text:
1-nji sentýabrda Türkmenistanyň medisina ulgamyna degişli birnäçe täzelik peýda boldy. Täze medisina merkezleri açylyp, enjamlaşdyryldy. Türkmenistanyň döwlet medisina uniwersitetiniň täze ýolbaşçylary bellenildi. Uniwersitetiň professorlary we mugallymlary üçin täze jaý ulanylmaga berildi.
Aşgbatda uly dabara bilen alty sany täze keselhana açyldy. Resmi maglumatlara laýyklykda, täze açylan merkezler ýurduň Saglygy saklaýyş we medisina senagaty ministrliginiň ýokanç keseller merkeziniň edarasy tarapyndan birleşdirildi.
Täze kompleksiň düzümine 150 orunlyk deri-wenerologiýa keselhanasy, 60 orunlyk inçekesel boýunça bejeriş-öňüni alyş merkezi, ýokanç keseller boýunça 260 orunlyk bejeriş-öňüni alyş merkezi, SPID-iň öňüni alyş merkezi, şeýle-de merkezleşdirilen laboratoriýa we gan merkezi girýär. Resmi maglumatlarda medisina şäherçesiniň gurluşygyna 103 milliondan gowrak puluň sarp edilenligi aýdylýar.
Täze açylan ýokanç keseller merkezinde Merkezi Aziýada ilkinji bolup fibroskan apparaty işe girizildi. Fransiýadan satyn alnan bu guralyň bagyryň ýagdaýyny çalt we howpsuz barlamaga mümkinçilik berýänligi Türkmenistanyň habar serişdelerinde belläp geçildi.
Şu hepdede lukmanlary taýýarlaýan döwlet medisina uniwersitetiniň professorlary we mugallymlary üçin ýörite salnan jaý ulanylmaga berildi. Prezidentiň gatnaşmagynda dabaraly ýagdaýda açylan 12 gatly jaýda 46 maşgala ýaşar. Şol günüň özünde medisina işgärleri üçin 76 maşgalalyk ýene bir jaýyň ulanylmaga berlenligi hem habar berilýär.
Hyzmatlaryň elýeterliligi
Ýurduň saglygy saklaýyş infrastrukturasy gowulandyrylýarka, kadaly medisina hyzmatlary halkyň agramly bölegi üçin elýeterli bolman galýar. Ýerli ýaşaýjylar esasy sebäpleriň arasynda medisina hyzmatlarynyň köpçülik üçin çakdanaşa gymmatlygyny belleýärler.
Soňky döwürde türkmenistanlylaryň keselini bejertmek üçin medisina edaralaryna derek tebiplere we mollalara ýüz tutýan halatlarynyň hem köpelenligini ýerli lukmanlar bilen söhbetdeş bolan Azatlyk Raidosynyň Türkmenistandaky habarçysy Osman Hallyýew aýdýar.
Medisina hyzmatlarynyň hili hem adamlarda nägilelik döredýär. Ilatyň hatda esasy medisina hyzmatlary bilen kadaly üpjün edilmeýänligini türkmenistanly pensioner Azatlyk Raidosyna gürrüň berip, lukmanlaryň, şepagat uýalarynyň, dermanlaryň ýetmezçilik edýänligini belleýär.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan Türkmenistanyň ýene bir ýaşaýjysy täze açylýan merkezleriň işgärleriniň nähoşlary bejermek däl-de, olardan has köp pul almak maksadyna eýerýän pursatlarynyň seýrek däldigini belläp, öz ogluny bejertmek üçin narkologiýa keselhanalarynyň birine ýüz tutup, ýedi günde bir million 300 müň manat tölänligini, emma netije bolmanlygyny gürrüň berýär.
Kadrlar meselesi
Türkmenistanda kadrlar ýetmezçiligi medisina ugrunda has ýiti duýulýar. Türkmen hökümeti kadrlar üpjünçiligini ileri tutýan ugurlarynyň arasynda agzap gelýär. Emma, muňa garamazdan, ýerli ýaşaýjylar ýurduň içinde köp lukmanlaryň işsiz galýanlygyny hem gürrüň berýärler.
Türkmenistanly ginekolog lukmanyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, işlemek isleýän bilimli, tejribeli köp lukmanlar dürli bahanalar bilen işe alynmaýar. Işe girmek isleýän lukmanlaryň öňünde goýulýan esasy şertleriň arasynda latyn elipbiýini we ”Ruhnamany” bilmek talap edilýär. Üstesine-de para bermeli bolýar.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan türkmenistanly lukman işsiz kösenýän ýa pensiýa çykan tejribeli lukmanlaryň duş gelen ownuk-uşak gazanç bilen gün görýänligini, hususan-da, koneje ulaglary bolan lukmanlaryň sürüjilik bilen gazanç edýänligini aýdýar.
Azatlyk Radiosynyň söhbetdeşi lukmanlaryň pensiýalarynyň hem ujypsyzdygyny belleýär we medisinada 30 ýyllyk iş stažy bolsa-da, öz pensiýasynyň 55 dollardan geçmeýänligini gürrüň berýär. Onuň sözlerine görä, pensiýalaryň kesgitlenmegi köplenç raýatlaryň çeken zähmetine we iş stažyna däl-de, pensiýalary kesgitleýän ýerli edara ýolbaşçylaryna we olara berlen paranyň möçberine bagly bolýar.
Kemçilikleriň agzalmagy
Türkmenistanda medisina hyzmatlarynyň hiliniň pesdigini we ýurtda saglygy saklaýyş pudagynyň hakyky ýagdaýyny ýaşyrmak boýunça düzgünleriň höküm sürýänligini Türkmenistanda işlän halkara guramalary hem habar berýärler.
10 ýylyň dowamynda Türkmenistanda işlän we 2009-njy ýylyň aýagynda ýurdy terk eden “Serhetsiz lukmanlar” guramasy 12-nji aprelde ýaýradan hasabatynda Türkmenistanyň saglygy saklaýyş sistemasyndaky kemçilikleri paş etdi.
“Serhetsiz lukmanlar” guramasynyň ýolbaşçylaryndan Lesli Şanks agzalan hasabaty ýaýratmak arkaly bu guramanyň Türkmenistanda şaýat bolan takyk kemçiliklerine Türkmenistanyň we halkara jemgyýetçiliginiň ünsüni çekmek maksadyna eýerenligini Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Emma “Serhetsiz lukmanlar guramasynyň hasabatynyň çap edilmegi Türkmenistanyň ýolbaşçylarynda nägilelik döredipdi. Ýurduň Daşary işler ministrliginiň ýaýradan resmi beýannamasynda türkmen tarapy “Serhetsiz lukmanlar” guramasyny Türkmenistan barada bilkastlaýyn galp maglumat ýaýratmak arkaly ýurdy abraýdan düşürmäge synanyşykda aýyplady.


c: text/html

text:
Türkmenistanda daşary ýurtdaky türkmen talyplaryna banklaryň üsti bilen pul ugratmak düzgünlerine goşmaça çäklendirmeler girizildi. Mundan beýläk daşary ýurtlara pul ibermäge mümkinçilik berýän welaýat bankynda günüň dowamynda diňe 10 adam daşary ýurtdaky talyplara maliýe serişdesini ugradyp biler.
Ýerli ýaşaýjylaryň Azatlyk Radiosynyň habarçylaryna gürrüň bermegine görä, daşary ýurtda çagalary okaýan ene-atalar, öz çagalaryna pul iberjek bolanlarynda, birnäçe gün öňünden banklaryň gapylaryny “garawullap” durmaga mejbur bolýarlar.
Tejenli Eneş daýza, iki günläp gijeleri bilen nobata durup, diňe şondan soň Belarusda okaýan ogluna pul ugradyp bilendigini aýdýar.
"Änewdäki Senagat bankynyň agzynda telim adam bar. Bank işgärleri 10 adamdan soň, 'Bu günlükçe planymyz doldy’ diýip, daşary ýurtlarda okaýan ogul-gyzlaryna pul ugratmakçy bolýanlary kabul etmegi bes edýärler. Hiç hili resmi sanaw hem ýöredilmeýär” diýip, Eneş daýza başdan geçiren ýagdaýlaryny gürrüň berýär.
40 ýaşlaryndaky Eneş daýzanyň aýtmagyna görä, agzalýan çäklendirme barada banklarda diňe dil üsti bilen habar berilýär, bu barada degişli resmi bildiriş asylan ýeri ýok.
Azatlyk Radiosynyň, gürrüňi gidýän banklaryň jogapkärleri bilen habarlaşyp, ýagdaýy aýdyňlaşdyrmak synanyşyklary hiç bir netije bermedi.
Gepiň gerdişine görä ýatlatsak, bu Türkmenistandan daşary ýurda, hususan-da, daşary ýurtdaky talyplara pul ugratmak bilen bagly girizilen çäklendirmeleriň iň soňkusydyr.
Şu ýylyň başyndan başlap ýola goýlan täze düzgünlere görä, daşary ýurtda bilim alýan çagasyna pul ugratmakçy bolýan ene-ata bankyň üsti bilen her aýda diňe 1000 dollar möçberinde pul geçirip bilýär.
Bu çäkli puly geçirmek üçin hem ene-ata ugradýan pulunyň möçberinde aýlyk alýandygy barada işinden ýörite güwanama görkezmeli. Ýagny, ene-atalar diňe öz alýan aýlyk hakynyň ýa-da pensiýasynyň möçberiniň çägindäki derejede pul ugradyp bilýärler.
Bulardan başga-da ene-atalar bank işgärlerine daşary ýurtdaky çagalarynyň dogluş hakyndaky şahadatnamasynyň göçürmelerini hem görkezmäge borçly edildiler.
Şol bir wagtda-da hossalarlary studentlere diňe özüniň ýazgyda duran welaýatynyň banklarynyň üsti bilen pul ugradyp bilýärler.
Tejenli Eneş daýza puly ugratmak üçin özüniň ilki paýtagta gelendigini, Aşgabatda ýazgysy bolmansoň, Aşagabatda kabul edilmändigini, şol sebäpden soňra özüniň Änewdäki banka gitmeli bolandygyny aýtdy.
“Bu puly her bir bankdan hem ugradyp bolmaýar eken. Etrap ýaşaýjylary ençeme ýüz kilometri söküp, welaýat merkezlerindäki banklara barmaly bolýarlar. Öýüňi taşlap, işiňden galyp, sergezdan bolup aşmaly bolýar-da... Alaç barmy?!” diýip, ogluna 300 dollar geçiren Eneş daýza gürrüň berdi.
Ýaşaýjylar daşary ýurtdaky türkmen talyplaryna pul ugratmak bilen bagly girizilen ýokarky çäklendirmeler sebäpli, öz çagalaryna wagtynda pul ugradyp bilmeýändiklerini, bu ýagdaýdan hem çagalarynyň, hem özleriniň kösenýändiklerini aýdýarlar.
Maryly ildeşimiz Agajuma aga bu çäklendirmeleriň çagalarynyň geljekki ykballaryna hem täsir etjekdigini aýdyp, nägileligini bildirýär: “Ýokardakylar [häkimiýetler] nirä seredýärler? Biz-ä bu düzgünlere haýrandyrys. Bular çagalaryň geljegine böwet bolýarlar. Bu kynçylyklary döwletiň özi döredýär”.
Resmi häkimiýetler ýa-da habar serişdeleri daşary ýurtda okaýan türkmenistanly studentlere pul ugratmak bilen bagly girizilen täze çäklendirmeler barada häzirlikçe nähilidir bir düşündiriş bilen çykyş edenoklar. Degişli ýolbaşçylar bu barada Azatlyk Radiosyna kommenatariý bermekden hem ýüz öwürdiler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Roman edeýin
Türkmenistanyň halk ýazyjysy Ata Atajanow gyzykly gürrüň eşitse “Täsin zat eken, roman etmeli” diýerdi. Bir gezek Mara gezelenje baranymyzda ýerli ýazyjy-şahyrlar hödür-kerem etmek üçin bizi çöle äkitdiler.
Çölde söz nobatyny halypa ýazyjy Ata Atajanowa berdik. Ata Hajyýewiç özi, galamdaş deň-duşlary bilen bagly gyzykly wakalary gürrüň berýärdi. Içilen arak-şerap kellesine urup, serhoş bolup ugran ýerli şahyr, oblast (welaýat) gazýetiniň redaktory Tagan Söhbetow Ata Hajyýewiç her wakany gürrüň berende onuň endige öwrülen sözlerini gaýtalap, ýagny Ata Atajanowa öýkünip “Täsin zat, roman etmeli” diýip ugrady.
Ata Hajyýewiç başda ony eşitmezlige saldy. Taganyň “… roman etmeli” diýmesi has köpelip ugranda sypaýyçylyk bilen:
- Tagan, bes edäý, maňa gürlemäge, oglanlara diňlemäge zelel berýäň! - diýdi.
Bu haýyş Taganyň gulagynyň ýele ýanyndan geçdi. Ol totyguşa dönüp “ Täsin zat,roman etmeli” diýmesini has köpeltdi. Ata Atajanowyň gahary ýetjek derejesine ýetdi. Ol gazap bilen:
- Tagan, bes et, birden men seni roman edäýmäýin - diýdi.
Bu gazaply duýduryş oňluk bilen tamamlanjak däldi. Iň gowusy bolanda öýkelän Ata Atajanow saçak başyndan turup gaýtjakdy. Hernä wagtynda çykalga tapyldy. Şahyr Atamyrat Atabaýew boşan çüýşeleriň birini eline alyp, ony “dutar” edinip:
- Tagany roman edeýin, Aý,seni roman edeýin - diýip, “aýdyma” başlady. Hemme, Ata Atajanow-da bu “aýdyma” hezil edip güldi. Gülkä aňk-taňk bolan Tagan Söhbet ýassyga
başyny goýdy. Çölden Mara dolanjak bolanymyzda ony zordan oýardyk.
Indira Gandi
Obada mugallym bolup işleýän Kasym Nurbadow Türkmenistan Ýazyjylar birleşiginiň başlygy Täşli Gurbanowyň “uguny ýekeläp” (bir ýol bilen göwnüni tapyp), 1983-nji ýylda Ýazyjylar birleşigine işe geldi. Şol ýyl Täşli Gurban aradan çykdy.
1985-nji ýylda geçiriljek nobatdaky gurultaýa çenli birleşige ýolbaşçylyk etmek başlygyň orunbasary bolup işleýän Gurbandurdy Gurbansähedowa tabşyryldy. Gurbandurdy aganyň Kasym bilen “mäşi bişişmeýärdi”.
Ol her edip, hesip edip, Kasymy işden boşatmagyň kül-külüne düşüpdi. Şol günleriň birinde Gurbandurdy aganyň aýaly Ajap ýeňňe aradan çykdy. Ajap ýeňňäniň dünýäsini täzelän gününiň ertesi Kasymyň gyz bäbegi doglupdy.
Bu habar Gurbandurdy aganyň-da gulagyna ilen eken. Ol minnetdarlyk bildirmek üçin ýanymyza gelende Kasyma sypaýçylyk bilen ýüzlenip:
- Ýeňňeň hatyrasyny tutup geleniň üçin, Taňryýalkasyn! “Gyzyň bolupdyr” diýip eşitdim.Ýaşy uzyn bolsun! Näme at goýduň? - diýip sorady.
Kasym:
- Indira Gandiniň hormatyna Indira diýen ady dakdyk - diýdi.
Gurbandurdy aga “ Adynyň eýesi bolsun!” diýip, ýanymyzdan gitdi. Biz bilen bir üýşmeleňde bile duran ýazyjy Hojanepes Meläýew:
- Seniň Ýazyjylar soýuzyndan işden kowuljagyň ujy iki däl. Indira Gandi nireden kelläňe geldi. Ýaňy “Gurbandurdy aga, ýeňňemiziň hormatyna gyzyma ‘Ajap’ diýip, at dakdyk” diýeniňde,
arkaýyn işläbermelidiň. Ýok, seniňki boljak däl - diýip, çyny bilen igendi.
Toplan, taraşlan Amanmyrat BUGAÝEW


text:
Şu gün Türkmenistanyň paýtagty Aşgabatda tebigy gaza bagyşlanan we iki gün dowam etjek halkara konferensiýa açyldy. Bu ýygnaga onlarça ýurduň ýokary derejeli wekilleri hem gatnaşýarlar.
Şu gün konferensiýanyň birinji tapgyrynda Türkmenistanyň gaz öndürýän esasy ýurtdugy we onuň global gaz bazaryndaky artýan roly barada gürrüň edildi.
Ýygnagyň ikinji tapgyrynda regionyň gaz senagatynyň ösdürilmegi üçin halkara hyzmatdaşlygynyň ähmiýeti hakda pikir alşylar.
Konferensiýanyň ikinji güni gaz eksportunyň diwersifikasiýasy barada gürrüň edilmegine garaşylýar.
Bu çäre Aşgabadyň sergi köşgünde geçirilýär.


text:
Eýranyň häkimiýetleri maliýe kezzapçylygy bilen meşgullanmakda güman edilýän toparyň wekillerini tussag edendiklerini aýdýarlar. Häkimiýetler olaryň 2.6 milliard dollarlyk galplyk edendigini çaklaýarlar.
Aýdylmagyna görä, bu galplyk bir adam tarapyndan dolandyrylypdyr. Ol bir gurama döredip, emläk satyn almak üçin galp kredit hatlaryny ulanypdyr. Bu guramanyň satyn alan emläkleriniň arasynda Eýranyň iň uly polat öndürýän kompaniýasy hem bar.
«Keýhan» gazeti ol adamyň milliarder Amir Mansur Ariadygyny aýdýar. Aňtaw ministri Heýdar Moslehi bu guramanyň bank işgärleriniň kömeginden peýdalanandygyny aýtdy. Habarlarda bu galplygyň azyndan ýedi banka zarba urandygy aýdylýar.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin 25-nji iýunda Eýranyň ýadro gepleşikleri, “Siriýada barha beterleýän howply ýagdaý” we “Yslam döwleti” toparyna garşy durmak barada maslahatlaşmak üçin ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama telefon etdi.
Ak tam munuň iki lideriň arasynda aprelden bäri geçirlen ilkinji telefon gepleşigidigini aýdýar.
Liderler Siriýada barha beterlenýän howply ýagdaý, Eýranyň ýadro ýaragyny edinmeginiň öňüni almak babatda dünýä döwletleri tarapyndan alnyp barylýan gepleşiklerde dowam edýän agzybirligiň ähmiýeti hakynda pikir alyşdylar diýip, habarda aýdylýar.
Prezident Obama Putine Orsýetiň Ukraina bilen ýaraşyk meselesinde boýun alan borçlaryny ýerine ýetirmelidigini, şol sanda rus goşunlarynyň we enjamlarynyň ukrain territoriýasyndan aýrylmalydygyny aýtdy diýip, Ak tam habar berýär.


text:
Türkmen halky degişmäni, ýeri bilen aýdylan jaydar sözi, henegi söýýän halk. Ýöne soňky ýyllarda ýurtda bu zatlaryň boşlugy emele geldi. Telewideniýede, radioda satira-ýumor gepleşikleri, gazetlerde olary ýerleşdiryän bölümler ýitdi diýen ýaly.
Ýöne adamlarda, ylaýta-da ýaşlarda, ur-tut onuň ýerini başgaça, köplenç edep-ekramyň kadalaryna laýyk gelmeýän görnüşde doldurmaga bolan ymtylyş ýüze çykyp ugrady. Hususy studiýalarda, hatda öý şertlerinde-de dürli hilli degişmeli klipleri ýazgy edýän ýa-da kinolardan, telegepleşiklerden kesilip alnan sahnajyklara başga ses ýazgysyny goşup, soňra ony mobil telefonlar arkaly ýaýradýan ýaşlaryň sany artyp ugrady.
27 ýaşly mekdep mugallymy Begenç bu ýagdaýyň ýaşlaryň aňyna edýän täsiri baradaky öz pikirlerini Azatlyk Radiosyna beren gürrüňinde şeýle beyan etdi:
—Golaýda tanyşlarymyň biriniň öýünde “Ýeke özi öýde” atly meşhur amerikan kinofilminiň ýerli gepleşikde başgaça ses ýazgy edilen wariantynyň diskine duş geldim. Işim çaga terbiyesi bilen bagly bolansoň, ol meni gyzyklandyrdy, oturyp tomaşa etdim. Elbetde, bu ugurdan hiç hili taýýarlygy bolmadyk adamlaryň haýsydyr bir hususy studiýada filmi asyl nusgasyndan başgaça seslendirmeginden köp zada garaşmandym. Käbir ýerlerinde jüpüne düşüp duran degişmäniň, jaýdar jümleleriň bardygyna, olaryň ýerli ýagdaýlar bilen baglanyşdyrylýandygyna garamazdan, tutuşlygyna alanyňda filmiň asyl nusgasyndan başgaça seslendirilen warianty meniň göwnüme ýaramady. Çaganyň gulagyna degmeli däl paýyş sözleriň köplügi, käbir sahnalaryň seslendirilişindäki ýasamalyk filme tomaşa eder ýaly etmändir. Onuň köpeldilip ýaýradylyp ýörendigini eşidenimde bolsa, lapym keç boldy.
Mobil telefonlar arkaly ýaýradylýan degişme sahnajyklarynyň sany hem soňky döwürde köpelip barýar. Olara höwes bilen tomaşa edýän yaşlar hem az däl. Bu ýagdaýyň ýaşlaryň aňyna, edep-ekramyna, terbiýesine erbet täsir edýandigini bellemek bilen 24 ýaşly medeniýet işgäri, sazanda ýigit Altybaý Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi:
—Beýle klipleriň, degişmeli şekilleriň ýazgy etdirilip ýaýradylmagyna sebäp bolýan esasy zat şu günki türkmen kino sungatynda, resmi telewideniyede, gazet zurnallarda satira we ýumor gytçylygynyň bolmagy. Halk bolsa degişmesiz ýaşap bilenok. Adamlara durmuşyň dürli tarapyny şöhlelendiryän sagdyn satira, ýumor gerek. Aç-açan gadaganlyk girizilmese-de, ony resmiler kän bir halap baranoklar. Lisenzirlenmedik diskler, mobil telefonlar arkaly ýaýradylýan köplenç süwümsiz, gödek degişmeleriň öňüni almak üçin professional satirik ýazyjylar, kino-telewideniýe işgärleri tarapyndan taýýarlanan satira-ýumora giň ýol açmaly. Halkyň islegi-de şol. Köpçülikleýin habar serişdelerinde ýiten, sagdyn satira-ýumora ýol açylsa, bu babatdaky bar zadyň kadalaşyp gitjegine ynansa bolar. Adamlar gülküsiz ýaşap bilmeýär. Gülki bolsa saglyga peýdaly, ömrüňi uzaldýar diýýärler.
1994-nji ýylda Türkmenistanda “Tokmak” atly satiriki žurnalyň ýapylmagy bilen karikatura žanry hem ýitip ýuwaş-ýuwaşdan ýitip gitdi. Karikaturalar köplenç şu žurnalda çap edilýärdi. Belli satiriklerem, karikaturaçylaram “Tokmagyň” töwereginde üýşýärdiler.


text:
Pakistanda janyndan geçeniň amala aşyran hüjüminde 23 adam öldi, başga-da 60-sy ýaralandy.
Çarşenbe güni giçlik Rawalpindi şäherinde, şaýylaryň bolýan ýerinde amala aşyrylan hüjümiň jogapkärçiligini “Talyban” hereketi öz üstüne aldy.
Şeýle-de çarşenbe güni Karaçi şäherinde şaýylaryň metjidiniň golaýynda iki bomba partladyldy. Polisiýanyň berýän maglumatyna görä, hüjümde azyndan bir adam öldi we ençemesi ýaralandy.
Häzir şaýy musulmanlary özleriniň mukaddes saýýan Muharram aýyny belleýärler.
“Talyban” hereketiniň metbugat wekili Ahsanullah Ahsan Karaçide we Rawalpinde amala aşyrylan hüjümleriň jogapkärçiligini öz üstlerine aldy. Ahsan sünni fundementalistleri bilen şaýylaryň arasynda “ynanç urşunyň” bardygyny aýtdy.
Bu hüjüm Yslamabatda geçjek “D-8” sammitiniň öňüsyrasyna gabat geldi.


text:
Sorag: Prezident gaýtadan saýlansa, siz Döwlet sekretaty bolup ýene bir möhlet işlemek isleýärmisiňiz?
Klinton: Ýok.
Sorag: Goranmak ministri bolup gulluk etmek isleýärmisiňiz?
Klinton: Ýok.
Sorag: Birleşen Ştatlaryň wise-prezidenti bolmak isleýärmiziňiz?
Klinton: Ýok.
Sorag: Birleşen Ştatlaryň prezidenti bolmak isleýärmisiňiz?
Klinton: Ýok.
2011-nji ýylyň martynda Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillary Klinton CNN telekanalynyň moderatory Wolf Blitzeriň beren bu soraglarynyň hemmesine "ýok" diýip jogap berdi.
Geçen 4 ýyllykda ýurduň daşynda Obamanyň ýadawsyz wekiline öwrülen, onuň öňki syýasy bäsdeşi Klinton Birleşen Ştatlaryň bir möhlet baş diplomaty bolmagyň özi üçin ýeterlikdigini ençeme wagt mundan ozal duýdurdy.
Döwlet sekretary bolup iň azyndan 111 ýurda sapar eden, bu saparlaryň dowamynda hem takmynan 1.5 million kilometrlik ýol aşan Klintonyň pozisiýasyna düşünmek kyn däl.
Ýöne Obamanyň onuň kabinetden gitmegine meýilli däldigine hem düşünip bolýar. Prezident, Klintonyň galyp, aýratyn-da "Arap bahary" we Siriýa wakalary boýunça Amerikanyň syýasatyna ýolbaşçylyk etmegi üçin elde baryny etjekdigini aýtdy.
Obama 6-njy noýabrda saýlawlarda ýeňiş gazananyndan soň Döwlet departamentinde geçen metbugat ýygnagynda sözçi Wiktoriýa Nuland Klintonyň kararynyň üýtgemändigini bildirdi: "Men Sekretaryň plany üýtgändir öýdemok. Onuň ähli zady özünden soň bu wezipä geljek adama geçirmegi niýet edinýändigini aýdanyny siz telim gezek eşitdiňiz. Ondan soň ol şahsy durmuşa dolanyp, dynç almakçy. Pikirlenip, ol [gören-eşiden] zatlarynyň ählisini ýazmagy niýet edinýär".
Ak Tamyň öňki işgäri, Amerikanyň Daşary syýasy geňeşiniň agzasy Lowrens Haasyň pikiriçe, gowy Döwlet sekretary üçin iň möhüm zat – onuň prezident bilen gatnaşygy: "Döwlet sekretary Birleşen Ştatlaryň prezidentiniň syýasatyny amala aşyrýan adam. Bu orunda kim hem bolsa, hakykat şeýle. Meniň pikirimçe, Sekretar Klinton bu ugurda gowy iş bitirdi. Obama näme diýse, Klinton ara salym salman şony etmäge synanyşdy".
Agzalýan atlar
Senatyň Daşary gatnaşyklar komitetiniň başlygy Jon Kerri
Obama Klintony niýetinden dänderip bilmese, onda onuň ornuny kim tutar?
Agzalýan atlar köp welin, ýöne ady has ýygy tutulýan adam Senatyň Daşary gatnaşyklar komitetiniň başlygy Senator Jon Kerri.
Amerikanyň konstitusiýasy Kabinete bellenýänleriň Senat tarapyndan makullanmagyny talap edýär. Bu Kerri üçin bir problema bolup bilmez. Sebäbi ol 1985-nji ýyldan bäri bu ýerde işleýär.
Amerikanyň Birleşen Milletler Guramasyndaky ilçisi Sýuzan Raýs
Ady agzalýanlaryň ýene biri Amerikanyň Birleşen Milletler Guramasyndaky ilçisi Sýuzan Raýs. Ýöne ol 2012-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda Bengazide (Liwiýa) Amerikanyň konsulhanasyna edilen hüjümiň häsiýeti barada ýalňyş maglumat berdi diýip, ýiti tankytlandy. Respublikanlar onuň öz wezipesinden çekilmegini talap etdiler.
Klintonyň ornuny tutmagy mümkin adamlaryň biri diýip, Obamanyň Milli howpsuzlyk boýunça geňeşçisi Tomas Donilonyň hem ady agzalýar. Ol hem Bill Klintonyň döwründe köp işleri bitiren adam.
Obamanyň Milli howpsuzlyk boýunça geňeşçisi Tomas Donilon
"Onuň daşary syýasy meseleler, milli howpsuzlyk syýasaty barada köp tejribesi bar. Meniň pikirimçe, beýleki iki adam bilen deňäniňde ol bu işe has ýaramly adam. Dogry, ol Senatyň Daşary gatnaşyklar komitetiniň başlygy Kerriniňki ýaly tejribelere eýe däl. Ýöne ol köp sylanýan adam. Meniň pikirimçe, bu wezipäni gowy ýerine ýetirmäge onda ähli mümkinçilik bar" diýip, Haas aýdýar.


text:
Çig maly gaýtadan işlemegiň möçberlerini artdyrmak ykdysady ösüşiň esasy ugrudyr
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ykdysady strategiýasyna laýyklykda, Türkmenistanda bazar ykdysadyýetine tapgyrlaýyn geçmek ýurdumyzyň tebigy serişdelerini netijeli peýdalanmak, ýerli serişdelerden taýýarlanylýan önümleriň dürli görnüşleriniň öndürilişiniň möçberlerini ýokarlandyrmak daşary ýurtlardan getirilýän önümleriň ornuny tutýan ýokary hilli harytlar bilen içerki bazary üpjün etmek boýunça wezipeleriň oňyn çözülmegi bilen utgaşykly alnyp barylýar.
Şunuň bilen baglylykda, köpugurly esasda ösüş gazanmak, düzümleýin üýtgedip gurmak, milli ykdysadyýetimiziň eksport kuwwatlyklaryny pugtalandyrmak, senagat pudagyna, obasenagat toplumyna we ulag – logistika düzümlerine maýa goýum serişdelerini gönükdirmek, kiçi we orta telekeçiligi, telekeçilik başlangyçlaryny hemmetaraplaýyn goldamak boýunça işjeň durmuşa geçirilýän syýasatyň oňyn netije berýändigini bellemeli.
Soňky ýyllarda esasy makroykdysady görkezijileriň durnukly ösüşi munuň aýdyň subutnamasydyr. Şeýlelikde, 2016-njy ýylyň on bir aýynda jemi içerki önümiň ösüşi 6,2 göterim, şol sanda senagatda 1,1 göterim, gurluşykda 4,4 göterim, ulag-aragatnaşyk pudagynda 10,4 göterim, oba hojalygynda 12 göterim ýokarlandy. Ýurdumyzda öndürilen önümleriň ösüş depgini geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 103,4 göterime deň boldy.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan işlenip taýýarlanylan senagat taýdan ösüşiň esasy ugurlaryna laýyklykda welaýatlarda 209 desganyň gurluşygy tamamlandy. Olaryň 111-sinde gurluşyk işleri dowam edýär. Sebitlerde bar bolan dürli görnüşli çig mal serişdelerini toplumlaýyn gaýtadan işlemäge, geljekde ykdysady ösüş üçin pugta binýady döretmäge, ýurdumyzyň sarp ediş bazarlarynda haryt bolçulygyny üpjün etmäge we ilatyň iş bilen üpjünçiligini ýokarlandyrmaga gönükdirilen täze kärhanalaryň birnäçesi ulanmaga berildi.
Geçen ýylyň maý aýynda tassyklanan, Türkmenistanda öndürilýän eksporta niýetlenen önümleriň möçberlerini artdyrmak baradaky Döwlet maksatnamasy we Türkmenistanda daşary ýurtlardan getirilýän önümleriň ornuny tutýan önümçilik baradaky Döwlet maksatnamasy hut şu ugra gönükdirilendir. Mälim bolşy ýaly, şu maksatnamalaryň çäklerinde himiýa senagatynyň, maşyn gurluşygynyň, oba hojalygynyň, gurluşygyň, ýeňil we azyk senagatynyň, beýleki pudaklaryň, ýurdumyzyň derman senagaty ulgamynyň ösüşine gönükdirilen 110-dan gowrak taslamany durmuşa geçirmek meýilleşdirildi. Gurluşyk, himiýa, durmuş ulgamyna degişli ýerli çig maldan öndürilýän önümleriň giň görnüşleriniň önümçiligi boýunça döwrebap kärhanalar gurlar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň şu ýylyň 9-njy dekabrynda geçirilen giňişleýin mejlisinde ýurdumyzda eksport kuwwatyny artdyrmak boýunça çäreleriň durmuşa geçirilmegi bilen, daşary ýurtlara ugradylýan elektrik energiýasynyň mukdarynyň 17,4 göterim, mineral dökünleriň 2,6 göterim, sementiň 6,3 göterim artandygyny belledi. Şeýle hem ýüňüň, haly önümleriniň, gök hem-de miwe önümleriniň, ösümlik ýagynyň, bugdaýyň, pagta süýüminiň we beýleki harytlaryň eksport möçberi artdy.
Döwlet Baştutanymyz önümleri daşary ýurtlardan satyn almagyň 10 göterime golaý azalandygyny aýdyp, serişdeleriň, azyk we senagat harytlarynyň getirilmeginiň azalmagynyň bu harytlary ýurdumyzda öndürmegiň depgininiň ýokarlanmagyna oňyn täsirini ýetirendigini belledi.
Türkmenistanda ykdysadyýetiň öňdebaryjy pudaklaryny döwrebaplaşdyrmak boýunça maksatnamalaýyn çäreler durmuşa geçirilýär. Bu ýurdumyzyň ykdysady ösüşiniň ýokary depginlere eýe bolmagynda, ilatyň durmuş derejesiniň ýokarlanmagynda has-da ähmiýetlidir. Ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynda gymmatly önümleri çykarýan ýokary tehnologiýaly önümçilikleriň döredilmegine ilkinji derejeli ähmiýet berilýär.
Polimeriň önümçiligi boýunça iri desgalaryň we olardan dürli harytlary taýýarlaýan kärhanalaryň gurluşygy ýurdumyzyň nebithimiýa senagatynyň ösüşiniň möhüm ugurlaryna öwrüldi. Häzirki döwürde Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda polipropilen plýonkalarynyň önümçiligi boýunça zawodyň gurluşygy alnyp barylýar. Ol azyk we beýleki önümleri gaplamak üçin giňden ulanylýar. Kärhananyň kuwwaty ýylda 20 müň tonnadan gowrak bolar.
Mundan başga-da, bu ýerde özünde haýal kokslama gurnamasyny hem-de gudrony asfaltdan aýyrýan bölümi özünde jemleýän döwrebap toplum gurulýar. Nebit koksynyň bazary çäksizdir. Ol ýangyç hökmünde we gara we reňkli metallurgiýada, polat kebşirlenende, alýumin önümçiliginde, dürli maksatly elektrodlar taýýarlanylanda ulanylýar. Şeýle hem ol tehniki motor ýaglaryny we ýokary oktanly awtoulag benzinlerini almak üçin örän gymmatly çig mal bolup durýar. Ol dizel we ýylylyk ýangyçlarynyň önümçiligi üçin zerur bolan serişdeleriň köp görnüşleriniň önümçiligini üpjün edýär. Onuň galyndysy bolan asfalt we smola ýokary hilli ýol gurluşygy bitumlaryny taýýarlamakda ulanylýar. Munuň özi ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan giň möçberli ýol gurluşygynda has-da ähmiýetlidir.
Bu baradaky gürrüňi dowam etmek bilen Seýdi şäherindäki nebiti gaýtadan işleýän zawodda 2015-nji ýylda ýol gurluşygy bitumynyň önümçiligi boýunça täze tehnologik gurnamanyň işe girizilendigini bellemeli. Munuň özi ýurdumyzda ilkinji gurnama bolmak bilen, onuň işi agyr nebit galyndylary bolan nebit ugradylanda galýan galyndylary gaýtadan işlemäge, ondan nebit önümleriniň esasy görnüşleriniň önümçiligi üçin zerur bolan serişdeleri almaga mümkinçilik berýän serişdeleri öndürmäge gönükdirilendir.
Türkmenistanda ägirt uly tebigy gaz gorlarynyň bolmagy ýurdumyzyň gazhimiýa pudagynyň döwrebaplaşdyrylmagyna we ösdürilmegine giň ýol açýar. Şeýlelikde, Ahal welaýatynda tebigy gazdan benzin alýan zawodyň gurluşygy alnyp barylýar. Tutuşlygyna täze tehnologiýalar bilen enjamlaşdyrylýan kärhana her ýylda tebigy gazyň 1 milliard 785 million kub metrini gaýtadan işlär we Euro-5 standarty boýunça ýokary ekologiýa talaplaryna laýyk gelýän A-92 benziniň 600 müň tonnasyny öndürer.
Hazaryň kenarynda ýerleşýän Gyýanly şäherçesinde ýylda 386 müň tonna polietilene we 81 müň tonna polipropilene barabar önümçilik kuwwaty bolan gazhimiýa toplumynyň gurluşygy alnyp barylýar. Granulirlenen polipropilen dünýä bazarynda ýokary islegden peýdalanýar. Ol polimer plýonkasyny, emeli süýümleri, berk termoplast böleklerini, şeýle hem turba, berk tanap, awtoulaglar üçin dürli filtrler, lybaslar, mebeller, gaplama serişdeleri, azyk önümleri üçin gap ýaly önümleriň önümçiliginde ulanylýar. Polietilen öndürýän toplumyň hem ägirt uly eksport mümkinçilikleriniň bardygyny bellemeli. Polietileniň esasynda hem dürli görnüşdäki turbalaryň we uly islegden peýdalanýan harytlaryň önümçiligini ýola goýmak bolýar.
Şeýlelikde, tebigy gazy has çuňňur we toplumlaýyn esasda gaýtadan işlemäge, onuň eksport ulgamyndaky möçberlerini artdyrmaga aýratyn ähmiýet berýän Türkmenistan diňe bir tebigy gaz we çig nebit ýaly ilkinji energiýa serişdeleri bazarynda däl, eýsem, gazhimiýa önümleriniň has girdejili ugurlarynda hem öz ornuny giňelder.
Ýurdumyzda we tutuş dünýäde azyk howpsuzlygyny üpjün etmegiň çäklerinde mineral dökünleriniň önümçiligini artdyrmak himiýa senagatynyň ösüşiniň esasy ugry bolup durýar. Mary şäherinde karbamid we ammiak öndürýän iri zawodlar toplumy ähmiýetli desgalaryň hatarynda durýar. Häzirki döwürde “Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň hereket edýän kärhanalarynyň öndürýän önümleriniň umumy möçberleri ýurdumyzyň agrar pudagynyň azot dökünlere bolan isleglerini kanagatlandyrmak bilen çäklenmän, eýsem, özüniň eksport kuwwatlyklarynyň durnukly ösüşini kemala getirýär. Balkan welaýatynyň Garabogaz şäherinde gurulýan we ýyllyk kuwwaty 1 million 155 müň tonna karbamide barabar bolan täze kärhana hut şu ugra gulluk eder.
Türkmenabadyň S.A.Nyýazow adyndaky himiýa zawodynda kükürt kislotasyny öndürýän bölümiň işe girizilmegi Türkmenistanyň himiýa pudagynyň sazlaşykly ösüşine şaýatlyk edýär. Bu bölümiň önümleri ýurdumyzyň dürli senagat kärhanalarynda çig mal hökmünde netijeli peýdalanylýar.
Türkmenistanda ilkinji we Merkezi Aziýada iri kaliý duzlaryny özleşdirmek boýunça dag-magdan baýlaşdyryjy toplum bolan ähmiýetli maýa goýum taslamasy özüniň möçberi boýunça deňsiz-taýsyzdyr. Onuň durmuşa geçirilmegi bilen bu ugur boýunça ägirt uly mümkinçilikler emele geler. Lebap welaýatynyň Köýtendag etrabyndaky 2 milliard tonna kaliý duzlaryndan gowrak gory bolan Garlyk ýatagynyň işlenip taýýarlanylmagy we onuň çäginde kaliý duzuny çykarýan hem-de baýlaşdyrýan kärhananyň gurulmagy ýurdumyzyň himiýa senagatynyň ösüşinde täze tapgyry emele getirer. Önümiň bu görnüşini eksport etmek üçin bu ýerde ägirt uly mümkinçilikler bar. Senagat toplumy geljekde diňe bir ýurdumyzyň oba hojalygyny ekologiýa taýdan arassa mineral dökünler bilen doly üpjün etmän, eýsem her ýylda bu gymmatly önümiň 1 million tonnadan gowragyny eksporta ugratmak üçin şert döreder.
Ýerli çig mallaryň binýadynda gurluşyk serişdeleriniň önümçiligine ägirt uly goldaw berilýär. Şunlukda, ýurdumyzda ykdysady we durmuş maksatly köp sanly desgalaryň gurluşygy giň gerimde alnyp barylýar. “Türkmendemirbetonönümleri” önümçilik birleşiginiň kärhanalary gurluşyk ulgamyna diwarlyk panelleri, armaturlanan bloklary, keramziti, gurnama demir beton önümlerini, keramiki kerpiçleri, diwarlyk beton daşlaryny, örtük plitalaryny we beýlekileri ugradýar.
Balkan we Lebap welaýatlarynda iri sement zawodlarynyň gurulmagy, Aşgabadyň, Abadanyň iri panelli jaý gurluşyk zawodlarynyň, Türkmenabat şäherinde ugurdaş “Demirbetonönümleri” kärhananyň, Daşoguz şäherinde demir beton önümleri kärhanasynyň döwrebaplaşdyrylmagy, Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynda izogama we folgaizola ýaly örtük serişdeleriniň önümçiligi boýunça täze senagat toplumynyň ulanmaga berilmegi bu ulgamda alnyp barylýan işleriň ähmiýetlidigini alamatlandyrýar. Kärhananyň taslama kuwwaty ýylda 10 million inedördül metr önüme barabardyr.
Mundan başga-da, Türkmenabat şäherindäki “Demirbetongurnama” zawodynda keramiki plitalary örmek üçin gury ýelimli garyndylaryň önümçiligi ýola goýuldy. Daşary ýurtlardan getirilýän önümleriň ornuny tutýan kärhanalaryň hatarynda Ahal welaýatynyň Kaka etrabynda gurlan we ýyllyk kuwwaty 70 müň kub metre barabar bolan inert gurluşyk serişdeleri kärhanasy bar. Bu ýerdäki känlerde işleýän karýerler önümçiligi ýuwlan çagyl we gurluşykda uly isleg bildirilýän beýleki ugurdaş önümler bilen üpjün edýär.
Ýerli çig mallaryň esasynda ýurdumyzda täze önüm bolan has inçe, aýratyn berk bazalt ýüplügini we ondan öndürilýän ýylylyk saklaýan hem-de kompozet gurluşyk serişdelerini taýýarlaýan kärhanalary döretmek boýunça giň möçberli işler alnyp barylýar. Bazalt ýüplüginiň önümleri ekologiýa taýdan howpsuz we senagat hem-de durmuş maksatly desgalaryň gurluşygynda, nebitgaz, awiasiýa, himiýa, turba senagaty, awtomobil we maşyn gurluşygy, elektroenergetika, metallurgiýa, oba hojalygy, gämi gurluşygy, nebithimiýa we beýleki pudaklarda giňden ulanylýar.
Şeýle hem Lebap welaýatynyň Magdanly şäherinde ýerleşýän “Türkmenmineral” önümçilik birleşiginiň binýadynda döwrebap senagat kärhanalaryny döretmek işleri alnyp barylýar. Kalsiý karbidi, gipsoangidrid serişdesini, owradylan kaustik dolamiti, dürli magdan däl gurluşyk materiallaryny, şeýle hem himiýa pudagy we azyk duzy üçin hlorlanan heki öndürmek bu ulgamyň işiniň esasy ugry bolup durýar.
Ýurdumyz üçin täze hasaplanylýan senagat tehnologiýalaryň hatarynda float usuly boýunça aýna önümçiligi bar. Bu tehnologiýa Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabyna degişli Owadandepedäki iri kärhanalar toplumynyň taslamasynyň esasyny düzdi. Bu ýerde aýna önümçiligi üçin esasy çig mal hökmünde ulanylýan kwars çägesini öndürýän fabrik hereket eder. Onuň gurluşygyna 2015-nji ýylda badalga berildi.
Kärhana ýylda 7,2 million inedördül metr aýna we onuň örän köp görnüşlerini, şol sanda açyk we reňkli, laminirlenen hem-de penjire, aýna paketlerini öndürmek üçin 4 millimetr galyňlygy bolan taplanan aýnalary, şeýle hem dürli açyk hem-de reňkli, göwrümi 0,3 litrden 3 litre çenli bolan çüýşe gaplaryň, lukmançylyk serişdeleri we flakonlaryň 85 million birligini öndürmäge niýetlenendir. Bu kärhananyň işe girizilmegi degişli önümleriň ýurduň daşyndan getirilýän möçberlerini peseltmäge mümkinçilik berer we eksporty ýola goýar.
“Türkmenistanyň Prezidentiniň 2012—2016-njy ýyllarda ýurdumyzy durmuş-ykdysady ösdürmek boýunça maksatnamasyny”, şeýle hem daşary ýurtlardan getirilýän önümleriň ornuny tutýan hem-de eksport möçberlerini ýokarlandyrýan önümçilik boýunça Döwlet maksatnamalaryny ýerine ýetirmegiň çäklerinde däneçilik, pagtaçylyk, gök ekerançylyk, maldarçylyk we guşçulyk ýaly ugurlaryň önümçilik kuwwatlyklarynyň ösdürilmegine ähmiýet berilýär.
Şunlukda, täze, döwrüň talabyna laýyk gelýän un üweýän kärhanalaryň, maldarçylyk toplumlarynyň, ýyladyşhana hojalyklarynyň, çörek-bulka, unaş, et we süýt önümleriniň, ösümlik ýagynyň, peýnirleriň, şöhlatlaryň dürli görnüşleriniň önümçilik desgalarynyň gurluşygyna ähmiýet berilýär. Ykdysadyýetimiziň hususy pudagyna döwlet goldawy berilýär. Oba hojalygynda hususyýetçiligiň paýy 92 göterimden geçýär.
Şeýlelikde, 2016—njy ýylyň on bir aýynda unuň önümçiligi geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 5,3 göterim, unaş önümleriniňki — 3,8 göterim, etiňki — 1,3 göterim, süýdüňki — 1,3 göterim, ýumurtganyň önümçiligi — 4,8 göterim, gök önümleriňki — 8,6 göterim, bakjanyňky — 16,4 göterim, ir-iýmişleriň önümçiligi — 1,6 göterim ýokarlandy.
Milli ykdysadyýetimiziň azyk senagatynda daşyndan getirilýän önümleriň ornuny tutýan harytlaryň möçberleriniň ýokarlanmagy balyk senagatynyň ösdürilmegini şertlendirdi. Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy etrabynyň merkezinde bekre balyklaryny köpeldýän, gara işbilleri we balyk önümlerini öndürýän toplum ýurdumyzyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesine degişli “Hazarbalyk” açyk paýdarlar jemgyýeti tarapyndan guruldy. Onuň ýyllyk kuwwaty 100 tonna harytlyk bekre balyklaryna, 2 tonna bekre işbiline, 170 tonna kakadylan we beýleki balyk önümlerine, şeýle hem 10 million birlik gaplanan önümlere barabardyr. Mundan başga-da, Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynda 2015-nji ýylda bekre, karp we lakga balyklaryny köpeltmek boýunça toplum işe girizildi. Onuň ýyllyk kuwwaty degişlilikde 20, 10 we 60 tonna harytlyk balyga barabardyr.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň milli ykdysady strategiýasynyň üstünlikli ösüşini ýurdumyzyň dokma senagaty hem görkezýär. Hut şu pudakda Türkmenistanyň çig mal iberiji ýurt bolmakdan dünýäniň iri öndürijisine hem-de taýýar önümi eksport ediji ýurda öwrülmegi boýunça döwlet meselelerini çözmäge aýratyn üns berilýär.
Ajaýyp mümkinçilikleri bolan Aşgabat dokma toplumy, Türkmenbaşy adyndaky dokma toplumy, Jinsi toplumy, şeýle hem Ruhabat, Gökdepe we Gypjak dokma toplumlary muňa aýdyň mysal bolup durýar. Birinji derejeli mata önümleriniň goýberilmegi ýurdumyzyň dokma senagatynyň tikin we trikotaž bölümleriniň ösüşine, içerki bazary daşary ýurtdan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan owadan we ýokary hilli ýerli önümler bilen doldurmaga güýçli itergi berdi. Bu bolsa öz gezeginde “Türkmenistanda öndürildi” ýazgyly nyşany bolan daşary ýurda çykarylýan önümleriň möçberini hem-de görnüşlerini üzül-kesil artdyrmaga oňat mümkinçilik berdi.
Mysal üçin, Ruhabadyň panbarhat öndürýän fabriginiň işe girizilmegi netijesinde türkmen zenanlarynyň uly isleginden peýdalanýan bu ajaýyp matanyň dürli öwüşginli we nagyşly önümçiligi ýola goýuldy. Lukmançylyk pamyklaryny we kosmetika pamyk serişdelerini öndürmek boýunça Aşgabat fabrigi guruldy. Ruhabat dokma toplumynda emeli ýüpekden taýýarlanan dürli görnüşli ýokary hilli ştapel matalarynyň, şeýle hem dürli görnüşli üstki eşikleri tikmek üçin laýkra goşulan gabardiniň, kanwasyň önümçiligi ýola goýuldy. Türkmenbaşy adyndaky jinsi toplumynda bu matalardan taýýarlanan “Bedew” milli nyşanly ýokary hilli erkek adamlaryň jalbarlaryny öndürmek ýola goýuldy.
Şu ýyl paýtagtymyzyň nah-mata önümleri kombinatynyň binýadynda ýerleşýän daşary ýurtdan getirilýän harytlaryň ornuny tutmak boýunça uly mümkinçiligi bolan, kuwwatlylygy ýylda 2 million 500 müň jübüt jorap öndürmek boýunça bölümçe hem-de Aşgabadyň Modalar öýünde ýylda 23 müň sany örülen switerleri öndürýän trikotaž bölümçesi ulanylmaga berildi.
Öndürijilik kuwwaty ýylda 4 müň tonna ýuwlan ýüňe barabar bolan täze bölümçäniň açylmagy bilen Marynyň ýüňi ilkinji gezek gaýtadan işleýän fabrigi ýüň egriji fabrikleriň ýokary hilli çig mala bolan islegini doly kanagatlandyrýar. Önümleriň ep-esli bölegi içerki bazara barýar. Munuň netijesinde ýurdumyzyň telekeçileri bazarlary owadan we ýokary hilli önümler bilen dolduryp, milli halyçylygy ösdürmäge giň mümkinçilik alýarlar.
Umuman, bularyň hemmesi hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyçlary boýunça durmuşa geçirilýän, ýurdumyzy raýatlaryň durmuşy we zähmet çekmegi üçin ajaýyp şertleri üpjün edilen öňdebaryjy döwlete öwürmegi, halkyň döredijilik kuwwatyny amala aşyrmagy maksat edinýän ykbal çözüji we düýpli özgertmeleriň ýolunda ynamly ädimler bolup durýar.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


text:
Pentagon 2012-nji ýylda goranyş hajatlary üçin ABŞ-nyň döwlet çykdajylarynyň proýektini çap etdi. Bu iş üçin umumy alnanda 671 milliard dollar gerek bolar.
Owganystanda harby operasiýany dowam etdirmek we Yrakdaky amerikan kontingentini saklamak üçin 118 milliard dollar soralýar.
ABŞ-nyň goranmak ministri Robert Geýts býujetiň proýektiniň Owganystanda bolmaly 98 müň esgerdir ofiseriň sanyny göz öňünde tutýandygyny aýtdy.
Ministriň sözlerine görä, Owganystanda ýagdaý gowulaşsa, goşun bölümlerini möhletinden öňem çykaryp bolar, ol bolsa serişde tygşytlamaga mümkinçilik berer.
ABŞ hem onuň ýaranlary 2014-nji ýylyň ahyryna çenli Owganystandaky howpsuzlygyň jogapkärçiligini owgan güýçlerine doly tabşyrmagy planlaşdyrýar.


text:
Gyrgyzystanyň parlament saýlawlaryndan oňyn netijelere garaşýan döwletlerden birem Amerikanyň Birleşen Ştatlary. Waşington saýlawlaryň guramaçylykly geçmegi üçin gyrgyz hökümeti bilen ýakyndan hyzmatdaşlyk alyp bardy.
Azatlyk Radiosy şu parlament saýlawlary barada ABŞ-nyň Döwlet sekretarynyň Günorta we Merkezi Aziýa meseleleri boýunça kömekçisi Robert Bleýk bilen ýörite söhbetdeşlik geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Gyrgyzystanyň wagtlaýyn prezidenti Roza Otunbaýewa parlament saýlawlarynyň netijesinde kanuny hökümet dörediler we ol-da ýurduň häzirki gaýragoýulmasyz meselelerini effektiw çözmek bilen meşgullanar diýip umyt edýär. Birleşen Ştatlaryň bu saýlawlardan nähili umytlary bar?
Robert Bleýk: Men siziň bu aýdanlaryňyzdan-da has aňyrrak geçermikäm diýip pikir edýärin. Meniň pikirimçe, bu saýlawlaryň möhüm tarapy, ozaly bilen, onuň tutuş Merkezi Aziýada ilkinji gezek geçirilýän azat-erkin parlament saýlawlardygydyr.
Şu nukdaýnazardan, biz bu ýurtda demokratik usullar arkaly, parahatçylykly ýol bilen häkimiýetiň çalyşmagy tutuş region üçin örän täsirli we potensial model bolup hyzmat eder diýip pikir edýäris.
Biz häzirki saýlawlara ýardam bermek we dürli syýasy partiýalary saýlawlara taýýarlamak üçin köp işleri etdik. Häzirki güne çenli geçirilen saýlaw kampaniýalaryndan biz örän hoşal. Ol kampaniýalar örän aktiw we, aglaba, ümsüm geçdi.
Azatlyk Radiosy: Birleşen Ştatlaryň nähili görnüşlerde bu saýlawlara ýardam berendigi barada aýdyp bilmermisiňiz?
Robert Bleýk: Baş üstüne. Ozaly bilen, Birleşen Ştatlarda edilişi ýaly, Gyrgyzystanda-da saýlawlardan öň birnäçe dalaşgärleriň arasynda debatlar geçirildi. Telewideniýede görkezilen şol 90 minutlyk debatlardan, meniň bilşime görä, dokuzysyny guramaklyga biz kömek berdik.
Mundan daşary, biz ýaşlary saýlaw kampaniýalaryna çekmek üçin alnyp barlan maglumat ýaýradyş işlerini-de maliýeleşdirdik. Sebäbi, ýaşlar Gyrgyzystanyň ses berijileriniň örän möhüm bölegi bolup durýar.
Mundan hem daşary, saýlawlarda bolaýmagy mümkin şikaýatlara garamak meselesi boýunça sudýalar we prokurarlar üçin ýörite treningleri hem geçirdik. Şeýle-de, saýlawlaryň düzgün-tertipli geçmegini üpjün etmek maksady bilen, biz Gyrgyzystanyň dürli ýerlerinde polisiýa işgärleri üçin-de türgenleşik kurslaryny gurnadyk.
Azatlyk Radiosy: Iýun aýynda bolup geçen etniki çaknyşyklardan soň ýurduň wagtlaýyn hökümetiniň bu wakalar boýunça ýola goýan çärelerinden Birleşen Ştatlar kanagatlanýarmy?
Robert Bleýk: Amerikanyň Birleşen Ştatlary we biziň partýorlarymyz bolan Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasam, Ýewropa Bileleşigem we başgalaram bu işler boýunça adalatly hem-de ýerlikli derňewleriň geçirilmeginiň möhümdigini nygtap gelýärler.
Biz diňe bir ýurduň özi tarapyndan geçirilýän derňewleri goldamak bilen çäklenmän, eýsem halkara wekilleriniň gatnaşmagyndaky derňewleriň-de ýola goýulmagyny goldap çykyş edýäris. Biz prezident Otunbaýewanyň halkara derňewleriniň ýola goýulmagyny goldap eden çykyşyndan örän hoşal. Şolar ýaly derňewleriň ýakyn wagtlarda ýola goýulmagy üçin häzirki wagt bu meseläniň detallarynyň üstünde işlenilýär.
Azatlyk Radiosy: Eger Gyrgyzystandaky bu parlament saýlawlarynda Bakyýewe tarapdar partiýalar üstün çykyp, siziň garaşýan netijeleriňiz çykmasa, şonda ýagdaý nähili bolup biler?
Robert Bleýk: Meniň bilşime görä, edil häzirki pursata çenli berlen sesler kimiň ýeňiş gazanjakdygyny asla aýdyň görkezmeýär. Deslapky alamatlar esasan 5-7 töweregi partiýanyň her biriniň 11-15 prosent töweregi ses almagynyň mümkindigini görkezýär. Şu alamatlardan görnüşine görä bolsa, saýlawlardan soň koalision hökümetiň döredilmeli boljakdygy aýdyň bolýar.
Elbetde, munuň özi Gyrgyzystan üçin täze bir zat. Ýagny, koalision hökümetiň düzülmegi we ol hökümetiň nähili ýörelgä eýerjekdigi ýaly zatlar barada edil häzir bir zat çaklamak kyn. Sebäbi edil häzir ol koalision hökümetiň nähili agzalardan ybarat boljakdygy belli däl.
Ýöne biz üçin iň esasy möhüm zat - prosesiň özi. Ýagny, demokratik prinsipiň ýol alanlygy, halkyň erk-isleginiň beýan edilenligi biz üçin iň möhüm zat bolup durýar. Biz, ine, şol ýagdaýdan ugur alýarys.
Ýurtda her nähili koalision hökümet emele gelse-de, biz ol hökümet bilen höwes bilen hyztmadaşlyk ederis pikir edýärin. Biz prezident Otunbaýewa bilen hem örän gowy gatnaşyklarda bolmagymyzy dowam etdireris.


text:
Penşenbe güni Birleşen Ştatlar ozalky bosnýaly serb ofiseri Dejan Radoýkowiçi Bosnýa-Gersogowinanyň häkimiýetlerine tabşyrdy.
Ol 1995-nji ýylda Bosnýanyň Srebrenisa obasynda ýerli musulmanlary köpçülikleýin gyrmak çäresine gatnaşanlykda aýyplanylýar.
Hususan-da, Bosnýa-Gersogowinanyň sülçüleri Dejan Radoýkowiçiň we onuň ýolbaşçylygyndaky harby toparyň 1995-nji ýylda Bosnýaly 200 töweregi adamyň daşyny gabap, soňra olary ýörite bir ýerde atyp öldürendiklerini aýdýarlar.
Dejan Radoýkowiçe we onuň maşgalasyna 1999-njy ýylda Birleşen Ştatlarda bosgunlyk statusy berlipdi.


text:
Orsýetiň premýer-ministri Dmitriý Medwedew german kansleri Angela Merkeliň bosgunlar babatdaky syýasatyny berk tankyt edip, onuň hem Orsýete, hem Ýewropa Bileleşigine zyýan ýetirýändigini aýtdy.
"Ýewropanyň gapysyny giňden açyp, öz ýurduňa gelmek isleýän her bir adamy çagyrmak barypýatan akmaklyk» diýip, Medwedew Germaniýanyň «Handelsblatt» gazetiniň hepde ahyryndaky sanynda çap edilen söhbetdeşlikde aýdýar.
Medwedew bu syýasat ahyrynda pasportsyz syýahat edip bolýan Şengen zonasyny bozar diýdi we onuň «tutuşlygyna şowsuzlyk» bolup durýandygyny aýtdy.
"Olar muny birnäçe ýyl öňünden görüp bilmedilermi?» diýip, Medwedew Ýakyn Gündogardan gelen müňlerçe bosgunyň terrorçylyk bilen bagly aladalary hem artdyrýandygyny, sebäbi olaryň içinde Ýewropa «ýaman niýet bilen gelen ýüzlerçe, belki müňlerçe kellekeseriň hem bolmagynyň ahmaldygyny» öňe sürdi.


text:
Bagdatda amala aşyrylan üç hüjümde azyndan 17 adam öldi.
Polisiýanyň berýän maglumatyna görä, duşenbe güni sünni musulmanlary metjitden çykyp barýan mahaly, olara el granaty atylypdyr. Wakada alty adamyň ölendigi aýdylýar.
Mundan biraz öň, şaýy musulmanlaryň agdyklyk edýän Hussaniýa etrabynda içi partlaýjyly iki ulag ýarylypdyr. Polisiýanyň barlag-gözegçilik nokadynyň golaýynda amala aşyrylan bu hüjümde bir polisiýa işgäri, başga-da ýedi adam öldi.
Şäheriň garbanyşhanalarynyň biriniň golaýynda bolan partlamada hem üç adam öldi.
Bu üç hüjümde azyndan 33 adamyň şikes alandygy aýdylýar.
Hüjümleriň jogapkärçiligini häzirlikçe hiç bir topar öz üstüne almady.


text:
Gyrgyzystanyň öňki goranmak ministri Ismail Isakowyň boşadylmagyny talap edip, onuň ýüzlerçe tarapdary 6-njy martda ýurduň günortasynda ýerleşýän Alaý etrabynda protest gurnady. Bu habary Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugy şu gün habar berdi.
Alaý regionynyň ýaşaýjysy bolan Isakow galplyklarda aýyplanyp şu ýylyň ýanwar aýynda 8 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Isakow bu aýyplamalary ret edip, onuň syýasy äheňlidigini aýdýar.
Isakow 2008-nji ýylyň oktýabr aýynda wezipesini terk edenden soňra, oppozisiýanyň hataryna goşulypdy.
Ol oppozisiýa goşulmazdan ozal Gyrgyzistanyň prezidenti Kurmanbek Bakiýewyň ýakyn ýaranydy.
6-njy martda geçirilen şol proteste gatnaşan adamlar 15-nji marta çenli Isakowyň boşadylmagyny talap etdiler.


text:
Aşgabat, 9-njy ýanwar. «Türkmenportal».
Milli puluň hümmetiniň pese düşmegine ýol bermeris. Bu görkezijini göz öňünde tutulan ortaça 6 göterimden geçirmän saklamalydyrys – diýip, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow bank ulgamynyň ýolbaşçylarynyň öňünde wezipe goýdy.
Ýurdumyzda alnyp barylýan pul syýasaty öňküsi ýaly esasy wezipäni çözmäge – manadyň daşary ýurt puluna bolan hümmetini saklamaga we onuň durnukly bolmagyny üpjün etmäge gönükdiriler – diýip, döwlet Baştutany Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde belledi. Şunuň bilen baglylykda şeýle görkezme berildi: -Ýurdumyzyň ykdysady ösüş depgininiň durnukly bolmagyny üpjün etmek üçin banklaryň karz beriş işjeňligini ýokarlandyrmaly. 2014-nji ýyl bilen deňeşdirilende şu ýyl ýurdumyzyň ykdysadyýetini ösdürmek üçin gönükdirilýän karz serişdeleriniň möçberini 20 göterim, hususy pudaga we ilata berilýän karz serişdeleriniň möçberini bolsa, 30 göterim artdyrmaly.


text:
Adam hukuklaryny goraýjy Human Rights Watch guramasy 28-nji sentýabrda Nýu Ýorkda öz işine başlaýan BMG-niň Baş Assambleýasyna gatnaşjak döwletler türkmen prezidentini öz raýatlarynyň hukuklaryny berjaý etmäge çagyrmaly diýip, 23-nji sentýabrda ýaýradan beýannamasynda nygtaýar.
BMG-niň Baş Assambleýasynyň kesgitlenen resmi gün tertibine görä, maslahata gatnaşjak G. Berdimuhamedow birinji gün öýlän çykyş eder.
ABŞ-a barýan dünýä liderleriniň arasynda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň hem bolmagy näme sebäpden ünsi çekýär, sebäbi bu kimdir biriniň durmuşyny özgerdip biljek, belki-de köp adamyň durmuşyny üýtgedip biljek seýrek bir mümkinçilikdir diýip, Human Rights Watch guramasy öz beýannamasynda ýazýar we şeýle dowam etdirýär: ”Türkmenistan öňki sowet respublikalarynyň arasynda iň az tanalýanlarynyň biri. Ol dünýäniň iň uly gaz gorlarynyň birine gözegçilik edýän, emma iň ýapyk, repressiw we üzňe ýurtlaryň biridir. Hökümet hiç bir garşylyga çydam etmeýär. Bu ýerde azat media, garaşsyz toparlar ýok. Hökümet adamlaryň garaşsyz informasiýa bilen soňky arabaglanyşygyny, satellit çanak antennalary zor bilen aýyrýar”.
Hökümet 1990-njy ýyllaryň aýagyndan bäri tussag edilen ençeme jemgyýetçilik şahsyýetleriniň olaryň maşgalalary bilen ähli kontaktlaryny kesip gelýär. Hat alyşmak, görüşmek we tussaglaryň yzyndan zat ugratmak mümkinçiligi ýok. Maşgalalar öz hossarlarynyň nirededigini, olaryň diridigini ýa ölendigini bilmeýärler diýip HRW belleýär.
Guramanyň beýannamasynda türkmen häkimiýetleriniň raýatlaryň hereket azatlygynyň depelemegine ünsi çekýär. Hökümet daşary ýurtlardaky dissidentleriň ýa-da loýal däl hasaplanýan adamlaryň maşgala agzalarynyň ýurduň daşyna gitmeginiň öňüni böwetleýär. Halkara çykyşlarynyň netijesinde türkmen häkimiýetleriniň atşynas Geldi Kärizowyň medisina bejergisini almak üçin ýurtdan çykmagyna rugsat berilmegi tapawutly waka boldy. Kärizow galp aýyplamalaryň esasynda bäş ýyl çemesi ömrüni türmede geçirdi. Hökümetiň onuň daşary ýurda gitmegine rugsat bermegi ýyllara çekdi. Başda ret edip, bir hepdeden soňra Kärizowyň gyzyna-da ýurduň daşyna gitmäge rugsat berildi diýip, adam hukuklaryny goraýan guramanyň beýannamasynda aýdylýar.
Tanymal türkmen atşynasy Geldi Kärizow Türkmenistandan gaýtmak boýunça ençeme şowsuz synanyşyklaryndan soň 14-nji sentýabrda Orsýete aşdy. 20-nji sentýabrda onuň 14 ýaşly gyzy Sofiýa we daýzasy Ýelena Serebrýannik hem Moskwa bardylar.
HRW guramasy 23-nji sentýabrda ýaýradan beýannamasynda ýurduň daşynda ýaşaýan dissident Pirimguly Taňrygulyýewyň 14 ýyllap öz gyzyny görüp bilmeýändigini belleýär.
Iýul aýynda Taňrygulyýewiň gyzy 3 we 11 ýaşly öz gyzlary bilen ýurduň daşyna syýahat etmäge synanyşanda, häkimiýetler olaryň ýurtdan çykmagynyň ömürlik gadagandygyny aýtdylar.
Kärizow ýurtdan goýberilenden soň türkmen hökümeti Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Adam hukuklary boýunça ýyllyk konferensiýasyna ençeme ýylyň dowamynda ilkinji gezek öz resmi toparyny iberdi diýip, HRW guramasy soňra şeýle dowam etdirýär: belki-de, ýurt öz ykdysadyýetiniň kynçylyk çekýändigi sebäpli ABŞ-a we ÝB täsir ýetirjek bolýandyr. ABŞ-nyň Owganystandan öz goşunlaryny çykarmagy, bu ýurt bilen uzynlygy 774 kilometrlik serhede eýe bolan Türkmenistanyň hökümetini howpsuzlyk taýdan örän uly alada goýýar, diýip Human Rights Watch belleýär.
Düýbi Nýu Ýorkda ýerleşýän adam hukuklaryny goraýan gurama dünýä resmileriniň, G.Berdimuhamedow bilen duşuşanlarynda ony ýitirim bolanlaryň maşgalalaryna öz hossarlaryny görmäge we ýalňyş tussag edilenleri boşatmaga ündemelidigini, şeýle-de, oňa satellit atnennalary ýok etmegi bes etmelidigini we adamlaryň, şol sanda Taňrygulyýewiň gyzynyň hem agtyklarynyň ýurduň daşyna syýahat etmek hukugyny eden-etdilikli ret etmeginiň soňuna çykmalydygyny aýtmalydygyny belleýär.


text:
Sowet Soýuzynyň öňki lideri Mihail Gorbaçýow Amerikanyň Birleşen Ştatlaryny Owganystana goşmaça harby ibermezlige çagyrdy.
Ol CNN telekanalyna beren interwýusynda, Owganystan barada etmeli iş, şol ýurda goşmaça harby ibermek däl, eýsem esasy maksat şol ýurtdan harbylary yzyna çekmek bolmalydyr diýdi.
Mälim bolşuna görä, Gorbaçýow 1985-nji we 1991-nji ýyllaryň aralygynda Sowet Soýuzynyň prezidenti hem-de Sowet goşunynyň Owganystandan çekilmegi baradaky karara gol goýan liderdir.
Ol interwýusynyň dowamynda, Owganystanyň Sowet Soýuzy tarapyndan kontrolluk edilýän mahalynda-da bu ýurda goşmaça harby ibermek barada pikir alşylanlygyny emma netije-de bu pikire garşy karar kabul edilenligini aýtdy.
Gorbaçýowyň bu baradaky pikiri, Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obamanyň Owganystana goşmaça harby iberip-ibermezlik barada pikirlenýän mahalyna gabat geldi.
Pentagon Owganystana 40 000 töweregi goşmaça harby iberilmegini talap edýär.


text:
Penşenbe güni Birleşen Ştatlaryň sudy pakistanly alym zenan Aafiýa Syddykuini Owganystanda amerikan ofiserlerini öldürmäge synanyşyk edenlikde aýyplap, 86 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Newrologiýa ugrundan Massaçusets ştatynyň Tehnologiýa institutynda tälim alan 38 ýaşly alym Aafiýa Syddykui düýn Nýu-Ýork şäheriniň sudy tarapyndan şeýle jeza höküm edildi.
Hususan-da, sud şu ýylyň fewralynda Owganystanyň Gazni şäherinde amerikan ofiserleri tarapyndan sorag edilýän wagty Aafiýa Syddykuiniň ofiserlerden biriniň ýaragyny alyp, olara garşy ok atmagy bilen bagly bolan wakany terrorçylykly hüjüm hökmünde häsiýetlendirdi.
Amerikan ofiserlerinden hiç birine zyýan ýetmezden sowlan ol wakany Aafiýa Syddykuiniň aklawçylary terrorizm bilen dahyly bolmadyk waka diýip hasaplaýarlar.
Düýn suduň çykaran bu höküminiň yzy bilen Pakistanyň käbir şäherlerinde anti-amerikan protest demonstrasiýalary möwç aldy. Pakistanyň hökümet resmileri Aafiýa Syddykuiniň Pakistana ekstradisiýa edilmegini gazanmak üçin amerikan tarapy bilen gepleşikleriň alnyp barylýandygyny mälim etdiler.


text:
Ukrain parlamenti 23-nju fewarlda prezidentiň wezipe-borçlaryny wagtlaýyn parlament spikeri Oleksandr Turçinowa geçirmegi sese goýdy. Spikeriň orunbasary Ruslan Koşulinskiý bu teklibiň garşylyksyz kabul edilendigini aýtdy.
Ukrainanyň ozalky premýer-ministri Ýuliýa Timoşenko Kiýewiň Garaşsyzlyk meýdançasyndaky hökümete garşy protestçileri, parlamentiň prezident W.Ýanukowiçi işden boşadandygyna we 25-nji maýda irki prezident saýlawlaryny geçirmegi belländigine garamazdan, öz protestlerini bes etmezlige çagyrdy.
Timoşenko, parlamentiň karary esasynda Harkowdaky türme hassahanasyndan boşadylanyndan soň, şenbe güni agşam merkezi Kiýewde ýygnanan müňlerçe protestçiniň öňünde çykyş etdi:
Ýuliýa Timoşenko, 22-nji fewral, 2014.
"Meniň ezizlerim, men siziň gözleriňizi görmegi arzuw edýärdim. Men siziň hemme zady üýtgeden kuwwatyňyzy duýmagy arzuw edýärdim. Men siziň her biriňize galtaşmagy, şeýdip şu pursatda size öz goldawymy berip bilmegi arzuw edýärdim. Siz gahrymanlarsyňyz. Siz Ukrainynyň iň gowularsyňyz!"
Maýyp arabasynda oturan ýerinden söz sözlän Timoşenko Ýanukowiçi we onuň ýaranlaryny geçen hepde Kiýewde protestçiler bilen ukrain howpsuzlyk güýçleriniň arasynda bolan çaknyşyklarda öldürilen 70-den gowrak protestçi üçin jogapkärçilige çekmäge çagyrdy:
"Men türmede oturan ýerimden siziň araňyzda doglup, siziň araňyzda ýaşamakdan uly bagtyň ýokdugy barada oýlandym. Sebäbi siz iň gowy adamlar. Emma biz ýene birnäçe möhüm işi etmeli. Birinjiden, biz Ýanukowiçi we onuň daşyna ýygnanan ähli hemşerilerini şu meýdança getirmeli."
Wideo: Krym sebitinde Orsýete tarapdar protestçiler bilen hökümete garşy aktiwistleriň arasynda çaknyşyk boldy:
Kiýewiň Garaşsyzlyk meýdançasy Timoşenkonyň baş bäsdeşi bolan Ýanukowiçiň garşysyna geçirilen üç aýlyk protest hereketiniň merkezi boldy.
Kanunçykaryjylar şenbe güni, Ýanukowiçiň prezident hökmünde öz wezipe-borçlaryny dogry-düzüw ýerine ýetirmegi başarmandygyny aýdyp, 25-nji maýda irki prezident saýlawlaryny geçirmäge ses berdiler.


text:
31 pökginiň kyssasy
«Turkmenportalyň» täze ýyldaky ilkinji söhbetdeşi Türkmenistanyň futbol boýunça 23-nji Milli çempionatynyň iň netijeli hüjümçisi Myrat Ýagşyýew
GYSGAÇA MAGLUMAT: Myrat Ýagşyýew 1992-nji ýylyň 12-nji ýanwarynda Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäherinde doguldy. Maşgalasynda özünden başga-da iki sany gyz dogany bar. 2013-nji ýylyň 6-njy sentýabrynda durmuş gurdy. Bu gün ýaş jübütler Myratdyr Enejanyň iki perzendi bar. Olaryň ogly Samir 2014-nji ýylyň 12-nji iýunynda, gyzy Dinara 2015-nji ýylyň 29-njy iýunynda dünýä indi.
SURATDA: Myrat Ýagşyýewiň perzentleri Samir we Dinara
— Myrat, Täze ýyl baýramynda futbol hakynda siziň bilen söhbet etmegi makul bildik. Sebäbi juda ýönekeý — siz tamamlanan ýylda ýurdumyzyň futbol çempionatynyň iň köp pökgi geçiren futbolçysy bolduňyz. Bu üstünlik hem-de Täze ýylyňyz bilen bilelikde gutlaýsak diýdik.
— Sag boluň! Siziňem baýramyňyz gutly bolsun.
— Biziň bilşimize görä, siz Ýokary ligada 2012-nji ýyldan bäri çykyş edýärsiňiz. Şol ýylda bary-ýogy iki gezek tapawutlanypsyňyz. Ýöne şondan üç möwsüm soňra Türkmenistanyň iň netijeli hüjümçisi bolup bilmegiňiz juda uly üstünlik. Gürrüňi futbola gelşiňizden başlaýalyň!
— Ähli futbolçylarda bolşy ýaly, ýaşyl meýdana çykmak meniň hem çagalyk arzuwlarymyň biridi. Şonuň üçin çagalykdan şäherimizdäki «Olimp» sport mekdebinde tälim alyp başladym. Biziň «Olimp» futbol toparymyz bolsa, ýurdumyzyň Milli futbol çempionatynyň birinji ligasynda çykyş edýär. Bu gün öňki topardaşlarymyň köpüsiniň Ýokary ligada çykyş edýändigi meni begendirýär. Olaryň arasynda Muhammet Astanow, Farhad Italmazow, Ruslan Nuriddinow, Ruslan Italmazow, Furkat Tursunow, Dima Barabaş, Umitjan Kerimow, Hudaýkuly Satdykow ýaly futbolçylaryň atlaryny agzap bilerin. Biziň şol wagtky baş tälimçimiz Igor Barabaş Wladimrowiçe bolsa hoşallygymyň çägi ýokdur. Biz tejribeli halypadan juda kän zady öwrendik.
— Ýokary liga gelşiňiz barada hem gürrüň beräýseňiz.
— Ýokary ligada esgerlik borjumy tamamlap gelenimden soňra çykyş edip başladym. 2012-nji ýylda şol wagt Ýokary ligada çykyş edip ýören «Bagtyýarlyk-Lebap» toparynyň tälimçisi Rinat Faýzullaýewiç meni topara çagyrdy. Ýokary ligada ilkinji geçiren pökgim hem ýadymda. Şol gün biz Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň «Altyn asyr» toparyny kabul edipdik. Men duşuşyk 89-njy minudynda Ýokary ligadaky ilkinji pökgimi geçirdim. Şol pökgi hem duşuşygyň ykbalyny çözdi — biz 1:0 hasabynda ýeňiş gazandyk. Şondan soňky möwsümde (2013-nji ýyl) hem «Bagtyýarlyk-Lebapda» çykyş etdim. 2014-nji ýylyň ýarym möwsümini «Daşoguzyň» düzüminde geçirdim. Üçünji aýlawdan başlap bolsa «Balkan» toparynyň düzümine goşuldym.
— Myrat, käbir futbolçylar uly futbola futzaldan gelýär. Siziň azda-kände futzal tejribäňiz barmy?
— Elbetde, futzalam gyzykly oýun. Menem futzal oýnap gördüm. Hatda toparymyz bilen 2013-nji ýylda futzal boýunça Türkmenabat şäheriniň kubogy ugrundaky ýaryşyň finalyna çenli baryp ýetdik.
— Ýokary liganyň üç toparynda çykyş edip gördüňiz. Arasyndan siziň ykbalyňyzda aýratyn yz galdyrany haýsy?
— Bilýäňizmi näme, her toparyň kalbyňda aýratyn orny bolýan eken. «Olimpde» men futbolyň nämedigine has anyk göz ýetirdim. «Bagtyýarlyk-Lebap» Ýokary ligadaky çykyşlarymyň başlangyjy. Heý, onsoň şeýle topary unudyp bolarmy? «Daşoguzda» ýarym möwsüm çykyş eden-de bolsam, bu ýerde-de tejribämi artdyrdym. Ýöne, elbetde, janköýerlerimiziň hem bilşim ýaly, esasy üstünligi «Balkan» bilen gazandym. Şonuň üçin bu toparyň ykbalymda aýratyn uly orny bardyr. Mundan soňra çempionatyň iň netijeli hüjümçisi bolmak ýa nesip eder, ýa etmez, ony aýdyp biljek däl, ýöne arkaňda güýçli topar, tejribeli futbolçylar bar bolsa, ýetilmejek sepgit ýok eken.
— «Indi şuny beräýsem» diýip oturan sowalyma jogap alaýdymam öýdýän. «Balkandaky» üstünligiňiziň syry barada soraýjakdym.
— Hawa, arkamda güýçli topar bardy. Toparda her kim öz wezipesine dogry düşünip, şony hem ýalňyşsyz berjaý etse, bir möwsümde 40 pökgi geçirmegem ýetilmejek menzil däl eken. Meni goldan ähli topardaşlaryma, maňa ynanan tälimçilerimize çäksiz hoşallygymy bildirýärin.
— Myrat futboldaky iň uly arzuwyňyz näme?
— Elbetde, ýurdumyzyň çempiony bolmak we Kubok almak, nirede çykyş etsemem, ýaşyl meýdana köpräk çykyp, köpräk pökgi geçirmek. Galyberse-de, milli ýyygndymyzyň düzüminde türkmen futbolynyň Ýer ýüzündäki at-abraýyna goşant goşmak meniň üçin belent mertebe bolardy.
— Hüjümçi hökmünde Ýokary ligada geçiren pökgüleriňiziň sany ýadyňyzdamy?
— Eger ýalňyşmaýan bolsam, Ýokary ligada çykyş eden ilkinji ýylymda (2012-nji ýyl) «Bagtyýarlyk-Lebabyň» düzüminde 2 gezek, 2013-nji ýylda 12 gezek tapawutlanypdym. 2014-nji ýylda 18, 2015-nji ýylda-da 31 pökgi geçirdim.
— Myrat, belki özüňem habarlysyň? Ýöne Ýokary ligada soňky 14 ýylda bir möwsümde hiç bir futbolçy hem 31 pökgi geçirip bilmändi. Maglumat bersek, 1992-nji ýylda Sergeý Kazankowyň 41, 1995-nji ýylda Rejepmyrat Agabaýewiň hem 41, 2001-nji ýylda Didargylyç Urazowyň bir möwsümde 32 pökgüsi bardy. Diýjek bolýan zadym, siziň görkezen netijäňiz Ýokary liganyň 1992-nji ýyldan bäri taryhynda üçünji orny eýeleýär. Elbetde, bu üstünlik has uly netijeleri görkezmäge ruhlandyrýandyr.
— Elbetde, futbolçy hemişe-de ýetilmedik sepgitleriň ýolunda. Ýaňam aýdyşym ýaly, hüjümçi hökmünde has kän pökgi geçirip bilmek meniň iň uly arzuwlarymyň biri. Maglumatlar üçin bolsa, sag boluň!
— Geljekde tälimçi bolmak maksadyňyzda barmy?
— Men şu wagt futbolçy, ýaşyl meýdanda çykyş etmeli. Geljegimi bolsa, wagty geliberende pikir ederin-dä!
— Dünýä futbolyndan halaýan toparlaryň we futbolçylaryň barada hem eşidäýsek.
— Ispaniýanyň «Real Madrid» we «Barselona» toparlarynyň duşuşyklaryna, wagt tapsam, tomaşa edýärin. Halaýan futbolçylarym bolsa Kriştiano Ronaldo, Neýmar we Anhel Di Maria.
— Eger futbolçy bolmadyk bolsaňyz, haýsy käri saýlardyňyz.
— Men-ä şol barada pikirem etmändirin, dogrusy. Çünki futbolçylykdan başga käri arzuw etmändim.
— Myrat, siziň üçin futbolçylyk kärmi ýa ykbal?
— Ykbal. Çünki kär hem ykbalyň bir parçasydyr.
— Mümkin bolsa, saýtymyzyň okyjylaryny Täze ýyl baýramy bilen gutlap beräýseňiz.
— Ilki bilen, «Turkmenportala» Täze ýylda-da iş rowaçlyklaryny arzuw edýärin. Onuň ähli okyjylaryny 2016-njy ýylyň gelip ýetmegi bilen gyzgyn gutlaýaryn. Goý, Täze ýyl bizi göwnümizde beslän ähli maksat-myradymyza ýetirsin! Düşümli ýyl bolsun!
— Täsirli söhbetdeşlik üçin sag boluň! Ine, 2016-njy ýyla-da girişdik. Ýene-de siziň adyňyzy türkmen futbolynyň öňdebaryjylarynyň arasynda eşideris diýip tama edýäris!
— (ýylgyrýar) Köp sag boluň! Nesip bolsa.


text:
Wenesuela
Wenesuela Boliwar Respublikasy (isp. República Bolivariana de Venezuela [be̞ne̞ˈswe̞la] — "kiçi Wenesiýa") — Günorta Amerikanyň demirgazygynda döwlet. Demirgazykda kenarýakasyny Karib deňzi we Atlantik okean ýuwýar, ol gündogarda Gaýana, günortada Braziliýa we günbatarda Kolumbiýa bilen serhetleşýär.
Wenesuela Günorta Amerikada ýerleşýän döwlet. Ol günbatar we günorta-günbatarda Kolumbiýa, günorta we günorta-gündogarda Braziliýa, gündogarda Gaýano bilen araçäkleşýär. Ýurduň demirgazyk bölegini Karip deňzi ýuwýar.
Ýurduň doly atlandyrylyşy: Wenesuela federatiw respublikasy
Ýerleşýän ýeri: Günorta Amerikanyň demirgazyk bölegi.
Tutýan meýdany: 916,5 müň inedördül kilometr.
Paýtagty: Karakas.
Ilaty: 26 million adam.
Iri şäherleri: Marakaýbo, Walensiýa.
Döwlet dili: Ispan dili.
Pul birligi: Boliwar.
Taryhy
1498-nji ýylda ýewropalylar Wenesuela aralaşýarlar. 1499-njy ýylda Alonso de Oheda Marakaýbo kölüni tapyp, bu ýurdy Wenesuela – “Kiçijik Wenesiýa” diýip atlandyrýar. 1520-nji ýyllarda bolsa ýurduň köp bölegi ýewropalylar tarapyndan koloniýalaşdyrylýar. Wenesuelanyň häzirki ýerleşýän ýeri tä VIII asyra çenli Peru şalygynyň golastynda ekeni. Ýurduň ýokary indendant gullugy 1783-nji ýylda döredilýär. 1821-nji ýylda Wenesuela azat edijilik urşunyň netijesinde Beýik Kolimbiýanyň düzüminde garaşsyzlygyny gazanýar. 1829-njy ýylda bolsa Wenesuela federasiýanyň düzüminden çykyp, garaşsyzlygyny yglan edýär. Şol günden tä XX asyryň ortalaryna çenli ýurdy dürli diktatorlar dolandyrýar. 1953-nji ýylyň 11-nji aprelinde ýurduň täze Konstitusiýasy kabul edilýär. Şol täze Konstitusiýa laýyklykda Wenesuelanyň Birleşen Ştatlary Wenesuela Respublikasy diýlip atlandyrylýar.
Tebigaty
Ýurtda tropiki klimat agdaklyk edýär. Wenesuelanyň geografiki ýerleşişi şeýleräk: demirgazyk-günbatarynda And daglary we Marakaýbo düzlügi, merkezinde baýyrlyklar we günorta-gündogarynda Gaýano daglyk ýerleri tutýar. Iň pes ýeri: Karip deňzi, iň beýik gerşi: Boliwar gerşi 5007 metr. Ýurduň esasy tebigy baýlyklary: nebit, tebigy gaz, altyn, boksit we beýleki gymmat bahaly daşlar. Şeýle hem bu ýurtda dünýäniň iň uly we tebigy ajaýyplygy boýunça hemmeleri haýran galdyrýan şarlawuklar bar.
Ilaty
Soňky maglumatlara görä, ýurtda 26 milliondan gowrak adam ýaşaýar. Ilatyň ortaça ýaş dowamlylygy 73,28 ýyl. Ýurduň ilaty ýylda 1,486 göterim köpelýär. Takmynan her maşgala 2,55 çaga düşýär. Ilatyň agramly böleginde ýewropalylaryň nesilleri ýaşaýar. Olar ispanlar, italýalylar we portugaliýalylar. Şeýle hem ýurtda arap, afrika milletli halklar hem ýaşaýar. Ilatyň uly bölegi hristiýan dininiň katolik mezhebine uýýar. Wenesuelanyň döwlet dili ispan dilidir. Mundna başga-da, ýurtda birnäçe şiwe dilleri hem ulanylýar.
Döwlet gurluşy
Wenesuela – federatiw respublikadyr. Döwlet federal okrugdan we 22 ştatdan durýar. Döwlet baştutany – prezident. Kanun çykaryjy organy – iki palataly milli kongres.
Ykdysadyýeti
Ýurduň ykdysadyýetiniň esasyny nebit we dag magdany düzýär, şeýle hem nebiti gaýtadan işleýän senagaty, himiýa, gara metallurgiýa we maşyn gurluşyk pudaklary has ösen. Ýurduň azyk senagaty we dokma kärhanlary hem çalt depginlerde ösýär. Oba hojalygynda ekerançylyga uly ähmiýet berilýär. Wenesuela daşary ýurtlara nebit, boksit, himiýa senagaty we oba hojalyk önümlerini satýar. Esasy daşary ýurtly hyzmatdaşlary: ABŞ, Porto-Riko, Kolimbiýa, Braziliýa, Ýaponiýa, Germaniýa, Gollandiýa, Italiýa we Hytaý. Wenesuela şol birwagtyň özünde daşary ýurtlardan ulag we olaryň şaýlaryny, hojalyk harytlaryny satyn alýar.
Gözel ýerleri
Ýurtda 72 sany tropiki ada bar. Olar ýörite deňiz syýahatçylygy üçin döredilen ýaly ýaýlyp ýatyr. Porlamar şäheri ýurduň esasy deňiz şypahana merkezi hasaplanýar. Merida ştatynda ýurduň iň beýik gerşi bolan Boliwar ýerleşýär. El-Dorado goraghanasy, Kanaýma, Serraniýa-de-Neblin, Haua-Sarisarinama ýaly milli seýilgähleri özüniň tebigy ajaýyplygy bilen hemmeleri özüne bendi edýär. Bu tebigy ajaýyplyklar döwlet tarapyndan goralýar.
Esasy baýramçylylgy: 5-nji iýul – Garaşsyzlygyny yglan eden güni.


text:
Düýn Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Aşgabatda nobatdaky hökümet maslahatyny geçirdi.
Bu maslahatda wise-premýerler öz dolandyrýan pudaklaryndaky işleriň ýagdaýlary barada ýörite hasabat bilen çykyş etdiler.
Olaryň hatarynda çykyş eden wise-premýer M.Ýazmuhammedowa şu ýylyň 18-20-nji awgust günleri Türkmenistanyň «Awaza» turistik zonasynda geçiriljek estrada aýdym-sazlarynyň halkara festiwalyna görülýän taýýarlyklar barada hasabat berdi.
Wise-premýer T.Japarow bolsa, oba ýerlerinde hususy ýaşaýyş jaýlaryny gurmak barada prezidentiň beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada çykyş edip, sözüniň soňunda «Gallup» halkara barlaglar merkeziniň ýakynda adamlaryň özlerini bagtly duýuşlarynyň derejesi boýunça Türkmenistanyň 18-nji orunda durýandygy barada çap eden hasabaty dogrusynda-da durup geçdi.
Ýöne T.Japarow muny adamlaryň özlerini bagtly duýuşlarynyň derejesi boýunça däl-de, adamlaryň ýaşaýyşlarynyň derejesi boýunça Türkmenistana berlen baha hökmünde düşündirdi.


text:
Bakuda hökümetiň edara jaýynyň öňünde protest bildirip öz özüni otlan azerbaýjanly öldi. Ýaralaryndan heläk bolan 42 ýaşly Zaur Hasanowyň jesedi onuň maşgalasyna berilipdir.
1990-njy ýyllaryň başynda bolan Daglyk-Garabag urşunyň weterany Zaur Hasanow özüne garşy ýokary wezipeli hökümet resmisi tarapyndan edilen adalatsyz hereketlere protest bildiripdi. Protestçiniň maşgalasynyň aýtmagyna görä, 1995-nji ýylda kanun çykaryjy we Söwda bileleşikleriniň birleşigi atly hökümet edarasynyň başlygy Sattar Mehbaliýewiň görkezmesi bilen Hasanowyň kiçijik restorany ýumrulydyr.
Hasanowyň özüni oda bermegi Söwda bileleşigini onuň aýalyna we bäş çagasyna 127 müň dollar möçberde kompensasiýa bermäge mejbur etdi. Prezident Ilham Aliýewiň geňeşçisi wakanyň döwlet baştutanyny “aladalandyrandygyny” aýtdy.


text:
Gyrgyz prezidenti Kurmanbek Bakyýew eger öz howpsuzlygy kepillendrilse, işden çekiljegini aýdýar.
Ol Jalalabat regionynyň Teýit şäherinde bolan metbugat ýygnagynda çykyş edip, «eger maňa hem garyndaşlaryma howpsuzlyk kepilligi berilse, men dynç alşa çykjak» diýdi.
Şeýle-de Bakyýew özüni jar eden geçiş hökümetiniň başlagy Roza Otunbaýewany gepleşik geçirmäge çagyrdy.
Otunbaýewa Associated Press habarlar gullugyna öz hökümetiniň gyrakladylan prezidente we onuň maşgalasyna howpsuzlyk kepilligini berýändigini, ýöne munuň üçin onun işlden çekilmelidigini we ýurtdan gitmelidigini aýtdy.
Şeýle-de ol Birleşen Ştatlaryň harby bazasynyň bu ýurtda bolmaly häzirki möhleti iýul aýynda dolandan soň ol möhletiň awtomatiki suratda uzaldyljagyny aýtdy.
BMG-niň başlygy Ban Ki-mun şu gün Gyrgyzystandaky garşydaş taraplary öz dawalaryny parahatçylykly çözmäge çagyrdy.


text:
ÝHHG-niň Warşawada Adam ölçegleri boýunça geçirýän konferensiýasyna iki türkmen aktiwistiniň goýberilmezligini ABŞ, ÝB we Kanada tankyt edýär. Aktiwistleriň bu çärä gatnaşmagyna Türkmenistanyň garşy çykandygy habar berilýär.
Waka howpsuzlyk we adam hukuklary meseleleri boýunça iş alyp barýan ÝHHG-niň duşuşygy wagtynda bolup geçdi. 56 agzaly bu gurama Günbatar ýurtlaryndan we öňki sowet ýurtlary bolan birnäçe awtoritar döwletlerden ybarat. Häzir ÝHHG-e Gazagystan ýolbaşçylyk edýär.
Polşanyň paýtagty Warşawadaky duşuşyga gatnaşýan Birleşen Ştatlaryň delegasiýanyň ýolbaşçysy Maýkl Gest adam hukuklary boýunça ýokary derejedäki halkara konferensiýasyna raýat jemgyýetçiliginiň agzalarynyň goýbermezligi ABŞ üçin “kabul ederlikli däl” diýdi. Bu barada Associated Press agentligi habar berýär.
“Şeýle hereketler gurama we gymmatlyklaryň jemgyýeti hökmünde Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasyna zeper ýetirýär” diýip, ABŞ-nyň delegasiýasynyň ýolbaşçysy, ilçi Maýkl Gest aýdýar.
Duşuşyga goýberilmedik türkmen aktiwistleri - Türkmenistanyň bosgunlykda döredilen oppozision Respublikan partiýasynyň egindeş başlygy, öňki diplomat Nurmuhammet Hanamow we Türkmenistanyň Merkezi bankynyň başlygynyň öňki orunbasary Annadurdy Hajyýew.
Awstriýanyň paýtagty Wenada ýerleşýän Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň metbugat wekili Freýn Marowiç iki aktiwistiň duşuşyga goýberilmegine Türkmenistanyň hökümetiniň garşy çykandygyny aýdýar.
Ýewropa Bileleşigi iki türkmen aktiwistiň duşuşyga gatnaşdyrylmazlygyna “juda lapykeç” bolandygyny aýdyp, olaryň ýygnaga goýberilmegini talap etdi.
Kanada aktiwistleriň goýberilmezligine nägilelik bildirip, beýanat ýaýratdy. “ÝHHG-niň çäresine raýat jemgyýetçiliginiň doly derejede gatnaşdyrylmagy biz üçin juda möhüm” diýip, Kanada aýdýar.
The Associated Press habar agentliginiň ýaýradan maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Gyrgyzystanyň parlamentinde dolandyryjy koalisiyany döretmek ugrundaky birinji synanyşyk başa barmansoň, prezident Roza Otunbaýewa koalisiýa düzmek meselesini täze partiýa tabşyrdy.
Gyrgyzystanda täze parlamente saýlanan deputatlar parlament saýlawlaryny gaýtadan geçirmezden, Merkezi Aziýada parlamentar sistema esaslanýan ilkinji parlament koalisiýasyny döretmäge synanyşýarlar.
Gyrgyz parlamentinde döredilen ilkinji koalisiýanyň işi şowsuzlyga uçrady. Şol wakadan bir gün geçensoň, 4-nji dekabrda Gyrgyzystanyň prezidenti Respublika partiýasynyň ýolbaşçysy Ömürbek Babanowa täze koalisiýany düzmegi tabşyrdy.
Bu barada Roza Otunbaýewanyň metbugat sekretary Sultan Kanazarow Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda şeýle diýidi: “Sosial Demokratik partiýanyň lideri Almazbek Atambaýewiň dolandyryjy koalisiýany düzmek synanşygy başa barmansoň, 3-nji dekabrda Roza Otunbaýewa parlamentdäki hemme 5 partiýanyň liderleri bilen duşuşyp, gepleşik geçirdi. Şol maslahatlaryň netijesinde-de, prezident dolandyryjy koalisiýany düzmek meselesini ‘Respublika’ partiýasynyň lideri Ömürbek Babanowa tabşyrdy”.
10-njy oktýabrda geçirilen Gyrgyzystanyň parlament saýlawlarynda sesleriň aglabasyny alan belli bir ýeňiji partiýa bolmady.
Saýlawlardan bir aý geçensoň, 10-njy noýabrda bolan parlamentiň ilkinji sessiýasynyň soňky güni prezident Roza Otunbaýewa hökümeti düzmek haýyşy bilen “Sosial Demokratik” partiýasyna ýüz tutdy.
Ömri gysga bolan koalisiýa
Birnäçe hepde dowam eden dartgynly gepleşiklerden soň, 30-njy noýabrda gyrgyz parlamentine saýlanan 5 partiýanyň 3-si, yagny, «Sosial Demokrat», «Ata Meken» we Babanowyň ýakynda döreden «Respublika» partiýalary koalisiýany düzmegi ylalaşdylar.
Saýlawlarda iň köp ses alan «Ata Žurt» we Orsýet tarapyndan goldanýan «Ar-Namys» partiýasy bu ýaranlyga gaşry çykyp, oppozisiýa geçdi.
Ýöne täze koalisiýa iki günden soň, parlamentiň spikerini saýlamak meselesi boýunça ylalaşyp bilmän, dargady.
Indi Ömürbek Babanowa täze ýaranlygy düzmek üçin diňe 15 gün wagt berilýär. Eger ikinji synanyşyk hem başa barmasa, onda Gyrgyzystanyň Konstitusiýasy boýunça, 3-nji - iň soňky synanyşyga mümkinçilik berler.
Eger hökümet 45 günüň dowamynda ýa-da 3 synanyşykda düzülmese, onda parlament dargadylar we täze saýlawlaryň geçiriljek möhleti yglan ediler.
Käbir analitikleriň aýtmaklaryna görä, Babanowyň «Respublika» partiýasyna agzalaryň arasynda hem günbatar regionlaryň, hem demirgazygyk regionlaryň wekilleriniň bardygy sebäpli, bu partiýada Gyrgyzystany dolandyryp biljek koalision hökümeti düzmek mümkinçiligi beýlekileriňkiden has ýokary diýlip hasaplanylýar.


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow 3-nji fewralda iş sapary bilen Türkmenistana barar. Bu saparyň Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen 2014-nji ýylyň 29-njy sentýabrynda Astrahanda gelnen ylalaşyklaryň ugrunda amala aşyrylýandygy Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň resmi beýannamasynda aýdylýar.
Maglumata görä, Aşgabatda Lawrow Türkmenistanyň ýolbaşçylary bilen ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň aktual meseleleri, şol sanda olaryň gumanitar tarapy boýunça gepleşik geçirer, halkara durmuşynyň esasy temalaryny, hususan-da ýurtlaryň BMG we GDA guramasynyň çägindäki hyzmatdaşlygy maslahat eder. Owganystandaky ýagdaý bilen baglylykda Merkezi Aziýanyň ýagdaýyny, şeýle-de Ýakyn Gündogary maslahat eder.
“Orsýet Türkmenistan bilen daşary syýasat, ykdysadyýet we gumanitar taýdan köp ugurlardan Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyga ýokary baha berýär”, diýip Orsýetiň resmi maglumatynda aýdylýar.
Türkmenistanyň we Orsýetiň prezidentleriniň geçen ýylda Astrahanda geçiren gepleşiklerinde G.Berdimuhamedow iki ýurduň söwda-ykdysady ugurdan hyzmatdaşlygynyň gowy barýandygyny belläpdi.


text:
Lebaply Gurban aga, 8-nji maýda Türkiýä gitmek üçin ýaş gelni bilen aeroporta baranda, garaşylmadyk ýagdaý bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Gurban aganyň aýtmagyna görä, ol aeroporta baranda, oňa ýurdy terk etmäge rugsat berilmändir. Emma oňa bu ýagdaýyň sebäbi-de düşündirilmändir.
Serhetdäki waka
Gurban aga bu hakynda şeýle gürrüň berýär: “Biz 8-nji maý güni Türkiýä gitmek üçin Aşgabadyň aeroportuna bardyk. Ähli gözegçilik gulluklaryndan geçip, iň soňunda Migrasiýa gullugyna bardyk. Migrasiýa gullugyndakylar, olaryň atlaryny bilemok, birnäçe soraglar berip, hapa-paýyş sözler aýdyp, gelnimiň göwnüne degip, her hili gürrüňler aýtdylar”.
Gurban aganyň passportyna goýlan möhür
Onuň sözlerinden çen tutulsa, Migrasiýa gullugynyň ofiseri Gurban aganyň öz gelnini Türkiýede migrant işçi hökmünde goýup gaýtjakdygyny güman edipdir. Onsoň ofiser olaryň yzlaryna geljekdigi, gelmeseler, onda özlerine garşy çäre görülmegine razydygyny tassyklap, dilhat ýazmaklaryny talap edipdir.
Gurban aganyň gürrüňine görä, ol talap edilen dilhaty ýazyp berse-de, Migrasiýa gullugynyň işgäri onuň pasportyna basylan möhüriň üstüni çyzyp, olara uçar biletlerini tabşyryp, öýlerine dolanmagy maslahat beripdir.
“Bize dilhat ýazdyrdy, soň yzyndanam peçat goýup, ştampyny pasportlarymyza [basdy], indi geçer ýaly boldumy diýsek, ýene gelnimi çagyryp, soraglara tutup, öz goýan ştampynyň üstüni çyzyp, baryň siz öýüňize gidiň, siz kezzaba meňzeýäňiz diýip, başga-da hapa sözleri aýdyp, bizi kowup goýberdiler. Eger-de bir ýere şikaýat etseňiz, biz sizi tapyp temmiňizi berjek, türmä basdyrjak” diýip gorkuzdylar” diýip, Gurban aga Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Migrasiýa ministrliginde
Bu wakadan soň Gurban aga näme etjegini bilmän, Migrasiýa ministrligine barypdyr, ol ýerde indiki hepdäniň sişenbe güni gelmelidiklerini aýdypdyrlar. Ondan soň Gurban aga Türkmenistanyň Mejlisine ýüz tutupdyr we ol ýerde ony deputatlardan biri kabul edipdir.
Gurban aganyň aýtmagyna görä, agzalýan deputat aeroportdan Gurban aga bilen onuň 23 ýaşly gelniniň yzyna gaýtarylmagynyň Türkmenistanyň kanunyna laýyk gelmeýändigini, ýöne bu mesele boýunça hiç hili kömek edip bilmejekdigini aýdypdyr.
Gurban aga Türkmenistanyň Baş prokuraturasyna hem ýüz tutandygyny, ol ýerde oňa Döwlet Migrasiýa gullugyna ýüz tutmaklygyň maslahat berlendigini aýdýar. Häzir bolsa Gurban aga, bu mesele boýunça prezidentiň adyna ugradan hatyna jogaba garaşýar.
Sebäbi nämede bolup biler?
Gurban aganyň sözlerine görä, olaryň Türkiýä goýberilmezliginiň sebäbi gelniniň 23 ýaşyndadygy bolup biler. Türkmen resmilerinden bu barada hiç hili maglumat alyp bolmady. Emma bu ýaş zenanyň Aşgabadyň aeroportundan yzyna gaýtarylmagy boýunça ýüze çykan ilkinji waka däl.
Halk arasynda aýdylýan gürrüňlerden çen tutulsa, bu ýaş zenanlaryň Türkiýede bikanun işlemeginiň öňüni almak üçin edilýän alada bolup, onuň ýurtda bardygy aýdylýan gara sanaw bilen hiç hili baglanyşygy ýok.
Adam hukuklaryny goraýjy halkara guramalar Türkmenistanyň raýatlarynyň ýurduň çäginden daşary erkin gitmegi we yzyna dolanmagy boýunça hukugynyň bozulýandygyny we bu ugurda bar bolan kanunlaryň berjaý edilmeýändigini aýdyp, yzygiderli maglumat çap edýärler.
Şeýle-de Türkmenistanyň Migrasiýa hakynda kanunyň 35-nji maddasynda hem Türkmenistanyň raýatlarynyň gulluk we hususy işler boýunça Türkmenistandan gitmäge hukugynyň bardygy we onuň çäklendirilip bilinmejegi kepillendirilýär.


text:
27-nji iýunda, Damaskyň golaýynda gozgalaňçylaryň we hökümet güýçleriniň arasynda söweşler dowam edýän mahaly, hökümetiň tarapyny tutýan telewideniýä hüjüm edildi. Bu wakada 7 adamyň ölendigi habar berilýär.
Siriýanyň döwlet gözegçiligindäki habar serişdeleriniň beýän maglumatlaryna görä, 27-nji iýunda irden ýaragly adamlar Damaskyň 20 kilometr çemesi günortasyndaky Drouşa şäherinde ýerleşýän “Ihbariýa” telewideniýesine hüjüm edipdirler. Bu wakada üç žurnalistiň we dört sany howpsuzlyk garawulynyň ölendigi habar berilýär. “Ihbariýa” hususy telewideniýe, emma ol prezident Başar al-Assadyň režimini goldaýar.
Siriýanyň döwlet telewideniýesiniň reportažynda “Ihbariýa” telewideniýesiniň studiýalaryna güýçli zeper ýetendigi görkezildi. Ýurduň hökümet resmileri bu wakany “terroristleriň” amala aşyran “gyrgynçylygy” diýip ýazgarýarlar.
Prezidentiň saýlama “Respublika Gwardiýasynyň” güýçleri bolsa Damaskyň golaýynda oppozisiýanyň tarapdarlary bilen çaknyşýarlar. Aktiwistler bu söweşleriň öňkilerden has ýitidigini aýdýarlar.
Bir gün mundan öň prezident Başar al-Assad Siriýanyň “uruş ýagdaýyndaky ýurtdugyny” aýtdy we özüniň täze düzlen hökümetine bu bidüzgünçiligiň öňüni almak üçin elde baryny etmegi tabşyrdy.
“Meniň parlamentdäki çykyşymda aýdyşym ýaly, biz ähli ugurlar boýunça hakyky uruş ýagdaýyndaky ýurtda ýaşaýarys” diýip, Assad aýtdy. “Biz şeýle ýagdaýda ýaşaýarkak, ähli syýasatlarymyzyň, ähli taraplaryň we ähli pudaklaryň bu uruşda ýeňşe gönükdirilmegi zerur”.
Başar al-Assad çykyş edýär, 26-njy iýun.
27-nji iýunda Ženewada Birleşen Milletler Guramasynyň derňewçiler topary guramanyň adam hukuklary boýunça Geňeşine Siriýanyň hökümet güýçleriniň adam hukuklaryny gödek bozýandyklaryny we munuň geçen üç aýda örän alada goýýan derejä ýetendigini aýtdy. Bu topar geçen aý al-Houla obasynda aglabasy zenanlar we çagalar bolan 100-den gowrak adamy kimiň gyrandygyny tassyklap bolmaýandygyny hem belleýär .
Emma Birleşen Milletler Guramasynyň derňewçileriniň pikiriçe, “hökümetiň tarapdary bolan güýçleriň köp adam ýitgilerine jogapkär bolmagy mümkin”.
Çarşenbe güni Siriýanyň Birleşen Milletler Guramasyndaky ilçisi guramanyň maslahatyny terk edip, Damaskyň “gödek syýasy maslahata” gatnaşmajakdygyny aýtdy.
Siriýada uruşlaryň tutaşmagy Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Döwlet sekretary Hillary Klintonyň 27-nji iýunda Ýewropa ýurtlaryna başlaýan saparlaryna gabat geldi. Ol Finlandiýa, Latwiýa we Orsýete sapar etmegi göz öňünde tutýar.
30-njy iýunda Hillary Klinton Siriýa barada Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik bäş agzasynyň we Siriýanyň goňşularynyň gatnaşmagynda Brýusselde geçiriljek maslahata gatnaşar.


text:
Yrakda Bagdadyň iki myhmanhanasynyň daşynda amala aşyrylan partlamalaryň jogapkärçiligini “Yslam döwleti” atly topar öz üstüne aldy.
Ýerli resmiler Bagdadyň “Iştar” we “Babylon” myhmanhanalarynyň daşynda ulag partlamalarynyň amala aşyrylandygyny habar berýärler. 28-nji maýda ýüze çykan bu wakalarda azyndan 10 adam öldi, onlarçasy hem ýaralandy.
Polisiýa “Babylon” myhmanhanasynyň ulag duralgasynda içi partladyjyly ýene-de bir awtoulagy tapandygyny we ony zyýansyzlaşdyrandygyny mälim etdi.
Soňky hepdeleriň dowamynda “Yslam döwleti” topary Bagdada garşy amala aşyrýan hüjümlerini ýaýbaňlatdy.


text:
BMG-niň Liwiýadan gaýdýan wekili Ian Martin Bengazidäki amerikan konsulhanasyna edilen ganly hüjüm demirgazyk afrika ýurdunda howpsuzlygy ýokarlandyrmaga çagyryş bolup ýaňlandy diýdi.
Geçen hepde Bengazide bolan hüjümde Amerikanyň Liwiýadaky ilçisi Kristofer Stiwens we ýene üç amerikan öldürildi. Amerikan we liwiýa resmileri bu hüjümiň arkasynda kimleriň durandygyny anyklamaga çalyşýarlar.
Onuň öňünden planlaşdyrylandygy ýa-da Birleşen Ştatlarda öndürilen anti-yslam filme garşy protestlerden uç alandygy entek belli däl.


text:
Ukrainanyň prezidenti wezipesini ýerine ýetirýän Oleksandr Turçynow Ukrainanyň gündogarynda hökümet jaýlaryny basyp alan orsýetparaz aktiwistleri jezalandyrmazlyk üçin amnistiýa geçirmegi teklip etdi.
Orsýetparaz aktiwistler 6-njy aprelden bäri Donetsk we Lugansk şäherlerinde döwlet edaralaryny öz ellerinde saklaýarlar.
Donetskdäki protestçiler hökümet edarasyny eýeläp, 7-nji aprelde garaşsyz “Donetsk halk respublikasynyň” döredilýändigini yglan etdiler we hökümet binasynyň daşynda barrikada gurdular.
Orsýetparaz aktiwistleriň çykyşy
Aktiwistleriň biri Denis Puşilin 9-njy aprelde Donetskde geçirilen metbugat konferensiýasynda şeýle diýdi: “Häzir referendum bellendi. Onda garaşsyzlyk barada mesele goýlar. Halk garaşsyzlyga eýe bolansoň, Ukraina ýa Gollandiýa, Fransiýa ýa-da başga bir ýurt, belki-de Orsýet bilen özara federatiw ýa konfederatiw gatnaşyklary gurmak kararyna geler. Bu zatlary halk çözer, belki-de bu garaşsyz bir ýurt bolar, bu ýerde azyndan üç sany ýol döreýär”.
Orsýetparaz aktiwist Denis Puşilin Ukrainada emele gelen soňky ýagdaýlarda ukrain häkimiýetlerini aýyplady: “Hut Kiýewiň özi Ukrainany böldi we meseläni federal döwlet gurluşyny ýa-da şuňa meňzeş şertleri ulanmazdan çözüp bolmajak bir ýagdaýa getirdi. Sebäbi häzir ýurduň gündogar we günbatar böleklerini kanagatlandyryp biljek prezidenti saýlamak mümkin däl. Kiýew bu zatlaryň ählisini noýabr aýyndan bäri bolan wakalar arkaly döretdi”.
Resmi çykalga
Turçynowyň 10-njy aprelde Ukrainanyň kanun çykaryjylaryna aýtmagyna görä, eger protestçiler ýaragyny tabşyryp, garşylyk görkezmegini bes etseler, olar jezalandyrylmaz.
“Men muny prezidentiň karary hökmünde kanunlaşdyrmaga” taýýar diýip Turçynow aýtdy.
Soňra Turçynow “Biz bu problemany şu gün çözüp bileris” diýip belledi.
Şeýle-de Oleksandr Turçynow protestçilere has giňeldilen regional awtonomiýany teklip etdi: “Biz häziriň özünde regional bileleşikleri giňeltmek boýunça ýerli hökümetiň reformasy barada maslahat etmäge taýýar”.
9-njy aprelde Ukrainanyň içeri işler ministri Arsen Awakow žurnalistlere separatistleri regional hökümetleriň edara jaýlaryndan çykarmagyň iki ýolunyň bardygyny, ol ýollaryň gepleşiklerden we güýçden ybaratdygyny aýtdy.
“Konflikt isleýän separatist azlyga Ukrainanyň hökümeti güýç arkaly jogap berer” diýip, Awakow duýdurdy.
Resmi Kiýew we onuň ýaranlary Orsýeti Ukrainanyň esasan ors dilli ilatly gündogarynda bulam-bujarlygy döretmekde we Ukrainanyň has uly territoriýasyny basyp almak synanyşygynda aýyplaýarlar. Moskwa bolsa bu aýyplamalary çürt-kesik ret edýär.


text:
Esasy güýçler Siriýada harby hereketleriň soňuna çykmak we konfliktden ejir çekýän adamlara ynsanperwer kömegini bermek barada ylalaşdylar, diýip 12-nji fewralda Munhende baş diplomatlar mälim etdiler.
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerriniň Orsýetiň we Siriýa ýardam beriji toparyň düzümindäki ondan gowrak beýleki ýurduň wekilleri bilen duşuşygyndan soň žurnalistlere aýtmagyna görä, söweşleriň milli derejede soňuna çykmagyny bir hepdäniň dowamynda amala aşyrmak göz öňünde tutulýar.
Kerri ähli tarapyň uzak möhletli ýaraşygy ýola goýmak boýunça gepleşikleri mümkin boldugyndan tiz wagtda Ženewada geçirmek barada ylalaşandygyny aýtdy.
“Maksat berk we uzak möhletli ýaraşygy gazanmakdan ybarat”, diýip Kerri emma muňa diňe “hakyky gepleşikleriň” netijesinde gelip boljakdygyny belledi. Şeýle-de Kerri ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygyň “Yslam döwleti”, “Al Kaýdanyň” Siriýadaky ýarany “Al-Nusra Fronty” we beýleki ekstremist toparlar babatynda ulanylmajagyny mälim etdi.


text:
Orsýetde 176 müň gektar ýerde ýangynyň möwç alýandygy habar berilýär. Bu ýangynlarda ölenleriň sany 50 adama ýetdi.
Ýangyndan ýaýraýan tüsse Orsýetiň paýtagty Moskwada howanyň hiliniň juda peselmegine getirdi.
Häzirki wagtda Moskwada howanyň hapalygy kadaly ýagdaýdan 6 esse ýokary bolup durýar.
Ýurduň Adatdan daşary ýagdaýlar ministrligi Orsýet boýunça 600-e golaý ýangyny heniz hem söndürmek başartmady diýip, habar berýär.
Moskwanyň aeroportunda ýaramaz howa şertleri we tüsse sebäpli uçarlaryň gatnawy hem üýtgedilýär. Käbir reýsler doly ýatyrylýar, beýlekiler gaýra goýulýar.


text:
Owganystanyň günortasynda söweşijileriň şenbe güni harby baza eden hüjüminiň netijesinde NATO-nyň esgeri öldürildi.
Nangarhar welaýatynyň häkiminiň metbugat-wekili Ahmad Zia Abdulzaýyň aýtmagyna görä, “Talyban” hereketiniň söweşijileri awtoulaga goýlan bombany partladyp, NATO we Owganystan tarapyndan bilelikde dolandyrylýan bazanyň derwezesini ýumrupdyrlar we baza hüjüm edipdirler. Welaýat resmisi ok atyşykda bäş hüjümçiniň ählisiniň we bir NATO-nyň esgeriniň öldürilendigini aýtdy.
“Talybanyň” metbugat wekili Zabihullah Mujahid “Talybanyň” hüjüme jogapkärdigini aýtdy.
ABŞ-nyň ýolbaşçylygynda NATO-nyň harby missiýasynyň tamamlanmagy bilen şu ýyl halkara güýçleriniň 85 müň esgeri Owganystandan çykarylar. Emma Waşingtonyň we Kabulyň arasynda howpsuzlyk boýunça ylalaşyga gol çekilse ABŞ-nyň müňlerçe harbysy Owganystanda galyp owgan harbylaryny türgenleşdirip biler.


text:
Türkmenistan öz sportsmenleriniň halkara ýaryşlarynda gazanan üstünliklerini bada-bat habar berýär, emma türkmen atletleriniň doping ulanmakda güman edilendigi baradaky habarlary ile ýetirmekden, näme üçindir, saklanýar.
Azatlyk Radiosy geçen ýylyň 17-nji dekabrynda türkmenistanly ştangaçy Umurbek (Ümürbek) Bazarbaýewiň Hýustonda geçirilen gan barlagyndan soň doping, ýagny gadagan edilen kuwwatlandyryjy ulanmakda aýyplanylandygyny habar beripdi.
Şonda Azatlygyň Türkmenistanyň sport resmileriniň düşündirişini almak synanyşygy başa barmandy.
Azatlyk Radiosynyň bu mesele barada geçen ýyl gozgan temasyny žurnalist Wladimir Karahan «Türkmen sportunda doping barmy?» diýen sorag bilen dowam etdirýär.
Geçen ýyl Agyr atletika boýunça halkara federasiýasynyň resmi saýtynda Umurbek Bazarbaýewiň, doping ulanýandygy baradaky gutarnykly karara gelinýänçä, wagtlaýyn ähli ýaryşlardan çetleşdirilýändigi habar berlipdi.
Žurnalist Karahanyň "Gundogar.org" websaýtynda çap edilen makalasynda 34 ýaşyndaky Umurmek Bazarbaýewiň mysalyndan başga, ýene bäş türkmenistanlynyň doping meselesi mysal getirilýär.
FINA-nyň, Ýüzmek boýunça halkara federasiýasynyň maglumatyna görä, 26 ýaşyndaky Hemra Nurmyradow gadagan edilen nandrolon maddasyny ulanandygy üçin 2014-nji ýylda Katarda geçirilen barlagda iki ýyllap ýaryşa gatnaşmasyz edildi. Onuň gadaganlyk möhleti 2016-njy ýylyň dekabrynda gutarýar.
19 ýaşyndaky Muhammet Döwranow gadagan edilen metenolon maddasyny ulanandygy üçin Katarda geçirilen barlag netijesinde, Agyr atletika boýunça halkara federasiýasy tarapyndan 4 ýyllap ýaryşa gatnaşmasyz edildi, onuň gadaganlyk möhleti 2019-njy ýylyň ýanwarynda gutarýar.
Mundan ozal, 30 ýaşyndaky Sanjar Kadyrbergenow 2003-nji ýylda Kanadada Agyr atletika boýunça halkara federasiýasy tarapyndan iki ýyllap ýaryşa gatnaşmasyz edilipdi.
Şeýle-de bu federasiýa 2010-njy ýylyň Aziýa oýunlary mahalynda, Hytaýda 29 ýaşyndaky Ruslan Ramazanowy iki ýyllap ýaryşa gatnaşmasyz edipdi.
Ýeňil atletika boýunça halkara federasiýasy bolsa, 2013-nji ýylda 25 ýaşyndaky türkmen atleti Ýelena Rýabowany iki ýyllap ýaryşa gatnaşmasyz edipdi. Onuň gadaganlyk möhleti geçen ýylyň 22-nji awgustynda tamam boldy.
Türkmenistanyň döwlet eýeçiligindäki habar serişdeleriň türkmen sportunda gadagan edilen kuwwatlandyryjylaryň ulanylmagynyň faktlary, bu ýagdaý bilen bagly görlen çäreler barada maglumat berilmeýär.
Şol bir wagtda, türkmen metbugatynda aýdylmagyna görä, 2015-nji ýylda türkmen atletleriniň 162 sany halkara sport ýaryşyna gatnaşyp, 411 medal, şol sanda 143 altyn, 98 kümüş we 170 bürünç medal alandygy aýdylýar. Bu medallaryň 74-isi Dünýä çempionatlarynda, 58-si bolsa Aziýa çempionatlarynda gazanylypdyr.
Türkmenistanyň 2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek Aziýa oýunlarynyň desgalarynyň gurluşygyna 5 milliard dollar çemesi serişde harçlaýandygy aýdylýar.
Türkmen häkimiýetleri häzir 2017-nji ýylda Aşgabatda ýapyk binalarda söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny geçirmäge taýýarlyk görýärler.


text:
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde Beýik Britaniýanyň we Demirgazyk Irlandiýanyň Merkezi Aziýadaky diplomatik missiýalarynyň ýolbaşçylaryndan, Britaniýanyň ministrlikleriniň ýolbaşçylaryndan we bilermenlerden ybarat bolan wekilçilikli delegasiýalar bilen gepleşikler geçirildi.
Gepleşikleriň dowamynda iki taraplaýyn gatnaşyklary, şol sanda Ýewropa Bileleşigi bilen Turkmenistanyň arasyndaky gatnaşyklary mundan beýläk hem ösdürmek meselelerine seredildi.
Diplomatlaryň bellemeklerine görä, Britaniýa Türkmenistana ygtybarly we perspektiwaly hyzmatdaş hökmünde garaýar we iki ýurduň arasyndaky hyzmatdaşlyga uly ähmiýet berýär.


text:
Gürjüstanyň prezidenti Mihail Saakaşwili häkimiýetiň Gürjüstanyň täze hökümetine geçişiniň parahatçylykly boljagyny aýtdy.
Mihail Saakaşwili sişenbe güni “Gürji arzuwy” kaolisiýasynyň lideri Bidzina Iwanişwili bilen duşuşygyndan soň žurnalistleriň öňünde çykyş etdi. Bu onuň 1-nji oktýabrda parlament saýlawlarynda Iwanişwiliniň kaolisiýasynyň ýeňiş gazananyndan soň ilkinji duşuşygydyr.
Saakaşwili: “Men, konstitusiýany kepillendiriji prezident hökmünde häkimiýet çalşygynyň kemsiz, Gürjüstanyň taryhynda görlüp-eşidilmedik, Gürjüstanyň halkynyň bähbitlerini doly berjaý edýän ýagdaýda geçirilmegini üpjün ederin. Şeýle hem geçiş döwründe syýasy prosesleriň ýurduň demokratik gurluşyna laýyklykda alnyp barylmagyny üpjün ederin”.
Duşenbe güni täze hökümete kandidatlary yglan eden Iwanişwili bu gepleşikleriň “özleriniň medeniýetli milletdigini, täze durmuşy başlaýandyklaryny we öz garşydaşlaryna elmydama mertebeli garaýandyklaryny görkezmeklige gönükdirilendigini aýtdy.
Şeýle hem ol Gürjüstanyň daşary syýasaty boýunça öz pozisiýasynyň Saakaşwiliniňki bilen gabat gelýändigini nygtady.
Iwanişwili: “ Biz daşary syýasat, beýleki meseleler we öz pikir garaýyşlarymyz barada maslahat etdik. Daşary syýasat boýunça biziň birmeňzeş pozisiýamyz bar. Bu barada mundan ozal iki tarap hem yglan edipdi. Ýewropa we Ýewro-Atlantik zolak biziň strategiýamyzyň esasyny döredýär. Bu ugurda ozalky hökümetiň alyp baran syýasaty dowam etdiriler. Biz Ýewropa tarap ymtylarys we ýakyn geljekde NATO agza bolarys”.
Gürjüstanda iň baý adam hasaplanýan Iwanişwili syýasy sahnada entek täzeräk adamdyr.
Onuň “Gürji arzuwy” kaolisiýasy 1-nji oktýabrda geçirilen parlament saýlawlarynda azyndan 83 orna eýe boldy.
Býullitenlerdäki ýoýmalar barada şikaýatlar sebäpli saýlawlaryň gutarnykly netijeleri boýunça iş dowam etdirilýär.
Iwanişwili saýlaw kampaniýasynda Gürjüstanda sosial we ykdysady problemalar sebäpli Saakaşwilini tankyt etdi we geljek ýylda prezidentlige dalaş etjekdigini yglan etdi. Saakaşwiliniň prezidentlik möhleti 2013-nji ýylda tamamlanýar.
Öz gezeginde Saakaşwili Orsýet bilen golaý gatnaşykda bolýanlykda Iwanişwilini aýyplady. Iwanişwili öz baýlygynyň esasy bölegini Orsýetde gazandy.
Gürjüstanyň Orsýet bilen gatnaşyklary 2008-nji ýylda Orsýetiň tarapyny tutýan separatist regiony Günorta Ossetiýa boýunça turan gysga uruşda bozulypdy.


text:
Ukrainanyň parlamenti tussag edilen ozalky premýer-ministr Ýuliýa Timoşenkonyň daşary ýurda gidip, saglygyna seretdirmegine ýol açjak kanun taslamasyny geçirmedi.
Bu kanun taslamasynyň kabul edilmezligi Ýewropa Bileleşigi bilen baglaşylmaly esasy assosasiýa we azat söwda ylalaşygyna gol çekiljegini şübhe astyna salýar.
Ýewropa Bileleşigi geljek hepde Wilnýusda geçjek sammitde Ukraina bilen şeýle ylalaşyga gol çekilmegine Kiýewiň sud we demokratik reformalary geçirmek baradaky talaby ýerine ýetirmegini şert edip goýupdy. Bu şert Timoşenkonyň boşadylmagyna ýol açýan kanun taslamasynyň kabul edilmegini hem öz içine alýar.
Brýussel onuň eýelän wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanandygy üçin türmä basylmagyna «seçiji adalat» hökmünde garaýar.
Ukrainanyň Werhowna Radasy penşenbe güni Timoşenko ýaly tussaglykda oturan adamlaryň daşary ýurtlarda saglyk bejergisini almak mümkinçiligini öňe sürýän ýedi kanun taslamasynyň ählisini ret etdi.
Olaryň kabul edilmezligine Regionlar partiýasynyň, ýagny dolandyryjy partiýanyň parlamentdäki agzalarynyň bu taslamalaryň hiç birine ses bermezligi sebäp boldy.
"Utanç!"
Taslamalar ret edilenden soň, oppozisiýadaky kanunçykaryjylar «Utanç, utanç» diýip gygyryşdylar.
Parlament Timoşenkonyň Germaniýa gidip, saglygyny bejertmegine ygtyýar berjek kanunyň kabul edilmegine razylyk almak üçin hepdeläp tagalla etdi.
Ukrain we ÝB baýdaklary, parlament sessiýasyndan öň. Kiýew, 21-nji noýabr, 2013.
Penşenbe güni bolan ses berişlikden soň, oppozisiýa lideri Arseniý Ýatsenýuk parlamentde çykyş edip, prezident Wiktor Ýanukowiçi Ukrainanyň Ýewropa Bileleşigine tarap ýoluny beklemekde aýyplady:
"Prezident [Wiktor] Ýanukowiç Ukrainanyň Ýewropa Bileleşigine tarap süýşmeginiň öňüni almakda şahsy jogapkärçilik çekýär, sebäbi Ýanukowiç bu kanuna ses bermek islemdi we onuň partiýasy ses bermedi. Jenap spiker, men size resmi ýagdaýda prezidentiň Ýuliýa Timoşenkonyň günäsini geçmek baradaky buýrugynyň taslamasyny gowşurýaryn. Goý, ol bu karara gol çeksin we öz syýasy garşydaşynyň azatlyga çykmagyndan gorkmasyn. Ukraina şöhrat!"
Ýanukowiç parlament tarapyndan tassyk edilen islendik kanuna gol çekjegini aýtdy, emma oppozisiýanyň Timoşenkonyň günäsini geçmek baradaky çagyryşyndan ýüz öwürdi.
Sammite bir hepde wagt bar
Ýanukowiç penşenbe güni Awstriýa resmi sapar edýär.
Azatlyk we Azat Ýewropa radiosynyň Brýusseldäki habarçysy Ýewropa Bileleşiginiň bir sözçüsiniň ýazgydan daşary «parlament sessiýasy entek tamamlanmady we Wilnýus sammitine ýene bir hepde wagt bar» diýendigini aýdýar.
Ýewropa Bileleşiginiň Gündogar partnerlugy sammiti Litwanyň paýtagtynda, 28-29-njy noýabrda geçirilmeli.
Orsýet Ukraninanyň Ýewropa Bileleşigine integrasiýa planlaryna garşy durýar we muňa derek Kiýewi Orsýetiň ýolbaşçylygyndaky söwda bileleşigine goşulmaga çagyrýar.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow ÝB-ni, azat söwda şertnamasyna gol çekmek üçin, Ukraina «bagyşlap bolmajak» basyş etmekde günäledi.


text:
NextTM hödürleýar
Halanan ýazgylar
Bölümler
Soňky jogaplar
Futbol gözeli
Sporta diýseň höwesek ýaşajyk gyz Leýla Jumaýewa ýeňil atletika boýunça tälimçi Gennadiý Iwanowiç Çernowyň türgenleşik geçýän seksiýasyna ýazyldy. Maksadaokgunly ýaş türgen gyz 10 ýylyň içinde geçirilen milli ýaryşlarda birnäçe gezek ýeňiji boldy. Ol ýaş milli ýygyndy topar bilen Ýewropanyň birnäçe ýurtlarynda hem-de Aziýa çäklerinde geçirilen halkara ýaryşlarda çykyş etdi. Abraýly halkara ýaryşlarynda bolmak, taryhy ýerlerde gezelenç etmek, gaýry ýurduň gözelligi bilen öz ýurduň gözelligini deňemek Leýla diňe bir tejribe toplamaga ýardam bermän, eýsem, onuň bilimini, dünýä garaýşyny hem giňeltdi.
Leýla ilkinji mekdep ýyllaryny paýtagtyň 16-njy orta mekdebinde başlaýar. Soň ol «Olimpiýa» orta sport mekdebinde on ýyllygy tamamlaýar. Ýokary bilim almak maksady bilen Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutyna okuwa girýär. Leýla hemişe tälimçi bolmagy arzuw edýärdi. Şol maksadyna-da ol entäk okuwa girmänkä ýetýär. Instituta çenli aralykdaky ýyllarda tälimçi bolup işleýär, ol bu derejäni yzygiderli türgenleşiklere siňdiren zähmeti bilen alýar. Bu arzuw onda belkäm halypa tälimçi Gennadiý Iwanowiç Çernowyň mysalynda hem dörändigini ýaş türgen gyz gizläp hem oturanok. Çünki halypa tälimçiniň işleýşi, hiç wagt sesini gataltman türgenlere tälim berşi, şol bir wagtyň özünde-de örän talabedijiligi Leýa ýaraýardy. Leýla halypasyndan geçen ýene-de bir gowy häsiýet ol hem eger garşysynda zehinli, gelejegi uly ösüşli türgen duranyny görse onuň talaby iki esse artýardy.
Leýlanyň talyplyk ýyllary diýseň gyzykly geçdi. Ol her ýyl ýurdumyzda däbe öwrülen ýokary okuw mekdepleriniň arasynda sportuň dürli görnüşleri boýunça geçýän Spartakiadada gazanylan ýeňişler, çykyşlar bilen utgaşyp gitdi. Leýla birde woleýbol oýnasa, birde futbol oýnady. Edil dürli-dürli reňkler bilen çekilen nagyş ýaly, ähli görnüşleriň içinden geçdi. 2-nji ýyl talypka Leýlany jorasy «Köpetdag» stadionynyň futbol meýdançasyna çagyrdy. Özi ýaly ýaş gyzlardan düzülen topar Leýlanyň sport bilen baglanyşykly dünýäsine nur çaýdy. Ine, şu ýerde hem onuň ýaşyl meýdançada «Futbol oýnunyň gözelleri» adyny alan günleriniň ilkinji ädimi başlandy. Onuň ähli tälimçileri Berdi Meredow, Kamil Mingazow, Tofik Şükürow dagy Leýlanyň futbol meýdançadaky tizligine ýokary baha berdiler. Şol sebäpden hem ilki merkezi hüjümçi boldy, ýöne ol merkezi ýarym goragçy bolmagy has hem gowy görýärdi. Merkezi oýunçy garşydaşyň derwezesine gönükdirilen pökgüni urýan esasy hüjümçidi.
Ýaş türgen gyzyň futbol bilen baglanyşykly dünýäsinde 2009-njy ýylda şowlulyk boldy. Ol hem Bolgariýanyň Albena şäherinde geçen Bütindünýä sport festiwalydyr. Kiçi futbolda çykyş eden ýygyndy toparynyň gyzlary ýer eýeleri bilen deň ýedi utuk toplanda bolsalar, pökgi tapawudy boýunça ýer eýeleri finala çykdylar. Şeýdibem biziň gyzlarymyz 3-nji baýrakly orny eýelediler.
Dünýäniň Angliýa, Portugaliýa, Polşa, Eýran, Italiýa we Tailand ýaly döwletlerinde bolup, şol ýerlerde türkmeniň ýaşyl Tuguny arassa mawy asmanda pasyrdadan Leýla Jumaýewa bu günki gün tälimçi bolup işleýär. Häzirki wagtda ýurdumyzyň Milli sport we syýahatçylyk institutynda «Talyp sporty» diýen topar hereket edýär. Leýla şol topara ýolbaşçylyk edýär. Gahryman Arkadagymyzyň yglan eden «Türkmenistan - ruhubelentligiň we sagdynlygyň ýurdy» atly şygar astynda geçirilýän milli spartakiadanyň çäklerinde professor-mugallymlaryň şeýle hem edara-kärhanalaryň arasynda geçýän ýaryşlara ol her ýyl gatnaşýar. Şu ýyl hem Bilim ministrliginiň Bilim toparynda woleýboldan 1-nji orny, Basketboldan bolsa 2-nji ýeri aldylar. Professor – mugallymlaryň arasynda geçen ýaryşda institutyň zenan mugallymlary woleýboldan 1-nji ýeri eýelediler.


text:
Orsýetiň deputatlarynyň bir topary Sergeý Magnitskiniň ölümi bilen baglanyşykly ABŞ-nyň göz öňünde tutýan sanksiýalary bilen bagly meseleleri ara alyp maslahatlaşmak üçin Waşingtona bardylar.
Birleşen Ştatlaryň Kongresi Sergeý Magnitskiniň ölümine dahylly diýlip hasaplanylýan orsýetli resmilere garşy ýörite sanksiýalary girizmekligi göz öňünde tutýan kanunyň taslamasyna garamaklygy planlaşdyrýar.
Orsýetli ýurist Sergeý Magnistskiý 2009-njy ýylda türmede saglyk ýagdaýynyň ýaramazlaşmagy sebäpli aradan çykypdy.
Orsýetli deputatlar ABŞ-nyň resmilerine Magnitskiniň ölümi bilen bagly geçirilen parlament derňewleriniň netijesiniň gowşuryljakdygyny aýdýarlar.
Olaryň bu dokumenti Magnitskiniň tussaglykda gynalandygyny we onuň ölümi bilen baglynyşykly faktlaryň resmiler tarapyndan gizlenendigini ret edýär.