text:
Şeýle hem okaň
21.01.2020 | Türkmenistanda Kipr Respublikasynyň Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi işe başlady
20.01.2020 | Türkmenistanyň Prezidentiniň Permanlary
20.01.2020 | Türkmenistanyň Prezidenti Türkiýäniň Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisini kabul etdi
17.01.2020 | Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi
Ministrler Kabinetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň bilelikdäki mejlisinde döwlet syýasatynyň ileri tutulýan wezipelerine hem-de käbir resminamalarynyň taslamalaryna garaldy.
Mejlisde hususy kärhanalaryň we telekeçilik işlerini alyp barýan aýry-aýry şahsy taraplaryň işlerine degerli gözegçilik etmek boýunça geçirilýän barlagyň netijeleri barada habar bertldi. Onuň netijeleri boýunça Türkmenistanyň Administratiw hukuk bozulmalary hakynda Kodeksine degişli goşmaçalary girizmek, şeýle hem döwlete degişli däl ulgamda edara görnüşli we şahsy taraplaryň işini kämilleşdirmäge gönükdirilen kadalaşdyryjy-hukuk namalarynyň birnäçesini işläp taýýarlamak we tassyklamak hakynda teklipler beýan edildi.
Ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynyň dürli ulgamlaryndaky işleriň ýagdaýy hem-de iri maýa goýum taslamalaryň ilerledilişi barada, şeýle hem ýurdumyzyň ilatyny, kärhanalaryny we guramalaryny tebigy gaz bilen üpjün etmäge degişli kadalaşdyryjy resminamalary kämilleşdirmek maksady bilen alnyp barylýan işler barada habar berildi.
Döwlet Baştutanymyz önümçilik we durmuş ulgamlaryna tygşytlaýjy kämil tehnologiýalary hem-de tebigy gazyň sarp edilişini hasaba almagyň halkara ölçeglerine laýyk gelýän ulgamlaryny giňden ornaşdyrmak babatda anyk tabyşryklary berdi.
Balkan welaýatynyň Garabogaz şäherinde öň hereket eden deňiz portunyň ornunda döwrebap desgany gurmak işi bu ýerde kuwwaty ýylda 1 million 155 müň tonna karbamide barabar bolan täze himiýa zawodyny gurmak boýunça giň möçberli taslamany amala aşyrmagyň çäklerinde göz öňünde tutuldy. Kärhananyň işe girizmegi bilen, onuň öndürýän önümlerini deňiz ýoly arkaly daşary ýurtlara ibermek meýilleşdirilýär. Geljekki portda bir gije-gündiziň dowamynda 3 müň 500 tonna çenli ýüki ibermek mümkinçiligi dörär.
Döwlet Baştutanymyzyň garamagyna Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň nyşanlary we şekilleri we ýerleşdirilen dokma önümleriniň nusgalary hödürlenildi. Aziada-2017-niň nyşanlaryny taýýarlamak boýunça işler barada habar aýdyldy, ol nyşanlar ulag serişdelerini, uçarlary, ýaryşlara gatnaşyjylara we myhmanlara hyzmat etmäge niýetlenen beýleki ulag serişdelerini bezär.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, täze gurulýan awtomobil ýollaryna göwnejaý hyzmat etmek, ýolagçylary we ýükleri, şol sanda halkara ýüklerini daşamagyň hilini döwrüň talabyna laýyk getirmek üçin zerur işleri görmegi tabşyrdy.
1-nji maýda Aşgabat şäherinde geçiriljek «Merkezi Aziýa+Ýaponiýa» hyzmatdaşlygynyň altynjy mejlisini geçirmäge görülýän taýýarlyk barada habar berildi.
2-4-nji maý aralygynda öý hojalyk harytlarynyň halkara sergisini geçirmäge görülýän taýýarlyk işlei barada aýdyldy.
4-nji maýda geçirilmegi meýilleşdirilýän türkmen-palestin işewürler maslahatyna taýýarlyk işleri barada aýdyldy.
Türkmen bedewiniň baýramy mynasybetli paýtagtymyzda we ýurdumyzyň sebitlerinde geçirilýän medeni çäreler, şeýle hem milli senenamadaky umumy halk baýramçylyklary we şanly seneler, olara gabatlanan durmuş-medeni maksatly desgalaryň açylmagy mynasybetli maý aýynda meýilleşdirilen dabaralaryň maksatnamasy hakynda habar berildi.
16-njy maýda Aşgabatda Dünýä Türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň XX maslahatyna görülýän taýýarlyk barada habar berildi.
Daňdanakan şäher galasynda türkmen arheologlary tarapyndan täzeden geçirilen gözlegler netijesinde örän ussatlyk bilen ýasalan türkmen alabaýynyň heýkeljigi ýüze çykaryldy. Şeýle hem Seljuklar döwletinde metaldan ýasalan önümleriň sungatynyň ösendigine şaýatlyk edýän beýleki tapyndylar tapyldy.
Türkmenistanyň Jemagat hojalygy ministrliginiň buýurmagynda 2 müň orunlyk Jemagat hojalygy institutyň täze binalar we desgalar toplumynyň gurluşyk işleriniň güýçli depginde alnyp barylýandygyny habar berdi. Häzirki wagtda gurluşyk-gurnama işleri doly tamamlanyp, mermer bilen örtmek, enjamlary ornaşdyrmak hem-de ýanaşyk ýerleri abadanlaşdyrmak işleri alnyp barylýar. 2017-2018-nji okuw ýylynda instituta bu hünär ugry boýunça talyblary kabul etmek göz öňünde tutulýar. Okuwlar tölegli esasda amala aşyrylar.
Kanunçylyk namalarynyň birnäçesiniň, şol sanda edara ediş önümçiligi, hukuk kadalary, alyjylar jemgyýetleri, erkin ykdysady zolaklar, hemaýatkärlik, haýyr-sahawat, muzeýler we muzeý işi, ekologiýa howpsuzlygy, pagtaçylyk, konsullyk gullugynyň işleri we beýlekiler baradaky kanunçylyk namalaryny taýýarlamak işleri dowam etdirilýändigi habar berildi.
Mejlisde paýtagtymyzda we welaýatlardaky işleriň ýagdaýy barada habar berildi. Döwlet Baştutanymyz “Türkmenistanda 2017-nji ýylda gant şugundyryny öndürmek hakyndaky” karara gol çekip, ony ýerine ýetirmek boýunça wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.
Soňra Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň agzalary – harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylary geçirilýän işler barada hasabatlar bilen çykyş etdiler. Hukuk goraýjy edaralardaky işleriň ýagdaýy we döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada habar aýdyldy.
Copyright 2012-2020 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün


c: text/html

text:
Watançy gerçekler bäsleşdiler
Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugynda çagyryş boýunça harby gullugy geçýän serhetçi esgerleri mukaddes borja ruhlandyrmak, harby gullugy birkemsiz ýerine ýetirmäge höweslendirmek maksady bilen olaryň arasynda döredijilik bäsleşikleri yzygiderli geçirilýär. Şeýle bäsleşikleriň biri hem her ýylda geçirilmegi kada öwrülen «Watançy gerçekler» atly bäsleşikdir. Bu bäsleşik terbiýeçilik ähmiýetli çäreleriň netijeli görnüşi bolmak bilen, ol esgerleri biri-biri bilen dost-dogan edýär, özara pikir alyşmaklaryna giň mümkinçilik döredýär. Sungat bilen sazlaşykly gulluk alyp barýan esgerleriň döredijilik ukyplaryny artdyrýar. Golaýda bolsa, «Watançy gerçekler» atly döredijilik bäsleşiginiň jemi jemlenildi. Ýörite düzülen eminler topary bäsleşigiň jemlerine we onuň guramaçylykly geçirilişine sanly aragatnaşyk ulgamy arkaly syn edip, şowly çykyş eden serhetçi esgerleri adalatly bahalandyrdylar. «Dost-doganlyk serhedimiz asuda» atly edebi-çeper kompozisiýa bilen 1-nji şertde bäsleşige gatnaşan esgerler, döwürdeş şahyrlarymyzyň we Gullugymyzyň düzüminde goşgy ýazmakdan baş çykarýan harby gullukçylaryň hormatly Belent Serkerdebaşymyzyň içeri we daşary syýasatyny, şeýle hem Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny berkitmek ugrunda alnyp barylýan işleriň waspyny ýetirýän şygyrlaryny joşgunly sazlaryň astynda labyzly ýerine ýetirdiler. Bäsleşigiň 2-nji şertinde kalplary buýsançdan doly esgerler berkarar Watanymyzy, dost-doganlyk serhedimiziň goraglylygyny, ajaýyp döwrümizi wasp edýän döwrebap aýdymlary hem-de bir sany türkmen halk aýdymyny ýerine ýetirdiler. Tüýs ýürekden ýerine ýetirilen aýdymlar bäsleşige serhet ýaýlasynyň mylaýym hoştap howasyny alyp gelen ýaly duýuldy. Ýaňlanan aýdymdyr sazlar bäsleşige tomaşa eden esgerleriň göwünlerini galkyndyrdy.
«Men serhetde gulluk edýärin!» atly surat eserlerini taýýarlamak şertinde esgerler Garaşsyzlyk ýyllarynda Döwlet serhedini goramakda gazanylan üstünlikleri hem-de hut özleriniň serhetde gulluk etmäge bolan söýgülerini we serhetçi diýen belent ady hormat bilen göterýändiklerine bolan buýsançlaryny açyp görkezdiler. Netijede, ruhubelent serhetçileriň edermenliklerini we batyrgaýlyklaryny çeper suratlandyrýan zehinli suratkeşler ýüze çykaryldy. Bäsleşigiň ahyrynda ýeňiji toparlar belli edildi. Ýeňiji bolan toparlara Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugynyň Hormat hatlary hem-de gymmat bahaly sowgatlary dabaraly ýagdaýda gowşuryldy. Serhetçi esgerleriň ukyp-başarnyklaryny açyp görkezmäge giň mümkinçilikleri döredýän bäsleşikleriň oňat netije berýändigini eminler ýeňijilere sowgat gowşuranlarynda uly ynam bilen aýtdylar.
Myratgeldi Hallyýew.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bilşimiz ýaly geçenki ýazgylarymzda LINE-da web saýtdan stiker ýasamak hakynda öwrenipdik. LINE kompaniýasy ýenede bir täzelik çykardy. Indi Stikerleri telefonyňyzdan ýasap göni iberip bilýärsiňiz. Programmanyň dili häzirlikçe ýaponça, emma LINE ýakyn günlerde beýleki ýurtlaryň dillerini goşjakdygyny mälim etdi. Programmada her dürli stikeri ýasamak mümkin ol öz tejribäňe baglydyr. Mysal üçin diňe tekst görnüşünde ýada haýwanlaryň göni suratyny çekip ýüzüne hat hem ýazyp bilýärsiňiz.
Programmanyň ulanylşy:
- Programmany iň aşakdaky linke basyp alyň we telefonyňyza gurnaň.
- Öz line hasabyňyzyň üsti bilen içeri giriň.
- Stikeriňizi ýasaň.
- Iberiň
Ilki bilen programmany telefonyňyza gurnaň we açyň. Programmany açanyňyzda garşyňyza aşakdaky ýaly penjire geler. Siz Start düwmesine basyň, içeri gireniňizden soňra + düwmesine basyň.
Soňra Stikeriňizi adyny ýazyň. Sag tarapdaky penjirede bolsa + düwmä basyp stikeriňizi ýasamaga başlaň.
Eger Stikeriňizi telefondan ýasmak isleseňiz Galam şekiljige basyň.
Galama gireniňizde aşakdaky ýaly penjire geler. Eger Telefondan galam bilen çyzjak bolsaňyz Galama, Tekst ýazmakçy bolsaňyz T harpa basyň.
Stikeriňizi çyzanyňyzdan soňra OK düwmesine basyň. Ýokarda çep tarapda.
Ýokardaky çyzgyň üstüne tekst goýmak üçin T harpa basyň we tekstiňizi ýazyň, OK şekiljige basyň.
Taýýar bolandan soňra ýene OK şekiljige basyň. Ýokarda çep tarapda.
Stikeriňizi paketiň içine goşuň. Şeýdip ýeke ýekeden Stikeriňizi ýasamaly. iň köp 40 sany iň az 8 sany ýasap iberip bolýar.
Indi bolsa suratlardan kesip stiker ýasamany öwreneliň. Bu gezek ikinji duran şekiljige giriň.
Telefonyňyzyň galeraýasy açylar islän suratyňyzy saýlaň we aşakdaky ýaly kesiň we OK basyň.
OK basanyňyzdan soňra aşakdaky ýaly penjire geler. Eger suratyňyzy goşmaça zatlar goşmak isleseňiz aşakdaky funksiýalardan peýdalanyň. Taýýar bolandan soňra Ýokarda sag tarapdan Ýaponça söze basyň.
Kompýuterde Paintdan ýada başga bir surat çyzylýan programmalardan çyzyp ibermek isleseňiz, kamerany ulanyp bilersiňiz. Kamera şekiljige basyň.
Taýýar çyzgyňyzyň suratyny çekiň we kesiň.
Soňra ýokarda çep tarapda duran Ýaponça söze basyň.
Ähli stikerleriňizi ýasanyňyzdan soňra iberiň. Onuň üçin Suratdaky gyzyl çyzykly görkezilen ýere basyň.
Bu ýerden Stikeriňiziň sanyny bildiriň.
Satjak stikerleriňizi saýlaň.
Soňra Marketde baş sahypada görkeziljek suraty saýlaň we aşakdaky düwmä basyň.
Bu ýerden bahasyny Öz adyňyzy düzedip aşakdaky düwmä basyň.
Yz ýanyndan hem ýene aşakdaky düwmä basyň.
Düzgannamany kabul ediň. Ok şekiljigine bellik goýuň we daşy çyzykly düwmä basyň.
OK düwmä basyň. Soňra Stikeriňiz barlanylmaga başlar. Stikeriň kabul edilip edilmezligi hakynda size bildiriş geler.
Programmany şy ýerden alyp bilersiňiz: Göwrümi 16MB http://link.tsoltanov.com//33
TSOTLANOV APPS: https://goo.gl/ov2UPJ
ÖWRENMELI LINE@: https://goo.gl/GAUHbA
4,580 total views, 1 views today


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keshe 22:17
-
-
keshe 22:06
-
-
-
-
-
keshe 21:25
-
-
-
keshe 20:48
-
keshe 20:38
-
keshe 20:22
-
keshe 20:10
-
-
-
-
-
-
keshe 19:03
-
-
-
-
-
keshe 18:35
-
keshe 18:26
-
-
keshe 18:10
-
keshe 17:46
-
-
Elordada jastarǵa beriletin páterge ótinish qabyldaý merzimi uzartyldy
NUR-SULTAN. QazAqparat - Elordada jumys isteıtin jastardan satyp alý quqyǵynsyz jaldamaly páterge ótinish qabyldaý merzimi bir kúnge uzartyldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«2019 jyldyń 11 qarashasynda saǵat 12.20-da Smart Astana portalynyń jumysy qalpyna keltirildi. Jumys isteıtin jastar úshin satyp alý quqyǵynsyz jalǵa beriletin turǵyn úıge qujattardy qabyldaý aǵymdaǵy jyldyń 12 qarashasy saǵat 22.00-ge deıin uzartyldy», - delingen ákimdiktiń baspasóz qyzmeti taratqan habarlamada.
Aıta ketsek, Jastar jylyna oraı Elbasynyń tapsyrmasymen QR Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi memlekettik organdarmen birlese otyryp, Nur-Sultan, Almaty jáne Shymken qalalarynda jumysshy jastarǵa turǵyn úıdi berý boıynsha erejelerdi bekitken bolatyn. Atalǵan tapsyrmany QR Tuńǵysh Prezdıenti N.Á.Nazarbaev 2019 jyldyń 23 qańtarynda Jastar jylynyń ashylý saltanatynda bergen edi.
Páterge úmitkerdiń kásibı saladaǵy tıisti dıplomy, sertıfıkaty bolýy kerek. Sonymen birge, ótinim bergen jastyń otbasynyń jáne balalarynyń bolýy eskeriledi. Máselen, eger ótinish berýshi mektep muǵalimi bolsa oǵan 5 upaı, otbasynyń bolýyna 5 upaı beriledi. Bala sanyna baılanysty 1 upaıdan, ekinshi deńgeıli bankte jınaq shotynyń bolýy 2 upaıdan esepteledi. Jastar úshin jaldamaly páter berý baǵdarlamasy 2021 jylǵa deıin júzege asyrylady.
Ótinimdi 5-10 qarasha aralyǵynda tek elektrondy túrde «Smart Astana» mobıldik qosymshasy arqyly berýge bolady. Jalǵa beriletin turǵyn úıge 29 jasqa tolmaǵan, jalpy bilim beretin mektepterdiń, tehnıkalyq jáne kásiptik, orta bilimnen keıingi, joǵary jáne joǵary oqý ornynan keıingi bilim berý uıymdarynyń oqý josparlaryn meńgergen jáne eńbek qyzmetin júzege asyratyn azamattar ótinish bere alady. Sonymen qatar, naryqta suranysqa ıe 100 mamandyqtyń tizimine sáıkes, kásipti ıgergen azamattar, jas otbasylar, jas kásipkerler, bıýdjettik uıymdardyń qyzmetkerleri basym sanattarǵa jatady.
- Ómirzaq Shókeev aýdan ákimderine halyqty baspanamen qamtamasyz etýdiń joldaryn qarastyrýdy tapsyrdy
- Prezıdenttiń jastar kadr rezerviniń ókili laýazymdy qyzmetke taǵaıyndaldy
- Jyl basynan 25 myń kópbalaly otbasy járdemaqynyń jańa túrin rásimdedi
- Elordada «Biz birgemiz» chellendji bastaldy
- Túrkistan oblysynda jasóspirimderdiń quqyq buzýy edáýir tómendegen - forým
- Almatyda bazardyń ornyna salynatyn úıdiń eskızdik jobasy maquldanǵan joq
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Belent mertebeli prezidentimiziň milli we resmi dilimiz bolan türkmen dilini arassalamak hem ony baylaşdyrmak baraky döwletli ýörelgesinden ugur almak bilen ony durmuşa geçirmek ugrunda elimden gelen kömegi ýetirip durmagy özümiň milli borjum hasap edýärin. Hut şonuň üçin hem bu mesele barada özümiň umumy garaýşymy giriş hökmünde hormatly alymlarymyza hödürlemegi makul bildim. Biziň pikrimizçe herzatdan öň we her bir meselä çemeleşmek islänimizde, ilki bilen özümiziň azat hem garaşsyz halkyň, watanyň adamlarydygymyza doly ynam hem buýsanç bilen hereket etmeli. Bu diýmek, geçmişiň zyýnly galyndylary bolan göwni çökgünlik, başgalara uýmak, özüňe we özüňkilere ynamsyz garamak ýaly kesellerden gutulmaly. Ýagny, biziň dilimizi, taryhymyzy we medeniýetimiziň dürli görnüşlerini öwrenmekde iş bitiren beýleki milletleriň alymlaryna milli karakterimiz boýunça aňyrbaş hormat edip syýlagyny ýetiren bir wagtymyzyň özüne, olaryň orta atan her bir pikirine ebedi kanun we gökden iýnen Aýa hökmünde kabul etmegiň ýerine, olara tankydy garaýyş bilen seredip öz milli baäbidimize uygunlykda peýdalanyp bilmeli. Bu, dünýäniň ähli ýurtlarynda-da şeýle. Sebäbi, bilşimiz ýaly dünýäniň ylmy merkezleri hatda şu güne çenli-de aýry-aýra syýasy we ideologik täsirlerden özüni halas edip bilmän gelýär. Onsaňam, halk arasynda aýdylşy ýaly „her kimiň eliniň egrisi özüne tarap“dir. Biz hut şeýle milli ruh bilen, dilimizi arassalamak hem baýlaşdyrmak meselesine ynamly hem batyrgaý çemeleşmelidiris. Onsaňam biz, öz türkmen alymlarymyzyň, hem ylmy derejeleri hem-de ylmy tejribeleriniň, köp ülkeleriňkä garanyňda ýokarda durýanlygyny hem göz öňünde tutmalydyrs.
„Türkmen dilini arassalamak“ diýen sözden, hakydamyza ilkinji gelýän zat „türkmen dilini nämeden arassalamaly“? diýen soragdyr. Bu soragyň jogaby biziň pikrimiz boyunça örän aýdyň. Türkmen dilini öz dilimizde bar bolan gözel sözleriň ýerini alan ýa-da belli bir ýaramaz taryhy şertlerde syýasy maksatlar bilen öz sözlerimiziň gysylyp çykarylmagynyň bahasyna zor aýakdan ýerleşdirilen keseki sözlerden arassalamakdyr. Ýadymda, 1985-nji ýylyň tomsunda Aşgabat uniwersitesiniň dil fakultesiniň gaýybana bölümi üçin tomus aýlarynda geçirilýän kurslara gatnaşan wagtym, mugallymlaryň biri „Türkmen dilinde arheizmler“ atly temadan sapak geçýärdi. Ol, könelşip ulanmadan galan birnäçe türkmen sözlerini we olaryň ýerine „Internasýonal sözler“ ady bilen girizilen birnäçe ors sözlerini sanady. Men oturyp bilmän, mugallymyň sözlerine garşylyk görkezip:
- Mugallym! siziň bu aýdýanlaryňyz bilen ylalaşmaýaryn sebäbi, siziň sanap geçen sözleriňiziň köpüsi, taryhy ösüşüň zerurlyklaryndan ýüze çykyp tebigy ýagdaýda dilimize aralaşan sözler bolman eýsem olary ýokardan Radio, Telewizir, Gazýet-jurnallar we beýleki gatnaşyk serişteleriniň üsti bilen zor aýakdan ýerleşdirilen sözlerdir. Hatda täze bir söz zerurlygy ýüze çykan ýagdaýynda-da köplenç ýagdaýda halk köçüliginiň özi ony örän gelşirip döretýär. Mysal üçin paraşok sözüniň ýerine obalarda eýýäm „külke sabyn“diýen ady ulanylýar. Onsaňam türkmen halky üçin Samalýodyň Uçardan, Poýezdiň Otlydan aňsat hem owadanlygyna kim ynanyp biler?- diýdim.
Elbetde mugallym ol ýyllardaky syýasy şertlerde, meniň sözümi ne beýle däl diýip bildi, ne-de dogry aýtýasyň diýmäge bogny ysdy. Ynha biz bu gün dilimizi arassalamagy şu tetelli sözleri gelen ýerlerine gowşyrmakdan başlamaly. Onuň üçin artykmaç zähmet sarp edip gaýtadan söz ýasap oturmagyňam geregi ýok, sebäbi olar eýýäm halk tarapyndan döredilen bar zatlar. Emma bu ugurda aşa gidip „Radio“, „post“ ýaly bütin dünýä tarapyndan kabul edilen sözleriň ýerine täze sözler ýasajak bolup ýörmeli dälmikä diýýärin, ýöne bu sözleri-de olary döreden halklaryň we dünýä kopçüliginiň tarapyndan kabul edilişine ýakyn we öz dilimiziň fonetikasyna uýgunrak görnüşinde ulanylmaly. Mysal üçin Hektar, Hamburg, Haýdar, Post ýaly sözleri bütin dünýäden üzňelikde Gektar, Gamburg, Gaýdar, Poçta ýaly ulanylmagyň biziň üçin gaty ýalňyş hem-de öýkünjeňligiň almatydygyny göz öňünde tutulmalydyr. Aslynda biziň geçen 70 ýyldan öňki alynma sözlerimizi ata-babalarymyz öz ene dilimize uýgunlykda alypdyrlar. Mysal üçin Fransa, Iran, Heýdär, Sobhanýaly sözleri Pereň, Eýran, Haýdar, Suwhan görnüşlerinde alypdyrlar. Dünýäniň beýleki halklary-da ony şeýdip alýarlar. Mysal üçin ors halky Hamburg,Hektar,Heýdär ýaly sözleri ýokarda görkezişimiz kimin Gamburg,Gektar,Gaýdar görnüşlerinde alypdyrlar.
Has köpüräk ylmy işi talap edýän we hiç hili ýaltaçylygy söýmeýän ýene bir mesele-de, haýsy sözleriň köki hem gelip çykyşy boýunça Türkmen ýa-da beýleki türki dillere degişlidigi, haýsylarynyň bolsa keseki dillerden alynan sözlerdigini kesgitlemek meselesidir. Bu ugurda hem dil bilimimiziň çygryny, doganlyk türki dilleri hasaba almak bilen giňeltmeli, hem-de dil we edebiýatymyzyň taryhyny we onuň ösüş kadalaryny düýpli öwrenmek arkaly çuňlaşdyrmalydyrys. Belli bir sözüň köküniň haýsy dile degişlidigini kesgitlemekde filologlaryň arasynda dünýä möçberinde-de çekişmeler dowam edýär we ulanylýan ölçegler bolsa belli derejede biri-birinden tapawutlanýar. Bu meselede her zatdan öň terk edilmeli ýaramaz endikleriň biri, geçmişden galan we öýkünjeňlik derejesine baryp ýeten, çenden aşa päli peslik keselidir. Bu diýmek, her bir sözüň düýp manysyna hem gelip çykyşyna, bar bolan maglumatymyz bilen göz ýetirip bilmesek ýa-da ol söz birnäçe dilde ortak ulanylýan bolsa, hökman arap-pars ýa beýleki bir dile degişlidir diýip üstüne gyzyl atanak çekip goýbarman eýsem „näme üçin beýleki müňlerçe sözler ýaly, ol söz hem türki dillerden arap, pars dillerine geçen bolmaly däl?“ diýen soragy-da özümizden edip çuňurak oýlanyp köpüräg yýzarlamalydyrs. Şeýle edilende köp sözleriň köki türki dillere ylaýta-da türkmen diline degişli bolup çykýar. Bu ugurda biziň elimizde örän ähmiýetli we deňi-taýy bolmadyk mümkinçilikler bardyr. Mysal üçin, geçen asyryň başlarynda, miladdan öňki üçünji müň ýyla degişli bolan sumer dilinde ýazylan ýazgylary okalyp 1914-nji ýyldan başlap bu diliň sözlük hem grammatikasynyň aýry-aýry dillerde ýazylmagy, has gyzyklysy hem bu diliň türki diller bilen bir dil toparyna girýän Agglutinativ(iltisaky) dil bolandygy alymlaryň tarapyndan ykrar edilmegi bilen, türki dilleriň etimologiýasynda Orhun-ýeniseý ýazgylarynyň okalmagynyň ardyndan ýene-de bir ajaýyp öňe gidişlik ýüze çykdy. Hut şu meseläni göz öňünde tutmak bilen günbatar alymlary türki dilleriň köküniň iňňän irki çaglara aralaşýandygyna göz ýetirdiler. Mysal üçin günbatar alymy Sandor Scöke özüniň The Sumerian and Ural-Altaic elements in The Old Slavic language(München,1979) atly işinde, ençeme jedelli sözlerdir grammatiki elementleriň sumer dilinde-de bar bolany üçin Indo-German(Hindi-Ýawropa) dillerine degişli bolman eýsem türki dillere degişlidigini açyklady. Mysal üçin hem türki dillerde hem-de täjik dilinde ulanylýan muz(muzd,mozd) sözüniň sumer dilinde-de „maş“ görnüşinde edil şol manyda barlygyny delil getirmek arkaly, onuň gelip çykyşynyn türki dillere degişlidigini nygtaýar.
Meniň özüm hem Türkmenler-Sumerler,Türkmenistan-Mezopotamýa atly işimde şeýle sözleriň ençemesine gabat geldim. Mysal üçin ary sözüni alyp göreliň. Bu söz hem türki dillerde hem-de täjik dili ýaly kä bir Indo-German hasap edilýän dillerde, şonuň ýaly hem arap dilinde ulanylýar. Belli bir sözüň gelip çykyşynyň haýsy dil toparyna degişlidigini kesgitlemek üçin alymlaryň tarapyndan ulanylýan iki sany esasy ölçegi göz öňünde tutanymyzda bu sözüň köküniň türki dillere degişlidigi belli bolýar:
1-Belli bir sözüň haýsy dilde has gadym ulanylandygy hakda dokumental delil tapylmagy: ar we ary sözi, ýazuwa geçen iň gadymy dil hem-de ýokarda belläp geçişimiz ýaly türki diller toparyna degişli bolan sumer dilinde edil türkmen dilindäki manyda bar.
2-Belli bir sözüň haýsy dilde has ýaýbaň hem dürli-dürli görnüşlerde ulanylýanlygy: Bu ölçegi göz öňünde tutanymyzda-de bu sözüň beýleki dillere garanyňda türki dillerde has ýaýbaň hem dürli-dürli semantikada ulanylýar. Mysal üçin diňe türkmen dilinde bu söz: ary, arassa, arlyk, artmak... ýaly görnüşlerde. Aýdan ary,günden dury ýaly gadymy söz düzümlerde we Aryk,Arna... ýaly tire-taýpa hem ýer-ýurt atlarynda giňden ýörgünlidir. Netijede bu sözüň kökiniň türki dillere degişlidigi aydyňdyr. Şular ýaly tüýs hem iýr çaglara degişli sözlerimizi giňden özleşdirip, gerek bolan täze sözleri ýasamakda-da olardan peýdalanyp bileris.
Sumer dilini we edebiýatyny öwrenmekligiň biziň dilimiziň hem edebiýatymyzyň aňyrsynyň iňňän irki çaglara daýanýanlygyny kesgitlemekde hem-de ony baýlaşdyrmakda örän aýgytlaýjy rolunyň barlygyny nygtap geçmegi zerur hasap edýärin. Sebäbi biziň Akpamyk ýaly ertekilerimiziň we Görogly,Korkut Ata ýaly eposlarymyzyň yýzlarynyň Sumer edebiýatynda görünýändiginiň daşyndan-da biziň Änew, Mary, Madaw, Amy, Ürgenç, Anna, Oraz ýaly ençe müň ýyl nesilden nesile gursagymyzda saklap gelen ýer-ýurt hem ynsan atlaryna, häzirki türkmen dilinde-de beýleki dillerde-de anyk bir many tpyp bolmaýan bir wagtyň özünde, sumer dilinde belli many tapylýar duruberýär. Mysal üçin Änew(Anaw, Anau görnüşlerde-de ýazylýar) sözüni alyp göreliň. Bu günki maglümatlar bilen alty müň ýyl geçmişi barlygyny çak edip boljak bu sözüň nämäni aňlatýandygy biziň milli hakydamyzda bir eýýäm çykyp gidipdir. Kä admlar ol hakda öz kellesine görä many ýasajak bolup hiç hili ylmy bahasy bolmadyk(Aşgabada aşyklar şäheri diýilşi ýaly) fantastik makalalar hem ýazdylar. Sumer dilinde Anu sözi „Asman tangrysy, olaryň iň uly taňrylarynyň ady“dyr. Şonuň ýaly-da sumerleriň Uruk şäherinde ýerleşen iň uly çokunma-jaýlarynyň(mejjitleriniň) ady hem Anudyr. Her biriniň iňňän uly taryhy ähmiýeti bolan bu sözleriň manylary hakda biz, ýokarda agzap geçen işimizde tanymal sumerologlaryň ylmy eserlerine salgylanmak bilen öz düşünjämizi orta atypdyk. Geljekde-de gözel hem örän gadymy ene dilimizi, mähriban halkymyzyň öz akyl paýhasyndan dörän soý sözleriň hasabyna baýlaşdyrmak hem arassalamak üçin her bir sözüň gelip çykyşy dogrusynda öz düşünjämizi halka hödürlejekdiris. Sebäbi dil we taryh bir-birini kämilleşdirýän ylym bolup iň irki taryhymyzy kesgitlejek-de iň soňky nobatda dil bolar diýip düşünýärin.


text:
Şeýle hem okaň
20.01.2020 | Türkmenistanyň Prezidenti Türkiýäniň Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisini kabul etdi
17.01.2020 | Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi
14.01.2020 | Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow halkara maslahatyna gatnaşdy
14.01.2020 | «Türkmenistan we halkara guramalary: parahatçylygyň we ösüşiň hatyrasyna hyzmatdaşlyk» atly halkara maslahata gatnaşyjylaryň Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretaryna ýüzlenmesi
Gadyrly maslahata gatnaşyjylar!
Sizi «Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy: parahatçylyk, howpsuzlyk we durnukly ösüş ugrunda hyzmatdaşlyk» atly ylmy maslahatyň öz işine başlamagy hem-de Halkara Bitaraplyk güni bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn!
Türkmenistan öz Garaşsyzlygyny gazanan ilkinji günlerinden başlap işjeň daşary syýasaty alyp barýar. Bitaraplyk syýasaty bolsa dünýä giňişliginde ýurdumyzyň amala aşyrýan halkara işlerinde berk esas bolup hyzmat edýär. Dünýä bileleşigi döwletimiziň bitaraplyk daşary syýasat ugruna ýokary baha berýär. 2015-nji ýylyň 3-nji iýunynda bolsa, Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy degişli Kararnama bilen Türkmenistanyň Bitaraplyk hukuk derejesini ikinji gezek tassyklady.
Türkmenistanyň halkara giňişlikdäki işjeňligi we diplomatik wekilçiligi ýylsaýyn giňeýär. Häzirki wagtda döwletimiz 147 sany ýurt bilen diplomatik gatnaşyklary ýola goýdy, 47 sany halkara guramanyň agzasy bolup durýar. Şol bir wagtda Türkmenistan 150 sany halkara konwensiýalara, şertnamalara we beýleki köptaraplaýyn resminamalara gatnaşýar.
Daşary ýurtlarda Türkmenistanyň 40 sany ilçihanasy, konsullyklary we hemişelik wekilhanalary hereket edýär. Türkmenistanda bolsa, hemişelik esasda 35 sany ilçihana, konsullyklar we 15 sany halkara guramalaryň wekilhanasy işleýär.
Bitarap döwletimiziň daşary syýasat strategiýasynyň esasy maksady dünýä bileleşigi bilen ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn gatnaşyklaryň ösdürilmeginden ybaratdyr.
Dürli döwletler, hususan-da, sebitiň ýurtlary we goňşy döwletler bilen syýasy, söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlygyň giňeldilmegi ileri tutulýan ugurlaryň biri bolup durýar. Bu babatda daşary syýasat edaralarynyň arasyndaky geňeşmelere we hökümetara toparlaryň işine giň orun berilýär. Özara bähbitli we deňhukukly gatnaşyklary alyp barmagyň bu möhüm gurallary hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýlaryna baha bermäge hem-de geljekki ugurlaryny ara alyp maslahatlaşmaga mümkinçilik döredýär.
Hormatly adamlar!
Halkara guramalar, ilkinji nobatda bolsa, Birleşen Milletler Guramasy bilen gatnaşyklaryň ösdürilmegi Türkmenistanyň daşary syýasat strategiýasynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolmagynda galýar. Döwletimiz bu gurama bilen strategik hyzmatdaşlyga ýokary baha berýär. Häzirki wagtda Birleşen Milletler Guramasynyň ýöriteleşdirilen edaralary, hususan-da, Ösüş maksatnamasy, Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy, Çagalar gaznasy, Ilat gaznasy, Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkezi we beýlekiler bilen işjeň gatnaşyklar alnyp barylýar.
Türkmenistanyň birnäçe gezek Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň başlygynyň orunbasarlygyna, bu guramanyň dürli komissiýalaryna saýlanmagy ýurdumyzyň dünýä syýasy giňişligindäki uly abraýyna şaýatlyk edýär.
Birleşen Milletler Guramasynyň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Durnukly ösüş maksatlarynyň taýýarlanmagyna ýurdumyzyň işjeň gatnaşmagy we olary ilkinjileriň hatarynda durmuşa geçirmäge girişmegi döwletimiz bilen bu guramanyň arasyndaky gatnaşyklaryň täze derejä çykandygyny görkezýär.
Bitaraplyk syýasatyny alyp barýan Garaşsyz Watanymyz dünýä bileleşiginiň işlerine we halkara ösüşiň gaýragoýulmasyz meselelerine örän işjeň gatnaşýar. Halkara gün tertibine girýän derwaýys meseleler, aýratyn-da, syýasy-diplomatik, energetika, ulag-aragatnaşyk, ekologiýa, sport, ynsanperwer we beýleki ugurlar boýunça möhüm halkara başlangyçlary öňe sürýär hem-de olaryň iş ýüzünde durmuşa geçirilmegine ýakyndan gatnaşýar.
Geçen döwürde Türkmenistanyň başlangyçlary bilen Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan ýokarda agzalan ugurlar boýunça 13 sany Kararnama kabul edildi.
Türkmenistanyň başlangyjy bilen Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň ýörite Kararnamasy esasynda 2021-nji ýyl «Halkara Parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» diýlip yglan edildi.
Garaşsyz ýurdumyzyň alyp barýan daşary syýasatynda goňşy döwletler bilen gatnaşyklaryň ösdürilmegine uly üns berilýär. Şonuň netijesinde Hazarýaka döwletler bilen hyzmatdaşlyk barha ösýär we pugtalanýar. Türkmenistan Hazar sebitinde ýerleşýän ýurtlaryň arasynda gatnaşyklaryň ösdürilmegini maksat edinýän örän möhüm başlangyçlary öňe sürýär. Bu gatnaşyklaryň şertnama-hukuk binýady yzygiderli berkidilýär, köptaraplaýyn gatnaşyklaryň täze görnüşleri döredilýär. Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanyň başlangyjy bilen 2019-njy ýylyň 11-12-nji awgustynda Türkmenbaşy şäherinde we «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda birinji Hazar ykdysady forumy üstünlikli geçirildi.
Ýurdumyz 2017 — 2019-njy ýyllarda Araly halas etmegiň halkara gaznasynda, 2019-njy ýylda bolsa, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynda baştutanlyk etdi. Bu döwürde agzalan gaznanyň we guramanyň işlerine gatnaşýan döwletleriň Baştutanlarynyň ýokary derejedäki duşuşyklary we dürli maslahatlar Türkmenistanda üstünlikli geçirilip, bu guramalaryň işiniň has-da netijeli bolmagyna gönükdirilen çözgütler kabul edildi.
Hormatly maslahata
gatnaşyjylar!
Sizi «Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy: parahatçylyk, howpsuzlyk we durnukly ösüş ugrunda hyzmatdaşlyk» atly ylmy maslahatyň öz işine başlamagy hem-de Halkara Bitaraplyk güni bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn!
Size berk jan saglyk, uzak ömür, abadançylyk, alyp barýan işleriňizde uly üstünlikleri arzuw edýärin!
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly BERDIMUHAMEDOW
Copyright 2012-2020 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün


text:
Paýtagt Daşkentde Özbegistanyň merhum prezidenti Yslam Kerimowyň uly gyzy Gülnara Kerimowanyň täze sud seljerişligi başlandy, ol geçen ýylyň martyndan bäri tussagda otyr.
Özbegistanyň Ýokary sudy telegramda beýanat çap edip, “Kerimowanyň we beýlekileriň sudunyň 8-nji ýanwarda başlanandygyny” aýtdy.
Özbegistanyň Baş prokuraturasynyň edarasy awgustda Kerimowanyň bikanun döwlet eýeçiligindäki sement zawodlarynyň ikisiniň aksiýalaryny satyn alandygyny we soňra olary daşary ýurtly biznesmenlere satandygyny aýtdy.
47 ýaşyndaky Gülnara martda 2015-nji ýylda ogurlyk we gorkuzyp pul almak üçin berlen 5 ýyl öý tussaglygynyň şertlerini bozandygy sebäpli tussag edildi.
Özbek prokurorlary özleriniň Kerimowanyň daşary ýurtda saklanylýan 1.5 mlrd dollardan gowrak serişdesini yzyna getirtmekçi bolýandyklaryny aýtdylar.


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagtymyz boýunça iş saparyny amala aşyrdy.11.12.2019
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagtymyz boýunça iş saparyny amala aşyryp, dürli maksatly iri desgalaryň birnäçesinde gurluşyk işleriniň ýagdaýy bilen tanyşdy.
Milli Liderimiz möhüm düzümleýin taslamalaryň başyny başlap, şolary iş ýüzünde durmuşa geçirmegiň ähli tapgyrlaryny berk gözegçilikde saklaýar. Döwlet Baştutanymyzyň täze desgalaryň maksadyna, bezeg hem-de ekologiýa meselelerine, ýanaşyk ýerleri toplumlaýyn abadanlaşdyrmaga we bagy-bossanlyga öwürmäge degişli oýlanyşykly maslahatlary taslamalary düzüjiler, binagärler, gurluşykçylar hem-de bezegçiler üçin uly ähmiýete eýedir.
Hormatly Prezidentimiziň täzeçilik strategiýasyny üstünlikli durmuşa geçirmegi netijesinde, ak mermerli Aşgabat häzirki zaman, okgunly ösýän hem-de ýaşamak üçin has oňaýly şäheriň köpugurly nusgasyny özünde jemleýär we sebit hem-de halkara hyzmatdaşlygynyň ykrar edilen merkezi hökmündäki derejesine eýe bolýar.
Her ýyl paýtagtymyzyň ajaýyp binagärlik toplumynyň üsti täze täsin binalar hem-de desgalar bilen ýetirilýär. Olar ýurdumyzyň baş şäheriniň özboluşly «ýüzi», täze taryhy eýýamyň aýdyň nyşanlary bolup durýar.
Irden milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow täze saglygy goraýyş desgasynyň — 130 orunlyk Ýanyk şikeslerini bejeriş Halkara merkeziniň gurluşygynyň alnyp barylýan ýerine geldi. Bu desgany gurmak ýurdumyzyň öňden gelýän işewür hyzmatdaşy bolan «Gap Inşaat» türk kompaniýasyna ynanyldy.
Potratçy kompaniýanyň ýolbaşçysy Ahmet Çalyk döwlet Baştutanymyza lukmançylyk toplumynda gurluşyk işleriniň barşy we depgini barada hasabat berdi. Bu ýerde näsaglara ýokary hilli kömek etmek üçin ähli şertler göz öňünde tutuldy. Milli Liderimiziň garamagyna desganyň binagärlik aýratynlygy, onuň içki meýilleşdirilişi we gurluşy barada doly düşünje almaga mümkinçilik berýän çyzgylar hödürlenildi.
Bekrewe köçesiniň ugrunda gurulýan bäş gatly Ýanyk şikeslerini bejeriş merkezinde oňaýly hem-de döwrebap enjamlaşdyrylan näsaglar üçin iki orunlyk ýatag otaglary, degişli bölümler, şol sanda reanimasiýa we tiz kömek bölümleri, saglyk öýi, barlaghana, edara binasy, maslahatlar zaly, naharhana hem-de degişli tehniki otaglar ýerleşer. Ýanaşyk ýerler talabalaýyk abadanlaşdyrylar we bu ýerde awtoulaglar üçin duralga göz öňünde tutuldy.
Bu ýerde şeýle hem döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowa Halkara estetiki bejeriş merkeziniň taslama çyzgylary hödürlenildi. «Gap Inşaat» kompaniýasy bu desganyň potratçysy bolup durýar. Şol ýerde müşderilere ýokary hilli bejeriş-kosmetologiýa we beýleki degişli lukmançylyk hyzmatlaryny hödürlemek üçin ähli şertler dörediler.
Şunuň bilen birlikde, hormatly Prezidentimiziň garamagyna 240 orunlyk köp gatly awtoduralganyň, 700 orunlyk lukmançylyk kollejiniň, Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň Okuw--klinika merkeziniň, fiziologiýa ylmy-kliniki merkeziniň taslamalary hödürlenildi.
Türkiýeli hyzmatdaşlaryň taýýarlan teklipleriniň hatarynda Mary şäherindäki mineral dökün öndürýän täze himiýa toplumynyň gurluşygynyň, Bäherden we Lebap sement zawodlarynyň önümçilik kuwwatlyklaryny artdyrmak, Türkmenistan — Owganystan — Pakistan (TOP) elektrik geçiriji ulgamynyň birinji nobatdakysyny çekmek, Balkan welaýatynda hem-de Ahal welaýatynyň Bäherden etrabynda täze elektrik stansiýalary gurmak baradaky taslamalar bar.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ýanyk şikeslerini bejeriş merkezindäki işleriň ýagdaýy bilen içgin gyzyklanyp, bu hem-de beýleki degişli taslamalaryň durmuşa geçirilmeginiň ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamyny mundan beýläk-de kämilleşdirmäge, iň täze, şol sanda sanly tehnologiýalary, keselleriň öňüni almagyň we bejermegiň öňdebaryjy usullaryny ornaşdyrmagyň, dünýäniň iň gowy tejribesini öwrenmegiň esasynda lukmançylygyň ýöriteleşdirilen ulgamlaryny ösdürmäge ýardam etmelidigini belledi.
Halkymyzyň saglygyny goramak «Saglyk» döwlet maksatnamasynyň esasy wezipesi bolup durýar. Şol maksatnamanyň çäklerinde bu ulgamda düýpli özgertmeler amala aşyrylýar, pudaklaýyn düzümler döwrebaplaşdyrylýar, lukmançylyk ylmyny ösdürmäge, ýokary hünärli işgärleri taýýarlamaga aýratyn üns berilýär. Amala aşyrylýan özgertmeleriň netijesinde, häzirki döwürde türkmenistanlylar halkara ölçegleriniň derejesinde lukmançylyk hyzmatlarynyň giň görnüşlerinden peýdalanýarlar.
Halkara estetiki bejeriş merkezi barada aýdylanda bolsa, döwlet Baştutanymyz bu ýerde halkara tejribäni hem-de öňdebaryjy tehnologiýalary işjeň ornaşdyrmagyň möhümdigini aýtdy. Ýokarda aýdylanlary jemläp, hormatly Prezidentimiz bu möhüm desgada ähli işleriň ýokary hilli we öz möhletinde ýerine ýetirilmegini üpjün etmegiň zerurdygyny nygtady. Bu desga onuň wezipesine laýyklykda, döwrebap lukmançylyk enjamlary hem-de iň täze tehnologiýalar bilen üpjün edilmelidir.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow häzirki döwürde saglyk üçin zyýanly dürli oýunlaryň giňden ýaýrandygyny belledi. Köp adamlar, şol sanda çagalar ençeme sagatlap kompýuterler, smartfonlar we planşetler bilen güýmenýärler. Munuň özi bolsa hereketsiz durmuş ýagdaýyny, görüşiň peselmegine, aşa semremäge we saglyk bilen baglanyşykly beýleki çylşyrymly ýagdaýa getirýär.
Şunuň bilen baglylykda, dürli hroniki keseller güýjeýär, şol sanda endokrin ulgam bozulýar. Şeýle ýagdaý tutuş dünýäde göze ilýär.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz ýurdumyzyň lukmançylyk ylmyny we tejribesini ösdürmek meselesi baradaky gürrüňi dowam edip, Türkmenistanyň saglygy goraýyş we derman senagaty ministrine endokrin keselleriň, hususan-da, dünýäde köpçülikleýin ýaýran keselleriň biri bolan süýji keseliniň öňüni almak maksady bilen, düşündiriş-aň-bilim işleriniň derejesini hem-de öňüni alyş çäreleriniň netijeliligini ýokarlandyrmagy tabşyrdy.
Mundan başga-da, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow süýji diabet keselleriň öňüni almak we şolary bejermek boýunça ylmy esasda iş alyp barýan ýöriteleşdirilen merkezi gurmagyň maksadalaýyklygyny belledi.
Milli Liderimiz türkmenistanlylaryň ýaş nesliniň arasynda sagdyn hem-de işjeň durmuş ýörelgesini yzygiderli wagyz etmegiň, ýaşlary bedenterbiýe we sport bilen yzygiderli meşgullanmaga çekmegiň wajypdygyna ünsi çekip, degişli ýolbaşçylara anyk tabşyryklary berdi.
Şu ýerde Russiýa Federasiýasynyň «Wozroždeniýe» taslama — gurluşyk kompaniýalar toparynyň ýolbaşçysy Igor Bukato döwlet Baştutanymyzyň garamagyna Aşgabadyň günorta böleginde gurulmagy göz öňünde tutulýan sil suwlaryny sowujy desgalar toplumynyň taslamasyny we çyzgysyny hödürledi.
Hormatly Prezidentimiz taslamanyň tehniki häsiýetnamalary bilen tanşyp, şäheriň durmuş ulgamlarynyň ählisiniň bökdençsiz işlemegini üpjün etmek, onuň ekologiýa abadançylygy üçin bu inženerçilik desgasynyň ähmiýetini belledi.
Sil suwuny sowujy desganyň taslamasy düzülende hem-de bu desga gurlanda, şeýle desgalara bildirilýän talaplar berk berjaý edilmelidir, ylmy esasda ähli ölçegleriň takyk hasaplamalary geçirilmelidir diýip, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady we taslamany işläp taýýarlaýjylara degişli maslahatlary berdi.
Döwlet Baştutanymyz iş saparyny dowam edip, «Garagum» köpugurly işewürlik merkezli myhmanhanasyndaky gurluşyk işleriniň ýagdaýy bilen tanyşdy. Paýtagtymyzyň demirgazyk-günbatar böleginde, A.Nyýazow şaýolunyň we Hoja Ahmet Ýasawy köçesiniň çatrygynyň golaýynda ýerleşýän täze myhmanhana toplumyny «Rönesans Holding» türk kompaniýasy gurýar.
Potratçy kompaniýanyň müdiriýetiniň başlygy Erman Ylyjak desgada alnyp barylýan işleriň ýagdaýy bilen tanyşdyrdy.
Myhmanhana kaşaň otaglaryň 87-sine, şol sanda standart, sýut derejeli, lýuks we super lýuks otaglaryna niýetlenendir. Mundan başga-da, taslamada dynç almak hem-de sport bilen meşgullanmak üçin degişli düzüm göz öňünde tutulandyr. Restoran, banketler zaly, üsti ýapyk suwda ýüzülýän howuz, dürli trenažýorlar bilen enjamlaşdyrylan fitnes zaly we beýlekiler myhmanlaryň hyzmatynda bolar. Işewürlik merkezinde işewürler duşuşyklaryny geçirmek üçin zerur şertler dörediler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hödürlenen çyzgylar bilen tanşyp, “Garagum” myhmanhanasynyň ähli ölçegler boýunça, şol sanda enjamlaşdyrylyşy hem-de ýokary derejeli hyzmatyň üpjün edilmegi babatda şeýle desgalara bildirilýän halkara ülňülerine we talaplaryna laýyk gelmelidigini nygtady.
Döwlet Baştutanymyz otaglaryň bezeginde milli bezegiň ýörelgeleriniň hem-de beýleki özboluşly ugurlaryň öz beýanyny tapmalydygyna ünsi çekdi. Içki bezegleriň usullary işlenip taýýarlanylanda, ähli zatlary göz öňünde tutmak, gurluşyk we timarlaýyş serişdeleri seçilip alnanda bolsa, şolaryň ulanyş häsiýetnamalaryny hem-de Türkmenistanyň tebigy-howa şertlerini nazara almak zerurdyr.
Milli Liderimiz şeýle hem işewürlik merkezli täze myhmanhana toplumynyň paýtagtymyzyň Halkara howa menzilinden mese-mälim görünjekdigini we şoňa görä-de, täsin keşbi bilen tapawutlanmalydygyny belledi. Ol özüniň «Garagum» diýen adyny beýan etmelidir hem-de binagärlik ulgamynda öňdebaryjy ýörelgeleri we milli binagärligiň iň gowy däplerini özünde jemlemelidir.
Häzirki döwürde Aşgabat sebit we halkara hyzmatdaşlygynyň merkezine öwrüldi. Munuň özi bolsa dürli çäreleri, şol sanda işewürlik häsiýetli çäreleri geçirmek we daşary ýurtly myhmanlary hem-de syýahatçylary kabul etmek üçin oňaýly şertleriň döredilmegini şertlendirýär diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy. Ýurdumyza gelýän syýahatçylaryň sany bolsa ýylsaýyn artýar.
Gurluşygyň ýokary hili bilen birlikde, myhmanhana ýanaşyk ýerleri abadanlaşdyrmak hem-de bagy-bossanlyga öwürmek işine jogapkärli çemeleşmek wajypdyr diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy we bu babatda anyk tabşyryklary berdi.
Bu ýerde täze myhmanhananyň taslama çyzgylary ýerleşdirilen planşetler goýuldy, şolary döwlet Baştutanymyza Fransiýanyň «VINCI» kompaniýalar toparynyň direktorlar geňeşiniň başlygy Iw-Tibo de Silgi hödürledi.
Şunuň bilen baglylykda, ozal hormatly Prezidentimiziň myhmanhana toplumynyň gurluşygynyň taslamasynyň başyny başlandygyny ýatlatmalydyrys. Türkmen topragynda ýerleşýän, bütin dünýäde meşhur bolan taryhy ýadygärlikleri – Nusaýy, belent minaraly Gadymy Köneürgenji, Gyzgalany alamatlandyrýan bezegler bu toplumyň keşbine özboluşly öwüşgin çaýmalydyr.
Myhmanhananyň binagärlik keşbi Parfiýa patyşalygynyň köşkleriniň görnüşinde ýerine ýetirilmelidir diýip, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy. Munuň özi meşhur taryhy ýadygärligiň nusgasy boýunça täze Nusaýyň döredilmegini alamatlandyrar. Täze toplumyň bezeginde Garagum sährasynyň altynsow alaňlarynyň keşbi öz beýanyny tapar. Bu toplumy «Nusaý» taryhy-medeni döwlet goraghanasynyň golaýynda gurmak meýilleşdirilýär.
Milli Liderimiz taslama bilen içgin tanşyp, ony işläp taýýarlanlara myhmanhananyň bezegi hem-de abadanlaşdyrylyşy boýunça birnäçe maslahatlary we teklipleri berdi. Hormatly Prezidentimiz şeýle hem täze myhmanhana toplumynyň ýerli tebigy landşaft bilen sazlaşyp, onuň aýrylmaz bölegine öwrülmegine aýratyn ünsi çekdi.
Döwlet Baştutanymyz Aşgabadyň merkezinde ýerleşýän «Nusaý» myhmanhanasynyň ikinji tapgyrynda alnyp barylýan işleriň barşyna hem üns berdi. Türkmenbaşy şaýolunyň ugrunda gurulýan täze bäş gatly myhmanhana toplumynda otaglaryň 131-si, şol sanda standart, lýuks we VIP derejeli otaglar ýerleşer.
Bu ýerde myhmanlaryň oňaýly ýaşamagy we boş wagtlaryny göwnejaý geçirmegi üçin ähli şertler göz öňünde tutuldy. Bu taslamany durmuşa geçirmek hem «Rönesans Holding» türk kompaniýasyna ynanyldy. Onuň ýolbaşçysy milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa desgada alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiziň garamagyna myhmanhananyň täze binasynyň daşky görnüşiniň we içki otaglarynyň çyzgylary, myhmanhana toplumynyň desgalarynyň ýerleşişiniň umumy görnüşleri hödürlenildi.
Döwlet Baştutanymyz myhmanhana işewürlik ulgamyna iň gowy tejribäni we işläp taýýarlamalary çekmegiň zerurdygyny aýdyp, şeýle desgalaryň daşky we içki bezeginde aýratyn, milli öwüşginiň öz beýanyny tapmalydygyny belledi. Munuň özi daşary ýurtly myhmanlara türkmen halkynyň baý we özboluşly däpleri bilen tanyşmaga mümkinçilik berer.
Şunda milli Liderimiz işleriň ýokary hiliniň hem-de olary ýerine ýetirmäge hemmetaraplaýyn çemeleşmegiň, şol sanda estetiki we ekologiýa meselelerini, desgalaryň öz möhletinde ulanmaga berilmeginiň potratçylara hem-de buýurjylara bildirilýän esasy talapdygyny ýene-de bir gezek nygtady.
Türk kompaniýasynyň hünärmenleri tarapyndan şeýle hem täze senagat desgalarynyň taslamalary taýýarlanyldy hem-de döwlet Baştutanymyzyň garamagyna hödürlenildi.
Soňra Aşgabat şäheriniň häkimi Ş.Durdylyýew hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň garamagyna paýtagtymyzy ösdürmegiň 16-njy tapgyrynyň çäklerinde gurulýan belent ýaşaýyş jaýlarynyň bezeginde öz beýanyny tapjak mozaiki pannonyň çyzgylary hödürlenildi.
Milli Liderimiz mozaiki pannonyň çyzgylaryny we ýerleşdiriljek meýilnamasyny gözden geçirip, şolaryň täze taryhy eýýamyň gazanan üstünliklerini beýan etmelidigini hem-de ýaşaýyş jaýlarynyň daşky bezeginiň möhüm we köpöwüşginli bölegine öwrülip, Aşgabadyň binagärlik keşbine özboluşly täze öwüşgin çaýmalydygyny nygtady.
Täze binalaryň we desgalaryň gurluşygynda olaryň maksady hem-de ulanylyşy, toplumlaýyn durmuş, inžener-tehniki we ulag-kommunikasiýa düzümi göz öňünde tutulmalydyr diýip, hormatly Prezidentimiz bu baradaky gürrüňi dowam etdi.
Şäher we tebigy landşaftlaryň sazlaşygyna, paýtagtymyzyň ekologiýa abadançylygyny üpjün etmegiň möhüm şerti hökmünde ýaşyl zolaklaryň, adamlaryň ýaşamagy üçin oňaýly şertleriň döredilmegine aýratyn üns bermek zerurdyr diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
Döwlet Baştutanymyz iş saparynyň jemini jemläp, Aşgabatda gurulýan desgalaryň ählisiniň parahatçylyk, döredijilik we ösüş ýoly bilen ynamly öňe barýan Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň paýtagtynyň ýokary derejesine doly laýyk gelmelidigini nygtady.
Şol gün iş saparynyň barşynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow «Çalyk Holding» kompaniýalar toparynyň dolandyryjylar geňeşiniň başlygy Ahmet Çalygy, «VINCI» kompaniýalar toparynyň direktorlar geňeşiniň başlygynyň orunbasary Iw-Tibo de Silgini hem-de «Rönesans Holding» kompaniýasynyň müdiriýetiniň başlygy Erman Ylyjagy kabul etdi.


text:
Görkezme çykyşlary boldy
5-nji sentýabrda Magtymguly adyndaky milli sazly drama teatrynda paýtagtymyzda dowam edýän koreý hepdeliginiň meýilnamasynyň çäklerinde koreýaly taekwondoçylaryň görkezme çykyşlary boldy.
Koreýanyň ýurdumyzdaky ilçihanasynyň wekilleriniň, Türkmenistanyň Sport we ýaşlar syýasaty ministrliginiň hünärmenleriniň, taekwondo boýunça milli ýygyndymyzyň agzalarynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleriniň, ýokary okuw mekdepleriniň talyp ýaşlarynyň gatnaşmagynda geçirilen görkezme çykyşlaryň açylyş dabarasynda Sport we ýaşlar syýasaty ministriniň orunbasary Parahat Agaýew, şeýle-de Koreýanyň ýurdumyzdaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Çin Ki-Hun çykyş etdiler. Olar iki dostlukly halkyň arasynda sport babatda ýola goýlan gatnaşyklar dogrusynda durup geçdiler. Mundan başga-da olar Koreýanyň Milli sport uniwersitetiniň talyplarynyň ýurdumyzda yzygiderli okuw-türgenleşiklerde bolup, taekwondo boýunça tälim alýan türkmen türgenleri bilen öz tejribelerini paýlaşýandyklaryny nygtadylar.
Sahnada ilki bilen wideoşekiller arkaly koreýaly türgenleriň taekwondo boýunça görkezme çykyşlary görkezildi. Soňra teatr sahnasynda myhman türgenler peýda boldy. Teatryň tomaşa zalyndaky şowhunly elçarpyşmalar halkymyzyň myhmansöýerliginiň alamaty bolup ýaňlandy. Şatlykly pursatlarda dürli hereketleriň üsti bilen ýerine ýetirilen janly çykyşlar tomaşaçylaryň göwünlerini ganatlandyrdy.
— Taekwondo türgenden tizligi, deňagramlylygy, çeýeligi we çydamlylygy talap edýär. Halkara taekwondo federasiýasy (ITF — International Taekwondo Federation) 1966-njy ýylda esaslandyryldy. Şol döwürden bäri hem taekwondony ösdürmek üçin biri-birine garaşsyz iki sany bileleşik hereket edip başlaýar: Halkara taekwondo federasiýasy we Koreýanyň taekwondo assosiasiýasy. Koreýanyň Taekwondo assosiasiýasy döredilenden soň, Taekwondo merkezini gurmak karar edilýär. Bu merkez 1972-nji ýylda gurlup, «Kukkiwon» adyny alýar. 1973-nji ýylda bolsa “Kukkiwonda” ilkinji gezek dünýä çempionaty geçirilýär. Taekwondony beýleki döwletlerde ösdürmek maksady bilen Bütindünýä Taekwondo federasiýasy (WTF — World Taekwondo Federation) döredilýär. Häzirki wagtda dünýäde taekwondo sporty bilen meşgullanýan türgenler ýaryşlarda taekwondonyň, esasan, iki ugry boýunça ýaryşýarlar. Olar kýorugi we phumsedir. Aşgabatda dowam edýän koreý hepdeliginiň çäginde sportuň bu görnüşi boýunça geçirilen görkezme çykyşlar guramaçylykly geçirildi. Biz koreý hepdeligini ýokary derejede geçirmäge döredilen mümkinçilik üçin hormatly Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowa sagbolsun aýdýarys. Goý, onuň alyp barýan işleri hemişe üstünliklere beslensin! — diýip, Koreýa Respublikasynyň ýurdumyzdaky ilçihanasynyň wekili Im Sun Rye aýdýar.
Hakykatdan-da, taekwondo sportuna biziň ýurdumyzda-da uly üns berilýär. Ýeri gelende aýtsak, türkmen taekwondo ussatlarynyň ajaýyp çykyşlary diňe bir ýurdumyzda däl, eýsem halkara derejede-de uly abraýa eýe. Ýurdumyzyň taekwondoçylary gysga döwrüň içinde dünýäniň sport giňişliginde öz ussatlyklaryny görkezdiler. Dostlukly ýurduň Milli sport uniwersitetiniň talyplary şu ýylyň mart-aprel aýlarynda Aşgabatda boldular. Şeýle-de şu ýylyň iýul aýynda paýtagtymyzda Taekwondo boýunça Koreýanyň kubogyny almak ugrunda türkmen türgenleriniň arasynda ýaryşlaryň geçirilmegi ýurdumyzda bu sporty ösdürmek ugrunda edilýän tagallalaryň uludygyndan habar berýär.


text:
Satlyk vestniktm saýtynda siz gije gündiz elýeter bahalardan, islendik ulanylan we täze harytlary tapyp bilersiňiz. Biziň hyzmatymyz ömürlik mugt.
Kim üçin biziň saýtymyz?
Biziň saýtymyz ähli adamlar üçin, telekeçiler saýtymyzda elektron dükan açyp, gysga wagtyň içinde, köp adama satyk harydy barada raýatlara maglumat ýetririp bilýär. Bu hyzmatymyz hem mugt.
Goşan bildirişimi haýsy we naçe adamlar görer?
Bidirişiňizi goşandan soň, 5 minudyň dowamynda siziň bildirişiňiz (reklamaňyz) Google we Ýandeks ýaly gözleg sistemalyryň netijesinde çykar. Şonuň üçin diňe biziň saýtymyzyň ulanayjylary däl, hem-de ähli internet ulgamyny ulanýan Türkmenistanyň raýatlary siziň bildirişiöizi görer!


text:
Şeýle hem okaň
25.01.2020 | Birža täzelikleri
24.01.2020 | Türkmen elektroenergetikasynyň eksport kuwwaty artýar
23.01.2020 | Türkmenistanyň we Germaniýanyň işewürler toparlarynyň duşuşygy
18.01.2020 | Birža täzelikleri
12.01.2020 | Birža täzelikleri
04.01.2020 | Birža täzelikleri
Şu ýylyň 26-njy martyndan 9-njy apreline çenli makroykdysady ösüşe we maliýe ýagdaýlaryna baha bermek üçin hem-de Türkmenistanyň ykdysady syýasatyny, şeýle hem ählumumy ykdysady wehimleri ara alyp maslahatlaşmak üçin hanym Natali Tamirisanyň ýolbaşçylygynda Halkara pul gaznasynyň topary Aşgabatda boldy.
Bu iri düzümiň wekilleriniň nobatdaky saparynyň dowamynda döwlet dolandyryş edaralarynyň ýolbaşçylary, işewür toparlaryň, maliýe ulgamynyň we diplomatik bileleşigiň wekilleri bilen geçirilen duşuşyklarda myhmanlar ýurdumyzda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda ýaýbaňlandyrylan durmuş-ykdysady özgertmeleriň esasy netijeleri bilen tanyşdyryldy.
Halkara pul gaznasynyň wekilleriniň saparynyň jemleri boýunça metbugat sahypasy çap edildi. Onda Türkmenistanyň 2019-njy ýylda birnäçe ykdysady we maliýe ugurlaryna çaklama bahalary ýerleşdirildi. Şeýlelikde, bilermenleriň pikirine görä, ýurdumyzyň jemi içerki önüminiň ösüş depgini 6,3 göterime barabar bolar. Munuň özi Merkezi Aziýa sebiti boýunça goňşy döwletleriň hatarynda iň ýokary, dünýä derejesinde bolsa ýokary görkezijileriň biri bolup durýar.
Halkara pul gaznasynyň toparynyň ýolbaşçysynyň beýannamasynda ýurdumyzyň mundan beýläkki ösüşi üçin tekliplere esaslanylýar. Olar milli Liderimiz tarapyndan öňde goýlan we Türkmenistanyň döwlet syýasatynda yzygiderli amala aşyrylýan maksatnamalaýyn wezipeler bilen utgaşýar. Bu bolsa bazar özgertmelerini çaltlandyrmakdan, adam mümkinçiliklerini berkitmekden, döwlet edaralaryny hususylaşdyrmakdan, hukuk ulgamyny kämilleşdirmekden, eksport harytlaryň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmakdan, halk hojalyk toplumyny köpugurly esasda ösdürmekden we maýa goýum işini höweslendirmekden ybaratdyr.
Şu we başga-da birnäçe möhüm ugurlar boýunça hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan ýurdumyzy 2019 — 2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça Maksatnamada görkezilen maksatlara ýetmegiň anyk ugurlary hem-de gurallary kesgitlenildi.
Hususan-da, onda milli ykdysadyýetimizi, hususy pudagy durnukly ösdürmek üçin ähli serişdeleriň we mümkinçilikleriň has doly derejede herekete girizilmegi, paýdarlar jemgyýetleriniň döredilmegi, biržanyň we gymmatly kagyzlar bazarynyň iş depginini ýokarlandyrmagy esasy wezipe hökmünde kesgitlenildi.
Milli Liderimiz ykdysadyýeti sanlaşdyrmak, bu pudagyň işgärler kuwwatyny pugtalandyrmak, döwlet dolandyryşynyň netijeliligini, halkymyzyň durmuş derejesini ýokarlandyrmak üçin elektron we ylmy ulgamy özleşdirmek, ýokary tehnologiýalaryň hem-de kiçi we orta telekeçiligiň mümkinçiliklerini çekmek arkaly oba hojalygyny özgertmek hem-de döwrebaplaşdyrmak meselelerine aýratyn ähmiýet berýär. Bilim hem-de saglygy goraýyş ulgamlaryna maýa goýum serişdelerini gönükdirmek, medeniýet we sport ulgamlaryna kuwwatly goldaw bermek döwlet Baştutanymyzyň durmuşa geçirýän syýasatynyň möhüm ugry bolup durýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, köpugurly we täzeçil tehnologiýalar esasynda ösdürilýän ykdysadyýet uzak wagtlap durnukly bolar. Hut şonuň üçin hem maýa serişdeleriniň agramly bölegi uglewodorod çig malyny gaýtadan işleýän önümçiligiň ösdürilmegine, elektroenergetika, himiýa senagatynyň kuwwatynyň artdyrylmagyna, ulag-aragatnaşyk ulgamynyň giňeldilmegine gönükdirilýär.
Halkara pul gaznasynyň yzygiderli geçirýän barlaglary we çaklamalary döwlet Baştutanymyzyň oýlanyşykly hem-de öňdengörüjilikli syýasaty netijesinde, Türkmenistanyň giň möçberli taslamalary yzygiderli durmuşa geçirmek arkaly durmuş-ykdysady ösüşini ynamly dowam edýändigini tassyklaýar. Ýurdumyzda amala aşyrylýan düzümleýin we giň möçberi özgertmeleriň netijesinde bazar ykdysadyýetiniň milli guraly emele geldi we ol kämilleşdirilýär. Şeýle hem ol dünýä zähmet bölünişigine, ählumumy söwda we maglumat gatnaşyklaryna işjeň goşulyşýar.
Halkara pul gaznasy ykdysady özgertmeleri geçirmekde Türkmenistanyň hyzmatdaşy bolup durýar we hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň baştutanlygynda durmuşa geçirilýän makroykdysady ähmiýetli özgertmelere tehniki taýdan goldaw berýär. Halkara pul gaznasynyň toparynyň nobatdaky sapary 2019-njy ýylyň oktýabr aýyna meýilleşdirildi.
Copyright 2012-2020 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň işjeň täzeçil syýasaty durmuşa geçirmegi netijesinde Türkmenistan indi ençeme gezek möhüm ähmiýete eýe bolan iri halkara çäreleriň geçirilýän ýerine öwrülýär. Olar köp halatda dünýä syýasatynda düýbünden täze möhüm ugurlaryň başlangyç nokadyna öwrülýär. Düýpli gepleşikleriň geçirilmegini höweslendirýär, döwletara gatnaşyklaryň hil taýdan täze esaslarynyň düýbüni tutýar.
Ine, bu gezek hem ýurdumyz döwletleriň köpüsi üçin örän wajyp we derwaýys meseleler boýunça uly wekilçilikli forumy guramak hem-de geçirmek wezipesini öz üstüne aldy. Şol meseleleriň çözülmegi bolsa hemmetaraplaýyn oýlanyşykly we ylalaşykly çemeleşmeleri, geljek üçin garaýyşlaryň — Hazar sebitiniň geljegi bilen baglanyşykly meseleleriň seljerilmegini talap edýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça geçirilen birinji Hazar ykdysady forumynyň ähmiýetine indi baha berler. Awgust aýynyň şu günlerinde Awazada geçirilen ara alyp maslahatlaşmalar, gazanylan ylalaşyklar olaryň iş ýüzünde durmuşa geçirilmegi bilen baglylykda giň gerime eýe bolar. Ýöne häzirden forumyň taryhy waka bolandygyny ikirjiňlenmän tassyklamak bolar. Munuň özi diňe bir Hazar deňziniň sebitinde ýerleşýän bäş ýurda degişli däldir.
Beýleki köp ýurtlaryň oňa gatnaşmaga çalyşmagy bu sebitiň geosyýasy we geoykdysady kuwwatynyň barha artýandygyna şaýatlyk edýär. Hazar “bäşligine” goňşy döwletler hem, çäk taýdan alysda ýerleşýän, ýöne bu ýerde ykdysady bähbitleri bolan döwletler hem şu sebitde bolup geçýän zatlaryň ählisine uly gyzyklanma bildirýärler.
Hazar sebiti, hakykatdan hem, ykdysadyýet, söwda, ulag nukdaýnazaryndan Ýewraziýa yklymy üçin strategik ähmiýete eýedir. Munuň özi onuň dünýä möçberinde ägirt uly uglewodorod baýlyklaryna hem-de dünýäniň möhüm bazarlaryna oňaýly elýeterliligi üpjün edýän üstaşyr mümkinçiliklere eýedigi bilen şertlendirilendir. Bu barada hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow forumda eden çykyşynda belledi. Milli Liderimiz bilen forumda çykyş eden Hazarýaka ýurtlaryň hökümetleriniň Baştutanlary hem ylalaşdylar.
Sebitiň diňe bir kontinental däl, eýsem, dünýä möçberindäki ähmiýeti bellenildi. Diňe bir onuň tutuş adamzada ägirt uly peýda getirmäge ukyply energiýa serişdeleriniň binýadynyň däl, eýsem, dünýäde deňi-taýy bolmadyk bu täsin deňziň ekologiýa ulgamynyň hem ähmiýeti nygtaldy. Ekologiýa meseleleri bolsa häzirki döwürde umumy dünýä Gün tertibiniň öň hataryna çykýar, çünki olar siwilizasiýanyň geljegi, halklaryň köpüsi üçin bu geljegiň mümkinçiligi bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr. Şoňa görä-de, ekologiýa diplomatiýasy halkara syýasatynyň aýrylmaz bölegine öwrülýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow birinji Hazar ykdysady forumynda eden taryhy çykyşynda bu meselä aýratyn üns berip, tebigaty goramak ulgamynda ylmy barlaglary geçirmegiň zerurdygyna ünsi çekdi.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, biz Hazar ykdysady forumyny geçirmek baradaky pikiri öňe sürmek bilen şu ýagdaýlaryň ählisini toplumlaýyn nazara almak, döwletleriň, halkara guramalaryň, işewürler düzümleriniň, ylmy-merkezleriň gatnaşmagynda hyzmatdaşlygyň giň, hemişelik hereket edýän binýadyny döretmek arkaly bilelikdäki işi üçin şertleri döretmek mümkinçiliklerinden ugur aldyk.
Milli Liderimiz umumy gymmatlyklara esaslanýan hem-de umumy maksatlar we wezipeler bilen birleşen halkara hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň geljeginiň uludygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz: “Şonsuz hiç bir taslama-da, iň gowy we oňyn başlangyç-da amala aşyrylyp bilinmez” diýip aýtdy.
Munuň özi kenarýaka ýurtlaryň we olarda ýaşaýan halklaryň arasyndaky parahatçylyk, howpsuzlyk, dostluk we özara düşünişmegi bilen baglanyşykly meseledir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady.
Şu sözleriň aňyrsynda adamlaryň durmuşy, döretmek we birek-birek bilen gatnaşmak bilen bagly şatlyk duýgusy durýar. Hyzmatdaşlyk hem-de umumy “Hazar öýüni” gurmak üçin güýç-kuwwatyň baş çeşmesi şundan ybaratdyr. Daşary syýasatynda bitaraplyk derejesine eýe bolan döwlet hökmünde Türkmenistan ähli işlerde özüniň parahatçylyk dörediji ornuna wepaly bolup galýar we gyzyklanma bildirýän taraplaryň ählisi bilen hyzmatdaşlygy ösdürmek babatda möhüm ykdysady wezipeleri çözmekde ynsanperwerlik ýörelgelerine eýerýär.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz biziň sebitimiziň parahatçylykly we durnukly ösüşini üpjün etmek, Hazarda köptaraplaýyn gatnaşyklaryň täze syýasy-hukuk esaslaryny döretmek maksady bilen, 2002-nji ýylyň aprelinde Türkmenistanyň başlangyjy bilen Aşgabatda Hazarýaka döwletleriň Baştutanlarynyň birinji sammitiniň geçirilendigini ýatlatdy. Hut şonda Hazar meseleleri boýunça ulgamlaýyn, köp derejeli hem-de yzygiderli gepleşikler üçin berk binýat goýuldy.
“Biz, hakykatdan hem, uly ýoly geçdik, syýasy-diplomatik ulgamda möhüm ylalaşyklar gazanyldy, hyzmatdaşlygyň giň, mazmunly hukuk binýady döredildi” diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy we geçen ýyl Aktauda bäş döwletiň Prezidentleri tarapyndan Hazar deňziniň hukuk derejesi hakyndaky Konwensiýa gol çekilmeginiň şu işiň netijesiniň bolandygyny nygtady. Bu resminama hyzmatdaşlar üçin ägirt uly mümkinçilikleri açýar.
...Bäş ýurt ýigrimi ýylyň dowamynda hyzmatdaşlygyň maksatnamasynda bu möhüm ugur boýunça “ylalaşygyň” çözgüdini gözledi. Ine, geçen ýyl uzak wagtyň dowamynda Konwensiýanyň üstünde alnyp barlan işler üstünlikli tamamlandy. Munuň özi şol bir wagtyň özünde täze bilelikdäki taslamalar we başlangyçlar üçin badalga boldy. Şunuň netijesinde köp ugurlar boýunça birek-birege ýakynlaşmakda oňyn netijeler gazanyldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow özüniň çykyşynda energetika ulgamyndaky hyzmatdaşlyga kuwwatly itergi bermegiň şol wezipeleriň hatarynda durýandygyny belledi. Munuň özi Hazarýaka ýurtlaryň ählisiniň we olara goňşy döwletleriň ykdysadyýetleriniň ösmegine itergi bermäge ukyplydyr.
Milli Liderimiziň pikirine görä, Hazar deňziniň düýbündäki we oňa ýanaşyk çäklerdäki uglewodorod çig malynyň uly gorlarynyň netijeli özleşdirilmegi, senagatyň diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürilmegine ýardam eder. Öz nobatynda, oňaýly durmuş netijeleriniň gazanylmagy: täze iş orunlarynyň döredilmegi, adamlaryň ýaşaýyş-durmuşynyň hiliniň we derejesiniň ýokarlandyrylmagy, durmuş düzüminiň — mekdepleriň, çagalar baglarynyň, hassahanalaryň gurulmagy hem şunuň bilen baglydyr.
Döwlet Baştutanymyzyň bellemegine görä, bu ugurdaky geosyýasy serişde tutuş sebitiň ykdysady landşaftyny üýtgetmäge ukyplydyr. Şunda dünýä bazarynda onuň orny we täsiri artýar.
Milli Liderimiz öz çykyşynda ulag ulgamyny Hazarýaka hyzmatdaşlygynyň örän wajyp ugurlarynyň hatarynda görkezdi. Sebitiň geografiýasy tarapyndan söwda ýollarynyň köpugurly ulgamyny döretmek üçin oňaýly şertler üpjün edildi. Ýöne, olaryň doly güýjünde işlemegi üçin kadaly ulag arabaglanyşygynyň bolmagy wajypdyr. Ýagny, bäş ýurduň arasynda hereket edýän yzygiderli gatnawlaryň bolmagy hem-de ulaglaryň ähli görnüşleriniň netijeli işledilmegi möhümdir.
Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Hazar sebit logistika merkezini döretmek pikiri barada ýatlatdy. Bu pikir örän wajypdyr. Döwlet Baştutanymyz bu teklibi öňe sürmek bilen çäklenmän, eýsem, Aziýanyň we Ýewropanyň bazarlaryny birleşdirýän täze ulag-üstaşyr geçelgelerini döretmek, dolandyrmak boýunça bilelikdäki işi utgaşdyrmagyň zerurdygyny nygtady.
Elbetde, munuň üçin degişli döwrebap düzümiň bolmagy, onuň işi halkara ülňülerine we beýleki köp sanly görkezijilere we talaplara, şol sanda multimodal gatnawlara laýyk gelmelidir. Türkmenistan eýýäm bu ulgamda uly işleri amala aşyrdy, soňky ýyllarda köp zatlar edildi, sebitiň ulag-kommunikasiýa ulgamynyň möhüm halkalary döredildi. Olaryň doly kuwwatyna çykmagy diňe bir biziň ýurdumyza we goňşy döwletlere däl, eýsem, kontinental derejede hem uly peýda getirer.
Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow birinji Hazar ykdysady forumynda çykyş edip, Hazar sebitiniň daşarky bazarlar bilen netijeli söwda gatnaşyklaryny ýola goýmagyň zerurdygyny nygtady. Bu gatnaşyklar durnukly, syýasylaşdyrmakdan hem-de ynsapsyz bäsdeşlikden azat bolmalydyr, düşnükli hem-de aç-açan ýörelgelerde işlemelidir diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady.
Şeýlelikde, milli Liderimiz degişli halkara düzümleri, şol sanda BMG-niň ýöriteleşdirilen komissiýalary, Ykdysady hyzmatdaşlyk guramasy, Şanhaý hyzmatdaşlyk guramasy, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy ýaly sebit birleşikleri bilen işjeň gatnaşyklary ösdürmegiň wajypdygyny belledi.
Hazar gadymy döwürlerden bäri Beýik Ýüpek ýolunyň möhüm suw bölekleriniň biri bolupdyr. Biz bu ýoly gaýtadan dikeltmek bilen, bu işi täze, döwrebap başlangyçlarda amala aşyrmalydyrys diýip, döwlet Baştutanymyz hasaplaýar. Bu başlangyçlar ýurtlaryň ulag-kommunikasiýa toplumyny dünýäniň öňdebaryjy tejribesini hem özleşdirmäge we innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmaga ugrukdyrmalydyr.
Ylma, aň-paýhas kuwwatyna daýanmak bäsdeşlige ukyply we geljegi uly gatnaşyjy hökmünde Hazar sebitiniň ykdysady ösüşiniň, onuň dünýä hojalyk gatnaşyklaryna ýakynlaşmagynyň üstünlige eýe bolmagynyň aýgytlaýjy şerti bolup durýar diýip, milli Liderimiz belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň birinji Hazar ykdysady forumynda tehnologik we innowasion badalga almagyň binýatlaýyn meýdançasy hökmünde halkara innowasion-tehnologiýalar merkezini döretmek barada beýan eden teklibi uly gyzyklanma döretdi. Bu pikir diňe bir Hazarýaka ýurtlaryň däl, eýsem, beýleki döwletleriň hem onlarçasynyň döwlet düzümlerine hem-de ylmy toparlaryna, işewürler bileleşiklerine wekilçilik edýän HYF — 2019-yň wekilleriniň giň goldawyna mynasyp boldy.
Milli Liderimiziň şertli atlandyran “Hazaryň innowasion şäheri” pikirleriň özboluşly laboratoriýasy bolmalydyr. Bu ýerde Hazarýaka ýurtlardan we beýleki döwletlerden alymlar, hünärmenler, düýpli we amaly ylymlaryň wekilleri Hazar üçin täze tehnologik ýörelgäniň üstünde bilelikde işläp, innowasion hyzmatdaşlygyň nusgalaryny, Hazar meselesiniň köp ugurlary — energetika, senagat, logistika, düzümleýin ekologiýa ugurlary boýunça öňdebaryjy çözgütleri taýýarlap bilerler.
Şeýlelikde, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow milli hem-de sebit ösüşinde ylma uly üns berýär. Döwlet Baştutanymyz hut intellektual döredijilik ulgamynda ykdysadyýetiň innowasion ösüşiniň ägirt uly mümkinçiliklerini görýär.
Milli Liderimiz Hazar deňziniň ekologiýa deňagramlylygyny, deňziň täsin biologik köpdürlüligini saklamak işinde hem ylma aýratyn ornuň degişlidigini nygtaýar. “Hazar sebitinde ykdysady taslamalaryň ählisi ýokary halkara ekologiýa standartlarynyň esasynda amala aşyrylmalydyr” diýip, döwlet Baştutanymyz HYF-nyň wekilleriniň öňünde eden çykyşynda aýtdy.
Hazar deňziniň baý tebigy serişdelerini aýawly saklamaga hem-de rejeli ulanmaga gönükdirilen tebigaty goraýyş çäreleriniň toplumy hökmünde täze Hazar ekologiýasy maksatnamasynyň döredilmeginiň möhümdigini aýdyp, hormatly Prezidentimiz bu Maksatnamanyň Hazarda ekologiýa ýagdaýynyň monitoringi wezipesini amala aşyryp hem-de kenarýaka ýurtlarynyň hökümetlerine degişli maslahatlary döredip biljekdigini belledi.
“Biz ekologiýanyň ykdysady we täjirçilik bähbitlerine bakna bolup bilmejekdigine berk ynanýarys” diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy we Hazar üçin “ýaşyl diplomatiýanyň” netijeli ýollaryny ýola goýmagy, bu işe döwletleri, halkara agentliklerini, ekologiýa merkezlerini we köpçülikleýin habar beriş serişdelerini çekmegi teklip etdi.
Biz geografik babatda hem, durmuş ykdysady babatda hem Hazary BMG-niň 2030-njy ýyla çenli strategiýasynyň ugurlarynyň biri hökmünde hasaplaýarys diýip, milli Liderimiz nygtaýar.
“Ykdysadyýetiň durnuklylygy, energetika howpsuzlygy, ekologiýa deňagramlylygy umumy Hazar öýüniň esasy daýanjy bolup durýar” — döwlet Baştutanymyzyň bu sözleri köpugurly hyzmatdaşlygyň konsepsiýasy bolup hyzmat edip biler. Şol Konsepsiýanyň durmuşa geçirilmegi bolsa, Hazar sebitine dünýäniň ykdysady ulgamynda öňdäki orunlary eýelemäge ýardam eder.
Hormatly Prezidentimiz şeýle hem HYF — 2019-a gatnaşýan ýurtlara Birleşen Milletler Guramasynda Hazar sebitini toplumlaýyn ösdürmek boýunça giňişleýin we köptaraplaýyn gepleşikleri geçirmegi teklip etdi. Bu teklip hem foruma gatnaşyjylar tarapyndan makullanyldy, çünki BMG-niň gurallarynyň çekilmegi halkara giňişliginde sebitiň ähmiýetini has-da artdyrar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Hazaryň strategik geljegini kesgitlemek bilen: “Biz Hazar deňzini hyzmatdaşlygyň, ösüşiň we rowaçlygyň, gapma-garşylyklardan hem-de agzalalykdan azat giňişlik, döwletleriň, halkara guramalaryň, işewürligiň, ylmy we tehnologiýa kuwwatynyň birleşýän ýeri hökmünde görmek isleýäris” diýip belledi.
Hut şonuň ýaly nusgany sebitiň ähli ýurtlary, häzir hem birek-birege uly gyzyklanma bildirýän, biri-biri bilen köpasyrlyk taryhy gatnaşyklar bilen bagly bolan halklary görmek isleýär. Şol gatnaşyklar medeni we ruhy mirasyň däpleriniň özara täsiri bilen kemala geldi.
Munuň şeýledigine HYF-na gatnaşyjylaryň Hazarýaka ýurtlardan has köp gelendigi hem şaýatlyk edýär. Forum ýakynlaşdygyça, adamlaryň, kompaniýalaryň, edaralaryň köpsanlysyny öz gurşawyna aldy. Onuň ähmiýeti baradaky düşünje has aýdyň boldy, şonuň üçin köpler Hazarda hyzmatdaşlygyň täze taryhyndaky ilkinji waka dahylly bolmak islediler.
Russiýa Federasiýasynyň Hökümetiniň başlygy Dmitriý Medwedewiň HYF — 2019-da eden çykyşynda belleýşi ýaly, forumyň aýratyn wezipesi — Hazar “bäşliginiň” çäklerinde hyzmatdaşlygyň köp derejeli ulgamynyň üstüni işewür we söwda-ykdysady gatnaşyklaryň netijeli hem-de döwrebap guraly bilen ýetirip, özara bähbitli taslamalar bilen möhüm syýasy çözgütleri berkitmek bolup durýar.
Şol sanda üçünji ýurtlaryň gatnaşmagy bilen, hut şonuň üçin oňa beýleki döwletlere wekilçilik edýän Hökümetleriň ýolbaşçylary hem-de myhmanlar gatnaşdylar, çünki Hazar sebiti ykdysady hyzmatdaşlyk üçin doly açyk bolmalydyr.
Şeýlelikde, 12-nji awgustda Awazada Hazar sebitiniň ýurtlary hem-de olaryň sebitiň çäklerinden alyslardaky hyzmatdaşlary üçin täze hemişelik gepleşik meýdançasy döredildi. HYF-nyň täze, birinji duşuşygynda bu meýdança 60-a golaý ýurtlaryň wekillerini özüne çekdi. Bu bolsa milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň forumy yzygiderli geçirmek hakynda başlangyjynyň ähmiýetiniň örän uludygyna şaýatlyk edýär.
Dürli döwletleriň wekiliýetlerinden başga-da, foruma iri halkara guramalaryň we maliýe düzümleriniň ýokary wezipeli wekilleri gatnaşdylar. Olaryň hatarynda Birleşen Milletler Guramasy hem-de onuň esasy düzümleri, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy, Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasy, Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasy, Halkara Awtomobil ulaglary birleşigi, Bütindünýä söwda guramasy, Bütindünýä banky we beýlekiler bar.
Forumyň baý mazmunly maksatnamasy onuň çäklerinde geçirilen wakalaryň: iş duşuşyklarynyň we gepleşikleriň, hökümetara mejlisleriniň, ministrler derejesindäki maslahatlaryň, işewür geňeşleriň, bilermenler geňeşmeleriniň, mowzuga degişli maslahatlaryň we seminarlaryň, beýleki ugurdaş çäreleriň köpsanlysyny öz içine aldy.
Birinji Hazar ykdysady forumynyň çäklerinde geçirilen Hazar innowasion tehnologiýalar halkara sergisi hem-de “Türkmen sährasy — 2019” halkara awtosergisi gerimleri boýunça has iri çäreler boldy. Giň gerimli sergiler Hazarýaka ýurtlaryň we olaryň hyzmatdaşlarynyň ykdysadyýetleriniň dürli pudaklarynyň gazananlaryny we mümkinçiliklerini giňden görkezip, täze tehnologiýa işlerini peýdalanmak, hyzmatdaşlygy berkitmek we ýola goýmak boýunça işjeň tejribe alyşmak üçin netijeli meýdança öwrüldi.
Türkmenistan milli bähbitlerini hem-de durmuş-ykdysady we ruhy-medeni ösüşiniň wezipelerini nazara almak bilen dünýä tejribesinde bar bolan ähli täze we peýdaly zatlar üçin açyk bolup, dünýäniň gyzyklanma bildirýän ähli döwletleri bilen mäkäm gatnaşyklary gurýar. Dünýäniň iri önüm öndürijileriniň — daşary ýurt kompaniýalarynyň onlarçasynyň sergilere gatnaşmagy munuň aýdyň subutnamasydyr.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow geljekki Hazar gün tertibini döretmek, IT ulgamda hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlaryny kesgitlemek, tejribe alyşmak, sebitiň döwletleriniň hem-de dünýä bileleşiginiň arasynda netijeli hyzmatdaşlygy ýola goýmak üçin mümkinçiliklerini döretmek boýunça wezipäni innowasion tehnologiýalarynyň sergisini guramagyň maksatnamasynda goýdy.
Hazar innowasion tehnologiýalar halkara sergisiniň işiniň barşynda birža söwdalary geçirilip, olarda ýurdumyzda öndürilýän önümler çykaryldy, olary satyn almak ugrunda daşary ýurtly kompaniýalaryň onlarçasy, şeýle hem türkmen telekeçileri bäsleşdiler. Netijede, geleşikleriň bahasy bir söwda gününiň ähli görkezijilerinden ýokary bolup, ABŞ-nyň 380 million 179 müň dollaryndan hem gowrak boldy.
Türkmenistan Hazarýaka döwletleri, şeýle hem beýleki sebitleriň ýurtlary bilen anyk we strategik ugurlar boýunça giň gatnaşyklara taýýardygyny nobatdaky gezek görkezdi. Forumyň barşynda halkara resminamalarynyň 57-sine gol çekilip, olar maglumat tehnologiýalary, maýa goýum hyzmatdaşlygy, söwda-ykdysady we maliýe ulgamy, diplomatiýa, ulag, elektroenergetika, ýeňil senagaty, oba we suw hojalygy, sport ýaly ugurlarda özara gatnaşyklara degişlidir.
HYF-nyň netijeleri boýunça köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri üçin 13-nji awgustda Awazada geçirilen brifingde ara alyp maslahatlaşmalaryň esasy meseleleri, hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmegiň bar bolan mümkinçilikleri baradaky netijeler umumylaşdyryldy, şeýle hem sebitiň köpugurly maýa goýum kuwwatyna baha berildi.
Brifingde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Hazar ykdysady forumyny geçirmek baradaky başlangyjynyň taryhy ähmiýeti nygtaldy. Bu forum Hazar sebitiniň ýurtlarynyň arasyndaky hyzmatdaşlygy hil taýdan täze derejä çykarmak üçin meýdança, şeýle hem sebitde we onuň çäklerinden daşda ykdysady ösüşiň guralyna öwrüldi.
Şeýle hem Hazarýaka döwletleriň hökümetleriniň arasynda söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk hakyndaky Ylalaşyga hem-de Hazarýaka döwletleriň hökümetleriniň arasynda ulag ulgamynda hyzmatdaşlyk hakyndaky Ylalaşyga gatnaşyjy ýurtlaryň ministrleriniň duşuşyklarynyň Hazarýaka döwletleriň bu ulgamlarda özara gatnaşyklaryny mundan beýläk-de pugtalandyrmaga we ösdürmäge ýardam edýändigi bellenildi.
Şunuň bilen birlikde, söwda ulgamynda we maýa goýum syýasatynda mümkinçilikleri artdyrmagyň hem-de Hazar sebitinde söwda işini ýeňilleşdirmegiň zerurdygy nygtaldy.
Brifingde Hazar sebitiniň ýurtlarynyň hem-de gyzyklanma bildirýän taraplaryň ählisiniň, şol sanda hususy ulgamyň, assosiasiýalaryň we ylmy toparlaryň öňdebaryjy tejribäni ösdürmek meseleleri hem-de ykdysady gatnaşyklaryň ösdürilmegini üpjün etmek çäreleri boýunça işjeň gatnaşyklary saklamagy göz öňünde tutýandyklary tassyklanyldy.
Şeýle hem HYF — 2019-da Hazarýaka ýurtlaryň ykdysadyýetleriniň özüne çekijiligini ýokarlandyrmak boýunça anyk wezipeleriň hem-de ädimleriň kesgitlenilendigi bellenildi. Munuň özi hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan Hazar sebitiniň halkara ykdysady giňişlige mundan beýläk-de işjeň goşulyşmagynyň esasy şertleriniň biri hökmünde kesgitlenildi.
Taraplar şeýle hem maýa goýumlarynyň çekilmegini we Hazarýaka döwletleriň energetika, senagat, ulag, söwda we ykdysadyýetiň beýleki pudaklarynda innowasiýalary höweslendirmek barada ylalaşdylar.
Durmuş-ykdysady ösüş, daşky gurşawy goramak, ylym we innowasiýalar, ykdysady maglumatlary alyşmak ýaly ulgamlarda sebit hyzmatdaşlygyny mundan beýläk-de pugtalandyrmak boýunça çäreler göz öňünde tutuldy.
Mundan başga-da, gatnaşyjy ýurtlaryň Hazar sebitiniň döwletleriniň we Birleşen Milletler Guramasynyň, şol sanda BMG-niň sebit komissiýalarynyň arasynda hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga meýillidigi nygtaldy.
Hazar ykdysady forumyny Hazarýaka döwletleriň kenarýaka şäherlerinde yzygiderli geçirmek baradaky çözgüt esasy netijeleriň biri boldy. Birinji Hazar ykdysady forumynyň netijeleri boýunça Beýannama taýýarlanyldy.
Foruma gatnaşyjylar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa birinji Hazar ykdysady forumynyň ýokary derejede guralandygy hem-de bildirilen myhmansöýerlik, netijeli işlemek üçin döredilen şertler üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdiler.
Dünýä metbugatynyň wekilleri forumyň işine ýokary baha berdiler we şeýle möhüm ähmiýetli taryhy waka gatnaşmagyň hem-de ony şöhlelendirmegiň, ýagny Hazar sebitiniň ykbalynda täze tapgyryň başlanmagyna dahylly bolmagyň özleri üçin uly hormat we buýsançdygyny beýan etdiler.
©Seýsmiki Taýdan Durnukly Gurluşygyň Ylmy-Barlag Instituty


text:
Gurluşykda milli çykdajy-ölçeg binýadyny işläp taýýarlamak we nyrh emele getirmek ulgamyny kämilleşdirmek boýunça işleri maliýeleşdirmegiň tertibi
I bap. Umumy düzgünler
1. Şu Gurluşykda milli çykdajy-ölçeg binýadyny işläp taýýarlamak we nyrh emele getirmek ulgamyny kämilleşdirmek boýunça işleri maliýeleşdirmegiň tertibi (mundan beýläk – Tertip) “Gurluşykda milli çykdajy-ölçeg binýadyny işläp taýýarlamak we nyrh emele getirmek ulgamyny kämilleşdirmek hakynda” Türkmenistanyň Prezidentiniň 2018-nji ýylyň 29-njy martynda çykaran 715-nji hem-de “Gurluşykda milli çykdajy-ölçeg binýadyny işläp taýýarlamak we nyrh emele getirmek ulgamyny kämilleşdirmegiň meseleleri hakynda” Türkmenistanyň Prezidentiniň 2019-njy ýylyň 15-nji fewralynda çykaran
1138-nji kararlaryna laýyklykda işlenilip taýýarlanyldy.
2. Şu Tertip gurluşykda milli-çykdajy ölçeg binýadyny işläp taýýarlamak we nyrh emele getirmek ulgamyny kämilleşdirmek boýunça işleri (mundan
beýläk - Binýady işläp taýýarlamak) maliýeleşdirmekligiň tertibini düzgünleşdirýär.
3. Şu Tertibiň maksatlary üçin, şu aşakdaky düşünjeler ulanylýar:
1) Buýrujy - özünde binagärlik-meýilnamalaşdyryş ýumşuna laýyklykda ýerine ýetirilen binagärlik taslamasy bolan, binagärlik obýektiniň gurluşygyny amala aşyrmakçy bolýan fiziki ýa-da ýuridik şahs;
2) Gurujy - Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde özüne berlen ýer böleginde gozgalmaýan emlägiň obýekti öz güýji we (ýa-da) üçünji bir şahslary çekmek bilen gurmak üçin paýçylaryň pul serişdelerini çekýän, Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda döredilen ýuridik şahs ýa-da ýuridik şahsy döretmezden telekeçilik işi bilen meşgullanýan fiziki şahs- hususy telekeçi;
3) Potratçy - desgany gurmak boýunça maýa goýum taslamasyny doly durmuşa geçirilmegini üpjün edýän, Buýrujy bilen şertnama boýunça
gurluşyk-gurnama işlerini ýerine ýetirýän we beýleki hyzmatlary amala aşyrýan, Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda gurluşyk işiniň degişli görnüşlerini amala aşyrmak üçin ygtyýarnamasy bolan ýuridik şahs.
4. Şu Tertibiň kadalary şu Tertip bellenilen tertipde döwlet belligine alnyp, herekete girizilenden soňra, Türkmenistanyň Prezidentiniň namalaryna laýyklykda amala aşyrylýan gurluşyk işler boýunça baglaşylýan şertnamalara, şeýle hem Türkmenistanyň Adalat ministrliginde 2006-njy ýylyň 15-nji iýunynda 384 bellige alyş belgisi bilen bellige alnan we Türkmenistanyň Gurluşyk
we gurluşyk materiallary senagaty ministriniň 2006-njy ýylyň 8-nji iýunynda çykaran MB-49 belgili buýrugy bilen tassyklanan, Gurluşygyň buýrujysy barada Düzgünnama laýyklykda buýrujy tarapyndan Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň Orunbasarynyň 2004-nji ýylyň 19-njy oktýabrynda çykaran AP/27 belgili buýrugy bilen tassyklanan, Türkmenistanyň çäklerinde gurluşyk babatdaky taslamadan öňki we taslama resmi namalarynyň döwlet seljerişini geçirmegiň we onuň bahasyny kesgitlemegiň tertibine laýyklykda Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrliginiň Baş döwlet seljeriş müdirliginden (mundan beýläk – Baş döwlet seljeriş edarasy) netijenama alynmadyk gurluşyk-gurnama alnyp barylýan işlere degişli edilýär.
5. Şu Tertibiň VI babynda görkezilenlerden başga Türkmenistanyň çäginde gurluşyk-gurnama işleri amala aşyrlanda buýrujy, gurujy ýa-da potratçy bolup çykyş edýän dahylly we dahylsyz ýuridik şahslar, ýuridik şahsy döretmezden telekeçilik işi bilen meşgullanýan fiziki şahslar-hususy telekeçiler (mundan beýläk - töleýjiler) tarapyndan tölenýän Binýady işläp taýýarlamak üçin geçirimi, olaryň gurýan, durky täzeleýän, tehnika bilen täzeden üpjün edýän we düýpli abatlaýan binalar we desgalar boýunça gurluşyk-gurnama işleriniň (enjamlaryň bahalary we onuň bilen bagly bolan çykdajylar muňa girmeýär) jemi çykdajy bahasyndan 0,5 göterim hasaplanylýar hem-de şol geçirim Türkmenistanyň Gurluşyk we binägärlik ministrligine hyzmat ediji karz edarasynda açylan Türkmenistanyň Gurluşyk we binägärlik ministrligine Gurluşykda milli
çykdajy-ölçeg işläp taýýarlamak we nyrh emele getirmek ulgamyny kämilleşdirmek boýunça işleri maliýeleşdirmek üçin daşary ýurt pulundaky we manatdaky ýörite (mundan beýläk - Türkmenistanyň Gurluşyk we binägärlik ministrliginiň ýňrite hasaby) hasabyna geçirilýär.
II bap. Binýady işläp taýýarlamak üçin geçirimiň binýady we onuň özeni, şeýle hem şol geçirimi hasaplamagyň tertibi
6. Binýady işläp taýýarlamak üçin geçirim Gurluşygyň nyrhynyň jemleýji çykdajylarynyň sanawynyň hasaplamasynda görkezilenleriň jeminden hasaplanylýar.
7. Türkmenistanyň Prezidentiniň namalaryna laýyklykda amala aşyrylýan gurluşyklar boýunça Binýady işläp taýýarlamak üçin geçirim gurluşyk-gurnama işleriniň jeminden hasaplanylýar.
8. Binýady işläp taýýarlamak üçin geçirim hasaplananda binalaryň we desgalaryň Gurluşygyň nyrhynyň jemleýji çykdajylarynyň sanawynyň hasaplamasynda görkezilen milli çykdajy ölçeg binýadyny işläp taýýarlamagyň tertibi hem bellenilýär.
9. Türkmenistanyň Prezidentiniň namalaryna laýyklykda amala aşyrylýan gurluşyk-gurnama işleriniň taslama-çenlik resminamalarynda göni harajatlaryň jeminden soň milli çykdajy ölçeg binýadyny işläp taýýarlamak göz öňünde tutulýar. Taslama edaralary ýa-da doly taýýar edip gurmak şertinde gurluşyklar alnyp barlanda Potratçylar milli çykdajy binýadyny işläp taýýarlamagyň tertibine laýyklykda Binýady işläp taýýarlamak üçin geçirimiň binýadyny hasaplap, şu Tertibiň onunjy böleginde bellenen möçbere köpeldip serişdeleri göz öňünde tutýarlar.
III bap. Binýady işläp taýýarlamak üçin geçirimiň möçberi we ony tölemegiň döwürleri
10. Binýady işläp taýýarlamak üçin geçirimiň möçberi şu Tertibiň II babynda bellenen tertipde hasaplanylan binýadyň 0,5 göterimi möçberinde bellenilýär.
11. Şu Tertibiň II babyna laýyklykda hasaplama işler ýerine ýetirilenden soňra, Gurluşygyň nyrhynyň jemleýji çykdajylarynyň sanawynyň hasaplamasy Baş döwlet seljeriş edarasyna döwlet seljerişinden geçirilmegi üçin iberilýär. Baş döwlet seljeriş edarasy şu Tertibe laýyklykda Binýady işläp taýýarlamak üçin geçirimiň dogry hasaplanylyşyny barlaýar we geçirim dogry geçirilen ýagdaýynda bu barada töleýjilere Binýady işläp taýýarlamak üçin geçirimiň möçberiniň dogry hasaplanandygyny tassyklaýan, onuň möçberi boýunça beýannamany berýär. Töleýji bu beýannamany alandan soňra, onda görkezilen geçirimiň möçberini Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrliginiň ýörite hasabyna geçirýärler. Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrligi geçirim gelip gowuşandan soň 5 (bäş) iş gününden gijä galman töleýjä bu barada tassyknamany berýär hem-de bu tassyknamanyň göçürmesini Baş döwlet seljeriş edarasyna iberýär. Tassyknamanyň göçürmesi Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrligi tarapyndan resmi iberlen ýagdaýynda, Baş döwlet seljeriş edarasy taslama-çenlik resminamasy boýunça bellenilen tertipde taýýarlanan netijenamany berýär.
12. Doly taýýar edip gurmak şertinde alnyp barylýan gurluşyk-gurnama işleriniň dowamynda taslama-çenlik resminamalara üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek zerurlygy ýüze çykanda, Binýady işläp taýýarlamak üçin geçirimiň möçberi artýan ýagdaýynda, ol gaýtadan hasaplanylyp, onuň tölenmäge degişli aratapawudy çykarylýar we şu Tertibe laýyklykda degişli işler geçirilýär.
Eger-de, taslama-çenlik resminamalaryna girizilen üýtgetmeler we goşmaçalar netijesinde Binýady işläp taýýarlamak üçin geçirimiň möçberi kemelýän bolsa, onda ol gaýtadan hasaplanylýar we onuň töleilmäge degişli bölegi azaldylyp artyk tölenen geçirim yzyna gaýtarylýar.
IV bap. Binýady işläp taýýarlamak üçin geçirimiň möçberini kesgitlemek hem-de Binýady işläp taýýarlamak boýunça işleri maliýeleşdirmek
13. Binýady işläp taýýarlamak üçin geçirimiň möçberini dogry kesgitlemek we ony taslama-çenlik resminamalarynda göz öňünde tutmak boýunça jogapkärçilik taslama-çenlik resminamalaryny işläp düzýän taslama edaralarynyň üstüne (doly taýýar edip gurmak şertinde gurluşyk-gurnama işler alnyp barylanda Potratçylara) ýüklenilýär. Töleýjiler tarapyndan Binýady işläp taýýarlamak üçin geçirimiň möçberi potrat işleri üçin baglaşylýan şertnamalarynda bellenilen pul birliginde hasaplanylýar. Binýady işläp taýýarlamak üçin geçirimi işlenilip düzülen taslama-çenlik resminama laýyklykda, baglaşylýan şertnamalarda bellenilen pul birliginde tölenilýär.
14. Binýady işläp taýýarlamak üçin gelip gowuşýan geçirimler Türkmenistanyň Prezidentiniň 2019-njy ýylyň 15-nji fewralynda çykaran 1138-nji karary bilen tassyklanan, Gurluşykda milli çykdajy-ölçeg binýadyny işläp taýýarlamak we nyrh emele getirmek ulgamyny kämilleşdirmek boýunça 2019-2025-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasyny ýerine ýetirmegiň Meýilnamasynda görkezilen Binýady işläp taýýarlamak boýunça ýerine ýetirilýän işleri maliýeleşdirmek üçin gönükdirilýär. Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrligi Binýady işläp taýýarlamak boýunça işleriň buýrujysy bolup çykyş edýär we ony taýýarlamak üçin çykarlan serişdeleriň harçlanylyşy boýunça her ýyl çenlik resminamasyny tassyklaýar. Binýady işläp taýýarlamak bilen bagly baglaşylýan şertnamalar Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrligi
bilen ylalaşylandan soň maliýeleşdirilmäge degişlidir.
Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrliginiň Usulyýet, nyrh emele getiriş we çykdajy ölçegleri döwlet müdirliginiň (mundan beýläk – Döwlet müdirligi) Binýady işläp taýýarlamak üçin ýerine ýetirýän işleriniň çykdajylary Binýady işläp taýýarlamak üçin gelip gowuşýan geçirimleriň hasabyna tölenilmelidir.
15. Şu Tertibe laýyklykda amala aşyrylýan işleriň netijesi boýunça her ýylda Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrligi Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň gurluşyk, energetika we jemagat hojalygy meseleleri boýunça Orunbasaryna Binýady işläp taýýarlamak üçin gelip gowuşýan geçirimleriň we olaryň sarp edilişi baradaky hasabatlary berýär.
V bap. Binýady işläp taýýarlamak üçin geçirimiň hasabaty
16. Binýady işläp taýýarlamak üçin gelip gowuşýan geçirimiň hasabatyny ýöretmek Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrligi tarapyndan amala aşyrylýar.
17. Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrliginiň ýörite hasabyna geçirilýän geçirim boýunça beýannama (şu Tertibe goşundy) görnüşine laýyklykda töleýjiler tarapyndan geçirilýän geçirimleriň hasabyny ýöredýär.
18. Binýady işläp taýýarlamak üçin alynýan karz serişdeler we onuň bilen bagly ähli çykdajylar (göterimleri, bank hyzmatlary üçin tölegler) Binýady işläp taýýarlamak üçin gelip gowuşýan geçirimleriň hasabyna gaýtarylmalydyr.
VI bap. Binýady işläp taýýarlamak üçin geçirimi tölemekden boşadylýan gurluşyk işleri
19. “Gurluşykda milli çykdajy-ölçeg binýadyny işläp taýýarlamak we nyrh emele getirmek ulgamyny kämilleşdirmegiň meseleleri hakynda” Türkmenistanyň Prezidentiniň 2019-njy ýylyň 15-nji fewralynda çykaran
1138-nji kararyna laýyklykda şu aşakdaky çeşmeleriň hasabyna amala aşyrylýan gurluşyk işleri Binýady işläp taýýarlamak üçin geçirimi tölemekden boşadylýar:
1) «Uglewodorod serişdeleri hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda amala aşyrylýan işler;
2) daşary ýurt pul birliginde alnan karz serişdeleriň hasabyna gurulýan binalar we desgalar;
3) daşary ýurt maýa goýumlarynyň hasabyna amala aşyrylýan gurluşyk işler;
4) Döwlet býujetiniň hasabyna we býujetden maliýeleşdirilýän edaralaryň serişdeleriniň hasabyna gurulýan gurluşyklar;
5) Türkmenistanyň pul ätiýaçlyk gorunyň serişdeleriniň hasabyna maliýeleşdirilýän gurluşyk-gurnama işleri;
6) raýatlaryň buýurmagy esasynda gurulýan ýaşaýyş jaýlary, şol sanda üç taraplaýyn karz şertnamalary esasynda gurulýan ýaşaýyş jaýlar;
7) paýly gurluşyk esasynda gurulýan ýaşaýyş jaýlar.
Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrliginiň maksatlaýyn
ýörite hasabyna geçirilýän maksatlaýyn geçirimleri hasaplamagyň
we tölemegiň Tertibine goşundy


text:
we ilaty durmuş taýdan
goramak ministrligi
2019-nji ýyl – Türkmenistan – rowaçlygyň Watany
Täzelikler
2020-nji ýylyň «Türkmenistan — Bitaraplygyň mekany» şygarynyň şanyna dabara
Şu gün Döwlet medeniýet merkeziniň Mukamlar köşgünde 2020-nji ýylyň «Türkmenistan — Bitaraplygyň mekany» diýlip yglan...
Türkmenistanyň Bitaraplygy - dünýä metbugatynda
Şu günler daşary ýurtlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ünsi 2020-nji ýylyň ähmiýetli wakasy bolan Türkme...
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow halkara maslahatyna gatnaşdy
Şu gün paýtagtymyzda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda «Türkmenistan we halkara gurama...
«Türkmen enjam» hojalyk birleşigi polimer turbalary çykarmagy özleşdirdi
«Türkmen enjam» hojalyk birleşigi diametri 110 millimetrden 630 millimetre çenli uniwersal himiki durnuklylygy we 50 ...
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň sanly wideoaragatnaşyk arkaly täze ýyl...
Türkmenistanda reňkli aýna öndürmegiň innowasion tehnologiýasy özleşdirildi
Türkmenistanyň Senagat we kommunikasiýa ministrliginiň «Türkmensenagat» agentliginiň ýurdumyzyň aýna senagatynyň iri ...
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň ýyl ýazgysy — 2019-njy ýyl: medeniýet ulgamy
Ýurdumyzda «Türkmenistan — rowaçlygyň Watany» diýen şygara beslenip geçen 2019-njy ýyldaky çäreler döredijilik many-m...
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagtymyzyň düzümlerini döwrebaplaşdyrmagyň barşy bilen tanyşdy
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ç.Purçekowyň haý...
Daşoguz welaýatynyň çäginde ýerleşýän kärhanalaryň, guramalaryň, edaralaryň hem-de hususy telekeçileriň, şeýle hem welaýatyň ýaşaýjylarynyň dykgatyna!
Köneürgenç etrabynyň zähmet we ilatyň iş bilen üpjünçiligi bölümi 2019-njy ýylyň 28-nji martynda Akgala geňeşliginiň K.Işanow köçesiniň 17-nji jaýynda ýerleşýän Medeniýet öýünde sagat 9:00-dan 13:00-a çenli aralykda boş iş orunlarynyň ýarmarkasyny geçirýändigini habar berýär!
Kärhanalaryň, guramalaryň, edaralaryň hem-de hususy telekeçileriň özlerindäki boş iş orunlary baradaky maglumatlary bilen bilelikde agzalan çärä wekilleriniň gatnaşmaklaryny üpjün etmeklerini;
işe ýerleşmek isleýän raýatlaryň bolsa, şahsyýetini tassyklaýan resminamasy, eger bar bolsa, zähmet depderçesi hem-de hünärini tassyklaýan resminamasy bilen agzalan çärä gatnaşmaklaryny haýyş edýäris.
Çäräniň geçiriljek ýeriniň salgysy:
Akgala geňeşliginiň K.Işanow köçesiniň 17-nji jaýy.
Habarlaşmak üçin telefon belgiler:
(8-00-347) 3-70-95.
okamak


text:
Bilşimiz ýaly islendik maglumat göterijiden (HDD, fleşka) bozulan faýlylary ýörite programmalaryň kömegi bilen dikeltmek mümkinçiligi bardyr. Islendik operasiýa ulgamda faýly ýada papkany pozan wagtymyz gysgaça aýdanyňda ol barada maglumat bozulýar we şol sektory täze maglumatyň ýazylmagy üçin boş diýip belläp goýýar. Emma faýlyň asyl nusgasy diskiň ýa-da fleşkanyň ýatda saklan sektorynda şol sektora täze maglumat ýazylýança galýar. Şonuň üçin hem ýörite programmalaryň kömegi bilen şol sektorlary barlap faýlary dikeltmek mümkinçiligi döreýär.Meselem siz ulanýan fleşkaňyzy ýa-da diskiňizi içindäki maglumatlary pozup ýa-da formatiwläp başga birine satmak islediňiz. Diskiň täze eýesi siziň maglumatlaryňyzy dikeldip öz haýryna ulanmak mümkinçiligini alyp biler. Islendik maglumaty dikeldip bolmaz derejede pozmak üçin bozulan faýlyň ýerine hökmany suratda başga maglumat ýazylmagy zerurdyr. Ony siz ýörite programmalaryň kömegi bilen ýa-da özbaşdak hem edip bilersiňiz. Özbaşdak etmek üçin maglumat göterijileriň işleýiş prinsipini bilmezden etmek mümkinçiligi ýokdur. Şonuň üçin ýörite programmalaryň kömeginden peýdalanmak size has aňsat bolar. Şeýle programmalaryň biri hem FileShredder-dir.Bu programma işlemek üçin has aňsat interfeýsi we göwrüminiň kiçiligi bilen tapawutlanýar. Bu programmany siz internet giňişliginden gözläp tapyp bilersiňiz.Programmany kompýutere gurnap açanymyzdan soňra ekrana aşakdaky penjire çykar.
Bu penjireden biz pozjak bolan faýlymyzy ýa-da papkamyzy saýlamak üçin ýokarda suratda görkezilen ýere basmaly.Basanymyzdan soňra aşakdaky penjire çykar
Bu penjireden bozjak faýlymyzy saýlap Открыть knopka basmaly.
Basanymyzdan soňra aşakda suratda görkezilen ýerden bozulan faýlyň ýerine näçe sapar maglumat ýazyp bozuljagyny bellemeli. (5 sapardan köp goýmak hökman däl)
Soňra Уничтожить файлы düwmesine basmaly.
Maglumaty pozmak maglumatyň göwrümine we kompýuteriň tizligine görä birnäçe wagt alyp biler.
Şeýlelik bilen biz islendik maglumatymyzy dikeldip bolmajak derejede pozup bileris.
Yazan: Forum agzasy https://forum.tsoltanov.com/u/Blablabla
7,050 total views, 6 views today


text:
Türkmen milli egin-eşiklerimiziň hatarynda begres donluga gyz-gelinler aýratyn isleg bildirýärler. Begrese mawut hem diýilýär. Ýaşyl begresden başlap, gök, gyzyl, gülgüne ýaly dürli reňkli begresler läle-reýhan nagyşlar bilen gyz-gelinleriň görküne görk goşýar.
Bir kişilik begresden ini 46 sm, boýy 1 metr 12 sm ölçegde iki parça kesip almaly-da, iki parçany biri-birine gelşirip gerşini tikmeli. Ýakanyň ýeňse giňligi 15 sm, ýakanyň aşaklygyna bagbendine çenli ýaka oýmasynyň uzynlygy 25 sm bolup, ondan aşaklygyna-da ýaka açylýar. Ýeň, ýan üçin ölçelip alnan parçalar gyýylandan soň, ýeňiň uzynlygy 56 sm, omzunyň ikigatlygyna giňligi 27 sm, ýeňiň agzy ikigatlygyna 14 sm. Ýanyň ikigatlygyna etek tarapynyň ini 16 sm, ýanyň başy ikigatlygyna 9 sm. Ýanyň başyndan gyýma begeýik gyýyp, ýeňe gelşirip tikmeli. Begeýikbaşydan aşaklygyna 16 sm ýer goýup, 16 sm ölçegde jübi açmaly. Ýanlaryň ýartmaçlaryny 20 sm ölçegde açmaly. Ýaka oýma ýerine 2 sm inlilikde ýakalyk gelşirip tikmeli. Ölçeglere görä işliklemeli. Begresiň gyrasyna, ýeňlerine, jübülerine gyýy tikip, begresiň iç ýüzüne öwrüp, sypap bassyrmaly. Jäheklik ýerlerini 7 mm ölçegde goýup, dürli nagyşlary basmada nagyşlamaly. Onsoň jähek işlerini bitirip pugtamaly-da, jähekleriň gyrasyna aldymgaç ýörmemeli. (Biçüw üçin görkezilen ölçeglere tikin parhy hem girizildi).
Bu begres biçüwiň öň syýlary-da çapysyz biçüwdir. Ir wagtlarda bir kişilik ýaşyl begres biçüw üçin ýeterlik bolsa-da, gyzyl begresden, gyzyl ýüň matadan ýeňlere ýeňsapy edilerdi. Ýanlaryň başyna-da gyzyl begeýik edilerdi. Ýanbaşynyň iki gapdalyna-da gyzyl gyýma sanjak edilerdi. Ýeňsapylar islendik owadan nagyşlar bilen keşdelenerdi. Begeýigiň, sanjaklaryň töweregine basma alaja ýa-da basma okgözi edilerdi. Bu alajaly şekilleriň hemmesi begres dona, mahmal dona özboluşly bezeg bermek bilen, gyzlaryň arasynda ýoň bolardy.
Düşünişlerine görä, köýnekdäki begeýik der üçin edilen nysakmyşyn. Begeýigiň der saklamak üçin hiç hili dahyly ýokdur. Diňe şeýle gyýylan ýanlaryň başy göni bolýar, göni ýanbaşy bolsa gyýylan ýeňe ýabşyrmak çetindir, ýabşyrsaň hem çekdirer durar. Şonuň üçin biçüwde parça bol bolsa, ýeterlik bolsa ýanlaryň başyny kütek üçburç görnüşde gyýyp, begeýik görnüşe getirmeli ýa-da kütek üçburçluk görnüşli begeýik gyýyp, ýanyň başyna ýabşyrmaly. Emele gelen kütek burçly ýanbaş gyýylan ýeňe gelşikli jebis birigip ýabşyrylar.
Ir wagtlarda çabyt, begres biçilende aşyrysynyň ini insizräk ölçegde alnyp, öň syýlaryna çapy edilerdi. Çapynyň etek tarapy dört barmak inlilikde bolup, dikligine gyýylyp, çowlanyp ýaka oýma birigerdi. Häzirki günlerimizde-de çabytlar, begresler çapyly biçüwlerde-de biçilip tikilýär.
Begres geýeni salyhatly, agras görkezýär. Bu şygyr bentlerinde-de öz beýanyny tapypdyr:
«Ýedi ölçäp, bir kes»
Gadymy mamalarymyz, enelerimiz, ejelerimiz geýim-eşikleri giň, uzyn biçip, tikmegiň adamyň endamynyň dem almagyna, dynç almagyna peýdalydygyny bilipdirler.
Göz çeni bilen gulaç, ýarymgulaç, golboýy, bilekboýy, garyş, sere, agsaksere, dörtbarmak, üçbarmak, ikibarmak, birbarmak, pyçak arka (2 mm) ýaly ölçeglerini ulanypdyrlar.
Matanyň ýuwlanda girýänligini hem-de uzyn bolsa kesip boljagyny, dar we gysga bolsa ýama ýaly urnat seplemeli boljagyny-da göz öňünde tutupdyrlar.
© TÜRKMENISTANYŇ ZENANLAR BIRLEŞIGINIŇ MERKEZI GEŇEŞI zenan.gov.tm 2012-2020 Email: zenan@mail.com


text:
Hol gun bir dostum bilen dushunishmezlik boldy. Iki uc gunlap gurleshman gezdim. Son seredip otursam gaty yonekeyje zat eken. Icimden `shujagaz zat uchin name uchin gepleshman gezdimkam` diyyarin. Onem bir alym : Bir gaminin ichinde 9 sany gowy adam bolsa 1 sany erbet adam bolsa shol gamini batyryp bolarmy diyyar. Sonra bolsa, 9 sany gowy dalde 9 sany erbet adam bolsa 1 sany gowy adam bolsa hem gamini batyrmak bolmaz diyyar. Belkide 1 sany gowy adam 9 sany erbedi hem gowy adam eder. Edil shonun yali biz hem dash toweregimizdaki adamlary 1 sany erbet hasiyeti uchin kesip(spisokdan pozup) goyberman onun 9 sany gowy hasiyetine gora chemeleshmelimika diyyarin. Ishleyan yerimde 9 erbet hasiyetli we 1 gowy hasiyetli adamlary bilyarin, yone shony hem shol gowy hasiyetine gora we 9 sany erbet hasiyetini gorkezip bilmejek yerlerde wezipe beryarler welin hemme zat gulala-gulluk boluberyar. Adam, kashang (uly) gurlushygyn icindaki kerpich mysaly, Kerpichin gowrumine gora yer tapyp, kashang gurlusha peydaly boljak bolmaly.
Kabir adamlar bar, `Men yali adama sheyle kichi wezipe beryarler` diyip ozune gaty uly baha beryarler. Adamyn ilkinji wezipesi ozuni nol ( 0 - zero ) bilmek. Sana shu peshgeshleri (akyly, gorki, ene-atany, bayligi we sh.m) kim berdi. Allatagala bermedimi ?! Onda namane owunyan?! Eger shu peshgeshleri sana beren bolsa onda shukur edip Onun(j.j) yolunda ylgaber. Onu(j.j) razy etjek bol. Howayi dunya gurrunlerine, adamlaryn gybatlaryna, bosh gurrunlere ozuni aldatdyrma ! Bu durmushyn manysy ozuni nol (0) bilip, ol sonsuzyn(j.j) yzynda ylgamakmyka diyyarin. Bolmasa gunde onun-munyng gybatyny edip, bash manat pulyn yzynda ylgap oturiljek omure menzanok. Ya da bu durmush kabirlerining pikir edishi yali gaty manysyzmy?!
Telpekler (1 kisiden 1 sany)
Bu yazgi ucin
- irfan 1 telpek goyyar we yazyar: "beyle hasiyetlerin kopelmesi üçin yada in bolmanda bular yaly düşünjanin barlygyny görkezdigin üçin"


text:
27-28-nji noýabrda paýtagtymyzda Telearagatnaşyk, telemetriýa, habar beriş tilsimatlarynyň we teleradioýaýradyş enjamlarynyň “Türkmentel – 2019” atly XII halkara sergisi we ylmy maslahaty üstünlikli geçirildi. Dünýäniň tehnologiýa ulgamynyň ösüşlerini ýaýbaňlandyrýan sergi Türkmenistanyň Senagat we kommunikasiýa ministrliginiň “Türkmenaragatnaşyk” agentligi hem-de Söwda-senagat edarasy tarapyndan guraldy. Türkmen aragatnaşyk kärhanalary we Beýik Britaniýanyň, Sloweniýanyň, Gazagystanyň, Türkiýäniň, Monakonyň, Belarusyň, Özbegistanyň, Fransiýanyň, Hytaýyň, Germaniýanyň öňdebaryjy kompaniýalary öz önümlerini görkezdiler. Häzirki wagtda informasion tehnologiýalar adamzat durmuşynyň aýrylmaz bölegine öwrüldi. Barha ösýän maglumat kommunikasion tehnologiýalarynyň ýurdumyzda yzygiderli ornaşdyrylmagynda möhüm işler alnyp barylýar. Nobatdaky sergi hem bu ulgamda özara tejribe alyşmaga we hyzmatdaşlygyň gerimini has-da giňeltmäge oňyn mümkinçilik döretdi.
Biz hem sergä gatnaşyjylaryň birnäçesi bilen söhbetdeş bolduk.
Kerim NURGELDIÝEW,
“Türkmentelekom” Elektrik aragatnaşyk kompaniýasynyň Internet tehnologiýalar merkeziniň programma üpjünçiligi bölüminiň baş programmisti:
Häzirki döwürde ýurdumyzda ösen tehnologiýalaryň yzygiderli ornaşdyrylmagy bilen ähli pudaklarda, oba hojalygynda, ýaşaýyş-durmuş maksatly pudaklarda sanly ulgama geçilýär. Ençeme ýyl bäri yzygiderli geçirilýän bu günki halkara sergisinde ýurdumyzyň maglumat – tehnologiýalar ulgamynda gazanan ösüşleri aýdyň şöhlelenýär. Gönüden-göni öz ugrumyza degişli bolan bu sergä biz täze “Online tehnik” atly ulgamymyz bilen geldik. Häzirki wagtda bu ulgam ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda ornaşdyryldy we kagyz dolanyşygyny doly aradan aýyrdyk.
Maksim KRETOW,
“Dogrulyk” kompaniýasynyň direktory:
Pudaklaýyn geçirilýän sergide biz howpsuzlyk ulgamynda ulanylýan wideogözegçilik, goraglylyk kameralary, ýangyn howpsuzlyk duýduryjylaryny, elektron nobata goýuş hyzmatlaryny ýerine ýetirýän enjamlary getirdik. Biziň kompaniýamyz wideo-gözegçilik kameralaryny, ýangyn howpsuzlyk ulgamynda ulanylýan enjamlary öndürmekde öňdebaryjy hatarda durýan “Axis communications” şwed kompaniýasynyň we “Cofem” italýan kompaniýalarynyň öndürýän önümlerini getirip, Türkmenistanda howpsuzlyk ulgamynyň integrasiýasy bilen meşgullanýar. 2013-nji ýyldan bäri türkmen bazaryna bu ulgamda köp enjamlary ýerleşdirdik. Bu gezekki sergä elektron resminamalary, pasportlar, sürüjilik şahadatnamalaryny getirdik.
Wadim BELOUSSOW,
“Infinera” kompaniýasynyň wekili:
“Infinera” kompaniýasy maglumat tor alyş-çalşygy boýunça telekommunikasiýa enjamlaryny öndürýär. Türkmenistanyň “Türkmentelekom” elektrik aragatnaşyk kompaniýasy bilen ýakyndan hyzmatdaşlyk saklaýarys. Dünýä belli amerikan kompaniýasy bolmak bilen “Infinera” GDA ýurtlarynyň bazarlarynda hem öz önümleri bilen işjeň hereket edýär. Sergide täze enjamlarymyzy, ýagny optiki süýümli geçirijilere niýetlenen önümleri görkezdik.
Laçyn Berdimyradowa,
Türkmenistanyň DIM-niň Halkara gatnaşyklary institutynyň talyby.