text:
Häzirki wagtda dünýäniň köp döwletleri demokratik sistema geçip başladylar. Amerikanyň belli syýasatşynasy Samuel Hantington özüniň «Demokratiýalaşmagyň üçünji tolkuny»
diýen ylmy işinde 1974-nji ýylda Portugaliýada başlanan demokratiýanyň üçünji tolkunynyň öňki Sowet Soýuzynyň we Gündogar Ýewropanyň totalitar sistemadan azat bolmagyna getirenligini belläp geçýär.
Ol öz teoriýasynda dünýäniň demokratiýalaşmak ýoluny üç sany tolkuna bölýär. Awtor öz kitabynda demokratiýanyň tolkunlarynyň taryhyň
Samuel Hantington (1927-2008)
dürli hadysalaryndan ugur alyp bilýänligini birnäçe mysallaryň üsti bilen subut edýär. Onuň teoriýasynda birinji demokratik tolkun «uzak möhletli» diýip atlandyrylýar, ol 1828-1926-njy ýyllary öz içine alýar. Ikinji «gysga döwürli» demokratik tolkunyň 1943-1962-nji, üçünjisiniň 1974-nji ýyldan başlananlygy görkezilýär. Hantingtonyň garaýşyna görä, üçünji tolkun häzir hem dowam edýär.
Demokratik tolkunlaryň diňe döwlet agdarylşyklarynyň üsti bilen däl-de, ykdysady ösüşler bilen hem bolup bilýänligini syýasatşynas Hantington kitabynda belläp geçýär. Bu prosesleriň amala aşmagynda dinleriň hem aktiw rol oýnap bilýänligini, esasan hem hristian dininiň protestant toparlarynyň demokratik dolandyrşyň (kollektiwleýin) tarapynda durup gelendigini Hantington aýdyp geçýär.
Käbir syýasy bilermenler yslam dünýäsinde demokratiýanyň ýol almajagyny, bu diniň asly konserwatiw ideýalara ýugrulandygy bilen düşündirýärler. Olaryň pikirine görä, häzirki dünýäde diňe Türkiýe döwleti bolaýmasa, ol hem doly däl görnüşli demokratik sistemada ýaşaýan ýeke-täk yslam dinli ýurtlaryň biridir. Munuň sebäplerini olar asyrlar boýy yslam taglymatynyň ýoýlup gelmeginde görýärler. Arap hanlyklary monarhiýa sistemasyny berkitmek üçin öz ündeýän wagyzlarynda ilatyň bir patyşa boýun bolmagyny, hanyň, soltanyň, patyşanyň ähli buýruklarynyň gep-gürrüňsiz ýerine ýetirilmegini, şeýle hem bir şahsa (ymama) tabyn bolmaklygy ündeýärler.
Meniň pikirimçe, bu ýerde sebäp esasy dini taglymatda däl-de, halkyň ykdysady we sowatlylyk derejesinde. Dünýäde yslam dinine uýýän döwletleriň 80%-den gowragy, häzirki ykdysady ölçeg bilen aýdanymyzda, garyplykda ýa-da gedaýçylykda ýaşaýarlar. Beýle ýagdaý bu döwletlerde bisowatlygyň hem ösmegine getirýär. Bu hem milleti syýasy talaplardan daşda saklaýar. Ýurtda demokratik prinsipler ündelýänem bolsa, ol asyl görnüşinde işläp bilmeýär.
Merkezi Aziýa ýurtlary, SSSR ýykylansoňam, ine, indi 20 ýyl bäri demokratik hukuk döwletini gurup bilmän gelýärler. Munuň esasy sebäpleriniň biri hem halkyň ykdysady ýagdaýynyň derejesiniň pese düşmegindendir. Ýogsa, Merkezi Aziýanyň üç sany döwleti - Gazagystan, Türkmenistan, Özbegistan tebigy serişdelere baý döwletler. Eger Türkmenistan her ýylda 70 milliard kubometre golaý tebigy gaz öndürip, onuň 80 %-ni-de eksport edýän bolsa, Gazagystanda her ýylda 40-50 mln tonna nebit öndürilýär. Bu baýlyklar, elbetde, ol ýurtlaryň halklarynyň sowatly we orta gurplulykda ýaşamagyny üpjün etmeli. Ýöne, gynansakda, iş ýüzünde bu beýle bolaýanok.
Ýakynda goňşy Gyrgyzystanda bolan syýasy wakalar bu meselede dörän ýagdaýlary aýdyňlaşdyrdy. Gyrgyzlarada 2005-nji ýylda bolan «Çigildem rewolýusiýasy» we 2010-njy ýylyň aprelinde bolup geçen halk tolgunyşyklary ýaly prosesler diňe Özbegistanda 2005-nji ýylda Andijanda bolan halk nagilelikleri bolaýmasa, başga ýerlerde gozgalaň bolmady. Munuň sebäbini ykdysady mesele bilen düşündirse bolar.
Gyrgyzystan beýleki goňşy döwletler ýaly baý däl. Onuň territoriýasynda tebigy baýlyklar ýok. Ol esasasan oba hojalygy bilen eklenýän döwlet. SSSR-iň dargamagy bu döwleti iň garyp döwletleriň hataryna getirdi. Ýurtda dörän agyr ykdysady ýagdaýlar halkyň köçä çykmagyna, öz hukuklaryny talap etmegine sebäp boldy. Hökümet daşary ýurtlaryň maliýe kömegine mätäç. Garaşsyzlygyň ilkinji ýyllaryndan başlap, gyrgyz hökümetiniň «Halkara walýuta fondundan» karz pullary almagy ýurtda az hem bolsa syýasy erkinligiň açylmagyna getirýär. Şonuň üçinem halkara guramalaryň talaplary bilen, gyrgyz hökümeti mejbury syýasy reformalary geçirmeli bolýar. Bu hem ýurtda syýasy partiýalaryň döremegine getirýär.
Gyrgyzlaryň ilkinji prezidenti Askar Akaýew şu ýylyň aprelinde Bişkekde bolan syýasy wakalar hakynda Moskwada beren interwýusynda ýokardaky pikirleri tassyklap, şeýle diýdi: «Eger meniň hem ýurdumda (Gyrgyzystanda) Türkmenistandaky, Özbegistandaky ýaly tebigy gazym, altynym, Gazagystandaky ýaly hem nebitim, iri senagat pudaklarym bolsady, onda menem şu güne çenli häkimýetde oturardym! Tebigy baýlyk ýok ýurtda sen mejbury ýagdaýda halkara syýasy basyşlara duçar bolýaň. Eger-de Türkmenbaşynyň gazy bolmadyk bolsa, onda ol hem bir wagt häkimligini ýitirerdi»
. Mongoliýa mysaly
Askar Akaýewiň bu pikirleri Merkezi Aziýa girýän, hiç wagt resmi taýdan SSSR-iň düzümine girmedik, ýöne onuň syýasy ideologiýasyny 60 ýyldan gowrak wagtlap ýöredip gelen Mongoliýanyň mysalynda görse bolar. Merkezi Aziýanyň demirgazygynda ýerleşýän Mongoliýa döwletiniň territoriýasy 1566,5 müň km2, ilaty iki ýarym million adam. Dinleri buddizm we yslamdyr. Ilatyň 50%-den gowragy oba ýerlerinde ýaşaýar. Olaryň aglabasy häzirki güne çenli dikme öýlerde (gara öý) ýaşaýarlar. Mongoliýa 1961-nji ýyldan bäri BMG-niň agzasydyr. 1990-njy ýylda Halkara walýuta fonduna (IMF), 1991-nji ýylda «Goşulmadyklaryň hereketine», 1997-nji ýylda bolsa «Dünýä söwda guramasynyň» agzalygyna kabul edilýär.
Mongoliýanyň territoriýasynyň 40%-ni daglar tutýar, galan ýeri bolsa çöller. Belki, onuň göze dürtülip duran baýlyklarynyň ýoklugy sebäpli öz wagtynda Iosif Stalin ony SSSR-iň düzümine kabul eden däldir. Ýöne sowet döwründe Mongoliýa SSSR-iň resmi däl bir bölegi hasap edilýärdi.
1990-njy ýylda SSSR-iň ykdysady taýdan güýçden gaçmagy Mongoliýanyň özbaşdak ýaşap başlamagyna getirýar. Olar ilki marksizm-leninizm ideologiýasyndan daşlaşyp, ýurduň ykdysadyýetine üns berip başlaýarlar. Şol wagt ýurtda hereket eden ýeke-täk «Mongoliýanyň milli rewolýusion partiýasy» öz programmasyny sosial ideýalar bilen baýlaşdyrýar. Mongoliýanyň daşary dünýä, ylaýtada kapitalistik ýurtlar bilen aragatnaşyga girmegi onuň 1990-njy ýylda Halkara walýuta fondunyň agzasy bolamagyna getirýär. Bu hem ýurduň syýasy we ykdysady taýdan ýumşap başlamagyna ýol açýar. Hususy eýeçilik ýuwaş-ýuwaşdan işläp ugraýar. Ýurduň oba ilaty syýasy bisowatlygyna galsa-da, Mongoliýada syýasy partiýalar döräp başlaýar. 2003-nji ýylda olaryň sany 17-ä ýetýär.
1992-nji ýylýň 13-nji ýanwarynda Mongoliýa täze Konstitusiýany kabul edýär. Şol Konstitusiýa laýyklykda, Mongoliýanyň halky parlament we prezident görnüşli döwlet sistemasyny saýlap alýar. Olaryň Konstitusiýalary ýakynda gyrgyzlaryň referendumynda kabul eden Baş kanuna gaty meňzeş.
Mongoliýanyň parlamenti «Beýik döwlet huraly» diýlip atlandyrylýar. Onuň 76 sany deputaty bar. Öňki hökümetiň «Milli rewolýusion partiýasy» tä 2004-nji ýyla çenli parlamentiň 98% deputatlyk ornuny öz ellerinde saklap geldi. Şol ýyl geçirilen parlament saýlawlarynda oppozision «Watan-Demokratiýa partiýasynyň» 36 orny eýelemegi ýurtda täze hökümetiň döremegine getirýär.
Häzir Mongoliýa sebitde ýeke-täk demokratik režimli döwlet. Onuň iki tarapyndan gurşap alan Hytaý halk respublikasynyň we Russiýa Federasiýasynyň syýasy haýbaty demokratik Monogoliýany öz ýolundan dänmäge mejbur edip bilenok. Az sanly mongol halky demokratiýanyň tagamyny dadansoň, ony yzyna köne awtoritar režime dolap getirmek hiç bir güýje başartmasa gerek.
Mongoliýanyň syýasy tejribesi gyrgyzlara hem uly sapak bolýar. Gyrgyzlaryň ykdysady ýagdaýlaryndan çen tutsaň, onda bu döwletiň hem ýakyn ýyllarda Mongoliýanyň geçen ýollaryny geçip, demokratik sistemaly döwletleriň birine öwrüljegini aýtsa bolar.
Syýasatşynas Samuel Hantingtonyň teoriýasyndan ugur alsaň, Merkezi Aziýanyň tebigy baýlyklara baý döwletleri bolan Gazagystan, Özbegistan, Türkmenistan geljekde ykdysady ösüşleriň üsti bilen demokratiýa aýak basmaly. Sebäbi bu döwletleriň üçüsem öz Konstitusiýalarynda demokratiýa sistemasynyň tarapdarydygyny tassyklaýarlar. Bularda demokratiýanyň daşky görnüşleri görünse-de, geljekde ykdysadyýetiň ösmegi onuň içki döwlet strukturalarynda hem döremegine getirer. Dogry, bu proses ýene ençeme ýyllary öz içine alar. Eger-de dünýa ykdysady çökgünligi dowam etse, ýurtda ykdysady ösüşler amala aşmasa, onda bu döwletlerde halk tolgunşyklarynyň ýüze çykyp, awtoritar režimleriň halk gozgalaňlary sebäpli häkimliklerini ýitirmegi-de ahmaldyr. Bu hem, Hantington aýtmyşlaýyn, demokratiýa barmagyň ikinji ýoludyr.
Gurbangeldi Töräýew aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


c: text/html

text:
Düýn Orsýetiň Sankt-Peterburg şäheriniň sudy orsýetli milletçi skinhedlerden 12-sine milletçilige esaslanýan jenaýatçylykda, şol sanda, adam öldürmekde hem günä bildirdi.
Sankt-Peterburgyň sudy bu ýaş milletçileri 2007-nji ýylyň fewralynda Moldowanyň, Ermenistanyň, Özbegistanyň we Kamerunyň raýatlaryna aýry-aýrylykda hüjüm edip, olary pyçaklamakda aýyplady. Şol pyçaklananlardan biri hüjümiň pidasy bolupdy.
Ýakyn günlerde Orsýetiň sudy bu aýyplanýan milletçileriň işi boýunça höküm çykarar diýlip garaşylýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türk sudy 3 ýaşly oglan Aýlan Kurdiniň ölümi bilen bagly iki sany siriýaly adam gaçakçysyna 4 ýyl iki aý türme tussaglygy hökümini çykardy.
Aýlan Kurdiniň kenarda tapylan jesedi bosgunlar krizisine bütin dünýäniň ünsüni çekipdi.
Bodrum sudy ol iki adamy adam gaçakçylygynda günäli tapdy, emma olary Aýlany we ýene dört adamy bilkastdan geleňsizlik netijesinde gark etmek aýyplamasyndan aklady diýip, häkimiýetler aýtdy.
Türk kenarynda ýüzin ýatan siriýaly oglanjygyň fotosuraty, mundan ozal ýüzlerçe adam şeýle hupbatlary gören hem bolsa, migrantlaryň çekýän aýylganç jebir-jepasyna has kän üns çekdi.
Aýlanyň dogany Galip, ejesi Rihan hem Egeý deňzinden Gresiýa aşjak bolanda gark bolan bäş adamyň arasyndady.
Bu waka geçen ýylyň sentýabrynda bolupdy.


text:
9-njy oktýabrda Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy etrabynyň Gyýanly şäherçesinde gurlan deňiz suwuny süýjediji täze desga hem ulanmaga berildi.
Etrabyň suw üpjünçiligini has ýokary derejelere çykarmaga gönükdirilen hem-de ekologiýa howpsuzlygynyň iň öňdebaryjy ölçeglerine we kadalaryna laýyk gelýän bu düzümleýin möhüm desganyň açylyş dabarasyna oba hojalyk toplumynyň ýolbaşçylary we wekilleri gatnaşdylar.
Kärhananyň esasy önümçilik bölüminde kuwwaty bir gije-gündizde 50 000 kub metr bolan suw süýjediji täze desga barada gürrüň berýän wideofilm görkezildi. Ol tehnologik desgalaryň tutuş toplumyny öz içine alýar. Süýjediji iň täze enjam bilen enjamlaşdyrylypdyr. Bu enjam häzirki günde hemme zerur inžener-tehniki düzümi bolan iň kämil enjamdyr. Wideofilm bu çylşyrymly önümçiligiň tehnologik işi barada aýdyň düşünje almaga mümkinçilik berýär.
Desgany ABŞ-nyň, Germaniýanyň we Italiýanyň işläp düzüjileriniň suw arassalaýjy iň täze tehnologiýalaryny peýdalanmak bilen, “Polimeks” türk kompaniýasy gurdy.
10 metr çuňlukdan kuwwaty sagatda 4200 kub metr bolan sorujylaryň kömegi bilen alynýan suw göwrümi 10 müň kub metr bolan gaba iberilýär. Bu ýerde suw arassalanýar, soňra ultramelewşe süzgüçden geçmegi üçin beýleki bir gaba ýygnalýar. Bu tapgyrda iriligi 0,02 mikrona çenli bölejikler saklanyp galynýar, şondan soň suw ters osmos desgasynyň üstünden geçýär.
Soňra dolandyryş enjamynda düwmäniň basylmagy bilen süýjediji desga herekete girizildi we bu ýere ýygnananlar onuň işini synladylar. Bular barada ýaş hünärmen jikme-jik gürrüň berdi.
Deňiz suwy birnäçe tapgyrlarda düýpli arassalanylýar: muňa ilki deslapky, soňra inçe arassalaýjy bölümler jogap berýär. Ahyrynda bolsa oňa arassalanan suw bolmak garaşýar. Süýjedijiniň esasy bölegi ters osmos desgasydyr. Bu ýerde kuwwatly sorujylar örän uly basyş astynda deňiz duzyny geçirmeýän ýörite membranalaryň içine sordurýar. Membranalaryň 12-si deňiz suwuny duzly suw we arassalanan suw hökmünde ikä bölýär. Arassalanan suw minerallar bilen baýlaşdyrylýar, bu bolsa kalsiniň, magniniň we beýleki möhüm elementleriň zerur bolan derejesini üpjün edip, gerekli ölçeglere we ülňülere ýetirilýär hem-de suw göwrümi 40 müň kub metr bolan ýygnaýjy gaba gelip gowuşýar, şol ýerden bolsa suw itekleýji merkeze barýar.
Bu ýerden suw öndürijiligi sagatda 420 kub metr bolan sorujylaryň kömegi bilen geçirijiler boýunça Türkmenbaşy şäheriniň dürli etraplarynyň içimlik suw toplanýan gabyna iberilýär.
Şeýlelik bilen, täze suw süýjediji desga ”Awaza” milli syýahatçylyk zolagynyň hem-de Türkmenbaşy şäheriniň arassa içimlik suwuna bolan barha artýan islegini doly kanagatlandyrmaga mümkinçilik berýär.


text:
«Sözleriň iň gowusy zalym şalaryň ýüzüne aýdylýan hakykatdyr!»
(Muhammet pygamberiň hadyslaryndan).
Sada halk, aýratyn-da durmuşyň çuň manysyna heniz doly göz ýetirmegi başarmaýan ýaşlar ýurduň içindäki resmi radio-telewideniýede, gazet-žurnallarda näme ýazylsa, şoňa ynanýar. Sebäbi resmi radio-telewideniýäniň, gazet-žurnallaryň sözi — hökümetiň sözi bolup durýar. Resmi radio-telewideniýäniň, gazet-žurnallaryň dili — hökümetiň dili bolup durýar.
Sada halk hökümet mydama hakykaty aýdýandyr öýdüp düşünýär. Hökümet hiç wagt ýalan sözleýän däldir öýdýär. Näme üçin sada halkda şeýle düşünje bolýar? Sebäbi sada halk syýasatyň nämedigine düşünenok. Halka syýasatyň hakykatda nämedigi barada düşünje berlenok. Syýasat bolsa — her bir hökümetiň ýurdy dolandyryş ýoly. Hiç bir hökümet öz-özüni, öz ýoluny ýamanlamaýar. Aýratyn-da bir adam tarapyndan dolandyrylýan hökümet özüni tankytlamaga ýol bermeýär.
Geliň, biz öňki Sowet Soýuzynyň ýaşan ýyllaryny hem-de Garaşsyz Türkmenistany Nyýazowyň dolandyran ýyllaryny mysal alyp göreliň:
«Sowet halky dünýäniň iň bagtly ýaşaýan halky» diýlip, sowet mekdeplerinde okadylýardy. Ýöne, häzirki ýaşlaryň köpüsiniň bilmeýän bolmagy hem mümkin, sowet hökümeti özüniň dörän gününden bäri «halk duşmanlary» diýip, günäsiz adamlary, sowatly adamlary birsyhly atdyryp, türmelere basdyryp geldi. 1937-1938-nji ýyllarda türmä ugradylmadyk, atylmadyk maşgala galmady diýerlik.
Taryha ser salsak…
Ýöne şeýle-de bolsa, bu işi etdirýän Stalin — Sowet Soýuzynyň ýolbaşçysy diňe öwülýärdi. Ol halka bagt paýlaýan adam hökmünde gazet-žurnallarda, radio-telewideniýede wasp edilýärdi. Hakykatda bolsa Stalin halkyň duşmanydy, halky gyrgyna berýän, halky ýurdundan kowdurýan, halky türmä basdyrýan adamdy. Bu hakykaty sada halka kim düşündirmelidi, kim ýetirmelidi? Ýurduň gazet-žurnallarynda, radio-telewideniýesinde hakykaty aýtmak gadagandy. Gazete ýazmak beýlede dursun, Stalin hakda dilden ýekeje ýaramaz sözi diýeni hem göni atýardylar.
Hakykaty halka ýetirýän, dogry sözi aýdyp, halkyň gözüni, aňyny açýan adamlar — hakykatçy žurnalistler, ýazyjylar, alymlar, syýasatçylar, taryhçylar... Garaz, olar köp. Dünýe şeýle hakykatçylaryň barlygy üçin gowulyga tarap barýar.
Hakykaty halka ýetirmäge öz ýurdunda mümkinçilik tapmadyk hakykatçylar zalym diktatorlaryň eden-etdiliklerini aýtmak üçin alaçsyz ýagdaýda başga ýurtlardan tribuna gözleýärler. Her ýurduň özi hakykaty aýtjaklara öz gazet-žurnalyndan, radio-telewideniýesinden orun berse, hiç kim aýtjak sözüni ýurtdan daşary çykaryp ýörmezdi.
Emma, gynansagam, diktaturanyň höküm sürýän ýurtlarynda köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň hiç biri hakykaty aýtmaga ýol bermeýär. Demokratik ýola düşen ýurtlar bolsa, hakykaty aýtmak üçin hemmelere öz tribunalaryny gysganmaýarlar.
Geliň, indi pikir edeliň, özüniň Sibirdäki konslagerlerinde millionlarça adamy çüýreden hem atan Stalin Watan dönügi, halk duşmanymy ýa-da Staliniň hökümetiniň bigünä halky atýanlygy, türmelere basýanlygy, daşary ýurtlara kowýanlygy hakdaky hakykaty daşary ýurt radiolaryna, gazet-žurnallaryna ýazyp, halka ýetiren adamlar Watan dönügimi?
Sowet Soýuzynyň gazetleri hakykaty aýdýan adamlary Watan dönügi hökmünde ýamanlap ýazýardylar.
Dogrusyny aýtsak, demokratiýany ýaýbaňlandyrýan daşary ýurt radiolarynda hakykaty birsyhly aýtmak bilen, Sowet Soýuzy ýykylyp, onuň düzümine zorluk bilen salnan respublikalar azat boldular, garaşsyz boldular.
Garaşsyzyk döwri
Garaşsyz Türkmenistanyň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazow hem hut Staliniň ýoly ýaly ýol bilen ýurdy dolandyryp başlady. Nähak ýurtdan çykarylanlar, basylanlar onuň döwründe-de az bolmady. Nyýazow halkyň öýüni ýykdyryp, öý bermedi. Kitap-kino çykarmagy gadagan etdi. Şahyrlara öz adyndan goşgy ýazdyrdy…
Nyýazow ýaşlary işsiz, okuwsyz goýdy. Şeýle-de bolsa, ýurduň gazet-žurnallary, radio-telewideniýesi bu zatlary halka ýetirip bilmeýärdi. Nyýazowy diňe öwdüler. Ony iň gowy adam hökmünde tarypladylar. Emma hakykaty welin halka ýetirmek gerekdi. Hakykaty aýtmaga ýurduň içinde rugsat berilmänsoň, hakykatçy žurnalistler, alymlar, ýazyjylar, syýasatçylar Nyýazowyň eden-etdilikleri baradaky hakykaty daşary ýurtlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň üsti bilen halka ýetirdiler.
Nyýazowçy hökümet hakykatçy žurnalistleri, ýazyjylary, alymdyr syýasatçylary öz metbugatynda «Watan dönükleri» diýip, ýamanlap ýazdyrdy. Ýöne Watan dönüginiň hakykaty aýdýanlarmy ýa-da halkyň öýüni ýykýan, halkyň ogul-gyzyny işsiz, okuwsyz goýýan kişimi, muny akylly adamlar bilýärler.
Hakykaty aýdýanlar öz dogry sözlerini daşary ýurtlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinden aýtsa-da, öz ýurtlarynda aýtsa-da, halka peýdaly iş edýärler.
Nyýazowyň döwründe hökümetiň ýolbaşçy işlerinde işläp, ýurdy talan adamlaryň ençemesiniň üsti açylyp, olaryň daşary ýurt banklarynda kän pul goýandyklary anyk boldy. Olara, elbetde, jeza çäresi bellendi. Şeýle ýagdaýlaryň her ýyl hem üstünden baryp bolar. Ýöne ol zatlary hakykatçy žurnalistler ile aýan edäýmese, hökümet işgärleriniň özleri gizlin saklaýarlar. Eýsem-de bolsa, ýurdy talaýanlaryň ile aýan edileni gowumy ýa-da ilden gizlin saklanany? Bu ýerde ýurdy talaýan Watan dönügimi ýa-da onuň üstüni açýan žurnalistler? Goý, bu sowala ýaşlaryň özi jogap bersin!
Bu zatlar hakda dogry netije çykarmagy başarmak gerek. Watan dönüginiň hakykatda kimdigine göz ýetirmegi başarýanlar halkyna-da haýyr edip bilerler.
Serdar Gulgeldiýew aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Mosulda Oraza aýy: YD nardyny, dominony we doga-tumarlary gadagan etdi.
YD-niň ýaragly toparynyň Yragyň demirgazygyndaky Mosuly eýelemegi bilen bu şäheriň halky üçin ýaşaýyş şertleri görnetin üýtgedi. Bu radikal sünni toparyň mukaddes Oraza aýynda girizen dürli gadagançylyklary bolsa halkyň ýaşaýşyny duýarlykly derejede agyrlaşdyrdy.
YD-niň dini alymlary Oraza aýynyň owaldan gelýän ýörgünli düzgünleriniň köpüsini bikanun diýip yglan etdiler. Ol düzgünler bu radikal toparyň ýöredýän syýasatyna ters hasaplanýar.
Yragyň "Hamrin News" internet sahypasynyň berýän maglumatyna görä, şol gadagançylyklaryň arasyna domino we nard oýnamak hem girizilipdir.
Gadaganlyklara özboluşly garşylyk
Mundan başga-da Yrakda gadymdan gelýän "Ýüzük gizledi" oýny hem gadagan edilipdir. Yraklylaryň "Mahibs" diýip atlandyrýan ol oýny iki topar gezekli-gezegine öz ellerinde ýüzük gizläp, oýnaýarlar. Oýnuň şertine görä, garşydaş topar utmak üçin ýüzügiň kimiň elinde gizlenendigini tapmaly. Ahyrynda bolsa oýna gatnaşanlara süýji tagamlar we sowuk içgiler hödürlenýär.
Şeýle gadagançylyklara özboluşly garşylyk hökmünde Mosul halky, wagty şadyýan geçirmek üçin, göreş tutmak we ylgamak bäsleşiklerini geçirýärler.
Radikal toparlar şol bir wagtyň özünde hem zenanlaryň käbir hak-hukuklaryny düýpgöter ýok etdiler. Mosulda gadagan bolansoň, zenanlar agzaçar üçin daşaryk çykyp bilmeýärler.
Azyk önümlerini satýan dükanlar üçin hem gadagançylyk girizildi. Olar diňe agzaçardan soň açylmaly edildi.
Yslam ybadatlarynyň gözegçilik astynda tutulmagy
Dükanlaryň işleriniň çäklendirilmegi, oýunlar we zenan azatlyklary baradaky gadagançylyklar halky sosial taýdan çäklendirmegiň bir görnüşi hasaplanýar.
Mosuldaky Oraza aýyndaky gadagançylyklar bilen ýaragly toparyň baştutanlary yslam ybadatlaryny hem ygtykatlaryny ýokary derejede gözegçilik astynda saklap, yslamyň ýaňy dörän döwründäki ýaşaýyş görnüşini gaýtadan ornaşdyrmak isleýärler.
Aslynda oraza ygtykatlarynyň üýtgedilýändigi mukaddes aýyň ilkinji hepdesinde äşgär boldy. Ýagny, özüne YD diýip at berýän ýaragly topar öz eýelän sebitlerinde mukaddes aýyň 19-njy iýunda başlanjakdygyny yglan etdi. Olardan başga sünni mezhebindäkiler bolsa oraza aýyna 18-nji iýunda başladylar.
Mosuldaky Oraza bilen bagly permanlarynyň biri hem mukaddes aýda okalýan namazlaryň kadasynyň üýtgedilmegidir.
YD sünnüleriň tarawa namazyny gadagan etdi
Tarawa namazy musulmanlar üçin wajyp hasaplanmaýar. Şonuň üçinem ony günüň ahyrynda ýassy namazyndan soň okamaly edildi. Bu ybadat wajyp bolmasa-da, sünnüleriň köpüsi ony lebzi halallygyň alamaty hökmünde berjaý edýärler. Saud Arabystanynyň alymlary hem tarawa namazyny hut şeýle manyda okamagy maslahat berýärler.
YD tarawa dogasyny "Bid'ah" diýip hasaplaýar. Bu yslamy termin "täzelik" ýa-da "soňky tapylan" diýen ýaly manylary berýär.
Londonyň şalyk kolležiniň yslam baradaky hünärmeni Karul Kersteniň bellemegine görä, tarawanyň gadagan edilmegi bu toparyň näderejede gaty yzagalak düşünjä eýerýändiginiň bir subutnamasydyr.
"Azat Yrak" Radiosy 21-nji iýunda sekiz şyhdan ybarat bolan toparyň halkyň gözüniň öňünde jezalandyrylandygyny habar berýär. Karul Kersteniň pikrine görä, YD-niň bu soňky ädimi Mosulda musulmanlary gaty närazy eder we şol bir wagtyň özünde bu gadagançylyk beýleki sünni alymlarda hem güýçli nägilelik döreder.


text:
Stress — bu adam bedeniniň dartgynlylyk ýagdaýy. Ol daş-töwerekdäki ýaramaz täsirlerden (fiziki we ruhy şikesler, ölüm, ýakynlaryňdan jyda düşmek we ş.m) goranmak üçin edilýän hereketleriň netijesinde ýüze çykýar. Stress ýagdaýyny dogry kesgitlemek we oňa garşy göreşmek üçin, ol baradaky ýalan toslamalary we hakykaty bilmelidir.
Aşakda giňden ýaýaran toslamalaryň 15-si berlendir. Her toslamanyň aşagynda bolsa olary ýalana çykarýan düşündirişler bar:
1-nji toslama:
Stress meniň saglyk ýagdaýyma zeper ýetirip bilmeýär, sebäbi ol meniň diňe aňymda bolýar.
Bu ýalan! Stress diňe bir ruhy ýagdaýa däl, eýsem bedeniň fiziologiki işlerine hem täsir edýändir. Stressiň netijesinde ýüze çykýan kesel adamyň saglygyna howp salýar. Muňa mysal hökmünde ýürek tutgaýlary, ýokary gan basyşy, immunodefisit, aşgazan we içege ýaralary ýaly keselleri getirmek bolýar.
2-nji toslama:
Stressden diňe ejiz adamlar ejir çekýärler.
Bu ýalan! Tersine, güýçli, işeňňir adamlar has uly stresslere duçar bolýarlar. Sebäbi olar öz öňlerinde uly maksatlary goýup, az wagtyň içinde olary amala aşyrmaga jan edýärler. Bu ýagdaý olara juda uly agram salýar-da, sterssiň döremegine eltýär.
3-nji toslama:
Men öz durmuşymdaky stresse jogap berip bilmeýärin, sebäbi biziň döwrümizde stressiz ýaşamak mümkin däl. Biziň barymyz stressiň pidalarydyrys.
Bu ýalan! Stressleriň köp bölegi adamyň ruhy ýagdaýynyň netijesinde ýüze çykýar. Bu ýagdaý iki zatdan ybarat. Olaryň birinjisi — stresse sebäp bolýan wakalar, ikinjisi bolsa — adamyň bu waka bolan garaýşyndan ybarat. Stress ýagdaýynyň ýüze çykmagynyň esasy sebäbi — bolup geçýän wakalar däl-de, adamyň bu waka bolan garaýşydyr. Umuman, stressiň sebäbi — adamyň öz hususy pikirleri.
4-nji toslama:
Çakdanaşa köp stressiň bolup-bolmazlygyny meniň özüm bilýärin.
Bu ýalan! Stress — bu göreşmegiň ýa-da haýsydyr bir zatdan gaçmagyň reaksiýasy. Adatdan daşary ýagdaýlarda biz özümize howp salýan zatlardan gutulmak üçin pikir etmeli däl-de, derrew hereket etmeli bolýarys. Stress bolsa biziň şu ýagdaýlarda gutulmagymyzy üpjün edýär. Şonuň üçin-de, stress näçe güýçli bolsa, adam ony şonça-da az duýýar. Stressiň güýçli bolan ýagdaýlarynda onuň ilkinji alamatlary howp aýrylyp, dartgynlylyk ýitende ýüze çykýar.
5-nji toslama:
Stressiň sebäplerini anyklamak aňsat.
Bu ýalan! Bu pikir gowşak stressler babatda dogrudyr, sebäbi gowşak stressiň alamatlary haýsydyr bir ýaramaz wakanyň täsirinden soň derrew ýüze çykýar. Emma stress güýçli bolanda onuň ilkinji alamatlary tä howp-hatar doly aýrylýança, ýüze çykmaýar. Şular ýaly ýagdaýlarda stressiň sebäplerini anyklamak kyn bolýar.
6-njy toslama:
Adamlaryň ählisi stressi deň derejede duýýar.
Düýbünden beýle däl! Her bir adam özboluşlydyr. Her kimiň stress babatda öz sebäpleri, alamatlary we stressi ýeňip geçiş usullary bardyr. Stress täsirleriniň ýüze çykmagynyň käbir ýagdaýlary umumy bolsa-da, dürli adamlar stressleri dürli-dürli geçirýärler.
7-nji toslama:
Stressiň güýçli bolan ýagdaýynda ýeke-täk çykalga — oňat dynç almak.
Bu ýalan! Eger adam çendenaşa köp bolan dartgynlylykdan saplanyp bilmese, dynç alyş günleri ýa-da rugsatly dynç alşa çykmagy hem gerekli netijäni bermez. Çendenaşa köp stresslere garşy göreşmek üçin köplenç relaksasiýanyň (dartgynlylygy aýyrmanyň) ýa-da stress-menejmentiň ýörite okuwlaryny geçmeli bolýar.
8-nji toslama:
Bagtly durmuş stresslerden azat bolmalydyr.
Bu ýalan! Bagt – bu adamyň öz maksatlaryny amala aşyryp bilmegidir. Öz maksadyňa ýetmek üçin dürli kynçylyklary ýeňip geçmeli bolýar. Bu bolsa stressdir. Şonuň üçin-de bagtly durmuş stresslerden azat däldir. Emma bagtly adam öz bedeniniň dartgynlylyk derejesini dolandyryp bilýär. Ol bu dartgynlylygy öz maksatlaryna ýetmeklige gönükdirýär.
9-njy toslama:
Eger adam yhlas etse, hemme kynçylyklara öwrenişip bilýär.
Bu hemişe beýle däl! Birinjiden, käwagt adam öz hereketleri bilen stressiň ýüze çykyp, onuň güýçlenmegine ýardam berýär. Şular ýaly ýagdaýlarda hereketler kemelse, stress hem kemeler. Ikinjiden, her bir adamyň mümkinçilikleri çäklidir. Käwagt güýçli yhlas edilse-de, maksada ýetmek mümkin däl. Şonuň üçin-de, ýagdaý sizden zor bolsa, güýjüňizi we wagtyňyzy biderek sarp etmän, yza çekiläýiň.
10-njy toslama:
Stress näçe az bolsa, şonça-da gowy.
Bu hökman şeýle bolmaly däl. Uzak wagtyň dowamynda stress duýulmasa, adamyň oňa bolan garşylygy peselýär. Bu soňra sähelçe stressiň hem örän agyr duýulmagyna sebäp bolýar. Başga bir tarapdan bolsa, stressiň juda az bolmagy hem stressdir. Sebäbi kadalaýyk, doly durmuş üçin dartgynlylygyň belli bir derejesi gerek bolýar. Eger bu dereje adaty normadan pes (ýa-da ýokary) bolsa, organizm oňa uýgunlaşmak üçin goşmaça güýji sarp etmeli bolýar. Uýgunlaşmagyň islendik görnüşi bolsa gönüden-göni stress bilen baglanyşyklydyr.
11-nji toslama:
Stress-menejmentiň esasy maksady — stressi aýyrmak.
Bu beýle däl. Stressi bütinleý ýok edip bolmaýar. Stress baradaky taglymatyň düýbini tutan Gans Selýeniň aýtmagyna görä, stressden diňe ölüm doly azat bolup bilýär. Dartgynlylyk — bu ýaşaýşyň aýrylmaz bölegidir. Stress-menejmentiň maksady — stress derejesini gözegçilikde saklap, dartgynlylygy dolandyrmakdan ybarat. Sebäbi bu çäreler organizmiň öz wagtynda gurplanyp, uzaga çekýän stressiň düýpli kynçylyklary döretmegine ýol bermeýär.
12-nji toslama:
Streslleriň islendigi zyýanlydyr.
Hatda iň güýçli stres hem zyýanly hem peýdaly bolup bilýär. Orta haldaky stress bize täze ýagdaýlara öwrenişmäge, ýaramaz zatlaryň öňüni almaga. Işde ýa-da okuwda iň oňat derejelere ýetmäge, işi möhletinde ýerine ýetirmäge kömek edýär. Umuman, orta haldaky stressiň zyýanyndan peýdasy köpdür.
13-nji toslama:
Stressden diňe ulular ejir çekýärler.
Bu ýalan! Çagalar bilen ýetginjekler hem stresslerden ejir çekýärler. Çaga stressleriniň sebäpleri başga bolup biler, ýöne onuň täsir edişi meňzeşdir. Stressiň netijesinde ulularda bolýan bozulmalar ýetginjekler bilen çagalarda hem ýüze çykyp bilýär.
14-nji toslama:
Beden maşklary stresse garşy gönükdirilen güýji sarp edýärler.
Bu ýalan! Bu toslamanyň hiç bir fiziologiki esaslanmasy ýokdur. Stress — göreşiň ýa-da howpdan gutulmanyň dowamynda ýüze çykýan ýagdaýdyr. Dartgynlylygyň çakdanaşa köp mukdaryny azaltmagyň iň oňat usullarynyň biri — fiziki hereketleri köp etmeklik. Eger stressiň öňüni alyp bilmedik bolsaňyz, köpräk hereket etjek boluň. Şonda siziň bedeniňiz ýeňillik duýar, stress dereji peseler, güýjüňiz köpeler.
15-nji toslama:
Stresslere ýykgyn bolan adamlaryň onuň bilen göreşmegi biderekdir.
Dogrudan-da, käbir genetiki, bilologiki we jemgyýetçilik faktorlar stressiň örän ýokary derejede bolmagyny üpjün edýärler. Ata-enesinden geçen häsiýet aýratynlyklary, mysal üçin ganygyzgynlylyk, gaharjaňlyk (genetiki faktor), uly şäherlerdäki ýaşaýyş (jemgyýetçilik faktory) ýa-da tireoidli gormonlary bilen bejergi almak zerurlygy (biologiki faktor) stressiň mukdaryny, güýjüni we dowamlylygyny artdyrýar. Emma şular ýaly ýagdaýlar stress bilen göreşmegi bes etmelidir diýmegi aňlatmaýar. Tersine, şu ýagdaýlarda stress-menejmentiň döwrebap usullaryny ulanmak oňat netijeleri berip biler.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Owganystanyň hökümeti ýurduň Merkezi bankynyň ozalky başlygyny tussag etmek barada höküm çykardy. Abdul Kadyr Fitrat maliýe jenaýatlaryna dahyllylykda aýyplanýar.
Häzir Fitrat Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda ýaşaýar.
Owganystanyň Baş prokurorynyň orunbasary general Rahmatullah Nazariniň aýtmagyna görä, Fitratyň tussag edilmegi baradaky höküm Interpola we Birleşen Ştatlaryň Kabuldaky ilçihanasyna ýollanypdyr.
Duşenbe güni Abdul Kadyr Fitrat Owganystanda öz janyna howp abanýandygyny aýdyp, wezipesinden çekilýändigini yglan edipdi.


text:
Penşenbe güni Türkmenistanyň häkimiýetleri neşä garşy göreş boýunça soňky geçirilen operasiýalaryň barşynda ele salnan 1 müň 300 kilogram töweregi neşe maddasyny ýakdylar.
Ilat köpçüligine açyk ýagdaýda neşe maddalarynyň ýakylmagy bilen bagly şeýle çäre Türkmenistanda şu ýyl indi ikilenji gezek geçirilýär.
Şu ýylyň başlarynda-da Türkmenistanyň häkimiýetleri 1 müň 200 kilogram töweregi neşe maddasyny oda beripdiler.
Neşe önümçiligi boýunça dünýäde birinji orunda durýan Owganystan bilen serhetdeş Türkmenistanda neşe söwdasy we neşekeşlik bilen baglanyşykly problemalar ýiti sosial problemalardan biri bolmagynda galýar.


text:
Woronež şäherinde Orsýetiň prezidentiniň Adam hukuklary geňeşiniň agzasyna hüjüm edildi.
Andreý Ýurow 1-nji iýul agşamy Woronežde iki sany ýüzi maskaly adamyň özüni birnäçe gezek urandygyny, soň bolsa ýüzüne «zelýonka» diýilýän suwuk dermany sependigini aýtdy.
Ýüzünde himiki ýanyk yzy galan, aýagy ýaralanan hukuk goraýjy hassahana ýerleşdirilmedi, doktorlar onuň ýaralarynyň çynlakaý däldigini aýtdylar.
Ýurow Moskwadaky Helsinki toparynyň eksperti we Ýaşlaryň hukuk goraýjylar hereketi fonduna ýolbaşçylyk edýär. Ol özüne kimiň we näme üçin hüjüm edendigini bilmeýändigini aýtdy.


text:
Anna güni Täjigistanyň Din meseleleri baradaky döwlet komitetiniň başlygynyň orunbasary Mawlon Muhtorow bu ýurtda metjitleriň sanynyň mekdepleriň sanyndan-da köpdügini mälim etdi.
Bu barada eden çykyşynda Mawlon Muhtorow tutuş Täjigistanda 3 müň 425 sany aktiw ulanylýan adaty metjidiň, 344 sany ýerli musulmanlary birleşdirýän esasy metjidiň we 40 sany merkezi metjidiň bardygyny aýtdy. Şeýlelikde, metjitleriň umumy sany 3 müň 800-den hem gowrak bolýar.
Täjigistanyň Bilim ministrliginiň maglumatyna görä bolsa, bu ýurtdaky orta mekdepleriň sany 3 müň 793 sany.
Soňky wagtlar Täjigistanyň häkimiýetleri ýurtda ekstremistik yslamçy toparlaryň peýda bolmagyna alada bildirip, muňa garşy berk göreş alyp barýarlar.
2010-njy ýyldan bäri bu ýurtda gizlinlik bilen açylan metjitleriň we medreseleriň onlarçasy ýapyldy.


text:
ABŞ çeçen separatisleriniň lideri Doku Umarowy terroristleriň sanawyna goşdy.
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedewiň Kaliforniýadan Waşingtona gelmeziniň öň ýany ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillary Klinton Doku Umarowyň ABŞ-daky bank hasaplarynyň doňdurylandygyny, onuň bilen iş salyşjak ähli firmalara we adamlara amerikan sanksiýalar howpunynyň abanýandygyny yglan etdi.
Orsýetiň häkimiýetleri Umarowy köp sanly terroristik atklary, şol sanda şu ýylyň mart aýynda Moskwanyň metrosynda bolan partlamalary gurnamakda aýyplaýar.


text:
Penşenbe güni Makedoniýanyň prezidenti Gýorge Iwanow “Günorta-Gündogar Ýewropa hyzmatdaşlyk prosessi” ady bilen planlaşdyrylan sammitiň ýatyrylýandygyny yglan etdi.
Muňa bu sammite Kosowanyň gatnaşdyrylmaýandygy bilen baglanyşykly waka sebäp boldy. Albaniýa bilen Horwatiýa Kosowanyň bu sammite gatnaşdyrylmaýandygyna protest bildirip, oňa özleriniň-de gatnaşmajakdyklaryny yglan etdiler.
Bu sammiti 1-2-nji iýunda Makedoniýanyň deňiz ýakasyndaky Ohrid şäherinde geçirmeklik planlaşdyrylypdy.
Günorta-Gündogar Ýewropa hyzmatdaşlygy toparyna girýän ýurtlaryň sammitlerine Kosowa şu çaka çenli hem çagyrylmaýardy. Sebäbi bu topara girýän Serbiýa, Gresiýa, Rumyniýa, Moldowa we Bosniýa şu çaka çenli Kosowanyň garaşsyzlygyny ykrar etmän gelýärler.
Kosowa 2008-nji ýylda birtaraplaýyn ýagdaýda Serbiýadan özüniň garaşsyzlygyny yglan edipdi.


text:
Türkmenistanda ýurduň taryhy-medeni ýadygärliklerini gorap saklamak boýunça Gazna dörediler
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Kararyna laýyklykda Türkmenistanyň Medeniýet minisrtliginiň taryhy we medeni ýadygärlikleri goramak, öwrenmek we rejelemek boýunça Milli müdirligiň ýanynda Türkmenistanyň taryhy-medeni ýadygärliklerini goramak boýunça Gazna dörediler.
Bu Gaznanyň işi taryhy we medeni ýadygärlikleri goramak we rejelemek çärelerine hem-de ol işleriň maliýeleşdirilmegine gönükdiriler.
Häzirki wagtda Türkmenistanda taryhy-medeni mirasy, şol sanda türkmen halkynyň gadymy taryhy we baý medeniýetine degişli ýadygärlikleri goramak meselesi döwlet syýasatynyň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýar.
Häzirki güne çenli ýurdumyzda taryhy-arheologiýe desgalarynyň 1300-e golaýy hasaba alyndy, olaryň 245-si döwlet ähmiýetli ýadygärlik derejesine: Ahal welaýatynda 109, Daşoguz welaýatynda 9, Balkan welaýatynda 23, Lebap welaýatynda 17, Mary welaýatynda 87 desga şu derejä eýedir. Medeni we tebigy mirasyň bütindünýä sanawyna Türkmenistanyň çäklerinde ýerleşýän Gadymy Merw, Köne Nusaý we Köneürgenç ýadygärlikler toplumlary girizildi.


text:
Pakistanyň habar serişdeleri ýurduň Owganystan bilen serhet ýakasyndaky bir jülgedäki kontrollygy ele almak ugrunda iki sany yslamçy toparyň arasynda atyşyklaryň ýüze çykandygyny habar berýär.
Maglumata görä, anna güni ýüz beren bu özara atyşyklarda azyndan 24 adam ölüpdir.
Wakada Hyber tire-taýpa regionynda yslamçy “Tehreki Taliban Pakistan” atly toparyň söweşijileri “Ansar Yslam” atly beýleki bir yslamçy toparyň lagerini basyp alypdyr.
Bu wakada ýüze çykan atyşyklarda ölenleriň aglabasynyň yslamçy söweşijilerdigi, emma ýerli parahat ýaşaýjylardan-da birnäçe adamyň ölendigi aýdylýar.


text:
Orsýet Demirgazyk Koreýa ýüzlenip, Phenýangy şu aýyň soňunda raketa uçurmak planlaryndan el çekmäge çagyrdy.
Orsýetiň Daşary işler ministrligi duşenbe güni ýaýradan beýanatynda, raketanyň uçurylmagy BMG-niň rezolýusiýasyna garşy gelýändigini aýtdy.
Phenýang raketanyň orbita sateliti çykarmak üçin ulanylýandygyny öňe sürýär.
Emma, käbirler munuň ýadro däribaşyny göteriji balistik raketalaryň synagy boljakdygyny çaklaýarlar.
Demirgazyk Koreýa 2006-njy we 2009-njy ýyllarda ýadro ýaragynyň iki gezek synagyny geçiripdi.
ABŞ Demirgazyk Koreýanyň planlaryny eýýäm ýazgardy. Phenýangyň esasy tarapdarlarynyň biri Hytaý hem, bu planlara özüniň “aladasyny” bildirdi.
Günorta Koreýa we Ýaponiýa muňa garşy çärelerini geçirmegi maslahat edýändiklerini aýdýarlar.
Ýapon hökümetiniň metbugat wekili Osamura Fjimura duşenbe güni şeýle çykyş etdi: “Biz berk bir görnüşde Demirgazyk Koreýany takatlylyk bilen hereket etmäge çagyrýarys”.
Demirgazyk Koreýa uzak aralyk üçin niýetlenen raketany dekabryň 10-22 aralygynda uçurjakdygyny mälim etdi. Phenýangyň şu ýylyň aprelinde uçuran raketasy, şowsuzlyk bilen tamamlanypdy.
Günorta Koreýanyň “Ýonhap” habar agentliginiň berýän maglumatyna görä, raketanyň birinji tapgyry taýýar edilip, ol eýýäm gurnalypdyr.
Ýapon hökümetiniň metbugat wekili halkyň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin, ähli çäreleriň görüljekdigini belledi: “Eger-de Demirgazyk Koreýa raketany uçursa, biz zerur maglumatlary adatdan daşary ýagdaýlar ulgamynyň üsti bilen halka ýetireris. Biz ähli kişini radioda we telewideniýede beriljek habarlara ünsli bolmaga çagyrýarys”.
Gowuşýan maglumata görä, Ýaponiýa Okinawa adasynda raketa hüjümine garşy ulgamyny gurup başlapdyr. Habarlarda nygtalmagyna laýyklykda, eger-de raketa Ýaponiýanyň howa giňişligine girse, ony urmaga görkezme berilipdir.


text:
Orsýetiň, Fransiýanyň, Germaniýanyň we Ukrainanyň liderleri gündogar Ukrainadaky konflikti çözmegiň ýollary barada 24-nji maýda telefon arkaly gepleşik geçirdiler.
Kreml Orsýetiň orsýetçi separatistler bilen “koordinirlenen” teklipleri, şol sanda Donbas regionynda saýlawlary geçirmek we konfliktde söweşe gatnaşanlar üçin amnistiýany amala aşyrmak çärelerini öňe sürendigini habar berdi.
Liderleriň telefon gepleşiginiň yzýany ýaýradan bilelikdäki beýannamasynda taraplar “Minskde baglaşylan parahatçylyk ylalaşygyny berjaý etmek borçlaryna eýermek we özleriniň ony doly hem mümkin boldugyndan tiz berjaý etmek niýetini mälim etdiler”, diýip Fransiýanyň prezidenti Fransua Hollandyň edarasy aýtdy.
Kreml liderleriň Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň (ÝHHG) missiýasyna goşmaça ygtyýar bermek meselesini hem maslahat edendigini habar berdi.
2015-nji ýylyň fewral aýynda Fransiýanyň we Germaniýanyň araçylygynda gelnen ylalaşyk gündogar Ukrainadaky konfliktde söweşleri gowşatmaga ýardam berdi, emma çaknyşyklar ýygy-ýygydan ýüze çykýar we syýasy çözgüt tapmak boýunça tagallalar petige direlýär.


text:
Bu ýagdaýa göwreliligiň başynda hökmany döremeli alamat ýaly seredilýär. Köp zenanlar dörän irki toksikozyň alamatlarynyň geçerine garaşsa, başgalar bu alamatlaryň başlananyna garaşyp, göwrelilik barada arzuw edýärler. Arzuwlar hasyl bolýar, muňa diňe ynanmak gerek, emma toksikoz göwreliligiň ýakymly alamaty bolup galanok.
Köplenç aýbaşynyň saklanmagy we göwreliligiň barlygy geljekki enä toksikozyň alamatlary bilen aýan bolýar.
Akuşerçilikde irki toksikoz diýip, göwreli aýalyň bedeniniň çaga düwünçeginiň ösmegine bildirýän duýgurlylyk ýagdaýyna aýdylýar.
Irki toksikoz haçan başlanýar?
Toksikoz takmynan göwreliligiň 3-nji-4-nji hepdesinden başlanyp, 12-nji-16-njy hepdesine çenli döwam edip biler. Emma göwreliligiň ahyryna çenli toksikozyň ýekeje alamaty bolmadyk ýagdaýlary hem seýrek duş gelmeýär.
Toksikozyň sebäpleri
Geçirilen köpsanly barlaglar netijesinde toksikozyň takyk sebäbini anyklamak başartmady. Immun ulgamynyň üýtgemegi, allergiki, gormonal üýtgemeler jähtden çaklamalar öňe sürülse hem, häzirki wagtda newrogen, ýagny beýniniň we göwreli ýatgynyň arasyndaky arabaglanşygynyň üýtgemegi netijesinde döreýän sebäp has ýörgünli düşündirişe eýedir. Beýni merkezleriniň üýtgemegi netijesinde refleks hadysalary, şol sanda iýmitleniş hadysasy hem üýtgäp, ýürek bulanma, gaýtarma ýaly alamatlar ýüze çykyp biler.
Toksikozyň alamatlary
Toksikozyň has ýygy duş gelýän görnüşi aşakdaky alamatlar bilen ýüze çykýar:
► Ýürek bulanma – esasy alamat bolup, ol irden, gije ýa-da bütin günüň dowamynda hem bolup bilýär;
► Gaýtarma – göwrelileriň 50-60%-de ýüze çyksa hem, olaryň diňe 8-10%-i bejergä mätäç bolup durýarlar. Gaýtarma näçe ir ýüze çyksa, şonça hem toksikoz agyr derejeli geçýär;
► Tüýkülik akma – agyr ýagdaýda bir gije-gündiziň döwamynda 1-1,5 litre çenli tüýkülik çykýp, bedenden belogyň we mineral duzlaryň ýitirilmeginiň sebäbi bolup biler;
► Umumy ýagdaýyň erbetleşmegi (ysgynsyzlyk, ukyçyllyk);
► Beden agramynyň peselmegi.
Käwagt irki toksikoz dermatoz (deriniň zaýalanmagy, gijilewük), demgysma (bronhlaryň gysylmagy – seýrek duş gelýär, emma agyr geçýär), osteomalýasiýa (süňkleriň ýumşamagy – kalsiý we fosfor elementleriň alyş-çalşygynyň bozulmagy sebäpli) görnüşde geçip bilýär. Gijilewük gaharlylyk, ukynyň bozulmagyna getirýär. Emma gijilewügiň sebäbi – süýji keseli, kömelekli ýokançlyk (kandidoz) ýa-da allergiki täsirlilik bolmagy hem mümkin.
Irki toksikozyň alamatlaryny gaýtarma bilen häsiýetlenýän başga kesellerden (iýmit zäherlenmesi, gastrit, pankreatit, nerw dokumasyny zaýalaýan ýokançlyklar we ş. m.) tapawutlandyrmak möhümdir.
Toksikozyň geçiş derejeleri
1. Ýeňil dereje – göwreliniň umumy ýagdaýy kanagatlanarly, köplenç nahardan soň, käwagtlar ajöze gaýtarma bir gije-gündizde 5 gezege çenli bolýar. Göwreliniň beden agramy 3 kg. artyk ýitirilmeýär.
2. Orta dereje – gaýtarma bir gije-gündiziň döwamynda 6-10 gezege çenli gaýtalanýar we naharyň kabul edilmegine bagly bolmaýar. Beden agramy 2 hepdede 2-3 kg. aralygy ýitirilýär.
3. Agyr dereje – göwreliniň umumy ýagdaýy agyrlaşýar. Gaýtarma bir gije-gündiziň dowamynda 20 gezek we ondan hem köp ýüze çykýar. Göwreliniň ukysy bozulýar. Bedeniň agramy 8-10 kg. aralygy ýitirilýär. Göwreliniň ýygy gaýtarmagy netijesinde bedeniň suwsuzlanmagy ýüze çykyp, alyş-çalyş hadysalary bozulýar. Ganyň we peşewiň kadaly görkezijileri üýtgeýär.
Irki toksikozyň bejergisi we ony ýeňilleşdirmegiň usullary
Irki toksikozyň ýeňil we orta derejeli görnüşleri lukmanyň gözegçiligi bilen Saglyk öýlerinde geçirilse, agyr görnüşi keselhana şertlerindäki bejergini talap edýändir.
Bu ýagdaýy başdan geçirýän göwreliniň iýmiti dürli önümleri saklaýan, aňsat özleşýän we witaminlere baý bolmalydyr. Nahary sowadylan görnüşde, uly bolmadyk mukdarda her 2-3 sagatdan, ýatan ýerinden kabul etmek maslahat berilýär.
Derman bilen bejergi lukmanyň gözegçiliginde alnyp barylyp, iýmit siňdiriş ulgamyň işini kadalaşdyryjy (serukal, torekan), ösümlik derman otlaryndan taýynlanan serişdeleri (hofitol, kokkulin), witamin toplumlaryny, gistaminlere garşy (pipolfen, dimedrol) we rahatlandyryjy (droperidol) serişdeleri ulanmadan ybaratdyr.
Irki toksikozyň bildirýän oňaýsyz ýagdaýlaryny ýeňilleşdirmek üçin birnäçe umumy maslahatlara eýerme hem peýdaly bolup biler:
→ Ýygy-ýygydan arassa howada gezelenç etmäge çalşyň.
→ Köplenç toksikoz irden, haçanda ganda glukozanyň derejesi peselende başlanýar. Irden turanyňyzda açlyk duýgusyny basyp ýatyrmak üçin agşamdan guradylan çörek bölejiklerini ýa-da duzly kökäni taýynlap goýuň we ýeriňizden turmazdan garbanyň.
→ Aşgazanyň kadaly işlemegi üçin günüň döwamynda ýygy-ýygydan garbanmak maslahat berilýär. Emma aşa doýmagyň hem zyýanlydygyny unutmaly dädir. Alma, guradylan miweleri, hozy hemişe ýan torbaňyzda saklamak maslahat berilýär.
→ Köpräk suwuklyk içmeli – suw, çay, miwe şirelerini we gaýnatmalaryny az-azdan, owurtlap içmek maslahat berilýär. Has hem limonly gök çaý, itburun şiresi, klýukwa morsy, ýaňy sykyp alynan miwe suwy, gazsyz mineral suwlary ýagdaýy gowulandyryp bilerler. Özünde köp şireli suwuklyk saklaýan miweleri (üzüm, pyrtykal, garpyz, gawun) hem iýmek peýdalydyr.
→ Iýmit iýlenden soň derrew ýatmak maslahat berilmeýär.
→ Çilim çekýän adamlardan uzagrakda durjak boluň. Mümkin bolsa dürli ysly ýerlerden gaça duruň: azyk dükanlary, himikatlary, parfumeriýa önümlerini satýan dükanlar we başgalar.
→ Ýene bir peýdaly maslahat: nahar taýarlan wagtyňyz agzyňyzy sowgurak suwdan dolduryp, agzyň içinde gyzýança saklaň. Gyzandan soň ýene-de sowuk suwa çalşyň.
→ Başga bir maslahat– ýürek bulanma başlanan wagty 1 çaý çemçe baly agzyňa alyp, assa-assadan soruň.
→ Mandariniň, apelsiniň ýa-da limonyň bölejigini sormak hem peýdalydyr. Narpyzly çaý, duzly pomidory, hyýary iýme hem peýda berip bilýär.
→ Göwreli aýallar üçin niýetlenen witamin toplumlaryny kabul ediň.
→ Egerde göwreli aýalyň ejesi hem ýaş wagtynda toksikozdan ejir çeken bolsa, mümkin onuň maslahatlary gyzyna kömek eder.
→ Egerde ýürek bulanma günüň ikinji ýarymynda ýüze çykýan bolsa, mümkin ol ýadawlygyň ýa-da hysyrdyly işiň netijesidir. Bu ýagdaýda derman otlaryň rahatlandyryjy ýygyndysyny, pustyrnik ýa-da pişik dyrnaçak otlaryň demlemesini kabul etme peýda edip biler.
Eger bejergi netije bermese...
Egerde geçirilen bejergi göwreli aýalyň ýagdaýyna täsir etmese, onda göwreliligi üzmekligiň meselesini çözmelidir.
Göwreliligi üzmek üçin görkezmeler:
⇒ Yzly-yzyna, üznüksiz gaýtarma;
⇒ Bedeniň suwsuzlanmagynyň güýçlenmegi;
⇒ Agramyň has peselmegi;
⇒ Nerw ulgamyň bozulmalary (parhsyzlyk, hereketsizlik, samrama);
⇒ Deriniň we gözleriň agynyň saralmagy.
Ýokarda bellenip geçilen çäreler toksikozyň geçişini ýeňilleşdirmäge kömek edip bilerler, sebäbi bu alamatlardan çürt-kesik dynmaga kömek edýän usul ýokdur. Esasy bilmeli zat – öz biynjalyklaryňyza ol diýen üns bermäň, çünki ýürek bulanma hem çalt geçip gidýän, wagtlaýyn ýagdaýdyr.
Teswirlemeler
tebibe baryp yalnysypdyrynmy
Ony dine görüp, barlap lukman aýdyp biler. Soraýanymyn sebäbi nadip tebibe ynanyp bbaryp bildingiz? Onung bilim derejesi nähili? Umuman bizde gaty kan adam tebibe baryarlar. Bu bir howply yagdavlary doredip biler.
lukman aga salam lukman aga size bir soragym bar detski matgada gowreli bolmak munkinmi ginekolg lukmanlardan bejergi alym aybasym 23 yasyma cenli gelmedi prkgesteron ukolny alalamdan son bir ay geli sonky ay yene gelmedi matkany ulaltmak un masa£a gatnadym tebiplere 7 gun sondan on onmas gun gecenson icin eteklerinde agyry peyda bolup baslady tebibe yene baramda barlap caganyn galanlygny aytdy caga duvuncegi bar diydi yone entak 20gun uzi test barlagna barmazlygmy aytdy sugun 16 gun boly test edip gordim yone yok gorkezdi men name etsemkam uzi 20gunde gorkezip bilermika aybasam gelmanson hacan galany galmadygny bilip bilemok lukman aga hais etyan mana bir maslahat berin
Näme üçin tebibiň ýanyna bardyňyz?
Eger Siz emdirýän bolsaňyz aýbaşyňyz asla gelmän hem biler ýa-da kadasyz hem gelip biler.Ýöne bu ýagdaý göwreliligiň galma mümkinçiligini bütinleý aradan aýyrýan däldir.Göwreliligiň test barlagyny gaýtalaň ýa-da ganyňyzy adamyň horiogonly gonadotropin gormonyna barlaň (bu gormon diňe göwrelilik wagty döreýär we kesgitlenýär), ýatgynyň USB-ny geçiň.Eger göwrelilik bolmasa, aýbaşa garaşmazdan lukmanyň barlagyndan soň, emdirýän enelere niýetlenen gormon serişdeleri ýa-da ýatgynyň içine spiral goýup göwrelilikden goranyp bilersiňiz.Ýürek bulanmalar bolsa dürli sebäplere görä döräp bilip, göwreliligi tassyklaýan anyk alamat däldir.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Odin
Iňlis dilindäki Wednesday (Çarşenbe) günü Woden's Day (Odiniñ Günü) sözünden gelip çykyptyr. Odin gadymy Skandinaw dilinde «Óðinn» diýip atlandyrýarlar. Skandinaw rowaýatlarynda we paganizmimde iň uly Taňrydyr. German rowaýatlaryndaky Woden We Wodanaz bilen meňzeşlikler görkezýär. Ady «Şir» manysynda gelen «óðr»dan gelen söz bolup Skandinaw panteonundaky başga-da birnäçe ylahy barlyk ýaly garyşyk bir rol görkezilipdir. Söweş taňrysydyr. Aýratynam üstünlikleri we aw Taňrysy hökmünde bilinýär. Güneş we Kelt hajy bilen simboliza edilýär. Odin: Alfa, Allafather (Hemmeleriň atasy) Taňrylaryň kakasy; Asgarddaky salony Walaskýalfda (Ýowuzlyga düşenleriń goragy) tagty Hlidskýalfda tapylypdyr. Bu tagtdan dokuz diýarda bolan bütin zatlara seredipdir. Aýratyn hem ýer ýûzüne we gökýüzüne häkimdir, gerek bolan ýagdaýynda Bürgüde öwrülip biler. Odiniň Güneş ýaly parlaýan bir gözi bardyr. Beýleki gözüni Biliji guýusyndan içmek üçin ýitiripdir we ahyrsoňy hemme zady bilmeklik ukybyny ele alypdyr. Habarçylary Walkyrirler öli urşujylaryň ruhlaryny Walhalla daşaýarlar. Angl-çanslaryň Wednesday (Çarşenbe) güni Wodens Day (Odiniň güni) den gelipdir. Naýzasyna Gungnir we sekiz aýakly atyna Sleipnir diýlipdir. Sleipnir suwda we howada gidip bilen aýratyn iki gargasy bardyr. Bu gargalar oňa dünýäden habarlar getirip berýär. Gargalaryň biriniň ady Huginn (düşünje) we beýlekisiniň ady Muninndyr (ýatkeş). Aýratyn ýanynda Freki we Geri atly iki sany möjek (gurt) olaryň aýalydyr. Demirgazyk rowaýatlarynyň Zeusu diýilýän taňrynyň aýaly Friggdan bolan perzentleri Balder, Hod Bragi we Hermod, taňryça Jordan bolan perzentleri Throw we döw Gritdan bolan çagasy-da Widadyr. Bu hem oňa täze lakam almagyna sebäp bolýar, bu taňrylaryň taňrysydyr. Elindäki naýza ýene 9 ýa-da 7 gün asylgy galan demirgazyk rowaýatynyň hakykatlaşan ýeriň ýaşaýyş agajynda runlary ögrenmegiň soňy bolanda goparan bir daldan edilipdir. Ragnarokyň güni gelende Fenrir Odini öldürmeli eken. Odin adynyň dürli ýurtlarda atlandyrylśy şeýle: Aldaföðr, Alda gautr, Alföðr, Algingautr, Arnhöfði, Atriðr, Asagrim, Auðun, Viðurr, Vingnir, VófuðrYggrÝjungr, Fjölsviðr, Báleygr, Biflindi, Bileygr, Blindi, Blindr, Brúni, Brúnn, Bölverkr, Drauga dróttinn, Dresvarpr, Ennibrattr, Eylúðr, Farmagnuðr, Farmögnuðr, Farmaguð, Farmatýr, Fengr, Fimbultýr, Fimbulþulr, Fjallgeiguðr, Fjölnir, Sviðarr, Sviðrir, Sviðuðr, Sviðurr, Svipall, Svölnir, Tveggi
Bu rowaýat gadymy Uýgur dilinde ýazylan Oguznamadaky Oguz hanyň we onuň öňünden ýol görkezen Möjek we Odiniň iki sany möjegi bilen birmeňzeşlikler bar. Belkäm Odin Saklaryň Oguz hanydyr. Onuň öküz şahy bilen birlikde suratlandyrylmagy ikisiniň arasyndaky meňzeşlikleri Türkmen halkyny ganatlandyrýar.


text:
Moskwanyň ýaşaýyş jaýlarynyň birinde bolan tebigy gaz partlamasynda dört adam, şol sanda Birleşen Ştatlaryň ilçihanasynyň bir işgäri ýaralandy.
Russiýanyň Adatdan daşary işler boýunça ministrliginiň metbugat wekili Wiktor Birýukow gürrüňi edilýän wakanyň 22-nji maýda Moskwanyň Kutuzow şaýolunyň ugrundaky ýaşaýyş jaýynda ýüze çykandygyny aýtdy.
40 ýaşlaryndaky asly amerikaly zenan gürrüňi edilýän ministrligiň dikuçary tarapyndan partlamanyň bolan ýerinden çykaryldy we Moskwanyň keselhanasyna alnyp gidildi. Onuň şahsyýeti barada jikme-jik maglumat berilmedi.
Şeýle-de, onuň saglyk ýagdaýy barada hem köpçülige mälim edilmedi.
Maglumatlarda wakada başga hiç kimiň ýaralanmandygy aýdylýar.


text:
Ýekşenbe güni Fransiýanyň Lourdes atly ilatly punktynda bomba partladylmak howpunyň bardygy barada berlen duýduryşyň yzy bilen, ol ýerdäki katolik zyýaratçylary bu ilatly punktdan gyssagly ýagdaýda çykaryldy.
Bu zyýarat merkeziniň metbugat sekretary habarçylara beren interwýusynda Lourdes zyýarat merkezinde dört sany bomba partlamasynyň amala aşyrylmak howpunyň bardygy barada polisiýanyň duýduryş berendigini aýtdy.
Onuň aýtmagyna görä, bu duýduryşyň yzy bilen zyýarat merkezindäki 30 müň töweregi zyýaratçy wagtlaýynça bu ýeri terk etmeli bolupdyr.
Birneme giçlik polisiýanyň geçiren barlaglarynyň netijesinde bu zyýarat merkezinden hiç hili partlaýyjy enjamyň tapylmandygy habar berildi.
Fransiýanyň Lourdes ilatly punkty 152 ýyl mundan ozal keramatly Merýemiň keşbiniň ýerli ilata görnen ýeri hasaplanylýar.
Hristian katolikleri her ýylyň 15-nji awgustyny Bibi Merýemiň jennete göterlen güni hökmünde belläp geçýärler.


text:
3-nji martda Moskwada orsýetli oppozisiýa lideri Boris Nemtsow bilen hoşlaşyk çäresi boldy. 1990-njy ýyllarda premýer-ministriň orunbasary wezipesinde işlän we soň prezident Wladimir Putiniň ýiti tankytçysy bolan Nemtsow 27-nji fewralda Moskwanyň merkezinde atylyp öldürildi.
Türkmen oppozisiýasynyň liderlerinden, Türkmenistanyň Merkezi bankynyň öňki ýolbaşçysy Hudaýberdi Orazow orsýetli oppozisioneriň öldürilmegi bilen bagly pajygaly waka barada pikirini we Boris Nemtsow barada öz ýatlamalaryny Azatlyk Radiosy bilen paýlaşdy.


text:
Türkmen mediasynyň habar bermegine görä, Eýran Türkmenistan bilen giň möçberli hyzmatdaşlygy ýola goýmaga uly üns berýär. Bu barada Eýranyň daşary işler ministriniň orunbasary Muhammetreza Şeýbani aýdypdyr.
Şeýbani penşenbe güni prezident Gurbanguly Berdimuhamedow bilen duşuşdy. Olar iki ýurduň aragatnaşyk we ýangyç energetika pudagyndaky hyzmatdaşlygy barada gürrüň etdiler.
Türkmen prezidentiniň metbugat gullugynyň maglumatyna görä, prezident Mahmut Ahmedinejad türkmen kärdeşine Eýrana sapar etmäge çakylyk iberipdir.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Türkmenistanyň ýygyndysy kikboksingiň K-1 ugry boýunça Aziýanyň açyk çemponatynda ýeňiş gazandy
Ildeşlerimiz kikboksing boýunça Aziýanyň açyk çempionatynda (K-1 ugry boýunça) üstünlikli çykyş edip, 10 medala, şol sanda 6 altyn we 4 kümüş medala mynasyp boldular. Özbegistanyň Buhara şäherinde geçirilen halkara ýaryşyna ýurdumyzyň, gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Özbegstanyň, owganystanyň iň güýçli kikboksçylary gatnaşdylar. Toparlaýyn hasapda Türkmenistanyň ýygyndysy öňdeligi eýeledi
Altyn medallara Hudaýguly Kömekow (54 kilograma çenli agramlyk derejede), Nariman aýdogdyýew (60 kilograma çenli agramlyk derejede), Merdan Mämmedw (67 kilograma çenli agramlyk derejede), berdi Bekmyradow (75 kilograma çenli agramlyk derejede), Azamat Jumakulyýew (86 kilogramaçenli agramlyk derejede) mynasyp boldular. 71 kilograma çenli agramlyk derejede türgenlerimiz Goçmyrat Jumanyýazow we Şöhrat Ýagmyrow degişlilikde ikinji we üçünji orunlary eýelediler. Şeýle hem kümüş medallara Gadam Abdyýew (63,5 kilograma çenli agramlyk derejede), Serdar Mämmedow (81 kilograma çenli agramlyk derejede), Şöhrat Pirimanow (91 kilograma çenli agramlk derejede) mynasyp boldular.
Geçirilen ýaryşlar sentýabr aýynyň başynda Koreýa Respublikasynda geçiriljek gündogar başa-baş söweşi boýunça dünýä oýunlarynyň öňüsyrasynda kikboksçylar üçin uly synag boldy.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi
Habarlar #kikboks
- Soňky habarlar
Türkmen kikboksçylarynyň üstünligi19 Dekabr, 2016 (10:56)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň kikboksing boýunça ýygyndysynyň üsti iri halkara ýaryşlarynyň öňüsyrasynda täze güýçler bilen ýetirildi04 Oktýabr, 2016 (08:36)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň ýygyndysy kikboksingiň K-1 ugry boýunça Aziýanyň açyk çemponatynda ýeňiş gazandy09 Awgust, 2016 (10:30)
- Soňky habarlar
Türkmen kikboksçylary Italiýada geçirilen Dünýä kubogy ugrundaky ýaryşdan dokuz medal getirdiler07 Iýun, 2016 (23:38)
- Soňky habarlar
Türkmen kikboksçylary dünýäniň kubogy ugrundaky ýaryşa taýýarlyk görýärler16 Maý, 2016 (14:55)
- Resmi habarlar
Rigada geçirilen kikboksing boýunça ýaryşda umumy toparlaýyn hasapda Türkmenistanyň ýygyndysy birinji orny eýeledi28 Mart, 2016 (17:04)
- Soňky habarlar
Türkmen kikboksçylarynyň altyn medallary02 Aprel, 2015 (22:26)
- Soňky habarlar
Sagdyn durmuş ýörelgesiniň ýurdy02 Aprel, 2015 (22:24)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň Kubogy paýtagtly kikboksçylarda28 Dekabr, 2014 (18:28)
- Soňky habarlar
Türkmen pälwanlarynyň uly üstünligi28 Oktýabr, 2014 (19:18)
- Soňky habarlar
Gazanylan ýeňişler geljekki üstünlikleriň girewidir30 Iýul, 2014 (20:00)
- Soňky habarlar
Lebapda sport baýramçylygy dowam edýär23 Maý, 2014 (18:28)
- Soňky habarlar
Türkmen türgenleri—dünýäniň güýçli kikboksçylarynyň hatarynda10 Dekabr, 2013 (22:51)
- Soňky habarlar
Türkmen kikboksçylarynyň ilkinji ýeňişleri02 Iýul, 2013 (17:53)


text:
Türkmenistanyň Ýaşlyk posýologynda gurlan kagyz zawdoynyň ilkibaşda şol ýerdäki ýaşlaryň uly toparyny iş bilen üpjün edendigi aýdylýar. Emma soňky ýyllarda bu zawodyň işiniň togtap, işçileriniň bir toparynyň işsiz galandygy habar berilýär.
Ýaşlyk posýologynda ýaşaýan pensioner Sona bu zawodyň saman ýetmezçiligi zerarly işini togtatmaly bolandygyny öňe sürýär. Şol bir wagtda bu zawodyň işiniň ýatmagy barada resmi maglumatlar elýeterli däl.
Türkmenistandaky habarçymyz Soltan Açylowanyň ahally pensioner Sona bilen geçiren söhbetdeşligini diňläp, öz pikirleriňizi aýtmaga çagyrýarys.


text:
2002-nji ýylyň ýanwarynda Zelimhan Ýezhiýewiň ogly Çeçenistanda ýaşaýan obasyndan goňşy Inguşystana gideli bäri ony gören bolmady. Şunlukda, Ýazhiýew hem şeýle ýagdaýda köp Çeçenistanlynyň hereketine eýerdi. Ol Grozna gitdi we Orsýetde meşhur adam hukuklary boýunça “Memorial” guramasynyň gapysyny kakdy.
Ýezhiýew ilki bilen regiyonda adam hukuklary boýunça iş alyp barýan Nataliýa Eştemirowa bilen duşuşdy. Eştemirowa Ýezhiýewiň ogluny gözlemekde esasy ýarany boldy we köp ýardam etdi. Geçen hepde Eştemirowa aradan çykandan soňra, Yezhiýewe we oňa meňzeşleriň ýüzlerçesine kömek üçin yüz tutup biljek ahyrky adamsyny ýitirendikleri anyk boldy.
“Biz Memoriala bardyk we ol kömek etdi. Biz oňa gije-gündiz jaň etdik we ol gelip kömek etdi. Ol gyzyl ýaly adamdy we mydama maňa hem-de kömek üçin ýüz tutan islendik adama ýardam etdi. Men iň ezizlerimiň birini ýitiren ýaly boldum. Ol meniň üçin aýal doganym ýalydy. Haçanda, men onuň ölendigini aýdanymda, meniň maşgalam, aýalym, gyzym aglady”diýip Ýezhiýew aýdýar. Zorluk we basyş
Eştemirowa Groznydaky öýüniň töwereginde 15-nji iýulda ogurlanandan birnäçe sagat soň, köp ýerinden atylan ýagdaýda öli tapyldy. Emma, çeçenler Eştemirowanyň ölüminden has ajy zat üçin ýas tutdular. “Memorial” guramasynyň işgäri, beýleki kärdeşleriniň howpsuzlygyna alada bildirýändikleri üçin Groznyda işlerini togtatýandyklaryny ýekşenbe güni yglan etdi.
Eştemirowadan owal 2006-njy yylyň aprelinde Memorialyň ýörite programmasynyň işgäri Bulat Çilaýew ogurlandy we öldürildi. Çeçenistanyň adam hukuklary boýunça yörite wekili Nuhadjiýew Memorialyň merkeziniň ýapylmagynda uly rol oýnady. Ol Çeçenistanda adam hukuklary barada alada edýän başga-da guramalaryň bardygyny öňe sürdi.
Emma Memorial uly topardy we Çeçenistanda adam hukuklary barada işleýän žurnalistleriň ilki bilen barýan guramasydy. Memorialyň Groznydaky edarasynyň başlygy Akbulatow öz guramasynyň ýapylýandygynyň yglan edilendigine garamazdan, adamlaryň gelmegini dowam etdirýändigini aýtdy. “Adamlar gelýärler we eger Memorial ýapylsa, onda hakyky goldaw hem kömek üçin yüz tutara ýeriň galmaýandygyny aýdýarlar.”
Adamlar hakyky goldaw üçin yüz tutara ýeriň galmaýandygyny aýdýarlar.
Akbulatow Eştemirowa bilen birlikde köp zady ýitirendiklerini aýtdy. “Biz Eştemirowa bilen birlikde onuň gymmatly tejribesini, kontaktlaryny we bilimini ýitirdik. Onuň ölümi Memorialyň işine uly zarba boldy. Biziň ony diňe kärdeş däl-de, adam hökmünde hem göresimiz geler”diýip Akbulatow belledi.
Adam hukuklaryny goraýan orsýetli we halkara toparlar Eştemirowanyň ölümini berk ýazgardylar. Orsýetiň prezidenti Medwedew Eştemirowany öldürenleri ele salmagy we jezalandyrmagy berk tabşyrdy. Emma ol, Nataliýanyň ölüminde Kadyrowyň ýa-da Orsýetli resmileriň eliniň bardygy hakyndaky aýyplamalary “sadalyk” diýip atlandyrdy.
Ramzan Kadyrow bolsa, özüni Nataliýanyň ölüminde aýyplan Memorialyň agzasy Orlowyň şyltak atandygy üçin suda şikaýat etmegi göz öňünde tutýandygyny tekrarlady. Adam hukuklary boýunça Human Rights Watch guramasynyň maglumatyna görä, Eştemirowa öldürilende, adam hukuklarynyň bozulmagy bilen bagly aýyplamalar boýunça “örän ynjyk” işler barada dokument ýygnaýardy.


text:
ABŞ-nyň Döwlet departamenti Paksitanyň Lahor şäherindäki amerikan konsullygyndan işleri möhüm bolmadyk amerikan resmilerine bu şäherden çykmaga görkezme berdi. Bu konsullygyň üstüne bolaýmagy ähtimal diýlip hasaplanýan hüjümiň amala aşyrylmagyndan howatyr edilip geçirilen çäre.
ABŞ-nyň Yslamabatdaky ilçihanasynyň metbugat wekili Meghan Gregonis Azatlyk Radiosynyň Pakistan gullugyna şeýle maglumat berdi: “Bize Lahordaky konsulhanamyza howpuň abanýandygy barada maglumat gowuşdy. Biz öňüni alyş çäre hökmünde, özümiziň adatdan daşary ýagdaýlar boýunça işgärlerimizden galan adamlary [şäherden] çykardyk”.
Döwlet departamentiniň penşenbe güni giçlik çap eden beýanatynda bu buýrugyň “howp-hatar baradaky anyk maglumatlaryň” esasynda berilýändigi aýdylýar.
Gregonis konsullygyň işgärleriniň Yslamabada ewakuasiýa edilendigini aýdýar. Ol: “Konsulhananyň haçan täzeden işläp başlajakdygy barada bizde häzirlikçe hiç hili beýanat ýok” diýdi.
ABŞ-nyň konsullygy onsuz hem “Eid al-Fitr”, ýagny Oraza baýramy mynasybetli penşenbeden ýekşenbe gününe çenli ýapylmagy planlaşdyrýardy.
Şeýle-de Döwlet departamenti terror wehimleri sebäpli amerikan raýatlarynyň Pakistana etjek saparlaryny goýbolsun etmegini maslahat berdi.
Mundan öň ABŞ-nyň Pakistandaky konsulhanlaryna garşy hüjümler edilipdi. 2010-njy ýylda Birleşen Ştatlaryň Peşewar şäherindäki konsullygyna edilen hüjümde dört adam öldi.
Meghan Gregonis häzirki howp-hataryň şu hepdäniň başynda Ýakyn Gündogardaky we Demirgazyk Afrikadaky amerikan missiýalarynyň 20-ä golaýynyň wagtlaýyn ýapylmagyna getiren terror howplary bilen baglanyşykly däldigini aýtdy.
“Al-Kaýda” hereketiniň ýolbaşçysy Aýman al-Zawahri hüjümleriň geçirjekdigi bilen haýbat atdy diýilýän maglumatlardan soňra, ABŞ diplomatik edaralaryny ýapdy. Ýakyn Gündogardaky we Demirgazyk Afrikadaky bu missiýalaryň şenbe güni täzeden işläp başlamagyna garaşylýar.


text:
Orsýetiň Twer regionynda iki türkmenistanla neşe söwdasy üçin iş kesildi.
Oleninskiý raýonynyň sudunyň karary bilen Türkmenistanyň iki raýatynyň häzirki wagtda şol raýonyň ýaşaýjylarynyň uly möçberde neşe serişdeleriniň söwdasynda günäli tapylandygy habar berilýär.
Habar berilişine görä, deslapky derňewleriň netijesinde agzalan türkmenistanlylaryň 2014-nji ýylda Twer regionynyň Ržew we Olenino şäherlerinde bilelikde neşe serişdelerini satandyklary, soň neşe serişdelerini dürli ýerlerde saklandyklary anyklanypdyr. Twer regionynyň Neşä gözegçilik boýunça federal gullugynyň işgärleri tarapyndan 1900 gramm marihuana neşe serişdesi ele salnypdyr.
Suduň karary bilen Türkmenistanyň iki raýaty 15 we 12 ýyl berk düzgünli türme tussaglygyna höküm edildi. Suduň kararynyň güýje girmändigi aýdylýar.


text:
Ýer: BMG-niň Adam hukuklary geňeşi, Ženewa
Sene:
2011-nji ýylyň 21-nji sentýabry
Çykyş edýär:
Türkmenistanyň BMG-däki diplomaty Hemra Amannazarow
— Türkmenistan Belarusyň 2010-njy ýylyň maý aýynda geçirilen Ählumumy döwürleýin syn netijesinde BMG-niň agza döwletleri tarapyndan hödürlenen 93 teklibiň 75-sini kabul etmek baradaky kararyna ýokary baha berýär. Şeýle hem Belarusyň şol teklipleri durmuşa geçirmek barada milli maksatnamany kabul etmegi we bu ugurda edaralaryň arasyna ýörite topar döretmegi bizi guwandyrýar.
Türkmenistan Belarusyň demokratiýa we adam hukuklary babatda halkara jemgyýetçiligi bilen ýakyndan işleşmek we olara 2010-njy ýylyň 19-njy dekabrynda geçirilen preziden saýlawlaryndan soň bolup geçen wakalar boýunça maglumat bermek baradaky kararyna hormat goýýar.
Türkmenistan Belarusyň 2010-njy ýylyň 19-njy dekbarynda geçirilen prezident saýlawlaryndan soň bolup geçen wakalar barada Adam hukuklary boýunça Ýokary komissaryň edarasyna (OHCHR) we bu ugurdaky ýörite proseduralara yzygiderli maglumat bermek baradaky inisiatiwasyny goldaýar.
Türkmenistan adam hukuklarynyň ilerledilmeginiň we goralmagynyň halkara jemgyýetçiliginiň öňünde kepillendirilmegi boýunça zerur çäreleri görmäge Belarusyň ygrarly bolup galmagyna hormat goýýar.


text:
ÝB ýurtlarynyň daşary işler ministrleriniň gatnaşmagynda Bruýsselde duşenbe güni geçirilen duşuşykda Eýrana döwlet senzurasyny bes etmek boýunça çagyryş edildi.
27 ýurduň ministrleriniň gatnaşmagynda geçirilen ýygnakdan soň ýayradylan beýanatda aýdylmagyna görä, “Tähran sputnik arkaly efire berilýän gepleşikleri doňdurmagy we interneti senzura etmegi bes etmeli” diýilýär.
Ýewropaly ministrler tarapyndan ýaýradylan beýanatda Bruýsseliň bu baradaky talaplaryny we Eýranyň kabul edip bolmajak bu syýasatyny goýbolsun etmegi üçin aladalaryny dowam etdirjekdigi aýdylýar.
2009-njy ýylda geçirilen saýlawlardan soň Eýran hökümeti žurnalistleri tussag edip, daşary ýurtly habar çeşmeleriniň gepleşiklerini hem ýurtda doňdurmaga synanyşyp gelýär.


text:
1-2-nji dekabrda Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň Gazagystanda geçiriljek sammitine gatnaşjak Birleşen Ştatlaryň delegasiýasyna Amerikanyň Döwlet sekretary Hillary Klintonyň ýolbaşçylyk etmegi mümkin.
Bu barada Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretarynyň Günorta we Merkezi Aziýa boýunça kömekçisi Robert Bleýk çarşenbe güni Wekiller öýünde eden çykyşynda aýtdy.
Astanadaky bu sammit Merkezi Aziýa regionynda geçirilýän ÝHHG-niň ilkinji sammitidir. Robert Bleýk bu sammitiň Gazagystanda geçirilmegi geljekde Merkezi Aziýada ÝHHG-niň prinsipleriniň giňden ýaýramagyna itergi bolup biler diýdi.
Gazagystan öňki sowet döwletleriniň arasynda ilkinji bolup, şu ýylyň 1-nji ýanwaryndan ÝHHG-niň ýolbaşçylygyna geçipdi.


text:
Ýekşenbe güni Ysraýylyň prezidenti Şimon Peres Eýran bilen diplomatik gatnaşyklaryny kesendigi üçin Kanadanyň hökümetine öz minnetdarlygyny bildirdi.
Bu baradaky resmi beýanatynda Şimon Peres “Kanada öz hereketi bilen ýene bir gezek moral prinsipleriň pragmatizmden öňde durýandygyny görkezdi” diýip belläpdir.
Şu geçen hepdäniň anna güni Kanadanyň hökümeti özüniň Eýrandaky ilçihanasyny ýapýandygyny hem-de Eýranyň Kanadadaky ähli diplomatyny bu ýurtdan çykarýandygyny yglan etdi.
Kanada munuň sebäbini Tähranyň ýadro programmasy meselesinde BMG-niň rezolýusiýalaryna boýun egmeýänligi, onuň Siriýanyň režimine harby ýardam berýänligi, galyberse-de onuň Ysraýyla garşy yzygiderli duşmançylykly syýasat alyp barýanlygy bilen düşündirdi.
Öz gezeginde Eýran Kanadany Ysraýylyň “sionistik režiminiň täsirine düşmekde” aýyplady.


text:
Birleşen Ştatlaryň Merkezi aňtaw gullugy (MAG) Newada çöllüginde "51-nji zona" diýilýän gizlin synag ýeriniň bardygyny resmi taýdan boýun aldy.
Bu zonanyň bardygy onlarça ýyllap berk gizlinlikde saklanypdy.
MAG Jorj Waşington uniwersitetiniň jemgyýetçilik ýazgylary boýunça talabyna jogap berdi we bu zonanyň gizlin edilmedik aňtaw taryhyny aýan etdi.
Bu dokumentde Merkezi aňtaw gullugynyň 1950-nji ýyllaryň ortasynda Gurum kölüniň golaýyndaky çet ýeri "U-2" aňtaw uçaryny synag etmek üçin nähili ulanyp başlandygy gürrüň berilýär.
Ozal hökümet hatda bu hili ýeriň bardygyny boýun hem almaýardy.
"51-nji zona" dildüwşik teoriýalarynda uly orun tutýar, käbirleri bu ýeriň başga planetalardan gelýän kosmos gämileri bilen ilteşiklidigini öňe sürýär.


text:
Meksikada iň uly neşe toparlarynyň biri hasaplanylýan “Zetas” toparynyň esaslandyryjylarynyň we ýolbaşçylarynyň biri tussag edildi. Bu barada ýurduň resmileri habar berdi.
Hesus Enrike Rehon Agilar şu ýylyň fewralynda Birleşen Ştatlaryň Migrasiýa we gümrük gullugynyň agenti Haýme Sepatany öldürmekde we onuň amerikan kärdeşini ýaralamakda hem aýyplanýar.
Birleşen Ştatlaryň hökümeti bu hüjüm bilen baglanyşykly jenaýatçylaryň tussag edilmegine hemaýat etjek maglumat üçin bäş million dollar möçberinde sylag yglan edipdi.


text:
Hytaýyň günortasyndaky Guandun welaýatynda bir adam üç çagany pyçaklady. Hytaýyň döwlet “Xinhua” habar gullugynyň berýän maglumatyna görä, bu wakanyň netijesinde çagalaryň biri ölüpdir.
21-nji iýulda “Xinhua” habar gullugynyň Twitter sosial ulgamyndaky resmi sahypasynda waka barada jikme-jik maglumat berilmeýär.
Hytaý çagalara edilýän ençeme pyçakly hüjümlerden ejir çekip gelýär. Şol hüjümleriň aglabasy mekdeplerde amala aşyrylýar.
Maý aýynda hem, Hytaýyň merkezindäki mekdepleriň birinde pyçakly adam birinji we ikinji synp okuwçyny ýaralapdy.


text:
Owganystanyň saýlaw resmileri prezidentlige potensial dalaşgärleriň sanawyny barlaýarka, käbir adamlar öňki meýdan komandirleriniň dalaşgärleriň sanawyndan çykarylmagyny isleýärler.
Owganystanlylar 1990-njy ýyllaryň graždanlyk urşuny ýatlaýarlar. Şonda meýdan komandirleriniň gatnaşmagynda bolan gyrgynçylyklar zerarly parahat ilatdan onlarça müň adam öldürilipdi.
Prezidentlige dalaşgär reformaçy syýasatçy we Dünýä Bankynyň öňki ýolbaşçylarynyň biri Aşraf Ghani Ahmadzaý, öz geljekki wise-prezidenti hökmünde general Abdul Reşit Dostumyň kandidaturasyny hödürlänsoň, berk tankyda duçar boldy.
Berk ýazgarylýanlaryň arasynda owgan salafitleriniň lideri Abdul Rab Rasul Saýaf we onuň ýarany Ismail Han hem bar. Saýaf paýtagt Kabulda eden-etdilige ýüz urmakda, Ismail Han bolsa Owganystanyň günbataryndaky Hyrat welaýatyny öz islegine görä dolandyrmakda aýyplanýar.
Hazarylaryň esasy dalaşgäri Mohammad Mohakik söweşijileriň lideri bolan döwründe adamlaryň hak-hukuklaryny depelemek ýaly hereketlerde aýyplandy.
7-nji oktýabrda, dalaşgärleriň atlary sanawa girizilensoň, köp owganlar sosial ulgamlary arkaly öz nägileliklerini mälim edip başladylar.
Owganystanlylaryň garaýyşlary
Facebook sosial ulgamynyň ulanyjysy Wadood Paşton Dostumyň ýakynda ötünç sorap eden çykyşyny ýaňsylady. Ol Dostumyň graždanlyk urşunyň dowamynda goýberen ýalňyşlyklary üçin ötünç soramagynyň gowy ädimdigini belledi, emma “eger men Dostumyň ähli garyndaşlaryny öldürip, yz ýany ötünç soran bolsam ol meni bagyşlarmydy?” diýen sowaly orta atdy.
Kabul uniwersitetiniň kanun boýunça professory Wadir Safi şübheli geçmişli syýasatçylaryň prezidentlik bäsdeşligine gatnaşmagyna Günbatar ýol berýär diýip hasap edýär. Şol bir wagtda Safi uruş jenaýatkärleriniň prezidentlik bäsdeşliginden çetleşdirilmeginiň Owganystanyň parahatçylygyna ýardam berip biljekdigini belledi.
Aýallaryň hak-hukuklaryny goraýjy meşhur aktiwist Suraýa Parlika öňki meýdan komandirleriniň saýlawlara dalaşgär hökmünde gatnaşmagyna owgan zenanlarynyň örän aladaly garaýandyklaryny aýdýar. Suraýa saýlaw resmilerini 16-njy noýabrda tassyklanjak saýlaw sanawlaryndan meýdan komandirlerini çykarmaga çagyrýar
Şol bir wagtyň özünde-de owgan häkimiýetleri potensial dalaşgärleri saýlaw sanawyndan çykarmaga näderejede ygtyýarly diýen sowal jogapsyz galýar.
Adam hukuklaryny goraýjy Human Rights Watch guramasy owgan hökümetine ýüzlenip, meýdan komandirleri babatynda ýaňy-ýakyndaky geçirilen amnistiýalary we saýlaw prosesine girizilen üýtgetmeleri ýatyrmaga çagyrdy. Bu üýtgetmeler, hususan-da, geçmişdäki jenaýatçylyklary üçin aýyplanýan şahslaryň dalaşgärleriň sanawyndan çykarylmagyna päsgel berýär.
Guramanyň Aziýa bölüminiň müdiri Brad Adams käbir dalaşgärleriň jenaýatçylyklary barada maglumatyň toplanandygyny aýdýar. Human Rights Watch guramasy Dostumyň, Saýafyň
we Mohakigiň
hukuk bozmalary barada habar berýär.


text:
9-njy dekabrda Brýusselde Ýewropa Parlamentiniň Dasary işler boýunça komitetinde Türkmenistan bilen Ýewropa Bilelesiginiñ arasyndaky hyzmatdaşlyk şertnamasy boýunça ikinji diňlenişik geçirildi.
Ýewropa parlamentiniň Daşary işler boýunça komitetinde Türkmenistan bilen Ýewropa Bileleşiginiň arasyndaky hyzmatdaşlyk şertnamasy boýunça bu diňlenişikde Rumyniýanyň “Liberal partiýasynyň” agzasy, Türkmenistan bilen gatnaşyklary sazlaşdyryjy wekil Norika Nikolai ýörite doklad bilen çykyş etdi.
Ýewropa Bileleşigi bilen Türkmenistanyň arasynda hyzmatdaşlyk şertnamasy indi 12 ýyl bäri baglaşylman gelinýär. Türkmenistan Merkezi Aziýa döwletleriniň arasynda Ýewropa Bileleşigi bilen hyzmatdaşlyk şertnamasyna gol cekmedik ýeke-täk döwletdir. Bu şertnamany baglaşmak baradaky tagallalar 1998-nji ýylda başlanypdy we häzire çenli hem ony amala aşyrmak başartman gelýär.
Munuň sebäbi nämede?
Bu dokumentiň uzak wagtlap kabul edilmän gelinmeginiň sebäplerini Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyk şertnamasy boýunça Brýusselde çykyş eden ekspert Norika Nikolai Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde şeýle düşündirdi: “Soňky ýyllaryň dowamynda Ýewropa Bileleşigi öz daşary syýasatynda gaty bir pragmatik pozisiýany eýelemedi. Krizise çenli, esasan hem, energetika krizisine çenli ÝB Merkezi Aziýa kän bir gyzyklanma bildirmedi. Boýun almasy kynrak hem bolsa, ÝB Orsýete garaşly bolandan soň, oýandy. Hut şu sebäpli häzir Ýewropa Bileleşigi pragmatik hereket edip başlady. Hususanda, Kawkaz we Merkezi Aziýa döwletleri bilen gatnaşyklarynda bu şeýle”.
Norika Nikolai Ýewropanyň pragmatik pozisiýany eýelemeginiň onuň Türkmenistandaky adam hukuklarynyň ýagdaýyna göz ýummaklygyny aňlatmaýandygyny belledi.
Ol bu barada durup geçip, “Pragmatik bolmaklyk ýaşaýşyň modelini eksport etmekde we adamlara hormat goýmakda has köp işleri etmekligi aňladýar. Eger-de biz haýsy-da bolsa bir ýurtda bolmasak ýa-da şol ýurduň graždan jemgyýetçiliginiň degişli guramalary bilen işleşmesek, onda biz bu modeli eksport edip bilmeris. Şeýle gatnaşyklar, alada döredýän hökümetlere basyşlar bilen utgaşdyrylyp, az-azdanam bolsa, olaryň aň-düşünjesine tazir edip biler” diýdi.
Adam hukuklary ýene üns merkezinde
Türkmenistan bilen Ýewropa Bileleşiginiň arasyndaky hyzmatdaşlyk şertnamasynyň kabul edilmän gelinmegine Türkmenistanda adam hukuklarynyň depelenýändigi bilen bagly mesele sebäp bolup durýar. Hususanda, "Human Rights Watch" ýaly adam hukuklary boýunça halkara guramalary we graždan jemgyýetçiligi Ýewropa Parlamentiniň agzalarynyň şertnama baglaşylanda, bu meselä aýratyn üns bermeklerini talap edip gelýärler.
Brýusselde penşenbe güni gecirilen diňlenişikde Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyk şertnamasy barada 200 sahypadan ybarat tekste we goşmaça dokumentlere garaldy.
Maslahatyň dowamynda şertnamanyň teksti boýunça deputatlar tarapyndan tankydy çykyşlar hem boldy. Dokumentde adam hukuklary meselesiniň has gowşak beýan edilendigi tankyt astyna alyndy.
Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyk şertnamasy boýunça Brýusselde çykyş eden ekspert Norika Nikolai bu barada Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi: “Dokumentiň tekstini tankyt edenler esasan “Ýaşyllar”, ýagny adam hukuklary boýunça komitete hazirlikçe prezidentlik edýän topar, Ýewropa parlamentiniň beýleki toparlary häzirki ýagdaýda syýasy çözgüdiň has zerurdygyna gaty gowy düşünýärler. Şol sebäpden hem, biz ýurduň içinde Türkmenistanda bolmaly”.
Türkmenistan bilen Ýewropa Bileleşiginiň arasyndaky hyzmatdaşlyk şertnamasy boýunça nobatdaky diňlenişik 2011-nji ýylyň ýanwar aýynyň 26-syna Ýewropa Parlamentiniň Daşary işler boýunça komitetinde geçiriler. Bu diňlenişikde dokumentiň makullanmagyna garaşylýar. Şertnama gol goýmak meselesine bolsa, 2011-nji ýylyň mart aýynda Ýewropa parlamentiniň plenar ýygnagynda garalar.


text:
TDH 21-nji fewralda geçirilen hökümet maslahatynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Sport baradaky döwlet komitetiniň işinden örän nägile bolandygyny ýazýar.
Habarda aýdylmagyna görä, häzirki wagtda Sport baradaky döwlet komitetiniň ulgamynda jemi 214 sany sport edarasy we guramasy işleýär, ýurtda sportyň 47 görnüşi hereket edýär, sportyň dürli görnüşleri boýunça 280-den gowrak milli derejeli emin bar.
Prezident Berdimuhamedow Sport baradaky komitetiň başlygy Batyr Orazowyň öz ýolbaşçylyk edýän pudagynda edilýän işler barada beren hasabatyny diňläp, etraplarda sport mekdeplerini gurmak üçin ägirt uly serişdeleriň harç edilýändigini aýtdy.
Ýöne prezident bu sport mekdepleriniň talaba laýyk işlemeýändigini, olaryň käbirinde sport enjamlarynyň ýetmezçilik edýändigini, şeýle-de olarda başga kemçilikleriň hem az däldigini belledi.
«Ýöne esasy zat, bu sport mekdepleriniň köpüsinde mugallymlar, ýokary taýýarlykly hünärmenler ýetmezçilik edýär. Hünärmenler ýeterlik bolmasa, onda ýaş türgenleri taýýarlamak meselesiniň üstünlikli çözülmejekdigi hemmeler üçin düşnüklidir» diýip, prezident aýtdy.
Berdimuhamedow Sport baradaky döwlet komitetiniň başlygy Orazowa ýüzlenip, onuň öz ýolbaşçylyk edýän pudagyndaky kemçiliklerden habarlydygyny, emma olary düzetmek boýunça zerur işleri geçirmeýändigini aýtdy.
Şeýle-de prezident onuň sport mekdepleriniň işini talaba laýyk guramak boýunça hiç hili teklip bermändigini belledi.
Prezident bu emele gelen ýagdaý netijesinde, Oba milli maksatnamasynyň sport mekdeplerini we sport desgalaryny gurmak bilen bagly bölümlerine üýtgetmeler girizmek baradaky karara gol çekýändigini habar berdi.
Bu karar esasynda sport mekdeplerini gurmak boýunça alnyp barylýan işler wagtlaýyn togtadylýar, emma geljekde orta mekdepleriň ählisinde, sporty ösdürmek maksatlary göz öňünde tutulyp, döwrebap sport zallaryny we we sport meýdanlaryny gurmaga aýratyn üns berler.
Prezident Berdimuhamedow Sport baradaky döwlet komitetiniň başlygy Orazowa işde goýberen kemçilikleri üçin berk käýinç yglan etmek bilen, eger bu kemçilikler gysga wagtda düzedilmese, ony işden boşatjagyny hem duýdurdy.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Küşt: geljekki çempionlaryň mekdebi
Şu günler Nýu-Deli /Hindistan/ şäherinde geçen Aziýa çempionatynda Aşgabatdan sport ussady Jemal Öwezdurdyýewa tiz oýnalýan ýaryşda dördünji orny eýeledi. Ýurdumyzyň häzirki çempiony medala ýetmekden bary-ýogy ýarym utuk yza galdy. Abraýly sport forumynyň baýraklary ugrunda ýigrimä golaý ýurtdan 40-dan gowrak türgen güýç synanyşdy.
Häzirki wagtda türkmen küştçileri şu ýylyň esasy wakasyna—güýzde Azerbaýjanda geçiriljek Bütindünýä Olimpiada taýýarlyk görýärler.
Şunuň bilen birlikde Aşgabadyň ýöriteleşdirilen küşt-şaşka mekdebinde 6 ýaşa çenli çagalaryň arasynda küşt boýunça Türkmenistanyň ilkinji çempionaty geçirildi. Ýedi tapgyrda şweýsar ulgamy boýunça geçirilen ýaryşlara ähli welaýatlaryň we paýtagtymyzyň toparlaryna wekilçilik edýän ýaş türgenleriň 30-sy gatnaşdy.
Habarlar #küşt
- Soňky habarlar
Ýaş küştçüsiniň üstünligi11 Dekabr, 2016 (14:46)
- Soňky habarlar
Küşt boýunça dünýä çempionatynda altyn we kümüş medallar01 Noýabr, 2016 (11:10)
- Soňky habarlar
Türkmen küştçüleri Aziýanyň çempionatynda hem-de Moskwada geçirilen ýaryşda tapawutlandylar19 Iýul, 2016 (10:41)
- Soňky habarlar
Küşt: halkara ýaryşlaryndaky üstünlikler15 Iýul, 2016 (11:05)
- Soňky habarlar
Küşt: geljekki çempionlaryň mekdebi21 Maý, 2016 (00:54)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň güýçli küştçüleri Budapeştde geçirilýän “First Saturday” halkara ýaryşyna gatnaşar03 Maý, 2016 (16:46)
- Soňky habarlar
Ýazky ýaryşlar güýzde Bakuda geçiriljek Bütindünýä küşt olimpiadasyna gatnaşmak üçin milli ýygyndyny kesgitlär02 Mart, 2016 (18:41)
- Soňky habarlar
Küşt bilen meşgullanyp başlaýanlar üçin kitap neşir edildi: taryhdan käbir maglumatlar we 300 küşt meselesi02 Mart, 2016 (18:38)
- Soňky habarlar
Ýokary küşt toparynyň agzalarynyň sany artdy27 Ýanwar, 2016 (22:09)
- Soňky habarlar
Täze ýylda halkara ýaryşlaryndaky ilkinji ýeňişler21 Ýanwar, 2016 (15:48)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň çempionatlarynyň ikisiniň ýeňijileri kesgitlenildi01 Oktýabr, 2015 (21:11)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň wekilleri küşt boýunça dünýä kubogy ugrundaky ýaryşlara gatnaşarlar21 Iýun, 2015 (21:57)
- Soňky habarlar
Maksat Atabaýew — 2015-nji ýylda Türkmenistanyň iň gowy küştçüsi30 Aprel, 2015 (22:09)
- Soňky habarlar
Sagdyn durmuş ýörelgesiniň ýurdy02 Aprel, 2015 (22:24)
- Soňky habarlar
Bahar baýramyna bagyşlanan üstünlikler18 Mart, 2015 (22:40)
- Soňky habarlar
Bir zalda dört ýaryş05 Mart, 2015 (22:49)
- Soňky habarlar
Türkmen küştçüleriniň medallary we rekordlary22 Fewral, 2015 (22:53)
- Soňky habarlar
Halkara bäsleşiklerinde gazanylan nobatdaky ýeňişler31 Awgust, 2014 (19:44)
- Soňky habarlar
Küştçüler ýeňiş ruhunda çykyş edýärler24 Awgust, 2014 (19:47)
- Soňky habarlar
Türkmen küştçüleriniň halkara ýaryşynda gazanan nobatdaky üstünligi23 Iýul, 2014 (20:06)


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow anna güni Aşgabat şäheriniň häkimi Rejepgeldi Nurmämmedowy wezipesinden boşatdy.
Türkmenistanyň Ministrler kabinetiniň ýylyň ýedi aýynyň jemlerine bagyşlanyp geçirilen mejlisinde ýurduň Ýokary gözegçilik palatasynyň başlygy çykyş edip, paýtagtyň abadanlaşdyryş işlerinde kemçilikleriň ýüze çykarylandygyny aýtdy.
Aşgabat şäheriniň häkimligine 2013-nji ýylyň ýanwarynda bellenen Nurmämmedowyň şol "kemçilikler" üçin işden boşadylandygy aýdylýar.
Onuň ýerine Aşgabat şäheriniň Kopetdag etrabynyň häkimi bolup işlän Myratnyýaz Abilow paýtagtyň häkimi edilip bellenildi.


text:
Ýaponiýanyň hökümeti şu ýylyň mart aýynda ýer yranmadan we sunami heläkçiliginden ejir çeken regionlardan jemi 3,7 milliard ýen, ýagny 48 million dollar möçberinde tapylan serişdäniň döwlete gaýtarylyp berlendigini mälim etdi.
Içeri işler ministrliginiň maglumatyna görä, ýerli ýaşjaýlar henizem heläkçilik çekilen ýerlerden tapylan pullary hökümet organlaryna tabşyrmaklaryny dowam etdirýärler.
Şu ýylyň 11-nji martynda Ýaponiýada ýüz beren şol ýer yranma we sunami heläkçiliginde azyndan 16 müň töweregi adam öldi.


text:
ABŞ-da Yrak urşy boýunça ýüzlerçe müň dokumenti “WikiLeaks” saýtynda çap etmäge taýýarlyk görülýär.
Maglumatlaryň täzeden syzmagynyň getirmegi mümkin netijelerini öwrenmek üçin 120 adamdan ybarat toparyň döredilendigini Pentagonyň wekili habar berdi.
Harby hereketleriň gidişinde, hususan-da, parahat ilatdan pida bolanlaryň sany baradaky maglumatlar ýakyn wagtlarda aýan edilmegi mümkin. Şol bir wagtda-da gizlin maglumatlaryň haçan syzyp çykanynyň belli däldigini Pentagonda bellediler.
Iýul aýynda "WikiLeaks" saýtynda Owganystandaky wakalar barasynda 70 müň gowrak dokument çap edilipdi. Şonda bu guramanyň ýolbaşçylary maglumatlaryň çeşmesini aýan etmekden ýüz öwrüpdiler.


text:
Britaniýanyň daşary işler ministri Filip Hammond Orsýetiň Britaniýanyň howpsuzlygyna ýene güýçli howp döredip biljekdigini aýtdy.
10-njy martda Londonda eden çykyşynda Hammond “50 ýaşdan geçenler Orsýetiň agressiw häsiýeti bilen ýakyndan tanyş, bu onuň howpsuzlygymyza ägirt uly howp salmaga potensialynyň bardygyna berk ýatlandyrma bolmaly”, diýdi.
Hammond ýurduň gizlin gulluklarynyň howpa garşy durmaga tagalla edýändigini aýtdy.
Hammondyň bu çykyşy Londonda ýerleşýän Patyşalygyň birleşen gulluklar institutynyň hasabatynda Britaniýanyň goranyş çykdajylarynyň berk tygşytlaýyş çäreleri sebäpli 2% pese gaçjagy barada aýdylmagynyň yzýany edildi.
Hasabatda harby taýdan tygşytlaýyşyň netijesinde harbylaryň sanynyň 30 müň çemesi azaldylyp, ýylyň aýagynda dürli goşunlaryň düzüminde 115 müň harbynyň galjakdygy aýdyldy.


text:
Wladimir Lenin Aşgabada gelip görmedik hem bolsa, geçen asyryň 80-90-njy ýyllaryna çenli bu şäherde ony ýatladýan heýkelleriň, onuň ady dakylan köçeleriň we edara-kärhanalaryň ençemesi bardy. Emma garaşsyzlyk ýyllarynyň başynda Leniniň ady dakylan edaradyr, obýektleriň ady bir-birden çalşyldy.
Ozal Leniniň adyny göteren obýektleriň käbirleriniň täze ady S.Nyýazow diýip üýtgedilse, käbirlerine S.Türkmenbaşy diýlen at dakyldy. Mysal üçin, öňki Lenin prospekti S.Türkmenbaşy şaýoly diýlip atlandyryldy. Paýtagtyň Lenin adyndaky aýna zawodynyň hem ozalky ady öçürilip, oňa S.Nyýazowyň ady dakyldy.
Garagum kanaly öň Leniniň adyny göteren bolsa, indi bu kanala Garagum derýasy diýilýär.
Bu ýagdaý diňe bir paýtagta mahsus bolman, eýsem tutuş ýurt boýunça Leniniň heýkelleri aýrylyp, onuň ady dakylan ýerleriň hem-de edaralaryň atlary üýtgedildi. Ýurt boýunça Lenini ýatladýan diňe bir zat galdy. Ol-da paýtagtyň öň “Lenin bagy” diýip atlandyrylýan seýilgähindäki Leniniň ýadygärligi.
Ýöne, muňa garamazdan, ady çalşylan şol ýerleriň aglabasy häzirem il içinde Lenin ady bilen tanalýar. Mysal üçin, paýtagtyň S.Türkmenbaşy şaýolyna il içinde häzirem Lenin köçesi diýilýär.
Çäklendirme
Emma şol bir wagtyň özünde-de häzirki ýaş nesilleriň arasynda Leniniň kimdigini bilýän çagalara we ýetginjeklere gaty seýrek duş gelinýär. Onuň özüne ýetesi sebäbi bar. Garaşsyzlyk ýyllarynda Lenin bilen bagly maglumatlaryň aglabasy okuw programmalaryndan aýrylyp, häzirki döwürde ol barada gysgajyk maglumat bilen çäklenilýär.
W.Leniniň diňe bir göz öňündäki ýadygärlikleri däl, onuň bilen bagly kitaphanalardaky eserleriň köpüsi hem ýok edildi. Türkmenistanyň milli kitaphanasynyň özüni Şagül diýip tanadan işgäriniň aýtmagyna görä, ýurt garaşsyzlygyny alansoň, Leniniň kitaplarynyň köpüsi makulatura tabşyrylypdyr.
“Sowet döwründe kitaphanamyzda onuň eserleriniň [hersinden] azyndan 10-15 sany ekzemplýary saklanýardy. Häzir onuň [öz kitaplary] we onuň bilen bagly kitaplar gaty azaldy ” diýip, Türkmenistanyň milli kitaphanasynyň işgäri Şagül gürrüň berýär.
Leniniň aradan çykan güni bolan 21-nji ýanwarda hem onuň bilen bagly resmi metbugatda hiç hili maglumat berilmedi. Umuman aýdylanda, garaşsyzlyk ýyllarynda Leniniň ady Türkmenistanyň resmi metbugatynda agzalmaýar.
"Miras"
Özüni Şamyrat diýip tanadan aşgabatly medeniýet işgäriniň aýtmagyna görä, Türkmenistanyň taryhynda uly täsir galdyran bu şähsyýetiň ady halkyň hakydasyndan öçüriljek bolunsa-da, onuň galdyran syýasy mirasynyň täsirine ýurtda henizem duş gelmek mümkin.
“Leniniň ady ýitirim edilen-de bolsa, onuň işi biziň ýurdumyzda dowam edýär. Şahsyýet kulty, diktatura, repressiýalar häzirem saklanyp gelýär. Sowet döwründe terbiýelenen ýolbaşçylarymyzyň aňynda Lenin entägem diri” diýip, Şamyrat Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde aýtdy.
21-nji ýanwarda W.Leniniň ölenine 90 ýyl boldy. Şu döwrüň içinde dünýäniň gury ýeriniň 1/6 (altydan bir) bölegini tutan öňki SSSR-iň territoriýasynda ýerleşen Türkmenistanda birnäçe nesil çalyşdy. Emma Leniniň galdyran mirasy welin, ýurda henizem belli bir derejede öz täsirini ýetirýär.


text:
Türkmenistanyň banklarynyň arasyndaky nagt däl tölegler Türkmenistanyň Merkezi bankynyň bankara elektron hasaplaşyklar ulgamynyň üsti bilen amala aşyrylýar. Bir bankyň içinde amala aşyrylýan tölegler bolsa banklaryň içerki töleg ulgamynyň üsti bilen geçirilýär.
Türkmenistanyň Merkezi banky töleg ulgamynyň operatory bolmak bilen Türkmenistanyň çäklerindäki hasaplaşyklary sazlaýar, bankara elektron hasaplaşyklar bilen bagly işlere gözegçilik edýär. Nagt däl hasaplaşyklaryň işini dolandyrmak boýunça düzgünnamalary taýýarlaýar we tassyklaýar, nagt däl hasaplaşyklary geçirmegiň tertibini, möhletlerini we standartyny kesgitleýär. Şeýle hem Türkmenistanyň Merkezi banky töleg ulgamy boýunça statistiki hasabatlary düzmegiň we jemlemegiň tertibini kesgitleýär.
Türkmenistanda töleg ulgamynyň hukuk binýady bolup, Türkmenistanyň Raýat kodeksi, Türkmenistanyň «Türkmenistanyň Merkezi banky hakynda», «Karz edaralary we bank işi hakynda» kanunlary we Türkmenistanyň Merkezi bankynyň kadalaşdyryjy hukuk namalary çykyş edýär.
Türkmenistanyň Merkezi bankynyň bankara elektron hasaplaşyklar ulgamyna Türkmenistanyň ähli banklary, şeýle hem Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň Gazna müdirligi agza bolup gatnaşýar.
Copyright © 2008-2014
Türkmenistanyň Merkezi banky
Salgymyz: 744000, Türkmenistan, Aşgabat, Bitarap Türkmenistan şaýoly, 36
Telefon: +99312 381027 Faks: +99312 920812


text:
Yragyň resmileri howpsuzlyk güýçleriniň Ramadide “Yslam döwleti” toparynyň söweşijileriniň galasy bolan hökümet edara jaýlarynyň toplumyny öz gözegçiligine geçirendigini aýtdylar.
“Topluma gözegçilik olaryň Ramadide ýeňiş gazanandygyny aňladýar” diýip
Hökümet güýçleriniň tarapynda söweşýän güýçleriň metbugat-wekili Sabah al-Numani aýtdy, diýip Reuters agentligi 27-nji dekabrda habar berdi.
Yragyň güýçleriniň Ramadidäki ýeňişi hökümetiň Tikritden soň ikinji uly şäheri öz eline geçirmegine getirip biler.
Bu hökümetiň “YD” toparyny ýurduň galan böleklerinden gysyp çykarmagy üçin aýgytly bir pursat döredýär.


text:
Prezident Aleksandr Lukaşenko Belarusda Orsýetiň harby howa bazasynyň döredilmek planlaryndan özüniň habarsyzdygyny aýtdy.
"Bize häzirki pursatda baza gerek däl» diýip, Lukaşenko 6-njy oktýabrda aýtdy. "Men oppozisiýanyň rus howa bazasynyň gurulýandygy baradaky gykylygyny eşidýärin.
Men ol barada hiç zat bilemok” diýip, belarus prezidenti 500 çemesi oppozisiýa aktiwisti Minsk şäheriniň merkezinde şeýle bazanyň döredilmegine garşy protest gurnanyndan iki gün soň aýtdy.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin sentýabrda hökümetiň howa bazasyny gurmak barada şertnama baglaşmagyna razylyk berdi we bu meselede Belarus bilen gepleşiklere başlamagy buýurdy.
Orsýetiň Belarusda iki harby desgasy bar, şeýle-de bu ýurtda käbir söweş uçarlaryny saklaýar.
Emma sowet döwründen bäri ol ýerde doly manysyndaky harby baza gurmak plany bolmandy.


text:
Orsýet bilen Bolgariýa planlaşdyrylan «Günorta akym» geçirijisine taýýarlyklary tizleşdirmek baradaky şertnama gol çekdiler. Bu geçiriji rus gazyny Gara deňiz astyndan Ýewropa getirmeli.
Bolgariýanyň ykdysadyet we energiýa ministri Traýço Traýko bilen Orsýetiň energiýa ministri Sergeý Şmatko bu proýektiň deslapky netijelerini öwrenmegiň «ýol kartasyny» taýýarlamak baradaky ylalaşyga gol çekdiler.
Bu şertnma esasynda 2011-nji ýylyň fewralynda barlaglaryň netijeleri belli bolar we 900 kilometrlik geçirijiniň bolgar şahasyny gurmak üçin bilelikdäki kompaniýa dörediler.


text:
Şu gün Türkmenistanda 62 ýyl mundan ozal Aşgabatda bolan ýer yranmanyň ýyl dönümine gabatlanylyp, matam güni bellenilip geçilýär.
Şu gün, 6-njy oktýabr Türkmenistanda matam güni. 1948-nji ýylyň 6-njy oktýabrynda Aşgabat ýer titrmesiniň pidalarynyň hatyrasy tutuş ýurt boýunça tutulyp, merhumlaryň hatyrasyna sadakalar berilýär.
62 ýyl mundan öň bolan bu tebigy betbagtçylygyň pidalarynyň hatyrasy tutulýan bu gün ýurtda iş güni däl diýlip yglan edilen. Türkmenistanyň resmi habar çeşmeleri bu waka bilen baglanyşykly esasy çäräniň Gypjak obasynda geçiriljekdigini habar berýärler.
1948-nji ýylyň 6-njy oktýabrynda gije 1 sagat 12 minutda bolan aýylganç ýer sarsgynynyň güýji 10 balla barabar bolup, ol Aşgabat şäherini we onuň eteklerindäki obalary ýer bilen ýegsan edipdi.
Geň sanlar...
Bu tebigy betgatçylykda ölenleriň resmi sany Sowet häkimiýeti ýyllarynda 100 müňden sähel gowrak diýlip berlip gelnipdi. Emma Türkmenistanyň garaşsyzlyk ýyllarynda ýurduň ozalky prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň taryhy faktlara girizen käbir üýtgetmeleriniň netijesinde bu san 176 müň diýlip görkezilip başlanypdy.
«Turkmenistan Ru» internet gazeti hem özüniň şu günki maglumatynda ýer yranmadaky bolan adam pidalarynyň sanyny 176 müň diýip görkezipdir.
Emma käbir ekspertler Aşgabat ýer yranmasynda ölen adamlaryň hakyky sanynyň hatda Sowet häkimiýeti ýyllarynda görkezilen sandan hem has az bolmalydygyny öňe sürýärler. Mysal üçin, asly türkmenistanly seýsmolog alym Batyr Garryýew özüniň «Wot prişlo zemlýatreseniýe» diýen kitabynda Aşgabat ýer yranmasynda ölen adamlaryň tutuş sanynyň 40 müň töweregi bolandygyny öňe sürýär.
«TurkmenistanRu» internet gazeti şu ýylyň başynda Turkmenistanyň häkimietleriniň 1948-nji ýyldaky ýer yranmanyň pidalarynyň hatyrasyna täze ýadygärlik gurmak barada karar kabul edendiklerini habar berýär.
Ýöne bu ýadygärligiň anyk nirede we nähili görnüşde guruljakdygy barada häzirlikçe anyk maglumat ýok.


text:
Oba hojalyk inženerligi
Oba hojalyk inženerligi ekerançylyk ösümlüklerini,senagat ösümlüklerini,öri we öri meýdanlaryny,miweçiligi,bakja önümçülügü,bagbançylygy,biýotehnologiýa,ekologiýa oba hojalygy, ösümlük hassalyklaryny we zyýanlaryny we bulara karşy göreşmäniñ usullaryny,oba hojalyk binalaryñ proýektirlemesini we ösdürülmesini,suwarym,nagym,toprak we suw zapas sistemalaryñ proýektirlemesi we planaşdyrmasyny,toprak,suw we ösümlük arabaglanşyklaryny,daşky gurşaw kirliligi,ösümlük iýmitlendirme we dersleme ,oba hojalyk kuwwat maşynlary,oba hojalyk gural we maşynlaryny,aryçylyk, oba hojalyk önümleriñ genetikasy,oba hojalyk ykdysadyýeti,oba hojalyk syýasaty,bilen giñişleýin gyzykýan inženerligiñ pudagydyr.


text:
Türkmenistan birinji milli sputnigini, ýagny Ýeriň emeli hemrasyny kosmosa uçurmak boýunça ädýän ädimlerini dowam etdirýär. Şu günler Türkmenistanyň prezidentiniň ýanyndaky Milli kosmos agentliginiň ýolbaşçysy Fransiýa sapar edýär.
Türkmenistanyň Milli kosmos agentliginiň ýolbaşçysy Alladurdy Ataýew häzir Fransiýa sapar edýär. Resmi maglumatlara görä, bu sapar Türkmenistanyň “Emeli hemra sistemasyny döretmek we ony kosmos giňişligine çykarmak” boýunça proýektiň çäklerinde bitirilen işlere baha bermegi göz öünde tutýar.
Türkmenistanyň ilkinji sputnik sistemasyny döretmek işini Fransiýanyň “Thales Alenia Space” kompaniýasy amala aşyrýar.
Resmi maglumatlara görä, Türkmenistanyň Milli kosmos agentliginiň ýolbaşçysynyň Fransiýa 20-nji ýanwarda başlanan sapary 25-nji ýanwarda tamamlanar.
Hytaýyň tejribeleri
Türkmenistanyň emeli hemrasynyň komosa 2014-nji ýylda uçurylmagy planlaşdyrylýar. Türkmen sputniginiň, ýagny emeli hemrasynyň Hytaýyň Siçuan regionynda ýerleşýän Siçan kosmodromyndan “Çan jen–3B” kysymly raketa arkaly uçuryljagy habar berilýär.
2012-nji ýylyň noýabr aýynda Türkmenistanyň Milli kosmos agentliginiň ýolbaşçysy hytaý tarapynyň kosmos boýunça tejribelerini öwrenmek we “ChinaSat-12” sputniginiň kosmosa uçurylmagynyň dabarasyna gatnaşmak üçin Hytaýa sapar edipdi.
Fransiýa bilen gatnaşyk
Türkmenistanyň ilkinji emeli hemrasynyň proýektirlenmegine we gurulmagyna degişli meseleler 2012-nji ýylyň 31-nji oktýabrynda Aşgabatda Türkmenistanyň prezidentiniň we Fransiýanyň “Thales Alenia Space” kompaniýsynyň wise-prezidenti Mişel Rikaryň arasynda maslahat edilipdi. Türkmenistanyň bu fransuz şirketi bilen şertnamasy 2011-nji ýylda baglaşylypdy.
Şeýle-de, Türkmenistanyň “Space Systems International – Monaco S.A.M.” kompaniýasy bilen degişli orbital nokady kärendä almak boýunça şertnamasy bar.
Türkmenistanyň öz emeli hemrasyndan, hususan-da, oba hojalyk meýdanlarynyň barlaglary, nebit-gaz pudagynyň zerurlyklary we ekologik gözegçilik üçin peýdalanyp biljekdigi habar berilýär.
Türkmenistanyň prezidentiniň ýanyndaky Milli kosmos agentligi 2011-nji ýylyň maý aýynda döredilipdi. Onuň öňünde sputnik aragatnaşygyny ýola goýmak, milli sputnigi Turkmenistanyň giňişliginden dolandyrmak we kosmos bilen bagly ylmy işleri alyp barmak ýaly maksatlar goýulýar.
Mundan öň, 2004-nji ýylda Türkmenistan tarapyndan kosmosa döwlet baýdagy we prezidentiň ştandarty uçurylypdy. 2005-nji ýylda Turkmenistanyň şol wagtky prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň “Ruhnama” kitaby hem kosmosa uçuryldy. Orsýetiň raketasy bilen uçurylan hemrada kosmosa giden “Ruhnama” kitaby, käbir maglumatlara görä, azyndan 150 ýylyň dowamynda ýer şarynyň daşynda aýlanar.


text:
NextTM hödürleýar
Halanan ýazgylar
Bölümler
Soňky jogaplar
2000-nji ýylyň Paralimpiadasynda basketbol boýunça ýaryşyň ýeňijilerini näme üçin medallaryndan mahrum edipdirler?
Sidneýde 2000-nji ýylyň Paralimpiadasynda akyl bozulmalary bolan sportçylaryň arasynda geçirilen basketbol ýaryşynyň finalynda Ispaniýanyň ýygyndy topary rossiýalylary ýeňipdir. Birnäçe wagtdan soň altyn medallaryň eýeleriniň biri žurnalist Karlos Ribagorda şol toparyň on iki sany gatnaşyjysyndan diňe ikisi hakykatdan hem maýyp bolandygyny, galanlary bolsa özlerini, onuň özi ýaly, ýöne maýyplyga salandyklaryny gürrüň beripdir. MOK ispanlary medallardan mahrum edipdir we birinji ýeri Rossiýanyň ýygyndy toparyna beripdir, soňra bolsa umuman gowşak intellektli maýyplar üçin ýaryşlary gadagan edipdir. Diňe 2012-nji ýylyň Paralimpiadasynda Londonda bu topar sportyň käbir görnüşlerinde gatnaşmaga goýberilipdir, MOK bolsa ediljek aldawçylyklara has berk gözegçilik edip başlapdyr.


text:
.
INŽENERÇILIK FAKULTETI
Fakultetde önümçilik edaralarynyň önümçilik-dolandyryş, taslama-konstruktorçylyk, synag-derňew işleri üçin hünärmenler taýýarlanylýar.
Barlaghana we ylmy derňew işlerini amala aşyrmak üçin önümçilik edaralarynyň konstruktorçylyk bölümleri we önümçilik meýdançalary ulanylýar. Edaralaryň iň öňdebaryjy hünarmenleri mugallymçylyk işlerine çagyrylýar.
Talyplaryň ygtybarlygynda — ylmy-barlag işleri we dersleri üçin hazirkizaman barlaghana enjamlary we hasaplaýyş tehnikalary bardyr.


text:
Babegiň gozgalaňy
BABEGIŇ GOZGALAŇY — takm. 816—837 ýyllarda Arap halifatyna garşy Azerbaýjanda we Günbatar Eýranda dörän halk hereketi. Babek 8 asyryň ahyrynda garyp maşgalada doglupdyr. Ol çopan, kerwende düýe idiji, soňra Töwrizde hünärment bolup işläpdir. Babek hürremitleriň azat edijilik göreşine goşulypdyr, 816 ýylynda hereketiň ýolbaşçysy Jawidan ölenden soň göreşe ýolbaşçylyk edipdir. Ol halky arap zulumyndan azat bolmak ugrundaky aýgytly göreşe çagyrypdyr. Halk köpçüligine azatlyk bermegi wada edipdir. Onuň goşuny daýhanlardan, hünärmentlerden, şäher garyplaryndan düzülipdir, feodallar hem öz bähbitlern üçin birbada olary goldapdyr. 9 asyryň 30 ýyllarynda Babegiň gozgalaňy has giň gerime eýe bolup, ol tutuş Azerbaýjana, Günbatar Eýrana, Gündogar Ermenistana ýaýrapdyr. Babegiň nökerleriniň sany 300 müňe etipdir. Halif Babegi iň howply duşman hasaplap, 835 ýylynda onuň garşysyna köp goşuna baş edip belli serkerdesi Haýdar ibn Kowusy iberipdir. Gazaply çaknyşyklardan soňra 837 ýylynyň güýzünde hürremitlernň Badz galasy araplar tarapyndan eýelenipdir. Babek ýesir alnyp, 4 sentýabrda gynalyp öldürilipdir. Ol ölmeziniň öň ýanynda: «Men armanly, çünki bu itleriň hemmesinn ýok edip bilmedim» diýipdir. Babegiň gozgalaňy ýeňlişe sezewar bolsa-da, Ýakyn Gündogarda iň güýçli hereketleriň biri bolup, Arap halifatynyň ýykylmagyny tizleşdiripdir.


text:
-
Sen näçe ýaşyňda we näçe sagat ýatmaly?
Köp ýyllaryň dowamynda bize bagtly oýanmak üçin 8 sagat ýatmagy öwretdiler. Ýakyn wagtda...
-
Awtomobil gurluşygy taryhynyň iň ŞYKGATSYZ 8 ulagy
Awtomobilsöýer, dur! Dur diýdik! Bu gün biz seniň üçin iň şykgatsyz ulaglaryň sanawyny taý...
-
Dizaýnerleriň interýer üçin ulanmagy maslahat berýän 8 reňki
Daşarda ýapraklar reňkini üýtgetdigiçe, bizem öýdäki koloridi üýtgetmäge ymtylýarys. Güýz...
-
Bedeni ýarçykly meşhurlar-olardan görelde alsakmyka?
Bu gözeller öz bedenindäki ýarçyklary üçin hiç hem keýplerini bozanoklar. Belki bizem olar...
-
Stereotipleri ýykýan 10 sany Goja
Bu gojalar üçin garrylyk-rahat, ýalta we peýdasyz ýaşamak däl. Öz 60-70 ýaşlarynda bu Atal...
-
Bu güýzde garderobyňa goşmaly 7 reňkiň
Moda akymy şeýle çalt üýtgeýär. Onuň köp sanly trendleriniň arasynda bulaşmak örän aňsat....
-
Öýmüzi millionlap pul sowman ýaraşykly etmegiň ýollary
Daşaryda howa sowadygyça, öýmüzi şonça hem gapydan geleniňde gözümizi begendirip, göwnümiz...
-
Gysga saçyň zynatlylygyny subut edýän gyzlar
Birdenkä pikirlenip, saçlaryny gysga kesdirip, keşbini üýtgeden gözel gyzlar.
-
Bu ene-atalaryň selfileri çagalarynyňkydan hem bet
Bu juwan adamlar selfilerini owadan çekmek islediler, emma olaryň ene-atalary üstün çykdy....
-
Bu instruktorlar size ahyry sporta başlamak üçin sebäp bolar
Biz sport zallara diňe zenanlaryň gatnap, olara sapak berýän türgenleriň hem aýallardygyny...
-
"Ajaýyp asyr" serialyň aktýorlarynyň durmuşdaky suratlary
"Ajaýyp asyr" serialy türk telewideniýesiniň hity boldy. Bu taryhy wakalar bilen baglanyşy...
-
Ýüregi ýaşlar üçin kolýaska
Her eje öz çagasy barada alada edýär we çaga kolýaskasyny saýlanynda onuň bäbegi üçin raha...
-
Eşitme kemçiligi bolan ogluna ejesinden super gahrymanly gulaklyk
Iňlis eje Sara Iwerminiň kiçijik ogly eýýän birnäçe wagtlap dünýäniň gözel seslerini eşidi...
-
Çaga dogmazdan öň we soň çekilen suratlar
Bu suratlar belki size-de ylham berer.
-
Çagalary güýmemegiň ýollary
Ene-atalar çagalary üçin diňe mugallym däl. Eýsem her gün täze bir zatlar oýlap tapyp, çag...


text:
Pakistanyň resmileriniň aýtmaklaryna görä, ýekşenbe güni Owganystandan gelen 100-den gowrak talyban söweşijisi Pakistanyň üç sany harby postuna hüjüm edipdir we azyndan alty esgeri öldüripdir.
Ikitaraplaýyn atyşykda azyndan 11 talyban söweşijisiniň hem öldürilendigini we Soni Darr sebitinde bolan bu atyşygyň 40 minutlap dowam edendigini resmiler aýdýarlar.
Pakistanyň Malakand sebitiniň Tehrik-e-Talyban toparynyň sözçüsi Saruj ul-Hak hüjümiň jogapkärçiligini öz üstlerine alandygyny telefon arkaly Maşal Radiosyna aýtdy.