
Otuz ýaş
Bir körzehin ussat şahyr Mämmet Seýide “Döredijilik hupbatly iş. Ýaňy otuz ýaşadym. Ýöne ýüzüme eýýäm ilkinji ýygyrt düşüpdir. Ony şu gün irden gördüm” diýipdir. Ussat:
-Ýaşulular soweti (ähli adama ýüzlenşi), şu gün irden beýniň ilkinji öýjügi işläp başlandyr. Şol öýjük ýigrimi ýaşyňda işlän bolsa, seň ýüzüňe-de, edebiýatyň ýüzüne-de ýygyrt düşmezdi -diýipdir.
Anyk jogap
Bir kelpeň özüne “Salyhatly ýigit” diýdirjek bolup “Pyhy aga, ýaş ýigit bolmak kyn” diýýärler. Şu söz dogrymy?” diýip, goja şahyr Pyhy Tagana sowal beripdir. Pyhy aga:
-Şu sowaly maňa berdiň, sen ýaş ýigit ekeniň. Özüňe beren bolsaň, ýagşy ýigit bolardyň -diýipdir.
Şamçyrag
Bir gezek ýaşuly şahyr Ata Atajanowdan “Ýaşlyk ýanar ot, gojalyk şamçyrag” diýilýäni rastmy?” diýip soradym. Ata Hajyýewiç hezil edip güldi. Soňra-da:
-Inim, ýanar ot bolup ýola çykaweri! Şamçyragdygyma ynam ýokdur, garaňkyda büdrärsiň -diýdi.
Toplan Amanmyrat BUGAÝEW.


text:
Azerbeýjanyň prezidenti Ylham Aliýewiň öz wezipesine üçünji gezek saýlanandygy barada maglumatlar gowuşýar. Oppozisiýa bolsa saýlawlarda uly möçberde galplyklara ýol berlendigini öňe sürýär.
Ençeme saýlaw punktlaryndan alnan netijelere görä, Aliýew berlen sesleriň 81-84 göterim töweregini gazanyp, öz garşydaşyndan has öňde barýar. Emma bu diňe birnäçe saýlaw punkdynyň netijesi bolup, henize çenli berlen sesleriň ählisi doly sanalyp gutarylmady.
Oppozisiýanyň kandidaty Jamil Hasanly bolsa, şu wagta çenli sanalan sesleriň diňe 8 prosent töweregini gazanypdyr. Hasanly bir salym öň ýaýradan beýanatynda, sesleriň galplaşdyrylandygyny we munuň adamlaryň öz ýolbaşçylaryny saýlamak hukugyny aýak asty etmekdigini aýtdy.
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk guramasynyň saýlawlara gözegçilik edýän missiýasy günüň irki sagatlarynda özleriniň henize çenli galplyk wakalaryna şaýat bolmandygyny aýdyp beýanat ýaýradypdy.
Aliýew bu wezipede kakasynyň mirasdüşeri bolup, 2003-nji ýyldan bäri prezident wezipesini ýerine ýetirýär.


text:
Türkmenistan soňky ýyllaryň iň sowuk howasyny başdan geçirýär. Soňky günler howanyň sowuklygynyň minus 14-16 gradusa ýetendigi barada maglumatlar berildi. Ýurduň Daşoguz welaýatynda bolsa howanyň hasam sowap, -20 gradusa çenli aşak düşen wagtlaram boldy.
Ýurduň has sowuk ýerleri däl, hatda beýleki welaýatlar bilen deňeşdirilende howanyň birneme maýyldygy aýdylýan Aşgabat barada aýdanymyzda hem, Türkmenistanyň bu ýylam gyşyň aňzagyny taýýarlyksyz garşylandygyny aýtmaga esas bar.
Oňa Aşgabadyň käbir mekdepleriniň mysalynda hem göz ýetirmek mümkin. Daşary doňaklyk, klas otaglary sowuk, ýyladyş sistemalary bolsa kadaly işlemeýär, onuň üstesine, mugallymlaryň okuwçylaryň klasda galyň egin-eşik geýip oturmagyna-da rugsat etmeýän halatlarynyň bolýandygy aýdylýar.
“Mekdep formasynda oturmaly”
“Mekdep formasynda oturmaly diýip, çagajyklary klasda ýukajyk kostýumda oturdýarlar. Men düýn gyzymy mekdepden alyp gaýdanymda onuň eli buz ýaly sowukdy, olara galyň egin-eşigini çykaryp oturmaly diýipdirler” diýip, gyzy birinji klasda okaýan we özüni Meret diýip tanadan paýtagtly Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Paýtagtyň sowet döwründe gurlan köpgatly ýaşaýyş jaýlarynda hem, ýyladyş ulgamlary kwartiralary ýeterlik ýyladyp bilmänsoň, adamlar sowuk howada elektrik toga bil baglaýarlar. Bu hem öz nobatynda toguň peselmegine, hatda öçmegine getirýär.
Paýtagtyň “Posýolka” diýip atlandyrylýan raýonynda şu günler eýýäm birnäçe gezek elektrik togy öçüpdir. Ýeri gelende aýtsak, bu raýonda suwuň we gazyň peselendigi hem aýdylýar. Sowuk howa halkyň elektrik we gaz üpjünçiligi bilen bir hatarda, suw bilen üpjünçiligine hem öz täsirini ýetirýär.
Suw üpjünçiligi
Paýtagtyň golaýyndaky käbir ilatly punkutlarda, şeýlede Änew şäherinde, Çoganly obasynda hem suwuň pes akýandygy barada maglumatlar gowuşýar. Suw üpjünçilik edarasynyň işgäri Azatlyk Radiosyna bu näsazlygy düzetmek üçin ýörite remont brigadasynyň iberilendigini habar berdi.
Emma suw ýetmezçiliginden kösenýän raýonlaryň ýaşaýjylarynyň käbirleri Azatlyk Radiosyna beren gürrüňlerinde şeýle habaryň indi üç-dört günden bäri özlerine-de aýdylýandygyny, emma bu ugurda üýtgeýän zadyň ýokdugyny gürrüň berdiler.
Şeýle kynçylyklaryň paýtagtdan has uzagrakda ýerleşýän köp ilatly Abadan etrabynda hem dowam edýändigi barada maglumatlar bar.
Gaz üpjünçiligi
“Gaz biziň obamyzda häzirki aýazly günlerden öňem örän pesdi. Häzir howanyň aşa sowuk bolmagy zerarly bu has-da bildirýär. Jaýlary ýyladyp bolanok. Elektrik togy bolsa oýnap dur. Bir öçýär bir ýanýar” diýip, Abadan etrabynyň golaýynda ýerleşýän Garadaşaýak obasynyň ýaşaýjysy Halmyrat Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Garadaşaýak obasynyň golaýyndaky Akdaşaýak obasynda hem ýagdaý tapawutly däl. Bu obanyň hem gaz we elektrik togy bilen üpjünçiliginde kemçilikler bar. Bu ýagdaý bolsa käbir adamlarda nägilelikleriň emele gelmegine sebäp bolýar.
“Gazyň bahasyny galdyranlaryna görä ony köpeltselerem bolardy welin, bu hökümet diňe halkdan pul almany bilýär. Adamlar hakynda alada edýän ýolbaşçylar ýok” diýip, Gardaşaýak obasynyň ýaşaýjysy Halmyrat Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde aýtdy.
Türkmenistanda eýýäm bir hepde bäri biziň ýurdumyz üçin adaty bolmadyk sowuk howa saklanýar. Häkimiýetler bu aýazly günlerde edilýän işler hakda gürrüň berseler-de, häzirki döwürde raýatlaryň, esasanam paýtagtdan uzakda ýerleşýän ilatly punkutlarda, sowuk howa zerarly başagaýlyk dowam edýär.


text:
Russiýanyň armiýasy uly möçberdäki goşunyny we ýüzlerçe harby serişdesini özüniň Ukraina bilen serhediniň golaýyndaky territoriýasyna getirdi diýip, “Reuters” habar gullugynyň habarçysy maglumat berýär.
Habarçynyň berýän maglumatyna görä, raketa atyjylardan, tanklardan we artilleriýa oklaryndan ybarat agyr ýaraglar 23-26-njy maý aralygynda Kuminsk poligonyna alnyp barylypdyr. Bu sebit Ukrainanyň Russiýa tarapyndan goldanylýan separatistleriň kontrollygyndaky Luhansk regionyndan 50 kilometr uzaklykda ýerleşýär.
Russiýanyň Goranmak ministrligi bu barada henize çenli hiç hili maglumat berip bilmejekdigini mälim etdi.
Kremliň metbugat wekili Dmitriý Peskow 27-nji maýda “Reuters” habar gullugyna telefon arkaly beren maglumatynda Russiýanyň Ukraina bilen serhediniň golaýynda ýerleşdirilen agyr ýaraglaryň we goşunyň Ukraina goşulyşmak üçin edilýän taýýarlyk bolup-bolmandygy barada sowal bermekligiň “ýerliksizdigini” aýtdy.
Kiýew, NATO we Günbatar ýurtlary Russiýanyň Ukraina goşun ýa-da ýarag ugradýandygyny aýdýarlar, emma Moskwa bu aýyplamalary ret edýär.


text:
Raýatlaryň birek-biregiňkä gitmegi hakynda Türkmenistanyň Hökümeti we Russiýa Federasiýasynyň Hökümetiniň arasyndaky Ylalaşyk
Raýatlaryň birek-biregiňkä gitmegi hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Azerbaýjan Respublikasynyň Hökümetiniň arasyndaky Ylalaşyk
Raýatlaryň birek-biregiňkä gitmegi hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Gazagystan Respublikasynyň Hökümetiniň arasyndaky Ylalaşyk
Raýatlaryň özara saparlary we serhetýaka sebitlerde ýaşaýan raýatlar üçin ýönekeýleşdirilen tertip hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Özbegistan Respublikasynyň Hökümetiniň arasyndaky Ylalaşyk
Raýatlaryň özara saparlary we serhetýaka sebitlerde ýaşaýan raýatlar üçin ýönekeýleşdirilen tertip hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Özbegistan Respublikasynyň Hökümetiniň arasyndaky 2004-nji ýylyň 19-njy noýabryndaky Ylalaşyga üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek hakynda Teswirnama


text:
Googlyň Eýranda iň meşgur elektron poçta ulgamy bolan Gmail duşenbe güni dikeldildi.
Emma Tährandan gowuşýan maglumatlara görä, hökümetiň internet boýunça komiteti Googliň eýeçiligindäki YouTube wideo websaýtyna täze çäklendirmeleri girizmegiň üstünde işleýär. Eýran Gmaili geçen hepdede YouTubda yslama garşy filmiň ýerleşdirilmegine protest hökmünde petikläpdi.Bu film musulman dünýäsinde gandöküşikli protestleri tutaşdyrypdy.
Gmailiň petiklenmegi internet ulanyjylaryň we Eýranyň resmileriniň arasynda nägilelk döredipdi.


text:
Orsýetiň premýer-ministri Dmitriý Medwedew Ukraina GDA-dan çykmakda erkin, emma ol bu işi eden ýagdaýynda özüni GDA-nyň azat söwda zonasynyň ýeňilliklerinden hem mahrum eder diýdi.
Medwedew bu sözleri Minskde, GDA ýurtlarynyň premýer-ministrleriniň 30-njy maýdaky sessiýasynda aýtdy.
Kiýewdäki parlament deputatlary 14-nji martda bir kanun taslamasyny taýýarlap, Orsýetiň Krymy anneksiýa etmegi bilen baglylykda, Ukrainanyň GDA-dan çykmagyna çagyrdylar.
Medwedew GDA-nyň 30-njy maýda bolan Minsk duşuşygynda bu meseläniň ara alnyp maslahatlaşylmandygyny, sebäbi ukrain delagasiýasynyň, Kiýewiň Belarusdaky ilçisiniň ýeterlik ygtyýarlygynyň bolmandygyny aýtdy.
Bu duşuşyga Azerbaýjandan, Ermenistandan, Belarusdan, Gazagystandan, Gyrgyzystandan, Moldowadan, Orsýetden, Täjigistandan, Türkmenistandan we Özbegistandan premýer-ministr ýa-da premýer-ministriň orunbasary derejesinde wekiller gatnaşdy.