text:
Şu günler Aşgabatda Türkmenistan bilen ABŞ-nyň arasyndaky ýyllyk ikitaraplaýyn konsultasiýalar geçirilýär.
14-nji iýunda başlanan duşuşyklaryň Owganystandaky ýagdaýa, howpsuzlyk, energiýa, söwda-ykdysady we gumanitar hyzmatdaşlyga gönükdirilýänligi habar berildi. Türkmen-amerikan konsultasiýalarynyň gün tertibinde adam hukuklary temasy hem bar.
Maslahatyň birinji güni taraplaryň arasynda Owganystandaky ýagdaý, howpsuzlyk we energiýa hyzmatdaşlygy maslahat edildi.
15-nji iýundaky maslahatda plana görä, ykdysady, sosial we adam hukuklary temalaryna garalýar. Bu barada 14-nji iýunda ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň metbugat wekili Filip Krowleý aýtdy.
Adam hukuklary meselesi türkmen-amerikan ýyllyk ikitaraplaýyn konsultasiýalarynyň we ABŞ-nyň resmi toparynyň Türkmenistana saparynyň öň ýany kesgitlenen gün tertibinde duran meseleleriň biri.
Aşgabatdaky duşuşyklarda garalan we indi garaljak meseleleriň arasynda energiýa hyzmatdaşlygy, howpsuzlyk hyzmatdaşlygy, Owganystany durnuklaşdyrmak, ekstremizme, terrorçylyga we neşe söwdasyna garşy göreş boýunça hyzmatdaşlyk hem bar.
Mundan başga-da, söwda-ykdysady, şol sanda transport, oba hojalygy we ekologiýa hyzmatdaşlygy, şeýle-de bilim, ylym, saglygy saklaýyş we medeniýet ugurlaryndan ybarat gumanitar hyzmatdaşlyklaryň hem dowam edýändigi aýdylýar.
Adam hukuklary temasynyň maslahat ediljegi-edilmejegi türkmen metbugatynda we Türkmenistanyň resmi maglumatlarynda agzalmady.
Näme üçin agzalmaýar?
“Uruş we Parahatçylyk maglumatlary institutynyň” bilermeni John Makloud türkmen hökümetiniň, adatça, adam hukuklary temasynyň gozgalmagyndan we hatda onuň agzalmagyndan hem çetde durmaga çalyşýanlygyny belledi.
Ekspertiň pikirine görä, Türkmenistanyň öňki prezidenti ýaly häzirki ýolbaşçysynyň hem ýurduň hemmetaraplaýyn abadançylygy barada pikir döretmek boýunça alyp barýan syýasaty, türkmen hökümetiniň daşary ýurtlar bilen öz içerki problemalaryny maslahat etmegine we kömek soramagyna mümkinçilik bermeýär.
“Sebäbi problemalaryň boýun alynmagy gülala-güllük syýasatyny puja çykarýar. Soňky ýyllarda yglan eden we amala aşyran reformalaryna garamazdan, Türkmenistan döwletiň berk gözegçiligindäki syýasy sistemaly ýurt bolup galýar” diýip, J.Makloud belledi.
Şol bir wagtda-da adam hukuklaryny goraýjylar syýasy açyklygyň ýurduň hemmetaraplaýyn ösüşi üçin zerur şert bolup durýanlygyny belleýärler.
Adam hukuklarynyň ähmiýeti
“Türkmen helsinki fondunyň” başlygy Täjigül Begmedowanyň pikirine görä, adam hukuklarynyň we raýatlaryň syýasy azatlyklarynyň berjaý edilmegi türkmen hökümetiniň ýurdy ösdürmek maksady bilen yglan edýän reformalarynyň netije bermegi üçin hem zerur.
“Uruş we Parahatçylyk maglumatlary institutynyň” bilermeni J.Makloudyň bellemegine görä, Türkmenistan ýaly ýapyk ýurtlar bilen gepleşiklerde adam hukuklaryna gezek gelende bu tema, adatça, formal derejede maslahat edilýär.
John Makloudyň sözlerine görä, ABŞ-nyň Türkmenistanda adam hukuklarynyň ýagdaýyna tankydy garaýyşlary beýan edilýän hem bolsa, amerikan resmileri adam hukuklary temasyny gepleşiklerde beýleki meseleleriň düzüminde agzap geçýärler.
“Munuň sebäbi Türkmenistan bilen işleşmek isleýän ABŞ we beýleki Günbatar döwletleri türkmen hökümeti bilen gatnaşyklaryny kynlaşdyrmak islänoklar” diýip, J.Makloud aýdýar.
16-njy iýunda Aşgabatda türkmen-amerikan biznes konsultasiýalarynyň hem başlanmagyna garaşylýar.


c: text/html

text:
Täjigistanyň prezidenti Emomali Rahmon birnäçe meseleler barada gepleşikleri geçirmek üçin Moskwa bardy. Saparyň dowamynda Rahmonyň Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin bilen hem duşuşmagyna garaşylýar.
Penşenbe güni geçiriljek duşuşygyň gün tertibinde Russiýadaky täjik zähmet migrantlarynyň ýagdaýy, Täjigistandaky energiýa proýektlerine Russiýanyň gatnaşyşy, Russiýanyň Täjigistandaky 201-nji harby diwiziýasynyň ulanylyşyny giňeltmek ýaly meseleler bar.
Şeýle-de, 2014-nji ýylda Owganystandaky daşary ýurt güýçleriniň ýurtdan çykmagy bilen Merkezi Aziýada döräp biläýjek howpsuzluk ýagdaýlary barada hem gepleşikleriň geçirilmegine garaşylýar.
Täjik prezidenti Emomali Rahmon bilen birlikde Russiýa sapar edýän täjik ýolbaşçylarynyň arasynda Täjigistanyň goranmak ministri, ykdysady ösüş we söwda ministri, energetika we senagat ministri bar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Günorta Owganystanda bolan bomba partlamasynda Talyban pitneçilerine garşy göreşýän NATO esgerleriniň ikisi wepat boldy.
NATO özüniň şu günki beýanatynda ne ol esgerleriň milletini, ne-de ýekşenbe güni bolan partlamanyň anyk ýerini aýtdy.
Bu iki esgerlden öň, ýekşenbe güni Mazary-şerif şäheriniň golaýynda bir patrola edilen hüjümde Şwesiýanyň iki sany goşun ofiseri bilen bir terjimeçi öldürilipdi.
Soňky ölüm habarlary, Fransiýanyň AFP habar gullugynyň sanawyna görä, Owganystanda şu ýyl öldürilen daşary ýurt esgerleriniň sanyny 61-e ýetirýär.


text:
Owganystanyň paýtagty Kabulda Birleşen Ştatlaryň we Awstraliýanyň raýatlary, jemi iki adam alnyp gaçyldy.
Resmileriň 8-nji awgustda beren maglumatyna görä, gürrüňi edilýän iki adam 7-nji awgustda Owganystanyň Amerikan uniwersitetiniň golaýyndaky esasy ýolda harby egin-eşikli ýaragly adamlar tarapyndan alnyp gidildi.
Alnyp gaçylan iki adamyň uniwersitetiň işgäridigine ynanylýar.
Birleşen Ştatlaryň we Awstraliýanyň resmileri bu maglumatlardan habarlydyklaryny we bu ýagdaýy aýdyňlaşdyrmaga synanyşýandyklaryny aýtdylar.
Owganystanda bu iki daşary ýurt raýatynyň alnyp gaçylmagy, Kabulyň merkezindäki ýaşaýan jaýyndan alnyp gaçylan hindi haýyr-sahawat guramasynyň işgäri halas edilenden iki hepde soňa gabat geldi.


text:
Siriýada döwletiň gözegçiligindäki keselhanalarda hassalar gynamalara sezewar ediliýär. Bu barada düýbi Londonda ýerleşýän “Amnesty International” guramasy habar berýär.
Guramanyň aýtmagyna görä, Siriýanyň hökümeti keselhanalary prezident Başar al-Assadyň režimine garşy protest edenleriň üstünden “repressiýalary amala aşyrmak üçin” ulanýar.
“Amnesty International” guramasynyň Ýakyn Gündogar we Demirgazyk Afrika boýunça barlagçysy Silina Nasser Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi: “Saglygy saklaýyş ministriligi saglyk işgärlerine we keselhanalara ýaraly adamlar barada resmilere habar bermegi tabşyrdy. Biziň bilşimiz ýaly, bu ýagdaýda ýaraly adamlaryň tussag edilmek howpy bar. Siriýada, köplenç bolşy ýaly, haçan-da biri tussag edilende ol gynamalara sezewar edilýär”.
BMG-niň maglumatlaryna görä, mart aýyndan bäri, howpsuzlyk güýçleriniň protestleri gazaply basyp ýatyryş çärelerinde üç müň töweregi adam öldürilipdir.


text:
«Türkmen telewideniýesinde, ýurtda neşir edilýän gazet-žurnallarda haçan soňky gezek kemçilikler barada aç-açan gürrüň berýän makala, tankydy äheňde taýýarlanan çykyş berildi?» diýlen soraga orta ýaşyna ýetenler hem uly ýaşly adamlar dessine Gorbaçýowyň üýtgedip gurmak we aýanlyk döwründe diýip, jogap berýärler. Emma 18-25 ýaşlylar bu soraga jogap tapman, näme diýjeklerini bilmän, ýaýdanyşyp, iki eginlerini gysaýýalar.
Ýaşlaryň bu bolşuna geň galmaly däl, sebäbi Gorbaçýowyň üýtgedip gurmak we aç-açanlyk syýasaty ýyllaryndan bäri, başgaça aýdanyňda, Türkmenistan öz garaşsyzlygyny alaly bäri ýurtda kemçilikler barada ne aç-açan gürrüň edildi, ne-de olar barada köpçülikleýin habar serişdelerinde erkin aýdyldy.
Ýamany, ýaramazy halkdan ýaşyrmak Saparmyrat Nyýazowyň hökmürowanlyk eden ýyllarynda ähli köpçülikleýin habar serişdeleri üçin adata öwrüldi. Şol bir wagtyň özünde-de gazanyldy diýlen üstünlikleri mahabatlandyrmak, real hakyky durmuşy kosmetiki bezegler bilen bezäp gorkezmek türkmen žurnalistlerine endik boldy.
Oňki Soýuz döwründe durmuşda bar bolan nogsanlary aradan aýyrmakda, kemçilikleri düzetmekde gazetleriň aýratyn roly bardy. Gazetde berlen tankydy makala partiýanyň raýon we oblast komitetleriniň býurosynda garalardy, býurolaryň mejlisinde gazetde aýdylan kemçiliklere ýol beren günäkerlere çäre görlerdi, ýagdaýy düzetmek üçin kararlar kabul edilerdi.
Şol ýyllarda gazetlerde habarçy bolup işlän žurnalistleriň aýtmagyna görä, käte-käte çap edilen tankydy makaladaky görkezilen faktlaryň we kemçilikleriň esasynda prokuratura ýa-da beýleki hukuk goraýjy organlar jenaýat işlerini hem gozgardylar. Gepiň tümmek ýeri, öňki döwürlerde, ýagny köpçülikleýin habar serişdeleriniň azda-kände erkin bolan döwürlerinde türkmen žurnalistleri durmuşdaky bar bolan kemçilikleri aradan aýyrmaga uly goşant goşardylar.
Ýene-de köne gylyk
S.Nyýazowyň döwründe bolşy ýaly, Gurbanguly Berdimuhamedowyň prezidentlik edýän soňky üç ýylynda-da türkmen žurnalistlerine hiç-hili erkinlik berilmedi. Oňki döwürlerde «metbugat ýiti ýaragdyr» diýlen şygar astynda ýerleşen redaksiýalara gelýen hatlary we arzaly bukjalary poçta işgerleri uly haltalara salyp getirerdiler. Adamlar redaksiýalara öz arzalaryny iberip, türkmen žurnalistlerinden hemaýat gozlärdiler. Soňky ýyllarda bolsa redaksiýalaryň hatlar bölümlerine gelýän hatlary sanamak üçin bir eliň barmaklary-da ýeterlik. Kemçilikleri we beýleki hukuk bozmalary düzetmek entek beýle-de dursun, hatda olar hakynda açyk aýdyp bilmeýän gazetlere indi hiç kim arz edenok.
Welaýat gazetleriniň birinde işleýän bir habarçy parahorluk, işsizlik, artdyryp ýazmak, neşekeşlik we durmuşda bar bolan beýleki ýaramazlyklary adam teninde dörän iriňli ýara bilen deňeşdirýär. Onuň pikiriçe, eger ol iriňli ýarany haýdan-haý bejerip başlamasaň, ol ýara bütin adam organizmine öz ýaramaz täsirini ýetirip, ony zäherläp başlaýar.
«Durmuşda bar kemçilikler barada wagtynda ýerli-ýerden aýtmasaň, olara garşy açyk hereket etmeseň, ol kemçilikler biziň öňe gidişimize-de päsgel berer, biziň ýaşaýan jemgyýetimizi-de zäherlär» diýip, ýerli žunalist öz pikirini beýan etdi.
Ýurtda kemçilikler hakynda hiç kim dil ýarmaýar diýsek, ol ýalňyş bolar. Ýygy-ýygydan geçirilýän Ministrler Kabinetiniň mejlisinde ýa-da Döwlet howpsuzlyk Geňeşiniň maslahatynda nogsanlar barada seýrek hem ýüzleý bolsa-da aýdylýar. Ýöne olar hakynda kim aýdýar? Diňe prezidentiň özi ýa-da onuň görkezmesi boýunça ministrliklerde, pudak edaralarynda, welaýatlarda barlag geçiren ýurduň baş prokurory, milli howpsuzlyk ministri, Ýokary gözegçilik edarasynyň başlygy ýalylar hasabat berenlerinde aýdyp bilýärler. Ýerli synçylaryň bellemegine gorä, beýle «çäklendirilen aýanlyk» haýsydyr ministri, pudak ýolbaşçysyny ýa-da häkimi wezipesinden boşatmagyň öň ýany ýüze çykýar. Başga wagt kemçiliklere göz ýumulýar.
Bu ýagdaý, ýerli bilermenleriň pikiriçe, düýbünden nädogry. Aslynda prezident ýa-da beýleki döwlet edaralarynyň ýolbaşçylary bilen bir hatarda hemme raýatlaryň, şol sanda žurnalistleriň hem kemçilikler barada aýtmaga hukugy bolmaly. Göräýmäge, bar edilmeli iş bir ýönekeý zat ýaly bolup dur. Arman, ýokarda oturan ketdeler bu ýönekeýje çäreden döwlete geljekde nähli uly peýda geljegine düşünjegem bolanoklar.
Şatlyk Öwezow daşoguzly synçy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Şenbe güni Ýaponiýanyň premýer-ministri Ýoşiko Noda ýurtdaky ýadro reaktorlaryndan ikisiniň gaýtadan işe girizilmegine görkezme berdi.
Geçen ýylyň mart aýynda Ýaponiýanyň kenar ýakasynda ýüz beren ýer yranma we sunami heläkçiliginden soň, atom elektrik stansiýalarynda ýüze çykan tehnogen heläkçiligi sebäpli, Ýaponiýa özüniň ähli ýadro reaktoryny, ýagny 50 sany reaktoryny öçüripdi.
Premýer-ministr Ýoşiko Nodanyň Kýoto şäheriniň golaýyndaky iki sany ýadro reaktoryny täzeden işe girizmek baradaky görkezmesi tomus möwsüminde elektrik energiýasyna bolan islegiň has artýandygy bilen düşündirilýär.


text:
23-nji aprelde Aşgabatda türkmen-italýan işewürler maslahaty geçiriler. Maslahatyň çäklerinde ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň mümkinçiliklerini durmuşa geçirmäge, söwda-ykdysady gatnaşyklary ösdürmäge täze çözgütler we çemeleşmeler işlenip taýýarlanylar.
Duşuşyga gatnaşmak üçin Italiýa Respublikasyndan iri wekiliýet topary Türkmenistana geler. Wekiliýetiň düzüminde ykdysadyýetiň dürli ulgamlarynda ýöriteleşdirilen iri kompaniýalaryň we döwlet edaralarynyň onlarçasynyň ýolbaşçylary bolar. Maslahatyň maksatnamasyna laýyklykda, Türkmenistanyň ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň italiýaly işewürleri bilen duşuşyklar göz öňünde tutulýar.
Şeýle forumlaryň geçirilmegi diňe bir ýurtlaryň arasyndaky ykdysady gatnaşyklary işjeňleşdirmän, eýsem, özara söwda dolanyşygyna, maýa goýum taslamalarynyň artdyrylmagyna, täze tehnologiýalaryň işe girizilmegine, işewürlik gatnaşyklarynyň ýola goýulmagyna ýardam edýär.


text:
Şu güne çenli “Türkmenbaşynyň Ruhyýet köşgi” diýlip atlandyrylan bu bina paýtagtyň merkezindäki iň kaşaň binalardan biri bolup, ol öňki prezident Saparmyrat Nyýazowyň döwründe esasy karar kabul ediji organ bolan Halk maslahatynyň ýygnaklarynyň we döwlet derejesindäki dabaraly çäreleriň geçirilýän ýeridi.
Gurulmagyndan bäri ýaňy bir 10 ýyldan gowrak wagt geçen bu binada ýakynda ýüzleý abatlaýyş işleri başlandy. Binanyň diňe esasy girelgesini öz içine alýan böleginde geçirilýän abatlaýyş işleri entek doly gutarmady.
Emma binanyň häzirki durkuny öňküsi bilen deňeşdireniňde göze dürtülip duran bir tapawut bar: binanyň adynyň ýazgysynda mundan öň “Türkmenbaşynyň Ruhyýet Köşgi” diýlip ýazylan bolsa, indi şol ýerde diňe “Ruhyýet köşgi” diýen ýazgy göze ilýär.
Bu köşge Nyýazowyň ideologiýasynyň merkezi hem diýilýär. Şol ýerde diňe bir Halk maslahatynyň ýygnaklary däl, esasy baýramçylyklar bilen bagly ähli çäreler hem geçirilerdi. Hatda “Sanjar-25” wakasy bilen bagly esasy ýygnak hem şu köşkde bolup geçipdi.
"Simwoliki ädim"
Käbir ýerli synçylaryň aýtmaklaryna görä, “Ruhyýet” köşgüniň adyndan Türkmenbaşynyň adynyň aýrylmagy soňky döwürde alnyp barylýan şuňa meňzeş çäreleriň dowamy ýaly bolup görünýär. Mundan öň Nyýazowyň we onuň maşgala agzalarynyň ady dakylan aý atlary hem çalşylypdy.
Milli manatdan Nyýazowyň suraty aýrylyp, olar Görogly we Oguzhan ýaly beýleki milli şahsyýetleriň suratlary bilen çalşyldy. Onuň suraty häzir diňe iň uly pul birligi bolan 500 manatlyk banknotda saklanyp galdy. Döwlet eýeçiligindäki telekanallaryň ekranlarynyň burçundan Nyýazowyň keşbi hem bir eýýäm aýryldy.
Nyýazowyň ejesiniň ady dakylan kinoteatr rekonstruksiýa edilip, ol “Türkmenistan” diýlip atlandyryldy. Orta mekdepleriň ýakynda çap edilen okuw kitaplarynyň täze nusgasynda öňki prezident Nyýazowyň suraty täze prezidentiňki bilen çalşyldy.
Suratlar: Aşgabatda Türkmenbaşynyň şahsyýet kulty, 2012-nji ýyl.
Şol bir wagtyň özünde-de, soňky döwürde metbugatda Nyýazowyň adyny göterýan edaralaryň atlary tutulanda olardan Nyýazowyň adyny aýryp okap-ýazyp başladylar. Mysal üçin, "Saparmyrat Türkmenbaşynyň milli medeniýet merkeziniň" ady agzalmaly bolsa, diňe “Milli medeniýet merkezi” diýilýär.
“Bu meselede metbugata berlen resmi buýruk ýok, emma Nyýazowyň adyny göterýän guramalaryň ady agzalanda onuň adyny tutmazlyk barada dil üstünden tabşyryk berilýär” diýip, ýerli habar beriş serişdeleriniň birinde habarçy bolup işleýän 34 ýaşly žurnalist Gurban aýtdy.
Gurban bu tagallalara ýurtda Nyýazowyň 20 ýyla golaý dowam eden şahsyýet kultunuň kölegesinden çykmaga synanyşylmagynyň alamaty hökmünde baha berip, onuň aşa serasaplylyk bilen alnyp barylýan bolmagynyň mümkindigini belledi.
Ýerli synçy Ýaylym Begow hem öňki prezidentiň şahsyýet kultundan dynmak boýunça alnyp barylýanlygy aýdylýan bu tagallalar hakda ýerli žurnalistiň pikirleri bilen ylalaşýar, emma ol saýlanan bu ýoluň ýalňyşdygyny aýdýar.
“Eger-de Nyýazowyň dolandyryş usulyna baha berilse, onda ýurtda bolan wakalary halka dogry düşündirip bolardy. Bu ýurtda öňki syýasy ýalňyşlyklaryň gaýtalanmazlygyna hem-de ýurtda syýasy reformalaryň giňden geçirilmegine itergi bolup bilerdi” diýip, Ýaýlym Begow Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Öňküligine galýan ýerler hem az däl
Nyýazowyň adyny göterýän edaradyr binalaryň käbirleriniň atlarynyň üýtgedilýändigine garamazdan, onuň adyny göterýän ilatly punktlaram, suratlary asylgy duran binalaram, hatda onuň altyn çaýylan heýkelleriniň duran ýerleri hem az däl.
Aşgabat şäheriniň bir çetine çykarylan hem bolsa, onuň altyn çaýylan iň uly heýkeli takmynan 80 metr ýokardan elini serip, güneşe garap durmagyny henizem dowam etdirýär. Aşgabat şäheriniň dürli künjeklerinde we ýurduň beýleki şäherlerinde-de onuň heýkellerine duşmak bolýar.
Nyýazowyň ejesiniň, kakasynyň we doganlarynyň hormatyna döredilen ýadygärlikler hem bar. Nyýazowyň ýazandygy aýdylýan “Ruhnama” kitabyna dikilen ýadygärlik hem öňki ýerinde dur. Onuň adyny göterýän käbir medeni we sport desgalarynyň atlary hem öňküligine galýar.
Emma, bulara garamazdan, käbir ýerli synçylaryň aýtmagyna görä, Türkmenbaşy ideologiýasynyň merkezi hasaplanýan “Ruhyýet” köşgünden Nyýazowyň adynyň aýrylmagy häzirki hökümetiň öňki prezidentiň “kölegesinden çykmak” ugrunda äden iň uly “simwoliki” ädimidir.
Şol bir wagtyň özünde-de, öňki prezidentiň şahsyýet kultunyň täze ýolbaşçynyň kulty bilen çalşylmak ähtimallygynyň bardygyny aýdýanlar hem bar. Şeýle pikiri öňe sürýänler bu çaklamany Berdimuhamedowlar maşgalasynyň agzalarynyň käbir heýkelleriniň göze ilip başlamagy bilen düşündirýärler.


text:
Şu gün Kompartiýanyň lideri Gennadiý Zýuganowyň Orsýetiň prezidentligine kandidat hökmünde gatnaşýandygy baradaky dokumentlerini Merkezi saýlaw komissiýasyna tabşyrmagyna garaşylýar.
Hepdäniň ikinji güni Merkezi saýlaw komissiýasynyň dalaşgärlerden dokument kabul etmek möhleti tamamlanýar. Şol gün “Ýabloko” partiýasyny dörediji Grigoriý Ýawlinskiniň saýlawlara gatnaşjakdygy baradaky dokumentlerini tabşyrmagyna garaşylýar.
Ýawlinskiý we öz kandidaturasyny hödürlän ýene bäş adam, şol sanda telekeçi milliarder Mihail Prohorow 18-nji ýanwara çenli özüni dalaşgär hökmünde hasaba aldyrmak üçin iki million adamyň goluny ýygnamaly bolar.
Zýuganow we Döwlet Dumasyndaky beýleki üç partiýanyň liderleri - Wladimir Putin, Sergeý Mironow we Wladimir Žirinowskiý gol ýygnamakdan azat edildi.
Orsýetde prezident saýlawlary geljek ýylyň 4-nji martynda geçiriler.


text:
Ermenistan geçen hepdeki gyrgynçylykda pyçaklanan alty aýlyk oglany jaýlady. Şol gyrgynçylygy amala aşyrmakda rus esgeri aýyplanýar.
21-nji ýanwarda hristian ruhanylary Serýoža Awetisian üçin dini aýdymlary aýtdylar. Şol bir wagtyň özünde ýüzlerçe adam onuň Gýumri şäherindäki mazaryna gysym-gysym gum guýdular.
12-nji ýanwarda Awestisianyň maşgalasynyň alty agzasy Gýumri şäherindäki rus harby bazasynyň golaýyndaky öýünde öli tapyldy. Ençeme ýerinden pyçaklanan çaga 19-njy ýanwarda aradan çykdy.
Resmiler rus armiýasynyň esgeri Waleriý Permýakowyň rus resmileri tarapyndan 13-nji ýanwarda ermeni-türk serhedinde tutulandygyny we onuň gyrgynçylygy boýun alandygyny aýdýarlar.
Bu hüjüm Ýerewanda we Gýumri şäherinde gahar-gazaply protestleriň geçirilmegine sebäp boldy. Proteste gatnaşan müňlerçe ermenistanly Permýakowyň sud edilmegi üçin ermeni tussaghanasyna geçirilmegini talap etdiler.
20-nji ýanwarda Russiýa Permýakowyň rus harby sudy tarapyndan Ermenistanda sud ediljekdigini mälim etdi.


text:
Ýekşenbe güni Ukrainanyň regionlarynyň ýerli geňeşlerine hem-de şäherleriň merligine saýlawlar geçirildi.
Saýlawlardan öň ilat arasynda geçirilen pikir soraýyşlyklaryň netijesine laýyklykda, bu saýlawlarda ýurduň merkezi we demirgazyk regionlarynda prezident Wiktor Ýanukowiçiň «Regionlar» partiýasynyň wekilleri orunlaryň aglaba köplügine eýe bolarlar diýlip garaşylýar.
Uzynlygy ýarym metrlik saýlaw býulleteni 50-ä golaý partiýanyň wekillerini öz içine alýar.
Ukrainanyň oppozision partiýalary bu saýlawlaryň öňýany «Regionlar» partiýasyny sesleri galplaşdyrmaklyga synanyşýanlykda aýyplap, çykyş etdiler.
Häzirki wagt ýurtdaky 33 müň sany ýerli saýlaw komissiýalarynyň aglabasyna «Regionlar» partiýasynyň wekilleri ýolbaşçylyk edýärler.


text:
Eýranyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarif Tähranyň ýadro programmasy boýunça ylalaşyga gelinmegi maksat edinýän gepleşiklerde “möhüm öňe gidişlikleriň” bolandygyny, emma “henize çenli soňky netijä gelinmändigini” aýdýar.
Zarif bu barada, dünýäniň iň kuwwatly alty ýurdunyň we Eýranyň araçylary agyr ykdysady sanksiýalary gowşatmak şerti bilen, Tähranyň ýadro programmasyny jylawlamak barada baglaşylmaly ylalaşygyň 31-nji marta bellenen soňky möhleti geçendigine garamazdan gepleşikleri dowam etdirenden soň, ýagny 2-nji aprelde mälim etdi.
“Biz gepleşiklerde möhüm öňe gidişlik gazandyk, emma biz gözden geçirilen çözgütler dogrusynda heniz hem ylalaşmadyk” diýip, Zarif gijäň ýary Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Jon Kerri bilen dört sagat dowam eden gepleşikleri geçirenden soň belledi. Şol bir wagtyň özünde kiçi derejeli resmiler hem özaralarynda gepleşikleri geçirdiler.


text:
Anna güni Pakistanyň sudy ýurduň ozalky prezidenti Perwez Muşarrafyň ýene dört gün oý tussaglygynda saklanmalydygy barada karar çykardy. Perwez Muşarraf suduň karary bilen geçen hepde tussag astyna alnypdy.
Prokuratura resmileri Muşarrafyň sorag edilmegi üçin Rawalpindi şäheriniň sudunyň prokuratura işgärlerine ýene dört gün möhlet berendigini aýdýarlar.
Edil häzirki sorag edişlikler 2007-nji ýylda Pakistanyň ozalky premýer-ministri Benazir Bhuttonyň janyna kast etmek hüjümine ýol berlendigi bilen baglanyşykly geçirilýär.
Bu wakada Perwez Muşarrafa Benazir Bhuttonyň howpsuzlygyny goramakda geleňsizlige ýol berendigi bilen baglanyşykly aýyplama bildirilýär.
Mundan daşary, ol şol ýyl ýurduň köpsanly sudýalaryny bikanun wezipelerinden çetleşdirmekde-de aýyplanylýar. Perweş Muşarraf daşary ýurtlarda dört ýyl bosgunlykda ýaşandan soň, ýakynda parlament saýlawlaryna gatnaşmak üçin Pakistana dolanyp barypdy.


text:
Şu ýyl halkara çagalar gününde käbir edara-kärhanalarda işleýän adamlaryň çagalarynyň arasynda döredijilik bäsleşigi geçirildi. Mysal üçin, Türkmenistan Ylymlar Akademiýasynyň tabynlygyndaky ylmy-barlag institutlarda işleýän ene-atalaryň çagalary surat çekmekde, goşgyny labyzly okamakda, çalt ýat tutmakda bäsleşdiler. Birinji, ikinji, üçünji orna mynasyp bolan çagalary sylagladylar. Her bir çaganyň ady tutulyp, sowgat gowşuryldy.
Türkmenistan Milli golýazmalar instutynda işeýän adamlaryň şu ýyl birinji synpa gidýän okuwçy çagalaryna bazar bahasy 40 manat bolan okuwçy sumkasy sowgat berlipdir.
Şu ýyl Nyýazow döwründe doly ýatyrylan oba we şaher mekdep lagerleriniňem, gysga wagtlyk bolsa-da, işläp başlajakdy aýdylýar. Akbugdaý etrabyndan Gözel mugallymyň aýtmagyna görä, şu hepdeden başlap, mekdep lagerleri açylyp, çagalar günortana çenli lagerde bolmaly. Çagalary bir wagtyna naharlamak göz öňünde tutulyp, olaryň döredijilikli dynç almaklary üçin gowy şert döredilipdir.
Emma mekdep lagerinde işlemeli mugallymlar lagere çaga toplamagyň kyndygyny gürrüň berdiler. Munuň sebäbi, kanikul döwründe ene-atalar çagalaryny iň bärkisi öý işlerinde peýdalanansoňlar, lagere goýbermek islemeýän ekenler. Kanikul döwründe lagere gatnamak üçin çagama okuw eşigini geýdirip, ony köneltdirip biljek däl, ýa bolmasa lagere gidip gelmek üçin çagama günde kyrk teňňäm ýok diýip, çagalaryny goýbermeýän ene-atalaram az däl eken.
Türkmenistandaky uly işsizlik çagalaryň ýagdaýyny has-da agyrlaşdyrýar. Şol sebäpli köp çagalar kanikuly gazanç döwri hökmünde peýdalanýarlar. Bu günki gün on ýaşdan ýokardaky çaganyň okuw esbaplaryny gazanmak üçin meýdanda zähmet çekýänini, bazarda galtak bilen ýük daşap ýörenini görmek bolýar. Hatda 7-8 ýaşly oglan-gyzjagazlaryň “Paket alaý-da daýy” diýip gygyryp aýlanyp ýörmegine hem köpler öwrenişdi.
Şol sebäpden, ene-atalaryň köpüsi özara söhbetdeşlikde çaga berilýän puluň on iki ýaşa çenli tölenmegini, onuň möçberiniň iň bolmanda iki esse köpeldilmegini, çaga dogurýan enelere bolsa kepillendirilen mugt medisina kömeginiň berilmegini arzuw edýärler.
Döwlet Mäneli türkmenistanly alymyň, ýerli synçynyň edebi lakamy. Blogdaky maglumatlar awtoryň özüne degişli.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin ýurduň aňtaw gulluklaryna üýşmeleňlerde zenanlara we çagalara garşy aýratyn ýagdaýlarda ot açmak ygtyýarlygyny berdi.
Federal Howpsuzlyk gullugynyň (FSB) ýarag ulanmagyny düzgünleşdirýän kanuna üýtgetmeleri girizmek barada 30-njy dekabrda çap bolan maglumata görä, mundan beýläk aňtaw gulluklary terrorçylyk hereketleriniň öňüni almak, zamunlary boşatmak, jemgyýetçilik binalaryna edilen hüjümlere jogap bermek maksatly üýşmeleňlere garşy ot açmaga hakly bolýarlar.
Şeýle-de FSB “ýaragly garşylyk görkezilen ýagdaýda” aýallary, maýyplary oka tutup, şeýle-de göwreli aýallara garşy ölüme getirmeýän ýaraglary ulanyp biler.
Bu kanun Orsýetde adam hukuklaryny goraýjylaryň arasynda aladalanma döretdi.
Orsýetiň hökümetinde maslahat beriji rola eýe bolan prezidentiň ýanyndaky Adam Hukuklary boýunça Geňeşiň agzalary Putine ýüzlenip, FSB edarasyna ýarag ulanmak ygtyýaryny berýän kanuny kabul etmezlige çagyrypdy.


text:
Ir bilen Gökdepe galasynyň içi dürli ýaşdaky adamlardan doldy. Olaryň arasynda döwlet edara-kärhanalarynyň işgärleri we ýokary okuw jaýlarynyň okuwçylary agdyklyk etse-de, Aşgabatdan, Gökdepäniň golaýyndaky obalardan gelen zyýaratçylar-da az däldi. Howanyň sowukdygyna garamazdan, adamlar 130 ýyl mundan ozal Gökdepe galasynda gurban bolanlaryň hatyrasyny tutup, olaryň ruhlaryna bagyş edip, aýat-töwir okamaga gelipdirler.
Zyýaratçylaryň çagalary bilen gelenleri-de az däl. Gökdepäniň golaýyndaky Ýandakly agyz obasynyň ýaşaýjysy 38 ýaşly Ahmet öz ogly bilen zyýarata gelipdir. Ol: “Men eýýäm 1990-njy ýyldan bäri her ýyl bu zyýaraty edýärin. Indi, öz oglumy hem getirip, watan üçin wepat bolan öz ata-babalarymyza hormat goýmagy öwredýärin” diýip, gürrüň berdi.
Adat boýunça, galanyň içine giräýen ýeriňde 100-den gowrak gazan atarylyp, tüwi, ýarma bişirildi. Her kim gazanyň golaýyna baryp, nahar guýduryp, uzyn bassyrmanyň aşagynda halyň üstünde ýazylan saçagyň başynda nahar iýýärdiler. Aýat okap, töwir galdyryp gidýärdiler. Fotosýužet: Hatyra gününden pursatlar
:
Geçen ýyldaky ýaly bu ýyl galadaky metjidiň hem-de zyýaratçylaryň oturýan bassyrmasynyň aralarynda gök reňkli uzyn brezent bilen örtülen haýat dikilmändir. Ýöne, muňa garamazdan, zyýaratçylar metjide hem-de galanyň muzeýine baryp bilmediler. Gala girilýän ýerde birki sany adam kimiň galanyň metjit tarapyna, kimiň bassyrma tarapyna barmalydygyny düzgünleşdirýärdi. Aýat-töwirden soň metjide we muzeýe baryp görjekler az däldi. Emma galanyň metjit tarapyna diňe hökümet ýolbaşçylary hem-de dürli derejedäki resmiler geçip bilýärdi...
Gökdepe galasynda hatyra gününe bagyşlanyp, resmi çäreleriň geçirilýändigi sebäpli Aşgabatdan Gökdepä barýan ýollar prezident gelip-gidýänçä beklenildi. Aşgabatdan Gökdepä barýan ýoluň gyrasynda her kilometrde birden-ikiden papakly adamlar goýlupdyr. Ýoluň her bir çatrygynda Döwlet ýol gözegçilik gullugynyň inspektorlary durup, ýoly bekleýärdiler. Gökdepäniň golaýyndaky obalarda hem papakly adamlar bilen döwlet ýol gözegçilik gullugynyň inspektorlary gözegçilik edýärdiler.
Hususy maşynlarynda zyýarata barýanlaryň yzyna gaýtarylan halaty hem bar. Olara Gökdepä gatnaýan awtobusdyr-mikroawtobuslarada zyýarata barmak maslahat berlipdir. Aşgabatly 48 ýaşly Baýram şol sebäpden yzyna dolanyp gaýdypdyr. “Şu ýyl dostlarym bilen Gökdepe galasyna baryp, zyýarat etjekdim welin, Babarapdan geçemsoň, Ýol gözegçilik gullugynyň inspektory yzyma ugratdy. ‘Ýogsam, zyýaratdan soň ýollarda dyknyşyk emele gelýär’ diýip, ol munuň sebäbini düşündirdi” diýip, Baýram gürrüň berdi.
Galanyň ileri tarapynda esasy resmi çäreler geçirilensoň, galanyň ol tarapy aýratyn gözegçilikde bolýar. Şol sebäpden zyýaratçylaryň käbirleri galanyň gaýra tarapyna barýardylar. Geçen ýyl adamlar bu tarapdan galanyň üzümçiligine çenli goýberilýärdi. Bu ýyl bolsa galanyň gaýra tarapy hem doly beklenipdir. Goýlan ýörite adamlar o tarapdan hiç kimi gala goýbermediler.
Zyýarata gelen adamlaryň hereketlerini-de ýörite gulluklaryň hem-de howpsuzlygy üpjün etmeli başga gulluklaryň işgärleri düzgünleşdirýärdiler. Adamlaryň haçan, nirä gitmelidigini nirede durmalydygyny şolar kesgitleýärdi. Bu ýagdaý tä prezident bu çäreden gaýdýança dowam etdi. Şondan soň adamlar özlerini has erkin duýup başladylar. Hatda howpsuzlygy üpjün etmeli gulluklaryň işgärleri-de adamlara has mylakatly ýüzlenip başladylar. Zyýarata gatnaşanlar bolsa awtobuslara tarap ýöneldiler.
Hatyra güni aşgabatlylar şäheriň öwülýälerine baryp, öz merhumlarynyň guburlaryna hem zyýarat etdiler. Hatyra gününiň öň ýanynda öwülýäleriň käbirinde ýowarlar hem geçirildi.
Myrat Gurbanow Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
Orsýetiň premýer-ministri Dmitriý Medwedew orsýetlileri “dowla düşmezlige” we, milli puluň pese gaçmagyna garamazdan, öz pullaryny rublda saklamaga çagyrdy.
Ol: “Meniň pikirimçe, biziň ählimiz sabyr-takatly bolmaly, bu döwri başdan geçirmeli we gelejege seretmeli” diýdi.
Medwedew 10-njy dekabrda telewideniýede görkezilen ýyllyk çykyşynda Günbataryň Orsýete garşy girizen sanksiýalarynyň rubluň pese gaçmagyna sebäp bolandygyny aýtdy. Şu ýyl rubl amerikan dollary bilen gatnaşykda 40% pese gaçdy, ýakyn hepdelerde onuň ýene-de peseljegi çak edilýär.
"Ýewropa hem zyýan çekýär"
Medwedew Orsýetiň öňki duýduryşlaryny gaýtalap, sanksiýalaryň Ýewropa ýurtlarynyň özleri üçin hem zyýanlydygyny aýtdy we olaryň netijede 40 milliard dollar zyýan çekendigini belledi.
Medwedew, “Orsýetiň ekspertleriniň hasaplaryna görä, Ýewropa şu ýyl ýene 50 milliard dollar ýitgi çeker” diýdi.
Orsýetiň sanksiýalara jogaby - özüne garşy sanksiýa girizen ýurtlaryň azyk önümleriniň importyna yglan eden gadagançylygyny hem öz içine alýar.
Medwedew geçmişde rubldan el çeken köp orsýetlileriň uzak möhletli perspektiwada köplenç puluny ýitirendigini aýtdy.
Şeýle-de ol hökümetiň rubluň çökmeginiň öwezini dolmak üçin pensiýalary we döwlet töleglerini indeksasiýa edip, ýagdaýa görä hümmetini kadalaşdyrjakdygyny aýtdy.
Orsýetiň esasy girdeji çeşmesi bolan nebitiň bahasynyň dünýä bazarynda peselmegi rubluň çökmegini hasam tizleşdirýär.
Orsýetiň “ykbaly”
Medwedew Orsýetiň sanksiýalaryň netijesinde özüni alyp barşyny üýtgetmeginiň mümkindigini agzamady. Orsýete garşy girizilen sanksiýalar onuň mart aýynda Krym ýarymadasyny basyp almagy we gündogar Ukrainada ýaragly pitne turzan orsýetçi separatistlere berýän goldawy bilen bagly. Gündogar Ukrainada aprel aýyndan bäri dowam edýän konflikt zerarly 4 300-den gowrak adam wepat boldy.
Medwedew Krymy Orsýetiň “ykbaly” diýip atlandyrdy we ýadro ýaragyna eýe bolan döwletleriň arasyndaky güýçli dartgynlylykda ABŞ-ny aýyplady.
Medwedew "häzirki amerikan administrasiýasy özüni adekwat bolmadyk we garaşylmadyk” görnüşde alyp barýar diýdi.
Ol “amerikanlar” “biziň ýurdumyza garşy sanksiýalary girizip, Orsýete garşy dostlukly bolmadyk fornty döretmäge synanyşýarlar. Bu dostlukly bolmadyk hereketler, bu aýdyň bir zat” diýip, Medwedew öz sözlerini tekrarlady.


text:
Sişenbe güni prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanda özüniň diplomatik missiýasy tamamlanýan ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň işleri wagtlaýyn ynanylan wekili hanym Silwiýa Rid Kurrany kabul etdi. Bu barada türkmen mediasy habar berýär.
Berdimuhamedow döwletara gatnaşyklaryny çuňlaşdyrmakda Silwiýa Rid Kurranyň ägirt uly şahsy goşandyny aýratyn belläp, Türkmenistan bilen ABŞ-nyň arasyndaky ýyl-ýyldan berkeýän özara hyzmatdaşlygyň hil taýdan täze derejelere çykandygyny nygtady.
Duşuşygyň barşynda Berdimuhamedow bilen amerikaly diplomat milli bähbitleri we iki ýurtlaryň sosial-ykdysady ösüşleriniň ileri tutulýan ugurlaryny nazara alyp, ýola goýulýan türkmen-amerikan hyzmatdaşlygynyň ösüşiniň häzirki we geljekki ýagdaýlary barada pikir alyşdylar.
Duşuşykda iri amerikan kompaniýalarynyň geljegi uly bolan türkmen bazarynda öz orunlaryny giňeltmäge hemmetaraplaýyn gyzyklanma bildirýändikleri nygtaldy.
Şu ýylyň iýun aýynda Aşgbatda ilkinji türkmen-amerikan biznes forumy geçirilipdi. Bu çärä türkmen hökümetiniň wekilleri, ikitaraplaýyn ýyllyk syýasy konsultasiýalara gatnaşan ABŞ-nyň döwlet resmileri we birnäçe iri amerikan kompaniýalarynyň wekilleri gatnaşypdylar.
Uzak Gündogarda baş konsul bolar
Türkmenistanda özüniň diplomatik missiýasyny tamamlan hanym Silwiýa Rid Kurran şu ýylyň sentýabryndan ABŞ-nyň Russiýa Federasiýasynyň Uzak Gündogardaky baş konsuly wezipesinde işe başlar. Bu barada Orsýetiň metbugatlary habar berýär.
Hanym Silwiýa Rid Kurran Çikago şäherinde doglup, ol ýerde buthananyň ýanyndaky mekdebi tamamlaýar. Onuň Biologiýa ylymlarynyň bakalawry derejesi bar, şeýle hem ol Alýaska Uniwersitetinden himiýa ugrundan Tejribe ähmiýetli ylymlaryň kandidaty. Milli serişdeler strategiýasy ugry boýunça Milli Goranmak uniwersitetinden ylymlaryň magistri derejesi bar.
Hanym Kurran diplomatik işe 1987-nji ýylda başlaýar. Ol Meksikada, Kanadada, Hytaýda we Ysraýylda işleýär. Öňki Sowet Soýuzynyň çäklerinde bolsa Moskwada syýasy meseleler boýunça bölümiň başlygynyň orunbasary, Döwlet Sekretarynyň syýasy meseleler boýunça orunbasarynyň Ýewropa we Ýewraziýa döwletleri boýunça ýörite kömekçisi, Daşkentde Syýasy we ykdysady meseleler boýunça geňeşçi bolup işledi.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Orsýetiň resmileri iki aý mundan ozal Mars planetasyna tarap Orsýetiň kosmos agentligi tarapyndan uçurylan kosmos gämisiniň şu gije ýere gaçjakdygyny mälim etdiler.
Bu kosmos gämisi iki aý mundan ozal 2.5 ýyllyk möhlet bilen Mars planetasyna tarap uçurylypdy. Ýöne uçuş wagty gämide ýüze çykan tehniki näsazlyk sebäpli, ol Ýeriň orbitasyny terk edip bilmändi.
Orsýetiň “Roskosmos” agentliginiň spesialistleri agramy 13.5 tonna bolan bu kosmos gämisiniň şu gün Ýewropa wagty bilen ýarygije töweregi ýere gaçjakdygyny aýdýarlar.
Olaryň aýtmagyna görä, kosmos gämisiniň aglaba bölegi ýokary tizlikdäki gyzgynlykda atmosferada ýanyp, küle öwrüler, galan az-owlak bölegi bolsa okeana gaçar.


text:
Salam lukman. Meni gyzyklandyrýan soraga jogap bermegiňizi haýyş edýärin. Menin gan toparym rezus otrisatel. Hazir çagamy göwüsden emdirýarin. Bu çagam üçin zyýanlymy?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Eger göwrelilik wagty rezus gapma-garşylykly ýagdaý döräp, ganyň barlagynda antitela öýjükleri tapylmadyk bolsa, size alada eder ýaly esas ýokdur. Birinji göwrelilikde bolsa bu howpuň döreme ähtimallygy aslada bolmaýar. Rezus gapma-garşylykly göwrelilikden soň bolsa, antitela öýjükleriniň peselip, çaganyň saglygyna howp salmaýan halatlarynda dine 2 hepdeden emdirme maslahat berilýär. Çagany emdirmek üçin howpsuz şerti döretmek we indiki göwreliligiň kadaly geçmegi üçin, rezus-otrisatel ganly aýallara Antirezus Immunoglobulin serişdesi dogrumdan soňky 72 sagadyň dowamynda göýberilýär.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Çaganyň agramy uly bolman, dogrum burgulary kadaly ýagdaýda tutanda çanaklygy kiçi aýallar hem şikessiz dogrup bilýärler. Dogrumyň senesi ýörite formula bilen hasaplananda 22-23 iýul, ýöne iň soňky möhlet 4-5 awgust,çünki göwrelilik jemi 10 akuşer aý-40 hepde dowam edýär.
Salam hormatly lukman menin size soragym bar kyn gorman jogabyny yazaýyñda meniñ ayalymyñ boýy 1.45 cm aýalym hazir gowreli 22.07.2016 da wagty dolya ayalym dogyp bilermi
Ayalyng boyy bilen dogurmak ukybynyg arasynda hic hili baglanshyk yooook!
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Aşgabadyň merkezini täze gurulan halkara aeroporty bilen birleşdirýän ýollar açyldy.
Türkmen mediasynyň 12-nji sentýabrda habar bermegine görä, Bitarap Türkmenistan we Gurbansoltan eje köçeleriniň çatrygynda we Atamyrat Nyýazow köçesiniň täzelenen böleginde ýerleşýän uzynlygy 790 metrlik täze tunnel we 660 metrlik köprüler täze aeroportdan paýtagtyň merkezine çenli ýoly birnäçe esse tiz geçmäge mümkinçilik döredýär.
Türkiýäniň “Polimeks” kompaniýasynyň 2013-nji ýylda gurup başlan halkara aeroportunyň şu aýyň aýagynda ulanylyşa tabşyrylmagyna garaşylýandygyny garaşsyz çeşmeler habar berýärler. “Polimeks” bu halkara aeroportunyň bahasyny 2 milliard 253 million amerikan dollary möçberde görkezýär.
Aşgabadyň 1994-nji ýylda gurlan häzirki halkara aeroporty Türkmenistanyň birinji prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň adyny göterýär.
12-nji sentýabrda Türkmenistanyň milli parlamenti Mejlis “Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky ‘Türkmenhowaýollary’ milli döwlet gullugynyň adyny üýtgetmek hakynda kanunyň taslamasyny makullady.


text:
Orsýetde prezidentlik saýlawlary geçirilýär. Köpler Wladimir Putin ýeňiş gazanar diýip garaşýar. Üçünji möhlet prezidentlige dalaş edýän Putin dört kandidat bilen bäsleşýär.
Saýlaw resmileri Moskwa wagty bilen sagat 13:00-a çenli ýurt boýunça saýlawçylaryň 30 prosentiniň ses berendigini aýtdylar.
Saýlawlara meýletin gözegçilik edýän müňlerçe synçylaryň käbiri galplyklaryň bolandygyny aýdyp, özleriniň delil hasaplaýan materiallaryny internetde ýerleşdirdiler. Emma Merkezi saýlaw komissiýasynyň başlygy Wladimir Çurow haýsydyr bir gaplygyň bolanlygyny ret etdi.
Putiniň ýeňiş gazanmagyna garaşylýar
Orsýetde saýlawdan öň geçirilen pikir soralyşyklar Putiniň ilkinji tapgyrda sesleriň 60 prosente golaýyny alyp, ýeňiş gazanjakdygyny görkezýärdi. Saýlawda onuň bilen Kommunistik partiýadan Gennadiý Zýuganow, tüçjar Mihail Prohorow, Orsýetiň Liberal-demokratik partiýasyndan Wladimir Žirinowskiý we Senatyň öňki başlygy Sergeý Mironow bäselşýär.
Sibirdäki Krosnaýarskiý Kraýda Mihail Prohorow prezidentlige dalaş edýän bäş kandidatyň arasynda ilkinji bolup ses berişlige gatnaşdy. Ol saýlawda ýeňiş gazanmaga umyt edýändigini, şeýle hem özüniň bu saýlawa gatnaşmagynyň öz syýasy karýerasynyň başlangyjydygyny aýtdy.
Ol “täze partiýanyň eýýämden döredilýändigini” aýtdy. Prohorow Orsýetiň saýlawçylarynyň göwünli-göwünsiz hereket eden günleriniň yzda galandygyny belledi.
“Biziň raýatlarymyz syýasy göreşe aktiw gatnaşmaga başladylar. Men täze bir syýasy güýji döretmegi planlaşdyrýaryn” diýip, Prohorow aýtdy. “Bu düýbünden täze bolar, ol biziň raýatlarymyzy raýat jogapkärçiligi prinsipleri esasynda jebisleşdirer”.
Prohorow Moskwadan Sibire uçar arkaly bardy, ol ses bermek üçin şol ýerde hasaba alnypdy. Soňra ol 4,000 km. uzaklykdaky Moskwa dolanyp, saýlawlara gözegçilik etmek we habar serişdelerine interwýu bermek üçin haýal etmän aeroporta tarap ugrady.
"Tandem"
Putin Orsýete 2000-2008-nji ýyllar aralygynda hem prezidentlik edipdi, emma ýurduň Konstitusiýasy oňa yzygiderli üçünji möhletde oturmaga ýol bermändi. 2008-nji ýylda Dmitriý Medwedew prezidentlige saýlanandan soň, ol premýer-ministr boldy.
Medwedewiň prezidentligi döwründe Putin bilen Medwedew “tandem” diýlip atlandyrylypdy, köpler bolsa ýurtdaky esasy kararlary Putiniň alýandygyna ynanýardy.
2011-nji ýylyň 4-nji dekabrynda geçirilen parlament saýlawlarynda Putiniň “Bütewi Orsýet” partiýasy ýeňiş gazanandan soň, Orsýetiň dürli künjeklerinde on müňlerçe adamlaryň gatnaşmagyna hökümete garşy birnäçe protest demonstrasiýalary geçirildi.
Protestçiler saýlawlarda galplyklaryň bolandygyndan şikaýat etdiler, Putiniň ýene prezident bolmagyna garşy çykyş etdiler. Putin bu demonstrasiýalary gurnan oppozisiýa toparlary bilen dialogy ýola goýmagy wada etdi.
Geçen dekabrdan bäri Putini goldap köpçülikleýin ýörişe çykan adamlar bolsa Putiniň prezident saýlanmagy Orsýetdäki durnuklylyk we howpsuzlyk üçin iň gowy kepillik diýýärler.
Ýurduň dürli künjeklerindäki saýlaw uçastoklary ýerli wagt bilen sagat 8:00-de açylyp, 20:00-da ýapylýar. Ýekşenbe güni geçirilýän saýlaw üçin gurnalan 91,000 uçastokda 110 million adamyň ses bermäge hukugy bar.
Orsýetiň habar agentlikleri resmi akkreditasiýa alan 685 synçynyň saýlaw uçastoklaryna gözegçilik edýändigini aýdýarlar, olaryň 219-sy Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Demokratik institutlar we adam hukuklary boýunça edarasyndan gelen gözegçiler. Saýlaw uçastoklarynda web kameralary hem oturdyldy.
Saýlaw güni demonstrasiýalaryň ýüze çykmagynyň öňüni almak üçin, Orsýetiň häkimiýetleri 380 müňden gowrak polisiýa güýçlerini ýurduň dürli künjeklerine iberdiler.


text:
BMG-niň atom boýunça gullugy ýadro ekspertleriniň Eýrana saparynyň netijelerinden närazylygyny bildirdi.
Bu barada ýaýradan beýanatynda Halkara Atom Energiýasy Gullugynyň başlygy Parçinde ýerleşýän harby toplumyna barmaga Tähranyň rugsat bermändigini aýtdy. Bu toplumyň Eýranyň ýadro ýaragy boýunça programmasyna degişlidigi güman edilýär.
Ýukiýa Amanonyň aýtmagyna görä, Eýranyň ýadro programmasy baradaky meseleleri anyklamak üçin hiç hili ylalaşyga gelinmändir.
Mundan öň, Eýranyň HAEG-däki wekili Ali Asgar Soltahieh ýurduň IRNA habarlar gullugynda eden çykyşynda Tähran BMG-niň gullugy bilen has köp gepleşikleri geçirmäge garaşýar diýipdi.
HAEG-niň Eýrandan gaýtmagyndan birnaçe sagat öň, Eýranyň harby güýçleriniň başlygynyň orunbasary Mohammad Hejaziniň “duşmanyň bize garşy hereket etmegine ýurdumyz garaşyp durmaz” diýen sözlerine salgylanyldy.
Hejazi Eýranyň "Fars" habarlar gullugyna “Eýran öz bähbitlerini goramak üçin bar bolan ähli serişdelerini ulanar” diýdi.


text:
Russiýanyň Demirgazyk Kawkaz respublikasy Dagystanda aýry-aýry bolan üç wakada bäş polisiýa ofiseri we üç parahat ilat öldürildi.
Çarşenbe güni Dagystanyň Içeri işler ministrliginiň beren maglumatyna görä, sişenbe güni giçlik ýurduň Hasawýurt etrabyndaky kafede polisiýa ofiserine ýaragdan ot açylyp öldürilipdir. Ministrligiň maglumatyna görä, wakanyň bolan pursady polisiýa ofiseri wezipe borçlaryny berjaý etmeýän eken.
Şol günüň dowamynda Dagystanyň Kyzylýurt etrabynda polisiýa inspektory nämälim şahs tarapyndan ýaragdan ot açylyp öldürildi. Bu waka polisiýa inspektorynyň ulagda öýüne gaýdyp barýan pursady ýüze çykdy.
Dagystanyň Içeri işler ministrliginiň berýän maglumatyna görä, Lewaşi etrabynda söweşiji diýlip güman edilýänler bilen bolan ok atyşykda hem üç polisiýa ofiseri we ýene-de şonça raýat ölüpdir. Bu ok atyşyk sişenbe güni gije başlap, çarşenbe güni daňdana çenli dowam edipdir.
Dagystan yslamçy ekstremizm we guramaçylykly jenaýatlar bilen ilteşikli ýowuzlyklardan birnäçe ýyl bäri ejir çekip gelýär. Söweşijiler ýygy-ýygydan polisiýany we ýerli resmileri nyşana alýarlar.


text:
Owganystanyň ýerli resmileri “Talyban” hereketiniň ýüzlerçe söweşijisi strategik Gazny welaýatynyň etrabyna hüjüm etdi diýýärler. Owgan paýtagty Kabulyň günorta-günbatarynda ýerleşýän bu welaýata amala aşyrylan hüjümde 20-ä golaý adamyň, şol sanda zenanlaryň we çagalaryň öldürilendigi habar berilýär.
Welaýat polisiýa başlygynyň orunbasary Asadullah Ensafiniň 26-njy sentýabrda beren maglumatyna görä, Ajrestan etrabynda hökümet güýçleri bilen söweşijileriň arasyndaky dartgynly çaknyşyklar eýýäm dört günden bäri dowam edýär.
Ensafiniň sözlerine görä, söweşijiler 12 damyň kellesini kesipdir. Olaryň arasynda ýerli polisiýa ofiserleri we olaryň maşgala agzalary bardygy aýdylýar. Söweşijiler üç obany ele salyp, ýaşaýyş jaýlaryny otlaýarlar, diýip owgan resmisi belleýär.
“Talyban” hereketiniň metbugat wekili diýlip çak edilýän Kary Ýusup Ahmad (Qari Yusuf Ahmad) adamlaryň kellesiniň kesilendigi we ýaşaýyş jaýlarynyň otlanandygy baradaky öňe sürmeleri ret etdi. Ýöne ol Ajrestanda söweşijileriň 40 polisiýa ofiserini öldürendigini mälim etdi.


text:
Türkmenistan öz garaşsyzlygyny alandan soň, paýtagt Aşgabatda we beýleki welaýatlarda ençeme kitaphanalar guruldy we olaryň käbirleriniň gurluşygy heniz hem dowam edýär. Şol kitaphanalaryň biri mundan iki ýyl gowrak ozal Balkan welaýatynyň Balkanabat şäherinde gurlup, ulanylmaga berildi.
Bu kitaphananyň gurluşygyna millionlarça amerikan dollary möçberinde pul serişdesiniň harçlanandygy aýdylyp, onda okyjylar üçin döwrebap şertleriň döredilendigi, hatda çagaly eneleriň çagalaryna seretmek üçin niýetlenen ýörite enekeleriň hem işleýändigi nygtalýar. Şol bir wagtyň özünde bu kitaphana barýan okyjylaryň sanynyň bolsa juda azdygy habar berilýär.
Eýse, munuň nähili sebäpleri bolup biler?
Azatlyk Radiosy bu sorag bilen gyzyklanyp, häzirki wagtda Balkan welaýatyna sapar edýän we gürrüňi edilýän kitaphana baryp gören aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Dürli halkara ýaryşlarynda türkmen türgenleriniň çykyşlary barada daşary ýurtlardan hoş habarlaryň gelmegi dowam edýär
Şu günler Palembang şäherinde (Indoneziýa) dünýäniň 44 döwletinden türgenleriň gatnaşmagynda 3-nji Yslam raýdaşlyk oýunlary geçirilýär.Türkmenistanyň ýygyndysynyň hasabynda eýýäm bürünç medallaryň ikisiniň bolmagy örän guwançlydyr. Olary agyr atletikaçylaryň ýaryşynda Jasurbek Jumaýew (94 kilograma çenli agramda) we Türkmenistanyň milli sport we syýahatçylyk institutynyň 5-nji ýyl talyby Hojamuhammet Toýçyýew (105 kilogramdan ýokary agramda) gazandylar.
Malaýziýanyň Melaka şäherinde bolsa Aziýanyň futbol konfederasiýasynyň (AFK) prezidentiniň Kubogy ugrundaky ýaryşyň jemleýji tapgyrynyň oýunlary geçirilýär. Toparlaryň arasynda ähmiýeti boýunça bu üçünji yklymlaýyn baýrak ugrundaky ýaryşda şu ýyl 12 topar bäsleşdi. Ýaryşyň saýlama oýunlarynyň netijeleri boýunsa maý aýynda onuň jemleýji taprygyna iň oňat toparlaryň altysy geçmegi başardy. Olaryň arasynda Türkmenistanyň çempiony we Kubogynyň eýesi Balkanabadyň “Balkan” topary hem bar.
Ozal habar berlişi ýaly, ilkinji oýunda “Türkmennebit” döwlet konserniniň topary Nepalyň çempiony hem-de AFK-nyň prezidentiniň Kubogy ugrunda 2005-nji ýylda geçirilen ýaryşyň ýarym finalçysy “Three star club” toparyny 6:0 hasabynda ýeňdi.Soňky duşuşygynda bolsa Mongoliýanyň çempiony “Erchim” toparyndan 4:0 hasabynda üstün çykdy.
Şeýlelikde, 6 utuk toplap we “A” toparynda birinji orna eýe bolan türkmen futbolçylary ilkinji gezek toparlaýyn Aziýa ýaryşynda aýgytlaýjy duşuşykda çykyş etmäge hukuk gazandylar hem-de 29-nji sentýabrda “B” toparynyň ýeňijisi bolmagy başaran “Krl Futbool Club” (Pakistan) topary bilen duşuşar.
3-nji Yslam raýdaşlyk oýunlarynda türkmen ştangaçylarynyň gazanan iki medaly hem-de biziň futbol toparymyzyň Aziýanyň toparlaýyn ýaryşynda aýgytlaýjy duşuşykda çykyş etmäge hukuk gazanmagy Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Türkmenistanyň türgenleriniň mümkinçilikleriniň ýokarydygyna şaýatlyk edýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň bedenterbiýäniň we sportuň ösdürilmegine uly üns berýändigi hemmämize mälimdir. Milli Liderimiziň başlangyjy boýunça paýtagtymyzyň hem-de ýurdumyzyň hemme welaýatlarynda döwrebap sport desgalary guruldy, Aşgabatda bolsa sebitde deňi- taýy bolmadyk Olimpiýa şäherjigi bina edilýär. Bularyň hemmesi milli Liderimiziň şeýle aladasyna jogap edip, türkmen türgenleriniň mähriban Watanymyzyň şöhratynyň bähbidine öz watandaşlaryny halkara derejesindäki ýaryşlarda ýene-de ençeme gezek begendirjekdiklerine ynanmaga bize esas berýär.


text:
Baýramaly etrabynyň “Täze ýol” daýhan birleşiginiň çäginde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bu ýerde guralan oba hojalyk önümleriniň sergisi bilen tanyşdy. Bu sergi Türkmenistanda amala aşyrylýan oba hojalyk özgertmeleriniň datly miweleri getirýändigine aýdyň şaýatlyk edýär. Açyk asmanyň astynda guralan sergide çörek we aş önümleriniň, dürli sortdaky unlaryň görnüşleri, şeýle hem bugdaýyň we gowaçanyň tohumlary görkezildi.
Döwlet Baştutany sergi bilen tanşyp, ýurdumyzyň oba hojalyk toplumynyň köpugurly mümkinçilikleriniň bardygyny belledi we oba senagat toplumynyň degişli ýolbaşçylaryna oba hojalyk önümçiligini ylmy esasda guramak, iň gowy tejribäni we öňdebaryjy tehnologiýalary giňden ornaşdyrmak, ýurdumyzda azyk bolçulygyny üpjün etmek, şeýle hem daýhanlary zerur bolan tehnikalar we mineral dökünleri bilen üpjün etmek bilen bagly anyk tabşyryklary berdi. Hususan-da, hormatly Prezidentimiz “Türkmenobahyzmat” döwlet birleşiginiň edara-kärhanalarynyň galla, pagta we beýleki oba hojalyk ekinlerini ösdürip ýetişdirmek bilen meşgullanýan kärendeçiler bilen ysnyşykly işlemelidigini belledi.
Milletiň Lideri kärendeçi Jumamyrat Begmyradow bilen söhbetdeş bolup, ondan işleriň barşy, iş şertleri, daýhanlara döredilýän mümkinçilikler hem-de bu şertleriň olaryň zähmetiniň netijelerine täsiri bilen gyzyklandy.
Daýhan özüniň üç gektar meýdanynda pagta ösdüpip ýetişdirýändigini we bereketli hasyl almagy umyt edýändigini gürrüň berdi.
J. Begmyradow häzir ýurdumyzyň daýhanlaryna netijeli işlemek üçin örän amatly şertleriň döredilýändigini, oba hojalyk ekinleriniň hasylyny artdyrmak üçin uly mümkinçilikleriň açylýandygyny, oba ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertleriniň gowulanýandygyny buýsanç duýgusy bilen belläp, Türkmenistanyň Prezidentine ekin meýdanlarynda we öri meýdanlarynda zähmet çekýän adamlar hakynda elýän atalyk aladasy üçin tüýs ýürekden hoşallyk sözlerini beýan etdi. Kärendeçiniň nygtaýşy ýaly, döwlet Baştutanymyzyň ýolbaşçylygynda oba hojalyk toplumynda amala aşyrylýan giň gerimli özgertmeler netijesinde daýhanlaryň durmuş derejesi ýokarlanýar, şonuň bilen birlikde, olaryň öz zähmetiniň netijesine bolan gyzyklanmasy artýar. Şeýle ýagdaý onuň maşgalasynda hem äşgär duýulýar.
Kärendeçi häzirki wagtda suwaryş işlerine başlamakçy bolýandygyny aýdyp, hormatly Prezidentimize ösüş suwunyň tutulmagyna badalga bermegi haýyş etdi. Döwlet Baştutanymyz eline pil alyp, suwaryş ýabyndaky toprak böwedini aýyrdy we meýdana akyp başlan suwuň ýoluny açdy.
Milletiň Lideri daýhan bilen hoşlaşyp, “ak altynyň” bereketli hasylyny ösdürip ýetişdirmegi arzuw etdi we kärendeçä gymmat bahaly sowgat gowşurdy.
Soňra Türkmenistanyň Prezidenti kärendeçileriň ýene-de biri – Gülbahar Hudaýberdiýewa bilen söhbetdeş boldy. Kärendeçi üç gektar meýdanyna güýzlük däne ekip, bereketli hasyl ýetişdiripdir. Ol milli Liderimiziň sowallaryna jogap bermek bilen, ýerde işlemegiň onuň maşgalasy üçin ygtybarly bereket çeşmesi bolup durýandygyny gürrüň berdi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow kärendeçiniň ýerini synlap, döwletimiz geljekde hem oba senagat toplumynyň ykdysady netijeliligini ýokarlandyrmak, oba ilaty üçin mynasyp iş we durmuş şertlerini döretmek boýunça maksada gönükdirilen çäreleri görjekdigini aýtdy. Sahawatly türkmen topragy olaryň tutanýerli zähmetine bereketli hasyllary eçilýär.
Kärendeçi Türkmenistanyň Prezidentine oba zähmetkeşlerine berýän, ähli daýhanlar ýaly öz işinde hem yzygiderli duýýan hemmetaraplaýyn goldawy üçin çuňňur hoşallygyny beýan edip, milletiň Liderinden öz meýdanyndaky galla oragyna başlap bermegini haýyş etdi. Döwlet Baştutanymyz meýdandaky güýzlük dänäniň oragyna badalga berdi. Şol pursat meýdanda däne ýygnaýjy kombaýnlar işe girişdi.
Döwlet Baştutany kärendeçä berk jan saglyk, işinde üstünlik we maşgala abadançylygyny arzuw edip, oňa gymmat bahaly sowgat gowşurdy we onuň bilen hoşlaşdy.
Soňra milletiň Lideri Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A.Ýazmyradow ýüzlenip, Watan harmanyna saýlama bugdaýyň 1 million tonnasyny tabşyran türkmen gallaçylarynyň uly zähmet ýeňşini gazanandyklaryny habar berdi.
Şonuň bilen birlikde, wise-premýer şanly wakalaryň ýene biri hakynda habar berdi: Birleşen Milletler Guramasynyň Azyk we oba hojalyk düzümleýin guramasynyň /FAO/ 2015-nji ýyla çenli döwür üçin FAO-nyň maksatnamasynda kesgitlenen Müňýyllygyň ösüş maksatlarynyň biri bolan azyk howpsuzlygyny üpjün etmek babatda gazanan üstünlikleri üçin Türkmenistana ýörite sertifikaty berdi. Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary bu barada habar bermek bilen, Türkmenistanyň Prezidentine degişli resminamany gowşurdy. Bu waka ýurdumyzyň gazanýan üstünlikleriniň, şeýle hem milletiň Lideri Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy we ýolbaşçylygy bilen ýurdumyzyň oba hojalygynda amala aşyrylýan toplumlaýyn özgertmeleriň oňyn häsiýetiniň halkara derejesinde ykrar edilmeginiň aýdyň subutnamasyna öwrüldi.
Döwlet Baştutany bu habary kanagatlanma bilen kabul edip, BMG-niň Azyk we oba hojalyk düzümleýin guramasynyň bu sertifikaty düýpli özgertmeler ýoluna düşen Türkmenistanyň bu ugurda, şol sanda azyk bolçulygyny döretmek boýunça uly netijeleri gazanmagynyň aýdyň subutnamasy bolup durýandygyny belledi. Biziň ýurdumyzyň gazanan üstünlikleri bu gün dünýä derejesinde ykrar edilýär diýip, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow oba hojalygyny we azyk senagatyny has-da döwrebaplaşdyrmak we ösdürmek ýaly möhüm ugurda işleriň dowam etjekdigini nygtady. Milletiň Lideri uly zähmet üstünligini gazanan ýurdumyzyň gallaçylarynyň öz öňlerinde goýan jogapkärli wezipäniň hötdesinden abraý bilen geljekdigine—ýetişdirilen ähli hasyly ýitgisiz ýygnap, Watan harmanyna 1 million 600 müň tonna däne tabşyrjakdygyna ynam bildirdi.
Türkmenistanyň Prezidentiniň Mary welaýatyna iş sapary dowam edýär.


text:
Owganystanyň dürli etraplarynda amala aşyrylan düýnki hüjümlerde NATO degişli dört esgeriň heläk bolanlygy aýdylýar.
Şu ýylyň oktýabr aýynyň diňe ilkinji dört gününde bu ýurtda ölen daşary ýurtly esgerleriň sany 11 adama ýetdi.
NATO-nyň ýolbaşçylygynda Owganystanda hereket edýän halkara güýçleriniň wekilleriniň aýtmagyna görä, bu waka düýn ýurduň günortasynda bolupdyr. Emma resmiler ölen esgerleriň ýurtlary hakda jikme-jik maglumat bermekden saklandylar.
Şeýle-de, düýn ýüz beren başga bir atyşykda Owganystanyň Kandagar welaýatynyň häkiminiň orunbasarynyň hem agyr ýaralanandygy aýdylýar.
Gozgalaňçylar tarapyndan edilen şol hüjümde welaýatyň dini meseleler boýunça geňeşiniň bir agzasy hem ölüpdir.


text:
“The Associated Press” habar agentligi ABŞ-nyň Adalat departamentiniň özüniň habarçylarynyň we redaktorlarynyň telefon gepleşiklerini gizlin ele geçirendigini aýdýar. Habar gullugy muny medianyň işine “köptaraplaýyn we görlüp-eşidilmedik derejedäki gatyşmaklyk” diýip atlandyrdy.
“The Associated Press” habar agentliginiň prezidenti Gary Pruitt baş prokuror Erik Holdere ýollan hatynda, hökümetiň isledik derňew işiniň muny aklap bilmejekdigini aýtdy.
Mundan ozal, ABŞ-nyň resmileri 2012-nji ýylyň 7-nji maýynda “The Associated Press” habar agentliginde Ýemendäki harby operasiýalar baradaky çap bolan maglumatlary kimiň syzdyryp bilendigini anyklamak üçin, derňewiň gidýändigini aýdypdylar.


text:
Owganystanyň demirgazygyndaky Garkyn etrabynyň ýaşaýjysy, etniki türkmen Abdul Gapbar 2004-nji ýylda buýan köküni almak üçin türkmen-owgan serhediniň golaýyna baranynda, türkmen serhetçileri tarapyndan tussag edilendigini aýdýar.
Mundan soňra Gapbar özüniň Kerki raýonynyň deslapky tussaghanasynda 13 gije-gündiz saklanandygyny, şol günleriň dowamynda hem türkmen howpsuzlyk edarasynyň işgärleriniň özüne gaty gödek we adamyň şahsyýetini kemsidiji görnüşde daraşandyklaryny belleýär.
Munuň yzy bilen Gapbar, degişli deňew işleri geçirilenden soňra, sud diňlenişiginiň bolandygyny, onuň dowamynda hem özüne üç sany, şol sanda ogurlyk, gaçakçylyk ýaly aýyplamalaryň ýöňkelendigini aýdýar. Gapbar bularyň toslama aýyplamadygyny öňe sürüp, olaryň anyk mazmuny barada özüne hiç hili düşündirişiň berilmändigini hem nygtaýar.
Gapbar sud diňlenişiginiň dowamynda prokuraturanyň bildirilýän her aýyplama üçin sekiz, jemi 24 ýyl türme tussaglygyny sorandygyny aýdýar. Haçan-da bu netije boýunça sud Gapbaryň pikirini soranynda, ol bu netije bilen razy bolmajakdygyny aýdypdyr.
Mundan soňra Gapbar suduň özara “maslahatlaşmak” üçin çykandygyny, bir salymdan hem yzyna “täze teklipler” bilen gelendigini belleýär.
Netijede Gapbar özüne ýedi ýyl türme tussaglygynyň berlendigini, mundan soňra hem gözenegiň aňyrsynda bir ýyl çemesi oturyp, 2005-nji ýylda Gadyr gijesi mynasybetli amnistiýa düşüp, azatlyga çykandygyny aýdýar.
Bu aralykda Gapbar türkmen türmelerinde “bikanun” basyldy diýilýän owganystanly türkmenleriň işine ýaňadandan garalmagyny soraýandygyny aýdýar.
Türkmenistanyň türmelerinde saklanylýan owganystanly etniki türkmenleriň anyk sany baradaky resmi maglumata duş gelinmedi. Owganystandaky etniki türkmenleriň aglabasy ýurduň demirgazygynda, owgan-türkmen serhediniň ýakynlarynda ýaşaýarlar. Ýatladyp geçsek, Türkmenistan bilen Owganystanyň araçäginiň uzynlygy 744 kilometre deňdir.


text:
Ekwadoryň daşary işler ministri Birleşen Ştatlaryň razwedka gullugynyň ozalky işgäri Edward Snowdeniň öz ýurdundan syýasy gaçybatalga sorandygyny tassyklady. Snowden Waşington tarapyndan içalyçylyk aýyplamalary bilen gözlenýär.
Ekwadoryň daşary işler ministri Rikardo Patino duşenbe güni Hanoýda habarçylaryň öňünde eden çykyşynda, Snowdeniň eden haýyşy barada entäk hiç hili netijä gelinmändigini aýtdy.
Snowden ýekşenbe güni Gon-Kongy terk etdi we häzirki wagtda onuň Moskwanyň Şeremetewo aeroportynyň tranzit zonasyndadygyna ynanylýar.
Edward Snowden ABŞ-nyň raýatlaryň telefon we internet aragatnaşyklaryna gözegçilik ediji gizlin programmasy baradaky maglumatlary jemgyýetçilige äşgär edipdi.
Duşenbe güni Ak tam Moskwanyň Snowdeni Birleşen Ştatlaryna ugratmagy üçin “mümkin bolan ähli ýollara garamagyna” garaşýandygyny aýtdy.
Ak tamyň Milli Howpsuzlyk Geňeşiniň metbugat wekili Keýtlin Haýden Snowdeniň ýurdy terk etmegine rugsat bereni üçin Gon-Kongyň we Hytaýyň dolandyryjylaryna diplomatik ýol bilen berk närazylyklaryny bildirendiklerini aýtdy.


text:
Akylly ogul
Biri “Pulumy tygşytlamak üçin murt-sakgal ýasanyp, gyzyl don, çüri gyzyl telpek geýip, öýümizde özüm Aýaz baba boldum. Oglum şonda-da meni tanady” diýip, ülpedine gürrüň berýär. Ülpedi:
-Aý, hawa-da, ogluň saňa görä akylly-da -diýipdir.
Sen onda, men munda
Iki dost Täze ýyl gijesiniň ertesi sataşýar. Biri beýlekisine “Täze ýyl gijesi “Köp içme!” diýmesin, azar bermesin diýip, saçak başynda göteren her badamy “Gelin baý, baky ýaşa, seň saglygyňa içýän” diýip içdim. Aýalymyň ýüz-gözi açylyp, bulgura özi şerap guýup berdi. Garaz, geçen gije aýalymy ölmez-ýitmez etdim -diýip öwnüpdir. Dosty:
-Onda aýalyň “Sen onda agla, men munda” diýip, aýdym aýdybermeli-dä? -diýýär. Ol dostunyň “Bü näme diýdigiň? diýen ikinji sowalyny-da bijogap goýmandyr:
-Aýalyň-a ölmez-ýitmez. Bir gün sen o dünýä göç çekeňde aýalyň aýtjak aýdymy diýdigim -diýipdir.
Dost mertebesi
Täzelikde öýlenen ýigit “Toýa-da gatnaşyp bilmediň. Geliniň bilen bize gel, Täze ýyly bileje belläli!” diýip, dostuny myhmançylyga çagyrýar. Öý eýesi ýaş çatynjalar Täze ýyl saçagynyň başynda aldygyna öpüşipdir. Bu ýagdaýa hyjywy joşup, odugan myhman gelin “Ine, çyn söýgi! Dostuň gelnini mähir bilen ogşaýar, görelde al!” diýip, äriniň gulagyna çawuş çakýar. Äri:
-Onuň gelnini birinji gezek görýän. Gelnini ogşabersem, ol öýkelär -diýip, parahat jogap beripdir.
Gürrüňi ogryn-dogryn diňläp, ýylmap-törpülän Amanmyrat BUGAÝEW.


text:
Birleşen Ştatlar Eýranyň uran baýlaşdyrmagyň mukdaryny üç esse artdyrmak we bu prosesi gizlin bir zawoda geçirmek baradaky karary “prowokatiw” diýdi.
Milli howpsuzlyk geňeşiniň sözçüsi Tommi Witor munuň ýaly prowakatiw ädimler ne Eýranyň manyly gepleşiklere gyzyklanmasyna, ne-de ýadro niýetine ynam döredýär diýdi. Ol Eýrany bu karara gaýtadan seretmäge çagyrdy.
Eýran biraz öň özüniň uran baýlaşdyrmak programmasyny Natanz zawodyndan Kum şäheriniň golaýynda “Fordo” atly ýerasty zawoda geçirjegini we bu önümçiligi üç esse köpeltjegini aýtdy.


text:
Orsýetiň Demirgazyk Kawkaz regionynda ýerleşýän Kabardin-Balkar respublikasyndaky elektrik zawodyna edilen hüjümde iki adam heläk boldy. Bu hüjümiň seperatist toparlar tarapyndan amala aşyrylanlygy aýdylýar.
Respublikanyň howpsuzlyk güýçleriniň metbugat wekiliniň aýtmagyna görä, şol wakada iki adam hem ýaralanypdyr.
Hüjümçiler atyşykdan soň zawodyň töwereginde bomba partladyp, regiondan gaçmagy başarypdyrlar. Ýangyny söndürmek işiniň iki sagada çekenligi aýdylýar.
Kabardin-Balkar Demirgazyk Kawkaz regionynda ýerleşýär. Bu sebit rus harbylarynyň musulman gozgalaňçy toparlara garşy göreş alyp barýan ýeri.


text:
Russiýanyň daşary işler ministriniň orunbasary Sergeý Rýabkow Siriýanyň režiminiň 21-nji awgustda Damaskyň eteginde bolan himiki hüjümlere söweşijileriň dahyllydygyny aýdýan täze materiallary Moskwa berendigini aýdýar.
Rýabkow Damaskda Siriýanyň daşary işler ministri Walid al-Muallem bilen geçiren gepleşiklerinden soň Birleşen Milletler Guramasynyň himiki ýaraglaryň hüjümi baradaky raportyny “syýasylaşdyrlan, esassyz we bir taraply” diýip atlandyryp, raporta Russiýanyň gynandygyny belledi.
Günbatar ýaranlary bolsa raport hüjümleriň arkasynda Siriýa režiminiň bardygyny subut edýär diýýärler.
Şeýle-de, çarşenbe güni giçlik Rýabkowyň Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad bilen duşuşmagyna garaşylýar.
Sişenbe güni Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk geňeşiniň hemişelik bäş agzasy duşuşyp, Siriýanyň himiki ýaraglaryny ýok etmek barada ABŞ-nyň we Russiýanyň planynyň durmuşa geçirilmegi barada gepleşikler geçirdiler.


text:
Orsýetiň prezidenti Medwedewiň düýn aýtmagyna görä, dünýäniň iri 20 döwleti global ykdysady sistemada reforma geçirmek boýunça “juda tiz wagtda” ylalaşmaly.
Şwesariýa bir günlik sapar eden Medwedowiň sözlerine görä, audit we hasaplama meseleleri boýunça ylalaşmazlyklar bar. Şonuň ýaly-da, Halkara Walýuta Fondy ýaly gurluşlarda reforma geçirmek boyunça hem dünýäniň ösen we ösýän döwletleriniň arasynda ylalaşyk ýok.
Global ykdysadyýet kem-kemden krizisden çykýar. Emma, geljekde kynçylyklaryň bolmagy mümkin diýip, Medwedew aýtdy.


text:
“Hezillik” güýmenje portaly
“Hezillik” güýmenje portaly” hyzmaty 2015-nji ýylyň 18-nji iýunyndan başlap birikdirmek üçin elýeterli bolar.
“Hezillik” güýmenje portaly” telefon ulgamynyň müşderileriniň iň bir isleg bildirýän hyzmatlaryndan peýdalanmaga mümkinçilik berýär:
- Şatlanma
- Pleýer
- Pleýer
- Degişmeler- Testler.
Hyzmat rus we türkmen dillerinde elýeterlidir.
Hyzmaty birikdirmek
Hyzmaty birikdirmek üçin müşderi 7007 ýa-da * belgä (bir ýyldyzjyk bilen başlaýan islendik belgä) jaň etmelidir.
Soňra müşderi serwisiň dilini saýlaýar we hyzmatyň esasy menýusyna (mazmunyna) geçýär.
Şatlanma bölümine geçmek üçin müşderi 1-ni basmaly.
Pleýer bölümine geçmek üçin müşderi 2-ni basmaly.
Degişmeler bölümine geçmek üçin müşderi 3-i basmaly.
Testler bölümine geçmek üçin müşderi 4-i basmaly.
Degişmeler bölümine geçmek üçin müşderi 3-i basmaly.
Hyzmat baradaky seslenmeler, teklipler we habarlar bölümine geçmek üçin müşderi 5-i basmaly.
Menýu geçmek üçin müşderi 6-ny basmaly.
Eger müşderi portalyň hyzmatlarynyň birini saýlamak bilen, ýazylmadyk bolsa, oňa ýazylmagy teklip edýärler:
1. Eger müşderi birinji gezek girýän bolsa: tölegsiz döwüre ýazylmak (ilkinji üç güni tölegsiz).
2. Eger müşderi eýýäm bu hyzmata öň ýazylyp, ýöne boýun gaçyran bolsa – tölegli ýazylma;
3. Eger müşderi ýazylmaga razylyk berse (ýa-da öňden ýazylan bolsa) we hasabynyň balansynda pul bolsa – saýlanan hyzmatyň Menýusyna geçme;
4. Eger müşderi ýazylan bolsa, ýöne hasabynda pul bolmasa – müşderä hyzmatyň elýeterli däldigi we hasabyny doldurmagynyň zerurlygy barada habar berýärler.
“Hezillik” güýmenje portaly” hyzmatynyň her bir bölümine ýazylyşyga aýratynlykda tarif goýulýar.
Hyzmatyň bahasy
Serwise edilen jaňyň bahasyna nyrh goýulmaýar. Hyzmat üçin hasaplaşyk gündelik bellenilen müşderi tölegi görnüşinde amala aşyrylýär.
Bahasy
Jaňlaryň bahasy
Ulanyjydan hyzmata ýazylyşygyň işjeňleşdirilen wagtynyň dördünji gününden başlap her günde hyzmatyň bahasy alynýar.
Hyzmaty aýyrmak
Hyzmaty aýyrmak üçin hyzmatlaryň menýusyndaky “Ýazylyşygy dolandyrmak” bölüminden peýdalanamak zerurdyr.
“Hezillik” güýmenje portaly” hyzmaty hemmeleri wagtyňyzy peýdaly ýatdan çykmajak edip geçirmäge: täze, gyzykly gürrüňdeşler bilen tanyşlyga, aýdym-saz dünýäsindäki iň soňky tendensiýalaryny diňlemäge, degişmeleri diňlemek bilen keýpiňi köklemäge we özüňi test bilen synap görmegä çagyrýar.
“Hezillik” – siziň güýmenjeler dünýäsindäki ýol görkezijiňizdir.


text:
Çarşenbe güni Moskwanyň sudy aktiwist Leonid Razwozžaýewiň suddan öň tussag edilmegine kanuny diýip karar çykardy.
Razwozžaýew geçen aýda Moskwada köpçülikleýin gozgalaň turuzmaklygy planlaşdyranlykda aýyplanyp tussag edildi.
Oktýabr aýynda sülçüleriň aýtmaklaryna görä, Razwozžaýew häkimiýetlere özi gelip, Gürjüstanyň resmileriniň maý aýynda Kremle garşy demonstrasiýany maliýeleşdirendigini aýdypdyr.
Çarşenbe güni sud diňlenişiginde Razwozžaýew öz boýun alan günasini ret etdi.
Şol bir wagtyň özünde Razwozžaýewiň aklawçysy Ukraina gaçybatalga almak üçin baran Razwozžaýewiň Kiýewden Moskwa alnyp gaçylandygyny, onuň garşysyna zorluk ulanylandygyny aýtdy.
ABŞ-nyň Moskwadaky ilçihanasynyň metbugat ataşesi Jozef Kruziç geçen aýda Orsýetiň mediasyna beren maglumatynda Waşingtonyň Orsýetiň daşary işler ministrligine Razwozžaýewiň ýagdaýy bilen bagly ýüz tutandygyny we Moskwanyň “bu işi içgin derňemegi” sorandygyny aýtdy.


text:
Russiýanyň daşary işler ministriniň orunbasary Sergeý Rýabkow çykyş edip, eger-de Ukrainadaky krizis bilen bagly ABŞ Russiýa garşy ýene-de goşmaça sanksiýalary girizse, Kremliň muňa jogap çärelerini görjekdigini aýtdy.
ABŞ-nyň Senaty we Wekiller öýi Azat Ukraina aktyny kabul etdiler. Resminama Moskwa garşy täze sanksiýalary we Kiýewiň Kreml tarapyndan goldanylýan separatistlere garşy göreşinde harby hemaýaty göz öňünde tutýar.
Bu resminamanyň güýje girmegi üçin oňa prezident Barak Obamanyň gol goýmagy zerur.
“Interfax” habar gullugyna beren maglumatyna Rýabkow “Elbetde, biz muny jogapsyz goýmarys” diýdi.
Resminama laýyklykda, ABŞ Ukraina umumy bahasy 350 million dollarlyk harby hemaýaty, şol sanda tanklara garşy ýaraglary, gözegçilik we kommunikasiýa ulgamlaryny berer.
Ukrainanyň kanunçykaryjylary muny “taryhy karar” atlandyryp, goldadylar.


text:
Özbegistanyň bilim sistemasyndaky korrupsiýa, hususanda ýokary okuw jaýlarynyň mugallymlarynyň studentlerden para alyp, olara gowy bahalary goýmaklary, hatda olary okuwa kabul etmekleri soňky döwür köp gürleşilýän tema öwrüldi.
Indi bular barada internetde wideolar hem peýda bolup başlady.
“YouTube” saýtynda ýaýran wideolar gitdigiçe köpelýän edepsiz student gatlagy bilen mugallymlaryň arasyndaky gatnaşyklary görkezýär.
Mysal üçin, aşakdaky wideo özbek jemgyýetinde köp gürrüňi edilýän waka boldy. Ol ýerdäki gyzyň kakasynyň prokurordygy aýdylýar. Ol gyz mugallymyna sögýär, oňa fiziki taýdan zorluk görkezýär.
“Eeeeý, professor, maňa akyl öwretme. Çynym bilen aýdýan, seni şu ýerde bogup öldürerin. Tur diýýän ýeriňden, tur diýýän saňa!” diýip, ol gyz yzly-yzyna gaýtalaýar.
Dawa dowam edýär, mugallym studentini köşeşdirmäge synanyşýar: “Haýyş edýän, gaýrat et, sapakdan soň gürleşäýeli...”. Soňra ol gyz has hem gazaba münýär: “Seniň sapagyň meniň piňime-de däl”.
Mugallym otagdan çykjak bolýar, ýöne student gyz onuň öňünden aýrylman sömelip dur...
Başga bir wideoda bolsa bir ýaş oglan öz mugallymynyň üstünden amerikan dollaryny we özbek somuny seçýär, synpda bolsa aýdymyň sesi batly ýaňlanyp dur. Ol oglan mugallymyna pul berjek bolýar, onuň dosty bolsa tans edýär. Görnüşe görä, mugallym özüniň wideo düşürilýändigini bilýär.
Studentler mugallymyň köýneginiň jübsüne pul saljak bolup birnäçe gezek synanyşýarlar. “Ol dollary halanok. Belki som alar” diýip, oglanlaryň biri aýdýar. “Ýok, bu aýdymçy som üçin aýdanok, oňa dollar ber” diýip, beýlekisi jogap berýär. Mugallym garşylyk görkezjek bolanda bir student: “Pullary bu ejeň *****niň üstünden seç!” diýýär, onuň kursdaşy bolsa pul ýagdyryp başlaýar.
Bu wideolar baýlaryň we ýokary wezipeli adamlaryň çagalarynyň ýeten derejesini görkezýär diýip, özbek jemgyýetiniň wekilleri aýdýarlar. Emma wideodakylaryň kimdigi barada anyk bir zat aýtmak kyn.
Emma ol wideolar bize bir zady anyk görkezýär: ykjam telefonlar bilen “ýaraglanan” özbek studentleri beýleki ýurtlaryň okuw jaýlarynda bolup geçýän wejeralyklaryň tersini hem edýärler.
Mugallymlaryň okuwçylary urşuny görkezýän wideolar internetde näçe diýseň bar. (Mysal üçin, Orsýete degişli şu wideo
serediň ýa-da ors mediasynyň ABŞ-da bolup geçen ýakymsyz waka barada beren şu habaryna
serediň.)
Indi, höwesjeň wideoçylaryň tagallasy bilen, Özbegistanda-da şeýle biabraýçylyklaryň bardygyny görüp bilýäs.


text:
Sişenbe güni giçlik Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Kongresiň öňünde ýyllyk ýüzlenme bilen çykyş etdi.
Özüniň bu çykyşynda ol Birleşen Ştatlaryň maliýe-ykdysady ýagdaýyny gowulandyrmak ugrunda görülýän çäreler bilen bir hatarda, ýurduň daşary syýasaty bilen bagly meseleler barada-da durup geçdi.
Prezident Obama geljek bir ýylyň dowamynda Owganystandaky amerikan esgerleriniň ýarsyndan gowragynyň, ýagny 34 müň esgeriň bu ýurtdan çykaryljakdygyny, 2014-nji ýylyň ahyryna çenli bolsa Owganystandaky ähli amerikan harby operasiýalarynyň bes ediljekdigini aýtdy.
Barak Obama özüniň bu ýyllyk çykyşynda Eýranyň döwlet ýolbaşçylaryny ýadro meselesi bilen baglanyşykly konfliktleri diplomatik ýollar bilen çözmeklige-de çagyrdy.


text:
Eýranda içalyçylykly işlerde aýyplanylyp tussag edilen amerikan raýatlarynyň işi bilen baglanyşykly sud diňlenişigi ýekşenbe güni ýene gaýtadan ýola goýuldy.
Birleşen Ştatlaryň raýatlary Şeýn Bauer, Joş Fattal we Sarah Şourd dagylar 2009-njy ýylyň 31-nji iýulynda Eýranyň Yrak bilen serhet ýakalarynda tussag edilipdiler.
Eýranyň häkimiýetleri olaryň üçüsini-de içalyçylykly maksatlar bilen serhetden bikanun geçenlikde aýyplaýarlar. Öz gezeginde bu amerikan raýatlary Eýran bilen Yragyň serhetlerine golaý ýerde pyýada syýahat edip ýorkäler, hiç hili serhet belgileriniň ýoklugy sebäpli, totänleýin serhetden geçendiklerini aýdýarlar.
Tussag edilenlerden üçünjisi Sarah Şourd geçen ýylyň sentýabrynda girewine 500 müň amerikan dollaryny goýmak esasynda tussaglykdan boşadylyp, Birleşen Ştatlara goýberlipdi. Ýöne Eýranyň sudy onuň işi boýunça-da gaýybana höküm çykarar.
Tussaglykdaky Şeýn Bauer bilen Joş Fattal indi 1,5 ýyl bäri Eýranyň türmesinde bolmaklarynda galýarlar.
Eýranyň kanunyna görä içalyçylykly işler üçin adama ölüm jezasy hem berlip bilinýär. Emma bu aýyplanýanlaryň aklawçysy Masud Şafi öz müşderileriniň jenaýatçylykda aýyplanmaklary üçin hiç hili esasyň ýokdugyny nygtamak bilen, suduň olary günäsiz diýip yglan etmegine umyt baglaýandygyny aýdýar.
Bu amerikan raýatlary içalyçylyk meselesinde günäsiz diýlip tapylaýanda-da, olara serhetden bikanun geçmekde günä bildirilmegi mümkin. Aklawçy Masud Şafi şeýle kanun bozmalar üçin Eýranyň kanuny boýunça adama 1,5 ýyldan 3 ýyla çenli türme tussaglygynyň berlip bilinýändigini aýdýar.
“Esas ýok”
Ýöne Masud Şafi öz müşderileriniň eýýäm Eýranyň türmesinde 1,5 ýyl oturandyklaryny bellemek bilen, olaryň bu aýyplama boýunça-da tussaglyga höküm edilmekleri üçin esasyň ýokdugyny öňe sürýär.
Aklawçy Masud Şafi öz müşderileri Şeýn Bauer we Joş Fattal bilen özüniň duşuşmagyna Eýranyň häkimiýetleriniň indi geçen ýylyň sentýabryndan bäri rugsat bermän gelýändiklerini aýtdy.
“Özümiň gaýta-gaýta eden haýyşyma garamazdan, edil häzirki pursata çenli men Şeýn we Joş bilen duşuşmak üçin rugsat alyp bilmedim” diýip, aklawçy Masud Şafi belledi.
Ýekşenbe güni Eýranyň resmi IRNA habar agentligi Şweýsariýanyň Eýrandaky ilçisine ýapyk gapylaryň aňyrsynda geçirilýän bu sud diňlenişigine gatnaşmaga rugsat berilmändigini habar berdi. Şweýsariýanyň ilçihanasy Eýranda Birleşen Ştatlaryň hem bähbitlerini gorap çykyş edýär.
Eýran şu çaka çenli amerikan raýatlary Şeýn Bauer bilen Joş Fattalyň azatlyga goýberilmegi barada Waşingtonyň edip gelýän haýyşlaryny kanagatlandyrman geldi. Ýöne Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejad ýakynda eden çykyşlarynyň birinde bu iki amerikan raýatynyň Birleşen Ştatlarda esassyz ýagdaýda tussag edilen Eýranyň raýatlaryna çalşylyp bilinjekdigini ýaňzydypdy.


text:
“Talyban” hereketiniň söweşijileriniň hüjümi netijesinde Türkmenistanyň azyndan üç serhetçisiniň wepat bolandygyny Badhyz welaýatynyň resmisine salgylanyp “Khaama Press” Internet neşri habar berýär.
Maglumatda bu wakanyň çarşenbe gije Owganystanyň Badhyz welaýatynyň Mogor etrabynda bolandygy aýdylýar. Owgan habar çeşmelerine görä, welaýatyň häkiminiň metbugat-wekili Mirwais Mirzahwal türkmen serhetçileriniň Türkmenistanyň Owganystan bilen umumy serhedinde gözegçilik geçirende “Talybanyň” söweşijileri tarapyndan atylyp öldürilendigini aýdypdyr.
“Talybanyň” söweşijileriniň Türkmenistanyň giňişligine girip serhetçilere garşy ot açandygyny we üç serhetçini öldürendigini Mirwais Mirzahwala salgylanyp “Khaama Press” Internet neşri ýazýar we Türkmenistanyň Owganystanyň günbataryndaky konsulhanasynyň resmileriniň bu maglumaty tassyklandygyny belleýär.


text:
Azerbaýjanyň orta mekdepleriniň we kollejleriniň 17 müň 859 studenti “Baku-2015” I Ýewropa oýunlaryna meýletinçi hökmünde gatnaşýar.
Azerbaýjanyň Bilim ministrliginiň “apa” habar websaýtyna beren maglumatyna görä, şol studentleriň 5 müň 612 sanysy I Ýewropa oýunlarynyň açylyş dabarasynda bolşy ýaly, dabaranyň jemleýji dabarasyna hem gatnaşar.
12 müň 247 student bolsa, Ýewropa oýunlary bilen baglanyşykly beýleki çärelere gatnaşyp, goldaw berýär.
Azeri ministrliginiň maglumatynda “SABAH-yň meýletinçileri” atly programmanyň agzalarynyň hem bu çärelere işjeň gatnaşýandygy habar berilýär.
“SABAH-yň meýletinçileri” programmasynyň çäginde Bilim ministrliginiň “SABAH” toparlarynda bilim alýan meýletinçiler “Baku-2015” I Ýewropa oýunlaryna öz goldawlaryny bildirmek üçin “SABAHFest” atly festiwaly geçirýärler.


text:
ABŞ-nyň Owganystan we Pakistan boýunça ýörite wekili Mark Grossman, 14-nji dekabrdan başlap, bu wezipeden çekilýär.
Onuň metbugat wekiliniň aýtmagyna görä, Grossman adaty durmuşa gaýdyp gelýär. Metbugat wekiliniň belleýşi ýaly, Döwlet Sekretary Hillari Klinton hem Grossmana bitiren hyzmatlary üçin minnetdarlygyny bildiripdir.
Grossman regiona köp syýahat edipdi. Aýdylmagyna görä, ol NATO-nyň ýüklerini daşamak üçin Pakistanyň serhediniň şu ýylyň başynda täzeden açylmagyny gazanypdyr. Serhet ABŞ-nyň howa hüjüminde 24 pakistanly esgeriň ölüminden soň ýapylypdy.


text:
6-njy awgustda Owganystan Yslam Respublikasynyň Hyrat welaýatynyň Turgundy şäherçesinde çaga dogrulýan öýüň düýbüni tutmak dabarasy boldy, oňa Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça türkmen wekiliýeti gatnaşdy. Milletiň Lideriniň Buýrugyna laýyklykda çaga dogrulýan öýi Türkmenistanyň doganlyk owgan halkyna saglygy goraýşy ösdürmekde ynsanperwer kömegini bermek maksady bilen gurlar.
Biziň ýurdumyz dostluk we hoşniýetli goňşuçylyk ýörelgelerine eýermek bilen, Owganystanyň durmuş-ykdysady düzümini ösdürmäge, goňşy ýurduň asuda durmuşyny dikeltmäge iş ýüzünde uly goşant goşýar. Goňşy ýurduň halkyna yzygiderli goldaw bermek bilen, Türkmenistan tutuş sebitiň bähbidine däbe öwrülen gatnaşyklary has-da ösdürmegi ugur edinýändigini tassyklaýar.
Owgan tarapynyň hoşallyk duýgusy bilen belleýşi ýaly, soňky ýyllaryň dowamynda biziň ýurdumyz Owganystany parahatçylykly dikeltmäge gatnaşyp, onuň durmuş-ykdysady taýdan galkynmagyna ýardam edýär. Ýakyn goňşy bolmak bilen Türkmenistan hereket edýän ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň çäklerinde birnäçe taslamany, şol sanda owgan halkyny elektrik energiýasy, şeýle hem suwuklandyrylan gaz bilen üpjün etmek boýunça taslamalary amala aşyrýar.
Türkmen hünärmenleri Owganystanyň çäginde möhüm ykdysady desgalaryň gurluşygyny alyp barýarlar. Bu ilkinji nobatda durmuş desgalary, elektrik geçiriji ulgamlar bolup, olar türkmen elektrik energiýasyny owgan halkyna ýetirýär. Mälim bolşy ýaly, soňky ýyllarda türkmen hünärmenleri baglaşylan şertnamalaryň çäklerinde elektrik üpjünçilik desgalarynyň birnäçesini, şol sanda podstansiýalary we elektrik geçiriji ulgamlary gurdular. Olaryň gurluşygy geljekde hem amala aşyrylar. Türkmenistan bilim we saglygy goraýyş ulgamynda hem owgan raýatlaryna muztsuz kömek berýär. Döwlet Baştutany Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen türkmen tarapynyň serişdeleriniň hasabyna Owganystanda, hususan-da, saglyk öýi we mekdep guruldy.
Bulardan başga-da, ozal gazanylan döwletara ylalaşyklarynyň esasynda Türkmenistanyň dürli okuw mekdeplerinde owgan talyplarynyň onlarçasy dürli hünärler boýunça bilim alýarlar. Şeýlelikde, gumanitar ulgamda üstünlikli türkmen-owgan hyzmatdaşlygy öz beýanyny tapýar. Çünki Owganystanyň ýaşlarynyň Türkmenistanda alýan bilimleri olara öz ýurduny öňdäki orunlara çykarmaga ukyply ýokary bilimli hünärmenler bolup ýetişmegine mümkinçilik berer.
Doganlyk ýurda ynsanperwerlik kömegini yzygiderli bermek maksadynda degişli çäreleriň toplumyny, şol sanda durmuş maksatly desgalaryň gurulmagyny, söwda merkeziniň açylmagyny, ynsanperwer ýükleriniň iberilmegini we beýlekileri öz içine alýan maksatnama taýýarlanyldy.


text:
Penşenbe güni “Atlantis” kosmos şattly özüniň iň soňky uçuşyndan ýere gondy. Şeýlelikde, 30 ýyllyk kosmos şattlynyň döwri tamamlandy.
“Atlantisiň” we bortundaky dört kosmonawtyň ýere gonuşyny görmek üçin ýüzlerçe adam Floridada ýerleşýän “Kennedi” kosmos merkezinde ýygnandy.
“Atlantisiň” komandiri Kris Ferguson şeýle diýdi: "Hýuston, missiýa tamamlandy. 30 ýyllap dünýä hyzmat edenden soň, kosmos şattly taryhda öz mynasyp ornuny gazandy. Indi ol özüniň ahyrky duralgasyna geldi".
Geljek ýyllarda Halkara kosmos stansiýasyna uçuşlar Orsýetiň “Soýuz” gämileri arkaly amala aşyrylar.


text:
Dört ýyl ozal Owganystanda, göwreli halyna alpinist adamsyna ýoldaş bolan mahaly ýiten amerikan aýalyň ene-atasy «Talybana» haýyş bilen ýüzlendi.
Olar ýesirlikde saklanýan är-aýalyň we olaryň iki çagasynyň azat edilmegini soraýarlar. Jeýms we Lin Kolmanyň ynanjyna görä, pitneçi topar olaryň gyzy Keýitlany, onuň Kanadada doglan adamsy Joşua Boýly we iki çagasyny goýbermän saklaýar.
"Biziň öz gyzymyzy we agtyklarymyzy örän göresimiz, olary gujaklasymyz gelýär» diýip, Kolman öz başy çadyraly aýalynyň gapdalynda düşen wideoýazgysynda aýdýar.
Ol «Talybanyň» täze lideri Haibatullah Ahundzada ýüzlenip, ondan ýetip gelýän Eid al-Fitr baýramçylygy mynasybetli rehim etmegini soraýar.
Kolmanlar öz gyzlaryny 2012-nji ýylyň iýulynda, Orsýete we Merkezi Aziýa syýahata ugramazlaryndan öň görüpdir. Pensilwaniýaly maşgala geçen noýabrda öz gyzlaryndan hat alandygyny, onuň ýesirlikde ikinji oglunyň bolandygyny aýdýar.


text:
Myanmaryň oppozisiýa lideri Aung San Su Çi täze saýlanan parlamentdäki öz ornuny eýelemäge we ýurduň konstitusiýasyny goramak barada dawa döreden kasamy kabul etmäge razylaşdy.
Geçen hepde, 23-nji aprelde Su Çi we Demokratiýa ugrundaky Milli Ligasy partiýasynyň beýleki agzalary kasam ediş dabarasyna gelmekden boýun gaçyrdylar. Olar kasama garşy durýandyklaryny aýtdylar.
Kasamda 2008-nji ýylda kabul edilen konstitusiýany goramaklyga çagyryş edilýär. Bu konstitusiýada parlamentdäki orunlaryň 25 prosentini harbylaryň eýelemegi kepillendirilýär.
Mundan ozal Nobel baýragynyň eýesi, ozalky syýasy tussag Su Çi kasamda konstitusiýa “hormat goýmak” diýip aýdylmagyny sorapdy.


text:
Ýekşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 1327 tussagyň günäsini geçmek barada permana gol goýdy. TDH gullugynyň bu baradaky maglumatynda günäsi geçilenleriň arasynda Türkmenistanyň territoriýasynda jenaýat eden 44 sany daşary ýurt raýatynyň hem bardygy aýdylýar.
TDH gullugynyň maglumatyna görä, Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk ministrliginiň günä geçişlik barada taýýarlan taslamasyna ýurduň harby we kanun goraýjy organlarynyň ýolbaşçylary bilen Aşgabatda geçirilen maslahatda garalypdyr we döwlet ýolbaşçysy tarapyndan makullanypdyr.
Türkmen döwleti indi birnäçe ýylyň dowamynda günäsini boýun alan we etmişi barada toba eden tussaglaryň günäsini geçip, olary azatlyga goýberýär.
Gadyr gijesine gabatlanyp yglan edilen günä geçişlikde azatlyga çykan tussaglar “adaty durmuşa dolanmaga we hakyky zähmetleri bilen öz günälerini ýuwmaga mümkinçilik gazanarlar” diýip, prezident Gurbanguly Berdimuhamedow maslahatda eden çykyşynda nygtady we günäsi geçilenleriň Gadyr gijesiniň öň ýanynda maşgala ojaklaryna dolanmaklaryny üpjün etmek barada degişli ýolbaşçylara görkezme berdi.
2007-nji ýyldan bäri Türkmenistanda günä geçişlik ýylyň dowamynda birnäçe gezek geçirilýär. Häzirki Gadyr gijesi mynasybetli yglan edilen günä geçişlikden öň şu ýylyň maý aýynda Galkynyş, Agzybirlik we Magtymgulynyň poeziýa günleri mynasybetli bellenilýän baýrama gabatlanyp müň töweregi tussag azatlyga goýberilipdi.
Aşgabatly synçy, hukukçy žurnalist Aşyrguly Baýryýew Azatlyk Radiosyna beren gürrüňinde şu gezekki günä geçişligiň aýratynlygyna ünsi çekip, onuň maý aýynda bolan günä geçişlikden san taýdan tapawutlanýandygyny, ýöne bu gezek hem günäsi geçilenleriň sanawynyň türkmen metbugatynda berilmändigini aýtdy.
“Soňky iki-üç ýylyň dowamynda sanawlar berlenok. Bilşimiz ýaly, ozal Türkmenistanyň merkezi gazetlerinde rus hem türkmen dillerinde sanaw berilýärdi, şonda kimiň günä geçişlige düşenligi dogan-garyndaşlary üçin hem, umuman Türkmenistanyň ilaty üçin hem, mälim bolýardy” diýip, Aşyrguly Baýryýew belledi.
Şertli azatlyga goýbermek düzgüni
Türkmenistanda garaşsyzlyk ýyllarynda günä geçişlik yglan edilip başlanaly bäri onuň düzgünleri barada açyk-aýdyň maglumatlar berilmän gelindi. Şol bir wagtyň özünde, Türkmenistanyň kanunçylygynda sowet döwründen bäri dowam edip gelýän şertli azatlyga goýbermek düzgüni hem bar. Bu düzgüne laýyklykda, özüni türmede göreldeli alyp baran tussag şertli ýagdaýda möhletinden öň azatlyga goýberilýär.
Synçy Aşyrguly Baýryýew şeýle düzgüniň esasynda häzir azatlyga goýberilmek tejribesiniň Türkmenistanda ulanylmaýandygyny belledi.
“Umuman, tussaglary möhletinden öň şertleýin boşatmak düzgüni ulanylsa gowy boljak” diýip, Baýryýew azatlykdan mahrum etmekligiň maksadynyň adamyň öz ýalňyşyna düşüner ýaly, şol adama terbiýe berer ýaly ýagdaýlary göz öňünde tutýandygyny nygtady. “Şonuň üçin hem, şu düzgün häzir günä geçişlik bilen bir hatarda ulanylsa, olam, elbetde gowy bolar” diýip, aşgabatly synçy, hukukçy žurnalist Aşyrguly Baýryýew Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Gadyr gijesi Türkmenistanda awgust aýynyň 14-den 15-ne geçilýän gijesi bellenilýär.


text:
Özbegistanda dissident-şahyr, Ýusuf Juma üç ýyl tussaglykdan soň azatlyga goýberildi.
53 ýaşly Yusuf Juma 2008-nji ýylda hökümete garşy protestler mahaly “polisiýany diňlemezlikde we polisiýanyň iki işgärine şikes ýetirmkde” aýyplanyp, bäş ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Ýerli we halkara adam hukuklaryny goraýjy guramalar Yusuf Jumanyň azat edilmegi üçin ýörite kampaniýalary gurnapdylar.
Daşkentde ýerleşýän “Ezgulik” atly adam hukuklary boýunça merkeziň wekili Abdurahmon Taşanowyň Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugyna aýtmagyna görä, düýn Yusuf Juma öz gyzy bilen ýurdy terk edip, Birleşen Ştatlara gidipdir.
Taşanowyň bellemegine görä, Juma günä geçişlige düşüp, azatlyga çykypdyr.


text:
Şu gün Gyrgyzystanyň wagtlaýyn hökümeti häkimiýetden çetleşdirilen Kurmanbek Bakyýewe köpçülikleýin adam öldürmekde gaýybana günä bildirdi.
Bişkekde bolan metbugat konferensiýasynda wagtlaýyn hökümetiň başlygynyň orunbasary Azymbek Beknazarow Bakyýew bilen bagly jenaýat-derňew işleriniň barşynda oňa başga-da günäleriň, şol sanda, gulluk wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanmak günäsiniň-de bildirilmeginiň mümkindigini aýtdy.
Düýn wagtlaýyn hökümet öňki döwlet baştutanynyň eldegrilmesizlik statusyny aýyrmak barada karar kabul etdi.
Azymbek Beknazarow ýakyn günlerde Bakyýewiň Gyrgyzystana ugradylmagyny talap edýän dokumentiň Belarusyň häkimiýetlerine ugradyljakdygyny aýtdy.
Kurmanbek Bakyýew öz maşgalasy bilen häzir Belarusyň paýtagty Minskde ýerleşýär.


text:
Orsýetiň Demirgazyk Kawkazdaky howpsuzlyk resmileri Kabardino-Balkariýada terrora garşy režimi yglan etdiler. Berk howpsuzlyk çäreleri duşenbe güni daňdan Baksan we Kişpek atly obalarda başlandy.
Bu çäreler 11-nji ýanwarda Kişpek we Dugulubeý obalarynyň arasyndaky ýolda söweşijileriň polisiýa bölümini oka tutmagynyň yzýany başlandy. Ençeme sagatlap dowam eden ok atyşygynda howpsuzlyk güýçleriniň ofiseri ýaralandy. Söweşijiler gaçyp gutuldylar.
Orsýetiň Federal howpsuzlyk gullugynyň generaly Sergeý Kmenny regionda başlanan berk howpsuzlyk çäreleriniň “terrorçylykly hereketleriň öňüni almak, howpsuzlyk maksatlary we söweşijileri ele salmak üçin amala aşyrylýandygyny aýtdy.
Orsýetiň Howpsuzlyk gullugynyň regional edarasynyň maglumatynda howpsuzlyk çäreleriniň we çäklendirmeleriň ýörite görkezme berilýänçä dowam etdiriljekdigini aýdyldy.


text:
22-nji iýunda Türkmenabat şäherinde, Ruhyýet köşgüniň öňündäki dabaralar meýdançasynda Medeniýet hepdeliginiň baýramçylyk açylyş dabarasy geçirildi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Gutlagy dabara gatnaşyjylar tarapyndan uly üns bilen diňlenildi we dowamly elçarpyşmalar bilen garşylandy.
Soňra sahnada döwrebap türkmen sungatynyň baý mazmunyny açyp görkezen dürli öwüşgünli çykyşlar ýaýbaňlandy. Tomaşaçylar tanymal halk we estrada aýdymçylarynyň, şeýle hem döredijilik toparlarynyň çykyşlaryny dostlukly el çarpyşmalar bilen sylagladylar. Olar bu gün milli sungatyň özboluşly däplerini dowam edýärler.
Agşam S.Seýdi adyndaky Döwlet sazly-drama teatrynda Türkmen milli konserwatoriýasynyň ýanyndaky Ýörite sazçylyk mekdep – internatynyň “Mukam” skripkaçylar toparynyň hem-de Lebap welaýat çagalar sungat mekdebiniň “Bagtyýar” skripkaçylar toparynyň bilelikdäki konserti boldy.
Medeniýet hepdeliginiň birinji gününiň maksatnamasy Lebap welaýat kitaphanasynda belli şahyrlaryň gatnaşmagynda “Bagtyýarlyk ylhamy” atly şygryýet agşamyny hem öz içine aldy.
Ruhyýet köşgüniň öňünde geçirilen dabaralar Türkmenistanyň sungat ussatlarynyň, ýaş aýdymçylaryň – umumymilli döredijilik bäsleşikleriniň ýeňijileriniň, ussat tans toparlarynyň gatnaşmagynda uly çykyş bilen dowam etdi. Bu çykyşlar bu ýere ýygnananlara şatlyk duýgusyny paýlady.
Bu konsert milletiň Lideriniň başyny başlan hem-de ýurdumyzyň medeniýetiniň we sungatynyň ösmegi üçin täze gözýetimleri açan Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň özboluşly senasyna öwrüldi.
Daşary ýurtly myhmanlaryň hem gatnaşmagynda geçirilýän bu giň gerimli çäre gumanitar hyzmatdaşlygy, jemgyýetiň, ýurduň, döwletiň durmuşynyň möhüm ugry bolan medeniýet ulgamynda netijeli gatnaşyklary has-da ösdürmegiň we berkitmegiň ýolunda nobatdaky möhüm ädim bolup durýar. Hepdeligiň dowamynda boljak wakalar bu ugurda täze gatnaşyklary ýola goýmaga ýardam etmek bilen çäklenmän, eýsem türkmen döwletiniň medeni syýasatyny amala aşyrmakda üstünlikleriň giňden wagyz edilmegine hem ýardam eder.
Şol wakalaryň hatarynda 23-nji iýunda açyljak Halkara sungat sergisi bolup, onuň ekspozisiýasy Lebap welaýatynyň Taryhy we ülkäni öwreniş muzeýinde ýaýbaňlandyrylar. Diňe Türkmenabatda däl-de, eýsem 2015-nji ýylda türki dünýäsiniň paýtagty Mary şäherinde hem kinolar we teatr sahnalary, ylmy maslahatlar we döredijilik duşuşyklary, konsertler geçiriler. Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Türkmen medeniýeti” we “Ile döwlet geler bolsa…” atly kitaplarynyň tanyşdyrylyş dabarasy sabyrsyzlyk bilen garaşylýan wakalaryň birine öwrüler.
27-nji iýunda bellenilýän Türkmenistanyň Medeniýet we sungat işgärleriniň güni şanly dabaralara beslener.


text:
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Tatar-başgyrt gullugy bilen söhbetdeş bolan Mintimer Şaýmyýew özüniň ýurtda galdyran syýasy mirasyna syn berdi.
Tatarystanyň prezidenti bolaly bäri, 1991-nji ýyldan başlap, Mintimer Şaýmyýew her ýylyň aprelinde birki hepdäni Çehiýanyň Karlowy Wary kurortynda geçirýärdi.
Şu sapar hem Şaýmyýew Bogemiýanyň suwlaryny içmek we ajaýyp baharyndan lezzet almak üçin Karlowy Wary kurortyna bardy. Ozalky ýyllardakydan bir tapawudy – Mintimer Şaýmyýew indi Tatarystanyň prezidenti däl.
20 ýyla golaý döwrüň dowamynda Orsýetiň iň ösen regionlarynyň biri bolan Tatarystana ýolbaşçylyk eden Şaýmyýew geçen aýda wezipsinden çekildi. Şaýmyýew özüniň häzirki ýagdaýyna entek doly öwrenişmänligini belläp, munuň häzirlikçe özi üçin täzelikdigini aýtdy.
73 ýaşly Mintimer Şaýmyýew öz ýaşyndan ýaş görünýär. Ol häzirki wagtda täze prezidentiň geňeşçisi hökmünde häkimiýet başynda galýar. Şeýle-de tatarlaryň taryhyna degişli gadymy ýadygärlikleri dikeltmek boýunça proýekte gatnaşýar.
Şol bir wagtda-da Şaýmyýew syýasata gatnaşmak üçin saglyk taýdan mümkinçiliginiň ýokdugyny aýdýar we özüniň Kremliň köne regional liderleri çalyşmak boýunça alyp barýan syýasatynyň çäginde wezipeden çetleşdirilenligi baradaky çaklamalary ret edýär. Tatarystanyň ýolbaşçylarynyň ygtyýarlygy
Özüniň prezidentlik ygtyýarlygyny dowam etdirmezlik haýyşy bilen Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedewe ýüz tutansoň, Mintimer Şaýmyýew 25-nji martda öz ygytýarlyklaryny Tatarystanyň premýer-ministri Rüstem Minnihanowa tabşyrdy.
Analitikler geçen onýyllykda öz häkimiýetini güýçlendirmäge we regional awtonomiýalaryň ygtyýarlyklaryny çäklendirmäge çalşan Kreml üçin Minnihanowyň has diýen ediji ýolbaşçy boljakdygyny çak edýärler.
Bu bolsa Moskwanyň 1994-nji ýylda Orsýetiň şol wagtky prezidenti Boris Ýeltsiniň Tatarystana awtonomiýa hökmünde giň ygtyýarlyklary berýän permany esasynda baglaşylan ylalaşyklary ýatyrmak synanayşyklaryny güýçlendirmeginden howatyr döredýär.
Soňky ýyllarda Şaýmyýew Orsýetiň 2004-nji ýylda şol wagtky prezident Wladimir Putin tarapyndan regional ýolbaşçylaryň göni saýlanmagyny ýatyryp, Kreml tarapyndan bellemek düzgünini girizmegine garşy yzygiderli çykyş edip gelipdi.
Emma häkimiýet başyndan çekilensoň, Şaýmyýew Tatarystanyň geljekki liderleriniň öz regionynyň bähbitlerini goramak ukybyna häkimiýet bölünişigi boýunça ylalaşyk esasynda güwä geçiljegine ynam baglaýar.
Mintimer Şaýmyýewiň Tatarstanda musulman däp-dessurlaryny dikeltmek boýunça eden tagallalary iň güýçli taraplarynyň biri bolup durýar. Söz we pikir azatlygy
M.Şaýmyýewiň öz pikirne görä, onuň gazanan iň uly üstünligi Tatarystanda garaşsyz habar beriş serişdeleriniň döredilenligidir.
Emma ýurduň içinde we daşynda synçylaryň ençemesi Şaýmyýewiň mirasyna tankydy garaýyşlaryny aýan edýärler.
Syýasaty öwreniji Aleksandr Kiniýew Şaýmyýewiň golastyndaky işgärleriniň öz syýasy täsirlerini güýçelendirmek we başgaça pikirlenýänleriň hereketini basyp ýatyrmak üçin köp iş edendiklerini belleýär.
Kiniýew Tatarystanyň Orsýetiň beýleki regionlaryna garanda has awtoritardygyny bellemek bilen jemgyýet wekillerine we ynsan hukuklaryny goraýjylara garşy jenaýat işlerini gozgamak we basyş etmek boýunça Tatarystanyň öňde barýan ýurtdugyny aýtdy.


text:
Ýakyn Gündogaryň parahatçylyk gepleşikleri boýunça Palestinanyň baş araçysy Saeb Erekat Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen duşuşdy.
Erekat we Lawrow parahatçylyk tagallalarynyň statusyny we Palestina döwletiniň döredilmegine ýol açjak Birleşen Milletler Guramasynyň taslama rezolýusiýasyny ara alyp maslahatlaşdylar.
Palestinalylaryň adyna geçen hepde Iordaniýa tarapyndan hödürlenen taslamada gepleşikleri ahyrky derejesinde tamamlamak üçin 12 aýlyk möhlet kesgitlenilýär we ysraýyllylaryň Palestinanyň territoriýasyndan doly çykmagy üçin 2017-nji ýylyň ahyryna çenli möhlet goýulýar.
Ysraýyl bu taslama berk garşylyk görkezdi we Birleşen Ştatlar ony goldamajakdygyny mälim etdi.
22-nji dekabrda Moskwada Erekat bilen geçiren ýygnagynda Lawrow Russiýa “öz döwletliligini gazanmak barada palestinalylaryň kanunalaýyk islegini doly goldaýar” diýdi.


text:
Ýewropanyň kosmos gullugy ESA-nyň Uly Ýarylyşdan galan iň gadymy şöhle -kosmiki mikrotolkun ýerligi (cosmic microwave background) öwrenmek maksady bilen 2009-njy ýylda kosmos giňişligine ugradylan teleskopy "Plank"
kosmologiýanyň standart modelini tassyklap, onuň parametrlerini berkitdi. Ýöne alymlaryň bellemegine görä, möhüm anomaliýalar-da bar. Olaryň entek standart modeliň käbir aspektlerine düşünilmändigini görkezýän bolmagy ähtimal.
“Plankyň” öz missiýasynyň ilkinji 15.5 aýlygynda eden gözegçilikleriniň esasynda relikt şöhlelenmäniň galdyran yzlaryndan
düzülen asman kartasy bu baradaky ilkinji takyk hem kämil karta hasaplanýar.
"Bu biziň üçin Älemiň gözbaşyna düşünmek ýolunda edilen ägirt uly böküşdir. Bu surat Uly Ýarylyşa iň ýakyn surat. Siz 13.8 milliard ýyl yza seredýärsiňiz" diýip, ESA-nyň baş direktory Jean-Jacques Dordain 2013-nji ýylyň 21-nji martynda Parižde geçirilen metbugat ýygnagynda aýtdy.
“Plankyň” görkezýän netijeleri
“Plankyň” görkezmegine görä, Älemiň 13.82 milliard ýyl ýaşy bar. Şu wagta çenli 13.77 milliarddan ugur alnypdy.
Ikinjiden, ýyldyzlary, planetlary, şol sanda ondaky ähli jandarlar bilen birlikde biziň Ýerimizi-de emele getirýän adaty materiýa kosmosyň 4.5 prosentini däl-de, onuň 4.9 prosentini düzýär.
Ýyldyzlary we galaktikalary çaşyrman saklaýan garaňky materiýa hem pikir edilişinden köp. Älemiň 26.8 porsenti şu syrly maddadan durýar. Ozal onuň möçberi 22.7 prosent diýip çaklanýardy. Kosmosyň giňelmegini barha çaltlandyrýan garaňky energiýa bolsa az. Ol 72.8 prosent däl-de, 68.3 prosent.
Garaňky materiýa bilen garaňky energiýanyň tebigaty barada häzir bilinýän zat ýok. Olary göz ýa teleskop bilen görüp bolanok. Garaňky meteriýa öz bardygyny dartyş güýji arkaly, garaňky energiýa hem – kosmosy ähli tarapa gyradeň itip giňeltmek ýa [özüne] çekmek bilen duýdurýar.
Plankyň täze maglumatlaryna görä, Älemiň giňelme tizligi-de megaparsek boýunça (takmynan 3 ýagtylyk ýylyna deň aralyk) sekuntda 72 km diýip ozalky çaklanyşyndan aşakda. Ol sekuntda 67.15 km.
"Tutuş dünýäde astronomlar bu karta sabyrsyzlyk bilen garaşypdylar. Bu ölçegler ylmyň dürli ugurlary, şeýle hem geljekki kosmos missiýalary üçin öran ähmiýetlidir. Biz bular ýaly bir taryhy synanyşyk barada Ýewropanyň kosmos gullugy ESA bilen işdeşlik edendigimize begenýäris" diýip, Birleşen Ştatlaryň bu missiýa saldamly goşant goşan Aeronawtika we kosmiki giňişligi derňemek boýunça milli gullugy NASA-nyň Plank programmasyna gatnaşan alymy Joan Sentrella aýdýar.
Älemiň ýaşyny, düzümini we beýleki esasy häsiýetlerini suratlandyrýan bir model bar. Alymlar tarapyndan işläp düzülen bu modele kosmologiýanyň standart modeli diýilýär. Gazanylan täze maglumatlar indi alymlara bu modeli derňäp, onuň takyklyk derejesini gowulandyrmaga mümkinçilik berýär. Ýöne gözegçilik edilen aýratyn häsiýetleriň arasynda bu sada surata gabat gelmeýän üýtgeşiklikler-de bar.
Mysal üçin, kosmologiýanyň standart modelinde asman hemme ýerde deň diýen pikirden ugur alynýar. Plankyň kartasynda bolsa ýagtylyk ülňüleri asmanyň iki ýarymynda deň däl, şeýle hem onda asmanyň uzak zolagyna ýaýrap gidýän bir "sowuk tegmil" bar.
"Bir tarapdan biziň gözegçiliklerimize juda gowy laýyk gelýän bir sada modelimiz bar. Beýleki tarapdan bolsa, käbir geň häsiýetleri görýäris. Olar bizi bu ugurda ozaldan ýol alan esasy garaýyşlarymyz barada täzeden oýlanmaga mejbur edýär" diýip, ESA-nyň Plank proýektiniň alymy Ýan Tauber aýdýar. "Bu bir täze ýolagçylygyň başlangyjy. Biz Plank maglumatlary barada alyp barýan yzygiderli analizimiz bu kynçylygy aýdyňlaşdyrmaga kömek eder diýip umyt edýäris".
Kosmiki mikrotolkun ýerlik
"Plank" kosmos giňişligine çykarylaly bäri, asmany elekden geçirip, 50 ýyl mundan ozal üsti açylan kosmiki mikrotolkun ýerlik (fon) barada maglumat toplaýar. Kosmiki mikrotolkun ýerlik Älemiň döremgine getiren Uly Ýarylyşdan galan elektromagnit şöhlelenmedir.
Relikt şöhlelenme alymlary Älemiň Uly Ýarylyşdan 380.000 ýyl soňraky ýagdaýyna
degişli surat bilen üpjün edýär. Ýagtylyk bu döwürden ozal hem bolupdyr. Ýöne onuň bölejikleri, ýagny fotonlar gyzgyn plazmadan çykyp, töwerege ýaýrap bilmändir.
Kosmosyň düzümi we onuň giňelmegi boýunça gazanylan takyk maglumatlar alymlary begendirýär. Ýöne garaşylmadyk zat bu täze maglumatlardan çykarylýan käbir netijeleriň standart modelde öňünden aýdylýan zatlara gabat gelmeýänligi. Käbir soraglara hem öňküsi ýaly ýene-de jogap ýok.
Mysal üçin, Uly Ýarylyş teoriýasy boýunça, milliardlarça ýyl mundan ozal häzir bilinýän Älemdäki ähli materiýa we energiýa gysylan görnüşde bir kiçijik nokatjykda jemlenip ýatypdyr. Şol nokatjygyň ýarylmagy netijesinde materiýa we energiýa bilen birlikde giňişlik hem wagt döräpdir. Ýöne ondan ozal bir Älem bolup, bu nokatjyk şol Älemden galypdyrmy, ol şol Älemiň bir bölegimi ýa-da boşlukda, hiç bir zadyň ýok ýerinde döräpdirmi (kwant fizikasynyň görkezmegine göre, bu mümkinçilik ýok däl), kosmologlaryň bu barada entek bilýän zady ýok.
Uly Ýarylyşyň üstünden takmynan 10-43
sekunt geçensoň näme zatlaryň bolup geçendigi barada hem täze maglumat ýok. Kosmologlaryň çaklamagyna görä, ondan takmynan 10-35
sekunt soň kosmos ýokary tizlik bilen giňelip ugrapdyr (inflýasiýa teoriýasy).
Älemi 380.000 ýyllap elektrik ýükli bölejiklerden durýan aşa gyzgyn "bulamak" dolduryp ýatypdyr. Ol dury bolmansoň, şol sebäpden, ýagtylygyň bölejikleri - fotonlar ýaýrap bilmändir. Giňelme netijesinde kosmos sowap, temperatura 2700 gradusa gelende, protonlar bilen elektronlar birigip, wodorod atomlary emele gelipdir. Şondan soň kosmos durlanyp, fotonlara erkin ýaýramaga ýol açylypdyr. Mikrotolkun ýerlik şol döwürden galan relikt, ýagny öte gadymy ýadygärlik. Onuň temperaturasy häzir 2.7 gradus absolýut noluň (minus 273.15 gradus) üstünde.
Bu ýylylyk şöhlesini göz bilen görüp bolanok. Ýöne ýokary tehnologiýa bilen enjamlaşdyrylan Plank satelliti ony kynçylyksyz tutup, bir gradusyň milliondan birine deň aratapawudy-da ýazga geçirip bilýär.
Jemgyýetçilige ýetirilen temperatura kartasynda standart modelde öňünden aýdylmaýan käbir fluktuasiýalar göze ilýär. Kembrij uniwersitetiniň kosmologiýa baradaky Kawli institutynyň direktory George Efstathiounyň bellemegine görä, inflýasiýa teoriýasy bu maglumatlar bilen sorag astyna düşenok. Ýöne bularyň bir "täze fizikanyň" alamatlary bolmagy mümkin. Maksat indi bu anomaliýalary öňünden aýdyp, olaryň özara baglanyşygyny görkezip biljek bir modeliň taslamasyny düzmek.
Araz Perwiş Germaniýada ýaşaýan žurnalist, syýasy ylymlaryň doktory.
ÇEŞMELER:
http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Planck/Planck_reveals_an_almost_perfect_Universe
http://www.nasa.gov/mission_pages/planck/index.html
http://www.welt.de/wissenschaft/weltraum/article114646979/Im-Universum-wimmelt-es-von-Dunkler-Materie.html
http://www.universe-cluster.de/news/newsdetails/article/38/Das-Universum-ist-aelter-als-bisher-angenommen/


text:
Türkmenistan sebit we sebitara ulag-aragatnaşyk düzümini kemala getirmekde özüniň ornuny pugtalandyrýar. Munuň özi ählumumy durmuş-ykdysady ösüşiň möhüm şertleriniň biridir. Biziň ýurdumyzyň başlangyjy bilen hyzmatdaş döwletleriň bilelikde amala aşyrýan Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan demir ýoly munuň aýdyň subutnamasydyr.
Häzirki döwre çenli bu halkara ulag geçelgesiniň türkmen böleginiň 45 kilometri guruldy. Türkmenistanyň Demirýol ulaglary ministrliginiň düzüm bölümleri bu demir ýoluň Atamyrat-Ymamnazar böleginde gurluşyk işlerini dowam edýärler. Häzirki döwürde ýerüsti düzümleýin desgalaryň gurluşygy ýoluň 23-nji kilometrinde alnyp barylýar. 36-njy kilometrde bolsa ýola çagyl-daş düşemek, 46-njy kilometrde onuň toprak örtügini taýýarlamak işleri alnyp barylýar.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan demir ýoly Merkezi Aziýa sebitiniň döwletleriniň arasynda halkara ulag gatnawlarynyň täze möhüm bölegi bolar. Bu polat ýol diňe bir ygtybarly ulag geçelgesi bolman, eýsem sebitiň ýurtlarynyň arasynda dostluk we hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň köprüsini emele getirer. Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň bu başlangyjynyň Türkmenistanyň daşary ýurtly hyzmatdaşlary tarapyndan giň goldawa eýe bolmagy tötänden däldir. Çünki bu demir ýol ykdysady bähbitden başga-da, sebitiň ýurtlarynyň deňhukukly hyzmatdaşlyk şertlerinde dünýäniň ykdysady giňişligine işjeň goşulmagy üçin giň mümkinçilikleri üpjün eder. Üç goňşy döwletleriň ulag-aragatnaşyk düzümini baglanyşdyrýan ulag geçelgesi özara haryt dolanyşygynyň birnäçe esse ýokarlanmagyny şertlendirer.
Jeýhun derýasynyň üstünden gurulýan täze ulag geçelgeler, şeýle hem Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan demir ýoly Ýewropa bilen Aziýany baglanyşdyrýan ulag geçelgesiniň “altyn halkasy” bolar.