text:
Düýn Yragyň sudy ýurduň hökümet güýçleri bilen hyzmatdaşlyk alyp barýan sünni ýaragly toparynyň başlygy Adel al-Maşhadanini ölüm jezasyna höküm etdi. Yragyň sudy jenap al-Maşhadanini adam öldürmekde we adamlary ogurlamakda günäli tapdy.
Soňky birnäçe ýyl bäri Adel al-Maşhadaniniň ýolbaşçylygyndaky sünni ýaragly topary Yrakdaky Al-Kaýdanyň söweşijilerine garşy göreşde ýurduň hökümet güýçlerine we amerikan harby güýçlerine ýakyndan goldaw berip gelipdi.
Onuň ölüm jezasyna höküm edilmegine käbir sünni syýasatçylary şaýylaryň agdyklyk edýän hökümetiniň syýasy matlaplar esasynda gören adalatsyz çäresi hökmünde baha berdiler.


c: text/html

text:
Orsýet Birleşen Ştatlaryň diplomatyny çagyryp, Birleşen Ştatlarda türmä basylan orsýetli neşe gaçakçysynyň ýanyna ilçileriň we saglyk işgärleriniň goýberilmegini talap etdi.
Moskwa Birleşen Ştatlara gaçak kokain eltmek dildüwşigi zerarly 20 ýyl türme tussaglygyna höküm edilen rus piloty Konstantin Ýaroşenkonyň 2010-jy ýylda, tussag edilen wagty gynalandygyny öňe sürýär.
Ýaroşenkonyň aklawçysy Alekseý Tarasow türmede onuň saglyk ýagdaýynyň ýaramazlaşýandygyny aýtdy. Netijede, Orsýetiň daşary işler ministrligi, saglyk ýagdaýyny barlamak üçin, onuň ýanyna rus doktorynyň goýberilmegini talap etdi.
Tarasow Ýaroşenkonyň ýürek tutgaýy simptomlaryndan ejir çekendigini, emma türmede oňa kömek edilmeýändigini aýdýar. Tarasow Ýaroşenkonyň birnäçe gün içinde ölmeginiň hem mümkindigini aýdýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Şu gün Hindistanyň polisiýasy geçen hepde Nýu-Delide amala aşyrylan hüjümleriň jogapkärçiligini öz üstüne alyp söweşjeň bir toparyň adyndan elekron haty ugratmakda güman edilýän bir adamy tussag etdi.
23 ýaşly tussag edilen kompýuter operatary bolup, ol Gujarat ştatynda ele salyndy.
7-nji sentýabrda Nýu-Delide Ýokary suduň binasynyň öňünde amala aşyrylan partlamada 13 adam ölüp, 76 töweregi adam ýaralanypdy.
Hüjümiň jogapkärçiligini iki topar - “Al Kaýda” ilteşikli, düýbi Pakistanda we Bangladeşde ýerleşýän “Harkat-ul-Jihad al-Islami” atly topar we Hindistanyň mujaheddinleri öz üstüne alypdylar.


text:
Anna güni türkmen telewideniýesi hökümet maslahatynyň barşynda prezident G.Berdimuhamedowyň «Türkmengaz» döwlet kompaniýasynyň başlygy Amanaly Hanalyýewi wezipesinden boşadandygyny habar berdi.
Ýöne onuň wezipesinden boşadylmagyna nämäniň sebäp bolandygy barada häzirlikçe anyk maglumat alynmady.
Amanaly Hanalyýew «Türkmengaz» döwlet kompaniýasynyň başlygy wezipesinde bary-ýogy bir ýyla golaý wagt işläpdi. Prezident Berdimuhamedow häkimiýet başyna geleli bäri bu kompaniýanyň jemi üç başlygyny täzeledi.


text:
Ukrainanyň resmileri çarşenbe güni bu ýurduň Donesk şäherinde bir ýolagçy uçarynyň aeroporta gonan wagty heläkçilige uçramagy netijesinde 5 adamyň ölendigini we 12 adamyň ýaralanandygyny habar berdiler.
Maglumata görä, bu wakada üsti 45 sany ýolagçyly uçar aeroportda gonmakçy bolandy, gonuş ýolundan çykyp, agdarylypdyr. Odessadan Donesk şäherine uçup baran bu ýolagçylaryň aglabasynyň futbol janköýerleridigi aýdylýar.
Maglumata görä, olar çarşenbe güni Çempionlar Ligasynda çykyş edýän Donesk şäheriniň “Şahtýor” komandasy bilen Germaniýanyň “Borussiýa Dortmund” komandasynyň oýnuna tomaşa etmäge gelen ekenler.
Bu oýnuň başlamazynyň öňýany uçar heläkçilinde ölen bu futbol janköýerleriniň hormatyna Doneskiň stadionynda bir minutlyk dymyşlyk yglan edildi.


text:
Sişenbe güni Amerikanyň prezidenti Barak Obama ABŞ-nyň Yrakdaky 7,5 ýyllyk uruş missiýasynyň tamamlanandygyny yglan etdi.
Obama telewideniýe arkaly ilata ýüzlenip, şeýle diýdi: “Biziň goşunlarymyzyň, raýat spesialistlerimiziň, Yragyň güýçleriniň tagallasy bilen Yrakda täze ykbala eýe bolmaga mümkinçilik bar - hatda bu bar bolan problemalara garamazdan. Şunlukda men ABŞ-nyň Yrakdaky uruş missiýasynyň tamamlanandygyny yglan edýärin. Mundan beýläk öz ýurdunda howpsuzlygy üpjün etmekdäki esasy rol Yragyň halkyna düşýär”.
Barak Obama 2008-nji ýyldaky saýlaw kampaniýasynda eger prezident saýlansa, Yrakdaky urşy tamamlamagy amerikanlara söz beripdi.
ABŞ Yrakda 50 müň söweşijisini saklar. Olar yraklylara türgenleşik geçmäge we mümkin bolan durnuksyzlyga jogap bermäge kömek eder. ABŞ-nyň esgerleri 2011-nji ýylyň ahyrlarynda Yragy terk ederler.


text:
Owganystanly gazaply meýdan komandiri Gulbuddin Hekmatýar 29-njy sentýabrda prezident Aşraf Ghani bilen ylalaşyga gol çekensoň parahatçylyga çagyryş etdi.
Parahatçylyk ylalaşygyna gol çekmek üçin Kabulda prezidentiň köşgünde geçirilen dabara telewideniýede göni efirde görkezildi.
Bu dabara wideo arkaly gatnaşan “Hezb-e Islami” toparynyň sürgünlikdäki lideri Hekmatýar “regionda parahatçylygy we durnuklylygy isleýän ähli owganystanlylara” gutlag bilen ýüzlendi.
“Häzir ‘Talyban’ üçin hem urşy dowam etdirmegiň ýa-da parahatçylyga gelmegiň arasynda saýlamaga wagt geldi”, diýip Hekmatýar aýtdy.
Ylalaşyga laýyklykda Hekmatýaryň geçmişdäki hüjümleriniň amnistiýa ediljegine güwä geçilýär, şeýle-de “Hezb-e Islami” toparynyň käbir agzalarynyň türmeden boşadyljagy aýdylýar.
Şeýle-de owgan hökümeti Hekmatýara garşy halkara sanksiýalarynyň aradan aýrylmagy üçin basyş etmäge razylyk berdi. Ylalaşyk hökümetiň öz hasabyna Hekmatýaryň howpsuzlygyny üpjün etmegine degişli meseläni hem öz içine alýar.
“Hezb-e Islami” 2001-nji ýylda ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky halkara koalisiýasynyň Owganystana goşun salmagynyň yzýany amerikan we owgan goşunlaryna garşy heläkçilikli hüjümleriň ençemesini amala aşyrdy.
Kabul “Hezb-e Islami” bilen baglaşan ylalaşygynyň “Talybanyň” hem öz hüjümlerini bes edip syýasy prosese goşulmagyna itergi berjegine umyt baglaýar.


text:
Anna güni Orsýetiň milisiýasy Moskwanyň etgindäki Himki raýonynda ýol gurluşygy üçin tokaýlygyň çapylmagyna garşy çykyş eden aktiwistlerden azyndan ýedisini tussag etdi.
Tebigaty goraýjy aktiwistler Himkiniň töwereklerindäki tokaýlyklaryň ýok edilmeginiň bu ýerin tebigatyna öwezini dolup bolmajak zyýan ýetirjekdigini aýdýarlar.
Öz gezeginde, ýerli häkimiýetler tokaýlyk zonalaryň üsti bilen çekiljek uly transport ýolunyň Moskwa bilen Sankt-Peterburg şäheriniň arasyndaky transport gatnawlarynyň düýpli gowulanmagyna ýardam etjekdigini öňe sürýärler.
Bu gürrüňi edilýän ýol gurluşyk proýektiniň umumy bahasy 8 milliard dollar töweregi.


text:
Şenbe güni Waşingtondaky türkmen ilçihanasynyň öňünde sowet ýyllarynda ruhy hassahanada ýogalan dissident şahyr Annasoltan Kekilowanyň iňlisçä terjime edilen goşgusy okaldy.
“Split this rock” atly şahyrlar guramasynyň başlygy Sara Brauniň bu çäräniň şahyrlaryň we halkyň sesini bogýan hökümetleriň üçüsiniň, Türkmenistanyň, Birmanyň we Ýemeniň Waşingtondaky ilçinalarynyň öňünde, şol ýurtlardaky senzura protest bildirmek üçin geçirilendigini aýdýar.
Şeýle-de ol bu çäräniň bütin dünýä boýunça guralan şahyrlar protestiniň bir bölegidigini, bu herekete müňlerçe şahyryň ses goşýandygyny aýdýar.


text:
Ýazyjy Çingiz Aýtmatowy ýatlamaga pursat ýetdi. Ol 2008-nji ýylyň 10-njy iýunynda aradan çykypdy. Onuň ömür ýoly, bitiren hyzmaty görelde bolup dur.
Gazanmak
Ol "halk duşmany" saýylan hem atylyp öldürilen Törekul Aýtmatowyň ogludygyny hiç wagtda ýaşyrmady.
Asyl käri weterinar bolany üçin, bu ugurdan Moskwa aspiranturasyna okuwa ýerleşmekçi bolanda, ony ,,halk duşmanynyň” ogly hökmünde kabul etmändirler.
Çingiz Aýtmatow çeper edebiýata dolanmaly bolupdyr. Bu ugurdan öz ukybyny hem zehinini açmak isläpdir. Netijede, onuň yhlasy daş ýardy.
Döwründe dünýäniň iň köp okalýan ýazyjysy boldy. Dünýä dilleriniň 200-den gowragyna, şol sanda türkmen diline terjime edildi.
Indi görülse, ol özüniň rahat tapjak ahyret öýüni-de gazanypdyr. Özi üçin Ata mazaryna barýan ýoly aýan edipdir.
Gözlegler
Ol mydama resmiler tarapyndan ýanalan adamlar barada aýdyp geldi. "Ýüzbe-ýüz" eserinde hatda bir gaçgak barada ýazdy, ony ýigrenmedi, onuň ynsandygyny aýtdy.
Segseninji ýyllarda ,,Kino” žurnalynyň geçiren gürrüňdeşliginde, 37-nji ýylyň wakalary barada eser ýazjakdygyny mälim etdi.
Ahyrynda beýle eseri ýazmady, ýöne bu ugurda örän uly hyzmaty amala aşyrdy.
Wyždan azaby
Bir bende çaga wagtynda gören ahwalatyny hiç haçan unudyp bilmändir. Ony mydama ýüreginiň töründe saklapdyr. Ahyrynda şaýat bolan ahwalatyny özi bilen gabyra äkitmekden gorkupdyr.
Paýtagt Bişkegiň günortasynda, baýyrlygyň eteginde köne kerpiç zawodynyň gum alýan çukury bar ekeni. Bir gije ol ýere ençeme adamy getirip, atyp öldüripdirler. Bir çaga muňa şaýat bolupdyr. Olar şo golaýda ýaşaýan ekeni.
Aradan 50 ýyl geçensoň, şol gören zatlaryny resmilere aýdypdyr. Olardan: "Göreris. Barlarys" diýmekden başga anyk jogap bolmandyr.
Bu gürrüň agyzdan-agza geçip, ahyrynda abraýy beýik hem täsiri güýçli şahs Çingiz Aýtmatowa ýetýär. Onuň aladasy hem berk talaby bilen şol aýdylýan ýer barlanylýar. 137 adamyň jesedi aýan edilýär.
Olardan köpüsiniň kimlerdigini kesgitlemek mümkin bolupdyr. Bular 37-nji hem ondan öňki ýyllarda "halk duşmany" diýlip tussag edilen, 1938-nji ýylda atylyp öldürilen adamlar ekeni. Olaryň arasynda beýik ýazyjynyň kakasy Törekul Aýtmatow hem bolupdyr.
Ata beýt
Bu ýere Çingiziň teklibi bilen "Ata beýt" (gyrgyzça "Ata-Beit") diýen at berlipdir. Beýt sözi türkmen dilinde Beýtilla, Beýtillahem, Beýtilmukaddes ýaly sözlerde gelip, öý, mekan manylaryny aňladýar. Gyrgyzlarda hem gazaklarda ol ömürlik gonalgany, ýagny mazary hem aňladýar.
Çan-Taş aýylynda aýan edilen şehitleriň üstüne ýadygärlik gurlupdyr. Şehitlerden galan zatlardan, kiçeňräk muzeý döredilipdir. Ol bendeleriň egin-eşiklerinden bölekler, aýratyn-da aýakgaplary galypdyr. Aýagy galoşly adamlaram bolupdyr.
Beýik ýazyjyny şol bigünä şehitleriň ýanynda jaýladlar. Ynsan üçin şondan mukaddes ýer bolmasa gerek. Däbimiz şeýle, ogullar atasynyň aýak ujunda jaýlanmagy wesýet edýärler.
Bu bir belentlikde oturan örän täsin ýer eken. Töwerekden gözüňi aýrar ýaly däl. Günortada üsti garly daglar bar. Gündogarda, baýyrdan arkada paýtagt Bişkek şäheri bolmaly. Aralykda bolsa bölek-bölek obalar hem Çingiziň wasp eden belent boýly derekleri görünýär. Bu toprak owaldan-ahyra gözel bolupdyr, ynsan bolsa onuň many-mazmunyny artdyrýar.
Zyýarat
Ol ýere zyýarata baranymda, biziň ilimiziň ajaýyp şahyry, Hywada ýaşap geçen Pälwan Mahmudyň iki setiri ýadyma düşdi.
Men zyýarat kyldym köp gabyrystany,
Kim kylarka meniň gabryma zyýarat?
Şägirtleri Mahmut Pälwanyň guburynyň üstünden örän bezemen aramgäh gurupdyrlar. Aramgähiň içini Kurhany Kerimiň aýatlary bilen bezäpdirler. Oňa zyýarata barýanlaryň yzy üzülenok. Çingiz aganyň başujuna-da köp adam geler. Häzirki gurlan ýoly giňeltmeli bolarlar.
Ata mazaryna barýar ýol mydama açyk galýar.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy.
Bu ýerde aýdylanlar awtoryň pikiri.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň metbugat wekili Ýewropa Geňeşiniň prezidenti Herman Wan Rompeýiň Ukrainadaky krizisi maslahatlaşmak üçin çarşenbe güni Russiýanyň prezidenti bilen duşuşmagy planlaşdyrýandygy barada rus “Interfax” habar gullugynda çykan maglumatlary ret etdi.
Agzalýan bileleşigiň metbugat wekili Preben Aaman geňeşiň prezidenti Wan Rompeý munuň deregine penşenbe we anna günleri geçiriljek Ýewropa geňeşiniň ýygnagyna taýýarlyk görýär diýdi.
Russiýanyň Daşary işler ministrligi bolsa Ýewropa Bileleşigi “hakykaty eşitmegi” ret edendigi üçin planlaşdyrylan duşuşygy goýbolsun etdi diýdi.
Şeýle-de, ministrlik Wan Rompeýiň “öz adamlary tarapyndan” Russiýa “barmagyna rugsat berilmändigini” öňe sürdi.
Fransiýanyň “AFP” habar gullugynyň diplomatik çeşmelere salgylanyp berýän maglumatyna görä, Russiýa duşuşygy köpçülige aýan edeni üçin planlaşdyrylan ýygnak goýbolsun edilipdir.


text:
Britaniýada ertir, 6-njy maýda geçiriljek saýlawlara bu ýurduň taryhynda boljak seýrek waka hökmünde garalýar. Mundan öň bu ýurtda uzak ýyllaryň dowamynda esasan iki partiýa - Zähmet hem Konserwatiw partiýalary bäsleşip gelen bolsalar, bu gezekki saýlawlarda üçünji bir partiýanyň, ýagny, Liberal-demokrat partiýasynyň hem uly netijeleri görkezmegine garaşylýar. Şu saýlawlar barada Azatlyk Radiosy bu radionyň baş redaktory, Britaniýanyň ozalky premýer-ministri Margaret Tetçeriň maslahatçysy bolan, Britaniýanyň syýasaty boýunça bilermen Jon O’Sulliwan bilen söhbetdeşlik geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Şu gezekki saýlawlaryň aýratynlyklary barada gürrüň beräýseňiz?
Jon O’Sulliwan: Bu saýlawlary ozalkylardan prinsipial taýdan tapawutlandyrýan ýagdaý - ýurtda öňden belli iki sany iri partiýa bilen birlikde üçünji bir partiýanyň, ýagny Liberal-demokratlaryň öňe saýlanmagydyr.
Soňky 30 ýylyň dowamynda Britaniýada iki däl-de, iki ýarym partiýalyk sistemasy höküm sürüp geldi. Sebäbi liberal-demokratlar britan parlamentiniň 50 ornuny eýelemegi başarýardylar, emma aýratyn partiýa hökmünde hökümeti düzmäge hem dolandyrmaga ukupsyzdylar. Bu gezek bolsa agzalan partiýanyň ýaş lideri Nik Klegiň ýolbaşçylygynda liberal-demokratlar beýleki iki partiýa bilen bir hatarda halkyň goldawyny tapdy, bu, belki, saýlawlarda-da netije berip, parlamentdäki orunlaryň bölünişigine täsir edip biler.
Azatlyk Radiosy: Britaniýanyň parlament saýlawlarynyň esasy üç kandidatynyň öň Britaniýada bolmadyk teleçekişmelere gatnaşmagy 6-njy maýdaky saýlawlara täsirini ýetirip bilermi?
Jon O’Sulliwan: Bu saýlawlara täsirini ýetirjek iki wakany belläsim gelýär. Olaryň birinjisi, teleçekişmelerde Liberal-demokratlaryň lideri Nik Klegiň öňe çykmagy boldy. Ikinjisi bolsa, Zähmet partiýasynyň lideri Gordon Braunyň mikrofony öçürilmänkä, öz maşynynda aýdan sözleri bilen bagly waka diýse bolar.
Ýakynda Gordon Braun saýlawçylar bilen bolan duşuşykdan soň, özi bilen gürrüňdeş bolan Zähmet partiýasynyň saýlawçysy – 65 ýaşly zenany, maşyna münen badyna “barlyşyksyz fanatik” diýip atlandyrdy. Onuň öz ýakasyndaky mikrofon öçürilmänkä aýdan bu sözleri soňra metbugatda peýda boldy. Bu waka Zähmet partiýasyny goldaýanlaryň köpüsiniň eýerýän konserwatiw hem milletçilik ideýalarynyň bu partiýanyň liderleri tarapyndan barlyşyksyzlyk diýlip hasaplanýandygyna şaýatlyk etdi. Elbetde, Braun ol zenandan soňra ötünç sorady, emma, meniň pikirimçe, bu waka Zähmet partiýasynyň abraýyna zyýan ýetirdi.
Azatlyk Radiosy: Liberal-demokratlar partiýasy babatda näme aýdyp bilersiňiz. Belli bolşy ýaly bu partiýa 1988-nji ýylda döredildi. Ol Britaniýada Zähmet hem Konserwatiw partiýalary goldamaýan adamlar üçin üçünji bir alternatiw hasaplanýar. Häzir bu partiýa öz 43 ýaşly lideri Nick Klegiň ýolbaşçylygynda öňe saýlandy. Liberal-demokratlar beýlekilerden näme bilen tapawutlanýarlar?
Jon O’Sulliwan: Liberal-demokratlara çepçi partiýa diýip bolar, ýöne sosialistik partiýa diýip häsiýetlendirip bolmaz. Ol birmeňzeş jynsly adamlaryň nikasyny goldaýan, alternatiw pikir-garaýyşlara hormat goýýan partiýa. Emma ol Zähmet partiýasyndan tapawutlylykda ýurduň hojalygyna hökümet tarapyndan gözegçilik etmek meselesine, mysal üçin, senagata kontrollyk ýaly meselelere köp üns bermeýär.
Azatlyk Radiosy: Britaniýada syýasy partiýalaryň garaýyşlary köp meselelerde tapawutlanmaýar. Britaniýanyň esasy partiýalarynyň haýsy meseleler boýunça garaýyşlary biri-birine gabat gelmeýär?
Jon O’Sulliwan: Hawa, siz dogry bellediňiz, häzir britan partiýalarynyň arasynda düýpli tapawut ýok. Sebäbi Konserwatiw partiýanyň lideri birmeňzeş jynsly adamlaryň nikasy ýaly meseleleri kabul edip, has liberallaşmaga synanyşdy. Ýagny, öňki konserwatiw, dini, däp-dessurlar meselesindäki barlyşyksyz garaýyşlaryndan daşlaşmaga synanyşdy.
Şonuň üçin, häzir partiýalary esasy tapawutlandyrýan garaýyşlar ykdysadyýetiň dolandyrylyşyna degişli. Bu mesele bilen bagly konserwatorlar Zähmet partiýasynyň hereketlerini ýiti tankytlaýarlar. Şol bir wagtda-da olar ykdysadyýeti dolandyrmagyň alternatiw görnüşini gözleýärler. Sebäbi konserwatorlar hökümet çykdajylaryny hem kommunal hyzmatlary azaltmakda aýyplanmak islemeýarler.
Azatlyk Radiosy: Britan partiýalarynyň garaýyşlary ýene haýsy meselelerde tapawutlanýar?
Jon O’Sulliwan: Bu gezek gozgalan möhüm meseleleriň biri emigrasiýa degişli. Konserwatorlar, ynha, indi 3-4 ýylyň dowamynda emigrasiýa gözegçilik etmek meselesini gozgamajakdyklaryny aýdyp gelýärler. Emma olar jemgyýetçiligiň garaýyşlary bilen baglanyşykly bu meseläni gozgamaga mejbur boldular.
Emigrasiýa meselesinde konserwatorlary goldajak köp bolar, sebäbi Zähmet partiýasy emigrantlaryň sanynyň artdyrylmagynyň tarapdarlary, liberal-demokratlar bolsa bikanun emigrantlara amnistiýa yglan edip, olaryň kanunlaşdyrylmagy meselesini gozgaýarlar. Konserwatiw partiýa bu meseläni gozgamaly boldy, hut emigrasiýa meselesi hem üç partiýanyň liderleriniň soňky teleçekişmesinde köp gyzyklanma döretdi.”
Azatlyk Radiosy: Geljekki saýlawlarda bu üç esasy partiýadan başga partiýalara ses berilmegi mümkinmi?
Jon O’Sulliwan: Bu häzir köp üns berilmeýän, ýöne örän möhüm mesele. Sebäbi saýlawçylaryň 12-15 %-ti beýleki partiýalara ses berjekdiklerini aýdýarlar. Olaryň 5 %-e golaýy Britaniýanyň Garaşsyz partiýasyny, 2 %-ti Milletçi partiýany, 2 %-ti bolsa Şotland hem Uelsleriň milletçilerini goldajakdygyny aýdýarlar.
Bulardan başga-da, “Ýaşyllar” we Demirgazyk Irlandiýa partiýalary bar. Adatça, bu partiýalar sesleriň 3-5 %-ni alýardylar. Häzir pikir soralyşygyň netijeleri olara 12-15 % sesleriň berilmeginiň mümkindigini gözrkezdi. Bu bolsa saýlawlaryň netijelerine öň görülmedik derejede täsirini ýetirip biler.
Elbetde, Konserwatiw partiýanyň lideri David Kameron bu zatlary bilip, Şotland hem Uelsleriň partiýalarynyň goldawyny tapyp, sesleriň aglabasyny almaga synanyşýar.
Azatlyk Radiosy: Konserwatiw partiýa ýeňiş gazanan halatynda Liberal-demokratlar hökümeti dolandyrjak partiýanyň ýarany bolarmy ýa-da parlamentde azlyk edýänleri goldarmy?
Jon O’Sulliwan: Konserwatiw partiýa ýeňiş gazanan halatynda liberal-demokratlara “ýeňiş gazanan partiýa bilen hyzmatdaşlyk etmeris” diýmek kyn bolar. Ýone liberal-demokratlaryň saýlaw sistemasynyň özgerdilmegini talap etmekleri mümkin. Kameronyň özi bu meselä garaljakdygyny aýtdy, diýmek, ol bu özgerişler bilen ylalaşmaýar.
Azatlyk Radiosy: Ýene nähili ýagdaýyň ýüze çykmagy mümkin?
Jon O’Sulliwan: Konserwatorlar bilen ylalaşmaga synanyşan Nick Klegiň baştutanlygyndaky liberal-demokratlar, belki, Zähmet partiýasy bilen gepleşik geçirip, hyzmatdaşlygy ýola goýmaga synanyşar. Ýöne bu ýagdaýda liberal-demokratlar Zähmet pariýasynyň ýolbaşçysy Gordon Braun bilen işleşmek islemezler. Gordon Braunyň abraýy häzir hemme ýerde pese düşdi, şol sanda öz pariýadaşlarynyň arasynda hem Gordon Braun o diýen halanmaýar.
Şeýlelikde, Zähmet partiýasynyň liderleri Braun bilen gepleşik geçirip, onuň ýolbaşçy wezipeden çekilmegini sorarlar. Onuň ornuna bolsa liberal-demokratlar bilen işleşip biljek adamyň goýulmagy mümkin. Şeýdibem, Zähmet partiýasynyň täze hökümeti emele geler ýa-da Zähmet hem Liberal-demokratik partiýasynyň ýaranlygynyň döremegi mümkin.
Emma häzirki ýagdaýda kiçi partiýalaryň wekilleriniň sany köpelip, iri partiýalar olaryň goldawyny almaga synansa, bu ýagadaýyň nämä getirip biljekdigini öňünden aýtmak kyn. Meniň pikirimçe, şeýle ýagdaýda döredilen hökümet häkimiýet başynda iki ýyldan uzak galyp bilmez.


text:
Düýn Eýranyň oppozisiýa lideri Mir Husseýin Musawi öz web saýty «Kelemede» Eýranyň krizise düşendigini we Yslam respublikasynyň diňe ýurt ýolbaşçylarynyň öz ýörelgelerini üýtgetmegi netijesinde halas bolup biljegini aýtdy.
Ol eýran häkimiýetleriniň yslamy oppozisiýany basyp ýatyrmak üçin ulanýandygyny hem sözüniň üstüne goşdy.
«Yslam hiç kimi urmaz, hiç kimi tussag etmez we türmede saklamaz» diýip, Musawi nygtaýar.
Eýranda geçen ýylyň iýunynda bolan dawaly saýlawlardan soň protest bildiren adamlaryň ýüzlerçesi türmede otyr.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň ýaýbaňlanmak boýunça komissary Ştefan Fuele Bosniýanyň Ýewropa bilen ýakynlaşmagyna päsgel berýän esasy meseleleri çözmek boýunça bu ýurduň liderleri bilen geçirilen gepleşiklerde käbir «pozitiw netijeleriň» gazanylandygyny habar berdi.
Sişenbe güni Pragada tamamlanan bu gepleşikler Bosniýanyň we Gersegowinanyň saýlaw sistemasyna üýtgetmeleri girizmek boýunça ylalaşyga gönükdirilipdi. Üýtgetmeler 2009-njy ýylda Ýewropanyň adam hukuklary boýunça sudy tarapyndan çykarylan kararlara esaslanýar. Bu karara ýewreý aktiwistiniň şikaýaty boýunça gozgalan işiň netijesinde gelinipdi we Bosniýanyň ähli raýatlaryň milletine garamazdan islendik wezipelere saýlanmak hukugyny berjaý etmelidigi aýdylypdy.
Bosniýanyň konstitusiýasynda aýdylyşyna görä, 1992-1995-nji ýyllarda bolan urşuň netijesinde baglaşylan Deýton ylalaşyklarynyň esasynda Bosniýada saýlanýan wezipeleriň käbirlerine diňe horwatlar, bosniýler ýa-da serbler saýlanyp bilýärler.


text:
Pakistanyň daşary işler ministri ýaragly güýçler Owganystan bilen serhetdäki daglyk regionda erleşen Talyban jeňçilerinden gyşdan öň dynmaga umyt baglaýar diýdi.
Makdum Şah Mahmut Kureşi Malaýziýada žurnalistlere Günorta Waziristandaky operasiýanyň örän üstünlikli bolandygyny, garşylygyň garaşylyşy ýaly güýçli bolmandygyny aýtdy.
Şularylykda hökümetiň ýörite goldaw toparynyň baştutany, general leýtenant Nadim Ahmet 250 müňe golaý adamyň bu sebitden göçendigini aýtdy.
Pakistan oktýabr aýynda Günorta Waziristana, soňky ýyllar Talybanyň güýç toplan ýerine hüjüme başlady.


text:
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew şu gün iki günlük sapar bilen Ukraina gelýär.
Gepleşikler Orsýetiň energiýa läheňi Gazprom bilen Ukrainanyň Naftogaz kärhanasyny birleşdirmek hakynda bolar öýdülýär.
Ukrain prezidenti Wiktor Ýanukowiç ilki bu teklip Orsýetiň premýer ministri Wladimir Putin tarapyndan aýdalanda, oňa özüniň geň galandygyny aýdypdy.
Fewral aýynda Ýanukowiç prezident saýlanaly bäri Moskwa bilen hyzmatdaşlyk çalt depginde ösýär.
Oppozisiýa ony ýurduň özbaşdaklygyny howp astyna salmakda aýyplaýar.


text:
Aşgabat, 26.02.2015. “Türkmenportal”.
«Türkmenatlary» döwlet birleşiginden habar berişleri ýaly, V Aziýa oýunlaryna ýokary derejede taýýarlyk görmek boýunça birleşigiň hünärmenlerinden ybarat ýörite topar döredilip, olar ýaşlara çapyksuwarlyk hem-de konkur boýunça tälim berýärler.
Okuw merkezinde hem Ýapyk manežde çapyksuwarlyk hem-de konkur boýunça türgenleri taýýarlaýan okuwlara badalga berildi.
Ýurdumyzyň ähli welaýatlaryna wekilçilik edýän ýaşlaryň 40dan gowragyna Okuw merkezinde çapyksuwarlyk hem-de konkur boýunça bilim we tälim berilýär.
Atly sport boýunça hünärmen «Türkmenatlary» döwlet birleşiginiň bölüm müdiri Güýçmyrat Baýmyradow ýaşlaryň çapyksuwarlyk boýunça 3 aý, çapyksuwar- türgen hünäri boýunça 6 aý okaýandyklaryny, şondan soňra olara degişli sertifikat berilýändigini aýtdy.
2014-nji ýylyň 28nji noýabrynda Aziýa oýunlary-2017-ä taýýarlyk görmek boýunça guramaçylyk komiteti, Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi hem-de Okeaniýa ýurtlarynyň milli Olimpiýa komitetleriniň mejlisinde Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna atly sportuň konkur görnüşini hem türkmen milli göreşini goşmak teklip edilipdi.
Soňlugy bilen şol teklip Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň mejlisinde doly goldaw tapdy.


text:
Palestinanyň Gaza etrabyna ýardam harytlaryny alyp barýan gämilerden birine Ysraýylyň hüjüm edenligi aýdylýar.
Al-Jazeera telekanaly şol gämä Ysraýylyň esgerleriniň hüjüm edenligini habar berdi.
Türkiýäniň NTV telekanaly bolsa şol gäminiň Ysraýylyň esgerleri tarapyndan zor bilen basylyp alynanlygyny we wakada azyndan 10 adamyň heläk bolanlygyny habar berdi.
Bu waka şu gün irden boldy. Waka bolan mahaly gämileriň Gazadan gaty uzakda bolanlygy aýdylýar.
Ysraýylyň harbylary bu barada beýanat bermekden saklandy.


text:
Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameron amerikan prezidenti Barak Obamanyň beren duýduryşyny gaýtalap, Siriýa hökümetiniň himiki ýaraglary ulanmagynyň ýa ulanjak diýip haýbat atmagynyň "bütinleý kabul ederliksizdigini" aýtdy.
Prezident Obama 21-nji awgustda Siriýada himiki ýa biologik ýaraglar bilen urşa girilmegi Birleşen Ştatlar üçin çynlakaý duýduryş, ýagny bir "gyzyl çyzyk" diýipdi.
Şeýle-de Kameronyň kabineti Britaniýanyň, Fransiýanyň we Birleşen Ştatlaryň Siriýanyň oppozision güýçlerini 17 aý bäri prezident Başar al-Assadyň garşysyna alyp barýan göreşinde goldamagyň ýollary barada pikir alşandyklaryny bildirdi.
Bu aralykda Birleşen Milletler Guramasynyň Syýasy işleriniň başlygy Jefri Feltman bu guramanyň Howpsuzlyk Geňeşine Eýranyň Siriýa ýarag ibermegi onuň ýarag eksportyna girizilen gadagançylygyň göz-görtele bozulmagy diýdi:
—Ýagdaýa seredeniňde, gazaply hereketleriň dowam edýändigini, käbir halatlarda hem onuň güýjeýändigni görmek bolýar. Hem hökümet hem-de oppozisiýa harby operasiýlara we zorluk ulanmaga ýykgyn edýär. Hökümet güýçleri ilatly merkezleriň garşysyna agyr ýaraglardan peýdalanýarlar. Siriýi halky konfliktiň gorkunç ýagdaýda harbylaşmagyndan ejir çekýär. Siriýada iki tarapa ýarag ýetirilmegi barada Baş sekretar ençeme gezek öz aladasyny beýan etdi. Bu iş kähalatlarda şu Geňeş tarapyndan 7-nji baba esaslanyp, ýarag eksportyny gadagan etmek barada kabul edilen 1747 bellikli rezolýusiýanyň bozulmagy ýaly bolup görünýär.
1747 bellikli rezolýusiýa boýunça Eýrana ýarag eksport etmek gadagan. Bu iş Birleşen Milletler Guramasynyň Hartiýasynyň 7-nji babyna esaslanýar. Bu bap boýunça Howpsuzlyk Geňeşi diplomatik we ykdysady sanksiýalardan başlap, tä harby interwensiýa çenli birgiden çäreleri görüp bilýär.
Howpsuzlyk Geňeşiniň duşuşygyndan soň BMG-niň Ynsanperwerlik kömekleriniň başlygy Waleri Amos Siriýadaky gumanitar ýagdaýy şeýle suratlandyrdy:
—Men barha artýan konfliktiň ýaramaz täsirlerini öz gözüm bilen görüp, krizisiň agyr netijeleri bilen ýüzbe-ýüz duran erkeklere, aýallara we çagalara ýetirilmeli gumanitar kömekleri artdyrmagyň ýollary barada gürleşmek üçin öten hepde Siriýada we Liwanda boldum. Meniň mart aýynda eden öňki saparymdan bäri ýagdaý has ýaramazlaşypdyr. Hökümetiň öz berýän maglumaty boýunça, 1.2 million adam jemgyýetçilik binalarynda bolýar. Öz garyndaşlarynyň, dost-ýarlarynyň ýanynda bolýan adamlaryň sany mundan hem ýokary. Krizisiň ykdysadyýete, adamlaryň ýaşaýyş serişderlerine ýetiren zyýanynyň barha artmagy sebäpli hem öý-owzaryny taşlap gaçyp giden adamlara hem-de olara hossarlyk edýänlere gyssagly kömek gerek.
Siriýanyň içinde bolsa hökümet güýçleri tanklardan peýdalanyp, paýtagt Damaskyň eteginde iki ýere hüjüm etdiler. Aýdylyşyna görä, bu hüjümlerde gozgalaňçylykda şübhelenilýän 35 adam heläklenipdir. Aleppo (Halap) şäherinde hem söweşleriň dowam edýändigi aýdylýar.


text:
Türkmenistan 2005-nji ýylda Birleşen Milletler Guramasynyň Korrupsiýa garşy göreş boýunça Konwensiýasyna goşulypdy. Şu ýylyň iýunda aýynda bolsa, ol jenaýatçylykly ýollar bilen gelýän girdejileriň kanunlaşdyrylmagynyň we terrorçylygyň maliýeleşdirilmeginiň öňüni almak boýunça Ýewraziýa toparyna (EAG)
agza boldy.
Azatlyk Radiosy bikanun girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna garşy maliýe çärelerini işläp düzýän hem-de EAG toparyna gözegçilik edýän FATF (Financial Action Task Force) guramasynyň
maslahatlaryny ýerine ýetirmek üçin Türkmenistanda zerur şertler barmy diýen sowal bilen Parižde ýerleşýän FATF guramasynyň administratory Riçard Berkhouta ýüzlendi.
Merkezi Aziýa regiony babatda iş alyp barýan Riçard Berkhout: “FATF guramasynyň teklipleri bikanun girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna garşy global ölçegler hökmünde Halkara walýuta fondy, Bütindünýa Banky, BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi tarapyndan ykrar edildi. Şonuň üçin ol maslahatlar hökmany suratda amala aşyrylmaly” diýip, Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Şeýle-de ol FATF guramasynyň rekomendasiýalaryny durmuşa geçirmekde kynçylyk çekýän ýurtlaryň hem bardygyny belleýär. Ýagny, bilermeniň tassyklamagyna görä, käbir ýurtlara bu maslahatlary ýerine ýetirmek üçin wagt gerek bolup durýar. Türkmenistan hem şol entek wagty talap edýän ýurtlaryň hatarynda diýip, bilermen nygtady.Merkezi Aziýa
FATF guramasynyň administratory Riçard Berkhout umumy Merkezi Aziýa regionyna girýän ýurtlarda berilýän maslahatlary durmuşa geçirmek üçin degerli şertleriň döredilmegi ugrunda entek köp işleriň edilmelidigini belleýär. Munuň üçin bolsa, bilermen kadrlar meselesiniň esasy kynçylygy döredýändigini öňe sürýär.
“Takmynan üç ýyl mundan ozal biz Türkmenistan we Merkezi Aziýa regionyna girýän beýleki ýurtlar üçin goldanma kitapçasyny çap etdik. Şonda biziň talap edýän standartlarymyzy ýurtda ornaşdyrmak üçin edilmeli işler barada aýdylyp, bu ugurda peýdaly maslahatlar berildi” diýip, Riçard Berkhout aýdýar.
Ol FATF toparynyň ölçegleriniň bir aspektiniň dürli agentlikleriň döredilmeginden ybaratdygyny hem belleýär. “Olar hem hökümete, hem hususy pudaga degişli bolmalydyr. Ýene bir edilmeli iş, ölçeglerimizi durmuşa geçirmek üçin ýörite plan düzüp, ileri tutmaly wezipeler kesgitlenmeli. Sebäbi hemme talaplarymyzy birbada ýerine ýetirmek mümkin däl”.
Riçard Berkhout hökümetara FATF guramasynyň işiniň bikanun girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna garşy diňe belli bir syýasaty kesgitläp, her ýurduň şol ölçeglere ýetmek ugrunda edýän tagallalaryna gözegçilik etmekden ybaratdygyny aýdýar.
Şeýle hem Riçard Berkhout FATF guramasynyň bank pudagynyň işinde, buhgalteriýanyň ýöredilşinde öz kesgitlän ölçegleri boýunça işlenmegini talap edip bilýändigini aýdýar. Emma bilermen aýratyn pudaklara doly gözegçilik edip bilmeýändiklerini hem boýun alýar.
Şu ýylyň fewral aýynda FATF toparynyň Türkmenistan bilen bagly ýaýradan maglumatynda ýurtda bikanun gazançlaryň kanunlaşdyrylmagyna garşy göreşde, beýleki edilmeli işler bilen bir hatarda Maliýe Aňtaw gullugynyň döredilmeginiň zerurdygy nygtalýar.
“Ýakynda biz töwekgelçiligi beýle ýokary bolmadyk 30-a golaý ýurdy öz içine alýan sanawymyzy ýaýratdyk. Türkmenistan hem şol ýurtlaryň hatarynda bar” diýip, Riçard Berkhout aýdýar. “Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygymyzyň iki ýoly bar: onuň biri gönüden-göni türkmen resmileri bilen hyzmatdaşlyk. Beýlekisi bolsa, regional guramamyz (EAG) bilen Türkmenistanyň arasyndaky hyzmatdaşlyk”.Maslahatlar toplumy
Häzir FATF guramasy bikanun pul serişdeleriniň ýuwulmagyna garşy göreş boýunça jemi 40 teklipden ybarat maslahatlar toplumyny taýýarlady. Şeýle hem terrorçylygy maliýeleşdirmek meselesine garşy bu topar tarapyndan dokuz maslahat taýýarlanyp, dünýäniň hemme ýurtlaryndan olaryň durmuşa geçirilmegi talap edilýär. Bu gurama agza ýurtlaryň içinde öňki sowet giňişliginden diňe Orsýet bar.
Häzir FATF guramasynyň beren maglumatlarynda hyzmatdaşlykdan boýun gaçyrýan hem-de bikanun gazanylan serişdeleriň kanunlaşdyrylmagyna garşy göreşmekden ejiz gelýän we terrorçylygy maliýeleşdirmekde iň towekgelçilikli ýurt hökmünde Eýran agzalýar.
FATF guramasynyň döredilmegi barada 1989-njy ýylda senagat taýdan ösen ýedi ýurduň (G-7) Sammitinde ylalaşylypdy. Bu gurama hapa pullary ýuwmaklygyň ýollaryny öwrenip, bikanun girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna garşy ýörite maslahatlaryň toplumyny taýýarlaýar.
Soňra FATF her ýurduň şol maslahatlary durmuşa geçirşine syn edip, netije çykarylýar. Ýagny, belli bir ýurt FATF guramasynyň tekliplerini durmuşa geçirmekden boýun gaçyrsa, şol ýurt halkara derejesinde gara sanawa girizilýär we oňa garşy dürli çäreler görülýär.


text:
Siriýada himiki ýaraglaryň ulanylmagy boýunça iş alyp barýan BMG-niň inspektorlarynyň barýan ulagy oda tutulypdyr. BMG-niň metbugat wekili Martin Nesirki düşenbe güni inspektorlaryň ulagyna “näbelli mergenler tarapyndan birnäçe sapar göni ok atylandygyny” aýtdy.
BMG-niň inspektorlary Damaskyň golaýyna baryp, geçen hepdäniň çarşenbe güni himiki ýaraglaryň ulanylandygy barada habar berilen ýerlerde derňew geçirmegi planlaşdyrypdy. Şol hüjümlerde ýüzlerçe adamyň heläk bolandygy barada habar berilipdi.
Siriýanyň prezidenti Başar Al-Assad öz goşunlary tarapyndan himiki ýaraglaryň ulanylmagyny ret edýär.


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Orsýetiňem Birleşen Ştatlaryň adam hukuklaryny bozýan resmilerine wiza bermejegini aýdýar.
Lawrow bu sözleri Birleşen Ştatlaryň Senaty korrupsiýa garşy göreşen aklawçy Sergeý Magnitskiniň ölümi we Orsýetdäki beýleki hukuk bozmalar bilen bilen ilteşikli resmilere garşy girizilmeli sanksiýany sese goýanyndan soň aýtdy.
Bu düzgün Sowuk uruş döwründe Orsýet bilen hemişelik kadaly söwda gatnaşyklaryny etmäge girizilen çäklendirmeleri aradan aýyrmaga gönükdirilen giňiş kanun taslamasynyň bir bölegidi.
Moskwa, ar aljagyny aýdyp, adam hukuklary düzgünine garşy çykdy.
Ors mediasy Lawrowyň sözlerine salgylanyp, onuň penşenbe güni, Dublinde bolan duşuşykda, ABŞ-nyň döwlet sekretary Hillari Klintona Moskwanyň bu meselede planlaşdyran hereketi barada aýdandygyny ýazdy.
"Absurd teatryndaky sahna"
Daşary işler ministrliginiň sözçüsi Mariýa Zaharowa anna güni ors telewideniýesine beren interwýusynda bu çäräniň iki ýurduň geljekki ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyna örän negatiw täsir ýetirjegini aýtdy.
“Bu absurd teatryndaky bir sahna. Waşington munuň haýsy ýyldygyny unudan bolmaly we ol Sowuk uruş entegem dowam edýändir öýdýär, ýa-da senatorlar öz hususy jemgyýetçilik gatnaşyklary bilen aşa gümra bolup, görnetin zatlary görmeýärler: iki tarapam bireýýämden öz territoriýasynda zerur hasaplan adamsyny ýurda girizmän bilýär, munuň üçin aýratyn kanunyň geregi ýok.”
"Putine iberilen habar"
Respublikaçy senator Jon MakKeýn (Arizona) bu çäräniň Kremle açyk habar gönderendigini aýdýar.
Senator Jon MakKein
“Sergeý Mangitskiý bir adaty adamdy, emma ol adalatyň, dogruçyllygyň we Orsýetde, bu ýörelgeleriň tasdan bar manysyny ýitiren ýerinde kanunyň hökmürowanlygynyň adatdan daşary çempiony boldy. Meniň pikirimçe, biz Wladimir Putine we Orsýet kleptokratiýasyna, bize belli bir derejede jogap bermezden, bu hili hukuk bozulmalara çydamlylyk edilmejegi barada yşarat iberdik.”
Birleşen Ştatlaryň Wekiller öýünde, Senatyň 92 agzasynyň goldamagynda, 4 agzasynyň garşy çykmagynda geçirilen ses berişlik noýabrdaky çäreleriň arkasyny alýar. Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obamanyň beýanatynda “bu kanun taslamasynyň özüne gowuşmagyna garaşýandygy we oňa gol çekjekdigi” aýdyldy.
Eger ol şeýtse, Moskwa 1974-nji ýylyň Jakson-Wanik düzedişinden, Sowet soýuzyna ýewreý emigrasiýasyny çäklendirmek syýasaty üçin girizilen söwda çäklendirmelerinden boşadylar. Bu çäklendirmeler iki onýyllyga golaý ýatyrylypdy, ýöne kagyz ýüzünde, ABŞ-nyň Orsýetde adam hukuklarynyň bozulmalyryna garşylygynyň simwoly hökmünde, saklanyp galypdy.
Söwda bähbitleri we adam hukugy
Orsýete, dünýäniň ýedinji orundaky uly ykdysadyýetine Hemişelik kadaly söwda gatnaşyklary statusynyň berilmegi Birleşen Ştatlara Moskwanyň awgust aýynda Bütidünýä söwda guramasyna girmeginden doly peýdalanmaga ygtyýar berýär.
Kongresiň agzalary bu çäklendirilmeleriň ýatyrylmagyna diňe olar Sergeý Magnitskiniň Kanun hökmürowanlygyna jogapkärçilik akty bilen baglanyşdyrylan ýagdaýynda razy boldular.
Bu kanun taslamasy Obamanyň Magnitskiniň ýanalmagy we ölümi, şeýle-de Orsýetde adam hukuklaryny gödek bozmak bilen bagly beýleki resmileriň atlaryny açyk aýtmagyny, olaryň Birleşen Ştatlarda ýerleşýän emläkleriniň doňdurylmagyny we wiza talaplarynyň ret edilmegini talap edýär.
37 ýaşly Magnitskiý 2009-njy ýylda, hökümetdäki 230 million dollarlyk galplykda ýokary derejeli resmileriň eliniň bardygyny güman edeninden soň, Moskwa türmesinde ýogaldy. Onuň saglyk talaplary öwran-öwran ret edilipdir we bir ýyla golaý tussaglyk mahalynda gynalandygy aýdylýar.


text:
Çarşenbe güni Siriýanyň içeri işler ministri Muhammad Ibrahim al-Şaar bejergi almak üçin Liwanyň paýtagty Beýruta bardy.
Liwanyň resmileri Ibrahim al-Şaaryň ministrliginiň binasynda geçen hepde amala aşyrylan partlamadan soň onuň saglygyny bejertmek üçin Liwanyň keselhanasyna ýüz tutandygyny mälim etdiler.
“Roýter” habar agentligi Liwanyň bir resmisiniň sözlerine salgylanmak bilen Siriýanyň içeri işler ministriniň saglyk ýagdaýynyň howp astynda däldigini habar berýär.
Emma mundan öň siriýaly oppozision söweşijiler 12-nji dekabrda Siriýanyň Içeri işler ministrliginiň derwezesinde amala aşyrylan hüjümde Ibrahim al-Şaaryň agyr ýaralanandygyny öňe sürüp, maglumat ýaýradypdylar.


text:
Yragyň kürt awtonom regionynyň prezidenti Ankarada türk ýolbaşçylary bilen duşuşdy.
Masud Barzani prezident Abdylla Gül we daşary işler ministri Ahmet Dawutogly, biraz soň aýratynlykda premýer-ministr Rejep Taýyp Erdogan bilen duşuşdy.
Barzany yrak kürtleriniň birnäçe aý içinde garaşsyzlyk referendumyny geçirmegi planlaşdyrýandygyny aýtdy. Ol Yrak, Yslam döwleti diýilýäniň bir topar ýeri basyp almagy netijesinde, eýýäm böleklere bölündi diýdi.
Türkiýe, özünde hem kürt azlygy ýaşaýan ýurt, Yragyň territorial bitewüligine ygrarlydygyny aýtdy, emma ol şol bir wagtda Yragyň kürt regiony bilen edilýän söwdanyň artmagyndan peýda görýär.
Türkiýe maý aýynda Yrak Kürdüstanyndan nebit eksport etmäge başlady we muňa Bagdadyň gahary geldi.


text:
Birleşen Ştatlar Eýranyň BMG-niň goldamagyndaky uran baýlaşdyrmak teklibine formal jogap bermeli wagty azalýar diýýär.
Bu teklip Eýranyň ýadro ýaragyny edinjek bolýanlygy baradaky şübheleri azaltmagy maksat edinýär.
Döwlet departamentiniň sözçüsi Eýranyň jogap berimezligi lapykeçligi artdyrýar diýdi.
Oktýabrda BMG-niň Halkara atom energiýasy gullugynyň araçylygynda taslanan ylalaşykda Eýran özüniň az baýlaşdyrylan uranynyň 75 prosent çemesini ýangyjy öwürmek üçin Orsýete we Fransiýa ibermeli edilipdi.
Bu taslama ABŞ, Fransiýa, Orsýet tarapyndan hem goldanypdy.


text:
Çarşenbe güni Orsýetiň öňki premýer-ministri Wiktor Çernomyrdin aradan çykdy.
72 ýaşyndaky Çernomyrdin üznüksiz dowam eden keseli sebäpli Moskwadaky öýünde ýogaldy.
Wiktor Çernomyrdin Boris Ýeltsiniň ýurda prezidentlik eden döwri, 1992-1998-nji ýyllarda Orsýetiň hökümet ýolbaşçysy boldy.
Sowet Soýuzy döwründe Çernomyrdin ýurduň tebigy gaz ministri wezipesini eýeledi, soňra ol “Gazprom” kompaniýasynyň ilkinji başlygy boldy.
2001-nji ýylda Çernomyrdin Orsýetiň Ukrainadaky ilçisi bolup işledi.
Geçen ýyl prezident Dmitriý Medwedew Çernomyrdini özüne GDA ýurtlary boýunça ykdysady maslahatçysy edip belläpdi.


text:
Düýn Orsýetiň Kabardino-Balkariýa respublikasynyň prezidenti Arsen Kanokow çerkez milletinden bolan tanymal etnograf alym Aslan Sipinowyň öldürilmeginde ýerli ekstremistik topary aýyplady.
Tanymal etnograf we folklorçy alym Aslan Sipinow 29-njy dekabrda Nalçik şäheriniň etegindäki öz öýuniň ýanynda iki sany ýaragly adam tarapyndan atylyp öldürilipdi.
Kabardino-Balkariýa respublikasynyň prezidenti Arsen Kanokow respublikanyň Içeri işler ministrligine bu hüjümi amala aşyranlary tapmaklyga görkezme berdi.
Dekabr aýynyň 15-ne şu Nalçik şäherinde respublikanyň baş müftüsi Anas Pşikaçew hem näbelli adamlar tarapyndan atylyp öldürilipdi.


text:
Türkmenistanda geçirilen Bedew baýramçylygynda ýetginjek çapyksuwarlaryň arasynda aty çykan Kerimguly Berdimuhamedowyň, prezident Berdimuhamedowyň agtygynyň okaýan mekdebi belli boldy.
Ýagny ol žurnalistlere özüniň 12 ýaşyndadygyny, Aşgabatdaky 43-nji mekdepde okaýandygyny aýtdy. Bu mekdep Aşgabatda, fransuz dilini öwredýänligi üçin, «Fransuz mekdebi» diýlip hem atlandyrylýar.
Eýsem bu mekdep ýurtdaky beýleki mekdeplerden näderejede üýtgeşik ýa-da tapawutly? Aslynda ýurtdaky mekdepler bir-birinden näme bilen tapawutlanýar we ýaşlar bu mekdeplerdäki şertler, bilim berlişi barada näme pikir edýärler.
Azatlyk radiosynyň «Täze tolkun» ýaşlar gepleşigi şu temanyň daşynda söhbetdeşlik geçirdi. Ony diňläp, pikir alyşmaga çagyrýarys.


text:
Düýn Türkmenistanyň prezidenti Berdimuhamedow Birleşen Milletler guramasynyň Owganystandaky ýörite wekili Kaýa Eýdäni kabul etdi.
Bu duşuşykda BMG-niň ýokary derejeli wekili Türkmenistanyň Owganystandaky parahatçylygy ýola goýmak we ýurdy sosial-ykdysady taýdan dikeltmek prosessine goşýan goşantlary barada öwgüli sözleri aýtdy.
«Türkmenistan Altyň asyr» internet saýtynyň maglumatyna görä, Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Kaýa Eýde Türkmenistan bilen Owganystanyň arasyndaky hoşniýetli gatnaşyklary ösdürmek meselelerine degişli gepleşikleri mundan beýläk-de dowam etdirmekligiň möhümligini belläpdirler.


text:
Gowy araçäkler goňşuçylygy gowulandyrýar diýilýär welin, ýöne Fergana jülgesindäki obalaryň arasyna tikenli simleriň çekilýändigini görýän orta aziýalylar bu aýdylýan bilen ylalaşmasa gerek.
Gyrgyzystanyň serhedi goraýan güýçleri penşenbe güni Gyrgyz obasy Çarbak bilen Özbegistanyň Soh regionynda ýerleşýän Hoşýar obasynyň arasynda 10 kilometrlik gorag simlerini çekmäge başladylar.
Üstümizdäki aýyň başlarynda serhet ýakasynda ýerleşýän bu iki obada zorlukly çyknyşyklar boldy. Aýdylyşyna görä, muňa Gyrgyzystanyň serhet güýçleri elektrik liniýasyny geçirmäge synanyşanlarynda, Sohuň ýaşaýjylarynyň olara hüjüm etmegi sebäp bolupdyr.
Bu zorluklar soňra Çarbak obasyna hem syrygyp, onuň ýaşaýjylary ýenjildi, ençeme adam zamun alnyp, az wagtdan soň boşadyldy. Gyrgyz häkimiýetleri muňa jogap edip, Soha geçilýän ähli ýollary bagladylar. Bu hem bu özbek regionynyň ýaşaýjylaryny azyk harytlary we ýangyç ýetmezçiligine uçradyp, kyn ýagdaýa saldy.
Bular ýaly çaknyşyklar araçäkleri aýyl-saýyl däl, ilaty garyplykdan ejir çekýän, hökümet tarapyndan ideg edilmeýän regionlarda ýygy-ýygydan bolýan zat.
Çarbak obasynyň ýaşaýjysy gyrgyz Aşymbek Myrzabekow häkimiýetleri bu işi edenleri jogapkärçilige çekmäge çagyrdy. Ol şeýdilmese, bular ýaly işler ýene gaýtalanar diýdi: "Ýönekeý adamlar öz-özünden köçelere çykanok. Olary bu işi etmäge çagyrýan huliganlar bar. Adamlar häzir şu barada gürrüň edýärler. Muny bu çaknyşyklara gatnaşanlaryň özleri-de aýdýarlar".
Soh etnik dartgynlyklarynda konfliktiň turan soňky ýeri. Günorta Gyrgyzystan gyrgyzlar, özbekler we täjikler ýaly ençeme azlyk toparlaryň asyrlar boýy ýakyn goňşuçylykda ýaşap gelen ýeri.
2010-njy ýylda gyrgyz şäheri Oşda bolan ölümli çaknyşyklar Bişkegi bu ýerdäki biynjalyklyk potensialyndan habarly edipdi.
Salamat Amalanow serhet meseleleri boýunça gyrgyz-özbek hökümetara komissiýasynyň öňki başlygy. Ol Sowet Soýuzynyň planlaşdyryş işgärleri Fergana jülgesini garym-gatym edip, ony üç ýurduň arasynda böleli bäri Sohuň hemişe çekişmelere sebäp bolup gelendigini aýdýar: "Bu serhet barada Sowet Soýuzy çökýänçä çekeleşilip gelindi. Bu serhetleriň nähilelik bilen bölünendigi baradaky çekişme heniz hem dowam edýär. Sebäbi 1924-27-nji ýyllardaky esasy proses gowy amala aşyrylmady. Ol Orta Aziýada ýaşaýan etnik toparlaryň zerurlyklaryny aýdyňlaşdyranok.".
Soh soňky on ýyllyklarda barha artýan duşmançylykly hereketlere şaýatlyk etdi. Ilat sanynyň artmagy, öri meýdanlary we suw ugrunda barýan bäsleşikler hem bu dartgynlylygy güýçlendirdi. Sebäbi bu ekerançylyk bilen güzeran edýän region.
"Men Hudaý gyrgyz halkyna, gyrgyz ýolbaşçylaryna geçirimlilik berip, bu ýoly açmaklaryny umyt edýärin. Köp adamlar indi bu ýerde galandan, Fergana gidip, bir jaý alan gowy diýýärler. Olar Sohda indi gelejek ýok diýýärler" diýip, sokhly täjik Mansur aýdýar.


text:
Islendik elipbiý bolsa-da, halk oňa hormat bilen garaýar. Sebäbi şol elipbiý bir milletiň medeniýetini saklaýar hem ösdürýär. Beýleki tarapdan, elipbiý millete sowat öwredýär. Elipbiý ynsanyň döreden iň beýik kämilligi, ýokary paýhasy bolsa gerek.
Gudratly hat
Biziň ilimizde arap elipbisine aýratyn hormat goýulýar. Onuň baş sebäbi Kurhany Kerim şol elipbide ýazylyp, köpçülige ýetirilipdir hem onda Allanyň ady ýazylýar.
Biziň ýaşlyk döwrümizde, ýagny kommunistler zamanynda ol elipbiýi öwrenmek gadagandy. Kim özbaşdak öwrense, ol yzarlanýardy.
Bir gezek meýdanda işläp ýörenimizde, arap elipbisinden gürrüň çykdy. Şonda bir ýaşuly käbir arap harpynyň nähili ýazylýandygyny ýere çyzyp görkezdi. Soňra bolsa eden çyzgylaryny aýasy bilen endigan bozdy-da, onuň daşyny aýlady. “Şu ýeri basaýmaň” diýip sargyt etdi.
Biz – ýaşlar arap hatyna-da, onuň ýazylan ýerine-de örän mukaddeslik bilen garadyk.
Gadaganlyk hem aýanlyk
Arap hatyny okap öwrenmegiň gadagandygyna garamazdan, obada ony okaýanlar bardy. Olardan Gadyrly mollanyň köne kitaby okaýşy-da, sesi-de üýtgeşikdi. Dini sowadynyň nä derejededigini biljek däl, ýöne kitap okaýşyna dil ýetirip bilmezdiler.
O döwürler elektrik togy bolmansoň, telewizor ýokdy. Onsoň kitap ýeke-täk bilim çeşmesi hem uly dünýä seredip bolýan bir kiçijik aýnady. Kiçi diýmegimiň sebäbi, dünýäni öwrediji kitaplar bizde örän azdy.
Gadyrly molla oraza agşamlarynda, agyz açylandan, tarawa namazy başlanýança ýa-da uzak gyş gijeleri kitap okap berýärdi. Kimdir biriniň öýünde üýşmeleň bolsa, nahar iýip, turup gaýdybermek gelşiksizdi. Şonda adamlar molladam kitap okap bermegini haýyş ederdiler.
Ol kitaby labyzly sesi bilen köne kitaby dilde, ýöne örän düşnükli derejede okaýardy. Eger goşgy bolsa, ony aýdyma kybapdaş edip, mylaýym äheňe garýardy.
Elbetde, ol kitaplaryň ählisi agiografiýa edebiýatlarydy. Olara hatda Magtymguly hem goşulmaýardy. Indi onuň Rabguzynyň “Kasasyl enbiýa” kitabyndan bölekler okaýandygyny bilýän. “Baba Röwşen” hem ýadymda.
Biziň mollamyzda Hezreti Alynyň durmuşyndan ýa-da onuň duçar bolan synaglaryndan gürrüň berýän, fantastika çalymdaş kitaplar bolardy. Göwnüme bolmasa, Hezreti Aly barasyndaky kitaplar aşa köpdi.
Ol mollada bir hülle ýaglyk kitap bardygyny özüm görüpdim. Kurhany Kerimi ol aýratyn saýlap goýýardy.
Tötänlik
Bir gezek obamyza Çärjewden ýa-da Özbegistandan atly işan geldi. Oňa şol belli Äraly işanyň neberelerinden diýdiler. Onuň dili çalgyrtdy, ýöne düşünmezçe däldi. Megerem, çagataý dilinde gürleýän bolsa gerek.
Ýol ýadawlygy çykyp, dem-dynç alnandan soňra ol adamlardan özüne degişli näme sowal-jogaplarynyň bardygyny sorapdy. Adamlar hem ondan kitap okap bermegini haýyş etdiler.
Kitabam diňe bir mollada bar. Onuň öýüne adam iberdiler. Molla öýünde ýok ekeni. Aýaly bolsa: “Molla agaňyzyň iň halaýan kitaby şu. Ol muny elinden düşürmän okaýar” diýip, bir deregi dargap barýan kitaby berip goýberýär.
Garry işan ol kitaby eline alyp geň galypdy. “Siziň mollaňyz şeýle zady okaýarmy?” diýip sorag berdi. Soňra bolsa gaharlanyp, sesini gataltdy.
– Ýok ediň muny. Oda ýakyň!.. Ýere gömüň! Ol okalýan kitap däl…
Ol kitap garry işanyň diýseň gaharyny getirdi. Ellerini silkeleşdirip, üst-başyny kakyp, kitabyň ýanyndan aýryldy.
Amanady getiren ony derrew yzyna gowşurmaga ylgady.
Biziň göwnümize arap elipbisinde ýazylan kitaplaryň ählisi hezreti Ýusuby ýa Nuh pygamberi beýan edäýjek ýalydy. Bu kitap bolsa hormatly işanyň gaharyny getirdi. “Beýle ýakymsyz kitabam boljak ekeni?” diýip, oba adamlary geň galdy.
Zerurlyk
Yurt Garaşsyzlygyny alandan soň, maňa Eýrana gitmek nesip etdi. Şonda ilkinji gözüme ilen ýazgy hajathananyň ýüzündäki hat bolupdy. Olar muny arap haty bilen ýazypdyrlar.
Köçeleriň ugrunda suw geçýän turbalaryň ýa-da aragatnaşyk geçirijileriniň üstüne goýlan çoýun gaplaryň ýazgylary-da arap hatyndady. Adamlar oňa parhsyz bolup, üstünden ýöräp geçýärdiler. Men bolsam muňa haýran galyp seretdim hem ýaşlygymyzda bu elipbini gudrat saýyşymyzy ýatladym.
Belki, gudrat hatda däl, diňe mazmundadyr. Hat – elipbiý şol gudratly mazmuny ýa-da gündelik zerurlygy aňlatmak üçin bir serişde.
Adamlar şol serişdäni mukaddeslik üçinem, gündelik hajatlary üçinem peýdalanyp bilýärler.
Islendik zatdan mukaddeslik gözlemek – sadalykdyr.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy. Bu ýerde aýdylanlar awtoryň şahsy pikiri.


text:
Adatça, tomus paslynda paýtagtyň ilaty elektrik togy bilen üpjünçilikdäki bökdençliklerden has köp ejir çekýär. Yssy howa zerarly sowadyjy enjamlary uzakly günüň dowamynda işletmeli bolýar. Bu biziň ýurdumyz üçin tomus aýlarynda garaşylmadyk zat däl.
Emma şäheriň elektrik üpjünçilik ulgamy üçin tomus her ýyl adatdan daşary ýagdaýa öwrülýär. Elektrik toguny geçiriji simlerde naprýaženiýe, ýagny kuwwat pes bolansoň, split-sistemalar, sowadyjylar kadaly işlänok. Hatda elektrik lampalary hem körek ýanýar. Kähalatlarda bolsa elektrik togy asla birnäçe sagatlap öçýär.
“220 wolt naprýaženiýe ýok”
“Meniň ýaşaýan ýerim bolan ”Hitrowkada” eýýäm birnäçe ýyl bäri tomus aýlarynda elektrik toguny geçirijide bolmaly 220 wolt naprýaženiýe ýok. Şonuň üçin, split-sistemamyz işlänok. Sowadyjydaky azyk önümleriniň hem zaýalanýan halatlary seýrek däl” diýip, Aşgabadyň Swerdlow köçesiniň ýaşaýjysy Annameret aýdýar.
Häzirki wagtda Annamerediň ýaşaýan raýonynda elektrik togy köplenç öçýär. Bu raýonyň ýaşaýjylary elektrik toguna gözegçilik edarasyna jaň edenlerinde-de “häzir tok bolar” diýip jogap berýärler. Emma elektrik togy birnäçe sagat berilmeýär.
“Düýn irden sagat 10-da tok öçüp agşam sagat 7-de tok berdiler” diýip, Annameret gürrüň berýär.
Tomus aýlarynda elektrik togy bilen üpjünçilikdäki bökdençlikler paýtagtyň beýleki käbir raýonlarynda hem ýüz berýär. Aşgabadyň Döwlet sirkiniň töweregindäki ýaşaýyş jaýlarynyň köpüsinde elektrik togunyň güýji pes.
Düzelýän zat ýok
“Her ýyl şunuň ýaly ýagdaý gaýtalanýar. Elektrik toguna gözegçilik edýän edara arz-şikaýat etseňem, iň soňunda düzelýän zat ýok. Ne kondisioneri işledip bolýar, ne-de sowadyjyny. Kähalatda bolsa toguň naprýaženiýesi birden has ulalyp, elektrik enjamlaryny ýakýar” diýip, bu raýondaky hususy ýaşaýyş jaýynda ýaşaýan Akmyrat gürrüň berýär.
Türkmenistanyň prezidentiniň geçirýän hökümet maslahatlarynyň hersinde diýen ýaly ilaty elektrik togy bilen bökdençsiz üpjün etmelidigi aýdylýar. Bu belli bir derejede özüniň oňyn netijelerini hem berýär.
2011-12-nji ýyllarda paýtagtyň elektrik togy bilen üpjünçilikde kösençlik çeken käbir raýonlarynda şu tomus şeýle bökdençlikler bolmady. Mysal üçin, paýtagtyň ”posýolka” diýlip atlandyrylýan raýonynda split-sistema we sowadyjy ýaly elektrik energiýasyny köp sarp edýän enjamlar kadaly işleýär.
Emma, ýokarda ady agzalan raýonlarda hem-de paýtagtyň çetinde ýerleşýän Şor, Garadamak we Çoganly raýonlarynda entegem elektrik togy bilen üpjünçilikde bökdençlikler bar.
Elektrik togunyň üpjünçiligindäki bökdençlikler şol raýonlardaky söwda dükanlaryna hem özüniň ýaramaz täsirini ýetirýär. Konditer, buzgaýmak ýaly önümleri eräp, zyýan çekýän telekeçiler hem az däl.
“Çekýän zyýanymyzyň öwezini tölänoklar”
“Biziň ulanýan elektrik togumyz üçin töleg alýarlar. Emma şol toguň bökdençiligi üçin çekýän zyýanymyzyň öwezini tölänoklar” diýip, Çoganlydaky kommersiýa dükanynyň eýesi Aşyr aýdýar.
Elektrik togunyň güýjüniň, il içinde aýdylyşy ýaly, oýnap durmagynyň netijesinde elektrik enjamlary ýanýan raýatlara hem hiç hili kompensasiýanyň tölenmeýändigi aýdylýar. Şeýle arz-şikaýat bilen elektrik toguna gözegçilik edýän edaralara ýüz tutan raýatlara jogap hem berilmeýändigini Akmyrat aýdýar.
“Olar iň bärkisi elektrik togunyň güýjüniň pesliginiň sebäbinem anyk aýdyp bilmeýärler. Bir gezek enjamlar köneldi diýseler, beýleki gezekde elektrik togy ýetenok diýip, başdansowma jogap berýärler” diýip, Akmyrat Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde aýtdy.
Resmi metbugatda “Aziýanyň merjeni” diýip atlandyrylýan paýtagt Aşgabadyň käbir raýonlarynda elektrik togunyň üpjünçiligindäki bökdençlikler diňe bir tomus paslynda däl, eýsem gyşyna hem adaty ýagdaýa öwrülip barýar.


text:
Yragyň demirgazygynda bolan güýçli çaknyşyklaryň netijesinde kürt söweşijileri “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijilerini Sinjar şäherçesinden gysyp çykardy.
21-nji dekabrda şäheriň içinden güýçli partlamalaryň we çaknyşyklaryň sesi eşidildi.
Birleşen Ştatlaryň harbylary 21-nji dekabrda Sinjaryň töwereginde dört howa hüjümini edendigini habar berýärler.
Geçen hepde Yragyň kürt peşmerga söweşijileri Sinjaryň kontrollugyny gaýtadan ele salmak üçin operasiýalary başlatdylar we Sinjaryň daglaryna tarap ýörite geçelge gurdular.
Yragyň demirgazygyndaky öz-züni dolandyrýan Kürt regionynyň prezidenti Masud Barzani Sinjar dagyndaky kürt söweşijileriniň pozisiýalaryna sapar edip, “Yslam döwleti” atly toparyň ýeňiljekdigini aýtdy.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow öz ýurdunyň wekiliýetine ýolbaşçylyk edip, Türkmenistana gelen Belarus Respublikasynyň Milli ýygnagynyň Respublika Geňeşiniň Başlygy Mihail Mýasnikowiçi kabul etdi.
Türkmenistanyň Prezidentiniň metbugat gullugynyň habar berşi ýaly, döwlet Baştutany we myhman ýokary derejede ozal gazanylan ylalaşyklary iş ýüzünde durmuşa geçirmek babatda türkmen-belarus hyzmatdaşlygynyň geljegi barada pikir alyşdylar. Söwda-ykdysady, ulag, oba hojalygy, senagat, hususan-da, gaýtadan işleýän, dokma we himiýa senagatynda, oba hojalyk toplumy we beýleki pudaklar üçin döwrebap tehnikalary we enjamlary ibermek ulgamlarynda, derman senagatynda hyzmatdaşlygy ösdürmegiň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Duşuşygyň barşynda iki ýurduň durmuş-ykdysady ösüşiniň ileri tutulýan ugurlaryny nazara almak bilen, ylmy-tehniki ulgamda hem özara gatnaşyklar üçin oňat mümkinçilikleriň açylýandygy bellenildi.
Lebap welaýatynyň Köýtendag etrabynda kaliý dökünlerini öndürýän Garlyk dag-magdan kombinatyny gurmak taslamasyny durmuşa geçirmegiň meselesi söhbetdeşligiň aýratyn ara alnyp maslahatlaşylan meselesi boldy. Mihail Mýasnikowiçiň habar berşi ýaly, Türkmenistana şu saparynyň maksatnamasynyň çäklerinde ol bu iri düzümleýin desganyň gurluşyk meýdançasyna baryp görüp, ägirt uly täze senagat desgasyndaky işleriň ýagdaýy bilen tanyşdy. Myhman belarusly hyzmatdaşlaryň öz üstlerine alan borçnamalaryna ygrarlydyklaryny tassyklap, ähli işleri ýokary hil derejesinde amala aşyrmak maksadynda hemme tagallalary etjekdiklerini nygtady.
Şol gün Mihail Mýasnikowiç Türkmenistanyň Parlamentinde we Hökümetinde duşuşyklary geçirdi.


text:
Ors polisiýasy prezident Wladimir Putiniň ýigrimiden gowrak garşydaşyny tussag astyna aldy, olar Moskwada we Peterburgda ýygnanyşmak azatlygyna garşy girizilen çäklendirmelere protest bildirmäge synanyşdylar.
Oppozisiýa wekili Eduard Limonow we "Başga Orsýet" toparynyň azyndan 14 agzasy tussag edildi. Olar Moskwanyň merkezi meýdançasynda häkimiýetler tarapyndan ygtyýar berilmedik protest aksiýasyny geçirmekçi boldular.
Peterburgda hem azyndan ýedi protestçiniň tussag edilendigi aýdylýar.
Aktiwistler 2009-njy ýyldan bäri 31 günden durýan her aýyň soňky gününde, häkimiýetler tarapyndan çäklendirilýän ýygnanyşmak azatlygyna ünsi çekmek üçin, protest geçirmäge synanýarlar.
Orsýetiň Baş kanunynyň 31-nji maddasy raýatlaryň erkin ýygnanyşmak azatlygyny kepillendirýän hem bolsa, bu hukuk köplenç häkimiýetler tarapyndan ret edilýär.


text:
Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan we Yragyň kürt regionynyň prezidenti Massoud Barzani Yrakda türkiýeli dinçi Fethulla Gulen bilen bagly mekdepleri ýapmak meselesini maslahat etdiler.
Ankara Guleni geçen aýda başa barmadyk harby agdarylyşyk synanyşygyny gurnamakda aýyplaýar.
Şeýle-de Erdogan we Barzani 23-nji awgustda Ankarada geçiren duşuşygynda Yragyň demirgazygynda Kandil daglarynda ýerleşýän “Yslam döwleti” toparynyň we “Kürdüstanyň işçi partiýasy” (PKK) toparynyň söweşijilerine garşy göreş meselesini hem maslahat etdiler, diýip prezidentleriň çeşmeleri habar berdiler.
Çeşmeleriň maglumatlaryna görä, Barzani 15-nji iýulda Türkiýede harby agdarylyşygy amala aşyrmak boýunça synanyşyk bilen baglylykda Erdogana goldaw bildiripdir.


text:
Yrakdan gowuşýan habarlarda Bagdatda partlan iki ulag bombasynyň azyndan 14 adamy öldürendigi aýdylýar. Ol hüjümler polisiýa ofiserlerine we Kerbala şäherine barýan şaýy zyýaratçylaryna gönükdirilene çalym edýär.
Polisiýa we hassahana resmileri bombalaryň biriniň esasan şaýylaryň ýaşaýan al-Şaab etrabynda, polisiýa maşynynyň golaýynda partladylandygyny we alty adamy, şol sanda bir polisiýa ofiserini öldürendigini aýtdylar.
Ikinji bomba esasan sünnüleriň ýaşaýan ýeri bolan Muwasalat etrabynda partladylypdyr.
Muňa garamazdan, resmileriň aýtmaklaryna görä, 8 adamy öldüren bomba şaýy zyýaratçylaryny nyşana alypdyr.
Yrakda soňky kast ediş tolkunlary netijesinde, bir hepdeden az wagt içinde, esasan şaýylary nyşana alan partlamalarda 90-dan gowrak adam öldürildi.


text:
10-njy ýanwarda geçirilen Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisinde Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow wise-premýerler H.Saparlyýew bilen T.Japarowa ýurduň orta mekdepleriniň 1-nji klasynda okaýan okuwçylarynyň ählisini okuw kitaplary bilen birlikde şahsy kompýuterler bilen mugt üpjün etmek meselesini öwrenmegi tabşyrdy.
Prezidentiň mejlisde aýdan bu sözleri indiki ýyl birinji klasa gitjek çagasy bar bolan ene-atalary begendiren bolsa, ýurduň bilim işgärleriniň köpüsini oýa batyrdy.
Her bir başlangyç klas okuwçysyna berilmeli diýlen şahsy kompýuterler nähili görnüşde bolmaly? Bilim işgärleriniň çaklamalaryna görä, olar netbuk bolmagy mümkin. Sebäbi personal kompýuterleriň birinji klas okuwçylara paýlanmagynyň özi ýerliksiz boljak. Çünki çagalar, ýurt baştutanynyň geçirmek isleýän reformasyna görä, mekdepde-de, öýde-de kompýuterden peýdalanmaly.
Şu nukdaýnazardan çen tutsaň, çagalara ol ýerden bu ýere geçirmesi aňsat bolan kompýuterler berilse has ýerine düşjegi görnüp dur. Eger-de hökümet ýolbaşçylary maliýe tygşytlylygy göz öňünde tutsalar, onda çagalara laptoplar däl-de netbuklar paýlanylyp berilmegi mümkin.
Hytaýda öndürilýän «Dell», «HP» markaly netbuklar Türkmenistanda häzirki wagtda gitdigiçe meşhurlyga eýe bolýar. Bu netbuklaryň bazardaky bahasy 360-400 amerikan dollaryna barabar.
Elbetde, bilim işgärlerini birinji klas okuwçylaryna paýlanjak kompýuterleriň görnüşi alada goýmaýar. Bu ýerde gürrüň şol kompýuterleri nädip çagalara problemasyz ulandyrmakda.
Häzirki wagtda okuwçylara mekdebe mobil telefonly ýa-da gymmat bahaly bezeg şaýlaryny dakynyp gelmek düýbünden gadagan edilen. Bu gadagançylygyň sebäbi mobil telefonly ýa-da gymmat bahaly bezeg şaýly okuwçylaryň köplenç ýagdaýda neşekeşlerdir ogrularyň hüjümine sezewar bolýanlygy bilen baglydyr.
Bahasy 360-400 amerikan dollaryna barabar netbukly birinji klas okuwçysynyň öňünden ogrudyr kezzabyň çykmajagyna kepil bolup bilmejegi öz-özünden düşnükli zat. Ine, bilim işgärlerini ilkinji nobatda alada etdirýän zat şundan ybarat.
Eger çagalaryň her birine berilmeli kompýuterler mekdepde galdyrylmaly edilse, onda ol hem islenilýän netijäni bermeýär. Okuwçylar öý işlerini öýlerinde kompýutersiz etmeli boljaklar.
Bu problemalardan başga mekdep mugallymlarynyň aglaba böleginiň kompýuterlerden baş çykaryp bilmezligi hem kyn meseleleriň biri bolup durýar.
Umuman alanyňda, çagalar tehnikany tiz özleşdirýärler. Ýöne birinji klas okuwçylarynyň kompýuterlerden tiz baş çykaryp bilmegi üçin olaryň mugallymlarynyň-da kompýuter sowadynyň bolmagy wajyp.
Şonuň üçin çagalara kompýuterleri paýlap başlamazyndan ozal, ilkinji nobatda olara bilim berjek mughallymlarynyň kompýuter sowadynyň bolmagyny üpjün etmek zerur.
Alyjan Döwletow Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew öten agşam iş sapary bilen Türkmenistana geldi. Bu onuň Türkmenistana dördünji saparydyr.
Ony Türkmenbaşy aeroportunda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow garşylady, ilkinji gepleşikler aeroportda geçirildi diýip, TDH gullugy ýazýar.
Ors delegasiýasynyň düzüminde daşary işler ministri Sergeý Lawrow, prezidentiň kömekçisi Sergeý Prihodko we wise-premýer Igor Seçin dagy bar.
Iki prezidentiň gepleşikleri şu gün “Awaza” turistik zolagynda geçirilýär.
Ýokary derejeli gepleşiklerde ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň köp meselelerine, şol sanda ýangyç-energetika, oba hojalygy, transport we aragatnaşyk pudaklarynda we beýleki ugurlarda hyzmatdaşlyk meselelerine serediler.
ITAR-TASS-yň maglumatyna görä, GDA-nyň we Şanhaý hyzmatdaşlyk guramasynyň çäklerinde özara gatnaşyklar meseleleri maslahat ediler, juda akual regional we halkara problemalary, şol sanda Owganystandaky we Merkezi Aziýa regionyndaky ýagdaýlar barada pikir alşylar.
Türkmenistan bilen Orsýetiň arasynda özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmäge iň amatly mümkinçilikleriň hem perspektiwalaryň bardygyny TDH gullugy belleýär.


text:
Duşenbe güni Belarusyň derňew komiteti Russiýanyň “Uralkali” kompaniýasynyň direktorynyň öý tussaglygyny dekabr aýynyň ahyryna çenli uzaldylandygy barada maglumat berdi.
Rus raýaty Wladislaw Baumgartner pul ogurlamak aýyplamalary bilen Minsk şäherinde öý tussaglygynda saklanylýar. Ol awgust aýynda tussag edilipdi.
Iýul aýynda “Uralkali” kompaniýasy Belarusyň kaliý kärhanasy bilen hyzmatdaşlygyny togtadypdy. Bu hem iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň dartgynlaşmagyna sebäp bolupdy.
Russiýanyň derňew komiteti Baumgartneriň ekstradasiýa talap etmäge synanyşjakdygyny mälim etdi. Baumgartner Russiýada wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanmakda gaýybana aýyplanýar.
Belarusyň prezidenti Aleksandr Lukaşenko Baumgartneriň “bikanun işleriniň” belarus ykdysadyýetine ýetiren zyýanynyň öwezi doldurylan halatynda onuň Russiýa ekstradasiýa edilip bilinjekdigini aýtdy. Lukaşenko şol zyýanyň takmynan 100 million amerikan dollaryna deňdigini aýdýar.


text:
Ukrain hökümetiniň we orsýetçi separatistleriň söweş liniýasyndan agyr ýaraglaryny yza çekip başlamagy ilkibaşdan şowsuzlyga uçrady. Ýurduň gündogarynda söweşler dowam edýär.
Geçen hepdede Belarusyň paýtagty Minskde gelnen ylalaşyklaryň ikinji tapgyryna laýyklykda, taraplar 17-nji fewralda gündogar Ukrainada söweşleriň barýan liniýasyndan tanklary, artilleriýa toplaryny we raketalary yza çekip başladylar.
15-nji fewralda güýje giren bu ýaraşyga giňişleýin syn edilýär.
Emma hökümet güýçleriniň we pitneçileriň durnuksyz Debaltsewo şäheriniň ýanynda we golaýdaky demirýol stansiýasynda 17-nji fewralda güýçli söweşleri alyp barýandygy habar berilýär.
Harbylaryň aýtmagyna görä, Ukrainanyň goşunlary gozgalaňçylaryň hüjümine garşy pozisiýa eýeläpdirler.
Soňky söweşler
Emma Orsýetiň täzelikler agentlikleri, olaryň özlerine salgylanyp, pitneçileriň şäheriň agramly bölegine gözegçilik edýändigini, habar berýärler.
Mundan öň Ukrainanyň harbylary özleriniň Debaltsewonyň daşyndaky pozisiýalaryna gije gozgalaňçylar tarapyndan 15 gezek hüjüm edilendigini aýtdylar.
Kiýew soňky 24 sagadyň dowamynda, esasan Debaltsewonyň daşynda, hökümet güýçlerinden bäş esgeriň öldürilendigini we 14-siniň ýaralanandygyny mälim etdi.
Debaltsewo - separatistleriň gözegçiligindäki Donetsk regionynda formal taýdan ukrain hökümetiniň gözegçiliginde galýan uly bolmadyk ýer.
Separatistler öz gezeginde Donetskde soňky 24 sagadyň dowamynda ukrain goşunlarynyň ýaraşygy 17 gezek bozandygyny habar berýärler. Olar Ukrainanyň harbylaryny Donetskiniň aeroportuny oka tutmakda aýyplaýarlar.
Günorta Ukrainadaky port şäheri bolan Mariupolyň golaýynda hem söweşleriň barýandygy habar berilýär.
Halkara gözegçiligi
ÝHHG-niň Ukrainadaky ýörite gözegçiler missiýasynyň ýolbaşçysynyň orunbasary Aleksandr Hug 16-njy fewralda Kramatorskda geçiren metbugat konferensiýasynda şeýle diýdi: “Biz häzirki wagtda ok atyşygy bes etmek baradaky ýaraşygyň doly derejede ýa-da hemmetaraplaýyn berjaý edilmeýän territoriýalaryň Donetsk, Debaltsewo şäherlerindedigini we Luganskda hem onuň daşyndadygyny habar berdik”.
Berlinde Germaniýanyň hökümetiniň metbugat wekili Orsýetiň, Ukrainanyň we Germaniýanyň liderleriniň Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň gözegçilerine ok atyşygy bes etmek baradaky ynjyk ýaraşyga gözegçilik etmek boýunça “takyk çäreler” boýunça ylalaşyk gazanandyklaryny habar berdi.
Steffen Seibertyň aýtmagyna görä, agzalan çäreler 16-njy fewralda agşam telefon söhbetdeşliginiň netijesinde ylalaşylypdyr.
Seibert Germaniýanyň kansleri Angela Merkeliň we Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenkonyň Orsýetiň prezidenti Wladimir Putini “ok atyşygyň bes edilmegini gazanmak üçin separatistlere öz täsirini ulanmaga” çagyrandyklaryny habar berdi.
Waşingtonda Döwlet departamentiniň metbugat wekili ABŞ-nyň “Debaltsewodo we onuň daşynda ýagdaýyň dartgynlaşmagy bilen baglylykda düýpli aladalanma bildirýändigini” aýtdy.
Ylalaşygyň maksady we şertleri
Ýewropa Bileleşiginiň araçylygynda Minskde gelnen ylalaşykda söweşleriň barýan ýerinden agyr ýaraglaryň yza çekilmeginiň iki hepdäniň dowamynda tamamlanmagy we 140 kilometrlik bufer zonasynyň döredilmegi göz öňünde tutulýar.
Ukrainanyň, Orsýetiň, Germaniýanyň we Fransiýanyň arasynda geçirilen gepleşikler 10 aýyň dowamynda 5 500 adamyň ölümine sebäp bolan konfliktiň soňuna çykmak maksadyna gönükdirilen.
Konfliktdäki taraplaryň ikisi-de hüjümleriň dowam edýändigi sebäpli agyr ýaraglaryny front liniýasyndan çekmejekdiklerini tekrarlaýarlar.


text:
Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin häzirki wezipesinden hoşaldygyny we 2012-nji ýylda geçiriljek saýlawlarda prezidentlik wezipesine dalaş etmek barada şu mahal pikirlenmeýänligini aýtdy.
Putin Fransiýanyň habar beriş serişdesine beren interwýusynda bu meseläni saýlawlar ýakynlaşanda gaýtadan gözden geçirmek barada Orsýetiň prezidenti Dimitriý Medwedew bilen ylalaşanlygyny aýtdy.
Putin ýurduň syýasaty bilen bagly meselelerde Medwedew bilen bilelikde maslahatlaşyp karara gelýändiklerini hem sözüniň üstüne goşdy.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 16-njy noýabrda döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisini geçirip, ýurduň milli howpsuzlyk ministrine, «wezipe-borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmändigi, ýolbaşçylyk edýän pudagynda tertip-düzgüne gözegçiligi gowşadanlygy üçin» käýinç berdi.
Ýöne resmi habarda ministriň goýberen kemçilikleri baradaky detallar aýdylmaýar.
Milli howpsuzlyk ministri Döwrangeldi Baýramowa oktýabr aýynyň başynda hem «berk käýinç» berlipdi.
Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň bu gezekki mejlisinde esasy üns maldarçylyk meselelerine gönükdirilenemeňzeýär. Mysal üçin, Baýramow döwlet howpsuzlyk geňeşinde beren hasabatynda öz golastyndaky edarada saýlama ahal-teke atlarynyň birnäçesiniň bardygyny we olaryň ýurtda geçirilýän ýaryşlarda gowy orunlary eýeleýändigini aýtdy.
Milli howpsuzlyk ministrinden tapawutlylykda, Türkmenistanyň goranmak ministri Ýaýlym Berdiýew prezidentiň «harby düzümlerde önümçilik kuwwatlyklaryny döretmek, hojalyk işini ösdürmek» diýilýän boýunça beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berip, öz ministrligine degişli gara mallaryň sanynyň 623-e ýetendigini aýtdy.
Hasabatda aýdylmagyna görä, Goranmak ministrliginiň hojalyklarynda 4800-den gowrak dowar idedilýär, 247 maşgaladan ybarat balarylary bar. Elbetde, Goranmak ministrliginiň düzümlerinde atçylyk hem ösdürilýär. Şonuň bilen bir wagtda, ministrligiň Ahal, Mary, Lebap welaýatlaryndaky ýyladyşhanalarynda gök ekinler we limon ýetişdirilýär.
Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň bu mejlisi ýurtda azyk önümleriniň gytalmagy, dükanlardaky nobatlaryň egsilmeýändigi baradaky habarlaryň yz ýanyna gabat geldi.
Şeýle-de prezident, garaşsyzlyk baýramyndan öň beren tabşyryklaryny gaýtalap, Täze ýyl baýramçylygyna gabat dükanlarda azyk we senagat harytlarynyň bolçulygyny döretmek barada tabşyryk berdi.
Mundan öň Ministrler kabinetiniň mejlislerinde daşardan getirilýän harytlaryň öwezini tutjak önümleri öndürmek barada mesele goýlupdy.
Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisinde hasabat beren resmileriň gürrüňlerinden çen tutulsa, indi ýurtda azyk önümleriniň bolçulygyny döretmekde harbylar hem uly rol oýnamaly.
Mysal üçin, ýurduň döwlet serhet gullugynyň hojalyklarynda gara mallaryň 500-e golaýy, dowarlaryň bolsa 12 müňden gowragynyň saklanýandygy aýdyldy.
Bu gulluk şu ýylyň on aýynda 52 müň kg çemesi et, 30 müň kg çemesi süýt öndürdi, dowarlardan 4689 owlak-guzy aldy diýip, türkmen telewideniýesi habar berýär.
Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň düzümlerinde hem maldarçylykdan alynýan önümleriň mukdary ýokarlanýar.
Prezidente ýene at sowgat berildi
Türkmen mediasynyň maglumatyna görä, prezident Berdimuhamedow 16-njy noýabrda Içeri işler ministrliginiň düzümlerine degişli maldarçylyk toplumynyň açylyş dabarasyna gatnaşyp, ministrligiň Adylhan atly ahal-teke aty bilen sylaglandy (Berdimuhamedowa mundan öň hem onlarça at sowgat berlipdi.).
Aýdylmagyna görä, IIM-iň täze açylan maldarçylyk toplumy şunuň ýaly iri proýektleriň ilkinjisi bolup, geljekde beýleki harby we kanun goraýjy gurluşlar üçin hem mynasyp görelde bolar.
Häzir IIM-iň gara mallarynyň sany 400-den geçdi, 70 çemesi düýesi bar. Şeýle-de ministrlik guşlaryň dürli görnüşlerini ösdürip ýetişdirmek üçin şert döredýär.
Resmi habara görä, Içeri işler ministrligi özüni zerur bolan et-ýag, süýt-gatyk önümleri bilen üpjün eder, artykmaç önümlerini bolsa içerki bazarlarda ilata satar.
Mundanam başga, IIM-iň täze açylan toplumynda tikin sehi bolup, ol ýerde ministrligiň işgärleri üçin harby lybaslar öndüriler.
Gepiň gerdişine aýdylsa, Türkmenistanda mundan öň hem harbylaryň özlerini azyk, gök ekinler bilen üpjün etmekleri, beýleki oba hojalyk işlerinde ulanylmagy barada görkezme berlipdi.
Ýöne 2006-njy ýylyň ahyryndaöňki prezident Saparmyrat Nyýazow aradan çykanyndan soň, synçylaryň bellemegine görä, prezident Berdimuhamedow harbylaryň professional taýýarlygyny ýokarlandyrmak meselesine üns berip başlady.
Emma muňa garamazdan, dünýäde energiýa nyrhlarynyň pese gaçmagy we daşardan gelýän altyn puluň azalmagy türkmen ýolbaşçylaryny Saparmyrat Nyýazowyň ýüz uran çärelerine dolaýana meňzeýär. Şonuň bilen bir wagtda, synçylar türkmen hökümetiniň ýeri döwlet eýeçiliginde saklamak, daýhanlara erk-ygtyýar bermezlik bilen, bazar ykdysadyýetine geçmegi gijikdirip gelýändigini aýdýarlar.


text:
Soňky aýlarda Balkan welaýatynda ýurduň nebit-gaz pudagynyň käbir işgärleriniň tölegsiz zähmet rugsadyna çykmaga mejbur edilýändigi habar berilýär.
Maglumata görä, resmiler munuň sebäbini ýurtda Nebit-gaz senagaty ministrliginiň ýapylmagy netijesinde adamlary bütinleý işsiz goýmazlyk maksady bilen amal edilýän çäre diýip düşündirýärler.
Azatlyk Radiosy bu barada jikme-jik maglumat almak üçin, ýakynda Balkan welaýatyna sapar eden synçy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.
Balkan welaýatyndaky nebit-gaz kärhanalarynyň käbir işgärleriniň başdan geçirýän bu ýagdaýlary, ýurtda döwlet býujetinden aýlyk alýan işgärleriň ençemesine aýlyklarynyň wagtynda berilmeýändigi barada maglumatlaryň gelip gowuşýan mahalyna gabat geldi.
Ýatladyp geçsek, soňky aýlarda ýurduň Daşoguz, Mary, Lebap welaýatlarynda we Aşgabatda bilim, saglyk we oba-hojalyk pudagynyň işgärleriniň aýlyklary azyndan iki-üç aý gijikdirilip berilýär.


text:
Tmawto - Türkmenistanyň awtoulag bazary. Awtoulag satma we satyn alma. Türkmenistanyň ähli awtoulaglary bärde!
Türkmenistanda belli awto-salon bolsaňyzam ýa-da Türkmenistanyň ýaşaýjysy bolsaňyzam (Aşgabat, Mary, Daşoguz we beýlekiler), siz Tmawtoda awtoulagyňyzy ýeňil hem-de effektiwno satyp bilersiňiz ýa-da göwnüňize ýaran maşyny satyn alyp bilersiňiz.
Häziriň özünde registrasiýadan geçiň we awtoulagyňyzy satyn!
Türkmenistanda biz barada hemmeler bilýärler, we Tmawto hyzmatlaryny ulanýarlar.
Kepillendirilen müşderiler!
Tmawto Türkmenistanda iň bir köp girilýän saýtlaryň biri hasaplanýar.


text:
Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanhuyň dolandyryjy Likud partiýasy ýurduň saýlawlarynda garaşylmadyk ýeňiş gazandy.
18-nji martda sanalan seslere görä, sag-ganat Likud partiýasy 120 orunly parlamentiň 30 ornuny gazanan bolup görünýär.
Oppozisiýa lideri Isak Herzog Netanýahu bilen gepleşip, ony «ýeňiş bilen gutlandygyny we üstünlik arzuw edendigini» aýtdy.
Çykyş netijeleri bäsleşigiň çekeleşikli bolandygyny görkezdi, emma Herzogyň çepçi Sionistler Bileleşigi diňe 24 orun gazanmagy başardy.
Saýlawdan öňki pikir soralyşyklar Likudyň yzda barýandygyny görkezipdi.
Indi Netanýahu kyn-gyssag görmezden sagçylar bilen dini ýaranlaryň koalisiýasy esasynda öz isleýän hökümetini düzüp biler.
Eger Netanýahu işe ukyply koalisiýa gursa, ol 65 ýaşyndaky premýer-ministre wezipede dördünji möhlete galmak mümkinçiligini berer we ony Ysraýylyň iň uzak işlän premýer-ministriniň ýoluna atarar.
Netanýahu saýlaw kampaniýasynyň soňky gününde palestin döwletiniň döredilmegine ýol bermezligi wada berdi we synçylar munuň netijesiniň Ýakyn Gündogar parahatçylyk prosesi üçin betbagtçylykly bolmagynyň ahmaldygyny aýdýarlar.
"Ähli kynçylyklara garmazdan, Likud uly ýeňiş gazandy» diýip, Netanýahu 17-nji martda ses berişlik tamamlanandan soň, Tel-Awiwdäki saýlaw merkezinde öz goldawçylarynyň öňünde sözlän sözünde aýtdy.
Ol beýleki sagçy partiýalaryň ählisiniň liderleri bilen gürleşendigini we olary haýal etmän «berk we durnukly» hökümet düzmäge çagyrandygyny aýtdy.
"Gorkuzmak taktikasy"
Netanýahu howpsuzlyk meseleleri boýunça kampaniýa geçirdi, eger saýlansa, palestin döwletiniň döredilmegine ýol bermejegini aýtdy hem-de dünýä döwletleri bilen Eýranyň arasynda Tähranyň ýadro programmasy babatda ylalaşyk baglaşylmaly däldigini duýdurdy.
Herzog Netanýahuy Ysraýylda durmuşyň gymmatlamagy ýaly wajyp meselelere göz ýumup, halky gorkuzmak taktikalaryny ulanmakda aýyplady.
Netanýahu saýlaw güni çepçi toparlary ysraýylly araplary saýlaw uçastoklaryna daşap, özüni häkimiýetden aýyrmaga synanmakda aýyplady we bu ýagdaý Waşington tarapdan berk nägilelik bildirilmegine sebäp boldy.
"Umuman aýdylanda, biz belli bir jemgyýetleriň gyrakladylmagyny maksat edinýän islendik beýanata hemişe alada bildirýäris» diýip, Döwlet departamentiniň sözçüsi Jen Psaki aýtdy.
Syýasy bäsdeşleriň käbiri Netanýahuy bu sözleri üçin jynsparazlykda aýyplady.
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri Şweýsariýada Eýran bilen geçirilýän ýadro gepleşikleri mahalynda žurnalistleriň Ysraýyl saýlawlary barada beren soraglaryna jogap bermekden boýun gaçyrdy.
Ýarym resmi Mehr habar gullugynyň ýazmagyna görä, Eýranyň Daşary işler ministrligi «Sionist režimiň syýasy partiýalarynyň arasynda hiç bir tapawut ýok, olaryň hemmesi tebigaty boýunça agressorlar» diýipdir.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Çarşenbe güni Russiýanyň regional sudy oppozision lider Alekseý Nawalna garşy gozgalan ogurlyk aýyplamalaryny güýçde saklady, ýöne onuň şertli bäş ýyl türme tussaglygyna höküm edilmelidigi barada karar çykardy.
Kirow region sudunyň çykaran bu karary prezident Wladimir Putiniň Russiýadaky iň ýiti tankytçylarynyň biri bolan Nawalnynyň türme tussaglygyna höküm edilmejekdigini aňladýar.
Iýul aýynda Nawalny 2009-njy ýylda agaç materiallary firmasyndan 16 million rubl, ýagny 500 müň amerikan dollary ogurlamagy gurnamakda aýyplanyp, bäş ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Nawalnyý özüne garşy gozgalan sud işiniň syýasy maksatlydygyny we toslamadygyny aýdyp, suduň çykaran kararyny we hökümini şikaýat etdi.
Sud işiniň yzýany Nawalny “Ne meniň kärdeşlerim, ne-de men syýasy göreşimizi togtatmarys. Bu dowam eder” diýip, syýasy işlerine dowam etjekdigini mälim etdi.


text:
Awgust II Güýçli
Awgust Güýçli, we Fridrih Awgust I Saksonly we Awgust II Polýak (nem. August II. der Starke; pol. August II Mocny; 12 maý, 1670, Drezden — 1 fewral, 1733, Warşawa) — Saksoniýanyň kurfýursty we Polşanyň koroly.
Awgustyň uly fiziki güýji sebäpli oňa "Güýçli", "Saksoniýanyň Gerkulesi" we "Demir el" ýaly lakamlar dakypdyrlar. Ol eli bilen at nalyny döwmek arkaly özüne dakylan lakamlara mynasypdygyny görkezmegi halaýardy. Onuň atasy masowiýaly Kimburgis hem onuň güýçlüdigi barada belläp geçipdir.


text:
Düýn Owganystanyň öňki premýer-ministri Gülbeddin Hikmetýaryň ýolbaşçylyk edýän “Hezbi-Yslami” topary türkmen gazyny Hindistana ýetirjek Trans-owgan gaz geçirijisiniň gurluşygyny doly goldaýandygyny aýtdy.
“Hezbi-Yslami” topary şol geçirijini meýletinlikde goramaga kömek etjekdigini hem mälim etdi. Türkmenistan, Owganystan, Pakistan we Hindistan gazgeçirijiniň gurluşygy baradaky deslapky ylalaşyga 11-nji dekabrda Aşgabatda gol goýlupdy.
Emma, “Hezbi-Yslami” topary bu geçirijiniň geçjek ýolunyň aglabasyna kontrollyk etmeýär. Bu geçiriji, esasan, Talyban guýçleriniň kontrollygyndaky Kandagar we Helmend welaýatlarynyň üstünden geçer.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Jon Kerri we Eýranyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarif Tähranyň dawaly ýadro programmasy dogrusynda ylalaşyga gelmek boýunça 16-njy martda Şweýsariýada duşuşdylar.
Lozannadaky bu duşuşyk, Tähranyň ýadro programmasy dogrusynda çarçuwaly ylalaşygy baglaşmak üçin mart aýynyň soňuna çenli goýlan möhlet tamamlanmazdan öň geçirilýär. Bu ylalaşyga laýyklykda, Eýrana garşy girizilen ykdysady sanksiýalary gowşatmaklyk we Tähranyň ýadro programmasyny çäklendirmeklik göz öňünde tutulýar. Ylalaşygyň soňky görnüşiniň 30-njy iýunda baglaşylmagyna garaşylýar.
Kerri bilen Zarifiň geçiren gepleşiklerinden bir gün öň, ýagny 15-nji martda ýokary derejeli amerikan we eýran diplomatlary hem-de ýörite ekspertler duşuşdylar.
Şu hepdäniň dowamynda Zarifiň Birleşen Ştatlaryň, Britaniýanyň, Fransiýanyň, Germaniýanyň, Russiýanyň we Hytaýyň resmileri bilen duşuşmagyna garaşylýar.


text:
Türkmenistanyň prezidenti ýurtda sportuň golf görnüşini ösdürmek mümkinçilikleri dogrusynda gepleşikleri geçirdi.
Türkmen döwlet mediasynyň penşenbe güni beren maglumatyna görä, Gurbanguly Berdimuhamedow Aşgabatda golf-kortyny gurmak we bu ugur boýunça ýaryşlary geçirmek dogrusynda, ABŞ-ly ozalky professional golfçy Jek Niklaus bilen özara pikir alşypdyr.
Ýeri gelende ýatlatsak, Niklausyň eýeçiligindäki "Niklaus Dizaýn" kärhanasy dünýä boýunça golf-kortlarynyň dizaýnyny we gurluşygyny amala aşyrýar.
Prezident bilen gepleşiginiň dowamynda Jek Niklaus öz kompaniýasynyň 80%-ini çöl düzýän Türkmenistanda golfy ösdürmek boýunça gerekli işleri amala aşyrmaga taýýardygyny mälim edipdir.
Resmi maglumata görä, Niklaus bu ugur boýunça öňki gelnen ylalaşyklar dogrusynda alnyp barylýan işler barada hem hasabat beripdir. Emma türkmen mediasy anyk haýsy ylalaşyklar barada gürrüňiň gidýändigini we bu ugur boýunça edildi diýilýän işleriň mazmunyny aýdyňlaşdyrmaýar.
Şol bir wagtda, Aşgabatda gurulmagy göz öňünde tutulýan golf-korty üçin döwlet býujetinden goýberiljek maliýe serişdeleri baradaky maglumatlar elýeterli däl. Sporta uly üns berýändigini aýdýan Berdimuhamedow Türkmenistanda sport desgalaryny gurmak üçin, uly maliýe serişdelerini goýberýär. Emma Azatlyk Radiosy bilen habarlaşýan türkmenistanlylar ýurt boýunça bina edilýän sport desgalarynyň adatça ulanylman durýandygyny aýdýarlar.
Galyberse-de, 2017-nji ýylda Aşgabatda geçjek Aziýa oýunlary üçin milliardlarça dollar harçlanýan pursady, Azatlyk Radiosynyň redaksiýasyna türkmenistanlylaryň aýlyklarynyň ençeme aýlap berilmeýändigi, şeýle-de döwlet işgärleriniň zähmet haklaryndan, Aziýa oýunlarynyň çykdajylary üçin "meýletin" görnüşde bir böleginiň tutulyp galynýandygy dogrusynda dowamly maglumatlar gelip gowuşýar.


text:
Şu gün ynsan hukuklaryny goraýjy halkara “Amnesty International” guramasy tussaglykdaky orsýetli biznesmen Mihail Hodorkowskini wyždan ýesiri diýip ykrar etmejekdigini mälim etdi.
Bu barada “Amnesty International” guramasynyň baş sekretary Salil Şettiniň goly bilen ýaýradylan şu günki beýanatda haýsydyr bir adama bildirilýän jenaýat aýyplamalarynyň hemmesiniň ýerliksizdigi anyklanan halatynda, bu guramanyň şol adamy wyždan ýesiri hökmünde ykrar edip biljekdigi aýdylýar.
2003-nji ýylda tussag edilen Mihail Hodorkowskini Orsýetiň häkimiýetleri kopsanly maliýe galplyklarynda aýyplaýarlar.
Ýakynda orsýetli ýazyjylaryň, aktýorlaryň we alymlaryň 45-si “Amnesty International” guramasyna ýörite hat ýazyp, bu guramanyň Mihail Hodorkowskini wyždan ýesiri diýip ykrar etmegini sorapdylar.


text:
Aşgabatda soňky ýyllarda rekonstruksiýa üçin ýapylan iň uly bazarlaryndan ilat arasynda “Mir” we “Sumbar” ady bilen tanalýan bazarlar doly gurulyp gutarylan hem bolsa heniz ulanylyşa berilmän galýar. Olaryň Garaşsyzlyk baýramçylygyna gabatlanyp açylmagyna garaşylypdy.
Paýtagtyň köp ilatly böleklerinde ýerleşýän we öz wagtynda alyjylaryň arasynda örän meşhur bolan bu söwda merkezleriniň şu günki gün boş durmagyna näme sebäp bolýar.
Azatlyk Radiosy Aşgabadyň ýaşaýjysy ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillary Klinton ýadro ýaraglarynyň sanyny azaltmak baradaky täze şertnama boýunça Waşington bilen Moskwanyň ylalaşyga ýakynlaşanlygyny aýtdy.
Klinton bu baradaky pikirini Orsýetiň prezidenti Dimitriý Medwedew bilen şu gün Moskwada geçiren duşuşygyndan söň öňe sürdi.
Klinton bu barada gepleşikler alyp barýan amerikaly wekilleriň bu şertnama boýunça uly maddalar barada ylalaşyga gelinenligini aýdanlygyny belläp, diňe käbir tehniki meseleleriň çözülmegine garaşylýanlygyny aýtdy.
Orsýet bilen ABŞ 1991-nji ýylda ylalaşylan Strategiki ýaraglaryň sanyny azaltmak baradaky şertnama boýunça täzeden ylalaşyga gelmäge synanyşýarlar.
Bu şertnamanyň möhleti 2009-njy ýylyň dekabr aýynda tamamlandy.


text:
“Türkmenistanda sakgal problemasy bar. Hatda käbir dindar ýaşlary komitet [MHM] äkidip, özi sakgalyny syryp goýberýär” diýip, “Muslim” lakamly okyjymyz “Türkmenistanda sakgal goýberip, kynçylyklara duş geldiňizmi?” diýen forumymyza ýazan teswirinde belleýär.
“Muslim” ýokarky beýan eden tendensiýasyny “samsyklyk” diýip atlandyryp: “Ata-baba sakgal goýberip gelýär. Dinimizde, dessurlarymyzda bolan zady beýtmek gaty ýalňyş... Onsoňam hökümetiň hiç kimiň şahsy geýnişine goşulmaga haky ýok. 21-nji asyrda ýaşaýarys.” diýip, öz tankydy pikirini jemleýär.
“Musulman” adyny alan beýleki okyjymyz hem sakgal goýberenleriň Türkmenistanda kynçylyga uçraýandygyny bildirip: Adamyň sakgaly bilen näme işleri barka?! Sakgal diňe garrylarda bolmaly diýen düşünjäni goýdular” diýip ýazýar.
Ol soňra ýaşlaryň sakgal goýbermegine garşy çäreleri geçirmek boýunça ýörite görkezmäniň berlendigini eşidendigini aýan edip, “oň ýaly bolsa, hemmämiz bir görnüşde saç deňledip gezeliň” diýen kinaýaly teklibi orta atýar.
Okyjylarymyzyň ýene bir bölegi sakgal meselesiniň Türkmenistanyň aeroprotunda registrasiýadan geçjek bolnanda has köp duş gelýändigini takyklaýar.
“Atsyz” lakamly okyjymyz: “Hawa. Aeroportda ofiserler dyzap barýar ‘bu sakgal näme?!’ diýip. Ýakynda türsügimiziň renkine-de serederler. Hemme adamlary birmeňzeş edip, Demirgazyk Koreýa ýaly boljak bolýarlar” diýip, öz ýaňsyly çaklamasyny aýan edýär.
Özüni “Abdul Wahhab” diýip atlandyran ýene bir okyjymyz sakgaly sebäpli ýurtdan daşary çykarylman yzyna gaýtarylandygyny gürrüň berýär: “Türkiýä gitjek bolup durkam Migrasiýa çykarmady. Ters-ters ýüzüme seredip ‘Arak içýäňmi? Namaz okaýaňmy?’ diýip soradylar. ‘Ýok, okamok’ diýsem-de, ikirjiňlenip, ‘bar ministrlige ýüz tut, çykyp bileňok’ diýdiler”.
“Haha” lakamly okyjymyz bolsa, türkmen häkimiýetleriniň sakgal meselesinde alyp barýandygy aýdylýan gadagançylyk syýasatyny goldaýandygyny ýazýar. Ol: “Aýdyp beriň bar tejribeleriňizi. Aslyna seretseň, dogram edýärler. Öz ugruna goýberseň, wahhabistleriň ýa-da şoňa meňzeş toparlaryň gepine gidip, özüni öldürjegem kändir. Şonuň üçin hökümet dogry edýär”.
“Haha” özüniň hökümetiň sakgal babatynda bar diýilýän gadagançylyk syýasatyny goldamagyny “Adamlar adamlardan ürkmän ýaşar ýaly, hemme kişiniň daş sypaty arassa we ynam döredýän görnüşde bolmaly” diýen delil bilen esaslandyrýar.
Ýeri gelende bellesek, türkmen resmilerinden sakgal goýberýän ýaş türkmenistanlylar babatynda nähilidir bir gadagançylygyň girizilendigini ýa girizilmändigini ne tassykladyp, ne-de inkär etdirip boldy.
Sözümiziň ahyrynda ýokarky teswirleriň ählisiniň okyjylaryň öz şahsy pikir-garaýyşlarydygyny we olaryň Azatlyk Radiosynyň resmi pozisiýasyny aňlatmaýandygyny ýatladýarys.


text:
Sişenbe güni Eýranyň häkimiýetleri geçen hepdäniň ahyrynda Eýranyň harbylarynyň Yrakdaky dawaly nebit ýataklarynyň ýerleşýän ýerine barmaklaryny “tötänleýin ýüze çykan düşünişmezlik” diýip häsiýetlendirdi.
Eýranyň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Ramin Mehmanparast bu bolan waka boýunça Eýran bilen Yragyň daşary işler ministrleriniň telefon gürrüňdeşliklerinde özara düşünişendiklerini mälim etdi.
Bu bolan wakada Yragyň resmileri geçen hepdäniň anna güni ýurduň territoriýasyndaky Al-Fakka atly nebit ýatagynyň territoriýasyna Eýranyň harbylarynyň hiç hili duýduryşsyz barandyklaryny we ýekşenbe güni hem bu territoriýany terk edendiklerini habar berdiler.
Eýranyň serhet gullugynyň bir resmisi bolsa, eýranly harbylaryň bu iki ýurduň serhet ýakasyndaky dawaly ýerlerde dikilen germewleri aýyrmak üçin ol ýere barandyklaryny aýtdy.


text:
Düýn Astanada Azat Ýewropa Azatlyk Radiosynyň prezidenti Jeffri Gedmin Gazagystanyň premýer-ministri Karim Massimow, ýurduň parlamentiniň ýokary derejeli agzalary, ýerli žurnalistler we hokümete degişli bolmadyk guramalaryň ýolbaşçylary bilen duşuşdy.
Jeffri Gedmin üç günlük saparynyň çäginde metbugat azatlygy meseleleri barada gepleşik geçirýär.
Gedmin bilen Massimow Azatlyk Radiosynyň Gazagystandaky býorosynyň geljegi we ýerli telewideniýe bilen mümkin hyzmatdaşlyklar barada-da gürrüň etdiler.
“Gazgystanyň premýer-ministri we hökümet agzalary bilen gepleşikler açyk we konstrukiw ýagdaýda geçdi” diýip, Jeffri Gedmin belledi.
Şeýle-de, düýn Gedmin Azatlyk Radiosynyň ýerli býurosyna baryp, onuň işgärleri we ýerli žurnalistler bilen duşuşdy.
Jeffri Gedmin Gazagystanda ÝHHG-niň resmileri, metbugat işgärleri we ýerli žurnalistleriň öňünde çykyş edip, garaşsyz žurnalistleri türgenleşdirmek üçin regional merkezi döretmek pikirini hem orta atdy.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin 1-nji dekabrda Türkiýä saparynyň dowamynda Russiýanyň gazyny Ýewropa akdyrjak uly bir proýekt, ýagny “Günorta akym” proýektiniň “Ýewropanyň islegsizligi” zerarly ýatyrylýandygyny yglan etdi.
Bu beýanat Ukraindaky ýagdaýlar sebäpli, Orsýet bilen Günbataryň arasynda dörän dartgynly döwre gabat geldi. Ýewropanyň gaza bolan talabynyň dowam edýän häzirki wagtynda bu ýagdaý Türkmenistanyň öz gazyny Ýewropa akdyrmak tagallalary üçin nähili pursat döredýär?
Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir bu we beýleki soraglar bilen Azerbaýjanyň Döwlet eýeçiligindäki iň uly nebit kärhanasy SOCAR-nyň ozalky prezidenti we türkmen ýolbaşçylary bilen ozal ýokary derejeli gepleşiklere gatnaşan Sabit Bagyrow bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Orsýetden deňziň asty bilen guruljak gaz turbasy arkaly Ýewropa gaz akdyrmagy göz öňünde tutýan “Günorta akym” proýekti ýatyryldy, bu Azerbaýjanyň we Türkmenistanyň öz gazyny Ýewropa bazarlaryna satmak tagallalary nukdaýnazaryndan nämäni aňladýar?
Sabit Bagyrow: Elbetde, bu ýagdaýyň, agzalýan iki ýurduň nukdaýnazaryndan ähmiýeti gaty möhüm. Mälim bolşy ýaly, Türkmenistan ummasyz gaz baýlygyna eýe. Ol öz gaz baýlygy boýunça dünýäde üçünji ýa-da dördünji orunda durýar.
Elbetde, Türkmenistanyň gaz baýlygy Ýewropa Bileleşigine girýän ýurtlary gyzyklandyrýar. Ýewropa Bileleşigi bu barada ençeme gezek beýanatlar bilen çykyş etdi we Türkmenistanyň hökümeti hem bu baradaky isleg-arzuwlaryny beýan edip gelýär.
Türkmenistanyň gaz baýlygy Ýewropa Bileleşigine girýän ýurtlary gyzyklandyrýar.
Men “Günorta akym” proýektiniň goýbolsun edilmeginiň Ýewropa Bileleşiginiň türkmen gazyna bolan gyzyklanmasyny hasam güýçlendirjekdigini çak edýärin, şunlukda Transhazar gaz proýekti baradaky gürrüňler täzeden janlanar diýip pikir edýärin.
Şol bir wagtyň özünde-de Orsýet Türkmenistan bilen Azerbaýjana öz basyşlaryny güýçlendirmez diýip umyt edýärin. “Umyt edýärin” diýýärin, sebäbi Orsýetiň Ýewropa ýüzlenip, eger siz meniň gazymy almak islemeýän bolsaňyz, men Azerbaýjanyň we Türkmenistanyň gazynyň hem Ýewropa akdyrylmagyna ýol bermerin diýip, bu ugurda hereket etmegi mümkin.
Orsýetiň şeýle pozisiýany eýelemegem mümkin, sebäbi biz munuň ýaly ýagdaýlara geçmişde hem şaýat bolduk. “Günorta akym” proýekti nähili ýüze çykdy? Haçan-da 2000-nji ýyllarda NABUCCO gaz proýekti barada ylalaşyga gelnip, bu barada işler başlananda, Orsýet oňa garşy çykyp, deregine öz “Günorta akym” proýektini teklip etdi. Bu baradaky teklip kabul edilende, “Gazpromyň” ýolbaşçysy, NABUCCO proýektii goýbolsun edildi, “Günorta akym” ýeňdi diýip, bütin Orsýeti gutlapdy.
Emma bu gün şertler üýtgedi. Netijede NABUCCO we Transhazar gaz proýektleri üçin täze mümkinçilikleriň döremegi ahmal, men bu proýektler amala aşyrylar diýen umytda.
Azatlyk Radiosy: Transhazar proýektine nähili mümkinçilikler dörär diýip pikir edýärsiňiz?
Sabit Bagyrow: “Günorta akym” proýekti ýatyryldy, emma bu proýekt bilen gyzyklanýan ýurtlar bardy, meselem gündogar Ýewropada ýerleşýän Bolgariýa, Wengriýa, Italiýa, hat-da Awstriýa çenli aralykda ýerleşýän ýurtlar bu proýekt bilen gyzyklanýardylar.
Eger bu proýekt başa barmasa, agzalan şol ýurtlaryň gaza bolan talaby kanagatlandyrylanok. Netijede men şol ýurtlar Transhazar gaz proýekti bilen mundan beýläk has-da ýakyndan gyzyklanar diýen pikirde.
Azatlyk Radiosy: Transhazar gaz proýekti mundan ozal Orsýetiň basyşlary sebäpli başa barmandy. Oňa sebäp hökmünde Hazar deňziniň statusynyň kesgitsizligi ýaly meseleler orta atylypdy. Eger Türkmenistan Ýewropa gaz akdyrmak üçin anyk ädimleri ädip başlasa, Orsýet ýene bir gezek munuň öňüni almaga, Aşgabada basyş etmäge synanyşmazmy?
Sabit Bagyrow: Elbetde, Orsýet bu ýagdaýa täsir ýetirmäge synanyşar. Ýöne Azerbaýjanyň we Türkmenistanyň ýolbaşçylarynyň bu ugurda aýdan sözleri bar, olar şunuň ýaly proýektiň öňüne böwet bolmaga hiç kimiň hakynyň ýokdugyny aýdyp gelýärler. Sebäbi Hazaryň serhedi takyklanmadyk hem bolsa, agzalýan proýektiň deňziň diňe bu iki ýurda degişli giňişliginde amala aşyryljakdygyny hemmeler bilýär. Bu barada iki ýurduň baştutanlary yzygiderli çykyş edýärler. Diýmek, bu ugurda mundan beýläk görkeziljek reaksiýalaryň nähili boljakdygyna garaşybermek galýar.
Azatlyk Radiosy: Eger Azerbaýjanyň we Türkmenistanyň bu proýekti amala aşyrmaga haky bar bolsa, onda bu güne çenli näme üçin bu proýekt başa barmady, jenap Bagyrow?
Sabit Bagyrow: Munuň birnäçe sebäbi bar, ilkinjisi, Ýewropanyň bu meselede ýeterlik derejede alada etmändigi bilen bagly. Ýewropa ähli potensialyny, ünsüni bu proýekte gönükdirmedi. Emma soňky döwürlerde bu gyzyklanma barha güýçlenýär. Işalla Ýewropanyň bu ugurdaky tagallalary mundan beýlägem güýçlener.
Ikinji mesele, 2000-nji ýyllaryň başlarynda Transhazar proýekti bilen bagly uly özgerişler göze ilýärdi. Hatda Türkmenistan bilen Azerbaýjanyň şol wagtky prezidentleri bu baradaky ösüşler bilen biri-birini gutlaýardylar.
Orsýetiň argumentleriniň güýji ýok, sebäbi Orsýetiň özi gaty agyr şertlerde...
Şol bir wagtyň özünde-de bu proýekete Orsýet garşy çykyp, iki argumenti öňe sürýärdi. Birinjisi, Hazaryň statusynyň kesgitlenmändigi we, ikinjisi bolsa, bu proýektiň Hazaryň ekologiýasyna ýetiräýmegi mümkin täsiridi.
Ekologiýa barada aýdylanda, häzirki wagtda Orsýetiň argumentleriniň güýji ýok, sebäbi Orsýetiň özi gaty agyr şertlerde, hatda suwuň has-da beter çuň ýerinden Gara deňziň düýbünden suwasty mawy akym proýektini amala aşyrdy. Beýleki tarapdan, ol Baltika deňzinde hem “Demirgazyk akym” proýektini amala aşyrdy. Şeýle ýagdaýda Hazarda durmuşa geçiriljek proýektiň ekologiýa täsir ýetirjegi baradaky argumentiň indi manysy ýok.
Hazaryň statusy barada gürrüň edilende, Hazarýaka ýurtlaryň hiç biriniň arasynda deňziň statusy barada gelnen özara ylalaşyk ýok. Şeýle-de şu günki gün, Azerbaýjany, Gazagystany we Orsýeti göz öňünde tutup aýdanymyzda, Hazar deňzindäki gaz ýataklarynyň eýeçiligi bilen bagly olaryň arasynda hiç hili düşünişmezlik ýok. Diýjek bolýanym ýagdaý we şertler üýtgedi. Beýleki tarapdan, Azerbaýjan bilen Türkmenistanyň ýolbaşçylary-da bu proýekt bilen bagly kesgitli beýanatlar bilen çykyş etdiler.
Azatlyk Radiosy: Jenap Bagyrow, siz Türkmenistanyň ýokary derejeli ýolbaşçylary, şol sanda prezidenti bilen Transhazar proýekti barada ençeme gepleşikler tapgyryny geçiren adam hökmünde, häzirki wagtda Orsýetiň we Eýranyň garşy çykmagyna garamazdan, Türkmenistan dörän şu pursatdan peýdalanmaga taýýardyr diýip aýdyp biljekmi?
Sabit Bagyrow: Mendäki maglumatlara görä, gelejek ýyl Türkmenistanda ýurduň içindäki uly bir proýekt, ýagny “Demirgazyk-Günbatar” gazgeçirijisiniň gurluşygy tamamlanmaly. Eger bu iş bitse, onda täze mümkinçilikler dörär.
Türkmenistan Ýewropa bazarynda gaz satmak arzuwyny öňden bäri beýan edip gelýär, diýmek, ýakyn wagtda bu ugurda ýagdaýyň has anyklaşmagy mümkin.


text:
Bu ene-atalaryň selfileri çagalarynyňkydan hem bet
Bu juwan adamlar selfilerini owadan çekmek islediler, emma olaryň ene-atalary üstün çykdy. Juwanlara bolsa, olaryň öňünde diňe telpek çykaraýmak galdy.
1. Detallara üns beriň. Kakasy tatuny hem göçüripdir.
4. Bu gyz we kakasy tötänden gyzyň surat sessiýasy bolýan myhmanhanasyna gidipdir.
7. Originalyndan tapawudy ýok :)
8. Like!
11. Gyzynyň ýüz herekedi edil kakasyna çekipdir.
12. Kakasy gyzynyň tatusyny diýseň halaýan bolmaga çemeli.
13. Aýajyga seret!
14. Bärde bolsa, bütin maşgala işiň başyna geçipdir :)


text:
Iň ýokary derejeli medal bu gyza berildi, olam ýeňiji bolany üçin däl
Ähli zat saýlaw ylgawynda başlandy. Bu ylgaw 5000 metr aralykda bolup, Täze Zelandiýaly Nikki Hambli amerikan ylgaýjysy Ebbi d'Agostino bilen çaknyşypdylar. Nikki eýýäm aýaga galyp ylgamaga taýyndy, emma Ebbiniň ýaralanany we kömege mätäçligini gördi.
Ine, şol wagt hem ol Rio Olimpiadasynyň ýatdan çykmajak pursadyna gol atdy. Nikki Hambli öz bäsdeşine ýerden turmaga kömek edip, oňa: "Tur, tur! Finişa tarap ylgamaly!-diýen sözler bilen ýüzlendi.
Olar hut şeýle hem etdiler we finişe bilelikde ylgap ýetdiler. Gyzlaryň ikisi finişe iň soňky bolup geldiler. Sebäbi Ebbiniň trawmasy örän agyrdy we ol tregi inwalid oturgyjynda terk etmeli boldy.
Beýle erbet ýagdaýyň bolup geçmegine garamazdan, gyzlaryň ikisi hem finala geçdi. Olara adamkärçilik görkezip, sportuň çuňňur ruhuny ýaňsydanlygy sebäpli Pýer de Kuberten medali laýyk görüldi. Iň esasam, olar bütin dünýä ýaryşlarda hem ýagşylyga, rehimlilige we adamçylyga ýer barlygyny görkezdiler.


text:
Aşgabat, 24.02.2015. “Türkmenportal”
Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi bilen ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň bilelikde guramagynda geçirilýän fotosergi 23-nji fewralda öz işine başlady.
Türkmenistanyň paýtagtyndaky Şekillendiriş sungaty muzeýinde dowam edýän fotosergi tanymal fotograf Dario Kalmesiň gatnaşmagynda geçirilýär.
Afroamerikan taryhynyň biraýlygyna bagyşlanan bu medeni çäräniň 27-nji fewralda ýapylyşy bolar.
Meşhur alym we taryhçy Karter Wudson tarapyndan 1926-njy ýylda afroamerikan taryhynyň hepdeligi esaslandyrylýar.
1976-njy ýylda ABŞ-nyň 200 ýyllyk baýramy bellenilip, şol ýylda bu hepdelik biraýlyga öwrülýär. Indi 30 töweregi wagt bäri dünýä ýurtlarynda afroamerikan taryhynyň biraýlygy geçirilip gelinýär. Soňky ýyllarda bu çäre Türkmenistanda-da yzygidelri guralýar.


text:
22-nji iýulda Şwesiýada bosgunlykda ýaşaýan belli dissident Aýgül Täjiýewa 65 ýaşynyň içinde tarpa-taýyn aradan çykdy.
Aýgül Täjiýewa 1944-nji ýylyň 27-nji awgustynda Mary şäherinde dogulýar. Ol Türkmen Döwlet Medisina Insititutyny tamamlandan soň, Türkmenistanyň saglygy saklaýyş sistemasynda işleýär.
Aýgül Täjiýewa Türkmenistanyň Gyzyl Ýarym Aý jemgyýetiniň başlygy, Türkmenistanyň Ýokary Sowetiniň soňky çagyrylyşynyň deputaty bolupdy.
Ýurtda bir adamyň häkimligi ýol alyp başlanda, Aýgül Täjiýewa oňa garşy çykdy hem-de deputatlyk mandatyndan mahrum boldy. Aýgül Täjiýewa ahyry ýurdy terk etmäge mejbur boldy. Ol Şwesiýada ýaşaýardy.


text:
Owganystanyň öňki aragatnaşyk ministri Masoum Stanikzaý ýurduň täze goranmak ministri wezipesine dalaşgär görkezildi.
Bu barada owgan prezidenti Aşraf Gani 21-nji maýda mälim etdi.
Eger owgan kanunçykaryjylary Stanikzaýyň dalaşgärligini kabul etse, onda ol 2014-nji ýylyň ahyrynda daşary ýurtly harbylar ýurdy terk edensoň, owgan güýçleri “Talybana” garşy aglaba ýekelikde göreşýän mahaly, ýurduň harbylarynyň jogapkärçiligini öz üstüne alar.
Stanikzaý 2002-2004-nji ýyllar aralygynda ýurduň aragatnaşyk ministri wezipesini ýerine ýetirip, 2009-njy ýylda Ýokary parahatçylyk geňeşiniň sekretariatynyň başlygy wezipesine bellenipdi. Gürrüňi edilýän geňeş “Talyban” hereketi bilen gepleşikleri geçirmek üçin hökümet tarapyndan döredilen topardyr.


text:
Owganystanyň günorta-gündogarynda ýol ýakasynda goýlan bomba düýn çaklaňja awtobusda barýan alty adamy öldürdi. Bu partlama Pakistan bilen serhediň golaýynda, Host welaýatynyň Tani etrabynda boldy.
Ýerli resmiler ölenleriň arasynda aýallar bilen çagalaryň hem bardygyny aýdýarlar.
BMG Owganystanda her ýyl zorlukly wakalar netijesinde 2 müň çemesi adamyň ölýändigini aýdýar. Ol adamlaryň köpüsi talyplar ýa-da talyplara ilteşikli pitneçileriň hüjümleriniň pidasy bolýarlar.
Düýn Kandagar welaýatynda bir tire baştutany öldürildi. Ýerli resmiler Argandab etrabynyň tire baştutany Hajy Abdul Rahmanyň ölümini talyp jeňçilerinden görýärler.


text:
Eger täze döreýän bazarlara mahsus bir umumylyk bar bolsa, ol belli bir tertip-düzgüniň bolmazlygy, aljyraňňylyk diýse bolar. Eýsem bu başagaýlygyň arkasynda nämeler dur?
Ilki bilen täze döreýän bazarlardaky bidüzgünçilikleriň ýaýrawyna göz aýlalyň.
Maýadarlar, dünýä boýunça, yraň atýan ykdysadyýetler we syýasy durnuksyzlyk aladalary sebäpli, ýyl başyndan täze döreýän bazarlardan gaçmaga başladylar.
Bu başagaýlyk her bir täze döreýän bazarda duýulmady, emma global bir fenomen hökmünde gürrüň ederlik derejede giň ýaýran ýagdaý.
Geçen hepde munuň has görnetin mysallary peýda boldy. Anna güni, 24-nji ýanwarda Orsýetiň rubly soňky bäş ýylda amerikan dollarynyň garşysynda iň aşaky derejesine düşdi. Türkiýäniň lirasy bolsa, bir günde 1.6 prosent aşak gaçdy. Şol bir wagtda, Günorta Afrikanyň randy 2008-nji ýylyň oktýabryndan bäri özüniň iň gowşak pozisiýasyna düşdi. Hatda Meksikanyň pesosy, dünýäniň täze döreýän bazarlarynyň iň hümmetli pularynyň biri hem, iýundan bäri amerikan dollarynyň garşysynda iň gowşak derejesine düşdi.
Bu problemanyň sebäbi näme?
Londonda ýerleşýän «Capital Economicsiň» täze döreýän bazarlar boýunça baş eksperti Neil Şearing bu başagaýlyga maýadarlaryň ynamyny gaçyrýan iki ýagdaýyň sebäp bolandygyny aýdýar:
"Olaryň birinjisi Hytaýyň ykdysadyýetiniň ugry we ol ýerdäki ýagdaýyň kynlaşmak ähtimallygy baradaky aladalaryň gaýtadan janlanmagy. Ikinji sebäp maýadarlaryň Birleşen Ştatlaryň Fedi, ýagny Federal Rezerw banky tarapyndan görülýän çärelere we Birleşen Ştatlardaky pul syýasatynyň berikdilmegine tarap alynýan ugra üns bermegi bilen bagly."
Dekabr aýynyň görkezijileri ozal umyt edilen ösüş sanlarynyň derejesinden pes sanlary, ýagny ykdysady haýallamany görkezenden soň, Hytaý ykdysadyýetiniň ösüşi baradaky aladalar has ýokarlandy. Ýogsa bu ýurduň ykdysadyýeti beýleki ösýän bazarlaryň hem bir topary üçin itergi bolup görnüpdi. Bu ýagdaý Aziýa ýurtlaryndaky halkara maýadarlaryny gorkuzdy we olar öz aksiýalaryny satyp, kapitallaryny yza çekdiler we ýerli pullardan ýüz öwürdiler.
Şu arada Birleşen Ştatlaryň Federal Rezerw banky, Amerikan ykdysadetine pul goýbermek bilen, özüniň «san taýdan ýeňletme» syýasatyndan yza çekilmek we ahyrynda ony bes etmek planlaryny yglan etdi. Bu syýasat ozal nagt puly karz bermegiň, şol snda täze döreýän bazarlara karz bermegiň äpet bir howzy bolup hyzmat edýärdi.
Halkara maýadarlary şol howzuň daralmagy Türkiýe, Brazil, Hindistan, Günorta Afrika, Indoneziýa ýaly ýurtlarda maliýe problemalarynyň köpelmegine getirer diýip howatyr edýärler. Bu ýurtlar ozal döwlet býužetindäki agyr bergilere, defisitlere daşary ýurt kreditine daýanyp hötde gelýärdi.
Ýerli şertler hem problema sebäp bolýarmy?
Hawa, käbir ýurtlarda, golbal faktorlara garanda, bu kynçylyklaryň arkasynda ýerli meseleler dur.
Şearing bu ýagdaýyň täze döreýän bazarlaryň hersiniň özüne mahsus gowuşgunsyzlyklary bilen baglydygyny belleýär. Mysal üçin, onuň pikirine görä, Orsýetiň öňünde duran iň uly problema ösüşiň täze çeşmelerini tapmak synanyşygy bilen bagly. Bu ýerde Birleşen Ştatlaryň Federal Rezerw banky bilen bagly mesele ýok. Orsýetiň rubly şu ýyl ykdysady ösüşiň ugursyz geljegi baradaky aladalar sebäpli 10 prosent çemesi hümmetini gaçyrdy.
Türkiýäniň başagaýlygynyň başga sebäbi bar. Bu ýurduň lirasy premýer-ministr Rejep Taýyp Erdoganyň ýakyn ýaranlaryny nyşana alýan korrupsiýa derňewi 17-nji dekabrda jemgyýetçilige aýan edileli bäri 20 prosent çemesi aşak gaçdy. Şondan soň Erdogan bu derňew bilen ilteşikli onlarça prokurory yýe polisiýa ofiserini işden aýyrmak bilen, hökümete bolan ynamyň belli derejede aşak gaçmagyna sebäp boldy.
Türkiýäniň Merkezi banky çarşenbe güni, 29-njy ýanwarda, öz pulunyň hümmetini saklamak üçin, karz prosentini ýokarlandyrdy. Günorta Afrika bilen Hindistan hem şu hepde öz pullarynyň hümmetini berkitmäge synandy.


text:
Duşenbe güni Gazagystanyň şikaýat sudy bu ýurduň Kommunistik partiýasynyň işini alty aý möhlet bilen togtatmak baradaky ozalky hökümi öz güýjünde galdyrdy.
Ýakynda, 4-nji oktýabrda Almaty şäheriniň sudy Gazagystanyň Kommunistik partiýasyny ýurduň Jemgyýetçilik guramalar baradaky kanunyny bozanlykda aýyplap, bu partiýanyň işini alty aý togtatmak barada höküm çykarypdy.
Hususan-da, sud Kommunistik partiýanyň hasaba alynmadyk “Alga” partiýasy bilen bileleşip Halk Frontuny döretmegini kanuna garşy gelýän iş diýip hasaplady.
Almaty şäheriniň sudy Kommunistik partiýanyň lideri Ghaziz Aldamjarowy hem bu iş bilen bagly kanun bozmakda günäli tapyp, oňa 15 müň 100 teňňe jerime salypdy.
Şikaýat sudy duşenbe güni bu hökümleriň hemmesini öz güýjünde galdyrdy.