text:
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow göni aragatnaşyk arkaly Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onuň gün tertibine Prezident maksatnamasyny, ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamalaryny ýerine ýetirmegiň barşy, halkymyzyň bagtyýarlygynyň, abadan durmuşynyň üpjün edilmegine gönükdirilen içeri syýasatyň möhüm wezipeleri bilen baglanyşykly meseleler girizildi.
Hormatly Prezidentimiz Ministrler Kabinetiniň göni aragatnaşyk arkaly geçirilýän mejlisine, ilki bilen, wise-premýer E.Orazgeldiýewi çagyrdy. Wise-premýer ýurdumyzda möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy hakynda hasabat berdi. Bellenilişi ýaly, häzirki döwürde welaýatlarda gowaça ideg etmek işi dowam edýär, hatarara bejergi geçirilýär. Gögeriş gazanylan ýerlerde ýekelemek hem-de mineral dökünler bilen iýmitlendirmek işleri alnyp barylýar.
Türkmenistanyň Prezidentiniň Kararyna laýyklykda, 2018-nji ýylyň galla oragyny guramaçylykly geçirmek boýunça iş meýilnamasy düzüldi. Ýetişdirilen hasyly ýygnamaga görülýän, şol sanda kombaýnlaryň we hasyly kabul ediş bölümlerine öz wagtynda daşamaga niýetlenen awtoulaglaryň, kabul ediş bölümleriniň, elewatorlaryň, ammarlaryň we beýlekileriň taýýarlyk derejesi barada hasabat berildi.
Wise-premýer döwlet Baştutanymyzdan bugdaý oragyna girişmäge ak pata bermegi haýyş etdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzyň Ahal, Balkan, Daşoguz, Lebap we Mary welaýatlarynyň häkimlerini göni aragatnaşyga çagyrdy. Welaýatlaryň häkimleri oba hojalyk pudagynda alnyp barylýan işler, galla oragyna görülýän taýýarlyk, gowaça we beýleki ekinlere agrotehnikanyň kadalaryna laýyklykda edilýän ideg, sebitleri durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek, Oba milli maksatnamasyny durmuşa geçirmek, raýatlaryň hal-ýagdaýyny gowulandyrmak ugrunda ýerlerde amala aşyrylýan işler barada hasabat berdiler.
Hormatly Prezidentimiz mejlise gatnaşyjylara we welaýatlaryň häkimlerine, ähli watandaşlarymyza ýüzlenip, oba hojalyk toplumynda amala aşyrylýan özgertmeleriň gowy netije berýändigini belledi. Merdana daýhanlarymyz ýylyň-ýylyna oba hojalyk ekinleriniň bol hasylyny ösdürip ýetişdirýärler we ýurdumyzda azyk önümleriniň bolçulygyny döretmäge mynasyp goşant goşýarlar diýip, hormatly Prezidentimiz sözüni dowam etdi.
Daýhanlaryň netijeli zähmet çekmegi, ene toprakdan ýokary hasyl almagy üçin döwletimiz tarapyndan ähli zerur şertler döredilýär. Şeýle mümkinçilikden peýdalanyp, oba hojalyk işgärleri uly üstünlikleri hem gazanýarlar. Gallaçy daýhanlarymyzyň gazanýan üstünlikleri has-da guwandyrýar. “Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” diýlip yglan edilen ýylda hem olaryň yhlasly we halal zähmeti netijesinde ekin meýdanlarynda gallanyň bol hasyly ösdürilip ýetişdirildi diýip, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Möhüm möwsüm bolan galla oragy ýakynlaşyp gelýär. Gallaçylaryň öňünde durýan indiki wezipe — köp zähmet siňdirilip, yhlas bilen ýetişdirilen bugdaý hasylyny çalt we ýitgisiz ýygnap almakdan ybaratdyr diýip, hormatly Prezidentimiz belledi hem-de Ahal, Mary, Lebap welaýatlarynda 6-njy iýundan, Daşoguz we Balkan welaýatlarynda bolsa 13-nji iýundan galla oragyna başlamaga ak pata berýändigini mälim etdi.
Asylly däbe görä, il içinde uly hormatdan peýdalanýan ýaşulular orak möwsümine başlap bersinler diýip, döwlet Baştutanymyz edermen gallaçylara we ähli oba hojalyk işgärlerine berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, saçaklarymyzyň rysgal-berekedi, ýaşaýşyň çeşmesi bolan guşgursak bugdaýyň mukdaryny yzygiderli artdyryp, täze zähmet üstünliklerini gazanmagy tüýs ýürekden arzuw etdi.
“Çäjiňize bereket, hormatly gallaçylar!” diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow arzuw etdi.
Soňra hormatly Prezidentimiz wideoşekilli göni aragatnaşyga Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Myradowy çagyrdy. Wise-premýer gözegçilik edýän düzümlerinde işleriň ýagdaýy, geljek ýyl üçin Döwlet býujetini düzmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Ýurdumyzyň esasy maliýe meýilnamasy düzülende, “Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2018-2024-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamasynda” bellenilen ileri tutulýan ugurlar nazara alyndy.
Şonuň bilen birlikde, Türkmenistany durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň esasy ugurlarynyň we 2019-njy ýyl üçin Maýa goýum maksatnamasynyň taslamalaryny taýýarlamak göz öňünde tutulýar.
Bu işleri geçirmek üçin häkimlikler, ministrlikler, pudaklaýyn dolandyryş edaralary tarapyndan zerur bolan maglumatlary hem-de hasaplamalary taýýarlamagyň tertibi we möhletleri kesgitlenildi. Mundan başga-da, usulyýet gollanmalaryny işläp taýýarlamak hem-de degişli hünärmenler üçin maslahat-düşündiriş işlerini geçirmek meýilleşdirilýär.
Hasabatyň dowamynda Aşgabat şäheriniň Berkararlyk etrabynda binalary we desgalary gurmagyň taslamasy barada hem habar aýdyldy.
Milli Liderimiz hasabaty diňläp, döwletimiziň ykdysady syýasatyny durmuşa geçirmegiň möhüm guraly bolup durýan Döwlet býujetiniň ähmiýetine ünsi çekdi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow döwlet girdejileriniň hem-de çykdajylarynyň möçberiniň we düzüminiň milli ykdysadyýetimiziň mümkinçiliklerine hem-de zerurlyklaryna kybap getirilmeginiň möhümdigini belledi.
Raýatlarymyzyň ýaşaýyş-durmuş şertleriniň gowulandyrylmagyna, zähmet haklarynyň ýokarlandyrylmagyna, bilim we saglygy goraýşyň ösdürilmegine gönükdirilýän serişdeleriň artdyrylmagyna aýratyn üns berilmelidir diýip, milli Liderimiz wise-premýere 2019-njy ýyl üçin Döwlet býujetiniň taslamasyny Ministrler Kabinetiniň garamagyna hödürlemegi tabşyrdy. Hormatly Prezidentimiz Aşgabat şäheriniň Berkararlyk etrabynda binalaryň we desgalaryň gurluşygynyň taslamasyna ünsi çekmek bilen, degişli işleri geçirmegi tabşyrdy.
Soňra wideoşekilli göni aragatnaşykda döwlet Baştutanymyz maliýe we ykdysadyýet ministri B.Bazarowyň 13 - 17-nji maý aralygynda Tailandda geçirilen BMG-niň Aziýa we Ýuwaş ummany sebitleri üçin Ykdysady hem-de durmuş meseleleri boýunça komissiýasynyň 74-nji mejlisine gatnaşmagy baradaky hasabatyny diňledi. BMG-niň iri düzümleriniň biriniň nobatdaky mejlisiniň gün tertibine Aziýa — Ýuwaş ummany sebitinde 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Durnukly ösüş maksatlaryny ýerine ýetirmek meseleleri girizildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow üstünlikli durmuşa geçirilýän Oba milli maksatnamasynyň baş maksadynyň adamlaryň durmuşynyň hilini täze derejä çykarmakdan, ilatyň abadançylygyny gowulandyrmak üçin zerur şertleri döretmekden ybaratdygyny, bularyň bolsa Durnukly ösüş maksatlarynyň wezipeleri bilen sazlaşýandygyny nygtady. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz bu resminamada bellenilen çäreleriň öz wagtynda ýerine ýetirilmegini üns merkezinde saklamagyň möhümdigini belläp, ministre bu maksatnamanyň durmuşa geçirilişini içgin seljermegi tabşyrdy.
Soňra milli Liderimiz wezipe borçlaryny göwnejaý ýerine ýetirmän, işde goýberen düýpli kemçilikleri üçin maliýe we ykdysadyýet ministri B.Bazarowa berk käýinç yglan edip, ýol berlen kemçilikleri gysga wagtyň içinde düzetmegi oňa soňky gezek duýdurdy.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow wise-premýer G.Myradowa ýüzlenip, ähli döwletlerde esasy gymmatlyk hökmünde yglan edilen adam ömrüniň dowamlylygynyň uzaldylmagy üçin şertleriň döredilmeginiň möhümdigini belledi. Raýatlaryň ömrüniň uzalmagy ýurduň ykdysadyýetiniň ösüşiniň ýokary görkezijisi hasaplanylýar. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz ýaşaýşyň ýokary derejesini üpjün etmegiň, ilatyň abadançylygyny ýokarlandyrmagyň, raýatlarymyzyň durmuş taýdan goraglylygyny gowulandyrmagyň häzirki döwrüň esasy wezipeleriniň hatarynda durýandygyny belledi.
BMG-niň «Müňýyllygyň ösüş maksatlary» atly maksatnamasynda hem bu meseleler esasy gymmatlyklar hökmünde kesgitlenildi. Döwlet Baştutanymyz Milletler Bileleşiginiň bu resminamasyny durmuşa geçirmek bilen baglylykda, Türkmenistanyň degişli milli maksatnamany kabul edendigini belläp, biziň esasy maksadymyzyň halkymyzyň saglygyny goramakdan we pugtalandyrmakdan ybaratdygyny, munuň bolsa raýatlarymyzyň ömrüniň uzalmagyna gönüden-göni täsir edýändigini nygtady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu işde parahatçylygy we abadançylygy, ekologiýa howpsuzlygyny üpjün etmegiň möhüm şert bolup durýandygyny, onuň döwlet syýasatyny amala aşyrmakda esasy ýörelge hasaplanylýandygyny belledi hem-de wise-premýere anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Meredow ýangyç-energetika toplumynyň dürli ulgamlarynda alnyp barylýan işler hem-de 23 - 24-nji maýda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda geçirilen Türkmenistanyň IX halkara Gaz kongresiniň netijeleri barada hasabat berdi. Oňa daşary ýurt kompaniýalarynyň 100-den gowragynyň hem-de halkara guramalaryň wekilleri gatnaşdy.
Kongresde dünýä gaz senagatynyň ösüşi ýaly möhüm meselelere garaldy. Ýurdumyzda gazhimiýa ulgamynda amala aşyrylýan taslamalara hem-de tebigy gazy paýlamakda we ulanmakda işewürligiň netijeliligini ýokarlandyrmaga, nebitgaz pudagy üçin ýokary hünärli hünärmenleri taýýarlamaga aýratyn üns berildi.
Forumyň çäklerinde “tegelek stoluň” başynda duşuşyk geçirildi. Oňa gatnaşyjylar Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygynyň taslamasynyň durmuşa geçirilişi bilen tanyşdylar. Ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynyň ýolbaşçylarynyň Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga gyzyklanma bildirýän daşary ýurtly işewürler bilen geçiren duşuşyklarynyň barşynda özara gatnaşyklaryň ileri tutulýan ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, wise-premýere Türkmenistanyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin maksatnamasyny mundan beýläk-de durmuşa geçirmäge degişli birnäçe tabşyryklary berdi. Döwlet Baştutanymyz daşary ýurt işewürliginiň wekilleri bilen hyzmatdaşlygyň çäklerinde ýangyç çig malyny düýpli gaýtadan işlemek ulgamynda iri düzümleýin taslamalara maýa serişdelerini çekmäge, ýurdumyzda öndürilýän nebit we gaz önümlerini ýerlemegiň bazarlaryny giňeltmäge aýratyn üns berilmelidigini nygtady.
Milli Liderimiz dünýäniň energetika döwletleriniň hataryna girýän Türkmenistanyň ägirt uly serişdelerinden netijeli peýdalanmagyň milli ykdysadyýetimiziň uly kuwwatyny doly güýjünde ulanmaga, halkymyzyň abadançylygyny has-da ýokarlandyrmaga ýardam etmelidigini belläp, bu babatda wise-premýere anyk görkezmeleri berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary K.Durdymyradow gözegçilik edýän ulgamyndaky işleriň ýagdaýy, döwlet Baştutanymyzyň daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleriň öndürilişini artdyrmak boýunça beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz senagat toplumynyň pudaklarynyň öňünde daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri artdyrmak, ýurdumyzda ýokary tehnologiýaly önümçilik düzümini kemala getirmek, ýerli çig malyň hasabyna ýokary hilli harytlaryň we önümleriň köp görnüşlerini çykarýan gaýtadan işleýän kärhanalary döretmek boýunça goýlan wezipeleri çalt çözmegiň wajypdygyny nygtady.
Milli Liderimiz ýurdumyzyň önümleriniň içerki we daşarky bazarlardaky bäsdeşlige ukyplylygyny milli ykdysadyýetimiziň möhüm bölegi bolan, tutuş ýurdumyzyň halk hojalyk toplumyny senagatlaşdyrmakda uly orun eýeleýän gurluşyk serişdelerini öndürmek ulgamynda üpjün etmegiň zerurdygyny belledi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow “Türkmendemirönümleri” zawodyny döwrebaplaşdyrmak baradaky meseläniň üstünde içgin işlemegiň zerurdygyny nygtap, wise-premýere bu babatda anyk tabşyryklary berdi.
Dünýäniň iň gowy tejribesini ulanmak, senagat harytlarynyň öndürilýän möçberlerini artdyrmak hem-de görnüşlerini giňeltmek, bu ulgama öňdebaryjy tehnologiýalary we täzelikleri ornaşdyrmak arkaly pudaklaýyn düzümi mundan beýläk-de ösdürmek işiň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda görkezildi. Milli Liderimiz şeýle hem senagat pudagynyň kuwwatyndan doly peýdalanmak meselelerini berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Soňra milli Liderimiz şol bir wagtda B.Jumaýewi göni aragatnaşyga çagyrdy. Ol Balkan welaýatynyň Garabogaz şäherinde gurulýan karbamid zawodynyň gurluşygynyň we tehnologik üpjünçiliginiň barşy barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz gazhimiýa pudagynyň iri kärhanasyny bellenen möhletde işe girizmegiň wajypdygyny aýdyp, B.Jumaýewi “Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň “Garabogazkarbamid” zawodynyň direktory wezipesine bellemek hakyndaky Karara gol çekdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow öňümizdäki dynç alyş günlerinde ýurdumyzda Türkmen halysynyň we dokma senagatynyň işgärleriniň gününiň bellenilýändigini aýdyp, tutanýerli zähmeti bilen ýurdumyzyň halyçylygyny hem-de dokma senagatyny ösdürmäge, Watanymyzyň ykdysady kuwwatyny artdyrmaga saldamly goşant goşan pudagyň zähmetkeşleriniň birnäçesini döwletimiziň öňünde bitiren hyzmatlary üçin döwlet sylaglary bilen sylaglamak we hormatly atlary dakmak hakyndaky Permana gol çekdi.
Milli Liderimiz öňümizdäki baýramçylyk çärelerini ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmegiň wajypdygyny aýdyp, wise-premýere degişli tabşyryklary berdi.
Soňra göni wideoaragatnaşyk arkaly Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary D.Amangeldiýew Türkmenbaşy etrabynyň çäginde Aşgabat — Türkmenbaşy awtomobil ýoly boýunça demir ýoluň üstünden geçýän awtomobil köprüsini gurmakda alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz ýol gurluşygy ulgamynda maksatnamany ýerine ýetirmegiň ilkinji nobatdaky wezipelerine ünsi çekmek bilen, bar bolan ýollary döwrebaplaşdyrmagyň hem-de täze ýollary gurmagyň ýokary hiliniň üpjün edilmeginiň, olary göwnejaý derejede ulanmagyň möhümdigini nygtady. Bu çäreleriň ählisi ulag gatnawyny amatlaşdyrmaga hem-de awtoulag serişdeleriniň sanynyň barha artýandygyny göz öňünde tutup, ýol ulgamynyň geçirijilik ukybyny artdyrmaga, ýollarda howpsuzlyk derejesini pugtalandyrmaga mümkinçilik berýär.
Döwlet Baştutanymyz gürrüňi dowam edip, obalaryň, şäherçeleriň, etrapdaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini özgertmek boýunça rejelenen görnüşdäki 2020-nji ýyla çenli Milli maksatnamany durmuşa geçirmek nukdaýnazaryndan, awtomobil köprüsiniň ähmiýetini aýratyn belledi. Täze desganyň işe girizilmegi ýurdumyzyň ulag we düzümleýin babatda ösmegine, ýerli ýaşaýjylara ýakynda ýerleşýän ilatly ýerlere gidip-gelmegi üçin has oňaýly şertleri döretmäge ýardam eder.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow awtomobil ýollary ulgamyny döwrebaplaşdyrmakda öňdebaryjy tehnologiýalara esaslanmagyň, ýokary derejeli awtomobil ýollarynyň we köprüleriň gurluşygyna jogapkärli çemeleşmegiň möhümdigini belledi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ç.Gylyjow gözegçilik edýän söwda toplumyndaky işleriň ýagdaýy, ýurdumyzda kiçi hem-de orta telekeçiligi döwlet tarapyndan goldamak boýunça amala aşyrylýan çäreler, Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň mümkinçiliklerini ulanmak arkaly daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan hem-de eksport ugurly önümleriň öndürilişini artdyrmak boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzda öndürilýän önümleri daşarky bazarlara çykarmak, halkara gatnaşyklaryň gurallaryny we usullaryny kämilleşdirmek, Watanymyzyň senagat toplumynyň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmak maksady bilen, işewürlik başlangyçlaryny işjeňleşdirmek üçin şertleri döretmek, bu ulgama öňdebaryjy tejribäni hem-de täze tehnologiýalary ornaşdyrmak boýunça wajyp meselelere ünsi çekdi. Milli Liderimiz şu ugurda durmuşa geçirilýän işlere berk gözegçiligiň ýola goýulmalydygyny belledi hem-de bu babatda wise-premýere degişli anyk görkezmeleri berdi.
Soňra göni aragatnaşyk arkaly geçirilýän mejlisde Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Abdyýewa iýun aýynda geçiriljek baýramçylyklar we şanly seneler mynasybetli meýilleşdirilen çäreleriň maksatnamasy hem-de medeni-durmuş maksatly binalaryň açylyş dabaralaryna görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi. Şeýle hem wise-premýer döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň garamagyna “Sport” teleýaýlymynda halkara sport ýaryşlaryny ýaýlyma goýbermek barada daşary ýurt kompaniýasy bilen şertnama baglaşmak hem-de çykdajylary tölemek hakyndaky çözgüdiň taslamasyny hödürledi.
Iýun aýynyň baýramçylyk maksatnamasynda ýurdumyzyň sungat ussatlarynyň gatnaşmagyndaky konsertler, sahnalaşdyrylan oýunlar, sergiler hem-de bäsleşikler, Çagalary goramagyň halkara güni, Daşky gurşawy goramagyň bütindünýä güni, Ylymlar güni, Medeniýet we sungat işgärleriniň hem-de Magtymguly Pyragynyň şygryýet güni mynasybetli guraljak ylmy we pudaklaýyn maslahatlar bar. Mekdep okuwçylarynyň dynç alyş möwsüminiň açylmagy we Bütindünýä welosiped güni mynasybetli meýilleşdirilen medeni çäreler barada-da hasabat berildi.
Indiki aýda “Talyp joşguny — 2018” döredijilik bäsleşiginiň jemleýji tapgyry, Aşgabat şäherinde, Ahal, Balkan, Daşoguz welaýatlarynda “Ýaňlan, Diýarym!” telebäsleşiginiň jemleýji tapgyrlary geçiriler.
Belli türkmen kompozitory Nury Halmämmedowyň doglan gününiň 80 ýyllygy mynasybetli “Nury Halmämmedowyň sazy — döwürleriň öçmejek mukamy” atly festiwal geçiriler we Döwlet simfoniki orkestriniň konserti bolar.
Medeniýet we sungat işgärleriniň hünär baýramçylygy mynasybetli däp bolan Medeniýet hepdeligi geçiriler. Mundan başga-da, iýun aýynda sportuň welosport, tennis, futbol, göreş we beýleki görnüşleri boýunça ýaryşlar, “Ýol hereketiniň howpsuzlygy — ömrümiziň rahatlygy” atly maslahat geçiriler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, öňde boljak baýramçylyk çäreleriniň we täze desgalaryň açylyş dabaralary mynasybetli guralýan medeni-köpçülikleýin dabaralaryň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek boýunça wise-premýere anyk tabşyryklary berdi. Şolaryň hemmesi mazmun babatda tapawutlanmalydyr hem-de türkmen halkynyň özboluşly däp-dessurlaryny giňden beýan etmelidir diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Şeýle hem milli Liderimiz Türkmenistanyň daşary ýurtlar bilen ýola goýýan ynsanperwerlik gatnaşyklaryny pugtalandyrmaga gönükdirilen halkara medeni çäreleriň we forumlaryň ýokary derejede geçirilmeginiň wajypdygyny nygtady.
Hormatly Prezidentimiz ýurdumyzyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işi barada aýdyp, eziz Diýarymyzyň uzak ýaşly raýatlary barada radioda we telewideniýede gepleşikleri guramagyň hem-de metbugat neşirleriniň sahypalarynda makalalary çap etmegiň wajypdygyny belledi. Milli Liderimiz uzak ýaşly adamlaryň köp bolmagynyň ýurduň abadançylygyny, parahat, asuda, bagtyýar durmuşy alamatlandyrýandygyny aýdyp, wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow “Sport” teleýaýlymynyň işini kämilleşdirmegiň zerurdygyny belläp, Türkmenistanyň dünýäniň sport ýurdy hökmündäki abraýynyň ýokary galmagyna kömek edýän we ýurdumyzda guralýan iri halkara ýaryşlary nazara almak bilen, hödürlenen resminamany makullady.
Soňra göni wideoaragatnaşyk arkaly Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Çakyýew welaýat merkezlerinde — Balkanabatda, Daşoguzda, Maryda we Türkmenabatda ýolagçy awtomenzilini gurmagyň taslamalary barada hasabat berdi. Döwlet Baştutanymyzyň garamagyna täze desgalar we olaryň ýerleşjek ýerleri barada aýdyň düşünje almaga mümkinçilik berýän şekiller hödürlenildi.
Milli Liderimiz häzirki wagtda ýurdumyzyň ulag ulgamynyň dünýäniň esasy önüm öndürijileriniň döwrebap awtomobil tehnikalary bilen üpjün edilendigini, olaryň şäheriň içindäki we şäherara gatnawlarda ulanylýandygyny belläp, hödürlenen taslamalary makullady hem-de bu ugurda alnyp barylýan işleri berk gözegçilikde saklamak barada wise-premýere birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Göni aragatnaşykda geçirilýän mejlis Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary P.Agamyradowyň hasabaty bilen dowam etdi. Wise-premýer ilata lukmançylyk hyzmatyny bermekde täze sanly tehnologiýalary girizmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Bellenilişi ýaly, häzirki döwürde Aşgabat şäheriniň keselleri bejeriş-öňüni alyş edaralarynda, welaýatlardaky merkezlerde elektron resminama dolanyşygy ulgamy hereket edýär. Lukmançylyk maglumatlaryny gyssagly alyşmaga, näsaglara maslahat beriş hem-de bejeriş kömegini bermek üçin teleköprüleri guramaga mümkinçilik berýän telearagatnaşyk ýola goýuldy.
Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň maslahatlaryna laýyklykda, dünýäniň ösen ýurtlarynda adamlaryň saglyk ulgamyndaky sowatlylygyny ýokarlandyrmak, aralyk geňeşmeleri hem-de saglyk ýagdaýyna gözegçiligi ýola goýmak, lukman bilen näsaglaryň arasyndaky gatnaşyklary amala aşyrmak maksady bilen ýörite SMS habarnamalaryny ibermek usuly giňden ulanylýar. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygyna laýyklykda Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginde degişli pudaklaýyn dolandyryş edaralary bilen bilelikde “Altyn asyr” öýjükli telefon aragatnaşyk ulgamynyň üsti bilen şeýle maglumatlary ugratmagyň meseleleri öwrenildi.
Şeýle hem şu mesele boýunça göni aragatnaşyk arkaly saglygy goraýyş we derman senagaty ministri N.Amannepesow hasabat berdi. Döwlet Baştutanymyzyň garamagyna ilatyň arasynda keselleriň öňüni alyş işlerini ýokarlandyrmaga, sagdyn durmuş ýörelgelerini, beden işjeňligini wagyz etmäge, ýaramaz endiklerden gaça durmagy höweslendirmäge, sagdyn iýmitlenmegiň esaslary hakyndaky ylymlary ýaýratmaga gönükdirilen täze hyzmatlary girizmek hakyndaky teklip hödürlendi. SMS habarnamalary lukmançylyk barlaglarynyň öz wagtynda geçirilmegine ýardam eder.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow teklibiň örän möhümdigini belläp, bu hyzmaty guramak işini has-da kämilleşdirmegiň zerurdygyna ünsi çekdi. Şunuň bilen baglylykda, SMS-maglumatlary ornaşdyrmak bilen baglanyşykly meseleleri jikme-jik işläp taýýarlamak babatda wise-premýere birnäçe tabşyryklary berdi.
Döwlet Baştutanymyz öýjükli aragatnaşygyň operatorlary arkaly habarnamalary ibermek ýaly usulyň netijelidiginiň lukmançylyk ulgamyndaky maglumatlary guramaga oýlanyşykly çemeleşilmegine baglydygyny belläp, lukmançylyk ulgamynda bolşy ýaly, aragatnaşyk hem-de maglumatlar tehnologiýalarynda iň gowy hünärmenleri işe çekmegi tabşyrdy. Milli Liderimiz şeýle hem ministre ilatyň arasynda köpçülikleýin öňüni alyş işleri, şol sanda häzirki zaman usullaryny ulanmak babatda birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Soňra göni aragatnaşyga ýurdumyzyň Ýokary gözegçilik edarasynyň başlygy G.Müşşikow çagyryldy. Ol gözegçilik edýän düzümleriniň işiniň netijeliligini ýokarlandyrmak, şeýle hem milli Liderimiziň ozal beren tabşyryklaryny ýerine ýetirmek boýunça alnyp barylýan anyk işler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz adam hakyndaky aladanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridigini belläp, halkymyzyň abadançylyk derejesiniň ýokarlandyrylmagyna gönükdirilen döwlet maksatnamalarynyň durmuşa geçirilmegi bilen baglanyşykly meseleleri berk gözegçilikde saklamagy talap etdi.
Soňra göni aragatnaşyga çagyrylan Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy G.Mämmedowa milli parlamentiň altynjy çagyrylyşynyň nobatdaky mejlisine görülýän taýýarlyk barada aýtdy.
Bellenilişi ýaly, onuň gün tertibine ýurdumyzyň durmuş-ykdysady taýdan ösüşiniň üpjün edilmegine, demokratik esaslarynyň pugtalandyrylmagyna gönükdirilen kanunlaryň taslamalaryny ara alyp maslahatlaşmak bilen baglanyşykly meseleler giriziler.
Şunuň bilen birlikde, parlamentara gatnaşyklary ösdürmek, kanunçykaryjylyk ulgamynda dünýäniň öňdebaryjy tejribesini özleşdirmek boýunça yzygiderli çäreler durmuşa geçirilýär. Şeýle hem deputatlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň üsti bilen kabul edilýän kanunlaryň we beýleki kadalaşdyryjy-hukuk namalarynyň mazmuny hem-de ähmiýeti, Türkmenistanyň hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda amala aşyrýan içeri we daşary syýasatynyň möhüm ugurlary hakynda düşündiriş işlerini yzygiderli alyp barýandyklary habar berildi.
Milli Liderimiz habary diňläp, ösüşiň häzirki ýagdaýyny hem-de onuň esasy ugurlaryny, halkara hukugyň umumy ykrar edilen kadalaryny nazara alyp, döwletimiziň we jemgyýetimiziň durmuşynyň ähli ulgamlarynyň işini kadalaşdyrýan kanunçylygyň döwrebaplaşdyrylmagynyň zerurdygyna ünsi çekdi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz deputatlaryň ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan giň möçberli özgertmeleri çuňlaşdyrmak, raýatlyk edaralaryny pugtalandyrmak, halkymyzyň durmuş derejesini ýokarlandyrmak bilen baglanyşykly wezipeleriň durmuşa geçirilmegi ugrunda tagalla etmelidiklerini belledi. Bu barada aýtmak bilen, hormatly Prezidentimiz deputatlaryň saýlawçylar, ýerli häkimiýet we öz-özüňi dolandyryş edaralary, jemgyýetçilik guramalary bilen yzygiderli gatnaşyklary ýola goýmalydyklaryna ünsi çekdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow göni aragatnaşykda DIM-niň alyp barýan işleri, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň durnukly ulag ulgamy boýunça halkara başlangyçlaryny amala aşyrmak maksady bilen durmuşa geçirilýän çäreler barada hasabat berdi.
Bellenilişi ýaly, bu ulgamdaky hyzmatdaşlyk ählumumy gün tertibiniň esasy ugurlarynyň biri bolup durýar. Ýurdumyzda bu pudakda, şol sanda abraýly halkara guramalaryň çäklerinde yzygiderli işler alnyp barylýar. Hyzmatdaşlygyň sazlaşykly we netijeli häsiýete eýedigini bellemeli. Milli Liderimiziň başlangyjy boýunça BMG-niň Baş Assambleýasynyň kabul edýän degişli Kararnamalary munuň aýdyň subutnamasydyr.
Ýewraziýa giňişliginde sebitara we halkara ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmegiň çäklerinde Türkmenistan ulag-üstaşyr geçelgelerini döretmek boýunça birnäçe teklipler bilen çykyş etdi. Şolaryň amala aşyrylmagy «Demirgazyk — Günorta» we «Günbatar — Gündogar» ugurlary boýunça ýük daşamagyň we ýolagçy gatnatmagyň möçberlerini mundan beýläk-de artdyrmaga mümkinçilik berer. Döwlet Baştutanymyzyň ýolbaşçylygynda ýurdumyzyň ulag ulgamy toplumlaýyn esasda döwrebaplaşdyrylýar we täze düzümleýin desgalar gurulýar.
Ekspeditorlar assosiasiýasynyň halkara federasiýasy (FIATA) bilen özara gatnaşyklar berkidilýär. Bu federasiýanyň ýolbaşçysy 2-nji maýda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda geçirilen “Beýik Ýüpek ýoly —–täze ösüşlere tarap” atly halkara maslahata gatnaşdy. Häzirki döwürde ştab-kwartirasy Şweýsariýanyň Glattbrug şäherinde ýerleşýän bu federasiýanyň agzalygyna dünýäniň 150 döwletinden ugurdaş düzümler girýär.
Şunuň bilen baglylykda, wise-premýer, DIM-niň ýolbaşçysy hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň garamagyna ýurdumyzda Türkmen milli logistik-ekspeditorçylyk assosiasiýasyny döretmek we onuň soňlugy bilen Ekspeditorlar assosiasiýasynyň halkara federasiýasynyň doly hukukly agzalygyna girmegi baradaky teklibi hödürledi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, Bitarap Türkmenistanyň ulag-aragatnaşyk ulgamynda halkara hyzmatdaşlygy meseleleri boýunça işjeň orny eýeleýändigini belledi. Häzirki şertlerde bu möhüm ugurdaky netijeli gatnaşyklary pugtalandyrmak we giňeltmek sebit hem-de ählumumy derejedäki durnukly ösüşiň, oňyn goşulyşmak hereketleriniň möhüm bölegidir.
Bu ugurda ägirt uly mümkinçiliklere eýe bolan ýurdumyz iri düzümleýin taslamalary üstünlikli durmuşa geçirip, anyk başlangyçlary öňe sürýär we şol bir wagtyň özünde täze, has giň möçberli özara bähbitli hyzmatdaşlygyň kemala gelmegine mynasyp goşant goşýar diýip, milli Liderimiz belledi. Şeýle taslamalaryň hatarynda maý aýynyň başynda ulanmaga berlen we Beýik Ýüpek ýolunyň täze görnüşde dikeldilmegini şertlendirýän hem-de häzirki zaman multimodal ulag-üstaşyr we logistika ulgamyny kemala getirmekde wajyp orny eýeleýän Türkmenbaşynyň täze Halkara deňiz porty bar. Şeýlelikde, sebitara we yklymara söwda-ykdysady gatnaşyklary ösdürmek üçin mümkinçilikler açylýar.
Hormatly Prezidentimiz FIATA bilen hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak we Türkmen Milli logistik-ekspeditorçylyk assosiasiýasyny esaslandyrmak hakyndaky teklibi oňlap, wise-premýere, DIM-niň ýolbaşçysyna bu ugurda degişli işleri amala aşyrmagy hem-de Türkmenistanyň durnukly ulag ulgamy boýunça işjeň başlangyçlaryny öňe ilerletmek we durmuşa geçirmek boýunça maksatnamalaýyn işleri dowam etmegi tabşyrdy.
Şeýle hem döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň Hytaý Halk Respublikasyndaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Ç.Rustemowany şol bir wagtda Türkmenistanyň Koreýa Halk Demokratik Respublikasyndaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi wezipesine bellemek hakyndaky Permana gol çekdi.
Soňra hormatly Prezidentimiz göni wideoaragatnaşyk arkaly Ministrler Kabinetiniň agzalaryna, watandaşlarymyza ýüzlenip, şu gün Aşgabat şäheriniň gününiň uly dabaralara beslenip bellenip geçilýändigini aýtdy. Paýtagtymyz häzirki döwürde dünýäde iň owadan we durnukly ösýän, ýaşamak üçin has oňaýly şäherleriň birine öwrüldi. Aşgabat şäheri indi iri ylym-bilim, medeniýet we işewürlik merkezi hökmünde dünýäde giňden tanalýar.
Paýtagtymyzyň çäkleri täze döredilen etraplaryň, gurulýan ýaşaýyş jaýlarynyň, senagat we seýilgäh zolaklarynyň hasabyna barha giňelýär. Biz täze keşbe eýe bolýan ak şäherimizi mundan beýläk-de ösdürmäge uly üns bereris diýip, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Öňümizdäki ýekşenbe güni Türkmen halysynyň we dokma senagatynyň işgärleriniň gününi giňden belläris diýip, milli Liderimiz Garaşsyzlyk ýyllarynda ähli pudaklar bilen bir hatarda bu ugurlarda hem ajaýyp üstünlikleriň gazanylandygyny belledi. Pudaga ägirt uly maýa goýum serişdeleri gönükdirilip, häzirki zamanyň iň kämil enjamlary bilen üpjün edilen täze dokma toplumlary, haly kärhanalary gurlup, ulanmaga berildi.
Bu kärhanalarda dünýä bazarlarynda uly islegden peýdalanýan ýokary hilli dokma önümleriniň hem-de gözelligi, nepisligi bilen göreni haýran galdyrýan türkmen halylarynyň önümçiligi talabalaýyk ýola goýuldy diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy we döwletimiziň dokma senagatyny ösdürmek, ene-mamalarymyzdan miras galan halyçylyk sungatymyzy dünýä ýaýmak, pudagyň işgärleriniň ýaşaýyş-durmuş we iş şertlerini has-da gowulandyrmak üçin geljekde hem ähli zerur işleri geçirjekdigini nygtady.
Döwlet Baştutanymyz Ministrler Kabinetiniň agzalaryny we olaryň üsti bilen paýtagtymyzyň ähli ilatyny, mähriban halkymyzy Aşgabat şäheriniň güni hem-de ýetip gelýän Türkmen halysynyň we dokma senagatynyň işgärleriniň güni bilen tüýs ýürekden gutlap, hemmelere berk jan saglyk, abadan we bagtyýar durmuş, ýurdumyzyň gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.
Mejlisi jemläp, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow oňa gatnaşyjylara alyp barýan işlerinde uly üstünlik, maşgala abadançylygyny we rowaçlyk arzuw etdi.


c: text/html

text:
Boeing 777
Boeing 777 (Triple Seven ýa-da T7) — Boeing kompaniýasynyň uçary, bu kysymdaky howa gämisi 300-e çenli we şondan hem köp ýolagçylar üçin niýetlenendir. Onuň uçuş uzaklygy 15500 kilometre golaýdyr. Bu uçarda ýolagçylar üçin kinofilmlere tomaşa etmäge, aýdym-saz diňlemäge mümkinçilik berýän hususy multimediýa ulgamy bar. Uçarda GSM we Wi-Fi aragatnaşygyny peýdalanmak mümkindir. Uçaryň daşynda oturdylan kamera bortuň içinde bolup geçýän anyk ýagdaýy görkezýär[1][2].
777-200LR[üýtget | edit source]
Boeing 777-200 LR uçary dünýäde iň uzyn aralyga gonman uçmagy amala aşyrmaga ukyplydyr, ol 21 müň 601 kilometre barabardyr. Boeing 777-200 LR uçarynyň gurluşy kompozit serişdeleri ulanmagy özünde jemleýär, olaryň agramy tutuş gurnawyň umumy agramynyň 9 göterimine barabardyr. Bu serişdeler dolandyryş gurallaryny we kabinanyň düşegi üçin hem peýdalanyldy. Fýuzelýažyň esasy bölegi tegelek kesişmesi bilen tapawutlanýar we onuň yzky bölegi keser kysymly bolup durýan yzky konusa geçýär, şol ýerde kömekçi güýç beriji enjam bar.
Uçaryň ganaty ýokary howplara garşy durmaga ukyply bolmak mümkinçiliginde ýasalyp, ol 905 km/sag. uly tizlik üçin niýetlenendir. Ganatynyň gurluşy ozalky uçarlar bilen deňeşdirilende örän giň we galyňdyr. Şonuň netijesinde peýdaly agramlylyk hem-de uzaklylyk artdyryldy. Mundan başga-da, uçuşyň belentligi ýokarlandy, şeýle hem uçuş görkezilijileri gowulandyryldy.
Goşgylarynyň ýygyndylary[üýtget | edit source]
- ↑ Türkmenistanyň “Howa derwezesi” halkara hyzmatdaşlygy üçin giňden açykdyr
- ↑ Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisi

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
multiswitch 10/32 cykys
Taze heniz ulanylmadyk dine alyp dakaymalyGörmek Şaýlar we Aksesuarlar goşulan wagty 1 aý öň Gören adam sany 36x
Mana iphone4g gerek
Mana iphone4g gerekGörmek Telefonlar goşulan wagty 1 aý öň Gören adam sany 47x
entr ba renki gara yyly
Satlyk sentr ba renki gara yyly 2015Görmek Audio we Wideo goşulan wagty 1 aý öň Gören adam sany 34x
400tmt
Satlyk sentr ba renki gara yyly 2015Görmek Audio we Wideo goşulan wagty 1 aý öň Gören adam sany 13x
yeri Mary
Ady Sentr renki gara yyly 2015Görmek Audio we Wideo goşulan wagty 1 aý öň Gören adam sany 18x
Kamera
Bahasy: 6000 TMT. (30mln) Ýagdaýy gowy...! Model Panasonic MD10.000. Formaty HD FULL 1920×1080 ýokary kaçestowa...Suratada alýar...Cip ýokary tizlikli 64GB....Cyra yiti FZ3000...Batareýlary gowy... Zarýatniklerem gowy....Kamerada 2 battery... Cyrada ...Görmek Fototehnika goşulan wagty 1 aý öň Gören adam sany 44x
satlyk Telefon LENOVO
Telefon LENOVO A7000 SATÝAN BAHASY 1400 MANAT (7 mln)Görmek Telefonlar goşulan wagty 2 aý öň Gören adam sany 114x
А5 2016
Почти новый 2 сим +чип можно всё вместе без царапин ВСЁ есть на задней стороне заводская пленкаGörmek Telefonlar goşulan wagty 2 aý öň Gören adam sany 210x
LENOVO
Продаю нэтбук в хорошем состоянииGörmek Kompýuterler goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 32x
смартфон LENOVO
Продаю телефон LENOVO A7000 В ПОЧТИ НОВЫЙ С КОРОБКОЙ Номер:+99363722376 в городе МарыGörmek Telefonlar goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 14x
САМСУНГ А5 2016
ОСОБАЯ МОДЕЛЬ SM-A510FD МОЖНО НЕ СТАВИТЬ СЕБЯ ПЕРЕД ВЫБОРОМ ИСПОЛЬЗОВАТЬ ВТОРУЮ СИМКУ ИЛИ ЧИП А ИСПОЛЬЗОВАТЬ 2 СИМКИ +ЧИП ВСЁ ЗАВОДСКОЕ БЕЗ ЦАРАПИН НА ЗАДНЕЙ СТОРОНЕ ЗАВОДСКАЯ ПЛЁНКА. ЦЕНА ОКОНЧАТЕЛЬНАЯ.8ядеров андроид последняя версияGörmek Telefonlar goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 125x
PHILIPS LED
5метров 100манат оригинал с блоком питания в комплекте в наличии 4 коробки по 5метровGörmek Şaýlar we Aksesuarlar goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 63x
blu vivo 5 mini 2017
Nagusnuk yokk karopka barrGörmek Telefonlar goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 53x
not.3 kareyskiy
Işleyşi gowy dine sensyrda jalaja jayryk 3500 kone pulan berjekGörmek Telefonlar goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 47x
iPhone 5 ya da a3 2016 satyn aljak amatly
Mana gymmatdal yagdayy govu USSA gormedik hemme zady ba bolsun donmayan. Pochti taze tel gerek. iPhone 5 ya da a3 2016 telefonlar renki bez raznicha sammy glavny degim ussa gormedik bolsa bolyaGörmek Telefonlar goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 46x
8 Gb fleşka
Gyssagly 8 gb fleşka bahasy 70 manatGörmek Audio we Wideo goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 12x
Philips
Taze öy telefonGörmek Telefonlar goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 33x
Ноутбук acer
Продаю ноутбук не дорого без зарядного устройстваGörmek Kompýuterler goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 125x
Samsung J3 2016
Gyssagly J3 2016 satyan dine gerek adam jan etsin yagdayy gowy ussan bolsa gorkezp bilyaniz gyz ulananGörmek Telefonlar goşulan wagty 3 aý öň Gören adam sany 74x
Dell noutbuk
Hemme zady gul yaly isleyar dine batarey zaryad saklanok (onushyk bar) gyssaglyGörmek Kompýuterler goşulan wagty 4 aý öň Gören adam sany 137x


text:
Öwez Gündogdyýew-Aşgabat keramatly ärsagyň şäheri
Türkmeniň ykbal asmanyndan nur saçýan Garaşsyzlyk halkymyza diňe bir Altyn eýýamyň altyn gapysyny açyp bermän, eýsem onuň asyrlaryň jümmüşinden gözbaş alýan ýol-ýörelgelerini, däp-dessurlaryny, edim-gylymlaryny täzeden dikeltmeklige, medeni we ruhy miraslarynyň il-günüň köňül ganatyna öwrülmegine hem giň mümkinçilik berdi. Bu bolsa häzirki türkmen döwletiniň berk taryhy binýat esasynda gurulýandygyny alamatlandyrýar. Türkmen topragy müňlerçe ýyllaryň dowamynda dünýä medeniýetiniň umumy taryhy üçin ähmiýetli wakalaryň mesgeni boldy. Bu toprak ekerançylyk, maldarçylyk, ylym, medeniýet we sungat sallançagy boldy. Alymlar biziň eýýamymyzdan 6 müň ýyl öň türkmenleriň ata-babalarynyň öňdebaryjy bilimleri özleşdirendigini nygtaýarlar. Irki ekerançylyk zamanasyndaky türkmen jemgyýetleri Garadepe, Göksüýri, Ýylgynly ýaly oturymly ýerleri — ajaýyp ýadygärlikleri miras goýdy. Gadymy oguz-türkmen döwleti, Parfiýa zamanasy, seljuk türkmenleriniň döreden onlarça döwletleri, osman türkmenleriniň soltanlyklary we beýleki türkmen döwletleri adamzadyň syýasy taryhynda özboluşly adalat baýdagy bolup pasyrdady. Hut şonuň üçin hem Türkmenistany dünýä taryhynyň ösüşinde Hytaýyň, Mesopotamiýanyň, Müsüriň hatarynda goýýarlar. Ata-babalarymyz dünýä gymmatlyklarynyň arasynda özboluşly, milli öwüşgin bilen lowurdaýan ruhy we medeni baýlyklary bize miras galdyrdy. Medeni miras — bu perzendiň üstünde kökenek gerýän türkmen enesiniň hüwdüsidir, agras türkmen gojasynyň pendi-nesihatydyr. Mukaddes topragy gany bilen goran gaýduwsyz gerçegiň iň soňky demdäki wesýetidir, naçar doganyň gerçegiň jesedini ýuwýan ajy gözýaşydyr. Medeni miras — bu türkmeniň şan-şöhratdan doly geçmişine buýsanjydyr, şu gününe söýgüsidir, ertirine ynamydyr.


text:
Türkmenistanyň Saýlaw kodeksiniň 26-njy, 38-nji maddalaryna laýyklykda, Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň kabul eden karary esasynda, 2018-nji ýylyň 25-nji martynda geçiriljek Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň saýlawlary boýunça Türkmenistanda 125 sany, şol sanda: Aşgabat şäherinde 16, Ahal welaýatynda 15, Balkan welaýatynda 10, Daşoguz welaýatynda 27, Lebap welaýatynda 28, Mary welaýatynda 29 sany saýlaw okrugy döredildi.
Saýlaw okruglarynyň belgileri, atlary, merkezleri we araçäkleri baradaky maglumat ilatyň dykgatyna ýetirildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan başy başlanan «Amul — Hazar 2018» halkara awtoralliniň 15-nji sentýabrda tamamlanmagy mynasybetli Hazar deňziniň kenarynda geçen owadan daba...
Ženewadan gowşan hoş habar 2018-nji ýylyň 25-nji iýunynda Ženewada Türkmenistanyň başlangyjy boýunça Birleşen Milletler Guramasynyň Adam hukuklary boýunça Geňeşiniň 38-nji mejlisinde «Beýik Ýüpek ý...
3-nji iýunda geçirilen köpçülikleýin welosipedli ýörişiň öňüsyrasynda «Guinness World Reсords» kompaniýasynyň resmi wekili Şeýda Subaşi 2018-nji ýylyň 1-nji iýunynda «Aşgabat» köpugurly stadionynda we...
Şu gün dünýäniň köp ýurtlarynda ilkinji gezek Bütindünýä welosiped güni bellenildi, bu sene hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça Birleş...
Mähriban halkym! Eziz watandaşlar! Sizi Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň biziň ýurdumyzyň başlangyjy esasynda 3-nji iýuny «Bütindünýä welosiped güni» diýip yglan etmegi bilen tüý...
Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň wekilleri 2018-nji ýylyň 11-nji aprelinde geçirilen Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidentiniň nobatdan daşary saýlawlaryna...
Möhüm jemgyýetçilik-syýasy möwsüm bolan Türkmenistanyň Mejlisiniň altynjy çagyrylyşynyň düzümini, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalaryny saýlamagyň gutarnykly netijeleri j...
Örän möhüm jemgyýetçilik-syýasy çäräniň — Türkmenistanyň Mejlisiniň altynjy çagyrylyşynyň deputatlarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlarynyň gutarnykly...


text:
«Dogrulyk» kompaniýasy we hyzmatdaşy bolan rusiýanyň wideoyzarlamalary işläp düzme bilen işleşýän kompaniýasy bolan “Macroscop”, ilkinji gezek bilelikde “IP-taslamalary”/ “Ulgamlaýyn wideoregistrator” diýen döwrebap mowzuk boýunça seminar geçirdiler.Bu seminaryň çäginde Macroscop we «Dogrulyk» kompaniýalarynyň tehniki bilermenleri we spikerleri uly ölçegli ulgamlarda ýüze çykýan meseleleri orta alyp olary çözmekde programmalaýyn we enjamlaýyn usullary hödürlediler. Şeýle hem seminara gatnaşyjylara ulgamlaýyn widioregistratorlaryň madelirlenşindäki aýratynlyklarda ýetilen üstünlikler barada gürrüň berdiler.
Bu geçirilen seminarda myhmanlary iň täze tehniki işläpdüzmeler bilen tanyşdyrdylar.


text:
Salawmaleýkim talyplaryň ulanyjylary. Sizi line-däki galamdaş akkaundynyň web saýtyna çagyrýarys. Artykmaç zatlary ýazyp oturman, saýtyň linkini beräýeýin:
http://galamdas.ml
GALAMDAŞ line akkaundynyň web saýty açyldy
Salawmaleýkim talyplaryň ulanyjylary. Sizi line-däki galamdaş akkaundynyň web saýtyna çagyrýarys. Artykmaç zatlary ýazyp oturman, saýtyň linkini beräýeýin:
-
wagt
4 months ago
- Saýta @Haweran, agza bolup girdik. Birki sany hekalaryñyzdanam "ogurlap" saýtymyzda (direlisedebiyat.blogspot.ru) goyduk (galamdas.ml diyp çeşmesini gorkezdik;))
juda gowy saýt. Yoluñyz ak bolsun, işiñiz ileri bolsun. Uzak uzak ýyllaryñ dowamynda bäsdeşlikde ilhalar eserler bilen edebiyat muşdaklaryny begendirip durarys diyip umyt edyaris.
-
Gurban93
4 months ago
- Tüweleme uzak ýyllaryň dowamynda halka hyzmat etmegiňizi arzuw edýän işiňiz ileri
-
GaRa_TmyN
4 months ago
- Begendim... gutly bolsun...
-
garayolly68
4 months ago
- Hormatly ,,Galamdash"yene dusjushanymyza oran begendim.


text:
QMATIC
30 ýyl mundan ozal esaslandyrylan Qmatic şereketi müşderilere berilýän hyzmatlaryň hilini dolandyrmak boýunça bazarda iň gowy çözgütleri hödür edýär. Onuň innowasion ulgamlary tutuş dünýäde döwlet edaralarynda, banklarda, dükanlarda, hassahanalarda we beýleki edaralarda ulanylýar. Qmatic şereketi müşderilere berilýän hyzmatlaryň hiliniň elmydama ýokary bolmagy üçin beýleki ekoulgamlar bilen hem amatly we ygtybarly integrirleme şlýuzlaryny hödür edýär.
Qmatic şereketi üçin, islendik müşderi mukdary bilen işleşmäge we täze bazarlary eýelemäge taýýar bolan pikirdeşleriniň bolmagy örän wajypdyr. Şonuň üçin hem ol global derejede açyk we özara bähbitli hyzmatdaşlyk gurmaga çalyşýar. 120-den gowrak ýurtlarda şereket wekilhanalarynyň açylmagy munuň subutnamasy bolup durýar.
Öz ulgamlaryny işläp taýýarlamaklyga we hyzmatdaşlygy gurnamaklyga bolan gurluşlaýyn çemeleşmäniň kömegi bilen Qmatic şereketi meňzeş pudaklarda üpjün edijiler we şereketler bilen hyzmatdaşlygy ýola goýup, elmydama özara aragatnaşygyň netijeliligini artdyrmaga çalyşýar, innowasiýalaryň ýaýramagyna we öz müşderileri üçin olaryň maýa goýumlarynyň ödeýjiligini tizleşdirmäge ýardam edýär.
Qmatic şereketi bu gün, nobatlary dolandyrmak boýunça döwrebap ulgamlar bazarynyň iň iri we iň üstünlikli agzasy bolup durýar. Şereketiň öndürýän ulgamlary hyzmatlaryň hilini dolandyrmaga we işgärleriňiziň edaranyň her bir bölüminde müşderilere berýän hyzmatlaryna gözegçilik etmäge mümkinçilik berýär. Bu hem, edaranyň düzüm çyyrymlylygyna we ölçeglerine garamazdan, tutuş edaranyň geriminde işi kadalaşdyrmakda ep-esli ýardam edýär.
Qmatic şereketi we onuň tilsimatlary hakynda has giňişleýin maglumat almak üçin: http://www.qmatic.com


text:
Türkmen halk baılary( ertekileri)
Taııarlan: A.Gürgenli
Sweden 1997
* Aldanan möjek
* İartygulak
* Ejekejan
* Akpamyk
Aldanan möjek
Biri barmyş
biri ıokmuş. Bir aç möjek barmyş.
Günleriñ birinde bu möjek aw
gözläp ıörkä, bir guza duş gelıär.
Möjek bu guzyny imek
höwesine düşüp:
- Eı, guzujyk, men ıaş haıwanlary imerin diıip şert edipdim welin, üç günden bäri elime aw düşenok. Indi seni imesem boljak däl- diıär.
Guzujyk:
- Aıby ıok, möjek aga, seniñ
ıaly bir uly haıwan ölenden, goı, men öleıin. Saña guzyñ eti süıji bolıar diıip
aıdandyrlar. Ol örän dogrudyr ıöne meniñ etimi duz bilen burç garyp iseñ, has
tagamly bolar- diıär.
Onda möjek:
- Şu aıdan sözleriñi
birwagtlar bir geçi hem aıdypdy. Men onuñ sözüne gulak asmadym. Indi men seniñ
aıdanyña ynandym, ıöne sen şol aıdan duz bilen burjuñy tapyp ber- diıär.
Guzujyk:
- Duz bilen burjy tapyp
bererdim welin, men şundan öıe gitsem, meni öıde alyp galarlar. Iñ gawsy,
men şu ıerde duraıyn. Duz bilen burjy señ özüñ tapyp gel- diıär.
Möjek:
- Bolıar, men häzir tapyp
gelerin- diıip, ylgap gitıär. Möjek gidensoñ, guzujyk hem gaçyp gidenmiş.
Birwagtdan soñ, möjek gelip görse, guzy ıok diıär. Möjek
aldanandygyny bilip:
Gördüñ-ä bir guzy
Etin iı-de süñkün gazy
Nämä gerek burç, duzy
Şorsurap barıañmy, wah arman?!-
diıip, başyny aşak
salyp, señkildäp gidiberenmiş. Şol barşyna öñünden bir geçi
çykanmyş.
Möjek geçä bakyp:
- Men seni iymäge geldim!-
diıär. Onda geçi:
- Aıby ıok, möjek aga. İöne
sen örän ajygansyñ, bir meni iıeniñ bilen doımarsyñ. Şu depäniñ añyrsynda
iki sany owlajygym otlap ıör, goı, üçümizi hem iı-de, bir doı- diıär.
Möjek:
- Hany onda ıör gideıli-
diıär.
Geçi:
- Gidenmiz-ä ıagşy,
ıöne ikimiz bile gitsek, olar seni görüp gaçarlar. Sen bu ıerde dur, özüm olary
alyp geleıin- diıär. Möjek hem muña ynanıar.
Geçi bolsa depäniñ üstünden añryk aşyp, oba tarap gaçıar.
Möjek geçä şonça garaşsa-da, ondan derek bolmaıar. Birnäçe wagtdan
soñ, möjek aldanandygyny bilip, öz-özüne:
Gördüñ-ä bir geçi,
Etin iı-de, gaçy
Nämä gerekdi üçi,
Çarwadar bolıamyñ, wah arman?!-
diıip, ıene gidiberıär.
Barşyna, öñünden bir goıun çykıar. Möjek oña bakyp:
- Goyun, men seni iımäge
geldim!- diıär.
Goıun:
- Iıseñ örän gawy, möjek
aga. Men çölde haram ölenimden, seniñ ıaly güçli haıwana huruş bolanyma
begenıärin, ıöne meniñ oñat bir oınum bar, men saña şol oıny edip bereyin,
onsoñ iıersiñ- diıär.
Möjek:
- Onuñ ıaly oınuñ bolsa,
hany göreıli- diıip dyzyna düşüp ıatıar.
Goıun tarp-tarp edip, eıläk-beıläk bökjekleıär, şol
barşyna hem depeden aşyp, oba tarap gaçyberıär. Möjek köp
gözleşip, özüniñ aldanandygyny bilip:
Gördüñ-ä bir goıun,
Etinden iı-de doıun,
Nämä gerekdi oıun,
Oıunçy bolıarmyñ, wah arman?!-
diıip, ıene señkildäp
gidiberıär. Şol barşyna öñünden bir at çykar. Möjek ata bakyp:
- Men seni iımäge geldim-
diıär.
At:
- Eger möjekligiñ çyn bolıan
bolsa, meni iımäge hakyñ ıokdur!- diıär. Onda möjek näme üçin? diıip soraıar.
At:
- Mende möjekleriñ
padyşasyndan siziñ hemmäñize buıruk haty bar. Ol hatda möjeklere meni
iımek ıasak( gadagan) diılip ıazlypdyr.
Möjek:
- At dogan men gaty açdyryn.
Her zatda bolsa, şol haty bir göreyin- diıär.
At:
- Ol hat meniñ artky aıagmyñ
toynugynda berkidilendir- diıip, möjege sol aıagyny görkezıär. Şol wagt
möjek atyñ artky aıagna eñilıär welin, at hem ıagşyja çemine salyp,
goşa toınugy bilen möjegiñ mañlaıyna depıär. Möjegiñ iki gözi patlap
çykıar. Möjek şol ıatyşyna şeıle diıenmiş:
Gördüñ-ä bir at,
Etin iıi-de ıanynda ıat
Mollamydyñ, müftimidiñ,
Nä janyña gerek hat?
Ey-waı gözüm, waı gözüm!
Ylaıta-da çep gözüm!
Biri barmyş, biri ıokmyş. Öñde bir daıhan adam
barmyş. Onyñ aıaly göwrelimiş.
Günlerde bir gün ol daıhan degirmene uwn üwetdirmäge gidende,
yzyndan ogly bolupdyr. İañy bolan oglanyñ ululygy edil ıarty gulak ıaly diıär.
Şoña görä oña İartygulak diıip ad beripdirler.
İartygulak, bolan badyna dil açyp:
- Eje, eje, aı eje
dädem(kakam) nirä gitdi? diıip sorapdyr.
Ejesi oglunyñ bolan badyna gepläp başlamagyny geñ görüp,
ör-gökden gelipdir-de:
- Dädeñ(kakañ) degirmene uwn
üwetdirmäge gitdi- diıip aıdypdyr.
- Men-de degirmene gitjek!-
diıip, İartygulak jedir-jedir edipdir.
Ejesi:
- Wiy, üweden uwnyny
getirmäge dädeñe(kakaña) ulagam gerekdir. Hanha ıatakda düyämiz gäwüş
gaıtaryp çöküp otyr. Şony mün-de ötägit-diıipdir.
İartygulak düyäni gazygyndan boşadyp, üstüne böküp
münüpdir-de onuñ ıüñlek boınuna dyrmaşyp, gulagyna baryp giripdir.
Düıe uly ıoluñ ortasy bilen degirmene tarap gidip barıarka,
ıoluñ gyrasynda oynap ıören bir topar oglan:
- Ynha bir boş düıe
gelıär!- diıişip, ony saklapdyrlar.
İartygulak:
- Häı, bezzatlar, goıberiñ
düıäni!- diıip gaharlanypdyr.
Oglanlar töwereklerine
baksalar-da, hiç kime gözleri düşmändir.
- Be, bu ses niıreden
gelıärkä?- diıişip, gorkularyna düyäni öz ugruna goıberip, gaçyp
gidipdirler.
İartygulak düyäni sürüp, degirmeniñ agzyna barypdyr-da:
- Däde(kaka)!-diıip
gygyrypdyr.
İartygulagyñ dädesi(kakasy) bolsa oglunyñ bardygyny bilmänsoñ,
ses bermändir.
- Aı, däde, haw!- diıip,
İartygulak ıene-de gygyrypdyr.
Yyzyndan ogly bolup, onuñ
eııam gepläp bilyändiginden habarsyz
İartygulagyñ dädesi (kakasy):
- Bä, meniñ oglum ıokdy-da.
Bu meni çagyrıar- diıip, degirmenden çykanda, İartygulak:
- däde(kaka) hany bärräk
gelsene!- diıip, ıene-de gygyrıar.
- dädem(kakam) gelse
gorkuzaıyn-diıip İartygulak düyäniñ
gulagyndan tawsup düşüp, bir gysym otuñ aşagynda gizlenıär. Edil
şol wagtam düıe İartygulagyñ giyzlenip ıatan otuny agzyna alyp,
çeynäp-çeynemän yuwdup goyberıär.
İartygulagyñ dädesi(kakasy) görse, ıeke düıeden başga hiç
kim ıok diıär.
Ol:
- Oglum, oglum!- diıip
seslenende, İartygulak düyäniñ içinden:
- Däde(kaka), men düyäniñ
içinde, meni düıe idi- diıip jogap berıär.
İartygulagyñ dädesi(kakasy) uweden uwnyny düıesine yükläp, öıne
dolanyp gelıär.
Aıaly öñünden çykyp:
- Oglumy hem getirdiñmi?-
diıip soraıar.
İartygulagyñ dädesi(kakasy):
- Oglumyz-a düıe idi- diıip
habar berıär. İartygulagyñ ejesi nätjegini bilmän boıur-boıur ıaş döküp
aglaıar. Soñra är-aıal İartygulagy
tapmak üçin düıelerini öldürüp, içegelerini bir-bir barlaıarlar. Şol
barlap oturşlaryna: Aı, zat ıokdur-da diıip, bir bölek içegäni zyñyp
göıberıärler. İartygulak şonuñ içindemiş. Olar ogullaryny tapman,
gynanyp oturıarlar.
Şol agşam bir aç möjek düyäniñ soylan ıerine gelip,
ıañky bölejik içegäni iıipdir. Möjek soñra bir çopanyñ goynuny darajak bolup
barypdyr.
İartygulak möjegiñ niıetini añlap:
- Haı, çopan, how! Goynuñ
gitdi, how!- diıip gyygyrmaga başlaıar.
Çopan hem:
- Aı, bir öwejiñ bar
kowaweri!- diıip itlerini küşgürip, möjegi kawalapdyr.
- Haı-haı!- diıip,
İartygulak hem gaçyp barıan möjegiñ içinden gopgun turzupdyr. Goyun iymekden
biyzar, möjek zordan özüni gutarypdyr.
Aç haltyldap ıören möjek ıene bir çopanyñ sürüsiniñ üstünden
barypdyr. Möjek sürä ıakyynlaşanda, ıene:
- Aı, çopan, how!
eşitmedim diyme, how, goyny möjek aldy, how!- diıip gygyrypdyr. Çopan hem:
- Aı, bir öwejiñ bar,
kowaweri!- diıip tagyna ıapyşyp gygyrypdyr. İartygulak hem:
- Haı-haı!- diıip, möjegiñ
içinden gopgun turzupdyr. Möjek ol çopanyñ daıaw itinden zordan gaçyp
gutulypdyr. Möjek başga süri goyunlara baranda ıene-de goyun awlap bilmän
aç galypdyr. Ahyry ol belanyñ öz içindendigini bilip:Men indi bu beladan nädip
sypyp bilerinkäm?... -diıip, pikir edip, esli wagt ıatypdyr, bir tebiyp
tilkiniñ ıanyna baryp:
- Ey, tilki dost, meniñ
içimde bir bela bar. Ajymdan surnugyp, haısy sürüniñ golaıyndan barsam: Haı
çopan, haw, goynuñ möjek aldy, how!... diıip gygyrıar. Yndi bäş günüñ
içidir, bir alaç et-de, em-yom salgy ber- diıip ıalbarypdyr.
Onda tilki:
- Yçiñdäki belanyñ emini
tapsam bir goyun berermisiñ?- diıipdir.
Möjek:
- Wah, tilki dost, iki goyun
diyseñem bererin! İöne şu belany dep etseñ bolıar!- diıip, söz beripdir.
Onda tilki:
- Gury sözden goyun bolmaz,
möjek dost, diliñden hat ber- diıipdir. Möjek hat beripdir. Tilki oña:
- Ey, möjek dost, sen bir
suwjak bulamak iç-de, birnäçe gezek ıapyıokaryk ıört, şonda içiñdäki bela
gaçsa gerek- diıipdir.
Tilkiniñ maslahatyny eşiden İartygulak:
- Ey, tilki, tilki!
Başyna turşusy çykan tilki! Bu içmäge bulamak tapıan bolsa, şu
güne düşermidimi?- diıip möjegiñ içinden seslenipdir.
Şonda möjek:
- Ey, tilki dost, göryäñmi
meniñ günümi, dad günüme! diıip gözlerini ıaşardyp gepläpdir.
Tilki möjegiñ gözıaşyny görüp:
- Ey, möjek dost,
sataşan belañ-a gaty ıaman, ıöne sen günorta bolanda üzümli baglyga bar-da
biyşmedik, horarak üzümlerden köp iıi. Yçiñdäki belañ bolsa jany çykıança
gyygyrsa-da gyygyrybersin. Günortan sakçy-da, iti-de bolmaz: Birden eşidip
gelselerem tä golaılaıança gaçma, üzümden köpräk iyjek bol- diıipdir.
Möjek üzüm baga baryp iymäge başlanda, İartygulak bar sesi
bilen:
- Aı, üzüm eıesi! üzümiñi
ogry iıip gutardy- diıip gyygyrypdyr. Üzüm eıesi gelyänçä, möjek bir-iki düyp
üzüm iıipdir. Şol wagt bag eıesi gelip, yuwaşja möjege
ıakynkaşyp, taıak bilen kebzesine ıapypdyr. Möjek birden ikä böküpdir,
şol böküşde İartygulak onuñ
içinden çykypdyr.
İartygulak möjegiñ içinden çykandan soñ bir üzümiñ düybinde
ıatypdyr. Soñra üzüm eıesiniñ üzümli sebediniñ içine giyripdir. Ol adam öıüne
ugraıar. Bag eıesi ıol boyy aıdym aıdyp barıar. Ol her aıdym aıdanda,
İartygulak:
- Jan, jan sag bol!- diıip
gyygyrıar.
Üzüm eıesi: Yyzymdan biyri gelyändir-diıip, iyzyna baksa, hiç
kimi görmändir. Soñra: Aı, göwnümedir-de...-diıip ıene aıdyma başlaıar.
İartygulak ıene-de:
- Jan, jan sag bol!- diıip
gyygyrıar.
Üzüm eıesi
yuwaş-yuwaş gorkup başlalaıar. Aıdym aıytmagy hem goyup,çalasym
ıöräp, öıne gelıär. İartygulak sebetden çykyp, öıüñ içindäki çuwalyñ
aşagyna giyrip ıatıar.
Üzum eıesi heleyine bakyp:
- Men ıolda jyna
sataşdym- diıär. Heleyi onuñ üstüni iki gat yorgan bilen basyrıar.
Goñşulary hem, pylan aga jyn görüpdir diıişip, gelip onuñ halyny
soraıarlar.
Üzüm eıesiniñ öıüne şol agşam üç-dört sany myhman hem
gelipdir. Olar garyplary talap ıören garakçymyşlar. Olaryñ talap alan
zatlarynda üzümçiniñ hem paıy barmyş.
Ögrular giycäniñ ıaryna çenli nirede, nähili ogurlyk edenleri
hakynda sakyrdaşyp, İartygulagy hem ıatyrmandyrlar. Olar
uwklanlarynda İartygulak çuwalyñ
aşagyndan çykyp, olaryñ sakgallaryny ikibiyr-ikibiyr, biyr-biyrine dañyp
çykypdyr, ogry şärigi bolan üzüm eıesiniñ sakgaly bilen heleyniñ saçyny
hem bir dañypdyr. Biraz wagtdan soñ ogrylaryn biyri daşaryyk çykjak
bolupdyr ol bir ıoldaşy:
- Sakgalymy göıber, how! Hey
sakgaldanam bir oyun bolarmy- diıip, ıerinden galypdyr. Bularyñ galmagalyna, ol
biyrsi hem turup:
"Göıber sakgalymy"-
diıipdir. Ogrular biyr-biyrini yumruklap başlapdyrlar. Öıüñ içi
ala-galmagal bolupdyr. Bularyñ galmagalyna är-heley hem oıanypdyr. Äri aıalyna:
- Ey, heley, sakgalymy
göıber- diıipdir. Bularyñ galmagallaryna goñşulary gelip olary
aryşdyrypdyr.
Galmagal köşesenden soñ, İartygulak ıene çuwalyñ
aşagyna giyrip ıatypdyr. Emma ogrular ıatmandyrlar. Olar:
- Bu öıüñ indi mazasy gaçdy,
biz çaltrak bu ıerden gideyli diıişip, dañ ataryna garaşman, gaçyp
gidipdirler.
Mihmanlar gidenden soñ, öıüñ aıaly:
- Öımizdäki jyny kawmasak,
indi bize rahat bolmaz. Molla agany getirip okadaısak nähilli?- diıipdir.
Äri: " Boljak"- diıär.
Öıüñ aıaly mollañ ıanyna ugranda, İartygulak onuñ arkasyna
münüp, ıalygynyñ(gyyñajynyñ) arasyna giyzlenipdir.
Aıal mollanyñ ıanyna baryp:
- Molla aga biziñ öımize jyn
giıiripdir, bize gün berenok, kömek et- diıipdir.
Molla ol aıalyñ aklyk üçin getiren düwünçegine gözüniñ gyytagyny
aılap:
- Ba-ha, jyn gaty erbet
zatdyr, ony okyp kawmasak, ıöne-möne doga peyda bermez- diıip, aıaly bir çola
jaıa eltip, okyp başlanda, İartygulak olaryñ ikisine-de bildirmän,
mollanyñ sellesiniñ ortarasyna münıär. Molla: "Aguz billahy..."
diıip başlanda, İartygulak hem onuñ depesinden oturan ıerinde agzyna
öıkenip, bogazyna sygdygyndan gyygyrıar.
Molla okymakdan elli biyzar bolup:
- Bu ne bela? Bu indi seni
okytdyrmaz. men saña derrew bir dogajyk ıazyp bereyin-de diynaıyn- diıip,
hasyr-husur bir bölejik kagyzyñ yüzüni garalap:
- Yne, şu iki dogany
al-da git, biyrini äriñ dakynsyn, biyrini hem özüñ dakyn- diıip, getirlen
aklygy alyp, aıaly ugradyp göberipdir.
İartygulak onuñ sellesiniñ
üstünden düşmändir. Molla öz ıanyndan jyn aıal bilen gidipdir diıip,
agşam namazyny okymak üçin metjiyde baryp, jemagata imamlyk etmekçi
bolupdyr.
Molla, adamlaryñ öñüne geçip:
- "Allahy
äkber!"-
diıip, ıañy bir mañlaıny ıere goymakçy bolanda, İartygulak hem onuñ bilen
birlekde:
- "Allahy
äkber!"-
diıär. Birnäçe gezek şeıle bolandan soñ, molla öz içinden; meniñ
imamlygma göwnüıetmezçilik edip, arkamda duranlaryñ biyri bilgeşleyin
gyygyrıar- diıip, pikir edipdir-de, gaharlanyp çykyp gidipdir. Yyzyndaky
jemagat hem: molla heniyz mañlaıny ıerden galdyran däldir- diıip,
mañlaılaılarny ıerden götermän, esli wagt ıatypdyrlar. Ahyrda olaryñ biyri
başyny göterip görse, öwlerinde molla ıok diıär. Ol muny başgalara-da
habar berıär. Olar:" biziñ mollamyz dälridimyka?..."
diıişip, metjiytden çykyp, dargaşyp gitıärler.
Şol agşam mollanyñ aıaly özleri hem sopylary üçin
çüyçeli palaw, gullukçylar üçin bolsa uly bir gazan kädili bulamak
bişirıär. İartygulak: iyşi edyän-ä olar, palaw iyyänem bular, men
siziñ aryñyzy alyp bererin, gullukçy doganlar!... diıip, içini gepledıär. Gün
ıaşyp, molla bilen aıaly uwka gidende, İartygulak mollanyñ sellesini
aıalyna, aıalyñ alyndañysyny hem molla geydirıär. Är-aıal iyrden turup,
biyr-biyrleriniñ yüzüne geñ galyp bakıarlar. Molla aıalyna:
- Näme beyle seredyäñ, meñ
yüzümden aı görjek bolıarmyñ?- diıär.
- Men-ä seniñ başyñdaky
alyndaña bakıaryn!- diıip, aıaly jogap berıär.
- Men-de seniñ selläñe
seredıärin!
Aıaly:- Seredseñ seredip
geç! diıär
Är-aıal dawalaşyp, ıañy ütmeleşjek boluberende,
goñşy obadan bir atly gelip, nikä gyydyrmak üçin, mollany toıa çagyryp
gitıär.
Toy. Nika. bol nahar. Aklyk... Molla şu zatlary göz öñüne
getirip, sellesini alıar-da, ıol şaıyny tutup, ugruıar. İartygulak hem
sellesiniñ depesine gonıar.
İartygulak mollanyñ sellesiniñ süyri depesinde daş-töweregine
sin edip barıar. Molla eşegini dikgirdedip, toy ıerine
ıakynlaşyberende, İartygulak, mollañ selesinden düşüp, eşegiñ
guyrugyndan asylyp, eşegi dürtüp göıberıär. Eşek muña jidaman,
bökıär-de mollany doly çuwal ıaly edip, gaty ıere urup gaçyp gitıär.
İartygulak toy ıerine ugraıar. Baryp görse, toy eıesi uly bir baı
diıär. Bu baı özüniñ ıekeje ogluny öıerip duranmyş
İartygulak öıüñ artbagyş gamşynyñ gatlaryndan sümüp,
durluk arasynda jaılaşyp, içerik seredıär. Ol öıde täze alnyp getirlen
gelin otyranmyş. Başga öıde bolsa ıaşullar bilen ıañky molla
gürrüñ edip otyr diıär.
İartygulak oturan gyzlary kiçiräjik taıak bilen dürtüp
başlaıar. Gyzlar bu iyşi biıi-biyrinden görüp, gaharlanyşyp,
çykyp gidipdirler. Gelniñ ıeke özi galypdyr.
Gün öıleden agandan soñ, molla yigit bilen geline nika gyymak
üçin iki sany adamyny pyıadakazy belläp, iyşe başlaıar. Mollanyñ
bellän pyıadakazylaı çümre bürenip tersine bakyp oturan geliniñ ıanyna gelip:
- Gelin, nika wekiylçiliñizi
biziñ haısymyza beryäñiz?- diıip soraıarlar.
Gelin bürenip, geplemän aglap otyr diıär . Birnäçe sapar
gaıtalanan soraga jogap bolmansoñ, İartygulak:
- Şol kel hem mañkaly
ogluñyz üçn biyriñize-de wekiylçiligimi berjek däl!- diıär. Pyıadakazylaryñ
yürekleri ıarylara gelip, añk-tañk bolup galıarlar.
Şol wagt bir aıal gelip, gelni irjak bolup, höre-köşe
edıär. Gelin bolsa aglajagyny-da, güljegini-de bilmän, öñküsi ıaly bürenip
otyrıar. Heniyz gelinden jogap bolmanka, ıene İartygulak:
- Bolmaz, bolmaz! Sözüm
birdir! Diydim, diydim, indi gaıtalap alman! diıip gyygyrıar.
Geliniñ daşyna yygnan gelinler hem gaıra çekişip
durıarlar-da:
- Bu gelin samsykmyka,
nämeka?- diıişıärler.
Molla hem oturan ıerinden:
- Gelin bu iyşiñ
erbetdir, aıyp bolar!- diıär.
Onda İartygulak:
- Asil sen ıaly adamyyñ
gyıan nikasy maña gerek däl!- diıär.
Molla: Toba tagsyyr, bu ne
belady!- diıip, sesini çykarmaıar.
Adamlar:
- Yndi gün ıaşdy, bu
sähetli gün geçdi, nika ertiyre galmaly boldy- diıişip dargaşıarlar. "Munuñ
soñy näme bolarka?" diıip, gelinler bolsa tomaşa
etmäge galıarlar.
İartygulak şol wagt tüynüge çykıar.
- Yndi maslahat näme?- diıip
toy eıese baı aga, molladan soraıar.
Molla:
- Bu gün nika gyyp bilmedik,
öılenjek yigit gelniñ ıanyna baryp, kellesini görkezsin, yogsam "kel,
kel"
diıip ol pahyry biyzar etdiler.
Muny eşiden İartygulak:
- Aı, gelin, baıyñ kel
ogluny giyzläp, ıerine başga bir kellesi saçly yigidi görkezjek bolıarlar-
diıip gyygyrıar.
Adamlar haıran galyp, ıokarlaryna seredseler, hiç kime gözleri
düşmeıär. Olar bu nämäniñ sesika diıişip, gorkup başlaıarlar.
Molla hem:
- Bu jyn gapdalmyzdan
aıryljak däl, bu bizden näme isleıarka?-diıär.
Toy eıesi:
- Bolmasa okıap kawsana!-
diıip, oña maslahat berıär.
Onda molla:
- Wah, men ony ozalam
okydym, gaıta meniñ özümi eıerläp mündi. Bir giyje garnymyza münüp, tas bogup
öldürıärdi- diıär.
Baı:
- Onda indi näme edmeli?-
diıär.
Molla:
- Güyçli mollalary yygnap,
birleşip okymaly- diıär.
Baı mollalaryñ iñ güyçlilerinden dört sanysyny derrew çagyrıar.
Olar bilen bile bir porhan-da gelıär. Öıüñ bir ıan duwlunda bäş sany molla
birleşip doga okymaga başlaıarlar. Öıüñ beyleki duwlunda bolsa
porhan:
- Aı, pylan jülgeden, goçum
gel! Aı, pylan dereden perilerim, gel!, Aı, pylan depedäki jynlarym, gel!-
diıip, düw-düw edip, gyygyryp böküp-oynap agzyny köpürjedip başlaıar.
İartygulak bolsa:
- Hany göreyli, seniñ jynlaryñ nähiylli zatka?-
diıär.
İartygulak gaty ıadaw
bolansoñ, derrew uwka gitıär. Birden-ikä oıanyp, öz ıanyndan:"
öıüñ içi jyndan dolandyr, porhanyñ jyny, perisi, goçy nähiylli zatka bir
göreyin"-
diıip. aşak baksa, porhanyñ kellesi gyzyp, gyykylygy öñküden yüz esse
artypdyr. Düwläp iki tarapa urnup, öıi göçürjek bolıar. Mollalar bolsa gara
derlerini saçyp, heniyzem bogazlaryna sygdyklaryndan doga okyp,
daşyndakylar bolsa, irkilşip otyyrlar diıär. Şolardan başga
öıüñ içinde jynam ıok, peri hem ıok, goçam ıok.
Giyje ıarymyndan geçenden soñ, halyys sütügi süynen porhan sesine
bir dyynç berıär-de:
- Baı aga, gördüñmi, nätdim!
Neniñ jynlarym ıerlerinden gozganyp başlanda, ol jyn gidiberendir. Meniñ
jynlarym, perilerim gelip, ol jyny eyyäm ala dagdan aşyryp gelipdir-diıär.
Molla hem bada-bad söze goşlup:
- Biziñem dogalarmyzyñ hem güyçli
kömegi degendir- diıär. Şol wagt İartygulak olaryñ geplerine gülküsi
tutıar. Adamlar geñ galyp, titreşıärler.
Porhan:
- Gorkmañ, bu meniñ iñ uly
jynymdyr, ol, bu ıañky jyny kawany üçin begenip gülyändir- diıär.
Şondan soñ adamlar bir az arkaıyn bolıarlar.
Porhan:
- Baı aga, maslahat bolsa
men-ä jynlarymy gaıtarjak- diıär.
- Gaıtar, gaıtar- diıip, baı
oña rugsat berıär.
Jin belasyndan dynyp, öıe çaı-nahar getirıärler. Nahary iıip
bolanlaryndan soñ, öıüñ bir ıan duwlunda düşek salyp ıatıarlar. Gelniñ
ıanynda iki sany gyz ıatıar. İadaşan adamlar derrew uwklaıarlar.
İartygulak aşak düşıärde, torbadaky päkini alyp, ıatan
mollalaryñ daşyna geçıär."Bissimilla" diıip,
ilki başda molladan başlap, onuñ uzyyn çal sakgalyny syyrıar, onuñ
eñegini taıpy ıaly edenden soñ, beyleki mollalaryñ sakgallaryny biyr-biyr
siyryp çykıar, ıöne iñ kiçi mollañ murtuny siyryp, sakgalyny azarak gyrkıar.
Soñ bolsa porhanyñ ıanyna baryp:" hany jynly bolıan bolsañ, jynlaryñ
ıetişsin bakaly"- diıip, onuñ sakgalynyñ sag gapdalyny
düybünden aıryp, sol tarapyny goyıar.
İartygulak,Toyda öldürlen mallaryñ pökgerşip ıatan
garynlaryndan iki sanysyny alyp, geliniñ ıanynda süyji uwkuda ıatan gyyzlaryñ
kellelerine geydirıär-de, börüklerini aıryp, başga ıerde giyzleıär. Soñ
mollalaryñ sakgallaryny alyp, geliniñ eñegine ıelmeıär, iñ kiçi mollanyñ
murtuny hem geline murt edıär, galan tüyden bolsa baıyñ sakgalyna ıelmeıär,
baıyñ uzyyn sakgaly bolıar. Şondan soñ İartygulak:
- Hop, indi iyşimi bir
laı bitirdim- diıip, ıene tüynüge çykyp oturıar.
Dañ atyp, jahan ıaıylıar. Öı eıeleri, mihmanlar örüp
başlaıarlar. Hemmeden öñ gelin oıanıar. İatan gyyzlaryñ kellelerindäki
garny görüp, hiyç kime duydurman mys-mys gülıär.
Şol wagt baıyñ aıaly turup:
- Aıuw, bu sakgalyñ ne beyle
uzalypdyr?- diıip hor çekip ıatan ärini iralaıar. Baı gözüni açalak-yumalak
edip:
- O, seniñ göwnüñedir-
diıip, ıene beylesini dönüp ıatıar. Soñ baı turup, öz boyy bilen deñ sakgalyny
görüp, näme diyjegini bilmeıär. Şol wagt porhan hem turup, eñegi yyldyrap
duran mollalary görüp, hahahaılap gülmäge başlaıar. Ol öz içinden: bu
haısy edepsiziñ iyşikä?... diıip, oylanyp duwrka, mollalar hem porhanyñ
yüzüne siñe-siñe seredişip, birden gülüp başlaıarlar. Porhan bir aına
tapyp, ilki öz yüzüni görüp, soñra mollalara berıär. Mollalar ıeke-ıeke aına
seredişip, öz yüzlerini görüp, başlaıarlar. Gyyzlar bolsa özlerinden
habarsyz, geliniñ sakgal, murtuny görüp, birden gorkup, gaıra çekilıärler.
Onıança baıyñ aıaly:
- İarylyp ölenler siziñki
näme?-diıip gyygyrıar.
Onda gyyzlar:
- Geline sakgal-murt
çykypdyr- diıärler.
Baıyñ aıaly:
- Goyuñ saçy kesilenler, men
sizden kelläñize geıeniñiz näme diıip soraıan! diıip, aınany ellerine berıär.
Gyzlar kellelerindäki garny görüp, öılerine tarap gaçıarlar.
Gelin hem sakgal-murtuny aınadan görüp, öz-özünden gorkıar. Derrew sakgal-murty
goparyp aıyrıar. Edil şol mahal düynki jynly gürrüñ nähiyl bolduka diıip,
aıal-erkek dumly-duwşdan gelmäge başlaıar. Niyrä gitjeklerini bilmän
duran porhandyr mollalar, baıyñ berjek sowgat-serpaıyndan elli biyzar bolup,
öıden çykıarlar-da gaçyp gitıärler. Öıde diñr baı, onuñ aıaly hem gelin galıar.
Baı uludan dem alyp:
- Bizi bu beladan gutaran
adam bolsa, näme diyse bererdim- diıär.
İartygulak tüynükden:
- On öweç diyse-de
berermiñ?- diıär.
- Wah, on bäş diyse hem
bererin- diıär.
İartygulak: Sözuñ, söz bolsun! Sözüñ-de tapylgyn!- diıip,
öılerine gaıtıar.
İartygulak uly ıoluñ ıaksy bilen barıarka, iyzyndan bir atly
ıetıär, ol atly hem İartygulaklaryñ öz obalaryndan bolup, ıañky toydan gaıdyp
gelyänmiş. Ol atly İartygulagyñ duwşuna gelip, atynyñ gowşan
çekisini çekmäge durıar. İartygulak şol wagt görünmän atyñ guyrugyndan
asylıar. Ol adam atyna münüp, ugranda, atyñ üstüne böküp çykıar. Şeılelik
bilen İartygulak atly öılerine ıetıär.
İartygulak ene-atasy bilen gujaklaşyp, salamlaşıar. Olar
İartygulagyñ gelenine begenıärler. Soñra İartygulak başyndan geçirenlerini
biyrin-biyrin gürrüñ berip:
- Däde, pylan çopanda bir
öweç, ıene bir çopanda bir öweç, üçünji çopanda hem bir öweç algyymyz bar-
diıip, bir topar çopany sanap çykıar.
- Sen baryp, möjek kowanmyz
üçin bermeli öwejiñizi beriñ diıi-de, şol çopanlardan goyunlary al, soñ
bolsa pylan baıyñ öıüne bar-da jyn kowanmyz üçin bermeli öweçleriñi ber diıip
aıt, olary hem alyp gaıt- diıip dädesini iyberıär.
Dädesi gelip, çopanlardan hem baıdan almaly öweçleri alyp, olary
bir süri edip, öıüne dolanıar.
İartygulak hiç haçan erbet iyş etmeıär, dogra-dogry,
egrä-egri diıär, her kimiñ aıbyny öz yüzüne aıdıar, yüreginde öıke-kiyne
saklamaıar, hiyle-mekirlige ıol bermeıär, ahyr soñunda hem uly iyliñ
minnetdarlygyny hem hormatyny gazanyp, maksat-myradyna ıetıär.
Ejekejan
Biyri barmyş, biyri ıokmyş. Öñler bir garyyp adam
barmyş. Onuñ bir gyzy bilen bir ogly barmyş. Gyzynyñ ady Ejekejan,
oglunyñ ady Baımyratmyş. Bir gün olaryñ gapysyna bir saıyl gelip, iymäge
zat diläpdir. Garyp adam oña:
-Kömek etmäge zadym ıok,
arpa-bugdaıym bolmady- diıär.Saıyl:
-Gyzyñ öldürip arpa, ogluñ
öldürip bugdaıa sepseñ, hasylyñ köp bolar-diıär.
Ejekejan bu gürrüñi eşidip, derrew elbukjasyny alyp, dogany
Baımyrady çagyrıar. Baımyrat aşyk oynap duran ıerinden gaıdasy gelmändir.,
Ejekejan şeıle ıalbarsa-da ol gelmändir. Ahyry Ejekejan:
- Bally, aı bally, altyndan
sakga bereyin, gel- diıipdir.
Baımyrat Ejekejanyñ ıanyna gelende, Ejekejan oña:
- Bally bu gün gafymyzdan bir saıyl geldi, zat diledi, ıok
diylende, ol, gyyzyñ öldür arpa, ogluñ öldür bugdaıa sep didi, dädem hem bolıar
diydi. Biz çalasym bu ıerden gaçaıly- diıär.
Bular bir pikre gelip, bir ıerde oynap otyyrka, Baımyrat
Ejekejanyñ başdaragyny alyp gaçıar, Ejekejan hem onuñ yyzyndan kawan bolup
öıden gaçyp gitıärler.
Dädesi muni bilip, olaryñ iyzyndan kawıar, "
ıetdim, ıetdim"
diıende, Ejekejan baş daragyny zyñıar, dädesiniñ öñünden çyrmaşyk
çeti çykıar, dädesi zordan çetiden çykyp ıene-de olaryñ iyzyndan kawıar. Bu
gezek Ejekejan aınasyny zyñıar, dädesiniñ öwünden uly bir derıa çykıar, dädesi
suwa girıär we şol suwda boglup ölıär.
Şeydip iki dogan çöle tarap gidiberıärler. Az ıöräp, köp
ıöräp, düz ıöräp, çöl ıöräp, aç-suwsyz isgynlary galmandyr. Olaryñ öwünden bir
çeşme çykydyr. Baımyrat suw içjek bolanda, Ejekejan:
- Bally, bu suw
guşlaryñ suwudyr, mundan içseñ guş bolarsyñ- diıip, ony suw içmäge
goymandyr. Dem-dinç alyp, ıene ıola düşüpdirler. Öwlerinden ıene bir
çeşme çykypdyr. Baımyrat ondan suw içjek bolanda, Ejekejan:
- Bally, bu suw keyikleiñ
suwudyr. Mundan içseñ keyik bolarsyñ- diıipdir.
Baımyrat gaty suwsansoñ, Ejekejana bildirmän, şol
çeşmäniñ başynda köwşüni galdyran bolup gidipdir. Birazjyk
ıöränlerinde, Baımyrat:
- Ejekejan, köwşüm
suwuñ başynda galypdyr- diıär. Köwşi getirmäge Ejekejan gaıtjak
bolsa-da etmän, Baımyradyñ özi gaıdypdyr. Suwuñ başyna baryp, ıagşy
ganyp, basyny göterse, keyge öwrülip duruberenmiş.
Baımyrat keyik bolandan soñ, her şahyna bir köwşüni
iyldirip, Ejekejanyñ ıanyna gelipdir. Ejekejan aglap:
- "Bally,
içme diysem etmediñ"-diıip, doganyny izyna tirkäp,
gidiberipdir. Öwlerinden bir süri keyik çykypdyr. Keyikler Baımyratdan
gaçmandyr, Baımyrat bolsa olara goşulyp geziberipdir. Şol ıerde
ulakan bir çynar barmyş, üstüne ganatly guşdan başga zat çykyp
bilmezmiş. Ejekejan çynaryñ ıanyna baryp:
- "Eñil,
çynarym, eñil"-
diıipdir. Çynar eñlipdir, Ejekejan çynaryñ üstüne çykyp, şonda
ıaşapdyr. Keyik bolan Baımyrat bolsa käwagyt gelip Ejekejany görüp
gityänmiş.
Bir gün şol yurdyñ padyşasynyñ ogly awa çykypdyr. Ol
bir keygi kawalap, şol çynaryñ üstünden gelipdir. Çynaryñ düybünden akıan
suwy görüp, atyny suwa ıakjak bolanda, aty ürküpdir. Padyşanyñ ogly suwa
baksa, suwuñ yüzünde bir gözel gyzyñ suwratyny görüpdir. Padyşanyñ ogly
geñ galyp durka, ıanyndakylar ol gyzyñ çynaryñ üstündedigini bildiripdir.
Padyşanyñ ogly gyza karap:
- Ey, gyz, insmysyñ ıa
jynsmysyñ? gel, düş- diıip, köp ıalbarypdyr. Ejekejan sesini çykarmandyr.
Padyşanyñ ogly bilen ıanyndaky adamlar her zat etseler-de, Ejekejany alyp
bilmän izlaryna dolanypdyrlar.
Padyşanyñ ogly atasynyñ ıanyna baryp:
- Ey, ata, pylan çynaryñ
üstünde bir gyz gördüm, şeıle bir awadan, aıdar ıaly däl. Emma şony
alyp bilmedim- diıär.
Padyşa derrew pilli, paltaly, kerkili köp adamy oglunyñ
ıanyna goşup, şol çynary yykmaga burupdyr. Bu adamlar baryp çynary
kesmäge başlapdyrlar. Çynaryñ yykylmagyna biraz galanda gün ıaşıar.
Adamlar ertir keseris diıip ıatıarlar. Ertir görseler, çynar asla kesilmedik
ıaly bolup duranmyş. Adamlar ıene kesmäge başlaıarlar. Agşama çenli
gutaryp bilmänleri üçin giyje ıatyp, ertir görseler ıene öñküsi ıali bolup
duranmyş, gaıta çynar günde iki esse yogynlanypdyr.
Bular izlaryna dolanyp gelip, bolan zady padyşa aıtıarlar.
Padyşa: "kim
şol gyzy alyp getirse agramyna agram altyn berjek- diıip jar çekdirıär.
Bir garry kempir gelip:
- Padyşahym, maña bir
gara gazan, birki sany kirlän ak geyim tapyp berseñ şol gyzy alyp
getireyin- diıär.
Padyşa derrew bu aıdylan zatlary tapyp berıär. Garry kempir
çynaryñ düybüne gelip, eşikleri gazanyñ garasyna süykäp yuwmakçy bolıar.
Ejekejan ony görüp:
- Ey, mama, eşikleri
öñküsünden hem beter garaltıarsyñ- diıipdir.
Kempir:
- Wah, gyzym, gözüm görenok,
gelip ıardam etsene- diıär.
Bu garrynyñ bolşuna Ejekejanyñ yüregi awip:
- Eñil, çynarym, eñil-
diıipdir. Çynar eñlipdir. Ejekejan düşüp, garrynyñ eşiklerini yuwup
beripdir. Soñra kempir Ejekejana:
- Gyzym, eden iyşiñe
tañyrıalkasyn. İöne şol ıerde meniñ bir sandygym bar. Şonda iıer ıaly
ojuk-bujuk zat bar, şondan garbanar ıaly al- diıipdir.
Ejekejan
etmejek bosa-da, kempir goyman, sandygyñ ıanyna
getiripdir.
Ejekejan sandygy açyp zat almaga eñilende, kempir derrew sandygyñ gafsyny
ıapypdyr. Ejekejan näçe ıalbarsa-da açmandyr. Şol wagyt padyşanyñ
ogly hem gelip Ejekejany öıüne äkitjek bolanda Ejekejan:
- Meñ bir ballym
bar, ol keyik suwny içip, keyik boldy.Eger ony hem äkidip, altyndan ahyr,
kümüşden köken edip saklasañ, señ bilen gityän- diıipdir. Padyşanyñ
ogly razy bolupdyr. Ejekejan bir depä çykyp, ballysyny çagyrypdyr. Keyik
ballysy gelende Ejekejan bolan iyşi aıdypdyr. Keyik hem muña razy
bolupdyr. Şondan soñ
padyşanyn ogly Ejekejan bilen keygi getiripdir. Keyige, aıdylşy ıaly,
altyndan ahyr salyp, kümüşden köken edip goyupdyr. Ejekejany bolsa, toy
edip, özi alypdyr. Ejekejanyñ ıanyna bir gyrnak beripdir.
Aıdan-aı, günden-gün geçip Ejekejan göwreli
bolıar. Bir gün gyrnak derıa boyuna geyim yuwmaga gidende, Ejekejan hem
gidipdir. Gyrnak derıañ gyrasyna bir gazyk kakyp, oña bir uzyn yüp dakyp, bir
uwjyny biyline baglap, suwa giyrıär. Ejekejan ony görüp suwa düşesi
gelipdir. Ejekejan suwa giyrende, gyrnak gazygy goparyp göıberipdir. Ejekejan
suwa çümüp, derıañ düybüne gidiberipdir. Ejekejanyñ ıerine geçmegi isleyän
gyrnak Ejekejanyñ eşiklerini geyip, öz eşiklerini bolsa garnyna
dañyp, Ejekejana meñzäp, öıe gelipdir. Padyşanyñ ogly onuñ gyrnakdygyny
bilmändir.
Gyrnagyñ kellesi kel eken. O1 giyjeler "
hyrt-hyrt"
edip, kellesini gaşanda, äri onuñ nämedyändigini soranda:
Atam öıünden getiren
gowurgamy iyıärin- diıipdir.
Äri:
-"Maña-da
bersene"
- diıipdir.
Gutardy- diıip, gyrnak
aıdypdyr.
Günleriñ biyrinde keyik ertiyr bilen
bularyñ ıanyna gelip olara seredipdir. Keyik:
Bu
padyşanyñ oglunyñ aıagy, bu-da gyrnagyñ aıagy, Ejekejanyñ aıagy ıok-
diıipdir.
Gyrnak muny eşidip:"şu
keygi öldürmesem, meñ kimdigimi bildirjek" diıip öılanypdyr. Ertiyr turan
badyna padyşanyñ ogluna:
-
Şu gün keyik etini iıesim gelıär, şu keygi öldürip ber- diıipdir.
Padyşanyñ ogly:
- "Sen
bu güne çenli keyik meniñ doganym diıärdiñ, indi näme üçin ony iyjek diıärsiñ?"-
diıip sorapdyr?
Onda gyrnak:
- "Doganym
bolsa-da iyjek"-
diıipdir. Ondan soñ padyşanyñ ogly keygi öldürmegi buyrupdyr.
Keyik padyşanyñ ogluna garap:
- "Men
bir suw içip geleyin"- diıipdir. Padyşanyñ ogly "bolıar"
diıipdir. Keyik derıanyñ boyuna baryp:
-Altyn ahyr bozuldy,
Kümüş köken üzüldi,
Padyşanyñ kel
gyrnagynyñ,
Göwni maña düzüldi-
diıip, aglapdyr.
Ejekejan suwa gaçandan soñ, bir yunus
balygyñ agzyna düşüp, balyk ony öz garnynda saklapdyr. Ejekejan şol
ıerde ıaşap ekiz çagasy bolupdyr. Ejekejan keygiñ sesini eşidip:
- Özüm balyk agzynda,
Saçym derıa yüzünda.
Bir ıanymda Heseljan,
Bir ıanymda Gözeljan,
Barsañ aıtgyñ baı ogla,
Öldürmesin ol seni.
diıipdir.
Keyik gaıdyp gelipdir, emma bogazy dolup,
sözüni aıdyp bilmändir. Padşanyñ ogly ony öldürjek bolanda, keyik ıenede:
- Suw içip geljek- diıipdir. Padyşanyñ
ogly göıberipdir.
Üçünji gezek padyşanyñ ogly: "
Şu keygiñ bir gürrüñi bar" diıip, onuñ izyna düşüpdir.
Keyik derıanyñ
boyuna baryp:
-Altyn ahyr bozuldy,
Kümüş köken üzüldi.
Padyşanyñ kel gyrnagnyñ
Göwni maña düzüldi-
diıip ıene zar-zar
aglaıar. Ejekejan hem doganynyñ sesini eşidip, şeıle seslenipdir:
- Özüm balyk agzynda,
Saçym derıa yüzünda.
Bir ıanymda Heseljan,
Bir ıanymda Gözeljan,
Barsañ aıtgyñ baı ogla,
Öldürmesin ol seni.
Padyşanyñ ogly
keygiñ nalasyny eşidip, hem-de derıadan çykan sesi eşdip, bolan
iyşleriñ hemmesine düşnüpdir.
Ol gaıdyp gelip:"
Şu gün hiç maly suwa ıakmaly däl" diıip jar
çekdiripdir. Ertir hemme kişi suwsan mallaryny derıa sürıär. Mallar
derıanyñ bar suwyny içip gutarıarlar. Görseler Ejekejan suwuñ düybünde
çagalaryny gujagyna alyp otyr. Keyik bilen padyşanyñ ogly Ejekejany
çykarıarlar. Öılerine gelip, gyrnagy bolsa gyrk gatyryñ guyrugyna dañdyryp,
kowup göıberıärler. Ejekejan bilen padyşanyñ ogly maksat- myratlaryna ıetip,
şatlyk bilen ıaşaıarlar.
Akpamyk
Biri barmyş, biri ıokmyş. Öñde
bir adamyñ 7 sany ogly barmyş. Bular aw awlap gün göryänmiş. Olaryñ
ıekeje-de gyz doganlary ıokmyş. Bir gün ejeleri göwreli bolıar. Ejeleriniñ
aı-güni dolan wagty, doganlar awa gitmekçi bolup, ejesine:
- Gyz doganmyz bolsa
öıüñ gafsyna gurjak asyp goy, erkek bolsa ok-ıaı goy-diıip gidipdirler.
Bularyñ bir gyz
dogany bolıar. Gafyñ agzyna gurjak asıarlar. Emma bir içigara aıal ıamanlyk
edip gurjagy aıryp, ıerine ok-ıaı asıar. Doganlar awdan gelip, ok-ıaıy görüp:"
biziñ gyz doganmyz bolmandyr"-diıip, öıkeläp bir dagyñ köweginde
jaılaşyp, aw awlamak geziberıärler. Yndi bular bu ıerde galsyn, habary
täze bolan gyzdan alaılyñ.
Ene-atalary täze bolan gyzyñ adyna Akpamyk
dakyp, ogullarynyñ gelerine gözleşıärler. Bir gün geçdi gelmediler, bir aı
geçdi gelmediler, bir yyl geçdi gelmediler. Olar ogullaryndan tamalaryny
üzıärler. Ene-atalary garry bolansoñ olaryñ ugruna çykyp bilmändirler, Akpamyga
hem hiç zat aıtmandyrlar.
Aı geçip, yyl geçip,
Akpamyk dokguz, on ıaşyna basıar. Bir gün goñşulary üme edıär. Yüñ
saıdyrmak üçin goñşulardan ıardam soraıar, Akpamygyñ ejesine hem gelip:
- Gyzyñ ümä
ber!-diıip soraıarlar.
Ejesi: Honha, özi
razy bolsa gidibersin-diıip jogap berıär.
Akpamyk hem göwünli
bolup, ümä barıar. Yşläp oturan aıallaryñ biri Akpamygy synajak bolup:
- "kimiñ
erkek dogany bolsa düypde otursyn, kimiñ erkek dogany bolmasa aşakda ojak
başynda otursyn"-diıär.
Akpamyk baryp gapyñ
agzynda oturıar. Bir garry aıal:
-"Weyi,
keygim, sen ıokarrak geç"-diıär.
Akpamyk: "Enejan
meñ erkek doganym ıok"-diıär.
- "Wah,
gyzym, iyliñ birki dogany bolsa, señ ıedi sany goç ıaly doganyñ bar, ıokary
geç, ıokarrak"-diıär.
Akpamyk geñ galyp:
- "Men
bu wagta çenli muny eşitmändim"-diıär.
Garry daıza: "Gyzym,
olar garry bolansoñ, özleri gidip bilmeıärler, sen gider diıip, aıdan
däldirler. Señ doganlaryñ Gök dagyñ bir gowagynda ıaşaıarlar. Men saña
ejeñe nähil aıtdyrmasy öwredeyin. Sen barda: "Eje maña gawurga
edip ber!"
diıi, edip berse ony her zat bilen berse alma,"eliñ bilen ber!"-diıip
aıt, gazanyñ üstünden eli bilen "al" diıip uzatsa,
eliniñ daşyndan gaıym tutup, doganlaryñ ıerini sora"-diıär.
Akpamyk öıe gelip:
- "Eje,
kelläm agyrıar, gawurga edip bersene"-diıär.
Ejesi derrew gawurga
edip berıär. Ol gawurgany gazanyñ üstünden uzadanda Akpamyk, ejesiniñ eli gaty
gysyp, doganlarynyñ ıerini soraıar. Ejesi gyzgyn hawra çydaman, olaryñ ıaşaıan
ıerlerini aıtıar.Soñra ejesi:
- "Gyzym,
olary tapjak bolsañ, men saña bir köke bişirip bereyin, şoni tirle-de
gidiber, köke nirede dursa doganlaryñ şol ıerde dir-diıär.
Akpamyk
pişigini ıanyna alyp, kökejigini tirläp gidiberıär. Biraz ıöränlerinden soñ,
Akpamyk dem-dinç almak üçin ıoluñ gyrasynda irkilıär.Pişik ajygyp, kökäñ
bir kenaryndan gädip iyıär. Akpamyk oıanyp ıöla düşüp gitjek bolanda,
ıañky kökeji tigirlemeıär. Aglap oturşuna bir atly gelip ondan näme diıip
aglaıanyny soraıar, Akpamyk hem bolan zady aıtıar, onda ol adam:- "Gädilen
ıere palçyk ıavşyrsañ bolar"-diıär. Akpamyk ıene-de kökesini tirläp
gidiberipdir.Köke baryp Gök dagyñ bir ıerinde durupdyr. Görse uly bir gowagyñ
içinde bir topar ganly geyim bar, bir näçe bölek et hem asylyp goylupdyr.
Akpamyk bu geyimleri
yuwup, etden nahar bişirıär.Birden bir topar adam gelıär. Akpamyk bir ıere bukunıar. Doganlary gelip görseler,
öñki ıali däl, nahar bişirgili, geyimler yuguly. Bular geyimlerini çalşyryp,
iıip-içip arkaıyn ıatıarlar. Ertir awa gidıärler. Akpamyk ıene ganly
eşikleri yuwup, nahar taııarlap bukunıar. Doganlar gelip görseler,
düynkiden hem gawy edilip goylupdyr. Olar: "Geliñ, birimiz galyp, muny kim edyändigini bileyli" diıip maslahatlaşıarlar.
Ylkiji gezek uly dogany galıar, ol gaty ıadaw bolansoñ derrew uwklaıar. Akpamyk
onuñ uwklanyny bilip, geyimleri yuwup, nahar bişirip, ıene-de gizlenıär.
Doganlary gelip görseler, öñki ıaly nahar taııar, geyimler bolsa yuwguly diıär.
Olar :"kim
edıärka?" diıip sorasalar, uly dogan:"Men uwklap galypdyryn"
diıär. Ertesi ondan kiçi dogany saklanypdyr. Bu hem uwka gidip galıar. Garaz
bularyñ altysy bilebilmändir. Ahiri in kiçi dogany öıde galypdyr. Uwklamaz ıaly
gülbiyke barmagyny dilip, duwz sefipdir, awudan gözüne uwky gelmändir. Görse
bir gyz çykyp, geyimleri yuwup,asym asmaga duranda, dogany baryp:
- ins bolsañ-da,
jyns bolsañ-da dur-da nämedigiñi aıt-diıär.
Akpamyk:- "Men
siziñ doganyz "-
diıipdir.
Bular tanşyp,
beyleki doganlary gelyänçä, nahar taııarlap, soñra kiçi dogany beyleki
doganlarynyñ öñünden buwşlap çikipdir.Doganlar begenip, Akpamygy keygiñ
yiligi bilen bakyp başlapdyrlar.
Aradan birnäçe gün
geçıär.Bir gün Akpamyk öı süvrüp ıörka, bir kişmiş tapyp, "pişim-pişim"
diıip, pişigini çagrypdyr. pişigi gelmändir, onsoñ kişmişi
Akpamygyñ özi iıipdir.
Bir salymdan soñ
pişigi gelip:
- "Näme
diıip çagyrdyñ?"-
diıip soraıar.
Akpamyk:
- "Bir
kişmişjik tapdym, şony saña bereyin diıip çagyrdym"
diıipdir.
- "Hany
nätdin?"
- "Gelmansoñ
özüm iydim"-
diıär.
Pişik:
- "Onda
men ody söndürjek"-
diıär.
Akpamyk:
- "Men
çakmak daş bilen od ıakmagy bilmeıärin"- zordan
pişigi
köşetıär
İene bir gün Akpamyk
öı süvrüp ıörşine bir igde tapyp:
"Pişim-pişim"
diıip pişigini çagyrıar. Pişik gelmänsoñ, ony özi iyıär. Bir salymdan
soñ pişik gelip:
- "Meni
näme diıip çagyrdyñ"- diıip soraıar.
- "Bir
igde tapdym,şony berjekdim, gelmänsoñ özüm iydim"- diıär.
Pisik:
- "Onda
ody söndürerin"-
diıip, Akpamygyñ oduny söndürıär.
Akpamyk
çakmak bilen od ıakjak bolıar
başarmaıar, nahar hem giyjä galyp barıar, ahyry töweregine göz aılaıar,
görse, bir ıerden tüsse çykıar. Akpamyk:" şol
tüsseden od getireyin" diıip ugraıar. Baryp gafydan salam berip girıär
welin görse bir çal döw otyr.
Döw Akpamygy görüp:
-"
Şonça salam bermedik bolsañn, iki yüzüp, bir ıalmardym"-diıip,
soñra:
- "Gel
giyzym, meniñ başymy gözläp ber!"
Akpamyk biraz salym
döwüñ saçyny gözläp berıär, soñra:
- "Men
od diıip geldym, gaıtjak"- diıär.
Döw:
- "Hany
sen etegini tut!"-
diıip, Akpamygyñ etegine ilki bir köz atyp, iyzyndan kül goyup,soñra od goyup: "
bar gyzym'' diıip ugradıar.
Akpamyk
ody alyp ugraıar, ıañky köz etegini deşip, ondan kül dökülüp, iyz bolup
gelipdir, Akpamygyñ mundan habary ıokmyş. Öıe gelip nahary bişirıär.
Doganlary awdan gelip, ertesi ıene awa gidıärler.İañky döw küli iyzarlap,
akpamygyñ öıni tapıar. Akpamyk döwi görüp, gafyny içinden bekläp oturıar. Ol
gafa gelip:
- "Gafyny
aç, ıa-da barmagyñ birini gafyñ arasyndan çykar"- diyıär.
Akpamyk
barmagyny çykarıar. Döw barmakdan gaıym tutup, bir temen bilen deşip,
ganyny sorup, soñ:
- "Doganlaryña
aıtsañ, iıerin"-
diıip,gaıdıar.
Akpamyk
gorkusyndan doganlaryna aıdmaıar.Döw her gün gelip, Akpamygyn ganyndan sorup
gidıär. Akpamyk gün-günden horlanyp
reñki saralıar. Doganlary:"näme bolıar"
diyselere:"hiç zat bolanok" diıär.
Doganlary:
- "Geliñ
şuny biljek bolaılyñ"- diyşip, awa ugran bolup, bir
ıerde bukunyp ıatıarlar.
Akpamyk
iyşlerini bitirip, döwüñ geler wagty bolanda, gafyny içinden bekläp
oturıar. Gan içmäge öwrenen döw gelip, gafyny kakıar, doganlar ıedi ıerden
dofulyp, döwüñ janyny asmanda kaıarlar. Emma onuñ kellesi: "çöpden-çörden
kän bolup gelerin"
diıip, togalanyp ötegidıär. Akpamygyñ doganlary onuñ iyzyndan ıetip bilmän
galıarlar. Birnäçe wagt geçip-geçmänkä, ol kelle bir näçe döw bolup gelip, ıedi
doganyñ ıedisini hem öldürüp, etlerini iıip, süñklerini taşlap gidıär.
Akpamyk bir keygiñ derisiniñ aşagynda giyrip bukunıar. Döwler ony
görmeıärler.
Döwler gidensoñ,
Akpamyk doganlarynyñ süñklerini bir ıere yygnap, olary keyik hamy bilen
basyryp, bir aty münüp, oba-oba aılanyp, bilimli adamlardan doganlaryny nädip
diyreldip boljagyny sorap ıörkä, ahyry bir garry aıalyñ üstünden barypdyr.
Garrl aıal:
- "Gyzym,
doganlaryny diyreltmek gaty gyn iyş"- diıär.
Akpamyk:
"Gyn
hem bolsa aıt"
- diıär
Garry aıal:
- "Akmaıa
diıen bir düıe bar, onuñ süydünden getirip,olaryñ üstüne sepseñ, jana gelerler.
Akmaıa adam görse iyyändir, südüni almak añsat däldir.İöne köşegi
hamrakdyr, ol kömek berer"- diıär.
Akpamyk
düıe saglanda deriden bolan ıanlik alyp akmaıanyñ ugruny gözläp ıola
düşıär. Bir gün akmaıanyñ köşegini tapıar. Köşek Akpamygy görüp,
oynap, bökjekläp ıanyna gelıär. Akpamygyñ yüzünden-gözünden siypap, gerek
zadyny aıtıar.
Köşek:
- "Bolıar,ıöne
enem bilse, ikimizi hem iıer, sen meniñ goltugumyñ aşagyna giyrip, tüıe
gafsanyp bar, men emip ıanlyga guıaryn"- diıär.
Düıeleriñ garyn we goltuk aşagynda köp tüy bolıar.
Akpamyk:
- "Bolıar"-
diıip, köşiegiñ tüyne gafsanyp oturıar.
Köşek
enesiniñ ıanyna baran mahaly akmaıa:
- "Adam
iysy bar"-
diıär.
"Enejan, adam näme
iyşlesin?!"-
diıip köşek ıalbaransoñ, akmaıa emdirip başlaıar. Akpamygyñ ıanlygy
dolansoñ, köşek usullyk bilen, aırylyp, otlan bolup, arany açyp ugraıar.
Akmaıa-da bir zada şek edip,köşegiñ izindan seredıär Köşek otlan
bolup, Akpamygyñ atynyñ ıanyna barıar. Akpamyk köşege "sag
bol"
diıip, süydi alyp gitıär. Akmaıa muny görüp, topulıar. Akpamyk ıetdirmeıär.
Akmaıa köşegine bakyp:"gara daşlar bol sen balam"-
diıip gargyş edıär. Köşgi şol ıerde daş bolup doñup galıar.
Köşegi doñup galansoñ, Akmaıanyñ hem
ol ıerde durasy gelmeıär, bu eden iyşine her näçe ökünse-de peydas
degmändir. Emjegi bolsa süytden dolup, azary artypdyr. Ahyrsoxñ näderini
bilmän, asmana göterilip gidenmiş. O1 asmanda köp wagtlap aılanyp
gezenmiş. Onuñ asmanda ıörän ıoluna bolsa, süydi seçilip gidenmiş,
olaryñ her damjasy bir yyldyza öwrülenmiş, "akmaıanyn ıoly"
diıilyän yyldyzlar hem şeydip döränmiş diıärler! Bu gürrün munda
galsin. Yndi habary Akpamykdan alaıly.
Akpamyk akmaıanyñ süydüni getirip, doganlarynyñ süñklerini ıerbe-ıer
goyupdyr, emma biriniñ ıagyrnysynyñ süñküni tapmandyr, ony döw çeynäpmi,
nädipmi, garaz tapyp bilmändir. Akpamyk süñkleriñ üstüne süydi sepip, bir gara
keçä dolapdyr. Birnäçe wagt geçenden soñ, doganlary asgyrşyp:
- "Aı, kän
ıatypdyrys"-
diıip, ıerlerinden galıarlar.
Akpamyk bulara hemme eden iyşini aıtıar.
Doganlary Akpamygyñ özleri üçin beyle
çepa çekendigini bilip, ondan köp razy bolıarlar. Hemme doganlary bütiyn bolup,
iñ kiçileriniñ ıagryrn süñküniñ biıisi kem bolupdir.
İedi dogan täzeden öñki ıaly awa çykıarlar.
Akpamyk, olary öıerip, her haısyna gelin alyp berıär. Doganlary, Akpamygy
öñküdenem gawy görıärler.
Olaryñ aıallary:
"Biziñ ärlermiz bizi Akpamykça görmeıärler, geliñ bir maslahat edeyliñ! ''
diıärler .
Yñ
uly doganlarynyñ aıaly:
- "Geliñ,
Akpamygy basyp, bogazyna, gurşun guıaılyñ"-diıär.
Yn kiçi doganynyñ aıalyndan başgasy razy
bolıar.
Akpamygyñ kiçi
gelnejesi:
- "Beyle
iyş etmek bolmaz"- diıip, garşy bolanda,
başgalary:
-"Señ hem bogazyña
gurşun guıarys"- diıip, ony gorkuzypdyrlar.
Bular Akpamygy basyp, bogazyna hem gulagyna
gurşun guyıarlar. Akpamyk lal hem ker bolıar. Yñ kiçi gelenjesi bu
iyşe goşulmaıar. İöne gorkusyndan hiç zat aıdyp bilmändir.
Şondan soñ, Akpamyk gün gitdigiçe horlanyp başlaıar.
Doganlary:
- "Näme
bolıar?"-
diyseler hem Akpamyk jogap bermeıär.
Yñ uly gelnejesi:
-"Men
Akpamyga näme bolynyny bilıärin, oña är gerek, yürejigine kär gerek"-
diıär.
Agalary:- "Kimi
halasa barsyn"-
diıärler
kiçi gelnejesi: - "Muny
bir akmaıa mündürip göıberiñ" diıär.
Doganlary
bir akmaıany kejebeläp, bezäp, Akpamygy mündürip göıberıärler.
Şol wagtda padyşa
bilen weziriñ ogullary awa çykanmyşlar. Görseler çölüstanyñ çetinden bir
gara görünıär Gel-gel, üsti bezegli kejebeli maıa öz ugruna otlap ıör.
Padyşanyñ
ogly:
- "Yçi
meniñki"-
diıär.
Weziriñ
ogly:
- "Daşy
meniñki"-
diıär.
Ykisi
at salyp barıarlar, görseler kejebäniñ içinde bir gyz bar, iyme-içme-de
seret-de otur.
Bular
baryp:
- "Aı,
gyz, insmysyñ, cynsmysyñ dillen"- diıärler.
Jogap bolmandyr.?"Lal
bolsa-da bolıar"-diıip,
ony padyşanyñ ogly özüne aıal edıär. Aradan bir yyl geçıär.Olaryñ bir ogly
bolıar. Bu oglan dörd-bäş ıaşıar. Akpamyk onda-da dil açmaıar.
Padyşanyñ
ogly:
-
Akpamyk-a sagaljak däl, gel, ıene bir aıal alaıyn-diıip gelin gözlemäge çykıar.
Akpamyk
öz içinden:"bu betbagylyk hemme ıerde maña ziıan getirıär" diıip,
gahary gelip, çörek, zad bişirmän
oturıar.
Akpamygyñ
ogly gelip:
- "Eje,
çörek"-
diıär.
Akpamyk geplemän,
ogluna çörek hem bermän, gynanyp oturan. Ogly gahary gelip, ejesiniñ
ıeñsesinden kakyp:" eje çörek diyän" diıip iteleıär
welin, Akpamygyñ bogazyndaky gurşun ''lak'' edip gaçıar, şeydip onuñ
dili açylıar.
Akpamyk:
- "Oglum,
gulagyma-da bir ur!"- diıär.
Ogly gulagyna urıar,
gulagyndaky hem gaçıar, gulagy hem açylıar."Beyleki gulagyma hem ur"
diıär, ogly ol gulagyna hem urıar,
Akpamygyñ ol gulagundaky gurşun hem gaçyp, sag adam bolıar.
Padyşanyñ ogly
hem bir aıal alyp gelıär. Bular gelen wagty Akpamyk süyt gaınadyp
oturanmyş, birden süyt çogup, gazanyñ daşyna dökülip başlaıar.
Täze gelen gelin atyñ üstünden:
- "Akylsyz
aıal, süyt döküldi !"- diıip, gygyrıar. Heniz gelip atdan
düşmedik geliniñ beyle zäherli sözlerine Akpamyk:
Geline
bak, geline,
Gele-gelmän
diline,
Geler
eıer gaşynda,
Gözi
ojak başynda-
diıip jogap berıär.
Şondan soñ şazadanyñ buyrugy
bilen Akpamygyñ dili acylany üçin jar üstüne jar çekdirip, toy-tomaş
etdirjegini bildirıär.Täze alan gelini atdan düşürmän iyzyna iyberip,
Akpamyk bilen hoş ıaşaberıär.
Akpamyk doganlarynyñ gelerine umytly bolup,
ogluna altyn aşyk ıasap, aşygyñy atañda:
"- Akpamygyñ ogly
men,
İekıagyrnyñ
ıegeni men,
Altyn
aşygym, alça gop,
İedi
daıymyñ başy üçin,
Yñ
kiçisi Baıramdyr,
Baıram
daıym başy üçin,
Altyn
sakgam, alça gon!"
Diıip, öwretıär.
Yndi habary Akpamygyñ ıedi doganyndan
alaılyñ. Olaryñ iñ kiçisi Baıram:
-"Bize
şeıle ıagşylyk eden doganymyzy düyä mündürip göıberdik, bu yyl ıedi
yyl boldy, öldümi, barmy, biziñ habarmyz ıok, geliñ onuñ ugruna çykaılyñ"
diıär.
Başgalar hem muny dogry bilip, ıedi
doganyñ her haısy bir şäherden başlap ugraıar.
İekıagyryn bir
şähere barıar, bir tofar aşyk oynap ıören oglanlary görıär. Yçinde
biyriniñ elinde altyn aşyk, ol her gezek atanda:
-
Akpamygyñ ogly men,
İekıagyrnyñ
ıegeni men,
Altyn
aşygym, alça gop,
İedi
daıymyñ başy üçin,
Yñ
kiçisi Baıramdyr,
Baıram
daıym başy üçin,
Altyn
sakgam, alça gon!"
Diıär.
İekıagyryn bularyñ
ıanyna gelip:
-"
Aı, oglan, ıene bir aıt !"- diıär.
Akpamygyñ ogly ıene
aşygy atyp:
-
Akpamygyñ ogly men,
İekıagyrnyñ
ıegeni men,
Altyn aşygym, alça gop,
İedi daıymyñ başy
üçin,
Yñ kiçisi Baıramdyr,
Baıram daıym başy üçin,
Altyn sakgam alça gop!"
Diıär welin, daısy
ony tanyp:
- Hany, oglum, ıöri
öıünizi görkez- diıär.
Oglanyñ iyzyna
düşüp baıar, Akpamyk doganyny görüp, begip, hal-ahwal soraşıarlar.
Akpamyk başyndan geçenleri biyr-biyr aıdıar.
Dogany bu zatlary
eşidip gaty geñ galyr. Ol bir näçe gün galyp, iyzyna gaıtmakçy bolıar.
Akpamyk bir topar möı-möjek tutduryp, ıedi halta tikip, haltalaryñ altysyny
möı, çyiıandan dolduryp, birine bolsa nohutly kişmişden dolduryp:
-"
Şu altysy uly gelnejelerime, şuny hem iñ kiçi gelnejeme ber!"-
diıip, nohutly kişmiş salnan haltany aıratyn görkezıär.
Baıram
öz obasyna gelip, her aıala bir haltany berıär.
Aıallar:
- "Baldyzymyz
sowgat iyberipdir"-
diyşip, haltalara ellerini sokıarlar welin, ellerinden möı-çyıan çakyp,
öldire getirıär. Yñ kiçi gelnejesi haltany açyp görse içi doly nohutly
kişmiş diıär.
İekıagyryn doganlaryny çagyryp, Akpamygyñ
başyndan geçen günlerini aıdip berıär. İedi dogan:" Akpamagıa
şeyden bolsalar, aıallarmyzy ıok etmeli"- diıip geñeşıärler.
Akpamyk
doganlaryndan hoşhal bolup, rahat hem bagytly ıaşaberıär. Doganlary
hem täzeden öılenip, hamrak gelinler alyp maksat-myradlaryna ıetip, Akpamyk
bilen baryş-geliş edip agzybirlikde ıaşap ıörler.


text:
“Türkmenistanda bir ýyl türme tussaglygyna höküm edilen “Iýegowa şaýatlary” atly dini toparyň agzasy Mansur Mirşaripow özüne çykarylan karara gaýtadan seredilmegini sorap arz-şikaýat etdi” diýip, dini meseleler boýunça “Forum 18” agentligi habar berýär.
Düýbi Norwegiýada ýerleşýän “Forum 18” täzelikler agentliginiň Türkmenistanda dini azlyklaryň toparlaryna häkimiýetler tarapyndan görkezilýän gysyşlar barada, 21-nji sentýabrda çap eden nobatdaky maglumatyna görä, “Iýegowa şaýatlary” atly dini toparyň agzasy Mirşaripow 2016-njy ýylyň 30-njy iýunynda, Aşgabatda tussag edilip, Daşoguzyň deslapky tussaghanasyna eltilipdir. 18-nji awgustda ol bir ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdir.
2014-nji ýylyň wakasy
“Forum 18” Mirşaripowa 2014-nji ýylda polisiýa hüjüm etmekde günä bildirilendigini habar berýär we dinçä 2014-nji ýylyň iýul aýynda görkezilen gysyşlar barada şeýle maglumat berýär: “Polisiýa Mansur Mirşaripowyň öýüne reýd geçirdi, dini kitaplary elinden aldy (soň ýok edilipdir), ençeme gezek ony urup-ýençdi, Neşekeşleri bejerýän merkezde näbelli dermanly sanjymlara sezewar etdi (ol soň mundan gaçyp gutuldy). Ol 2016-njy ýylda saklanyp, bir ýyl türme tussaglygyna höküm edildi”.
32 ýaşly Mirşaripowyň “Iýegowa şaýatlary” topary boýunça dinçi ýoldaşlary onuň hiç bir bikanun hereket etmändigini we diňe öz dini ynanjy üçin hüjüme sezewar bolandygyny aýdýarlar’ diýip “Forum 18” öz maglumatynda belleýär.
Mirşaripowyň 2014-nji ýylda tussag edileninden soň başdan geçiren ýagdaýlary boýunça maglumatlaryň BMG-niň eden-etdilikli tutha-tutluklar boýunça işçi toparyna we Din hem wyždan azatlyklary boýunça ýörite hasabatçysyna tabşyrylandygy habar berilýär.
Neşekeşleri bejerýän merkezde Mirşaripowyň näbelli dermanlaryň agyryly sanjymlaryna sezewar bolandygy, soň onuň “öz janyndan we saglygyndan howatyrlanyp”, hassahanadan gaçyp gutulmagy başarandygy aýdylýar.
BMG-niň Gynamalara we beýleki rehimsizliklere garşy konwensiýasyna laýyklykda, Türkmenistan jenaýat kanunlarynyň esasynda gynamalara baş goşanlary tussag etmäge we sud etmäge borçly, emma Türkmenistanda adatça bolşy ýaly Mirşaripowyň gynalmagy boýunça-da hiç kim jogapkärçilige çekilmedi’ diýip, dini meseleler boýunça “Forum 18” agentligi öz maglumatynda ýazýar.
Din azatlygynyň kepilnamasy
Türkmenistanyň Baş kanuny, şeýle-de, 2016-njy ýylyň mart aýynda güýje giren “Din azatlygy we dini guramalar hakyndaky kanuny” dinleriň we ynançlaryň azatlygyny kepil geçýär. Özüni dünýewi, kanuny we demokratik döwlet hökmünde yglan eden Türkmenistan her bir raýatynyň dini ynanjyna garamazdan, deňligini ykrar edýändigini yglan edýär.
Halkara guramalarynyň we ABŞ-nyň hökümetiniň din azatlygy boýunça ýyllyk hasabatlarynda, Türkmenistan dini berk döwlet gözegçiliginde saklaýan ýurtlaryň biridigi bellenip, hasaba alnan guramalar batynda çäklendiriji düzgünleriň ýöredilýändigi, hasaba alynmadyk toparlaryň agzalarynyň bolsa, tussaglyk, gorkuzmalar we jerime ýaly jezalandyryjy çärelere yzygiderli sezewar edilýändigini belleýärler.
Türkmenistanyň 2010-njy ýylda BMG beren resmi hasabatyna görä, ýurtda hasaba alnan 123 guramadan, 100 çemesi sünni we şaýy musulmanlary, 13 gurama rus prawoslaw hristianlaryna degişli.
ABŞ-nyň Halkara din azatlygy boýunça komissiýasynyň (USCIRF) 2016-njy ýylda çap eden hasabatynda bellenişine görä, Türkmenistanda käbir dini toparlar hasaba durmak üçin, düzgünleriň çylşyrymlyly we nätakyk bolandygy sebäpli, hasaba durmakdan saklanýarlar, şol bir wagtda, şaýy musulmanlaryň, ermeni apostol kilisesiniň, käbir protestant toparlaryň we “Iýegowa şaýatlarynyň” resmi hasaba durmak üçin eden köp sanly ýüzlenmeleri ret edilipdir.


text:
* * *
Aly ibn Ubeýde şeýle diýipdir: «Zamananyň gözi erbetlikler bilen gyrpyldady, halaýyk hem onuň gözleriniň gabaklarynyň arasynda galdy».
* * *
Rahypdan:
— Siziň baýramyňyz haçan? — diýip sorapdyrlar.
Onda ol:
— Haýsy gün Allatagallanyň öňünde günä iş etmesem, şol gün hem maňa baýramdyr — diýip jogap beripdir.
* * *
Zahytdan:
— Allatagalla nämäni iň pes edip ýaratdy? — diýip sorapdyrlar.
Ol:
— Eger çybynyň ganaty ýalyjak hem adalatsyzlyk bar bolsa, pany dünýäni — diýipdir.
Soragçy bolsa:
— Eger bu ganatdan köp bolsa, ondan hem has pesdir — diýipdir.
* * *
Bir çarwa arap ýylyň başynda sapara çykarman bolupdyr. Ol öz-özüne: «Eger men muharram[1] aýynda sapara çyksam, haramlyga mynasyp iş etdigim bolar. Eger sapar[2] aýynda ýola çyksam, saralaryn öýdüp gorkýaryn» diýip, saparyny rabyg[3] aýyna goýupdyr. Haçanda rabyg aýy gelip sapara çykanda bolsa, syrkawlapdyr we uzak wagtlap keselinden açylmandyr. Ol öz-özüne: «Men rabyg aýy saglyk aýydyr diýip pikir edýärdim, emma ol syrkawçylygyň dörtden biri eken» diýipdir.
* * *
Şygyr:
Göterenler zamananyň ýükünden,
Akmaklara geçmeginden çekinmez.
* * *
Şygyr:
Bu gün terbiýeledi meni zamana,
Durmuşy ýeňene peşgeş hamana.
* * *
Şygyr:
Diýdiler: «Bu ýyl-a sörtükli boldy»,
Bolmaz-a, ähli ýyl ýagyş-ygally.
* * *
Şygyr:
Ýüzi reňkli zaman dilli degirmen,
Aýlanar ol bir pursatam dek durman.
* * *
Abu Zeýt Ensary[4] şeýle diýipdir: «Abu Dukeýşiň[5] ýanyna bardym. Ol syrkaw ýatan eken.
Ondan:
— Dünýäni nähili görýärsiň? — diýip soradym.
Ol:
— Göwün isleýşim ýaly görmeýärin. Erbet zamanda ýaşaýarys. Tapan jomart däl. Jomart hem tapmaýar — diýdi».
* * *
Hasan Basrydan:
— Eý, Abu Sagyt, sen Muhammet sallallahy alaýhy we sellemden: «Zamana diňe erbetlige gider. Kyýamat diňe erbetleriň üstüne gopar» diýen hadysy rowaýat etmediňmi? — diýip sorapdyrlar.
Ol:
— Hawa, rowaýat etdim — diýip jogap beripdir.
Oňa:
— Omar ibn Abdyleziziň zamany barada näme diýersiň? — diýipdirler.
Ol:
— Ynsanlara dynç almak hem gerek ahyry![6] — diýipdir.
* * *
Jahyz[7] şeýle diýipdir: «Nowruz[8] güni mihrijandan[9] has öňdedir. Sebäbi, nowruz Nuh pygamberiň döwründäki tupandan öň Jem (Jemşit) şanyň döwründe hem bolupdyr. Nowruz güni Yspyhanyň Kis diýen ýerinde uly baýramçylyk edilip başlanypdyr. Kim ol baýramçylyga girse, adamlaryň köplüginden ýaňa ondan çykyp bilmez eken. Mihrijan bolsa Peridun şanyň döwründe ýüze çykypdyr. Ol Zahhakyň[10] Dünýänet (Demawent) dagynda ýüze çykan we baýramçylyk edilip başlan günüdir».
* * *
Abussamt halypa Japar Mütewekkil[11] barada şeýle diýipdir:
Zamananyň gowusy zamanasy Japaryň,
Biziň üçin mihrijan ol zamanaň her güni.
Her bir kişä aýandyr, kimlerdigi kimleriň,
Ähli zatdan ajaýyp, dilleriň wasp edeni.
* * *
Jahza Barmaky şeýle diýipdir:
Ketjal dek bolsa-da ýyldyzlar gije,
Onuň uzaklygy baky däl hijem.
Zym-zyýatdyr olar daň atan mahal,
Jomart hem wepala meňzeýär säher.
* * *
Muhammet alaýhyssalam şeýle diýipdir: «Kimiň aladasy we gaýgysy dünýä bolsa, Allatagalla onuň kalbyndan baýlygy alar. Ony garyp eder. Oňa ýazgytdan özge zat bermez. Kimiň aladasy we gaýgysy ahyret bolsa, Allatagala ony baý eder. Ol islemese-de, dünýäni oňa berer».