text:
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň goşun görnüşleriniň, Döwlet serhet gullugynyň serhet birikmeleriniň baýdaklaryny dabaraly ýagdaýda gowşurdy.
Türkmenistanyň Prezidentiniň “Oguzhan” köşkler toplumynda şu dabara gatnaşýan harby gullukçylar nyzama düzüldiler. Bu çäräniň bitewi dabara hökmünde ýurdumyzda ilkinji gezek bellenilýän Konstitusiýanyň we Döwlet baýdagynyň gününiň öňüsyrasynda bellenilýändigi dabaranyň ähmiýetini has-da artdyrdy. Bu baýramçylyk halkymyzyň ruhy we watançylyk däpleriniň dowamatlylygyny alamatlandyrýar.
Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy dabaranyň geçirilýän ýeri bolan “Oguzhan” zalyna gelýär.
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, goranmak ministri Ý.Berdiýew döwlet Baştutanymyza hasabat berýär.
Milli Liderimiz hasabaty kabul edip, bu ýere ýygnanan harby gullukçylar bilen mähirli salamlaşdy. Soňra Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, goranmak ministri hormatly Prezidentimiziň degişli harby bölümlere söweşjeň baýdaklary gowşurmak hakyndaky Permanyny okaýar.
Ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Guryýer goşunlarynyň, Harby-howa güýçleriniň we Howa hüjüminden goranmak goşunlarynyň, Harby-deňiz güýçleriniň serkerdelerine baýdaklary hem-de Serhet gullugynyň aýry-aýry serhet birikmeleriniň söweşjeň baýdaklaryny dabaraly ýagdaýda gowşurýar.
Serkerdeler harby kasama, ata Watanymyza we mähriban halkymyza wepalylygyň, mähriban topragymyzy kükrek gerip goran gaýduwsyz ata-babalarymyzyň şöhratly söweşjeň däplerini dowam etmäge taýýarlygyň nyşany hökmünde mukaddes baýdaga tagzym edýärler.
Milli mukaddeslikleriň öňünde tagzym etmek milli gahrymanlaryň, gaýduwsyz ata-babalarymyzyň – türkmen topragyny gorap, Watan üçin şirin janyny gurban eden gerçeklerimiziň deňsiz-taýsyz edermenligine hormat-sarpanyň alamatydyr. Türkmenleriň beýik gymmatlyk hem-de mukaddeslik hökmünde Watanymyzyň Baýdagyna garaýşynyň aýdyň beýanyna öwrülen bu dessur halkymyzyň özüniň ruhy-ahlak gymmatlyklaryna hem-de köp asyrlyk däplerine we belent ýörelgelerine berk ygrarlydygyny tassyklaýar.
Soňra serkerdeleriniň ýolbaşçylygynda baýdak göterijileriň toparlary söweşjeň baýdaklary bilen dabaraly ýöriş sazynyň owazynyň astynda çärä gatnaşyjylaryň öňünden nyzamly ýöräp geçýärler.
Harby birikmeleriň baýdaklaryny we söweşjeň baýdaklary gowşurmak dabarasy tamamlanandan soň, Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow dabara gatnaşyjylara gutlag sözi bilen ýüzlendi.
Milli Liderimiz bu söweşjeň baýdaklaryň Watan goragçylarynyň buýsanjy we şöhraty bolmak bilen, ýurdumyzyň asudalygyny goramakda olaryň söweşjeň ruhuny has-da belende göterjekdigini, berkarar Watanymyza öçmejek söýgi döretjekdigini aýtdy. Şöhratly taryhymyzda baýdaga hemişe mukaddeslik hökmünde garalypdyr. Ähli döwürlerde-de goşunyň buýsanjy hasaplanylýan söweşjeň baýdaga tagzym edilýär, onuň öňünde Watana wepalylyk kasamy kabul edilýär diýip, Belent Serkerdebaşymyz nygtady.
Milli Liderimiz Watan goragçylarynyň şu gün gowşurylan söweşjeň baýdaklary ygtybarly we ynamly gollarda saklajakdyklaryna berk ynam bildirdi. “Goý, eziz Watanymyza baky wepaly merdana harby gullukçylarymyzyň abraý-mertebesi, şan-şöhraty hemişe belent bolsun!” diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Sözüniň ahyrynda milli Liderimiz harby gullukçylary goşun görnüşleriniň baýdaklarynyň hem-de olaryň harby bölümleriniň söweşjeň baýdaklarynyň gowşurylmagy bilen tüýs ýürekden gutlady hem-de olara bagt, abadançylyk we Watan öňündäki mukaddes borjuny ýerine ýetirmekde üstünlikleri arzuw etdi.
Dabara gatnaşyjylar Belent Serkerdebaşymyza milli goşuny, harby we hukuk goraýjy düzümleri kämilleşdirmek, harby gullukçylaryň gulluk we ýaşaýyş-durmuş şertlerini gowulandyrmak meselelerine berýän uly ünsi üçin hoşallyk bildirip, wepalylyk kasamyny ýerine ýetirdiler.
Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow bu ýere ýygnananlara eziz Watanymyza gulluk etmek ýaly asylly işlerinde üstünlikler arzuw edip, olar bilen mähirli hoşlaşdy.


c: text/html

text:
Döwletler boýunça işsizligiň möçberi we tablisasy
Döwletler boýunça işsizligiň möçberi[üýtget | edit source]
Türkmenistanda her ýüz adamyň ýetmiş sanysy işsiz.Men muňa gaty gynanýaryn.
Ýolötendäki iş üpjinçilikleri[üýtget | edit source]
Türkmenistanda işsizlik möçberi köp adamlaryñ diñe belli bir bölegi mydamalyk işläp biljek ýerler bolan döwlet işlerinde işleýärler. Emma uly möçberi bolsa işsiz ýa daýhançylyk bilen meşgullanýar ýa bolmasa taksiçilik etýär ýa aýdym aýtýar, bazarda zat satýar. Ýurdyñ uly möçberi hem oba ýerlerinde ýaşaýanlygy sebäpli diñe daýhançylyk etmeli bolýarlar başga çykalga hem ýok ol adamlar üçin. Daýhançylygyñ ýagdaýy bolsa hiç hili öwerlik däl häzirki ýagdaýda Türkmenistanda we geljegi hem ýok diýsek bolar sebäbi häzirki wagtda Türkmenistana Amyderýadan başga arassa akýan suw ýap ýok we ol derýanyñ hem haçana çenli dowam etjekdigi belli däl. Häzirki wagtda hem suw gytçylygy duýulýar onsoñ egerde geljekde ol hem kesilse daýhanlary geçdim hatda adamlara içmäge suw boljakdygy nägumana.
Emma tolgundyryjy pursatlaryñ biri häzirki wagtda Türkmenistanda iş alyp barýan daşary ýurt firmalarydyr. Esasanda Mary welaýatynyñ Ýöleten etrabynda ägirt uly tebigy gazy gaýtadan işleýän zawod gurulýar. We şeýle ýerlerde häzirki wagtda işleri daşary ýurt firmalary alyp barýar. Onsoñ wagtlaýynça hem bolsa şeýle ýerlerde Türkmen halkymyza iş mümkinçilikleri bolup başlaýar. Mysal üçin Maryda kän boş gezip ýören adam görmek kyn hemme kişi Ýolötende işleýän aý hytaýlarda işleýän, koreýlarda işleýan, hyundaýda işleýän diýip barsynyñ işi bar tüweleme. Bu örän begendiriji ýagdaý Maryda toýlarda zatda kän bir adam hem görmek kyn agşam 10 da eýýam adamlar öýüne gaýtýarlar sebäbi ertir ir bilen işe gitmeli diýip bar kişi işli.
Beýleki welaýatlarda hem bar emma agramly bölegi Maryda bolansoñ şol ýerden mysal berdim sebäbi Ýolöten Osman gaz ojagy häzirki wagtda özünde toplanan rezerwi boýunça dünýäde 4-nji orunda durýar ýalñyşmaýan bolsam. Onsoñ şol ýere tebigy gazy gaýtadan işleýän ägirt uly döwlet kärhanasy gurulýar we häzir gurulmagyna ýardam berýän adamlar hem Türkmenlerimiz. Ol kärhana gurulanyndan soñra hem 6000 çemesi adamy işe alynar diýlip aýdylýär.
Hakykatdan hem bu örän begendiriji buýsandyrjy ýagdaý gowy tarapy öz gazymyzy özümiz çykaryp we ony gaýtadan işlemegimiz we şol bir wagtyñ özünde müñlerçe adama iş mümkünçiligi bolýar. Geljekde bu Türkmenistanyñ ykdysadyýetine hem öz peýdasyny ýetirermikä diýýän. Diñe bir Maryda däl eýsem beýleki welaýatlarymyzda hem ýer asty baýlyklaryny özleri çykaryp halky doly iş bilen üpjin etmeklik miesser etsin.
- Çeşme:©SalamTurkmen, 2013
- Ýolötendäki iş üpjinçilikleri

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
6 Şubat 2017 Pazartesi
Türkmenistanyň Prezidenti Karara Gol Çekdi
Aşgabat şäherinde 2017-nji ýylda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň geçiriljek döwründe ýurdumyzyň myhmanlaryna we ilatyna edilýän awtoulag hyzmatlarynyň hilini has-da ýokarlandyrmak maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Türkmenistanyň Awtomobil ulaglary ministrligine Hytaý Halk Respublikasynyň “Zhengzhou Yutong Bus Co., LTD” kompaniýasy bilen 40 sany “Yutong ZK6122H9” kysymly uly awtobusy, 50 sany “Yutong ZK6729D” kysymly orta synply awtobusy, olar üçin ätiýaçlyk şaýlaryny we sarp ediş serişdelerini satyn almak barada şertnamany;
Birleşen Arap Emirlikleriniň “Toyota Central Asia FZE” kompaniýasy bilen 50 sany “Toyota Hiace” kysymly kiçi awtobusy, 200 sany “Toyota Corolla” kysymly ýeňil awtoulagy, olar üçin ätiýaçlyk şaýlaryny we sarp ediş serişdelerini satyn almak barada şertnamany baglaşmaga ygtyýar berildi.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Amerikanyň nebit institutynyň (API) ABŞ-da bu çig malyň ätiýaçlyklarynyň garaşylmadyk ýagdaýda artandygy baradaky habaryndan soň nebitiň bahalary çarşenbe güni irden aşaklaýar, diýip Ria Nowosti habar berýär.
«Brent» söwda belgili nebitiň bir barreliniň bahasy 0,31 göterim pese düşüp, 78,19 amerikan dollaryna deň boldy. «WTI» söwda belgili nebitiň bahasy 0,28 göterim aşaklap, 71,11 amerikan dollaryna barabar boldy.
API-niň maglumatlaryna görä, 11-nji maýda tamamlanan iş hepdesinde ABŞ-nyň nebit ätiýaçlyklary 4,854 mln barrel artdy. Şol bir wagtda analitikler bu görkezijiniň 763 müň barrel aşaklamagyna garaşýardylar. Geçen hepdede bu görkeziji 1,85 mln barrel pese düşüpdi.


text:
Döwlet Baştutanymyz Pakistanyň Swat raýonynda bolup geçen terrorçylyk zerarly gynanç bildirdi
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Pakistan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Mamnun Huseýne we Pakistan Yslam Respublikasynyň Premýer-ministri Şahid Hakan Abbasa Swat raýonynyň harby bölüminde bolup geçen, köpsanly adam pidalaryna we şikes ýetmelerine getiren terrorçylyk zerarly gynanç hatyny iberdi.
“Türkmenistan terrorçylygyň we ekstremizmiň islendik ýüze çykmalaryny aýgytly ýagdaýda ýazgarmak bilen, bu apata garşy göreşmek we ony ýok etmek işinde dünýä bileleşiginiň tagallalaryny doly goldaýar” diýlip, hatda aýdylýar.
Döwlet Baştutanymyz şu agyr pursatda Türkmenistanyň halkynyň we Hökümetiniň adyndan, şeýle hem hut öz adyndan gurban bolanlaryň dogan-garyndaşlaryna hem-de ýakynlaryna Beýik Biribardan sabyr-takat diläp, ýürekden gynanjyny we medet beriji sözlerini beýan etdi, ejir çekenlere bolsa, tiz wagtda sagalmaklary baradaky dileglerini aýtdy.


text:
şu gün Aýatolla Sadeg Amoli Larijani Eýranyň kazyýet güýjiniň ýokary derejeli jogapkärleri bilen geçiren maslahatynda 22-nji bahmaniň ýol ýörişini uly hasaplap bu hereket durmuşky ýiti ýagdaýda bütindünýä ählini haýrana goýandyr we duşmanlaryň millionlarça dollar çykajysyny peýdasyz edendir diýdi.
Eýranyň kazyýet güýjiniň başlygy Aýatolla Sadeg Amoli larijani şeýle-de Eýran milleti bütin kynçylyga garamazdan dosty-duşmany gowy saýgaryp başarýandyr we ýol ýörişlere giňden gatnaşyp milli birleşigini sergä goýandyr diýip sözüne goşdy.


text:
Hasabyň jikme-jikleşdirmesi
HASAP BOÝUNÇA
Islendik hasaplaşyk aýy üçin detallaşdyrylan hasap kompaniýanyň satuwlar we hyzmat ediş islendik ofisinde Peýdalanyjynyň haýyşy boýunça Şertnamanyň baglaşylan pursadyndan başlap döwür üçin berilýär. Jikme-jikleşdirilen hasapda talap edilen hasaplaşyk döwri üçin müşderi belgisi boýunça ähli hasaplap goşulmalar görkezilýär.
Hasabyň jikme-jikligi mugt berilýär.
BIRIKDIRMELER (JAŇLAR) BOÝUNÇA
Jaňlar boýunça jikme-jikleşdirilen hasabat diňe MTS-iň ofisinde, öňki 3 aý galanda we diňe eýesiniň şahsyýetini tassyklaýan resminama görkezilende müşderi belgisiniň diňe öz eýesine berilýär.
Eýesi bolmadyk mahalynda jaňlar hakynda jikme-jik hasabat kepillendiriş taýdan tassyklanan ynanç haty görkezilende ynanylan adama hem berlip bilner.
Jaňlar hakynda jikme-jikleşdirilen hasabat birikdirmegiň wagtyny, dowamlylygyny görkezmek bilen soralan döwür üçin bolup geçen birikdirmeler we edilen belgiler hakynda maglumaty özünde saklaýar. Jaňlar hakyndaky jikme-jikleşdirilen hasabat – tölegli hyzmatdyr. Hyzmatyň bahasy hakynda Size satuwlar we hyzmatlar ofisleriniň işgärleri habar berýärler.
BALANS BOÝUNÇA (ŞAHSY HASAPDAN GÖÇÜRME)
Balans boýunça jikme-jikleşdirilen hasabat şahsy hasaba serişdeleriň geçirilendigi we eýesiniň şahsy hasapdan serişdeleri harçlandygy hakynda, şeýle hem berlen hasaplar hakynda göçürmedir. Jikme-jikleşdirilen hasabat islendik döwür üçin MTS-iň merkezi ofisinde (Aşgabat, Türkmenistanyň Gahrymany A.Nyýazow şaýoly, 85) berilýär.
Hasabyň jikme-jikleşdirilmegi mugtuna berilýär.


text:
Aktual Analiz
Terror gynansagam adamzat taryhy ýaly gadymy hassalyk hökmünde bar bolmaga dowam edýar
Adam Atanyň ogly Kabylyň dogany Habyly öldürmegi bilen başlan terror, gynansagam biziň günlerimize çenli rehimsizligi bar güýji bilen dowam etdirýär.
İlkinji adam ýaly gadymy bolan terrorizm, gynansagam wagtal-wagtal adamlaryň durmuşyny zamun almagyň hötdesinden gelýär.
Ýalta ylalaşygy bilen gurlan dünýä ulgamyna garşy 1960-njy ýyllardan bäri berk garşylyk görkezilýär. Meşhur 1968 hereketi bilen Ýewropany we günbatar dünýäsini täsiri astyna alan basyş ulgamy dünýäde ýaňadandan hökmürowan bolmaga synanşýar.
Hususan musulman ýurtlaryna, Afrika we Latyn Amerika gabalnaj islenýän terror şu günki günde global güýç merkezlerine-de howp salmaga başlady. Terror Aziýada, Ýewropada, Latyn Amerikada we musulman ýurtlarynda prezident derejesindäki adamlaryň janlaryna kast edip, ygtyýarly bolmak üçin göreşdi. Demokratik Kongo Respublikasynyň Premýer ministri Patrik Lumumba, Çiliniň Premýer ministri Salwador Allende, İtaliýanyň Premýer ministri Aldo Moro, Liwanyň Premýer ministri Said Hariri terrora gurban bolanlardan birnäçesi.
Soňky gezek häzirki döwürde iň bir çylşyrymly we howply terror guramasy bolan, lideri henizem ABŞ-nyň Pensilwaniýa şäherinde ýaşaýan Fetullahçy terror guramasy FETÖ 2016-njy ýylyň 15-nji iýulynda Türkiýäniň Prezidentiniň janyna kast edipdi.
FETÖ guramasynyň agza terrorçylar F-16 harby uçarlar, dik uçarlar, tanklar we toplar bilen 15-nji iýul agşamy halkyň sesleri bilen saýlanan Prezident Erdogany, zamun alyp, öldürmäge synanşdylar. Türk halky ýüzlerçe şehit, müňlerçe ýaraly bilen özlerini liderlerine janpena etdi. Liderlerini general we ofiser eşikli terrorçylara bermediler.
Türkiýe şeýle pespäl terror hüjümine sezewar bolan bolsa, hyzmatdaşy bolan günbatar kluby gynansagam birnäçe wagtlap reaksiýa görmezmedi. Elbetde Britaniýa muňa degişli däl. Russiýanyň Prezidenti Wladimir Putinden soň FETÖ-çi ofiser eşikli terrorçylaryň gyrgynçylygyna we agdarlyşyk synanşygyna ilkinji bolup reaksiýa bildiren Türkiýäniň ýeke-täk hyzmatdaşy Britaniýady.
Geňdir, FETÖ terrorçylar harby uçarlar, tanklar we toplar bilen türk halkyny gyran gijesinde (birnäçe wagt soň ABŞ-nyň Prezidenti Trampyň toparyna degişli bolan generallardan biri) Maýk Flaýn tarapyndan öwülýärdiler.
ABŞ-nyň şol günki hökümetindan berilen beýannamada bilen türk halkynyň şol terrorçylary ýeňmegine bolan geň galyjylygyny görkezýän ýalydy. NATO hyzmatdaşlygyň iň wepaly we iň güýçli agzalaryndan biri bolan Türkiýedäki şol terror hüjümine garşy birnäçe gün soň çäkli reaksiýa görkezip bildi.
Türk lideri Erdogan FETÖ terrorçylarynyň özüni öldürmäge synanşmazdan birnäçe ýyl ozal terrora berk garşylyk görkezip, bütin dünýä liderlerini hem göreşe çagyrypdy.
Emma Türkiýäniň agzasy bolan günbatar klubynyň başda durmagynda köp sanly güýçli ýurt oňa gulak gabartmady. Türkiýede müňlerçe generaly, ofiseri, polisi, esgeri we asuda ilaty gyran terrorçylar gynansagam Türkiýäniň hyzmatdaşy bolan günbatar ýurtlaryna sygynýar. NATO-da Türkiýä hyzmatdaş bolan her bir ýurtda asuda ilaty, esgerleri we polisleri öldüren terrorçylar şu günki günde entegem eşretli durmuşda ýaşaýarlar.
Berliniň başda durmagynda ÝB-ne agza ähli paýtagtlarda Türkiýede bigünä adamlary öldüren ganhor terrorçylar ýaşaýarlar. Hat-da ÝB-ne agza käbir ýurtlar onuň bilenem çäklenmeýär, Türkiýede terrorçylykly işlere goşulyşan we köp sanly adamyň ölmegine sebäp bolan ýa-da öldüren käbir terrorçylara diplomatik pasportlaryň berilendigi baradaky habarlar çykýar.
Prezident R.T.Erdogan ÝB-niň giren terror girdabyna bir gün özüniň batjakdygyna aýdýan hem bolsa, ýewropaly liderleriň hiç haýsy oňa ähmiýet bermedi. Ýewropanyň syýasy elitasynyň äwmezlik edýän terror girdaby gynansagam şol ýurtlaryň halklaryna-da täsir edýär.
Parij, Berlin, Brýussel, London şol girdaba gark boldy. Geljekde haýsy paýtagtda bolarka? Ol hem halkda uly biynjalykly döredýär. Şol biynjalyklyk halkyň parasatly çemeleşmegine-de zyýan ýetirýär. Mysal üçin golaýda İtaliýanyň Torino şäherinde oýnalan UEFA-nyň bäsleşiginde çykarylan esassyoz bomba habary sebäpli 1500-den gowrak adam ýaralandy.
Terrora şunça gurban beren Ýewropa terrorizm bilen arasyny açmagyň ýerine entegem başgalaryny günäkärleýär.
Mysal üçin 350 amerikalyny öldürden terror guramasynyň ýolbaşçysy Aziýa, Afrika ýa-da Latyn Amerika ýurdunda ýaşaýan bolsady, eýsem ABŞ nähili çemeleşerdi. Emma şol jenaýaty eden terrorçy henizem ABŞ-da ýaşaýar.
Ýa-da Belgiýanyň esasy işewür adamyny terorist maksatlar bilen öldüren ganhor Afrika ýurduna gaçan bolsady, şol ýurt dessine günbatar ýurtlary tarapyndan basylyp alynmazmydy? Türkiýäniň belli işewür adamlaryndan birini öldüren terrorçy 20 ýyldan bäri Belgiýada ýaşaýar. ABŞ-nyň başda durmagynda İSAF-a degişli güýçler Osama Ben Ladini bermändigi üçin Owganystana operasiýa guramanmydy?
Eýsem müňlerçe türk raýatyny ýaş-garry, aýal-erkek diýmän gyran terrorçylar şu günki günde Berlinde ýaşaýan bolsa, oňa düşündiriş berilmeli.
Haçanda “Meniň terrorçym seniňkiden gowy, seniňki erbet” diýilýän düşünjeden el çeken halatymyzda şol dertden halas bolarys. Eýsem bütin dünýä onuň jezasyny çekmäge dowam eder.


text:
himiya kitap elektron gornus; Гдз русский язык зеленина хохлова.
как ставить знаки препинания на клавиатуре »
Elektron poçtasy: Send Skype belgisi: arfripau Birkemsiz görnüş – terjime edilen dokument tekstiň asyl nusgasy ýaly görüner. Hil kemçiligi bolmazdans uly .
dexter the game 2011 pc игры »
again adv. täzeden; adv. ıene; adv. ıene‐de. 3. Eger iňlis dilinde işlik nädogry işlik bolsa, onuň ikinji we üçünji görnüşleri dört burç ıaıyň içinde berilıär. Meselem:.
Мечтал так сказать с детства himiya kitap skachat besplatno elektron gornus , Буду заходить сюда почаще.8 Oca 2016 Hasabat döwründe ulaglaryň ähli görnüşleri bilen ýük daşamagyň möçberi 2015-nji ýylda ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda energetika, nebitgaz, himiýa, hem-de kitap gaznalarynyň bitewi elektron ulgamyny döretmek .
türkmen dilindäki #Terapewtik_Stomatologiýa kitabynyň elektron görnüşi. Bu okuw kitaby himiýa dersi boýunça orta mekdebiň XI synpy üçin ilkinji gezek Okuw maksatnamasyna laýyklykda kitapda himiki reaksiýalar, olaryň görnüşleri, .6 gün önce Eliňizdäki kitapda häzirki türkmen döwletiniň düýbüni tutujylaryň biri, sowet partiýa biologiýa , himiýa , matematika , fizika we iňlis dilini özleşdirmäge kömek eder. Kitaby terjime eden A.Yklymow , elektron gönüşe geçiren ,,Elektron kitaphana” hyzmat ediş merkezi. OKB-nyň birnäçe görnüşleri bolýar.77 satıcıdan 115 İnşaat kimya,antiseptik,antikorozif malzemeler ürün teklifi! İnternet sitemiz üzerinde uygun fiyata İnşaat kimya,antiseptik,antikorozif malzemeler .
himiya kitap elektron gornus; Гдз русский язык зеленина хохлова.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu bilen 29-njy ýanwarda Moskwada duşuşar. Iki lideriň arasynda geçjek gepleşikler, beýleki temalar bilen birlikde, Siriýada barýan konflikt, şeýle hem Eýranyň regiondaky gatnaşyklary hakda bolar diýip çaklanýar.
Putin bilen Netanýahu söwda, ykdysadyýet, medeni we gumanitar ugurlarda pikir alşarlar diýip, Kreml habar berdi. Kremliň maglumatynda iki tarapyň “halkara we regional meseleler”, şol sanda Ysraýyl bilen palestinalylaryň arasyndaky parahatçylyk prosesi we Siriýadaky ýagdaý barada hem gepleşik geçirjekdigi aýdylýar.
Ysraýylyň premýer-ministri 28-nji ýanwarda özüniň “dürli regional meseleler, Siriýada [Ysraýyl] bilen Orsýetiň harby güýçleriniň arasynda howpsuzlyk koordinasiýasyny güýçlendirmek, şeýle hem Ysraýylyň howpsuzlygy üçin gaty möhüm meseleler hakda” pikir alyşmagy planlaşdyrandygyny aýtdy.
Ysraýylyň “Haartz” gazetiniň ýazmagyna görä, gepleşiklere Ysraýylyň Iýerusalim işleri ministri, Ukrainada doglan Zeew Elkin-de gatnaşar.
Putin bilen Netanýahu Moskwanyň Ýehudy muzeýinde Nasistleriň ölüm lageri Sobiborda 1943-nji ýylda turan gozgalaň boýunça gurnalan serginiň açylyş dabarasyna gatnaşarlar.
Moskwa hem Ysraýyl, hem-de onuň regiondaky bäsdeşleri, şol sanda Siriýa we Eýran bilen gowy gatnaşyk saklaýar.
Orsýet ýedi ýyla golaý bäri Siriýada barýan uruşda Eýran bilen birlikde prezident Başar al-Assady goldap geldi.
Ysraýyl bu konfliktde özüniň hiç bir tarapy goldamaýandygyny aýtsa-da, onuň harby uçarlary Siriýanyň territoriýasynda häli-şindi diýen ýaly howa hüjümlerini amala aşyrýarlar.
Ysraýylyň liderleri Eýranyň harby baza döretmek ýa-da Liwandaky Hizbullah toparyny ýarag bilen üpjün etmek üçin, Siriýanyň territoriýasyndan peýdalanmagynyň öňüni aljakdyklaryny aýdýarlar. Liwanyň Hizbullah topary Siriýadaky uruşda Damasky goldaýar.
“Haaretz” gazetiniň ýazmagyna görä, uruş tamamlananyndan soňra Eýranyň Siriýanyň territoriýasynda galmazlygy hakda hem Netanýahu bilen Putiniň pikir alşaryna garaşylýar. Maslahatlaşyljak temalaryň ýene biri Eýran bilen dünýäniň güýçli döwletleri arasynda 2015-nji ýylda baglaşylan ýadro ylalaşygy bolar.
Netanýahu awgust aýynda Putin bilen Soçide duşuşanda, Ysraýylyň Eýranyň Siriýadaky harby gatnaşyklarynyň öňüni almaga taýýardygyny aýtdy.
Ysraýyl Eýranyň ýadro programmasyny çäklendirmek üçin, onuň bilen baglaşylan ýadro geleşigine-de garşy.
Üstümizdäki aýyň başlarynda Birleşen Ştatlaryň prezidenti Donald Tramp 2015-nji ýylda gol çekilen ylalaşykdaky “betbagtçylykly kemçilikleri” düzetmek üçin ýewropaly ýaranlar we Kongress bilen işleşmek isleýändigini aýtdy, ylalaşyk dört aýyň içinde berkidilmedik halatynda, Waşington ondan çekiler diýip duýduryş berdi.
Tähran ylalaşyga haýsy formada hem bolsa, üýtgetmäniň girizilmegini ret edýär. Geleşige gol çekişen beýleki ýurtlar; Britaniýa, Fransiýa, Germaniýa, Hytaý we Orsýet bolsa ylalaşygy biragyzdan goldaýarlar.
Tramp üstümizdäki aý Iýerusalimi Ysraýylyň paýtagty diýip ykrar edýändigini yglan etmginden soňra, palestinalylar Amerikan administrasiýasy tarapyndan hödürlenen ýaraşyk planyny ret etjekdikleriniň aýtdylar.
Putiniň geljek aý Palestina häkimiýetleriniň prezidenti Mahmud Abbas bilen hem duşuşmagyna garaşylýar.
Netanýahunyň Moskwa sapary Siriýanyň “milli ýygnak dialogyna” gatnaşyjylaryň Soçide ýygnanjak mahalyna gabat gelýär.
Orsýetiň bu başlangyjyny Türkiýe bilen Eýran goldasa-da, Günbatar ýurtlary bilen Birleşen Milletler Guramasy oňa şübheli garaýarlar.


text:
“Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin rejelenen görnüşdäki Milli maksatnamasyny” amala aşyrmak boýunça alnyp barylýan işleri talabalaýyk ýerine ýetirmek, bu ugurda geçirilýän işlere gözegçiligi güýçlendirmek, şeýle hem welaýatlary we Aşgabat şäherini durmuş-ykdysady taýdan ösdürmekde Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlarynyň we häkimleriň jogapkärçiligini has-da ýokarlandyrmak maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Çary Baýramowiç Gylyjow Ahal welaýaty;
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Mämmethan Berdimyradowiç Çakyýew Balkan welaýaty;
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Esenmyrat Orazgeldiýew Daşoguz welaýaty;
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Kerim Hajyýewiç Durdymyradow Lebap welaýaty;
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Myratgeldi Resulowiç Meredow Mary welaýaty;
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Dädebaý Saparowiç Amangeldiýew Aşgabat şäheri boýunça jogapkär edilip bellenildi.


text:
2017-nji ýylyň oktýabry: daşary syýasat başlangyçlarynyň ugry bilen
Ýurdumyzyň öz baş baýramyny—Garaşsyzlyk gününi bellän geçen aýy däp boýunça jemgyýetçilik-syýasy hem-de işewürlik işjeňliginiň ýokary derejesi bilen tapawutlandy, bu, esasan-da, halkara gatnaşyklary ulgamynda äşgär duýuldy, muňa geçirilen köpsanly we köptaraply çäreler hem şaýatlyk edýär. Bu çäreler hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň durmuşa geçirýän “açyk gapylar” syýasatynyň çäklerinde guraldy.
Russiýa Federasiýasynyň Türkmenistandaky Medeniýet günleri oktýabr aýynyň başynyň köpöwüşginli wakasy boldy. Bu çäre iki ýurduň Medeniýet ministrlikleri tarapyndan guraldy, onuň çäklerinde Igor Moiseýew adyndaky Döwlet akademiki halk tans toparynyň, konserti, “Demirgazyk Russiýanyň tebigaty” diýen fotosergi guraldy. Häzirki zaman çeper filmleriniň görkezilişleri, türkmen paýtagtynyň tans toparlary üçin ussatlyk sapaklary geçirildi. Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putiniň ýurdumyza resmi saparyna gabatlanyp geçirilen bu Medeniýet günleri iki dostlukly döwletiň medeni-ynsanperwer ulgamyndaky strategiki hyzmatdaşlygynyň uly ähmiýetiniň subutnamasy boldy.
2-nji oktýabrda Russiýa Federasiýasynyň daşary işler ministri Sergeý Lawrowyň baştutanlygyndaky wekiliýet bilen DIM-de geçirilen duşuşygyň barşynda türkmen-russiýa hyzmatdaşlygyny mundan beýläk-de işjeňleşdirmegiň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Taraplar döwletara syýasy gepleşikleriň ýokary derejesini belläp, energetika we ulag ulgamynda gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmegiň zerurdygyny aýtdylar. Ylym, bilim we sport ulgamlary hyzmatdaşlygy ösdürmegiň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda görkezildi. Şeýle hem Hazar deňziniň meseleleri, Owganystanyň durmuş-ykdysady taýdan gaýtadan dikeldilmegi meseleleri boýunça pikir alyşmalar boldy.
Türkmen-russiýa gatnaşyklary baradaky gürrüňi dowam etmek bilen, 17-nji oktýabrda DIM-de Russiýa Federasiýasynyň daşary işler ministriniň orunbasary—stats-sekretary G.Karasin bilen geçirilen gepleşigi bellemelidiris. Onuň barşynda ýokary derejede gazanylan ylalaşyklary durmuşa geçirmek babatda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ileri tutulýan ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy.
15-nji oktýabrda Sankt-Peterburg şäherinden Parlamentara gatnaşyklarynyň 137-nji Assambleýasynyň çäklerinde geçirilen Parlamentara Bileleşiginiň Ýolbaşçy geňeşiniň 201-nji maslahatynyň Türkmenistanyň Mejlisiniň bu guramanyň agzalygyna kabul edilmegi baradaky çözgüdiniň biragyzdan kabul edilendigi hakyndaky hoş habar gelip gowuşdy. Bütin dünýäde demokratiýany höweslendirmek, goramak hem-de pugtalandyrmak Parlamentara Bileleşiginiň işiniň möhüm ähmiýetli ugry bolup durýar. Türkmenistanyň parlamentara diplomatiýasy boýunça iň wekilçilikli düzüme girmegi ýurdumyzda raýat jemgyýetiniň düzümleriniň hem-de demokratik gymmatlyklaryň pugtalandyrylmagy boýunça geçirilýän işlere halkara ykrarnamasynyň subutnamalarynyň ýene bir mysaly bolup durýar.
Türkmen paýtagtynda 18-nji oktýabrda Azerbaýjanyň, Eýranyň, Gazagystanyň, Russiýanyň we Türkmenistanyň wekilleriniň gatnaşmagynda geçirilen “Hazar sebitinde parahatçylyk, durnuklylyk we halkara hyzmatdaşlyk” atly halkara maslahatynda hem umumy bähbitleriň esasynda oňyn hyzmatdaşlygyň zerurdygy bellenildi. Forumda gol çekilmegi göz öňünde tutulýan bäştaraplaýyn resminamalaryň, hususan-da, söwda-ykdysady hem-de ulag ulgamynda Hazarýaka döwletleriniň hyzmatdaşlygy hakynda ylalaşygyň gutarnykly işlenilmegine aýratyn üns berildi. Bu resminamalar 2014-nji ýylda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Astrahanda (Russiýa Federasiýasy) geçirilen Hazarýaka döwletleriniň Baştutanlarynyň duşuşygynda beýan eden tekliplerine laýyklykda işlenip taýýarlanyldy.
Hazar deňzi Ýewraziýa ulag geçelgeleriniň möhüm bölegi bolup durýar. Bu täsin deňziň netijeli hyzmatdaşlygyň meýdançasy hökmünde doly ykrar edilmegi üçin ähli kenarýaka döwletleriniň tagallalaryny birleşdirmegiň zerurdygy bellenildi. Gämi gatnawlary, deňiz ýük gatnawlary, deňizde ýüzmegiň howpsuzlygyny üpjün etmek, deňiz menziliniň düzümlerini ösdürmek, logistika maglumatlaryny alyşmak, deňiz gurşawynyň goraglylygy hem-de beýleki möhüm meseleleri ara alyp maslahatlaşmak üçin 13-14-nji oktýabrda Türkmenbaşy şäherinde Hazarýaka döwletleriniň deňiz menzilleriniň ýolbaşçylarynyň 8-nji mejlisi geçirildi. Hazar deňziniň menzilleriniň mümkinçiliklerini ösdürmek hem-de olaryň halkara derejesini ýokarlandyrmak meselesi, şol sanda olaryň önümçilik düzümlerini döwrebaplaşdyrmagyň, tehniki taýdan gaýtadan enjamlaşdyrylmagynyň, ulag gämilerine hyzmat etmek ulgamynda häzirki zaman tehnologiýalarynyň ornaşdyrylmagynyň hasabyna ösdümek duşuşykda garalan aýratyn mesele boldy.
“Innowasiýalar, täze tehnologiýalary we olary önümçilige ornaşdyrmagyň meseleleri” atly birinji Türkmen-hytaý ylmy-innowasiýa forumynda nou-hau ulgamynda hyzmatdaşlyk pikir alyşmalaryň esasy meselesi boldy. Bu forum Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasy hem-de HHR-niň Ylym we tehniki ministrligi tarapyndan guraldy. 11-nji oktýabrda Aşgabatda geçirilen maslahat alymlaryň we hünärmenleriň arasynda energiýanyň alternatiw çeşmeleri, energiýa tygşytlaýjy tehnologiýalar, oba hojalygynda innowasiýalar, himiýa, seýsmologiýa, lukmançylyk, derman önümçiligi, biologiýa we beýleki ugurlarda iki ýurtdan bolan ylmy işgärleriň arasynda hyzmatdaşlyk üçin täze mümkinçilikleri gözlemek we tejribe alyşmak bolup durýar.
17-nji oktýabrda Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň mejlisler zalynda tebigy betbagtçylyklaryň töwekgelçiliklerini azaltmakda tejribe alyşmak boýunça türkmen-ýapon maslahaty geçirildi. “Aşgabat şäheriniň çäklerinde hem-de onuň töwereginde seýsmologiýa gözegçilik ulgamyny gowulandyrmak” atly bilelikdäki taslamanyň çäklerinde guraldy. Bu taslamany Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Seýsmologiýa we atmosferanyň fizikasy instituty hem-de Halkara hyzmatdaşlygy ýapon agentligi (JICA) bilelikde durmuşa geçirýärler. Tebigy betbagtçylyklaryň töwekgelçiliklerini peseltmek boýunça dostlukly ýurduň tejribesi hem-de taslamanyň wezipeleri bilen tanyşmak, seýsmologiýa, gurluşyk hem-de adatdan daşary ýagdaýlary aradan aýyrmak we beýleki ulgamlarda işleýän ylmy edaralaryň, pudaklaryň arasynda göni aragatnaşyklary ýola goýmak duşuşygyň esasy meselesi boldy.
BMG-niň göçme Kubogy ugrunda talyplaryň arasynda bu guramanyň Türkmenistandaky düzüminde geçirilen bäsleşikler Birleşen Milletler Guramasynyň gününe bagyşlandy. Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň, Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri institutynyň, Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň, Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetiniň, Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetiniň hem-de Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň talyplar toparlary iňlis dilinde ýurdumyzyň durnukly ösüşini üpjün etmekde ykdysady ösüşiň orny barada pikir alyşdylar. Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri institutynyň topary ýeňiji boldy. Kubogy gowşurmak dabarasy tamamlanandan soňra, Milletler Bileleşiginiň her bir düzüminiň, şol sanda Zenanlar, Ösüş maksatnamasy, Ilat gaznasy, Çagalar gaznasy, Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy, Migrasiýa guramasy hem-de Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasynyň Sebit merkezi düzümleriniň alyp barýan işleri bilen ýakyndan tanyşmak maksady bilen, interaktiw bäsleşik geçirildi.
Aşgabatda BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça Sebit merkeziniň açylmagynyň 10 ýyllygynyň öňüsyrasynda Türkmenistanyň DIM-i ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerinde bilim alýan ýaş hünärmenler üçin okuwlary geçirmek başlangyjyny öňe sürdi. Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky ilçihanalarynyň baştutanlary ol okuwlarda çykyş etdiler. Öňüni alyş diplomatiýasynyň taryhy, Türkmen döwletiniň sebitde we dünýäde parahatçylygyň we durnuklylygyň pugtalandyrylmagyna goşýan goşandy, şeýle hem BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasynyň döredilmeginiň 10 ýylynyň dowamynda geçen sepgitleri okuwlarda diňlenilen meseleler boldy.
Mundan başga-da, türkmen diplomatlary 25-nji oktýabrda Halkara gatnaşyklary institutynda, Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetinde, Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri institutynda çykyş etdiler.
10-11-nji oktýabrda ÝHHG-niň Aşgabatdaky merkezinde milli ulag – söwda düzüminiň howpsuzlygynyň ösdürilmegine ýardam bermek boýunça iki günlük okuw maslahaty geçirildi. Ulag logistikasy meseleleri bilen meşgullanýan ministrlikleriň, maliýe edaralarynyň, Döwlet gümrük gullugynyň hem-de Döwlet serhet gullugynyň, Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň hem-de beýleki edaralaryň wekilleri maslahatyň diňleýjileri boldular. Daşary ýurtly bilermenler söwdany we ulagy ösdürmäge ýardam bermek boýunça işläp taýýarlamalaryň usulyýeti hem-de telekeçilik işlerine seljerme bermegiň usullary hakynda giňişleýin gürrüň berdiler. Multimodal ulag hem-de logistika ulgamlary, energiýa netijeliligi arkaly ulagyň netijeliligini ýokarlandyrmak meseleleri hem maslahatyň gün tertibine girizildi.
11-13-nji oktýabr aralygynda ÝHHG-nyň Aşgabatdaky merkezi tarapyndan guralan nobatdaky okuw maslahaty jenaýatçylykly işlerden gazanylan girdejileri ofşor zolaklar arkaly kanunlaşdyrmaga garşy hereket etmekde öňdebaryjy dünýä tejribesini paýlaşmaga bagyşlandy. Degişli pudak edaralarynyň wekilleriniň gatnaşmagynda guralan üç günlük çäräniň çäklerinde bilermenler degişli ugurda halkara ölçeglerini hem-de tejribeleri beýan etdiler.
13-nji oktýabrda Hökümet düzüminiň wekilleri, diplomatlar, Merkezi, Günorta we Günorta-Günbatar Aziýa ýurtlarynyň barlag institutlarynyň hem-de ykdysady ulgamlarynyň bilermenleri Owganystan boýunça sebit ykdysady hyzmatdaşlygynyň ýedinji maslahatynyň (RECCA VII) çäklerinde guralan akademiki foruma gatnaşdylar. Owganystanyň Daşary işler ministrliginiň Strategiki barlaglar merkezi tarapyndan Türkmenistanyň DIM-niň Halkara gatnaşyklar instituty we ÝHHG-niň Aşgabatdaky merkezi bilen hyzmatdaşlykda guralan çäräniň çäklerinde sebitde, hususan-da, energetika ulgamynda hyzmatdaşlygy has-da pugtalandyrmagyň mümkinçilikleri hem-de täze gurallary ara alnyp maslahatlaşyldy. Çykyşlaryň mowzugy sebitde söwda üçin mümkinçilik hem-de üstaşyr geçirmäge ýardam bermek, Owganystanyň tutýan ornuna üns bermek bilen ykdysady taýdan hyzmatdaşlygyň hem-de ýakynlaşmagyň täze ugurlary meselelerinden ybarat boldy.
12-nji oktýabrda DIM-de Owganystan Yslam Respublikasynyň daşary işler ministriniň orunbasary hanym Adela Razyň baştutanlygyndaky wekiliýet bilen duşuşyk geçirildi. Taraplar hyzmatdaşlygy giňeltmegiň bar bolan mümkinçiligini belläp, Söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-owgan hökümetara toparynyň ornuny nygtadylar. Hususan-da, türkmen tarapy energetika we ulag ulgamynda sebitleýin ykdysady taýdan ýakynlaşmagyň ýurdumyzyň daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridigini nygtady. Gepleşikleriň barşynda, ykdysady häsiýetli özara çäreleri geçirmegiň geljegi barada hem birnäçe teklipler ara alnyp maslahatlaşyldy.
12-nji oktýabrda Oman Soltanlygynyň paýtagty Maskat şäherinde iki ýurduň daşary syýasat edaralarynyň arasynda syýasy maslahatlaşma geçirildi. Gün tertibine dürli ugurlarda gatnaşyklary ösdürmegiň meseleleri girizildi. Hususan-da, söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki türkmen-oman hökümetara toparyny döretmegiň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Bellenilişi ýaly, Özbegistan-Türkmenistan-Eýran-Oman ulag-üstaşyr geçelgesi boýunça ylalaşyklaryň iş ýüzünde durmuşa geçirilmeginiň özara bähbitli köptaraply gatnaşyklary ösdürmäge goşmaça itergi berer.
16-17-nji oktýabrda Rumyniýanyň Daşary işler ministrliginde türkmen-rumyn daşary syýasat edaralarynyň arasyndaky maslahatlaşma geçirildi. Taraplar ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň meselelerini, BMG-niň hem-de onuň ýöriteleşdirilen düzümleriniň çäklerinde özara hereket etmegiň netijeliligi baradaky meseleleri ara alyp maslahatlaşdylar. Syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer ulgamlarda hyzmatdaşlygyň ösüşiniň oňyn depgini nygtaldy. Energetika we ulag meselelerine aýratyn üns berildi.
18-20-nji oktýabrda türkmen wekiliýeti iş sapary bilen Duşenbede boldy. Şol ýerde Täjigistan Respublikasyngyň daşary işler ministriniň orunbasary N.Zohidi hem-de dostlukly ýurduň DIM-niň protokol müdirliginiň ýolbaşçysy Ş.Niýozow bilen duşuşyklar geçirildi. Taraplar iki ýurduň daşary syýasat edaralarynyň arasynda gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmegiň zerurdygyny hem-de abraýly halkara guramalarynyň çäklerinde özara hereketleri dowam etmegiň wajypdygyny bellediler. Energetika, ulag, medeni-ynsanperwer ulgamlarda, bilim, ylym we sport ugurlarynda hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine iki dostlukly ýurduň gyzyklanma bildirýändigi nygtaldy.
Şu ýylyň oktýabrynda Türkmenistanda Çili Respublikasynyň Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Hose Manuel Silwa Widaurre hem-de Ysraýyl Döwletiniň Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Moşe Kamhi resmi taýdan işläp başlady.
26-njy oktýabrda Mejlisde ÝHHG-niň Aşgabatdaky merkeziniň baştutany Natalýa Drozd bilen duşuşyk geçirildi. Duşuşygyň barşynda Türkmenistanyň hem-de Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň özara gatnaşyklarynyň ýagdaýy hem-de geljegi barada gyzyklanma bildirilen pikir alyşmalar boldy. Şunuň bilen baglylykda, köp babatda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan üstünlikli syýasatynyň netijesinde, işjeň özara gatnaşyk etmäge giň mümkinçilikleriň açylýandygy nygtaldy. Ýangyç-energetika, söwda-ykdysady, ulag-aragatnaşyk pudaklary, ekologiýa we daşky gurşawy goramak, ynsanperwer ulgamlary mundan beýläk-de hyzmatdaşlyk etmegiň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda agzaldy.
Şol gün Mejlisde Rumyniýanyň parlamentarileriniň wekiliýeti bilen duşuşyk boldy. Duşuşyga gatnaşyjylar ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn görnüşde, abraýly halkara guramalarynyň we düzümleriniň ugry boýunça, şol sanda Ýewropa Bileleşigi bilen ýola goýlan netijeli gatnaşyklaryň çäklerinde üstünlikli ösdürilýän döwletara hyzmatdaşlygynyň yzygiderli häsiýetini kanagatlanma bilen nygtadylar. Şeýle hem iki ýurduň kanunçykaryjylarynyň döwletara söwda-ykdysady hyzmatdaşlygyna, medeni-ynsanperwer gatnaşyklary işjeňleşdirmäge ýardam bermegi baradaky meselelere aýratyn üns berildi.
Geçen aýda Şweýsariýanyň Ženewa şäherinde BMG-niň Bosgunlaryň işi baradaky Ýokary komissarynyň Maksatnamasynyň Ýerine ýetiriji komitetiniň 68-nji mejlisi geçirildi. Türkmen wekiliýetiniň çykyşynda ählumumy gün tertibiniň bosgunlar bilen baglanyşykly möhüm meseleleriniň çözülmeginde dünýä jemgyýetçiligi tarapyndan işleriň güýçlendirilmeginiň zerurdygy barada aýdyldy. Bu meselä ynsanperwer ugurdan bolşy ýaly, syýasy we durmuş-ykdysady tarapdan hem garalmagynyň zerurdygy nygtaldy. Onuň wajypdygy nazara alnyp, türkmen paýtagtynda “Musulman dünýäsindäki bosgunlar” ady bilen geçirilen halkara maslahatyň netijeleri boýunça 2012-nji ýylyň maýynda kabul edilen Aşgabat Jarnamasynyň esasy ugurlaryny durmuşa geçirmek boýunça BMG-niň Bosgunlaryň işi baradaky Ýokary komissarynyň müdirligi bilen işleri täzeden alyp barmagyň maksadalaýyk boljakdygy beýan edildi. Şunuň bilen baglylykda, 2018-nji ýylda BMG-niň howandarlygynda Türkmenistanda Bosgunlaryň olimpiýa hereketine gatnaşmagynyň ähmiýeti baradaky meseleler boýunça halkara maslahatyny geçirmek teklip edilýär. BMG-niň Adam hukuklary baradaky geňeşiniň 36-njy mejlisinde Türkmenistanyň başlangyjy boýunça kabul edilen “Parahatçylygy we adam hukuklaryny berkitmekde Bosgunlaryň olimpiýa toparlarynyň goşýan uly goşandyny höweslendirmek hakynda” Jarnamanyň düzgünleriniň mundan beýläk-de durmuşa geçirilmegine aýratyn üns berildi.
31-nji oktýabrda paýtagtymyzyň “Ýyldyz” myhmanhanasynyň maslahatlar zalynda adam hukuklary we halkara ynsanperwer hukugy ulgamynda Türkmenistanyň halkara borçnamalarynyň ýerine ýetirilişini üpjün etmek boýunça Pudagara toparynyň wekilleriniň gatnaşmagynda okuw maslahaty geçirildi. Onuň barşynda daşary ýurtly bilermenler, hususan-da, BMG-niň adam hukuklary baradaky Ýokary komissarynyň Müdirliginiň, BMG-niň Ösüş Maksatnamasynyň sebit wekilleri oňa gatnaşyjylary bu ulgamda Milletler Bileleşiginiň degişli komitetleriniň jemleýji teklipleri bilen tanyşdyrdylar.
Forumyň öňüsyrasy Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Demokratiýa we adam hukuklary baradaky Türkmen milli institutynda Türkmenistanyň adam hukuklary we halkara ynsanperwer hukugy babatynda halkara borçnamalaryny ýerine ýetirmek boýunça pudagara toparynyň nobatdaky mejlisi geçirildi. Mejlisiň barşynda şu toparyň alyp baran işleri baradaky hasabatlar diňlenildi, bu düzümiň mundan beýläkki işleriniň ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy.


text:
“Şu gün we her gün manežde...”: türkmen sirk sungatynyň taryhyndan
Aşgabat sirkiniň häzirki binasynyň gurlanyna gaty kän wagt geçenok — ol 1985-nji ýylda guruldy, emma türkmen sirkiniň taryhy ýüz ýyldanam aşýar. Baryp ХХ asyryň başynda Türkmenistanda sirk tomaşalary görkezilipdir.
1905-nji ýyldan başlap, «Асхабадъ» gazetiniň sahypalarynda “dürli ýurtlardan we şäherlerden” sirk artistleriniň çykyşlary barada bildirişler peýda bolýar. Sirk artistleri Merw şaýoly bilen Stawropol köçesiniň (häzirki Magtymguly şaýoly bilen B. Kerbabaýew köçesiniň) burçunda, häzirki “Parahat” kinokonsert zalynyň (ozalky “Mir” kinoteatrynyň) töwereginde düýpli gurlan binada çykyş edipdirler. Binanyň eýesi Regina Dobržanskaýa bolansoň, ol “Dobržanskaýanyň sirk-teatry” diýlip atlandyrylypdyr. Näme üçin teatr diýildikä? Sebäbi sirk tomaşalary bilen birlikde Zakaspiý oblastynyň Naçalniginiň resminamalarynda bellenilen “tomaşa jaýynda” sahna oýunlary-da görkezilipdir. 1901-nji ýylda bu ýede ajaýyp rus aktrisasy Wera Fýodorowna Komissaržewskaýa çykyş edipdir.
Aşgabatda şol döwürlerde başga-da “tomaşa jaýlary” — “Modern Sinematograf” we “Ekspress Sinematograf”’, “Çýornaýa magiýa” teatrlary bolsa-da, Dobržanskaýanyň sirki şäheriň iň meşhur dynç alyş merkezi bolupdyr. Sirk eýesiniň şol döwürde tanymal Ssipion Çinizelliniň, Albert Salomonskiniň, doganlat Nikitinleriň attraksionlary we beýleki hususy sirkler eýeleri bilen tanyşlygy netijesinde Aşgabatda çykyş etmäge ady belli artistler, meselem, doganlar Anatoliý we Waldimir Durowlar ýaly masgarabazlar gelipdirler.
Şol döwrüň sirkinde dürli-dürli çykyşlar görkezilipdir. “Şu gün we her gün sirk manežinde çykyş edýärler...” diýip başlanýan bildirişlerde agzalýan — howa gimnastlarynyň, žonglýorlaryň, ekwilibrisrtleriň, darbazlaryň, jadygöýleriň, akrobatlaryň, tilsim öwredilen haýwanlaryň, lilliputlaryň we ş.m. çykyşlarynyň sanawynyň özem aşgabatlylary haýran edipdir. Ýöne sirk arenasynda gurnalan göreş boýunça çempionatlar has şüweleňli bolupdyr. Bildirişlerde göreşiň: “fransuz, erkin-amerikan, rus-şweýsar, bawariýa, tirol, tatar, kawkaz, sygan, mongol, özbek, hytaý we beýleki” görnüşleri görkezilipdir.
Professional pälwanlaryň tutluşyklarynda diňe bir zal dolman, eýsem bildirişde aýdylyşy ýaly, “gutarnykly netijä çenli möhletsiz göreşe “ tomaşa etmek üçin gelenler geçelgelerem doldurypdyrlar. Her tomaşaçynyň öz halaýan pälwany bolupdyr. Wilýam Lapiado atly pälwan has meşhur bolupdyr. Şeýle owadan at bilen Aleksandr Wasilýewiç Korolýow çykyş edipdir. Ol Aşgabatda ençeme ýyllap ýaşap, atletrkadan we beden taýdan ösüşden sapak beripdir. Ol Aleksandr Kupriniň “Hoiwadan-da ýeňil” atly hekaýasynyň prototipi bolup hyzmat edipdir. Ýerli ýigitlerdir erkek adamlar hem pälwanlaryň göreşine tomaşa etmäge gelipdirler. Diňe bir seretmegem däl, eýsem esasy tutluşyklar tamamlanadan soň bekewül tanymal pälwanlar bilen güýç synamaga höwesekleri arena çagyrypdyr. Ýerli bilegi ýogynlaram hut şoňa garaşýan eken. Olar telpekdir donuny çykaryp, “fransuz-mongol” göreşiniň daşdan gelen ussatlary bilen tutluşyga giripdirler. Käte şeýle göreşde türkmen pälwanlary doly ýeňiş gazanypdyrlar. Häli-häzire çenli şeýle pälwanlaryň biri—bagyrly Motdyk pälwan barada gürrüňler dilden-dile geçip gelýär.
Türkmenistanyň milli sirk sungaty 1924-nji ýylda kemala gelip başlaýar, onda esasan çapyksuwarlar çykyş edipdirler. Şol döwürde at üstündäki oýunlar mekdebini düzen Alibek Kantemirowyň ýolbaşçylygyndaky ilkinji ansambl döredilýär. Şol wagt at üstündäki oýunlar hakyky sirk çykyşy bolmandyr. Ilkinji gezek ony milli çapyksuwarlyk sungatynyň iň gowy nusgalaryny esas edip alan türkmen artistleri sirke girizipdirler. 1928-nji ýylda M. Tuganowyň ýolbaşçylygynda “Kawkaz daglaryndaky attraksion” atly atlylar ansably döredilýär. 1940-njy ýylda Türkmenistanyň sungatynyň Moskwada geçirilen on günlügine taýýarlygyň barşynda teatryň toparyna ilkinji gezek türkmen gyzlary goşulypdyr.
Aşgabat sirki 1941-1945-nji ýyllaryň urşy döwrü-de işlemegini bes etmändir. Sirkiň işgärleri faşizme garşy wagyz ediji çykyşlary taýýarlapdylar, onda degişmä, ýagty geljege ýeňşe synmaz ynanja ýugrulan sahnajyklar, masgarabazlaryň çykyşlary, beýtler görkezilýärdi. Şol çykyşlar Aşgabatdaky gospitallarda saglygyny dikeldýän esgerleriň göwnüni göterip, söweşjeň ruhuny galkyndyrýardy we şäher ilatynyň, tylda zähmet çekýänlerde ýagşy umytlar oýarýardy. 1942-nji ýylyň fewralynda Aşgabatda Durowlaryň tanymal sirkçi neberelerinden haýwanlara tilsim öwrediji Ýuriý Durowyň çykyşy üstünlikli geçipdi.
1944-nji ýylda Aşgabat sirkiniň ýanynda “Güneşli Türkmenistanyň ýigitleri” toparyny döreden W. Galkanowyň ýolbaşçylygynda türkmen sirkçi jigitleriniň ansambly döredildi. Ansambl Sowet Soýuzynyň şäherlerinde hemişe şowly çykyş edipdi.
Aşgabat sirkiniň birinji binasy 1948-nji ýylyň ýer titremesinde weýran bolupdyr. Şonda-da ýurtda sirk çykyşlary dowam etdirilipdir. Aşgabada göçme sirkler yzygiderli gelipdi. Ýurduň özünde-de at üstünde oýun etmek tilsimleri kämilleşdirilipdir. 1960-njy ýylyň başynda Türkmen çapyksuwarlarynyň göçme sirk ansamblyna Türkmenistanyň halk artisti Döwlet Hojabaýew ýolbaşçylyk edýär, şol ýylyň ahyrynda bu toparyň binýadynda Türkmenistanyň halk artisti Amandurdy Annaýewiň ýolbaşçylygynda “Annaýewleriň jigitler ansambly” döredilýär. 1982-nji ýylda Batyr Annaýewiň jigitler ansambly döredildi. Türkmen sirk sungaty şeýle hem Türkmenistanyň at gazanan artisti N. Goçakowyň dürli tilsimler öwredilen haýwanalar attraksiony bilen-de tanymaldyr.
Ençeme ýyllaryň dowamynda türkmen jigitleri ussatlygy bilen dünýäniň çar künjeginde tomaşaçylaryň göwnüni awlapdylar. Olar Sowet Soýuzynyň hatarynda bolsa-da, hemişe Türkmenistanyň baýdagy bilen çykyş edipdiler. Köplenç türkmen çapyksuwarlarynyň ussatlygyna haýran galandyklaryny aýtmak üçin çykyşlardan soň sahnanyň aňyrsyna tanymal syýasatçylar, dünýä kinosynyň we estradasynyň ýyldyzlary gelýärdiler. 2010-njy ýylda Döwlet sirkiniň durky täzelenen binasynyň dabaraly açylyşy boldy. Gulluklaryň ählisi—sirk arenasynyň, tomaşaçylaryň oturýan ýerleriniň, gümmezasty enjamlaryň, haýwanlar saklanylýan demir gözenekli jaýlaryň we kömekçi binalaryň durky doly täzelenildi. Häzirki wagtda Türkmenistanyň sirk sungaty täzeden kemala gelýär. Muňa türkmen artistleriniň öz arenasyndaky, şeýle hem beýleki ýurtlardaky çykyşlary-da şaýatlyk edýär.


text:
Iň täzeler
- Türkmenistanyň Prezidenti Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidentini gaýtadan saýlanmagy bilen gutlady
- Gasemi: Saudylar Sionistleriň ýanynda Ortagündogarda jenaýatyň simwolyna dönendirler
- Kamalwwandi:ýadro ylalaşygyň bozulmagy halkara köpçüligine urgy mysalyndadyr
- Eýranyň ýadro işlerine Braziliýa goldaw berýär
- Eýran bilen Orsýetiň parlament hyzmatdaşlyklary barada bir ylalaşyga gol goýuldy
- Ruhani:ýadro ylalaşygyň bozulmagy bilen ygraryndan dänen taraplar puşman boljakdyrlar
- Aşgabada Aziýa futbol konfederasiýasynyň wekiliýeti bardy
- Minskde GDA-nyň Daşary işler ministrleriniň geňeşiniň mejlisi geçirildi
- Hytaý bilen Orsýet ýadro ylalaşygyny bozmak dogrusyndaky Amerikanyň hereketini ýazgardylar
- Brujerdi: ýadro ylalaşygyndan peýdalanyp bilýän mahalyna çenli Eýran ýadro ylalaşygyndan çykmaz
Syýasat dünýäsi
Wednesday, 15 October 2014 20:32
Owganystanyň Maşatsaky baş konsuly bilen söhbetdeşlik
Monday, 13 October 2014 22:30
Maşat şäherindäki Türkiýäniň baş konsuly bilen söhbetdeşlik
Monday, 04 August 2014 15:38
Palestinanyň ýagdaýy
Monday, 21 April 2014 11:28
Eýran bilen Russiýanyň hyzmatdaşlyklary
Monday, 07 April 2014 13:51
Ysraýylyň Eýrana garşy harby haýbaty
Friday, 14 March 2014 17:22
Nigeriýada taýpalar arasyndaky çaknyşyklar dowam edýär
Wednesday, 26 February 2014 11:26


text:
Aşgabat, 02.02.2015.. “Türkmenportal”.
2011-nji ýyl — Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Köýtendag etrabynda döredilen iri senagat merkeziniň — Garlyk şäherçesiniň düýbüniň tutulmagy mynasybetli iş saparyna ugrady.
2009-nji ýyl — RN Safir-2 (“Wekil”), Eýran öz önümi bolan “Omid” (“Umyt”) hemrasyny Ýeriň arbitasyna çykarmagy üstünlikli amala aşyrdy.
2003-nji ýyl — Gazagystan Respublikasynyň Konstitusiýasynyň täze redaksiýasyny kabul eden (ýurduň Prezidenti tarapyndan 18.02.2003 ý. gol çekilen) referendum geçirildi.
1993-nji ýyl — Özbegistanyň Prezidenti Islam Karimow “Ýere bolan hususy eýeçilik hakyndaky” Permana gol çekdi. Resminama laýyklykda, Özbegistanyň her bir raýaty 500 gektar meýdany bolan ýer böleginden ömürlik peýdalanmaga ygtyýar almaga hakly bolup durýar.
1986-njy ýyl — Lihtenşteýn zenanlary ilkinji gezek saýlawlara gatnaşdylar.
1982-nji ýyl — “Mi-26” dikuçary 10 t ýüki 6,4 km belentlige göterdi.
1970-nji ýyl — Mýunhende ilkinji gezek nerw transplantasiýasynyň operasiýasy geçirildi.
1892-nji ýyl — Uilýam Peýtner çüýşäniň demir dykysyny ýasamaga rugsatnama aldy.
1886-nji ýyl — ABŞ-da ilkinji gezek resmi taýdan surogyň (gyşyna uka gidýän kiçijik gemrijiniň) güni baýram edildi.
1626-njy ýyl — iňlis şasy Karol I täç geýdirmek dabarasy boldy.
1536-njy ýyl — ispaniýaly konkistadorlar Buernos-Aýresi esaslandyrdylar.
962-nji ýyl — Otton I Mukaddes Rim imperiýasynyň impertory boldy.
Suw-batga peýdalarynyň Bütindünýä güni.
Azerbaýjan — Ýaşlar güni.
Meksika — Konstitusiýa güni.
Italiýa — kirpiniň güni.
Estoniýa — şemleriň güni


text:
2017-nji ýylyň 28-nji aprelinde Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrliginiň mejlisler zalynda “Sagdynlygyň we Ruhubelentligiň ýylynda gurluşyk we binagärlik ulgamyny ösdürmek” atly geçirilen okuw maslahatynda Seýsmiki ýagdaýa durnukly gurluşyk ylmy-barlag institutynyň “Topraklaryň barlagynyň inžener-geologiki usullary” barlaghanasynyň müdiri Laçyn Aşyrowa “Sagdynlygyň we Ruhubelentligiň ýylynda gurluşyk ulgamyny ösdürmek” atly mowzuk bilen Türkmenistan teleýaýlymynda çykyş etdi.
©Seýsmiki Taýdan Durnukly Gurluşygyň Ylmy-Barlag Instituty


text:
1. Awtomobil ulagynda statistiki gözegçilikleriň usulyýetiniň kämilleşdirilmegi
Türkmenistanda awtulag işini eýeçiligiň dürli görnüşlerindäki we islendik guramaçylyk-hukuk görnüşindäki, gatnatmak işlerine ýöriteleşdirilen, şeýle hem ýük daşamak esasy işi hasaplanylmaýan (ýuridiki şahslar) guramalar, şonuň ýaly-da, ýuridiki şahsy döretmezden (fiziki şahslar) telekeçilik işi bilen meşgullanýan raýatlar amala aşyrýarlar.
Şu usulyýet işi Türkmenistanyň statistika baradaky döwlet komitetiniň 2010-njy ýyl üçin usuly we usulyýet işleriniň maksatnamasyna laýyklykda hem-de hususy eýeçilikdäki awtomobilleriň eýeleriniň ýük daşamak işleriniň seçimleýin gözegçiliginiň binýadynda awtomobiller bilen ýük daşamak boýunça hyzmat etmek bilen meşgullanýan hususy bölegiň işi barada hakyky, anyk maglumatlary almak we ulag toplumynyň JIÖ-ni hasaplamakda alnan maglumatlaryndan peýdalanmak maksady bilen ýerine ýetirildi we 2010-njy ýylyň 23-nji iýulynda tassyklandy.
Usulyýetde awtomobil ulagynda ykdysadyýetiň gözegçilik edip bolmaýan bölegi barada umumy düşünjeler berilýär. Olara laýyklykda has köpçülikleýin, giňişleýin, hasaba almak çylşyrymly bolan awtomobil ulagynda gözegçilik edip bolmaýan iş ýaşyryn, bikanun, resmi däl we maglumatlary ýygnamagyň maksatnamasynda ýetmezçilikleriň bolmagy netijesinde hasaba alynmadyk ýaly toparlar boýunça bahalandyrylýar.
Şu usulyýet gözegçilik edip bolmaýan işleri hasaba almak bilen, awtoulag işleriniň möçberini goşmaça hasaplamak barada maglumaty hem-de resmi bellige alnan, emma hasabat bermedik guramalaryň goşmaça hasaplamasynyň we gözegçilik edip bolmaýan işleri hasaba almak bilen, hususy ýük awtoulaglary bilen ýük daşalyşynyň umumy möçberini hasaplamagyň tertibini özünde jemleýär.
Usulyýet sebitler we milli derejesinde ulanylýar.
«Awtomobil ulagynda statistiki gözegçilikleriň usulyýetiniň kämilleşdirilmegi » usulyýet işi Ulagyň, aragatnaşygyň statistikasy we seljerişi müdirligi tarapyndan taýarlandy.
2. Zähmet resurslarynyň balansynyň hasaplanyşynyň usulyýeti (Türkmenistan, sebitler, çäkler we gender alamatlary boýunça)
Zähmet resurslarynyň balansy zähmet resurslarynyň düzümini we peýdalanylyşyny öwrenmegiň toplumlaýyn usuly bolup durýar hem-de şol mynasybetli zähmet bazary hakyndaky ähli bar bolan maglumatlary birleşdirmegiň peýdaly guraly bolup hyzmat edýär.
Zähmet resurslarynyň balansy aýratyn seljeriş guraly hökmünde Halkara Zähmet Guramasy (HZG) tarapyndan ykrar edildi. Halkara zähmet guramasynyň standartlaryny nazara almak bilen, Türkmenistanda zähmet resurslarynyň balansyny hasaplamagyň usulyýeti ilkinji gezek 2000-nji ýylda işlenip taýýarlanyldy we tassyklanyldy. Zähmet resurslarynyň balansynyň çyzgydy iş bilen meşgullygyň bazar ykdysadyýetli ýurtlarda ulanylýan statistikasynyň düşünjelerine uýgunlaşdyryldy hem-de ol Türkmenistanyň aýratynlyklaryny göz öňünde tutýar.
Türkmenistanyň kanunlaryna gaýtadan seredilmegi we täze kanunlaryň kabul edilmegi bilen baglylykda, olaryň esasynda zähmet resurslarynyň balansynyň esasy gökezijileriniň işläp taýýarlanmagy, şeýle hem käbir guramalaryň atlarynyň täzelenmegi, iş bilen meşgullanýan ilatyň paýlanmagynda peýdalanýan klassifikatorlaryň üýtgedilmegi we goşmaça girizilmegi we zähmet resurslarynyň balansyny hasaplamagyň talaplarynyň esasynda Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti tarapyndan “Zähmet resurslarynyň balansyny hasaplamagyň usuly” (Türkmenistan, sebitler, çäkler we gender alamaty boýunça) işlenildi we 2010-njy ýylyň 1-nji fewralynda tassyklandy.
Zähmet resurslarynyň balansyny hasaplamagyň usulyna düzedişler girizmegiň zerurlygyna zähmet resurslarynyň balansy hasaplananda peýdalanylýan statistiki hasabat görnüşleriň özleriniň we ylaýta-da olardaky aýry-aýry görkezijileriň üýtgemegi, Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti tarapyndan geçirilýän seçimleýin gözegçilikleriň netijeleri düýpli täsir etdi.
Zähmet resurslarynyň balansynyň hasaplamalarynyň çäkler boýunça (“şäher-oba” bölünişiginde) geçirilmegi, hususan, ýurduň öndüriji güýçleriniň bar bolan adam resurslaryny, şol sanda aýal-gyzlaryň sanyny hem, nazara almak bilen çäkler boýunça rejeli ýerleşdirilmegine gönükdirilendir. Zähmet resurslarynyň balansynyň jyns alamaty boýunça hasaplanmagy zähmet bazarynda aýal-gyzlaryň ýagdaýy bilen baglanyşykly düýpli meýilleri ýüze çykarmaga mümkinçilik berýär.
Zähmet resurslarynyň (sebitler, çäkler we jyns alamaty boýunça) balansyny hasaplamagyň usuly Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň Zähmet we iş haky statistikasy müdirligi tarapyndan işlenip düzüldi.
3. Hojalyk subýektleriniň ähli toparlary tarapyndan gatnawlary hasaba almak bilen awtomobil ulaglary bilen ýük daşalyşynyň we ýolagçy gatnadylyşynyň umumy möçberini kesgitlemek boýunça teklipler
Awtomobil ulagy bilen ýük daşaýanlara we ýolagçy gatnadýanlara statistiki gözegçiligi guramak üçin, şonuň ýaly hem daşalan ýükleriň we gatnadylan ýolagçylaryň möçberi barada has anyk maglumatlary almak maksady bilen, umumy peýdalanyşdaky ulaglar (Awtomobil ulaglary ministrligi), Türkmenistanyň pudak edaralarynyň hem-de hususy awtomobil ulaglary bilen daşalan ýükleriň we ýük dolanyşygynyň, gatnadylan ýolagçylaryň we ýolagçy dolanyşygynyň möçberiniň hasaba alnyşyny kämilleşdirmegiň usuly işlenip taýýarlanyldy.
Bu usulyýet çemeleşmesi GDA ýurtlarynyň Statistika komitetiniň we Russiýanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň halkara statistika we ykdysadyýet guramalarynyň görkezmelerinden peýdalanylan statistika boýunça usulyýet düzgünleriniň esasynda taýarlanyldy.
Ulagda gözegçilik edip bolmaýan ykdysady işleri bahalandyrmak we hususy telekeçileriň işlerini öwrenmek üçin maglumatlar binýadyny almak maksatlary bilen seçimleýin gözegçiligiň geçirilmegi zerur.
Gözegçilik 2004-nji ýylyň 14-nji ýanwarynda 02/04 belgi bilen tassyklanan «Fiziki taraplaryň awtobus toplumyndan peýdalanmagynyň seçimleýin sowalnama gözegçiligini geçirmegiň usulyna» laýyklykda ýerine ýetirildi.
2004-nji ýylda geçirilen fiziki taraplaryň awtobus toplumyndan peýdalanmagynyň seçimleýin sowalnama gözegçiliginiň esasynda şu usulyýet çemeleşmesiniň 10 we 13 böleklerine goşmaça taýýarlanyldy, ýagny hususy eýeçilikdäki awtobuslar (kiçi awtobuslary goşmak bilen) bilen gatnadylan ýolagçylaryň we ýolagçy dolanyşygynyň möçberlerini kesgitlemeli bölegine, degişlilikde, 10.1 we 13.1 bölümçeler goşulýar.
Usulyýet etrap, sebitler we milli derejelerde ulanylýar.
Usulyýet Ulaglaryň, aragatnaşygyň statistikasy we seljerişi müdirligi tarapyndan taýarlanyldy.
4. Daşalan ýükler üçin bahalaryň indeksi hasaplananda usulyýet çemeleşmeleri
Şu usulyýet çemeleşmeleri (mundan beýläk — Usulyýet) Russiýanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň statistika boýunça usulyýet düzgünleriniň1 esasynda taýýarlanyldy; şol düzgünlerde, öz gezeginde, halkara statistika we ykdysady guramalarynyň maslahatlaryndan peýdalanyldy. Daşalan ýükler üçin tarifleriň indeksini hasaplamak boýunça usulyýet çemeleşmeleri ýük daşamak üçin tarifleriň üýtgemegine statistiki gözegçiligi üpjün etmek maksatlary bilen işlenip taýýarlanyldy.
Usulyýet ulagda tarifleri bellige almak, tarifleriň indekslerini hasaplamak boýunça usulyýet düzgünlerini özünde jemleýär. Onda nyrhlary bellige almagyň düzgüni, wekil- hyzmatlary we binýatlaýyn (gözegçilik geçirilýän) kärhanalary saýlamagyň düzgünleri, nyrhlaryň hususy we jemleýji indekslerini hasaplamagyň tertibi we mysallary görkezilýär.
Usulyýet 6 bölümden ybarat, olarda ulaglaryň hem de gatnawlaryň aýry-aýry görnüşleri üçin tarifleriň indekslerini hasaplamagyň, soňra bolsa indiwidual indeksleriň elementleriniň girdejilerdäki paýy boýunça ölçeglere bölmek arkaly jemleýji indeksi kesgitlemegiň tertibi getirilýär.
Umumy peýdalanyşdaky ulaglar bilen ýük daşamak boýunça tarifleriň üýtgeýşiniň indekslerini hasaplamaklyk ulag guramalarynda döwlet statistika edaralary tarapyndan her aýda geçirilýän seçimleýin gözegçiligiň maglumatlary esasynda amala aşyrylýar.
Tarifleriň seçimleýin gözegçiliginiň formalaryndaky maglumatlar ulagyň aýry-aýry görnüşleri boýunça tarifleriň indiwidual aýlyk indeksleriniň hasaplamasy üçin maglumat çeşmesi bolup hyzmat edýär, olarda hasabat aýynda we geçen aýda, geçen ýylyň degişli aýynda hereket eden tarifler getirilýär. Umumy peýdalanyşdaky ulaglar bilen ýük daşamagyň tariflerini hasaplamagyň maksady ýük daşamagyň we tarifleriniň berlen döwürdäki üýtgeýşini daşalan ýükleriň düzüminiň şol döwürdäki dürli alamatlar boýunça üýtgeýşini hasaba almazdan kesgitlemek, eltmekligiň tizligini, gatnawyň uzaklygyny we ş.m. kesgitlemek bolup durýar.
Usulyýet sebit we milli derejelerde ulanylýar.
Ulagda bahalaryň indekslerini hasaplamaklyga usulyýet çemeleşmeleri Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň Ulagyň, aragatnaşygyň statistikasy we seljerişi müdirligi tarapyndan taýýarlanyldy.
________________
1Statistika boýunça usulyýet düzgünleri (1, 2, 3, 4 goýberilişler), Russiýanyň Statistika baradaky döwlet komiteti, 2003
5. Harytlar we hyzmatlar söwdasynda seçimleýin barlaglaryň ornaşdyrylyşy we geçirilişi boýunça usulyýet görkezmeleri
Türkmenistanyň ilatyň sarp edýän harytlarynyň bazarynda haryt teklipleriniň, esasan, öz ýurdumyzda öndürilýän önümleriň hasabyna amala aşyrylýar. Senagatyň, oba hojalygynyň, daşary söwdanyň statistiki maglumatlarynyň esasynda ilatyň ulanýan haryt baýlyklarynyň umumy we azyk we azyk däl harytlaryň toparlary boýunça hasaplamalar geçirilýär.
Ýurduň jemi önümçiliginde tölegli hyzmatlaryň paýynyň ösüş meýli saklanyp galýar. Ilata edilýän tölegli hyzmatlaryň möçberiniň artmagy bilen bir hatarda hyzmatlaryň görnüşleri hem artýar, şunlukda hut bazar gatnaşyklarynyň hyzmatlarynyň paýy artýar. Eger-de, bazara degişli däl hyzmatlar uçdantutma hasaba alynýan bolsa, eýeçiligiň beýleki görnüşlerine degişli satyjylaryň ilata edýän bazara degişli hyzmatlary maglumatlaryndan takyk we dolulygyny ýörite seçimleýin gözegçilikler arkaly anyklamak zerur bolan dürli usullar (göni, gytaklaýyn, deňeşdirme) peýdalanmak arkaly bahalandyrylýar. Söwdanyň we öý hojalyklarynyň statistikasynyň maglumatlarynyň seljermesi harytlaryň hyzmatlaryň sarp edilişiniň sebitleriň arasynda ep-esli tapawutlanýandygyna şaýatlyk edýär. Türkmenistanyň sebitleriniň (welaýatlarynyň) arasyndaky esasy sosial görkezijileriniň ortaça tapawudy, paýtagty hasaba almazdan, 2—3 essedir. Mundan başga-da, sebitleriň içinde şäher we oba ilatynyň ýerleşişinde kesgitli çaprazlyk göze ilýär.
Statistikada hasaba alyşyň we hasabatyň sebitler boýunça alyp barylýanlygyna garamazdan, olaryň çäkleýin tapawutlanyşyna toplumlaýyn baha bermek amala aşyrylmaýar. Käbir halatlarda oba hojalygy boýunça ýöriteleşdirilen sebitlerde öz öndürýän azyk harytlaryny sarp edişleri ýurt boýunça ortaça sarp edilişinden az gelýän, adaty bolmadyk ýagdaýlar ýüze çykýar. Şunuň bilen baglylykda haryt we hyzmat bazarlarynyň sebitler boýunça aşakdakylary öz içine alýan toplumlaýyn seljermesi zerur:
Şunuň bilen baglylykda, ilatyň ýaşaýyş derejesiniň esasy ölçegleriniň biri hökmünde, haryt we hyzmatlaryň ähmiýetiniň tutýan ornundan ugur alyp, olaryň möçberine has doly baha bermek we düzümini kämilleşdirmek, şeýle-de JIÖ-niň ululygyny kesgitlemek (söwdanyň artdyrylan bahasy) we goşulan bahasynyň möçberine baha bermek we söwda pudagynda Türkmenistanyň JIÖ-niň ösüş depginine deňeşdirilen nyrhlarda baha bermek bu işe aýratyn ähmiýet berýän halkara görkezmeleri. Haryt söwdasy we hyzmat edilişi boýunça geçirilýän seçimleýin gözegçiligiň maksady — Türkmenistanyň sebit aýratynlyklaryny we halkara tejribesini göz öňünde tutup, haryt we hyzmatlar boýunça hasabat maglumatlarynyň dolulygyna we anyklygyna baha bermekdir.
Seçimleýin gözegçiligiň netijeleri aşakdaky meseleleri çözmekde ulanylar:
6. Lomaý söwda haryt dolanyşygynyň hasaba alnyşy we düzülişi boýunça usulyýet gollanmasy
Bu gollanma MHU-93 statistik maslahatlaryna laýyklykda taýýarlandy, şonuň ýaly-da ol hasaba alyşyň we hasabatlylygyň halkara statistik standartlaryna laýyklykda işlenip düzülen Ykdysady işleriň görnüşleriniň döwlet klassifikatorynyň - Rev.1 nusgasyna gabat gelýär (“International Standart Industrial Classification of all Economic Activities” halkara klassifikatory, Ykdysady işleriň ähli görnüşleriniň halkara standart pudaklaýyn klassifikasiýasy – HSPK, BMG, 3-nji redaksiýa, 1989).
Ykdysadyýetiň özgerdilýän döwründe lomaý söwda işiniň we onuň tutýan orny düýpli üýtgedi, önümleri lomaý satýan satyjylaryň köpelmegi bu usuly gollanmanysyny taýýarlamagyň zerurlygyny şertlendirdi. Önümi gös-göni öndürijilerden we lomaý söwda guramalaryndan (kärhanalaryndan) daşary, köp sanly lomaý aralykçylar, şonuň ýaly-da önümi alyp satmak bilen meşgullanýan fiziki şahslar we söwda dahylsyz guramalar ýüze çykdy.
Usuly gollanmasynda döwlet sektorynyň söwda kärhanalary we ykdysadyýetiň beýleki pudaklarynyň kärhanlary üçin lomaý haryt dolanyşygynyň statistik hasaba alnyşynyň bitewi çemeleşmesi işlenip düzüldi.
(Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti tarapyndan 2008-nji ýylyň 29-njy oktýabrynda tassyklanyldy, bellige alyş belgisi 14/08).
7. Türkmenistanda bölek haryt dolanyşygynyň we tölegli hyzmatlaryň möçberini hasaplamagyň usulyýeti
Türkmenistanda harytlaryň we hyzmatlaryň bazary, ykdysady-statistiki görkezijileriň kompleksini göz öňünde tutulan ykdysady arabaglanyşyklaryň bitewi ulgamyny aňladýar. Olaryň sanyna tölege ukyply hyrydarlygyň, sarp etmegiň we sarp ediş nyrhlarynyň haryt teklipleri baradaky maglumatlar girýär.
Türkmenistanda harytlaryň we hyzmatlaryň ýerleşdirilişiniň möçberine baha bermeklik içerki söwdanyň statistikasynyň, senagatyň, oba hojalygynyň, daşary söwdanyň, öý hojalyklarynyň býujetiniň, telekeçiligiň statistikasynyň, maglumatlarynyň esasynda amala aşyrylýar.
Türkmenistanda garaşsyzlyk ýyllarynda söwda-ykdysady işiniň dürli görnüşleriniň ösüşi gazanyldy. Döwlet eýeçiligine dahylly däl kärhanalaryň we hususy telekeçileriň söwdasy giň gerime eýe boldy. Şonuň bilen birlikde, kärhanalaryň döwlet eýeçiligindäki kärhanalaryň söwdasy we sarp ediş kooperasiýasy ulgamyndaky kärhanalaryň söwdasy hereket etmegini dowam etdirýär.
Eýeçiligiň dürli görnüşlerindäki hojalyk subýektleriň görnüşlerine baglylykda statistiki hasaba alyşyň dürli usullary ulanylýar. Döwlet kärhanalary 1-söwda, 3-söwda, 1-hyzmat, 1-hyzmat (durmuş) statistiki hasabat formalary boýunça uşdantutma hasaba alyş usuly arkaly gözegçilik edilýär. Döwlet eýeçiligine dahylly däl kärhanalar we hususy telekeçiler hususy telekeçini statistiki hasaba almagyň kartoçkasy boýunça maglumatlary ýygnamaklyk, 1-telekeçilik, 1—DÝA statistiki hasabat formalary, boýunça amala aşyrylýar.
Ýokarda görkezilen hojalyk subýektleri boýunça maglumatlaryň dolulygyna we dogrulygyna baha bermek BMG-niň Ösüş maksatnamasynyň (ÖM) «Türkmenistanda harytlaryň we hyzmatlaryň bazaryny ösdürmegiň ileri tututlýan ugurlary» atly Taslamasynyň (Taslamanyň kody — 00043192) çäklerinde 2005-nji ýylda ýerine ýetirilen söwdanyň seçimleýin gözegçiliginiň netijeleri boýunça geçirildi.
Bu gözegçiligiň esasynda işlenen iş wagtynyň we iş bilen meşgullanýan bir adama ortaça hasaplamagyň usulyndan peýdalanyldy. Söwdanyň gündelik statistiki maglumatlary boýunça emele gelen möçber bilen alnan netijäni deňeşdirmek deň gelmeýän möçberi we hasabat maglumatlarynyň düzediş koeffisiýentlerini kesgitlemäge mümkinçilik berdi.
Türkmenistanda hususy söwda, hususan-da resmi bolmadyk iş bilen meşgullanýan şahslar tarapyndan harytlary we hyzmatlary ýerlemeklik giň gerim bilen ösendir. Söwda-ykdysady işiň bu görnüşi söwda pudagyndaky resmi däl bölek bolup, ol öý hojalyklary böleginde (sektorynda) jemlenendir. Söwdada resmi däl işler bilen meşgullanýan şahslaryň maglumatlaryna baha bermek ýörite seçimleýin gözegçiligiň netijeleri boýunça amala aşyrylýar.
Söwdanyň seçimleýin gözegçiligi we resmi bolmadyk işler boýunça seçimleýin gözegçilik «Milli Hasaplar Ulgamy (MHU-93)» we «Gözegçilik edip bolmaýan ykdysadyýeti hasaplamak: gollanma 2002ý.» usulyýetine laýyklykda geçirildi.
8. Türkmenistanyň içerki söwda potensialyny haryt resusrlarynyň usuly arkaly bahalandyrmagyň usulyýet çemeleşmeleri
Bu işde MHU-93 “Resurslar–Peýdalanyş” balans usulyny peýdalanmak boýunça halkara maslahatlaryna laýyklykda haryt resurslarynyň emele getirilmeginiň usuly işlenip düzüldi.
Iş haryt resurslarynyň ykdysady barlagynda we statistik seljermesinde hem-de Türkmenistanda söwda işiniň ösüş mümkinçiliklerine baha bermekde peýdalanmak üçin maslahat berilýär.
Bu işde haryt gorlarynyň öwrenilmegi boýunça teklip edilen usulyýet çemeleşmeleri içerki bazaryň (söwdanyň) mümkinçiliklerine toplumlaýyn we jikme-jik baha bermek üçin niýetlenendir.
(Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti tarapyndan 2010-njy ýylyň 23-nji oktýabrynda tassyklanyldy, bellige alyş belgisi 14/10).
9. Türkmenistanda ýerleşdiriş ugurlary boýunça harytlaryň söwdasynyň seçimleýin gözegçiligini geçirmegiň usulyýeti
Şu usulyýet işi ýurduň çägindäki söwda işiniň möçberlerine harytlaryň ýerleşdiriş ugurlarynyň üsti bilen baha bermek maksady bilen, Türkmenistanda satuw ugurlary boýunça (bazarlar, dükanlar) harytlaryň ýerleşdirilişiniň birwagtlaýyn seçimleýin gözegçiligini guramak we geçirmek üçin işlenip taýýarlanyldy.
Gözegçilik harytlaryň ýerleşdirişiniň statistiki hasaba alnyşyny kämilleşdirmek, halkara statistik standartlary we Türkmenistanyň sebitleýin özboluşlylygyny nazara almak bilen dürli guramaçylyk-hukuk we eýeçilik görnüşlerindäki subýektler, ykdysady işleriň görnüşleri boýunça söwda statistikasynyň maglumatlarynyň dolulygyna we dogrulygyna baha bermek üçin niýetlenendir.
Ýewrostatyň YIGDK (NACE, RЕV.1) işe girizmek boýunça halkara statistiki maslahatlary göz öňünde tutulyp seçimleýin gözegçiligiň netijeleri ýurduň sebitler bölünişiginde bölek satuw söwdasynyň möçberlerini hasaplamak üçin peýdalanyldy.
(Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti tarapyndan 2011-nji ýylyň 24-nji maýynda tassyklanyldy, bellige alyş belgisi 09/11).
10. Türkmenistanda hyzmatlaryň söwdasynyň seçimleýin gözegçiligini geçirmegiň usulyýeti (döwlete dahylsyz sektorynyň subýektleriniň tölegli hyzmatlary)
Hyzmatlaryň söwdasynyň gözegçiligi boýunça usuly işinde “Ilata edilen tölegli hyzmatlar” diýen ýygnaýjy topary we YIGDK boýunça giňeldilen görnüş toparynyň sazlaşdyrylmagy esasynda hyzmatlaryň möçberlerine baha bermek boýunça usuly maslahatlar işlenip düzüldi. Olar halkara statistiki düzgünlerine hem-de BMG-niň we ÝeB-niň Statistika bölümleri (Ýewrostat) tarapyndan işlenip düzülen NACE we СРА klassifikasiýalarynyň standartlaryna, Ykdysady işleriň görnüşleriniň döwlet klassifikatoryna we Önümleriň (harytlaryň we hyzmatlaryň) döwlet klassifikatoryna laýyklykda hyzmatlary ýerleşdirmegiň statistiki hasaba alnyşyny kämilleşdirmäge, Türkmenistanda sebitleriň ösüş özboluşlylygyny nazara almak bilen hyzmatlar statistikasynyň maglumatlarynyň dolulygyna we dogrulygyna baha bermäge, eýeçiligiň hususy we beýleki görnüşleri boýunça (döwlet eýeçiligini goşmazdan) sebitler bölünişiginde ýerleşdirilýän hyzmatlaryň möçberlerine we düzümine baha bermäge mümkinçilik berýär.
(Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti tarapyndan 2012-nji ýylyň 6-njy martynda tassyklanyldy, bellige alyş belgisi 01/12).
11. Türkmenistanda lomaý söwdanyň seçimleýin gözegçiligini geçirmegiň usuly
Bu usuly iş işlenip taýýarlananda birnäçe ýurtlaryň seçimleýin statistik gözegçilikleri geçirmegiň tejribesi nazara alyndy, şonuň ýaly-da Türkmenistanda statistikanyň beýleki pudaklary boýunça seçimleýin gözegçilikleri geçirmegiň aýry-aýry usuly çemeleşmeleri alyndy. Türkmenistanyň lomaý söwdasyna seçimleýin gözegçiligiň geçirilmegi lomaý haryt dolanyşygynyň möçberine halkara tejribesini we ýurduň özboluşly şertlerini nazara almak bilen baha bermek üçin statistik maglumatlaryň dogrulygyny yzarlamaga mümkinçilik berýär.
Işde СНС-93 boýunça usulyýet maslahatlary, söwdanyň statistikasy boýunça BMG-niň, Ýewrostatyň maslahatlary peýdalanyldy.
(Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti tarapyndan 2013-nji ýylyň 12-nji iýunynda tassyklanyldy, bellige alyş belgisi 04/13).
12. Türkmenistanda tölegli hyzmatlaryň seçimleýin gözegçiliginiň usulynyň kämilleşdirilmegi
Bu işde ilata tölegli hyzmatlary öndürijileriň seçimleýin gözegçiligini guramak we geçirmek üçin usuly binýady döredildi.
Bu gözegçiligiň geçirilmegi halkara statistiki standartlaryna laýyklykda hyzmatlary ýerleşdirmegiň statistiki hasaba alnyşyny kämilleşdirmäge, Türkmenistanda sebitleriň ösüş özboluşlylygyny nazara almak bilen hyzmatlar statistikasynyň maglumatlarynyň dolulygyna we dogrulygyna baha bermäge, eýeçiligiň hususy görnüşi boýunça sebitler bölünişiginde ýerleşdirilýän hyzmatlaryň möçberlerine we düzümine baha bermäge mümkinçilik berer.
Bu usuly iş halkara statistik standartlaryna, hususan-da, BMG-niň “Milli hasaplar ulgamy” (MHU-2008) halkara usulyýetine hem-de BMG-niň, HPG-niň, YGÖG-niň statistika bölümleri we Ýewrostat tarapyndan taýýarlanan “Gözegçilik edilmeýän ykdysadyýeti ölçemek boýunça gollanma, 2002ý.” gabat gelýär.
(Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti tarapyndan 2014-nji ýylyň 30-njy iýunynda tassyklanyldy, bellige alyş belgisi 11/14-2).
13. “Harytlaryň bölek satuw söwdasynyň seçimleýin statistik gözegçiligini geçirmegiňusuly”
Söwdada seçimleýin gözegçilik usuly ýerleşdirilen harytlaryň doly möçberlerine olaryň hasaba alynmadyk bölegini hem hasaba almak bilen bahalandyrmaga mümkinçilik berýär. Şonda alnan netijelere baha berilmegi MHU–1993-iň söwda pudagynda gözegçilik edilmeýän ykdysadyýet boýunça usulyýet maslahatlaryny (HPG, BMG, Ýewrostat we başg.), söwdanyň statistikasy boýunça halkara maslahatlary (BMG, 2008) peýdalanmak arkaly geçirilýär.
Bu işiňmaksady ykdysadyýetiň döwlete dahylsyz sektorynda harytlaryň bölek satuw söwdasyna seçimleýin statistik gözegçiligi guramak we geçirmek üçin usuly binýadyň kämilleşdirilmegi bolup durýar.
Usuly işde aşakdaky wezipeler ýerine ýetirildi:
− baş we seçimleýin köplükleri kesgitlemek we emele getirmek;
− bölek satuw söwdasynyň seçimleýin gözegçiliginiň sowalnamasyny işläp taýýarlamak;
− ýurduň sebitlerinde bölek satuw söwdasynyň seçimleýin gözegçiligini guramak we geçirmek.
(Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti tarapyndan 2015-nji ýylyň 30-njy iýunynda tassyklanyldy, bellige alyş belgisi 10/15-2).
14. “Zähmet öndurijiliginihasaplamagyň usulyýeti”
Zähmet öndurijiligini hasaplamagyň usulyýeti zähmet öndürijiligini hasaplamagyň halkara tejribesi we Türkmenistanyň statistikasynyň maglumatlar binýadynyň mümkinçilikleri göz öňünde tutulyp işlenip taýýarlanyldy
Bu usulyýet işiň maksady Türkmenistanyň statistikasynyň tejribesine makroderejede, ykdysady işleriň görnüşleri (seksiýalar) we kärhanalar (guramalar) boýunça YIGDK-iň klassifikatorynyň çäklerinde hasaplanan zähmet öndürijiliginiň görkezijilerini ornaşdyrmakdan we ähli wagtlarda zähmet öndürijiliginiň üýtgemegini häsiýetlendirýän görkezijileri hasaplamakdan ybarat.
Şu usulyýet işinde aşakdaky wezipeler goýuldy: zähmet öndürijiligini hasaplamagyň halkara standartlaryna we dünýä tejribesine syn bermek; bar bolan statistik binýady göz öňünde tutmak bilen, zähmet öndürijiligini hasaplamagyň, şeýle hem ykdysadyýet, ykdysady işleriň görnüşleri (seksiýalar) we kärhanalar (guramalar) boýunça emele gelen ykdysady şertlere we halkara standartlaryna laýyklykda zähmet öndürijiligini hasaplamak boýunça görkezijiler ulgamyny kämilleşdirmegiň usulyny we tertibini kesgitlemek.
Zähmet öndürijiligi ykdysady işiň netijeliligini bahalandyrmagyň esasy görkezijileriniň biri bolup durýar. Ösen ýurtlaryň ykdysadyýetinde milli girdejiniň we ykdysadyýetiň pudaklarynyň önüm goýberlişiniň ösüşi zähmet öndürijiliginiň artmagynyň hasabyna gazanylýar.[1]
Häzirki wagtda zähmet öndürijiliginiň ýokarlanmagy möhüm meseleleriň biri bolup durýar, onuň çözülmegi ähli ösen ykdysadyýetlerde döwlet derejesinde goýulýar. Ähli döwletlerde, şol sanda Türkmenistanda hem zähmet öndürijiligine ykdysady ösüşiň esasy çeşmesi hökmünde, ýagny real önümiň we girdejiniň ösmegini üpjün edýän görkeziji hökmünde seredilýär. Adam sanyna jemgyýetçilik önüminiň artmagy ýaşaýyş derejesiniň ýokarlanmagyny aňladýar. Şonda ilkinji nobatda zähmet öndürijiligini ölçemegiň usulyýetine we usulyna üns berilýär.
(Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti tarapyndan 2015-nji ýylyň 27-nji noýabrynda tassyklanyldy, bellige alyş belgisi 15/15-2).
[1]Статистический департамент европейской экономической комиссии ООН,
www.unece. org/ stats


text:
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow dikuçardan paýtagtymyzda alnyp barylýan iri gurluşyklaryň, birnäçe desgalaryň, şäheriň durmuş düzümini ösdürmek, abadanlaşdyrmak boýunça maksatnamanyň iş ýüzünde ýerine ýetirilişi bilen tanyşdy. Milli Liderimiz paýtagtymyzyň ekologiýa ýagdaýyna aýratyn üns berdi.
Aşgabadyň häzirki zaman şähergurluşyk syýasatyny öňe sürýän hormatly Prezidentimiz şäher boýunça guraýan iş saparlarynyň dowamynda öňde durýan wezipeleri ýerine ýetirmek boýunça alnyp barylýan işler bilen tanyşýar. Döwlet Baştutanymyz hünärmenleriň we işgärleriň iş şertleri, olaryň durmuşa geçirýän çäreleriniň netijeleri bilen gyzyklanyp, gurluşyk meýdançalarynda ulanylýan serişdeleriň hili we amala aşyrylýan taslamanyň ahyrky netijesine täsiri bolan beýleki köp sanly meseleler bilen gyzyklanyp durýar. Döwlet Baştutanymyzyň şeýle ünsüniň netijesinde adamlar we olaryň saglygy, doly derejeli durmuşy we häzirki zaman durmuş medeniýeti baradaky alada öz beýanyny tapýar.
Milli Liderimiziň hut şeýle yzygiderli aladasy netijesinde paýtagtymyz gülläp ösdi we dünýäniň owadan şäherleriniň birine öwrüldi. Paýtagtymyz ak mermerli belent binalary bilen ýyl-ýyldan öz çägini giňeldýär, şäher abadanlaşdyrylýar we häzirki zaman şäherine, halkara derejedäki syýasy we işewür merkezine öwrülýär hem-de dünýäniň dürli künjeklerinden syýahatçylary özüne çekýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow işiniň köpdügine garamazdan, paýtagtymyzyň amatly, häzirki zaman we myhmansöýer şäher hökmündäki derejesine laýyk gelýän möhüm taslamalaryň durmuşa geçirilişini hut özi gözegçilikde saklaýar.
...Döwlet Baştutanymyz dikuçary özi dolandyryp, paýtagtymyzyň häzirki döwürde şäheri ösdürmegiň 16-njy tapgyrynyň çäklerinde taýýarlyk işleri alnyp barylýan ýeri bolan günbataryna, Köşä tarap ugur aldy. Bu taslama köp öýli we birnäçe gatly onlarça ýaşaýyş jaýlarynyň hem-de kottej jaýlaryň gurluşygyny özünde jemleýär. Häzirki döwürde bu ýerde ýerleri tekizlemek, häzirki zaman tehnikalarynyň kömegi bilen desgalaryň binýadyny taýýarlamak we beýleki işler alnyp barylýar. Bu işleriň ýokary hilli bolmagy gurluşygyň beýleki tapgyrlarynyň sazlaşykly ýola düşmegini, desgalaryň ygtybarlylygyny we olaryň seýsmiki durnuklylygyny hem-de howpsuzlygyny üpjün eder.
Täze ýaşaýyş toplumynyň düzümine elektrik podstansiýasy, mekdep, çagalar bagy, bazar, söwda merkezi, gök zolaklar, sport we oýun meýdançalary, dükanlar, şeýle hem köp sanly durmuş maksatly desgalar girer.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow dikuçarda öwrüm edip, giň möçberli gurluşyk işlerini synlady. Dikuçardan bu ýerde alnyp barylýan işleriň tutuş görnüşi, gerimi, işleriň bellenilen tertipnama laýyklygy we tehnikalaryň ulanylyşy aýdyň görünýär.
Paýtagtymyzyň bu künjeginde döwrebap ýol-ulag düzümi, adamlaryň ýaşaýşy üçin aňrybaş şertleri üpjün edýän inženerçilik-aragatnaşyk ulgamy dörediler. Binalaryň gurluşygy bilen bir hatarda, seýilgähler, gök zolaklar emele getiriler, binalaryň ýanaşyk ýerleri göwnejaý abadanlaşdyrylar. Döwlet Baştutanymyz şäher ilaty üçin amatly ekologiýa gurşawynyň döredilmegini paýtagtymyzy ösdürmegiň esasy şerti hökmünde öňe sürýär.
Kottej we beýleki görnüşdäki häzirki zaman ýaşaýyş toplumlarynyň gurluşygyny öz içine alýan şäheri ösdürmegiň 16-njy nobatdakysynda alnyp barylýan işler bilen tanşyp, döwlet Baştutanymyz dikuçary Aşgabadyň günorta bölegine, Köpetdagyň eteklerine tarap ugrukdyrdy. Soňky ýyllarda bu ýerler tanalmaz derejede özgerdi. Paýtagtymyzyň ilatynyň dynç almagy üçin ýakymly howasy we oňyn şertleri bolan bu ýerlerde ýylyň ähli paslynda gök öwüsýän tokaý zolaklary kemala geldi.
Milli Liderimiz edara binalar toplumlarynyň gurluşygynyň barşy bilen tanyşdy, olary gurmak Fransiýanyň “Buig Batiman” kompaniýasyna ynanyldy.
Çandybil şaýolunyň ugrunda ýakyn geljekde Halkara maslahat merkeziniň we kaşaň myhmanhananyň binalar toplumy emele geler. Bu desgalar Aziýanyň merjeni hasaplanýan paýtagtymyzyň özboluşly bezegine öwrüler. Şeýle hem paýtagtymyzyň bu künjeginde iň häzirki zaman enjamlary bilen üpjün edilen edara binalary gurlar. Şolaryň bu ýerde kemala gelýän düýpli binagärlik toplumy bilen sazlaşygy emele getirjekdigi gürrüňsizdir.
Hormatly Prezidentimiz gurluşyk meýdançalaryndaky işleriň ýagdaýy bilen tanşyp, dikuçardan ýerine ýetirilen işleri synlady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, şäheriň bu künjeginde gurulýan desgalaryň gurluşygynda ýerli tebigy aýratynlyklaryň, dag görnüşiniň we ugurdaş binalaryň sazlaşygy göz öňünde tutulmalydyr.
Döwlet Baştutanymyz şäheriň çäginde gurluşyk işleri meýilleşdirilende seýilgähleriň we gök zolaklaryň döredilmeginiň taslamada görkezilmelidigini belleýär. Çünki paýtagtymyzda degişli ekologiýa derejesini saklamak esasy talaplaryň biri bolup durýar. Mundan başga-da, Aşgabadyň gök zolaklary we ösümlik dünýäsi şäheriň keşbine gözellik çaýýar we özüne çekijiligini artdyrýar. Hut şonuň üçin hem bu ugurda netijeli bezeg çözgütleri we degişli pikirler ulanylmalydyr.
Ýurdumyzda her ýylda geçirilýän köpçülikleýin bag ekmek çäresine gatnaşyp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ählihalk möçberinde geçirilýän we wajyp ekologiýa, durmuş-watançylyk we raýatlyk ähmiýeti bolan bu asylly çärä möhüm ähmiýet berýär. Müňlerçe türkmenistanlylar ruhubelentlik bilen ýowara çykýarlar we pederlerimiziň mähriban topragymyzy gülläp ösýän ýurda, tokaý zolaklarynyň mesgenine öwürmek baradaky arzuwlarynyň amala aşmagyna goşant goşýarlar.
Ýurdumyzda gök zolaklaryň we tokaýlaryň döredilmegi häzirki zaman durmuşynyň möhüm tapgyryna öwrüldi. Döwlet Baştutanymyzyň tebigaty goramak, ählumumy ekologiýa meselelerini çözmek boýunça öňe sürýän başlangyçlary halkara derejede ykrar edilýär. Munuň özi, ilkinji nobatda, howanyň üýtgemegi, hormatly Prezidentimiziň ýolbaşçylygynda amala aşyrylýan döwlet syýasatynyň möhüm ugurlary bolup durýan ýer we suw serişdeleriniň netijeli peýdalanylmagy ýaly meselelerden ybaratdyr.
Hormatly Prezidentimiz dikuçarda uçuşyň dowamynda ajaýyp binagärlik çözgüdi, nusgawy ýörelgeleriň, milli dessurlaryň we täze tehnologiýalaryň sazlaşygy bilen göreni haýran galdyrýan ak mermerli Aşgabadyň keşbini synlady. Arassaçylyk, abadançylyk we tertiplilik paýtagtymyzyň häsiýetli aýratynlyklary bolup durýar. Şeýle ýagdaýyň hemişe saklanmagy zerurdyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belleýär.
Durmuş ulgamyna aýratyn üns berýän hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagtymyzy ösdürmegiň, şol sanda ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygynyň konsepsiýasynyň durmuşa geçirilmeginde adam hakdaky hemmetaraplaýyn alada, amatly ýaşaýyş we dynç alyş, döredijilikli zähmet üçin ähli zerur şertleriň döredilmeginiň zerur bolup durýandygyny nygtaýar.
Milli Liderimiziň tabşyrygyna laýyklykda, täze ýaşaýyş toplumlarynda häzirki zaman söwda-dynç alyş merkezleri gurulýar. Şolarda alyjylar we satyjylar üçin ähli zerur şertler, körpeleriň wagtlaryny şadyýan hem-de gyzykly geçirmegi, dünýägaraýşynyň giňelmegi bilen baglanyşykly meseleler göz öňünde tutulýar.
Döwlet Baştutanymyz paýtagtymyzyň demirgazyk böleginde, Çoganly ýaşaýyş toplumynda alnyp barylýan işler bilen tanyşdy. Bu ýerde döwrebap ýaşaýyş jaýlarynyň, hususan-da, kottej görnüşli jaýlaryň gurluşygy güýçli depginde alnyp barylýar.
Aşgabadyň toplumlaýyn ösdürilmegi, şäher düzüminiň maksatnamalaýyn esasda döwrebaplaşdyrylmagy döwlet Baştutanymyzyň hemişe üns merkezinde saklanylýar. Milli Liderimiz paýtagtymyzda ýaýbaňlandyrylan giň möçberli gurluşyk işleri bilen yzygiderli tanşyp durýar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, häzirki zaman talaplaryna we ülňülerine, şol sanda uzak möhletleýin esasda hil, bezeg we ekologiýa talaplaryna laýyk gelmegi bu ýerde alnyp barylýan işleriň esasy ugry bolup durýar.
Soňra milli Liderimiz Ahal welaýatynyň çäginde ýerleşen Owadandepede gurulýan tebigy gazdan benzin öndürýän zawodyň gurluşygynyň gidýän ýerine tarap ugur aldy. Bu täzeçil taslama milli ykdysadyýetimiziň esasy ugruny üstünlikli durmuşa geçirmegiň ýolundaky nobatdaky ädimdir. Dünýäniň energetika ýurtlarynyň hataryna girýän Türkmenistanyň baý uglewodorod serişdelerini doly möçberde hem-de netijeli peýdalanmak şol syýasatyň esasy ugry bolup durýar.
Hormatly Prezidentimiziň gazhimiýa toplumyny ösdürmek boýunça öňe süren meýilnamalarynyň ýerine ýetirilmegi sebitleriň toplumlaýyn senagatlaşdyrylmagyny, ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň köpugurly esasda ösdürilmegini, dünýä bazarlarynda uly islegden peýdalanýan ýokary hilli hem-de bäsdeşlige ukyply önümleriň möçberiniň artdyrylmagyny şertlendirer. Munuň özi Watanymyzyň ykdysady kuwwatynyň mundan beýläk-de berkidilmegine, halkymyzyň abadançylygynyň ýokarlandyrylmagyna oňyn täsir eder.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow bu gezekki iş saparynyň dowamynda dikuçardan tebigy gazy gaýtadan işlemek arkaly ýokary hilli we ekologiýa taýdan arassa benzin öndürýän dünýäde ilkinji gazhimiýa toplumynyň gurluşygyny synlady.
Häzirki zaman enjamlary we dünýäniň belli önüm öndürijileriniň öňdebaryjy tehnologiýalary bilen üpjün ediljek bu kärhana her ýylda “mawy ýangyjyň” 1 milliard 785 million kub metrini gaýtadan işlär hem-de EURO — 5 standarty boýunça ýokary ekologiýa talaplaryna laýyk gelýän A — 92 görnüşli benziniň 600 müň tonnasyny öndürer. Kärhana gije-gündiziň dowamynda 1800 tonna benzin, ýylda 12 müň tonna dizel ýangyjyny we 115 müň tonna suwuklandyrylan gazy öndürer. Bu maýa goýum taslamasynyň umumy bahasy ABŞ-nyň 1 milliard 700 million dollaryna ýakyndyr. Kärhananyň işe girizilmegi bilen bu ýerde 1,5 müňe golaý iş orunlary dörär.
Häzirki döwürde desgadaky işler ýokary depginde tamamlaýjy tapgyrda alnyp barylýar. Kärhanany häzirki zaman enjamlary bilen üpjün etmek, tehniki ulgamlary oturtmak boýunça degişli işler alnyp barylýar. Taýýar önümleri sarp edijilere ýetirmek üçin, taslama laýyklykda, awtomobil we demir ýollary çekiler. Taýýar önümler demir ýollaryň, soňra ýakynda ulanmaga berlen Türkmenbaşynyň Halkara deňiz portunyň üsti bilen degişli ýerlere ugradylar. Munuň özi türkmen sintetiki benzininiň eksporty üçin ykdysady taýdan amatly ugur bolup durýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, biz eziz Watanymyzy dünýäniň senagat taýdan ösen döwletleriniň birine öwürmek babatda öz öňümizde maksat goýduk. Şunuň bilen baglylykda, milli ykdysadyýetimiziň köpugurly esasda ösdürilmegine we önümçilige täzeçil tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagyna aýratyn üns berilýär.
Owadandepedäki täze zawodda çig mal serişdelerini döwrebap ulgam arkaly mümkin bolan garyndylardan düýpli arassalamak onuň tehnologik ýagdaýlarynyň esasy aýratynlygy bolup durýar. Netijede, iň ýokary halkara standartlara laýyk gelýän ekologiýa taýdan arassa önüm alnar.
Şeýle hem hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ykdysady toplumynda hem-de durmuş ulgamynda öňe sürýän giň möçberli milli özgertmeler maksatnamalary adamlaryň abadan we bagtyýar durmuşynyň baş şerti bolan ekologiýa ýagdaýy bilen berk baglanyşyklydyr.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow dikuçardan Ahal welaýatynyň ekerançylyk meýdanlaryny hem synlady. Bu ýerlerde gowaça ekişi tamamlanyp, galla oragyna taýýarlyk işleri alnyp barylýar we ekinlere zyýan berijilere garşy göreş çäreleri, beýleki möwsümleýin işler ýaýbaňlandyryldy.
Hususan-da, ak ekinli meýdanlarda jemleýji ösüş suwy tutulýar, gowaça meýdanlarynda agrotehniki kadalara laýyk derejedäki ideg işlerine girişmäge taýýarlyk görülýär.
Obasenagat toplumy döwlet syýasatynyň ähmiýetli ugurlarynyň biridir. Ýurdumyzyň ykdysady kuwwatyny berkitmek, türkmen halkynyň abadançylygyny ýokarlandyrmak bu toplumyň esasy maksadydyr. Amala aşyrylýan özgertmeleriň çäklerinde obasenagat toplumyna maksatnamalaýyn goldaw berilýär. Bu önümçilik düzümleriniň, oba hojalyk toplumynyň tehniki taýdan döwrebaplaşdyrylmagynda, oba zähmetkeşlerini mineral dökünler bilen üpjün edýän himiýa senagatynyň ösüşinde, suwaryş we suw üpjünçilik meselelerinde öz beýanyny tapýar. Daýhanlaryň öndürijilikli zähmeti we ýerden bol hasyl almagy üçin ähli zerur şertler döredilýär. Azyk bolçulygyny üpjün etmek maksady bilen giň möçberli işler amala aşyrylýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň durmuşa geçirýän özgertmeleriniň netijeli guraly bolan sebitleri özgertmek boýunça giň möçberli maksatnamalar üstünlikli amala aşyrylýar. Bu bolsa möhüm wezipeleriň toplumlaýyn çözgüdine gönükdirilip gurulýan döwrebap obalaryň häzirki zaman köpugurly keşbinde has-da äşgär duýulýar.
Içerki bazar we eksport üçin önüm öndürýän önümçilikleriň döwrebaplaşdyrylmagy, maýa goýum işjeňliginiň ýokarlandyrylmagy, iş orunlarynyň döredilmegi, oba ýerlerinde durmuş aýratynlyklaryny nazara alyp, ýaşaýyş-durmuş şertleriniň sazlaşykly gowulandyrylmagy döwlet Baştutanymyzyň syýasatynyň möhüm ugurlarydyr. Şeýle hem oba ýerlerinde hususy pudagyň mümkinçiliklerini has doly durmuşa geçirmegiň hasabyna täze ykdysady gatnaşyklary ornaşdyrmak boýunça durmuşa geçirilýän çäreleriň işjeňleşdirilmegi gün tertibiniň möhüm meselesi bolup durýar.
Şeýlelikde, milli Liderimiziň şu günki uçuşynyň dowamynda paýtagtymyzyň çäklerinde we onuň eteklerinde Aşgabady ösdürmek, ýaşaýyş jaýlaryny we beýleki maksatly binalaryň, milli ykdysadyýetimiziň täze pudagynyň esasyny düzýän Owadandepedäki iri gazhimiýa toplumynyň gurluşygy we oba senagatyndaky işler bilen baglanyşykly meselelere üns berdi.
Bularyň hemmesi hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň mähriban halkymyzyň ýaşaýyş derejesini ýokarlandyrmak, durmuş ulgamyny kämilleşdirmek Watanymyzy ösdürmek boýunça öňde goýýan wezipeleriniň baş maksadyna ýetmek baradaky umumy ýörelgeler bilen baglanyşdyrylandyr we berkidilendir.


text:
31 oktyabr 2013y.Beýker Tilli Türkmen Bütindünýä konferensiýasy, 2013-nji ýyl, oktýabr, London, Beýik Britaniýa
Beýker Tilli Türkmen kompaniýanyň hyzmatdaşlary Sergeý Mineýew we Batyr Taganow 2013-nji ýylda Beýik Britaniýanyň London ş&...
4 oktyabr 2013y.“Halkara Salgyt Planlaşdyrmanyň Häzirki Meseleleri”, Ýewropanyň okuw seminary, 2013-nji ýyl, oktýabr, Amsterdam, Gollandiýa
Beýker Tilli Türkmen kompaniýanyň hyzmatdaşy Maksat Sahatow 2013-nji ýylyň oktýabr aýynda Gollandiýanyň Amsterdam şäheri...
21 may 2013y.«Beýker Tilli Türkmen kompaniýasynyň hyzmatdaşy Maksat Sahatow 4-nji Halkara Gaz Kongressiniň işine gatnaşdy»
2013-nji ýylyň maý aýynyň 21-inden 22-sine Aşgabat şäherinde IV Halkara gaz kongressi bolup geçdi we ol bu ugurda döwletara hyzmatdaşl...
31 yanwar 2013y.Baker Tilly International Kompaniýasy girdejisiniň 3%-e, ýagny ABŞ-nyň $3.3 milliard dollar ösüşi hakynda habar berýär
Şu gün Baker Tilly International Kompaniýasy 2012-nji ýylyň 30-njy iýunynda tamamlanan maliýe ýylynda ABŞ-nyň $3.3 milliard dollaryna de&...


text:
TM HYZMAT MUSIC
Timati durmuşy, ösüşi, maşgalasy!
Aýdymçy Timati
Russiýanyň rep-ýerine ýetirijisi, 4-nji “Фабрика Звёзд” teleýaýlymdan soň meşhur bolandyr.
Lakamy: Timati
Hakyky ady: Timur Ýunusow Ildarowiç
Durmuşy:
Timur Ýunusow gurply maşgalada eneden boldy. Onuň kakasy telekeçi-inwestor Ildar Wahitowiç Ýunusow, haýsyndan Timati hem telekeçilik işini alyp barýar, gelip çykyşy tatar. Artistyň ejesi Simona Ýakowlewa Ýunusowa, gelip çykyşy ýewreý. Timati – maşgalada ýeke çaga däldir, onuň Artýom atly 3.5 ýyl kiçi oglan dogany bardyr, aýdym sungatynda DJ Temniy lakamy bilen meşhurdyr.
Rep we hip-hop bilen Timati 13 ýaşynda gyzyklanyp başlady, oňa sebäp bolup ABŞ-da rep sungatyň çeşmesinde bolup görmegi itergi berendir. Takmynan şol wagtlarda hem ol ilkinji tatu-şekilini etdirdendir – otly drakon.
1998-nji ýylda Timati VIP77 topary esaslandyrdy. Onuň düzümine dostlary: Paşa, Babe Lee, MC Dinamit, Master Spensor, Leo we Dominik Joker girdi. Umumy gyzyklanma esasynda ol Desl bilen tanyşdy, aklyna hem gelenokdy Desl kakasy meşhur produser Aleksandr Tolmaskiý-dygyny. Timati Desl-a albom ýazmakda kömek edýärdi – ony bek-wokal “Kim sen” atly bölekde diňläp bolýar, şeýlelikde “Deslyň öýündäki şagalaň” atly klipde görüp bolýar. Döredijilikli hyzmatdaşlyk uzaga gitmedi, çünki aýdymçylaryň ýollary aýry düşdi.
Mekdebi tamamlandan soň Timati ýokary okuw ykdysadyýetine okuwa girdi, emma ýarym ýyldan ony taşlady, sebäbi öz şahsy dostlary bilen alyp barýan durmuşyny okuw bilen sygdyryp bilmändi. Ilkinjilerden bolup meşhur Moskwaň “Most” we “Marika” atly gijeki klublarynda promouter bolup işledi.
Timati häzirki wagt aýdym sungatyny dowam edýändir, mümkin ýakyn wagtlarda tiz tagam, egin-eşik we özbaşdak leýblyň hataryna ýene futbol kluby birikdirilmegi mümkin. 2017-nji ýylyň martynda Timati öz şahsy futbol klubyny döretmek niýetini aýtdy. Klubda oýnajak oýunçylar 2000-2001 ýyllar aralykda dogulanlar bolar, ekspertlar Timati ilkinji maýa goýjak 10 million rubl goýumyny eşidende güldiler. “Timati bu maýa goýumy stol-futbol toparyna ýetäýmese” diýp futbol menejeri Ýuriý Belous pikirini beýan etdi.
Ösüşi:
Timati “Banda” atly toparyň agzasydy. Soňra 2006-njy ýylda ol öz ösüş ýoluna gadam basdy we Black Star Inc atly produserlyk merkezini esaslandyrdy. Timati meşgullygy aýdymyň çäginden çykýadyr: bu ýagny egin-eşik, tiz tagamlar we kino düşürmek.
1998-nji ýylda Timati VIP77 topary esaslandyrdy. Onuň düzümine dostlary: Paşa, Babe Lee, MC Dinamit, Master Spensor, Leo we Dominik Joker girdi. Umumy gyzyklanma esasynda ol Desl bilen tanyşdy, aklyna hem gelenokdy Desl kakasy meşhur produser Aleksandr Tolmaskiý-dygyny. Timati Desl-a albom ýazmakda kömek edýärdi – ony bek-wokal “Kim sen” atly bölekde diňläp bolýar, şeýlelikde “Deslyň öýündäki şagalaň” atly klipde görüp bolýar. Döredijilikli hyzmatdaşlyk uzaga gitmedi, çünki aýdymçylaryň ýollary aýry düşdi.
Maşgalasy:
Kakasy telekeçi-inwestor Ildar Wahitowiç Ýunusow
Ejesi Simona Ýakowlewa Ýunusowa
Artýom atly 3.5 ýyl kiçi oglan jigsi
Aýdymçyň maglumatyny paýlaş:
Timati hakda pikirleriňizi paýlaşyp bilersiňiz! (diňe adyňyzy görkezseňiz ýeterlik)comments powered by HyperComments
TM HYZMAT-dan REKLAMA
-
DJ Yazzo
DJ, DJ producer, aýdym-sazlara we toý-dabaralar üçin DJ hyzmatlary...
-
BAGT ŞÄHER
-
Салон Красоты LAKSHMI
-
Салон Красоты HAIR ARTIST


text:
Ufa 2018-nji ýylda 4-nji gezek ŞHG-nyň (Şanhaý Hyzmatdaşlyk guramasy) we BRIKS-iň (BRICS —Brazil, Russia, India, China, South Africa) agza döwletleriniň kiçi telekeçiliginiň forumyny kabul eder. Bu barada Başkortostan Respublikasynyň baştutany Rustem Hamitow “РИА Новости” agentligine habar berdi.
Bu forum gürrüň edilýän sebitleriň kiçi we orta telekeçileriniň arasyndaky gatnaşyklary işjeňleşdirmegi maksat edinýär.
Forumda köpsanly meseleler ara alnyp maslahatlaşylar: gümrük kanunçylygy, bilelikdäki önümçilik, tehnologiýa alyş-çalyşy we başgalar.
Ufa şäheri kompaniýalaryň hyzmatdaşlygynyň täze formalarynyň döredilýän ýerine öwrülýär.
2018-nji ýylda nobatdaky forum geçiriler. Onuň tematikasy dürli ugurlary öz içine alar. Nebithimiýa we maşyngurluşyk, ýeňil senagat, söwda hem-de ykdysady hyzmatdaşlygyň meseleleri ara alnyp maslahatlaşylar.
Materialy “www.vesti.ru” saýtynyň maglumatlary esasynda taýýarlan Goçmyrat ORAZBERDIÝEW, žurnalist.


text:
Pähim-paýhas esasyna gurlan dostluk, gazanç esasyna gurlan dostlukdan uzaga çeker.
* * *
Abdylla ibn Omar barada gürrüň gozgalanda, Eşgap Tamag şeýle diýer eken: «Abdylla meni Alla üçin halamaýan eken».
* * *
Hajjaç Ibn Kyrryýeden[1] sorapdyr:
— Kerem näme?
Onda ol:
— Dostuň kynçylykda we agyr günde wepaly bolmagydyr — diýipdir.
* * *
Hezreti Aly (goý, Alla onuň ýüzüni nurlandyrsyn!) şeýle diýipdir: «Ynsanlary iki zat heläk edýär: Aşa söýgi we aşa ýigrenç».
* * *
Sehl ibn Huneýf Ensary[2] Syffyn söweşinden[3] gaýdyp gelýärkä wepat bolupdyr. Hezreti Aly şeýle diýipdir: «Ol meniň iň gowy görýän dostumdy. Ol hem meni gowy görýärdi. Kim meni gowy görse, onuň başyna belalar iner, hatda eger bir dag hem meni gowy görse, başyna belalar geler».
* * *
Araplar şeýle diýipdirler: «Eger ynsanlaryň arasynda ýaraşyk diýen zat bolmasady, ynsanlar heläk bolardylar. Eger ynsanlaryň arasynda dostluk we ysnyşyk bolmasady olar wagşy bolardylar».
* * *
Bir adam Şehr ibn Huşybyň[4] ýanyna gelip:
— Men seni gowy görýän — diýipdir.
Onda ol:
— Sen näme üçin meni gowy görmeli däl. Men Allanyň kitabynda seniň doganyň, Allanyň dininde seniň alymyň, meniň zähmetim senden gaýrylara hem ýetýär — diýipdir.
* * *
Kim saňa kömek edýän bolsa we seniň hajatlaryňa tagalla-gaýrat edýän bolsa, seniň dostuňdyr.
* * *
Kim aýpsyz dost gözlese, dostsuz galar.
* * *
Her bir ýalňyşy üçin dostuna gaharlananyň, duşmany köpeler.
* * *
Şerik ibn Abdylla[5] şeýle diýipdir: «Ynsan dosty bilen adamdyr. Eger dosty altyn bolsa ol altyndyr».
* * *
Dost bilen syr paýlaşmak iç gysdyrmaýan durmuşdyr.
* * *
Çarwa arap şeýle diýipdir: «Ynsanlaryň ejizleri dosty az bolanlardyr. Dostlaryň iň ejizleri bolsa, ýeňşiň dostlar bilendigine ynamyny ýitrenlerdir» diýipdir.
* * *
Hezreti Omar (goý, Alla ondan razy bolsun!) şeýle diýipdir: «Dostuňdan habardar bol, diňe ynamdar bolana ynan. Ynamdarlyk hem diňe Alladan gorkmak bilen bolýandyr» .
* * *
Biwepalyk etse ynamdar dostum,
Daralýar gözüme watan – rastym.
Niýetim özi dek bolmagym gerek,
Gözde – gahar odum, dözenok – ýürek.
* * *
Muhellep şeýle diýipdir: «Kesgir gylyç batyrgaýlygyň ölçegi däldir, ondan üstün dostluk bardyr».
* * *
Hindiler şeýle diýipdirler: — Kim şu üç zady gizlese özüne hyýanat etdigi bolar:
- Soltandan nesihatyny;
- Tebipden keselini;
- Dostundan gussasyny.
* * *
Dostuň halamaýan zadyny söýmek dostlukdan däldir.
* * *
Şagby şeýle diýipdir: «Ynsanlaryň iň hormatlysy dostluga howlugýan we duşmançylykdan daş durýan kişidir. Ol göýä kümüşden küýze ýalydyr, aňsat döwülmez we döwülse tiz bejeriler. Ynsanlaryň iň aýyplysy bolsa dostlukdan daş durup, duşmançylyga howlugýan kişidir. Ol göýä toýundan küýze ýalydyr. Ol tiz döwüler we bejerilmegine howlugylmaz».
* * *
Akyldarlaryň arasynda ýetişen akmak bilen dostlaşmak, nadanlaryň arasynda ýetişen akylly bilen dostlaşmakdan has oňatdyr.
* * *
Asmagy şeýle diýipdir: «Men bir çarwa arabyň dostuna şeýle diýýändigini eşitdim: «Eý, doganym, hakykatdan hem jepa etmek bilen dost duşman bolýar, mähirlilik bilen duşman dost bolýar. Men seni dostlaryň aýbyny açmakda dilli görýärin, olary öz duşmanlaryň sanyna goşup köpeldäýme».
* * *
Bir adamdan sorapdyrlar:
— Dünýäniň lezzeti näme?
Onda ol:
— Göçeniňden soň gonmak, soňra dostluk — diýipdir.
* * *
Halypa Mansur Yshak ibn Müslim Ukaýlydan sorapdyr:
— Sen meni gowy görýärsiňmi ýa-da Merwany?
Onda ol:
— Bu saňa bagly. Eger sen maňa onuň peşgeşinden köp yhsan etseň seni ondan gowy görerin — diýipdir.
* * *
Allatagala Musa alaýhyssalama şeýle diýipdir: «Eý, Musa, bilgin, seniň bagtlylygyňa şatlanmaýan her bir dost, seniň duşmanyňdyr».
* * *
Ybraýym alaýhyssalam her wagt özüniň goýberen ýalňyşy ýadyna düşende özünden gider eken we onuň çekýän jepasy bir menzilden eşidiler eken. Jebraýyl perişde oňa şeýle diýipdir:
— Eý, Halylulla![6] Halyl saňa salam iberdi we «Heý, dostuň dostdan gorkanyny gördüňmi?» diýdi — diýipdir.
Onda Ybraýym alaýhyssalam:
— Eý, gardaşym Jebraýyl! Ýadyma dostumyň öňünde eden ýalňyşlygym düşende dostlugy unudýaryn — diýipdir.
* * *
Ews ibn Harysa[7] şeýle diýipdir: «Seniň dostlaryňdan nygmata iň laýyk bolanlar saňa kyn wagtlaryňda dost bolanlardyr».
* * *
Abu Temam şeýle diýipdir:
Elleriň giň wagty dostlar gaşyňda,
Agyr günde biri durmaz daşyňda.
* * *
Kaýs ibn Hatym[8] şeýle diýipdir:
Durmuşda kim bolsa dostlukda meňki,
Bakyda toprakda dost bolar süňki.


text:
Türkiýäniň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde dürli wadalar bilen aldawa salnyp getirilýändigi aýdylýan türkmen zenanlarynyň soň ten satmaga mejbur bolup, polisiýa tarapyndan saklanylýandygy barasynda habarlar çykýar.
Eýsem, türkmenistanly zenanlar Türkiýede nähili ýollar bilen aldawa düşýärler? Türkiýede işläp ýören türkmen zähmet migrantlary türk mediasynda häli-şindi çykýan "türkmenli" habarlara nähili reaksiýa görkezýärler?
Azatlyk Radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanyny Türkiýedäki türkmenistanly migrant zenanlaryň başdan geçirýän ýagdaýlaryna gönükdirýär. Gepleşigiň myhmanlary Nargiz bilen Maýa Azatlyk Radiosynyň diňleýjilerine türkmenistanly zähmet migrantlarynyň Türkiýede duş gelýän ýagdaýlary barasynda öz pikirlerini paýlaşýarlar.
Gepleşigi diňläp, bu temadaky tejribeleriňizi we pikirleriňizi aşakdaky foruma teswir görnüşinde ýazyp bilersiňiz.