text:
Ýemende hökümet tarapdarlary we polisiýa işgärleri paýtagt Sanadaky protestçileriň lagerini dargatjak bolanda azyndan bir demonstrantyň atylyp öldürilendigi habar berilýär.
Demonstrantlar ýurda 32 ýyl bäri baştutanlyk edýän Ali Abdullah Salehiň häkimiýetden gitmegini talap edýärler.
Ýurduň keselhana işgärleriniň aýtmagyna görä, sişenbe güni Sana uniwersitetinde demonstrantlara hüjüm edilende azyndan 11 adam ýaralanypdyr.
Hökümet güýçleriniň protestçileri dargatmak üçin eden synanşyklary şowsuz boldy.
Berilýän habarlara görä, müňlerçe adam, şol sanda intelligensiýa wekilleri hem protestlere goşulypdyrlar.


c: text/html

text:
Türkmenistan özünden artýan elektrik toguny Eýranyň üsti bilen Türkiýä ibermek, ýagny satmak barada Eýran ýolbaşçylary bilen resmi gepleşikleri geçirýär.
Azerbaýjanyň "Trend" habar agentliginiň maglumatyna görä, türkmen hökümeti sagatda 800 million kilowat togy Türkiýä geçirmäge rugsat etmegini sorap, Eýranyň ýolbaşçylaryna ýüz tutupdyr.
16-njy fewralda çap edilen şol habarda, bu mesele barada iki ýurduň ýolbaşçylarynyň arasynda mundan ozalam gepleşikleriň geçirilendigi, emma henize çenli Eýranyň bu haýyşa jogap bermändigi hem aýdylýar.
Habarlardan çen tutulsa, Türkmenistan artykmaç toguny Türkiýä satmakçy, şeýle-de Türkmenistanyň Owganystana iberýan elektrik togunyň möçberini artdyrmak üçin hem häzirki döwürde Owganystanyň hökümeti bilen gepleşikleriň geçirilýändigi barada habarlar bar.
Şol bir wagtda...
Emma şol bir wagtyň özünde-de Türkmenistanda, hatda elektrik öndürýän esasy merkezlerden biri diýlip tanalýan Mary welaýatynda-da, elektrik togunyň ýetmezçiliginden kösenýan etrapdyr, obalara duş gelmek mümkin.
Marynyň Serhedabat we Tagtabazar etraplary olardan diňe ikisi, bu etraplar indi ýylyň-ýylyna tok ýetmezçiliginden kösenýärler, bu kösençlik, bu ýylyň adaty bolmadyk sowuk howasy sebäpli hasam ýiti duýulýar.
Etrap merkezidigine garamazdan, Tagtabazaryň togunyň indi ep-esli wagtdan bäri öçýän halatlary bar, hatda tok bolan günleri-de bu etrabyň hut göçen obany ýatladýan garaňky köçeleri bar.
Tagtabazar şäherçesiniň düýbünde ýerleşýän obalaryň elektrik üpjünçiligi hasam gözgyny ýagdaýda. Elektrik togy käte sagatlaýyn öçürilse, käte etrap merkezinden uzakdaky obalara elektrik togunyň gezekleşdirilip berilýändigi aýdylýar.
Onuň sebäbini ýerli ýaşaýjylar transformatorlaryň sandan çykanlygy bilen düşündirýärler. Bu etraplarda elektrik togy güýçliräk ýel öwsende-de öçürlýän wagtlary bar. Munuň sebäbi hem sebitdäki elektrik simleriniň 30-40 ýyl mundan ozal çekilen köne simler bolany üçin diýip, ýerli ýaşaýjylar gürrüň berýärler.
Zyýanly täsirler
Elektrik togunyň ýanyp-öçüp durmagy bolsa, tok bilen işledilýän enjamlara hem öz zyýanly täsirini ýetirýär. Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbir tagtabazarlylar, şol sebäpden stabilizatorlary edinmeli bolýandyklaryny we onuň hersiniň bahasynyň bolsa 100 dollara barabardygyny gürrüň berdiler.
Serhadabat etrabynyň beýleki bir obasy - Saryjanyň ýagdaýy hasam gözgyny, sebäbi bu oba tebigy gazyň ullakan çeşmeleriniň golaýynda ýerleşýändigine garamazdan, diňe elektrik däl, gaz üpjünçiliginiň pesligindenem kösenýär. Netijede bu obanyň ýaşaýjylary ýyladyş hem gündelik hajatlary üçin çöl odunyna barha köp bil baglaýandyklaryny we obada odun sektorynyň döräp başlandygyny aýdýarlar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Geçen hepde Nýu-Ýorkda BMG-niň Adam hukuklary boýunça komitetiniň 104-nji sessiýasynda Türkmenistanda adam hukuklarynyň ýagdaýy boýunça geçirilen iki günlük diňlenişigiň dowamynda beýleki meseleler bilen bir hatarda ýurtdaky syýasy partiýalaryň ýagdaýyna hem seredilip geçildi. Maslahatyň dowamynda ekspertler bu ugurda ýurtda nähili özgerişligiň bardygyny sorap, türkmen tarapyna ýüzlendiler.
Türkmen delegasiýasynyň agzalarynyň biri, daşary işler ministriniň birinji orunbasary Wepa Hajyýew häzir ýurtda emeli däl-de, eýsem kadaly iş alyp barjak “Daýhanlar partiýasynyň” döredilmegine mümkiniçiligiň dörändigini belläp geçdi:
—Ol partiýanyň düzüminde oba-hojalygynyň wekilleri bir ýere jemlenip, öz nukdaýnazarlaryny beýan ederler, şeýle-de pikirlerini we garaýyşlaryny öz halk wekillerine, hökümete ýetirip bilerler.
“Daýhanlar partiýasynyň” döredilmegi baradaky pikir mundan iki ýyl töweregi ozal, ýagny 2010-njy ýylda Daşoguzda geçen ýaşulularyň maslahatynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan orta atylypdy. Şonda ol şeýle diýipdi:
—Ýurdumyzda, meselem, daýhanlar partiýasynyň döredilmegi, agrar syýasatyny doly amala aşyrmak boýunça, häzirki döwrüň talaplaryna laýyk gelýär.
Prezidentiň bu çykyşyndan soň iki ýyl çemesi wagt geçdi. Geçen hepdede ýurduň daşary işler ministriniň birinj orunbasary Hajyýew hem bu meselä ýene dolanyp, häzir “Daýhanlar partiýasynyň” döredilmegine mümkinçilikleriň emele gelendigini aýtdy.
Nähili mümkinçilikler bar?
Häzir Türkmenistanda ýeke-täk syýasy partiýa – häkimiýet başyndaky Türkmenistanyň “Demokratik partiýasy” hereket edýär. Aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew prezident köppartiýalylyk sistemasyna geçmek boýunça ençeme gezek çykyş eden bolsa-da, bu işiň entek durmuşa geçirilmändigine ünsi çekýär.
Hajyýewiň pikirinden tapawutlylykda, günbatarly ekspertler Türkmenistanda “Demokrtaik partiýadan” başga bir syýasy partiýanyň döredilmegine mümkinçiligiň juda çäklidigini öňe sürýärler. Olaryň bellemegine görä, Türkmenistanda partiýa dörediläýen halatynda-da, bu hökümete ygrarly syýasy gurama bolar.
Düýbi Brýusselde ýerleşýän EUCAM, ýagny Ýewropa Bileleşiginiň Merkezi Aziýa Monitoring programmasynyň başlygy, şeýle hem düýbi Ispaniýada ýerleşýän “Fride” analiz merkeziniň spesialisti Ýos Bunstra
bu ugur boýunça Türkmenistanyň we Gazagystanyň arasynda bir deňeşdirme getirýär:
—Geljekde Türkmenistanda ýene bir syýasy partiýa döredilip bilner. Ýöne bu hökümete ygrarly, onuň gözegçiligindäki bir syýasy gurluş bolar. Mysal hökmünde Gazagystana seredip görüň. Geçen parlament saýlawlarynda parlamente prezidentiň partiýasyndan başga-da partiýalar girdi. Ýöne olaryň ählisi dolandyryjy partiýa ygrarly bolup galdylar.
Kanunçylyk
BMG-niň Adam hukuklary boýunça komitetinde geçirilen diňlenişikde ýakynda Türkmenistanda kabul edilen “Syýasy partiýalar baradaky” kanun dogrusynda-da gürrüň edildi. Komitetiň agzasy, amerikan eksperti Gerald L. Neumanyň pikiriçe, kanunda getirilen maddalar ýurtda syýasy partiýany hasaba aldyrmak boýunça belli bir böwetleri we çäklendirmeleri döredýär.
Diňlenişige gatnaşan, türkmen delegasiýasynyň bir agzasy, Türkmenistanyň Demokratiýa we Adam hukuklary boýunça milli institutynyň müdiri Ýazdursun Gurbannazarowa syýasy partiýalar baradaky kanun kabul edilmezinden öň hem, kanunçylyga görä, syýasy partiýalary döretmek boýunça çäklendirmeleriň bolmandygyny aýtdy. Soňra ol ýene şeýle diýdi:
—Ýöne ýakynda kabul edilen kanun boýunça häzir bir zat aýdardan entek ir. Kabul edilýän ähli kanunlaryň oňaýly we oňaýsyz taraplary diňe belli bir wagtdan soň belli bolýar.
Aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýewiň pikiriçe, “Syýasy partiýalar baradaky” kanunyň şertlerinden gaýry, adamlaryň özlerinde ýurtda başga bir syýasy partiýany döretmäge bolan ymtylma-da ýok:
—Bu mesele boýunça adamlaryň özi-de jemgyýetiň öňündäki jogapkärçiligini boýun alyp, halkyň, milletiň ilerlemegindäki borjuna düşünip, ol ýa-da beýleki syýasy partiýany döretmek hereketi göze ilenok.
EUCAM programmasynyň başlygy Ýos Bunstranyň öňe sürmegine görä, häzir Türkmenistanda gorky faktory höküm sürýär. Bunstra Türkmenistanda resmileriň tussag edilmegi ýa-da wezipesinden çekilmek howpy sebäpli, häkimiýet başyndaky partiýadan özge bir partiýany döretjek syýasatçylaryň, jemgyýetçilik işgärleriniň boljakdygyna ynanmaýandygyny aýdýar.


text:
30-njy noýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanda diplomatik wezipesini tamamlaýan Ýaponiýanyň Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi jenap Tikahito Haradany kabul etdi.
Jenap Tikahito Harada pursatdan peýdalanyp türkmen Liderine şu ýylyň oktýabrynda Türkmenistana bolan sapary mahaly bildirilen myhmansöýerlik hem-de göwnaçyklyk üçin hoşallyk bildirýän Ýaponiýanyň Premýer-ministri Sindzo Abeniň mähirli sözlerini, şeýle hem ýakynlaşyp gelýän şanly sene—Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 20 ýyllygy mynasybetli iberen gutlagyny ýetirdi.
Döwlet Baştutany soňky ýyllarda okgunly ösüşe eýe bolan türkmen-ýapon hyzmatdaşlygynyň ýokary derejesini kanagatlanma bilen belläp, jenap Tikahito Harada Türkmenistanda netijeli işländigi hem-de deňhukuklylyk we özara bähbitlilik esasynda guralýan köpýyllyk oňyn hyzmatdaşlygyň hem-de dostlugyň esaslaryny pugtalandyrmaga saldamly goşant goşandygy üçin minnetdarlyk bildirdi.


text:
Demirgazyk Koreýanyň döwlet habar serişdeleri ýurduň uçuran raketasynyň bellenilen orbita çykmanlygyny anna güni habar berdiler.
Döwlet telewideniýesinde berlen habara görä, “Koreýa Demokratik Halk Respublikasy hepdäniň anna güni ir sagat 7:38-de ýurduň demirgazygyndaky Pýongen regionynyň Çolsan atly ýerinde “Sohae” sputnik stansiýasyndan “Kwangmyongsong-3” atly ilkinji emeli hemrany uçurupdyr.
Ýörite raketanyň kömegi bilen kosmosa uçurylan bu sputnik görkezilen orbita ýetmedi. Alymlar, tehniki işgärler we bilermenler häzir munuň sebänini anyklaýarlar.
Amerikanyň we Günorta Koreýanyň resmileri raketanyň uçuşynyň tiz tamamlananlygyny we onuň Seuldan günbatara tarap 165 kilometr uzaklykda deňze gaçanlygyny aýdýarlar.
BMG-niň rezolýusiýasy
Halkara jemgyýetçiligi Demirgazyk Koreýanyň kosmosa raketa uçurmak synanyşygyny ýazgardy. “Uly sekizlige” girýän ýurtlaryň liderleri bu synagyň BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň rezolýusiýasyna ters gelýändigini bellediler.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow halkara jemgyýetçiliginiň Demirgazyk Koreýany uzaga ýetýän raketanyň synagyny geçirmezlige çagyranlygyny belledi we munuň “alty taraplaýyn gepleşiklere gatnaşyjylaryň hemmesiniň pozisiýasydygyny” aýtdy.
Demirgazyk Koreýanyň atom energiýasy we raketa programmasy boýunça dartgynlylygy gowşatmak maksady bilen alnyp barylýan alty taraplaýyn gepleşiklere Orsýet, Hytaý, ABŞ, Ýaponiýa, Günorta Koreýa we Demirgazyk Koreýa gatnaşýar.
Ýaponiýa öz aladasyny bildirdi
Ýaponiýa Demirgazyk Koreýanyň raketasynyň synagyny ýolberilmesiz diýip atlandyrdy.
Premýer-ministr Ýoşihiko Noda hepdäniň anna güni parlamentde eden çykyşynda Demirgazyk Koreýanyň bu synagyna Ýaponiýanyň gahar-gazabyny beýan edýänligini aýtdy. Nodanyň sözlerine görä, Ýaponiýa Demirgazyk Koreýany BMG-niň rezolýusiýasynda görkezilen talaplary doly berjaý etmeklige çagyrýar.
Şeýle-de, Ýaponiýa Demirgazyk Koreýany 1977-1983-nji ýyllar aralygynda Ýaponiýanyň ençeme raýatlaryny ogurlamakda we olary Demirgazyk Koreýanyň içalylar mekdebinde okamaga mejbur etmekde aýyplaýar.
Ak Tamyň wekili Jeý Karni Demirgazyk Koreýanyň raketasyny uçurmak bilen özüni halkara jemgyýetçiliginden hasam uzňeleşdirýänligini aýtdy. Ol şeýle-de Phenýanyň prowokatiw hereketlere baş goşmak bilen, halk açlyk çekýärkä, ýaraga we propaganda maksatlaryna puluny sarp edýänligini belledi.
ABŞ, Günorta Koreýa we beýleki ýurtlar Phenýanyň emeli hemra boýunça synagyny raketa tehnologiýalarynyň synagy diýip atlandyrýarlar.


text:
Orsýetiň hökümeti Krymda bahasy 3 milliard dollarlyk köprini gurar. Hökümetiň resmi websaýtynda 30-njy ýanwarda çap edilen karara görä, Gara deňiziň Kerç bogazyndan geçýän köpriniň gurluşygyny “Stroýgazmontaž” kompaniýasy amala aşyrar. Orsýet Krym ýarymadasyny geçen ýylyň mart aýynda Ukrainadan bölüp, öz düzümine goşdy.
“Stroýgazmontaž” prezident Wladimir Putiniň çagalyk dosty we judo boýunça partnýory Arkadiý Rotenberge degişli.
Rotenberg Orsýetiň Ukrainadaky hereketleri bilen baglylykda Moskwa garaşy girizilen halkara sanskiýalarynyň netijesinde ABŞ-daky we Ýewropa Bileleşigindäki hasaplaryny ulanyp bilmeýär.
Hökümetiň kararyna görä, köpriniň bahasy 3 milliard amerikan dollaryndan artyk bolmaly däl we 2018-nji ýylyň dekabrynda gurlup gutarmaly.


text:
Prezident Hamid Karzaý özüniň Pakistana etjek saparynyň Owganystandaky parahatçylyk mümkinçiliklerini ösdürjegine o diýen ynanmaýandygyny aýtdy.
Şenbe güni Kabulda guralan metbugat ýygnagynda çykyp geplän Karzaý «Men Pakistana ýene umyt bilen gidýärin, emma onuň nähili netije berjegine göz ýetirip bilemok» diýdi.
Karzaýyň yslamabatly resmiler bilen gepleşmek üçin Pakistana duşenbe güni sapar etmegine garaşylýar.
Prezidentiň Yslamabady, parahatçylyk gepleşiklerine başlamaga kömek etmek üçin, uly derejeli talyban tussaglaryny boşatmaga çagyrmagyna garaşylýar.
Owganystanyň 12 ýyllyk konfliktini soňlamakda Pakistanyň berjek kömeginiň uly zerurlykdygy aýdylýar.


text:
Şu gün Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin özüniň parlamenete ýyllyk ýüzlenmesinde ýurduň içerki işlerine daşardan edilýän täsirlere berk garşy durmalydygyny aýtdy.
"Eger-de häzirki dünýäde gowşak bolsaň, saňa haýsy ugur boýunça hereket etmelidigini, haýsy syýasaty ýöretmeldigini we özgerişlik üçin, haýsy ýoly saýlamalydygyny maslahat berjek biri hökman tapylar” diýip, Putin çykyşynda belledi.
Döwlet Dumasynyň aşaky palatasynda iki sagada golaý eden çykyşynda Wladimir Putin özüniň hökümetiniň gazanan üstünliklerine hem uly baha berdi.
Premýer-ministr Wladimir Putiniň Orsýetdäki 2012-nji ýylyň prezidentlik saýlawlaryna öz kandidaturasyny goýjakdygy çak edilýär.


text:
Düýn Gazagystanyň gündogar regionynda garyň eremegi bilen baglanyşykly birnäçe obada ýüze çykan sil heläkçiligi sebäpli 2 müňden gowrak adam ewakuasiýa edildi.
Ýüze çykan sil bu gürrüňi edilýän obalarda elektrik we telefon aragatnaşyklarynyň hem doly bozulmagyna getirdi.
Düýn Gündogar Gazagystan oblastynyň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça bölümi häzirki ýüze çykan sil heläkçiliginiň bu regionda 19 oba zeper ýetirmeginiň mümkindigini mälim etdi.
Häzirki tebigy heläkçiligiň netijesinde adam ýitgileriniň bolandygy ýa bolmandygy barada anyk maglumat alynmady.


text:
Norwegiýanyň premýer-ministri Jens Stoltenberg 29-njy iýulda eden çykyşynda bir hepde mundan ozal Norwegiýada amala aşyrylan terror hüjümini ýurduň demokratiýasyna garşy edilen hüjüm diýip atlandyrdy.
Bu barada Stoltenberg 29-njy iýulda hüjümiň ilkinji pidasynyň jaýlanmagy bilen bagly Zähmet partiýasynyň geçiren ýas çäresinde eden çykyşynda aýtdy.
Şeýle hem bu ganly hüjümleri amala aşyran 32 ýaşly Anders Breýwik ikinji gezek sorag edildi.
Iki psiholog lukmana noýabr aýyna çenli jenaýatçynyň ruhy sagdynlygyny barlap, netije çykarmak tabşyryldy.
22-nji iýulda amala aşyrylan terror hüjümlerinde heläk bolanlaryň hemmesiniň şahsyýeti anyklanypdyr.
Häzir polisiýa pidalaryň maşgalalaryny gözlemek bilen meşgullanýar diýlip, maglumat berilýär.


text:
4-nji maýda Italiýa Respublikasynda saparda bolýan Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow şu gün “Westin Exeelsior” myhmanhanasynda ýerleşen kabulhanasynyň golaýyndaky “Willa Borgeze” rim seýilgähine baryp gördi.
Döwlet Baştutany italýan paýtagtynyň belli syýahatçylyk gözelligi hem-de Rimiň ýaşaýjylarynyň höwes bilen dynç alýan seýilgähi boýunça gezelenç etdi. Bu ägirt uly gök zolak tebigy gözelliklere, heýkel kompozisiýalaryna we saýaly baglara eýe bolup, onuň umumy meýdany bolsa 80 gektara barabardyr.
Bu ýerde muzeýler, açyk asmanyň astyndaky manež, Siena meýdançasy -- atlaryň sergileriniň we ýörişleriniň her ýyl geçirilýän ýeri, botanika bagy, belent ýadygärlikler, pawilýonlar we çüwdürimler bolup, olar italýan sosnalarynyň, uzyn boýly magnoliýalaryň we gür lawrlaryň hatarlaryna beslenýär. Ähli ýerde owadan telärler we ajaýyp çüwdürimler gurlupdyr. Şeýle hem seýilgähiň çäginde çagalar üçin oýun meýdançalary, garbanyşhana, welosipedleriň


text:
Geçen ýylyň aprel aýynda Meksika aýlagyndaky nebit çykarýan platformada bolan betbagtçylygyň sebäplerini derňeýän Ak tamyň komissiýasy “nebit skwažinasy ulanylanda Britiş petroleum kompaniýasy we onuň partnýorlary tarapyndan ençeme gödek ýalňyşlyklar goýberilipdir” diýen netijä geldi.
“Şol bir wagtyň özünde-de 11 adamyň ölümine we ägirt uly möçberde ekologik zaýaçylyga getiren bu betbagtçylygyň jogapkärçiligini diňe bir kompaniýanyň üstüne atmak bolmaz” diýlip, komissiýanyň maglumatynda bellenýär.
“Bu ýerde gürrüň nebit senagatynda, şeýle-de federal hökümetiň sazlaýjy mehanizminiň işinde sistemalaýyn ýetmezçilikler barada barýar diýip, hasap edýäris” diýip, komissiýanyň agzasy senator Bob Grehem aýtdy.
Komissiýa kontinental ýalpaklarda nebit çykarmagyň kadalaşdyryş düzünlerini pugtalandyrmaga amerikan häkimiýetlerini çagyrdy.


text:
Mejit Teke diňe Eýranyň demirgazygyndaky Türkmensähra sebitinde däl, eýsem dünýäniň beýleki sebitlerindäki türkmenleriň arasynda-da giňden tanalýan saz ussatlaryndan biri. Mejit Teke Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde onlarça müň gadymy türkmen aýdymlaryny ýygnap, çapa taýýarlandygyny, käri boýunça dermançy bolsa-da, öz durmuşyny aýdym-saza bagyşlandygyny aýtdy.
Azatlyk Radiosy: Hormatly Mejit Teke, siziň “Döwletmämmet Azady” adyndaky aýdym-saz toparyňyzyň işlerinde näme täzelikler bar?
Mejit Teke
Mejit Teke:
“Döwletmämmet Azady” adyndaky aýdym-saz toparymyzyň täzelikleri barada aýdylanda, geçen ýylda bolşy ýaly, ýaňy-ýakynda hem Tähranda we Türkmensährada bize ata-babalarymyzdan miras galan gadymy “Küştdepdi” tansyny gyz-oglanlaryň bilelikde ýerine ýetirmeklerinde sahna çykardyk.
Owal şeýle tanslary bärde diňe erkek adamlar ýerine ýetirip bilýärdiler. Ýene möhüm täzelikleriň biri hem, biz türkmen halk aýdymlaryny ýygnap ýörüs, olary kitaba geçirýäris. Şu wagt müňe golaý türkmen halk aýdymyny çapa taýýarladyk. Işlerimizi doly tamamlap, çap etmeklik rugsadyny alyp bilsek, halk köpçüligine ýetirmekçi bolýarys.
Azatlyk Radiosy: Türkmen dilindäki aýdymlaryňyza başga halklar nähili garaýar?
Mejit Teke:
“Döwletmämmet Azady” aýdym-saz toparynyň düýbüniň tutulan wagty 1973-nji we 1975-nji ýyllara gabat gelýär. Ilkibada bir ýerde ýaşaýan öz dogan-garyndaşlarymyz bolup işe başladyk. Şol döwürde iki adam bolup bir sazy doly çalyp bilýän ýokdy.
Biz elimize dutar alyp, işe başlanymyzdan, köp agzaly topar bolup işe başladyk. Şol döwürde bagşymyz hem ýok diýen ýalydy. “Döwletmämmet Azady” adyndaky aýdym-saz toparynyň ilkinji resmi çykyş etmeleri 1984-nji we 1985-nji ýyllara gabat gelýär.
Şol döwürde Eýranyň ynkylabyna bagyşlanyp geçirilen festiwallara gatnaşmak mümkünçiligine eýe bolduk. Şol festiwallarda toparymyz 7-8 ýyllap birinji orunlary eýeledi. Ylaýta-da, biziň toparymyz iki sany Grand Pri, ýagny iň uly baýragyny başgalara aldyrman gezdi.
Ondan soň aýdym-saz toparymyzyň agzalary hem köpeldi. Şol dabaralarda Eýran döwletiniň içinde ýaşaýan başga kowumlardan bolan, meselem, azerbaýjan, kürt ýaly beýleki halklardan bolan doganlarymyz türkmeniň şeýle belent aýdym-sazynyň bardygyna göz ýetirdiler.
Türkmen aýdym-sazynyň şeýle belent hormata eýe bolmagyna guwanyp, Allatagala çäksiz şükür edýärin.
Ine, şondan bäri Eýranyň niresine barsaň hem, “Hä, siz türkmenmi?! Biz türkmeni ‘Döwletmämmet Azady’ aýdym-saz toparynyň üsti bilen tanadyk. Şeýle belent aýdym-sazyňyz bar ekeni” diýip, hormatlanýandyklaryna gaty köp duş gelinýändigini bize gelip öz doganlarymyz we ildeşlerimiz gürrüň berýärler.
Türkmen aýdym-sazynyň şeýle belent hormata eýe bolmagyna guwanyp, Allatagala çäksiz şükür edýärin. Şeýle ýagdaýda türkmen aýdym-saz sungatyny arassa suratda ýöredip bilýändigimiz üçin özümi bagtly hasap edýärin.
Azatlyk Radiosy: Türkmensähradaky türkmenleriň, esasan-da ýaşlaryň türkmen aýdym-sazyna gyzyklanmasy nähili?
Mejit Teke:
Şeýle sorag orta atylanda, ilki bilen bir pikir has öňe saýlanýar. Ynsan tebigy ýagdaýda dürli-dürli salykatly, dürli-dürli zatlary söýen bolup bilýär. Mysal üçin, ylaýta-da biziň ýaly başga ýurtlarda ýaşaýan türkmenleriň arasynda käbir öz türkmen çagalarymyza we ýaşlarymyza ilkibada türkmen aýdym-sazyna düşünmeklik kynrak gelýär we olar başga aýdym-sazlara gönügip bilýärler. Ýöne, ýaşy kämilleşenden soňra, olar öz ata-babadan gelýän aýdym-sazyna düşünip, öz türkmen aýdym-sazlaryna öwrenişip başlaýarlar.
Mejit Tekäniň ýolbaşçylygyndaky “Döwletmämmet Azady” adyndaky aýdym-saz topary çykyş edýär.
Mundan daşaryn hem, biziň türkmen ýaşlarymyz bärde geçirilýän dürli medeni çärelere, konsertlere, çykyşlara gelip, “Türkmen dutary nädip çalynmaly, nädip aýdym aýdylmaly” diýen dürli-dürli bäsleşiklere gyzyklanyp, gatnaşyp, barha uly höwes bildirýärler. Olar san taýdan artaýmasa, azalanok. Şeýle ýagdaýa men gaty begenýärin we buýsanýaryn.
Azatlyk Radiosy: Soňky döwürlerde döwrebap aýdymlar ýörgünli bolýan ýaly. Bu ýagdaýyň siziň işleriňize bir täsiri barmy?
Mejit Teke:
Elbetde, bu ýagdaýyň biziň işlerimize täsiri ýok diýip bilmerin. Şeýle täsiriň öňüni almaklyk üçin ilkibaşda biz türkmeniň aýdym-sazynyň buýsanar ýaly şeklini orta çykarýarys. Dutar we gyjak bilen çalnanda, şeýle-de diňe dutarda çalnanda, türkmen aýdym-sazynyň nämesine buýsanmaly – ine, şuny öňe çykarýarys.
Türkmeniň dutary, aýdym-sazy öz ornuny saklamaly we aýratyn seredilmeli.
Dutaryň tehniki taýdan aýratynlygyny we üstünligini aýtjak bolsam, gürrüň gaty uzaga çekip biler. Türkmeniň milli saz guraly bolan dutary men dünýäde ýeke-täk saz gural hökmünde tanaýaryn. Näme üçin diýlende, şeýle tehniki aýratynlygy bolan dünýäde ýeke-täk saz guralymyz bar. Ine, şonuň üçin hem, türkmeniň dutary, aýdym-sazy öz ornuny saklamaly we aýratyn seredilmeli.
Soňky döwürlerde bolşy ýaly, başga saz gurallar bilen goşup çalynjak bolsa, çalynybersin türkmen heňleri. Ýöne, köpçülik tarapyndan gelýän pikirlere görä, başga saz gurallary we heňleri türkmen aýdym-saz sungatyna zyýan bermez ýaly, aýratyn, özbaşdak çalynmaly.
Azatlyk Radiosy: Dr. Mejit Teke, “Döwletmämmet Azady” adyndaky türkmen aýdym-saz toparynyň çeper ýolbaşçysy hökmünde siz Türkmenistandaky türkmen aýdym-saz sungatynyň häzirki ýagdaýyna siz nähili baha berýärsiňiz?
Mejit Teke:
Soňky ýyllarda şol ata-babadan gelýän dutarly aýdym-saz sungatyna biraz baha berlip ugrandygyna begenýärin. Mysal üçin, öz halypalarymdan gyjakçy Baýrammyrat Söýün halypama, Annaseýit halypama we beýleki bagşy oglanlaryň birnäçesine Türkmenistandaky doganlarymyz düşüner ýaly aýtsak, (ýaşamak üçin) “elitnyý jaý” berlipdir. Şoňa men gaty begenýärin.
Her hili ýagdaýa garamazdan, türkmeniň dutary öň her hili saz guraly bilen garyşdyrylyp çalynjak bolan hem bolsa, özi saýlanyp gaýdyberdi bärik. Bu ýagdaýa özüm begenýänem, guwanýanam.
Mejit Teke (sagda) we maşgala agzalary
Azatlyk Radiosy: Dünýä türkmenlerinden haýsy bagşylar bilen gatnaşygyňyz bar?
Mejit Teke:
Dünýä türkmenleri diýlende, öz türkmen aýdym-sazymyz bilen meşgullanýan halypalarymyz göz öňüme gelýär. Birinji gezek “Halypam” diýip, gapysyny kakanym Hudaýmyrat Zegerje gyjakçy boldy. Ol geçen halypalaryň köpüsi bilen, mysal üçin, Nazarly halypa, Baýly Teke halypa dagylar bilen gyjak çalan. Ol ýaňy bir-iki ýyllykda dünýeden gaýtdy.
Baýrammyrat Söýün halypa, yzýany bilen Annaseýit Annamyrat, ýagny Mylly agaň ady dakylan çowlugy, ondan soň Akmyrat Çary halypam, Durdymyrat Gazak halypam. Şol döwürlerde dünýede bardy, ýöne soňra dünýeden gaýdan Ýagmyr Nurgeldi, Aýmämmet Aşyr, Mäne agadyr, häzir ýaşap ýörenlerden Ýolaman Nury, Nurýagdy agadyr we ýene beýleki halypalar diýen ýaly... Maňa şolar bilen ýakyndan gatnaşyk saklamak, şolardan tälim almak miýesser etdi. Şonuň üçinem men özümi bagtly hasap edýärin.
Düýş sebäpli maňa Türkmenistana gitmek miýesser boldy.
Ondan daşary hem, Owganystan türkmenlerinden Anna bagşy bilen hem ýakyndan tanyşmak, oturyşyp, gürleşmeklik maňa miýesser boldy. Nirä baranymyzda hem biz öz türkmenimize gabat gelýäris. Öz kärdeşimiz, sungatdaşymyz, öz türkmen doganymyz diýip, gabat gelip, aýdym-saz ediberýäris.
Ozalbaşda bir düýş sebäpli maňa Türkmenistana gitmek miýesser boldy. 1985-nji ýylda bir gije ýatyrkam, düýş gördüm. Düýşümde men Sahy aga bilen Ata aganyň aýdym-saz edip oturan howlusyna girýärin.
Aýdymyň ortasynda edepsizlik edip girmäýin, aýdym gutarandan soň gireýin diýip, baryp gapysynda garaşýaryn. Wagt hem ep-esli gijigen, daňa golaýlan mahaly. Aýdym gutaran badyna Sahy aga ýerinden turýar-da “Adamlar, indi ýatar wagt boldy” diýip, turup ugraýar.
Men hem daşarda garaşyberýärin. Daşaryk çykan mahaly “Halypa, salawmaleýkim” diýip, iki elimi uzadýaryn. Sahy aga-da saglyk-amanlyk soraşyp, beýläk geçip, köwşüni geýmäge durýar. Yz ýanyndan hem Ata aga çykýar. Ynha, onsoň oňa hem “Halypa, salawmaleýk” diýenimde, “Mejit jan, waleýk” diýip, adymy tutýar.
Ynha, şol düýş şondan soňra meni, dogrusy, ýatyrmady. Ol wagtlar Türkmenistanyň özbaşdaklygy ýokdy. SSSR bardy. SSSR-iň ilçihanasy dünýäniň niresinde bolanda-da, ilçihananyň gapysynyň öňünden geçmäge gorkulýardy.
Şonda-da “Aý, adam öldüräýesler-ä ýok” diýip, bir gün bardym-da, gapyny kakdym. “Türkmenistanda dogan-garyndaşlarym, daýy-daýzalarym bar. Görme-görşe barmak mümkinmi?” diýen ýalyrak ýüz tutsam, “Bolýar, geliberiň (baryp bilersiňiz)” diýdiler.
Ine, şeýdip, meniň bagtyma, şol wagt Ankarada bolýan konsullyk wekili Reşat öz başgyrt doganlarymyzdan ekeni. Şonuň özi anketamy, arzamy doldurdy we beýläk iberdi.
Soň gelibersin diýlensoň, 1985-nji ýylda Türkmenistana ýol açyldy, şol ýere barmak we halypalarymy görmek mümkin boldy. Düýşümde Ata aganyň aýdan sözlerini hem Türkmenistanda – huşumda Durdymyrat Gazak halypam maňa aýtdy.
Azatlyk Radiosy: Eşdişimize görä, siziň esasy käriňiz dermançy. Ýöne aýdym-saz bilen has köpräk tanalýarsyňyz. Bu işlere nähili ýetişýärsiňiz?
Mejit Teke:
Okajak diýip, ilki Germaniýa çykmak miýesser boldy. Ondan soň Türkiýede Ankarada dermançylyk fakultetinde okadym. Okuwy gutaryp gelenimde, Eýran-Yrak urşy gidip durdy. Oňa meýletin gatnaşdym, türkmen doganlaryma şol ýerde kömegim ýeter diýip.
Türkmeniň aýdym-sazy elmydama meniň ýüregimde ýaşany üçin aýdym-saza durmuşymda aýratyn wagt goýdum, öz ömrümi goýdum diýsem hem boljak. Bu iki işi nähili ýöredýäň diýlende, men ýigrimi dört sagady käbir ýerde ýigrimi alty sagat etdim. Ýagny, bir gije-gündiz meniň üçin ýigrimi dört däl-de, ýigrimi alty sagat.
Adaty ýagdaýda bir adama şol ýigrimi dört sagadyň alty sagady dynç almaga ýeterlik bolýan bolsa, men şony alty sagada ýetirmän, türkmen aýdym-sazy üçin özümi iki-üç sagat ýatyp-turma bilen çäkleýärin. Wagtymyň köpüsini aýdym-saza sarp etsemem, ýany bilen beýleki işlerime, ýazuw-pozuw, döredijilik işlerime hem ýetişýärin diýip biljek.


text:
Adam hukuklaryny goraýjy aktiwistler Homs şäherinde prezident Başar al-Assadyň režiminiň garşydaşlary bilen goldawçylarynyň arasynda bolan çaknyşyklarda azyndan 30 adamyň öldürilendigini aýdýarlar. Muny Londondaky Siriýa hukuk gözegçiligi toparyndan Rami Abdel Rahman aýdýar.
Ol bu çaknyşyklaryň geçen hepde alnyp gaçylan üç režim tarapdarynyň parça-parça edilen jesetleri şenbe güni garyndaşlaryna gaýtarylyp berlenden soň turandygyny aýtdy.
Ol bu çaknyşyklaryň howpludygyny we onuň rewolýusiýany graždan urşuna öwürmek isleýän adamlaryň bähbitlerine gulluk edýändigini aýdýar.


text:
Täze ýyl baýramçylygy (dogrusyny aýtsak, diňe bir bu baýramçylykda hem däl) biziň bedenimiz üçin çynlakaý synag bolup durýar. Onuň hem sebäbi – biz alkogol içgilersiz şatlanyp bilmeýäris. Alkogol içgiler bilen birlikde nädip saglygyňa zyýan ýetirmän we başgalaryň keýpini bozman bolarka?
Biziň hemmämiz alkogolly içgileriň saglyk üçin zyýanlydygyny bilýäris. Ýöne onuň seýrek we akylly-başly, çeni bilen kabul edilmegi onuň zäherleme täsirini peseldip biler.
Taýynlyk görýäris
Alkogol içgisinden soňky nähoşlugyň döremegi (rus. – pohmelnyý sindrom) – siziň öňýanyndaky gün alkogoly çendenaşa kabul edendigiňiziň alamaty bolup durýar. Ýöne bedeni taýynlap, geljekki "alkogol agramlylyga" döz gelip bolar.
► Oturylyşykdan iki gün öň, her günde 200 gr. mukdarda deňiz kelemini iýiň. Ol baýramçylyk güni we onuň ertesi alkogolyň täsirini peseltmäge kömek edip biler. Ýöne şeýle täsirlilik bir gezeklikçe ýüze çykyp, ol soňky günler kömege gelmeýär.
► Baýramçylygyň öňýanyndaky gün mekgejöwen gulpagynyň demlemesini içiň. Onuň 1 nahat çemçesiniň üstüne 1 stakan gyzgyn suw guýup basyryň we 2 sagat saklaň. Ondan soň demlemäni süzüň. Mekgejöwen gulpagy ödüň çykmasyny kadalaşdyryp, şonuň bilen birlikde hem alkogol zäherleriniň bölünip çykmagyny çaltlandyrýar we aşgazanasty mäzi goramaga kömek edýär. Şeýle demlemäni birinji bulgury içmezden 2 sagat öň kabul etmäge çalşyň.
"Sanjym" edýäris
Bedeni garaşylýan "alkogol agramlylygyna" taýynlamak üçin, birinji bulgur galdyrmazdan 4 sagat öň alkogolyň "taýynlaýjy" mukdaryny kabul ediň. Ol bedeniň agramyna baglylykda 100-150 ml. alkogol içgisiniň mukdaryny düzüp, baýramçylyk güni kabul etjek umumy alkogolyň 1/10 böleginden köp bolmaly däldir. Ondan soň gowy naharlanma maslahat berilýär. Alkogolyň ilkibaşky mukdary alkogol zäherlerini dargadyjy fermentleriň işläp çykmagyna ýardam berip, sizi baýramçylygyň başlanmagyna taýynlaýar. Eger siz başga içgini kabul edýän bolsaňyz, onda "taýynlaýjy sanjymy" onuň bilen geçiriň. Meselem, 100 ml. aragyň we 320 ml. çakyryň täsirliligi deňdir.
Saçak başynda
→ Alkogol içgileri garyp içmekden saklanyň.
→ Alkogol içgileri gazlandyrylan içgiler bilen içmäň – bu ýagdaý serhoşlyga çalt getirýär.
→ Çakyrlaryň dürli görnüşleri içilende şu düzgünler zäherlenmäni azaltmaga kömek edip biler: açyk reňkli çakyrdan – dok reňkli çakyrlara, alkogoly pes gradusly çakyrdan – ýokary gradusly çakyra, gury çakyrdan – süýji çakyra.
→ Çeniňizi biliň! Bedeniň her 1 kilogrammyna aragyň 6-8 ml. mukdary – adam üçin alkogolyň howpsuz çägi hasaplanýar. Ondan köp mukdar bedene zyýan ýetirip bilýändir.
→ Ýatda saklaň! Alkogol içgilerden soň döreýän nähoşlugyň we alkogol bilen zäherlenmäniň iň agyr ýagdaýlary, uçujy, zäherli ýaglary saklaýan, pes hilli alkogol içgileri zerarly döreýändir. Şonuň üçin hem, içgileri diňe öňden bilýän dükanlaryňyzdan satyn almaga çalşyň.
Alkogol we naharlar
Alkogol içgileri bilen iýilýän naharlar mukdary boýunça ol diýen köp bolmaly däldir. Sebäbi iýmit bilen işine agram salnan bagra alkogol zäherlerini çykarma kyn bolup biler. Ýöne halk arasynda ýagly tagamlaryň çalt serhoş bolmakdan goraýandygy baradaky düşünje hem bar. Dogrudan hem, ýag aşgazanyň diwarlaryny gurşap alyp, alkogolyň çalt sorup alynmagynyň öňüni alýar. Ýöne bu ýagdaý serhoşlygyň döremegini diňe gijikdirýär, içmekden soňky nähoşlugy bolsa güýjedýär.
Alkogolyň ýany bilen şu önümler köp kabul edilmeli däldir: ýagly et, öý ördegi, noýba önümleri, büzmeçler. Şonuň ýaly-da, öý sirkesini, sogany, burçy, sarymsagy düzüminde saklaýan ýiti tagamlary aşa iýmekden saklanmalydyr. Olar alkogolyň okislenmegini haýalladýarlar.
Alkogol bilen iýilýän ýeňil önümler:şireli ir-iýmişler (esasan hem almalar we sitrus önümleri), alma we üzüm şireleri, bal.
Aslynda her içginiň ýanyndan berilmeli tagamlaryň aşakdaky görnüşleri maslahat berilýär:
Arak – alkogol içgileriň arasynda zäherlendirme täsirliligi boýunça iň gowşak içgidir. Bir demde, dem alma wagty içilýär. Duzlanan gök önümler, doňuz ýagy, balyk işbili, duzlanan balyk bilen ýer almasyndan taýynlanan tagamlar bilen;
Konýak – peýnir ýa-da limon bölekleri bilen;
Gyzyl çakyr – et, buga bişen guş eti, peýnir bilen;
Ak çakyr – deňiz önümleri, balyk, guş eti we ir-iýmişler bilen;
Şampan içgisi – deňiz önümleri, işbil, peýnir, ir-iýmişler we buzgaýmak bilen utgaşyklykda içilýär.
Çenden aşylan bolsa
Eger içmekden soňky nähoşluk ýüze çykan bolsa:
⇒ 2 sagadyň dowamynda gazsyz 1-1,5 l. çenli suw içiň. Şonuň ýaly-da, günüň dowamynda köp mukdarda suw we aşgarlanan mineral suwuny içiň;
⇒ Ýagdaýa görä, buşukdyryjy serişdäni ýa-da gök çaýy (nähoşluk agyr derejede bolmasa) içiň;
⇒ Duza ýatyrlan hyýaryň suwuny içiň ýa-da duzlanan kelemi, 5-6 sany guradylan erigi iýiň;
⇒ Mazaly ertirlik naharyny ediniň (süýt önümleri, ýer almasy, gök önümler);
⇒ Gyzgyn duş kabul ediň;
⇒ Dynç alyň, uklaň.
Her baýramçylykda, alkogol içgileri kabul etmezden öň, olaryň belli bir mukdarda kabul edilmeginiň we çäkden çykmazlygyň möhümdigini ýatda saklaň! Diňe şeýle bolanda siziň özüňiz hem, ýakynlaryňyz hem baýramçylygyň şatlygyny duýup, ondan lezzet alyp bilerler.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
11-nji noýabrda Aşgabadyň “Ýyldyz” myhmanhanasynda sebit we halkara howpsuzlygynyň çäklerinde kiberhowpsuzlyk, terrorçylykly maksatlar üçin internetiň ulanylmagyna garşy çäreler we kiberjenaýat meseleleri boýunça okuw öz işine başlady.
Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň Aşgabatdaky Merkezi tarapyndan guralan iki günlük okuwa gatnaşmaga kiberhowpsuzlyk boýunça halkara bilermenleri, guramaçylykly jenaýatçylyga we terrorçylyga garşy göreş boýunça hünärmenler, Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň sekretariatynyň işgärleri, Beýik Britaniýanyň, Belarusuň, Gazagystanyň degişli düzümleriniň wekilleri çagyryldy.
Çykyşlarda bellenilişi ýaly, kiberhowpsuzlyk diňe bir maglumat jemgyýetiniň üstünlikli ösmegi üçin wajyp şert bolman, ählumumy howpsuzlygy we durnuklylygy üpjün etmekde hem möhümdir. Şunuň bilen baglylykda, häzirki zaman maglumat-aragatnaşyk tehnologiýalaryna hem-de bolup biläýjek kiberhowpa we kiberhüjüme, internetiň terrorçylykly maksatlar üçin ulanylmagyna garşy durmaga aýratyn üns berildi. Çykyşlarda degişli maglumatlary ýygnamak we olary seljeriş işleri beýan edildi.
Ýygnananlar bu ugurda toplanan öňdebaryjy tejribe boýunça pikir alyşmalaryň barşynda kibergurşawy goramak üçin usullary öwredýän şeýle duşuşyklary dowam etmegiň we ysnyşykly halkara gatnaşygyny ýola goýmagyň zerurdygyny nygtadylar.


text:
Eýranyň ýadro programmasy bilen bagly taslama boýunça geljek 10 günüň dowamynda BMG-niň Howpsuzlyk geňeşinde ses berişligiň bolmagy mümkin. Bu pikiri iýun aýy boýunça geňeşiň ýolbaşçylygyny alyp barýan meksikaly diplomat öňe sürdi.
BMG-niň Howpsuzlyk geňeşindäki Meksikanyň wekili Klaude Heller Eýrana garşy girizilmeli sanksiýalar hem-de daşary ýurtlara sapar etmegi gadagan edilmeli eýranly wekilleriň sanawy barada geňeşiň agzalarynyň arasynda alnyp barylýan gepleşiklerde ösüşiň bardygyny hem aýtdy.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň metbugat wekili Filip Krowly Waşingtonuň bu ses berişligiň 20-nji ýa-da 21-nji iýunda geçiriljekdigine umyt edýänligini belledi.
Eger bu rezolýusiýa tassyklansa, urany baýlaşdyrmagy togtatmanlygy sebäpli Tährana garşy sanksiýalaryň dördünji tapgyrynyň giriziljekdigini aňladar.
Bu taslama hakda ABŞ-nyň, Britaniýanyň, Fransiýanyň, Germaniýanyň, Orsýetiň, Hytaýyň arasynda bir eýýäm ylalaşyga gelindi.


text:
Anna güni Owganystanyň polisiýasy paýtagt Kabuldaky bir uly azyk dükanynda amala aşyrylan bomba partlamasynda 8 adamyň ölüp, 6 adamyň hem ýaralanandygyny habar berdi.
Kabulyň polisiýa edarasynyň başlygy Mohammad Eýýub Salangi ölenleriň arasynda daşary ýurtlaryň raýatlaryndan üçüsiniň we bir çaganyň hem bardygyny aýtdy.
Onuň aýtmagyna görä, bu partlama janyndan geçen bir hüjümçi tarapyndan amala aşyrylypdyr.
Kabulyň berk goralýan kwartallaryndan birinde ýerleşýän bu söwda dükany daşary ýurtly raýatlaryň we baý owganystanlylaryň köp barýan dükany hasaplanylýar.
Bu wakanyň yzy bilen Talyban söweşijileri bu partlamanyň jogapkäkrçiligini öz üstlerine alyp, munuň düýbi Birleşen Ştatlarda ýerleşýän ozalky «Blackwater» (häzirki «Xe Serviсes») atly howpsuzlyk kompaniýasyna garşy protest görnüşinde gurnalandygyny aýdyp, maglumat ýaýratdylar.


text:
Fransiýa geçen aý Siriýanyň paýtagty Damaskyň golaýynda amala aşyryldy diýilýän himiki hüjümleriň diňe Siriýanyň hökümetiniň edip biljekdigini aýtdy. Fransiýa 21-nji awgustda bolan şol hüjümde uly möçberde himiki maddalaryň ulanylandygyny aýdýar.
Fransiýanyň premýer-ministri tarapyndan ýaýradylan şol maglumata görä, “agzalýan hüjüm bilen ilteşikli azyndan 281 adamyň ölendigine aýtmaga esas bar”. Bu raport 2-nji sentýabrda parlamente hödürlendi.
ABŞ
Waşingtonda bolsa senator Jon Mak-Kaýn prezident Barak Obamanyň, eger Siriýanyň prezidenti Başar al-Assada garşy hüjüm edilmegi üçin Kongresiň goldawyny gazanjak bolsa, bu ugurdan has düýpli teklip bilen çykyş etmeginiň zerurdygyny nygtady.
Ol aýratynam, eger Kongres prezidentiň Siriýa hüjüm etmek teklibini ret etse, onda munuň aýylganç netijeleriniň bolup biljekdigini duýdurdy.
ABŞ-nyň prezidenti Siriýa meselesinde çäre görüljekdigini aç-açan aýdandan soň, eger Kongres bu rezolýusiýany ret etse, bu biziň ýurdumyzyň abraýyna uly täsirini ýetirer. Onuň diňe häzirki prezidente däl, mundan beýläk häkimiýet başyna geljek prezidentlere hem täsiri ýeter diýip, senator Mak-Kaýyn aýtdy.
Ol bu pikirini 2-nji sentýabrda Ak tamda prezident Barak Obama bilen bolan duşuşygyndan soňra beýän etdi. Obama Siriýa garşy harby çäre görmek meselesinde Kongresiň goldawy bolmazdan hereket etmejegini aýtdy. Bu teklip Kongresde 9-njy sentýabrdan ozal ses berlişige goýlup bilinmez.
Obamanyň administrasiýasyna Siriýa garşy harby çäre görmäge rugsat edilip-edilmejegi baradaky diskussiýa Senatyň daşary gatnaşyklar komitetinde sişenbe güni başlanýar. Şol sessiýada döwlet sekretary Jon Kerri we goranmak sekretary Çak Hagel dagylar çykyş edýärler.
Assad çykyş etdi
Şol bir wagtyň özünde-de Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad Fransiýanyň Le Figaro gazetine beren interwýusynda Günbataryň Siriýa hüjüm etmeginiň tutuş regiony bulaşdyryp biljekdigini aýdýar. Bu interwýu 2-nji sentýabrda çap edildi.
Ol şol interwýuda aýratynam, eger bu harby interwensiýa goşulsa, onda Fransiýanyň bu urşuň netijeleri bilen hem ýüzbe-ýüz boljakdygyny sözüne goşdy. Şol bir wagtyň özünde-de Brýusselde 2-nji sentýabrda geçiren metbugat ýygnagynda NATO-nyň baş sekretary Fog Rasmussen Siriýada ulanylan himiki ýaraglar bilen bagly Damaska berk jogap berilmelidigini mälim etdi.
Ol Siriýa garşy amala aşyrylmagy mümkin islendik harby çäräniň gysga, gyzgalaňly we örän planly boljakdygyny belledi. Emma Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bolsa Siriýada himiki ýaraglar ulanyldy diýilýän pikirleriň örän şubhelidigini aýdýar.
Hytaýyň Daşary işler ministrliginiň 2-nji sentýabrda ýaýradylan beýanatynda himiki ýaraglar ulanyldy diýilýän mesele bilen baglanyşykly käbir subutnamalaryň hödürlenendigi we häzirki wagtda Pekiniň BMG-niň inspektorlarynyň Siriýada geçiren barlaglarynyň netijesine garaşýandygy aýdylýar.
BMG-niň inspektorlary häzirki döwürde Siriýadan toplan matariallaryny barlagdan geçirýärler.


text:
Italiýa
Italiýa (ital. Italia [iˈtaːlja], resmi ady — Italiýa Respublikasy (ital. Repubblica Italiana)) — Ýewropanyň günortasynda, Ortaýer deňziniň merkezinde döwlet.
Demirgazyk-günbatarda Fransiýa (serhetiň uzynlygy — 488 km), Şweýsariýa (740 km) we demirgazykda Awstriýa (430 km), demirgazyk-gündogarda bolsa, Sloweniýa (232 km) bilen araçäkleşýär. Şeýle hem onuň Watikan (3,2 km) we San-Marino (39 km) bilen içerki serheti bar.
Italiýa Apennin ýarymadasynda, Padan düzlüginde, Alplaryň günorta ýapgytlarynda, Sisiliýa we Sardiniýa adalarynda hem-de birnäçe ownuk adada ýerleşýär.


text:
«Bereketli toprak» gazetiniň baş redaktory B.Kakageldiýew Türkmenistanyň Prezidentiniň 2009-njy ýylyň 14-nji oktýabrynda geçiren Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde uklap galany üçin berk käýinç aldy.
Ministrler Kabinetiniň mejlisi tamamlanan badyna wise-premýer M.Ýazmuhammedowanyň tabşyrmagy boýunça Türkmen döwlet neşirýat gullugynyň başlygy Gyzylgül Nurgeldiýewa öz garamagynda bolan ýurduň ähli gazet-žurnallarynyň baş redaktorlaryny ýanyna çagyryp ýygnak geçirdi.
Bu ýygnakda redaktorlar Türkmenistanyň Prezidentiniň geçiren mejlisinde irkileni üçin B.Kageldiýewi ýazgardylar. Şeýle ýokary derejede geçýän ýygnakda düzgün-tertibiň gaty berk berjaý edilmelidigini mälim etdiler.
Türkmen döwlet neşirýat gullugynyň başlygy G.Nurgeldiýewa Ministrler Kabinetiniň mejlisinde düzgün-tertibi talaba laýyk berjaý etmändigi üçin wise-premer M.Ýazmuhammedowanyň B.Kakageldiýewe berk käýinç berýändigini mälim etdi.


text:
Özbegistanyň prezidenti Yslam Karimowyň iň kiçi gyzy Lola Karimowa-Tyllaýewa “BBC” korporasiýasyna beren interwýusynda takmynan 12 ýyldan bäri gyz dogany bilen gatnaşmaýandygyny aýtdy.
35 ýaşly Karimowa-Tyllaýewa Özbegistanyň “UNESCO”-daky hemişelik wekilidir we ol birnäçe ýyl bäri Fransiýada ýaşaýar.
Ol öz interwýusynda “Biziň ne maşgala, ne-de dostlukly gatnaşyklarymyz bar” diýip, özleriniň çagalykdan bäri ýakyn aragatnaşykda däldigini belledi.
Şeýle-de, ol adamysynyň olaryň durmuş toýundan soň baý bolandygy barada aýdylýanlary ret etdi. Karimowa adamysy Timur Tyllaýewiň öz biznesini özbek prezidenti Yslam Karimowyň ýa-da prezidentiň dostlarynyň kömegi bolmazdan, Şwesariýada we Özbegistanda gurnandygyny aýtdy.
Karimowa özüniň “diktatoryň gyzy” diýip atlandyrylmagyna garşydygyny hem sözüne goşdy.


text:
Geçen hepdäniň şenbe güni Bişkegiň golaýynda ýerleşýän Lenin obasyndaky stansiýada bolan uly awariýa zerarly bütin Bişkek şäheriniň ýaşaýjylary iki sagada golaý elektrik energiýasyz galdylar. Spesialistleriň sözlerine görä, bu awariýa stansiýadaky tehniki enjamlaryň 40-50 ýyldan bäri çalşyrylmandygy sebäp bolupdyr.
Awariýa barada energetika ministriniň orunbasary Aftandil Halmametow şeýle diýýär: “8-nji ýanwar güni agşam sagat 18.30-larda Bişkek şäheriniň ýaşaýjylarynyň azyndan 80%-i elektrik energiýasyz galdy. Elektrik energiýasynyň kesilen wagty ýyladyş sistemasyndaky buglar çykanda dörän ses adamlarda howsala döretdi”.
Ýaşaýjylary gorkuzdy
Bişkegin Moskwa köçesinde ýaşaýan Wenera atly zenan şeýle gürrün berdi: “Şol gün sagat 18.30-larda togy öçürdiler. Şol bada ýyladyş sitemasy we, umuman agyz suwumyz, kesildi. Biz köçä çykdyk. Köçe garaňkydy. Köçede adam kändi. Men olardan «ýene-de partlama başlandy. Aýylganç ses eşidildi. Harby operasiýa başlandy. Kimidir ele salypdyrlar» diýen ýaly gürrüňleri eşitdim. Hiç hili resmi maglumat bolmansoň, biz şol gürrüňlere ynandyk. Sagat 21.30-larda elektrik energiýasyny berdiler”. Ol özleriniň bolan waka barasynda 9-njy ýanwar güni irden döwlet telewideniýesinden anyk maglumatlary eşidendiklerini aýtdy.
Bişkegiň ýene-de bir ýaşaýjysy Amanbek hem bişkekli ýaşaýjylaryň resmi maglumat berilýänçä howsala düşendigini aýtdy. Onuň sözlerine görä, Gyrgyzystandaky soňky wakalar adamlaryň howsala düşmegine sebäp bolupdyr: «Biz togumyz öçen wagty awariýa boldy diýip, pikir etdik. Emma adamlaryň köpüsi muny başgaça kabul edipdirler. Olar ýene-de ýörite partlama başlandy diýip, pikir edipdirler. Esasan-da uly söwda merkezlerinde işgärler gorkup, harytlaryny goramak çäresini görüp başlapdyrlar. Emma biraz wagt geçip, düşündiriş işleri alnyp barlandan soň, adamlar rahatlandylar».
Partlama nämedi?
Bişkek şäherinde elektrik energiýasynyň öçmeginiň sebäplerini energetika ministriniň orunbasary Aftandil Halmametow şeýle düşündirdi: «Sagat 18.30 töweregi Bişkegiň golaýyndaky Lenin obasynda «Glawnoe» atly stansiýada uly kondensator partlady. Ol Gazagystanyň energosistemasyna goşulan liniýa. Şol sebäpli beýleki liniýalarda hem deňagramlylyk üýtgäp, ýyladyş we şäheri agyz suwy bilen üpjün edýän merkezler toksuz galdy. Şäherde tok öçen wagty güýçli bir ses eşidildi. Muny käbir adamlar nobatdaky partlama diýip, kabul etdiler”.
Aftondil Halmametow dörän güýçli sesiň sebäbini şeýle düşündirdi: “Şol mahal adamlary gorkuzan zat ýyladyş sistemasyndaky buglar çykanda dörän ses. Şol sesi eşiden şäherliler ýene-de partlama boldy diýip, pikir eden bolmaly”. Ol stansiýadaky tehniki enjamlaryň mundan 40-50 ýyl öň oturdylandygyny we henize çenli çalşyrylmandygyny boýun alýar.
Soňky maglumatlara görä, şäheri elektrik energiýasy bilen üpjün etmek üçin “Togtagul suw howdanynda” suw ýeterlik. Gyrgyzystanda elektrik energiýasy boýunça krizis ýok.


text:
Düýn Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin hökümetiň rus goşunyny döwrebaplaşdyrmak we gaýtadan ýaraglandyrmak üçin 2020-nji ýyla çenli 20 trillion rubl (646 milliard dollar) serişde goýberjekdigini aýtdy.
Putin bu barada Ak deňziň boýundaky Sewerodwinsk şäherinde, “SewMaş” gämi gurluşyk kärhanasynda eden çykyşynda belledi.
Ol döwrebaplaşdyryş programmasynyň strategiki ýadro güýçlerini, howa goranyş sistemasyny, aragatnaşygy, aňtaw gullugyny, “bäşinji nesil” atlandyrylýan söweş uçarlaryny we harby deňiz güýçlerini hem öz içine aljakdygyny aýtdy.


text:
Türkmen dilini grammatika taýdan derňemegiň esasy üç görnüşi mälimdir: fonetik derňew, morfologik derňew, sintaktik derňew.
Fonetik derňew sözleriň ses düzümini derňemekdir. Munda sözi emele getirýän sesler seljerilýär we olaryň çekimli ýa çekimsiz, inçelik-ýogynlyk, dodaklanmak-dodaklanmazlyk, açyklyk-dymykyk, uzyn-gysgalyk, giň-darlyk, sonorly-sonorsyz... ýaly häsiýetleri bellenýär.
Elek
E - çekimli, inçe çekimli, giň çekimli, dodaklanmayan, gysga çekimli.
L - çekimsiz, açyk çekimsiz,sonorly.
E - çekimli, inçe çekimli, giň çekimli, dodaklanmaýan, gysga çekimli.
K - çekimsiz, dymyk çekimsiz.
Morfologik derňew sözleriň düzümini (asyl söz we ýasama söz, hillerini) sada söz, goşma söz, tirkeş söz, söz toparlaryny (haýsy söz toparyndandygyny), goşulmalary (söz ýasaýjy, forma ýasaýjy, söz üýtgediji) ýüze çykarýar.
Sapar - okuwçylaryň ökdesi.
Sapar - at, has at, sada söz, asyl söz.
Okuwçywlaryň - okuw -at, jyns at, asyl söz; -çy - goşulma, ýasaýjy goşulma; -lar - goşulma, köplük san goşulmasy, üýtgediji goşulma; -yň - goşulma, eýelik düşümiň goşulmasy, üýtgediji goşulma.
Sintaktik derňew sözlemiň aýdylyş äheňi boýunça hillerini (habar sözlemi, sorag sözlemi, ýüzlenme sözlemi), baş we aýyklaýjy agzalaryny (eýe, habar, aýyrgaç, doldrugyç), sözlemleriň gurluşyny (ýönekeý sözlem, goşma sözlem) derňeýär.
Eý, ýoldaşlar, bijin ýyly sowuk geläýse, odunyňyz üpjünmi?
Sorag-sözlemi, goşma sözlem, eýerjeňli goşma sözlem, doly däl sözlem (eger, howa, siziň ýaly sözler getirilmändir). Sözlemdäki baş sözlem eýeli, eýesi - odunyňyz, habary - üpjünmi?
Baş sözlemde odunyňyz sözi eýedir.
Eýerjeň sözlemde bijin sözi ýyly sözüne baglanyp, eýelik aýyrgyjy bolup gelýär. Ýöne şol söz gutarnykly formalaşmandyr (bijiniň ýyly).
Ýyly sözi eýerjeň sözlemiň eýesi, geläýse sözi eýerjeň sözlemiň (doly formalaşmadyk) habary.
Sowuk sözi bolsa howa (sözlemiň daşynda) baglanyp, sypat aýyryjy bolup gelýär.
Eý - sözlem agzasy haplanmaýan söz, ümlük.
Ýoldaşlar - ýüz tutma sözi.
Ýaz geldi, Gün çykdy, gülälekler, çopantelpekler, kömelekler meýdany bezedi.
Habar sözlemi, goşma sözlem, düzmeli goşma sözlem. Ýaz geldi, Gün çykdy sözlemleri ýygnak ýönekeý sözlemler. Eýe, habarlary bar. Eýesi - ýaz, Gün. Habarlary - geldi, çykdy.
Ikinji sözlem - ýaýraň ýenekeý sözlem. Bezedi - habar. Gülälekler, çopantelpeklerÝa kömelekler - (deňeş) - eýe. Meýdany sözi işlige (bezedi) baglanyp ýeňiş doldurgyjy bolup gelýär.


text:
Geçen hepde Gazagystanda bolan sil heläkçiligi bilen bagly geçirilen derňewleriň netijesinde ençeme regional ýolbaşçynyň tussag edilenligi aýdylýar.
Azatlyk Radiosynyň Gazak gullugy tarapyndan şu günki ýaýradylan maglumatda, şol suw joşgunynda 34 adamyň ölenligi habar berilýär.
Prezident Nursultan Nazarbaýew Almatynyň töwereginde ýerleşýän suw bendiniň opurylmagy zerarly emele gelen heläkçilik boýunça derňew geçirilmegi barada buýruk beripdi.
Gazagystanyň Içeri işler ministrligi heläkçiligiň emele gelen etraby Gyzyl-Agaşyň şäher häkiminiň we 5 hökümet resmisiniň tussag edilenligini habar berdi.


text:
“Türkmenhowaýollary” döwlet milli gullugynyň Howa gatnawlary baş gullugynyň Aşgabady ösdürmegiň 13-nji tapgyrynda gurlan täze edara binasynda binada gullugyň işgärleri we müşderiler üçin has oňaýly şertler döredildi. Birinji we ikinji gatlarda uçar peteklerini satmak üçin niýetlenen kassalaryň 38-si ýerleşýär. Maglumat tablolary, sorag-jogap bölümi, sensor elektron ulgamlary (“Touch screen”) raýatlarymyzyň hyzmatyndadyr. Şol elektron ulgamlaryň kömegi bilen awiakassalara “elektron nobatyny” bellige goýmak, zerur bolan maglumatlary almak, özbaşdak uçarpetekleri satyn almak ýa-da öňünden bellemek bolýar. Bu ýerde kafeteri, pul çalşylýan nokat bar.
Mundan başga-da, üçünji gatda petek kassalarynyň ýene-de bäşisi ýerleşýär. Olar “biznes” derejeli ýolagçylara hyzmat etmek üçin niýetlenendir. Bu ýerde syýahatçylyk kärhanalarynyň edaralary, Internet arkaly petekleri almak üçin niýetlenen elektron ulgamlar, 30 orunlyk mejlisler zaly hem ýerleşýär.
Binanyň dördünji gaty “Türkmenhowaýollary” döwlet milli gullugynyň Howa gatnawlary baş gullugynyň işgärleriniň iş otaglary üçin niýetlenendir.


text:
Ahal welaýatynyň Sarahs etrabynyň Ata oba geňeşliginde ýewropanyň öňdebaryjy kompaniýalarynyň enjamlary bilen enjamlaşdyrylan we iň ýokary hil talaplaryna laýyk gelýän awtoulaglara ýangyç guýýan häzirkizaman stansiýa işe girizildi. Tejen – Sarahs gara ýolunyň ugrunda ýerleşen täze AÝGS gije-gündiziň dowamynda dürli kysymly awtoulaglaryň 750-den gowragyna ýangyç guýmaga niýetlenendir.
Täze stansiýada ýangyç guýýan häzirkizaman enjamlary oturdylyp, olar ýeňil hem ýük awtoulaglaryna, awtobuslara we beýleki tehnikalara awtomobil ýangyjynyň dürli görnüşlerini — A-80, A-92 we A-95, şeýle hem, dizel ýangyjyny tiz guýmaga hem-de ýokary hilli hyzmat etmäge mümkinçilik berýär. Ikitaraplaýyn amatly girelgeleri ýangyç guýýan dört sany enjama birbada sekiz awtoulaga hyzmat etmäge mümkinçilik berýär.
Täze stansiýada ýangyjy saklamagyň hem-de ony guýmagyň tehnologiki tapgyrlary dolulygyna kompýuterleşdirilip, ähli howpsuzlyk talaplaryna, şol sanda ýurtda gurlup ulanylmaga berilýän ähli obýektler üçin iň ilkinji nobatda durýan ekologiki talaplara laýyk gelýär.
Şeýle-de, bu ýerde awtoulaglara tehniki taýdan hyzmat etmäge niýetlenen nokadyň bolmagy sürüjiler üçin goşmaça amatlyklary döredýär.
AÝGS-iň gurluşygyny «Türkmennebitönümleri» Baş müdirliginiň hojalyk hasaplaşygyndaky Abatlaýyş-gurluşyk müdirliginiň Ahal welaýat bölüminiň hünärmenleri amala aşyrdy. Awtoulaglara ýangyç guýýan stansiýanyň gurlup ulanylmaga berilmegi şol ýeriň sürüjileriniň ýangyç bilen üpjünçiligini has hem ýokarlandyrmaga ýardam eder.
Täze AÝGS — Sarahs etrapynda häzirki wagtda hereket edýän awtoulaglara ýangyç guýýan dört stansiýanyň biridir. 2015-nji ýylda «Türkmennebitönümleri» Baş müdirliginiň hünärmenleriniň zähmeti netijesinde Türkmenistanyň Ahal, Mary, Lebap we Balkan welaýatlarynyň dürli etraplarynda 10 sany täze AÝGS gurlup ulanylmaga berildi.


text:
Germaniýanyň prezidenti Hors Keler iş başyndan çekildi. Onuň bu kararynyň dessine güýje girýändigini Keler aýtdy.
Owganystandaky halkara missiýa nemes harbylarynyň gatnaşygy barasynda onuň aýdyn pikirleri soňky günler ýiti tankyt astyna alyndy.
Ýakynda Owganystana baryp gelen Keller german ýaragly güýçleri diňe bir Owganystany däl, şol sanda Germaniýanyň ykdysady bähbitlerinem goraýar diýdi.
Parlament tarapyndjan täze prezident saýlanýança prezidentiň wezipesini german parlamentiniň ýokary palatasynyň başlygy ýerine ýetirer.


text:
Azatlyk radiosy:
Halmyrat, 22-nji iýulda tarpa-taýyn diýen ýaly aradan çykan Aýgül Täjiýewa bilen siz haçandan bäri tanyş? Halmyrat Söýün:
1990-njy ýylyň ýanwar aýyndan bäri. Şol wagt Türkmenistanyň Ýokary Sowetine deputatlar saýlanypdy. Deputat saýlanan adam hökmünde parlamentde tanyş bolupdyk. Şondan bäri geçen 20 ýyl töweregi wagt içinde Aýgül Täjiýewa bilen dostlukly gatnaşykda. Azatlyk radiosy:
Türkmen parlamentiniň deputaty hökmünde Aýgül Täjiýewa nähili işler bitirdi? Halmyrat Söýün:
Bellemeli zat, şol döwür parlamente saýlanan deputatlaryň arasynda halkyň islegi bilen saýlanan 5-10 sany deputat bardy. Şolaryň biri Aýgül Täjiýewady. Ol parlamente gelen gününden başlap, Türkmenistanyň aýal-gyzlary, çagalary bilen bagly uly işlere girişdi. Parlamentiň sosiýal-durmuş şertleri barada kabul eden islendik kanunynda Aýgüliň goşan goşandy bar, bitiren işi, hyzmaty bar. Şol döwürde ýurtda çagalar, eneler barada alada diňe kagyz ýüzünde bardy, meseläni bilýän adam hökmünde ol şol işleri durmuşa geçirmek üçin köp işler etdi. Türkmenistandaky problemalary gowy bilýärdi. Şonuň üçin problema deputatlaryň ünsini çekmek oňa başardýardy. Netijede, bir topar kanunlar kabul edilipdi. Nyýazowyň şahsyýet kulty güýçlenýänça, Türkmenistanda bar bolan sosial kömeklerde Aýgül Täjiýewanyň uly hyzmaty bar.
Ol Agzybirlik Halk Hereketiniň işläp düzen dokumentlerini, taýýarlan ýüzlenmelerini getirip, Türkmenistanyň parlamentinde deputatlara paýlaýardy. Gaýratlylygy şunuň ýalydy. Azatlyk radiosy:
Aýgüliň maşgalasy bilen daşary ýurda emigrasiýa çykmagyna nähili sebäpler bolupdy?Halmyrat Söýün:
Birinji sebäp, ony deputatlykdan mahrum etdiler. Muny etmäge hiç kimiň hukugy ýokdy. Ýone öz töweregindäki adamlar bilen “Parlamentiň deputatlarynyň deputaty mandatyndan mahrum etmäge haky bar” diýen kanun çykardy, şol kanunyň birinji pidasy Aýgül Täjiýewa boldy. Alyp baran jemgyýetçilik işleri, ilata eden kömegi, “Agzybirlik” bilen aragatnaşyk saklamagy sebäp boldy.
Muhammetmyrat Salamatowyň ‘Daýanç’ žurnalyny jurnalist Mämmet Sähet bilen öz ulagynda Aşgabatda, Gyzylarbatda, Balkanda ýaýratdy. Şu aýdylanlaryň ählisi onuň deputatlykdan mahrum edilmegine, wezipesinden kowulmagyna getirdi. 1991-nji ýyldan 2002-nji ýyla çenli 11 ýyllap öý tussaglygynda ýa-da göz tussaglygynda ýaşamaly boldy. Özune-de, maşgala agzalaryna-da iş berilmedi. Pensiýasyz oturdy. Şol görgülerden soňam Moskwa aşyp bildi. Iki ýyldanam BMG-nyň bosgunlaryň işi boýunça edarasynyň kömegi bilen Şwesiýa emigrasiýa çykdy. Azatlyk radiosy:
Emigrasiýada ýaşan döwründe syýasy işlere gatnaşypdymy? Halmyrat Söýün:
Elbetde, ol Aşgabatda ýaşanda-da mümkinçiligine görä, il içine çykyp halkyň derdini paýlaşýardy. Emigrasiýa çykandan soň oppozisiýon hereketlere aktiw gatnaşdy. Moskwada ýaşap ýören ýyllaram oppozisiýanyň ýygnaklaryna gatnaşýardy. Öz pikirini açyk aýydýardy. Türkmenistanyň ösüş ýollary barada çykyşlar edýärdi. Oppozisiýanyň agzyny birikdirmek üçinem alada baryny edipdi. Zenan bolsa-da, pylança erkegiň işini bitiren adam Aýgül Täjiýewa. Baýdak ýaly deputat zenanlar Türkmenistanda barmak basyp sanaýmaly. Şolaryň biri-de Aýgül Täjiýewady. Eden hyzmaty köp, ýöne näme türkmen aýtmyşlaýyn, gülüň biten ýerinde gadyry ýok. Merhumyň jaýy jennetden bolsun!


text:
16-njy sentýabrda Rumyniýanyň prezidenti Traýan Basesku, bu ýurda resmi sapara baran türkmen parlamentiniň ýolbaşçysy Akja Nurberdiýewany kabul etdi. Bu barada Ruminiýanyň prezident administrasiýasynyň resmi beýanatynda habar berilýär.
Duşuşykda döwletara gatnaşyklaryň perspektiwasy, ykdysady we energiýa ugurlary boýunça hyzmatdaşlyk, şeýle hem Rumiýanyň işewürler jemgyýetine türkmen bazary tarapyndan döredilýän mümkinçilikler barada gürrüň edildi.
Prezident Basesku, şu hepde Brýusselde Ýewropa Bileleşiginiň ýolbaşçylary bilen Merkezi Aziýa ýurtlarynyň ýokary derejeli resmileriniň arasynda geçirilen konferensiýa mynasybetli ÝB bilen Türkmenistanyň arasynda wagtlaýyn söwda boýunça ylalaşyga gol çekilmegini kanagatlanma bilen belläp geçdi.
Rumyniýanyň lideri, döwletara gatnaşyklarda esasan hem parlament ugurlary boýunça hyzmatdaşlygyň ösdürilmegini giňden goldaýandygyny nygtady. Bu ugur iki döwletiň arasyndaky syýasy, ykdysady we gumanitar baglaryň güyçlendirilmegine goşant goşar diýlip, Rumyniýanyň prezident administrasiýasynyň beýanatynda aýdylýar.
Türkmenistanyň Mejlisiniň başlygy Akja Nurberdiýewa, Rumyniýa saparynyň dowamynda özüniň örän mähirli garşy alynmagyna minnetdarlygyny bildirip, Rumiýanyň liderine Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň salamyny gowşurdy.
Şu ýylyň iýul aýynda, Rumyniýanyň prezidenti Traýan Basesku türkmen prezidentiniň çakylygy bilen Aşgabada iki günlük sapara barypdy. Şol ýerde Basesku türkmen parlamentiniň ýolbaşçysy Akja Nurberdiýewa bilen hem duşuşypdy.
Aşgabatda bolup geçen duşudygyň dowamynda, Traýan Basesku we Gurbanguly Berdimuhamedow, ykdysady, energiýa we beýleki özara bähbitli ugurlar boýunça döwletara gatnaşyklaryň ýola goýulmagy baradaky bilelikdäki deklarasiýa gol çekipdiler.


text:
Türkmenistanyň, Gazagystanyň we Eýranyň prezidentleri üç ýurdy birikdirýän täze demir ýoluň açylyş dabarasyny amala aşyrdylar.
3-nji dekabrda Türkmenistanda geçirilen dabara türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow, gazak prezidenti Nursultan Nazarbaýew we Eýranyň prezidenti Hassan Rohani gatnaşdylar.
Uzynlygy 935 kilometre barabar bolan Uzen-Bereket-Gürgen liniýasy üç ýurdy birikdirýän iň gysga demir ýoldur.
Gazak prezidenti Nazarbaýewiň edarasynyň beren maglumatyna görä, bu demir ýol üç ýurduň arasynda gatnadylýan ýük önümleriniň mukdaryny ýylda 3 million tonnadan 10 million tonna çenli artdyrar we bu san 2020-nji ýyla çenli 20 million tonna baryp ýeter.


text:
Pakistanyň Ýokary sudy ýurduň täze premýer-ministri Raja Pervez Aşrafa Şwesariýanyň hökümetine ýüzlenip, prezident Asif Ali Zardariniň parahorluk bilen bagly işini açmagyna ýene-de iki hepde möhlet berdi.
Ýurduň ozalky premýer-ministri Ýusuf Raza Gilani Şwesariýanyň hökümetine şeýle haýyşnama ýazmandygy üçin, wezipesinden çetleşdirilipdi. Şu aýda Pakistanyň sudy Raja Perwez Aşrafyň hem ozalky premýer-ministriň ykbalyny gaýtalap biljekdigini gytaklaýyn duýdurypdy.
Iki ýyl çemesi wagt bäri, Pakistanyň hökümeti prezident Zardariniň ýurduň baştutany hökmünde el degirilmezlik hakynyň bardygyny öňe sürüp, suduň edýän çagyryşyna garşy çykyp gelýärdi.


text:
Penşenbe güni Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameron Kabula bardy. Kameron öz daşary sýyasatynda Owganystanyň iň möhüm orny eýeleýänligini aýdýar.
Kameron Owganystanyň prezidenti Hamit Karzaý bilen Kabulda geçiren metbugat ýygnagynda Britaniýanyň Owganystana goşmaça harby ibermejekdigini aýtdy.
Häzirki döwürde Owganystanda 9500 töweregi britaniýaly harby bar.
Britaniýa Owganystandaky halkara güýçlerine iň köp goşant goşan ikinji ýurt bolup durýar.
2001-njy ýylda talyp režimi agdarylaly bäri Owganystanda 300 töweregi britaniýaly esger heläk boldy.
Kameron owgan harbylaryny türgenleşdirmek boýunça 98 million dollar ýardam etjekdigini hem yglan etdi.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 4-nji fewraldaky mejlisinde prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň aýtmagyna görä, 2011-nji ýylda gurluşyk işleri üçin 7 milliard amerikan dollary harçlanar.
Prezident gurluşyk işleriniň gerimini giňeltmek üçin gurluşyk toplumlarynyň dolandyrylyşynyň hilini ösdürmelidigini belledi we Aşgabat häkimliginde gurluşyklar barada ýörite edarany açmagy tabşyrdy. Bu edara ol ýa-da beýleki gurluşyklar barasynda ýerli we daşary ýurt gurluşyk kärhanalary üçin tenderler geçirer. Olar bilen degişli ylalaşyklara gol goýar. Ministrlikler we pudaklaýyn edaralar bolsa täze edara bilen jaý ýa-da desgany gurmak barasynda ylalaşyklara gol goýarlar.
“Biz 2015-nji ýyla çenli umymy sermaýanyň 15 prosentini gurluşyk toplumyna ýatyrmagy göz öňünde tutýarys. Bu hem bize gurluşyk kompaniýalarynyň kuwwatyny, gurluşyk materiallarynyň bahasyny ösdürmäge we işine ussat gurluşykçylary taýýarlamaga mümkinçilik berer” diýip, Berdimuhamedow aýtdy.
Prezident Berdimuhamedow 2010-njy ýylda eden çykyşynda ýakyn iki ýylda 23 milliard 600 million çemesi amerikan dollarynyň gurluşyklara harçlanjakdygyny yglan etdi. Geçen ýyl ulanylmaga berlen “Oguzkent” myhmanhanasynyň umumy bahasynyň 270 million ýewro deňdigini resmi metbugat ýazdy.
Iş we jaý üpjünçiligi
Şol bir wagtyň özünde-de, Türkmenistanda gurluşyklaryň giň möçberde alnyp barylýandygyna garamazdan, ilatyň iş we ýaşaýyş jaýlary bilen üpjünçiligi pes derejede alnyp barylýar. Täze gurulýan ýaşaýyş jaýlarynyň bahasy bolsa ilatyň aglaba bölegi üçin gymmat bolmagynda galýar.
Mary welaýatynyň ýaşaýjysy, 55 ýaşly zenanyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, onuň ýaşaýan etrabynda işsizlik ösen: “Bir öýde üç hojalyk bar bolsa, olardan diňe bir erkek adamynyň işi bar. Onsoň diňe aýal-gyzlar işlemeli bolýarlar. Olar bazara gitmeli, öýde tikin-çatyn etmeli”.
Lebap welaýatynyň häzirki Atamyrat, öňki Kerki etrabynda ýaşaýan Ogulbibi Gurbanowa bolsa gyzjagazy bilen atasynyň maşyn goýýan köne garažynda ýaşaýandygyny Azatlyk Radiosyna aýtdy: “2003-nji ýylda adamym bilen aýrylyşdym. Bir gyzym bar. Häzir atamyň köneje garažynda ýaşaýaryn”.
Milliardlarça pul gurluşyga
Türkmen mejlisiniň öňki deputaty, häzir Şwesiýada ýaşaýan oppozisioner Halmyrat Söýünowyň pikiriçe, Türkmen häkimiýetleriniň gurluşyklara milliardlarça dollar harçlamagynyň birnäçe sebäbi bar: “Türkmenistanda iň uly ogurlyk gurluşyklar arkaly edilýär. Gurluşyklara näçe pul harçalanandygyny, tehnika ulanylandygyny hasaplaýan adam ýok ýa-da olara gözegçilik edýän gurama ýok”.
“Ikinjiden, şol gurluşyklar kimlere berilýär. Olardaky ogurlygy hiç kim bilmesin diýip olary esasan, daşary ýurt şirketleri alyp barýarlar. Meselem, Fransiýanyň “Buig”, Türkiýäniň “Polimeks” we beýleki ululy-kiçili şirketleri alyp barýarlar” diýip, Söýünow aýdýar.
Söýünowyň pikiriçe, şol ýüz millionlar ilaty täze iş ýerleri bilen üpjün etmek we ýaşlary daşary ýurtlarda okatmak üçin harçlansa, örän ýerlikli bolardy.
ABŞ-da ýerleşýän “Gallup” edarasy tarapyndan geçirilen pikir soralyşygyň netijesinden belli bolşuna görä, Türkmenistanyň ilatynyň 38 prosenti ýaşaýyş jaý üpjünçiligi boýunça dürli kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow öz çykyşlarynda, Hazar deňziniň türkmen böleginiň, şypahana dynç alşyny we ekologiýa syýahatçylygyny ösdürmek üçin ägirt uly mümkinçiliklere eýedigini we bu zolagyň giň halkara hyzmatdaşlygy üçin hil taýdan täze mümkinçilikleri açyp, gysga wagtyň içinde Hazaryň türkmen kenaryny hakyky syýahatçylyk merkezine öwürmäge mümkinçilik berjekdigini belläp geçdi. 15-nji Iýunda Hazaryň kenarynda geçirilen tanyşdyrylyş dabarasynda hem, türkmen lideri bu taslamanyň türkmen ykdysadyýetiniň diwersifikasiýalaşdyrylmagyna ýardam berjekdigini belledi.
Eýsem bu taslama häzirki wagtda ýurduň ykdysadyýeti üçin nä derejede bähbitli bolar?
Häzirki wagtda türkmen hökümetiniň syýahatçylyk pudagyna uly maýa goýumlary ýatyrmagyna, tankytçylar global ykdysady krizis döwründe munuň geregi ýok diýip aýtsalar, beýleki tarapdan bu pudagyň ösdürilmegine global ykdysady krizisiň päsgel bolmaly däldigini belleýänler hem bar.Krizis syýahatçylygy şübhe astyna goýýar
Bolgariýada ýaşaýan ykdysadyýetçi Annadurdy Hajyýew, Türkmenistan üçin edil häzir turizm pudagynyň üstünde durmagyň zerurlygy ýokdugyny aýdyp, muňa sebäp hökmünde bolsa iki faktory öňe sürýär.
Onuň bellemegine görä, munuň biriniji we iň esasy sebäbi, häzirki wagtda dowam edýän global ykdysady krizisdir. Hajyýew, global ykdysady krizis netijesinde hat-da ösen döwletlerde hem ençeme adamlaryň işsiz galandygyny aýdyp, daşary ýurda gezmäge gidýänleriň sanynyň hem ep-esli azalandygyny öňe sürýär. Ikinji sebäp hökmünde bolsa, turizm pudagyna ýatyrylýan maliýe serişdeleriniň, iş orunlaryny döretmek üçin ulanylyp biljekdigini aýdýar.Syýahatçylyk hem möhüm
Londonda ýerleşýän Westminster Uniwersitetinden turizm, sport we şäher gurlyşy boýunça ençeme ylmy eserleriň awtory Dr. Endrýu Smit
bu pikir bilen ylalaşmaýar: “Geçmişe seredip görsek, turizm pudagynyň umumy durgunlyga girendigini görkezýän faktlar ýok. Elbetde ösüşler hem bolýar, häzirki ýagdaýdaky ýaly yza gaýdyşlyklar hem ýüze çykýar. Emma häzirki global ykdysady ýagdaýy, bu pudagyň üzňelikde saklanmagyna sebäp hökmünde
Syýahatçylyk üçin belli bir derejede erkinleşme hem gerekli.
görmeýärin. Turizm pudagyna ýatyrylýan maýa goýumlar, belki-de beýleki käbir ykdysady pudaklardan has möhüm bolup durýar” diýip alym Endrýu Smit aýdýar.
Syýahatçylyk we sport ylymlarynyň doktory Endrýu Smit, bu pudaga maýa goýulmagynyň dürli bähbitleriniň bardygyny aýdyp olary şeýle düşündirýär: “Turizmiň ösdürilmeginde esasy umumy bähbit, ýurduň daşyndan içine gelýän maýa goýumlaryň artmagy, şeýle hem şol ýeriň umumy ýagdaýynyň ösdürilmegidir. Häzirki wagtda ençeme ýerler, hat-da Ýakyn gündogar hem syýahatçylyk merkezine öwrülmek isleýär. Sebäbi munuň netijesinde seniň adyň hem halkara arenada tanalýar.”Erkinlige kömek edip biler
Türkmenistanda häzirki wagtda hereket edýän ýiti syýasy düzgünler, ýurda gelim-gidimleriň artmagyna oňaýsyz täsir edýän bolup bilermi? Turizm ylymlary boýunça doktor Endrýu Smit, bir ýurtda turizmiň ösdürilmegi üçin, şol ýurduň erkinleşdirilmeginiň hem zerurdygyny nygtaýar. “Elbetde syýahatçylyk üçin
Üstünlik gazanmak üçin gapylaryňy hökman açmaly, şeýle hem daşarky gyzyklanmalara has açyk bolmaly.
belli bir derejede erkinleşme hem gerekli. Ýurda gelýän myhmanlaryň köpelmegi hem-de daşary ýurt maýa goýumlarynyň artdyrylmagy hem, beýleki tarapdan ýurduň erkinleşmegine täsir edýär.Üstünlik gazanmak üçin gapylaryňy hökman açmaly, şeýle hem daşarky gyzyklanmalara has açyk bolmaly”
Hazaryň kenarynda Awaza milli syýahatçylyk zolagyny döretmek boýunça, türkmen hökümeti tarapyndan bir milliard dollarlyk maýa goýuldy. Şol maliýe serişdesiniň bolsa, degişli ýerde myhmanhanalary, çagalary sagaldyş merkezlerini, dynç alyş seýilgählerini, dilfinarium hem-de uly göwrümdäki akwariumlary, Ahal-teke atçylyk merkezini, halkara ýaryşlaryň geçirilmegi üçin sport desgalaryny, ýahta klublaryny hem-de şuňa meňzeş syýahatçylyk toplumlaryny gurmak üçin ulanyljakdygy habar berilýär.
Turizm boýunça Alym Endrýu Smit, Türkmenistanda planlaşdyrylýan şol proýektler üstünlik gazansa-da gazanmasa-da, iň bolmanda ýurda azda kände syýasy erkinlik getirjekdigini aýdýar.


text:
Institut hünärmenleri taýýarlamagyň aşakdaky ugurlary boýunça talyplyga kabul edýär:
1. Fizika we matematika (hünärler: fizika; matematika).
2. Tebigy bilimler (hünärler: himiýa; biologiýa; geografiýa).
3. Ynsanperwerlik-durmuş bilimleri (hünärler: taryh; başlangyç bilimiň mugallymçylygy, psihologiýa).
4. Dil we edebiýat (hünärler: turkmen dili we edebiýaty; rus dili we edebiýaty; iňlis dili we edebiýaty).
Instituta Türkmenistanyň umumy orta ýa-da orta hünär bilimli, ýaşy 35-den geçmedik raýatlary giriş synaglarynyň netijeleri boýunça bäsleşik esasynda kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlary:
Resmi iş kagyzlary Lebap, Mary, Daşoguz welaýatlarynyň merkezlerinde kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlarynyň sanawy:
- bellenilen nusgada rektoryň adyna ýazylan arza;
- bellenilen nusgadaky sowalnama (anketa);
- umumy orta (ýa-da orta hünär) bilim baradaky resminama (asyl nusgasy);
- Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan bellenilen nusgadaky saglyk kepilnamasy;
- soňky okan ýerinden (işlän ýerinden, harby bölümden) häsiýetnama;
- 3x4 möçberde alty sany fotosurat;
- işleýänler üçin zähmet depderçesiniň tassyklanan göçürmesi;
- giriş synaglaryndan üstünlikli geçen ýagdaýynda bäsleşiksiz okuwa kabul edilýän ýetim çagalar we ene-atasynyň hossarlygyndan mahrum bolan çagalar, maýyp çagalar lukmançylyk-durmuş taýdan anyklaýyş edaralarynyň netijenamasy esasynda degişli bilim edaralarynda okamak gadagan edilmedik I we II topar maýyplary, harby gulluk borçlaryny ýerine ýetirýän wagty wepat bolan harby gullukçylaryň çagalary, şeýle hem giriş synaglaryndan üstünlikli geçen ýagdaýynda artykmaçlyklardan peýdalanýan okuwa girýän ýylynda mekdep okuwçylarynyň dersler boýunça döwlet bäsleşiginiň ýeňijileri, umumy bilim dersleri boýunça halkara bäsleşiklerine gatnaşan Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň agzalary şol ýagdaýlary tassyklaýan degişli resminamanyň asyl nusgasyny tabşyrýar.
Bulardan başga-da, okuwa girmäge isleg bildirýän ýokarda görkezilen resminamalar bilen birlikde resminamalary kabul edýän iş toparyna aşakdakylary görkezýär we nusgalaryny tabşyrýar:
- şahsy pasportyny;
- Türkmenistanyň Ýaragly güýçlerinde harby gullugy geçenler harby şahadatnamasyny, harby gullugy geçmedik ýigitler ýazylyş şahadatnamasyny we ýaşaýan ýeri boýunça harby wekillikden güwähaty.
Dalaşgär talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan peýdalanýandygyny tassyklaýan beýleki resminamalary görkezip biler.
Giriş synaglary:
Giriş synaglary aşakdaky dersler boýunça geçirilýär:
fizika hünäri—fizika, matematika;
matematika hünäri—matematika, fizika;
himiýa hünäri—himiýa, biologiýa;
biologiýa hünäri—biologiýa, himiýa;
geografiýa hünäri—geografiýa, Türkmenistanyň taryhy;
taryh hünäri—Türkmenistanyň taryhy, türkmen dili we edebiýaty;
başlangyç bilimiň mugallymçylygy, psihologiýa hünäri—türkmen dili we edebiýaty, matematika;
türkmen dili we edebiýaty hünäri—türkmen dili we edebiýaty, Türkmenistanyň taryhy;
rus dili we edebiýaty hünäri—rus dili we edebiýaty, Türkmenistanyň taryhy;
iňlis dili we edebiýaty hünäri—iňlis dili, Türkmenistanyň taryhy.
Dersler boýunça giriş synaglary Türkmenistanyň orta mekdepleriniň okuw maksatnamalarynyň esasynda geçirilýär.
Degişli diller boýunça geçirilýän dil derslerinden başga ähli dersler boýunça giriş synaglary dilden döwlet dilinde geçirilýär.
Giriş synaglarynyň tertibinde bellenilen wagtda synaga esassyz sebäplere görä gelip bilmedikler ýa-da dersleriň biri boýunça synagdan geçip bilmedikler ondan soňky synaglara goýberilmeýär.
Giriş synaglarynyň netijeleri boýunça deň mukdarda baha alanlardan talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan aşakda görkezilenler peýdalanýarlar:
- mugallymçylyk mekdebini tamamlan we mugallymçylyk ugrundan 2 ýyldan az bolmadyk iş tejribeleri bolanlar;
- harby gullugy tamamlap gelenler.


text:
Nadiýa Sawçenko rus sudunda seýrek bolýan ýeňşi gazandy.
Gündogar Ukrainada iki sany rus žurnalistiniň ölümi bilen baglylykda Orsýetde tussaglykda saklanýan ukrain piloty ruhy hassahanadan goýberileli bäri birinji gezek sud diňlenişigine getirildi.
Moskwanyň Basmannyý etrap sudunda bolan diňlenişikde derňewçiler onuň tutulyşyna şaýat bolandyklaryny aýdýan ukrainalylaryň görkezme bermeklerine garşylyklaryny bes etdiler.
Sawçenko özüniň orsýetçi separatistler tarapyndan gündogar Ukrainada, 18-nji iýunda tutulandygyny we Orsýetdäki tussaghana bikanun getirilendigini aýdýar.
Emma derňewçiler onuň Orsýetde tutulandygyny aýdýardylar.
Geçen aý ukrian parlamentinden orun gazanan Sawçenko derňewçilerden pikirlerini näme üçin üýtgedendiklerini sorady, emma anyk jogap alyp bilmedi.


text:
5-nji martda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Çagyryş boýunça harby gullugyny tamamlan ýaşlary Türkmenistanyň ýaragly güýçlerinden boşatmak we gulluk ýaşyna ýeten Türkmenistanyň raýatlaryny bolsa harby gulluga çagyrmak” baradaky permana gol goýdy.
Bu permana laýyklykda çagyryş boýunça harby gulluk möhletini tamamlan gullukçylar 2014-nji ýylyň aprel-iýun aýynda Türkmenistanyň ýaragly güýçlerinden we beýleki goşunlaryndan harby gullukdan boşadylar, diýip türkmen metbugaty habar berýär.
Eýsem, harby borjuny tamamlan türkmen ýigitleriniň öňünde mundan soň nähili meseleler durýar? Gullukdan soň olaryň işe, ýokary okuw jaýyna ýerleşmek mümkinçilikleri nähili? Gullukdan soň, nähili tejribeleri başdan geçirýärler? Şeýle-de, heniz gulluga gitmedik ýaşlar Türkmenistanyň harby gullugy barada näme pikir edýärler?
Bu soraglara daşary bilimini Türkiýede dowam etdirýän Maksat, Ukrainada okaýan Arslan we Aşgabatdaky habarçymyz Myrat Gurban jogap berdi. Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.
Garaýyşlaryňyza aşakdaky teswir bölüminde garaşýarys.


text:
Ukrainanyň Howpsuzlyk gullugy ýurduň öňki prezidenti Wiktor Ýanukowiçiň uly oglunyň adyny gözlenýänleriň sanawyna goşdy.
18-nji aprelde Ukrainanyň Içeri işler ministrligi Oleksandr Ýanukowiçiň galplykda we bidüzgünçilikde aýyplanýandygyny aýdyp, ol barada tussag kararynyň çykandygyny yglan etdi. Şeýle-de ministrlik onuň tussag edilmegi baradaky karary suduň tassyklandygyny habar berdi.
23-nji fewraldan bäri Oleksandr Ýanukowiçiň nirededigi barada takyk maglumat ýok. Ol Ukrainada hökümete garşy protestler möwjän mahaly takmynan kakasy bilen bir wagtda ýurdy terk edipdi.
Wiktor Ýanukowiç hem Ukrainanyň häzirki hökümeti tarapyndan gözlenilýär. Ýanukowiçiň fewral aýynda Kiýewdäki protestçilere garşy ot açmaga tabşyryk berendigi aýdylyp, ol “köpçülikleýin öldürmelerde” aýyplanýar.


text:
Hormatly harby deňizçiler!
Siziň ähliňizi Bitaraplyk we parahatçylyk ýylynda bellenýän Türkmenistanyň Harby-deňiz güýçleriniň güni bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn!
Eziz Watanymyzyň deňiz çäklerinde harby borjy ýerine ýetirýän merdana deňizçilere mukaddes we jogapkärli borç ynanylandyr. Siz bu mukaddes borjy hemişe Watana wepadarlyk, harby kasama ygrarlylyk bilen ýerine ýetirip, merdana pederlerimiziň, ýurt goran gerçekleriň, taryhymyzda yz galdyran Oguz hanyň, Togrul begiň, Çagry begiň, Alp Arslanyň, Görogly begiň beýik watansöýüjiligini, mertligini we gahrymançylygyny dabaralandyrmalysyňyz. Siziň şol borjy eziz Watanymyzyň, mähriban halkymyzyň beýik ynamyndan ugur alyp, birkemsiz berjaý etjekdigiňize berk ynanýaryn!
Berkarar Watanymyzyň goragçylary!
Biz mukaddes Garaşsyzlygymyzy gazanyp, ata-babalarymyzyň arzuwlan ajaýyp eýýamyna eýe bolduk. Bu günki gün mähriban halkymyz Garaşsyzlygyň, özygtyýarlylygyň, azatlygyň, erkinligiň hözirini görüp, bagtyýar durmuşda ýaşaýar.
Türkmenistanyň Harby-deňiz güýçleriniň gününiň döredilmegi hem mukaddes Garaşsyzlygymyzyň ajaýyp miwesidir. Bu baýram ýurdumyzyň Harby-deňiz güýçleriniň harby gullukçylarynyň Garaşsyz Watanymyzyň deňiz çäkleriniň bitewüligini gorap saklamakda, ýurdumyzyň we halkymyzyň howpsuzlygyny üpjün etmekde hem-de Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan Türkmenistanyň ykrar edilen Bitaraplyk hukuk ýagdaýyndan gelip çykýan hukuklaryny we borçlaryny berjaý etmekde, dünýäniň döwletleri bilen parahatçylykly we dostlukly ýaşamak syýasatyny amala aşyrmakda bitirýän hyzmatlary göz öňünde tutulyp döredildi. Bu bolsa, deňiz çäklerimiziň bitewüligini üpjün edýän, Hazar deňzini dostlugyň we ylalaşygyň deňzine öwürmekde uly işleri bitirýän deňizçi esgerleriň we deňizçi serhetçileriň hyzmatyna berlen ýokary bahadyr. Türkmenistanyň Harby-deňiz güýçleri geljekde hem Türkmenistanyň parahatçylyk söýüjilige eýerýän syýasatynyň ygtybarly kepili bolmalydyr.
Hormatly Watan goragçylary!
Türkmenistanyň Harby-deňiz güýçleriniň gününiň döredilmegi döwletimiz tarapyndan deňizçi harby gullukçylar barada edilýän aladanyň nyşanydyr. Bu alada Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe täze derejä çykdy. Harby deňizçileriň we deňizçi serkerdeleriň ýaşaýyş-durmuş, gulluk şertleri yzygiderli gowulandyrylýar. Ýurdumyzyň Harby-deňiz güýçleriniň maddy-enjamlaýyn binýady barha pugtalanýar, dünýäniň iň kämil tehnikalary hem-de enjamlary, gämileri satyn alynýar. Deňizçi harby gullukçylaryň söweşjeň we ynsanperwer taýýarlygy ýokarlanýar. Muny eziz Watanymyzyň asuda durmuşynyň hatyrasyna geçirilýän harby okuw türgenleşikleri hem aýdyň görkezýär.
Siz geljekde hem harby gullugy Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň Harby doktrinasyna laýyklykda alyp barmalysyňyz, ata Watany goramak borjuny ähli zatdan belentde goýmalysyňyz hem-de deňiz çäklerimizde Watanymyzyň, halkymyzyň sarsmaz galasy bolmalysyňyz.
Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň Harby doktrinasyna laýyklykda Watanymyzyň deňiz serhedini ygtybarly goramak, şeýle hem Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň we Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugynyň harby gämileri üçin deňizçi hünärmenleri taýýarlamak maksady bilen, Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Harby-deňiz instituty döredildi.
Ýurdumyzyň bu ýokary harby okuw mekdebinde okuw-terbiýeçilik işleri hemişe döwrüň ösen talaplaryna laýyklykda alnyp barylmalydyr. Bu institut Harby-deňiz güýçlerimiz üçin milli harby hünärmenleriň taýýarlanylýan merkezi bolmalydyr. Bu ýokary harby okuw mekdebinde bilim alan deňizçi harby gullukçylarymyz we deňizçi serhetçilerimiz ýurdumyzyň deňiz çäklerini ygtybarly goramalydyrlar.
Türkmenistanyň Harby-deňiz güýçleriniň ähli şahsy düzüminiň öňünde goýlan möhüm wezipeleriň üstünlikli çözülmegi üçin deňizçi harby gullukçylaryň söweşjeň-ynsanperwer taýýarlygy, ukyp-başarnygy yzygiderli ýokarlandyrylmalydyr. Munuň üçin, ilkinji nobatda, merdana Watan goragçylarymyz bolan deňizçi harby gullukçylaryň okuwyna, watançylyk terbiýesine, harby, beden taýýarlygyna, harby hünär ussatlyklaryny ýokarlandyrmaklaryna hemişe aýratyn üns berilmelidir.
Hormatly harby deňizçiler!
Sizi Türkmenistanyň Harby-deňiz güýçleriniň güni bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn! Siziň ähliňize berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, egsilmez bagt, mukaddes harby gullugyňyzda uly üstünlikleri arzuw edýärin!
Türkmenistanyň Prezidenti, Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy Gurbanguly Berdimuhamedow.


text:
TOPH gaz geçirijisiniň türkmen böleginde kebşirlemek işleri başlandy. Bu işi gurluşygyň baş potratçysy bolan «Türkmennebitgazgurluşyk» Döwlet konserniniň «Marynebitgazgurluşyk» tresti ýerine ýetirýär. Kebşirlemek işleri bilen bir wagtda, gaz geçirijiniň gapdaly bilen geçiriljek awtomobil ýolunyň hem gurluşygy dowam etdirilýär.
Öň bellenilip geçilişi ýaly, «Türkmenistan–Owganystan–Päkistan–Hindistan» gaz geçirijisiniň 214 kilometre barabar bolan türkmen bölegini gurmaklygy Türkmen Lideri «Türkmennebitgazgurluşyk» hem-de «TAPI Pipeline Company Limited» halkara konsorsiumynyň liderligine saýlanan «Türkmengaz» Döwlet konsernlerine tabşyrypdy. «Türkmengaz» DK turbageçirijiniň gurluşyk, maliýe hem-de ulanyş meselelerini düzgünleşdirýär.
Halkara gaz geçirijisiniň gurluşyk işleriniň depginini has hem ýokarlandyrmak maksady bilen, potratçy kärhanalar gaz geçirijiniň 75 kilometre barabar bolan başlangyç bölegini alty bölege bölüp gurýarlar. Bu bolsa öz gezeginde turbalary sepleşdirmek we olary kebşirlemek işlerini birnäçe tapgyr bilen amala aşyrmaklyga mümkinçilik berýär. Gurluşyk işlerini alyp barmagyň şu hili tehnologiýasyny türkmen hünärmenleri «Gündogar-Günbatar» sebit gaz geçirijisiniň, şeýle hem beýleki gaz geçiriji ulgamlaryň gurluşygynda üstünlikli özleşdirdiler.
Gaz geçirijiniň Owganystanyň serhetlerine çenli dowam edýän türkmen böleginde gurluşykçylar diametri 1420 millimetre ýetýän turbalary geçirerler, kompressor stansiýasyny, arassalaýyş enjamlaryny işe giriziş nokatlaryny, zerur bolan beýleki obýektleri, şol sanda, suw diwarlaryny we inženerçilik torlaryny, ýörite girelge ýollaryny, dispetçer nokatlaryny, gözegçilik posýoloklaryny gurarlar, elektrik üpjünçiligini ýolar goýarlar. Gaz geçirijiniň esasy böleginiň gurluşygy tamamlanandan soňra, dolandyryşyň awtomatika we telemehanika ulgamlary oturdylar. Bu bolsa gaz geçirijiniň tutuş ulgamyny bir dispetçer nokadyndan dolandyrmaklyga, eksport sarp edijileriniň zerurlyklaryna laýyklykda, goýberilýän gazyň mukdaryny köpeltmäge we azaltmaga mümkinçilik berer.
Şeýle hem, häzirki wagtda magistral gaz geçirijiniň «Galkynyş» gaz käninden başlap, Owganystanyň serhetlerine çenli aralygyň topografiki suratlary düşürildi we inženerçilik-gözleg işleri tamamlandy. Bu maglumatlar gaz geçiriji üçin has oňaýly ugry kesgitlemäge hem-de gaz geçirmekde peýdalanjak turbalary saýlap almaga ýardam eder.
Inžener-barlag işlerini çaltlandyrmak üçin iň täze buraw enjamlary ulanylýar. Alnan maglumatlary düýpli seljermek üçin häzirkizaman maglumat üpjünçiliginden peýdalanylýar. Potratçy kärhanalara gaz geçirijiniň ilkinji kilometrlerini gurmak üçin degişli resminamalar berildi. Häzirki wagtda gaz geçirijiniň esasy böleginde we kömekçi ýerlerinde ulanyljak enjamlary seljermek we saýlamak işleri dowam edýär.


text:
Hepdäniň duşenbe güni Hytaýa sapara barmaly Sudanyň prezidenti Omar al-Başir öz saparyny bir gün yza süýşüripdi. Soňky maglumatlara görä, onuň ýolda saklanmagyna Türkmenistan sebäp bolupdyr.
Halkara sudy 2008-nji ýylda Sudanyň prezidenti Omar al-Başiri ýurduň Darfur regionynda parahat ilatyň köpçülikleýin gyrylmagy bilen baglanyşykly wakalarda aýyplap, ony ynsanýete garşy jenaýat etmekde günäli tapypdy we onuň tussag edilmelidigi barada höküm çykarypdy.
Sudanyň hökümeti tarapyndan talabalaýyk gorag astyna alynmadyk şol Darfur regionynda amala aşyrylan ýaragly hüjümlerde şu günki güne çenli parahat ilatdan 300 müň töweregi adam öldi diýlip hasaplanylýar.
Hytaýyň prezidenti Hu Jintao (çepde) Sudanyň prezidenti Omar al-Başir bilen duşuşýar, Pekin, 29-njy iýun.
Halkara sudunyň 2008-nji ýylda çykaran şol höküminden soň, prezident Omar al-Başir özüniň daşary ýurtlara edýän saparlaryny görnetin çäklendirmäge mejbur bolupdy. Emma, beýleki tarapdan, Halkara suduna agza däl ýurtlaryň köpüsi şu çaka çenli ony tussag etmekden ýüz öwrüp gelýärler. Şeýle ýurtlardan birem Hytaý.
Sudan bilen ýakyn ykdysady hyzmatdaşlyk saklap gelýän Hytaýyň häkimiýetleri şu hepde prezident Omar al-Başiri resmi sapara çagyrdylar. Hytaýyň häkimiýetleriniň bu çakylygyna käbir günbatar ýurtlary we ynsan hukuklaryny goraýjy köp halkara guramalar ýiti reaksiýa bildirdiler hem-de muny tankytladylar.
Bu wakanyň fonunda bolsa, Sudanyň prezidentiniň Hytaýa saparynyň bir gün yza süýşürilendigi mälim boldy.
Hepdäniň ýekşenbe güni Eýranyň paýtagtynda terrorizm meselelerine bagyşlanylyp geçirilen halkara konferensiýa gatnaşan Sudanyň prezidenti duşenbe güni Tährandan Pekine barmalydy. Emma, habar agentlikleri prezident Omar al-Başiriň uçarynyň Türkmenistanyň we Täjigistanyň üstünden geçmegine ýol berilmänsoň, onuň öz uçuş ýoluny üýtgedip, Hytaýa bir gün giç barmaly bolandygyny habar berdiler.
Sudanyň parlamenti ýazgardy
Düýbi Parižde ýerleşýän «Sudan Tribune» neşiri eýýäm hepdäniň sişenbe güni Sudanyň parlamentiniň Türkmenistan bilen Täjigistanyň bu hereketini ýazgarandygyny we bu iki ýurdy Birleşen Ştatlaryň basyşyna boýun bolanlykda aýyplandygyny habar berdi.
«Sudan Tribune» neşiriniň Sudanyň bir ýokary derejeli diplomatik çeşmesine salgylanyp ýazmagyna görä, bu wakada Türkmenistan prezident Omar al-Başiriň uçaryna beren başky rugsadyny soňky pursatda ýatyrypdyr we munuň sebäbini «garaşylmadyk tehniki» sebäpler bilen baglanyşdyrypdyr.
Maglumata görä, Türkmenistan tarapynyň prezident Omar al-Başire Owganystanyň üsti bilen uçmaklygy maslahat berendigine garamazdan, Sudanyň prezidenti bu maslahata eýermek islemändir.
«Sudan Tribune» neşiri munuň sebäbini Sudanyň prezidentiniň Owganystanyň üstünden uçan halatynda öz uçarynyň ol ýerdäki NATO güýçleri tarapyndan ýere düşürilip, özüniň tussag edilmeginden howatyr edendigi bilen düşündirýär.
Maglumata görä, Täjigistanyň häkimiýetleri hem şol gün prezident Omar al-Başiriň uçarynyň geçjek ugrunda harby-howa türgenleşikleriniň geçirilýändigine salgylanmak bilen, onuň uçuşyna beren ozalky rugsadyny ýatyrypdyrlar.
Hepdäniň sişenbe güni Sudanyň parlamentiniň spikeriniň orunbasary Hago Gism al-Siid Sudanyň prezidentiniň uçarynyň Pakistanyň üsti bilen Pekine geçmegine mümkinçilik döredendikleri üçin Pakistanyň häkimiýetlerine öz minnetdarlygyny bildirdi.


text:
Düýn Moldowanyň polisiýasy 2 kilograma golaý uranyň «238» görnüşini alyp barýan şübheli adamlary saklady.
Içeri işler ministrliginiň metbugat sekretary Çiril Motpan polisiýanyň 7 gaçakçyny saklandygyny, olaryň arasynda Içeri işler ministrliginiň öňki resmileriniň hem bardygyny aýtdy.
Ol tutulan adamlaryň bu radioaktiw jisimi 9 million ýewro satmakçy bolandyklaryny, olaryň arasynda ozal radioaktiw materiallar bilen bagly Moldowada, Orsýetde we Rumyniýada sud edilenleriň hem bardygyny sözüniň üstüne goşdy.


text:
Gürjüstanly deputatlar Kiýewdäki çaknyşyklarda wepat bolan onlarça adamyň hormatyna dymyşlyk yglan etdiler.
Bu dymyşlyk ýurduň prezidentiniň parlamentde ýyllyk ýüzlenmesi bilen çykyş edýän wagtyna gabat geldi.
Prezident Giorgiý Margwelaşwili anna güni söz sözlände, stollarynda ukrain baýdagyny goýan deputatlara ýüzlenip, ukrain häkimiýetleriniň öz raýatlarynyň garşysyna ýarag ulanmak bilen, geçmesiz çäkden aňryk geçendiklerini aýtdy.
Şeýle-de Margwelaşwili ýewropa liderleriniň ýaraşyk prosesine goşulmagynyň syýasy ylalaşyk gazanylmagynyň peýdasyna boljagyny belledi.
Gürjüstan Ýewropa Bileleşigi bilen Assosiasiýa şertnamasyna awgust aýynda gol çekmekçi bolýar.


text:
Peýdaly maglumatlar [ Hemmesi ]
Ajap Sözlük - Amatlyş
Bu näme?Ajap Sözlük Amatlyş Google Chrome brauzeri üçin işlenip düzülen goşmaça kömekçi programmadyr. Ol ýükläniňizden soň syçanyň sag düwmesine basanyňyzda çykýar we käbir peýdaly funksiýalary hödürleýär.
Onuň häzirki funksiýalary şular:
- Sahypada saýlanan sözi Ajap Sözlükde gözleýär. Ýöne ol seredip oturan sahypaňyzdan hiç ýere gitmän edil şol sahypanyň üstünde netijeleri görkezýär.
- Sahypany latyndan, kirile ýa-da arap elipbiýine öwürmek. Ulanyjylar öz gözlerini haýsy az ýadadýan bolsa, ýa-da haýsy elipbiýi ökde bilýän bolsalar bu funksiýany ulanyp bilerler.
- Saýlanan tekstiň türkmen diliniň dürs ýazuw kadalaryna gabat gelip gelmeýänligini barlamak.
- Ýekeje bir sözi däl-de tutuş sözlemi terjime edýän, has uzagrak geljekde bolsa tutuş sahypany Google Translate ýaly (epeslije ýalňyş bilen) terjime edýän funksiýany goşmak
Gurnalşy1. http://www.ajapsozluk.com/amatlys/amatlys200.crx diýen salga girip faýly kompýuteriňize göçüriň.
2. Brauzeriň chrome://chrome/extensions/ bölümine girip, ýa-da Settings->Extensions menýusyndan açylýan sahypa girip, internetden alan faýlyňyzy süýräp şol ýere taşlaň.
3. Google Chrome ony özi açyp alyp size şu soragy iňlisçe sorar "Amatlyş siziň hemme saýtdaky maglumatlaryňyzy ulanyp bilýär? Ony ýüklemelimi?"
4. Ajap Sözlüge ynanýan bolsaňyz dowam edip programmany ýükläň. Onuň haýsy maglumatlara nähili girýändigi barada gaýgy, alada, hasrat, ünji, ikirjiňlenme ýa-da hupbatly galagoplulyk dörese, hat@ajapsozluk.com salgysyna hat ýazyp bilersiňiz.
Eger gurnanyňyzdan soň halamasaňyz we ony aýyrasyňyz gelse Chrome brauzerde şu sahypa giriň chrome://chrome/extensions/ ýa-da Settings->Extensions menýusyna girip Amatlyşy zibil taşlanýan bedrejige taşlaň.
Amatlyşyň işlemegi üçin sahypany ilki gurnanyňyzdan soň, Täzelemek (Refresh/Reload) etmek zerurdyr.
UlanylyşyGurnanyňyzdan soň syçanjygyň sag düwmesine basyp Amatlyşyň menýusyny görüp bilersiňiz.
----
KemçiliklerAşakdaky kemçilikleriň bardygyny bilýäris.
- Rus, iňlis, türkmen, türk dilleri goşuldy. 22.02.2014
- Üýtgedip gözle diýlen funksiýada ýalňyşlyk bar.
Ol şu wagt diňe bir daşary ýurt sözüniň türkmençesini gözleýär.
- Birazajyk haýalrak işleýär.
- Transliterator-da käbir harplar ýalňyş çykýar. Esasanam Ýe sesi.
Telpek: 4.50/2 ses
Ýüklenýär...
Ýazylan teswirler ( 0 )Teswir ýazmak üçin girmeli


text:
Daşoguz welaýatynda dört ýaşly çaganyň ejesi, 33 ýaşyndaky Bibi Rahmanowa “galp” aýyplamalar esasynda, “bikanun” ýagdaýda türme tussaglygyna höküm edildi diýip, “Ýegowa şaýatlary” dini akymynyň resmi websaýtynda maglumat berilýär.
Garaşsyz çeşmeler arkaly tassyklanmadyk maglumata görä, Rahmanowa 18-nji awgustda geçirilen sud diňlenişiginde “polisiýa işgärine hüjüm etmek” we “huligançylyk” aýyplamalarynda günäli tapylyp, dört ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdir.
“Ýegowa şaýatlary” dini akymynyň websahypasynda aýdylmagyna görä, şu ýylyň 5-nji iýulynda Bibi öz adamsy Wepa Tuwakow we ogly bilen birlikde Aşgabatdaky tanyşlary tarapyndan ugradylan dini edebiýaty we käbir şahsy emläkleri almak üçin Daşoguzyň wokzalyna baranynda, olaryň daşyny raýat eşigindäki alty sany erkek polisiýa işgäri gurşap alypdyr.
Polisiýanyň wekilleri olaryň kabul eden gutusynyň mazmunyny görkezmegini talap edipdirler. Haçanda gutudan bir noutbuk, ýagny göterme kompýuter we “Ýegowa şaýatlary” dini akymyna degişli käbir edebiýat çykanda, polisiýanyň işgäri olaryň üstüne paýyş sözler bilen gygyryp, ogullarynyň hem “ýetim galjakdygyny” aýdyp, haýbat atypdyr.
Bibi Rahmanowa polisiýanyň işgärleriniň bu hereketini el telefonynyň üsti bilen ýazga almaga başlaýar. Haçanda polisiýa işgäri mobil telefony Rahmanowanyň elinden aljak bolanda, ol ony öz köýneginiň aşagynda gizlemäge synanyşýar.
“Ýegowa şaýatlarynyň” websahypasyndaky maglumata görä, mundan soň polisiýanyň bir işgäri Rahmanowanyň saçyndan tutup, ony depip we ýenjip başlaýar. Polisiýanyň bir wekili Rahmanowanyň ellerini tutup, baglap duran mahaly, hukuk goraýjy edaranyň başga bir işgäri onuň köýnegini çekip, tenine gödeklik bilen el urup, mobil telefony alýar. Bibi bu hüjümlerden goranjak bolup tasansa-da, tussag etmä garşylyk görkezmändir we polisiýa hüjüm etmändir diýip, maglumatda nygtalýar.
Mundan soň Tuwakowlaryň maşgalasy ýerli polisiýanyň edarasyna eltilýär. Polisiýa işgärleri Wepa we Bibä el gatyp, olaryň öňünden taýýarlanyp goýlan beýanata gol çekmeklerini gazanjak bolsalar-da, bu synanşyklar hiç bir netije bermeýär.
Bibi tussag edilen gününiň ertesi ogly bilen öýüne goýberilýär. Wepa hem 11-nji iýulda azatlyga çykýar. Aradan birnäçe gün geçensoň, Daşoguz şäheriniň polisiýasy Bibä we Wepa garşy jenaýat işini gozgaýar.
6-njy awgustda Bibi Rahmanowa resmi taýdan aýyplama birdirilip, ol 18-nji awgustda geçen sud diňlenişigine çenli tussaglykda saklandy. Maglumata görä, Wepa Tuwakowa häzire çenli resmi taýdan aýyplama bildirilmändir.
Belläp geçsek, “Ýegowa şaýatlarynyň” resmi websaýtynda çykan ýokardaky maglumatlary beýleki garaşsyz çeşmeler arkaly tassyklamak barşartmady. Bu hadysa dogrusynda Daşoguzyň polisiýa edarasyndan hem degişli kommentariý alyp bolmady.


text:
Germaniýanyň polisiýasy ýaş egindeş pilotyň, görnüşinden ýolagçy uçaryny daglyga gönükdirip, özi bilen bile uçardaky 150 adamy bilkastdan öldürmekde güman edilýän adamyň öýlerini dökdi.
Fransuz prokurorlary uçaryň kabinasynda edilen gürrüňleriň ýazgysy 27 ýaşyndaky Andreas Lýubitziň 24-nji martda “Germanwings” uçarynyň kapitanyny kabinanyň içine goýbermän, uçary bile-göre Fransiýanyň Alp daglaryna baryp urmaga gönükdirendigini aňladýar diýýärler.
Fransuz we german resmileri ol ýerde Lýubitsiň terrorçydygyny görkezýän zadyň bolmandygyny aýtdylar, emma onuň hereketlerini düşündirer ýaly garşylykly teoriýalary teklip etmediler.
Pilotyň derdi
Germaniýanyň «Bild» gazeti 27-nji martda Lýubitsiň alty ýyl ozal, pilot hökmünde tälim alýan wagtynyň arasyny kesip, «çynlakaý depressiýa ýagdaýy» sebäpli ruhy bejeriş alandygyny habar berdi.
«Airbus» uçary Ispaniýanyň Barselona şäherinden Dýuselldorfa barýan wagty ýokary uçuş belentligine göterileninden kän wagt geçmänkä aşaklap başlady.
Özem şol wagt, uçaryň kapitanynyň kabina girmek üçin jan çekýän we ýolagçylaryň gygyryşyp başlan mahaly, pilotlaryň kabinasyndan hiç bir ses eşidilmedi. Uçar heläkçilige uçramazyndan öň sekiz minutlap aşak gaýtdy.
Prokurorlaryň 26-njy martda yglan eden maglumatlaryndan soň geçen birnäçe sagat wagtda howa ýollarynyň birnäçesi uçaryň pilotlarynyň kabinasynda hemişe iki adamyň bolmagyny hökmany düzgüne öwürdi.
Bu Birleşen Ştatlarda bireýýämden bäri hökmany şertdi, emma Ýewropada ozal beýle zat ýokdy.
Lýubitziň dogduk şäheri Montabauryň adamlary ony hoşgylaw bir ýaş ýigit hökmünde häsiýetlendirýärler.
Polisiýa onuň Montabaurdaky ene-atasynyň öýüne we Dýuselldorfdaky kwartirasyna baryp gördi.
Lýubitziň feýsbukdaky sahypasyndaky surat onuň San Fransiskonyň Altyn derweze köprüsinde ýylgyryp oturan wagtyny görkezýär, emma bu surat soň aýryldy.
«Bild» gazeti Lýubitsiň depressiýadan we dowla düşmekden ejir çekendigini, 2009-njy ýylda pilot bolmak üçin tälim alýan wagtynda çynlakaý depressiýa ýagdaýy sebäpli okuwyny togtadandygyny ýazýar.
German neşiri «Lufthansanyň» Aeromediki merkeziniň german häkimiýetlerine iberen içerki dokumentlerine salgylanýar.
Ol dokumentlerde Lýubitsiň tutuş bir ýarym ýyly ruhy bejergide geçirendigi aýdylýar.
«Lufthansanyň» baş ýerine ýetirijisi Carsten Spohr 26-njy martdaky metbugat ýygnagynda Lýubitsiň alty ýyl ozalky tälim wagtynda arakesme alandygyny aýtdy, emma munuň näme üçindigini we onuň uçmaga ýaramly tapylmagy üçin zerur bolan ähli synaglardan nädip geçendigini welin düşündirmedi.
«Lufthansanyň» sözçüsi 27-nji martda howa liniýasynyň pilotyň saglyk ýagdaýy barada kommentariýa bermejegini aýtdy.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama respublikan senatorlary Jon MakKeýnden we Lindseý Grahamdan Müsüre sapar edip, ol ýerde häzirki ýolbaşçylar we oppozisiýa bilen duşuşmaklaryny sorady.
Sişenbe güni Graham MakKeýn bilen birlikde geljek hepde Müsüre sapar etmäge synanyşjakdyklaryny tassyklady. Iki resmi hem Senatyň Ýaragly güýçler komitetiniň agzalarydyr.
Iýul aýynyň başynda prezident Mohammad Morsiniň häkimiýetden agardylmagy bilen, Müsürde ýagdaýlar barha dartgynlaşyp başlady. Morsiniň tarapdarlary bilen onuň garşydaşlary arasyndaky çaknyşyklarda onlarça adam heläk boldy.
Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat boýunça baş wekili Katerin Aşton Müsüre eden saparyny sişenbe güni tamamlady. Aşton saparynyň dowamynda Morsi bilen hem duşuşypdy.
Morsiniň saklanylýan ýeri äşgär edilmeýär.


text:
Türkiýede kürtlere tarapdar syýasy partiýa özüniň ýurduň günortasyndaky iki edara jaýynyň nyşana alnandygyny we aýry-aýrylykda iki partlamanyň amala aşyrylandygyny habar berýär.
Bu partlamalar 18-nji maýda “Halk demokratik” (HDP) partiýasynyň Mersin we Adana şäherlerindäki bölümlerinde amala aşyrylyp, bu wakanyň netijesinde alty adam ýaralandy.
“Halk demokratik” partiýasynyň berýän maglumatyna görä, Adana şäherinde bolan partlamada partiýanyň ýerli edarasynyň alty işgäri ýaralanypdyr. Beýleki şäherde bolan partlamada adam ýitgisiniň bolup-bolmandygy barada henize çenli hiç hili maglumat berilmeýär.
“Dogan” atly hususy habar gullugynyň berýän maglumatyna görä, partlamalaryň amala aşyrylmagyna partiýanyň Adana şäherindäki bölümine paketde getirilen partladyjy we Mersin şäherindäki edarasynyň öňünde gülüň aşagyndaky gaba ýerleşdirilen bomba sebäp bolupdyr.