text:
Hereketiň esasy güýji
Islendik hereketiň içki dinamikasyny analiz etmegiň iki sany peýdasy bardyr. Birinjisi, şol güýçlere salgylanyp, hereketiň içki gurluşyny göz öňüne getirip bolýar. Ikinjiden bolsa, bölek-bölek analizler amala aşyrylanda, bitewilik saklanýar. Dinamika – hereketiň kömekçi termini bolup hyzmat edýär. Hereketiň zehine hem-de jemgyýete ýetirýän täsirleri hemişe şu dinamikalaryň daşynda jemlenýändir. Sosial bilim hem-de hereket analizlerinde säwlik goýbermezlik üçin şu zatlar bilinmelidir. Mundan başga-da, hereket hakynda berilýän ýalňyş düşündirişleri kesgitlemek üçin hem bu zatlar gerekdir. Mysal üçin, yslamyň sufizm tejribesinde hem terbiýesinde adam özüni juda pespäl alyp barýar. Ýa bolmasa, pespällik hem kiçigöwünlilik dinamikalaryny ulanýan adam, şulary durmuşynda ornaşdyryp, jemgyýetçilik gatnaşyklarynda özüni hökman pespäl alyp barar. Ine, daşyndan seredýän – sufizm hem takwaçylyk häsiýetli dinamikalardan habarsyz adamyň şeýle pespällige, hemişe adamlardan bir zady gizleýän, assyrynlyk bilen gizlin işleri ýöredýän häsiýet hökmünde düşündiriş bermegi ahmal. Yslamyň sufizm dinamikalaryna hem-de olaryň ulanylyşyna şu derejede ýöntem çemeleşmek hakykata ters gelýär.
Yslamdaky sopuçylyk, ahlaky hem ruhy çuňluklar dine ynanýan her bir adamdan pespäl bolmagy talap edýär. Şeýtmek bilen, adamyň şahsy kämillige ýetmegi hem-de jemgyýetde sagdyn gatnaşyklaryň döremegi göz öňünde tutulýar. Yslam ýaly ruhy çuňluga hem-de ruhy tejribä eýe bolan diniň musulmanlara, ahlak hem-de sosial taýdan özlerini alyp barmakda itergi berýänine düşünmek üçin, şol diniň esasy ruhy dinamikalaryny hem-de şol dinamikalaryň musulmanlara näderejede täsirini ýetirýändigini öwrenmeli. Yslamyň içki durmuşyna düşünmezden, hatda ýönekeý musulman adamyňam aň we sosial gurluşyna doly manyda analiz berip bolmaz. Yslam medeniýeti, bu islendik bir musulman adamyň yslam bilen –iman, ruhy, ahlak we sosial taýdan – açan gatnaşygynyň umumy keşbini döredýär. Şol sebäpden, esasy dinamikalaryň penjiresinden seredenimizde, musulmanlaryň ruhy, ahlagy hem sosial taýdan özüni nähili alyp barýandygy barada umumy düşünjä eýe bolup bileris. Ine, şu tarapdan seredip, Gülen hereketiniň dini, ruhy, sosial we medeniýet dinamikalarynyň üstünde durup geçsek, biz ol adamyň açan çygrynyň dini hem sosial-medeniýet taýdan ýetirjek täsirlerine dogry baha berip bileris.
M. F. Güleniň bitiren möhüm işi – şol dinamikalary sosial-medeniýet durmuşynda üstünlikli herekete girizmegidir. Ýogsam, şu medeniýet we dini dinamikalar çak bilen müň bäş ýüz ýyldan bäri kitaplarda hem esasy çeşmelerde agzalyp gelinýän meselelerdir. Görşüňiz ýaly, şolaryň käbiri türkleriň Yslam dinine girmeginiň netijesinde dörän esasy dinamikalardyr. „Hoşniýetlilik, düşünişmek we adamzadyň hyzmatyna berilmek” ýaly birnäçe esasy dinamika – musulmanlaryň adamzada peşgeş beren gymmatlyklarydyr. Ýasawynyň we Möwlananyň ýoly diýip atlandyrylýan hem-de bütin adamzat üçin galdyrylan esasy ynsany gymmatlyklara şol dinamikalaryň güýji bilen jan giripdir.
Beýleki tarapdan, islendik bir hereketiň içki güýjüni ýüze çykarmak diýmek, şol hereketiň sosial özboluşlylygynyň aňyrsynda hökmany ýagdaýda şol dinamikalaryň täsirleriniň bardygyna üns çekmek diýmekdir. Hereketiň alyp barýan islendik işi, hereketiň dürli medeniýetler bilen açan gatnaşygy, hereketiň medeniýetleriň arasynda hoşniýetli gatnaşyklar babatda ädlen her bir ädimi nähili görnüşde bolanynda-da, hökmany suratda ýokarda agzalyp geçilen dinamikalara baglydyr. Üns bilen seredýän her bir adam munuň şeýledigine aňsatlyk bilen düşünip biler. Şu esasy dinamikalara gabat gelmeýän islendik pikiriň galatdygyny aýdasym gelýär. Esasan, Gülen hereketi hakynda Türkiýede käbir ikinji derejeli žurnalistleriň ýazýan pikir-garaýyşlaryna şu nazar bilen seredilmelidir. Şol sebäpden, „Radikal yslamçy”, „Syýasy jemgyýet ýa-da döwlet döretmegiň kül-külünde...” diýen ýaly sözler hem-de ýaňsylaýjy aňlatmalar ýalňyş hasaplanmalydyr. Haýsy tarapdan seredeniňde-de, olar galat pikirlerdir. Hereketiň içki güýji öwrenilende, nämeden nähili netije çykaryp bolýanyna düşünse bolýar. Şeýlelikde, sosial analizlerde juda köp gabat gelýän çäkden çykmalar ýaly intellektual çökgünliklerden hem halas bolunýar.
Gülen hereketiniň esasy dinamikalary babatda aýdylmaly ýene bir zat şudur: hereketiň dinamikalaryna umumy garaýyş bilen çemeleşsek, şol hereketiň beýik ideallarynyň bardygyny görse bolýar. Başgaça aýdanyňda, şu esasy dinamikalaryň iň göze ilýän tarapy – Yslamyň ylahy wahyý we din hökmünde ýykgyn edýän ebediýet idealy bilen bitewi göwrä öwrülipdir. Yslam adamy maddy hem wagtlaýyn barlyk dünýäsiniň aňyrsynda ebedi hem çyn bolan hakykata ulaşdyrmagy maksat edinýär. Ebediýete ýöremek idealy Gülen hereketiniň ähli içki hem-de daşky dinamikalarynda jemlenendir. Elbetde, bular hemmäniň bilýän zatlary ýaly bolup görünmegi ahmal. Sebäbi, ähli dinleriň özeninde-de bar bolan ideal şudur. Emma, şu ideal we dinamika Gülen hereketinde diňe bir hyýaly ideal bolup galanok. Şol ideal hereketiň ähli içki hem sosial gatnaşyklaryny gurşap alýan häsiýetli, galjaň meýilnama öwrülipdir. Şonuň üçin, Güleniň göz öňüne getirýän ynsan modelinde ebedilige teşnelik, tükeniksiz pidakärlik hem-de adamlar üçin ýaşamak ýerleşendir. Ebedilige teşne bolmak – onuň idealynyň ähli dinamikalarynyň gadyr-gymmatyny ýene bir gezek arşa göterýär. Bu garaýyş bolsa Gülen hereketinde ullakan bir metafiziki güýji ýüze çykarýar. Galyberse-de, Güleniň özem ýygy-ýygydan şol metafiziki güýç barada agzap geçýär. Şu ýörelge esasy dinamika hökmünde kabul edilipdir we edilýän her bir işde şol dinamika gözden salynmaýar. Bu bolsa, her bir sosial gatnaşykda hem hyzmatdaşlykda imanyňy täzelemek bilen barabardyr. Hereketiň alnyp barlyşynda, dünýäniň çar künjeginde müň dürli kynçylyga hem horluga döş gerip durup bilen adamlara şol dinamikalar ullakan güýç beripdir. Şeýle metafiziki güýçsüz ol ýerlerde ençe ýyllap ýaşamak beýlede dursun, ol ýerlere wagtlaýyn, syýahat maksady bilenem gidip bolmazdy. Şol metafiziki güýjüň esasy „Ilaýy kelimetullah”(Allahyň ýeke-täkligini, Yslam dinini beýgeltmek) borjunyň egninde oturýar.
Gülen hereketiniň maddy hem ruhy dinamikalarynyň sanawyny düzmek üçin aýratyn bir kitap ýazylmaly bolar. Ol hereketiň ruhy dinamikalarynyň, agzybirlik düşünjesiniň, yslamyň esasy ýörelgelerine bolan ýakynlygynyň we şu zatlaryň baryny sosial bir hereket akymyny döredip biljek ýagdaýa getirmeginiň doly many-mazmunyny beýan etmek üçin giden kitap ýazylmaly. Hasam ýakyndan seredilende, ol hereketde onlarça ruhy, ahlak hem sosial dinamikalaryň jemlenendigini görse bolýar. Şu hereketde M. F. Güleniň diňe dini hem milli aňyýet bilen çäklenmedik giň zehininiň yzlarynyň bardygyny ýaşyryp bolmaz. Şonuň üçinem, biziň üns çekýän temalarymyz, Gülen hereketiniň umumy öwüşginini ýüze çykarýan dinamikalardan ybaratdyr. Belki-de, şu temalaryň arasynda 30 ýylyň dowamynda maddy, sosial hem-de şert taýdan täsirlenip, hereketiň esasy häsiýetnamasyny görkezip bilmeýänlerem bardyr. Temalaryň barysynda-da şu ähtimallyk bar bolup biler. Emma, M.F. Güleniň öňe sürýän garaýşyny hem-de onuň öz makalalarynda ýa-da söhbetlerinde yzygiderli derňän birnäçe meselelerini we şol meselelere nähili aňlatmalar bilen düşündiriş berýänini görkezjek bolduk. Ol köp ýerlerde şol aňlatmalaryň üsti bilen gürleýär, aýtjak zadyny hem-de halka ýetirjek bolýan pikirini şol aňlatmalar arkaly aýdýar. Sähel üns berilse, bu zatlara akyl ýetirip bolar. 30 ýylyň dowamynda jemgyýetde syýasy babatda ýa-da sosial-medeniýet ugurlarda onlarça üýtgeşmeler bolanam bolsa, onuň diýýän sözleriniň esasy hemişe şol bir dinamikalaryň üstünde durandyr. 30 ýylyň dowamynda çapdan çykan metbugata, aňyýet hereketlerine ser salanymyzda, biz Türkiýäniň we bütin adamzadyň üns merkezindäki meseleleriň nähili uly ýygylyk bilen üýtgänini görýäris. Ine, şeýle üýtgewli dünýäniň öňünde M.F. Gülen özüniň sadalygy, akýürekliligi, agraslygy, özüne bolan ynamy bilen durmagy başardy. Ol ýan bermän, dik aýak üstünde dur. Sosial analiz üçin bu wakanyň ähmiýeti juda uludyr. Şol sebäpden, bu meseläni aýratyn öwrenilmeli ylmy iş hasaplaýaryn.
M.F.Güleniň dinamikalara çemelenişi we olary düşündiriş usuly hem aýratyn üns çekijidir. Yslam dininiň umumy nazaryýetinde bolşy ýaly, Gülenem hereketlendiriji dinamikalar meselesinde-de konserwatiw garaýşa eýedir. Emma, ol her bir pikirdir garaýşy özüçe kabul edýär. Onuň şeýle kabul edişem hemişe terligine galýar. Onuň konserwatiwliginde hiç hili ýagdaýda ýowuzlyk ýokdur. Aň-düşünjesi hem-de hereketiniň terzi onuň zehininden habar berýär. Esasy dinamikalaryň hem-de ähmiýet berilýän zatlaryň umumy çägi saklanýar. Şol bir wagtyň özünde, ol giň gözýetimi, hyjuwy bilen adamlary geň galdyrýar. Şol bir dinamikalara dürli wagtlardyr ýerlerde dürli düşündiriş bermek bilen, göýä olaryň many-mazmunyny giňeldip, üznüksiz öz-özüni täzeleýän hem ösýän bir ulgamy emele getirýär. Ol sungatyň, edebi inçeligiň hem-de tankydyň, gepiň gysgasy pikir, pelsepe hem-de edebi beýan edişiň ähli aýratynlyklaryna dahylly çuň zehine we dil baýlygyna eýedir. Şeýle uly gerim onuň beýan edýän zatlarynyň esasy häsiýetine täsir etmän, öz-özüni täzeläp, ösdürýär. Biz şu ýerde hereketiň esasy dinamikalarynyň käbirleri hakda gysgaça aýdyp geçmekçi. Ýöne şol dinamikalaryň dürli wagtlarda hem-de dürli ýerlerde eýe bolan mazmunyna, goruna düşünmek üçin, onuň hut özüniň ýazan kitaplaryny we alyp baran sosial çärelerini öwrenmelidigini aýdasymyz gelýär.
A. Wyždan giňligi
Şu termin, belki-de, Gülen hereketinde gönüden-göni içki dinamikalaryň biri bolup hyzmat edýän däldir. Ýöne beýleki dinamikalara düşünmek üçin, ilki bilen şu aňlatma düşünmeli. Özüm-ä yslam taryhynda şu aňlatma şu derejede many çaýan başga bir beýana duşmadym. Ýalňyşmaýan bolsam, Gülen 70-nji ýyllarda aýlawlyrak ýazan makalalarynda, beren konferensiýalarynda hem wagyzlarynda şu termine ullakan many salypdyr. Şeýle-de, şu terminiň onuň düşünje hem ynanç dünýäsinde aýratyn orna eýediginem aýdasym gelýär. Gülen ahlak, şahs we jemgyýetçilik durmuşynyň elementleriniň baryna şu terminiň penjiresinden seredýär. Hatda onuň nähili adamy, nähili köpçüligi we nähili bilim sistemasyny göz öňünde tutýanyna düşünmek üçin, başdan Güleniň şu termine berýän giň hem çuň düşündirişine akyl ýetirmeli diýsem, öte geçdigim bolmaz. Ol şu terminiň kömegi bilen, bir tarapdan, kämil, päk dindar hem şahsyýete öwrülmäge, beýleki tarapdanam, ylym-bilimde belli bir derejede çuňluga eýe, tutanýerli adamlaryň köpçüligini düzmäge çagyrýar. Başgaça aýdanyňda, şu termin onuň dilinde adamyň ruhy çuňluklaryndan başlap, tä jemgyýetçilik durmuşynyň iň çetki nokatlaryna çenli baryp ýetýän giň gerime eýedir.
Beýleki tarapdan, ol şu termini kä ýerlerde gowulygyň, gözelligiň we hakykatyň ýeke-täk ölçeg daşy hasaplaýar. Islendik bir sözüň, düşünjäniň, işiň, ýa bolmasa tutuş adamzadyň bähbidi üçin orta atylan pikirleriň, taslamalaryň, hakykatdanam, şeýledigini ýa-da däldigini, olaryň adamzadyň peýdasynadygyny ýa-da dälligini ölçeýän daşa meňzedýär. Şol sebäpden, Gülen 70-nji ýyllardan şu güne çenli her çykyşynda adamyň we jemgyýetiň wyždan giňliginiň oýarylmalydygyny ýygy-ýygydan nygtap durýar. Ol, halk şu hakykata düşünmese, hiç haçan galkynyp bilmez diýjek bolýar.
B. Ilaýy Kelimetullah (Irşad, Teblig we Çakylyk)
Şu termine „Allahyň adyny tutuş adamzada eşitdirmek hem ýetirmek” diýip gysgaça düşündiriş berip bolar. Şu termin Yslam taryhynda şahs, jemgyýet we syýasy meseleleriň biri bolup gelipdir. Umumy ýagdaýdan çykarylyp getirilýän netijeleri hasap etmesek, şu terminiň aňladýan giň manysyny ýokarda belleýşimiz ýaly berip bolar. Şu jähtden seredeniňde, terminiň üç ölçegi hakda aýdyp bolar. Çakylyk, teblig we irşad ölçegleri. Güleniň dilinde „Ilaýy kelimetullah” termini şu üç ölçegi-de öz içine alýar. Ol hasam umumylaşdyryp, şu termini adamzadyň ýaradylyş maksady bilen bitewileşdirýär. „Adam Allatagalanyň adyny beýgeltmek üçin ýaradylypdyr. Adam şu maksat bilen ýaşamalydyr ýa-da ýaşaýandyr”. Ilaýy kelimetullahyň „Maddy jihad” manysyndaky düşündirişi ýagdaýa baglylykda üýtgeýär.
Söweş Yslamda hiç mahal esasy hem ýeke-täk ýagdaý hökmünde ýüze çykmandyr. Esasy zat „Parahatçylyk we arkalaşykdyr”. Yslamda haçan söweş yglan edilipdir? Haçan-da, duşman hiç bir sebäpsiz üstüňe çozanda. Söweşi diňe döwlet häkimiýeti yglan edipdir. Duşman yslam topraklaryna çozan bolsa, onda musulmanlaryň öz topraklaryny goramaga haky bardyr. Şeýle ýagdaý hem maddy jihad bolup, ilaýy kelimetullah diýlip atlandyrylypdyr. Ilaýy kelimetullahyň şu manysy, gynansak-da, soňky döwürler günbatar çeşmeli analizlerde aç-açan „urşy, çozuşy we terrorizmi” yslam bilen manydaş goýar ýaly edilip üýtgedilipdir. Güleniň şu termini çuňňur analiz edýän bir eserem bar. (M.F. Gülen, Ilaýy Kelimetullah ýa-da jihad). Şu terminiň näme üçin hereketiň esasy dinamikalarynyň biridigini, şu terminiň dürli manylaryny has içgin öwrenmek üçin onuň eserini hökman okap görmeli. Ýeri gelende, ýene bir zady belläp geçmeli. Gülen şu termini, adamyň ýaradylyş maksadynyň esasy hasaplaýar.
Ç. Ýaşatmak idealy
Gülen şu ideala aýratyn ähmiýet berýär. Ol şuňa halky gaflat ukusyndan oýaryp biljek esasy dinamika diýip düşünýär. Elbetde, her bir jemgyýetiň döreýşinde şuňa meňzeş pidagärlikler bolandyr. Emma, Yslam medeniýetinde bu diňe bir adaty pidagärlik diýmek däl-de, gaýtam, özüňden büs-bütin geçmek diýmekdir. Şu ideal islendik dünýewi baýlykdan ýokarda durýar. Şeýle pidagärligi bolsa diňe Allahyň hoşallygy üçin zähmet çekýän, hiç hili dünýewi hem şahsy bähbit aramaýan, özgäni ýaşatmak üçin ýaşaýan adamlar amala aşyryp biler. Gülen şeýle ahlagy bar adamlary „Ruh binagärr we aňyýet lukmanlary” diýip atlandyrýar. Halka jogapkärçilik barada oýlanmaga diňe şeýle adamlar itergi berip biler. Ýaşatmak üçin ýaşaýan şol „Ruh hem aňyýet lukmanlary” bolmasa, täze dirilişi durmuşa geçirmek beýlede dursun, öz medeniýetimize we taryhymyza degişli gymmatlyklarymyza-da eýe çykyp bilmeris. Ine, Gülen üçin bu şeýle wajyp dinamikadyr.
„Şu gün biz oňa-muňa däl-de, (halkymyň maddy-ruhy bagtyýarlygy üçin dowzah odunda ýanmaga kaýyldyryn) diýip bilýänlere... Şahsy bähbidi hem gysgançlygy bir gapdala itip, Hak hem halk ýolunda özünden geçýänlere... Halkyň agysyna goşulyp aglap bilýän, aglaýanlara goldaw berýäne... Elindäki ylym çyragy bilen bar ýerde çyralar ýakyp, nadanlyga hem emelsizlige garşy göreşýänlere... Çyn ýürekden ynanyp, tutanýerlilik bilen, ýoldan azaşanlaryň dadyna ýetişýänlere... Kynçylyga duçar bolsa-da, ruhubelentlik bilen sabyr edýänlere... Umytsyzlyga özüni aldyrman, bedew ýaly öňe barýanlara... Ýaşamagy ýatdan çykaryp, ýaşatmagyň yşgy bilen ýanyp-köýýän merdi-merdanalara mätäçdiris.”( M. F. Gülen, Yitirilmiş Cennete Doğru, s. 128)
„Öz bagtyny özgäniň bagtynda görýän, özgäniň bagty üçin öz geljegini toprak mysaly aýak astyna düşäp bilýän, edil howa ýaly her kimiň demine, ganyna goşulyşyp, her bir bedende gan mysaly aýlanyp duran, suw mysaly hijran hem hasrat oduny söndürip, her ýana ýaşaýyş eçilýän, soň bolsa her bir hereketinde öz ruhunyň çuňluklarynda arşa çykaran borjuna salgylanýan, şahsy jogapkärçilik çäginden aşýan rehimdarlyga ýugrulan erki bilen we bütin adamzady özüne sygdyryp biljek mähirli giň gujagy bilen ýiten ruhumyzy bize täzeden gaýtaryp bermäge jan edýän, biziň adamdygymyzy bize ýatladyp durýan şeýle beýik ideally adamlaryň saýasynda, çakym-çak bolsa, bütin adamzat bagtly durmuşa ýeter, birki asyrdan bäri ynjaýanlaryň ahy-perýatlary diňer we belki-de, dünýä ýene bir gezek öz okuna oturdylar. Elbetde, olar şol bir wagtyň özünde, şunça wagtlap idealsyz ýaşan sergezdan ruhlara görelde bolarlar.„ (M. F. Gülen, Işığın Göründüğü Ufuk, s. 138)
„Meniň pikirimçe, biziň halkymyz häzirki günde oňa-muňa däl-de, şu zeýilli ideal gahrymanlara mätäçdir. Başda öz halkymyza, soňam bütin adamzada mähir bilen elini uzadyp bilýän we her gezek gol göterip Allahdan beýleki adamlar üçin dileg edýän gahrymanlara. Şeýle uly mätäçlige biziň özümizden başga hiç kim çäre tapyp bilmez. Şonuň üçinem, öz borjumyzy berjaý edip, öz aramyzda şol maksady oýaryp başlamalydyrys” (M. F. Gülen, Işığın Göründüğü Ufuk, s. 142)
„Öz bähbidimiz üçin ýaşamagy egoizm hasapladyk we şu düşünjeden gaça durduk. Biz - özgäni ýaşatmaga we olara ebedi bagtyýarlygyň ýoluny görkezmäge teşnediris. Aýdaly, eger-de şu dünýäden göçüp, soň ýene bir gezek şu dünýä gelmeli bolaýsa, täze ýaşaýşymyzy özümize saýlatsadylar, onda biz ýene-de „Özgäni ýaşatmagy” saýlap alardyk. Täzeden şeýle beýik nokada gözümizi dikip, adamzady nädip „Basy badel mewte”(Ölümden soňky diriliş) eltip bolarka diýip kelle döwerdik. Kemsidilse-de, ruhdan düşmezlige... Töhmet, myjabat atsalaram, dürli-dürli etmişleri ýöňkeýän bolsalaram, olardan gaty görmezlige... Iň bir zabun hem imansyz sütemleri-de gursagymyzda ýumşadyp, içimiz gan aglasa-da, ýylgyrmagy başarmaga... Hiç kim ynjamasyn, adamlar birahat bolmasyn diýip, duýgy dünýäsiniň joşguny bilen gezmäge, her wagt diýen ýaly, adam bolup ýaradylandygymyzy ýadymyzda saklap, şol mertebä mynasyp hereket etmäge jan ederis...“ (M. F. Gülen, Örnekleri Kendinden Bir Hareket, s. 218-219)
„Ideal adam, şem mysaly ýanyp, töweregindäkilere ýagty berer...“ (M. F. Gülen, Ölçü veya Yoldaki Işıklar, s. 108)
„Kämil adam we hakyky dost dowzahdan çykylanda-da, jennete girilende-de, „Baş üstüne, geçiň!” diýmegi başarýandyr.“ (M. F. Gülen, Ölçü veya Yoldaki Işıklar, s. 121)
„Ýaşatmak üçin özünden geçip, ömrüni özgäniň bagtyna bagş eden nesiller ruhy gymmatlyklarymyza eýe çykyp bilerler.. Olar asla, köpçülige görünjek bolmaz. Emma, olaryň baran ýeri edil dartyş güýjüň merkezine öwrüläýýär. Şeýdip, her kim olara tarap ylgar... Adamlar olaryň yzyna düşüp, janlarynam gurban edip bilerler.“ (M.F.Gülen, Işığın Göründüğü Ufuk, s. 261).
„Ýene bir gezek ýatladasym gelýär. Tutuş jemgyýeti dogry ýola gönükdirmek maksady bilen düzülmedik taslamalaryň netijesi haýyrly bolmaz. Şahslaryň erkinden, aňyndan, köňlünden goparylyp zyňylan gymmatlyklary bolsa, jemgyýetde ornaşdyrmak mümkin däldir. Hawa, halas etmän, halas bolup bolmaz.
Ýaşatmak teşneligi biziň gahrymanymyzyň häsiýetini kesgitleýän juda ähmiýetli faktordyr. Şeýle wezipä jany-teni bilen berilmek – onuň iň uly aladasydyr. Allatagalany razy etjek bolup urunmak, çapalanmak – ol adamyň iň gözilgiç aýratynlygydyr. Ol birnäçe gezek ölüp-dirilse-de, ýaşatmak teşneliginiň lezzeti bilen ne agyry duýar, ne-de ejir. Ol özüniň gazanan üstünligini Allatagalanyň daldasynyň öwüşgini hasaplar. Has dogrusy, özüniň sebäp bolan ýagşy işlerine öz arzuwy, duýgusy garjaşan bolaýmasyn diýip uly basga düşer we hemişe „Maňa Sen gerek Sen” diýip hiňlener.“ (M. F. Gülen, Işığın Göründüğü Ufuk, s. 261)
„Akgöwünlilik, özgäniň aladasy bilen ýaşamak – biziň diýaryň gülüdir. Özgäniň derdini çekişmek – biziň bagymyzyň lotos gülüdir. Gowşubam datmazlyk bizde bardyr. Ýaşatmak teşneligi bilen ýanyp-tutaşmak hem-de ýaşamagy huşdan çykarmak bizde bardyr. Adamzada hyzmatda öňde, muzduny alaňda yzda durmagy biziň adamymyz başarýandyr. Söýgä garaşman söýmegiň nämedigini dünýä bizden öwrendi...“( M. F. Gülen, Çağ ve Nesil, s. 143)
„Kämil musulman adam, diňe öz-özüni üpjün etmek bilen we ýeten derejesi bilen çäklenmez. Ol pygamber tutanýerliligi bilen bar kişä ýetjek bolar. Bar kişä gujak açar we özüni ýatdan çykarjak derejede özgäniň dünýewi hem ruhy bagty üçin ylgar. Ol adam hemişe sahaba durmuşynda ýaşar. Kämil musulman adam sahaba ýaly ýaşap, edil şem ýaly, gursagyndaky ýagty saçýan özeni bilen daş-töweregini nurdan doldurar. Ol hemişe öňe bakan ymtylar. Hawa, ol gije ýaly garaňky diýarlaryň gözlegindedir. Kämil musulman adam zorluk-sütem bilen garpyşar... Ol hemişe-de güwläp ýanar durar. Ýandygysaýynam, içi syzlar-da, boýnuny aşak eger. Emma, näçe ýansa-da, näçe gezek ýanyp tükense-de, ony adamzada ýagtylyk bermekden hiç kim saklap bilmez.“ (M. F. Gülen, Işığın Göründüğü Ufuk, s. 261)
Biz içerden ýa daşardan geljek peşgeşlere, düşünje ulgamlaryna däl-de, biziň tutuş halkymyzda jogapkärçilik hem-de Watan üçin azap çekme aňyýetini oýaryp biljek, ruh hem aňyýet lukmanlaryna mätäçdiris. Geldi-geçer bagty wada bermegiň ýerine, ruhumyzda çuňluk emele getirjek we bizi sähel salymda başlangyç hem soňky nokatlary görüp biljek derejä çykarjak ruh hem aňyýet lukmanlaryna...
Hawa, edil häzir biz, gerek bolanda, jennete girmekden hem ýüz öwrüp, eger jennete giren bolaýanynda-da, daşyna çykmagyň ýoluny agtarmakdan gaýtmajak – jogapkärçiligiň hem göreşiň aşygy bolan adamlara garaşýarys. „Güni bir egnime, Aýam beýleki egnime goýsalar, men bu işden ýüz öwürmerin” diýip bilýän adamlara... bular pygamberiň ýeten mertebesidir. Ana, şol beýik mertebeden akyp gaýdýan çyrazlardan püre-pür zehin, ýeri gelende: „Gözümde ne jennet yşgy, ne-de dowzah gorkusy bardyr. Halkymyň sagdyn imana ulaşanyny görsem, dowzahyň odunda ýanmaga kaýyldyryn” diýer. Şu hildäki adam gol göterip: „Göwrämi şeýle bir ulalt welin, meniň bir özüm dowzahy dolduraýyn. Özgelere ýer galmasyn” diýen pygan bilen asmany lerzana getirer.
Hawa, häzirki gün biz, bar zatdan beter, adamlar günä iş edýär diýip aglaýan, adamzadyň günäsiniň geçilmegini, bagyşlanmagyny özüniň bagyşlanmagyndan ýokarda goýýan we Arafda durup, jennetileriň küýsegi bilen ýaşaýan, jennete girse-de, öz arzuw-islegini ýatlamaga wagt tapmaýan çuň adamlara mätäçdiris...“ (M. F. Gülen, Ruhumuzun Heykelini Dikerken, s. 87)
D. Haka hem halka özüňi bagş etmek
Bu esas, ýokarda agzalyp geçilen ruhy dinamikanyň başgaça atlandyrylyşydyr ýa-da şonuň dowamydyr. Sebäbi, kimdir biri üçin ýaşajak bolsaň, onda sen ilki bilen özüňi haka hem halka bagş etmegi başarmaly. Has giňişleýin aýdanymda, mälim bolşy ýaly, yslam dininde islendik söýginiň aňyrsynda beýik Ýaradana bolan yşk bardyr. Söýgi-muhabbetleriň, gözellikleriň bary Allatagalanyň adynyň şöhlelenmesidir. Günbatarda Yslam gumanizmi hökmünde adygan hem-de biziň öz aramyzda-da Möwlananyň hem Ýunusyň ýolunda ýüze çykan „Beýik Ýaradany söýýänimiz üçin, ýaradylan her bir barlygy söýmek” diýen düşünjäniň düýbünde-de ýene şol bir şöhleleriň yzy bardyr. Bu şöhläniň gerimi şeýle bir giňdir welin, adamyň bar ýerini tutuş gurşap alyp bilýär. Şu aýdylanlar, şahs we jemgyýet babatda Yslam dininiň iň aýdyň, ynsanperwer garaýyşlarynyň biridir. Şeýle diýse bolar, Gülen şol ýörelgäni, özüňi haka hem halka bagş etmek diýen düşünjäniň kömegi bilen saklapdyr we hasam ösdüripdir. Şu ýerde agzalan „Beýik Ýaradan we ýaradylan” diýen sözlere dogry düşünsek, Yslam dinindäki söýgi çeşmesiniň Günbataryň gumanizminden tapawutlanýan esasy häsiýetdigine göz ýetireris. Günbatarda söýgi düýp-teýkary bilen beşeri hem pelsepewi bolany üçin, onuň hiç hili gymmaty ýokdur. Emma, Yslamda ähli söýgüleriň aňyrsynda beýik Ýaradan bardyr. (Bkz.: M. F. Gülen, Örnekleri Kendinden Bir Hareket, s. 185, 187, 189; Beyan, s. 48, 55, 113, 142.)
Eger söýgüde we gözellikde Allatagalanyň gözel atlarynyň hem sypatlarynyň öwüşgini ýok bolsady, onda adamzat söýgüden, mähir-muhabbetden mahrum bolardy. Şonuň üçinem, Yslam dinine uýýan adamlar islendik söýgini, yşgy we mähir-muhabbeti turuwbaşdan beýik Ýaradana bagş etmelidir. Eger-de şeýle amal ýerine ýetirilmese, onda hiç kim özüni kimdir biri üçin bagş edip bilmez. Haka özüňi bagş edeniňde, adamda üýtgeşik bir duýgy bolup geçýär. Ana, şol duýgy halka hem-de adamzada hyzmat edilende, iň esasy badalga bolup durýar. Özüňi haka hem halka bagş edip bilseň, sen şeýle bir güýçli ruhy dinamikany esaslandyrýaň welin, ol her bir söýgini, her bir gatnaşygy, her bir hyzmaty janlandyryp bilýär.
„Allahyň razylygyny gazanmak üçin, Allahy söýüp, Allah tarapyndan söýülmegi maksat edinen, tutuş ömrüni şu ýola bagş eden beýik şahsyýetleriň iň aýratyn taraplary, iň ähmiýetli güýç çeşmeleri –islendik maddy-ruhy bähbide hantama bolmazlykdyr. Olaryň hasap-hesiplerinde dünýewi adamlaryň ähmiýet berýän – gazanç etmek, peýda görmek, eşretde ýaşamak ýaly bähbitleriniň hiç biriniň gymmaty ýokdur. Bu zatlar olar üçin hiç zady aňlatmaýar we şu zatlar olaryň ölçegi hasaplanmaýar.
Özüni haka hem halka bagş eden adamyň idealy dünýewi gymmatlyklardan şeýle bir beýikde durýar welin, şeýle maksada özüni beren adamy ýoldan çykarmak asla mümkin däldir. Allahy hoşal etmek seniň idealyň bolsa, onda seni hiç kim hiç bir baha satyn alyp bilmez. Aslynda, beýle adam çyn ýürekden pany zatlardan ýüz öwrüp, durky bilen bakylyga berilýär. Ol Allahy söýdürmek we Allah tarapyn söýgä mynasyp bolmak üçin şu ýola özüni bagş edýär. Ol geldi-geçer bähbitlerden gaça durup, öz maksadyna berk ýapyşýar we diňe Allaha bil baglaýar. Şonuň üçinem, ol „Olar”, „Biz”, „Beýlekiler”, „Biziňkiler”... ýaly, bölüji, dagydyjy we dawa-jenjele iteriji düşünjeleriň golaýyna-da ýanaşmaýar we onuň hiç kim bilen gizlin-açyk hiç hili meselesi ýokdur. Ol adamlara peýdaly boljak bolup jan edýär. Özüniň ýaşap ýören jemgyýetinde agzybirligi saklamaga aýratyn üns berýär. Eger-de jemgyýetde näsaz ýöredilýän işlere gabat geläýse-de, ol ýumrujy ýaly bolup däl-de, ýol görkeziji bolup, adamlary dogry ýola, beýik ahlaga ugrukdyrmak üçin çäreler geçirýär. Ol syýasy täsirlerden, başa geçip döwleti dolandyrmakdan, şular ýaly düşünjelerden daş durýandyr.
Bilimden peýdalanmak, ahlak kadalaryny berjaý etmek we şu ahlagy durmuşyň her bölegine siňdirmek, imanly-paýhasly bolmak, imandan asla jyda düşmezlik – özüni haka hem halka bagş eden adamyň ruhy çuňlugyny emele getirýär. Olar ýagty gelejek üçin, esasan-da ahyret üçin peýda getirmeýän şan-şöhratdan, şahsy bähbitlerden, ýasamalykdan we şuňa meňzeş zatlardan daşda durýarlar. Olaryň dünýägaraýşy has başgaça. Olar görelde bolmak bilen özleriniň ylym-bilimine, düşünje-pikirlerine many çaýýarlar. Olar adamzat gymmatlyklaryny jemgyýetde ornaşdyrmak üçin çyn ýürekden zähmet çekýärler. Şu işleri amala aşyranlarynda-da, olar hiç hili şahsy bähbit aramaýarlar.
Jemleme
Islendik bir hereketi sosial-medeniýet öwrülşigi bilen utgaşyklykda öwrenýän analizleriň öňünden çykyp biljek esasy kynçylyklaryň biri-de – hereketiň üýtgeýän hem-de üýtgemeýän ululyklaryny anyklamakdyr. Muny amala aşyrmak kynam bolsa, bu dogry garaýşyň ilkinji şertidir. Şonuň üçinem, hereketiň esasy dinamikalary analitikleri özüne bendi edýändir. Hereketiň üýtgeýän hem-de üýtgemeýän ululyklary şeýle ähmiýetli bolany sebäpli, islendik bir hereketiň doly öwrenilmegi üçin, başdan şol dinamikalardan başlaman bolmaýar.
Hereketi iki esas düzýär. Üýtgemeýän hem-de üýtgeýän ululyklar. Üýtgemeýän ululyklar şol hereketiň esasy dinamikalaryny görkezýär, üýtgeýän ululyklar bolsa ýagdaýa görä üýtgeýär. Hereketler analiz edilende, köplenç şeýle aýratynlyklaryň bary gözden salynýar ýa-da biri-birine garjaşdyryp öwrenilýär. Bu bolsa, hereketiň ösüş prosesini dogry anyklamaga päsgel berýär. Ösüş prosesi diýdigim, wagtyň talabyna görä hereketiň reňkini hem görnüşini yzygiderli üýtgedip, öz maksadyna ters ýol almagy diýmek däldir. Sosiologiki manyda aýdanymda, bu – hereketiň çyzýan ýoly diýmekdir. Şol sebäpden, şu makalada esasy dinamikalaryň üstünde kän durmaga çalyşdym. Netijede, herekete degişli tankytlar-da, magtamalar-da, ýokardaky iki esasyň haýsy hem bolsa biriniň has içgin öwrenilmegi bilen ýüze çykýar. Hereketiň diňe üýtgemeýän ululyklaryna seredýän garaýyş, hereketiň sosial öwrülişigiň öňünde özüni nähili alyp barýanyna düşünip bilmez. Herekete diňe wagtyň talaby esasynda seredýän garaýyş-da, ol hereketi esasy dinamikalardan üzňe hasaplaýar. Emma, sagdyn garaýşyň emele gelmegi üçin, iki esasa-da birlikde seretmelidir. Men öz makalamda „Üýtgeýän-üýtgemeýän ululyklar” diýip bölüp oturmadym. Ýöne hereketiň alyp barýan işleri barada ösdüren pikirimde, şol iki esasy gözden salmazlyga çalyşdym.
Gülen hereketi barada anyk bir zat aýdylmaly bolsa, onda men, hakykatdanam, onuň üstünde kän analizleriň geçirilmäge mynasypdygyny belläsim gelýär. Analizleriň netijesinde ummasyz maglumat ýygnap bolar. Ana, şol maglumatlary sistematiki garaýşyň bosagasyna eltmek üçin, şu wagta çenli gelip-geçen ähli ynsany pikir-hereketlere göz aýlamaly ýerem bolýar. Sähel ahmal bolsaň, zehiniň ýadawlygy ýa başga sebäpler bilen bar zady bulaşdyryp, pikir üçegini weýran edip bilýärsiň. Şol sebäpden, sosial hereket analizleri aňsat ýol almak üçin erkin pikir ösdürmek usulyna golaý durýarlar. Men heniz şeýle usulyň barlygynam bilemok. Günbatarda dörän taýýar terminleriň hem-de düşünjeleriň açan ýodalaryndan ýöräp, çekilen zähmetleri hasap etmesek, Yslam dünýäsindäki hereketlere degişli analiz bermek däbiniň heniz döremändigini aýdasym gelýär. Muny men makalamda birnäçe ýerde agzap geçdim. Elbetde, Yslam dünýäsinde dörän Gülen we şoňa meňzeş hereketlere analiz berip bilmek üçin, wakanyň içini görüp bilmelidir. Öňden bar bolan günbatar terminleri hem-de metodlary bilen çemeleşmek, bizi hiç haçan aýdyň netijä ulaşdyrmaz. Häzire deňiç, orientalist garaýyşlaram, olaryň ýerli nusgalaram hiç hili sagdyn pikiri orta atyp bilmediler. Orientalist garaýyş – kinniwanja çyzgylar bilen çäklenen ideologiki garaýyşdyr. Şu garaýşyň öndürýän metodiki hem-de termin çägi hem, şol ideologiýa laýyk pikir dünýäsini bina edipdir. Günbatar terminleriniň ideologiki kemterligi, käbir günbatarly sosiologlaryň hem jegebesini darykdyrýar. Şonuň üçinem, Yslam dünýäsine degişli her bir garaýşy ýüze çykarmak üçin, hereketiň içki gurluşyny doly öwrenmelidir diýip gaýta-gaýta nygtaýaryn.
Gülen hereketini öwrenmek babatda çeken zähmetime, bir tarapdan, bu herekete özümçe düşünjek bolşum diýesim gelýär. Beýleki tarapdan, men şu makalama ulgamlaýyn garaýşy ösdürmek synanşygy ýaly garaýaryn. Elbetde, şu hereket barada aýdylmaly zat kän. Biz diňe şu hereketiň dini, sosial, pikir we medeniýet ugurlaryny düzýän esasy parametrlerini ýüze çykarmaga synanyşdyk. Şübhesiz, ýene-de edilmeli işler kändir. Biziň çaklaňja makalamyz, geljekdäki şuňa meňzeş işlere başlangyç ýa-da ilkinji ädim bolar diýip umyt edýärin.
Gülen hereketi:
- Syýasy hem ideologiki hereket däldir.
- Jemgyýetçilik pikiri esasynda dörän hereketdir.
- Yslam dininiň baý jemgyýetçilik hem medeni gatnaşygyny ösdürmäge ukybynyň barlygyny görkezýän ähmiýetli bir prosesdir.
- Şahsy hem-de köpçülik pidakärligini ösdürdi.
- Jemgyýetiň ähli gatlaklaryny öz içine alýan arkalaşykly gurluşa eýedir.
- Dini gymmatlyklar bilen jemgyýetiň ideallaryny bitewileşdirýän hem-de ylalaşdyrýan hereketdir.
- Şahsy ukyplary onçakly öňe çykarmasa-da, öz agzalaryna giň sosial häsiýet hem şahsyýet gazandyrýar.
- Adaty tarykat gurluşly bolmasa-da, dünýewi bir hereketem däldir.
- Dini hem medeniýet babatda hoşniýetlilige we söýgä, sosial babatda arkalaşyga hem dialoga, özüni alyp barşy boýunça hem pozitiw hereketlere esaslanýandyr.
- Maddy hem dünýewi bähbit aramaýan, syýasy pirimleri bolmadyk bir hereketdir.
- Halkdan alman, tersine, oňa bermegi maksat edinip, adamzadyň aladasy bilen ýaşaýan hereketdir.
- -de döredildi.


c: text/html

text:
Soltan Alp Arslan Malazgirt ýeňşinden soň tabynlykdan çykyp, özbaşdak hereket edip ugran garahanlylaryň üstüne ýöriş etdi. Alp Arslanyň goşuny Samarkanda ýakyn bolan Zerin (Barzam) galasyny gabawa saldy.
Galanyň häkimi horezmli Ýusup seljuklara güýçli garşylyk görkezdi. Galanyň synmagyny esli wagt yza tesdirdi. Birnäçe günläp dowam eden gabawdan soň galany eýelän Alp Arslan özüne garşylyk görkezendiginiň sebäbini bilmek üçin horezmli Ýusuby huzuryna çagyrdy. Ýusup özüne ýüzlenen soltana gödek sözler bilen jogap berdi. Ýusubyň äsgermezçilik edişine soltanyň gahary gelip, onuň üstüne azgyryldy. Ýusup puşman bolmagyň deregine pursatyny peýläp, hanjaryny çykardy-da Alp Arslanyň üstüne topuldy. Emma goragçylar ony saklap ýetişdiler. Soltan onuň göýberilmegini buýurdy. Ýaýyny bir çekdi welin, ok Ýusubyň gulagynyň edil düýbünden geçip gitdi. Alp Arslanyň maksady ony öldürmek däl-de, gözüniň oduny almakdy. Name üçindir ol galany uly gahrymanlyk görkezip goran bu ýigidi öldürmek islemändi. Ýogsam, onuň okunyň hiç nyşana degmedik wagty ýokdy, islese Ýusubyň ýüreginden parran geçirip biljekdi.
Horezmli Ýusubyň bir ok paýy bardy. Ýöne jany berenem, alanam Allady. Alp Arslan bu ýigidi öldürmän, ony bagyşlap, dost edinip öz tarapyna çekmek isleýärdi. Sebäbi soltan güýçlükä bagyşlamagy başarýan mertlerdendi. Ol şeýle zatlaryň pikirini edip durka, horezmli Ýusup sag bolsun aýtmak we soltanyň donunyň etegini öpmek bahanasy bilen tagtda oturan Alp Arslanyň ýanyna bardy-da, duýdansyzlykda ädiginiň içinde duran pyçagy sogrup alyp, soltanyň böwründen sokdy. Goragçylar zäherli pyçagy bilen soltany ýaralan Ýusuby duran ýerinde öldürdiler. Emma iş işden geçipdi.
Soltan Alp Arslan ölüminiň kem-kemden ýakynlaşýandygyny duýýardy. Ol bir pursatlyk hezreti Pygamberimiziň (s.a.w) jennet bilen buşlan käbir sahabalarynyň şehit bolşy hakynda pikir etdi. Adalatlylygy, ynsanlara eden haýyrly hyzmatlary bilen ýatlanýan hezreti Omaryň, Kuranyň ýaýylmagy üçin bitiren işleri we kämil ahlagy bilen tanalýan hezreti Osmanyň, gahrymanlygy, ylmy, yslamyň ýaýylmagy ugrunda eden yhlasy bilen yz goýan hezreti Alynyň hem pyçaklanyp şehit edilendigini ýatlady. Şonda soltanda olaryň hataryna goşulmaga bolan umyt uçgunlary peýda boldy.
Ylahy kysmat amala aşdy. Kazasynyň dolandygyny aňan soltan Alp Arslan:
– Bir wagtlar bir garry dana maňa şeýle öwüt beripdi: «Sen hiç haçan ulumsylyk edip, özüňi beýik görme!» Men şu öwüdi ýadymdan çykaraýdym öýdýän. Goşunymyň köplügine seredip, maňa hiç kimiň garşy durup bilmejegini pikir etdim. Ätiýajy elden berip, Ýusuby saklatmadym. Öz hatam bilen ölýän – diýip, kelemesini öwürdi. Az wagtdan soň söweşlerden, ýeňişlerden doly bir ömür bu dünýe bilen hoşlaşdy.
Soltan Alp Arslan duşmanyna jeza bermegiň ýerine ony bagyşlaýan pygamberimiziň (s.a.w) ahlagyny nusga edinen kişidi. Sebäbi ol ýagşylyk etmek üçin ýekeje mümkinçiligi-de sypdyrmaýan Allanyň gullaryndandy, pygamber aşygydy.
Ol hemmeleriň hormatyny, söýgüsini gazanan hökümdardy. Özüniň hal-hereketi, gahrymançylygy, ynsanperwerligi, haýyrsöýerligi, dindarlygy bilen ýüreklerde orun aldy. Ýetimi, garyby gorap, olara goltgy berdi. Her ýerde medrese açyp, Seljuk döwletinde ylym-bilimiň we medeniýetiň ösmegine uly hyzmat etdi.
Soltan Alp Arslan hemişe belent maksatlar bilen ýaşady. Allanyň adyny bütin äleme ýaýmak üçin jan etdi. Merhemeti, beýik adamkärçiligi bilen eýelän topraklarynda ýaşaýan ynsanlara özüni söýdürdi. «Ýeňişler Allanyň peşgeşidir. Bizem Onuň guly» diýen ýörelgä eýerip ýaşady. Şeýdip, maddy ýeňiş bilen birlikde ruhy ýeňiş hem gazandy. Şonuň üçin hem ol «Ýeňişleriň atasy» diýlip atlandyryldy.
Beýik Alla ondan razy bolsun! Guburyny ýagty, jaýyny jennet eýlesin!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ýaponiýanyň kosmos agentligi (JAXA) Aýa beýsbol topunyň ululygynda «robot topuny» ibermegi meýilleşdirýär. Soňky ýyllarda kosmos giňişligini öwrenmäge ähmiýet berýän Ýaponiýa 2029-njy ýylda Aýa kosmos ulagyny gondurmagy maksat edinýär. «Robot topy» Aýa kosmos gämisini ibermek üçin öňde duran wezipeleri kesgitlemäge mümkinçilik berer. Bu robot bilen Aýyň regolit gatlagynyň täsirini we Ýeriň altydan birine gabat gelýän agyrlyk güýjüni öwrenmek meýilleşdirilýär. «Robot topuny» öndürmek üçin Doşişa uniwersiteti «Sony» hem-de «Tomy» oýunjak kompaniýasy bilen hyzmatdaşlyk eder.
Alymyrat ÖWEZOW,
Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk
institutynyň talyby.


text:
“Tatneft” JPJ-niň Türkmenistandaky şahamçasy harytlary satyn almak boýunça tender yglan edýär
Şertnamanyň goşmaça Ylalaşygyna laýyklykda öz işini alyp barýan “Tatneft” JPJ-niň Türkmenistandaky şahamçasy manatda ýa-da ABŞ-nyň dollarynda aşakdaky harytlar bilen üpjün etmek boýunça tender yglan edýär:
Lot №1 (bölünmeýän) – kanselýariýa harytlary we kompýuter enjamlary.
Lot №2 (bölünmeýän) – hojalyk himiýa serişdeleri.
Lot №3 (bölünmeýän) – gurluşyk materiallary.
Tendere gatnaşmak üçin “Tatneft” JPJ-niň Türkmenistandaky şahamçasynyň edarasyna ýüz tutup bilersiňiz:
- bäsleşige gatnaşmaga isleg bildirýäniň doly ady, hukuk ýagdaýy, hasaba alnan ýurdy, bank rekwizitleri hakynda maglumatlary görkezip ýazmaça görnüşde arza tabşyrmaly (ofşor zolaklarda hasaba alnan ýa-da şol ýerlerde bank hasaplary bolan kompaniýalardan arzalar kabul edilmeýär);
- önüm üçin spesifikasiýa almaly.
Tendere gatnaşmak boýunça teklipler bildiriş çap edilen gününden başlap 10 (on) senenama günüň dowamynda ýerli wagt bilen 18.00 çenli kabul edilýär.
Bellenen möhletden giç tabşyrylan bäsleşik tekllipli bukjalar kabul edilmeýär.
Söwda teklipleri möhürlenen iki bukjada berilmeli (A we B bukja).
Habarlaşmak üçin telefonlar:
+993 222 6-43-66
Elektron salgysy:
b.halilulin@mail.ru


text:
Ewtanaziýa
Ewtanaziýa(euthanasia) - bejerişi bolmadyk keselden ejir çekýän, çydamsyz agyry çekýän adamlaryň öz islegleri ýa-da islegsiz öldürilmegi.Bu adama ölüm getiraýjek dozada ukol edilmegi ýaly görnüşlerde amala aşyrylýar.
Ewtanaziýanyň 2 görnüşi bar: aktiw hem-de passiw ewtanaziýa. Passiw ewtanaziýadoktorlar tarapyndan ýarawsyza ýaşaýyşyny dowam etdirmek üçin edilýän terapiýasyny bes etmek we aktiw ewtanaziýa ýarawsuza doktorlar tarapyndan onuň çalt we agyrysyz ölmegi üçin mediki serişdeleri goýbermekleri. Aktiw ewtanaziýa köplenç doktorlaryň kömegibilen jana kast edilmegini hem degishli edilýär (ýarawsuz adama öz haýyşdy boýunça ömür gysgaltýan dermanlaryň berilmegi).
Mundan başga-da razyçylykly (dobrowol'naya/voluntary); razyçylygy berip bilinmedik (ne dobrowol'naya/non-voluntary) hem-de razyçylyksyz (neproizvol'nyy/involuntary) tapawutlandyrylýar. 1-nji gornüşinde ýarawsuzyň öz razyçylygy/öz haýyşy boýunça edilýär. Bu görüşikanun tarapyndan Belgiýada, Lýüksemburgda, Niderlandiýada, Şweýsariýada hem-de ABŞ-nyň Oregon we Waşington ştatlarynda rugsat berilen. 2-nji görnüşi ýarawsuzyň özüniň razyçylygyny bilip bolmadyk ýagdaýyna (meselem:kiçi çaga). Bu dünýäde hiç ýerde kanuny rugsat berilmedik. 3-nji görnüşi bolsa ýarawsuzyň garşy bolan ýagdaýyndada ulanylanda aýdylýar. Bu termin ilkinji gezek Frensis Bekon tarapyndan öňe sürülip başlanyp, ikinji jahan urşuna çenli giňden ulanylypdyr. Ýöne soňra nasist hereketleri sebäpli bu ideýalar uzak wagtlyk ýapylýar. Belli adamlaryň içinde Zigmund Freýd bejerişi bolmadyk rak keselini bilenson öz Londondaky öýünde 1939-njy ýylda, 19 sany ýerli anesteziýa bilen geçirilen operasiýalaryndan soň çydaman Doktor Şura tarapyndan "öldürilýär"
20-nji asyrlaryň soňlarynda ewtanaziýa has ýiti we köp öňe sürülýän uly meselelerinň birine öwrülýär. Ýöne Gippokrat kasamyna ters gelýär diýip häzire çenli köp ýurtda ulanylyşy ýol berilmedik ölüm usuly bolup durýar.


text:
DÖWLET HOWPSUZLYK GEŇEŞINIŇ IŞINE ÝOKARY BAHA BERILDI
28-nji sentýabrda Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllygynyň hormatyna guralýan dabaralaryň çäklerinde, Döwlet howpsuzlyk ge¬ňeşiniň agzalaryna döwlet sylaglaryny, nobatdaky harby we ýörite atlary dakmak hem-de hünär derejelerini bermek dabarasyna gatnaşdy. Dabaranyň dowamynda hormatly Prezidentimize “Türkmen edermen” medaly hem-de “Garaşsyz Türkmenistanyň Watan goragçysy” atly ýubileý medaly gowşuryldy.


text:
Aqtóbede úsh kún boıy habarsyz ketken jasóspirim tabyldy
AQTÓBE. QazAqparat – Aqtóbede polıtsııa qyzmetkerleri úsh kún boıy jasóspirimdi izdep, taba almady. Al 17 jastaǵy aqtóbelik birneshe kúnnen soń úıine ózi oralǵan, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Aqtóbe qalasynyń turǵyny 17 jastaǵy inisiniń úıden ketip qalǵanyn, bes kúnnen beri habar ala almaǵanyn aıtyp, kómek suraǵan. Keıin polıtsııa qyzmetkerleri úsh kún boıy izdeý jumysyn júrgizdi.
«Kýrstastarynan, tanystarynan suradyq. Joǵalǵan adamnyń belgileri bar baǵdarlar patrýldik polıtsııa narıadtaryna berildi. Úsh kúnnen keıin 17 jastaǵy jasóspirim úıine qaıtyp oralǵan. Ol dostarynyń úıine barǵanyn, týystaryna eskertýdi múldem umytyp ketkenin aıtty», - dep habarlady oblystyq PD baspasóz qyzmetiniń jetekshisi Erbolat Sarqulov.
Aıta keteıik, bıyl balalardyń joǵalǵany týraly 112 habarlama tústi. Olardyń bári aman-esen ata-anasyna tapsyryldy.
- «Óskemen-Shemonaıha» tasjolynda jol apatynan 2 adam kóz jumdy
- ShQO-da sońǵy tórt kúnde 7 órt shyqty
- Almatyda birqatar turǵyn úı men nysandar gazdan ajyratylady
- Qaraǵandy polıtseıleri kópqabatty úıdegi órtten balalardy qutqardy
- Elordada kólikpen soqtyǵysqan mototsıkl júrgizýshisi qaza boldy
- Almatydan Nur-Sultanǵa ushyp shyqqan áýe kemesi áýejaıǵa qaıta oraldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Hudaýyň Töwrat, gadymy pygamberler, Zebur, Injildäki gutulyş maksady Kuranda we yslamda dowam edýärmi ýada ters gelýärmi….
Bu soraga elbetde biz ilki bilen Töwratdan başlap Hudaýyň adamzada bolan gutulyş maksadynyň nähili aýan bolandygy hakynda gürrüň etmelidiris. Eger bu barada gysgaça gürrüň etsek, onda Hudaý Töwradyň ilkinji kitaby bolan Barlyk ýada Gelip Çykyş kitabyndan başlap Özüniň älem jahany ýaradandygyny, ondan öňürti bolsa müňlerçe müň perişdeleri hem ýaradandygyny we olaryň Özüne baky gulluk etmekleri we şöhratlamaklary üçin ýaradandygyny. Perişdeleriň biri-birinden tapawutly bolup, şöhratda we wezipede tapawutlanandygyny aýdýar. Şol ýaradylan perişdeleriň içinde iň owadany we wezipesi boýunça iň belent wezipede bolan Lusifer (şöhle saçýan) baş perişdäniň hem bolandygyny, soňra Lusiferiň Hudaýa göripçilik edip, “tagtymy Hudaýyň tagtyndan belentde guraryn…” diýip tekepbirlik edendigini, munuň netijesinde başgadä birnäçe perişdeler onuň tarapyna geçendigini, soňra bolsa adalatly Hudaý olary Öz huzuryndan kowandygyny we baş göteren perişdeler üçin baky dowzah oduny ýaradandygyny Töwrat we gadymy pygamberler ýazgylary öwredýär. Soňra Töwratda ýene-de Hudaýyň nädip tebigaty we ondaky haýwandyr ösümlikleri we soňra hemme ýaradylyşdan tapawutly bolan ynsany Öz keşbinde, ýagny olara aň-düşünje, kalb we erk-ygtyýarly edip, ruh, jan we tenli edip ýaradandygyny we ilkinji adam bolan Adam atany ýeriň topragyndan we ilkinji aýal bolan How enäni bolsa Adam atanyň gapyrgasyndan ýaradandygyny bize öwredýär. Soňra Hudaý ilkinji ynsanlar bolan Adam ata we How enäni Hudaý bilen baky we ýakyn aragatnaşykda bolmaklary üçin aýratyn bir bagda ýerleşdirýär. Ol bagyň adyna bolsa Erem bagy diýilipdir. Ol bagda Hudaý olar üçin ähli mümkinçilikleri we olar üçin gerek bolan zatlary artygy bilen ýaradypdyr, iň esasy hem Hudaý olar bilen bile gezerdi we bagda Olar bilen gürleşerdi we ýakyn aragatnaşykda bolýardy. Hudaý olara ýönekeý bir synag goýdy we şol bagdaky agaçlaryň içinde bir agajyň miwesinden iýmezligi emr etdi. Ol agaç hem ýagşylygy we ýamanlygy bilme agajydy. Hudaý şeýle diýdi: ” Ýagşylygy we ýamanlygy tanama agajynyň miwesinden iýme, ondan iýen günüň ölersiň…” diýdi. Muny hem Hudaý, “hany meniň şeýle Özüme ýakyn edip ýaradan ynsanym maňa öz erki-ygtyýary bilen boýun bolarmy we meni çyn kalbyndan hoşnut edermi diýip şeýle ýönekeý synagy berdi. Ýöne Hudaýyň duşmany we ynsanyň duşmany şeýtan hem ýöne ýere gezmedi, ol Hudaýyň iň gymmatly ýaradany we kalbyna ýakyn bolany ynsanyny Ondan aýyrmagy maksat edinipdi. Bu sebäpden şeýtan mekir bolan ýylanyň keşbine girip How enäni Hudaýyň äýdan sözüne şübhe döredip…”Hudaý şeýle diýdimi, ýok eýle bolmaz beýle bolar….” diýen ýaly edip Hudaýyň diýýänlerine ýalan goşup azdyrdy we aldady, How ene oňa ynandy we ol gadagan edilen miweden iýdi, Adam ata hem aýalynyň gepine girip ol miweden iýdi we Hudaýa boýun bolmazlyk etdiler. Söýgüden doly bolan Hudaýyň kalby paralandy, ýöne Ol adalatly hem bolany üçin olara boýun bolmazlygynyň jezasyny bermelidi we aýdyşy ýaly şol pursatdan başlap Adam ata we How ene ölümli boldy, ýagny hem fiziki olaryň teni ölüme tarap hereket etdi we baky ölüm ýagny dowzah jezasyna hem mynasyp boldular. Hudaý olary jennet bagy bolan Erem bagyndan kowdy. Olaryň üstüne olaryň eden günäsi köp näletleri getirdi…
Hudaý näme etdikä…şeýle umytsyzlykda umyt barmyka….indiki ýazgymyzda mundan soň nämeleriň bolandygyny gürrüň ederis…
Eger sen bu hakynda bilýän bolsaň onda biz bilen paýlaşyp bilersiň…belki seniň bilýän taryhyň biziň bilýänimizden tapawutlydyr…eger şeýle bolsa bu ýazgy barada öz pikirleriňi bildirip bilersiň….


text:
KEL BAGŞY
(1850-1923)
Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe halkyň taryhynda öçmejek yz galdyryp giden şahsyýetlerimiziň sarpasy belent tutulýar. Şeýle ajaýyp döwürde uly hormat bilen ýatlanylmaga mynasyp halypalaryň biri-de milli bagşyçylyk sungatynyň uly ussady Allaberdi Aýdogdydyr.
Türkmen halkynyň köp asyrlyk taryhy ösüşinde toplan ruhy medeniýetiniň täje deňärlik bölegi onuň saz sungatydyr. Ençeme nesilleriň çeperçilik isleglerine hyzmat eden bu inçe senediň kalbymyza täsir ediş güýji egsilmeýär. Mukamlaryň özboluşly milli saz dili bar. Biz şol sazlardan halkyň başyndan geçen agyr heňňamlary, ynsanyň müňde bir heserini, gam-gussasyny, begenjini, söýgüsini eşidýäris.
Türkmen topragy ençeme meşhur sazandalary dünýä beren toprak. Şolaryň arasynda Allaberdi Aýdogdy ogluna hem uly orun degişlidir. Kel bagşy – Allaberdi Aýdogdy ogly meşhur Amangeldi Göniniň we Gulgeldi ussanyň esasy şägirtleriniň biridir. Ol 1950-nji ýylda Gökdepe etrabynyň Yzgant obasynda dünýä inýär. Allaberdi oglanlyk çagy atasynyň elinde terbiýelenýär. Allaberdiniň atasy ilat arasynda belli sazandalaryň biri bolupdyr. Ol oba toýlarynda sazandalyk edip, köpçülikden ençeme sag bolsunlar almagyň hötdesinden gelip bilipdir. Allaberdiniň atasy kä wagtlar gyzygyp, saz çalyp otyrka oňa ýoldaşlary degşip: «Bagşy, sen-ä gyssaberseler tamdyrany gepletjegem» - diýip aýdar ekenler. Dogurdanam, Allaberdiniň atasy ökde tamdyraçy bolupdyr. Ine, Allaberdi şeýle atanyň terbiýesinde saz çalmagy öwrenmegiň yşkyna düşýär. Ol tutanýerlilik bilen saz çalmagy öwrenip başlaýar. Allaberdiniň göwnejaý şelpe kakyşyna kakasy begenip, «Berekella, oglym, ata kesbi ogla halal diýipdirler, biziň neslimizde saz-söhbeti özüne kär edinip götermedik ýokdyr, sen biziň yzymyzy alyp göterseň gerek» - diýip hoşallyk bildirer eken. Allaberdi eýýäm, 17-18 ýaşlarynda obalaryndaky üýşmeleňlerde saz çalyp, öz deň-duşlaryny şatlandyrýar. Az wagtyň içinde Allaberdiniň ýakymly saz çalyşy barasyndaky gürrüň Yzgandyň töweregindäki başga obalara hem ýaýrap başlaýar. Bu habar öz döwrüniň ady belli sazandasy Gökdepeli Amangeldi Gönä hem baryp ýetýär.
Ýakyn garyndaşlarynyň biri bir gün Gökdepe obasyna gidende Allaberdini hem ýany bilen alyp gidýär. Olar, köpleriň myhman bolýan ýeri Amangeldi Göniňkä myhman bolýarlar. Allaberdiniň agasy Amangeldä ýüz tutup: «Bagşy aga, men seniň üçin bir şägirt getirdim, eger ýagdaýyň bolsa sen şuny bir synap gör» - diýenden Amangeldi Göni: «Men onuň nämesini synlaýyn» - diýýär-de, Allaberdiniň telpegini çykaryp onuň kellesine pitikläp, Kel handan bir zat çykar» diýipdir. Şunlukda Allaberdi Amangeldi Gönüniň şägirdi bolup galýar. Ol özüniň bar ünsini sazyň her hili inçe tilsimlerini öwrenmäge berýär.
Allaberdiniň «Kel bagşy» ady arkajyň birnäçe ýerlerine ýaýrap başlaýar. Halk arasynda adygyp başlan Allaberdi dutaryň perdelerini on üçe ýetiren, şeýlelikde bu senediň ýerine ýetirijilik usullaryny, mümkinçiliklerini has kämilleşdiren halypasy Gönübege bagyşlap öz ilkinji eserini – «Ussadym» atly sazyny döredýär. Hünär perzendiniň şol ajaýyp sowgatlyk mukamyny ömrüniň soňky günlerinde diňlän Gönübek şägirdine «ak pata» berip, şeýle sargyt edipdir: «Adamzat döräli bäri bar bu senede Baba Gammaryň, Aşyk Aýdyň piriň, ýene ençeme ärleriň yhlas-paýhasy siňipdir... Ata-babalarymyz bu senedi pirli senet – halal kesp-kär hasaplapdyrlar. Halala halal hyzmat etmek hem parzdyr».
Amangeldi Göniden soň Kel bagşy Gulgeldi ussadan hem köp sazlary öwrenipdir. Kel bagşy heňleri özgerdip, olaryň kem-käs ýerlerini taslar eken. Kel bagşy özüniň bilmeýän ýa-da heniz eşitmedik heňini öwrenmek üçin bir welaýatdan ikinji bir welaýata gidip, özüniň saz baýlygyny giňelder eken. Ol ençeme heňleri köp hili labyzlarda çalar eken.
Hünär atasynyň sargydyna hemişe eýermäge çalşan Kel bagşy milli dutarçylyk sungatymyzyň ösüp kämilleşmeginde täze ajaýyp sahypany esaslandyrdy.
Kel bagşy külli türkmen halkyna özüni tanadan sazandadyr. Hatda professor Uspenskiý we Belýaýew ýaly gündogar sazyny öwrenýänler Kel bagşyny örän ýakyndan tanap, onuň çalan sazlaryny nota geçiripdirler. Döredijilik hem-de ýerine ýetirijilik ýoly onuň Kepele kör, Çowdur kör, Mämmetmyrat ussa, soňra Täçmämmet Suhanguly, Hally bagşy, Sary bagşy, Hanmämmet gyjakçy ýaly döwürdeş kärdeşleri üçin nusga, bellibir derejede bolsa görelde mekdebi bolupdyr. Ol halypalary Amangeldi Gönübegiň, Gulgeldi ussanyň döredijilik däplerine eýerip, mukamlaryň täze nusgalaryny döredipdir. Muňa mysal edip «Hatyja», «Jerenim», «Sakla ýolun Maral suwa geledir», «Kepderi», «Ak eşekli», «Ýusup owgan», «Jelil», «Jereni kyblam», «Saltyklar», «Hajygolak» ýaly birnäçe bölekden ybarat sazlardaky «Kel bagşynyň çalşy» adyny alan täze nusgalary görkezmek bolar.
Ady türkmen sazynyň taryhyna müdimilik giren Kel bagşy 1923-nji ýylda Aşgabatda ýogalýar. Beýik halypanyň şöhratly ýoluny, ýerine ýetirijilik hem-de döredijilik däplerini şägirtleri Täçmämmet Suhangulyýew, Sary bagşy, Mylly Täçmyradow ýaly zehinli bagşy-sazandalar üstünlikli dowam etdiler. Meşhur sazandalaryň telim nesliniň döredijilik ussahanasyndan geçen bu sungat kämilligiň ýokary derejesine ýetirilipdir.
Çynar Gurbanow


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Mary welaýatyna iş saparynyň çäklerinde Ýolöten etrabynyň çäginde ýerleşýän «Galkynyş» gaz ýatagynda täze guýularyň birbada üçüsiniň gurluşygyna badalga berdi. Bu barada nebitgaz toplumynyň elektron neşirinde habar berilýär.
Täze guýularyň gurluşygyna badalga bermek dabarasyna şeýle hem HHR-iň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Sýan Naýçen, Hytaýyň Milli nebitgaz kompaniýasynyň milli bölüminiň Baş direktory Çen Huaýlu gatnaşdy.
Türkmen Lideri bu ýere ýygnananlary şanly waka bilen gutlap, çykyş etdi. Çärä gatnaşyjylara Türkmenistanyň nebitgaz pudagynda ýetilen sepgitlerden söz açýan wideoşekiller görkezildi. Soňra döwlet Baştutany gaz guýularyny burawlamaga başlamaga ak pata berdi.
Bellenilişi ýaly, bu guýularyň gurluşygyny Hytaý Halk Respublikasyna üç ýylyň dowamynda iberilmeli tebigy gazyň hasabyna CNPC Chuanqing Drilling Engineering Company Limited hytaý kompaniýasy amala aşyrar. Taslamany 30 aýyň dowamynda amala aşyrmak göz öňünde tutulýar. Garaşylyşy ýaly, her guýudan, ortaça, her günde 3 million kub metr gaz çykarylar.
TmCars.info-nyň ozal hem habar berşi ýaly, «Galkynyş» gaz känindäki täze guýularyň gurluşygyny tamamlamak hakynda türkmen Lideri şu ýylyň 16-njy iýulynda geçirilen Ministrler Kabinetiniň sanly ulgam arkaly nobatdaky mejlisinde degişli Karara gol çekipdi.
Resminama laýyklykda, “Türkmengaz” döwlet konsernine Türkmenistanyň Prezidentiniň 2009-njy ýylyň 29-njy dekabrynda çykaran 10747-nji Kararyna laýyklykda, Birleşen Arap Emirlikleriniň “Gulf Oil & Gas FZE” kompaniýasy bilen baglaşan şertnamasy boýunça gurluşyk işlerine başlanyp, doly tamamlanmadyk 3 sany gaz guýusynyň gurluşygyny tamamlamak we olary önümçilige girizmek barada Hytaý Halk Respublikasynyň “СNPС Сhuanqing Drilling Engineering Сompany Limited” kompaniýasy bilen şertnamany işleri 30 aýyň dowamynda ýerine ýetirmek şertinde baglaşmaga ygtyýar berildi.


text:
Operatiw huş
Operatiw ýat (rus. Оперативная память). Kompýuteriň işläp durýan wagtynda maglumatlary maşynyň ýadynda saklamak üçin ulanylýan ýada operatiw ýat diýilýär. Operatiw ýat operasion ulgamy, programmalary, programmalaryň işleýän maglumatlaryny, şeýle hem aralyk we jemleýji hasaplamanyň netijelerini saklamak üçin ulanylýar. Bu ýat energogaraşly bolanlygy sebäpli, kompýuter öçürilenden soň, operatiw ýatdaky maglumatlar ýitýär. Operatiw ýadyň resmi däl halkara belgisi hökmünde käwagt iňlis sözleriniň gysgaltmasy bolan RAM (Random-access memory) aňlatmasy ulanylýar. RAM gysgaltmasy bu kompýuteriň islendik wagty öz ýadyndaky islendik maglumaty ýadyň islendik ýerinden alyp bilýändigini aňladýar. Operatiw ýat mikroshema görnüşinde ýasalyp, biri-birinden özüniň çalasynlygy, daşky görnüşi, içki gurluşy we gymmaty boýunça tapawutlanýarlar. Operatiw ýadyň mikroshemalarynyň daşky gurluşy iki dürli bolýar: DIMM we SIMM. Olar içki gurluşy boýunça DRAM we SRAM diýilýän topara bölünýärler. Bu iki toparyň tapawudy ýat mikroshemalarynyň çalasynlygynda we gymmatlygynda bildirýär. Kämilleşen we atly-abraýly personal kompýuterleriň içinde DRAM, FPM DRAM, EDO DRAM, SDRAM, DDR SDRAM, SLDRAM we birnäçe beýleki dinamiki ýadyň görnüşleri has meşhurdyr.


text:
Jaıaý Musanyń dúnıege kelgenine 186 jyl toldy
NUR-SULTAN. QazAqparat - 186 jyl buryn (1835-1929) ánshi, aqyn, kompozıtor JAıAÝ MUSA Baıjanuly dúnıege keldi, dep habarlaıdy QazAqparat.
Pavlodar oblysy Baıanaýyl aýdanynda týǵan.
Jastaıynan halyq mýzykasymen, aýylǵa kelip-ketip júrgen ánshi-kúıshiler ónerimen tanysady. Ózi de án salyp, dombyra tartady. 1851 jyly Qyzyljarǵa kelip, orys tilin úırenedi. Ol dombyra, qobyz tartýmen qatar, syrnaı men skrıpka oınaýdy da meńgeredi. Qaladaǵy orkestrlerdiń, ánshilerdiń oryndaýyndaǵy kontsertterdi qyzyǵa tyńdaıdy. Bul onyń mýzykalyq-estetıkalyq talǵamyn qalyptastyrýda úlken ról atqardy.
Jaıaý Musanyń Shoqan Ýálıhanovpen birge júrýi, Ybyraı Altynsarınniń óleńine («Kel, balalar, oqylyq») án shyǵarýy, óleńmen kúndelik jazýy, Abaıǵa óleń arnaýy, L.N.Tolstoı keıipkeriniń atyn balasyna qoıýy onyń zaman lebin tereń sezingendigin baıqatady.
1854 jyly Omby qalasyndaǵy orys mektebinde oqyǵan. Osyndaǵy kitaphanadan Sankt-Peterbýrg, Máskeý, Qazan, Orynbor, Aqmola, taǵy basqa qalalarda shyǵatyn gazet-jýrnaldarmen, kitaptarmen tanysady.
Jaıaý Musanyń tyrnaqaldy týyndysy «Qyzdar-aı» Ombyda dúnıege keldi. Ol týǵan aýylyna saýatty azamat, mýzykalyq aspaptarda sheber oınaıtyn ónerpaz bolyp oralady. Kele aýyl ómirine qyzý aralasty.
Ákimderdiń, bı-bolystardyń paraqorlyǵyn áshkerelep, ásirese, Baıanaýyldyń aǵa sultany Musa Shormanov pen onyń inisi Mustafanyń zorlyq-zombylyǵyn aıtyp Omby general-gýbernatoryna shaǵym jazady. Sol úshin aǵaıyndy Shormanovtar onyń astyndaǵy atyn tartyp alyp, «jaıaý» atandyrdy. Osy tusta shyǵarǵan «Aqsısa» áninde áleýmettik teńsizdikke narazylyǵyn bildiredi. Bıligi júrip turǵan Shormanovtar ártúrli jala jaýyp, 1860 jyly ony Tobylǵa 12 jylǵa jer aýdartqan. «Súıindik», «Tutqyn zary» ánderi osy kezde shyqqan.
Tutqynda 2 jyl bolǵannan keıin ózi suranyp áskerge ketedi. Ony Lıtvada Ortalyq Azııa joryǵyna daıyndalyp jatqan G.Chernıaevtiń otrıadyna jiberedi. 1863-1865 jyldary osy otrıadtyń júk batalony quramynda Shymkent, Áýlıe-ata (Taraz), Vernyı (Almaty) joryǵyna qatysqan. Chernıaevtiń halyqqa kórsetken zorlyǵyna qatty narazy bolyp, týǵan aýylyna oralady. Oǵan ata jaýlary elde de tynyshtyq bermeı, qaıta qýǵynǵa salǵan.
Jergilikti halyqtyń aýyr turmysyn, bıleýshilerden kórgen zorlyq-zombylyǵyn aıtyp túsindirý úshin ol Sankt-Peterbýrgqa attanady. Biraq odan da qoldaý taba almaǵan soń, Latvııada, Polshada bolyp, sońynan Qazanǵa kelip aıaldaıdy. Jaıaý Musanyń ánshilik, kompozıtorlyq óneri halyq mýzykasymen tyǵyz baılanysta damydy. Sol tusta ómir súrgen Toqsanbaı, Janaq, Túbek, Kótesh, Jańabaı syndy aqyn-jyrshylardyń dástúrlerin úlgi tutyp, jańalyqqa qulash urdy.
Jaıaý Musanyń áleýmettik teńsizdikti áshkereleıtin «Aqsısa», «Haýlaý», «Shormanovqa», «Tolǵaý», «Buzaý zary», «Tutqyn zary», «Súıindik», týǵan jer tabıǵatyn sýretteıtin «Baıanaýyl», «Jazdyń kúni», «Jazda», «Ulytaý», «Saryn»; ańshylyq-saıatshylyq týraly «Turymtaı», «Qarshyǵa», «Kógershin», kúldirgi «Qulbaı», «Qazan qyzdary», mahabbatty jyrlaıtyn «Sursha qyz», «Sholpan», «Sáýlem qyzdar», «Gaýhar qyz», «Láılim»; ómirlik serigi Saparǵa arnalǵan «Keldim, Sapar, basyńa» atty ánderi bar.
Sondaı-aq ol lırıkalyq sıpattaǵy «Qyz kúıi», «Qyz bala kúıi», «Qyzqarqara», «Qamshylaý» sııaqty kúılerdiń de avtory. Jaıaý Musanyń mýzykalyq shyǵarmalary halyqtyń ánshilik-oryndaýshylyq dástúri, sondaı-aq qala áserinen paıda bolǵan marsh, bı yrǵaǵyndaǵy týyndylar negizinde damyǵan. Jaıaý Musanyń ánderinde qazaq halyq ánderinde asa sırek kezdesetin qubylys - klassıkalyq mýzykanyń formasyn quraıtyn erekshelikter «Aqsısa», «Eskendir», «Turymtaı» ánderinen anyq baıqalady.
Jaıaý Musa kompozıtor, ánshi ǵana emes, óz ánderine laıyqtap, óleń shyǵarǵan aqyn. Kóptegen mysqyl óleńderimen qatar «Shal men torǵaı», «Bódene men qanshyr» atty mysaldary da bar. Jaıaý Musa kóńilge túıgenderin oryssha, qazaqsha qaǵazǵa túsirip otyrǵan. Qazaq qoǵamynyń áleýmettik. isterine belsene aralasyp, ult mádenıetine eleýli úles qosqan. Kóptegen koljazbalary Almaty, Qazan, Sankt-Peterbýrg, Omby muraǵattarynan tabylǵan. Onyń ánderi men kúılerin alǵash notaǵa túsirip, jazyp alǵandar - A.Zataevıch, A.Jubanov, B.Erzakovıch, M.Lalınov; ánderin aıtyp berýshiler - Q.Babaqov, Q.Baıjanov, Á.Qashaýbaev, Q.Lekerov, J.Elebekov jáne Jaıaý Musanyń balasy Salyq Mýsın.
Onyń mýzykalyq murasyn qazaq kompozıtorlary opera («Qyz Jibek», «Er Tarǵyn», «Birjan - Sara», «Beket»), sımfonııa, estrada janrlarynda paıdalanǵan. Jaıaý Musanyń ánderi qazirgi ánshilerdiń repertýarynan oryn aldy. Ánshi beınesi kórkem shyǵarmalarda, Z.Aqyshevtiń «Jaıaý Musa» romanynda somdalǵan.


text:
Häzirki wagtda Türkmenistanda tölegli hyzmatlary hödürleýän onlaýn dükanlaryň we saýtlaryň 200-e golaýynyň domen ady hasaba alyndy. Bu barada Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň internet saýtynda sişenbe güni habar berildi.
Habarda bellenilişi ýaly, bu saýtlaryň köpüsi paýtagtda esaslandyrylylandygyna garamazdan, ýuwaş-ýuwaşdan ýurduň sebitlerinde hem hyzmatlaryny hödürläp başladylar.
Ýurdumyzda iň uly onlaýn dükanlaryň biri bolan “Ynamdar” ýaňy-ýakynda Maryda we Türkmenbaşyda şahamçalaryny açdy. Bu şäherlerde sargytlaryň sany häzirlikçe bir günde 150-200-e ýetýär, Aşgabatda bolsa onlaýn sargytlaryň sany günde 3 müňe golaýlaýar.
Türkmenistanda ýokanç keselleriň ýaýramagynyň öňüni almak bilen bagly geçirilýän işleriň çäklerinde onlaýn söwda hyzmatlaryna isleg has hem artdy. Bu döwürde ýurtda onlarça täze onlaýn söwda platformasy işläp başlady, olaryň aglabasy hususy eýeçilige degişlidir, diýlip habarda aýdylýar.
"Türkmendomen" hojalyk jemgyýetiniň berýän maglumatlaryna görä, häzirki wagtda Türkmenistanda hasaba alnan domen atlarynyň umumy sany 732-ä ýetdi.


text:
PTR taldaý jıyntyqtaryna bedeýlik týdyratyn kantserogender sińdirilgen - feık
NUR-SULTAN. QazAqparat – Telegram messendjerinde paıdalanýshylar PTR taldaýyna bıomaterıal jınaýǵa arnalǵan jıyntyqtarǵa kantserogen bolyp tabylatyn jáne bedeýlik týdyratyn etılen oksıdi sińdirilgen degen aqparatty talqylaýda. Bul jalǵan, dep habarlaıdy QazAqparat stopfake.kz saıtyna silteme jasap.
Etılen oksıdi – bul taza kúıinde qaýip tóndiretin gaz. Degenmen, adamzat ony ózine zııan keltirmeıtindeı qoldanýdy úırendi. 1950 jyldardan bastap etılen oksıdi medıtsınalyq qural-jabdyqtar men aspaptardy, sonyń ishinde joǵary temperatýrada nemese agressıvti ortada zararsyzdandyrýǵa bolmaıtyn plastık jáne basqa materıaldardan jasalǵandaryn zararsyzdandyrý úshin qoldanylyp keledi.
Bul rette qural-jabdyqtar men qondyrǵylarda sterıldeý nátıjesinde gaz bólshekteri qalmaıdy. Protsedýradan keıin zattar azotpen jáne taza aýamen óńdeledi, olar zattardyń betindegi etılen oksıdiniń qaldyqtaryn tazartady. Sodan keıin zararsyzdandyrylǵan zattar gazsyzdandyrý kezeńinen ótedi, ıaǵnı zararsyzdandyratyn zattyń qaldyqtaryn joıady. Bul protsess arnaıy jobalanǵan bólmede jasalady.
QR DSM sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý komıteti etılen oksıdimen zararsyzdandyrýdyń qaýipsiz ekendigine qatysty pikirin buǵan deıin bildirgen bolatyn.
«Etılen oksıdimen sterıldeý arnaıy jabdyqty paıdalana otyryp júrgiziledi. Sterıldenetin zattardy germetıkalyq jabylatyn konteınerlerdiń nemese bokstardyń ishine salynyp, qospa býymen óńdeledi. Gazben óńdelgennen keıin aeratsııa (gazsyzdandyrý) protsesi bastalady, onyń máni gaz qospasynyń qaldyqtaryn «joıý» bolyp tabylady. Bul rette adam denesine 30 mınýtqa deıin janasatyn medıtsınalyq buıymdar (shprıts, plastık nemese aǵash qalaqsha, tampon) úshin aeratsııa ýaqyty 12 saǵatty. Eger medıtsınalyq ónim adamǵa 30 mınýttan artyq qoldanylatyn bolsa, 24 saǵatty quraıdy. Implantatsııalanatyn buıymdar (kardıostımýlıatorlar) keminde 72 saǵat aeratsııalaýǵa jatady», – dep túsindirdi vedomstvodaǵylar.
Sondaı-aq, Qazaqstanda ISO 10993-7-2016 sáıkes ónimdegi etılen oksıdiniń qaldyq quramyn anyqtaý boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń toksıkologııalyq zerthanalarynda ýákiletti saraptamalyq uıymdardyń bıologııalyq materıal alý úshin zondtar partııalarynda ishinara zertteý júrgizip jatqany habarlandy.
Mundaı standarttar ártúrli elderde ázirlengen. Etılen oksıdin qoldaný boıynsha usynystar AQSh, Avstralııa jáne Eýropa elderinde jasalǵan.
Sonymen, etılen oksıdimen zararsyzdandyrylǵan quraldarda densaýlyqqa zııan keltiretin gaz bólshekteri qalmaıdy. Osylaısha tazartylǵan zattardy paıdalaný qaýipsiz jáne bedeýlik pen basqa aýrýlardy týdyrmaıdy. Etılen oksıdimen zararsyzdandyrý eń senimdi bolyp sanalady jáne kóptegen damyǵan elderde qoldanylady.
- Epıdahýaldy baǵalaý matrıtsasy: «Qyzyl», «sary» aımaqqa kirgen óńirler sany ósti
- Koronavırýs pen pnevmonııadan bir kúnde 33 adam kóz jumdy
- Qansha qazaqstandyq koronavırýsqa qarsy vaktsına saldyrdy
- Ótken táýlikte 1731 adam koronavırýstan emdelip shyqty
- Koronavırýs juqtyrǵandardyń táýliktik kórsetkishi jarııalandy
- Italııada kovıd-sertıfıkaty joq turǵyndar jumysqa jiberilmeıdi
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Aqmola oblysynyń Jaqsy aýdanyna jańa ákim keldi KÓKShETAÝ. QazAqparat - Aqmola oblysynyń ákimi Ermek Marjyqpaev Jaqsy aýdanynda jumys saparymen bolyp, aýdan aktıvine QR Prezıdenti ákimshiliginiń kelisimimen jáne aýdandyq máslıhat depýtattarynyń qoldaýy negizinde óz ókimimen taǵaıyndaǵan jańa ákim Almagúl Qadralınamen tanystyrdy. Bul týraly aımaq basshysy áleýmettik jelidegi paraqshasynda jazdy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Jalǵan vaktsına pasportyn satý: 2 emhananyń basshysy jumystan ketti ALMATY. QazAqparat - Almatyda jalǵan vaktsına pasportyn jasaý isine qatysy bar eki emhana basshysy jumystan qýyldy. Bul týraly qalalyq qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Narıman Tabynbaev aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Qarjy mınıstrligi BQO departament basshysynyń jumystan ketýine túsinikteme berdi ORAL. QazAqparat - Memlekettik kirister departamentiniń basshysy Janbolat Tileýlestiń qaramaǵyndaǵy qyzmetkerge qatysty sybaılas jemqorlyq isinen keıin óz erkimen jumystan bosatý týraly ótinishi qanaǵattandyryldy. Qarjy mınıstrligi laýazymdy tulǵanyń jumystan bosatylýyna baılanysty túsinikteme berdi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Rýslan Manataev QR aýyl sharýashylyǵy vıtse-mınıstri qyzmetinen bosatyldy NUR-SULTAN. QazAqparat - Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń Qaýlysymen Rýslan Erǵalıuly Manataev QR aýyl sharýashylyǵy vıtse-mınıstri qyzmetinen bosatyldy. Bul týraly QazAqparat QR Premer-Mınıstriniń baspasóz qyzmetine silteme jasap habarlaıdy.
Aqmola oblysy energetıka jáne TKSh basqarmasyna jańa basshy taǵaıyndaldy KÓKShETAÝ. QazAqparat - Aqmola oblysy ákimi Ermek Marjyqpaevtyń ókimimen Danııar Qýanyshbaev oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy bolyp taǵaıyndaldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
ary qaraı
Muraǵat
Joǵary qaraı


text:
Baýyrjan Baıbek óńirlik saılaýaldy baǵdarlamalardyń oryndalýyn tekserýge shyqty
NUR-SULTAN. QazAqparat – «Nur Otan» partııasy tóraǵasynyń birinshi orynbasary Baýyrjan Baıbek óńirlik saılaýaldy baǵdarlamalarynyń júzege asyrylý barysyn tekserýge shyqty, dep habarlaıdy QazAqparat.
Bul týraly Baýyrjan Baıbek óziniń Facebook paraqshasynda jazdy.
«Nur Otan» Saıası keńesiniń keńeıtilgen otyrysy qarsańynda Elbasy, partııa Lıderi Nursultan Nazarbaevtyń tapsyrmasy boıynsha 216 óńirlik saılaýaldy baǵdarlamanyń iske asyrylý barysymen tanysý úshin aýdandardy da qamtı otyryp, aımaqtardy aralaýǵa shyqtym. Búgin Aqmola oblysynda birqatar kezdesýler ótkizdim.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev jarııa etken «Ózgerister joly: Ár azamatqa laıyqty ómir!» Saılaýaldy baǵdarlamasy aıasynda 2025 jylǵa deıin óńirde ómir sapasyn jaqsartý boıynsha mindetter iske asyrylady. Máselen, 3,5 mln. sharshy metr turǵyn úıdi engizý, 80 myń jumys ornyn asha otyryp, 245 jańa jáne qoldanystaǵy kásiporyndardy iske qosý jáne keńeıtý, aýyl halqyn, ıaǵnı jarty mıllıonǵa jýyq turǵyndy 100% sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etý, 103 mektep salý jáne jóndeý, sondaı-aq taǵy basqa sharalardy iske asyrý josparlanǵan»,-dep jazdy tóraǵanyń orynbasary.
8 aıdyń qorytyndysy boıynsha 475 ındıkatordyń 27%-ti oryndaldy. Mysaly, 379 myń sharshy metr turǵyn úı, 209 km sýmen jabdyqtaý jelisi, 111 km gaz qubyry salynyp, jóndeldi. Jyl sońyna deıin Kókshetaýda 6 jańa mektep jáne № 1 mektep-gımnazııaǵa irgeles 600 oryndyq japsarjaı paıdalanýǵa engiziletin bolady. 14 myńdaı jańa jumys oryndary ashyldy.
«Aqmola oblysynyń ákimi, fılıal tóraǵasy Ermek Marjyqpaevpen birge «Nur Otan»-nyń saılaýaldy baǵdarlamasyna sáıkes Bulandy aýdanynda salynyp jatqan birqatar kásiporyndarda boldym. Máselen, Makınsk qus fabrıkasyn jańǵyrtý kásiporynnyń óndirisin arttyryp, ónimin eksporttaýdy ulǵaıtýǵa, sondaı-aq qosymsha 700-den astam jańa jumys ornyn qurýǵa múmkindik beredi.
Sodan keıin Makınsk qalasynda «Bota-2015» JShS-nyń qýaty táýligine 600 tonna shıkizatty óńdeıtin jańa maı zaýytynyń qurylysymen tanystym. Investıtsııa kólemi 5 mlrd. teńgeni qurap, 80 jańa jumys ornyn ashady»,-dedi B.Baıbek.
Jalpy, taıaýdaǵy 5 jylda «Nur Otan» agrarlyq sektorda 500 myń adamǵa deıin jumyspen qamtamasyz etý jóninde mindet qoıyp otyr. 2025 jylǵa qaraı aýyl sharýashylyǵynda jalpy ónim kólemin 1,3 ese, eńbek ónimdiligin – 2,5 ese, al eksportty óńdelgen ónimniń úlesin 70%-ke jetkize otyryp, 2 ese ulǵaıtýdy josparlaýda. Bul eldi ózi óndirgen negizgi azyq-túlik taýarlarymen qamtamasyz etedi.
«Sondaı-aq, Kókshetaýda Aqmola, Qostanaı jáne Soltústik Qazaqstan oblystarynda partııanyń saılaýaldy mindetteriniń oryndalýy boıynsha onlaın-formatta keńes ótkizdim.
Oń nátıjelerge qaramastan, jekelegen saılaýaldy ýádeler boıynsha jyl sońyna deıin oryndalmaı qalý qaýpi bar. Bul 60% jaǵdaıda jete qarjylandyrmaýǵa baılanysty. Máslıhattardaǵy fraktsııalarymyzdyń jetekshi rólin eskere otyryp, 3 jyldyq kezeńge arnalǵan jergilikti bıýdjet jobalaryn qaraý kezinde atalǵan máselelerge erekshe nazar aýdarýdy tapsyrdym,-dedi ol.
Sondaı-aq, jekelegen aýdandar men qalalarda jobalyq qujattamanyń daıyn bolmaýyna, jer ýchaskeleriniń, ruqsattardyń jáne t.b. bolmaýyna baılanysty oryndalmaı qalý qaýpi bar. Osy máselelerdiń barlyǵy naqty sharalar qabyldana otyryp, partııa janyndaǵy keńesterdiń talqylaýyna shyǵarylatyn bolady.
Elbasy, partııa Lıderi Nursultan Nazarbaev aıtqandaı, bizdiń negizgi mindetimiz – barlyq saılaýaldy ýádelerdi oryndaý. «Nur Otan» naqty ister partııasy retinde qazaqstandyqtardyń artqan senimin aqtaý úshin qolda bar búkil resýrsyn jumyldyrady.


text:
Iki ýurduň bähbitleri örän möhüm ugurlarda biri-birine laýyk gelyär. Türkmenistan Orsýetden sowa gaz satyn almak isleýän alyjylary gözleýär. Bu ugurda Ukraina häzir köpleriň ünsüni çekýän ýurt.
Ukrainanyň ýolbaşçylary, esasanam prezident Ýuşenko, Türkmen gazyny Orsýetden sowa satyn almagyň mümkin bolan ýollaryny tapmagyň zerurdygyny açyk aýdýar. Hut şonuň üçin-de, Kiýew NABUKKO proýektine gatnaşygyny düýpgöter üýtgetdi.
Owal Ukraina tarapy NABUKKO turbageçirijisi Orsýet gazynyň Ýewropa akdyrylyşyny kemelder öýdýärdi. Bu bolsa şol gazy öz territoriýasy arkaly akdyrýandygy üçin ummasyz girdeji gazanýan Ukraina uruljak göni zarbady. Indi bolsa Kiýewde iň ýokary derejede NABUKKO gaz importyny diwersifikasiýa etmäge ýol açjak we Orsýete elgaramalygy azaltjak proýekt hökmünde garalýar.
Şonuň üçin-de häzir Aşgabatda NABUKKO proýektini goldaýan döwletleriň sanawyna Ukrainany hem goşup bilerler. Garaşylyşy ýaly, prezident Ýuşenko bu meseläni türkmen tarapy bilen has giň görnüşde, ýagny türkmen gazyny 5 ýyl mundan öňküsi ýaly Ukraina akdyrmak baradaky umumy wezipäniň çäginde maslahatlaşar .
Ukraina tarapy taýýar
Azyndan 15 milliard kubmetr türkmen gazyny satyn almaga taýýardygyny eýýäm Kiýew resmi suratda açyk aýdýar. Bu barada Ukrainanyň Aşgabatdaky ilçisi Wiktor Maýko açyk yglan etdi.
Ukrainanyň habar serişdeleriniň maglumatyna görä, eger ýolda ýene-de Orsýet bolmasady, onda bu maksada ýetmek juda ýeňil bolardy. Çünki, ýakyn onýyllykda türkmen gazyny satmak hukugyna resmi suratda Orsýetiň “Gazprom” läheňi eýe.
Ýöne Ukrainaly ekspertler Türkmenistan-Orsýet ylalaşygynyň häzir sorag astyndadygyna ünsi çekýärler. Çünki olaryň arasyndaky dawa netijesinde aprel aýyndan bäri hatda türkmen gazynyň Orsýete akdyrylyşy hem kesildi. Bu bolsa Aşgabadyň mümkinçiligini özboluşly ýagdaýda artdyrýar we Ukraina bilen ylalaşyga ýol açýar.
Häzir Türkmenistan we Ukraina Orsýet bilen gatnaşyklarynda ýeňil bolmadyk döwri başdan geçirýärler. Şonuň üçin-de Aşgabadyň we Kiýewiň “bir çukura tüýkurmegi” aňsat bolar diýip, Ukrainada hasaplanylýar. Şeýle-de hut Kreml bilen oňşuksyzlygyň Kiýewe we Aşgabada berjek goşmaça mümkinçilikleriniň diňe bir gaz pudagyndaky gatnaşyklary ösdürmekde bolmajakdygy barada Ukrainanyň metbugaty dürli pikirleri orta atýar.
Ukrain prezidentiniň sekretariatynyň habaryna görä, Ýuşenko Berdimuhammedow bilen özara gatnaşyklary dürli ugurlar, şol sanda söwda-ykdysady, hatda harby-tehniki ugur boýunça ösdürmek barada gürrüň etmegi planlaşdyrýar. “Eýse, Moskwa bilen gatnaşyklaryň mydama dartgynlydygy Aşgabadyň we Kiýewiň hakyky strategiki ýaranlar bolmagyna itergi bermeýärmi?
Aleksandr Narodetski post-Sowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Yslamçy söweşiji topar “Hezb-e Islami” owgan hökümeti bilen parahatçylyk ugrundaky gepleşiklere başlady.
Meýdan komandiri Gulbuddin Hekmatýaryň ýolbaşçylygyndaky toparyň wekilleri Owganystanda parahatçylyk ugrundaky prosese gözegçilik edýän Parahatçylyk ugrundaky geňeşiň agzalarynyň Kabulda geçirýän konferensiýada peýda boldy.
“Hezb-e Islami” toparyň delegasiýasynyň ýolbaşçysy Karim Amin öz “hoşniýetliliginden” hökümet güýçlerine garşy söweşýän beýleki toparlaryň hem görelde almagyna we parahatçylyk prosesine goşulmagyna umyt bildirdi.
Owganystanyň “Talyban” guramasy bilen güýçli bolmadyk ýaranlykdaky “Hezb-e Islami” toparynyň söweşijileriniň Owganystanyň gündogarynda aktiw hereket edýändigi aýdylýar.
Owganystandaky esasy söweşiji gurama “Talyban” şu aýyň başynda owgan hökümeti bilen göni gepleşiklere gatnaşmakdan ýüz öwürdi.


text:
2021-nji ýyl,
«Türkmenistan – parahatçylygyň
we ynanyşmagyň Watany» ýyly
2021-nji ýylyň 28-29-njy iýunynda BOMKA Maksatnamasynyň 10-njy tapgyrynyň çäklerinde amala aşyryljak çäreleri beýan etmek üçin maslahat duşuşygy geçirildi.
Bu çäre Ýewropa Bileleşiginiň guramagynda sanly wideo aragatnaşyk arkaly geçirildi. Çäräniň esasy maksady Ýewropada Bileleşiginiň BOMKA sebit taslamasynyň çäklerinde serhetleri dolandyrmak boýunça işleri kämilleşdirmek boldy.
Ählumumy durnukly ösüşi gazanmagyň möhüm ugurlarynyň biri hökmünde kesgitlenen «Gender deňligini üpjün etmek we aýallaryň hem-de gyzlaryň hukuklaryny we mümkinçiliklerini giňeltmek» atly 5-nji maksat ýurdumyzyň jemgyýetçilik-syýasy durmuşynyň ähli ugurlaryna gatnaşmakda aýallaryňdyr erkekleriň deň hukuklaryny hem mümkinçiliklerini durmuşa geçirmek bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr. Jemgyýetçilik...Dowamy
Эти слова колыбельной, которую из века в век напевают своим дочерям туркменские женщины, стали путеводной нитью для организаторов конкурса—Союза женщин Туркменистана. Мероприятие под названием «Женщина — творец красоты и изящества» состоялось в Центре общественных организаций. Конкурс проходил среди народных мастериц национальной...Dowamy
© TÜRKMENISTANYŇ ZENANLAR BIRLEŞIGINIŇ MERKEZI GEŇEŞI zenan.gov.tm 2012-2021 Email: tzb@online.tm


text:
Temirtaýda jastar tóbelesti
TEMІRTAÝ. QazAqparat – Temirtaýda jastar tóbelesti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Áleýmettik jelilerde jastar arasyndaǵy tóbeles týraly vıdeo tarady.
Kadrda er adam polıtsııa shaqyramyn dep aıqaılaıdy.
Alaıda, tártip saqshylarynyń aıtýynsha, bul oqıǵa boıynsha eshqandaı shaǵym kelip túspegen.
Temirtaý qalasynyń polıtseıleri tóbeleske qatysýshylardyń birin ustaǵanyn aıtty.
«Qazirgi ýaqytta Temirtaý qalasy PB Starorod polıtsııa bóliminde QR QK 293-baby 2-bóligi boıynsha qylmystyq is tirkeldi. Jedel is-sharalar ótkizý barysynda tóbeleske qatysty 16 jastaǵy jigit ustaldy. Ol kinásin tolyq moıyndady. Janjaldyń qalǵan qatysýshylary men oqıǵanyń mán-jaıy anyqtaýda», - dedi Qaraǵandy oblysy PD baspasóz qyzmeti.


text:
TDHÇMB-de bahasy ABŞ-nyň 3,2 million dollaryndan gowrak geleşikler baglaşyldy
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynda 291 geleşik hasaba alyndy.
Daşary ýurt puluna Türkiýäniň, Azerbaýjanyň we Gyrgyzystanyň iş toparlary pagta ýüplügini we beýleki önümleri satyn aldylar.
Beýik Britaniýanyň, Birleşen Arap Emirlikleriniň we Gazagystanyň telekeçilerine milli manat serişdelerine pagta ýüplügi ýerlenildi. Geleşikleriň bahasy 46 million 400 müň manada deň boldy. Şeýle hem ýerli telekeçiler içerki bazar üçin elde dokalan haly önümlerini satyn aldylar.
Mundan başga-da milli manat serişdelerine we daşay ýurt puluna portlandsement, aýna listleri we nebit himiýa önümleriniň birnäçe görnüşleri ýerlenildi.


text:
«Bagtyýarlyk döwrüniň türkmen sporty»
Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň Sergiler jaýynda 2020-nji ýylyň mart aýynyň 16-syna «Bagtyýarlyk döwrüniň türkmen sporty» atly sergisi açyldy. Sergide bu ýokary okuw mekdebiniň zehinli talyplarynyň nakgaşlyk, grafika, heýkeltaraşlyk, amaly-haşam sungaty, binagärlik we dizaýn eserleri görkezilýär.
Döwrüň sesine ses goşýan şekillendiriş sungatynyň ýaş wekilleri türkmen sportunyň ösüşini, türgenleriň gazanýan ýeňişlerini, sportuň adam saglygyna uly peýdasynyň bardygyny wasp edýän ajaýyp eserleri döredýärler. Ol ajaýyp eserler bolsa her bir tomaşaçyda uly gyzyklanma we täsir döredýär.
Ýaş suratkeş talyplar Eziz Kakabaýewiň «Küşt», Yhlas Allanazarowyň «Awiasport», Bagtyýar Begsähedow «Konkur», Agaberdi Rejepowyň «Türgenler», Bally Öräýewiň «Küşt çemionynyň stoly» we beýlekileriň nakgaş taslamalarynyň gözleg işlerinde türkmen sportunyň waspy beýan edilýär. Şeýle hem sergide grafik işleri bilen maksada okgunlykly çemeleşen talyplardan Güljahan Garaýewanyň «Owlak gapdy», Ogulnur Poladowanyň «Küşt», Rejep Garaýewiň «Buýsançly ýeňiş», Maýsa Amangylyjowanyň «Hokkeý» atly gözleg taslamalaryny belläp geçmäge mynasypdyr.
Sergide dizaýn gözleg taslamalary hem şowly çykypdyr. Jahan Atdaýewanyň «Sagdynlygyň mekany», Jemal Goçgulyýewanyň «Çapyksuwarla», Arslan Çerkezowyň «Futbol», Şyhy Öwülýagulyýewiň «Bagtyýarlygyň mekany» atly dizaýn taslamalarynda täzeçillik, döwrebaplyk duýulýar.
Zehinli talyplaryň ýerine ýetiren gözleg taslamalarynda eziz Watanymyzyň sport äleminde gazanan üstünlikleri, adamlaryň şadyýanlygy, gözel tebigatymyz beýan edilýär. «Bagtyýarlyk döwrüniň türkmen sporty» atly döredijilik serginiň dowamy 2020-nji ýylyň sentýabr aýynda hem geçirilýär. Geljekki sergide gutarnykly, many-mazmuna baý taslamalar bilen ýaş suratkeş talyplar öz eserlerini tomaşaçylara görkezerler.


text:
Soňky günlerde futbol älemini Messiniň Barselonadan gaýdyp, PSŽ-niň düzümine goşulmagy bilen baglanyşykly habarlar bezeýär. Eýsem Barselona topary ýa-da La Liga dünýäniň super ýyldyzyny elinden gidermek bilen nähili ýitgilere sezewar bolar. Mundan 3 ýyl ozal Real Madrid we La Liga dünýäniň başga bir super ýyldyzyny – Kristiano Ronaldony hem ellerinden gideripdiler. Şonda Real hem-de La Liga maliýe babatda käbir ýitgilere sezewar bolupdy.
Messiniň gitmegi Barselona üçin meýdançanyň içinde hem daşynda uly ýitgilere sezewar bolar diýmekdir. “Brand Finance” şereketiniň habar bermegine görä, Messiniň gitmegi Barselona brendiniň gymmatyny 11 göterim pese düşürer. Bu bolsa “Barselonanyň” 2021-nji ýyldaky degeriniň 137 million ýewro azalmagy diýmekdir. 2018-nji ýylda Ronaldo Realdan gidende, klubuň brend gymmaty 19 göterim pese gaçypdy. Mundan başga-da katalonlarda forma satuwy we klubuň beýleki önümleriniň satuwy azalyp, 77 million ýewrolyk ýitgi çekmegine garaşylýar.
Şeýle-de La Liga we El Klasikonyň abraýynyň azda-kände peselip, tomaşaçy sany azalar diýlip çaklanylýar.


text: Hepdäniň ýekşenbe güni super ýyldyz Lionel Messiniň Barselona günleri, katalonlardaky başdan geçirmesi resmi ýagdaýda tamamlandy. PSŽ bilen 2+1 ýyllyk şertnama baglaşan Messiniň Le Parisien gazetiniň habaryna görä, ýyllyk takyk aýlygy 41 million ýewro bolar. Goşmaçalar bilen bir hatarda Messi PSŽ-den ilkinji iki ýylynda 120 million ýewrodan köp hak alar. Neýmaryň 10-njy belgili köýnekçesinden ýüz öwrüp, özüniň karýerasyndaky ilkinji belgili köýnekçesini, ýagny 30-njy belgini saýlan Messi PSŽ-de eýýäm goýdy. PSŽ-li tarapdarlar Messiniň 30-njy belgili bahasy 108 ýewro deň bolan köýnekçesiniň müňlerçesini 20 minutda satyn alyp tüketdiler. Bu barada Daily Star gazeti habar berýär.


text:
2020 jylǵy 27 qarashada Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti kúni merekesi qarsańynda Qostanaı oblysy ákimdigi tilderdi damytý basqarmasynyń basshysy G. E. Mendekınovanyń «JASTAR – MEMLEKETTİK TİLDİŃ TİREGİ» atty óńirdegi belsendi jastarmen kezdesýi Online formatta ótti. Atalǵan is-shara barysynda ár salada qyzmet atqaryp júrgen jastarymyz óz oılarymen bólisti.
Qostanaı oblysynyń polısıa departamentiniń ınjeneri Kıra Gartman óziniń memlekettik tildi qalaı jetik meńgergeni týraly baıandasa, Rýdnyı qalasynyń B. Maılın atyndaǵy metep-gımnazıasynyń muǵalimi Súleımen Keýlhosov tilderdi úıretýdi mektep qabyrǵasynda keńinen nasıhattaý týraly aıtyp berdi. Qostanaı aýdany ákimdiginiń ishki saıasat bóliminiń jetekshi mamany Dinmuhammed Ahmetbek elimizdegi til saıasatyna qatysty óz pikirin bildirse, Lısakov qalasy «Aksent» teleradıokompanıasynyń tilshisi Janar Qashqynbaeva memlekettik tildi BAQ arqyly kópshilikke nasıhattaý týraly aıtty. Arqalyq qalasy N. Quljanov atyndaǵy Torǵaı gýmanıtarlyq kolejiniń stýdenti Lúbov Vaseskaıa óz oı-pikirin qazaq tilinde erkin jetkizip, jastarǵa úlgi kórsetti. Sarykól aýdandyq tilderdi oqytý ortalyǵynyń oqytýshysy, jas maman Bolat Nábı jańa álipbıdi kópshilikke túsindirý jumystary týraly keńinen baıandap berdi.
Kezdesý sońynda basqarma basshysy Mendekınova Gúljan Ermashqyzy birqatar belsendi jastarǵa alǵyshattar tabystady.


text:
22.12.2020
Cybersquatting (kiberskwotting, domenleri ele almak) — hyýanatçylykly peýdalanmak ýa-da gaýtadan satmak maksady bilen korporatiw markalaryň, meşhur internet saýtlaryň ýa-da belli bir söwda belgileriň atlaryna ýazylyşyna meňzeş dürli domen atlaryny bellige almak arkaly internetde girdeýji gazanmak boýunça usullaryň biridir.
Şeýle görnüşli domenleri eýelemegi, kanun tarapdan şol internet saýtlaryň we domen atlaryň hakyky eýelerinden, söwda belliklerden, täze kompaniýalardan belli bir mukdarda töleg talap etmäge mümkinçilik berýär. Bolmasa-da, şol internet saýtlaryň we domen atlaryň meşhurlygyndan peýdalanyp, tötänleýin gelýänleriň (nädogry adrese gelenleriň) köp bolmagy sebäpli, şol ele alynan internet saýtlarda ýerleşdirilen mahabatlardan girdeýji gazanyp bilerler.
Kiberskwottingyň görnüşleri
Ele salynan internet saýtlaryň ulanyş görnüşleri kiberskwotteryň maksatlaryna we işleýän ugruna bagly bolýar:
• Marka kiberskwotting. Bu ugur kompaniýalaryň atlary, söwda bellikleri, meşhur atlary, başgaça aýdylanda kanun bilen goralýan şahsylaşdyrma serişdeleri bilen bagly domenleri bellige almakda esaslanýar.
• Taýpskwotting. Bu prinsip, köp sanly traffikly domen atlarynyň ýazylyşyna ýakyn internet saýtlary bellige alynmakda esaslanýar, takyk salgysyny girizeniňizde ulanyjynyň ýalňyşlyklaryny hasaplaýar. Mysa üçin, esasy internet saýtynyň domen ady www.example.com ýalnyşlykly ýazylyp www.exampl.com internet saýtyna ulanyjyny ugrukdyryp biler. Ýazylyşy asyl internet saýta meňzeş bolan saýtda düýbünden islendik mahabat ýerleşdirip bilýärler.
• Gorama kiberskwottingy. Web sahypanyň hakyky eýesi, öz sahypasynyň asyl adyna meňzeş, manysy bir bolan sözli hem semantik baglanşykly domen atlaryny özbaşdak bellige alýar. Muny kiberskwotterlardan özüni we öz web sahypasyny goramak we howpsuzlygy üçin edilýän zerur çäresi bolýar. Mundan başga-da, birnäçe domeniň eýesi bolmak bilen, eýesi olary müşderileri ikinji sahypalardan esasy sahypa ugrukdyrmak üçin netijeli ulanyp biler.
Kiberskwottingyň hereketleriniň maksady
Asyl internet saýtlaryň ýa-da söwda bellikleriň hakyky eýelerine haýýarlyk etmek we talamak maksady bilen domen atlaryny bellige alýan adama kiberskwotter diýilýär. Ele alynan saýtlarda kompaniýanyň özi we işi barada negatiw maglumatlary ýerleşdirip, abraýyny bozup, bäsdeşleriniň mahabat önümlerini ýerleşdirip biler.


text:
2 Milletler näme üçin gaharlanýar?Halklar näme üçin biderek zatlar hakda oýlanýar?+2 Ýer ýüzüniň patyşalary baş galdyrýar,Hökümdarlary maslahat edip+,Ýehowa we onuň saýlanyna*+ garşy çykýar.3 Olar: «Bize salnan gandaly döweliň,Ýüpüni üzüp taşlalyň!» diýýärler.4 Göklerde oturan olaryň üstünden güler.Ýehowa olary ýaňsylar.5 Olar bilen gazaply gepleşer,Gazap ody bilen gorkuzar.6 Ol: «Mukaddes dagym Sionda+Patyşamy belledim»+ diýer.7 Men Ýehowanyň permanyny yglan edeýin.Hudaý maňa şeýle diýdi: «Sen meniň oglum+,Şu gün seniň ataň boldum+.8 Isleseň, milletleri miras goýaýyn,Ýer ýüzüni ygtyýaryňa bereýin+.9 Olary demir hasa bilen döwersiň+,Küýze ýaly çym-pytrak edersiň»+.10 Indi bolsa, eý patyşalar, akylyňyza aýlanyň!Eý ýer ýüzüniň kazylary, terbiýäni kabul ediň!11 Ýehowadan gorkuň, oňa gulluk ediň,Çuňňur hormat goýuň, şatlanyň.12 Ogluny hormatlaň*+, ýogsam Alla gazaplanar,Ýoluňyzda heläk bolarsyňyz+.Sebäbi Allanyň gahary tiz tutaşýandyr.Hudaýy pena edinen bagtlydyr!
Çykgytlar
^ Ýa-da: Mesihine. Sözme-söz: ýag guýup bellänine.


text:
A witamini köp bolan käşir, B, C, D we E witaminlerine-de örän baýdyr. Şeýle hem düzüminde karotin, şeker we fosfor bar. A witamini we bol witaminleri bilen bagyry güýçlendirýär. Ýürek keseli we ateroskleroz bilen kesellänler iýmek maslahat berilýär. Nahar arasynda 1-2 ownuk käşir iýmek doýmak duýgusyny üpjün edýär. Bagyr funksiýalaryny gorap saklamakda iýmit siňdiriş ulgamyna örän täsirli. Derini janlandyrýar we owadanlaşdyrýar. Käşir şiresi içip, garramakdan gelýän agyrylary we agyrylary azaldyp bilersiňiz. A witaminiň tebigy çeşmesi bolany üçin, göz saglygyny gowulaşdyrýar we görüş. Süňk bozulmalaryna we osteoporoza garşy täsirli. Kaliý we süýüm düzümi bilen holesterine we gipertoniýa garşy göreşýär. Öt haltasyny we bagyr fermentlerini kadalaşdyrmakda örän täsirli. E witamini bilen rak keseliniň döremeginiň öňüni alýar. Öýjükleriň zaýalanmagynyň öňüni alýar. Garrylygy haýalladýar.
Çeşme:centralhospital.com
Gülnabat SAPAROWA
Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň talyby


text: 37 Hizkiýa patyşa muny eşidende ýakasyny ýyrtyp, egnine jul* geýdi we Ýehowanyň öýüne gitdi+.2 Soňra ol baş wezir* Alyýakymy, Şebna kätibi we ýaşuly ruhanylary Amozyň ogly Işaýa pygamberiň+ ýanyna iberdi, olaram jul geýipdi.3 Olar Işaýanyň ýanyna baryp şeýle diýdiler: «Hizkiýa şeýle diýýär: „Biz kyn güne düşdük, kemsidildik*, masgara bolduk. Şu wagt biziň ýagdaýymyz burgusy tutup, çagasyny dogurmaga ysgyn-mydary galmadyk aýalyňka meňzeýär+.4 Assiriýa patyşasynyň iberen baş şerapçysy* Biribaryň üstünden gülýär+. Goý, Ýehowa Hudaý onuň sözlerini eşitsin. Goý, Ýehowa Hudaý oňa jeza bersin. Sen bolsa aman galanlar+ üçin dileg et“»+.5 Emeldarlar Hizkiýa patyşanyň sözlerini Işaýa pygambere gürrüň berdiler+.6 Işaýa pygamber şeýle jogap berdi: «Gidiň-de, hökümdara Ýehowanyň şu habaryny aýdyň: „Assiriýa patyşasynyň geňeşçileri*+ maňa dil ýetirdi, olaryň sözlerinden gorkma+.7 Men Assiriýa patyşasynyň ýüregine bir pikir guýaryn. Ol bir habar eşidip, ýurduna dolanar+. Ony öz ýurdunda gylyçdan geçirderin“»+.8 Assiriýa patyşasy Lakyşdan gidip, Libna çozdy. Baş şerapçy muny eşidip, patyşanyň ýanyna gitdi+.9 Assiriýa patyşasyna: «Efiopiýa patyşasy Tirkahan bize garşy söweşe çykdy» diýip habar berdiler. Şonda ol Hizkiýanyň ýanyna ýene-de çaparlaryny ýollap+, şeýle diýdi:10 «Ýahuda patyşasy Hizkiýa aýdyň: „Sen Hudaýyňa bil baglama, „Iýerusalim Assiriýa patyşasynyň eline berilmez“ diýen sözlerine aldanma+.11 Assiriýa patyşalarynyň ähli ýurtlary weýran edendigini bilýänsiň+. Indi gel-gel sen halas bolaryn öýdýäňmi?12 Ata-babalarym birgiden halklary ýok etdi, taňrylary olary halas edip bildimi?+ Gozan, Haran+, Resep we Telasarda ýaşan Erem halky nirede?13 Hamatyň, Arpatyň patyşalary, Separwaýym+, Hena we Ywah şäherleriniň patyşalary nirede?“»14 Hizkiýa habarçylaryň elinden hatlary alyp okady. Soňra ol Ýehowanyň öýüne baryp, hatlary Ýehowanyň öňünde açyp goýdy+.15 Hizkiýa Ýehowa şeýle doga etdi+:16 «Ysraýyl Hudaýy, Serkerdebaşy+ Ýehowa! Sen keruplaryň üstünde* tagtda otyrsyň. Sen bütin ýer ýüzündäki patyşalyklaryň ýeke-täk hak Hudaýysyň. Ýeri-gögi ýaradan sensiň!17 Ýehowa, ýalbarýaryn, dogamy diňle!+ Ýehowa, nazar sal!+ Ýa Biribar, Sanheribiň seni ýaňsylap aýdan sözlerini eşit!+18 Ýehowa, Assiriýa patyşalary hem öz ýurduny, hem beýleki ýurtlary derbi-dagyn etdiler+.19 Olaryň taňrylaryny-da otda ýakdylar+, aslynda, olar hudaý hem däldi, ynsan eliniň işidi+, agaçdan we daşdan ýasalan butlardy. Şonuň üçin olar ýok edildi.20 Ýehowa Hudaýymyz, bizi Assiriýa patyşasynyň elinden halas et! Ýehowa, goý, ýer ýüzüniň ähli patyşalyklary seniň ýeke-täk Alladygyňy bilsinler!»+21 Amozyň ogly Işaýa pygamber Hizkiýa şeýle habar ýollady: «Ysraýyl Hudaýy Ýehowa şeýle diýýär: „Assiriýa patyşasy Sanherip hakda eden dogaňy eşitdim+.22 Ýehowa oňa şeýle diýýär:„Sion gyzy seni kemsidip, üstüňden gülýär.Iýerusalim gyzy saňa seredip, başyny ýaýkaýar.23 Sen kimi kemsidýärsiň?+ Kime dil ýetirýärsiň?Kime haýbat atýarsyň?+Kime göwnüýetmezçilik edýärsiň?Ysraýylyň Mukaddes Hudaýynamy?+24 Emeldarlaryňy iberdiň.Ýehowanyň üstünden gülüp şeýle diýdiň+:„Birgiden söweş arabam bilen,Daglaryň depesine çykaryn+.Liwanyň aňry çetine baryp ýeterin.Beýik kedr agaçlaryny, owadan arça agaçlaryny çaparyn.Belent daglaryna çykaryn, gür tokaýlaryna bararyn.25 Guýular gazyp, olardan suw içerin.Müsüriň çeşmelerini dabanym bilen guradaryn“.26 Sen näme eşitmänmidiň?Muny gadym günlerde ýüregime düwüpdim,Birmahallar niýet edipdim+.Indi bolsa amala aşyraryn+.Sen galalary weýran edip, harabaçylyga öwrersiň+.27 Olaryň ilaty güýçden gaçarlar,Gorkup, masgara bolarlar.Sähradaky ot-çöpe dönerler.Gündogardan öwüsýän ýeliň howruna guran üçekdäki ot kimin bolarlar.28 Seniň her ädimiňi*+,Maňa gaharlanýandygyňy gowy bilýärin+.29 Gahar+ bilen turzan gopgunyň gulagyma gelip ýetdi+.Burnuňa çeňňek ildirip, agzyňa agyzzyryk geýdirip+,Seni gelen ýoluň bilen yzyňa ugradaryn“.30 Hizkiýa, seniň üçin şeýle alamat bolar: şu ýyl öz-özünden biten hasyly iýersiňiz, indiki ýyl bolsa ýere gaçan dänelerden gögeren gallany iýersiňiz. Üçünji ýyl tohum sepip, hasyl alarsyňyz we üzüm agaçlaryny oturdyp, miwesini iýersiňiz+.31 Ýahuda halkynyň halas bolanlary we aman galanlary+ kök urup, miwe berer.32 Sebäbi aman galanlar Iýerusalimden, halas bolanlar Sion dagyndan çykyp gaýdarlar+. Serkerdebaşy Ýehowa muny höwes* bilen amala aşyrar+.33 Ýehowa Assiriýa patyşasy hakda şeýle diýýär+:„Ol şähere girmez+,Ok hem atmaz.Galkany bilen söweşe çykmaz,Gabaw depelerini galdyrmaz+.34 Ol gelen ýoly bilen yzyna gider.Şähere aýagyny-da basmaz“. Muny Ýehowa aýdýar.35 „Öz adymyň+ we gulum Dawudyň hatyrasyna+,Şäheri gorap+, halas ederin“».36 Ýehowanyň perişdesi gelip, assiriýalylaryň düşelgesinde 185 000 esgeri öldürdi. Adamlar irden turup görseler, duşmanlaryň ählisi gyrlypdyr+.37 Şonda Assiriýa patyşasy Sanherip Ninewiýa+ dolanyp, ýurdunda galdy+.38 Ol öz taňrysy Nisrohyň buthanasynda sežde edip durka, ogullary Adrammälik bilen Şareser ony gylyçdan geçirdiler+. Olar Ararat ýurduna+ gaçyp gitdiler. Sanheribiň ýerine ogly Esarhadon+ patyşa boldy.


text:
Eýrandaky saýlawlardan soňraky wakalar
Eýranyň esasy kanuny goraýjy geňeşi, 12-nji iýunda prezidentlige geçirilen saýlawlaryň ýatyrylmajakdygyny mälim etdi. Saýlawlaryň gaýtadan geçirilmegi boýunça protestlere çykan oppozisiýa bolsa muny talap etýär. Döwlet eýeçiligindäki Press TV-niň, geňeşiň wekili Abbas Ali Kethudaýiýe salgylanyp mälim etmegine görä, ýatyrar ýaly saýlawlarda uly bir galplyk bolmandyr. Şol bir wagtyň özünde, BMG-niň baş sekretary Ban Ki Mun, tutha-tutluklaryň, haýbatlaryň we protestçilere garşy güýç ulanmagyň bes edilmegine gyssagly çagyryş etdi.


text:
Web analitikasynyň işewürlikdäki orny, analitikanyň görnüşleri we dürli usullary nähili ulanmalydygyny öwreniň.
Okuw dürli seljeriş görnüşlerini, olaryň ulanylyşyny goşmak bilen web derňewiniň esaslary bilen başlar we esasy ugurlary doly öwrenmek bilen dowam ediler. Analitikanyň guramalar we şahsyýetler üçin artykmaçlyklaryna köp üns berler.
Üstünlikli onlaýn iş alyp barmak köplenç web analitikasyny gowy bilmekligi talap edýär we bu ýerde mowzuklara we netijelere baha bermek üçin käbir möhüm prosesler bilen tanyşarsyňyz. Mundan başga-da, web seljeriş endikleri önümiňizi ýa-da işiňizi yzygiderli ösdürmäge kömek edip biler.
Web analitikasynyň güýjüni öwreniň
Web analitikasyny ulanmagyň täsirli usullaryny taparsyňyz, segmentasiýa we bahalandyrma ýaly düşünjeleri öwrenersiňiz we baha beriş meýilnamasyny döretmek üçin bäş ädim öwrenersiňiz. Şeýle hem, maksatlary, netijeleri kesgitlemek we yzygiderli gowulaşmak ýaly üstünlikli onlaýn işewürligi gurmak bilen baglanyşykly prosesler barada öwrenersiňiz.
Google Analytics-i ulanmagyň esaslaryny öwreniň
Okuw gutarandan soň, web analitikasynyň iş gurşawynda, esasanam täze başlanlar üçin Google Analytics bilen ulanylyşyny öwrenersiňiz. Dürli işewürlik meselelerini çözmek üçin Google web analytics nähili ulanmalydygyny öwrenersiňiz.
Kursa ýazylmak üçin: https://www.futurelearn.com/courses/digital-skills-web-analytics


text:
TÜRKMENISTANYŇ MAZARI-ŞERIFDÄKI BAŞ KONSULY BALH WELAÝATYNYŇ ÝOLBAŞÇYSY BILEN DUŞUŞYK GEÇIRDI
Şu gün, 18-nji awgustda Türkmenistanyň Mazari-Şerif şäherindäki Baş konsuly «Таliban» hereketiniň Balh welaýatyndaky wekilhanasynyň ýolbaşçysy bilen duşuşyk geçirdi.
Oňyn hem-de işjeň ýagdaýda geçen duşuşygyň dowamynda Türkmenistanyň konsullyk edarasynyň Owganystanyň demirgazyk welaýatlarynda öz işini amala aşyrmagy bilen bagly bolan anyk meseleleriň ençemesi ara alnyp maslahatlaşyldy.
Şunlukda iki ýurduň halklarynyň arasyndaky gatnaşyklaryň doganlyk häsiýete eýe bolup, dostluk hem-de hoşniýetli goňşuçylyk ýörelgelerine esaslanýandygy bellenilip geçildi.
Türkmenistanyň DIM-niň Metbugat gullugy


text:
Elimizdiń eń úzdik ustazyn anyqtap, ony qoldaý, pedagog mártebesin kóterý maqsatynda baıqaý jarııalandy. Jobanyń jeńimpazyna 1 mln dollar turatyn «Qazaqstan muǵalimi» ulttyq syılyǵy taǵaıyndalady.
Atalǵan jobaǵa bastamashy bolyp otyrǵan – Qoǵamdyq mańyzdy jobalardy damytý qory. Al Samruk-Kazyna Trust áleýmettik jobalardy damytý qory «Samuryq-Qazyna» AQ kompanııalar tobynyń atynan bas seriktes retinde bastamaǵa qoldaý kórsetpek.
Qoǵamdyq mańyzy bar bastamalardy damytý qorynyń tóraǵasy Ermek Májıtov:
– «Álem muǵalimi» jahandyq syılyǵy – 1 mln dollarlyq júlde qory bar Nobel syılyǵynyń balamasy. 2019 jyly Qoǵamdyq mańyzy bar bastamalardy damytý qorynyń quryltaıshysy Álııa Nazarbaevanyń bastamasymen jahandyq syılyqtyń uıymdastyrýshylarymen memorandýmǵa qol qoıyldy, onyń aıasynda «Qazaqstan muǵalimi» ulttyq jobasy usynyldy. Joba pedagogter eńbeginiń bedelin, mártebesin arttyrý, sondaı-aq jahandyq deńgeıge shyǵarýdy kózdeıdi. Bizdiń ustazdarymyz álemdik syılyqtarǵa, dúnıejúzilik deńgeıde tanylýǵa laıyqty. Muǵalimderden ótinimderdi qabyldaý sáýir aıynan 15 tamyzǵa deıin jalǵasady. Árbir muǵalim osy jobaǵa óz betinshe qatysa alady, óz ótinimderin mektep ákimshiliginiń sheshiminsiz nemese qatysýynsyz, bólim nemese bilim basqarmasy nemese Bilim mınıstrligi tarapynan berilgen usynymdarsyz bere alady. Iаǵnı ár muǵalim teń jaǵdaıda qatysa alady, – dedi.
Spıker E.Májıtovtiń málimdeýinshe, táýelsiz sýdıalar Akademııasynyń kómegimen top-50 muǵalim iriktelip alynady, sodan keıin 10 fınalıst anyqtalady, olar 24 qyrkúıekte Almaty qalasynda ótetin marapattaý rásimine shaqyrylady. Jeńimpazdar men 10 fınalıst «Álem muǵalimi 2022» jahandyq syılyǵynyń nomınanty atanady.
Azamattyq bastamalardy qoldaý ortalyǵynyń Basqarma tóraǵasy Lıma Dıas «Qazaqstan muǵalimi 2021» ulttyq syılyǵy aıasynda úkimettik emes uıymdarǵa 30 shaǵyn grant (árqaısysy 1,2 mln teńge mólsherinde) usynatynyn jetkizdi.
– Bizdiń basty mıssııamyz – azamattyq qoǵamdy damytýǵa járdemdesý. 2016 jyly qurylǵan sátten bastap Ortalyq túrli áleýmettik baǵyttar boıynsha 300-den asa granttyq jobalardy iske asyrdy, onyń ishinde bilim berý salasyna qatysty áleýmettik jobalar da bar. «Qazaqstan muǵalimi» ulttyq syılyǵyn ótkizý sheńberinde barlyq múddeli taraptarǵa bilim berý prosesteri men óskeleń urpaqty tárbıeleýdegi áleýmettik mańyzy bar problemalardy anyqtaýǵa, ony sheshýdiń joldaryn pedagogterdiń tikeleı qatysýymen ázirleýge múmkindik beriledi. Pedagogıkalyq qoǵamdastyq pen azamattyq qoǵamnyń, ıaǵnı úkimettik emes uıymdardyń birlesken tıimdi jumysy bolmasa, mundaı máselelerdi tolyqqandy sheshý múmkin emes. Osyǵan baılanysty jańa ıdeıalar men bastamalardyń serpinin ilgeriletý maqsatynda Ortalyq Samruk Kazyna Trust áleýmettik jobalardy damytý qory men Qoǵamdyq mańyzy bar bastamalardy damytý qorynyń qoldaýymen úkimettik emes uıymdarǵa 30 shaǵyn grant (árqaısysy 1,2 mln teńge mólsherinde) usynady, – dedi L.Dıas.
Ortalyq ókiliniń aıtýynsha, shaǵyn granttar jobaǵa qatysýshy muǵalimderdiń bilim berý prosesin, oqytý jaǵdaılaryn jaqsartý jáne eldiń shalǵaı aýdandaryndaǵy aýyldyq mektepterdegi oqýshylardyń bilimin jan-jaqty damytý jónindegi bastamalaryn iske asyrýǵa baǵyttalady. Shaǵyn granttardy 2021 jyldyń qyrkúıek-jeltoqsan aralyǵynda júzege asyrý josparlanýda. Operator retinde Ortalyq shaǵyn granttar berý úshin ÚEU arasynda konkýrs ótkizedi, sondaı-aq jobaǵa qatysýshy pedagogtermen birlesip granttardyń iske asyrylýyna monıtorıng júrgizedi. Jobalardyń iske asyrylý barysy Ortalyqtyń ınternet-resýrstarynda jarııalanyp, nátıjeleri qorytyndy eseptik is-sharada usynylady.
Bilim jáne ǵylym mınıstrligi janyndaǵy Mektepke deıingi jáne orta bilim berý komıteti tóraǵasynyń orynbasary Jomart Qarambaev «Qazaqstan muǵalimi» ulttyq baıqaýynyń ótkizilýi vedomstvo tarapynan qoldaýǵa ıe bolyp otyrǵanyn jetkizdi.
– Mınıstrlik konkýrstyń barlyq kezeńin uıymdastyrýǵa jáne ótkizýge qoldaý kórsetedi, sondaı-aq konkýrstyń saltanatty jabylý rásimine vedomstvo ókilderi qatysady. Qazirgi kezde barlyq bilim berý uıymy osy konkýrs týraly pedagogter arasynda túsindirý jumystaryn júrgizip jatyr, – dedi ol.
Eske sala keteıik, baıqaýǵa qatysý úshin www.teacherprize.kz saıtyna kirip, ótinim berý kerek.
Aqtaýda er adam bıikten qulap mert boldy
Aımaqtar • Búgin, 10:53
Qazaqstanda 1,4 mln adam tumaýǵa qarsy ekpe saldyrdy
Medısına • Búgin, 10:43
Qasym-Jomart Toqaev qutqarýshylardy kásibı merekesimen quttyqtady
Prezıdent • Búgin, 10:35
Toǵjanov vaksınasııa qarqynyn keshiktirgen basshylarǵa shara qoldanýdy usyndy
Úkimet • Búgin, 10:33
Atyraýlyq sheneýnikke qatysty tergeý júrip jatyr
Aımaqtar • Búgin, 10:25
Shymkenttik nysana kózdeýshiler halyqaralyq týrnırde júldeger atandy
Sport • Búgin, 10:17
Asqar Mamın ákimderge jumystaryn jandandyrýdy tapsyrdy
Úkimet • Búgin, 10:08
Koronavıýrs báseńdep kele jatqan elderdiń qataryndamyz – Alekseı Soı
Koronavırýs • Búgin, 10:03
«Aýyl – El besigi» jobasy qalaı júzege asyrylyp jatyr?
Qazaqstan • Búgin, 09:57
Latvııada koronavırýs órship tur
Álem • Búgin, 09:48
Qylmyskerdiń ultyn kórsetken BAQ jazalanýy múmkin
Álem • Búgin, 09:41
Qazaqstanda karantındik shekteýler jeńildeıdi
Koronavırýs • Búgin, 09:33
Qoqys jáshiginen tabylǵan sábıdiń anasy ustaldy
Aımaqtar • Búgin, 09:28
Sıngapýr týrıster úshin shekarasyn ashty
Álem • Búgin, 09:23
Sport • Búgin, 09:11
Bárimiz bir aspannyń astyndamyz
О́ner • Búgin, 09:10
Aımaqtar • Búgin, 09:08
Shotlandııada jarylystan eki turǵyn úı qırady
Álem • Búgin, 09:08
Aımaqtar • Búgin, 09:07
Medısına • Búgin, 09:05
Uqsas jańalyqtar


text:
Selälik. Daň bilen agzyňy beklemek üçin selälik edinmek sünnetdir. Selälik iýmek adama güýç-kuwwat berýär. Pygamberimiz Muhammet aleýhissalam bu mesele bilen baglanşykly hadysynda: “Selälige turuň. Sebäbi…View More Orazanyň sünnetleri
Tag: sünnet
Juma namazy
Pygamberimiz Muhammet aleýhissalam juma gününiň ähmiýetlidigini, juma namazyny okamagyň sogabynyň köpdügini hadyslarda belläp geçýär.Juma namazynyň parz bolmagynyň şertleri 1.Erkek adam bolmaly. Juma namazy zenanlara parz…View More Juma namazy
Oraza aýynyň ähmiýeti
Pygamberimiziň hadyslarynyň birnäçesinde orazanyň adamzady ruhy taýdan terbiýelemegiň iň täsirli ýoly bolan sabyr etmek endigine öwrenişjekdigi barada mälim edilýär. Şonuň üçin hem şol hadyslarynyň birinde:…View More Oraza aýynyň ähmiýeti


text:
I. Türkmenistanyň şu kanunçylyk namalaryna üýtgetmeleri girizmeli:
Türkmenistanyň Eýran Yslam Respublikasyndaky Ilçihanasy şanly senelere bagyşlanan tegelek stol geçirdi
22.10.2021
Türkmenistanyň Prezidenti Durnuklaşdyryş gaznasynyň serişdelerini maýa goýum hökmünde gönükdirmegiň Tertibi tassyklady
22.10.2021
Türkmenistanyň 2021-2025-nji ýyllar üçin Aral milli maksatnamasy hem-de şu maksatnamany amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirmeli çäreleriň meýilnamasy tassyklanyldy
22.10.2021
Ýurdumyzyň wekiliýetiň agzalary Eýran Yslam Respublikasynyň Tähran şäherinde gulluk iş saparynda bolar
22.10.2021
Şugundyryň bol hasyly ýetişdirildi
22.10.2021
Nury Halmämmedowyň sazlary konserwatoriýada
22.10.2021