text:
Üstümizdäki ýylda Merkezi Aziýanyň edebi mirasyna uly goşant goşan, beýik akyldar Sopy Allaýaryň dünýä inenine 400 ýyl dolýar.
Nesil şejeresi
Türkmen ensiklopediýasynyň 8-nji tomunyň 143-nji sahypasynda Sopy Allaýaryň 1616-njy ýylda, Samarkandyň Akderýa etrabyndaky Müňler obasynda, Allaguly atly türkmeniň maşgalasynda doglandygy aýdylýar.
Sopy Allaýar barada «Risaleýi Aziza» atly meşhur kitap ýazan tatar alymy hem aň-bilim ýaýradyjy Täjeddin Ýalçagyl onuň nogaý halkyndan bolandygyny öňe sürýär. Ol öz risalasyny Sopy Allaýar ýogalandan, takmynan ýüz ýyl soňra ýazyp gutarypdyr.
Akyldaryň aradan çykan senesi barada hem iki dürli maglumat bar. Olaryň biri 1706-njy ýyly görkezse, beýlekisinde 1720-nji ýyl diýilýär.
Başga-da bir geň maglumat bar. Ol togsan ýaşynyň içinde, 7-nji hijri-kamary aýynyň, ýagny şu üstümizdäki Rejep aýynyň 29-njy güni ýogalypdyr. Şu juma, 6-njy maý şol güne gabat gelýär.
Durmuşy hem hyzmaty
Sopy Allaýar öz ömründe iki durmuşy başdan geçiripdir. Owal başda, ýigitlik döwründe aşa gazaply hem zalym bolupdyr. Soňra törelik derejesinden el çekip, ýüregindäki nebis belasyny hem tekepbirligi ýeňip, ejizler hem sadalar hatarynda ýaşapdyr. Ol aşa pes göwünli, ak ýürekli hem paýhasly ynsan bolupdyr.
Sopy Allaýaryň eserleri türki dilli halklaryň XXV 11 asyrdaky medeni hem edebi mirasy saýylýar. Öz eserlerini türkmençe, özbekçe, köplenjem pars dilinde ýazypdyr. Türkmen sowet ensiklopediýasy şeýle ýazýar.
,,S. A. dürli goşgy formasynda ýazylan diwanlaryň, «Myradyl aryfyn – Bilimdarlaryň myrady», «Sebatul ajyzyn – Ejizleriň mäkämligi», «Tehfetil talybyn – Talyplaryň sowgady», «Syfatyl ajyzyn – Ejizleriň sypaty», «Meslekil muttakyn – Bilesigeljileriň ynanjy», «Pöwsün nejat – Gutulmagyň çäresi» ýaly ençeme mesnewileriň (poemalaryň) awtorydyr. S. A-yň dürli dillerde ýazylan, dürli möçberdäki eserleri TSSR YA-nyň golýazmalar fondunda saklanýar. Olaryň köpüsi golýazma hem daşbasma görnüşindedir.” (8 tom, 144-sah.)
Ejizleriň kalby
Ol ejizleriň ýüregine ýagtylyk hem umyt beriji eserler döredipdir. Aýratyn-da, «Sebatul ajyzyn – Ejizleriň mäkämligi» eseri köp okalypdyr. Sopy Allaýaryň pikirlerine düşünmekde tatar alymy Täjeddin Ýalçagylyň «Risaleýi Aziza» atly kitaby gowy gollanma bolupdyr. Yalçagyl özi barada: “Men az azykly, köp ýazykly gedaý halkyň alymy boldum” diýer ekeni. Onuň: “Kime akyl berilse, baýlyk haram bolar”, “Ylym nurdur, oňa arassa girişmeli” diýen sözleri-de mydama ýatlanýar.
Sopy Allaýar kiçi göwünliligi hem sada pikirli ynsany aň-bilime çagyrypdyr. Ol dünýäde ýaradylan her bir närse barada pikir etmegi, onuň manysyna düşünmegi ündäpdir.
Ol islendik agyr şertde, kynçylyklarda adam ruhunyň ölmeli däldigini, diriligiň hem ýaşaýşyň syrlaryna akyl ýetirmegi öňe sürüpdir.
Bu belli günde şahyryň ,,Sebatul ajyzyn” kitabyndan bir eser getirýäris. Şahyr ony seljuk soltany Alp Arslan zamanynda Hyratda ýaşap geçen beýik akyldar Abdylla ibn Muhammet Ensara bagyşlapdyr.
76. Hekaýat Abdylla Ensary
1452 Gul satyn aldy Abdylla Ensar,
Diýdi: Eý, gul adyňy eýle äşgär.
Diýdi: Eý, hoja, sen goýsaň haýsy at,
Meniň adym şoldur, eý, ýagşy zat.
Diýdi: Eý, gul, söýersen haýsy hörek?
Diýdi: Senden ne ýetse, ýagşydyr, eý, päk.
Diýdi: Haýsy geýim göwnüňde meýliň?
Diýdi: Ol ýagşydyr, haýsysyn berseň.
Diýdi: Eý, gul, nedir kesbi hem käriň?
Diýdi: Her haýsy bolsa ygtyýaryň.
Diýsene kylarsen haýsy hünärden?
Akdyrdy ol gul ýaşyn döküp gözünden.
Diýdi: Eý, ýagşylaryň patyşasy,
Bolarmy gul diýeniň ygtyýary?!
Eger emir eýleseň her haýsy ýüzge,
Nedir çäräm boýun bolmakdan özge.
Eşitdi hoja ol gulnuň sözüni.
Ýykyldy ýerge, urdy öz-özüni.
Ýakasyn ýyrtyban diýdi onda,
Eý, Abdylla, sen gördüň pygyl bende.
1462 Özüňi sal Hudaga başu-pesden,
Bendelik ýoluny öwren bu guldan.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy.
Bu ýerde aýdylanlar awtoryň pikiri.


c: text/html

text:
Owganystanyň hususy telekanallaryndan biri ”Toloda” her ýyl “Owgan ýyldyzy” atly aýdym-saz bäsleşigi geçirilýär. Bu ýylky geçirilýän ýaryşa Owganystanyň ähli künjeklerinden 220-ä golaý aýdymçy gatnaşýar.
Bu ýyl bäsleşige gatnaşýanlaryň arasynda ilkinji gezek bir türkmen aýdymçysy-da bar. Türkmen aýdymçysy Anna bagşy 220 dalaşgäriň arasyndan saýlanyp, öňdäki 12 aýdymçynyň arasyna giripdir.
Anna bagşyny beýleki aýdymçylardan tapawutlandyrýan zat, onuň bu derejä türkmen klassyky aýdymlaryny aýdyp ýetmegidir. Azatlyk Radiosy Anna bagşynyň bu üstünlikleri barada onuň bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Ilki bilen özüňiz bilen tanyşdyrsaňyz.
Anna bagşy
: Meniň adym Arnajuma, lakamym Şirzban, ýörgünli adym bolsa Anna bagşy. Owganystanyň Bathyz welaýatynyň Murgap etrabynyň Marçak obasyndan bolýan.
Azatlyk Radiosy
: ”Tolo” atly hususy telekanalda “Owgan ýyldyzy” atly aýdym-saz bäsleşigi geçirilýär. Siz bu bäsleşige gatnaşýan ilkinji türkmen. Bäsleşikde ýeňiş gazanaryn diýen umydyňyz barmy?
Anna bagşy
: ”Tolo” telekanaly “Owgan ýyldyzy” atly bäsleşigi eýýäm birnäçe ýyldan bäri gurnaýar. Men Owganystanda ýaşaýan üç milliondan gowrak türkmen ilatynyň adyndan, öz türkmen halkymyň adyndan dalaşgär boldum. Birki ekzamenden üstün çykdym.
Nesip bolsa diňe türkmen dilinde däl-de, belkem, Owganystanda ýörgünli dilleriň ählisinde hem aýdym aýdaryn. Ony, inşallah, hemmeler teleýaýlym arkaly görerler. Belkem, birinji bolaryn diýen umyt bilen-ä bardym özüm.
Azatlyk Radiosy
: Siz eýýäm iki sany synagdan geçipsiňiz, şol synaglar nähili geçirildi?
Anna bagşy
: Hawa, men eýýäm iki gezek synagdan geçdim. Onda ussatlar oturyp aýdymyň galyba, ýagny bir ritme deň gelip-gelmeýänligini diňleýärler. [Aýdymy] türkmen dilinde aýtsaň-da, ol ritme deň gelmeli. Men şol synaglarda üstün çykdym we nesip bolsa, gelejekde-de üstün çykaryn diýip umyt edýärin.
Azatlyk Radiosy
: Siziň ýaryşda ýerine ýetiren aýdymlaryňyz diňe türkmen dilindedimi, ýogsa başga dillerde hem aýtdyňyzmy?
Anna bagşy
Owganystandaky ýörgünli aýdymlaryň arasynda türkmen dilindäki aýdymlar beýik.
: Birinji we ikinji synaglarymda men diňe türkmen dilinde aýtdym. Sebäbi, ýaňy hem belleýşim ýaly Owganystanda üç milliondan gowrak türkmen ýaşaýar.
Men olaryň türkmen diliniň özboluşly öwüşginli aýdym-sazynyň bardygyny doly derejede düşünsin diýen pikir bilen diňe ene dilimde, ýagny türkmen dilinde aýtdym. Nesip bolsa, gelejekde hemme dillerde aýdaryn.
Azatlyk Radiosy
: Siziň aýdymlary türkmen dilinde ýerine ýetirmegiňize nähili baha berdiler?
Anna bagşy
: Umuman, türkmen aýdymlaryny ussatlyk bilen ýerine ýetirýän adam juda az. Elbetde, Owganystandaky ýörgünli aýdymlaryň arasynda türkmen dilindäki aýdymlar beýik. Sebäbi onuň birinjiden tony beýik. Başga dilde aýdýan aýdymçylar türkmen dilinde aýtjak bolsa, bokurdagy gyrylýar.
Azatlyk Radiosy: Synagda türkmen aýdymlaryndan haýsysyny aýtdyňyz?
Anna bagşy
: Men ”Zöhre-Tahyr” dessanyndan “Bir ýar üçin sergezdan” diýen aýdymy dutarda aýdyp berdim. Ikinji aýdym dutarsyz bolup, “Açdym saňa ýüregimi, çemen berdim gülden, läläm” diýip başlanýan [”Dillen, läläm!”] diýen türkmen aýdymyny ýerine ýetirdim.
[Eminler] örän ussatlyk bilen aýdýaň diýdiler, biz sözlerine düşünmesek-de aýdymlaryň, bir-ä, galyba laýyk gelýär, birem, tony beýik diýdiler.
Azatlyk Radiosy: Bu bäsleşige täze aýdymçylaryň näçerägi gatnaşýar?
Anna bagşy
Meniň arzuwym – türkmen halkynyň aýdym sazynyň beýikdigini bütin dünýä tanatmak
: Umuman, ilki bilen Owganystanyň ähli welaýatlaryndan 220 adam saýlanýar, olardanam 12-si galyp, soňra diňe 1 adam öňe saýlanýar.
Ikinji we üçünji orunlar hem bar. Emma iň derejelisi birinji we ikinji orunlar, olara soňundanam köp zatlar berilýär, daşary ýurtlara sapar etmäge-de mümkinçilik berýärler ýa-da maşyn berýärler, maddy taýdanam köp ýardam berýärler.
Onsoňam meniň arzuwym – türkmen halkynyň aýdym sazynyň beýikdigini bütin dünýä tanasyn diýen umyt bilen şuňa dalaşgär boldum.
Azatlyk Radiosy
: Bu bäsleşikde birinjiligi alan bütin Owganystanyň ýyldyzy diýip yglan ediler, şeýlemi?
Anna bagşy:
Hawa, birinjiligi alan aýdymçy Owganystanyň ýyldyzy diýen ady alýar. Men bu bäsleşige birinji gezek gatnaşýaryn. Inşallah, Alla ýarlyk etse, ussatlarymyň kömegi bilen, olaryň eden yhlasy bilen men birinji bolaryn diýip umyt edýärin.
Azatlyk Radiosy
: Bäsleşigiň ýeňijisini tomaşaçylar sms ugradyp saýlaýarlar, türkmen muşdaklaryňyzdan başga-da, size beýleki halklardan ses bererler diýip pikir edýärsiňizmi?
Anna bagşy
: Nesip bolsa, sebäbi men öňden bäri aýdymçy we meni tanaýarlar. Mysal üçin, özbek doganlarymyz bar, puştun, pars doganlarymyzam bar, Owganystanda ýaşaýan beýleki milletler, belkem, [ses bererler].
Milletçilik, elbetde, bar, emma hünäre hem baha berip biljek adamlar hem aramyzda az däl, köpdür. Inşallah, nesip bolsa, olardan umydym gaty kändir.
Azatlyk Radiosy
: Siziň pikiriňizçe, beýle bäsleşikleriň geçirilmegi Owganystanda aýdym-sazyň ösmegine kömek edip bilermi?
Anna bagşy
: Bilişiňiz ýaly, her bir zat ony teşwiklandyrmak (dabaralandyrmak) bilen, ony şowuklandyrmak (şowhunlandyrmak) bilen bolýar. Owganystanyň dürli halklarynyň arasynda geçirilýän bu bäsleşik, halk arasynda gaty haýajaly (abraýly) zat bolar. Näme üçin diýende, bu bäsleşikde her kim özüni, öz hünärini görkezmek islär. Men bu Owganystan üçin gaty gowy zat diýip hasaplaýaryn.
Nesip bolsa, aýdymçylaryň çytraşygy öňküsindenem köpeler, gowurak aýtjak bolarlar, bu mümkinçilikden ylham, ýörelge alarlar we bu olar üçin ussatlyk derejesi bolar.
Azatlyk Radiosy
: Diýmek, bu bäsleşik arkaly talantly ýaşlar saýlanýar?
Anna bagşy
: Hawa, olaryň sesine, özüni alyp barşyna üns berilýär. Diňe aýdym aýtmak bilen bagşy bolup bolmaýar, halkyň islegini bilmek, halk arasynda özüňi gowy alyp barmak, ýagny halkyň ýüreginden turmak [gerek].
Umuman, bagşylar hoş owaz bilen halkyň ýüregini hoşlamak bilen çäklenmän, her kim öz milletiniň geçmiş taryhyny, geçen şahyrlaryny hem halk arasynda tanadýarlar.
Şahyrlar galam ujy bilen kitaba [girip], sessiz galsalar, bagşylar [olaryň ýazan şygyrlaryny] süýji owaz bilen halka diri şekilinde görkezýärler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“Wyždan ýesirleri” diýlip yglan edilen Annagurban Amangylyjow bilen Sapardurdy Hajyýewiň şenbe güni türkmen türmesinden boşadylandygy habar berilýär.
Bu barada düýbi Bolgariýada ýerleşýän ynsan hukuklaryny goraýjy “Türkmen Helsinki Fondy” we düýbi Nýu-Ýorkda ýerleşýän “Human Rights Watch” guramasy
maglumat berýär.
Türkmenistanyň resmi habar serişdelerinde agzalýan adamlaryň tussaglykdan azat edilendigi barada maglumat berilmedi.
Türkmenistanly Annagurban Amangylyjow bilen Sapardurdy Hajyýew 2006-njy ýylda türkmen häkimiýetleri tarapyndan “bikanun ýarag saklamakda” aýyplanyp, ýapyk gapylaryň aňyrsynda geçirilen sud diňlenşiginde, olaryň her biri 7 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Ynsan hukuklaryna gözegçilik edýän “Amnesty International” guramasy Amangylyjow bilen Hajyýewe çykarlan hökümiň syýasy taýdan galplaşdyrylandygyny belläp, olaryň adam hukuklary boýunça alyp baran kanuny işeri üçin tussag edilendigini öňe sürüpdi.
Baş edarasy Londonda ýerleşýän bu gurama 2011-nji ýylda olary “wyždan ýesirleri” diýip yglan etdi.
Professional işi üçin öldürilen žurnalistleriň hormatyna Waşingtonyň "Wilbur J. Kohen" adyndaky binasyndaky hatyra tagtasynda Ogulsapar Myradowanyň (ortaky hatardan sagda) suraty. Waşington
Amangylyjow we Hajyýew bilen bilelikde şol bir aýyplamalar esasynda žurnalist we aktiwist Ogulsapar Myradowa hem alty ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi. Şol ýylda-da Myradowa türmede aradan çykypdy.
Şol waka bilen bagly "Human rights watch" guramasy Myradowanyň juda şübheli ýagdaýlarda aradan çykandygyny we “Amnesty International” guramasy bolsa onuň tussaglykda gynamalara sezewar edilendigi baradaky aýyplamalar boýunça aladalanýandygyny malim edipdi.
2010-njy ýylda Birleşen Milletler Guramasynyň bikanun tussag edilmelere garşy işewür topary Amangylyjow bilen Hajyýewiň tussag ediliş ýagdaýlarynyň halkara kanunçylyk normalaryna garşy gelýändigini aýdyp, olaryň haýdan-haý tussaglykdan azat edilmeklerine çagyryş edipdi.
Annagurban Amangylyjow bilen Sapardurdy Hajyýewiň tussaglykdan boşadylandygy baradaky habary resmi çeşmelerden tassyklatmak häzirlikçe başartmady.


text:
Şenbe güni Pakistanyň iň uly şäheri bolan Karaçi şäherinde musulman dini barada ABŞ-da döredilen filme protest bildirip, müňlerçe adam ýöriş geçirdi. Karaçi şäheriniň polisiýa bölüminiň resmisi Şafik Ahmad bu protest ýörişine azyndan 15 müň töweregi adamyň gatnaşandygyny aýtdy.
Birleşen Ştatlarda döredilen “Musulmanlaryň bigünäligi” atly filme garşy protestler geçen hepde Pakistanda has-da köpçülikleýin we ýykan-ýumrançylykly häsiýete eýe bolupdy.
Şol protest çykyşlarynyň barşynda protestçiler bilen polisiýanyň arasynda ýüz beren çaknyşyklarda azyndan 21 adamyň ölendigi habar berilýär.
Şu geçen hepdäniň penşenbe güni bu filmiň režissýory diýlip hasaplanylýan Nakola Bassleý Nakola Birleşen Ştatlarda tussag astyna alyndy. Häzirki wagt oňa garşy ozalky şertli tussaglyk möhletiniň düzgünlerini bozanlykda bildirilýän aýyplamalar boýunça derňew işleri alnyp barylýar.


text:
Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň daşary işler ministrleri anna güni Pekinde ýygnanyşyp, regionda terrorçylyga garşy göreş hem-de howpsuzlygy üpjün etmek meseleleri boýunça özara hyzmatdaşlygy ara alyp maslahatlaşýarlar.
Hytaýyň daşary işler ministri Ýaň Jiýeçi Owganystandaky, Ýakyn Gündogardaky hem-de Demirgazyk Afrikadaky ýagdaýlar barada alada bildirip, bu regionlarda bolup geçýän wakalaryň Merkezi Aziýa regionyna ýaramaz täsir etmeginiň mümkindigini aýtdy.
“Biz Owganystandaky, Ýakyn Gündogardaky hem-de Demirgazyk Afrikadaky ýagdaýlar bilen bagly alada bildirmegimizi dowam etdirýäris. Biz Owganystanda parahatçylygy ornaşdyryp, bu ýurduň ösmegine konstruktiw görnüşdäki goşandy goşmagy dowam etdirmegi teklip edýäris” diýip, Ýaň Jiýeçi aýtdy. “Biz BMG-niň düzgünnamalaryndaky prinsiplere gyşarnyksyz eýerip, halkara kanunlary berjaý etmäge, regiondaky milletleriň garaşsyz kararyna hormat goýmaga çagyrýarys. Şeýle hem regionyň töwereginde asudalygy, durnuklylygy hem ösüşi üpjün etmek ugrunda hereket etmäge çagyrýarys”.
Şeýle hem Hytaýyň baş diplomaty anna güni geçirilýän sammitde regiondaky ýurtlaryň özbaşdaklygyna hem howpsuzlygyna abanýan howpuň öňüni almak meselesi boýunça özara maslahatlaşandyklaryny mälim etdi.
“Biz Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň dünýäde döreýän dürli täze howp-hatara jogap bermek ukybyny ösdürmelidigi barada biragyzdan ylalaşdyk” diýip, Hytaýyň daşary işler ministri Ýaň Jiýeçi aýtdy. “Bu ugurdan ilki bilen edilmeli işleriň hataryna guramamyza agza ýurtlaryň howpsuzlygyny hem özbaşdaklygyny goramak üçin krizisiň ýüze çykmak mümkinçiligini öňünden anyklamak hem adatdan daşary ýagdaýlarda tizden-tiz hereket etmek ukyplarymyzy kämilleşdirmek ýaly çäreler girýär”.
Şanhaý Hyzmatdaşlyk guramasyna Hytaý, Gazagystan, Gyrgyzystan, Orsýet, Täjigistan we Özbegistan agza bolup durýarlar. Bu guramanyň düýbi 1996-njy ýylda Şanhaýda tutulyp, ilkibaşda ol “Şanhaý bäşligi” diýlip atlandyrylýardy. Bu guramanyň ady 2001-nji ýylda oňa Özbegistan hem agza bolup goşulansoň özgerdildi. Bu gurama girýän ýurtlaryň daşary işler ministrleriniň anna güni geçirilýän sammiti 6-7-nji iýunda Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň liderleriniň sammitiniň gün tertibini kesgitlemek maksady bilen geçirilýär.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin derňewçi žurnalistleriň halkara topary tarapyndan ýylyň korrupsiýa boýunça şahsy diýip atlandyryldy.
Düýbi Saraýewoda ýerleşýän we guramaçylykly jenaýat hem korrupsiýa barada maglumat berýän proekt bu beýanaty 31-nji dekabrda ýaýratdy.
Beýanatda Putiniň bu «baýrak» berlip başlaly bäri her ýyl öňe saýlanýandygy bellenilýär.
Onda aýdylmagyna görä, Putin Orsýeti ullakan pul ýuwulýan merkeze öwürmekde, gündogar Ukrainanyň Krym we Donbas sebitlerinde guramaçylykly jenaýata ýol açmak, jenaýatçylyk işlerini derňemezlik, hökümetiň jenaýatçy toparlar bilen işleşmegi we olary ulanmagy babatdaky syýasatyny ösdürmekde eden işleri üçin «ykrar» edilipdir.


text:
Liwiýanyň gozgalaňçylar goşunynyň serkerdesi Muhammed al-Fass häkimiýetden agdarylan liwiýa lideriniň tarapdarlarynyň daýanç nokady bolan Bani-Walid şäherini tabşyrmak baradaky gepleşikleriň hiç hili netije bermändigini, gozgalaňçy güýçleriň ýekşenbe güni hüjüme başlajakdygyny aýtdy.
Bani-Walid şäherinde bir million töweregi adam ýaşaýar, olar warfalla taýpasyna degişli. Birnäçe müň gozgalaňçy şäheriň daşyny gabady.
Kaddafiniň wekili Musa Ibragim şeýle diýdi “Bani-Walid şäheriniň uly şäherdigini, bu ýerde Liwiýadaky iň uly tireleriň biriniň ýaşaýandygyny, olaryň Kaddafini goldaýandygyny göz öňünde tutuň. Olar Milli geçiş geňeşiniň ähli tekliplerini ret etdiler. Geňeşiň edýän çagyryşlaryna bu ýerde gulak gabardýan ýok”.
"Roýter" agentliginiň “Kaddafi Bani-Walidde bolup bilermi?” - diýen soragyna Kaddafiniň wekili: “Kaddafiniň häzir niredededigini özüm-ä bilemok, ýöne onuň ýurtdadygyna ynanýaryn. Bu hakykat. Ol özüni goramaga taýýar adamlar bilen howpsuz ýerde bolýar”– diýip, jogap berdi.
Kaddafiniň dogduk şäheri Sirtäniň we agdarylan lideriň tarapdarlarynyň kontrollygynda bolan Sebha şäherindäki harby bazanyň daşyny gozgalaňçylaryň gabandygy habar berilýär.


text:
Penşenbe güni agşam Orsýetiň howpsuzlyk güýçleriniň resmileri Çeçenistan bilen Dagystanyň serhet raýonlarynyň birinde howpsuzlyk güýçleri bilen ýaragly söweşijileriň arasynda gazaply atyşyklaryň ýüze çykandygyny habar berdiler.
Maglumata görä, bu atyşyklar Orsýetiň Içeri işler ministrliginiň ýörite güýçleriniň bu raýondaky tokaýlyk ýerde reýd geçirýän wagty ýüze çykypdyr.
Wakada ýaragly söweşijileriň üç sany toparynyň milisiýa güýçlerine garşy ok atyp, berk gaýtawul berendikleri habar berilýär.
“Interfaks” habar agentligi atyşyklaryň anna güni irden hem dowam edendigini we bu çaknyşyklarda Orsýetiň milisiýa işgärlerinden azyndan 7-siniň ölüp, 17-siniň hem ýaralanandygyny habar berýär. Ýöne bu sanlar häzirlikçe Orsýetiň resmileri tarapyndan tassyklanylmady.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow anna güni geçiren hökümet maslahatynda, Ministrler kabinetiniň agzalaryna ýüzlenip, "ýene bir kitabyny ýazyp gutarandygyny" aýtdy.
Döwlet baştutanynyň täze eseriniň ady "Türkmenistan" diýlip atlandyrylypdyr.
"Bu eserde esasan mukaddes garaşsyzlygymyzyň 25 ýylynyň dowamynda mähriban halkymyz tarapyndan bitirilen asyrlara barabar bolan işleri beýan etdim" diýip, prezident aýtdy.
Ministrler kabinetiniň agzalary prezidentiň täze kitabyny 21-nji oktýabrda geçiriljek giňişleýin mejlisde her bir hökümet agzasyna gowşurjakdygy baradaky sözlerini şowhunly elçarpyşma bilen garşy aldylar.
Mundanam başga, prezident wise-premýerler Toýlyýewe hem-de Mämmedowa täze kitaby jemgyýetçilige tanyşdyrmak, "garaşsyzlyk ýyllarynda gazanylan üstünlikleri bütin dünýä ýetirmek" barada görkezme berdi.
Bu prezident Berdimuhamedowyň şu ýylda ýazan ýedinji kitabydyr.
Prezident ýanwarda "Paýhas çeşmesi" (nakyllar we atalar sözleri), martda "Çaý melhem we ylham", aprelde "Gadamy batly bedew" (ahal-teke atlary hakynda), maýda "Arşyň nepisligi" (türkmen halyçylyk senedi hakynda), iýulda "Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri" atly kitabynyň 8-nji tomy bilen öz okyjylaryny begendiripdi.
Ol sentýabr aýynda "Parahatçylyk sazy – dostluk-doganlyk sazy" atly kitabyny ýazyp gutarandygyny aýtdy we bu kitap Ýaşulular maslahatyna gatnaşanlara sowgat berildi.
Berdimuhamedow 2006-njy ýylyň aýagynda häkimiýet başyna geçeli bäri dürli temalardan 40 çemesi kitap çap etdirdi we ol kitaplar döwlet eýeçilgindäki metbugat arkaly giňden wagyz edilýär. Şondan ozal Berdimuhamedowyň ýazyjylyk, aýdym-saz döretmek talantlary barada köpçülige hiç zat aýan däldi.
Mälim bolşy ýaly, Berdimuhamedow soňky ýyllarda, ussat çapyksuwarlygynyň daşyndan, aýdym, saz ýazmakda hem güýç synaýar.
Berdimuhamedow prezident bolmazyndan ozal Türkmenistanda başga bir ýazyjynyň - "Şa şahyr" diýlip mahabatlandyrylýan S.Nyýazowyň adyndan çap edilen kitaplar wagyz edilerdi.


text:
“Facebook” kompaniýasynyň uzak wagtdan bäri synagdan geçirýän “Reactions” emosiýalaryndan indi sosial ulgamyň ulanyjylarynyň ählisi peýdalanyp biler. Mundan beýläk ulanyjylaryň statusyna we paýlaşýan maglumatlaryna “like” (halaýan) düwmesine basmak bilen bir hatarda, dürli görnüşdäki reaksiýalary hem bildirip bolýar.
“Facebook” sosial ulagmynyň käbir ulanyjylary negatiw, ýagny oňaýsyz mazmunly maglumatlara “like” düwmesini basaslary gelmeýärdi.
Mundan beýläk ulanyjylar “like” düwmesi bilen bir hatarda, dürli emosiýalardan (söýgi, ýylgyryş, geň galma, gam-gussa, gahar-gazap) peýdalanyp bilerler.
“Facebook” kompaniýasy bu täze funksiýalar taýýarlanan mahaly, sosiologlardan maslahat alnandygyny mälim edýär.


text:
Germaniýanyň hökümeti ýurtda bomba hüjümini amala aşyrmagy planlaşdyrmakda şübhelenilýän siriýaly bosgunyň türme kamerasyndaky ölüminiň derhal derňelmegini talap etdi.
Jaber al-Bakryň 12-nji oktýabrda Leipzig şäherindäki türmede öz köýnegi bilen özüni öldürendigi habar berilýär.
Germaniýanyň içeri işler ministri Tomas de Maiziere bu wakanyň “tizden-tiz we hemmetaraplaýyn derňelmegini” talap etdi.
Bakryň aklawçysy onuň ölümini sud skandaly diýip häsiýetlendirip, türme Bakryň öz janyna kast etmek töwekgelçiliginden habarlydy diýdi.
Bakr 2015-nji ýylyň fewral aýynda Germaniýa gelipdi. Şondan soň oňa Germaniýada başpena berlipdi.


text:
Liwiýanyň häkimiýet başyndan kowlan hökümdary Muammar Kaddafiniň dogduk şäheri, 70 müň ilatly Sirteden müňlerçe adamynyň gaçyp çykýanlygy habar berilýär. Kaddafa garşy güýçler bu şähere giňişleýin hüjüme taýýarlanýarlar.
Sirte Kaddafiniň tarapyny çalýan güýçleriň kontrollygyndaky iki şäheriň biri. Beýlekisi Tripoliniň günorta-gündogarynda ýerleşýän Bani Walid. Bu şäherleriň ikisi-de oppozision güýçleriň gabawynda.
Liwiýanyň täze aralyk hökümeti Milli geçiş geňeşiniň güýçleri Sirtede ençeme hepde bäri özlerine berk garşylyk görkezýän Kaddafä wepaly söweşijileriň pozisiýalaryna hüjüme taýýarlanýandyklaryny aýdýarlar. Ýöne Sirtäniň gündogarynda, Kaddafa garşy söweşijileriň bir serkerdesiniň aýtmagyna görä, entek doly hüjüme geçilmez. Munuň sebäbi şäherde gaty köp parahat ilatyň bardygy.
Žurnalistler duşenbe güni ir bilen ýüzlerçe adamyň barja zatlaryny maşynlara ýükläp, Sirteden gaçyp gelýändiklerini görendiklerini habar berdiler. Bu adamlar söweşiň gysga wagtlap kesilmeginden peýdalanyp, kyn gumanitar ýagdaý sebäpli şäheri terk etmäge mejbur bolandyklaryny, köpüsi hem özleriniň Kaddafiniň tarapyny çalýandyklaryny aýdypdyrlar.
Milli geçiş geňeşi parahat ilatyň şäherden çykmagyna mümkinçilik bermek üçin atyşyklaryň 48 sagatlap kesilmegine çagyrypdy. Bu möhlet ýekşenbe güni tamamlandy. Ýöne şäherden gaçyp çykan adamlaryň käbiri atyşyklaryň kesilmändigini aýdýarlar.
AFP habar agentliginiň bir habarçysy hepdäniň soňunda atyşyklaryň dowam edendigini, şol agentligiň ýene bir habarçysy Kaddafä degişli güýçleriň şäheriň merkezindäki pozisiýalaryna hüjüm üçin ýekşenbe güni agyr ýaraglaryň, sol sanda tanklaryň hem ulanylandygyny habar berdi.
Ýagdaý agyr
Halkara Gyzyl haç guramasynyň ulaglary Sirte şäherine barmaga taýýarlyk görýär, 3-nji oktýabr.
Ýaralanan ençeme adamyň Sirtede medisina kömeginiň ýetmezçiligi sebäpli ölýändigi aýdylýar. Halkara Gyzyl haç guramasynyň sözçüsi Dibeh Fahr
Sirtede ýagdaýyň agyrdygyny aýtdy:
—Soňky hepdelerde gabawdaky şäherde ýüzbe-ýüz bolnan gumanitar ýagdaýa we kynçylyklara baha bermek üçin Misuratanyň üsti bilen Sirtä baryp, şäheriň merkezi keselhanasy Ibn Sina keselhanasyny görmek Halkara Gyzyl haç guramasyna başartdy. Gyzyl haçyň işgärleri ençeme sagatlap Sirtede bolup, kyn şertlerde iş alyp barýan keselhana baha berdiler. Doktor, medisina enjamlary, kislorod silinderleri ýetmezçilik edýär. Suw howuzlaryna-da zeper ýetipdir. Keselhana, şeýle hem doktorlar gaty ejir çekýärler.
Halkara Gyzyl haç guramasynyň sözçüsi Soaade Messoudi
hem ýekşenbe güni Tripolide soňky günlerde Sirteden 10 müň töweregi adamyň gaçyp çykandygyny aýtdy:
—Gyzyl haçyň işgärleri midisina işgärleri bilen gürleşip, olara gerekli kislorod we beýleki zatlar barada pikir alşyp bildiler. Olar şeýle hem Sirtede graždan jemgyýetiniň wekilleri bilen duşuşyp bildiler. Olar azyk gerekdigini aýdypdyrlar – çaga iýmiti, agyz suwy we gigiena üçin zerur zatlar. Biziň edip bilen işimiz häzir şu, sebäbi biziň adamlarymyz keselhanadakalar, keselhana tarap ot açylypdyr. Olar howpsuzlyk ýagdaýynyň ýaramazlygy sebäpli ol ýerde köp galyp bilmediler. Biz olary ol ýerden basym çykarmaly bolduk.
Birleşen Ştatlaryň senatory Jon MakKeýn ýekşenbe güni CBS telekanalynda eden çykyşynda Milli geçiş geňeşiniň beren sanlaryna salgylanyp, Liwiýada graždanlyk urşunda 25 müňden agdyk adamyň ölendigini, 60 müň adamyň ýaralanandygyny, 3 müň adamyň hem maýyp bolandygyny aýtdy.


text:
Çarşenbe güni Orsýetiň Federal howpsuzlyk býurosy Hytaýyň bir raýatynyň içalyçylykda aýyplanyp, Orsýetde tussaglykda saklanýandygyny mälim etdi.
Federal howpsuzlyk býurosynyň aýtmagyna görä, Hytaýyň raýaty Tong Şengýongyň işi Moskwanyň şäher suduna geçirilipdir.
Tong Şengýong Orsýetiň ýer-howa görnüşindäki “S-300” kysymly gorag raketalarynyň tehniki syrlaryny ele salmaga synanyşanlykda aýyplanylýar.
Bu gürrüňi edilýän raketelary Hytaý Orsýetden indi köp ýyllar bäri satyn alyp gelýär. Ýakynda Moskwa halkara basyşlary netijesinde özüniň bu gorag raketalaryny Eýrana we Siriýa satmagyny bes etdi.


text:
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew ozalky nebit tütjary Mihail Hodorkowskiniň tussaglykda oturmagynyň kanunylygyna täzeden garamaga buýruk berdi.
Halkara hukuk goraýjy toparlar, şol sanda “Amnesty International” guramasy Hodorkowskini tussag edilen dissident hasaplaýarlar.
Kreml bu beýanaty Orsýetde geçirilen prezident saýlawlaryndan bir gün soň, duşenbe güni yglan etdi.
Bu saýlawlarda premýer-ministr Wladimir Putiniň üstünlik gazanandygy yglan edildi. Ol indi prezidentlik wezipesiniň üçünji möhletine dolanýar.
Medwedew Baş prokuratura beren görkezmesinde Hodorkowskiniň işi boýunça derňewi 1-nji aprele çenli tamamlamagy tabşyrdy.
Kreml jemi 32 adamyň, şol sanda Hodorkowskiniň hyzmatdaşy Platon Lebedewiň işi boýunça täzeden derňew geçirmäge görkezme berdi.
“Ýukos” nebit kompaniýasynyň ozalky başlygy Mihail Hodorkowskiý 2003-nji ýylda tussag edilipdi. Halkara “Amnesty International” guramasy Hodorkowskini “wyždan ýesiri” diýip yglan etdi.


text:
“Shakespeare and Company”, Parižiň çep kenar ýakasynda ýerleşýän kiçijik bir kitap dükanydyr. Ol ýere ynam bilen dünýäniň iň meşhur kitap dükany diýip atlandyrmak bolar.
Ol kitap dükany “James Joyce” atly ýazyjynyň başga hiç kimiň gyzyklanma bildirmedik “Ulysses” atly eserini çap etdirmek üçin, şertnama baglanşypdyr. Ol ýer döwrüniň beýik ýazyjylary Ernest Hemingwaý we F. Scott Fitzgerald, Jack Kerouac, Allen Ginsberg, Lawrence Durrel we Anais Nin dagy üçin resmi bolmaýan ýaşaýyş ýerine öwrülipdir.
Parižiň 37-nji köçesinde ýerleşýän kitap dükanynyň eýeleri 1919-njy ýylda döredilen we owal şäheriň başga ýerlerinde ornaşan dükanyň taryhy hakda 400 sahypalyk suratly ýatlama kitaby taýýarlapdyrlar. Ol kitap dükanyny amerikaly neşirýatçy we kitaphanaçy Sylvia Beach açanam bolsa, soňra ol dünýäden ötensoň dükany George Whitman öz üstüne alypdyr.
Dükanyň eýesi amerikaly George Whitman 2011-nji ýyla, ýagny tä 98 ýaşyna barýança onuň üstündäki kiçijik jaýda ýaşapdyr. Şonuň üçin “Shakespeare and Company” diýseň çuňňur mana eýe bolup, köpleriň ünsüni özüne çekipdir. Ol kitap dükanyny “Myhmanlaryň gije ýazyp, mugt şerap içip biljek “sosial utopiýa ýeri” diýip atlandyrypdyr. Whirtman şeýle diýipdir: “Men bu kitap öýüni roman ýazan bir adam ýaly döretdim. Onuň her bir otagy romanyň bir bölümidir. Dükanymyň gapysyny adamlara açmak meni diýseň bagtyýar edýär. Şeýlelikde, men olara şol bir wagtyň özünde kitabyň syrly äleminiň gapysyny açýaryn”.
George Ikinji jahan urşy mahalynda özhoşuna Pariže gaýdypdyr we ol ýerde Sorbonne uniwersitetinde okamaga başlapdyr. Ondan soň hem hiç wagt Pariži terk etmändir. Uniwersitetde okan ýyllarynda, ol gaty köp kitap alypdyr we şeýlelikde ahyrynda kitap dükanyny açmagy ýüregine düwüpdir. George 1950-nji ýylda, öz gündeligine şeýle ýazypdyr: “Ahrynda dünýäniň geňliklerine we gözelliklerine tomaşa edip biljek bir ýeri tapyp bilmegi umyt edýärin”.
Ol kitap dükany ençeme ýyllap, nesiller boýy öýsüz ýazyjylaryň baryp sygynýan ýerine öwrülipdir. Dükanyň eýesi George şeýle adamlary ýele sowrulan güllere meňzedipdir we dükana sygynan her bir adamyň öňünde ýörite şertler keserdip goýupdyr. Ol ýerde ýaşajak ýazyjy her gün hökman iki sagat eser ýazaýmaly we her gün haýsam bolsa bir kitapdan bir bölek okamaly. Şeýle şerti kabul edenler kitap dükanynyň ýokarsyndaky jaýda arkaýyn ýaşapdyr. Ol ýerdäki düşeklerde ýatyp, golaýdaky umumy hammamdan hem peýdalanypdyr.
George şeýle diýipdir: “Kitap dükanynda işleýänler ol ýere gelýänlere diýseň sypaýçylykly çemeleşmelidir. Çünki kitap okaýan bir adam ‘göze ilmeýän’ perişde bolup biler”.


text:
Anna güni Orsýetiň organ işgärleri Moskwa şäheriniň etegindäki Ýegorýewsk şäherçesinde gulçulyk ýagdaýynda işledilen 30 sany wýetnamly zähmet migrantyny zamunlykdan azat etdi.
Maglumata görä, bu zähmet migrantlary Ýegorýewsk şäherçesindäki tikinçilik fabrikasynda gulçulyk şertlerinde aýlyk-günlüksiz işledilipdir.
Orsýetiň Içeri işler ministrligi Wýetnamyň bu raýatlarynyň bir jenaýatçy topar tarapyndan gorky astynda gabalyp saklanyp, şeýle şertlerde işledilendiklerini mälim etdi. Maglumata görä, bu jenaýatçylykda aýyplanylyp häzirki wagt üç adam tussag edilipdir.


text:
Protestçiler telewideniýe stansiýasyna zabt edeninden soň, Pakistanyň premýer-ministri goşun başlygy bilen duşuşdy.
1-nji sentýabrda ýüzlerçe protestçi PTW-niň ofisine urup girdi, emma biraz soň esgerler we ýarym harby güýçler binany arassaladylar.
Premýer-ministr Nawaz Şarif we general Rahil Şarif şondan biraz soň duşuşdy. 1-nji sentýabrda protestçiler, Şarifiň rezidensiýasyna girjek bolup, polisiýa bilen hem çaknyşdylar.
Protestlere oppozisiýadaky syýasatçy Imran Han bilen meşhur ruhany Tahir ul-Kadri ýolbaşçylyk edýär. Olar indi birnäçe hepde bäri Şarifiň işden çekilmegine çagyrýarlar.


text:
Käbir ýazyjylaryň çeper eserlerinde haýwanlaryň eldekileşdirilip, gazyga daňlyp saklanmasyny olar üçin erkinligiň gysylmasy hökmünde suratlandyrylýan-da bolsa, adamyň howandarlygynda gezmegi islendik haýwan üçin gowy ýaly bolup dur. Aýazly gyşlarda, jokrama yssylarda ýabany haýwanlaryň tebigatyň ýowuzlyklaryna duçar bolmagy, iýmit gözlegleri olaryň jebir çekmelerine sebäp bolýar. Elde saklanyp, eldekileşdirilýän haýwanlar bolsa, garaz, adamlaryň howandarlygynda bolýarlar. Hojaýynlar olara wagtly–wagtynda iýmit berýär, gyşda penalanar ýaly ýatak, ketek, agyl, jaý berýär. Onuň üşemezligi üçin alada edýär.
Itler meselesinde-de şeýle. Adamlaryň itleri haýsy döwürlerden bäri eldekileşdirip, öý sakçysy hökmünde saklap başlany belli däl, ýöne olar biziň günlerimizde hem adamzadyň dosty hökmünde adamlaryň öýlerinde ýaşaýarlar.
Özleriniň dört aýakly dostlaryna kimler örän eserdeňlik bilen seredýärler. Olary wagtly-wagtynda ýuwup-ardýarlar, kesellemez ýaly sanjym etdirýärler, tertip boýunça hökümetde hasapda goýýarlar. Türkmenistanda it saklaýanlar üçin ýörite salgyt görnüşi bar. Bu ýagdaýlar iti tertipli saklaýanlar hakda.
Iti it durmuşy bilen saklaýanlar welin örän köp. Şeýle adamlar ne bir itleri gyşda penalara jaýjagaz edýärler. Ne bir wagtly-wagtynda itlerini naharlaýarlar. Tapan güni bir bölek süňki oklaýar, tapmadyk güni iti ýadyna-da düşenok. Onsoň, şeýle hojaýynlaryň itleri bir gün öz gapysyndan iýse, ýüz gün özgeleriň gapysynda kaňkaýar, müň günem zir-zibil taşlanýan hapaçylyklarda entäp, hapa zyňlan iýmitleri dörüp iýýärler. Beýle itler çalt keselleýärler, gotur açýarlar, hatda guduzlaýarlar. Ol itler «öz öýlerine» dolanyp gelende özleriniň hapaçylykdan tapyp gelen kesellerini çagalara-da geçirýärler. Türkmenleriň köpüsi çagalary itleri at münen ýaly münüp, ogşap, oýnap otursa-da zat diýmeýär. Şeýle ýagdaýda hapa itleriň keselleri çagalara, çagalardan ululara çalt geçýär.
Neşekeşleriň iti
Neşe söwdasyny edýänler eşek ýaly uly itleri edinmegi endik edindi. Sebäbi şeýle itler neşe söwdagärini tutmaga gelenleri birbada öýe goýbermän saklamak üçin amatly. Halkyň aglaba bölegi bolsa neşekeşler öýlerine ogurlyga gelmez ýaly kiçijik gürji güjüklerini saklaýarlar. Ol güjükler öý eýelerine del kişiniň gelenini habar bermekde uly rol oýnaýarlar. Neşekeşleriň we neşe söwdagärleriniň köpelmeginiň netijesinde diňe bir oba ýerlerinde ýa-da şäherleriň howly jaýlarynda däl, hatda etaž jaýlarda hem it saklaýarlar.
Şeýle ýagdaýlar goňşynyň goňşa bolan sylagyny-da gaçyrýar. Soňky wagtlar goňşy gatnaşyklary, goňşy sylaglary-da galyp barýar. Sebäbi gijesi bilen itini üýrdüp çykýan goňşy bilen islense-islenmese, itsiz goňşular sögüşmeli bolýarlar. Kim irden işe gitmeli, kimiň öýünde näsag bar, kimiň öýünde kiçi ýaşly çaga bar, garaz, itler hemmelere päsgel berýärler. Sebäbi itler gijesine diňe üýrüp çykýarlar, gündizlerine bolsa ýatýarlar. Gündiz hem kaňkap, ötüp-geçýän ulyny-kiçini ýaryp, kowalap ýören itler kän.
Soňky döwürlerde guduzlan itlere ýardyryp, keselhanalara düşýän adamlar az gabat gelmeýär. Itleriň köpüsi uly maşyn ýollaryndan geçjek bolup, maşyn tekerleriniň aşagyna düşüp ölýärler.
Ýene bir ýagdaý
Itler meselesinde ýene bir howply ýagdaý döredi. Işsizligiň artmagynyň netijesinde eşek ýaly ululykdaky itleri saklap, it uruşdyryp oýnaýanlar köpeldi. Beýle itleriň eýesiniň elinden sypaýdygy, gabadyna geleni ýuwutjagy ikuçly däl.
It ýygnaýan edaralaryň işgärleri öňki döwürler köçelerde, zir-zibil dökülýän ýerlerde kaňkaşyp ýören itleri basyp ýygnaýardylar. Birki ýyllykda welin, bu edaranyň işgärleri diri itleri ýygnamakdan ýüz öwürdiler. Olar diňe ölen itleriň maslyklaryny ýygnap oňdular.
It dişläp keselhanalara düşýänleriň köpelenindenmi, ýa-da hapa dörüp ýören itlerden keselleriň köp ýaýraýanyna akyl ýetirildimi, garaz, şu ýylyň ýazyndan kaňkap ýören itler ýene ýygnalyp ugraldy. Hatda şäher hem etrap häkimleri öz gözegçiligindäki territoriýalary aýlanyp, köçelerde itleriň näçeräkdigini bilmäge çykdylar hem-de kommunal hyzmaty edaralaryna eýesiz kaňkap ýören itleriň soňuna çykmak barada görkezme berdiler.
Häzirki günlerde eýesiz itler hem-de gowy gözegçilikde saklanmaýan öý itleri ýygnalyp başlandy. Bu çäreler çagalaryň çagalar baglaryna hem-de mekdeplere arkaýyn gatnamagyna uly ýardam eder. Ýogsam bolmasa, ykmanda itleriň köplügi sebäpli, köp halatda ýakynjakdaky çagalar bagy bilen mekdebe-de çagalary ene-atalar äkitmeli bolýarlar.
Parahat Ilmyradow Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Şu gün Birlşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama dünýäniň ykdysady taýdan ösen 20 ýurdynyň Seulda açylan Sammitinde çykyş etdi.
Prezident Obama eden çykyşynda bu ýurtlary öz aralaryndaky oňşuksyzlyklary bir gyra goýmaklyga hem-de dünýä ykdysadyýetini dikeltmek üçin bilelikde işleşmäge çagyrdy.
Iki günläp dowam etjek bu sammtde maslahat ediljek esasy meselelerden şol 20 ýurdyň öz aralaryndaky pul birlikleriniň hümmeti bilen baglanyşykly mesele bolar.
Birleşen Ştatlar we Ýewropa Bileleşigi Hytaýy öz eksportyny ýokary derejede saklamak üçin öz pul birligini bilkastlaýyn pes derejede saklaýanlykda aýyplaýar.


text:
Türkiýe janyndan geçen hüjümçiniň bombany partladyp, azyndan 30 adamy öldürmeginiň we 100 çemesi adamy ýaralamagynyň yzýany Siriýa bilen öz serhedini pugtalandyryp başlady.
20-nji iýulda bolan bomba partlamasy Türkiýäniň günorta-gündogaryndaky Suruç
Şäherinde medeni merkeze zarba urdy. Bu ýerde ýaş kürt aktiwistleri goňşy Siriýanyň Kobani şäherini gaýtadan gurmak planlary boýunça metbugat-konferensiýasyny geçirýärdi.
Kobani “Yslam döwleti” toparynyň agzalarynyň we kürt söweşijileriniň arasyndaky güýçli söweşleriň merkezi.
Premýer-ministr Ahmet Dawutoglu deslapky derňewleriň hüjümde “YD” toparynyň eli bar, diýlen netijä gelendigini aýtdy.
Stambulda polisiýa kürt protestçileriň demonstrasiýasyny dargatmak üçin göz ýaşardyjy gazy, suw pürküji gurallary we rezin oklary ulandy. Protestçiler hüjümde Türkiýäniň hökümetini aýypladylar.


text:
Ankara, eger Ysraýyl türk ilçisi bilen bagly ýüze çykan mesele boýunça şu gün agşama çenli Türkiýeden ötünç soramasa, bu ýurtdaky ilçisini yzyna çagyrjakdygyny aýtdy.
Bu dartgynlyk duşenbe güni bu iki ýurduň diplomatlarynyň arasynda bolan duşuşykda başlapdy. Ankara şol duşuşykda Ysraýylyň daşary işler ministriniň orunbasarynyň Türkiýäniň Ysraýyldaky ilçisini kemsidenligini aýdýar.
Ysraýylly wekil Danny Aýalon türk telekanalynda görkezilen bir teleseriýal bilen bagly protest etmek üçin türk ilçisini ministrlige çagyrypdy.
Şol seriýalda Ysraýylyň aňtaw gullugynyň bir işgäri wagşy hökmünde görkezilýär. Ysraýylly ýolbaşçy bu herekete jogap hökmünde Türkiýäniň ilçisini öz edarasyna çagyryp, ony özünden pes ýerde oturtdy hem ilçi bilen elleşip görüşmedi.
Ysraýylyň premýer-ministri Benjamin Netenýahu Aýalonuň bu baradaky şikaýatynyň dogrudygyny aýdyp, bu protest diplomatik usullara gabat gelýän äheňde beýan edilmelidi diýdi.


text:
10-njy oktýabrda Gyrgyzystanda geçirilen parlament saýlawlaryny ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama gutlady we şol saýlawlaryň hakyky demokratik alamatlary görkezendigini aýtdy.
ÝHHG-niň synçylar missiýasy saýlawlar kampaniýasynyň açyk bolandygyny, köp partiýadan dürli kandidatlaryň gatnaşandygyny belledi.
ÝHHG-niň synçylar missiýasynyň koordinatory Morten Hogland şeýle diýdi: “10-njy oktýabrda parlament saýlawlary asuda we parahatçylykly ýagdaýda geçdi. Gyrgyzystanyň häkimiýetleri ÝHHG-niň öňünde boýun alan borçlaryna bap geler ýaly ses berişligi demokratik standartlara ýakyn etmäge çalşandyklaryny görkezdiler”.
Deslapky maglumatlara görä, parlamentde bäş partiýa orun almak başardypdyr.
Bu saýlawlar şu ýylyň iýun aýynda ýurduň günortasynda gyrgyzlar bilen özbekleriň arasynda ýüze çykan etnigara çaknyşyklardan birnäçe aý soň geçirildi. Şol çaknyşyklarda ýüzlerçe adam ölüp, müňlerçesi öýlerinden mahrum bolupdy.


text:
12-nji iýulda Müsüriň paýtagty Kairde müňlerçe adam hökümet jaýlarynyň öňünden ýöriş geçirdi. Olar ýurdy dolandyrýan harby geňeşiň ýatyrylmagyny talap etdiler.
Bu ýörişden öň, ýurdy dolandyrýan generallar Tahrir meýdançasyndaky 5 günlik protestleri togtatmak üçin, ähli kanuny çäreleri ulanjakdyklaryny aýtdylar.
Protestçiler parahorlukda aýyplanýan öňki prezident Hosni Mubarege we şu ýylyň başlaryndaky köpçülikleýin demonstrasiýalarda adamlary öldürenlikde aýyplanýan resmilere garşy sud prosesleriniň gidişini gowşak görýärler.
Sişenbe güni Müsüriň sudy öňki premýer-ministr Ahmet Nazifi we öňki hökümetiň iki agzasyny korrupsiýada aýyplady.
Nazif şertli ýagdaýda 1 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.
Öňki içeri işler ministri Habib Adlä ýene-de 5 ýyl iş kesildi. Ol öň 12 ýyl azatlykdan mahrum edilipdi.
Öňki maliýe ministri Ýusuf Butros Gali gaýybana sud edildi we 10 ýyl azatlykdan mahrum edildi.


text:
Duşenbe güni Halkara Jenaýat sudy Liwiýanyň lideri Muammar Kaddafini tussag etmek barada höküm çykardy.
Kaddafi şu ýylyň fewralynda öz režimine garşy başlanan gozgalaňy hökümetiň gazaply basyp ýatyrandygy sebäpli, ynsanýete garşy jenaýatda hem-de parahat ilatyň garşysyna hüjüm etmäge görkezme berenlikde günäli tapyldy.
Sudýa Sanji Monageng Halkara Jenaýat sudunyň Kaddafiniň, onuň ogly Seýf al-Islamyň we ýurduň razwedka gullugynyň başlygynyň tussag edilmeklerini maksat edinýändigini aýtdy.
“Muammar Kaddafi özüniň golaý-goltumyndakylar, şol sanda Seýf al-Islam Kaddafi bilen birlikde režime garşy parahat graždan demonstrasiýalary ähli serişdeler bilen saklamak boýunça plan işläp düzdi we olar bu plany bilelikde durmuşa geçirdiler” diýip, sudýa Monageng Gaagada çykyş etdi.
Liwiýanyň razwedka gullugynyň başlygy Abdullah al-Senussi oppozisiýanyň wekillerini yzarlamakda we öldürmekde günäli tapyldy.
Halkara Jenaýat sudunyň sülçüleri delilleriň ýok edilmeginiň hem täze kanun bozmalaryň gaýtalanmagynyň öňüni almak üçin jenaýatda güman edilýän bu üç şahsyň tizden-tiz tussag edilmelidigini öňe sürdüler.
Liwiýadaky protestler
Liwiýadaky protestler Müsürde we Tunisde ýüze çykan gozgalaňlaryň mysalynda döräpdi. Müsürdäki we Tunisdäky protestler netijesinde şol ýurtlaryň ikisiniň hem liderleri häkimiýetden çetleşdirilipdi.
Suduň çykaran höküminden soň, pitneçeleriň Milli geçiş geňeşiniň başlygy Mustafa Abel Jalil Bengazide çykyş etdi: “Halkara Jenaýat sudunyň çykaran hökümi Muammar al-Kaddafini goramak ýa-da onuň bilen gepleşikleri geçirmek baradaky taslamalary we inisiatiwalary manysyz ýagdaýa getirýär”.
Halkara Jenaýat sudunyň karary entek çykmanka, 26-njy iýunda, Liwiýa hökümetiniň metbugat wekili Moussa Ibrahim çykyş edip, Tripoliniň bu suduň hökümini ykrar etmeýändigini aýdypdy. Kaddafi bolsa ol suduň hökümine hiç haçan boýun bolmajakdygyny söz berýär.
Halkara Jenaýat Sudunyň çykaran kararyny goldanlaryň arasynda Britaniýanyň daşary işler ministri William Hag hem bar. Ol suduň höküminiň “mundan beýläk hem Kaddafiniň kanunylygyny ýitirendiginiň we onuň dessine häkimiýetden gitmelidiginiň sebäplerini düşündirýändigini” aýtdy.
NATO-nyň Baş sekretary Anders Fog Rasmussen hem suduň kararyny goldap, “munuň NATO-nyň Liwiýada geçiriýän missiýasynyň esaslaryny güýçlendirýändigini” aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň metbugat wekili Wiktoria Nuland hem suduň netijesi “Kaddafiniň häkimiýetden çetleşmegine wagtyň bolandygyny görkezýär” diýdi.


text:
Anna güni Birleşen Ştatlaryň harby güýçleriniň Baş ştabynyň komanduýuşisi, general Jeýms N.Mattis Türkmenistanyň paýtagtynda saparda boldy.
Bu bir günlük saparynyň dowamynda general Jeýms N.Mattis Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow, daşary işler ministri R.Meredow, goranmak ministri B.Gündogdyýew we Döwlet serhet gullugynyň başlygy M.Yslamow dagylar bilen gepleşik geçirdi.
Bu gepleşiklerde tutuş Merkezi Aziýa regionynda parahatçylyk we howpsuzlyk meselesi bilen baglanyşykly özara bähbitli meseleler barada gürrüň edilendigi habar berilýär.


text:
ABŞ Siriýada himiki ýaraglary ulananlaryň jogapkärçilige çekilmegine çagyrýar. ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri Siriýada himiki ýaraglaryň ulanylandygyny aýdyp, Başar al-Assadyň režimini agzalýan hüjümden soň onuň delillerini ýok etmekde aýyplady.
“Geçen hepde Siriýada bolan waka dünýäniň wyždanyny syzlatmaly. Ol moral gymmatlyklaryň ählisine garşy gelýär. Has açyk gürlesem, parahat ilatyň hiç hili saýgarylmazdan öldürilmegi, zenanlaryň we çagalaryň öldürilmegi, bigünä adamlaryň himiki ýaraglar bilen öldürilmegi moral taýdan uly aýyp. Bu aklanyp bilinjek ýazyk däl” diýip, Jon Kerri aýtdy.
Ol aýratynam prezident Barak Obamanyň 21-nji awgustda bolan şol hüjüme nähili çemeleşilmeli diýen sorag bilen bagly karara gelmek üçin, ýurduň kanun çykaryjylary we ABŞ-nyň ýaranlary bilen pikir alyşýandygyny aýtdy: ”Bu meselede ýalňyşmaň, durmuşda iň goraga mätäç adamlara garşy iň rehimsiz ýaragy ulananlar eden işlerine hökmän jogap bermeli, bu prezident Obamanyň pikiri”.
“Halkara kanunlaryny depgilemeklik”
Mundan ozal Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň degişli rezolýusiýasy bolmazdan, haýsydyr bir harby çärä girişilmegiň halkara kanunlaryny depgilemek boljakdygyny mälim etdi.
Siriýanyň prezidenti Başar al-Assady ýarag bilen üpjün edýän esasy ýurt we onuň ýakyn ýarany bolan Orsýet, mundan ozal şol hüjümleriň arkasynda Siriýanyň söweşiji toparlarynyň bolmagynyň mümkindigini aýdypdy.
Fransiýanyň daşary işler ministri Laurent Fabius bolsa Siriýa garşy harby çäre görmek meselesinde Howpsuzlyk Geňeşinde geçiriljek islendik teklibe Orsýet bilen Hytaýyň weto goýmagy mümkin diýdi.
Britaniýanyň daşary işler ministri Wilýam Hag bolsa BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň rezolýusiýasy bolmasa-da, Siriýa garşy harby çäre görlüp bilinjekdigini nygtady.
Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad bolsa Orsýetiň “Izwestiýa” gazetine beren interwýusynda, öz ýurduna garşy geçiriläýmegi mümkin harby çäräniň şowsuzlyk bilen tamamlanjagyny we himiki ýaraglar ulanyldy diýilýän aýyplamanyň bolsa syýasy äheňlidigini nygtady.
Ýolda oka tutmak
Bu beýanatlar, Siriýanyň paýtagty Damaskda BMG-niň ýarag inspektorlary agzalýan himiki ýaraglar ulanyldy diýilýän ýerde barlag geçirmek üçin barýarka, ýolda oka tutulmagynyň yzysüre edildi.
BMG näbelli adamlar tarapyndan amala aşyrylan şol hüjümde gurama degişli maşynlardan biriniň nyşana alnandygyny habar berdi. Şol hüjümi amala aşyrmakda hökümet we söweşiji toparlar biri-birini aýypladylar.
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-Mun, Duşenbe güni Günorta Koreýanyň paýtagty Seulda eden çykyşynda, howply ýagdaýlara garamazdan, guramanyň inspektorlarynyň öz jogapkärli işini berjaý edendiklerini aýtdy.
Ban Ki-Mun bu barada şeýle diýdi: ”Olar iki keselhana baryp gördüler. Olar wakany gören şaýatlar, bu hadysadan soň aman galan adamlar we lukmanlar bilen gepleşdiler. Olar aýratynam käbir nusgalary ýygnadylar. Häzir olar Damaska dolanýarlar. Olaryň deslapky garaýyşlary bilen tanyşmak üçin men birsalym garaşmaly bolaryn”.
“Serhetsiz lukmanlar” guramasynyň maglumatyna görä, 21-nji awgustda Damaskyň eteginde ýerleşýän ençeme etrapda amala aşyryldy diýilýän şol himiki hüjümlerde azyndan 300 adam heläk bolupdyr.


text:
Türkmenistanyň Prezidentiniň arhiwi tarapyndan çapa taýýarlanan kitapda hronologiki tertipde döwlet Baştutanymyzyň maksatnamalaýyn çykyşlary, ylmy makalalary, söhbetdeşlikleri, gutlaglary ýerleşdirildi.
Kitabyň başynda hormatly Prezidentimiziň maksatnamalaýyn çykyşlaryndan şu jümleler ýerleşdirildi: “Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzda syýasy durnuklylyk we agzybirlik höküm sürýär... Döwletimiziň durnuklylygyny, halkymyzyň abadançylygyny we agzybirligini gorap saklamak ata Watanymyzyň rowaçlygynyň özeni bolup durýar... Öz maksatlaryna ýetmek – bütin dünýäde parahatçylygy, howpsuzlygy, durmuş-ykdysady ösüşi üpjün etmek, mähriban halkymyzyň durmuşyny has-da gowulandyrmak ugrunda berkarar Watanymyz öz saýlap alan ýoly bilen ynamly öňe barýar”.
Neşir “Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe halkyň döredijilikli güýç-kuwwaty” diýen gysgaça seljeriş syny bilen açylýar. Onda türkmen halkynyň jemgyýetçilik-syýasy durmuşyndaky möhüm wakalar şöhlelendirilýär, milli Liderimiziň “Döwlet adam üçindir!” diýen şygarynda öz beýanyny tapan syýasatynyň ynsanperwerlik manysy açylyp görkezilýär. Makalada şeýle hem Türkmenistanyň Baştutanynyň ýurdumyzy ösdürmek boýunça amala aşyrýan köpugurly işi, döredijilikli daşary syýasat ugrunyň esasy meseleleri hem-de dünýä bileleşiginiň giň goldawyna mynasyp bolan halkara oňyn başlangyçlary beýan edilýär.
“Gahryman Arkadagymyz — täze eýýamy dörediji” atly makalada hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň jemgyýetiň ösüş kanunlaryny ýerlikli peýdalanmagy başarmak hem-de döwlet häkimiýetini amala aşyrmagy iş ýüzünde ýerine ýetirmek bilen baglanyşykly, örän oýlanyşykly, ylmy taýdan esaslandyrylan we hemmetaraplaýyn ölçerilen syýasaty alyp barýandygy nygtalýar.
Hormatly Prezidentimiziň saýlanan eserleriniň 8-nji kitaby milli Liderimiziň Türkmenistanyň ykdysady, durmuş we medeni syýasatynyň meselelerine, şeýle hem halk hojalygyna döwlet tarapyndan ýolbaşçylyk etmegiň ýörelgelerine, görnüşlerine we usullaryna, dolandyryş diwanynyň işini yzygiderli kämilleşdirmäge bagyşlanan işleriniň 96-syny birleşdirýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň saýlanan eserleriniň Türkmen döwlet neşirýat gullugy tarapyndan çap edilen nobatdaky kitaby 2014-nji ýylyň möhüm ähmiýetli wakalary barada gürrüň berýän suratlar bilen tamamlanýar. Şol suratlarda bolsa Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň ruhubelentligi aýdyňlyk bilen şöhlelendirilýär.


text:
Müsürde şenbe güni täze konstitusiýanyň taslamasyna ses bermek boýunça geçirilen ähliumumy referendumyň birinji tapgyrynyň yzy bilen prezident Muhammad Mürsiniň tarapdarlary täze konstitusiýanyň uly goldaw tapandygyny öňe sürüp çykyş etdiler.
Prezidenti goldaýan “Musulman doganlygy” partiýasy eýýäm ses berişligiň birinji tapgyrynda ses berenleriň 57 prosentiniň konstitusiýany goldandygyny aýdýar. Ýöne referendumyň gutarnykly netijesi ses berişligin ikinji tapgyryndan soň yglan ediler.
Ses berişligiň ikinji tapgyry geljek şenbe güni geçiriler. Prezident Muhammad Mürsi we onuň yslamçy tarapdarlary täze konstitusiýanyň demokratik prinsiplere esaslanýandygyny öňe sürýärler.
Emma Müsüriň dünýewi, liberal we hristian toparlary bu täze konstitusiýanyň çakdanaşa yslamlaşdyrylandygyny we onuň ynsan hukuklaryna berk çäklendirmeleri girizýändigini aýdyp, muny tankyt edýärler.


text:
Ýakynda geçirilen saýlawlarda ýeňiş gazanan ukrainaly ýolbaşçy Wiktor Ýanokuwiç premýer-ministr wezipesi boýunça hödürlenäýmegi mümkin üç kandidatyň adyny agzady.
Ol “Ukraina” telekanalynda görkezilen interwýusynda, käri boýunça biznesmen Sergiý Tigipkowyň, Ukrainanyň öňki daşary işler ministri Arseniý Ýatsenýugyň we öz Regionallar partiýasynyň agzasy we öňki maliýe ministri Mykola Azarowyň bu wezipä hödürlenäýmegi mümkin kandidatlardygyny aýtdy.
Tigipko bilen Ýatsenýuk özlerini pragmatik ýolbaşçylar hökmünde öňe sürüp, zerur bolan halatynda Ukrainada uly reformalary geçirmäge ukyplydyklaryny aýdyp, çykyş edipdiler.
Azarowyň bolsa Moskwanyň tarapyny tutýan ýolbaşçylardan biridigi aýdylýar.
Ýanokuwçiň partiýasy premýer-ministrini saýlamak üçin beýleki syýasy partiýalar bilen gepleşikler geçirer.


text:
Pakistanly amerikan kimlik we din dawasyna ýazýan oturyşyk baradaky drama eseri üçin abraýly Pulitser baýragyna mynasyp boldy.
Ýazyjy Aýad Ahtar özüniň “Ýekirilen” spektaklynyň 2013-nji ýylyň drama eserleri üçin berilýän Pulitser baýragyna mynasyp bolanyny eşidip, haýran galanyny aýtdy.
Bu oýun bir pakistanly amerikan aklawçysy hakynda, ol iki sany jübüdi nahara çagyrýar we saçak başynda yslam we ýahudi däpleri, Kuran we Talmud, jyns we beýleki dini-syýasy temalar barada gyzgyn jedel turýar.
42 ýaşly Ahtar Nýu-Ýorkda, pakistanly immigrantyň maşgalasynda doglan. Ol Wiskonsinde ulalyp, Brown uniwersitetinde we Kolumbiýa uniwersitetiniň kino mekdebinde okady.


text:
2016-njy ýylyň tomusky Olimpia oýunlarynyň başlanmagyna sanlyja gün galanda, Rio de Janeiroda halkara ýaryşlaryna gatnaşmaga rugsat berildi diýlip hasap eden Orsýetiň 250 çemesi sportsmeni öz öňlerinde päsgelçilikleriň henizem saklanýandygyny bilip galdylar.
Häzir sportsmenleriň ählisi doping taýdan arassalygyny Halkara olimpik komiteti (IOC) tarapyndan tassyklatmaly. Orsýetde dopingiň ulanylmagynyň döwlet tarapyndan goldanýandygynyň üsti açylansoň, Halkara olimpik komitetiniň döreden ýörite topary her bir sportsmeniň işine aýratyn seredip, onuň berk düzgünlere näderejede laýykdygyny kesgitlemeli. Üç agzadan ybarat bu toparyň gutarnykly rugsady bolmadyk ýagdaýynda, Orsýetiň hiç bir sportsmeni Riodaky Olimpia oýunlarynda bäsdeşip bilmeýär. Halkara olimpik komiteti bu ýörite toparyny döretmek kararyna 30-njy iýulda Rioda geçiren maslahatynda gelipdi.
24-nji iýulda Halkara olimpik komiteti orsýetli sportsmenleriň ählisiniň gadagan edilmegine garşy çykdy. Garaşsyz derňewler Orsýetiň döwlet tarapyndan goldanýan doping programmasynyň dürli sport görnüşlerini öz içine alýandygyny subut edipdi.
Halkara olimpik komiteti sportsmenleriň we komandalaryň ýaryşlara gatnaşmagyna rugsat bermek barada karar çykarmak hukugyny her bir sport görnüşi boýunça halkara federasiýalarynyň garamagyna tabşyrdy we bu karar tankytlara sezewar boldy. Dopinge garşy Bütindünýä agentliginiň (WADA) baş resmileri Halkara olimpik komitetiniň ýaramaz tejribä ýol bermeginden şikaýat etdiler.
Olar ýüze çykan subutnamalar Orsýetiň resmileriniň rus sportsmenleriniň doping bilen bagly düzgünleri yzygiderli bozmagynyň üstüni ýaşyrýandygyny görkezdi, diýip Orsýetiň ähli sportsmenlerine garşy gadagançylygyň girizilmegini talap etdiler.
Halkara olimpik komitetiniň ýörite toparynyň döredilmegine guramanyň öz adyna edilen tankyda jogap berip, mesele babatynda soňky karara gelmegine mümkinçilik hökmünde seredilýär.
Halkara olimpik komitetiniň metbugat wekili Mark Adams orsýetli sportsmenler babatyndaky kararyň Olipiadanyň 5-nji awgustda boljak açylyş dabarasyndan öň yglan ediljegini habar berdi.
Orsýetiň ýaryşlara gatnaşmak üçin saýlan 387 sportsmeninden, azyndan 117-si halkara sport federasiýalary tarapyndan gadagan edildi.
Olimpiada gatnaşmagyna rugsat berlendigini hasap edip, Orsýetden Rio de Janeiro baran 250 sportsmen häzirki wagtda Halkara olimpik komitetiniň gutarnykly kararyna garaşýar.
Orsýet sportsmenlerini Rio ugratmak boýunça geçirilen dabarada, prezident Wladimir Putin ýurduň ýeňil atletika boýunça 67 sportsmeniniň halkara ýaryşlaryndan çetleşdirilmeginden nägilelik bildirip, olaryň “diskriminasiýa” sezewar edilendigini aýdypdy.


text:
Habar agentlikleri şenbe güni Siriýanyň strategik taýdan möhüm şäheri hasaplanylýan Kusair şäherindäki söweşleriň has güýçlenendigini habar berýärler.
Siriýanyň döwlet mediasy şenbe güni prezident Başar al-Assada ygrarly harby güýçleriň oppozision söweşijileriň kontrollygyndaky bu şähere üç tarapdan hüjüm edip başlandyklaryny we görnetin öňe hereket edendiklerini habar berdi.
Oppozision söweşijiler hem bu wakalary tassyklap, Siriýanyň howa güýçleriniň özlerine garşy uly bombalaýyşlyk geçirendiklerini, şonuň yzy bilenem hökümet güýçleriniň we “Hizbulla” toparynyň söweşijileriniň bilelikde öňe tarap hereket edýändiklerini mälim etdiler.
Bu wakalaryň fonunda Türkiýäniň Stambul şäherinde Siriýanyň oppozision Milli Koalisiýasy Ženewada planlaşdyrylýan halkara konferensiýasyndan öň birleşen front döretmek meselesi barada geçiren maslahatyny tamamlady.
Sabra çagyryş etdi
Şenbe güni Stambulda žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda Siriýanyň Milli oppozision Geňeşiniň ýerine ýetiriji başlygy Jorj Sabra ýurduň ilatyny oppozision söweşijilere goldaw bermeklige çagyrdy.
“Biz rewolýusiýanyň hataryndaky we ‘Azat Siriýa Armisýasy’ toparyndaky öz doganlarymyzy we uýalarymyzy Muhaýamiýa, Kusair we Damask şäheriniň töwereklerindäki öz doganlarymyza we uýalarymyza goldaw hem ýarag bermeklige çagyrýaryn” diýip, Jorj Sabra çagyryş etdi.
Milli oppozision Geňeşiň ýerine ýetiriji başlygy Jorj Sabra Kusair şäherinde hökümet güýçleri we “Hizbulla” toparynyň söweşijileri tarapyndan ýola goýlan häzirki hüjümleri “terrorçylyk” diýip atlandyrdy we halkara jemgyýetçiligini Siriýanyň oppozisiýasyna talabalaýyk ýardam bermeýänlikde tankytlady.
Siriýanyň harby güýçleri ýurduň Homs şäheri bilen Liwanyň serhetleriniň aralygynda ýerleşýän Kusair şäherinden oppozision söweşijileri gysyp çykarmak boýunça operasiýalara bir hepde mundan ozal başlapdylar.
Bu soňky operasiýalar Başar al-Assadyň bu deňizýaka regionda öz kontrollygyny gaýtadan ýola goýmak synanyşygy bolup görünýär. Bu regionda esasan Başar al-Assadyň öz dini akymy bolan şaýy mejebinin alawidler toparyna degişli ilat ýaşaýar.
Soňky günler Birleşen Ştatlar bilen Orsýet barlyşyk meselesi boýunça Siriýadaky ähli syýasy toparlaryň wekillerini öz içine aljak halkara konferensiýasynyň gurnalmagyna çagyryş edýärler.


text:
ABŞ-nyň Döwlet sekretary Jon Kerri Eýranda sekiz ýyl türme tussaglygyna höküm edilen, eýran asylly amerikaly pastoryň tizden-tiz boşadylmagyna çagyrdy.
Ýaýradylan beýanatda, Kerri Said Abedininiň ykbalyndan “çuňňur aladalanýandygyny” belläpdir. Şeýle-de Kerri Abedininiň tussaglykda ruhy hem-de fiziki taýdan gynalýandygy baradaky habarlardan “lapynyň keç bolandygyny” nygtapdyr.
Beýanatda “bular ýaly kanunbozmalaryň diňe bir halkara normalaryna däl, eýsem Eýranyň öz içindäki kanunçylyga hem ters gelýändigi” aýdylýar.
Saeed Abediniň hökümi ýanwaryň aýagynda çykarylypdy. Ol özüne bildirilýän aýyplamalary, ýagny “şahsy öýlerde hristiýan ybadathanalaryny döretmek bilen, Eýran döwletiniň esaslaryny bozmaga synanyşandygyny” iňkär edýär.


text:
Orsýet ilkinji gezek adamyň kosmosa uçurylmagynyň, ýagny sowet kosmonawty Ýuriý Gagariniň ýeriň orbitasyndaky 108 minudynyň 50-nji ýyl dönümini bellemäge taýýarlyk görýär. Bu şanly sene sişenbe güni bellener.
Bu sene bilen baglylykda, dünýäniň 49 kosmos agentligi geçirilýän dabaralara gatnaşmak üçin Moskwa çagyryldy.
Gagariniň üstünligi dünýäniň beýleki künjeklerinde hem adamzadyň taryhyndaky möhüm pursat hökmünde ykrar edilýär. Bu sene mynasybetli dünýäniň 54 döwletinde dabaraly çäreleri geçirmek planlaşdyrylýar.


text:
Gyrgyzystanyň döwlet hasaba alyş gullugy şu hepde Türkiýede gyrgyz pasporty bilen saklanan hytaýly uýgurlaryň ulanan dokumentleriniň galp bolandygyny aýdýar.
Bu gullugyň başlygy Taýyrbek Sarpaşewiň Azatlyk radiosyna aýtmagyna görä, galp dokument ýasaýanlar gyrgyz raýatlarynyň ulanýan kanuny pasportlaryny ele salyp, galplaşdyrypdyrlar.
Ol häzir bu iş boýunça derňew barýandygyny aýtdy.
Türk metbugaty 17-nji maýda türk polisiýasynyň Stambulyň Ata Türk uçar meýdanynda, galp pasport ulanýandyklaryny bilip, 89 sany hytaýly uýgury saklandygyny habar berdi.
Mundanam başga, Stambul aeroportynda etniki uýgurlara gyrgyz pasportlaryny we Saud Arabystanyna uçar biletlerini satýan dört adamyň tutulandygy aýdyldy.
Ol uýgurlar Saud Arabystanynyň Jedde şäherine barýan eken.


text:
Gazagystanyň Baýkonur kosmos stansiýasynyň resmileri 1-nji iýunda bu merkeziň döredileniniň 60-njy ýyl dönümini belleýärler.
Bu sene mynasybetli dabaralar Baýkonur medeniýet merkezinde geçirilen dabaralar bilen başlap, agşamara geçiriljek konsert dabarasy bilen dowam eder.
Baýkonur kosmos stansiýasy Sowet Soýuzynyň “R-7” kysymly kontinentara ballistik raketasyny synagdan geçirmek üçin niýetlenen merkez hökmünde 1950-nji ýyllarda gurulypdy.
Bu merkez resmi taýdan 1955-nji ýylyň 2-nji iýunynda, ýagny Sowet Goranmak ministrligi bu synag merkezini resmi taýdan açmak barada buýruga gol goýan mahaly açylypdy.
Baýkonur kosmos stansiýasyndan synag maksatly ilkinji ballisitik raketa 1957-nji ýylyň 15-nji maýynda uçurylypdy.


text:
Owgan howpsuzlyk güýçleri Helmand welaýatynyň birnäçe günüň dowamynda söweşijileriň eline geçmegi bilen bagly howatyrlanmalar sebäpli “Talybana” garşy söweşlerini güýçlendirip, 10-njy awgustda Laşkar Gah şäherinde ýerleşdi.
Helmand welaýatynyň regional geňeşiniň başlygy Kareem Atalyň 10-njy awgustda aýtmagyna görä, “Talyban” hereketiniň söweşijileri Laşkar Gah şäheriniň daşyny tas doly gabapdyr we howpsuzlyk güýçleri şäheriň daşyndaky barlag-geçiş nokatlardan çekilip, olaryň ýerleşýän ýeri üýtgedilipdir.
Şeýle-de Atal 10-njy awgustda şähere “täze güýçleriň” barandygyny aýtdy.
Şäheriň Nad-e Ali etrabynda hem güýçli söweşleriň barýandygy aýdylýar.


text:
Yragyň döwlet telewideniýesi “Yslam döwleti” alty toparyň söweşijilerini ýurduň günbataryndaky Anbar welaýatyndan gysyp çykarmak üçin operasiýalaryň başlandygyny habar berýär. Şu aýyň başynda gürrüňi edilýän ekstremist topar bu welaýatyň Ramadi şäherini basyp alypdy.
26-njy maýda telewideniýede mälim edilen bu maglumatda yrak güýçleriniň şaýylaryň we sünnileriň ýaraglylary tarapyndan goldanylýandygy aýdyldy. Emma bu barada jikme-jik maglumat berilmedi.
2014-nji ýylyň başlaryndan bäri “Yslam döwleti” atly söweşiji topar Anbar welaýatynyň ençeme böleklerini ele saldy we şu aýyň başynda welaýatyň paýtagty Ramadi şäherini basyp aldy.
Ramadi şäheriniň kontrollygynyň “Yslam döwleti” atly toparyň gözegçiligine geçmegi, soňky bir ýylyň dowamynda Birleşen Ştatlaryň liderligindäki howa zarbalarynyň kömegi bilen söweşijilere garşy göreşde öňe gidişlikleri gazanýan yrak güýçlerine örän uly urgy boldy.


text:
Ermenistanyň goranmak ministri “häzirden başlap Azerbaýjan tarapyndan amala aşyryljak islendik öjükdirmä” garşy öz ýurdunyň ar aljakdygyny aýtdy. Bu barada Azerbaýjanyň bölüniji Daglyk-Garabag territoriýasynyň golaýyndaky dikuçaryň azeri güýçleri tarapyndan urlup aşak gaçyrylmagynyň yzýany mälim edildi.
Öz-özüni ykrar eden Daglyk-Garabag sebitiniň hökümet resmileri 12-nji noýabrda urlup aşak gaçyrylan “Mi-24” kysymly dikuçardaky üç ekipaž agzasynyň jesetleriniň tapylandygyny mälim edensoň, 22-nji noýabrda ermeni goranmak ministri Seýran Ohanian beýanat bilen çykyş etdi.
Ermenistan tarapyndan goldanylýan separatistler 1990-njy ýyllaryň başynda bolan uruşda Azerbaýjanyň Daglyk-Garabag sebitini ele salypdylar. Şol ýyllardaky uruşda 30 müň çemesi adam ölüpdi.


text:
Eýranyň hökümeti Eýran bilen Yragyň resmileriniň çekeleşikli serhet liniýalary barada özara pikir alyşjakdyklaryny habar berdi.
Eýranyň daşary işler ministri Manuçehr Mottaki bu mesele barada deslapky gepleşikleriň bir hepdäniň dowamynda başlajakdygyny mälim etdi.
Ol bu barada sözlän sözünde bu iki ýurdyň gury ýer we deňz serhetlerini kesgitlemek baradaky diskussiýalaryň geljekki hepdelerde dowam etdiriljekdigini aýtdy.
Ol bu barada şu gün Yragyň paýtagty Bagdatda eden çykyşynda aýtdy. Ol bu saparynyň barşynda howpsuzlyk boýunça özara hyzmatdaşlyklar bilen birlikde serhet meseleleri barada-da yrakly ýolbaşçylar bilen pikir alyşýar.


text:
Britaniýanyň jemgyýetçilik radio-telewizion guramasy BBC Muhammet pygamberiň keşbini, ýagny daşky görnüşini suratlandyrýan materiallary efire bermegi gadagan edýän we şu wagta çenli hereket edip gelen öz içki redaksion düzgünlerine täzeden garaýar.
Guramanyň beýanatyna görä, Muhammet pygamberiň daşky sypatyny alamatlandyrýan suratlaryň we karikaturalaryň efire goýberilmegi ýa-da goýberilmezligi mundan beýläk, BBC-niň uzak ýyllaryň dowamynda emele gelen syýasatyna laýyklykda, gepleşik taýýarlaýanlaryň öz ygtyýaryna berler.
Mundan owal BBC-niň tanymal öňbaşçylaryndan Dawid Dimbleby öz hepdelik “Question Time” atly gepleşiginde eden çykyşynda Muhammet pygamberiň haýsam bolsa bir karikaturasynyň efire goýberilmezliginiň gönüden-göni guramanyň öz syýasaty bolup durýandygyny nygtapdy. Ol şonda hatda BBC-niň metbugat ýörelgesinden muňa degişli maddany hem mysal getiripdi.
Parižde “Charlie Hebdo” satirik žurnalynyň redaksiýasyna edilen gyrgynçylykly hüjüm bilen gabat gelendigi üçin bu çykyş tomaşaçylarda güýçli nägilelik döretdi.
Şondan soň BBC-niň ýaýradan beýannamasynda agzalan gadaganlygyň ýatyrylandygy habar berildi.
BBC-niň metbugat geňeşçisiniň aýtmagyna görä: "Bu düzgünler indi könelipdir we şeýle-de gepleşik taýýarlaýanlaryň BBC-niň ýörelgesine görä özygtyýarlylygyna gabat gelmeýär. BBC-niň döredijilik toparlary wawwaly meselelerden gepleşikleri taýýarlanlarynda, [bu temalara degişli materiallary] efire goýbermeklik ygtyýaryny hemişe redaksiýa tabşyrýar. Şeýlelik-de Muhammet pygamberiň karikaturasy bilen baglanyşykly redaksion düzgüne-de täzeden garalar".
BBC “Charlie Hebdo” satiriki žurnalyň redaksiýasyna edilen gyrgynçylykly hüjüm baradaky habary efire goýberende, ilkinji gezek žurnalyň daşyndaky karikaturalary hem görkezdi.
Netijede bu meselede ozal dowam edip gelen redaksion gadaganlyk öz-özünden güýjüni ýitirdi.


text:
Owganystanyň gündogarynda söweşler 12-nji oktýabrda güýçlendi. “Talybanyň” söweşijileri Gunduz şäherini gysga wagtyň içinde ele salmagyndan iki hepde geçensoň regionyň welaýat paýtagtynyň ýene birini eýelemek howpuny döretdiler.
Kabuldan 130 kilometr uzaklykda ýerleşýän Gazni şäherini eýelemek boýunça edilen synanyşyga owgan güýçleri garşy durdular. Emma bu ýagdaý ýurduň esasan günortasynda ýerleşýän söweşijileriň öz täsirini ýaýbaňlandyrmagynyň ähtimallygy bilen bagly aladalanmalary güýçlendirdi.
“Şu gün irden ‘Talybanyň’ 2000 çemesi söweşijisi Gaznä ençeme ugurdan hüjümleri amala aşyrdylar’ diýip welaýatyň häkiminiň orunbasary Mohammad Ali Ahmadi aýtdy.


text:
Çehiýanyň dürli şäherlerinde adamlar Çehiýa respublikasynyň ilkinji prezidenti, Çehoslowakiýanyň 1989-njy ýyldaky “Mahmal rewolýusiýasynyň” liderleriniň biri – uzaga çeken keselden soň 18-nji dekabrda 75 ýaşynda aradan çykan Waslaw Haweliň hatyrasyny tutmak üçin köçelere çykýarlar.
Müňlerçe adam eli gülli hem şemli Praganyň merkezine – Wenseslas meýdanyna hem Milli prospekte ýygnandy. Şeýle aksiýalar Brnoda we ýurduň beýleki şäherlerinde-de dowam edýär.
Habar berlişine görä, Hawel 23-nji dekabrda jaýlanar.
Wideo: Praga, 18-nji dekabr.
Waslaw Haweliň ölümi sebäpli dünýäniň dürli künjeklerinden gynanç hatlary gelip gowuşýar.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama öz beýanatynda Haweliň “parahatçylykly garşylyk görkezmeginiň imperiýanyň binýadyny sarsdyrandygyny, repressiw ideologiýanyň boşdugyny görkezendigini we ruhy liderligiň islendik ýaragdan has güýçlüdigini subut edendigini” aýtdy.
Ýewropa Parlamentiniň prezidenti Žerzi Buzek “Waslaw Hawel gahrymandy, gahryman bolup hem galar” diýdi.
Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Žoze Manuel Barroso Haweli “dünýäniň dürli ýerlerinde azatlyk we demokratiýa ugrunda göreşýänleriň uly ylham çeşmesi” diýip atlandyrdy. “Ol öldi, emma onuň poemalarynyň, eserleriniň mirasy, iň esasysy bolsa, onuň ideaýalary we şahsy göreldesi geljek nesiller üçin nusag bolup galar” diýip, Barroso aýtdy.
Wideo: Praga, 19-njy dekabr.
Germaniýanyň kansleri Angela Merkel çeh prezidenti Waslaw Klausa ýüzlenmesinde öz ýurdunyň hem “beýik ýewropalynyň aradan çykanyna” ýas tutýandygyny aýtdy.
Germaniýanyň daşary işler ministri Gido Westerwelle bolsa, Haweli “Çeh rewolýusiýasynyň kalby” diýip atlandyrdy we “demokratiýa hem azatlyk ugrunda beýik göreşiji” diýip öwdi. Ol Haweliň sowuk uruş netijesinde bölünen Ýewropany gaýtadan birikdirmekde oýnan roluny belläp, ony “Ýewropa Bileleşiginiň baýdak göterijisi” atlandyrdy.
Şwesiýanyň daşary işler ministri Karl Bildt öz “Twitter” hasabynda Haweli “döwrümiziň beýik ýewropalylarynyň biri” diýip atlandyrdy. Ol öz blogunda “döwrebap Ýewropanyň iň möhüm, iň güýçli we iň batyr sesleriniň biri dünýeden ötdi” diýip ýazdy.
Awstriýanyň prezidenti Heýnz Fişer Haweli “beýik ýewropaly, ýazyjy we gumanist” atlandyrsa, daşary işler ministri Maýkl Spindeleger ony “kadadan çykma bir adam, azdyryp bolmajak intellektual” diýip häsiýetlendirdi.
Wideo: Waslaw Hawel
Döwlet liderleri we jemgyýetçilik işgärleri Çehiýanyň ilkinji prezidentiniň azatlyk, demokratiýa we Ýewropanyň birleşmegi ugrundaky göreşde bitiren hyzmatlaryny, şeýle-de Haweliň syýasatda ahlak prinsiplerine daýanmaga ýykgyn edendigini belleýärler.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň prezidenti Stiwen Korn Waslaw Haweliň ölümi bilen bagly beýannama ýaýratdy. Onda şeýle diýilýär:
—Demokratiýanyň, köpçülikleýin habar serişdeleriniň azatlygynyň we ynsan mertebesiniň esaslaryna hormat goýmagyň tarapdarlary, dostlary Waslaw Haweliň dünýäden gaýtmagy bilen uly dostuny ýitirdiler. Ol sungat işgäri, kampaniýalara aktiw gatnaşyjy, döwlet işgäri hökmünde uly işler bitirdi, adam hukuklaryny gorady, ol “Hakykatyň we söýginiň ýalandan we ýigrençden üstün çykýandygyna” ynanýardy.
Waslaw Hawel 1960-1970-1980-nji ýyllarda Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy, onuň Çehoslowakiýa gullugy bilen hyzmatdaşlyk etdi. 1990-njy ýyllaryň başlarynda, “Mahmal rewolýusiýasyndan” soň radiony Praga göçüp gelmäge hem işini şu ýerde dowam etdirmäge çagyrdy. Biz onuň ömrüni we işini bagş eden gymmatlyklaryny diňleýjilerimize ýetirip durýarys. Biz onuň aramyzdan gidenine örän gynanýarys – diýlip, Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň prezidenti Stiwen Kornuň beýannamasynda bellenýär.


text:
Täze okuw ýylynyň öňüsyrasynda, awgust aýynyň başynda paýtagtyň bazarlarynda, söwda merkezlerinde “Mekdep bazarlary” açylýar. Bu söwda nokatlarynyň assortimenti – mekdep okuwçylarynyň egin-eşigi we olaryň okuw esbaplary.
Bu hili “Mekdep bazarlarynyň” irileri “Gülüstan” söwda merkezinde (“Ors” bazarynda) we “Altyn asyr” Gündogar bazarynda ýa-da “Jygyldyk” bazarynda ýerleşýär. “Ors” bazaryndaky mekdep bazarynda döwlete degişli söwda guramalarynyň ýa-da edaralarynyň söwda nokatlary ýerleşýän bolsa, “Jygyldyk” bazarynda hususy söwdagärleriň mekdep harytlaryny satýan söwda nokatlary agdyklyk edýär.
Daşyndan göräýmäge olaryň satýan harytlary biri-birine meňzeş bolup görünse-de, esasy mekdep söwdasy “Jygyldyk” bazarynda bolýar. Bu bazaryň tapawudy onuň diňe bir assortiment baýlygynda däl, eýsem ondaky harytlaryň bahasy hem şäheriň merkezindäki mekdep bazarlarynyňkydan has elýeterli.
Mysal üçin, “Ors” bazaryndaky 80-90 manatlyk kostýum-balagy “Jygyldykda” 60-70 manada satyn alyp bolýar. Gowuja söwdalaşsaň, okuw esbaplaryny-da arzan satyn alyp bolýar. Paýtagtyň merkezindäki mekdep bazarlaryndaky döwlete degişli söwda nokatlarynda köplenç bahalar üýtgewsiz galýar.
Şol sebäpden bazar günleri “Jygyldyk” bazarynda çagalary bilen aýlanyp ýören ene-atalary köp görmek bolýar. Umuman, şu günler bu bazardaky esasy söwda mekdep, okuw bilen bagly. Bu ýere gelýän alyjylaryň köpüsi orta ýa-da ortadan hem pes gurpdaky ilat gatlagyndan.
Bu adamlaryň köpüsi üçin okuw esbaplaryny arzan almak, pullaryny tygşytlamak örän wajyp. Çünki mekdep formasyny, okuw esbaplaryny satyn almak maşgala býujetine o diýen ýeňil düşmeýär. Meselem, ikinji klasa gatnamaly gyzyň mekdep formasy üçin 250 manat töweregi pul harç etmeli. Oglanlar üçinem mekdep formasy, okuw esbaplary şondan arzana düşenok.
Ýeri gelende belläp geçsek, okuwçy gyzlar üçin mekdep formasy ýurduň içindäki tekstil fabrikleriniň önümleri. Emma okuwçy oglanlar üçin mekdep formasyna degişli harytlardan ýurduň içindäki tekstil fabrikleriniň önümlerinden sport we zähmet egin-eşikleri satyn alynýar diýäýmeseň, beýleki önümleri o diýen köp satyn alynmaýar. Ýerli tekstilçileriň kostýum-balaklarynyň bahasy 70-80 manat töweregi. Emma olaryň hili pes görülýär.
Söwdagärleriň aýtmaklaryna görä, daşary ýurtlarda, hususanam, oglanlar üçin Hytaýda we Türkiýede öndürilen kostýum-balaklar, köýnekler we köwüşler has gowy geçýär. Hytaýda öndürilen bu tekstil önümleriniň iň ýörgünlileriniň bahalary 100 manatdan ýokary geçenok. Olar Türkiýäniň tekstilçileriniň öndürýän egin-eşiklerini esasan gurply maşgalalaryň satyn alýandygyny aýdýarlar. Ol harytlaryň bahasy 100 manatdan başlap, tä 200 manada çenli ýetýär.
Mekdep, ýagny okuw esbaplary barada aýdylanda bolsa, olaryň arasynda Türkmenistanda öndürildi diýen ýazgyly harytlatyň bardygyna garamazdan, olaryň sany entek azlyk edýär. Türkmenistanda öndürilen okuw esbaplary, esasan, gündeliklerden, depderlerden, surat albomlaryndan we kontur kartalaryndan ybarat.
Şeýle-de türkmen dilinde Belarusda we Ukrainada çap edilen depderlerdir, gündelikler hem bar. Türkmenistanda öndürilen analoglaryndan bahasy gymmadrak bolan bu gündeliklerdir-depderleriň hili ýokary diýlip hasaplanýar.
Emma mekdep kanselýar harytlaryna gezek gelende, Türkmenistanda öndürilen bu hili harytlar ýok. Mekdep bazarlarynda Hytaýda öndürilen arzan kanselýar harytlary agdyklyk edýär. Ýokary hilli türk kanselýar harytlary bolsa her kime elýeterli däl. Mysal üçin, Türkiýede öndürilen umumy depderiň bahasy 10 manat bolsa, ýerli çaphanalaryň goýberen umumy depderleriniň bahasy 3-5 manat we GDA döwletlerinde öndürilen şeýle depderleriň bahasy-da 5-8 manat.
Mekdep okuwçylarynyň arkalarynda göterýän rýukzaklarynyň söwdasynda bolsa hytaý öndürijileriniň harytlary agdyklyk edýär. Olaryň bahalary hili boýunça tapawut edip, 20 manatdan tä 40-50 manada çenli ýetýär.
Umuman, öz çagalaryny okuw esbaplary bilen üpjün etmek üçin ene-atalar azyndan 100-150 manat harç etmeli bolýarlar. Elbetde, köp çagaly maşgalalar mekdep söwdasyna esseläp pul harç etmeli bolýarlar.
Türkmenistanda “Mekdep bazary” adyny alan mekdep harytlarynyň we okuw esbaplarynyň söwdasynyň möwsümi sentýabr aýynyň ortalaryna çenli dowam eder. “Mekdep bazarlary” ýurt boýunça 1 milliondan gowrak mekdep okuwçylaryny geýindirmeli, zerur okuw esbaplary bilen üpjün etmeli.


text:
Türkmenbaşy şäheriniň Awaza etrabynyň çäginde ýerleşýän gazturbinaly döwlet elektrik stansiýasynyň energetikleri ýylyň başyndan bäri önüm öndürmek we hyzmatlary bitirmek boýunça ýerine ýetirilen işlerden 3 million 128 müň 300 manat girdeji aldylar, şeýle hem bu baradaky meýilnamany 117,6 göterim ýerine ýetirdiler. Olaryň ýedi aýyň dowamynda öndüren elektrik energiýasy 824 million 69 müň kilowat-sagada deň boldy. Bu görkeziji hem meýilnamanyň 116,9 göterim ýerine ýetirilmegini üpjün etdi. Awaza döwlet elektrik stansiýasynyň Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň Bitarap we parahatçylyk ýylynyň geçen döwründe gazanan üstünligi «Türkmenenergo» döwlet elektroenergetika korporasiýasynyň merkezi dispetçer müdirliginiň talabyna laýyk möçberde boldy. Döwlet elektrik stansiýasy boýunça bu döwürde gazanylan netijeler «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynyň möhümleri üçin iberildi. Şonuň ýaly-da umumy ulgama goşant hökmünde goýberildi. Awazaly energetikleriň ýedi aýyň dowamynda ýeten önümçilik sepgidi hemişelik Bitaraplygymyzyň 20 ýyllyk baýramyna taýýarlaýan zähmet sowgatlarynyň aýdyň beýany boldy.
Türkmenbaşy şäheriniň energetikleri 3 million 128 müň 300 manat girdeji aldylar
Eger-de siz sözlemde harp ýalňyşy gören bolsaňyz, şol sözi saýlap Ctrl+Enter basyň


text:
"Dünýä türkmenleri" gepleşigimiziň bu sanynda daşary ýurtlarda ýaşaýan, okaýan ýa işleýän türkmenleriň Türkmenistana baryp, ol ýerde gören zatlary baradaky pikirlerini soradyk.
Elbetde, gepleşige gatnaşanlar dürli pikirleri aýdýarlar. Olaryň käsi ýurt dogrudanam özgerýär, adamlar gurply, bazarlarda haryt köp we ilatyň satyn alyş ukyby ýokary diýýär, emma ýurtda gorky faktorynyň saklanyp galýandygyny aýdýanlar hem bar.
Bu söhbeti diňläp, belki, sizem öz gören zatlaryňyzy, edýän pikirleriňizi paýlaşarsyňyz.
Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.
We are sorry, but this feature is currently not available


text:
Aktiwistleriň beren maglumatyna görä, ýekşenbe güni Siriýanyň goşunlary Tel Kelah şäherinde proteste çykan demokratiýanyň tarapdarlaryna garşy ot açanda azyndan 7 adam ölüpdir. Bu şäher Siriýanyň Liwan bilen serhedine golaý ýerleşýär.
Soňky hepdelerde müňlerçe adam Siriýanyň günbataryndan Liwana geçdi. Olar hökümete garşy proteste çykanlary howpsuzlyk güýçleriniň basyp ýatyrmagy bilen dörän bidüzgünçiliklerden gutulmak islediler.
Adam hukuklaryny goraýan toparlar mart aýynyň ortalaryndan bäri prezident Başar al-Assadyň režimine garşy geçirilen protestlerde 780-e golaý adamyň ölendigini aýdýarlar.


text:
Germaniýanyň kansleri Angela Merkeliň koalisiýasynyň saýlawlarda gazanan ýeňişi Merkeliň Ýewropanyň iň güýçli ykdysadyýetli ýurduna üçünji sapar ýolbaşçy bolmagyna mümkinçilik döretdi.
Ýekşenbe günki saýlawlaryň netijeleri Merkeliň konserwatiw “Hristian demokratik partiýasynyň” “Hristian sosial bileleşigi” bilen ýaranlykda sesleriň 41,5 %-tini toplandygyny görkezdi. Şol bir wagtda-da Merkeliň häzirki koalisiýasy boýunça partnýory “Azat demokratik partiýasy” parlamentiň düzümine girmek üçin zerur sesleriň 5%-tini toplap bilmedi.
Saýlawlaryň netijeleri Merkeliň täze koalisiýany döretmek üçin potensial partnýor hökmünde sesleriň 25.7%-tini toplan merkezçi-çepçi “Sosial demokratlar partiýasy” bilen gepleşik alyp barmaly boljakdygyny görkezýär. Täze koalisiýanyň döredilmegi üçin ençeme hepdäniň dowamynda agyr gepleşikleriň alnyp baryljakdygyna garaşylýar.
Merkel Germaniýada Ikinji Jahan urşundan soňky döwürde üç gezek kansler wezipesinde galýan üçünji ýolbaşçydyr. Ondan öň Kondrad Adenauer we Helmut Kol üç sapar Germaniýanyň kansleri bolupdy.


text:
ABŞ-nyň ýokary derejeli resmisi prezident Barak Obamanyň ABŞ-nyň goşunlaryny Owganystandan çykarmak boýunça plany üýtgedip, 5500 müň harbynyň 2016-njy ýyldan soň hem galmagy barada yglan etjekdigini aýtdy.
Obamanyň bu üýtgeşiklik barada 15-nji oktýabrda Ak Tamda çykyş etmegine garaşylýar.
Resmiler Obamanyň indiki ýylyň dowamynda 9800 adamdan ybarat goşuny Owganystanda saklamak we 2017-nji ýylda bu sany 5500 adama çenli azaltmak barada plany mälim etjekdigini bellediler.
Obama 2017-nji ýylyň ýanwar aýynda wezipesinden çekilýänçä Owganystandan ähli goşunlary çykaryp, diňe ABŞ-nyň Kabuldaky ilçihanasynda uly bolmadyk harby güýji saklamagy göz öňünde tutupdy.
ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky koalisiýanyň Owganystandaky harby missiýasy 13 ýyldan soň 2014-nji ýylyň aýagynda tamamlanypdy. Şondan soň ýurduň howpsuzlygy ABŞ-nyň we NATO-nyň goşunlarynyň goldawyna daýanýan owgan goşunlarynyň garamagynda galýar.


text:
Saud Arabystanynyň resmileri Kuweýtdäki metjit partlamasy sebäpli üç saudlynyň – 3 doganyň tutulandygyny aýtdylar.
Olar 26-njy iýunda guralan we 26 adamy öldüren partlama bilen baglanyşykly hasaplanýar.
Kuweýt şäherindäki şaýy metjidinde janyndan geçen bombaçynyň amala aşyran partlamasynyň jogapkärçiligini «Yslam döwleti» diýilýän jeňçi topar öz üstüne aldy.
Saud Arabystanynyň resmi habar gullugy Içeri işler ministrliginiň beýanatyna salgylanyp, güman edilýän üç doganyň biriniň Kuweýt serhediniň golaýynda, howpsuzlyk güýçlerini oka tutanyndan soň tutulandygyny ýazdy.
Ministrlik doganlaryň ikisiniň Kuweýtde doglandygyny, olaryň dördünji doganynyň Siriýada, «Yslam döwletiniň» hatarynda söweşýändigini aýtdy.


text:
Umuman aýdanyňda, dünýä gözelleri belli bir syýasy düşünjä eýermeýärler.
Gürrüňi edilýän gözellik bäsleşiginiň ýeňijileriniň dünýäde ýagşylyk ugrunda göreşýän güýçdügine jedelli mesele hökmünde garaýanlar bar hem bolsa, bu gözellerden, içki eşikde sülmüräp, dünýä parahatçylygy barada birki agyz gürrüň etmeklerinden başga zada garaşylmaýar.
Her halda Miss Ýer şary atly gözellik bäsleşigine gatnaşyjylar jowur ak oturtma dişli, oturtma saçly adaty modeller ýaly däldir.
Miss Dünýä we Miss Älem gözellik ýaryşlaryna gatnaşýanlardan tapawutlylykda Miss Ýerşary
bäsleşigine gatnaşýan gyzlaryň ekologiki ýagdaýlardan habarly bolmaklaryna we özleriniň “jadylaýjy dünýä gözeli” ady bilen abraý gazanýan bu perizatlaryň ekologiýa meselelerini gozgamaklaryna garaşylýar. Elbetde, olar içki eşikde sülmüremegem ýatdan çykarmaly däl.
Her niçigem bolsa, Orsýetiň adyndan bu ýylky konkursa gatnaşyjy Miss Ýerşary bäsleşiginiň syýasy taýdan wepaly guramaçylary üçin olaryň eden ylalaşyklaryndanam has netijeli çykyş edene meňzeýär.
WIDEO : Miss Ýerşary Orsýet 2012 -- Natalýa Perewerzewa
Haçan-da Natalýa Perewerzewadan
öz watanynyň nämesine buýsanýanlygy soralanda, ol öz ene topragy baradaky soraga şadyýanlyk hem ussatlyk bilen liriki jogap berip
, oňat çykyş etdi:
"Meniň ýurdum – örän aýdyň, örän ýyly hem ýaraly. Şonda-da gyş paslynda, daşarda harasat wagty, penasynda biraz irkilmek ýakymly. Meniň ýurdum – bu bir gül meňizli, hem nagyşly sarafan geýnen ajap gözel gyz. Hem owadan, hem ýakymly gözel gyz. Meniň ýurdum – gülknç şahly hem elmydam gäwüşäp duran ullakan gözli sygyr. Ah, onuň nähili ýakymly süýdi bar!"
Miss Perewerzewa öz watanyny söýýänem bolsa, muňa garamazdan, ol ýurtda goýberilýän kemçiliklerden habarly:
"Ýöne Orsýet - meniň garyp hem ejirli döwletim. Ony ýalançy, ynamsyz, açgöz adamlar birehimlik bilen böleklere bölüpdir. Orsýetimde az sanly “saýlanan” käbir adamlar öz jübüsini hazynadan galňadýar. Orsýetim diwana. Orsýetim öz garrysyna, ýetimine seredibem bilenok. Batan gämini taşlan dek, ony doktorlar, inženerler, mugallymlar taşlap gidýärler. Sebäbi ol ýerde ýaşamak kyn. Meniň Orseýetim - bu bir soňsuz Kawkaz jeňi. Gazaplanan bu doganlar ozal bir dilde geplän-de bolsalar, indi mekdeplerinde ors dilini ýatyrdylar. Meniň Orseýtim faşizmi ýeňen, ýöne bu ýeňşi millionlaryň janyny berip satyn alan ýurt. Aýdyň, nädip, nädip bu ýurtda indi milletçilik gülläp ösýär? Meniň eziz hem biçäre Orsýetim".
Perewerzewa-da, edil beýleki hakyky watansöýerler ýaly, ýagdaýyň düzeljegine ynanýar. Ol bu temany galdyrmak bilen Alekseý Nawalnynyň
, Boris Nemsowyň
yzyna eýerýäne çalym edýär. Şeýle-de, ýönekeý ors halkyny we graždan jemgyýetlerini döwleti düzetmäge çagyrýar:
"Meniň pikirimçe, Orsýetde ýaşaýan her bir adam özüni onuň bilen deň saýmaly. Gatnaşmaly we aktiw herekete goşulmaly. Şeýle bir pursatlar bar, biz gözümizi ýuman pursatymyz bozulýarys. Her gün biziň üçin ýakymly bolmadyk faktlara duşýarys. Ol faktlar biziň ene topragymyza mynasyp däl. Diňe biziň özümiz ýagdaýy üýtgedip bileris. Biz özümizi düşündirmegi hökman öwrenmeli we iň gowy taraplarymyzy görkezmeli. Biz diňe sarp ediji hökmünde ýaşamaly däl. Özümizi kämilleşdirmeli, kitap okamaly, üýtgeşik saz diňlemeli, ylmyň gazananlary bilen gyzyklanmaly. Syýasat gowy adamlar bilen gatnaşyk etmek üçindir, döredijiligi ösdürmek üçindir, bu dünýä täze bir zatlary getirmek üçindir. Biz çagalarymyzy ösdürip ýetişdirmeli we olara ruhy gymmatylyklar barada gürrüň bermeli, ukyplaryny ösdürmeli. Ana şonda biz gereksiz zatlardan gaça durup bileris. Haçan-da biz çynymyz bilen ýurdumyzy alada edip başlanymyzda, ol güllär we ýalkym saçar".
Perewerzewanyň bellikleriniň ors web ulgamynda birtopar gep-gürrüňiň başy bolandygyny aýtmak hökman dälmikä diýýärin. Onuň teswirleri ýerli blogsferada ýerleşdirileli bäri gürrüňdeşlik forumlary uzalyp barýar.
Öz ýurdy barada agyr gürrüňler edenligine garamazdan, Perewerzewanyň bellikleri bilen orslaryň ylalaşýany köp ýaly.
“Komsomolskaya prawda” tarapyndan internet arkaly geçirilen ses berişlige
gatnaşan müňlerçe adamyň 90 prosentinden köpüsi onuň teswirleri bilen ylalaşýar.
-- Koilin O'Konnor


text:
«Musulman doganlygynyň» öz tarapdarlaryny köçelere çykmaga çagyrmagy Müsürde zorlukly wakalaryň köpelmek howatyryny güýçlendirýär.
«Gazap annasyna» çagyryş häkimiýetleriň çarşenbe güni bolan çaknyşyklarda öldürilen adamlaryň sanynyň 620-den hem kändigini aýdan wagtyna gabat geldi. Ýogalanlaryň köpüsi asuda ilatdan.
BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi müsürlileri «maksimum sabyr-kanagatlylyga» we yslamçylaryň goldawyndaky prezident Muhammad Morsiniň harbylar tarapyndan işden çetleşdirilmeginden soň «milli barlyşyga» gol ýapmaga çagyrdy.
Bu beýanat Howpsuzlyk geňeşiniň penşenbe güni geçiren adatdan daşary sessiýasyndan soň ýaýradyldy.
Şu arada Müsüriň geçiş hökümeti hem bir beýanat ýaýratdy we onda halkara jemgyýetçiliginiň, şol sanda Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obamanyň howpsuzlyk güýçleriniň yslamçylary basyp ýatyrmagy baradaky tankydy ret edilýär.
Ol beýanatda tankydyň «faktlara» daýanmaýandygy we onuň «ýaragly zorluk toparlaryny» hyjuwlandyryp biljegi aýdylýar.


text:
Türkmenistanyň 20 ýyllyk garaşsyzlyk döwründe garaşsyz žurnalistleriň yzarlanmagy, öz professional işleri üçin ýanalmagy indi türkmenler üçin täzelik däl. Ine, Türkmenistandan ýene bir gynandyryjy habar gelip gowuşdy. Žurnalist, edebiýatçy Döwletmyrat Ýazgulyýew bäş ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdir. Suduň kararynyň üstünden şikaýat etmek üçin onuň 10 gün möhleti bar.
Döwletmyrat Ýazgulyýew Magtymguly adyndaky Türkmen Döwlet Uniwersitetini tamamlan, alan ýokary bilimi boyunça filolog hem žurnalist. Uniwersiteti tamamlandan soňra, Ylymlar Akademiýasynyň Dil we edebiýat institutynda kiçi ylmy işgär bolup işleýär, TDU-da gadym döwrüň türkmen edebiýatyndan talyplara sapak berýär. Soňra žurnalistika bilen meşgullanyp, Türkmenistanyň resmi metbugatynda işleýär.
Ýazgulyýew Azatlyk Radiosynda 2007-nji ýyldan bäri işläp gelýär. Abadan şäherindäki partlamalardan soň, ony organ işgärleri çagyryp, eger-de olaryň aýdyşy ýaly işlemese (megerem, resmi metbugatyň ýazýanlaryny gaýtalamasa), onda ony jenaýatda aýyplap, türmä basjakdyklaryny aýdyp, haýbat atýarlar. Muny žurnalistiň özi iýul aýynda beren interwýusynda aýdypdy. Ine, garaşylan zat hem boldy... Oňa bildirilen resmi aýyplamanyň onuň žurnalistiki işi bilen dahyly bolmasa-da, onuň ýanalmagynyň asyl sebäbiniň hut professional işi bilen baglydygyna düşünmek üçin geniý bolmak hökman däl. Žurnalist Ýazgulyýew öz işi üçin ýanalan ilkinji žurnalist hem däl, iň soňky boljakdygyny hem hiç kim aýdyp bilmese gerek.
Türkmenistanyň häkimiýetleri halkara derejesindäki duşuşyklarda, halkara guramalarynyň öňünde, halkara metbugatda Türkmenistanda doly derejede demokratiýanyň ösýändigini, hiç bir raýatyň hak-hukugynyň döwlet tarapyndan kemsidilmeýändigini gaýta-gaýta belläp geçýärler. Muňa garamazdan, şu waka žurnalistleriň ýanalmagynyň ýene bir aýdyň mysaly boldy. Şular ýaly eden-etdiligiň ýene gaýtalanmajagyna bolsa hiç kim kepil geçip bilmeýär.
Mundan başga-da žurnalistleriň hukugy boýunça işleýän “Serhetsiz reportýorlar” guramasy ýaly döwlete degişli bolmadyk guramalar Türkmenistanda söz azatlygynyň örän pesdigini, garaşsyz žurnalistleriň we habarçylaryň yzarlanýandygyny öz hasabatlarynda her ýyl belläp geçýärler. Şu ýylyň sentýabr aýynda bolsa ÝHHG-niň köpçülikleýin habar serişdeleriniň azatlygy boýunça ýörite wekili Dunýa Miýatowiç Türkmenistana sapar edip, türkmen häkimiýetleri bilen media azatlygy boyunça has içgin işleşmäge umyt edýändiginy aýtdy.
Ýakasy gaýyşly
Türkmenistan şu wagta çenli türme tussaglygyny döwletiň alyp barýan syýasaty bilen ylalaşmaýan, azat-erkin pikir edip bilýän we şeýle pikirlerini hiç kimden ýaşyrmaýan adamlara garşy ýeke-täk gural hökmünde ulanýandygy üçin tankytlanyp geldi. Işden çykarmak, “gara sanawda” goýmak barada gürrüň hem ýok. Türkmenistanda adyl sud seljermesiniň ýokdugy, garaşsyz derňewiň mümkin däldigi, adamlaryň jenaýatlary derňew tarapyndan delillendirmek däl-de, Wyşinskiý aýtmyşlaýyn, ‘Boýun almak - delilleriň şasydyr’ prinsipi boýunça alnyp barylýandygy, galyberse-de, sud edilýän adamyň žurnalistiki işi üçin ‘duýduryş’ alandygy göz öňünde tutulsa, onda bu jenaýat diýilýän iş we suduň karary “ynanasy gelýänlerden” başga hiçi kimi ynandyryp bilmez.
Žurnalistiň ýanalmagy we bassyr-ýussur sud prosesi esasynda bäş ýyl türme tussaglygyna höküm edilmegi jemgyýet üçin uly waka. Şeýle etmek bilen Türkmenistanyň häkimiýetleri Döwletmyrada däl-de, garaşsyz, özbaşdak işlemek isleýän žurnalistlere we erkin pikir edip bilýän adamlara, halka, liberal ýaşlara, intelligensiýa, döredijilik işgärlerine duýduryş berdiler. Häkimiýetler şeýle “arkaýynlyga” ýol bermejekdiklerini, Türkmenistanda yaşaýan islendik adamy, gerek bolsa merhum Ogulsapar Myradowanyň gününe aňsatlyk bilen düşürip biljekdiklerini “mälim etdiler”. Gyzym saňa aýdýan, gelnim sen diňle...
Gynansagam, XXI asyryň globalizasiýa döwründe awtoritar ýurtlarda adamlar öz pikirleri üçin ýanalmalara sezewar bolýarlar. Söz azatlygy, wyždan azatlygy ýaly adamzada berlen fundamental hak-hukuklar türkmenlere degişli däl ýaly görünýär. Ösen demokratik ýurtlarda adamlar öz pikirlerini metbugatda we telewideniýetde arkaýyn aýdyp ýa-da ýazyp bilýän bolsalar, bizde öz pikiriň ýazmak-ha beýlede dursun, ýazylanlary okamak, aýdylýanlary diňlemek hem çetin hasaplanýar. Hökümet bolsa öz aýdanlaryny gaýtalamaýan islendik materialy “prowokasiýa” hasaplaýar. Dogrusy, hökümetiň bu “deliline” käbir adamlar ynanman hem duranoklar. Erkin metbugat diýen zadyň nämedigini görmedik, diňe fontanlar, owadan jaýlar, “gülläp ösüşler” barada okap ýören täze nesilden nämä garaşyp bolar? Olar syýasaty nireden öwrenmeli, hukugy nireden öwrenmeli, dünýä tejribesini nireden öwrenmeli? Häzir belli däl.
Dünýä taryhynda repressiýanyň henize çenli öz maksadyna doly ýetip bilen ýeri ýok. Onuň maksady - adamlaryň erkin pikirini, söz azatlygyny, döwletiň rugsat edýän çäginden daşarda doly basyp yatyrmak. Ýöne dünýäde şuny başaryp bilen yekeje-de döwlet ýa hökümet ýok. Bu günki gün gara güyjüň öňünde baş egmeýän Döwletmyrat ýaly adamlar Hytaýyň, Eýranyň, Belarusyň, Özbegistanyň, Demirgazyk Koreýanyň we beýleki ençeme awtoritar döwletleriň türmelerinde otyrlar. Bu diýseň gynandyryjy waka, ýöne bu syýasatyň geljegi ýok. Muny taryh subut edýär.
Baýram Diwanaýew Azatlyk Radiosynyň okyjysynyň edebi lakamy, syýasaty öwreniji. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Mälim bolşy ýaly ata-babalarymyzdan miras galan däpleriniň biri hem göreş. Dünýä Türkmenleriniň arasynda häzirki döwürde göreşiň dürli görnüşleri tutulýar.
"Eýsem, Dünýä Türkmenleriniň ýaşlary ata-babalarymyzdan gelýän göreş däbi bilen nähili gyzyklanýarka?“ diýen sowaldan ýola çykan Azatlyk Radiosy, asly Owganystan Türkmenlerinden bolup, häzirki döwürde Stambulda ýaşap ýören ýaş Türkmen pälwany hem işewüri Aman Ärsary bilen söhbetdeşlik geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Aman Ärsasry, Stambulda ýaşaýan Türkmenleriň ýaş pälwanlaryndan. Aman sizde pälwanlyk höwesi haçan döredi we nirede öwrendiňiz? Haçandan bäri göreş tutýarsyňyz?
Aman Ärsary:
Pälwanlygy atam dagydan öwrendim. Atam dagy göreşe gidende meni hem ýany bilen alyp gidýärdi. Şol ýerde tutylýan göreşlere seredip öwrendim. Biziň aslymyz Owganystan Türkmenlerinden.
Biz Türkiýä biraz giç gelen Türkmenlerden. Owganystanda ýaşan ýerimizde her juma-anna güni göreş bolýardy. Kiçiler bilen bize göreş tutdyrýardylar. Ulylar bilen bolsa atam dagy tutýardy. Atamyn özi hem pälwan.
2006-njy ýylda biz Owganystanyň Baglan etrabynyň Çeşmişir diýen ýerinden Türkiýäniň Stambul şäherine göçüp geldik. Atam häzir Pakistanda haly işi bilen meşgullanýar. Biz bolsa bärde Stambulda işleri alyp barýarys.
Aman Ärsary
Azatlyk Radiosy: Aman, Owganystandakaň her juma-anna güni göreş tutýardyk diýdiň. Şol adat häzir Stambulda hem dowam edýärmi? Öz pälwanlygyň hem Stambulda nähili dowam edýär?
Aman Ärsary:
Stambulda göreşler dowamly bolanok. Diňe baýramçylyklarda adamlar märeke bolup jemlenen mahaly göreş tutulýar. Bärde uly şäherde her kimiň işi bar, aladasy bar.
Şol sebäpden ýygnanyşmaga hem mümkinçilik bolanok. Kä wagt bazar günleri adamlar jemlenişip, kiçi-girim göreşler edäýmese, esasy göreşler baýramdan-baýrama bolýar.
Azatlyk Radiosy: Internetde sosýal ulgam sahypaňda bir göreş wideoň bar. Şol göreşi nirede we haçan tutdyň? Şonuň barada hem maglumat beräýseň?
Aman Ärsary:
Ol göreş soňky gurban baýramynda bolupdy. Stambulda Mermer deňziniň kenarynda, Ýediküle diýlen ýerde “Türkmenistan” parky bar. Biz hemme Türkmenler bolup şol ýerde üýşüp, palaw bişirip getirip, göreş tutduk. Şonda ýykylanlar hem boldy.
Wideo: Aman Ärsary pälwan göreş tutýar
Azatlyk Radiosy: Internetde goýan şol tutan göreşiňe özüň nähili baha berýäň?
Aman Ärsary:
Şol göreşiň wideosyny meniň dostlarym internede goýupdyr. Şonda göreşi gowy tutupdym. Derrew garşydaşymy hem ýykypdym. Ýöne has gowy we gyzykly göreş şol güniň ertiri bolupdy. Ýöne şonda men elimiň üstüne ýykamsoň elim çykypdy.
Azatlyk Radiosy: Aman, sen gürrüňimiziň arasynda Stambula gelen soňky nesillerden diýipdiň. Sen häzirki wagt näçe ýäşyňda?
Aman Ärsary:
Men şu wagt 23 ýaşymda.
Azatlyk Radiosy: Stambuldaky Türkmenleriň ýaş nesli Türkmen göreşine nähili üns berýär?
Aman Ärsary:
Bu ýerdäki oglanlar aslynda göreşe höwesli. Ýöne tutmana çekinýärler. Kän gowy öwrenmändigi üçin göreş tutmana gorkýarlar. Şonuň üçinem göreşmekden gaça durýarlar.
Ýöne Stambuldaky Türkmen ýaşlaryň arasynda ata-babadan pälwan bolup gelýänler hem bar. Olaryň hem kän wagty bolnamsoň kän göreş tutup bilenok.
Aman Stambuldaky "Ärsary" dükanynyň öňünde
Azatlyk Radiosy: Stambuldaky Owganystan Türkmenleri göreşi guşaksyz tutýar. Türkmenistanda bolsa göreş guşakly tutulýar. Sen Owganystanda hem göreş tutýardym diýdiň. Ol ýerde göreşler nähili tutulýardy, guşaklymy ýa uşaksyzmy?
Aman Ärsary:
Owganystandaky Türkmenler guşakly ýaly guşaksyz her hili göreşi tutýar. Türkmenistanda göreşiň nähili tutulýandygy kän bilemok. Owganystanda her juma güni üýşülende göreşden başga it hem uruşdyrylýardy. Ýöne has köp göreş tutulýardy.
Azatlyk Radiosy: Siz guşaklymy ýa-da guşaksyz göreş tutýarsyňyz?
Aman Ärsary:
Meniň üçin tapawudy ýok. Men ikisinem tutýaryn. Emma guşakly göreşi has känräk tutýaryn.
Azatlyk Radiosy: Stambuldaky pälwan Aman Ärsary, göreşden başga durmuşda näme bilen gyzyklanýar we meşgullanýar?
Aman Ärsary:
Biziň Stambuldaky Türkmenlerimiziň ýüzden togsan bölegi haly söwdasy bilen meşgullanýar. Atam dagy hem halyçy bolşy ýaly men hem halyçy we dükanym Stambuldaky Kapaly çarşy diýen gadymy uly üsti ýapyk bazarda.
Şeýle-de Stambulda Soltanahmet diýen ýerde biziň daýylarymyzyň bir myhmanhanasy bar. Şol myhmanhananyň işlerine hem kömekleşýärin. Ýöne has köp wagtym şol gadymy bazardaky haly dükanymda geçýär.
Azatlyk Radiosy: Şol myhmanhanaňyzyň ady näme we nirede ýerleşýär?
Stambuldaky "Ärsary" myhmanhanasy
Aman Ärasary:
Daýymlaryň myhmanhanasynyň ady “Ärsary hotel”. Myhmanhana Stambulda Soltanahmede ýakyn Çemberlidaş diýen ýerde ýerleşýär.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanly myhmanlaryňyz bolýarmy ýa-da başga ýurtlarda ýaşaýan Türkmenler myhmanhanaňyza gelip, dynç alýarmy?
Aman Ärasary:
Türkmenistandan kän gelenok. Ýöne, Ýewropa, Amerika ýaly daşary ýurtlarda ýaşaýan Türkmenler myhmanhananyň "Ärsary“ diýen adyny eşidip, has uly gyzyklanma bildirip gelýärler.
Azatlyk Radiosy: Pälwan Aman Ärsarynyň geljekde göreş barada we umuman durmuş barada nähili planlary bar?
Aman Ärsary:
Geljekde öz işimiň eýesi bolmak isleýärin. Şu töwereklerde öz dükanymyň bolmagyny arzuw edýärin. Halyçylyp biziň ata-babalarymyzdan gelýän kesp, hünär, iş bolansoň, has uly dükan açyp şu iş bilen meşgullanmak isleýärin.
Şeýdip halyçylygy dowam etdiresim gelýar. Mundan başga-da hemişe Türkmenleriň bir ýere jemlenmegini, bir ýerde birleşmegini arzuw edýärin. Göwnümiň islegi şeýle: Türkmenistan Türkmenlere eýe çykmaly. Bir gün hemme Türkmen Türkmenistana göçmeli.
Aslymyz o taýdan gelýär. Taryhda hemmeler şol ýerden dargapdyrlar. Häzir dünýäniň köp ýerinde Türkmenler bar. Türkmenistanda bolsa diňe 3-4 milliýon Türkmen galypdyr. Bu ilat sany gaty az.
Şonuň üçin Türkmenistan dünýä Türkmenlerine eýe çykmaly. Türkmenistanyň Dünýä Türkmenleri bilen ullakan ýurt bolmagy gerek. Bu meniň pikirim. Enşalla, munuň üçin gerek zatlary ederis.


text:
Türkmenistanda ilata daşary ýurt puluny satmak düzgünlerine birnäçe üýtgetmeler girizildi we mundan beýläk fiziki şahslar daşary ýurt walýutasyny diňe bank hasaplarynyň üsti bilen satyn alyp bilerler. Bu barada Türkmenistanyň Merkezi bankynyň websaýtynda habar berilýär.
Türkmen bankynyň ilat köpçüligi üçin ýaýradan maglumatynda “2016-njy ýylyň 12-nji ýanwaryndan başlap, Türkmenistanyň çäginde daşary ýurt pullaryny satyn almagy we satmagy amala aşyrýan ygtyýarly karz edaralarynda ýa-da olaryň alyş-çalyş nokatlarynda fiziki şahslara daşary ýurt puluny satmak düzgünlerine birnäçe üýtgetmeler girizildi” diýilýär.
Resmi maglumatda bu çäräniň esasy maksatlarynyň biriniň Türkmenistanda “jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň we terrorçylygyň maliýeleşdirilmeginiň” öňüni almak bilen baglanşyklydygy aýdylýar.
Dollar diňe bank hasaplarynyň üsti bilen satylar
Gepiň gerdişine görä aýtsak, Türkmen bankynyň ýaýradan press-relizi Aşgabadyň walýuta alyş-çalyş nokatlarynda ilata daşary ýurt pullarynyň satuwy resmi taýdan bes edilen wagtyna gabat geldi. 12-nji ýanwarda Aşgabadyň resmi walýuta alyş-çalyş nokatlary ilata daşary ýurt puluny satmagy doly bes etdi.
Resmi maglumatda ilata her aýyň dowamynda 1000 amerikan dollaryna deň bolan daşary ýurt puluny satmak baradaky düzgüniň saklanyp galýandygy aýdylýar. Emma şol bir wagtda-da mundan beýläk fiziki şahslaryň daşary ýurt walýutasyny diňe bank hasaplarynyň üsti bilen satyn alyp biljekdigi habar berilýär.
“Fiziki şahslar daşary ýurt puluny satyn almak üçin töleýän puluny öz manatdaky bank hasabyna geçirer. Fiziki şahsyň satyn alýan daşary ýurt puly bolsa, onuň halkara (Visa, MasterCard) plastik kart hasabyna geçirip berler” diýlip, resmi bildirişde aýdylýar.
Täze düzgünleriň maksatlary
Şeýle-de nagt görnüşde töleg etmek isleýän fiziki şahslardan olaryň “pul serişdeleriniň gelip çykyşyny tassyklaýan dokumentleriň talap ediljekdigi” hem nygtalýar. Emma şol bir wagtda ilata nagt görnüşinde daşary ýurt pulunyň satylyp-satylmajakdygy barada takyk maglumat berilmeýär.
Resmi maglumatda bu üýtgetmeleriň Türkmenistanda nagt däl hasaplaşyklaryň gerimini giňeltmek, bu ugurda öňdebaryjy halkara tejribesini ornaşdyrmak bilen bir hatarda, “Jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmek hakynda” Türkmenistanyň Kanunyny ýerine ýetirmek maksady bilen girizilýändigi aýdylýar.
Emma mundan ozal türkmen mediasynda ýurtda “jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň we terrorçylygyň maliýeleşdirilmeginiň” näderejede ýaýrandygy barada anyk maglumatlar berilmändi.


text:
Orsýetiň Komi regionynyň gubernatory galplykda we jenaýatçy topara ýolbaşçylyk etmekde aýyplanyp, tussag edildi.
Polisiýa 19-njy sentýabrda Wýaçeslaw Geýzeri we ýene 18 adamy tussag etdi.
Derňew komitetiniň sözçüsi Wladimir Markin bu «jenaýatçy toparyň döwlet emlägini bikanun ýagdaýda ele geçirmekçi» bolandygyny aýtdy. Şeýle-de ol bu adamlaryň jenaýatçylykly hereketleriniň 2006-njy ýyldan uç alýandygyny habar berdi.
Tussag edilenleriň arasynda regional parlamentiň spikeri, gubernatoryň orunbasary, birnäçe ýerli biznesmen hem bar.
Polisiýa resmisi TASS habar gullugyna goşmaça öý dökmeleriň we sorag etmeleriň 21-nji sentýabra çenli dowam etjegini aýtdy.
Geýzeriň ofisi dökülende, aýdylmagyna görä, uly möçberde nagt pul, daşary ýurtlarda döredilen kompaniýalaryň dokumentleri, gymmatbaha sagatlaryň kolleksiýasy tapylypdyr.
Geýzer Kominiň gubernatorlygyna 2010-njy ýylda, şol wagtky prezident Dmitriý Medwedew tarapyndan bellenipdi.


text:
Liwiýanyň häkimiýetleri goňşy Nigerde gizlenýän Saadi Kaddafiniň Liwiýa tabşyrylmagyna aýak direýändiklerini aýdýarlar.
Ýekşenbe güni Nigeriň adalat ministri Morou Amadou Liwiýanyň ozalky lideri Muammar Kaddafiniň ogly Saadi Kaddafiniň ekstradisiýa edilmegi barada Liwiýadan haýyşyň gelendigini, emma howpsuzlyk meselesi sebäpli onuň Liwiýa ekstradisiýa edilip bilinmejekdigini aýtdy.
Negeriň ministri Saadi Kaddafiniň öz ýurduna ugradylan halatynda, oňa ol ýerde öldürilmek howpunyň abanýandygyny öňe sürdi.
Şeýle hem, ol bu meseläniň ýakyn wagtlarda Liwiýanyň daşary işler ministri bilen ara alnyp maslahatlaşylyp bilinjekdigini aýtdy.


text:
“Talybanyň” ýokary derejeli resmisi guramanyň ýolbaşçylygy ugurnda güýçli göreşiň gidýän wagtynda wezipesinden çekilýändigini yglan etdi.
Syed Mohammad Taýab Agha 3-nji awgustda eden beýannamasynda
“Talybanyň” Kataryň paýtagty Dohada ýerleşýän syýasy edarasynyň müdiri wezipesinden çekilýändigini aýtdy.
Bu edara “Talybanyň” Owganystanyň hökümeti bilen parahatçylyk ugrundaky gepleşikleri alyp barmagy üçin döredilipdi.
Agha “Talybanyň” lideri Molla Muhammad Omaryň 2013-nji ýylda aradan çykmagynyň gizlinlikde saklamak bilen bagly kararyň “taryhy ýalňyşlyk” diýip hasap edýändigini aýtdy.
“Talyban” Molla Omaryň ölümi barada geçen hepdede yglan etdi.
“Talybanyň” metbugat-wekili Zabihullah Mujahid Aghaniň beýannamasyny kommentirlemejekdigini aýtdy.


text:
Tomus paslynyň başlamagy bilen, paýtagt Aşgabadyň ençeme kiçi etrapçasyndaky köpgatly ýaşaýyş jaýlaryň käbir ýaşaýjylary öz split sistemalaryny, ýagny sowadyjylaryny jaýyň girelgelerine oturdyp başladylar.
Bu çäre degişli türkmen resmileriniň ýaşaýjylardan split sistemalary köpgatly ýaşaýyş jaýlaryň penjirelerinden aýyrmagy talap etmeginiň yzýany amala aşyryldy.
Häzirki wagtda Parahat-2 kiçi etrapçasynyň käbir ýaşaýjylarynyň split sistemalarynyň girelgelere oturdylmagy bilen baglanyşykly öz nägileligini bildirip, degişli türmen resmilerine arza bilen ýüz tutandygy habar berilýär.
Azatlyk Radiosy bu mesele bilen gyzyklanyp, gürrüňi edilýän sebitde ýaşaýan ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Pakistanyň demirgazyk-günbatar regionyndaky Çitral etrabynyň sudy 20 ýaşlaryndaky ýerli ýaşaýjy Hazrat Aly Şahy “dine şek ýetirmekde” aýyplap, ony ölüm jezasyna höküm etdi.
Ýerli polisiýa edarasynyň resmisi Amir Khan bu ýaş ýigidiň Muhammet pygamberiň mertebesini kemsidenlikde aýyplanyp, geçen ýylyň mart aýynda tussag edilendigini aýtdy.
Munuň özi 2010-njy ýylda pakistanly hristian gyzy Asiýa Bibiniň ölüm jezasyna höküm edileli bäri “dine şek ýetirmek” meselesi bilen baglanyşykly pakistanly raýata ölüm jezasynyň berilmegi bilen bagly ikilenji wakadyr.
Ýöne suduň kararyna garamazdan, häzire çenli bu kanun boýunça hiç bir raýata garşy ölüm jezasy berjaý edilmändi. Adatça, bu meselede şikaýat sudy aşaky sudlaryň çykaran kararyny ýatyrýan hökümleri çykarýar.


text:
Ýewrobileleşik Geçen ýylyň 19-njy dekabrynda Belarusda geçirilen prezident saýlawlaryndan soň oppozisiýanyň yzarlanmagy bilen bagly Ýewropa Bileleşiginiň ýurtlaryna gelmegi gadagan edilýän belarus çinownikleriniň sanawy giňeltdi.
“Biz ÝB-e girmegi gadagan edýän sanawa ýene-de belarus çinownikleriniň 19-syny goşduk, olaryň arasynda sudýalar, prokurorlar, uniwersitetleriň rektorlary bar. Olaryň ýakynda bolan proseslere we studentleriň yzarlanmalaryna gös-göni gatnaşygy bar. Olaryň banklardaky aktiwleri doňdurylýar. Belarusdaky ýagdaýyň ösüşine baglylykda ähli ugurlar boýunça gatnaşyklarymyzda mundan beýläkki çärelere seretmäge biz taýýar” diýip, Brýusselde bolan metbugat-konferensiýada ÝB-niň daşary syýasat boýunça ýokary derejeli wekili Katerin Aşton aýtdy.