text:
Türkmenistanda “wezipe borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmänligi” ýa-da “işde goýberen kemçilikleri" üçin diýlip, soňky bir aýyň dowamynda ýokary derejeli resmileriň onlarçasyna “berk käýinç” berildi ýa-da wezipesinden boşadyldy.
Eýse, bu nämäniň alamaty bolup biler?
Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir bu sorag bilen gyzyklanyp, Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Merkezi Aziýa boýunça bilermeni Brýus Pannier bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Soňky bir aýyň dowamynda Türkmenistanda dürli wezipelerde işleýän ýokary derejeli ýolbaşçylaryň 30-a golaýy işinden boşadyldy, ýogsa-da olara berk käýinç yglan edildi. Siziň pikiriňizçe, bu nämäniň alamaty?
B.Pannier: Bu ýyl Türkmenistan üçin gaty agyr ýyl boldy. Bu, wezipeden boşadylan ýolbaşçylaryň sanyny alanyňda-da, şeýle bolup çykýar. Bu işde Berdimuhammedow, esasanam, Balkan welaýatyna köp üns berýär.
Mundan ozalam birnäçe gezek şeýle çäreler geçirildi, düýnem wezipesinden boşadylan ýolbaşçylar bolupdyr, bu welaýatda Berdimuhammedowyň göwnünden turmaýan bir zada bar. Bilişimiz ýaly, Balkan nebite baý welaýat, belki bu ýagdaýlar nebit bilen baglydyr.
Şol bir wagtyň özünde-de, [bu ugurda] hiç bir welaýatam Berdimuhammedowyň ünsünden düşenok. Ýöne welin, ýerli häkimiýetleriň Berdimuhammedowyň haýsy talabyny berjaý edip bilmeýändigini çaklamak kyn.
Azatlyk Radiosy: Sebäbine düşünmek kyn diýdiňiz, emma siziňçe, bu ädimler haýsy tarapa ýykgyn edýär? Ýagny problemanyň köki syýasymy, dolandyryş bilen baglymy ýa-da ykdysady ýagdaýlara baryp direýärmi?
B.Pannier: Meniň pikirimçe, bu problemalaryň düýp köki ykdysadyýete barýar. Türkmenistanyň girdeji çeşmesi barha azalýar, şeýlelikde ýurdy dolandyryjylaryň gapjygyna girýän pulam azalýar.
Bu diňe Berdimuhammedowa degişli bir ýagdaý däl, Nyýazowyň döwründe hem ýurtda belli bir planlar orta atylýardy. Umuman aýdylanda, olar başa barmajak ýa amala aşyrylmasy gaty kyn planlardan ybarat bolardy.
Soňra, gürrüňi edilýän şol planlaryň başa baryp-barmazlygy prezidenti gyzyklandyrmaýar, ol diňe şol planyň doldurylmagyny talap edýär. Haçan-da şol tabşyryk başa barmasa, prezident degişli ýolbaşçylary wezipelerinden çetleşdirip başlaýar.
Azatlyk Radiosy: Şeýle çäreleriň häzirki döwürde has ýygylaşmagy nämäni aňladýar?
B.Pannier: Elbetde, bu çäreleriň häzirki döwürde ýygylaşmagy hem ýaňky teoriýany güýçlendirýär. Häzir ýurduň agyr ykdysady şertleri başdan geçirýändigini hemmämiz bilýäris. Şeýle pursatda, eger kimdir biri gowy iş edip, üstünlik görkezse, ol sylaglanaýjak ýaly, emma onuň deregine Berdimuhammedow ýolbaşçylary ýekän-ýekän wezipesinden aýyrýar.
Onuň diýjek bolýan zady, ine, meniň tabşyrygym, eger ony berjaý etmeseň, sen wezipäňden boşadylarsyň diýýär, hatda olaryň arasynda türmä basylýanlaram bar. Elbetde, olara köplenç toslama aýyplamalar ýöňkelýär.
Azatlyk Radiosy: Prezidentiň saýlap alan bu ugrunyň netijeleri nähili bolýar, ýagny [haýsydyr bir] meseläni çözýärmi?
B.Pannier: Ýok, bu ýagdaý oňyn netije bermeýär. Sebäbi işini bilýän adamlara, hötdesinden gelip bolmajak tabşyryk bereniňde, elbetde, ol başa barmaýar. Soňam prezident, sen işiňi başarmadyň diýip, ol adamy wezipesinden boşadýar. Şeýlelikde işini başarmaýan kadrlaryň ýokary wezipelere bellenip başlanmagyna ýol açylýar.
Işiniň ussady bolmadyk adamlaryň esasy maksady – eýdip-beýdip, öz wezipesinde galmak, onsoň işbilmez başlyklar beýlekilere zulum-sütem edip başlaýarlar. Eger muny pagta meýdanlarynyň mysalynda aýtsak, onda gürrüňi edilýän ýolbaşçylar adamlary 10-12 sagatlap pagta meýdanlarynda işledýärler.
Onuň bilen hem oňman, çagalar hem pagta meýdanlaryna sürülýär. Sebäbi onuň ýaly başlyklaryň ýeke-täk maksady - berlen plany dolmak.
Şol ýolbaşçylar, çem gelen ähli adamlary pagta meýdanlaryna sürenligi üçin, belki, buýrulan plany dolandyr. Emma pagta meýdanlaryna sürlen adamlaryň işleýän edaralarynyň işi ýatyp galýar. Netijede [bu iş stili] garaşylan gowy netijäni bermeýär.
Aýtjak bolýanym, iň başda ýolbaşçylardan edilýän talaplar çakdanaşa bolmaly däl, şeýle-de haýsydyr bir ýolbaşçy işini başarmasa, onda ol “biz elimizden gelenini etdik, emma plan dolmady” diýip aýtmagy başarmaly we Berdimuhammedow hem şol jogap bilen kanagatlanmaly. Emma Türkmenistanda ýolbaşçynyň iş stili beýle däl.


c: text/html

text:
Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin öňki Sowet Soýuzynyň çäginde ýaşaýan rus dilli raýatlaryň Russiýanyň raýatlygyny almak baradaky düzgünlerini ýönekeýleşdirýän we Russiýada işleýän migrant işçileriň borçnamalary barada kanunlara gol goýdy.
“ITAR-TASS” habar gullugynyň 21-nji aprelde beren maglumatyna görä, raýatlyk baradaky bu kanun “Russiýa federasiýasynyň territoriýasynda, şol sanda SSSR-yň düzüminde hemişelik ýaşaýan ýa gürrüňi edilýän territoriýalarda hemişelik ýaşaýan dogan-garyndaşy bar bolanlar ýa-da mundan ozal bu territoriýada ýaşan” rus dilli adamlara Russiýanyň raýatlygyny almak mümkinçiligini döredýär.
Gürrüňi edilýän bu kanun esasynda rus raýatlygyny almak düzgünleriniň ozalkydan has ýeňil we çaltlaşdyrylan görnüşde amal ediljekdigi aýdylýar.
Putiniň gol goýan beýleki kanunyna görä, Russiýada işleýän migrant işçiler rus dilini, taryhyny we Russiýanyň kanuny barada esasy faktlary bilmäge borçly edilýär. Migrantlar Russiýadaky ýaşamaga ygtyýarnamasynyň möhletini uzaltmak üçin resmilere ýüz tutanda gürrüňi edilýän borçnamalar baradaky maglumatyny, ylmyny subut etmeli bolarlar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
NATO-nyň Owganystanda habar gulluklarynyň eline düşen gizlin harby hasabaty Pakistanyň gizlin gulluklarynyň “Talybana” Owganystandaky daşary ýurt goşunlaryna garşy edilýän hüjümleri ugrukdyrmakda kömek berýändigini aýdýar.
BBC we “The Times of London” gazeti bu hasabatyň Pakistanyň PAG-y (Pudagara aňtaw gullugy) owgan pitneçiligi bilen “ýakyn gatnaşykda” diýýändigini aýdýar.
Hasabatda tassyklanmagyna görä, Pakistan “Talybanyň” uly ýolbaşçylarynyň nirededigini bilýär we “Pakistanyň “Talybanyň” uly ýolbaşçylygyna manipulýasiýasy şol terzde dowam edýär” diýýär.
Şeýle-de hasabat “Talybanyň”, NATO güýçleri 2014-nji ýylyň aýagynda ýurdy terk edensoň, Owganystana kontroly gaýtadan eline alyp biljegine ynamlydygyny aýdýar.
Syzyp çykan hasabat ABŞ-nyň Kabulyň golaýyndaky Bagram howa meýdançasyndaky harbylary tarapyndan taýýarlanyp, dekabrda NATO-nyň ýokary derejeli ofiserlerine berlipdir. BBC onuň tussag edilen 4 müňden gowrak “Talyban” we “Al-Kaýda” jeňçisi bilen geçirilen 27 müň soragda ele salnan materiallara esaslanýandygyny aýdýar.
BBC bu hasabatdan uly derejeli “Al-Kaýda” tussagynyň aýdan sözlerini mysal getirýär: “Pakistan hemme zady bilýär. Olar ähli zada kontrolluk edýär. Men olara görünmän Kunarda (Owganystanda bir welaýat) bir agaja-da ýanaşyp bilemok. “Talyban” yslam däl. “Talyban” Yslamabat”.
Resmi reaksiýalar
Pakistanyň daşary işler ministrligi, “boş gürrüň” diýip, bu hasabaty ret etdi we Yslamabadyň Owganystanda gatyşmazlyk ýörelgesine berk eýerýändigini nygtady.
Pentagonyň sözçüsi Jon Kirbi Birleşen Ştatlaryň “PAG elementleri bilen käbir ekstremist ýygynçaklarynyň arasyndaky gatnaşyklara” köpden bäri alada bildirýändigini aýtdy. Emma Kirbi Birleşen Ştatlaryň Goranmak departamenti entek BBC we “The Times” tarapydan habar berlen hasabaty görenok diýýär.
Owganystandaky Halkara howpsuzlyk kömek güýçleriniň sözçüsi, podpolkownik Jimmi Kammiňs şeýle hasabatyň bardygyny tassyk etdi. Ýöne ol munuň “talyban tussaglarynyň pikirleriniň toplumydygyny”, strategiki syn däldigini belledi.
Kabul Pakistany, “Talyban” pitneçilerine kömek etmek bilen, Owganystanyň içki işlerine gatyşmakda uzak wagt bäri aýyplap gelýär. Ýöne bu iki ýurduň gatnaşyklary geçen sentýabrda owgan parahatçylyk wekili we öňki prezident Burhaneddin Rabbaniniň janyna kast edileli bäri has ýaramazlaşdy. Kabul Rabbanini öldüreniň pakistanlydygyny aýdyp, bu işde pakistan içalylaryny günäledi we Yslamabady derňewi bökdemekde aýyplady.
Şol bir wagtda Kabul Pakistandan “Talybanyň” Ketde Şura diýip tanalýan uly derejeli ýolbaşçysyny Saud Arabystanynda owgan hökümetiniň agzalary bilen geçiriljek parahatçylyk gepleşiklerine getirmäge kömek almaga çalyşýar.


text:
Wiktor Ýanukowiç bilen premýer ministr Ýuliýa Timoşenkonyň bäsleşmegi bilen, şu gün Ukrainada prezident saýlawlarynyň ikinji tapgyry geçirilýär.
Prezident saýlawlarynyň 17-nji ýanwarda geçirilen birinji tapgyrynda Ýanukowiç Timoşenko garanda 10 prosent köp ses alypdy. Saýlawyň ikinji tapgyrynyň öňünden geçirilen pikir soraşlyklary hem ony öňde goýýar.
Synçylar az tapawut bilen gazanylan ýeňiş ýeňilen kandidat tarapyndan sorag astyna alynjaga meňzeýär diýýärler.
Timoşenko saýlawda galplaşdyrma bolan halatynda halky köçä çykarjagyny aýdyp haýbat atýar.


text:
Täjigistanyň gündogarynda hökümet güýçleriniň alyp barýan giň möçberli operasiýasynyň dowamynda yslam gozgalaňçylary diýlip güman edilýän 5 adamyň öldürilendigi habar berilýär.
Operasiýa Raşt etrabynda geçirilýär. Bu ýerde 19-njy sentýabrda täjik harbylarynyň maşyn kerwenine näbelli adamlar hüjüm etdiler. Wakada 25 harby heläk boldy.
Hüjümçilere 1992-1997 ýyllar aralygynda Täjigistandaky graždan urşunda söweşen Molla Awdyllonyň ýolbaşçylyk edýändigi çak edilýär.
Hüjümçileriň arasynda Owganystandan, Pakistandan we Çeçenistandan gelen gozgalaňçylaryň bardygyny Täjigistanyň Goranmak ministrligi çak edýär.
Täjigistanda 19-njy sentýabrda ýüze çykan bu ganly waka bilen bagly Türkmenistanyň prezidenti täjik liderine gynanç hatyny ýollady.


text:
Täjigistanyň saýlaw resmileri ýurtda geçirilen parlament saýlawlarynda prezident Emomali Rahmonyň häkimiýetdäki partiýasynyň ýeňiş gazanandygyny habar berýärler. Bu saýlawlar halkara gözegçileri tarapyndan tankyt edilip, ýurduň komunist partiýasynyň lideri tarapyndan “bolgusyzlyk” diýip atlandyryldy.
1991-nji ýylda Sowet Soýuzy dargandan soň, Täjigistan öz garaşsyzlygyny alany bäri “Yslam Galkynyş partiýasy” we Kommunist partiýasy ilkinji gezek parlamentde ýer almak üçin zerur bolan 5% sesi alyp bilmediler.
Täjigistanyň saýlaw komissiýasynyň başlygy Şermuhammad Şohiýonyň 2-nji martda mälim eden maglumatyna görä, 1-nji martda geçirilen saýlawlarda prezident Emomali Rahmonyň ýolbaşçylygyndaky “Täjigistanyň Halk demokratik partiýasy” sesleriň 65,2% alypdyr. Şeýle-de, ol saýlawlarda ses bermek üçin ilatyň 87,7%-niň gatnaşandygyny belledi.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň Täjik gullugy parlament saýlawlarynyň geçirilen güni bir topar düzgün bozulmasyny dokumentleşdirdi. Olaryň arasynda bir adamyň tutuş maşgala derek ses bermegi, saýlaw uçastoklarynda gözegçiniň oturmaly oturgyçlarynyň boş durmagy, meýletin saýlaw işgärleriniň saýlawçylara kime ses bermelidigini aýtmagy ýaly mysallar bar.


text:
Hytaý Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň anna güni (13-nji sentýabrda) geçýän sammitiniň öň ýanynda Merkezi Aziýadaky öňki sowet respubliklarynyň dördüsi bilen millardlap dollara durýan energiýa şertnamalaryny baglaşdy. Bu ylalaşyklar Orsýetiň sebitdäki täsirini kemeldýär, emma Kreml sesini çykarmaýar.
Hytaýyň prezidenti Si Jinpiň Merkezi Aziýanyň bir paýtagtyndan beýleki paýtagtyna uçup baryp, Moskwanyň mellegi hasaplanan sebitde milliardlap dollara durýan energiýa şertnamalaryny baglaşdy, emma Kreml muňa gabagyny hem galdyrmady. Şahsy nukdaý nazardan seredilende, bu kejebäňi daraldyp biljek ýagdaý ýaly.
Energiýa gabawyndaky böwsüş
Merkezi Aziýanyň öňki sowet respublikalary garaşsyzlyk gazananlaryndan soň hem ýyllarboýy Moskwanyň täsirinden çykyp bilmedi, onsoň olaryň satmak isleýän nebit-gazy hem Moskwanyň üstünden akmaly boldy. Emma, Merkezi Aziýa respublikalaryna ullakan kredit liniýalaryny bermek we uly geçiriji taslamalaryna maýa ýatyrmak bilen, Hytaý soňky ýyllarda bu energiýa gawabyny böwüsmegiň hötdesinden geldi.
ŞHG-nyň Pekindäki sammitine gatnaşyjylar, 6-njy iýun, 2012.
Eger-de ozal Merkezi Aziýanyň şeýle çakganlyk bilen Ýuanyň täsirine düşýändigine şübhe bolan bolsa, Hytaý prezidentiniň sentýabryň başynda amala aşyran sapary muňa hiç bir güman galdyrmady.
Si Türkmenistanda Hytaýa iberilýän gazyň 2020-nji ýyla çenli üç esse köpeldilmegini nazarlaýan ylalaşyklary baglaşdy.
Ol Gazagystanda Hytaýy, 30 milliard amerikan dollaryna barabar paket ylalaşyklary bilen, Kaşagan nebit proektiniň bir bölegine öwürdi. Özbegistanda bolsa, ol nebit, gaz we altyn ylalaşyklary esasynda 15 milliard amerikan dollaryna durýan şertnamalara gol çekdi. Strategiki ýurt bolan Gyrgyzystanda bolsa, hytaý lideri Si 3 milliard amerikan dollaryna barabar maýa ýatyrdy. Bu serişde dag-düzden aşyp, Türkmenistandan Hytaýa gaz getirýän geçirijiniň gyrgyz böleginiň gurluşygyna we beýleki işlere sarp ediler.
Moskwanyň dymmagynyň sebäbi
Moskwanyň Ýokary Ykdysadyýet mekdebiniň Aziýa barlaglary bölüminiň başlygy Alekseý Maslow bu ýagdaýyň Orsýeti ynjylykdan gaçyrman bilmejegini aýdýar:
“Resmi taýdan Orsýet hiç bir rahatsyzlyk bildirenok. Emma meniň pikirimçe, sözsüz, Hytaýyň bu hereketleri Orsýetiň öňden gelýän täsir meýdanyna girmek bolup durýar."
Energiýa şertnamalary bolsa, Orsýet üçin goşa zarba bolup durýar: olar diňe Moskwanyň sebite bolan syýasy täsirini azaltmak bilen çäklenmeýär, eýsem Orsýetiň energiýa ähmiýetini hem peseldýär, sebäbi Hytaýyň rus energiýasyna bolan talabyny azaldýar.
Onda näme üçin Orsýet bu ýagdaýa sesini çykarmaýar? Munuň jogaby, analitikleriň pikirine görä, Moskwanyň Pekin bilen partnerlyk-bazar basdaşlygy gatnaşyklary, Orsýetiň çäklilikleri we Kremliň uly geosyýasy oý-pikirleri bilen bagly.
German-rus forumynyň Orsýet we Merkezi Aziýa boýunça eksperti Aleksander Rahr prezident Wladimir Putin Hytaýyň bu regiona girmegine ýol bermek barada işjeň bir karara geldi diýip pikir edýär. Ekspertiň ynanjyna görä, Putin gündogardaky kuwwatly goňşusy bilen gowy gatnaşyk saklamak üçin taktiki göçüm etmek kararyna geldi.
"Men bu berk seçgi, kyn saýlaw, emma gelnen karar boldy diýip pikir edýärin. Ol bir elinde NATO we Günbatar bilen geosyýasy darkaş gurup, şonuň bilen bir wagtda hem Hytaýyň Merkezi Aziýadaky täsirine garşy söweşip biljek däldi."
Rahr Kremliň muňa derek Belarusy, Ukrainany we Moldowany öz orbitasynda saklamaga güýç sarp edýändigini aýdýar. Orsýet Ukrainanyň we Moldowanyň Ýewropa Bileleşigi bilen Assosiasiýa şertnamasyna gol çekişmek islegine el-aýak garşy durýar. Moskwa bu ýurtlara, muňa derek, Orsýetiň ýolbaşçylygynda Belarus we Gazagystan bilen döredilen Gümrük bileleşigine girmekleri üçin basyş edýär.
Regional howpsuzlyk aladalary
Merkezi Aziýa gezek gelende bolsa, Orsýet regional howpsuzlyk bähbitleri meselesinde Hytaý bilen şärik bolup durýar.
Moskwa bilen Pekiniň ikisi-de, 2014-nji ýylda NATO koalisiýasy Owganystandan çykandan soň, bu sebite radikal yslamyň ýaýramak howpundan ätiýaç edýär.
Şeýle-de olar režim çalşygy bu sebitde bidüzgünçiligiň başlanmagyna getirip biler diýip howatyr edýär. Hut şu ýerde hem Kreml Şanhaý Hyzmatdaşlyk guramasynyň agzasy Hytaýy aýgytly bir ýaran hasaplaýar diýip, Rahr aýdýar:
“Meniň pikirimçe, Orsýet özüniň, Hytaý ýaly güýçli bir ýurduň kömegi bolmazdan, terrorçylary bu regiondan daşarda saklap bilmejegine göz ýetirdi."
Moskwa üçin, analitikleriň aýtmaklaryna görä, Hytaýyň daşary syýasaty we Merkezi Aziýa müňzemeleri syýasy taýdan o diýen alada döredenok, sebäbi Pekin, Günbatardan tapawutlylykda, ideologiýa we adam hukuklaryny wagyz etmeýär.
Mundanam başga, Hytaý Orsýetiň BMG-niň Howpsuzlyk geňeşinde berk ýarany bolup durýar. Hytaý BMG-niň Hopsuzlyk geňeşinde köplenç Orsýetiň göreldesine eýerip, öz weto hukugyny ulanýar we bu ýagdaý Orsýetiň halkara sahnasyndaky kanunlygyny üpjün edýär. Bu bolsa öz gezeginde Putiniň ileri tutýan maksatlarynyň biri bolup durýar.


text:
Owganystanyň paýtagty Kabulda ýerleşýän we BMG-niň işgärleriniň galýan myhmanhanasyna edilen hüjümde şu gün 6-si daşary ýurtly jemi 12 adam heläk boldy.
Talyplar bu hüjümiň jogapkärçiligini öz boýnuna alyp, munuň 7-nji noýabrda geçiriljek saylawlara howp abandyrmak uçin ädilen ilkinji ädimdigini mälim etdiler.
BMG-niň Owganystandaky bölüminiň metbugat wekili Aleem Sidiki şu gün irden bolan şol hüjüm barada şeýle gürrüň berdi.
“Eli ýaragly we ýüzi maskaly üç adam, şeýle-de azyndan bir sany janyndan geçen bombaçy, Kabulda ýerleşýän bir şahsy myhmanhana hüjüm etdi. Bu BMG-niň işgärleriniň galmagyna rugsat edilen myhmanhanadyr. Şol ýaragly adamlar myhmanhana girdiler we çaknaşyk başlady” diýip BMG-niň Kabuldaky wekili Sidiki aýtdy.
BMG-i şol wakada öziniň 9 işgäriniň hem ýaralananlygyny aýtdy. Birleşen Ştatlaryň Kabuldaky ilçihanasy bolsa ölenlerden biriniň Amerikanyň raýatydygyny habar berdi.
Owganystanyň howpsuzlyk güýçleri şol çaknaşykda hüjümçilerden üçüsiniň, howpsuzlyk güýçleriniň iki işgäri bilen bir hatarda bir parahat ýaşaýjynyň hem heläk bolanlygyny aýtdylar.


text:
Ýekşenbe güni Ýaponiýanyň birnäçe şäherinde iki ýyl mundan ozal ýüz beren sunami we Fukusimo ýadro heläkçiliginiň ýyl dönümine gabatlanyp, protest demonstrasiýalary gurnaldy.
2011-nji ýylyň 11-nji martynda Ýaponiýanyň kenar ýakasyna golaý ýerde ýüz beren ýer yranmasy uly sunaminiň ýüze çykmagyna getiripdi.
Şol ýer yranmanyň we sunaminiň netijesinde-de Fukusimo atom elektrik stansiýasyna uly zyýan ýetip, daşky sreda howply radiasiýa ýaýrady.
Şol ýadro heläkçiliginiň yzy bilen Ýaponiýanyň hökümeti bu ýurtdaky 50 sany atom reaktoryny öçürdi.
Ýekşenbe güni paýtagt Tokioda bu heläkçiligiň ýyl dönümine gabatlap protest demonstrasiýasyna çykan on müňlerçe adam ýurduň häkimiýetlerini ýadro energiýasyndan ýüz öwürmeklige çagyryp, çykyş etdiler.


text:
Germaniýa
Germaniýa Federatiw Respublikasy (Germaniýa ýa-da GFR; nem. Deutschland ýa-da Bundesrepublik Deutschland [ˈbʊndəsʁepuˌbliːk ˈdɔʏtʃlant]) — Merkezi Ýewropada döwlet.
Demirgazyk araçäkleri Demirgazyk deňzi, Daniýa, Baltika deňzi; gundogary Polşa we Çehiýa Respublikasy; günortasy Awstriýa we Şweýsariýa bolmak bilen gunbatar tarapy Fransiýa, Lýuksemburg, Belgiýa we Niderlandlar bilen araçäkleşýär. Köplenç maýyl howaly. Germaniýanyň umumy meýdany 357,021 km². 82 million halkly ýurt. Ýewropa Birleşiginde ilat sany boýunca 1-nji ýeri eýeleýar we sol bir sanda dasary ýurtly ilaty bilenem 3-nji ýerde durýar. Paýtagty Berlin şäheri.


text:
Gyrgyzystanyň sudy Bişkek şäheriniň öňki häkimi Nariman Tuleýewi korrupsiýada günäli tapdy we ony 11 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Bişkegiň şäher administrasiýasynyň baş ýolbaşçylarynyň ýene ençemesi suda çekildi. Olara 5-13 ýyl aralygynda iş kesildi.
Tuleýew özüne garşy gozgalan işiň syýasat bilen baglydygyny aýdýar.
Ol Bişkegiň häkimi wezipesinde 2010-njy ýylda häkimiýet başyndan çetleşdirilen Kurmanbek Bakiýew döwründe işläpdi.
Şol döwürden soň Tuleýew oppozision “Ata Jurt” partiýasynyň wekili hökmünde gyrgyz parlamentiniň deputaty bolupdy. Ol 2011-nji ýylda prezidentlik saýlawlaryna öz kandidaturasyny hödürläpdi emma ses berişligiň öňüsyrasynda çekilipdi.
Tuleýew 2012-nji ýylda korrupsiýa we işde goýberen kemçilikler bilen bagly aýyplamalar esasynda tussag edilipdi. Prokurorlar onuň 1,4 million dollar möçberde zyýan ýetirendigini aýdýarlar.


text:
Ýelena Gerber Türkmenistanda ýaşaýan nemesleriň biri. Ol paýtagtyň ýörite orta mekdepleriniň birinde mugallym bolup işleýär. 48 ýaşly iňlis dili mugallymy Ýelenanyň atasy we enesi Staliniň Sibire sürgün eden nemesleriniň neslinden.
1941-njy ýylda Sowet Soýuzynda ýaşaýan nemesleriň Powolžýedäki awtonom respublikalary ýatyrylyp, olar Sibire, Gazagystana we Orta Aziýa sürgün edilipdirler.
“Atam bilen enem Omskdaky iş lagerleriniň birinde bolupdyrlar. Olaryň 6 sany çagasy bolupdyr. Atam we enem Sibirde ýogalypdyrlar. Meniň kakam bolsa sürgünlikden soň, 50-nji ýyllarda Türkmenistana göçüp gelipdir” diýip, Ýelena Gerber öz maşgalasynyň taryhyny ýatlaýar.
Taryh
Nemesler Türkmenistanda 1917-nji ýylyň rewolýusiýasyndan öň hem ýaşaýan ekenler. Ýöne, häzirki Türkmenistandaky nemesleriň köpüsi 30-40-njy ýyllarda Powolžýeden göçürilenleriň nesilleri.
Ýelenanyň aýtmagyna görä, Maryda, Baýramalyda, Ýolötende, Saragtda nemesleriň köpsanly diaspora toparlary ýaşaýan eken. Sowet döwründe Änewde we Kakada nemesleriň aýratyn bir posýolak bolup ýaşan ýerleri hem bolupdyr.
Nemesiň işe gelýän wagty bilen sagadyň näçe bolandygyny kesgitläp bolýardy
Resmi maglumatlara görä, 1989-njy ýylda Türkmenistanda 4,5 müňe golaý nemes ýaşapdyr. Häzir ýurtda ýaşaýan nemesleriň sany barada maglumatlar ýok.
Emma, 90-njy ýyllaryň başlarynda olaryň uly bir bölegi biziň ýurdumyzdan göçüpdirler.
Ýurtdan göçen nemesleriň köpüsi Germaniýanyň nemesleri taryhy watanlaryna göçürmek boýunça ýörite programmasyna laýyklykda Germaniýa göçüp gidipdirler. Emma nemesleriň ählisi diňe Germaniýa göçmändirler.
“Käbirleri Orsýete, käbirleri Gazagystana göçdüler. Häzir ýurtda ýaşaýan nemesler örän az” diýip, Ýelena aýdýar.
Türkmenistandan göçmedik nemesler
Mary welaýatynda ýaşaýan nemesleriň arasynda arassa türkmen dilinde gepleýänleriň hem-de türkmen durmuşyna uýgunlaşanlarynyň hem bardygy aýdýylýar. Nemes gyzlaryna öýlenip, maşgala guran türkmenler ham az däl.
Şol töwereklerde “Odunly boljak bolsaň, gazaga öýlen, jaýyňy remont etdirjek bolsaň nemese öýlen” diýen degişme gürrüň hem bar eken. Ýöne, muňa garamazdan, ýurtdaky beýleki milli azlyklar ýaly nemesleriň hem aglabasy ors dilinde gepleýärler.
“Nemesleriň ýaşuly nesliniň köpüsi nemes dilini bilýär. Emma nemesleriň ýaş nesli öz ene dillerini bilmeýärler” diýip, Ýelena Gerber gürrüň berýär. Ýelenadan tapawutlylykda onuň ogly we gyzy nemes dilini bilmeýärler.
Ýurtda ýaşaýan nemesler hem nemes milletine mahsus bolan punktuallyk, tertiplilik, işeňňirlik, dogruçyllyk ýaly milli häsiýetleri bilen meşhur. “Nemesiň işe gelýän wagty bilen sagadyň näçe bolandygyny kesgitläp bolýardy” diýip, Aşgabatdaky awtotransport kärhanasynda garawul bolup işlän 65 ýaşly pensioner Kakadurdy aga gürrüň berýär.
Kesp-kärleri
Nemesleriň ussaçylygy bolsa ýurtda aýratyn meşhurlyga eýe. “Biziň kärhanamyzda bir nemes slesar bardy. Şäher boýunça meşhurdy. Şofýorlaryň köpüsi şoňa işini etdirjek bolardy” diýip, Kakadurdy aga aýtdy. Mary welaýatynyň Türkmengala etrabynda ýaşan nemesleriň ýasan arabalaryny şol ýeriň ýaşululary häzirem ýatlap ýörler.
Aşgabatdaky katolik ybadathanasy
Nemesler esasan halk hojalygynyň bilim, lukmançylyk, senagat, ulag we aragatnaşyk pudaklarynda zähmet çekýärler. Nemesleriň öz saýlap alan hünärleri boýunça ökde spesialistler hökmünde tanalýandyklaryna garamazdan, Ýelenanyň aýtmagyna görä, ýokary ýolbaşçylyk wezipeleri eýelän nemesler örän az bolupdyr.
“Häzir olar asla ýok. Sowet döwründen bäri dowam edýän çäklendirmeler sebäpli nemesler ýokary wezipeleri eýeläp bilmeýärler. Sowet döwründe nemeslere ýokary wezipeler ynanylmaýardy. Emma, şol döwürde edara-kärhanalaryň orta gürpdäki ýolbaşçylary bolan nemesler az däldi” diýip, Ýelena Gerber gürrüň berýär.
Onuň aýtmagyna görä, şol sebäpden käbir nemesler ýokary wezipeleri eýelemek üçin öz pasportlarynda milleti diýen grafada ors diýen belligi goýmaga mejbur bolupdyrlar. Ýöne, muňa garamazdan, nemesleriň köpüsi öz milli degişliligini gizlemändirler.
Hristiançylygyň katolik akymyna uýýan nemesler bu diniň däp-dessurlaryny berjaý edýärler. Ylaýta-da Türkmenistandaky nemesler “Waýnahte” ýa-da katolik roždestwo baýramçylygyny uly höwes bilen belleýärler.
Paýtagtda katolik ybadathanasy hem bar. Ol Aşgabadyň Teke bazarynyň golaýynda ýerleşýär. Hususy tipli ýaşaýyş jaýyndaky bu ybadathana nemeslerden başga ýurtda ýaşaýan polýaklar hem barýarlar.
“4-5 ýyl mundan ozal paýtagtda ýaşaýan nemesler bolup üýşüp, roždestwony, pasha baýramyny belleýärdik. Nemes ilçihanasy hem her ýyl bu baýramçylylyklarda ýaş nemesleri üýşürip, lagerler gurnaýardy. Emma häzir beýle üýşmeleňler bolmaýar” diýip, Ýelena Gerber aýtdy.


text:
Dünýäde millionlarça musulman 6-njy iýunda Remezan aýynyň başlanmagy bilen agyz bekläp başladylar.
Saud Arabystanynyň häkimiýetleri 5-nji iýunda agşam köne aýyň dolup, täze Remezan aýynyň 6-njy iýunda başlanýandygyny yglan etdiler.
Şeýle beýannamalar dünýäniň iň köp musulman ilatly Indoneziýada, şeýle-de Müsürde, Iordaniýada, Katarda, Owganystanda we beýleki ýurtlarda edildi.
Remezan aýy 6-njy iýunda Merkezi Aziýa ýurtlarynda hem başlandy.
Musulmanlar aý hasabyny ulanýarlar, şu sebäpden Remezan aýynyň dürli ýurtlarda bir-iki günlük aratapawut bilen başlanmagy mümkin.
Remezan aýynyň dowamynda oraza tutýan musulmanlar gün çykyp, batýança naharlanmakdan, suwuklyk içmekden we jynsy gatnaşykdan saklanýarlar.
Remezan aýy dinçileri Hudaýa ýakynlaşdyrmak we ejir çekýänler barada ýatlatmak üçin niýetlenýär.


text:
Hormatly energetika senagatynyň işgärleri!
Sizi Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzda uly dabara bilen bellenýän Energetika senagatynyň işgärleriniň güni bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn!
Energetika senagaty milli ykdysadyýetimiziň möhüm pudaklarynyň biridir. Soňky ýyllarda döwletimiz tarapyndan geçirilýän özgertmeleriň çäginde ýurdumyzyň elektrik energetikasy pudagynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak, pudaga täze tehnologiýalary ornaşdyrmak, döwrebap energetika enjamlaryndan baş çykarýan hünärmenleri taýýarlamak üçin ägirt uly möçberde maýa goýum serişdeleri goýberildi. Şonuň netijesinde, pudagy ösdürmegiň konsepsiýasyna laýyklykda, gysga wagtyň içinde iri taslamalar amala aşyryldy, täze, kuwwatly elektrik stansiýalary gurlup, ulanmaga berildi. Bu bolsa, ýurdumyzyň sarp edijilerini elektrik energiýasy bilen ygtybarly we bökdençsiz üpjün etmek, onuň artykmaç bölegini daşary ýurtlara hem barha artýan möçberlerde ibermek üçin amatly şertleri döreder.
Şu ýyl Mary welaýatynda Mary döwlet elektrik stansiýasynyň çäklerinde utgaşykly dolanyşykda işleýän, kuwwatlylygy 1574 megawatt bolan täze elektrik stansiýasynyň gurluşygyna badalga berdik. Bu taslama Merkezi Aziýa sebitinde in iri taslama bolup, onuň durmuşa geçirilmegi ýurdumyzyň energiýa ulgamynyň kuwwatyny has-da artdyrmaga, sarp edijilerimiziň elektrik üpjünçiligini düýpgöter gowulandyrmaga, elektrik energiýasynyň önümçiliginde sarp edilýän tebigy gazy tygşytlamaga, daşary ýurtlara iberilýän elektrik energiýasynyň möçberini has-da artdyrmaga, in esasy zat bolsa, daşky gurşawy goramaga ýardam berer.
Energetika desgalarynyň gurluşygy bilen birlikde, ýurdumyzyň çäklerinde müňlerçe kilometre uzalyp gidýän elektrik geçirijileriniň birnäçesi çalşyldy, täze energetika enjamlary oturdyldy. Senagat taýdan geljegi uly bolan «Galkynyş» gaz käniniň, Amyderýanyň sag kenaryndaky nebitgazly ýataklaryň, elektrik energiýasyny köp mukdarda sarp edýän döwrebap önümçilikleriň, şeýle hem beýleki iri senagat kärhanalarynyň daşky elektrik üpjünçiligini ýola goýmak boýunça taslamalar durmuşa geçirildi. Bu işleriň ählisiniň türkmen energetikleriniň öndürijilikli zähmeti netijesinde durmuşa geçirilendigi bu baýramçylyk gününde aýratyn bellenmäge mynasypdyr.
Ýurdumyzyň elektrik energetikasy pudagynyň işgärleri «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynyň çäklerini, paýtagtymyz Aşgabat şäherini we welaýatlarymyzyň edara-kärhanalaryny hem-de ilatly ýerlerini, täze gurulýan döwrebap obalary elektrik energiýasy bilen ygtybarly we bökdençsiz üpjün etmek üçin gurlan döwrebap elektrik stansiýalaryny dolandyrmakda we olara tehniki hyzmat etmekde uly tejribe topladylar.
Biz ýurdumyzyň tebigy baýlyklaryny, energiýa serişdelerini halkymyzyň bähbitlerine, her bir raýatymyzyň eşretli ýaşaýşyny üpjün etmäge gönükdirýäris. Ýurdumyzyň energetika pudagyny has-da ösdürmek, ähli baýlyklarymyzy ilatymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini ýokarlandyrmaga gönükdirmek babatda entek öňümizde uly wezipeler durýar.
Ýurdumyzyň, şol sanda paýtagtymyz Aşgabat şäheriniň halkalaýyn energiýa ulgamyny emele getirmek, energiýa tygşytlaýjy kämil tehnologiýalary ulanmak arkaly elektrik energiýasy bilen üpjünçiligi has-da gowulandyrmak, tebigy-howa şertlerini nazara alyp, Günden we ýelden elektrik energiýasyny almagyň taslamalaryny durmuşa geçirmek boýunça uly işleriň amala aşyrylmagy göz öňünde tutulýar.
Garaşsyz Watanymyzyň geljekki ösüşleri bilen baglylykda elektrik energiýasyna bolan zerurlygyň artjakdygy göz öňünde tutulyp kabul edilen «Türkmenistanyň elektrik energetikasy pudagyny ösdürmegiň 2013-2020-nji ýyllar üçin konsepsiýasyna» laýyklykda gurulmaly elektrik stansiýalary, ýokary woltly elektrik geçirijileri öňümizde goýýan maksatlarymyzy durmuşa geçirmäge mümkinçilik berer.
Hormatly energetika senagatynyň işgärleri!
Biziň ýurdumyz elektrik energiýasyny Eýran Yslam Respublikasyna we Owganystan Yslam Respublikasyna barha artýan möçberlerde iberýär. Şonuň bilen birlikde, elektrik energiýasynyň iberilmegini diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek ykdysady taýdan amatly bolup durýar.
Häzirki döwürde bütin dünýäde energiýa serişdeleriniň sarp edilişi has-da artýar. Şonuň üçin hem, dünýäniň birnäçe döwletleri Türkmenistan bilen elektrik energetikasy babatda hyzmatdaşlyk etmäge uly gyzyklanma bildirýärler. Bu bolsa, biziň ýurdumyzyň halkara abraýynyň barha artýandygyna, ykdysadyýetimizi ösdürmekde energetika senagatynyň ähmiýetiniň uludygyna aýdyň şaýatlyk edýär.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe türkmen energetikleriniň öz öňlerinde durýan wezipeleri üstünlikli amala aşyrjakdyklaryna, halkymyzyň eşretli durmuşynyň aýrylmaz bölegine öwrülen elektrik energiýasyny öndürmekde, energetika desgalaryna hyzmat etmekde hem-de olardan netijeli peýdalanmakda uly üstünlikleri gazanjakdyklaryna berk ynanýaryn.
Hormatly energetika senagatynyň işgärleri!
Sizi Energetika senagatynyň işgärleriniň güni bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn! Size berk jan saglyk, uzak ömür, maşgala abadançylygyny, asuda we bagtyýar durmuş, ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň mundan beýläk-de gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işleriňizde uly üstünlikleri arzuw edýärin!
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow.


text:
Penşenbe güni Täjigistanyň sudy Daglyk-Badagşan oblastynyň howpsuzlyk gullugynyň başlygyny öldürenlikde aýyplanylýan Odil Aýombekowy we Hamza Murodowy uzak möhletleýin türme tussaglygyna höküm etdi.
Hususan-da, oblast merkezi bolan Harog şäheriniň sudy Odil Aýombekowa 17 ýyl, Hamza Murodowa bolsa 16 ýyl türme tussaglygyny berdi. Sud olaryň ikisini-de geçen ýylyň tomsunda Daglyk-Badagşan oblastynyň howpsuzlyk gullugynyň başlygy Abdullo Nazarowy öldürmekde günäli tapdy.
Nazarowyň öldürilmeginiň yzy bilen Täjigistanyň hökümeti bu regiondaky oppozisiýanyň ýaragly wekillerine garşy harby operasiýalary ýola goýupdy.
Ýurduň häkimiýetleri şol operasiýalarda howpsuzlyk güýçlerinden 13 adamyň we ýaragla söweşijilerden hem 30 adamyň ölendigini yglan etdiler. Emma ýerli ýaşaýjylar bu wakalarda azyndan 70 töweregi adamyň ölendigini aýdýarlar.


text:
Ýekşenbe güni Azerbaýjanyň paýtagty Bakuda ýurduň oppozisiýa toparlarynyň hökümete garşy gurnan demonstrasiýasynyň öňüni almak üçin polisiýa protestçilere garşy güýç ulandy.
Azerbaýjanyň «Meşhur front» atly oppozision partiýasynyň lideri Ali Karimli düýn ýüzlerçe adamyň gatnaşmagynda geçirilen protest demonstrasiýasynyň barşynda 100-den gowrak adamyň tussag edilendigini aýtdy.
«100-den gowrak aktiwist tussag edildi. Kä ýerlerde protestçiler biziň şygarlarymyzy gygyryp, çykyş edip bildiler. 100-den gowrak adam tussag edilen-de bolsa, hiç kim biziň ýörişimiz başa barmady diýip aýdyp bilmez» diýip, oppozision partiýanyň lideri Ali Karimli nygtady.
Baku şäheriniň häkimiýetleri oppozision toparlara şäheriň merkezinde ýöriş geçirmeklige rugsat bermänsoňlar, aktiwistler öz ýörişlerini resmi rugsatsyz geçirmeli boldular.


text:
Belarusda prezidentlige öňki kandidat Wladimir Neklýaýewiň gyzy resmi Minsk tarapyndan repressiýalara sezewar edilýän oppozisionerlere goldaw üçin Ýewropa paýtagtlaryna ugrady.
Ewa Neklýaýewa eýýäm Litwada, Polşada resmi adamlar bilen, şeýle-de Çehiýada ministrler bilen duşuşandygyny Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda aýtdy.
Onuň sözlerine görä, ol şu gün Berlinde duşuşyk geçirer, şondan soň Brýussele ugrar.
Ýewroparlament Belarusdaky ýagdaýy maslahatlaşmak üçin adatdan daşary sessiýany 12-nji ýanwara belledi.


text:
Ýekşenbe güni Eýran Ýewropa Bileleşigine nebit-gaz satuwyny resmi ýagdaýda togtatdy.
Bu barada ýekşenbe güni Eýranyň Nebit ministrliginiň metbugat sekretary Ali Reza Nikzad Rahbar “Mehr” habar agentligine beren interwýusynda mälim etdi.
Ol Ýewropa Bileleşiginiň Eýrana garşy “duşmançylykly kararlaryny” bes edýänçä, bu gadagançylygyň öz güýjünde galjakdygyny aýtdy.
Emma ekspertler Ýewropa Bileleşiginiň onsuzam Eýranyň nebitine we gazyna geçen ýyl köp derejede sanksiýa girizendigini belläp, Eýranyň häzirki çäresiniň Ýewropa ýurtlaryna çynlakaý bir täsir ýetirmejekdigini aýdýarlar.


text:
“Talybanyň” düzümindäki gapma-garşylyklar owgan hökümeti bilen parahatçylyk ugrundaky gepleşikleri yza tesdirýär, emma söweşiji toparyň agzalarynyň 70% çemesi Kabul bilen ylalaşyp biler, diýip ABŞ-nyň Owganystandaky harby ýolbaşçysy 8-nji oktýabrda aýtdy.
“Men ýaraşyk boýunça gepleşikleri dowam etdiriler, diýip pikir edýärin, emma zerur adamlaryň gepleşiklere jemlenmegi biraz wagty talap eder” diýip ABŞ-nyň goşun generaly John Kampbell aýtdy.
Owganystanyň “Talyban”hereketi owgan hökümeti bilen parahatçylyk ugrundaky gepleşikleriň iýul aýynda geçirilen tapgyryna gatnaşypdy, emma yzýany söweşiji toparyň lideri Molla Omaryň ölümi baradaky maglumatyň üsti açylansoň gepleşiklerden ýüz öwüripdi.


text:
Muňa çenli Bişkekde Halk gurultaýynyň geçjekdigi, onda Gyrgyzystandaky häzirki dartgynly ýagdaý, ondan çykmagyň ýollary we Gyrgyzystanyň geljegi barada gürrüň ediljekdigi aýdylypdy.
4-nji awgustda Gyrgyzystanyň Içeri işler ministri Kubatbek Baýbolow Barktabasowa garşy Gazagystanda we Gyrgyzystanda gözleýiş çäreleriniň yglan edilendigini we onuň tarapdarlarynyň mitinge çykyp, halkyň rahatlygyny bozmagyna garşy milisiýa işgärleri tarapyndan ähli çäreleriň görlendigini aýtdy.
Bişkek şäheriniň “Gorkiý” atly meýdanyna Urmat Barktabasowyň 2000-e golaý tarapdalary çykyp, parlamentiň binasyna tarap ugradylar. Olar Bişkek şäherine goýberilmedik telekeçi Barktabasowa gurultaýa gatnaşmaga rugsat bermeklerini talap etdiler.
Şol arada Urmat Barktabasowyň Balykçy şäherinden awtokolonna bilen Bişkege ýola düşendigini we şähere girilýän ýerde Kantyn Nowo Pokrowka obasyndaky “Kirgşelk” duralgasynda togtadylandygy hakynda maglumat ýaýrady.
Mitinge gatnaşyjylar bolsa prezident Roza Otunbaýewadan Barktabasowyň şähere goýberilmegini talap etdiler. Köpçülik: “Roza Otunbaýewa, çyk! Halkyň talabyny diňle! Barktabasowy şähere goýbersinler!” diýen çagyryşlary öňe sürdi.Bir partiýanyň ýurt hakdaky pikiri
“Meken Tu” partiýasynyň lideri Kenjaly Sarymsakow: “Gyrgyzystanyň geljegi nähili çözüler? Bu kyn mesele. Muny çözmek üçin halka ýol görkezip biläýjek adamy prezident saýlamaly. Hökümetde işleýän kadrlar tejribeli köpügören adamlar bolmaly. Diňe şonda jemgyýet we döwlet ösüp biler” diýýär.
“Urmat barasynda aýtsam, ol näçe ýyllardan bäri daşary ýurtlarda gezip, işläp tejribe toplap gelen gyrgyz ogullarynyň biri. Ol öz programmasyny şol ýerlerde ýazyp, taýýarlap geldi. Bu ýerde oňa goşmaçalar, düzedişler girizilip, 100 müň nusgada çap edilip, halka ýaýradyldy” diýip, Sarymsakow aýdýar.
“Meken Tu” partiýasynyň lideri Kenjaly Sarymsakowyň aýtmagyna görä, Urmat Barktabasow halka nädip gyrgyz jemgyýetini, döwletini ösdürmelidigini aýtmak we halk bilen masalahatlaşmak üçin gurultaý geçirjek eken.
«Kirgşelk» duralgasyna Barktabasow bilen gepleşik geçirmäge baran resmilere ony yzyna gaýtmaga yrmak başartmady. Bişkek wagty bilen 15.20-de Barktabasowyň tarapdarlary milisiýa işgarlerine garşy daş zyňyp, ýoly açmaga çalyşdylar.
Şol wagt Balykçy şäherinden gelýän içi adamly birnäçe kiçi awtobuslar ele salyndy. Emma «Meken Tu» partiýasynyň esaslandyryjysy Urmat Barktabasowyň özi «Jip» kysymly awtoulagda Balykça gaçyp gitmäge ýetişdi.
Ýol üstündäki söhbet
Gyrgyzystanyň wagtlaýyn hökümetiniň agzasy, prezidentiň syýasy işler boýunça maslahatçysy Topçybek Turgunalyýew Urmat Barktabasowyň Bişkege gelýän awtokolonnasyna baryp, onuň bilen duşuşdy.
Turgunalyýewiň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, ol Barktabasow bilen ýarym sagat ýaly gepleşip, Bişkekdaki adamlary dargatmagyň, Balykçydan gelýän adamlary yzyna gaýtarmagyň zerurdygyny düşündiripdir. Üçünji güýçleriň ara düşüp, oňki ýaly ganly çaknyşygyň bolmagynyň mümkindigin aýdypdyr.
Barktabasow öz gezeginde hökümetiň öňünde üç talap goýupdyr. Birinji talap Bişkekde geçiriljek gurultaýa garşylyk görkezmezlik, ikinjisi şol boýunça açylan jenaýat işlerini şu günüň özunde ýatyrmak, üçünjisi, ony ýurduň premýer-ministri wezipesine saýlamak talaby.
Prezidentiň syýasy işler boýunça maslahatçysy Topçybek Turgunalyýew onuň talaplaryny hökümete ýetirjekdigini aýdyp, açylan jenaýat işleri boýunça onuň jogap bermelidigini habar berendigini mälim etdi.
Emma Milli howpsuzlyk gullugynyň başlygy Keneşbek Duýşebaýewiň sözlerine görä, gurultaýy gurnanlaryň hökümeti basyp almak niýetiniň bardygy anyklanypdyr. Duýşebaýew milisiýa we prokuratura işgarleriniň ýurtda basybalyjylykly hereketlere garşy taýýar durandygyny sözüniň üstüne goşdy.
Häzir Gyrgyzystanyň Bişkek şäherine 1300 sany milisiýa işgäri gözegçilik edýär. Gijesine olara ýene-de 10 müň sany halk goşunlarynyň agzalarynyň kömek berjekdigi habar berilýär.


text:
Türkmen çagalar we ýaşlar edebiýatynyň görnükli weli Hajy Ysmaýylowyň doglan gününe 100 ýyl bolýar. Bu ynsan öz hyznaty bilen geçen ayryň türkmen edebiýatynda öçmejek yz galdyrdy. Ol geçen aysryň birinji ýarymynda ýaşap geçdi. Ol ýazyjy, terjimeçi, publisist hem feletonçy hökmünde edebiýat äleminde köp ugurlar boýunça uly iş bitirdi.
Türkmen sowet ensiklopediýasynyň 10-njy tomunyň 244-nji sahypasynda ýazylyşyna görä, Hajy Ysmaýylow 1913-nji ýylda Aşgabadyň etegindäki Bagyr obasynda dünýä inýär.
Ol çagalykda obaky dini mekdepde okap, sowat öwrenýär. 1926-29-njy ýyllarda Moskwanyň Magaryf institutynda okaýar. Soňra Aşgabatda okuwyny dowam etdirýär. Ol terjimeçi hökmünde işe başlap, 1936-njy ýyldan metbugata işe geçip, dürli neşirlerde işleýär. Beýik Watançylyk urşuna gatnaşýar. 1948-nji ýylyň Aşgabat ýer titremesinde aradan çykýar.
Hajy Ysmaýylowyň ilkinji eseri entek 16 ýaşyndaka, ýagny 1929-njy ýylda neşir edilipdir. Soňra köplenç edebi terjime bilen meşgullanypdyr. Ol rus edebiýatynyň kiçi göwrümli iň gowy eserlerini türkmen diline terjime edipdir.
Ol 1943-48-nji ýyllar alalygynda iň esasy eserlerini ýazypdyr. Olardan “Bäsdeşler”, “Iki atanyň bir ogly”, “Mugallymyň gyzy” hem “Öküz gödek” powestleri türkmen edebiýatynda mydamalyk orun aldy. “Gowuzlyja gyz” hekaýasy ähli okuw kitaplaryna girizildi. Onuň eserleri rus, bolgar, rumyn, wenger dillerine-de terjime edildi.
Bu uly yzyjynyň ömri we döredijiligi boýunça edebiýatçy Ata Hojagulyýew ýörite alymlyk dissertasiýasyny ýazdy.
Biziň döwrümizde ýazyjynyň hyzmaty, döredijiliginiň öwrenilişi barada gyzyklapyp, biz publisst hem ýajyzy Aşyrguly Baýry bilen gürrüňdeş bolduk.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 5-6-njy maýda Täjigistana sapar edip, bu iki Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasyndaky özara gatnaşyklaryň gowulandyrylmagyna bat berdi.
Berdimuhamedowyň täjigistanly kärdeşi Emomali Rahmon bilen duşuşygy energiýa we transport ugrundan hyzmatdaşlyga gönükdirildi. Bu iki mesele Türkmenistanyň we Täjigistanyň arasyndaky barha güýçlenýän dostlukly gatnaşyklaryň binýadyny tutdy.
Türkmenistanda Hytaýa tarap gazgeçirijiniň “D” liniýasynyň gurluşygyna ýakyn wagtda başlamak planlaşdyrylýar, bu ugur özalky üç ugurdan tapawutlylykda Täjigistanyň we Gyrgyzystanyň üstünden geçer.
Täjigistan we Gyrgyzystan bu gazgeçirijiden gaz almazlar, olar gaz turbalarynyň öz giňişliginden geçýändigi üçin tranzit töleglerine eýe bolarlar. Hytaýyň häkimiýetleri Gyrgyzystana tranzit girdejisiniň ýylda 1 milliard dollar çemesi boljagyny wada berýär.
Türkmenistan öz gazyny köp ugurlardan satmaga çalyşýar, aýratynam Orsýetiň üstünden geçmeýän ugurlara üns berýär. Gynansak-da, Türkmenistanyň mümkinçilikleri uly däl, Transowgan we Transhazar gazgeçiriji proýektler kagyz ýüzünde galýar.
Türkmenistan-Hytaý gazgeçirijisiniň göz öňünde tutulan dört liniýasynyň soňkusy, “D” liniýasy gurlansoň Türkmenistan Hytaýa ýylda 65 milliard kubometr gaz akdyryp biler. Bu bolsa Türkmenistanyň ýyllyk gaz eksportynyň iň uly möçberi bolar.
Özbegistanyň daşyndaky demirýol
Berdimuhamedowyň we Rahmonyň arasynda bolan duşuşygyň esasy meseleleriniň ýene biri Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan demirýol proýekti. Täjigistan muňa uly gyzyklanma bildirýär.
Täjigistanyň demirýolunyň öňki ýolbaşçysy Amonullo Hukumatullo täze demirýol proýektiniň ähmiýetini nygtap, ýanwar aýynda şeýle diýipdi: “Özbegistan biziň harytlarymyzyň tranzitine dürli päsgelçilikleri döredýär. Bu ýol gurulsa, şeýle problemalar ýüze çykmaz. Biz Özbegistanyň demirýoluň öňüni beklemegi ýaly problemalara duçar bolmarys... we biz öz harytlarymyzyň tranziti üçin Özbegistana ýokary nyrhdan töleg tölemeris”.
Täjigistanyň demirýol liniýalrynyň ählisi Özbegistanyň üstünden geçýär. Birnäçe ýylyň dowamynda Özbegistan Orsýetden we Eýrandan Täjigistana barýan demirýol hereketine päsgelçilik döredip geldi.
Eýran Täjigistany gidroelektrostansiýa gurmak üçin zerur bolan gurluşyk materiallary bilen üpjün etmäge çalyşdy. Bu gurluşygy eýran şirketleri amala aşyrýarlar. Özbegistan bu gurluşyga garşy çykyş edýär we munuň Özbegistanyň suw üpjünçiligini çäklendirip biljekdigini aýdýar.
Türkmenistandan Täjigistana tarap guruljak demirýol Özbegistanyň giňişliginden sowa geçer.
Hytaý bu demirýoly uzaltmaga gyzyklanma bildirýär we onuň bir ujunyň Eýrana, beýelki ujunyň-da Hytaýa çenli baryp ýetmegini isleýär. Bu ýerdäki 1990-njy ýyllarda Eýran bilen Türkmenistanyň arasynda gurlan Maşad-Serahs-Tejen demirýol liniýasy täze liniýadan günbatar tarapda ýüzlerçe kilometr uzaklykda ýerleşýär.
Demirýoluň gurluşygy Täjigistan üçin has bähbitli boljaga meňzeýär, emma Türkmenistany hem gyzyklandyrýar. Iki ýurduň prezidentleriniň duşuşygynyň esasy meseleleriniň ýene biri magdançylyga degişli boldy. Daglyk ýurt bolan Täjigistan çöllük Türkmenistana garanda mineral resurslara has baý. Şeýle-de Täjigistan Türkmenistandan elektrik toguny satyn almagy diketmäge gyzyklanma bildirýär.
Türkmenistan Täjigistana elektrik toguny Öbegistanyň üsütünden geçýän elektrik liniýalary arkaly satypdy. Özbek resmileri bu söwdany birnäçe ýyl ozal kesdiler we bu ädimi, hamana, elektrik liniýalarynyň bejeriljekdigi bilen delillendirdiler. Emma bu liniýalar gaýtadan işledilmeli.
Türkmen döwlet habarlar gullugynyň maglumatyna görä, Berdimuhamedow Türkmenistanyň Mary we Lebap welaýatlarynda gurulýan elektrik stansiýalaryndan güýz we gyş aýlarynda Täjigistana elektrik toguny satmagy teklip edipdir.
Hem demirýol hem-de elektrik liniýalary Owganystanyň üstünden geçmeli. Elektrik togunyň bir bölegi Owganystana hem berilmeli. Öz gidroelektrostansiýalaryny çäklendirilen görnüşde işledýän Täjigistan üçin güýz we gyş aýlary energiýa üpjünçiliginde iň agyr döwür bolýar.
Gürrüňi edilýän demirýol we elektrik liniýalary Owganystanyň durnuklylygyna garaşly bolar. Bu mesele hem Berdimuhamedowyň Täjigistan bilen gatnaşyklary ýakynlaşdyrmagynyň ýene bir sebäbi bolup biler.
Etnik täjikler ”Talybanyň” häkimiýet başynda bolmagyndan öňem, soňam owgan hökümetinde güýçli rol oýnapdylar, Täjigistanyň hökümeti-de, adatça, owganystanly täjikler bilen gowy gatnaşyk saklaýar.
Täjigistan bilen Türkmenistan garaşsyzlyk döwründe erbet gatnaşykda bolmandylar. Täjigistanda 1992-97-nji ýyllarda bolan graždanlyk urşy döwründe täjiklerden birnäçe müň adam Türkmenistana baryp, bosgunlar hökmünde kabul edilipdi.
Ýöne iki ýurduň özara gatnaşyklary üçin häzire çenli mümkinçilikler köp bolmandy. Berdimuhamedow 2007-nji ýylda häkimiýet başyna geçmezden öň bu ýurtlaryň ikisiniň-de hökümetleri aralykdaky Özbegistan bilen ýaramaz gatnaşykda bolupdylar.
Berdimuhamedowdan öňki prezident Saparmyrat Nyýazow Özbegistanyň prezidenti Yslam Karimow bilen gatnaşmaýardy we ony öz janyna kast etmek boýunça dildüwşügiň arkasynda durmakda aýyplapdy.
Täjigistanyň prezidenti Rahmon bilen Özbegistanyň prezidenti Karimowyň gatnaşyklary-da, dürli sebäplere görä, soňky 15 ýyldan gowrak döwürde erbetligine galdy.
Belki-de, hut şu sebäpden Türkmenistan bilen Täjigistanyň täzeden dikeldilýän gatnaşyklarynyň Özbegistany öz içine almaýan hyzmatdaşlyga esaslanýan bolmagy ahmal.
* Geň ýeri, Täjigistanyň demirýolunyň öňki ýolbaşçysy Amanullo Hukumatullo täze proýektiň Täjigistan üçin ähmiýetini nygtamagyndan biraz soň, türkmen hökümetini köşeşdirmek üçin işden boşadyldy.
Hukumatullo ýanwar aýynyň aýagynda demirýoluň ugruny türkmen-owgan serhedinde üýtgetmek barada owgan tarapy bilen gepleşendigini aýdypdy. Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi bolsa munuň yz ýany çap eden beýannamasynda “türkmen-owgan serhedine çykýan demirýol liniýasynyň Türkmenistanyň gatnaşmazlygynda tassyklanmagynyň ýagdaýa laýyk däldigini we şol sebäpdenem türkmen tarapy üçin kabul ederlikli däldigini” mälim edipdi.


text:
Ajaýyp wakanyň hormatyna dabaraly çäreler
09.01.2017
Gadymy döwürlerden bäri türkmenler Watan goragçylarynyň söweşjeň başarnyklaryna uly ähmiýet beripdirler. Häzirki eýýamda edermen we gaýduwsyz serkerdeler bolan batyrgaý ata-babalarymyzyň däpleri mynasyp dowam etdirilýär. Bu gün oňyn bitaraplyk ýörelgelerine ygrarly Garaşsyz Türkmenistan döwlet Baştutanymyz tarapyndan işlenip taýýarlanylan Harby doktrinanyň ähli düzgünlerine yzygiderli eýerýär, howpsuzlygy pugtalandyrmak hem-de goşunyň ýokary goranyş ukyplylygyny saklamak boýunça toplumlaýyn maksatnamany elmydama berjaý edýär. Goşun bolsa parahatçylygyň we asudalygyň, diýmek, ýurdumyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmeginiň we onuň raýatlarynyň abadançylygynyň ygtybarly kepili bolup çykyş edýär.
Alnyp barylýan ýörelgäniň möhüm ugurlarynyň biri Ýaragly Güýçler we hukuk goraýjy edaralar üçin ýokary hünär derejeli işgärleri taýýarlamakdyr. Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedowyň çykyşlarynda belleýşi ýaly, ýaş hünärmenler harby sungatyň häzirki zaman bilimlerini we tejribelerini ele almalydyr, Watanynyň hakyky goragçylary bolmalydyr. Alnyp barylýan işleriň netijesinde harby gullukçylaryň hünär derejeleri ýyl-ýyldan ýokarlanýar, olaryň harby ussatlygy kämilleşýär. Muňa gury ýerde we deňizde yzygiderli esasda geçirilýän görkezme harby-taktiki okuwlar aýdyň subutnamadyr.
Ýurdumyzyň ýaş goragçylaryny terbiýelemekde köpasyrlyk taryhymyzy öwrenmäge uly ähmiýet berilýär. Şol taryhyň bütin dowamynda halkymyzyň iň oňat ogullary örän ýowuz söweşlerde deňsiz-taýsyz edermenlik, gaýduwsyzlyk hem-de ruhunyň belentligini görkezdiler. “Halk hakydasy” ýadygärlikler toplumy her bir türkmenistanlynyň kalbynda milletimiziň şöhratly geçmişine buýsanç duýgusynyň artmagyna hyzmat edýär. Bu ýadygärlikler toplumyna Aşgabat ýertitremesiniň şehitleriniň hormatyna “Ruhy tagzym” ýadygärligi hem-de 1941—1945-nji ýyllaryň söweş meýdanlarynda we beýleki söweşlerde mähriban topragymyzda parahatçylyk we asudalyk ugrunda wepat bolanlaryň hormatyna bina edilen “Baky şöhrat” we “Milletiň ogullary” ýadygärlikleri girýär.
... Harby kasama wepalylygyň, ýurdumyza berlenliginiň hem-de türkmenistanlylaryň parahatçylykly we döredijilikli durmuşynyň goragynda durmaga taýýarlygyň nyşany hökmünde mähriban Watanymyzy goramagyň mukaddes borjy bilen öz ykbalyny baglan dabara gatnaşyjylar mukaddes tuga tagzym etdiler.
Harby gullukçylaryň çykyşlarynda döwlet Baştutanymyz tarapyndan üstünlikli durmuşa geçirilýän öňdengörüjilikli içeri we daşary syýasatyň oňaýly jemgyýetçilik-syýasy ýagdaýyny üpjün edendigi nygtaldy. Munuň özi häzir Watanymyzyň gülläp ösmek, sebitiň we dünýäniň ýurtlarynyň ählumumy howpsuzlygynyň hem-de durnukly ösüşiniň bähbidine giň halkara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak ýoly bilen üstünlikli öňe ilerlemeginiň aýrylmaz bölegidir.
Dabaranyň ahyrynda bu ýere ýygnananlar döwlet Baştutanymyza Ýüzlenme kabul etdiler. Onda harbylar hakyky atalyk aladasy hem-de berýän ünsi üçin Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedowa çuňňur hoşallyk sözlerini beýan edip, Garaşsyz, Bitarap Watanymyza, mähriban halkymyza, onuň abadan durmuşyna mundan beýläk-de gulluk etjekdiklerine, mukaddes harby borçlaryny wepaly we abraý bilen ýerine ýetirip, goranyş häsiýetli Harby doktrinadan gelip çykýan jogapkärli wezipeleri üstünlikli çözjekdiklerine ynandyrdylar.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


text:
Aşgabat, 04.02.2015. “Türkmenportal”.
Türkmenistanyň awtomobil ulaglar ministrliginiň Aşgabatdaky ýolagçy awtoulag kärhanasynyň administrasiýasy pensionerler üçin ýeňillikli petekleriň her aýyň 25-inden geljek aýyň 5-i aralygynda aşakdaky aragatnaşyk bölümlerinde pensionerlik şahadatnamasy görkezilen ýagdaýynda satylýandygyny habar berýär.
1-nji poçta aragatnaşyk bölümi: Magtymguly şaýolunyň 129-njy jaýy.
5-nji poçta aragatnaşyk bölümi: 1 mikroraýon, Azady köçesiniň 4-njy “A” jaýy.
15-nji poçta aragatnaşyk bölümi: A.Berdiýew koçesiniň 212-njy jaýy.
20-nji poçta aragatnaşyk bölümi: Magtymguly şaýolunyň 114-njy jaýy.


text:
Içalyçylykda aýyplanan we Pakistanyň türmesinde ölüm jezasyna garaşýan hindi raýaty Sarabjit Singh türme kamerasynda ölüm howply ýaradar boldy.
Pakistanyň türmesinde ýüze çykan özara dawalarda onuň öz kameradaşlary tarapyndan kerpiç we kütek predmetler arkaly ýenjilendigi hem-de kellesine ölüm howply ýara salnandygy habar berilýär.
Pakistanyň Lahor şäheriniň keselhanasynyň lukmanlary Sarabjit Singhiň ýagdaýynyň agyrdygyny we onuň häzirki wagt kislorod maskasy astynda ýatandygyny habar berdiler.
Sarabjit Singhiň aklawçysy Owais Şeýh şenbe güni žurnalistlere beren interwýusynda bu wakanyň Hindistanda separatistik Kaşmir regionyndan bir pakistanly raýatyň ölüm jezasy berlip, jezalandyrylmagynyň yzy bilen ýüze çykandygyny aýdýar.
Onuň aýtmagyna görä, pakistanly raýata berlen şol ölüm jezasynyň yzy bilen Sarabjit Singhiň kameradaşlary oňa haýbat atyp başlapdyrlar.
“Sarabjit Singhe onuň kameradaşlary hüjüm edipdir we ol türmäniň resmileri tarapyndan agyr halda keselhana getirildi. Onuň saglyk ýagdaýy örän agyr ýagdaýda. Bu bolan waka bolsa, örän alada dörediji waka. Bu wakanyň Hindistan bilen Pakistanyň gatnaşyklary bilen baglanyşyklydygyna görä, men Sarabjit Singhiň diňe aman galmagy üçin doga ederin” diýip, onuň aklawçysy belledi.
16 ýyl tussaglykda
Sarabjit Singh 16 ýyl mundan ozal Pakistanyň Lahor şäherinde 14 adamyň ölümine getiren bir partlamanyň yzýany tussag edilip, Hindistanyň haýryna içalyçylyk etmekde aýyplanypdy we sud tarapyndan ölüm jezasyna höküm edilipdi.
Singhiň maşgala agzalary onuň adaty bir daýhandygyny hem-de serhoş halda Pakistanyň serhedini tötänlikde kesip geçendigini we onuň Pakistanda bolan partlamalara hiç hili dahylynyň ýokdugyny öňe sürýärler.
Ýöne, beýleki tarapdan, Pakistanyň häkimiýetleri geçen ýyl şuňa meňzeş içalyçylykda aýyplanyp, 30 ýyl tussaglykda oturan başga bir hindi raýatyny azatlyga goýberipdi.
Pakistanyň ozalky prezidenti Perwez Muşarraf 2008-nji ýylda Sarabjit Singhiň öz günäsini geçmek baradaky haýyşyny kanagatlandyrmakdan ýüz öwrüpdi.
Türmede Sarabjit Singhe ölüm howply hüjüm edilmegine pakistanly ynsan hukuklaryny goraýjy aktiwistler ýiti tankyt we alada bilen reaksiýa bildirdiler. Olar ýurduň häkimiýetleriniň onuň howpsuzlygyny talabalaýyk ýagdaýda goramaýandyklaryny aýdyp, muny tankyt edýärler.
Pakistanyň türmesinde amala aşyrylan bu hüjüm bilen bagly waka Hindistanyň habar serişdelerinde uly orun berildi. Hindistanyň premýer-ministri Manmohan Singh bu wakany “örän gynandyryjy waka” diýip häsiýetlendirdi.


text:
Gyrgyzystanyň günortasyndaky Oş regionynda ýüze çykan bir ogurlyk sebäpli, ýerli ilat bilen hytaý işçiler öz aralarynda ýakalaşdylar. Gürrüňi gidýän dawa ýüzlerçe adamyň gatnaşandygy aýdylýar.
Oş regionynyň polisiýa resmisiniň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, sişenbe güni hytaýly işçiler, bir telefony ogurlamakda aýyplap, ençeme gyrgyzy zamun alypdyrlar. Aýdylmagyna görä, zamun alnanlar bäş sany polisiýa işgäri eken.
Kurşab obasynda dörän çaknyşykda ençeme adam, şol sanda 16 hytaýly we bäş polisiýa işgäri ýaralandy.


text:
Eýran Ýakyn Gündogardaky dartgynlylygy we durnuksyzlygy çözmek ugrunda Hytaýyň ýardamyny isleýär we sanksiýalar ýatyrylanda has köp hytaýly şirketi bilen işleşmek isleýär.
Eýranyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarif bu barada 15-nji sentýabrda Pekinde hytaýly kärdeşi Wang Ýi bilen gepleşiklerinde aýtdy.
Tähranyň we dünýäniň täsirli ýurtlarynyň arasynda iýul aýynda gelnen ylalaşyk Eýrana garşy halkara sanksiýalarynyň ýatyrylmagyny, Eýranyň bolsa ýadro programmasyny çäklendirmegini göz öňünde tutuýar.
Hytaý Eýranyň nebitiniň iň uly hyrydary. Zarif iki ýurduň “meňzeş kynçylyklarynyň we mümkinçilikleriniň” bardygyny aýtdy.


text:
Garaşsyzlyk döwründe Aşgabatda ”protokol” diýlip atlandyrylýan köçeler we şol köçeler sebäpli günüň belli wagtlarynda adamlaryň bu ýollardan ýöremegine, ulag gatnawynyň tertip-düzgünine täsir ýetirýän ýagdaý peýda boldy.
Bu prezidentiň Pöwrizedäki rezidensiýasyndan paýtagtdaky köşgüne gelýän, köşkden rezidensiýasyna dolanýan wagtlaryna gabat gelýär.
Şol sagatlaryň dowamynda agzalýan köçeler ep-esli wagtlap diňe ulaglar üçin däl, adaty adamlar üçin hem ýapylýar. Hatda şol köçe bilen parallel käbir beýleki köçelerem ýapylýar. Şol sagatlarda agzalýan köçelerden it-pişigiň geçmegine-de rugsat edilmeýär diýen gürrüňler bar.
'Çäklendirmelere boýun bolmaly'
Bu köçeleriň ”protokoldygy” barada hiç bir bellik ýok. Raýatlara bu köçeleriň aýratyn statusyny kesgitleýän resminama hem görkezilmeýär. Ýöne, muňa garamazdan, bu köçelere degişli çäklendirmelere hemmeleriň boýun bolmagy talap edilýär.
Bu köçeler her gün ençeme gezek syrylyp-süpürilýär. Onuň töwereginde ýerleşýän binalaryň bezegine, daşky görnüşine aýratyn üns berilýär. Olar yzygiderli remont edilýär.
Aşgabadyň dykynly köçelerinden bir görnüş.
Şol köçäniň ýaşaýjylaryndan biri, 42 ýaşly Kakadurdynyň aýtmagyna görä, bu köçeleriň ugrundaky ýaşaýyş jaýlaryň golaýynda awtoulagy goýmak hem gadagan. Ol ýerlerde goýlan awtoulaglar ewakuatorlar bilen alnyp gidilýär. Soňra jerime tölemeli edilýär.
Türkmenistanyň prezidenti ýa-da ýurda sapar edýän ýokary wezipeli daşary ýurt ýolbaşçylary sebäpli Aşgabadyň ”protokol” diýlip atlandyrylýan käbir merkezi köçeleri ýapylansoň, beýleki köçelerde dykynlar emele gelýär.
Dykynly köçeler
Bu dykynlaryň täsiri ýetýän köçeler, esasanam, Magtymguly, Türkmenbaşy, Andalyp prospektleri. “Ýaşuly geçýär diýip, birden köçeleri ýapyp goýberýärler” diýip, özüni Saparmyrat diýip tanadan 58 ýaşyndaky aşgabatly sürüji gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan sürüjileriň aýtmaklaryna görä, köçeleriň ýapylmagy zerarly, adatça 10-15 minutlyk ýola, 30 minut ýa-da bir sagat wagt sarp etmeli bolýar.
“Köçeleriň ýapylyşyna görä garaşmaly bolýar. Eger-de ”ýaşuly gaýdyp barýar” diýip ýapylsa, onda köçeler çalt açylýar. Ýöne, eger prezident paýtagtyň beýleki köçelerindenem geçjek bolsa, onda şäheriň birnäçe köçeleri ýapylýar. Şonda has-da köp garaşmaly bolýar” diýip, ”protokol köçesiniň” ýaşaýjysy Kakadurdy gürrüň berýär.
Dykyn üstüne dykyn. Aşgabat, 15-nji aprel, 2013 ý.
Köçeleriň ýapylyşy bilen bagly waka şu ýylyň mart aýynda bellenen Nowruz baýramçylygynda hasam ýüze çykdy. Şonda Aşgabat-Mary ýolunyň başlanýan ýerinden ýol ýapyldy. Irden sagat 10-dan tä öýlän sagat 17-00-a çenli bu ýoldan awtoulaglary goýbermediler.
Ýolagçylar ýoldan galýar
Aşgabatly sürüji Saparmyradyň aýtmagyna görä, bu ýagdaý, esasanam, Aşgabatdan Mara tarap barýan ýolagçylary ýoldan alyp galypdyr.
Aşgabadyň köçelerinde emele gelýän awtoulag dykynlary baradaky mesele birnäçe gezek hökümet maslahatlarynda gozgaldy. Ýurt baştutany bu ugurda edilmeli işler barada degişli ýolbaşçylara tabşyryklar hem berdi. Netijede, paýtagtyň käbir köçeleri giňeldildi. Sag tarapa öwrülýän awtoulaglar üçin goşmaça sowma ýollar hem döredildi.
Bu işler belli bir derejede öz oňyn netijelerini hem berdi. Awtoulag dykynlary birneme azaldy. Emma köplenç halatda paýtagtyň merkezi köçelerinde emele gelýän ulag dykynlaryna hut ýurt ýolbaşçynyň özüniň sebäp bolýandygy we bu dykynlaryň Nyýazowyň döwründäkiden-de beterdigi aýdylýar.


text:
Eýranyň Daşary işler ministrligi şu gün Waşingtondaky Pakistanyň ilçihanasyndan pena soran eýranly alyma ABŞ-ny terk etmäge rugsat bermeli diýdi.
Manuçehr Mottaki Şahram Amiriniň Pakistan ilçihanasyna gelip girendigini, bu ilçihananyň Birleşen Ştatlarda Eýranyň bähbitlerine hem wekilçilik edýändigini aýtdy.
Mottaki Amiriniň derhal Eýrana iberilmegini talap edendigini we özüniň birleşen Ştatlary terk etmegine rugsat berilmelidigini aýdandygyny nygtady.
Amiriniň Waşingtondaky Pakistanyň ilçihanasynyň Eýranyň bähitblerine wekilçilik edýän bölüminden pena sorandygy ýa-da onuň ol ýere amerikan resmileri tarapyndan eltilendigi anyk däl.
Eýran Birleşen Ştatlary Amirini Saud Arabystanyna zyýarata gelende, 2009-njy ýylda alyp gaçmakda günäledi. Birleşen Ştatlar onuň ýitrim bolmagyna özüniň dahylsyzdygyny aýdýar.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň başlygy Hillary Klinton şu gün Waşingtonda gurlana metbugat ýygnagynda çykyş edip, jenap Amiriniň Birleşen Ştatlara öz erkine gelendigini we onuň yzyna ýolunyň açykdygyny aýtdy.
«Hakykatda ol Eýrana düýn ugramalydy, ýöne Eýrana barmak üçin üstünden geçmeli ýurtlar bilen bagly zerurlyklar sebäpli muny edip bilmedi» diýip Klinton aýtdy.
Şeýle-de ol Eýranyň üç sany ýaş amerikalyny öz islegleriniň tersine saklap oturandygyny aýdyp, olaryň maşgalalaryna gowuşmaklary üçin, ynsanperwerlik esasynda azat edilmelidigini gaýtalady.


text:
Türkmenistanyň prezidenti mukaddes Gadyr gijesiniň hatyrasyna türme tussaglygyna höküm edilenleriň günäsini geçmek baradaky permana gol çekdi.
Permana laýyklykda günäsi geçilen adamlar eden jezasy üçin türme tussaglygyndan, şeýle-de goşmaça jeza hökmünde bellenen ýerde ýaşamakdan azat ediler diýip, türkmen metbugaty habar berýär.
Berdimuhammedow soňky geçiren wideomaslahatynda günäsi geçilenleriň Gadyr gijesini öz ojaklarynda, ýakynlary bilen garşylamagyny gurnamagy degişli edaralara tabşyrypdy.
Şu ýyl 26-njy awgustdan 27-nji awgusta geçilýän gije - Gadyr gijesidir.
Näçe adamyň günäsiniň geçilendigi habar berilmeýär.


text:
Moskwanyň polisiýasy gijäniň dowamynda onlarça demonstranty saklady, şol sanda Orsýetiň “Çepçi front” atly oppozision hereketiniň lideri Sergeý Udaltsowy we aktiwist Alekseý Nawalnyny tussag etdi. Bu tutha-tutluklar Wladimir Putiniň häkimiýet başyna gelmegine garşy geçirilen uly bolmadyk protest aksiýalaryň dowamynda boldy.
Udaltsow bilen Nawalnyý günüň dowamynda iki gezek tussag edilipdi. Olar sişenbe güni irden Moskwadaky parahatçylykly protest polisiýa tarapyndan basylyp ýatyrylanda tussag edilen onlarça protestçiniň arasynda bolupdy.
Udaltsow Moskwada günüň aýagynda geçirilen protest aksiýasyna baranda, protestçiler ony “Putinsiz Orsýet!” diýen şygar bilen garşy aldylar. Udaltow çykyşynda Moskwanyň Putine garşydygyny, hilegärlere we ogrulara garşydygyny aýtdy we “Biz ýeňeris!”, “ Putinsiz Orsýet!” diýen şygarlar bilen sözüni jemledi.
Sişenbe gününiň agşamy polisiýa tarapyndan äkidilmeginden ozal Udaltsow protestçileri “öňe gitmegi” we hepdäniň çarşenbe güni protest üçin köçä çykmagy ündedi.
6-njy maýdan bäri Orsýetiň häkimiýetleri Putiniň häkimiýet başyna geçmegine garşy geçirilen jemgyýetçilik protestlerinde 750-ä golaý adamy sakladylar.
Wezipe çalşygy
Hepdäniň sişenbe güni Orsýetiň parlamentiniň aşaky öýi Orsýetiň öňki prezidenti Dmitriý Medwedewiň premýer-ministr wezipesine bellenmegini makullady we munuň bilen Orsýetde protestleriň tutaşmagyna sebäp bolan wezipe çalşyk prosesinde soňky nokady goýdy.
Kremle tarapdar “Ýedinaýa Rossiýa” partiýasynyň köpçüligindäki Döwlet Dumasynyň kanun çykaryjylary Medwedewiň hökümet baştutany bolmagyny 299 ses bilen makullady. Muňa garşy 144 ses berildi.
Putin Medwedewiň kandidaturasyny hepdäniň duşenbe güni geçirilen inaugurasiýa dabarasynyň yz ýany öňe sürüpdi. Putin Dumadaky ses berişligiň yz ýany eden çykyşynda Orsýet Federasiýasynyň hökümetiniň täze baştutanynyň Döwlet Dumasynyň ähli fraksiýa-toparlary bilen işleşjegine we hökümetiň olaryň her birine gulak asjagyna ynam bildirdi.
Putin 2000-2008-nji ýyllarda yzly-yzyna iki sapar prezident bolup, onuň Konstitusiýada rugsat berlen möhleti dolansoň, Medwedew döwlet başynda bolan döwründe premýer-ministr bolupdy.
Udaltsow potestleriň demokratiýa tarapdar güýçleriň göreşden el çekmejegini görkezýänligini belledi: “Biz boýun bolmanlygymyzy, adalatly saýlawlar hem kanuny häkimiýet ugrundaky göreşiň dowam etdiriljegini görkezdik. Häkmiýet bize garşy näçe berk hereket etdigiçe, bizem şonça-da berk jogap bereris. Biz goranarys. Biziň muňa doly hukugymyz bar. Häkimiýet bizi ýok edýän bolsa, biziňem gozgalaňa hakymyz bar. Ol iru-giç amala aşyrylar”.
ABŞ-nyň pozisiýasy
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň metbugat wekili Mark Toneriň hepdäniň sişenbe güni eden çykyşynda aýtmagyna görä, ABŞ Orsýetdäki parahatçylykly çykyşlaryň howpsuzlyk güýçleri tarapyndan basylyp ýatyrylmagyna alada bildirýär. Amerikan resmisi ors häkimiýetlerini raýatlaryň söz we bileleşmek azatlyklaryny berjaý etmäge çagyrdy.
Toneriň sözlerine görä, Döwlet departamenti şeýle-de protestçileriň az sanly toparlary tarapyndan Orsýetiň kanuny goraýjy wekillerine hüjüm edilenligi baradaky habarlara hem alada bildirýär. Amerikan resmisi taraplaryň ikisini-de zorlukdan saklanmaga çagyrdy.


text:
Gepleşikler
Türkiýe
Prezident Erdoganyň Afrika sapary ertir başlar
Türkiýäniň Prezidenti R.T. Erdogan Afrika ýurtlaryndan Tanzaniýa, Mozambike we Madagaskara sapar gurar
Konstitusion özgertme teklibiniň ýene-de 4 maddasy kabul edildi
Halk deputatlary teklibiň her bir maddasy üçin aýry aýry ses berdi
Daşary işler ministri Mewlüt Çawuşogly iş sapary bilen ABŞ-na gitdi
Dünýä
İtaliýa tebigy abatlara garşy göreşýär
İtaliýada ilki paýtagt Rimdäki ýer titremesi, soň bolsa Abruzzo welaýatyndaky harsan apaty başdan geçirildi
“Ýewropa terror hüjümlerine sezewar bolup biler”
Germaniýanyň içerki howpsyzlyk gullugy KOnstitutsiýany goraýyş guramasynyň başlygy Hans-Jorj Maassen Ýewropanyň täze terror hüjümlerine sezewar bolu biljekdigini duýdurdy
Samuelsen: “1915-nji ýyldaki wakalary analiz etmek taryhçylaryň işi”
Daniýanyň Daşary işler ministri Anders Samuelsen 1915-nji ýyldaky waklalary seljerip, analiz etmegiň taryhçylaryň işi bolandygyny aýtdy
Türk Dünýäsi
Kipr gepleşikleriň ikinji tapgyry tamamlandy
Iş topary howpsyzlyk we kepilllikler meselesini giňişleýin ara alyp maslahatlaşdy
“Ganly ýanwar” wakalary 27-nji ýylynda hatyralanýar
Azerbaýjanda 1990-njy ýylyň 20-nji ýanwarynda başdan geçirilen “Ganly ýanwar” wakalaryna 27 ýyl doldy
Gyrgyzystanda heläkçilige uçran ýük uçarynda ýogalanlar soňky ýoluna ugradyldy
Medeniýet, Sungat we Sport
DAIŞ Siriýadaky gadymy Palmira şäherinde ýene-de bir binany ýykdy
Palmira şäheri ýurduň esasy syýahatçylyk merkezlerinden biridi
Ispan Şasy Türkiýäniň syýahatçylyk pudagyna goldaw berdi
Ykdysadyýet
Türk akymy taslamasy bilen arabaglanşykly ilkinji şertnama Dumada kabul edildi
Russiýa ilkinji etapda ýylda 750 million dollarlyk girdeji gazanar
Hytaýdan ýola çykan ilkinji ýük otlusy Londona bardy
Azerbaýjan Türkiýä 43,8 milliard m3 tebigy gaz satdy
SOKAR ýurtdaky energetika serişdeleriniň önümçiligi bilen nebit we tebigy satuwlary baradada maglumat berdi
Aktual Meseleler
Türk polis güýçleriniň üstünligi
Türkiýe terror guramasy tarapyndan guralan hüjümiň jenaýatçysyny sag ele geçiren ilkinji ýurt boldy
Türkiýäniň we Ýewraziýanyň Gün Tertibi
2016-njy ýylyň dowamynda Türkiýede we türki dilli döwletlerde köp sanly waka şaýatlyk etdik
Aýyň Soragy
Aýyň soragy
Bize dogry jogaby ýollan diñleýjilerimiziñ arasyndan çekiljek bijelere göra 3 dińleýjimize TSR tarapyndan sowgat beriler
Aýyñ soragy 01.12.2016
Bize dogry jogaby ýollan diñleýjilerimiziñ arasyndan çekiljek bijelere göra 3 dińleýjimize TSR tarapyndan sowgat beriler
Aýyñ soragy 01.11.2016
Bize dogry jogaby ýollan diñleýjilerimiziñ arasyndan çekiljek bijelere göra 3 dińleýjimize TSR tarapyndan sowgat beriler


text:
Şweýsar saýlawçylary dünýäde iň ýokary aýlyk minimumyny girizmek boýunça guralan referundumda ses berýärler.
Eger tassyklansa, iş berijiler bu referendumdan soň işçilere sagatda azyndan $25 ýa-da aýda $4500 aýlyk bermeli bolarlar.
Goldawçylar bu çäräni ýurtdaky durmuşyň örän gymmatlygy bilen düşündirýärler.
Emma tankytçylar munuň önümleriň bahasyny galdyrjagyny we işsizligi köpeltjegini aýdýarlar.
Soňky pikir soraşlyk bu teklibiň ret edilmeginiň ahmaldygyny görkezdi.
Dünýäniň iň bir baý ýurtlarynyň biri bolan Şweýsariýada aýlyk minimumy, ýagny tölemeli iň pes aýlyk derejesi ýok.


text:
Sişenbe güni Türkmenistanda Merkezi Aziýanyň suw meselelerine bagyşlanan halkara forum geçirildi.
Foruma regiondaky ýurtlaryň ýokary wezipeli wekilleri hem-de halkara guramalarynyň birnäçesiniň, şol sanda BMG-niň, Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň, Bütindünýä bankynyň wekilleri gatnaşdylar.
Forumyň maksady Merkezi Aziýanyň ähli döwletleriniň bähbitlerini hasaba alyp, regionda suwdan rejeli peýdalanylmaklaryny üpjün etmekden, şeýle hem Araly halas etmek ugrundaky hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmakdan ybarat.
Öňden gelýär...
Maglumatlara görä, suwdan tygşytly peýdalanylmazlyk bütin region üçin esasy problemalaryň biri bolup durýar. Bu problemanyň öňki sowet döwründe dörändigini Gyrgyzystanyň Suw hojalygy institutynyň direktory akademik Düýşen Mämmethanow aýdýar.
“Beýik Watançylyk urşundun soň SSSR üçin pagta we bürünç ösdürip ýetişdirmek bähbitli hasaplanýardy. Şonuň üçin suw resurslary esasan Özbegistana, Gazagystana we Türkmenistana gönükdirilidi. Gyrgyzystan bilen Täjigistan Soýuzdan oba hojalyk önümlerini, kömür, gaz, mazut we tehniki serişdeleri alýardy. Şeýlelikde bu iki döwlet oba-hojalygy ösmedik döwletlere öwrüldi” diýip, D.Mämmethanow aýdýar.
Akademik D.Mämmethanowyň sözlerine görä, Merkezi Aziýa ýurtlary SSSR dargap, garaşsyzlyga çykansoň hem regionyň döwletleriniň arasynda suw problemasy kemelmedi. “Sebäbi Özbegistan, Türkmenistan, Gazagystan öňküsi ýaly möçberde suw talap edýärdi. Gyrgyzystan bilen Täjigistan bolsa suwy ýygnap, gyşda elektrik energiýasyny almagy planlaşdyrýarlar”.
“Togtagul suw howdanynyň abatlaýyş işleri üçin Gyrgyzystan her ýylda 150 million dollar sarp edýär. Togtagulyň suwundan peýdalanýan Özbegistan ýylyna 800 million dollar girdeji alýar. Bu ýerde esasy problema abatlaýyşa sarp edilýän puly suwdan peýdalanýan döwletleriň bilelikde tölemegini talap etmekden ybarat” diýip, D.Mämmethanow aýdýar.
Gyrgyzystanyň Suw hojalygy institutynyň direktory akademik Düýşen Mämmethanowyň sözlerine görä, näme üçindir Özbegistan, Türkmenistan we Gazagystan Gyrgyzystan bilen Täjigistandan gelýän suwy “Hudaýyň beren suwy” diýip hasap edýärler, emma suw üçin sarp edilýän çykdajylary hiç kimiň deň bölüşesi gelenok.
Tygşytly peýdalanyş
Käbir spesialistler bolsa regiondaky suw problemasynyň çözgüdini suwdan tygşytly peýdalanmakda görýärler. Bu meseleler bilen baş alyp çykmak üçin köne sowet döwründäki ykdysady sistemadan çykmalydygyny Nukus şäherindaki Araly we Amyderýany goramak barada iş alyp barýan hökümete degişli bolmadyk guramanyň başlygy Ýusuf Kamalow aýdýar.
“Onuň üçin doly hususy ýer eýeçilik sisitemasyna geçmeli. Daýhanlar öz ýerleriniň hakyky eýeleri bolmaly. Olarda öz ýerlerinde ulanýan suwy üçin pul tölemäge mümkinçilik bolmaly. Haçanda daýhanlar suw üçin pul töläp başlasalar, olar suwy tygşytlamagy-da öwrenerler. Suw tygşytly ulanylan ýagdaýynda Arala hem suw barar” diýip, Ýusuf Kamalow nygtaýar.
Emma Kamolow Gyrgyzystanly akademik Mämmethanowyň pikiri bilen ylalaşmaýar. Onuň pikirine görä, dagdan gelýän suwdan Merkezi Aziýa döwletleriniň ählisiniň deň haky bar. “Emma geljek ýylda akyp geljek suwa kepilnama berseler we onuň üçin töleg talap etseler, onda tölemeli bolar”.
Amyderýanyň suwy
Geçen ýyllardakydan tapawutlylykda üstümizdaki ýylda suwuň köp bolandygyny gargalpagystanly Köbeý aga aýdýar: «Şu ýyl suw problemasy ýok. Köneürgenç, Daşoguz welaýatlarynda hem gowy, suw köp. Şu ýyl gadymy suwly döwürleri ýadyňa salýar. Aralyň özüne suw barmady, ýöne Aralyň ýakynyndaky kölleriň hemmesiniň diýen ýaly suwdan doldy”.
Maglumatlara görä, Amyderýanyň suwundan Türkmenistan bilen Özbegistan deň peýdalanýar. Emma iki ýurduň ilat sany we ekin meýdanynda uly tapawut bar.
Suw meseleleri boýunça spesialist Ýusuf Kamalow türkmen häkimiýetleri atrykmaç suwy Garagum çölüne siňdirmän, Aral deňzine gönükdirseler region üçin has bahbitli bolardy diýýär: «Sebäbi Amyderýanyň 70%-i Türkmenistanyň territoriýasynda. Türkmenistan zerur bolan wagty derýanyň suwuny ulanyp bilýär».
Akademik Mämmethanowyň pikiriçe, forum, konferensiýa, sammit geçirmek bilen regionyň suw problemasyny çözüp bolmaz: “Regionyň suw problemasynyň çözgüdi Merkezi Aziýa döwletleriniň baştutanlarynyň özara ylalaşyp, öz ýurtlary hem halklary üçin umumy bähbitli karara gelmegindedir”.


text:
Biz durmuşda aýgytly hereket etjek bolamyzda, köplenç ilki bilen ýüregimize gorky aralaşýar. Şol hem bizi adalat ýolundan sowýar. Kä ýagdaýda bu duýgy ýokanç kesel kimin ýaýrap, biziň daşymyzy gurşap alýar, göýä tora düşen balyk ýaly adamlar onuň girdabyna çolaşýar. Şonda özüňi biçäre we nadan ýaly duýýaň. Kelläňe gelýän sowallar bolsa jogapsyz doňup galýar.
Gorky – bu adamlaryň hem-de haýwanlaryň özlerini belli bir howpdan goramak üçin ulanýan psihologiki duýgusydyr. Dünýä belli nemes alymy Zigmund Freýd gorky duýgusynyň analizine öz işlerinde uly ýer beripdir. Onuň pikiriçe, fobiýa, grekçe “gorky duýgusy”, birnäçe topara bölünýär. Olaryň birinjisi adaty fobiýa – garaňkylykdan, ýylandan, gök gürrüldisinden we käbir zäherli mör-möjeklerden gorkmak. Ikinjisi, adamlaryň we haýwanlaryň adaty hereketleriniň netijesinden dörän duýgy, oňa alym, lokomiseý diýip at beripdir. Gorky duýgularynyň esasylarynyň biri hem ipohandrik fobiýadyr. Freýd ony “Adamda ynamsyzlyk, sussypeslik, ýaýdanç duýgularynyň aktiwleşmeginden beýnide döreýän psihiki keseliň bir görnüşi” diýip düşündirýär. Şol duýgularyň aktiwleşmegi bedende gan aýlanyşynyň bozulmagyna getirýär.
Alym Freýdiň teoriýasyndan ugur alsak, onda türkmen halkynyň ýurtda häzirki syýasy-jemgyýetçilik pozisiýasyna, ýagny jaýlary ýykylanda, hemmetaraplaýyn hukuklary depelenende, oňa görkezilmeli garşylygyň ýoklugyna, olaryň lal-jim bolup gorky duýgusyna gark bolup oturandygyny ýatlanyňda, milletiň aglaba köpüsiniň ipohandrik keseli bilen keselländigine göz ýetirýärsiň. Elbetde, türkmen hökümetem hut şu wirus bilen keselli. Eger halk hökümetiň ýöredýän syýasatyndan gorkýan bolsa, onda edil şonuň ýaly, döwlet ýolbaşçylary-da öz ýöredýän syýasatlary üçin halkdan gorkýandyr. Freýdiň aýtmagyna görä, her bir keseliň öz simptomlary, alamatlary bolmaly. Türkmen jemgyýetinde-de şeýle alamatlar näçe diýseň bar.
Halk hökümetden, hökümet halkdan gorkýar
Gurbanguly Berdimuhamedow prezidentlige gelensoň, wagtyň geçmegi bilen onuň goragyny güýçlendirmek üçin adaty kanunlara gabat gelmeýän hereketler edilip başlandy. Ýogsa, ýurtda prezidentiň goragyny güýçlendirmäge hiç hili syýasy esas hem ýokdy. Öňler prezident işe gelende we gaýdanda bir esasy köçäni ýapýan bolsalar, indi şäheriň 4-5 köçesiniň gatnawyny kesýärler. Köçede galplaşdyrylan “adaty ýagdaýy” döretmek üçinem 2-3 sany ulagy prezidentiň kortejiniň gelýän tarapyna gönükdirýärler. Mundan başga-da, prezidentiň gelýän ýolundaky beýik jaýlaryň ýaşaýjylaryna penjirelerini ýapmagy we onuň öňünde durmazlygy tabşyrýarlar. Eger-de prezidentiň gelýän ugrunda ýolda ýöräp barýan ýolagçylar gabat gelse, onda hukuk goraýjy işgärler olary zorluk bilen uly awtobusa dykyp, şäheriň bir çetinde düşürýärler.
Bu mysalyň üsti bilen döwlet ýolbaşçylarynyň halkyň adaty hukuklaryny depeleýändigini görýäris. Olaryň şeýle bikanunçylyga ýol bermeklerini, elbetde, ýolbaşçylaryň ipohandrik gorky duýgusyndan ejir çekýänligi bilen düşündirip bolar.
Gorky keseliniň dermany barmy?
Her bir keseliň dermany bolşy ýaly, bu keseliň hem dermanyny indi ençeme asyrlar bäri dünýäniň dürli döwletleri öz durmuş praktikasynda ulanyp gelýärler. Ilki bilen döwlet ýolbaşçylary üçin dermanyň resepti hakynda kelam agyz: eger döşüňi açyp gezesiň gelse, gökden aşak düşmeli, halkyň çöregine el urman, oňa çöregi halal gazanar ýaly mümkinçilik döretmeli. Hemme zat diňe meniňki, maşgalamyňky bolsun diýmän, nebsiňe haý diýmeli, ony saklamaly. “Bu dünýä wagtlaýyndyr, mendenem geçer” diýen akyla gulluk etmeli!
Gorkaklyk – ençeme psihologik kesellere sebäp bolýar. Ondan dynmak üçin özüňe, üstüňi basmarlamaga synanyşýan gorky duýgusyna erk etmeli. Oňa erk edip bilen millet hor ýa aç bolmaz. Daşymyzdaky gorky diwary biz bagtly ýaşaýyşdan aýyrýar. Gorky diwaryny ýykmak bu günki gün biz üçin iň zerur meseledir.
Döwlet Hojamedow türkmenistanly garaşsyz synçynyň edebi lakamy. Bu kommentariýada öňe sürlen pikirler we garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Senagat taýdan ösen ýurtlaryň G-20-lik toparyna girýän döwletleriň ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda Günorta Koreýanyň paýtagty Seulda geçirilýän sammit dowam edýär.
Sammitiň ikinji gününde walýutalar we söwda baradaky ylalaşmazlyklara çözgüt tapmak we dünýäniň ykdysadyýetiniň durnuklylygyny gazanmak ýaly meseleler hakda pikir alyşylmagyna garaşylýar.
Şu gün ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamanyň, Hytaýyň prezidenti Hu Sintaonyň, Orsýetiň prezidenti Dimitriý Medwedewiň gatnaşmagynda geçirilýän şol sammitde gelnen ylalaşyklar boýunça beýanatyň ýaýradylmagyna garaşylýar.
Şu günki gepleşikler başlanmazdan öň Günorta Koreýanyň prezidenti gepleşikleriň dowamynda uly progresiň gazanylandygyny aýtdy, emma bu barada takyk maglumat bermedi.
Dowam edýän ylalaşmazlyklardan biri hem ABŞ-nyň ykdysady ösüşine badalga bermek üçin 600 milliard dollar serişdäni göýbermek baradaky plany bolup durýardy. Tankytçylar bu ädimiň ABŞ-nyň dollarynyň hümmetini peseltjekdigini aýdýarlar.
Şol bir wagtyň özünde Waşington Hytaýyň öz milli puly bolan ýuanyň hümmetini Hytaýyň eksportyny artdyrmak üçin pes tutýanlygyny aýdyp, onuň global söwdada adalatly bir ädim däldigini öňe sürýär.


text:
Penşenbe güni Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillari Klinton Owganystandaky uruşlary soňlamak üçin “Talyban” güýçleri bilen gepleşik geçirmek mümkinçiliklerini aradan aýyrmaýandygyny aýtdy.
Owganystanyň paýtagty Kabula edýän sapary wagtynda eden bu çykyşynda Hillari Klinton “Talyban” güýçleriniň özara hyzmatdaşlykdan ýüz öwren halatynda, olara garşy alnyp barylýan hüjümleriň-de dowam etdiriljekdigini nygtady.
Çarşenbe güni öňünden yglan etmezden Kabula sapara baran Hillari Klinton ýurduň prezidenti Hamid Karzaý bilen gepleşik geçirmekligi-de planlaşdyrýar.


text:
Polşada we Ukrainada geçirilmeli futbol boýunça Ýewropa çempionatynyň başlanmagyna sanlyja günler galdy. Bu çempionaty türkmen telewideniýesi ilkinji gezek göni efirde görkezer. Bu barada 3-nji iýunda türkmen telewideniýesiniň “Ýaşlyk” telekanalynda bildiriş berildi.
Bildirişde aýdylşy ýaly, futbol çempionatynyň duşuşyklary “Ýaşlyk” we “Türkmenistan sport” telekanallarynda efirde berler. Translýasiýalar Türkmenistanyň prezidentiniň tagallalary bilen amala aşyrylýar diýlip, habar berilýär.
Adatça Ýewro-2012 futbol çempionaty ýaly islendik uly halkara sport ýaryşyna türkmen teletomaşaçylary daşary ýurt telekanallarynda tomaşa edýärler. Daşary ýurt telekanallarynyň translýasiýalary bolsa köplenç halatda tölegli.
Polşada we Ukrainada geçirilmeli Ýewropa futbol çempionaty 8-nji iýunda başlanar. Bu bäsleşige türkmensitanly futbol janköýerleri hem sabyrsyzlyk bilen garaşýarlar.
Futbol oýunlary sekiz şäherdäki sekiz stadionda geçiriler. Olar Ukrainanyň Donetsk, Harkow, Kiýew we Lwow, şeýle-de Polşanyň Gdansk, Poznan, Warşawa we Wroslaw şäherleridir.
Warşawada çempionatyň ilkinji oýny geçirilse, Kiýewde 1-nji iýulda final duşuşygy bolar.


text:
Anna güni Halkara Gyzyl Haç Komiteti Owganystandaky ähli operasiýalaryny bes edýändigini yglan etdi.
Bu guramanyň metbugat sekretary Azatlyk Radiosynyň Owgan gullugyna beren interwýusynda şeýle kararyň şu hepde Owganystanyň Jalalabad şäherinde Halkara Gyzyl Haç Komitetiniň ofislerine edilen hüjümlerden soň kabul edilendigini aýtdy.
Hepdäniň çarşenbe güni janyndan geçen iki sany hüjümçiniň amala aşyran şol hüjümlerinde bir adam ölüpdi.
“Frans-Press” habar agentligi Halkara Gyzyl Haç Komitetiniň 1987-nji ýyldan bäri Owganystanda iş alyp barýandygyny we şu döwrüň içinde bu guramanyň edaralaryna garşy hiç hili hüjümiň bolmandygyny habar berýär.
Soňky wagtlar Owganystanda Halkara Gyzyl Haç Komitetiniň 1 müň 800 töweregi işgäri iş alyp barýardy.


text:
Orsýetiň merkezinde ýerleşýän Maradikowskiý ýarag ammary ýurduň içinde Sowet döwründen galan sekiz sany himiki ýarag ammarlarynyň hatarynda agzalýar. Gürrüňi edilýän ammar häzirki wagtda ýok edilýär.
77 ýaşly Klawdiýa we onuň 84 ýaşly adamsy Mihail gaz maskalaryny geýjek bolup kösenýärler.
"Mihail: 'Maňa bir şu syrma ýetenokdy. Indi men munuň bagjygyna seredeýin. Men olary gowşatdym. Gowşatdym.'
Klawdiýa: 'Şu zatlary biz bireýýäm zyňmaly ekenik.'
Mihail: 'Men bu kemeri çykardym-a'
Klawdiýa: 'Ýok, ony, ynha, şu ýerden daňmaly, bar bolany şol. '"
Orsýetiň merkezinde ýerleşýän Kirow oblastyna degişli Mirnyý obasynyň ýaşaýjylarynyň hemmesiniň gaz maskalary bar. Klawdiýa mundan bäş ýyl ozal özlerine ýerli häkimiýetler tarapyndan nädip gaz maska aldyrylyşy barada gürrüň berýär. Ol alanlygy barada bir kagyza gol çekipdir, soňam maskalary öýüň içinde nirädir bir ýere taşlapdyr. Şondan bäri hem ol maskalaryň ýüzüne-de seretmändir.
Mirnynyň ýaşaýjylary
Ýöne Mirnyda ýaşajak bolsaň, hemme zada taýyn bolmaly. Sebäbi bu oba bilen Maradikowskiý ýarag ammarynyň arasynda diňe bir demirýol bar. Agzalýan ammarda sowet döwründen galan ýaraglar saklanýar. Ýöne häzirki wagtda welin, olardan dynmagyň ugruna çykylypdyr. Soňky ýedi ýylyň dowamynda 7 müň tonna barabar zyýanly gazlar, ýagny zarin, lýuizit we ş.m gazlar Maradikowskide ýok edilipdir.
Oktýabr aýynda bu ýarag ammary barada metbugatda yzygiderli gürrüň edilipdi. Şonda derňew komiteti ol ýerdäki howpsuzlyk işgärleriniň Maradikowskä hüjüm etmekçi bolan demirgazyk kawkazly iki adamy saklandyklaryny habar beripdi. Polisiýa işgärleri desganyň 500 metr golaýynda ýerleşýän taşlanan jaýda bomba böleklerini tapandyklaryny aýdypdy.
Ynha, şol wakadan birnäçe gün geçmänkä, demirgazyk kawkazly janyndan geçen bir aýal Wolgogradda bir awtobusa bombaly hüjüm edipdi. Şol partlamanyň netijesinde 7 adam wepat bolupdy.
Zerur serişdeler bilen üpjün edildi
Maradikowskiý maglumat merkeziniň metbugat wekili Pawel Filew Azatlyk Radiosynyň habarçysyna beren gürrüňinde “howply zona” golaý ýerleşýän ilatly nokadyň 50 müň sany ýaşaýjysyny zyýanly gazlardan goramak üçin olary maskalar we beýleki howpsuzlyk serişdeleri bilen üpjün edendiklerini aýtdy.
"Muny nirä dakmalydy?"
"Federal kanunçylygyň esasynda bu ýeriň ýaşaýjylary – ýaşulular, ýaşkiçiler, we, elbetde, çagalar howpsuzlyk serişdeleri bilen üpjün edildiler. Häzirki wagtda “howply zonada” ýaşaýan adamlaryň hemmesinde zerur bolan howpsuzlyk enjamlary bar.”
Ýöne haçan-da biz ol ýerde gundagdaky bäbekler üçin howpsuzlyk serişdeleriniň bardygy ýa-da ýokdugy bilen gyzyklananymyzda, Filew şeýle enjamlaryň sanynyň örän azdygyny we olaryň diňe maglumat merkezinde saklanýandygyny aýtdy.
Ammaryň işgärleri adaty halka garanyňda “adatdan daşary ýagdaýlara” has ykjam taýýarlykly ekeni. Özüni Swetlana diýip tanadan ýaşajyk ene Azatlyk Radiosynyň habarçysyna beren gürrüňinde öz maskasyny işe gideninde we işden gaýdanynda hökman ýanyna alýandygyny aýtdy: "Bu ýerde adatdan daşary ýagdaý bolan halatynda ulanarymyz ýaly biziň maskamyz elmydama ýanymyzda bolmaly. Bu ýere mydama-da garaşylmadyk barlagçylar gelýär we şonda biz öz maskalarymyzy geýip, halas ediş girelgelerine barmaly bolýarys.”
Adatdan daşary ýagdaýlar
Maradikowskide ýaraglary ýok ediş çäreleri başlanaly bäri hiç hili waka bolup geçmedi diýlip, resmi maglumatlarda aýdylýar. Ýöne ýerlileriň we işçileriň aýtmaklaryna görä, ol ýerde birnäçe gezek adatdan daşary hadysalar bolup geçipdir.
Kommunistik partiýanyň ýerli bölüminiň berýän maglumatlaryna görä, 2010-njy ýylda Maradikowskide adatdan daşary hadysa bolupdyr. Resmi hasabata görä 2009-njy ýylda Konstatin Ilýinskih atly esger bu ýerde gazdan zäherlenip ölüpdir.
Ýaşuly işçilerden biri bu waka barada radiomyza şeýle gürrüň berýär: “Men ony öz gözüm bilen gördüm. Ol maskasyz aýlanyp ýördi we himiki jisimleriň ýanyna baryp, surata düşýärdi. Ol halaşýan gyzyna şol ýerde düşen suratlaryny iberjek bolupdyr we şol wakadan soň hem ol ýogaldy”.
ulitsa Radchenko, Kirov Oblast, Russia
Ilkibaşda 1953-nji ýylda sowet häkimiýeti bu ýere himiki ýaraglary getirip başlaly bäri, ýarag ammary dürli ekologiki problemalaryň ýüze çykmagyna-da getirdi. 60-njy ýyllarda Sowet Soýuzynyň degişli häkimiýetleri bu ýerde himiki ýaraglary ýa oda ýakyp, ýa-da bolmasa köle oklap, ýok edip başlaýar. Mirnyý obasynda himiki ýaraglaryň gapyrjaklaryndan ýasalan çeperileridir çarbaglary görmek bolýar.
Daşky gurşaw
Geçen tomus paslynda ýerli “daşky gurşaw” toparlary howply zonada ösýän ösümlikleriň düzüminde fosforyň mukdarynyň ýokarlanandygyny anykladylar.
77 ýaşly Klawdiýa häkimiýetleriň Maradikowskiý barada aýdýan oňat sözlerine, ýagny bu ýeriň zyýansyz ýerdigi barada edýän gürrüňlerine ýerli ýaşaýjylaryň ynanmaýandyklaryny aýdýar: “Biz olara näme üçin ynanmaly? Haçan-da bu ýerde ýaşaýan iki adamyň biri, hatda çagalar hem köçede ýöräp barýarka: “Eje aýagym agyrýar” diýýärler. Iki ýaşly, iki ýarym ýaşly çagalaryň näme üçin şu wagtdan aýagy agyrmaly?”
Häzire çenli Maradikowskiý ammarynyň ýaraglarynyň 98 göterimi diýen ýaly ýok edildi. Ýöne işiň iň agyr bölegi indi edilmeli. Orsýet 2015-nji ýyla çenli bu ammary we içindäki himiki ýaraglary ýok etmegi maksat edinýär.
Maradikowskiniň we şol sanda Mirnynyň geljegi aýdyň däl. Ammaryň işgäri Swetlana bu meselede öz aladasyny şeýle bildirýär: “Bu ýerde hemme zady söküp, düýbünden ýok etmezler diýip umyt edýärin. Soňlugy bilen hem nähilidir bir iş ýerleri galsa gowy boljak ýaly. Bu ýere başga ýerlerden gelenler ýene-de özge ýerlere gitmeli bolarlar, ýöne, ynha, biz bu ýeriň ýerli ýaşaýjylary hökmünde şu ýerde galarys. Şonuň üçin hem biziň üçin işlär ýaly nähilidir bir iş ýerleri tapylsa gowy boljak”.


text:
Duşenbe güni Orsýetiň Dagystan respublikasynda geçirilen harby operasiýa wagtynda azyndan iki sany ýaragly söweşijiniň öldürilendigi barada maglumat alyndy.
Orsýetiň Federal Howpsuzlyk gullugy bu operasiýanyň Dagystanyň Kasawýurt atly ilatly punktynda geçirilendigini habar berdi.
Bu wakanyň öňýany bolsa, düýn Dagystanyň Bawtugaý atly ilatly punktynda bu obanyň ýerli ymamy näbelli ýaragly adamlar tarapyndan atylyp öldürildi.
Ýerli ymamyň öldürilmeginiň sebäpleri barada häzirlikçe hiç hili garaýyş öňe sürülmeýär.


text:
ABŞ-nyň harby resmileri YD-nyň orta derejeli jeňçisi, himiki ýaraglar boýunça ýöriteleşen Abu Maligiň geçen hepde Mosulyň golaýyna urlan amerikan howa zarbasynda öldürilendigini aýdýarlar.
ABŞ-nyň Merkezi komandowaniýesi onuň 24-nji ýanwarda öldürilendigini aýtdy. Berlen maglumata görä, Malik 2005-nji ýylda Yrakdaky «Al-Kaýda» goşulmazyndan öň Saddam Huseýiniň Muthana himiki ýaraglar kärhanasynda işläpdir.
Maligiň YD jeňçilerine goşulyp, bu topara özüniň himiki ýaraglar baradaky tejribesini hem getirendigi aýdylýar.


text:
Birleşen Ştatlaryň Federal Derňew Býurosy Bostonda duşenbe günki amala aşyrylan iki partlamanyň jogapkärçiligini häzire çenli hiç bir toparyň öz üstüne almandygyny aýdýar.
Duşenbe güni Bostonda marafon ylgawy boýunça gurnalan ýaryş wagtynda ýaryşyň tamamlanýan zonasynda yzly-yzyna amala aşyrylan iki sany partlamada üç adam ölüp, 170 töweregi adam ýaralanypdy.
Derňew Býurosynyň resmileri häzirki wagt bu partlanan enjamlaryň galyndylarynyň öwrenilýändigini we häzire çenli hiç bir adama aýyplama bildirilmändigini mälim etdiler. Boston şäherinde howpsuzlyk çäreleri henizem güýçlendirilen ýagdaýda bolmagynda galýar.
Sişenbe güni eden çykyşynda prezident Barak Obama bu amala aşyrylan hüjümi “terror akty” diýip atlandyrdy. Obama hepdäniň penşenbe güni bu wakanyň bolan ýerine sapar eder diýlip garaşylýar.


text:
Özbek prezidenti Yslam Kerimowyň gyzy Gülnara Kerimowa özüniň sungata ýokary baha berýändigini hiç haçan gizlän adam däl.
Ýöne onuň sungatyň özüni welin, gizlän bolmagy ahmal.
Häzir Gülnara Kerimowanyň Ženewadaky 20 million dollarlyk jaýynda bolýan bir özbek dissidenti özüniň bu öýde 20-nji asyra degişli gymmat bahaly sungat eserleriniň birnäçesiniň üstünden barandygyny aýdýar. Dissidentiň sözlerine görä, bu žiwopis eserleri Özbegistanyň Döwlet sungat muzeýiniňki bolmaly.
Syýasy özbek bosguny Safar Bekjan 23-nji dekabrda özi ýaly 4 dissident bilen birlikde bikanun ýagdaýda Gülnara Kerimowanyň jaýyna giripdir.
Ol şondan bäri özüniň gymmat bahaly diýýän zatlarynyň suratlaryny internetde ýerleşdirýär. Sany ýüzlerçe bolan bu baýlyklaryň arasynda altyndan we göwherden edilen şaý-sepler, bir "Bentley" awtoulagy, şeýle hem muzeýiň 60-dan gowrak, şol sanda Özbegistanyň halk artisti Çengiz Ahmarowyň 1980-nji ýylda döredilen "Gözellik" ýaly seýrek duşýan sungat eserleri-de bar.
Bu suratlarda artistiň awtografy bara meňzeýär, käbirlerinde hem muzeýiň resmi möhüri bar. Bu suratlaryň originalyny muzeýde gören iki özbek sungat eksperti Azatlyk Radiosyna Bekjanyň surata düşüren eserleriniň hakykydygyna özleriniň ynanýandyklaryny aýtdylar.
Häzirki wagtda Şwesiýada we Şweýsariýada korrupsiýa boýunça alnyp barylýan derňewleriň gidişinde Birleşen Milletler Guramasynyň öňki ilçisi Gülnara Kerimowanyň bikanun pul ýuwmakda eliniň barlygynyň aýan edilendigi aýdylýar.


text:
Täzelikler
Bank ulgamyndaky özgerişler11.01.2017
Ýurdumyzda pul serişdeleriniň dolanyşygyny sazlaşdyrmak bank edaralarynyň işiniň baş maksady bolup durýar. Häzirki döwürde banklar ýeterlik pul serişdeleri bilen ýurdumyzyň ykdysady ösüşiniň depginini üpjün edýär hem-de pul serişdeleriniň dürli pudaklarda oýlanyşykly dolanyşygyna ýardam berýär. Şonuň bilen birlikde, banklar iri maýa goýum taslamalaryny maliýeleşdirmegiň möhüm çeşmesine öwrülýär. Maliýe toplumy ýurdumyzyň tutuş ykdysadyýetiniň netijeliligine örän oňyn täsir edýär, çünki onuň baş maksady milli pulumyzyň satyn alyş ukybyny üpjün etmekdir hem-de içerki sarp ediş bazarlarynda nyrhlaryň durnuklylygyny saklamakdyr.
MUKADDES GARAŞSYZLYGYŇ BOSAGASYNDA26.10.2016
Hormatly Prezidentimiziň saýasynda erkana ýaşaýan mähriban halkymyzyň her bir güni ýatdan çykmajak şanly senelere, taryhy wakalara beslenip, ak nur bolup dogýar. Bagtyýar durmuşymyzda röwşen ýollarymyzy ak geljege alyp barýan, geçmiş taryhymyzy, buýsançly şu günümizi, ýagty ertirimizi bagtyýar döwrana baky ýar eden biziň Gahryman Arkadagymyz, mähriban Watanymyz we mukaddes Garaşsyzlygymyzdyr.
Mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 25 ýyllygy26.10.2016
Mukaddes ýurt Garaşsyzlygymyzyň şanly 25 ýyllygynyň baýramçylygy bu gün her bir türkmenistanlynyň kalbyny joşa getirýar.
“Altyn-Asyr” plastik kartlaryna 5% girdeji01.10.2016
Türkmenistanyň “Daýhanbank” döwlet täjirçilik bankynyň müşderileri tarapyndan açylan “Altyn-Asyr” plastik kartlarynyň galyndy pul serişdelerine 2016-njy ýylyn oktýabr aýynyň 01-den başlap ýyllyk 5 göterim girdejiler hasaplanylyp aýma-aý kart hasabyna geçirilip başlanandygyny Size habar berýär.
2016-njy ýylyň 21-nji sentýabrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Aziýanyň ösüş bankynyň prezidenti Takehiko Nakaony kabul etdi.
Myhman duşuşmaga döredilen mümkinçilik üçin hoşallyk bildirip, türkmen Liderini ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň ýakynlaşyp gelýän 25 ýyllyk şöhratly senesi bilen gutlap, türkmenistanlylara parahatçylyk we abadançylyk arzuw etdi. Aziýanyň ösüş bankynyň ýolbaşçysynyň nygtaýşy ýaly, özbaşdak ösüşiniň ýyllary içinde Türkmenistan durmuş-ykdysady ösüşiniň belent sepgitlerine ýetdi, onuň halkara abraýy artdy, şeýle hem dünýä jemgyýetçiligi tarapyndan alyp barýan içeri we daşary syýasaty doly goldawa eýe boldy.


text:
Ömer Seýfettin
Ömer Seýfettin
(1884-1920)
Meşhur ýazyjy Ömer Seýfettin 1884-nji ýylda, Türkiýäniň Balykesir welaýatynyň Gönen şäherinde dünýä inipdir. Ilki ol Gönende, ýönekeý mekdepde okapdyr, emma soň harby wezipede işleýän kakasynyň iş ýeriniň üýtgedilmegi bilen maşgala Stambula gelýär. Bu ýerde Ömeri ilki Osmany mekdebine, soňra 1893-nji ýylda harby lukmançylyk rüştiýesine (ýöriteleşdirilen orta okuw mekdebine) ýerleşdirýärler. Geljekki ýazyja harby bilim berlipdir. 1903-nji ýylda okuwyny tamamlanyndan soň Seýfettin Izmirde gulluk edipdir. Bu ýerde 1911-nji ýylda onuň «Täze dil» atly ilkinji makalasy çap edilýär. Balkan uruşlaryndan (1912-1913) soň Seýfettin harby gullugyny taşlaýar, 1914-nji ýyldan başlap Stambulyň ýöriteleşdirilen Kabataş orta okuw jaýynda edebiýat mugallymy bolup işleýär. Ol ömrüniň ahyryna çenli bu wezipede işläpdir, üstesine-de hekaýadyr makalalaryny döredipdir. Onuň eserleri «Yeni Mecmua», «Şair», «Donanma», «Büyük Mecmua», «Yeni Dünya», «Diken», «Türk Kadini» ýaly žurnallarda, «Vakit», «Zaman» we «İfham» gazetlerinde çap edilipdir.
Ömer Seýfettiniň döredijiligi türk edebiýatynda realistik nowellanyň döremegine uly itergi berdi. Ol edebiýatda «Türkçülük» akymynyň gözbaşynda durýar. Onuň eserleri şäher we oba durmuşyndan, jemgyýetiň dürli synpynyň wekilleri, dürli kärdäki adamlar hakda söz açýar. Olaryň ählisi sada dil hem-de joşgunly, şahandaz wäşilik bilen ýazylan. Seýfettiniň gysga ömründe döreden eserleri türk edebiýaty üçin ägirt uly goşant bolandyr.
Ýazyjy aýatda diri wagty onuň diňe «Eremhana»(1918) atly hekaýalar ýygyndysy we «Efruz beý»(1919) romany kitap bolup çykdy. «Beýik ökjeliler», «Gizlin ybadathana», «Ak çigildem», «Asylzadalar», «Bahar we kebelekler» ýaly hekaýalar kitabynyň, «Ýalňyz batyr» romanynyň çap edilendigini görmek ýazyja miýesser etmedi. Ol 1920-nji ýylda agyr kesele sezewar bolup, aradan çykdy.


text:
Çarşenbe güni “Amnesty International” we “Human Rights Watch” guramalary Orsýetdäki raýat jemgyýetine we hususy azatlyklara görkezilýän basyşlary berk tankyt edip, ýörite hasabat ýaýratdylar.
Bu iki guramanyň bilelikde ýaýradan hasabatynda 2012-nji ýylyň maýynda Wladimir Putiniň häkimiýet başyna gaýtadan geleli bäri Orsýetde raýat jemgyýetine we hususy azatlyklaryna garşy çäreleriň görnetin güýçlenendigi bellenilýär.
“Amnesty International” we “Human Rights Watch” guramalary Orsýetde hökümetden aýry guramalar barada kabul edilen täze kanunyň we soňky wagtlar bu guramalaryň işini derňemek boýunça geçirilýän barlaglaryň halkara şertnamalaryna garşy gelýändigini belläpdirler.


text:
Ýekşenbe güni geçirilen saýlawlardan soň ýüz beren protest çykyşlary sebäpli, Moskwada howpsuzlyk ýagdaýy berkidilýär.
Howpsuzlyk ýagdaýynyň derejesiniň ýokary galmagy bilen Orsýet Içeri işler ministrliginiň goşunlaryny Moskwa şäherine getirdi.
Içeri işler ministrliginiň sözçüsi Wasiliý Pançenkow polisiýa güýçleriniň jemlenmegi diňe raýatlaryň howpsuzlygyny goramak üçin edilýär diýdi. Ol jemlenen goşunyň sany barada maglumat bermedi.
Şaýatlar Moskwanyň merkezine esgerler bilen doldurylan awtoulaglaryň barýandygyny aýdýarlar. Adyny aýtmadyk polisiýa sözçüsine salgylanyp, şäherde howpsuzlyk derejesiniň ýokary duýduryş derejesindedigini aýdýarlar.
Ýekşenbe güni geçirilen saýlawlaryň netijesine nägilelik bildirip, hepdäniň duşenbe güni Moskwada müňlerçe adam protest demonstrasiýalaryny geçirdiler.
Häkimiýet başyndaky “Ýedinaýa Rossiýa” – “Bütewi Orsýet” partiýasy bu saýlawlarda sesleriň agalaba köplügini gazandy.
Şu gün bu partiýanyň tarapdarlary hem Moskwada köpçülikleýin ýöriş geçirýärler.


text:
Ýewropa Bileleşigi şu hepde rus prezidenti Dmitriý Medwedew bilen boljak gepleşiklerde Orsýetiň parlament saýlawlary baradaky meseläni galdyrmagy planlaşdyrýar. Rus oppozisiýasy bu saýlawlaryň galplaşdyrylandygyny aýdýar.
ÝB-niň daşary syýasat başlygy Ketrin Aştonyň sözçüsi bu meseläniň şu hepdäniň çarşenbe we penşenbe günlerinde Brýusselde boljak ÝB-Orsýet sammitinde gozgalmagyna garaşýandygyny aýtdy.
Sözçi ÝB-niň Medwedewiň saýlaw galplyklary diýilýän barada derňew geçirmek kararyny gutlandygyny hem sözüniň üstüne goşdy.
Medewedew ýekşenbe güni resmilere 4-nji dekabrda bolan saýlawlarda ýol berildi diýilýän galplyklary barlamagy tabşyrdy. Ýöne ol saýlawlaryň gaýtadan geçirilmegi baradaky talaby ret etdi.


text:
Ukrainanyň Harkow şäherinde türkmenistanly student öldürildi. 14-nji ýanwarda heläk bolandygy aýdylýan 24 ýaşly Azym Hojamämmedow Harkowyň Ykdysadyýet boýunça döwlet uniwersitetiniň 6-njy kursunda okaýan eken. Uniwersitetiň daşary ýurtly studentler boýunça bölüminiň işgäri Azatlyk Radiosynyň bu habar baradaky soragyny tassyklady, ýöne ol bu waka we studentiň özi barada goşmaça maglumat bermekden saklandy.
Ukrainanyň habar beriş serişdeleriniň maglumatyna görä, Hajamämmedowy öldürmekde güman edilýän üç adam ele salnypdyr, polisiýa jenaýat işini gozgapdyr. Habar berlişine görä, jenaýatçylyga baş goşmakda güman edilýänler Harkowyň ykdysadyýet boýunça döwlet uniwersitetiniň studentleri we Hojamämmedow bilen bir umumy ýaşaýyş jaýynda ýaşan, 1994-nji ýylda doglan Maksat Hallyýew, 1993-nji ýylda doglan Azat Jumbaýew hem Hemra Egemberdiýew dagydyr.
Pajygaly waka 14-nji ýanwarda, Harkowyň ykdysadyýet boýunça döwlet uniwersitetiniň umumy ýaşaýyş jaýynda, agşam sagat 10 töwereginde bolupdyr.
Derňewiň ilkinji netijelerine görä, Hojamämmedow budundan pyçaklanyp, onuň gan damaryna zeper ýetipdir. Biraz soň köp gan ýitirendigi sebäpli ýogalypdyr.
Ukrain metbugaty, bile okan ýoldaşlaryna salgylanyp, Azym Hojamämmedowyň “örän bilim-sowatly, ors dilini gowy bilýän” we “açyk hem hoşgylaw” adam bolandygy, özbaşdak gazanç etmäge synanyşandygy barada habar berdi.
Harkowyň Ykdysadyýet boýunça döwlet uniwersitetinde 6-njy kursda okan Azym Hojamämmedowyň okuwyny tamamlap, eline diplom almagyna bary-ýogy bir aý wagt galypdyr.
Ukrainanyň habar beriş serişdelerinde çap bolan käbir maglumatlarda Azym Hojamämmedowyň türkmenistanly ýokary wezipeli resminiň oglydygy aýdyldy.
Harkowyň Dzeržinsk raýonynyň polisiýa bölüminiň derňewçileri Ukrainanyň Jenaýat kodeksiniň 121-nji maddasy boýunça jenaýat işini gozgadylar, madda laýyklykda bilkastlaýyn agyr şikes ýetirmekde günäli tapylanlara 10 ýyl türme möhleti garaşýar.


text:
Ýekşenbe güni Gresiýada geçirilen parlament saýlawlarynda konserwatiw “Täze Demokratiýa” partiýasy ýeňiş gazanansoň, ýurtda koalision hökümeti düzmek barada gepleşiklere başlandy.
Gresiýadaky saýlawlaryň netijesi Ýewropanyň hem Aziýanyň maliýe bazarlaryndaky aksiýalaryň bahasynyň ýokarlanmagyna täsirini ýetirdi.
Sebäbi bu saýlawlarda çepçi “SYRIZA” ýaranlygy ýeňiş gazanan bolsa, Gresiýa ýewro zolagyndan çykar diýlip çaklanýardy.
Gresiýada geçirilen parlament saýlawlarynda “Täze Demokratiýa” partiýasyna saýlawçylaryň 30 prosenti ses berdi.
Çepçileriň “SYRIZA” ýaranlygy bolsa sesleriň 27 prosentini almagy başardy.
Saýlawlarda alan sesleri boýunça üçünji orny eýelän sosialistleriň “PASOK” partiýasy konserwatorlar bilen koalisiýa düzmäge taýýardygyny mälim etdi, ýöne sosialistler “milli birleşik” hökümetine beýleki çepçi güýçleriň hem goşulmagyny şert edip goýýär.


text:
Aşgabat, 08.03.2015. “Türkmenportal”.
12-14-nji martda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow iş sapary bilen Ýaponiýada bolar, onuň barşynda Sendaý şäherinde BMG-niň tebigy heläkçilikleriň töwekgelçiligini peseltmek baradaky III Halkara maslahatynyň işine gatnaşar diýlip, tdh.gov.tm. saýtynyň habarynda aýdylýar.
Türkmenistan ikitaraplaýyn esasda bolşy ýaly, köptaraplaýyn görnüşde hem abraýly sebitara we halkara guramalary we düzümleri bilen netijeli hyzmatdaşlygy yzygiderli ösdürýär, häzirki zamanyň wajyp meseleleri boýunça resminamalaryň işlenilip düzülmegine işjeň gatnaşýar.
Türkmenistanyň BMG-niň tebigy heläkçilikleriň töwekgelçiligini peseltmek baradaky III halkara maslahatyna gatnaşmagy ýurdumyzyň Birleşen Milletler Guramasynyň ählumumy adamzadyň abadançylyk ýörelgelerine laýyk gelýän netijeli gatnaşyklary hemmetaraplaýyn giňeltmäge taýýardygynyň nobatdaky subutnamasyna öwrüler.
Şunuň bilen baglylykda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň mejlisiniň barşynda wise-premýer, DIM-niň ýolbaşçysy R. Meredowa Ýaponiýa boljak iş saparyna taýýarlyk babatda degişli tabşyryklary berdi. Munuň özi soňky ýyllarda ösüşinde kuwwatly itergä eýe bolan döwletara gatnaşyklarynyň mundan beýläk-de pugtalandyrylmagyna gönükdirilendir.


text:
Yrak güýçleriniň Mosulyň çäklerinde gury ýer hüjümleri diýlip atlandyrylýan operasiýalara başlamagy bilen, Yragyň demirgazyk şäherindäki gazaply söweş başlandy. Bu Mosuly “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijilerinden yzyna almak ugrunda indi iki hepde bäri geçirilýän operasiýalaryň çäginde amala aşyrylýan şuňa meňzeş ilkinji hüjümdir.
Bu söweş, Yragyň hökümet güýçleri “Yslam döwleti” atly toparyň Mosulyň gündogaryndaky Gogjali sebitindäki pozisiýalaryna güýçli artilleriýa oklary, tanklar we awtomat tüpeňler bilen eden hüjümleri netijesinde şäheriň 1 kilometr çemesi territoriýasyny basyp alandan bir gün soň, ýagny 1-nji noýabrda daňdan başlady.
Şol uruşda söweşijiler yrak güýçleriniň öňüni böwetlemek üçin dolandyrylýan anti-tank raketalary bilen gaýtawul berdiler. Yragyň hökümet güýçleriniň amala aşyran hüjümlerine Birleşen Ştatlaryň liderligindäki koalisiýanyň howa zarbalary goldaw berdi.


text:
Siriýanyň hökümet güýçleri Aleppo şäherinde gozgalaňçylaryň elindäki alty etraby eýelediler we müňlerçe adamy gaçyp çykmaga mejbur etdiler.
Siriýanyň döwlet telewideniýesiniň 28-nji noýabrda aýtmagyna görä, hökümet güýçleri we olaryň ýaranlary şäheriň gündogar böleginde Sakhur, Haýdariýa we Şeih Hodr etraplaryny eýeläpdirler.
Beýik Britaniýada ýerleşýän Siriýada adam hukuklarynyň gözegçisi atly gurama bu maglumaty tassyklady we prezident Başar al-Assadyň hökümetine garşy söweşýän güýçleriň birnäçe gün ozal öz elindäki giňişlikleriniň üçden bir bölegini elden berendigini aýtdy.
“Aleppoda 2012-nji ýyldan bäri oppozisiýa garşy iň uly söweş boldy” diýip, Reuters agentligi guramanyň başlygy Rami Abdulrahmany sitirledi.
Munuň öňüsyrasynda gurama hökümet güýçleriniň Alepponyň “demirgazyk bölekleriniň aglaba bölegine” gözegçilik edýändigini we 26-27-nji noýabrda azyndan 10 müň adamyň şäheri terk edendigini habar beripdi.
Aleppo şäheri 2012-nji ýyldan bäri bölünen ýagdaýda saklanýar. Hökümet güýçleri şäheriň günbataryna, gozgalaňçylar gündogaryna gözegçilik edýär.


text:
Müsüriň goşunlary anna güni dikuçar pulemetlary bilen Sinaý ýarym adasyndaky yslamçy jeňçilere hüjüm etdiler.
Bu hüjüm bütin ýurda abanýan howpsuzlyk wehiminiň öňüni almagy maksat edinýär. Howpsuzlyk resmileriniň aýtmaklaryna görä, operasiýa mahalynda aýry-aýry üç obada üç esger ýaralandy.
Müsüriň goşuny 3-nji iýulda yslamçy prezident Mohammad Morsini iş başyndan gyrakladaly bäri bu sebitde we ýurduň başga ýerlerinde yslamçy jeňçileriň hüjümleri gürelip başlady.
Al-Kaýdanyň lideri Aýman al-Zawahri audio messaž ýaýradyp, onda goşun tarapyndan bellenen hökümetiň Morsiniň «Musulman doganlygyna» garşy görýän çärelerini «aýylganç jenaýat» diýip atlandyrdy we müsürlileri özüniň «yslama garşy kampaniýa» diýýänine garşy durmaga çagyrdy.


text:
Türkiýäniň ýokary sudy sud sistemasynyň işini üýtgetmegi göz öňünde tutýan konstitusion reforma geçirmek barada hökümetiň eden teklibine garşy bolup çykyş etdi.
Suduň başlygy Hasan Gerçeker kanun proýektini konstitusion däl atlandyrdy. Onuň sözlerine görä, reforma türk sudlaryny uly garaşsyzlyga getirip bilmez.
Häkimiýet başyndaky yslamçy “Adalat we Galkynyş” partiýasynyň ýolbaşçylary jikme-jigi duşenbe güni aýan edilen reforma Türkiýäniň Ýewropa Bileleşigine girmek prosessini çaltlandyrar diýip tassyklaýarlar.
Emma oppozisiýa kanuna girizilmegi göz öňünde tutulýan üýtgetmeleriň ýurdy yslamlaşdyrmagy nazarlaýandygyndan alada edýär.