text:
Aşgabat, 12.03.2015 “Türkmenportal”.
11-nji martda türkmen paýtagtynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen düýn döwlet sapary bilen ýurdumyza gelen Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidenti Hasan Ruhaniniň arasynda gepleşikler geçirildi.
Ir bilen belent mertebeli myhmanyň awtoulagy atly hormat garawulynyň ugratmagynda Türkmenistanyň Prezidentiniň “Oguzhan” Köşkler toplumyna geldi. Bu ýerde esasy girelgäniň ýanynda Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidentini Türkmenistanyň Prezidenti mähirli garşylady. Iki döwletiň Baştutanlary mähirli salamlaşanlaryndan soň, “Oguzhan” zalyna girýärler, bu ýerde belent mertebeli myhmany resmi garşylamak dabarasy boldy.
Hormat garawulynyň serkerdesi iki ýurduň Liderlerine hasabat berýär. Eýran Yslam Respublikasynyň we Türkmenistanyň Döwlet senalary ýaňlanýar. Iki döwletiň Baştutanlary hormat garawulynyň esgerleriniň öňünden geçýärler. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow belent mertebeli myhmany Türkmenistanyň resmi wekiliýetiniň agzalary hem-de ýurdumyzda işleýän diplomatik wekilhanalaryň ýolbaşçylary bilen tanyşdyrýar. Öz nobatynda EYR-niň Prezidenti Türkmenistanyň Baştutanyny Eýran Yslam Respublikasynyň hökümet wekiliýetiniň agzalary bilen tanyşdyrýar.
Türkmenistanyň we Eýran Yslam Respublikasynyň Döwlet baýdaklarynyň öňünde däp boýunça resmi taýdan surata düşmek dabarasy tamamlanandan soň, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow öz kärdeşini ikitaraplaýyn duşuşyklar geçirilýän zala çagyrýar, bu ýerde ikiçäk görnüşdäki gepleşikler geçirildi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow belent mertebeli myhmany mähirli mübärekläp, Türkmenistanyň hem-de Eýranyň arasyndaky asyrlaryň jümmüşinden gözbaş alýan we soňky ýyllarda işjeň ösdürilýän hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklarynyň ýokary derejesini belledi. Şol gatnaşyklar dostlugyň we doganlygyň, birek-birege hormat goýmagyň baý tejribesine esaslanandyr.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, şu ýylyň fewralynda Türkmenistanyň we Eýran Yslam Respublikasynyň arasynda diplomatik gatnaşyklaryň ýola goýulmagyna 23 ýyl doldy. Şol ýyllaryň içinde iki ýurduň arasynda syýasy, söwda-ykdysady, medeni-gumanitar we beýleki ugurlarda netijeli döwletara gatnaşyklar ýokary derejede berkidilýär we kämilleşdirilýär.
Türkmenistanyň Prezidenti halkara guramalarynyň çäklerinde Türkmenistanyň we Eýranyň netijeli hyzmatdaşlygy barada aýtmak bilen, halkara syýasatynyň ençeme meseleleri boýunça, ozaly bilen dünýäniň ähli döwletleriniň hem-de halklarynyň howpsuzlygyny we durnukly ösüşini üpjün etmek babatda garaýyşlarynyň ýakyndygyny belledi.
Döwlet Baştutanymyzyň nygtaýşy ýaly, ýurtlarymyzyň arasynda söwda-ykdysady gatnaşyklary çalt depginler bilen ösýär, nebitgaz, ulag-aragatnaşyk, suw hojalyk, elekroenergetika we käbir beýleki pudaklarda netijeli hyzmatdaşlyk ýola goýuldy. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki hökümetara türkmen-eýran toparynyň ähmiýetli ornuny belledi.
Milli Liderimiz iki ýurduň arasyndaky gumanitar gatnaşyklaryň ýokary derejesini aýratyn nygtap, Eýran Yslam Respublikasynyň Türkmenistanda ýakynda geçirilen Medeniýet günlerini, şeýle hem ylym we bilim, sport we syýahatçylyk ulgamynda geçirilýän bilelikdäki uly işleri mysal getirdi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmäge goşýan şahsy goşandy üçin Prezident Hasan Ruhana minnetdarlyk bildirip, Eýranyň doganlyk halkyna parahatçylyk, abadançylyk we rowaçlyk arzuw etdi.
Goňşy döwletiň Baştutany Hasan Ruhani mähirli kabul edilendigi üçin hoşallyk bildirip, Türkmenistanda, türkmen topragynda saparda bolmak mümkinçiligine şatdygyny aýtdy.
Belent mertebeli myhmanyň nygtaýşy ýaly, gözbaşyny asyrlaryň jümmüşinden alyp gaýdýan türkmen-eýran gatnaşyklary bu gün täze mazmuna eýe boldy. Munuň özi iki dostrlukly ýurtlaryň we halklaryň gadymdan gelýän hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklary hem-de hyzmatdaşlygyň artýan mümkinçilikleri we özara bähbitleriň esasynda üstünlikli ösýän hyzmatdaşlyk bilen şertlendirilendir.
Şunuň bilen baglylykda, Prezident Hasan Ruhani diňe soňky bir ýarym ýylyň içinde onuň EYR-niň Prezidenti wezipesinde işläp gelýän döwründe iki dostlukly ýurduň Baştutanlarynyň Tähranda, Duşenbede, Astrahanda, Inçeburun serhet nokadynda duşuşyklarynyň bolandygyny belledi. Şol ýerde Gazagystan-Türkmenistan-Eýran halkara demir ýoluny iki tarapdan sepleşdirmek dabarasy boldy. Eýranyň Baştutany şu gezekki duşuşygyň hem şol hyzmatdaşlygy täze sepgitlere çykaryp, ony täze mazmun bilen baýlaşdyrmaga gönükdirilendigini belledi. Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki hökümetara türkmen-eýran toparynyň işiniň hem bu hyzmatdaşlygy anyk ugurlarda sazlaşykly ösdürmäge gönükdirilendir diýip, EYR-niň Prezidenti belledi.
Prezident Hasan Ruhani esasy halkara meseleleriniň birnäçesi boýunça taraplaryň nukdaýnazarynyň gabat gelýändigine ünsi çekip, Eýranyň Türkmenistanyň dünýäde özara düşünişmek hem-de ynanyşmak ýagdaýyny ýola goýmaga we saklamaga gönükdirilen halkara başlangyçlaryny goldaýandygyny belledi. Eýranyň Baştutany Türkmenistanyň daşary syýasy ugruna hem-de Bitaraplyk derejesine ýokary baha berip, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Bitaraplyk syýasaty: parahatçylygyň, howpsuzlygyň we ösüşiň bähbidine halkara hyzmatdaşlygy” atly halkara maslahatyna hem-de baýramçylyk dabaralaryna gatnaşmak üçin şu ýylyň dekabrynda ýurdumyza sapar bilen gelmek baradaky çakylygyny hoşallyk bilen kabul etdi.
Belent mertebeli myhman Aşgabat şäherinde geçiriljek gepleşikleriň jemleri boýunça gol çekiljek ikitaraplaýyn resminamalaryň ähmiýetini nygtap, taryhy we medeni ýakynlygyň mäkäm binýadynda guralýan özara bähbitli gatnaşyklary giňeltmegiň möhümdigi barada pikirini beýan etdi hem-de däbe öwrülen hyzmatdaşlygyň iki halkyň bähbidine has-da ösdüriljekdigine ynam bildirdi.
Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidenti ikiçäk duşuşygyň ahyrynda Türkmenistanyň Prezidentine mähirli kabul edendigi üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, tutuş türkmen halkyna iň gowy arzuwlaryny beýan etdi.
Soňra gepleşikler “Soltan Sanjar” zalynda giňişleýin düzümde – iki ýurduň resmi wekiliýetleriniň agzalarynyň gatnaşmagynda dowam etdi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Eýran Yslam
Respublikasynyň Prezidenti Hasan Ruhana ýurdumyza döwlet sapary bilen gelip görmek baradaky çakylygy kabul edendigi üçin minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanda häzirki duşuşyga iki ýurduň arasyndaky doganlyk gatnaşyklaryny ösdürmäge uly itergi berjek möhüm waka hökmünde baha berilýändigini belledi. Döwlet Baştutanymyz anyk ugurlar boýunça netijeli ösýän türkmen-eýran hyzmatdaşlygynyň has-da berkejekdigine we hil taýdan täze mazmuna eýe boljakdygyna ynam bildirdi.
Şu saparyň öň ýanynda Aşgabatda bilelikdäki möhüm çäreleriň birnäçesi geçirildi diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi. Olar ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki türkmen-eýran toparynyň iş duşuşygy, Konsullyk, serhet we gümrük meseleleri boýunça bilelikdäki türkmen-eýran hökümetara toparynyň nobatdaky mejlisi, şeýle hem nobatdaky türkmen-eýran işewürler maslahatydyr. Şonuň ýaly-da, Aşgabat şäherinde Eýran Yslam Respublikasynyň X ýöriteleşdirilen sergisi we Eýranyň Türkmenistandaky Medeniýet günleri ýokary derejede geçirildi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, Türkmenistanyň we Eýranyň arasyndaky hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklarynyň gözbaşyny müňýyllyklardan alyp gaýdýan taryhy kökler bar. Häzirki döwürde ikitaraplaýyn gatnaşyklar hyzmatdaşlygyň ýokary derejesi bilen tapawutlanyp, ol dostlukly we netijeli häsiýete eýedir. Milli Liderimiz Eýran Yslam Respublikasynyň ilkinjileriň hatarynda Türkmenistanyň döwlet garaşsyzlygyny ykrar edip, diplomatik gatnaşyklary ilçihana derejesinde ýola goýandygyny hem-de türkmen döwletiniň Bitaraplygyny goldandygyny belläp, eýran tarapyna ýurdumyzyň daşary syýasatyna we netijeli başlangyçlaryna hormat bilen garaýandygy hem-de goldaýandygy üçin tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirdi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow şu ýyl Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk derejesiniň Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan ykrar edilenine 20 ýylyň dolýandygyny belledi. Bu şanly sene mynasybetli 2015-nji ýyl ýurdumyzda “Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly” diýlip yglan edildi. Döwlet Baştutanymyz pursatdan peýdalanyp, eýranly kärdeşini şanly waka mynasybetli 2015-nji ýylyň 12-nji dekabrynda türkmen paýtagtynda geçiriljek baýramçylyk dabaralaryna hem-de “Bitaraplyk syýasaty: parahatçylyk, howpsuzlyk we durnukly ösüş ugrunda halkara hyzmatdaşlygy” atly ýokary derejeli halkara maslahatyna gatnaşmaga çagyrdy.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň we Eýran Yslam Respublikasynyň arasyndaky uzak möhlete niýetlenen ýakyn hyzmatdaşlygyň geljegi uly bolan möhüm ugurlary öz içine alýandygyny we iki döwletiň milli bähbitlerine laýyk gelýändigini belledi. Milli Liderimiz bu gatnaşyklaryň parahatçylygyň, hoşniýetli goňşuçylygyň, durnukly ösüşiň we halklaryň abadançylygynyň bähbidine hyzmat edýändigini nygtap, ýokary derejedäki duşuşyklaryň hyzmatdaşlygy has-da ösdürmek üçin täze mümkinçilikleri döretjekdigine ynam bildirdi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow geçirilen ikiçäk gepleşikleriň netijeli bolandygyny nygtap, Türkmenistanyň hem-de Eýranyň parahatçylygy, howpsuzlygy we durnukly ösüşi üpjün etmek ýaly möhüm meseleler boýunça garaýyşlarynyň ýakyndygyny ýa-da gabat gelýändigini kanagatlanma bilen belledi. Biziň döwletlerimiz halkara guramalarynyň, ilkinji nobatda bolsa, Birleşen Milletler Guramasynyň çäklerinde ýakyndan hyzmatdaşlyk edýär. Häzirki zamanyň möhüm meseleleri boýunça biziň öňe sürýän başlangyçlarymyza eýran tarapy hemişe uly gyzyklanma bildirip, ýakyndan goldaw berýär.
Türkmenistanyň başlangyjy bilen Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan energiýa serişdelerini howpsuz we ygtybarly üstaşyr geçirmek boýunça 2008-nji we 2013-nji ýyllarda iki kararnama kabul edildi. Şeýle hem Türkmenistanyň teklibi bilen 2014-nji ýylyň dekabrynda “Durnukly ösüş üçin halkara hyzmatdaşlygyny üpjün etmekde ulag-üstaşyr geçelgeleriniň orny” hakynda BMG-niň kararnamasy kabul edildi. Doganlyk Eýran döwleti kabul edilen bu kararnamalaryň awtordaşlarynyň biri hökmünde çykyş etdi. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow mümkinçilikden peýdalanyp, halkara syýasatynyň möhüm meseleleri bilen bagly Türkmenistanyň öňe sürýän başlangyçlaryny hemişe goldaýandygy üçin eýran tarapyna minnetdarlyk bildirdi.
Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň hem Eýran Yslam Respublikasynyň halkara tekliplerine we başlangyçlaryna uly hormat bilen garaýandygyny belledi.
Milli Liderimiz sözüni dowam edip, iki döwletiň Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasy, Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasy, Goşulyşmazlyk Hereketi ýaly halkara guramalarynyň we beýleki abraýly guramalaryň çäklerinde ýakyndan hyzmatdaşlyk edýändiklerini aýtdy. Häzirki zamanyň howplaryna, ilkinji nobatda, halkara terrorçylygyna, neşe serişdeleriniň bikanun dolanyşygyna, guramaçylykly jenaýatçylyga garşy göreşmek bilen, Türkmenistan we Eýran bu howplaryň öňüni almakda tagallalary birleşdirip, alnyp barylýan göreşiň netijeli bolmagy ugrunda çykyş edýärler. Döwlet Baştutanymyz bu ugurda alnyp barylýan bilelikdäki işleriň mundan beýläk-de dowam etdiriljekdigini aýtdy.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Hazar deňzi bilen bagly meseleleriň üstünde aýratyn durup geçmek bilen, Türkmenistan bilen Eýranyň bu ugurda 20 ýyldan gowrak wagt bäri netijeli hyzmatdaşlyk edip, Hazaryň parahatçylyk we hoşniýetli goňşuçylyk deňzi bolmagyny gazanmak ugrunda çykyş edýändiklerini belledi.
Milli Liderimiz Türkmenistanyň we Eýranyň Hazar deňziniň hukuk derejesini kesgitlemek boýunça alnyp barylýan gepleşiklere işjeň gatnaşýandyklaryny aýtdy. Iki ýurduň öňe süren başlangyçlary esasynda Hazarda kenarýaka döwletleriň arasyndaky dürli ugurlar boýunça alnyp barylýan gatnaşyklary düzgünleşdirýän berk şertnama-hukuk binýady kemala gelýär. Hazar sebitinde howpsuzlyk, adatdan daşary ýagdaýlar, söwda-ykdysady, ulag-aragatnaşyk, ekologiýa we beýleki möhüm ugurlar boýunça özara bähbitli hyzmatdaşlygyň täze görnüşleri döredilýär. Bu bolsa kenarýaka ýurtlaryň arasynda ynamyň berkemegine getirýär, olaryň özara arkalaşykly hyzmatdaşlyk etmegi üçin amatly şertleri döredýär.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, döwletlerimiziň arasyndaky hyzmatdaşlygyň oňyn ösüşini ikitaraplaýyn söwda dolanyşygynyň möçberi hem aýdyň görkezýär. Bu bolsa, söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin uly mümkinçilikleriň bardygyna şaýatlyk edýär.
Türkmenistan we Eýran dünýäde energiýa serişdelerini, ilkinji nobatda, nebiti we tebigy gazy köp öndürýän döwletleriň hataryna girýär. Bu bolsa dünýäde we sebitde energiýa howpsuzlygyny berkitmekde netijeli hyzmatdaşlyk etmäge mümkinçilik berýär.
Dünýä energiýa howpsuzlygy milli, sebit we ählumumy derejedäki howpsuzlyk bilen berk baglydyr. Şoňa görä-de, türkmen tarapy energiýa serişdelerini dünýä bazaryna bökdençsiz we üznüksiz çykarmak meselesini Birleşen Milletler Guramasynyň köptaraplaýyn halkara-hukuk resminamasy bilen berkitmegiň tarapdary bolup çykyş edýär diýip, döwlet Baştutanymyz belledi. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň energetika pudagynda hyzmatdaşlygy ösdürmäge uly gyzyklanma bildirýändigini tassyklap, bu ugurda eýran tarapy bilen bilelikde giň möçberli taslamalaryň üstünde işlemek, olary geljekde durmuşa geçirmek barada pikirini beýan etdi.
Goňşy ýurtlar ykdysadyýetiň beýleki pudaklarynda hem netijeli hyzmatdaşlygy ösdürýärler. Muňa mysal hökmünde «Tejen–Sarahs–Maşat» demir ýoluny, «Körpeje–Gurtguýy» we «Sarahs–Hangeran» gaz geçirijilerini, «Dostluk» suw howdanyny, şeýle hem bilelikde gurlan ençeme senagat desgalaryny görkezmek bolar. Amala aşyrylan işleriň ählisi halklarymyzyň bähbidine we doganlyk gatnaşyklarymyzy berkitmegiň bähbidine hyzmat edýär.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow halkara ulag-aragatnaşyk ulgamynda hyzmatdaşlyk etmegiň möhüm ähmiýetine ünsi çekip, döwletleriň we sebitleriň geografik taýdan amatly ýerleşmeginiň, tehniki we tehnologiki kuwwatlyklaryň birleşdirilmeginiň ählumumy ulag strategiýasyny üstünlikli durmuşa geçirmäge mümkinçilik berýändigini nygtady.
Türkmenistan geoykdysady strategiýasynda döwrebap ulag ulgamyny döretmäge möhüm ähmiýet berýär. Döwlet Baştutanymyz bu ugurda goňşy döwletler bilen sebit we yklym derejesindäki iri taslamalaryň amala aşyrylýandygyny aýdyp, döwletimiziň halkara ulag geçelgelerini döretmek baradaky başlangyçlaryna goldaw berýändigi üçin eýranly doganlarymyza tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirdi.
Iri halkara taslamalarynyň hatarynda «Demirgazyk–Günorta» ugry boýunça geçen ýylyň ahyrynda işe girizilen «Gazagystan–Türkmenistan–Eýran» demir ýoly nusga alarlyk mysaldyr. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bu demir ýoluň işe girizilmeginiň hoşniýetli goňşuçylyk we barha berkeýän dost-doganlyk gatnaşyklaryň miwesidigini belledi. Milli Liderimiziň nygtaýşy ýaly, «Gazagystan–Türkmenistan–Eýran» demir ýoly tutuş Ýewraziýa giňişliginiň ulag ulgamyna oňyn täsir edýär. Bu ýol Ýewropa ýurtlaryna Baltika deňzindäki portlardan Ýakyn we Orta Gündogar ýurtlaryna hem-de Hindi ummanynyň kenaryndaky döwletlere çykmaga mümkinçilik berýär.
Türkmenistanyň Prezidenti ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki türkmen - eýran toparynyň işini giň gerim bilen alyp barmagynyň zerurdygyny belledi. Çünki bu toparyň çäklerinde hyzmatdaşlygyň anyk ugurlaryna garalýar we ençeme oňat başlangyçlara ýol açylýar. Şunuň bilen birlikde, ýeňil senagat, maşyn gurluşygy, oba hojalygy, gaýtadan işleýän senagat, gurluşyk, ulag we aragatnaşyk pudaklary boýunça hyzmatdaşlyk etmegiň uly geljegi bar.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow gumanitar ulgamda döwletara hyzmatdaşlygynyň möhümdigini belläp, türkmen-eýran dostlukly gatnaşyklarynyň umumy medeni-ruhy gymmatlyklardan gözbaş alýandygyny aýtdy. Milli Liderimiz meşhur taryhy şahsyýetlerimize, ilkinji nobatda bolsa, alymlarymyzyň we şahyrlarymyzyň döredijilik mirasyna bagyşlanyp, bilelikde geçirilýän medeni çäreleriň we ylmy maslahatlaryň halklarymyzyň ruhy taýdan özara baýlaşmagy üçin oňat mümkinçilikleri döredýändigini nygtady.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow sözüniň ahyrynda türkmen-eýran dost-doganlyk gatnaşyklarynyň parahatçylygyň we gülläp ösüşiň bähbidine mundan beýläk-de berkidiljekdigine we giňeljekdigine berk ynam bildirdi.
Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidentine söz berilýär.
Belent mertebeli myhman türkmen Liderini mähirli hem-de doganlarça mübärekläp we mähirli kabul edilendigi üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, Türkmenistanyň Baştutany bilen geçirilen gepleşikleriň netijeli häsiýete eýe bolandygyny belledi.
Şunuň bilen baglylykda, Eýranyň we Türkmenistanyň dürli meselelerde sebit hem-de halkara derejesinde birek-birege golaý garaýyşlara eýe bolan iki döwlet, goňşy ýurt bolup durýandygy bellenildi.
EYR-niň Baştutany Türkmenistanyň sebit boýunça goňşularyny tüýs ýürekden guwandyrýan üstünliklerine haýran galýandygyny nygtap, eýran tarapynyň Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 20 ýyllygy mynasybetli şu ýyl geçirilýän çärelere işjeň gatnaşmagy maksat edinýändigini aýtdy.
Eýranyň Prezidenti ykdysady gatnaşyklary ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda görkezmek bilen, şu duşuşygyň netijeleriniň iki halkyň we sebitiň halklarynyň bähbidine hyzmat etjekdigine ynam bildirdi. Iki ýurduň arasyndaky söwda dolanyşygy geçen ýyl 3,7 milliard dollara deň bolan bolsa, öňümizdäki 10 ýylyň dowamynda bu sany 60 milliard dollara çenli ýetirmek barada pikirimizi beýan etdik.
Prezident Hasan Ruhani Eýranyň ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy onuň esasy ugurlary boýunça giňeltmäge uly gyzyklanma bildirýändigini tassyklap, gol çekmäge taýýarlanýan resminamalaryň diňe türkmen we eýran halklarynyň däl-de, eýsem, tutuş sebitiň halklarynyň bähbidine amala aşyrylýan bilelikdäki taslamalary çalt wagtda amala aşyrmaga ýardam etmäge gönükdirilendigini belledi.
Nebitgaz pudagyndaky taslamalar möhüm taslamalaryň hatarynda görkezildi. Eýran Lideri biziň ýurtlarymyzyň nebitgaz pudagynda nebitgaz öndüriji uly döwletleriň hataryna girýändigini, bu ugurda hyzmatdaşlygymyzyň geljekde has-da giňeljekdigine ynam bildirdi. Türkmenistanyň öz nebitini we gazyny Eýranyň üsti bilen beýleki ýurtlara geçirmek boýunça hyzmatdaşlyk etmek göz öňünde tutulýar. Mundan başga-da, Türkmenistanyň Eýrana iberilýän gazynyň mukdaryny has-da artdyrmak barada pikir alşyldy.
Eýran energetika ulgamynda hyzmatdaşlyk etmäge, şol sanda türkmen elektrik energiýasynyň iberilmegine gyzyklanma bildirýär diýip, Prezident Hasan Ruhani sözüni dowam etdi.
Eýranyň Prezidenti ulag ulgamyny netijeli hyzmatdaşlygyň geljegi uly ugurlarynyň hatarynda görkezmek bilen, iki ýurduň arasynda demir ýol arkaly ýük daşalyşyny bir ýylda 10 million tonna ýetirmek, şeýle hem Oman-Eýran-Türkmenistan-Özbegistan ýük ulag geçelgesini işjeňleşdirmek barada ylalaşyklaryň gazanylandygyny belledi. Eýran Lideriniň nygtaýşy ýaly, bu mesele iki ýurduň arasyndaky ykdysady gatnaşyklary has-da ösdürmek babatda aýratyn ähmiýete eýe bolýar.
Prezident Hasan Ruhani Hazaryň hukuk binýadyny kämilleşdirmek meselesi boýunça bilelikdäki işleri türkmen-eýran hyzmatdaşlygynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri hökmünde görkezdi. Ol, hususan-da, deňizdäki nebitgaz ýataklarynda bilelikdäki gözleg işlerini geçirmek mümkinçiliklerini kesgitlemäge ýardam berer.
Eýranyň Baştutany nebithimiýa ulgamynda we beýleki pudaklarda dürli desgalary gurmagyň bilelikdäki taslamalaryny amala aşyrmak barada pikirini beýan etdi.
Prezident Hasan Ruhaniniň nygtaýşy ýaly, bank ulgamynda hyzmatdaşlyk, iki ýurduň telekeçilerini söwda-ykdysady ulgamda hyzmatdaşlyga işjeň çekmegiň uly ähmiýeti bardyr. Ol işewürler üçin degişli ýeňillikleriň döredilmegini göz öňünde tutýar.
Döwletara gatnaşyklarynda ekologiýa ulgamynda özara gatnaşyklara uly orun berilýär. Arassa howa, arassa toprak, arassa suw, Hazar deňzi biziň esasy şygarymyza öwrülmelidir diýip, Eýranyň Baştutany belledi.
Eýran Lideriniň nygtaýşy ýaly, ýurtlarymyzyň diňe bilelikdäki tagallalar bilen, halkara guramalary bilen ysnyşykly gatnaşyklary saklamak arkaly dünýä bileleşigini tolgundyrýan häzirki döwrüň howplaryna we wehimlerine – halkara terrorçylygy, guramaçylykly jenaýatçylyk, neşe serişdeleriniň bikanun dolanyşygy ýaly wehimlere garşy üstünlikli göreşip boljakdygy barada hem nukdaýnazarlary gabat gelýär.
Eýranyň Prezidenti Hasan Ruhani sözüniň ahyrynda geçirilen netijeli gepleşikler üçin Türkmenistanyň Prezidentine hoşallyk bildirip, dostlukly türkmen halkyna parahatçylyk we rowaçlyk arzuw etdi.
Soňra “Seljuk han” zalynda ikitaraplaýyn resminamalara gol çekmek dabarasy boldy.
Türkmenistanyň Hökümeti bilen Eýran Yslam Respublikasynyň Hökümetiniň arasyndaky Jenaýat işleri boýunça özara hukuk kömegini bermek hakyndaky Ylalaşyga; Azatlykdan mahrum etmäge iş kesilenleri bermek hakyndaky Teswirnama; Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi bilen Eýran Yslam Respublikasynyň Daşary işler ministrliginiň arasynda 2015-2020-nji ýyllar üçin Hyzmatdaşlyk etmek hakynda Maksatnama; Daşky gurşaw babatda hyzmatdaşlyk etmek boýunça Türkmenistanyň Tebigaty goramak ministrligi bilen Eýran Yslam Respublikasynyň Daşky gurşaw departamentiniň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Hökümeti bilen Eýran Yslam Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda 2015-2018-nji ýyllarda medeniýet, sungat, ylym we bilim babatda hyzmatdaşlyk etmegiň Maksatnamasyna; Türkmenistanyň Maliýe ministrligi bilen Eýran Yslam Respublikasynyň Ykdysady aragatnaşyklar we maliýe ministrliginiň arasynda jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagy we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegi bilen baglanyşykly maliýe maglumatyny alyşmak boýunça hyzmatdaşlyk etmek barada özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň “Türkmenawtoýollary” döwlet konserni bilen Eýran Yslam Respublikasynyň Ýol we şäher gurluşyk ministrliginiň arasynda “Sarahs-Sarahs” gözegçilik-geçiriş nokadynda täze awtoulag köprüsini gurmak barada özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Awtoulag ýollaryny gurmak babatda hyzmatdaşlyk etmek boýunça Türkmenistanyň Hökümeti bilen Eýran Yslam Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Elektrik energetikasy pudagynda mundan beýläk-de hyzmatdaşlyk etmek hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Eýran Yslam Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Himiýa senagaty üçin harytlary we önümleri ibermek babatda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Eýran Yslam Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Oba hojalyk pudagy üçin harytlary we önümleri ibermek babatda hyzmatdaşlyk etmek boýunça Türkmenistanyň Hökümeti bilen Eýran Yslam Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Demir ýol pudagy üçin harytlary we önümleri ibermek babatda hyzmatdaşlyk etmek boýunça Türkmenistanyň Hökümeti bilen Eýran Yslam Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Harytlary we önümleri ibermekde Türkmenistanyň hususy pudagynyň kärhanalaryna we kompaniýalaryna ýardam bermek barada Türkmenistanyň Hökümeti bilen Eýran Yslam Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Milli golýazmalar institutynyň we Eýran Yslam Respublikasynyň Daşary işler ministrliginiň Halkara bilim we ylmy barlaglar merkeziniň arasynda gadymy golýazmalar, resminamalar we ylmy barlaglar babatda hyzmatdaşlyk etmek hakynda Ylalaşyga; Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy bilen Eýran Yslam Respublikasynyň Söwda-senagat edarasynyň arasynda hyzmatdaşlyk etmek hakynda Ylalaşyga; Söwda-ykdysady, ylmy-tehniki we medeni hyzmatdaşlyk hakynda Türkmenistanyň Ahal welaýatynyň häkimligi bilen Eýran Yslam Respublikasynyň Horasan Şamali welaýatynyň häkimliginiň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Söwda-ykdysady, ylmy-tehniki we medeni hyzmatdaşlyk hakynda Türkmenistanyň Balkan welaýatynyň häkimligi bilen Eýran Yslam Respublikasynyň Gülüstan welaýatynyň häkimliginiň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Söwda-ykdysady, ylmy-tehniki we medeni hyzmatdaşlyk hakynda Türkmenistanyň Mary welaýatynyň häkimligi bilen Eýran Yslam Respublikasynyň Horasan Rezawi welaýatynyň häkimliginiň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama gol çekilýär.
Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidenti Hasan Ruhaniniň Türkmenistana döwlet saparynyň jemleri boýunça Bilelikdäki Beýannama kabul edilýär.
Resminamalara gol çekmek dabarasy tamamlanandan soň, iki ýurduň Liderleri “Magtymguly” zalyna geçdiler we bu ýerde metbugat wekillerine ýüzlenme bilen çykyş etdiler.
Türkmenistanyň Prezidenti gepleşikleriň netijelerini teswirlemek bilen, olaryň netijeli häsiýete eýe bolandygyny belledi. Ýokary derejedäki duşuşygyň çäklerinde döwletara gatnaşyklaryny berkitmäge, geljekde hyzmatdaşlyk etmek üçin amatly şertleri döretmäge gönükdirilen resminamalaryň toplumyna gol çekildi.
Türkmen Lideriniň nygtaýşy ýaly, iki ýurduň halklaryny asyrlar dowam edip gelýän dostluk we hoşniýetli goňşuçylyk däpleri, taryhyň we medeniýetiň umumylygy baglanyşdyrýar. Bu gün şol gatnaşyklar täze mazmun bilen baýlaşdy. Diplomatik gatnaşyklarynyň ýola goýlan gününden bäri geçen 23 ýylyň dowamynda Türkmenistanyň we Eýranyň arasynda dürli ugurlarda emele gelen netijeli hyzmatdaşlyk munuň aýdyň subutnamasy bolup hyzmat edýär.
Geçirilen gepleşikleriň barşynda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň häzirki ýagdaýy we geljegi, özara gyzyklanma döredýän sebit we halkara syýasatynyň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy, geljekki gatnaşyklaryň anyk ugurlary kesgitlendi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz sebitde howpsuzlygy we durnukly ösüşi üpjün etmek boýunça tagallalary birleşdirmek babatda iki ýurduň garaýyşlarynyň meňzeşdigini kanagatlanmak bilen belledi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam edip, Türkmenistan we Eýran Yslam Respublikasy abraýly halkara guramalarynyň, ilkinji nobatda bolsa, Birleşen Milletler Guramasynyň we Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasynyň çäklerinde özara düşünişmek we goldaw bermek esasynda netijeli hyzmatdaşlyk edýär. Eýran Türkmenistanyň halkara başlangyçlaryny hemişe goldap, olaryň iş ýüzünde amala aşyrylmagyna işjeň gatnaşýar diýip, milli Liderimiz belledi.
Hazar deňziniň hukuk derejesini kesgitlemek, Hazar sebitinde halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek meseleleri gepleşikleriň möhüm bölegine öwrüldi. Bu ugurda Türkmenistan we Eýran möhüm ähmiýetli teklipleri we başlangyçlary öňe sürýär, şol sanda Hazarýaka döwletleriniň Baştutanlarynyň Astrahanda geçirilen IV duşuşygynda öňe sürüldi. Biziň ýurtlarymyz Hazar deňziniň derejesini kesgitlemek babatda hukuk binýadyny döretmek, ekologiýa ulag we aragatnaşyk, energetika ulgamy ýaly ugurlar boýunça netijeli hyzmatdaşlyk üçin zerur bolan ähli şertlere eýedir diýip, döwlet Baştutanymyz iki ýurduň daşary syýasat edaralarynyň arasyndaky geňeşmeleriň yzygiderli alnyp barylmagy we bu işiň mundan beýläk-de dowam etdirilmegi barada pikirini beýan etdi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow metbugatyň wekillerine ýüzlenip, geçirilen gepleşikleriň dowamynda özara bähbitli söwda-ykdysady hyzmatdaşlygyny ösdürmek, iri taslamalary amala aşyrmak üçin täze mümkinçilikleriň ara alnyp maslahatlaşylandygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, ikitaraplaýyn söwda dolanyşygynyň möçberiniň geçen ýylyň jemleri boýunça 27 göterim artandygy bellärliklidir. Milli ykdysadyýetleriň dürli pudaklarynyň sazlaşykly ösmegini nazara almak bilen, özara bähbitli hyzmatdaşlygy has-da giňeltmek üçin hem ähli mümkinçilikler bar.
Ulag we aragatnaşyk ulgamy döwletara gatnaşyklarynyň geljegi uly ugurlarynyň biri bolup durýar. «Gazagystan–Türkmenistan–Eýran» halkara demir ýolunyň gurluşygynyň üstünlikli tamamlanmagy munuň aýdyň subutnamasy bolup, onuň işe girizilmegi ikitaraplaýyn gatnaşyklary, şeýle hem tutuş sebitde ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmäge uly itergi berdi. Oman-Eýran-Türkmenistan-Özbegistan üstaşyr-ulag geçelgesiniň döredilmegi hem muňa ýardam eder.
Türkmenistanyň we Eýranyň halklaryny öňden gelýän dostluk, birek-birege hormat goýmak gatnaşyklary baglanyşdyrýar. Şonuň üçin ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň esasyny düzýän ylym we bilim ulgamyndaky hyzmatdaşlyga aýratyn ähmiýet berilýär diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni jemlemek bilen, Eýranyň Baştutanynyň Türkmenistana sapary iki ýurduň döwletara gatnaşyklaryny ösdürmekde täze tapgyry alamatlandyrdy diýip belledi. Türkmenistanyň Prezidenti gazanylan ylalaşyklara ýokary baha berip, EYR-niň Prezidenti Hasan Ruhana açyklyk we özara düşünişmek ýagdaýynda geçirilen netijeli gepleşikler üçin tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirip, dostlukly ýurduň doganlyk halkyna abadan we bagtyýar durmuş, parahatçylyk we gülläp ösüş arzuw etdi.
Soňra žurnalistlere Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidenti Hasan Ruhani ýüzlendi.
Eýranyň Prezidenti köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň öňünde söz sözläp, gepleşikleriň netijelerini teswirlemezden öň, türkmen halkyna iň gowy arzuwlaryny beýan etdi we Türkmenistana gelip görmek baradaky çakylyk üçin Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.
Prezident Hasan Ruhani iki doganlyk halkyň arasyndaky hyzmatdaşlygy has-da giňeltmegiň möhümdigine ünsi çekip, türkmen we eýran halklarynyň köpasyrlyk dostluk däplerine esaslanan medeniýetleriň özara baýlaşmagynyň ählumumy bähbitleriň hatyrasyna özara gatnaşyklary berkitmäge ýardam etjekdigine ynam bildirdi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Tähranda, Duşenbede, Astrahanda, şeýle hem Gazagystan-Türkmenistan-Eýran demir ýolunyň açylyş dabarasynda bolan duşuşyklary bu babatda bellärliklidir diýip, eýran Lideri nygtady. Eýranyň Baştutany Gazagystan-Türkmenistan-Eýran demir ýolunyň gurluşygynyň tamamlanmagynyň diňe taslama gatnaşýan ýurtlar üçin däl-de, eýsem, tutuş sebit üçin taryhy ähmiýetiniň uludygyny belledi.
Mälim bolşy ýaly, şu ýyl Türkmenistanda Eýranyň Medeniýet günleri, Eýran Yslam Respublikasynyň önümleriniň ýöriteleşdirilen sergisi, şeýle hem iki ýurduň arasyndaky netijeli hyzmatdaşlygy has-da giňeltmäge bagyşlanan türkmen-eýran işewürler maslahaty geçirildi.
Geçirilen gepleşikleriň netijelerini häsiýetlendirmek bilen, Eýran Lideri şu duşuşygyň barşynda döwletara hyzmatdaşlygynyň ençeme meseleleriniň, şeýle hem özara gyzyklanma döredýän sebit we halkara syýasatynyň käbir meseleleriniň ara alnyp maslahatlaşylandygyny habar berdi.
Nebitgaz ulgamynda alnyp barylýan üstünlikli işler oňyn mysal hökmünde görkezildi we gepleşikleriň barşynda bu ugurda hyzmatdaşlygy has-da ösdürmek barada pikir alşyldy.
Ulag-aragatnaşyk pudagynda, şol sanda, demir we awtomobil ýollary pudagynda hyzmatdaşlyk türkmen-eýran gatnaşyklarynyň ýene bir möhüm ugry hökmünde görkezildi. Hususan-da, demir ýolda daşalýan ýüküň möçberini 3 esse we awtomobil ulaglarynda 2 esse artdyrmagyň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
Çaklamalar boýunça iki ýurduň arasyndaky haryt dolanyşygy geljek 10 ýylda ABŞ-nyň 60 milliard dollaryndan geçer. Bu sanlar doly esaslandyrylandyr we iki ýurduň mümkinçiliklerine gabat gelýär diýip, Eýranyň Prezidenti belledi.
Ykdysady meselelere degip geçmek bilen, myhman eýran tarapynyň bilelikdäki özara bähbitli taslamalaryň, şol sanda howa menzillerini, nebithimiýa we sement zawodlaryny, senagat düzüminiň beýleki desgalaryny gurmagyň taslamalarynyň üstünlikli amala aşyrylmagyna sabyrsyzlyk bilen garaşýandygyny belledi. Biz şeýle hem inženerçilik-tehniki hyzmatlary teklip etmäge we Türkmenistanda zerur bolan önümleri getirmäge taýýardyrys.
Geljekde diňe goňşy ýurtlara däl-de, has alys künjeklere iberiljek türkmen elektrik energiýasy barada aýtmak bilen, eýran tarapy elektrik beketlerini gurmakda hem ýardam etmäge taýýardygyny beýan etdi.
Hazarda köpugurly hyzmatdaşlyk gepleşikleriň aýratyn meselesine öwrüldi. Ol Hazarýaka döwletleriň arasyndaky parahatçylyk, dostluk, doganlyk deňzi bolup durýar we Eýran bu ugurda halkara – hukuk usullary arkaly, şeýle hem bu deňziň serişdelerini ulanmagyň çäklerinde, gämi gatnawy babatda gatnaşyklary ösdürmegi maksat edinýär diýip, Prezident Hasan Ruhani belledi. Halkara ekologiýa kadalarynyň berjaý edilmegi ýaly, ähmiýetli ýagdaýa üns bermek bilen, eýran Lideri ekologiýa ulgamynda gatnaşyklaryň iki döwlet üçin hem uly ähmiýete eýe bolup durýandygyny belledi.
Syýahatçylyk ulgamynda hem netijeli hyzmatdaşlyk üçin uly mümkinçilikler bar.
Demirgazyk-Günorta ulag geçelgesiniň, Oman-Eýran-Türkmenistan-Özbegistan we beýleki ýurtlara üstaşyr ugruň döredilmeginiň näderejede möhümdigini bilýäris diýip, belent mertebeli myhman olaryň döwletara söwda-ykdysady gatnaşyklaryny ösdürmäge, haryt dolanyşygynyň artmagyna ýardam etmäge gönükdirilendigini belledi.
Gepleşiklerde parahatçylygy, durnukly ösüşi we howpsuzlygy berkitmek ýaly halkara häsiýetli meselelere aýratyn üns berildi. Bu babatda taraplar özara gyzyklanma döredýän sebit we halkara syýasatynyň möhüm meselelerini, hususan-da, terrorçylyga we ekstremizme garşy göreşmek bilen bagly meseleleri ara alyp maslahatlaşdylar. Şunuň bilen baglylykda, Prezident Hasan Ruhani Türkmenistanyň we Eýranyň halkara durmuşynyň köp meseleleri boýunça garaýyşlarynyň meňzeşdigini belledi. Bu bolsa dünýä giňişliginde iki ýurduň netijeli hyzmatdaşlygynyň möhüm şerti hökmünde çykyş edýär.
Şu ýylyň Türkmenistan üçin hemişelik Bitaraplyk derejesine eýe bolmagynyň 20 ýyllygyna beslenendigini bellemek bilen, Eýranyň Baştutany Aşgabatda geçiriljek dabaralara gatnaşmagy göz öňünde tutýandygyny aýtdy.
Metbugat maslahaty tamamlanandan soň iki döwletiň Baştutanlary “Magtymguly” zalyndan çykýarlar.
Günüň ikinji ýarymynda Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidenti Türkmenistanyň Garaşsyzlyk binasyna gül çemenini goýdy. Asylly däbe görä, Eýran Yslam Respublikasynyň Lideri iki ýurduň we halkyň arasyndaky mizemez dostlugyň nyşany hökmünde Garaşsyzlyk seýilgähindäki Hormatly myhmanlaryň seýilbagynda agaç nahalyny oturtdy.
Soňra EYR-niň Baştutanynyň awtoulag kerweni “Mizan” işewürlik merkezine barýar. Bu ýerde Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedowyň we Hasan Ruhaniniň gatnaşmagynda türkmen-eýran işewürler maslahaty geçirildi.
Soňra Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidenti Gypjaga bardy, bu ýerde ol Türkmenistanyň ilkinji Prezidentiniň ýadygärligini hormatlap, kümmete gül çemenini goýdy we Ruhy metjide baryp gördi.
Agşam Türkmenistanyň Prezidenti belent mertebeli myhmanyň hormatyna resmi agşamlyk naharyny berdi.
Soňra Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidenti Aşgabadyň Halkara howa menziline geldi we bu ýerden Watanyna ugrady.


c: text/html

text:
Ýekşenbe güni Ermenistanyň prezidenti Serž Sarkisýan öz ýurdunyň Azerbaýjan tarapyndan yglan ediljek islendik urşa we onda üstün çykmaga taýýardygyny nygtap çykyş etdi.
Özüniň bu barada eden beýanatynda prezident Sarkisýan Ermenistanyň uruş islemeýändigini, emma Azerbaýjan tarapynyň şeýle konflikti öjükdirmek ähtimallygyny aradan aýyrmaýandygyny aýtdy.
Serž Sarkisýanyň bu çykyşy Daglyk-Garabag regionynyň öz garaşsyzlygyny belläp geçýän gününe gabat geldi. Etniki ermeniler tarapyndan kontrollykda saklanýan Azerbaýjanyň Daglyk-Garabag regiony öz garaşsyzlygynyň 21 ýyllygyny belleýär.
Hut şu region bilen baglanyşykly dawalar hem soňky ýigrimi ýyldan gowrak wagt bäri bu iki ýurduň gatnaşyklarynyň dartgynly ýagdaýda galmagyna sebäp bolup gelýär.
Prezident Sarkisýanyň beýanatyndan bir gün öň Azerbaýjanyň goranmak ministri Ermenistanyň bir ofiserini öldürmekde aýyplanýan azeri ofiseri Ramil Safarowyň harby çinini beýgeltdi.
Kim üçin ganhor, kim üçin gahryman
2004-nji ýylda NATO-nyň Wengriýada geçirýän harby türgenleşigi wagtynda Ramil Safarow ermenistanly bir ofiseri paltalap öldüripdi. Şonda Wengriýanyň sudy ony ömürlik türme tussaglygyna höküm edipdi.
Özara gepleşikleriň netijesinde, ahyrsoňy, anna güni Wengriýanyň häkimiýetleri Ramil Safarowy Bakuwa ekstradisiýa etdiler. Bakuwyň ýaşaýjylary ony uly şowhun bilen garşy aldylar. Prezident Ylham Alyýew bolsa onuň günäsini geçmek barada ur-tut perman çykardy.
Wengriýanyň bu hereketi Ermenistanda uly nägilelik we gahar-gazap bilen garşy alyndy. Bu waka jogap edip, anna güni Ermenistan özüniň Wengriýa bilen diplomatik gatnaşyklaryny togtadýandygyny yglan etdi.
Wengriýanyň häkimiýetleri öz gezeginde Azerbaýjan tarapynyň özara gepleşiklerde Ramil Safarowy Azerbaýjanyň türmesinde saklamaklyga söz berendigini aýdýarlar.
Şenbe güni Ermenistanyň paýtagty Ýerewanda gahar-gazaba münen ýüzlerçe protestçi Wengriýanyň konsullygynyň binasynyň öňünde demonstrasiýa geçirdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bedenden burçak-burçak bolup akýan der köp pursatlarda bizi oňaýsyz ýagdaýa goýsa-da, onuň uly fiziologiki ähmiýetiniň bardygyny ýatlamak peýdaly bolsa gerek.
Derlemek – beden gyzgynyny sazlaşykda saklamaga gönükdirilen adaty fiziologiki hadysa bolup, ol bedeniň daşky gurşawda döreýän ýokary gyzgynlylyga ýa-da salynýan güýçli fiziki agramlylyga bildirýän täsiridir.
Kadadan aşa derlemek bolsa, her bir adamyny dürli ýaşda, ençeme ýaramaz pursatlara duçar edýän nähoşlukdyr. Aşa derlemek ujypsyz tolgunma ýüze çykanda ýa-da uly güýç sarp edilmeýän adaty fiziki hereketde hem ýüze çykyp bilýär. Ýöne derlemek hiç bir sebäpsiz döreýän bolsa, onuň käbir keselleriň ýa-da ýagdaýlaryň alamaty bolmagy ahmaldyr.
OŇAÝSYZLYGA GETIRÝÄN YS
Adatça der yssyzdyr. Ýöne teniň ýüzünde birnäçe sagatlap saklanan der, onda ýaşaýyş ukybyny saklaýan bakteriýalaryň işjeňligi sebäpli ýaramaz ysyň döremegine getirýär. Derli tende bakteriýalar güýçli depginde köpelip başlaýar, has hem ýagdan we belokdan durýan bölünip çykmalary çykarýan deri mäzlerinde olar özüni oňaýly duýýarlar.
GIPERGIDROZ NÄME?
Lukmançylykda aşa derlemek "Gipergidroz" termini bilen atlandyrylýar.
Bedene fiziki agram düşende, yssy howada, ysytma ýagdaýy ýüze çykanda derlemek - kada hasaplanýar. Şeýle hem aşa derlemek ýagdaýy refleks boýunça - ýiti ýa-da gyzgyn iýmit, alkogol içgisi kabul edilende, emosional dartgynlyk ýüze çykanda döräp bilýändir. Sintetiki süýümden dokalan eşikler, gysýan aýakgap geýlende, çyglylygy ýokary bolan otagda bolnanda hem der bölünip çykmasy ýokarlanyp biler. Bularyň ählisi adamyň bedeniniň öte gyzmagyna garşy gorag çäresidir, ýagny fiziologiki (kadaly) gipergidrozdyr.
Kadaly däl (patologiki) gipergidroz – ýokarda agzalan sebäplerden başga, nerw we endokrin ulgamyň bozulmalary zerarly ýüze çykýan ýagdaýdyr.
Bu ýagdaýda güýçli derlemek bedeniň belli bir ýerlerinde ýüze çykyp bilýär: eliň aýasynda, ýüzde, dabanda we goltuk oýunda. Nähoşlugyň bu görnüşi "ýerli gipergidroz" diýiň atlandyrylýar. Mundan başga hem "umumy gipergidroz" diýip atlandyrylýan bedeniň tutuş aşa derleme ýagdaýy hem ýüze çykyp bilýär.
GIPERGIDROZYŇ SEBÄPLERI
Der teniň ýüzüne der mäzleriniň üsti bilen bölünip çykarylýar. Bu suwuklyk 97,5-99,5% suwdan, duzlaryň ujypsyz mukdaryndan (sulfatlardan, fosfatlardan, hloridlerden) we bir näçe başga maddalardan (efir-kükürt turşulygyndan, kreatinden, moçewinadan, peşewturşy duzlardan) ybaratdyr. Deriň ysyna mydama ýag mäzleriniň sekretiniň ysy goşulýar. Ýakymsyz ysyň döremegine ammiýak we moçewina hem ýardam berýär. Adatça der arkaly bedenden zäherli maddalar, kabul edilen derman serişdeleriniň galyndysy, madda çalşygynyň önümleri bölünip çykýar.
Şonuň bilen birlikde, öte derlemeklik der mäzleriniň işiniň bozulmagynyň netijesi hem bolup durýar. Derlekligiň güýjemegine dürli faktorlar sebäp bolýar:
► Endokrin ýagdaýlar we keseller: aýbaşydan galma döwri, süýji keseli, ösüş gormonynyň ýokarlanmagy bilen ýüze çykýan akromegaliýa, galkan şekilli mäziň işjeňliginiň güýjemesi;
► Psihoemosional ýagdaýynyň üýtgemegi we nerw ulgamynyň şikeslenmegi: wegeto-damar distoniýasy, beýnä gan inme, Parkinsonyň keseli, fobiki bozulmalar, howsalalyk hüjüminiň güýjemegi;
► Ýokanç keseller: gyzzyrma, brusellýoz, sepsis, AIDS, inçekesel, gelmintoz;
► Ýürek-damar ulgamynyň keselleri: gan basyşynyň ýokarlanmagy, ýüregiň işemiýa keseli;
► Çiş keselleri;
► Genetiki keseller;
► Arakhorluk, kömelek bilen zäherlenmek, neşe serişdeleriň täsiriniň netijesi.
Süýji keselinde wegetatiw nerw ulgamyna degişli süýümler zeperlenýär we tutuş bedende güýçli derleme ýüze çykýar. Goltukasty çukurjykda, eliň aýasynda we aýakda ýüze çykýan aşa derlegenlik – güýçli ruhy dartgynlygyň görkezijisidir. Aýak derlemesi daban derisiniň keseli (kömelekli zeperlenmesi) bilen hem bagly bolup biler. Sähel zada tolgunýan duýgur adamlarda ujypsyz stress ýagdaýy ýa-da kiçijik tolgundyryjy pursat kelle derisinde deriň bölünip çykmagynyň sebäbi bolup bilýändir.
Gijeki derlemek, adatça, umumy derlemegiň bir bölegi bolup durýar. Erkek adamlarda bu ýagdaý emosional durnuksyzlygy, gan basyşynyň ýygy-ýygydan üýtgäp durmaklygy zerarly ýüze çykýar. Zenan maşgalalarda gijelerine derlemek bedeniň gormonal gurluşynyň üýtgemegi bilen düşündirilýär. Adatça bu ýagdaý göwrelilik ýa-da aýbaşydan galma döwründe bolup geçýär.
Ýöne gijelerine aşa derlemegiň lukman bejergisini talap edýän, başga keselleriň netijesinde ýüze çykyp bilýändigini hem unutmaly däldir.
Çagalarda derleklik adatça, ýaş özgerişlikleri bilen bagly bolýar. Bedende bolup geçýän üýtgeşmeler sebäpli wagtyň geçmegi bilen körpejäniň beden gyzgynlygy kada girýär. Şol sebäpli bir ýaşa çenli çagalarda güýçli derleme ýagdaýy kada hasaplanýar.
Eger sizi güýçli derlemek ýagdaýy biynjalyk edýän bolsa, onuň sebäbini anyklamak üçin barlag çäreleriniň toplumyndan geçmelidir. Zerur bolan ýagdaýynda newrolog, onkolog, endokrinolog, ginekolog lukmanlaryna hem ýüz tutma zerurlygy döräp bilýändir.
BEJERGI ÇÄRELERI
Gipergidroz keseliniň bejergisi örän çylşyrymly bolup, sabyrlylygy we meselä toplumlaýyn çemeleşmegi talap edýändir. Köplenç bejergini gaýtalamaly ýagdaýlary hem bolýar. Lukmanlaryň arasynda bu kesele garşy göreşmegiň usullary boýunça ýeke-täk pikir ýokdur.
Öte derlemeklige garşy göreşi şahsy gigiýenany berjaý etmekden başlamalydygyny ýatlatmagyň geregi ýok bolsa gerek. Lukmanlar bromidiň propantelinini, rahatlandyryjy serişdeleri, fiziki faktorlarlardan ionoforez (täsiri 1-3 hepdä ýetýär) usulyny peýdalanmagy maslahat berýärler. Derlekligi bejermekde Botoks (botulotoksin) sanjymlary ulanmak has ygtybarly serişde hasaplanýar. Hünärmen tarapyndan geçirilen birnäçe sanjym, sizi bu oňaýsyz kynçylygy 7 aýyň dowamynda ýatdan çykarmaga kömek edip biler. Aşa derlemekligiň has netijeli usullary hem işlenilip, amaly lukmançylykda ulanylýandyr. Goltukasty çukurjygyň aşa derlemesini aýyrmak üçin ýerli liposaksiýa usuly (çukurjykda ýerleşýän der işläp çykarýan mäzleri ýag gatlagy bilen gyryp aýyrmak), ýüzüň we eliň aýasynyň aşa derlemeginiň öňüni almak üçin simpatiki nerw süýümlerini kesip aýyrmak çäresi geçirilýändir.
Göwrelilik döwründe peýda bolýan aşa derleme ýagdaýyndan lukmanlar diňe gigiýeniki kadalary berjaý etmek arkaly goranmagy maslahat berýärler. Meýdan kyrkbognunyň, söwüt gabygynyň ýa-da pyntyk agajynyň (agzalan serişdeleriň haýsy hem bolsa biriniň 1 nahar çemçesini 300gr suwda gaýnatmaly) gaýnatmasyny sürteçe siňdirip endamyňy süpürmek oňat netije berýär. Aýbaşydan galma döwründe dörän aşa derlemekligi ornuny tutujy gormonal serişdeleri kabul etmek arkaly peseldip bolar.
Kellede ýüze çykýan aşa derlekligi bejermek çylşyrymly hasaplanýar. Bu ýagdaýda barlag çäreleri geçirilip, näsagyň beden aýratynlygyna görä bejergi bellenilýär.
Şeýle hem güýçli derleklikden halas bolmak üçin, lukmanlar aşakda bellenip geçilen çäreleri ulanmagy maslahat berýärler:
♦ Berhiz saklamak: iýmitden düzüminde teobromin we kofein bar bolan önümleri aýyrmak – kofe, kakao, kola, çaý, şokolad...
♦ Arassaçylyk kadalaryny berjaý etmek: güniň dowamynda iki gezek duş kabul etmeli, rahat we sintetiki bolmadyk, tebigy ýa-da emeli süýümlerden taýýarlanyp tikilen eşikleri geýmeli, aýakgap laýyk ölçegde we gaýyşdan tikilen bolmaly;
♦ Adaty dezodorantlaryň we antiperspirantlaryň ýerine, alýumohloridleri saklaýan serişdeleri ulanmaga ýykgyn etmelidir (meselem, "Odoban", "Maksim", "Drisol");
♦ Elektroforez usuly bilen bejergini tapgyrlaýyn kabul etmeli. Bejerginiň berýän oňaýly netijesi 8 günden soň aýdyň bildirip, bejergi tapgyrlaryny yzygiderli gaýtalap durmalydyr;
♦ Lukmanyň görkezmesi bilen lonopin, prozak, atropin, propranolol ýaly serişdeleri ulanma hem netijeli hasaplanýar;
♦ Goltukasty çukurjygynyň ýokary derlekliginde botulotoksin A sanjymyny almak;
♦ Simpatiki nerw ulgamyna degişli nerw süýümlerini kesip aýyrmak;
♦ Der bölüp çykarýan mäzleri gyryp aýyrma usulynyň dürli görnüşlerini ulanmak;
♦ Ýokary derlegenlik ýüze çykýan ýerinden deri bölegini aýyrmak.
Häzirki zaman lukmançylygyň gazanan ösüşlerine garamazdan, bu oňaýsyzlykdan kösenýän adamlar bejergi usulyny saýlanynda öz ýagdaýlaryna salgylanmalydyr.
Size bu oňaýsyz ýagdaýdan halas bolmakda halk lukmançylykda ulanylýan melhemler hem uly kömek berip biler.
HALK LUKMANÇYLYGYNYŇ USULLARY BILEN DERLEGENLIGI BEJERMEK
Halk lukmançylygynda aşa derlemege garşy esasan dürli derman ösümliklerden taýýarlanan gaýnatmalarda öllenen mata ýapgylary we melhem daňylary ulanylýar. Olaryň birnäçesiniň düzüm bölegini mysal getirip bileris:
• Ýüzüň aşa derlemesinden halas bolmak üçin, 1 çaý çemçe sirke bilen garylan dub we söwüt agajynyň gabygynyň şiresini ulanmak bolar. Şiräni 1:10 gatnaşykda suw bilen garyp, günde iki gezek ýüzüňi ýuwmaly;
• Goltuk derlemesini bejermek üçin halk lukmançylygynda ulanylýan usullaryň biri – 6 nahar çemçesi çopantelpegiň üstüne 2 litr gaýnan suw guýup demine goýmaly. 1 sagat geçenden soň 2 nahar çemçe iýmit sodasyny goşmaly we taýýar bolan ergin bilen goltukasty çukurjygy süpürmeli. Şeýle hem munuň üçin dub gabygynyň gaýnatmasyny ýa-da alma sirkesini ulanmak bolýar;
• Halk lukmançylygynda goltuk derlemesinden halas bolmak üçin ýene bir serişde giňden ulanylýar: meýdan kyrkboguny (1:10) bilen hoza (1:10) arak guýup taýýarlanan ergine günde iki gezek goltugyňy süpürmeli;
• Goltuk derlemesiniň öňüni almak üçin garaýagdan taýýarlanan sabyn (degtýar sabyny) hem giňden ulanylýar. Sabynyň ýakymsyz ysyna garamazdan, ertir we agşam onuň bilen ýuwunma peýdaly netijeleri berip biler;
• Güýçli aýak derlemesinden halas bolmak üçin ýatmazdan öň, dub agajynyň gabygyny külke edip aýaga sepmeli we jorap geýmeli. Irden mylaýym suw bilen ýuwup aýyrmaly;
• Her gezek aýak ýuwulandan soň, 2 litr gyzgyn suwa 3 nahar çemçesi deňiz ýa-da nahar duzuny goşup mazaly eretmeli we aýagyňy şu gyzgyn suwda saklamaly;
• Derlek aýakdan halas bolmak üçin lawr ýapragyny, çopantelpegi, gwozdikany we atgulagy gaýnadyp, yzygiderli şol gaýnatmalarda aýagyňy saklamaly.
Aşa derlemeklikden dynmak üçin uzaga çekýän stress, emosional dartgynlylyk ýagdaýlaryndan dynmagyň möhüm bolup durýandygyny belläsimiz gelýär. Köplenç aşa derlekligiň sebäbi edil şol faktorlar bolup durýar.
Teswirlemeler
durar ýaly däl.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
BMG-niň we Arap Ligasynyň Siriýa boýunça ýörite wekili Lakhdar Brahiminiň aýtmagyna görä, Siriýanyň hökümeti we gozgalaňçylaryň käbir toparlary Gurban baýramy mynasybetli hüjüm etmezlik barada wagtlaýynça ylalaşyga geldiler.
Brahimi bu barada çarşenbe güni Kaýirde mälim etdi. Ol: “Meniň Damaska saparymdan soň, Siriýanyň hökümeti hüjüm etmezlik barada wagtlaýynça ylalaşyga geldi. Men bu baradaky resmi beýanatyň şu gün ýa-da ertir yglan ediljekdigine garaşýaryn” diýdi.
Brahimi hüjüm etmezlik baradaky wagtlaýyn ylalaşyga gozgalaňçylaryň anyk haýsy toparlarynyň goşulandygyny mälim etmedi.
Gurban baýramy anna güni başlanyp, üç-dört gün dowam edýär.


text:
Belarusyň ykdysady çökgünlige uçramagy ýurtda garyplyga düşýän adamlaryň sanynyň çalt depginler bilen ösmegine getirdi. Ýöne, halkyň kyn ýagdaýyna garamazdan, ýurduň polisiýasy gün-güzeranyny aýlap bilmän ybadathanalaryň golaýynda dilenip ýören adamlary duran ýerlerinden kowup, olary yzarlaýarlar.
Belarusyň Gomel şäheriniň keramatly Pýotr hem Pawel ybadathanasynyň golaýynda geçip barýanlardan pul diläp duran üç adamyň biri özüni Wýaçeslaw diýip tanyşdyrdy. Gözi gaýgyly, sakgalyna ak giren Wýaçeslaw özüni dilegçilik etmäge mejbur eden ýagdaý barada şeýle gürrüň berdi:
—Meniň pensiýa ýaşyna ýetmegime ýene 3 ýyl bar. Men öýsüz galdym. Mende hiç zat ýök. Ýagdaýy bolmadyk adamalaryň ybadathanalaryň ýanynda dilenip durmagy bizde gadym zamandan gelýan däp. Maňa hökümet düýpden ýardam bermeýär, emma rehimli adamlar bolsa komek edýärler.
Belarus resmileriniň beren maglumatlaryna görä, 2010-njy ýylda ilatyň 5,2% garyplygyň kesgitlenen çäginden aşakda ýaşaýardy. Emma geçen ýyl belarus walýutasy hümmetsizlenip başlansoň, bu san ýokarlanyp 7,8%-e ýetdi. Belarus ilatynyň ýene 13%-niň zordan güzeran aýlaýandygy aýdylýar.
Belarusda ilatyň sosial upjünçiliginiň sowet döwründen miras galan sosialistik usul bilen alnyp barylýandygyna garamazdan, ýurduň ykdysadyýetiniň agyr günleri başdan geçirmegi sebäpli adamlaryň köpüsi hökümetiň hemaýatyndan mahrum boldy. Netijede şaherlerde iýmit satyn almaga serişdeleri bolman, dilenip ýörenleriň sany artdy.
Prawoslaw hristianlaryň ýurdy bolan Belarusda gedaýçylyk etmegiň öňden gelýän däpleriň biridigini hristan dininiň medeniýeti boýunça bilermen Natalýa Wasilewiç aýdaýr:
—Dilegçilik etmek, gedaý gezmek medeniýeti hristianlaryň ruhanylygy bilen bagly. Prawoslaw hristianlaryň keramatly şahslarynyň köpüsi gedaýçylyk edenler.
Dilegçilik etmek, gedaý gezmek däbiniň dini ruhanylyk bilen bagly bolandygy sebäpli belaruslaryň köpüsi agyr ýagdaýa düşen ildeşlerine kömek etmäge döwtalap. Gomel şäheriniň ybadathanasynyň golaýynda adamlardan pul sorap duranlaryň ýene biri Serheý gyşyň sowuk howasynda özünde geýmäge egin-eşiginiň bolmandygyny, onuň şeýle ýagdaýa düşendigini gören bir zenanyň özüne kömek edip, üstüne egin-eşik, aýagyna geýmäge köwüş alyp gelendigini gürrüň berdi:
—Ol zenan meni geýindirdi. Indi meniň aýagymda köwşüm bar. Ýögsa, men aýakýalaňaçdym. Ýanwar aýynda aýakýalaňaç, hatda jorabym-da ýokdy.
Polisiýa azar berip başlady
Ýöne, halkyň rehimliliginiň arkasyndan garyplyga uçran adamlara ýardam berilýändigine garamazdan, soňky döwürde polisiýa dilegçilere azar berip başlady. Belarus Helsinki fondunyň aktiwisti Maria Bahdanowiç şeýle ýagdaýa özüniň şaýat bolandygyny gürrüň berdi:
—Men bu mesele bilen bagly iki gezek polisiýa ýüz tutdum. Birinji gezek maňa polisiýanyň diňe serhoş adamlary ybadathananyň ýanyndan kowýandygyny aýtdylar. Şonda bu hakykatdan hem şeýledi. Emma soňra polisiýa dilegçileriň hemmesini dargadyp başlady. Men ikinji gezek polisiýa baranymda, maňa ol ýerde duranlaryň huliganlardygyny aýtdylar. Şeýle hem resmiler ybadathananyň wekilleriniň gedaýlary dargatmagy sorap, polisiýa ýüz tutandyklaryny aýtdylar.
Hukuk goraýjy aktiwistiň pikiriçe, resmiler ybadathananyň töweregini dilenip ýören garyp adamlardan arassalamak isleýarler. Maria Bahdanowiç bu hakda şeýle gürrüň berýär:
—Bu ýerlere gurply, ýagdaýy bar adamlaryň barýandygyny aýdyp, olar gedaýlary kowup, bu problemanyň üstini ýapmak isleýarler.
Ýöne, onuň pikiriçe, ýurtda garyp adam köp. Belarus Helsinki fondunyň aktiwisti onsuzam agyr ýagdaýa düşen adamlaryň ejizliginden peýdalanyp, olary görünmez ýaly etjek bolmagy masgaraçylyk diýip atlandyrdy.
Gomel şäheriniň ybadathanasynyň golaýynda dilegçilik edýänleriň ýene biri Wera atly ýaşuly aýal. Wera öz düşen ýagadaýy barada şeýle gürrüň berdi:
—Olar biziň şu taýda haýyr-sahawat diläp durmagymyza rugsat etmeli. Biz bärde hiç kime zyýan ýetirmeýäris. Biz diňe iýjek iýmitimize ýeter ýaly pul dileýäris. Biziň günümiz gaty agyr. Meniň oglum häzir keselhanada. Pensiýam bolsa gaty ujypsyz. Men kommunal tölegleri tölemeli. Şondan soň iýmite düýpden serişde galmaýar. Meniň bir ýarym ýaşyndaky agtyjagym bar. Ol ajykýar. Men garry adam, çydaryn. Ýöne ol çaga ahyryn, ol çydap bilenok.


text:
Eýranyň prezidenti Mahmut Ahmadinejat, Afrika Birleşiginiň Libiýada geçirilýän sammitine saparyny ýatyrdy. Onuň edarasy, munuň sebäbini mälim etmändir. Ýurtda bolsa prezidentlige saýlawlardan soňky dartgynly ýagdaý dowam edýär.
Eýranyň polisiýa başlygy Ahmadi Mugaddem, bidüzgünçiliklerde 20 sany protestçiniň ölendigini, 1000-den gowrak adamynyň tussag edilendigini aýtdy.
Şol bir wagtyň özünde reformaçy kandidat Mehdi Karrubiniň “Etimad milli” diýen gazetiniň neşri hem gadagan edildi. Karrubi saýlawlaryň netijesi bilen ylalaşman gelýär we esaslandyryljak täze hökümetiň kanuny däldigini öňe sürýär.


text:
Gündogar Ukrainada Orsýetiň ýaragly güýçleriniň esgerleri bolmakda güman edilip hökümet güýçleri tarapyndan tussag edilen iki adam Kiýewde sud edilýär.
Kiýewiň Holosiiw etrap sudy 10-njy noýabrda Aleksandr Aleksandrowa we Ýewgeniý Ýerofeýewe garşy gozgalan iş boýunça diňlenişige başlady. Bu iki adam terrorçylykda we Ukraina garşy hereketlere baş goşmakda aýyplanýarlar.
Ukrainanyň gündogarynda 16-njy maýda tussag edilen Aleksandrow we Ýerofeýew aýyplamalary ret edýärler. Olar tussag bolan gününiň yzýany görkezilen wideoda ýesir düşen pursadynda özleriniň Orsýetiň harbylary hökmünde gulluk borjuny ýerine ýetirendiklerini aýdypdy.
Moskwa Ýerofeýewiň we Aleksandrowyň ýesir düşen wagtynda harby gullukda bolmandyklaryny aýdýar.
Orsýet Ukrainadaky orsýetçi separatistleri ýarag we harbylar bilen goldaýandygy barada Kiýew we Günbatar tarapyndan edilýän aýyplamalary ret edýär.
Gündogar Ukrainadaky konflikt zerarly 2014-nji ýylyň aprel aýyndan bäri 7900-den gowrak adam wepat boldy.


text:
Türkmenistan galla baýramyny belledi. Şu ýyl ýurtda 1 million 400 müň tonna galla hasylynyň ýygnalandygy resmi maglumatlarda habar berildi. Plan boýunça, 1 million 600 müň tonna bugdaýyň alynmalydygy aýdylypdy.
Türkmenistanda döwlet tarapyndan uly dabara bilen galla baýramy bellenýärkä, käbir daýhanlar galla önümçiliginden alýan girdejisiniň eklenç üçin ýetmeýändigini aýdýarlar.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan Mary welaýatyndan Oraz Sähet bir ýyllyk zähmet girdejisiniň bir aýlap eklenmek üçin ýetmeýändigini gürrüň berdi.


text:
Azerbaýjanly prokurorlar 20-nji awgustda Bakuwda žurnalist Hatyja Ysmaýylowanyň garşysyna geçirilýän ýapyk sudy jemlediler.
Prokurorlar suddan 39 ýaşyndaky Ysmaýylowa berilmeli tussaglyk möhletini soramak üçin özlerine goşmaça ýene bir gün berilmegini talap etdiler.
Azatlyk radiosy bilen hyzmatdaşlyk eden we Azerbaýjandaky korrupsiýa barada ýazan žurnalist ogurlykda, salgytdan gaçmakda, wezipeden galp peýdalanmakda aýyplanýar.
Ysmaýylowa özüne bildirilýän aýyplary ret edýär.
Eger günäli tapylsa, oňa 17 ýyla çenli türme tussaglygy garaşýar. Halkara günä geçiş guramasy Ysmaýylowany «wyždan ýesiri» diýip atlandyrýar.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Türkmenistanyň Oba hojalyk ministrliginiň ýanyndaky Ýer serişdeleri gullugyna Mary welaýatynyň häkimligi bilen bilelikde Mary şäherinde 120 orunlyk çagalar hassahanasynyň binasy üçin ýer bölegini bölüp bermek boýunça namalary bellenen tertipde resmileşdirmek tabşyryldy.
Bu hassahana Halifa Bin Zaýed Al-Nahaýýan adyndaky Gazna (Birleşen Arap Emirlikleri) bilen Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň arasyndaky özara düşünişmek baradaky Ähtnamany ýerine ýetirmek maksady bilen, ady agzalan Gaznanyň serişdeleriniň hasabyna gurlar.
Halifa Bin Zaýed Al-Nahaýýan — Birleşen Arap Emirlikleriniň prezidenti (2004-nji ýylyň 3-nji noýabryndan bäri), Abu-Dabiniň emiri. Onuň adyny göterýän gazna 2007-nji ýylda esaslandyryldy we saglygy goraýyş, bilim ugurlarynda, şol sanda halkara ölçeglerinde iş alyp barýar. Häzirki wagtda gazna dünýäniň 90-dan gowrak ýurdunda haýyr-sahawat kömegini berdi.


text:
Düýn Serbiýanyň paýtagty Belgradda Azerbaýjanyň ozalky prezidenti Geýdar Alyýewiň ýadygärliginiň açylyş dabarasy boldy.
Ýadygärligin açylyş dabarasyna Serbiýanyň prezidenti Boris Tadiç bilen Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Alyýew hem gatnaşdy.
Ylham Alyýew öz kakasynyň hormatyna Belgradda dikilen bu ýadygärligiň açylyş dabarasyna iki ýurduň gatnaşyklaryndaky taryhy waka hökmünde baha berdi.
Geýdar Alyýewiň ýadygärligi dikilen parkyň durkuny täzelemek çäreleri üçin Azerbaýjanyň Serbiýa 2 million ýewro maliýe ýardamyny berendigi habar berilýär.
Düýn, günüň birinji ýarymynda Azerbaýjanyň prezidenti bilen Serbiýanyň prezidenti iki ýurduň syýasy we ykdysady gatnaşyklaryny ösdürmek meseleleri barada maslahat etdiler.


text:
Owgan resmileri «talyban» pitneçileriniň Kunar welaýatynda bir goşun postuna hüjüm edip, 20 esgeri öldürendiklerini aýdýarlar.
Ýekşenbe güni edilen hüjüm soňky aýlarda howpsuzlyk güýçlerine garşy amala aşyrylan iň ganly hüjümleriň biri boldy.
Kunar welaýatynyň häkimi Şuja Ul Mulk Jalala Azatlyk radiosynyň Owgan gullugyna azyndan 8 esgeriň zamun alnandygyny gürrüň berdi.
Goranmak ministrliginiň sözçüsi Kunaryň Pakistan bilen serhedine golaý etrapda bolan hüjüm onlarça owgan we daşary ýurt söweşijileriniň gatanaşmagynda amala aşyryldy diýdi.


text:
«Birleşen Ýewraziýa ekspertler seti» postsowet giňişligindäki syýasy režimleriň durnuklylyk reýtinginin çap etdi.
Bu gurama postsowet giňişligindäki ýurtlaryň Orsýetden başgasynyň syýasy režimleri barada reýtinler tapgyryny çap edýär.
Pikir soraşlyklara gatnaşyjylar Azerbaýjana syýasy taýdan durnukly, syýasy sistemasy boýunça postsowet giňişliginde iň berk diýen bahany beripdirler.
Ikinji orny Gazagystan eýeleýär. Bu ýurtda syýasy durnyklylyk ýeterlik, syýasy sistema hem berk diýlipdir.
Dördünji orny Belarus, bäşinji orny Baltika ýurtlary, altynjy orny Täjigistan, Özbegistan we Ermenistan eýeleýär.
Soňky, ýagny 7-nji orun Ukriana, Moldowa, Gürjüstana we Gyrgyzystana berlipdir.
Türkmenistan sanawda 3-nji orny eýeleýär. Ekspertler bu ýurduň syýasy ýagdaýyny durnukly, režimini berk hasaplaýarlar.
Ekspertleriň pikirine görä, Türkmensitanyň durnuklylygy ýokary derejedäki awtoritarizme daýanýar.


text:
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň ýokary derejeli öňki howpsuzlyk we goranmak resmileri Eýranda tussag edilen amerikaly deňiz harbysynyň azat edilmegi üçin täze arza bilen ýüz tutdular.
Amir Hekmati içalyçylyk aýyplamalary bilen 2011-nji ýylyň awgust aýyndan bäri Tähranda tussaglykda saklanylýar. Emma Waşington bu aýyplamalary ret edýär.
Resmileriň ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama ugradan hatynda Hekmatiniň azatlyga goýberilmeginiň çaltlaşdyrylmagy üçin “derhal herekete geçilmegine” çagyryş edilýär.
Gürrüňi edilýän bu hata ABŞ-nyň öňki Goranmak sekretary William S. Kohen, general Peter Pase, milli howpsuzlyk boýunça öňki maslahatçy general James L. Jones, general Joseph W. Ralston dagylar gol goýdular.
Gürrüňi gidýän resmileriň aýtmagyna görä, Günbatar ýurtlary we Eýran ýadro ylalaşygynyň öňe gitmegi üçin tagalla edýärkä, häzirki wagt Hekmatiniň azatlyga goýberilmegi üçin Tährana basyş etmäge gowy pursat diýýär.


text:
Günorta Sudan Birleşen Milletler Guramasynyň 193-nji agzasy boldy. Bu baradaky karar BMG-niň Baş assambleýasynyň penşenbe güni geçirilen mejlisinde kabul edildi.
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun guramanyň täze agzasyny garşylap, şeýle çykyş etdi: “Günorta Sudanyň halky möhüm tapgyra girdi. Emma bu ýoluň soňy däl. Hawa, öňde edilmeli uly işler bar. Ýöne ýurduň tebigy baýlyklaryny, ekin meýdanlaryny, Niliň suwuny, şeýle-de halkyň gujur-gaýratyny we işjeňligini göz öňünde tutanyňda, onda ýurduň uly potensiallary bar”.
Günorta Sudanyň garaşsyzlygy 9-njy iýulda yglan edilipdi.


text:
Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Alyýew ýurduň kuwwatly howpsuzlyk ministrini wezipesinden boşatdy. Ozalky Milli howpsuzlyk ministri Eldar Mahmudow Alyýewe ygrarly resmileriň biri hökmünde häsiýetlendirilýärdi.
Prezident Alyýewiň Mahmudowyň eýeleýän wezipesinden aýrylandygy baradaky karary onuň öz websahypasynda çap edilip, bu kararyň sebäpleri barada hiç hili maglumat berilmeýär.
59 ýaşly Mahmudow 2004-nji ýyldan bäri milli howpsuzlyk ministri bolup işleýärdi.
Oppozisiýa wekilleri Alyýewyň resmileri wezipesinden boşadan wagty hiç hili düşündirişi bermeýändigi tankytlap, ýurduň syýasatynda aýdyňlygyň ýokdugyny hem öňe sürüp, öz nägileligini bildirdiler.
Prezident Alyýew Milli howpsuzlyk ministrliginiň ozalky ýolbaşçysy Namig Abbasowy hem 2004-nji ýylda wezipesinden boşadyp, bu kararyň sebäpleri barada hiç hili maglumat bermändi.


text:
Aşgabat, 26.02.2015. “Türkmenportal”.
“Kazanda sport kinosynyň we telewideniýesiniň Halkara festiwalynyň dünýä çempionaty geçiriler” diýip, “Tatar-inform” habar berýär.
Ol 5-10-njy awgust aralygynda geçiriler. Bu barada düýn “Tatar-inform” habarlar agentliginde guralan metbugat maslahatynda Sport kinosynyň we telewideniýesiniň Halkara federasiýasynyň prezidenti Franko Askani, RT-niň ýaşlar we sport işi boýunça ministriniň birinji orunbasary Halil Şaýhutdinow, festiwalyň baş menejeri Diýana Safarowa gürrüň berdiler.
Metbugat maslahatynda aýdylyşy ýaly, festiwal taryhda ilkinji gezek Russiýada, Kazanda, sportuň suw görnüşleri boýunça dünýä çempňionaty bilen bir wagtda geçiriler.
Finaly Kazanda geçirmek kararyna Sport kinosynyň we telewideniýesiniň Halkara federasiýasynyň 2014-nji ýylyň 4-5-nji dekabrynda Milanda bolup geçen Baş Assambleýasynda gelindi.
Öňki finallaryň ählisi — 32-si hem Sport kinosynyň we telewideniýesiniň Halkara federasiýasynyň ştab-kwartirasynyň ýerleşýän ýeri bolan Milanda geçirilipdi.
Bäsleşigi geçirmek baradaky iş toparynyň şeýle karara gelmegine Tatarystanyň paýtagtynyň iri halkara forumlaryny geçirmek babatda toplan baý tejribesi öz täsirini ýetirdi.


text:
Türkmen kärdeşlerimizi professionalizmi we myhmansöýerligi — AOG-niň Baş Assambleýasy üçin ajaýyp şertler — diýip, AOG-niň wise-prezidenti, Pakistanyň Milli olimpiýa komitetiniň prezidenti Said Arif Hasan hasap edýär.
Ol “Türkmenportala” beren beýanatynda şeýle gürrüň berdi:
—Aşgabatda Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi üçin örän wajyp maslahat geçýär. Oýunlaryň geçirilmegi üçin Türkmenistanyň paýtagtynyň saýlanylyp alynmagy dogry netijedir. Siziň ýurduňyz olimpiýa sport hereketine ygrarlydygyny işjeň görkezýär, Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna görülýän taýýarlyk işleri bolsa aňrybaş öwgüli sözlere mynasypdyr.
Türkmen kärdeşlerimiziň professional işi, olaryň myhmansöýerligi Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň Baş Assambleýasynyň 34-nji mejlisine gatnaşyjylaryň ählisine diýseň amatly şertleri döredýär. Türkmenistanda şeýle ýokary derejedäki forumlary geçirmek üçin ähli şertler bar. Aýratyn-da, Aşgabadyň myhmanlaryna işjeň kömek berýän meýletin ýardamçylaryň alyp barýan işlerini belläsim gelýär.
Myhmansöýerligiňiz we türkmen topragynda ýygnanyp, Aziýa sebitiniň olimpiýa sport hereketiniň möhüm meselelerini ara alyp maslahatlaşmaga döredilen mümkinçilik üçin Türkmenistanyň halkyna we Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň hut özüne tüýs ýürekden minnetdarlyk bildiresim gelýär. Meniň alkyşly sözlerime Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň Baş Assambleýasynyň 34-nji mejlisine gatnaşyjylaryň ählisiniň hem goşuljakdygyna ynanýaryn.


text:
Ýekşenbe güni Pakistanyň hökümeti serhediň üstaşyry ýaragly hüjümçileriň amala aşyran hüjümlerine nägilelik bildirip, Owganystanyň hökümetine protest notasyny gönderdi.
Şenbe güni Pakistanyň demirgazyk-günbataryndaky Hyber-Paktunkwa prowinsiýasynda serhet ýakadaky Hitral barlag punktuna Owganystan tarapdan ýaragly hüjümçiler hüjüm edip, Pakistanyň onlarça esgerini öldürdiler.
Pakistanyň resmileri bu hüjümde 25 esgeriň ölendigini aýdýarlar. Emma ýurduň habar agentlikleri käbir ýerli resmileriň sözlerine salgylanyp, ölenleriň sanynyň azyndan 35-digini habar berdiler.
Pakistanyň hökümeti ýaragly hüjümçileriň bu hüjümlerine ýol berenlikde Owganystan tarapyny aýyplaýar.


text:
Çarşenbe güni Ýaponiýanyň “Toýota” kompaniýasy öz öndüren ýeňil maşynlarynda ýüze çykarylan tehniki näsazlyk sebäpli 7.5 milliona golaý maşyny yzyna alýandygyny mälim etdi.
Bu kompaniýanyň maglumatyna görä, maşynlaryň elektrik sistemasyndaky tehniki näsazlyk 2005-nji ýyl bilen 2010-njy ýylyň aralygynda öndürilen “Toýota” kysymly maşynlaryň käbir görnüşlerinde ýüze çykarylypdyr.
Bu ýeňil maşynlaryň aglabasynyň Birleşen Ştatlarda, Hytaýda we Ýewropada satuwa çykarylandygy aýdylýar. Şonça maşynda näsazlygy düzetmek çäresiniň “Toýota” kompaniýasy üçin näçe çykdaja durjakdygy barada anyk maglumat berilmeýär.


text:
Siriýa boýunça halkara wekili Lahdar Brahimi hepdäniň duşenbe güni Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen gepleşik geçirdi.
Moskwadaky gepleşikler Siriýada ok atyşygyny bes etmek boýunça yglan edilen dört günlük wagtlaýyn ylalaşyklaryň iň soňky güni geçirildi. Ok atyşygyny bes etmek boýunça bu ylalaşyk hem hökümet güýçleri, hem-de gozgalaňçylar tarapyndan doly berjaý edilmändi.
Brahimi bu prosessde araçy bolup, 19 aý bäri dowam edýän we onlarça müň adamyň ölümine sebäp bolan krizisiň soňuna çykmak üçin taraplar arasynda birek-birege ynam döretmäge synanyşypdy.
Aktiwistler diňe bir ýekşenbe güni azyndan 110 adamyň heläk bolandygyny aýdýarlar. Olaryň arasynda 16 adam Siriýanyň demirgazygyndaky Jabal al-Zawiýa daglyk regionynda ýerleşýän Al-Barra obasyna howadan edilen hujümde ýogalypdyr.
Şeýle-de hökümet güýçleri gozgalaňçylary gysyp çykarmak üçin Damaskyň etegindäki gündogar regionlarynyň üçüsine zarba urdular.


text:
Kremliň beren habaryna görä, harbylaryň aýlykary iki esse çemesi ýokarlandyrylar we harby ofiserleriň sany köpeldiler.
Prezident Dmitriý Medwedewiň aýtmagyna görä, polisiýa we beýleki hukuk goraýjy edaralaryň işgärleriniň aýlyklary hem indiki ýanwardan galdyrylar.
“Associated Press” gullugynyň maglumatyna görä, geçen iki ýyldan gowrak döwrüň dowamynda Orsýetde harbylaryň sany 350 müňden 150 müňe çenli kemeldildi.
Çarşenbe güni Orsýetiň goranmak ministri Anatoliý Serdýukowyň häzir 70 müňden gowrak ofisere zerurlyk bar diýendigi habar berildi.


text:
Ahmedinejad öz ilkinji dört ýyllyk prezidentlik möhletinde Ýokary lideriň goldawyna berk baglydy. Emma häzirki wagtda Ahmedinejad özüniň çuňňur dini we syýasy garaýyşlaryna bagly bolan garaşsyz we töwekgel pozisiýany eýeleýändiginiň alamatlaryny görkezýär. Ahmedinejad ýurdy öz diýen ýolundan äkidip bilermi?
Ýaňy-ýakyna çenli Günbatar Ahmedinejada Hameneýiň goldaýan adamsy hökmünde garapdy. Prezidentiň birinji möhleti reformaçylaryň lideri we öňki prezident Muhammet Hatama Ýokary lideriň goldamagynda örän berk gaýtawul bermekden ybarat boldy. Ahmedinejad öz işini başarnykly ýerine ýetirdi.
Emma ol ikinji möhletini Hameneýiň goldamagyndaky konserwatorlaryň prezidentiň esasy kömekçisini işden boşatmak baradaky talaplarynyň netijesinde dörän agzalalykdan başlady. Ahmedinejad öz giýewsini eýeleýän wezipesinden boşatdy, emma ony başga wezipä belläp, Hameneýä onuň haýyşyny ýerine ýetirendigini sowuklyk bilen mälim etdi.
Şeýle düşünişmezligiň inaugurasiýanyň öň ýanynda bolup geçmegi Ahmedinejadyň ümzüginiň nirädigi barasynda pikirilenmek üçin sebäp bolup durýar. Mehdiden medet...
Eýranda dini simwolika uly ähmiýet berilýär. Şu hepde, Ahmedinejadyň inaugurasiýasynyň öň ýany, hökümet öň görülmedik bir çäräni maliýeleşdirdi. Gurluşyk işgärleri Kumda ýerleşýän Mehdi metjidiniň ýüzüne gül suwuny sepdiler. Mehdi Muhammet pygamberiň 12-nji nebersi bolup, ol Eýrandaky şaýylaryň ruhany lideri hasaplanylýar.
Şuňa meňzeş çäreleriň ýene birňäcesi bolup geçdi. Häkimiýetler Kumdan Eýran-Yrak serhedine barýan ýoluň gurluşygyna köp pul goýberdiler. Şu ýol, şaýylaryň ynanjyna görä, Mehdiniň ýiten we ýene-de peýda boljak Yragyň Samarra şäherine eltýär.
Şeýle hem Ahmedinejad öz hökümet ýygnaklarynda Mehdi üçin niýetlenen boş ýer goýýar. Ol 2005-nji ýlyň iýun aýynda BMG-da geplän mahalynda, şaýatlaryň aýytmagyna göra, öz daşynyň bir yşyk bilen gurşalandygyny we çykyşy gutarýança, şol yşygyň öz daşynda durandygyny aýtdylar diýdi.
Ahmedinejad arasynda Kum şäherine gidip, Mehdiden özüne medet hem soraýar.
Bu zatlaryň hemmesine diňe bir dini çäre hökmünde garap bolsa-da, Yslam respublikasynda Mehdiniň ýoklugynda ýurda gözegçilik etjek Ýokary lideriň barlygy durmuşy hakykatdyr.
Agzalyp geçilen wakalar, simwoliki häsiýetde-de bolsa, Ahmedinejadyň ertirki gün Ýokary lideriň üstünden syýasy taýdan ätläp geçmeginiň mümkindigini habar berýär.
Ahmedinejad özüniň maksadynyň ýurtdaky güýji ýurduň hakyky lideriniň eline bermekdigini aýdypdy.Mesbah Ýazdi we Hojjatiýeh hereketi
Ahmedinejadyň halypasy Aýatollah Muhammad Taki Mesbah-Yazdi Yslam hökümetiniň öz güýjini diňe Hudaýdan alýandygyny aýtdy. Mesbah-Yazdi ýakynda öz web sahypasynda “hökümetiň kanunylygy adamlara bagly bolman, Hudaýyň kararyna baglydyr” diýip ýazdy.
Şeýle sözleriň üsti bilen Yslam respublikasynyň konstitusion kadalaryny äsgermezligiň mümkin boljagy diňe bir tankyt astyndaky reformaçylary howatyrlandyrman, Yslam respublikasynyň gurluşyndaky iň güýçli agzalary hem howatyrlandyrýar.
Eýran gizlin planly teorialara baý yurt. Şeýle teorialaryň biri hem Ahmedinejad we Mesbah-Yazdi ýaly beýleki konserwatorlar bilen aragatnaşygy bolan bir gizlin hekeret barasynda...
Hojjatiýeh atly hereket Günbatarda az bilinse-de, Eýranda güýçli hasaplanylýar. Bu hereketi Eýranda 1950-nji ýylda aslynda bolmadyk hasap edilýän Bahai we Sünni jemagatlarynyň güýçlenmegine garşy iň päk ýol hökmünde döredi.
Hojjatiýeh ilki başda Eýran şasyny Ayatollah Ruhollah Homeinä we kommunistlere garşy goldady. Emma soňra bu hereket Hameneýiň tarapyna geçdi.
Hameneýi bilen Hojjatiýeh hereketiniň arasy hiç wagt gowy bolmady, sebäbi olar diňe Mehdiniň gelmegi bilen hakyky Yslam hökümetiniň dörejekdigine ynanýarlar.
“Globe Research” Italiýanyň Roma uniwesiteti bilen bilelikde şu topary öwrenmek ugrunda iş alyp baran Günbataryň az sanly guramalryndan biridir. Onuň direktory Nikola Pedde Eýranda Hojjatiýehler barada şeýle gürrüňleriň we teorialaryň kändigini belläp, Eýranda köp adamlaryň şu herekete agzadygyny, şol sanda Aýatollah Mesbah-Yazdiniňem şolaryň biridigini, emma bu gürrüňleri hiç kimiň tassyklap bilmeýändigini belledi.
Şu günki gün bu mesele boýunça anyk bir zat aýtmak kyn, emma Eýaran syrly Ahmedinejadyň baştutanlygynda ýene bir dört ýyla gadam basýar.
Şaýylar Mehdiniň yzyna dolanmagynyň iki ýagdaýda tizleşjekdigini: haçanda imanly adamlar adalatly jemgyýet guran mahalynda, ýogsa-da, dünýäde ýagşylyk bilen ýamanlygyň arasyndaky söweşde ynançly adamlara gorag gerek bolanda, dolanyp geler diýip, ynanýarlar.
Prezidentiň haýsy ýoly goldaýandygyny hiç kim bilmeýär.


text:
Çäkmi - çäksizlik
Adam ogly näme üçindir çäksizligi söýüşi ýaly, çäklendirmeleri halamaýar. Asmana uçsa çäksiz belentliklere galsam diýýär, çuňluklara çümende-de ýene şol höwes onuň hemrasy. Birini söýse-de çäksiz söýesi gelýär, söýlende-de çensiz-çaksyz söýülmegini küýseýär. Megerem, bu häsiýet, edil ýaňy dünýä inen bäbejigiň öz-özünden enesini emmelidigini bilşi ýaly ynsana Alla tarapyn berlen peşgeş bolsa gerek.
Eger bu pikirlerim edep bilen baglanyşykly bolmasa, onda göwnüm göterilip, asmanym durlanardy. Emma edep, edeplilik ynsany çäklendirýän zat. Edep joşup duran ýaşlygyň ganatlaryny kesýäne meňzeýär. Kä wagt şeýle bir keýpiň kök bolýar welin, köçeden barşyňa zowladyp aýdyma gygyryberesiň gelýär. Gygyraýdygyň, her kim «Bu biedep kimkä?» diýip geň görjek. Ýaşulularyň arasynda ýaşyň kiçi bolup, nobat berilmänkä gürläýseň, ýene sen edepsiz. Ýaş juwanyň özüniň çäksiz söýülmegi üçin has-da özüne çekiji geýnesi, gaşyna-kirpigine timar berip, gerek bolsa ýüzüne reňkdir grimlerem ulanasy gelýär. Emma ol juwanyň garry enesi «Hany seniň haýaň?» diýjek. Onuň seniň söýlesiň gelýäninden habary ýok ýaly. Käşgä özi ýaş bolup görmedik bolsa. Häzirki ýoňa görä, köýnegiň etegini dilmek hakynda-ha hyýalam etme. Garaz, sanasaň sanap oturmaly.
Şu ýerde ýene bir sowal oýlandyrýar. Eýsem egin-eşik adamy üýtgedip bilermi? Ýaşmakly gelniňem gaýyn atasyna ýaşmagynyň aşagyndan diýjegini diýip duranyny göremsoň, bu sowala ýüzugra jogap berip bilemok. Ol-a köýneginiň aşagy dilik eken, dyzyndan aşagy kesik eşikli maşgalanyňam juda arassasyna duş gelinýär. Onda egin-eşik ähmiýet berip, gürrüňini edeniňe-de degmeýän bir meselemi? Gaýta ylmyň we tehnologiýanyň ösen, ynsanyň Aýa gonan döwründe seniň köne biçüw eşigiň, gadymy düşünjeleriň yza galaklygyň alamaty dälmi?
Birden ak sakgaly döşüni tutup duran ýaşulularymyzyň, başlary pürenjekli enelerimiziň, uzyn köýnegi topugyna düşüp duran edaly türkmen gyzlarymyzyň, edebi özünden syratly, saýhally-salyhatly ýigitlerimiziň ýitip gidenini göz öňüme getiremde inim tikenekläp gitdi. Ähmiýetsiz zatlar öz-özünden ýitip gidýär ahyryn. Gyz enesini, ogul atasyny diňlemese, eger egin-eşik ämiýet bereniňe degmeýän bir zat bolsa, Ýewropa medeniýeti hem edil tehnologiýasy ýaly höwes edilýän bir zada öwrülse, her kim şoňa öýkünse, ýaňky, buýsanç bilen sanan aýratynlyklarymyňam ýitip gitmegi mümkin ýaly göpündi.
Emma, Hudaýa şükür, ägirt imperiýalar guran döwründe-de, şahyryň aýdyşy ýaly «ykbaly ýandakdan pes» bolan ýyllarynda-da türkmen dilinem ýitirmändir, milli eşiginem. Eýsem, türkmen çäksizligi söýmedimikä? Megerem, bu özboluşly millet edepde-de çäksizligi söýen bolmaly. Çäksiz edepliligi başyna täç edinen bolmaly. Seniň bu söýgiň gurbany bolaýyn. Goý, bu söýgi sende hiç kemelmesin.


text:
5-nji ýanwarda Owganystanyň gündogaryndaky Jalalabad şäherinde daşary ýurt konsulhanalarynyň ýerleşýän sebitinde partlamanyň sesi eşidildi diýip, ýerli resmiler aýdýarlar.
Nangarhar welaýat häkiminiň metbugat wekili Attaullah Hugýani partlamanyň netijesinde adam ýitgileriniň bolup-bolmandygy barada henize çenli takyk maglumatyň ýokdugyny belledi. Bu partlama 3-nji ýanwarda Owganystanyň Mazar-e Şarif şäherindäki hindi konsulhanasyna edilen hüjümiň yzýanyna gabat geldi.
Bu wakadan gysga wagt soň, Nangarhar welaýat polisiýasynyň metbugat wekili bu partlamanyň polisiýa tarapyndan gözegçilik astynda amala aşyrylandygyny aýtdy.
Polisiýanyň metbugat wekili Hazrat Hussain Maşrikwalyň Azatlyk Radiosynyň Owgan gullugyna beren maglumatyna görä, polisiýa “az möçberdäki partladyjy serişdeleri zir-zibil gutusyna ýerleşdirip, partladypdyr”.


text:
“Femen” atly radikal feminist hereketiň üç aktiwisti we orsýetli fotograf bir gijäni tussaglykda geçirdiler. Olar şenbe güni tussag edildiler.
Ýekşenbe güni Kiýewiň sudy huligançylykda we polisiýa boýun bolmazlykda günäläp, olara jerime saldy, soňra-da azatlyga goýberdi.
“Femen” topary bu dört adamyň şenbe güni öýlän Kiýewde graždan eşigindäki nätanyş adamlar tarapyndan köçeden tutulyp äkidilendigini habar berdi.
Näme boldy?
“Femen” toparynyň aktiwisti Anna Hutsol sud geçýän wagtynda onuň binasynyň daşynda garaşyp, soňra-da boşadylanlary gapyda garşy aldy. Onuň sag gözüne anna günki urgudan soň gan inipdir. Hutsol beýleki aktiwistleriň we fotografyň başdan geçirenleri barada žurnalistlere gürrüň berdi.
“Biz öz bileleşigimizde Putiniň saparyna garşy “Putin dowzaha git” diýen şygar astynda 16:30-da şäheriň merkezinde protest geçirmegi planlaşdyrypdyk. “Femen” toparynyň üç aktiwisti we fotograf Dmitriý Kostýukow öýden çykyp taksi tutmakçy bolanlarynda, nätanyş adamlar olara hüjüm edip, olary urup başladylar we zor bilen maşynyň içine saldylar” diýip, “Femen” toparynyň aktiwisti Anna Hutsol gürrüň berdi.
Polisiýa üç feminist aktiwistiň Oleksandra Şewçenkonyň, Ýana Ždanowanyň we Oksana Şaçkonyň köpçüligiň arasynda ýalaňaçlanandygy we munuň öňüni almaga synanyşan polisiýa garşylyk görkezendigi sebäpli tussag edilendigini aýtdy.
Ýekşenbe güni suduň jaýynyň daşynda žurnalistler bilen söhbetdeş bolan Dmitriý Kostýukow bolup geçen wakalara özüçe düşündiriş berdi.
Kostýukowyň sözlerine görä, ol žurnalist bolansoň, ozüne hiç kimiň el degirmez öýdüp garaşypdyr. Ol özüne surat almaga rugsat berilmeýän bolsa, bu barada duýduryş berilmezden üstüne hüjüm edilip, ony urup-ýenjip başlandyklaryny gürrüň berdi. Onuň sözlerine görä, hiç kim garşylyk görkezmändir. “Bu esassys bir hüjüm boldy” diýip, Kostýukow belledi.
Kostýukow özleriniň Ukrainanyň howpsuzlyk işgärleri tarapyndan tutulyp, polisiýa getirilendigi barada özlerine gös-göni aýdylandygyny gürrüň berdi.
Dabara taýýarlyk
“Femen” hereketi öz aktiwistleriniň Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň Ukraina saparynyň öňüsyrasynda ýenjilendigini aýdýar. Ukraina Kiýew Rusynyň hristian dinine uýmagynyň 1025 ýyllygyny belledi we munuň öňüsyrasynda ýokary derejeli myhmanlary kabul etmäge taýýarlandy. Bu dabara ýekşenbe güni Putin we Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiç tarapyndan bilelikde geçirildi.
Şeýle-de “Femen” topary özüniň syýasy geňeşçisi Wiktor Swýatskiniň hem hüjüme duçar bolandygyny habar berdi we bu hüjümde hem Ukriananyň howpsuzlyk güýçlerini aýyplady.


text:
“Bütindünýä saglyk guramasy” (WHO) çilimkeşlige garşy göreşmäge goşan goşantlary üçin Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowy sylaglady.
“Bütindünýä saglyk guramasynyň” baş müdiri Margaret Çän (Margaret Chan) 11-nji iýunda Aşgabatda geçirilen dabarada Berdimuhamedowa ýörite medal gowşurdy.
Şeýle-de, Çän temmäkiniň ulanylyşyny togtatmak boýunça alyp barýan tagallalary üçin türkmen liderine gowy baha berdi.
Türkmenistan çilimkeşligi aradan aýyrmak üçin çäre gören öňki post-Sowet ýurtlaryň arasynda ilkinjileriň biridir.
2000-nji ýylda türkmen hökümeti jemgyýetçilik ýerlerinde çilim çekenler üçin agyr pul jeza çärelerini girizipdi.
“Dünýä saglyk guramasynyň” berýän maglumatyna görä, Türkmenistanda çilimiň bir gutysynyň bahasy 5 bilen 6 amerikan dollary aralygynda bolup, bu san öňki post-Sowet ýurtlarynyň arasynda iň gymmat bahadyr.


text:
Eýranda etniki türkmenleriň ýaşaýan ýeri Türkmensähra, baranyňda, keminden adamlaryň adaty durmuşyny göz öňünde tutup aýtsaň, Eýranyň beýleki uly şäherlerine mahsus alamatlar gaty seýrek göze ilýär.
Bu sebiti ýurduň beýleki regionlaryndan tapawutlandyrýan zatlardan birem, türkmenleriň özüne mahsus däp-dessurlaryny saklap galyşlary, bu ýagdaýa esasanam türkmen zenanlaryň geýim-gejimlerinden göz ýetirip bolýar.
Olaryň aglabasy Eýranyň beýleki regionlaryn mahsus gara ýaglyk däl-de, türkmeniň saçakly gyz-ýaşyl ýaglyklaryny dakynýarlar, türkmeniň uzyn köýnegini geýýärler, ululy-kiçili türkmen dilinde gürleşýärler.
Eýranly türkmenler, zenanlaryň aktiwligi bilen hem öňe saýlanýar, olar medeniýet, edebi we ýaşaýan ýurdunyň kanunlarynyň çäginde jemgyýetiň islendik pudagynda aktiw rol oýnaýarlar.
Azatlyk Radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky tapgyrynda Eýrandaky türkmensähraly türkmen zenanlar bilen olaryň jemgyýetdäki roly, türkmençilik aladalary barasynda söhbetdeşlik geçirýär.
Bu temadaky gepleşige gatnaşmak hem goşant goşmak isleýänler hat@azatradio.org ýa-da metbugat@gmail.com elektronik hat salgylarynyň üsti bilen habarlaşyp bilerler.
Bu temadaky pikirleriňizi, maglumatlaryňyzy we teklipdir, bellikleriňizi bolsa aşakdaky forumda teswir görnüşinde galdyryp bilersiňiz. Pikirleriňize garaşýarys!


text:
Eýran bilen serhetde 1976-njy ýyldan bäri gurulýan Owganystan-Hindistan dostluk bendi açyldy. Bu bent Hindistanyň kömegi bilen, 300 million dollara guruldy.
Hindistanyň premýer-ministri Narendra Modi 4-nji iýunda, 42 megawat elektrik bilen üpjün etjek, 75 müň gektar ekerançylyk ýerini suwarjak proektiň resmi açylyş dabarasyna gatnaşmak üçin Owganystana geldi.
Hindi premýeri özüniň uruşdan tozan Owganystany gaýtadan gurmak işine berlendigini gaýtalady.
Owganystan soňky ýyllarda, goňşy Pakistan bilen deňagramlylygy saklamak üçin, Hindistan bilen gatnaşyklaryny ýygjamlatdy. Kabul Yslamabady pitneçiligi goldamakda aýyplaýar.
Owgan we hindi inženerleri tarapyndan bilelikde taslanan proekt graždan urşy zerarly togtadyldy.


text:
Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasyndan kiçi we orta telekeçiligi maliýe taýdan goldamak üçin 100 million dollardan gowrak serişde goýberilýär.
Prezident G.Berdimuhamedow bu baradaky karara anna güni geçiren hökümet maslahatynda gol çekdi. Kararda aýdylmagyna görä, Durnuklaşdyryş gaznasyndan Türkmenistanyň Döwlet ösüş bankyna geçirilýän 300 million manat «Rysgal» paýdarlar täjirçilik bankyna göterimsiz, on ýyl möhlet bilen karz berler.
«Rysgal» paýdarlar täjirçilik bankyna, Türkmenistanyň Senagatçylyr we telekeçiler birleşmesiniň agzalaryna maldarçylygy, guşçulygy ösdürmek, azyk we senagat önümlerini öndürmek we gaýtadan işlemek baradaky taslamalary maliýeleşdirmek üçin, bu serişdäni ýylda bir göterimden ýokary bolmadyk şertde karz bermäge ygtyýar berilýär.
300 million manat möçberindäki serişdäniň bäsleşige ukyply bazar ykdysadyýetini emele getirmek, oba hojalygyny we senagaty ösdürmek, täze iş ýerlerini döretmek maksady bilen goýberilýändigi aýdylýar.
Türkmenistanda mundan öňem şeýle kararlar kabul edilipdi, emma şol bir wagtda kiçi we orta telekeçileriň döwlet tarapyndan döredilýän karz pul mümkinçiliklerinden peýdalanmagynda bir topar kynçylygyň bardygy aýdylýar.
Azatlyk Radiosy bu kynçylyklar barada ýerli synçy we ozalky biznesmen Nurberdi Nurmmämedow bilen söhbetdeş boldy.
Bu söhbeti diňläp, türkmen banklaryndan telekeçilik üçin karz pul almakda duş gelýän kynçylyklar, emeli päsgelçilikler barada pikirleriňizi, bilýän zatlaryňyzy ýazsaňyz, hoşal bolarys.


text:
"Awaza" milli syýahatçylyk zolagyndaky “Seýrana” myhmanhanasynda “Syýahatçylyk we gezelenç” atly halkara sergisi we maslahaty açyldy. Ol Türkmenistanyň Syýahatçylyk baradaky döwlet komiteti we ýurdumyzyň Söwda-senagat edarasy tarapyndan guraldy.
Foruma gatnaşyjylaryň hatarynda milli syýahatçylyk agentlikleriniň ýolbaşçylary we hünärmenleri, dünýäniň 25 ýurdundan hyzmatdaşlyk edýän düzümleriň hem-de ýörite ugurly hünär berýän ýokary okuw mekdepleriniň wekilleri bar. Olardan Beýik Britaniýa, Fransiýa, Awstriýa, Ispaniýa, Germaniýa, Gollandiýa, Türkiýe, Russiýa, Birleşen Arap Emirlikleri, Ýaponiýa, Tailand, Malaýziýa, Indoneziýa, Bolgariýa, Çehiýa, Slowakiýa, Polşa we beýlekilerdir.
Türkmenistanyň syýahatçylyk toplumynyň mümkinçilikleri esasynda bu ýerde goýlan görnüşler halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmegiň uly geljegini görkezýär. Jemi 123 kompaniýanyň wekilleri, şol sanda 70-den gowrak daşary ýurt şereketleri hem-de 50-den gowrak türkmen syýahatçylyk edaralary diwarlyklaryny görkezdiler. Şol görnüşleriň hatarynda biziň ýurdumyzdan Awazanyň myhmanhanalary diwarlyklaryň 26-syny görkezdi. Mundan başga-da, bu ýerde Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň guramaçylyk komiteti öz işlerini hödürledi.
Bar bolan mümkinçilikleriň, gazanylan üstünlikleriň hem-de täze teklipleriň aýdyň beýanyna öwrülen gözden geçirilişde döwlet guramalary we edaralary, ýurdumyzyň hususy kärhanalary, bilelikdäki taslamalary durmuşa geçirmäge gatnaşýan ýa-da gatnaşmaga gyzyklanma bildirýän daşary ýurtly kompaniýalar işlerini görkezýärler. Owadan ekspozisiýalar buýrujylaryň we hyzmatdaşlaryň täze başlangyçlaryny, syýahatçylygyň häzirki zaman düzümini ösdürmäge, onuň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmaga, hyzmatlaryň geriminiň giňeldilmegine, pudagy we işewürligi dolandyrmagyň ykdysady gurallarynyň kämilleşdirilmegine hyzmat edip biljek ajaýyp tehnologiýalary we işläp taýýarlamalary hödürleýär.
Günüň ikinji ýarymynda “Seýrana” myhmanhanasynyň maslahatlar zalynda “Syýahatçylyk we gezelenç” atly maslahatyň mejlisi geçirildi. Ýurdumyzyň syýahatçylyk toplumynyň strategiýasy, onuň medeni we tebigy mirasyň baý köpdürliliginde görkezilen binýady bilen tanyşdyryldy.


text:
Minskde Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygy mynasybetli dabara geçirildi
2016-njy ýylyň 18-nji fewralynda Maksim Tank adyndaky Belarus döwlet mugallymçylyk uniwersitetiniň mejlisler zalynda 2016-njy ýylyň Turkmenistan Watanymyzda “Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek” ýyly diýlip yglan edilmegi hem-de Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25-ýyllyk baýramçylygyna bagyşlanyp Türkmenistanyň garaşsyzlyk ýyllarynda gazanan üstünlikleri bilen tanyşdyryş dabarasy boldy we medeni çäre geçirildi.
Bu çäre Türkmenistanyň Belarus Respublikasyndaky Ilçihanasy we "Maksim Tank" adyndaky Belarus döwlet mugallymçylyk uniwersitetinde okaýan türkmen talyplarynyň ildeşligi tarapyndan gurnaldy.
Geçirilen dabara şol okuw jaýynda okaýan türkmen hem-de başga ýurtlardan gelen talyplar, şeýle hem uniwersitetiň professor-mugallymlar düzümi gatnaşdylar.


text:
Aýbaşy bozulmalarynyň dürli görnüşleriniň ýüze çykmagy iň ýygy duş gelýän ginekologiki bozulmalar bolup durýandyr. Adatça aýbaşy halkasynyň bozulmagy aýalyň bedeninde ýüze çykan näsazlyklardan habar berip, lukmanyň maslahatyny talap edýändir. Aýbaşy bozulmalary beden gormonlarynyň işläp çykarylmagynyň üýtgemegine bagly diýlip hasaplansa hem, bu bozulma hemişe jyns gormonlaryna bagly bolup hem durmaýar. Onuň sebäpleri galkan şekilli mäziň, böwreküsti mäziň ýa-da gipofiz mäziniň işiniň üýtgemeleri görnüşinde hem ýüze çykyp bilýändir.
Aýbaşy näme?
Aýbaşy halkasy jyns gormonlarynyň täsiri bilen jyns agzalarynda üýtgäp durýan fiziologiki hadysalaryndan ybaratdyr. Aýbaşy gan akmalary tamamlanandan soň, estrogen (esasan estradiol) gormonynyň täsiri bilen ýatgynyň işjeň gatlagynyň ösüp galyňlaşmagy bolup geçýändir.
Aýal jyns öýjüginiň emele gelýän döwründe (owulýasiýa), follikulyň ýarylmagy netijesinde estradiolyň derejesi peselip başlasa hem, täze emele gelen sary bedenjik ýene onuň derejesini ýokarlandyrýar we progesteron gormonyny hem bölüp çykaryp başlaýar. Bu iki gormonyň täsiri bilen ýatgynyň içki gatlagy döräp biljek göwreliligi kabul etmek üçin taýynlanyp başlaýar.
Eger göwrelilik we düwünçegiň ýatga berkemegi bolup geçmese, sary bedenjik 12-14 günden öz "ýaşaýşyny" tamamlaýar we şol netijesinde estradiol we progesteron gormonynyň derejesi peselýär. Bu gormonlaryň täsiriniň ýitendigi sebäpli ýatgynyň içki gatlagy üýtgeýär: gan damarlarynyň gysylmagy we içki gatlagyň sypyrlyp aýrylmasy, ýagny aýbaşy gan akmalary başlanýar. Şeýdip bir aýbaşy halkasy tamamlanyp, täzesi başlanýar.
Aýbaşy barada bilmeli görkezijiler
► Aýbaşynyň ilkinji gezek başlamaly wagty-ýaşalýan klimat guşaklyga baglylykda, 9-14 ýaş (biziň guşaklygymyz üçin 11-14 ýaş);
► Gyzjagazda aýbaşy başlanandan soň 1,5-2 ýylyň dowamynda kadalaşmalydyr;
► Eger aýbaşy 15-16 ýaşda gelmese, hökman lukmana ýüz tutulmalydyr;
► Aýbaşy döwri bölünip çykýan ganyň bolmaly kadaly mukdary – 80-100ml;
► Aýbaşynyň kadaly dowamlylygy – 3-5 gün;
► Aýbaşy halkasynyň (aýbaşynyň gelen gününden indiki aýbaşynyň başlanjak gününe çenli aralyk) dowamlylygy – 25 günden gysga we 35 günden dowamly bolmaly däldir.
Aýbaşysyz döwürler
Aýalyň ömründe aýbaşy jynsy kämillik döwrüne çenli, göwrelilik we çaga emdirýän döwründe (hemişe däl) we aýbaşydan galma döwründe bolmaýar.
Ýatda saklaň! Göwrelilik döwründe jyns agzalardan ganyň gelmegi düwünçegiň düşme howpunyň, çaganyň 35-36 hepdä çenli wagtyndan öň dogma howpunyň, çaganyň kadaly ýerleşýän ýoldaşynyň wagtyndan öň gopmagynyň ýa-da aşakda, gyralaýyn ýerleşýän çaga ýoldaşynyň sypyrylmagynyň alamatlary höküminde ýüze çykyp, gaýragoýulmasyz lukmançylyk kömegini talap edýändir.
Agyryly aýbaşy
Köplenç agyryly aýbaşynyň sebäbi höküminde biologiki işjeň maddalar bolan prostaglandinleri belläp bolar. Ganyň aňsat bölünip çykmagy üçin olar ýatgynyň gysylmagyny amala aşyryar. Özüňi ýyly saklama, ýyly wannany kabul etme, agyrsyzlandyryjy we damar gysylmalaryny aýyryjy derman serişdeleri kabul etme (parasetamol, no-şpa we baş.) bu ýaramaz alamatdan dynmaga kömek edip biler. Eger bu çäreler netijesiz bolanynda, lukman barlagdan soň, aýbaşy günleri size prostaglandinleriň derejesini peseldýän serişdeleri belläp biler.
Eger agyryly aýbaşylar 35 ýaşdan soň ýüze çyksa, onda ginekologiki keseller bolan endometriozy, polipi, ýatgynyň miomasyny inkär etmek üçin lukmanyň barlagyndan geçmek möhümdir.
Köp gelýän aýbaşy
Eger siz gigiýeniki serişdeleri her 1-1,5 sagatdan çalyşýan bolsaňyz, gan uly gan lagtalary häsiýetli bölünip çykýan bolsa we aýbaşy bir hepde we ondan hem uzak dowam edýän bolsa, aýbaşynyň köp gelýändigi barada aýdyp bolar.
Aýbaşy ýaňy başlan döwründe ýa-da aýbaşydan galma döwrüne gadam basýan aýallarda gormon üýtgemeleri esasynda şeýle bozulmanyň döremegi häsiýetli bolup biler. Ýöne onda hem lukmanyň maslahatyny almak wajypdyr.
Başga ýagdaýlarda aýbaşynyň köp gelmegi ýatgynyň miomasy, endometrioz, ýatgynyň nemli gatlagynyň alawlamasy, aýal jyns gormonlarynyň sazlaşykly bölünip çykmagynyň bozulmasy, ýatgynyň nemli gatlagynyň polipi, lagtalanyş ukybyny peseldýän ganyň keselleri sebäpli ýüze çykyp biler.
Göwreliligiň öňüni almak maksady bilen ýatga goýulýan serişdeler – spiral hem aýbaşynyň köp gelmeginiň sebäbi bolup biler. Şeýle bolanda bu barada hökman lukmana habar bermelidir. Häzirki wagtda aýbaşy gan akmalary azaltmaga (esasan hem gormon bozulmalarynda we ýatgynyň miomasy sebäpli ýüze çykanda) mümkinçilik berýän spirallaryň görnüşleri (Mirena) görkezme bilen ulanylýandyr.
Az gelýän aýbaşy
Eger bölünip çykýan ganyň mukdary az (80 ml. az) bolup, ol iki günden gysga dowam etse, onda aýbaşynyň az gelýändigi barada aýdyp bolar. Umuman alanyňda, onuň howply tarapy ýokdur. Göwreliligiň öňüni alyş serişdeleri kabul edilende, aýbaşydan galma döwrüniň başlanýan wagty, beden agramynyň birden üýtgemegi netijesinde (ony hem gormonal üýtgemeleri döredýär) aýbaşynyň az gelmegi syn edilip biliner.
Ýöne aýbaşynyň az gelmegi abort ýa-da dogrumdan soň ýatgynyň içiniň arassalanmagy netijesinde ýüze çykan bolsa, hökman lukmana ýüz tutmalydyr. Çünki ýatgynyň diwarlarynyň sepleşmegi ýa-da ýumurtgalyklaryň işiniň bozulmalary beýle alamatyň sebäbi bolup, gormon serişdeleriniň bellenilmegini ýa-da hirurgiki bejergini talap edip biler.
Kadasyz gelýän aýbaşy
Dowamlylygy kadaly diýip hasaplanýan aýbaşy halkasy 24-48 sagat aratapawudy bilen her 28 günden gelýändir. Ondan has gysga (25 gün) we has dowamly aýbaşy halkasy ( 32-34 gün) bozulma hasaplanmaýar.
Eger aýbaşy halkasy bu görkezijilerden üýtgese, onda dowamlylygy kadasyz aýbaşy halkasy barada aýdyp bolar. Ýaňy aýbaşysy başlan ýaş gyzlarda aýbaşylar 1-2 ýyldan kadalaşyp, ynjalyksyzlyga esas ýokdur. Aýbaşydan galma döwrüniň başlanmagy bilen hem aýbaşylar kadasyz bolup biler. Beýle ýagdaýda lukman gözegçilik edip, progestin gormonlaryny belli bir tertipde belläp biler.
Başga ýagdaýlarda kadasyz aýbaşylar owulýasiýa hadysasynyň bozulandygyndan habar berip, jyns agzalarynyň alawlama hadysalaryny ýa-da gormonal bozulmalary güman etmäge esas berýändir. Şeýle ýagdaýlarda barlagdan soň lukman tarapyndan gormon serişdeleri belli bir tertipde, sowuklama garşy serişdeler toplumy bellenilýär.
Aýbaşylaryň arasynda gan akmalar
Aýbaşylaryň arasynda gan akmalar jyns gormonlarynyň kadasyz bölünip çykmagy (estrogenleriň ýokarlanmagy we progesteronyň ýetmezçiligi), dörän göwreliligiň düşüp başlamagy, ýatgydan daşary göwreliligiň döremegi we ýatgynyň hem-de ýatgynyň boýunjygynyň howply döremeleri netijesinde ýüze çykyp, tizden-tiz lukmanyň barlagyny we bejergisini talap edýändir.
Aýbaşynyň bolmazlygy
Aýalda aýbaşy aslynda gelmän hem biler ýa-da öňler gelip, soň kesilip hem bilýär. Aýbaşynyň bolmazlygy hromosom üýtgemeleri, endokrin ulgamynyň keselleri, jyns agzalarynyň anatomiki doga bozulmalary ( ýumurtgalyklaryň, ýatgynyň, jynshananyň bolmazlygy ýa-da jynshananyň doly germewli bolmagy), şikeslenmeler, täze döremeler, alawlama ýagdaýlary, dogrumda ýa-da abortdan soň gan akmalar netijesinde ýüze çykyp bilýändir.
Aýal bedeninde dogrumdan soň süýt mäzlerini çaga emdirmäge taýynlaýan prolaktin gormony işläp çykýar. Göwrelilikden we dogrumdan soňky döwürden başga döwür aýal bedeninde bu gormonyň ujypsyz mukdary bolýar. Ýöne köp ýagdaýlar we keseller sebäpli prolaktiniň derejesi ýokarlanyp, dogrumdan başga döwür hem aýalyň göwüslerinde süýdüň emele gelmeginiň we aýbaşynyň kesilmeginiň sebäbi bolup biler. Köplenç prolaktiniň derejesiniň ýokarlanmagyna sterss, açlyk, dowamly ukysyzlyk, käbir dermanlaryň kabul edilmegi getirip biler. Bu sebäpleriň aradan aýrylmagy bolsa, aýbaşynyň dikeldilmegine we süýdüň emele gelmeginiň bes edilmegine getirip bilýändir.
Ýöne käbir ýagdaýlarda prolaktiniň derejesiniň ýokarlanmagy, süýdüň emele gelmegi we aýbaşynyň kesilmegi has çynlakaý keselleriň, meselem, beýniniň täze döremeleri sebäpli ýüze çykyp biler. Köplenç bu çişler howply bolman, derman serişdeleri (prolaktiniň bölünip çykmasyny peseldýän serişdeler we baş.) ýa-da şöhle bilen bejergini, käbir ýagdaýlarda hirurgiki bejergini talap edýändir. Islendik ýagdaýlarda hem, göwüslerde süýt dörän halatlarynda lukmana ýüz tutmak zerurdyr.
Aýbaşy bozulmalarynda geçirilýän anyklaýyş usullary:
♦ Çanaklyk agzalaryň USB-ny geçirmek;
♦ Görkezme boýunça galkan şekilli mäziň we beýniniň USB-gy ýa-da rentgen barlagy;
♦ Ýatgynyň nemli gatlagyny anyklama maksady bilen gyrmak we alnan gyryndyny gistologiki barlaga ibermek;
♦ Gisteroskopiýa – ýörite abzalyň kömegi bilen ýatgynyň içini we diwarlaryny barlamak;
♦ Bedende gormonlaryň derejesini anyklamak we endokrinolog lukmanyň maslahaty;
♦ Ganyň lagtalanyş ulgamynyň barlagy;
♦ Göwreliligi anyklamak üçin synaglary (testleri) ulanmak.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Düýn Azerbaýjanyň we Ermenistanyň dini liderleri Bakuwda duşuşup, Daglyk-Garabag konfliktine parahatçylykly çözgüt tapmaga çagyrdylar. Bu çagyryş Ermenistanyň Apostol ybadathanasynyň başlygy Katolikos Garegin 2-njiniň Azerbaýjana edýän ilkinji sapary mahalynda edildi.
Katolikos Garegin 2-nji Bakuwa Bütindünýä dini forumyna gatnaşmaga bardy. Bu foruma dünýäniň 200 çemesi dini lideri ýygnandy.
Ozal azeri territoriýasy bolan Daglyk-Garabag Azerbaýjan bilen bolan we 1994-nji ýylda togtadylan uruşdan bäri ermeni güýçleriniň kontrollygynda saklanýar.


text:
Liwiýa pitneçileri paýtagt Tripoliniň üpjünçilik ýolundaky esasy iki şäheri ele geçirendiklerini aýdýarlar.
Pitneçileriň sözçüsi Abdulsalam Osman gozgalaňçylaryň Tripoliniň günbataryndaky Sorman we günortasyndaky Garýan şäherlerini doly ele alandyklaryny aýtdy.
Paýtagtyň 50 km günbataryndaky Zawiýa şäheri ugrundaky söweşler bazar güni hem dowam etdi.
Hökümetiň sözçüsi pitneçileriň aýdýan zatlaryny ret etdi. Emma liwiýa lideri Muammar Kaddafi öz tarapdarlaryny pitneçiler tarapyndan eýelenen şäherleri azat etmek üçin söweşe taýýarlanmaga çagyrdy.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda şu gün, ýagny 2-nji aprelda Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň göçme mejlisi geçirildi.
Türkmenistanyň döwlet eýeçiligindäki habar beriş serişdeleriniň bu barada neşir eden gysgaça habarynda mejlisiň nirede geçirilendigi hakda henize çenli doly maglumat berilmedi. Emma mejlisiň harby çadyrda geçirilendiginden çen tutulsa, onuň harby merkezlerden birinde bolandygyny aýtmak mümkin.
Şeýle-de bu ýygnagyň maksady hem-de mejlisde gürrüň edilen temalar hakda-da henize çenli jikme-jik maglumat berilmedi. Harbylaryň gatnaşmagynda geçirlen bu ýygnak, soňky döwür owgan-türkmen serhedinde bolan käbir dartgynly wakalaryň ýzýanyna gabat gelmegi bilen ünsi özüne çekýär.