text:
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Hormatly Prezidentimiziň parasatly ýolbaşçylygynda ýurdumyzda ylym-bilim ulgamyny ösdürmäge, ýaşlara hünär öwredilişini dünýä ülňülerine laýyk gelýän derejä çykarmaga uly üns berilýär. Hormatly Prezidentimiziň durmuşa ornaşdyrýan bilim syýasatynyň we düýpli bilim özgertmeleriniň netijesinde milli bilim ulgamy güýçli depginler bilen ösdürilýär, bilim-terbiýe bermek we hünär öwretmek işi barha kämilleşýär.
Ýaşlara bilim bermegi ylmy esasda guramak, okuw mekdeplerine okatmagyň häzirkizaman kämil usullaryny ornaşdyrmak, mugallymlaryň hünär taýýarlygyny kämilleşdirmek, ýurdumyzyň oba hojalyk pudagy üçin halkara derejeli bilermenler bilen bäsleşmäge ukyply hünärmenleri taýýarlamak ugrunda durmuşa geçirilýän işler, zehinli ýaşlarymyzyň gazanýan üstünlikleri Hormatly Prezidentimiziň döredip berýän ajaýyp mümkinçilikleriniň miwesidir.
Hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallalary bilen sanly bilim ulgamyny ösdürmek boýunça alnyp barylýan işler ýokary okuw mekdebimizde geçilýän okuw sapaklarynyň hilini ýokarlandyrmaga, talyplaryň ukyp-başarnyklaryny artdyrmaga ýardam berýär. Muňa talyplarymyzyň sanly tehnologiýalary ulanmak arkaly geçirilýän halkara internet bilim bäsleşiklerine yzygiderli gatnaşyp gazanýan üstünlikleri hem şaýatlyk edýär.
2021-nji ýylda institutyň talyplary halkara internet ders bäsleşiklerinde 50 sany baýrakly orna, şol sanda 11 sany altyn medala, 11 sany kümüş medala, 14 sany bürünç medala, 5 sany I derejeli, 7 sany II derejeli we 2 sany III derejeli diplomlara, döwlet derejesinde geçirilen internet ders bäsleşiklerinde 43 sany baýrakly orna, şol sanda 8 sany I derejeli, 24 sany II derejeli we 11 sany III derejeli diplomlara mynasyp boldular.
Institutda ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň talyplarynyň arasynda inžener we kompýuter grafikasy boýunça 2-nji Açyk olimpiadasy geçirilip, oňa ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň 9 sanysyndan jemi 80 talyp gatnaşdy. Talyplarymyz bu ders bäsleşiginde 4 sany I derejeli, 4 sany II derejeli, 1 sany III derejeli diplomlara mynasyp boldular.
Institutyň talyplary 2021-nji ýylyň 16-njy iýunynda ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň talyplarynyň okuw dersleri boýunça geçirilen Döwlet bäsleşigine gatnaşyp, örän oňat çykyş etdiler. Ders bäsleşigine 24 sany talyp gatnaşyp, olar 22 sany baýrakly orna mynasyp boldular. Bäsleşigiň jemi boýunça talyplar 12 sany 1-nji orna, 9 sany 2-nji orna we 1 sany 3-nji orna mynasyp boldular.
Hormatly Prezidentimiziň Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe «Türkmenistan - parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» ýylynda halkymyzyň eşretli, bagtyýar durmuşda ýaşamagy, ýaş neslimiziň döwrebap bilim-terbiýe almagy ugrunda alyp barýan il-ýurt bähbitli, dünýä ähmiýetli döwletli işleriniň hemişe rowaçlyklara beslenmegini tüýs ýürekden arzuw edýäris!
Hormatly Prezidentimiziň janynyň sag, ömrüniň uzak, belent başynyň hemişe aman bolmagyny dileg edýäris!


c: text/html

text:
Ýakynda, şanly Garaşsyzlygymyzyñ 30 ýyllyk baýramy mynasybetli gözel paýtagtymyzda ýerleşýän Söwda-senagat edarasynda sergi geçirildi. lki gün dowam eden serginiň dowamynda türkmen telekeçileriniň öndürýän önümleriniň dürli görnüşleri görkezildi. Biz hem Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň talyplary bilen bu geçirilen sergä gatnaşdyk. Ol ýerdäki sergä gatnaşyjylar bilen bolan söhbetdeşligimizi size ýetirýäris.
Ogulgerek Ataýewa, “Mähirli zenan” hususy kärhanasynyň satyjysy:
– “Mähirli zenan” atly milli egin-eşikler kärhanasy 2019-njy ýylda esaslandyrylýar. Bu ýerde zähmet çekýän zenanlaryň öz elleri bilen ýerine ýetiren önümleri müşderileriň buýurmalary boýunça ýerine ýetirilýär. Biziň zähmet çekýän hususy kärhanamyzda birnäçe işçiler zähmet çekýär. Biz öndüren önümlerimiz ýurdumyzyň ähli künjegindäki söwda dükanlaryna iberilýär. Kärhanada zähmet çekýän işgärler donlaryň, çabytlaryň, kürteleriň, gyňaçlaryň ýüzüne milli nagyşlary ezberlik bilen tikýärler. “Mähirli zenan” hususy kärhanasy häzirki wagtda “Dilber” hususy kärhanasy bilen bilelikde bir nyşan astynda öýmeleriň dürli görnüşlerini öndürmegi ýola goýdy. Şeýle-de biziň hususy kärhanamyzyň önümleri ýurdumyzda geçirilýän görkezme bäsleşiklerinde birnäçe gezek baýrakly orunlara mynasyp bolmagy başardy. Biz hem gelejekde kärhanamyzyň gerimini barha artdyryp, mähirli zenanlarymyzyň isleglerine laýyk önümleriň döwrebap görnüşlerini öndüreris.
Taýýarlan Gurbanjemal Ödegurbanowa,
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň
Halkara gatnaşyklary institutynyň talyby.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 3-nji iýulda birinji ýarym ýylyň jemlerine bagyşlanyp geçirilen Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ykdysadyýetiň ähli ulgamlaryna sanly tehnologiýalaryň işjeň ornaşdyrylmagyny ýurdumyzyň halk hojalyk toplumyny mundan beýläk-de ösdürmegiň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda kesgitledi. Häzirki wagtda Türkmenistanda milli Liderimiziň tassyklan, 2025-nji ýyla çenli niýetlenen Konsepsiýa amala aşyrylýar. Bu resminama pudaklary tehnologiýa taýdan özgertmegiň hem-de döwlet tarapyndan dolandyrmagyň, ýurdumyzyň serişdeler we önümçilik kuwwatynyň esasynda ykdysadyýeti ösdürmegiň özboluşly «ýol kartasy» bolup durýar. Ol birnäçe bölümi öz içine alyp, şolarda Konsepsiýanyň maksatlary hem-de wezipeleri, ony durmuşa geçirmegiň ugurlary we usullary, garaşylýan netijeler beýan edilýär. Sanlylaşdyrmak — milli ykdysadyýetimiz üçin hil taýdan täze döwür bolup, durmuş-ykdysady ösüş babatda döwlet Baştutanymyzyň takyk, çuňňur oýlanyşykly we ylmy taýdan esaslandyrylan strategiýasy esasynda oňa geçmek mümkin boldy. Ol ösüşiň durnukly oňyn depginini üpjün etmek bilen çäklenmän, eýsem, degişli şertleriň üýtgemegine uýgunlaşmagy, daşarky ýagdaýlar bilen şertlendirilen töwekgelçilikleriň azalmagyny üpjün etdi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda ýurdumyzda bu ugurda yzygiderli maksatnamalaýyn işler amala aşyrylýar, şol sanda zerur düzümi döretmek boýunça çäreler görülýär. Degişli ugurda kadalaşdyryjy-hukuk binýady kämilleşdirilýär. Bu babatda «Aragatnaşyk hakynda» (2019-njy ýylda rejelenen görnüşde), «Türkmenistanda Internet torunyň ösüşini we internet-hyzmatlaryny etmegi hukuk taýdan düzgünleşdirmek hakynda», «Maglumatlar we olary goramak hakynda», «Kiberhowpsuzlyk hakynda», «Elektron resminama, elektron resminama dolanyşygy we sanly hyzmatlar hakynda» Türkmenistanyň Kanunlary hem-de beýlekiler kabul edildi. Şu ýylyň ýanwarynda döwlet Baştutanymyzyň Türkmenistanda sanly ykdysadyýeti ösdürmek boýunça Pudagara topary döretmek hakynda Karara gol çekmegi möhüm ädimleriň biri boldy. Bu toparyň esasy wezipesi öňde goýlan wezipeleri iş ýüzünde çözmekden ybaratdyr. Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow «Türkmenaragatnaşyk» agentligini degişli ygtyýarly edara hökmünde kesgitledi. Şeýlelikde, diwersifikasiýa ýoly bilen ösüşi we senagatlaşdyrmagy, ýokary goşulan bahaly taýýar önümiň öndürilmegini ugur edinýän ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň düzümi üýtgeýär. Hususylaşdyrmak işi dowam edýär. Ýokary tehnologiýaly, ylmy işleri talap edýän we innowasion pudaklary, hususan-da, elektron senagatyny ösdürmegiň binýady goýuldy. Bu ugurda maliýe pudagyna uly orun degişlidir. Ykdysadyýetiň dürli pudaklarynyň arasynda pul görnüşindäki serişdeleriň çeýe, netijeli paýlanylmagyny üpjün etmek durmuş wezipelerini çözmäge, maýa goýum işleriniň netijeliligini ýokarlandyrmaga hem-de durnukly ykdysady ösüşi saklamaga, ähli pudaklary öňdebaryjy tehnologiýalara geçirmäge ýardam eder. Tehnologiýa taýdan ösen ýurtlaryň tejribesinden görnüşi ýaly, hut sanlylaşdyrmak işi olara batly depginler bilen öňe gitmäge hem-de dünýäniň öňdebaryjy ýurtlarynyň hataryna girmäge mümkinçilik berdi. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hökümeti, ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralaryň ýolbaşçylaryny ählumumy meýillere hem-de ähli derejede halkara hyzmatdaşlygy giňeltmäge gönükdirýär. Türkmenistanyň ösüşiniň geljegi daşarky şertleriň güýçlenmegi: dünýä hojalyk gatnaşyklaryna goşulyşmak, özara bähbitli söwda-ykdysady we maýa goýum hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirmek, ylmy-tehniki ösüş babatda özara gatnaşyklaryň täze ugurlarynyň peýda bolmagy, adamzat üçin umumy meseleleriň ylalaşylan çözgütlerini işläp taýýarlamak bilen gös-göni baglydyr. 2030-njy ýyla çenli döwür üçin dünýäniň gün tertibi hem-de milli syýasat ýurdumyzda amala aşyrylýan Durnukly ösüşiň maksatlaryna ýetmek boýunça işler bilen ýakyndan baglydyr. DÖM babatda Türkmenistanyň ykdysady kuwwatynyň amala aşyrylmagy bar bolan ähli serişdeleri oýlanyşykly peýdalanmakda jemlenip, durmuş ulgamy şol wagtda halkymyzyň durmuş derejesini ýokarlandyrmaga, ekologiýa ulgamy bolsa daşky gurşawyň goralmagyny üpjün etmäge hem-de tebigata aýawly garamaga gönükdirilendir. Döwlet maksatnamalaryna we iri ykdysady taslamalara ornaşdyrylan DÖM-ni ýerine ýetirmek üçin sanly tehnologiýalaryň artykmaçlygy aýdyňdyr. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzda telelukmançylygyň, onlaýn bilimiň hem-de uzak aralykdan okatmagyň, elektron hökümetiň gurallarynyň ösdürilmegini höweslendirýär. Häzir sanlylaşdyrmak her bir pudak üçin zerur bolup, umumy ösüşe kybap gelmegiň aýrylmaz şertidir. Tehniki we tehnologik döwrebaplaşdyrma, özgertmeleriň, hususan-da, ýurdumyzyň obasenagat toplumynda amala aşyrylýan özgertmeleriň ähmiýetli ugrudyr. Bu ýerde mysal hökmünde telematiki sanly elektron ulgamyň kömegi bilen obasenagat toplumynda mehanizmleşdirilen işleriň ýerine ýetirilmegini görkezmek bolar. Türkmen daýhanlarynyň ygtyýarynda bolan dünýä belli «John Deere» kompaniýasynyň oba hojalyk tehnikalary şol ulgam bilen üpjün edildi. Şunuň bilen baglylykda, geçen ýylyň awgustynda milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça Türkmenistanyň Oba hojalyk we daşky gurşawy goramak ministrligi bilen «John Deere Walldorf GmbH & Co. KG» kompaniýasynyň arasynda Özara düşünişmek hakynda Ähtnama gol çekilmegini ýatlap geçeliň. Şol resminama laýyklykda, ýakyn birnäçe ýylyň dowamynda ýurdumyz tarapyndan 2013 — 2019-njy ýyllarda satyn alnan «John Deere» we «Claas» kysymly ýokary öndürijilikli ýörite tehnikalar telematika bilen üpjün ediler. Bu ulgam geçirilýän işleri ýönekeýleşdirmäge hem-de maşynlara, hususan-da, olaryň ýerleşýän ýerine, ýangyjyň sarp edilişine, hakyky ulanylýan wagtyna, ýük urulýan wagtyna we beýleki ençeme ölçeglere gös-göni edara binasyndan ýa-da Internete çykyp bolýan islendik ýerden, hatda ykjam telefondan gözegçilik etmäge mümkinçilik berýär. Umuman, sanlylaşdyrma hojalyk hem-de dolandyryş işlerini kämilleşdirmäge mümkinçilik döredip, önümçiligi has çeýe we bäsdeşlige ukyply, diýmek, has girdejili edýär, goşmaça iş orunlarynyň döredilmegini şertlendirýär. Şunda milli Liderimiziň belleýşi ýaly, öňdebaryjy tejribäni hem-de kämil işleri öwrenmek we özleşdirmek zerurdyr, diňe taýýar çözgütlere däl-de, eýsem, öz ylmy tehnologik kuwwatymyza esaslanan sanly nusganyň döredilmegini ugur edinmelidir. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýokary hünär derejeli hünärmenleri taýýarlamagyň aýratyn möhümdigini belleýär. Döwlet Baştutanymyzyň tabşyrygy boýunça işlenip taýýarlanylan «Sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň konsepsiýasy» şu ugurda goýlan wezipeleri çözmäge gönükdirilendir. Resminamada kesgitlenen çäreleriň amala aşyrylmagy maglumat-bilim gurşawyny döretmäge hem-de degişli ugry ähli tapgyrlardaky okuwyň elektron serişdeleri bilen üpjün etmäge, jemgyýetiň intellektual kuwwatyny artdyrmaga, halkara standartlarynyň derejesinde ugurdaş usulyýetleri kämilleşdirmäge ýardam etmelidir. Kitaphanalary sanly ulgama geçirmek hem jemgyýeti ösdürmegiň girewi bolup durýar. Wagtyň geçmegi hem-de ylmy tehnologiýanyň ösmegi bilen okamak işiniň özi hem düýpli özgerdi. Häzir kitaplar elektron görnüşde we onlaýn görnüşde elýeterli bolup, kompýuter ýa-da ykjam telefon arkaly belli bir kitaphana «girmek» hem-de gerek neşiriň sanly görnüşini almak bolýar. Sanly ulgama geçilmegi kitaphana-maglumat hyzmatlaryny hödürlemegiň dessinligini we hilini artdyrýar hem-de täze ulanyjylaryň köp sanlysyny özüne çekýär. Kitaphana kitaplary saklamagyň däbe öwrülen hem-de medeniýet ojagy bolmagynda galyp, okyjylaryň isleglerine jogap bermelidir, olar bilen işjeň aragatnaşykda, şol sanda wirtual gurşawda bolmalydyr. Şol ýerde häzir biziň gündelik durmuşymyzyň, işimiziň, boş wagtymyzyň, söhbetdeşligimiziň, ösüşimiziň we bilim almagymyzyň bir bölegi geçýär diýip, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belleýär. Şeýle hem döwlet Baştutanymyzyň nygtaýşy ýaly, Diýarymyzda ýaýbaňlandyrylan giň gerimli özgertmelere hem-de ykdysadyýeti sanlylaşdyrmagyň konsepsiýasyna laýyklykda, ylmyň, bilimiň we önümçiligiň arabaglanyşygy işjeň berkidilmelidir. Ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerinde maglumat-kommunikasiýa tehnologiýalary boýunça täze hünärleri girizmegi, zerur bolan ugurlar, aýratyn-da, inžener-tehniki we tehnologiýa ugurlary boýunça bilim bermek usulyny kämilleşdirmegi dowam etmek gerek. Şonuň bilen birlikde, döwlet Baştutanymyz ähli mekdeplerde sanly ulgam boýunça täze okuwlary guramagyň zerurdygyny belleýär. Şunda Ylymlar akademiýasyna esasy orun degişlidir. Sanlylaşdyrmak türkmen telekeçileri üçin hem uly mümkinçilikleri açýar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow olara goldaw berilmegine uly üns berýär. Bu ýerde sanly özgerişlik diňe döwrebap tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagyny, döwrebap enjamlaryň we programma üpjünçiligiň, maglumat serişdeleriniň netijeli ulanylmagyny däl-de, eýsem, dolandyrmaga çemeleşmelerde düýpli özgertmeleri göz öňünde tutýar, bu bolsa kärhanalary ösdürmegiň innowasion usullaryna tarap ýol açýar. Hyzmatdaşlar bolmazdan, häzirki zaman üstünlikli işewürligi göz öňüne getirmek hem kyn. Sanlylaşdyrma işewür hyzmatdaşlygy ýola goýmak üçin täze mümkinçilikler açýar. Şeýlelikde, öňdebaryjy tehnologiýalaryň bolmagy netijesinde, araçäkler işlere böwet bolup bilmeýär. Öňdebaryjy kompaniýalar eýýäm sanly özgertmeler strategiýalaryny durmuşa ornaşdyrýarlar. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, üstünligi ugur edinýän kärhanalar döwrebap ykdysadyýetiň meýillerini we howplaryny göz öňünde tutmalydyr, diňe şeýle ýagdaýda, olar garaşylýan netijeleri gazanyp bilerler. Şeýle hem sanly tehnologiýalar geljegi uly hyzmatlar bazarlarynyň ösmegini, hyzmatlaryň dürli görnüşleriniň üpjün edilmegini hem-de netijeliliginiň artdyrylmagyny şertlendirýär. Türkmenistanda bu ugry sanly ulgama geçirmek boýunça yzygiderli çäreler görülýär. Häkimlikleriň, pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň önümçilik işini awtomatlaşdyrmak, hasaba almak boýunça işleri ýeňilleşdirmek hem-de raýatlarymyzyň amatlylygy hem-de elektron hyzmatlar ulgamyny kämilleşdirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Bitewi döwlet hyzmatlar saýty (e.gov.tm.) döredildi. Bu portal raýatlar we işewürler üçin elektron görnüşdäki döwlet hyzmatlaryny hödürlemek babatda «Bir penjire» awtomatlaşdyrylan maglumatlar ulgamy bolup durýar. Şu ýylyň fewral aýynyň başynda geçirilen Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Aşgabatda we Diýarymyzyň welaýatlarynda IT-merkezlerini döretmek üçin ABŞ-nyň 10 million dollarynyň goýberilýändigini habar berdi. Döwlet Baştutanymyzyň bu işlere aýratyn üns bermegi we goldamagy sanly ykdysadyýete geçmegiň konsepsiýasyny durmuşa geçirmek üçin işgärleri taýýarlamagyň zerurdygyna şaýatlyk edýär. 27-nji fewralda bolsa milli Liderimiz «Türkmenistanda elektron resminama dolanyşygy ulgamyny hem-de Internet web-saýtlaryny döretmek we ornaşdyrmak hakynda» Karara gol çekdi. Degişli ugurda işleri ýerine ýetirmek üçin zerur bolan halatynda degişli işleri amala aşyrmaga hukugy bolan ýurdumyzyň edara-kärhanalary we telekeçileri çekiler. Amala aşyrylýan çäreler IT-hünärmenleriniň hem-de programma üpjünçiligini işläp düzüjileriň milli mekdebini döretmäge we goldamaga gönükdirilendir. Umuman, ýurdumyzyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň döredilmeginiň 12 ýyllygy mynasybetli guralan sergi hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň öňde goýan wezipesiniň ykdysadyýetiň döwlete degişli bolmadyk ulgamynyň gatnaşmagy netijesinde işjeň çözülýändigini görkezdi. Bu sergä sanly tehnologiýalary işläp taýýarlamak we ornaşdyrmak boýunça hyzmatlaryň edilmegine ýöriteleşdirilen kompaniýalar gatnaşdylar. «Türkmenaragatnaşyk» agentligi tarapyndan yglan edilen «Sanly çözgüt — 2020» bäsleşigi önümçilik we innowasion taslamalary işläp taýýarlamak üçin oňat itergi boldy. Oňa ýurdumyzyň ähli fiziki we ýuridiki şahslary gatnaşyp bilýärler. Onuň jemleri «Türkmentel — 2020» halkara sergisiniň çäklerinde jemleniler. Ähli derejedäki ýolbaşçylara sanly ulgam boýunça bilim bermek, Diýarymyzyň ýokary hem-de orta hünär mekdepleriniň mugallymlaryny taýýarlamak, pudaklarda elektron hyzmatlaryny giňeltmek maksady bilen, bu agentlik tarapyndan kompýuter we ulgam tehnologiýalary hem-de kiberhowpsuzlyk boýunça gysga möhletleýin ýörite okuwlaryň meýilnamasy işlenip taýýarlanyldy. Häzir ýurdumyzyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleri hem ösüşiň hil taýdan täze tapgyrynda bolup, olaryň öňünde sanly ulgama geçmek boýunça anyk wezipeler durýar. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň metbugat habar beriş serişdelerini elektron görnüşe geçirmek boýunça beren tabşyryklaryna laýyklykda, degişli Tertibiň işlenip taýýarlanylandygyny bellemek gerek. Sanly ulgam bilen bir hatarda, interaktiw we multimediýa häzirki habar beriş serişdeleriniň esaslyk binýady bolup durýar. Şunuň bilen baglylykda, gazetleriň hem-de žurnallaryň saýtlarynyň, beýleki web serişdeleriň döredilmeginiň ähmiýeti uludyr. Türkmen habar beriş serişdeleriniň Internet giňişligini gurşap almagy okyjylar üçin amatlylygy döretmek bilen bir hatarda, halkara bileleşigiň biziň ýurdumyz we onuň gazananlary baradaky bilim derejesini artdyrar. Habarlar we tematiki materiallar saýtlaryň okyjylaryna diňe hat görnüşinde däl-de, eýsem, audio hem-de wideo görnüşlerde hödürlener. Içerki maglumatlar bazarynda bäsdeşlige ukyply gurşawy döretmäge ýardam etmek bilen, sanly özgertmeler ýurdumyzyň habar beriş serişdeleriniň dünýäniň media bazaryna çykmagyna hem kömek eder. Mahlasy, Türkmenistan sanly ykdysadyýete toplumlaýyn, yzygiderli esasda geçmek wezipesini çözýär. Çünki hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, sanlylaşdyrmak işiniň esasy netijesi — onuň köp derejeliligi we giň gerimi bolup durýar. Munuň özi milli howpsuzlygyň berkidilmegine, ýurdumyzyň dünýä hojalyk gatnaşyklary ulgamyna üstünlikli goşulyşmagyna, Watanymyzyň ykdysady kuwwatynyň artmagyna hem-de mundan beýläk-de gülläp ösmegine ýardam eder. Netijede, türkmen halkynyň hal-ýagdaýynyň ýokarlanmagyna getirer.


text:
Türkmenistanda döwlet edaralarynyň, hususan-da nebit-gaz pudagynyň işgärlerinden, köpçülikleýin sport çärelerine gatnaşyjylara ýörite lybaslary almak üçin, mejbury ýagdaýda pul serişdeleri toplanýar.
Azatlyk Radiosy bilen habarlaşan türkmenistanlylar özlerine 20 manat möçberinde “pul salgydynyň” salnandygyny aýdyp, bularyň tutuş aprel aýy boýunça “Sagdynlyk we bagtyýarlyk” şygary astynda geçirilýän, döwlet mediasynyň-da ýazga alýan çärelerine gatnaşýanlara sport lybaslaryny almak üçin niýetlenendigini gürrüň berdiler.
“Bu barada bize apreliň başynda duýdurdylar we eçen hepdäniň ahyrynda hem ‘çärelere gatnaşýan işgärler üçin 300 manatlyk sport lybaslaryny almaly’ diýip, pullary nagt toplap aldylar” diýip, Balkanyň Gumdag şäherindäki Nebit çykarýan müdirliginiň Abatlaýyş tehniki zawodynyň hünärmenleriniň biri aýdýar.
Howpsuzlyk ýagdaýlary sebäpli adynyň agzalmagyny islemedik işgär aslynda özleriniň bu çärä gatnaşmaýandyklaryny, başgalaryň lybaslary üçin hem maliýe çykarmak islegleriniň ýokdugyny aýdyp, nägileliklerini bildirseler; edara ýolbaşçylarynyň olara haýbat atýandygyny-da gürrüň berdiler.
“Siz näme döwlet syýasatyna garşymy? Bu ýyl ‘Sagdynlyk hem ruhubelentlik’ şygary astynda geçýär, şol sebäpli-de döwlet çärelerine goşant goşmagyňyz siziň raýatlyk borjuňyzdyr’ diýip haýbat atýarlar, utandyrjak bolýarlar” diýip, Gumdagyň Abatlaýyş tehniki zawodynyň hünärmeni nygtap geçdi.
Galyberse-de, köpçülikleýin çärelere gatnaşdyrylýanlara – beýleki işgärleriň hasabyna alnan ýörite sport lybaslary çärelerden soň, yzyna toplanyp alynýar. Ýagny, sport egin-eşikleri geljek ýyl geçiriljek “Sport aýy” üçin, edaranyň özünde saklanylýar.
Şol bir wagtda, Türkmenistanyň beýleki döwlet edaralarynda hem “Saglyk aýy” mynasybetli geçirilýän çäreler üçin egin-eşikleri, tigirleri (welosipedleri) almak üçin mejbury pul serişdeleriniň toplanýandygy dogrusynda maglumatlar gelip gowuşýar.
Sözüň gerdişine görä bellesek, türkmenistanly býujet işgärlerine girizilen “mejbury salgytlar” dogrusynda, türkmen mediasynda kelam agyz söz aýdylmaýar.
Bu aralykda, ýokardakylar türkmen häkimiýetleriniň döwlet işgärleriniň aýlyklarynyň ýa-da biznes üsti bilen eden gazançlarynyň bir bölegini döwletiň haýryna geçirmäge mejbur eden ilkinji ýagdaýy däldir.
Türkmen hökümeti esasan şu ýylyň sentýabrynda geçiriljek “Aziada-2017” oýunlary üçin alynýan bu pul serişdelerini “meýletin gatanç” diýip, atlandyrsa-da; raýatlar munuň mejburylykdygyny, has-da harytlaryň bahalarynyň galmagy fonunda, özleriniň gün-güzeranyna ýaramaz täsir ýetirýändigini aýdýarlar.


text:
Prezident Donald Tramp öňümizdäki hepde BMG-de etjek çykyşynda Eýran, Angliýada Skripallaryň zäherlenmegi, himiki ýaraglar we Demirgazyk Koreýa barada gürrüň eder diýip, ABŞ-nyň ilçisi Nikki Halleý mälim etdi.
“[Eýran] babatynda çynlakaý gürleşmäge wagt geldi. Siz prezidentiň bu barada Howpsuzlyk Geňeşinde çykyş etjekdigini görersiňiz” diýip, Halleý Fox News tele-kanalyna beren interwýusynda aýtdy.
“Men Howpsuzlyk Geňeşiniň bu maslahatynyň iň köp tomaşa edilen mejlisi boljakdygyna ynanýaryn” diýip, ol sözüne goşdy.
Tramp 25-nji sentýabrda 193 agzalyk Baş Assambleýanyň resmi açylyş dabarasynda, şeýle-de ertesi gün Howpsuzlyk Geňeşiniň Eýrana, Siriýadaky himiki ýaraglaryň ulanylmagyna we Britaniýa bagyşlanan maslahatynda çykyş eder.
“Eýran babatynda ol yza çekilmek barada pikir etmeýär. Ol biziň ünsümiziň mundan sowulmaly däldigini aýdýar. Ol bularyň howpludygyny çaklaýar. Ol bu babatda meseleleriň bardygyny we halkara jemgyýetçiliginiň bulary hasaba almalydygyny aýdýar” diýip, Halleý belledi.
Maý aýynda Tramp 2015-nji ýylda Eýranyň dünýäniň iri alty döwleti bilen baglaşan Ýadro ylalaşygyndan çykdy. Ylalaşygyň şertlerine laýyklykda, Tähranyň özüniň ýadro programasyndan el çekmeginiň öwezine, Eýrana garşy girizilen halkara sanksiýalary gowşudylmalydy.
Ylalaşyga gol goýan beýleki taraplar, Waşingtonyň Tähran bilen işleşýän kompaniýalara garşy hem sanksiýalaryň giriziljekdigini duýdurmagyna garamazdan, dokumente ygrarly bolup galýandyklaryny bildiripdiler.
“Ol diňe Eýran barada gürrüň etmek bilen çäklenmez. Ol himiki ýaraglar meselesi barada hem söz açar” diýip, Halleý nygtady.
Günbatar döwletleri Siriýa hökümetiniň Idlib welaýatynda amala aşyrjak operasiýasy dowamynda himiki ýaraglary ulanmagynyň mümkindigi barada aladalaryny bildiripdiler.
Halleý Trampyň Demirgazyk Koreýa, şeýle-de Britaniýada ozalky rus içalysy Skripalyň we onuň gyzynyň zäherlenmegi barada hem gürrüň etjekdigini mälim etdi.


text:
Ministr Taşbaýew ýurduň Ministrler Kabinetinde bu baradaky karara gelnendigini aýdyp, bu mesele bilen bagly ýörite komissiýanyň döredilendigini mälim etdi.
Taşbaýewiň aýtmagyna görä, Orsýetden, Gazagystandan hem Belarusdan ybarat Gümrük Bileleşigine Gyrgyzystanyň goşulmagy meselesi barada maslahatlaşmak üçin, bu guramanyň wekilleri gyrgyz tarapy bilen 15-nji maýda hem sentýabr aýynda duşuşarlar.
Gümrük Bileleşigi 2010-njy ýylyň 1-nji ýanwarynda döredildi. Oňa girýän ýurtlara söwda ýeňillikleri döredilýär.


text:
ZEYNETAQY QYSQARA MA?
Aytyp-aytpay ne kerek, bizding ýkimetimizding ne oilaghany bar ekenin qarapayym qazaqstandyqtar týsinuden qalyp bara jatyr. Óitkeni, biyldan bastap sanasang – sausaghyng jetpeytin týrli de týrli ózgertuler men janghyrtular, qazaqtyng jalpaq tilimen aitqanda, qarasha halyqtyng qaltasyn qaghugha kiristi. Tipti «budjet aqshasyn mynanday da mynanday joldarmen ýnemdeuge bolady» dep adam balasynyng miyna kelmeytin «janalyqtar ashugha» qúmar bop alghan sheneunikter osynday «janalyqtarymen» Memleket basshysynyng kózine týsuge tyrysatyn siyaqty. Búl jolghy «janalyq ashu kezegi» densaulyq saqtau salasyna kelgenge úqsaydy. Aq halatty abzal jandar, nesin aitamyz, úyat-ayatty jiyp qoyyp, basqa emes, bizding qadirli qarttarymyzdyng qaltasyna qol salugha kóshuge dayyndalyp jatyr. QALAY?
BYLAY:
Qúlaghyna bireu sybyrlap jiberdi me, әlde jeke ózining bastamasy ma – biz búl jaghyn bile almadyq, al bilgenimiz - Densaulyq saqtau jәne әleumettik damu ministrining «viysesi» (osy kýni orynbasarlardy «viyse» dep atamasanyz, kәdimgidey renjip qalady) Svetlana JAQYPOVA hanym qarttar ýiindegi qariyalarymyzdy bazalyq zeynetaqylarynan aiyryp, olardy 30 payyzgha qysqartyp tastau kerek degen JANALYQ ashty. Yaghni, bizding parlamentariylerimizge osynday janalyqty qoldanystaghy zangha ózgertu retinde engizu kerek degen úsynys jasady. Mәssaghan, bezgeldek! «Boyaushy-boyaushy degenge saqalyn boyapty» degenning naghyz kókesi endi bolayyn dep túrghan siyaqty! Viyse-ministr hanymnyng aituyna qaraghanda, zang tarmaqtaryna ózgertu retinde engizile qalghan jaghdayda múnday janalyq óz ýilerinde, sonday-aq óz pәterlerinde túratyn zeynetkerler men memleketting qamqorlyghyndaghy qarttar ýiinde túratyn zeynetkerler arasynda әleumettik әdilettilikti qalyptastyrugha mýmkindik beretin kórinedi. «Óz ýiinde nemese óz pәterinde túryp jatqan zeynetker kommunaldyq qyzmetterge aqy tóleydi, dәri-dәrmek pen azyq-týlik satyp alady, múny týsinuge bolady, - deydi Svetlana Jaqypova ózderi engizgeli otyrghan jobalyq ózgeristerge týsinikteme bergen kezde, - al endi qarttar ýii siyaqty mediko-әleumettik mekemelerde ómir sýrip jatqan zeynetkerlerimizge keletin bolsaq, olargha múnday mәselelermen ainalysudyng qajettiligi joq. Olar ýshin bәri tegin: azyq-týlik te, qysqy jәne jazghy kiyim-keshekter de – qysqasy, bәri de. Sóite otyryp, olar zeynetaqy da alady. Búlay bolmaydy, búlardyng zeynetaqylaryn osylaysha qysqartu kerek...»
Oypyrmay, osylaysha... janalyqtyng kókesin aq halatty abzal jandar shyghardy. Mәselen, Qaraghandy oblysynda tórt jýzge tarta zeynetker qarttar ýiinde túryp jatyr desek, olargha budjetten jyl sayyn milliondaghan tenge bólinedi eken. Al eger jogharyda aitylghanday ózgerister men tolyqtyrular qoldanystaghy zanymyzgha «oydaghyday» ene qalatyn bolsa, respublika boyynsha qanshama milliard tenge ýnemdeledi?! Aqsha ýnemdeuding «tóte jolyn tauyp» shygharghan «ministrliktegi marqasqalar» osylay oilaydy. «Qarttar ýiindegi zeynetkerlerge tólenetin bazalyq zeynetaqy toqtatylyp, olardyng «solidarnyilary» 30 payyzgha qysqaratyn bolsa, elimiz boyynsha jyl sayyn 4 milliard tenge ýnemdeletin bolady, - deydi SVETLANA hanym, - әriyne, bir jaghynan alyp qaraghanda, biz búl jerde ýnemdep otyrmyz dep te aita almaymyz, óitkeni, tura osy tengelerding ózderi mediko-әleumettik mekemelerde ómir sýrip jatqan mýgedek jandardyng ózderin qamtamasyz etuge baghyttalady...»
Mine, «ne bolsa – o bolsyn» nemese eki de bir bolsyn» degen maghynadaghy osynday taghy bir «jarymjan janalyq» kýni keshe ghana halyq qalaulylarynyng qarauyna berildi. Ózgertuler men tolyqtyrulargha toly osynau joba әzirge qabyldana qoyghan joq. Al qabyldanyp ketse she?
Oylaudyng ózi qorqynyshty!
Marat MADALIMOV.
Abay.kz


text:
Aqtaýlyq turǵynnan salyq qaryzy úshin kóligi tárkilendi
AQTAÝ. QazAqparat- Aqtaýlyq azamattan salyq qaryzy úshin kóligi tárkilendi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Mańǵystaý oblysy boıynsha Memlekettik kirister departamenti salyq tólemegenderge qatysty shara qoldana bastady.
Polıtsııa qyzmetkerleri jáne sot oryndaýshylarynyń kómegimen boryshkerlerdiń avtokólikteri kóshede ustalyp, aıyppul turaǵyna jetkiziledi.
Máselen, salyq qaryzy 750 myń teńgeden asatyn Aqtaý turǵynynyń avtokóligi aıyppul turaǵyna jetkizildi. Kólik Aqtaý qalasy boıynsha Memlekettik kirister basqarmasy, Ákimshilik polıtsııa jáne jeke sot oryndaýshylarynyń óńirlik palatasy qyzmetkerleri júrgizgen reıd barysynda tárkilendi.
Kólik quraldaryna salynatyn salyqtar boıynsha bereshegi bar avtomobılderdi anyqtaý jáne arnaıy aıyppul turaǵyna qoıý boıynsha reıd júrgizý kezinde 2019 jyldan bastap 2020 jylǵa deıin salyq boıynsha bereshegi úshin «Mersedes» markaly avtomobıl toqtatyldy. Atalǵan temir tulpar ıesiniń kólik salyǵy boıynsha qaryzdyń jalpy somasy 750 myńnan astam teńgege jetken.
Qaryzdy ótegenge deıin kólik polıtsııanyń arnaıy aıyppul turaǵynda bolady. Reıd jyl sońyna deıin jalǵasady.


text:
06 Tamyz, 2019 Aımaqtar
Prezıdent Toqaev facebook, twitter jelisi arqyly eldegi ózekti máselelerdi jedel sheshýge basty nazar aýdaryp otyr. Demek, qoǵamda joǵary bılikte, Prezıdent ákimshiliginde ózgeris bar. Al aımaqtaǵy atqaminer ákimder ózgerdi me? Álde áli de sol bıýrokratııalyq júıede ómir súrip otyr ma? Halyqtyń muń-muqtajyna, máselege, saýalǵa jedel jaýap bere ala ma?
Qamshy.kz aqparat agenttigi osy máseleni zertteý maqsatymen aımaqtaǵy 14 ákim men respýblıkalyq mańyzy bar 3 qalanyń basshysyna saýaldar jiberdi. Bizdiń saýaldarǵa dıalogtan qashpaı eń birinshi bolyp jaýap bergen Pavlodar oblysynyń ákimi Bolat Jumabekuly Baqaýov boldy.
Endi Qamshy.kz aqparat agenttigi aımaqtaǵy alańdatqan máselelerge qatysty ákimderdiń jaýabyn jarııalaı bastaıdy.
Alǵashqy sóz kezegi – Pavlodar oblysynyń ákimi Bolat Baqaýovta!
– Prezıdent Toqaev qazirgi ýaqytta ákimderge erekshe talap qoıdy. Ákimderdiń halyqqa jaqyn bolýyn eskertti. Bıýrokratııadan arylý kerek ekenin aıtty. Al Siz ákim retinde halyqqa qanshalyqty jaqynsyz?
– El Prezıdenti Qasym-Jomart Kemelulynyń tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda oblys basshysy retinde turǵyndarmen jıi kezdesip turamyn. Ásirese, azamattardyń áleýmettik turǵydan osal toptaryn – kópbalaly analardy, múgedek bala asyrap otyrǵan otbasylaryn, qamqorshysynan aıyrylǵan jandardy qoldaý maqsatynda olarmen jıi kezdesip, talap-tilekteri men ótinishterin muqııat zerdelep otyramyn. Ár aıdyń beısenbi kúnderi azamattardy qoǵamdyq qabyldaý keńsesi jumys isteıdi. Oblys ákimi retinde qabyldaýǵa jazylǵan árbir aımaq turǵynynyń máselesimen tikeleı aınalysyp, alańdatqan máselelerdi tezirek sheshýge tyrysamyn.
– Al kópbalaly analardyń, áleýmettik jaǵynan az qorǵalǵan toptardyń baspana máselesi óńirde qalaı sheshilip jatyr?
– Kópbalaly analardy, áleýmettik jaǵynan az qorǵalǵan azamattardy baspanamen qamtamasyz etý - asa ózekti másele. Aǵymdaǵy jyldyń basynan Pavlodar oblysynda kópbalaly jáne az qamtamasyz etilgen otbasylardan shyqqan 243 otbasy turǵyn úımen qamtamasyz etildi.
– Toqaev halyqpen tikeleı baılanysty kúsheıtý úshin áleýmettik jelini paıdalanýdy usyndy. Bul oraıda siz qanshalyqty belsendisiz?
– Aqparat aǵyny joǵary qarqynmen damıtyn zamanda áleýmettik jelilerdi qoldaný asa mańyzdy. Oblys ákimniń Instagram áleýmettik jelisinde @bbakauov logınimen tirkelgen jeke akkaýntym bar. Aımaq basshysy retinde óz paraqshamda oblystyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna baılanysty josparlarmen, óńirde atqarylyp jatqan mańyzdy is-sharalarmen bólisip otyramyn. Sonymen qatar, kez kelgen óńir turǵyny daırektke jazý arqyly óziniń ótinishin, tilekterin bildire alady. Azamattardyń ótinishterine tolyq ári naqty jaýaptar qaldyryp, tıisti memlekettik organdarǵa máseleni jedel túrde sheshý jóninde tapsyrma beriledi. Turǵyndardyń árbir ótinishi oblys ákiminiń jeke baqylaýynda turady.
– Qazirgi ýaqytta Almatyda, Nur-Sultanda, Arysta, Teńiz kenishinde jáne taǵy basqa óńirlerde áleýmettik teńsizdikke baılanysty ártúrli narazylyq sherýi ótkeni belgili. Al Siz óz aımaǵyńyzdaǵy jaǵdaıdan tolyq habardarsyz ba? Mundaı jaǵdaı Siz basqaryp otyrǵan óńirde de qaıtalanýy da múmkin ǵoı...
– Búgingi tańda elimizde túrli narazylyq sherýleri ótkeni belgili. Jergilikti atqarýshy organdar tarapynan halyqtyń ózekti máselelerin baqylaýda ustap, qoǵamdyq tártipti qamtamasyz etý úshin barlyq jaǵdaı jasalynýda.
– Siz úshin qazirgi ýaqytta aımaq úshin basty problema ne? Ony sheshýdiń joly qandaı?
– Halyqty tolǵandyratyn negizgi máselelerdiń biri - qorshaǵan ortany qorǵaý máselesi bolyp otyr. Osyǵan oraı 2018 jyldy Pavlodar oblysynda ekologııa jyly bolyp jarııaladyq. Nátıjesinde ekologııalyq jaǵdaıdy jaqsartý jónindegi jospar ázirlendi. Onyń ishinde atmosferany qorǵaý, bıoártúrlilik, energııa únemdeý jáne t.b. baǵyttar bar. Toqsan saıyn ónerkásip kásiporyndarynyń basshylaryn tartyp, úkimettik emes uıymdar jáne ǵalymdardyń qatysýymen dıalogtyq alańshalar uıymdastyrylady. Oblystaǵy barlyq iri kásiporyndardyń basshylary jýrnalısterge arnap brıfıngter ótkizdi. Sonymen qatar, zamanaýı ekologııalyq mobıldi postylar iske qosyldy.
Halyq nazaryndaǵy taǵy bir másele – mıgrasııa. Barlyq álemde júrip jatqan ýrbanızasııa prosesi bizdi de aınalyp ótip jatqan joq. Turǵyndardyń, ásirese jastar arasynda Nur-Sultan, Almaty syndy úlken qalalarǵa qonys aýdarý tendensııasy baıqalady. Bul máseleni sheshý maqsatynda birneshe baǵdarlamalar qolǵa alynýda. Mysaly, óńirimizde «Nurly Ertis» baǵdarlamasy júzege asyrylýda, bul baǵdarlama arqyly elimizdiń ontústik aımaqtarynan, Nur-Sultan qalasynan, Ekibastuz qalasyna 103 kópbalaly otbasy qonys aýdardy. Ekibastuz qalasyna qonys aýdarǵan barlyq otbasylarǵa páter berilip, jumyspen qamtyldy. «Serpin» baǵdarlamasy da óńirimizde 5 jyl qatarynan júzege asyrylýda. Oblysymyzǵa kelip, oqýyn bitirip, jumys jasap jatqan jastar da az emes. Bul baǵytta jumys odan ary jalǵasatyn bolady.
– Prezıdent Toqaev tamyz aıynda Ulttyq qoǵamdyq keńestiń alǵashqy otyrysy bolatynyn jarııa etti. Almaty qalasynda da ákimniń janynan qurylǵan arnaıy qoǵamdyq keńes bar. Munda negizinen turǵyndardyń talap-tilegi aıtylyp, muń-muqtajy eskeriledi. Bul oraıda siz basqarǵan ákimdik halyqtyń talabyna qanshalyqty qulaq asyp otyr?
– Jyl basynan beri 4 oblystyq, 37 qalalyq jáne aýdandyq qoǵamdyq keńesterdiń otyrysy ótkizildi, 134 normatıvtik-quqyqtyq aktileri boıynsha usynystar berildi, jeke qabyldaýda 17 ótinish berýshi qabyldandy.
Qoǵamdyq keńester jergilikti polısııa qyzmeti men basqa da memlekettik organdar basshylarynyń quqyqtyq tártipti qamtamasyz etý, halyqqa memlekettik qyzmet kórsetý jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy mádenıetti qalyptastyrý jónindegi esepterin qaraıdy. Otyrysqa qoǵamdyq birlestikter men buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi, memlekettik organdardyń basshylary jáne sarapshylar shaqyrylady. О́tkizilgen otyrystardyń jáne memlekettik organdardyń qyzmetine monıtorıng júrgizýdiń qorytyndylary boıynsha oblys ákiminiń atyna sharalar qabyldaý úshin aımaqtyń áleýmettik-ekonomıkalyq máseleleri boıynsha qoǵamdyq keńestiń usynymdary joldanady.
Qoǵamdyq keńesterdiń jumysy týraly materıaldar arnaıy saıtta ornalastyrylady.
– Sizdiń aımaqtaǵy sheteldikter basqarýǵa alǵan óndiris oryndary men kásiporyndaǵy otandyq jumysshylardyń jaǵdaıy qalaı? Olardaǵy jalaqy aıyrmashylyǵynyń bar ekeni Sizdi alańdatpaı ma?
– 2019 jylǵy qańtar-maýsymda 16 jumys berýshiniń ótinishi boıynsha sheteldik jumys kúshin tartýǵa 55 adamǵa ruqsat berildi, onyń ishinde 2 sanat boıynsha – 15, 3 sanat boıynsha – 24, 4 sanat boıynsha – 12, korporatıvishilik aýystyrý sheńberinde – 4.
2018 jyldan aýysatyndardy eskere otyryp, aǵymdaǵy jylǵy 28 maýsymdaǵy jaǵdaı boıynsha oblysta 15 jumys berýshige berilgen 110 ruqsatnama bar, onyń ishinde qurylysta – 40 adam, taý-ken ónerkásibinde jáne karerlerdi qazýda – 29, óńdeý ónerkásibinde – 37, turý jáne tamaqtaný boıynsha qyzmetter – 3, bilim berý salasy boıynsha – 1 adam bar ekenin aıta ketken jón. Sheteldik jumys kúshin tartatyn kásiporyndardaǵy áleýmettik-eńbek jaǵdaıy turaqty.
Oblys ákimdigi eńbek zańnamasynyń, sonyń ishinde atalǵan kásiporyndarda, barynsha saqtalýyna turaqty túrde baqylaý júrgizip otyr. Ázirge eńbek jaǵdaılary, eńbek salasyndaǵy kemsitýshilik, sonyń ishinde sheteldik jáne qazaqstandyq jumyskerler arasyndaǵy eńbekaqy tóleýdegi sáıkessizdik máseleleri boıynsha aryzdar men ótinishter túsken joq.
– Ulttyq, memlekettik taqyryp máselesi óte ózekti, Bul oraıda respýblıkalyq deńgeıdegi qazaq saıttary belsendi jumys isteýde. Al Siz basqarǵan ákimshilik respýblıkalyq aýqymdaǵy qazaq saıttarymen qanshalyqty mańyzdy baılanys jasap otyr?
– Pavlodar oblysynyń ákimdigi respýblıkalyq qazaq saıttarmen tyǵyz baılanysta jumys jasaıdy. Aǵymdaǵy jyly www.dalanews.kz jáne www.elana.kz saıttarymen memlekettik tapsyrys aıasynda jumys atqarylýda.
– О́z basyńyz qazaq eliniń qazirgi damý jaıyna qalaı qaraısyz? Jańa prezıdent Toqaev bılik basyna keldi. Endi ne ózgeredi, ne ózgerýi tıis? Al Siz nemese ózińiz basqarǵan ákimshilik basqarý menedjmentinde, qoǵamda jáne halyqpen qarym-qatynasta qandaı ózgerister jasap jatyr?
– Qasym-Jomart Kemeluly Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti laýazymyna kiriser aldyndaǵy halyqqa arnalǵan sózinde Elbasy Nursultan Ábishulynyń strategııalyq saıasatyn jalǵastyryp, «100 naqty qadam» Ult josparyndaǵy maqsat-mindetterdi júzege asyratynyn málimdegen edi. Eń aldymen ótkir áleýmettik máselelerdi sheshýmen aınalysyp, áleýmettik saıasatty jańǵyrtýmen aınalysatynyn jetkizdi. Sondaı-aq, ol qazaqstandyq kásipkerlerdi qoldap, ınvestısııalardy tartýǵa kóńil bóletinin, ár Qazaqstan azamatynyń quqyǵyn qorǵap, birtutas qoǵam qurý jolynda jumys isteıtinin aıtqan bolatyn.
Al Prezıdenttiń osy aımaqtaǵy ókili retinde óńir turǵyndarynyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartyp, halyqtyń tabysyn arttyrý, áleýmettik osal toptardy turǵyn úılermen qamtamasyz etýge kúsh salamyn.
Qasym-Jomart Kemeluly memlekettik organdardyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etip, halyq aldynda esep berip otyrýyn tapsyrdy. Sonymen qatar, Prezıdent memlekettik organdardyń shyǵyndaryn qysqartyp, bıýdjettik qarajatty únemdep ári maqsatty túrde jumsaýdy júktedi.
Jalpy alǵanda, atqarýshy bılik ókilderi bolyp tabylatyn jergilikti jerdegi ákimder bolsyn, ár túrli salada qyzmet atqaratyn basqarma basshylary bolsyn ózi basshylyq etetin mekemeniń jumysy, maqsat-mindetteri týraly qoǵam aldynda ashyq ári júıeli qyzmet atqarýy tıis dep sanaımyz.
Osyǵan oraı, Pavlodar oblysynda ár memlekettik organnyń basshysy áleýmettik jelilerde turǵyndarǵa ózi basshylyq etetin aımaq nemese sala boıynsha esep berip otyrady. Sondaı-aq, barlyq memlekettik organnyń basshysy, ákim nemese basqarma basshysy bolsyn, О́ńirlik kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda BAQ ókilderiniń aldynda atqarylǵan jumys týraly esep berip, sol arqyly aımaq jurtshylyǵyna óziniń jumysy týraly baıandaıdy.
– Suhbatyńyzǵa rahmet!
Áńgimelesken Marjan Sábet
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


text:
Enem hakynda ýazasym gelýär. Ýogsam enemiň menden göwni galyp barýan ýaly. Her kim üçin hem ýakyn garyndaşlaryndan öňe geçjek zat ýokdur. Menem enemi gaty gowy görýärdim. Tomusky dynç alyş möwsümine enemlere gitmek üçin garaşar ýörerdim.
Enemde täsin medeniýetlilik bardy. Belki, bu ençeme ýyl «pylanynyň aýaly» diýen ady götereninden şeýle bolandyr, bilmedim. Enem elmydama gaharyny gizlemäni başarardy. Onuň sesini gataldanyny hiç görmedim. Özi ýaly deň-duş aýallaryň arasynda oturanda-da dim-dik oturýanyndanmy, ýaly-ýult etmeýänindenmi, kän gürlemeýänindenmi saýlanar durardy. Men bolsa, oňa elmydama buýsanardym. Enemiň bizi urmaga däl, eýsem sesini hem gataldyp, gygyryp bilmezdi. Ýöne enem käýýärdi, birhili agyr sözler bilen närazylygyny bildirerdi.
Bir gezek bolsa bäş ýaşyndakam, enem «meniň gyzym palowy edeplije iýýär, pylanyň gyzy aýasyny doldurup dykýar welin, daşyndan utandym» diýdi. Enemiň meni öwenine, menden razy bolanyna begenjime tas guş bolup uçupdym. Şodur-şodur hemişe naharyň başynda edepli iýip-içmegiň terbiýesine juda üns berýäris, hamala enem şu wagtam bize seredip oturan ýaly…
Enemiň şeýle terbiýe berşi bardy. Beýle sözleri enem mydama diýip ýören däldir-dä ýogsam uly waka ýaly ýadymda galmazdy. Indi özümiz perzentli bolduk. Çagalarymyza hem şaçagyň başynda oturup iýip-içmegiň medeniýetini çintgäp-çintgäp öwretmäge çalyşýarys. Bu medeniýet ata-babalarymyzdan bize miras galypdyr.
Bir öýde saçagyň ýaýylmasa, töweregine hem tutuş maşgala agzalarynyň jemlenmesi agzybirlikden nyşandyr. Nahary ilki ulynyň datmagy, sag eliň bilen naharlanmak, saçagyň başyndan turjak bolsaň, şol öýüň ýaşulysyndan rugsat almak, nahara at dakmazlyk, nahardan öň işdäňiz açyk bolsun diýmeklik, şeýle-de nahardan soň bişiren adama ýakymly söz bilen sag bolsun aýtmaklyk türkmeniň gadymdan gelýän däplerindendir.
Enemiň ýene bir aýdan sözleri hiç ýadymdan çykanok. Atam pahyr 2000-nji ýylda dünýeden ötdi. Şol ýylam agamyzyň agtygy boldy. Adyna atamyň adyny dakdyk. Doktordan gelenimizde: «Ene, atam geldi» – diýip gujagyna berdiler. Enem şonda owadan ýylgyryp: «Gidende-de bilýädimle eglenmän geljegini…» Enemde atama garşy üýtgeşik hormat bardy. Belki şonuň hormaty bizde kiçilikden atamyza başga göz bilen seretdirendir.
Atam öýünde elmydama medeniýet bardy. Munda enemiň täsiri gaty uludy. Medeniýetlilik, sabyrlylyk, mähirlilik, gerek ýerinde sowukganlylyk her bir türkmen maşgalasyna zerur häsiýetlerdir.


text:
Marynyň polisiýasy sürüjilere gözegçiligi ýene güýçlendirdi, para-berim “pajarlaýar”
Şu günler Mary welaýatynda Polisiýanyň ýol gözegçiligi gullugy (PÝGG) awtoulaglaryň hereketine we sürüjilere bolan gözegçiligi güýçlendirdi. PÝGG-niň işgärleri şäher içinde we etraplarda reýdleri geçirip, awtoulaglary saklaýarlar we sürüjileriň resminamalaryny barlaýarlar. Resminamalary talaba laýyk bolmadyk sürüjilere jerime salnyp, olaryň ulaglary polisiýanyň “jerime duralgasyna” alnyp gidilýär. Bu çäreleriň arasynda, häkimiýetler PÝGG-niň işgärleriniň sürüjilerden para almak tejribesini çäklendirmäge synanyşýar. Ýöne muňa garamazdan, para-berim “pajarlap ösýär”. Bu ýagdaýlar barada Azatlyk Radiosynyň habarçysy sebitden maglumat berýär.


text:
Russiýa, Prezident Erdoganyň Sapary Üçin Taýarlyk Görýär
Peskow, žurnalistlere Erdoganyň Russiýa gurajak sapary hakynda beýannama berdi.
Russiýa, Prezident R. T. Erdoganyň Moskwa gurajak sapary üçin taýarlyk görýändigini habar berdi.
Kremliň metbugat geňeşçisi Dmitrir Peskow, Prezident Erdoganyň Russiýa gurajak sapary üçin taýarlyk görýändiklerini mälim etdi.
Peskow, žurnalistlere Erdoganyň Russiýa gurajak sapary hakynda beýannama berdi.
Erdoganyň Russiýa gurajak iş sapary üçin taýarlyk görülýändigini aýdan Peskow, “Saparyň çäginde özara gatnaşyklar ähli taraplaýyn ara alnyp maslahatlaşylar” diýdi.
Peskow, iki lideriň duşuşykda Siriýa meselesi bilen birlikde sebitara meseleleri hem seljerjekdigini nygtady.
Degişli Habarlar
BMG, Siriýanyň Demirgazygyndaky Çaknyşyklara Alada Bildirýär
BMG,Siriýanyň demirgazyk günbatarynda soňky aýlarda çaknyşyklaryň artmaga başlandygy barada duýduryş berdi.
Lloýd Ostin Amerikan harby bazalarynda saklanýan owgan bosgunlar barada beýanat berdo
ABŞ-nyň 124 müňden gowrak adamy Owganystandan çykarandyklaryny aýdan Ostin, şolaryň 104 müňüsiniň owganlardan ybaratdygyny aýan etdi
Kaliforniýadaky gurakçylyk sebäpli adatdan daşary ýagdaý yglan edildi
ABŞ-nyň Kaliforniýa ştatynda gurakçylyk sebäpli adatdan daşary ýagdaý yglan edildi


text:
Institutda meýdany 1179,70 m2 deň bolan döwrebap kitaphana hereket edip, onda 430 sany okyja bir wagtda hyzmat etmäge ähli amatly şertler döredilendir. Kitaphananyň Edebiýatlary toplamak we hasaba almak, Edebiýatlary saklamak, Hyzmat etmek bölümleri bolsa işiň sazlaşykly alnyp barylmagyny üpjün edýär.
Institutyň kitaphanasy hormatly Prezidentimiziň atalyk kitaplaryny, okuw, ylmy, syýasy, ykdysady, çeper edbiýatlary, döwürleýin neşirleriň aglabasyny özünde jemleýär. Kitaphananyň gorunda ykdysady ylmyň we tejribäniň ähli ugurlary boýunça türkmen, rus, iňlis dillerinde edebiýatlar we ýewropa ýurtlarynyň başga dillerinde hem neşirler bar. Kitaphana ykdysadyýet, maliýe, dolandyryş, marketing, ykdysady-matematiki usullar boýunça elektron kitaplar, okuw gollanmalar, usulyýet edebiýatlar we ylmy monografiýalar bilen üpjün edilendir.
Institutda kitaphana gorunyň elektron binýady bolan elektron kitaphana hem hereket edýär. Elektron kitaphana bu innowasion ykdysadyýeti kemala getirmegiň wajyp şerti bolup, okyjylarymyzyň hünär taýýarlygyny ýokarlandyrmaga ýardam edýär. Elektron kitaphana ýörite gözleg ulgamy bilen üpjün edilen. Şeýle hem gözleg meýdançasyna girip, zerur bolan kitaplaryndan giňden peýdalanyp bilýärler. Elektron kitaphanada edebiýat gözlegini tema, adalga, neşir edilen ýyly boýunça, awtorlar we başga alamatlar arkaly ýerine ýetirmäge mümkinçilik döredilendir. Elektron kitaphananyň goruny baýlaşdyrmak üçin, kitaphanamyz bir minutda onlarça sahypalaryň suratyny alyp bilýän ýörite robot-skaner bilen enjamlaşdyrylandyr. Kitaphananyň ýokary tizlikli internet ulgamy bilen enjamlaşdyrylmagy bolsa, okyjylarymyzyň bütindünýä intellektual gory bilen tanyşmagyna hem mümkinçilik berýär.


text:
6. Dеmirgаzyk Тürkmеnistаnyň hаlklаry wе Horеzmdе Аfrigitlеr döwlеti .
Dеmirgаzyk Тürkmеnistаnyň tеrritоriýasyndа bаryp biziň erаmyzyň birinji аsyrlаryndа bildirip bаşlаn krizis çаrwа ýa-dа ýarym çаrwа tаýpаlаryň gоzgаnyşmаlаry bilеn bаglаnyşykly uly dаşаrky dаwаlаr sеbäpli çylşyrymlаşypdyr.
IV аsyrdа bu tеrritоriýa gun tаýpаlаry bilеn bаglаnyşykly wаkаlаrdаn çеtdе gаlmаndyr wе Ýewrаziýadа bоlаn, özi-dе tаryhdа hаlklаryň bеýik göçüşi diýеn аdy bilеn bеlli bоlаn köpçüliklеýin etnik üýtgеşikliklеriň tоlkunlаrynyň birinе duçаr bоlupdyr. Gunlаryň çоzup gеlmеgi şоl zаmаnlаrdа Hytаýdаn wе Моngоliýadаn bаşlаp, Gаzаgystаnyň wе Оrtа Аziýanyň sеrhеtlеrinе çеnli bоlаn ägirt giň ýеrе ýaýrаpdyr.
Gunlаryň Ýewrоpа çоzuşynyň zаmаnаdаşy wе şоl çоzuşy görеn tаryhçy Аmmiаn Маrtsеllin оlаryň Gündоgаrdаn çоzup girmеginiň аýylgаnçlyklаryny bеýan edipdir. Şu tаryhçynyň sözlеrinе görä, gunlаr «çаkgаn wе gаýduwsyz hаlk, kеsеkiniň mаl-mülküni zоrlаp аlmаk hyjuwy bilеn jоşýan hаlk bоlup, gоňşulykdаky hаlklаry tаlаmаklаry wе gyrmаklаry bilеn аlаnlаrа ýеtipdirlеr», ýagny, tаryhçynyň sоňrаky düşündirişi ýaly, «оzаlky (veteres) mаssаgеtlеriň» ýaşаn ýеrlеrindе bоlаn ilаtа ýеtipdirlеr, bu ilаt bоlsа biziň оzаldаn bilşimiz ýaly, Gаzаgystаnyň wе Dеmirgаzyk Тürkmеnistаnyň sährаlаryndа ýaşаn ilаtdyr.
Аlаnlаr wе gunlаr Аmydеrýanyň аşаk аkymlаryndаky оturymly ekеrаnçylyk ilаtynyň ýagdаýynа uly täsir edipdirlеr. Hеrеkеti güýçlеnýän çаrwаlаryň gаrşysynа görеşdе Horеzmiň syýasy tаýdаn täzе аgzybirlеşmеgi gеçýär. IV аsyryň bаşyndа bu ýerde Аfrig diýеn pаtyşаnyň аdy býunçа täzе Аfrigitlеr dinаstiýasy pеýdа bоlýar. Biruniniň bеrýän hаbаrynа görä, hоrеzmlilеr «ýyl hаsаbyny şоndаn (Аfrig-dеn) wе оnuň nеsillеrindеn bаşlаp ýörеdýärlеr». Şеýlеlik bilеn, Günоrtа Тürkmеnistаnyň tеrritоriýasyndа III аsyryň ikinji çärъеgindе kеsе ýеrli Sаsаnitlеr dinаstiýasynyň häkimiýеti pugtаlаnаn bоlsа, Dеmirgаzyk Тürkmеnistаnyň tеrritоriýasy оndаn üýtgеşik bоlup, ýеrli dinаstiýanyň häkimiýеti аstyndа birlеşipdir.
Аfrigitlеr zаmаny Horеzm jеmgyýеtindе bоlаn uly sоtsiаl üýtgеşikliklеr bilеn bаglаnyşyklydyr. Şоl zаmаn Horеzmiň gаdymy gul eýeçilik mеdеniýеtiniň pеsе düşmеgini wе täzе fеоdаlçylyk gаtnаşyklаryň ilkinji elеmеntlеriniň pеýdа bоlmаgyny аlаmаtlаndyrýar. Тöwеrеkdäki аlаn-gun tаýpаlаrynyň аrаsyndаn gullаry sаtyn аlmаgyň kynçylyklаry hеm şu çylşyrymly prоtsеsdе birnеmе rоl оýnаn bоlmаgа çеmеli. Hindistаn bilеn, Аrşаkitlеr Eýrаny bilеn wе häzirki zаmаnyň Hytаý Тürküstаnynyň wеlаýatlаry bilеn uruş аlyp bаrаn Кuşаn pаtyşаlаrynyň döwründе şоl
ýеrlerden hünärli gullаryň gеtirilmеgi mümkin ekеni. Аlаnlаryň ýеsir аlnаnlаrynyň köpçüligi bоlsа şähеr sеnеtçilik önümçiliginiň çylşyrymly tеhnikаsy bilеn nätаnyş bоlupdyr.
Synpy jеmgyýеtiň emеlе gеlmеginiň wе ilkidurmuş üşme toparlar gаtnаşyklаrynyň çаgşаmаgynyň bаşky etаpyny bаşdаn gеçirýän çаrwа аlаn-sаrmаt dünýäsiniň sеrhеtlеrindе Оrtа Аziýanyň gul eýeçilik jеmgyýеtiniň gаlаsy ýaly bоlup durаn Horеzm wеlаýatlаry birinji nоbаtdа çаrwаlаryň hеmişе bоlup durýan çаpаwullyklаrynyň çygryndа gаlypdyr.
Аlаnlаryň zаmаnаdаşynyň аýtmаgynа görä, аlаnlаryň аrаsyndа uruşdа tаpаwutlаnаnlаry hаs hоrmаtlаnýar ekеni: «dürli-dürli mаşklаr edýändiklеri sеbäpli, оlаryň hеmmеsi iş bitirеn esgеrlеr bоlup durýarlаr», urşuň hudаýy Маrsа çоkunýarlаr wе оlаrа hаs hеzil bеrýän zаt hоwаtyrly uruşlаrdyr. Wаgşylаryň «ýangynly söwеşijilеriň» hаýbаtly çоzuşlаryndаn gоrkmаgyň görnеtin täsiri аstyndа аýdylаn şu birnеmе bir tаrаplаýyn bаhаdа zаmаnаdаşlаryň çаrwаlаrdаn hоwsаlаly surаtdа gоrkаndyklаry görkеzilipdir. «Gоpmаgа biçаk çаkgаn bоlаn оlаr käwаgtlаrdа duýdаnsyz wе bilgеşlеýin surаtdа dürli tаrаplаrа pytrаp, düzgünsiz tоplum-tоplum bоlup sеlpäp ýörýärlеr hеm-dе şоl ýörişlеrinе аýylgаnç öldürişlеr gеçirýärlеr». Şu hоwpy duruzmаk mümkin däl ýaly bоlup görnüpdir.
Horеzmiň mеdеniýеtli wеlаýatlаry wе şähеrlеri çаrwа tаýpаlаryň gаzаply zоr sаlmаgynа duçаr bоlup, wеýrаnçylyk hаlynа düşüpdir. Ykdysаdy wе söwdа аrаgаtnаşyklаrynyň düzgüni pоzulypdyr, ýollаrdа ýörеmеk hоwply bоlupdyr, söwdа mеrkеzlеri tоzdurylypdyr.
Şоl gоwgаly zаmаn оl eýýamyň ýadygärliklеrindе, gаlyň gаlа diwаrlаrynа gizlеnip pеnаlаnmаgа jаn çеkilеnligin-dе, şоndаn оzаl görülmеdik ägirt uly gаlаlаryň dörеdilеnligindе, аýak sеkmеz ýaly gаlаlаryň sаlnаnlygyndа şöhlеlеndirilipdir. Şоl eýýamyň hаs gаdymy ýadygärliklеrindеn biri bоlаn Кiçi Каwаt gаlа, sоňrа bоlsа hаs hеm аrtyk dеrеjеdе Pil gаlа, töwеrеginе birnäçе hаtаr edlip diwаr çеkilеn wе bаrhа bеýgеlýän ýapgyt edlip, ýokаrsy diňli edlip gurlаn ullаkаn gаlа bоlup durýarlаr. Şu zаtlаryň hеmmеsi Horеzm jеmgyýеtiniň sоtsiаl gurluşyndа bоlаn uly üýtgеşikliklеri görkеzýär. Кüýzеgärçilik çаrhy ulаnylmаn ýasаlаn, öýdе edlеn gödеk kеrаmikаnyň kän mukdаrdа pеýdа bоlmаgy hеm şähеr sеnеtçilik tеhnikаsynyň düýpli krizisiniň bоlаndygyny wе pеsе düşеndigini görkеzýär. Аmydеrýanyň sаg kеnаryndа şоl zаmаnyň köp sаnly ýadygärliklеri gаlypdyr, emmа оl ýerde hеm, dеrýanyň çеp kеnаryndаky ýaly, krizisiň bоlаndygyny şübhеsiz аlаmаtlаr gökеzýär. III аsyrdа-dа rоwаç şähеr bоlаn Тоprаk gаlа VII аsyrdа wеýrаnçylygа düşüpdir wе mаzаrystаnlygа öwrülipdir. Мundаn hеm оzаl Кyrkgyz gаlа wе Кiçi Кyrkgyz diýеn ýеrlеr wеýrаn bоlupdyr.
Şähеrlеriň sаnynyň аzаlmаgy bilеn birlikdе suwаryş sеtiniň hеm sаny örän kеmеlýär, bu bоlsа ekilýän ýеrlеriň gаty kеmеlmеginе wе ekеrаnçylygyň pеsе düşmеginе gеtirýär. Biziň erаmyzyň IIIIV аsyrlаryndа çеp kеnаr Horеzmindе-dе suwаryş sеti kеmеlýär,Yzmykşiriň günbаtаr tаrаpyndаky ýеrlerde ýaşаýyş ýatýar, biziň erаmyzyň VI аsyryndаn bаşlаp käbir şähеrlеr (Кönе Wаs, Маňňyr gаlа, Gаňňаgyr gаlа) bоşаp gаlýar.
Аrhеоlоgik bаrlаglаryň görkеzişi ýaly, şähеrlеriň sаnynyň gаty аzаlаnlygy sеbäpli, jеmgyýеtçilik durmuşynyň mеrkеzlеri şähеrlerden оbаlаrа gеçip, оbаlаr kеm-kеmdеn esаsy ýеrlеr bоlmаk ýagdаýyny eýelеýärlеr, bu bоlsа аdаtçа fеоdаlizmе gеçiş etаpynа mаhsus zаtdyr. Bаşgа ýеrlerden üzňеlеşdirilеn wе bеrkidilеn ymаrаtlаr pеýdа bоlýar, şоnuň özi edil şоl zаmаn üçin häsiýеtlidir.
Şоnuň bilеn birlikdе, Аfrigit döwründе jеmgyýеtiň eýýäm täzе iýеrаrhik gаtlаklаrа bölünmеginiň elеmеntlеri hеm görünýär, muny bеrkidilеn оturym ýеrlеriniň uly köşklеriň töwеrеginе üýşеndigi bаrаdаky fаktdаn görmеk bоlýar. Меsеlеm, biziň erаmyzyň VI аsyryndа Bürgüt gаlа kаnаlynyň bоýundа köşklеriň 8-dеn 13-е çеnli tоpаry ýеrlеşip, bulаr kаnаlyň Gumbаsаn, Dеşik gаlа, Bürgüt gаlа wе Оý gаlа ýaly hаs iri köşklеr tаrаpyndаn kоntrоllаnаn bеlli-bеlli şаhаlаrynyň bоýundа ýеrlеşipdirlеr. Şu çylşyrymly sistеmа аrkаly dаýhаnlаryň ekin mеýdаnlаrynа suwuň göýbеrilmеginе uly köşklеr kоntrоllyk edip bilipdirlеr. Şunuň özi emеlе gеlip ugrаn fеоdаllаr synpynа ekеrаnçy ilаtyň özi emele gelip ugran Feodallar synpyna ekrançy ilatyň gаrаşlylyk gаtnаşyklаrynyň dörеmеgindе täzе stаdiýa bоlupdyr.
Аrhеоlоgik bаrlаýyşlаrdаn görnüşi ýaly, uly köşklеr şоnuň bilеn birlikdе özlеriniň töwеrеginе sеnеtçi ilаty hеm jеmlän mеrkеzlеrе öwrülip, şоl mеrkеzlеriň töwеrеgin-dе şähеr etеklеri emеlе gеlipdir. Мunuň özi fеоdаllаşýan hоjаlygа gеçmеkdе ädilеn ýеnе bir ädim bоlupdyr. Şеýlеlik bilеn, eýýäm III-V аsyrlаrdа Horеzmdе täzе önümçilik gаtnаşyklаrynyň аlаmаtlаry mälim bоlup, bu gаtnаşyklаr könеki gul eýeçilik gаtnаşyklаry bilеn uzаk wаgtlаp bilеlikdе ýaşаýar.
Gul eýeçilik sistеmаsynyň krizisi nеtijеsindе mеrkеzlеşikli döwlеtiň Аfrigit Horеzminiň gаrşylyk görkеzişi gаty gоwşаpdyr, çünki bu döwlеt çаrwа tаýpаlаryň zоr sаlmаgynyň güýçlеnmеgi öňündе аlаçsyz bоlupdyr. Günbаtаrdа hеm bоlşy ýaly, bu ýerde umumy duşmаnyň gаrşysynа «wаgşylаryň» hеmmеsiniň birlеşmеgi gul eýeçilik sistеmаsynyň ýok edilmеgindе wе fеоdаlizmе gеçilmеgindе аýgytly rоlь оýnаpdyr.


text:
Foto: kris.p.taraz
Jambyl oblysynda iri jol kólik oqıǵasy boldy. 11 avtokólik soqtyǵysyp, saldarynan 10-nan astam adam zardap shekti. Bul týraly oblystyq polısııa departamenti habarlady.
Oqıǵa 30 tamyz kúni "Batys Eýropa-Batys Qytaı" tas jolynyń 393-shi shaqyrymynda Almaty baǵytynda bolǵan. Bir mezette 11 avtokólik soqtyǵysyp, birneshe adam túrli jaraqatpen aýrýhanaǵa jetkizildi. Qaıtys bolǵandlar joq.
Jol kólik oqıǵasy boıynsha sotqa deıingi tergeý bastaldy.
Posmotret etý pýblıkasııý v Instagram
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir
Usynylǵandar


text:
Türkmenistanyň Oba hojalyk we daşky gurşawy goramak ministrliginiň Ruhabat galla önümleri önümçilik toplumynda 100 müň tonna bugdaý saklamaga niýetlenen elewatorlar bolup, degirmen bölümi 1 ýylda 80 müň tonna uny öndürmäge niýetlenendir.
Watan habarlar gepleşiginiň penşenbe güni habar berşi ýaly, Toplumyň çörek kärhanasy bir gije-gündiziň dowamynda 40 tonna ýokary hilli çörek önümlerini öndürmäge ukyplydyr.
Toplumyň unaş bölüminde bir gije-gündiziň dowamynda 48 tonna unaş önümleri öndürilýär.
Beýleki galla önümleri kärhanalaryndan bu kärhananyň aýratyn tapawutly ýeri, bu ýerde halta öndürýän bölüm bolup, 1 ýylda 18 million sany polipropilen haltasy öndürilýär.
Ruhabat galla önümleri önümçilik toplumynda öndürilen çörek we çörek önümleri, unaş önümleri toplumyň golaýynda ýerleşýän Bereketli söwda merkeziniň üsti bilen halkymyza ýetirilýär. Şeýlelikde bu söwda merkezinde çörek we çörek önümleriniň 30-dan gowrak görnüşleri alyjylara hödürlenilýär.


text:
Bu ýazgymyzda kimdigimizi unudalyň, mesihi ýa-da musulman tapawudy ýok. Diňe taryhy bir soraga ymtylalyň, we bu soragy taryh nukdaýnazarynda derňäliň: Nasyraly Isa hakykatdan hem ölümden direldimi? Bu soragy jogaplaýarkak Täze Äht ýazgylaryny Mukaddes Ruhuň ylhamlandyrmagy bilen ýazylan Mukaddes ýazgy hökmünde görmän, diňe bir gadymy taryhy beýanatlar hökmünde göreris. Täze Äht ýazgylaryny şeýle ele alýan tankytçylaryň … Continue reading Direliš
Copy and paste this URL into your WordPress site to embed
Copy and paste this code into your site to embed


text:
«Uly Çynar» Hojalyk Jemgyýeti ähli işdeşlerini we gyzyklanma bildirýän şahslary Türkmenistanyň Telekçiler we Senagatçylar Birleşigi bilen birlikde «Тürkmen-tranzit» kompaniýasy tarapyndan döredilen «Wirtual sergi» atly onlaýn sergä gatnaşmaga çagyrýar. «Uly Çynar» Hojalyk Jemgyýeti hem bu sergä gatnaşýar we onlaýn görnüşinde «tegelek stoluň» başynda işewürlik gepleşikleriniň geçirilmegi üçin mümkinçilikleri döredýär. Biziň kompaniýamyz bu sergä №62 stendde
Aşgabatda Türkmenistanyň Senagatçylar we Telekeçiler Bileleşigi hem-de Senagatçylar we Telekeçiler Partiýasy tarapyndan gurnalan «Ýylyň telekeçisi» bäsleşiginiň çäginde baýrak gowşurylyş dabarasy geçirildi. Çäre Türkmenistanyň Senagatçylar we Telekeçiler Bileleşiginiň döredilmeginiň 13 ýyllygy mynasybetli sergi ýarmarkasynyň soňky gününde geçirildi. Dabaraly baýrak gowşurylyş çäresine iki edaranyň Müdiriýetiniň agzalary, şeýle-de Türkmenistanyň Senagatçylar we Telekeçiler Bileleşiginiň 170-den gowrak agzalary gatnaşdylar. Bäsleşik
HIL-TM Merkeziniň çakylygy boýunça «Uly Çynar» HJ-niň işgärleri USAID-yň goldaw bermeginde «CERT academy» kompaniýasy tarapyndan geçirilýän «Täze ISO 9001, ISO 14001, ISO 22000, ISO 31000, ISO 37001, ISO 45001 we ISO 50001 standartlary bilen dolandyryş ulgamyndaky pikirlenişi üýtgetmek» atly birinji halkara onlaýn maslahatyna gatnaşdylar. Hünärmenleriniň we mugallymlar düzüminiň ýokary hünär derejeliliginiň we hünär taýdan ygtyýarlylygynyň,
Azyk önümleriniň howpsuzlygynyň FSSC 22000 Menejment Ulgamynyň Halkara Standartynyň talaplaryny ýerine ýetirmek hem-de hünärmenleriň hünär derejesini ýokarlandyrmak maksady bilen, «Uly Çynar» HJ-niň işgärleri 14.04.2020 ýylda «SŽS Тürkmen LTD.» DP kompaniýasynyň hünärmenleri tarapyndan geçirilýän «FSSC 22000 v.5 standartynyň täze girizilen talaplary bilen tanyşmak boýunça nazary maslahatlaryň berilmegi» atly tälim okuwlaryna ugradyldy. «SŽS Тürkmen LTD.» DP kompaniýasynyň
2020-nji ýylyň 28-31-nji ýanwary aralygynda Moskwa şäherinde «Меsse Dýusseldorf Moskwa» JÇJ tarapyndan «UPAKOVKA:processing & packaging 2020» atly halkara sergi geçirildi. Sergä 220-den gowrak kompaniýalar gatnaşdy, olaryň arasynda Russiýadan, Ispaniýadan, Awstriýadan, Gresiýadan, Çehiýadan, Belgiýadan, San-Marinodan, Niderlandlardan, Şweýsariýadan, Hindistandan, Gruziýadan, Türkmenistandan, Ýaponiýadan gelen önüm öndürijiler bardyr. Germaniýanyň ýöriteleşdirilen milli ekspozisiýalary hem-de Italiýanyň, Türkiýäniň we Hytaýyň ýörite ekspozisiýalary
Dolandyryş ulgamyny kämilleşdirmegiň we hünär derejesini ýokarlandyrmagyň çäginde, “Uly çynar” hojalyk jemgyýetiniň birnäçe işgärleri “Türkmenstandartlary” Baş döwlet gullugy tarapyndan 2019-njy ýylyň 21-nji oktýabryndan 23-njy oktýabry aralygynda geçirilen “Türkmenistanyň halk hojalygynda zähmet goragyny dolandyrmagyň ýeke-täk ulgamy” ugry boýunça okuwlara gatnaşdylar. “Türkmenstandartlary” gullugynyň we onuň geçirýän leksiýalarynyň, okuwlarynyň, seminarlarynyň kömegi bilen islendik guramanyň esasy çeşmesi bolan adam
Dolandyryş ulgamyny kämilleşdirmegiň we hünär derejesini ýokarlandyrmagyň çäginde, “Uly çynar” hojalyk jemgyýetiniň işgärleri Türkmenistanyň Gyzyl ýarymaý Milli jemgyýeti tarapyndan 2019-njy ýylyň 15-nji maýyndan 16-njy maýy aralygynda geçirilen “Lukmandan öňki ilkinji kömegi bermek” temasy boýunça treninge gatnaşdylar. Lukmandan öňki ilkinji kömek – bu zyýan çeken adamyň durmuşyny we saglygyny dikeltmeklige we saklamaklyga gönükdirilen çäreler toplumydyr.


text:
Türkmenistanyň döwlet eýeçiligindäki “Altyn asyr” telekanalynyň maglumatyna görä, prezident Berdimuhamedow bu aladasyny degişli ýolbaşçylar bilen 2-nji iýunda geçiren wideogörnüşli ýygnakda beýan etdi.
Habarda aýdylyşyna görä, prezident Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugynyň ýolbaşçysy Myrat Yslamowa we onuň orunbasary Eýeberen Batyr Durdyýewiçe serhediň goraglylygynyň doly üpjün edilmänligi üçin berk käýinç berip, bu ugurdaky kemçilikler gysga wagtyň içinde düzedilmese, onda olaryň öz wezipelerinden boşadyljakdygyny duýdurdy.
“Altyn asyryň” habarynda gürrüňi edilýän kemçilikler hakda jikme-jik maglumat berilmeýär, şeýle-de bu ugurdan Serhet gullugynyň ýolbaşçylarynyň aýdanlary hakda hem maglumat ýok. Emma prezidentiň bu duýduryşlary ýaňy-ýakynda türkmen-owgan serhedinde bolup geçen ýakymsyz hadysalaryň yz ýanyndaky wagta gabat geldi.
Owgan resmilerinden alnan maglumatlara görä, 24-nji maýda Owganystanyň Bathyz welaýatynyň Bala Murgap obasynyň Türkmenistan bilen serhetleşýän böleginde Owganystanda ýerleşýän söweşijiler tarapyndan üç sany türkmen esgeri atylyp öldürildi.
Şol welaýatyň Gormaç etrabynyň häkiminiň wezipesini ýerine ýetiriji Asyl Hanyň Azatlyk Radiosynyň Owgan gullugyna beren maglumatyna görä, Bala Murgap obasy tarapyndan gelen eli ýaragly adamlar Türkmenistanyň döwlet serhedinden geçip, üç sany türkmen serhetçisini atyp öldüripdirler hem-de olaryň ýaraglaryny olja alypdyrlar.
“Üç serhetçini öldürdiler”
Asyl Han bu barada şeýle diýýär: “Haçan-da maňa bu barada maglumat gelip gowşanda, men ony Bala Murgap etrabynyň howpsuzlyk güýçlerinden soradym. Maňa berlen maglumata görä, Murgap etrabyna degişli serhediň 38-nji nokadynda, Akazaý atly obadan bir ýaragly topar Gulamdestegir Topanyň ýolbaşçylygynda Türkmenistanyň serhedini bozup, aňry geçipdir. Bize gowşan maglumata görä, olar Türkmenistanyň üç serhetçisini atyp öldürip, türkmen esgerlerine degişli iki sany awtomaty we bir sany agyr pulemýoty alyp gaýdypdyrlar”.
Mundan ozal Owganystanyň Bathyz welaýatynyň Türkmenistan bilen serhetleşýän Mukur etrabyndan hem käbir ýaragly adamlar araçäkden geçip, üç sany türkmen esgerini Türkmenistanyň öz territoriýasynda atyp öldüripdiler.
26-njy fewralda bolandygy aýdylan şol waka hakda Bathyz welaýatynyň häkiminiň metbugat wekili Mirwais Mirzakwal Azatlyk Radiosynyň Owgan gullugynyň habarçysyna şeýle maglumat beripdi: “Tor Şaýyh etrabynda hereket edýän Mowlawi Abdylla atly “Talyban” hereketiniň komandiriniň ýolbaşçylygyndaky topar mundan ozalam Owganystanyň howpsuzlyk güýçleri bilen hem wagtal-wagtal çaknyşýardy. Olar bu gezek Türkmenistanyň territoriýasyna girip, türkmen serhetçileriniň üstüne hüjüm edipdirler. Wakada türkmen serhetçilerinden üçüsi wepat bolupdyr. Bize gowşan maglumatlara görä, bu hadysada Türkmen serhetçilerinden ýene-de birki sanysy ýaralanypdyr”.
R.Meredow Kabulda
Bu wakalar hakda Türkmenistanyň döwlet eýeçiligindäki habar serişdelerinde halka hiç hili maglumat berilmeýär. Emma şol wakalardan soň, 28-nji maýda, Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşid Meredow hem duýdansyz ýagdaýda Owganystana sapar edip, serhediň howpsuzlygy barada owgan resmilerine öz aladasyny bildirdi.
Owganystanyň prezident apparatynyň bu barada ýaýradan maglumatyna görä, prezident Karzaý Raşid Meredow bilen bolan duşuşykda, onuň iki döwletiň araçäginde dörän ýagdaý bilen baglanyşykly bildiren aladalaryna düşünmek bilen jogap berip, Owganystanyň howpsuzlyk güýçlerine bu barada degişli çäreleri görmegi tabşyrypdyr.
Türkmen esgerleriniň üstüne edilýän bu hüjümleriň kimler tarapyndan, näme maksat bilen amala aşyrylýandygy hakda takyk maglumat ýok. Emma Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbir synçylar demirgazyk Owganystanda howpsuzlyk ýagdaýlarynyň barha erbetleşip barýandygyndan habar berýärler. Türkmenistan bilen Owganystanyň serhet liniýasynyň uzynlygy 744 kilometere barabardyr.


text:
Shyǵys Qazaqstanda bıyl sýǵa ketkender sany 9 paıyzǵa artqan
ÓSKEMEN. QazAqparat – Shyǵys Qazaqstan oblysynda bıylǵy shomylý maýsymynda sýǵa batqandar sany ótken jylǵy kezeńmen salystyrǵanda 9 paıyzǵa artty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Bul jaıly búgin onlaın formatta ótken baspasóz máslıhaty barysynda shomylý maýsymyn qorytyndylaǵan oblystyq TJD Azamattyq qorǵanys basqarmasynyń bastyǵy Rýslan Orynbekov málimdedi.
«Óńir aýmaǵynda 2254 sý qoımasy bar. Shomylý maýsymy bastalǵaly beri 36 adam, onyń ishinde 10 bala sýǵa ketken. Bul 2020 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 9%-ǵa artyq. Sonymen qatar departament qyzmetkerleri batyp bara jatqan 23 adamdy qutqaryp qaldy. Onyń ishinde 6 bala bar», - dedi ol.
Oblys boıynsha 79 demalys bazasy jáne 14 balalar lageri jaǵalaýda ornalasqan. Olardyń árqaısysynda sý túbi tekserilip, 112 qutqarýshy jasaq arnaıy daıyndyqtan ótti. Budan bólek, 48 qutqarý beketi qurylǵan.
Shyǵys Qazaqstan oblysy ákiminiń qaýlysymen shomylýǵa tyıym salynǵan jalpy sany 64 ýchaske anyqtaldy.


text:
Aziýanyň Kubogy — 2019 bäsleşikleriniň saýlama oýunlarynyň soňky tapgyryndaky şowsuzlyk futbol ýygyndy toparymyza Birleşen Arap Emirliklerinde ýanwar aýynda geçiriljek ýaryşlaryň final bölegine çykmaga bökdençlik döretmedi.
Bahreýniň ýygyndy topary bilen myhmançylykda geçirilen duşuşyk aýgytlaýjy häsiýete eýe bolmandy. Toparlaryň her biriniň on utugy bolup, ýeňiji “E” toparyň jemleýji görkezijisinde özüniň öňdäki ornuny üpjün edýär. Ikinji orun hem ýaryşda bäsleşigi dowam etdirmäge hukuk berýär.
Bu duşuşyk biziň toparymyz üçin şowly bolmady. Oýnuň 12-nji we 24-nji minutlarynda bäsdeşler iki pökgi geçirdi. Türkmenistanyň ýygyndy topary hem howply hüjüm etdi, emma netijeli bolmady. Oýnuň ikinji ýarymy hem şeýle ýagdaýda geçdi. Netijede, 0:4 hasabynda biziň toparymyz utuldy. Bu “E” saýlama oýunlar toparynda ýurdumyzyň futbolçylarynyň Bahreýniň toparyndan ikinji ýeňlişidir.
Hytaý Taýpeýi 1:0 hasabynda Singapuruň ýygyndy toparyndan üstün çykyp, üçünji orny eýeledi, emma ýaryşy dowam etdirmäge hukuk gazanyp bilmedi.
Türkmen futbolçylary 10 utuk bilen toparda ikinji orny eýeläp, Aziýa Kubogynyň final bölegine çykdy. Bu netije ýygyndy toparymyzyň çykyşlarynyň taryhynda ikinji gezek ýetilen sepgitdir.
Ýygyndy toparymyzyň bäsdeşleri 27-nji aprelde geçiriljek bije atyşlykda mälim bolar.


text:
Memleket basshysy BUU-nyń Azyq-túlik júıeleri jónindegi sammıtte sóz sóıledi
NUR-SULTAN. QazAqparat - Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev BUU-nyń Azyq-túlik júıeleri jónindegi sammıtte sóz sóıledi, dep habarlaıdy QazAqparat Aqordaǵa silteme jasap
Qasym-Jomart Toqaev óz sózinde búgingi tańda azyq-túlik naryǵynyń ornyqty damýy úshin jaǵdaı jasaý mańyzdy mindetterdiń biri ekenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, azyq-túlik júıeleri tabıǵı qajettilik, qorshaǵan orta, ekonomıka men mádenıet sııaqty adamzat bolmysynyń barlyq qyryn qamtıdy.
«Álem boıynsha azyq-túlikti jetkizýdiń belsendi qatysýshysy sanalatyn Qazaqstan agrarlyq sektordy ekologııalandyrýdy jáne ornyqty damytýdy qoldaıdy. Elimiz bıdaı men un óndirýshi iri elderdiń ondyǵyna kiredi jáne jylyna 7 mıllıon tonnaǵa deıin bıdaı eksporttaıdy. Biz negizgi tejeýshi faktorlarǵa qaramastan, maıly daqyldar eksportyn 1 mıllıon tonnadan asyrdyq. Degenmen, azyq-túlik júıesi ekonomıkalyq, áleýmettik jáne ekologııalyq turǵydan ornyqty bolýǵa tıis», – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Memleket basshysy Qazaqstannyń egin sharýashylyǵy qaýip-qateri bar aımaqta ornalasqanyn jáne qurǵaq klımattyń áserimen betpe-bet kelip otyrǵanyn aıtty. Elimizdiń sý sharýashylyǵy 40 paıyz kórshi elderden aǵyp keletin sýǵa táýeldi.
«Jer-sý resýrstaryn barynsha tıimdi paıdalaný maqsatynda jerdiń qunaryn arttyrý, sý únemdeý tehnologııalaryn engizý jáne sý ótkizý júıelerin tsıfrlandyrý jóninde sharalar qabyldadyq. Ornyqty azyq-túlik júıeleri týraly aıtqan kezde kóptegen elde sý dıplomatııasyna qatysty máseleler ózekti ekeni anyq baıqalady. Azyq-túlik júıeleri jónindegi problemalar men sý resýrstaryn basqarý, shekaraaralyq ózenderdi paıdalaný máseleleri ózara tyǵyz baılanysty. Munyń barlyǵy azyq-túlik júıeleri týraly kelisimderde kórinis tabýy kerek», – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy Qazaqstan Azyq-túlik qaýipsizdigi jónindegi Islam uıymyn qurýǵa bastamashy bolǵanyn aıtyp ótti. Qazirgi tańda onyń quramynda halqynyń jalpy sany 1,4 mıllıardqa jýyq 36 el bar.
Osy uıym aıasynda Qazaqstan jyl saıyn muqtaj elderge, onyń ishinde Aýǵan halqyna bıdaı men un jetkizý sııaqty qaıtarymsyz gýmanıtarlyq kómek kórsetip keledi.
Qasym-Jomart Toqaev memleketter arasyndaǵy agrotehnıkalyq, ǵylymı jáne ınnovatsııalyq baılanystardy nyǵaıtý, sonymen qatar qarjy, ınvestıtsııa, kólik jáne logıstıka salalaryn da ilgeriletý kerek ekenin atap ótti.
«BUU-nyń Azyq-túlik jáne aýyl sharýashylyǵy uıymy jahandyq azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý jáne ony qoldaý maqsatynda turaqty ekojúıe qalyptastyrý úshin barynsha belsendi jumys isteýi qajet. Sammıt ashtyqty joıý, azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý jáne ony jaqsartý, turaqty aýyl sharýashylyǵynyń damýyna yqpal etý sııaqty Ornyqty damýdyń ekinshi negizgi maqsatyna qol jetkizýge múmkindik beretinine senimdimin», – dedi Qazaqstan Prezıdenti.


text:
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-Mun 21-nji martda Gaza sapar etdi. Bu sapar onuň Ysraýyly we palestinalylary gepleşiklere täzeden başlamaga çagyryp eden çykyşyndan bir gün soň boldy. Şeýle-de ol ýewreý döwletini basylyp alnan Günbatar kenarda we Gündogar Iýerusalimde jaý toplumlaryny gurmagy togtatmaga çagyrdy.
Bu sapar Birleşen Ştatlaryň Orta gündogar boýunça parahatçylyk wekili Jorj Mitçeliň bu sebite gelmäge taýýarlanýan wagtyna gabat geldi. Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netenýahu bolsa Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama bilen gepleşmek üçin Waşingtona gitmäge taýýarlanýar.
Banyň çykyşy
Ban Gaza şäherinde eden çykyşynda Ysraýylyň premýer-ministrini bu zolagyň berk gabawyny aýyrmaga çagyrjagyny aýtdy. Ysraýyl 2007-nji ýylda, Gaza zolagy dünýewi Fatah hereketiniň ygtyýaryndan Hamaz yslamçylarynyň eline geçenden soň, bu territoriýany gabaw astyna alypdy.
«Premýer-ministr Benýamin Netenýahu prezident Obama hem-de Birleşen Ştatlaryň adminstrasiýasy bilen duşuşýar. Onsoň şu saparyň yzysüre men hem premýer-ministr Netenýahu bilen duşuşýaryn we bu mesele barada men hem gürrüň etjek» diýip, Ban Ki-Mun aýtdy we özüniň ysraýyl liderini bu çäklendirmeleriň baryny ýeňletmäge çagyrjagyny nygtady.
Banyň bu çagyryşy Orta gündogar kwartetiniň Moskwada bolan duşuşygynyň yz ýanyna gabat geldi. Bu topara BMG, Orsýet, Birleşen Ştatlar we Ýewropa Bileleşigi girýär.
Orta gündogar kwarteti Ysraýyl bilen palestinalylaryň 24 aýyň içinde bir şertnama baglaşmagy, Ysraýyl gabawynyň soňlanmagy we garaşsyz palestin döwletiniň döredilmegi üçin göni gepleşige başlamaga çagyrýar.
«Kwartet örän berk beýanat etdi. Kwartetiň bu gezekki duşuşygynda, meniň pikirimçe, soňky iki-üç ýylda edilen beýanatlaryň iň düýplisi we berki edildi. Men degişli taraplaryň, hususan-da, ysraýyl häkimiýetleriniň bu çagyryşlara, halkara jemgyýetçiliginiň talaplaryna üns berjegine tüýs ýürekden umyt baglaýaryn» diýip, Ban aýtdy.
Ysraýyl – Palestina
Ysraýyl hem Palestina taraplary bir ýyldan gowrak wagt bäri hiç hili gepleşik alyp barmaýar.
Netenýahu düýn gündogar Iýerusalimdäki jaý gurluşyklaryny çäklendirmejegini, ýagny Birleşen Ştatlaryň eden talabyna boýun bolmajagyny aýtdy. Ýöne ol ysraýyllylaryň özlerini bölýän esasy meseleler barada gürleşmek üçin palestinalylar bilen gytaklaýyn gepleşikleri dikeltmek isleýändigini agzady.
Başda Netenýahu göni gepleşikler başlaýança, Gündogar Iýerusalimiň dawaly durumy, gutarnykly araçäk we palestin bosgunlarynyň ykbaly ýaly meseleler boýunça gürrüňi soňa goýmakçydy.


text:
"Giň we dürli çeşmelerden alnan maglumatlar şeýle hüjümiň bolandygyny tassyklaýar we bu hüjüme Siriýanyň režiminiň jogapkärdigine güýçli delil bolup görünýär. Sebäbi himiki ýarag serişdeleri we olary şeýle möçberde ýetirmek mümkinçiligi diňe režimde bar."
Aşton ÝB-niň şeýle jenaýat bilen ýüzbe-ýüz bolup, gyrada gol gowşuryp durup bilmejegini aýtdy.
"Beýle jenaýatlaryň kabul ederlik däldigi we bu meselede jogapkärçilikden gutulup bolmajagy belli bolar ýaly, açyk we berk gaýtawul berilmegi zerur."
Aşton ÝB-niň daşary işler ministrleri şenbe güni Wilnýusda Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri bilen duşuşandan soň çykyp gürledi.
Harby çäre babatdaky bölünişik
ÝB Birleşen Ştatlaryň prezident Başar al-Assady 21-nji awgustda edilen hüjüm sebäpli jezalandyrmak üçin harby herekete geçmek planlary babatda iki bölege bölündi. Waşington bu hüjümde 1400-den gowrak adam öldürildi diýýär.
ÝB-niň birnäçe döwleti Waşingtony BMG-niň inspektorlary geçen aý bolandygy güman edilýän himiki hüjüm barada hasabat berýänçä harby çäreden saklanmaga çagyrdy.
Germaniýa özüniň hiç bir harby çärä goşulmajagyny aýtdy. Britan parlamenti Britaniýanyň harby zarba urmaga gatnaşmagyna garşy ses berdi.
Fransiýanyň prezidenti Fransua Olland başda harby çäräni goldady, ýöne anna güni özüniň harby interwensiýa barada karara gelmek üçin BMG-niň hasabatyna garaşjakdygyny aýtdy.
"Indiki hüjümleriň öňüni almaly"
Aşton ÝB BMG-niň inspektorlary deslapky hasabaty mümkin boldugyça çalt çap eýedr diýen umytda diýdi.
Şeýle-de ol BMG-niň Howpsuzlyk geňeşini şeýle himiki hüjümleriň indi bolmazlygy üçin tagallalary birikdirmäge çagyrdy.
Prezident Barak Obama şenbe güni Siriýa babatda hereket etmezlik Birleşen Ştatlar üçin boljak zat däl diýdi.
Obama özüniň hepdelik radio we internet ýüzlenmesinde Birleşen Ştatlar Siriýa göz ýumup bilenok diýdi.
Şeýle-de ol özüniň gymmat düşjek, uzaga çekjek urşa girmek islemeýändigini aýtdy.
"Biz aňyrsy görünmeýän interwensiýa barada gürrüň edemzok. Bu ýene bir Yrak ýa Owganystan bolmaz. Ol ýere amerikan aýagy basmaz. Biziň etjek islendik hereketimiz wagty hem gerimi boýunça çäklendirilen bolar."
Obama Kongresiň Siriýa babatda harby çäre görülmegine ygtýar bermegini sorady.
Kongres agzalary duşenbe güni ýygnanýar we Obama sişenbe güni Siriýa harby zarbalaryň urulmak mümkinçiligi barada halka ýüzlenme bilen çykyş eder.


text:
Türkmen keçesi müňýyllyklaryň dowamynda ata-babalarymyzyň ruhy dünýäsinde mynasyp oruny eýeläp, il arasynda giňden ulanylyp gelinýär. Gadymy wagtlarda ata-babalarymyz näsaga ýabany tebigatyň jandarlarynyň güýç-kuwwatyny bermek üçin ony keçä ýa-da hala dolapdyrlar. Ýüňüň şeýle jadyly güýjüne ynanmak şol döwürlerden şu güne çenli saklanylyp galynypdyr. Häzirki wagtda çaga sallançagyna kilim keçe ýa-da haly düşemek dowam edip gelýär. Gadymy ynanja görä keçe bela-beterleri, erbet garaýyşlary özüne siňdirýär, gözden-dilden goraýar.
Halkyň ruhy dünýäsinde ak reňkli keçe aýratyn tapawutlanypdyr. Adatça ol maşgalanyň ýaşulysy-nesilbaşysy üçin düşekçe hökmünde ýörüte basylýar. Gadymy ynançlara görä ak keçe maşgala-ojaklara bagtyýarlyk, agzybirlik we rowaçlyk getirýär.
Oguz dessurlaryna görä, hökümdarlara ak keçäniň üstünde häkimlik täjini geýdiripdirler. Şa bedewine ak keçeden köýnekçe tikip geýdiripdirler. Bu gadymy ýörelge häzirki döwürde özüniň dessur ähmiýetini ak reňkli ýüňden namazlyk hökmünde taýýarlanylýan keçä beripdir. Şeýle arzyly düşek “Pygamber keçe” diýilip atlandyrylýar. Pygamber ýaş toýunda ýaşulylary ak keçäniň üstünde hormat bilen oturdyp “bizede nesip etsin” diýip ýüzüne sylýarlar.
Munuň özü türkmen durmuşynda keçäniň örän uly ähmiýetiniň bardygy, häzirki wagtda bu keçeleriň döwrebap kämil derejä ýetirilendigini subut edýär.


text:
Bıyl asyl tuqymdy mal sharýashylyǵyn damytýǵa 89,5 mlrd teńge sýbsıdııa bólindi
NUR-SULTAN. QazAqparat - El ekonomıkasyn eseleýge eleýli úles qosatyn aýyl sharýashylyǵy salasy ekeni belgili. Memleket halqynyń azyǵyn daıyndap, asyrap otyrǵan da osy aýyl sharýashylyǵy. Beıneti men zeıneti qatar júretin salanyń damýyna barynsha jaǵdaılar jasalyp, túrli jeńildikter qarastyrylyp keledi.
Árıne, kúrmeýi sheshilmeı kele jatqan máseleler de bar. Degenmen, júıeli josparlar jasalyp, el ıgiligi úshin atqarylǵan aýqymdy ister de az emes. Máselen, bıyl mal sharýashylyǵy ónimderiniń ımportyn almastyrý jáne qaıta óńdeý kásiporyndarynyń qýatyn arttyrýǵa baılanysty QR Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi jergilikti atqarýshy organdarmen birlesip, kásiporyndar salý jáne jańǵyrtý boıynsha birqatar ınvestıtsııalyq jobalardy iske asyrý jóninde jospar qurǵan.
QR Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Mal sharýashylyǵy ónimderin óndirý jáne qaıta óńdeý departamentiniń dırektory Erkebulan Ahmetov saladaǵy iske qosylatyn óndiristik kásiporyndar týraly aıtqan edi.
«Osy ınvestıtsııalyq jospar boıynsha, jylyna 99,6 myń tonna sút óndire alatyn 41 taýarly sút fermasy, óndiristik qýaty jylyna 41,3 myń tonna bolatyn etti baǵyttaǵy 9 qus fabrıkasy, jylyna 172 mln dana taǵamdyq jumyrtqa shyǵaratyn 4 qus fabrıkasy, jylyna 125 myń tonnadan astam qurama jem shyǵaratyn 5 kásiporyn, 97,7 myń tonna sútti óńdeıtin kásiporyndar, jylyna 45 myń tonna et ónimderin óndire alatyn 3 et kombınaty tolyq qýatynda iske qosylady».
2020 jyly 16,8 myń bas iri qarasy bar jáne jylyna 102,6 myń tonna sút óndiretin ónerkásiptik jáne otbasylyq taýarly sút fermasyn quryp, jańǵyrtý boıynsha 49 ınvestıtsııalyq joba iske asyrylǵan. Onyń ishinde 13,6 myń bas sıyry bar jáne qýaty jylyna 92,4 myń tonnaǵa deıin sút óndiretin 19 ónerkásiptik taýarly sút fermasy bar.
«Sútti maldyń ónimdiligin arttyrý úshin 2020 jyly 21 703 bas iri qara mal ımporttaldy, onyń 8 367 basy sútti jáne etti baǵyttaǵy iri qara mal (2322 bas golshtıno frız, 929 bas golshtın, 250 bas djerseı, 30 bas aırshır, 192 bas qyzyl-aq, 4644 bas sımmental tuqymy). Bıyl jalpy óndiris qýaty 99,6 myń tonna sút bolatyn taýarly sút fermalaryn qurý jáne jańǵyrtý boıynsha 41 joba iske asyrylady», - dedi departament dırektory.
Erkebulan Ahmetovtyń aıtýynsha, jyl saıyn respýblıkaǵa syrttan 12,9 mlrd teńgeniń 101 mln dana táýliktik balapandary men asyl tuqymdy jumyrtqalary ákelinedi eken. Degenmen, ózimizdiń reprodýktorlardy damytý jobasy da qolǵa alynǵan.
«Asyl tuqymdy ónimniń kóbi Reseıden, Eýropalyq odaq elderinen jáne AQSh-tan ımporttalady. Elimizdegi qus fabrıkalary qustyń atalyǵy men analyǵyn ósirýmen jáne olardy býdandastyrýmen aınalysady. Qazirgi ýaqytta respýblıkadaǵy 8 reprodýktor asyl tuqymdy qus ósirýmen aınalysady. Otandyq óndiris esebinen jumyrtqa baǵyty boıynsha ishki naryqtyń 25%-na deıin jáne broıler baǵyty boıynsha 40%-ǵa deıin qamtamasyz etiledi. Táýliktik balapandardyń ishki óndirisin yntalandyrý úshin bıýdjetten jyl saıyn 1 mlrd teńge bólinedi. 2019 jyly Almaty oblysyndaǵy «Alel Agro» JShS bazasynda et baǵytyndaǵy asyl tuqymdy reprodýktor paıdalanýǵa berildi.
Onyń óndiristik qýaty kompanııalar tobyna kiretin barlyq broıler qus fabrıkalarynyń qajettiligin qamtamasyz etýge jetedi. Sondaı-aq, Aqmola oblysynda qýaty 33 mıllıonǵa jetetin «Makınsk qus fabrıkasy» JShS broıler baǵytynda reprodýktor salý jobasynyń qurylysy júrip jatyr. Bul keshendi iske qosý ishki naryqtyń qajettiligin 40%-dan 50%-ǵa deıin qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Qus sharýashylyǵy ónimderin, onyń ishinde asyl tuqymdy ónimderdi óndirý «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamasy aıasynda qarjylandyrýdyń basym baǵyttarynyń tizimine engizilgen. Qazirgi ýaqytta osy baǵyttardy qarjylandyrý ekinshi deńgeıdegi bankter arqyly da júzege asyrylady», - deıdi E.Ahmetov.
Bıyl asyl tuqymdy mal sharýashylyǵyn damytýǵa, mal sharýashylyǵynyń ónimdiligin jáne ónim sapasyn jaqsartýdy sýbsıdııalaýǵa bıýdjetten 89,5 mlrd. teńge bólingen. Bul – sharýalarǵa úlken kómek bolary sózsiz.
«Asyl tuqymdy mal basynyń sanyn kóbeıtýdi, mal sharýashylyǵy ónimderin óndirý kólemin ulǵaıtýdy, onyń sapasy men básekege qabilettiligin arttyrýdy yntalandyrý maqsatynda memleket fermerlerdi jergilikti bıýdjetten eki baǵyt boıynsha tikeleı sýbsıdııalaý arqyly qoldaý sharalaryn júzege asyrady.
Asyl tuqymdy mal sharýashylyǵyn damytýdy sýbsıdııalaý mynadaı baǵyttarda júzege asyrylady:
- otandyq taýar óndirýshiler otandyq jáne sheteldik sharýashylyqtardan satyp alǵan asyl tuqymdy iri qara maldyń, qoılardyń, aıǵyrlardyń, túıelerdiń asyl tuqymdy tólderin jáne qustardyń táýliktik balapandarynyń qunyn (50%-ǵa deıin) arzandatý;
- sıyr, qoı, maral (buǵy) analyq basyna, sondaı-aq bal arasyna selektsııalyq jáne asyldandyrý jumystaryn júrgizý shyǵyndaryn azaıtýǵa;
- jeke jáne zańdy tulǵalardyń taýarlyq jáne qoǵamdyq tabynnyń/otardyń ósimine paıdalanylatyn etti jáne etti-sútti baǵyttaǵy asyl tuqymdy buqalaryn nemese qoshqarlaryn kútip-baǵýǵa jumsalǵan shyǵyndaryn azaıtýǵa;
- sútti jáne etti baǵyttaǵy asyl tuqymdy buqa satyp alynǵanda onyń qunyn arzandatýǵa;
- embrıondardy telý jónindegi kórsetiletin qyzmetterdi sýbsıdııalaýǵa;
- asyl tuqymdy jáne dıstrıbıýterlik ortalyqtardyń sharýa (fermer) qojalyqtaryndaǵy jáne aýyl sharýashylyǵy koperatıvterindegi iri qarany nemese qoıdy qoldan uryqtandyrý qyzmetin sýbsıdııalaý.
Aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýdi sýbsıdııalaý mynadaı baǵyttarda júzege asyrylady:
- bordaqylaý alańyna ótkizilgen nemese et óńdeýshi kásiporyndarǵa ótkizilgen erkek taıynshalardyń/qoshqarlardyń qunyn arzandatý;
- sút óndirý (sıyr, jylqy, túıe súti), qus eti (broıler qus eti, kúrketaýyq, sýda júzetin qus eti), taǵamdyq jumyrtqa (taýyq jumyrtqasy) óndirý qunyn arzandatý;
- mal azyǵyna ketken shyǵyndardyń qunyn arzandatý.
Cýbsıdııa asyl tuqymdy mal sharýashylyǵyn damytýdy, mal sharýashylyǵynyń ónimdilign jáne ónim sapasyn arttyrýdy sýbsıdııalaý qaǵıdalarynda kórsetilgen sýbsıdııa alýǵa úmitker taýar óndirýshilerge qoıylatyn barlyq talaptar men ólshemsharttarǵa saı kelgen jaǵdaıda tólenedi.
Budan bólek, mal sharýashylyǵymen aınalysý úshin mal, qajetti aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn, mashınalar men jabdyqtardy satyp alý, mal ósirýge arnalǵan nysandar salý, jaıylymdardy sýlandyrý ınfraqurylymyn júrgizý jáne sharýalardy sýmen qamtamasyz etý (qudyqtar, uńǵymalar) boıynsha ınvestıtsııalyq salymdar jasalǵanda shyqqan shyǵyndardyń bir bóligin óteý úshin ınvestıtsııalyq sýbsıdııa beriledi», - dedi departament dırektory Erkebulan Ahmetov.
Sharýalar mal ónimderin ótkizgen kezde beriletin sýbsıdııa kólemin de jurttyń bilip júrgeni abzal.
Departament dırektorynyń aıtýynsha, sıyr sútin óndirý qunyn arzandatý úshin óristegi sıyrlarynyń sany 600-dan bastalatyn sharýashylyqtarǵa sút óndirý qunyn arzandatý úshin tólenetin sýbsıdııa normatıvi 45 teńgeni, 400 bastan bastalatyn sharýashylyqtarǵa – 30 teńgeni, 50 bastan bastalatyn sharýashylyqtarǵa jáne aýyl sharýashylyǵy koperatıvterine – 20 teńgeni quraıdy.
Qus etin óndirý qunyn arzandatý úshin naqty óndiris kólemine baılanysty ótkizilgen kılogramyna 40-80 teńgeden sýbsıdııa tólenedi.
Sonymen qatar, bordaqylaý alańdaryna nemese et óńdeýshi kásiporyndarǵa ótkizilgen erkek taıynshalardyń tiri salmaǵynyń kelisine 200 teńgeden jáne ótkizilgen erkek toqtylardyń ár basyna 3000 teńgeden sýbsıdııa tólenedi.
Qazirgi tańda aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerin qoldaý úshin 6-dan 8 %-ǵa deıin jyldyq paıyzdyq mólsherlemesi, qaıtarýdyń uzaq merzimi bar, sondaı-aq ony alý kezinde kepil saıasatyn ońtaılandyrý múmkindigin kózdeıtin jeńildetilgen nesıeler beretin baǵdarlamalar bar. ıAǵnı, mal sharýashylyǵymen aınalysqysy kelgen sharýalarǵa «Agrarlyq nesıe korporatsııasy» AQ jáne «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» AQ arqyly «Sybaǵa», «Agrobıznes» «Іsker» «Yrys», «Qarapaıym zattar ekonomıkasy», «Mal sharýashylyǵyn damytý» «Eńbek» baǵdarlamalary arqyly nesıe alý qarastyrylǵan. Baǵdarlamalar boıynsha tolyq aqparatty Agrarlyq nesıe korporatsııasynyń 5115 jáne Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynyń 8 800 0803505 biryńǵaı baılanys nómirlerine habarlasýǵa bolady.
- Toqaev TMD-da ónerkásip keshenin damytýdyń jańa baǵdarlamasyn ázirleýdi usyndy
- Dostastyq elderiniń saýda-ekonomıkalyq baılanystaryn jandandyrý qajet – Prezıdent
- Qazaqstan shıkizattyq emes taýarlar eksportyn 29 mlrd dolarǵa ulǵaıtpaq
- Qyzylordada jyl basynan beri ónerkásip kásiporyndary 543 mlrd. teńgeniń ónimin óndirdi
- 2025 jylǵa deıin elimizde 102 myń jańa turaqty jumys orny ashylady
- 2025 jylǵa qaraı 5 munaı-gaz hımııa zaýyty paıdalanýǵa beriledi
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow “ARETI” halkara kompaniýalar toparynyň ýolbaşçysy Igor Makarowy kabul etdi.
Işewür döwlet Baştutanymyza wagt tapyp kabul edendigi üçin hoşallyk bildirip, milli Liderimizi hem-de tutuş türkmen halkyny Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy bilen gutlady hem-de berk jan saglyk, egsilmez güýç-gaýrat, ähli başlangyçlarynda uly üstünlikleri arzuw etdi. Igor Makarow işewür gatnaşyklary pugtalandyrmak işinde berýän goldawy hem-de dürli pudaklarda iri maýa goýum taslamalaryny durmuşa geçirmäge gatnaşmaga döredýän mümkinçilikleri üçin hormatly Prezidentimize hoşallyk bildirip, häzirki döwürde milli ýangyç-energetika toplumynda amala aşyrylýan oňyn özgertmelere ýokary baha berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow iri kompaniýanyň ýolbaşçysyna gutlag sözleri üçin minnetdarlyk bildirip, ýurdumyzyň “Açyk gapylar” syýasatyny yzygiderli durmuşa geçirip, dünýäniň gyzyklanma bildirýän işewür toparlary bilen uzak möhletli we netijeli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak ugrunda çykyş edýändigini belledi. Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzda amala aşyrylýan, milli ykdysadyýetimizi senagatlaşdyrmaga we sanly ulgama geçirmäge, okgunly ylmy-tehnologik ösüşe gönükdirilen giň möçberli maksatnamalaryň hem-de sebit we halkara ähmiýete eýe bolan iri düzümleýin taslamalaryň öňden gelýän, ygtybarly hyzmatdaş bolan “ARETI” halkara kompaniýalar topary bilen köpýyllyk hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin uly mümkinçilikleri açýandygyny aýtdy.
Ýurdumyzyň durmuş-ykdysady ösüşiniň, ilkinji nobatda bolsa, ýangyç-energetika toplumynda, gurluşyk hem-de ulag ulgamlarynda ileri tutulýan ugurlar babatda bar bolan kuwwaty we ondan netijeli peýdalanmagyň meýilnamalaryny nazara almak bilen, hyzmatdaşlygyň geljegi uly ugurlary ara alyp maslahatlaşylan esasy mesele boldy.
Işewür tebigy baýlyklaryň ägirt uly gorlaryna eýe bolan Türkmenistanyň häzirki wagtda energiýa serişdelerini öndürýän döwlet hökmünde dünýäde uly abraýdan peýdalanýandygyny nygtady.
Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzyň energetika strategiýasynyň energiýa serişdeleriniň dünýä bazarlaryna iberilmegini diwersifikasiýalaşdyrmagyň, ýangyç serişdelerini çykarýan we gaýtadan işleýän pudagyň kuwwatlyklaryny artdyrmagyň, gaz we nebithimiýa senagatyny ösdürmegiň esasy ugurlaryna aýratyn üns berildi.
Duşuşygyň barşynda işewür milli Liderimize baglaşylan şertnamalary ýerine ýetirmegiň çäklerinde alnyp barlan işler, şol sanda “ARETI” kompaniýasyna ynanylan taslamalaryň birnäçesiniň durmuşa geçirilişi barada hasabat berdi. Ol kompaniýanyň gatnaşyklaryň çägini giňeltmäge taýýardygyny aýdyp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň garamagyna Hazaryň türkmen bölegindäki ýataklary işläp geçmek boýunça täze teklipleri hödürledi.
Halkara kompaniýalar toparynyň ýolbaşçysy bu taslama gyzyklanmanyň, ilkinji nobatda, Türkmenistanyň ägirt uly kuwwaty hem-de bu ýerde döredilen amatly maýa goýum ýagdaýy, degişli hukuk binýady bilen özüne çekijidigini aýtdy. Bularyň ählisi bolsa nebit we gaz ýataklaryny özleşdirmäge, täze düzümleýin desgalary gurmaga iri serişdeleri netijeli gönükdirmäge mümkinçilik berýär.
Döwlet Baştutanymyz holdingiň özara bähbitli işewür gatnaşyklary pugtalandyrmak meselelerine oňyn çemeleşmesini belläp, islendik taslamany durmuşa geçirmekde iň täze tehnologik çözgütleri we öňdebaryjy ylmy işläp taýýarlamalary ulanmagyň hem-de ekologik howpsuzlygyň kadalaryny berk berjaý etmegiň potratçy kompaniýalara bildirilýän esasy talapdygyny nygtady. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz işewüre bilelikdäki taslamalary durmuşa geçirmek boýunça birnäçe tabşyryklary berdi.
Duşuşygyň ahyrynda “ARETI” kompaniýalar toparynyň ýolbaşçysy holdingiň ýurdumyzda dürli ulgamlarda üstünlikli amala aşyrylýan giň gerimli özgertmeler maksatnamalaryna mundan beýläk-de işjeň gatnaşmaga taýýardygyny tassyklap, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy kompaniýanyň netijeli hyzmatdaşlygy üstünlikli ilerletmek üçin ähli tagallalary etjekdigine hem-de öz üstüne alan hyzmatdaşlyk borçnamalaryny ýerine ýetirmäge ygrarly bolup, jogapkärli çemeleşjekdigine ynandyrdy.


text:
Sanly wideoaragatnaşyk arkaly Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Owganystanyň daşary işler ministrleriniň orunbasarlarynyň derejesinde BMG-niň Baş sekretarynyň Merkezi Aziýa boýunça Ýörite wekiliniň, BMG-niň Merkezi Aziýada öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň ýolbaşçysynyň hem-de wekilleriniň, BMG-niň Baş sekretarynyň syýasy meseleler, parahatçylyk gurujylyk we parahatçylyk döredijilik amallary meseleleri boýunça kömekçisiniň, ÝB-niň Merkezi Aziýa boýunça ýörite wekiliniň, ÝHHG-niň Dawalaryň öňüniň alynmagy boýunça merkeziniň direktorynyň, şeýle hem halkara bilermenleriniň gatnaşmagynda wideomaslahat geçirildi.
Bellenilişi ýaly, sebit gatnaşyklarynyň şeýle görnüşi özüni sebit hem-de ählumumy derejelerinde bilelikdäki işiň wajyp meselelerini ara alyp maslahatlaşmak üçin netijeli meýdança hökmünde görkezdi.
Çykyşlarda Owganystandaky ýagdaýy diňe parahatçylykly, syýasy serişdeler arkaly kadalaşdyrmagyň möhümdigine aýratyn üns berildi.
Merkezi Aziýa ýurtlarynyň hökümetleriniň çökgünlikden soňky döwür üçin garaýyşlarynyň syny duşuşygyň meseleleriniň biri boldy. Şeýle hem BMG-niň, şol sanda BMG-niň Merkezi Aziýada öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň we beýleki ýöriteleşdirilen düzümleriň sebit tagallalaryndaky orny baradaky teklipler ara alnyp maslahatlaşyldy.


text:
ABŞ tarapyndan goldanýan kürt-arap güýçleri Siriýada “Yslam döwleti” (YD) toparynyň galasy hasaplanýan Rakka şäheriniň golaýyndaky Tabka şeherçesinde söweşijilere garşy göreşde öňegidişlik gazandylar, diýip synçy topar habar berýär.
Beýik Britaniýada ýerleşýän Adam hukuklary boýunça göregçi atly toparyň 30-njy aprelde aýtmagyna görä, "Siriýanyň demokratik bileleşigi" diýlip tanalýan topar häzirki wagtda Tabka şäherçesiniň 70%-ne gözeçilik edýär.
“Köne şäher tutuşlygyna ele alyny, täze şäherçäniň girelgelerinde güýçli söweş alnyp barylýar” diýip, guramanyň müdiri Rami Abdel Rahman aýtdy.
"Siriýanyň demokratik bileleşigi" atly toparyň ABŞ-nyň howadan amala aşyran goldawyna daýanyp, eýelän Tabka şäheri Ýefrat derýasynyň we harby aeroportuň golaýynda ýerleşýär.
Şäheriň ilat sany 85 müň adam çemesi.
2011-nji ýylda hökümete garşy demonstrasiýalardan başlanan konflikt zerarly Siriýada 300 müň çemesi adam wepat boldy.
Hökümet güýçleriniň we oppozisiýanyň arasyndaky konflikte soňra taraplaryň ikisine-de garşy söweşýän YD topary goşulypdy.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň hem-de Malaýziýanyň Premýer-ministri Muhiddin Ýassiniň arasynda sişenbe güni telefon arkaly söhbetdeşlik geçirildi.
TDH-nyň habar berşi ýaly, Milli Liderimiz we Malaýziýanyň Hökümetiniň baştutany özara düşünişmek hem-de ynanyşmak ýörelgeleri esasynda guralýan ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ýokary derejesini kanagatlanma bilen bellediler.
Söhbetdeşligiň barşynda söwda-ykdysady gatnaşyklary mundan beýläk-de işjeňleşdirmek türkmen-malaýziýa hyzmatdaşlygynyň esasy ugurlarynyň biri hökmünde bellenildi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz nebitgaz ulgamyndaky özara gatnaşyklary tagallalaryň netijeli birleşdirilýändiginiň aýdyň mysallarynyň biri hökmünde görkezdi. Malaýziýanyň “PETRONAS” döwlet kompaniýasy bu ulgamda Türkmenistanyň öňden gelýän hem-de ygtybarly hyzmatdaşy bolup durýar.
Gepleşikleriň dowamynda ýangyç-energetika toplumyndan başga-da, özara bähbitli ykdysady hyzmatdaşlyk, işewür gatnaşyklary ösdürmek, uzak möhletli maýa goýum taslamalaryny durmuşa geçirmek üçin köp sanly geljegi uly ugurlaryň bardygy bellenildi. Maglumat-kommunikasiýa tehnologiýalary we ykdysadyýeti sanly ulgama geçirmek, önümçilige öňdebaryjy işläp taýýarlamalary ornaşdyrmak ulgamynda hyzmatdaşlyk üçin hem oňyn şertler bardyr.
Sebit we ählumumy derejede wajyp meseleleriň birnäçesi boýunça pikir alyşmalaryň barşynda dünýä bileleşiginde uly ynjalyksyzlyk döredýän koronawirus pandemiýasy meselesi barada hem durlup geçildi. Şunuň bilen baglylykda, bu howpa garşy üstünlikli göreşmegiň möhüm şerti hökmünde halkara tagallalary birleşdirmegiň zerurdygy nygtaldy.
Taraplar bilim, ylym we medeniýet ugurlary, şeýle-de saglygy goraýyş ulgamy boýunça netijeli gatnaşyklary ösdürmek, iki halkyň we döwletleriň arasyndaky dostlugy pugtalandyrmaga ýardam edýän bilelikdäki çäreleri geçirmek tejribesini dowam etmek üçin uly mümkinçilikleriň bardygyny bellediler.
Telefon arkaly söhbetdeşligiň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we Premýer-ministr Muhiddin Ýassin netijeli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de hemmetaraplaýyn ösdürmek ugruna ygrarlydyklaryny tassyklap, birek-birege hem-de iki ýurduň halklaryna iň gowy arzuwlaryny beýan etdiler.


text:
Kórneki sýret
"Reseı Ulybrıtanııa armııasyn tek jarty kúnde joıyp jiberýi múmkin" deıdi aǵylshyn sarapshylar. Bul týraly Londonda shyǵatyn Daily Express basylymy habarlady.
Basylymnyń jazýynsha, 2017 jyly Ulybrıtanııanyń áskerı saraptama ortalyǵy jasaǵan baıandamada osyndaı aqparattar jarııalanǵan. "Tarıhı qaqtyǵystardy taldaý jáne zertteý ortalyǵynyń" (CHACR) málimetteri boıynsha, aǵylshyn armııasy birneshe jyl boıy áskerı bıýdjettiń turaqty túrde qysqartylýynan zardap shegip otyr.
Eki kúndik semınardan keıin jasalǵan bul qujat Birkken Koroldiktiń Reseı shabýylyna ushyraǵanda saldary qalaı bolatynyn saraptaǵan.
"Bizge bógde memlekettiń tikeleı shabýyl jasaý qaýpi tónip turǵan joq" dep jazylǵan qujatta, degenmen Ulybrıtanııaǵa basqa el shabýyl jasaǵan jaǵdaıda, birneshe yqtımal ssenarııler kórsetilgen.
Gazettiń jazýynsha, 2014 jyly reseılik artıllerııa men zymyran batareıalary birneshe mınýt ishinde ýkraınalyq eki batalondy joıyp, kúshin dáleldegen.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir
Usynylǵandar


text:
Türkmenistanyň Pensiýa gaznasy telekeçilik işine başlaýan raýatlaryň pensiýa gatançlaryny töleýjilerdigini göz öňünde tutup, kanunçylykda bellenen tertipde salgyt edarasynda hasaba duran ýerindäki pensiýa gaznasynyň edarasynda hasaba durmaklaryny ýatladýar. Bu barada edaranyň resmi saýtynda bellenilýär.
Türkmenistanyň Zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministrliginiň resmi internet sahypasynda habar berlişi ýaly, «Döwlet pensiýa ätiýaçlandyrmasy hakynda» Türkmenistanyň kanunyna laýyklykda ýuridik şahsy döretmezden telekeçilik işini amala aşyrýan fiziki şahslar – hususy telekeçiler, hünärmenlik hyzmatlaryny etmek boýunça işi amala aşyrýan fiziki şahslar döwlet pensiýa ätiýaçlandyrmasynyň subýektleri bolmak bilen, olar şol bir wagtda, ätiýaçlandyrýan hökmünde çykyş edýärler we pensiýa gatançlaryny töleýjiler hökmünde Türkmenistanyň Pensiýa gaznasynyň edarasynda hasaba alynmaga degişlidir. Şunuň bilen baglylykda Türkmenistanyň Pensiýa gaznasy telekeçilik işine başlaýan raýatlarymyzdan kanunçylykda bellenen tertipde salgyt edarasynda hasaba duran ýerindäki pensiýa gaznasynyň edarasynda hasaba durmagyny haýyş edýär!


text:
Aqmola oblysynda «Mereıli otbasy» baıqaýynyń jeńimpazdary marapattaldy
KÓKShETAÝ. QazAqparat - Kókshetaýda «Mereıli otbasy» jalpyulttyq baıqaýynyń jeńimpazdary marapattaldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi Aqmola oblystyq ishki saıasat basqarmasyna silteme jasap.
Baıqaýǵa qatysý úshin oblystyń 17 aýdanynan jáne qalalarynan 200-ge jýyq ótinim tústi. Olardyń jeteýin komıssııa iriktep aldy, olardyń barlyǵy joǵary eńbek, shyǵarmashylyq jáne zııatkerlik jetistikterge ıe.
Aımaq basshysy Ermek Marjyqpaev Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń atynan Tselınograd aýdanynan kelgen Hýrmet Nursoltan otbasyna bes mıllıon teńgeniń sertıfıkatyn tabys etti. Bul marapat búkilhalyqtyq baıqaýda otbasy úshin eń qundylardyń birine aınaldy. Buǵan deıin oblystyq baıqaýdyń qorytyndysy shyǵarylyp, birinshi oryndy Jaqsy aýdanynyń Aıdarbekovter otbasy jeńip aldy. Olarǵa 500 myń teńgeniń sertıfıkaty tabys etildi. Ekinshi oryndy Aqkól qalasynan kelgen Dáýlet aldy – 350 myń, úshinshi oryndy Astrahannan kelgen Árkenovtar áýleti – 250 myń. Sondaı-aq Jaqsy aýdanynan Maqjanovtar, Zerendi aýdanynan Ospanovtar jáne Býrabaı aýdanynan Gorlýkovıch otbasylar 100 myń teńgege yntalandyrý sertıfıkattarymen marapattaldy.
«Ata-analarǵa bala tárbıesine, qazaqstandyq otbasyn nyǵaıtýǵa jáne otbasylyq qundylyqtardy nasıhattaýǵa qosqan úlesi úshin shyn júrekten rızamyn. Sizderdiń árqaısylaryńyz jastarǵa úlgi bolýǵa, patrıotızmge jáne tańdaǵan isine adal bolýǵa úlgi boldyńyzdar», - deli quttyqtaý sózinde aımaq basshysy Ermek Marjyqpaev.
Eske sala ketsek, «Mereıli otbasy» otbasylyq baıqaýy elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen 2014 jyldan beri ótkizilip keledi. Basty maqsat-dástúrlerdi, ulttyq qundylyqtardy jáne urpaqtar sabaqtastyǵyn saqtaý. Segiz jyl ishinde baıqaýǵa júzdegen aqmolalyq otbasylar qatysty. Bul baıqaý Qazaqstan Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵyna, sondaı-aq qazaqstandyq otbasy kúnine arnaldy.
- 27 qazan kúni Nur-Sultan men Almatyda ótetin mańyzdy sharalar ańdatpasy
- Pavlodar oblysynda joǵalǵan aǵaıyndylardyń taǵy biriniń denesi tabyldy
- Almaty turǵyndary eski úılerin súrýdi surap otyr
- Qaraǵandyda dızel baǵasy qansha turady
- Elordada aqmolalyq taýar óndirýshilerdiń azyq-túlik jármeńkesi ótedi
- Almatyda Jeltoqsan oqıǵasyna arnalǵan kezdesý ótti
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Marka Şahsyýeti “Pride” markasynyň dizaýnyny döretmek üçin topar maksatly diňleýjileriň gözlegini birnäçe usulda ulandy. Topar logotipiň dizaýnyny we korporatiw şahsyýeti ýerine ýetireninde, psiho-geometriýanyň düzgünlerini - geometrik görnüşleriň käbir psiho görnüşlerine täsirini we olaryň saýlamagyny göz öňünde tutdy. Şeýle hem, dizaýn tomaşaçylaryň arasynda belli bir duýgulary döreden bolmaly. Topar islenýän netijäni gazanmak üçin reňkiň adama täsir etmegiň düzgünlerini ulandy. umuman alanyňda, netije kompaniýanyň ähli önümleriniň dizaýnyna täsir etdi.
Taslamanyň ady : Pride, Dizaýnerleriň ady : Oleksii Chernov, Müşderiniň ady : PRIDE.
Bu ajaýyp dizaýn, moda, egin-eşik we egin-eşik dizaýn bäsleşiginde kümüş dizaýn baýragynyň eýesi. Kümüş baýrakly dizaýnerleriň dizaýn portfelini başga-da köp täze, innowasiýa, özboluşly we döredijilik modasy, egin-eşik we geýim dizaýn eserlerini açmak üçin hökman görmeli.


text:
Forbes žurnalynyň maglumatlaryna görä, Tesla we SpaceX kompaniýalaryny
dolandyrýan amerikaly biznesmen Ilon Mask ilkinji gezek planetamyzdaky iň baý
adamlaryň onlugyna girendigi mälim boldy.
Maskyň häzirki baýlygy 70,8 milliard dollar bilen bahalanýar. Forbes
wekilleriniň bellemegine görä, onuň baýlygynyň köpelmegi esasan Tesla
aksiýalarynyň bahalarynyň birdenkä ýokarlanmagy bilen bagly hasaplanýar.
NASDAQ elektron biržasy web-saýtyna görä, mart aýynyň ortalarynda
kompaniýanyň bir sany bahasy 400 dollardan geçmändir. Çarşenbe güni geçirilen
söwdalaryň ahyrynda bolsa kompaniýanyň bir sany aksiýasynyň bahasy 1541
dollardan hem ýokary bolupdyr.
Häzirki wagtda Forbesiň pikirlerine esaslansak, Mask planetamyzyň iň baý
adamlarynyň sanawynda sekizinji orny eýeleýär. Dokuzynjy orny 68,5 milliard
dollar baýlygy bilen hindistanly Reliance Indutries holdiginiň ýolbaşçysy Mukeş
Ambani eýeledi we “güýçli onlugy” Google kompaniýasynyň
esaslandyryjylarynyň biri Larri Peýj (67,7 milliard dollar) tamamlady.
Forbes žurnalynyň maglumatlaryna görä, Tesla we SpaceX kompaniýalaryny


text:
Türkmenistanda çäksiz internet hyzmaty boýunça tölegler 2012-nji ýyldaky möçberi bilen deňeşdirilende häzir, ortaça, 17,4 esse arzanlady diýlip, internet çeşmelerinde aýdylýar. Arzanlaşyk bilen bir hatarda soňky ýyllarda ýurdumyzda çäksiz internetiň mümkinçilikleri artdyrdyryldy, tizligi hem güýçlendirildi. Maglumatlara salgylansak, 2012-nji ýylda ...
Awtor:
gyzgyn
(Talyp)
|
Kategoriýa: Habarlar |
05.01.2019 18:47
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#296)


text:
Owganystanda metjitde bombaly hüjüm guraldy
Hüjümiň jogapkärçiligini entek öz üstüne alan ýok
Owganystanyň Kunduz welaýatynyň Saýed Abad sebitinde Şaýylara degişli metjitde guralan bombaly hüjümde ýogalan we ýaralanan adamlaryň bardygy mälim edildi.
Talibanyň Metbugat geňeşçisi Zabihullah Müjahid, hüjümiň juma namazy okalýan wagty guralandygyny habar berdi.
Hüjümde ýogalan we ýaralanan adamlaryň bardygyny aýdan Müjahid, Talibanyň harby güýçleriniň sebite barandygyny we ...
-
19.10.2021
-
19.10.2021
-
-
-