text:
Dünýäniň maliýe toparlary Türkmenistan bilen uzakmöhletleýin hyzmatdaşlyga gyzyklanma bildirýärler
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň çuňňur oýlanyşykly, täzeçillik syýasaty netijesinde biziň döwletimiz gysga döwrüň içinde çalt depginler bilen ösýän ýurtlaryň sanawynda mäkäm orun eýeläp, dünýäniň hojalyk gatnaşyklar ulgamyna üstünlikli goşulyşdy.
Türkmenistan Halkara walýuta gaznasy, Bütindünýä banky, Halkara täzeleniş we ösüş banky, Ýewropa täzeleniş we ösüş banky, Aziýanyň ösüş banky, Yslam ösüş banky, Puluň bikanun harçlanmagyna garşy maliýe göreş çärelerini işläp taýýarlamak baradaky topar, jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirmegine garşy göreş boýunça Ýewraziýa topary ýaly iri maliýe we ykdysady düzümler bilen hyzmatdaşlygyň çäklerinde soňky ýyllarda halkara çärelere gatnaşmagyny has-da işjeňleşdirdi.
Mälim bolşy ýaly, şu ýylyň 8-nji oktýabrynda ABŞ-nyň paýtagty Waşington şäherinde Halkara pul gaznasynyň we Bütindünýä bankynyň güýzki mejlisiniň barşynda Türkmenistanyň Hökümeti Yslam ösüş banky bilen TOPH gaz geçirijisiniň türkmen bölegini gurmagyň taslamasyny maliýeleşdirmek hakynda Ylalaşyga gol çekdi.
Şu ýylyň 21-nji sentýabrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň kabul eden Kararyna laýyklykda Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş banky Türkmenistanyň Hökümetiniň adyndan degişli Ylalaşygy baglaşdy.
Şol Ylalaşyga laýyklykda Yslam ösüş banky Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisiniň biziň ýurdumyzyň çägindäki böleginiň gurluşygyny maliýeleşdirmek üçin ABŞ-nyň 700 million dollary möçberinde karz berýär.
TOPH taslamasyny durmuşa geçirmek Türkmenistanyň energetika strategiýasynyň bir bölegi bolup, ol eksport ugurlarynyň diwersifikasiýalaşdyrylmagyny göz öňünde tutýar hem-de energiýa serişdeleriniň dünýä bazarlaryna ygtybarly we howpsuz iberilmegine gönükdirilendir. TOPH taslamasy—türkmen Lideri Gurbanguly Berdimuhamedowyň üstünlikli ýöredýän daşary syýasatynyň aýdyň mysallarynyň biridir.
Transmilli gaz geçirijiniň gurulmagy energiýa serişdeleriniň Günorta-Gündogar Aziýa ýurtlaryna uzakmöhletleýin iberilmegini üpjün etmäge mümkinçilik berer hem-de sebitiň mundan beýläk-de ykdysady taýdan ösmeginiň kepiline, ählumumy energetika howpsuzlygyny we durnukly ösüşi ýokarlandyrmagyň möhüm şertine öwrüler.
Türkmenistanyň daşary ykdysady iş döwlet banky halkara maýalar bazarynda Türkmenistanyň Hökümetiniň resmi Agenti bolup durýar hem-de strategik taýdan möhüm maýa goýum taslamalaryny maliýeleşdirmek üçin orta we uzakmöhletleýin daşary ýurt serişdelerini çekýär. Şeýle hem bank Türkmenistan tarapyndan Yslam Ösüş Bankynyň Dolandyryjy Edarasy hökmünde hereket edýär hem-de YÖB-niň we YÖB-niň Utgaşdyryjy toparynyň dürli gaznalarynyň Türkmenistanyň Hökümeti bilen hyzmatdaşlyk meselelerini düzgünleşdirýär.
Bank ýurdumyzyň eksport ugurly önümleriniň önümçiligini diwersifikasiýalaşdyrmak maksadynda gazhimiýa pudagynda taslamalary amala aşyrmak üçin daşary ýurt serişdelerini çekmäge işjeň gatnaşýar. Daşary ykdysady iş banky polietilen we polipropilen öndürýän toplum, kükürt kislotasynyň monogidratyny öndürýän kärhana, tebigy gazdan benzin öndürýän zawod, karbamid öndürýän zawod ýaly iri senagat desgalarynyň gurluşygyny maliýeleşdirmäge gatnaşýar.
Daşary ykdysady iş banky—Türkmenistanyň maliýe bazarynda ykrar edilen öňdebaryjy bank bolup durýar. Ol “The Bankers” žurnalynyň her ýyl çap edilýän sanawynda “Ýurduň iň gowy banky” diýen ada 12 gezek mynasyp boldy.
Soňky ýyllarda Türkmenistan öňe batly depginler bilen gadam urup, sazlaşykly ösýän döwletleriň hatarynda mäkäm orun eýeledi. Düýpli düzüm özgertmeleri ähli ugurlary gurşap aldy, bu bolsa dürli pudaklaryň durnukly we sazlaşykly ösmegini üpjün etmäge mümkinçilik berýär.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyz maksatnama—maksatlaýyn binýada esaslanýan milli ykdysadyýetiň täze nusgasyny döretmäge girişdi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow içerki bähbitleri, Türkmenistanyň dünýä bileleşigine goşulmagyny hem-de umumy dünýä meýillerini nazara almak bilen, durmuş ugurly çeýe ykdysady strategiýany işläp taýýarlady. Bu nusga ýurdumyzyň durmuş-ykdysady ösüşinde üstünlikleri gazanmagy bilen baglylykda halkara bilermenleri, seljerijiler, syýasatçylar üçin uly gyzyklanma döredýär. Munuň özi abraýly jemgyýetçilik we maliýe halkara guramalary tarapyndan ykrar edilýär.
Ykdysadyýetiň önümçilik pudagyny ösdürmäge, ýangyç-çig mal serişdelerine garaşlylygy aradan aýyrmaga gönükdirilen netijeli maýa goýum syýasaty makroykdysady görkezijileriň durnukly ösmegine ýardam edýär. Milli ykdysadyýetiň möhüm bölegi bolup durýan hususy ulgama döwlet tarapyndan hemmetaraplaýyn goldaw berilýär.
Kiçi we orta telekeçiligi sazlaşykly we netijeli ösdürmek, şahsy başlangyçlary amala aşyrmak maksadynda örän oňaýly hukuk, ykdysady, maliýe we durmuş şertleri döredilýär. Olar salgyt ulgamyny kämilleşdirmek, telekeçilik işini hasaba almagyň we lisenzirlemegiň tertibini ýönekeýleşdirmek, ýeňillikli karzlaşdyrmak bolup durýar.
Türkmenistanyň amala aşyrýan “açyk gapylar” syýasaty, daşary ýurt maýalaryny goramagyň kanunçylyk kepillikleri, yzygiderli kämilleşdirilýän kanunçylyk binýady milli ykdysadyýetimize daşary ýurt maýalaryny giňden çekmek boýunça işleri işjeňleşdirmäge ýardam edýär.
Türkmenistanyň döwlet daşary ykdysady iş banky barada aýdylanda bolsa, ony maýa goýum serişdeleriniň özboluşly güýjenmesi hem-de olaryň netijeli operatory diýip atlandyrmak bolar. Bank eýýäm köp ýyl bäri daşary ýurtly maýadarlar bilen üstünlikli hyzmatdaşlyk edýär. Bankyň hyzmatdaşlar üçin ygtybarlylygy onuň maliýe işiniň görkezijileriniň artmagy, abraýly halkara auditorlary tarapyndan tassyklanan maliýe hasabatlarynyň aýdyňlygy, öz ähli borçnamalary boýunça tölegleriniň öz wagtynda tölemegi bilen tassyklandy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Türkmenistanyň maliýe ykdysady ulgamyny ösdürmek boýunça öňde goýan wezipeleri bilen baglylykda Daşary ykdysady iş banky öz düzümini döwrebaplaşdyrmaga hem-de iş depginini artdyrmaga ünsüni jemledi. Şol ugurlar bankyň ygtybarly işewürlik abraýyny artdyryp, ony ýurdumyzyň bazarynda öňdäki orunlara çykardy.
Bankyň uly müşderiler binýady onuň üstünliginiň umumy görkezijileriniň biri bolup durýar. Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň esasy pudaklarynyň döwlet kärhanalary, dünýä belli daşary ýurt kompaniýalary, ýurdumyzyň üstünlikli işleýän hususy kärhanalary Daşary ykdysady iş bankynyň korporatiw müşderileriniň esasyny düzýär.
Daşary ykdysady iş banky hödürleýän hyzmatlarynyň, şol sanda on-laýn-banking hyzmatynyň hilini has-da ýokarlandyrmagy, işewürligi ösdürmek we geljegi uly pikirleri amala aşyrmak üçin karz önümleriniň görnüşlerini artdyrmagy, hyzmatlaryň täze derejesine çykmak hem-de halkara maliýe ulgamyna doly goşulmagy ugur edinýär.
Bütindünýä ösüş bank topary ýurdumyzyň ozaldan gelýän we möhüm hyzmatdaşlarynyň biri bolup durýar. 1996-njy ýylda bank Aşgabatda wekilhanasyny açdy. Köpýyllyk netijeli gatnaşyklaryň dowamynda saglygy goraýyş, ulag, dürli pudaklarda geňeş we tehnika goldaw maksatnamasy ýaly ugurlarda birnäçe taslamalar üstünlikli durmuşa geçirildi. Hususan-da, statistika we maliýe gözegçiligi babatda milli ulgamyny kämilleşdirmek boýunça giň möçberli işleriň alnyp barylýandygyny bellemeli.
2013—2015-nji ýyllarda döwletimiziň we Bütindünýä bankynyň arasynda hyzmatdaşlygyň Aralyk strategiýasyny işläp taýýarlamak boýunça bilelikdäki işiň ähmiýetini bellemeli. Munuň çäklerinde 2013-nji ýylyň 30-njy sentýabrynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Halkara abatlaýyş we ösüş bankynyň, Halkara maliýe korporasiýasynyň arasynda makroykdysady, statistika, bank, ätiýaçlandyryş, gymmatly kagyzlar bazaryny we hususy pudagy ösdürmek ýaly ugurlary öz içine alýan hyzmatdaşlygyň dürli ugurlary boýunça tölegli geňeş hyzmatlaryny bermek hakynda Şertnama gol çekildi. Pul serişdeleriniň umumy möçberi ABŞ-nyň 2 million dollaryna barabar boldy. Onuň 952 müň dollary ýurdumyzyň serişdeleriniň hasabyna maliýeleşdirildi.
Bu resminamanyň durmuşa geçirilmegi milli ykdysadyýetimiziň töleg ulgamy, bank gözegçiligi, maýa goýum bazarlarynyň ösüşi, döwlet kärhanalaryny hususylaşdyrmak, ätiýaçlandyryş ulgamyndaky işgärler mümkinçiligini ýokarlandyrmak ýaly pudaklaryň kämilleşdirmegine gönükdirilendir. Şeýle hem ol telekeçilik ulgamyny ösdürmek boýunça başlangyçlary höweslendirýär, zerur bolan maksatnamalary taýýarlamak hem-de onuň tertip derejesi boýunça usullary kämilleşdirmek ulgamyna tehniki taýdan goldaw berýär.
Ady agzalan strategiýany we tölegli geňeş hyzmatlary Şertnamasynyň ýerine ýetirilmegi geçen ýylyň noýabrynda Bütindünýä banky tarapyndan goldanylan 2016—2017-nji ýyllar döwür üçin Orta möhletleýin strategiýany taýýarlamak boýunça işleri dowam etmäge mümkinçilik berdi. Häzirki döwürde bu resminama Bütindünýä banky we Halkara maliýe korporasiýasy bilen Türkmenistanyň ýurtda özgertmeler maksatnamalaryna goldaw bermek üçin geljekki hyzmatdaşlygyň möhüm binýady bolup hyzmat edýär.
Ýakynda Waşingtonda Türkmenistanyň Hökümeti (Maliýe ministrligi) bilen Bütindünýä bankynyň Toparynyň arasynda maliýe we makroykdysady ulgamlarda tölegli geňeş hyzmatlaryny bermek hakyndaky Ylalaşyga gol çekilmegi esasy halkara düzümleri bilen netijeli gatnaşyklary giňeltmekde nobatdaky ädim boldy.
Bu resminama ýurdumyzda durmuş-ykdysady ösüşiň esasy maksatlary bilen baglanyşykly möhüm wezipeleriň çözgüdine goldaw bermäge gönükdirilendir. Gol çekmek dabarasy Bütindünýä bankynyň toparynyň Dolandyryjylar geňeşiniň we Halkara walýuta gaznasynyň her ýylda bolýan mejlisiniň çäklerinde geçdi.
Ylalaşyk ýurdumyzyň ministrlikleriniň we pudaklaýyn edaralarynyň teklibi esasynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça taýýarlanyldy. Bu resminamada geçirilmegi meýilleşdirilen çäreler işewürlik ugrunyň özgerdilmegine we bank pudagynda köpçülikleýin dolandyryş usulyna goldaw bermäge, karz hasabatlylyk ulgamyny işläp taýýarlamaga, puluň bikanun harçlanmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirmegine garşy göreş ulgamynda töwekgelçilige milli baha bermek usulyny geçirmäge we makroykdysady statistikanyň berkidilmegine gönükdirilendir.
Gol çekmek dabarasynda Bütindünýä bankynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça wise-prezidenti jenap Siril Mulleriň belleýşi ýaly, resminama Türkmenistanyň ýurduň maliýe ulgamynyň derejesini tapgyrlaýyn ýokarlandyrmaga we makroykdysady hasabatlylygy halkara ülňülerine laýyk getirmäge bolan ulgamlaýyn çemeleşmelerine şaýatlyk edýär. Şunuň bilen baglylykda, Bütindünýä bank toparynyň bu Ylalaşygyň çäklerinde ýurduň ykdysadyýetini diwersifikasiýalaşdyrmak maksatnamasyna degişli pudaklarda seljerme we maslahat berme hyzmatlaryny hödürlemek arkaly türkmen tarapyna goldaw bermäge bolan taýýarlygy mälim edildi. Şeýle hem ýokarda agzalan Ylalaşygyň çäklerinde ýurdumyzyň hususy maliýe edaralaryna we kompaniýalaryna maýa goýum serişdelerini bermek hem-de maslahat bermek hyzmatlaryny ýola goýmak meýilleşdirilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda döwlet maliýe dolandyryşyny kämilleşdirmek hem-de kiçi we orta telekeçilik üçin işewürlik ýagdaýyny gowulandyrmak, milli ykdysadyýetimizi diwersifikasiýalaşdyrmak boýunça amala aşyrylýan maksatnamalaýyn çäreleri oňlap, Bütindünýä bank toparynyň Merkezi Aziýa boýunça Halkara maliýe korporasiýasynyň sebitleýin menejeri jenap Moazzam Mekan Türkmenistanyň Hökümetine uly gyzyklanmasy we bilelikdäki işe berýän goldawy üçin hoşallyk bildirdi.
Bellenilişi ýaly, Halkara maliýe korporasiýasy ýerli banklaryň üsti bilen, şeýle hem göni maýa goýum serişdeleri we ýurdumyzyň orta we iri telekeçileri üçin geňeş hyzmatlaryny ýola goýmak arkaly kiçi we orta kärhanalary maliýeleşdirmek üçin mümkinçilikleri gözlär. Şol bir wagtyň özünde Bütindünýä bank toparynyň karz serişdelerini bermegiň we beýleki maliýe gurallaryň hasabyna daşary ýurt maýa goýum serişdelerine göni goldaw bermäge taýýardygy mälim edildi.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzyň banklarynyň işini düzgünleşdirýän kadalaşdyryjy-hukuk namalary halkara ölçeglerine laýyk getirilýär. Ýurdumyzda banklaryň we olaryň şahamçalarynyň täze, innowasion tehnologiýalar bilen üpjün edilen döwrebap dolandyryş binalary gurulýar, olaryň maliýe binýady berkidilýär. Bank ulgamynyň işgärleri ýurdumyzda we daşary döwletlerde guralýan maslahatlara we seminarlara yzygiderli gatnaşyp, öz hünär derejelerini ýokarlandyrýarlar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň öňdengörüjilikli syýasaty, bazar ykdysadyýetiniň ylmy taýdan işlenip taýýarlanan milli nusgasynyň esasynda maliýe we pul-karz ulgamynda geçirýän özgertmeleri, dünýä çökgünliginiň ýaramaz täsirine garamazdan, öz bereketli miwelerini getirýär. Bu ýagdaýlaryň hemmesi döwletimiziň we milli Liderimiziň dünýä giňişligindäki ýokary abraýyny şertlendirdi we durmuş-ykdysady ösüşiň üstünliginiň, özara peýdaly esasda ýola goýulýan işewür gatnaşyklaryň işjeňleşdirilmeginiň kepili bolup hyzmat edýär.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


c: text/html

text:
Fransiýanyň saýlaw komissiýasy metbugata prezidentlige merkezçi kandidat Emmanuel Makronyň saýlaw toparyndan ogurlanan maglumatlary çap etmezlik barada duýduryş berdi.
Prezidentlik saýlawlarynyň kampaniýasyna gözegçilik edýän komissiýa 6-njy maýda ýaýradan beýanatynda bu maglumatlary çap etmegiň we göçürip çap etmegiň jenaýatçylyk bolup biljekdigini aýtdy.
Bu duýduryş Makronyň saýlaw kampaniýasynyň 5-nji maýda eden beýanatyndan soň edildi. Sebäbi Makronyň kampaniýa topary saýlawlara, merkezçi kandidat bilen aşa sagçy kandidat Marin Le Peniň haýsam bolsa biriniň seçiljek gününe 1-1/2 gün galanda, öz kompýuterleriniň “ägirt uly” hakerlik hüjümine sezewar bolandygyny aýtdylar.
"Azat we adalatly saýlaw geçirilýär” diýip, komissiýanyň beýanatynda aýdylýar we käbir dokumentleriň galp bolmagynyň mümkindigi hem-de galplaşdyrylan dokumentleri gaýtadan çap etmegiň düzgün bozma bolup biljekdigi duýdurylýar. Komissiýa bu duýduryşy 6-njy maýda çap etdi.
Makronyň saýlaw kampaniýasy özleriniň “ägirt uly” kordinirlenen hakerlik hüjüminiň nyşanasyna öwrülendigini we netijede 5-nji maý güni giçlik içerki kampaniýa dokumentleriniň uly toplumynyň internete goýberilendigini aýtdy.
By dokument syzmalary “resmi kampaniýanyň soňky sagatlaryna” gabat geldi we, Birleşen Ştatlaryň soňky prezidentlik kampaniýalarynda bolşy ýaly, “görnetin” “demokratik durnuksyzlaşdyrmagy” maksat edindi diýip, partiýanyň beýanatynda aýdyldy.
Munuň ýaly giň gerimli hakerlik “fransuz saýlaw kampaniýasynda görlen zat däl” diýip, beýanatda bellendi.
“WikiLeaks” websaýty twitterde bu diýilýän dokumentleriň ammaryna link, salgy goýdy we ol ýerde on müňlerçe elektron hatyň, fotosuratlaryň, 2017-nji ýylyň 24-nji apreline çenli çatyndylaryň bardygyny aýtdy. “Wikileaks” bu dokument syzmalary üçin özüniň jogäpkär däldigini aýtdy, emma olary nähili ele salandygyny anyklaşdyrmady.
9 gigabaýtlyk maglumat bolsa Pastebinde, anonim material çap edip bolýan we dokument paýlaşylýan saýtda goýuldy. Pastebin dokumentleri EMLEAKS diýilýän ulanyjy tarapyndan ýerleşdirildi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
4-nji maýda geçirilen Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisinde Wise-premýer D.Amangeldiýewdegişli şekilleri görkezmek bilen, “Türkmenbaşy — Garabogaz — Gazagystanyň serhedi” awtomobil ýolunyň hem-de onuň ugrundaky köpriniň gurluşygy boýunça geçirilýän işler barada hasabat berdi.
Şunuň bilen baglylykda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow häzirki wagtda ýurdumyzda ulaglaryň ähli görnüşlerini ulanmak arkaly amatly we howpsuz halkara ulag geçelgeleriniň döredilendigini belledi. Munuň özi sebitde durnukly ösüşi, halklaryň arasyndaky hoşniýetli gatnaşyklaryň pugtalandyrylmagyny, syýasy we medeni hyzmatdaşlygyň berkidilmegini, söwda haryt dolanyşygynyň möçberleriniň artdyrylmagyny üpjün edýär. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz iň öňdebaryjy tehnologiýalar esasynda gurulýan awtomobil ýollarynyň, köprüleriň we okgunly ösýän ulag-aragatnaşyk düzüminiň beýleki möhüm desgalarynyň gurluşygyna aýratyn üns berdi.
Milli Liderimiz ýokary tizlikli Aşgabat — Türkmenbaşy multimodal ýolunyň dowamyna öwrüljek “Türkmenbaşy — Garabogaz — Gazagystanyň serhedi” awtomobil ýoly barada aýdyp, onuň ulanmaga berilmeginiň ulag gatnawynyň artdyrylmagyna hem-de goňşy ýurtlaryň arasyndaky haryt dolanyşygynyň möçberiniň ýokarlandyrylmagyna mümkinçilik berjekdigini belledi. Döwlet Baştutanymyz Garabogaz aýlagynyň üstünde gurulýan köpriniň gurluşygynda ekologiýa howpsuzlygynyň kadalarynyň pugta berjaý edilmeginiň möhümdigini belledi.
turkmenistan.gov.tm
Habarlar
“Türkmenbaşy — Garabogaz — Gazagystanyň serhedi” awtomobil ýoly
4-nji maýda geçirilen Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisinde Wise-premýer D.Amangeldiýewdegişli şekilleri görkezmek bilen, “Türkmenbaşy — Garabogaz — Gazagystanyň serhedi” awtomobil ýolunyň hem-de onuň ugrundaky köpriniň gurluşygy boýunça geçirilýän işler barada hasabat berdi.


text:
Kaka etrabynda täze senagat toplumynyň düýbüni tutmak dabarasy guraldy, bu desga “Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2018 — 2024-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamasyna” hem-de eksport ugurly önümleriň möçberlerini artdyrmak boýunça dokma pudagynyň öňünde goýlan wezipelere laýyklykda bina ediler.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Kararyna laýyklykda, egirme, dokma, boýag we tikin önümçiligini öz içine aljak senagat toplumy ýylda inçe süýümli pagtanyň 5 müň tonnasyny, ondan “kompakt-penýe” belgili nah ýüplügiň 3 müň 650 tonnasyny öndürmäge niýetlenen önümçiligi, 12 million inedördül metr matany hem-de 1 million 200 müň taýýar önümi öndürmäge niýetlenen önümçilik bölümlerini öz içine alýar.
Bu çözgüt milli ykdysadyýetimizi ösdürmegiň strategiýasyny durmuşa geçirmegiň ýolunda möhüm ädim boldy, şonda pudagy giň möçberde diwersifikasiýalaşdyrmak, sebitleri senagat taýdan ösdürmek, bar bolan çig-maly has düýpli gaýtadan işlemek göz öňünde tutulýar. Nobatdaky iri ýokary tehnologiýaly dokma kärhanasyny gurmak “Cotam Enterprises Ltd.” türk kompaniýasyna ynanyldy, bu kompaniýa bilen pudagyň desgalaryny gurmakda netijeli hyzmatdaşlygyň köpýyllyk tejribesi toplanyldy. Toplumy 2021-nji ýylda ulanmaga bermek bellenildi.
Dabara welaýat we etrap häkimlikleriniň ýolbaşçylary, hormatly ýaşulular, dokma senagatynyň işgärleri, jemgyýetçilik guramalarynyň hem-de köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, ýerli ýaşaýjylar gatnaşdylar. Olary şanly waka bilen gutlamak üçin Mejlisiň deputatlary geldi.
Dabaranyň barşynda ýygnananlar döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowa halkymyzyň abadançylygynyň, Watanymyzyň gülläp ösmeginiň bähbidine alyp barýan tutanýerli işleri üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdiler. Bellenilişi ýaly, gaýtadan işleýän senagatyň önümçilik kuwwatlyklarynyň ýerli serişdeleriň binýadynda giňeldilmegi, kärhanalarda daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan hem-de daşarky bazarlarda bäsdeşlige ukyply eksport ugurly taýýar önümleriň öndürilýän möçberleriniň artdyrylmagy milli Liderimiziň durmuş ugurly ykdysady syýasatynyň ileri tutulýan möhüm ugurlarynyň biridir.
Bu çözgüt dokma pudagynyň toplumlaýyn ösdürilmegine gönükdirilendir. Bu pudak ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda ýerleşýän ýokary tehnologiýaly ýetmiş kärhanany öz içine alýar hem-de Türkmenistanda köp mukdarda öndürilýän pagtanyň — gymmatly çig malyň zerur serişdelerine eýedir. Bu pudaga gönükdirilýän uly döwlet maýa goýum serişdeleri, kärhanalaryň häzirki zaman enjamlary bilen üpjün edilmegi netijesinde, daşary ýurtlarda öndürilýän harytlar bilen mynasyp bäsdeşlik edýän ýokary hilli önümleriň ýurdumyzda çykarylýan görnüşleri yzygiderli artdyrylýar. Merkezi Aziýada iň iri toplumlar pudagyň önümçilik binýadynyň esasyny düzýär, Kaka etrabyndaky geljekki kärhana şolaryň sanawyna goşular, onuň gurluşygyna şu gün badalga berildi.
Jemgyýetçiligiň wekilleri öz çykyşlarynda halkymyzyň saýlan wekilleriniň — Mejlisiň deputatlarynyň milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň özgertmelerini we ýerlerde durmuş meseleleriniň çözülmegini ilerletmäge goşýan goşantlaryny bellediler. Täze dokma toplumynyň ulanylmaga berilmegi bilen goşmaça iş orunlarynyň açyljakdygy nygtaldy, munuň özi ilatyň durmuş derejesiniň mundan beýläk-de ýokarlandyrylmagyna ýardam berer.
Halkyň saýlan wekilleriniň adyndan milli parlamentde Ahal welaýatynyň 24-nji saýlaw okrugynyň ýaşaýjylarynyň bähbitlerine wekilçilik edýän Mejlisiň deputaty Serdar Berdimuhamedow çykyş edip, pudagyň bu desgasynyň ýurdumyzda giňden bellenilýän şanly sene — Halkara zenanlar gününiň öň ýanynda düýbüni tutmak dabarasynyň geçirilýändiginiň buýsançly ýagdaýdygyny belledi. Çünki ýurdumyzyň dokmaçylarynyň zähmet toparlarynyň üçden iki böleginden gowragyny zenanlar düzýär, olar dokma önümçiliginiň öňdebaryjy tehnologiýalaryny üstünlikli özleşdirýärler we arassa çig maldan ekologiýa taýdan arassa önümleri öndürýärler bu önümler häzirki wagtda türkmen eksportunyň uly bölegini düzüp, hili hem-de bezegi bilen daşary ýurtly alyjylary özüne çekýär.
Deputat ýygnananlary kärhananyň gurluşygyna girişilmegi hem-de pudagyň tutanýerli zähmetkeş aýal-gyzlaryny baýramçylyk bilen gutlap, Ahal welaýatynda amala aşyrylýan iri möçberli we düýpli özgertmeleriň sebitiň ykdysadyýetiniň ösdürilmegine, halkymyzyň durmuş üpjünçiliginiň ýokarlandyrylmagyna gönükdirilendigini belledi.
Şol özgertmeleriň hatarynda — 2017-nji ýylda Kaka etrabyndaky “Serdar” pagta egriji fabriginde täze bölümiň ulanylmaga berilmegi bar. Bu bölümde ozal ýurdumyzda öndürilmeýän eksport ugurly önümçilik ýola goýuldy. Munuň özi iki gezek örülip, inçe süýümli pagtanyň ýüplüginden taýýarlanylýan, tüýjümek we örme, köýnek tikmek üçin niýetlenen aýratyn ýokary hilli önümdir.
Şu gezekki waka ýurdumyzyň senagatyny pudaklar boýunça ösdürmek, sebitleri durmuş-ykdysady taýdan ýokary götermek, ilaty iş orunlary bilen üpjün etmek we halkyň abadançylygyny ýokarlandyrmak boýunça hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň maksatnamalaryny durmuşa geçirmek ugrundaky netijeli çäreleriň aýdyň subutnamasyna öwrüldi.
...Kaka etrabynyň Duşak şäherçesinde dekabr aýynyň ahyrynda — ýanwar aýynyň başynda keselleriň öňüni almak boýunça ýöriteleşdirilen lukmançylyk merkeziniň dabaraly ýagdaýda açylandygyny, täze perinatal merkeziň gurluşygyna badalga berlendigini, şol etrabyň Artyk şäherçesinde bolsa täze Saglyk öýüniň ulanmaga berlendigini ýatladýarys.


text:
Hormatly arkadagym!
Aşgabadyň içinde aglabasy halk köpçüliginiň gelim gidimli yerleri bolan bazardyr, edaralaryň gyrasynda awtoulag sürüjilerine säginmek gadagan belligini goýmak bilen haýsy akyla hyzmat edýärsiniz?
Gaileriň şeylelik bilen jübilerini we gündelik dolmaly planlaryny göz öňune tutulyp erbet niyet bilen halky talaňçylykdan başga näme niýet bilen goýlup biler?
Aşgabatda eger awtoulaglar köçede säginmejek bolsa, awtoulaga nädip münmeli? Müneňsoňam nädip düşmeli?
X bellikli belgileri goymadyk köçäniz galdymy? Barjak, düşjek ýeriňde Hudayjan Gai yokdur da enşalla diyip dileg bilen ýaşamalymy?
Giň köçelerimiz barkak bary ýogy 1 mlnluk ýaşayjysy bilen näme üçin sygyşyp bilemzok?
Daşary döwletlere iş saparyna gideniňizde Mulikowy hem äkidip Probkanyň nämedigini görkezdiňizmi? Eger şeyle däl bolsa minstrleriň gözýetimini açmagyňyzy haýyş edýärin.
Çykarýan düzginlerňiz gaty gülkinç!
Ýöne gülmäne ýagdaý galmady.
Redaksiýadan: Okyjylaryň hatlary bolşy ýaly çap edilýär. Hatlarda aýdylanlar Azatlyk Radiosynyň resmi pozisiýasyny şöhlelendirmeýär.


text:
Jıyn barysynda Memleket basshysyna Ulttyq banktiń 2017 jylǵy atqarǵan jumystary jóninde esep berilip, elimizdiń qarjy sektorynyń damý perspektıvalary baıandaldy.
Elbasy makroekonomıkalyq kórsetkishterdiń jaqsarǵanyn jáne ınflıasıanyń belgilengen mejeden aspaǵanyn atap ótip, bank júıesine memlekettiń qoldaý kórsetip jatqanyna, sondaı-aq retteýshi tarapynan qarjy ınstıtýttarynyń qyzmetin qadaǵalaýdy kúsheıtý qajettigine nazar aýdardy.
– Memleket 3 trıllıon teńgeden astam qarajat bólip, bank júıesine buryn-sońdy bolmaǵan qoldaý kórsetti. Bul rette, bankter tarapynan berilgen nesıeniń kólemi artpaı, 2017 jyldyń sońynda 12,7 trıllıon teńgeni quraǵan. «Jumys istemeıtin» nesıeniń úlesi – 10 paıyz. Bıyl kórsetkishteri óte nashar bankterdi saýyqtyrý jónindegi Ulttyq bank baǵdarlamasy toqtatylady. Aksıonerleri durys basqara almaǵandyqtan bul bankter qaryzǵa batyp, salymshylar aldynda óz mindettemelerin oryndaı almady. Sol sebepti kórsetkishteri nashar boldy. Bul jaǵdaıdan qalaı shyǵýǵa bolady? Bul bankterdi saqtap qalý úshin aksıonerler ózderiniń jeke qarajatyn quıyp, kezinde olardan shyǵaryp alǵan qarjyny qaıtarýǵa tıis, – dedi Memleket basshysy.
Nursultan Nazarbaev Qazaqstan halqyna arnaǵan joldaýynda jáne «Bes áleýmettik bastamasynda» kórsetilgen qarjy sektoryn qaıta jańǵyrtý jónindegi sharalarǵa toqtaldy.
– Búginde ekonomıkany uzaq merzimdi nesıemen qamtamasyz etý máselesi sheshimin tappaı otyr. Qor naryǵyn jandandyrý kerek, sondaı-aq bank júıesinde týyndaǵan jaǵdaılardy ýaqtyly baǵamdap, tıimdi áreket etý qajet. Búgin Parlamentte talqylanyp jatqan valıýtalyq retteý týraly zańǵa engiziletin ózgeristerdiń qabyldanýyna baılanysty «7-20-25» baǵdarlamasy aıasynda atqarylatyn jumysty bıyl bastaý kerek. Men qos palata depýtattarynan bul máseleni osy sessıasynyń sońyna deıin tezdetip qarastyrýdy suraımyn. Bul árbir azamatymyzǵa arnalǵan meniń «Bes áleýmettik bastamamdy» iske asyrý úshin mańyzdy, – dedi Memleket basshysy.
Danıar Aqyshev 2017 jyly Ulttyq banktiń qyzmeti naryqtaǵy baǵalardyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge jáne bank sektorynyń jumysyn bir qalypqa keltirýge baǵyttalǵanyn atap ótti.
– Qarjy naryǵyndaǵy jaǵdaı qalypty. Makroekonomıkalyq kórsetkishter men qarjy sektorynyń damý ındıkatorlary turaqty túrde jaqsaryp keledi. 2018 jyly ınflıasıa 5-7 paıyz shamasynda bolady dep oılaımyz. Bıylǵy aqpan aıynyń sońyndaǵy jaǵdaıǵa sáıkes, zańdy tulǵalarǵa teńgemen beriletin nesıe stavkasy 12,9 paıyzǵa deıin tómendedi, – dedi Ulttyq bank tóraǵasy.
Budan bólek, Danıar Aqyshev teńgeniń aıyrbas baǵamyndaǵy ahýal men oǵan yqpal etken ishki jáne syrtqy faktorlarǵa túsinik berdi.
– О́tken aptada jekelegen reseılik kompanıalar men tulǵalarǵa qatysty AQSH-tyń ekonomıkalyq sanksıalaryn keńeıtýine baılanysty oqıǵalar boldy. Tıisinshe Reseıdiń qor jáne valıýta naryǵynda belgili bir ózgerister oryn aldy. Árıne, olar Qazaqstannyń da valıýta naryǵyna áser etti jáne bul erkin baǵam jaǵdaıynda qalypty nárse sanalady. Biraq buǵan degen naryqtyń áseri týra proporsıonaldy bolǵan joq. Eger rýbl baǵamy 10 paıyzdan astam quldyrasa, teńge nomınaldy túrde aıtsaq, 3 paıyzǵa ǵana tómendedi, – dedi Ulttyq bank tóraǵasy.
Jıyn sońynda Memleket basshysy Ulttyq bank jumysynyń jaqsara túskenin atap ótip, birqatar naqty tapsyrma berdi.


text:
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň Baş arçasynyň ýanyndaky Täze ýyl dabaralaryna gatnaşyp, baýramçylyk çäresine gatnaşýan çagalar bilen “Älem” medeni-dynç alyş merkeziniň öňündäki meýdançada ýaýbaňlandyrylan ajaýyp dabaralaryň şatlygyny paýlaşdy.
Bu ýerde öwşün atýan äpet arçanyň töwereginde arçajyklardan doly tokaý peýda bolana çalymdaş hem-de göýä çaga hyýallaryndan dörän kiçiräk ertekiler şäherçesi peýda bolup, ol täze ýyl täsinlikleriniň we garaşylmadyk sowgatlaryň tolgundyryjy dugularyny döredýär. Körpeler bu ýere gelip, örän haýran galýarlar, täsinliklerden we başdan geçirmelerden, söýgüli multfilmlerindäki ajaýyp gahrymanlardan doly bu jadyly patyşalyk bilen tanyşmaklaryny dowam edýärler. Bu ýerde ýaňlanýan ajaýyp saz meýdança ýygnananlaryň ählisini özüne maýyl edýän seýle çagyrýar.
Şu günler bu ýere köpsanly çagalar, şol sanda ýurdumyzyň dürli künjeklerinden gelen çagalar ýygnanýar. Baş arçanyň ýanyndaky Täze ýyl dabaralaryna gatnaşmaga çakylygy oňat okaýanlar, ders bäsleşikleriniň, sport ýaryşlarynyň we döredijilik bäsleşikleriniň ýeňijileri hem-de çagalar öýlerinde terbiýelenýän çagalar aldylar.
Ine, bu gün hem bu ýere ýygnanan çagalar baýramçylygyň baş gahrymanlary hem-de hemişelik hemralary Aýazbaba bilen Garpamygy uly şatlyk bilen garşyladylar. Myhmanlaryň arasynda hökümet agzalary, Türkmenistanyň Mejlisiniň, harby we hukuk goraýjy edaralarynyň ýolbaşçylary, Aşgabat şäheriniň häkimi bar.
Ýöne döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gelmegine garaşylmagy esasy habar boldy. Çagalar bu barada eşidip, tüýs ýürekden begendiler. Çünki ýurdumyzyň Prezidenti bilen bilelikde baýramçylyga gatnaşmak uly hormat we ýatdan çykmajak wakadyr. Hormatly Prezidentimiz bilen iň oňat pikirler, geljegi bolan arzuwlar, umutlar baglydyr.
Döwlet Baştutanymyz işiniň köpdügine garamazdan, Baş arçanyň ýanyndaky Täze ýyl baýramçylygyna gatnaşmak üçin wagt tapyp, her ýyl kanagatlanma bilen barýar. Hormatly Prezidentimiz çagalar bilen gürrüňdeş bolmagy halaýar hem-de atalyk mähri we aladasy bilen garaýandygy sebäpli olaryň ählisi döwlet Baştutanymyza tüýs ýürekden ynanmak bilen jogap berýärler. Hormatly Prezidentimiziň ösüp gelýän ýaş nesil bilen her gezekki söhbetdeşligi Watanymyzyň geljegi, onuň ertirki güni baradaky gürrüňdeşlige öwrülýär.
Döwlet Baştutanymyzyň awtoulagy meýdançanyň ýanynda saklanýar. Bezelen lybasdaky çagalar hormatly Prezidentimize gül desselerini gowşurýarlar. Çagalar döwlet Baştutanymyzy belent heňde şatlykly we goşgy setirleri bilen garşylaýarlar.
“Älem” merkeziniň öňündäki meýdançada hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy çagalar döredijilik toparlary aýdym-sazlar, tanslar bilen garşylaýarlar. Ýurdumyzyň ýaş raýatlarynyň dillerinden döwlet Baştutanymyza aýdylýan gutlaglar we hoşniýetli arzuwlar belent heňde we tüýs ýürekden ýaňlanýar.
Döwlet Baştutanymyz Täze ýyl baýramyna gatnaşýanlaryň ählisi bilen mähirli salamlaşýar. Aýazbaba bilen Garpamyk hormatly Prezidentimize çagalar hakyndaky, olaryň hemmetaraplaýyn sazlaşykly ösmegi üçin örän amatly şertleri döretmek baradaky yzygiderli aladalary üçin ýaş türkmenistanlylaryň adyndan hoşallyk bildirýärler.
Soňra ýaş artistleriň--aýdymçylaryň, sazandalaryň we tansçylaryň baýramçylyk çykyşlary ýaýbaňlanýar. Olar çykyşlaryny şatlykly we täsin hereketler bilen ýerine ýetirip, bu ýere ýygnananlaryň ählisinde göwünaçyklyk we ruhubelentlik döredýär. Sahna meýdançasynda ajaýyp çykyş eden “ýyldyzjyklaryň” arasynda Türkmen milli konserwatoriýasynyň ýanyndaky Ýörite sazçylyk mekdep-internatynda, paýtagtymyzyň Çagalar we ýetginjekler köşgünde terbiýelenýänler, şol sanda “Ruhubelent çagalar”, “Joşgun”, “Galkynyş” tans toparlaryna, “Mukam” skripkaçylar toparyna, “Güneş” hor toparyna gatnaşýanlar we beýlekiler bar.
Bu toparlaryň ählisi ýurdumyzda giňden bellidir, olar köpsanly döwlet bäsleşiklerine hem-de halkara döredijilik festiwallaryna gatnaşyjylardyr. Ýörite Täze ýyl baýramyna gabatlap, olar bilelikde täze maksatnamany taýýarlap, oňa häzirki zaman türkmen kompozitorlarynyň we şahyrlarynyň aýdymlaryny, nusgawy eserleri, wals mukamlaryny hem-de halk döredijilik äheňleri boýunça, mysal üçin, “küşdepdi” halk tansy boýunça horeografiýa çykyşlaryny goşupdyrlar.
Owadan egin-eşikler, şol sanda türkmen ertekileriniň hem-de dünýä halklarynyň ertekileriniň gahrymanlarynyň egin-eşikleri çykyşlara öwüşgin çaýdy.
Çagalara we ululara oňat tanyş bolan jadyly wakalaryň göýä janlanan ýaly bu gahrymanlarynyň ählisi hem-de tamamlanyp barýan 2016-njy ýylyň nyşany bolan galjaň maýmyn we ýetip gelýän 2017-nji ýylyň nyşany bolan buýsançly horaz şadyýan baýramçylyga gatnaşdylar.
Döwlet Baştutanymyz çagalaryň çykyşlaryna kanagatlanma we uly gyzyklanma bilen syn etdi. Olaryň zehinleri ählimizde buýsanç döredýär. Sebäbi öz başarnyklaryny amal etmek üçin hemme mümkinçiliklere eýe bolan zehinli ýaşlar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen geçirilýän durmuş we bilim özgertmeleriniň netijeliliginiň iň oňat görkezijisidir.
Ýurdumyzda körpeleriň bagtyýar çagalygyny üpjün etmek üçin zerur şertler döredildi. Döwlet Baştutanymyzyň şunuň ýaly aladasynyň netijesinde Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýaş türkmenistanlylar döredijilik, aň-düşünje ukyplaryny işjeň ösdürýärler, sport bilen meşgullanýarlar. Çagalar abraýly bäsleşiklere we ýaryşlara gatnaşyp, daşary ýurtlarda hem ýurdumyza mynasyp wekilçilik edýärler.
Birleşen Milletler Guramasynyň Çaganyň hukuklary baradaky Konwensiýasyna hem-de BMG-niň Eneligi we çagalygy goramaga gönükdirilen birnäçe beýleki wajyp resminamalaryna goşulan Türkmenistan üstüne alan borçnamalaryna ygrarlydygyny dünýä jemgyýetçiligine yzygiderli görkezýär. Ýurdumyzda gurulan we gurulýan iň öňdebaryjy tehnologiýalar bilen enjamlaşdyrylan mekdepler hem-de mekdebe çenli çagalar edaralary, sport we bedenterbiýe-sagaldyş toplumlary munuň subutnamasydyr. Ajaýyp tebigy künjekdäki Gökderede hem-de “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda we ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda çagalar sagaldyş merkezleri işjeň dynç almak üçin ajaýyp şertlere eýedir. Olaryň hatarlary bu gün täze binalar bilen barha artýar.
... Ajaýyp çykyşlaryň barşynda çagalar döwlet Baştutanymyza Täze ýyl arçasynyň daşyndan gol tutuşyp bilelikde aýlanmak barada haýyş bilen ýüzlenýärler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hemmeleriň söýgüli baýramçylygynyň şatlygyny çagalar bilen paýlaşdy.
Soňra Türkmenistanyň Prezidentiniň adyndan Täze ýyl sowgatlarynyň gowşurylmagy çagalaryň şatlygyna şatlyk goşdy. Täze ýyl baýramyndan ýadygärlik hökmünde çagalaryň haýyşy boýunça döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň Baş arçasynyň ýanynda ýaş türkmenistanlylar bilen surata düşdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow çagalara bagtyýar Täze ýyly, gyşky dynç alşy ajaýyp geçirmegi, okuwlarynda üstünlik, ýürekdäki arzuwlarynyň hasyl bolmagyny arzuw edip, olaryň ählisiniň iň oňat milli däplerimizi mynasyp dowam etdirijiler, ata-babalarymyzyň parasatly öwüt-nesihatlarynyň mirasdüşerleri hem-de Watanymyzyň hakyky eýeleri bolup ýetişjekdiklerine, Türkmenistanyň mundan beýläk-de gülläp ösmegine özleriniň goşantlaryny goşjakdyklaryna ynam bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz joşgunly döredijilik, sungatyň üsti bilen öz başarnyklaryny görkezen dabara gatnaşanlaryň ählisine ýene-de bir gezek minnetdarlyk bildirip, “Älem” medeni-dynç alyş merkezinden Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasyna tarap ugrady. Bu ýerde Täze ýyl şüweleňiniň baýramçylygy dowam etdi.
Bu ýerde döwlet Baştutanymyzy ýurdumyzyň ýolbaşçylary garşyladylar. Olar hem öz çagalary we agtyklary bilen gelipdirler.
Hormatly Prezidentimiz ýaş türkmenistanlylary hem-de dabara gatnaşyjylaryň ählisini Täze ýyl bilen gutlady we ösüp gelýän ýaşlara oňat okap, ýurdumyzyň mynasyp raýatlary bolup ýetişmegi, şadyýan we hemişe bagtly bolmagy arzuw etdi. Hormatly Prezidentimiz döwletimiziň körpe nesilleriň hemmetaraplaýyn, sazlaşykly ösmegi ugrunda yzygiderli alada etjekdigini aýdyp, ýurdumyzyň ähli künjeklerinde çagalaryň döwrebap bilim almagy dünýä ylmyna çuňňur aralaşmagy üçin zerur şertleriň döredilendigini, Gökderedäki ajaýyp tebigy künjekde hem-de “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda we ähli welaýatlarda çagalar sagaldyş merkezleriniň işjeň dynç almak üçin ajaýyp şertlere eýedigini belledi.
Döwlet Baştutanymyz körpe nesilleriň ene-atalaryna hemmetaraplaýyn edepli-tertipli çagalary ösdürip ýetişdirýändikleri üçin minnetdarlygyny beýan etdi. Ýurdumyzyň geljegi häzirki ýaşlara baglydyr, şoňa görä-de, bagtyýar körpeler biziň aýratyn buýsanjymyzdyr diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy hem-de Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynyň tamamlanyp barýan pursatlarynda duşuşýandygyna şatdygyny belledi. Şeýle hem çagalaryň döredijilik ukyplaryny açyp görkezmegi üçin ähli zerur mümkinçilikleriň döredilýändigi, zehinli çagalaryň arasynda “Garaşsyzlygyň merjen däneleri” ýaly bäsleşikleriň geçirilýändigi nygtaldy.
Döwlet Baştutanymyz bu ýere ýygnananlary baramçylyk bilen ýene-de bir ýola gutlap, aýdym-sazly çykyşlara badalga bermeginiň öň ýany, körpelerden tamamlanyp barýan bijin ýylynyň ýerine gelýän ýylyň näme ýyldygyny sorady. Körpeler döwlet Baştutanymyzyň sowalyna agzybirlikde: “Towuk ýyly” diýip jogap berdiler!
--Bu ýere Aýazbabany we Garpamygy çagyrmak üçin biz bilelikde aýdym aýtmaly ýa-da goşgy okap bermeli-- diýip, hormatly Prezidentimiz körpelerere ýüzlenip aýtdy.
Şadyýan Täze ýyl sazy ýaňlandy we döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow baýramçylyga gatnaşyjy körpeler bilen köp dürli reňkli şarlar, yşyklandyryjylar, owadan oýnawaçlar we garjagazlar bilen ajaýyp bezelen arçanyň ýanyna tarap ugrady.
Owadan bezegler hem-de Täze ýyl öwüşginleri bilen ajaýyp bezelen uly zalda joşgunly aýdym-sazly, tansly we goşgy setirleri ýaňlanan ajaýyp çykyşlar ýaýbaňlandy.
Bu ýerde Aýazbaba dabara gatnaşyjylary arçanyň daşyna düzülmäge çagyrýar we Täze ýyla bagyşlanan döredijilik-zehin bäsleşigini açýar.Bu bäsleşikde çagalar aýdym aýdýarlar, goşgy okaýarlar, tans edýärler. Soňra olar ilkinji notalary çalnanyndan onuň nähili aýdymdygyny bilmeli boldular. Kerim Berdimuhamedowyň ýerine ýetirmeginde sazyň ilkinji owazlary ýaňlanan dessine, çagalaryň hemmesi bilelikde: “Jüýjelerim!” diýip, jogap berdiler.
Jüýjeler baradaky şadyýan aýdymy dogry bilip, körpeler meşhur aýdymyň joşgunly owazyna tans etdiler. Bu tans Gündogar senenamasy boýunça towuk ýylynyň öz hereketine girişmegine özboluşly çakylyga öwrüldi.
Çykyşlaryň dowamynda tomaşaçylaryň öňünde iň oňat çagalar döredijilik toparlary, meşhur estrada aýdymçylary, folklor ýerine ýetirijiler, görnükli şahyrlar, teatr we kino artistleri öz sungatyny görkezdiler.
Bu ýerde oturdylan arça älemgoşar şuglaly öwşün atýar, tomaşaçylary şadyýan sahna çykyşlary bilen güýmeýän teatr we sirk artistleriniň egin-eşikleri dabara baýramçylyk öwüşginini çaýýar. Nurana ýüzleri bagtyýar ýylgyryşdan doly çagalary Aýazbaba we Garpamyk hoşniýetli arzuwlar bilen gutlaýar.
Ýurdumyzyň ussat we çeper höwesjeň döredijilik toparlarynyň aýdym-sazly, tansly çykşlary baýramçylyk konsertiniň güllerden boglan çemeni emele getirdi. Şonda ýaş artistler öz zehinini görkezdiler. Joşgunly mukamlar belent heňde ýaňlanýar, halk aýdymlarynyň yzy üzülmeýär, nusgawy eserleriň häzirki zaman görnüşde işlenen sazlary ýaňlanýar, tans sazynyň joşgunly depginleri hemmeleri agzybirlik bilen tans etmäge iterýär.
Ýaş tansçylar we aýdymçylar tomaşaçylary şowhunly çykyşlary we özüne çekijiligi bilen bendi etdi, degişme sahnalaryny ýerine ýetiren körpeler bolsa hemmelere egsilmez gülki we oňat, hoşniýetli degişmeden mähirli duýgulary bagyş etdi. Şeýle degişmeler adaty durmuşymyzda hemişe orun alyp, sadalygynyň we tebigylygynyň parasady bilen bezeýär. Türkmen döwlet medeniýet institutynyň sirk topary hem-de ýaş žonglýorlar, Türkmen döwlet sirkinde bu görnüş boýunça halypalaryň ýolbaşçylygynda tälim alýan çagalar öz çalasynlygy bilen ajaýyp duýgulary döretdi.
Türkmen döwlet gurjak teatrynyň artistleri “Täze ýyl mukamlary” diýen at bilen taýýarlan çykyşlaryna çagalary hem çekip, bu ýere ýygnananlara saz çemenini bagyşladylar.
Soňra ýurdumyzdaky daşary döwletleriň ilçihanalarynyň işgärleriniň çagalary dünýäniň dürli dillerinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy hem-de bu ýere ýygnanan ähli deň-duşlaryny tüýs ýürekden gutladylar.
“Baýramçylyk walsy” hem ýaş skripkaçylaryň ajaýyp ýerine ýetirmeginde hemmeleri täsin mukamyň ruhuna gaplady. Olaryň ýerine ýetirýän sazyna tansçy jübütler--ýaş oglanlaryň gara egin-eşikdäki hem-de gyzlaryň ak reňkli toý köýneklerindäki hereketleri Wena walslarynyň şasy Iogann Ştrausyň ýaňlanýan baky sazynyň dünýä nusgawy eseridigini ýüze çykardy, bu sazyň bakylygyny bolsa hemme diňleýjiler duýup bildiler.
Konsertde häsiýetli etnografiýa aýratynlyklaryna, gaýtalanmajak halk mukamyna, täsin aýdym aýdyş tärlerine ýugrulan hem-de türkmenleriň gadymy däp-dessur tanslarynyň mazmunyny we güýjüni ýetirýän horeografik hereketler bilen ýüze çykarylan çuňňur özboluşly türkmen äheňleri aýratyn-da milli öwüşginli ýaňlandy.
Ýaş artistler hem-de baýramçylyga gatnaşyjylar tarapyndan agzybirlikde we joşgunly ýerine ýetirilen asyrlaryň jümmüşinden we müňýyllyklardan geçip, ýetirilip gelnen baky juwan “Küştdepdi” munuň iň oňat mysaly bolup hyzmat etdi.
Ösüp gelýän artistler, türkmen sahnasynyň dogup gelýän ýyldyzlary türkmen medeniýetiniň, sungatynyň geljeginiň ygtybarly ellerdedigini ynandyrjylykly görkezdi. Milli mirasyň baýlygyny özüne siňdirip, ondan ylham we täze pikirleri alyp, olar şeýle hem dünýäniň toplanan medeni gymmatlyklaryny aýdyň duýgular bilen kabul edýär, hemme täzelikler we gyzykly zatlar üçin açykdyr.
Döredijilik bäsleşigiň çäklerinde hormatly Prezidentimiziň agtyklary hem çykyş edip, ýokary derejeli di-jeý ajaýyp saz guralynda (Pioneer DJ) şowhunly sazlary ýerine ýetirdiler. Olar şeýle hem tans etdiler hem-de iňlis dilinde aýdym aýdyp berdiler. Döwlet Baştutanymyz bolsa ýaş ýerine ýetirijileriň joşgunly hereketleriniň üýtgeýşini hem-de olaryň döredijilik ylhamlarynyň pursatlaryny inçelik bilen duýup, aýdymyň sazyny ýerine ýetirdi.
Bäsleşigiň netijeleri boýunça onuň ähli görnüşleriniň ýeňijilerine sylaglar gowşuryldy. Baş baýragyň eýesine bolsa sylag hökmünde äpet tort gowşuryldy. Ýeňiji bu sylagyny Täze ýyl baýramçylygynyň hemme myhmanlary bilen paýlaşdy.
Baýramçylyk dabaralary bu ajaýyp pursatlara hemmelerde bagtyýar gülküleri we ajaýyp şatlygy paýlap, Täze ýyl gijesinde ýurdumyz boýunça belent päk duýgulara beslenmek üçin barha giň gerim alýar.
Garaşsyz, Bitarap Türkmenistan 2017-nji ýyly jebis, uly we agzybir maşgala bolup garşylaýar. Goý, durmuşymyzyň her bir güni ýagşy umytlaryň çyragy, täze üstünlikleriň şatlygy bilen dolsun, biziň alyp barýan işlerimiz bolsa Watanymyzyň şöhratyny artdyrsyn!
Türkmen döwlet habarlary
28.12.2016 ýyl
http://tdh.gov.tm/news/tm/articles.aspx&article3951&cat23


text:
Türkmenistanyň halk nakgaşy Durdy Baýramowyň ýagty ýadygärligine bagyşlanyp onuň eserleriniň sergisi gurnaldy
Türkmenistanyň halk nakgaşy Durdy Baýramowyň hossarlary, ýakynlary, kärdeşleri, Çeperçilik akademiýasynyň talyplary, jemgyýetçilik köpçüliginiň we köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri milli žiwpois sungatynyň ussadynyň ýagty ýadygärligini hatyralamak üçin Çeperçilik muzeýine ýygnandylar, diri gezip ýörenliginde ol 14-nji aprelde 80 ýaşardy.
Şu sene mynasybetli muzeýiň zallarynyň birnäçesinde nakgaşyň grafika we žiwopis eserleriniň uly sergisi gurnaldy. Olaryň ählisi- žiwopis işleriniň 115-si we grafika işleriniň 145-si muzeýde saklanylýan işlerdi. Olary awtoryň hut özi 1981-nji ýylda muzeýe peşgeş beripdi.
Durdy Baýramow päk ýürekli, hoşamaý, sypaýy we adamkärçilikli adamdy. Onuň häsiýeti döredijilik žanryny saýlap almagyna-da uly täsir edipdi. Ussat portretçi hökmünde ol döwürdeşleriniň emçemesiniň suratyny nesillere miras galdyrdy. Durdy Baýramowyň ussahanasyna suratyny çekdirmäge dost-ýarlary, tanyş-bilişleri, artistler, ýazyjy-şahyrlar, bagşy-sazandalar gelerdiler. Ol awtorlyk tilsiminde türkmen žiwopis mekdebiniň, nusgawy realizm ýörelgelerini we impressionistik täzelikleri sazlaşykly utgaşdyrmagyň hötdesinden gelen psihologik portret ussadydy. Ol gahrymanynyň daş keşbiniň meňzetmek bilen oňaýmaýardy, nakgaş onuň häsiýetini, ruhy we içki dünýäsiniň baýlygyny açyp görkezmäge çalşardy.
Meselem, Çary Aşyrow bilen Berdinazar Hudaýnazarowyň portretlerini alyp göreliň. Olaryň ýüz keşbi tapawutlansa-da, ruhy ýakynlygy duýlup dur. Sebäbi ýazyjy we şahyr bur-birine ýakyn kär, adamyň işi onuň daş keşbine-de täsir edýär. Portretlerden edebi eserleriň pikirini edip, oýa batan gahrymanlar bize bakyp dur.
Şol iki portretiň arasynda goýlan Türkmenistanyň Nakgaşlar birleşigniň işgäri “Lenoçkanyň” portreti edebiýatçylaryň pelsepewi garaýyşlaryna sazlaşyk berýär. Nakgaş näz-kereşme bakyşly, ýüz-gözüne gelşip duran gaşsyz papakly, ullakan küştgülli şarfly ýaş zenanyň suratynda onuň durmuşa hyjuwly şadyýan keşbini açyp görkezýär.
Güýçli şahsyýetleriň portretlerine syn edeniňde bir zada üns berýärsiň. Muzeýiň zallarynyň birinde Türkmenistanyň halk artisti Nury Halmämmedowyň uzaboýuna çekilen suraty goýlupdyr. Ajaýyp kompozitor misli başbermez tebigy hadysa, ýüwrük tupan kimin garasy agdyk goýy reňklerde şekillendirilipdir—Durdy Baýramowyň pikiriçe ol şeýle bolmaly, nakgaş Nury Halmämmädowyň şahsyýetine we zehinine uly sarpa goýýardy.
Kompozitor Aman Agajykowyň portreti welin başgaça çekilipdir. Durdy Baýramow “Sona”, “Pöwrüze” operalarynyň we “Mähriban toprak” oratoriýasynyň awtoryny sypaýy, mylaýym keşpde şekillendiripdir. Nakgaş köňle ýakyn şahyrana sazlaryň awtorynyň öz döreden eserleri bilen sazlaşygyny beýan edipdir.
“Jemal hem gurjaklar” suratynda Durdy Baýramow kiçijik wagty keçede daş-töweregi gurjakly oturan öz gyzjagazyny çekipdir. Jemal kakasynyňka çalyşdaş gözleri bilen dünýä mähirli bakýar. Portretde nakgaş özüne mähriban çaga bilen ganbirligini nygtapdyr.
Portert ussady Durdy Baýramow käte göwün beren žanryndan az-kem ara açyp, sungat stanogynda ajaýyp eserler dörederdi. Olaryň arasynda “Syrdaş”, “Talyp gyz”, “Adam”, “Arakesme” we beýleki işleri bar. “Syrdaş” suratynda Durdy Baýramow gürrüňe güýmenen dört gyzy çekipdir. Olaryň tolgunýan sypatyndan gyzlaryň ilki söýgüsiniň gürrüňini edýänligini aňsa bolýar... “Adam” suraty bolsa, ynsanyň daş-töwerek bilen sazlaşygyny görkezýär. “Arakesme” işi sport temasyna bagyşlanypdyr. Türgenler tälimçi bilen oýny nähili alyp gitmegiň gürrüňini edýärler, gahrymanlaryň çynlakaý nazaryndan olaryň ýeňşe hyjuwyny okasa bolýar.
Onuň Hindistana saparyndan soň döreden işleri çotga urşunyň göwrümliligi we joşgunlylygy ýordum özboluşlylygyny nygtaýar, ol “Banan agaçlary” suratynda has-da ýiti göze ilýär. Daş-töweregiň gözelligine aň ýetirmäge çalyşýan nakgaş döredijiliginde özünde galan täze täsirlerini beýan edip, özboluşly sungat tilsimini has baýlaşdyrýar we ösdürýär...
Türkmenistanyň halk nakgaşy Durdy Baýramowyň ýagty ýadygärligine bagyşlanan sergide Türkmenistanyň halk artistleri Baba Anannow, dirižýor Hydyr Allanurow, kinorežisýor Alty Garlyýew, Sahy Jepbarow, nakgaş Stanislaw Babikow ýaly we başga-da ençeme belli şahsyýetleriň portretleri goýlupdyr.


text:
TÜRKMENISTANYŇ PREZIDENTI GURBANGULY BERDIMUHAMEDOW
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Türkmenistanda sarp edijileri elektrik energiýasy bilen ygtybarly we bökdençsiz üpjün etmäge, şeýle hem daşary ýurt sarp edijilerine elektrik energiýasyny ibermäge gönükdirilen energetika syýasaty alnyp barylýar.
Ýurduň ilatynyň hal-ýagdaýynyň yzygiderli gowulanmagy, elektrik energiýasynyň sarp edilişiniň artmagy bilen baglylykda, täze energetika kuwwatlyklaryny gurmagyň zerurlygyny döretdi. Türkmenistanyň hormatly Prezidentiniň ýadawsyz aladalary we goldawlary netijesinde „Türkmenistanyň elektrik energetikasy pudagyny ösdürmegiň 2013-2020-nji ýyllar üçin konsepsiýasynyň“ kabul edilmegi pudagy ösdürmegiň taryhynda hil taýdan täze döwür boldy. Bu konsepsiýa laýyklykda, ýurduň dürli sebitlerinde 6 sany täze elektrik stansiýalary guruldy. Mary döwlet elektrik stansiýasynyň çäklerinde kuwwatlylygy 1574 MWt bolan utgaşykly dolanyşykda işleýän täze elektrik stansiýasynyň gurluşyk işleri hem gowşamaýan depgin bilen alnyp barylýar.
Bu bolsa içki sarp edijileriň elektrik üpjünçiliginiň hilini gowulandyrmaga mümkinçilik berdi. Şunuň bilen birlikde daşary ýurtlara iberilýän elektrik energiýasynyň möçberlerini artdyrmak üçin mümkinçilikler döredildi. Bu öz gezeginde elektrik energiýasynyň daşary ýurtlara iberilýän ugurlaryny diwersifikasiýalaşdyrmaga ýardam berýär.
Häzirki wagtda türkmen elektrik energiýasy Eýran we Owganystan Yslam Respublikasyna iberilýär. Pudagyň hünärmenleri tarapyndan TAPI gaz geçirijisi bilen ugurdaş, güýjenemsi 500 kilowolt bolan Türkmenistan-Owganystan-Päkistan elektrik geçirijisiniň taslamasyny durmuşa geçirmek meýilleşdirilýär.
Bu taslamanyň durmuşa geçirilmegi türkmen elektrik energiýasyny Owganystan we Päkistan Yslam Respublikalaryna ibermäge mümkinçilik berer.


text:
Türkmenistan garaşsyzlyk ýyllarynda azyk, bugdaý, un garaşsyzlygyny gazanmagy maksat edindi. Netijede ýurtda, uzak arakesmeden soň, bugdaý ekilip başlanyldy.
Ýöne şindem Türkmenistanda daşary ýurtlardan getirilýän una islegiň uludygy, şonuň bilen bir wagtda ýerli hasyldan taýýarlanan unuň kän bir arzylanmaýandygy aýdylýar.
Eýsem munuň sebäbi türkmen topragynda gögerýän bugdaýdamy ýa-da bu ýerde başga sebäpler barmy?
Azatlyk radiosy bu meseläni ýakyndan öwrenen aşgabatly žurnalist Soltan Açylowa bilen söhbetdeş boldy. Söhbeti diňläp, sizem pikirleriňizi ýazsaňyz, örän hoşal bolarys.


text:
Kyýamat Gruppaň MC'si ZumerCHAS (Artur a.k.a Abdyrrahman) - 06.04.88ý. dogylan.
Aýdym sazda meniň elmydama höwesim bardy. İlki başda Rap style-yny bir dostumdan diňläpdim. Şondan soňra mende RAPe garşy ýylylyk başlady. Ýagny 3-4 nji klaslarda wagtym, başga Ors rapçileriň RAPlerini ýat tutýadym ))). Näçe ulaldygymça RAP'e höwesim artýardy, başda magnitafon REC'i bilen RAP ýazdyrýadyk oglanlar bilen, ol Rapemors dlinde di. 8 klasda, 0,13(Almaz)(häzir gullyk'da) onyň bilen İňlis dilinde biri birimize DİSS şekilinde rhyme ýazýardyk. Soňra bir gün Türkmençe RAP yazmaga karar berdik. Türkmençe RAP'e da suw guýaly olam gögersin diýip Türkmençe RAP rhyme ýazmaga başladyk. Soňra gruppa boldyk, Fez(Mämmet) Amerikadan gelenden soň olam goşuldy. Şeýdip 3 MC'i bolyp "Pahyr Ruhym" LP albomy özlerimizi RAPde gelişdirmek üçin ýazdyrypdyk. Ondan ön Meniň solniý albomym bardy, olam özümi RAPde gelişdirmek üçin ýazdyrypdym, onyň ady “Şeýtan Tohumy”. Şeýdip ýuwaş ýuwaş RAPi gelişdirýädik. 2005 de Kyýamat gruppamyza beat etmäge Beat producer Rude(Aganur) 4Diwar RAP gruppasyndan geldi we 0,13 Watan borjuny bermäge gullyga gitmeli boldy. Fez'iň käbir problemalari bolany üçin Kyýamat gruppadan olam ýakynda çykmakçy, Soňynda ýene men we Dj Shadow(Maksat) galdyk, bizem Şehit Sözlerim EP albomy taýýarladyk Inşallah hemme zat önde, täze Mc'ler geler gider Türkmen RAP soňynda Göge ýeter.


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
TÜRKMEN MODASY ÖZGERMELİ DÄLMİ?
Türkmen forum saýtlarynda sosial temalarda her dürli gürrüňler geçirilýär. Döwrüň üýtgeýän durmuş şertleri, ýaşlyk, ýaşlaryň özüni alyp barşy baradaky makalalar köpçülik tarapyndan okalyp, kän teswir ýazylýar. Şular ýaly temalaryň iň köp ýazylyp teswirlenýänlerinden biri hem türkmen aýal-gyzlarynyň geýim stili baradaky makalalar we pikirler bolsa gerek. Ertir.com, talyplar.com ýaly forumlar açylany bäri iň köp pikir alşylan tema, gyzlaryň geýim stili baradaky ýazgylardyr diýsek ýalňyşmarys.
Ýazylan teswirlerde adamlaryň köpüsi gyzlaryň giň we uzyn köýneklerden tapawutlanýan, beden syratyny görkezýän dar biçüwli stilleri saýlamagyny ýazgarýarlar. Az sanly progressiw dünýägaraýyşly türkmenler bolsa türkmen stiliniň global moda akymyna ýakynlaşmalydygyny öňe sürýärler. Men bu makalada köpçüligiň pikirlerine bolan garaýyşlarymy beýan etmekçi.
Türkmen gyzlarynyň modasy
Dünýäniň beýleki ýurtlarynda bolşy ýaly, Türkmenistanda hem moda her döwürde üýtgäp durýar. Ýöne daşary ýurtlardan tapawutlylykda, türkmen gelin-gyzlarynyň modasy moda studiýalary tarapyndan däl-de, ýurdumyzdaky az sanly tikinçiler tarapyndan döredilýär. Gyzlaryň aglabasy bazardan mata satyn alyp, üns çekmek üçin ýa-da gözel görünmek üçin üýtgeşik stillerde tikdirmegi makul bilýärler. Soňky ýyllar dar köýnekleri geýýän gyzlaryň köpelendigini göz öňünde tutsak, beden gözelligini öňe çykarýan, dar biçüwli eşikleriň has meşhurdygyny aýtmak mümkin.
Konserwatorlar türkmen modasyndan nägile
Türkmen erkekleriniň aglabasy, esasan hem ýokary bilimi bolmadyk ýaşlar konserwatiw dünýägaraýyşly bolýarlar. Konserwatizm – bu hemme gymmatlyklary, däp-dessurlary, sosial kadalary we egin-eşik formalaryny öňden gelşi ýaly gorap saklamalydygyny öňe sürýän sosial pelsepesidir. Konserwatiw dünýägaraýyşy bolan adamlar ösüş we özgerişe garşy çykýarlar, ähli zat öňden gelşi ýaly goralyp saklanmaly diýip hasap edýärler.
Türkmen gyzlarynyň saýlaýan özüne çekiji stilleri dowamly özgerişi başdan geçirýändigi sebäpli, konserwatiw erkekleri birahat edýär. Olar gyzlaryň moda saýlawyna hormat goýup, sylaşykly bolmagyň ýerine, ertir.com, talyplar.com, vk we facebook ýaly sosial platformalarda döwrebap türkmen modasyna garşy çykýarlar. Hatda öte geçip, türkmen aýal-gyzlaryna garşy gödek teswirler ýazýanlaram tapylýar. Olara görä türkmen gyzlary dar geýim geýmeli däl. Ýewropa stiline ýykgyn etmeli däl. Olar milli geýinmeli.
Haýsy milli geýim?
Belli bir taryhy prosesiň dowamynda dörän, belli bir geografik sebitde ýaşaýan, belli bir halka mahsus geýim formasyna milli geýim diýilýär. Milli modanyň şekili sebitden sebite ýa-da döwürden döwre üýtgäp bilýär. Her halk öz durmuş şertlerine laýyklykda moda döredýär. Mysal üçin, araplar jokrama yssydan goranmak üçin hyjabyň dürli görnüşlerini döreden bolsalar, Grinlandiýada ýaşaýan eskimoslar aýazly howa şertleri sebäpli galyň deriden ýasalan milli geýimleri döredipdirler.
Şunlukda, milli geýinmegi teklip edýän türkmen konserwatorlaryň bu pikiri göräýmäge gowy teklip ýaly görünýändir. Ýöne bu düýpli pikirlenilmedik garaýyşdyr. Sebäbi okuw kitaplarymyzda hem aýdylşy ýaly, türkmen halkynyň 5000 ýyllyk taryhy bar. Türkmeniň geçen asyrda döreden milli egin-eşiginiň bolşy ýaly, orta asyrlarda döreden milli egin-eşiklerem bar. Ata-babalarymyzyň ilkidurmuş obşina gurluşynda geýen egin-eşiklerem "milli" sypatlandyrmasynyň düzümine girýär. Döwür üýtgäp döwran aýlandygy saýy milli egin-eşikler hem birnäçe üýtgeşmelere sezewar bolýar. Onsoň möhüm sorag döreýär – "Gelin-gyzlarymyz haýsy döwrüň milli eşigini geýmeli?"
Belki-de, ilkidurmuş obşina döwrüne mahsus bedeniň belli bir bölegi agaç ýapraklary bilen gizlenilmelidir? Belki-de, gelin-gyzlarymyz goýun-geçiň derisini oranyp gezmelidir? "Gyzlar milli geýinmeli" diýýän erkekler bu soraglar barada pikirlenmek islemeýärler. Ýöne olar teswirlerinde, göz öňünde tutýan milli eşikleriniň türkmen ene-mamalarynyň geçen asyrlarda geýen eşikleridigini belli edýärler.
Indi siz pikir edip görüň. Eger ata-babalarymyz hem bu günki sowatsyz erkekler ýaly gelin-gyzlara geçen asyryň modasyny geýdiren bolanlarynda, milli egin-eşiklerimiz özgerişi başdan geçirermidi? Geçirmezdi. Gelin-gyzlarymyz bu gün hem Amazon tokaýlaryndaky käbir halklar ýaly derini oranyp gezmeli bolardylar. Şuny göz öňüne getirmek hem gülkünç hem-de gorkunç!
XXI asyryň türkmen modasy
Häzirki geýilýän dar biçüwli egin-eşikler ruslar, italýanlar ýa-da fransuzlar tarapyndan döredilmedi. Bu modany türkmen gyzlarynyň islegine laýyklykda türkmen tikinçileri döretdi. Şol sebäpli bu egin-eşikler milli türkmen modasy hasaplanýar. Bu moda häzirki döwrüň modasydyr. Gyzlaryň beýle köýnekleri saýlamagyna üns çekmek, halanmak, owadan görünmek ýaly islegler sebäp bolýan bolmagy mümkin. Ýöne bu islegler millilige ters düşýän däldir. Sebäbi, garşydaş jynsyň söýgüsini, ünsüni gazanmak islegi adamyň tebigatynda bar.
Sylaşykly bolmak meselesi
Elbetde, her kimiň öz pikiri bolup biler. Käbir adamlar konserwatiw, käbirleri bolsa özgerişi goldap biler – bu düşnükli ýagdaý. Ýöne dünýäde seniň pikiriňe goşulmaýan adamlaryň bardygyny bilmek we olaryň hem başgaça pikirlenmäge hakynyň bardygyny kabul etmek gerek.
Türkmen gyzlary öz dünýägaraýşyna görä dürli modany saýlap alyp biler. Biz erkeklere muňa düşünmek, gyzlaryň saýlawyna hormat goýmak we sylaşykly bolmak galýar. Moda bir duran ýerinde durmaýar. Ol mydama üýtgeýär. Bu gün eşikler daralan bolsa, ertirki gün giňelip, gysgalyp ýa-da uzalyp biler. Bu ýagdaý bütinleý sosial-durmuşdaky üýtgeşmelere bagly. Beýleki halklarda bolşy ýaly, türkmen modasy hem özüne mahsus özgerişleri başdan geçirdi, geçirýär we geljekde hem geçirmegi dowam eder.
Makalada beýan edilýän pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişlidir.
Awtor: Anyk Şirow
- 2348 gezek okalan


text:
"Hormatly lukman! Meniň üçin şu soraga jogap tapmak wajyp bolup durýar. Meniň ujydymyň gönelen wagty uzynlygy 10 sm. Bu kada laýykmy?"
Saýtyň okyjysy.
"Salam lukmanlar! Meniň eşidişime görä, erkek ujydynyň ortaça kadaly uzynlygy 11-14 sm. bolmaly. Lukmançylykda haýsy uzynlyk kada hasaplanýar?"
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
"Men Internetden jynsy gatnaşyga mümkinçilik döredýän wiagra dermany barada maglumat aldym we dermanhanada ol barada soranymda maňa sinegra dermanyny hödürlediler. Bu derman barada doly maglumat tapmadym. Onuň täsiri barada maglumat berseňiz sizden höşal bolardym".
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
Men 29 ýaşymda. Özüm öýlenen. Hormatly lukman, jynsy gatnaşyk wagtynda dölde ganyň görünmegi meni alada goýýar. Bu ýagdaý 4 aý bäri dowam edýär.
Ganyň görünmegi näme sebäpden bolup biler? Bu howplumy?
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
Hormatly lukman! Men yaňy 17 ýaşymda. Meniň ýüzume eýýämden tüý çykyp başlady. Bu tüýler näme üçin ir çykýarka? Belki men nädogry iýmitlenýändirin ýa-da nädogry hereketler edýändirin? Tüýleri şu wagtdan syryp başlasam bolarmy?
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
Hormatly lukman! Meniň jynsym erkek. Men 14 ýaşymda wagtym göwsüm ulalyp başlady. Häzir men 19 ýaşymda, yöne heniz hem göwnüme ol ösýän ýaly. Meniň göwsüm näme sebäpden şeýle ösýärkä? Şol sebäpden menden çaga bolmanam bilermi? Ol howplymy? Şular hakda giňişleyin maglumat bermegiňizi haýyş edýärin!
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
Salam saýtyň hormatly lukmanlary. Men siziň ýazýan ähli makalalaryňyzy gyzyklanma bilen okaýaryn. Hormatly lukman, meniň size soragym bar. Men 24 ýaşymda, 5-6 ýyl bäri masturbasiýa bilen meşgullanyp geldim. Täzelikde bolsa öýlendim. Öýlenenime 3 aý boldy. Gelnimde çaga galanok welin bu masturbasiýa bilen köp meşgullanmagymyň netijesimikä?! Masturbasiýa bilen köp meşgullanmak dölüň hilini peseldip bilermi? Mümkin bolsa şu soraglaryma jogap bermegiňizi haýyş edýärin.
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
Salam lukman! Men 20 ýaşyndaky erkek adam. Ýaňy-ýakynda jynsy gatnaşykda bolan wagtym döle derek gan geldi. Ozal şeýle ýagdaý buşugamda ýüze çykypdy. Men hiç hili agyry duýmadym we häzir hem duýamok. 10-12 ýyl mundan oñ bowregimde daş bardy. Şohle bilen 2ýyl yzygiderli döwdürdim, yöne daşyn kiçijik bölegi döwulmän galypdy. Geçen ýyl barlagdan gecenimde, böwregimdäki daşyn azajyk böleginiň öňküligine duranyny anykladym. Agyry bolmasa üns bermegiň gereginiň ýoklugyny lukman aýtdy. Ýöne name üçin jyns agzamdan gan geldikä? Näme etmeli bolarka?
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
Salam lukman. 16 ýaşly oglanyn göwüs mäzleriniň uçlary nämeden çişip biler?
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
Salam lukman! Men 1987-nji ýylda doglan. Men käwagtlar irdenlerine oýanamda erkeklik ýagdaýym turgyn bolýar, ýogsa hiç hili düýş hem göremok. Beýle ýagdaý name üçin döreýärkä ýa-da meniň saglygymda kemçilik barmyka?
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
Salam lukman! Men 22 ýaşymda, jynsym erkek. Meniň ujydymyň aşagynda kiçijik 3-4 düwürtigiň döremegi meni ynjalykdan gaçyrýar. Meniň özümi hiç zat biynjalyk edenok. Men mundan 3 ýyl öň jyns gatnaşygy arkaly geçýän kesele sezewar boldum we bejergi aldym. Bejergiden soň geçen barlagym meniň sagalandygymy görkezdi. Şeýle ýagdaý mende 1 ýyldan bäri dowam edýär. Bu nämeden bolup bilýärkä?
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka


text:
Eýranyň prezidenti Hassan Rohani, esasy garşydaşy ykdysady syýasatyny tankytlaýan mahaly, eýranlylara özüniň berk liniýaly bäsdeşlerini goldamagyň ýurda awtoritar dolandyryşy getirip biljekdigini duýdurdy.
Rohani we onuň esasy bäsdeşi Ebrahim Reýsi 29-njy aprelde, telewizion çekişmeden bir gün soň aýry-aýry ýygnanyşyklarda çykyş etdi. Eýranda 19-njy maýda geçiriljek prezident saýlawlaryna üç hepde wagt galdy.
Ikinji möhlet prezidentlige dalaş edýän Rohani Ýezd şäherinde eden çykyşynda “biz olara ýurtda ýene howpsuzlyk we polisiýa gözegçiligi atmosferasyny yzyna getirmäge ýol bermeris” diýdi.
ReýsiTähran stadionynda toplanan mähelläniň öňünde ýurtdaky ykdysady ýagdaýy tankyt etdi.
"Şu günki gün biziňýaşlarymyzyň 30 prosenti işsiz, işsizligiň derejesi bolsa 12 prosentden geçdi” diýip, ol aýtdy. “Bu ýagdaý dowam etmelimi? Ýa biz daşary ýurtlylaryň öz problemalarymyzy çözmegine garaşmalymy?” diýip, Reýsi ýurtdaky hökümet dolandyryşynyň kabul edip bolmajak derejede gowşakdygyny öňe sürdi.


text:
1. Häzirki wagtda Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda näçe ýaş aralygyndaky raýatlar harby gulluga çagyrylýar?
"Harby borçlulyk we harby gulluk hakynda" Türkmenistanyň Kanunynyň 17-nji maddasynyň 1-nji bölegine laýyklykda ýaşy 18-den 27-ä çenli bolan, harby gulluga çagyryşdan boşamak ýa-da harby gulluga çagyryş möhletini yza süýşürmek hukugy bolmadyk erkek raýatlar çagyryş boýunça harby gulluga çagyrylmaga degişlidir.
2. Men öz hasabyma daşary ýurdyň ýokary okuw mekdebinde okaýaryn we gyşky ýa-da tomusky dynç alyş rugsadyma gelenimde, meni harby gulluga alyp giderlermi?
"Harby borçlulyk we harby gulluk hakynda" Türkmenistanyň Kanunynyň 19-njy maddasyna laýyklykda Türkmenistanyň we daşary ýurtlaryň ýokary okuw mekdepleriniň (internaturalar, aspiranturalar, doktoranturalar muňa girmeýär), orta hünär okuw mekdepleriniň gündizki bölüminde okaýan raýatlara, eger olar öň şeýle okuw mekdeplerinde okamadyk bolsalar - okuwyň möhletine barabar, ýöne 26 ýaşdan geçmedik raýatlaryň çagyryş boýunça harby gulluga çagyryş möhleti yza süýşürilýär.
3. Ýurdumyzyň haýsy ýokary okuw jaýlarynda harby kafedralar bar?
"ätiýaçlykdaky serkerdeleri we raýat goranyşynyň şepagat uýalaryny taýýarlamak boýunça okuw merkezini döretmek hakynda" Türkmenistanyň Prezidentiniň, Türkmenistanyň ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysynyň 2014-nji ýylyň 4-nji noýabrynda çykaran 13940-njy kararyna laýyklykda Türkmenistanyň ýokary okuw mekdeplerinde bar bolan harby kafedralar ýapylyp, Türkmenistanyň ýaragly Güýçleriniň düzüminde ätiýaçlykdaky serkerdeleri we raýat goranyşynyň şepagat uýalaryny taýýarlamak boýunça okuw merkezi döredildi we häzirki wagtda şol Okuw merkezinde Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň, Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň hem-de Türkmen döwlet ulag we aragatnaşyk institutynyň talyplary zerur bolan harby hünär ugurlary boýunça taýýarlanylýar.
4. Näme üçin ätiýaçdaky harby gullukçylar ýene-de wagtlaýyn gulluga çagyrylýar?
"Harby borçlulyk we harby gulluk hakynda" Türkmenistanyň Kanunynyň 52-nji maddasyna laýyklykda ätiýaçlykda bolýan raýatlar harby gulluga taýýarlamak we gaýtadan taýýarlamak hem-de harby tehnikany öwretmek we hyzmat etdirmek üçin harby ýygnanyşyklara, ýagny "harby borçly raýatlaryň bilimlerini kämilleşdirmek, şeýle hem söweşjeň, mobilizasiýa we harby taýýarlygyň derejesini ýokarlandyrmak maksady bilen olary harby bölümlere ýygnap, Türkmenistanyň ýaragly Güýçlerinde, beýleki goşunlarynda we harby edaralarynda geçirilýän çärelere çagyrylyp bilner.
ätiýaçlykdaky raýatlary harby ýygnanyşyklara çagyrmak Türkmenistanyň Prezidentiniň, Türkmenistanyň ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysynyň degişli namasy esasynda amala aşyrylýar.
5. Men maşgalada ýeke ogul we häzirki wagtda 1 ýaşly çagam hem-de maşgalam bar. Meni harby gulluga çagyrýarlar. Kime ýüz tutup bilerin?
"Harby borçlulyk we harby gulluk hakynda" Türkmenistanyň Kanunynyň 19-njy maddasynda:
1) Saglyk ýagdaýyna görä harby gulluga wagtlaýyn ýaramly däl diýlip ykrar edilenlere - bir ýyla çenli möhlet bilen.
Şeýle esas bilen üç ýylyň dowamynda harby gulluga çagyryş möhleti yza süýşürilen raýat Türkmenistanyň ýaragly Güýçleriniň, beýleki goşunlarynyň we harby edaralarynyň ätiýaçlygyna geçirilýär;
2) kakasyna, ejesine, aýalyna, süýtdeş doganyna, süýtdeş uýasyna, atasyna, enesine, mamasyna, babasyna, perzentlige ýa-da hossarlyga alanlara hemişelik ideg etmek bilen meşgullanýan adamlar, eger görkezilen raýatlara kanun boýunça ekläp-saklamaga we olar hakda alada etmäge borçly bolan başga adamlar bolmasa (durmuşa çykyp, aýratyn ýaşaýan süýtdeş uýalary muňa degişli däl), şeýle hem olar doly döwlet üpjünçiliginde bolmasalar we hemaýata mätäçligi anyklaýyş toparynyň netijenamasyna laýyklykda kesekiniň hemişelik seretmegine (kömegine, gözegçiligine) mätäçlik çekseler ýa-da I we II topardaky maýyplar bolsa ýa-da umumy esaslarda pensiýa bellemek üçin ýaşyna (erkekler -; 62 ýaş, aýallar -; 57 ýaş) ýetse ýa-da 18 ýaşa ýetmedik bolsa;
3) Türkmenistanyň we daşary ýurtlaryň ýokary okuw mekdepleriniň (internaturalar, aspiranturalar, doktoranturalar muňa girmeýär), orta hünär okuw mekdepleriniň gündizki bölüminde okaýan raýatlara, eger olar öň şeýle okuw mekdeplerinde okamadyk bolsalar -; okuwyň möhletine barabar, ýöne olar 26 ýaşdan geçmeli däl;
4) iki we şondan köp çagasy ýa-da maýyp çagasy bolanlara;
5) ejesiz terbiýelenýän çagasy bolanlara;
6) özi barada jenaýat işi gozgalan raýatlara -; şol iş boýunça gutarnykly çözgüt çykarylýança;
7) beýleki aýratyn ýagdaýlarda -; Türkmenistanyň Goranmak ministriniň çagyryş toparynyň teklibi boýunça kabul eden çözgüdi esasynda.
1) Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlygyna saýlanan -; ygtyýarlyklarynyň möhletine barabar;
2) ýokary pedagogik bilimi bolup, döwlet edarasynyň ýollama haty bilen obadaky orta okuw mekdebinde pedagogik wezipede işleýän -; işlän döwrüne barabar;
3) 16 ýaşa ýetmedik iki we şondan-da köp çagasy bar bolan ýa-da çagalygyndan maýyp, I ýa-da II topar maýyp çagasy bolan ýalňyz zähmet çekmäge ukyply ene-atasy (kakasy ýa-da ejesi) bolan -; eger kanun boýunça ekläp-saklamaga we olar barada alada etmäge borçly bolan başga zähmete ukyply adam bolmasa.
6. Men harby gullukdan soňra Türkmenistanyň ýaragly Güýçlerinde harby gullugymy dowam edesim gelýär. Nirä we kime ýüz tutup bilerin?
Çagyryş boýunça harby gullugy geçip, borçnama boýunça harby gulluga girip gullugyňyzy dowam etmek üçin etrap, etrap hukukly şäher harby wekillikleri hem-de beýleki goşunlaryň we harby edaralaryň ýerli birlikleri tarapyndan amala aşyrylýar.
7. Näme sebäpden ýokary okuw jaýlaryny tamamlanlara harby gullugyň möhleti 2 ýyl edildi?
"Harby borçlulyk we harby gulluk hakynda" Türkmenistanyň Kanunynyň 35-nji maddasynyň 1-nji böleginiň 2-nji bendinde ýokary bilimi bolup, çagyryş boýunça harby gullugy geçýänler üçin - 12 aý diýlip görkezilen bendi güýjüni ýatyrdy.
8. çagyryş boýunça harby gullugymy üstünlikli tamamlanymdan soňra maňa ýokary harby okuw mekdeplerine girmäge ýeňillikler döredilýärmi?
"Harby gullukçylaryň hem-de olaryň maşgala agzalarynyň statusy we sosial taýdan goralyşy hakynda" Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda harby gullukdan boşan raýatlara ýörite orta we ýokary okuw mekdeplerde hem-de ýokary okuw mekdepleriniň taýýarlyk bölümlerinde (kurslaryna) girmekde artyk hukuk berilýär. Serkerdeleriň (başlyklaryň) beren teklipleri boýunça okuwa bäsleşiksiz girip bilmek hukugyndan (eger olar giriş synaglarynda oňat bahalar alsalar) peýdalanýarlar.
9. Harby gullukçylaryň pensiýalarynyň raýat gullukçylaryň pensiýalaryndan näme tapawudy bar?
Harby gullukçylary we raýat işgärleri pensiýa üpjünçiligine goýulmagy ýaşlarynda tapawutlandyrylýar. Türkmenistanyň ýaragly Güýçleriniň harby gullukçylaryň harby gullukda bolmagyň aňryçäk ýaşy erkek harby gullukçylar üçin 52 ýaş, zenan harby gullukçylar üçin 47 ýaş. Türkmenistanyň ýaragly Güýçleriniň, beýleki goşunlarynyň we harby edaralarynyň raýat işgärleriň aňryçäk ýaşy erkek raýatlar üçin 62 ýaş, zenan raýatlar üçin 57 ýaş.
10. Biziň Garaşsyz, baky Bitarap döwletimize, asuda, parahat ýurdumyza goşunyň zerurlygy barada düşündiriş berseňiz?
Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň 13-nji maddasynda Türkmenistanyň döwlet özygtyýarlylygyny we howpsuzlygyny gorap saklamak üçin ýaragly Güýçler bardyr diýlip görkezilen. Harby doktrinanyň düzgünleri emele gelen harby-syýasy ýagdaýy we onuň ösüşini çaklamagy, Türkmenistanyň harby howpsuzlygyny üpjün etmegiň zerur bolan talaplaryny, şeýle hem häzirki zaman uruşlarynyň we ýaragly çaknyşyklarynyň mazmunyna we häsiýetine ulgamlaýyn seljermäni, harby gurluşyň we harby sungatyň ýurdumyzdaky we daşary ýurtlardaky tejribesini nazara alýar.
11. Daşary ýurtlarda okaýan, çagyryş boýunça harby gullugy geçmedik talyplar nähili ýagdaýda harby gulluga çagyrylman okuwyny dowam etdirip bilerler?
Raýatlary harby gulluga çagyrmak hakyndaky düzgünnamanyň 12-nji goşundysyna laýyklykda raýatlar okuwyny dowam etdirmekleri üçin, olaryň okaýandyklary barada daşary ýurtlaryň bilim edaralaryndan berlen kepilnamanyň ýa-da resminamanyň esasynda harby gulluga çagyryş möhleti yza süýşürilýär. Raýatlar, olaryň ata-eneleri, ýakyn garyndaşlary ýa-da kanuny wekilleri tarapyndan her ýylyň sentýabr-oktýabr aýlarynda harby hasapda durýan harby wekilliklere tabşyrylmalydyr.
12. Iki çagasy bar bolan çagyryş boýunça harby gullugy geçmedik raýatlar, ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynda işläp bilerlermi?
Iki çagasy bar bolan çagyryş boýunça harby gullugy geçmedik raýatlar "Harby borçlulyk we harby gulluk hakynda" Türkmenistanyň Kanunynyň 19-njy maddasynyň 1-nji böleginiň 4-nji bendinde iki we şondan köp çagasy ýa-da maýyp çagasy bolanlary ätiýaçlyga geçirilýär. "Borçnama boýunça harby gullugy geçmegiň tertibi hakynda" Düzgünnamada borçnama boýunça harby gulluga ätiýaçlykda bolýan raýatlar işe kabul edilip bilner diýlip görkezilen.
13. Garry adama hossar bolsun diýip ogullyga berlen çaganyň harby gullugy nähili bolarka?
"Harby borçlulyk we harby gulluk hakynda" Türkmenistanyň Kanunynyň 19-njy maddasynyň 1-nji böleginiň 2 bendine laýyklykda hossarlyga alanlara hemişelik ideg etmek bilen meşgullanýan adamlar, eger görkezilen raýatlara kanun boýunça ekläp-saklamaga we olar hakda alada etmäge borçly bolan başga adamlar bolmasa, şeýle hem olar doly döwlet üpjünçiliginde bolmasalar we hemaýata mätäçligi anyklaýyş toparynyň netijenamasyna laýyklykda kesekiniň hemişelik seretmegine (kömegine, gözegçiligine) mätäçlik çekseler ýa-da I we II topardaky maýyplar bolsa ýa-da umumy esaslarda pensiýa bellemek üçin ýaşyna (erkekler - 62 ýaş, aýallar - 57 ýaş) ýeten garry adama hemişe seretmek üçin harby gulluga çagyrylmaga ýaşy ýetmedik çaga 18 ýaşy dolansoň çagyryş boýunça harby gulluga çagyryş möhleti yza süýşürilýär.
14. Harby gullukçy gulluk döwri bilen bagly maýyp bolsa, gulluk we döwlet tarapyndan nähili ýeňillikler döredilýär?
"Harby gullukçylaryň hem-de olaryň maşgala agzalarynyň statusy we sosial taýdan goralyşy hakynda" Türkmenistanyň Kanunynyň 16-njy maddasyna laýyklykda harby gullugy ýerine ýetirmegi bilen baglanyşykly ýaralanan, şikes alan, kesellän ýa-da maýyp bolan harby gullukçylaryň saglygynyň bejerilmegi, seredilmegi we dikeldilmegi, şeýle hem harby gullugy ýerine ýetiren wagty wepat bolan harby gullukçylaryň aýallaryna (ärlerine), 18 ýaşa ýetmedik çagalaryna Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň hem-de Türkmenistanyň beýleki ministrlikleriniň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň şypahanalarynda, sagaldyş edaralarynda, şeýle hem dynç alyş öýlerinde tölegsiz dynç almaklary (ýylda 1 gezek) üpjün edilýär. Harby gullukçylar şypahanalarda keselini bejertmeklerini (gospital bejerişi) dowam etdirmäge iberilende, olara ýol haty mugt berilýär, şeýle hem harby-lukmançylyk toparynyň çykaran netijenamasyna laýyklykda ýol hatyny binobat almaga hukugy bardyr.
15. Türkmenistanyň ýaragly Güýçlerinde harby gullukçylar üçin ýaşaýyş jaý üpjünçiligi nähili?
"Harby gullukçylaryň hem-de olaryň maşgala agzalarynyň statusy we sosial taýdan goralyşy hakynda" Türkmenistanyň Kanunynyň 15-nji maddasyna laýyklykda döwlet harby gullukçylara ýaşaýyş jaýlarynyň berilmegine kepil geçýär. Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň we beýleki ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň goşunlarynda borçnama boýunça harby gullugy geçýän harby gullukçylara hem-de olar bilen bile ýaşaýan maşgala agzalaryna täze harby gulluk ýerine gelen günlerinden beýläk üç aýdan gijä goýulman, ýaşaýyş jaý hakynda kanunçylykda göz öňünde tutulan kadalar boýunça bellenen tertipde ýaşaýyş jaýlary Türkmenistanyň Goranmak ministrligine we beýleki ministrliklere we pudaklaýyn dolandyryş edaralaryna peýdalanmak üçin paýlanan döwletiň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň ýaşaýyş jaý gaznasyndan berilýär.
16. Aspiranturany okan raýatlar harby gulluga çagyrylýarmy?
"Harby borçlulyk we harby gulluk hakyndaky" Türkmenistanyň Kanunynyň 18-nji maddasynyň 5-nji bendinde Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde tassyklanylan alymlyk derejesi bolan raýatlar harby gulluga çagyryşdan boşadylýar diýlip görkezilen.
17. Harby hasap we harby gulluga çagyrmak çygryndaky Türkmenistanyň kanunçylygynyň bozulmagy jogapkärçilikleriň haýsy görnüşlerine eltip bilýär?
Häzirki wagtda hereket edýän Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda harby hasap we harby gulluga çagyrmak çygryndaky Türkmenistanyň kanunçylygynyň bozulandygy üçin jogapkärçiligiň iki görnüşi göz öňünde tutulan. Raýat harby hasap boýunça borçlaryny ýerine ýetirmändigi üçin administratiw jogapkärçiligine we çagyryş boýunça harby gullugy geçmekden boýun gaçyrandygy üçin jenaýat jogapkärçiligine çekilýär.
18. ýokary okuw mekdepleri tamamlan raýatlar çagyryş boýunça harby gullugy geçip, borçnama boýunça harby gulluga girmek üçin näme etmeli?
"Borçnama boýunça harby gullugy geçmegiň tertibi hakynda" Düzgünnama laýyklykda Türkmenistanyň ýaragly Güýçlerine, beýleki goşunlaryna we harby edaralaryna borçnama boýunça harby gulluga girmäge isleg bildiren raýat ýaşaýan ýeri boýunça degişlilikde (Türkmenistanyň ýaragly Güýçlerine isleg bildirse, harby wekillige, beýleki goşunlaryna we harby edaralaryna isleg bildirse, olaryň ýerli birliklerine) bu barada bellenen tertipde arza berýär. Arzada raýatyň familiýasy, ady, atasynyň ady, onuň doglan senesi, ýaşaýan ýeri, raýatyň harby gullugy geçmäge isleg bildirýän Türkmenistanyň ýaragly Güýçleriniň (beýleki goşunlaryň we harby edaralarynyň) birlikleriniň görnüşi görkezilýär.
19. Häzirki wagtda esgerleriň aýlyk haky näçe manat?
Türkmenistanyň ýaragly Güýçleriniň hatarynda çagyryş boýunça harby gullugy geçýän harby gullukçylaryň aýlyk wezipe haklary Türkmenistanyň Goranmak ministrligi bilen Türkmenistanyň Zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministrligi bilen ylalaşylyp aýlyk wezipe haklary çyzgydy esasynda tölenilýär.
20. Gulluk wagtynda esger saglyk ýagdaýy ýaramsyz bolsa, onuň saglyk ýagdaýyna hassahanada seretmek üçin çykdajylaryny kim töleýär?
"Harby gullukçylaryň hem-de olaryň maşgala agzalarynyň statusy we sosial taýdan goralyşy hakynda" Türkmenistanyň Kanunynyň 16-njy maddanyň 4-nji bölegine laýyklykda Harby-lukmançylyk bölümçelerinde, bölümlerinde hem edaralarynda harby gullukçylaryň lukmançylyk kömegini tölegsiz almaga hukugy bardyr. Harby gullukçylaryň harby gulluk edýän ýerinde ýa-da ýaşaýan ýerinde harby-lukmançylyk edaralary ýa-da olaryň degişli bölümleri bolmadyk ýa-da ýörite lukmançylyk enjamlary bolmadyk mahalynda, şeýle hem gaýragoýulmasyz halatlarda lukmançylyk kömegi döwlet saglygy goraýyş ulgamlarynda olaryň nirä tabyndygyna, şeýle-de lukmançylyk edarasynyň haýsy eýeçiligiň görnüşine degişlidigine garamazdan hiç bir päsgelçiliksiz hem-de tölegsiz berilýär. Harby gullukçynyň özüni bejertmek üçin harç eden serişdeleriniň öwezini oňa Türkmenistanyň Goranmak ministrligi hem-de özlerinde harby gulluk göz öňünde tutulan beýleki ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary töleýärler.
21. Raýat 17 ýaşynda öz islegi boýunça çagyryş boýunça harby gulluga ugradylyp bilnermi?
"Harby borçlulyk we harby gulluk hakyndaky" Türkmenistanyň Kanunynyň 17-nji maddasyna laýyklykda ýaşy 18-den 27-ä çenli bolan, harby gulluga çagyryşdan boşamak ýa-da harby gulluga çagyryş möhletini yza süýşürmek hukugy bolmadyk erkek raýat harby gulluga çagyrylmaga degişlidir. Raýaty harby gulluga çagyrmak hakynda çözgüt ol 18 ýaşyny dolduranyndan soň kabul edilip bilner.
22. Harby gullugyň möhleti haýsy günden hasaplanyp başlaýar?
Türkmenistanyň Prezidentiniň, Türkmenistanyň ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysynyň 2011-nji ýylyň 6-njy iýulynda çykaran 11710-njy karary bilen tassyklanan "Borçnama boýunça harby gullugy geçmegiň tertibi hakynda" Düzgünnama laýyklykda raýatyň harby gulluga çagyrylyp, harby wekillikden harby gullugy geçmeli ýerine giden güni harby gullugyň başlanan güni hasap edilýär. Harby gullugyň möhleti harby gullugyň başlanan gününden hasaplanýar. Şeýle hem, harby gullukçy harby gullukdan boşadylyp, harby bölümiň şahsy düzüminiň sanawyndan çykarylyp, harby bölüm tarapyndan berlen buýruk hatyndaky ýaşaýan ýeriniň harby wekilliginde harby hasaba durmak üçin kesgitlenen güni harby gullugyň tamamlanan güni hasaplanýar.
23. Haýsy ýagdaýlarda raýat çagyryş boýunça harby gullukdan boşadylýar?
"Harby borçlulyk we harby gulluk hakynda" Türkmenistanyň Kanunynyň 18-nji maddasyna laýyklykda şu aşakdaky ýagdaýlarda raýatlar harby gulluga çagyryşdan boşadylmaga degişlidir:
1) saglyk ýagdaýy boýunça bellenilen tertipde harby gulluga ýaramly däl diýlip ykrar edilenler;
2) harby gullugy geçenler;
3) Türkmenistanyň halkara şertnamalaryna laýyklykda başga döwletiň ýaragly güýçlerinde harby gullugy ýa-da onuň başga görnüşini geçenler;
4) uly bolmadyk agyr jenaýaty edendigi üçin iki gezek iş kesilenler ýa-da ortaça agyr jenaýaty, agyr ýa-da aýratyn agyr jenaýaty edendigi üçin iş kesilenler;
5) Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde tassyklanylan alymlyk derejesi bolan raýatlar;
6) harby gulluk ýa-da harby ýygnanyşyklar döwründe harby gulluk borçlaryny ýerine ýetirmek bilen baglanyşykly aradan çykanyň ogullary (süýtdeş doganlary);
7) harby gullugy ýa-da harby ýygnanyşyklary geçen döwründe özleriniň harby gullugy geçmegi bilen baglanyşykly maýyp bolanyň ýa-da ýaralanyp, synasyna şikes ýetip, seňse bolup kesele ýolukmagy netijesinde harby gullukdan boşan (harby ýygnanyşyklar tamamlanan) gününden soň bir ýylyň dowamynda aradan çykanyň ogullary (süýtdeş doganlary).
24. Çagyryş boýunça harby gullugy geçen raýatlar näçe ýaşa çenli ýokary harby okuw mekdeplerine girmäge hukuklary bar?
"Harby borçlulyk we harby gulluk hakynda" Türkmenistanyň Kanunynyň 32-nji maddasyna laýyklykda orta bilimli, çagyryş boýunça harby gullugy geçen raýatlar - 24 ýaşy dolýança, Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň ýöriteleşdirilen harby mekdeplerini tamamlan raýatlar bolsa, 25 ýaşy dolýança ýokary harby okuw mekdeplerine girmäge hukuklary bardyr.
25. Harby gulluga çagyrylmaga degişli ekiz raýat şol bir harby bölümde çagyryş boýunça harby gullugyny geçip bilermi?
Türkmenistanyň Prezidentiniň, Türkmenistanyň ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysynyň 2012-nji ýylyň 1-nji noýabrynda çykaran 6204-nji Permany bilen tassyklanan, Raýatlary harby gulluga çagyrmak hakyndaky Düzgünnama laýyklykda çagyryş topary tarapyndan harby gulluga bir wagtda çagyrylýan ekiz doganlar, olaryň bilim derejesiniň, ýörite taýýarlygynyň, saglyk ýagdaýynyň we fiziki ösüşiniň hem-de beýleki görkezijileriniň birmeňzeşligi bolan ýagdaýynda harby gullugy geçmek üçin bir harby bölüme ugradylýar.
26. Haýsy ýagdaýlarda çagyryş boýunça harby gullukça goşmaça 10 günlik gysga wagtlaýyn rugsat berilýär?
Höweslendirmelere harby gullukçylaryň terbiýelemegiň we harby düzgün-nyzamy berkitmegiň möhüm serişdesi hasaplanýar. Türkmenistanyň Prezidentiniň 1996-njy ýylyň 12-nji sentýabrynda çykaran 1905-nji Permany bilen tassyklanan, Türkmenistanyň ýaragly Güýçleriniň Düzgün-nyzam Düzgünnamasyna laýyklykda çagyryş boýunça harby gullugy geçýän harby gullukçylara rugsadyň geçiriljek ýerine barýança we yzyna gelýänçä sarp ediljek wagty hasaba almazdan, 10 günlik möhlet bilen gysga möhletleýin dynç alyş rugsadyny bermek ýaly höweslendirmeler ulanylýar. Höweslendirme tertibinde gysga möhletleýin rugsat çagyryş boýunça harby gullugy geçýän, söweşjeň taýýarlykda oňat we örän oňat görkezijiler bolan harby gullukçylar babatynda gulluga yhlaslylygy we onda tapawutlanandygy üçin berilýär.
27. Haýsy ýagdaýlarda çagyryş boýunça harby gullukçy bir harby bölümden başga bir harby bölüme geçirilip bilner?
Türkmenistanyň Prezidentiniň, Türkmenistanyň ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysynyň 2012-nji ýylyň 1-nji noýabrynda çykaran 6204-nji Permany bilen tassyklanan, Raýatlary harby gulluga çagyrmak hakyndaky Düzgünnama laýyklykda harby gullukçylar harby gullugy geçmegi dowam etmek üçin:
Türkmenistanyň ýaragly Güýçlerinden beýleki goşunlara we harby edaralara;
beýleki goşunlardan we harby edaralardan Türkmenistanyň ýaragly Güýçlerine;
beýleki goşunlaryň we harby edaralaryň birinden beýleki goşunlaryň we harby edaralaryň beýlekisine geçirilip bilner. Şeýle hem, Türkmenistanyň Goranmak ministriniň 2004-nji ýylyň 16-njy dekabryndaky 790-njy buýrugyna laýyklykda, gulluk zerurlygy we harby gullukçylaryň arasynda bolýan bidüzgünçilikleri aradan aýyrmak maksady bilen hem-de tertip düzgüni ýokarlandyrmakda, hünäri boýunça harby birikmäniň serkerdesi birikmäniň içinde bir harby bölüminden başga bir harby bölümine çagyryş boýunça harby gullugy geçýän harby gullukçylary bellenen tertipde galan gullugyny dowam etdirmek üçin geçirip bilner.
28. Haýsy wagtdan başlap çagyryş boýunça harby gulluga gelen raýat harby gullukçy statusyna eýe bolýar we haýsy wagtdan başlap harby gullukçy statusyny ýitirýär?
"Harby borçlulyk we harby gulluk hakynda" we "Harby gullukçylaryň hem-de olaryň maşgala agzalarynyň statusy we sosial taýdan goralyşy hakynda" Türkmenistanyň kanunlaryna laýyklykda, raýatyň harby wekilligiň çagyryş nokadyndan gaýdan gününden başlap harby gullukçy statusyny edinýärler.
Harby gullukçynyň harby bölümiň şahsy düzüminiň sanawyndan çykarylyp, harby bölüm tarapyndan berlen buýruk hatyndaky kesgitlenen möhletde ýaşaýan ýeriniň harby wekilliginde harby hasaba duran güni harby gullugyň tamamlanan gününden harby gullukçy statusyny ýitirýärler.
29. Çagyryş boýunça harby gulluklaryny geçýän harby gullukçylara gullugynyň dowamynda nähili ýagdaýlarda öýjükli telefon ulanmaga rugsat berilýär?
Türkmenistanyň Goranmak ministriniň orunbasary - Türkmenistanyň ýaragly Güýçleriniň Baş dolandyryş merkeziniň başlygynyň 2015-nji ýylyň 15-nji sentýabryndaky 61-nji buýrugyna laýyklykda çagyryş boýunça harby gullugy geçýän harby gullukçylar harby gullugy geçýän döwründe harby bölümiň çäginde hususy öýjükli el telefonlary ulanmaklyk gadagan edilýär.
30. Çagyryş boýunça harby gullugymy geçýän döwrümde çeper eserleri okap, döredijilik işimi dowam etmek mümkinmi?
"Harby gullukçylaryň hem-de olaryň maşgala agzalarynyň statusy we sosial taýdan goralyşy hakynda" Türkmenistanyň Kanunynyň 19-njy maddasyna laýyklykda, çagyryş boýunça harby gullugy geçýän harby gullukçylar harby bölümleriň ýerleşýän ýerinde kitaphanalaryň we okalga zallarynyň hyzmatyndan, medeni aň-bilim hajatlary üçin niýetlenen emläkden, sport desgalaryndan hem-de abzallaryndan mugt peýdalanýarlar, kinolara we wideofilmlere tomaşa edýärler.
Harby bölümlerde goşgulary labyzly okamak, öz ýazan eserlerini çeper okamak, aýdym aýtmak boýunça terbiýeçilik agşamlary guralýar. Şeýle hem döredijilik işi bilen meşgullanýan çagyryş boýunça harby gullugy geçýän harby gullukçylaryň ýazan goşgulardyr-eserlerini Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň howandyrlygynda çykarylýan "Esger" gazetinde, "Milli goşun" atly jemgyýetçilik-syýasy, harby-taryhy we ylmy-usuly žurnalynda çap etmäge rugsat berilýär.
31. Ýokary bilimli çagyryş boýunça harby gullukçylar harby gullugynyň dowamynda öz okan ugur boýunça işler bilen meşgullanyp bilermi? Nähili mümkinçilikler döredilýär?
Türkmenistanyň Prezidentiniň, Türkmenistanyň ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysynyň 2012-nji ýylyň 1-nji noýabrynda çykaran 6204-nji Permany bilen tassyklanan, Raýatlary harby gulluga çagyrmak hakyndaky Düzgünnama laýyklykda, çagyryş boýunça harby gullukçy harby wezipä hünär taýýarlyk derejesi, bilimi, ukyplary, beden taýýarlygy hem-de başarnyklary boýunça şol harby wezipä bildirilýän talaplara laýyk gelende bellenýär. Şunda harby gullukçy hünär taýýarlygynyň derejesi, onuň ruhy-ahlak taýdan ukyplary, saglyk ýagdaýy we beýleki ýagdaýlar nazara alynýar.
32. Çagyryş boýunça harby gullukça harby gullugyň dowamynda nika baglaşmaga rugsat berilýärmi?
Çagyryş boýunça harby gullugy geçýän harby gullukçylar hemişelik ýaşaýan ýerinden Raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgysynyň edaralary tarapyndan nika baglaşýandygyny tassyklaýan resminamany alandan soň, harby bölümiň serkerdesi tarapyndan nika baglaşmak üçin goşmaça rugsat on senenama güni, olardan bäş gün nika baglaşylýan gününden öň berilip bilner.
33. Çagyryş boýunça harby gullugy geçýän harby gullukçylar harby gulluk borçlaryny ýerine ýetirýän wagtynda (harby ýygnanyşyklarda) wepat bolan (aradan çykan) mahalynda ýa-da olar özleriniň harby gulluk borçlaryny ýerine ýetirýän wagtynda (harby ýygnanyşyklarda) maýyp bolmagy (ýaralanmagy, synasyna şikes ýetmegi, seňselenmegi), kesele ýolukmagy netijesinde öwezini dolmak üçin nähili çäreler görülýär?
"Harby gullukçylaryň hem-de olaryň maşgala agzalarynyň statusy we sosial taýdan goralyşy hakynda" Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda Döwlet harby gullukçylaryň saglygynyň we janynyň goragyny kepillendirýär. Şeýle hem Kanunyň 18-nji maddasyna laýyklykda, çagyryş boýunça harby gullugy geçýän harby gullukçylara olaryň maşgala agzalaryna tölenýän birwagtlaýyn kömek pulunyň möçberi, harby gulluk borçlaryny ýerine ýetirýän wagtynda (harby ýygnanyşyklarda) wepat bolan (aradan çykan) mahalynda ýa-da olar özleriniň harby gulluk borçlaryny ýerine ýetirýän wagtynda (harby ýygnanyşyklarda) maýyp bolmagy (ýaralanmagy, synasyna şikes ýetmegi, seňselenmegi), kesele ýolukmagy netijesinde, olaryň wepat bolan (aradan çykan), maýyp bolan (ýaralanan, synasyna şikes ýeten, seňselän) güni kanun boýunça dowam edýän iň pes zähmet hakynyň 120 essesi möçberinde hasaplanylýar. Harby gullukçylaryň özleriniň harby gulluk borçlaryny ýerine ýetirmegi bilen baglanyşykly (harby gullugy geçen döwründe alnanlar muňa degişli däl) maýyp bolmagy (ýaralanmagy, synasyna şikes ýetmegi, seňselemegi), kesele ýolukmagy netijesinde olaryň şondan beýläk harby gullugy geçmäge mümkinçiligi bolmadyk mahalynda olara 5 aýlyk hak-heşdegi möçberinde, eger maýyplyk bellenilen bolsa ýyllyk zähmet haklarynyň:
I - topar maýyplara üç essesi,
II - topar maýyplara iki essesi,
III - topar maýyplara bir essesi,
möçberinde Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň hem-de kanun boýunça özlerinde harby gulluk göz öňünde tutulan beýleki ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň serişdeleriniň hasabyna birwagtlaýyn kömek puly berilýär. Şeýle hem Türkmenistanyň Goranmak ministrligi hem-de kanun tarapyndan harby gulluk geçmek göz öňüne tutulan beýleki ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary, borçnama boýunça gulluk edip ýören wagtynda wepat bolan (aradan çykan) harby gullukçynyň maşgalasyndaky zähmet çekmäge ukyby bolmadyk agzalaryna we onuň eklenjinde bolanlara, onuň wezipesi boýunça pul üpjünçiliginiň we ekleýjisini ýitirenligi boýunça sosial üpjünçilik edaralary tarapyndan berilýän kömek pulunyň möçberi we onuň özüne degişli bölegini hasap etmezden her aýda maddy ýitginiň öwezini töleýär.
34. Özümiň ukyp-başarnygym bilen bagly goşun görnüşinde gulluk etjegimi saýlap almaga mümkinçiligim barmy?
Türkmenistanyň Konstitusiýasyna laýyklykda Türkmenistany goramak her bir raýatyň mukaddes borjudyr. Şeýle hem, harby gulluk - Türkmenistanyň ýaragly Güýçlerinde, beýleki goşunlarynda we harby edaralarynda harby gullukçylaryň döwlet gullugynyň aýratyn görnüşidir. Türkmenistanyň Prezidentiniň, Türkmenistanyň ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysynyň 2012-nji ýylyň 1-nji noýabrynda çykaran 6204-nji Permany bilen tassyklanan, Raýatlary harby gulluga çagyrmak hakyndaky Düzgünnamanyň 151-nji bölümine laýyklykda raýatlar goşun görnüşlerine bellenende, Türkmenistanyň raýatlaryny harby wekillikler tarapyndan harby gulluga çagyrmagyň we goşunlara ugratmagyň meýilnamasyna laýyklykda harby bölümleriň hünärmenlere bolan zerurlygy göz öňünde tutulýar, şeýle hem raýatlyk hünärine kybapdaş harby hünärler bolan harby bölümlere ugradylýar.
35. Näme sebäpden harby wekillik harby gullugyň başlanmagyndan öň meniň raýatlyk pasportymy alyp galýar?
Türkmenistanyň Prezidentiniň, Türkmenistanyň ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysynyň 2012-nji ýylyň 1-nji noýabrynda çykaran 6204-nji Permany bilen tassyklanan, Raýatlary harby gulluga çagyrmak hakyndaky Düzgünnamanyň 94-nji bölümine laýyklykda welaýat ýygnanyşyk nokadyna ugradylmazdan öň, harby gulluga çagyrylan raýatlaryň pasporty we harby hasaba goýulandygy hakyndaky şahadatnamasy bellenen tertipde alynýar. Şeýle hem pasportyň ornuny tutýan harby bilet resmileşdirilýär hem-de pasportyny tabşyrandygy barada harby biletiň "Aýratyn bellikler" bölümine möhürçe basylýar. Raýat çagyryş boýunça harby gullugy tamamlap ýaşaýan ýeri boýunça harby wekillige harby hasaba durandan soň, ýazgy edilen ýeri boýunça Polisiýa bölüminiň ilaty pasportlaşdyrmak we hasaba almak bölümi tarapyndan onuň raýatlyk pasporty yzyna gaýtarylyp berilýär.
36. Döwlet ýa-da hususy edarada işläp ýören wagtym harby gulluga çagyrylan ýagdaýymda, gullukdan soňra ozalky işlän ýerimde işimi dowam etdirmäge mümkinçilik döredilýärmi?
"Harby gullukçylaryň hem-de olaryň maşgala agzalarynyň statusy we sosial taýdan goralyşy hakynda" Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda harby gulluga çagyrylmazdan (girmezden) ozal döwlet kärhanalarynda, döwlet edaralarynda ýa-da guramalarynda işlän raýatlarda şol öňki kärhanalaryna, edaralaryna ýa-da guramalaryna işe girmek hukugynyň, harby gullugy çagyryş boýunça geçen raýatlarda hem-de harby gulluga ätiýaçdan iki ýyllyk möhlete çagyrylan ofiserlerde harby gulluga gitmänkä eýelän wezipelerinden pes bolmadyk wezipeleri eýelemek hukugynyň harby gullukdan boşanlaryndan soň üç aýlap olaryň özünde saklanyp galmagyna harby gullukdan boşan raýatlara goşmaça hukuk bellenýär. Şeýle hem Türkmenistanyň Zähmet kodeksine laýyklykda harby borjuny ýerine ýetirmek üçin çekilýän işgärlere Türkmenistanyň Zähmet kodeksinde we Türkmenistanyň gaýry kadalaşdyryjy hukuk namalarynda göz öňünde tutulan kepillikler we ýeňillikler berilýär. ýagny, çagyryş boýunça harby gulluga çagyrylmagy netijesinde işden boşadylan işgärlere çagyryş boýunça harby gullugy geçip ätiýaçlyga iberilenden soňra, olaryň öňki işi (wezipesi), şeýle hem olar bolmadyk mahalynda, şol kärhanada ýa-da işgäriň razylygy bilen beýleki kärhanada şoňa kybapdaş iş (wezipe) berilýär.
37. Saglyk ýagdaýy, maşgala ýagdaýy we ş.m. zerarly çagyryş boýunça harby gullugy geçmezlik meniň geljekki durmuşymda nähili kynçylyklar döreder?
Türkmenistanyň Konstitusiýasyna laýyklykda Türkmenistany goramak her bir raýatyň mukaddes borjudyr. Türkmenistanyň raýaty bolan her bir erkek adam üçin ählumumy harby borçlulyk bellenendir.
Saglyk ýagdaýy we ş.m. zerarly çagyryş boýunça harby gullugy geçmedik raýatlar Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda Türkmenistanyň harby we hukuk goraýjy edaralarynda borçnama boýunça harby gullugy geçmek, şeýle hem ýokary harby okuw mekdeplerine girmek hukugyny ýitirýär.
38. Harby gullugyň dowamynda dürli ýaraglardan ot açmaga mümkinçilik döredilýärmi?
Söweşjeň taýýarlyk parahatçylyk döwründe harby gullukçylaryň gündelik işiniň esasy mazmuny hasaplanýar. Harby bölümlerde söweşjeň taýýarlyk meýilnamasy boýunça çagyryş boýunça harby gullugy geçýän harby gullukçylar bilen okuw sapaklary geçirilýär. Harby gullugy geçýän döwründe harby gullukçylara harby tehnikalar we ýaraglar berkidilýär, şol berkidilen harby tehnikalar we ýaraglar bilen ot atyş taýýarlygy geçirilýär. Harby gullukçylara ýeňil atyjylyk ýaraglaryndan we söweş ulaglaryň ýaraglaryndan we beýleki ýaraglaryndan häzirki zaman söweşlerinde, başarjaň we täsirli söweşi alyp barmagy öwretmek maksady bilen okuw sapaklary geçirilýär.
39. Çagyryş boýunça harby gullukçylara näçe wagtdan soňra nobatdaky harby ady dakylýar we nähili ýagdaýlarda?
"Harby borçlulyk we harby gulluk hakynda" Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda harby gullugy her bir harby at bilen geçmek üçin belli bir möhlet bellenýär. Hatarçy we matros (harby talyp) harby atlary esgerler, matroslar, seržantlar hem-de starşinalar düzümi üçin ilkinji harby atlary bolup durýar. Harby gullukçylara nobatdaky harby atlar düzüme görä eýeleýän wezipesi boýunça göz öňünde tutulan harby ada laýyk gelende ýa-da has ýokary harby at göz öňünde tutulan harby wezipäni eýeleýän bolsa, ozalky harby adynda harby gullugyň kesgitlenen möhleti dolmagy bilen dakylýar.
Harby atlarda harby gullugy geçmegiň möhletleri:
hatarçy we matros - üç aý;
kiçi seržant we ikinji basgançakly starşina - üç aý;
seržant we birinji basgançakly starşina - üç aý;
uly seržant we baş starşina - üç aý;
starşina we baş gämi starşinasy harby atlary uly seržant we baş starşina harby adynda gulluk etmeli möhleti tamamlanandan soň dakylýar.
Harby adyň möhleti harby at dakylan gününden başlap hasaplanylýar.
40. Hatarçylara dakylýan harby adyň gullukdan soň nähili ähmiýeti bar?
Harby at - harby gullukça we harby borçla dakylýan harby tapawutlandyryş nyşany bolan at. Harby atlar harby gullukçynyň hut özüne dakylýar.
Harby at çagyryş boýunça harby gullugy geçýän harby gullukçylaryň arasyndan saýlanan, harby borjuny ýerine ýetirmekde görkezen batyrlygy we edermenligi, söweş taýýarlygyndaky ýokary görkezijileri hem-de ýaraglaryň we harby tehnikanyň täze nusgalaryny oňat özleşdiren harby gullukça nobatdaky harby atlar dakylyp bilner. Şeýle hem harby gullukçylara nobatdaky harby atlar düzüme görä eýeleýän wezipesi boýunça göz öňünde tutulan harby ada laýyk gelende ýa-da has ýokary harby at göz öňünde tutulan harby wezipäni eýelän bolsa, ozalky harby adynda harby gullugyň kesgitlenen möhleti dolmagy bilen dakylýar. çagyryş boýunça harby gullugy geçip ätiýaçlykda bolýan raýatlar harby ýygnanyşyklara çagyrylan wagty olaryň ozal dakylan harby atlar göz öňünde tutup, nobatdaky harby atlar dakylyp bilner. Şeýle hem, ätiýaçdaky raýatlar ofiser harby ady bolmadyk borçnama boýunça harby gulluga giren mahaly ýa-da düzümi boýunça hatarçylaryň (matroslaryň), seržantlaryň we starşinalaryň harby atlary göz öňünde tutulan boş wezipelere bellenende harby adyň ähmiýeti bardyr.
41. Harby gullukdan soňra, Türkmenistanyň ýaragly Güýçlerinde işe galmaga mümkinçilik barmy?
Türkmenistanyň Prezidentiniň, Türkmenistanyň ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysynyň 2011-nji ýylyň 6-njy iýulynda çykaran 11710-njy karary bilen tassyklanan, Borçnama boýunça harby gullugy geçmegiň tertibi hakynda Düzgünnama laýyklykda çagyryş boýunça harby gullugy geçýär


text:
Franko-türkmen gatnaşyklary
-
-
-
-
-
-
- Baş gazna müdirliginiň bölüm müdiri Hanym Godeniň Türkmenistana bolan missiýasy
- Senatyň delegasiýasynyň sapary
- Onuň Alyhezreti Jenap Raşid MEREDOW Fransiýada resmi saparda
- Onuň Alyhezreti Jenap Raşid MEREDOW MEDEF International-da
- Fransiýanyň Daşary işleri Ministri Jenap Loran Fabýusyň Türkmenistana sapary (2-nji mart 2013 ý.)
- Daşary söwda döwlet sekretary Jenap Pýer LELUŞYŇ Türkmenistana iş sapary (2012-nji ýylyň 5-6 marty)
- Iki taraplaýyn saparlar
- 1993-nji ýylyň maý aýynda duşuşyk


text:
29 Mart 2015 Pazar
Eziz ýaşlar!
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şu gün paýtagtymyzda geçirilen ýurdumyzyň ýaşlarynyň «Arkadagyň ak ýolunda öňe barýar bagtly ýaşlar» atly maslahatyna gatnaşyjylara ýüzlenme ýollady. Onda hususan-da, şeýle diýilýär:
Berkarar döwletimiziň ruhubelent we bagtyýar ýaşlary! Beýik geljegimiz bolan ýigitler we gyzlar!
Ynsanperwer ýörelgelerimiziň giňden dabaralanýan, parahatçylyk söýüjilik, hoşniýetlilik, dost-doganlyk garaýyşlarymyzyň hem-de meýillerimiziň has-da rowaçlanýan Bitaraplyk we parahatçylyk ýylynyň şanly wakasy - Türkmenistanyň Ýaşlarynyň maslahatynyň açylmagy mynasybetli kalbynda berkarar döwletimize buýsanç duýgulary joş urýan bagtyýar ýaşlarymyz! Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ösüşleriň täze belentliklerine tarap ynamly öňe barýan eziz Diýarymyzda mähriban ýaşlarymyzyň agzybirlik we ruhubelentlik bilen amala aşyrýan beýik işlerinde siziň aýratyn paýyňyz bardyr.
Garaşsyz, hemişelik Bitarap Watanymyzyň in täze taryhynda watansöýüjiligi, ynsanperwerligi, dostlugy we hoşniýetliligi ýörelge eden ýaşlarymyzyň başlangyçlary esasynda geçirilýän bu maslahat barha kämilleşýän we özgerýän jemgyýetimiziň demokratik ýörelgelerini hem-de milli agzybirligimizi berkitmegiň ýolundaky oňyn ädimdir. Men bütin durky bilen Watana bolan beýik söýgä ygrarly, ynsanperwerligi, hoşniýetliligi we dostlugy özlerine ýörelge edinen mähirli we göwnaçyk ýaşlarymyzyň döwletimiziň ykdysady, syýasy we medeni durmuşyna işjeň gatnaşýandyklaryny, çuňňur taryhy ähmiýetli jemgyýetçilik başlangyçlaryny doly goldaýaryn hem-de bu başlangyçlara ýokary baha berýärin.
Bu maslahatyň ata-babalarymyzyň watansöýüjilik ruhuny, ynsanperwerlige ýugrulan durmuş ýörelgelerini, zähmet däplerini, asylly milli häsiýetlerini mynasyp dowam edýän häzirki nesilleriň beýik geljegi gurmakda, eziz Watanymyzyň at-abraýyny, şan-şöhratyny has-da beýgeltmekde uly ähmiýetiniň boljakdygyna berk ynanýaryn.
Eziz ýaşlar!
Türkmenistanyň beýik geljegi ýaşlarymyzyň bagtyýarlygy we kadaly ösüşi bilen berk baglanyşyklydyr. Ýaşlar Watanymyzyň güýji, kuwwaty, abraý-mertebesi hem-de beýik geljegidir.
Ýaşlar baradaky döwlet syýasaty kabul edilen we hereket edýän milli kanunçylyk namalaryna we ýaşlara niýetlenen ýörite ýörelgeler esasynda durmuşa geçirilýär. «Ýaşlar barada döwlet syýasaty hakyndaky» Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda, ýaşlaryň hukuklaryny we azatlyklaryny üpjün etmek, döwletimiziň we jemgyýetimiziň ykdysady, syýasy we medeni durmuşyna ýaşlarymyzyň doly hukukly gatnaşmagy üçin has oňaýly şertleri döretmek hem-de ýaş nesillerde ruhy-ahlak we sagdyn durmuş ýörelgelerini kemala getirmek, watansöýüjiligi, ynsanperwerligi, zähmete söýgini terbiýelemek maksadyndan ugur alyp, golaýda «Türkmenistanda ýaşlar barada döwlet syýasatynyň 2015-2020-nji ýyllar üçin döwlet Maksatnamasyny» kabul etdik.
Maksatnamada ýaşlaryň hukuk we durmuş taýdan goraglylygyny üpjün etmek, olaryň arasynda ruhy-ahlak we medeni gymmatlyklary, milli däp-dessurlary wagyz etmek, sagdyn durmuş ýörelgelerini kemala getirmek, watansöýüjiligi, raýat jogapkärçiligini, zähmete söýgini terbiýelemek, döwlet we jemgyýetçilik bähbitleri bilen ýaşlaryň hukuklaryny we azatlyklaryny utgaşdyrmak, olaryň jemgyýetçilik we şahsy başlangyçlaryny ileri tutmak, goldamak we höweslendirmek, ýaşlar toparlarynyň isleglerini öwrenmek, hasaba almak we olary kanagatlandyrmak ýaly, döwletimiz hem-de jemgyýetçilik üçin örän möhüm wezipeleri çözmek göz öňünde tutulýar.
Watanymyzyň geljegi bolan gurujy we dörediji mähriban ýaşlar!
Goý, nesilleriň arasyndaky üznüksizligi üpjün edýän halallyk, arassalyk, kalby päklik, zähmetsöýüjilik we watansöýüjilik durmuşda ýaşlarymyzyň baş ýörelgesi bolsun! Türkmenistanyň ýaşlarynyň öz borjuny berjaý etmek üçin sagdyn durmuş ýörelgelerine berk eýerjekdigine, ylymly-bilimli adamlar bolup ýetişjekdigine, Watanymyzyň gülläp ösmegi ugrunda jan aýaman zähmet çekjekdigine berk ynanýaryn.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)