text:
Ysraýylyň premýer-ministri Benjamin Netanýahu Palestina bilen gatnaşyklaryň gaýtadan ýola goýulmagynyň Ysraýylyň “iňňän wajyp strategik bähbidi” bolup durýandygyny aýtdy.
Netanýahu ysraýyllylaryň we palestinalylaryň arasyndaky konfliktiň soňuna çykmaga synanyşmagyň “özi-de möhümdir” diýip, öz beýannamasynda belledi. Onuň sözlerine görä, Palestina bilen ylalaşyga gelinmegi Ysraýylyň Eýrandan we Siriýadan gelýän howplara garşy durmaga kömek berer.
Netanýahunyň bu beýannamasy onuň ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerriniň anna güni eden çykyşyna ilkinji reaksiýa boldy. Kerri Ysraýylyň we Palestinanyň göni gepleşiklere dolanmaga taýýardygyny mälim edipdi.
Taraplar arasyndaky parahatçylykly gepleşikler Ysraýylyň Günbatar Kenarda we Gündogar Ierusalimde ýaşaýyş nokatlaryny gurup başlamagy sebäpli 2010-njy ýylda bes edilipdi.
Şenbe güni irden Ysraýyl palestin tussaglarynyň “çäkli” toparyny boşatmak plany barada yglan etdi.


c: text/html

text:
Şu gün Özbegistanyň premýer-ministri Şawkat Mirzaýew Täjigistanyň hökümet ýolbaşçysyna gönderen hatynda Täjigistanda gurulýan Roghun gidro-elektrik stansiýasynyň regiona abandyrýan howpundan alada bildiripdir.
Özüniň bu resmi hatynda Özbegistanyň premýer-ministri agyz suwuna ýetmezçilik duýýan we ýer yranmalary bilen ýüzbe-ýüz bolup gelýän bu regionda şeýle uly gidro-elektrik stansiýasynyň gurulmagynyň howply tebigy heläkçiliklere getirip biljekdigini belläpdir
.
Täjigistanyň häkimiýetleri Sowet häkimiýeti ýyllarynda düýbi tutulan bu gidro-elektrik stansiýasynyň gurluşygynyň ýurduň ilatyny elektrik energiýasy bilen üpjün etmekde uly rol oýnajakdygyny aýdýarlar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmen parlamentiniň agzalary we parlamentiň işgärleri üçin ÝHHG-niň arka durmagynda kurslar tapgyry geçirildi. Şol kurslaryň temasy – kanun döretmek boýunça professional derejäni ýokarlandyrmak.
Soňky üç günlük kurs geçen hepde tamamlandy. Ol kanun proýektlerini taýýarlamak, kanun döretmek prosesiniň häzirki zaman baş prinsipleri ýaly temalary öz içine aldy. Olaryň arasynda proýekt ýazmagyň döwürleri, kanunlary maslahatlaşmak we tassyklamak ýaly prosesler hem bar.
Kursuň diňleýjileri häzirki zaman demokratik parlamentarizminiň esasy bölümleri, kabul edilýän kanunlaryň analizi we baha bermek, kanunlaryň döredilmegine köpçülikleýin habar serişdeleriniň hem jemgyýetiň gatnaşygy boýunça leksiýalary diňlediler. Kurslarda gozgalan meseleleriň sanawam şeýle seminarlaryň örän ähmiýetlidigini görkezýär.
Eger türkmen parlamentçileriniň eşiden zatlaryny Mejlisiň gündelik durmuşyna ornaşdyryp bolsa, häkimiýetiň kanun çykaryjy şahasy goşmaça bäsdeşlige ukyply, teklipçilik häsiýetine eýe bolardy. Ýöne bir sorag açyklygyna galýar: Türkmenistanda häkimiýet boýunça prezident häkimiýeti Mejlise bäsdeş bolmaga näderejede rugsat, mümkinçilik berer?
Eger ol ahyrsoňy durmuşda, iş ýüzünde amala aşyp ugrasa, prezidenti deputatlary aktiw bolmaga häli-şindi çagyrmakdan halas eder. Parlamentçileriň özem real jogapkärçilik duýar, olar hökümetiň çykarýan ähli kararlaryny makullap oturan häkimiýetiň ýumuş oglany bolmakdan gutular.
Parlamentde çekişmeleriň bolmagy, oňa habar serişdeleriniň aktiw gatnaşmagy kanun döretmäge goşmaça itergi berer, bular barasynda ÝHHG-niň seminarlarynda gürrüň edildi. Şeýle ýagdaýda kanunlar häkimiýetiň az sanly toparynyň gelen kararynyň önümi bolmaz.
Kanunçylyk prosesine has uly gyzyklanma bilen goşulsalar, ol kanunlaryň formal taýdan ýazylýan zada öwrülmezligine kepil bolar. Şol formallykda bolsa jemgyýetiň we döwletiň durmuşy bilen hiç hili umumylyk ýok. Owadan kanunlaryň döredilen, ýöne olary hiç kimiň ýerine ýetirmedik halatlary geçmişde bolupdy. Häkimiýetleriň özi öz çykaran kanunlaryny äsgermezlik edýärdi.
Taryha ser salsak
1936-njy ýylda kabul edilen Stalin Konstitusiýasyny alyp göreli. Onuň mazmuny adamsöýüjilik we demokratiýa boýunça dünýä göreldedi. Bir ýyl geçenden soň, häkimiýet şol kanunyň ady bilen köpçülikleýin terrora ýüz urdy. 1937-nji ýyl Orsýetiň, SSSR-iň taryhynda iň ganly ýyl diýlip atlandyrylýar.
Esasan S.Nyýazow döwründe düýbi tutulan şu günki türkmen hakykatynda-da türkmen kanunçylygynyň harpyna hem ruhuna ters gelýän taraplar bar. Mysal üçin, Türkmenistanyň Konstitusiýasam, Jenaýat kodeksiniň kanunlar toplumam ýurdy daşarky dünýäden üzňeleşdirmegi ündemeýär, o barasynda hiç zat aýdylmaýar.
Häzirki doly maglumat ýapyklygy barasynda-da kelam agyz söz ýok. Sebäbi şu hem beýleki köp ýagdaýlar kanunlar boýunça kadalaşdyrylmaýar, ol içerki görkezmeler, buýruklar esasynda ýerine ýetirilýär. Hut şonuň ýaly aktlar esasynda häkimiýetler tarapyndan kesgitlenýän real çäklendiriji sistema döredilýär.
ÝHHG-niň Aşgabatdaky merkeziniň baştutany Arsim Zakolli demokratik parlamenti pugtalandyrmaga kanunçylyk boýunça kurslaryň ýardam etjekdigine ynanýar.
Kursuň dokladçylarynyň biri - orsýetli ekspert Daniil Çuhwiçewiň sözlerine görä, şeýle okuwlar kanunlar döredilende häzirki zaman konsepsiýalaryny Türkmenistan üçin ulanmaga real mümkinçilikler döreder. Mahlasy, şol mümkinçilikden häkimietleriň neneňsi peýdalanjakdygy tiz wagtdan belli bolar.
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Bu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýew şu aýyň başynda aradan çykan prezident Yslam Kerimowa hormat bildirmek üçin Özbegistana bardy.
Gazagystanyň prezidentiniň metbugat gullugy Nazarbaýewiň Kerimowyň doglan we 3-nji sentýabrda jaýlanan şäheri Samarkanda 12-nji sentýabrda barandygyny habar berdi.
Resmi maglumata görä, Nazarbaýew Kerimowyň maşgalasy we Özbegistanyň prezidenti wezipesini ýerine ýetirýän Şawkat Mirzýaýew bilen duşuşmagy planlaşdyrýar.
Nazarbaýewiň Samarkanda bu sapary Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň saparynyň bir hepde yzýany geçirilýär.
Nazarbaýew we Putin Kerimowyň jaýlanan güni Özbegistana barmandy. Olar Hytaýda geçirilen “Uly 20” guramasynyň sammitine gatnaşypdy.
27 ýylyň dowamynda berk howpsuzlyk düzgünleriň berjaý edilmeginde we başga pikirdäkilere çydamsyzlyk görkezmekde ýurdy dolandyran Kerimow 78 ýaşynda ardan çykdy.
Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýew Sowet döwründen bäri ýurdy dolandyrýan ýeke-täk postsowet lideri bolmagynda galýar.


text:
Tiblisi Abhaziýa garşy dowam etdirýän ykdysady gabawyny bozup şol ýere nebit alyp barmaga synanyşanlygy üçin tussag edilip 24 ýyl berlen türk gämisiniň kapitanyny azatlyga göýberdi.
Ady agzalýan kapitan Mehmet Öztürk işleýän kompaniýasy tarapyndan jerime hökmünde 18 müň dollar töweregi pul tölenenligi üçin boşadylypdyr.
Onuň erkinlige goberilmegi baradaky karar Türkiýäniň Daşary işler ministri Ahmet Dawudoglynyň Tiblisä edýän saparyna gabat geldi.
Gürjüstan geçen ýyl bolan çaknyşykdan soňra bu ýurtdan bölünen we Moskwa tarapyndan goldanylýan Abhaziýa we Günorta Osetiýany ykdysady gabawda saklamaga synanyşýar.


text:
BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi YD jeňçilerine we beýleki ekstremist toparlara garşy göreşýän yrak güýçlerine has giňeldilen we güýçli goldaw bermäge çagyrdy.
Geňeş 17-nji oktýabrda çap eden beýanatynda YD-a garşy «ähli serişdeler» arkaly göreşilmeli we «onuň daýanýan çydamsyzlygy, zorlugy we ýigrenji ýok edilmeli» diýdi.
ABŞ-nyň öňbaşçylygyndaky harby koalisiýa YD-nyň Yrakdaky we Siriýadaky pozisiýalaryny birnäçe hepde bäri bombalaýar, Yragyň howpsuzlyk güýçleri we kürt peşmerge goşunlary jyhadçylar bilen gury ýerde söweş alyp barýar.
Howpsuzlyk geňeşi halkara jemgyýetçiligini Yragyň hökümetine, şol sanda howpsuzlyk güýçlerine YD-a garşy göreş üçin berýän goldawlaryny giňeltmäge çagyrdy.
ABŞ Türkiýäni, Yragyň we Siriýanyň duldegşir goňşusyny YD-a garşy söweşde has uly rol oýnamaga çagyrýar.


text:
“Orsýetli türkmenleriň we türkmenistanlylaryň kongresi” we “Rus-türkmen öýi” atly guramalar “Türkmenistanda döwlet emläginiň hususylaşdyrylmagy” baradaky kanunyň güýje girmegi bilen bagly ýaýradan öz beýannamasynda döwlet emläginiň hususylaşdyrylmagynda diňe häkimiýetiň däl-de, her bir raýatyň, şol sanda ýurduň daşyndakylaryň hem paýynyň bolmalydygyny belleýär.
“Türkmenistany terk eden we dürli ýurtlarda ornaşan müňlerçe adamlaryň Türkmenistanda hususylyşdyryljak döwlet emläginde öz paýy bar” diýip, Orsýetdäki türkmen guramalarynyň Türkmenistanyň prezidentiniň adyna ýazan açyk hatynda aýdylýar.
“Orsýetli türkmenleriň we türkmenistanlylaryň kongresi” atly Bütinorsýet guramasynyň we “Rus-türkmen öýi” atly guramanyň agzalarynyň gol çekmeginde ýaýradylan açyk hatynda 2014-nji ýylyň 1-nji iýulynda “Türkmenistanda döwlet emläginiň hususylaşdyrylmagy” barada kanun güýje girdi. Ýörite komissiýa döredildi. Döwlet kärhanalary we obýektleri hususylaşdyrylar, döwlet olaryň söwdasyndan real pul serişdelerini alar diýip bellenilýär we “emma [bu meselede] döwlet öz zähmeti we tagallalary bilen halkyň baýlygyny döreden raýatlary ünsden düşürdi”, diýilýär.
“Kärhanalaryň bahasynyň nädip kesgitlenjegi kanunda anyklaşdyrylmaýar. Döwletiň senagat potensialynyň nyrhynyň kesgitlenmeginde kärhanalaryň bahasy kärhanalaryň balans bahasyna esaslanýar, bu bolsa döwlet emläginiň bazar nyrhyny göz öňünde tutmaýar” diýip, Orsýetdäki türkmen guramalarynyň beýannamasynda aýdylýar.
Beýannamada Türkmenistanda döwlet emläginiň tutuş halk we ençeme nesil tarapyndan döredilendigi bellenip, hususan-da, ýurdy terk eden we dürli ýurtlarda ornaşan müňlerçe adamyň Türkmenistanda hususylaşdyrylmaly edilen döwlet emläginde öz paýyna ýuridiki esaslaryň bardygy aýdylýar.
“Bu adamlar Türkmenistanyň tutuş ykdysadyýetiniň daýanýan mineral-çig mal bazasynyň döredilmegine öz goşandyny goşdular, döwlet häkimiýetiniň dürli ugurlarynda zähmet çekdiler we fabrik zawodlary, senagat infrastrukturasynyň döredilmegine we dolandyrmagyna gatnaşdylar” diýip, beýannamada bu aýdylýanlar bilen baglanyşykly Türkmenistanyň senagat obýektleriniň ençemesiniň atlary sanalyp geçilýär.
Orsýetde hereket edýän “Orsýetli türkmenleriň we türkmenistanlylaryň kongresi” we “Rus-türkmen öýi” atly türkmen guramalary prezidentiň adyna ýollan açyk hatynda Türkmenistanda raýatlar tarapyndan döredilen döwlet emläginiň diňe häkimiýetleriň elinde we garamagynda bolup, häkimiýetleriň “döwlet-halk emläginiň haýsy böleginiň ýurduň her bir raýatyna, her bir ýaşaýjysyna, şol sanda dürli sebäplere görä ýurdy terk edenlere degişlidigini hasaplamalydygyny aýdýarlar. Guramalar türkmenistanlylaryň paýynyň dürli görnüşde, şol sanda miras galdyryp bolýan aksiýa görnüşinde bolup biljegini öňe sürýärler.
2014-nji ýylyň dowamynda Türkmenistanda “Türkmenistanda döwlet emläginiň hususylaşdyrylmagy”, şeýle-de “Döwlet eýeçiligindäki ýaşaýyş jaýlaryny hususylaşdyrmak barada” kanunlar güýje girdi.


text:
Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiç öz beren wadalaryna garamazdan, duşenbe güni ýerli žurnalistleriň prezidentiň ýaşaýyş rezidensiýasyna girmeklerine rugsat bermedi.
Duşenbe güni Ukrainada žurnalistler güni bellenilip geçildi. Dogry bir ýyl mundan ozal prezident Wiktor Ýanukowiç ýene bir ýyldan žurnalistlere öz ýaşýyş rezidensiýasyna girmäge hem-de özüniň we maşgala agzalarynyň ýaşaýşy bilen ýakyndan tanyşmaga rugsat berjekdigini aýdypdy.
Emma bir hepde mundan ozal prezident administrasiýasynyň resmileri žurnalistlere prezidentiň ýaşaýyş rezidensiýasyna girmäge rugsat berilmejekdigini mälim etdiler.
Duşenbe güni 60 töweregi žurnalist Wiktor Ýanukowiçiň rezidensiýasynyň öňüne ýygnanyp, onuň öz beren wadasynda tapylmaýandygyna protest bildirdiler.


text:
Ýüzlerçe protestçi ukrain paýtagty Kiýewde pitnä garşy polisiýa bilen çaknyşdy. Polisiýa protestçileriň parlament binasyna tarap süýşmeginiň öňüni aldy.
Bu binanyň öňi polisiýa esgerleriniň hatarlary we awtobuslar tarapyndan baglanypdy. Biraz öň on müňlerçe adam proteste garşy kanuna protest üçin garaşsyzlyk meýdanyna ýygnanypdy.
Bu demonstrasiýa perzident Wiktor Ýanukowiçiň jemgyýetçilik protestlerini çäklendirmek baradaky täze kanuna gol çeken wagtynyň yz ýanyna gabat gelýär.
Habarlarda meýdança ýüz müňden gowrak adamyň toplanandygy we adamlaryň gelmekleriniň dowam edýändigi aýdyldy.
Wideo: Protestçiler polisiýa bilen çaknyşdy
"Protestler zorluksyz bolmaly"
"Biz öz arzuw-isleglerimiziň durmuşa geçmegini diňe protestleriň zorluksyz geçirilmegi üpjün edir biler diýip ynanýarys" diýip, ýüzlenmäniň awtorlary belleýärler.
Ukrainadaky protestleriň çäklendirilmegini öňe sürýän täze kanunyň taslamasy penşenbe güni parlamentden gyssagly ýagdaýda geçirildi. Bu kanun esasynda köpçüliklikleýin ýagdaýda jemygetçilik tertip-düzgünini bozmakda günäli tapylanlara 15 ýyla çenli türme tussaglygy göz öňünde tutulýar.
Mundan başga, täze kanun, Orsýetde bolşy ýaly, eger hökümetden aýry guramalar daşary ýurtlardan maliýe kömegini alsalar, olaryň «daşary ýurt agentleri» diýlip hasaba alynmagyny talap edýär.
Birleşen Ştatlar we Ýewropa Bileleşigi bu görlen kanunçylyk çäreleriniň demokratiýa ters gelýändigini aýtdylar.
Ukrainanyň oppozisiýasy Ýanukowiçi «diktatura» gurmak synanyşygynda aýyplaýar.
Analiktikler bu protestleriň Ýanukowiçiň häkimiýetini gowşadana çalym etmeýändigini aýdýarlar.
Häkimiýetdäki dartgynlylyk
Emma Ýanukowiçiň anna güni agşam öz diwanynyň başlygyny işden aýyrmagy, analatikleriň aýtmaklaryna görä, ukrain lideriniň ýakyn töwereginde hem dartgynlyklaryň güýçlenýändigini görkezýär.
Prezidentiň edarasy Serhiý Liowoçkiniň işden boşadylmagynyň sebäbini aýtmady. Liowoçkiniň baryp geçen noýabrda, pitnä garşy polisiýa student protestlerini gazaply dargydanda işden çekilmekçi bolandygy habar berlipdi.
Ýanukowiç noýabr aýynda ÝW bilen ylalaşyga gol çekmekden ýüz öwrenden soň ýurtda 2004-nji ýyldaky «Mämişi rewolýusiýadan» bäri iň uly demonstrasiýalar guralyp, dartgynlylyk ýokary galdy.
Ýanukowiç Kremliň basyşy esasynda ugruny üýtgedendir öýdülýär, sebäbi şondan soň Moskwa Kiýewe maliýe kömegini we arzan gaz berjegini aýtdy.


text:
Düýn Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Waşingtonda geçiren gepleşiginde Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netenýahuwyň Ýakyn Gündogar parahatçylyk meselesindäki käbir soňky ädimlerinden hoşaldygyny aýtdy.
Hususan-da, prezident Obama Benýamin Netenýahuwyň öz Ministrler Kabinetinden Günbatar Kenardaky gurluşyklary ýene 90 gün doňdurmak barada Birleşen Ştatlaryň öňe süren taslamasyny kabul etmek barada eden haýyşyna hoşallyk bildirdi.
Sentýabr aýynda Günbatar Kenardaky gurluşyklaryň doňdurylan möhletiniň soňlanmagy bilen, Ysraýyl ol ýerdäki gurluşyk işlerini ýene gaýtadan ýola goýupdy. Bu bolsa, öz gezeginde, Ysraýyl bilen Palestinanyň arasyndaky parahatçylyk gepleşikleriniň togtamagyna getirdi.


text:
I. 2013-nji ýylyň 4-nji maýynda Türkmenistanyň Kanuny bilen tassyklanylan Türkmenistanyň Saýlaw kodeksine (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2013 ý., № 2, 25-nji madda; 2014 ý., № 3, 116-njy madda) şu üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmeli:
1. 6-njy maddanyň 9-njy böleginiň birinji tesiminde, 45-nji maddada, 50-nji we 66-njy maddalaryň 1-nji böleklerinde «jemgyýetçilik birleşikleri», «jemgyýetçilik birleşikleriniň» diýen sözleri aýyrmaly.
2. 19-njy maddanyň 6-njy bölegine şu mazmunly tesimi goşmaly:
«Şu bölegiň birinji tesiminde görkezilen ýagdaýlarda Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda, esasy iş ýerinde önümçilik ýa-da gulluk wezipelerini ýerine ýetirmekden wagtlaýyn boşadylan saýlaw toparynyň agzasynyň iş ýeri (wezipesi) we ortaça zähmet haky saklanýar.».
3. 22-nji maddanyň 3-nji böleginde «syýasy maksat tutýan» diýen sözleri aýyrmaly.
4. 32-nji maddanyň 1-nji böleginde:
üçünji tesimde «altmyş gün» diýen sözleri «altmyş bäş gün» diýen sözler bilen çalşyrmaly;
bäşinji tesimi şu mazmunda beýan etmeli:
«Uçastok saýlaw toparlary degişli etrap, şäher saýlaw toparlary tarapyndan 5-15 agzadan ybarat düzümde döredilýär. Zerur bolan halatlarda uçastok saýlaw toparlary iň az sanda — üç agzadan ybarat düzümde dörediiip bilner.».
5. 38-nji maddanyň 6-njy böleginde «altmyş bäş gün» diýen sözleri «altmyş gün» diýen sözler bilen çalşyrmaly.
6. 44-nji maddada:
1-nji bölegi şu görnüşde beýan etmeli:
«1. Dalaşgärleri hödürlemek hukugy saýlawlaryň bellenen gününe çenli bellige alnan syýasy partiýalara, şeýle hem raýatlaryň toparlaryna degişlidir.».
2-nji bölegiň birinji tesimini şu görnüşde beýan etmeli:
«Türkmenistanda doglan, ýaşy kyrkdan pes bolmadyk, döwlet dilini bilýän, soňky on bäş ýylyň dowamynda Türkmenistanda hemişelik ýaşaýan hem-de işläp gelýän Türkmenistanyň raýaty Türkmenistanyň Prezidentligine dalaşgär hödürlenilip bilner.».
7. 46-njy maddanyň 3-nji bölegine şu mazmunly tesimi goşmaly:
«Teklipçi toparyň bellige almak baradaky arzasy saýlawlar gününe çenli ýetmiş gün galandan başlap berilýär.».
8. 70-nji maddanyň 2-nji böleginiň ikinji tesimini şu görnüşde beýan etmeli:
«Saýlaw býulletenleriniň jemi sany saýlawçylaryň sanawlaryna girizilen saýlawçylaryň sanyna deň bolmalydyr. Ätiýaçlyk üçin çap edilýän saýlaw býulletenleriniň sany býulletenleriň umumy sanynyň iki göteriminden köp bolmaly däldir.».
9. 85-nji maddanyň 3-nji böleginde «onuň düzümini degişli Geňeş tassyklaýar» diýen sözleri aýyrmaly.
10. 88-nji maddanyň 3-nji böleginiň 5-nji bendini şu görnüşde beýan etmeli:
«5) saýlaw okruglarynyň we saýlaw uçastoklarynyň sanawlaryny, olaryň çäklerini, ýerleşýän ýerlerini, saýlaw toparlarynyň düzümini görkezmek bilen çap etmek;».
II. Şu Kanun resmi taýdan çap edilen gününden güýje girýär.
Aşgabat şäheri. 2016-njy ýylyň 15-nji oktýabry
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly BERDIMUHAMEDOW.
"Türkmenistan" gazeti.
21.10.2016 ýyl.


text:
Halkara walýuta fondunyň başlygyna wezipesinden çekilmegi üçin edilýän basyşlar barha artýar. Häzir Dominik Straus-Kan Nýu-Ýorkuň türmesinde saklanylýar.
62 ýaşly Dominik Straus-Kan Nýu-Ýork şäherindäki myhmanhanalaryň birinde myhmanhananyň bir hyzmatçysyny zorlamak synanyşygynda aýyplanylyp, geçen hepdäniň şenbe güni Nýu-Ýorkuň aeroportunda tussag edilipdi.
Straus-Kan özüne bildirilýän aýyplamalary ret edýär.
Birleşen Ştatlarynyň maliýe ministri Timoti Geýtner Straus-Kanyň ýagdaýy barada şeýle diýdi: "Ol Halkara walýuta fonduny dolandyrar ýaly ýagdaýda däl. Meniň pikirimçe, Halkara walýuta fondunyň geňeşi resmi taýdan, geçiji döwür üçin, dolandyryjy direktoryň wezipesine birini bellemelidir.


text:
14-nji martda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Ruhabat etrabynyň «Garagum» daýhan birleşiginiň çopany Saparmyrat aganyň çöl içindäki goşuna duýdansyz sapar edendigini ýurduň köpçülikleýin habar beriş serişdeleri dabara bilen halka ýetirdiler.
Ýöne görkezilen sýužetden soň, bu saparyň duýdansyzlygyna ynanmak juda kyn. Saparmyrat aganyň çopan eşiginde däl-de, geýnüwli durmagy köplerde onuň çopandygyna bolan şübhäni döretdi. Döwlet baştutanynyň baran çopan goşy örän owadan dikilen gara öý, onuň diwaryndan süýt reňkli, teke gölli gymmat baha haly asylypdyr. Ýere owadan gülli keçe, haly ýazylgy dur. Çopan goşunyň saçagynda düýe çal, pomidor, hyýar, bulgar burç, ýagly gowurdak goýlupdyr. Garaz, şol ýerde guşuň süýdi diýseňem tapdyrjak.
Fotosýužet: Berdimuhamedowyň çöl içindäki çopan goşuna saparyndan pursatlar
Haýran galmaly zat, çopanyň jany hasaplanýan taýagy, horjuny, oýlugy görkezilmedi. Köpler goşda düýe çalyň bardygy üçin sagylýan köşekli-düýe görmek islediler, emma çopan goşunyň çar-tarapy görkezilenem bolsa, hiç kimiň köşekli-düýä gözi düşmedi.
Özüni Yklym diýip tanadan gumly çopan: “Häzir gum içinde, gara öýli, haly-palasly, düýe çally ýekeje çopan hem ýok. Özüne göwni ýetýän çopan gowurdak atylan çaý çorba ýa aşly-soganly türkmen çorba iýer. Bergi-borçdaky çopanlar bolsa çigit ýaga jazlap, aş-kartoşka iýip bilse, armany bolmaz. Öz zähmetine ýaşaýan çopanyň 1 kilogramyny 3-4 manatdan hyýar-pomidor, 8-9 manatdan bulgar burç alyp bilmejegi köre hasa. Şonuň üçinem prezidentiň çopan goşuna barmagy ýörite gurnalan bolmaly” diýýär.
«Ýaşlyk» şäherçesinden bolan Nazar çopan bolsa: “Saparmyrat çopanyňky ýaly ojary basyp goýýan çopanyň ýanyna garaşylmadyk ýerden ekologiýa gözegçileri geläýse, tebigata kast eden hökmünde oňa azyndan täze puldan 200 manat jerime salar” diýýär.
Dogrudanam, ojar-a däl, goýunlara agyl ýasamak üçin odun ýygýan çopanlara-da üstünden düşülse, jerime salynýandygy hiç kim üçin syr däl. Ýurtda şeýle düzgün barka çopan goşunda ojar odunynyň ep-eslisiniň basylyp goýlanlygynyň görkezilmegi haýran galarlykdyr.
Elli ýyllap çopançylyk eden Meret aga bolsa: “Prezident çopandan näçe goýnunyň baryny soranda, çopanyň: “500 - 300-si ýoz, 200-si ene goýun” diýmegi meni haýran galdyrdy. Sebabi daýhan birleşiklerinde goýunlar ene, ýoz, erkek goýun diýen birsydyrgyn topara bölünip bakylanda, diňe şonda dowardarçylykdan girdeji alyp bolýar” diýdi.
Umuman, prezidentiň duýdansyz saparlarynda ilat üçin geň-taňlyklar örän kän, ol saparlarda prezident bilen duşuşýan adamlar problemalar hakynda welin dil ýarmaýarlar, olar döwlet baştutanynyň islendik sowalyna “hawa” diýip, tassyklaýjy baş atýarlar.Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Eýranyň Yslamçy rewolýusiýa gwardiýasy korpusy tapgyr ikinji gün ballistik raketa synaglaryny geçirdi. Bu iş ABŞ-nyň duýduryşlaryna göz edip, güýç-kuwwat we garşylyk görkezmek synanyşygy bilen edildi.
«Kadr-H» we «Kadr-F» raketalary demirgazyk Eýrandaky Alborz daglyklyklarynyň belentliginden atyldy diýip, Yslamçy rewolýusiýa gwardiýasy korpusy bilen iltewli «Tasnim» habar gullugy aýtdy.
Bu raketalar ýurduň günorta-gündogar kenarlarynda öz nyşanalaryna baryp urmazdan öň 1,400 kilometr aralygy geçdi diýip, «Tasnim» habar berdi.
9-njy martda geçirilen synaglar Yslamçy rewolýusiýa gwardiýasynyň ýurduň dürli ýerlerindäki bunkerlerde geçiren ballistik raketa synaglaryndan bir gün soň geçirildi.
Bu synaglar Tähranyň, halkara sanksiýalarynyň ýatyrylmagynyň deregine öz ýadro programmasyny düýpli çäklendirmek bilen baglaşan ylalaşygynyň ýanwar aýynda durmuşa geçirilmeginiň yz ýanyna gabat gelýär.
Analitikleriň ynanjyna görä, Yslam respublikasy özüniň raketa kämilleşdirmek programmasyndan yza çekilmejigini görkezmäge çalyşýar.
Strategiki barlaglar baradaky halkara institutynyň ýerine ýetiriji direktory Mark Fitzpatrik Azatlyk radiosy bilen söhbetdeşlikde bu synaglaryň berk liniýalylaryň, ýadro programmasy babatda käbir çäklendirmeleri kabul edendiklerine garamazdan, ol çäklendirmeleriň raketa programmasy babatda kabul edilmändigini görkezmek niýetlerinden ugur alýandygyny aýtdy.
Şeýle-de ol täze synaglaryň BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň Eýranyň ýadro ýaraglaryny göterýän raketa ýasamagyna girizen gadaganlygyny bozýana meňzemeýändigini, ýagny olaryň bu raketalaryň beýle kuwwatynyň bardygyny ret edip biljekdigini aýtdy.
Täze raketa synaglary 26-njy fewralda geçirilen saýlawlaryň yz ýanyna gabat gelýär, ol saýlawlarda berk liniýalylar aramlaryň oňaýsyz zarbasyna duçar boldular. Sebäbi aramlar hem parlamentde, hem Ekspertler assambleýasynda utuş gazandylar. Bu ýagdaý olaryň Eýranyň indiki ýokary liderini saýlap bilmegine ýol açýar.
Halkara krizis toparynyň Eýran boýunça baýry analitigi Ali Waýeziň pikirine görä, Yslamçy rewolýusiýa gwardiýasy Eýranyň strategiki maksatlarynyň üýtgewsiz galýandygyny görkezmek isleýär.
"Birleşen Ştatlaryň Eýranyň goňşularyny dişine çenli ýaraglandyrmagy dowam etdirýän wagtynda, Eýranyň ýurduň ýeke-täk bil baglap boljak daýanjy hasaplanylýan raketa ukybyndan el çekmegine garaşmak real däl» diýip, ol aýdýar.
Berk liniýalylar bilen baglanyşykly «Fars" we "Tasnim» habar gulluklary bu raketalara hibrew dilinde «Ysraýyl ýer ýüzünden süpürilip aýrylmaly» diýen ýazgynyň ýazylandygyny habar berdiler.
Yslamçy rewolýusiýa gwardiýasy korpusynyň awiakosmiki programmasynyň başlygy, brigada generaly Amir Ali Hajizadeh bu raketalaryň Ysraýyla edilen yşarat bolandygyny aýtdy.
"2 müň kilometre ýetýän raketa ýasamagymyzyň sebäbi, olar biziň uzakdaky duşmanlarymyza, sionist režime ýeter ýaly bolmaly» diýip, ol «Tasnim» habar gullugyna aýtdy.
"Sionist režimini dargytmak üçin raketa atmagyň hajaty ýok, sebäbi ol ýuwaş-ýuwaşdan dargar, biziň esasy duşmanymyz Amerika» diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Hajizadeh Eýranyň urşa başlamak islemeýändigini hem nygtap geçdi.
"Biz urşa başlanlardan bolmarys, emma biz gapyllykda hem üstümizi basdyrmarys, onsoň biz hakyky uruş üçin hemme zady planlaşdyrdyk» diýip, Hajizadeh aýtdy.
Eýran bu raketa synaglaryny ABŞ-nyň wise-prezidenti Jo Baýdeniň Ýerusalime sapar edip, Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu bilen gepleşik geçirýän wagtynda geçirdi. Mälim bolşy ýaly, Netanýahu Tähran bilen dünýä döwletleriniň arasyndaky ýadro ylalaşygynyň berk tankytçysy bolup durýar.
Baýden Eýranyň raketa synaglaryna göni reaksiýa bildirmedi. Emma ol Waşingtonyň Tährana ýadro ýaraglaryny edinmäge ýol bermejegi baradaky duýduryşlaryny ýene bir gezek dile getirdi.


text:
Türkiýeli saýlawçylar ýekşenbe güni ýerli saýlawlarda ses berýärler. Bu premýer-ministr Rejep Taýyp Erdoganyň Adalat we Galkynyş partiýasynyň halk içindäki meşhurlygynyň bir synagy bolup görünýär.
Hasaba alnan 52 million çemesi saýlawçy, alty sany uly partiýanyň gatnaşmagynda, ýurt boýunça şäher häkimlerini we beýleki resmileri saýlaýar.
Iň uly oppozisiýa partiýasy bolan merkezçi Respublikan halk partiýasy konserwatiw Adalat we Galkynyş partiýasyna paýtagt Ankarada we iň uly şäher Stambulda berk garşy durýar.
Erdoganyň partiýasy korrupsiýa galmagaly bilen ýüzbe-ýüz dur. Syzyp çykan ses ýazgylary hökümetiň içindäki ýokary derejeli korrupsiýadan we awtoritarizmedn habar berýär.
Hökümet saýlawlaryň öňüsyrasyndaky hepdelerde YouTube we Twitter ýollaryny böwetläp, halkara tankydyna sezewar boldy.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň metbugat-wekili Dmitriý Peskow Britaniýada FSB-niň öňki ofiseri Aleksandr Litwinenkonyň öldürilmegi boýunça derňewleriň netijeleriniň Kremli “gyzyklandyrýan meseleleriň arasynda däldigini” 20-nji ýanwarda aýtdy.
Dmitriý Peskow bu beýannamasyny derňewiň ýolbaşçysy Robert Oweniň hasabat barada çykyşynyň öňüsyrasynda etdi.
2015-nji ýylyň iýul aýynda Londonyň Patyşalyk adalat sudunda geçirilen diňlenişikde Litwinenkonyň aýalynyň aklawçysy Putini Litwinenkony öldürmekde aýyplady we Kremliň derňewçilere päsgel berýändigini aýtdy.
Britaniýanyň polisiýasy Litwinenkony öldürmekde iki orsýetlini Dmitriý Kowtuny we Andreý Lugowoýy aýyplady we bu işiň Kremldäki elementler tarapyndan maliýeleşdirilendigini aýtdy.


text:
Orsýetiň gaz läheňi Gazprom Ukraina Moskwanyň golaýda ýatyran eglişikli şertnamasynyň bir böleginiň hasabyna tygşytlan 11.4 miiliard dollaryny yzyna tölemeli diýýär.
Gazpromuň başlygy Alekseý Miller Ukraina 2009-njy ýylda baglaşylan «Harkow şertnamasy» esasynda dört ýyllap arzanladylan rus gazyny alyp geldi diýdi.
Miller bu arzanlatmanyň Orsýetiň harby-deňiz güýçleriniň Ukrainanyň Gara deňiz porty bolan Sewastopoly 2017-nji ýyla çenli ulanmagy üçin öňünden edilen tölegdigini, munuň «Harkow şertnamasynyň» bir bölegi bolandygyny aýtdy.
Miller indi ol port Krym bilen bilelikde Orsýet tarapyndan anneksiýa edildi we Ukraina arzan bahadan alan gazy üçin tygşytlan pullaryny yzyna bermeli diýdi.
Şu hepdäniň başynda Orsýet Ukraina satýan gyzynyň her müň kub metriniň bahasyny 285.5 dollardan 485.5 dollara galdyrdy.


text:
Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýew post-Sowet ýurtlarynyň integrasiýa hereketleri “Sowet Soýuzynyň dikeldilmegini aňlatmaýar” diýdi.
28-nji aprelde Moskwanyň Döwlet uniwersitetiniň talyplaryna ýüzlenip eden çykyşynda Nazarbaýew Ýewraziýadaky integrasiýa prosesindäki roly üçin Russiýanyň prezidenti Wladimir Putini taryplady.
Şeýle-de Nazarbaýew rus-gazak gatnaşyklaryny “goňşy ýurtlaryň arasyndaky görelde hyzmatdaşlykdygyny” belledi. Ol: “Hiç kim goňşusyny saýlap almaýar. Olar Hudaý tarapyndan berilýär we şonuň üçin goňşylar parahatçylykly ýaşamalydyrlar” diýdi.
29-njy aprelde Nazarbaýew, Putin we Belarusyň prezidenti Aleksandr Lukaşeko Minskde duşuşarlar. Olar bu duşuşykda Ýewraziýa ykdysady bileleşigini döretmek barada maslahat ederler.


text:
ABŞ-nyň Goranmak sekretary Aş Karter (Ash Carter) öňünden yglan edilmedik sapar bilen Bagdada bardy. Onuň Yragyň resmileri we ABŞ-nyň harby ýolbaşçylary bilen duşuşygynda “Yslam döwleti” toparyna garşy söweşi güýçlendirmegiň ýollary barada maslahat etmegine garaşylýar.
Karter 16-njy dekabrda saparynyň başynda eden çykyşynda “söweş meýdanlaryndaky ýagdaý” we “YD” toparynyň söweşijilerine garşy söweşmek boýunça “kampaniýany batlandyrmak” meselesine üns berjekdigini aýtdy.
Şu aýda ABŞ Yrakda we goňşy Siriýada “Yslam döwleti” toparyna garşy reýdleri geçirmek üçin ýokary harby taýýarlykly amerikan toparlaryny ornaşdyrmak planlaryny mälim etdi.
Şeýle-de ABŞ-nyň resmileri Yraga has köp geňeşçilerini we Apaçe dikuçarlaryny ibermegi teklip etdiler.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Türkmen türgenleri Aziýanyň kenarýaka oýunlaryny üstünlikli başlaýarlar
Şu günler Wýetnamyň Danang şäherinde 45 ýurduň ýygyndy toparlarynyň gatnaşmagynda V Aziýa kenarýaka oýunlary dowam edýär. Ýaryşa Türkmenistanyň ýygyndy topary hem gatnaşýar. Ýurdumyzyň ýygyndysynyň wekilleri eýýäm medallaryň ýedisini gazandylar.
Kuraş göreşi boýunça bäsleşiklerde Lebap welaýatynyň Hojambaz etrabynyň sport mekdebiniň tälimçisi Nurýagdy Jepbarow (73 kg çenli) we Türkmenabat şäheriniň sport mekdebiniň tälimçisi Zarina Saparowa (48 kg çenli) tapawutlanyp, degişlilikde kümüş we bürünç medallara mynasyp boldular.
Zenanlaryň arasynda taýboks boýunça ýaryşda ildeşlerimiz iki baýragy eýelediler. Ýanyl Kawisowa (57 kg çenli) hem-de Jennet Aýnazarowa (60 kg çenli) hormat münberiniň üçünji basgançagyna çykdylar. Bu türgenleriň ikisi hem Türkmenistanyň milli sport we syýahatçylyk institutynyň talyplarydyr.
Söweş sungaty federasiýasynyň wekilleri Ulýana Kudinowa (49 kg çenli) we Angelina Filippowa (55 kg çenli) jiu-jitsu boýunça bürünç medallara eýe boldular. Mundan başga-da, jiu-jitsu boýunça görkezme çykyşlarda Milli howpsuzlyk institutynyň talyplary Ýusup we Ahmet Taňryberdiýewler kümüş medal gazanmagy başardylar.
Sportuň bu görnüşleriniň ählisi geljek ýyl Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna girýär. Şonuň üçin hem Wýetnamda geçýän kenarýaka oýunlara bu toplumlaýyn ýaryşa taýýarlygyň möhüm tapgyry hökmünde garamak mümkin.
Türgenlerimiz basketbol (3х3 görnüşde), sport göreşinde (erkin we grek-rim) hem-de sambo boýunça ýaryşlarda baýrakly orunlar ugrunda bäsleşerler.


text:
Bergi krizisinden ejir çekýän Gresiýanyň hökümeti bir az bolsa-da pul tygşytlamak maksady bilen, döwlet tele-radio gepleşiklerini ýatyrdy.
Bu karar sişenbe güni giçlik döwlet telewideniýesinde berilen gysgaça duýduryş bilen yglan edildi. Şondan soň “Hellenic Broadcasting Corporation” diýip atlandyrylýan Gresiýanyň döwlet telewideniýesiniň gepleşikleri ýatyryldy.
Gresiýanyň hökümeti, ýurduň radio we telewideniýe edaralarynda işleýän 2500 töweregi işgäriň döwletiň beýleki kiçi edaralarynda işlemekleri üçin arzalaryny tabşyrmagyny sorady.
Şondan soň müňlerçe adam bu karary protest edip döwlet tele-radio merkeziniň öňüne ýygnandylar. Şeýle-de edaranyň žurnalistleri binany terk etmegi ret etdiler.
Gresiýanyň hökümetiniň metbugat wekili Simos Kedikoglu, tele-radio edarasyny puly biderek ýere sowmak, bidüzgünçilikli we eýeçiliksizlik diýip häsiýetlendirdi.
Maglumatlara görä, Gresiýa hökümeti tele-radio gepleşikleri üçin ýyllyk 300 million amerikan dollary harçlaýar.


text:
Daniýa
Daniýa (dat. Danmark [ˈd̥ænmɑɡ̊]), resmi ady — Daniýa Korollygy (dat. Kongeriget Danmark) — Demirgazyk Ýewropada ýerleşýän döwlet, Farer adalary bilen Grenlandiýany hem öz içine alýan Daniýa Korollygynyň döwletleriniň arkalaşygynyň uly agzasy. Ol Skandinaw ýurtlarynyň iň günortadakysy bolmak bilen, Şwesiýanyň günorta-günbatarynda we Norwegiýanyň günortasynda ýerleşýär, günorta tarapynda bolsa Germaniýa bilen guryýer serheti bar. Daniýanyň kenarlaryny Baltika we Demirgazyk deňizleri ýuwýar. Ýurduň territoriýasyna uly Ýutlandiýa ýarymadasy (dat. Jylland) we Dat Arhipelagynyň 409 sany adasy girýär, ol adalaryň 90 sanysynda ilat ýaşaýar, olaryň iň bellileri Zelandiýa (dat. Sjælland), Fýun (dat. Fyn), Demirgazyk Ýutlandiýa (dat. Vendsyssel-Thy), Lolland, Falster we Bornholm adalary bolup durýar.


text:
Çarşenbe güni Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýew ýurtda geçiriljek geljekki saýlawlara Günbatar gözegçilerini çagyrmajakdygy bilen haýbat atdy.
Mundan öň, Günbatar gözegçileri Gazagystanda ýekşenbe güni geçirilen parlament saýlawlaryny tankytlapdylar.
ÝHHG-niň ýolbaşçylygyndaky halkara gözegçileri saýlawlar “demokratik saýlawlaryň fundamental talaplaryna laýyk geçirilmedi” diýip, netije çykardylar.
Saýlawlarda Nazarbaýewiň “Nur otan” partiýasy sesleriň 81 % töweregini alyp, ýeňiş gazanypdy. Nazarbaýew “biz mundan beýläk hakyna tutma ekspertleri çagyrmarys” diýip çykyş etdi.
GDA-nyň synçylary saýlawlar talaba laýyk geçirildi diýip, netije çykardylar.


text:
24-nji oktýabrda paýtagtyň “Mekan” köşgünde Türkmenistanyň Prezidenti, Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Kararyna laýyklykda çagyrylýan Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň ХVIII maslahaty geçirildi.
Bu çäräniň açylyş dabarasyna ýurdumyzyň hökümet agzalary, Mejlisiň deputatlary, Türkmenistanyň daşary ýurtlarda işleýän ilçileri, jemgyýetçilik guramalarynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, ylym we medeniýet işgärleri, Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň toparlaýyn agzalary bolup durýan ýurdumyzyň Ylymlar akademiýasynyň birnäçe ylmy institutlarynyň, ministrlikleriň hem-de pudak edaralarynyň ýolbaşçylary, paýtagtymyzdaky ýokary okuw mekdepleriniň wekilleri gatnaşdylar.
Şeýle hem bu giň möçberli maslahata dünýäniň 16 döwletiniň, şol sanda Russiýanyň, Beýik Britaniýanyň, Germaniýanyň, Şwesiýanyň, Türkiýäniň, Birleşen Arap Emirlikleriniň, Saud Arabystanynyň, Eýranyň, Owganystanyň, Pakistanyň, Belarusuň, Ukrainanyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň, Özbegistanyň wekilleri gatnaşdylar.
Maslahata gatnaşyjylar Türkmenistanyň Prezidenti, Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Gutlagyny uly ruhubelentlik bilen diňlediler. Milletiň Lideri maslahata gatnaşyjylary, ähli watandaşlarymyzy, türkmenleriň taryhy Watany bolan Türkmenistan bilen ýygjam gatnaşyk saklaýan daşary ýurtly dostlarymyzy, dünýäniň dürli künjeklerinde ýaşaýan doganlarymyzy mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 24 ýyllygy bilen tüýs ýürekden gutlady.
Maslahatyň barşynda Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň işi hakyndaky hasabat diňlenildi. Häzirki döwürde dünýäniň 14 ýurdunda Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň 27 bölümi hereket edýär. Onuň düzüminde 300-den gowrak toparlaýyn we ýüzlerçe şahsy agzalar, şol sanda daşary döwletlerden 400-e golaý agza bar.
Russiýada, Özbegistanda, Täjigistanda, Owganystanda, Birleşen Arap Emirliklerinde kowçum bolup ýaşaýan türkmenleriň alyp barýan işlerine aýry-aýry çykyşlar bagyşlanyldy. Çykyş edenler daşary ýurtly watandaşlarymyz hakynda atalyk aladasyny edýän we olara yzygiderli üns berýän milli Liderimize tüýs ýürekden hoşallyk sözlerini aýtdylar. Maslahata gatnaşyjylar Owganystanyň durmuş-ykdysady taýdan galkynmagyna, aýratyn-da, serhetýaka etraplarynyň elektrikleşdirilmegine, Hyrat welaýatynyň Turgundy obasynda çaga dogrulýan öýüň gurulmagyna, ýurdumyzyň serişdeleriniň hasabyna Täjigistanyň Hatlon oblastynyň Jylykul raýonynda, Astrahan oblastynyň Funtowo obasynda, Moldowa Respublikasynyň Gagauz awtonom oblastynyň Wulkaneşt raýonynyň Çişmikioý obasynda täze döwrebap mekdepleriň, mekdebe çenli çagalar edaralarynyň gurulmagyna, türkmen medeniýetini wagyz etmäge gönükdirilen çäreleriň guralmagyna yzygiderli kömek-goldawyň berilmeginiň Türkmenistanyň parahatçylyk söýüjilikli we ynsanperwer syýasatynyň üstünlikli durmuşa geçirilýändigini alamatlandyrýandygyny bellediler.
Maslahatyň gün tertibine guramaçylyk meseleleri hem girizildi we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Ýakyn günlerde daşary ýurtly watandaşlarymyz Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 24 ýyllygyna bagyşlanan baýramçylyk çärelerine, paýtagtymyzyň ýaşlary, jemgyýetçilik guramalary bilen guraljak duşuşyklara gatnaşarlar. Şeýle hem sergilere, muzeýlere, täze senagat we medeni-durmuş maksatly binalara, söwda merkezlerine baryp görerler we Türkmenistanda telekeçiligiň ösdürilişi bilen tanşarlar.


text:
Norwegiýanyň öňki premýer-ministri Jens Stoltenberg 1-nji oktýabrda NATO-nyň 13-nji Baş sekretary wezipesine bellenýär.
Gurama wezipeden çekilýän 55 ýaşly daniýaly Anders Fogh Rasmussenyň goly astynda öz goşunlarynyň aglaba bölegini Owganystandan çekmäge taýýarlanýar we Ukrainadaky krizisiň üstünde Orsýet bilen dartgynlylygy başdan geçýär.
Norwegiýanyň Zähmet partiýasynyň öňki ýolbaşçysy Stoltenberg sekiz ýyllap premýer-ministr bolansoň 2013-nji ýylyň sentýabr aýynda wezipesinde çekildi. Onuň hökümet baştutanlygynda Norwegiýa NATO-nyň Owganystandaky harby missiýasyna, şeýle-de Liwiýada NATO-nyň ýolbaşçylygyndaky uçuşdan azat zonasyna gözegçilik etmek üçin öz uçarlaryny berdi.
Stoltenberg Barensew deňzinde 40 ýyllap dowam eden serhet dawasynyň soňuna çykmak barada Moskwa bilen 2010-njy ýylda gol çekilen ylalaşyk ugrunda gepleşikleri alyp barypdy.


text:
Türkmenistanly ýaşuly ýazyjy Wasiliý Şatalow 87 ýaşynyň içinde aradan çykdy.
Türkmenistanly žurnalist Aşyrguly Baýryýew Wasiliý Şatalow barada şeýle gürrüň berdi: “Wasiliý Şatalow türkmen dilini suwara bilýän az sanly rus ýazyjylarynyň biridi. Ol öz ömrüniň esasy bölegini Türkmenistanda geçirdi. Ol türkmen temasyndan, türkmen tebigatyna bagyşlanan eserleri bilen tanalýardy”.
Wasiliý Iwanowiçiň esasan proza eserlerini yazdy, şonuň ýaly-da onuň goşgulary hem metbugatda çap edilipdi.
“Ýöne soňky döwür ýazyjynyň kitaplary Türkmenistanda neşir edilmedi” diýip, žurnalist Baýryýew belledi.


text:
Türkmenistanyň ozalky prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň häkimiýeti döwründe ýurduň bilim sistemasynyň düýpli çökendigi barada köp gürrüň edildi. Bu ugurdaky bilermenleriň aýtmaklaryna görä, çöken bilim sistemasyny dikeltmek meselesi örän agyr, ýitirilen ýokary derejeli kadrlary täzeden taýýarlamak işi bolsa birnäçe ýyl talap edýär.
Şu günki gün Türkmenistanyň mekdeplerinde ýagdaý nähili? Lebap welaýatyndan mugallym Juma Berdiýew Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda mekdeplerde mugallym kadrlarynyň ýagdaýy barada gürrüň berdi.
J. Berdiýew: Mugallymlaryň iş ýükleri her haýsysynyň ugry boýunça mekdeplerde bar bolsa, mysal üçin, ýa matematika, ýa-da türkmen dili we edebiýaty, ýa-da himiýa-biologiýa, ýa beýleki predmetler boýunça şol mekdeplerde mugallymlar az bolsa ýüki ýeterlik – 24 sagatlyk bolýar, ondan köprägem bolýar. Eger şo mekdepde, mysal üçin türkmen dili ugrundan 4-5 bolýar. Onsoň ol türkmen dilinden saňa sagady belli, okaýan klas belli, olaryň sagady az boluberýär. Onsoň ýaňky türkmen diliniň ýerine başga sagatlar, başga predmetler, başga sapaklar berilýär. Ine, esasy problema şu taýda durýar.
Azatlyk Radiosy: Siziň gürrüňiňizden çen tutsak, onda mekdebiňizde mugallymlara iş sagatlary ýetenok. Şeýlemi?
J. Berdiýew: Ýetenok, ine, mysal üçin, bir mekdepde türkmen dili we edebiýaty mugallymy ýedi mugallym bar. Okadýanam jemi sagat, klaslar boýunça tä dörtden ona çenli, köp bolsa 60 sagada ýeter-ýetmez bolýar. Altmyş sagadam ýedä bölseň, näden bolar? Şonuň üçin esasy problema şo taýda. O taýda öň ýerleşen mugallymlar, oň öýi bar, çagalary bar, ondan soňam şo taýda “günüm geçse bolar” diýip, bir 10-12 sagady okadyp geziberýär.
Azatlyk Radiosy: Mekdeplerde kadr meselesiniň sazlaşyksyzlygynyň sebäplerini nämede görýäňiz?
J. Berdiýew: Şol mekdep çet ýerde bolup, wagtynda okuwa girmedik, şondan çaga wagtynda instituta girmedik. Onsoň daş ýerden şo çet ýerdäki adamlaryň gidesi gelmeýär. Oňa jaý gerek, ýaşaýyş gerek. Soň bärde okadyberýär. Näçe sagat bolsa, 5 sagat bolsa-da, “stažym köýmesin” diýip okadyberýär. Haçan ýa biri ýogalmaly, ýa-da pensiýa gitmeli, şolar ýaly şert bolynça geziberýär.
Azatlyk Radiosy: Obalardan ýokary okuw jaýlaryna okamaga gidip, yzlaryna – oba dolanmaýanlar hem bardyr...
J. Berdiýew: Öý şertlerine bagly ol, sebäbi öý şertlerinde hemme zatlar bar bolsa, ýetik bolsa, ýaşamaga jaýy bolsa... Käbir adamlaryň ogly gidýär-de, onsoň okuwa girýä, şo taýdan bir gyz alýa-da, ýa Aşgabatda, ýa Türkmenabatda boluberýär. Gyzyň ýaşaýşy gowy bolýa-da, öýünden ganymat bolýa-da, şo taýda galyberýär.
Azatlyk Radiosy: Ýokary mekdeplerden mugallymçylyk etmäge gelýän ýaş kadrlaryň bilim derejesine nähili baha berýäňiz?
J. Berdiýew: Ýaş kadrlaryň häzir bilim derejesi ýeterlik däl. Sebäbi instituty gutaryp baran mugallymlar okatmagyň metodikasyny bilmeýär. Onsoň, ine, mekdepde esasy döwlet dokumenti bolup hasaplanýan klas žurnalyny doldurmagy oňarmaýarlar. Žurnalyň başynda ýazylan: hem mugallym üçin jogapkär berýän zat klas žurnaly. Her kimem özüçe jogap berýär. Şol žurnaly dolduryp bilmeýär instituty gutaryp baranlaryň köpüsi. Ine, Çärjewi geçen ýyl gutaran oglan biziň mekdebe bardy. Onsoň men aýtdym: “Žurnaly nähili doldurýaň?” diýdim. “Žurnaly nähili doldurmasyny men bilemok. Okuw bölüminden sorap biläýmesem” diýdi. “Sen dört ýyl okadyň. Näme üçin bileňok?” “Aý, biz o taýda žurnal dolduryp göremizok” diýip jogap berýä-dä. Özem institutam gutaran. Men onsoň ol mugallymdan soradym: “Sen näme üçin göreldeli mekdebe barman, çet ýere gatnaýaň?” diýsem, “Aý, men çet ýere, işlemäge oňaýly”. Çet ýere gelenleriň sebäbi esasy, olar žurnal doldurmagy bilenok, tematiki sapak planlary ýazmasyny bilenok.


text:
20-nji oktýabrda bazarda tussag edilen 53 ýaşly A.Zatoka nätanyş bir adamy ýençmekde aýyplandy. Graždan aktiwistine garşy gozgalan sud prosesi boýunça diňlenişik ol tussag edileninden diňe dokuz gün soň geçirilýär. Onuň aklawçysy hem yzarlamalara we basyşlara sezewar edildi.
Zatoka tarapyndan urlup-ýenjildi diýlen adamy sud-medisina barlaglaryndan gaýtadan geçirmek we derňew eksperimentini geçirmek barada Zatokanyň arzasyny häkimiýetler ret edipdir.
6-njy noýabrda Daşoguzyň welaýat sudy Zatokanyň işi boýunça şäher sudunyň ozalky çykaran hökümini üýtgetdi. Ýagny, şäher sudunyň Andreý Zatoka bäş ýyl türme tussaglygyny bermek baradaky çykaran kararyna kassasion tertipde garap, welaýat sudy ony jerime salmak bilen çalşyrypdyr.
Şeýdip, soňky üç ýylyň dowamynda iki gezek öz üstüne ýüklenen aýyplamalara garamazdan, aktiwiste tussaglykda uzak galman, sypmak başartdy.Zatokanyň bitiren işleri
Andreý Zatokany ýakyndan tanaýan adamlar onuň Türkmenistan üçin gaty köp işleri edendigini aýdýarlar. Mysal üçin, ekolog bilen uzak wagtlap işleşen Farid Tuhbatullin özleriniň Türkmenistanyň tebigatyny goramak ugrunda, türkmen tebigaty baradaky maglumatlary ösüp gelýän nesle ýetirmek babatda eden işleri hakda bize şeýle gürrüň berdi:
“Zatoka beýlekiler bilen bir hatarda “Jeýhundan Hazara çenli” atly kitaby çap etmegiň inisiatory boldy. Bu kitapda Türkmenistanyň tebigaty, ýurtda ösýän ösümlikler, haýwanat dünýäsi barada jikme-jik maglumatlar berildi. Şol kitap boýunça hem Türkmenistanyň tebigaty barada orta mekteplerde sapak berilýärdi. Belli bolşy ýaly sowet döwründe Orsýetiň tebigaty hakda köpräk öwredilýärdi. Türkmenistanyň tebigaty barada mekdeplerde köp maglumat berilmeýardi” diýip, hukuk goraýjy aktiwist Farid Tuhbatullin belledi.
Şol kitaplaryň Türkmenistanyň ilatynyň arasynda henize çenli meşhurdygyny sözüne goşup, Farid Tuhbatullin Türkmenistanda ekologiýa, tebigaty goramak meselesine degişli hemme kanunlaryň ýygyndysyny hem bir kitap görnüşinde çap edendiklerini bize gürrüň berdi.
Tuhbatulin soňky döwürde Andreý Zatokanyň çagalara bilim berip, daýhanlar bilen ekologiki ekerançylygyň nämedigi barada, dökünleri daýhanlaryň özleri taýýarlap bilmegi üçin edilmeli işler hakda, nädip ýerleriň hasyllylygyny ýokarlandyryp bolar diýen ýaly meseleler boýunça iş geçirendigini aýdyp berdi. Emma Nyýazowyň döwründe häkimiýetler halka peýdalymy-dälmi parhy ýok, haýsy-da bolsa, aktiwligi basyp ýartyrmaga çalyşýardylar. Şeýdip, 1992-nji ýylda Zatoka bilen Tuhbatullin tarapyndan döredilen Daşoguzyň “Ekologik kluby” 2003-nji ýylda hasapdan öçürilip, ýapylypdy.
2006-njy ýylyň dekabr aýynda türkmen häkimiýetleri Andreý Zatokany galp aýyplamalar bilen türmä basmaga synanyşypdylar. 2008-nji ýylyň 20-nji iýunynda A.Zatoka Türkmenistanyň Baş prokuraturasynyň, Orsýetiň Türkmenistandaky ilçihanasynyň we ÝHHG-niň wekilhanasynyň adyna hat bilen ýüzlenip, özüniň uzak wagtlap yzarlanýanlygyny we hatda öýüne kimdir biriniň özünden bidin baryp-gaýdanlygyny, ýurtdan çykmak hukugynyň bozulýandygyny aýdypdy.
Zatokanyň goşa raýatlygy bolandygy sebäpli onuň işine Orsýetiň hukuk goraýjylary hem Kreml ýakyndan syn edip, onuň azat edilmegi ugrunda hereket etdiler. Merkezi Aziýadaky tebigaty goraýjylar
Ekologiýa meseleleri bilen gyzyklanýan, Amerikanyň Wirginiýa ştatynda ýerleşýän “Crude Accountability” atly hökümete degişli däl guramanyň direktorynyň orynbasary Mişen Kinmanyň aýtmagyna görä, tebigaty goramak ugrunda iş alyp barýan aktiwistleriň köpüsi Merkezi Aziýa regionynda dürli ýanamalara sezewar edilýärler. “Bütin Merkezi Aziýa regionynda tebigaty goraýjy hem graždan aktiwistler dürli yzarlamalara, basyşlara sezewar edilýärler. Olaryň janyna howp abanýar. Köp halatlarda olar işsiz galýarlar. Olaryň dogan-garyndaşlaryna garşy hem käbir halatlarda şeýle çäreler görülýär”.
Mysal üçin, göňşy Özbegistanda graždan jemgyýetine degişli toparlar häkimiýetleriň berk gözegçiligi astynda saklanýarlar. Ýöne Özbegistanyň Ekologik hereketiniň aktiwistleri häkimiýetler bilen hyzmatdaşlyk edip bolýandygyna görelde görkezdiler. 2008-nji ýylda Özbegistanda geçirilen parlament saýlawlaryndan soň prezident Karimow bu hereketiň agzalary üçin parlamentde 15 orun berilmeli diýip, görkezme berdi. Şeýdip, režime tankydy garaýşy bolan topar häkimiýetler bilen işleşip başlady.
Gazagystanda bolsa graždan hem ekologiýa boýunça aktiwistlere häkimiýetleriň örän ýöwüz daraýandyklary aýdylýar. Demirgazyk Gazagystanda Berezowka atly obanyň ýaşaýjylary Garaçaganak nebit ýatagy zerarly tebigatyň hapalanmagy üçin häkimiýetlerden kompensasiýa talap edip, özleriniň başga ýerlere göçürilmegini soradylar. Şol ýerdäki hukuk goraýjy aktiwist Swetlana Anosowa öz hereketleri üçin ýerli häkimiýetlerden hem polisiýa işgärlerinden dürli ýanamalara sezewar edildi.
Hukuk goraýjy aktiwist Ýewgeniý Žowtis bir adamynyň ölümine sebäp bolan ýol heläkçiligi üçin türme tussaglygyna höküm edildi. Žowtisiň özi serhoş
Tebigaty goramak ugrunda iş alyp barýan aktiwistleriň köpüsi Merkezi Aziýa regionynda dürli ýanamalara sezewar edilýärler.
adamyň maşynynyň astyna özüni taşlandygyny aýdyp, bu heläkçiligiň öňüni almaklygyň mümkin bolmandygyny belledi. Emma häkimiýetler onuň işi boýunça garaşsyz derňew geçirmekden boýun gaçyrdylar.
1998-nji ýylda Gyrgyzystanyň Kumtor atly altyn ýataklarynda işleýän ýük daşaýjy maşyn bir tonnadan gowrak zäherli sianid maddadan ybarat ýüki bilen derýa agdaryldy. Netijede derýanyň ýakasynda ýerleşýän köp obalaryň içimlik suwuna bu zäherli madda düşdi. Emma bu hadysa üçin häkimiýetlerden kompensasiýa talap eden, ekologiýa boýunça hökümete degişli däl guramanyň aktiwistleri 2002-nji ýyla çenli dürli yzarlamalara sezewar edildiler.
Bu barada aktiwistleriň lideri Erkingul Imankojoýewa radiomyz bilen söhbetdeşliginde şeýle gürrüň berdi: “Häkimiýetler biziň guramamyzyň hemme agzasyny - 20 aýaly tussag etdiler. Biziň hemmämizden bir şpris bilen gan aldylar, bizi urup-ýençdiler. Milli howpsuzlyk gullugynyň işgärleri öýüme gelip, ony kamera düşürdiler. Goňşy-golama-da, şolar ýaly gyzymyz bolsa, ony atyp öldürerdik diýdiler” diýip, aktiwist bize gürrüň berdi.
Emma bu kynçylyklara garamazdan, Merkezi Aziýa regionynda käbir aktiwistlere öz talaplarynyň ýerine ýetirilmegini gazanmak başardýar. Mysal üçin, 2008-nji ýylda Gazagystanyň Baş sudy “Ýaşyl gorag” atly ekologiýa boýunça hökümete degişli däl guramanyň arzasyny kanagatlandyryp, ýerli häkimiýetleri Garaçaganak nebit ýatagynyň howasynyň ýagdaýy barada wagtal-wagtal maglumat bermäge borçly etdi. Bir aýdan soň ýerli häkimiýetler şeýle maglumaty berdiler diýlip, habar berilýär.


text:
Wladimir Kara-Muza
Haçan hem bolsa bir gün Wladimir Ýakunin bilen ylalaşaryn diýip hiç-haçan kelläme gelmezdi. “Organlaryň” önümi (onuň 1980-nji ýyllarda Nýu Ýorkda KGB-niň agenti bolup işländigi aýdylýar), Wladimir Putiniň kölegedäki Ozero daça hyzmatdaşlygynyň agzasy, birnäçe söwda firmalarynyň direktory, Watançy Uly Güýç guramasynyň wekili, Orsýetiň demir ýollarynyň ýolbaşçysy bolan Yakuniniň terjimehaly Orsýetiň häzirki korrumpirlenen çekist elitasynyň nusgalyk görnüşi. Emma olaryň aýdyşy ýaly, döwük sagat hem günüň dowamynda iki gezek dogry görkezýär.
Şu aýyň başlarynda, Ýakunin Moskwanyň Leningrad wokzalynyň taryhy Nikolaýewskiý adyny täzeden dikeltmek baradaky permana gol goýdy. Ol bu kararynyň ahyrkysy bolmajakdygyny hem wada berdi.
Şol bir wagtyň özünde, onuň bu emri birnäçe sagat soňra gyssagly telefon jaňynyň gelmegi bilen ýatyryldy. Meniň pikirimçe, Leningrad wokzaly bilen bagly waka Ýakuniniň uzak wagtdan soňra reforma çagyryşyny sem eder.
Şu gün hiç kim Berliniň kartasynda Adolf Gitleriň adyny göterýän meýdançanyň ýokdugyna geň galmaýar. Häzirki Teodor Heuss meýdançasy 1933-1945-nji ýyllarda Gitleriň adyny göteripdi. Ýa bolmasa-da Herman Georing köçesi 1935-45-nji ýyllarda Ebertstrassady.
Şunlukda, näme üçin biziň ýurdumyzdaky şäherlere we köçelere eli ganlylaryň atlaryny dakmak dowam edýär. Olar baýanlary taladylar, ruhy, medeni mirasy ýok etdiler, daýhanlary, ruhanylary hem-de ýazyjylary jezalandyrdylar we deportasiýa etdiler. Olar Orsýetlileriň iň gowy zatlaryny ýok etdiler.
Näme üçin Nowosibirskiý, Wolgograd we Perm şäherlerinde Oktýabr rewolusiýasyndan soňky döwlet terrorynyň başynda duran Feliks Dzeržinskiniň adyny göterýän etraplar bar? Dzeržinskiý rewolusiýanyň ilkinji ýyllarynda 1,5 miliondan gowrak adamynyň ölümine sebäp boldy.
Näme üçin Uraldaky uly region 1918-nji yylyň 2-nji oktýabryndaky kararyň eýesi Swerdlowyň adyny göterýär? Swerdlowyň bu kararynda Sowet hökümetiniň resmi syýasaty, “rewolusiýanyň duşmanlaryna” garşy terror yglan edilipdi.
Näme üçin Sankt Peterburgda Anatoliý Železniýakowyň adyny göterýän köçe bar? Ol ähli Orsýetlileriň Assambleýasynyň ilkinji we ahyrky gurultaýyna garşy Bolşewikleriň agdarylyşygynyň simwoly ahyryn.
Näme üçin Moskwanyň kartasynda entek hem Andropowyň adyny göterýän prospekt bar? Andropow Solženisini, Bykowskini we Galiçi daşary ýurda emigrasiýa ýollamagyň ýa-da Andreý Saharowy içerki emigrasiýa ibermegiň inisiatory boldy. Jemgyýetiň keseli
Köçelere at dakmak üns bermez ýaly zat däl. Sowet eýýäminiň ýer-ýurt atlaryny gorap saklamak biziň jemgyýetimiziň keseli. Ol entek hem özüni totalitar infeksiýadan gorap bilenok.
1991-nji ýylyň awgustynda Sowet Soýuzy darganda, biziň bu ugurda ilkinji ädimi ätmäge mümkinçiligimiz boldy. 1992-nji ýylda Konstitusion Sud kommunistik režimi “jenaýatçy” diýip yglan etdi. Emma, biz ikinji ädimi ädip, döwlet derejesindäki şol jenaýatlary ýazgarmakdan we totalitar ideologlary hem-de olaryň simwollaryny gadagan etmekden gorkduk.
Biziň häzirki häkimiýetlerimiz Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Parlament Assambleýasynyň golaýda kabul eden rezolusiýasyna reaksiýa bildirip, hakyky ýüzlerini açyp görkezdiler.
ÝHHG-niň Parlament Assambleýasy Nasizm we Stalinçilik totalitar režimleriň genosid edendigini, adam hukuklaryny we azatlyklaryny depgilandigini, uruş jenaýatlaryny we adamzada garşy jenaýaty edendigini aýtdy.
Geçen 9 ýylda Putiniň režimi geň galdyrmak mümkinçiligini ýitirdi. Meniň pikirimçe, Daşary işler ministrligindäki we Federal Assambleýadaky resmileriň dünýä jemgyýetçiliginiň öňünde Stalinçiligi goramagy, hat-da Kremliň goragçylaryna hem ýakmadyk bolsa gerek. Emma, ÝHHG-niň Parlament Assambleýasynyň aýdanlary Solženisiniň “Arhipelag Gulag” eseriniň 3-nji tomunyň 5-nji babynda ýazylan zatlar.Wladimir Kara-Muza žurnalist we taryhçy hem-de Raýdaşlyk oppozisiýa hereketiniň agzasy. Ilki başda Ýežednewniý žurnalda (çelgi: http://www.ej.ru/?a=note&id=9299) çap edilen şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Pakistanyň oppozision partiýalary hökümeti agdarmak üçin köpçülikleýin raýat boýun egmezligini geçirmek barada syýasatçy Imran Han tarapyndan edilen çagyryşdan özlerini çetde tutdylar.
Bu aralykda Yslamabatda geçirilýän protestler döwründe ýurdy durnuksyzlaşdyrýan bäş günlük syýasy garşy durmanyň soňuna ýetmek maksady bilen 18-nji awgustda Pakistanyň paýtagtynda gepleşikler başlandy.
Pakistanyň “Tehreek-e-Insaaf” partiýasyna ýolbaşçylyk edýän Han hökümetiň işden çekilmegini talap edip, Lahor şäherinden Yslamabada ýöriş geçirýän müňlerçe tarapdaryna ýolbaşçylyk etdi.
17-nji awgustda Han premýer-ministr Nawaz Şarifi ýurduň milli baýlygyny öz şahsy biznes imperiýasyny baýlaşdyrmak üçin talamakda aýyplap, halka häzirki hökümete kommunal hyzmatlar üçin tölegleri we salgytlary tölemezlige çagyryş etdi.


text:
Saud Arabystany şu gün Aşraf Faýada uzak möhletli türme tussaglygyny we gazaply ten jezasyny berip, sylagly şahyra garşy adalatsyzlygy dowam etdirdi diýip, Amerikan Galamdaşlar merkezi 2-nji fewralda çap eden beýanatynda aýtdy.
An Abha sudy Faýada 2015-nji ýylyň noýabrynda dinden çykmak aýyplamasy esasynda berlen ölüm jezasyny sekiz ýyl türme tussaglygy we 800 dürre urmak bilen çalşyrdy diýip, bu işe ýakyn durýan çeşme Amerikan Galamdaşlar merkezine aýtdy.
Saud Arabystanynda ýaşaýan palestin şahyry, hudožnik we kurator Faýad ilki 2013-nji ýylda, "Içdäki instruksiýalar" atly kitaby bilen bagly aýyplamalar esasynda tussag edildi.
Aýdylmagyna görä, bir adam onuň bilen oňuşman, soňam ony ýurduň dini häkimiýetlerine ýamanlapdyr. 2014-nji ýylyň maýynda berlen türme möhletinden şikaýat etmegi Faýadyň jezasyny has-da agraldýar we oňa ölüm jezasy berilýär.
Bu jeza halkara jemgyýetçiliginde uly gahar-gazap döretdi we dünýä ýüzüniň ýazyjy-şahyrlary, hudožnikleri palestin şahyryna raýdaşlyk bildirip, onuň goşgularyny okadylar we şahyry boşatmagy talap etdiler.
“Aşrafyň indi kellesi kesilmek jezasy bilen ýüzbe-ýüz däldigine begenýäris, oňa ýönekeý ynsan hereketi, hudožnik hökmündäki pikiri üçin täze jeza berlip, adalatsyzlyk we rehimsizlik dowam etdirildi" diýip, Amerikan Galandaşlar merkeziniň Pikiriňi aýtmak azatlygy programmasynyň direktory Karin Deutsch Karlekar aýtdy.
"Sözler jenaýat bolmaýar. Dünýä liderleri bu prinsipiň arkasynda berk durmaly we saud häkimiýetlerine Faýady we patyşalykda parahat usulda pikirini aýdany üçin tussag edilen beýleki bendileri derhal azatlyga goýbermekleri üçin basyş etmeli" diýip, Karlekar sözüniň üstüni ýetirdi.
Saud Arabystany döwletden ýa-da yslamyň wahhaby şahasyndan başgaça pikirlenýänlere aşa çydamsyzlygy bilen giňden tanalýar. Patyşalyk ýanwarda 47 tussagy, şol sanda tankydy pikirlerini aýtmakdan çekinmedik şaýy ruhanysy Nimr Al-Nimri jazalandyryp öldürdi.
2014-nji ýylda on ýyl türme tussaglygy we müň dürre urmak jezasy berlen blogçy Raif Badawi geçen hepde Dammam türmesinde saklanylýan 120 tussagyň hemmesine ýowuz daraşylmagyna garşy protest bildirip, gaýtadan açlyga başlanyndan soň ýeke adamlyk kamera geçirildi. Bu barada onuň resmi twitter hasabynda habar berildi.


text:
Ýok, daýhanlar asla ýurt ýolbaşçysyny günäkärlemek islänok. Sebäbi ýurt ýolbaşçysy ýurdy dolandyrmaly. Onuň iş-aladasynyň ýetikdigini bilýärler. Ýöne, ine, oba hojalygyna degişli ýolbaşçylary welin tankytlamak isleýärler.
Näme üçin? Sebäbi eýýäm ençe ýylyň içi, ekerançylyk ýerlerine bir döw çaldy. Hasyla durup-durmanka ekinler gurap galýar. Ekinleri aldygyna gurçuk iýýär. Ekinlere azot, superfosfat, ders ýaly dökünlerem berip görýäris. Çäre ýok. Ekinler ýaňy hasyla durandan olary gurçuk iýip, saraldyp-soldurýar, soň bolsa guradýar.
Bu näme üçin beýle bolýar? Daýhan munuň sebäbini bilenok. Ol diňe gözüni ýaşlap, Hudaýa ýalbaryp otyr. Etrabyň, welaýatyň oba hojalygyna degişli ýolbaşçylary daýhanyň, ýeriň ýagdaýyndan habaram alanoklar. Ýurduň oba hojalygyna degişli ýolbaşçylary-ha daýhandan asla-da habar alanok.
Öňler beýle däldi. Oba hojalyk ýolbaşçylary etrapdan-da, welaýatdan-da, merkezden-de gelip, häli-şindi ekinleri, daýhanlary barlap giderdiler. Maslahat, kömek bererdiler. Sebäbi ekin bolmasa, ýer zaýalansa, daýhanyň aç galjagyna, oba çökse, ýurduňam çökýänligine olar düşünýärdiler.
Oba hojalygyna degişli ýolbaşçylaryň hiç biri ýeriň aladasyny etmänsoň, daýhanyň halyndan habar almansoň, güzeranyny dolamak üçin, çagalaryny eklemek üçin oba adamlarynyň hersi mellek işlerini goýup başladylar. Olar ýaşaýyş üçin eklenç puly gözläp, her ýana ýortýarlar. Kimler söwda, kimler gurluşyga gidýärler. Ulurak tanyş tapyp, giň ýol açaýmasaň, söwdadan-da hiç zat düşenok.
Ýerleriň aşa zaýalygy üçin mellekdäki ekiniň ýagdaýy maşgala eklärlik bolmansoň, oba adamlarynyň köpüsi bagbançylyga ýüz urup görmegi niýet edinýärler. Olar Özbegistandan hurma nahallaryny getirýärler. Hemmeler mellegine hurma nahallaryny oturdýar. Öňler pomidor-hyýaryň, süýji gawun-garpyzlaryň mesgeni bolan welaýatymyz geljekde subtropiki agaç bolan hurma baglarynyň mesgenine öwrüler. Belki, miweler bol miwe berip, halkyň maňlaýyndan dirär.
Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Hytaýyň prezidenti Hu Jintaonyň Fransiýa üç günlük saparynyň başynda hytaý we fransuz firmalary 20 milliard dollarlyk ylalaşyk baglaşdy. Bu şertnamalara Ýeliseý köşünde gol çekildi.
Bu şertnamalar netijesinde Fransiýa Hytaýa 102 sany “Airbus” uçaryny satar, Hytaýda ýadro-ýangyç bejeriş zawodyny gurar we ony 10 ýyllap uran bilen üpjün eder.
Fransuz prezidenti Nikolýa Sarkozy dördünji gün irden Huny Parižiň Orly uçar meýdanynda harby hormat bilen garşy aldy.
Fransiýanyň Tibet jemgyýetiniň lideri Sapten Jaýatso düýn Pariždäki Eýfel diňiniň ýanynda geçirilen protest ýygnanşygynda şeýle diýdi:
“Eger fransuz prezidenti Nikola Sarkozi kontrakt gerek bolanda Hytaýa başyny egip durjak bolsa, bu soň onuň syýasy karýerasyna we syýasy geljegine zyýanly bolar”.


text:
Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýewiň öňki giýewi Rahat Aliýew 2006-njy ýylda bolan iň uly syýasy adam öldürmeler bilen baglylykda şübhe astyna alyndy.
Gazagystanyň Baş prokuraturasynyň we ABŞ-nyň Gazagystandaky ilçisi Jon Ordwaýyň anna güni mälim etmeklerine görä, Altynbek Sarsenbaýulynyň ölümi boýunça jenaýat işi gaýtadan prokuraturanyň garamagyna tabşyrylypdyr, Federal derňew býurosynyň ýalançylygy kesgitleýji synagynyň netijesinde Aliýewiň Sarsenbaýewi urmak buýrugyny bermeginiň anyklanmagy muňa sebäp bolupdyr.
Atylyp öldürilen Sarsenbaýulynyň we ýene iki adamyň jesedi 2006-njy ýylyň fewral aýynda Almatynyň golaýynda tapylypdy. Munuň bilen baglylykda Gazagystanyň parlament apparatynyň öňki ýolbaşçysy Erzhan Otembaýew adam öldürmekde günäli tapylyp 20 ýyl tussaglyga höküm edilipdi.
Bu hadysalaryň bolan döwründe Gazagystanyň Milli howpsuzlyk komitetiniň başlygynyň orunbasary bolan Aliýew 2007-nji ýyldan soň Ýewropada ýaşapdy.


text:
Şu ýerde, “Bagtyýarlyk” toplumynyň binasynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Aziýa-Ýuwaş ummany teleradiogepleşikler birleşiginiň baş sekretary jenap Jawad Mottagini kabul etdi.
Myhman duşuşmaga döredilen mümkinçilik üçin hoşallyk bildirdi hem-de özüniň wekilçilik edýän guramasynyň Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga uly gyzyklanma bildirýändigini nygtady. Jenap Mottaginiň belleýşi ýaly, ýurdumyzda, şol sanda “Aziada — 2017 we Türkmenistanyň ösüşiň hem-de parahatçylygyň bähbidine sportda tutýan orny” atly halkara maslahata we onuň çäklerinde geçirilen Halkara sport media-forumyna gatnaşmak üçin onuň häzirki saparynda depginli ösýän Türkmenistanyň üstünlikleri we gazananlary, bütin dünýäde ykrar edilýän türkmen Lideriniň özgertmeler işiniň täsin galdyrýan netijelerini gözi bilen görüp, tanyşmaga örän oňat mümkinçilik döredildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hoşniýetli sözler üçin minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanyň daşary ýurtlaryň esasy köpçülikleýin habar beriş serişdeleri bilen ýygjam hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň ýola goýulmagyna möhüm ähmiýet berýändigini nygtady. Döwlet Baştutanymyz bu ulgamda halkara hyzmatdaşlygyň ösdürilmeginiň milli köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň dünýäniň habarlar giňişligine has-da ýakynlaşmagyna, Türkmenistanyň içeri we daşary syýasatynyň möhüm wakalaryny hemmetaraplaýyn şöhlelendirmäge ýardam bermäge gönükdirilendigini belledi. Şu maksat bilen, ýurdumyzda mass-mediany ösdürmek, täze çap we elektron neşirleri döretmek, häzirki zaman maglumat-aragatnaşyk tehnologiýalaryny ornaşdyrmak, Internet ulgamyna elýeterliligi giňeltmek boýunça maksadalaýyk işler geçirilýär.
Duşuşygyň barşynda hormatly Prezidentimiz we myhman maglumat babatda özara gatnaşyklary ýola goýmagyň geljegi barada pikir alyşdylar. Türkmenistanyň Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komitetiniň Aziýa-Ýuwaş ummany teleradiogepleşikler birleşiginiň habarlar gullugyna agzalyga girmegi netijesinde Türkmenistanyň hem-de Aziýa-Ýuwaş ummany sebitiniň ýurtlarynyň syýasy, ykdysady, durmuş we medeni-gumanitar durmuşy baradaky dessin habarlary, syn beriş materiallaryny yzygiderli alyşmak üçin giň mümkinçilikler açyldy.
2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny dünýä ýaýmak söhbetdeşligiň aýratyn meselesi boldy. Bellenilişi ýaly, Aziada — 2017 Okeaniýa ýurtlarynyň gatnaşmagy we maksatnama sportuň täze görnüşleriniň goşulmagy netijesinde bu ýaryşlaryň taryhynda iň ulusy bolar. Aziýa-Ýuwaş ummany teleradiogepleşikler birleşiginiň agza kompaniýalarynyň 100-den gowragy türkmen paýtagtyndan täzelikleri we reportažlary 60-dan gowrak ýurtda milliardlarça tomaşaçylara tele we radio ýaýlymlar arkaly ýetirmegi meýilleşdirýär. Eýýämden V Aziýa oýunlarynyň geçirilmeginiň, hakykatdan-da, taryhy waka öwrüljekdigini aýtmak bilen, munuň özi Türkmenistany yklymyň, Aziýa Olimpiýa hereketiniň kartasynda aýdyň ýüze çykarar diýip, jenap Jawad Mottagi aýtdy.


text:
Siriýada ukrainaly žurnalisti alyp gaçanlar, Ukrainanyň, Orsýetiň we Eýranyň Siriýadaky ilçihanalaryna hüjüm etmek bilen internet arkaly haýbat atdylar. Bu barada penşenbe güni Ukrainanyň habar beriş serişdeleri maglumat berýär.
Şeýle-de şol ýurtlaryň Siriýadaky raýatlarynyň hem howp astyndadygy aýdylýar.
Žurnalist Ankar Koçnyýewa oktýabr aýynda alnyp gaçylypdy. Žurnalisti alyp gaçan topar özüni “Azat Siriýa armiýasynyň” bir bölegi diýip atlandyrýar. “Azat Siriýa armiýasy” prezident Başar al-Assadyň režimine garşy hereketleri alyp barýar.
Geçen aý internetde ýaýradylan wideoda, Koçnyýewa özüniň Orsýetiň gizlin gullugynyň işgäridigini aýtdy we alyp gaçanlaryň talap edýän zatlarynyň ýerine ýetirilmegini sorady.
Koçnyýewanyň şeýle gürlemäge mejbur edilip-edilmändigi entek anyk belli däl. Soňra ony alyp gaçanlar öz web sahypalary arkaly, onuň azatlyga goýberilmegi üçin 50 million amerikan dollary isleýändiklerini aýtdylar.
Çarşenbe güni Ukrainanyň Daşary işler ministrligi, onuň goýberilmegi üçin Siriýa dolandyryjylaryndan kömek sorady.


text:
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri Eýranyň ýadro baýlaşdyrmak programmasy baradaky geçiş ylalaşygynyň aýyň aýagyndaky soňky möhlete ýetişip-ýetişmejegi aýdyň däl diýdi.
Kerri bu sözleri 14-nji martda, Müsüriň Gyzyl deňiz kurort şäheri Şarm El-Şeýhde geçirilýän inwestisiýa konferensiýasy mahalynda aýtdy.
Şeýle-de bu sözler Şweýsariýada, Eýran bilen gepleşikleriň 15-nji martda başlanjak täze tapgyrynyň öň ýanyna gabat geldi.
Kerri «Biz dogry-dürs ylalaşyga, dünýäni, şol sanda Birleşen Ştatlary we biziň ýakyn ýaranlarymyzy hem hyzmatdaşlarymyzy Eýranyň ýadro ýaragyndan abanmagy mümkin howpdan gorajak ylalaşyga gelmäge dykgatlylygymyzy dowam etdirýäris» diýdi.
Emma Kerri "biz entek ylalaşyp biljegimizi ýa däldigimizi bilemzok» diýip, sözüniň üstüni ýetirdi. Ol entek taraplaryň arasynda çekeleşik pursatyndaky möhüm aratapawutlaryň saklanyp galýandygyny aýtdy
"Biziň maslahatlarymyzda hemme zat karar edilýänçä hiç zat karar edilmez» diýip, Kerri aýtdy.
Şeýle-de Kerri respublikan senatorlaryň 47-siniň awtorlygynda 9-njy martda ýazylan we Eýranyň ýokary ruhany lideri Aýatolla Hameneýä iberilen haty hem ýaňzytdy. Ol hatda häzir baglaşyljak bolýan ylalaşygyň Birleşen Ştatlarda geçiriljek indiki prezident saýlawlaryndan soň, 2017-nji ýylyň başynda täze prezident iş başyna geçende ýatyrylyp hem bilinjekdigi duýdurylýardy.
Kerri bu hatyň «ýerine ýetiriji departamentiň gepleşiklerine göni gatyşmak» bolandygyny aýtdy we munuň gutulgusyz «biziň gepleşik geçirýän adamlarymyzyň aňynda sorag döretjegini» belledi.
Hameneýi eýýäm 12-nji martda bu hat baradaky pikirini aýtdy we ABŞ resmileri gepleşiklerde ilerleme boldugyça «ýowuz, gyňyr we gödek» bolýarlar diýdi hem-de Birleşen Ştatlaryň «öz ýalançylygy we arkadan urmak endigi bilen» tanalýandygyny belledi.
ABŞ we beýleki bäş döwlet martyň aýagynda Eýranyň ýadro programmasy barada çarçuwalaýyn ylalaşyga gelmek möhletini belledi. Eýran ýadro ýaragyny edinmek niýetinde güman edilýär, emma Tähran muny ret edýär we öz ýadro programmasynyň parahatçylykly maksat tutýandygyny aýdýar.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Penşenbe güni Orsýetiň MTS mobil aragatnaşyk kompaniýasynyň "MTS-Türkmenistan" bölümi Türkmenistanda mobil aragatnaşyk hyzmatlaryny hödürläp başlady. 2010-njy ýylyň dekabrynda MTS mobil operatorynyň lisenziýasynyň möhleti uzaldylmansoň, ol Türkmenistandaky işlerini bes etmäge mejbur bolupdy
.
Azatlyk Radiosynyň habarçysy Myrat Gurbanow kompaniýanyň Aşgabatdaky edarasyna baryp gördi. Ol "MTS-Türkmenistan" kompaniýasynyň berip başlan ilkinji hyzmatlary barada gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosy: MTS-iň ilkinji hödürlän hyzmatlarynda nähili tarif planlary bar?
Myrat Gurbanow:
MTS-iň işiniň togtadylmagynyň öňüsyrasynda, 2010-njy ýylyň dekabrynda, onuň 14 sany tarif plany bardy. Emma häzir sentýabryň ahyryna çenli şolaryň bäşisi hereket eder. Olar: ”Söýgüli”, ”Köp jaňlar”, ”Uzak gepleşikler”, ”Otliçnyý”, ”Profi-tarif” planlaryndan ybarat.
Galan dokuz tarif planlaryny öň ulanan müşderileriň hem şol bäş tarif planyna geçirilekdigi barada MTS kompaniýasy maglumat ýaýradýar. Mysal üçin, ”Red Start”, ”Red leto”, ”Red energy”, ”Welaýat+” ýaly tarif planlaryny ulanan müşderileriň nyrh meýilnamalary ”Otliçnyý” tarif planyna geçiriler.
Şeýle-de öňki müşderilere 2010-njy ýylyň dekabr aýyna çenli hasabynda bolan puldan galyndynyň 20%-i möçberinde bonus hem berilýär. 30-njy awgustdan tä 30-njy sentýabra çenli ulgamyň içindäki özara jaňlar üçin günde ýeňillikli 30 minut gazanyp bolýandygy hem aýdylýar. Emma oktýabr aýyndan täze tarif planlarynyň we hyzmatlaryň girizilmegine garaşylýar.
Azatlyk Radiosy: Täze SIM-kartalaryň 1-nji oktýabrdan satylyp başlanjakdygy habar berilýär. Bu barada nähili maglumatlar bar?
Myrat Gurbanow:
Häzir diňe MTS kompaniýasy bilen mobil aragatnaşyk hyzmatlaryny hödürlemek baradaky şertnamalary ýatyrylmadyk müşderileriň sim-kartlary işleýär ýa-da dikeldilýär. Täze sim-kartlar satylmaýar. Emma MTS-iň hyzmat ediş nokatlarynda oktýabr aýyndan täze sim-kartlaryň satylyp başlanmagynyň ähtimaldygyny aýdýarlar. MTS kompaniýasynyň bildiriş bukletinde hem 30-njy sentýabrdan gijä galmazdan, täze nomerleri satuw ofislerinde birikdirip boljakdygy barada aýdylýar.
Azatlyk Radiosy: Aşgabatda MTS-iň täze hyzmatlaryna isleg nähili?
Myrat Gurbanow:
MTS-iň açylmagyna garaşan türkmenistanlylar örän köp. MTS-iň hyzmatlaryna ilat arasynda isleg uly. Sebäbi ”Altyn Asyr” öýjükli aragatnaşyk kärhanasy 2010-njy ýylda işi togtadylan MTS-iň ornuny tutup bilmedi.
MTS-iň şu gün irden açylan müşderilere hyzmat edýän nokatlarynda adamlar köpdi. Olaryň käbirleri ýanlaryna pasportlaryny alyp, ýörite arzany dolduryp 3 manat töläp, ýitiren sim-kartlaryny doldurýardylar. Hyzmat ediş nokatlarynda öz hasaplaryny doldurýanlar hem az däldi.
Emma Parahat bazaryndaky MTS-iň müşderilere hyzmat ediş nokadynda häzirlikçe hasaby diňe töleg kartlary bilen dolduryp bolýandygyny aýtdylar. Ýeri gelende aýtsak, häzir MTS-iň aragatnaşygynyň hem hili o diýen gowy däl. Ýöne bu ýagdaýdan nägilelik bildirýän MTS-iň müşderilerini görmedim. Adamlar wagty bilen bar zat gowulanar diýen umytda.


text:
Pakistanyň demirgazyk-günbataryndaky taýpa regionynda ABŞ-nyň adamsyz uçarlarynyň raketa hüjümi netijesinde, söweşiji diýip çaklanýan azyndan dört adam öldi. Bu barada Pakistanyň resmileri habar berýär.
Bu hüjüm penşenbe güni Weziristanyň demirgazygynda Mir Aliniň golaýynda amala aşyrylypdyr. Şol region “Talyban” bilen “Al-Kaýdanyň” mesgeni hasaplanýar.
“Assosiated Press” habar agentligi, şol hüjümde ölenleriň sanynyň bäş adamdygy barada maglumat berýär. Ölenleriň şahsyýeti barada häzirlikçe maglumat ýok.


text:
Türkmenistanda soňky bir ýyldan gowrak wagtyň dowamynda milli pul, manat bilen bagly, şonuň bilen bir wagtda daşary ýurt walýutalarynyň erkin alyş-çalyş edilmegi meselesinde dürli kynçylyklaryň döreýändigi aýdylýar.
Ikinji tarapdan, ozaldan gelýän işsizlik meselesiniň üstesine iş ýerlerini kemeltmek, edara-kärhanalary birikdirmek bilen bagly habarlar hem gürelýär.
Mundan başga, soňky aýlarda nagt pul ýetmezçiligi, aýlyklaryň wagtynda berilmezligi barada hem aladaly habarlar gowuşýar.
Eýsem bular nämäniň alamaty we, ykdysatçynyň gözi bilen seredilse, Türkmenistanda döwletiň ykdysady krizise girmeginiň nähili alamatlary bar?
Azatlyk radiosy bu sorag bilen Türkmenistanyň Merkezi bankynyň ozalky başlygy, Şwesiýada bosgunlykda ýaşaýan türkmen ykdysatçysy Hudaýberdi Orazowa ýüzlendi.
Bu söhbeti diňläp, Türkmenistandaky ykdysady meseleler we olaryň sebäpleri barada öz pikirleriňizi aýtmaga çagyrýarys.


text:
Duşenbe güni Moskwanyň sudy “Pussy Riot” atly topara agza üç gyza garşy huligançylykda bildirilýän aýyplamalar boýunça sud diňlenişiginiň geljek hepdäniň duşenbe güni başlanjakdygyny mälim etdi.
Geçen hepdäniň anna güni Moskwanyň sudy bu üç gyzyň wagtlaýyn tussaghanada saklanmak möhletini ýene alty aý uzalmak barada karar çykarypdy.
“Pussy Riot” toparynyň agzalary Nadežda Tolokonnikowa, Ýekaterina Samusewiç we Mariýa Alýohina şu ýylyň mart aýynda Moskwanyň merkezi hristian ybadathanasynyň içinde prezident Putiniň dolandyryşyny ýazgaryjy kinaýaly protest aýdymy bilen çykyş edenlerinde, tussag edilipdiler.
Orsýetiň prokuraturasy olary prawoslaw hristianlaryň duýgusyna “çuňňur ruhy ýara salanlykda” aýyplaýar.


text:
Türkmenistanyň nebit-gaz pudagynyň resmi websaýtynda Orsýetiň ”Gazprom” kompaniýasy “durnuksyz partýor” diýlip atlandyrylýar we onuň hökümetara we pudagara ylalaşyklary bozýandygy aýdylýar. Orsýetiň Türkmenistandan satyn alýan gazynyň möçberini şu ýyl azaldyp, 11 milliard kubometrden 4 milliarda getirmek planynyň resmi derejede yglan edilmeginiň yz ýany türkmen tarapynyň çap eden beýannamasy nämäni aňladýar?
Azatlyk Radiosy bu sowal bilen energiýa meseleleri boýunça azerbaýjanly bilermen Ylham Şabana ýüzlendi.
Azatlyk Radiosy: Ylham Türkmenistanyň resmi websaýtynda Orsýetiň ”Gazprom” kompaniýasyny “durnuksyz partnýor” diýip häsiýetlendirýän makalanyň edil häzir çap edilmegi nämäni aňladýar? Siz muňa nähili düşünýärsiňiz?
Ilham Şaban: Elbetde, Orsýetiň gaz monopolisti “Gazpromyň” özüni alyp barşy Türkmenistanyň göwnünden turmaýar. Sebäbi garaşsyzlygynyň başyndan bäri Türkmenistanyň gaz söwdasy boýunça esasy partnýory bolan bu ýurt şu ýylyň dowamynda satyn aljak bolýan türkmen gazynyň möçberini ýene azaldyp, ýakynda diňe 4 milliard kubometr bilen çäklenmek kararyny yglan etdi. Bu möçberiň hem öň ylalaşylan şertlerde satyn alnyp-alynmajagy entek belli däl. Elbetde, bu resmi Aşgabadyň bähbitlerine öz täsirini ýetirýär.
Türkmenistan geçen ýylyň aýagynda gaz önümçiliginiň möçberini ýylda 83 milliard kubometre çenli artdyrmak, eksportynyň möçberini bolsa 48 milliard kubometre çenli artdyrmak planyny yglan etdi. Meniň pirkimçe, Orsýetiň satyn aljak türkmen gazynyň möçberini şu ýyl azaltmak planlary hem türkmen hökümetiniň önümçilik we eksport derejelerini artdyrmak planlaryna öz täsirini ýetirer. Sebäbi Eýran öz gaz önümçiligini artdyryp, Türkmenistandan has köp gaz satyn almagy göz öňünde tutmaýar. Hytaýa tarap eksportyň möçberiniň-de şu ýyl geçen ýylky derejesinde saklnamagyna garaşmak mümkin.
Şeýlelikde Türkmenistanyň resmi maglumaty, meniň pikirimçe, ýurduň bu ýagdaýdan nägileliligini görkezýär we Orsýete tarap eksportyň indiki ýylda hatda 4 milliard kubometre hem ýetmejeginden howatyrlanýandyny habar berýär.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň Orsýete satan tebigy gazynyň bahasy barada sizde maglumat barmy?
Ilham Şaban: Türkmenistanyň gazyň her müň kubometrini Orsýete 250 amerikan dollaryna satýandygy barada maglumat bar.
Azatlyk Radiosy: Türkmen gazynyň Orsýete tarap eksportynyň şu ýyl 11 milliard kubometrden 4 milliard kubometre getirilmegi Türkmenistana ykdysady taýdan nähili täsir ýetirip biler?
Ylham Şaban: Eger hasaplap görsek, gazyň bir milliard kubometriniň bahasy 250 amerikan dollary möçberinde bolsa, şu ýyl Orsýete akdyryljak gazyň möçberiniň 7 milliard kubometr möçberde azalmagy Türkmenistanyň girdejisiniň 1 milliard 750 million amerikan dollary möçberinde kemeljekdigini aňladýar. Bu Türkmenistanyň ykdysadyýeti üçin maddy taýdan duýarlykly bir täsir.
Azatlyk Radiosy: ”Gazpromyň” Merkezi Aziýa ýurtlaryndan gaz satyn almagyny çäklendirmegi näme bilen bagly?
Ylham Şaban: ”Gazpromyň” şu ýyl boýunça çap eden öz çaklamalaryna görä, Ýewropa akdyrylýan gazyň bahasy 15% peseler. Bu ýagdaý onuň başga ýurtlardan satyn alýan gazynyň möçberini azaltmak kararyna sebäp bolan bolmaly. Sebäbi bu ýurtlar bilen ylalaşylan ozalky baha “Gazpromy” kanagatlandyrmaýar, tranzit çykdajylary hem türkmen gazynyň bahasyny gymmatladýar. Şeýlelikde türkmen gazy girdeji taýdan amatsyz haryda öwrülýär.


text:
HTTU – «Merw»
Ýaryş tertibindenem görnüşi ýaly, toparlaryň ikisi hem 6-njy orun üçin göreşýär. Ýogsa-da, bu göreşde «Hazyna-da» bar. Şonuň üçin şu günki gazanyljak ýeňiş, 6-njy ornuň (iň bolmanda 7-nji ornuň) eýesini 50 % kesgitläp biler.
HTTU şu möwsümde «Merwe» mynasyp garşylyk görkezýär. Hat-da öz meýdanynda geçirilen duşuşykda, kynlyk bilen hem bolsa, ýeňişem gazandy. Eger talyplar bu günem şol üstünligini gaýtalap bilse, şu ýylky çempionaty 6-njy orunda tamamlamaga bolan umydy ýene-de dowam eder. Toparlary deňlik hasap hem kanagatlandyrmaz. Çünki 6-njy ornuň üçünji bir dalaşgäri, has takygy, häzir 6-njy orunda barýan «Hazyna» tapgyrda «Energetik» bilen duşuşýar. Bu duşuşykda «ykdysadyýetçileriň» ýeňşine garaşyp bolar.
«Energetik» – «Hazyna»
Duşuşygyň netijesi «Hazyna» üçin möhüm. Ýokary bölümde hem aýdyşymyz ýaly, «Hazyna» Ýokary ligadaky ilkinji möwsümini 6-njy orunda tamamlamaga mümkinçilik bar. Ýöne topara galan iki duşuşygynda azynda 4 utuk toplamak gerek.
«Energetik» bolsa Ýokary ligadaky ilkinji möwsümini bireýýäm 9-njy orunda tamamlandy. Topar ýokarky orunlar üçin düzümini güýçlendirip, indiki möwsümde göreşip biler.
Şu ýylky «Energetik» — «Hazyna» duşuşyklarynda artykmaçlyk «ykdysadyýetçileriň» tarapynda. Eger şu gezek hem şeýle bolaýsa, topar öňünde goýan maksadyna ýene bir ädim ýakynlaşyp biler.
«Daşoguz» — «Altyn asyr»
Artykmaçlyk şolaryň tarapapynda-da welin, ýöne duşuşykda utulaýanda-da «Altyn asyr» hiç zat ýitirmez. Soňky duşuşyklarda, esasan hem üçünji, dördünji aýlawlarda käbir güýli toparlary ýeňip ýa-da deňme-deň oýnap haýrana goýýan «Daşoguz» bu gün nähili gudrat görkezerkä? Muny ýene 3-4 sagatdan bileris.
«Aşgabat» – «Ahal»
Ýa-da başgaça aýtsak, toparlaryň üçünji orun ugrundaky göreşi. Möwsümiň başynda «Altyn asyryň» yzyndan galman gelen «Ahal» soňky tapgyrlardaky şowsuzlyklary bilen 5-nji orna çenli düşdi. Topara möwsümi iň bolmanda bürünç medal bilen tamamlamak üçin galan iki duşuşygynda hem ýeňiş gazanmak gerek. Ýöne geçen aýlawda-da «Aşgabatdan» 3:5 hasabynda ýeňlen topara bu gezek ýeňiş gazanmak başardarmyka? Eger başartmasa, topar möwsümi 5-nji orunda tamamlap biler.
Ýeri gelende aýtsak, 3-nji orun ugrundaky göreşde «Şagadam» hem bar.
«Balkan» — «Şagadam»
Balkan derbisiniň netijesi «Şagadam» üçin möhüm. «Nebitçiler» möwsümi eýýäm ikinji orunda tamamladylar. «Şagadam» bolsa edil geçen ýylkysy ýaly, möwsümi üçünji orunda tamamlama ýakyn. Topara galan iki duşuşykda 4 utuk gazanmak hem ýeterlik bolup biler. Ýöne «Şagadam» şu möwsümde «Balkany» ýeňip bilenok. Gaýtam, geçen aýlawda öz meýdanynda asgyn geldi. Şu günki duşuşykda, iň bolmanda, deňme-deň oýnap bilse, topar ýaryş tertibindäki ornuny saklap galyp biler.


text:
Gyrgyz häkimiýetleri dawaly serhet etrabynda özbek polisiýasy tarapyndan tutulan dört gyrgyz raýatynyň boşadylmagyny gazanmak üçin goňşy Özbegistanyň resmileri bilen gepleşik geçirilýändigini aýdýarlar.
24-nji awgustda Gyrgyzystanyň döwlet serhet gullugy dört adamyň Özbegistanyň Ýaňy-Kurgan etrabynyň polisiýa merkezinde saklanýandygyny habar berdi.
Özbegistanyň serhet gullugy tarapyndan gepleşik geçirýänleriň aýtmagyna görä, tutulan gyrgyzlaryň howpsuzlyk ýagdaýy hakda alada edere hiç bir delil ýok.
Iki goňşy döwlet arasynda dörän dartgynlylyk netijesinde gyrgyz prezidenti Almazbek Atambaýyw öz hökümetinden öňki administrasiýalar tarapyndan gol çekilen halkara serhet ylalyşyklaryny täzeden gözden geçirmegi sorady.
Protest
Gyrgyz resmileri dört adamyň Özbegistanyň polisiýa işgärleri tarapyndan 22-nji awgustda Ungar-Too diýilýän dagda tutulandygyny aýdýarlar.
Ungar-Too iki döwletiň arasynda serhet boýundaky dawaly territoriýada ýerleşýär. Tutulan adamlar hem şol ýerde ýerleşýän Kerbandaky gyrgyz radio we telewideniýe peredatçiginiň işgärleri.
Kerban ozal hem tolgunmalar turup, Gyrgyzystan Hytaý bilen täze araçäk meselesinde ylalaşylanyndan soň bu ýurda golaýdaky daglardan ýer berenligi sebäpli turan gaharly protestlerde polisiýanyň protestçilere ot açan ýeri.
Üstümizdäki aý Özbegistanyň öz polisiýa işgärlerini ýerleşdirmegi golaýdaky gyrgyz obalarynyň ýaşaýjylarynyň Jalal-Abat welaýatynyň Aksy etrap merkezinde protest geçirmegine getirdi.
Ýerli gyrgyzlar 23-nji awgustda etrapdaky hökümet merkeziniň öňüne ýygnanyp, häkimiýetleriň dawany çözmegini talap etdiler.
“Olar indi öz depämizde oturan ýaly”
Ustukan obasyndan demonstrasiýalara gatnaşan Maýran Akkulyýewa demonstrantlaryň Özbegistanyň polisiýa işgärleriniň regiondan çekilmegini hem talap edendiklerini aýdýar.
Akkulyýewa: "Biz iki sany wertolýotyň esgerleri daga getirenini gördük. Dag biziň obamyzyň edil depesinde ýerleşýär. Olar indi öz depämizde oturan ýaly" diýdi.
Ol soňra hem: "Biz gorkýarys, indi nämeler bolar, bilemzok" diýip, sözüniň üstüne goşdy.
24-nji awgustda Gyrgyzystanyň serhet gullugy regionda üýtgän zadyň ýokdugyny aýtdy.
Atambaýywyň aýtmagyna görä, goňşy ýurtlar bilen baglaşylan serhet geleşikleriniň käbiri ýa aýyl-saýyl däl, ýa-da olara jemgyýetçiligiň ýa parlamentiň razylygy alynman gol çekilipdir.
Ol: "Gyrgyzystanyň milli bähbitlerini goramak üçin edilýän häzirki tagallalarda öňki serhet ylalaşyklary oňaýsyz rol oýnaýar" diýdi.
Bu aralykda, Jalal-Abatdaky ýerli häkimiýetler regionda täze radio we telewideniýe peredatçiginiň gurulýandygyny habar berdiler.


text:
Maliýe krizisinde Gresiýany goldamak barada ençeme hepdeläp berlen boş wadalardan soň, bu ýurt bergileriniň aşagynda çökmez ýaly, Ýewropa Bileleşiginiň ýewro topary bir plan taýýarlady.
Ýewro zonasyna degişli 16 ýurduň maliýe ministerleri 15-nji martda Brýusselde bu planyň esasy ugurlary hakda ylalaşdylar. Bu barada entek doly maglumat ýok.
Ýöne Ýewropa Bileleşigine agza hökümetleriň adaty derejesinden ýokary prosent bilen Afina pul karz beriljekdigi aýdylýar. Bu işi isleýän ýurt Gresiýa bilen özara ylalaşyp, ikitaraplaýyn edip bilýär ýa-da birnäçe ýurt bileleşip, edip bilýärler. Kreditler garantirlenmeýär.
Bu bir söwda işi bolansoň, Ýewropa Bileleşiginiň “Agza ýurtlar beýleki agzalaryň bergilerini öz üstüne almaly däl” diýen düzgünine ters gelmeýär.
Bileleşigiň ministerleri özleriniň Gresiýa bergilerini töläp bilmez diýip pikir etmeýändiklerini ile ýetirjek bolup, elde baryny edýärler. Olar bu çäreleriň häzirki ýagdaýa görä göz öňünde tutulandygyny nygtaýarlar.
“Bazara ýetiriljek bolunýan Gresiýa her bir ýagdaýda goldanar diýildigi däl. Ol diňe gerek bolan ýagdaýynda goldalar. Biz bu gerek bolar diýip, pikir edemzok. Ýöne ýagdaýa görä karar bermeli” diýip, ýewro toparynyň başlygy Luksemburgyň premýer-ministri Jean Kluade Junker aýtdy.
Başga bir alada ýatyr
Fransiýa we Germaniýanyň maliýe ministrleri-de halas ediş işleri gerek bolmaz diýen pikirden ugur alýarlar. Gresiýa maliýe ýagdaýyny düzetmek üçin berk çäreler girizdi. Ýewropa Bileleşiginde ol öz güýjüne krizisden çykmaga bu çäreler ýeterlik diýip, pikir edilýär.
Ýöne bu edilýän tagallalaryň aňyrsynda başga bir alada ýatyr. Ýewropa Bileleşiginiň ýolbaşçylary Gresiýanyň bergilerini töläp bilmezligi ýewronyň ynamdan gaçmagyna getirer, onsoň maýa goýujylar Ispaniýa we Portugaliýa ýaly ýokary bergili agza ýurtlardan hem çekiler diýip, iňkis edýärler. Bu gorky esassyz hem däl. Öten noýabrdan bäri ýewro dollara bolan gatnaşykda 10 prosent aşaklady.
Ýewro toparynyň Daşary işler ministrleri tarapyndan çykarylan beýannamadan belli bolşy ýaly, olary aladalandyrýan Gresiýa däl-de, ýewronyň ýagdaýy. Bu beýannamada: “Maksat ýewronyň durnuklylygyny goramak” diýilýär.
Gresiýany halas etmek baradaky bu plan indi Ýewropa Bileleşigine agza 27 döwletiň ýolbaşçylary tarapyndan oňlanylmaly. Bu hem Bileleşigiň 25-26-njy martda Brýusselde geçmeli ýokary derejedäki duşuşyndan bärde bolar diýlip, pikir edilmeýär.


text:
Owganystanyň “Talyban” hereketi Pakistan Mullah Baradary boşatmak barada beren sözünde durmady diýýär. Mullah Baradar owganystanly “Talyban” hereketiniň öňki ýokary derejeli komandirleriniň biridir.
Owganystanlylaryň köpüsi “Talyban” hereketi bilen parahatçylykly gepleşiklere başlamak üçin Baradara esasy adam hökmünde garaýarlar.
Sentýabr aýynyň ortalarynda Pakistan Baradaryň azatlyga goýberilýändigini yglan edipdi, emma şondan bäri onuň nirededigi barada hiç hili maglumat bermedi.
Maglumatlarda Baradaryň şondan soň Pakistanyň Peşawar şäherindäki howpsuz öýe ýerleşendigi aýdylýar. Pakistanyň bu şäheri ýurduň Owganystan bilen araçäginiň golaýynda ýerleşýär.
Çarşenbe güni “Talyban” hereketiniň metbugat wekili Zabihullah Mujahid bolsa Baradaryň “heniz hem gijelerini we gündizlerini türmede geçirýändigini” we onuň saglygynyň “gün-günden” erbetleşýändigini aýtdy.
Owgan prezidenti Hamid Karzaý şu hepde eden çykyşynda Baradaryň azatlygynyň heniz hem çäklendirilendigini aýdyp, Pakistana hyzmatdaşlyk etmäge çagyryş edipdi.


text:
Sişenbe güni Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhameow Ýewropa Komissiýasynyň başlygy Jose Manuel Barroso bilen telefon arkaly gürrüňdeşlik geçirdi.
Ýewropa Komissiýasynyň inisiatiwasy bilen gurnalan bu telefon gürrüňdeşliginde taraplar Türkmenistan bilen Ýewropa Bileleşiginiň hyzmatdaşlyklaryny ösdürmek meselesi, şol sanda energiýa hyzmatdaşlyklarynyň perspektiwalary barada-da pikir alyşdylar.
Bu gürrüňdeşlikde prezident G.Berdimuhamedow bilen jenap Barrosonyň şu ýylyň sentýabrynda energiýa meselesine bagyşlanyp Aşgabatda ýörite ikitaraplaýyn maslahatyň gurnalmagy barada-da ylalaşyga gelendikleri habar berilýär.


text:
Düýn Yslamabatda bir hüjümçi Birleşen Milletler Guramasynyň Dünýä Azyk Programmasy edarasynda bomba bilen özüni partladyp, iň bärkısı 5 adamyň başyna ýetdi, ençeme adamy ýaralady.
Polisiýanyň ilkinji subutnamalara esaslanyp aýtmagyna görä, hüjümçi 20 ýaş töwereklerinde. Ol Birleşen Milletler Guramasynyň jaýyna howpsuzlyk işgärleriniň eşigi bilen giripdir.
Hüjüm bu jaýlaryň goralyşy barada köp soraglara getirdi. Şeýle hem bu partlamanyň Dünýä Azyk Programmasy ýaly garyp we aç pakistanlylara kömek üçin iş alyp barýan guramalaryň işlerine päsgel berer diýip, pikir edilýär.
Garyp pakistanlylary azyk bilen üpjün etmek üçin Birleşen Milletler Guramasynyň bu jaýynda 70 töweregi adam işleýärdi. Hüjüm wagtynda Britaniýanyň goranmak we içeri işleri ministerleri Yslamabatdadylar. Ýöne olara ýeten zyýan ýok.
Päkistanyň Medisina Ylymlary Institutynyň sözçüsi Waseen Hwajanyň aýtmagyna görä, ölenleriň arasynda bu edarada işleýän bir yrakly hem-de azyndan 2 pakistanly aýal bar. “Bu ýere 4 agyr ýaraly adam getirildi. Şeýle hem 3 jeset getirildi”.
Hakimullah Mehsuda şübhe edilýär
Bu hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne alan topar entek ýok. Ýöne Swad jülgesindäki pakistanly taliban söweşijıleri we olaryň ýolbaşçysy Hakimullah Mehsuda şübhe edilýär. Ol ýaňy Päkistan we Birleşen Ştatlaryň garşysyna täze hüjümlere geçiljekdigini aýtdy.
Hakimullah Mehsud ýekşenbe güni žurnalistlere öz söweşijıleriniň awgust aýynda amerikanlaryň bir raketa hüjüminde ölen pakistanly talibanyň öňki ýolbaşçysy Baitullah Mehsudyň ganyny aljakdyklaryny aýtdy.
Ol şeýle hem Päkistanyň Owganystan bilen serhetdeş regionlarynda hüjümleriň köpelendiginden zeýrendi.
Analistleriň aýtmagyna görä, Swad jülgesiniň özünde hem töwereginde goşun tarapdan ençeme aýlap hüjüme uçran pakistanly taliban söweşıjıleri öz toparlaryny indi täzeden düzüp ýörler. Öten ýyl bolan hüjümlerde bu söweşijı toparyň ýolbaşçylaryndan köp adam öldi.
Baitullah Mehsudyň ölüminden soň ýolbaşçylyk ugrunda turan dawalarda Hakimullah Mehsudyň hem ölendigine ynanylýardy. Baitullah Mehsud Päkistanda beýleki terroristerden köp agtarylýan hem gorkulýan terroristleriň biridi.
Yslamabatda häkimiýetler ony öňki premýer-ministr Benazir Bhuttonyň öldürilmegini hem planlanlaşdyranlykda aýyplaýardylar.


text:
Halkara bilim boýunça Amerikan Geňeşlikleri, FLEX maksatnamasynyň 2017-2018 ýyllar üçin bäsleşigini tamam etdiler.
Bäsleşige Türkmenistan boýunça 1000-e golaý mekdep okuwçylary gatnaşdylar. Bäsleşik bäş welaýatyň synag merkezlerinde geçirildi. Bäsleşigiň netijeleri 2017-nji ýylyň Aprel aýynda belli bolar.
Bu bäsleşigiň ýeňijilerine Amerikan maşgalasynda ýaşamak, Amerikan orta mekdeplerinde 2017-2018 ýyllar aralygynda okamak mümkinçilikleri berilyär. FLEX maksatnamasy gatnaşyjylarynyň ýaşaýan ýerlerinden ABŞ-da boljak ýerlerine çenli gitmegi we yzyna gaýdyp gelmegi bilen bagly çykdaýjylaryny öz üstüne alýar, şeýle hem talyp hakyny berýär. ABŞ-nyň hökümedi FLEX maksatnamasyna ýolbaşçylyk edýär we oňa doly ýardam berýär. FLEX maksatnamasy onuň talaplaryna gabat gelýän ähli mekdep okuwçylary we maýyp okuwçylar üçin açykdyr. Şu maksatnamanyň döredilen gününden bäri, oňa jemi 220-den gowurak maýyp okuwçy gatnaşyp, şolaryň 6 sanysy Türkmenistandan.
Indiki 2018-2019 ýyllar aralygynda geçiriljek FLEX maksatnamasy 2017-nji ýylyň sentýabr aýynda Türkmenistanyň Bilim Ministrligi arkaly tassyklanandan soňra başlar. Mekdep okuwçylary, mugallymlary we ene-atalar bäsleşik barada doly maglumaty biziň web-sahypamyzdan ýa-da ýakyn Amerikan merkezlerinden alyp bilerler.
Soraglar bilen Halkara bilim boýunça Amerikan Geňeşlikleriniň ofisine ýüz tutup bilersiňiz:
Aşgabat şäheri, Görogly köçesi, 48A;
Tel: (99312) 36-90-21 (goş 107)
Elektron salgysy: flex@americancounsilstm.org
http://americancounsilstm.org


text:
ÝOKARY DEREJEDÄKI TÜRKMEN-OWGAN GEPLEŞIKLERI
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow türkmen-owgan hyzmatdaşlygynyň mundan beýläk hem ähli ugurlar boýunça işjeň ösdüriljekdigine ynam bildirip, Prezident Mohammad Aşraf Ganä we onuň üsti bilen Owganystanyň ähli halkyna iň gowy arzuwlaryny beýan etdi.
Türkmenistanyň we Owganystan Yslam Respublikasynyň Baştutanlary özara düşünişmek we ynanyşmak ýagdaýynda geçen duşuşygyň barşynda ozal gazanylan ylalaşyklaryň durmuşa geçirilişini, iki goňşy ýurduň hem-de halklaryň bähbitlerine laýyk gelýän türkmen-owgan hyzmatdaşlygyny mundan beýläk-de ösdürmegiň esasy ugurlaryny we geljegini ara alyp maslahatlaşdylar. Tutuş sebitiň abadançylygy we gülläp ösmegi üçin uly ähmiýete eýe bolan TOPH gaz geçirijisiniň hem-de Türkmenistan –Owganystan-Täjigistan demir ýolunyň gurluşygy ýaly möhüm bilelikdäki düzümleýin taslamalary durmuşa geçirmek meselelerine aýratyn üns berildi. Iki ýurduň Liderleri söwda-ykdysady ulgamda türkmen-owgan gatnaşyklarynyň giňeldilmeginiň möhümdigini aýdyp, medeni-ynsanperwer ulgamda däp bolan gatnaşyklary ösdürmegiň zerurdygyny bellediler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow owgan kärdeşini özi üçin islendik amatly wagtda Türkmenistana resmi sapar bilen gelmäge çagyrdy. Bu çakylyk minnetdarlyk bilen kabul edildi. Saparyň möhletleri diplomatiki ýollar arkaly ylalaşylar.
Prezident Mohammad Aşraf Gani hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy owgan topragynda ýene-de bir gezek mähirli mübärekläp, Owganystanyň Türkmenistan bilen däp bolan dostlukly, hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryna uly sarpa goýýandygyny nygtady. Biziň ýurtlarymyz dürli ulgamlarda üstünlikli hyzmatdaşlyk edýärler. Owgan Lideriniň belleýşi ýaly, belent mertebeli türkmen myhmanyny uly hormat-sarpa bilen, ilkinji gezek atlylaryň gatnaşmagynda garşylaýarlar.
Prezident Mohammad Aşraf Gani ikiçäk derejede geçirilen gepleşikleriň barşynda gadymy dostluk gatnaşyklary hem-de ruhy-medeni däpleriň umumylygy bilen baglaşan türkmen we owgan halklarynyň abadançylygynyň bähbidine laýyk gelýän döwletara hyzmatdaşlygy bilen baglanyşykly meseleleriň ara alnyp maslahatlaşylandygy aýtdy. Goňşy döwletiň Baştutany Owganystanyň ýurdumyz bilen hemmetaraplaýyn hyzmatdaşlyk ugruna ygrarlydygyny tassyklap, türkmen Liderine söz berdi.
Hormatly Prezidentimiz Owganystana gelmek baradaky çakylygy, myhmansöýerligi we netijeli işlemäge döredilen ajaýyp şertler üçin, owgan kärdeşine ýene-de bir gezek minnetdarlyk bildirip, iki dostlukly goňşy ýurduň arasyndaky gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmek babatda şu duşyşygyň möhümdigini belledi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ähli ugurlarda – syýasatda, ykdysadyýetde we söwdada, medeni we ynsanperwer ugurlarda ikitaraplaýyn gatnaşyklary yzygiderli giňeltmäge aýratyn ähmiýet berilýändigini aýdyp, häzirki döwürde netijeli türkmen-owgan gatnaşyklarynyň sebitde möhüm ähmiýete eýedigini, şol gatnaşyklaryň parahatçylygyň, uzak möhletli durnukly ösüşiň we howpsuzlygyň üpjün edilmegine uly ýardam berýändigini nygtady. Türkmenistanyň Baştutany uzak ýyllaryň dowamynda kemala gelen dostluk, özara düşünişmek we birek-birege goldaw bermek ýörelgesiniň Türkmenistanyň hem-de Owganystanyň arasyndaky gatnaşyklaryň berk binýadydyr, ynamly öňe gitmek, bilelikdäki uzak möhletli ösüş meýilnamalaryny işläp düzmek üçin esas bolup durýandygyny aýtdy. Biziň ýurdumyz alnyp barylýan bu hyzmatdaşlyga ýokary baha berýär hem-de gatnaşyklary pugtalandyrmak, täze many-mazmun bilen baýlaşdyrmak üçin ähli tagallalary eder. Bu tagallalar bolsa iki doganlyk halkyň we döwletiň düýpli bähbitlerine laýyk gelýär.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sebit howpsuzlygy bilen bagly meseleleriň özara gatnaşyklaryň gün tertibinde örän möhüm orny eýeleýändigini belledi. Türkmenistan we Owganystan parahatçylyk söýüji, parasatly we jogapkärli syýasaty alyp barýar, Merkezi Aziýany öňe gitmegiň we ösüşiň sebitine öwürmegiň, onuň häzirki zaman ählumumy gatnaşyklara doly goşulmagynyň, sebit we halkara derejesinde ykdysady taslamalary amala aşyrmagyň tarapdary bolup çykyş edýär. Parahatçylygy we howpsuzlygy üpjün etmek bu maksada ýetmegiň esasy şerti bolup durýar. Şunuň bilen baglylykda, gepleşikleriň barşynda taraplar sebitde döreýän jedelleriň we gapma-garşylyklaryň parahatçylykly, syýasy ýollar bilen çözülmegine pugta eýerýändiklerini tassykladylar.
Şunuň bilen baglylykda, türkmen Lideri iki ýurduň hem Birleşen Milletler Guramasyna, beýleki halkara we sebit guramalaryna gapma-garşylyklaryň öňüni almaga we olary aradan aýyrmaga ýardam berjekdigini, degişli syýasy-diplomatik usullary işläp taýýarlamaga gönükdirilen gurallary döretmäge bilelikde goşant goşmaga hemmetaraplaýyn kömek etjekdigini nygtady. Türkmenistan bilen Owganystan halkara terrorçylygyna, ekstremizme, neşe serişdeleriniň bikanun dolanyşygyna, serhetüsti guramaçylykly jenaýatçylyga we beýleki bikanun işlere garşy göreşmek boýunça umumy tagallalara öz goşantlaryny goşup, mundan beýläk hem özara gatnaşyklary berkiderler.
Milli Liderimiz Türkmenistanyň soňky onýyllyklaryň dowamynda köp synaglary başdan geçiren doganlyk owgan halkyna duýgudaşlyk bildirýändigini nygtap, ýurdumyzyň goňşy döwletde gazanylýan üstünliklere we oňyn özgertmelere guwanýandygyny belledi. Häzirki döwürde Owganystana giň halkara syýasy we ykdysady goldawyň berilmegi zerurdyr. Şeýle goldaw birek-birege hormat goýmak, deňhukukly gatnaşyklar we Owganystanyň içerki işlerine goşulmazlyk ýörelgesi esasynda berilmelidir. Owganystandaky ýagdaýy tiz wagtda syýasy taýdan düzgünleşdirmek bu işleri durmuşa geçirmegiň esasy şerti bolup durýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bular barada aýtmak bilen, Türkmenistanyň bu maksada parahatçylyk, syýasy serişdeler we umumymilli ylalaşyk arkaly Birleşen Milletler Guramasynyň esasy orny eýelemegi bilen ýetmegiň tarapdary bolup yzygiderli çykyş edýändigini ýene-de bir gezek nygtady. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz eger zerur bolsa, Bitarap döwlet hökmünde Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň howandarlygynda şeýle ylalaşygy gazanmaga gönükdirilen gepleşikleri geçirmek üçin öz syýasy giňişligini bermäge taýýardygyny belledi.
Mälim bolşy ýaly, şu ýylyň 6-njy awgustynda Aşgabat şäherinde Türkmenistan–Owganystan–Päkistan–Hindistan gaz geçirijisiniň taslamasy baradaky Ýolbaşçy komitetiň 22-nji mejlisi geçirildi. Mejlisiň çäklerinde «Türkmengaz» döwlet konserni «TAPI Ltd.» konsorsiumynyň ýolbaşçysy hökmünde biragyzdan saýlandy. Türkmenistanyň Baştutany zerur bolan guramaçylyk meseleleri çözülenden soň, Konserniň işe girişip biljekdigine ynam bildirip, gaz geçirijiniň gurluşygyna şu ýyl başlamagyň göz öňünde tutulýandygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, türkmen Lideri bu taslamany goldaýandygy we amala aşyrmaga hemmetaraplaýyn ýardam bermäge taýýardygy üçin owgan kärdeşine minnetdarlyk bildirdi.
Türkmenistan–Owganystan–Täjigistan demir ýolunyň gurluşygy geljekde goňşy ýurtlary birleşdirjek ýene-de bir iri taslamalaryň biridir. Bu demir ýoluň gurlup, ulanmaga berilmegi, elbetde, taslama gatnaşýan ýurtlaryň, umuman, Merkezi Aziýanyň ykdysady ösüşine uly itergi berer. Maýa goýumlarynyň çekilmegi, beýleki sebitler bilen gatnaşyklaryň diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürilmegi üçin amatly şertleri döreder. Biz bu taslama Owganystany dikeltmek boýunça bilelikdäki tagallalarymyzyň bir bölegi hökmünde garaýarys diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Bu ugurda Türkmenistan Stambul prosesiniň çäklerinde uly işleri amala aşyrýar. Mälim bolşy ýaly, bu çäklerde biziň ýurdumyz «Sebit üpjünçilik ulgamlary» atly ynanyşmagy pugtalandyrmak çärelerine ýolbaşçylyk edýär. Milli Liderimiz bular barada aýtmak bilen, Türkmenistanyň 2017-nji ýylda Owganystan boýunça nobatdaky 7-nji sebit ykdysady maslahatyny geçirmek boýunça borçnamalary öz üstüne almaga taýýardygyny tassyklady. Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň Lebap we Mary welaýatlarynda gurulýan täze kuwwatly energetiki desgalaryny nazara almak bilen, Türkmenistanyň owgan ugry boýunça iberilýän elektrik energiýasynyň möçberini bäş esse artdyrmaga taýýardygyny belledi.
Ynsanperwer kömegini bermek, ykdysady we durmuş ulgamlarynyň dürli ugurlary üçin ýokary taýýarlykly milli hünärmenleri taýýarlamak häzirki döwürde owgan halkyna berilýän goldawyň möhüm ugurlarynyň biridir. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistan Owganystana durmuş maksatly desgalary gurmak arkaly ýardam bermegi dowam eder. Hyrat welaýatynyň Turgundy şäherinde şu ýylyň 5-nji awgustynda çaga dogrulýan öýüň düýbüniň tutulmagy biziň bu ugurda netijeli hyzmatdaşlyk edýändigimiziň ýene-de bir mysalydyr. Şeýle hem Türkmenistanyň okuw mekdeplerinde owgan hünärmenlerini taýýarlamak işi dowam etdiriler. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň Owganystandaky ýagdaýy durnukly saklamaga, onuň ykdysadyýetini dikeltmäge ýardam bermäge mundan beýläk-de hemişe taýýardygyny belledi.
Owganystanyň Baştutany hususan-da, halyçylyk ulgamynda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň geljegi barada durup geçdi. Bu babatda türkmen halky täsin gadymy däplere eýedir. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Prezidentiniň “Türkmenhaly” döwlet birleşigine bu pudakda owgan tarapy bilen hyzmatdaşlygy ýola goýmak barada tabşyryklary berendigi bellenildi.
Prezident Mohammad Aşraf Gani Owganystana energiýa serişdeleriniň beýleki görnüşlerini, şol sanda gaz we nebit önümlerini ibermek boýunça hem gepleşikleriň geçirilýändigini belledi. Şunuň bilen birlikde, söwda-ykdysady ulgamda we hususy telekeçilik ugry boýunça özara bähbitli gatnaşyklary ösdürmek boýunça degişli çäreler görülýär. Şu maksat bilen, ýurtlaryň ikisinde hem owgan we türkmen önüm öndürijileriniň önümleriniň sergisi guralar.
Owgan Lideri ýangyç-energetika toplumynda özara gatnaşyklar meselesine degip geçip, Türkmenistan –Owganystan-Pakistan-Hindistan transmilli gaz geçirijisiniň gurluşygynyň taslamasyny durmuşa geçirmegiň ähmiýetini aýratyn nygtady we “Türkmengaz” döwlet konserniniň “TAPI Ltd.” öňbaşçysy saýlanmagyny doly goldaýandygyny aýtdy.
Prezident Mohammad Aşraf Gani ikitaraplaýyn söwda-ykdysady hyzmatdaşlygyň geljegi barada aýdyp, geçen ýyl iki ýurduň arasyndaky haryt dolanyşygynyň möçberiniň 1 milliard amerikan dollaryndan geçendigini kanagatlanmak bilen belledi. Owganystan bu görkeziji boýunça Türkmenistanyň hyzmatdaşlarynyň arasynda 7-nji orny eýeleýär.
Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti ýokary derejede geçirilen gepleşikleriň netijeli bolandygyny nygtap, ähli ugurlar boýunça döwletara hyzmatdaşlygyny ösdürmek üçin uly mümkinçilikleriň bardygyny aýtdy. Gepleşikleriň netijeleri boýunça möhüm ikitaraplaýyn resminamalaryň birnäçesine gol çekildi.