text:
Ýurtda köppartiýalylyk düzgünini girizmek baradaky çykyşyndan soň prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň medeniýetini we sungatyny dikeltmek, oňa täze öwüşgin bermek üçin döredijilik işgärleriniň gatnaşmagynda uly maslahat geçirdi.
Maslahat guraksy geçdi. Ýene-de problemalar barada hiç zat aýdylmady. Ýaşy togsana ýeteňkirlän ussat aýdymçymyz, SSSR-iň halk artiskasy, Türkmenistanyň gahrymany Maýa Kulyýewa bir zatlaryň ýetmezçiligini aýtjak bolup synanyşdy. Belkem, ol degerli zatlar hakynda gürländirem, ýöne onuň çykyşynyň köp ýerleriniň kesilip, montaž edilendigi mese-mälim görnüp durdy.
Münbere hudožnikler birleşiginiň başlygy Babasary Annamyradow gelýär. Ol prezidente hudožniklere işlemäge mümkinçilik döredip berenine minnetdarlyk sözüni aýdyp durka, birdenem maslahatda ony diňläp oturanlaryň keşbi peýda bolýar. Şol oturanlaryň arasynda uly plan bilen Babasary Annamyradowyň beýleki adamlar bilen öz çykyşyny diňläp oturany görkezilýär. Belki, bu biziň türkmen telewideniýämiziň “tanymal”, “ussat” işgärleriniň iň “döwrebap hem professional“ tapyndysydyr?
Anyk iş barada söz açylmady
Çykyş edýänleriň hemmesi prezidente alkyş aýdyp, anyk iş barada birjik-de söz açmadylar. Olar bir-birinden beter owadan gürlejek bolýardylar. Käte, artyk bir zat aýdaýmaýyn diýip, säginip-säginip gürleýärdiler.
Gurbangly Berdimuhamedow sözi Türkmenistanyň Medeniýet we Tele-radio gepleşikler boýunça ministri Gulmyrat Myradowa berýär. Eger-de prezident onuň eýeleýän wezipesini aýtmadyk bolsady, onda oňa ýa häkim ýa-da gurluşyk ministri diýip pikir edäýmelidi. Sebäbi ol öz çykyşynda ýolbaşçylyk edýän pudagynyň meselelerini gürrüň etmän, eýsem Türkmenistanda alnyp barylýan gurluşyklar hakynda söhbet edýär.
Türkmenistanyň öňki prezidenti Saparmyrat Nyýazow ölmeziniň öň ýanyndaky ýyllarda Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň ýolbaşçylyk funksiýasyny giňeldip, oňa metbugaty, telewideniýäni, radiony, kino önümçiligini birleşdiripdi. Uly bir läheň güýje öwrülen bu pudaga bolsa gazet çäklerinde tehniki işgäri bolup işlän adamyň ýolbaşçy bolup oturmagy, elbetde, gözgyny ýagdaýdy.
Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň öňki çäklerinde işlän döwürleri ýadyma düşýär. Oňa belli bir döwürlerde ýazyjy Gylyç Kulyýew, şahyr Gara Seyitliýew, dramaturg Aşyr Mämiliýew ýaly tanymal, öz kärleriniň ussady bolup işlän adamlar ýolbaşçylyk eden bolsa, türkmen radio-telewideniýesine uzak ýyllaryň dowamynda tanymal žurnalist Çary Annagurbanow ýolbaşçylyk edipdi. Bu adamlaryň ady uly ýaşly adamlaryň häzirki günem ýatlaryndan çykmaýar.
Dogrusy, ýürekler maslahatda aýdylmadyk pikirlerden doly. Oňa gatnaşyp bilmesem-de, menem öz çykyşymy gaýybana şeýle beýan etmegi makul bildim. Türkmen medeniýetiniň we sungatynyň ýagdaýy hakynda gürrüň etmeli bolsak, onda ony aç-açan etmelidiris. Eger-de biz, bu duran meselä şeýle ýapyşsak, onda ony çözmäge mümkinçiligimiz bolar.
Medeniýet ministrligi üýtgedilmeli
Ilki bilen Türkmenistanyň medeniýetini we sungatyny galdyrmak üçin Medeniýet ministrligine degişli edilen telewideniýäni we radiony, metbugaty hem-de kino önümçiligini onuň hataryndan aýryp, olary aýratyn pudaklara öwürmeli. Medeniýet ministriniň bir orunbasaryny ýörite teatr sungatyna jogap berýän işgär hökmünde bellemeli. Teatrlaryň özlerine repertuarlary saýlap almak funksiýalary berilmeli. Sebäbi olaryň özleri tomaşaçylaryň nähili temalardan, eserlerden spektakllary isleýändiklerini saýgaryp bilmeli. Biz diňe türkmen dramaturglarynyň eserleri diýip durman, eýsem günbatar we gündogar edebiýatyna hem ýüzlenmeli. Olar ýaly tejribeler biziň teatrlarymyzda öňden bäri bar. Şekspiriň, Molýeriň, Şilleriň, Tagoryň, Gogolyň, Platonowyň we başga-da birnäçe awtorlaryň nusgalyk drama eserleri türkmen teatrynyň sahnasynda görkezilip, tomaşaçylaryň söýgüsini gazanypdy.
Türkmenistanyň Medeniýet ministri wezipesine dünýäniň sungatyna we medeniýetine düşünýän gujurly-gaýratly, sungat işgärleri bilen gepleşip bilýän abraýly adamy bellemeli. Ol hem bu pudagyň professional taýdan işlemegine goşant goşar.
Türkmen Tele-radio ministrligini döredip, oňa täzeçe işläp bilýän kadry başlyk bellemeli. Telewideniýede döredilen 5-nji kanalda diňe 24 sagatlap pes derejeli aýdym şekillerini gaýtalap durman, eýsem ol kanaly “Türkmen sungaty” diýip atlandyryp, onda aýdym-sazdan başga, türkmeniň kino taryhynyň hazynasyna öwrülen filmleri yzygiderli görkezmeli.
Kino we teatr işgärleri bilen söhbetdeşlik diňe studiýalarda däl, eýsem iş meýdançalarynda taýýarlanmaly. Opera teatrynda geçirilýän taýýarlyk pursatlaryny suratlandyrmaly.
Türkmen kino sungatyny dikeltmek üçin döwlet tarapyndan maliýe goldawy berilmeli. Dünýä derejesinde kinofilmleri döretmek üçin täze kinostudiýa gurmaly we ony ýokary derejeli kino enjamlary bilen üpjün etmeli. Kino işgärlerine döredijilik erkinligini bermeli. Diňe şeýle çemeleşilende täze, halkyň söýgüsini gazanjak filmler dörär.
Mundan başga-da, ykdysady kanunlardan ugur alyp, bäsleşigi kino sungatynda hem girizmeli. Şonuň üçin döwlet banklary uzak möhletleýin pul karzlaryny bermeli, ol hem täze ownuk hususy kino önümçilik birleşikleriniň döremegine getirer we türkmen kino sungatynyň ösmegine uly goşanat bolar.
“Metbugat ministrligi”
Metbugaty özbaşdak ministrlige öwürmeli. Oňa professional ýazyjy-şahyrlar ýolbaşçylyk etmeli. Nusgawy edebiýatyň wekilleri bilen birlikde XX asyrda yz galdyryp giden ýazyjy-şahyrlaryň eserler ýygyndysyny taýýarlamaly we ony häzirki zaman okyjylaryna hödürlemeli. Bu eserler ýaş edebi işgärler üçin nusgalyk kitaplar bolar hem-de olar gowy nusgalardan ugur alyp, täze döwrebap eserleri dörederler. Diňe gadymy döwürleň däl-de, eýsem biziň zamanymyzň ýazyjy-şahyrlarynyň ýubileýlerini we belli günlerini döwlet derejesinde belläp geçmeli. Şeýle çäreler adamlarda medeniýete we sungata bolan gatnaşygy üýtgeder.
Edebiýat we metbugat, elbetde, ähli döredijilik pudagynyň sakasy bolup durýar. Gowy çeper eserleriň, oçerkleriň, makalalaryň döremegi üçin söz we pikir azatlygy gerek. Hökümet bu pudagyň ösmegi üçin ýagdaýy, iň bolmanda öňki döwürdäki derejä getirmek üçin uly işleri geçirmeli.
Häzirki döredijilik işgärleri, ýazyjy-şahyrlar, galam tutýanlaryň hemmesi diýen ýaly ýazylyp gutarylan edebi-çeper eserlerini stollarynyň çekerlerinde ençeme ýyllar bäri saklap gelýärler. Syýasy temadan bolmasa-da, gazet-žurnallar ol eserleri çap etmeýärler. Ol hem ilkinji prezident S.Nyýazowyň goýup giden totalitar sistemasynyň netijesi. Ýörjen-ýorjen edip, ýöremäni öwrenýän çaga ýaly, biziň metbugatymyz hem ýöremäge başlamaly. Oňa goldawy bolsa döwlet bermeli.
Türkmen taryhyna syýasy baha bermeli
Umumy döredijilik pudagyna itergi bermek üçin türkmen hökümeti biziň taryhymyzyň XIX we XX asyryna syýasy baha bermeli. Şonuň üçin alymlardan, sungat we medeniýet işgärlerinden düzülen konferensiýa ýa-da simpozium çagyryp, milletimiziň iki asyrlyk taryhyna nokat goýmaly. Biz öz milletimiziň başyna düşen hupbata duýgudaşlyk görkezmek üçin şol döwürleriň wakalaryny seljermeli. XIX asyryň aýagynda türkmen topragyny Rus imperiýasynyň basyp alyp, ony gol astyna geçirmegi, XX asyryň 1917-nji ýylynda Rusiýada bolan buržuaz-demokratik rewolýusiýa tarapyndan gurlan hökümetiň bolşewikler tarapyndan döwlet agdarylyşygynyň netijesinde basylyp alynmagy, Türkmenistanda garaşsyzlyk ugrunda göreşen şahsyýetlerden Eziz hanyň, Jüneýit hanyň we ähli basmaçylyk diýlip ruslar tarapyndan atlandyrylan herekete gatnaşan türkmen gerçekleriniň ykballaryna öz garaýşymyzy açyk mälim etmeli.
Mundan başga-da 1924-nji ýylda Türkmenistan Respublikasynyň döredilmegi we onuň administratiw bütewiligini jemlemekde uly rol oýnan şahslaryň biri bolan Gaýgysyz Atabaýewiň we onuň egindeşleriniň Watanyň öňünde bitiren hyzmatlaryna mynasyp baha berip, 1930-1940-njy ýyllar aralygynda türkmen topragynada stalinizmiň repressiýasynyň salan ýaralaryna öz ýürek nalyşymyzy bildirmeli. Stalinizme türkmen jemgyýetinde orun ýoklugyny anyk aýtmalydyrys hem-de soňraky durgunlyk ýyllarynyň türkmen iline ýetiren täsirlerini açyk bellemelidiris. Ine, şu meselelere türkmen hökümeti, döredijilik işgerleri we ähli intelligensiýa wekilleri bilelikde öz garaýyşlaryny görkezmeli. Diňe şondan soň medeniýet we sungat pudagynyň işgärleri ilhalar mynasyp eserleri dörederler. Bu hem biziň döwletimize abraý getirer.
Şu ýerde pikirlerimi jemläp durkam, bir habar geldi. Ony hem aýtman geçmek bolmaz. Öňümizdäki aýda türkmenleriň tanymal şahyry Gurbannazar Ezizowyň 70 ýaşy dolýar. Şu mynasybetli Aşgabadyň Aman Kekilow adyndaky mugallymlar mekdebi Ezizowyň ýubileýine bagyşlap Puşkin adyndaky teatrda poeziýa agşamyny geçirmegi maksat edinip, onuň çakylyk hatynam taýýarlapdyr. Emma Türkmenistanyň Medeniýet ministri Gulmyrat Myradow ol çäräni geçirmegi gadagan edipdir. Şeýle etmek bilen Türkmenistanyň Medeniýet ministri prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň halkyň öňündäki abraýyny ýere gaçyrýar. Ýöne okuwçylaryň bagtyna Aşgabatdaky ýörite zehinli çagalaryň mekdebi bu çäräniň mynasyp geçirilmegi üçin oňa öz jaýlaryndan orun beripdir. Çäräni gurnanlara bolsa berekella diýäýmek galýar.
Döwlet Hojamedow aşgabatly intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


c: text/html

text:
Arap Ligasynyň daşary işler ministrleri ýekşenbe güni Kairde duşuşyp, Siriýany iki aý möhlet içinde oppozisiýa wekilleriniň gatnaşmagynda milli bitewülik hökümetini düzmäge çagyrdy.
Siriýanyň döwlet telewideniýesi ýurduň režiminiň adyny aýtmadyk resmisine salgylanyp, onuň bu plany “milli özygtyýarlylyga hüjüm we içerki işlere gödek gatyşmak” hökmünde häsiýetlendirendigini habar berdi.
Biraz öň Kataryň daşary işler ministri Şeýh Hamad bin Ýassim al-Tani Siriýada geçirilmegi mümkin syýasy reformalaryň planyny beýan edip, şeýle diýipdi: “Arap Ligasyndaky doganlarymyzyň ählisi bilen maslahatlaşyp, biz milli bitewülik hökümetini düzmegi, ygtyýarlyklary wise-prezidente geçirýän bitarap guramany döretmegi, konstitusiýa esasynda saýlawlaryň esasyny goýmagy we uçreditel maslahaty gurnamagy we onuň wagtyny kesgitlemegi esasy wezipe ediji bir ylalaşyga geldik”.
Oppozisiýada dürli garaýyşlar bar
22 döwletden ybarat Liga özüniň ýol kartasy planyny tassyklatmak üçin, ony BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşine hem görkezjekdigini aýtdy.
Siriýanyň iň uly oppozisiýa topary bolan Siriýa Milli Geňeşi “Siriýada bolmaly islendik geçişiň prezident al-Assadyň iş başyndan gyrakladylmagy bilen utgaşmalydygyny” aýdyp, öz diýenine tutdy.
Ýurt içinde režime garşy protestleri gurnaýan oppozisiýa toparlaryny özüne birikdirýän ýerli koordinasiýa komiteti bolsa, bu planyň bellenen çäreleri amala aşyryp biljek mehanizminiň ýokdugyna salgylanyp, onuň başa barjak zat däldigini aýtdy. Şeýle-de, komitet bu inisiatiwa Siriýanyň režime öz ganly basyp ýatyrmalaryny dowam etdirmek üçin has köp wagt berer diýip hasaplaýar.
Halkara basyşlary güýçlenýär, emma...
Britaniýanyň daşary işler sekretary Wilýam Heýg duşenbe güni Ýewropa Bileleşigindäki kärdeşleri bilen duşuşmazyndan öň Arap Ligasynyň inisiatiwasyna Bileleşigiň goldaw berjegini aýdyp, şeýle diýdi: “Biz, Arap Ligasyny we olaryň hepde ahyrynda kabul eden kararlaryny goldamagy dowam etdirmek bilen, Siriýa babatda goşmaça sanksiýa çäreleri hakynda-da ylalaşyga geleris diýip umyt edýärin”.
Prezident Başar al-Assadyň režimine edilýän halkara basyşlary ösmek bilen, ýöne weto ygtyýarlygy bolan BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik agzalary Hytaý we Orsýet Howpsuzlyk Geňeşiniň Siriýa babatdaky berk rozolýusiýasynyň öňüni baglady.
Arap Ligasynyň ministrleri öz duşuşyklarynda Siriýadaky gözegçilik missiýalarynyň möhletini ýene bir aý uzaldýandyklaryny aýtdylar. Bu synçylar zorlugyň öňüni almagy başarmazlykda tankyt edilipdi.
BMG Siriýada al-Assada garşy turan on aýlyk gozgalaňyň dowamynda bäş müňden gowrak adamyň öldürilendigini aýdýar. Siriýaýanyň hökümeti bolsa özüniň “terrorçylar” we “ýaragly toparlar” bilen söweşýändigini gaýtalaýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi, onda döwlet durmuşynyň möhüm meselelerine, şeýle hem käbir resminamalaryň taslamalaryna garaldy.
Ilki bilen Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Hojamämmedowa söz berildi, ol öz gözegçilik edýän düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, şeýle hem döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ähli pudaklaryň ösüşine yzygiderli gözegçilik etmegiň zerurdygyny belläp, maliýe-ykdysady düzümleriň alyp barýan işini mundan beýläk-de kämilleşdirmek boýunça anyk çäreleriň işlenip taýýarlanylmalydygyny aýtdy. Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan özgertmeler maksatnamalarynda kesgitlenen wezipeleriň öz wagtynda ýerine ýetirilişine gözegçiligiň zerurdygyny belläp, wise-premýere birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ý.Kakaýew “Türkmenistanyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin maksatnamasyny” ýerine ýetirmegiň barşy, ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynyň önümçilik kuwwatlyklarynyň berkidilmegine gönükdirilen birnäçe iri maýa goýum taslamalaryny ilerletmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Şeýle hem wise-premýer döwlet Baştutanymyzyň nebitgaz senagatynyň kärhanalarynyň işini mundan beýläk-de kämilleşdirmek boýunça ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, nebitgaz senagatynyň düzümleýin bölümleriniň işiniň netijeliligini ýokarlandyrmak babatda wise-premýere birnäçe görkezmeleri berdi. Bellenilişi ýaly, nebitgaz ýataklaryny gözlemek, burawlamak we işläp taýýarlamak babatda ylmyň täze gazananlarynyň, täzeçil tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagyna, iri düzümleýin taslamalara, şol sanda Hazar deňziniň nebitgaz känleriniň özleşdirilmegine daşary ýurt maýadarlaryny çekmek, tebigy gazy daşary ýurt bazarlaryna köpugurly esasda ugratmak, önümleriň dürli görnüşlerini öndürýän döwrebap gazhimiýa toplumlaryny gurmak bilen baglanyşykly meselelere aýratyn ähmiýet berilmelidir.
Döwlet Baştutanymyz dünýäniň energetika ýurtlarynyň hataryna girýän Türkmenistanyň ägirt uly nebitgaz serişdeleriniň netijeli peýdalanylmagynyň halkymyzyň durmuş derejesiniň ýokarlandyrylmagyny, sebit we ählumumy möçberde durmuş-ykdysady taýdan sazlaşykly ösüşiň möhüm şerti bolan energetika howpsuzlygyny üpjün etmek meseleleriniň oňyn çözgüdine ýardam etjekdigini aýtdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary R.Bazarow ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy barada hasabat berdi. Häzirki döwürde sebitlerde ak ekinlere ideg etmek, şol sanda gögeriş gazanylan ýerlerde suw tutmak, mineral dökünler bilen iýmitlendirmek, haşal otlara garşy göreşmek çäreleri alnyp barylýar.
Oba hojalyk tehnikalaryny we ýerleri ýazky ekiş möwsümine taýýarlamak işleri dowam edýär. Wise-premýer maldarçylyk pudaklaryndaky işleriň ýagdaýy, şol sanda mallaryň baş sanyny hem-de önüm berijiligini artdyrmak, ilatyň et we süýt önümlerine bolan isleglerini kanagatlandyrmak maksady bilen alnyp barylýan işler barada-da habar berdi.
Mallary dok hem-de ýyly gyşlatmak, mallar we çopanlar üçin amatly şertleri döretmek maksady bilen degişli çäreler durmuşa geçirilýär. Aýratyn-da, ýurdumyzyň Oba we suw hojalyk ministrliginiň we Azyk senagaty döwlet birleşiginiň maldarçylyk hojalyklarynda şu ýyl 171 müň 618 tonna dürli görnüşli ot-iýmler taýýarlanylyp, bu baradaky ýyllyk meýilnama doly ýerine ýetirildi. Bu babatdaky üpjünçiligi mundan beýläk-de gowulandyrmak maksady bilen, maldarçylyk hojalyklarynyň meýdanlarynda ot-iýmlik ekinler ekildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, oba hojalyk pudagyny mundan beýläk-de ösdürmek bilen baglanyşykly meselelere ünsi çekip, ähli möwsümleýin oba hojalyk işleriniň öz wagtynda we ýokary hilli geçirilmeginiň möhümdigini belledi hem-de geljek ýylyň bol hasylynyň möhüm şerti bolan agrotehniki kadalaryň degişli derejede alnyp barylmagyny berk talap etdi.
Döwlet Baştutanymyz pagtany gaýtadan işlemek, tohumlyk serişdeleri taýýarlamak bilen baglanyşykly meseleleriň yzygiderli gözegçilikde saklanmalydygyny tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz ýurdumyzda içerki bazary ýokary hilli azyk önümleri bilen doly üpjün etmek, onuň eksport mümkinçiliklerini artdyrmak maksady bilen, oba hojalyk pudagynyň önümçilik möçberlerini mundan beýläk-de ýokarlandyrmagyň zerurdygyny belläp, ýerlerde döwrebap maldarçylyk toplumlaryny döretmek we gaýtadan işleýän kärhanalary öňdebaryjy enjamlar bilen üpjün etmek babatda wise-premýere birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Ereşow gözegçilik edýän pudaklarynda alnyp barylýan işler, olaryň önümçilik kuwwatlyklaryny, şol sanda himiýa senagatynda bu babatda geçirilen çäreler barada hasabat berdi. Hususan-da, Lebap welaýatynyň Köýtendag etrabynda gurulýan Garlyk kaliý dökünlerini öndürýän dag-magdan toplumyna bolan iş saparynyň netijeleri barada habar aýdyldy.
Toplumyň gurluşygy “Türkmenhimiýa” döwlet konserni bilen Belarus Respublikasynyň “Belgorhimprom” paýdarlar jemgyýetiniň arasynda baglaşylan Ylalaşyga laýyklykda alnyp barylýar. Saparyň barşynda desganyň gurluşyk meýdançalarynda işleriň meýilnamada bellenilen möhletden yza galmagynyň sebäpleri jikme-jik öwrenildi hem-de seljerildi. Hususan-da, potratçy kärhanalaryň zerur gurluşyk serişdeleri bilen ýeterlik üpjün edilmeýändigi, desgalaryň anyk taslama maglumatlaryny almak boýunça kynçylyklaryň bardygy anyklanyldy hem-de bu barada baş potratça nägilelik bildirildi.
Gurluşyk işlerini çaltlandyrmak üçin ýerli kärhanalaryň goşmaça kuwwatlyklary işe çekildi, işgärleriň sany artdyryldy, şeýle hem içerki bazarda zerur gurluşyk serişdeleri satyn alyndy. Häzirki wagtda bu ýerde tehnikalaryň ýeterlik mukdary işledilýär.
Belarus tarapy ýerüsti desgalardaky ähli işleriň 2017-nji ýylyň 1-nji fewralyna, ýerasty işleriň bolsa 20-nji fewrala çenli doly tamamlanjakdygyna hem-de desganyň 31-nji martda ulanmaga beriljekdigine ynandyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Türkmenistan üçin täze ägirt uly taslama bolan kaliý dökünleriniň önümçiligi boýunça dag-magdan baýlaşdyryjy toplumynyň gurluşyk işleriniň bellenilen möhletlerde tamamlanmagynyň möhümdigini belledi. Bu desga ýurdumyzy senagatlaşdyrmagyň toplumlaýyn maksatnamasyna laýyklykda gurlup, ulanmaga berilmelidir.
Şeýle hem ol ýurdumyzyň ägirt uly ykdysady kuwwatynyň doly durmuşa geçirilmegine, eksporta iberilýän senagat önümleriniň möçberleriniň artdyrylmagyna gönükdirilendir diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Wise-premýere anyk bellikler aýdyldy we potratçy bilen has işjeň işleşmek barada görkezmeler berildi. Anyk borçnamalaryň bellenilen möhletlerde ýerine ýetirilmedik ýagdaýynda degişli çäreleriň görülmelidigi bellenildi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň Prezidentiniň Diwanynyň we Ministrler Kabinetiniň iş dolandyryjysy Ş.Durdylyýew paýtagtymyzy abadanlaşdyrmak boýunça geçirilýän iri möçberli işler barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyzyň tabşyryklaryna laýyklykda, täze ýollary, köprüleri gurmak, ýaşaýyş jaýlarynyň durkuny täzelemek, olary döwrebaplaşdyrmak, ýanaşyk ýerleri bagy-bossanlyga öwürmek we abadanlaşdyrmak işleriniň geçirilmegine uly üns berilýär. Häkimlikler, ministrlikler we pudak edaralary bilen bilelikde, Aşgabatda arassaçylygy saklamak, ýurdumyzyň baş şäherini gülläp ösýän künjege öwürmek boýunça yzygiderli çäreler geçirilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, paýtagtymyzy abadanlaşdyrmak boýunça çäreleriň işjeň dowam etdirilmeginiň zerurdygyny nygtap, baş şäherimiziň ösen häzirki zaman şäher düzüminden başlap, arassaçylyk ýagdaýynyň üpjün edilmegine çenli ähli babatda nusgalyk bolmalydygyny aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ilata amatly hem-de abadan durmuş şertleriniň döredilmegi üçin mundan beýläk-de ähli zerur çäreleriň görülmelidigini tabşyrdy.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Atdaýew Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň täze desgalaryň gurluşygy boýunça alyp barýan işleri, döwlet önümçilik kärhanalaryny hususylaşdyrmak, olary enjamlaşdyrmak we bäsdeşlige ukyply önümçiligi ýola goýmak boýunça durmuşa geçirilýän çäreler barada hasabat berdi. Döwlet Baştutanymyzyň tabşyrygyna laýyklykda, ýerli serişdeleri gaýtadan işleýän senagat kärhanalarynyň doly kuwwatynda işledilmegine möhüm ähmiýet berilýär.
Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiziň garamagyna ýurdumyzyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligi tarapyndan geçirilýän bäsleşikli söwdalarda hususylaşdyrylan dokma kärhanalaryny çig mal bilen üpjün etmek boýunça teklipler hödürlendi. Munuň özi Türkmenabadyň dokalmaýan önümleri öndürýän fabrigi, Tejen şäheriniň pagta egirýän fabriginiň ikinji önümhanasy ýaly kärhanalardan ybaratdyr. Olary taslama kuwwatlygyna çykarmak üçin Döwlet haryt-çig mal biržasy arkaly pagta süýümi we pagta übtügi bilen üpjün etmek zerur bolup durýar.
Şeýle hem wise-premýer şeker önümçiligi boýunça täze kärhananyň gurluşygyny ýola goýmak babatda ýerine ýetirilen işler babatda hasabat berdi. Ýurdumyzyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzasy bolup durýan “Hyzmatdaşlar” açyk paýdarlar jemgyýetine Balkan welaýatynyň Serdar etrabynda ýylda 120 müň tonna önüm öndürýän zawodyň gurluşygy üçin 15 gektar ýer bölünip berildi. Häzir ähli taslama işleri ýerine ýetirilip, desganyň binýady goýulýar. Ol Ýewropanyň ýokary tehnologiýaly häzirki zaman enjamlary bilen üpjün ediler. Gurluşyk-gurnama işleri 2018-nji ýylda tamamlanar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow senagat desgalarynyň gurluşygynda we önümçilige öňdebaryjy tehnologiýalary ornaşdyrmakda ykdysadyýetiň telekeçilik ulgamynyň kuwwatynyň artýandygyny kanagatlanma bilen belledi. Döwlet Baştutanymyz hödürlenen teklipleri makullap, ýurdumyzyň önüm öndürijileriniň hojalyk hem-de işewür başlangyçlaryny mundan beýläk-de höweslendirmegiň zerurdygyny belledi we ýurdumyzyň kiçi we orta telekeçilik kärhanalarynyň netijeli işi üçin zerur şertleri döretmek babatda wise-premýere anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Satlykow daşary ýurt döwürleýin neşirlere abuna ýazylyşygyny üpjün etmek boýunça geçirilýän çäreler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, dünýä jemgyýetçiliginiň maglumatlar eýýamyndaky ösüş derejesi bilen baglylykda, ýurdumyzyň telekommunikasiýa ulgamyny kämilleşdirmek, şol sanda maglumat tehnologiýalarynyň ýokary derejesini hem-de telekommunikasiýalaryň ösen ulgamynyň döredilmegini üpjün etmegiň zerurdygyny nygtady.
Döwlet Baştutanymyz daşary döwletleriň ykdysadyýetiň dürli pudaklaryny ösdürmekde, bilim, lukmançylyk we beýleki ulgamlarda gazanan ylmy-tehniki üstünliklerini öwrenmegiň zerurdygyny belläp, 2017-nji ýylyň birinji ýarymy üçin daşary ýurtlarda çap edilýän döwürleýin neşirlere abuna ýazylyşygyny üpjün etmek baradaky Karara gol çekdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Mämmedowa hormatly Prezidentimiziň garamagyna taryhy-medeni ýadygärliklerini aýawly gorap saklamak boýunça Gaznany döretmek hakyndaky kararyň taslamasyny hödürledi.
Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda milli taryhy-medeni mirasymyz hakynda täze maglumatlary toplamak, olary saklamak, ylmy esasda öwrenmek we giňden wagyz etmek boýunça ägirt uly işler durmuşa geçirildi. Döwlet Baştutanymyzyň tabşyrygy boýunça ýurdumyzyň taryhy, medeni ýadygärliklerini goramagy, saklamagy hem-de abatlamagy esasy ugur edinýän ýörite gaznany döretmek bilen baglanyşykly meseleler öwrenildi. Bu gaznany ýurdumyzyň Medeniýet ministrliginiň Taryhy we medeni ýadygärlikleri goramak, öwrenmek we abatlamak baradaky milli müdirliginiň ýanynda döretmek göz öňünde tutulýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow häzirki döwürde türkmen halkynyň taryhy-medeni mirasyny aýawly saklamak meseleleriniň döwlet syýasatynyň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýandygyny hem-de onuň degişli düzümleriň örän jogapkärli we sazlaşykly işini talap edýändigini belläp, degişli Karara gol çekdi we bu babatda wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew gözegçilik edýän ulgamlarynda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, “Türkmenistanda döwlet ýaşlar syýasatynyň 2015—2020-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasyny” we ony ýerine ýetirmek boýunça çäreleriň meýilnamasyny durmuşa geçirmek ugrunda ýaýbaňlandyrylan işler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiziň 2015-nji ýylyň 14-nji awgustynda gol çeken degişli Kararyna laýyklykda, ýurdumyzyň Ylymlar akademiýasynyň we Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşiniň ýanynda Ýaş alymlaryň merkezini döretmek boýunça wezipe kesgitlendi. Ony durmuşa geçirmek maksady bilen, ýurdumyzda ýaş alymlaryň täze nesliniň kemala gelmegine, zehinli ýaşlary gözleg işlerine çekmäge, olaryň täze ylmy açyşlara bolan gyzyklanmalaryny höweslendirmäge gönükdirilen bu merkeziň jemgyýetçilik başlangyjy esasynda döredilmegini göz öňünde tutýan Düzgünnamanyň taslamasy taýýarlanyldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýaş nesilleriň ukyp-başarnyklaryny doly derejede durmuşa geçirmegi, gözýetimlerini yzygiderli giňeltmegi, ýokary hilli bilim almagy, anyk netijeleri nazarlaýan ylym bilen işjeň meşgullanmagy, öňdebaryjy kämil tehnologiýalary özleşdirmegi üçin zerur şertleriň döredilmeginiň Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň möhüm ugrudygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz ýaş ylmy işgärleri taýýarlamak ulgamyny mundan beýläk-de kämilleşdirmek, täzeçil ösüş ýoluna düşen Watanymyzyň ylmy mümkinçiliklerini ýokarlandyrmak boýunça degişli çäreleriň durmuşa geçirilmeginiň zerurdygyny aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Döwlet maksatnamasynyň şu ugurda bar bolan wezipeleriň durmuşa geçirilmegine gönükdirilendigini belläp, Ýaş alymlaryň merkezini döretmek, onuň işini degişli derejede guramak babatda wise-premýere birnäçe görkezmeleri berdi.
Şeýle hem döwlet Baştutanymyz wise-premýerler S.Toýlyýewe we Ş.Durdylyýewe ýüzlenip, Milli sport we syýahatçylyk institutynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmagyň möhümdigine ünsi çekdi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu babatda aýtmak bilen, ýokary okuw mekdebiniň täze fakulteti üçin binanyň gurluşygyna halkara bäsleşigi yglan etmegiň maksadalaýyk boljakdygyny, onda olimpiýa derejesindäki ýaryşlarda ýokary netijeleri gazanmaga ukyply türgenleri ýüze çykarmak we ylmy esasda taýýarlamak boýunça zerur işleriň alnyp barylmalydygyny nygtady. Şunuň bilen baglylykda, ýakyn wagtda fakultet hakyndaky degişli Düzgünnamanyň taslamasyny taýýarlamak tabşyryldy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow ýurdumyzyň Daşary işler ministrliginiň işi barada hem-de Türkmenistanyň 2017-nji ýylda Energetika Hartiýasynyň Konferensiýasyna Başlyklyga saýlanmagy bilen baglanyşykly meseleler hakynda hasabat berdi. Möhüm ugurlardaky halkara hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmak hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda durmuşa geçirilýän daşary syýasatyň esasy ugurlarynyň biridir.
2007-nji ýylda döwlet Baştutanymyz Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 62-nji mejlisinde energetika howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça täze halkara-hukuk guralyny döretmek hakyndaky teklibi öňe sürdi. Şunuň bilen baglylykda, 2008-nji we 2013-nji ýyllarda Milletler Bileleşigi tarapyndan energiýa serişdelerini dünýä bazarlaryna ygtybarly we durnukly üstaşyr geçirmek baradaky ýörite Kararnamalar kabul edildi. Olarda şu ulgam boýunça netijeli hyzmatdaşlygyň ösdürilmeginiň esasy ugurlary we oňa bolan çemeleşmeler beýan edildi.
Häzirki döwürde döwlet Baştutanymyzyň başlangyjy boýunça giň halkara gatnaşyklary ýola goýuldy. Olaryň barşynda energiýa howpsuzlygy bilen baglanyşykly meseleler toplumyna garalýar. Iri halkara guramalary bilen özara gatnaşyklary yzygiderli ösdürýän ýurdumyz köp sanly duşuşyklaryň we iri maslahatlaryň geçirilýän ýerine öwrüldi. Olaryň gün tertibine energetika boýunça hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlary girizildi. Şunda Energetika Hartiýasy bilen netijeli gatnaşyklaryň ýola goýlandygyny aýratyn bellemeli.
2014-nji ýylyň dekabrynda Aşgabatda bu ýöriteleşdirilen düzüm bilen bilelikde “Energiýa serişdeleriniň ygtybarly we durnukly üstaşyr geçirilmegi” atly Aşgabat forumy hem-de BMG-niň Baş Assambleýasynyň 67-nji mejlisinde kabul edilen degişli Kararnama laýyklykda, şu mowzuk boýunça bilermenleriň birinji halkara duşuşygy boldy. Energetika Hartiýasynyň goldaw bermeginde şeýle gatnaşyklary dowam etmek bilen, bilermenleriň 2015-nji ýylda Brýusselde we Pekinde, şu ýyl bolsa Albaniýanyň paýtagty Tirana şäherinde ugurdaş duşuşyklary geçirildi.
Bitarap Türkmenistan halkara gatnaşyklara işjeň gatnaşmak bilen, bu ugurda möhüm başlangyçlary öňe sürmek arkaly energetika ulgamyndaky hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine mynasyp goşant goşýar. Şu ýylyň 25—26-njy noýabrynda Tokioda Energetika Hartiýasynyň Konferensiýasynyň mejlisiniň jemlerinde ýurdumyz 2017-nji ýylda şu guramanyň konferensiýasynyň Başlyklygyna biragyzdan saýlanyldy.
Bu baradaky borçnamalardan gelip çykýan wezipeleri ýerine ýetirmek maksady bilen, 2017-nji ýylda Türkmenistanda we daşary ýurtlarda guralmagy meýilleşdirilen çäreleriň meýilnamasynyň taslamasy işlenip taýýarlanyldy. Olary ýokary derejede geçirmek maksady bilen, degişli guramaçylyk komitetini döretmek boýunça kararyň taslamasy taýýarlanyldy, ol döwlet Baştutanymyzyň garamagyna hödürlendi.
Hormatly Prezidentimiz Türkmenistanyň Energetika Hartiýasynyň Konferensiýasynyň başlyklygyna saýlanmagynyň ýurdumyzyň dünýä giňişligindäki abraýynyň ýokarlanýandygynyň nobatdaky subutnamasydygyny belläp, Bitarap Türkmenistanyň mundan beýläk-de tutuş dünýäde parahatçylygy, abadançylygy we durnukly ösüşi üpjün etmekde wajyp meseleleriň netijeli çözülmegine işjeň gatnaşjakdygyny aýtdy.
Ägirt uly energetika kuwwatyna eýe bolan we ony tutuş dünýäde abadançylygyň bähbidine ulanmaga çalyşýan ýurdumyz adamzadyň bähbidine kybap gelýän özara peýdaly hyzmatdaşlygyň pugtalandyrylmagyna we ösdürilmegine gönükdirilen başlangyçlary durmuşa geçirmek boýunça maksatnamalaýyn işleri amala aşyrýar. Türkmenistanyň abraýly halkara guramalary we düzümleri bilen deňhukukly hem-de uzakmöhletleýin esasda ýola goýýan gatnaşyklary hut şu maksatlara gönükdirilendir. Döwlet Baştutanymyz bu barada aýdyp, degişli resminama gol çekdi we ýurdumyzyň Energetika Hartiýasynyň Konferensiýasyna Başlyklyk etmeginiň ýokary derejesini üpjün etmek babatda zerur çäreleri görmegi tabşyrdy.
Soňra wise-premýer, DIM-niň ýolbaşçysy Türkmenistanyň Araly halas etmegiň Halkara gaznasynda 2017—2019-njy ýyllarda başlyklyk etmegi bilen baglanyşykly meseleler hakynda hasabat berdi. Hormatly Prezidentimiziň ekologiýa meselelerine aýratyn ähmiýet berilýän möhüm sebit hem-de ählumumy meseleleriň netijeli çözgüdi boýunça başlangyçlary aýratyn ähmiýete eýedir.
BMG-niň Baş Assambleýasynyň mejlislerinde, beýleki iri maslahatlarda, şol sanda 2012-nji ýylda Braziliýanyň Rio-de-Žaneýro şäherinde geçirilen ýokary derejedäki “Rio+20” Bütindünýä duşuşygynda, Ýaponiýanyň Sendaý şäherinde geçirilen BMG-niň tebigy betbagtçylygyň howpuny peseltmek baradaky III Bütindünýä maslahatynda we 2015-nji ýylda Koreýa Respublikasynyň Tegu şäherinde guralan VII Bütindünýä suw forumynda döwlet Baştutanymyz örän wajyp ähmiýetli teklipleri öňe sürdi. Bu ýerde Aral deňzini halas etmek bilen baglanyşykly meseleler hakyndaky başlangyçlary aýratyn bellemeli.
Ýurdumyzda hem-de tutuş sebitde ekologiýa howpsuzlygynyň üpjün edilmegine, bu ugurda netijeli gatnaşyklaryň berkidilmegine gönükdirilen öňdengörüjilikli we tebigaty goramak ähmiýetli syýasaty durmuşa geçirýän Türkmenistan Aral bilen baglanyşykly hem-de Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň howandarlygynda guralýan halkara maksatnamalara we çärelere işjeň gatnaşýar.
Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzyň Araly halas etmegiň Halkara gaznasyna başlyklyk etmegi babatda guramaçylyk hem-de beýleki meseleler bilen baglanyşykly çözgütler boýunça kararyň taslamasy döwlet Baştutanymyzyň garamagyna hödürlendi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, daşky gurşawy goramak, tebigy serişdeleri, şol sanda suw serişdelerini netijeli peýdalanmak, howanyň üýtgemegi bilen baglanyşykly töwekgelçilikleri azaltmak, täzeçil ekologiýa tehnologiýalaryny ornaşdyrmak we ýurdumyzda aýratyn üns berilýän ekologiýa howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça meseleleriň örän wajypdygyny belledi. Ykdysady we durmuş ulgamynda ýaýbaňlandyrylan giň möçberli özgertmeler maksatnamasy adamlaryň durmuş derejesiniň abadançylygynyň möhüm şertini emele getirýän ekologiýa meseleleri bilen berk baglanyşyklydyr.
Bu ulgamda giň halkara hyzmatdaşlyk ýörelgelerine eýerýän Bitarap Türkmenistan anyk başlangyçlary öňe sürýär, iri taslamalary durmuşa geçirýär we sebit, ählumumy gün tertibine girizilen möhüm meseleleriň deňeçer çözgüdini işläp taýýarlamak boýunça anyk çäreleri görýär. Şunda Aral deňzini halas etmek, onuň çäklerinde durmuş-ekologiýa ýagdaýyny sagdynlaşdyrmak meselelerine aýratyn üns berilýär.
Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň Araly halas etmek boýunça Halkara gaznasyna başlyklyk etmeginiň möhüm meseleleriniň üstünde durup geçip, degişli Karara gol çekdi hem-de wise-premýerler R.Meredowa we R.Bazarowa bu ugurda zerur çäreleri geçirmek barada anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň mejlisinde şeýle hem döwlet durmuşynyň käbir beýleki meselelerine garaldy, olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mejlisi tamamlap, oňa gatnaşanlara berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny we uly üstünlikleri, ýurdumyzyň ähli halkyna bolsa bagt we mundan beýläk-de gülläp ösüş arzuw etdi.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


text:
Türkmenistanyň hökümeti ýurtda pagta planynyň üstünlikli tamamlanandygyny 22-nji oktýabrda yglan etdi we ençeme ýyl bäri yglan edilýän bir million 50 müň tonna mukdardaky pagtanyň ýygylyp, planynyň berjaý edilendigini resmi derejede habar berdi.
Muňa garamazdan, ýurduň welaýatlaryndan gowuşýan maglumatlara görä, pagta ýygym işleri şu günki günde-de dowam etdirilýär. Pagtany daýhanlar bilen bilelikde döwlet edaralarynyň işgärleri, şol sanda mugallymlar, lukmanlar ýygýarlar.
“Şu günler Lebap we Mary welaýatlarynda oba ýerlerinde pagtany budjet edaralarynyň işgärleri, mugallymlar ýygýarlar. Meýdanlarda pagta köp däl, ýöne baryny çaňňalakdan ýygnap alýarlar” diýip, ýerli ýaşaýjylar Azatlyk Radiosyna gürrüň berdiler.
Mejbury işden sypmak üçin
Olaryň habar bermegine görä, döwlet işgärleri pagta ýygymyna mejbury çekilýär. Pagta ýygmak islemedikler ýerine adam tutmaly bolýarlar. Käbir saglygy saklaýyş edaralarynda, keselhanalarda işgärleriň mejbury işlerden sypmak üçin, pul bermegi bilen bagly ýagdaýlaryň hem ýüze çykýandygy aýdylýar.
Şu günki gün hakyna tutulýan pagta ýygymçynyň bir günlük zähmetiniň haky 10-20 manat aralygynda durýar. Ýygylan pagtanyň bir kilogramy bolsa 20 - 40 teňňe aralygyndaky bahadan kabul edilýär.
“Pagta ýygymçylarynyň iş güni ir sagat altyda başlanyp, ýola sarp edilýän wagty bilen bilelikde 10-11 sagada ýetýär, bir sagatlyk arakesme berilýär. Adamlar iýjek naharyny ýany bilen alyp barýarlar. Ýylynmaga şert döredilmeýär, ýöne ýagyş ýagyp başlasa, biraz irräk gaýdýarlar” diýip, olar aýdýarlar.
Gözegçilik
Şu günler pagta ýygym işleriniň guramaçylygyna we gözegçiligine howpsuzlyk işgärleriniň hem gatnaşýandygy, olaryň häkimlikler bilen işleşýändigi habar berilýär.
“Olar her bir edara degişli işleriň kesgitlenmegine, meselem, tehnikanyň ýa-da meýdanlardaky suw üpjünçilik işleriniň gözegçiligini edýärler, her kimiň öz işini ýerine ýetirişine seredýärler. Käbir ýerlerde graždan geýimli polisiýa işgärlerini hem görse bolýar” diýlip, Azatlyk Radiosynyň gürrüňdeşleriniň biri aýtdy.
Türkmenistanyň Daşoguz welaýatynda-da sowuk, ýagynly howa şertlerine garamazdan, döwlet býujetinden aýlyk alýan işgärler köpçülikleýin görnüşde pagta ýygymyna gatnaşdyrylýar.
Şu ýylyň pagta plany doldy diýlip resmi derejede yglan edilen hem bolsa, käbir döwlet edaralarynyň işgärleri pagta ýygym işleriniň dekabra çenli dowam etdiriljegi barada habarly edilipdir.
Önümçilik çig maly
Pagta ýurduň dokma senagatynyň esasy çig malydyr.
Şeýle-de, Türkmenistan öndürýän pagtasyny Orsýete, Hytaýa, Günorta Koreýa, Türkiýä, Beýik Britaniýa we ondan gowrak birnäçe ýurda eksport edýär.
Türkmenistan bilen dokma senagat ugrundan işleşýän iri halkara kompaniýalarynyň ençemesi ýurduň pagta önümçiliginde mejbury zähmet güýjüniň ulanylýandygy sebäpli öz hyzmatdaşlygyny ýatyrýandygyny mälim edipdirler.
Maý aýynda “Adidas”, “Espirit”, “H&M” ýaly dünýäniň belli söwda brendleriniň, sermaýaçylaryň, biznes jemgyýetleriniň, kärdeşler arkalaşyklarynyň we adam hukuklaryny goraýjy toparlaryň 60 çemesi wekili Türkmenistanyň gowaça meýdanlaryndaky mejbury zähmete ýol berilýändigine aladalanma bildirip, Türkmenistanyň prezidentiniň adyna ýollan ýörite hatynda, bu meselä üns bermegi talap edipdi.
Öý goşlaryny we hojalyk esbaplaryny öndürýän we satýan dünýä belli IKEA kompaniýasy Türkmenistanda pagta ýygymy döwründe mejbury zähmet we adam hukuklarynyň depelenmegi bilen bagly ýagdaýlar ýüze çyksa, türkmen pagtasyndan ýüz öwürjekdigini aýdypdy.


text:
Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko gündogar Ukrainadaky konflikti kadalaşdyrmak boýunça Minsk ylalaşygynyň şu ýylyň aýagyna çenli doly berjaý edilmelidigini aýdýar.
“Onuň durmuşa geçirilmegi... 2015-nji ýylda berjaý edilmeli we uzaga çekmeli däl”, diýip Poroşenko 11-nji sentýabrda Kiýewde aýtdy.
Ol prosesi 2016-njy ýyla çenli uzaga çekdirmek boýunça islendik tagallalary ret etmegi Minskdäki gepleşiklerde öz wekili öňki prezident Leonid Kuçma tabşyrandygyny aýtdy.
Bu pikir Ýewropa Parlamentiniň prezidenti Martin Şultz tarapyndan hem öňe sürülipdi we Luhansk hem Donetsk regionlarynda orsýetçi separatistler tarapyndan goldanypdy.
Şeýle-de Poroşenko Moskwanyň Siriýada harby aktiwligini artdyrmagyna 2014-nji ýylda Krymy anneksiýa etmegine “tiz we güýçli jogap bolmazlygynyň” sebäp bolandygyny aýtdy.


text:
19-njy oktýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow göni aragatnaşyk arkaly nobatdaky wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi. Oňa Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň oba hojalyk toplumyna gözegçilik edýän orunbasary hem-de welaýatlaryň häkimleri gatnaşdylar. Maslahatyň barşynda ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça ýaýbaňlandyrylan çäreler, oba hojalyk pudagyndaky möwsümleýin işleriň barşy, şeýle hem şanly seneler mynasybetli guraljak baýramçylyk dabaralaryna görülýän taýýarlyk bilen baglanyşykly meselelere garaldy.
Göni aragatnaşyga Ahal welaýatynyň häkimi A.Ýazmyradow, Balkan welaýatynyň häkimi D.Durdyýew, Daşoguz welaýatynyň häkimi O.Gurbannazarow, Lebap welaýatynyň häkimi M.Joraýew, Mary welaýatynyň häkimi B.Annagurbanow çagyryldy. Häkimler çykyşlarynda häzirki döwürde welaýatda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, güýzlük bugdaý ekişiniň hem-de pagta ýygymynyň barşy barada hasabat berdi. Şeýle hem ol welaýatyň çäklerinde gurluşygy alnyp barylýan desgalardaky işleriň ýagdaýy we şanly Garaşsyzlyk baýramçylygy mynasybetli guralmagy meýilleşdirilýän dabaraly çäreler barada aýtdy.
Milletiň Lideri hasabaty diňläp, güýzlük bugdaý ekişiniň we pagta ýygymynyň depginlerini güýçlendirmegiň zerurdygyna ünsi çekip, bu babatda bar bolan ähli kuwwatlyklary netijeli peýdalanmak boýunça zerur çäreleri görmegi tabşyrdy. Aýratyn-da, döwlet Baştutany daýhanlaryň yhlasly zähmeti bilen ýetişdirilen pagta hasylynyň iň soňky hanasyna çenli ýygnap almak babatda degişli işleriň alnyp barylmalydygyny belledi.
Şeýle hem Türkmenistanyň Prezidenti döwletimiziň taryhy seneleriniň senenamasynda möhüm orun eýeleýän mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 24 ýyllygyna bagyşlanan baýramçylyk medeni çäreleriniň guralmagyna üns berdi.
Soňra Türkmenistanyň Prezidenti göni aragatnaşyga Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary E.Orazgeldiýewi çagyrdy. Wise-premýer döwlet Baştutanynyň ýurdumyzda oba hojalyk hem-de maldarçylyk önümleriniň önümçiligini ýokarlandyrmak maksadynda welaýatlarda we Aşgabat şäherinde Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalaryna ýer böleklerini bermek bilen baglanyşykly ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada habar berdi. Telekeçiler tarapyndan gurulmaly gaýtadan işleýän kärhanalar, fermalar we ýyladyşhanalar, şeýle hem ekerançylyk ýerleri üçin berilmegi meýilleşdirilýän ýer bölekleriniň çyzgylary görkezildi.
Bellenilişi ýaly, döwlet Baştutanynyň giňden goldaw bermegi netijesinde telekeçiler azyk bolçulygynyň üpjün edilmegine, ýylyň ähli paslynda ter gök we maldarçylyk önümleriniň ilatymyza ýetirilmegine hem-de bu ugurdaky önümçilik kuwwatlyklarynyň artdyrylmagyna işjeň gatnaşýarlar. Munuň özi oba hojalyk önümlerini öndürijileri gök we bakja, maldarçylyk önümleriniň, guş etiniň, ýumurtganyň önümçiligini yzygiderli ýokarlandyrmaga gönükdirýän Oba milli maksatnamasyndan gelip çykýan möhüm wezipeleriň üstünlikli ýerine ýetirilýändiginiň aýdyň subutnamasydyr.
Döwlet Baştutany Gurbanguly Berdimuhamedowyň taýsyz tagallalary bilen döredilen şertlerden netijeli peýdalanyp, türkmen telekeçileri ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmäge, şol sanda azyk bolçulygyny artdyrmak wezipelerini, ýurdumyzda öndürilýän azyk önümleriniň görnüşlerini artdyrmak bilen önümleriň hilini we mukdaryny ýokarlandyrmak wezipesini çözmäge mynasyp goşant goşýarlar.
Türkmenistanyň Prezidenti hasabaty diňläp, ýurdumyzyň telekeçileri bazaryň täze ugurlaryny we önümçilik tehnologiýalaryny, ýokary netijeleri gazanmaga mümkinçilik berýän döwrebap guramaçylyk usullaryny ynamly özleşdirýärler diýip belledi. Kiçi we orta telekeçiligiň işewürleriniň obasenagat toplumynyň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmaga, ilatyň ekologik taýdan arassa azyk we ýokumly önümlere bolan islegini kanagatlandyrmaga gatnaşmagy we şonda gazanýan üstünlikleri munuň aýdyň mysaly bolup durýar.
Döwletimiziň mundan beýläk-de telekeçilik işine zerur bolan goldawy berip, milli ykdysadyýetimiziň köp pudaklaryny ösdürmekde, şeýle hem azyk bolçulygyny üpjün etmekde, ilatyň durmuş derejesini ýokarlandyrmakda oňa möhüm orun berer diýip, milletiň Lideri bu babatda wise-premýere birnäçe tabşyryklary berdi.


text:
Şu gün Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad terror işlerine ýardam bermek üçin adamlary ýarag bilen üpjün etmekde günäli tapylan adama ölüm jezasyny bermek barada ýörite permana gol çekdi.
Siriýanyň hökümeti soňky dokuz aý bäri ýurtda dowam edip gelýän protest çykyşlaryny jenaýatçy ýaragly toparlaryň we terrorçylaryň gurnaýan bikanun bulagaýçylygy diýip atlandyryp gelýär.
Duşenbe güni uzaga çeken bökdençliklerden soň, Siriýanyň hökümet resmileri bu ýurda daşary ýurt synçylaryny goýbermek baradaky ylalaşyga gol goýdular.
Bu baradaky protokola duşenbe güni Müsüriň paýtagty Kairde Siriýanyň we Arap Ligasynyň wekilleri gol çekdiler. Ýöne bu protokola görä, synçylaryň anyk haçan bu ýurda goýberiljekdikleri barada häzirlikçe maglumat alynmady.


text:
Belgiýa resmileri düýn granatlar we ok atýan ýaraglar bilen ýaraglananan erkegiň Liž şäheriniň merkezi meýdançasyndaky adamlara hüjüm edip, özi bilen bile dört adamy öldürendigini aýdýarlar.
Hüjüm netijesinde 75 çemesi adamyň ýaralanandygy habar berilýär. Ýöne hüjümiň sebäpleri belli däl.
Resmiler hüjümçiniň Norodine Amrani atly ližli ýaşaýjydygyny, onuň 33 ýaşyndadygyny kesgitlediler.
Amrani 2008-nji ýylda jenaýatçy toparyň agzasy bolup, bikanun ýarag saklamakda günäli tapylypdyr.
Liž şäheriniň prokurory Daniýelle Reýnders Amraniniň özüni öldürendigi ýa tötänlikde ölendigi belli däl diýdi. Ol onuň polisiýanyň elinden ölmändigini aýtdy.
Reýnders Amraniniň şol gün sorag etmek üçin polisiýa çagyrylandygyny hem sözüniň üstüne goşdy.


text:
Polisiýanyň zorlukly basyp ýatyrmalaryna garamazdan, ermeni aktiwistleri elektrik bahalarynyň ýokarlanmagyna garşy başlan protestlerini dowam etdirýärler.
Ýerewanyň merkezine toplanan protestçileriň sany ikinji gije has köpeldi. 23-nji iýun agşamy 7 müň çemesi protestçi Ýerewanyň Azatlyk skwerine toplanyp, prezident köşgüne tarap ýöriş etdi.
Emma protestçiler Bagramýan prospektinde polisiýa güýçleri tarapyndan togtadyldy. Şondan soň olar şäheriň merkezindäki esasy ýoly bagladylar.
Öten agşam ýüzlerçe aktiwist Bagramýan prospektini hem baglady we bu ýer, polisiýa güýçleri bolsa-da, «barrikadaly» galdy.
Demonstrasiýaçylar häkimiýetlerden elektrik bahalaryny gymmatlatmak baradaky kararyň ýatyrylmagyny talap edýärler.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Basketbol: Türkmenistanyň ýygyndy topary – halkara ýaryşynyň ýeňijisi
Şu gün Aşgabadyň Olimpiýa şäherjiginiň Sportuň oýun görnüşleri toplumynda geçen 3х3 basketbol boýunça halkara ýaryşyň ýeňijileri kesgitlendi. Türkmen türgenleri erkekleriň arasyndaky ýaryşlarda altyn we kümüş medallary zenanlaryň arasynda bolsa altyn medaly eýelediler.
Ýaryşa jemi 16 topar – Türkmenistandan 6 topar, şeýle hem Russiýanyň, Türkiýäniň, Eýranyň, Azerbaýjanyň, Gazagystanyň, Özbegistanyň we Gyrgyzystanyň ýygyndy toparlary gatnaşdylar.
Ozal habar berlişi ýaly, halkara derejesindäki şeýle ýaryş biziň ýurdumyzda ilkinji gezek geçirilýär. Şonuň üçin hem ýaryşyň guralyşy hem-de geljek ýyl Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary geçiriljek sport desgasy barada myhmanlaryň pikirini bilmek örän gyzykly bolup durýar.
Daşary ýurtly türgenleriň hem-de tälimçileriň aglabasy Aşgabadyň Olimpiýa şäherjigindäki ýaly basketbol üçin örän ýokary hilli meýdançalarda heniz çykyş edip görmändiklerini belleýärler. Şeýle hem myhmanlarda eminleriň ýokary taýýarlyk derejesini, meýletinçileriň işiniň takyk we oňat ýola goýlandygyny, türgenleşik işleriniň göwnejaý guralyşyny, türkmenleriň myhmanhanalarda ýerleşdirilişini we elbetde türkmen myhmansöýerligini aýratyn bellediler.
Toparlar duşuşyga girişmänkäler köpsanly tomaşaçylar üçin sporta degişli paýhas bäsleşigi geçirildi. Bäsleşikde üstünlik gazananlara ýaryşyň guramaçylary bolan Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk boýunça Ýerine ýetiriji komitetiň, Sport boýunça döwlet komitetiniň, Basketbol federasiýasynyň sowgatlary gowşuryldy. Soňra bolsa ýaryşyň toparlaýyn böleginiň deslapky duşuşyklary başlady.
Ilki bilen meýdança “A” topara degişli bolan Türkmenistan-1 we Aşgabat-2 toparlary çykdylar. Oýnuň düzgünnamasyna laýyklykda, basketbolyň bu görnüşi boýunça duşuşyk 10 minut dowam edýär. Eger-de garşydaşlaryň haýsy hem bolsa biri 21 utuk toplasa oýun on minuda ýetmän hem tamamlanyp biler. Ilkinji duşuşykda hem edil şeýle ýagdaý hasaba alyndy. Türkmenistan-1 Aşgabat-2 toparly 21:14 hasabynda ynamly ýeňmegi başardy . Ýeňijileriň düzüminde toplanan utuklaryň ýarysyndan gowragyny öz hasabyna ýazan Maksat Otbozin tapawutlandy. Ol Türkiýäniň ýygyndysy bilen bolan duşuşykda hem jemleýji iki utuklyk topy tora oklamagy başardy. Bu duşuşykda hem ildeşlerimiz 21:9 hasaby bilen ynamly ýeňiş gazandylar. Bu gazanylan ýeňiş netijesinde Türkmenistan-1 topardaky ýaryşlaryň tamamlanmagyna bir tapgyr galanda, ýaryşyň ýarym final duşuşyklarynda çykyş etmäge hukuk gazandy.
Erkekleriň arasynda “A” toparda Türkiýäniň we Eýranyň ýygyndylarynyň arasynda bolan duşuşyk iň gyzykly duşuşuklaryň biri boldy. Oýnyň köp böleginde türkiýeli basketbolçylar garşydaşlaryna görä oňat oýun görkezip hasapda ep-esli artykmaçlyk gazandylar. Ýöne duşuşygyň esasy wagtynyň tamamlanmagyna üç minut galanda olaryň garşydaşlary erjellik görkezdiler hem-de oýnuň gidişini öz ellerine aldylar. Ahyrky netijede Eýran Yslam Respublikasynyň ýygyndysy 20:16 hasabynda örän owadan ýeňiş gazandy. Ilkinji iki duşuşygynda hem ýeňilen türk basketbolçylary şeýle hem Aşgabat-2 topary medallar üçin göreşmäge bolan mümkinçiliklerini ýitirdiler.
Zenanlaryň arasynda hem “A” toparda Türkmenistanyň-2, Azerbaýjanyň, “B” toparda bolsa Özbegistanyň ýygyndylary möhletinden öň ýarym finalda oýnamak hukugyna eýe boldular. Biziň ýene-de bir toparymyz Türkmenistan-2 topary erkekleriň arasynda jemleýji tapgyrda 19:18 hasabynda örän kyn ýöne diýseň owadan ýeňiş gazanyp, ýarym final oýunlaryna çykdy.
Duşuşyklaryň arasyndaky arakesmede tomaşaçylaryň dykgatyna şowhunly bäsleşikler hödürlendi. Hususan-da, dürs oklamak boýunça ýaryşlar geçirildi. Bu ýaryşa gatnaşmak üçin her topardan bir ökde basketbolçy çagyryldy. Olar üç utuklyk çyzygyň daşyndan mümkin boldugyça köp gezek topy halkanyň içine oklamaly. Zenanlaryň arasynda russiýaly Marina Şalygina özüniň örän mergendigini subut etdi. Ol on gezek topy oklap, sekiz gezek ony tora girizmegi başardy. Erkekleriň arasynda gyrgyzystanly Şakirjan Kurambaýew alty gezek topy tora dürs oklamak bilen tapawutlandy. Ol takyk oklamak boýunça çylşyrymlaşdyrylan bäsleşikde hem ýeňiji bolmagy başardy. Gyrgyzystanly türgen bu bäsleşikde dokuz gezek tapawutlanmagy başardy. Mundan başga hem basketbolçylar topy halkanyň içinden geçirmekde özleriniň ezberliklerini tomaşaçylara hödürläp görkezme çykyşlaryny ýerine ýetirdiler.
Ýarym final duşuşyklary ýurdumyzyň basketbolçylarynyň artykmaçylygy bilen geçdi. Erkekleriň arasyndaky duşuşyklarda Türkmenistan-1 Gygyzystany 21:14 hasabynda ynamly ýeňmegi başardy. Türkmenistan-2 topary bolsa Eýranyň ýygyndy toparyny uly artykmaçylyk bilen 21:15 hasabynda utdy. Ýurdumyzyň zenanlar topary örän kynlyk bilen bolsa-da, özüniň esasy garşydaşy bolan russiýaly türgenleri 9:8 hasabynda ýeňip, olary altyn medal ugrunda göreşýän toparlaryň hataryndan aýyrmagy başardy. Zenanlaryň arasynda beýleki ýarym final duşuşygynda Azerbaýjanyň ýygyndysy Özbegistanyň toparyny 10:8 hasabynda ýeňdi.
Şeýlelikde, türkmen toparlarynyň birbada üçüsi final duşuşyklarynda çykyş etmäge hukuk gazandylar. Hasam zenanlaryň arasyndaky aýgytly duşuşyk gyzykly geçdi. Onda ýer eýeleri bilen Azerbaýjanyň ýygyndy topary güýç synanyşdylar. Oýun deňeçer ýagdaýda gitdi. Toparlaryň hiç haýsy garşydaşyndan arany açyp bilmedi. Ýöne duşuşygyň ahyrky sekuntlarynda türkmenistanlylar garşydaşlaryna görä dürs çykyş etmegi başardylar. Olar ahyrky netijede 21:19 hasabynda ýeňiş gazandylar. Duşuşykda 16 utuk toplan toparyň kapitany Aýna Gokowa ýeňiş üçin uly goşant goşdy. Şeýle hem altyn medaly eýelän beýleki türgenlerimizi Mähri Jumageldiýewa, Leýla Halilowa, Nigýara Nagiýewa dagynyň hem üstünligini belläp geçmek gerek.
Erkekleriň arasynda final duşuşygy beýle bir çekeleşikli geçmedi. Düzüminde Toýly Baýryýew, Merdan Hojamedow, Aleksand Paşkow hem-de Maksim Otbozin dagy çykyş eden Türkmenistan-1 topary öz ildeşleri bolan ikinji ýygyndy toparyny 21:12 hasabynda aňsatlyk bilen utmagy başardy.
Milli basketbol federasiýasynyň başlygynyň wezipesini ýerine ýetiriji, Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Ridwan Welişaýewiň aýtmagyna görä bu ýaryşlarda türgenlerimiziň üstünlikli çykyş etmekleri ýöne ýerden däl. Bu üstünlik örän uly taýýarlyk işleriniň miwesi bolup durýar. Ýygyndy toparlarymyz ähli zerur zatlar bilen doly üpjün edildi. Türgenleşik işleri günde üç wagtyna geçirildi. Halkanyň aşagynda oýnamaga—topy ýygnamaga we goranmaga—şeýle hem güýçli hereketlere hem-de uzak aralykdan oklamaga aýratyn üns berildi. Bu başarnyklaryny tejribeli garşydaşlary bilen bolan duşuşyklarda ezberlik bilen peýdalanyp, türkmenistanly türgenler ahyrky netijede şeýle ýokary üstünlige mynasyp boldular.
Milli ýygynda toparymyzyň baş tälimçisi R.Welişaýew şu ýylyň dekabr aýynda Polşada geçjek halkara okuw turgenleşik işlerine gitmegiň göz öňünde tutulýandygyny habar berdi. Bu sport taýýarlyk işiniň barşynda ildeşlerimiz 3х3 basketbol boýunça birnäçe açyk Ýewropa ýaryşlaryna gatnaşarlar. Bu bolsa Aşgabatda geçen ýaryş ýaly ildeşlerimze Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmegiň wajyp tapgyry bolup hyzmat eder.
Habarlar #Basketbol
- Soňky habarlar
Türkmen basketbolçylary altyn we kümüş medallara mynasyp boldular29 Dekabr, 2016 (20:40)
- Soňky habarlar
Aşgabatly türgenleriň tapawutlanmagy18 Dekabr, 2016 (12:18)
- Soňky habarlar
Basketbol: Türkmenistanyň ýygyndy topary – halkara ýaryşynyň ýeňijisi06 Noýabr, 2016 (10:22)
- Soňky habarlar
Türkmen paýtagtynda basketbol boýunça halkara ýaryşy badalga aldy05 Noýabr, 2016 (22:45)
- Soňky habarlar
Aşgabatda basketbol boýunça halkara ýaryşy badalga alýar04 Noýabr, 2016 (12:55)
- Soňky habarlar
Türkmen türgenleri Aziýanyň kenarýaka oýunlaryny üstünlikli başlaýarlar26 Sentýabr, 2016 (11:56)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň çempionatlarynyň ikisiniň ýeňijileri kesgitlenildi01 Oktýabr, 2015 (21:11)
- Soňky habarlar
Baýramçylygyň hormatyna ýaryşlar18 Maý, 2015 (22:01)
- Soňky habarlar
Sport syny08 Fewral, 2015 (23:11)
- Soňky habarlar
Aşgabat çempionatyna sözsoňy05 Fewral, 2015 (23:13)
- Soňky habarlar
Täze ýylyň öňýanyndaky ýeňişler we ýokary netijeler21 Dekabr, 2014 (18:30)
- Soňky habarlar
Türkmen basketbolçylary çärýek finala çykdylar17 Noýabr, 2014 (19:08)
- Soňky habarlar
Garaşsyzlyk baýramynyň hormatyna ýaryşlar23 Oktýabr, 2014 (19:19)
- Soňky habarlar
Geljekki olimpiýa ýeňişleriniň bähbidine18 Aprel, 2014 (19:18)


text:
Çeh respublikasyndan bolan tanymal alpinist Pakistanyň Himalaýlarynda, Gaşerbram 1 belentligine çykjak bolanda heläk boldy.
57 ýaşyndaky Zdenek Hruby Çeh Alpinistler federasiýasynyň prezidentidi.
Ol güýçli ýel we ýagyş zerarly öz daga çykýan ýoldaşy bilen 8068 metrlik belentligiň günorta-günbatar diwaryndan yza öwrülenden soň, müň metr çemesi aşak gaçdy.
Hruby dünýäniň 8 müň metrden beýik bolan 14 dag belentliginiň 8-siniň depesine çykmagy başardy.
Pakistanyň "Al-Pine» alpinistler klubyndan Karrar Haýdri Hrubynyň, maşgalasynyň islegi boýunça, Gaşerbram baza lagerinde jaýlanýandygyny aýtdy.


text:
Täjigistanyň hökümet güýçleri ýurduň Raşt jülgesinde “yslamçy söweşijiler” diýilýänleriň garşysyna alyp barýan harby operasiýalaryny dowam etdirýärler.
Ýerli media şu gün bir ýörite operasiýada OMON güýçlerinden dört esgeriň we bir polis işgäriniň ölendigini habar berdi. Aýdylyşyna görä, atyşyklarda pitneçilerden hem iki adam ölüpdir.
Bu operasiýalara başlanmagyna 19-njy sentýabrda Kamarobda bolan hüjümde jemi 28 esgeriň öldürilmegi bilen bagly bolan waka sebäp boldy. Resmiler bu hüjümde ýerli we çet ýurtly yslamçy söwesijileri günäleýärler.
Täjigistanyň Howpsuzlyk Geňeşiniň başlygy Amirkul Azimow Içeri işler we Goranmak ministrliginiň, şeýle hem ýurduň Milli howpsuzlyk Geňeşiniň başlygynyň orunbasarlary bilen öten hepdeden bäri Raştda ýör. Ol bu regiona ugramazdan öň söweşijiler bilen gepleşik geçirilmejekidigini aýdyp, olardan ýaraglaryny taşlamagy talap etdi. Azimow “Hökümetiň bu ýaragly topary dargytmaga mümkinçilikleri ýeterlik” diýdi.
Gabawa alnan region
Kamarob jülgesine gidýän ýollar häzirem bagly. Bu regiona barmaga diňe şol töwereklerdäki obalarda ýaşaýan adamlara rugsat edilýär. Raşt jülgesi bilen telefon gatnaşygy kesilgi. Döwletiň kontrollygyndaky mediada hem ol ýerdäki ýagdaý barada berilýän maglumatlar köp däl. Mundan Kamarobyň töweregindäki obalarda ýaşaýan ilat närazy.
Nawobodly Halim özlerine ýeterlik maglumat berilmeýänliginiň oba adamlarynyň arasynda gorky döremegine we dürli myş-myşlaryň ýaýramagyna sebäp bolýandygyny, gijelerine daşaryk çykmagyň hem gadagandygyny aýdýar: “Agşam sagat 8-den soň köçelerde diňe itler gezýär. Biri keselläýse-de, daşary çykyp, derman ýa medisina kömegini alyp bolanok”.
Kamarobyň golaýyndaky Koçon obasynyň ýaşaýjysy Saltanat hem soňky çaknyşyklarda öz obasynda birnäçe öýüň dargandygyny aýdýar: “Soňky dartgynlykda biziň Koçon obamyzda üç-dört öý, birnäçe hem ammar ýandy. Ody söndürmäge adam hem tapylmady. Sebäbi harby operasiýadan gorkup, hemmeler gizlenjek bolup, gaçyp gidipdiler”.
Urşuň gaýtalanmagyndan gorkulýar
Koçon obasynyň ýaşaýjysy Saltanat: “Graždanlyk urşunda ganly söweşleri başdan geçiren Raşt ilaty dartgynlygyň ýene regiona aralaşmagyndan gorkýar” diýýär.
Bu gorky ýeke Raşt bilen çäklenenok. Alnyp barylýan harby operasiýalar we esgerleriň öldürilmegi yaly wakalar köp adamlaryň öz ogullaryny goşun gullugyna ibermekden gorkup, olary çet ýurtlara ibermeklerine sebäp bolupdyr.
“Ejem-kakam meni Orsýete ibermek isleýär. Ýogsa, olar meni goşuna alyp, Raşta ibererler öýdüp aladalanýarlar” diýip, 18 ýaşly Murod Sobitow aýdýar.
Bu ýagdaýda Orsýete uçar biletleriniň bahasy hem barha artmak bilen. Iki ogluny ýaňy ol ýere iberen Furkat Jalolow “Maşgalalar öz soňkuja pullaryny bilet almak üçin harçlaýarlar” diýýär.
“Raştda bolan wakadan soň goşun biziň ýanymyzda ynamdan gaçdy. Bular ýaly ýagdaýda çagalary nädip gulluga goýbereli? Biziň pikirimizçe, goşun ýaş, tejribesiz esgerleri türgenleşdirmän, olary konfliktli regionlara iberýär” diýip, bu regionyň ýaşaýjysy Furkat Jalolow öz aladasyny mälim etdi.


text:
3G internetine birikmek üçin Altyn asyr öýjükli aragatnaşygynyň islendik nokadyna baryp, 15-20 minutyň içinde şertnama baglaşyp bolýar.
Altyn asyr öýjükli aragatnaşyk ulgamynyň hödürleýän internet hyzmaty MTS kompaniýasynyň internet hyzmatyndan has elýeterli. Ýagny 1GB paketiň bahasy bary-ýogy 70 manada durýar. Özi hem bu 1GB paket, bu aýdan ol aýa geçende köýmeýär.
MTS-iň 1,5 GB paketiniň bahasy 100 manat. Ýöne onuň bu hyzmaty diňe bir aýlyk möhlete niýetlenen. Şonuň üçin ýurduň raýatlarynyň köpüsi Altyn asyr öýjükli aragatnaşyk ulgamynyň internet hyzmatlaryna geçip ugradylar.
Tizlik babatda Altyn asyryň interneti MTS-iňkiden çala tapawutlanýar. Bu prowaýderiň 3G internetiniň tizligi sekuntda 480 KB-tden ýokary geçmeýär. MTS-iň internetiniň tizligi hem sekuntda 480 KB. Ýöne MTS-e garanyňda Altyn asyryň internetiniň tizligi durnukly ýagdaýdadyr, ýagny MTS-iňki ýaly tizlik sekuntda peselip-beýgelip durmaýar. Durnukly tizlik “Youtube”-da wideo görmek isleýänler üçin ygtybarly hyzmat edýär.Dükanlaryň söwdasy artýar
Altyn asyr 3G internet hyzmatynyň açylmagy netijesinde elektroniki enjamlaryny satýan dükanlaryň hem söwdasy artyp ugrady. Bu dükanlarda bar bolan 3G internet konnektorlary bir hepdäniň dowamynda müşderiler tarapyndan satyn alnyp gutaryldy.
Häzirki wagtda paýtagtyň elektron enjamlaryny satýan dükanlaryň birinde hem bahasy 50 amerikan dollary bolan 3G internet konnektorlaryny tapmak asla mümkin däl. Dükanlaryň eýeleri tiz wagtda 3G internet konnektorlarynyň Türkmenistana uly mukdarda getiriljekdigini müşderilerine wada berýärler.
3G internet konnektorlarynyň paýtagtyň dükanlarynda satyn alnyp gutarylmagyndan MTS-iň ýerli wekillikleri peýdalanmak isläp, diňe öz ulgamyna niýetlenen MTS-konnektorlaryny Altyn asyryň 3G internet ulgamyna laýyklap, ýagny «proşiwka» edip, müşderilere 70 amerikan dollary bahasy bilen satyp başladylar.
«Huaweý» kompaniýasynyň uniwersal 3G internet konnektorlaryny söwda nokatlarynda tapyp bilmedik käbir kanagatsyz raýatlaryň MTS-iň «proşiwka» edilen konnektorlaryny mejbury ýagdaýda satyn alýanlary hem bar.“Dial-up” müşderi ýitirýär
Simsiz internet hyzmatlarynyň elýeterli bolmagynyň netijesinde müşderiler Türkmentelekomyň “dial-up” simli internet hyzmatyndan ýüz öwrüp başladylar. Raýatlaryň arasynda ozal özlerinde bar bolan Türkmentelekomyň internetini arza ýazyp ýapdyrýanlary hem bar.
Türkmentelekomyň müşderilerine hödürleýän internet hyzmaty juda gymmat hem-de hil taýdan gaty pes. Onuň internetiniň tizligi sekuntda zordan 40KB-e ýetýär.
Türkmentelekomyň internetinden gije sagat 24.00-a çenli peýdalanmak asla görgi. Bu prowaýder arkaly internete gireniňde-de on minut çemesi wagtdan aragatnaşyk ýitýär. Türkmentelekomyň internetinden diňe gije sagat 01.00-dan soň peýdalanyp bolýar.
Türkmentelekomyň internet hyzmaty üçin bir aýda 12 manat abonent tölegini tölemeli. Internet hyzmatynyň bir sagady bolsa 1 manat 20 teňňe. Adaty saýtlaryň açylmagyna esli wagtlap garaşmaly bolýandygy sebäpli, Türkmentelekomyň interneti müşderilerine görgi ýamanyny görkezýär. Onsoňam, bu prowaýder arkaly internet hyzmatyndan orta gürpde peýdalanmak üçin pesinden 100 manat harçlamaly bolýar.
Simsiz internet hyzmatlarynyň giňden ýaýramagy internet kafelerine barýan müşderileri hem özünden daşlaşdyrdy. Sebäbi internet kafeleriniň prowaýderi hem Türkmentelekom.
Paýtagta ýakyn bolan Abadan hem-de Änew şäherlerinde hereket edýän internet kafelereniň tizligi Aşgabadyňkylar bilen deňeşdireniňde juda pes. Şonuň üçin bu ýeriniň ýaşaýjylary MTS-iň hem-de Altyn asyryň “wireless” internet hyzmatlaryndan peýdalanyp başladylar.
Internetden peýdalanýan türkmen raýatlary Altyn asyr öýjükli aragatnaşyk ulgamynyň 3G internet hyzmatlarynyň açylmagy bilen MTS prowaýderiniň hem ýakyn wagtlarda öz internet hyzmatynda üýtgeşmeleri girizmegine garaşýar.
Mahlasy, Altyn asyr öýjükli aragatnaşyk ulgamy bilen MTS-iň arasyndaky bäsleşik ýurduň sada raýatlarynyň peýdasyna diýip hasaplasa bolar.Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Russiýanyň maglumatlarynda 1-nji aprel gijesi Ohotsk deňzindäki Kamçatka ýarymadasynda “trauler” kysymly rus gämisiniň suwa batmagy netijesinde azyndan 54 adamyň ölendigi habar berilýär.
Russiýanyň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministrliginiň resmileri Dalniý Wostok traulerinde 132 adamyň bolandygyny we olaryň 63 sanysynyň halas edilendigini aýdýarlar. Gäminiň 15 sany ekipaž agzasy heniz hem ýitirim.
Bu sebitdäki 25-den gowrak balykçy gämisi ekipaž agzalaryny halas etmäge kömek etdiler diýlip, ministrligiň websaýtynda çap edilen beýanatda bellenilýär.
Resmiler aglabasy gipotermiýadan, ýagny bedeniň temperaturasynyň sowamagyndan ejir çekýän halas edilen ekipaž agzalarynyň dikuçar arkaly Magadandaky keselhana ýerleşdirilendigini aýdýarlar.
“Trauler” kysymly gäminiň batmagyna nämäniň sebäp bolandygy barada henize çenli resmi taýdan hiç hili maglumat berilmedi.


text:
Ysraýylyň premýer-ministri Benjamin Netanýahu 31-nji iýulda palestin çagasynyň ölümine sebäp bolan we ýewreý ekstremistleriniň amala aşyrandygy aýdylýan ýangynyň “terrorçylykly hüjüm” bolandygyny aýtdy.
Ysraýylyň polisiýasy Günbatar Kenarda Nablus şäheriniň golaýyndaky Duma obasyndaky ýangyna ýewreý ekstremistleriniň “milletçilik sebäpli” baş goşan bolmagynyň güman edilýändigini atdy.
Howpsuzlyk resmileri dört ýewreý ýaşaýjynyň jaýy otlamakdan öň onuň diwaryna “ar almak” diýen şygary ýazyp, soň goňşy ýewreý obasyna gaçyp gidendigini aýdýarlar.
Netanýahu “Ysraýyl terrorizme garşy göni çäre görýär, jenaýatçynyň kimdigi tapawut etmeýär” we bu hüjümçileri jogapkärçilige çekmek ugrunda ähli zadyň ediljegini aňladýar, diýdi.
Günbatar Kenardaky ýaşaýyş ýerleriň daşynda ýokary dartgynlylyk saklanýar, ýewreý ekstremistli Ysraýylyň Ýokary sudy tarapyndan bikanun diýlip kesgitlenen iki jaýyň ýumrulmagyna garşy çykyş edýärler.


text:
Ylym
Ylym — hakykat baradaky obýektiw bilimleriň işlenilip düzülmegine we teoretiki taýdan ulgamlaşdyrylmagyna gönükdirilen adamzat işiniň sferasy. Ol işiň esasy düýbi faktlary ýygnamak, olary hemişe täzeläp we ulgamlaşdyryp durmak, tankydy nukdaýnazardan analiz etmek we şol esasda, diňe bir gözegçilik edilýän tebigy ýa-da jemgyýetçilik hadysalaryny beýan etmän, eýsem çaklamagyň ahyr maksady bilen sebäp-netije baglanyşygyny gurmaga hem mümkinçilik berýän täze bilimleri ýa-da gelnen netijeleri sintez etmek bolup durýar. Faktlar ýa-da tejribeler bilen tassyklanylýan teoriýalar we gipotezalar tebigat ýa-da jemgyýet kanuny görnüşinde formulirlenýär[1].
Şeýle hem[üýtget | edit source]
Bellikler[üýtget | edit source]
- ↑ Уайтхед А. Н. Избранные работы по философии. М.: Прогресс, 1990. 716 с.


text:
Merkezi Aziýa we GDA ýurtlarynyň arasyndaky ilkinji zenan prezident Roza Otunbaýewa halkyň ynamyny ödäp bilermi? “Zenan dünýäsi” atly programmamyzyň bu gezekki sanynda şu temadan analitikleriň pikirlerini diňläp bilersiňiz.
Gepleşigimiziň dowamynda Türkmenistanyň atyz meýdanlarynda işlýän aýal gyzlar üçin döredilýän şertler hem-de türkmen gyzlary üçin tölenýän galyň pullary barada gürrüň ederis. Gepleşige Gyrgyzystanly ekspertler gatnaşýarlar.
Gepleşigi Bişkekdäki studiýadan Maýsa alyp barýar.
“Zenan dünýäsi” programmamyzy diňlemek üçin sag tarapdaky audio düwmäni basyň.


text:
Düýbi Wenadaky “Türkmen-inisiatiwasy” toparynyň ýaýradan maglumatyna görä, ABŞ-a barýan birnäçe türkmen studentleri Aşgabadyň aeroportunda nemes awiakompaniýasynyň uçaryndan düşürilipdir.
Gyrgyzystanyň ýokary okuw jaýlarynda, esasanda Merkezi Aziýadaky Amerikan uniwersitetinde okaýan studentlere okuwlaryny dowam etdirmek üçin ýurtdan çykyp gitmeklerini häkimiýetleriň gadagan edendigini Gyrgyzystanyň garaşsyz AKI press agentligi habar berdi.
ABŞ-nyň Aşgabatdaky ilçihanasynyň wekili William Stiwensiniň Azatlyk radiosynyň türkmen gullugyna beren interwýusynda aýtmagyna görä, ilçihana ýagdaýy ýakyndan yzarlap, studentleriň okaýan ýurtlaryna baryp bilmegi meselesiniň çözülmegi ugrunda elde baryny edip gelýär.
Türkmen-amerikan okuw programmasy esasynda okaýan studentleriň öz okuwlaryny dowam etdirmekleri üçin özlerine düşýän işiň hem ýerine ýetiriljekdigini amerikan diplomaty sözüne goşdy. Türkmenistanyň durli jogapkär resmilerinden, şeýle-de bilim ministrliginden studentleriň ene-atalary bilen göni gatnaşyk saklaýandygy hakynda özlerine käbir jogabyň gelip gowşandygyny, ýöne bu gatnaşyklaryň ilçihana arkaly alnyp barylmaýandygyny Stiwens belledi.
Ýaşlar nirede bilim almaly?
Adam hukuklaryny goraýjy “Türkmen inisiatiwasy” toparynyň başlygy Farid Tuhbatuliniň sözlerine görä, häzir olar bu problemanyň üstünde iş alyp barýarlar. Olarda bu barada anyk maglumatlar bar.
“Bize beýle maglumatlary Türkmenistanly studentleriň özleri ýazýarlar. Ýa-da bolmasa, Türkmenistandaky biziň bilen işleşýän adamlar ýazýarlar. Türkmenistanyň ýörite gulluklarynyň gorkýan zady - daşary ýurtda studentler halkara adam hukuklaryny göräýjy guramalaryň wekilleri bilen hem-de daşary ýurt köpçülikleýin habar serişdeleriniň wekilleri bilen duşuşýarlar. Şonuň üçin hem ýaşlary ýurtdan çykarmaly däl, okatmaly däl diýen netija gelipdirler” diýip Tuhbatulin aýdýar.
Bişgekdäki Amerikan uniwersitetinde 150-ä golaý türkmenistanly student okaýar. Jemi Gyrgyzystanda okaýan türkmensitanly studentleriň sany muňlerçedir.
Merkezi Aziýadaky Amerikan uniwersitetiniň jemgyýetçilik bilen gatnaşyklar boýunça koordinatory Ýewgeniýa Romanowskaýanyň sözlerine görä, Türkmenistanyň Bilim Ministrligi uniwersitetde okaýan ýaşlara çykyş wizasyny bermeýar.
Onuň sözleriňe görä, diňe Amerikan uniwersitetinde okaýan ýaşlara däl, eýse hususy okuw jaýlarynda okaýan ýaşlara-da Türkmenistanda wiza berilmeýär. "Şeýle-de bolsa, olar ýakyn arada türkmen studentleriniň okuwa geljekdigine ynanýarys" diýip Romanowskaýa aýdýar.
Problemanyň sebäpleri
Gyrgyzystanyň Milli Uniwersitetiniň mugallymy Farida Abdullaýewanyň sözlerine görä, ýapyk syýasy sistema, ýapyk syýasy düzgün aňly-düşünjeli ýaşlaryň daşary ýurtlarda bilim almagyny islemeýär. "Ýaşlar dünýäden habarsyz bolsalar, senzuradan geçen informasiýalar bilen kanagat edip otursalar, bu hökümet üçin amatly."
“Eger-de studentler syýasy sistemasy açyk ýurtlaryň ýokary okuw jaýlarynda bilim alsalar, elbetde, olaryň düşünjesi artyp, dünýägaraýşy giňelýär, olarda anyk pozisiýa emele gelýär, olarda deneşdirmek mümkinçiligi döreýär we olar aňsat ýurduna dolanmak islemeýärler. Şunuň özi türkmen rejimini howatyrlandyrýar” diýip Abdullaýew aýdýar.
“Türkmen inisiatiwasy” toparynyň başlygy Farid Tuhbatullin hem beýle ýagdaýyň Türkmenistanyň döwlet baştutanlarynyň abraýyny pese düşürjekdigini belleýär. "Türkmenistanyň hökümetiniň ýaşlara okamaga we daşary ýurtlara çykmaga ýol bermezligi Türkmenistanyň abraýyny pese gaçyrýar."
Režimiň «ýesiri»
Käbir ýerli synçylar bu ýagdaýlary bilim ministrliginde işleýänleriň professional derejesiniň aşa pesdigi bilen baglanyşdyrýarlar. Farida Abdullaýewa ministrlikleriň özbaşdak beýle karara gelip bilmejekdiklerini aýdýar. "Bu ýagdaýda bilim ministrligine režimiň ýesiri diýmek mümkin. Olara ýokardan buýruk gelenden soň, olar şeýle karary berjaý etmäge mejbur bolýarlar."
Onuň pikirine görä, kimde informasiýa köp bolsa, ol dünýäden habarly bolýar. Şonuň üçin her bir döwlet özüne peýdaly strategiýalary işläp taýynlamaly. "Ýaşlar daşary ýurtlarda bilim alanyndan soň, öz ýurdunda onuň rehnetini görmeli. Olar alan bilimleri bilen Türkmenistanyň gülläp ösmegine, döwrebap ýurt bolmagyna goşantlaryny goşmaly. Daşary ýurtlarda näçe köp ýaşlar okasa, şonça gowy. Bu ýerde pikir we tejribe çalyşygy bolar" diýip, Gyrgyzystanyň milli uniwersitetiniň mugallymy Farida Abdullaýewa aýtdy.
Şol bir wagtyn özünde Türkmenistanyň habar beriş serişdeleri ýurtda bilim pudagyny ösdürmek üçin ýadawsyz tagallalaryň edilýändigini, geçen ýyllara garanyňda, şu ýyl ýokary okuw jaýlaryna kabul edilen we daşary ýurtlara okuwa iberilen ýaşlaryň has köpdügini aýdýarlar.


text:
Alžirde protest aksiýalaryny gurnaýjylar täze demonstrasiýalary geçirmäge çagyryş etdiler.
“Alžirde demokratik özgerişler ugrundaky hereket” adam hukuklaryny goraýjylary, aklawçylary we profsoýuz agzalaryny özüne birleşdirýär.
Hereket 19-njy fewralda tutuş ýurt boýunça manifestasiýa geçirmäge çagyryş etdi.
Protest aksiýalaryny gurnaýjylaryň maglumatyna görä, şenbe güni bolan demonstrasiýa 10 müň töweregi adam gatnaşypdyr. Ýöne häkimiýetler bu sanyň bir ýarym müňdügini tassyklaýar.
Demonstrasiýa gatnaşyjylaryň elinde prezident Abdulaziz Buteflikiň iş başyndan çekilmegini talap edýän şygarlar bar.
ABŞ-nyň Döwlet departamenti Alžiriň häkimiýetlerini demonstrasiýa wagty sabyrly bolmaga çagyrdy we alžir halkynyň hak-hukuklaryny berjaý etmegiň zerurdygyny aýtdy.


text:
Anna güni Birleşen Ştatlar, Fransiýa we Britaniýa Siriýanyň režimine garşy has berk sanksiýalaryň girizilmegine çagyryş etdiler we Orsýet bilen Hytaýy bu ugurdaky tagallalara böwet döretmekde tankytladylar.
Fransiýanyň paýtagty Parižde “Siriýanyň dostlary” diýlip atlandyrylýan toparyň geçirýän maslahatynda ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton Siriýadaky syýasy geçiş prosesi boýunça BMG-niň ýörite rezolýusiýa kabul etmelidigini aýtdy.
Şeýle hem, ol bu prosesiň prezident Başar al-Assada we oňa ýakyn resmilere garşy sanksiýalary girizmek arkaly berkidilmelidigini nygtady.
Parižde geçýän bu konferensiýa dünýäniň ýüzden gowrak ýurdundan we Siriýanyň oppozision toparlaryndan wekiller gatnaşýar.