text:
2016-njy ýyl ýurdumyzyň parahatçylyk, döredijilik we ösüş ýoly bilen ynamly öňe barýandygyna şaýatlyk edýän möhüm ähmiýetli wakalara baý boldy. Eziz Watanymyzyň şanly toýuna gabatlanyp açylan köpsanly täze desgalar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň döwletimiziň ykdysady kuwwatyny artdyrmaga, mähriban halkymyzyň hal-ýagdaýyny has gowulandyrmaga gönükdirilen ykdysady strategiýasynyň aýdyň netijesidir.
Mälim bolşy ýaly, milli ykdysadyýeti döwrebaplaşdyrmaga we diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmäge, geljegi uly pudaklary, kiçi we orta telekeçiligi goldamaga gönükdirilen netijeli maýa goýum syýasatyny durmuşa geçirmek bu strategiýanyň möhüm ugry bolup durýar. Öz nobatynda, ýokary maýa goýum işjeňligi ýurdumyzyň gurluşyk toplumynyň okgunly ösmegini şertlendirdi. Ýurdumyzyň gurluşyk kärhanalaryny toplumlaýyn senagatlaşdyrmak, sebitleri sazlaşykly ösdürmek, döwrebap ulag düzümini döretmek, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan hem-de daşary ýurtlara iberilýän önümleriň öndürilişini artdyrmak boýunça giň möçberli durmuş-ykdysady maksatnamalara işjeň gatnaşmagy hem munuň aýdyň subutnamasydyr. Türkmen firmalary we kompaniýalary – döwlet hem-de hususy kärhanalar edara binalarynyň, ýaşaýyş jaý toplumlarynyň, iri önümçilik we durmuş maksatly desgalaryň taslamalaryny düzenlerinde hem-de olary guranlarynda gurluşyk senagatynda dünýäniň gazananlaryny netijeli özleşdirip we ulanyp, daşary ýurtly firmalar bilen deň derejede bäsleşýärler.
Ileri tutulýan milli maksatnamalaryň hatarynda Aşgabat şäherinde amala aşyrylýan, şäher düzümini kemala getirmäge innowasion çemeleşmelere hem-de bu ulgamda dünýäniň öňdebaryjy gazananlaryny işjeň ornaşdyrmaga gönükdirilen şähergurluşyk maksatnamasy bar. Bu maksatnamanyň esasy maksady paýtagtymyzy sebitiň we dünýäniň iň owadan hem-de ýaşamak üçin has oňaýly şäherleriniň birine öwürmekden, raýatlarymyzyň netijeli zähmet çekmegi hem-de göwnejaý dynç almaklary üçin ähli şertleri döretmekden ybaratdyr.
Häzirki wagtda Aşgabat Aziýa sebitiniň hakyky “merjenine” öwrüldi. Munuň özi ähli türkmenistanlylaryň hakyky buýsanjy bolup durýar. Her ýyl paýtagtymyzyň binagärlik toplumynyň üsti täze medeni-durmuş maksatly desgalar, edara binalary we beýleki desgalar bilen ýetirilýär. Ýurdumyzyň baş şäherinde belent ýaşaýyş jaýlarynyň köp sanlysyny özünde jemleýän ýaşaýyş jaý toplumlarynyň peýda bolmagy guwançly ýagdaýdyr. Şäher ýaşaýjylarynyň – dürli ulgamlarda hem-de pudaklarda zähmet çekýän adamlaryň maşgalalarynyň müňlerçesi jaý toýlaryny tutdy.
Paýtagtymyzyň günorta-günbatar böleginde, Bitarap Türkmenistan we Garaşsyzlyk şaýollarynyň hem-de Oguz han we G.Eziziow köçeleriniň arasynda peýda bolan täze ýaşaýyş jaý toplumy munuň aýdyň subutnamasydyr. Watanymyzyň Garaşsyzlyk baýramynyň öňüsyrasynda ulanmaga berlen bu toplumyň açylyş dabarasyna hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gatnaşdy.
Ýurdumyzyň baş şäherini ösdürmegiň 14-nji nobatdakysynyň çäklerinde bu ýerde jemi 1 müň 320 öýli kaşaň 12 gatly ýaşaýyş jaýlarynyň 23-si hem-de 160 orunlyk çagalar bagy guruldy. Ýaşayyş jaýlarynyň birinji gatynda senagat we azyk harytlary satylýan dükanlar bar. Şunuň bilen birlikde, ýaşaýyş jaýlaryna ýanaşyk ýerler abadanlaşdyryldy, şol ýerde çagalaryň oýun meýdançalary, sport bilen meşgullanmaga niýetlenen meýdançalar, köpçülikleýin-medeni çäreleriň we dabaralaryň geçirilýän desgalary, awtoduralgalar peýda boldy. Gül aýmançalary, ýaşyl otly meýdançalar döredildi, oturgyçlar hem-de köçeleri yşyklandyrmak üçin niýetlenen çyralar gurnaldy.
Ýurdumyzyň aýry-aýry ministrlikleri we pudak edaralary – Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar, Senagat, Daşary ýurt, Saglygy goraýyş we derman senagaty, Oba we suw hojalygy, Gurluşyk we binagärlik ministrlikleri hem-de Türkmenistanyň Merkezi banky, “Türkmennebitgazgurluşyk” döwlet konserni, Söwda-senagat edarasy, Döwlet neşirýat gullugy, Aşgabat şäheriniň häkimligi, “Türkmenhowaýollary” döwlet milli gullugy, Döwlet haryt-çig mal biržasy täze desgalaryň 13-siniň buýurjylary bolup çykyş etdiler. Binalaryň ýene-de 10-sy Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň buýurmasy hem-de öz serişdeleriniň hasabyna guruldy. Olaryň ählisi diýen ýaly ýurdumyzyň hususy kompanýialary tarapyndan bina edildi. Munuň özi milli ykdysadyýetimiziň döwlete dahylsyz ulgamynyň okgunly ösýändigine şaýatlyk edýär.
2016-njy ýylyň möhüm ähmiýetli wakalarynyň hatarynda Täze zaman ýaşaýyş toplumynyň ulanmaga berilmegini görkezmek bolar. Ony gurmagyň üçünji nobatdakysynyň çäklerinde paýtagtymyzyň Ruhabat etrabynda jemi 508 hojalyga niýetlenen bir we iki gatly ýaşaýyş jaýlarynyň 443-si hem-de her biri 240 orunlyk çagalar baglarynyň 2-si we her biri 800 orunlyk umumybilim berýän orta mekdepleriň hem 2-si azyk we senagat harytlarynyň dükany guruldy.
Parahat-7 ýaşaýyş jaý toplumynda hem täze binalar açyldy. Bu ýerde Aşgabat şäheriniň häkimliginiň buýurmasy boýunça gurlan 9 gatly ýaşaýyş jaýlarynyň 8-si ulanmaga berildi. Olaryň ikisi 54 öýden we altysy 36 öýden ybaratdyr. Şol has oňaýly öýler aşgabatly maşgalalaryň köpüsi üçin Täze ýyl baýramçylygyna ajaýyp sowgat boldy.
Paýtagtymyzda gurlan beýleki desgalaryň hatarynda Morfologiýa merkezi, Halkara newrologiýa merkezi, Jemgyýetçilik saglyk we iýmit merkezi hem-de Aýratyn howply ýokanç keselleriň öňüni alyş merkezi bar. Bu döwrebap desgalaryň açylyş dabaralaryna hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gatnaşdy. Olaryň ählisiniň halkara güwänamalaryna eýe bolandygy aýratyn bellenilmäge mynasypdyr. Munuň özi Türkmenistanda saglygy goraýyş ulgamynyň ýokary derejededigine şaýatlyk edýär.
Şunuň bilen birlikde, şäheriň ulag-aragatnaşyk, inžener-tehniki we ugurdaş düzümini düýpli döwrebaplaşdyrmak hem mundan beýläk-de ösdürmek boýunça işler ýokary depginde alnyp barylýar. Bu ýerde eýýäm döwrebap ýollaryň, ýanýodalaryň, ýerasty we ýerüsti geçelgeleriň, ýolagçylar üçin niýetlenen duralgalaryň, awtomobil köprüleriniň hem-de ýol aýrytlarynyň ençemesi ulanmaga berildi we olaryň täzeleriniň gurluşygy üstünlikli dowam edýär.
Milli baýramçylyga — Bitaraplyk gününe gabatlanylyp Aşgabatda “Zemin”, “Ebedilik”, “Jebislik”, “Ösüş”, “Erkanalyk”, “Çemen” diýen binalar açyldy. Paýtagtymyzyň durky täzelenen awtoulag ýollarynyň çatryklarynda gurlan täsin heýkel kompozisiýalary ak mermerli türkmen paýtagtynyň binagärlik keşbi bilen aýratyn sazlaşyk döretdi. Şeýle hem 400 we 240 orunlyk köp gatly awtoduralgalar ulanmaga berildi.
Häzirki wagtda Aşgabadyň 2017-nji ýylda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna işjeň taýýarlyk görýändigini hem aýratyn bellemelidiris. Aziadanyň ýaryşlary paýtagtymyzda gurulýan Olimpiýa şäherjiginiň döwrebap desgalarynda geçiriler. Bu ägirt uly sport toplumynda sebit hem-de halkara derejeli iri ýaryşlary we bäsleşikleri geçirmek üçin ähli şertler göz öňünde tutulandyr. Şunuň bilen birlikde, ol türgenler üçin köpugurly türgenleşik binýady hem-de sportuň dürli görnüşleri boýunça ussat türgenleri we ýygyndy toparlary taýýarlamak üçin ajaýyp merkez bolar.
Ýubileý ýylynda ýurdumyzyň sebitlerinde hem täze desgalaryň ençemesi ulanmaga berildi. Munuň özi tutuş türkmen topragyny, hatda iň alysdaky künjekleri hem gurşap alan özgertmeleriň geriminiň örän giňdiginiň aýdyň subutnamasyna öwrüldi.
Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Ministrler Kabinetiniň hem-de Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň geçen ýylyň 26-njy dekabrynda geçirilen bilelikdäki mejlisinde belleýşi ýaly, 2016-njy ýylda ýurdumyzda umumy bahasy 5 milliard amerikan dollaryndan hem geçýän 202 sany desga işe girizildi. Şol desgalaryň hatarynda Aşgabatdaky Halkara howa menzilini, «Türkmenistan–Owganystan–Täjigistan» demir ýolunyň öz güýjümiz bilen gurlan birinji tapgyryny, «Türkmenistan–Owganystan–Pakistan–Hindistan» halkara gaz geçirijisiniň gurluşygynyň dowam etdirilmegini, Lebap welaýatyndaky kuwwatly elektrik stansiýasyny, Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetiniň binalar toplumyny görkezmek bolar. Geçen ýyl ýurdumyz boýunça umumy meýdany 1 million 700 müň inedördül metrden hem geçýän ýaşaýyş jaýlarynyň, köpsanly çagalar baglarynyň, mekdepleriň, lukmançylyk edaralarynyň we «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda myhmanhanalaryň ulanylmaga berilmegi aýratyn şatlyk duýgularyny döredýär.
“Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etrapdaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin rejelenen Milli maksatnamasyny” iş ýüzünde durmuşa geçirmäge aýratyn üns berildi. Bu maksatnama raýatlarymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini has-da ýokarlandyrmaga, ýurdumyzyň ilatynyň döredijilikli zähmet çekmegi, göwnejaý dynç almaklary üçin ähli şertleri döretmäge gönükdirilendir.
Geçen ýyl bu maksatnamanyň çäklerinde 2436,1 million manat maýa goýum serişdeleri özleşdirildi, 53 desga, 1211,6 müň inedördül metr ýaşaýyş jaýy guruldy, 907,4 kilometr inženerçilik ulgamlary, 3614 kilometr aragatnaşyk ulgamlary çekildi. Häzirki wagtda durmuş-medeni maksatly desgalarynyň 58-siniň, suw arassalaýjy desgalaryň 28-siniň gurluşygy alnyp barylýar, şeýle hem dürli desgalarda inženerçilik ulgamlarynyň 1936,7 kilometri çekilýär, 808,2 inedördül metr ýaşaýyş jaýlary gurulýar.
Täze obalar raýatlarymyzyň şäherlerdäki ýaly amatlyklaryň hözirini görüp ýaşaýandyklarynyň, olar üçin oba ýerlerde has oňaýly şertleriň döredilýändiginiň aýdyň subutnamalaryna öwrüldi. Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň welaýatlaryna amala aşyran iş saparlarynyň barşynda şol obalaryň açylyş dabaralaryna gatnaşdy.
Türkmen bedewiniň baýramynyň öňýanynda Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynyň “Kärizek” geňeşliginde gurlan Halkara ahalteke atçylyk sport toplumynyň hem-de Aba Annaýew adyndaky häzirki zaman nusgalyk obasynyň açylyş dabarasy boldy. Toplumyň işgärleri üçin 114
hojalyga niýetlenen ýaşaýyş toplumy bina edildi. Bu ýerde ähli amatlykly 4 we 5 otagly iki gatly ýaşaýyş jaýlarynyň 57-si guruldy. Öýlerde ýaşamak üçin ähli amatlyklar, şol sanda döwrebap durmuş tehnikasy – elektroplita, gap-gaç ýuwýan maşyn, sowadyjy bilen üpjün edilen oňaýly aşhanalar göz öňünde tutuldy. Her bir öýüň howlusynda awtoulag goýulýan jaý ýerleşýär. Meýdany 30 inedördül metre deň bolan mellek ýeri hem göz öňünde tutulandyr.
Mundan başga-da, obanyň çäginde durmuş maksatly beýleki desgalar—çagalar bagy, umumybilim berýän orta mekdep, düzüminde saglyk öýi, dükanlar, dellekhana we beýleki bolan jemgyýetçilik merkezi guruldy.
Daşoguz welaýatynyň S.A.Nyýazow adyndaky etrabynda ýerleşen Bagtyýar zaman obasynda bir gatly, dört otagly kaşaň ýaşaýyş jaýlarynyň 274-si hem-de iki gatly, alty otagly jaýlaryň 226-sy guruldy. Olar jemi 500 maşgala niýetlenendir. Şeýle hem beýleki desgalaryň tutuş toplumy bina edildi.
Olaryň hatarynda ýerli häkimiýetiň edara binasy bar. Bu ýerde iş otaglary zerur bolan enjamlar, kompýuter tehnikasy, degişli aragatnaşyk serişdeleri bilen üpjün edildi. Oba saglyk öýi hem ýöriteleşdirilen döwrebap enjamlar bilen enjamlaşdyryldy. Munuň özi bolsa oba ilatyna lukmançylyk hyzmatlarynyň köp görnüşlerinden peýdalanmaga mümkinçilik berýär. Onuň iki gatly binasynda maşgala lukmanlarynyň, EKG, UZI, rentgenografiýa otaglary hem-de barlaghana, lukmançylyk hyzmat edilýän otaglar we beýleki otaglar bar. Bu ýerde gündizki stasionar we dermanhana işleýär.
Ajaýyp Medeniýet öýi hem oba ýaşaýjylarynyň ygtyýaryndadyr. Bu ýerde höwesjeň döredijiligi ösdürmek, ilaty, şol sanda ýaşlary sungat dünýäsine çekmek, halkymyzyň baý taryhy-medeni mirasyny giňden wagyz etmek üçin ähli şertler döredildi. Medeni merkezde 200 orunlyk tomaşaçylar zaly, aýdym aýtmak we tans etmek üçin niýetlenen otaglar, şekillendiriş sungaty studiýasy we beýlekiler ýerleşýär.
Iki gektardan gowrak meýdanda ýerleşýän we dükanlaryň 113-sini, bazary hem-de edara binasyny birleşdirýän “Miras” söwda merkezi alyjylara esasan hem ýurdumyzda öndürilen azyk we senagat harytlarynyň köp görnüşlerini hödürleýär. Obada gurlan “Döwletli” durmuş hymaty öýi, 500 orunlyk iki gatly “Toý mekany” we 100 orunlyk garbanyşhana ilata hyzmat etmek babatda şäherdäki desgalardan birjik-de pes durmaýar.
Bagtyýar zaman obasynyň körpe ýaşaýjylary üçin çagalar bagy hem-de mekdep guruldy. Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanda gurulýan mekdep ýaşyna çenli çagalar edaralary hem-de umumybilim berýän orta mekdepler hökmany suratda öňdebaryjy tehnologiýalar, döwrebap multimediýa we interaktiw enjamlar bilen üpjün edilýär. Munuň özi ýaş oba ýaşaýjylarynyň hemmetaraplaýyn sazlaşykly ösmegine ýardam edip, olaryň halkara ölçeglerine laýyklykda bilim almagy üçin ähli mümkinçilikleri döredýär.
Mundan başga-da, täze obada ulgamlaýyn kabel hojalykly, 550 telefon belgili aragatnaşyk edarasynyň binasy guruldy. Munuň özi ýaşaýjylaryň aragatnaşyk hyzmatlaryna bolan isleglerini doly kanagatlandyrmaga mümkinçilik berýär. Şeýle hem degişli suwaryş, tehniki we kömekçi desgalar guruldy. Bu ýerde zerur bolan ulag we inžener-tehniki kommunikasiýalar, şol sanda içerki awtomobil ýollary, suw geçiriji, lagym hem-de elektrik geçiriji ulgamlar, gaz geçiriji çekildi.
Ýaşaýyş jaýlarynyň taslamalary düzülende oba durmuşynyň aýratynlyklary hem-de türkmen maşgalalarynyň köpçagalylygy göz öňünde tutuldy. Her biri 16 sotok meýdanda ýerleşen kaşaň iki gatly kottejler giň we ýagty otaglaryň birnäçesini, şol sanda çagalar üçin niýetlenen we oýun otaglaryny hem-de döwrebap enjamlaşdyrylan aşhanalary, hammamlary we beýlekileri birleşdirýär. Naýbaşy derejedäki şeýlei kottejleriň biriniň umumy meýdany 420 inedördül metre golaýdyr.
Bir gatly kottej jaýlary hem ýaşamak üçin has oňaýlydyr. Olarda maşgalalaryň ähli amatlyklaryň hözirini görüp ýaşamaklary üçin ajaýyp şertler döredildi. Olaryň her birinde giň otaglaryň dördüsi (olaryň iň ulusynyň meýdany 42 inedördül metrden geçýär) hem-de beýleki otaglaryň birnäçesi, şol sanda döwrebap durmuş tehnikasy bilen enjamlaşdyrylan aşhana bar. Jaýlaryň ählisinde awtoulag üçin garažlar hem göz öňünde tutuldy.
2016-njy ýylyň iýul aýynda Lebap welaýatynda Berkarar zaman obasy açyldy. Bu oba Garabekewül etrabynyň merkezinden 32 kilometr uzaklykda, “Zelili” geňeşliginiň çäginde, 210 gektar meýdanda ýerleşýär. Bary-ýogy dört ýylyň içinde bu çöllük meýdanda döwrebap oba peýda boldy. Görenleri haýran galdyrýan bu oba täsin desgalaryň ençemesini, bagy-bossanlygy, giň köçeleri, owadan çyraly elektrik geçiriji ulgamlary, köpsanly ýaşaýyş jaýlaryny we durmuş-medeni maksatly desgalary birleşdirýär.
Giň möçberli taslamany durmuşa geçirmäge döwlet kärhanalary bilen bilelikde hususy gurluşyk kärhanalary we firmalary hem işjeň gatnaşdylar. Hususan-da, täze obanyň ýaşaýyş jaýlaryny gurmaga “Lebapgurluşyk” önümçilik birleşiginiň gurluşykçylary saldamly goşant goşdular. Olara bu ýerde 3, 4 we 5 otagly 600 ýaşaýyş jaýynyň ählisiniň hem-de çagalar bagynyň gurluşygy ynanyldy. Obadaky desgalary gurmak işleri ýokary hilli ýerine ýetirildi. Ähli desgalarda ýaşaýjylar üçin ýokary derejedäki amatlyklar döredildi. Ýaşaýyş jaýlarynyň giň we ýagty otaglary ýylylyk saklamak hem-de ýer titremesine durnuklylyk babatda zerur serişdeler bilen üpjün edildi.
Döwletimiziň täze obanyň ýaşaýjylary üçin gozgalmaýan emlägi karzlaşdyrmak babatda uly ýeňillikleri döredendigini aýratyn bellemlidiris: täze jaýlara göçüp baranlar ilkibaşda jaýyň bahasynyň ondan bir bölegini, galan bölegini bolsa 30 ýylyň dowamynda töleýärler. Her bir maşgala 16 sotok mellek ýeri bölünip berildi.
Şeýle hem obada Medeniýet öýi, Bagt köşgi, metjit, geňeşligiň binasy, aragatnaşyk edarasynyň binasy, köpugurly bazarly Söwda merkezi, Hyzmat ediş öýi, azyk we senagat harytlaryny satýan dükanlaryň 4-si we beýleki desgalar guruldy. Oba Saglyk öýünde müşderilere ýokary derejeli hyzmat etmek üçin ähli şertler döredildi. Bu ýerde rentgen, hirurgiýa, stomatologiýa, terapewt otaglary, UZI, EKG, barlaghana we beýleki otaglar bar.
Iň täze enjamlar bilen üpjün edilen 640 orunlyk orta mekdepde interaktiw multimediýa tagtaly okuw otaglary, şeýle hem lingafon, kompýuter otaglary ýerleşýär. Bu ýerde oglanlaryň we gyzlaryň zähmet sapaklaryny geçmek üçin ýörite otaglar bar. Okalga zally kitaphana, mejlisler zaly, naharhana, lukmançylyk otagy, sport zaly hem-de açyk sport meýdançalary hem okuwçylaryň we mugallymlaryň hyzmatyndadyr. Körpeleriň 280-sine niýetlenen çagalar bagynda kompýuter we lingafon otaglary, döredijilik studiýalary, tomusky eýwanlar hem-de oýun meýdançalary, ýumşak hem-de amatly mebeller ýerleşdirilen giň we ýagty ýatakhanalar, sport we aýdym-saz zallary, naharhana, lukmançylyk otagy bar.
Täze obada ýol-inžener kommunikasiýalar meseleleri üstünlikli çözüldi, bu ýerde suw geçiriji, lagym ulgamy, gaz geçiriji, elektrik geçiriji, asfalt ýollar çekildi. Şeýle hem transformator bekedi, suw arassalaýjy desgalar, ýangyna garşy göreş edarasynyň binasy we beýlekiler guruldy.
Welaýatlary senagat taýdan ösdürmegiň esasy ugurlaryna laýyklykda, häzirki wagta çenli 210 desganyň bina edilendigini, 110 desganyň bolsa gurluşyk işleriniň alnyp barylýandygynyň bellemelidiris. Häzirki zaman kärhanalaryň işe girizilmegi ýurdumyzda azyk bolçulygynyň üpjün edilmegine, şeýle hem 18 müň 313 täze iş orunlarynyň döredilmegine mümkinçilik berdi.
Sebitlerde gurlan we ulanmaga berlen täze desgalaryň uly sanawynda Mary welaýatyndaky döwrebap Döwletli zaman şäherçesi hem-de Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabyndaky Bereketli zaman şäherçesi, Türkmenabat şäherindäki 500 müň tonna kükürt kislotasyny öndürýän önümçilik toplumy, Balkan welaýatynyň Serdar şäherindäki çagalar dynç alyş we sagaldyş merkezi, Mary şäherindäki “Bagtyýarlyk” seýilgähi hem-de ýaşaýyş jaýlary we beýleki desgalar hem bar.
Balkanabatda döwlet Tugunyň belent sütüni üçin täze meýdança açyldy. Bu desganyň Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda ulanmaga berilmegi halkymyzyň milletiň bitewiligini, mertebesini we mähriban Watana bolan buýsanjyny özünde jemleýän mukaddes Döwlet tuguna bolan belent sarpasyny alamatlandyrdy.
Nebitgaz toplumynyň buýurmasy esasynda Hazaryň kenaryndaky şypahana zolagynyň çäginde gurlan bäş ýyldyzly “Gämi” myhmanhanasy, şeýle hem Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň “Ak elken” kottežler toplumy, ýaht-kluby we ýurdumyzyň Merkezi bankynyň buýurmasy esasynda gurlan “Tolkun” kottežler toplumy “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynyň düzüminiň üstüni ýetirdi. Kenar ýakasyndaky Türkmenbaşy şäherinde Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň buýurmasy esasynda ýaşaýyş jaý toplumy ulanmaga berildi.
Şunuň bilen birlikde, birnäçe durmuş maksatly desgalaryň düýbi tutuldy. Olaryň hatarynda deňiz ýakasyndaky syýahatçylyk zolagynda guruljak “Awaza” şypahanasy, Türkmenbaşy şäherinde köpugurly hassahana, Daşoguz we Türkmenabat şäherlerinde iri ýaşaýyş jaý toplumlary bar.
Geçen ýylyň ýazynda Aşgabatda Halkara gurluşyk sergisiniň geçirilmegi we oňa Russiýadan, Germaniýadan, Awstriýadan, Hytaýdan, Ýaponiýadan, Hindistandan, Türkiýeden, Gazagystandan, Ukrainadan we beýleki ýurtlardan iri firmalaryň 130-dan gowragynyň wekilleriniň gatnaşmagy ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan gurluşyk işleriniň geriminden habar berýär. Daşary ýurtlaryň işewür toparlarynyň sergä uly üns bermegi geljegi uly we sazlaşykly ösýän türkmen bazaryna bolan ägirt uly gyzyklanmalaryň subutnamasydyr.
Giň möçberli sergi gurluşyk serişdeleri, ýöriteleşdirilen tehnikalar we enjamlar, ýol gurluşygyna we beýleki ugurlara degişli serişdeler görkezilýän bölümlerden ybarat boldy. Serginiň myhmanlarynda we oňa gatnaşyjylarda täze binagärlik taslamalary uly gyzyklanma döretdi. Gurulýan we gurulmagy teklip edilýän edara binalarynyň, ýaşaýyş jaý toplumlarynyň we durmuş maksatly desgalaryň taslamalary görkezildi. Sergi geljege nazar salmaga we täze tehnologiýalar esasynda ýakyn geljekde şäherlerimiziň köçeleriniň näderejede boljakdygyna göz ýetirmäge mümkinçilik berdi.
Awgust aýynda Aşgabatda “Türkmengurluşyk-2016” halkara sergisi geçirildi. Üç günüň dowamynda ýurdumyzyň Söwda-senagat edarasynyň Sergi merkezi senagat ulgamyndaky hünärmenler üçin netijeli gepleşikler meýdançasyna öwrüldi. Ykdysady gözden geçirilişe ýurdumyzyň we daşary ýurtlaryň bölümleriniň 120-den gowragy görkezildi. Olaryň hatarynda ABŞ-nyň, Russiýanyň, Hytaýyň, Ýaponiýanyň, Fransiýanyň, Germaniýanyň, Awstriýanyň, Ispaniýanyň BAE-niň, Türkiýjniň,Eýranyň, Wengriýanyň, Polşanyň, Gazagystanyň, Belarusuň, Ukrainanyň we beýleki köpsanly ýurtlaryň iri gurluşyk kompaniýalary bar.
Gurluşyk bazarlarynyň wajyp meýillerine, innowasion tehnologiýalaryň ileri tutulýan ugurlaryna üns berilmegi, şeýle hem Söwda-senagat edarasynyň, Gurluşyk we binagärlik ministrliginiň hem-de “Türkmenawtoýollary” Döwlet konserniniň guramagynda taýýarlanylan çäreleriň işewür maksatnamasy serginiň uly üstünlige beslenmegini şertlendirdi.
Asylly däbe görä, serginiň çäklerinde “Türkmenistanyň gurluşyk pudagynyň ösüşi” atly maslahat geçirildi. Ol ýurdumyzyň gurluşyk ulgamy bazarynyň möhüm ugurlaryny kesgitlemäge, milli ykdysadyýetimiziň gurluşyk pudagynyň öňünde durýan wezipeleri üstünlikli çözmek maksady bilen öňdebaryjy tehnologiýalaryň, mahabat we ylmy çemeleşmeleriň işjeňleşmegini, hünär ulgamynyň kämilleşdirilmegini şertlendirdi. Şeýle hem köpsanly tanyşdyryş çäreleri, duşuşyklar we geňeşler geçirildi. Olaryň barşynda bilelikdäki işiň esasy ugurlary kesgitlendi hem-de täze gatnaşyklar ýola goýuldy we ýakyn geljek üçin meýilnamalar bellenildi.
Düýpli gurluşyk we ýaşaýyş jaý gurluşygy bilen bir hatarda ýerli çig malyň binýadynda gurluşyk serişdeleriniň önümçilik pudagyna ägirt uly döwlet goldawy berilýär. Bu ugur ilatyň iş bilen üpjünçilik meselelerini çözmekde, welaýatlaryň ykdysadyýetiniň ösüşinde möhüm ugurlaryň biri hökmünde görülýär. Häzirki döwürde pudagyň kärhanalary barha artýan gurluşyk bazaryna sement, diwarlyk panelleri, armirlenen bloklary, keramzit, gurnama demirbeton önümlerini, bişen kerpiçleri, diwarlyk beton daşlaryny, örtük plitalaryny we beýlekileri ugradýar.
Ýerli çig mallaryň esasynda ýurdumyz üçin täze önümler bolan has inçe, aýratyn berk bazalt süýümlerini we ondan taýýarlanýan ýylylyk saklaýjy hes-de kompozit gurluşyk materiallaryny öndürýän kärhanalary döretmek işleri doawam edýär. Bazalt süýüminden taýýarlanan önümler ekologiýa taýdan howpsuz we senagat hem-de durmuş maksatly desgalaryň gurluşygynda, nebitgaz, awiasiýa, himiýa, turba senagaty, awtomobil we maşyn gurluşygy, elektroenergetika, metallurgiýa we oba hojalygy, gämi gurluşygy, nebithimiýa we beýleki pudaklarda giňden ulanylýan önümleriň hataryna degişlidir.
Şeýle hem Lebap welaýatynyň Magdanly şäherinde ýerleşýän “Türkmenmineral” önümçilik birleşiginiň binýadynda döwrebap senagat kärhanalaryny döretmek işleri alnyp barylýar. Onuň esasy işi kalsiý karbidini, gipsoangdrid materialyny, döwlet kaustik dolomiti, dürli magdan däl gurluşyk serişdelerini, şeýle hem himiýa senagaty üçin hlorlanan heki we azyk duzuny öndürmekden ybaratdyr.
Ýurdumyz üçin täze senagat tehnologiýalarynyň hatarynda float-usuly arkaly aýna önümçiligi bar. Bu tehnologiýa aýna önümçiligi we Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabyndaky Owadandepede gurulýan zawodyň özi üçin esasy çig mal hökmünde ulanylýan kwars çägesini öndürýän iri kärhanalar toplumynyň gurluşygynyň taslamasynyň esasyny düzdi.
Ýurdumyzyň haryt öndürijilerini höweslendirmek, olaryň bähbidini goramak we öndürilýän önümleriň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmak maksady bilen, 2016-njy ýylda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow birnäçe degişli Kararlara gol çekdi. Hususan-da çäge-sement esasy bolan gury gurluşyk garyndylaryny, kafel we keramiki plitalaryň ýelimini, şeýle hem izogamy ýurdumyza getirmek üçin gümrük salgytlary kesgitlendi.
Ýene bir Karar ýerli gurluşyk kärhanalarynyň işiniň, şeýle hem ol döwlet edaralarynyň we kärhanalarynyň daşary ýurtly şahsy taraplar bilen Türkmenistanyň çäginde binalaryň we desgalaryň (aýratyn möhüm senagat desgalaryndan başgasy) gurluşygy boýunça baglaşylýan şertnamalarda göz öňünde tutulýan işleriň 80 göteriminiň ýerine ýetirlmegini üpjün edýär.
Lebap welaýatynyň Beýik Türkmenbaşy etrabynda “Watan” Döwlet elektrik bekediniň gurlup ulanmaga berilmegi geçen ýylyň şanly wakalarynyň birine öwrüldi. Bu waka mynasybetli guralan dabaralara hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gatnaşdy.
Ýyllyk kuwwaty 2 milliard kWt/sagat bolan Döwlet elektrik bekedi döwrebap tehnologik desgalar toplumyndan ybaratdyr. ABŞ-nyň “General Electric” dünýä belli köpugurly senagat düzüminiň gazturbina gurnamalary toplumyň esasyny düzýär. Elektik bekedi ýokary ekologiýa talaplaryna doly laýyk gelýär we dolulygyna kompýuterleşdirildi. Bu bolsa dolandyryş merkezinden tutuş tehnologik işlere netijeli gözegçiligi üpjün edýär.
Täze desganyň inženerçilik-tehniki düzümini döretmekde ýüzlerçe hünärmenler, inženerler, elektrikler, gurluşykçylar, jemagat hojalygynyň işgärleri zähmet çekdiler. Kuwwatly kabeller, elektrik ulgamlary, suw geçirijiler we lagym ulgamlary ýerasty inženerçilik ötüklerinden geçirildi. Şeýlelikde Döwlet elektrik bekedi bellenilen möhletinden 5 aý ir ulanmaga berildi.
Pudagyň kuwwatlyklarynyň artdyrylmagy eksporta, ilkinji nobatda bolsa degişli düzümiň kemala gelýän ýeri bolan Owganystan Yslam Respublikasyna iberilýän elektroenergiýanyň möçberlerini mundan beýläk-de artdyrmak üçin zerur mümkinçilikleri üpjün edýär. Bu bolsa täze iş orunlarynyň açylmagyny, dostlukly ýurtda parahatçylykly gurluşygyň ösdürilmegini we durnukly ýagdaýyň emele gelmegini şertlendirer. Elektroenergiýanyň eksport edilýän beýleki geljegi uly ugurlar, hususan-da, Pakistan we Täjigistan ýaly ugurlar has çynlakaý netijä eýe bolýar. Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan halkara gaz geçirijisiniň gurluşygy ýaly möhüm taslama barada bellemek ýerlikli bolar. Bu gaz geçirijiniň ugrunda elektrik geçiriji kuwwatly ulgamy gurmak zerurlygy ýüze çykýar. Ol tutuş ugurdaky ähli düzümleýin desgalary elektrik energiýasy bilen üpjün etmekden başga-da, ony Owganystanyň üsti bilen eksport etmek mümkinçiligini ýüze çykarar.
Mundan başga-da, “Watan” elektrik bekediniň ulanmaga berilmegi Lebap welaýaty üçin bolşy ýaly, ýangyç-energetika toplumynda, ulag, dokma we himiýa senagatlarynda, oba hojalygynda, gurluşyk pudagynda durmuşa geçirilýän iri maýa goýum taslamalaryň ýerine ýetirilmegi nukdaýnazaryndan has-da möhümdir.
2016-njy ýylyň oktýabrynda Aşgabat şäheriniň elektrik üpjünçiliginiň ygtybarlylygyny ýokarlandyrmaga gönükdirilen taslamany durmuşa geçirmegiň çäklerinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda Energetika ministrliginiň “Aşgabatenergo” önümçilik birleşiginiň “Paýtagt” dispetçer merkeziniň açylyş dabarasy boldy. Bu merkez paýtagtymyzyň energiýa ulgamynyň durnukly işine gözegçiligi amala aşyrmaga, elektroenergiýanyň akymyny netijeli dolandyrmaga, zerur bolsa degişli enjamlary abatlamak boýunça alnyp barylýan işleri utgaşdyrmaga, şeýle hem degişli energetika desgalarynyň bökdençsiz işini üpjün etmäge mümkinçilik berýär.
Aşgabat şäheriniň elektrik üpjünçiliginiň ygtybarlylygyny ýokarlandyrmaga gönükdirilen taslama barada aýdylanda, Türkmenistanyň Prezidentiniň degişli Kararyna laýyklykda ol üç tapgyrda amala aşyryldy. Şeýle hem onuň çäklerinde paýtagtymyzda onlarça transformator podstansiýalary, şol sanda 220 kilowolt kuwwaty bolan bäş sany – “Aşgabat DES”, “Dagly”, “Olimp”, “Abadan DES” we “Gurtly” ýaly podstansiýalar, şeýle hem 110 kilowolt kuwwaty bolan 22 we 35 kilowolt kuwwaty bolan 29 transformator beketleri guruldy. Şeýle hem 140 transformator we 10 kilowolt kuwwaty bolan paýlaýjy podstansiýalar bina edildi.
Paýtagtymyzyň dürli künjeklerinde gurlan täze podstansiýalaryň hereket edýän ulgamlaryna birikdirmäge niýetlenen elektrik geçirijileriň kabel liniýalary hakynda hem aýtmaly. Olar ýörite aragatnaşyk ötükleri arkaly geçirildi. Bu bolsa olaryň gowy saklanmagyny, ýer we gurluşyk işleri geçirilende mehaniki zyýan ýetirmeleriň öňüniň alynmagyny, şeýle hem elektrik ulgamlarynda ýokary hilli abatlaýyş işleriniň geçirilmegini üpjün edýär. Elektrik geçirijileriň kabel ulgamlarynyň çekilmegi hereket edýän howa elektrik geçirijilerini aýyrmaga we ýurdumyzyň baş şäheriniň binagärlik keşbiniň gowulandyrylmagyna şert döretdi.
Halkara sertifikatlary, şol sanda ABŞ-nyň “Trust” Ekologiýa howpsuzlyk guramasynyň “Daşky gurşawa oňaýly täsiri bolan taslama üçin” Lihtenşteýniň Uniwersitetiniň “Ygtybarly we bökbençsiz energiýa üpjünçiligi üçin”, Awstriýanyň Energetika institutynyň “Energetikanyň netijeliligi üçin”, şeýle hem Ýewropanyň Halkara gatnaşyklary gaznasynyň “Energetika durnuklylygy üçin” Sertifikatlary bu taslamanyň täzeçil usula we ýokary netijä eýedigini alamatlandyrýar.
Paýtagtymyzda “General Electric” kompaniýasynyň edara ediş binasynyň gurluşygy bu düzümiň ýurdumyzda durmuşa geçirilýän möhüm energetika taslamalary boýunça uzakmöhletleýin hyzmatdaşdygyny tassyklaýar. Onuň düzüminde iň häzirki zaman enjamlary bilen enjamlaşdyrylýan okuw merkezi göz öňünde tutuldy.
Ýurdumyzy 2030-njy ýyla çenli toplumlaýyn senagatlaşdyrmak maksatnamasynyň çäklerinde birnäçe iri senagat desgalaryny gurmak meýilleşdirilýär. Bu maksatnamany durmuşa geçirmek, şeýle hem elektroenergiýanyň eksport möçberlerini ýokarlandyrmak üçin elektroenergetika ulgamynyň ösdürilmegi üpjün edilýär. Tutuş halk hojalyk toplumynyň üstünlikli ösdürilmegi, şunlukda dünýäniň öňdebaryjy tejribeleriniň işjeň çekilmegi döwrebap energetika ulgamynyň döredilmeginiň möhüm ugry bolup durýar.
Energiýa serişdeleriniň möçberleri boýunça Türkmenistan baý döwletleriň biri bolup durýar. Mälim bolşy ýaly, elektroenergiýanyň önümçiligi dünýäde iň girdejili önümçilik hasaplanýar. Şunlukda, bu möhüm pudaga gönükdirilýän maýa goýumlaryň möçberleri artdyrylýar. Onuň netijesinde häzirki döwürde ýurdumyzyň energetika senagaty durnukly ýokary ösüş depginlerini gazanýar.
2016-njy ýylda Energetika minitsrliginiň düzümleri boýunça öndürilen önümleriň, ýerine ýetirilen işleriň we hyzmatlaryň umumy möçberi 1 milliard 99 million 900 müň manatdan gowrak boldy. Bu 2015-nji ýyldakydan 11,6 göterim köpdür. Hasabat döwründe elektrik energiýasynyň öndürilişiniň ösüş depgini 105,8 göterime, eksporta iberilmeginiň ösüş depgini bolsa 116,2 göterime deň boldy.
Pudaga täzeçil usullaryň ornaşdyrylmagy, häzirki döwürde elektrik beketleri üçin netijeli we ekologiýa taýdan howpsuz ýangyçlaryň biri bolan tebigy gazyň ägirt uly gorlary bu ulgamyň öňünde durýan möhüm wezipeleriň netijeli çözgüdini üpjün edýär. Marynyň Döwlet elektrik bekediniň çäginde ýurdumyzda ilkinji we kuwwaty 1574 megewatt bolan garyşyk bug-gaz elektrik bekediniň gurluşygy düzümiň mundan beýläk-de ösdürilmegini, elektroenergiýanyň eksport mümkinçilikleriniň artdyrylmagyny esasy ugur edinýän taslamadyr.
Ýylda 12,6 milliard kWt/sagat elektroenergiýa öndürmäge niýetlenen
bu beket iň täze inženerçilik-tehniki işläp taýýarlamalara degişlidir. Ýurdumyzda ozal gurlan beketlerden tapawutlylykda, bu DES elektrik öndürmek üçin ýangyç hökmünde diňe tebigy gazy däl, eýsem bugy hem ulanar. Degişlilikde, bu ýerde ABŞ-nyň belli “General Electric” kompaniýasynyň öndüren 4 gaz we 2 bug turbinalary oturdylar.
Mundan başga-da, “2013-2020-nji ýyllarda Türkmenistanyň elektroenergetika pudagyny ösdürmegiň konsepsiýasyna” laýyklykda kuwwaty 432 megewatt bolan gazturbina elektrik bekedi Serdarabat etrabynda hem gurlar. Degişli şertnama “Türkmenenergo” Döwlet elektroenergetika korporasiýasy bilen Ýaponiýanyň “Sumitomo Corporation” kompaniýasynyň arasynda baglaşyldy.
Milli energetika pudagynyň ägirt uly mümkinçilikleri we dünýäniň işewür toparlary, maýadarlary tarapyndan bilelikdäki taslamalaryň ldurmuşa geçirilmegine bolan barha artýan gyzyklanmalar däp boýunça her ýylyň sentýabrynda bellenilýän Energetika senagatynyň işgärleriniň güni mynasybetli geçirilen Halkara sergide we “Türkmenistanyň energetika senagatynyň ösüşiniň esasy ugurlary” atly ylmy maslahatda has aýdyňlygy bilen äşgär boldy.
Dünýäniň 13 ýurdundan daşary ýurt kompaniýalarynyň 52-si bu sergä gatnaşdy. Olaryň hatarynda ABŞ-nyň, Russiýanyň, Ýaponiýanyň, Germaniýanyň, Fransiýanyň, Türkiýäniň, Eýranyň we beýleki ýurtlaryň kompaniýalary bar. Olaryň hatarynda türkmen bazary üçin täze bolan kompaniýalaryň 40-dan gowragy bar. Olary ýurdumyzda giň möçberli maýa goýum we energetika taslamalarynyň uly geljegi gyzyklandyrýar. Söwda-senagat edarasynyň sergi merkezinde geçirilen gözden geçirilişiň barşynda birnäçe tanyşdyryş çäreleri, hyzmatdaşlaryň mümkinçilikleri bilen tanyşmak täze tehnologiýalary we enjamlary ulanmak, pudaklaýyn düzümlerdäki öňdebaryjy inženerçilik-tehniki çözgütleri, serişdeleri özleşdirmäge bolan döwrebap çemeleşmeleri ornaşdyrmak we ýurdumyzyň energetika mümkinçilikleri bilen baglanyşykly meseleler boýunça netijeli pikir alyşmalara utgaşyp gitdi.
Maslahatyň dowamynda içerki we halkara elektrik geçirijileriň gurluşygynyň iri maýa goýum taslamalarynyň durmuşa geçirilişine, gurluşyk we energetika desgalaryny abatlamak babatda täze tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagyna, alternatiw energetikanyň
ösdürilmegine, düýpli ylmyň gazananlarynyň esasynda täzeçil
energiýa ulgamlarynyň döredilmegine aýratyn ähmiýet berlendigini bellemeli.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Ministrler Kabinetiniň 13-nji ýanwarda geçirilen giňişleýin mejlisinde maksatnamalaýyn çykyşynda belleýşi ýaly, ýetip gelen 2017-nji ýylda giň möçberli gurluşyk maksatnamasyny durmuşa geçirmek wezipesi öňde durýar. Jemi 42 milliard 700 million manat maýa goýum serişdelerini özleşdirmek, 873 desgany, şol sanda önümçilik maksatly 262 we durmuş maksatly 611 desgany, şol sanda hassahanalary, lukmançylyk merkezlerini hem-de saglyk öýlerini, mekdebe çenli çagalar edaralaryny, orta mekdepleri, medeniýet öýlerini gurmak meýilleşdirilýär.
Şäherlerde ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygyna aýratyn üns berler, şunda döwlet serişdeleriniň, şeýle hem hususy maýa goýum serişdeleriniň hasabyna ýaşaýyş jaýlary gurlar, şeýle hem ýurdumyzyň elektrik energetika pudagynyň ösdürilmegine uly serişdeler gönükdiriler. Täze elektrik stansiýalary gurmak, bar bolanlaryny döwrebaplaşdyrmak zerur bolup durýar, munuň özi goňşy döwletlere iberilýän elektrik energiýasynyň möçberlerini artdyrmaga hem-de içerki sarp edijileri bökdençsiz üpjün etmäge mümkinçilik berer diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
… Türkmenistan täze taryhynyň nobatdaky sahypasyny açyp, ösüşlere tarap ynamly gadamyny dowam edýär. 2016-njy ýylyň wakalary Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň ýylýazgysyna ýurdumyzyň häzirki döwürde ýeten derejesi, ykdysadyýetimiziň kuwwatlanmagyna, Watanymyzyň halkara abraýynyň belende galmagyna, halkymyzyň abadan we bagtyýar durmuşynyň berkarar bolmagyna gönükdirilen giň möçberli özgertmeleriň üstünlikli durmuşa geçirilişi baradaky täze sahypalaryny ýazmagy munuň aýdyň subutnamasydyr.


c: text/html

text:
Skaýranning boýunça (iňlis dilinden terjime edilende “Belentlikdäki ylgaw” diýmegi aňladýar) Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryşyň jemi jemlenildi. 2016-njy ýylda ýeňijileri iň soňky bäşinji tapgyr kesgitledi. Bu ýaryş paýtagtymyzyň Çandybil şaýolundan Saglyk ýolunyň gündogar bölegi boýunça “Türkmenistan” teleradioýaýlymlar merkezine çenli 18 kilometrden gowrak aralyga geçirildi. Ýolda yzygiderli inişleriň we ýapyýokary bölekleriň bolandygy sebäpli, başlangyç pelleden ahyrky pellehana çenli türgenler 1320 metr belentlige galmaly bolýarlar. Ylgaw Sport baradaky döwlet komiteti hem-de Arçabil etrap häkimligi tarapyndan guraldy.
Ýoluň başy Köpetdagyň baýyrlyk gerişleriniň üstünden geçip, ýaryşa gatnaşyjylara ýyndamlykda bäsleşmäge mümkinçilik berdi. Ýaryşyň ýolunyň ahyrky böleginde ýapyýokarlygyna gidýän kötel hem-de ýapaşak eňňitler türgenleriň ahyrky netijede haýsy orunlary eýelejekdigini kesgitledi.
Pellehana ilkinji bolup, uzak aralyga ylgamakda tejribeli türgen Perhat Annagylyjow geldi. Ol ýoly rekord netije bilen – 1 sagat 45 minut 13 sekuntda geçdi. Belentlikde geçirilen bu ýaryşda balkanabatly Ýazgeldi Ödenyýazow ondan 10 minut yza galyp, ikinji orny eýeledi. Ýazgeldi golaýda Uly Balkan dagynyň Arlan depesine geçirilen “ýapyýokary ylgaw” ýaryşynda ýeňiji bolupdy. Üçünji orny bu aralygy 2 sagat 5 minutdan gowrak wagtda geçen aşgabatly Alekper Ahmedow eýeledi. Zenanlaryň arasynda ýaryşda aşgabatly Anastasiýa Aýsina bäşinji tapgyryň ýeňijisi boldy.
Bu ýerde “Saglyk ýolunyň” iň ýokary nokadynda, deňiz derejesinden bir müň metrden hem gowrak belentlikde 2016-njy ýylda skaýranning boýunça Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryşda Köpetdagyň we uly Balkanyň gerişlerinde geçirilen bäş ylgawyň jemi boýunça iň köp utuk toplan ýeňijileri sylaglamak dabarasy boldy. Onda hormat münberiniň ähli basgançaklaryny aşgabatly türgenler eýelediler. Olar tutuş möwsüminiň dowamynda yzygiderli ýokary netijeleri görkezmegi başardylar. Eýýäm yzly-yzyna ikinji gezek “Agama” alpinistrler klubyndan Alekper Ahmedow Kuboga eýe bolýar. Ol hasaba alynýan ylgawlarda yzygiderli ýokary orunlary eýeledi. Ikinji orny Arslan Annamämmedow eýeledi. Dmitriý Winokurow bürünç medala mynasyp boldy.
Zenanlaryň arasynda Rena Agahanowa ýeňiş gazandy, ikinji orna Najiýa Kostowa, üçünji orna bolsa Anastasiýa Aýsina mynasyp boldular.
Alpinimiziň bir görnüşi bolan skaýranning boýunça Türkmenistanyň Kubogy eýýäm ikinji ýyl geçirilýär.
Skaýranning güýçli depginler bilen ösüp, ýurdumyzyň dürli sebitlerinde uly meşhurlyk gazanýar. Sportuň bu görnüşi bilen meşgullanýan türgenler barha artýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ýekşenbe guni Äýranyň sudy ýurdun ozalky prezidenti Haşemi Rafsanjaninin gyzy Faezah Haşemini alty aý türme tussaglygyna höküm etdi. Sud ony döwlete garşy propoganda ýaýratmakda günäli tapdy.
Ozalbaşda Faezah Haşemi şu ýylyň başynda tussag edilip, türme tussaglygyna höküm edilipdi. Ýöne Haşemi Rafsanjaniniň bu işe goşulyşmagy netijesinde, ol azatlykda galypdy.
Eýranyň polisiýasy Faezah Haşemini şenbe güni ýene gaýtadan tussag etdi we ýekşenbe güni sud ony gaýtadan türme tussaglygyna höküm etdi.
Faezah Haşemi mundan ozal parlamentiň deputaty bolupdy we aýal-gyzlaryň sport Federasiýasyna ýolbaşçylyk edipdi.
Eýranyň sudy öz höküminde oňa azatlyga çykandan soň hem bäş ýylyň dowamynda syýasat, medeniýet we žurnalistika bilen baglanyşykly işler bilen meşgullanmaklygy gadagan etdi.


text:
16 Ağustos 2015 Pazar
Aşgabatda Häzirki Zamanyň Wehimlerine Garşy Durmak Boýunça Tegelek Stol Görnüşinde Maslahat Geçirildi
Paýtagtymyzdaky “Ýyldyz” myhmanhanasynyň maslahatlar zalynda adam söwdasyna garşy göreşmek boýunça öňdebaryjy tejribeleri alyşmaga bagyşlanan iki günlük tegelek stol görnüşindäki maslahat öz işini tamamlady. Oňa Migrasiýa boýunça Halkara guramasynyň ugry boýunça ýurdumyza iş sapary bilen gelen Türkiýäniň wekiliýetiniň agzalary, MHG-ň Türkmenistandaky wekilhanasynyň işgärleri, ýurdumyzyň käbir ministrlikleriniň, harby we hukuk goraýjy edaralarynyň wekilleri, şeýle hem hökümete degişli bolmadyk birnäçe düzümleriň işgärleri gatnaşdylar.
Çärä gatnaşyjylaryň pikirine görä, bu maslahat adam söwdasyna garşy netijeli göreşmek boýunça tejribeleri alyşmak üçin ygtybarly binýat boldy.
Bu ýere ýygnananlaryň belleýişleri ýaly, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň halkara giňişliginde işjeň öňe sürýän we dünýäniň ýurtlarynyň arasynda köpugurly hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine, ähli döwletleriň ynsanperwerlik we adalatlylyk ýörelgelerini ýerine ýetirmegine gönükdirilen ugrunyň häzirki döwürde täze mazmun bilen üsti ýetirilýär. Şunuň bilen baglylykda, häzirki döwrüň möhüm meselesi bolup durýan we oňyn çözgütleri talap edýän adam söwdasy bilen baglynyşykly meseleleri netijeli çözmäge gönükdirilen halkara tagallalarynyň utgaşdyrylmagynyň möhüm ähmiýete eýedigi bellenildi.
Maslahatyň barşynda ýurdumyzda iş saparynda bolýan Türkiýe Respublikasynyň wekiliýeti Türkmenistanda adam hukuklaryny üpjün etmek boýunça ozal kabul edilen halkara ylalaşyklaryny ýerine ýetirmekde durmuşa geçirilýän anyk işler we yzygiderli çäreler bilen tanyşdyryldy. Bellenilişi ýaly, biziň ýurdumyz halkara gatnaşyklary ulgamyna deňhukukly gatnaşyjy bolmak bilen özüniň ýokary ynsanperwerlik ýörelgelerine, demokratik ösüş esaslaryna we häzirki zaman hukuk jemgyýetine ygrarlydygyny aýdyň beýan edýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda Türkmenistan ileri tutulýan halkara wezipeleriň çözgüdine işjeň gatnaşýar, häzirki zamanyň möhüm meseleleriniň çözgüdine hil taýdan täze çemeleşmeleri öňe sürýär we ähli gyzyklanma bildirýän taraplar bilen giň hyzmatdaşlyk ýörelgesini yzygiderli durmuşa geçirýän döwlet hökmünde özüni tanatdy diýlip bellenildi.
Maslahata gatnaşyjylar şu iki günlük çäräniň adam söwdasyna garşy göreş boýunça ýola goýulýan hyzmatdaşlygyň berkidilmegini üpjün edýän umumy çemeleşmeleri işläp taýýarlamaga mynasyp goşant goşandygyny bellediler.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Türkmenistanyň Prezidentiniň gol çeken Buýrugy bilen “Lebap welaýatyndaky Garlyk kaliý duzlarynyň ýatagynda kaliý dökünlerini öndürýän dag-magdan toplumyny gurmak hakynda” kararyna laýyklykda gurluşygy tamamlanan desgany ulanmaga kabul etmek boýunça işleri talabalaýyk guramak maksady bilen, Lebap welaýatyndaky Garlyk kaliý duzlarynyň ýatagynda ýylda 1,4 million tonna kaliý dökünlerini öndürýän dag-magdan toplumyny ulanmaga kabul etmek boýunça Döwlet kabul ediş topary döredildi we onuň düzümi tassyklanyldy.
Kaliý duzlarynyň Garlyk känlerini işläp taýýarlamak we zawodyň çäklerinde kaliý duzuny çykarmak we baýlaşdyrmak boýunça desganyň gurulmagy Türkmenistanyň senagat taýdan ösüşiniň täze döwri bolup durýar.
2009-njy ýylyň iýun aýynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň hem-de Belarus Respublikasynyň Prezidenti Aleksandr Lukaşenkonyň gatnaşmagynda täze kärhananyň binýady tutuldy. Bu kärhanany şu ýylyň 31-nji martynda işe girizmek göz öňünde tutulýar. “Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň buýurmasy boýunça “Belgorhimprom” açyk paýdarlar jemgyýeti tarapyndan türkmen gurluşykçylary bilen bilelikde gurulýan toplum ýylda 1 million 400 muň tonna dökün öndürmäge niýetlenendir.
Dökün öndürmek üçin iň ýokary kuwwatlylyga çykmak hem-de ýylda 7 million tonna magdany almak we gaýtadan işlemek göz öňünde tutulýar. Magdanlar 200-den 100 müň metr aralyga çenli çuňlukda ýerleşýär. Ägirt uly täze desganyň infrastruktura meýdançalaryna getirilen ähli tehnologiýa enjamlary dünýä belli öndürijileriň iň täze önümleri bolup durýar.
Türkmen ýaşlarynyň uly topary Garlyk toplumyny hünärmenler bilen üpjün etmek maksady bilen, Belarus Respublikasynyň ýokary okuw mekdeplerine ugradyldy. Bilim alan hünärmenleriň aglabasy ýyllyk iş tejribesini APJ “Belaruskaliý” kärhanalarynda geçdiler hem-de ol ýerde şahta işlerinde işlediler. Mundan başga-da, Türkmenistanyň ýokary we ýoriteleşdirilen orta mekdeplerinde hem dag-magdan toplumy üçin hünärmenleri taýýarlamaga başlanyldy.
Täze ägirt uly senagat kärhanasy Lebap welaýatynyň we tutuş ýurdumyzyň mundan beýläk hem durmuş-ykdysady taýdan ösüşi üçin uly ähmiýete eýe bolup, ýokary hilli kaliý mineral dökünleriniň önümçiligini ýola goýmaga mümkinçilik berer. Bu bolsa Türkmenistanyň oba hojalygynyň “bol hasyl üçin ýokumly önümlere” bolan islegini doly kanagatlandyrmak bilen çäklenmän, eýsem, ony dünýä bazaryna hem çykarmaga mümkinçilik berer.


text:
Şu ýylyň 6-17-nji marty aralygynda Aşgabatda bolan jenap Martin Sommeriň ýolbaşçylygyndaky HPG-niň wekiliýetiniň iş saparynyň jemleri Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan giň gerimli özgertmeleriniň üstünliklere beslenmeginiň nobatdaky subutnamasy boldy. Dünýäniň bu esasy maliýe guramasynyň wekilleri türkmen paýtagtynda bolmagynyň çäklerinde ýurdumyzyň käbir ministrliklerinde we edaralarynda, banklarynda, Türkmenistanyň Mejlisinde duşuşyklary geçirdiler.
HPG-niň ýörite taýýarlan maglumat habarynda bellenilişi ýaly, Türkmenistanyň ykdysadyýeti daşarky amatsyz ýagdaýlaryň täsirine uýgunlaşmagyny dowam edýär. Senagaty ösdürmek maksady bilen amala aşyrylýan çäreler, türkmen gazynyň daşary ýurtlara iberilýän möçberiniň artmagy ýurdumyzyň durnukly ösmegine ýardam edýär.
Wekiliýetiň hasabatynda ýakyn geljekde ykdysady syýasatyň esasy wezipesiniň daşarky ýagdaýlaryň täsirini azaltmak boýunça çäreleriň toplumyny gaýtadan geçirmekde jemlenýändigi bellenilýär. Hususan-da,
maýa goýum maksatnamalarynda döwletiň maýasynyň möçberini kem-kemden azaltmak göz öňünde tutulýar. Täze önümçilikleri—eksport ugurly hem-de daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleriň önümçiliklerini döretmegiň hasabyna jemi içerki önümiň pudaklaýyn düzümini özgertmegiň, döwlet kärhanalaryny netijeli özgertmegi we hususylaşdyrmagy üpjün etmegiň, ähli pudaklary hem-de sebitleri sazlaşykly ösdürmek, kiçi we orta telekeçilige döwlet goldawyny bermegiň, ilatyň durmuş derejesini has-da ýokarlandyrmagyň uzakmöhletleýin durmuş-ykdysady strategiýasynyň ileri tutulýan ugurlary hökmünde kesgitlenendi.
HPG-niň wekilleri Türkmenistanyň geljekki ösüşiniň esasy ugurlarynyň häzirki wagtda işlenip taýýarlanylýan 2017-2023-nji ýyllar üçin degişli konsepsiýada öz beýanyny tapjakdygyny kanagatlanma bilen belleýärler.
Bu esasy maliýe düzüminiň bilermenleriniň pikirine görä, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň geçirýän toplumlaýyn çäreleri daşary ýurt maýalaryny çekmäge ýardam edýär hem-de dünýäniň maliýe bazarlaryna çykmaga ýol açýar.
HPG ykdysady syýasata hem-de kuwwatlylygy artdyrmaga degişli maslahatlary, şol sanda statistika we çaklamalar, pul-karz amallary we býujet syýasaty ulgamlarynda goldaw bermegiň esasynda uzakmöhletleýin durnukly ösüşi üpjün etmek üçin makroykdysady dolandyryşy kämilleşdirmek, hususy ulgamyň işini giňeltmek maksady bilen Türkmenistanda amala aşyrylýan özgertmeleri goldamaga taýýardygyny beýan edýär.


text:
Geçen ýyllarda iki ýurt syýasat, ykdysadyýet, jemgyýet, medeniýet we beýleki pudaklarda hyzmatdaşlygy ösdürdiler. Siziň 2015-nji ýylda Koreýa Respublikasyna bolan saparyňyzdan soňra ikitaraplaýyn özara gatnaşyklaryň düýpli işjeňleşmegi möhüm ýagdaý bolup durýar.
Gyýanlydaky polietilen we polipropilen önümçiligi boýunça gazhimiýa toplumynyň gurluşygynyň üstünlikli ykdysady hyzmatdaşlygyň oňyn mysaly bolmak bilen, göz öňünde tutulan möhletlerden öňe geçip alnyp barylýandygyna kanagatlanýandygymy mälim etmek isleýärin. Gaz ýataklaryny özleşdirmek, nebithimiýa we gaz infrastrukturasyny döretmek ýaly ugurlarda özara bähbitli hyzmatdaşlygy mundan beýläk hem dowam etdirjekdigimize, biziň kompaniýalarymyzyň Siziň çynlakaý üns berýän Türkmenistanyň senagatyny döwrebaplaşdyrmak we diwersifikasiýalaşdyrmak boýunça taslamalary amala aşyrmakda ygtybarly we ynamdar hyzmatdaş boljakdygyna umyt edýärin.
Biziň ýurtlarymyzyň arasyndaky dostluk gatnaşyklarynyň we hyzmatdaşlagyň mundan beýläk hem çuňlaşdyryljakdygyna ynanýaryn. Size berk jan saglyk, şeýle hem Türkmenistana mundan beýläk hem gülläp ösüş arzuw edýärin.


text:
ABŞ-nyň Türkmenistandaky Ilçisi Alan Mastard Türkmenistanda bilen hyzmatdaşlykda heniz durmuşa geçirilmedik mümkinçilikleriň hatarynda Günorta-Gündogar Aziýa we Ýewropa ýurtlary üçin gaz akdyrylmagyny üpjün etjek TOPH we Transhazar gaz geçirijileriniň taslamalaryny agzap geçdi. Bu barada amerikan diplomaty Infoabad.com täzelikler saýtyna beren interwýusynda belläp geçdi. Şol söhbetdeşlikde Ilçi sebitde durnuklylygy we howpsuzlygy berkitmekde türkmen başlangyçlarynyň ähmiýetini nygtady, kontinentiň energetika howpsuzlygyny üpjün etmekde Türkmenistanda bar bolan uly mümkinçilikleri belledi, şeýle hem ABŞ-nyň Türkmenistan we beýleki Merkezi Aziýa ýurtlary bilen bagly gyzyklanmalaryny kesgitledi.
«Jenap Ilçiniň pikiriçe, ykdysady ulgamda Türkmenistan bilen ABŞ-nyň arasynda heniz durmuşa geçirilmedik mümkinçilikler barmy hem-de iki ýurduň resmi gatnaşyklaryny giňeltmäge näme ýardam ederdi?» diýen soraga Alan Mastard şeýle jogap berdi: « Ykdysady ulgamda biz 20 ýyldan gowrak wagt bäri TOPH gaz geçirijisiniň – Türkmenistandan Owganystanyň we Pakistanyň üsti bilen Hindistana geçýän gaz geçirijiniň taslamasynyň üstünde işleýäris. Türkmen hökümeti hem-de beýleki döwletler bilen bilelikde işleýäris. Bu taslama häzirki wagtda durmuşa geçirilýär».
Amerikan Ilçisini belleýşi ýaly, «ykdysady ulgamda başga-da taslamalar bar. Biz haçan hem bolsa birwagt Türkmenistandan Ýewropa gaz iberjek Transhazar gaz geçirijisiniň gurlandygyny görmek isleýäris. Ine, biziň durmuşa geçirilmegi umyt edýän şular ýaly taslamalarymyz bar. Biziň pikirimizçe, şol taslamalar Türkmenistan üçin zerur hem-de Aziýanyň we Ýewropanyň energetiki howpsuzlygy üçin gerekdir».
«Türkmenistan üçin möhüm ähmiýetli haýsy meseleleri çözmekde ABŞ kömek edip bilerdi we Türkmenistan siziň döwletiňize nähili ýardam edip biler? Şular ýaly mümkinçilik barmy?» diýlen soraga diplomat şeýle jogap berdi: «Elbetde, bar. Mne eýýäm Türkmenistanda Ýewropa we Aziýa kömek edip biljek ägirt uly energetiki serişdeleriň bardygyny aýdypdym. Öz gezeginde bu Amerikada belli bir derejede kömek ederdi. Çünki aziýa hem-de ýewropa bazarlary — biziň ýurdumyz üçin hem, dünýäniň beýleki ýurtlary üçin sarp ediş hem-de çig mal bazary bolup durýar. Türkmenistanyň tutuş dünýä döwletleri üçin ýakyn söwda hyzmatdaşyna öwrülmegi biziň ählimize peýda getirer. Bu birinjiden».
Soňra Ilçi Owganystandaky ýagdaýy kadalaşdyrmakda Türkmenistanyň ornuny belläp geçdi. «Ikinjiden: öň belleýşim ýaly, Türkmenistan Owganystany kadalaşdyrmaga diýseň uly ýardam edýär. Türkmenistanyň Owganystanyň goňşusy, türkmen hem-de owgan halklarynyň gadymdan gelýän gatnaşyklary örän wajypdyr. Goňşy döwletleriň arasynda özara oňat düşünişmeklik bar. Bu bolsa bize Owganystan has oňat düşünmäge we ony kadalaşdyrmaga kömek edýär. Biz Türkmenistanyň bu ugurdaky tagallalaryna ýokary ähmiýet berýäris» diýip diplomat belledi.
«ABŞ-nyň umuman Merkezi Aziýa we Türkmenistan bilen bagly gyzyklanamalary barada aýtmak?» sowalyna Ilçi şeýle jogap berdi: «Umuman alanyňda, Türkmenistan Garaşsyzlygyny gazanan döwründen bäri geçen 25 ýylyň içinde ABŞ-nyň bu sebit babatdaky gyzyklanmalary üýtgewsizdir. Olar şulardan ybarat: biz Türkmenistanyň hem-de bu sebitdäki beýleki döwletleriň elmydama özbaşdak bolup galmagyna, olaryň çäkleriniň eldegrilmesiz bolmagyna gyzyklanma bildirýäris. Biz öňki sowet giňişligindäki bu döwletleriň ösmegini, olarda abadançylygyň we durnuklylygyň bolmagyny, şeýle hem bu döwletleriň hökümetleriniň halkyň bähbidine hereket etmegini isleýäris. Bular biziň esasy gyzyklanmalarymyzdyr».
Şonuň bilen birlikde, «mundan başga-da, diňe Orta Aziýa döwletlerine däl, eýsem, biziň ählimize degişli bolan meseleler hem bar. mysal üçin, daşky gurşawy goramak, Aralyň ykbaly, suw meseleleri…» diýip diplomat aýdanlarynyň üstüni ýetirdi.
Ilçiniň belleýşi ýaly, «Söwda, ykdysady gyzyklanmalar, maýa goýumlary, energetika ýaly meseleler hem bar. bu ýerde energetiki serişdeleriň ägirt uly çeşmesi bar. şeýle hem, elbetde, howpsuzlyk ,şol sanda Owganystandaky howpsuzlyk meseleleri bar. Belläp geçmeli zat, Türkmenistan Owganystany elektrik energiýasy bilen üpjün edip, ynsanperwer kömegini, lukmançylyk we ş.m. kömekleri yzygiderli iberip şu jähtden diýseň uly kömek edýär. Bu zatlaryň ählisi — hemmelere aýan hakykat bolup, biz Türkmenistan bilen ikitaraplaýyn gatnaşyklar edenimizde bu zatlary göz öňünde tutýarys»
Diplomat gyzyklanmalaryň hatarynda terrorizme hem-de beýleki wehimlere garşy göreşi belläp geçdi. «Şeýle hem terrorizme, adam söwdasyna, neşe serişdeleriniň dolanyşygyna we ş.m. garşy göreşmekde hem biziň umumy gyzyklanmalarymyz bar. Biziň umumy «gün tertibimizde» belläp geçere zat köp» diýip ABŞ-nyň Ilçisi aýtdy.
«ABŞ-nyň täze hökümetinde hem (ABŞ-da Donald Trampyň Prezident saýlanmagy bilen) onuň Merkezi Aziýa babatdaky syýasaty üýtgewsizligine galarmy ýa-da ol üýtgetmelere sezewar bolarmy?» diýen sowala diplomat şeýle jogap berdi: «Biz 25 ýyl bäri Merkezi Aziýa, şol sanda Türkmenistan bilen berk gatnaşyklary ýola goýýarys. Biz ähli sebitlere durnuklylyk, parahatçylykly gatnaşyklar hem-de abadançylyk isleýäris. Şonuň üçin hem men bu ugurda uly özgertmelere garaşamok. Meniň pikirimçe, öňki syýasatymyza ygrarlylyk saklanar».


text:
12 Şubat 2015 Perşembe
Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň Utgaşdyryjy Toparynyň Mejlisi
Türkmen paýtagtynda Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň utgaşdyryjy toparynyň ilkinji mejlisi geçirildi. Ol 2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmegiň nobatdaky tapgyrlaryny ara alyp maslahatlaşmaga bagyşlandy.
Mälim bolşy ýaly, geçiriljek Aziýada taýýarlyk görmek boýunça alnyp barylýan işleri utgaşdyrmagyň wajypdygy hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda 2014-nji ýylyň 28-nji noýabrynda Aşgabatda geçirilen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň Guramaçylyk komitetiniň, Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň hem-de Okeaniýanyň milli olimpiýa komitetleriniň arasynda Aziýada-2017-ä Okeaniýa ýurtlarynyň 17-siniň gatnaşmagy baradaky Ähtnama gol çekmek dabarasynyň barşynda aýratyn nygtaldy.
Bir wagtda sekiz ýarym müň türgeni ýerleşdirip biljek Olimpiýa şäherçesiniň binýadynda geçirilen häzirki mejlise şeýle hem Türkmenistanyň Milli Olimpiýa komitetiniň, Türkmenistanyň Sport baradaky döwlet komitetiniň, Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça 2017-nji ýylyň V Aziýa oýunlarynyň Ýerine ýetiriji komitetiniň we Guramaçylyk komitetiniň wekilleri gatnaşdylar. Olaryň düzümine oýunlara taýýarlyk görmäge we olary geçirmäge jogapkär ministrlikleriň we pudak edaralarynyň ýolbaşçylary girýär.
Mejlisiň barşynda daşary ýurtly hünärmenler türgenler üçin hem, tomaşaçylar üçin hem, şeýle-de sport hem-de ýaşlara hyzmat etmek ulgamynda işleýän beýleki hünärmenleriň köpüsiniň işlemegi üçin örän amatly şertler döredilen Merkezi Aziýa sebitinde deňi-taýy bolmadyk sport toplumynyň gurluşyklarynyň depginine we möçberine haýran galandyklaryn beýan etdiler. Mejlisiň öň ýanynda olara Olimpiýa şäherçesiniň desgalarynyň gurluşygynyň barşy bilen tanyşmaga mümkinçilik döredildi. Şol desgalaryň köpüsi eýýäm ulanyşa tabşyrylmaga taýýar.
Gün tertibine laýyklykda, duşuşyga gatnaşyjylar Olimpiýa şäherçesiniň sport desgalarynyň ulanmaga tabşyrylmagy we olara hyzmat edilmegi, daşary ýurt dillerini kämil ele almaklary esasy talap bolup durýan meýletinçileriň yzygiderli okuw-maslahatlaryny guramak, ýokary hilli Internet hyzmatlary, türkmen türgenlerini öňde boljak toplumlaýyn ýaryşlara taýýarlamak we köp sanly beýlekiler bilen baglanyşykly meselelere garadylar.
Aziadanyň maksatnamasynda görkezilen sport görnüşleriniň her biri boýunça türgenleşik we ýaryş tertipleriniň takyk ýerine ýetirilmeginiň wajypdygy aýratyn bellenildi. Munuň özi sportda uly mümkinçilige eýe bolan geljegi has uly türgenleri ýüze çykarmaga mümkinçilik bermelidir. Şol türgenleri öňde boljak yklym ýaryşlaryna yhlasly we maksada gönükdirilen derejede taýýarlamaga girişilmelidir.
Şeýle hem Aşgabatda Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň nobatdaky Baş assambleýasyny geçirmäge taýýarlyk görmek bilen baglanyşykly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. Onuň barşynda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna deslapky tapgyryň ilkinji netijeleri jemlener.
Bu ýere ýygnananlar Aziýada 2017-ä taýýarlyk görmäge hem-de Halkara Olimpiýa Komitetiniň we Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň tehniki ölçeglerine, iň ýokary dünýä ülňülerine pugta laýyklykda bina edilýän Olimpiýa şäherçesiniň gurluşygyna uly üns berýändigi üçin Türkmen döwletiniň Baştutanyna çuňňur hoşallyk bildirdiler. Milli Liderimiz tarapyndan köpçülikleýin bedenterbiýe-sagaldyş hereketini ösdürmek boýunça durmuşa geçirilýän strategiýanyň bu ulgamda hem özüniň baý netijelerini getirýändigi aýratyn bellenildi. Çünki sport—bu parahatçylyk, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan parasatly syýasaty hem dünýäniň ähli ýurtlary we halklary bilen netijeli halkara hyzmatdaşlygynyň ösdürilmegine hemmetaraplaýyn ýardam edýär.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Şu gün Ruhyýet Köşgünde Türkmenistanyň täze saýlanan Prezidentiniň resmi taýdan işe girişmek dabarasy boldy.
Şu gün bu ýere Mejlisiň Başlygy we Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, harby we hukuk goraýjy edaralaryň, ministrlikleriň hem-de pudak edaralarynyň ýolbaşçylary, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleri, milli parlamentiň deputatlary, syýasy partiýalaryň we jemgyýetçilik birleşikleriniň, Ýaşulular geňeşiniň, ýerine ýetiriji häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň wekilleri ýygnandylar. Şeýle hem ýygnananlaryň hatarynda Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň agzalary, döwlet Baştutanynyň wezipesine dalalşgärler, ýurdumyza synçylar hökmünde ýurdumyza gelen we saýlaw döwründe ýerlerde syn etmegi amala aşyran halkara guramalaryň wekilleri bar.
Zala daşary ýurtlaryň resmi wekiliýetleriň agzalary, Türkmenistanda işleýän diplomatik wekilhanalaryň baştutanlary, ýurdumyzyň daşary ýurtlardaky ilçileri, milli we daşary ýurtlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň, giň jemgyýetçiligiň wekilleri hem-de beýleki çagyrylan myhmanlar ýygnandylar. Hemmeler dabaranyň başlanmagyna tolgunmak bilen garaşýarlar.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ruhyýet köşgüniň eýwanyna barýar, şol ýerde döwlet Baştutany wezipesine dalaşgär bolan adamlar bilen salamlaşýar. Mälim bolşy ýaly, 12-nji fewralda geçirilen Prezident saýlawlaryna syýasy partiýalardan we raýatlaryň teklip toparlaryndan hödürlenen jemi 9 dalaşgär gatnaşdy. Munuň özi urdumyzda demokratiýanyň dolanuwsyzdygynyň aýdyň subutnamasyna öwrüldi.
… Sagat 9.00. Hormat garawulynyň esgerleri dabaraly ýagdaýda dabaraly sazyň owazynyň astynda zala Türkmenistanyň Döwlet baýdagyny, Türkmenistanyň Prezidentiniň Tugyny, Türkmenistanyň Konstitusiýasyny we mukaddes Gurhany getirýärler.
Ruhyýet köşgüniň zalyna ýygnananlar Türkmenistanyň täze saýlanylan Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowy ör turup, şowhunly elçarpyşmalar bilen garşylaýarlar. Döwlet Baştutanymyz sahna çykýar.
Türkmenistanyň Prezidentiniň ählihalk saýlawlarynyň netijelerini yglan etmek üçin, Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň başlygy G.Myradowa söz berilýär.
Merkezi saýlaw toparynyň ýolbaşçysynyň belleýşi ýaly, saýlaw çäresi hereket edýän kanunçylygyň çäklerinde hem-de umumy ykrar edilen hukuk kadalaryna laýyklykda, hakyky demokratik esasda, has takygy, ählumumy, deň we göni saýlaw hukugy, gizlin ses bermek hem-de raýatlaryň erkin erk-islegini beýan etmek, bäsdeşlik, açyklyk we aýanlyk ýörelgeleri esasynda geçirildi. Ýurdumyza gelen, abraýly guramalara hem-de düzümlere wekilçiik edýän halkara synçylary hem munuň şeýledigini bellediler. Olar şeýle hem Türkmenistanyň demokratik ösüş ýoluna ygrarlydyklaryny nygtadylar we saýlawçylaryň işjeňdigini aýratyn bellediler.
Umuman, ses bermäge 3 million 163 müň 692 adam ýa-da saýlawçylaryň umumy sanynyň 97,28 göterimi gatnaşdy.
Saýlawlaryň jemleri boýunça Türkmenistanyň Azyk senagaty döwlet birleşiginiň başlygynyň orunbasary M.Annanepesow 1,02 göterim, Mary welaýatynyň häkiminiň orunbasary J.Annaýew 0,21 göterim, “Rysgal” paýdarlar-täjirçilik bankynyň müdiriýetiniň başlygy B.Atalyýew 0,36 göterim, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 97,69 göterim, Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynyň direktory R.Durdyýew 0,15 göterim, Daşoguz welaýatynyň häkiminiň oba hojalygy boýunça orunbasary M.Gurbanow 0,17 göterim, Ahal welaýatynyň ykdysadyýet we ösüş müdiriýetiniň başlygy S.Jelilow 0,25 göterim, Balkan welaýatynyň “Garabogazsulfat” önümçilik birleşiginiň baş direktory S.Nurnepesow 0,09 göterim we Türkmenistanyň Agrar partiýasynyň Mary welaýat komitetiniň başlygy D.Orazow 0,06 göterim ses aldylar.
Merkezi saýlaw toparynyň 2017-nji ýylyň 14-nji fewralynda geçirilen jemleýji mejlisinde kabul edilen Kararyna hem-de Türkmenistanyň Saýlaw kodeksiniň 76-njy maddasyna laýyklykda, saýlawlarda saýlawçylaryň sesleriniň 97,69 göterimini alan dalaşgär Gurbanguly Mälikgulyýewiç Berdimuhamedowyň Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine saýlanandygy ykrar edildi.


text:
17 Haziran 2015 Çarşamba
DIM-de Katar Döwletiniň Daşary Işler Ministri Bilen Duşuşyk
2015-nji ýylyň 16-njy iýunynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde Aşgabada iş sapary bilen gelen Katar Döwletiniň daşary syýasat edarasynyň ýolbaşçysy Haled ben Muhammed Al Atiýýa bilen duşuşyk geçirildi.
Bu ýerde bolan iki ýurduň daşary syýasat edaralarynyň arasyndaky syýasy geňeşmeleriň, şeýle hem özara bähbitleriň we iki ýurduň durmuş-ykdysady ösüşiniň ileri tutulýan ugurlaryny nazara almak arkaly üstünlikli ösdürilýän ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýy we mümkinçilikleri barada pikir alyşmalaryň barşynda Söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki hökümetara toparynyň işiniň ähmiýeti bellenildi.
Medeni-gumanitar ulgamynda gatnaşyklary işjeňleşdirmek barada aýtmak bilen, duşuşyga gatnaşyjylar Türkmenistanda we Katarda medeniýet günlerini guramak, iki ýurduň arasynda sport ulgamynda hyzmatdaşlygy giňeltmek meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar.
Katar Döwletiniň Daşary işler ministriniň saparynyň çäklerinde Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň talyplary bilen duşuşyk geçirildi.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlary boýunça saýlaw çäreleri dowam edýär. Şu günler Mejlisiň deputatlary Türkmenistanda Saýlawlary we sala salyşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň işgärleriniň ýardam bermeginde Aşgabatda we welaýat merkezlerinde ýygnaklaryň birnäçesini geçirdiler. Bu çäreleriň maksady —geçiriljek wajyp jemgyýetçilik-syýasy çäräni ýurdumyzda hereket edýän kanunçylyga we halkara tejribelerine doly laýyklykda guramakdan ybarat bolup durýar.
Ýygnaga ministrlikleriň we pudak edaralarynyň, häkimlikleriň, ýerli dolandyryş düzümleriniň, ýurdumyzyň Demokratik partiýasynyň, Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň, Agrar partiýasynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň we birleşikleriň jogapkär ýolbaşçylary, hukuk goraýjy edaralaryň işgärleri, saýlaw toparlarynyň agzalary çagyryldylar. Ýygnagyň barşynda, hususan-da, saýlawlaryň öň ýanyndaky tapgyrlar, saýlaw uçastoklaryny enjamlaşdyrmak, saýlawlary guramaçylykly geçirmek bilen baglanyşykly meselelere, ýokary döwlet wezipesine dalaşgäriň saýlaçylar bilen duşuşyklarynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde wagyz etmegiň wezipelerine garaldy. Mundan başga-da ýygnaga gatnaşyjylara Saýlaw kodeksiniň düzgünleri jikme-jik düşündirildi.
Bellenişi ýaly, milli kanunçylyga laýyklykda ähli dalaşgärlere saýlawçylar bilen duşuşmak we olary saýlawa taýýarlyk maksatnamalary bilen tanyşdyrmak, saýlawyň öňüsyrasyndaky wagyz etmek işini alyp barmak, şol sanda telewideniýede we radioda ýaýlyma çykmaga wagt bölüp bermek, gazetlerde çap etmegiň möçberi we beýlekiler boýunça deň hukuklar we mümkinçilikler berilýär. Bu çäreleri guramak saýlaw toparlary bilen birlikde, ýerli ýerine ýetiriji häkimiýetiň we ýerli öz-özüňi dolandyryşyň, edaralaryň , kärhanalaryň we beýleki düzümleriň degişli ýolbaşçylarynyň üstüne ýüklendi.
Saýlaw çäresini hem-de öňde duran Türkmenistanyň Prezidentligine saýlawlary hemmetaraplaýyn beýan etmekde köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ähmiýeti örän uludyr. Şunuň bilen baglylykda habar maglumatlaryny taýýarlamaga hem-de Merkezi saýlaw toparynyň meýilnamasynda göz öňünde tutulan çäreleri beýan etmäge toplumlaýyn çemeleşmeleriň zerurdygy nygtaldy. Syýasatşynaslaryň we beýleki hünärmenleriň gatnaşmagynda tele- we radiogepleşikleri, žurnal-gazet makalalaryny hem-de ilatyň habardarlygyny, türkmen jemgyýetiniň durmuşyna demokratik özgertmeleriň mundan beýläk hem ornaşdyrylmagynda onuň raýat jogapkärligini we ornuny ýokarlandyrmaga gönükdirilen köp sanly çäreleri taýýarlamagyň wajypdygyna aýratyn ähmiýet berildi. Mälim bolşy ýaly, ýokary döwlet wezipesine eýýäm üç dalaşgär görkezildi. Häzirki wagtda raýat toparlary öz başlangyçlary boýunça öz dalaşgärlerine goldaw bermek işlerini dowam edýärler.
Şeýlelikde, çykyş edenleriň belleýşi ýaly, Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlary diňe bir uly jemgyýetçilik-syýasy ähmiýetli waka bolman, garaşsyz ösüşiň täze döwrüni alamatlandyrmalydyr. Bu waka köp babatda möhümdir, ilki bilen bolsa onda ýurduň we saýlawlara gatnaşyp, Watanymyzyň bagtyýar geljegine çuňňur ynam duýgusy bilen özleriniň tüýs ýürekden çykýan erk-isleglerini mälim etjek ähli türkmenistanlylaryň ykbalynyň şöhlelenjekdigi nukdaýnazardan wajypdyr.


text:
Gyşky Olimpiadanyň geçýän ýeri Soçide “Pussy Riot” art toparynyň öňki iki agzasy polisiýa tarapyndan tussag edildi.
Mariýa Alýohina özüniň we Nadežda Tolokonnikowanyň jenaýaty etmek bilen bagly şübhe esasynda tussag edilendigini sişenbe güni Twitterde ýazdy. Alýohina jikme-jik maglumat bermedi.
Orsýetli adam hukuklaryny goraýjy aktiwist Semýon Simonow bu iki zenanyň ogurlykda günälenýändigini, şeýle-de ýene ençeme aktiwistiň polisiýa tarapyndan tussag bolandygyny habar berdi.
Alýohina we Tolokonnikowa iki ýyla golaý wagtlap tussaglykda bolmakdan soň dekabr aýynda boşadylypdy. Olar 2012-nji ýylyň fewral aýynda Moskwanyň Baş ybadathanasynda Putine garşy aýdym aýtmagy sebäpli dini ýigrenje ýugrulan başbozarlykda aýyplanyp türmä höküm edilipdi.
Tolokonnikowa we Alýohina tussaglykdan boşadylansoň “Pussy Riot” toparyny terk edip, adam hukuklaryny goramak ýoluny saýlap aldylar.


text:
Birleşen Ştatlar gaçgaklykdaky wise prezident Tarek al-Haşemä gaýybana ölüm jezasy berlenden soň, Yrakdaky syýasy krizise alada bildirdi.
Yrak sudy ýekşenbe güni Haşemini adam öldürýän topara ýolbaşçy bolmakda günäli tapdy.
Häzir Türkiýede bolýan sünni syýasatçysy özüniň günäli tapylmagyny ret etdi we bu hökümiň syýasy sebäbiniň bardygyny aýtdy. Şeýle-de ol, howpsuzlygy we adalatly sud kepillendirilmese, Yraga dolanyp barmajagyny aýtdy.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň sözçüsi Wiktoriýa Nuland duşenbe güni Waşingtonda “ähli taraplarda peýdasyz ritorikanyň we dartgynlylygyň ýokarlanmak ähtimallygyndan” alada bildirdi we yrak liderlerini öz dawalaryny kanunyň hökmürowanlygynyň çäginde çözmegi dowam etdirmäge çagyrdy.
Türkiýäniň premýer ministri Rejep Taýyp Erdogan şu gün özleriniň Haşemini Yraga tabşyrmajagyny aýtdy.


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Kararyna laýyklykda, Türkmenistanyň Energetika Hartiýasynyň Konferensiýasyna Başlyklyk ediji ýurt hökmünde borçnamalaryny ýerine ýetirmek maksady bilen 2017-nji ýylda Türkmenistanda we daşary ýurtlarda geçirilmegi bellenilen çäreleriň meýilnamasy tassyklanyldy.
Bu çäreleri ýokary derejede geçirmek üçin guramaçylyk komiteti dörediler.
Habar berlişi ýaly, şu ýylyň 25-26-njy noýabrynda Tokioda Energetika Hartiýasynyň Konferensiýasynyň mejlisiniň jemlerinde ýurdumyz 2017-nji ýylda Konferensiýanyň Başlyklygyna biragyzdan saýlanyldy.
Häzirki wagtda Türkmenistanyň Prezidentiniň başlangyjy boýunça giň halkara gepleşikleri ýola goýuldy, olaryň barşynda energiýa howpsuzlygy bilen baglanyşykly meseleleriň toplumyna garalýar.
Şunuň bilen baglylykda, 2008-nji we 2013-nji ýyllarda Milletler Bileleşigi tarapyndan energiýa serişdelerini dünýä bazarlaryna ygtybarly we durnukly üstaşyr geçirmek boýunça ýörite rezolýusiýalar kabul edildi, olarda bu ulgamda oňyn hyzmatdaşlygy ösdürmegiň esasy ýörelgeleri we çemeleşmeleri beýan edildi.
Ýurdumyz iri halkara guramalary bilen hyzmatdaşlygy yzygiderli ösdürmegiň netijesinde köptaraplaýyn duşuşuklaryň we forumlaryň geçirilýän merkezine öwrüldi. Olaryň gün tertibine energetika hyzmatdaşlygynyň möhüm meseleleri girizildi. Şunda Energetika Hartiýasy bilen emele gelen hyzmatdaşlygy aýratyn bellemek gerek.
2014-nji ýylyň dekabr aýynda Aşgabatda bu ýöriteleşdirilen düzüm bilen bilelikde “Energiýa serişdelerini ygtybarly we durnukly üstaşyr geçirmek” atly forum guraldy, şeýle hem BMG-niň Baş Assambleýasynyň 67-nji maslahatynda kabul edilen Rezolýusiýa laýyklykda bu ugur boýunça bilermenleriň ilkinji halkara duşuşygy geçirildi. Bu gepleşikleriň dowamynda Energetika Hartiýasynyň howandarlygynda bilermenleriň degişli duşuşyklary şeýle hem 2015-nji ýylda Brýusselde (Belgiýa) we Pekinde (Hytaý), şu ýyl bolsa Tiranide (Albaniýa) geçirildi.


text:
Çarşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ahal welaýatynyň Akbugdaý etrabynyň "Babadurmaz" daýhan birleşigine "duýdansyz baryp", ol ýeriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertleri bilen tanyşdy.
Prezidentiň ilkinji baran ýeri "Babadurmaz" daýhan birleşigindäki 19-njy orta mekdep boldy. Bu ýerde Berdimuhamedow okuwçylaryň sapak geçişi bilen tanyşdy hem-de olaryň geljekde haýsy käri saýlap almak isleýändigini sorady. Öz gezeginde mekdep okuwçylary Berdimuhamedowyň şanyna öwgüli goşgulary aýdyp berdiler.
Berdimuhamedow okuwçylaryň sapak geçişi bilen tanyşdy, 23-nji fewral.
Mekdebiň ýokary klas okuwçylary bilen duşuşygynda Berdimuhamedowyň Soltan Sanjar bilen bagly rowaýaty aýdyp berendigini türkmen mediasy habar berýär. Habardan mälim bolşuna görä, ýurt baştutanynyň gürrüň beren bu rowaýaty diňe bir okuwçylara däl, eýsem prezidentiň egindeşlerine hem uly täsir edipdir. Olar bu rowaýaty ilkinji gezek diňläp görüpdirler.
Prezidentiň mekdep okuwçylaryna hem-de egindeşlerine Soltan Sanjar bilen bagly nähili rowaýaty aýdandygy barada mediada anyk maglumat berilmedi.
Mekdepde okuwlaryň guralyşy bilen tanşandan soň, Berdimuhamedow Babadurmaz oba geňeşligine bardy we ol ýerde iş maslahatyny geçirdi. Prezident bu ýere ýygnanan degişli ýolbaşçylara "Babadurmaz" daýhan birleşiginde mekdebiň we çagalar bagynyň täze binasyny gurmak, agyz suwy ulgamyny döwrebaplaşdyrmak, köçeleriň durkuny täzelemek işlerini bellenen möhletde ýerine ýetirmegi tabşyrdy.
Mundan başga-da prezident Garagum derýasynyň üstünden geçýän köpriniň taslamasyny işläp taýýarlamak barada hem aýtdy. Bu köpri bu ýeriniň oba ilaty üçin hem-de ýük gatnawy babatda ýokary amatlyklary üpjün eder.
"Babadurmaz" daýhan birleşigi Akbugdaý etrabynyň iň bir çetinde ýerleşip, onuň ilatynyň aglaba bölegi 1992-93-nji ýyllarda Täjigistanda graždanlyk urşy döwründe Türkmenistana bosup gelen türkmenlerdir.
Etrabyň çetinde ýerleşýän bu daýhan birleşiginiň infrastrukturasy juda ýaramaz halda.
Daýhan birleşiginiň ýerli ilatynyň parniklerde limondyr gök-önümleri ýetişdirmekde baý tejribeleri bardyr. Babadurmazlylaryň ýetişdirýän arahisleri bolsa şäheriň bazarlaryny bezeýär.
Öz obalaryna döwlet baştutanynyň gadam basmagyna babadurmazlylaryň juda begenendikleri barada ýurduň telewideniýesinde birnäçe söhbetdeşlikler guraldy.Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Orsýetiň Adalat ministrligi adam hukuklaryny goraýan, hökümete degişli bolmadyk “Memorial” atly guramany “Russiýa federasiýasynyň konstitusion düzgünleriniň esaslaryny opurmakda” we ýurtda “syýasy režimi üýtgetmäge çagyrmakda” aýyplady.
9-njy noýabrda bu ministrlik adam hukuklaryny goraýan “Memorial” merkezine, onuň “daşary ýurduň agenti” diýlen resmi statusyna laýyklykda, ýyllyk hasabaty bilen bagly duýduryş ýollady.
Adam hukuklaryny goraýan “Memorial” merkezi 6-njy noýabrda resmi taýdan Orsýetiň hökümetiniň “daşary ýurt agentleri” atly sanawyna goşuldy.
Adalat ministrliginiň hasabatynda hökümete degişli bolmadyk gurama babatynda çäre göz öňünde tutulmaýar.
Hasabatda getirilen sitatalar
“Memorial” guramasynyň Kanunçylyk bölümi boýunça direktory Kiril Koroteýew özüniň “Kommersant” neşirine beren maglumatynda “Memorial” ministrligiň bu hasabaty guramany ýapmak ýa-da onuň resmilerine garşy jenaýat işlerini gozgamak üçin kanuny taýdan talapnama ugratmga esas hökmünde ulanyp biljekdigine ynanýar diýdi.
Ministrligiň hasabatynda “Memorial” guramasynyň 2014-nji ýylyň awgust aýynda çykaran beýanatynyň netijelerinde Orsýetiň Ukrainadaky hereketleriniň “agressiýa kesgitlemesine gabat gelýändigi” baradaky böleginden sitata getirilýär.
Şeýle-de, hasabatda gürrüňi edilýän guramanyň 2014-nji ýylyň fewral aýynda ýaýradan beýanatyna salgylanylyp, onda prokurorlaryň we kazylaryň, 2012-nji ýylda Bolotnoýa meýdançasynda bolan hökümete garşy ýörişlerde köpçülikleýin bidüzgünçiligi öjükdirmekde aýyplanýan orsýetlilere garşy gozgalan işi “galplaşdyrandygynyň” öňe sürülýän böleginden sitata getirilýär.
“Daşary ýurt agentleri” sanawy
10-njy noýabrda “Memorial” guramasy Facebook sosial ulgamyndaky sahypasynda bu barada ýörite beýanat çap etdi.
“Biz Orsýetiň Konstitusiýasynyň 28-nji we 30-njy maddalarynda kepil geçilýän söz we pikir azatlygymyzy hem-de assosiasiýa erkinligimizi amala aşyrýarys. Biz resmileriň, şol sanda ýokary derejeli resmileriň adam hukuklaryny we halkara kanunçylyk normalaryny bozýandygyny görsek,sessiz galyp bilmeris” diýlip, beýanatda aýdylýar.
Hökümete degişli däl “Memorial” guramasy ministrligi özlerini ýene-de geçmişe, ýagny “sowet hökümetiniň dissidentlere garşy göreşen döwrüne alyp barýanlykda” aýyplaýar. Şeýle-de, gurama ministrligiň hasabatyny, konstitusiýa laýyk gelmeýän karar hökmünde, şikaýat etjekdigini belleýär.
Orsýetde daşary ýurtlar tarapyndan maliýeleşdirilýän hökümete degişli bolmadyk guramalary “daşary ýurt agentleri” diýip hasaba almagy talap edýän kanun 2012-nji ýylda kabul edildi. Häzirki wagtda bu sanawyň düzümine 10 guramanyň ady goşuldy.
Näresmi görnüşde “Memorial” guramasynyň düýbi 1987-nji ýylda tutuldy, adam hukuklaryny gorap çykyş edýän “Memorial” merkezi bolsa biraz soňra, ýagny 1991-nji ýylda döredildi.


text:
Halkara inspektorlary Gresiýada tygşytlamak plany boýunça grek häkimiýetleri bilen gepleşik geçirmek üçin şu gün Afina bardylar.
Ýewropa Bileleşiginiň, Halkara Walýuta Fondunyň hem Ýewropanyň Merkezi bankynyň resmilerinden düzülen inspektorlar topary Gresiýa kömek hökmünde berilýän karzyň nobatdaky bölegini makullamak üçin, ýurtda zerur bolan ykdysady reformalaryň geçirilip-geçirilmänligini kesgitlemäge synanyşarlar.
Ýewropa Komissiýasy Gresiýa zerur bolan maliýe serişdeleriniň awgust aýyna çenli ýeterlikdigini aýdýar. Ýöne Gresiýa mundan beýläkki berilmeli kömek baradaky karara sentýabryň başynda gelinmegine garaşylýar.
Şeýle hem, Ýewropa Komissiýasynyň ýolbaşçysy Joze Manuel Barossonyň şu gün grek resmileri bilen gepleşik geçirjekdigi aýdylýar.
Gresiýa batmagyň öňüni alyp, ýewro zolagynda galmagy üçin gaty berk tygşytlylyk çärelerini amala aşyrmaga mejbur.


text:
Gürjüstanyň ozalky prezidenti, öňki Sowet Soýuzynda daşary işler ministri bolup işlän Eduard Şewerdnadze 7-nji iýulda, 86 ýaşynda aradan çykdy.
Şewerdnadze özüniň uzak ýyllyk karýerasynda Sowet Soýuzynyň dyzmaç ýolbaşçylygyndan üýtgedip gurmak döwrüniň reformaçy daşary işler ministrligine ösüp geçmegi başaryp, Sowuk urşuň soňlanmagyna kömek etdi we garaşsyz Gürjüstanyň prezidenti boldy.
Onuň syýasy karýerasy 2003-nji ýylyň 23-nji noýabrynda, Gürjüstanyň «Bägül rewolýusiýasynyň», dawaly parlament saýlawlaryndan soň tutaşan halk gozgalaňynyň ýetjek ýerine ýeten pursatynda, birden tamamlandy:
"Men indi bolýan zatlary we ertir şu hili ýagdaýda özümde bar bolan ygtyýarlyklary ulansam, munuň gansyz soňlanmajagyny görýärin" diýip, ol aýtdy. "Men hiç wagt öz halkyma ikilik etmedim we indi şu sebäpden, hemme zadyň soňlanmagy üçin, prezident işden çekilse gowy bolar."
Şewardnadze 1928-nji ýylyň 25-nji ýanwarynda, Guria regionynda, soňra SSSR-iň Zakawkaziýa respublikasy bolan ýerde dünýä indi. Ol Kommunistik partiýanyň hataryna 1948-nji ýylda, 20 ýaşynda goşuldy we endiganlyk bilen ýokary wezipe basgançaklaryna galdy.
Ol Gürjüstanyň paýtagty Tbiliside etrap partiýa komitetiniň birinji sekretary bolanda, şäheriň ýokary derejeli kommunist resmisiniň korrumpirlenen hereketlerini paş edip, uly abraý gazandy. Şewardnadze 1965-nji ýylda sowet Gürjüstynynda içeri işler ministrligine bellenildi we Moskwanyň kömegi bilen, onlarça müň partiýa we KGB resmisini tussag edip, korrupsiýa garşy kampaniýasyny dowam etdirdi.
Şewardnadze 1972-nji ýylda Gürjüstan Kommunistik partiýasynyň birinji sekretary, respublikanyň iş ýüzündäki dolandyryjysy boldy we bu wezipede 1985-nji ýylda Sowet Soýuzynyň daşary işler ministri bolýança işledi.
Gürjüstanyň jemgyýetçiliginde milletçilikli duýgularyň ösýän wagtynda, Moskwa wepadarlygyny görkezmek babatdaky gapma-garşlylykly tagallalary, şol sanda rus diliniň profilini ýokarlandyrmagy sebäpli, Şewerdnadze respublikada köp adamyň gaharyny getirdi.
Şewardnadze dünýä sahnasyna 1985-nji ýylda, haçanda sowet lideri Mihail Gorbaçew ony daşary işler ministrligine bellände çykdy. Gorbaçewyň iň ýokary daşary syýasat resmisi hökmünde, ol Sowet Soýuzynyň Günbatar bilen arasynda ýylaýan, ahyrynda Sowuk urşuň soňlanmagyna alyp gelen gatnaşyklaryna gözegçilik etdi.
1987-nji ýylyň sentýabrynda, BMG-niň Baş Assambleýasynda eden täsirli çykyşynda ol Moskwa bilen Waşingtonyň arasyndaky ýaraglara kontrolluk tagallalaryna ýokary baha berdi we dünýäni ýadro ýaraglaryndan saplamaga çagyrdy.
"Sowet Soýuzy bilen Amerikanyň Birleşen Ştatlary ahyry bilelikde ýadrosyz leksikanyň birinji sözüni aýtdy» diýip, ol assambleýa aýtdy. "Haçanda bu söz iş ýüzüne geçirilende, dünýä täze bir bilime eýe bolar. Ol ýadro ýaraglary bilen howpsuzlygyň sinonim däldigine göz ýetirer we haçanda şu ýaraglar ýitirim bolanda, howpsuzlyk berkär."
Şeýle-de ol 1989-njy ýylda sowet goşunlarynyň Owganystandan çykarylmagynda we şol ýyl Moskwanyň Gündogar Ýewropadaky ýaran ýurtlarynda turan demokratiki gozgalaňlary basyp ýatyrmazlyk baradaky kararynda esasy rol oýnady.
Gorbaçew bilen arasynda reformalaryň ugry we gerimi babatda dörän ylalaşmazlyklaryň köpelmegi bilen, Şewardnadze 1990-njy ýylyň 20-nji dekabrynda, golaýlap gelýän diktaturany duýduryp, sowet liderini ýurdy demokratiýalaşmakdan yza çekmekde aýyplap, daşary işler ministri wezipesinden işden çekildi.
Sekiz aý soň, 1991-nji ýylyň awgustynda, haçanda Kommunistik partiýanyň we KGB-niň berk tarapdarlary Gorbaçewa garşy döwlet agdarylyşygyny gurnanlarynda, Şewardnadzäniň aýdan sözleri oraşan bolup çykdy. Elbetde, bu agdarylyşyk başa barmady, ýöne soň Sowet Soýuzynyň dargamagyna alyp geldi.
Başa barmadyk döwlet agdarylyşygyndan soň, Şewardnadze az wagtlyk, bir aýlap, SSSR dekabrda resmi taýdan ýatyrylýança Sowet Soýuzynyň daşary işler ministri bolup işledi.
Şewardnadze biraz soň öz dogduk ýurduna, Gürjüstana dolandy. 1992-nji ýylda, täze garaşsyz bolan ýurduň ilkinji prezidenti Zwiad Gamsahurdiýa köpçülikleýin gozgalaň esasynda häkimiýetden agandan soň, ol emele gelen häkimiýet boşlugyny doldurmaly boldy.
Şewardnadze 1992-nji ýylda Gürjüstanyň parlamentiniň saýlanan başlygy, döwletiň iş ýüzündäki baştutany boldy. Haçanda prezidentlik dikeldilende bolsa, ol 1995-nji ýylda bäş ýyllyk prezident möhletini gazandy. Ol 2000-nji ýylda, saýlawlaryň galplaşdyrylandygy baradaky giň ýaýran şikaýatlaryň arasynda gaýtadan prezidentlige saýlandy.
Emma muňa garamazdan, onuň prezidentligi ýurtda jenaýatçylyk derejesiniň ýokary galmagy, korrupsiýanyň ösmegi we giň ýaýran garypçylyk bilen utgaşdy. Ol 1992, 1995 we 1998-nji ýyllarda, üç gezek janyna kast etmek synanyşyklaryndan aman galdy.
Onuň prezidentligi we syýasy karýerasy 2003-nji ýylyň noýabrynda bolan dawaly parlament saýlawlary sebäpli möwç alan «Bägül rewolýusiýasy» netijesinde soňlandy. Hepdeläp dowam eden köçe protestlerinden soň, 23-nji noýabrda, Şewardnadze ilkinji sessiýada çykyş edip durka, mähelle parlament binasyna urup girdi we prezident janpenalary bilen gaçyp, işden çekilmeli boldy.
Şewardnadze işden çekilenden soň Gürjüstanyň paýtagty Tbiliside dynç alşa çykyp, rahat ýaşady.
Işden çetleşdirilen lider 2003-nji ýylyň dekabrynda Azat Ýewropa we Azatlyk radiosyna ýurt dolandyrmak baradaky pikirlerini aýtdy:
"Ýurt dolandyrmak adaty bir iş däl, bu bir sungat, ylym” diýip, ol aýtdy. "Her bir adam ýurt dolandyryp bilmez. Meniň ýurt dolandyrmakda uly tejribäm bar, emma men ýurdy aňrybaş bir şekilde dolandyrdym diýsem, bu meniň dogry sözledigim bolmaz."
Şewardnazäniň yzynda bir gyzy – Manana we ogly Paata galdy.


text:
Neşe söwdasyny edýän “Ýüpek ýoly” internet saýtynyň esaslandyryjysy Nýu-Ýorkuň sudy tarapyndan ömürlik türme tussaglygyna höküm edildi.
Sudýa Katherine Forrestiň beren maglumatyna görä, gürrüňi gidýän web-saýtdan satyn alnan serişdeleriň netijesinde alty adam ölüpdir.
Prokurorlar ömürlik türme tussaglygyny soramandylar. Emma sudýa Forrest bu ugurdan gitmek isleýänler üçin “agyr netijeleriň boljakdygyny” äşgär etmek maksady bilen bu hökümi çykarandygyny mälim etdi.
Prokurorlaryň çaklamalaryna görä, tussag 2011-2013-nji ýyllar aralygynda umumy bahasy 1,2 milliard dollarlyk geroini, kokaini, ekstazini we beýleki bikanun neşe serişdelerini satypdyr.


text:
Birleşen Ştatlarda ýerleşýän “Freedom House”- “Azatlyk öýi” guramasy dünýä hökümetleriniň internete basyşlaryny güýçlendirýändiklerini we olaryň munuň üçin döwrüň iň ösen gurallaryny ulanýandyklaryny aýdýar. “Internet azatlygy 2012” atly hasabatda 2011-nji ýyla we 2012-nji ýylyň birinji ýarymyna syn berilýär.
Hasabatda raýat jemgyýetçiliginiň-de onlain repressiýalara garşy çykyşlarynyň güýçlenendigi bellenýär. Hasabatda syn edilen 47 ýurtdan 14-sinde oppozisiýany biabraý etmek, ýalňyş maglumat ýaýratmak ýa-da döwletiň resmi liniýasyny goldamak üçin pul tölenen, hökümete tarapdar bloggerler ulanylypdyr.
“Freedom house” guramasynyň hasabatynda bu taktikanyň ozal esasan Orsýet we Hytaý tarapyndan ulanylan bolsa, indi onuň Belarus, Ukraina, Eýran we beýleki ýurtlar tarapyndan hem ulanylýanlygy aýdyldy.
Interneti iň berk çäklendirýän ýurtlaryň arasynda Eýran, Kuba we Hytaý agzaldy. Iň azat internetli ýurdyň Estoniýadygy aýdyldy.


text:
Ukrain parlamenti ýene darkaş meýdanyna aýlandy, ýagny oppozisiýadaky deputatlar tribunany uzakly gün eýeläp, öz protestleriniň soňsuz dowam edip biljegini aýtdylar.
Boks çempiony Witaliý Kliçko tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän “Udar”, Ukrainanyň demokratik ýaranlygy partiýasy bilen “Batkiwşina” partiýasynyň deputatlary, Ukrainanyň oppozisiýa üçin demokratik ýaranlygy diýen şygar astynda, 5-nji fewralda proteste başladylar.
Olaryň maksady Ukrainada we Orsýetde “pianino ses berişligi” diýip bilinýän saýlawyň soňuna çykmakdan ybarat. Bu hili ses berişlikde ses berilýän otagdaky deputatlar ol ýerde ýok kärdeşleriniň ýerine hem ses berýärler.
Protestçi deputatlar, ses berişlige her bir deputatyň özüniň gatnaşmagyny üpjün etmek üçin, barmak yzyny ykrar edýän sistemanyň girizilmegini talap edýärler.
Bu problema Günbatarda köplenç özara ylalaşyk usulynda çözülýär, ýagny garşydaş partiýalaryň deputatlaryndan biri saglyk ýagdaýy, syýahata gidenligi ýa başga bir kanuny sebäp esasynda planlaşdyrylýan ses berişlige gatnaşyp bilmeýän bolsa, olar munuň üçin beýleki tarapdan hem bir deputatyň ses berişlikden saklanmagy barada özara ylalaşýarlar. (Bu usul Günbatarda doly ygtybarly hasaplanmaýar, ýöne gowy işleýär we bir asyr çemesi döwürde onuň uly bir şowsuzlyga getiren ýerini tapyp bolmaýar.)
Emma Ukrainanyň syýasy meýdanynda hiç bir aňsat zat ýok. Bu ýerde diňe soňky bir ýylyň özünde azyndan iki gezek, dekabr we maý aýlarynda dawa-jenjel turdy.
Boýy iki metre golaý Kliçko boks meýdanynda öz garşydaşlaryny urup ýykmak bilen meşhur, ýagny onuň bäsleşen 47 garşydaşyndan 45-si nokaut bilen ýeňildi. Ol tribunada, hatda bu irki saýlawlaryň geçirilmegini aňlatsa-da, öz ýaranlarynyň talaby berjaý edilýänçä galjagyny aýdýar.
Bu gapma-garşylyk häzirki parlamentdäki boş orunlary doldurmak üçin geçirilen saýlawlardan bary-ýogy üç aý soň döredi. 5-nji fewral deputatlaryň gyşky arakesmeden soň kanunçylyk işine dolanan ilkinji günidi.
Eger parlament 30 ýa-da ondan hem köp gün işläp bilmese, Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiçiň ony dargytmaga hukugy bar.
Emma bu gapma-garşylyk ýene bir gün dowam etse-de oňaýsyz boljak, sebäbi Ýewropa Bileleşiginiň giňeldiş komissary Stefan Fuel 7-nji fewralda ukrain parlamentiniň öňünde çykyş etmegi planlaşdyrýardy.
Kiýewiň kanunyň hökmürowanlygyndan yza süýşmegi oňa Brýusselde eýýäm gymmat düşdi.
Ukrain resmileri 25-nji fewralda geçmeli ÝB-Ukriana sammitiniň ÝB tarapyndan petige diredilen söwda şertnamasynyň ýoluny açmagyna bil baglaýardylar. ÝB bu söwda şertnamasyny Wiktor Ýanukowiçiň duşmanynyň, öňki premýer-ministr Ýuliýa Timoşenkonyň ýedi ýyl türme tussaglygyna höküm edilendigi üçin togtadypdy. Indi Timoşenkonyň adam öldürmekde hem aýyplanyp biljekdigi duýdurylypdyr diýen habar bar.


text:
Gyrgyzystanyň sudy ýurduň öňki prezidenti Kurmanbek Bakiýewiň ogly Maksim barada täze gaýybana sudy başlatdy.
17-nji sentýabrda Maksim Bakiýewe we onuň öňki iki ýarany Mihail Nadele we Ýewgeniý Gurewiçe garşy maliýe galplyklary we bidüzgünçilik aýyplamalary ýöňkeldi. Olar Kurmanbek Bakiýewiň prezidentlik eden döwri bikanun bank dolandyryşlary arkaly döwletiň sosial gaznasyndan pul ogurlamakda aýyplanýarlar.
Maksim Bakiýew 2010-njy ýylda kakasy häkimiýetden çetleşdirilenden soň, Gyrgyzystany terk edipdi. Ol häzirki wagt Londonda ýaşaýar. Maksim Bakiýew korrupsiýa aýyplamalary boýunça eýýäm 25 ýyl türme tussaglygyna gaýybana höküm edilipdi.
Russiýanyň raýaty Nadel hem, Gyrgyzystanyň sudy tarapyndan 16 ýyl türme tussaglygyna gaýybana höküm edilipdi. Onuň nirededigi barada takyk maglumat berilmeýär.
Iýun aýynda Nýu-Ýorkyň federal sudy maliýe galplyklary üçin amerikan raýaty Gurewiçi 63 aý türme tussaglygyna höküm etdi. Ol Gyrgyzystanda 15 ýyl türme tussaglygyna gaýybana höküm edilipdi.


text:
Ýewropa Bileleşigi Ukraina bilen söwda hem hyzmatdaşlyk boýunça ylalaşyk ugrundaky gepleşikleri togtatýandygyny ýekşenbe güni mälim etdi. Brussel Kiýewiň delilleriniň “hakykata esaslanmaýandygyny” aýtdy.
Ýewropa Bileleşiginiň ýaýbaňlanmak boýunça ýolbaşçysy Stefan Fueleniň Twitter ulgamynda ýerleşdiren maglumatyna görä, ol geçen hepdede Ukrainanyň premýer-ministriniň birinji orunbasary Serhiý Arbuzowa ylalaşyk boýunça geljekki diskussiýalaryň Kiýewiň bu ylalaşyga gol çekmäge açyk isleg bildirmegine bagly boljagyny aýdypdyr.
Protestler dowam edýär
Şol bir wagtda-da onlarça müň protestçi Ýanukowiçe basyş etmek üçin Kiýewiň Garaşsyzlyk meýdançasynda jemlendi.
Ýanukowiçiň geçen aýda ÝB bilen assosiasiýa barada ylalaşyga gol çekmekden ýüz öwürip, Orsýet bilen gatnaşyklary güýçlendirmek barada yglan eden karary Ukrainada güýçli protestleri döretdi.
Kiýewiň merkezinde hökümete goldaw bildirýän köpçülikleýin demonstrasiýar hem geçirilýär. Hökümetiň tarapdarlary Ýanukowiçiň wada beren ykdysady we sosial durnuklylygyna garaşýandyklaryny aýdýarlar.
Oppozisiýanyň geçirýän protest aksiýalaryna 150-200 çemesi adamyň gatnaşýandygy barada habar berilýär. Protestçiler Kiýewiň Garaşsyzlyk meýdançasynda 21-nji noýabrdan bäri ornaşdylar.
Hökümete garşy çykyş edýän protestçi Nazar oppozisiýanyň talaplary ýerine ýetirilýänçä protestçileriň yza çekilmejegini aýtdy: “Biz öz ideýamyzyň durmuşa geçiriljegine ynanýarys. Biz munuň soňy ýeňiş bilen gutarar, diýip pikir edýäris”.
Polisiýa Garaşsyzlyk meýdançasynda we Ýewropa meýdançasynda jemlenen demonstrantlaryň sanyny 15 we 20 müň adam diýip kesgitledi.
Ukrainanyň häkimiýetleri potestler bilen bagly dartgynlylygy gowşatmak maksady bilen 30-njy noýabrda Kiýewde polisiýanyň protestçilere garşy güýç ulanmagy bilen baglylykda iki sany ýokary derejeli döwlet resmisini işden boşatdylar.
Oppozisiýa bu hereketiň ýeterlikli däldigini aýdýar we hökümetiň dargadylmagyny hem täze saýlawlaryň geçirilmegini talap edýär.
Amerikan goldawy
ABŞ-nyň senatory Jon Makkeýn şenbe güni Kiýewe baryp, oppozisiýanyň liderleri we protestçiler bilen duşuşdy. Amerikan senatory häkimiýetleri we protestçileri demokratik hukuklarynyň parahatçylykly berjaý edilmegine hormat goýmaga çagyrdy.
Ýekşenbe güni Makkeýn tussaglykdaky oppozision lider Ýuliýa Timoşenkonyň gyzy Ýewgeniýa bilen duşuşdy. Şeýle-de ol boks boýunça dünýä çempiony we UDAR atly oppozision partiýanyň lideri Witaliý Kliçko, milletçileriň lideri Oleh Týahnybok we “Batkiwşina” partiýasynyň lideri Arseniý Ýatsenýuk bilen söhbetdeş boldy.
Makkeýn Ukrainanyň Prawoslaw ybadathanasynyň ýolbaşçysy Patriarh Filaret we ýurduň daşary işler ministri Leonid Kožara bilen duşuşdy.
ABŞ-nyň hökümeti Ýanukowiçiň 21-nji noýabrda ÝB bilen hyzmatdaşlyk barada ylalaşyga gol çekmekden ýüz öwürmek kararyna bildirilýän protestleri giňden goldaýar.
Hyzmatdaşlyk ugurlary
Protestçiler Orsýetiň Ukraina edýän täsiriniň azalmagyny we ýurduň Günbatar bilen has ýakynlaşmagyny isleýändigini aýdýarlar.
Moskwa Ukrainanyň Gazagystany hem Belarusy öz içine alýan Orsýetiň ýolbaşçylygyndaky Gümrük Bileleşigine girmegini isleýär.
Ukrainanyň hökümeti milliardlarça ýewro möçberde alan karzlary we Orsýetiň gazy üçin bergileri sebäpli bankrot bolmagyň howpy astynda galýar.


text:
ABŞ-nyň demirgazygyndaky Miçigan ştatynda bolan birnäçe ok atyşykda alty çemesi adamyň wepat bolandygy habar berilýär.
“NBC News” ýerli howpsuzlyk resmilerine salgylanyp, Kalamazoo regionynda bolan ok atyşykda ýene üç adamyň ýaralanandygyny habar berdi.
Şerifiň orunbasary Paul Matyas “Biziň ýaramaz bir ýagdaýa duçar bolan bolmagymyz mümkin, kimdir biri töwerege aýlanyp, adamlary oka tutýar” diýdi.
Ýerli media serişdeleri ençeme adamyň restoranda we ulag satýan kärhanada öldürilendigini habar berdiler.
Şaýatlar ok atyşyga baş goşan hüjümçiniň erkek adamdygyny aýtdylar.


text:
ABŞ-nyň telekanallary Respublikan partiýasyndan Donald Trumpyň we Demokratik partiýasyndan Hillari Kiltonyň ABŞ-nyň prezidentlik saýlaw prosesinde iň agyr günleriniň birinde öz partiýalarynyň Florida ştatynda geçirilen saýlaw geňeşlerinde öňe saýlanandygyny görkezdiler.
ABŞ-nyň öňki döwlet sekretary Hillari Klintonyň 15-nji martda özüniň esasy bäsdeşi senator Bernie Sandersden Demirgazyk Karolinada, Illinoisda we Ohioda üstün çykyp, günorta we orta günbatar ştatlaryň bäşisinden dördüsinde üstün çykandygyny görkezildi.
Milliarder Donald Trump özüniň bäsdeşi Marko Rubiodan üstün çykdy.
Şeýle-de Trump Demirgazyk Karolinada we Illinoýsda ýeňiş gazandy.


text:
Rеsmi Türkmеnistan intеrnеt giňişligindе, haýalrakdan hеm bolsa, öňе süýşmägе çalyşýar. Ozal Türkmеnistanyň “Türkmеnistan: Altyn asyr
”, “Turkmеnistan sеgodnýa
” wеbsaýtlary bolan bolsa, soňky döwürdе Türkmеnistanyň Migrasiýa gullugynyň
, Daşary işlеr ministrliginiň
wе bеýlеki bir topar pudaklaryň wеbsaýtlary dörеdildi.
Şonuň bilеn birlikdе, Türkmеnistanyň daşary ýurtlardaky ilçihanalarynyň hеm öz intеrnеt saýtlary bar. Mundan başga, biraz öň türkmеn atlaryna bagyşlanan ýöritе wеbsaýtyň açylandygy habar bеrildi. Golaýda bolsa, türkmеn mеdeniýetinе bagyşlanan ýöritе intеrnеt sahypasynyň açyljakdygy aýdylýar.
Emma, nämе üçindir, rеsmi Türkmеnistanyň intеrnеt giňişligindе edýän işlеri o diýen gözе ilеrlik bolup çykmaýar ýa-da olaryň okyjysy, häzirlikçе köp görünmеýär.
Munuň dürli sеbäplеri bolup bilеr. Azatlyk Radiosy bilеn söhbеtdеş bolan türkmеnistanlylar bu sеbäplеri ol saýtlaryň gurluş taýdan ýöntеmligi, foto görnüşlеri, multimеdia taýdan garyplygy, olardaky maglumatlaryň ýetеrlik gyzykly wе täzе däldigi, şеýlе-dе habarlaryň, makalalaryň köpsözli wе propaganda-wagyz görnüşindе ýazylýandygy bilеn düşündirýärlеr. Bеlki, bu ýerdе başga-da sеbäplеr bardyr.
Eýsеm, rеsmi Türkmеnistan öz intеrnеt işjеňligini nädip has nеtijеli, öz raýatlaryna has pеýdaly edip bilеr? Bu ýerdе mazmun baýlygyny nädip gazanmaly? Mysal üçin, hеr ýurtda diýen ýaly prеzidеntiň öz wеbsaýty bar. Türkmеn lidеri nämе üçin bu mümkinçilikdеn pеýdalanmaýar?
Şu wе bеýlеki mеsеlеlеr barada türkmеnistanlylar, hususan-da intеrnеt bilеn gyzyklanýan, tеhniki täzеçilliklеrdеn gowy baş çykarýan wе öz ýurduna pеýda gеtirip biljеk bilimli wе giň pikirlеnýän ýaşlar nämе pikir edýär?
Gеliň, pikir alşalyň: bizе ýazyň wе ýurduň gеljеginе gowy täsir ýetirip biljеk möhüm mеsеlеdе öz ornuňyzy, öz pikiriňiziň ornuny tapmaga çalşyň.


text:
Bank kartlary
Bank kartlary.
Türkmenistanyň “Daýhanbank” döwlet täjirçilik bankynda “Altyn Asyr” bank kartynyň hyzmatyndan peýdalanyp bilersiňiz. Bu bank kartlary nagt däl hasaplaşyklary geçirmegiň döwrebap töleg guralydyr. Bu bank kartynyň üsti bilen zähmet haklarynyň berilmegi töleg kartlarynyň giňden peýdalanylmagyna amatly şertler döredýär. Şeýle hem ygtybarly pul geçirimleriniň, ilata Lomaý we bölekleýin söwda nokatlarynda harytlary satyn almaklyga, ýurdumyzda içerki pul serişdelerini ugratmaklyk ýaly hyzmatlary üçin tölegleriň gysga wagtda nagt däl görnüşinde örän amatly amala aşyrylmagyna mümkinçilik berýär.
Altyn asyr plastik kartynyň üsti bilen :
- nagt pullaryňyzy islän wagtyňyz bankomatlardan alyp bilersiňiz;
- puluňyz hemişe bankyň goragynda bolar;
- hasabyňyzdaky puluň mukdaryny elmydama görüp bilersiňiz;
- nagt puluňyzy ýanyňyzda götermek zerurlygy aradan aýrylýar;
- bank amallaryny amala aşyrmak üçin wagtyňyz tygşytlanar;
- bankdan alan karzyňyzy we oňa degişli göterim tölegleriňizi nagt däl görnüşinde geçirip bilersiňiz;
- telefon hyzmatlary üçin bankomatlardan töleg geçirip bilersiňiz;
- söwda merkezlerinde satyn alan dürli harytlaryňyz üçin tölegleri amala aşyryp bilersiňiz.


text:
Geçen hepde Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň polisiýanyň ýol-gözegçiligi gullugynyň ilata paýtagtyň köçeleriniň ýagdaýy barada maglumat berýän “Ýoluňyz ak bolsun!” atly ýörite gepleşigi efire goýberilip başlandy.
1-nji maýda çap edilen merkezi gazetlerde aýdylşy ýaly, bu gepleşik türkmen telewideniýesiniň “Aşgabat” telekanalynda we “Owaz” radiosynda sagat 7.15-den 17.15-e çenli her gün her iki sagatdan efire gider.
Resmi maglumatlardan çen tutulsa, bu gepleşikde paýtagtyň ýaşaýjylaryna we myhmanlaryna haýsy köçelerde dykyn emele gelendigi we haýsy ugurlar boýunça hereket edilende amatly boljakdygy baradaky maglumatlar berilmeli.
Aşgabadyň köçeleriniň biri
Planlaşdyrylýan bu gepleşikler eýýäm efire berlip başlandy, onuň ilkinji sanlarynda, esasan, ýol hereketi barada däl-de, awtoulaglaryň arassa saklanmagynyň ähmiýeti, daşky keşbi ýaly meselelere degilýär. Bu ýagdaýa anna güni efire giden gepleşikde has takyk göz ýetirmek mümkin.
Aşgabatly sürüji 42 ýaşly Annaguly, gepleşikden beýle maglumata garaşmandygyny, ýöne her halda ýol hereketri barada maglumat berilmeginiň umuman öwgä mynasypdygyny aýtdy.
Ol ýol hereketi barada daşary ýurtlarda berilýän maglumatlardan mysal getirip, bu maglumatlaryň wagtynda berlip durulmagynyň sürüjileriň has hüşgär bolmagyna ýardam etjekdigini belledi.
Dünýä metropollary bilen deňeşdirilende Aşgabat o diýen uly şäher däl. Emma soňky döwürlerde, esasanam, işe gidilýan we işden çykylýan sagatlarda Aşgabadyň merkezi köçelerinde dykynyň emele gelmegi adaty ýagdaýa öwrülip barýar.
Şeýle dykynyň emele gelmegine prezidentiň ulag kerweniniň protokol köçesinden iki gezek geçmegi we şol wagt protokol we onuň töweregindäki köçeleriň ýapylmagynyň hem dahyly bar.
Şol bir wagtyň özünde türkmen teleradiosynda efire berlip başlanan “Ýoluňyz ak bolsun!” gepleşiginiň sagat 17.15-de tamamlanmagy bu gepleşikde paýtagtyň köçelerinde agşam sagat 18.00 töweregi emele gelýän awtoulag dykynlary barada maglumatlaryň berilmejekdigini hem aňladýar.
Aşgabadyň köçeleriniň biri
Adynyň agzalmagyny islemedik beýleki bir aşgabatly sürüji, hususy taksiniň eýesi bu barada şeýle diýýär: “Paýtagtyň merkezi köçelerinde esasan agşam awtoulag dykynlary emele gelýär. Bu dykynlaryň emele gelmeginiň sebäbi-de ýurt baştutanynyň awtoulag kerweni bilen bagly. Şonuň üçin hem ýol hereketi baradaky bu gepleşikde bu dykynlar barada maglumat berilmejege meňzeýär”.
Gepleşikleriň 6-njy maýda sagat 11.15-däki sanynda awtoulaglaryň dykynlaryň döremegine, esasan, sürüjileriň özleriniň sebäp bolýandygy aýdyldy.
Bu gepleşikde ýol hereketi bilen bagly ýiti problemalara, şol sanda ýol hadysalary hakda hem maglumat beriljegi-berilmejegi häzirlikçe belli däl.
Aşgabatly sürüji 38-ýaşly Mergen, häzirlikçe efire giden sanlaryndan çen tutup, bu gepleşikleriň mazmunynyň beýleki adaty gepleşiklerden tapawutly däldigini, olarda köçelerdäki ýagdaýlaryň diňe gülala-güllük edilip görkezilýändigini Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.


text:
Penşenbe güni Orsýetiň häkimiýetleri ýurduň belli oppozisiýa liderlerinden biri Boris Nemtsowa garşy girizen ozalky hereket gadagançylygyny ýatyrdy.
Şu hepde Orsýetiň sud oturdaşlarynyň Federal gullugy Nemtsowyň daşary ýurtlara çykmagyna wagtlaýyn gadagançylyk girizipdi.
Bu wakanyň yzy bilen, penşenbe güni Ýewropa Parlamenti oňa garşy girizilen hereket gadagançylygyny ýazgaryp we onuň ýatyrylmagyny talap edip, ýörite beýannama kabul etdi.
Nemtsowyň özi bu gadagançylygy özüniň oppozision işleri we tankydy çykyşlary üçin premýer-ministr Wladimir Putiniň özüne garşy ulanan çäresi hökmünde häsiýetlendirýär.


text:
Ugo Çaweziň ýarany Boliwiýanyň prezidenti Ewo Morales, Wenesuellanyň prezidentiniň ýagdaýynyň “gaty alada goýýandygyny” aýdýar.
Çarşenbe güni Morales Çaweziň saglygyny gowulandyrmaga doga-dilegleriň kömek etjekdigine umyt edýändigini aýtdy. Çawez 11-nji dekabrda bedeninden rak ösüntgilerini aýyrmak boýunça geçiren operasiýasyndan soň, häzirki wagtda Kubanyň keselhanalarynyň birinde bejergi alýar.
Resmileriň aýtmagyna görä, operasiýadan soň Çaweziň saglyk ýagdaýy çylşyrymlaşypdyr. Bu onuň 2011-nji ýylyň ortasyndan bäri geçiren dördünji operasiýasy boldy. Ol şondan bäri köpçülikde görünmedi.
Çarşenbe güni Wenesuellanyň oppozisiýasy Çaweziň saglygy barada anyk maglumatlaryň berilmegini sorap, çagyryş etdi.


text:
Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiç Kiýewiň Moskwa bilen ylalaşan ýardam beriji ylalaşygyny gorap çykyş etdi. Ol munuň Ukrainanyň Ýewropa Bileleşigine integrasiýa planlaryna çapraz düşmeýändigini hem belledi.
Ýöne ol muňa garamazdan, Kiýewiň Russiýanyň howandarlygyndaky “Gümrük Bileleşigine” goşulmak baradaky dokumentleri gözden geçirýändigini aýtdy. Ýanukowiç bu barada penşenbe güni geçiren metbugat ýygnagynda belläp geçdi.
Ýanukowiçiň sişenbe güni Moskwa eden sapary döwründe Russiýa Kiýewe 15 milliard dollarlyk karz pul bermegi we Ukrainanyň Russiýadan satyn alýan gazynyň bahasynyň üçden iki bölegini tölemegi teklip etdi.
Ukrainanyň premýer-ministri Mikola Azarow ylalaşygy “taryhy” diýip atlandyryp, onuň ýurduň ykdysady ösüşini janlandyrjakdygyny aýdypdy.