text:
Salam lukman. Meni gyzyklandyrýan soraga jogap bermegiňizi haýyş edýärin. Menin gan toparym rezus otrisatel. Hazir çagamy göwüsden emdirýarin. Bu çagam üçin zyýanlymy?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Eger göwrelilik wagty rezus gapma-garşylykly ýagdaý döräp, ganyň barlagynda antitela öýjükleri tapylmadyk bolsa, size alada eder ýaly esas ýokdur. Birinji göwrelilikde bolsa bu howpuň döreme ähtimallygy aslada bolmaýar. Rezus gapma-garşylykly göwrelilikden soň bolsa, antitela öýjükleriniň peselip, çaganyň saglygyna howp salmaýan halatlarynda dine 2 hepdeden emdirme maslahat berilýär. Çagany emdirmek üçin howpsuz şerti döretmek we indiki göwreliligiň kadaly geçmegi üçin, rezus-otrisatel ganly aýallara Antirezus Immunoglobulin serişdesi dogrumdan soňky 72 sagadyň dowamynda göýberilýär.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Çaganyň agramy uly bolman, dogrum burgulary kadaly ýagdaýda tutanda çanaklygy kiçi aýallar hem şikessiz dogrup bilýärler. Dogrumyň senesi ýörite formula bilen hasaplananda 22-23 iýul, ýöne iň soňky möhlet 4-5 awgust,çünki göwrelilik jemi 10 akuşer aý-40 hepde dowam edýär.
Salam hormatly lukman menin size soragym bar kyn gorman jogabyny yazaýyñda meniñ ayalymyñ boýy 1.45 cm aýalym hazir gowreli 22.07.2016 da wagty dolya ayalym dogyp bilermi
Ayalyng boyy bilen dogurmak ukybynyg arasynda hic hili baglanshyk yooook!
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


c: text/html

text:
Halkara ahalteke atçylyk- sport toplumynda konkur boýunça ýaryşlar geçirildi
Halkara ahalteke atçylyk sport toplumynda päsgelçiliklerden geçmek –konkur boýunça ýaryşlar geçirildi. Ýaryşlary “Türkmen atlary” döwlet birleşigi, Sport baradaky döwlet komiteti we Milli atly sport merkezi bilelikde guradylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça sportuň bu görnüşi Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna girizildi. Şol sebäpli hem päsgelçiliklerden geçmek boýunça şu gezekki bäsleşikler badalga berilmegine birnäçe aý galan Aziada-2017-ä taýýarlygyň möhüm tapgyry bolup durýar.
Bu bäsleşiklere Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumynyň, Milli atly sport merkeziniň, Halkara ahalteke atçylyk sport toplumynyň, welaýat atçylyk sport toplumlarynyň, ministrlikleriň birnäçesiniň bedewleri—jemi 15 türgen gatnaşdy. Bu ýerde türkmen türgenleri iň oňat başarnyklaryny görkezdiler, olary münberleri dolduran hem-de ajaýyp hem gyzykly bäsleşikleriň şaýady bolan köpsanly tomaşaçylar goldadylar.
Konkur boýunça bäsleşikleriň barşynda oňa gatnaşyjylar dürli beýiklikdäki we çylşyrymly päsgelçilikleriň 11-sinden geçdiler. Konkur ýaryşynyň kadasyna laýyklykda kesgitlenen wagtda bir päsgelçilikden iki gezekde hem geçip bilmedik türgenler medallar ugrundaky ýaryşlary dowam etdirmekden çykarylýar.
Iki tapgyrda geçirilen konkur ýaryşynyň birinji tapgyrynda türgenler 1 metr 15 santimetr belentlikden geçdiler. Onuň netijesinde bellenilen kadalara laýyklykda, türgenleriň 4-si ikinji tapgyra gatnaşmaga hukuk gazandylar. Ikinji tapgyrda türgenler 1 metr 20 santimetr belentlikdäki päsgelçiliklerden geçdiler.
Ýaryşyň ýeňijileri Türkmen bedewiniň baýramynyň bellenilýän güni – 30-njy aprelde, ýekşenbe güni yglan ediler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
SHOW DÜNÝÄSI
Happy Birthday - Director :)Fewral 2, 2017
Bu gün belli klip režissýory, operatory Begendik Rozi'niň doglan güni. Doglan günüňiz gutly bolsun, durmuşyňyzam edil klipleriňiz ýaly owadan bolsun!
AK ALTYNDA 14-ine :)Fewral 1, 2017
"BAGI SHOW" topary sizi söýgüliler güninde sazly şowhunly ajaýyp agşama çagyrýar! Konsertde MARO, S BEATER, AZAT DÖNMEZ hemde DJ MYRAT sizi...
28 DEKABR - ALTYN RESTORANDekabr 19, 2016
Egerde sen 2016 ýylyñ dowamynda,
Çynyñ bilen gülüp Tans edip şatlanyp ýetişmedik bolsañ, onda seniñ ýene bir mümkin&cce...
BU TÄZE ÝYL HAS YSSY BOLAR!Dekabr 6, 2016
BU TÄZE ÝYL ÜÝTGEŞIK BOLSUN, HAS JOŞGUNLY WE HAS AJAÝYP!
JADYLY DÜNÝÄMIZE GOŞULYŇ! BKMEDIASHOW | AŞGABAT NEW YEAR PARTY | 27 DEKABR
Dowamyny oka
Biletlaryň satuwy başlady!Awgust 19, 2016
BKMediaSHOW-yň gurnamagynda geçiriljek AWAZA LIVE SHOW -yň biletlary satuwa başlady. 19 AWGUST, ÝELKEN ÝAHT KLUBYNDA geçiriljek bu şow-konsertda MARO, S BEATER, BEG...
Hemmesi bir ýerde. "Ýürek Sesi"Iýul 21, 2016
DJ Begganyň 2016-da diňleýjilerine hödürlän "Ýürek Sesi" atly albomynyň doly görnüşini size ýetirýäris
...


text:
12 Haziran 2016 Pazar
Türkmenistanda Alymlaryň Halkara Maslahaty Geçýär
Paýtagtymyzda milli senenamamyzyň ähmiýetli senesi bolan Ylymlar gününe bagyşlanan “Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ylym, tehnika we innowasion tehnologiýalar” atly halkara ylmy maslahaty açyldy.
Maslahata türkmen alymlaryndan başga-da, 50-den gowrak ýurtdan mugallymlar we ýaş zehinler, ylmy-barlaglary alyp barýan alymlar, ylmy toparlaryň wekilleri gatnaşýar. Şol ýurtlaryň hatarynda Beýik Britaniýa, Germaniýa, Italiýa, Ýaponiýa, Niderlandlar, Türkiýe, Eýran, Ysraýyl, Bolgariýa, Kanada, Azerbaýjan, Russiýa, Belarus, Gazagystan, Gyrgyzystan, Ermenistan, Özbegistan, Täjigistan, Latwiýa, Estoniýa, Ukraina, Kongo we beýlekiler bar.
Maslahatyň açylyşy döwlet Baştutanymyzyň başlangyjy boýunça döredilen hem-de ylmy pikirleri we çözgütleri, amaly işläp taýýarlamalary hem-de olaryň önümçilige ornaşdyrylmagyny toplumlaýyn ulgama birleşdirip, ýurdumyzyň innowasion ykdysadyýetiniň, “bilimler ykdysadyýetiniň”, aň-paýhas binýadynyň we ylmy-tehniki kuwwatynyň ösüşiniň esasy hereketlendiriji güýçleriniň biri bolmaga gönükdirilen Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkezinde geçirildi.
Bu ýere ýygnananlar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň maslahata gatnaşyjylara hem-de Türkmenistanyň ähli ylmy jemgyýetçiligine iberen Gutlagyny uly üns bilen diňlediler. Döwlet Baştutanymyz Gutlagynda Watanymyzyň dünýäniň ösen ýurtlarynyň hataryndaky ornuny pugtalandyrmakda esasy şertleriň biri bolup hyzmat edýän ylym ulgamynyň hem döwrebaplaşdyrylýandygyny belledi. Milli Liderimiziň nygtaýşy ýaly, daşary ýurtlar bilen dürli ugurlar boýunça hyzmatdaşlyk etmek babatda gazanylan hökümetara ylalaşyklarynda hem ylym esasy orny eýeleýär.
Bölümçe mejlisleriniň barşynda çykyş edenler innowasion ykdysadyýetiň mazmuny boýunça halk hojalyk toplumynyň ähli ykdysady işleriniň we ýagdaýlarynyň hil taýdan üznüksiz täzelenip durmagyna maýa goýmak bolup durýandygyny bellediler. Ýöriteleşdirilen ýokary okuw mekdepleri, amaly maksatlara gönükdirilen ylmy-barlag edaralary, oýlanyşykly pikirleriň, teklipleriň, düýpli taslamalaryň “öndürijisi” hökmünde senagat taýdan innowasion we tehnologik merkezler şeýle ykdysadyýetiň aýrýlmaz düzüm bölegi bolup durýar.
Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan işlenip düzülen döwlet gurluşynyň konsepsiýasynda, milli ösüş maksatnamalarynda netijeli tehnologiýalara birleşdirilen çuňňur nazary bilimlere we giň tejribä esaslanan ykdysadyýeti ösdürmegiň innowasion ýoluna esasy orun berilýär. Biz bu tehnologiýalary olarda diňe bir iň täze sanly ulgamlaryň we öňdebaryjy inženerçilik çözgütleriň herekete getirilendigi üçin däl, eýsem, ilkinji nobatda, önümçilikde, jemgyýetçilik durmuşynda we ýaşaýyşda, adamlar babatda olaryň hakyky peýdasyny göz öňünde tutup, “ýokary derejeli” diýip atlandyrýarys.
Mejlisdäki ylmy çykyşlar energetikadan başlap, ekologiýa çenli ykdysadyýetiň dürli pudaklaryny ösdürmegiň örän wajyp nazary we amaly meselelerini gurşap aldy.
Bolgariýaly alym Georgi Georgiýew slanesli gazyň dünýä hojalygynyň ýangyç-energetika sazlaşyklylygyna etjek täsiri babatdaky çaklamalar meseleleri boýunça habar berdi hem-de palçyk görnüşli (slanesli) serişdelere we uglewodorodlaryň gazylyp alnyşyna baha bermekde Ýewropadaky ýagdaýyň mysalynda esasy ýagdaýy kesgitledi.
Hasabat bereniň pikirine görä, munuň bazara täsiri ýer astyndaky baýlyklaryň häsiýetnamalarynyň we slanesli gazy almagyň usullarynyň hem-de olaryň daşky gurşawa täsirleriniň jikme-jik ulgamlaýyn garalmagyna esaslanan seljermäni talap edýär. Ekologlaryň hasaplamalary boýunça ony gazyp almagyň tehnologiýalary (gidrobölünme) topragyň gatlaklarynyň, ýerasty suwlaryň, howanyň zäherli maddalar bilen uly möçberde hapalanmagyna, radiasiýanyň ýokarlanmagyna we bugarma alamatlarynyň güýçlenmegine getirýär.
Bolgariýaly alymyň çykyşynyň üstüne häzirki günde tebigy gazyň dünýäniň energiýa üpjünçiliginiň çäklerinde gazylyp alynýan ýangyjyň geljegi has uly görnüşi bolup durýandygyny goşaýmak galýar, çünki ol kömürturşy gazyň (bugarma ýagdaýyny ýüze çykarýan) howa bölünip çykmasynyň iň pes derejesini göz öňünde tutýar hem-de CO2-niň bölünip çykmasy 50 göterim köp bolan kömüri üstünlikli çalşyp bilýär. Tebigy gazyň peýdalanylmagy, şeýle hem Howanyň üýtgemegine garşy göreşmek boýunça Ýewropa maksatnamasynyň, Howanyň üýtgemegi hakynda BMG-niň Konwensiýasynyň we oňa goşulan Kiota Teswirnamasynyň çäklerinde has-da isleg bildirilýär. Bu resminamalara ekologiýa taýdan arassa “mawy” ýangyjy dünýä möçberinde esasy iberijilere degişli bolan Türkmenistan hem goşuldy. Alternatiw we adaty bolmadyk energetikanyň depginli ösdürilýändigine garamazdan, dünýäniň energiýa deňeçerliginiň düzüminde gazyň paýynyň 2040-njy ýyla çenli 21 göterimden 25 göterime çenli ýokarlanjakdygyna bilermenler ynanýarlar.
Bütin adamzat üçin beýleki bir ekologiýa meselesini – suw gurşawynyň hapalanmagyny öz çykyşlarynda Ýaponiýadan Izumi Ikinoze degip geçdi. Olar suw arassalaýjy häzirki zaman tehnologiýalary we iň täze görnüşli senagat süzgüçleri barada gürrüň etdiler. Hususan-da, ol gowulandyrylan iş häsiýetleri bilen tapawutlanýan nano-düzümli membranalary we absorbenti peýdalanmagyň mümkinçiliklerini bu ýere ýygnananlaryň dykgatyna ýetirdi. Ýokary berklige, termodurnuklylyga, ýag durnuklylygyna, könelmä garşy durnuklylyga eýe bolan nano-serşdeli şunuň ýaly arassalaýjy enjamlar suw böleklerini işlemek üçin nebitgaz känlerini işläp taýýarlamakda ulanylyp bilner. Nano-membranalaryň kömegi bilen ýagy, ýokançlyklary, bakteriýalary, organiki maddalary, agyr metallary we beýlekileri goşmak bilen, dürli hapalanmalaryň ähli görnüşleri diýen ýaly ýok edilýär.
Ýapon işläp düzüjileriň adyndan toplanan tejribeleri alyş-çalyş etmäge hem-de suwy arassalamagyň täze tehnologiýalaryny işläp taýýarlamak babatda türkmen kärdeşleri bilen işjeň hyzmatdaşlyk etmäge, bilelikdäki taslamalara, tejribe nusgalaryny, olary mundan beýläk önümçilige ornaşdyrmak üçin synag geçiriş barlaglaryna gatnaşmaga taýýardyklary beýan edildi.
XXI asyryň baş gurluşyk maksatnamasy hökmünde binalaryň we ymaratlaryň energiýa netijeliligini ýokarlandyrmaga bagyşlanan gyzykly çykyşyny Russiýadan Ýuriý Tabunşikow beýan etdi. Binalaryň taslamasyny düzmegiň häzirki zaman maksatnamasynyň esasynda daşky gurşawymyzyň hiliniň biziň durmuşymyzyň hiline gönüden-göni täsir edýändigi baradaky pikir durýar. Öňler kesgitleýji görkeziji bolmadyk binalaryň energiýa sarp edijiligi häzir oňat taslamanyň baş alamatyna öwrüldi. Dünýäde energetika taýdan netijeli we ekologiýa taýdan arassa tehnologiýalaryň esasynda taslamalary düzülen we gurlan binalar, kiçi etrapçalar we hat-da tutuş binagärlik-gurluşyk zolaklary barha köp peýda bolýar. Binalaryň energiýa taýdan netijeliliginiň derejesini kesgitleýän ýörite söz düzümleri hem, biohowa binagärligi, “sagdyn” we “paýhasly” bina, “akylly” öý we ş.m. ýaly düşünjeler peýda boldy.
Hindistandan Nasim Ahmad şa suw serişdelerini dolandyrmak boýunça döwrebap tehnologiýalary maksatlaýyn öwrenmegiň meselelerine ünsi jemläp, Türkmenistanyň oba hojalygynda innowasiýa mowzugyny saýlapdyr. Ol öz barlaglaryny täze ykdysady ýagdaýlarda ýurdumyzyň suw hojalyk işleriniň esasy ugurlaryna, suw serişdelerini dolandyrmakda modelirleme usullaryna bagyşlady. Suwdan oýlanyşykly peýdalanmak, suwy goramak çäreleri, innowasion tehnologiýalara uly ýykgyn etmek bilen suwaryş ulgamynda çözgütleri kabul etmegi goldamak ulgamyny gurmak bilen baglanyşykly netijelere aýratyn orun berildi.
Foruma daşary ýurtly gatnaşyjylar özlerini gyzyklandyrýan mowzuklar boýunça özara pikir alyşmalardan başga-da, Ylymlar gününe bagyşlanan dürli dabaralara – ýaş türkmen alymlarynyň ylym bäsleşiginiň ýeňijilerini sylaglamak dabarasyna, sungat ussatlarynyň baýramçylyk konsertine gatnaşmaga hem mümkinçilik aldylar.
Ertir maslahat işini bölümçeler boýunça dowam eder. Halkara nebit we gaz uniwersitetinde “Täze senagat-innowasion tehologiýalar” mowzugynda bölümçe mejlisi bolar. Oňa gatnaşyjylar milli senagaty döwrebaplaşdyrmakda öz ýurtlarynyň tejribelerini görkezerler, türkmen hünärmenleri bolsa daşary ýurtlulary häzirki wagtda ýurdumyzyň nebit we gazhimiýa, elektroenergetika pudaklarynyň önümçiligine, gurluşyk serişdeleri senagatyna, uglewodorod, mineral serişdelerini hem-de beýleki peýdaly gazylyp alynýan baýlyklary almak we gaýtadan işlemek ulgamyna we beýlekilere ornaşdyrylýan iň täze işläp taýýarlamalar bilen tanyşdyrarlar.
Ýurdumyzda daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen bilelikde durmuşa geçirilmegi meýilleşdirilen taslamalaryň tanyşdyrylyş dabarasy hem geçiriler. Bu mejlisiň gün tertibine şeýle hem seýsmiki goraglylygy üpjün etmegiň, şäher hojalygyny, aragatnaşyk ulgamlaryny, ulag gatnawlaryny dolandyrmagyň usullary, hemra tehnologiýalary baradaky meseleler çykarylar.
Tehnologiýalar merkezinde ekologiýa we biotehnologiýalar meseleleri ara alnyp maslahatlaşylar. Bu topluma degişli meselelere, şeýle hem agrar ylmynyň hem-de oba hojalygyny— maldarçylygy, guşçylygy we ösümlik dünýäsini, stategik ekinleriň seçgiçiligini, weterinariýany we zootehnikany, gen inženeriýasyny, suwdan oýlanyşykly peýdalanylmagyny innowasion taýdan ösdürmegiň wezipeleri girizildi.
Bu ýerde şeýle hem howanyň ählumumy ýylamagynyň meselelerini sazlaşdyrmagyň ýörelgelerine, Aral deňziniň ýagdaýyna, topragyň hasyllylygyny artdyrmagyň hem-de ýerleriň şorlaşmagyna garşy göreşmegiň usullaryna garalar.
“Ykdysady ösüş, halkara hyzmatdaşlygy we hukuk” mejlisi Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynda, “Lukmançylyk we derman serişdeleriniň önümçiligi” diýen bölümçe bolsa Döwlet lukmançylyk uniwersitetinde geçiriler. Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetinde alymlaryň çykyşy ynsanperwer ylymlarynyň ösüşiniň ugurlaryny öz içine alýan mowzugy kesgitlär.
Şeýle hem maslahata gatnaşyjylaryň paýtagtymyzyň ýokary okuw mekdepleriniň professor-mugallymlar düzümi we talyplary, TYA-nyň ylmy-barlag edaralarynyň alymlary bilen duşuşyklary, Aşgabadyň gözel ýerlerine baryp görmegi özünde jemleýän medeni maksatnama taýýarlanyldy.
Daşary ýurtly myhmanlar TYA-nyň Tehnologiýalar merkeziniň işi, onuň netijeleriniň dürli maslahatlarda yzygiderli tanyşdyrylýan ylmy barlaglar bilen tanyşmaga hem mümkinçilik alarlar. Mysal üçin, diňe geçen hepde bu ýerde dürli pudaklaryň hünärmenleriniň gatnaşmagynda “Ýurdumyzyň ösüşinde innowasion tehnologiýalar” atly ylmy maslahat geçirildi.
Onda möhüm ugurlar boýunça ylmy işleriň netijeleri hem-de lukmançylykda we farmakologiýada, senagat ulgamynda, energetika toplumynda, ýurdumyzyň iň ýaş kosmos pudagynda, şeýle hem oba hojalygynda, gurluşykda, maglumat-aragatnaşyk ulgamynda we beýlekilerde täze usullaryň hem-de işläp taýýarlamalaryň peýdalanylyşynyň tejribesi baradaky maglumatlar seljerildi. Aýratyn bölümçe Türkmenistanyň tebigy serişdelerini toplumlaýyn gaýtadan işlemekde innowasion tehnologiýalaryň peýdalanmagyna bagyşlanyldy. Tehnologiýalar merkeziniň ylmy işgäri tebigy ylymlaryň mikrobiologiýa, bioekologiýa, şeýle hem himiýa, botanika we beýlekiler ýaly ulgamlarynda öz amaly barlaglarynyň netijelerini görkezdiler.
Mysal üçin, ylmy institutlaryň barlaghanalarynda hem-de TYA-nyň Tehnologiýalar merkezinde pagta çig malynyň netijeliliginiň we hasyllylygynyň ýagdaýlaryny öwrenmek boýunça gowaçanyň görnüşleriniň seçgiçiligini gowulanlandyrmak maksady bilen, işler alnyp barylýar, gök ekinleri ösdürip ýetişdirmegiň in vitro (“aýnanyň içinde”) usuly synagdan geçirildi. Bu täze biotehnologiýa häzir oba işewürliginiň dünýä bazaryna üstünlikli çykýar. Biziň alymlarymyz emeli iýmitlendirilýän gurşawda Türkmenistanyň dermanlyk ösümliklerini ösdürip ýetişdirmegiň usulyny synag etdiler.
Alymlar diňe bir barlaghanalarda däl, tebigy goraghanalarda, zakazniklerde hem işläp, miwe ekinleriň, bejeriji otlaryň we beýleki ösümlikleriň gymmatly, seýrek we gadymdan saklanyp gelýän görnüşlerini, ýurdumyzyň baý “ýaşyl” genefonduny gorap saklamak maksady bilen, olaryň ýabany görnüşlerine barlag geçirýärler.
Hazarýaka çöketligindäki çöllüge geçirilen barlag toparynyň agzalary daşky gurşawy özgertmäge örän güýçli täsir edip, ol ýerde ýaşaýan beýleki jandarlaryň ýaşaýyş şertlerini kesgitleýän ösümlikleriň 40 görnüşini ýüze çykardy. Bu maglumatlar uly giňişlikleri bagy-bossanlyga öwürmek, bol otly öri meýdanlaryny emele getirmek, ösümlik dünýäsini özgertmek üçin has hem wajypdyr.
“Altyn asyr” kölüniň hem-de onuň akabalarynyň sebitlerine, şeýle hem Hazarýaka sebitlerine bu ýerlerde dowardarçylygy hem-de düýedarçylygy ösdürmegiň mümkinçiliklerini öwrenmek, öri meýdanlarynyň suw bilen üpjünçilik ýagdaýyny gowulandyrmak, şeýle hem oba hojalyk mallaryna kesel ýaýradyjy zyýanly mör-möjekleri öwrenmek maksady bilen barlag toparlary guraldy.
Mundan başga-da, “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynyň, deňizýaka şäherleriniň suwunyň düzümi alymlar tarapyndan yzygiderli barlanylýar, paýtagtymyzda we beýleki ilatly ýerlerde howanyň hil derejesiniň barlagy ýöredilýär.
Türkmen programmaçylarynyň nanotehnologiýa we energetikany saýlap almak mümkinçiligi, ilki bilen gün energiýasy boýunça tejribe we barlag taslamalary, täze işläp düzmeleri baradaky çykyşlary uly gyzyklanma döretdi.
Golaýda türkmen alymlary Koreýa Respublikasynyň hünärmenleri bilen hyzmatdaşlykda kiçi tejribe gün elektrostansiýasyny gurnadylar. Häzir ol synag ýagdaýynda işledilýär. Bu babatda tapgyrlaýyn synaglar ýurdumyzda gün energetikasyny ösdürmek boýunça geljegi uly taslamalary öwrenmek üçin zerur bolan maglumatlary almaga mümkinçilik berer.
Ylmy maslahata gatnaşyjylaryň 90 töweregi çykyşlary “Ýurduň ösüşinde innowasion tehnologiýalar” atly ýygyndyda çap edildi. Bu ýygyndy ylymda ilkinji ädimlerini ädýän ýaş hünärmenlere we talyplara oňat goldaw bolar. Şeýle hem bu ýerde arheologiýa barlaglarynyň netijeleri hem görkezilipdir.
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasy tarapyndan Paryzdepe ýadygärligi barada makalalar ýygyndysy hem taýýarlanyldy. Ol ýerde bu gadymy şäheriň maddy medeniýeti barada täze maglumatlary getirýän gazuw-agtaryş işleri dowam edýär. Täze neşire Paryzdepäniň golaýynda ýerleşen obalara amala aşyrylan ylmy-barlag toparlary tarapyndan ýygnalan etnografiýa maglumatlary hem girizildi.
Şeýle hem Daşoguz welaýatynyň Köneürgenç we Görogly etraplaryna öten zamanlarda dürli hünärleriň ösüş taryhyny, geçen asyrlaryň ussatlarynyň miraslaryny öwrenmek maksady bilen, ylmy toparlaryň işi guraldy.
Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunldaky arheologik ýadygärlikleri barlamak boýunça işler hem dowam etdirilýär. Olaryň jemi 70-si hasaba alyndy (Ahal welaýatynda 9, Balkan welaýatynda 17, Mary welaýatynda 8, Daşoguz welaýatynda 11, Lebap welaýatynda 25).
Ylymlar akademiýasy tarapyndan Ylymlar gününiň öň ýanynda birnäçe çäreler, şol sanda kitap sergileri, Magtymguly adyndaky Dil we edebiýat institutynda, Taryh institutynda, Milli golýazmalar institutynda hünär ugurly maslahatlar hem guraldy. Olarda gumanitar alymlaryň köptaraply işleriniň netijeleri jemlendi.
Täze gurluşyk serişdelerini döretmegiň mümkinçiliklerini barlaýan alymlaryň işi hem örän uly möçbere eýedir. Mysal üçin, ýolgurluşyk serişdesi hökmünde täze düzümli özünde kükürt maddasyny saklaýan tejribe üçin beton görnüşleriniň fiziki-mehaniki häsiýetleriniň synagy geçirildi. Şeýle hem gudrony turşatmak ýoly bilen alnan ýol-gurluşyk bitumyna daşary ýurtlardan getirilen hem-de ýerli çig maldan taýýarlanan düzüm özgerdiji goşundy maddanyň täsiri boýunça ylmy derňewler geçirildi. Täze barlaglaryň aglabasynyň netijeleri senagat kärhanalarynyň önümçiligine ornaşdyryldy.
Ýurdumyzyň alymlary tarapyndan süýt we süýt önümlerinde brusellýoz keselini barlamak, şeýle hem brusellýoza garşy täze sanjym dermanyny döretmek üçin emele getirilen täze antigeni ulanmak boýunça gollanma Döwlet weterinar gullugy tarapyndan tassyklandy hem-de önümçilige ornaşdyrylmaga teklip edildi.
Bular türkmen alymlarynyň amala aşyran işleriniň diňe käbir ugurlarydyr. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow häzirki wagtda islendik döwletiň durnukly ösüşi we hemmetaraplaýyn gülläp ösüşi ylmy daýanmazdan mümkin däldir diýip nygtaýar. Milli Liderimiziň bu çagyryşyna milli ylmy mekdep halk hojalygy toplumynyň ähli pudaklarynda innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmak, ýokary hünärli hünärmenleri taýýarlamak, binýatlaýyn we amaly ylmy-barlaglary geçirmek, öňdebaryjy dünýä tejribesini özleşdirmek boýunça wajyp meseleleri çözmek bilen mynasyp jogap bermäge çalyşýar. Bu geçen halkara ylmy maslahatynyň hem esasy wezipesi muňa ýardam etmekden ybaratdyr.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Ermeni tarapy gepleşikleriň netijelerinden kanagatlandy diýip, Ermenistanyň prezidenti Serž Sargisýan 24-nji awgustda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen geçiren gepleşikleriniň jemleri barada bilelikdäki metbugat konferensiýasynda aýtdy.
“Gepleşikleriň dowamynda birnäçe ugurdan ikitaraplaýyn gatnaşygy düzgünleşdirýän dokumentleriň uly toplumyna gol çekildi, iki döwletiň bilelikdäki beýannamasy kabul edildi. Jenap prezident bilen biz söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmegiň perspektiw ugurlaryna aýratyn üns berdik. Gynansak-da global bazarlardaky amatly bolmadyk ýagdaý şeýle-de biziň söwda dolanyşygymyza täsir ýetirdi. Bu ýagdaýda biz ikitaraplaýyn ykdysady hyzmatdaşlyga we aragatnaşyk üçin täze derejelere çykmak üçin itergi bermek üçin mümkin ýollary we bar bolan rezerwleri maslahat etdik. Şu günki ylalaşyklaryň durmuşa geçirilmeginiň ýagdaýy düzetmäge ýol berjegine bil baglaýarys” diýip, Ermenistanyň prezidenti aýtdy.
Sargisýan, taraplaryň umumy pikirine görä, ykdysady hyzmatdaşlygyň bilelikdäki proýektler, kooperasiýa bilen üsti ýetirilmeli we täze döwrüň ösen tehnologiýalaryna aýratyn üns berilmeli diýdi.
Ermenistanyň prezidentiniň sözlerine görä, iki ýurduň paýtagtlarynyň arasynda göni uçar gatnawyny ýola goýmagyň mümkinçiliklerine degişli mesele hem ara alnyp maslahat edilipdir.
“Biz bu ugurdan biziň türkmen dostlarymyza Ermenistanda durmuşa geçirilýän “açyk asman” syýasatynda göz öňünde tutulýan ähli ýeňillikleri döretmäge taýýar” diýip, Serž Sargisýan aýtdy.
Şeýle-de Ermenistanyň prezidenti Türkmenistanyň prezidenti bilen geçiren gepleşiklerinde hyzmatdaşlygyň adaty ugurlaryna, şol sanda energetika degilip geçilendigini belledi we bu ugurdan “netijeli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek barada” ylalaşylandygy aýtdy.
Resmi maglumatlara görä, Ermenistan we Türkmenistan bilim pudagynda hyzmatdaşlygy dowam etdirip, student we mugallym alyşmak boýunça programmany durmuşa geçirerler. Şeýle-de taraplar daşary syýasatda “dürli köp taraplaýyň formatlarda hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmak” barada hem ylalaşypdyr.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ýerewandaky gepleşikleriň jemleri barada eden çykyşynda taraplaryň halkara howpsuzlygyna wehim salýan howp-hatarlara, şol sanda terrorçylyga, transmilli jenaýatçylyga we neşe maddalarynyň bikanun dolanyşygyna garşy göreş babatynda tagallalary mundan beýläk hem jebisleşdirmek barada ylalaşandygyny aýtdy.
Berdimuhamedow ermeni kärdeşini Aşgabatda geçjek Aziýa oýunlarynyň açylyş dabarasyna gatnaşmaga çagyrdy.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ermenistana 23-nji awgustda resmi sapara bardy. Bu prezident Berdimuhamedowyň Ermenistana ikinji sapary bolup, şu aýyň başynda Azerbaýjana eden saparynyň yz ýanyna gabat geldi.
Mundan öň ol Ýerewana 2012-nji ýylyň noýabrynda sapar etdi we sapar netijesinde ençeme hökümetara dokumente gol çekildi, şol sanda iki ýurduň arasynda howa gatnawyny ýola goýmak, ylmy-tehniki hyzmatdaşlyk we oba hojalygy ugrundan hyzmatdaşlyk etmek barada ylalaşyk baglaşyldy.


text:
Türkmenistanda döwlet edara-kärhanalarynda işleýän işgärlere çagalaryny çagalar bagyna öwürmek barada basyşlaryň dowam edýändigi habar berilýär. Bu waka geçen aý türkmen häkimiýetleriniň çagalar baglarynyň töleglerini 10 esse gymmatlatmagy bilen ene-atalaryň köpüsiniň çagasyny öýünde alyp galýandygy barada maglumatlaryň ýaýran döwrüne gabat geldi.
Azatlyk Radiosynyň Daşoguzdaky çeşmeleri şu günler welaýat häkimliginiň resmileriniň Saparmyrat Türkmenbaşy we Akdepe etraplarynda 10-a golaý ýygnak geçirip, döwlet-edara kärhanalarynyň işgärlerinden, çagalaryny çagalar bagyna gatnatmalydyklary barada duýduryş berýändigini aýdýarlar.
“Akdepe etrabyndaky 1-nji, 3-nji we 4-nji çagalar baglarynda geçen ýygnaklarda ‘çagalaryňyzy çagalar bagyna gaýtaryň’ diýipdirler. Ilatyň köpüsi ‘pulumyz ýok, günümizi görüp bilemizok. 80 manat köp maşgalanyň ýarym aý maşgala býujeti’ diýip jogap beripdir” diýip, adynyň efirde agzalmazlygyny soran Azatlygyň söhbetdeşi gürrüň berdi.
Onuň tassyklamagyna görä, muňa soňky günlerde ýurduň demirgazyk welaýatyndaky çagalar baglaryna gatnaýan çagalaryň sanynyň göz-görtele azalmagy sebäp boldy.
“Mundan öň, meselem, her çagalar bagyna 200 çaga gatnan bolsa, häzir olaryň sanynyň 15-den geçmeýändigi aýdylýar. Olaryň hem býujetden aýlyk alýan işgärleriň çagalarydygy aýdylýar” diýip, Azatlygyň söhbetdeşi belledi.
Mundanam başga, ol ýurtda çagalar baglarynyň tölegleriniň gymmatlamagynyň ýygym döwrüne gabat gelendigi sebäpli, çagasyny çagalar bagyna tabşyrmaýan eneleriň ýaş çaga bilen pagta meýdanlaryna gatnaýandygyny sözüniň üstüne goşdy.
Ýatlap geçsek, bu waka ýurduň Balkan welaýatynda we Aşgabat şäherinde türkmen resmileriniň döwlet edara-kärhanalarynda işleýän işgärler bilen ýygnaklary geçirip, olardan öz perzentlerini çagalar bagyna öwürmegi talap edýändigi baradaky maglumatlaryň yz ýanyna gabat geldi.
Geçen hepdäniň ahyrynda, Azatlygyň ýerli çeşmeleri bilen söhbetdeş bolan balkanly we aşgabatly mugallymlar döwlet edarasynda geçirilen ýygnaklarda, çagalaryny çagalar bagyna öwürmedik işgärlere işden kowulmak haýbatynyň atylandygyny aýdypdylar.
Oktýabr aýynyň başynda Türkmenistanda çagalar baglarynyň aýlyk tölegleri Aşgabatda 10 manatdan, welaýatlarda 8 manatdan, 80 manada duýdansyz ýokarlandyryldy. Munuň ýurtda ene-atalaryň köpüsiniň nägileliklerine, Daşoguz welaýatynda bolsa çagalary çagalar bagyna gatnaýan raýatlaryň ençemesiniň protest ýörişini geçirmegine, şeýle-de çagalar bagyndaky çagalaryň sanynyň azalmagyna sebäp bolandygy habar berildi.
Ýeri gelende ýatlatsak, şu ýylyň oktýabrynda geçirilen Ýaşulular maslahatynda, ilata indi 25 ýyla golaý bäri ‘mugt’ berilýän hyzmatlar tölegli edildi we çagalar baglarynyň, şeýle-de ýöriteleşdirilen mekdepleriň, Dil merkezleriniň tölegleri gymmatladyldy.
Bu aralykda, 1-nji noýabrdan başlap ýurtda saglyk ätiýaçlandyryş tölegleriniň 50% ýokarlandyrylandygy, munuň üçin indi býujet işgärleriniň aýlyklarynyň 3%-niň saklanyljakdygy barada maglumatlar hem peýda boldy.
“Hronika Türkmenistan” neşiri özüniň 13-nji noýabrda beren maglumatynda bu görkezijiniň öň 2%-e barabar bolandygyny aýdyp, döwlet edara-kärhanalarynda işlemeýän raýatlaryň saglyk ätiýaçlandyryş tölegleriniň bolsa, 15 manatdan 21 manat 50 teňňä ýokarlandyrylandygyny habar berdi.
Bularyň ählisi, dünýäde energiýa serişdeleriniň bahalarynyň aşaklamagy netijesinde, Türkmenistanyň öz garaşsyzlygyna eýe bolany bäri, iň agyr ykdysady krizisi başdan geçirýändigi aýdylýan döwre gabat geldi.
Sözümiziň ahyrynda bellesek, türkmen häkimiýetleri soňky birnäçe ýylyň dowamynda geçirilýän Ýaşulular maslahatynda we hökümet mejlislerinde ilatyň ýaşaýyş durmuş şertleriniň dowamly ýokarlanýandygyny öňe sürseler-de, ýurtdaky bu gymmatlatmalaryň ilata ýetirýän täsirleri barada, hiç zat aýtman gelýärler. Şeýle-de, bu barada ýurduň media serişdelerinde hem häzirlikçe mesele gozgalmaýar.


text:
Türkmenistanyň hökümeti adam gaçakçylygynyň öňüni almak boýunça kabul edilen iň minimal standartlary-da doly berjaý etmezlik bilen birlikde, bu ugurda nähilidir bir göze ilerlik tagalla hem etmeýär diýip, ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň şu ýylky çap eden “Adam gaçakçylygy” boýunça hasabatynda aýdylýar.
Hasabatda Türkmenistanyň adam gaçakçylygy meselesine garşy durmakda ýeterlik tagalla etmeýändigine garamazdan, türkmen hökümetiniň bu ugurda käbir ädimleri ädendigi-de nygtalýar.
Türkmenistan ”Adam gaçakçylygyna garşy çäreleriň milli planyny” berjaý etmegini dowam etdirip, 2016-njy ýylyň oktýabrynda adam gaçakçylygyna garşy kanuny kabul etdi. Şeýle-de, ýurduň Jenaýat kodeksine adam gaçakçylygyny jenaýat diýip kesgitleýän madda goşuldy. Hökümet adam gaçakçylygynyň pidalaryna mugt kanuny kömegi hem göz öňünde tutýar.
Emma adam gaçakçylygy bilen bagly Jenaýat kodeksine goşulan madda bu ugurdaky halkara kanunçylygyna gabat gelmeýär, şeýle-de bu madda häzire çenli ulanylmady.
Mundanam başga, türkmen hökümetiniň pagta möwsümi döwri on müňlerçe raýatyny zor bilen ýygym işlerine çekýändigi bellenilýär. Şol bir wagtda, bu kampaniýany hasaba almakçy bolýan garaşsyz gözegçileriň her dürli basyşlara, jerimelere we gynamalara sezewar edilýändigi-de nygtalýar.
“Adam gaçakçylygy” hasabatynda nygtalyşy ýaly, türkmen hökümeti býujet işgärlerini, şol sanda mugallymlary we lukmanlary, temmi bermek haýbatlary bilen mejbury ýagdaýda pagta meýdanlarynda ulanýar.
Şeýle-de, hökümet hasyl planyny dolup bilmedik kärendeçileriň elinden mellek ýerlerini almak bilen gorkuzýar.
Hasabatdaky maglumata görä, daşary ýurtlardaky türkmenistanly migrantlar tekstil, ekerançylyk, gurluşyk we beýleki pudaklarda mejbury zähmete sezewar edilýärler.
Ýurduň daşynda türkmen aýal-gyzlary-da jynsy gaçakçylyga zor bilen iteklenýärler. Bu pidalaryň esasan Türkiýede, Russiýada we Hindistanda köp duş gelinýändigi aýdylýar.
Galyberse-de, türkmen hökümeti, ýerli kanunçylygyň muny talap etmegine garamazdan, adam gaçakçylygynyň pidalaryna ýadam beriji programmalaryň hiç birini maliýeleşdirmeýär diýlip, hasabatda aýdylýar.


text:
18 Eylül 2016 Pazar
Migrasiýa Gullugy Hakynda
I. 2009-njy ýylyň 21-nji noýabrynda kabul edilen «Migrasiýa gullugy hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2009 ý., № 4, 79-njy madda; 2013 ý., № 2, 46-njy madda) şu üýtgetmeleri we goşmaçany girizmeli:
1. 3-nji madda şu mazmunly täze altynjy bölegi goşmaly:
«6. Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynyň başlygy migrasiýa gullugynyň harby gullukçylarynyň wezipe sanawyny we zähmet haky goruny Türkmenistanyň Prezidentiniň namalary bilen tassyklanan düzüminiň we kesgitlenen işgär sanynyň çäklerinde, şeýle hem harby gullukda durmaýan işgärleriniň wezipe sanawyny we zähmet haky goruny Türkmenistanyň Zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministrligi tarapyndan bellenilen kadalaşdyryjy ölçegnamalaryna laýyklykda hyzmat etmegiň kadalaryndan ugur alyp, Döwlet býujetinde şol ýyl üçin bölünip berlen serişdeleriň çäklerinde hem-de Türkmenistanyň Zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministrligi bilen ylalaşylan zähmet haklarynyň çyzgydyna laýyklykda tassyklaýar.».
2. 20-nji maddanyň birinji bölegini şu görnüşde beýan etmeli:
«Migrasiýa gullugyna borçnama boýunça harby gulluga Türkmenistanyň raýatlary «Harby borçlulyk we harby gulluk hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda kabul edilýär.».
II. Şu Kanun resmi taýdan çap edilen gününden güýje girýär.
Türkmenistanyň Gurbanguly
Prezidenti Berdimuhamedow
Aşgabat şäheri.
2016-njy ýylyň 12-nji sentýabry.
№ 438-V.
"Migrasiýa Hakynda" Türkmenistanyň Kanunyna Üýtgetmeler we Goşmaçalar Girizmek Hakynda
Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan 2005-nji ýylyň 7-nji dekabrynda kabul edilen "Migrasiýa hakynda" Türkmenistanyň Kanunyna (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2005 ý., № 3, 4, 29-njy madda; 2008 ý., № 4, 64-nji madda; 2010 ý., № 2, 34-nji madda) şu aşakdaky üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmeli:
1. Kanunyň ýazgysynda "raýatlygy ýok adam" diýen salgylanmany "raýatlygy bolmadyk adam" diýen salgylanma bilen çalşyrmaly.
2. 6-njy maddanyň ikinji bölegini şu görnüşde beýan etmeli:
"2. Daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar Türkmenistanyň çägine girenden soň ýa-da ýurduň çäginde bolýan ýerini üýtgedip, barmaly ýerine barandan soň, eger Türkmenistanyň halkara şertnamalarynda başgaça bellenilmedik bolsa, şu Kanun arkaly bellenilen tertipde alnan wizalar we ýaşamak üçin ygtyýarnamalar esasynda üç iş gününiň dowamynda hasaba durmaga borçludyrlar.".
3. 9-njy maddanyň birinji bölegine şu mazmunly 9-njy, 10-njy, 11-nji, 12-nji bentleri goşmaly:
"9) okamak maksady bilen Türkmenistana gelýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üçin ýokary we ýörite orta okuw mekdepleriniň ýazmaça towakganamasy;
10) lukmançylyk barlagyndan geçmek we bejeriş üçin Türkmenistana gelýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üçin şahsy arzasy we saglygy goraýyş edaralary tarapyndan berlen hem-de şol adamlaryň Türkmenistana gelmeginiň zerurlygyny tassyklaýan resminamalar;
11) daşary ýurtlaryň halkara gatnawynda ýolagçylary gatnadýan we ýükleri daşaýan ulag serişdeleriniň ekipažlarynyň düzümine girýän fiziki şahslaryň şahsy arzasy ýa-da kabul edýän guramanyň ýazmaça towakganamasy;
12) daşary ýurt raýaty, raýatlygy bolmadyk adam wizany resmileşdirmezden Türkmenistana gelen we onuň çäklerinde bolýan halatynda, şeýle hem wizanyň ýatyrylmagy ýa-da hereket edýän möhletiniň tamamlanmagy bilen baglanyşykly şol adamlaryň çykyş wizasynyň berilmegi baradaky şahsy arzasy.".
4. 12-nji maddanyň ikinji tesimini aýyrmaly.
5. 13-nji maddanyň ikinji bölegini şu görnüşde beýan etmeli:
"2. Şu Kanunyň 11-nji we 12-nji maddalarynda görkezilen ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary hasaba alnan we hasaba almagyň hereket ediş möhleti uzaldylan daşary ýurt raýatlary we raýatlygy bolmadyk adamlar hakynda maglumatlary ýigrimi dört sagadyň dowamynda Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugyna bermäge borçludyrlar.".
6. 14-nji maddada:
ikinji bölegine şu mazmunly tesimi goşmaly:
"Daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üznüksiz ýagdaýda iki ýyldan az bolmadyk möhletde Türkmenistanyň çäginde ýaşandan soň ýaşamak üçin ygtyýarnamany almak üçin ýüz tutup bilerler.";
dördünji böleginde:
birinji tesimden soň şu mazmunly täze tesimi goşmaly:
"Ata-enelere ýa-da olaryň birine berlen ýaşamak üçin ygtyýarnama 16 ýaşyna ýetmedik (şol sanda perzentlige alnan) çagalaryna hem degişli edilýär. Ol çagalara 16 ýaşyna ýetmegi bilen ata-enelerinden biriniň döwlet kepillendiriş edarasy tarapyndan güwä geçilen arzasy esasynda ýaşamak üçin ygtyýarnama wizalaryň berlişine gözegçilik baradaky topar bilen ylalaşylyp, Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy tarapyndan resmileşdirilýär.";
ikinji we üçünji tesimleri degişlilikde üçünji we dördünji tesimler diýip hasap etmeli;
dördünji tesimi şu görnüşde beýan etmeli:
"Türkmenistanda ýaşamak üçin ygtyýarnamanyň berilmegi ýa-da berilmeginden ýüz dönderilendigi hakynda Türkmenistanyň Prezidentiniň namasy kabul edilýär.".
7. Şu mazmunly 141-nji we 142-nji maddalar bilen üstüni ýetirmeli:
"141-nji madda. Ýaşamak üçin ygtyýarnamanyň möhletini uzaltmak
1. Daşary ýurt raýaty we raýatlygy bolmadyk adam ýaşamak üçin ygtyýarnamanyň möhletini uzaltmak üçin Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugyna arza bilen ýüz tutýar. Ýaşamak üçin ygtyýarnamanyň möhletini uzaltmagy degişli barlaglardan soň, Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy amala aşyrýar.
2. Şu Kanunyň 15-nji maddasynda görkezilen esaslar boýunça daşary ýurt raýatyna, raýatlygy bolmadyk adama ýaşamak üçin ygtyýarnamanyň möhletini uzaltmakdan ýüz dönderilip bilner.
3. Ýaşamak üçin ygtyýarnamanyň möhletini uzaltmakdan ýüz dönderilendigi baradaky çözgüt arza berene şeýle çözgüt kabul edilen pursadyndan başlap üç iş gününiň dowamynda habar berilýär.
142-nji madda. Ýaşamak üçin ygtyýarnamanyň çalşyrylmagy
1. Zerur halatlarda daşary ýurt raýatynyň, raýatlygy bolmadyk adamyň arzasy boýunça ýaşamak üçin ygtyýarnama çalşyrylyp bilner. Ýaşamak üçin ygtyýarnamanyň çalşyrylmagy Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy tarapyndan amala aşyrylýar.
2. Ýaşamak üçin ygtyýarnama şu halatlarda çalşyrylýar:
daşary ýurt raýatynyň, raýatlygy bolmadyk adamyň şahsy maglumatlarynyň üýtgemegi netijesinde onuň şahsyýetini tassyklaýan resminamasy çalşyrylsa ýa-da şol resminama üýtgetme girizilse;
ýazgylarda nätakyklyk ýüze çykarylanda;
ulanmaga ýaramsyz ýagdaýda bolanda;
bellikler üçin göz öňünde tutulan sahypalar gutaranda.".
8. 15-nji maddada:
maddanyň adyny şu görnüşde beýan etmeli:
"15-nji madda. Wizany we ýaşamak üçin ygtyýarnamany bermekden ýüz döndermek üçin esaslar";
birinji böleginiň birinji tesimini şu görnüşde beýan etmeli:
"1. Şu halatlarda daşary ýurt raýatyna, raýatlygy bolmadyk adama wizany we ýaşamak üçin ygtyýarnamany bermekden ýüz dönderilip bilner:";
birinji böleginiň 8-nji bendini şu görnüşde beýan etmeli:
"8) eger ol administratiw tertipde Türkmenistandan çykarylan bolsa, administratiw tertipde çykarmagyň möhleti tamamlanýança;";
ikinji bölegini şu görnüşde beýan etmeli:
"2. Wizany we ýaşamak üçin ygtyýarnamany bermekden ýüz dönderilendigi baradaky çözgüt arza berene şeýle çözgüdiň kabul edilen pursadyndan başlap üç iş gününiň dowamynda habar berilýär.".
9. 16-njy maddada:
11-nji bendini şu görnüşde beýan etmeli:
"11) degişli resminamalar bilen tassyklanylan esasly sebäpler bolmazdan, alty aýdan köp wagtlap üznüksiz ýagdaýda Türkmenistanyň çäklerinden daşarda ýaşan bolsa;";
şu bentden soň şeýle mazmunly täze bentleri goşmaly:
"12) eger administratiw tertipde Türkmenistanyň çäginden çykarylsa;
13) Türkmenistanyň raýatlygyna kabul edilse;
14) aradan çyksa.";
madda şu mazmunly ikinji bölegi goşmaly:
"2. Şu maddanyň birinji böleginiň 13-nji we 14-nji bentlerinde görkezilen esaslar boýunça daşary ýurt raýatynyň ýa-da raýatlygy bolmadyk adamyň Türkmenistanda ýaşamak üçin ygtyýarnamasyny ýatyrmak barada Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy çözgüt kabul edýär.
Aradan çykan daşary ýurt raýatynyň ýa-da raýatlygy bolmadyk adamyň Türkmenistanda ýaşamak üçin ygtyýarnamasy ýatyrylan halatynda, onuň 16 ýaşyna ýetmedik çagalaryna Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy tarapyndan olaryň 16 ýaşyny doldurmagy bilen ýaşamak üçin ygtyýarnamany almaga hukugynyň bardygy barada kepilnama berilýär. Kepilnamanyň nusgasy Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy tarapyndan tassyklanylýar.".
10. 18-nji maddada:
altynjy böleginiň birinji tesimini şu görnüşde beýan etmeli:
"6. Administratiw tertipde ýurtdan çykarmak boýunça çykdajylar:";
2-nji bendini şu görnüşde beýan etmeli:
"2) kabul edýän guramanyň ýa-da fiziki şahsyň serişdeleriniň;".
11. 29-njy maddany şu görnüşde beýan etmeli:
"Kazyýet tarapyndan kämillik ukyby ýok diýlip ykrar edilen Türkmenistanyň raýatlaryna Türkmenistandan gitmäge olaryň kanuny wekilleriniň döwlet kepillendiriş edarasy tarapyndan tassyklanan ynanç haty esasynda ýa-da kazyýetiň çözgüdi boýunça rugsat berlip bilner.".
12. 30-njy maddanyň birinji böleginiň 1-nji bendini şu görnüşde beýan etmeli:
"1) Türkmenistanyň raýatynyň Türkmenistandan gitmek we Türkmenistana gelmek üçin pasporty;".
13. 31-nji maddanyň adyny we birinji bölegini şu görnüşde beýan etmeli:
"31-nji madda. Türkmenistanyň raýatlarynyň
Türkmenistandan gitmek we Türkmenistana
gelmek üçin pasportlaryny resmileşdirmegiň
tertibi
1. Türkmenistanyň raýatlarynyň Türkmenistandan gitmek we Türkmenistana gelmek üçin pasportlaryny (mundan beýläk pasport) Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy resmileşdirýär.".
14. 33-nji maddanyň birinji bölegini şu görnüşde beýan etmeli:
"1. Pasportlary bermekden we resmileşdirmekden ýüz dönderilen ýa-da olar wagtlaýyn saklanylan ýa-da alnan ýagdaýynda Türkmenistanyň raýaty bu hereketler barada Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde kazyýete şikaýat edip biler.".
Türkmenistanyň Gurbanguly
Prezidenti Berdimuhamedow
Aşgabat şäheri.
2011-nji ýylyň 26-njy marty.
№ 185-IV.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putine we Russiýa Federasiýasynyň Hökümetiniň Başlygy Dmitriý Medwedewe Sankt-Peterburg şäheriniň metrosynyň “Sennaýa ploşad” we “Tehnologiýa instituty” stansiýalarynyň aralygynda bolup geçen we köpsanly adam pidalaryna hem-de şikes ýetmelerine getiren partlama zerarly gynanç hatlaryny iberdi.
Döwlet Baştutanymyz şu agyr pursatda Türkmenistanyň halkynyň we Hökümetiniň adyndan, şeýle hem hut öz adyndan gurban bolanlaryň dogan-garyndaşlaryna hem-de ýakynlaryna ýürekden gynanjyny we medet beriji sözlerini beýan etdi, ejir çekenlere bolsa, tiz wagtda sagalmaklary baradaky dileglerini aýtdy.


text:
Düýn Türkmen bedewiniň baýramy mynasybetli ýurdumyzyň Medeniýet ministrliginiň guramagynda döredijilik işgärleriniň uly topary paýtagtymyzyň şaýollaryny bezäp oturan bedew heýkellerine gezelenç etdiler. Baharyň bu ajaýyp çagynda türkmen tebigatyny görmäge göz gerek. Dagdüzler, depeler gülgüläleklere basyrynyp, Gün nuruna ajaýyp gyzyl çoga beslenen öwüşginli görnüşi emele getirýär. Edil şu pursatlarda jümlejahan goşgy, aýdym bolup joşa gelýär. Tebigat hem bedewlerimiziň toýuna ýörite joşup, sowgat taýýarlapdyr diýesiň gelýär. Bedew bilen baharyň arasynda özara näzik, nepis baglanyşyk bar. Olar biribirine şeýle gelişýär, diýseň ýaraşýar.
Ýazyjyşahyrlar, žurnalistler öz gezelençlerini şöhratly Ýanardagyň heýkeliniň ýanyndan başladylar. Altyndan ýasalan ýaly, altyn öwüsýän Ýanardag, göwnüňe bolmasa, bedew atlarymyza, atşynaslarymyza belent sarpasy, çäksiz söýgüsi üçin Gahryman Arkadagymyza alkyş aýdýan ýaly bolup görünýär. Ýanardagyň töweregindäki meýdançada çykyş eden şahyrlar hormatly Prezidentimize öz alkyşlaryny şygyr bilen beýan etdiler. Milli Liderimiziň behişdi bedewlerimize söýgüsi “Döwlet guşy” romanyny keşdenagyş ýaly bezeýär. Gahryman Arkadagymyzyň “Ahalteke bedewi — biziň buýsanjymyz we şöhratymyz” atly ajaýyp kitaby bolsa ahalteke bedewlerine sözden dikilen ýadygärlik bolup, bu gün hoş owazy bilen dünýäniň dürli dillerinde seýrana gezýär.
Soňra döredijilik işgärleriniň awtokerweni öz gezelenjini Köpetdag şaýoluny bezäp outran “Atly aýlaw” hemde “Polatly” heýkel ýadygärligi boýunça dowam etdirdiler. Bu heýkellerden başgada, bu şaýoly Döwletli, Şagadam, Altyýap ýaly behişdi bedewlerimiziň keşpleri çekilen surat eserleri hem özboluşly bezeýär.
Ýazyjy-şahyrlar tebigatyň bu ajaýyp künjeginde özleriniň bedew hakdaky goşgularyny buýsanç bilen okadylar. Bu gün Gahryman Arkadagymyzyň adyna Türkmen bedewiniň baýramyny uludan toý etmäge döreden mümkinçilikleri üçin alkyşlar gül bolup ýagýar. Ýazyjyşahyrlaryň arasynda Türkmenistanyň halk ýazyjylary Gözel Şagulyýewa, Atamyrat Atabaýew, Sona Ýazowa, Orazguly Annaýew, Täçmämmet Jürdekow, Türkmenistanyň at gazanan medeniýet işgärleri Oguljemal Çaryýewa, Hudaýguly Gurbanow, Akmyrat Rejebow, Türkmenistanyň at gazanan žurnalisti Döwletgeldi Annamyradow, şahyrlar Ejegyz Çaryýewa, Gülşirin Hanowa, Ogultäç Oraztaganowa, Ogulnabat Jumaýewa, Orazdurdy Atahanow, Döwletmyrat Nuryýew dagy hem bar. Olar behişdi bedewlerimize bagyşlap ýazan goşgularyny tebigatyň bahar şemalynyň owazyna goşup, ýürekden joşup okadylar. Aýdymçysazandalaryň hoş owazlary bu özboluşly döredijilik gezelenjini hasda bezedi.


text:
Garaşsyzlyk-bu Türkmenistanyň özbaşdak, özygtyýarly döwletdiginiň subutnamasydyr.
Her bir adamyň aňynda Garaşsyzlyk Watan gymmatlygyny kemala getirýän, iň mukaddes baýram hökmünde şöhlelenýär.
Garaşsyzlyk baýramynyň 26 ýyllygynyň Türkmenistany bütin dünýä tanadan Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň geçirilen 2017-nji “Sagdynlyk we ruhubelentlik” ýyly bilen gabat gelmegi özboluşly sazlaşygy emele getirýär. Garaşsyzlygyň beren bagty hasaplanýan Baky Bitaraplygy, V Aziýa oýunlaryny özünde jemleýän Garaşsyzlyk Türkmenistanyň abraýyny ýene bir gezek arşa ýetiren baýramdyr.
Garaşsyzlyk baýramy mynasybetli ildeşlerimizi Türkmenistanyň Döwlet ätiýaçlandyryş guramasynyň adyndan gyzgyn gutlaýarys. Sagdynlygy we ruhubelentligi esasy ýörelge edinen mähriban halkymyzyň elmydama asudalygynyň, agzybirliginiň nyşany hasaplanýan Garaşsyzlygy eşretli durmuşymyzyň esasy bolup ýaşasyn!
Mähriban halkymyza we Hormatly Prezidentimize ähli zadyň seresi bolan jan-saglygy, rowaçlygy, ýurt parahatçylygyny arzuw edýäris.


text:
Orsýetiň ady belli teatr ýolbaşçysy we hökümete garşy protest eden Kirill Serebrennikow helegärlige baş goşmakda aýyplanyp, tussag edildi diýip, orsýet resmileri habar berdiler.
Derňew komitetiniň 22-nji awgustda aýtmagyna görä, Moskwadaky Gogol merkezi atly teatryň çeper ýolbaşçysy we Ýedinji studiýa atly drama toparynyň esaslandyryjysy Serebrennikow 2011-2014-nji ýyllaryň arasynda proýekt üçin niýetlenen 68 million rubl (1.1 million amerikan dollary) möçberinde puldan hyýanatçylykly peýdalanmakda aýyplanýar.
Agzalan maliýe serişdesi “sungaty ösdürmek we ýaýratmak” üçin hökümetiň maliýe goldawy hökmünde berlipdi.
47 ýaşly Serebrennikowa 10 ýyl türme tussaglygy abanýar.


text:
Meni Türkmenistana degişli bolan ýönekey statistiki maglumatlaryň, sanlaryň döwlete, ministriliklere degişli saýtlarda elýeterli bolmazylygy gaty utandyrýar, aladalandyrýar we gynandyrýar. Sanlar ýönekeý statistika maglumatyndan başlap (ilat sany), ilatyň saglygyna degişli statistiki sanlary öz içine alýar (meselem çaga, ene ölümi, AIW (WIÇ) ýokançly näsaglar, rak keselliler).
Ata-babalarymyzyň "aýbyny ýaşyran aýňalmaz" diýen pähimi bar. Şu pähime eýerip başlamagymyz zerur. Şu döwürde sanlaryň aýan edilmezligi ýurduň ösüşini bökdäp, jemgyýetdäki ösüş baradaky düşünjeleriň kütelmegine getirýär. Biziň statistika maglumatlaryna, sanlara goýýan hormatymyz, medeniýetimiz örän pes. Hatda daşary ýurtda okap ýören türkmenistanly ýaşlaryň hem aglaba böleginiň "statistika näme gerek?" diýip, sosial ulgamlarda teswir galdyrýanlary az däl. Bilimli, okuwly ýaşlar we spesialister jemgyýetimiz baradaky gürrüňdeşliklerde sanlardan ugur almaýarlar.
Islendik meseläniň netijeli çözülmegi üçin statistiki maglumatlar zerur bolup durýar. Sanap, ölçäp bilmeýän zadyňy nädip düzedip bolar? Bilermenler, lukmanlar saglyga degişli statistikany keselleriň haýsy toparda ýaýraýandygyny öwrenmek üçin seljerýärler. Anyk sanlar töwekgellik toparlary, faktorlary kesgitlemek, öwrenmek, keselleriň ýaýramagynyň öňüni almak we olary üns merkezinde saklamak üçin ulanylýar.
Halkara guramalaryň sanlary
Az hem bolsa birnäçe saglyk pudagyna degişli sanlary WHO (BSSG) Türkmenistan sahypasynda we UNDP: Human Development Report sahypalarynda tapyp bolýar. Meselem, ene we çaga ölümine degişli statistika: her 100 000 eneden dogrumda 42 ene ýogalýar, bäş ýaşdan kiçi her 1000 çagadan 52 ýogalýar, 15-60 ýaş aralygyndaky her 1000 zenandan/153, erkekden/297 ýogalýar(UNPD, 2016). Gynansakda, sebitimizde ene we çaga ölümi sanlara görä ýokary bolmagyna galýar.
UNAIDS guramasynyň bolsa Türkmenistana degişli sahypasy boş ýatyr. Bu gaty gynandyryjy ýagdaý. Dünýädäki döwletleriň aglaba böleginiň AIW (WIÇ) infeksiýaly näsaglar barada maglumat berip, näsaglara ömrüni uzaldýan bejerişi elýeterli etmekde tagalla edýän wagtlary biz ýurdumyzda näçe sany näsagyň bardygyny hem bilmeýäris. Şeýle ýagdaý näçe adamyň ölümine sebäp bolýandyr? Bu mesele barada WHO-nyň bir sahypalyk, könelişen belligini okap bolýar.
Diabet we rak keselleri sebäpli ýogalýan näsaglaryň sanlary barada hasabat berilýär. Ýokanç däl keselleriň arasynda diabet keselinden näsaglaryň 2%, rak keselinden 9% ýogalýar. Ýogalýanlaryň 52%-i ýürek-damar kesellerinden ýogalýarlar. (WHO, NCD profiles, 2014).
Ýol heläkçiliginden ýogalanlaryň sany 821 (WHO, 2013) bolup, olaryň 67% erkek adamlar, 21% bolsa aýallar bolup durýar.
Hawa, şu sanlara ýetmek üçin ulanylan metodologiýa okyjylarda, ilatda şübhe döredip biler. Ýöne nämede bolsa şu sanlar häkimiýetleriň gatnaşmagynda jemplenip, halkara guramanyň sahypasynda elýeterli edilen.
Ýurdumyzyň delje sanlary
Gynansakda, Türkmenistanyň statistika baradaky döwlet komitetiniň saýty geçen asyrda döredilip taşlanana meňzeýär. Meselem, ýonekeý san – Türkmenistanyň ilat sany görkezilenok. 2012-nji ýylyň aýagynda Türkmenistanda ilat we ýaşaýyş jaý gorunyň uçdantutma ýazuwy geçirildi. Emma bu ýazuwyň netijeleri henizem näbelliligine galýar.
Saýt diňe rus we türkmen dillerinde maglumat çap edýär. Saýtda sanlaryň deregine uzyn-uzyn tekstler goýlan we maglumatlar kynlyk bilen tapylýar. Hatda, söwda we senagat sahypalarynda iňlis dilinde maglumat berlenok.
Işler döwrüň talaplaryna görä gurnalsa, sanlar ýagdaýlary gowulaşdyrmak üçin ulanylardy. Iň bärkisi halkara guramalaryň berýän maglumatlary, sanlary tassyklanylsa ýa-da inkär edilse spesialistler bilen döwrebap dialog, iş gurnap bolardy.
Edaranyň saýtynda hiç bir san görkezmezden diňe statistiki işleriň sanawy berilýär. Saglygy goraýyş statistikasynyň sanawynda şu kategoriýalaryň bellenilmegi ilatyň saglygyna degişli sanlaryň bardygyna çaklama döredýär: howpy täze döremeli näsaglar statistikasy, jyns gatnaşygy arkaly geçýän keseli, deri keselli näsaglaryň düzümi, ganyň adamyň immunoýetmezçiliginiň wirusyna (WIÇ) geçirilen barlaglarynyň netijeleri.
Gazagstanyň statistika boýunça komitetiniň saýty maglumatlary günde täzeläp üç dilde, mobil telefonalar üçin we gowy görmeýän okyjylar üçin sahypaly saýty alyp barýar.
Kimi nämede goramaly?
Saglygy Goraýyş we Derman Senagaty Ministirligi saýt açmazdan ozal goňşy ýurtlaryň döwlet saýtlaryny öwrense peýdaly boljak ýaly görünýär. Türkmenistanyň Saglygy Goraýyş ministirliginiň saýtynyň maglumatlary diňe rus dilinde berilýär. Ol ýerde ilatyň saglygyna degişli hiç hili sanlar görkezilmeýär.
Peýdaly we netijeli tejribeleri Gazagystanyň we Gyrgyzystanyň Saglygy Goraýyş ministirliklerinden öwrenip bolardy.
Ýönekeý sanlaryň elýeter bolmazlygy biziň halkara arenasyndaky imejimizi, abraýymyzy peseldýär. Iň esasy zat bolsa, biz jemgyýet bolup meseleler barada çynlakaý gürrüň açyp bilemizok. Şeýle ýagdaý näçe adamyň ömür tanapyny gysgaldýar? Sanlaryň elýeterli bolmazlygy, statistika barada medeniýetiň we düşünjeleriň pes bolmagy daşary ýurtda bilim alýan studentleriň ählisini diýen ýaly başga ýurtlaryň meselelerini, jemgyýetini öwremäge iterýär. Gazak, özbek, gyrgyz ýaşlarynyň aglaba bölegi öz jemgyýetiniň meselelerini öwrenýärler. Bizede şeýle bagt nesip etse minnetdar bolardyk!
Awtor: Maral Nazarowa
Teswirlemeler
Ministrlikler we häkimlikler tarapyndan taýýarlanýan statistiki maglumatlaryň hut Prezidentiň özüne tabşyrylan hasabatlarda hem galplaşdyrylýandygyny göz öňüne tutsak, bu meseläni çözmek umydy umytsyzlygy döredýär.
Tm-da iş, okuw ýerleriniň talaplary boýunça geçirilýän saglyk gözegçilikleriniň uçdantutma galplaşdyrylýandygy gizlin ýagdaý däl. Barlagdan özüň geçmekçi bolaýanyňda hem para peşgeş almak üçin burnuňdan getirilýär. Lukmançylyk ýokary bilimi bolan şeýle spesalistler bilen sagdyn statistika taýýarlamak nä derejede mümkin bolarka saglyk ulgamynda ? Bu babatda dolandyryjy edaralar çäresize meňzeýär.
Temanyň maksady, aýbyny ýaşyran aýňalmaz. Türkmenistanyň saglyk pudagynyň hojalyk hasaplaşygyna geçmegi garaşylýan netijeliligi bermezligine, bermejekdigine garamazdan, saglyk maksatnamasynyň bu ugurda dowam etmegi üçin has radikal ädimleriň atylmalydygy nygtalýan soňky günlerden soň, tema "Ýagşy niýet, ýarym döwlet" diýip geçäýmekden başga çäre ýok.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Toslama: Prezerwatiw çylşyrymly zat
Maşgala gurmagy meýilleşdirýän käbir ýaşlar prezerwatiw sypyp, zenanyň jynshanasynda we ýatgysynda ýitirim bolup bilýär we ony aýyrmak üçin operasiýa etmek gerek bolýar diýip ynanýarlar.
Fakt: Barlaglar jynsy gatnaşygyň dowamynda prezerwatiwiň ýyrtylmasynyň ýa-da sypmasynyň örän seýrek duş gelýändigini belleýärler (diňe 2%). Bu bolsa diňe prezerwatiw nädogry ulanylanda ýüze çykýar. Prezerwatiw çykarlanda sypmagynyň öňüni almak üçin prezerwatiwiň ýokarsyndan ujydy berk saklamaly. Eger saý-sebäp bilen sypaýsa-da, prezerwatiw zenanyň jynshanasyndan aňryk gitmeýär. Ony bolsa operasiýasyz aňsatlyk bilen aýryp bolýar. Erkek prezerwatiwiň ýyrtylanyny ýa-da sypanyny aňan badyna ýoldaşyna habar bermeli. Şonda zenan eger islese, göwreliligiň gaýragoýulmasyz öňüni alyş gerdejiklerini (postinor, eskapel) kabul etmek arkaly çaga galmagynyň öňüni alyp biler.
Toslama: Täsiri pes
Birnäçe zenanlar we erkekler maşgala guranlarynda erkek prezerwatiwlerini ulanmak islemeýärler. Olaryň pikirine görä, prezerwatiw göwreliligiň we jynsy gatnaşyklar arkaly geçýän ýokançlyklaryň öňüni alyp bilmeýär.
Fakt: Erkek prezerwatiwi ujyda geýdirilýän örtükdir. Ol dölüň jynshana düşmegine böwet bolup hyzmat edýär. Şeýdibem göwreliligiň öňüni alýar. Ýene-de, ol ujytda, dölde we zenanyň jynshanasynda bolup biljek ýokançlyklaryň ýokuşmagyndan goraýar. Ol esasan ýukajyk rezinden (lateks), winilden ýa-da tebigy (haýwanlaryň derisi) serişdelerden ýasalýar.
Prezerwatiwler hem göwreliligiň, hem jynsy gatnaşyklar arkaly geçýän ýokuşmalaryň öňüni alyp bilýän ýeke-täk kontraseptiw usulydyr. Prezerwatiw waginal (jynshana), oral we anal jynsy gatnaşykda ulanylanda ýokary netijeliligi görkezýär. Onuň ýokary netije bermegi üçin olary dogry we kadaly (her jynsy gatnaşykda) ulanmaly. Nädogry ulanylan ýa-da ulanmanyň arasy üzülen ýagdaýynda her jynsy gatnaşyk bilen göwreliligiň we jynsy gatnaşyklar arkaly ýokuşmalaryň ýüze çykma ähtimallygy artýar.
Dogry we kadaly ulanylan ýagdaýynda prezerwatiwleriň göwreliligiň öňüni almagynyň netijeliligi 98%-e barabardyr. Bu bolsa, ulanyşyň ilkinji ýylynda ýoldaşlary prezerwatiwi dogry ulanýan zenanlaryň diňe 2%-i göwreli bolýar diýmekdir.
Prezerwatiwleriň AIW ýaly ýokanç keselleri geçirip bilýän deşikleri ýokdur. Eger dogry we kadaly ulanylsa, prezerwatiw AIW-iň ýokuşmagyndan 80%- 95%-e çenli netijelilikli gorap bilýär. Plastiki prezerwatiwleriň hem täsirliligi rezin görnüşlerine barabar diýlip kabul edilýär, emma şuny doly subut edýän barlaglar heniz geçirilmedi. Haýwan derisinden ýasalan prezerwatiwler AIW we beýleki jynsy gatnaşyklar arkaly geçýän ýokuşmalara garşy göreşip bilmeýär.
Adatça jynsy gatnaşyklaryň dowamynda prezerwatiwleriň 2%-e golaýy ýyrtylýar ýa-da sypyp gaçýar. Şunuň bolsa esasy sebäbi – olaryň nädogry ulanylmagydyr. Dogry ulanylan prezerwatiwler aňsat-aňsat beýle kynçylyklar döretmeýär.
Ýaglandyrmak (lubrikantlar) arkaly olary ýyrtylmakdan gorap bolýar. Ýaglandyrmagyň 3 ýoly bar: 1) jynshanadan çykýan tebigy suwuklyk bilen, 2) ýörite emeli ýaglar bilen we 3) ýaglandyrylan prezerwatiwleri ulanmak arkaly. Kähalatlarda rezin prezerwatiwleri bilen gliserinden ýa-da silikondan edilen ýaglary ulanmak howpsuz hasap edilýär. Emma ýaglar bilen ýasalan önümleri ulanmakdan gaça durmaly, sebäbi olar rezine zeper ýetirip bilýär. Arassa suwuň we tüýküligiň hem ýaglandyryjylyk ukyby bar.
Toslama: Saglyga zyýanly
Käbir adamlar erkek prezerwatiwleri erkekde we zenanda ýarawsyzlyk, ýokançly keseller, rak ýaly keselleri döredip bilýär diýip howatyrlanýarlar.
Fakt: Häzire çenli prezerwatiw ulanmak bilen baglanşykly hiç bir keseliň üstünden barylmady. Prezerwatiw dogry ulanylan halatynda dölüň dökülmegi kadaly ýagdaýda bolup geçýär. Onuň erkekde ýa-da zenanda rak keseline sebäp bolup bilýändigi barada hem hiç hili subutnama ýok. Emma prezerwatiwi ulanmagyň jynsy gatnaşyklar arkaly geçýän ýokançlyklardan, jynshananyň sowuklamasyndan, ýatgynyň boýunjygynyň ragyndan goraýandygy welin anyklanylandyr.
Rezin prezerwatiwler ulanylanda käbir adamlarda jynshanada döreýän allergiki täsirliligi (gijilewik, gyzarma, örgün, mäzleriň, butlaryň çişmegi) döretmegi mümkin. Allergiýa bedeniň köp bölegine örgüniň örmegine, baş aýlanma, dem almanyň kynlaşmagyna ýa-da rezine degeninden soň huşuň ýitmegine getirip bilýär. Emma adamlaryň aglabasynda rezine bolan allergiýa örän seýrekdir. Hatda bütin dünýäde rezine ýeňil allergiýa täsirliligini geçiren adamlar sanaýmaly diýip habar berilýär. Güýçli allergiýa ýagdaýlary bolsa heniz gabat gelinmedi diýen ýaly.
Sintetiki önümlerden ýasalýan plastiki prezerwatiwler rezine allergiýasy bolanlar üçin gowy saýlawdyr. Bularyň hem täsiri edil rezin prezerwatiwleriňki ýaly diýip hasaplanylýar. Ýöne bu heniz içgin öwrenilmedi. Amerikanyň iýmite we dermana gözegçilik edýän adminstrasiýasy (FDA) rezin prezerwatiwleri ulanyp bilmeýänlere AIW we jynsy gatnaşyk arkaly geçýän ýokançlyklardan goranmak üçin plastiki prezerwatiwleri ulanmagy maslahat berýär. Haýwan derisinden ýasalan prezerwatiwler bolsa bu ýokanç kesellerden gorap bilmeýär.
Toslama: Dölüň ir dökülmegi
Erkekleriň we zenanlaryň käbiri prezerwatiwler ereksiýany birahat edip, dölüň ir dökülmeginiň sebäbi bolýar diýip pikir edýärler.
Fakt: Prezerwatiw ulanmak dölüň wagtyndan öň dökülmeginiň sebäbi däldir. Tersine, haçanda ol her jynsy gatnaşygyň aýrylmaz bölegine öwrülende ereksiýany uzak wagt saklamaga we ir dökülmäň öňüni almaga kömek edýär.
Toslama: Häsiýeti üýtgedýär
Ýene käbirleri prezerwatiw ulanmak adamyň jynsy isleglerine täsir edip, bedenini satmagyna ýa-da ýaryna biwepalyk edip başgalar bilen hem jynsy aragatnaşyk alyp barmagyna itergi berýär diýip ynanýarlar.
Fakt: Henize çenli prezerwatiwleriň we beýleki göwreliligiň öňüni alyş (kontraseptiw) usullaryň adamyň häsiýetini üýtgedip bilýändiginiň üstünden barylmady. Barlaglar hem konstrasepsiýanyň jynsy islegler bilen baglanyşygynyň ýokdugyny görkezýär. Tersine, kontrasepsiýany ulanmak adamlaryň saglyga we islenilmedik göwrelilige bolan jogapkärçilik sypatlaryny berkleşdirýär.
Toslama: Jynsy islegleri we gatnaşygyň lezzetini peseldýär
Köpler prezerwatiw ulanmak jynsy islegi we jynsy gatnaşygyň lezzetini peseldýär diýip ynanýarlar.
Fakt: Prezerwatiwiň adamyň jynsy islegine ýa-da lezzet alma ukybyna ýaramaz täsir edýändigi barada subutnama ýokdur. Jynsy islegiň peselmegi, jynsy gatnaşyk etmekde çekilýän kynçylyklar her dürli fiziki we emosional sebäplere görä ýüze çykyp bilýär. Bu meselelere prezerwatiwler sebäp bolmaýar. Emma käbir erkekler, esasan hem ýaşulular prezerwatiw geýende ereksiýa babatda kynçylyk çekip bilerler. Çünki prezerwatiwler ýaşulularyň jynsy agzalarynyň duýgurlygyny peseldip bilýär. Jynsy gatnaşykda lumbrikant serişdeleriň ulanylmagy kömek edip biler.
Käbir jübütleri jynsy gatnaşyk gyzyşyp başlanyndan soň, säginip prezerwatiw geýmek irizip, jynsy isleglerine täsir edip bilýär. Emma jübütleriň aglabasy prezerwatiw ulanmakdan lezzet almany öwrenýärler. Ýüzlerçe zenanlardyr erkekler prezerwatiw ulananlarynda jynsy gatnaşyklaryndan has uly lezzet alýandyklaryny aýdýarlar. Sebäbi olar keselleň ýokuşmagyny ýa-da çaga galmagyny gaýgy etmän, ünslerini arkaýyn lezzetli jynsy gatnaşyga berip bilýärler.
Jübütler gatnaşygyň lezzetini hasam artdyrmak üçin öz halaýan prezerwatiw görnüşlerini ulanyp bilerler. Onuň içini we daşyny suwly ýaglar bilen ýaglamak arkaly hem lezzeti güýçlendirip bolar. Ýöne içini aşa ýaglamakdan daş durmaly, ol prezerwatiwiň typyp gaçmagyna getirer. Gliserinden we silikondan ýasalan ýaglandyryjylary rezin prezerwatiwler bilen ulanmak has oňaýlydyr. Emma ýaglar bilen ýasalan önümleri ulanmakdan gaça durmaly, sebäbi olar rezine zeper ýetirip bilýär. Arassa suwuň we tüýküligiň hem ýaglandyryjylyk ukyby bar.
Erkek prezerwatiwi, eger jynsy gatnaşygyň dowamynda dogry wagtda geýilse, lezzet almakda kynçylyk döretmeýär.
Toslama: Ujydyň ölçegi
Käbir erkekler we zenanlar uly ölçegli ujydy bolan erkeklere laýyk prezerwatiw tapyp bolmaýar diýip pikir edýärler.
Fakt: Prezerwatiwleriň giň-dar, inçe-galyň, dürli şekilli we reňkli, ýagly-ýagsyz, spermisid çalnan we çalynmadyk onlarça görnüşleri bar.
Ujydyň ululygy adamdan adama üýtgese-de, prezerwatiwleriň senagat tarapyndan kesgitlenilen ölçegleri ýokdur. Bu hatda ösen döwletlerdede şeýle. Şonuň üçin ulanyjylara dürli markalary synap görmek maslahat berilýär. 49 mm giňlikdäki prezerwatiwler giňden ýaýran we köp ýerde elýeterli bolsa-da, prezerwatiwiň standart ölçegi ýokdur. Şoňa görä-de, käbir kärhanalar giňligi 56 mm-e ýetýänlerini hem öndürýärler.
Toslama: Hemmeler üçin däl
Ençeme zenanlaryň we erkekleriň bellemegine görä, prezerwatiwi DIŇE wagtlaýyn gatnaşykdaky, nikadan daşary jynsy gatnaşyklary edýän ýa-da gazanç üçin jynsy gatnaşyk edýän adamlar ulanmaly.
Fakt: Prezerwatiwler nikalylygyna ýa-da jynsy häsiýetlerine garamazdan ähli kişi üçin kontrasepsiýanyň ýerlikli ýoly hasaplanýar. Prezerwatiw haýyş eden islendik adama berilmelidir. Ýüzlerçe tertipsiz jynsy gatnaşyklary alyp barýan adamlar ony ýokanç kesellerden goranmak üçin ulanýan bolsalar, ýüzlerçe maşgala guran jübütler ony çaga galmagynynyň öňüni almak üçin ulanýarlar.
Iňlisçeden terjime eden: Şöhle Gulamowa
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Diýarymyzyň bazar bolçulygyna öz mynasyp goşantlaryny goşmakda günbatar welaýatymyz hem 10 aýyň meýilnamasyny üstünlikli jemledi. Balkan welaýat alyjylar jemgyýetleriniň birleşiginiň şu ýylyň on aýy boýunça meýilnamasy 17 million 357 800 manat bolup, ýerine ýetirileni 17 million 357 800 manada deň boldy. Bu alyjylar jemgyýeti bellenen meýilnamany 100 % ýerine ýetirdi.
Welaýatyň kuwwatly kärhanalarynyň biri Balkanabat şäherindäki guş toplumy bolup, ol ýerde, esasan, towuk ýumurtgasy, towuk eti, şöhlat we büzmeçe önümleriniň ençeme görnüşi öndürilip sarp edijilere ýetirilýär. Häzirki wagtda önümçiligi güýçli depginde dowam edýän kärhanalaryň önümleri söwda nokatlarynda uly islegden peýdalanýar.


text:
Medeni maksatnama ynsanperwer ulgamda iki goňşy ýurduň netijeli gatnaşyklaryny işjeňleşdirmäge gönükdirilen çäreleriň birnäçesi girizildi. Olaryň hatarynda Özbegistandan geljek myhmanlaryň resmii böleginiň ýurdumyzyň Medeniýet ministrliginde kabul edilmegi, döredijilik işgärleriniň duşuşyklary, kinolaryň görkezilişi, amaly-haşam sungatynyň sergileri hem-de dostlukly ýurduň artistleriniň çykyşlary bar.
Döredijilik çäresiniň ýapylyş dabarasyny Daşoguz welaýatynyň Nurmuhammet Andalyp adyndaky döwlet sazly drama teatrynda geçirmek göz öňünde tutulýar.
Myhmanlar üçin türkmen halkynyň taryhy-medeni mirasy, ýurdumyzyň gözel ýerleri bilen tanyşdyrýan medeni maksatnama taýýarlanyldy.


text:
Meniñ birden bir ayagym, topugymdan aşagy çişip başlady,köwşe sygman, soñ ayagymyñ aşagy bilen çişip başlady, rentgen etdirdim, döwlen, çykan ýeri ýok diýdiler, süñki doly sagdyn diýdiler. Ultrases barlagyny etdirdim, damarlary sowuklamandyr diýdiler. Analizlerimi doly tabşyrdym, ganda we peşewde uremiyanyñ alamatlary bar diýdi, emma çäresini tapyp berip bilmediler, analizlerimi 4 gezek tabşyrdym, köp lukmana göründim: trawmotolog, urolog, kardiolog, terapewt, kardiorewmotolog, terapewt – emma hiçişi belli bir diagnoz goýup berip bilenoklar. Maňa maslahat bermegiňizi haýyş edýärin.
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Bir aýagyň çişmegi (Sizde topugyňyzdan aşagy çişýär) alnan şikeslenmeler, gan damarlaryň trombozy (gan lagtasy bilen ýapylmagy), guragyry ýa-da birleşdiriji dokumany zeperlendirýän immun keselleri netijesinde ýüze çykyp biler.
Siziň aýagyňyzyň çişginliligi başga alamatlar (bogunlaryň, süňkleriň agyrysy) bilen utgaşýarmy?
Aýagyň çişginliliginiň sebäplerini anyklamak üçin barlagy dowam edip, rewmatolog hem-de damar kesellerini bejerýän hirurg lukmanyna ýüz tutmagyňyzy we goşmaça barlaglary (aýaklaryň gan damarlarynyň doppler barlagyny, ganyň guragyra, brusellýoz keseline barlagyny) geçmegiňizi maslahat berýäris.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Türkmen häkimiýetleri geljek aýda ýapyk binalarda söweş sungaty boýunça geçiriljek Aziýa oýunlarynyň öňünden Aşgabatda spirtli içgileriň satylmagyny gadagan etdiler.
Bu gadaganlyk ozaly ýerli söwda urlan zarba bolsa, ikinji tarapdan spirtli içgilere garaşly raýatlaryň ýagdaýyny agraldar, arak-şerabyň “gara bazaryny” döreder diýip, ýerli synçylar aýdýar.
19-njy awgustda çykan metbugat habarlarynda türkmen paýtagtyndaky azyk dükanlarynyň tekjelerinden alkogolly içgileriň ählisiniň aýrylandygy, diňe içgi satýan dükanlaryň bolsa ýapylandygy habar berilýär.
Şol bir wagtda ýurduň döwlet eýeçiligindäki mediasy bu gadaganlyk barada hiç bir düşündiriş ýa habar çap etmedi.
AP habar gullugynyň maglumatyna görä, içgi dükanlarynyň satyjylary häkimiýetlerden berlen görkezme esasynda, alkogolly içgileri satmagy oktýabra çenli bes edipdirler.
AFP habar gullugy Söwda ministrliginde bir ady aýdylmaýan resmä salgylanyp, onuň bu gadaganlygy Aşgabatda 17-nji sentýabrdan 27-nji sentýabra çenli aralykda geçýän Aziýa oýunlary bilen baglanyşdyrandygyny habar berýär.
Neşiriň maglumatyna görä, Söwda ministrligindäki resmi täze girizilen gadaganlygyň Aziýa oýunlaryndan öň jemgyýetçilik tertibini üpjün etmek maksadyndan ugur alýandygyny aýdypdyr.
"Gadaganlygyň esasy maksady, hukuk goraýjy guramalaryň 17-nji awgustdagirizilen güýçlendirilen düzgüni bilen baglylykda, parahatçylygy we jemgyýetçilik düzgün-tertibini üpjün etmekden ybarat” diýip, anonim çeşme AFP habar gullugyna aýtdy.
Azatlyk radiosynyň ozal habar berşi ýaly, Türkmenistan golaýda harby we kanun goraýjy gulluklaryň güýçlendirilen iş tertibini girizjekdigini, şeýle-de serhediň ýapyljagyny we wiza düzgünleriniň çäklendiriljegini aýtdy.
15-nji awgustda geçirilen Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisinde prezident Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan gol çekilen buýruga görä, Aziýa oýunlarynyň howpsuzlygyny doly üpjün etmek çäreleri 17-nji awgustdan güýje girip,27 sentýabra çenli dowam etdiriler.
“Şu döwürde ýurduň ähli harby we hukuk goraýjy edaralary gije-gündiziň iş düzgünine geçýärler. Serhet ýapylýar, wiza düzgünleri hem çäklendirilýär, gümrük gözegçiligi güýçlendirilýär” diýip, Berdimuhamedow Türkmenistanyň milli telewideniýesinde görkezilen çykyşynda aýtdy.
Döwlet baştutany mejlisde Oýunlar bilen bagly başga çäreleriň hem nazarda tutulýandygyny aýtdy, emma alkogollyiçgileriň gadagan ediljegi barada hiç zat diýmedi.
Ýerli synçy Amanmyrat Bugaýew şenbe güni alkogolly içgilere girizilen gadaganlygyň hakykatdanam güýje girendigini tassyklap, dükançylaryň oňa esasy gazanç çeşmeleriniň biriniň ýitirilmegi hökmünde seredýändiklerini, sebäbi Türkmenistanda arak-şerabyň örän geçginli harytdygyny aýtdy.
“Indi ýasama araklar köpeler, hili pes araklar zerarly ölüm-ýitim köpeler, bu zatlary öň 86-njy ýylda Gorbaçýowyň sersaglygynda başdan geçiripdik” diýip, Bugaýew aýtdy.
Synçynyň sözlerine görä, Türkmenistanda S.Nyýazow döwründe giň ýaýran neşekeşlige garşy göreş yglan edilenden soň, köp adam neşesini goýup, araga geçdi we şonuň bilen aman galdy. Ikinji tarapdan, Türkmenistanda toýlar, oturylyşyklar hem arak-şeraply geçirilýär we spirtli içgiler esasy sarp edilýän önümleriň biri bolup durýar.
Söwda dolanyşygynda esasy harytlaryň biri bolsa-da, ýerli synçylar Türkmenistanda arak-şerap satýan dükanlaryň 70-80 prosentiniň resmi ygtyýarnamasynyň ýokdugyny, beýle rugsady almagyň juda kynlaşdyrylandygyny, emma bu söwdanyň barlaga gelýän resmiler bilen “özara dil tapyşmak esasynda gülleýändigini” belleýärler.
Mundan öň Türkmenistanda çilim, temmäki önümleriniň söwdasy doly döwlet monopoliýasyna geçirilip, dükanlaryň öňünde uly nobatlar emele geldi.
Şonuň bilen bir wagtda, hususy dükanlarda gadagan edilendigine garamazdan, döwlet dükanlaryna getirilýän çilim, temmäki önümleriniň uly böleginiň bikanun hususy dükanlara geçirilip, ilata has gymmat bahadan satylýandygy, bu gadaganlyklaryň çilime garaşly raýatlaryň maşgala býujetine goşmaça agram salýandygy aýdylýar.


text:
Adam hukuklaryny goraýan "Türkmen inisiatiwasy", "Adam hukuklary boýunça halkara hyzmatdaşlygy" we Niderlandiýanyň "Helsinki komiteti" Ýewropa Bileleşigini şu annada türkmen hökümeti bilen adam hukuklary barada geçirýän gepleşiklerinde raýat jemgyýetiniň ýanalyşy hakda açyk we dogruçyl gürrüň etmäge çagyryp, 6-njy iýulda beýanat ýaýratdy.
Beýanatda Ýewropa Bileleşiginiň türkmen hökümetini ýurtdaky raýat jemgyýetiniň ýagdaýyny gowulandyrmak üçin anyk ädimleri ätmäge çagyrmalydygy nygtalýar.
Adam hukuklaryny goraýjy toparlar Ýewropa Bileleşiginiň, adam hukuklaryny goramak boýunça hakyky öňegidişlik bolmasa, bu ýagdaýyň ÝB bilen Türkmenistanyň arasyndaky gatnaşyklara täsir ýetirjegini açyk aýtmaga çagyrýarlar.
ÝB türkmen häkimiýetleri bilen guraýan ýyllyk adam hukuklary dialoglaryny 2008-nji ýyldan bäri geçirýär. Ýyllyk dialoglaryň täze tapgyry 8-nji iýulda Brýusselde geçiriler. Ol ÝB-Türkmenistan gatnaşyklaryny giňeltmek tagallalarynyň doly güýjünde barýan wagtyna gabat geldi.
Hukuk meselesi şertnamany yza çekýär
ÝB bilen Türkmenistanyň arasynda baglaşylan Wagtlaýyn söwda şertnamasy geçen awgustda güýje girdi we indi ol ÝB-niň beýleki ýurtlar bilen baglaşan Ýoldaşlyk we hyzmatdaşlyk şertnamasyna çalymdaş giňräk ylalaşyk bilen ýerini çalyşmaly. Muňa garamazdan, şertnamanyň adam hukuklarynyň ýagdaýy babatdaky derňewi bilen baglylykda, Ýewropa Parlamentinde bu ylalaşygy sese goýmak sentýabra çenli soňa goýuldy. Has dogrusy, ÝB-niň parlament delegasiýasy apreliň aýagynda Türkmenistana sapar edip, bu ýurtda parlamentiň öňünden kesgitlän hukuk talaplary babatda öňegidişligiň ýokdugyny aýdandan soň, şeýle karara gelindi. Ýoldaşlyk we hyzmatdaşlyk şertnamasynyň tassyklanmagy üçin parlamentiň razylygy gerekdi.
Ýewropa Parlamentiniň adam hukuklary boýunça komissiýasynyň başlygy Heidi Hautala Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde delegasiýanyň hatarynda Aşgabatdaky rus mekdebine baranda henizem "Ruhnama" otagynyň bardygyna geň galandygyny aýdypdy. Şeýle-de Hautala türkmen hökümeti BMG-niň adam gynamalary boýunça ýörite dokladçysyny ýurda çagyrmak ýaly ädimleri ätse, munuň özi üçin örän pozitiw iş boljakdygyny aýtdy.
Halkara gözegçileri türmelere goýberilmeýär
Ýöne Türkmenistan BMG-niň ýörite dokladçysyny ýurda çagyrmakdan we halkara "Gyzyl Haç" komitetiniň ekspertleriniň türkmen türmelerine baryp görmegine rugsat bermekden henize çenli saklanyp gelýär. Hukuk goraýjy guramalar Türkmenistanyň sebitde ilatynyň jan başyna iň kän tussag düşýän ýurtdugyny aýdýarlar. Ýurduň içinden Azatlyk Radiosyna inrterwýu berýän raýatlar ýylda köp sanly günä geçişler bilen tussagy azaldylýan türmelerdäki şertleriň agyrdygyny, bendileriň köplenç yzlaryndan eltilýän azyk önümleri bilen oňňut etmeli bolýandygyny gürrüň berýärler.
Türkmen häkimiýetleri soňky ýyllarda ýurtda kanunlary kämilleşdirmek boýunça uly iş alnyp barylýandygyny aýdýarlar. Emma hukuk goraýjy toparlar, şol sanda adam hukuklaryny goraýan "Türkmen inisiatiwasy" toparynyň başlygy Farid Tuhbatullin täze kabul edilýän kanunlaryň iş ýüzünde adam hukuklarynyň goralmagyna täsiriniň azdygyny aýdýarlar. Farid Tuhbatullin özleriniň ýüzlenme çap etmek bilen, Ýewropa Bileleşiginiň Türkmenistanyň belli bir ädimleri ätmegini talap etmegini isleýändiklerini aýtdy.
"Garaşsyz jemgyýetçilik guramalary hasaba alynmaly"
"Biz bu talap esasynda diňe täze kanunlaryň kabul edilendigi we beýlekiler barada beýanatlaryň ýaýradylmagyny däl-de, eýsem, aýdaly, iş ýüzünde bolmanda on-ýigrimi sany garaşsyz jemgyýetçilik bileleşiginiň hasaba alynmagyny, olaryň dürli fondlardan kömek alyp, arkaýyn öz işini eder ýaly bolmagyny nazarda tutýarys" diýip, Tuhbatullin aýdýar.
Hukuk goraýjynyň pikiriçe, eger şeýle edilse, Ýewropa Parlamentiniň indiki gezek Türkmenistana gelen delegasiýasy olar bilen duşuşyp, adamlaryň öz isleýän işlerini edip, ýurduň abadançylygyna goşant goşýandygyna göz ýetirer.
Adam hukuklaryny goraýan "Türkmen inisiatiwasy", "Adam hukuklary boýunça halkara hyzmatdaşlygy" we Niderlandiýanyň "Helsinki komiteti" Ýewropa Bileleşigine iberen ýüzlenmesinde, soňky mysallar hökmünde, 8-nji iýunda Aşgabatda jaýlarynyň ýykylmagyna garşy protest bildirmäge synanyşan raýatlaryň polisiýa tarapyndan dargadylyşy, fewral aýynda bolsa, iki sany ýaş aýdymçynyň türk telekanalyna interwýu bereni üçin türmä basylmagy ýaly faktlary görkezipdir.


text:
Adamlar adatça parazitler barada gürrüň etmäge çekinýärler: başga adamlar bilen gürleşmeg-ä beýle-de dursun, hatda öz içiňden pikir etmek-de biraz hopukdyrýar. Şoňa görä-de, adamyň beýnisini halanmaýan maglumatdan azat etmek üçin, bu barada toslamalaryň ençemesi döreýär. Ýöne şonda-da bileniň ýagşydyr!
Giňden ýaýran toslamalara garap geçeliň.
1. Bu meniň çagalaryma degişli däl, sebäbi olar hemişe nahardan öň ellerini sabynlap ýuwýarlar.
Bu nädogry! Eger-de siz arassaçyl bolup, öz çagalaryňyza-da arassaçylygy öwredýän bolsaňyz, öwgä mynasypsyňyz. Emma nahardan öň elleriň sabyn bilen ýuwulmagy käşgä bizi parazitlerden goraýan bolsady! Gynansak-da, geçirilen barlaglaryň netijesinde ýer ýüzüniň her 3-nji ýaşaýjysy parazitlere (il arasynda: gurçuklar) ýolugandygy mälim boldy.
Parazitlere (gurçuklara) ýolukmagyň ýollary diýseň köpdür. Mysal üçin, biz bazardan ter ot satyn alanymyzda (otuň her baldajygyny gaýnag suw bilen ýuwmaýarys ahyryn!) ýa-da supermarketde miwe şiresini içenimizde (miwe şiresi sykylanda onuň daşyny käwagt ýuwmaýarlar) gurçuklara ýolugyp bilýäris. Biz tötänlikde içen suwumyz arkaly ýa-da köpçülik howzunda suwa düşenimizde hem gurçuklara ýolugyp bilýäris.
Şeýlelikde, parazitleriň dürli görnüşlerine ýolukmagyň dürli ýollary bardyr. Parazitlere ýolukmadyk adam ýok diýen ýalydyr. Emma şonda-da nahardan öň eliňizi sabynlap ýuwmagyňyz, arassaçylygy saklamagyňyz sizi diňe parazitlerden goraman, eýsem ýokanç kesellere ýolukmakdan hem goraýar. Şoňa görä-de, hemme ýerde hemişe arassaçylygy saklaň!
2. Her ýylda täret barlagyny geçirip, onuň netijesinde gurçuklaryň ýumurtgasy tapylmasa, onda bu bu gurçuklaryň ýokdugynyň alamatydyr!
Bu nädogry pikir, sebäbi ýer ýüzünde gurçuklaryň 150 görnüşi bardyr. Täret barlagy arkaly bolsa gurçuklaryň diňe 2-3 görnüşini ýüze çykaryp bolýar (onsoňam bu barlag täret ýaňy edilen wagtynda geçirilmelidir).
Içegede gurçuklaryň bardygyny tassyklaýan käbir alamatlar bardyr. Olara şular degişli: dowamly zäherlenmäniň alamatlary (solgun deri, ysgynsyzlyk, gaharjaňlyk, limfodüwünleriň çişmegi), aşgazan-içege ulgamynyň dowamly keselleri, garnyň agyrmagy (içiň burlup-towlap agyrmagy), ýürek bulanmalar, allergiki täsirleriniň dürli görnüşleri. Bu alamatlaryň hemmesi gurçuklaryň bardygyny 100% tassyklamaýar. Ýöne şu alamatlaryň peýda bolan ýagdaýynda, lukmanlar, syrkawyň özi-de meselä seresaply çemeleşmelidir.
3. Sagaldyş çärelerini witaminleri we mikroelementleri kabul etmekden başlamalay.
Bu nädogry! Ilki bilen organizmi parazitlerden arassalap, soňra witaminleriň we mikroelemetleriň ýetmezçiligini doldurmaly. Şeýle edilmedik ýagdaýynda siz içiňizdäki gurçaklary witaminler we mikroelementler bilen iýmitlendirýärsiňiz.
4. Gurçugy bolan adamyň derisi solgun we hor bolýar.
Bu dogrudan-da şeýle bolýar, ýöne hemişe däl. Bu adamyň beden gurluşyna, kesselere garşy durmak ukybyndan, organizminde maddalaryň alyş-çalşygyna, keseliň dowamlylygyna bagly bolýandyr. Käbir adamlaryň gurçugy bolsa-da, olaryň ýaňaklary gyzaryp, kadalaýyk agramlaryndan 20-30 kile agyr bolup bilýär. Şonuň üçin-de, adamyň daş sypatyndan onuň parazitlere ýolugyp-ýolukmandygyny anyk aýdyp bolmaz.
5. Adamyň içi agyrmaýan bolsa, onuň gurçugy ýokdur.
Bu nädogry! Sebäbi ýönekeý gurçuklar diňe içegede däl, eýsem organizmiň başga ýerlerinde hem ýaşap bilýärler. Parazitler ölenlerinde, zäherli maddalary bölüp çykarýarlar. Bu bolsa adamyň organizmini zäherleýändir. Şonda adamyň kellesi, bogunlary agyryp bilýär. Ol gaharjaň, ysgynsyz bolýar. Şu alamatlar başga keselleriň alamatlary bilen çalşyrylyp, käwagt lukmanlary ýalňyşdyrýar. Parazitleri bolan syrkaw bir lukmandan başga lukmana gatnap, öz saglyk depderçesini dürli keselleriň atlaryndan dolduryp biler. Köp halatlarda onuň keseli dogry kesgitlenilip biler. Ýöne bir zady ýatdan çykarmaň: bu keseller organizmde parazitleriň bolmagynyň netijesinde döräp bilýändir.
Şonuň üçin-de, içagyrylar gurçuklaryň ýeke-täk alamaty däldir.
6. Adam gije dişlerini gyjyrdadýan bolsa, onuň gurçuklary bardyr.
Adam ukudaka dişlerini gyjyrdadýan bolsa, bu onuň merkezi nerw ulgamynyň çenden aşa duýgurlygyndan habar berýär. Parazitleriň bölüp çykarýan galyndylary adamy zäherläp, onuň ýadaw, gaharjaň bolmagyna sebäp bolýar. Mundan başga-da gijelerine dişiň gyjyrdadylmagy rudimentar alamatynyň bolaýmagy ahmal (dişini çalýan käbir haýwanlar ýaly)
Şoňa görä-de, dişiň gyjyrdydylmagy parazitleriň bardygyndan habar berse-de, onuň gönüden-göni sbutnamasy däldir.
7. Gurçuklar diňe çagalaryň keselidir.
Dogrudan-da, çagalar ýygy-ýygydan gurçuklara ýolugýarlar. Bu çagalaryň hemme zady agzyna alýandygy zerarly bolup bilýär. Şular ýaly hereketleri çaga gadagan edip bolmaýar, sebäbi ol daş-töweregindäki dünýäni şeýle usul arkaly öwrenýär. Şonuň üçin-de, çagalaryň oýnawaçlaryny, töweregindäki zatlary mümkin boldugyndan arassa saklamalydyr. Käbir ejeler bazardan ir-iýmiş satyn alanlarynda, olardan derrew çagasyna dadyrýarlar. Şeýle edilende çaganyň gurçuklara ýolukmak howpy birnäçe esse artýar.
Şoňa görä-de, gurçuklar köplenç çagalara «hüjüm edýärler». Ýöne adamyň ýaşy olara hiç böwet bolup bilýän däldir.
8. Öý haýwanlary arkaly parazitlere ýolugyp bolmaýar.
Bu nädogry! Öý haýwanlary parazitleri aňsatlyk bilen ýaýradýandyrlar. Käbir ata-eneler çagalarynyň pişijek ýa-da güjüjek bilen oýnaýşyna guwanyp, öz çagasyny gurçuklara ýolukmak howpuna uçradýandygyna düşünmeýär.
Öý haýwanlaryny gowy görmelidir, ýöne olara wagtal-wagtal gurçuklaryna garşy dermanlaryny berip durmalydyr. Şoňa görä-de, öý haýwanlaryna bolan söýgi arssaçylyk bilen utgaşdyrylmalydyr.
9. Öz ekiniňde biten ir-iýmiş we gök önümler «arassadyr».
Bu nädogry! Bagbanlar we daýhanlar öz ekinlerinde bitýän ir-iýmişleriň we gök önümleriň umumy arykdan ýa-da kanaldan suwarylýandygyny ýatda saklamalydyr. Käbir garry eneler öz baglarynda biten ilkinji ir-iýmişi agtyjyklaryna ýuwman berýärler. Bazarda bolsa käbir satyjylar öz hödürleýän iýmişini datmakdan ýüz öwürýän alyjylara geň galyjylyk bilen seredýärler. Bularyň bary arassaçylygyň sadaja düzgünleriniň ýatdan çykarylýandygy bilen düşündirmek bolýar. Ir-iýmişleriň we gök önümleriň nirede ýetişdirilendigine garamzada, hemişe ýuwup iýmelidir.
10. Gaýnadylan suw — öli, gaýnadylmadyk suw — diri.
Käbir adamlar çig, ýagny gaýnadylmadyk suwy «diri» hasaplaýarlar. Dogrudan-da, olar mamla! Sebäbi gaýnadylmadyk suwda köp janly parazitler: gurçuklar, olaryň ýumurtgalary, parazitleriň ýumurtga haltajyklary we ş.m. bolýar. Suwuň ýörite serişdeler bilen arassalanmagy onuň arassalygyny kepillendirmeýär.
Şoňa görä-de, diňe gaýnadylan suwy içmelidir.
Şu makalany okanyňyzdan soň sizde umytsyzlygyň döremegi ahmal: hemme zat erbet, hemme ýerde gurçuklar ýa-da olary ýumurtgalary bar we ş.m. Ýöne bu makalanyň esasy maksady sizi gorkuzmak däl-de, arassaçylygy saklap, özüňizi köp parazitlerden goramaga çagyrmakdan ybarat. Arassaçylyk saglygyň girewidir!
Filed under: Çagalar, Bütin Temalar, Bilim, Saglyk |


text:
"Salam lukman! Göwrelilik döwründe menin burnum dykylyp, demimi berenok. Burnumdan suw akýar. Bu ýagdaý çaga üçin howplumy?"
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Göwrelilik döwründe gan aýlanşygynyň we ganyň mukdarynyň ýokarlanmagy sebäpli, burnuň gan damarlary dolup, burnuň dykylmagynyň sebäbi bolup bilerler. Onuň çaganyň ýagdaýyna hiç hili ýaramaz täsiri ýokdur.
Şeýle-de, göwrelilik döwründe allergiki täsirliligiň döremegi sebäpli burnuň dykylmagy, ýokançlyklaryň we wiruslaryň täsiri bilen burnuň nemli gatlagynyň sowuklamagy (ýiti rinit), çişmegi, nemiň akmagy duş gelip biler.
Ýokançlyklaryň täsiri bilen ýiti rinitiň döremegi bolsa çaga üçin ýokançlyklaryň çeşmesi bolup, çaganyň, onuň ýansuwlarynyň, çörekçäniň ýagdaýyna ýaramaz täsirini ýetirip biler.
Burnuň dykylmagynyň anyk sebäbini anyklamak üçin otorinolaringolog (LOR) lukmanyna ýüz tutmak ýerlikli bolardy.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Göwrelilik döwründe dişiňi gyrdyryp arassalatma, oňa petik (plomba)goýmak we bejermek üçin iň oňaýly we howpsuz möhlet-göwreliligiň ikinji ýarymydyr (14-26 hepdeler aralyk). Sebäbi bu möhletde göwreli aýalyň umumy ýagdaýy kadalaşýar, çaganyň hemme beden agzalary emele gelýär, çaga çörekçesiniň goraýjy täsiri çagany köp ýaramaz faktorlardan goraýar. Ýöne gyssagly ýagdaýlaryň ýüze çykmagy ( meselem,güýçli diş agyrysy)elbetde, bejergini islendik möhletde geçirmäge görkezme bolup bilýändir.Dişiň bejergisi geçirlende,göwreli ýatgynyň ýygrylmasynyň öňüni almak üçin agyrsyzlandyrmany geçirme hökmanydyr.Göwreliler üçin ultrakain,primakain agyrsyzlandyryjy serişdeleri howpsuz hasaplanýar.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Alymlaryň hasaplamagyna görä, erkekler aýallardan 10-15 ýyl ir ýogalýarlar. Olar erkekleriň ömri orta hasap bilen 59 ýaş, aýallaryňky bolsa 73 ýaş diýip belleýärler. Umuman bu mesele babatda köp çaklamalar we pikirler bardyr. Bu çaklamalaryň we pikirleriň biri-de aýallaryň öz saglyklaryna has çynlakay çemeleşýändigini inkär etmeýär. Aýallar adatça wagtly-wagtynda lukmanlara ýüz tutýarlar, keselleriň öňüni almak maksady bilen lukmanlaryň gözegçiliginden geçip durýarlar, öz iýmitine we daş keşbine üns berýärler, umuman, özlerine seredýärler. Erkekler bolsa öz saglyklaryna biperwaýrak garaýarlar: alkogol içgileri içýärler, çilim çekýärler, ýagly naharlary köp iýýärler, fiziki hereketlere we maşklara üns bermeýärler, işde, hatda dynç alyşlarda-da töwekgellik edýärler.
Dartgynlyk ýagdaýlary
Dyngysyz dartgynlyklar biologiki taýdan garramaklygy tizleşdirýändir. Netijede, datgynlyklar ýagdaýynda ýaşaýan adam olara garşy durup başarmasa, tiz garrýandyr. Garrylygy yza çekmek üçin, öz duýgularyňa erk etmegi öwrenmeli, kyn ýagdaýlardan çykalgalary alkogol içgilersiz, çilimsiz tapmagy öwrenmeli, örän gaýgyçyl bolmakdan saklanmalydyr. Şonuň üçin-de, her bir adam özüniň nerw dartgynlyklaryny gowşatmak üçin azyndan 2-3 usuly bilmelidir. Muňa öz-özüňi köşeşdirmek, dem alşy kadalaşdyrmak, relaksasiýa maşklary ýaly usullary mysal getirmek bolýandyr.
Iýmitlenme
Hünärmenler kuwwatlylyk taýdan çäklendirilen, ýöne ýokumlylygy ýokary bolan berhizleriň adamyň ömrüni uzaldyp bilýändiklerini belleýärler. Şeýle berhizi saklamak üçin mahabatlandyrylýan berhizleri saklajak bolup dyrjaşmaly. Dogry berhizler saglygy berkitmäge niýetlenip, esasan-da iýmiti dogry kabul etmeklige daýanýandyr. Şeýle berhizler ýürek-damar keselleriniň, süýji we rak keselleriniň öňüni alýandyrlar. Gereginden artyk iýmek, artykmaç agram tiz garramaga sebäp bolýarlar, kesellere uçradyp bilýärler. Bedende ýaglaryň, duzuň we şekeriň gereginden artyk bolmagy hem saglygyň gowşamagyna sebäp bolýandyr.
Zyýanly endikler
Alkogol içgileri, çilimkeşlik, neşekeşlik adamyň her bir beden agzasynyňgarramagyna sebäp bolýandyr. Ýöne zyýanly endikleriň ýetirýän weýrançylygy ilki-ilkiler göze ilýän däldir. Şonuň üçin-de, zyýanly endiklere ýoluganlar özleriniň nähili «girdaba» düşendiklerini ilkibada duýýan hem däldirler. Çilimkeşlik öýken we deri keselleriň döremegine sebäp bolýar. Emma alymlaryň soňky geçiren ylmy barlaglarynyň netijesinde çilimiň akyl ukyplaryny hem peseldýändigi subut edildi. Araga «bagyş edilen» ýeke-je oturylyşyk bolsa 10000 nerw öýjügini öldürýändir. Ölen nerw öýjükleriniň gaýtadan dikeldilmeýändigi bolsa hemmelere mälimdir.
Fiziki aktiwlik
Ýetmiş ýaşan erkek özüniň otuz ýaşlyk çagyndan örän tapawutlanýandyr. Ol ýetmiş ýaşynda myşsalar agramynyň 30-40%-ne golaýyny ýitirýändir. Ýüreginiň gan geçiriş ukyby 30% peselýändir. Elbetde, bu maglumatlar begendirip bilmez, ýöne yzygiderli ýerine ýetirilýän fiziki maşklar garrama ýagdaýyny azyndan 20(!) ýyl gaýra çekip bilýär. Şoňa görä-de, erkekleriň ömür dowamlylygy olaryň ýaşaýyş ýörelgesine baglydyr. Hünärmenler takwa adamlaryň durmuşyny öwrenenlerinde, erkekleriň-de, aýallaryň-da ömür dowamlylygynyň deňdigini ýüze çykardylar. Takwa adamlar (erkekler-de, aýallar-da) çilim çekmekden, arak içmekden saklanýandyrlar, aladaçyl-gaýgyçyl bolmaýarlar. Olar parahat ýaşamaga ymtylýandyrlar. Durmuşda dogrudan-da gymmatly bolan zatlara: ýakynlaryna bolan söýgä, asuda gatnaşyklara üns berýärler.
Şoňa görä-de, eý, erkekler, ýaşaýyş ýörelgäňiz ömrüňizi uzaldyp-da, ony gysagaldyp-da bilýändir. Öz saglygyňyz barada ýaşlykdan alada ediň. Zyýanly endikleriň «girdabyna» düşmejek boluň! Öz ömrüňiziň emeli gysgaldylmagyna ýol bermäň. Öz ýakynlaryňyzyň size daýanyandygyny ýatdan çykarmaň!
Teswirlemeler
Erkek bolsun ýa-da aýal, aýratyn hem erkekler ýaşlykda köp akylsyzlyk bilen öz ömrüni gyzgaldýarlar. Soň düşünseň hem , ýöne indi haýp...Giç...
Näme erkek adamlar çagamy? Olar saglygyňy gorap, aýap saklamalydygyna düşünenoklarmy?
Sagdyn bolmak, uzak ýaşamak üçin ýokarda görkezilen sagdyn durmuş ýörelgelerini berjaý etmelidigini bilenoklarmy? Haýsy bir adam onda-da erkek adam ýylda bir gezek lukmana baryp, barladyp, barlaglardan geçip, keselleriň öňüni alyş çärelerini geçirýär? Soraglary näçe uzaltsaň, uzaldyp oturmaly. Seniň pikiriň ýalňyş!
Onsoň hem aýal adam bilen erkek adamyň kesellere garşylyk görkezişinde, bir ýerde okapdym, aýratynlyk hem bar. Erkekleriň aýallara garanyňda ýürek-damar ulgamynyň kesellerine töwekgelçiligi has ýokary. Köplenç ölüme getirýän keseller hem ýürek-damar ulgamynyň keselleri.
Aý, bir gezek ýaşaýarys: iýjek, içjek, çekjek, ýatjak diýmeli däl-de, saglyga zyýanly zatlardan özüňi çäklendirmäni, ýüz öwürmäni başarmaly. Şonuň üçin hem erkekler lukmanlardan gorkmaly däl-de olar bilen aragatnaşykda, doslukly söhbetdeşlikde bolup, olardan saglyga peýdaly maslahatlary almaga çalyşmaly.
Ilki-ä kesellemejek bolup, talap edilýän çäreleri ýerine ýetirmeli, keseli irki döwürde ýüze çykaryp bejermeli. Bir gezek berilýän ýaşaýyşyň dowamlylygyny uzaltjak bolup çalyşmaly. Hemme zat her adamyň özüne, düşünjesine, erkine bagly. Hiç kim erkini özünden öňe geçirmesin.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Häzirki wagtda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça ýurduň ähli ministrliklerinde we edaralarynda senagaty ylmy taýdan esaslandyrylan we ýokary tehnologik önümleri öndürmäge özgertmek boýunça önümçilik-tehniki maksatnamalary işläp düzmeklik başlandy. Täze senagat kärhanalarynyň infrastrukturalary ýerli harytlaryň daşarky bazarlarda ýokary bäsdeşlige ukyplylygyny üpjün etmäge gönükdirilendir. Bu bolsa öz gezeginde Türkmenistanyň dünýäniň has ösen döwletleriniň hataryna girmegine mümkinçilik berer.
«Нейтральный Туркменистан» gazetinde neşir edilen «Innowasion senagat — ykdysadyýeti senagatlaşdyrmagyň binýady» («Инновационная промышленность – фундамент индустриализации экономики») atly makalada bellenilişi ýaly, Türkmenistanda garaşsyzlyk ýyllarynda önümçiligi himiýalaşdyrmak, gurluş materiallary hökmünde plastmassalaryň giňden peýdalanylmagy, nebitiň möhüm energiýa geçiriji hökmünde sarp edilişiniň artmagy we awtomobil ulagynyň ähmiýetiniň ýokarlanmagy bilen häsiýetlendirilýän täze senagat tehnologiki başlangyç emele geldi we ol soňky ýyllarda has hem düýpli ösdürilýär.
Makalanyň awtory bolan Türkmenistanyň milli önümleriniň haryt dolanyşygyny öwrenmek boýunça institutyň baş hünärmeni, ykdysady ylymlaryň kandidaty Wasiliý Denisowyň aýtmagyna görä, bir tehnologiki başlangyçdan indikä çenli netijeli hereketiň mysaly hökmünde Türkmenbaşynyň Nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumy (TNGIZT) çykyş edýär.
Germaniýanyň, Eýranyň, Ysraýylyň, ABŞ-nyň, Türkiýäniň, Fransiýanyň, ýaponiýanyň iri firmalarynyň we kompaniýalaryň gatnaşmagynda bu senagat ägirdinde gurlan täze ýangyç we nebithimiýa desgalarynyň tehniki häsiýetnamalary boýunça sebitde deňi-taýy ýokdur, diýip W.Denisow belleýär.
Ol şeýle hem olaryň işe girizilmeginiň Türkmenistanyň nebithimiýa senagatynda tehnologik öwrülişik bolandygyny, bu günki gün bolsa dünýä bazarlarynda uly islegden peýdalanýan ýokary hilli nebit önümleriniň onlarça görnüşini öndürýändigini nygtaýar. Olaryň hatarynda — ýokary oktanly, etilirlenmedik awtomobil benzinleri, awiasion kerosin, arassalanan dizel ýangyjy, nebit koksy, polipropilen, dizel we uniwersal ýaglarynyň giň toplumy bar.
TNGIZT — Merkezi Aziýada suwuklandyrylan gazy eksport ediji iň iri zawoddyr. Suwuklandyrylan gazyň saklanmagy we ýüklenilmegi üçin bu ýerde awtomobil, demir ýol we deňiz terminallary guruldy. Tehnologik desgalary baglanyşykda ulanmakda bolşy ýaly, ýurt üçin düýbünden täze nebithimiýa önümçiligini döretmek boýunça, şol sanda Seýdiniň NGIZ-da bu ugurda işler dowam edýär.


text:
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň Halkara energetikasy boýunça ýörite wekiliniň we utgaşdyryjysynyň wezipesini ýerine ýetiriji Sýu Saarnio fewral aýynda Azerbaýjana sapar bilen barar. Onuň dowamynda ol «Günorta gaz geçelgesiniň» Konsultatiw geňeşiniň dördünji mejlisine gatnaşar. Bu barada ABŞ-nyň Döwlet departamentinde habar berdiler, diýip Trend belleýär.
Azerbaýjanyň energetika ministrliginde habar berlişi ýaly, mejlisiň anyk senesi ýakyn günlerde mälim ediler.
«Günorta gaz geçelgesiniň» Konsultatiw geňeşiniň birinji mejlisi 2015-nji ýylyň 12-nji fewralynda, ikinjisi – 2016-njy ýylyň 29-njy fewralynda, üçünjisi – 2017-nji ýylyň 23-nji fewralynda geçirildi.
«Günorta gaz geçelgesi» taslamasy ÝB-niň geljegi uly taslamalarynyň biridir. Ol Hazar sebitinden Gruziýanyň we Türkiýäniň üsti bilen Ýewropa 10 milliard kub metr azerbaýjan gazyny ibermekligi göz öňünde tutýar.
Başlangyç tapgyrda «Şah Deňzi» gazkondensatly azerbaýjan känini özleşdirmegiň ikinji tapgyrynyň çäginde çykaryljak gaz «Günorta gaz geçelgesi» taslamalary üçin esasy gaz çeşmesi hökmünde görülýär. Soňrakky tapgyrlarda taslama beýleki çeşmeler hem goşulyp bilner.
Käni özleşdirmegiň ikinji tapgyrynyň çäginde gaz Günorta Kawkaz gaz geçirijisiniň giňeldilmegi hem-de Transanatoliý we Transadriatik turbageçirijiisileriniň gurulmagy bilen Türkiýä we beýleki ýewropa bazarlaryna eksport ediler.


text:
Ylym
Çöller, ösümlik we haýwanat dünýäsi milli institutynyň analitikleri ekologiýa maksatnamalaryny durmuşa geçirmäge işjeň gatnaşýarlar
Bu bölümiň müdiri Nury Atamyradowyň belleýşi ýaly, institutyň täze bölümi bag ekmek çärelerinde we tokaýlary kemala getirmekde, bilelikdäki ekologiýa taslamalaryny durmuşa geçirmekde, şeýle hem tebigaty goraýyş milli işlere ekologiýa menejmentiniň dünýä tejribesini ornaşdyrmagyň ugurlary boýunça maslahat kömegini bermäge niýetlenendir.
Çölde pisse ýetişdirmek boýunça synag işleri netijeli alnyp barylýar
Laboratoriýanyň uly ylmy işgäri Güljemal Gurbanmämmedowanyň aýtmagyna görä, bu synaglar 2014-nji ýylyň dekabrynda Bokurdak obasynyň demirgazygynda taşlandy zeýkeş suwlarynyň golaýynda geçirilip başlandy. 2015-nji ýylda synag meýdançasynda adaty badam we hakyky pisse ekildi. Olaryň ösüşini we boý alşyny gowulandyrmak üçin mineral hem-de organiki dökünler ulanyldy. Laboratoriýanyň işgärleri guraklyga we duzlara durnukly beýleki miweli ekinleri hem synag etmegi göz öňünde tutýarlar. Üç ýyllap ylmy barlag geçirlenden soň pisse agaçlarynyň 450-si we badam agaçlarynyň 350-si bag ekmekde ulanmak üçin ýerli ilata ...
Ýokary we orta bilim ulgamynyň hünärmenleri daşary ýurt dillerini öwretmekdäki täzeçil usullary ara alyp maslahatlaşdylar
Tematiki sergide dil bilimi ulgamyndaky ýörelgeler we innowasiýalar görkezildi. Ýörüteleşdirilen dil merkezleriniň we kitap dükanlarynyň tekjelrinde dürli dillerde neşir edilen okuw, çeper, ylmy edebiýatlaryň onlarçasy goýlupdyr. Paýtagtyň hukuk, biznes we tehnologiýalar mekdebi ýörüte edebiýatlaryň ençemesini getiripdir, bu ýerde çagalar hem, ulular hem bilimleriniň üstüni ýetirip, gözýetimini giňeldýärler. Mekdepde diňleýjileriň dil taýýarlygyna aýratyn üns berilýär. Bu babatda türkmen mugallymlary bilen netijeli gatnaşykary ýola goýan Oksford uniwersiteti ...
Türkmen ýokary okuw mekdepleri döwrebap bilim tehnologiýalaryny işjeň ulanýarlar
Magtymguly adyndaky, lukmançylyk, ynsanperwer ylymlary we ösüş, nebit we gaz uniwersitetlerinde, şeýle hem ulag we aragatnaşyk, ykdysadyýet we dolandyryş institutlarynda internet-tehnologiýalaryň we ýörite maksatnama üpjünçiliginiň goldaw bermeginde onlaýn-leksikalary geçirildi. Olary şu ýokary okuw mekdepleriniň esasy mugallymlary geçirdiler.
Mekdep okuwçylary her ýyl geçirilýän ders bäsleşiginiň etrap tapgyrlaryna taýýarlanýarlar
10-11-nji ýanwarda mekdebiň çäklerinde geçirilen bäsleşigiň ýeňijileri etrap derejesindäki tapgyra gatnaşarlar. Ol tamamlanansoň, fewralda paýtagtymyzda we welaýat merkezlerinde guraljak indiki tapgyra taýýarlyk görmäge başlanylar. Mart aýynda ders bäsleşiginiň jemleýji – döwlet tapgyry geçirilip, ol her taraplaýyn bilimli we maksada okgunly türkmen okuwçylaryny kesgitlär.
Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň talyplar topary ýokary okuw mekdepleriniň arasynda geçirilen olimpiadada öňe saýlandy
Aň-paýhas bäsleşikleri iki derejeli ugurlarda 14 ders boýunça geçirildi. Paýtagtymyzdaky dürli ýokary okuw mekdeplerinde Türkmenistanyň taryhy, ekologiýa we daşky gurşawy goramak, türkmen, rus we iňlis dilleri, himiýa, biologiýa, ykdysadyýet, matematika, fizika, häzirki zaman kompýuter tehnologiýalary, inženerçilik grafikasy, nazary mehanika, materiallaryň garşylygy ýaly dersler boýunça bäsleşikler geçirildi.
Türkmen telekeçileri dünýäniň öňdebaryjy bilim merkezleri bilen gatnaşyklary ösdürýärler
Ýurdumyzyň bilim ulgamyny ösdürmäge hususy kompaniýalar hem öz goşantlaryny goşýarlar. Dil bilimleri babatynda hyzmatlaryny hödürleýän “Dalçyn” hususy kärhanasy dilleri öwrenmek, terjimeçiligiň nazarýeti we amaly usullaryny bermegi munuň aýdyň subutnamasydyr.
Aýratyn zehinli çagalar döwlet mekdep-internatynyň uly synp okuwçylary Bakuwda geçirilen halkara olimpiadasynda şowly çykyş etdiler
Ýaşy 16-dan uly bolmadyk zehinleriň aň-paýhas bäsleşigi Azerbaýjanyň paýtagty Bakuwda geçirildi. Oňa sekiz ýurtdan—Azerbaýjandan, Belarusdan, Gazagystandan, Gyrgyzystandan, Täjigistandan, Russiýadan, Türkmenistandan, Estoniýadan okuwçylaryň 76-sy gatnaşdy.
Mekdebara döredijilik gözden geçirilişi daşary ýurt dillerine ökdeleri kesgitledi
Festiwala Aşgabadyň orta mekdeplerinden dört ýüze golaý çaga gatnaşdy. Olar ýekelikde we hor bolup, Watana, onuň taryhyna, medeniýetine, tebigatyna, şeýle hem myhmansöýer, göwnaçyk, zähmetkeş we sahy türkmen halkyna bagyşlanan aýdymlary aýtdylar. Çagalar aýdym-sazlarydyr tanslary ussatlaça ýerine ýetirdiler, olar dürli saz gurallaryny, şol sanda milli saz guralalryny çalmaga ökdeligini görkezdiler.
Mekdebe çenli çagalar bilim edaralarynyň hünärmenleri sanly usullary ornaşdyrmagyň wezipelerini ara alyp maslahatlaşdylar
Maslahata Milli bilim institutynyň, sebit bilim müdirlikleriniň hünärmenleri, mekdebe çenli çagalar edaralarynyň müdirleri, terbiýeçileri gatnaşdylar.