text:
Golaýda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Daşoguz şäheriniň golaýynda 2 müň 500 adama niýetlenen täze obanyň açylyş dabarasyna gatnaşdy. Türkmenistanyň dolandyryş –çäk kartasynda peýda bolan täze oba Bagtyýar zaman diýlip atlandyryldy. Munuň özi tötänden däldir, çünki bu ýerde kaşaň jaýlar guruldy, ýaşamak üçin oňaýly şertler, şeýle hem şäheriňkiden birjik-de pes durmaýan döwrebap düzüm döredildi.
Şeýle wakalar biziň ýurdumyz üçin adatdan daşary zat däldir, çünki Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Türkmenistanyň ähli ýerinde şeýle obalar gurulýar, olar bilen birlikde welaýatlara täze durmuş gelýär. Hormatly Prezidentimiziň sebitleri ösdürmek baradaky Maksatnamasyna laýyklykda, döwrebap türkmen obalarynyň oňaýlylyk babatda okgunly ösýän şäherler bilen bäsleşip bilmegi üçin, ägirt uly maliýe serişdeleri goýberilýär. Munuň özi oba ýaşlarynyň okuwy tamamlandan soň, öz obalaryna uly höwes bilen gaýdyp gelmegine, obalarda hem, şäherdäki ýaly, öňdebaryjy tehnologiýalar bilen üpjün edilen täze önümçilikleriň peýda bolmagyna ýardam edýär.
Bagtyýar zaman obasynyň açylyş dabarasynyň barşynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow käbir öýlere baryp gördi. Olaryň birinde bagtyýar özbek maşgalasy jaý toýuny tutýardy. Öýüň bosagasynda milli Liderimiziň peýda bolmagyna örän şat bolan maşgalanyň ähli agzalary döwlet Baştutanymyzy myhmansöýerlik hem-de hormat-sarpa bilen garşyladylar.
Hormatly Prezidentimiz täze jaýa göçüp gelenleri tüýs ýürekden gutlap, täze öýde olaryň durmuş şertleri bilen gyzyklandy. Maşgaladaky iň uly ýaşly zenan öýdäkileriň ählisiniň adyndan oba ýaşaýjylary barada alada edýändigi üçin milli Liderimize tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi. Häzirki döwürde oba ýaşaýjylary ajaýyp zamananyň hözirini görüp ýaşaýarlar.
Kowçum bolup ýaşaýan özbeklere wekilçilik edýän ýaşuly zenan, öý eýesi bilen mähirli söhbetdeşligiň barşynda döwlet Baştutanymyz oňa öz ejesi ýaly garaýandygyny hem-de islendik meselelerde hemmetaraplaýyn ýardam we goldaw bermäge taýýardygyny aýtdy. Çünki, uly ýaşly nesilleriň wekillerine, aýratyn hem kümüş saçly enelere hormat-sarpa goýmak we olar barada alada etmek türkmenleriň ruhy ýörelgesiniň aýrylmaz ýörelgesidir diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy...
Dünýä ýaşaýşy peşgeş berýän zenan – ene ähli döwürlerde hem maşgala ojagynyň ýylysyny hem-de türkmen jemgyýetiniň ahlak esaslaryny aýawly saklap we ösüp gelýän nesliň aňynda ynsanperwerlik ýörelgelerini kemala getirip, durmuşda aýratyn orun eýeläpdir. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýaşululara çuňňur hormat goýmak, ruhubelentlik we hoşniýetlilik ýaly duýgularyň türkmen halkynyň özboluşly häsiýetlerini düzýändigini hem-de olaryň hut maşgalada kemala gedýändigini belleýär.
Asyrlaryň we müňýyllyklaryň dowamynda Türkmenistanyň çäklerinde dünýä dinleriniň dördüsi – zoroastrizm (gadymy döwürlerde Margianada döräpdir), hristiançylyk (injil rowaýatlaryna görä, biziň ülkelerimizde ony ilkinji wagyz ediji apostollar Andreý Perwozwannyý we Foma bolupdyr), buddizm (bu dine uýýanlaryň binagärlik toplumy Gadymy Merwde ýüze çykaryldy) we yslam (Türkmenistanda özüniň dörän ilkinji ýyllaryndan ýaýrap başlýar) parahatçylykda hereket edipdir. Mukaddes türkmen topragynda dürli dine uýýanlar we dürli milletlere degişli adamlar parahatçylykda ýaşapdyrlar, bu ülkäni eli ýaragly basyp almak islänleriň garşysyna bilelikde göreşipdirler.
Has soňky döwürlerde, 1941-1945-nji ýyllaryň urşunda biziň ata-babalarymyz bilen birlikde türkmenistanly meýletinçiler – dürli milletleriň wekilleri adamzadyň umumy duşmanyna garşy egin-egne berip söweşipdirler.
XX asyrda Türkmenistanda ýaşaýan dürli halklaryň wekilleri hem ýurdumyzyň ylmynyň ösmegine uly goşant goşupdyrlar. Akademik, lukmançylyk ylymlarynyň doktory, Döwlet lukmançylyk unstitutynyň professory Boris Smirnow neýrohirurg we newropatolog lukmany hökmünde işläp, türkmen, gadymy grek, gadymy ýewreý, latyn, iňlis, italýan, ispan, fransuz, nemes we polýak dillerini bilmegi bilen hem meşhur bolupdyr, “Mahabharata” hindi eposyny sanskritden iň gowy terjimeçi hökmünde ykrar edilipdir. Şonuň üçin hem ony üç halkyň – türkmen, rus we hindi halklarynyň ogly diýip hasap edipdirler.
Türkmenistanyň garaşsyzlyk döwründe ýurdumyzda ýaşaýan dürli milletleriň wekilleri häzirki zaman sungatyny ösdürmekde hem-de milli işgärleri taýýarlamakda möhüm işleri alyp bardylar we Watanymyzyň ýokary sylaglaryna hem-de hormatly atlaryna mynasyp boldular. Mysal üçin, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Permany bilen A.S.Puşkin adyndaky Döwlet rus drama teatrynyň artisti Natali Laukert “Türkmenistanyň at gazanan artisti” diýen ada, Ýelena Dormidontowanyň ýolbaşçylygynda “Näzli” tans topary Türkmenistanyň Prezidentiniň “Türkmeniň Altyn asyry” bäsleşiginiň we beýlekileriň birnäçe gezek ýeňijisi boldy.
Ýakynda Türkmenistanyň halk artisti Garold Neýmarkyň çeper ýolbaşçylygyndaky “Mukam” skripkaçylar toparynyň ýaşajyk agzasy Moskwada Uly Kreml Köşgüniň Georgiýew zalynda geçirilen “Nesilleriň mukamy” atly IV halkara çagalar saz festiwalynda Türkmenistana mynasyp wekilçilik etdi.
Biziň ildeşimiz, suratkeş Wladimir Pawloskiý özüniň köpugrly zehini hem-de sungat äleminde tutanýerli zähmeti üçin iki gezek Türkmenistanyň Suratkeşler birleşiginiň baýragyna hem-de “Watana bolan söýgüsi üçin” diýen medala mynasyp boldy. Bu zehinli suratkeşiň eserleri diňe bir Türkmenistanyň iri muzeýlerinde däl, eýsem, daşary ýurtlaryň – Russiýanyň, Norwegiýanyň, Polşanyň, şeýle hem ýurdumyzyň we daşary ýurtlaryň hususy surat toplumlaryny ýygnaýjylaryň gaznalarynda saklanylýar.
Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Aleksandr Snagowskiniň şägirtleri Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň ilkinji ýyllaryndan başlap, dünýä, Aziýa çempionatlaryna we beýleki iri halkara ýaryşlaryna gatnaşyp, kikboksing we taý boksy boýunça üstünlikleri gazanyp, ýylyň-ýylyna ýurdumyza ýokary sylaglar bilen dolanyp gelýärler.
Ýakynda geçirilen sambo boýunça Aziýa çempionatynda Türkmenistanyň ýygyndy topary umumy topar hasapda birinji orny eýeledi. Bu uly ýeňşe türkmen tälimçileriniň ýolbaşçylygynda tälim alan Margarita Filippowa, Ulýana Nazarowa, Angelina Filippowa we Mariýa Lohowa ýaly türgenler uly goşant goşdular.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň aýratyn üns bermegine eýe bolan türkmen halkynyň hakyky taryhyny dikeltmekde köp ýyllaryň dowamynda biziň ýurdumyzda işlän daşary ýurtly alymlar uly iş alyp bardylar, munuň üçin olar Türkmenistanyň ýokary döwlet sylaglaryna mynasyp boldular.
Olaryň hatarynda taryh ylymlarynyň doktory, Afiny uniwersitetitiniň professory, Gresiýanyň Antropologiýa jemgyýetiniň agzasy, Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Halkara baýragynyň eýesi, Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň hormatly akademigi, professor Wiktor Iwanowiç Sarianidi hem bar. 2009-njy ýylda bu belli alym “Garaşsyz Türkmenistana bolan beýik söýgüsi üçin” ordeni bilen sylaglanyldy.
Birnäçe ýylyň dowamynda biziň ata-babalarymyz tarapyndan esaslandyrylan gadymy döwletleriň biri bolan Marguşda geçirilen gazuw-agtaryş işlerinde netijeli işlän Italiýa Respublikasynyň Bolonýa şäheriniň uniwersitetiniň mugallymy Barbara Çerasetti bilen Russiýa Federasiýasynyň Antropologiýa we etnologiýa institutynyň esasy ylmy işgäri Nadežda Dubowa Türkmenistanyň «Garaşsyz, Baky Bitarap Türkmenistan» medaly bilen sylaglandylar.
Meşhur ekerançy, milleti boýunça özbek Sadulla Rozmetow ýokary hasyl öndürmegiň usulyýetine hem-de ýokary derejeli hünärmenleri taýýarlamaga bahasyna ýetip bolmajak goşant goşdy. Garaşsyzlyk ýyllary döwründe Sadulla Rozmetow Türkmenistanyň oba hojalygynyň ösüşine goşan uly goşandy üçin Türkmenistanyň Gahrymany hem-de «Hormatly il ýaşulysy» diýen belent atlara, «Garaşsyzlyk», «Prezidentiň ýyldyzy», III derejeli «Altyn asyr» ordenlerine we beýleki döwlet sylaglaryna mynasyp boldy.
Bu sanawy näçe uzaltsaň, uzaldyp oturmaly. Çünki, Watanymyzyň her bir güni şöhratly zähmet üstünliklerine we ýeňişlere beslenýär. Oňa haýsy milletiň wekilidigine garamazdan, ähli türkmenistanlylar öz mynasyp goşantlaryny goşýarlar. Suw damjasynda çäksiz ummanyň şöhlelenmesi ýaly, biziň ildeşlerimiziň ykbalynda hem milli Liderimiziň adamlaryň bagtly ýaşamagy üçin ähli şertleri döretmäge gönükdirilen syýasatynyň çuňňur mazmuny şöhlelenýär.
Türkmenistan Garaşsyzlyk ýyllary içinde görlüp-eşidilmedik derejede gülläp ösüşe eýe bolýar. Döwlet hem-de jemgyýetçilik durmuşynyň ähli ugurlary homatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň parasatly hem-de oýlanyşykly syýasaty netijesinde uly ösüşlere eýe boldy. Bu syýasatyň esasynda oňyn Bitaraplygyň, birek-biregi hormatlamagyň, adalatlylygyň, dost-doganlygyň mizemez ýörelgeleri bar. Döwlet Baştutanymyzyň maksatnamalaryny durmuşa geçirmäge öz Lideriniň töwereginde jebisleşen, Türkmenistanyň agzybir we dotslukly halkyny düzýän, ýurdumyzyň çäklerinde ýaşaýan ähli milletleriň wekilleri işjeň gatnaşýarlar.


c: text/html

text:
Ýurdumyzyň Döwlet migrasiýa gullugynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Permanyna laýyklykda, Türkmenistanyň raýatlygyna kabul edilenlere pasportlary gowşurmak dabarasy boldy. Munuň özi ýurdumyzyň halkara-hukuk kadalaryna üýtgewsiz ygrarlydygyny äşgär etmek bilen, migrasiýa syýasatynyň meseleleriniň netijeli çözülýändiginiň nobatdaky subutnamasyna öwrüldi.
Dabarada çykyş eden Türkmenistanyň raýatlylygyna kabul edilen adamlar raýatlygy bolmadyk adamlaryň meseleleriniň çözülmegine yzygiderli üns berýändigi we olaryň abadan durmuşy ugrunda zerur şertleriň döredilýändigi üçin milli Liderimize tüýs ýürekden çykýan hoşallyk sözlerini aýtdylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Ministrler Kabinetiniň geçen mejlisinde gol çeken Permanyna laýyklykda ýurdumyzyň çäginde hemişelik ýaşaýan we raýatlygy bolmadyk adamlaryň 1690-sy Türkmenistanyň raýatlary boldular. Olar 21 milletden bolup, 1165 uly adamlardyr we 525 sany 18 ýaşyna ýetmedik raýatlardyr.
Bu çözgüdiň Halkara Bitaraplyk gününiň öňüsyrasynda kabul edilmeginde çuňňur many bar. Ýurdumyzyň Milletler Bileleşigi tarapyndan ykrar edilen halkara-hukuk derejesinde Türkmenistanyň içeri we daşary syýasatynyň parahatçylyk söýüjilik we döredijilik ruhy öz beýanyny tapýar. Ýurdumyzyň çäklerinde dürli milletleriň we dürli dini garaýyşlaryň wekilleri bir agzybir maşgala hökmünde parahatçylykda hem-de ylalaşykda ýaşaýarlar we zähmet çekýärler.
Dabara gatnaşan BMG-niň Merkezi Aziýa boýunça bosgunlaryň işi baradaky sebitleýin utgaşdyryjysy, sebitleýin wekili hanym Ýasuko Oda, Merkezi Aziýa ýurtlary boýunça migrasiýa baradaky Halkara guramasynyň utgaşdyryjysy jenap Deýan Keserowiç migrasiýa we raýatsyzlyk babatdaky meseleleri çözmekde Türkmenistanyň alyp barýan giň möçberli işlerine hem-de hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň oňyn başlangyçlaryna ýokary baha berdiler. Şu günki wakanyň bolsa aýratyn ähmiýete eýedigi bellenildi.
Türkmenistan sebitde ilkinjileriň biri bolup bosgunlaryň we raýaty bolmadyk adamlaryň meseleleriniň çözgüdine gönükdirilen halkara tagallalarynyň utgaşdyrylmagyny talap edýän bu meselelere aýratyn ähmiýet berýän ýurda öwrüldi.
Dünýäde ählumumy ýagdaýlaryň barşynda häzirki döwürde migrasiýa meselesi örän çynlakaý wezipeleriň birine öwrüldi. Bu babatda Türkmenistan raýatlygy bolmadyk adamlara, migrantlara durmuş goraglylygyny we deň mümkinçilikleri üpjün etmekde kanunçylyk taýdan kadalaşdyrylan netijeli tejribäni görkezýär.
Ýurdumyzyň şeýle ýörelgeleri gadymy döwürlerden bäri türkmen halkyna mahsus bolan beýik ynsanperwerlik dessurlaryna we umumy ykrar edilen adam hukuklary baradaky ýörelgelere daýanýan syýasaty, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň migrasiýa strategiýasy mynasyp dowam etdirilýär. Döwlet Baştutanymyzyň ýolbaşçylygynda amala aşyrylýan ynsanperwer çäreler bu ugurdaky halkara tejribesini baýlaşdyryp, dünýä bileleşiginiň gyzyklanmalarynyň esasyny düzýär.
Türkmenistan bu ugurda halkara ynsanperwer guramalary bilen ýygjam gatnaşyk saklaýar. Ýurdumyzda BMG-niň Bosgunlaryň işi baradaky Ýokary komissarynyň Müdirliginiň wekilhanasy işleýär. Türkmenistan 2013-nji ýyldan bäri Migrasiýa baradaky halkara guramasynyň hemişelik agzasy bolup durýar. Döwletimiz bu düzümler bilen işjeň gatnaşyk etmek arkaly dünýä bileleşiginiň tagallalaryna mynasyp goşant goşýar we migrantlara, bosgunlara, raýatlygy bolmadyk adamlara kömek bermek, olaryň hukugyny goramak boýunça netijeli çäreleri amala aşyryp, maksatnamalaýyn işleri alyp barýar. Dünýäde sebitde durnuklylygyň saklanmagynyň, milli bähbitleriň goralmagynyň kepili, şeýle hem deňhukukly gatnaşyklary ösdürmek ugrunda möhüm şert bolup durýan türkmen Bitaraplygynyň ähmiýetine ýokary baha berýär.
Türkmenistan Birleşen Milletler Guramasynyň bu ulgamyndaky birnäçe halkara-hukuk resminamalaryna goşuldy. Olaryň hatarynda “Bosgunlaryň derejesi hakynda” Konwensiýa we onuň Teswirnamasy, BMG-niň “Apatridleriň derejesi hakynda” , “Raýatsyzlygy azaltmak hakynda” Konwensiýalar bar. Garaşsyzlyk ýyllary içinde milli kanunçylyk binýadyň üstüni Türkmenistanyň “Migrasiýa hakynda”, “Raýatlyk hakynda”, “Bosgunlar hakynda”, migrantlaryň, bosgunlaryň we raýatlygy bolmadyk adamlaryň hukuk derejesini kadalaşdyrýan hem-de olaryň hukuklaryny we erkinliklerini kepillendirýän Kanunlar ýetirdi.
Bu ugurda yzygiderli çäreleri durmuşa geçirmek bilen, ýurdumyz öz üstüne alan borçnamalaryna ygrarlydygyny tassyklady. Anyk ynsanperwerlik ýörelgeleri hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň durmuşa geçirýän syýasatynyň pugta binýadyny emele getirýär.
(TDH)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aşgabadyň merkezine golaý ýerde prezidentiň hormatyna gurulýan ýene bir uly obýektiň gurluşygy tamamlanyp barýar. "Arkadag" diýlip atlandyrylýan bu seýilgäh Hytaý Halk Respublikasynyň konsullygynyň öňki binasynyň ýerinde gurulýar.
Atamyrat Nyýazow prospektiniň ugrunda ýerleşen bu parkyň uzynlygy 400 metr, ini 200 metr gowrak bolup, onuň açylyş dabarasy prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň doglan güni, ýagny 29-njy iýuna gabatlanyp geçiriler.
"Arkadagyň" esasy elementleri
”Oguzkent” myhmanhanasynyň garşysynda gurulýan bu seýilgähiň gurluşygy ýerli firmalar tarapyndan amala aşyrylýar. Parkyň proýektinden çen tutulsa, “Arkadag seýilgähiniň” esasy elementi arka. Mermer bilen örtülen bu arka seýilgähiň ortasynda ýerleşdiriler.
Seýilgähiň girelgesinde iki sany göl görnüşli fontan ýerleşer. Seýilgähe dynç almaga gelenler üçin oturmaga 8 sany pawilion gurlar. Seýilgähde çagalar üçin hiňňillikler, kafe we dükan ýaly obýektleriň hem gurulmagy göz öňünde tutulýar.
Edil häzirki gün seýilgähiň daşyna haýat çekilen. Emma haýatlaryň arkasyndaky obýektleriň käbirlerini seýilgähiň gapdalyndaky köçeden görse bolýar. Seýilgähde ýşyklandyryjy sütünler dikilipdir, pawilionlar gurlupdyr, köp sanly oturgyçlar goýlupdyr.
Garaz, gurluşygy 2014-nji ýylyň noýabrynda başlanan bu proýekt edil şu günki gün açylyşa taýýar diýen ýaly. Parkda prezidentiň heýkeliniň bolup-bolmajagy barada häzirlikçe takyk maglumat ýok. Häkimiýetler bu park we oňa edilen çykdayjylar hakda henize çenli halk köpçüligine giňişleýin maglumat berenoklar.
Seýilgähiň gurluşygy Aşgabadyň Çandybil etrabynyň buýurmasy boýunça ýerli “Ussat” golçur kärhanasy tarapyndan durmuşa geçirilýär. Bu parkyň 29-njy iýunda, ýagny prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň eneden bolan güni açylmagyna garaşylýar.
Prezidentiň doglan gününe sowgat
Bu seýilgähiň proýektini çyzan “Çeper gurluşyk” kärhanasynyň adynyň agzalmagyny islemedik bir işgäriniň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, bu seýilgäh prezidentiň doglan gününe sowgat bolar. Seýilgähiň açylyş dabarasy bolsa onuň doglan güni bolar.
Bu park Türkmenistanyň prezidentiniň adyny göterýän ýeke-täk obýekt däl. Aşgabatda 25-nji maýda hem Berdimuhamedowa bagyşlanyp, ”Arkadag binasy” atly monument açyldy. 21 metrlik mermerden ýasalan binýadyň üstünde oturdylan atyň üstünde ornaşan Berdimuhamedowyň 24 karatlyk altyn çaýylan heýkeliniň beýikligi 6 metre barabar.
Mundan başga-da 2009-njy ýylda Maryda prezident Berdimuhamedowyň ady dakylan ”Gurbanguly hajy” metjidi hem ulanmaga berlipdi. Ýurtda Berdimuhamedowyň maşgala agzalarynyň adyny göterýän käbir beýleki monumentlerdir ýadygärliklere hem bar.


text:
Yragyň mejlis başlygynyň saýlanmagyna Ýewropa Bileleşiginiň gaýtawuly
Ýewropa Bileleşigi Muhammet al-Halbussiň Yragyň mejlis başlygy wezipesine saýlanmagyny bu ýurdyň döwletiniň gurulmagy ugurdaky birinji ädim hasaplady.
şu gün Ýewropa Bileleşigi bir beýannama boýunça Yragyň syýasy başlyklary täze döwleti gurmak ugurdaky işlere badalga bermelidirler we milli goşulyşygyň we ýaraşygyň yzynda bolmalydyrlar diýip nygtady.
Ýewropa Bileleşigi Yragyň daýaw hemaýatçysy bolup galjakdyr we Yrakda durnuklylygy,howpsyzlygy we demokratiýany berkarar etmek ugurda bu ýurdyň täze döwleti bilen hyzmatdaşlyk etjekdir diýip yglan etdi.
Eýranyň mejlis başlygy Ali Larijani hem düýn bir sargyt boýunça Muhammet al-Halbussini täze wezipesi bilen gutlady.
Muhammet al-Halbussi Yragyň täze mejlis başlygy wezipesine saýlanmagyndan soňra eden birinji çykyşynda bu ýurdyň milletiniň bähbitleri we terrorizme garşy göreşmek ugurdaky kanunlary tassyklamak ugurda tagalla etjekdigini yglan etdi.
geçen şenbe güni Yragyň 298 deputatyndan 169-si al-Habussini goldadylar we ony Yragyň mejlisiniň 4-nji döwüriniň başlygy wezipesine saýladylar.
37 ýaşly al-Halbussi Aziýanyň gün batar sebitinde iň ýaş mejlis başlygydyr.


text:
Yrak Kürdüstanynyň ýerli edarasynyň başlygy bu sebitiň resmileriniň Erbil-Bagdadyň arasyndaky meseläni çözmek üçin Bagdat bilen çynlakaý we şertsiz gepleşikleri geçirmegi isleýändiklerini yglan etdi.
Soňky wagtlarda Yragyň premýer minstri heýdar Al-Ebadi bu ýurduň baş kanuny esasynda Kürdüstan sebitiniň resmileri bilen gepleşik geçiriljekdigini yglan etdi.
Al-Ebadi şeýle-de Yrak Kürdüstanynyň garaşsyzlygy ugurda geçirlen referendomyň netijesiniň bozulmagyny isledi.
Yrak Kürdüstanynyň ýerli edarasynyň başlygy Niçerwan Barezani düýn Soleýmeniýede galkynyş hereketiniň agzalary bilen geçiren duşuşygynda Yragyň prezidenti Foad Masumiň geljek hepde syýasy toparlar bilen geçirjek maslahatyny garşylady.


text:
5-nji iýunda Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putin awstriýaly kärdeşi Aleksandr Wan der Belleniň çagyrmagy boýunça bir günlük iş sapary bilen Wenada boldy. Russiýanyň Prezidenti Wladimir Putiniň şu ýylyň 7-nji maýynda geçirilen kasam kabul edişlik dabarasyndan soň, daşary ýurda amala aşyran ilkinji we Awstriýanyň paýtagtyna bolsa, bäşinji saparydyr. Rus Lideri Awstriýa amala aşyran saparynda Hofburg köşgünde Awstriýanyň Prezidenti Aleksandr Wan der Bellen, şeýle hem ýurduň federal kansleri Sebastýan Kurs bilen gepleşikleri geçirdi.
Russiýanyň Prezidentiniň Awstriýa sapary iki ýurduň nebit-gaz pudagyndaky hyzmatdaşlygynyň 50 ýyllyk ýubileýine gabat geldi. 1968-nji ýylyň iýunynda OMV ozalky soýuzdan gaz almak baradaky ylalaşyga gol çeken ilkinji Ýewropa kompaniýasy bolupdy.
Russiýanyň Prezidenti Wladimir Putin Awstriýanyň ýolbaşçylary bilen duşuşyp, iki ýurduň gaz pudagyndaky hyzmatdaşlygynyň 50 ýyllyk dabarasyna gatnaşdy. Geçirilen duşuşyklarda “Demirgazyk akymy – 2”-niň gurluşygy, beýleki energetik taslamalar, ikitaraplaýyn ykdysady we medeni aragatnaşyklar, şeýle hem halkara meseleleri barada giňişleýin pikir alyşmalar boldy. Şeýle hem Russiýanyň Prezidenti Wladimir Putin we Awstriýanyň federal kansleri Sebastýan Kurs Wenada rus we awstriýa biznesiniň wekilleri bilen ikitaraplaýyn ykdysady hyzmatdaşlygyň meselelerini ara alyp maslahatlaşmak üçin Awstriýanyň ykdysady palatasyna bardylar.
Häzirki wagtda Ýewropa Bileleşigi bilen Russiýanyň ykdysady gatnaşyklary ösüş ýolunda. 2017-nji ýylda ikitaraplaýyn haryt dolanyşygy, esasan rus eksportunyň hasabyna 40,65 göterim artdy. Saparyň çäklerinde “Gazprom”-yň başlygy Alekseý Miller we Awstriýanyň kompaniýasy “OMV Gas Marketing & Trading GmbH”-niň başlygy Raýner Zele tarapyndan rus gazyny 2040-njy ýyla çenli ugratmak baradaky ylalaşyga gol çekildi. Resminama gol çekişlik dabarasy Russiýanyň Prezidenti Wladimir Putiniň we Awstriýanyň federal kansleri Sebastýan Kursuň gatnaşmagynda geçirildi.
1968-nji ýyldan bäri Awstriýa 218 milliard kub metrden gowrak gaz ugradylyp, 2017-nji ýylda Awstriýa gaz ugratmakda “Gazprom”-yň paýy 93 göterime ýetdi. “Gazprom” 2017-nji ýylda Awstriýa gaz ibermegiň mukdaryny öňki ýyl bilen deňeşdireniňde, 50,3 göterim artdyryp, 9,1 milliard kubmetre ýetirdi.
Iki ýurduň gaz pudagyndaky hyzmatdaşlygy “Gazprom”-yň we OMV-niň “Demirgazyk akymy – 2” taslamasyny amala aşyrmak baradaky ylalaşyklaryň çäklerinde has-da ösdüriler.
Russiýanyň Prezidentiniň Wena sapary
5-nji iýunda Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putin awstriýaly kärdeşi Aleksandr Wan der Belleniň çagyrmagy boýunça bir günlük iş sapary bilen Wenada boldy. Russiýanyň Prezidenti Wladimir Putiniň şu ýylyň 7-nji maýynda geçirilen kasam kabul edişlik dabarasyndan soň, daşary ýurda amala aşyran ilkinji we Awstriýanyň paýtagtyna bolsa, bäşinji saparydyr. Rus Lideri Awstriýa amala aşyran saparynda Hofburg köşgünde Awstriýanyň Prezidenti Aleksandr Wan der Bellen, şeýle hem ýurduň federal kansleri Sebastýan Kurs bilen gepleşikleri geçirdi.


text:
2004-01-15
Gurbansoltan eje adyndaky Enäniň we çaganyň saglygyny goramak ylmy-kliniki merkeziniň işgärleri ıüze çykarylan garyn-içege traktynyň ıokarky bölekleriniň bozulmalarynyň we çagalaryň giň ıaıran allergiki keslelleriniň kliniki-morfologiki we immunologiki aıratynlyklarynyň esasynda toplumlaıyn terapiıanyň tertibini işläp düzdüler we ornaşdyrdylar.
Bu merkeziň ylmy işgärleri çagalarda rahit we rahite meňzeş keselleriň getiren süňk deformasiıalarynyň, çaganyň ıaşyna we deformasiıanyň görnüşine baglylykda ortopediki korreksiıasy we derman bejeriş usulyny işläp düzdüler, dispanser gözegçiligiň möhletlerini kesgitlediler.
Türkmenistanyň Milli derman serişdeleri institutynda ıerli derman otly bentonit gelleri alyndy. Olary amaly kosmetikada üstünlikli ulanyp bolar.
Institutyň işgärleri ıokary absorbsion ukyply bentonitden edilen arassalanan we steril sepilıän külkäniň esasynda antiseptiki serişdeleri işläp düzdüler: sulfabent (kükürtli bentonit) we ıodopent (ıodly bentonit), üstesine-de ıod ilkinji gezek külke görnüşinde ulanyldy.
Fiziologiıa ylmy-kliniki merkeziniň alymlary kesilen we ıanan ıaranyň nusgasynda oblepiha ıagynyň işjeňligine deň gelıän gawun çigidiniň ıagynyň ıokary ıara bitirijilik işjeňligini ıüze çykardylar.


text:
Germaniýanyň Frankfurt şäheriniň aeroportynda Türkmenistanyň Gümrük gullugynyň kabul emtekden ýüz öwren 7 müň 500 çemesi jüýjesi “haýwanlary goramak jähtinden” ewtanaziýa, ýagny ýok edildi.
“Bu janawarlaryň biderek ezýet çekmezligi üçin edilen zerur ädim boldy” diýip, Weisbadeniň Daşky gurşawy goramak ministrliginiň sişenbe güni ýaýradan beýanatynda aýdylýar.
Ministrligiň maglumatyna görä, 21-nji ýanwarda Wengriýadan ugradylan 7 müň 500 sany jüýje Frankfurtyň üstünden tranzit bilen Türkmenistana ýollanypdyr.
Mundan soň, Azatlyk Radiosyna anyklamagy başartmadyk sebäplere görä, Türkmenistanyň Gümrük gullugy jüýjeleri ýurda goýbermän, olary yzyna ugradypdyrlar. Germaniýanyň neşirleri bu ädimiň Wengriýada tutaşan guş dümewiniň sebäp bolmagynyň mümkindigini çaklaýarlar.
Ýeri gelende bellesek, ýaňy ýumurtgadan çykan jüýjeler 72 sagadyň dowamynda ýumurtga sarysynyň örtgüsinden iýmitlenýärler. Weisbadeniň Daşky gurşawy goramak ministrligi Türkmenistandan yzyna ugradylan 7 müň 500 jüýje Frankfurta gelenlerinde, bu möhletiň eýýäm tamamlanandygyny mälim etdi.
Ministrlik aeroportda jüýjeleri iýim ýa suw bilen üpjün etmek üçin mümkinçiliginiň bolmandygyny; şeýle-de Gözegçilik edaralarynyň jüýjelere dessine başga täze hyrydar tapmak synanyşyklarynyň netije bermändigini aýtdy. “Şu sebäpli janawarlaryň biderek ezýete uçramazlygy üçin, gynansak-da, olary baky uka salmaly boldy” diýip, Ministrlik beýanatynda belleýär.
Ýokarda-da belleýşimiz ýaly, resmi türkmen wekillerinden bu hadysa dogrusynda nähilidir bir kommentariý ýa maglumat almak başartmady.
Şol bir wagtda, bu ýurtda towuklaryň we gara mallaryň infeksiýa ýolugandygyna meňzeýän sebäpler zerarly gyrylýandygy baradaky maglumatlaryň ýaýraýan wagtyna gabat geldi.
Ýatladyp geçsek, soňky günlerde Azatlyk Radiosyna Türkmenistanyň hususy hojalyklarynda hem-de iri toplumlarynda öý mallarynyň köpçülikleýin ýagdaýda gyrylýandygy dogrusynda dowamly maglumatlar gelip gowuşýar.
Munuň netijesinde, haram ölen mallaryň etleriniň-de ýarpy bahasyna, näresmi ýagdaýda satylyp başlanandygy habar berlipdi.
Azatlyk Radiosynyň bu maglumatlaryndan soň, özlerini türkmenistanly maldarlar diýip tanyşdyran şahsyýetler aglaba rus dilli habar saýtlarynda çykyş edip, öý haýwanlarynyň infeksiýa zerarly gyrylmaýandygyny öňe sürseler-de, emeldarlar we resmi media bu barada häzirlikçe dymýarlar.


text:
Nerwe täsir ýetiriji harby serişdesinden zäherlenen Orsýetiň öňki gizlin agenti Sergeý Skripaly we onuň gyzy Ýuliýany bejerýän keselhananyň geňeşçisi olaryň diri galjagyna başda garaşmandygyny aýtdy.
“Biz munuň nerw maddasy bolandygyny anyklanymyzda olaryň diri galmajagyny çak etdik. Biz ähli bejeriş usullary ulandyk. Biz ähli kliniki kömegi berjaý etdik. Emma ähli alamatlar olaryň diri galmajagyny görkezi” diýip, Stephen Jukes BBC agentligine beren interwýusynda aýtdy.
Sergeý we Ýuliýa Skripal 4-nji martda Salisbury şäherinde huşsuz tapylyp, keselhana eltilipdi. Olaryň keselhana düşen badyna aşa möçberdäki neşe maddalaryndan zäherlenen bolmagynyň çak edilendigini, emma soň nerwe täsir ýetiriji serişdäniň sebäp bolmagynyň anyklanandygyny lukmanlar BBC agentligine aýtdylar.
Ýuliýa Skripal aprel aýynda keselhanadan çykdy, onuň kakasynyň aýaga galmagy üçin ýene birnäçe hepde zerur boldy. Britaniýa we onuň günbatarly ýaranlary olary zäherlemekde Orsýeti aýyplady we onlarça orsýet diplomatyny ýurtdan çykardy. Moskwa bu aýyplamalary ret etdi.


text:
Taýýarlanyş usuly:
Seleň bir çöpjagazyny stakana goýmaly, 100ml gyzgyn gaýnak suwy üstüne dökmeli , 1-2 minut demini almana goýmaly. Günde 2-3 sapar ýyly görünüşde içmeli. Çöpjagaz stakanda köprak wagt demini alanynda çökündi döremegi ahmal.
Belleme:
“Seleň”- sagaldyjy çaý, derman ösümliklerinden ybarat. Ýürek damar sistemasyny, nerw sistemasyny we garyn-içege traktynyň hyzmatyny kadalaşdurýar we oňatlaşdyrýar. Arterial basyşy peseldýär we rahatlandyrýar. Üsgülewüge garşy we sowuklama garşy häsiýeti görkezýär. Ýürek bulanmaklygyny aýyrýar, gurplandyrýar we işdäni açýar. 15 sany bir saparlyk çöpjagazlar, her biri 2 gr.
Düzümi: Käkilik Oty-15; Narpyzyň Ýapragy -17; Itburun miwesi- 33, Gök Çaý-35
Saklama düzgüni: gury, ýagty ýerden goranan ýerde
Ýaramlylyk möhleti: 2 ýyl


text:
Soňky habarlar
Archive news
«Dünýä nusgalykdyr türkmen dokmasy» atly dokma önümleriniň halkara sergisi geçiriler
Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy hem-de Dokma senagaty ministrligi 2018-nji ýylyň 27 — 28-nji maýynda «Dünýä nusgalykdyr türkmen dokmasy» atly dokma önümleriniň halkara sergisini we türkmen halyşynaslarynyň bütindünýä jemgyýetiniň XVIII mejlisini geçirýär.
Guraýjy topar ýurdumyzyň dahylly ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň bilermenlerini hem-de hünärmenlerini, Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalaryny, türkmen işewürlerini, şeýle hem daşary ýurt kompaniýalarynyň wekillerini sergä çagyrýar.
Serginiň iş wagty:
27-nji maýda sagat 10:00-dan 18:00-a çenli;
28-nji maýda sagat 10:00-dan 16:00-a çenli.
Sergi Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynyň Aşgabat şäheriniň Çandybil şaýolunyň 143-nji jaýynda ýerleşýän binasynda geçirilýär.
Habarlaşmak üçin telefon belgilerimiz: 39-88-70, 39-88-81-(82)-(83)-(84)-(85)-(86).
Eger-de siz sözlemde harp ýalňyşy gören bolsaňyz, şol sözi saýlap Ctrl+Enter basyň


text:
AGZALAR ÜÇIN DÜZGÜNLER
Oxford Dictionaries agzalary üçin düzgünler
Oxford Dictionaries-e hoş geldiňiz! Bu siz üçin sanly dil resurlaryny döretmeklikde goşant goşup biljek, dilleri halaýan kärdeşleriňiz bilen garaýyşlaryňyzy we pikirleriňizi paýlaşyp biljek, şeýle hem soraglaryňyza jogap alyp biljek ýeriňizdir.
Oxford Dictionaries barada
Diliňiz üçin janly sözlük düzmek üçin biz sizi täze girizmeleri we terjimeleri ibermeklige çagyrýarys. Sözler we terjimeler barada sorag sorap hem-de orta atylan soraglara jogap berip bilersiňiz. Dil we sözler barada garaýyşlaryňyzy maslahatlaşyp hem-de beýlekilerden olaryň garaýyşlaryny sorap bilersiňiz.
Dil menejeri köpçüligiň menejeridir, onuň bilen habarlaşyp bilersiňiz. Olar dil resurlarynyň kämilleşmegine kömek etmek hem-de ähli goşantlaryň we teswirleriň şu ýerde jikme-jik görkezilen düzgünlere laýyk gelmegini üpjün etmek üçin bu ýerdedir.
Dil menejeriniň Oxford Dictionaries saýty arkaly elýeter edilen ähli materiallar we hyzmatlar baradaky soraglara jogap berip bilmejekdigini ýatdan çykarmazlygyňyzy haýyş edýäris. Eger sizde Oxford Dictionaries önümi we abunasy barada soragyňyz ýa-da sözlüge girizilen bir zat barada haýyşyňyz bar bolsa, onda Kömeksahypalaryna gidiň (ýatdan çykarmaň: bu material iňlis dilinde).
Siz oxforddictionaries.com websaýtyny (“Websaýt”) ulanmak bilen, şu Düzgünlery, şeýle hem biziň umumy maglumat gorag şertlerimizi hem-de ulanyjy tarapyndan döredilen islendik materialy ulanmak boýunça Oxford University Press hukuklaryny, şeýle hem saýty ak ýürekli ulanmaklygy beýan edýän Gizlinlik beýannamasy we Ýuridik bildiriş talaplarymyzy berjaý etmeklik babatda ylalaşýarsyňyz. Eger size bu resminama başga dilde gerek bolsa, onda biz bilen habarlaşyň.
Özüňi alyp barmaklyk
Biz ähli adamlaryň goşantlaryna şat. Aşakda görkezilen häsiýetler Websaýtdaky hiç bir neşirde, teswirde ýa-da goşantda kabul ediljek däldir:
- Beýleki agzalar ýa-da Websaýta (şeýle hem onuň düzümindäki domenlere) giren myhmanlar babatynda gazaply ýa-da kemsidiji hasaplanyp biljek häsiýetler.
- Haýasyz ýa-da paýyş dil ulanylanda (şeýle dil barada ylmy maslahat edilen ýagdaýlardan başga halatda).
- Täjirçilik maksatly neşirler, reklamalar, höweslendirme ýa-da önümleri we hyzmatlary satmak (beýleki agza tarapyndan aýratyn haýyş edilen ýagdaýlar bolmasa).
- Trollamak (“biriniň göwnüne degmek ýa-da gaharyny getirmek maksady bilen bilkastlaýyn paýyş ýa-da meçew mazmunly onlaýn neşir etmek”).
- Dil we sözler bilen baglanyşygy ýok temalar.
- Bikanun, haýykdyryjy, biynjalyk ediji, kemsidiji, masgaralaýjy, haýasyz, paýyş, töhmetçilikli, aldaýjy, kezzapçylykly, içinde aç-açan ýa-da grafiki beýanat bar bolan materiallar ýa-da jynsy hereketleri bolan hasaplar (beýleki şahsyýet ýa-da şahsyýetleriň toparyna gönükdirilen gödek ýa-da haýykdyryjy häsiýete eýe bolan jynsy dil hem degişli bolýar we munuň bilen çäklenmeýär), başga biriniň şahsy durmuşyna gatyşylan ýa-da ýigrendiriji häsiýete eýe bolan ýagdaýlar.
- Jenaýat işine ýa-da raýat jogapkärçiligine sebäp boljak ýa-da şoňa iterip biljek materiallar.
- Içinde wirus, içalyçylykly ýa-da zyýanly programma bolan materiallar, islendik görnüşdäki reklamalar, şeýle hem nädogry beýanatlar ýa-da aslyny ýalňyşdyrýan hereketler.
- Bilkastlaýyn berlen ýalňyş ýa-da ýalňyşdyrýan maglumatlar.
- Awtorlyk hukugy bilen goralýan materiallar, şahsy ýa-da intellektual eýeçilik hukuklary bolan adamdan rugsat alynmazdan şahsy ýa-da intellektual eýeçilik hukuklary bolan materiallar.
- Özüňiz barada ýa-da teswirleriňizde başgalar barada islendik görnüşdäki salykatly çemeleşmäni talap edýän, şahsy, eýeçilik ýa-da gizlin maglumat bolan materiallar.
Moderasiýa
Şu düzgünlere ters gelýän islendik zatlary ýüze çykarmak maksady bilen biz, Websaýtda neşir edilýän ähli zatlara gözegçilik etmek hukugymyzy gorap saklaýarys. Munuň netijesinde, neşir edilmezden öň käbir neşirleriň modifikasiýa üçin iberilmegi mümkin, şol sebäpli neşiriň Websaýtda peýda bolmagynda gijikme bolup biler.
Biz şu düzgünleri berjaý etmeýän islendik ulanyjyny duýduryş bermezden ýa-da maslahatlaşmazdan beklemek, şeýle hem ähli öňki neşirleri we goşantlary aýyrmak hukugymyzy gorap saklaýarys.
Takyklyk we dogruçyllyk
Biz sizden profiliňizde özüňiz barada nädogry maglumat bermezligi haýyş edýäris. Jogapkärçilikli we aýdyň çemeleşmek üçin agzalaryň biri-biri bilen hakyky atlaryny ulanyp aragatnaşykda bolmagy Oxford Dictionaries tarapyndan ýöredilýän syýasatdyr.
Ulanyjylar tarapyndan neşir edilen material ilkibaşda "ulanyjynyň goşantlary" hökmünde peýda bolar, soň bolsa beýleki Oxford Dictionaries ulanyjylary ýa-da OUP tarapyndan tassyklanar.


text:
Merkezi edarasy Dubaýda ýerleşýän DAE (Dubai Aerospace Enterprise) kompaniýasy awiaparkyny giňeltmek üçin 400 uçar satyn almagy meýilleşdirýär. Olar “Airbus” we “Boeing” kompaniýalaryna umumy bahasy 40 milliard dollara barabar sargyt eder. Emma dünýäniň iň iri iki uçar öndürijisiniň ozalky sargytlarynyň köpdügi zerarly täze sargyt edilen uçarlaryň gijräk tabşyryljakdygy bellenilýär. Uçarlaryň lizing işinde (lizing – emlägi belli bir wagtdan soňra ulanyja geçirmek üçin kärendesine bermek) dünýäniň iň iri kompaniýalarynyň biri bolan DAE bir koridorly “Airbus A320” hem-de “Boeing 737 Max” uçarlaryny almak isleýär. Bilermenler adatça uly sargyt edilende, bahanyň arzan bolýandygyny belleýärler. AE-niň ýokary derejeli ýolbaşçysy Firoz Tarapore baha meselesinde entek kanagatlanarly jogap almandyklaryny aýdýar. DAE mundan ozal, Irlandiýanyň AWAS kompaniýasyny satyn alyp, awiaparky babatda dünýäde ilkinji onluga giripdi. DAE dünýäde 57 ýurtda 117 awiakompaniýa bilen işleşýär.
Esasy Ylym we Tehnologiýa 400 uçar satyn alar


text:
Türk Dünýäsinden Habarlar
Türk dünýäsiniň tapawutly ýerlerinden bize gelip gowuşan möhüm wakalar bilen bagly habarlar
Ilkinji habarymyz Tatarystandan gelip gowuşdy.
Tatarystandaky Bolgar Yslam akademiýasy talyp kabul etmäge başlady.
Russiýanyň Tatarystan Respublikasynyň taryhy Bolgar şäherinde açylan Bolgar Yslam akademiýasy talyp kabul etmäge başlady.
Akademiýada geçirilen resmi açylyş dabarasyna Tatarystanyň Prezidenti Rüstem Minnihanow, Russiýanyň Prezidentiniň Wolga boýy sebitiniň wekili Mihail Babiç, Tatarystanyň Parlamendiniň başlygy Ferit Muhametşin, Türkiýäniň Kazandaky Baş konsuly Turhan Dilmaç, Yslam taryhy, sungaty we medeniýeti ylmy-derňew merkeziniň baş müdüri Halit Eren, Russiýanyň musulmanlary merkeziniň sebitiň dini dolanşygynyň başlygy müfti Talgat Tajetdin, Russiýa Federasiýasynyň Musulmanlary Dini edarasy we müftüleri geňeşiniň başlygy Rawil Gaýnutdin, Tatarystanyň müftüsi Kamil Semigullin we şeýle hem köp sanda tatarystanly ministrler we resmiler gatnaşdylar.
Tatarystanyň Prezidenti Rüstem Minnihanow açylyş dabarasynda eden çykyşynda Russiýanyň Prezidenti Wladimir Putine akademiýanyň gurulmagyna beren kömegi sebäpli minnetdarlyk bildirip, akademiýanyň açylmagynyň hem Russiýa hem-de Tatarystan üçin taryhy bir wakadygyny belledi.
Russiýanyň Prezidentiniň Wolga boýy sebitiniň wekili Mihail Babiç bolsa Russiýanyň Prezidenti Wladimir Putiniň akademiýanyň açylyşy sebäpli iberen gutlag ýüzlenmesini okady.
Akademiýanyň Russiýada medreselerden we uniwersitetlerden ybarat iki etaply dini bilim ulgamynyň 3-nji etabyny emele getirjekdigini aýdan Babiç şu günki güne çenli Russiýada bular ýaly bilim ulgamynyň bolmandygyny, indi mundan beýläk Russiýadaky musulmanlaryň daşary ýurtlara gitmeden öz ýurtlarynda iň ýokary derejede dini bilim alyp biljekdiklerini belledi.
Türkiýäniň Kazandaky Baş konsuly Turhan Dilmaç Anadoly habarlar gullugyna beren beýanatynda Bolgar Yslam akademiýasynyň hem gurama hökmünde hem-de açylan ýeri sebäpli simwoliki gymmadynyň bardygyny belledi.
Dilmaç: “Bolgar şäheri türki dilli halklaryň arasynda ilkinji bolup yslam dinini kabul eden bir şäherdir. Akademiýa Russiýadaky dini ylymdaky ýetmezçiligiň üstüni ýetirer we dünýä ülňülerine bap geljek dini bilim guramasy bolar. Türkiýe hem Bolgar Yslam akademiýasy bilen ýakn hyzmatdaşlyk içinde bolar”diýdi.
Yslam taryhy, sungaty we medeniýeti ylmy-derňew merkeziniň baş müdüri Halit Eren hem Bolgar Yslam akademiýasynyň kitaphanasyna yslamyň 1-nji asyrynda ýazylan Gurhanyň bir nusgasyny sowgat berdi.
Akademiýa 2017-2018-nji okuw ýylynda 100 ýaş oglan-gyz ýüz tutyp, şolaryň 27-si magistraturada we 9-y aspiranturada jemi 36 talyp ýokary dini bilim alar.
Nobatda Gazagystandan gelip gowuşan habarymyz bar.
Gazagystanyň paýtagty Astanada geçiriljek Siriýa temaly maslahat 14-15-nji sentýabr aralygynda bolar.
Gazagystanyň Daşary işler ministrligi paýtagt Astanada 6-njy gezek geçiriljek Siriýa temaly maslahatyň 14-15-nji sentýabr aralygynda boljakdygyny habar berdi.
Ministrlik tarapyndan berilen ýazmaça beýanatda nobatdaky maslahatda çaknyşyksyz zolaklardaky howpsyzlyk güýçleriniň işlerini tertipleýän resminamalaryň ele alynjakdygy we Idlibdäki gözegçilik güýçleriniň emele getirilmegi ýaly meseleleriň ara alynyp maslahatlaşyljakdygy mälim edildi.
Maslahata gatnaşýanlaryň Idlib, Homs we Gündogar Guta sebitlerindäki çaknyşyksyz zolaklaryň serehetleriniň tassyklanjakdygy aýdylýan beýanatda koordinasiýa merkezi, tussaglylaryň we ýesirleriň azat edilmekleri bilen bagly umumy topar, ýogalan adamlaryň jesetleriniň berilmegi we ýiten adamlaryň gözlenmegi bilen baglanşykly taslamanyň tassyklanjakdygy habar berildi.
Beýanatda taraplaryň maslahatda Siriýada UNESCO-nyň Bürtindünýä miras sanawyndaky ýerleriň hem minalardan saplanmagy bilen bagly taslamany hem kabul etjekdigi bellendi.
Beýanatda mundan başgada Türkiýe, Eýran we Russiýadan ybarat garant ýurtlaryň 13-nji sentýabrda tehniki gepleşikler geçirjekdigi nygtaldy.
4-5-nji iýul aralygynda 5-njisi geçirilen Astana maslahatynda çaknyşyksyz zolaklary bilen baglanşykly umumy toparyň döredilmegi we gepleşikleriň dowam etdirilmegi bilen bagly kararlar kabul edilipdi.
Gepleşigimizi medeniýet we sungat bilen baglanşykly habarymyz bilen tamamlamak isleýäris.
Tatarystanda 13-nji Halkara Kazan musulman film festiwaly başlady. Paýtagt Kazandaky Piramida medeniýet we şüweleň merkezindäki dabara gatnaşýan adamlaryň gyzyl halydan geçmegi bilen başlady.
Tatarystanyň Prezidenti Rüstem Minnihanow dabarada eden çykyşynda festiwala ýyl saýyn has hem gyzyklanma bildirilýändigini belledi. Festiwalda Türkiýä gysga metražly filmler kategoriýasynda wekilçilik eden “Diwar” filminiň režissýory Koraý Poladyň Anadoly habarlar gullugyna ilkinji gezek Kazana gelendigini we bu festiwala gatnaşmakdan hoşaldygyny nygtady. Polat “Diwar” filminde Türkiýede çagalary bilen bilelikde gününi geçirmäge synanyşýan siriýaly zenany sahnalaşdyrandygyny habar berdi.
Türkiýä mundan başgada Abdulgafur Şahiniň “Sebäbi Yşk”, Mustafa Karanyň “Galandar sowugy”, Mahmet Başakyň “Köne gowy günlerin soňy” ýaly filmler wekiliçilik etdi. “Medeniýetler dialogyndan dialoglar medeniýetine” şygary bilen geçirilen festiwalyň şu ýylky ýaryşyna 27 ýurtdan 60 film gatnaşdy. Festiwal 11-nji sentýabrda tamam boldy.


text:
Bellikler: Ýeňil Atletika, 3×3 basketbol, Guşakly göreş, Bowling, Welosport, Küşt, Tans sporty, Atly sport, Futzal, Jiu-Jitsu, Kikboksing, Kuraş, Taýboksy, Sambo, Gysga aralyga ýüzmek, Tennis, Taekwondo, Türkmen milli göreşi, Agyr atletika, Sport göreşi
Sporta bolan söýgi durmuşa bolan söýgüdir. Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynda bu pelsepe durmuşa geçiriler. Sportuň 21 görnüşi boýunça 6 000 türgeniň we topar wekilleriniň gatnaşmagy bilen ajaýyp Olimpiýa şäherjiginde sentýabr aýynda geçirilýän Aşgabat 2017 oýunlary hemmeleriň ýatdan çykmajak wakalarynyň biri bolar.


text:
Şu gün “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynyň Kongresler merkezinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlyklyk etmeginde Araly halas etmegiň Halkara gaznasyny esaslandyryjy döwletleriň Baştutanlarynyň sammiti geçirildi.
Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň başlygy hökmünde kabul edýän ýurdumyza ýokary derejedäki duşuşyga gatnaşmak üçin Gazagystan Respublikasynyň Prezidenti Nursultan Nazarbaýew, Türkmenistanda döwlet sapary bilen bolýan Gyrgyz Respublikasynyň Prezidenti Sooronbaý Žeenbekow, Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti Emomali Rahmon hem-de Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýew geldiler.
Sammite gatnaşyjy ýurtlaryň Döwlet baýdaklary bilen bezelen Türkmenbaşy şäheriniň Halkara howa menzilinde belent mertebeli myhmanlara asylly myhmansöýerlik däbine görä, duz-çörek hödürlenildi we gül desseleri gowşuryldy.
Şu duşuşygyň öňüsyrasynda, 22 — 23-nji awgustda “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda Döwletara utgaşdyryjy suw hojalyk toparynyň 74-nji mejlisi, Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň Durnukly ösüş boýunça döwletara toparynyň iş maslahaty hem-de Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň Müdiriýetiniň mejlisi geçirildi. Olaryň gün tertibine köpugurly hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlaryna degişli giň gerimli meseleler girizildi.
Gaznanyň işini kämilleşdirmäge we onuň netijeliligini ýokarlandyrmaga, geljegi nazara alyp, Aral deňziniň giňişligine degişli ýurtlaryň oňyn hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmaga gönükdirilip, ýörite işlenip taýýarlanylan konsepsiýa esasynda Türkmenistan AHHG-na başlyklyk edip, bu jogapkärli wezipeleri ýerine ýetirmäge örän jogapkärli çemeleşýändigini görkezýär. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, Aral baradaky wajyp meseleleriň Merkezi Aziýanyň çäginden daşary çykýandygy aýdyňdyr, şoňa görä-de, bu babatda abraýly halkara guramalar, ilkinji nobatda bolsa, BMG bilen işjeň hyzmatdaşlyk etmekde ulgamlaýyn döwletara gatnaşyklar üçin berk binýadyň döredilmegi zerurdyr.
Bu ugurda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda Türkmenistanyň alyp barýan yzygiderli işleri dünýä jemgyýetçiliginiň giň goldawyna eýe bolýar. Türkmenistan tarapyndan başy başlanyp, BMG-niň 2018-nji ýylyň 12-nji aprelinde “Birleşen Milletler Guramasy bilen Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň arasynda hyzmatdaşlyk” diýen Rezolýusiýanyň biragyzdan kabul edilmegi munuň aýdyň subutnamasydyr.
2008-nji ýylyň dekabr aýynda BMG-niň Baş Assambleýasynyň Araly halas etmegiň Halkara gaznasyna synçy derejesini bermek hakyndaky Rezolýusiýany kabul edendigini ýatlatmalydyrys. Munuň özi Aral meselesiniň ählumumy häsiýete eýedigini hem-de ony çözmek üçin halkara tagallalary gönükdirmegiň zerurdygyny tassyklan waka öwrüldi. Şunuň bilen baglylykda, türkmen Lideriniň alyp barýan syýasatynyň hem-de öňe sürýän anyk başlangyçlarynyň Birleşen Milletler Guramasynyň maksatlary we wezipeleri, ilkinji nobatda, ählumumy parahatçylygy, durnuklylygy we howpsuzlygy üpjün etmek, Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek boýunça wezipeler bilen gönüden-göni baglanyşyklydygyny bellemelidiris.
Türkmenistan öz tarapyndan Aralyň ýakasynda durmuş-ykdysady hem-de ekologiýa ýagdaýyny gowulandyrmak, suwdan rejeli peýdalanmak, daşky gurşawy goramak we sagdynlaşdyrmak, howanyň üýtgemegine uýgunlaşmak ýaly möhüm meseleleri çözmek boýunça netijeli gatnaşyklaryň ösdürilmegine işjeň ýardam edýär. Bu bolsa diňe bir sebit däl, eýsem, ählumumy derejede uly ähmiýete eýedir. Ýurdumyz ykdysady, durmuş, ynsanperwer we ekologiýa ulgamlarynda iri möçberli milli maksatnamalary hem-de taslamalary durmuşa geçirip, bar bolan uly tejribäni we döredijilikli kuwwaty umumy abadançylygyň bähbidine ulanmaga çalyşýar.
Irden hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow “Awaza” Kongresler merkezine tarap ugrady. Şol ýere belent mertebeli myhmanlar hem geldiler. Bu ýerde milli Liderimiz Gazagystan Respublikasynyň, Täjigistan Respublikasynyň hem-de Özbegistan Respublikasynyň Prezidentleri bilen ikitaraplaýyn duşuşyklary geçirdi.
Ýokary derejeli duşuşygyň öňüsyrasynda hormatly Prezidentimiz daşary ýurtly kärdeşlerleriniň her birini — foruma gatnaşyjylary “Awaza” Kongresler merkeziniň eýwanynda mähirli garşylady.
Sammitiň resmi banneriniň öňünde däbe öwrülen bilelikdäki surata düşmek dabarasyndan soň, AHHG-ny esaslandyryjy döwletleriň Baştutanlary Kiçi mejlisler zalyna bardylar, bu ýerde çäkli görnüşdäki ýokary derejeli bäştaraplaýyn duşuşyk boldy.
Türkmenistanyň Prezidenti sammiti açyp hem-de Hazar deňziniň türkmen kenarynda belent mertebeli myhmanlary mübärekläp, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň we Özbegistanyň Prezidentlerine Araly halas etmegiň Halkara gaznasyny esaslandyryjy döwletleriň Baştutanlarynyň geňeşiniň şu günki duşuşygyna beren ünsleri üçin minnetdarlyk bildirdi.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, şu gün geçiriljek giňişleýin görnüşdäki duşuşykda özara gatnaşyklarda toplanan tejribä, döwletara hyzmatdaşlygyň ýagdaýyna hem-de Aral meseleleri boýunça bilelikdäki işleriň mümkinçiliklerine seretmek bilen bagly meseleleriň giň topary ara alnyp maslahatlaşylar. Çäkli görnüşdäki duşuşyk sebitiň gün tertibiniň has ähmiýetli we möhüm meseleleriniň birnäçesi boýunça pikir alyşmaga mümkinçilik berýär.
Türkmenistan Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň başlygy bolmak bilen, AHHG-nyň çäklerinde bilelikdäki işleri utgaşdyrmak üçin geljekde hem tagallalary birleşdirmegi teklip edýär. 2017-nji ýyldan başlap biz gaznanyň Müdiriýetiniň, onuň Döwletara utgaşdyryjy suw hojalyk komissiýasynyň hem-de Durnukly ösüş boýunça döwletara toparynyň mejlislerini geçirdik diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Häzirki sammite taýýarlyk görmegiň barşynda şu günki duşuşygyň jemleýji resminamasyny taýýarlamak boýunça köp işler geçirildi diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi. Aral deňzi sebitiniň ýurtlaryna kömek etmek boýunça hereketleriň maksatnamasynyň konsepsiýasy hem-de Birleşen Milletler Guramasynyň Aral deňzi sebitiniň ýurtlary üçin Ýörite maksatnamasynyň konsepsiýasy ýaly resminamalar işlenip taýýarlanyldy.
Şunuň bilen birlikde, milli Liderimiz gaznanyň işini has-da kämilleşdirmegiň meselelerine ünsi çekdi, bu Türkmenistanyň başlyklyk etmeginiň konsepsiýasynyň esasy bölümleriniň biri bolup durýar. Şonuň üçin şu günki sammitiň barşynda biz şu mesele boýunça kärdeşlerimiziň pikirlerini uly hormat bilen diňlemek isleýäris diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Türkmenistanyň Prezidenti Merkezi Aziýada hyzmatdaşlygy giňeltmek meselesine ýene-de bir gezek ünsi çekdi hem-de şu ýylyň martynda Gazagystanda sebitiň döwletleriniň Baştutanlarynyň sammitiniň geçirilendigini kanagatlanmak bilen belledi. Mälim bolşy ýaly, birnäçe ýyl mundan öň türkmen tarapy sebit hyzmatdaşlygyna yzygiderli çemeleşmä geçmek barada pikiri öňe sürüp, bu meselä öz garaýşyny beýan etdi. Şunda esasy many-mazmun sebitde özara gatnaşyklar bilen bagly meselelere seretmek boýunça takyk guralan yzygiderli işlerde jemlenýär.
Ozaly bilen, öň teklip edilişi ýaly, sebitde geçirilýän sammitlere taýýarlyk görlende ýokary derejedäki duşuşygyň gün tertibine girizilýän meselelere seretmek üçin, ilki bilen, bilermenleriň derejesinde maslahatlary geçirmegi zerur diýip hasaplaýarys diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Ikinjiden, bilermenleriň işiniň netijelerini jemlemek hem-de sebit hyzmatdaşlygynyň gün tertibiniň ileri tutulýan bölümlerini kesgitlemek, şeýle hem maksadalaýyk bolan halatynda döwlet Baştutanlarynyň sammitine möhüm resminamalary işläp taýýarlamak üçin ministrleriň duşuşygyny geçirmek teklip edildi.
Üçünjiden, ministrleriň maslahatynyň jemleriniň, taýýarlanan gün tertibiniň esasynda hem-de bäştaraplaýyn resminamalar bolanda döwlet Baştutanlarynyň sammitini geçirmek teklip edildi.
Eger şeýle tejribe makullansa, onda geljekde Merkezi Aziýa döwletleriniň Baştutanlarynyň Maslahat beriji geňeşi ýaly instituty döretmek hakynda oýlanyp bolardy. Ýokarda beýan edilen konsepsiýa türkmen tarapyndan teklip edildi, biz onuň seredilmegine çäksiz hoşallyk bilen garaşýarys diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Milli Liderimiz sözüniň ahyrynda şeýle çemeleşilende BMG, ÝHHG, GDA ýaly abraýly halkara guramalaryň ýolbaşçylaryny yzygiderli geçirilýän sammitleriň çäklerinde gepleşikler stolunyň başyna çagyrmagyň mümkin boljakdygyny aýratyn belledi.
Soňra Türkmenistanyň Prezidenti daşary ýurtly kärdeşlerine — Gazagystan Respublikasynyň, Gyrgyz Respublikasynyň, Täjigistan Respublikasynyň we Özbegistan Respublikasynyň Prezidentlerine söz berdi. Olar öz çykyşlarynda AHHG-nyň görnüşinde döwletara hyzmatdaşlygyň möhümdigini belläp, netijeli sebit gatnaşyklarynyň esasy ugurlarynda olary has-da ösdürmek boýunça türkmen Lideriniň tekliplerini goldadylar.
Sammitiň gün tertibine girizilen meseleleri ara alyp maslahatlaşmagyň barşynda dürli ugurlarda AHHG-nyň binýadynda hyzmatdaşlygy berkitmek boýunça taraplaryň teklipleri beýan edildi.
Milli Liderimiz belent mertebeli myhmanlaryna netijeli we özara ynanyşmak ýagdaýynda geçen duşuşyk üçin minnetdarlyk bildirdi hem-de hemmelere üstünlikleri we netijeli işlemegi arzuw etdi. Bu duşuşygyň geçirilmegi netijesinde giňişleýin düzümde mejlisi dowam etmek üçin asylly işiň başy başlandy.
Soňra sammit Uly mejlisler zalynda AHHG-ny esaslandyryjy döwletleriň wekiliýetleriniň agzalarynyň gatnaşmagynda dowam etdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Gazagystan Respublikasynyň, Gyrgyz Respublikasynyň, Täjigistan Respublikasynyň we Özbegistan Respublikasynyň Prezidentlerini Türkmenistanda, «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda ýene-de bir gezek mähirli mübärekläp, AHHG-ny esaslandyryjy döwletleriň Baştutanlarynyň Geňeşiniň işine gatnaşmaga çakylygyň kabul edilendigi üçin hemmelere hoşallyk bildirdi. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, şu günki waka biziň ýurdumyza hormatyň subutnamasy hem-de Aral deňzi sebitinde ekologiýa, durmuş-ykdysady we ynsanperwer ýagdaýy gowulandyrmaga goşant goşmak isleginiň beýany bolup durýar.
Şu günki duşuşyk Aral meseleleri boýunça Merkezi Aziýa ýurtlarynyň köpýyllyk hyzmatdaşlygynyň mynasyp dowamy bolup durýar. Onuň çäklerinde ýerine ýetirilen işleriň käbir deslapky jemlerini jemlemek, oňa umumy baha bermek, bäştaraplaýyn gatnaşyklaryň täze, anyk ugurlaryny, AHHG-nyň halkara düzümleri, ozaly bilen, Birleşen Milletler Guramasy bilen hyzmatdaşlygyň görnüşlerini kesgitlemek, Gaznanyň işini kämilleşdirmek bilen bagly bolan beýleki möhüm meseleleri ara alyp maslahatlaşarys.
Şu günki duşuşygyň Aral deňzi meselelerini çözmek işinde aýdyň netijeleri gazanmaga umumy islegiň nobatdaky subutnamasy boljakdygyna ynam bildirýäris diýip, milli Liderimiz sammite gatnaşyjylary onuň öz işine başlamagy bilen gutlady.
Bu forumyň ähmiýeti, ilkinji nobatda, onuň Merkezi Aziýa döwletleriniň jebisliginiň, sebitiň möhüm meselelerini çözmekde umumy tagallalary birleşdirmegiň aýdyň beýany bolup durýar. Bu, aýratyn-da, häzirki döwürde, biziň ýurtlarymyzyň döwletara hyzmatdaşlygyny berkitmäge gönükdirilen syýasy-diplomatik häsiýetli çäreler toplumyny yzygiderli amala aşyrýan döwründe has-da möhümdir. Şunuň bilen baglylykda, şu günki sammit biziň döwletlerimiziň dürli ugurlarda hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny işjeňleşdirmegiň barşynda nobatdaky möhüm tapgyr bolar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Biziň duşuşygymyzyň ýubileý ýylynda — Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň esaslandyrylmagynyň 25 ýyllygynyň bellenilýän döwründe geçirilmeginiň özboluşly manysy bar. 1993-nji ýylyň ýanwarynda AHHG-nyň döredilmegi zerur bolan işleri amala aşyrmak babatda sebitiň döwletleriniň Aral meselelerine seretmäge girişmäge düşünýändigini we isleýändigini beýan edýän, öz wagtynda ädilen ädim boldy. Bu çözgüdiň esaslydygyny wagt görkezdi diýip, milli Liderimiz belledi. Araly halas etmegiň Halkara gaznasy Aral pajygasynyň ekologik, durmuş-ykdysady we ynsanperwer ugurlardaky täsirlerini ýeňip geçmek boýunça döwletara gatnaşyklara binýat boldy.
Ozal Gazagystanyň, Özbegistanyň, Türkmenistanyň we Täjigistanyň AHHG-da başlyklyk eden döwürlerinde Gaznanyň işini işjeňleşdirmek üçin uly tagallalar edildi, onuň halkara guramalar bilen hyzmatdaşlygyny berkitmek boýunça çäreler görüldi. Bu barada aýtmak bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow başlyklyk eden döwletlere geçirilen işler üçin minnetdarlyk bildirip, gazanylan üstünlikleri belledi.
Wagt bir ýerde durmaýar, şonuň üçin Aral meseleleri bu gün häzirki zamanyň talaplaryna laýyk gelýän täze çemeleşmeleriň zerurdygyny şertlendirýär diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi. Türkmenistan şundan ugur almak bilen, 2017 — 2019-njy ýyllarda gaznada başlyklyk etmek wezipesini öz üstüne aldy. Biz başlyklyk etmegiň konsepsiýasyny işläp taýýarladyk, onda işleriň esasy ugurlary, şol sanda Merkezi Aziýa sebitinde suw serişdelerini rejeli peýdalanmak we dolandyrmak, daşky gurşawy goramak, howanyň üýtgemegi, ekologiýa ýagdaýyny gowulandyrmak boýunça işleriň esasy ugurlary bellenildi.
Şunuň bilen baglylykda, 2017 — 2018-nji ýyllarda Aşgabatda AHHG-nyň Müdiriýetiniň, onuň Döwletara utgaşdyryjy suw hojalyk komissiýasynyň hem-de Durnukly ösüş boýunça döwletara toparynyň mejlisleri geçirildi, AHHG-nyň Ýerine Ýetiriji komiteti öz işini yzygiderli amala aşyrýar. Şu ýylyň fewralynda Türkmenistanda Merkezi Aziýa halkara ekologiýa forumy geçirildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, Türkmenistanyň AHHG-da başlyklyk etmeginde Gaznany esaslandyryjy döwletleriň milli bilermenlerini hem-de halkara hyzmatdaşlary çekmek bilen, Aral deňzi sebitiniň ýurtlaryna kömek etmek boýunça hereketleriň maksatnamasynyň konsepsiýasy taýýarlanyldy diýip belledi. Şeýle hem gaznanyň çäklerinde Merkezi Aziýanyň daşky gurşawy goramak boýunça hereketleriniň Sebit meýilnamasyny kämilleşdirmek boýunça işler geçirilýär. Türkmenistan AHHG-nyň işini utgaşdyrmak ugrunda jogapkärçilik çekip, Merkezi Aziýada durnukly ösüş üçin daşky gurşawy goramak hakynda sebitiň ýurtlarynyň Çarçuwaly konsepsiýa goşulmak işini çaltlandyrmak boýunça tagallalary edýär.
Türkmen Lideriniň belleýşi ýaly, Araly goramak meselesine içerki, sebit meselesi hökmünde garalyp bilinmez. Ony üstünlikli çözmek üçin dünýä bileleşiginiň goldawy, täze jemlenen, toplumlaýyn halkara çemeleşmesi, bu işe Birleşen Milletler Guramasynyň yzygiderli gatnaşmagy zerur bolup durýar. Şunuň bilen baglylykda, 2012-nji ýylyň iýunynda Rio-de-Žaneýroda geçirilen Durnukly ösüş boýunça maslahatda (Rio+20) Türkmenistan BMG-niň işiniň aýratyn ugruny işläp taýýarlamagy, ony BMG-niň Aral üçin ýörite maksatnamasy diýip atlandyrmagy teklip etdi, ol Aral deňzi sebitinde ýagdaýy durnuklaşdyrmak we gowulandyrmak boýunça anyk meýilnamalary öz içine alyp bilerdi.
Aral deňzi sebitinde Durnukly ösüşiň maksatlaryny amala aşyrmak üçin AHHG-nyň we Birleşen Milletler Guramasynyň arasyndaky hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek ady agzalan maksatnamanyň esasy wezipesi bolup durýar.
BMG-niň Aral deňzi üçin ýörite maksatnamasy geljekde BMG-niň içerki suw howdanlarynyň meseleleri boýunça köptaraplaýyn resminamalary işläp taýýarlamak üçin binýat bolup biler. Häzir şeýle ýörite maksatnamanyň konsepsiýasy işlenip taýýarlanyldy diýip, döwlet Baştutanymyz belledi hem-de pursatdan peýdalanyp, Milletler Bileleşigini, Merkezi Aziýa ýurtlaryny türkmen tarapynyň teklibini goldamaga hem-de ony iş ýüzünde amala aşyrmaga çagyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam edip, Türkmenistanyň ýene-de bir başlangyjyna ünsi çekdi. Tegu şäherinde (Koreýa Respublikasy) geçirilen VII Bütindünýä suw forumynda türkmen tarapy suw meseleleri boýunça köptaraplaýyn diplomatik gatnaşyklaryň täze görnüşi hökmünde “suw diplomatiýasyny” ilerletmegiň möhümdigini aýtdy. Ýurdumyz suw serişdelerini aýawly saklamak, olary oýlanyşykly we netijeli peýdalanmak bilen bagly ähli meseleleriň seredilmegine gönükdirilen yzygiderli gepleşikleri hut şonda görýär.
Türkmenistanyň bu teklibi häzirki wagtda aýratyn ähmiýete eýe bolýar diýip, milli Liderimiz halkara hyzmatdaşlygyň töwekgelçilikleri azaltmaga gönükdirilen gurallarynyň gerekdigini belledi. Anyk ýazylan düzgünler, tertibiň özboluşly kodeksi zerur bolup, onuň ähli döwletleriň bähbitleriniň nazara alynmagyna esaslanmagy hem-de ozaly bilen, adamlaryň islegleri, olaryň adaty, asyrlarboýy emele gelýän durmuş gurluşy bilen şertlendirilendir. Şunda suw — dünýäniň ähli halklaryna degişli, tutuş adamzadyň umumy baýlygy diýen düşünjeden ugur alýarys.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistan Birleşen Milletler Guramasynyň suwa bolan elýeterliligi adamyň esasy hukugy diýip ykrar etmek hakynda başlangyçlaryny goldaýar diýip belledi. Şeýle çemeleşmäniň esasynda suw serişdelerini peýdalanmak üçin ählumumy hukuk hem-de olary netijeli dolandyrmak üçin jogapkärçilik duýýar.
Şunda döwlet Baştutanymyz suw serişdelerini bilelikde dolandyrmak, aýratyn-da, howanyň üýtgemegi hem-de suw serişdeleriniň azalmagy bilen bagly meseleleri nazara almak bilen dolandyrmak meselesinde sebitiň ähli ýurtlarynyň bähbitlerini nazara alýan hukuk gurallarynyň döredilmegi Merkezi Aziýada möhüm meseleleriň biri bolup durýandygyny aýratyn belledi.
Aral deňzi sebitiniň ýurtlarynyň özara gatnaşyklarynyň esasy ýörelgelerini öz içine alýan täze hukuk gurallary hakynda meselä ýakyn wagtda seretmegiň möhümdigine ynam bildirmek bilen, milli Liderimiz Türkmenistanyň sebitiň ähli döwletleri bilen ýakyn we netijeli hyzmatdaşlyga taýýardygyny tassyklady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sammite gatnaşyjylara ýüzlenip hem-de 2018-nji ýylyň 12-nji aprelinde ýurdumyzyň başlangyjy boýunça BMG-niň Baş Assambleýasynyň “Birleşen Milletler Guramasy bilen Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň arasynda hyzmatdaşlyk» diýen Rezolýusiýasynyň taýýarlanandygyny we ylalaşylyp kabul edilendigini ýatladyp, bu resminamanyň kabul edilmeginde beren goldawlary üçin döwlet Baştutanlaryna minnetdarlyk bildirdi.
Rezolýusiýada BMG we AHHG ulgamynyň arasynda gatnaşyklary berkitmegiň we utgaşdyrmagyň wajypdygy bellenildi hem-de BMG-niň Baş sekretaryna, ýöriteleşdirilen edaralara we beýleki guramalara, Milletler Bileleşiginiň maksatnamalaryna we gaznalaryna, halkara maliýe institutlaryna Araly halas etmegiň Halkara gaznasy bilen hyzmatdaşlygy ösdürmekleri teklip edildi. Şeýle hem gazna tarapyndan BMG-niň Baş sekretarynyň hasabaty üçin her ýylda maglumatlaryň berilmegi göz öňünde tutulýar. Bu Rezolýusiýanyň ähmiýetliligi aýdyňdyr. Onuň baş maksady Araly halas etmegiň meseleleri boýunça biziň ýurtlarymyzyň Birleşen Milletler Guramasy bilen has ýygjam hyzmatdaşlyk etmegi üçin şertleri döretmekden ybaratdyr diýip, türkmen Lideri nygtady.
Türkmenistan sebitiň ähli ýurtlarynyň bähbitlerini nazara alyp hem-de halkara guramalaryň gatnaşmagynda halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalarynyň esasynda Merkezi Aziýada suw we ekologiýa meselelerine garalmagy hem-de olaryň çözülmegi ugrunda hemişe çykyş edip, bu meselelerde diňe sebitleýin ylalaşygyň gazanylmagynyň netijeli döwletara gatnaşyklar üçin ýeke-täk kabul ederlikli usul bolup durýandygyny dogry hasap edýär diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi.
Şunda suw we ekologiýa meseleleri boýunça halkara hyzmatdaşlygyň ýola goýulmagy milli derejede iş alyp barmagyň degişli ýagdaýlaryna pugta daýanylmalydyr. Bular biri-biriniň üstüni ýetirýän, biri-birinden bölüp bolmaýan işlerdir diýip, milli Liderimiz aýtdy hem-de şunda her döwletiň öz eýeleýän ornuna we jogapkärçiligine doly derejede düşünmelidigine ynam bildirdi.
Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyz dürli pudaklarda milli meýilnamalary durmuşa geçirip, olary Durnukly ösüş maksatlarynyň ekologiýa düzüm bölümleri, hususan-da, suw serişdeleriniň has oňaýly peýdalanylmagy bilen hemişe laýyk getirýär. Suwdan oýlanyşykly peýdalanylmagy Türkmenistanyň alyp barýan syýasatynyň möhüm ugrudyr. Bu bolsa, öz nobatynda, ekologiýa abadançylygyny saklamak we daşky gurşawy goramak bilen ysnyşykly arabaglanyşyklydyr hem-de ählumumy durnukly ösüşiň möhüm bölegi bolup durýar. Ýurdumyzda suwarylýan ekerançylykda, gurluşykda hem-de gidrotehniki desgalary ulanmakda döwrebap suw tygşytlaýjy tehnologiýalary ornaşdyrmagyň uly tejribesi toplanyldy. Iri möçberli suw hojalyk taslamalarynyň üstünlikli durmuşa geçirilmegi oba hojalygy ulgamyny netijeli ösdürmäge, dänäniň, pagtanyň hem-de beýleki oba hojalyk önümleriniň öndürilişiniň möçberlerini artdyrmaga ýardam berýär diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Türkmenistanda ilaty agyz suwy bilen üpjün etmek baradaky baş maksatnama durmuşa geçirilýär. Onuň çäklerinde täze suw arassalaýjy zawodlar gurulýar we ulanmaga berilýär. Ýokary ekologiýa ölçegleri nazara alnyp, deňiz suwuny süýjetmek boýunça işler alnyp barylýar.
“Altyn asyr” Türkmen kölüniň birinji nobatdakysynyň ulanmaga berilmegi bilen ýaşalýan ýerlerden şor we zeý suwlary sowýan akabalar ýeke-täk bir suw ulgamyna birikdirildi. Bu örän täsin ulgam bolup, onuň bilen aýdyň tanyşmak bolýar. Häzir, bary-ýogy birnäçe ýyl geçen soň, tebigy biologik ýagdaýlaryň netijesinde suw kabul ederlikli kadalara çenli arassalandy, ol ýerde ösümlikler hem-de balyklaryň we guşlaryň uly möçberi peýda boldy. Döwlet Baştutanymyzyň nygtaýşy ýaly, el bilen döredilen bu kölüň, aslynda, örän çylşyrymly gidrotehniki ulgamyň bina edilmegi, bar bolan ekologiýa, ykdysady we durmuş meselelerini üstünlikli çözmäge mümkinçilik berýär.
Aral meselelerini çözmek babatda çölleşmäge garşy göreşmek, ýerleriň melioratiw ýagdaýyny gowulandyrmak boýunça işler uly ähmiýete eýedir. Bu maksatlar üçin biziň ýurdumyzda halkara düzümleriň gatnaşmagynda, şol sanda bagy-bossanlyga büremek boýunça giň möçberli işleri hem birleşdirýän çäreleriň toplumy işlenip taýýarlanyldy hem-de durmuşa geçirilýär diýip, milli Liderimiz aýtdy. Mysal üçin, diňe soňky 20 ýylda “Gök guşak” milli maksatnamany amala aşyrmagyň çäklerinde Türkmenistanda 90 milliondan gowrak bag ekildi.
Umuman, gaznanyň işlemeginiň 25 ýylynda ýurdumyzda birnäçe gidrotehniki desgalaryň, suw hojalyk desgalarynyň gurluşygy amala aşyryldy, Aral meselesiniň çözülmegine gönükdirilen tebigaty goraýyş, ekologiýa we beýleki çäreler geçirildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow çykyşyny tamamlap, AHHG-ny esaslandyryjylar bolup durýan döwletleriň ählisini Araly halas etmegiň ynsanperwer maksatlaryna, Aral meselesiniň ýaramaz täsirlerini aradan aýyrmak hem-de Aral ýakasynda ekologiýa, durmuş-ykdysady we ynsanperwer ýagdaýlary gowulandyrmak boýunça mundan beýläk-de bilelikde işlemäge, bu ugurda ysnyşykly sebit we halkara hyzmatdaşlyga Türkmenistanyň hemişe ygrarlydygyna ynandyrdy.
Soňra milli Liderimiz Gazagystan Respublikasynyň Prezidenti Nursultan Nazarbaýewe söz berdi.
Dostlukly döwletiň Baştutany şu günki duşuşygyň Araly halas etmegiň halkara Gaznasynyň döredilmeginiň 25 ýyllygynyň bellenilýän ýylynda geçirilmeginiň çuňňur manysynyň bardygyny belläp, bu möhüm umumy sebit meýdançasynyň hereket edip başlan ilkinji günlerinden başlap, Aral deňzi sebitiniň we Aral ýakasynyň çylşyrymly durmuş-ykdysady, suw hojalyk we ekologiýa meselelerini çözmäge gönükdirilen işleriň alnyp barylýandygyny aýtdy.
AHHG halkara derejede işjeň gatnaşyklary saklaýar. Biziň bilelikdäki tagallalarymyz gaznanyň BMG-niň Baş Assambleýasynyň ýanynda synçynyň derejesine eýe bolmagyna ýardam etdi diýip, Prezident Nursoltan Nazarbaýew belledi.
Merkezi Aziýanyň serhetüsti suw serişdeleriniň sebitiň halklarynyň umumy baýlygy we bähbidi bolup durýandygyny belläp, Gazagystanyň Lideri ähli döwletler tarapyndan çözgütleriň işjeň gözlenýändigini, netijeli pikirleriň we anyk taslamalaryň utgaşdyrylýandygyny aýtdy.
Gazagystan Respublikasynyň Baştutanynyň belleýşi ýaly, şu günki duşuşyk halkara derejedäki şanly waka bolup, suw serişdelerini we ekologiýany peýdalanmak meselelerinde sebitde birleşmek işine täze itergi berer. Bellenilişi ýaly, sammitde täze ugurlar we wezipeler kesgitlenildi, olaryň çözülmegi Merkezi Aziýanyň durnukly ösmegini üpjün etmek üçin möhüm ähmiýete eýe bolup durýar. Bu bolsa, bilelikdäki sazlaşykly hereketleri talap edýär. Şunuň bilen baglylykda, Prezident Nursultan Nazarbaýew Gazagystanyň sebitde hyzmatdaşlyk meselelerinde yzygiderli we ygtybarly hyzmatdaş bolup galýandygyny aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mazmunly çykyşy üçin gazagystanly kärdeşine minnetdarlyk bildirip, Gyrgyz Respublikasynyň Prezidenti Sooronbaý Žeenbekowa söz berdi.
Gyrgyzystanyň Baştutany öz çykyşynda Türkmenistana döwlet sapary bilen gelip görmek baradaky çakylygy hem-de Araly halas etmegiň Halkara gaznasyny esaslandyryjy döwletleriň Baştutanlarynyň sammitine gatnaşmak baradaky teklibi üçin türkmen Liderine ýene bir gezek tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.
Prezident Sooronbaý Žeenbekow durnukly häsiýete eýe bolýan sebit hyzmatdaşlygynyň oňyn depginlerini belläp, şeýle birleşmeden ähli ýurtlaryň bähbit gazanýandygyny, Merkezi Aziýanyň bolsa, dünýäniň durnukly we ösýän sebitleriniň birine öwrüljekdigini aýtdy.
Türkmenistanyň Baştutany netijeli çykyşy üçin Gyrgyz Liderine minnetdarlyk bildirip, Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti Emomali Rahmona söz berdi.
Täjik Lideri çykyşynyň barşynda Araly halas etmegiň Halkara gaznasyny döretmek hakynda 25 ýyl mundan ozal kabul edilen çözgüdiň möhümdigini belledi. Nygtalyşy ýaly, AHHG-nyň çäklerinde bilelikdäki tagallalaryň netijesinde Aral deňzi sebitiniň meselelerine dünýä bileleşiginiň ünsüni çekmek hem-de sebit we halkara guramalary, hemaýatkär ýurtlar bilen özara gatnaşyklary ýola goýmak, şol meseleleri çözmek üçin taslamalary, maksatnamalary amala aşyrmaga serişdeleri gönükdirmek başartdy.
Täjigistanyň AHHG-nyň işiniň ähli ugurlarynda netijeli gatnaşyklara hem-de özara bähbitli sebit hyzmatdaşlygyna ygrarlydygyny tassyklamak bilen, Prezident Emomali Rahmon öňde goýlan maksatlary gazanmagyň bähbidine döwletara hyzmatdaşlygyň geljekde hem üstünlikli ösdüriljekdigine ynam bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow manyly çykyşy we onda aýdylan teklipler üçin ýokary derejeli täjik myhmanyna minnetdarlyk bildirip, Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýewe söz berdi.
Özbek Lideri öz çykyşynda gaznany esaslandyryjy döwletleriň Baştutanlarynyň on ýyla golaý arakesmeden soň geçýän häzirki taryhy mejlisiniň guramanyň işinde täze sahypany açjakdygyny, Merkezi Aziýada sebitleýin hyzmatdaşlyga kuwwatly itergi berjekdigini nygtady.
Bu gün biz hyzmatdaşlyk etmäge pugta taýýardygymyzy ýene-de tassyklaýarys diýip, Prezident Şawkat Mirziýoýew belledi.
Aral meselesiniň ýaramaz täsirleriniň hötdesinden gelmek hem-de Aral ýakasynda durmuş-ykdysady ýagdaýlary gowulandyrmak, umumy bähbitleri nazara almak bilen, sebitiň suw we ekologiýa meselelerini çözmek üçin tagallalary birleşdirmegiň zerurdygy barada aýdyp, Özbegistanyň Baştutany AHHG-nyň bu ugurda ýeke-täk sebit guramasy bolup durýandygyny hem-de häzir ýurtlarymyzyň gatnaşyklarynyň netijeli guralyna öwrülip biljekdigini nygtady.
Türkmenistanyň Baştutany özbek myhmanyna minnetdarlyk bildirip, eden çykyşlary üçin daşary ýurtly kärdeşlerine tüýs ýürekden sagbolsun aýtdy.
Şu gün geçirilen pikir alyşmalaryň Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň çäklerinde geljekde bilelikde işlemäge ugurlary kesgitlemek üçin oňat esas bolup hyzmat etjekdigine, aýdylan netijeli teklipleriň bolsa ýurtlarymyzyň arasyndaky hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga gönükdirilen iş ýüzündäki anyk ädimlerde öz beýanyny tapjakdygyna ynam bildirip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sammitiň işiniň tamamlanýandygyny yglan etdi.
Sammitiň işiniň netijeleri boýunça Araly halas etmegiň Halkara gaznasyny esaslandyryjy döwletleriň Baştutanlarynyň Geňeşiniň Bilelikdäki Beýannamasy kabul edildi.
Soňra Türkmenistanyň, Gazagystan Respublikasynyň, Gyrgyz Respublikasynyň, Täjigistan Respublikasynyň we Özbegistan Respublikasynyň Prezidentleri köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekillerine ýüzlenme bilen çykyş etdiler.
Türkmenistanyň Prezidenti Araly halas etmegiň Halkara gaznasyny esaslandyryjy döwletleriň Baştutanlarynyň maslahatynyň işiniň netijelerini teswirläp, ilkinji nobatda, giňişleýin pikir alşandyklary, anyk netijeleri gazanmaga ymtylmalaryny we netijeli çemeleşmelerini görkezendikleri üçin daşary ýurtly kärdeşlerine minnetdarlyk bildirdi.
Häzirki mejlisiň netijelerine baha berip, onuň özara düşünişmek we açyklyk ýagdaýynda geçendigini, örän netijeli häsiýete eýe bolandygyny bellemek gerek diýip, türkmen Lideri aýtdy. AHHG-nyň işiniň dürli ugurlary, häzirki döwrüň ýagdaýlaryny nazara alyp, ony kämilleşdirmek boýunça mundan beýläk-de bilelikde işlemegiň ugurlary we geljegi jikme-jik ara alnyp maslahatlaşyldy.
Sammitiň barşynda AHHG bilen Birleşen Milletler Guramasynyň arasynda hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň, oňa ulgamlaýyn we uzak möhletli häsiýet bermegiň zerurdygy nygtaldy. Türkmenistan tarapyndan başy başlanyp, şu ýylyň 12-nji aprelinde BMG-niň Baş Assambleýasy tarapyndan “Birleşen Milletler Guramasy bilen Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň arasynda hyzmatdaşlyk hakynda” diýen Rezolýusiýanyň kabul edilmegi bilen, şunuň ýaly gatnaşyklar anyk mazmuna eýe bolmaga gönükdirilendir. Türkmenistan bu resminamanyň ähli düzgünleriniň takyk we öz wagtynda amala aşyrylmagy ugrunda çykyş edýär diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
AHHG-nyň halkara düzümler bilen gatnaşyklary babatda Aral meselesiniň BMG-niň işiniň aýratyn ugruna çykarylmagynyň wajypdygy bellenildi. Bu teklip bilen Türkmenistan 2012-nji ýylyň iýunynda Rio-de Žaneýroda (RIO+20) durnukly ösüş boýunça maslahatda çykyş edipdi. Biz ony BMG-niň Aral üçin Ýörite Maksatnamasy diýip atlandyrdyk. Ol özünde Aral deňziniň giňişliginde ýagdaýlary durnuklaşdyrmak we gowulandyrmak boýunça anyk meýilnamalary jemläp bilerdi diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Biz şeýle hem suw meseleleri boýunça köptaraplaýyn syýasy-diplomatik gatnaşyklaryň täze görnüşi hökmünde “suw diplomatiýasynyň” öňe ilerledilmegi ugrunda çykyş edýäris diýip, Türkmenistanyň Baştutany sözüni dowam etdi hem-de şeýle gatnaşyklaryň, ilkinji nobatda, Durnukly Ösüş Maksatlarynyň ýerine ýetirilmegi babatda möhüm bolup durýar diýip belledi.
Suw we ekologiýa meseleleri boýunça gönüden-göni Merkezi Aziýa döwletleriniň hyzmatdaşlygy barada aýdylanda bolsa, bu babatda türkmen tarapynyň eýerýän ýörelgesi üýtgewsiz bolmagynda galýar diýip, milli Liderimiz nygtady. Biziň ýurdumyz bu meseleleriň çözülmegi, birinjiden, halkara hukugyň umumy ykrar edilen kadalary esasynda; ikinjiden, sebitiň ähli ýurtlarynyň bähbidini nazara almak bilen; we üçünjiden, halkara guramalaryň gatnaşmagynda amala aşyrylmagy ugrunda çykyş edýär.
Umuman, sammit biziň döwletlerimiziň Aral meselesini çözmekde hem-de sebitde ekologiýa meseleleriniň giň, ähli ugurlary boýunça bilelikdäki deňhukukly we hormat goýmak hyzmatdaşlygyna pugta gönükdirilendigini görkezdi diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy. Bu gün hemmeler tarapyndan ýokary jogapkärçilik, öňde durýan wezipeleriň wajypdygyna düşünilýändigi, şeýle hem möhüm ekologiýa, durmuş-ykdysady we ynsanperwer meseleleri çözmek babatda biziň ýurtlarymyzyň maksatlarynyň hem-de bähbitleriniň umumy bolup durýandygyna düşünilýändigi görkezildi.
Türkmenistanyň Baştutany duşuşyga işjeň gatnaşandyklary üçin AHHG-ny esaslandyryjy döwletleriň Prezidentlerine ýene-de bir gezek minnetdarlyk bildirip, häzirki sammitiň üstünlikli işlemegine mynasyp goşantlaryny goşan ähli ýurtlaryň bilermenlerine, hünärmenlerine, diplomatlaryna hem minnetdarlyk bildirdi.
Gazagystan Respublikasynyň Prezidenti ýokary derejede geçen duşuşygyň netijeleri barada aýdyp, şu sammite çakylyk, myhmansöýerlik we onuň ajaýyp guralandygy üçin türkmen kärdeşine çuňňur hoşallyk bildirdi.
Goňşy döwletiň Baştutany pursatdan peýdalanyp, şu günler bellenilýän nurana baýramçylyk — Gurban baýramy bilen gutlady.
Şu gün Aral deňziniň meseleleri boýunça hakyky ykbal ähmiýetli duşuşygyň geçirilendigini nygtap, Prezident Nursultan Nazarbaýew adamzadyň taryhynda iň iri ekologiýa heläkçiligi bolup durýan giň möçberli Aral meselelerine ünsi çekdi.
Bellenilişi ýaly, Aral meselesiniň çözülmegi dünýä jemgyýetçiliginiň, Birleşen Milletler Guramasynyň, beýleki degişli düzümleriň goldamagynda umumy tagallalaryň birleşdirilmegini talap edýär. Häzirki duşuşygyň barşynda taraplar gaznanyň işini kämilleşdirmek hakynda ylalaşdylar, ýaramazlygyň täsirlerine hötde gelmäge, Aral deňziniň sebitinde ylmy we toplumlaýyn çemeleşmegiň suw tygşytlaýjy tehnologiýalaryň netijeli peýdalanylmagy, suw-energetika serişdelerini oýlanyşykly ulanmagyň esasynda ekologiýanyň sagdynlaşdyrylmagyna gönükdirilen netijeli teklipler aýdyldy. Bu hem kabul edilen Bilelikdäki Beýannamada öz beýanyny tapdy.
AHHG-ny esaslandyryjy döwletler umumy düşünje, özboluşly millilik mahsus bolan ýakyn goňşulardyr. Munuň özi halklarymyzyň abadançylygy üçin ykdysady hyzmatdaşlygy has ýokary derejä çykarmagyň zerurdygyny şertlendirýär, munuň üçin taraplar degişli çäreleri görýärler diýip, gazak Lideri belledi.
Gazagystanyň Baştutany Aral meselesi babatda geçirilen çynlakaý, giň gerimli ara alyp maslahatlaşmalara kanagatlanma, şeýle hem mundan beýläk AHHG-nyň sammitiniň yzygiderli häsiýete eýe boljakdygyna umyt bildirip, möhüm waka hökmünde häzirki forumyň ähmiýetini nygtady hem-de netijeli işlemäge döredilen şertler üçin Türkmenistanyň Prezidentine hoşallyk bildirdi.
Soňra çykyş eden Prezident Sooronbaý Žeenbekow döwlet sapary bilen Türkmenistana gelmek baradaky çakylygy hem-de Araly halas etmegiň Halkara gaznasyny esaslandyryjy döwletleriň Baştutanlarynyň sammitine gatnaşmaga teklibi üçin türkmen Lideri Gurbanguly Berdimuhamedowa hoşallyk sözlerini aýtdy.
Gyrgyz Respublikasy Merkezi Aziýada syýasy gatnaşyklary we özara bähbitli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak ugrunda çykyş edýär, suw-energetika gatnaşyklary boýunça degişli ylalaşyklary ýerine ýetirýär diýip, dostlukly ýurduň Baştutany belledi.
Şu gün sammitiň barşynda AHHG-nyň işini kämilleşdirmek babatda Gyrgyzystanyň garaýşy beýan edildi diýip, belent mertebeli myhman çäkli görnüşdäki duşuşygyň barşynda gazanylan ylalaşyklaryň üstünlikli amala aşyryljakdygyna ynam bildirdi.
“Araly halas etmek üçin biziň umumy maksadymyzyň Merkezi Aziýa döwletleriniň ählisiniň bähbitlerini we isleglerini deň nazara almak bilen, gaznanyň we onuň edaralarynyň işiniň netijeliligini ýokarlandyrmakdan ybarat bolup durýar” diýip, Prezident Sooronbaý Žeenbekow belledi.
Dostlukly ýurduň Baştutany sözüniň ahyrynda Merkezi Aziýa sebitinde ýurtlarymyzyň we halklarymyzyň bähbidine durnukly ösüşi üpjün etmek maksady bilen, suw-energetika meselelerini ara alyp maslahatlaşmak üçin Gyrgyzystanyň açyk bolup galýandygyny belledi.
Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti habar beriş serişdeleriniň wekillerine ýüzlenip, Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň mejlisiniň Merkezi Aziýa ýurtlarynyň öňünde durýan wezipeleri çözmek bilen baglanyşykly meseleleriň toplumyny ara alyp maslahatlaşmaga bagyşlanandygyny belledi.
Biziň döwletlerimiz sebitiň ekoulgamynyň goralyp saklanylmagy üçin geljekki nesilleriň öňünde öz jogapkärçiligine aýdyň düşünýärler diýip, täjik Lideri gaznanyň öňünde durýan uly wezipelere ünsi çekdi, olaryň amala aşyrylmagy, ähli taraplaryň hem-de halkara hyzmatdaşlaryň tagallalarynyň ysnyşykly utgaşdyrylmagyny talap edýär.
Täjigistan gaznanyň işiniň ähli ugurlary boýunça gepleşikleri geçirmäge we özara bähbitli sebitleýin hyzmatdaşlyk üçin hemişe açykdyr diýip, Prezident Emomali Rahmon belledi.
Doganlyk döwletiň Baştutany soňky wagtda sebitde giň gerimli meseleler boýunça köpugurly hyzmatdaşlygy ösdürmegiň oňyn meýilleriniň göze ilýändigini kanagatlanma bilen belledi. Sebitleýin suw hojalyk we ekologiýa meseleleri boýunça taraplaryň netijeli garaýyşlary ruhubelentlik döredýär diýip, täjik Lideri suw-energetika we beýleki tebigy serişdeleriň oýlanyşykly peýdalanylmagy Merkezi Aziýanyň durnukly ösüşini gazanmagyň möhüm şerti bolup durýandygyny belledi.
Prezident Emomali Rahmon howanyň üýtgemegine uýgunlaşmak hem-de tebigy betbagtçylyklar bilen baglanyşykly töwekgelçilikleri azaltmak ýaly ugurlarda bilelikdäki hyzmatdaşlygy güýçlendirmegiň zerurdygyny belledi. Sebitiň ilatynyň ösüşine aýratyn üns berildi. Ol suw serişdelerine bolan islegleriň artmagyna getirer. Bu bolsa ýurtlarymyzy suw bilen üpjün etmek boýunça islendik meýilnamalary we maksatnamalary düzmek üçin esasy ýagdaý bolup durýar.
Prezident Emomali Rahmon sözüniň ahyrynda bilelikde ösmegiň we hyzmatdaşlyk etmegiň asyrlardan gelýän däplerine daýanyp, ýurtlarymyzyň öňde goýan maksatlaryna ýetmek üçin hemme zerur işleri amala aşyryp biljekdiklerine ynam bildirdi.
Öz nobatynda, Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti ýokary derejeli bäştaraplaýyn duşuşygyň netijeleri barada aýdyp, taryhy sammit üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi. Bu duşuşyk Merkezi Aziýa ýurtlarynyň sebitiň öňünde durýan wezipelere täzeçe çemeleşmeginiň anyk mysalydyr.
Özbek Lideriniň aýdyşy ýaly, şu gün çäkli we giňişleýin düzümde geçirilen mejlislerde örän açyk, anyk we ynanyşmak ýagdaýynda gepleşikler geçirildi, anyk işlere geçmek barada ylalaşyk gazanyldy.
Aral heläkçiliginiň meselesi düýpli oýlanyşykly çözgütleri talap edýär. Prezident Şawkat Mirziýoýew bular barada aýtmak bilen hem-de taraplaryň ýygy-ýygydan duşuşmaga umumy pikiriniň we meýilleriniň bardygyny nygtap, döwletara gatnaşyklary has-da ösdürmekde hem-de sammitde aýdylan teklipleri iş ýüzünde amala aşyrmakda AHHG-a başlyklyk edýän Türkmenistanyň we hut türkmen Lideriniň birleşdiriji we utgaşdyryjy ornuny belledi.
Özbegistanyň Baştutany köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekillerine ýüzlenmegini tamamlap, geçirilen gepleşikleriň netijelerine kanagatlanma hem-de olaryň ýakyn geljekde anyk netijelerini berjekdigine ynam bildirdi.
Sammitiň maksatnamasy tamamlanandan soň, Gazagystan Respublikasynyň, Gyrgyz Respublikasynyň, Täjigistan Respublikasynyň we Özbegistan Respublikasynyň Prezidentleri Türkmenistanyň Prezidentine myhmansöýerlik üçin ýene-de bir gezek tüýs ýürekden hoşallyk bildirdiler hem-de mähirli hoşlaşyp, Türkmenbaşy şäherinden ugradylar.
Soňra döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow Aşgabada gaýdyp geldi, paýtagtymyzyň Halkara howa menzilinde milli Liderimizi resmi adamlar garşyladylar.


text:
Derňewçiler Duşenbäniň öňki häkimi Mahmadsaýid Ubaýdulloýewiň edarasynyň işini derňeýärler.
Iki hepde ozal bu wezipä Täjigistanyň prezidenti Emomali Rahmonyň ogly bellendi.
Täjigistanyň korrupsiýa garşy agentliginiň başlygynyň orunbasary Iliyos Idriszoda 27-nji ýanwarda özleriniň Ubaýdulloýewiň paýtagta uzak ýyllap häkimlik eden döwründe häkimligiň işgärleri tarapyndan döwlet serişdeleriniň ogurlanmak ähtimallygy barada deslapky derňewe başlandyklaryny aýtdy.
Idriszoda žurnalistlere derňewiň Duşenbäniň birnäçe ýaşaýjysyndan gelen şikaýat esasynda başlanandygyny, olaryň ýaşaýyş jaýlaryny gurmak üçin goýberilen döwlet serişdeleriniň nädogry ulanylan bolmagyndan alada bildirendiklerini gürrüň berdi.
64 ýaşyndaky Ubaýdulloýew 19 ýyl häkim boldy we parlamentiň ýokarky palatasynyň başlygy bolup durýar. Ol Täjigistanda prezidentden soň ikinji ýolbaşçy hasaplanýar.


text:
Hususy habarçymyz Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň Türkmenbaşy şäher komitetiniň guramaçysy Şyhymerdan Sary oglan bilen söhbetdeş boldy.
Eziz Watanymyzyň ähli künjeklerinde döwlet derejesinde giňden bellenýän ajaýyp bilim baýramçylygy ýagny, “Soňky jaň” dabarasy gojaman Hazary ýakalap oturan Türkmenbaşy şäherinde şirin owazlaryň, joşgunly sazlaryň astynda geçirildi. Orta mekdebi tamamlaýan kalplary süýji arzuwlardan doly ýaşlar ir säher bilen ýokary ruhybelentlikde elleri ter gül desseli özleriniň 11 ýyllap gujagynda saklan we durmuşyň indiki menzillerine atarýan orta mekdebe geldiler. Belent maksatlary, arzuwlary kalplarynda besleýän uçyrymlar, ýakymly tolgunmalary başdan geçirip özleri üçin bellenilen ýerlere geçdiler. Baýramçylyk lybasyna beslenen mekdeplerde aýdym sazlar ýaňlandy. Hormatly mugallymar gezekli-gezegine mekdebi tamamlaýan uçyrymlary gutladylar. Olara durmuş ýollarynda ak arzuwlary arzuwlap, Berkerar Watanymyzyň gülläp ösmegine, Watanyň at-abraýyny belende göterip, halkyň sylag-hormatyna mynasyp bolmaklaryny arzuwladylar. Çäräniň dowamynda ýaňlanan aýdymlaryň mili tansymyz bolan küşdepdi tansy bilen utgaşmagy baýaramçylyk dabarasynyň şowhunyny has hem artdyrdy.
“Soňky jaň” dabarasynyň dowamynda mekdebi tamamlaýan tapawutlanan okuwçylara sowgatlar gowşuryldy. Medeni köpçülik çärelerine gatnaşyp tapawutlanan okuwçylar Hormat hatlar bilen sylaglandy. Şonuň ýaly-da, “Soňky jaň” dabarasy mynasybetli orta mekdebi tamamlan uçyrymlary, il sylagly ýaşulylar we resmi adamlar mähirli gutladylar. Uçyrymlara Awaza milli syýahatçylyk zolagyna Türkmenbaşy halkara deňiz portyna, Türkmenbaşy şäher taryhy-ülkäni öwreniş muzeýine we şäheriň beýleki iň gözel ýerlerine gezelençler, Hazar deňzine gämili gezelençler gurnaldy. Bu gün umumybilim berýän orta mekdepleriň ählisinde baýramçylyk dabaralary ýüreklere ylham, kalplara melhem berdi.
Mähriban uçyrymlar! Şatlykly mekdep ýyllarynyň tamamlanmagy Siziň Durmuş ýollarynyň täze menzillerine gadam goýandygyňyzy alamatlandyrýar. “Soňky jaň” dabarasy bolsa süýji arzuwlara beslenen, ýakymly tolgunmalary başdan geçirýän şatlykly baýramyňyzdyr. Men bu ajaýyp baýramyň gözel paýtagtymyz Aşgabat şäheriniň güni bilen gabat gelmegi onuň ähmiýetini has-da artdyrýar diýip bellemek isleýärin. Eziz ýaşlar! 2018-nji “Türkmenistan-Beýik ýüpek ýolunyň ýüregi” ýyly Türkmenistan Watanmyzyň merdana halky üçin taryhy wakalaryň, uly üstünlikleriň ýylydyr. Ýakynda Türkmenbaşy Halkara deňiz portynyň gurlyp ulanylmaga berilmegi diňe bir Türkmenistan watanmyzyň durmuşynda däl-de eýsem dünýä taryhynda ajaýyp wakadyr. Eýýäm ýakyn günlerde täze portdan üstaşyr ýükleriň müňlerçe tonnasy geçirlip başlanar. Bu bolsa biziň Berkerar watanymyzy dünýä tanatmakda uly ähmiýete eýedir.
Ýurdymyzyň ähli ýerlerinde bolşy ýaly Türkmenbaşy şäherinde hem okuw mekdepleriniň, çagalar baglarynyň, çagalar dynç alyş we sagaldyş merkezleriniň döwrebap binalaryň gurulmagy, olaryň interaktiw-multimediýa tehnalogiýalary bilen üpjün edilmegi milli bilim ulgamyny düýpli ösdürmäge döwlet derejesinde aýratyn üns berilýändigine şaýatlyk edýär. Bu ugurda ýurdymyzyň çäginden daşarda ýaşaýan ildeşlermiz barasynda hem hemişe alada edilýär. Golaýda Moldowa Respublikasynyň Gagauziýa Awtonom çäkli düziminiň Wulkanşet raýonynyň Çişmiköý obasynda iki gatly çagalar bagynyň, Russiýa federasiýasynyň Astrahan oblastynyň Priwalsk raýonynyň Funtowa obasynda iki gatly, täze döwrebap mekdebiň gurlyp ulanylmaga berilmegi munuň aýdyň subutnamasydyr.
Okuw ýylynyň tamamlanmagy bilen ýurdymyzyň tomusky sagaldyş-dynç alyş merkezleri öz myhmanlaryna ýokary derejede taýarlykly garaşýar. Ýurdymyzyň ähli künjeklerinde bolşy ýaly Balkan welaýatynda hem tomusky dynç alşyň her bir güni çagalaryň durmyşynda ýatdan çykmajak pursatlara beslener. Welaýatyň Serdar şäherindäki “Dürdäne” çagalar dynç alyş we sagaldyş merkezinde mekdep okuwçylary tomusky dyn alşyny şadyýanlykda geçirerler. Awaza MSZ-da hem şeýle çärelere giňden taýarlyk görüldi. Kenarýaka şäheriň gözel ýerlerine gyzykly gezelençler guralar. Bu ýerde ýerleşýän göwün açyjy seýilgähler bagtyýar çagalara sabyrsyzlyk bilen garaşýar.
Hormatly mugallymlar, bilim işgärleri we uçyrymlar! Pursatdan peýdalanyp, Sizi “Soňky jaň” dabarasy bilen tüýs ýürekden gutlaýarys. Janyňyz sag, ömriňiz uzak, ýoluňyz ak bolsun, mähriban uçyrymlar!!!


text:
942) Türk İmparatorluğunun Paylaşılması Hakkında Yüz Proje (Kitap tanıtımı)
Yayin Tarihi 24 Ekim, 2017
Kategori KATEGORİLENMEMİŞ
Batı’nın gözünden ‘Çılgın Türkler’
19’uncu yüzyılın son yıllarını İstanbul’da geçirmiş Rumen diplomat Trandafir G. Djuvara’nın ünlü çalışması ‘Türk İmparatorluğunun Paylaşılması Hakkında Yüz Proje’, Avrupalıların Türkleri bertaraf etmek amacıyla tasarladığı tüm planların tafsilatlı bir incelemesini sunuyor.
Doğu ve Batı’nın çatışmasının kökenini hangi tarihe ve hadiseye dayandırmalı? Perslerin Boğaz’ı aşıp Helenlerin ülkesine girmesine mi, yoksa Büyük İskender’in tahtları devirerek Hindistan’a kadar uzanmasını mı? Doğu Roma topraklarının Müslümanların eline geçmesine mi, Avrupa’nın dört yanından Hristiyanların kutsal toprak addettikleri araziyi geri almak için çıktığı Haçlı seferlerine mi? Doğu ve Batı’nın ebedi ve ezeli çatışmasının kaynağını tespite kalkışmak, meselenin künhüne dahi inilse zor iş. Lakin şunu pekala biliyoruz: Kadim Doğu-Batı mücadelesinin son bölümünde Doğu takımının kaptanlığını Türkler üstleniyor…
19’uncu yüzyılın sonunda ‘dünyanın en güzel şehri’ addettiği İstanbul’da elçilik vazifesinde de bulunmuş Rumen diplomat ve yazar Trandafir G. Djuvara’nın meşhur ‘Türk İmparatorluğunun Paylaşılması Hakkında Yüz Proje’ adlı eseri, 1281-1913 çerçevesinde Batı’nın Doğu’yla ilgili tasarruflarının tafsilatlı bir silsilesini ortaya koyuyor. Yazarın başlıkta kullandığı ‘Türk İmparatorluğu’ ifadesi, büyük ölçüde Selçuklu ve Osmanlı hanedanlarının yönettiği topraklara karşılık geliyor.
Tarihe tutku derecesinde düşkün Djuvara’nın Fransızca kaleme aldığı ve Osmanlı İmparatorluğu’nun paylaşılmasıyla ilgili projelerin fiilen hayata geçişinin hemen ardından 1914’te Paris’te yayımladığı eseri, tozlu arşivlerden el emeği-göz nuruyla bulup çıkarılmış çılgınca planlardan tutun da imparatorluğun taksimine dair uzun teatinin ardından hayata geçirilmiş senaryolara kadar mebzul miktarda tasavvuru ihtiva ediyor. Kariyerini Avrupa kralları arasındaki savaşı bitirip onları Türklere karşı birleştirmeye adamış Papa X. Leo, Türkleri imha fikrine yıllarını harcamış büyük filozof Erasmus, sıcak ülkelere inmeyi saplantı haline getirmiş Büyük Petro ve Çariçe Katerina, Fransa’nın ‘Güneş Kral’ı 14’üncü Louis ve daha niceleri… Yüzyıllar boyunca Türklerin ülkesini ele geçirmek için harcanan mesaiyi titizlikle inceleyen Djuvara, 500 sayfayı aşan cüsseli eserini yazarken arşiv ve belgelere sıkça başvurmanın yanı sıra, Osmanlı ve Avrupa külliyatının önemli eserlerinden de yardım almış.
Batı’nın 13’üncü yüzyılda kutsal toprakların geri alınmasıyla ilgili projelerinde hedef bellediği Emeviler’in -ve hatta Bizans’ın- yerini kısa sürede Türklerin alması, Türk fütûhât ve göçünün Asya ve Anadolu’da yarattığı hızlı demografik dönüşümün bir tezahürü niteliğinde. Türk toplulukların Bizans arazisini kısa sürede kontrolü altına alıp Avrupa’ya geçmesinin yarattığı etki ise Avrupalıların nihai amacını Türkleri kıtadan defetmek olarak güncellemesine sebebiyet veriyor. Djuvara’nın eseri, Batı’daki Türk imajının yüzyıllar içinde nasıl değiştirdiğini açıkça ortaya koyması açısından fevkalade önemli. Yazarın kitaba aldığı din adamları, düşünürler, maceraperestler, politikacılar, soylular, krallar ve imparatorlar tarafından kurgulanmış tüm planlar, Doğu uygarlığının baş temsilcisi Türk İmparatorluğu’nun Batı’yla olan muttasıl mücadeledeki konumunu tespit ediyor. Bu açıdan, kariyeri boyunca bağımsız Romanya’nın destekçisi olmuş Djuvara’nın Türklere karşı hayli objektif tavır takınabildiğini söylemek gerek.
Pulat Tacar’ın okuyucu dostu çevirisi belli ölçüde özetleme ve kısaltma ihtiva etse de yeterince detaycı ve titiz. Çevirmen sıkça başvurduğu notları vasıtasıyla kitabın yazıldığı tarihten bugüne güncellenmiş bilgileri düzeltiyor ve yanlış anlaşılmaları gideriyor. Dipnotlar hususunda hayli yoğun eserin parçalı ve kronolojik yapısı, okumayı ve takibi kolaylaştırıcı hüviyette. Daha evvel Gündoğan Yayınları tarafından yayınlanmış kitabın Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları tarafından çıkarılan bu baskısı, yazar Djuvara’nın İstanbul anılarını ve Türkiye’ye dair görüşlerini ihtiva eden bir ek bölüm de içeriyor. Eserin kıymetini artıran bir başka faktör de arka kapak içine mükemmelen yerleştirilmiş, 18 farklı çalışmayı resmeden haritalar bölümü.
TALİP ERTÜRK
Trandafir G. Djuvara
Pulat Tacar
İş Kültür Yayınları, 2017
584 sayfa, 37 TL.
http://www.turkishnews.com/tr/content/2017/10/23/batinin-gozunden-cilgin-turkler/
Yorumlar
“942) Türk İmparatorluğunun Paylaşılması Hakkında Yüz Proje (Kitap tanıtımı)” yazisina 1 Yorum yapilmis
-
Has Türkmen yorum tarihi
26 Ekim, 2017 20:48
TARYH
▶OSMANLY DÖWLETI TÜRK(MEN) DÖWLETIMI?
Imperiýa döwletlerinde köpdürli milletler ýaşaýar we köp dil bolýar. Hökümdar olaryň hemmesiniň atasy hökmündedir. Olary bir ýerde, bir jemgyýetde agzybir we jebis ýaşatmaga seretmelidir. Her kim bolsa, öz saýlap alan dünýäsinde we öz medeniýeti bilen ýaşaýar.
Osmanly döwleti mongollaryň basybalyjylykly hereketleri zerarly Horasandan Anadoly ýarym adasyna göçüp gelen türkmenler tarapyndan Anadoly Seljukly döwletiniň Wizantiýa serhetlerinde ýerleşdirilen serhetýaka begligi hökmünde guruldy. Örän gysga wagtyň dowamynda ýeňişler arkaly köpsanly hristianlar we ýewreýler Osmanly döwletiniň tabynlygyna geçdiler. Agalyk ediji güýç musulmanlaryň elinde bolmak bilen birlikde musulman däller san boýunça has köp bolupdyr. Ýawuz Soltan Selimiň ýeňişlerinden soňra musulman ilat musulman dällerden az-owlak geçipdir.
1071-nji ýyldan bäri Anadola az türkmen gelipdir. XIII asyrdaky mongol ýörişleri netijesinde Anadola gelýän halk köpelip başlapdyr. Emma türkmen ilatyň artmagy XVI asyrdan soňra Osmanly hökümetiniň çarwalary oturymlaşdyrmak syýasaty arkaly amala aşyrylypdyr. Musulmanlaryñ içinde türk(men)leriñ san taýdan köp bolşy ýaly, olar döwlet apparatynda, ulamalaryñ we harby gullukçylaryñ arasynda-da agdyklyk edipdir.
“Halk häkimiýeti” (“Millet-i Hâkime”) Osmanly döwletinde XV asyrdan başlap her 30 ýyldan bir gezek ýer we ilat ýazuwyny geçiripdir. Harby gullugyñ we salgydyñ oñurgasyny düzýändigi üçin ilat ýazuwynda diñe erkekler hasaba alynardy. Şonuñ üçin XVI asyrda Osmanly ilatynyñ 30 million töweregi bolandygy çak edilýär. Munuñ ýarysyndan biraz köpürägi musulmandyr. 1844-nji ýylda 35 million ilatyñ 20 milliony musulman, 15 milliony başga dinliler bolupdyr. Türkler 10, araplar 7, kürtler 1 million ekeni. Stambulyñ 800 müñi aşan ilatynyñ deñ ýarsy başga dinlilerden ybarat bolupdyr.
Ýer ýitgileri zerarly 1905-nji ýylda 21 milliona düşen ilatyñ düşen 15,5 milliony musulmanlardan ybarat bolupdyr. 1914-nji ýylda 18,5 million ilatyñ 15 milliony musulman ekeni. Türkler şonda-da gaty köp däldi.
Imperiýa döwletlerinde köp halklar ýaşaýar, köp dilde gürleşilýär. Hökümdar olaryñ hemmesiniñ atasy ýalydyr. Ol garamagyndakylary goh-galmagalsyz agzybir ýaşatmaga borçludyr. Her kim öz çäginden çykman, özgäniñ durmuşyna goşulman öz medeniýetinde ýaşapdyr. Soltan Mahmyt II-niñ: “Men diñe jemgyýetimiñ musulmanyny metjitde, hristianyny buthanada, ýewreýini hawrada (sinagogda) aýry görmek isleýän. Aralarynda başga hiç hili tapawut ýokdur. Hemmesini-de öz perzentlerim hökmünde görýärin” diýen sözi munuñ aýdyñ delilidir.
Hökümdar başga kowumdanam bolup biler. Angliýa, Belgiýa, Daniýa, Norwegiýa, Russiýa, Bolgariýa, Rumyniýa, Gresiýa, Portugaliýa döwletleriniñ dinastiýalary nemes, Ispaniýanyñ we Şwesiýanyñ dinastiýasy fransuz bolupdyr. Asly türki bolan Babyr şanyñ hökümdarlyk süren ýurdundaky kowum hindidir. Ahmet Tolunyñky bolsa arapdyr. Hökümdaryñ her etniki topardan goragçylary bolupdyr. Iñlis koroly kämahal şwed eşiklerini geýipdir. Awstriýanyñ imperatory wenger harby eşigini geýip çärelere gatnaşypdyr. Soltan Abdylhamyt Garageçililer (karakeçili) bilen birlikde albanlardan we araplardan milli gorag batalýonlaryny döredipdir. Hatda ol Stambulyñ eýelenilen gününi baýram etmek islänlere “Rumly ildeşlerimiz ýokuş görer” diýip rugsat bermändir. Soñky asyrda Osmanly döwletini müñlerçe ýyl dowam edip gelen türk taryhynyñ bir bölegi hasap eden taryhy garaýyş orta çykýar. Osmanly döwletiniñ başyny türkleriñ çekendigi hakykatdyr. Emma bu döwür milletparazlygyñ bolmadyk, millet we etniki bölünişigiñ hiç zady añlatmadyk döwrüdir. Hanedan türkdir. Resmi gepleşik dili hem türki dildir. Emma türkilik nukdaýnazaryndan türkilik bilen häkimiýetiñ arasynda hiç hili baglanyşyk bolmandyr. Türk taryhy türki kowumlaryñ göreşleri we söweşleri bilen doludyr. Bir Osmanly raýaty üçin ýeke-täk görkeziji diñe onuñ dinidir. XIX asyrdan başlap “Osmanlylyk” raýatyñ şahsyýetini anyklaýjy görkeziji bolup başlaýar. “Osmanly” patyşadan başlap ýurtda ýaşaýan her bir raýata berilen at bolupdyr. Bu bölüji däl-de birleşdiriji many berýän atdyr. Musulmanlar agalyk ediji synpdyr. Deñlikler arasynda birinjidir. Serbler prawoslaw milletinden hasaplansa, şol bir dilde gürleýän bosniýalylar musulmanlaryñ “milli häkimiýetine” degişli edilipdir.
Ýewropa Osmanlylara “türk” diýmek bilen musulmanlygy göz öñünde tutýar. Olarda “türk boldy” diýmek “musulman boldy” diýmekligi añladýar.
♣ Şowsuzlyga uçran türkizasiýa syýasaty
Çat açyp başlan imperiýany elde saklamak üçin Ittihatçylar ilki bilen “Osmanlylyk” syýasatyny ýöretmäge çalyşdy. Emma kowmyýet dawasynyñ tagamyny dadan başga dinlileri elde saklamagyñ hötdesinden gelip bilmediler. Şonuñ üçin amala aşyrylmaga synanyşylan türkizasiýa (türkleşdirmek) syýasaty araplaryñ we albanlaryñ elden çykmagyna sebäp boldy. Ittihatçylaryñ aralaşan respublikan hökümeti-de bu syýasaty dowam etdirdi. Anadola göç eden Rumeli we Kawkaz halklary bialaç dişlerini gysdylar. Emma türklerden has öñem bu ýerlerde ýaşan kürtler welin muña garşy çykdylar. Üstesine-de türkizasiýa syýasaty iñ uly zyýany diñe türk halkynyñ özüne berdi. Türkler bilen taryhy medeniýetleriñ arasynda gorp emele geldi. Türk dili, dini, medeniýeti bozulma uçrady. Geçmiş bir tarapdan tutuşlaýyn inkär edildi, bir tarapdanam baý mirasyñ bir bölegi hökmünde görüldi. Müsürde faraonlaryñ ady köçelere dakylyp, heýkelleri ploşadlarda dikilýärdi. Eýran şasy Ryza Pehlewi Eýran döwletiniñ gurulmagynyñ 5.000 ýyllygyny Persepolisde baýram edýärdi.
Ulus-döwlet imperiýa alternatiwa hökmünde döredilen zatdyr. Ulus häkimiýeti we oña garşy çykan etniki toparlar bardyr. Ankara hem bu nysaga eýerdi. Emma dini duýguçyllyga ýol berlip, diñe musulman dälleri azlyk toparlara degişli edildi. Kürtler we beýleki musulman halklar ne-hä azlyk toparlara, ne-de agalyk ediji millete degişli hasaplanyldy. Ýogsam bolmasa olar Osmanlylar döwründe agalyk ediji millete degişlidiler. Musulman däller dini däl-de, aşa milletçiler hökmünde garalyp assimilizasiýalaşdyryldy. Bu günki günlerde jemgyýetimiziñ arasynda dowam edýän problemalaryñ köki, ynha, şol zatlardan gelip çykýar. Ösen demokratiýada etniki gelip çykyşyña seredilmeýär. Angliýa, Amerika millete däl-de, ýurda görä at berilen döwletlerdir. Islendik adam öz gelip çykan halkyna içki baglanşygyny saklap biler, medeniýetini, dilini gorap biler. Emma muny häkimiýetiñ we zorlugyñ üsti bilen amala aşyrmaga hiç kimiñ haky ýokdur. Yslam taryhyndan-da, türki taryhymyzdan-da munuñ ýekeje mysalyny hem tapyp bilmersiñiz.
Ekrem Bugra EKINÇI.
◆ ◆ ◆
♣ Terjimeçiden goşmaça
Imperiýalar milliligi saklap bilmeýär. Ol muña borçly-da däl, olaryñ aladasy has global bolýar. Belki-de şonuñ üçin türkmenleriñ döreden Beýik Osmanly döwletini, Eýrandaky Sefewi, Owşar, Gajar dinastiýalaryny, Hindistandaky Babyr imperiýasyny käbir ildeşlerimiz türkmen hasaplaslary gelenok. Imperiýalaryñ aladasy milliligi saklamak däl. Bu aýdanyma professor Ekrem Bugra Ekinçiniñ ýokardaky makalasy iñ gowy mysal bolsa gerek. Şeýle hem bu pikiri we ýokardaky makalada aýdylanlary belli ýazyjy Osman Öde hem şeýleräk sözler bilen tassyklaýar:
“…Türkmeniñ taryhy ykbalyna göz ýetirmekde filosofiýa milletiñ döremegini añladýan üç ölçegi – gan gatyşygy, ýer-ýurt bitewiligi hem umumy medeni-ruhy prosese goşulyp, bizden bölünip gitdi. Indi olar biziñ üçin türkmen ýaly, şol bir wagtda-da türkmen däl ýaly bolup dur. Saltykly, Osmanly imperiýalary bolsa orta asyr imperiýalarydy. Orta asyr imperiýalary üçin bolsa milli ideallar däl-de, bütindünýä teokratik döwleti idealy, ýagny dini bitewilige ymtylyş häsiýetlidir. Saltyklar döwletinde döwlet diliniñ pars dili bolanlygy, arap diliniñ üýtgeşik rol oýnandygy, Osmanlylaryñ bolsa musulman dünýäsini hristianlaryñ haçly ýörişlerinden goramagy öz taryhy missiýasy hasaplandygy ýöne ýere däldir. Bu aladalar bilen gan hem ýer-ýurt bitewiligi öz-özünden başga ugra syrylyp gitdi, şeýdip, aýry-aýry milletler döredi, diñe medeni-ruhy proses stihiýalaýyn suratda tas tä XVIII asyra çenli bitewiligine galdy.”
(Seret: Osman Öde “Garaşsyzlyk diwany”, II tomluk, I-nji tom, “Ruh” neşirýaty, Aşgabat-1999, 162-nji sahypa).
line.me/R/ti/p/@kpm7016r
Yorum yap


text:
Russiýada hökümet resmisini ýençmekde aýyplanýan iki futbol oýunçysy tussag edildi.
Zenit toparynyň oýunçysy Aleksandr Kokorin we Krasnodar komandasynyň futbolçysy Pawel Mamaýew – olaryň özlerini alyp barşyna bellik eden – Russiýanyň Senagat we Söwda ministrliginiň bir resmisini ýençmekde aýyplanýarlar.
Polisiýa Kokoriniň we Mamaýewiň sorag edilip, huligançylyk aýyplamalary esasynda tussaghana äkidilendiklerini mälim etdi.
Media serişdelerinde görkezilen wideo ýazgylarynda futbolçylaryň resminiň kellesine oturgyç bilen urýan we ýüzüne ýumruk atýan şekilleri görkezildi.
Eger-de, futbolçylaryň günäsi subut edilse, olara bäş ýyla çenli türme tussaglygynyň berilmegi mümkin.
Rus mediasy Kokoriniň we Manaýewiň bir ulag sürüjisine hüjüm etmekde hem aýyplanýandyklaryny habar berýär.
Bu ýagdaý Russiýada köpçüligiň ünsüni çekdi. Resmiler hem futbolçylaryň jezalandyrylmagyna çagyryş etdiler.


text:
Gygyrmaýan ene
Çagalyk döwrümize seretsek urman, sögülmän ulalanymyz az bolsa gerek. Sebäbi köp ene-ata çaga bir zadyň yalňyşdygyny sabyr bilen düşündirmek ýerine gygyrmanyny ( sökmänini ) ya-da urmak bilen çaga jeza bermänini saýlaýarlar. Elbette ene-atalarymyzyň erbet niýeti ýok. Maksatlary bizi dogry ýola getirmek, dogryny öwretmek. Yöne asyl yalňyş bu yagşy niýetini durmuşa geçirende ulandyklary metodyň dogry yada yalňyşdygyny bilmeýändikleri. Her ene-ata öz ene-atasy ýaly bolmaga dyrjaşýalar we käbir ýerlerde bu sebäpden yalňyşýalar. Köp ene-ata öz hossarlaryndan görenini etjek bolýarlar we çaga terbiýesinde sabyr bilen düşündirmek ýerine gygyrmanyny , urmanyny saýlaýarlar.
Biz zadyň uzyn wagtlap edilip gelmesi onuň dogry usuldygy manysyna gelmeýär. Bu maňa Elizabeth Pantleýiň hekaýasyny ýatladýar.
Ejesi aşhanada börek bişirýär, gyzy bolsa muny ähli ünsi bilen synlaýar. Gyzy bilesegeljilik bilen soraýar: “Eje näme üçin hamyry padnosa goýmazdan öň 2 barmak kesýäň? Ejesi, ” Bilmedim, ejem şeýle ederdi’ Gyz enesine jaň edýär we şol soragy soraýar: “Ene, näme üçin hamyry padnosa goýmazdan öň 2 barmak kesýäň? Enesi hem şol jogaby berýär “Ejem şeýle ederdi” Gyz uly enesinden hamyry padnosa goýmazdan name üçin gyralaryny 2 barmak kesýändiklerini soraýar. Uly enesi : ” Sebäbi padnosuma şol ölçegde sygýardy”
Çagalarymyzy bize öwredilenlere görä dälde, ýaşadyklary öwrüň hakykatlary bilen terbiýelemeli. Ene-ata bolmak “ Çagany dünýä getirmekden “ has köp zat talap edýändigini bilip, dogry ýoly seçip almak üçin dyrjaşmaly.
Biz ene-atalaryň ýene bir uly ýalňyşy perzendimiziň kiçi wagty eden yaramaz hereketleriniň ulalanda-da dowam etjegine, köpeljegine ynanmagymyzdyr, “Häzirden böwet bolmasam soň ýoldan çykar “diýmegimizdir. Aslynda ynsan ulaldykça akyllanýar, kämilleşýär, tejribe gazanýar.
7 ýaşyndaky bir çaga ejesinden birzat islände, 2 ýaşyndaky çaga ýaly aglap, gygyryp islemeýär. 10 ýaşyndaky bir çaga, 5 ýaşyndaky birçagadan tapawutly bolup, öz miwe suwuny özi sykyp bilýär, yanynada tost taýynlap iýip bilýär, sebäbi indi çagamyz ol işleriň üstesinden gelýär.
Irki çagalyk döwrüne degişli bolan “çagalyk” herketleri – gaharlanma, aglama, birilerini dişlemek, çagamyzyň nähili özüni alyp barmalydygyny bilmeýändgi üçin edýäler we çagamyz öz pikirini aýtmanyny, problemalaryny dogry ýol bilen çözmänini öwrendikçe – ýagny ulaldykça – azalýar.
Aslynda , dumuşda bir kärä eýe bolmak üçin okuwlara gidýäs. Maşyn sürmek üçin sürüji şahadatnamasyny alýas, tort we konditer önümlerini bişirmek üçin kurslara gidip sertifikat alýas. Ýöne şu durmuşdaky iň wajyp kärleriň biri “enelik” bolsada bu ugurda okamanyny, öwrenmänini kyn görýäs. Eýsem günümizde maglumat tapmak, bilýän adamlardan peýdalanmak, okamak, gözleg etmek gaty aňsat. Birnäçe spesialistleriň ýazan kitaplary, berýän kurslary, çap edilen makalalry bar. Esasy zat bu ýolda gaýrat etmek, dyrjaşmak.