text:
Türkiýe: Twittere girmek çäklendirildi
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan sosial ulgamlary “ýok etmek” barada haýbat atandan soň, ýurduň hökümeti Twitter saýtyna girmegi çäklendirdi.
Anna güni Twitter ulanyjylary sosial ulgama girmäge synanyşan mahaly Türkiýäniň telekommunikasiýa resmileri tarapyndan ugradylan bildiriş bilen ýüzbe-ýüz boldular. Bildirişde sosial ulgamyň bölekleýin ýapylmagy üçin suduň buýruk berendigi nygtalýar.
Twitter sosial ulgamynyň metbugat wekili Nu Wexler bu babatda kompaniýa derňewleri geçirýär diýdi.
Iň soňky teswirler
Iň soňky teswirler


c: text/html

text:
26-njy maýda Türkmenistanyň Bilim ministrligi, Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýeti, Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň Merkezi Geňeşi bilen bilelikde işlenip düzülen meýilnama laýyklykda ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň talyp ýaşlaryny meýletinçilik işine çekmek maksady bilen sanly ulgam arkaly (online) “Sagdyn jemgyýeti döretmekde sagdyn durmuş ýörelgesiniň ähmiýeti we zyýanly e...
24-nji maýda Pekiniň adaty hytaý lukmançylygy uniwersitetinde okaýan türkmen talyplary üçin Aşgabat şäheriniň döredilmeginiň 140 ýyllygy mynasybetli dermanlyk ösümliklerine bagyşlanan ylmy işleriň netijeleri boýunça “Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri – saglygyň tebigy çeşmesi” atly ylmy-amaly maslahaty geçirildi.
20-nji maýda uniwersitetimizde Aşgabat şäheriniň döredilmeginiň 140 ýyllygy mynasybetli şu ýylky uçurymlar we halypa professor-mugallymlar bilen “Aşgabat-gözelligiň we sagdynlygyň paýtagty” atly wagyz – nesihat duşuşygy geçirildi.
23.05.21
19-njy maýda Türkmenistanyň Bilim ministrligi, Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýeti, Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň Merkezi Geňeşi bilen bilelikde işlenip düzülen meýilnama laýyklykda ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň talyp ýaşlaryny meýletinçilik işine çekmek maksady bilen sanly ulgam arkaly (online) “Sagdyn jemgyýeti döretmekde sagdyn durmuş ýörel...
17-nji maýda Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň rektorlygy we jemgyýetçilik guramalary bilen bilelikde Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň güni mynasybetli “Beýik ýeňişleriň nusgasy – mukaddes Tugum parla” atly ylmy-amaly maslahat geçirildi.
19.05.21
Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynda 11-12-nji maýda ýokary okuw mekdepleriniň talyplarynyň arasynda dürli dersler boýunça geçirilen Açyk Internet olimpiadasynda bir talybymyz 1-nji, beýleki bir talybymyz 2-nji, iki sany talybymyz bolsa baýrakly 3-nji orny eýelediler.
14-nji maýda uniwersitetimizde Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gözel paýtagtymyz Aşgabat şäheriniň esaslandyrylmagynyň 140 ýyllygy mynasybetli öz halkyna sowgat eden “Ak şäherim Aşgabat” atly täze kitabynyň tanyşdyrylyş dabarasy geçirildi.
13 maý 2021ý. Farmakologiýa kafedrasy tarapyndan kesel bejeriş, pediatriýa, keselleriň öňüni alyş, farmasewtika, stomatologiýa, harby lukmançylygy fakultetleriň 3-nji ýyl talyplarynyň arasynda “farmakologiýa” dersi boýunça Sanly bilim portaly arkaly ders bäsleşigi geçirildi. Ders bäsleşiginiň netijesi boýunça üstünlik gazanan talyplar:
15.05.21
Lukmançylyk uniwersitetimiziň oglanlar topary Türkmenistanyň ýokary okuw mekdepleriniň talyplarynyň arasynda geçirilýän “Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwrüniň talyplary” atly sportuň badminton görnüşinden gatnaşyp, baýrakly III orna mynasyp boldular.
2021-nji ýylyň 6-njy maýynda sanly bilim portalynyň üsti bilen Kadaly fiziologiýadan bäsleşik geçirildi. Bäsleşige kesel bejeriş, pediatriýa, sport lukmançylygy, harby lukmançylygy fakultetleriniň we kesel bejeriş fakultetiniň “Lukmançylyk-durmuş gorag işi” hünäriniň 2-nji ýyl talyplary gatnaşdylar. Baýrakly orunlara kesel bejeriş, sport lukmançylygy we harby lukman...

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Saıasat • 13 Qarasha, 2020
Kezekten tys onlaın-konferensııa
Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart uıymy Parlamenttik Assambleıadaǵy turaqty komıssııalardyń kezekten tys birlesken otyrysy beınekonferensııa baılanysy sıpatynda boldy, dep habarlady Senattyń baspasóz qyzmeti.
Qoǵam • 13 Qarasha, 2020
Erlerdiń erligi laıyqty baǵalansa eken
Áriptesimiz, jýrnalıst Baıan Qýandyqqyzynyń «Egemen Qazaqstan» gazetinde 2020 jylǵy 10 qarasha kúni jarııalanǵan «Izdeýsiz er, suraýsyz erlik» maqalasyn úlken rızashylyqpen oqyp shyqtyq. Aýǵan soǵysynda erlikpen qaza tapqan Serikbaı Turlybaevtyń anasy Sápen apaımen júzdesken jýrnalıstiń árbir sózin tebirenbeı oqý múmkin emes. Baıan Qýandyqqyzy bul maqalany Sápen apaı men óziniń atynan ǵana emes, barlyq aýǵan soǵysyna qatysqan sarbaz analardyń atynan jazyp otyrǵandaı erekshe áser qaldyrady.
Qoǵam • 13 Qarasha, 2020
Bizde volonterlik týraly sóz qozǵaǵanda ony asarmen baılanystyra qaraý bar. Volonterlik qyzmettiń uıymdasqan nemese uıymdaspaǵan túrde júrgiziletini belgili. Sondyqtan sol uıymdaspaǵan, ıaǵnı ózdiginen atqarylatyn bir mezgildik, bir rettik jáne epızodtyq qoǵamdyq jumystar kezinde asardyń keıbir belgileriniń bolýy bulardyń arasynda tek jalpy uqsastyqtyń bar ekendigin meńzeýi múmkin.
Qarjy • 13 Qarasha, 2020
Ekonomıkalyq jańǵyrýǵa bastaǵan alǵashqy qadam
KSRO ydyraǵannan keıin keńestik valıýta – rýbl táýelsiz damýdyń alǵashqy kezeńinde barlyq postkeńestik memleketterge, onyń ishinde TMD-ǵa kirmegen elderge mura bolyp qaldy. Birqatar sebepterge baılanysty, eń aldymen saıası sıpatta, jańa memleketterdiń saıası táýelsizdikke degen umtylysy, sondaı-aq sosıalıstik dırektıvalyq ekonomıka modelinen zańnamany naryqtyq tez zańdastyrýǵa kóshýdiń múmkin emestigi saldarynan birtutas valıýta (rýbl) aımaǵyn saqtaý sátsizdikke ushyrady.
Qoǵam • 13 Qarasha, 2020
Bıyl mamyr aıynyń basynda Memleket basshysy «Ardagerler týraly» zańǵa qol qoıdy. Bul – ardagerler qaýymy saǵyna kútken zań edi. Osy zańnyń aıasynda «Ardager» degen atymyz ben zatymyzdy, áleýmettik quqyǵymyzdy, qoǵamdaǵy óz ornymyzdy zańmen bekitip, aıshyqtaǵandaımyz. Alaıda atalǵan zańda UOS, Aýǵanstan, Irak, Qarabaqtaǵy, taǵy basqa da jekelegen soǵys oshaqtarynyń, sondaı-aq 1986-1987 jyldardaǵy Chernobyl apatynyń zardabymen kúresý baǵyttary ǵana negizge alynǵan sııaqty. Tipti ózimizdiń Semeı synaq alańy da, eshteńe bolmaǵandaı-aq, Chernobyldiń kóleńkesinde qalyp qoıǵan tárizdi.
Tanym • 13 Qarasha, 2020
Baýyr basqan Zekeń – Zeınýlla Jarqynbaev redaktorlyqtan bosady. Qym-qýyt áńgime órbidi. Nege bosady? Aryz jazǵyshtardyń qardaı borap turǵan kezi. Birer azamattyń aryzymen munyń aldyndaǵy redaktorymyz Hamza Syzdyqov orynbasarlyqqa tómendegen edi. Al Zekeń tómendemedi, oblystyq Keńes tóraǵasynyń orynbasary boldy. Ol kisi – áskerı adam. Eshkimge ılikpeıtin, Keńes tóraǵasy Á.Asqarovpen shálkem-shalys keldi dep estıtinbiz. Zekeń úzeńgi qaǵystyryp, tik aıtar minezin Keńes tóraǵasymen qyzmettes bolǵanda da baıqatty. Týmysy bólek atbegi Kóshtaı atanyń tárbıesin kórgen Zekeńniń týra bıdeı tike aıtatyn minezine qaıran qalatyn edik.
Aımaqtar • 12 Qarasha, 2020
Elordada Nur Otan partııasynyń qalalyq saılaýaldy baǵdarlamasy bekitildi
Elordada "Nur Otan" qalalyq fılıalynyń konferensııasynda máslıhatqa partııalyq tizim qalyptastyrylyp, Parlament Májilisiniń partııalyq tizimine kandıdattar anyqtaldy. Sondaı-aq, qalalyq saılaýaldy baǵdarlamasy bekitilip, partııanyń XX sezine qatysý úshin delegattar saılandy, dep habarlaıdy "Nur Otan" Ortalyq apparatynyń baspasóz qyzmeti.
Aımaqtar • 12 Qarasha, 2020
Elordaǵa qys kelgende (fotoreportaj)
Tabıǵattyń qaı mezgilin alsańyz da ózine tán sulýlyǵy erekshe atmosfera syılaıdy. Al biz oqyrmandar nazaryna qys kelbetin kórsetip, ádemi sýrettermen bólispekpiz.
Qoǵam • 12 Qarasha, 2020
Arman Shoraev: Bizge latyn álipbıine kóshý aýadaı qajet
Qoǵam qaıratkeri Arman Shoraev elimizdiń latyn álipbıine kóshýi aıryqsha qajettilik dep sanaıdy.
Oqıǵa • 12 Qarasha, 2020
Jýyrda S.Báıishev atyndaǵy oblystyq ámbebap ǵylymı kitaphanasynyń májilis zalynda Aqjaıyqtyń «Aq shaǵalasy» atanǵan aqyn, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Aqushtap Baqtygereevanyń jáne «Daryn» memlekettik Jastar syılyǵynyń laýreaty, jas aqyn Oljas Qasymovtyń qatysýymen «Qalamgerler álemi» atty ádebı kesh ótti.


text:
Qoǵam • 19 Sáýir, 2021
«Sary aımaqta» saqtyq kúsheıtiledi
О́tken aptada Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevqa Pavlodar oblysynyń ákimi Ábilqaıyr Sqaqov indetke qarsy júrgizilip jatqan jumys barysy jaıynda esep berdi. Iаǵnı «Sary aımaqtaǵy» óńirdiń epıdemııalyq ahýaly oblystyq ákimdik tarapynan qatań baqylaýda.
Aımaqtar • 18 Sáýir, 2021
Elektrondy bıletteý júıesi: Úmit pen kúdik
Aldaǵy ýaqytta oblys ortalyǵyndaǵy qoǵamdyq kólik túgel elektrondy bılet júıesine kóshýi múmkin. Qazir joba synaq túrinde júrgizilip jatyr. Biraq iske aspaı qalǵan BPC Kazakhstan jobasynan habardar qala turǵyndary úshin bul jańalyq emes. 2019 jyly da tramvaılar men avtobýstarda valıdatorlar ornatylǵan-dy.
Aımaqtar • 15 Sáýir, 2021
Pavlodar oblystyq tótenshe jaǵdaılar departamentiniń málimetinshe, 9-10 sáýirde Shilikti aýylyndaǵy oblystyq mańyzy bar jol men birneshe úıdi aýlasyn sý basty. Qazir departament mamandary qum salynǵan qaptarmen qarǵyn sýdy bógep, sýdy sorý jumystaryn júrgizýde.
Ekonomıka • 14 Sáýir, 2021
3 mıllıonynshy tonna alıýmınıı
Zaýyttyń búgingi jetistigi – qyzyqty derek. Iаǵnı alıýmınııdiń óndirilgen 3 mıllıonynshy tonnasy 100 myńnan astam Boeing 737 jolaýshy ushaǵyn jasaýǵa jetkilikti eken. Metallýrgterdiń osyndaı óndiristik jetistikteri kásiporynnyń ósip-órkendeýine, ornyqty jumystyń jalǵasýyna serpin berýde.
Saıasat • 14 Sáýir, 2021
Front-keńseler qyzmeti tıimdi me?
Pavlodar oblysy ákimi apparatynyń málimetinshe, bıyl óńir turǵyndarynan 3 myńnan astam aryz-shaǵym kelip túsken. Bul sannyń artýy jergilikti oryndar men jurtshylyq arasyndaǵy baılanystyń álsiz ekenin ańǵartady. Aýyl-aýdandarda ótinishterine naqty jaýap ala almaǵan turǵyndar amalsyz oblystyq memlekettik organdarǵa barýǵa májbúr.
Koronavırýs • 13 Sáýir, 2021
Pavlodarda jaǵdaı kúrdelene tústi
Pavlodar oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń málimetinshe, indetke shaldyqqandar qatary kúrt artqan jaǵdaıda óńir dárigerleri barlyq em-sharalardy kórsetýge daıyn. COVID-19-ǵa qarsy is-qımyl jónindegi jedel shtabtyń kezekti otyrysynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń eldegi epıdemııalyq ahýal jónindegi keńeste bergen tapsyrmalaryn oryndaý máseleleri qaraldy.
Koronavırýs • 05 Sáýir, 2021
Shekteýlerdiń azaıýy indettiń údeýine ákelmesin desek...
О́ńirdiń sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamentiniń basshysy Batyrbek Álıev karantındik shekteýlerge birqatar ózgeris jasady. Bas memlekettik sanıtarlyq dárigerdiń «Pavlodar oblysy aýmaǵynda shekteýli karantındik sharalar týraly» №8 qaýlysy 2 sáýirden bastap kúshine endi.
Aımaqtar • 30 Naýryz, 2021
«Baıanaýyl RUNNERS» marafonshylary márege jetti
Aýdan ortalyǵyndaǵy áýesqoılar jeńil atletıka klýbynyń músheleri 76 shaqyrymdyq marafon uıymdastyrdy. Maqsat – sporttyq shara ótkizý arqyly nashaqorlyqtyń aldyn alý, jastardyń boıynda esirtkige qarsy tura alatyn berik ımmýnıtet qalyptastyrý qajettigin júgirý arqyly kórsetý.
Aımaqtar • 29 Naýryz, 2021
Kelesi kezdeskenshe, «Kórpe Fest»!
Oblys ortalyǵynda Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵyna oraı uıymdastyrylǵan «KórpeFest» etnofestıvaliniń qorytyndy sharasy bolyp ótti. Onda qolóner buıymdaryn jasaýmen shuǵyldanatyn ismerler jármeńkesi uıymdastyrylyp, óńirimizdiń 40-tan astam qolóner sheberiniń buıymdary qoıyldy.
Qoǵam • 29 Naýryz, 2021
Shekteýli múmkindikke – shekteýsiz qamqorlyq
Bıyl oblys ortalyǵynda salynatyn Múgedek balalar men eresekterdi ońaltýǵa qyzmet kórsetetin óńirlik kópbeıindi ortalyqtyń arnaıy jobasy ázirlengen. Qala ákimdiginiń málimetinshe, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligimen birlesip qolǵa alatyn ortalyqta erekshe balalardyń analaryna psıhologııalyq keńes kabınetteri, eńbek terapııasy, balalarǵa arnalǵan basseın jasalýy múmkin.


text:
Türme gullukçysynyň aýtmagyna görä, “Timoşenko anna güni agşamlyk hassahana barypdyr. Germaniýanyň lukmanlarynyň çykaran kararyndan soň Timoşenko teklip edilen Harkow şäherindäki hassahanada bejergä başlamak isleginiň bardygyny aýdypdyr.”
Onuň aklawjysy Sergeý Wlasenko Timoşenkonyň hassahana geçmek barada razyçylyk berendigine “berk şübhelenýändigini” AFP habarlar gullugyna aýtdy.
Mundan ozal Timoşenko hassahanada bejergi almaga garşylyk görkezip geldi.
Ýuliýa Timoşenko öz wezipesinden hyýanatçylykly peýdalananlykda aýyplanyp, 2011-nji ýylyň oktýabrynda 7 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi we häzir täze aýyplama boýunça ol sud edilýär.


text:
Snowden ol aýeroportdan bir aý bäri çykyp bilmän otyr.
Döwlet departamentiniň sözçüsi Jen Psaki ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerriniň çarşenbe güni Snowdeniň işi boýunça Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrowa telefon edendigini aýtdy.
"Elbetde, biz metbugat habarlaryny gördük we Orsýetiň hökümetinden anyklaşdyrma isleýäris. Mälim bolşy ýaly, jenap Snowdene aýeroporty terk etmäge ygtyýar berýän islendik hereket düýpli lapykeçlik döreder. [ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri] şu gün irden [Orsýetiň] daşary işler ministri [Sergeý] Lawrow bilen gürleşdi. Ol biziň ynanjymyzy – Birleşen Ştatlaryň ynanjyny gaýtalady, ýagny jenap Snowdeniň Birleşen Ştatlara gaýtarylmagynyň zerurdygyny, onuň bu ýerde adalatly sud ediljegini [we] Orsýetiň henizem dogry bolan işi edip biljegini aýtdy."
Başga bir tarapdan, Ak tam Snowdeniň statusy barada anyklaşdyrma agtarýandygyny aýtdy.
Birleşen Ştatlar Snowdeniň ABŞ-nyň gizlin global ýelektron gözegçilik programmalary baradaky detallary syzdyranlygy üçin sud öňünde jogap bermegini isleýär. Waşington Snowdeniň amerikan pasportyny güýçsüz diýip yglan etdi we bu ýagdaý ony Moskwa aýeroportunyň tranzit zonasyna gabap goýdy.
Orsýetiň metbugaty çarşenbe güni irden ors häkimiýetleriniň Snowdene aýeroporty terk etmäge ygtyýar berjegini aýtdy.
Snowdeniň arzasyna seredilýär
Emma Snowdene kömek edýän ors aklawçysy Kuçerena çarşenbe güni, şol habarlar çap edileninden soň, Snowdeniň gaçybatalga sorap ýazan arzasyna entek jogap berilmändigini, ýagny oňa seredilýändigini aýtdy:
"Häzir onuň gaçybatalga sorap ýazan arzasy Orsýetiň Federal migrasiýa gullugynyň işgärleriniň elinde. Federal migrasiýa gullugy bu arza boýunça belli karara gelmek üçin ony üç aýa çenli saklap bilýär. Şeýle karara gelinýänçä bolsa, Migrasiýa gullugy bir sprawka çap edýär we ol arzaça gowşurylýar. Ol sprawkada arzanyň gowşandygy we häzir oňa seredilýändigi habar berilýär. Şeýle sprawka hakykatda islendik pursatda çap edilip bilner, emma ol entek çap edilenok."
Kuçerena Snowdeniň häzirlikçe aýeroportda bolmakçydygyny aýtdy. Ol Snowdeniň Orsýetde galyp, ors medeniýetini özleşdirmegi we «Orsýeti öwrenmegi» niýet edinýändigini gürrüň berdi.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin, eger Snowden Orsýetde galmak isleýän bolsa, onda ol Birleşen Ştatlara zyýan ýetirýän maglumatlary syzdyrmagy bes etmeli diýipdi.


text:
Ýöne Loýa Jirga, ýagny Owganystanyň ýaşulular geňeşi ylalaşyga 2013-nji ýylyň ahyryna çenli gol goýulmaly diýdi. 26-njy noýabrda Azatlyk Radiosynyň Owgan gullugynyň hem-de Maşal Radiosynyň müdiri Akbar Aýazi paýtagt Kabulda prezident Hamit Karzaý bilen ýörite gürrüňdeşlik geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Jenap prezident, siz Owganystan bilen Birleşen Ştatlaryň arasyndaky ikitaraply howpsuzlyk ylalaşygy boýunça meseleleri maslahatlaşmak üçin Loýa Jirga geňeşiniň agzalaryny maslahata çagyrdyňyz. Indi Loýa Jirga bilen geçiren maslahatyňyz tamamlandy. Geňeşiň gelen netijesi sizi kanagatlandyrýarmy? Siz maslahat geçirmek bilen öz maksadyňyza ýetdiňizmi?
Hamit Karzaý: Owganystanlylar Birleşen Ştatlar bilen ylalaşmaly diýen netijä geldiler. Loýa Jirga hem bu pikiri goldamak bilen oňyn iş bitirdi. Biz bu ylalaşyk halkyň peýdasyna bolar diýip pikir edýäris.
Ýöne biziň aladamyz, owgan maşgalalarynyň öýleriniň howpsuzlygyny kepillendirmek. Amerikanlar owgan öýlerine hüjüm etmegi bes etmeli. Biziň beýleki bir şertimiz – Owganystanda parahatçylyk. Eger-de parahatçylyk gazanylmasa, onda bu ylalaşyk Owganystan üçin bagtyýarlyk däl-de, betbagtçylyk bolar.
Azatlyk Radiosy: Jenap prezident, Loýa Jirga ylalaşyk taslamasyna ýene-de 36 maddanyň goşulmagyny teklip etdi. Geňeşiň teklip eden şertleriniň biri hem siziň ylalaşyga 2013-nji ýyl tamamlanmanka, gol çekmegiňiz. Loýa Jirga geňeşiniň başlygy, ozalky prezident Sibgatullah Mojadiddi hem sizden şu şertiň ýerine ýetirilmegini talap etdi. Diýmek, siz agzalýan şertleri ylalaşyk taslamasyna goşup, oňa 2013-nji ýyl soňlanmanka gol goýarsyňyzmy?
Hamit Karzaý: Men owgan maşgalalarynyň öýlerine amerikan harbylarynyň edýän hüjümleriniň soňlanmagyny we ýurtda sözüň doly manysyndaky parahatçylyk syýasatynyň ornaşdyrylmagyny talap etdim. Şu talaplaryma amerikanlar razy bolsa, men ylalaşyga gol çekmäge taýýar. Haçan-da şu talaplar berjaý edilse, şonda owgan halkynyň aladasynyň edildigi bolar.
Saýlawlar barada aýdanymyzda, düýn agşam Birleşen Ştatlaryň Milli howpsuzlyk maslahatçysy Sýuzan Raýs biziň ýurdumyzda geçiriljek prezidentlik saýlawlaryna özleriniň gatyşmajakdygyna kepil geçdi.
Amerikan häkimiýetleri hem Owganystandaky saýlawlaryň öz wagtynda geçirilmegini isleýärler. Galyberse-de, olar bizde geçiriljek saýlawlaryň ilkinji tapgyrda netije bermegini isleýärler, ýöne eger beýle bolmadyk ýagdaýynda-da, ýagny saýlawlar ikinji tapgyrda dowam edäýende-de, olar prosesi özleriniň goldajakdyklaryny aýdýarlar. Amerikanlar bu meselelere kepil geçýändiklerini aýdýarlar, ýöne durmuş ýüzünde nämeler bolar, ony wagt görkezer.
Azatlyk Radiosy: Ýagny, siz Birleşen Ştatlaryň Milli howpsuzlyk boýunça maslahatçysy Sýuzan Raýsyň, Owganystandaky saýlawlaryň erkin we adalatly geçirilmegine Birleşen Ştatlaryň kömek bermegi wada edendiklerini aýtjak bolýarsyňyzmy?
Hamit Karzaý: Men Birleşen Ştatlaryň howpsuzlyk boýunça maslahatçysyna ýagdaýy düşündirdim, ýurdumyzda geçirilen soňky saýlawlar barada gürrüň berdim. Amerikanyň we günbatar ýurtlarynyň geçen gezekki saýlawlarymyza goşulyşy barada, olaryň saýlawlary saklaýşy we birinji tapgyryň seslerini äsgermeýişleri barada gürrüň berdim.
Şeýle ýagdaýy başdan geçirenim üçin we Owganystanyň prezidenti hökmünde öňümizdäki ýyl geçiriljek saýlawlaryň aladasyny etmeklik, oňa daşary ýurtlularyň goşulmazlygyny üpjün etmeklik meniň borjum.
Howpsuzlyk maslahatçysy öňümizdäki saýlawlara hiç kimiň goşulmajakdygyna özüniň güwä geçýändigini maňa aýtdy. Diýmek, häzirlikçe mende güwänama bar. Ýöne hakykat ýüzünde olaryň meselä goşulyp-goşulmajakdygyny wagt görkezer. Şonuň üçin bu barada saýlawlardan soň gürrüň edeliň.
Azatlyk Radiosy: Siz Loýa Jirga maslahatynda owganystanlylaryň öýlerine edilýän hüjümleriň bes edilmegini talap edýändigiňizi, prezidentlik saýlawlarynyň erkin hem-de adalatly geçirilmegine kömek soraýandygyňyzy, şeýle-de ýurtda sözüň doly manysyndaky parahatçylygyň ornaşdyrylmagynyň aladasyny edýändigiňizi aýtdyňyz. Ýöne bize gelip gowuşýan habarlardan çen tutsaň, siz Birleşen Ştatlaryň Milli howpsuzlyk maslahatçysy bilen eden gürrüňiňizde ondan Guantanamada saklanýan 17 tussagyň boşadylmagyny sorandygyňyz hem aýdylýar. Bu çynmy? Siz ondan näme talap etdiňiz?
Hamit Karzaý: Bu aslynda Loýa Jirganyň talabydy. Eger-de siz Loýa Jirganyň teklip eden goşundy maddalaryndan 29-njy madda içgin seretseňiz, onda şeýle diýilýär, ýagny Amerika Guantanamada saklanýan tussaglary derhal boşatmaly we olary Owganystana gaýtaryp bermeli diýilýär.
Eger-de amerikanlar Loýa Jirganyň kararlaryny durmuşa geçirmek isleýän bolsalar, onda Loýa Jirganyň bir teklibi ylalaşyga derhal gol goýulmagy, beýleki teklibi bolsa owgan tussaglarynyň erkinlige goýberilmegi. Olar bir teklibe jogap berip, beýlekisini äsgermäni bilmezler. Beýle ýagdaý kabul ederliksiz.
Azatlyk Radiosy: Siziň pikiriňizçe, amerikanlar näme üçin ylalaşyga gysga wagtyň içinde gol goýmak isleýärler?
Hamit Karzaý: Amerikanlaryň öz maksatlary we planlary bar. Olaryň planlary näme bolsa şol bolsun, ýöne biziň hem öz bähbitlerimiz we meýilnamalarymyz bolmaly. Biz amerikanlara owgan halkynyň olar bilen dostlukly gatnaşyklary ýola goýmak isleýändigini we olar bilen hyzmatdaşlyk etmek isleýändigini görkezdik. Biz olara garşy däl.
Ýöne owganystanlylar dostlukly gatnaşyk we hyzmatdaşlyk bilen bir hatarda öz bähbitlerini hem goramak isleýärler. Biz Amerikanyň bähbitlerine garşy gidemzok, ýöne öz ata Watanymyzy, ene topragymyzy goramak isleýäris.
Biziň ýurdumyzyň bähbitleri näme? Biziň esasy aladamyz owganystanlylaryň öýleriniň amerikan hüjümlerinden halas bolmagy, biziň aladamyz: gijeki gurnalýan reýdlerden owgan halkynyň halas bolmagy, halkyň biderek ejir çekmeginiň öňüniň alynmagy. Şonda owganystanly çagalar we aýallar Amerikanyň bombalaryndan we dikuçarlaryndan gorkup, gijäniň tümlüginde öýlerini terk etmeli bolmazlar.
Siziň özüňiz gowy bilýänsiňiz, soňky birnäçe ýylyň dowamynda adamlar öz çagalaryny we aýallaryny amerikanlaryň gijeki hüjümlerinden goramak üçin daga alyp gitdiler. Eger biziň halkymyz amerikan harbylarynyň hüjümlerinden gorkup, öýüni terk etmäge mejbur bolýan bolsalar, onda nädip sen Amerika bilen howpsuzlyk ylalaşygyna gol çekjek.
Diýmek, eger-de Amerika biziň bilen howpsuzlyk şertnamasy boýunça ylalaşyga gelmek isleýän bolsa, onda olar owganystanlylaryň öýleriniň howpsuzlygyna üns bermeli. Olar owganystanly çagalaryň, erkek adamlaryň we aýallaryň öz öýlerinden sag-aman girip-çykmaklaryna rugsat bermeli.
Azatlyk Radiosy: Jenap prezident, 25-nji noýabrda siz Birleşen Ştatlaryň howpsuzlyk maslahatçysy Sýuzan Raýs bilen geçiren duşuşygyňyzdan soň amerikaly resmi özi bilen geçirilen bir gürrüňdeşlikde, eger siz ylalaşyga gelmeseňiz, onda Waşington 2014-nji ýylyň ahyryna çenli Owganystandan ähli goşunlaryny çykarmaly bolar diýipdir. Siziň hem bilişiňiz ýaly, Amerika Owganystanyň howpsuzlygyny güýçlendirmek üçin milliardlarça dollar pul serişdesini sarp edýär. Siz Amerikanyň 8-9 milliard dollarlyk pul kömeginden el çekmäge taýýarmy?
Hamit Karzaý: Bu olaryň öz işi. Gidesleri gelse, giderler, galmak isleýän bolsalar, galarlar. Biz olar bilen müň sany ylalaşyga gol goýsagam, eger peýda görmeýän bolsalar, olar barybir giderler.
Olar 90-njy ýyllarda-da şeýdipdiler. Men şol wagtlar daşary işler ministriniň orunbasary bolup işleýärdim. Men şonda Sowet Soýuzy öz goşunlaryny Owganystandan çekensoň, Günbataryň nädip ýurdumyzy terk edişine şaýat boldum.
Men olara iň bolmanda ilçihanaňyzda birje sany adam goýup gidäýiň diýip jowranypdym. Olar bolsa ilçihanalaryny ýapyp, ýurdy terk edipdiler. Diýmek, olar peýda görmejek bolsalar, asla bu ýerlere dolanmazlar.
Eger bu günki gün Amerika Owganystanda galmak isleýän bolsa, onda, diýmek, olaryň bu ýerde öz bähbitleri bardyr. Bu, belki, howpsuzlyk boýunça olaryň bähbididir ýa-da munuň arkasynda ykdysady matlaplar bardyr. Garaşsyz hem-de özbaşdak millet hökmünde biziň hem öz bähbitlerimizi goramaga hukugymyz bar.
Azatlyk Radiosy: Siz Loýa Jirgada eden çykyşyňyzda Owganystandaky parahatçylygyň Birleşen Ştatlara we Pakistana baglydygyny aýtdyňyz. Şu ýagdaýy has giňişleýin düşündirip bilermisiňiz?
Hamit Karzaý: Munuň köp sebäpleri bar we men olary subut hem edip bilerin, ýagny häzirki wagtda Owganystanda dowam edýän uruş biziň üstümize atylýar we owgan halky kimdir biriniň bähbitleri üçin özüni pida etmeli bolýar.
Biz Birleşen Ştatlaryň ýa-da beýleki güýçli döwletleriň bähbitlerine badak atamzok. Ýöne biz ýekeje zady talap edýäris, ýagny eger-de sen Owganystanyň üsti bilen nähilidir bir peýda görýän bolsaň onda sen owgan halkynyň bähbitlerine-de gulak asmaly bolarsyň. Biz şondan başga zady talap edemzok.
Azatlyk Radiosy: Jenap prezident, ýagny siz Owganystanda häzir dowam edýän durnuksyzlyga Pakistan we Birleşen Ştatlar jogapkär diýjek bolýarsyňyzmy? Olar ýurduň durnuklylygy üçin bu ýerde bir zatlar edip bilerlermi?
Hamit Karzaý: Esasan, şolar jogapkär. Ýöne, elbetde, owgan hökümetiniň hem belli bir derejede jogapkärçiligi bar. Biziň gowşak taraplarymyz we hatalarymyz şowsuzlygyň bir bölegi.
Ýöne siziň özüňiz hem gowy bilýärsiňiz, Pakistan – iň uly terrorist toparlarynyň esasy mesgeni. Birleşen Ştatlaryň hut özi hem Pakistana terrorislteriň öýjügi diýýär.
Amerikada gazet-žurnallar Birleşen Ştatlaryň şertnamalarynyň käbir ýaragly toparlary güýçlendirendigi barada yzly-yzyna habarlary ýazýarlar. Olar näme üçin şol şertnamalary baglaşýarlar?
Men mundan alty-ýedi ýyl ozal şu hususy kompaniýalar meseleleri boýunça Birleşen Ştatlar bilen köp sanly düşünişmezlikleri başdan geçirdim. Bu hususy howpsuzlyk şirketleri kime degişli we näme üçin men olara garşy gitdim?
Şol hususy howpsuzlyk şirketleriniň hemmesini amerikanlar goldaýarlar, olar bilen türgenleşik geçýärler. Agzalýan şirketlere ýylda 2 milliard dollar pul serişdesi berilýär. Olaryň esasy işi amerikanlaryň üpjünçilik ýasawullaryny goramak, ýöne aslynda olar durnuksyzlygyň esasy sebäpleri.
Azatlyk Radiosy: Siziň pikiriňizçe, Owgansytanyň howpsuzlyk güýçleri öz başlaryna "Talybana" garşy göreşip bilerlermi? Bu ýagdaýdan baş alyp çykyp bilerlermi?
Hamit Karzaý: Bu biziň jogapkärçiligimiz. Biziň hemmämiz owganystanly we biz birek-biregi oňat tanaýarys. "Talyban" bilen uruşmalymy ýa-da olar bilen oňuşmalymy – bu biziň öz işimiz.
Geçen ýyl men Waşingtona sapar edenimde, Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama bilen duşuşmagymdan bir gün öň men onuň howpsuzlyk boýunça maslahatçysy Tom Donilon we Ak tamyň beýleki käbir ýokary derejeli resmileri, generallary we howpsuzlyk gullugynyň işgärleri bilen duşuşyk geçirdim.
Şonda maňa Milli howpsuzlyk maslahatçysy: “Talyban” biziň duşmanymyz däl we biz olar bilen uruşmak islämzok” diýipdi. Men hem: “Bu örän ajaýyp. Ynha, biziň isleýän zadymyz hem şoldy. Şonuň üçin biz sizi birnäçe ýyldan bäri adamlary bombalamagyňyzy we Owganystanyň içinde adamlar bilen uruşmagyňyzy bes etmäge çagyrýardyk. Diýmek, eger-de siz "Talybana" duşman hökmünde garamaýan bolsaňyz, onda näme üçin siz olar bilen uruşýarsyňyz, näme üçin her gije owgan maşagalalarynyň öýlerine hüjümler guraýarsyňyz? Meniň özümem size “Talyban” duşman däl” diýip aýtjak bolup ýördüm, muny şeýle kabul edeniňize begendim. Ýöne siz "Talyban" toparyny duşman hökmünde görmeýän bolsaňyz, onda näme üçin siz "Talybany" gözläp owgan halkynyň öýlerine hüjüm edýärsiňiz?” diýipdim.
Bu ýagdaý howpsuzlyk ylalaşgyndan soň hem dowam etjek bolsa, men munuň şeýle bolmagyna asla rugsat berip bilmerin. Howpsuzlyk ylalaşygy bilen amerikan operasiýalary soňlanmaly.


text:
Merkezi Aziýanyň öňki sowet respublikalarynyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň, Türkmenistanyň we Özbegistanyň arasyndaky gatnaşyklar köplenç suw bilen kesgitlenýär diýip, Deýwid Trilliň «Foreign Affairs» žurnalynda 24-nji awgustda çap edilen «Merkezi Aziýadaky suw uruşlary» atly makalasynyň başynda belleýär.
Bu ýurtlar heniz Sowet Soýuzynyň bir bölegi bolan wagtynda akymyň ýokarsynda ýerleşýän respublikalar bolan Gyrgyzystan we Täjigistan ullakan suw bolçulygynyň hözirinigörýärdi we ýazda hem tomusda öz suw howdanlarynda toplanan suwuň bir bölegini elektrik öndürmek üçin-de, hem öz ýerlerinde, hem aşaky akym ýurtlaryň meýdanlarynda ekin ekmek üçin-de ulanyp bilýärdiler.
Aşaky akym ýurtlary bolsa, öz gezeklerinde, bu ýagşylygyň öwezini her ýylyň gyşynda tebigy gaz, kömür bilen gaýtarýardylar diýip, awtor sözüni dowam etdirýär.
Emma 25 ýyl ozal Sowet Soýuzynyň dargamagy bilen bu bäş respublikanyň arasyndaky arkalaşyk sistemasy hem syndy.
Gyrgyzystan we Täjigistan indi zol-zol tok kesilmesibilen ýüzbe-ýüz bolýar we öz energiýa zerurlyklaryny ödemek üçin äpet bent gurmaga umyt baglaýar.
Gyrgyzystan özüniň «Kambarata-2” elektrik stansiýasyny 2010-njy ýylda gurup gutardy we indi Orsýetiň kömegi bilen ikinjisini – «Kambarata-1» elektrik stansiýasyny gurýar.
Täjigistanyň prezidenti Emomali Rahmon bolsa, maliýe serişdeleri bolmasa-da,köplenç özüniň 335 metrlik «Rogun» bendini gurmak missiýasyndan söz açýar. Ol bu bendiň öz mejalsyz döwletini güýç-kuwwatly etjegine bil baglaýar.
Ereýän buzluklar we uruş howpy
Emma bu umyt-isleglere garamazdan, Deýwid Trilliň özüniň «Merkezi Aziýadaky suw uruşlary» atly makalasynda başga bir hakykata, has dogrusy, regionyň uly bir problemasyna ünsi çekýär. Bu problema sebitiň bir zaman çak-çen edip bolýan suw üpjünçiliginiň çeşmesi bolan buzluklaryň görülmedik derejede eremegi bilen bagly.
Deýwid Trilliň Merkezi Aziýanyň her ýylda Şweýsariýa ýaly ýurduň sarp edýän suwunyň möçberinde suw ýitirýändigini aýdýar. Bu gidişde ýokary akymdaky ýurtlaryň gurýan bentleriniň aşaky akymda ýerleşýän ýurtlaryň suw üpjünçiligini mundan aňryk hem ýaramazlaşdyrjagyny çak etmek kyn däl. Has anygy, awtoryň pikirine görä, bu olaryň «iki aýagyny bir gonja» salýar.
«The Economist» žurnalynyň Merkezi Aziýadaky habarçysy bolup işlän Trilliň Fergana ýaýlasyndaky araçäk dawalarynyň üç ýurda ýaýrandygyny we ýerli ilat bilen goňşularyň arasynda suw üstünde oňşuksyzlyk turýandygyny ýatladýar. Bu kiçijik oňşuksyzlyklar çalt ýitileşýär we 2014-nji ýylda gyrgyz we täjik esgerleriAk-Saýdaky strategiki şaglawuk üstünde ok atyşdylar.
Trilliň Türkmenistanyň bu sebitiň iň gurak ýurdudygyny ýatladyp, prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň çölüň içinde 3,500 kwadrat-kilometrlik köl gurýandygyny aýdýar.
Döwlet eýeçiligindäki metbugat «Altyn asyr köli» diýilýäne daşary ýurt alymlarynyň ak pata berendigini we ony «suw serişdelerini netijeli ulanmagyň ajaýyp nusgasy» hökmünde häsiýetlendirendigini ýazýar.
Bu köli suwdan doldurmak üçin 15 ýyl, 2,600 kilometer kanal we Özbegistandan uç alýan tonnalap suw gerek bolar diýip, «Merkezi Aziýadaky suw uruşlary» atly makalada aýdylýar.
Özbegistanyň prezidenti Yslam Kerimow 2012-nji ýylda suw üstünde hakyky uruş barada duýduryş etdi: «Men anyk ýurtlaryň adyny tutjak däl» diýip, ol Merkezi Aziýadaky goňşularyny nazara alyp aýtdy.
Özbek lideriniň sözlerine görä,«bu ýagdaýlaryň ählisi çynlakaý gapma-garşylyga, hatda urşa çenli ýaramazlaşyp biler».
«Merkezi Aziýada suw uruşlary» atly makalanyň awtory Deýwid Trilliň häzir Harwardyň Shorenstein merkezinde işleýär.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp Birleşen Ştatlaryň 2105-nji ýylda baglaşylan Eýranyň ýadro ylalaşygyndan çykýandygyny mälim etdi.
Tramp Eýranyň rezimine garşy ABŞ-nyň “ýokary derejeli ykdysady sanksiýalarynyň giriziljekdigini” mälim etdi.
ABŞ-nyň we dünýäniň beýleki iri bäş döwletiniň gatnaşmagynda gelnen ylalaşyga görä, Tähranyň ýadro programmasyny togtatmagynyň öwezine, Eýrana garşy girizilen sanksiýalar gowşudalypdy.
Eýranyň prezidenti Hassan Rohani Trampyň çykyşyna jogap edip, Tähranyň özüniň ýadro programmasyny ýaňadandan ýola goýmaga taýýardygyny aýtdy.
Fransuz prezidenti Emmanuel Makron Fransiýanyň, Germaniýanyň we Britaniýanyň Trampyň Ylalaşykdan çykmak kararyna gynanýandyklaryny belledi.


text:
NATO-nyň baş sekretary Jens Stoltenberg garaşylmadyk ýerden Kabula baryp, “Talyban” toparyny Owganystandaky 17 ýyllyk konflikti soňlamak üçin gepleşiklere gatnaşmaga çagyrdy. Ol uruşdan tozan ýurtdaky söweşleri dowam etdirmegiň “manysyzdygyny” we “ters netije berýändigini” belledi.
"Owganystanyň gelejeginiň bir bölegine öwrülmek üçin olar gepleşikler stolunyň başyna gelmeli” diýip, Stoltenberg 6-njy noýabrda guralan metbugat ýygnagynda “Talybany” we beýleki pitneçi toparlary “öz owganly ildeşlerini öldürmegi bes etmäge çagyryp”aýtdy.
NATO-nyň başlygynyň garaşylmadyk sapary owgan resmileriniň we “Talybanyň” aýry-aýrylykda özleriniň şu hepdäniň aýagynda Orsýetde geçýän halkara parahatçylyk gepleşiklerine gatnaşmak üçin öz delegasiýalaryny iberjekdiklerini aýdan wagtyna gabat geldi.


text:
Düýbi Birleşen Ştatlaryň Luiziana ştatynyň Täze Orlean şäherinde ýerleşýän garyşyk jaz topary “Şamar Allen we Anderdougz” ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň Sungat ilçisi maksatnamasynyň çäklerinde Türkmenistana sapar edýär. Sapary ExxonMobil kompaniýasy maliýeleşdirdi.
Bu jaz topary Türkmenistanyň Milli konserwatoriýasynda, dürli sazçylyk mekdeplerinde we dynç alyş merkezlerinde ençeme saz sapaklary we hemmeler üçin açyk bolan konsertler bilen çykyş edýärler.
4-nji iýulda “Şamar Allen we Anderdougz” Türkmenistanyň Medeni merkeziniň Mukamlar köşgünde açyk konsert bilen çykyş etdi. Bu toparyň çykyşy konserte gatnaşan paýtagtyň ýaşaýjylarynda uly gyzyklanma döretdi.
Wideoklip: "Sen meniň lukmanym", Şamar Allen we Anderdougz
Amerikan sungatçysy Şamar Alleniň sazlary dürli žanrlary özünde jemleýär.
Konsertden soň Şamar Allen Azatlyk Radiosyna interwýu berdi.


text:
Hakerler Moskwanyň Hamowniçeskiý sudunyň web sahypasynda “Pussy Riot” toparynyň agzalaryny goldaýan ýazgylary we bolgariýaly sazanda Aziziň hem aýdymyny ýerleşdirdiler.
Hamowniçeskiý sudunyň metbugat wekili özleriniň web sahypasyna hüjümiň edilendigini tassyklady.
Geçen anna güni sud “Pussy Riot” toparynyň agzalaryny dini ýigrenje esaslanýan huligançylykda günäli tapyp, olary iki ýyl türme tussaglygyna höküm edipdi. Olar şu ýylyň mart aýynda Moskwanyň merkezi hristian ybadathanasynyň içinde prezident Putiniň dolandyryşyny ýazgaryjy kinaýaly protest aýdymy bilen çykyş edenlerinde, tussag edilipdiler.


text:
Yragyň resmileri ýurduň we Birleşen Ştatlaryň liderligindäki koalisiýanyň uruş uçarlarynyň Tikritdäki territoriýa hüjüm edendigini aýdýarlar. Bu territoriýa üç hepdeden gowrak wagt bäri “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileriniň kontrollygynda saklanylýar.
Hüjümler baradaky maglumatlar, koalisiýanyň uçarlary “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijilerine garşy Yragyň demirgazygyndaky şäherde ilkinji howa zarbalaryny amala aşyryp başlandan bir gün soňa gabat geldi.
Yragyň Goranmak ministrliginiň metbugat sözçüsi Tahsin Ibrahim Sadikiň aýtmagyna görä, “Yragyň howa güýçleri koalisiýanyň howa güýçleri bilen birlikde ‘Yslam döwleti’ atly toparyň liderleriniň we toparlarynyň baş edaralaryny, ýagny prezident köşklerini nyşana alýan howa zarbalaryny amala aşyrdylar”.
Bu hüjümlere 20 müňden gowrak esger we birleşen şaýy ýarymharby toparlary gatnaşýarlar. Hüjümleriň netijesinde Tikrit şäherinde uly ýitgileriň bolandygy aýdylýar.


text:
Hytaýyň resmi habar gullugy Taýlanddan Hytaýa deportasiýa edilen 109 uýguryň Türkiýä, Siriýa we Yraga «Yslam döwleti» jeňçi toparynyň hatarynda söweşmäge barýandygyny aýtdy.
Resmi «Sinhua «habar gullugy 13 uýguryň terror hereketleri bilen galtaşygy bilnenden soň, Hytaýdan gaçandygyny aýtdy.
Şeýle-de hytaý polisiýasynyň Sinjianda uýgurlaryň arasyndan YD üçin nöker toplaýan toparlaryň üstüni açandygy habar berilýär.
Taýlandyň 9-njy iýuldaky köpçülikleýin deportasiýasy halkara jemgyýetçiliginiň tankydy pikirlerine sebäp boldy.
Bosgunlaryň hytaý häkimiýetleri tarapyndan ýanalmak howpundan alada bildirilýär.


text:
Şu günler Lebap welaýatynda täze gurulýan Zelili obasyndaky gurluşyk işleriniň depgini göz-görtele güýçlendi. Garabekewül etrabynyň Garabekewül şäherçesinden 40 km günortada ýerleşýän bu obada soňky birnäçe hepdeden bäri diňe bir gündizine däl, eýse gijelerine hem işleýän gurluşykçylary we agyr gurluşyk tehnikasyny görse bolýar.
Bu ýerdäki gurluşykçylaryň aýtmagyna görä, üç ýyl bäri gurulýan bu obanyň açylyş dabarasyna prezidentiň gelmegine garaşylýar. Hut şu sebäpli açylyşyň öň ýanyndaky soňky taýýarlyk işlerine öňküden has köp işgär we tehnika çekilipdir.
Häzirki wagta bu ýerde arassalaýyş işleri bilen birlikde gije-gündiz täze ýollaryň gurluşygy dowam edýär. Ýanýollarda jähekler goýlup, ýollaryň gyralaryna hem täze nahallar oturdylýar.
Bu günler gurluşyk meýdançasynda degişli etrap we welaýat edaralarynyň ýolbaşçylarynyň sany hem artdy. Olar bu ýerde alnyp barylýan işleriň “depginine gözegçilik edýärler” diýip, şol ýerde işleýän işgärler aýdýarlar.
“Soňky hepde bärde etrap häkimliginden, şeýle-de welaýat häkimliginden gelen ýolbaşçylaryň sany köpeldi. Olar biziň işimize gözegçilik edýärler, bu ýere prezident gelmeli” diýip, özüni Tirkiş diýip tanadan 40 ýaşlaryndaky ildeşimiz aýdýar.
Täze Zelili obasy 210 gektar meýdany tutýar. Bu ýerde döwlet hem-de hususy eýeçilikdäki kärhanalar tarapyndan 600 töweregi täze jaý, 600 orunlyk mekdep, 280 orunlyk çagalar bagy, şeýle-de, adatça, oba ýerine o diýen mahsus bolmadyk parklaryň gurluşygy alnyp barýarlar. Galyberse-de, bu obanyň agyz suw we lagym geçirijileri bilen hem üpjün ediljekdigi aýdylýar.
Bellemeli ýeri, bu ýerde gurluşyk işlerini geçirýän edaralara, esasan, öz eden işine görä, diňe gurlan jaý satylandan soň pul tölegi geçiriler. Özüniň efirde atlandyrylmazyzlygyny soran bir gurluşyk edarasynyň wekili bu ýeriniň gurluşygynyň materiallarynyň çykdajysynyň we işçileriň iş hakynyň kärhana eýeleriniň egnine düşendigini aýtdy.
Zelili obasy prezident G.Berdimuhamedowyň saparyna taýýarlansa-da, onuň bu oba geljek güni barada halka takyk hiç bir maglumat berilmeýär.


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow 1-njy dekabrda bolan Ministrler Kabinetiniň mejlisinde yklymyň magistral ýollarynyň çatrygynda ýerleşýän Türkmenistanyň çäk ýagdaýynyň atrykmaçlygynyň ýurdumyza Ýewraziýa gatnaşyklaryny üpjün etmek üçin milli ulag serişdelerimizi amatly peýdalanmaga mümkinçilik berýänligini belledi.
Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň ähli ulag ulgamlarynyň okgunly döwrebaplaşdyrylmagynyň zerurdygyna hem-de iň oňat dünýä ölçegleriniň derejesinde işlemelidigine aýratyn üns berdi. Döwletimiz tarapyndan ägirt uly serişdeler gönükdirilip ösdürilýän milli awiasiýamyz hem şeýle möhüm pudaklaryň biridir.
Bir ýyldan sähel gowrak mundan ozal paýtagtymyzda ýurdumyzyň esasy “howa derwezesi” bolan täze Halkara howa menzili açylgy. Munuň özi hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Türkmenistany yklymyň iri ulag logistik merkezine- Ýewropany we Aziýany baglanyşdyrýan möhüm halka öwürmek baradaky maksadynyň durmuşa geçirilmeginde ýene bir aýgytly ädim boldy.
Aziada 2017-den bir ýyl öň açylan Aşgabadyň Halkara howa menzili diňe bir iri möçberliligi, gerimliligi we bezegi bilen däl, eýsem mümkinçilikleri bilen hem örän uly sport baýramyna gatnaşyjylarda we myhmanlarynda haýran ediji täsiri galdyrdy. Bu döwürde howa menziliniň çäginde düzümleýin desgalaryň 100-e golaýy işe girizildi.
Häzirki wagtda Halkara howa menzilinde hereket edýän döwrebap howa menzili 3 milliondan gowrak ýolagçyny kabul etmäge niýetlenen ikinji terminal bilen bilelikde, umumylykda alanyňda, ýylda 17 million adama ýa-da her sagatda 3 müň ýolagça hyzmat etmäge mümkinçilik berýär. Doly mehanizmleşdiilen täze ýük terminalynyň üsti bilen 200 müň tonna ýük geçirilip bilner.
Täze howa menzilinde ähli zerur düzümler bilen üpjün edilen, uzynlygy 3 müň 800 metrden ybarat iki sany uçuş-gonuş zolagy bar. Howa hereketleriniň dolandyryş gullugy iň naýbaşy döwrebap nawigasiýa enjamlary bilen enjamlaşdyrylandyr. Dünýä derejesindäki hyzmat ýola goýlan howa menzili islendik görnüşli we ýük göterişli uçarlary kabul edip bilýär.
Milli Liderimiziň raýat awiasiýasynyň düzümleriniň ösdürilmegine, howa gatnawlarynyň kämilleşdirilmegine berýän ägirt uly ünsi netijesinde Aşgabadyň Halkara howa menzili ýurdumyzyň döwrebap ulag-üstaşyr düzüminiň möhüm halkasy boldy. Esasy howa ýük daşaýjy bolan – AOOT “Türkmenistan” howa kärhanasy yzygiderli täzelenilip durulýan birinji derejeli awiýa tehnikasy bilen enjamlaşdyrylandyr. Diňe soňky üç ýylyň içinde awiýa parkynyň üsti “Boing” kompaniýasynyň NG kysymly iň täze uçarlary bilen ýetirildi. С-sheсk tehniki hyzmatyň döwrebap düýpli görnüşiniň ýola goýulmagy netijesinde, awiatorlar uzak uçuş möhletleri bolan howa gämileriniň onusyny - uçuşa taýýar etdiler. NG kysymly uçarlarynyň ähli nusgalarynyň arasynda iň meşhur bolan “737-700” we “Boing 737-800” täze kysymly amatly laýnerleri türkmen howa ugurlarynda öz serişdelerini işläp gutaran uçarlar bilen çalşyryldy. Häzirki wagtda iň ýokary uçuş häsiýetnamalary bolan howa gämileriniň 24-si ulanyşda peýdalanylýar. Bu görnüşli awia tehnikalarynyň mukdary mundan beýläk-de artar we 2020-nji ýyla çenli milli awia parky bütinleý täzeden enjamlaşdyrylar.
Awia işgärlerini taýýarlaýyş mekdebiniň görkezme meýdançasynda ilkinji Boing-737 – 300 laýneriniň (eýýäm öz serişdesini işläp gutaran) goýulmagy “Türkmenhowaýollary” we “Boing” awia korporasiýasynyň netijeli hyzmatdaşlygynyň 25 ýyllyk taryhynyň nyşany boldy. Bu mekdepde uçarlaryň we dikuçarlaryň başlangyç uçujylarynyň uçuşa taýýarlygyny guramak üçin okuw maşynlary – “Daýmond” uçarlaryň dördüsi we “Emestron” dikuçarlarynyň ikisi alyndy. Mekdebiň binýadynda açylan täze okuw merkezi soňky kysymlaryň iň täze enjamlary bilen enjamlaşdyrylyp gurlandyr. Eger-de ozal NG kysymly Boing uçarlarynda uçýan ekipažlar şular ýaly okuwlarda okamak üçin ýylda iki gezek Boing kompaniýasynyň Angliýada ýerleşýän okuw merkezine giden bolsalar, indi uçuş düzümi okuwlary “öýde” geçýärler. Munuň özi uçujy hünärmenleriň hünär taýýarlygyny çaltlandyrmaga mümkinçilik berdi.
Paýtagtyň aerodrom toplumy döwrebap ýerüsti tehnika bilen enjamlaşdyrylandyr. Bu ýerde täze ýük göterijileriň, uçarlara ýangyç guýujylaryň, aerodromy arassalaýjy maşynlaryň, göterijileriň, münüş basgançaklarynyň we beýlekileriň 300-den gowragy ulanylýar. Ýerüsti tehnikalaryň köp görnüşleri howa menziliniň şertlerinde ilkinji gezek peýdalanylýar. Aerodram ýangyç guýujy toplum bilen enjamlaşdyrylandyr. Ol turba geçirijiler ulgamy arkaly ÝÇS-nyň ammarlarynyň ätiýaçlyk çeleklerinden ýangyjy uçarlaryň ýangyç gaplaryna yzygiderli bermegi üpjün edýär. Munuň özi birwagtda hyzmat edilýän awia tehnikalarynyň sanyny artdyrmada, ýangyç guýmagyň dowamlylygyny gysgaltmaga hem-de serişdeleri düýpli tygşytlamaga mümkinçlik döredýär.
Täze tehnikany we tehnologiýany üstünlikli özleşdirmekde ýokary hünärli awia işgärlerini taýýarlamagyň orny uly boldy. Täze aeroporty gurmagyň we ony ulanyşa bermegiň döwründe 900-den gowrak hünärmenler taýýarlanyp, awasiýa hünärleriniň şahadatnamalaryny aldylar. Munuň özi awiatorlara ýolagçylara hyzmat etmegiň derejesini düýpli ýokarlandyrmaga we bu görkezijini ýokary halkara ölçeglerine çenli ýokarlandyrmaga mümkinçilik berdi.
Gysga döwrüň içinde ýolagçylary we ýükleri daşamak işi göwrüm taýdan-da, hil taýdan-da düýpli ýokarlandy. Iň täze awiasiýa tehnikalaryny ulanmagyň hasabyna yzygiderli halkara ugurlarynyň çäklerini giňeltmäge we bar bolan ugurlarda uçuşlaryň ýygylygyny artdyrmaga mümkinçilik döredi. Şu ýylyň başyndan bäri paýtagtymyzyň howa ýük daşaýjylary tarapyndan howa ugurlarynda 2 müňe golaý halkara we - 4,4 müňden gowrak ýerli howa gatnawy ýerine ýetirildi. Laçyn nyşanly uçarlar howa ugurlarynyň 18 halkara we 11 ýerli ugurlarynda awia gatnawlaryny amala aşyrdylar. Aşgabadyň awiaçylary Duşenbä we Ýerewana hem şeýle synag uguşlaryny geçirdiler. Bu ugurlaryň ählisi boýunça ýolagçylaryň 1620 müňüsi hem-de ýükleriň we poçtalaryň 11400 tonnasy daşaldy. Awia ýük daşalyşynyň ykdysady görkezijileri düýpli ýokarlandy. Şu ýylyň başyndan bäri ýükleriň we poçtanyň daşalyşynyň depgini 30,6 göterim artdy. On aýyň içinde girdeji 52,3 göterim ýokarlandy.
Daşary ýurtly ýük daşaýjylaryň ýurdumyzyň howa giňişligini üstaşyr uçuşlar we ýangyç guýujyly aerodromlary üçin ulanmaga bolan gyzyklanmalary hem düýpli ýokarlandy. Awiatorlar howa giňişligini netijeli peýdalanmak we uçuşyň ähli tapgyrlarynda howa gämileriniň howpsuz we netijeli hereketini üpjün etmek üçin howa hereketiniň dolandyryş ulgamyny (HHD), hem-de gatnaw ugurlarynda we aerodrom zolagynda HHD-nyň awtomatlaşdyrylan ulgamynda peýdalanylýan padiolokasiýa desgalarynyň birnäçesini doly döwrebaplaşdyrdylar.
Mundan başga-da, Aşgabat aerodromy THALES kompaniýasynyň uçarlary enjamlar boýunça gondurmagyň döwrebap ulgamy we beýleki iň täze tehnikasy bilen enjamlaşdyryldy. Şeýlelikde, şu ýylda ýurdumyzyň çäginiň üstünden uçup geçýän howa we ýangyç guýmagy amala aşyrýan gämileriniň sany onlarça esse artdy. Howa hereketleriniň işjeňligi hemişe artýar, çünki daşary ýurt awiakompaniýalary Ýewropa we Günorta-Gündogar Aziýanyň arasyndaky dolandyryşyň we nawigasiýanyň döwrebap enjamlar bilen enjamlaşdyrylan bu has gysga ugurlaryna ähmiýet berýärler. Şu ýylyň diňe on aýynda ýurdumyzyň aerodromlarynda uçarlaryň 1660-sy gondy we ýangyç guýdurtdy.
Ýurdumyzyň welaýatlarynyň ählisinde awia ýolagçylaryna hyzmatlaryň ähli toplumyny hödürleýän, uçarlaryň islendik görnüşlerini kabul etmäge ukyply howa menzil toplumlaryny hem-de uçuş-gonuş zolaklaryny gurmak hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň howa ulagynyň ösen düzümini döretmek we ony iň bir döwrebap enjamlar we tehnika bilen enjamlaşdyrmak baradaky umumy strategiýasynyň möhüm bölegidir.
Şeýlelikde, döwlet Baştutanymyzyň başlangyjy esasynda Türkmenbaşy şäherinde halkara howa menzili, Maryda ýolagçy terminaly we uçuş-gonuş zolagy guruldy, Türkmenabatda täze döwrebap halkara howa menziliniň gurluşygy tamamlanyp barýar. Daşogzuň aerodromynda Boing-777-200 LR uçarlaryny we uçarlaryň beýleki görnüşlerini kabul etmäge ukyply täze uçuş-gonuş zolagy guruldy.
Türkmenistanyň raýat awiasiýasy özüniň düzümlerini işjeň ösdürmegi we halkara howa gatnawynyň çäklerini giňeltmegini dowam edýär. Biziň awia kompaniýamyzyň wekilhanalary Aziýanyň we Ýewropanyň iri şäherleriniň 11-sinde açyldy. Şu ýyl awia petekleriniň satuwlaryny www.türkmenairlines.сom korporatiw saýtlary arkaly guramak meýilnamalaşdyrylýar.
Esasy


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keshe 23:06
-
-
-
-
-
-
-
-
SQO-da toı-tomalaq tyıylmaǵan jaǵdaıda demalys kúnderine lokdaýn engizilmek
PETROPAVL. QazAqparat – Soltústik Qazaqstan oblysynda sońǵy aptada koronavırýspen aýyrǵandar sany 1,3 ese artqan, syrqattanǵandardyń jartysyna jýyǵy Petropavlǵa tıesili, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
SQO óńirlik kommýnıkatsııalar qyzmetinde aımaqta koronavırýs taralýy boıynsha aǵymdaǵy jaǵdaı týraly brıfıng ótti.
SQO sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamenti basshysy Áset Jumataevtyń aıtýynsha, keshe oblysta KVI juqtyrýǵa qatysty 134 jaǵdaı tirkelgen. Onyń 120-synda aýrý belgisi bolǵan.
«48-i Petropavlda, 17-si Qyzyljar aýdanynda, Aıyrtaý jáne Shal aqyn aýdandarynda 11 jaǵdaıdan, Jambyl aýdanynda - 10, M.Jumabaev aýdanynda - 8, Aqjar jáne Esil aýdandarynda – 7 jaǵdaıdan, 4 jaǵdaı Aqqaıyń aýdanynda, Taıynsha jáne Ǵ.Músirepov atyndaǵy aýdanda - 3, 2 jaǵdaıdan Sh.Ýálıhanov jáne Tımırıazev aýdandarynda jáne 1 jaǵdaı Mamlıýt aýdanynda tirkeldi. Jalpy sońǵy aptada syrqattaný 656-dan 882-ge deıin 1,3 esege ósti», - deıdi Áset Jumataev.
Oblystyń bas sanıtar dárigeriniń aıtýynsha, óńirde epıdemıologııalyq jaǵdaı osy qalpymen ketken jaǵdaıda koronavırýspen aýyrýdyń sharyqtaý shegi tamyz aıynyń ortasy men sońyna kelmek.
«Elimizdiń birneshe óńiri karantın shekteýin kúsheıtip, demalys kúnderine lokdaýn engizip jatyr. Biz de sol qadamǵa barýǵa májbúr bolamyz. Halyq jaǵdaıdyń ýshyǵyp bara jatqanyn áli de túsiner emes. Oblystaǵy meıramhanalar men dámhanalarǵa telefonmen habarlastyq, senbi-jeksenbige bireýi de bos emes. Bas memlekettik sanıtar dárigerdiń qaýlysyna sáıkes elimizde janazadan basqa (onyń ózinde shekteýli adammen ǵana) is-sharalardy ótkizýge tyıym salynǵan», - deıdi SQO ákiminiń orynbasary Asqar Saqypkereev.
SQO-da monıtorıng toptary ótken demalystan bastap jańa algorıtmmen jumysqa kiristi. Talapty buzǵandarǵa jaza kúsheıtilmek.
«Ruqsatsyz toı-tomalaq ótkizip jatqandardyń isin sotqa beremiz. Talapty buzǵan nysandardyń jumysyn toqtatamyz. Sol sebepti turǵyndardy eskertkimiz keledi, bosqa shyǵyndalýdyń qajeti joq. Anyqtalǵan jaǵdaıda barlyq daıyndyqtaryńyz dalaǵa ketedi», - deıdi oblystyń bas sanıtar dárigeri.
Qazir óńirde keı eldi mekenderdi karantınge jabý máselesi qarastyrylyp jatyr.
«Qazir eldi mekender boıynsha aýyrǵandar sanyn anyqtap jatyrmyz. Buǵan deıin qoldanylǵan tájirıbeni qaıta engizetin bolamyz. ıAǵnı, turǵyndar kóp aýyrǵan aýyldarda júrip-turý shekteledi. Bul óz nátıjesin beredi», - deıdi SQO ákiminiń orynbasary Asqar Saqypkereev.
- Qarmaqshy aýdanynda ekpe qabyldaýǵa qabiletti turǵyndar tolyqtaı vaktsına saldyrdy - Qyzylorda
- Izraıl Parsy shyǵanaǵyndaǵy eki eldiń vaktsınatsııa sertıfıkatyn moıyndady
- ShQO-da qyrkúıek aıynan 600-den astam oqýshy koronavırýs juqtyrdy
- Atyraýda oblysynda 99 bala men 22 júkti áıel koronavırýstan emdelýde
- Atyraý oblysynda koronavırýs juqtyrǵandar sany kúrt tómendedi
- Shymkent qalasynda karantın merzimi uzartyldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Medeniýet hepdeliginiň üçünji gününde Lebap welaýatynyň Seýitnazar Seýdi adyndaky döwlet sazly drama teatrynyň sahnasynda «Gül-Bilbil» operasynyň ilkinji görkezilişi boldy. «Gül-Bilbil» operasy türkmen halkynyň dessançy şahyry Abdylla Şabendäniň adybir dessanynyň esasynda paýtagtymyzdaky Magtymguly adyndaky milli sazly drama teatrynda sahnalaşdyryldy. Eseriň awtorlary milli opera sungatynyň däplerine hormat goýmak arkaly, onuň häzirki zaman tomaşaçylarynyň isleglerine laýyk gelmegi ugrunda zerur tagallalary edipdirler. Täze opera eserinde teatr sahnasyna mahsus bolan mümkinçilikler giňden peýdalanylýar. Onda hor çykyşlary horeografiýa pursatlary bilen utgaşýar. Sazlaryň utgaşmagy, olaryň milli halk döredijiligine ýakynlygy, meşhur halk heňleri, aýdymlar opera çykyşlarynyň ýatda galyjy bolmagyny üpjün edýär. Ýaş artistleriň ýakymly owazlary, ertekilerdäki pursatlaryň çylşyrymlylygy, eseriň gahrymanlarynyň kaşaň lybaslary hem-de sahnanyň köpugurly bezegi wakalara uly öwüşgin çaýýar. Täze operada çeper döredijilik gözlegleri şowuna düşüpdir. Milli opera sungatynda ilkinji gezek ulanylýan wideogörnüşler teatr dramaturgiýasyny has-da baýlaşdyrýar. Gadymy binagärlik ýadygärlikleriniň şekilleri, deňiz görnüşleri sahna eserine özboluşly öwüşgin berýär. Bu esere Magtymguly adyndaky milli sazly drama teatrynyň, Döwlet medeniýet merkeziniň Mukamlar köşgüniň döredijilik toparlary, M.Kulyýewa adyndaky Türkmen milli konserwatoriýasynyň, D.Öwezow adyndaky Türkmen döwlet ýörite sazçylyk mekdebiniň mugallymlary we talyplary, Döwlet hor toparynyň wekilleri hem çekildi. M.Kulyýewa adyndaky Türkmen milli konserwatoriýasynyň üçünji ýyl talyby orkestre ussatlyk bilen dirižýorlyk etdi. Şeýlelikde, ussatlaryň we ýaşlaryň bilelikdäki topary milli sungatyň iň gowy däplerini nesilden-nesle geçirmek ýörelgelerini ýene bir ýola äşgär etdi.
Türkmenistanda Täze, 2021-nji ýylda ilkinji bäbekleriň biri Lebap welaýatynda Enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş merkezinde dünýä indi. Oglanjyk täze...
Olar çörek önümleriniň dürli görnüşleriniň ilatyň saçagynda bol bolmagyny gazanýarlar. Çörek bişirijiler ýylyň başyndan bäri çörek we çörek önümlerini...
Ýurdumyzyň gündogar künjeginde ýerleşýän Köýtendag diňe bir özüniň owadan dereleri, täsin tebigaty we syrly gowaklary bilen däl, eýsem, takmynan, 150...
Tamamlanyp barýan Türkmenistan — Bitaraplygyň mekany ýyly ýurdumyz üçin ýakymly pursatlara baý ýyllaryň biri hökmünde kalbymyza ornady. Dünýäniň abraý...
“Türkmenistan-parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany” ýylynda Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Lebap welaýat birleşmesiniň hem-d...


text:
Qazaqtyng psihologiyalyq ghylymy qaryshtap damyp keledi
2017 jyldyng 7-shi jeltoqsanynda әl-Faraby atyndaghy Qazaq Últtyq uniyversiytetinde «Qazirgi psihologiyalyq ghylym men tәjiriybening damu ýrdisteri jәne bolashaghy» atty halyqaralyq ghylymiy-әdistemelik konferensiya jәne Qazaq psihologiyalyq qoghamynyng I-shi qúryltay cezi ótti, - dep habarlaydy Abai.kz aqparattyq portaly.
Qazaq psihologiyasynyng 100 jyldyghyna arnalghan halyqaralyq konferensiyada jәne sezde qazaq psihologiya ghylymynyng últymyzdyng etnogenezine qosqan ýlesi aitylyp, psihologiya ghylymynyng damuyna ýles qosqan túlghalardyng enbekteri atalyp, bolashaqta atqarylatyn auqymdy ister talqylandy.
Múqan Átenúly Perlenbetov, Qazaq psihologiya qoghamynyn preziydenti, psihologiya ghylymdarynyng doktory:
- Elbasymyz N.Nazarbaev ózining «Bolashaqqa baghdar: ruhany janghyru» maqalasynda últymyzdyng týp tamyryna oralu mәselesin kótere otyryp, basqa da gumanitarlyq ghylymdar arasynda psihologiya ghylymyn erekshe atap ótken. Qazaq halqynyng etnogenezinde, úly dala jan ilimi «psihologiya» dep atalmaghanymen, búl turaly ghúlamalarymyzdyng oy pikirleri, últtyq tәrbie men tylsym dýniyeni týsinude ata - babamyzdyng ruhany qúndylyqtary ilgeri gumanistik ýlgide qalyptasqanyn bayqaugha bolady.
Osy jaytty jaqsy angharghan Elbasymyz N.Á.Nazarbaev bylay deydi: «Mening oiymsha, qazaqtardyng qaytalanbas etnikalyq, psihologiyalyq әlemi әli jete zerttelmey, zerdelenbey jatqan tylsym dýniye».
Qazirgi kezde psihologiya ghylymy men praktikasy adam ómirining barlyq salasyna enip, kelensiz әleumettik - psihologiyalyq problemalardy sheshude negizgi kýshke ainaluda. Sol sebepti Qazaq psihologiyasynyng 100 jyldyghyna arnap konserensiya men Qazaq psihologiyalyq qoghamynyng I-shi qúryltay cezin ótkizudi jón sanadyq.
Halqymyzdyng tәlim-tәrbiyelik, pedagogikalyq-psihologiyalyq oi-pikirler tarihy erte zamandardan bastau alady. Olardyng әrisin bylay qoyghanda, bergisi VI-VIII ghasyrlardaghy Orhon-Eniysey týrki tas jazularynan osynday óreli oilar kóptep kezdesedi.
Endigi әngime osynday oi-pikirlerding týp-tórkini qalaysha ghylymgha ainalghandyghy bolyp otyr. Sózimiz dәleldi bolu ýshin qazaqtyng ghylymy psihologiyasyna qatysty túnghysh derekterdi J. Aymauytov pen Sh. Qúdayberdiyevting zertteulerine dәlel bolatyn materialdardy keltireyik:
1) J. Aymauytov «Qazaqtyng ózgeshe minezderi» («Alash» gazeti, 1917 j., 30 nauryz. Avtorlary Semey múghalimder seminariyasynda oqityn J. Aymauytov pen M. Áuezov);
2) J. Aymauytov «Tәrbiye» («Alash» gazeti, 1917 j., 30 nauryz, «Abay» jurnaly, 1918, №1, 2);
3) Sh. Qúdayberdiyev «Tirshilik jan turaly» (1919 j. orys tilinen Qamalúly audarghan «Psihologiya» oqu qúralyna resenziya. «Abay» jurnaly, 1918, №2);
4) Gh. Qarashev. «Pedagogika» («Múghalim» jurnaly, 1919 j., №1), t.b.
Eger 1917-1967 j.j. arasynda elimizde psihologiya ghylymy salasynda qazaq jәne orys tilderinde bar bolghany 800-ge juyq enbek (audarma, oqu qúraldary, jurnal, jinaq materialdary) jaryq kórse, tek qana 1991-2017 j.j. arasynda, yaghny tәuelsizdik alghan 26 jyldyng kóleminde osynau ghylymnyng әr týrli taqyrypta 1700-den astam enbek (búlardyng kóbi qazaq tilinde) jariyalanypty. Olardyng kóbi oqulyq pen oqu qúraldary, әdistemelik jinaqtar, monografiyalar, t.b.
Osy derekter qazaq tilinde bir ghasyr ishinde ghylymy psihologiyanyng qalaysha óris alghanyn jaqsy kórsetedi.
Halqymyzdyng psihologiyalyq sauattylyghyn arttyru jәne psihologiyalyq mәdeniyetin kóteru maqsatynda Qazaq psihologiyalyq qoghamy qúrylyp, qazirgi tanda jan-jaqty júmys jasauda, psihologiya ghylymynyng әrtýrli salalarynda zertteu júmystaryn jýrgizude.
Tәuelsizdik jyldarynda Qazaqstanda psihologiya ghylymynan 40-tan astam doktorlyq, 150-dey kandidattyq dissertasiyalar qorghaldy. Búl Qazaqstanda psihologiyadan qorghalghan doktorlyq dissertasiyalardyng jalpy sany Qyrghyzstan, Ózbekstan, Týrkimenstan, Tәjikstan, Ázirbayjan respublikalarynyng ghalymdarynyng jalpy sanynan asyp otyr. Búl elimiz ýshin zor maqtanysh.
Sezde Qoghamnyng Ortalyq kenesining 2015-2017 jyldar arasynda atqarghan júmystary turaly esebi, tekseru (reviziyalyq) komissiyanyng esebi, filial diyrektorlary men aimaqtyq ókildikterding esepteri tyndalyp, bekitildi. 21.04.2015 jyly Ádilet Ministrligi bekitken qogham Jarnasyna ózgerister engizu mәselesi talqylanyp, Qazaq psihologiyasynyng damuy men qalyptasuyna erekshe ýles qosqan, oblystyq, respublikalyq psihologtar konkursynyng jenimpazdary jәne qoghamnyng belsendilerin marapattaldy.
Abai.kz


text:
Qaraǵandy turǵyny 777 shaqyrymdy jaıaý júrip ótti
QARAǴANDY. QazAqparat – Qazaqstan Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵyna oraı prodıýser ári bloger Ashat Qajytaı Qaraǵandydan Ulytaýǵa jaıaý jetip, 777 shaqyrymdy baǵyndyrdy. «Ulytaý — ult uıasy» monýmentiniń janynda marafonshyny ájeıler shashýmen qarsy alyp, qymyz berdi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Meniń «Jaıaý» marafonymnyń negizgi maqsaty - adamdarǵa aýdandar men aýyldardyń ómiri men tarıhy týraly aıtyp berý. Meni alda uzaq jol kútip tur. Onyń aldynda men qasıetti Ulytaýǵa baryp, bata alýdy sheshtim», - dep bólisti saıahatshy.
Bul – Ashattyń alǵashqy jaıaý marafony emes. Ótken jyly ol Qaraǵandydan Aqsoranǵa deıin 333 shaqyrym jol júrip ótti.
Saıahatshy bes marshrýt jasaǵan. Marafon kúzde Túrkistanda aıaqtalady. Ol aıaqtalǵannan keıin Ashat óziniń saıahaty týraly beıneesep pen kitap shyǵarýǵa nıetti.
Bolashaqta ol Eýropany jaıaý baǵyndyrýdy josparlap otyr.
- Qaraǵandydaǵy ortalyq saıabaq kól sýynyń lastanýyna ákimdik túsinik berdi
- Almatydaǵy kásipkerlerge qandaı kómek kórsetilip jatyr
- Fýtboldan Qazaqstan kýbogy: Jartylaı fınalǵa shyqqan komandalar anyqtaldy
- Úlken Almaty jaǵalaýy abattandyrylady
- 28 qazan kúni elimizde ótetin mańyzdy sharalar ańdatpasy
- Bokstan ÁCh: Qazaqstandyq sportshy jeńilip qaldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Qazaqstanda koronavırýs juqtyrǵan balalardyń sany 5 ese ósken
ALMATY. QazAqparat - Dárigerler balalar arasynda koronavırýs indetiniń kúrt artqanyn aıtyp, dabyl qaǵyp otyr. Osy oraıda indettiń balalar boıynda qalaı ótetinin QazAqparat tilshisine №36 qalalyq emhana pedıatrııa bóliminiń meńgerýshisi Móldir Dosjan aıtyp berdi.
Dárigerdiń sózinshe, búginde koronavırýs juqtyrǵan balalar sany bes ese ósken.
«Biz ótken jyldyń naýryz-maýsym jáne osy jyldyń qańtar-maýsym aılaryndaǵy derekterdi salystyryp, aýrýdyń qanshalyqty óskenin kórdik. Eger ótken jyly 5-12 jas aralyǵyndaǵy balalar aýyrsa jáne bul balalardyń shamamen 40 %-y bolsa, búgin biz 0-18 jas aralyǵyndaǵy balalardyń juqtyrǵanyn kóremiz. Bul bólinis birkelki júrýde, bul onyń otbasylyq ortadan bolyp jatqanyn kórsetedi. ıAǵnı, munyń eń basty sebebi - epıdemııaǵa qarsy sharalardy saqtamaý. Sebebi, úsh-tórt aılyq bala dúkenge bara almaıdy, ol jerde juqtyra almaıdy. Buǵan birinshi kezekte ata-analar men týǵan-týystary jaýapty. Otbasylyq is-sharalar jalǵasýda, epıdemııaǵa qarsy is-sharalar qaǵıdattary saqtalmaıdy», - dedi spıker.
Dárigerler balalar arasynda koronavırýstyń taralý sebepterin ata-analardyń indet jaıly jetkilikti habardar emestiginen jáne vaktsınatsııa qarqynynyń tómendiginen kóredi.
«Vaktsına alǵandardyń sany óte az, al vırýs mýtatsııaǵa beıim jáne búginde onyń birneshe túri bar. Sońǵy anyqtalǵan shtamdar óte jyldam tarap jatyr. Eýropalyq ǵalymdar olardy juqtyrý boıynsha jelsheshekpen salystyrady. Sondyqtan búgingi kúni balalar arasynda aýrýshańdyqtyń ósýi baıqalady. Eger ótken jyly koronavırýs negizinen jasy úlken, 60-tan asqan, sozylmaly aýrýy bar egde adamdarda bolsa, búginde jastar men balalar aýrýǵa jıi shaldyǵyp otyr. 0-18 jas aralyǵyndaǵy balalar aýyrady»,- dep naqtylady Móldir Dosjan.
Onyń aıtýynsha, aýrýdyń klınıkalyq kórinisi ózgergen. Aýyr deńgeıdegi naýqas balalar sany 20 ese ósse, ortasha deńgeıde jaǵdaı 10 ese artqan.
«Buryn balalardyń 14%-y bizge ótpeli jótel, az bóligi ish aýrýy, dıareıa sındromy shaǵymymen kelse, búgingi kúni jetkiliksiz tynys alý qosyldy. Sondaı-aq, ortalyq júıke júıesimen (OJJ) protsesske qatysatyn balalar paıda boldy. Bul óte qaýipti! Ótken jyly biz buǵan nemquraıdy qarap «eshteńe etpeıdi, bul balalarda báribir jeńil ótedi» desek, búginde onyń balalarda aýyr ótetinin kórdik, ıaǵnı, vırýstyń patogenezi ózgerdi. Ol óziniń ınfektsııalyq faktoryn toksınemııa, ıaǵnı, ıntoksıkatsııa sındromy túrinde iske asyrady. Balalardyń kópshiligi joǵary temperatýramen, bas aýrýy, tynys alý jetkiliksizdigi, entigý, ish aýrýy, qusý, bulshyqet aýyrýy, álsizdikpen túsedi. Keıbireýlerde keıbir belgiler basym, al keıbireýlerinde bul belgiler keshende kezdesedi»,- dedi spıker.
Dáriger ásirese, sozylmaly aýrýy bar balalarǵa qıyn soǵatynyn aıtty.
«Týabitken kemistigi bar balalarǵa, onkogematologııalyq syrqaty, ımmýn tapshylyǵy bar balalarǵa qıyn. Saý balalarǵa qaraǵanda indet olarda aýyr ótedi. Sondaı-aq, aqýyz-energetıkalyq jetkiliksizdigi, semizdigi bar nemese dene salmaǵy tómen balalarǵa erekshe nazar aýdarǵan jón», - dedi dáriger.
Sondaı-aq, Móldir Dosjan jaǵdaı eresekterge de áser etse, ózińizdi qalaı ustaý kerektigin túsindirdi.
«Bizdiń elde kovıdpen aýyratyn balalardy emdeýge arnalǵan klınıkalyq hattama jasalǵan. Barlyq áreketter soǵan sáıkes júrgizilýi kerek. Munda bir másele bar, ol - ata-analardyń osy hattamany bilmeýi. Eger balańyz aýyryp qalsa, birden emhanaǵa júgirýdiń qajeti joq. Sizge tarıhty tolyq jınaý úshin ýchaskelik dáriger, medbıkeńizge qońyraý shalsańyz jetkilikti: oǵan aýrý bastalǵanda, otbasynda kim aýyrdy, baılanys boldy ma, munyń bárin emhananyń medıtsına qyzmetkerlerine aıtyńyz. Sebebi, sizde qarapaıym JRVI bolýy múmkin jáne emhanada siz koronavırýs juqtyra alasyz. Sondyqtan siz mindetti túrde ýchaskelik dárigermen nemese ýchaskelik medbıkemen baılanysta bolýyńyz kerek. Sizdiń kórsetkishterińizdiń negizinde medıtsına qyzmetkerleri arnaıy chek-paraqty toltyrady, ol baǵdarsham sekildi: sary, qyzyl jáne jasyl túspen boıalǵan. Eger chek-paraǵyndaǵy barlyq belgiler jasyl jolda bolsa, ol sizdiń aýrýyńyz sımptomsyz nemese jeńil túrde ótip jatqanyn bildiredi, bul alańdatarlyq emes. Sary sektorda klınıkanyń bar ekenin jáne sizdiń saq bolý kerektigin bildiretin sımptomdar kórsetiledi. Eger barlyq sımptomdar qyzyl sektorǵa sáıkes kelse, ol dabyl degen sóz. Osy arnaıy chek-paraqtardy toltyra otyryp, siz naqty óz is-áreketińizdi dárigermen úılestirip, durys shara qabyldaı alasyz», - dep túsindirdi M.Dosjan.
Sonymen qatar, dáriger oqýshylardyń ata-anasyna koronavırýstyń aldyn alý boıynsha usynystaryn aıtty.
«Epıdemııaǵa qarsy birneshe negizgi ereje bar. Búgin oqý protsesi oflaın rejımde uıymdastyrylsa da, araqashyqtyq erejelerin muqııat saqtaýymyz kerek. Adam kóp jınalatyn jerlerde maska kııý: sóılegen kezde adamnan silekeıdiń eń kishkentaı tamshylary bólinip shyǵady, odan bizdi tek maska qorǵaıdy. Sondyqtan maska kııý - mindetti shart. Vırýs silekeımen taralady. Qoldy sabynmen jýý jáne dezınfektsııalyq quraldardy paıdalaný - ol da mindetti shart. Eger qolyńyz kir bolsa, ony kóz, muryn jáne aýyz qýysynyń shyryshty qabyǵyna aparmańyz. Balalarǵa osyny úıretý kerek. Vırýstarmen kúresýdiń jalǵyz joly - vaktsınatsııa. Álem ony dáleldedi. Aman qalý úshin bizge vaktsına saldyrý kerek. Qorqýdyń qajeti joq», - dep qorytyndylady Móldir Dosjan.


text:
Türkmenistanda gümrük brokeriniň hyzmatlary
Import
Import, ykdysady işjeňlik obýekti bilen önümleriň ykdysady işjeňligi bilen import edilýän ýa-da import edilmezden satyn almakdyr. Importyň iň häzirki zaman kesgitlemeleri şulardan ybarat: Türkmenistanyň çägine başga bir ýurtdan haryt satyn almak ýa-da import etmek. Harytlaryň Türkmenistanyň gümrük çägine import hökmünde getirilmeginiň:
1) Gümrük gullugyna Türkmenistanyň çägine getirmegiň şertleri we esaslary bolan resminamalary bermek
2) ýygymlary tölemek, ýygymlary we salgytlary tölemek, Türkmenistanyň gümrük çägine eltilende, bu edaralara ýygnalýan kanunçylyga salgylanýar.
Eksport
Harytlaryň eksporty, Türkmenistanyň gümrük çäginden eksport harytlar. Bu amal gümrük işine gatnaşmagy talap edýär dellallar hem öz gezeginde eksport edilen ýükleri hasaba alýarlar.
Eksport üçin haryt satuwynda kabul edilmegiň zerurlygy sebäpli “H.O. Turan Merkez” kompaniýalary özboluşly çözgüt tapdylar meseleler. Wekilhanalarymyzyň hemmesi – “H.O. Turan Merkez” daşary ýurda eksport edilýän harytlar bilen işlemek üçin bize ýörite ygtyýar berildi.
Eksport gümrükhanasy bilen işlemegiň artykmaçlyklary wekili, bu tekstde aýan ederis. Harytlar eksport edilende gümrük taýdan resmileşdirmek uzak wagtlap amala aşyrylýar wagt. Iş ýüzünde bu proses bolup biler hasam çaltlaşdyryň, harytlary gümrükden çykarmak amala aşyrylyp bilner 1 minutdan bir sagada çenli, ýöne diňe eksport gümrük paçlarynyň ýoklugyna we ýoklugyna degişlidir goşmaça gözegçilik.


text:
Türkmenistan EXPO-2020 Bütindünýä Sergisine Gatnaşar
Atawatan Türkmenistan Habar agentliginiň habar bermegine görä, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisinde wise-premýer O.Gurbannazarow, Türkmenistan Birleşen Arap Emirlikleriniň Dubaý şäherinde geçiriljek «EXPO-2020» Bütindünýä sergisine gatnaşýandygy aýtdy. Habar berlişi ýaly, 2020-nji ýylyň 20-nji oktýabryndan 2021-nji ýylyň 10-njy apreli aralygynda “Akyl-paýhasy birleşdirip, geljegi döretmek” atly mowzuk bilen geçiriljek dünýä derejesindäki gözden geçirilişde milli sergi guralar. Ony taýýarlamak üçin «EXPO-2020»-niň guramaçylyk komiteti bilen gatnaşyklar ýola goýuldy.
Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow EXPO gatnaşmagyň dünýä bileleşigine Türkmenistanyň gazanýan döwrebap üstünliklerini görkezmäge, ykdysadyýetiň dürli ulgamlaryny ösdürmek babatda durmuşa geçirilýän maksatnamalar, türkmen halkynyň baý medeni-mirasy bilen tanyşdyrmaga mümkinçilik berjekdigini nygtap geçdi.
Çeşme: Atawatan Türkmenistan Habar agentlygy


text:
ÝHHG-niň Aşgabatdaky merkezi (RFQ_TUR_003_2021) belgili “şahsy gorag serişdelerini üpjün” etmek boýunça täjirçilik tekliplerini tabşyrmaga çagyrýar. Tender resminamalaryny almak üçin görkezilen elektron salgy...Türkmenistan, Aşgabat ş.
Beýlekiler
“Türkmenaragatnaşyk” agentligi şu aşakdaky lotlar boýunça BÄSLEŞIK yglan edýär Lot №1 — Aşgabat şäheriniň Bitarap Türkmenistan şaýolunyň ugrundaky 202-nji ýaşaýyş jaýyna...Türkmenistan, Aşgabat ş., Arçabil şaýoly 88
"Eni Turkmenistan Limited" kompaniýasy HT-400 nasosynyň ätiýaçlyk şaýlaryny satyn almak boýunça bäsleşik yglan edýär. Ähli gyzyklanma bildirýän kompaniýalar bäsleşige gatnaşmaga resmi...Türkmenistan, Aşgabat ş.
Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi gerekli harytlary satyn almak boýunça tenderiň möhletini uzaldýar
Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi aşakdaky lotlarda görkezilen harytlarysatyn almak boýunça öň yglan edilen BÄSLEŞIGIŇ möhletini uzaldýar Lot№7— Ahal welaýatynyň...Türkmenistan, Aşgabat ş., Arçabil şaýoly 20
“Eni Türkmenistan Limited” Gazy görkezýän optiki kamerany satyn almak we baglanyşykly-ugurdaş hyzmatlary (bejergi işlerini geçirmek we okuw bermek) barada №...Türkmenistan, Aşgabat ş.
Türkmenistanyň suw hojalygy baradaky döwlet komiteti nasoslar üçin ätiýaçlyk şaýlary bilen üpjün etmek boýunça HALKARA TENDERINI gaýtadan yglan edýär. Lot №...Türkmenistan, Aşgabat ş., Arçabil şaýoly 92
Şertnamanyň goşmaça Ylalaşygyna laýyklykda öz işini alyp barýan “Tatneft” JPJ-niň Türkmenistandaky şahamçasy tehniki enjamlary satyn almak boýunça tender yglan edýär. Lot...Türkmenistan, Balkan welaýaty, Balkanabat, T.Satylowa köçesi, 59
“Demirýollary” açyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti aşakdaky lotlar boýunça material tehniki serişdeleri satyn almak üçin AÇYK HALKARA TENDERINI № DÝ/AGPJ-018 yglan edýär: Lot №...Türkmenistan, ş.Aşgabat, Türkmenbaşy şaýoly 7
“Eni Türkmenistan Limited” Gazy görkezýän optiki kamerany satyn almak we baglanyşykly-ugurdaş hyzmatlary (bejergi işlerini geçirmek we okuw bermek) barada №...Türkmenistan, Aşgabat ş.
"Eni Turkmenistan Limited" kompaniýasy HT-400 nasosy, Sullair we Bendix kompressorlary üçin ätiýaçlyk şaýlaryny satyn almak boýunça bäsleşik yglan edýär. Ähli gyzyklanma...Türkmenistan, Aşgabat ş.


text:
Ine, dünýä ýurtlarynda we güneşli türkmen
ülkämizde giňden bellenilýän Halkara zenanlar güni ýetip geldi. Türkmen halky
gadym döwürlerden bäri zenanlary uly hormatlap, olary öýlerimiziň tuwagy
hasaplap gelipdirler. Olar
hemişe we hemme işde merdanalygyň, gaýratlylygyň, edermenligiň belent nusgasyny
görkezipdirler.
Hawa, bagtyýarlyk döwrümizde türkmen
zenanlary taryhda belent ykbally zenanlar hökmünde tanalan Tumar şanyň,
Zarinanyň, Banu Çiçegiň, Burla hatynyň, Altynjan hatynyň, Agaýunusdyr
Harmandäliniň, Gülaýymyň, Türkan hatynyň, Mähri hatynyň, Güljemal hanyň... müdimi
goýan nusgalyk ýoluny mynasyp dowam etdirýärler. Häzirki wagtda Türkmenistanyň
Ýaragly Güýçlerinde zenan harby gullukçylaryň müňlerçesi zähmet çekýär. Olar öz
ykballaryny Watanyň, ene topragyň ykbaly bilen mäkäm baglap, halkymyza,
hormatly Belent Serkerdebaşymyza, ulus-ilimize ak ýürekden gulluk edýärler. Bu
gün bolsa, olaryň baýramy!
Baýram gününde sizi, ýok, diňe zenan
harby gullukçylarymyzy däl, ýaz paslynyň owadan al-elwan güllerinden görk alan,
nurly Kuýaşdan reňk alan, ýüzleri on dördi gijäniň aýyna deňelýän ähli türkmen
zenanlarymyzy 8-nji mart – Halkara zenanlar güni mynasybetli tüýs ýürekden
gutlaýarys! Siziň her biriňiziň asly halal, döwletli maşgala ojaklaryňyzda elmydama agzybirligiň
we asudalygyň höküm sürüp, şadyýan çaga gülküleriniň belentden ýaňlanyp,
sahawatly türkmen topragynda ýetişýän näz-nygmatlaryň elmydama rysgal-bereketli
saçaklaryňyzy bezäp durmagyny, on sekiz müň älemiň ähli gözelligi size hemra
bolup, türkmen öýüni bezäp, nur saçyp ýaşamagyňyzy arzuw edýäris! Goý, bagtyňyz
bahar bägülleri ýaly parlak bolsun! Tapylmaýan, tapylsa-da satylmaýan bagt
köňül guşuňyza öwrülip, ykbal ýollaryňyzda size mydama kölege bolsun!
Mährem zenanlar, bu gün «Milli goşunyň» döredijilik topary siziň
ähliňize iň aňrybaş älem gowulyklaryny arzuwlaýar. Baýramyňyz gutly bolsun,
kümüş saçly enelerimiz we mähriban türkmen gelin-gyzlarymyz!
«Milli goşun».


text:
Raportda tutuş dünýäde hökümetleriň ozal görlüp-eşidilmedik derejede maliýe goldawyny bermegi netijesinde maliýe durnuklylygynyň gowulanandygy aýdylýar. Bazarlaryň özüni täzeden dürsemegi, banklaryň sermaýany artdyranlygy, ösüp gelýän bazarlardaky howply ýagdaýlaryň gowşanlygy sebäpli aşa ýokary howplar ýeňilleşipdir.
Jose Winals Halkara Walýuta Fondunyň pul we sermaýa bazary bölüminiň direktory: “Durnuklylygyň gaýtadan aralaşmagy bilen biziň çaklaýşymyza görä, banklar we beýleki maliýe guramalaynyň çeken zyýany 3,4 trillion dollar çemesi. Bu öňki çaklamadan 600 milliard dollar aşak. Muňa sebäp bolan howpsuz gymmatlyklaryň ýokarlandyrylandygy. Bu gowulanma oňat zat welin, ýöne bize, aýratyn-da banklara, öňde uly kynçylyklar garaşýar” diýip, Winals aýdýar.
Sowuldygy däl
Raportda aýdylyşyna görä, bu indi ähli kynçylyklar sowuldy diýildigi däl. Banklaryň kreditlerden çekýän zyýanlary ýene dowam eder. Halkara Pul Fondy görlen güýçli syýasy çäreler we Fonduň beren kömekleri netijesinde howplaryň azalandygyny aýdýar.
Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynda bergilerini töläp bilmeýänleriň sany geljek ýylyň dowamynda artar. Gazagystanda häzir tölenmän ýatan bergileriň sany 30 prosentden hem ýokarda.
Ýewropanyň ösüp gelýän ýurtlarynda hem tölenmedik kreditler köpeler: “Ösüp gelýän bazarlara daşary ýurtlara bolan bergilerini täzeden maliýeleşdirere ep-esli pul gerek. Töwekgelçiligi ýokary ýerleriň hem pul karz alma mümkinçiligi çäkli. Daşary we içeri maliýe işlerinde deňagramlylyk ýok, daşary ýurtlardaky bank sistemasyna bil baglaýan ýurtlaryň zyýana uçramak mümkinçiligi öňküsi ýaly ýene ýokary” diýip, Winals aýdýar.
Raportda hökümetler tarapyndan banklara berilýän kömekleriň hususy sektory halas edip, umumyhalk sektoryna howp salmagy mümkin diýlip duýduryş berilýär.


text:
Bu barada Robert Geýts düýn Ysraýylyň goranmak ministri Ehud Barak bilen Pentagonda žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda belledi.
Ehud Barak öz gezeginde Birleşen Ştatlaryň Eýranyň ýadro programmasyny agyzdyryklatmakda diplomatiýa we sanksiýalary ulanmak strategiýasyny goldaýandygyny, ýöne Ysraýylyň bu sanksiýalaryň netijeli bolmagyna garaşýandygyny aýtdy.
Robert Geýts Eýrany we Siriýany Liwanyň Hizbulla söweşjeň toparyny kämil ýaraglar bilen ýaraglandyrýanlykda aýyplap, bu ýagdaýyň hem sebitdäki durnuklylyga wehim salýandygyny aýtdy.


text:
“Balkan” futbol toparynyň türgenleşdirijisi Semih Ýuwakuran, türkmen futboly baradaky garaýyşlaryny Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosy: Balkan futbol topary Türkmenistanda iň güýçli futbol ýygyndylaryndan birine öwrüldi, munuň syry nämede?
Semih Ýuwakuran: Elbetde, munuň syry – gowy türgenleşikde. Olar maňa ynandylar. Işe ilki gelenimdäki ýagdaý bilen häzirki ýagdaýyň arasynda ýer bilen gök ýaly tapawut bar.
Işe başlanymda türgenleşige diňe 9 adam gelýärdi. Ilkibaşda hemmeleriň türgenleşige gelmegini ýola goýduk. Tertip-düzgüni berkitdik. Futbolçylara gaty uly ynamymyň bardygyny, olaryň aslynda gaty gowy oýunçylardygyny düşündirmäge synanyşdym.
Men işe başlanymda bu toparyň derejesi gaty pesdi. Men olara şeýle diýdim: “Sizi hiç bir topar ýeňip bilmez. Siz islän futbol toparyňyzy ýeňip biljek güýçde. Siziň futbol oýnaýşyňyzyň hili gaty ýokary. Maňa ynanyň! Bu ýyl ýaryş gutaranda, ýeňiji siz bolarsyňyz!”.
Şeýlelik-de futbolçylar maňa ynandylar. Olar gaty köp türgenleşdiler. Meniň her diýenimi etdiler. Şonuň üçin hem men olardan minnetdar. Şeýlelikde futbolçylarym we olaryň janköýerleri uly bagta eýe boldular.
Azatlyk Radiosy: "Balkan" futbol toparynyň sizden owalky ýagdaýy nähilidi? Siz nämeleri üýtgetdiňiz?
Semih Ýuwakuran: Türkmen futbolçylary arany gaty uzak tutup, oýnaýardylar. Futbolçylaryň arasynda 70 metr uzaklyk bardy. Oýnalýan oýun gaty dagynykdy. Futbolda oýunçylaryň arasynda uzaklyk näçe köp bolsa, şeýle ýagdaý ortadaky oýunçylary gaty ýadadýar. Şeýdip hem oýunda utulýarlar.
Olaryň oýnaýşynda uzaklygy düzetmeli bolduk. Men ilki bilen näme bolsa bolsun diýip, bütin oýunçylary meýdançanyň ortasyna çykardym. Onuň ýany bilen öz täze tilsimlerimizi oýlap tapdyk. Şeýlelikde Türkmen futbolyna täzelik, üýtgeşik hereket girizdik.
Diňe biziň futbol toparymyzda däl, eýsem beýleki toparlaryň oýnunda hem ýagdaý şeýle. Ýagny, futboly gaty kynlaşdyrýarlar. Oýunda meýdançanyň ortasynda hereket ýok diýen ýaly. Hemme ýüki hüjümçileriň üstüne ýükleýärler.
Biz ilki bilen pas alyp-bermegi öwretdik. Gaty köp paslaşdyrdym. Bäsdeşleri pas bilen ýadatmaklygy öwretdim. Şeýle täze oýun tilsimlerinden daşgary gaty gowy güýçli türgenleşikler geçirdim. Diňe paslaşmaklyga üns berdik.
Esasy oýun tilsimimiz – uzakdan basyş edip, topy alyp, ony derrew derwezä salmaklygyň ýoluny gözledik. Futbolçylarymyz muny gaty gowy başardylar. Munyň peýdasyny oýunlarymyzda gördük.
Türkmenistandan Türkiýedäki futbol toparlaryna oýunçy getirmek üçin hem tagalla etjek.Semih Ýuwakuran
Gazanylan üstünlikler futbolçylarda uly ynam döretdi. Ylaýta-da hiç oýnamaýan iki-üç sany ýaş futbolçydan peýdalanmaga başladym. Şol ýaş futbolçylara gaty uly üns berdim we hut şolar çempionlykda esasy goşandy goşan oýunçylar boldular. Şeýlelikde futbolçylar meniň tamamy doly ödediler.
Azatlyk Radiosy: "Balkan" futbol toparynda oýunçylaryň hemmesi türkmenmi ýa-da daşardan hem futbolçy barmy?
Semih Ýuwakuran: "Balkan" futbol toparynyň oýunçylarynyň hemmesi Türkmenistandan. Aglabasy Türkmenistanda oýnaýan futbolçylar bolmak bilen birlikde daşary ýurtlarda, ýagny Gazagystan bilen Täjigistanda oýnaýan birki sany futbolçy hem bardy.
Futbolçylarymyz esasan türkmenler. Futbolçylarymyz gaty talantly. Muny ýörite belläp geçmek isleýärin. Diňe biziň "Balkan" futbol toparymyzda däl, eýsem Türkmenistandaky beýleki futbol toparlarynda hem gaty güýçli we talantly oýunçylar bar.
Türkmenistanly futbolçylaryň hemmesi diýen ýaly Türkiýede ýokary ligada oýnap biljek oýunçylar. Türkmenistandan Türkiýedäki futbol toparlaryna oýunçy getirmek üçin hem tagalla etjek. Türkmenistan futbolynda nähili talantlaryň bardygyny Türkiýede hem görkezmek isleýärin.
Azatlyk Radiosy: Futbolda Türkmenistan bilen Türkiýedäki ýagdaýlaryň arasynda nähili tapawut bar?
Semih Ýuwakuran: Türkmen futbolçylary gaty güýçli, çalt öwrenýärler, her hili ýagdaýa derrew öwrenişýärler we öwrenmäge höwesli, täzeliklere açyk. Şonuň üçin hem Türk futbolyna Türkmenistandan iň azyndan 7-8 sany oýunçy goşmak isleýärin.
Şol bir türgenleşik gaýtalanyp durany sebäpli türkmen oýunçylary futboldan iripdirler.Semih Ýuwakuran
Türkmenistan futbolynyň esasy aýratynlygy barada aýtsam, Türkmenistanda futbol gaty gödek, diýseň çalt oýnalýar. Türkmenistanyň futbolçylary fiziki taýdan örän güýçli. Türkiýede geçirilen taýýarlyk türgenleşiklerinde türk futbolçylary bilen oýnalan oýunlaryň her birinde 2-3 sany türk oýunçysyna şikes ýetýärdi we goh-galmagal turýardy.
Türk futbolçylary türkmenler gaty gödek oýnaýarlar diýip, nägile boldular. Türkmen futboly bilen türk futbolynyň arasyndaky ýeke-täk tapawut türgenleşik. Türkiýede kämilleşen bir futbol kadasy bar.
Men "Balkan" futbol toparyny, futbolyň şol kämil kadalaryna görä türgenleşdirdim. Biziň futbolçylarymyz hiç wagt bir türgenleşigiň ikinji gezek gaýtalanmagyna duş gelmediler. Owal kämilleşmedik ýagdaýda şol bir türgenleşik gaýtalanyp durany sebäpli türkmen oýunçylary futboldan iripdirler.
Men bolsa takyk netije alynýan döwrebap, kämilleşen türgenleşikleri geçirdim. Türkmen futbolçylary mundan gaty hoşal boldular we ähli öwredenimi çaltlyk bilen durmuşa geçirdiler.
Meniň türgenleşiklerimde futbolçylar hemişe top bilen meşgullandylar. Bu ýagdaý türkmen futbolçylaryna gaty ýarady. Türkmen futbolçylary owaldan gaty güýçli bolansoň, meniň türgenleşiklerim arkaly özlerini hasam kämilleşdirdiler.
Türkmenistanda futbolçylaryň ýyrtyk joraply we eginbaşly oýna çykanyny gördüm. Bu kabul ederlik ýagdaý däl.Semih Ýuwakuran
Türkmenistandaky türgenleşdirijileriň döwrebap, kämilleşen we tapawutly ýagdaýda öz oýunçylaryny ýetişdirmegi gerek. Oýunçylar bilen işlemeşmeklik diňe türgenleşikden ybarat däl.
Olar bilen ysnyşykly, dostlukly aragatnaşygy hökmany suratda ýola goýmaly. Meniň özüm ilkinji nobatda futbolçylar bilen gowy dostlugy ýola goýdum. Meýdançanyň içinde olara türgenleşdiriji, daşarda bolsa oýunçylara dost-ýoldaş boldum. Munyň netijesinde hem şeýle üstünlikler gazanyldy.
Azatlyk Radiosy: Siziň pikiriňize görä, türkmen futbolynyň ösdürilmegi üçin nämeler edilmeli?
Semih Ýuwakuran: Futbol federasiýasy dünýä açylmaly. Meselem, Azerbaýjan muňa gaty gowy mysal bolup biler. Owal gaty yzagalak Azerbaýjan futboly dünýä açylandan soň, indi Ýewropanyň futboly bilen bäsleşip başlady.
Azerbaýjan dünýä açylyp, daşary ýurtlar bilen gowy aragatnaşygy ýola goýdy. Daşardan türgenleşdirjiler we futbolçylar gelmäge başlady. Şeýle edilende futbolyň hili we ösüşi ýokarlanýar.
Ýene-de bir esasy mesele – sport desgalary bilen üpjünçilikdir. Häzir Türkmenistanda, gynansagam, futbolçylary taýýarlaýyş toparlarynyň köpüsiniň desgasy ýok. Futbol toparlarynyň köpüsiniň özleriniň hem desgalary ýok. Türkmenistanda futbolçylar gyssagly ýagdaýda zerur desgalar bilen üpjün edilmeli.
Türkmenistanda futbol serişdeleriniň ýetmezçiligi bar. Munyň hem gyssagly çözülmegi zerur. Türkmenistan futbolda indi yzagalaklykdan saplanmaly. Futbolçylara ýekeje eginbaş berilýär. Bir futbol toparynyň iň azyndan hökmany suratda 4-5 sany eginbaşy bolmaly.
Türkmenistanda futbolçylaryň ýyrtyk joraply we eginbaşly oýna çykanyny gördüm. Bu kabul ederlik ýagdaý däl. Şeýle ýagdaý düýbünden bolmaly däl. Ähli meseleleri çözjek Türkmenistanyň Futbol federasiýasydyr.
Türkmenistanyň Futbol federasiýasy, eger futboly ösdürjek bolsa, onda ýaňky kemçilikleriň hemmesini düzetmeli. Şonuň ýaly-da Türkmenistanda futbol meýdançalarynyň ýetmezçiligini çözmeli.
Sport eginbaşlary toparlara sowgat edilmeli. Aýakgabyndan başlap, ähli serişdedir-enjamyna çenli gowy seretmeli. Olar hökman ýokary hilli bolmaly. Türkmenistanda pul ýetmezçiligi bardyr öýdemok.
Pul kynçylygy ýok, ýöne ol puly siz ulanmasaňýz, size berlen býujeti sowmasaňyz, hiç hili üstünlik gazanyp bilmersiňiz. Býüjetiň beren serişdesinden hem köp pul sowmaly, futbol toparlaryna, ylaýta-da milli ýygyndy toparlaryna, hökman pul sowmaly, çykdajy edilmeli.
Milli ýygyndy futbol toparlary ýylda diňe 2-3 gezek oýnamaly däl. Futbol toparlary her bäsleşige hökman gatnaşaýmaly. Ýaşlaryň futbol toparlary 3-5 ýaşyndaky çagalar bolsa-da bolsun, hökmany suratda bäsleşiklere yzygiderli gatnaşyp durmaly. Sebäbi iň gerek zat – tejribe. Tejribäni bolsa, şeýdip, yzygiderli oýnap gazanmaly.
Türkiýeden mysal alsak, öň bizde hem ýagdaý edil Türkmenistandaky ýalydy we ýaşlar diňe 1-2 gezek oýnaýandygy sebäpli hemişe ýeňilýärdi. Häzirki ýagdaýda bolsa ýaşlaryň toparlary Germaniýa, Italiýa, Fransiýa bilen çekeleşip, olary öz ýerinde ýeňip gaýdýan toparlara öwrüldi.
Türkiýäniň milli ýygyndy futbol topary hem mundan 15 ýyl owal kyn ýagdaýdady. Şonuň üçin hem näçe köp daşarky dünýä açylsaňyz, näçe köp türgenleşip, näçe köp oýnasaňyz, esasan hem ýewropa oýunlaryna gatnaşyp durulsa, gaty çalt ösüşe eýe bolunjakdygyna ynanýaryn.
Azatlyk Radiosy: Mundan beýläk Türkmenistanyň "Balkan" futbol toparynda türgenleşdiriji bolup işlemägi dowam etmek pikiriňiz barmy?
Semih Ýuwakuran: Türkmenistanda, elbetde, futbol türgenleşdirijisi bolup, işimi dowam etmek isleýärin. Ozalky futbol desgalarymyz ýykyldy we deregine täze desgalar gurulýar. Geljek ýylyň mart aýynda gurlup tamamlanjak.
Edil meniň isleýän kadalaryma görä gurulýar we talaba laýyk ulgam döreýär. Men nähili edilen halatynda has gowy boljakdygyna ünsi çekdim. Ýolbaşçylarymyz hem desgalaryň edil bolmalysy ýaly edilmegi üçin herekete geçdiler.
Öňki stadion ýykylyp, deregine täze stadion gurulýar. Onuň ýany bilen futbolçylara ýaşaýyş jaýlar salynýar. Ýetginjekleriň türgenleşdirilmegi üçin ýörite şertler dörediljek. Çagalar we ýetginjekler, ulularyň oýunlaryna seredip, olardan görelde alar ýaly mümkinçiliklere eýe boljak.
Türkmenistanda gaty yzagalak şertlerde işläp, şeýle üstünlikleri gazandym. Ýöriteleşdirilen desgamyz bolmansoň, türgenleşikler barada pikir alyşmaga otagymyz ýokdy. Şeýle ýagdaýda meniň myhmanhanada bolýan otagymda maslahatlar geçirýärdik.
Şonuň üçin hem gurulýan desgalaryň doly talaba laýyk bolmagy zerur. Otagymyzda ýygnak geçirilen mahaly ulanjak tagtamyz hem ýokdy. Ynha, şeýle yzagalak şertlerde işledim.
Bu kemçilikleri düzetmeklik Türkmenistanyň Futbol federasiýasynyň işi. Ähli futbol toparlarynyň hökman öz desgalary bolmaly. Çagalaryň we ýetginjekleriň hem ýörite sport desgalary bolmaly. Olaryň hemmesi ýokary hilde bolmaly.
Şeýle işleri etmäge doly münkinçilik bar we pul ýetmezçiligi hem ýok. Ýöne näme üçindir [zerur işler] şu wagta çenli edilmändir we gaty gijä galynypdyr. Näme üçin futbola şeýle kembaha çemeleşilipdir? Näme üçin futboldan şeýle üzňe düşülipdir? Muňa näme üçindir düşünip bilemok?
Ýolbaşçylar bu meseleleriň ugruna çykmaly. Dünýäde futbol beýleki sport görnüşlerinden has gowy görülýar. Dünýäde futbola has köp ýykgyn edilýär. Elbetde, basketbol, woleýbol, göreş ýaly beýleki sport görnüşlerine hem uly gyzyklanma bar, ýöne futbol 50-60 müňlük tomaşaçyny üýşürip, özüne seretdirip bilýän bir sport oýny.
Futbol gaty gowy we şeýle gyzykly oýun. Türkmenistanda hem gerek bolan şertler döredilende, Türkmen futbolynyň ösüp, dünýä derejesine ýetjekdigine, türkmen janköýerleriniň hem on müňlerçe adamlyk stadionlary aňsatlyk bilen doldurjakdygyna ynanýaryn.
Türkmenistana, türkmen halkyna, türkmen futbolçylaryna we Türkmenistanyň futbolyna, türkmen kömekçi türgenleşdirjilere goşandym bolan bolsa, onda men özümi gaty bagtly hasap etjek. Geljekde wezipe berlen halatynda, Türkmen futbolunyň ösdürilmegi üçin elimden gelenini gaýgyrmajakdygymy aýratyn nygtamak isleýärin.


text:
Ol Birleşen Ştatlaryň prezidenti Riçard Nikson 1974-nji ýylda iş başyndan çekilenden soň, ondan ilkinji bolup alan uly göwrümli interwýusy bilen meşhur bolupdy.
Frostuň maşgalasy onuň şenbe güni, «Kwin Elizabet» gämisiniň üstünde, söz sözleýän wagty ýogalandygy barada beýanat çap etdi.
Frostuň Nikson bilen geçiren söhbetdeşlikleri 1977-nji ýylda Amerikan telewideniýesinde dört gijäniň dowamynda efire berildi.
Ol öz uzak wagtlyk žurnalistlik işinde Britaniýanyň sekiz premýer-ministrinden, ABŞ-nyň ýedi prezidentinden interwýu aldy.
Şeýle-de ol, 1980-nji ýylda ýogalamazyndan öň, Eýranyň soňky şasy Muhammad Reza Pahlawiden, interwýu alan soňky žurnalist boldy.


text:
Ukrainanyň parlamenti Wolodymyr Hroýsmany ýurduň premýer-ministri wezipesine saýlady.
“Men size ýurda ýolbaşçylyk etmegiň hakykatda nähili bolmalydygyny görkezerin” diýip, Hroýsman ses berişigiň öňýanynda aýtdy. Bu ses berişigiň dowamynda ukrain premýer-ministri Arseniý Ýatsenýugyň hem wezipesinden çekilmegi baradaky resminama tassyklandy.
Hroýsmanyň dalaşgärligi 257 kanunçykaryjy tarapyndan goldanyldy.
Mundan ozal, Hroýsman parlamentde eden çykyşynda ýolbaşçylygyndaky hökümetiň korrupsiýa ýol bermejekdigini we Ýewropa bilen gatnaşyklary güýçlendirmäge çalyşjakdygyny aýtdy.


text:
Ammarda bar
Tölegiň görnüşleri
Aşgabatda TÖLEG
Aşgabat boýunça eltip berilende, töleg haryt göwşurylanda tölenýär:
- nagt pul görnüşide;
- bank karty bilen çaparyň ýanyndaky mobil bank terminaly arkaly
Şeýle-de bank karty arkaly öňünden töleg hem edip bolýär.
WELAÝATLAR ÜÇIN TÖLEG
Ýurdumyzyň beýleki şäherlerine üçin sargyt edilende, sargytlaryň bahasyny öňünden töleg etmek şertlerinde islendik amatly görnüşinde amala aşyryp bilersiňiz:
- bank karty arkaly (internet-töleg)
- bank geçirim arkaly (islendik bankda)
Bank karty arkaly öňünden töleg geçirmek üçin kartyňyzda onlaýn tölegler rugsat berilen bolmalydyr. Kartyňyz boýunça onlaýn tölegleriň rugsady barada maglumaty karty beren bankdan telefon arkaly bilip bilersiňiz.
Bank geçirimi arkaly tölegler diňe Operatorlarymyz bilen telefondan sargyt tassyklanylandan soň amala aşyrmak bolýar.
Eltip bermek
- Gyssagly eltip bermek - Aşgabadyň çäginde 2-sagadyň dowamynda eltip bermek.
- Adaty - Aşgabadyň çäginde 1-günüň dowamynda eltip bermek
maglumat
Drel elektrik tokly "Ingco", modeli: PED5008.
Bu gural bilen metaldan, plastmassadan ýa-da agaçdan deşikleri dürs we ygtybarly burawlap bilersiňiz.
Görnüşi: Udarsyz
Naprýazeniýa: 220-240 W
Kuwwatlyk güýji: 500 Wt
Oborody: 0-2800 ob/min
Agramy: 1.7 kg
Tehniki häsiýetnamalary
Düşündiriş we maglumat:: Drel elektrik tokly "INGCO" PED5008Drel elektrik tokly "Ingco", modeli: PED5008.
Bu gural bilen metaldan, plastmassadan ýa-da agaçdan deşikleri dürs we ygtybarly burawlap bilersiňiz.
Görnüşi: Udarsyz
Naprýazeniýa: 220-240 W
Kuwwatlyk güýji: 500 Wt
Oborody: 0-2800 ob/min
Agramy: 1.7 kg


text:
Sähelçe agyr gelýän, agyrrak bolan, agyrrak çykan.
Salyhatly, edepli.
Ýigitleriň uzynak we agras biri stoluň başyndan turup, olara kömekleşdi. (M. Gorkiý, Ene)
Ol adam özüniň şeýle daýawlygy ýaly hem agrasdy. (H. Ysmaýylow, Iki atanyň ogly)
Wepanyň gapdalynda peýda bolan agaç et agras göwre-Sähetdi. (A. Gowşudow, Mähri-Wepa)
Agyrlyk bilen hereket edýän.
Onuň agras aýaklary, uly kellesi garyň üstünde ertiriň alasarmyklygynda öňküden-de ullakan ýaly bolup görünýär. («Sowet edebiýaty» žurnaly)
Ýuwaş eşidilýän, saldamly (ses hakda).
Gapynyň aňyrsynda agras aýak sesi eşidildi. (M. Gorkiý, Ene)
Işleýän maşynlaryň agras güwwüldisi eşidilýärdi.
Göçme manyda Ýakymsyz, tutuk.
Ýaprakdan gül ysy gelmän, agras çygly bir ys Aýsoltanyň burnuna urdy. (B. Kerbabaýew, Aýsoltan)


text:
6-njy awgustda Türkmenistanda, Hazaryň kenarynda ýerleşýän «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda Merkezi Aziýa döwletleriniň Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygy geçirilýär. Ol köpugurly sebit hyzmatdaşlygyny mundan beýläk-de ösdürmäge, ony häzirki döwrüň talaplaryna hem-de bar bolan mümkinçiliklerine laýyk gelýän täze belentliklere çykarmaga gönükdirilendir.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň nygtaýşy ýaly, sebit boýunça goňşular bilen dostluk gatnaşyklaryny hem-de netijeli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak Bitarap Türkmenistanyň daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Ýurdumyzda Merkezi Aziýanyň döwletleri bilen hyzmatdaşlygy giňeltmäge, ikitaraplaýyn, şonuň ýaly-da köpugurly görnüşde deňhukukly we ynanyşmak ýagdaýyndaky gatnaşyklary ählitaraplaýyn ösdürmäge gönükdirilen syýasat üstünlikli durmuşa geçirilýär.
Çäräniň öň ýanynda belent mertebeli myhmanlar — Gazagystan Respublikasynyň Prezidenti Kasym-Žomart Tokaýew, Gyrgyz Respublikasynyň Prezidenti Sadyr Žaparow, Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýew hem-de Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti Emomali Rahmon «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyna geldiler. Täjik Lideriniň bu gezekki konsultatiw duşuşyga gatnaşmagy onuň Türkmenistana döwlet sapary bilen gabat geldi.
Türkmenbaşy şäheriniň Merkezi Aziýa ýurtlarynyň Döwlet baýdaklary bilen bezelen Halkara howa menzilinde belent mertebeli myhmanlary, asylly däbe görä, duz-çörek bilen garşyladylar.
Türkmenistanyň forumy guramaga uly jogapkärçilik bilen çemeleşendigini bellemek gerek. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu halkara çärä taýýarlyk görmek işleriniň ähli tapgyrlaryny hemişe üns merkezinde saklady. Milli Liderimiziň Kararyna laýyklykda, degişli Guramaçylyk topary döredilip, onuň öňünde döwlet Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygyny, Merkezi Aziýa ýurtlarynyň zenanlarynyň dialogyny we olar bilen bagly halkara ähmiýetli çäreleri ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmegi üpjün etmek wezipesi goýuldy.
Şu gezekki forumyň gün tertibine döwletara hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmäge, şonuň ýaly-da möhüm sebit we halkara ugurlara degişli meseleleriň giň topary girizildi. Ol Merkezi Aziýa ýurtlarynyň hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynda, özara gatnaşyklaryň netijeli, uzak möhletleýin gurallaryny döretmekde, sebitiň durnukly ösüşi, onuň dünýä gatnaşyklaryna çalt depginlerde goşulyşmagy üçin zerur şertleri döretmekde nobatdaky möhüm ädim bolar.
Türkmenistan Merkezi Aziýa ýurtlarynyň ählisi bilen doganlyk, hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryna ygrarly bolmak bilen, sebitde köpugurly hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmäge, bilelikdäki geljegi uly taslamalary durmuşa geçirmäge ýardam edýän anyk başlangyçlary öňe sürýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow 2019-njy ýylda Merkezi Aziýa döwletleriniň Baştutanlarynyň Daşkentde geçirilen ikinji konsultatiw duşuşygynda çykyş edip, söwda-ykdysady, energetika, ulag-logistika, maýa goýum hem-de innowasiýa ulgamlarynda sebit hyzmatdaşlygyny yzygiderli dowam etmek bilen baglylykda, bäştaraplaýyn Işewürler geňeşini döretmek boýunça başlangyjy öňe sürdi. Şonda döwlet Baştutanymyz Merkezi Aziýanyň medeni gatnaşyklarynyň forumyny yzygiderli esasda ýola goýmak üçin mümkinçiliklere garamagy teklip etdi.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, biziň ýurtlarymyz sebiti gülläp ösýän künjege öwürmek, netijeli hyzmatdaşlyk üçin ygtybarly binýady döretmek boýunça umumy maksatlara ýetmekde ägirt uly ykdysady, serişde, adam hem-de ynsanperwer mümkinçiliklerine eýedir.
Şeýlelikde, Merkezi Aziýa döwletleriniň Baştutanlarynyň «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda geçirilýän konsultatiw duşuşygy doly möçberli sebit hyzmatdaşlygyny mundan beýläk-de ösdürmek, oňa çalt depginlerde ösýän, strategik kuwwaty bermek üçin uly ähmiýete eýedir. Bu bolsa köpasyrlyk hoşniýetli goňşuçylyk ýörelgelerine we doganlyk ýurtlaryň hem-de halklaryň bähbitlerine laýyk gelýär.
* * *
Şu gün Türkmenistanyň Prezidentiniň çakylygy boýunça Merkezi Aziýa döwletleriniň Baştutanlary Hazar deňzi boýunça gämide bilelikde gezelenç etdiler. Gezelenjiň dowamynda sebitiň ýurtlarynyň Liderleri ozal gazanylan ylalaşyklary durmuşa geçirmek hem-de uly mümkinçilikleri hasaba almak bilen, özara bähbitli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek barada pikir alyşdylar.
Belent mertebeli myhmanlar türkmen Lideriniň başlangyjy bilen, Hazaryň kenarynda geçirilýän halkara çäreleriň sebit gatnaşyklaryny işjeňleşdirmekde ähmiýetini nygtadylar.
Dostlukly döwletleriň Baştutanlary Awazanyň gözelliklerini synlap, ekologiýa ugrunyň Türkmenistanda, şol sanda ýurduň bu ajaýyp künjeginde amala aşyrylýan giň gerimli özgertmeleriň aýrylmaz bölegi bolup durýandygyny nygtadylar.
Hormatly Prezidentimiziň nygtaýşy ýaly, ekologiýa abadançylygynyň üpjün edilmegi ýurdumyzda durmuşa geçirilýän düzümleýin taslamalaryň hem-de maksatnamalaryň üýtgewsiz talaby bolup çykyş edýär. Hazaryň kenarynda gurluşyk işleri geçirilende, tebigaty, ýerli ösümlik we haýwanat dünýäsini, şeýle hem deňziň köpdürlüligini gorap saklamaga aýratyn üns berilýär.
Belent mertebeli myhmanlar bu künjekde amatly howa şertlerini üpjün etmek üçin tokaý-seýilgäh zolaklarynyň döredilmegini hem öz içine alýan işleriň ähmiýetini-de bellediler, munuň özi halkara ölçeglere laýyk gelýän şypahana-dynç alyş zolagy hökmünde Awazanyň derejesini beýgeldýär.
Goňşy ýurtlaryň Liderleri türkmen topragynda bildirilen myhmansöýerlik üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa hoşallyklaryny beýan edip, bu ýerde geçirilýän halkara çäreleriň sebitde doly derejeli hyzmatdaşlygyň giňeldilmegine hem-de anyk netijelere ýetilmegine ýardam etjekdigine ynam bildirdiler.
Soňra döwlet Baştutanymyz we belent mertebeli myhmanlar bilelikde awtobusda köpugurly “Awaza” sport toplumyna tarap ugradylar, ýüzugra milli syýahatçylyk zolagynyň tebigy aýratynlyklaryny hem-de kaşaň desgalaryny synladylar.
Soňky ýyllarda bu künjekde amatly dynç almak we saglygy berkitmek üçin ähli şertlere eýe bolan häzirki zaman şypahana-dynç alyş düzümi emele geldi.
Türkmenistanyň Prezidenti we belent mertebeli myhmanlar köpugurly “Awaza” sport toplumynda bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmak üçin döredilen mümkinçilikler bilen tanyşdylar.
Merkezi Aziýa döwletleriniň Baştutanlary türkmen Lideri tarapyndan amala aşyrylýan, halkyň saglygyny goramaga, jemgyýetde sagdyn we işjeň durmuş ýörelgesiniň berkidilmegine, ýurtda bedenterbiýe we sport hereketiniň ösdürilmegine häzirki zaman ugurdaş düzümleriň döredilmegine gönükdirilen strategiýanyň ähmiýetini bellediler.


text:
Käbir filmler köp wagtymyzy alýar we üýtgeşik bir peýda bermeýär, emma käbirlerine bolsa tomaşa edip sapak alyp bolýar. Ýokary baha...
"Amazon", "Google" ýa-da "Apple" ýaly kompaniýalaryň we olaryň döredijileriniň üstünlik wakalary barada köp kitaplaryň we terjimehallaryň ýazylandygyna garamazdan, şuňa meňzeş...
Biznes äleminde öz işlerini üstünlikli açyp, beýik derejelere ýetmegi başaran meşhur telekeçileriň köpüsinde kitap okamak, has dogrusy köp kitap okamak...
Soňky ýyllarda biznes tälimçilik aýratyn uly bir pudaga öwrülip barýar. Ir döwürler biznes tälimçilere üns berilmedik bolsa, indi olara zerurlyk...
Biznes diýmek – adamlaryň islegini kanagatlandyryp peýda gazanmak, olara hyzmat etmek diýmekdir. Has dogrusy bir zatlar öndürmek ýa-da iş, hyzmat,...
Geçen asyrda älem giňişligini özleşdirmek bilen dürli ýurtlaryň hökümet edaralary meşgullanan bolsa indi bu ugurda hususyýetçiler hem has işjeň gatnaşyp...
Biznes we dolandyryş bilimleri özleşdirmek üçin ulanylýan usullaryň biri hem biznes oýunlarydyr. Bu oýunlar geçen asyrda oýlanyp tapylýar we dünýäniň...
2020-nji ýylda pandemiýa sebäpli dünýäniň birnäçe ýurtlarynda howa we beýleki ulag gatnawlaryna çäklendirmeler girizildi. Şunuň bilen baglylykda aragatnaşyk ulgamlarynyň üsti...
Daşary ýurt söwda tejribesinde, dükanyň içinde satylýan ähli harytlara bir baha goýulan söwda nokatlaryna köp duş gelse bolýar. Mysal, dükanda...
Bu waka Magtymguly Pyragynyň, Ýat bolar goşgusyndaky; “Döwletliler eşek münse, at bolar” setirlerini ýada salýar, seredäýmäge kompýuteriň klawiaturasynda ýazylan ýönekeý...


text:
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda ata Watanymyz Türkmenistanda ýaş nesilleriň ylymly-bilimli, sagdyn we ruhubelent watansöýüji ynsanlar bolup ýetişmekleri üçin ähli mümkinçilikler döredilýär. Olary ylym-bilime höweslendirmek, ylmy-tehniki ösüşiň gazanan iň täze innowasiýalaryna çalt uýgunlaşýan hünärmenler edip taýýarlamak babatda ýurdumyzda dürli bäsleşikler geçirilýär. Bu ugurda Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasy bilen Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi Geňeşiniň bilelikde her ýyl yzygiderli ýurdumyzyň ýaşlarynyň arasynda geçirýän ylmy işleri boýunça bäsleşigini aýratyn bellemek gerek. Ýakynda, Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutyndan agzalan bäsleşige gatnaşjak ýaşlary kesgitlemek boýunça türkmen diplomatiýasynyň milli mekdebinde bäsleşigiň saýlama tapgyry geçirildi. Oňa ýokary okuw mekdebimiziň alymlar geňeşiniň agzalary, professor mugallymlar we ylym bilen meşgullanýan ýaşlaryň birnäçesi gatnaşdylar.
Hususan-da, Halkara gatnaşyklary we diplomatiýa kafedrasynyň öwreniji mugallymy Suraý Hemraýewanyň «Türkmenistanyň sanly diplomatiýasynyň häzirki zaman ösüşi we geljegi uly ugurlary», Halkara gatnaşyklary we diplomatiýa hünäriniň 5-nji ýyl talyby Nurmuhammet Baýramowyň «Türkmenistanyň sanly diplomatiýasynyň ösdürilmegi», şol hünäriň 2-nji ýyl talyby Serdar Rahymowyň «Öňüni alyş diplomatiýasy milli bähbitleriň goragçysydyr», Halkara hukugy hünäriniň 3-nji ýyl talyby Jahan Öräýewanyň «Türkmenistanyň sanly ulgamynda maglumat howpsuzlygynyň hukuk düzgünleşdirilişi», şol hünäriň 2-nji ýyl talyby Arslan Rejepowyň «Halkara hukugynda Bitaraplyk institutynyň kämilleşmegi», Halkara ykdysady gatnaşyklary hünäriniň 5-nji ýyl talyby Jumamyrat Gutlyýewiň «Hazar deňziniň sebitinde ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmegiň mümkinçilikleri» şol hünäriň 3-nji ýyl talyby Döwlet Tejenowyň «Resikling işiniň ähmiýeti we onuň mümkinçilikleri», Halkara žurnalistikasy hünäriniň 4-nji ýyl talyby Laçyn Berdimyradowanyň «Türkmenistanyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň sanlylaşdyrylmagynyň ähmiýeti», şol hünäriň 3-nji ýyl talyplary Laçyn Rahmanowanyň «Žurnalistiň edep kadalary» we Sona Halykowanyň «Türkmenistanyň ekologiýa maglumatlylygyny üpjün etmekde sanly ulgamyň ähmiýeti» atly ylmy işleri aýratyn gyzyklanma bilen diňlenildi.
Saýlama tapgyrda ýokarda ady agzalan ýaşlaryň özleriniň ylmy işleri barada eden çykyşlary we öňe sürýän ylmy teklipleri degişli ugurlarda bar bolan meseleleriň özara kabul ederlikli çözgüdini işläp taýýarlamaga ýardam berýär. Olaryň hatarynda hormatly Prezidentimiziň daşary syýasat başlangyçlaryndan ugur alnyp, ýurdumyzyň daşary ykdysady gatnaşyklaryny mundan beýläk-de has-da ösdürmek babatda ýazylan ylmy işleriň we orta atylan teklipleriň bolmagy institutymyzda türkmen diplomatiýasynyň möhüm ugurlary boýunça ylmy gözlegleriň üstünlikli dowam etdirilýändigini ýene-de bir gezek doly subut etdi. Bu babatda ýokary okuw mekdebimizde Milli Lidermiziň degişli Kararlary bilen Durnukly ösüş maksatlary boýunça ylmy-usulyýet we Türkmenistanyň diplomatiýasynyň möhüm ugurlary boýunça okuw merkezleriniň açylmagynyň hem-de merkezlerde agzalan ugurlar boýunça fakultatiw okuwlaryň gurnalmagynyň uly ähmiýeti bar. Bu merkezlerde talyplarymyzyň bilim almagy we ylym öwrenmegi, türkmen diplomatiýasynyň şu ugurlary boýunça has-da kämilleşmegi ylmy gözlegleriň netijeliligini has-da artdyrdy. Munuň özi Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynda ýurdumyzyň altyn geljegi hasaplanýan ýaşlary ylma çekmek hem-de olaryň öz ukyp-başarnyklaryny ata Watanymyzyň ertirki ykbalynyň we mundan beýläk-de ykdysady taýdan kuwwatlanmagyna hatyrasyna gönükdirmegi ugrunda uly işleriň durmuşa geçirilýändigine doly we aýdyň şaýatlyk edýär.
Jumamyrat GUTLYÝEW,
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň
Halkara gatnaşyklary institutynyň
Halkara ykdysady gatnaşyklary fakultetiniň talyby


text:
Türkmenistanyň Prezidentiniň "Saglyk" Döwlet maksatnamasy hereketde
30.03.2021
Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany ýylynyň taryhy günlerinde hormatly Prezidentimiziň Karary bilen Türkmenistanyň Prezidentiniň «Saglyk» Döwlet maksatnamasynyň rejelenen görnüşi we ony amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirilmeli çäreleriň 2021 — 2025-nji ýyllar üçin meýilnamasy tassyklanyldy. Golaýda lukman Arkadagymyzyň ýurdumyzyň saglyk ulgamyny ösdürmek baradaky tagallalaryndan ugur alnyp, Mary şäher iç keselleri hassahanasynda welaýat saglygy goraýyş müdirliginiň guramagynda maslahat geçirildi. Oňa welaýatymyzyň saglygy goraýyş ulgamynyň işgärleri gatnaşdylar.
Bu ýerde welaýat saglygy goraýyş müdirliginiň başlygynyň orunbasary Abdylla Kakalyýew, Mary etrap hassahanasynyň lukmany Soltangözel Kulyýewa, welaýat enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş merkeziniň lukmany Täzegül Beknazarowa, welaýat onkologiýa hassahanasynyň şepagat uýasy Zöhre Agajanowa, Mary şäher iç keselleri hassahanasynyň newropatolog lukmany Kömek Aýdogdyýew çykyş etdiler. Çykyşlarda Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzyň saglyk ulgamyndaky özgertmeleriň hem-de hormatly Prezidentimiziň ynsan saglygy baradaky döwletli işleriniň üstünlikli durmuşa geçirilýändigi dogrusynda giňişleýin gürrüň edildi.
Maslahatyň ahyrynda lukman Arkadagymyzyň adyna alkyşly sözler ýaňlandy.
Bahargül MEJIDOWA. «Maru — şahu jahan».
SURATDA: çäreden pursat.
Surata düşüren Şamyrat AMADOW.