text:
“Türkmennebit” döwlet konserni tender boýunça saýlap almak toparyň adyndan aşakda görkezilen lot boýunça № 286/3 açyk tender yglan edýär:
Lot № 2 – Umumy, tehnologiýa, buraw enjamlary.
Tendere gatnaşmak üçin “Türkmennebit” DK binasyna ýüz tutup bilersiňiz:
- bäsleşige gatnaşmaga isleg bildirýäniň doly ady, hukuk ýagdaýy, hasaba alnan ýurdy, bank rekwizitleri hakynda maglumatlary görkezip ýazmaça görnüşde arza tabşyrmaly;
- “Döwlet zerurlyklary üçin harytlar bilen üpjün etmek, işleri ýerine ýetirmek, hyzmatlary etmek boýunça bäsleşikler hakynda” Türkmenistanyň Kanuny, “Bäsleşikleri geçirmekligiň düzgünleri” we bäsleşige gatnaşmak üçin gerekli resminamalar bilen tanyş bolmaly;
- lotuň häsiýetnamasyny, degişli tehniki talaplary we şertnamanyň esasy şertlerini almaly;
- yzyna gaýtarmasyzlyk şerti bilen bäsleşige gatnaşmak üçin bir Lotuň bahasy 575 amerikan dollary möçberde ýa-da şu barabarlykda manat görnüşinde (GBS-i hasaba almak bilen) töleg tölemek üçin hasap belgisini almaly.
Tendere gatnaşmak üçin teklipler bildiriş çap edilen gününden başlap 30 iş gününiň dowamynda ýerli wagt bilen sagat 16.00-a çenli kabul edilýär.
Pul serişdelerini geçirmek üçin hasap belgisi ýazmaça arza tabşyrylan mahaly habar berilýär.
Bildiriş neşir edilen pursatyndan başlap bäsleşik üçin doly görnüşde teklip ýerleşdirilen, degişli möhür bilen kepillendirilen bukja ýokarda görkezilen salga ugradylyp, hasaba pul serişdeleri geçirilenden soň seljerilip başlanar.
Bukjada hökmany suratda anketanyň elektron görnüşi, şertnamanyň esasy häsiýetnamasy (Word görnüşde) we tehniki-ykdysady häsiýetnama (Excel görnüşde) bolmaly.
Habarlaşmak üçin telefonlar: 40-36-95 (tehniki soraglar üçin), 40-39-39 (faks).


c: text/html

text:
Nähili sanjymlaryň bardygyny bilýärsiňizmi?
Bu günki gün sanjymlaryň birnäçe dürli görnüşleri bar. Sanjymlaryň her görnüşi biziň immun ulgamymyzy mikroblaryň kesgitli bir görnüşi we olaryň döredýän çylşyrymly keselleri bilen göreşmäge öwretmäge niýetlenendir.
Alymlar sanjymlary döredenlerinde şulary nazara alýarlar:
- Siziň immun ulgamyňyzyň mikroba nähili täsir edýär
- Mikroba garşy kime sanjym etmeli
- Sanjymy döretmäge iň gowy tehnologiýa we çemeleşme
Bu şertlere esaslanyp, alymlar sanjymyň haýsy görnüşini döretmeligini çözýärler.
Sanjymyň esasy 4 görnüşi
- Janly gowşadylan sanjymlar
- Işjeňligi ýatyrylan sanjymlar
- Subbirlik, rekombinant, polisaharid we konýugat sanjymlar
- Kolloid sanjymlary
Her görnüşiň öz aýratynlyklary bar:
- Janly gowşadylan sanjymlar
Janly sanjymlarda keseli döredýän mikrobyň gowşadylan formasy peýdalanylýar.
Bu sanjymlar öňüni almaga ýardam edýän tebigy inýeksiýa aşa meňzeşligi sebäpli, olar güýçli we uzak wagtlaýyn immun jogabyny döredýärler. Janly sanjymlaryň bir ýa-da iki dozasy mikroblardan we olaryň döredýän keselinden goragy üpjün edip bilýär.
Emma janly sanjymlar hem käbir çäklendirmelere eýedir. Düzüminde gowşadylan janly wirusy saklaýanlygy sebäpli, olary ulanmazdan ozal bejergi alýan lukmanyňyz bilen maslahatlaşmak hökmanydyr. Gowşak immun ulgamly, saglygy bilen bagly uzak wagtlap meseleli bolan adamlar ýa-da içki agzalarynyň oturdylmasyny başdan geçiren adamlar bu hili sanjym almaga laýyk bolman biler.
Janly sanjymlar — gyzamyga, epidemiki parotita, gyzylja (MMR utgaşdyrylan sanjym), rotawirus we garamyk, sary getirme kesellerine garşy sanjymlardyr.
- Işjeňligi ýatyrylan sanjymlar
Işjeňligi ýatyrylan sanjymlarda keseli döredýän mikrobyň öldürilen görnüşi peýdalanylýar.
Işjeňligi ýatyrylan sanjymlar adatça edil janly sanjymlar ýaly güýçli immuniteti üpjün edip bilmeýärler. Şonuň üçin hem kesele garşy hemişelik immunitet edinmek üçin ömrüň tutuş dowamynda birnäçe gezek sanjymlar edilýär.
Işjeňligi ýatyrylan sanjymlar gepatit A-dan, dümewden (sanjym), poliomielit (damja), guduzlamadan goranmak üçin sanjylýar.
- Subbirlik, rekombinant, polisaharid we konýugat sanjymlar
Subbirlik, rekombinant, polisaharid we konýugat sanjymlarda mikrobyň belli bir bölekleri peýdalanylýar. Mysal üçin, onuň belogy, süýjüligi we ş.m.
Bu sanjymlarda mikrobyň kesgitli bölekleri peýdalanylýandygy sebäpli, olar mikrobyň esasy ýerine gönükdirilen örän güýçli immun jogaby berip bilýärler. Bu hili sanjymlar hemmelere diýen ýaly, şol sanda gowşak immun ulgamly we saglygy bilen bagly hroniki meseleli adamlara hem laýyk geler.
Bu hili sanjymlaryň çäklendirmeleriniň biri hem kesellerden hemişelik gorag almak üçin bize goşmaça sanjymlaryň gerek bolup biljekdigidir.
Bu hili sanjymlar Hib keselinden, B gepatitden, adam papilloma wirusyndan, gökbogmadan, pnewmokok we meningokok keselinden hem-de demrewden gorap bilýär.
- Anatoksinler
Bu hili sanjymlarda keseli döredýän bakteriýalar tarapyndan işlenip taýýarlanylýan toksinler peýdalanylýar. Olar keseli döredijiniň özüniň däl-de, keseli döredijiniň işiniň netijesine garşy immun ulgamyny döredýär. Bu diýildigi, immun jogap tutuş bakteriýa däl-de, toksine gönükdirilen diýmegi aňladýar.
Sanjymlaryň käbir beýleki görnüşleri üçin bolşy ýaly, kesellerde hemişelik gorag almak üçin bize anatoksiniň gaýtadan edilmegi gerek bolup biler.
Anatoksinler difteriýadan (täjihoraz) we bürmek keselinden goranmak üçin ulanylýar.
Geljekde bize nähili sanjymlar garaşýar?
Alymlaryň heniz hem sanjymlaryň täze görnüşlerini döretmegiň üstünde işleýändigini bilýärsiňizmi? Şolaryň içinde — ulanmak üçin ýönekeý we amatly bahadan DNK ýa-da gen sanjymlary bar. Häzirki bar bolan tejribelere görä, öýjüge girizilenden soňra, şeýle sanjym güýçli hem uzak wagtlaýyn immuniteti üpjün edýär.
Şeýle hem alymlar rekombinant wektor sanjymlaryny (platformadaky gen sanjymlaryny) döretmegi meýilleşdirýärler. Olar edil tebigy inýeksiýa ýaly hereket edýär. Alymlar bu sanjymlar immun ulgamy kesele garşy göreşmeklige uýgunlaşdyrmakda has hem netijeli bolar diýip umyt edýärler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna, terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine we köpçülikleýin gyryş ýaragynyň ýaýradylmagynyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmek maksatlary bilen pullary geçirmek boýunça hyzmatlary edýän poçta we telegraf aragatnaşyk guramalary we hasaplaşyklaryň ýa-da tölegleriň geçirilmegini amala aşyrýan gaýry guramalaryň içerki gözegçilik kadalaryna bildirilýän talaplary tassyklamak barada
“Jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna, terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine we köpçülikleýin gyryş ýaragynyň ýaýradylmagynyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmek hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň 4-nji maddasynyň on dördünji bendine laýyklykda, “Türkmenaragatnaşyk” agentliginiň öňünde goýlan wezipeleri ýerine ýetirmek maksady bilen, buýurýaryn:
1. Jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna, terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine we köpçülikleýin gyryş ýaragynyň ýaýradylmagynyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmek maksatlary bilen pullary geçirmek boýunça hyzmatlary edýän poçta we telegraf aragatnaşyk guramalary we hasaplaşyklaryň ýa-da tölegleriň geçirilmegini amala aşyrýan gaýry guramalaryň içerki gözegçilik kadalaryna bildirilýän talaplary tassyklamaly (goşulýar).
2. Pullary geçirmek boýunça hyzmatlary edýän poçta we telegraf aragatnaşyk guramalary we hasaplaşyklaryň ýa-da tölegleriň geçirilmegini amala aşyrýan gaýry guramalar şu buýruk bilen tassyklanan Talaplaryň güýje giren wagtyndan başlap, bir aýdan gijä galman, içerki gözegçilik kadalaryny kabul etmeli.
3. Şu buýrugyň ýerine ýetirilişine “Türkmenaragatnaşyk” agentliginiň başlygynyň orunbasarlary, Agentligiň garamagyndaky edara-kärhanalaryň we Agentligiň paýly jemgyýetleriniň ýolbaşçylary gözegçilik etmeli.
Başlyk H.Hudaýgulyýew
Ylalaşyldy:
Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet
ministrliginiň ýanyndaky Maliýe
gözegçiligi gullugynyň başlygy D.Halbaýew
«21» iýul 2020 ý.
«Türkmenaragatnaşyk»
agentliginiň başlygynyň
2020-nji ýylyň 21-nji iýulynda
çykaran 72 belgili buýrugy bilen
tassyklanyldy
Jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna, terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine we köpçülikleýin gyryş ýaragynyň ýaýradylmagynyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmek maksatlary bilen pullary geçirmek boýunça hyzmatlary edýän poçta we telegraf aragatnaşyk guramalary we hasaplaşyklaryň ýa-da tölegleriň geçirilmegini amala aşyrýan gaýry guramalaryň içerki gözegçilik kadalaryna bildirilýän talaplar
I bap. Umumy düzgünler
1. Şu Jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna, terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine we köpçülikleýin gyryş ýaragynyň ýaýradylmagynyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmek maksatlary bilen pullary geçirmek boýunça hyzmatlary edýän poçta we telegraf aragatnaşyk guramalary we hasaplaşyklaryň ýa-da tölegleriň geçirilmegini amala aşyrýan gaýry guramalaryň içerki gözegçilik kadalaryna bildirilýän talaplar (mundan beýläk - Talaplar) “Jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna, terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine we köpçülikleýin gyryş ýaragynyň ýaýradylmagynyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmek hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň (mundan beýläk-Kanun) 4-nji maddasynyň on dördünji bendine laýyklykda işlenilip taýýarlanyldy we pullary geçirmek boýunça hyzmatlary edýän poçta we telegraf aragatnaşyk guramalary we hasaplaşyklaryň ýa-da tölegleriň geçirilmegini amala aşyrýan gaýry guramalary tarapyndan jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna, terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine we köpçülikleýin gyryş ýaragynyň ýaýradylmagynyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmek maksady bilen içerki gözegçilik kadalaryna (mundan beýläk - Içerki gözegçilik kadalary) bildirilýän talaplary kesgitleýär.
2. Şu Talaplar pullary geçirmek boýunça hyzmatlary etmek bilen baglanyşykly işi amala aşyrýan “Türkmenaragatnaşyk” agentligi tarapyndan pullary geçirmek bilen baglanyşykly işi amala aşyrmak üçin ygtyýarnama berlen ýuridik şahsyň we ýuridik şahsy döretmezden telekeçilik işi bilen meşgullanýan fiziki şahslar-hususy telekeçilere (mundan beýläk-ygtyýarnamalylar), “Türkmenaragatnaşyk” agentliginiň garamagyndaky edara-kärhanalaryna we Agentligiň paýly jemgyýetlerine (bilelikde mundan beýläk – amallary amala aşyrýan şahslar) degişlidir.
3. Amallary amala aşyrýan şahslar tarapyndan Kanuna, beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalara we şu Talaplara laýyklykda Içerki gözegçilik kadalary işlenilip düzülýär, kabul edilýär we ýerine ýetirilýär.
4. Amallary amala aşyrýan şahslar jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagynyň, terrorçylygyň maliýeleşdirilmeginiň we köpçülikleýin gyryş ýaragynyň ýaýradylmagynyň maliýeleşdirilmeginiň öňüni almak maksatlary bilen şu Talaplaryň güýje giren wagtyndan başlap, iki aýdan gijä galman, Içerki gözegçilik kadalaryny we olary amala aşyrmagyň maksatnamalaryny işläp düzýärler, şeýle hem ol kadalaryň we maksatnamalaryň berjaý edilmegi üçin jogapkärçilik çekýärler. Kabul edilen Içerki gözegçilik kadalarynyň nusgasy “Türkmenaragatnaşyk” agentligine iberilýär.
5. Içerki gözegçilik kadalary şu Talaplara hem-de Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda işlenip taýýarlanylýar.
6. Amallary amala aşyrýan şahslar özi tarapyndan tassyklanylýan Içerki gözegçilik kadalarynyň Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyk gelmegine gözegçilik edilmegini üpjün edýär.
II bap. Içerki gözegçilik kadalarynyň maksatnamalary
7. Içerki gözegçilik kadalary:
1) jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna, terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine we köpçülikleýin gyryş ýaragynyň ýaýradylmagynyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket edilmegine gönükdirilen işleriň guramaçylyk esaslaryny düzgünleşdirýär;
2) içerki gözegçiligi amala aşyrmak maksady bilen, amallary amala aşyrýan şahslaryň ýolbaşçysynyň we işgärleriniň borçlaryny we olaryň hereketleriniň tertibini belleýär;
3) içerki gözegçiligi amala aşyrmak maksady bilen, borçlary ýerine ýetirmegiň möhletlerini hem-de şol borçlaryň berjaý edilmegine jogap berýän taraplary kesgitleýär.
8. Içerki gözegçilik kadalary içerki gözegçiligi amala aşyrmak boýunça aşakda görkezilen maksatnamalary özünde jemleýär:
1) jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna, terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine we köpçülikleýin gyryş ýaragynyň ýaýradylmagynyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmek maksatlary bilen içerki gözegçiligi guramagyň maksatnamasyny;
2) müşderiniň töwekgelçiligini we tehnologik gazananlary peýdalanmagyň töwekgelçiligini hem goşmak bilen, hyzmatlaryň jenaýatçylykly maksatlar üçin peýdalanylmagynyň töwekgelçiligini hasaba alýan jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagynyň, terrorçylygyň maliýeleşdirilmeginiň we köpçülikleýin gyryş ýaragynyň ýaýradylmagynyň maliýeleşdirilmeginiň töwekgelçiligini dolandyrmagyň maksatnamasyny (mundan beýläk - töwekgelçilige baha bermegiň maksatnamasy);
3) müşderileri, müşderileriniň wekillerini we (ýa-da) benefisiarlary barabarlamagyň maksatnamasyny (mundan beýläk - barabarlamagyň maksatnamasy);
4) müşderileriň çylşyrymly, adaty bolmadyk uly ýa-da adaty bolmadyk beýleki amallaryny (geleşiklerini) hem goşmak bilen müşderileriň amallaryna (geleşiklerine) gözegçilik etmegiň we olary öwrenmegiň maksatnamasyny (mundan beýläk - müşderiniň amallaryna gözegçilik etmegiň we olary öwrenmegiň maksatnamasy);
5) jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna, terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine we köpçülikleýin gyryş ýaragynyň ýaýradylmagynyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmegiň meseleleri boýunça amallary amala aşyrýan şahslaryň işgärlerini taýýarlamagyň we okatmagyň maksatnamasyny (mundan beýläk - işgärleri taýýarlamagyň we okatmagyň maksatnamasy);
6) maglumatlary resminama arkaly bellemek we jemlemek maksatnamasyny;
7) ýerine ýetirilmeli işleriň tertibinde amallary wagtlaýyn togtatmak maksatnamasyny (mundan beýläk – amallary togtatmak boýunça maksatnamasy);
8) hökmany gözegçilige degişli diýlip hasaplanýan amallary hem-de jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagy, terrorçylygyň maliýeleşdirilmegi we köpçülikleýin gyryş ýaragynyň ýaýradylmagynyň maliýeleşdirilmegi bilen bagly alamatlary bolan amallary ýüze çykarmagyň maksatnamasyny (mundan beýläk – amallary ýüze çykarmagyň maksatnamasy);
9) Içerki gözegçilik kadalaryna laýyklykda ygtyýarnamalylar tarapyndan işlenip düzüljek gaýry maksatnamalary.
9. Içerki gözegçilik kadalaryna laýyklykda içerki gözegçiligi ýerine ýetirmek boýunça jogapkär wezipeli adama (mundan beýläk - wezipeli adam) hukuklar we borçlar bellenilýär.
10. Içerki gözegçilik kadalary ýuridik şahsyň ýolbaşçysy, ýuridik şahsy döretmezden telekeçilik işi bilen meşgullanýan fiziki şahs-hususy telekeçiniň bolsa özi tarapyndan tassyklanylýar.
11. Içerki gözegçiligi guramagyň maksatnamasy aşakda görkezilen şertleri göz öňünde tutmak arkaly işlenip düzülmelidir:
1) amallary amala aşyrýan şahslar tarapyndan jogapkär adamyň (ygtyýarnamaly fiziki şahs özi jogapkär adam bolup durýar) bellenilmeginiň tertibi;
2) ygtyýarnamaly taraplaryň içerki gözegçilik ulgamynyň düşündirişi.
12. Töwekgelçilige baha bermegiň maksatnamasynda müşderiniň barabarlanmagy boýunça talaplary göz öňünde tutmak arkaly, müşderiniň töwekgelçilik bilen bagly derejesine (ýagdaýyna) baha bermegiň we bellemegiň kadalary aşakda görkezilen halatlarda kesgitlenmelidir:
1) müşderini hyzmat etmäge kabul edilmezinden öň;
2) müşderä hyzmat etmekligiň barşynda (amallary (geleşikleri) amala aşyrmagyň çäklerinde);
3) Içerki gözegçilik kadalarynda göz öňünde tutulan beýleki ýagdaýlarda.
13. Pullaryň kanunlaşdyrylmagyna garşy göreşiň maliýe çärelerini işläp taýýarlaýan toparyň (FATF) maslahatlaryny nazara almak bilen, şeýle hem müşderileriň amallarynda, işiniň häsiýetinde we görnüşinde jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileri kanunlaşdyrmak, terrorçylygy maliýeleşdirmek we köpçülikleýin gyryş ýaragynyň ýaýradylmagyny maliýeleşdirmek maksadynyň ýokary töwekgelçilik alamatlary barabarlamak maksatnamasynda ýüze çykarylan maglumatlaryň esasynda anyklanylýar.
14. Töwekgelçilikleri dolandyrmak maksatnamasy müşderileriň amallarynda (geleşiklerinde) töwekgelçiligiň ýagdaýyna (derejesine) baha bermek, olardaky üýtgemelere soňky gözegçilik işlerini geçirmek maksady bilen yzygiderli we döwürleýin gözegçiligi amala aşyrmak göz öňünde tutulýar.
15. Barabarlamak maksatnamasy müşderiniň, onuň wekiliniň we (ýa-da) benefisiaryň barabarlanylmagy üçin geçirilmeli çäreleri şu aşakdakylary öz içine alýar:
1) müşderi, onuň wekili we (ýa-da) benefisiar bilen gatnaşyklary ýola goýmakda müşderini hyzmat etmäge kabul edilmezinden öň Kanunyň 5-nji we 6-njy maddalarynda bellenilenlere laýyklykda alnan maglumatlary we bu maglumatlaryň ygtybarlydygyny barlamak;
2) Kanunyň 6-njy maddasynda göz öňünde tutulanlara görä esaslandyrylan we mümkin bolan çylşyrymly ýagdaýlarda benefisiary barabarlamak we aýdyňlaşdyrmak ugrunda kabul edilen çärelerde, şol sanda görkezilen eýeler bilen tanyşlyk gatnaşyklary ýola goýmak we kabul edilen maglumatlaryň ygtybarlylygyny barlamak;
3) müşderiniň, onuň wekiliniň we (ýa-da) benefisiaryň terrorçylygy maliýeleşdirmäge gatnaşygy hakynda, Kanunyň 13-nji maddasyna gabat gelýän delilleriň gelip gowuşmagynda olaryň hakykatdan hem barlygyny ýa-da ýoklugyny barlamak;
4) Kanunyň 9-njy maddasyna laýyklykda hyzmat edilip duran we hyzmat edilmäge kabul edilen fiziki şahslaryň daşary ýurt jemgyýetçilik wezipeli adamlaryň hataryna degişliligini anyklamak;
5) müşderiniň geçirýän amallarynyň jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagy, terrorçylygyň maliýeleşdirilmegi we köpçülikleýin gyryş ýaragynyň ýaýradylmagynyň maliýeleşdirilmegi bilen bagly töwekgelçiligine baha bermek bilen, onuň ýagdaýyny (derejesini) kesgitlemek;
6) müşderileriň, olaryň wekilleriniň we (ýa-da) benefisiaryň barabarlamagyň netijesinde alnan maglumatlary täzeläp durmak.
16. Barabarlamak maksatnamasynda amallary amala aşyrýan şahslar tarapyndan müşderileri, olaryň wekillerini we (ýa-da) benefisiary barabarlamak maksatnamasynda, şu Talaplaryň onunjy böleginde göz öňünde tutulan çäreleri amala aşyrmakda, ýüze çykaran delilleri (maglumatlary) bellemegiň we jemlemegiň, şeýle hem olary täzelemegiň usullary göz öňünde tutulýar.
17. Müşderini barabarlamak maksatnamasynda Kanunyň 6-njy maddasynda görkezilen müşderi barada kabul edilen maglumatlara gönükdirilen geçirilmeli çäreleri göz öňünde tutulýar.
Amallary ýüze çykarmagyň maksatnamasynda aşakda görkezilen çäreler göz öňünde tutulmalydyr:
1) Kanunyň 5-nji maddasyna laýyklykda, hökmany gözegçilige degişli amallary;
2) Kanunyň 10-njy we 11-nji maddalaryna laýyklykda, maglumatlary resminamalaýyn berkitmäge degişli bolan amallary;
3) müşderi tarapyndan adaty bolmadyk uly ýa-da görnüp duran ykdysady manysy ýa-da görünýän kanuny maksady bolmadyk amallaryň, has takygy olar jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmak, terrorçylygy maliýeleşdirmek we köpçülikleýin gyryş ýaragynyň ýaýradylmagynyň maliýeleşdirilmek maksadyna gönükdirilmegi bilen bagly şübhe döredýän, şübheli amallaryň alamatlaryny anyklamagy;
4) Müşderiniň amala aşyrýan amallarynyň şübheli diýlip yglan edilmegi baradaky çözgüt ygtyýarnamaly taraplar müşderiniň maliýe ýagdaýy we işewürlik abraýy esasynda, onuň wekiliniň we (ýa-da) benefisiaryň abraýyny häsiýetlendirýän maglumatlaryň esasynda çözgüt kabul edilmegi;
5) ygtyýarnamaly taraplaryň Kanunda we şu Talaplarda bellenilenlere baglylykda hökmany gözegçilige degişli bolan amallaryň (geleşikleriň) ýüze çykarylmagy bilen, mundan beýläk geçiriljek işler babatynda ýörite wezipeli adama (ýörite wezipeli adamyň işini hususy telekeçiniň özbaşdak ýerine ýetiren ýagdaýlary hasaba almazdan) soňky netijä gelmek üçin habarly etmegiň tertibi.
18. Müşderiniň amallaryna gözegçilik etmegiň we olary öwrenmegiň maksatnamasynda müşderi barada maglumatlaryň toplanmagyna gönükdirilen çäreleri geçirmek göz öňünde tutulmalydyr.
Şunda müşderiniň işewürlik abraýy ähli ýygnalan maglumatlara esaslanmak arkaly berlen bahany aňladýar.
19. Maglumatlary resminama arkaly bellemek we jemlemek maksatnamasy Kanuna, şeýle hem Içerki gözegçilik kadalaryny durmuşa geçirmek maksady bilen delilleri (maglumatlary) kabul etmegiň we kagyz we (ýa-da) beýleki göterijilerde berkitmegiň tertibini göz öňünde tutýar.
20. Maglumaty resminama arkaly bellemek we jemlemek maksatnamasynda ýazyp bellemek üçin şular baradaky maglumatlar göz öňünde tutulýar:
1) hökmany gözegçilige degişli amal baradaky;
2) jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileri kanunlaşdyrylmak, terrorçylygy maliýeleşdirilmek we köpçülikleýin gyryş ýaragynyň ýaýradylmagyny maliýeleşdirilmek maksady bilen amala aşyrylýandygy babatda şübhe döredýän amal baradaky;
3) amalyň adaty bolmadyk häsiýetlidigini görkezýän ölçegleriň we (ýa-da) alamatlaryň haýsy-da bolsa birine eýe bolan amal baradaky;
4) müşderiniň amallaryna gözegçilik etmegiň we olary maksatnama berjaý edilende äşgär edilen amal baradaky.
21. Maglumatlary resminama arkaly bellemek we jemlemek maksatnamasy Kanunyň 11-nji maddasynyň talaplaryna laýyklykda işlenip düzülýär, amallary amala aşyrýan şahslaryň şu talaplarda bellenip geçilen hökmany gözegçilige degişli hem-de delilleri özünde jemleýän amallaryň (geleşikleriň) ýüze çykarylmagyny göz öňünde tutýar.
22. Amallary togtatmak boýunça maksatnamasy şulary özünde jemleýär:
1) Kanunyň 14-nji maddasyna laýyklykda pullary geçirmek boýunça hyzmatlary etmek bilen baglanyşykly amallary geçirmekden ýüz döndermegi we olary togtatmagy amala aşyrýan hereketleriň tertibini;
2) pullary geçirmek boýunça hyzmatlary etmek bilenbagly amallarda Kanunyň 13-nji maddasynda görkezilen fiziki ýa-da ýuridik şahslary ýüze çykarmagyň tertibini;
3) pullary geçirmek boýunça hyzmatlary etmek bilen baglanyşykly amallary wagtlaýyn togtatmak bilen bagly amallar barada ygtyýarly guramalara habar bermegiň tertibini;
4) amaly wagtlaýyn togtatmak baradaky görkezmäniň esasynda pullary geçirmek boýunça hyzmatlary etmek bilen baglanyşykly amallary geçirmegiň mümkin däldigi barada müşderini habardar etmegiň tertibini.
23. Jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna, terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine we köpçülikleýin gyryş ýaragynyň ýaýradylmagynyň maliýeleşdirilmegine garşy göreşmek ugrunda işgärleri taýýarlamak we okatmak maksatnamasy Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda işlenip düzülýär.
III bap. Içerki gözegçiliginiň gurnalyşyny barlamak
24. Içerki gözegçiligiň gurnalyşyny barlamaklyk amallary amala aşyrýan şahslar tarapyndan Kanunyň talaplarynyň berjaý etmegini, Içerki gözegçilik kadalaryny we beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalarynda bellenen gözegçiligi durmuşa geçirmekligi üpjün edýär.
25. Içerki gözegçilik barlagy Kanunyň talaplaryna, degişli kadalaşdyryjy hukuk namalara we kadalaşdyryjy resminamalara laýyklykda yzygiderli ýagdaýda ýöne, ýylda 1 (bir) gezekden ýygy bolmazlyk şertinde geçirilýär.
26. Amallary amala aşyrýan şahslara geçirilen barlagyň netijesinde jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna, terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine we köpçülikleýin gyryş ýaragynyň ýaýradylmagynyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmek hakyndaky kanunçylygyna, Içerki gözegçilik kadalaryna we gaýry guramaçylyk-düzgünleşdiriş resminamalara degişli ähli ýüze çykarylan düzgün bozmalary özünde jemleýän hasabat düzülýär. Şeýle hem, bu hasabatda barlagyň netijesinde ýüze çykarylan düzgün bozulmalary düzetmäge gönükdirilen alyp barmaly anyk çäreleri we olary aradan aýyrmagyň möhletleri bellenilýär.
IV bap. Jemleýji düzgünler
27. Müşderiniň maglumatlaryny we onuň bilen hat alyşmalary hem goşmak bilen müşderiniň talabalaýyk barlagynyň netijeleri müşderiler bilen işjeň gatnaşyklaryň bes edilen gününden 5 (bäş) ýyldan az bolmadyk möhlete amallary amala aşyrýan şahslar tarapyndan saklanylmaga degişlidir.
28. Maglumatlary saklamakda olaryň ygtybarly we öz wagtynda Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda öz ygtyýarlyklarynyň çäginde rugsat edilen ygtyýarly edarasyna şeýle hem beýleki döwlet edaralaryna elýeterliligini üpjün ediler ýaly şertler göz öňünde tutulmaly.
29. Içerki gözegçilik kadalarynda içerki gözegçiligi amala aşyrylýan döwründe, alnan maglumatlaryň ýaşyrynlygyny üpjün etmek, şeýle hem ygtyýarnamalylar tarapyndan Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda bu ugurdaky çäreleri durmuşa geçirmek göz öňünde tutulýar.
30. Içerki gözegçiligiň kadalary beýleki kanunçylyk namalarynda başgaça göz öňünde tutulmadyk bolsa şu talaplaryň güýje giren senesinden 2 (iki) aýdan gijä galman ygtyýarnamaly taraplar tarapyndan Kanuna laýyk getirlip taýýarlanmalydyr.
Türkmenistanyň Adalat ministrligi tarapyndan
2020-nji ýylyň 14-nji awgustynda 1369 bellige
alyş belgisi bilen döwlet belligine alnan.


text:
ÇARLAK (4)
Dowamy… IIJonatan öz ýanyndan bu taýy uçmah bolmaly diýip pikir etdi we ýylgyranyny duýman galdy. Uçmah diýaryna täze uçup baran biri üçin, edil şu pursat duýgularyny daşyna çykarmak kyndy.Jonatan nurana iki çarlak bilen egin-egne berip, bulutlaryň aňyrsyndaky dünýäden ― Ýerden uçup geleninde öz bedeniniňem parlaýandygyny gördi. Gözleri mydama hyjuwdan ýaňa ýanyp duran Jonatan, hanha, olaryň yzyna düşüp gelýär, onuň diňe daş keşbi üýtgäpdir.Jonatanyň şol ozalky … Continue reading ÇARLAK (4)


text:
KIA günorta koreý kompaniýasy şu ýylyň noýabrynda öz awtomobillerini Özbegistanyň Jizak erkin ykdysady zolagyndaky ADM-Jizzakh täze kärhanasynda öndürip başlar. Heniz gurulýan kärhananyň konweýerine birinji bolup Seltos krossoweri we Optima modelini dowam etdiriji – K5 sedany çykar.
Koreý markasynyň metbugat gullugyna salgylanmak bilen, Awtonowosti dnýa saýtynda habar berlişine görä, häzir Jizakdaky kärhana gurluşygyň jemleýji tapgyrynda ýerleşýär. Onda geljekde dürli konfigurasiýaly awtomobilleriň ýygnaljak iki sany önümçilik hataryny gurnamak boýunça taýýarlyk işleri geçirilýär.
Täze kärhananyň başlangyç önümçilik kuwwaty ýylda 25 müň ulaga barabar bolar. Kuzowlary reňkleýji we kebşirleýji sehli täze liniýalar taýýar bolup, işe girizilenden soň ol dört esse, ýagny 100 müň ulaga çenli artar.
Kärhananyň häzirki günde Lada awtolaryny Özbegistana import edýän Roodell kompaniýasyna degişlidigi bellenilýär. Tiz wagtdan kärhanada beýleki brendleriň hem ulag serişdelerini ýygnamak işleri ýola goýlar, olary paýlamak işleri bilen hem Roodell meşgullanar.
Özbegistanda ýygnalan awtomobilleriň beýleki bazarlara (Özbegistanyň çäginden daşary) iberiljekdigi heniz belli däl. Ýöne olary çykarmak üçin niýetlenilen önümçilik hatarynyň KIA-nyň rus ştab-kwartirasynyň gönüden-göni gözegçilik etmegi bilen döredilendigi bellenilýär.


text:
2019 jylǵy 24 qańtarda Qostanaı qalasy ákimdigi bilim bóliminiń №1 mektep-lıtseıinde «Latyn álipbıine kóshý – bolashaqqa qadam» atty dóńgelek ústel ótti.
Dóńgelek ústelge qala mektepteriniń qazaq tili pániniń muǵalimderi, qalalyq bilim bóliminiń jáne JOO-nyń ókilderi jáne «Tildaryn» ortalyǵy basshysynyń orynbasary G.Talapova qatysty.
Dóńgelek ústel barysynda sóz alǵandar qazaq tili álipbıin kırıllıtsadan latyn grafıkasyna kóshirýdi kezeń-kezeńmen mektepte, joǵary oqý oryndarynda, tilderdi oqytý ortalyqtarynda iske asyrý jóninde baıandady. G.Talapova «Jańa álipbı negizindegi qazaq tili emlesi erejeleriniń erekshelikteri» týraly tolyqtaı baıandap berdi.
Dóńgelek ústel sońynda qatysýshylar ózara pikir almasyp, tájirıbelerimen bólisti.


text:
Köne Äht
Gelip çykyş
Giriş
Gelip çykyş Töwradyň ilkinji kitabydyr. Onuň gadymy golýazmasy ýewreýçe ýazylandyr. Kitabyň ýewreýçe ady «gelip çykyş» ýa-da «başda» diýmegi aňladyp, ol kitabyň ilkinji sözüdir. Bu kitapda dünýäniň ýaradylyşy, tutuş adamzadyň, şol sanda ysraýyl
halkynyň gelip çykyşy beýan edilýär.
Gelip çykyşyň birinji bölüminde (1 – 11‑nji baplar) Ybraýym pygamberiň döwrüne çenli bolup geçen wakalar we şol döwürde ýaşan adamlar hakynda gürrüň berilýär.
Hudaýyň ýaradan zatlarynyň ählisi ajaýypdy. Emma ilkinji ynsanlar: Adam ata
we How ene
Rebbi diňlemän, günäniň dünýä aralaşmagyna sebäp boldular. Adamlaryň edýän günäsi gitdigisaýy artyp, Hudaýyň sabyr käsesi pürepür bolansoň, Ol tutuş adamzady sil arkaly ýok etmegi ýüregine düwdi. Reb
tutuş adamzatdan diňe Nuh pygamberi we onuň maşgalasyny aman galdyrmak isledi, sebäbi olar Rebbe ybadat edip, dogruçyldylar. Hudaý
olara özlerini, haýwanlaryň we guşlaryň her görnüşinden bir jübütini halas etmek üçin, uly gämi ýasamagy buýurdy. Gämi taýýar bolandan soň, heniz görlüp-eşidilmedik sil gelip, ýer ýüzündäki ähli adamlary, janly--jandarlary ýok etdi.
Silden soň Nuh pygamberiň nesli ýene-de ýer ýüzüne ýaýrady. Ýöne olaryň köpüsi Rebbe ybadat etmeklerini bes etdiler.
Kitabyň galan böleginde (12 – 50‑nji baplar) Ybraýym pygamber
we onuň maşgalasy baradaky taryhy wakalar beýan edilýär. Ybraýym pygamber Rebbe iman edip, örän dogruçyl adamdy. Ol Hudaýyň görkezen ýurduna – Kengan
ýurduna öz maşgalasy bilen göçdi. Hudaý ondan bir beýik halk ýaratjakdygyny, bu halka şol ýurdy miras
berjekdigini, onuň nesli arkaly tutuş adamzady ýalkajakdygyny wada edip, onuň bilen äht
baglaşdy. Ybraýym hem özüniň hiç perzendiniň ýokdugyna garamazdan, Hudaýyň beren bu wadasyna ynandy.
Ýyllar geçýärdi, emma Ybraýym pygamber bilen Saranyň heniz-de çagalary ýokdy. Şonda Sara
öz gyrnagy Hajary Ybraýyma aýallyga berýär. Şeýdip, hezreti Ysmaýyl dünýä inýär. Ybraýym bu wada berlen oguldyr öýdüp, örän begenýär. Emma Hudaý wada berlen ogluň Ybraýymyň öz aýalyndan, ýagny Saradan doguljakdygyny ýene-de bir gezek aýdýar. Wagt geçip, wada edilen ogul, ýagny hezreti Yshak dünýä inýär. Emma Hudaý söýgüli ogluňy gurbanlyk ber diýip, Ybraýymyň imanyny synap görmekçi bolýar. Ybraýym Hudaýyň sözünden çykman, Yshagy Oňa gurbanlyk bermek üçin hanjary ýokary galdyran pursadynda, Ol onuň imanynyň näderejede güýçlüdigini görüp, gurbanlyk üçin bir goç berýär. Ybraýymyň şeýle imany Hudaýyň nazarynda dogrulyk saýylýar. Hudaý Ybraýyma beren wadasyny berjaý edip, onuň ogly Ysmaýyl pygamberden
arap halkyny, ogly Yshak pygamberden
bolsa ýewreý
halkyny ýaradýar.
Bulardan başga-da, kitapda Ybraýym pygamberiň ogly Yshak we agtygy Ýakup pygamberleriň
durmuşlary jikme-jik beýan edilýär.
Ýokarda agzalyp geçilen «äht» düşünjesi ilkinji gezek Gelip çykyş kitabynda duş gelýär. Ata-babalar berlen ähte minnetdar bolansoňlar, Hudaýa höwes bilen ybadat edýärdiler, Oňa ýakma gurbanlyklaryny berýärdiler. Ol Özüni olara aýan eden Hudaýdyr. «Ýakma gurbanlygy
» we şular ýaly birnäçe gurbanlyk adalgalary, haýwanlar babatdaky «haram» we «halal» diýen düşünjeler hem ilki Gelip çykyşda duş gelýär.
Hudaý hezreti Ysmaýyla-da, hezreti Yshaga-da birnäçe tireleriň nesilbaşylary boljakdyklaryny wada edýär. Ol Ybraýym pygamberiň agtygy Ýakuba «Ysraýyl» (Ysraýyl pygamber
) diýip at berýär. Ysraýylyň körpe ogly Ýusup pygamber
doganlary tarapyndan Müsüre gul edilip satylýar. Emma Hudaýyň beren akyldarlygy we başarjaňlygy arkaly Ýusup Müsüriň häkimi bolýar. Kengan ýurduna düşen açlyk zerarly Ýakubyň doganlary Müsüre gelip, ol ýerde ornaşýarlar. Ýusup öz ata-babalarynyň ýurdunda uzakda ýaşamaly bolýandygyna garamazdan, Hudaýyň Öz halkyna beren wadasyny bir gün berjaý etjekdigini bilýärdi.
«Meniň sanaglym dolup barýar, ýöne Hudaý hökman siziň dadyňyza ýetişer. Hudaý sizi Müsürden çykaryp, Ybraýyma, Yshaga we Ýakuba wada eden topragyna elter».
50:24
Mazmuny
Dünýäniň we adamzadyň ýaradylyşy 1:1–2:25
Günäniň we zorlugyň başy 3:1-24
Adam atadan Nuh pygambere çenli bolan döwür 4:1–5:32
Nuh pygamber we sil 6:1–10:32
Babyl minarasy 11:1-9
Samyň nesilleri 11:10-32
Ata-babalar: Ybraýym, Yshak, Ýakup 12:1–35:29
Ysawyň nesilleri 36:1-43
Ýusup we onuň doganlary 37:1–45:28
Ysraýyllar Müsürde 46:1–50:26


text:
Ak durna
Ak durna demirgazyk sebitlerde ýaýran durnalaryñ bir görnüşidir. Örän täsin hem owadan bu guşlara gadymy döwletlerden bäri uly üns berlipdir hem-de olary güle meñzedip, "Liliýa guşlary" diýip atlandyrypdyrlar. Dünýä halklarynyñ eposlarynda, rowaýatlaryndaak durnalara hoşmeýilligiñ, adalatlylygyñ simwoly hökmünde garalypdyr. Gadymy grek-rim simwolikasynda bolsa bu guşlar ýaz paslyna hem-de ýagtylyga deñelipdir. Geçen asyryñ 70-nji ýyllarynda Durnalary goramagyñ halkara gaznasynyñ döredilmegi bilen ak durna dürli ýurtlaryñ alymlarynyñ we tebigaty öwrenijileriniñ ünsüni özüne çekip başlady. Häzirki wagtda ak durnalaryñ sany az bolup, alymlaryñ maglumatlaryna görä, olar dünýä ýüzünde takmynan 2900-3000 sanydyr.
Ak durna iri guş bolup, onuñ boýy bir metrden geçýär, ganatlarynyñ ululygy 2-2.5 metre barabar, agramy 5-8.6 kilogram aralygynda bolýar. Kellesiniñ öñ bölegi we çüñki gyzyl reñkli, bedeni tutuş ak reñkde bolup, ganatlarynyñ gyralaryndan gara zolak geçýär. Ak durnalar beýleki durnalardan çüñkiniñ uzynlygy bilen tapawutlanýarlar. Jüýje guşlaryñ boýnunyñ, kellesiniñ reñki goñrumtyl-sary tegmilli bolup, ol uly guşlaryñkydan tapawutlanýar.
bu guşlar höwürtgeleýän ýerine maý aýynyñ ahyrynda gelýär. Özüniñ höwürtgesini barmasy kyn bolan batgalyk, çuñlugy 30-40 santimetr bolan suwly ýerlerde gurýarlar. Höwürtgesini dürli otlardan ýasaýarlar. Her höwürtgede agramy 215 grama deñ bolan gara tegmilli iki sany ýumurtga bolýar. Inkubasion döwür 29 güne çenli dowam edýär. Ýumurtgadan çykan iki jüýjäniñ arasynda basdaşlyk bolup, olaryñ haýdy-da bolsa biri diri galýar.
Ak durnalar ösümlikler we jandarlar bilen iýmitlenýärler. Ýazda hem tomusda olar ownuk gemrijiler, guşlaryñ ýumurtgalary we jüýjeleri, balyklar, mör-möjekler, ösümlikleriñ suwasty bölekleri bilen iýmitlenýärler. Gyşda bolsa bu guşlar, esasanam, ýokumly maddalara baý bolan suw ösümlikleri bilen iýmitlenýärler. Durnalaryñ beýleki görnüşlerinden tapawutlylykda, ak durnalar oba hojalyk ekinleri ekilen meýdanlardan iýmit gözlemeýärler.
Demirgazyk sebitlere ýaýran, bu guşlar diñe barmasy kyn bolan batgalyk, çygly düzlük ýa-da tokaýly ýerlerde ýaşaýarlar. Ak durnalaryñ biri-birinden aýry iki sany uly populýasiýasy bellenildi. Gyş paslynda ak durnalar Hindistanyñ batgalyk çäklerine, Eýranyñ demirgazygyna, Hytaýyñ Ýanszy derýasynyñ kenarýakalaryna uçup barýarlar. Biziñ ýurdumyzyñ çäklerinde ak durnalar ýaşamaýarlar. Ýöne olar güýz we ýaz aýlarynda göçüş döwründe Hazar deñziniñ kenarlarynda düşleýärler. Şol pursatlarda ak durnalar tebigatymyzyñ aýrylmaz bir gözel bölegine öwrülip, ony baýlaşdyrýar. Ak durnalar biziñ alymlarymyz tarapyndan hem öwrenilýär.
http://turkmen.wap.ug saýtyndan göçürilip alyndy


text:
Qazaqstan Prezıdenti Q.Toqaevtyń Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýynda ekonomıka máselelerine erekshe nazar aýdaryldy. Onyń damýynyń asa ótkir máseleleriniń keń aýqymy aıtyldy, sondaı-aq olardy strategııalyq jáne jedel sıpatta sheshý baǵyttary belgilendi.
Joldaýda atap kórsetilgen ekonomıkanyń asa ózekti máseleleriniń ishinde memlekettik kompanııalardyń tıimdiligi, shıkizattyq emes eksportty yntalandyrý, salyq júıesi men áleýmettik aýdarymdar júıesin jańǵyrtý, nesıe saıasaty, «Nurly jol» baǵdarlamasyn iske asyrýdy kúsheıtý máselelerin atap ótýge bolady. Osy salalardyń qatarynda eleýli ózgerister bar.
Osylaısha, shaǵyn bıznesti qoldaý sheńberinde mıkro jáne shaǵyn kásip kompanııalaryn úsh jyl merzimge tabys salyǵyn tóleýden bosatýdyń zańnamalyq negizin ázirleý usynylyp otyr, ol kelesi jyly kúshine enýi tıis. Bul Qazaqstan úshin teńdessiz aksııa. Shaǵyn jáne orta bıznesti naqty qoldaýdy qamtamasyz etý jónindegi basqa mańyzdy qadam mıkro jáne shaǵyn kásip sýbektilerin tekserýge úshjyldyq tyıym salý týraly sheshim boldy. Tek osy eki shara ǵana shaǵyn kásipkerlik belsendiliginiń kúrt ósýine alyp kelýi múmkin. Alaıda Joldaýda ony qoldaýdyń basqa da baǵyttary, atap aıtqanda jańa jobalardy qurýǵa basa nazar aýdara otyryp, áleýmettik baǵdardyń ósýimen (kóp balaly jáne az qamtylǵan otbasylardyń otbasylyq bıznesi) baılanystyrylǵan ShOB-ty memlekettik qarjylyq qoldaýdyń barlyq júıesin qaıta júkteý usynyldy. Bul qoldaýǵa úsh jyl ishinde qosymsha 250 mlrd teńge bólý usynylady.
Áleýmettik ádilettilikti jáne halyqtyń áleýmettik qorǵalýyn arttyrýǵa baǵyttalǵan basqa da utymdy qadam – ulttyq tabysty neǵurlym ádil bólýge jáne onyń tehnologııalarǵa ınvestısııalardy arttyrý boıynsha bıznesti yntalandyrý quraly retindegi jumysyna, qyzmetkerlerdiń kásibıligin arttyrýǵa, eńbek ónimdiliginiń ósýin qamtamasyz etýge basa nazar aýdara otyryp, salyq júıesin jańǵyrtý bolýy múmkin. Tıimdilikti túbegeıli arttyrýdyń osy kilti biryńǵaı áleýmettik qor qurý jáne bir áleýmettik tólemdi engizý jolymen áleýmettik qamsyzdandyrýdyń bıýdjetten tys júıesin shoǵyrlandyrý týraly tapsyrmany qarastyrýǵa bolady, bul shyǵyndardy azaıtýǵa jáne aktıvterdi ınvestısııalyq basqarýdyń sapasyn jaqsartýǵa múmkindik beredi.
Joldaýda qarjy sektoryna basa nazar aýdaryldy. Prezıdent zeınetaqy júıesindegi máselelerdiń ósýine, atap aıtqanda, jumys isteıtin azamattar men zeınetkerler arasyndaǵy sáıkestiktiń ózgerýine, sondaı-aq zeınetaqy aktıvteriniń jetkiliksiz joǵary tabystylyǵyna (degenmen BJZQ qurylǵannan keıin bul tabystylyq aıtarlyqtaı ulǵaıdy) toqtaldy. Úkimet pen Ulttyq banktiń aldyna zeınetaqy júıesiniń tıimdiligin arttyrýǵa qol jetkizý mindeti qoıyldy.
Bank júıesiniń jumys isteý máseleleri mańyzdy. Bankter óte úlken memlekettik qoldaýǵa qaramastan, ekonomıkalyq ósý úshin tirek bola almady, olardy nesıeleý qysqarýda, al Ulttyq banktiń aqsha-nesıe saıasaty ázirge bul jaǵdaıdy ózgerte almady. On jyl ishinde, 2008 jyldan bastap 2018 jylǵa deıin IJО́-ge qatysty bankter nesıeleriniń kólemi eki ese qysqardy – 46-dan 22,3%-ǵa deıin jáne bul jaǵdaı túzetýdi qajet etedi. Dál osyǵan Prezıdenttiń bankterdiń bıznesti «qolaıly sharttarda jáne uzaq merzimge» nesıelendirýin qamtamasyz etý maqsatynda monetarlyq saıasattyń tıimdiligin arttyrý jónindegi tapsyrmasy baǵyttalǵan.
Bank sektory ǵana emes, sondaı-aq memlekettik kompanııalar da qazaqstandyq ekonomıkanyń basym salalarynda onyń jedel damýyn qamtamasyz etýge arnalǵan negizgi býyny, alaıda olardyń jumys isteý tıimdiligi belgili bir suraqtardy týdyrady. Prezıdent Q.K.Toqaev buryn jańa memlekettik kompanııalardy qurýǵa moratorıı engizý týraly sheshim qabyldady, óıtkeni olardyń qyzmetiniń tıimdiligin baǵalaýdy qajet etedi. Joldaýda «Samuryq-Qazyna» UÁQ-nyń halyqtyń ál-aýqatyn qamtamasyz etýdegi naqty úlesin baǵalaý, sondaı-aq memlekettik holdıngter men ulttyq kompanııalardyń tıimdiligine taldaý júrgizý usynyldy, onyń nátıjeleri boıynsha Qazaqstan ekonomıkasynda shamadan tys úlken úles bar memlekettik sektordy ońtaılandyrý týraly mańyzdy sheshimder qabyldanýy múmkin. Qazaqstanda úsh memlekettik holdıng («Samuryq-Qazyna» UÁQ, «Báıterek»UBH jáne «QazAgro») jáne IJО́ aktıvteriniń araqatynasy shamamen 50%, olarda shamamen 300 myń adam jumys isteıdi, bul jumys isteıtin halyqtyń shamamen 3,5%-yn quraıdy. Osy salada Joldaýdy iske asyrý sheńberinde anyqtalýy jáne paıdalanylýy múmkin ońtaılandyrý úshin aıtarlyqtaı rezervter bar ekeni anyq.
Prezıdent Q.Toqaevtyń Joldaýynan aıtylǵan tezıster neǵurlym jarqyn jáne mańyzdy. Al olardy iske asyrý sharalary ekonomıkalyq ósimge eleýli serpin berip, eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń sapasyn arttyra alady.
Vıacheslav DODONOV,
ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, Prezıdent janyndaǵy QSZI-diń bas ǵylymı qyzmetkeri
Elimizdiń bes oblysynda qolaısyz aýa raıy kútilýde
Aýa raıy • Keshe
Kembrıdj ýnıversıtetiniń ókili "Dostyq" ordenimen marapattaldy
Saıasat • Keshe
Aımaqtar • Keshe
Almatyda birqatar emhanalardyń basshylary eskertý aldy
Aımaqtar • Keshe
Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl máseleleri qaraldy
Aımaqtar • Keshe
1 qazanda kórsetiletin telesabaqtardyń kestesi
Bilim • Keshe
Jańa mektepter jan súısindiredi
Aımaqtar • Keshe
Kartop ósirýshilermen memorandým jasaldy
Aımaqtar • Keshe
Erteń "Nur Otan" partııasynyń praımerızine daýys berý kezeńi bastalady
Qazaqstan • Keshe
Premer-Mınıstr Nıkolaı Podgýzovty qabyldady
Úkimet • Keshe
Qazaqstanda qos azamattyǵy bar 284 adam anyqtaldy
Qoǵam • Keshe
Bıyl Jambyl oblysyndaǵy 11 aýyl keń jolaqty ınternetpen qamtylady
Aımaqtar • Keshe
Oralda Aýyl sharýashylyǵy basqarmasyna jańa basshy taǵaıyndaldy
Taǵaıyndaý • Keshe
Kólsaı kólderi IýNESKO-nyń muralar tizimine engizilýi múmkin
Ekologııa • Keshe
Aýdandyq aýrýhanalarǵa jedel járdem kólikteri satyp alyndy
Aımaqtar • Keshe
Máýlen Áshimbaev Qazaqstannyń Bas ravvınimen kezdesti
Parlament • Keshe
Senat Tóraǵasy Vatıkannyń Qazaqstandaǵy ókilimen kezdesti
Parlament • Keshe
Qaırat Sarybaı qyzmetinen bosatyldy
Qoǵam • Keshe
Qazaqstanda mektep oqýshylaryna mádenı-bilim berý jobasy iske qosylady
Rýhanııat • Keshe
Asqar Jumaǵalıev jańa qyzmetke taǵaıyndaldy
Taǵaıyndaý • Keshe
Ekonomıka • Keshe
Baýyrlastar aýylynda jańa meshit ashyldy
Aımaqtar • Keshe
Búgin "Birlik" saıası partııasynyń kezekten tys V sezi ótti
Saıasat • Keshe
Atyraýda balyq qoryna qol suqqandarǵa 1,1 mln teńge aıyppul salyndy
Aımaqtar • Keshe
Qazaqstannyń úsh qalasynda 5G qashan qosylatyny belgili boldy
Tehnologııa • Keshe
SQO polıseıleri resıdıvıst-uryny ustady
Qoǵam • Keshe
Eýroodaq elshileri elordada tal ekti
Qazaqstan • Keshe
Qazaqstandyq myńdaǵan kompanııa naryqtan shyǵyp qalýy múmkin - depýtat
Ekonomıka • Keshe
О́skemende esirtki satqan erli-zaıyptylar ustaldy
Aımaqtar • Keshe
Sırek kezdesetin aýrýmen aýyratyn balalar kómekke muqtaj
Medısına • Keshe
Atyraýda mektepten jarylǵysh zat tabylmady
Aımaqtar • Keshe
Májilis bilim berý máselesine qatysty zań jobasyn maquldady
Parlament • Keshe
Shymkentte úı qustaryna ekpe egý jumystary júrgizilýde
Ońtústik Qazaqstan • Keshe
Qazannyń alǵashqy kúnderi aýa raıy qandaı bolady
Aýa raıy • Keshe
Elordadaǵy aınalma jol tolyǵymen jabylady
Elorda • Keshe
Prezıdent qaıyrymdylyq, volonterlik uıymdardyń ókilderimen kezdesti
Prezıdent • Keshe
Atyraý oblysynda blok-beketter qoıylǵan joq
Aımaqtar • Keshe
Shymkent qalasynyń ákimi Ońtústik Koreıanyń Bas konsýlymen kezdesti
Aımaqtar • Keshe
Atyraýda DAISh-qa qosylǵysy kelgen jigit 6 jylǵa sottaldy
Aımaqtar • Keshe
Senatorlar aýyl ákimdikteri bıýdjetiniń qalyptasýyn zerdeleýde
Parlament • Keshe
Aqtóbe oblysy ákiminiń burynǵy orynbasary 12 jylǵa qamaldy
Qazaqstan • Keshe
Denıs Ten atyndaǵy shákirtaqyǵa qujat qabyldaý bastaldy
Rýhanııat • Keshe
Qazaqstan Aýǵanstanǵa gýmanıtarlyq kómek kórsetti
Qazaqstan • Keshe
Qazaqstanda dollar qaıta qymbattap jatyr
Ekonomıka • Keshe
Aımaqtar • Keshe
Jaýapty kezeńge jan-jaqty daıyndyq
Aımaqtar • Keshe
Uqsas jańalyqtar


text:
Germaniýada BMW – niň “ M1” kysymly sport awtoulagy satuwa çykaryldy. Onuň bahasy 965 müň dollara deňdir. Ol özüne kybapdaş ulaglara garanyňda, 2 esse gymmat.
“ M1” kysymly ulagyň 453 – si öndürildi. Olaryň 3 – sini kümüş pisint reňke boýadylar. Olaryň biri zawodyň özüniňki, ikinjisi “Formula – 1 ” ýaryşlarynyň baş direktory Berni Ekklstounyň sargydy esasynda, üçünjisi bolsa fransiýaly müşderiniň haýyşy boýunça öndürildi. Şol üçünji ulag häzir satuwa çykaryldy. Awtoulag öz durkuny saklap galýar. Onuň bilen 17.5 müň kilometr ýol geçildi. Sagatda 100 kilometr tizlige 6 sekuntda ýetýär. Onuň iň ýokary tizligi 260 kilometre deňdir.


text:
Reıd: Prokýratýra 770 mln-nan astam teńgeniń medıtsınalyq buıymdaryn tárkiledi
NUR-SULTAN. QazAqparat - Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasy boıynsha quqyq qorǵaý organdary dárilik zattardyń zańsyz aınalymy, olardy qoldan jasaý, sondaı-aq olardy joǵary baǵamen satý faktilerin anyqtaý boıynsha jumys júrgizýde.
Bul týraly QazAqparat QR Bas prokýratýrasynyń baspasóz qyzmetine silteme jasap habarlaıdy.
Baspasóz qyzmetiniń málimetterine qaraǵanda, jumystyń tıimdiligin qamtamasyz etý maqsatynda barlyq óńirlerde prokýrorlardyń basshylyǵymen ekonomıkalyq tergeý, polıtsııa, memlekettik kirister jáne taýarlar men qyzmetterdiń qaýipsizdigin baqylaý qyzmetiniń qyzmetkerlerinen turatyn jumys toptary quryldy. Arnaıy júrgizilgen reıdterdiń barysynda 650 dárihananyń dárini joǵary baǵamen satý faktileri anyqtaldy.
«Almaty qalasynda koronavırýstyq ınfektsııadan emdeýde qoldanylatyn 60 myń dana jasandy dári-dármek («Tsefamed», «Tserakson», «Tseftazıdın», «Fızıotens») daıyndaý tsehy anyqtaldy. Osy fakti boıynsha QR QK-niń 222, 262 jáne 323-baptary boıynsha tergeý amaldary júrgizilýde, kúdiktiler qamaýǵa alyndy»,-delingen habarlamada.
Sonymen qatar onda dári-dármek tapshylyǵyn jasandy túrde týdyrý arqyly (tseftrıakson, azıtromıtsın, paratsetamol jáne t.b. bar bola tura) elordalyq dárihanalardyń biri olardy qosalqy úı-jaıynan (sertıfıkatsyz jáne fıskaldy chektersiz) joǵary baǵamen satqany aıtylǵan.
«Atalǵan dárihanadan jalpy somasy 1,7 mln. teńgege 2811 qaptamadaǵy dári-dármek alyndy. Batys Qazaqstan oblysynda Reseı Federatsııasymen shekarada tıisti qujattarsyz 5342 qaptama men 3160 ampýlany, sondaı-aq 10 mln.teńgeden astam somaǵa 2 myń medıtsınalyq buıymdy zańsyz ákelýdiń joly kesildi. Sot kináli tulǵaǵa 277 myń teńge kóleminde aıyppul salynyp, dári-dármek memleket paıdasyna tárkilendi. Dári-dármekter men medıtsınalyq buıymdar Densaýlyq saqtaý basqarmasyna berildi. Jalpy tekserý sharalarynyń qorytyndysy boıynsha 694 adam ákimshilik jaýapqa tartyldy, zańsyz aınalymnan jalpy 770 mln. teńgeniń 400 myńnan astam medıtsınalyq dári-dármekteri men medıtsınalyq maqsattaǵy buıymdary alyndy. Іri zalal keltirilgen faktiler boıynsha sotqa deıingi tergep-tekserý júrgizilýde. Kináli tulǵalardy jazalaýdyń bultartpastyǵyn qamtamasyz etý úshin qylmystyq isterdi tergeý jáne ákimshilik materıaldardy qaraý barysy prokýratýranyń baqylaýynda»,-delingen Bas prokýratýranyń aqparatynda.
Sonymen qatar materıalda adal kásipkerlerdiń quqyqtaryn buzý faktileriniń jolyn kesý maqsatynda prokýratýra janynan qurylǵan bıznesti qorǵaý jónindegi mobıldi toptardyń jumysy jandandyrylǵandyǵy aıtylady. Tekserý sharalary jalǵasýda. Sondaı-aq prokýratýra organdary sanıtarlyq-epıdemıologııalyq talaptardy buzǵany úshin sharalar qabyldaý kezinde zańdylyqty qamtamasyz etedi.
Belgilengen karantındik shekteýlerdi, onyń ishinde betperde rejımin buzǵany úshin Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekstiń 425-babynyń 1-bóligi boıynsha jeke tulǵalarǵa 30 AEK mólsherinde aıyppul salýǵa ákep soǵatyn jaýapkershilik kózdelgen. Osy bap boıynsha 3467 adam jaýapqa tartyldy.
Mysaly, betperdesiz satyp alýshylarǵa qyzmet kórsetkeni úshin Almaty qalasyndaǵy dárihanalardyń birindegi farmatsevtke ákimshilik aıyppul salyndy. Sol sııaqty, qoǵamdyq kólikte betperdesiz júrgeni úshin azamatshaǵa aıyppul salyndy.
«Kiná moıyndalǵan jaǵaıda zańnama kináli adamǵa 7 táýlik ishinde aıyppuldyń jartysyn tóleýge quqyq beretinine nazar aýdaramyz. Ózge jaǵdaıda istiń naqty mán-jaılaryna súıene otyryp, ýákiletti organ aıyppul mólsherin 1/3 (30%) derbes qysqartýǵa quqyly»,-dep jazady prokýratýra organdary.


text:
Gadyly ildeshler, bashga bir turkmen websaytynda Injil barada bizing bir imanly ildeshimize berilen soraglara onung beren jogaplaryndan kabirini bu yere yerleshdirmegi makul bildik, ol ildeshimizing rugsady bilen biz bulary size hodurleyaris!
Chunki ajy olum bizi baky ayralyga bir gun salyar, we ol gunung geljekdigi 100% anykdyr emma hachan haysy sagatda yada sekuntda geljegi welin namalim, ine bu sebapden mening pikirimche adamzadyng ing gayragoymaz durmushynda ing wajyp meselesi: Huday bilen yarashmak, Onung seni jennetine kabul etjekdigine ynamlylyga eye bolmak, bular hem bolsa Hudayng Sozuning esasynda Onung beren wadalaryna we gutulyshyna dushunmek arkaly, munung netijesinde kalbymyzda dorejek hak imanyng netijeleri arkaly yetip bolyar! Sheytan bizi gyssagly we ikinji derejeli bu dunyadaki zatlar bilen guymap, shol olum bilen duchar etmeging aladasynda, emma Huday bizing her birimizing kalbymyzyng gapysynyng agzynda durup, Ozuning yaradan tebigaty arkaly, yaradan ajayyp ynsanlaryndaky barmak yzlary arkaly, Oz Mukaddes Yazgylaryndan bolan ajayyp wadalary arkaly bizing kalbymyzyng gapysyny kakyar! Huday biz uchin bolan “Yoluny, Hakykatyny we Yashayshyny”-Isa Mesihi gokden yere yollady, emma Ol Hak Yoly tapyanlar az, Ondan yoreyanlar kem we Ony gozleyanler azalyar, chunki gutulysha getirjek Yol insiz, Gapy dardyr, Ony tapyanlar azdyr, emma helakchilige eltyan “yol” sheytanyng yoly inlidir we gapysy gingdir, ondan yoreyanler yada pyada yada mashynly gidip baryanlar kopdur!
Elbetde Hudayng Yazgylary wagty gelip Hudayng bu dunya ahyrzmana getirjekdigini duyduryar, sheyle ahyrzmany Huday adamzat taryhyndan ong hem bir getiripdi, yagny Nuh pygambering dowrunda adamlaryng eden-etdiliklerining, gunalerining, we hatda pikirlerining hem pislikden dolup dashan wagtynda, Huday Oz yaradan adamyny yaradandygyna okunmage chenli gynanyp bu erbet nesli, dinge imanly bolan Nuh pygamber, onung ayaly, onung uch ogly we gelinleri, jemi 8 adamy “gutulysh gamisi” arkaly halas edip, galan ahli adamazat neslini yer yuzunden supurip tashlapdy. Sheyle yene-de hokum gununing bir gun geljekdigini we munung alamatlaryny aydyp Huday duydurysh beryar. Emma gynansak-da, Nuhung dowrundaki yaly adamlar hem ol gunung duydansyz geljekdigine ynanyp bilmeyarler, chunki adamlar Hudayng Sozune dal-de adamlaryng sozune ynanyarlar, munlap munlap yyllar gechipdir ahyrzamana bolanok, indi hem bolmaz diyen dushunja eyeryarler. Emma taryhda bolshy yaly, adamlar yalnyshyar, Hudayng Yazgylary bolsa hemishe hem dogry bolup chykyar!
Bolyar belki biz ahyrzamanyng boljakdygyna ynanman bileris, chunki muna menzesh zadyng bolup gechendigini gozumiz bilen goren daldiris, yada eshiden daldiris, emma olumi bolsa hemmamiz gorup we eshiden zadymyzdyr we 100% bolan takyk zatdyr we onung ing uzaga gitse bizing durmushymyzda yene-de 80 yyldan bolup biljekdigini bilyaris, yone shonda-da bolmajak yaly geziberyaris! Adam pahyr bir yurtda bashga yurda gezmage baranda gerek bolan tayyarlyklaryny goryar, yagny passportyny bejermeging yzyna dushyar, viza sorap baryar gitjek yurdyna, bilet alyar, iymit we egin-eshik uchin serishde alyar, barjak yerinde kabul ediljek yeri hakynda habarlashyar we sh.menzeshler. Emma gynansakda wagtlayn bir yer barada sheyle alada edyan ynsan, bakyyeti nirede gechirjegining welin aladasyny etmeyar we bu iching gayra goyulmaz tayyarlygy gormeyar!? Bu bolsa Hudayng kalbyny agyrdyar, chunki Ol bizing Onung baky oyunde oluming indi hich hachan bolmajak yerinde mesgen tutmagymyzy isleyar, dine bir isleman bu uchin bizi ol ajayyp mekana eltjek “Yoly, hakykaty we Yashayyshy” berdi, bu hem Isa Mesihdir! Ine shonung uchin Isa Mesih gokden yere biz uchin gelende bu ahli adamzat uchin HOSH HABAR boldy!
Ine bu sebapden Isa Mesih Ozune Halasgar hokmunde iman edenlere ine sheyle diyyar: “Yureginiz gysmasyn. Hudaya iman eding, Mana iman eding. Atamyng oyunde mesgenler kopdur; sheyle bolmasa Men size “Yer tayyarlamaga baryaryn” diyermidim? Gidip yer tayyarlanymdan song, sizing hem Oz yanymda bolmagynyz uchin yene gelip, sizi Ozum bilen alyp giderin. Siz Mening nira baryanymy , yoly bilyansiniz”. Tomas (Isanyng shagirdi) Onga: “Ya Reb, biz Sening nira baryanyny bilmeyaris, yoly nadip bileli?” diydi. Isa onga sheyle diydi: “Men -Yol, Hakykat we Yashayyshdyryn, Mensiz hich kim Ata Hudaya baryp bilmez…” Injil


text:
Biz kez kelgen formattaǵy kez kelgen qujattardyń qytaı tilinen jáne qytaı tiline aýdarmalaryn oryndaımyz.
Qytaı tilinen aýdarmaǵa degen suranys únemi ósýde, bul ósip kele jatqan taýar aınalymy men Qytaı men bizdiń el arasyndaǵy ekonomıkalyq baılanystardyń nyǵaıýyna baılanysty.
Bizde zańdy tulǵalarmen jumys isteý tájirıbesi mol. Biz únemi qytaı kompanıalarymen bıznes júrgizetin uıymdardan túrli nusqaýlardy, katalogtardy, broshúralardy jáne jarnamalyq materıaldardy aýdarýǵa suranystar alamyz.
Jeke tulǵalar, sondaı-aq joq erekshelik bolyp tabylady. Biz dıplomdardy, kýálikterdi jáne basqa da jeke qujattardy qytaı tilinen aýdaramyz.
Bizdiń qytaı tili aýdarmashylarymyz tek jalpy taqyryptardy ǵana emes, sonymen qatar munaı jáne gaz, mashına jasaý, bıznes jáne qarjy, quqyqtaný salasynda da tájirıbe jınaqtaýda.
Qujattardy qytaı tilinen orys tiline aýdarý úshin biz orys tili ana tili bolyp tabylatyn aýdarmashylardy ǵana tartamyz, kerisinshe, orys tilinen qytaı tiline aýdarǵanda biz tek qytaı aýdarmashylarymen yntymaqtasamyz. Bul qytaı tili óte kúrdeli jáne kóptegen dıalektiler bar.


text:
Demokratiyany kórgen qazaqtar jәne ansaytyn qazaqtar
Dala demokratiyasyna ne yqpal etti? Han nege halqynyn sóz aytu qúqyghyna rúqsat etti? Nege halyq qalasa han týyesin soydy?
2015 jyldan bastap tarihiy kitaptargha qyzygha bastadym. Al keyin tarih mamandyghy boyynsha magistraturagha týsuimmen búl qyzyghushylyq kýsheye týsti. Ejelgi tariyh, kóshpendiler órkeniyeti men patshalyqtar dәuiri men ýshin qyzyq.
Býgingi tanda biz demokratiya jayly kóp aytamyz. Al sayasattanuda ony Ejelgi Grekiyadan bastap tarqatugha tyrysamyz. Europalyq demokratiyany sanagha sinirgen kóptegen jastar, basqa halyqtarda búl qúbylys bolmaghan dep oylaydy. Óytkeni sana tek grektin demokratiyasyn, ondaghy halyqtyq jinalystardaghy pikirsayystardy qabyldap ýyrengen. Biraq kóshpendiler órkeniyetin oqi otyryp, dala demokratiyasynyn gýldengen kezeni naghyz bizde bolghanyna kózim jetti.
Arysy ghún, ortasy Altyn Orda dәuirin aytpaghanda, XV ghasyrdyn ózinde halyqtyn sózi sóz bolypty. Sonda halyqqa demokratiyany alyp bergen bir ghana qúbylys ol kóship ketu qúqyghynyn boluynda edi. Kóship ketu. Oryssha aytsaq otkochevka. Hannyn biyligi únamay ma, jýrgizgen sayasaty on emes pa, halyqtyn oyyn eskermey ma, onda ru ol hannyn biyliginen bas tartyp, kóship ketken. Jer ken, al kóshu daghdygha aynalghan. Sol sebepti de handar halqynyn ishinde óz júrtymen birge bolugha mәjbýr bolghan. Kórshiles halyqtargha shabuyl jasap, qalalardy basyp alsa da, handar onda óz adamdaryn biylikke qoyyp, ózi bas qosynyn dalagha tikken. Kóp jaghdayda. Nege? Jauap bireu. Qalagha kóshken han, daladaghy halqymen baylanysty birtindep ýzip, halqy oghan qoldy bir siltep, kóship keter edi. Han sol ýrdisten ólerdey qoryqty. Qoryqpasqa bolmas edi. Halqy jau shapqanda әsker, beybit kýnde qoldau boldy.
Qasym han Qazaq Ordasyn keneytken úly qolbasshylardyn biri boldy. Birde Qasym han moghol hanyna bylay dep hat jazady. "Biz ken dalanyn halqymyz. Bizde tansyq ta, qymbat ta zattar joq. Bizdin basty baylyghymyz jylqy. Minsek kólik, jesek tagham, al quat berer qymyzy bal tatidy. Bizdin jerimizde әsem baqtar men zәulim saraylar joq. Bizdin lәzzat alar jerimiz jayylym men ondaghy ýyir-ýyir jylqylar. Biz onda ómirdin lәzzatyn alugha baramyz. Sarayda biz úzaq otyra almaymyz, saray janymyzdy qysady, ken dalada erkinbiz". Búl hattan kóp dýniyeni angharsa bolady. Ol dalada, yaghniy daladaghy kóshpendi halqynyn janynda bolghan sәtte ghana ózin tolyq erkindikte jәne han retinde sezine alatyn. Mine, osy prinsipti naghyz "estushi memleket" dese bolady. Ya sen halqynmen birgesin, onyn kýndelikti tirshiligin kórip, múnyn tyndap, ol ishken sudan iship, ol jegen taghamdy jeysin, ya sen altyn sarayda otyrghanda halqyn senen bas tartyp, kóship ketedi. Menin oyymsha naghyz dala demokratiyasy degen osy. Han halqyn tandamaydy, qay hangha baghynaryn kóshpendi halyq ózi tandady.
Al kóship ketu qúqyghynan basqa hangha qarasha kirip, datyn ayta alu, naghyz plyuralizmdy tu etu ghoy.
Mysaly Tahiyr, Búydash, Toghym handar dәuirinde biraz kóshpeli qazaq olardy moyyndamay, sayasatyn únatpay kóship ketti. Al olardan keyin Haqnazar kelgende, kerisinshe onyn myqtylyghyn kórip, qayta kóship keldi. Demokratiya.
Áriyne qazir dәuir basqa, zaman bólek. Búlay ómir sýru mýmkin emes. Biraq demokratiya degen bizdin últqa tansyq deuge kelmes. Aytpaghym osy. Babalarymyz demokratiyany kórgen qazaqtar bolsa, al úrpaqtary myna biz demokratiyany ansaytyn qazaqtarmyz. Kýnderdin bir kýni demokratiyanyn iyisi jusan iyisimen qatar anqyghan HV ghasyrdaghy qazaq dalasynday, plyuralizmdi syilap, azamattyq qoghamdy tu etken qúndylyqtar Úly dalagha qayta kelerine senemin. Ýmit ýzbeymin. Oyymmen kelispeuge qúqylysyz.
Ashat Qasenghaliydin әleumettik jelidegi jazbasy
Abai.kz


text:
Dünýäniň ilatynyň 43 göterimi iki dilde gepläp bilýär. Iki we ondan köp dil bilmegiň peýdaly taraplary az däl. Häzirki wagtda jemgyýetiň ösmegi halklaryň arasyndaky medeni gatnaşyklary has hem kämilleşdirýär. Bu bolsa, beýleki halklaryň medeniýetini, sungatyny, edebiýatyny öwrenmäge gyzyklanma döredýär. Şol dile düşünmek bolsa, olary öwrenmäge mümkinçilik berýär. Bular biziň täze dil (hatda iki dili bilýän hem bolsak) öwrenmegimiz üçin sebäpdir.
Ýer ýüzünde 6000-7000 aralygynda dil bar. Her diliň özüne mahsus aýratynlyklary bar. Käbir diller bir-birine meňzeşräk bolsa, käsiniň elipbiýi meňzeş bolýar. Öňünden goşulma goşulýan, yzyndan goşulma goşulýan, goşulmasyz dilleriň bolşy ýaly has üýtgeşik kadalary bolan diller hem bar. Mysal üçin, hytaýda iň köp gepleşilýän dil bolan mandarinçede sözlemiň içinde sözleriň ýeriniň üýtgemegi bilen manysy üýtgeýär. Köp dilde hat çepden saga ýazylýan bolsa, arap we iwrit dillerinde sagdan çepe ýazylýar.
Haýsy dili öwrenmeli?
Dünýäde has köp ulanylýan diller siziň üçin has peýdaly bolup biler. Dünýäde iňlis dilinden başga-da, ispan, mandarin we fransuz dillerinde has köp gürleşilýär. Bu dillerde ýazylan kitaplaryň we beýleki çeşmeleriň köp bolmagy, size has köp maglumata düşünmäge mümkinçilik berer.
Çeşmeleriňizi köpeldiň!
Eýsem, bir dili has çalt we kämil öwrenmek üçin näme etmeli?! Täze dil öwrenmek üçin diňe mekdepde ýa-da beýleki okuwlarda berlen dersler bilen kanagatlanmaň! Daşary ýurt dilini özleşdirmek üçin başga çeşmeler gözläň! Şol dildäki multfilmlere, filmlere tomaşa etmek, özüňiziň halaýan kitaplaryňyzy okamak hem dili kämilleşdirmek üçin zerurdyr. Bulardan başga-da, onlaýn okuwlary, gepleşikleri diňlemek dile düşünmek ukybyňyzy artdyrar. Smartfonlar arkaly peýdalanyp bolýan programmalar bolsa, söz baýlygyňyzy artdyrmaga ýardam eder. Eger-de bir dili täzelikde öwrenip başlan bolsaňyz, okuw sapaklaryndan daşgary 10-20 minut bu programmalardan peýdalanmak siziň üçin gowy bolar.
Türgenleşmekden lezzet alyň!
Islendik işde üstünlige ýetmek üçin öňünden türgenleşmek gerek. Bu dil öwrenmek meselesinde hem şeýle. Öwrenýän diliňiziň gündelik durmuşda nähili ulanylýandygyny görmek üçin ýa şol dilde gepleşýän adamlar bilen söhbetdeş bolmaly, ýa-da gepleşýänlere tomaşa etmeli. Ene-atalaryňyzdan öwrenýän diliňizdäki aýdymlary tapmagyny soraň. Aýdymyň sözlerini okap, ýat tutuň! Soňra bolsa aýdymy ýazga seretmän, bilelikde ýerine ýetiriň! Şeýlelikde, sözler we olaryň manylary has gowy ýadyňyzda galar. Kitaphanalardan ýa-da kitap dükanlaryndan suratlar arkaly dil öwredýän gollanmalary alyň!
Öwrenýän diliňizi has gowy bilýän dostuňyz, ýakynyňyz bar bolsa, bilelikde şol dilde gepleşiň!


text:
Russiýanyň Saglygy goraýyş ministrligi AstraZeneca britan-şwed farmaseptik kompaniýasyna (Oksford uniwersitetiniň alymlary bilen bilelikde koronawirusa garşy sanjymy taýýarlaýar) serişdesiniň kliniki synaglarynyň üçünji, jemleýji tapgyryny Russiýada geçirmäge rugsat berdi. Bu barada Reýter agentligine salgylanyp, kommersant.ru ýetirýär.
«Kliniki barlaglaryň maksady — uly adamlarda COVID-19 täze koronawirus ýokanjynyň öňüni almak üçin AZD1222 serişdesiniň immun jogabyny döredijiligini we howpsuzlygyny bahalandyrmak» — diýlip, kliniki barlaglary geçirmäge rugsat hatynyň rus ýazgysynda aýdylýar.
Barlaglara 150 adam gatnaşar. Olary Moskwada we Sankt-Peterburgda dört sany lukmançylyk edarasy, şol sanda RF-iň Saglygy goraýyş ministrliginiň Smorodinsew adyndaky dümewiň ylmy-barlag instituty we Akademik Pawlow adyndaky Birinji Sankt-Peterburg döwlet lukmançylyk uniwersiteti geçirer.
Öň, «R-Farm» rus farmaseptik kompaniýasy AstraZeneca bilen COVID-19-a garşy Oksford sanjymynyň önümçiligi we üpjünçiligi barada gepleşdi. Häzir dünýäde bir sanjym — Gamaleýa adyndaky merkeziň taýýarlan «Sputnik V» sanjymy bellige alyndy. Ol 11-nji awgustda bellige alnypdy. Onuň kliniki synaglary heniz tamamlananok.
Şeýle hem okap bilersiňiz:


text:
6-njy martda ýylyň iki aýynyň jemlerine bagyşlanyp geçirilen Hökümet mejlisinde Türkmenistanyň Prezidenti degişli wise-premýere syýahatçylyk ulgamynyň işini güýçlendirmek hem-de döwrebap ýola goýmak barada anyk tabşyryklary berdi.
Ozal Türkmenistanda syýahatçylyk işi ýörite komitet tarapyndan alnyp barylýardy. Türkmen Lideriniň başlangyjy bilen bu pudagyň girdejiligini we netijeliligini has ýokarlandyrmak maksady bilen, onuň işi kämilleşdirildi. Şeýlelikde, bu işe Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary hem çekildi.
Häzir ýurtda syýahatçylyk işiniň aglaba bölegini bu birleşmäniň agzalary alyp barýarlar. Türkmenistandaky syýahatçylyk kärhanalarynyň agramly bölegi hususylaşdyryldy.
Agzalan Hökümet mejlisinde döwlet Baştutany ulgamyň işini mundan beýläk-de güýçlendirmek üçin degişli ýolbaşçylara birnäçe tabşyryklary berdi.
Taryhy ýadygärlikleriniň birnäçesi ÝUNESKO-nyň sanawyna girizilen Türkmenistanyň syýahatçylyk mümkinçilikleri örän köpugurlydyr.


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow 1-njy dekabrda bolan Ministrler Kabinetiniň mejlisinde yklymyň magistral ýollarynyň çatrygynda ýerleşýän Türkmenistanyň çäk ýagdaýynyň atrykmaçlygynyň ýurdumyza Ýewraziýa gatnaşyklaryny üpjün etmek üçin milli ulag serişdelerimizi amatly peýdalanmaga mümkinçilik berýänligini belledi.
Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň ähli ulag ulgamlarynyň okgunly döwrebaplaşdyrylmagynyň zerurdygyna hem-de iň oňat dünýä ölçegleriniň derejesinde işlemelidigine aýratyn üns berdi. Döwletimiz tarapyndan ägirt uly serişdeler gönükdirilip ösdürilýän milli awiasiýamyz hem şeýle möhüm pudaklaryň biridir.
Bir ýyldan sähel gowrak mundan ozal paýtagtymyzda ýurdumyzyň esasy “howa derwezesi” bolan täze Halkara howa menzili açylgy. Munuň özi hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Türkmenistany yklymyň iri ulag logistik merkezine- Ýewropany we Aziýany baglanyşdyrýan möhüm halka öwürmek baradaky maksadynyň durmuşa geçirilmeginde ýene bir aýgytly ädim boldy.
Aziada 2017-den bir ýyl öň açylan Aşgabadyň Halkara howa menzili diňe bir iri möçberliligi, gerimliligi we bezegi bilen däl, eýsem mümkinçilikleri bilen hem örän uly sport baýramyna gatnaşyjylarda we myhmanlarynda haýran ediji täsiri galdyrdy. Bu döwürde howa menziliniň çäginde düzümleýin desgalaryň 100-e golaýy işe girizildi.
Häzirki wagtda Halkara howa menzilinde hereket edýän döwrebap howa menzili 3 milliondan gowrak ýolagçyny kabul etmäge niýetlenen ikinji terminal bilen bilelikde, umumylykda alanyňda, ýylda 17 million adama ýa-da her sagatda 3 müň ýolagça hyzmat etmäge mümkinçilik berýär. Doly mehanizmleşdiilen täze ýük terminalynyň üsti bilen 200 müň tonna ýük geçirilip bilner.
Täze howa menzilinde ähli zerur düzümler bilen üpjün edilen, uzynlygy 3 müň 800 metrden ybarat iki sany uçuş-gonuş zolagy bar. Howa hereketleriniň dolandyryş gullugy iň naýbaşy döwrebap nawigasiýa enjamlary bilen enjamlaşdyrylandyr. Dünýä derejesindäki hyzmat ýola goýlan howa menzili islendik görnüşli we ýük göterişli uçarlary kabul edip bilýär.
Milli Liderimiziň raýat awiasiýasynyň düzümleriniň ösdürilmegine, howa gatnawlarynyň kämilleşdirilmegine berýän ägirt uly ünsi netijesinde Aşgabadyň Halkara howa menzili ýurdumyzyň döwrebap ulag-üstaşyr düzüminiň möhüm halkasy boldy. Esasy howa ýük daşaýjy bolan – AOOT “Türkmenistan” howa kärhanasy yzygiderli täzelenilip durulýan birinji derejeli awiýa tehnikasy bilen enjamlaşdyrylandyr. Diňe soňky üç ýylyň içinde awiýa parkynyň üsti “Boing” kompaniýasynyň NG kysymly iň täze uçarlary bilen ýetirildi. С-sheсk tehniki hyzmatyň döwrebap düýpli görnüşiniň ýola goýulmagy netijesinde, awiatorlar uzak uçuş möhletleri bolan howa gämileriniň onusyny - uçuşa taýýar etdiler. NG kysymly uçarlarynyň ähli nusgalarynyň arasynda iň meşhur bolan “737-700” we “Boing 737-800” täze kysymly amatly laýnerleri türkmen howa ugurlarynda öz serişdelerini işläp gutaran uçarlar bilen çalşyryldy. Häzirki wagtda iň ýokary uçuş häsiýetnamalary bolan howa gämileriniň 24-si ulanyşda peýdalanylýar. Bu görnüşli awia tehnikalarynyň mukdary mundan beýläk-de artar we 2020-nji ýyla çenli milli awia parky bütinleý täzeden enjamlaşdyrylar.
Awia işgärlerini taýýarlaýyş mekdebiniň görkezme meýdançasynda ilkinji Boing-737 – 300 laýneriniň (eýýäm öz serişdesini işläp gutaran) goýulmagy “Türkmenhowaýollary” we “Boing” awia korporasiýasynyň netijeli hyzmatdaşlygynyň 25 ýyllyk taryhynyň nyşany boldy. Bu mekdepde uçarlaryň we dikuçarlaryň başlangyç uçujylarynyň uçuşa taýýarlygyny guramak üçin okuw maşynlary – “Daýmond” uçarlaryň dördüsi we “Emestron” dikuçarlarynyň ikisi alyndy. Mekdebiň binýadynda açylan täze okuw merkezi soňky kysymlaryň iň täze enjamlary bilen enjamlaşdyrylyp gurlandyr. Eger-de ozal NG kysymly Boing uçarlarynda uçýan ekipažlar şular ýaly okuwlarda okamak üçin ýylda iki gezek Boing kompaniýasynyň Angliýada ýerleşýän okuw merkezine giden bolsalar, indi uçuş düzümi okuwlary “öýde” geçýärler. Munuň özi uçujy hünärmenleriň hünär taýýarlygyny çaltlandyrmaga mümkinçilik berdi.
Paýtagtyň aerodrom toplumy döwrebap ýerüsti tehnika bilen enjamlaşdyrylandyr. Bu ýerde täze ýük göterijileriň, uçarlara ýangyç guýujylaryň, aerodromy arassalaýjy maşynlaryň, göterijileriň, münüş basgançaklarynyň we beýlekileriň 300-den gowragy ulanylýar. Ýerüsti tehnikalaryň köp görnüşleri howa menziliniň şertlerinde ilkinji gezek peýdalanylýar. Aerodram ýangyç guýujy toplum bilen enjamlaşdyrylandyr. Ol turba geçirijiler ulgamy arkaly ÝÇS-nyň ammarlarynyň ätiýaçlyk çeleklerinden ýangyjy uçarlaryň ýangyç gaplaryna yzygiderli bermegi üpjün edýär. Munuň özi birwagtda hyzmat edilýän awia tehnikalarynyň sanyny artdyrmada, ýangyç guýmagyň dowamlylygyny gysgaltmaga hem-de serişdeleri düýpli tygşytlamaga mümkinçlik döredýär.
Täze tehnikany we tehnologiýany üstünlikli özleşdirmekde ýokary hünärli awia işgärlerini taýýarlamagyň orny uly boldy. Täze aeroporty gurmagyň we ony ulanyşa bermegiň döwründe 900-den gowrak hünärmenler taýýarlanyp, awasiýa hünärleriniň şahadatnamalaryny aldylar. Munuň özi awiatorlara ýolagçylara hyzmat etmegiň derejesini düýpli ýokarlandyrmaga we bu görkezijini ýokary halkara ölçeglerine çenli ýokarlandyrmaga mümkinçilik berdi.
Gysga döwrüň içinde ýolagçylary we ýükleri daşamak işi göwrüm taýdan-da, hil taýdan-da düýpli ýokarlandy. Iň täze awiasiýa tehnikalaryny ulanmagyň hasabyna yzygiderli halkara ugurlarynyň çäklerini giňeltmäge we bar bolan ugurlarda uçuşlaryň ýygylygyny artdyrmaga mümkinçilik döredi. Şu ýylyň başyndan bäri paýtagtymyzyň howa ýük daşaýjylary tarapyndan howa ugurlarynda 2 müňe golaý halkara we - 4,4 müňden gowrak ýerli howa gatnawy ýerine ýetirildi. Laçyn nyşanly uçarlar howa ugurlarynyň 18 halkara we 11 ýerli ugurlarynda awia gatnawlaryny amala aşyrdylar. Aşgabadyň awiaçylary Duşenbä we Ýerewana hem şeýle synag uguşlaryny geçirdiler. Bu ugurlaryň ählisi boýunça ýolagçylaryň 1620 müňüsi hem-de ýükleriň we poçtalaryň 11400 tonnasy daşaldy. Awia ýük daşalyşynyň ykdysady görkezijileri düýpli ýokarlandy. Şu ýylyň başyndan bäri ýükleriň we poçtanyň daşalyşynyň depgini 30,6 göterim artdy. On aýyň içinde girdeji 52,3 göterim ýokarlandy.
Daşary ýurtly ýük daşaýjylaryň ýurdumyzyň howa giňişligini üstaşyr uçuşlar we ýangyç guýujyly aerodromlary üçin ulanmaga bolan gyzyklanmalary hem düýpli ýokarlandy. Awiatorlar howa giňişligini netijeli peýdalanmak we uçuşyň ähli tapgyrlarynda howa gämileriniň howpsuz we netijeli hereketini üpjün etmek üçin howa hereketiniň dolandyryş ulgamyny (HHD), hem-de gatnaw ugurlarynda we aerodrom zolagynda HHD-nyň awtomatlaşdyrylan ulgamynda peýdalanylýan padiolokasiýa desgalarynyň birnäçesini doly döwrebaplaşdyrdylar.
Mundan başga-da, Aşgabat aerodromy THALES kompaniýasynyň uçarlary enjamlar boýunça gondurmagyň döwrebap ulgamy we beýleki iň täze tehnikasy bilen enjamlaşdyryldy. Şeýlelikde, şu ýylda ýurdumyzyň çäginiň üstünden uçup geçýän howa we ýangyç guýmagy amala aşyrýan gämileriniň sany onlarça esse artdy. Howa hereketleriniň işjeňligi hemişe artýar, çünki daşary ýurt awiakompaniýalary Ýewropa we Günorta-Gündogar Aziýanyň arasyndaky dolandyryşyň we nawigasiýanyň döwrebap enjamlar bilen enjamlaşdyrylan bu has gysga ugurlaryna ähmiýet berýärler. Şu ýylyň diňe on aýynda ýurdumyzyň aerodromlarynda uçarlaryň 1660-sy gondy we ýangyç guýdurtdy.
Ýurdumyzyň welaýatlarynyň ählisinde awia ýolagçylaryna hyzmatlaryň ähli toplumyny hödürleýän, uçarlaryň islendik görnüşlerini kabul etmäge ukyply howa menzil toplumlaryny hem-de uçuş-gonuş zolaklaryny gurmak hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň howa ulagynyň ösen düzümini döretmek we ony iň bir döwrebap enjamlar we tehnika bilen enjamlaşdyrmak baradaky umumy strategiýasynyň möhüm bölegidir.
Şeýlelikde, döwlet Baştutanymyzyň başlangyjy esasynda Türkmenbaşy şäherinde halkara howa menzili, Maryda ýolagçy terminaly we uçuş-gonuş zolagy guruldy, Türkmenabatda täze döwrebap halkara howa menziliniň gurluşygy tamamlanyp barýar. Daşogzuň aerodromynda Boing-777-200 LR uçarlaryny we uçarlaryň beýleki görnüşlerini kabul etmäge ukyply täze uçuş-gonuş zolagy guruldy.
Türkmenistanyň raýat awiasiýasy özüniň düzümlerini işjeň ösdürmegi we halkara howa gatnawynyň çäklerini giňeltmegini dowam edýär. Biziň awia kompaniýamyzyň wekilhanalary Aziýanyň we Ýewropanyň iri şäherleriniň 11-sinde açyldy. Şu ýyl awia petekleriniň satuwlaryny www.türkmenairlines.сom korporatiw saýtlary arkaly guramak meýilnamalaşdyrylýar.
Esasy


text:
Astanababa mazary
(XII-XVII asyrlar)
Ýerli ilat kä ony Astanababa mazary diýip, kä bolsa iki dogan Zeýdaly we Zuweýdalynyň hem-de olaryň aýallarynyň - Gyzlarbibi mawzoleýi diýip hem atlandyrýarlar. Bu mazar hakynda birnäçe rowaýatlar bolup, olaryň birinde şeýle diýilýär : “400 ýyl mundan ozal Balhyň hökümdary ibn Aly Nur ogly Zuweýdanyň ýerli dolandyryja äre berlen ýalňyz gyzy aradan çykypdyr. Muňa gynanan kakasy gyzy üçin mawzoleý gurmagy buýruk beripdir we Marydan hem-de Samarkantdan oňat ussalary çagyrdypdyr. Emma gurlup gutaran badyna mawzoleý ýykylypdyr. Ýene täzeden gurlan jaý şonuň ýaly bolup ýykylypdyr we üç gezek şeýle bolupdyr. Bu ýagdaýa gary gamgyn bolan Nur oglunyň düýşünde bir goja giripdir we ol mawzoleýi Mekgeden getirilen toýun bilen suwdan garyp gurmagy maslahat beripdir. Gyzyň gamgynlykdan halas bolmadyk kakasy şeýle hem edipdir. Palçygy Mekgeden getirilen gumdan edipdirler, suwy bolsa getirip bir guýa guýup goýupdyrlar we palçyk etmek üçin suwy şondan alypdyrlar. Şeýlelik bilen mawzoleý gurlupdyr we Nur ogly ölende ony hem şol mawzoleýde, gyzynyň mazary bilen goňşulykda jaýlapdyrlar”Astanababa türbesi birnäçe bölekden ybaratdyr. Ol açyk dälizden, howlujykdan, peştagdan, ýapyk dälizden, dört pilonly zaldan, metjitden, Zeýdalynyň we Züweýdalynyň guburhanasyndan, diwanhanadan we Gyzlarbibi mawzoleýi bilen birikdirýän insiz dälizden ybarat. Ansamblyň iň gadymy bölegi metjitdir we ony XII asyr bilen senelemek bolar. Diwanhana hem metjit bilen bir wagtda gurlupdyr. Gyzlarbibi mazoleýi ansamblyň has giçki bölegidir, ol dürli ölçegdäki ähtimal ikinji gezek peýdalanylýan kerpiçlerden (XIX asyrda) bina edilipdir.


text:
Şeýle hem okaň
19.09.2020 | Türkmenistanyň Prezidenti Türkmenistanyň Ykdysady üstünlikleriniň sergisine we sanly ykdysadyýet boýunça maslahata gatnaşyjylara gutlag hatyny iberdi
18.09.2020 | Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi
18.09.2020 | Daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen nobatdaky wideoduşuşyklar
18.09.2020 | Türkmenistanyň Prezidentiniň hem-de Pakistan Yslam Respublikasynyň Prezidentiniň arasyndaky telefon arkaly söhbetdeşlik
17.09.2020 | Türkmenistanyň Prezidenti Gazagystanyň Premýer-ministri bilen gepleşikler geçirdi
Hormatly adalat edaralarynyň işgärleri!
Sizi Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimizde bellenilýän Adalat edaralarynyň işgärleriniň güni bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe döwletiň işiniň hukuk üpjünçiligini amala aşyrmak, adamyň we raýatyň hukuklarynyň, azatlyklarynyň hem-de kanuny bähbitleriniň, jemgyýetiň we döwletiň bähbitleriniň goralmagyny üpjün etmek, milli kanunçylygy halkara hukugyň kadalaryna laýyk getirmek, hukuk maglumatlarynyň we olary döwletara alyşmagyň ulgamlaryny ýöretmek, halkara ylalaşyklaryň taslamalaryny taýýarlamak we olara hukuk netijenamasyny bermek bilen bagly alyp barýan örän möhüm we jogapkärli işleriňizde size uly üstünlikleri arzuw edýärin.
Adalat edaralarynyň işgärleriniň hünär baýramynyň döredilmegi ýurdumyzda adalat edaralarynyň işgärleriniň tutanýerli zähmetine mynasyp baha berilýändigine we milli kanunçylyk ulgamynyň döwlet syýasatyndaky ornunyň artýandygyna hem-de barha berkeýändigine şaýatlyk edýär.
Demokratik, hukuk we dünýewi döwlet gurluşynyň milli ýörelgelerinden ugur alýan ata Watanymyzyň bu günki syýasy we ykdysady, medeni we durmuş ulgamlarynda ösüşi öz gözbaşyny halkyň halal zähmetinden, jemgyýetiň agzybirliginden we jebisliginden, şeýle hem döwletiň ynsanperwer we adalatly syýasatyndan alyp gaýdýar.
Döwlet berkararlygynyň hukuk binýady bolan Türkmenistanyň Konstitusiýasynda şahsyýetiň, jemgyýetiň we döwletiň hukuklaryny, borçlaryny we ygtyýarlyklaryny durmuşa geçirmegiň kämil we döwrebap esaslary berk kepillendirilendir. Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimiziň jemgyýetçilik durmuşynda kanunlaryň we adalatyň hökmürowanlygyny üpjün etmäge ýokary hünär derejeli, gulluk we şahsy jogapkärçilik duýgusy bolan adalat edaralarynyň işgärleriniň işjeň gatnaşmaklary örän wajypdyr.
Bu gün Türkmenistanyň adalat edaralarynyň işgärleri Türkmenistanyň Adalat ministrliginde, welaýat adalat bölümlerinde, Türkmenistanyň Adalat ministrliginiň ýanyndaky Gozgalmaýan emläge bolan hukuklaryň we onuň bilen bagly geleşikleriň döwlet tarapyndan bellige alynmagy baradaky gullukda, döwlet notarial edaralarynda, Türkmenistanyň Adalat ministrliginiň ýanyndaky Raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgysynyň merkezi arhiwinde yhlasly we tutanýerli zähmet çekmek bilen, berkarar döwletimiziň hukuk binýadyny berkitmäge öz mynasyp goşantlaryny goşýarlar.
Hukuk döwletimiziň kanunçylyk binýadyny halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalaryna laýyklykda kämilleşdirmek, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe durmuşa geçirilýän il-ýurt bähbitli, örän möhüm ähmiýetli özgertmeleriň kämil hukuk binýadynyň bolmagyny üpjün etmek we halkara giňişliginde ýurdumyzyň hukuk bähbitleriniň ygtybarly goragyny amala aşyrmak babatda döwletimiz tarapyndan adalat edaralaryna uly ynam bildirilýär.
Ýurdumyzyň ykdysady kuwwatynyň hukuk esaslaryny, syýasy durnuklylygynyň kanunçylyk ýörelgelerini, medeni ösüşiniň ygtybarly binýadyny pugtalandyrmakda döwletiň kadalaşdyryjy hukuk namalaryna aýratyn uly orun degişlidir. Şeýle namalaryň taýýarlanylmagynda, seljerilmeginde we netijeli durmuşa geçirilmeginde adalat edaralarynyň işgärleriniň öňünde derwaýys wezipeler durýar.
Adalat edaralarynyň işgärleri tarapyndan halkara tejribä laýyklykda jemgyýetçilik birleşikleriniň döwlet tarapyndan bellige alynmagynyň üpjün edilmegi Türkmenistanda raýat jemgyýetiniň berkarar edilmeginiň we dabaralanmagynyň hukuk kepili bolup durýar. Ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, halk maslahatlarynyň, häkimleriň kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň döwlet belligine alynmagynyň adalat edaralarynyň işgärleri tarapyndan amala aşyrylmagy ýurdumyzda raýatlaryň hukuklarynyň, azatlyklarynyň iş ýüzünde kepillendirilmegine we olaryň kabul edýän kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň kanuna laýyk getirilmegine ýardam berýär.
Türkmenistanyň adalat edaralarynyň işgärleriniň adwokatlar kollegiýalarynyň işine guramaçylyk-usulyýet, Raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylarynyň edaralaryna maslahat-usulyýet, Geňeşlere hukuk we usulyýet kömegini bermekleri jemgyýetiň hem-de her bir şahsyýetiň kanuny bähbitlerini goramagyň sazlaşykly guralyşynyň aýdyň mysaly bolup durýar.
Ýokarda agzalanlar bilen bir hatarda, raýatlara kanunçylygy düşündirmek, olaryň hukuk habarlylygyny we hukuk medeniýetini ösdürmek, kanunlary wagyz etmek adalat edaralarynyň işgärleriniň möhüm wezipe borçlarynyň hatarynda durýar.
Hormatly adalat edaralarynyň işgärleri!
Siziň döwletimizde hukuk syýasatynyň netijeli alnyp barylmagyny, adamyň hem-de raýatyň hukuklarynyň, azatlyklarynyň, kanuny bähbitleriniň, şeýle hem döwlet bähbitleriniň goraglylygyny üpjün etmek boýunça alyp barýan tutanýerli işleriňize döwletimiz tarapyndan mynasyp baha berilýär. Adalat edaralarynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak, bu ulgamyň işgärleriniň hem-de olaryň maşgala agzalarynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini gowulandyrmak barada yzygiderli alada edilýär. Bu gün adalat edaralarynyň işgärleri iň kämil enjamlar bilen üpjün edilen edara binalarynda yhlasly zähmet çekýärler, döwrebap şertlerde dynç alýarlar, saglyklaryny berkidýärler. Bu ulgamyň işgärleri ähli amatlyklary bolan ýaşaýyş jaýlary bilen üpjün edilýär.
Siziň Türkmenistanyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň harby gullukçylarynyň hem-de işgärleriniň kasamyna wepalylygyňyz, kämil bilim derejäňiz, ýokary hünär ussatlygyňyz we öz wezipe hem-de gulluk borçlaryňyzy birkemsiz ýerine ýetirmegiňiz döwletimiziň hukuk bähbitlerini hem-de abadan jemgyýetimiziň asudalygyny goramagyň ygtybarly kepili bolup durýar. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe kabul eden ähli maksatnamalarymyzyň bellenen möhletlerde we üstünlikli durmuşa geçirilmegine öz mynasyp goşandyňyzy goşjakdygyňyza berk ynanýaryn.
Hormatly adalat edaralarynyň işgärleri!
Sizi Türkmenistanyň Adalat edaralarynyň işgärleriniň güni bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn.
Size berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, milli kanunçylyk ulgamyny ösdürmekde alyp barýan jogapkärli işleriňizde uly üstünlikleri arzuw edýärin.
Türkmenistanyň Prezidenti,
Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy
Gurbanguly BERDIMUHAMEDOW
Copyright 2012-2020 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün


text:
Soňky habarlar
Arhiw
7-23-nji ýanwar aralygynda «Milli goşun» žurnaly bäsleşik yglan edýär
Watan goragçylarynyň güni mynasybetli «Milli goşun» žurnalynyň web-saýtynda geçiriljek «Gaýratyňyz egsilmesin, mertebäňiz beýgelsin!» atly döredijilik bäsleşiginiň düzgünnamasy.
I. Bäsleşigiň maksady:
Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň «Milli goşun» žurnalynyň redaksiýasy hem-de Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi Geňeşi tarapyndan yglan edilen bäsleşigiň esasy maksady, hormatly Belent Serkerdebaşymyzyň ýaşlary watançylyk ruhunda terbiýelemek baradaky asylly ýörelgesini wagyz etmekden, ýaş zehinleri ýüze çykarmakdan, olary höweslendirmekden we döredijilik üstünliklerine ruhlandyrmakdan, ýaşlarda Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleri babatda oňyn jemgyýetçilik garaýşyny döretmekden ybaratdyr.
II. Bäsleşigiň geçirilişiniň tertibi.
1. Bäsleşik 2020-nji ýylyň 7-nji ýanwarynda Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň «Milli goşun» žurnalynyň redaksiýasy hem-de Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi Geňeşi tarapyndan «Milli goşun» žurnalynyň web-saýtynda ýörite habar arkaly yglan edilýär.
2. Bäsleşige gatnaşyjylar öz eserlerini 2020-nji ýylyň 23-nji ýanwaryna çenli Bäsleşige hödürleýärler.
3. 2020-nji ýylyň 23-24-nji ýanwar aralygynda emin-agzalar tarapyndan Bäsleşigiň ýeňijileri kesgitlenilýär.
4. 2020-nji ýylyň 24-nji ýanwarynda «Milli goşun» žurnalynyň web-saýtynda ýeňijiler aýratyn habarda yglan edilýär.
5. 2020-nji ýylyň 25-nji ýanwarynda Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Merkezi serkerdeler öýünde bäsleşigiň ýeňijilerine Hormat hatlarydyr gymmat bahaly sowgatlary gowşurmak dabarasy geçirilýär.
III. Bäsleşigiň şertleri we düzgünleri.
1. Bäsleşige gatnaşyjylar iki sany şerti hökmany suratda berjaý etmeli:
I) Bäsleşige gatnaşmaga isleg bildirýänler öz awtorlygyna degişli bolan Watançylyk temasyndan goşgy ýa-da gysga göwrümli proza eserini (oýlanma, gysgajyk hekaýalar we ş.m.) hödürlemeli.
Hödürlenjek eserler mgoshun@gmail.com elektron salgysyna ugradylmaly (eserlere çäklendirme: her awtor 1 eser bilen gatnaşyp bilýär; goşgy – 4-5 topbakdan kän bolmaly däl, proza eserleri 1 sahypadan geçmeli däl (şrift – Times New Roman; kegel – 14; polýalar – standart; interwal – 1,15).
II) Sosial torlarda (imo, intagram we beýlekiler) Watan goragçylarynyň güni mynasybetli taýýarlanyp, web-saýtymyzyň «Bäsleşik» bölüminde goýlan gutlag suratlarynyň (otkrytkalaryň) azyndan 3 sanysyny paýlaşmaly (paýlaşylandygy hakynda ssylka ýa-da skrinşot arkaly elektron poçtamyzyň üsti bilen bize habar bermeli).
2. Bäsleşigiň esasy iki şerti talabalaýyk berjaý edilenden soň, ugradylan eserlere emin-agzalar tarapyndan deslapky seljeriş işleri geçirilýär. Eseriň bäsleşige gatnaşmaga mynasypmy ýa-da mynasyp däldigini gutarnykly ýagdaýda şolar kesgitleýär. Soňra eser web-saýtda post arkaly paýlaşylar we diňe şondan bäsleşige gatnaşmaga hukuk gazanar.
3. Ýaryşa hödürlenýän eser täze, ozal hiç ýerde (metbugatda, sosial torlarda) çap edilmedik bolmaly.
Ozal bir ýerde çap edilen bolsa, ýaryşdan çykarylar (bu barada web-saýtymyzyň okyjylary ýa-da beýleki bäsleşige gatnaşyjylar poçtamyza hat ugratmak arkaly duýduryp bilerler. Şondan soň ýagdaý doly anyklanylar).
4. Eserler türkmen dilinde bolmaly we gatnaşyjylara ýaş çäklendirmesi ýok.
5. Ýaryşa hödürlenen eseriň awtorynyň doly at we familiýasy, salgysy, telefon belgisi, bar bolsa işleýän (okaýan) ýeri anyk we takyk görkezilmeli.
6. Iki ugur boýunça umumylykda (poeziýa, proza) Baş baýrak we 3 baýrakly orun göz öňüne tutulýar. 3 baýrakly ornuň ýeňijileri – 50% okalan sany boýunça, 50% bolsa ýörite düzülen emin-agzalar topary tarapyndan kesgitlener. Baş baýraga mynasyp boljak eser bolsa, 100% emin-agzalar tarapyndan ykrar ediler. Bäsleşigiň ýeňijilerine garaşýan baýraklar:
Baş baýrak – redmi note 8;
1-nji ýer – tozan sorujy enjamy;
2-nji ýer – mikro tolkunly peç;
3-nji ýer – akylly sagat.
Bäsleşikde baýrakly orunlara mynasyp bolmadyk, ýöne aýratyn tapawutlanan eserlere höweslendiriji baýraklar göz öňüne tutulýar.
7. Eseriňiz emin-agzalar topary tarapyndan bäsleşige gatnaşmaga mynasyp görülmese, elektron poçta arkaly goşmaça duýduryljakdyr.
8. Bäsleşik üçin ugradylan eserler web-saýtymyzyň «Bäsleşik» bölüminde goýlar.
9. Şeýle-de, ýaryşa hödürlenen islendik eser «Milli goşun» žurnalynyň redkollegiýasy tarapyndan makul görülse, awtorlyk hukugynyň talaplary doly berjaý edilip, žurnalda çap ediler.
IV. Bäsleşigiň emin agzalary we ýeňijileri kesgitlemegiň tertibi.
Bäsleşige gatnaşyjylaryň arasynda ýeňijileri kesgitlemek üçin Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň «Milli goşun» žurnalynyň redaksiýasynyň we Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi Geňeşiniň işgärlerinden düzülen emin agzalar topary döredilýär.
Emin agzalar bäsleşige hödürlenen işler bilen tanşyp, olara beýan edilişiň çeperçiligi we sýužediň gyzyklylygy boýunça baha bermeli we Bäsleşige gatnaşyjylar tarapyndan görkezilen şertleriň ählisiniň ýerine ýetirilendigine gözegçilik etmeli.
V. Ýeňijileri sylaglamak.
Bäsleşige hödürlenjek eserler bäsleşik yglan edilen gününden başlap, 23.01.2020 ý. senesine çenli kabul ediler. Ýeňijiler Watan goragçylarynyň gününiň öňüsyrasynda yglan ediler we bu barada goşmaça habar beriler. 25.01.2020 ý.senede resmi ýagdaýda baýrak gowşurylyş dabarasy guralyp, bäsleşigiň ýeňijilerine Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň «Milli goşun» žurnalynyň redaksiýasynyň hem-de Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi Geňeşi tarapyndan Hormat hatlary we gymmat bahaly sowgatlary gowşurylýar.
web salgysy: www.milligosun.gov.tm
E-poçta: mgoshun@gmail.com
Habarlaşmak üçin telefonlar: 40-59-11; 40-59-67; 40-85-72; 40-59-37; 40-59-68.
Eger-de siz sözlemde harp ýalňyşy gören bolsaňyz, şol sözi saýlap Ctrl+Enter basyň


text:
Hiçden – giç ýagşy
17 Июль 2013 г., 14:25
Türkmenistanyň "Döwlet ýaşaýyş jaý gaznasynyň ýaşaýyş jaýlarynyň hususylaşdyrylmagy hakyndaky '' kanunyna gysgaça syn.
Ol häzirkiden tapawutlylykda kanun esasynda däl-de, şol wagtky döwlet baştutanynyň permanlarydyr kararlary esasynda gysga wagtlaýyn amala aşyrylyp,derrewem on ýyl möhlet bilen diýlip ýapylypdy.Munuň özi döwlet eýeçiligindäki jaýlaryň bikanun ýollar bilen ýaşyryn satylmagyna we satyn alynmagyna getiripdi.
Şonda galp nikalar baglaşmak,kwartiralary bir şäherden beýleki şähere çalyşdym etmek ýaly nogsanlyklar ýüz beripdi.Az wagtdan Russiýa Federasiýasynyň ýolbaşçylarynyň haýyşydyr teklibibilen bu ýurda göçüp gidýänlere öz kwartiralaryny hususylaşdyryp,soňra-da satmaga rugsat berildi.Şeýlelikde bu düzgün häzir bu güne çenli dowam edip gelýär.
Bu mümkinçilikden zandyýamanlyk bilen peýdalanýanlar hem tapyldy.Orsyýetdäki garyndaşlaryndan,tanyş-bilişlerinden bu ýurda göçüp barmaga çakylyk hatyny alyp,Russiýa Federasiýasynyň Türkmenistandaky ilçihanasyndan göçüp gidýän adamyň durumyny alyp,öýlerini hususylaşdyran adamlaryň arasynda ýaşaýyş jaýyny satyn,ýöne Türkmenistandan göçmän galanlaram boldy.
Ýaşaýyş jaýlarynyň döwlet eýeçiliginden aýrylyp raýatlaryň hususy zadyna öwrülmegi döwlet üçinem,ilat üçinem bähbitlidir.Şeýle jaýlar hususylaşdyrlandan soň ,döwlet olary saklamaga döwlet bujetinden edýän çykdyjylaryny azaldýar,tygşytlaýar,raýatlar bolsa ýaşaýan öňlerine eýe bolup,ony öz isleglerine görä,satyp,çalşyp,miras galdyryp bilýärler.
Bilşimiz ýaly, Türkmenistanyň ilatynyň az bölegi öz ýaşaýyş jaýlaryny hususylaşdyrmaga ýetişipdiler.Munuň özi raýatlaryň kanunlaryň öňündäki deňligini gödek bozýar,çünki olaryň belli bir bölegi döwlet ýaşaýyş jaýyny öz eýeçiligine geçirip,beýeleki bir bölegi bu hukukdan mahrum bolup geldiler.
Şonuň üçinde döwlet gaznasyndaky ýaşaýyş jaýlarynyň hususylaşdyrylmagyna kanun esasynda deň hukuk berilmegi oňlanylmaga mynasypdyr.Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň 24-nji maddasynda :“ Her bir raýatyň abadanlaşdyrylan ýaşaýyş jaýyny almakda ýa-da edinmekde we özbaşdak ýaşaýyş jaýyny gurmakda döwletden goldaw almaga hukugy bardyr „ diýilýär.
Täze kanun raýatlaryň hut şu konstituasion hukugynyň amala aşyrylmagyna niýetlenendir.Onuň wezipeleri birinjiden, hususylaşdyrmak babatdaky gatnaşyklary düzgünleşdirmekden,ikinjiden,hususylaşdyrmagyň subýektleriniň hukuklarynyň we kanuny bähbitleriniň goralmagynyň döwlet kepilliklerini bellemekden,üçünjiden, görnüşini ,tertibini we şertlerini kesgitlemekden hem-de dördünjiden,ony geçirmegiň açyklygyny üpjün etmekden ybaratdyr.
Meniň pikirimçe,bu wezipeleriň her biriniň möhümdigini nygtamagyň zerurlygy ýokdur.Kanunda ýaşaýyş jaýlaryny hususylaşdyrmagyň üç görnüşi onuň 8-nji maddasynda kesgitlenendir.Oňa laýyklykda hususylaşdyrmaga hakly raýata ýaşaýyş jaýyny onuň eýeçiligine göni (salgyly) muzdsuz bermek ,satyn almak hem-de bäsleşikli söwdada satyn almak ýaly görnüşler ulanylar.
Daşary ýurt mediýasynda çykyş eden käbir synçy garaşsyzlygyň öň ýanyndaky we onuň başky ýyllaryndaky hususylaşdyrmanyň muzdsuz bolandygyny ,häzirkiniň bolsa muzdlydygyny nädogry nygtaýar.Munuň özi kanun bilen ýüzleý tanyşmakdan ýa-da niýetiň düzüw däldiginden gelip çykýarmyka diýýän.Sebäbi az wagtlyk dowam eden ozalky hususylaşdyrmada onçakly ýokary bolmasa-da kwartiralara nyrh kesilipdi.
Öňümizdäki hususulaşdyrmanyň birinji görnüşinde bolsa,diňe ýaşaýyş jaýyna eýeçilik hukugy hakynda resminamalaryň resmileşdirilmegi üçin edilen hyzmatlaryň bahasyny tölemeli.Olaryň bolsa bahasynyň sähelçe boljakdygyny çaklamak mümkindir.Ine,şu hususylaşdyrmanyň birinji,esasy görnüşi esasynda ýaşap otyran jaýlaryny öz eýeçiliçine geçirjekleriň aglaba köpçülik boljakdygy öz-özünden düşnüklidir.
Çünki şu görnüş boýunça hususylaşdyrmak hukugy şol öýde azyndan on ýyl ýaşan adama hem-de şol jaýyň ulanylyş möhleti on bäş ýyldan az bolmazlyk şerti bilen berilýär. Şeýle hukuga eýe boljak adamlaryň bolsa hususylaşdyryjylaryň arasynda agdyklyk etjekdiçini ýalňyşman çaklap bolar.
Şeýle hem hususylaşdyrmanyň şu görnüşi boýunça şeýle hukuga eger-de döwlet gaznasyndaky ulanyş möhleti on ýyldan az bolmadyk,kireýine almak-bermek şertnamasy boýunça jaýda bäş ýyldan köp hemişelik ýaşan ýagdaýynda eýe bolýar.Olaryň hataryna jaýlary ýykylan ýa-da çalşylan halatynda onda ýaşalan möhleti hasaba almak bilen şeýle hukuk berilýär.
Ýaşaýyş jaýlarynyň bahasynyň elli göterim ýeňillikli satyn alynmagy arkaly hususylaşdyrmagy isleg bildirjek adamlaryň köp bolmajakdygyny aýtmak bolarmyka diýýän.Sebäbi döwlet gaznasyndaky ýaşaýyş jaýynda ýaşamagy dowam etdirip,hususylaşdyrmanyň birinji muzdsuz görnüşiniň şertlerine laýyk gelýän hukuga garaşmak köpler üçin bähbitli bolar diýip pikir edýärin.Hususylaşdyrma meýletin çäre,oňa hiç kim mejbur edilmez.
Şeýlelikde her kimiň hususylaşdyrmanyň birinji görnüşine göz dikjekdigi öz-özünden düşnükli bolsa gerek.Onuň birinji we ikinji görnüşleriniň şertleri boýunça ýaşaýyş jaýyny hususylaşdyrmak hukugyna eýe bolup bilmejek adamlara auksion,ýagny kim köp bermeşek söwdasy esasynda hususy ýaşaýyş jaýly bolmaga synanyşjak adamlaryň tapyljakdygy ikuçly dälmikä diýýän.Muny häzirki ilat arasynda „elitnyý'' atlandyrylýan ähli amatlyklary bolan gymmatbahaly kwartiralary almaga isleg bildirýänleriň az däldigi bilen delillendirip bolar.
Ýaşaýyş jaýlaryny doly bahasyna satyn almak,ýagny, kim köp bermeşek söwdasy esasynda ony hususylaşdyrmak hukugy berilýänleriň sanawy giňeldilen bolsa döwlet bujetine goşmaça girdeji alnyp bilnerdi.Hususan-da ,daşary ýurtly raýatlara we raýatlygy bolmadyk adamlara şeýle kanuny mümkinçilik döredilse,ol döwletimiziň bähbidine bolarmyka diýýän.Köp ýurtlarda gozgalmaýam emläkleri,ýaşaýyş jaýlaryny islendik ýurdyň raýatlary,raýatlygy bolmadyk adamlar öz serişdeleriniň hasabyna edinip bilýärler.
Kanunyň 21-nji maddasynyň 3-nji bendinde „Ýaşaýyş jaýy hususylaşdyrylanda döwlet pajy alynmamaýar'' diýen düzgüniň hem raýatlar üçin uly ýeňillikdigini görmezlige salmak adalatly däldir.Şulary we kanunyň beýleki artykmaçlyklaryny tutanyňda onuň döwlet ähmiýetli,il bähbitli kanundygyna ynamyň has berkeýär.nazarda tutanyňda
Kanunda käbir säwliklere ýol berlendigini-de aýtmak gerek.Onuň 5-nji maddasynyň „Raýatlaryň eýeçiliginde başga ýaşaýyş jaýynyň bolmagy ,olaryň şu kanuna laýyklykda eýelik edýän döwlet ýaşaýyş jaý gaznasyna degişli ýaşaýyş jaýyny husulaşdyrmagyna päsgelçilik bolup bilmez 'diýlen 2-nji bendindäki hukuk düzgüni 16-njy maddanyň 5-nji bendinde hem gaýtalanýar.
Onsoňam,şu hukuk düzgüni 13-nji maddadaky '“Şu bölekde görkezilen adamlar ýşaýyş jaýlarynyň muzdsuz hususylaşdyrylmagyna bolan hukukdan diňe bir gezek peýdalanyp biler“ diýen düzgüne çapraz gelýän ýaly bolup görünýär.Şulara birneme aýdyňlyk girizilmelimikä diýýän.
Kanunyň ýaşaýyş jaýlaryny husulaşdyrmaga arza bermegiň tertibine bagyşlanan 15-nji maddasyna hem belligim bar.Maddanyň 4-nji bendinde husulaşdyrmak üçin soralýan resminamalaryň sanawy berilýär.Meniň pikirimçe, şeýle sanaw kanunyň özünde däl-de ,ony amala aşyrmak üçin düzüljek düzçünnamalarda,instruksiýalarda we beýleki kadalaýyn namalarda görkezilen bolsa ,ýerine düşerdi.
Galyberse-de, şu madda esasynda talap ediljek jaý tölegi,elektrik energiýasynyň sarp edilmegi we aragatnaşyk hyzmatlary üçin berginiň ýokdugy hakynda kepilnamanyň zerurlygyna nähili deliliň bardygyna göz ýetirmek kyn.Ýaşaýyş jaýyny hususylaşdyrýan adam ondan çöçüp gitmeýär ahyryn.Onsoň degişli edaralar bilen ol ýa-da beýleki hyzmatlar üçin tölegler meselesini kadalaşdyrmak onuň öz bähbidine.Mysal üçin, aragatnaşyk hyzmatlary üçin tölegleriň gijikdirilmegi olaryň bes edilmegine getirýär.
Hususylaşdyrma başlananda degişli edaralardan güwänamalary almakda nobatlaryň görlüp-eşidilmedik derejede uzaljakdygy,dowula düşüljekdigi hakynda oýlanmak gerekmikä diýýän.Hususylaşdyrmanyň özüni kadaly geçirmek üçin häzirden tagalla etmeli,bu meselede parahorlugyň,tanyşparazlygyň,“telefon hukugynyň“ ýüz bermezligini gazanmak möhümdir.
Ýaşaýyş jaýyna eýeçiligi tassyklajak notarial edaralaryň işiniň hem juda başdan agdyk boljakdygyny göz öňünde tutup,degerli çäreleri görmeli.Tehniki tükelleýiş (inweritizasiýa)edalarynyň-da ýüküniň ýetik boljakdygyny nazarda tutup,raýatlaryň kösenmezligi üçin öňünden alada etmeli.Umuman, buýrokratik bökdençlikleri aradan aýyrmaly,ilatyň rahatlygyny bozmaly däl.
Indiberi halkyň ýaşaýyşjaýlarynyň hususylaşdyrmak işiniň öň bolşy ýaly,birdenkä togtadylmajakdygyna,adalatjy boljagygyna ynamyny gazanmak üçin degerli gäreler görülse,nobatlaram,dyknyşyklaram,närazylyklaram,ýerlikli-ýerliksiz dowullaram ýüz bermez.
Bir söz bilen aýdanyňda , „Hiçden –giç ýagşy“ diýen pähime eýerilip kabul edilen kanunyň kämilligini ol amala aşyrlanda-da abraý bilen saklamaly.Ine,şonda halk häkimiýetlerden razy bolar!
Aşyrguly Baýryýew,hukuk meselelerini öwrenýän žurnalist


text:
Änew metjidiniň ansambly
Halk arasynda Seýit Jemaleddiniň metjidi ady bilen belli bolan bu ymaratyň galyndylary Änew şäherçesiniň gündogarsynda ýerleşýär. Arheologik maglumatlar Günorta Türkmenistanyň eneolit zamanynyň ýadygärliklerini “Änew medeniýeti” diýen at bilen ylmy dolanyşyga girizmäge mümkinçilik berdi.
Ansambly dört desga - metjit, onuň öňündäki gabyrüsti we beýik gümmezli zaly bolan iki sany jaý emele getiripdir. Bu çylşyrymly desga metjidiň, guburhananyň, medresäniň we hanakanyň wezipelerini ýerine ýetiripdir.
Änewdäki metjidi öwrenmegiň başlangyjyny 1886-njy ýylda W.A. Žukowskiý başlapdyr.1904-nji ýylda harabaçylygy R. Pompelliniň amerikan ekspedisiýasy gazypdyr. Sonky ýyly A.A. Semýonow metjidiň gysgaça beýanyny hem-de ony öwrenmäge çakylygy çap etdiripdir. 1920-nji ýyllarda A.A. Karelin we W.R. Tripolskiý deformasiýanyň we weýranlanmagyň sebäplerini barladylar, inžener S.S. Sklaýarowskiý bolsa çyzgysyny ýerine ýetirdi. Ýadygärligi konserwasiýa etmek işlerini dürli wagtlarda W.R. Tripolskiý we N.M. Baçinskiý amala aşyrdy. 1947-nji ýylda M.Ý. Massonyň ýolbaşçylygy astynda Günorta Türkmenistan arheologik kompleksleýin ekspedisiýasy ansambly çuň we hemmetaraplaýyn öwrenmek işini geçirdi. Şonuň netijesinde-de ençeme makalalar we G.A. Pugaçenkowanyň giňişleýin monografiýasy (1959 ý.) peýda boldy.
Metjidiň portalynyň ýokarsynda Horasanyň hökümdary soltan Abul Kasym Babyryň (1446-1457ý.) ady getirilipdir. Ondaky ýazgyda şeýle diýilýär:”Bu gurluşyk beýik soltan, öz halklarynyň eýeleri, ýurtlaryň we asyrlaryň penakäri Abul-Kasym-Bayr Bahadur han patyşalyk süren wagtynda boldy, hemmeden Beýigiň özi onuň häkimiýetini we onuň patyşalygyny ebedileşdirsin”.
Beýleki ýazgylarda “Gözellik öýüni” Muhammet diýen biriniň öz kakasy Jemal-ed-dünýä-wa-d-diniň ýadygärligi üçin öz serişdeleri bilen 1455-1456-njy ýyllarda gurdurandygy hakyndaky maglumat getirilýär.
G.A. Pugaçenkowa metjidiň ýüzündäki ýazgyda ady gelýän Muhammedi soltanyň weziri bolan Muhammet Hudaýdot bilen bir diýip ynandyrýar, özi-de onuň bu ýerde jaýlanan kakasy Jemaleddiniň doglan ýeri Änew eken diýýär. Desga gurlup tamamlanmandyr, çünki soltan Babyr ölenden soň (1457 ý.) özara uruşlar we weýrançylyklar döwri başlanypdyr.
Oňat bişen kerpiçden bina edilen metjit keramik mozaika bilen we syrça bilen gysganylman bezelipdir. Beýik portalynda inli depesi çowly arasy bolan metjidiň gapysy howlynyň içine tarap açylýar eken. Gapynyň arkasynda ellistik gümmez bilen örtülen inedördül (taraplary 10,5 metr) zaly bolupdyr. Gümmez çekili arkalaryň we konstruktiw taýdan tamamlanmadyk stalaktit dekorasiýaly paruslaryň üstüde durýar eken. Peştagy demirgazyga bakdyrylypdyr we jaýyň jümmüşinde günorta diwaryň ýüzünde syrçalar bilen bezelen mährap bolupdyr. Onuň gapdallarynda günorta diwaryň ýüzünde insizje tagçalar edipdirler, olar diwaryň daş ýüzüne çykytly edilipdir. Metjidiň beýleki iki diwarynda hersinde ikiden inli çuň tagçalar edipdirler. Bu tagçalar hem hüjreli sokol etažynyň derejesinde metjidi üç tarapyndan gurşan eýwanyň içine çykytly edilipdir.
Iki gapdalynda oňa goşulyp guralan gurluşyklar metjidiň portalynyň öňündäki giň howlyny gabsapdyr. Olaryň gümmezli zallary (diametri 7 metr töweregi) iki gatdan hem kiçeňräk otaglar bilen gurşalypdyr.
Portalyň ýozaik bezeginiň çeperçilik özboluşlylygynyň uly gymmaty bolupdyr. Ol bezegde arkanyň, üstünde bir-birlerine tarap kellelerini uzadyp süýnüöip gelýän iki sany eýmenç görnüşli aždarhanyň şekili çekilipdir. Olaryň sarymtygarak göwresi ownuk ösümlik nagyşly garamtyl-mawy mozaik düşegiň üstünde towlanyp barýat, ol ownuk ösümlik nagyşlary fantastik janawarlaryň her biriniň açylan agzyndan başlanýar.
Jaýyň öň ýüzündäki monumentel sungatda şuňa meňzeş aždarhalaryň şekillendirilişiniň nusgasy Orta Aziýada başga ýok. Änew metjidinde aždarhalaryň şekillendirilmeginiň manysyna has ynamlyrak düşündirişi G.A. Pugaçenkowa berýär. Ol “munuň özi XV asyrda Änew töwereginde ýaşan ... esasy türkmen taýpasynyň totemidir, ähtimal Änewde jaýlanan şeýh Jemaleddin hem şol taýpadan bolandyr“ diýip hasap edýär.
Bu metjidiň gurluşygy hakda ýerli ilatyň arasynda ur döwürlerden bäri şeýle rowaýat dowam edip gelýär:”Bir wagtlar şäheriň gala diwarynyň düýbünde bir agaç dikilip, ondan uly jaň asylyp goýlupdyr. Başyna iş düşen her bir ýolagçy jaňy kakmak bilen şähere duýduryş berýär eken, ilat bolsa oňa kömege gelip, başyna düşen işden ony halas edýärler eken. Bir gezek adalatly we parasatly Jamalyň ýurdy dolandyrýan wagtynda adamlar jaňyň gaty we howsalaly kakylýandygyny eşidipdirler. Derwezäniň agzyna ylgaşyp gelenerinde olar ägirt uly towlanyp duran aždarhanyň jaňy kakandygyny görüpdirler. Şunda ol aždarha bir zady görkezýän ýaly edip, daga tarap ümläpdir, soňra bolsa märekäniň arasynda elleri paltaly we byçgyly duran iki ussa tarap ümlenip, daga tarap ugrapdyr. Patyşa aýal Jamal ussalara aždaranyň yzy bilen gitmegi buýrupdyr. Bular daga baranlarynda, agyr jebir çekip ýatan başga bir aždarhany görüpdirler : ol uly dag geçisini diriligine ýuwdupdyr, emma onuň buýralay şahlary aňryk geçmän, aždarhanyň bokurdagyna ilişip galypdyr. Edermen ussalar aždarhanyň açylyp ýatan agzyna girip, dag geçisiniň şahlaryny byçgy bilen kesip aýrypdyrlar we geçiniň etini böleklere bölüşdiripdirler whem-de aždarhany jebirden gutarypdyrlar. Şundan soň birinji aždarha ussalary hazynadan doly bolan bir derä eltipdir we olara şol hazynadan gereklerini hem-de göterip bilenlerini almaga ygtyýar beripdir.
Ertesi şäheriň ilatyny ýene-de jaňyň sesi oýadypdyr. Olar galadan çykanlarynda iki aždarhany hem görüpdirler, ol aždarhalar köp altyn we gymmatbahaly daşlary alyp gelen ekenler. Olar bu zatlary patyşa aýalyň öňünde goýup, özleri ýene daga tarap gidipdirler. Jamal bu gymmatbaha zatlardan uly metjit gurmagy we onuň peştagynda şu zatlary beren aždarhalaryň şekilini çekmegi buýrupdyr. Rowaýatda aždarhalar Änewiň ilatyna hossarlyk eden jandarlar hökmünde görkezilýär, olaryň şekili bolsa ýykylan metjidiň ýüzündäki ýazgyda atlandyrylyşy ýaly “Gözellik öýüni” gorap saklapdyrlar.”