text: Soňky ýyllarda Türkmenistanda gök we bakja önümleriniň hili barha ýokarlanýar. Eger-de binäçe ýyl yza dolanmaly bolsak onda gyş aýlarynda bazarlarymyzda diňe kelem, käşir, ysmanak ýaly gyşda ýetişdirilýän gök we bakja önümlerini görüp bileris. Emma soňky 10 ýylyň içinde Türkmenistanyň ähli ýerlerinde ýylyň haýsy paslydygyna garamazdan dürli ir-iýmişleri we gök önümleri satyn almaga mümkinçiligimiz bar. Munuň aýdyň sebäbi hökmünde ýurdumyzda ýyladyşhanalaryň sanynyň barha artýandygyny görkezmek bolar. Türkmenistanyň dürli künjeginde döwlet tarapyndan ekin ýetişdirilýän ýyladyşhanalaryň sany has-da artýar. Şeýle hem hususy telekeçilere ýyladyşhanalary gurup önüm öndürmek üçin ýer bölekleri bölünip berilýär. Oba ýerlerinde hojakyklardaky ýyladyşhanalarda ýetişdirilýän önümler ýurdumyzdaky bazarlary haryt bolçulygy bilen üpjin etmekde uly orny eýeleýär. Şeýle-de bizde öndürilýän gök önümlere dünýä bazarlarynda uly isleg bildirilýändigi bilen baglanyşykly daşary ýurtlara-da eksport edilýär. Tomus aýlarynda ýetişdirilýän gök we bakja önümleriniň arassalygy we tagamlylygy bilen deňeşdirenimizde ýylyň beýleki pasyllarynda ýetişdirilýän önümleriň hem tomuskylardan pes däldigini bilýärsiňiz. Bu ugurda ýurdumyzda ösen tehnologiýalaryň kömegi bilen yzygiderli ylmy barlaglar geçirilýär we ynsan saglygyna zyýansyz önümleri halka ýetirmek boýunça uly işler ýerine ýetirilýär. Geliň indi Türkmenistanda bazarlarda satylýan gök we bakja önümleriniň bahalarynyň üstünde durup geçeliň! Käbir ösen döwletler bilen deňeşdirenimizde ýylyň islendik paslynda üzüm, hyýar ýa-da başga önümleri satyn almak üçin ösen ýurtlarda Türkmenistana garanynda has köpräk tölemeli bolýandygyny bilýärsiňiz. Türkmenistanda ýylyň 4 paslynda islän gök önümleriňi tapyp bolýar, üstesinede elýeter. Munuň aýdyň sebäbi nämekä? Türkmenistan gök we bakja önümlerini daşary ýurtlardan satyn almaýar, zähmetsöýer halkymyz bu ugurda arman-ýadaman zähmet çekýär, önüm öndürýänlere salynýan salgytlaryň bolsa mukdary az. Bulardan başga-da Türkmenistanyň howa şertleriniň hem bu kadalara laýyk gelmegi aýdyň mysaldyr. Şol sebäpdenem Türkmenistanda gök önümleriniň bahasy halkymyz üçin elýeterli.


c: text/html

text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Aşgabat şäheriniň we ýurdumyzyň welaýatlarynyň häkimleriniň gatnaşmagynda göni aragatnaşyk arkaly wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi. Onuň dowamynda ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek, sebitleriň oba hojalyk ulgamynda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, şeýle hem öňde boljak şanly senelere taýýarlyk bilen baglanyşykly meselelere garaldy.
Iş maslahatynda ilki bilen Aşgabat şäheriniň häkimi Ş.Durdylyýew ýurdumyzyň baş şäherini abadanlaşdyrmak, paýtagtymyzyň etraplarynyň çäklerinde degişli arassaçylyk ýagdaýyny saklamak boýunça döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi. Şeýle hem hasabatyň çäklerinde “Täze zaman” ýaşaýyş toplumynyň nobatdaky tapgyryny açyp, ulanmaga bermek boýunça görlen taýýarlyk işleri barada habar berildi.
Hasabaty diňläp, döwlet Baştutanymyz paýtagtymyzy mundan beýläk-de hemmetaraplaýyn ösdürmek, kiçi etrapçalardaky ýaşaýyş jaýlaryny abatlamak, Jemagat hojalygy ministrligi bilen bilelikde şäherdäki suw çüwdürimleriniň we suw desgalarynyň sazlaşykly işini üpjün etmek boýunça öňde durýan wezipelere örän jogapkärçilikli çemeleşmelidigini tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz etrap häkimleriniň iş tertibini kesgitlemek hem-de olaryň degişli meseleleri çözmegi, paýtagtymyzdaky ýollaryň we ýaşaýyş jaýlarynyň ýagdaýyna gözegçilik etmegi üçin zerur çäreleri görmek babatda häkime birnäçe tabşyryklary berdi. Şäher baglaryna we güllere ideg edilişiniň berk gözegçilikde saklanmalydygyny belledi.
Hormatly Prezidentimiz iş maslahatynyň dowamynda şäher ilatynyň ýaşaýyş-durmuş derejesiniň ýokarlanmagyna gönükdirilen işleriň netijeli häsiýete eýe bolmagy, şanly senelere we “Täze zaman” ýaşaýyş toplumynyň nobatdaky tapgyrynyň açylyş dabarasyna ýrkary derejede taýýarlyk görmegi tabşyrdy we bellenilen çäreleriň ýokary guramaçylyk derejesiniň üpjün edilmelidigine ünsi çekdi.
Soňra hormatly Prezidentimiz göni aragatnaşyga Ahal welaýatynyň häkimi Ş.Amangeldiýewi çagyrdy. Häkim häzirki döwürde welaýatda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, ýerleri we oba hojalyk tehnikalaryny ýaz-meýdan işlerine taýýarlamak, ak ekinleri mineral dökünler bilen iýmitlendirmek ugrunda ýaýbaňlandyrylan giň möçberli çäreler barada hasabat berdi.
Şeýle hem häkim welaýatyň ilatynyň durmuş üpjünçiligini gowulandyrmak, Milli bahar baýramyna we köpçülikleýin bag ekmek möwsümine görülýän taýýarlyk işleri hem-de bellenilen çäreleriň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek ugrunda edilýän tagallalar barada habar berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow welaýatda daýhan hojalyklaryna gök önümleri, ýer almany we beýleki oba hojalyk ekinlerini ekmek üçin ýer böleklerini bermek, agrotehniki çäreleriň öz wagtynda geçirilmegini üpjün etmek, kärendeçiler bilen alnyp barylýan işleriň usullaryny kämilleşdirmek boýunça öňde durýan wezipeleriň ýerine ýetirilmeginiň döwrüň möhüm talabydygyny belledi.
Döwlet Baştuanymyz Oba millii maksatnamasyndan gelip çykýan wezipeleri ýerine ýetirmekde welaýatyň Bäherden we Sarahs etraplarynda alnyp barylýan işleriň derejesiniň pesdigine ünsi çekdi we häkime maksatnama laýyklykda geçirilmeli işleri seljerip, bu ugurda bar bolan kemçilikleri tiz wagtda düzetmegi tabşyrdy.
Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz etraplaryň häkimleriniň raýatlaryň meseleleri bilen baglanyşykly wezipeleri öz wagtynda çözüp, galan wagt Oba milli maksatnamasyna laýyklykda alnyp barylýan gurluşyklara, daýhan birleşiklerinde ekinlere ideg edilişine gözegçiligi yzygiderli ýola goýmagy tabşyrdy. Şunuň bilen baglylykda, welaýatyň ekerançylyk meýdanlarynda şuw, dökün we ýokary hilli tohumlar bilen üpjünçilik meseleleriniň, oba hojalyk tehnikalarynyň taýýarlyk derejesiniň üns merkezinde saklanmagynyň wajypdygyny belledi.
Şeýle hem döwlet Baştutanymyz welaýatda Nowruz baýramyna taýýarlyk çäreleriniň degişli derejede alnyp barylmalydygyny aýtdy.
Balkan welaýatynyň häkimi S.Satlykow welaýatyň ekerançylyk meýdanlarynda ýaýbaňlandyrylan agrotehniki çäreler, ýerleriň hasyllylygyny ýokarlandyrmak boýunça degişli düzümler bilen alnyp barylýan işler, şeýle hem ilatyň durmuş üpjünçiligini gowulandyrmak boýunça durmuşa geçirilýän çäreler barada hasabat berdi. Häkim sebitiň ähli çäklerinde gyşky möwsümi talabalaýyk jemlemek ugrunda alnyp barylýan işler, dürli maksatly desgalarda gurluşyk işleriniň barşy barada habar berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Balkan welaýatynyň ekerançylyk meýdanlarynda geçirilýän agrotehniki çäreleriň kada laýyk derejede bolmagynyň zerurdygyna ünsi çekip, welaýatyň etraplarynyň daýhan hojalyklarynda alnyp barylýan işleriň netijeliligini ýokarlandyrmak ugrunda ähli zerur tagallalary görmegi tabşyrdy.
Şeýle hem döwlet Baştutanymyz welaýatyň Türkmenbaşy, Gumdag, Etrek etraplarynda Oba milli maksatnamasyny ýerine ýetirmek işleriniň ýaramaz alnyp barylýandygyny, şoňa görä-de, bu ugurda bar bolan kemçilikleri düzetmek boýunça zerur çäreleriň görülmelidigini aýratyn belledi we bu babatda häkime birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Ýurdumyzyň we jemgyýetimiziň durmuşynda möhüm ähmiýeti bolan şanly seneler mynasybetli guralýan dabaralaryň ýokary derejede geçirilmegi ugrunda zerur taýýarlyk işleriniň görülmelidigini belläp, hormatly Prezidentimiz baýramçylyk çäreleriniň guramaçylyk işlerine hemmetaraplaýyn esasda çemeleşilmelidigini belledi.
Soňra göniaragatnaşykda geçirilýän wideoşekilli iş maslahaty Daşoguz welaýatynyň häkimi M.Baýramgulyýewiň hasabaty bilen dowam etdi. Häkim häzirki döwürde sebitde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, ekerançylyk meýdanlarynda toplumlaýyn agrotehniki çäreleri durmuşa geçirmek we bu ugurda alnyp barylýan işleriň işleriň depginlerini ýokarlandyrmak boýunça amala aşyrylýan çäreler barada hasabat berdi. Şeýle hem ol ak ekinlere degişli derejedäki idegi ýola goýmak boýunça işlenip taýýarlanylan meýilnamanyň ýerine ýetirilişi hakynda habar berdi.
Öňde boljak şanly senelere we ýaz meýdan işlerine görülýän taýýarlyk bilen baglanyşykly magldumatlar hasabatyň özenini düzdi.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ähli meýilleşdirilen oba hojalyk işleriniň öz wagtynda hem-de ýokary hilli geçirilmeginiň, olaryň agrotehniki kadalara laýyk gelmeginiň möhüm talap bolup durýandygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz welaýatda gowaçanyň we beýleki ekinleriň ekişiniň öz wagtynda geçirilmegi ugrunda ýaýbaňlandyrylan taýýarlyk işleriniň, aýratyn-da, ýerleriň we oba hojalyk tehnikalarynyň taýýarlyk derejesiniň talaba laýyk bolmagyny tabşyrdy.
Döwlet Baştutanymyz welaýatyň etraplarynyň häkimleriniň iş tertibi baradaky meselä degip geçmek bilen, olaryň bar bolan meseleleri bellenilen möhletlerde ýerine ýetirip, ýerlerde bolmagy, Oba milli maksatnamasyna laýyklykda alnyp barylýan gurluşyklara, hojalyklara, daýhan birleşiklerine aýlanyp, alnyp barylýan işler, ekinlere ideg edilişi bilen tanşyp durmaklaryny tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz bu baradaky gürrüňi dowam edip, ýer böleklerini bermek, kärendeçiler bilen degişli işleri alyp barmak, olaryň suw, dökün we tohumlar bilen üpjünçiligini yzygiderli gözegçilikde saklamak babatda häkime birnäçe tabşyryklary berdi. Kärendeçileriň öz borçlaryna pugta düşünip, öňde goýlan wezipeleriň üstünlikli ýerine ýetirilmegi ugrunda zerur tagallalary etmelidikleri möhüm talap bolup durýar.
Welaýatda Milli bahar baýramynyň ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilmegi ugrunda ähli düzümleriň bilelikdäki tagallalarynyň zerurdygyna ünsi çekip, Arkadag Prezidentimiz bu babatda häkime birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow göni aragatnaşykda geçirilýän wideoşekilli iş maslahatyna Lebap welaýatynyň häkimi T.Atahallyýewi çagyrdy. Häkim häzirki döwürde welaýatda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, ak ekinlere agrotehniki kadalara laýyk derejede ideg etmek boýunça ýaýbaňlandyrylan çäreler barada hasabat berdi.
Mundan başga-da, häkim ýerleri we oba hojalyk tehnikalaryny ýaz ekişine taýýarlamak, gowaça ekmegi meýilleşdiren kärendeçiler bilen degişli işleri alyp barmak hem-de olaryň üpjünçiligini ýola goýmak ugrunda ýaýbaňlandyrylan giň möçberli işler barada habar berdi. Hasabatyň dowamynda häkim welaýatyň ilatynyň durmuş üpjünçiligini yzygiderli ýokarlandyrmak, gurluşygy alnyp barylýan desgalardaky işleriň depginlerini güýçlendirmek hem-de bu ugurda öňde durýan wezipeleri abraý bilen ýerine ýetirmek ugrunda amala aşyrylýan işler hakynda hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow oba hojalyk işleriniň depginlerini ýokarlandyrmak, ýerleri we suwy rejeli peýdalanmak, şunlukda, ýerleriň hasyllylygyny ýokarlandyrmak, ekerançylygy ösdürmegiň öňdebaryjy hem-de ylmy usullaryny işjeň ornaşdyrmak babatda häkime birnäçe tabşyryklary berdi. Şeýle hem döwlet Baştutanymyz welaýatda durmuş maksatly desgalaryň gurluşygy, gurlup gutarylan binalaryň açylyş dabarasynyň ýokary guramaçylyk derejesiniň üpjün edilmeginiň zerurdygyna ünsi çekdi.
Hormatly Prezidentimiz iş maslahatyň dowaymynda daýhan birleşiklerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy baradaky meselä degip geçmek bilen, welaýatyň Darganata, Farap, Saýat, Köýtendag etraplarynda Oba milli maksatnamasyny ýerine ýetirmek boýunça işleriň depginleriniň pesdigini belledi. Döwlet Baştutanymyz Maksatnama laýyklykda, ýerineý etirilmeli işleri düýpdi seljerip, bu ugurda bar bolan kemçilikleri gyssagly düzetmegi talap etdi.
Milli Liderimiz häzirki döwürde meýdanlarda alnyp barylýan agrotehniki çäreleriň ýokary derejesiniň üpjün edilmegi gowaçanyň we beýleki ekinleriň ekişiniň guramaçylykly geçirilmeginde möhümdigini belledi.
Döwlet Baştutanymyz “Amul--Hazar 2018” Halkara awtorallisine, “Beýik Ýüpek ýoly” ugry boýunça geçiriljek welosipedli ýörüşe we ylgaw ýaryşlaryna badalga bermek, Nowruz baýramyny guramaçylykly geçirmek boýunça ýaýbaňlandyrylan taýýarlyk çäreleriniň ýokary guramaçylyk derejesiniň üpjün edilmelidigine ünsi çekdi we bu babatda häkime birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Mary welaýatynyň häkimi D.Annaberdiýew öz gezeginde welaýatyň ähli çäklerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, ekerançylyk meýdanlarynda degişli agrotehniki çäreleri ýokary derejede geçirmek boýunça ýaýbaňlandyrylan giň möçberli işler barada hasabat berdi. Şeýle hem häkim welaýatyň durmuş-ykdysady düzümini ösdürmek, dürli maksatly desgalaryň gurluşygyny çaltlandyrmak we öňde boljak şanly senelere taýýarlyk görmek bilen baglanyşykly meseleleriň ýerine ýetirilişi hakynda habar berdi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, welaýatyň ekerançylyk meýdanlarynda agrotehniki çäreleriň geçirilişiniň talabalaýyk bolmagynyň, ýaz-meýdan işleriniň ýokary guramaçylyk derejesiniň üpjün edilmeginde aýratyn ähmiýetlidigini belledi. Şunlykda, daýhan hojalyklaryna gök önümleri, ýer almany we beýleki oba hojalyk ekinlerini ekmek üçin ýer böleklerini bermek, ekiş möwsümine taýýarlygyň çäklerinde alnyp barylýan işleri çaltlandyrmak, ähli agrotehniki çäreleri öz wagtynda geçirmek, şeýle hem kärendeçiler bilen alnyp barylýan işleri kämilleşdirmek döwrüň möhüm talaby bolup durýar.
Hormatly Prezidentimiz etraplaryň häkimleriniň adamlaryň arasynda köpräk bolmagy, ekerançylyk meýlandarynda alnyp barylýan ideg işleri, Oba milli maksatnamasynyň çäklerinde gurulýan desgalardaky işleriň ýagdaýy bilen tanşyp durmagy babatda birnäçe anyk tabşyryklary berdi. Aýratyn-da, welaýatda gurulýan dürli maksatly desgalardaky işleriň depginlerini ýokarlandyrmak, gurluşygy tamamlanan binalaryň açylyş dabarasyny guramak bilen baglanyşykly meseleleriň hemişe gözegçilikde saklanmagy wajypdyr diýip, milli Liderimiz aýtdy we bu babatda häkime birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Hormatly Prezidentimiz göni aragatnaşykda geçirilýän wideoşekilli iş maslahatynyň dowamynda welaýatyň Wekilbazar, Garagum, Türkmengala, Serhetabat etraplarynda Oba milli maksatnamasyny ýerine ýetirmek boýunça ýaýbaňlandyrylan işleriň depginleriniň pesdigine ünsi çekdi. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz maksatnama laýyklykda geçirilmeli işleri seljerip, bu ugurda bar bolan kemçilikleri gyssagly düzetmegi häkimden talap etdi.
Döwlet Baştutanymyz göni aragatnaşykda geçirilýän wideoşekill iş maslahatynyň ahyrynda paýtagtymyzda we ýurdumyzyň ähli künjeklerinde alnyp barylýan işleriň häzirki döwrüň ruhuna we talabyna laýyk gelmelidigini belläp, bu ugurda öňde durýan wezipeleriň üstünlikli ýerine ýetirilmegi üçin degişli düzümleriň sazlaşykly işiniň ýola goýulmalydygyny tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow wideoşekilli iş maslahatyny jemläp, oňa gatnaşyjylara mähriban halkymyzyň bagtyýarlygynyň, ýurdumyzyň abadançylygynyň we milli ykdysadyýetimiziň mundan beýläk-de kuwwatlanmagy ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikler arzuw etdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Abakan
Abakan (1931-nji ýyla çenli село Усть-Абаканское) - şäher, Russiýa Federasiýasynyň Sibir federal okrugyndaky Hakasiýa Respublikasynyň merkezi. Ol Abakan derýasynyň kenarynda, onuň Ýeniseýe goşulýan ýerinde ýerleşip, demir ýol we awto ýol çatrygydyr. Ilaty 163,2 müň adam (2008). Mehaniki zawod, et kombinaty, mebel, dokma, aýakgap we konditer fabrikleri bar. Taryh, dil we edebiýat instituty, pedinstitut, politehnikum we oba hojalyk tehnikumy hem-de medisina we sazçylyk uçilişeleri, drama teatry, ülkäni öwreniş muzeýi, telewizion merkez bar.
Linkler[üýtget | edit source]
- Abakan web portal
- Abakan city streets views
- [1] Beyaz Arif Akbas, "Khakassia: The Lost Land", Portland State Center for Turkish Studies, 2007.


text: 27.08.2015 ý. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Owganystan Yslam Respublikasyna resmi iş sapary boldy. Döwlet baştutanlarynyň taraplaryň resmi wekilýetlerini tanyşdyryş dabarasyndan soň, özara düşünişmek we ynanyşmak ýagdaýynda geçen duşuşygyň barşynda ozal gazanylan ylalaşlyklaryň durmuşa geçirilişini iki goňşy ýurduň we halklaryň bähbidine laýyk gelýän türkmen - owgan hyzmatdaşlygyny mundan beýläkde ösdürmegiň esasy ugurlaryny we geljegini ara alyp maslahatlaşdylar. Soňra kiçi mejlisler zalynda döwlet baştutanlarynyň ýokary derejedäki ikiçäk gepleşigi geçirildi. Bu duşuşykda Owganystan Yslam Respublikasyna Prezitenti Mohammad Aşraf Gani çakylygy kabul edip, Hormatly Prezidentimiziň Owganystana resmi iş saparyna gelmegine örän hoşaldygyny we örän uly taryhy ähmiýetli wakadygyny belläp geçdi hem-de Türkmenistan döwletiniň baştutanyna, ähli türkmen halkyna Owganystanyň durmuş ykdysady taýdan dikeldilmegine yzygiderli kömek we uly goldaw berilýändigi, şol sanda dürli ulgamlarda wajyp taslamalary durmuşa geçirýändigi üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi. Hormatly Prezidentimiz mähirli garşylandyklary üçin minetdarlyk bildirip, türkmen tarapynyň bu sapara ikitaraplayyn gatnaşyklary täze derejelere çykarmaga mümkinçilik berýän möhüm tapgyr hökmünde garaýandygyny aýtdy. Milli Liderimiz Türkmenistanyň türkmen-owgan hyzmatdaşlygyna örän uly ähmiýet berýändigini we döwletara gatnaşyklaryň özara düşünişmek, birek-birege hormat goýmak esasynda we iki halkyň bähbidi göz öňünde tutulyp barha ösdürilýändigini belläp geçdi. Taraplaryň arasynda geçirilen gepleşiklerde Milli Liderimiz tarapyndan Owganystandaky bar bolan ähli meseleleri diňe parahatçylyk ýoly bilen, gepleşikler we uzak möhletli täze syýasy diplomatik gurallary döretmek arkaly çözmekligi dogry hasaplaýandygyny belläp geçdi. Biziň Baky Bitarap Türkmenistan döwletimiz, türkmen halkynyň köp asyrlyk dost-doganlyk we hoşniýetli goňşuçylyk ýörelgelerine eýermek bilen goňşy Owganystana durmuş-ykdysady we gumanitar taýdan yzygiderli kömekleri berip gelýän döwletdir. Ýangyç energetika pudagynda alnyp barylýan işler, hususanda Türkmenistan-Owganystan-Päkistan-Hindistan gaz geçirijisiniň taslamasynyň durmuşa geçirmek boýunça bilelikdäki tagallalar oňyn netijeleri berýär we nesip bolsa onuň gurluşygyna şu ýyl başlamaklyk göz öňünde tutulýar. Ulag aragatnaşyk hyzmatdaşlygy babatynda bolsa iri taslamalaryň biri bolan Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan demir ýolunyň gurluşygynyň alnyp barylmagyny bellemek bolar we bu demir ýolunyň geçirilmegi ýurtlaryň arasynda söwda-ykdysady we haryt dolanşygynyň ösmegine oňyn täsirini ýetirer. Şeýle hem Milli Liderimiz ýurdumyzyň Lebap we Mary welaýatynda gurulýan elektrik enegiýasyny öndürýän desgalaryň işe girizilmegi bilen Owganystana goýberilýän elektrik energiýasynyň möçberi 5 esse artdyrmaga mümkinçiligiň dörejekdigini belläp geçdi. Doganlyk owgan döwletinde haly dokamaklyga uly üns berilýär we ýurtda aýal-gyzlaryň 80 göteriminiň haly dokamaklyk bilen meşgullanýandygy göz öňünde tutulyp, “Türkmenhaly” döwlet birleşigi bilen owgan tarapynyň haly bilen meşgullanýan edaralarynyň arasynda hyzmatdaşlygy ýola goýmaklyk bellenildi. Türkmenistan bilen Owganystan Yslam Respublikasynyň arasyndaky serhet dost-doganlyk we hyzmatdaşlyk serhedi-dir bu hemişe hem şeýle bolar. Hormatly Prezidentimiziň türkmen halkynyň belent ynsanperwer däplerine esaslanyp, şeýle hem dost-doganlyk we hoşniýetli goňşuçylyk türkmen-owgan gatnaşyklaryndan ugur alyp, Owganystan Yslam Respublikasynyň Hyrat welaýatynyň Turgundy şäherçesinde şu ýylyň 5-nji awgustynda 20 orunlyk çaga dogrulýan öýüniň gurluşygyna başlanmagynyň bellenilen meýilnamalaryň ýerine ýetirilmeginiň anyk subutnamasydygyny belläp geçdi. Bu ýokary derejedäki duşuşykda Türkmenistanyň hökümeti bilen Owganystanyň hökümetiniň arasynda özara düşünişmek hakyndaky ähtnamalara gol çekildi, şol sanda energetika, sport we maliýe ulgamlary boýunça hyzmatdaşlygy ösdürmek barada ähtnamalar baglaşyldy. Bu iş saparynyň barşynda Hormatly Prezidentimiz Owganystanda kowçum bolup ýaşaýan türkmenleriň wekilleri bilen duşuşdy we olaryň hal-ýagdaýy bilen içgin tanyşdy. Türkmenistan döwleti tarapyndan Owganystana parahat, abadan durmuşy gurmaga hemmetaraplaýyn kömek berýändigi üçin Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Mohammed Aşraf Gani Türkmenistanyň Prezidentine we tutuş türkmen halkyna çuňňur hoşallyk bildirildi. “Goňşy-goňşynyň diregi” we “Kyýamat güni goňşydan” diýlişi ýaly, bu gün Milli Liderimiziň Owganystan Yslam Respublikasyna bolan resmi iş sapary bütin dünýäniň ýurtlarynyň arasynda uly gyzyklanma döretdi we parahat söýüji Türkmenistan döwletiniň öz ýakyn goňşusy Owganystan Yslam Respublikasyna edýän ykdysady we ynsanperwerlik kömeklerine diňe bir owgan halky däl, eýsem, bütin dünýä ýokary baha berýär.


text: Şu günler Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasyny tamamlaýan talyp ýaşlary sungatyň nakgaşçylyk, grafika, amaly-haşam, heýkeltaraşlyk, arhitektura, dizaýn, sungaty öwreniji ugurlary boýunça bilim alan talyplaryň diplom işleriniň gorag çäresi dabaraly ýagdaýda geçirilýär. Gorag çäresi okuw jaýymyzyň sergiler jaýynda, girelge zallarynda alnyp barylýar. Örän täsirli geçýän bu çärä okuw jaýymyzyň talyplary, halypa mugallymlary, sungat we medeniýet işgärleri işjeň gatnaşdylar. Bu okuw jaýy tamamlaýan uçurymlaryň diplom işleri dürli temalar boýunça ýerine ýetirilipdir. Olaryň arasynda sport temasy örän wajyp temalaryň biri bolup durýar. Sportuň we sagdyn durmuşyň tarapdary bolan Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhammedowyň taýsyz tagallalary netijesinde ýurdumyzda türkmen sporty uly okgun bilen ösýär. Sentýabr aýynda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça geçiriljek V Aziýa oýunlarynyň sport ýaryşyny uludan tutmaga häzirki günlerde giň gerimli taýýarlyklar görülýär. Şäherimizde gurlan Olimpiýa şäherçesi hem şäherimiziň binagärlik gözelligine ajaýyp görk berýär. Binagärçilik çözgütleriniň täze usullaryny özünde jemleýän bu şäherçäniň sport toplumlarydyr, dürli desgalarynda alnyp barylýan köp ugurly sport çäreleri her bir adamda uly täsirleri galdyrýar. Şeýle täsirler ýaş uçurymlaryň işlerinde dürli-dürli beýan edilýär. ”Nakgaşçylyk we taslama” kafedrasynyň uçurymy Meýlis Çaryýewiň “Türkmenitanda Aziada” atly monumental nakgaş işinde Aziadanyň dabaraly açylyşy görkezilýär. Uly göwrümli bu işde ýaşuly we ýaş kiçi nesilleriň wekilleriniň, sportuň dürli ugurlary bilen meşgullanýan türgenleriň, talyp ýaşlaryň şekilleri ýerleşdirilýär. Işiň ýerliginde bolsa ak şäherimiziň dürli binalary, sport toplumlary, dynç alyş merkezleri jemlenýär. Şol kafedranyň uçyrymlary Zöhre Sähedowanyň “Olimpiýa alowy”, Laçyn Baýlyýewanyň “Sagdyn nesil - kuwwatly Watan “, Garajaýew Rahadyň “Aşgabat – 2017 Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary” atly diplom işlerinde bolsa olimpiýa alowynyň garşylanyşy, sportuň welosiped, tennis, göreş boýling, şaşka, agyr atletika ýaly görnüşleri dabaraly ýagdaýda beýan edilýär. Bu işlerde temanyň mazmuny we taslamasy monumental häsiýetde köp dürli reňkleriň üsti bilen çözülýär. “Grafika” kafedrasynyň” uçurumlary Merdan Jumalyýewiň we Rustam Kurbanowyň “Aziada – 2017” atly toplumlaýyn diplom işlerinde sportuň 21 görnüşi jemlenýär. Stanok grafikasy usuly boýunça gara tuş boýagy bilen ýerine ýetirilen bu işlerde örän ünslülik we dykgatlylyk duýulýar. Bu grafiki işlerde sport temasy ak – gara reňklerde ownuk ştrihleriň üsti bilen many – mazmuna eýe bolýar. Berlen şekiller yerine ýetirilen işleriň ölçegine görä gatnaşykda çözülip, taslamada giňişlik düzüminde sazlaşykly ýerleşýär. Şekillerdäki hereketlilik we çeýelik ýumşak, ownuk we ýygy ştrih çyzyklaryň üsti bilen berilýär. “Heýkeltaraşlyk” kafedrasynyň diplomant talyplary Guwanç Gurbansähedowyň “Basketbolçy”, Maksat Rozyýewiň “Tennisçi gyz” atly işlerinde adam şekilleri hereket bilen açylyp görkezilýär. Gips çig malynda ýerine ýetirilen bu stanok heýkellerde dik duran ýaş türgeniň bir elinde basketbol pökgüsini saklap duran keşbi, beýlekisinde bolsa tennisçi türgen gyzyň keşbi monumental häsiýetde janlanýar. Hereketlilik göwrüm giňişlik esasasynda çözülýär. Bu gorag çäresinde temalar boýunça çykyşlar örän gyzykly we çekeleşikli boldy. Çärä gatnaşýan myhmanlaryň arasynda birnäçe soraglar ýüze çykyp, häzirki döwürde şol temalaryň ähmiýeti, täzeçilligi we wajyplygy barada aýdyldy. Umuman goraga gatnaşýan attestasiýa topary akademiýanyň şu ýylky diplom işlerine ýokary bahalary berdi. Bu bolsa Türkmen Döwlet çeperçilik akademiýasynda ýurdumyzyň sungatynyň we medeniýetiniň has-da gülläp ösmegine ýardam berjek hünärmenleri taýýarlap ýetişdirýändigine uly buýsanç döredýär. G.Saparmyradowa


text:
Twitter öz tapyndylary esasynda ABŞ-da 2016-njy ýylda geçen prezident saýlawlaryna täsir etmek boýunça Orsýet tarapyndan görlen tagallalaryň başda pikir edilişinden has giň bolnadygyny, ýakasy gaýyşly rus troll fermasy tarapyndan goýlan twitleri 677,775 amerikanyň yzarlandygyny ýa olara ‘laýk’ goýandygyny aýtdy.
Kompaniýa 19-njy ýanwarda çap eden maglumatynda özüniň Internet gözleg agentligi – Kreml bilen bagly “troll fermasy” diýip bilinýän Sankt-Peterburg kärhanasynyň ýene 1,072 hasabyny tapandygyny we ýapandygyny aýtdy.
Bu rus Twitter hasaplarynyň jemi sanyny 3,814-e ýetirýär. Twitter 2016-njy ýyldaky noýabr saýlawlaryndan öňki on hepde wagt içinde rus hasaplary arkaly 175,993 twittiň ýaýradylandygyny, olaryň çen bilen 8.4 prosentiniň saýlawlara dahylly bolandygyny aýtdy.
"Bu hili işjeňlik hemme ýerde demokratik jemgyýetler üçin bir synag bolup durýar we biz bu wajyp meseläniň üstünde işlemegimizi dowam etdireris” diýip, Twitter aýdýar.
Mundanam başga,twitter awtomatik hasaplaryň “Orsýet-iltewli” ýene 13,512-sni anyklandygyny, olardan hem saýlaw döwründ iňşeň twit edilendigini, netijede bu tapyndygynyň awtomatiki hasaplaryň sanyny 50,258-e ýetirendigini aýtdy.
Twitter öz tapyndylary barada K ongrese habar berendigini we bu ugurda gözden salnan beýleki işjeňlikleri hem gözlejekdigini aýtdy.
Kompaniýa Birleşen Ştatlarda bolan saýlaw döwründe rus troll fermasyna dahylly twitleri yzarlan, olary gaýtadan twit eden ýa ‘halan’ adamlaryň 677,775-sine e-mail iberjekdigini hem aýtdy.


text:
Stokgolmyň etrap sudy 23-nji noýabrda ýaýradan beýanatynda 39 ýaşly özbegistanly Rahmat Akilowyň 21-nji dekabra çenli tussag astynda galmalydygyny aýtdy.
Derňewçiler Akilowyň 7-nji aprelde Stolgolmda bolan adam pidaly hüjümde ogurlanan ýük ulagyny ýolagçylaryň üstüne sürendigini aýdýarlar.
Suduň beýanatyna görä, Akilow prokurorlaryň onuň tussaglygyň möhletini uzaltmak barada eden talabyna garşylyk görkezmändir. Akilow terrorylyk bilen bagly jenaýatlarda we beýleki adamlara wehim salmakda güman edilýär.
Stokholm 2016-njy ýyldan bäri adam pidaly ulagly hüjümlere sezewar bolan Ýewropanyň ençeme şäheriniň biridir.
Özbegistanyň daşary işler ministri Abdulaziz Kamilow Akilowyň 2014-nji ýylda Özbegistany terk edip, Şwesiýada ýerleşensoň “Yslam döwleti” topary tarapyndan hakyna tutulandygyny aýtdy.


text:
Salam Öwrenmeli saýtynyň hormatly okyjylary. Men Öwrenmeli saýtynyň ýazyjysy Ilhan Dowranow. Men bu günki mowzugymda size kompýuteri howpsuz ýagdaýda işe girizmek we ulanmak barada birnäçe usullaryny we düzgünlerini öwretjek.
Eger siziň kompýuteriňiz doňup, käbir funksiýalary ýerine ýetirjek bolanyňyzda päsgelçilik döredýän bolsa, onda kompýuteri howpsuz ýagdaýynda barlap görmeli. Ýa-da bu funksiýa başgaça “Безопасный Режим” hem diýilýär.
Adatça kompýutere wiruslar, doly işlenip gutarylmadyk programmalar ýüklenilse, onda kompýuter doňup başlaýar. Şonuň üçin biz kompýuteri howpsuz ýagdaýynda barlap görmeli.
Kompýuteri nädip howpsuz ýagdaýynda ulanmak bolar?
1-nji usuly;
Bu usul Windows 7, Vista we XP operasion sistemalarynda peýdalanylýar.
Kompýuteri täzeden işe giriziň, kompýuter doly ýanmanka “F8” düwmesine basyň. Täze çykan penjirede “Безопасный Режим” ýa-da “Save Mode” saýlaň we “Enter” düwmesine basyň.
“Безопасный Режим”-den çykmak üçin kompýuteri täzeden işe giriziň.
2-nji usuly;
Bu usul Windows 7, Vista, XP, 8, 8.1 we 10 operasion sistemalarynda peýdalanylýar.
Bu usulda kompýuteri sistema konfiguratory tarapyndan howpsuz ýagdaýa birikdirip bolýar. Onuň üçin “Windows + R” düwmeler kombinasiýasyndan peýdalanyň.
Täze açylan penjirede “msconfig” buýrugyny ýazyp, “Enter” düwmesine basyň.
“Enter” düwmesine basanyňyzdan soňra aşakdaky penjire açylar:
Täze çykan penjirede “Ok” düwmesine basyň we kompýuteri täzeden işe giriziň.
Kompýuteri howpsuz ýagdaýynda işlemekligini aýyrmaklyk üçin ýene-de ýokardaky görkezilenleri täzeden girizip, ýöne bellik duran ýerini aýyryp, “Ok” düwmesine basyp, kompýuteri täzeden işe girizmeli.
“Безопасный режим” bu näme?
Ýokarda belläp geçişim ýaly, bu ýagdaýdan peýdalanmak bize gaty amatly düşýär. Siz bu howpsuz ýagdaýda kompýuteriňizi işe girizen mahalyňyz, kompýuter öz hususy draýwerleri, adaty programmalry bilen işe girer, siziň gapdaldan ýüklän programmalaryňyz bu ýagdaýda işlemez. Eger howpsuz ýagdaýda kompýuteri ulanýan wagtyňyz kompýuter doňmasa, onda siziň kompýuteriňiz doňmagy, gapdaldan ýüklenen, geçirilen programmalar günäkärdir. Şonuň üçin hem kompýuteri barlamak üçin şu ýagdaýlardan peýdalanýarlar.
Bu günki mowzugym gyzyklymy?
3,647 gezek okaldy


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Bedimuhamedowyň Kararlaryna laýyklykda:
Muhammetmyrat Hojalyýewiç Aýdogdyýew “Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň Garlyk kaliý dag-magdan toplumynyň baş direktory wezipesine;
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Pürli Nurmämmedowiç Agamyradow Türkmenistanyň Keselleriň ýaýramagyna garşy göreşýän adatdan daşary toparynyň başlygy wezipesine bellenildi;
Bahargül Gurbanmyradowna Abdyýewa başga işe geçmegi sebäpli, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Medeniýet bölüminiň müdiri wezipesinden;
Öwezmyrat Islamowiç Enermyradow başga işe geçmegi sebäpli, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Oba hojalyk pudaklary bölüminiň müdiri wezipesinden;
Rustam Jorakulyýewiç Hamraýew “Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň Garlyk kaliý dag-magdan toplumynyň baş direktory wezipesinden boşadyldy;
Halbibi Taçmuradowna Taçjanowa Türkmenistanyň zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministriniň orunbasary wezipesine bellenildi;
“Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugynyň başlygynyň orunbasary Bäşim Hemraýewiç Klyçew “Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugynyň başlygynyň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetirmekden boşadyldy;
Orazberdi Gurbanberdiýewiç Nuryýew Türkmenistanyň gurluşyk we binagärlik ministriniň orunbasary wezipesine bellenildi;
Mämmet Welmämmedowiç Akmämmedow Türkmenistanyň demir ýol ulaglary ministriniň orunbasary wezipesine bellenildi;
Türkmenistanyň oba we suw hojalyk ministriniň ykdysadyýet we maliýe işleri boýunça orunbasary Amanmuhammet Atageldiýewiç Myradow Türkmenistanyň oba we suw hojalyk ministriniň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetirmekden boşadyldy.
Türkmenistanyň Prezidenti Buýrugyna laýyklykda, wezipe borçlaryny göwnejaý ýerine ýetirmän, Komitetiň bellenen tabşyryklarynyň ýerine ýetirilmegini üpjün etmändigi üçin, Türkmenistanyň Syýahatçylyk baradaky döwlet komitetiniň başlygy Çolukow Serdar Gurbanberdiýewiçe berk käýinç yglan edildi hem-de ýol berlen kemçilikleri gysga wagtyň içinde düzetmek oňa soňky gezek duýduryldy.


text:
FLEX 2018-19 NETIJELERI!
Halkara bilim boýunça Amerikan Geňeşlikleri, FLEX maksatnamasynyň 2018-2019 ýyllar ýeňijileriň sanawyny yglan etmäne buýsanýar.
FLEX maksatnamasynyň geçirilişi Türkmenistanda-da dowam edýär. Türkmenistan boýunça 438 okuwçy bäsleşige gatnaşdylar.
Bu bäsleşigiň ýeňijilerine Amerikan maşgalasynda ýaşamak, Amerikan orta mekdeplerinde 2018-2019 ýyllar aralygynda okamak mümkinçilikleri berilyär.
FLEX maksatnamasy gatnaşyjylarynyň ýaşaýan ýerlerinden ABŞ-da boljak ýerlerine çenli gitmegi we yzyna gaýdyp gelmegi bilen bagly çykdaýjylaryny öz üstüne alýar, şeýle hem talyp hakyny berýär. ABŞ-nyň hökümedi FLEX maksatnamasyna ýolbaşçylyk edýär we oňa doly ýardam berýär. FLEX maksatnamasy onuň talaplaryna gabat gelýän ähli mekdep okuwçylary we fiziki mümkinçiligi çäkli okuwçylar üçin hem açykdyr. Şu maksatnamanyň döredilen gününden bäri, oňa jemi 300-den gowrak fiziki mümkinçiligi çäkli bolan okuwçy gatnaşyp, şolaryň 6-sy Türkmenistandan.
Indiki 2019-2020 ýyllar aralygynda geçiriljek FLEX maksatnamasy 2018-njy ýylyň güýz aýynda Türkmenistanyň Bilim Ministrligi arkaly tassyklanandan soňra başlar. Mekdep okuwçylary, mugallymlary we ene-atalar bäsleşik barada doly maglumaty, talaplary hem-de fiziki mümkinçiligi çäkli çagalar üçin ýörite test mümkinçilikleri barada 2018-nji ýylyň awgust aýynda biziň web-sahypamyzdan ýa-da ýakyn Amerikan merkezlerinden alyp bilerler.
Ýeňijileri ýene-de bir sapar gutlaýarys we olara bir ýylyň dowamynda wagtlaryny gyzykly hem-de täsirli geçirmeklerini arzuw edýäris. FLEX 2019-2020 maksatnamasynyň gatnaşyjylaryna hem üstünlik arzuw edýäris!


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
WIAGRANYŇ TÄSIRI
Hormatly okyjy!
Wiagra, sinegra, sinagra, kalagra derman serişdeleriniň hemmesiniň düzümini sildenafil işjeň maddasy düzüp, ol ujydyň gowak görnüşli bedeniniň myşsalaryny gowşadyp, olara ganyň gelmesini güýçlendirýändir. Netijede, ujydyň gönelmegi (ereksiýa) bolup geçýändir.
Şeýle täsirli derman serişdeleri meýilleşdirilen jynsy gatnaşyklardan 1 sagat öň kabul edilýändir. Ulular üçin bir gije-gündizde kabul edilmeli dermanyň mukdary 50 mg. barabardyr. Dermana bolan duýgurlylyga baglylykda, dermanyň mukdary 25mg. çenli azaldylyp ýa-da 100 mg. (100 mg. – bir gezek kabul edilip bilinjek mukdar) çenli ýokarlandyrylyp bilner.
Bu topara degişli derman serişdeleriniň ýaramaz täsirleri aşakdaky alamatlar bilen ýüze çykyp bilýändir: baş aýlanmalar, endamyň gyzmagy, kelagyrylar, ýürek bulanma, içgeçme, deride örgünleriň döremegi, burnuň dykylmagy, erkeklik jyns mäziniň işiniň bozulmagy.
Şeýle hem aşakdaky ýagdaýlarda bu derman serişdeleri ulanmak bolýan däldir:
► gan akmalara bolan ýykgynlylyk;
► aşgazanyň baş keseliniň ýitileşmegi;
► bagryň işiniň bozulmalary, sirroz;
► ýürek-gan damar ulgamynyň keselleri – gan basyşyň ýokarlanmagy, stenokardiýa, ýürek ýetmezçiligi;
► ujydyň anatomiki bozulmalary (Peýronyň keseli, kawernoz fibrozy).
Şeýle täsirli derman serişdeleri aýallara we çagalara bellenilmeýär. Geçirlen barlaglar, bu serişdeleriň bir gezek kabul edilende erkeklik öýjükleriniň hiline we mukdaryna täsir etmändigini görkezdi.
Eger erkek adam ýüregiň infarkt keselini geçiren bolsa, soňky 6 aý bu dermany kabul etmek bolmaýar. Şeýle hem, seksual işjeňligini geçirmäge garşy görkezmeleri bolan erkeklere bu dermany ulanmak bolmaýar.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
- 2342 gezek okalan


text:
Türkmenistanda daşary ýurtlarda ulanylýan plastik kartlardan nagt we nagt däl amallara girizilen çäklendirmeleriň hem gadagançylyklaryň fonunda, indi Stambulda türkmenistanly raýatlaryň öz arasynda bikanun ýagdaýda özboluşly täze pul biznesiniň dörändigi habar berilýär. Mundan owal Stambulyň Aksaraý diýen ýerindäki bankomatlaryň öňünde gije-gündiz nobat tutýan türkmenistanly raýatlaryň indi başga ýerlerde has uly nobatlary emele getirýändigi göze ilýär.
Bu ugurda käbir türkmen raýatlarynyň aýtmagyna görä, täze gara pul biznesi esasan Stambulyň "Kapalyçarşy" atly gadymy söwda merkeziniň golaýyndaky türkmenistanlylaryň düşleýän myhmanhanalaryň öňünde amala aşyrylýar. Türkmenistandan nagt pul çekmek üçin, Stambula gelýän raýatlar ol ýerde üýşýärler we 50 ýaşlaryndaky türkmenistanly bir erkek adam olaryň plastik kartlaryny ýygnap alyp, bir ýere äkidýär. Aradan birnäçe sagat geçenden soň, ol ýere motosikletli gelen 25 ýaşlaryndaky türkmenistanly iki sany ýaş ýigit hälki plastik kartlary eýelerine çeken pullary bilen bilelikde paýlap berýärler. Olaryň aýtmagyna görä, bu täze özboluşly resmi bolmaýan bikanun görnüşdäki pul biznesi taraplaryň arasynda dil üsti bilen gelinýän ylalaşygyň netijesinde bolýar we plastik kartlardan pul çekip getirýänler özleri üçin her 100 amerikan dollaryndan 25 dollar, kämahal hem 30 dollar araçy tölegini alýarlar.
Bu habary Azatlyk Radiosynyň Stambuldaky çeşmeleri hem tassyklaýarlar. Azatlyk Radiosynyň Stambuldaky çeşmesi bilen gürrüňdeş bolan, Stambula bir obadan gelendigini aýdan daýhanyň sözüne görä, adamlar Türkmenistanda plastik kartlardan amallaryň çäklendirilmegi sebäpli pullaryny köýdürmejek bolup, daşary ýurda gaýdyp, şeýle bikanun araçylara ýüz tutmaly bolýarlar.
"Bizem pulsuzlyga çäre tapmak üçin bialaç karza girip, kartda galan pulumyzy köýdürmän alyp bilmek üçin, Stambula gelmeli bolduk. Her näme-de bolsa, Türkmenistanda pulsuz kösenmekden gowudyr. Ýagdaý şeýle juda agyr bolmasa, obadan onça çykdaýjy edip, Stambula gaýdyp, bu ýerde näme üçin gije-gündizläp nobata duraly?" diýip, ol daýhan başdan geçirýän ýagdaýlaryny Azatlyk Radiosyna gürrüň berýär.
Türkmenistanly zähmet migrantlary bilen bir hatarda, Stambulda ýaşaýan türkmenistanly aktiwist Rozubaý hem bu maglumatlaryň dogrudygyny tassyklaýar.
"Plastik kartlaryndaky puly nagtlaşdyrmak üçin nobata duran öz türkmenlerimizi görüp, gaty nebsimiz agyrýar. Pahyrlar her 100 amerikan dollaryna 25 dollar berip, öz pullaryny alýarlar. Şo taýda pul çekip berýänem, getirýänem Türkmenistanyň raýaty” diýip, ol aýdýar.
Türkmen hökümeti noýabr aýynyň başynda raýatlaryň daşary ýurtlaryň bankomatlaryndan nagtlaşdyryp bilýän maliýe serişdeleriniň möçberine nobatdaky çäklendirmeleri girizipdi. Emma daşary ýurtlardaky türkmenistanly raýatlar onuň yzýanyndan plastik kartlar bilen nagt we nagt däl amallary hem indi edip bolmaýandygyny Azatlyk Radiosyna habar beripdi.
Sözi jemläp aýtsak, türkmen raýatlarynyň daşary ýurtlarda ýüzbe-ýüz bolýan şeýle pul problemalary barasynda, Türkmenistanyň döwlet kontrollygyndaky metbugatynda hiç hili söz açylmaýar. Şol bir wagtyň özünde, degişli türkmen resmileri hem bu ýagdaý bilen baglanşykly Azatlyk Radiosyna kommentariýa bermekden saklanýar.


text:
WATAN GORAGÇYLARYNYŇ GÜNÜNE BAGYŞLANAN SERGI
Ýurdumyzda her ýylyň 27-nji ýanwarynda Watan goragçylarynyň güni uly dabara bilen bellenilip geçilýär. Watany goramak, harby taýýarlygyň hilini gowulandyrmak ugrunda janlaryny aýamaýan türkmen serkerdeleri we esgerleri bu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň özleri barada edýän aladasyny, halkymyzyň özlerine bolan guwanjyny aýdyň bir şekilde duýýarlar.
Türkmenler taryhyň bütin dowamynda özlerini ugurtapyjy, batyr, gaýduwsyz söweşijiler hökmünde tanadyp gelipdirler. “Gorkut ata”, “Görogly” ýaly eposlarymyzy alyp görsek hem, “Ýusup-Ahmet”, “Döwletýar” ýaly dessanlarymyzy alyp görsek hem, baş gahrymanlaryň ilkinji nobatda batyr serkerdeler hökmünde öňe çykýandyklaryny görýäris. Halkymyzyň wekilleriniň geçmişde onlarça döwleti gurmaklarynda, olaryň dowamlylygyny üpjün etmeklerinde batyr söweşijilerimiziň uly paýy bar.
Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe hem harby güýçlerimiziň maddy üpjünçiliginiň gowulandyrylmagyna, serkerdelerimiziň hem esgerlerimiziň watançylyk rununda terbiýelenmegine, olaryň söweşjeňlik ukyplarynyň kämilleşdirilmegine uly üns berilýär. Türkmen harbylary gije-gündiziň dowamynda ýurdumyzyň Garaşsyzlygyny, asudalygyny, berkaralygyny gözleriniň göreji ýaly goramaklaryny dowam edýärler.
Türkmen serkerdeleri we esgerleri Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde geçirilýän çärelere, dabaralara yzygiderli gatnaşyp gelýärler. Olar bu ýerde 2018-nji ýylyň 22-nji ýanwarynda Watan goragçylarynyň gününe bagyşlanyp gurnalan “Watan goragy mukaddesdir” atly serginiň açylyş dabarasynyň hem esasy myhmanlarydy. Dabarany Döwlet muzeýiniň direktory, taryh ylymlarynyň kandidaty Öwezmuhammet Mämmetnurow açyp, bu ýere ýygnananlary ýetip gelýän Watan goragçylarynyň güni bilen gutlady we Watany goramagyň ähmiýeti barada gysgaça söz sözledi. Soňra dabarada Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň ýanyndaky metbugat merkeziniň habarçysy, şahyr Ejegyz Çaryýewa, “Ahal durmuşy” gazetiniň bölüm redaktory Dürnabat Aşyrowa, Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky Harby institutynyň jemgyýeti öwreniş ylymlary kafedrasynyň uly mugallymy Hydyrguly Wahanow, “Garagum” žurnalynyň bölüm redaktory Nurtäç Annamuhammedowa, «Galkynyş» gazetiniň bölüm redaktory Leýli Gurbanowa, Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Berdimuhamet Annaýew adyndaky 1-nji ýöriteleşdirilen harby mekdebiniň wzwod serkerdesi-terbiýeçisi kapitan Şamyrat Kürräýew, Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky Harby institutynyň talyby Öwezgeldi Gylyçtaganow dagy çykyş edip, türkmen serkerdeleriniň we esgerleriniň geçmişde görkezen gahrymançylyklary, Watany goramagyň, ýaşlary watançylyk ruhunda terbiýelemegiň ähmiýeti hakda giňişleýin gürrüň etdiler. Şahyrlar bolsa goşgy okap, göwünleri galkyndyrdylar. Dabara harby gullukçylar, esgerler we harby talyplar myhman hökmünde gatnaşdylar.
Serginiň açyk diýlip yglan edilmegi bilen dabarada çykyş edenler we oňa myhman hökmünde gatnaşanlar gymmatly muzeý gymmatlyklary bilen ýakyndan tanyş boldular.


text:
Sapporo gar festiwaly
Ýaponiýanyň demirgazygyndaky Sapporo şäheri her ýylyň fewral aýynda köp adamly bolýar. Sebäbi fewral aýynyň başynda bu şäherde „Ýuki Matsuri" şüweleňi geçirilýär. „Ýuki Matsurini" ýapon dilinden türkmen diline terjime edeniňde „gar festiwaly" diýen manyny berýär. Daşary ýurtly jahankeşdeler hem festiwalyň geçirilýän günlerinde Ýaponiýa topar-topar bolup gelýärler. Jahankeşdeleri festiwalyň çäginde gardan ýasalýan dürli ululykdaky taryhy ýadygärlikler, şekillerdir heýkeller özüne bendi edýär. Sapporo şäherinde geçirilýän festiwal dabaraly ýagdaýda bellenip geçilýär. Bu yerde adamlar gyş paslynyň özboluşly ajaýyplygynyň lezzetini alýarlar. Ýokote şäherinde gardan öýler ýasalýar. Öýlerde şemler ýakylýar. Ýerli halk öýlerde daşary ýurtly jahankeşdeleri myhman alýarlar.
Mazmuny
Festiwalyň syýahatçylyk ähmiýeti[üýtget | edit source]
Sapporodaky gar festiwalyna daşary ýurtly jahankeşdeler hem gatnaşýar. Şonuň üçin festiwalyň syýahatçylyk ähmiýeti hem uludyr. Festiwal 1950-nji ýyldan bäri her ýyl giçirilip gelinýär. Ilki başlanan ýyly şol sebitde okaýan ýokary okuw mekdepleriniň talyplary Odori seýilgähinde öz güýji bilen gardan alty sany uly hekel ýasadylar. Talyplaryň özboluşly güýmenjesi sebitdäki halkyň arasynda uly gyzyklanma döretdi. Soň soňlar her ýyl diýen ýaly gyş aýlarynda Odori seýilgähinde gardan dürli ululykdaky heýkeller ýasalyp başlandy. Ýurdun ilatynyň arasynda uly gyzyklanma döreden bu çäräni halkara derejesinde we dabaraly ýagdaýda bellemek pikiri orta atyldy we ol oňyn garşylandy. Şondan bäri bu festiwal ýurduň esasy wakalarynyň birine öwrüldi. Her ýyl festiwala ýurduň öz içinden hem-de daşary ýurtlardan iki milliondan gowrak adam gatnaşýar. Ýaponiýanyň demirgazygyndaky özüniň tebigatynyň gözellikleri bilen meşhurlyk gazanan Hok-kaýdo adasynyň ak merjen şäheri Sapporo ýurdun iň uly bäşinji şäheri hasaplanýar. Soňky ýyllarda ýurdun paýtagty Tokio ýaly meşhur bolan Sapporo 130 ýyla meýilleşdirilip gurlan şäher. 1972-nji ýylda Sapporo şäherinde gyşky olimpiýa oýunlary geçirildi. Bu olimpiýa oýunlaryny geçirmek bilen şäher öz adyny dünýä belli etdi. Häzir bolsa her ýylyň fewral aýynda geçirilýän gar festiwaly bilen.şäher has-da meşhur boldy. Ilki başlarda festiwalda ýapon heýkeltaraşlaryň gardan ýasan işleri halk köpçüligine ýetirilýärdi. indi bolsa daşary ýurtly heýkeltaraşlar hem bu festiwala gardan ýasan işleri bilen gatnaşýarlar. Şäheriň gar festiwaly daşary ýurtlyy jahan-keşdeleriň gyzyklanma bildirýän 22 festiwalynyň sanawynda ikinji orunda durýar. Garlar transport ulaglary arkaly sebitdäki garyň köp ýagan ýerlerinden getirilýär. Munuň bilen baglanyşykly bir waka hem bolup geçipdir. 1974-nji ýylda gardaşaýan ulaglar üçin ýangyç tapylmandyr. Şol döwürde ýangyç gytçylygy bar eken. Heýkeltaraşlar eserlerinde tagta ulanypdyrlar. Bu gar festiwaly Germaniýanyň Nfýunhen şäheri bilen Sapporo arasyndaky doganlyk gatnaşyklaryny has-da ýygjamlaşdyrdy. 5-nji fewralda başlaýan festiwal 11-nji fewralda tamamlanýar. Festiwalda ululy-kiçili 300-den gowrak gardan ýasalan heýkeller sergä çykarylýar. Her ýaşdan gatnaşyjysy bolan festiwalda adamlar öz nobatynda heýkelleri tomaşa edip bilýärler. Heýkelleri ýasaýan heýkeltaraşlar bu festiwala meýletin gatnaşýarlar. Festiwalyň çäginde heýkelleri howa şertleri goraýar. Fewral aýynda howanyň ortaça temperaturasy minus 10 dereje bolýar. Heýkeltaraşlar gardan esasan dünýä belli ýadygärlikleriň, heýkelleriň keşbini döredýärler. Odori, Susukino we Sapporo satoland seýilgählerinde dürli mowzuklarda ýasalan şekillere duş gelmek bolýar. Gijesine dürli reňkdäki çyralar bilen öwüşgin atýan heýkeller şäheri gyş paslynyň täsinlikler diýaryna öwürýär. Festiwal tamamlanandan soň, heýkeller ereýänçä garaşman, ony ýykýarlar. Festiwalyň çäginde dürli tagamlar hem satylýar. Şeýle hem dürli medeni çäreler geçirilýär, aýdym aýdylýar, tans edilýär.
Festiwalyň taryhy[üýtget | edit source]
Gar festiwaly ilkinji gezek 1950-nji ýylda Sapporo şäheriniň Odori seýilgähinde geçirilýär. Ýerli ýokary okuw mekdebiniň talyplary gardan alty heýkel ýasaýarlar. Şondan soň festiwalyň gerimi giňeldilip, halkara derejesinde geçirmek meýilleşdirilýär. 1955-nji ýylda ýagny birinji festiwalyň üstünden bäş ýyl geçensoň, şol sebitde ýerleşýän harby bazada gulluk edýän esgerler hem festiwala gatnaşmagy ýüregine düwýärler. Olar ilkinji bolup gardan ullakan heýkel ýasaýarlar. Şol hem festiwala meşhurlyk gazandyrýar. Esgerler her ýyl bu festiwala gatnaşyp, gardan dürli şekiller ýasap, adamlary begendirip gelýärler. . Mälim bolşy ýaly, 1972-nji,ýylda Sapporo şäherinde gyşky olimpiýa oýunlary geçirilýär. Olimpiýa-oýunlary bilen bir hatarda gar festiwaly hem dünýä metbugatynda öz mynasyp ornuny tapýar. 1974-nji ýylda bu festiwalyň çäginde halkara gar heýkelleri bäsleşigi geçirilip başlanýar. Gar festiwalynyň ýylsaýyn halkara derejesindäki ähmiýeti barha artýar. Festiwalda Hytaýyň Şenýang, Kanadanyň Alberta, Germaniýanyň Mýunhen. ABŞ-nyň Portland şäherleriniň keşbi janlandyrylan heýkellere-de duş gelmek bolýar. Bular hem Sapporonyň şol şäherler bilen gowy gatnaşyk saklaýandygyny görkezýär.
Festiwal barada käbir maglumatlar[üýtget | edit source]
Şu ýyl Sapporo gar festiwalynyň 60-njysy geçirilýär. Oňa ýene-de sanlyja günler galdy. Ol 5-nji fewralda başlanýar we 7 gün dowam edýär. 60-njy Sapporo gar festiwalynda 277 hekel halk köpçüligine görkeziler. Olaryň 154-üsi Odori, 23-üsi Tsu-dome we 100-üsi bolsa Susukino meýdanlarynda bolar. Heýkeltaraşlar üçin gerekli bolan gar 7-nji we 22-njiýanwar aralygynda ulaglar arkaly getirildi. Olar Sapporo şäheriniň eteklerinden getirildi. Takmynan 6500 tonna gar ýük ulaglary arkaly daşaldy. Bu festiwalyň guramaçylyk işleri şäher häkimliginiň, şäheriň syýahatçylyk assosiasiýanyň, şäheriň bilim müdirliginiň, we şäheriň söwda we senagat palatasynyň üstüne ýüklendi. Festiwalyň administratiw işlerine gar festiwalynyň ýerine ýetiriji komiteti jogap berýär.
Festiwala gatnaşyjylaryň sanawy:[üýtget | edit source]
2008-nji ýyl, 59-njy gar festiwaly: 2 million 159 müň adam. 2007-nji ýyl, 58-nji gar festiwaly: 2 million 1010 müň adam, 2006-njy ýyl, 57-nji gar festiwaly: 1 million 985 müň adam. 2005-nji ýyl, 56-njy gar festiwaly: 2 million 191 müň adam.


text:
Ýaşaýyşdaky hereketlilik, nämedir bir zatdan gijä galyp barýan ýaly adamlaryň alňasap ýörişleri, bir tarapdan ýaşaýşy gyzykly edýänem ýaly. Adamlarda erjellik, göreşip gazanmak we gazananlaryň gadyryny bilmek artýana meňzeýär.
Elbetde, kim gaýkyny söýýär, kim küýküni. Kimiň dogumly, kimiňem parahat bolasy gelýär. Haýyr söýerligem şeýle. Şu günki ýaly ýadymda, bir gezek gijäň bir wagty ýolda ýeke galmaly boldum. Obama aşmak üçin elimi galdyrýan maşynlarym deňimden säginmän geçip dur. Ahyry biri saklandy. Mündüm. Maşynyň sürüjisi beýlekileriň durman geçmegini «Gijäň bir wagty tanamaýan adamsyny maşynyna mündürmäge çekinýändirler» diýip özüçe ýordy. Soňra bolsa şu rowaýaty gürrüň berdi.
«Adamlaryň ulagy entek eşek-düýekä, üç-dört düýe ýüki bilen bir ýana barýan ýolagçy, edil seniň ýaly ýolda durany, dözmän düýeleriniň birine mündüripdir. Eslije ýol ýöränlerinden soň bir ýerde düşläpdirler. Ýatyp dynç almakçy bolupdyrlar. Ýatyrkalar düýeleriň eýesi düýşünde, dözmän ýanyna alan adamsynyň ähli düýeleri ýükleri bilen ogurlap barýanyny görüpdir. Tisginip oýanypdyr. Görse, hakykatdanam hälki adam, düýeleri tirkäp, hol gözden ýitip barýar. Mal eýesi öz-özüne:
- Ogurlaýan bolsa mätäçdir. Alsyn, bu zatlaryň bary onuňky bolsun. Baýlyk gazanmak, mally bolmak uly bir mesele däl. Alla nesip etdirse, mal-baýlygyň özi geler. Inşallasa, yrsgymda bar bolsa, dört däl, kyrk düýäni gazanaryn. Ýöne men ýeke zada gynanýan, ol meniň ýüregimdäki haýyr söýerligimi ogurlady. Ine, şony nädip gazanyp bilerkäm? – diýipdir.
Ynsan bir-biriniň nämesini ogurlasa-da, haýyr söýerligini ogurlamasady. Ýogsa bir gezek agzyň bişse, soň suwy üfläp içmäge endik bolaýýaň...»
Dogry, agzyň bişse ýadyňdan çykmaýar. Olam ynsanlaryň bir-birine salýan söz ýarasy ýaly bitmesi kyn ýaralardan. Emma, ynsanyň ynsandan parhy gaharyny ýuwudyp bilşinde bolşy ýaly, bizi bir-birimizden tapawutlandyrýan ýene bir häsiýet, haýyr söýerligimiz bolsa gerek. Kimiň haýyr söýerligi diňe dilinden bolansoň, derrew agzy bişýär, kimiňki bolsa ýüreginiň jümmüşinden gaýdansoň tükenmäni bilmeýär. Çingiz Aýtmatowyň meşhur «Ak gämisindäki» Mömüniňki ýaly. Türkmen bular ýaly adama iç işik ýaly diýýär. Işigiň üstünden ýüz ýola ätläp geçersiň, ol bolsa seniň gapyň diregidir.
Kimdir birine haýyr etmek, köplenç ýagdaýda özüňe zor salmak bilen baglanşykly. Uzak ýolda ýanyňa göteren çöregiňi ýoldaşyň bilen paýlaşmak, eýýäm özüňi ýarym aç goýmakdyr. Dogry, özünde ynsan ysy bar adam muňa känbir ähmiýedem bermeýär. Gaýta, ýoldaşy uzadan cöreginden ýüz öwürse, şony gaty görýär. Oglankam dünýäniň käbir ýurtlarynda artykmaç çykdajysyndan gaçylyp, myhman, öýe çagyrylmaýarmyş diýenlerini eşidemde geň görerdim. Emma, soň-soň bazar ykdysadyýeti, tygşytly ýaşamak diýen ýaly zatlary gözümiz bilen görenimizden soň, munuň beýle bir geň zadam däldigine göz ýetirdim. Haýyr söýerlik wagtyňy, zadyňy, zehiniňi... bisarpa ulanmak ýaly görünmäge başlady. Haýyr söýerligiň «ogrulanan» ýagdaýlaram munuň üstüni ýetirdi.
Haýyr söýerligini ogurlap, ynasanlaryň ödüni ýakýan, päli ýamanlaryň azalmagyny, men her zatdan öň Allatagaladan dilärdim. Şeýle hem iç işik ýaly ynsanlaryň barha köpelmegi üçin elimden gelenini gaýgyrmazdym. Elimden gelse, Ata Gowşudowyň «Mähri Wepa» romanyndaky Gurt kartyň gelni ýaly ýatdan çykmaýan ynsanperwer adamlaryň waspyny ýetirerdim. Megerem, haýyr söýerlik bilen, ony ogurlaýanlaryň arasyndaky uruş, haýyr bilen şeriň söweşidir. Bu uruş, döwletleriň däl, adamlaryň arasyndaky sowukdanam sowuk uruş nämä gerekkä? Onuň haýyr tarapa salýan pidasy jan pidasyndanam erbet bolsa gerek. Jan dünýä iner, kyýamat ahyra çenli ýaşaýyş dowam eder. Ýöne ol ýaşaýyşda haýyr söýerlik ýitip gitse, onuň gymmaty näme bolar?
Haýyr söýerligiň ýene bir ýagysy bar, ol hem onuň çyn ýürekden edilmezligi, başgaça aýtsam, ýasama haýyr söýerlik, bähbit aralyp edilen haýyrlar. Bähbit aralyp edilsin, göz üçin edilsin, haýyr edilip durulsa bolýar. Emma, kä halatlarda bu ýasama haýyrlar gelip bogazyňa tegek bolýar welin, gaýdyp haýyr söýer ynsanlardan gaça duranyňy kem görmeýäň. Şeýdibem, biweç ynsanlaryň «her mejlisde ýüz ýol» diline çolaýan haýyrlary, hakyky haýyr söýerligiň daşyna kerep bolup çolanýar. Ynsan hatda, ýagşylyk etmekçi bolanda-da «Maňa dogry düşünermikäler?» diýip kürtdürip durmaga mejbur bolýar.
Bir gezek sakaly döşüne düşüp duran bir ýaşuly «Men öz ýakynlaryma ýagşylyk etsem, hiç düşenok. Gaýta tersine bolýar. Eden ýagşylygym ertir başyma gowga bolup inýär. Keseki birine ýagşylyk etsem welin, ol ony hiç unudanok, gören ýerinde alkyş aýdyp ýör» diýdi. Menem içimden «Ýagşylyk toý sähedi däl ahyryn, düşüp-düşmez ýaly» diýdim. Emma, pikirimi ýüzüne aýdyp bilmedim. Çünki, onuň getirýän delillerinden üstün bolardan ejizdim. Dogrusy, ýagşylyklar, ýagşylyk edijek bolunşy ejizdi. Ýagşylyk edip ýaşamagy ömrüniň baş maksadyna öwürenleri barmak büküp sanamakçy boldum. Barmaklarymyň bükülmesi kyn boldy. Ýogsa haýyr söýerlik nähili beýik häsiýet! Ol şeýle bir beýik, «Sen özüň näçeräk hayr söýerdigiňi görkez, men seniň kimdigiňi aýdaýyn» diýse bolar.
Hawa, ýaşaýyşdaky hereketlilik, nämedir bir zatdan gijä galyp barýan ýaly adamlaryň alňasap ýörişleri bir tarapdan ýaşaýşy gyzykly edýänem ýaly. Men bolsam haýyr söýerligiň gürrüňini gozgaýan...


text:
13 Şubat 2017 Pazartesi
Merkezi Saýlaw Topary Türkmenistanyň Prezidentiniň Saýlawlarynyň Deslapky Jemlerini Jemledi
Şu gün Türkmenistanda saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparda metbugat maslahaty geçirildi. Onda Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlarynyň deslapky jemleri yglan edildi.
Maslahata daşary ýurtlaryň iri habarlar gulluklarynyň, elektron, metbugat we biziň ýurdumyzda resmi taýdan işleýän beýleki habar beriş serişdeleriniň habarçylary, halkara synçylary, şeýle hem ýurdumyzyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ýolbaşçylary we žurnalistler gatnaşdylar.
Türkmen döwletiniň baştutanynyň saýlawlarynyň deslapky jemlerini mälim etmezden öň, Merkezi saýlaw toparynyň başlygy bu ýere ýygnananlara şu möhüm jemgyýetçilik-syýasy çäräni taýýarlamak we guramaçylykly geçirmek üçin amala aşyrylan uly işler hakynda habar berdi we saýlawa gatnaşanlaryň hemmesine hoşallyk bildirdi. Daşary ýurtly myhmanlara saýlaw prosesini kämilleşdirmek boýunça teklipleri üçin aýratyn hoşallyk sözleri aýdyldy.
Bellenilişi ýaly, türkmen halky özüniň mizemez jebisligini we agzybirligini, ata – babalarymyzyň mukaddes wesýetlerine wepalylygyny görkezip, döwleti mundan beýläk-de ösdürmegiň ýolunda möhüm ädim ätdi. Metbugat maslahatynda nygtalyşy ýaly, döwlet baştutanynyň saýlawlary ýokary guramaçylyk derejesinde, ählumumy we ruhubelentlik ýagdaýynda geçdi.
Merkezi saýlaw toparynyň başlygy Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlarynyň deslapky jemlerini mälim etmek bilen, daşary ýurtlardaky saýlaw toparlaryndan gelip gowşan maglumatlary nazara almak bilen, ses bermäge saýlawçylaryň jemi 97,27 göteriminiň gatnaşandygyny habar berdi. Munuň özi ilatyň ýokary raýat işjeňligine, onuň Türkmenistanda demokratik özgertmelere mundan beýläk-de gatnaşmaga hyjuwlydygyna aýdyň şaýatlyk edýär.
Deslapky jemler boýunça saýlawçylaryň sesleriniň has köp sanyny – 97,69 göterimini häzirki döwlet Baştutany Gurbanguly Berdimuhamedow aldy.
Häzirki wagtda Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky diplomatik wekilhanalarynyň we konsullyk edaralarynyň ýanyndaky saýlaw uçastoklarynyň käbirinden maglumatlary, has takygy, teswirnamalary nazara almak bilen, saýlawçylaryň seslerini gutarnykly sanamak işleri alnyp barylýar. Şol teswirnamalar ýurtlaryň dürli sagat guşaklyklarynda ýerleşmegi bilen baglylykda wagt tapawudy sebäpli, gijiräk gelip gowuşýar.
Ses bermegiň gutarnykly netijeleri ýakyn wagtda jemlener we habar berler.
http://www.turkmenhabargullugy.com/merkezi-saylaw-topary-turkmenistanyn-prezidentinin-saylawlarynyn-deslapky-jemlerini-jemledi/
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Türkmenistan Halkara Nowruz gününi — Milli bahar baýramyny uly ruhubelentlik bilen garşylady. Bu baýramyň hormatyna Nowruz ýaýlasynda ägirt uly öýüň görnüşinde gurlan “Türkmeniň ak öýünde” däp bolan toý dabaralary ýaýbaňlandy.
Ýurdumyzyň bu künjegi özünde gadymy medeniýetleriň gatlaklaryny saklaýar: hut Ahalyň dag eteklerinde ilkinji ekerançylar ak bugdaýy ýetişdirip ugrapdylar, türkmeniň rowaýata öwrülen ahalteke bedewleri hut şu mekandan gözbaş alýarlar. Şu gün irden bu ýere özünde abadançylygy, adamlaryň arasyndaky ylalaşygy, hoşniýetliligi hem-de dostlugy alamatlandyrýan baharyň we tebigatyň oýanyşynyň hormatyna guralan dabara ähli myhmanlar hem-de baýramçylyga gatnaşyjylar geldiler.
Ýurdumyzda «Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» diýen şygar astynda geçýän şu ýylda Nowruz asyrlaryň ilçisi hökmünde iki eýýamy — rowaçlygyň hem-de hyzmatdaşlygyň alamatyna öwrülen giň yklymyň rowaýata öwrülen durmuş gan damary dörän we hereket eden hem-de bu taryhy kerwen ýolunyň häzirki zaman görnüşinde täzeden dikeldilýän biziň günlerimiziň eýýamlaryny birleşdirdi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň halkara jemgyýetçilik tarapyndan, ozaly bilen hem, durmuşa geçirilmegi üçin Türkmenistan tarapyndan anyk ädimlere beslenen möhüm halkara başlangyçlary hut şuňa hem gönükdirilendir.
Munuň özi diňe bir ulag ulgamy boýunça başlangyçlar däl-de, eýsem, türkmen Lideri tarapyndan ýurtlaryň we halklaryň arasynda özara gatnaşyklary giňeltmek, ajaýyp planetamyzyň gülläp ösmeginiň bähbidine ählumumy we doly howpsuzlygy üpjün etmek üçin öňe sürlen ähli tekliplerdir. Nurana Nowruz baýramynyň dabaralandyrylmagynyň şanyna myhmansöýer türkmen topragynda şu günki çäreler bu dabaralaryň ajaýyp beýanyna öwrüldi.
Hormatly Prezidentimiz bu ýere dikuçarly geldi, soňra özüni garşylan hökümet agzalary, Mejlisiň, ministrlikleriň we pudak edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň, Türkmenistanda işleýän diplomatik wekilhanalaryň ýolbaşçylary bilen bilelikde, Nowruz ýaýlasyndaky meýdança ugrady.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy we myhmanlary ýoluň iki gyrasynda hatara duran elleri baýdakly we şarly talyplar hem-de mekdep okuwçylary, hormatly ýaşulular, Ahal welaýatynyň we paýtagtymyzyň ýaşaýjylary, ýurdumyzyň dürli künjeklerinden baýramçylyga gelenler mübäreklediler. Bu ýerde daşary ýurtly myhmanlaryň arasynda Owganystanyň, Tatarystanyň (Russiýa Federasiýasy), Özbegistanyň, Gyrgyzystanyň, Türkiýäniň, Gazagystanyň, Täjigistanyň, Eýranyň wekilleri bar.
Däp bolşy ýaly, baýramçylyk meýdançasyna Amerikanyň Birleşen Ştatlaryndan, Awstraliýadan, Beýik Britaniýadan, Fransiýadan, Norwegiýadan, Singapurdan we beýleki ýurtlardan syýahatçylar hem geldiler, bahar paslynda olaryň sany has artýar. Olar üçin bu baýramçylyk özboluşly däpleriň hemmesini — zähmet dessurlaryndan başlap, döredijilik we aşpezlik sergilerini synlap, toý dabarasyna gatnaşyp, muzeý taryhyna, halkyň kalbyna aralaşmak mümkinçiligini başdan geçirmek bolup durýar.
Şeýle hem Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň, Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň halkara synçylary baýramçylygyň myhmanlary boldular, olar Mejlisiň deputatlarynyň, halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalarynyň öňde boljak saýlawlaryna monitoringi amala aşyrmak üçin ýurdumyza geldiler.
Ýaýlada gündogar ertekilerini ýatladýan ajaýyp şäherçe özüniň ähli öwüşginlerini ýaýbaňlandyrdy. Giň sähra şatlykly baýramçylyk üçin ägirt uly sahna öwrüldi, türkmen obasynyň aýrylmaz gymmatlyklarynyň esasynda döredilen, Türkmenistanyň çäginden geçen Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda ýerleşen köp sanly gyzgalaňly söwda şäherçeleri bolsa onuň bezegine öwrüldi...
Gülşen köpöwüşginli joşgunly türkmen toýy Täze günüň, gündogar senenamasy boýunça Täze ýylyň gelendigini jar edýän aýdymlary bilen Köpetdagyň etegine röwşenlik çaýdy. Aýdymlar ýaňlanyp, myhmanlaryň öňünde döredijilik toparlarynyň folklor-horeografik çykyşlary ýaňlandy. Gyzlar hemmeleri şu gün bag oturtmak dabarasy bilen başlanan nurana baýramçylyga çagyryp, däp bolan duz-çörek, toý pişmesini, süýji tagamlary hödürleýärler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow öz egindeşleri bilen ýowaryň geçiriljek ýerine tarap barşyna ýol ugrunda ýurdumyzyň ekerançylary üçin jogapkärli döwrüň gelendigini, Milli bahar baýramynyň dabaralandyrylýan günlerinde geljekki bol hasylyň binýadyny döredýän meýdan işlerine badalga berilýändigini aýtdy.
Gowaçanyň we beýleki ekinleriň ekişine girişilýän günlerde köpçülikleýin bag nahallaryny oturtmak boýunça ählihalk ýowarynyň gowaça ekişi bilen gabat gelmeginiň aýratyn many-mazmuny bardyr, ol halkymyzyň asylly däbine öwrüldi diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi. Döwlet Baştutanymyz şu günki wakalaryň ähmiýeti barada aýtmak bilen, geçirilýän çäreleriň diňe bir ýurdumyzyň keşbini gözelleşdirmek bilen çäklenmän, ýaşamak üçin amatly daşky gurşawy döretjekdigini hem-de türkmenistanlylar üçin ekologiýa howpsuzlygyny pugtalandyrjakdygyny belledi.
Milli Liderimiz güllere beslenen çemenzarlyklaryň gözelliklerini synlap, tokaý zolaklaryny döretmek boýunça asylly başlangyjyň halkymyz tarapyndan ruhubelentlik bilen goldanylandygyny hem-de köpçülikleýin häsiýete eýe bolandygyny kanagatlanma bilen belledi. Hormatly Prezidentimiz köpçülikleýin bag ekmek çäresiniň ýaşlara zähmet terbiýesini bermekde uly ähmiýete eýe boljakdygyna ynam bildirip, agaç nahallaryna göwnejaý ideg etmegi tabşyrdy.
Milli Liderimizi köp sanly ýowara gatnaşyjylar garşylaýarlar, olaryň hatarynda ministrlikleriň we pudak edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, ýaşlar bilen birlikde, hormatly ýaşulular hem-de kümüş saçly eneler hem bar. Olar asylly işe ak pata berýärler, çünki türkmenlerde gadymdan bäri agaç nahalyny oturtmak sogap iş hasaplanylýar.
Ýowarlary geçirmek asylly däbe öwrüldi. Şeýle çäreler umumy möhüm ähmiýetli işe dahylly bolmaga çalyşýan adamlary birleşdirýär. Baýramçylyk gününde açyk howada ildeşlerimiz örän peýdaly durmuş çäresini ýerine ýetirip, özlerini uly we agzybir maşgalanyň bir bölegi hökmünde duýýarlar.
Her ýyl geçirilýän köpçülikleýin bag ekmek çäresi türkmen jemgyýetiniň ekologiýa medeniýetiniň derejesiniň ýokarlanmagyna türkmen halkynyň mähriban Diýarymyzy bagy-bossanlyga öwürmek baradaky arzuwyny hasyl etmäge ýardam berýär. “Bag — dünýäniň bezegi” diýlip, halk pähiminde aýdylýar. Beýik türkmen nusgawy şahyry we akyldary Magtymguly Pyragy gül-gülzarly bagy-bossanlygy gymmatly baýlyk bilen deňeşdiripdir.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýygnananlar bilen mähirli salamlaşyp, bag ekmek üçin taýýarlanan ýere barýar. Bu ýerde milli Liderimiz ýaş tut nahalyny oturdyp, köpçülikleýin bag ekmek möwsümine badalga berýär. Döwlet Baştutanymyzyň başlangyjyna ýygnananlar agzybirlik bilen goşulýarlar. Halk hojalygynyň ähli pudaklarynyň wekilleri, şeýle hem Türkmenistanda işleýän diplomatik düzümiň wekilleri we ýurdumyzyň daşary ýurtly myhmanlary türkmen topragynyň rysgal-berekedini artdyrýan bu asylly işe goşuldylar.
Tut agaçlarynyň köpçülikleýin ekilmegi Beýik Ýüpek ýolunyň ady bilen sazlaşykly utgaşýar. Adamzat siwilizasiýasy möçberinde ägirt uly bu ýoly gaýtadan dikeltmek bilen, ýurdumyz tut agajynyň ýapragynyň esasynda işlenip taýýarlanylýan ýüpek matanyň adyndan gelip çykýan taryhy many-mazmuna eýe bolan nyşany dikeltmek üçin hem ähli şertleri döredýär. Şol sebäpli hem tut agajynyň 2018-nji ýylyň bag ekmek çäresiniň “baş gahrymanlarynyň” biri hökmünde bolmagy ýurdumyzda yglan edilen “Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” şygary bilen kybaplaşýar.
Agaç nahallaryny oturtmak işinden başga-da, tutuş ýurdumyz boýunça öňden ösüp oturan baglara ideg etmek işleri hem guraldy. Mälim bolşy ýaly, geçen ýylyň oktýabr aýynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda Ahal welaýatynyň Nowruz ýaýlasynda “Türkmeniň ak öýi” dabaraly ýagdaýda açyldy we agaç nahallaryny oturtmak boýunça nobatdaky ekologiýa çäresine badalga berildi.
Häzirki wagtda Türkmenistanda bu köpýyllyk işiň aýdyň netijeleri görünýär — ýurdumyzyň dürli künjeklerinde giň meýdanlarda ynsan eli bilen döredilen tokaýlyklar ýaýylyp gidýär. Şol ýerdäki agaçlaryň sany onlarça milliondyr. Giň tokaý zolaklary her bir şäheriň, ilatly ýeriň töwereginde peýda bolýar, ak mermerli paýtagtymyzyň töwereginde, Köpetdagyň eteginde bagy-bossanlyklar döredilýär.
Tokaý zolaklaryny döretmek işi hormatly Prezidentimiziň ýörite Kararlary bilen kadalaşdyrylýar. Diýarymyzy bagy-bossanlyga öwürmek işiniň barşy hem milli Liderimiziň hemişe üns merkezinde durýar, bu mesele Ministrler Kabinetiniň mejlislerinde hem-de wideoşekilli iş maslahatlarynda ara alnyp maslahatlaşylýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Kararyna laýyklykda, 2018-nji ýylda jemi 3 million düýp agaç nahaly: Ahal welaýatynyň Ak bugdaý hem-de Bäherden etraplarynyň aralygynda saýaly, pürli, miweli baglaryň we üzümiň 1,5 million düýp nahaly, welaýat merkezleriniň we şäherleriniň eteklerinde hem şonça möçberde agaç nahallary ekiler. Bu işi amala aşyrmak ministrlikleriň, pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, welaýatlaryň hem-de Aşgabat şäheriniň häkimlikleriniň üstüne ýüklenildi.
Agaç nahallarynyň dürli görnüşlerini ekmek üçin niýetlenen meýdanlaryň öz wagtynda arassalanylmagy hem-de nahallaryň sanynyň takyk paýlanylmagy, çukurlary taýýarlamagyň düzgünleri, topragyň ýeterlik derejede suw hem-de organiki dökünler bilen üpjün edilmegi bag nahallaryny agrotehniki talaplara laýyklykda ekmek üçin zerur talap bolup durýar.
Şu gün giň möçberli bag ekmek möwsümine badalga berildi. Bu ýerde, Nowruz ýaýlasynda 15 gektar meýdanda tut nahallary, 5 gektar meýdanda bolsa miweli agaçlaryň nahallary oturdyldy.
Tut agajynyň edenli köki bolup, onuň beýikligi 10 — 35 metre ýetýär. Tut agajy 200 — 500 ýyl ýaşaýar. 4 — 6 ýyllyk tut agaçlarynda miwe hasyly — tudana peýda bolýar. Tudana anemiýa, angina, tonzillit, stomatit, aşgazan-içege, pnewmaniýa, bronhit we beýleki keseller bejerilende ulanylýar.
Orta Aziýada melhemlik häsiýetleri üçin tut agajyny agaçlaryň şasy we onuň miwesini şa ir-iýmişi diýip atlandyrýarlar. Miwesinde güýçli tebigy antioksidantlaryň — karotiniň, C we E witaminleriniň, seleniň bolmagy köp sanly kesellerden saplanmaga kömek edýär.
Hünärmenleriň tassyklaýşy ýaly, hatda iň döwrebap himiki barlaghana hem, tebigatdaky ýaly, şeýle kämil we düzümi boýunça dürli birleşmeleri sintezirlemäge ukyply däldir. Tebigat özüniň “ýaşyl laboratoriýalarynda” emeli ýol bilen döretmek mümkin bolmadyk maddalary öndürýär. Köp agaçlaryň we gyrymsy agaçlaryň miweleri bolsa, bilşimiz ýaly, adamyň kesellere garşy durmak ukybyny pugtalandyrmaga, dürli kesellerden saplanmaga ýardam berýär.
Tut agajy köp halatlarda landşaft — seýilgäh arhitekturasynda ýaşyl element hökmünde giňden ulanylýar. Şäherleriň köçeleriniň ugrunda, seýilgählerde we dynç alyş ýerlerinde tut agaçlary köpçülikleýin ekilýär.
Tut agajynyň ýapraklary ýüpek gurçugy üçin esasy iýmit bolup hyzmat edýär. Ýüpek gurçugynyň pileleri tebigy ýüpek matalary öndürmek üçin peýdalanylýar. Tuduň agajy hem örän gymmatly serişdedir. Aziýa ýurtlarynda tut agajy saz gurallaryny ýasamak üçin hem giňden ulanylýar. Hil häsiýetleri boýunça bu berk we agyr agaç gurluşyk we timarlaýyş serişdesi hökmünde hem peýdalanylýar.
Miweli agaçlar barada aýdylanda bolsa, olar mähriban Diýarymyzyň dürli künjegine gaýtalanmajak gözellik çaýyp biler. Miweli agaçlar ýylyň ähli pasyllarynda täsin görnüşi bilen özüne çekijiligini ýitirmän saklaýar. Miweli agaçlaryň bezeg görnüşleriniň hem köpüsi bar. Geljekde olaryň giňden ulanylmagy ýylyň islendik paslynda Nowruz ýaýlasyny bezär.
Geçirilýän işleriň möçberleri haýran galdyrýar, çünki tokaý zolaklary öň boşap ýatan ýerlerde peýda bolýar. Giň gerimli bag ekmek maksatnamasynyň üstünlikli durmuşa geçirilmegi howanyň üýtgemeginiň ýaramaz täsirine garşy göreşmek işine saldamly goşantdyr, çünki ýaşyl zolaklar ýurduň ilaty üçin amatly howa ýagdaýyny döredýär.
Ekologiýa abadançylygyny üpjün etmegiň bähbidine kabul edilen we üstünlikli durmuşa geçirilýän Türkmenistanyň Milli tokaý maksatnamasyna bu babatda möhüm orun degişlidir. Bu resminamada okgunly ösýän senagat düzümi, ulag kommunikasiýalarynyň giň ulgamy, şäherleriň hem-de täze ilatly ýerleriň çalt gurulmagy bilen birlikde ýaşyl zolaklaryň döredilmegi göz öňünde tutulýar.
Bu iri maksatnamanyň çäklerinde giň möçberli bag ekmek işleri alnyp barylýar. Bu işe ýurdumyzyň ähli ilaty uly höwes bilen goşulýar. Şunda ekinleri suwarmagyň suw tygşytlaýjy tehnologiýalary giňden ulanylýar.
Tutuş ýurdumyz boýunça ählihalk ýowaryna 377 müň 572 adam gatnaşdy, 445 müň 130-dan gowrak düýp agaç nahaly ekildi. Aşgabat şäheri boýunça bu asylly işe gatnaşanlaryň sany 45 müň 672 adama barabar boldy, 198 müň 220 düýp agaç nahaly oturdyldy. Welaýatlarda bag ekmek işine 331 müň 900 adam gatnaşdy. Olar agaç nahallarynyň 246 müň 911 düýbüni ekdiler we ösüp oturan agaçlara ideg etdiler.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe giň möçberli maksatnamalaryň üstünlikli durmuşa geçirilmegi netijesinde, güneşli Diýarymyz ýaşyl jülgeleriň, ajaýyp seýilgähleriň hem-de gür bagly tokaýlaryň mekanyna öwrülýär. Olar täzelenişiň we ösüşiň janly nyşanlarydyr.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we baýramçylygyň myhmanlary milli Liderimiziň «Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» atly kitabynyň esasynda bezelen özboluşly taryhy galereýanyň girelgesine tarap ugraýarlar.
Kitap açylýar, onuň gadymy söwda ýollary çekilen jiltleri bolsa hemmeleri bu ajaýyp özüne çekiji hem-de bu ägirt baýramçylyk görnüşiň esasy hökmünde alnan täsin rowaýat we aýtgylar bilen beýan edilen eseriň sahypalary boýunça syýahat etmäge çagyrýan derwezä öwrülýärler.
Biziň halkymyzyň ýyl ýazgylarynda we medeni mirasynda ajaýyp yz galdyran türkmen topragynyň şäherleri boýunça syýahat başlanýar. Myhmanlary ilkinji bolup, gadymyýetde Amul diýlip atlandyrylan Lebap garşylaýar. Bu ýerde kenarynda biziň günlerimize çenli Daýahatyn kerwensaraýy ýaly geçmişiň ajaýyp şaýatlaryny saklap oturan Jeýhun joşgunly tolkunlary bilen akýar.
Ýoluň sag tarapynda ýaýbaňlandyrylan zähmet gurallarynyň sergisinde iş başynda oturan ussatlary görmek bolýar. Olaryň altyn elleri bilen bezeg amaly-haşam sungatynyň binagärçilik gymmatlyklarynyň ajaýyp eserleri döredildi.
Şeýle ýadygärlikleriň biri hem zyýaratçylaryň häzirki wagtda hem köp gelýän ýeri bolan Astanababa aramgähidir. Bu ajaýyp ýadygärlik toplumynyň binagärçilik görnüşini döredýän bezegleriniň ýanynda Lebap welaýatynyň Seýitnazar Seýdi adyndaky teatrynyň artistleri hormatly Prezidentimiziň kitabynda getirilen hökümdar we derwüş hakyndaky rowaýatyň mazmuny esasynda goýlan sahna görnüşini oýnaýarlar.
...Bir gezek öz nökerleri bilen ýörişe çykan hökümdar ýolda derwüşe duşýar. Olaryň arasynda durmuşda hemme zatdan gowy we ajaýyp zadyň nämedigi barada söhbet gyzyşýar. Ähli gündogar rowaýatlary ýaly, bu kyssa hem pelsepewi we göçme mazmunlydyr, onuň manysy bolsa adamyň öz kökleri bilen toprakdan iýmitlenýän, miweleri bilen nesli dowam edýän bagy aňladýar. Şeýle hem ýaşaýyşda mähriban toprakda ýetişdirilen gülden başga gymmatlyk dünýäde ýokdur. Gojanyň parasadyny alan hökümdar ýörişden boýun gaçyryp, yzyna dolanýar, özüniň ähli baýlygyny bolsa halka paýlaýar. Halk bolsa oňa özüniň zähmetsöýerligi we beýleki ajaýyp işleri bilen jogap berýär, şeýlelikde, hökümdar we onuň halky ozalkydan köp esse baý ýaşaýarlar.
Soňra ýoluň boýunda Amyderýanyň kenaryndaky däplere mahsus bolan el işleriniň sergisi ýaýbaňlanýar. Bu ýerde öýde matanyň we kilimiň dokalyşy, gyýkyndy tehnologiýasy we beýlekiler görkezilýär.
Myhmanlaryň ýolunda duş gelen indiki ýadygärlik Alamberdaryň aramgähidir, ol XI asyryň binagärlik nusgasy bolup durýar. Nowruz ýaýlasy meýdançasyndaky bezeg üçin gurnalan desganyň öň tarapy nagyşlar bilen bezelendir. Bu ýerde birleşdirilen tans topary hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň kitabyndan kyrk gyz baradaky rowaýaty beýan edýän folklor çykyşyny ýerine ýetirýär.
Tansyň dilinde gürrüň berlen bu rowaýat bilen Amyderýanyň sag kenarynda Köýten daglaryndaky tebigy täsinlikleriň biriniň adynyň gelip çykyşy baglanyşdyrylyp, ol köp asyrlardan bäri bellidir hem-de bu rowaýat Beýik Ýüpek ýolunyň ugry boýunça ýaýrapdyr. “Kyrk gyz” diýlip atlandyrylýan bu künjek Hojapil obasynyň ýanynda ýerleşen çuň jülgedir. Bu jülgäniň kert gaýalarynyň beýikligi 200 metre ýetýär, ol käýerlerde on bäş metre çenli daralýar. Onuň düýbünden örän arassa suwly çeşme akýar, bu çeşme gözbaşyny ägirt uly gowakdan alyp gaýdýar. Gowagyň girelgesi elli metre ýetýär.
Rowaýatda aýdylyşy ýaly, gadymy döwürlerde jülgäniň ýanyndaky dag obasynda kyrk sany peri ýaly gözel gyz ýaşapdyr, olar her gün tämiz howadan dem almak hem-de suwa düşmek üçin çeşme boýuna gelipdirler. Bir gün basybalyjylar oba çozupdyrlar. Ýaşajyk gözeller jülgede gizlenipdirler, emma olaryň gizlenýän ýeri aýan bolupdyr. Duşmanlar gowaga golaýlaşanlarynda, gyzlar Beýik Biribardan halas etmegi dileg edipdirler. Ine, gudrat: gaýalar süýşüp, geçit berýärler, gyzlar oňa girensoňlar gaýa ýapylýar. Gyzlaryň gowakda galan gap-gaçlary we egin-eşikleri daşa öwrülipdir...
Şunuň ýaly jadyly rowaýatlar bilen halk tebigatyň täsinliklerini hem şahyranalaşdyrypdyr, hem-de olaryň ady bilen milli taryhyň sahypalaryny ebedileşdiripdir.
Keramika önümleriniň sergisi türkmen halkynyň zehini we zähmetsöýerligi, nesilden-nesle geçirilýän senetkärçilik ýörelgeleri barada gürrüň berýär. Bu ýerde şeýle hem küýzegär senetkärlik ussatlygyny görkezýär, onuň elinde laýdan dürli gap-gaçlar emele gelýär. Onuň golaýynda gurnalan ussahanada samanly kerpijiň ýasalyşyny görmek bolýar.
Daýahatyn kerwensaraýynyň şekilini alamatlandyrýan uly gurnama desganyň içinde Baş drama teatrynyň artistleriniň ýerine ýetirmeginde küşt oýnunyň sahnasy görkezilýär. Bu sahna bizi hyýalymyzda müňlerçe ýyl mundan öňki döwre geçirip, X asyrda meşhur bolan türkmen şazadasy Abubekir as-Suli barada gürrüň berýär. Ol küşt hakynda beýan edýän “Sadrançnama” atly ylmy eseri ýazdy.
Taryhdan belli bolşy ýaly, günleriň bir güni Bagdat halyfynyň köşgünde küşt ýaryşy geçirilip, şol döwürde ussat küştçi hasaplanan halyfyň gowy görýän küştçüsi ilkinji gezek as-Suliden asgyn gelipdir. Ol şondan soň, bu oýunda hiç kimden utulmandyr. Munuň üçin bolsa ol “Beýik küştçi” diýen hormatly ada eýe bolupdyr.
Kerwensaraýlarda dünýäniň ähli künjeklerinden ýygnanan söwdagärler dürli harytlary daşapdyrlar. Şolaryň gymmatly görnüşleriniň biri, elbetde, ýüpek bolup, onuň ady Aziýadan Ýewropa uzalyp gidýän söwda ýoluna dakyldy.
Dokma we ýüpek önümçiliginiň sergisinde baýramçylyk dabaralaryna gatnaşyjylara ýüpegiň nähili emele gelşi hem-de ondan nähili önüm öndürilişi görkezilýär, serginiň çäklerinde tut agaçlarynyň dürli görnüşleri görkezilýär, bu agaçlaryň ýapragyndan ýüpek ýüplügi alynýar, şeýle hem bu ýerde keteni matasynyň ýörite enjamda dokalyşyny synlamak bolýar.
Orta asyrlarda täjirler şeýle önümleri Beýik Ýüpek ýoly boýunça Ortaýer deňzi sebitlerine daşapdyr, şol ýerden bolsa olar tutuş Ýewropa boýunça ýaýradylypdyr. Wagtyň geçmegi bilen, ussaçylyk däpleri ýitirilmändir, olar üstünlikli dowam etdirilipdir. Häzirki döwürde hem olar diňe bir miras, muzeý gymmatlyklary bolmak bilen çäklenmän, eýsem, nesilleriň we döwürleriň arabaglanyşygy bolup hyzmat edýär. Hakyky senetleri dowam etdirijileriň bolsa özleriniň önümlerini alyjylara hem-de täsin el işleriniň muşdaklaryna hödürlemäge mümkinçiligi bardyr.
Çeper senetçiligiň täsin önümlerinden başga-da, durmuşda ulanylýan däp bolan ýönekeý zatlar, mysal üçin, agaçdan ýasalan gap-gaçlar hem uly gyzyklanma döredýär. Il arasynda şeýle gapdan iýilýän nahar süýji hasaplanylýar. Bu hakykatdan hem şeýledir, onda azyk önümleri göwnejaý saklanylýar, önümleriň käbiri agajyň hoşboý ysyny özüne siňdirip, tagamyny has-da süýjedýär. Galyberse-de, agaçlaryň käbir görnüşi bakteritid häsiýetine eýedir.
Farfordan ýa-da çüýşeden tapawutlylykda, agaç gap-gaçlaryň ekologiýa häsiýeti örän ýokarydyr. Şoňa görä-de, daşary ýurtly myhmanlar türkmen ussalary tarapyndan taýýarlanylan agaçdan ýasalan gap-gaçlary, tabaklary we aşhanada hem-de naharhanada ulanylýan beýleki zatlary uly höwes bilen alýarlar...
Elde ýasalan bu we beýleki önümler uly bolmadyk sergide ýerleşdirildi, Mary welaýatyndan gelen agaç ussasy bolsa işiň käbir tilsimlerini görkezdi. Gadymy Merwe bagyşlanan baýramçylyk dabarasynyň nobatdaky bölümi şeýle açylýar. Agaç ussasynyň özboluşly pawilýonlaryndan soň, Uly Gyzgalanyň kuwwatly diwarlary görünýär. Onuň keşbinde bu täsin desganyň ägirt uludygy görkezilýär.
Bu ýerde Mary welaýatynyň birleşen folklor topary çykyş edip, gadymdan gelýän sapan urmak oýnuny ýerine ýetirýär. Kada boýunça, sapanyň aýlanmagy üçin ýüpden çekmek zerur bolup durýar. Oýnawaç badyny peseldip başlanda, ýene-de ýüpden çekmek bolýar. Oýnuň beýleki bir görnüşi taýajyk bilen baglanyşyklydyr. Taýajyga ýüpi daňyp, sapany aýlap goýberýärler. Kimiň sapany köp aýlansa, şol utan hasaplanylýar.
Halkymyz Gadymy Merwiň saklanyp galan ýadygärlikleriniň köpüsini zenanlar bilen baglanyşdyrýar: mysal üçin, Gyzbibi kümmetiniň adyndan belli bolşy ýaly, olar hökümdarlardyr ýa-da şazada gyzdyr. Gyzgala ýadygärligi bilen birnäçe rowaýat baglanyşyklydyr. Olaryň birine görä, golaýda ýerleşen Uly we Kiçi Gyzgala gadymy döwürlerde Gyzgala we Ýigitgala diýlip atlandyrylypdyr, çünki olaryň birinde gyzlar, beýlekisinde bolsa ýigitler ýaşapdyr. Ýigitleriň biri gyzlaryň galasyna almany zyňyp bilse, ol şol galada ýaşaýan islendik gyza öýlenip bilipdir.
Ine, Soltan Sanjaryň kümmeti Merwiň hakyky merjenidir. Bu ýerde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” atly kitabynda ýatlanylýan Soltanyň perä bolan söýgüsi hakyndaky rowaýat janlandyrylýar. Kemine adyndaky döwlet drama teatrynyň artistleri bu rowaýat barada ussatlyk bilen gürrüň berýärler. Onda kümmetiň gurluşynyň käbir aýratynlygyny düşündirýän pursat bar. Gümmezleriň arasyndaky howa çalşygy üçin niýetlenen gümmeziň deşigi özboluşly we täsindir. Ýöne daşky gümmez birmahallar weýran bolupdyr. 2004-nji ýylda dikeldiş işlerini geçirýän arhitektorlara bu gümmezi doly dikeltmek başartdy.
Ýoluň gyrasynda ýaýbaňlandyrylan sergide zergärçilik sungatynyň önümleri ýerleşdirilipdir. Bu ýerde Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň we ýörite çeperçilik mekdebiniň talyplarynyň we mugallymlarynyň işleri goýlupdyr. Bu ýerde sergide ussat zergär gurallara erk etmekde hem-de inçe iş usullaryny görkezmekde tomaşaçylary geň galdyryp, kümşüň hakyky poeziýa öwrülmeginiň jadylaýjy sungatyny görkezýär.
Milli egin-eşikleriň nusgalary goýlan sergide ezber keşdeçileriň jadylaýjy el işlerine seredip, durman geçmek mümkin däl. Bu ýerde, aýratyn-da, aýal egin-eşikleriniň nagyşlara baýdygyny görmek bolýar. Kürte — ol ajaýyp egin-eşikleriň iň naýbaşysy hasaplanýar.
Soňra Nowruz ýaýlasy meýdançasynda joşgunly durmuş bark urýan köpöwüşginli gündogar bazary ýaýbaňlanýar. Bu ýerde halkyň el işleriniň önümleri we harytlar ähli bolçulygynda görkezilipdir. Bazarda dükançylar telpekler we tahýalar, elde ýasalan durmuş önümleriniň gyzgalaňly söwdasyny edýärler. Bu ýerden ýüpek ýiti lowurdaýar. Dürli küýzeler we gap-gaçlaryň syrçalary şöhle saçýar. Halylar öwşün atýar. Uzak ýerlerden gelen söwdagärler bolsa bu ýerler üçin düýpgöter täsin bezemen egin-eşikleri bilen märekede saýlanýarlar.
Daş-töwerekleri janköýer diňleýjiler bilen gurşalyp alnan bagşylaryň ýerine ýetirýän aýdymlary janlandyrylan görnüşleriň ajaýyp öwüşginleri boldular. Bir gapdalda pälwanlaryň tutluşyklary we şadyýan milli oýunlar gyzyşýar. Gadymyýetde bu milli gymmatlyklara adamly ýerlerde aýratyn meýdançalar bölünip berlipdir.
Ajaýyp bezeglere we öwüşginlere, şowhuna beslenen bazardan başga haýsy ýerde Gündogaryň sözde beýan edip bolmajak howasyna, halk durmuşynyň jümmüşine duşmak we onuň özboluşlylygyny duýmak bolar! Oba durmuşyna degişli durmuş sahnalary gadymy döwürlere syýahat etmegiň özüne çekiji täsirlerini döredýärler. Bu ýerde kimdir biri tamdyr ýasaýar. Kimsi bolsa daş-töweregi çagalardan doly täze ojakda çörek bişirýär...
Bu ýerde däp bolan semeniniň taýýarlanylyşyny, şeýle hem bugdaýyň ýaşyl baýramçylyk öwüşginine öwrülişini görmek bolýar. Gadymy ýer sürüjileriň watany bolan Ahal welaýatynyň bölümi hut şeýle görnüşleri bilen hem açylýar.
Ýoluň çep tarapyndaky uly teläriň astynda oturan aýallar gadymy asyrlarda hamyr taýýarlanyşynyň ähli tapgyrlaryny — bugdaýy daş degirmenlerde üwemekden başlap, uny elemäge çenli ähli işleri görkezýärler.
Bu ýerde Ahalyň medeni ýadygärligi — orta asyrlaryň Sarahs baba ady bilen belli bolan Abul-Fazylyň kümmeti görkezilipdir. Onuň diwarlarynyň töwereginde ýaýbaňlandyrylan sahnada welaýatyň birleşdirilen folklor topary ak bugdaýyň we ekerançylyk däpleriniň gelip çykyşyny keşplerde beýan edýärler.
Çaklaňrak etnografik oýunlarda gadymyýetde ýer sürmegiň we döwek döwmegiň iş ýagdaýlary janlandyrylýar. Soňra olaryň orny häzirki zaman görnüşleri bilen çalşyrylýar — Oba we suw hojalyk ministrligi tarapyndan guralan çörek we çörek önümleriniň sergisi görkezilýär.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň hem-de baýramçylygyň myhmanlarynyň öňünde Magtymguly adyndaky milli sazly drama teatrynyň artistleri çykyş edip, alymlaryň — astronomlaryň, matematikaçylaryň, pelsepeçi-akyldarlaryň bir ýere jemlenip, dünýäniň gurluşy hem-de täze açyşlar we bilimler barada pikirlerini paýlaşyp duran pursatlaryny şekillendirdiler.
XV asyrda gurlan, emma 1948-nji ýylyň Aşgabat ýertitremesinde zeper ýeten Seýit Jemaleddin metjidi Ahal welaýatynyň çägindäki görnükli ýadygärlikleriň biridir. Biziň günlerimize çenli onuň täzeden dikeldilen galyndylary gelip ýetdi. Emma metjit öz ähmiýetini saklap galdy hem-de häzire çenli syýahatçylarda, şeýle hem alymlarda uly gyzyklanma döredýär. Gaýtadan dikeldilen mozaika dikeldiji hünärmenleriň işinde esasy üstünlik boldy, ol ösümlik şekilli nagyşlaryň ýanynda aždarhalary hem-de metjidiň “Gözellik öýi” diýlip atlandyrylandygyny beýan edýän ýazgyny şekillendirýär.
Aždarhalaryň şekili metjitler üçin mahsus däldir hem-de bu mozaika bezeginiň Orta Aziýada deňi-taýy ýokdur. Alymlar adaty bolmadyk şeýle şekiliň döremeginiň sebäbi barada köp pikir etdiler hem-de aždarhanyň şol döwürde ýerli ilatyň seždegähi bolandygy barada pikire geldiler. Galyberse-de, obanyň ýaşaýjylarynyň aždarhany beladan halas edenligi, munuň üçin bolsa altyndan serpaýa eýe bolup, bu metjidi gurdurandygy barada rowaýat bar.
Türkmenistanyň taryhy goraghanalarynyň biri bolan Abiwerd galasy bilen hem bagly taryh teatrlaşdyrylan sahnada görkezildi. Bu ýerde senetçileriň ýaşaýan ýerleri, misgärleriň we zergärleriň ussahanalarynyň bolandygyna şaýatlyk edýän metaldan ýasalan dürli zatlar tapyldy. Küýzegärçilik işi hem gülläp ösüpdir. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň kitaplarynda bularyň ählisi barada maglumatlar köpdür.
Mundan beýläk uly teläriň aşagynda ter gök önümler we miweler gözüňi dokundyryp, türkmen ekin meýdanlarynyň, baglarynyň we mellekleriniň sowgatlarynyň sergisiniň üstüni ýurdumyzda öndürilýän azyk önümleri ýetirdi. Ussat aşpezler gadymy tagamnamalar boýunça milli tagamlaryň taýýarlanylyşyny görkezip, olary myhmanlara hödürlediler.
Birneme daşrakda, ak öýleriň arkasynda atlylar, düýe kerweni ýerleşip, ýaz gülleri çykan meýdanda alabaýlaryň goraýan goýun sürüleri otlap ýördi.
Nowruz ýaýlasy meýdançasyndaky çykyşlar bolsa Nusaý galasy baradaky sahna bilen dowam edýär. Onuň diwarynyň ýanynda Alp Arslan adyndaky milli drama teatrynyň artistleriniň ýerine ýetirmeginde Oguz hanyň kuwwatly pälwan — bäsdeşi bilen tutluşygy beýan edildi.
Janköýerleriň şowhunly el çarpyşmalary astynda çykyş edýän pälwanlaryň özüne çekiji tutluşyklary ýagşylygyň we ýagtylygyň güýçleri bilen utgaşýar. Ajaýyp bedewlere atlanan çapyksuwarlar bolsa ähli baýramçylyklaryň bezegidir.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow artistlere minnetdarlyk bildirip, maneže tarap ugrady. Bu ýere köp sanly tomaşaçylar ýygnandylar, çünki “Türkmen atlary” döwlet birleşiginiň “Galkynyş” at üstündäki milli oýunlar toparynyň çykyşlary hemişe ýatdan çykmajak täsir galdyrýar.
Çakgan türkmen jigitleri ajaýyp bedewlere atlanyp, deňi-taýy bolmadyk ussatlyklaryny görkezdiler hem-de köpçülige dürli öwüşginli täsirleri, joşgunly duýgulary peşgeş etdiler. Aýratyn-da, görkezilýän her tilsimi daşary ýurtly myhmanlar haýran galmak bilen synladylar, olar şeýle aňsatlyk bilen, adaty bolmadyk täsinlikleri ýerine ýetirip bolýandygyna geň galdylar.
Bedewleriň ajaýyplygy we ýüwrükligi çapyksuwarlaryň ussatlygyna gabat gelip, olar öz wezipesine — haýran galdyrmak, üstün çykmak, buýsanç döretmek ýaly wezipelerine örän oňat düşünýärler. Jigitleriň çykyşyna ýetginjek çapyksuwar oglanlar we gyzlar goşulyp, zehin başarnyklary bilen çykyşyň öwüşginini artdyrýarlar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ajaýyp çykyşlar üçin toparyň agzalaryna, şol sanda haýran galdyryjy tilsimleri ýerine ýetiren tomaşanyň iň körpe gatnaşyjysyna minnetdarlyk bildirip, ýoluny dowam etdi, ýol ugrunda atlaryň şaý-sepleriniň sergisini synlady. Bu önümleriň döreýşi, haýsy serişdelerden, haýsy dessurlar boýunça ýasalyşy barada ussa daşary ýurtly myhmanlara gürrüň berdi.
Kakadylan önümler hem-de beýleki tebigy süýjülikler türkmen saçagynyň berekedini artdyrdy. Tomaşaçylara iň tagamly kişmişiň taýýarlanylyşy, Türkmenistanda gadymy döwürlerden bäri ösdürilip ýetişdirilýän üzümiň dürli sortlarynyň nusgalary görkezildi. Baglary we meýdanlary suwarmak üçin ulanylýan jykyryň işi daşary ýurtly myhmanlarda uly gyzyklanma döretdi.
Balkan welaýaty öz bölümini “Türkmenbalyk” hojalygynyň balyk önümleriniň sergisi bilen açdy. Nowruz ýaýlasynda, hatda “Hazar deňzi” — uly bolmadyk suw howdany gurlup, onda balyklar ýüzüşip ýördi, ýurdumyzyň günbatar sebitiniň döredijilik topary bolsa, «küştdepdiniň» owazy astynda deňizden balyk toruny çekýän balykçylary şekillendirdiler. Elbetde, «küştdepdi» tansy — deňiz tolkunlarynyň badyny öz içine alýan joşgunly tans hem ýerine ýetirildi.
Nobatdaky teatr çykyşyndan öň dabara gatnaşyjylara agaçdan ýasalan önümleriň sergisi bilen tanyşlyk garaşýardy, bu ýerde balkanly ussalardan olaryň agaç bölegini tor nagşa ýa-da ownuk şaýylary bolan gurallara öwürmeginiň jadyly syry barada soramaga mümkinçilik boldy.
Dehistanyň ýadygärlikleriniň nusgalary hyýalyňda Missirian düzlüginiň tebigatyny janlandyrdy, bu ýerde birwagtlar ajaýyp ýaýla gülläp ösüpdir hem-de gadymy binalar saklanyp galypdyr. Dehistanyň medeniýetiniň näderejede ösendigine onuň gurluşy boýunça hem göz ýetirmek bolýardy: şäherde suw üpjünçilik we lagym ulgamlary, hammamlar, kerpiçden köprüler gurlupdyr.
Kerwenler Dehistanyň üstünden ençeme ýüzýyllyklaryň dowamynda geçipdir, şonuň üçin bu ýerde ençeme kerwensaraýlaryň gurlandygy, ülkäniň özi barada bolsa gyzykly rowaýatlaryň onlarçasynyň düzülendigi geň zat däldir. Balkan welaýatynyň döwlet drama teatrynyň artistleri Parawbibi hakynda rowaýatyň äheňi boýunça sahna görkezdiler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň öz kitabynda ýazyşy ýaly, gündogarlygyna Nusaý tarapa gidýän ýol hem bolupdyr, kerwenler günortalygyna ýöräp, Parawa barypdyrlar, ondan Dehistana ýol bar ekeni. Ýerli rowaýata laýyklykda, Parawbibiniň mazary birwagtlar Parawbibi atly edenli, hoşniýetli zenanyň kapyrlardan gaçyp gizlenen ýeri bolupdyr. Edermen aýaly öldürmek üçin duşmanlar onuň söbügini basyp diýen ýaly kowalapdyrlar. Öz ýaryna wepaly zenan barha dagyň jümmüşine aralaşypdyr. Bir görip aýalyň ýol görkezmegi bilen duşmanlar barha golaýlapdyrlar. Parawbibi alaçsyz halda Alla ýalbarypdyr. Biribaryň gudraty bilen dag gaýasy süýşüp, edenli aýaly öz goýnunda gizläpdir. Duşmana boýun bolmadyk zenan şol ýerde hem hemişelik galypdyr.
Tebigy gözellikler jemlenen seýle owadan ýerde gurlan bu aramgähiň IX — X asyrlara degişlidigini alymlar belleýärler. Ýöne Paraw diýen adyň hem «parfiýaly zenan» diýen manyny aňladyp, bu ýerleriň taryhynyň has irki döwürlere degişlidigi ähtimal. Parawbibiniň keşbi türkmen topragynda eneolit zamanynda tagzym edilen ene hudaýa hem has ýakyn.
Zähmetiň, däp-dessurlaryň we rowaýatlaryň bu bahar baýramçylygynda nobat Daşoguz welaýatyna ýetdi. Ýurdumyzyň demirgazyk sebiti özüniň görkezilişini bu künjekde meşhurlyk gazanan ugrundan — ussat hünärmenleriň önümleriniň sergisini görkezmekden başlady. Soňra ähli tomaşaçylary ýörite sahnalaşdyrylan meýdança çagyrdylar. Bu ýerde Törebeg hanymyň meşhur aramgähiniň abadanlaşdyrylyşy olara tomaşa etmäge görnüş bezegi bolup hyzmat etdi. Bu oýnuň esasynda ýaş ussanyň hanyň gyzyna bolan wysal bolmadyk söýgüsiniň beýanaty ýatandyr. Bu rowaýatyň köpdürli nusgalarynyň bardygyny bellemek isleýäris. Andalyp adyndaky döwlet drama teatrynyň artistleri bolsa «Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» atly kitapdaky bu kyssanyň inçeden beýan ediliş äheňini çuňdan duýmak bilen sahnada örän köp aýtgylaryň bütin many-mazmunyny gysgajyk parçada şowly goýmagy başardylar.
Bu rowaýatlaryň birinde hanyň örän zehinli gurluşykçy bolandygyna garamazdan, köreken boljak ýigide garşy çykyşy gürrüň berilýär. Ony muzdsuz işletmegi ýüregine düwen han ussa: «Maňa şeýle bir minara gurup ber, ol ýerden maňa degişli ähli ýerler görünsin. Şondan soň sen Törebeg hanyma öýlenersiň» diýýär.
Minara gurlup bolnanda, ýigit onuň iň ýokarsynda galan eken. Han bolsa aýdan sözüniň yzynda durman: «Şondan aşak bök!» diýip, ussa buýurýar. «Diri galsaň — Törebeg hanym seniňki...» diýýär. Ýigit gurluşykdan galan matalardan we syrykdan özüne ganat ýasanyp, olary eline ýüp bilen berkidýär we aşaklygyna bökýär. Şemal ony gaýdyryp, uzaklara äkidýär. Ýigit köp ýyllap, gelen yzyna tarap ýoly gözleýär. Ahyry hem Köneürgenjiň diwarlaryna goja halynda gaýdyp gelýär. Ol şäherde eýýäm birnäçe wagt öň hanyň öldürilendigini, öz söýgülisi Törebeg hanymyň hem ýogalandygyny bilýär. Şonda ol gyzyň gubrunyň üstünde dünýäde taýsyz aramgähi dikeldýär.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň kitabynda rowaýatyň başga görnüşi hem getirilýär. Ussa häzirki Boldumsaz etrabynyň çägindäki galanyň töwereginde ýere düşýär. Ýere şowly düşeninden soň, ol “Boldum saz” (“Sag — aman gondum”) diýip seslenipdir. Boldumsaz galasynyň ady hem şundan gelip çykypdyr.
Törebeg hanymyň mawzoleýi Gutlug Temiriň minarasynyň golaýynda ýerleşýär hem-de Köneürgenjiň iň bir haýran galdyryjy ýadygärligi hasaplanylýar. XIV asyrda gurlan bu orta asyr binagärligiň ajaýyp gymmatlygy häzirki günlerimize çenli oňat saklanyp galypdyr. Orta Aziýanyň binagärçiligi öň hiç haçan eýwany täsin bezelen, giňişligi guramakda döredijilik erkinligine baý bolan hem-de bir bitewi çeperçilik wezipesiniň çözgüdine tabyn edilen munuň ýaly ajaýyp ýadygärligi görmändi.
Daşoguz welaýaty ussat binagärlerden we gurluşykçylardan başga-da, deri işleýän eli hünärli adamlary bilen hem bellidir. Olaryň taýýarlan önümleri hem sergide görkezildi we gelýänleriň ünsüni özüne çekdi.
Horezm şasy Tekeşiň kümmetiniň kiçeldilen nusgasy Köneürgenjiň binagärlik desgalarynyň dürlüligini şöhlelendirdi. Ozalky döwürlerde bu kümmet şäherden 30 metr belentlikde seleňläp görnüpdir hem-de çöllük ýerlerde ugur almak üçin özboluşly görkeziji bolupdyr. Ýadaw ýolagçylar jöwzaly çöllüklerde azaşanlarynda, uzak aralykdan ony görüpdirler hem-de şeýlelikde, agyr külpetli syýahatyň şowly tamamlanýandygyna begenipdirler.
Alymlar bu kümmet XII — XIII asyrlaryň sepgidinde gurlupdyr diýip hasaplaýarlar. Halk arasynda ony şeýh Şarapyň ýa-da Şarap babanyň kümmeti diýip atlandyrypdyrlar. Bu keramatly goja üçin halk tarapyndan uly hem-de kaşaň kümmetiň bina edilendigi barada rowaýatda aýdylýar. Şeýhi getirip, oňa bu binany görkezipdirler. Şeýh Şarap gurluşykçylary we olaryň guran binasyny öwüpdir, ýöne Taňrynyň ýönekeý guly bolan özi ýaly adam üçin şeýle kümmetde jaýlanmagynyň gelşiksizdigini aýdypdyr, haçan-da ol, aradan çykanda, şeýhi bu ajaýyp binanyň golaýynda jaýlapdyrlar.
Hakykatdan-da, binanyň içinde hiç hili aramgäh ýokdur, emma daşynda birnäçe aramgäh, şol sanda göwnejaý bezegli aramgähler hem bar. Olaryň birinde şol keramatly goja jaýlanandyr diýip hasap edilýär.
Horezm şasy Tekeşiň kümmetiniň görnüşiniň öňünde Daşoguz welaýatynyň birleşdirilen folklor topary Göroglynyň öýlenişinden bir sahnany ýerine ýetirdiler. Dürli tagamlar hödürlenilmeýän toý bolmaýar ahyryn?! Halwanyň we beýleki milli süýji tagamlaryň sergisi hem şu ugra degişlidir. Bu ýerde aşpezler dabara gatnaşýanlaryň ählisi üçin palaw taýýarladylar. Daşoguz tüwüsinden iň tagamly palawyň taýýarlanýandygy hemmä mälimdir.
Hiňňildiklerde uçýanlaryň şadyýan sesleri töwerege ýaň salýar. Olarda uçmak ruhy taýdan päkizlenmegi aňladyp, Täze ýyla täze güýçler, päk ýürek we ýagşy umyt-arzuwlar bilen gadam basmaga mümkinçilik berýär diýilýär. Tämizlenmegiň simwoliki dessurlary, aýratyn-da, Nowruza mahsus bolup, olara ot ýakmak, onuň üstünden bökmek dessurlary girýär.
Ýaýlada ýaýbaňlandyrylan bahara, türkmen tebigatyna, onuň naz-nygmatlaryna, tebigat bilen sazlaşykda ýaşaýan adamlara bagyşlanan çeperçilik sergisi şekillendiriş sungatynyň belli ussatlarynyň eserlerini, şeýle hem türkmen halkynyň döredijilik däplerini mynasyp dowam edýän ýaş suratkeşleriň işlerini öz içine alýar.
Soňra baýramçylyk çäreleri şu ýyl Halkara Nowruz baýramynyň Türkmenistanda geçirilýän dabaralaryna gatnaşýan ýurtlaryň milli röwüşde bezelen bölümlerinde dowam etdirilýär.
Bu ýerde Owganystanyň, Tatarystan Respublikasynyň (Russiýa Federasiýasy), Özbegistanyň, Gyrgyzystanyň, Türkiýäniň, Gazagystanyň, Täjigistanyň, Eýranyň wekiliýetiniň agzalary öz ýurtlarynyň Nowruz baýramyny garşylamakda däp-dessurlarynyň aýratynlyklaryny görkezdiler. Olar özboluşly däp-dessurlaryny, halk tanslaryny, milli lybaslaryny, amaly-haşam sungaty we häzirki zaman nakgaşçylyk eserlerini görkezdiler.
Biziň halklarymyzyň Nowruz bilen baglanyşykly däpleri örän meňzeşdir, emma şonuň bilen birlikde, her bir halkyň bu baýramy bellemekde tapawutly aýratynlyklary bardyr. Awestanyň taglymatyna laýyklykda, adamlar her bahar paslynda tebigatyň janlanmagyny bellemelidirler, bu tebigatyň gaýtadan janlanmagy “alty görnüşde” — asman, suw, toprak, ösümlik, jandarlar we ynsan görnüşlerinde bolup geçýär. Şol sebäpli hem Nowruzy garşylamak üçin açyk meýdana çykyp, tebigaty synlap lezzet almak, onuň bilen ajaýyp sazlaşygy duýmak däbi hemmeler üçin umumydyr. Şonda täze ýylyň tutuş dowamynda adama bagtyýarlyk we rowaçlyk ýaran bolýar diýlip hasap edilýär. Şu gün Köpetdagyň etegindäki “Nowruz ýaýlasy” baýramçylyga gatnaşyjylaryň ählisine şeýle mümkinçiligi döretdi.
Biziň günlerimizde Nowruz baýramyny belleýän ähli ýurtlarda folklor toparlary çykyş edýärler, köpçülikleýin gezelençler, gyzykly bäsleşikler guralýar. Nowruz baýramy özüniň köpdürli gadymy we häzirki zaman däp-dessurlary bilen gaýtalanmajak bütindünýä ähmiýetine eýe bolan baýramçylykdyr.
Bu baýramyň şeýle derejä eýe bolmagyna Türkmenistan hem goşandyny goşdy. Nowruz ýaýlasynda guralan ägirt uly Ak öý türkmenleriň çäksiz myhmansöýerliginiň, milli medeniýetimiziň dowamatlylygynyň alamatydyr.
Şu gün Milli bahar baýramy — Halkara Nowruz güni mynasybetli “Nowruz ýaýlasynyň ak öýi” binasynda baýramçylyk konserti geçirildi, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow konsertiň hormatly myhmany boldy. Baýramçylyk konsertine belli estrada aýdymçylary, teatr artistleri, ähli welaýatlaryň aýdym-saz toparlary gatnaşdylar.
Köpöwüşginli çykyşlar türkmen halkynyň baý medeni mirasyny, onuň köpugurly döredijilik zehinini açyp görkezdi. Nowruza hem-de Watanymyza bagyşlanan halk aýdymlary we häzirki zaman kompozitorlarynyň eserleri ýaňlandy.
Konsert Türkmenistanyň halk artisti Jemal Saparowanyň hem-de “Dokmaçylar” folklor toparynyň ýerine ýetirmeginde ýaňlanan “Beýik türkmen milletiniň ýüregi Siz, Arkadag!” diýen belent watançylyk ruhuna hem-de milli Liderimize çäksiz söýgä we buýsanja beslenen aýdym bilen açyldy. Magtymguly Pyragynyň sözlerine “Nowruz geldi ilime” diýen aýdym, “Alabahar”, “Kerwen”, “Bäri gel” ýaly aýdymlar tomaşaçylarda uly täsir galdyrdy.
“Halkyň bar” atly aýdym tebigatyň gaýtadan janlanmagyny alamatlandyrýan, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ähli başlangyçlarynyň üstünliklere beslenýändiginiň, Halkara Nowruz baýramynyň belent taglymlarynyň dabaralanýandygynyň subutnamasy bolan Bahar baýramyna bagyşlanan konsertiň ajaýyp jemlenmesi boldy.
Soňra milli Liderimiz şu günki dabaralar mynasybetli berlen toý sadakasyna gatnaşdy.
Hormatly Prezidentimiz sadaka gatnaşyjylary tutuş tebigatyň ýazky täzeden janlanmagyny alamatlandyrýan baýramçylyk — Milli bahar baýramy — Halkara Nowruz güni bilen gutlap, onuň parahatçylyk, dostluk, hoşniýetli goňşuçylyk, ynsanperwerlik we döredijilik ýaly üýtgewsiz gymmatlyklary alamatlandyryp, adamzadyň ruhy-medeni mirasynyň aýrylmaz bölegi hökmünde çykyş edýändigini belledi hem-de hemmelere bagt we abadançylyk arzuw etdi.
Toý sadakasy tamamlanandan soň, döwlet Baştutanymyz dabara gatnaşyjylar bilen mähirli hoşlaşyp, bu ýerden ugrady.
***
Türkmenistan röwşen Nowruz baýramyny şatlyk we şowhun bilen garşylady. Şu bahar günleri ýurdumyzyň ähli künjeklerinde bellenilýän dabaralar gadymy türkmen topragyny ruhy gymmatlyklaryň nury we ýylysy, asyrlaryň paýhasy bilen şöhlelendirip, ony aýdymdyr sazlar, gadymy dessurlaryň gözelligi bilen baýlaşdyryp, ajaýyp duýgulary we täsirleri peşgeş berdiler.
Şu gün baýramçylyk konsertleri we beýleki dabaraly çäreler ýurdumyzyň ähli welaýatlarynyň merkezlerinde we Aşgabat şäherinde giňden ýaýbaňlandyryldy.
©Seýsmiki Taýdan Durnukly Gurluşygyň Ylmy-Barlag Instituty


text:
Özbek intellektuallarynyň bir topary hökümeti sowet döwrüniň derňewçisi Telman Gdlýana garşy jenaýat derňewlerini geçirmäge çagyrýar. Gdlýan 1980-nji ýyllarda Moskwada “özbek işi” ýa-da “pagta işi” diýlip tanalýan korrupsiýa garşy kampaniýa ýolbaşçylyk edýärdi.
4-nji maýda özbek mediasynda çap edilen açyk hatda intellektuallar “jenaýatlara jogapkär adamlara degişli jeza çäresiniň görülmegini we taryhy adalatyň dikeldilmegini” talap edýärler.
“Biziň pikirimizçe, Telman Gdlýanyň jenaýat jogapkärçiligine çekilmegi maksada laýykdyr” diýlip, hatda bellenilýär. Şeýle-de, onda 77 ýaşyndaky Gdlýan “özbek halkyna garşy jenaýat etmekde” güman edilýär.
Ýazyjylar 1983-89-njy ýyllarda Özbegistanda amala aşyrylan kampaniýa döwründe Gdlýanyň “özbek halkyna terrorçylyk edendigini we ýüzlerçe resminamany galplaşdyrandygyny” öňe sürdiler.
Şeýle-de, olar hökümeti Gdlýanyň we gürrüňi edilýän işe gatnaşygy bolan sowet döwrüniň beýleki derňewçileriniň ekstradisiýa edilmegini gazanmaga çagyrdy.


text:
Şu gün TOPH gaz geçirijisiniň täze böleginiň gurluşygyna badalga berilmegi, Türkmenistan-Owganystan-Pakistan elektrik geçirijisiniň we optiki-süýümli aragatnaşyk geçirijisiniň düýbüniň tutulmagy mynasybetli dabaralaryň çäklerinde Serhetabat-Turgundy demir ýoly ulanmaga berildi.
Dabaralara Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow hem-de ýurdumyza gelen Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Mohammad Aşraf Gani, Pakistan Yslam Respublikasynyň Premýer-ministri Şahid Hakan Abbasi hem-de Hindistan Respublikasynyň Daşary işler döwlet ministri Mobaşar Jawed Akbar gatnaşdylar.
Serhet ýakasyndaky Serhetabat türkmen stansiýasyndan goňşy Owganystanyň Hyrat welaýatyna şu gün ilkinji demir ýol wagonlarynyň düzümi ugrady. Täze polat ýoly boýunça ilkinji gezek daşalan ýükleriň hatarynda Türkmenistanda öndürilen nebit önümleri, azyk we senagat harytlary, gurluşyk serişdeleri boldy.
Doganlyk owdan halkyna hemmetaraplaýyn kömek we goldaw berýän Türkmenistan täze türkmen-owgan ýolunyň gurulmagyny dolulygyna öz içine aldy. 2017-nji ýylyň noýabr aýynyň ortalarynda Aşgabatda geçirilen Owganystan boýunça 7-nji sebitleýin ykdysady hyzmatdaşlyk maslahaty şu meselelere bagyşlanyp, şonda tutuş sebit üçin ähmiýetli ylalaşyklar gazanyldy. Eýýäm şol aýyň ahyrynda türkmen demirýolçylary Owganystanyň Turgundy şäherine çenli polat ýoly gurmaga girişdiler. Ine, bu gün bolsa ol ulanmaga berildi.
Owganystanyň sebitde köp şahaly ulag düzümini döretmek taslamalaryna çekilmegi bilen, bu ýurt özüniň geografiki amatlyklaryny Ýewraziýa kontinentinde ulag-üstaşyr merkezi hökmünde ulanmaga ajaýyp mümkinçilik alar.
©Seýsmiki Taýdan Durnukly Gurluşygyň Ylmy-Barlag Instituty