text:
Göni ýol
Assalaamu alaýkum wa Rahmatulaahi wa Barakaatuh.
Günleriň birinde 104 adamdan ybarat bolan aýal-erkek, we çagalar M1 981 nomerli uçara mündirilip, 19 reýsy bilen Žykarta şäherinden uçyp çykýarlar. Olar Singapura dynç alyş uçyşlara öwrenişen soň, olar barmaly ýerimize barmarys diýip hiç kimiň pikirinde-de ýokdy. Olaryň ’’Boýengi 737’’ Palenbanganyň golaýlarynda birdenkä aşak düşüp başlady, we Suneý Musi şäheriniň golaýynda aşak (ýere) gaçyp çym-pytrak bolýar, ýolagçylar bilen sürižiler ölýärler.
Bütin ýer ýüzinde adamlar ölüm bilen duş gelýärler: ýer-titremeler, howanyň dürli üýtgemekleri, dürli betbagytçylyklar, we her dürli uruşlara sebäp bolup adamlar ölýärler. Buda bolsa ynsanyň ölümiň öňüni almak üçin etžek zatlarynyň ýokdygyny aňladýar. Başgalaryň ölmegine dürli pis keseller sebäp bolýarlar. Biz ölmäge taýynlyk göržek bolup çalyşýarys, ýöne welin biz onuň gelžek wagtyny bilip bilmän, we onuň gelmeginiň – de öňüni hem alyp bilmeýäris.
Käbirler ömrüni uzaltžak bolup dürli esaslary ulanýarlar: olar çilim çekmegi taşlap beden-terbiýe bilen meşgullanyp belli zatlary iýip ähli zatlary edip ömrüni uzaltžak bolup synanşýarlar. Ýöne bir zat biziň ählimize bes-belli her näçede öňe gitmäge synanşsak hem biz belli bir wagtda ölmeli.
Käbirler ölüm hakynda aslada pikirlenmeýärler: üýtgeşik bir howp abanyp durmasa, puly-iýmiti ýeterlik bolup, gelžekleri ýagty, maşgalalary abadan, daşyndan azar berýän bolman, žemgyýetiň arasynda görnükli kişi bolan wagtlary ölüm olaryň pikirinden daşda. Ýöne ölýänler diňe bir ýaşy ýeten garrylar bilen horluk çekýänler däldir: eýsem ýaşlarda, ýanyp duran güýç-gužurly, entek ýaş adamlar hem birden ölüp bilerler. Ölümiň öňünde biziň hemmämiz deňdiris.
Özüniň dogruçyl bolanlygy sebäpli, Alla Tagallanyň bizi žennete ýada dowzaha ibermäge doly güýži bilen haky bardyr. Onuň ady Ar Rahman Rahym (Rehimli we Rehimdar) şonuň üçinde bolsa, Ol biziň ölmäge we kyýamat güniniň gelmegine taýyn bolmalydygymyzy duýdurýar. Her bir adamyň ölmeli güni belli bir wagtda ýetip geler, şonda şol ahyrky günde, kyýamat güninde, şol wagt seniň we meniň entek bu ýerde ýaşan wagtymyzdaky eden işlerimiz hakynda žogap soralžakdyr.
Şonuň üçinde biziň elmydama, ylaýtada häzirki wagtda taýyn bolmalydygymyzy, Alla Tagalla bizden talap edýär. Kimde kim elmydam taýyn bolup, kim Syratul Mustakim (Göni ýol) bilen ýörese, şol adam Hudaýyň halanydyr.
Bu dünýýa wagtlaýyndyr.
Durmuş bilen ýaşaýşyň manysy nämedekä?
Bu dünýe wagtlaýyn. Durmuş, hatda baýlygyň hem özi, bug ýaly, bir az wagta peýda bolup, soň bolsa ýitip gidýär. Emma biziň ýaşaýşymyz bu dünýeden has beýikdedir, we bu dünýäniň wagtyndan hem has uzyn bolup, we öňe geçip gidýär, sebäbi ol bize baky ýaşaýan Alla tarapyndan berilendir.
Köpler bu dünýäniň şatlygy, we bagty üçin ýaşaýarlar. Biz günlerimiziň her birini diýen ýaly şu durmuşyň aladalaryna bagyşlap geçirýäris. Biz köp zatlaryň gözleginde, puldyr, ýada bolmasa iş, ýada başga şat wagt geçiriş ýerlerini, ýöne bu zatlar şeýle tiz geçýär welin, biz ahyr soňy olaryň gutarýandygyny, we durmuşyň manysynyň ýitendigini düşünýäris. Şu göze görünip duran bagtyň yzyndan ýetiň diýip, şeýtan hem biziň gulagymyza ýuwaşlyk bilen pyşyrdap durýar. Ol biz durmuşymyzy günäde ýaşap, ahyry soňunda-da bolsa ömürlik dowzahda galmagymyzy isleýär.
Biz başymyzdan erbeti gowulykdan köp geçirýändigimiz hem hakykatdyr. Ahyrynda, biziň žanlarymyzyň hožaýyny bolan Allanyň ýanyna gaýdyp barmalydygymyzy ýadymyzdan çykaryp, biz durmuşymyzyň manysynyň bardygyna göwnimiz ýetenok.
Ýöne welin Alla Tagalla elmydama bize dogry ýoly görkezip, bize hakyky bagtyň nämededigini görkezmegiň ugryndadyr. Onuň diýenine boýun bolan wagtymyz, bu dünýede özümizi halal we arassa saklamak üçin güýç tapýarys. Onuň Syratul Mustakim, ýagny (Göni Ýoly) bilen ýöränimizde, biziň durmuşymyz Ol tarapyndan arassalanyp, şeýle derežede päklenýär welin, biz hatda Onuň günäsiz we abadan žennetiniň ýaşaýžylary bolup bilýäris.
Ahyrzamanda, adamyň ruhy iki ýere düşüp bilýär. Ol ýerler, žennet bilen dowzahdyr. Belli bir wagtda biziň ruhymyz (ýagny biziň özümiz), kyýamat güninde sud ediler, ýanky ýerleriň haýsy-da bolsa birine baryp, soň ol ýerden yzyna ýol bolman, ýada biziň düşen ýerimizi hem üýtgetžek zat bolmaz. Biz şol düşen ýerimizde baky bolmaly bolarys.
Häzirki wagtda biz haýsymyz öleris diýip hiç zat bilmän aýdyp bilmeris, şonuň üçin-de, bolsa biz gelžeki baržak ýerimimizi häli şindi ýerdekämiz saýlamaga mümkinçiligimiz bar.
Gelžeki baky bolmaly ýeriňi edip, sen haýsy ýeri saýlap alarsyň?
Žennet.
Žennet – bu iň bir ažaýyp, dynç alyş üçin ýerlikli, we baky durmuşyňy geçirmek üçin iň bir gözel ýerdir. Ol ýeriň salkyn bag-bakžaly, täsin, žadylaýžy owadanlygy bar.
Žennetiň gözelligini adamyň akyl-huşy beýan edip bilmez. Buny bize, Kitap ýagny şol ýerdäki adamlar, Alla Tagallanyň halas eden, günäniň agramyndan we öz ýazyklary bagyşlananlar, diňe şol ýerde bolup bilžekdigini aýdyň görkezýär.
Ýöne biz günäli adamlar bolup şol ažaýyp ýere nähili ýollar bilen ýetip bileris?
Ol gözel ýere diňe Alla tarapyn mukaddeslenen adamlar baryp bilerler. Isanyň bizler üçin nämäni taýynlap goýandygyny Gurhanda Alla Tagalla bize açýar, bütin adamzat üçin Isa, Meremiň Ogly mukaddes sowgadydyr.
«We Biz Ony adamlar üçin alamat ederis, we Biziň rehimdarlygymyz». Sura 19:19, 21
Asmanda we ýerde Alla Tagalla Isanyň adyny baş ýerde goýdy.
«Mesih atly Isa, Meremiň ogly, golaýdaky we indiki dünýälerde täsin, we ynanýanlardan». Sura 3:45
Dowzah.
Dowzah – bu iň bir erbet žebir çekmek üçin niýetlenen ýerdir. Ol ýeriň düşen adamlary ömürlik žebir çekýärler, hatda olaryň eşikleri, ýassyk-düşekleri otdan edilen ýaly. Ýalyn olary bütünleýin gurşap dur. Ol ýerde baran ýeriňde garankylyk, ot bilen tüsseden doly. Şol elhenç ýere gözleri körelip, dilleri lal, we gulaklary ker. Ol ýerde diri žanlar öli ýaly. Ol ýeriň žebiriniň hem soňy ýok. Ilki ýaradylan adam Adam-atanyň wagtyndan bäri, Şeýtan ähli adamlary azdyryp, aldadyp gelýär. Olar şol sebäpli günäli bolup, şol ýerde bolmaga ikiuçsyz düşmelidirler.
«Siziň araňyzda oňa düşmežek ýokdyr, seniň Rebbiň üçin bu iş-bellenen zatdyr». Sura 19:71
Al Syratul Mustakim
(Žennetiň göni ýoly)
Alla Tagallanyň Öz kelamyndan hemme açan we görkezýän zatlaryna ynanýanlary şol žennetiň göni ýolundadygyny biziň ählimiz bilýäris. Muňa goşmaça şol wagty-wagtyna ýerine ýetirilýän dogalar, berilýän sadakalar üçin kyýamat güninde öz sylaglaryny žennetde alarlar.
«Ýöne berk bilýänler, we ynanýanlar, şol saňa berilen zatlara ynanýanlar, hemde senden öň iberilen zatlara, we dogalary ýerine ýetirýänler, we päklenýänler, we Alla ynanýanlar we kyýamat günine – bulara Biz uly sylag bereris». Sura 4:162
Ýöne welin biziň näçämiz şol Allanyň açan aýdyň alamatlardyr-wakalaryň bizi şol göni ýolda saklap bilžekdigini bilýäris?
Egerde Alla tarapyn aýdyň hadyslar bolmasa, biz şol göni ýolyň hakyky göni ýoldygyny nädip bilip bileris? Hudaýyň açan alamatlaryny bilmesek, Alla Tagalla biziň olara ynanýandygymyzy nädip görer?
Biz žennete barmak üçin bizde ýeterlik zatlaryň bardygyny näme bilen we nenen ölçäp bileris? Biz žennete düşmezden öňürti dini kanunlara nähili halda berk boýun bolup, olary ýerine ýetirmeli? Men žennete girmäge doly hakym bar diýip aýdyp biler ýaly ýerine ýetirilmeli dogalardyr sadakalaryň sany näçe? Bu sowallara diniň kanunlary bize aýdyň žogap berenok.
Hakykatdan hem biziň näçämiz Alla Tagallanyň şol žennet ýolundan äkidýän nusgalaryny doly beržaý edýäris? Biz žennete düşmegimizden öň, şol boýun bolmaly nusgalary, dogadyr sadakalary ýerine ýetirmäge biziň näçämizde güýç, we gaýrat bar? Netižede, köp adamlar, hatda žan çekip dogalar okap, sadaka sogap işlerini etselerde, olaryň ýan ýoldaşy şübhe bilen ýigrençdir. Asyrlar boýy, Alla Tagalla biz Oňa doga edip, şol Onuň biz üçin taýynlan pes-pällik, we mukaddes ýoluny, Onuň Özi bize görkezsin diýip soramalydygymyzy Ol bize aýdýar.
«Bizi göni ýoldan äkit».
Sura 1:6
«Hemme ynanýanlar! Alladan gorkyň, Oňa golaýlaşyň».
Sura 5:35
Siz bu ýol hakynda bilýärdiňizmi?
Iň Rehimdar we Rehimli
(Ar Rahman Rahym)
Sura 1:3
Güdreti güýçli Hudaý iň rehimli we rehimdar bolanlygy sebäpli Ol bize gaýtadan Öz ýolbaşçylygy bilen Kurhanyň üsti bilen ýatladyp durýar. Geliň Kurhanyň we hadyslaryň diýänlerine ser salalyň.
Aşakdaky ýazylşy ýaly:
Kurhanyň we hadyslardaky biz žennete barmak
üçin bar bolan ýolbaşçylyk.
1. Yzyndan eýermek üçin göni ýol Isadyr!
«Hakykatdan hem Ol-wagtyň alamaty. Munyň şeýledigine şübhelenmäň, we Meniň yzyma düşüň! Bu – göni ýoldyr» Sura 43:61
2. Boýun bolmak üçin şam-çyrag Isadyr.
« Haçanda Isa aýdyň alamatlar bilen gelende, Ol diýdi: Men size akyl bilen geldim, we siziň dawalaşýan zatlaryňyzy aýdyňlaşdyryp düşündirerin.» Sura 43:63
3. Isa dawalaryň arasynda hakykady sözleýär.
«Bu Isadyr, Meremiň Ogly haka görä, we olar munyň şeýledigine şübhelenýärler». Sura 19:34
4. Isa Allanyň pygamberi we Onuň Sözüdir.
« Sebäbi Mesih, Isa Meremiň Ogly-Allanyň ibereni we Onyň sözi» Sura 4:171
5. Isa Hudaýyň Ruhy we Onuň Sözi.
«Isa hakykatdan hem Allanyň Ruhy we Sözidir».
(Hadis-Anna-s Bin Malik sah. 72)
6. Isa Ymam Mahdidir.
«Laa mahdian illa Isabnu Mariýam» «Meremiň Ogly Isadan başga Imam Mahdi ýokdyr
(Hadis Ibnu Madžah)
7. Isa adamyň islegi boýunça dogman, eýsem Hudaýyň Ruhydan doguldy.
«We şol päkligini saklan… We Biz Oňa Ruhymyzdan berdik, we Ony we Onuň Ogluny dünýäler üçin alamat etdik».
Sura 21:91
8. Isa doguldy, öldi we direldi.
«We şol gün mana parahatçylyk bolar, meniň dogulan günim, we ölžek günim, we ýenede direlžek günimde» Sura 19:33
9. Isa ölenden soň täzeden direlip, baky ten alyp, ynamsyzlardan beýgeldilendir.
« Alla Tagalla diýdi: Isa, Men Seniň žanyňy alaryn, we Seni Özümiň ýanyma alaryn. We Men Seni ynamsyzlardan aýryp goýaryn. We Seniň yzyňa eýerenleri ynanmaýanlardan beýikde goýaryn». Sura 3:55
10. Isa dürli pis kesellerden açyp, körleriň gözlerini açdy.
«Men köriň gözüni açaryn, kesellini hem sagaldaryn, we ölüleri Allanyň rugsady bilen direlderin».
Sura 3:49
11. Isa ölüleri direldipdi.
«Sen ölüleri Meniň rugsadym bilen direldýärdiň».
Sura 5:110
12. Güdüretler we Mukatddes Ruh Alla tarapyn Isa berilipdi.
«We Biz Isa Meremiň Oglyna aýdyň alamatlary berdik, we Ony mukaddes Ruh bilen güýçlendirdik». Sura 2:253
13. Alla Tagalla Isany, Allanyň pygamberini inkär edenleri «kapyr» hasap edýär.
«Olaryň ynanmaýandyklary üçin, we Merem hakynda uly ýalan sözlediler». Sura 4:156
Ähli ýazgylardaky ruhanlar Isa ynanarlar.
«Hakykatdan hem ýazgylardaky adamlardan Oňa ynanmažak hiç kim bolmaz, Onyň ölümine çenli we Onyň direlen güninde Ol olaryň ýalnyşlaryny görkezer». Sura 4:159
15. Kanun Kitabyny, ýagny Töwraty, we Inžili inkär edenler «dynsyz» ýagny kapyr höküminde Alla tarapyndan seredilžekdir.
16. Isa Hudaýyň Sözi bolanlygy sebäpli, Ol Alla tarapyndan gelip biziň üçin Kitaby açýar.
«Ol Kitapdadyr, akylly we beýik» Sura 43:4
17. Zemin bilen asmanyň üstinden häkimiýetçilik Isadadyr.
«Perişdeler diýdiler: Merem, Alla Seni şol söz hakyndaky habar bilen begendirýar, Onuň ady Mesih Isa, Meremiň Ogly, golaýdaky we indiki dünýälerde täsin we ynamdarly»
Sura 3:45
Bu dünýäniň we gelžeki dünýäniň üstinden güýži, haky, we häkimiýeti Isada bardyr. Isa göni ýoldyr, kurhanyň bize ýatladyşy ýaly, Isanyň yzyna eýerýänler kapyrlardan beýikdedirler. Isa Alla Tagalla üçin şeýle wažyp bir adam bolupdyr welin, kurhanda Onuň ady 97 sapar ulanylypdyr.
Ženneti uly owadan we täsin köşk bilen deňeşdirip bolar. Mysal üçin, egerde şol köşkdäki ýaşaýan prezident, ýada hožaýyn sizi şol köşge çagyran bolsa, sizde girip bilerin diýip şep-şübhe bolup bilmez, sebäbi ol adam şol ýeriň eýesi bolup, şol köşgde doly haky bar.
Ýöne egerde men, ýönekeý bir şol ýerdäki hyzmatkär bolup, hiç hili hakym bolman sizi çagyrsam, siz elbetde şübhelenip başlarsyňyz: belki-de köp haražat, güýç sarp eden soň, şu ýoly geçip, indi hem köşge girmäge rugsat edilmese nätžek?
Özüniň rehimdar bolanlygy sebäpli, Alla Tagalla Isany ýanky hökümdar höküminde goýdy. Onuň ruhy hemde alamaty bütin adamzady žennete eltmek üçin niýetlenendir. Isa Alla tarapyndan iberilip, bize Onuň gymmatly çagyryşyny getirdi. Isa Alla tarapyndan ýokardaky kitapdan geldi, we Allanyň sözi höküminde gelenligi sebäpli, Onuň sözi ýalňyşsyz we düzümi boýunça päkdir. Isa Hudaýyň Oňa tabşyran işini şowly, we gyşarnyksyz ýerine ýetirdi: kim-de kim Ony kabul etse, we Allanyň göni ýolyndan Onuň yzyna eýerse, şol adam dogruçyl ýaşap žennete baržakdygyny berk bilip biler. Şonuň üçin-de bolsa, Alla Tagalla kurhanda aýdyşy ýaly, Isa bu dünýede uly sylagdadyr we ähli Oňa boýun bolýanlar žennetde öz sylaglaryny alarlar. Muhammet pygamber öz ölüminiň öň ýanynda öz eden açyşlarynda kurhanda täsin habarlar beýan edýär.
Иň Beýik Ýan Ýoldaş.Muhammet pygamber ölüminiň öň ýanyndaky dogasy:
«Eý Hudaýym, meni bagyşla, maňa rehimiň gelsin we meni iň beýik Ýoldaş bilen bileleşdir».
(Hadis Şahi Bukari 1573)
Soňra bolsa Muhammet pygamber elini ýokary galdyryp diýdi:
«iň beýik ýoldaş» (Hadis Şahi Bukari 1574)
Soň elini göýberip, ötdi.
Şahy Bukarynyň hadysalalarynyň ýazgylaryna görä şol «ýoldaş» pygamberlerden we perişdelerden bolmaly. Ýöne welin perişdeler iň beýik diýip atlandyrylan ýeri ýok. Şeýlelik bilen, Muhammet pygamberiň in beýik ýan ýoldaşy perişde bolman eýsem pygamber bolan bolmaly. Onda pygamberleriň haýsysy şol «iň beýik ýoldaş» diýen ada mynasyp bolupdyr?
1) Adam-Ata Şafiullah-Alla Tagallanyň päklän adamsy
2) Nuh Nažiullah- Nuh Allanyň halas eden adamsy.
3) Ybraýym Halyl- Ybraýym Allanyň halan adamsy.
4) Ysmaýyl Žabiullah- Alla gurban edilipdi.
5) Musa Kalimullah- Allanyň iberen adamsy.
6) Daut Kalimullah- Daua Allanyň yzyna eýeren adamsy.
Ýöne onuň özi şeýle diýärdi:
{Men Isa Meremiň Oglyna ýerde we asmanda iň ýakyndyryn. Ähli pygamberler bir maşgalaçylyga baglydyrlar. Atalary başga bolsada din birdir.} Hadys şahy bukary 1501 «Isa Meremiň Ogly, bu dünýäde sylagda bol, we soňra şol Alla ynanýanlardan.» Cura3:45
{Men Hudaýdan ant içýärin, meniň žanym Onuň elinde. Hakykatdan hem wagt gelýär haçan Isa, Meremiň Ogly size gelip, Ol dogruçyl sud eder} Hadys şahih muslim 127Şeýlelik bilen iň beýik ýoldaş Meremiň Ogly Isadan başga hiç kim däldir.
Bu iň beýik ýoldaş Alla tarapyndan şu sözleri diýer ýaly iberildi:
«Maňa boýun boluň- bu göni ýoldyr» Sura 43: 63,64
«Olar ýaly bolmaň, olar diýärler: Biz eşitdik, ýöne olar diňlänoklar.» Sura 8: 21,22
Şonuň üçin habardarlyk bilen Alla Tagallanyň aýatlaryny ýazyp alalyň. Olaryň diýenine boýun bolalyň, sebäbi olar Allanyň bize ýol görkeziži komposy ýalydyr.
Onuň diýenine boýun bolmagymyz üçin biz toba gelip, pälimizden gaýtmalydyrys.
Şol Allanyň bu görkezen ýazyp goýan göni ýolyndan gitmegimizi dowam edeliň.
Eýsem şol beýik ýoldaş Bize häzirki wagtda neneň kömek edip bilýär?
Şol beýik ýoldaşyň aýdyň hadysalary we wakalary şol Syratul Mustakim (göni ýoly) has-da aýdyňlaşdyrýar.
«Biz Isa, Meremiň Oglyna aýdyň almatlary berdik, we Ony mukaddes Ruh bilen
güýçlendirdik» Sura 2:253, 256
Belkide biz öz dinimize uýup, köplenç adamyň çykaryp düzen adat ýedilen ýollaryna eýerip, Alla Tagallanyň täsin ýollaryny unudýarys? Belki biz Nabi Muhammediň düşünip aňan zadyny
duşumyzdan geçirdik? Bize şol Alla Tagalanyň beýik ýoldaşyň üsti bilen berilen aýdyň alamatlary gerek. Geliň şol ähli Allanyň kitapda ýok ýollarynyň hemmesini inkär edeliň.
Onuň aýdyň alamatlary bize şeýtanyň aldawly ýollaryny görkezýär. Olar bizler üçin Alla Tagallanyň dogruçyl ýollaryny açýarlar. Isa aleýssalamyň bize adamyň adat edilen ýollarynyň boşlugyny we ikiýuzliligini görkezýär.
Isanyň alamatlaryna boýun bolup başga ýollary inkär edenler, Allanyň ýolbaşçylygyndadyrlar. Olar elmydama ölüme-de, kyýamat güniniň gelmegine-de taýyndyrlar. Olarda žennete baržakdyklaryna çuňňur ynamlary bar,çüňki olar şol beýik ýoldaşyň päk mukaddesliginde özlerine pena tapandyrlar. Olar adamyň dürli adatlaryna eýermänlikleri üçin olaryň Hudaýyň öňünde hiç hili ýazyklary ýokdyr, we olaryň päk durmuşlary öz dogruçyl işlerine mätäç däldirler.
Biz başga ýollary inkär etdikmi?
Biz biziň iň beýik ýoldaşymyzyň bize Alla Tagallanyň bizler boýun bolar ýaly täsin berilen sözlerine gulak goýarysmy?
Şol göni ýolda biziň beýik ýoldaşymyz bizi aman saklap, bize ýardym edýär.
Biz Alla Tagallany görüp, ýada bolsa elimizi oňa degirip bilmeýän bolsakda, biz şol göni ýoldan sag aman ýörär ýaly Ol bize Öz ynamdar ellerini uzadýar. Alla Tagallanyň Ruhy,we Isa Aleýssalam şu ýere(dünýä)adam şekilinde gelipdi
«Şol berk arka daýançdan ýapyşyň, ol hiç haçan bozulmaz» Sura 2:256
Biz 2-nži suranyň 253 aýatyna garanymyzda, şol belli ul kursi aýaty biz üçin hasda düşünikli we aýdyň bolýar. Isanyň we pygamberleriň päk alamatlaryna ynanan wagtymyzda biziň daýanžymyz bar.
- Berk ynamy diňe Allanyň Özi berip biler. Alla Tagallanyň Ruhyndan bolanlygy sebäpli, Isa dürli hapaçylygyň görnüşi bilen bozuk bolman, eýsem Ol hemme taraplaýyn päkdir. Diňe Onuň mukatdessliginde biziň Alla Tagalla bilen aragatnaşygymyz bolup biler, sebäbi Alla Tagalla mukatdesdir. Ruhdan- Ruh, Isa Alla Tagallanyň Ruhyndan bolany sebäpli Ol haýsydyr bir pis kesele elini degirip rehimillik bilen ol keselden Hudaýyň güýži bilen açýar.
- Isa Al Hakdan geleni sebäpli, Ol şol beýik hakyň Özi bolup, bu ýalançy dünýäde iň ynamdarlydyr.
- Onuň ynamdarlygy hiç haçan üýtgeme, sebäbi Ol synag edilip, Ol iň aňry çeti dürli kynçylyklary başdan geçiren wagty ýüreginiň we žanynyň asudaçylygyny saklap başardy.
Ol diýdi
«We şol gün maňa parahatçylyk bolar, meniň dogulan günim, ölžek günimde, we ýenede direlžek günimde» Sura 19:33
Baky berk arka daýanç. Haçanda biz Alla Tagallanyň bize görkezen durmuşdyr ýada ölüme degişli bolan alamatlaryna berk ynansak, onda biziň hem kalbymyzyň asudalygy bolup biler. 3-nži suranyň 55-nži aýatynda kyýamat güniniň ýolbaşçysy bolan Alla Tagalla Isanyň žanyny alyp, Ony Öz ýanyna aldy. Alla Tagalla Isany ynamsyzlardan aýryp, we päkläp, we Isanyň gurban bolandygyna ynanýanlary sylažakdygy hakynda aýdylýar. Ýeniş Alla, biz Isanyň biziň günälerimiz üçin gurban bolandygyny kabul eden wagtymyz, Alla Tagalla bizi täsin päkläp, bizi Özüniň ýanyna alžakdygyny habar edýär.
Alhamdulyllah!
Hatda Muhammet pygamber öz güýžine garaşly bolman, eýsem bu dünýeden ötžek wagtynyň gelendigini duýanda, Ol şol iň beýik ýoldaşyň howupsyzlygyny kabul etdi. Şeýlede biz, has hem beter şol ynam ýolundan gitmelidiris.
Doga.
▫ «Allahumma! (Eý güdüreti güýçli Hudaý!)
▫ Astafirullah! (Meniň günälerimi geç!)
Meni şu wagta çenli Seniň mukatddes ýoluňdan gitmänligim üçin bagyşla. Men başga meni halas edip bilžek ýollaryň ählisini inkär edip, men Sana ynanyp, we Isanyn gurban bolanlygynyn alamatyna, men kyýamat güninde halas bolmak üçin ynanýaryn. Men diňe Seniň ýoluňy kabul edýärin.
▫ Meniň beýik Ýoldaşym meni Özüň şol göni ýoldan ynamdarly äkitmegini Senden soraýaryn.
Biz Allanyň ynamdarly ýelinde howupsyz dälmidiris eýsem?
Goý Alla Tagalla bizi Öz güýži bilen şepa berip hemde bizi Al Siratul Mustakiim ýolynda gitmegimizde bize ak pata bersin!
Wassalamu alaýkum wa rahmatulla wa barakatu!
Ýokarydaky Kurhan sanlary 1928-nži ýyldaky
Kair magaryfyndan alynan.


c: text/html

text:
Mähriban halkym!
Eziz watandaşlar!
Sizi Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň biziň ýurdumyzyň başlangyjy esasynda 3-nji iýuny «Bütindünýä welosiped güni» diýip yglan etmegi bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn!
Siziň bilşiňiz ýaly, häzirki döwürde ýurdumyzda bedenterbiýäni we sporty ösdürmäge örän uly üns berilýär. Sebäbi, biz «Il saglygy — ýurt baýlygy» diýen ajaýyp pähimden ugur alyp, raýatlarymyzyň saglygyny berkitmek, ömür dowamlylygyny uzaltmak, bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmagy, Garaşsyz döwletimiziň dünýädäki sport abraýyny has-da ýokarlandyrmak ugrunda uly tagallalary edýäris.
Garaşsyzlyk ýyllarynda ýurdumyzyň ähli ýerlerinde häzirki döwrüň talaplaryna laýyk gelýän sport desgalary — döwrebap stadionlar, atçylyk-sport toplumlary, sport mekdepleri guruldy. Türgenlerimiziň dürli derejeli oýunlara, halkara ýaryşlara talabalaýyk taýýarlanmagy we gatnaşmagy üçin ähli şertler döredildi.
Paýtagtymyz Aşgabatda biz Merkezi Aziýada iň uly Olimpiýa şäherçesini bina etdik. Şeýlelikde, 2017-nji ýylda Türkmen döwletiniň taryhynda ilkinji gezek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny üstünlikli geçirdik.
Biz welosiped sportuny ösdürmäge hem uly üns berýäris. Ýurdumyzda her ýyl köpçülikleýin welosipedli ýörişi geçirmek indi asylly däbe öwrüldi. Şu ýylyň başynda bolsa biz «Amul — Hazar 2018» atly welosiped ýaryşyna hem badalga berdik.
Geçirilýän bu çäreler ýurdumyzda sporty ösdürmek bilen birlikde, raýatlarymyzyň sporta höwesini has-da artdyrýar. Adamlaryň saglygyny berkitmekde, sporty we köpçülikleýin bedenterbiýäni ösdürmekde örän uly ähmiýete eýe bolýar.
Biziň Garaşsyz döwletimiziň başlangyjy bilen Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 3-nji iýuny «Bütindünýä welosiped güni» diýip yglan etmek baradaky çözgüdi hem muny doly tassyklaýar. Garaşsyz döwletimiziň halkara abraýyny has-da ýokarlandyrýan bu çözgüdi dünýäniň 56 döwleti dörediji hökmünde çykyş etdi. Biz muňa buýsanmaga haklydyrys.
Şeýle hem Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy özüniň 73-nji mejlisiniň gün tertibine «Birleşen Milletler Guramasynyň we Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň arasynda hyzmatdaşlyk etmek hakyndaky» bölümi girizmek barada çözgüt kabul etdi. Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň Araly halas etmegiň Halkara gaznasyna Türkmenistanyň başlyklyk edýän döwründe şu çözgüdi kabul etmeginiň hem uly manysy bardyr.
Mähriban halkym!
Eziz watandaşlar!
Men sizi Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň şu möhüm çözgütleri kabul etmegi bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn!
Bitarap Türkmenistan döwletimiz dünýäde parahatçylygy, dost-doganlyk gatnaşyklaryny, sporty ösdürmek, bütin adamzadyň abadan we bagtyýar durmuşda ýaşamagy üçin geljekde hem ähli tagallalary eder.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş bankynyň Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy şäherindäki şahamçasynyň hukuk salgysy: Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy şäheriniň Awaza etrabynyň "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynyň Arkadag şaýoly
Şeýle hem “Awaza” Agentlygynyň salgysy: Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy şäheriniň Awaza etrabynyň "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynyň Arkadag şaýoly, “Hazyna” bäşýyldyzly myhmanhanasy. Agentlyk hasaplaşyk-kassa amallaryny ýerine ýetirýär we myhmanhanada gije-gündiziň dowamynda hyzmat etmäge niýetlenen bankomat ýerleşdirilen.
Şahamça korporotiw we ownuk müşderilere hyzmat etmäge we maýa goýum kompaniýalarynayň "Awaza" Milli syýahatçylyk zolagynda alyp barýan işlerine hyzmatdaşlyk etmäge gönükdirilen. Şahsy we edara görnüşindäki taraplar bolan müşderilere bank hyzmatlarynyň giň geriminden peýdalanmak mümkinçilikleri hödürlenilýär: goýumlar, depozitlar, sarpediş karzy, MILLIKART, MasterCard we VISA plastik kartlarynyň göýberilişi we hyzmat edilişi, pul geçirmeleri, walýuta alyş-satyş amallary, seýf öýjüklerini kärendesine bermek, korporatiw müşderileri karzlaşdyrmak, halkara söwda we taslama maliýeleşdirilişi, akkreditiw amallary, faktoring, kiçi we orta biznesi karzlaşdyrmak, häzirki zaman tehnologiýalaryny ulanmak bilen hasaplaşyk-kassa hyzmatlaryny ýerine ýetirmek.
Bankyň şahamçasynyň ýanynda müşderiler üçin gije-gündiziň dowamynda hyzmat etmäge niýetlenen bankomat ýerleşdirilen we onuň kömegi bile şu hyzmatlary ýerine ýetirmek mümkin:
- Öz kart hasabyndan nagt pullary almak
- Galyndyňy bilmek we kart hasaby boýunça göçürmeleri almak
- TBWB-nyň tarapyndan kesgitlenen nyrh boýunça öz kart hasabyndan milli walýutany daşary ýurt walýutasyna çalyşmak


text:
Türkmenistanyň Prezidentiniň 2009-njy ýylyň 12-nji iýunyndaky №10464 belgili kararyny ýerine ýetirmek üçin we Türkmenistanyň Prezidentiniň 1999-njy ýylyň 26-njy awgustyndaky №4331 “Türkmenistanyň çäklerinde obýektleriň gurluşygynyň hilini we ygtybarlylygyny ýokarlandyrmak barada” karary bilen Türkmenistanyň Gurluşyk Ministrliginiň üstüne ýüklenilen wezipelere laýyklykda
B U Ý U R Ý A R Y N:
1. Seýsmikligi 7, 8, 9 we ondan köp ballly etraplarda gurluşyk üçin jaýlar we desgalar taslamalaşdyrylanda, gurluşyk meýdançasynyň seýsmikligini kesgitlemekde şu aşakdaky talaplary goldanmak zerurdyr:
- ýaşaýyş, raýat we önümçilik niýetli obýektler üçin TGK 2.01.08-99* “Seýsmiki etraplarda gurluşyk işleri. 1-nji Bölüm. Ýaşaýyş, jemgyýetçilik, önümçilik jaýlary we desgalary”;
- gidrotehniki we ulag niýetli obýektleri üçin TGK 2.01.08-01 “Seýsmiki etraplarda gurluşyk işleri. 2-nji Bölüm. Gidrotehniki desgalary. 3-nji Bölüm. Ulag desgalary”;
- turbageçirijili inženerçilik ulgamlary we desgalary üçin TGK 2.01.08-05 “Seýsmiki etraplarda gurluşyk. 4-nji Bölüm. Turbageçirijili inženerçilik ulgamlary we desgalary”.
Gurluşyk üçin ýer meýdançasynyň bölünip berilmeginiň öňünden, şäheriň çäkleriniň seýsmiki taýdan mikroetraplaşdyrylmasynyň kartasyna laýyklykda amala aşyrylýan, taslamalaşdyrylýan obýektiň etrabynyň başlangyç seýsmikligini takyklamak meselesi ýerine ýetirilmelidir, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky binagärlik-gurluşyk gözegçilik Milli Komitetiniň 1999-njy ýylyň 20-nji sentýabryndaky №9НК belgili bilen tassyklanylan we Türkmenistanyň Adalat Ministrligi tarapyndan 2000-nji ýylyň 1-nji martynda kadalaşdyryjy-hukuk namasy hökmünde №233 belgi bilen hasaba alnan Kararyna laýyklykda, Türkmenistanyň çäkleriniň seýsmiki etraplaşdyrylmasynyň Milli kartasyna (SEMK-99) laýyklykda takyklamak meselesi ýerine ýetirilmelidir.
2. Seýsmikligi 9 balldan ýokary bolan meýdançalarda döwlet we beýleki obýektleriň ýerleşdirilmeginiň zerurlygy Buýrujy tarapyndan, taslamadan öňki döwürde (Buýrujyda gurluşygyň başga meýdançasynyň ýoklugy, önümçilik toplumynyň tehnologiki aragatnaşygyny saklamak we ösdürmek, hojalyk zerurlygy, şu çäklerde obýektiň gurluşygynyň ykdysady taýdan maksada laýyklygy we başga sebäpler) şäheriň (etrabyň, welaýatyň) baş binagäri bilen bilelikde esaslandyrylýar.
Beýle ýagdaýda Buýrujy şu aşakdakylary almalydyr:
- gurluşyk meýdançasy boýunça inženerçilik-geologiýa agtaryş işleriniň materiallaryny (çuňlugy azyndan 10 metre çenli);
- ballaryň onlarça bölegine çenli takyklyk bilen, gurluşyk meýdançasynyň takyklanylan seýsmikligi barada maglumatlar;
- ýüze çykarylan seýsmikligi nazara almak bilen jaýlaryň we desgalaryň fundamentleriniň esaslarynyň hasaplanylan görkezijileri.
3. Türkmenistanyň Gurluşyk Ministrligi, Buýrujydan şu aşakdaky resminamalary alandan soňra, seýsmikligi 9 balldan ýokary meýdançalarda jaýlary we desgalary ýerleşdirmegiň meselesi boýunça çözgüdi kabul edýär:
- ýokary seýsmiklik şertlerinde gurluşyk üçin meýdançany saýlap almagyň esaslandyrmasy;
- inženerçilik-geologiki agtaryş işleriniň maglumatlarynyň esasynda, seýsmiki häsiýetleri boýunça topraklaryň derejesini kesgitlemegiň netijeleri;
- Türkmenistanyň Gurluşyk Ministrliginiň seýsmiki durnukly gurluşygy Ylmy-barlag institutynyň (SDGYBI, Inženerçilik seýsmologiýa ýarlaghanasy) gurluşygyň meýdançalarynyň hasaplanylan seýsmikligine baha bermek boýunça netijenamalary ýa-da SDGYBI-nyň kabul edilen usulýetine laýyklykda ýerine ýetirilen olaryň taslamalaşdyrýan obýektleri üçin “Türkmendöwlettaslama”Döwlet taslama Ylmy-önümçilik birleşiginiň netijenamalary;
- Türkmenistanyň Gurluşyk Ministrliginiň seýsmiki durnukly gurluşygy Ylmy-barlag institutynyň (SDGYBI, Seýsmiki durnukly desgalaryň barlaghanasy) jaýlary we desgalary taslamaşdyrmak we emeli esaslarynyň (ýassyklaryny) inženerçilik taýýarlygy boýunça maslahatlary.
4. Gurluşygyň meýdançasynyň seýsmikliginiň takyklanylmagy barada netijenama, seýsmiki durnukly gurluşygy Ylmy-barlag institutynyň maslahatlary we seýsmikligi 9 balldan ýokary meýdançada taslamalaşdyrmak we gurluşyk işleri üçin Türkmenistanyň Gurluşyk Ministrliginiň rugsady, gurluşygyň obýektini taslamalaşdyrmak üçin Buýruja berilýärler.
5. Türkmenistanyň çäklerinde seýsmiki etraplarda taslamalaşdyrmagy we gurluşyk işlerini alyp barmagyň görkezilen Tertibi, Türkmenistanyň çäklerinde şeýle işleri amala aşyrýan ähli maýa goýumçylar we Buýrujylar üçin hökmanydyr.
6. Türkmenistanyň GM-niň döwlet ekspertizasynyň Baş müdiriligi, seýsmikligi 9 balldan ýokary bolan meýdançada ýerleşýän obýektleriň taslama resminamalarynyň ekspertizasyny, şu Tertibiň talaplaryny berk goldanmak bilen amala aşyrmaly.
7. Türkmenistanyň gurluşyk we gurluşyk materiallary senagaty Ministrliginiň 2001-ni ýylyň 15-nji oktýabryndaky №1-МС belgili Kararyny güýjüni ýitirdi diýip hasap etmeli.
MINISTR J.Baýramow


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 30-njy ýanwarda, Balkan welaýatyna edýän iş saparynyň dowamynda Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň göçme mejlisini geçirip, goranmak ministrine käýinç berdi.
Türkmen metbugaty mejlisdeharby we hukuk goraýjy edaralaryň 2018-nji ýylyň birinji aýynda ýerine ýetiren işleriniň netijelerine seredilendigini weýakyn geljek üçin wezipeleriň kesgitlenilendigini habar berýär.
Mejlisiň başynda Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, goranmak ministri Ýaýlym Berdiýewe söz berildi. Ministr harby özgertmeleriň barşy, şol sanda ýurduň harby-deňiz güýçleriniň maddy-enjamlaýyn binýadyny berkitmek boýunça görülýän çäreler barada maglumat berdi diýip, TDH-nyň habarynda bellenilýär.
Emma muňa garamazdan, prezident Berdimuhamedow, “wezipe borçlaryny talaba laýyk ýerine ýetirmän, işde goýberen kemçilikleri üçin” goranmak ministri Ýaýlym Berdiýewe käýinç yglan etdi. Habarda “işde goýberilen kemçilikleriň” detallary açylmaýar.
Şol bir wagtda, döwlet baştutany ýurduň Ýaragly güýçleriniň düzümlerini döwrebap derejede enjamlaşdyrmak, harbylaryň gulluk, ýaşaýyş şertlerini gowulandyrmak meselelerini hemişe üns merkezinde saklamagy tabşyrdy.
Türkmen goşunynyň tehniki üpjünçiligi barada aýdylanda, prezident Berdimuhamedow soňky wagtlarda ýygy-ýygydan serhet galalaryna sapar edýär we ol ýerde täze satyn alnan harby tehnikalar, döwrebap ýaraglar bilen tanyşýar, olaryň käbirini synag edýär.
Şeýle-de, soňky ýyllar metbugatda serhet goşunlarynyň serkerdeleriniň we beýleki harby gullukçylaryň iş we durmuş şertlerini gowulandyrmak programmasynyň çäginde täze edara we ýaşaýyş jaýlarynyň gurulýandygy habar berilýär.
Ýerli synçylaryň köpüsiniň tassyklamagyna görä, Berdimuhamedow häkimiýet başyna geleninden soň, türkmen goşunyna berilýän üns, S.Nyýazow döwri bilen deňeşdirilende, kän özgerdi: esgerleriň egin-eşikleri, naharlanyşy gowulandy, dedowşina – agalyga garşy çäreler görüldi.
S.Nyýazow döwründe esgerler özlerini azyk bilen üpjün etmä borçly edildi we goşundaky azyk ýetmezçiligi, esgerleriň sekerdeler we öň gelen gullukdaşlary tarapyndan ezilmegi, harby bölümi taşlap gitmäge mejbur edilen esgerleriň türmä basylmagy ýaly habarlar ene-atalary uly alada goýýardy.
Soňky bir ýylyň dowamynda bu alada täzeden güýçlendi we ogullaryny goşun gullugyna ugradan ene-atalar esgerleriň azyk bilen üpjünçiliginiň görnetin ýaramazlaşandygyny habar berýärler.
“Çagam horlanmasyn diýip, göteribilen iýmitlermi göterip, ýurdyň o çetinde gulluk edýän oglumyň yzyndan gatnamaga mejbur bolýaryn” diýip, öz adynyň efirde tutulmazlygyny soran aşgabatly ýaşaýjy geçen ýylyň noýabrynda Azatlyk radiosyna gürrüň berdi.
Azatlygyň başga bir çeşmesiniň tassyklamagyna görä, harby ýolbaşçylar esgerlere goýberilýän azyk önümleriniň azaldylmagy netijesinde dörän meseleleri ene-atalaryň hasabyna çözmäge çalyşýarlar.
“Harby bölümleriň içinde hususy dükanlaryň açylmagyna rugsat berdiler we esgerler indi şol dükanlarda bar bolan azyk önümlerinden satyn alyp, özbaşlaryna naharlanýarlar” diýip, aşgabatly ene aýtdy.
“Şu ýagdaý sebäpli her kim esger oglunyň yzyndan baryp, olara pul goýup gaýtmaga çalyşýar” diýip, Azatlygyň söhbetdeşi aýtdy.
Howpsuzlyk geňeşiniň Balkanda geçirilen mejlisinde bu ulgammyň beýleki ýolbaşçylary hem hasabat berdiler. Emma metbugatda başga kemter gaýdylýan ýa heniz doly çözülmedik meseleler agzalmady.


text:
Düşündirişler 11
privet S Beater. sen biskekte bolsan menem stanbulda :)
Yeeeaaap!!! Respect sana Suleyman!
Sozleri gowy duzipsin :) Hudaya shukur men oye geldim eyyam. Hemme talyplara - OYE GELIN, DASARY YURT nama gerek. USA'de uzun yyllar yashasamam oy/Turkmenistan yalysy yok.
suleyman armyan bolup gurlap anegdod aydan diyip eshtdim :Paytagt : sowda merkezinn arkasyndaky elitkalarda syke dagy bilen...cynmy?
Bizem Turkmen Talyby ýöne,palow bişiremizok...............
Krasawa esje,,, turkmen talyb bolmak ansat daldir!!!!
biz nirde bolsagam biz turkmen talyby
goze yash geldiday bilaaaaa


text:
Gyzyl kitap
Gyzyl kitap – seýrek duş gelýän we ýitip gitmek howpy astyndaky organizmleriň sanawy; görnüşleriň we aşaky görnüşleriň ozalky we häzirki ýaýran ýerleri, sany we onuň kemelmeginiň sebäpleri, gaýtadan dikeltmegiň aýratynlyklary, görnüşleri dikeltmek üçin häzirki wagtda görlen we görülmeli zerur çäreleriň ýazgysy. Gyzyl kitabyň halkara, milli (döwlet derejesinde) we ýerli nusgalary bar.
Gyzyl kitap barada düşünje[üýtget | edit source]
Ýitmek howpy abanýan görnüşleriň goragyny üpjün etmek üçin olaryň ýörite sanawy girizilen wagtlaýyn resminama – Gyzyl kitap döredilýär. Ilkinji Gyzyl kitap Tebigaty we tebigy baýlyklary goramagyň halkara bileleşigi (häzirki atlandyrylyşy – Tebigaty goramagyň bütindünýä bileleşigi) tarapyndan 1966-njy ýylda döredildi. Bu halkara bileleşik täjirjilik däl guramasy bolup, ol 1948-nji ýylda döredilýär. Onuň ştab-kwartirasy Morž şäherinde (Şweýsariýa) ýerleşen. Bileleşigiň düzümine dünýäniň 84 döwleti, biodürliligi goramak meseleleri bilen meşgullanýan ýüzlerçe täjirçilik bileleşikleri we müňlerçe alymlar girýär. Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan ýurdumyz hem bu bileleşigiň işjeň agzasydyr.
Gyzyl kitaba girizilen görnüşleriň ygtybarly goralyp saklanylmagy we köpeldilmegi diňe bir ýurdumyz üçin däl, eýsem bütin dünýä möçberinde biologik dürlüligi gorap saklamaga mynasyp goşantdyr. Adamzat jemgyýetiniň umumy öýi bolan çylşyrymly gurluşly Ýer ýüzüniň her bir künjegi hemişe ýadawsyz üns berilmegini we aladany talap edýär. Ýurdumyzyň goraghanalarynda ýabany haýwanlary we ösümlikleri gorap saklamak, ylmy taýdan düýpli öwrenmek, olaryň sanyny artdyrmak, gözel tebigatly ýerlerimizi aýawly saklamak boýunça zerur işler geçirilmelidir. Adamyň amala aşyrýan işleriniň tebigata edýän täsiri hem ylmy tarapdan öwrenilmegini talap edýär. Bu işler ýurdumyzyň bütin ekologiýa ulgamyna, şol sanda topragyň, suwuň, howanyň arassalygyna, biodürlüligiň ýagdaýyna zyýan ýetirmeli däldir.
Tebigata aýawly we hakyky eýeçilik gözi bilen garamak biziň mukaddes borjumyzdyr. Ýurdumyzyň ajaýyp tebigatyny goramak we has-da baýlaşdyrmak boýunça döwlet derejesinde uly işleri geçirýäris. Tebigat baradaky alada ähli halkyň aladasydyr we Türkmenistanyň her bir ýaşaýjysy tebigy baýlyklarymyzy gözüniň göreji deýin gorap saklamalydyr. Türkmenistanyň Gyzyl kitaby — milli baýlyklarymyz barada gymmatly ylmy işdir. Ýurdumyzyň Gyzyl kitaby „Tebigaty goramak hakynda“, „Aýratyn goralýan döwlet tebigy ýerler hakynda“, „Ösümlik dünýäsi hakynda“, „Haýwanat dünýä hakynda“ Türkmenistanyň Kanunlaryna, halkara tebigaty goramak konwensiýalary boýunça ýurduň borçnamalaryna, döwlet ekologik maksatnamalaryna we meýilnamalaryna laýyklykda wagtlaýyn hereket edýän resminamadyr.
Türkmenistanyň Gyzyl kitaby – döwletimiziň çäklerinde duşýan haýwan-larynyň, ösümlikleriniň we kömelekleriniň seýrek we ýitmek howpy astyndaky görnüşleri (aşaky görnüşleri), olaryň biologiýasy, ýaýraýşy, sanynyň azalmagynyň we ýitip gitmeginiň sebäpleri baradaky gymmatly ylmy maglumaty özünde jemleýän, yzygiderli täzelenýän we kämilleşdirilýän döwlet sanawydyr. Ol indi 40 ýyla golaý wagt bäri ýöredilip gelinýär.
Türkmenistanyň ilkinji Gyzyl kitaby 1985-nji ýylda çap edilýär. 1999-njy ýylda çap edilen ikinji neşiri iki tomdan ybaratdy. Birinji tomy 152 sany haýwan görnüşlerini we ikinji tomy 149 sany ösümlik görnüşlerini öz içine alýarlar. Türkmenistanyň Gyzyl kitabynyň 2011-nji ýylda çap edilen üçünji neşiri hem iki tomdan ybarat bolup, üç dilde (türkmen, iňlis, rus) ýazylan. Birinji tomy “Ösümlikler we kömelekler” diýlip atlandyrylyp, öz içine 115 ösümlik görnüşini alýar. Ikinji tomy “ Öňurgasyz we oňurgaly haýwanlar” diýlip atlandyrylýar we 149 haýwan görnüşleririni öz içine alýar.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistan biologik dürlüligiň görnüşleriniň dörän möhüm merkezleriniň biri hasaplanýar. Ýiti kontinental, örän gurak klimatly (uzak dowam edýän yssy tomus möwsümi, howanyň temperaturasynyň gije-gündiziň dowamynda we pasyllaýyn giň aralykda üýtgäp durmagy, ygalyň az düşmegi) howa şertleri, geografik taýdan Ýewraziýa yklymynyň merkezi böleginde ýerleşmegi — bularyň hemmesi Türkmenistanyň ösümlik we haýwanat dünýäsiniň tebigy köpdürlüliginiň emele gelmegine öz täsirini ýetiripdir. Häzirki wagtda Türkmenistanyň biodürlüligi 20 müňe golaý görnüşden ybarat bolup, olaryň 7 müňden gowragy ösümlikler, 13 müňe golaýy hem haýwanlardyr. Ösümlik dünýäsiniň 2 müňden hem gowrak görnüşleri Türkmenistanyň hormatly Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly köp tomluk ensiklopedik işinde dermanlyk ösümlikler hökmünde beýan edilýär. Bu düýpli neşir ýurdumyzyň gymmatly ösümlik dünýäsini öwrenmekde botanika, farmakologiýa ylymlarynyň ösmegine bahasyna ýetip bolmajak goşant goşdy. Türkmenistanyň Gyzyl kitabynyň üçünji neşirine girizilen ösümlikleriň 47 görnüşi dermanlyk ähmiýetli ösümliklerdir. Dünýä derejesindäki biodürlüligiň gelip çykan Eýran-Anatol merkeziniň demirgazyk-gündogar çetinde ýerleşýän Köpetdagyň ekoulgamynyň ähmiýeti uludyr. Köpetdagyň türkmen böleginde duşýan ösümlikleriň 1800 görnüşinden 332isi endemiklerdir (12,9%). Ol Merkezi Aziýanyň daglyk ýerlerinde endemikleriň iň ýokary derejesidir. Bu ýerde, şeýle-de oňurgasyz haýwanlaryň 1500 görnüşi, süýrenijileriň 50 görnüşi, guşlaryň 290, süýdemdirijileriň 75 görnüşi ýaşaýar. Türkmenistanyň oňurgaly haýwanlaryndan 92 görnüşi endemiklere we subendemiklere degişlidir.
Görnüşleriň ýagdaýynyň milli ölçeglerini işläp taýýarlamak, soňky on ýylda toplanan maglumatlary nazara alyp ösümlikleriň we haýwanlaryň sanawyny anyklamak we düzetmek neşiri taýýarlamakda örän wajyp işleriň biri boldy. TGHB-niň Gyzyl sanawyna laýyklykda Türkmenistanyň Gyzyl kitabynyň üçünji neşirinde aşakdaky derejeler kabul edildi:
Derejesi I (CR) — düýbünden ýitip barýan görnüş (aşaky görnüş). Populýasiyasynyň sany guýçli depginde azalýan (80%-den gowrak) we ýaýrawy örän çäkli görnüş. Yorite careleriň gecirilmegi zerur.
Derejesi II (EN)— ýitip barýan görnüş (aşaky görnüş). Populyasiyasynyň sany 50%-den gowrak azalýan, ýaşaýan ýaýrawy güýçli depginde daralýan.
Derejesi III (VU) — ýitmek howpunyň abanmagyna ýakyn görnüş (aşaky görnüş). Populýasiýasynyň sany az (30%-dan gowrak) we ýaşaýan ýaýrawy çäkli.
Derejesi IV — seýrek görnüş (aşaky görnüş). Milli/sebit ähmiýetli we diňe birnäçe sanysynyň (ýada tapylan yerleriniň) usti bilen belli bolan endemik ýa-da ýitip gitmegi biodürlüligiň genefondyň garyplaşmagyna getirjek gadymy (relikt) görnüş.
Derejesi V (DD) — ýeterlik öwrenilmedik görnüş (aşaky görnüş). Sany we ýaýrawy durnukly bolmadyk hem-de onuň ýagdaýy barada goşmaça maglumat zerur bolan görnüş. Geljekdaki barlaglar we täze maglumatlaryň ýygnalmagy onuň ýagdaýyny anyklamaga ýardam eder.
Gyzyl kitaba atlary ýazylan ösümlikleriň we haýwanlaryň her bir görnüşi baradaky maglumatlar pugta tertipde we şunuň ýaly görnüşdäki kesgitlenen yzygiderlilikde beýan edilýär: ýagdaýy (derejesi); genofondy gorap saklamakda ähmiýeti; gysgaça beýany; ýaýraýşy; ýaşaýan ýerleri; sany we onuň üýtgemek ýagdaýy; esasy çäklendiriji sebäpler; biologiýasynyň aýratynlyklary; köpeldilişi (haýwanlar), ösdürilip ýetişdirilişi (ösümlikler); gorag üçin görlen çäreler; bar-laglar býunça teklipler.
Gyzyl kitap – wagtlaýyn hereket edýän resminamadyr. Ösümlikleriň we haýwanlaryň ol ýa-da beýleki görnüşiniň ýaşamagy üçin howply ýagdaýyň üýtgemegi, olary goramak boýunça çäreler bilen baglanyşyklylykda, ondaky maglumatlaryň üsti ýetirilýär, kämilleşdirilýär.
Edebiýatlar[üýtget | edit source]
Durdyýew S., Aşyrmyradowa Ş., Nurberdiýew N. Ekologiýa 11. Aşgabat TDNG 2014.
- IUHD. Akyýew Guwanç


text:
Dehistanyň baýrynda Bady-sabany görsem. Bahaweddin Mirkulal, Zeňňi Babany görsem. Nagleýni arşa täçdir, Ady äleme paçdyr, İki jahan mätäçdir, Arap zybany görsem. Gelen geçer çaşt edip, Eglenmez güzeşt edip, Köňül aýdar keşt edip, Älem-jahany görsem. Hezyr kimin çöllerde, Ylýas kimin köllerde, Kowus kimin daglarda, Ýagşy-ýamany görsem. Ýokarda Hindi...
Awtor:
DrWaltBishop
(Wasýok)
|
Kategoriýa: Edebiýat |
06.06.2018 17:36
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#146)


text:
Şweýsariýa
Şweýsariýa (nem. Schweiz, fr. Suisse, ital. Svizzera, rom. Svizra), resmi ady — Şweýsariýa Konfederasiýasy (nem. Schweizerische Eidgenossenschaft, fr. Confédération suisse, ital. Confederazione Svizzera, rom. Confederaziun svizra) — Merkezi Ýewropada uly bolmadyk, deňze çykalgasyz döwlet. Ol demirgazykda Germaniýa, günortada — Italiýa, günbatarda — Fransiýa, gündogarda — Awstriýa we Lihtenşteýn bilen serhetleşýär. Onuň ady Şwis kantonynyň gadymy nemes dilinde "ýakmak" diýmekligi aňladýan sözden dörän adyndan gelip çykypdyr.
Şweýsariýanyň resmi dilleri: nemes dili, fransuz dili, italýan dili we romanş dili.


text:
SUWA BÖKMEK SPORT GÖRNÜŞI
Garaşsyz hem baky bitarap Türkmenistanda soňky ýyllar gurlup, ulanylmaga berlen ajaýyp suw toplumlarynyň peýda bolmagy bilen suwa bökmek sport görnüşi hökmünde ýurdumyzda uly meşhurlyga...
Ýazylan wagty: 30 сентября 2018 Ýazan Mayichka
0
Okalan sany: 16 Jogaplar: 0
Türgenleşik maksatnamasyny saýlamak
Meşgullanýanlaryň ýaşyna we beden taýdan taýýarlyk derejesine laýyklykda taýýarlanan maksatnama boýunça ylgamak hökmany hasaplanylýar. Öň işjeň hereketi bolmadyk täze gelenler üç...
Ýazylan wagty: 30 сентября 2018 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 18 Jogaplar: 0
Lukmançylyk görkezijileri we gapma-garşy görkezijiler
Ýaşyna we taýýarlyk derejesine garamazdan, hemmeler ylgap bilýär. Sagaldyş ylgawyna we ýörişine lukmançylyk taýdan gapma-garşy görkezijileriň sany çäklendirilendir. Şu günki gün lu...
Ýazylan wagty: 30 сентября 2018 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 20 Jogaplar: 0
Maşkyñ ÿatkeşlige peÿdasy
Fiziki hereketiň diňe bir beden saglygyny däl-de, eýsem şol birwagtyň özünde öwrenmek ukybyny hem ösdürýändigi ylmy işleriň netije...
Ýazylan wagty: 30 сентября 2018 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 27 Jogaplar: 0
Şahsy gigiÿenamyz
Saglygymyz üçin şahsy arassaçylygymyza üns berilmelidigi hemmämize mälimdir. Gadymy döwürlerden bäri peýdalanylýan arassaçy...
Ýazylan wagty: 30 сентября 2018 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 22 Jogaplar: 0
Ilkinji ÿolyşyklar
Ilkinji ýolyşyklar entek awtoulaglaryň ýok wagty, iri şäherlerde gatnawyň düýä, ýaba, eşege goşulan arabalar bilen amala aşyrylýa...
Ýazylan wagty: 30 сентября 2018 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 20 Jogaplar: 0
Personal kompýuterleriň huşy
Personal kompýuterleriň huşy
Personal kompýuterleriň huşy ýa-da ýatda saklaýan gurluşy maglumatlary saklamak üçin niýetlenilendir. Ýatda saklaýan gurluşyň esasy ýerine ýetirýän ...
Ýazylan wagty: 27 сентября 2018 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 19 Jogaplar: 0
Informasiýa jemgyýeti
Informasiýa jemgyýeti.
Senagat serişdeleriň kämilleşmegi bilen XIX asyryň ortalaryndan başlap informasiýalary awtomatlaşdyryp işläp taýýarlaýan maşynlar döredilip başlandy (Bebbiji...
Ýazylan wagty: 27 сентября 2018 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 20 Jogaplar: 0
Senagatlaşan jemgyýet
Senagatlaşan jemgyýet.
XVII asyrdan başlap önümçiligi maşynlaşdyrmak adamzadyň esasy işjeňligi boldy.Ilki bilen ýeliň we suwuň energiýasy (suw, ýel harazlary) döredilip başlan bols...
Ýazylan wagty: 27 сентября 2018 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 17 Jogaplar: 0
Tòññe-tõññe milli oÿun
TÖŇŇE – TÖŇŇE Oýnuň oýnaljak ýeri: Oýun sport meýdançalarynda ýa-da sport öýünde oýnalýar. Oýna taýýarlyk: Oýna 20-den 30-a çenli oýunçy gatnaşyp biler. Oýny oýnamak ü...
Ýazylan wagty: 27 сентября 2018 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 14 Jogaplar: 0
Maks Eÿwe
Maks Eýwe (1935-1937çempionlyk ýyllary) – 1901-nji ýylda Gollandiýanyň Amsterdem şäherinde dogulýar. Matematika dersi boýunça mugallym bolup işläp durup, ýönekeý küşt söýüji dü...
Ýazylan wagty: 27 сентября 2018 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 19 Jogaplar: 0
Beÿnini işjeñleşdirmegiñ syry
Ökdelik bilen düzülen iýmit sanawy beýniniň derman ulanmazdan, kadaly işini işjeňleşdirmäge ýardam edýändigi mälim edildi. Beý...
Ýazylan wagty: 27 сентября 2018 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 30 Jogaplar: 0


text:
ABŞ-nyň Aşgabatdaky Ilçihanasyndaky işe ýüz tutandygyňyz üçin sag boluň. Ilçihanadaky işe almak prosessi her bir wezipä iň mynasyp dalaşgärleri saýlap almakda we çekmekde yzygiderli, gönükdirilen hem-de adalatly bolmak maksady bilen gurnalandyr.
ABŞ-nyň Aşgabatdaky Ilçihanasy mydama üýtgeýän, köpmilletli hem-de ajaýyp iş ýeridir. Biz, ýerli işgärleriň sekiz häsiýetini (PDF 245 KB) üstünlikli görkezip biljek işgärleri gözleýäris. Biz Size, arzaňyzy işe tabşyrmazdan öň bu häsiýetler bilen tanyşmagyňyzy hem-de olaryň ähmiýetine doly düşünmegiňizi maslahat berýäris.


text:
«Demokratik saýlawlar türkmen jemgyýetiniň demokratik esaslaryny pugtalandyrmak, hakyky halk häkimiýetliliginiň ýörelgelerini dikeltmek ýolunda möhüm ädimdir».
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 73-nji maslahatynda çykyş eden hormatly Prezidentimiz hemişelik Bitarap Türkmenistanyň sebit we ählumumy derejedäki möhüm meseleler boýunça ileri tutulýan garaýyşlaryny, tutuş dünýäde abadançylygyň we gülläp ösüşiň bähbidine gönükdirilen netijeli halkara hyzmatdaşlygyny has-da giňeltmäge, çuňlaşdyrmaga gönükdirilen uly ähmiýetli başlangyçlaryň ençemesini öňe sürdi. Ýer ýüzüniň birnäçe sebitlerinde ýagdaýlaryň çylşyrymly bolmagynda galýandygyn...
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan başy başlanan «Amul — Hazar 2018» halkara awtoralliniň 15-nji sentýabrda tamamlanmagy mynasybetli Hazar deňziniň kenarynda geçen owadan daba...
Ženewadan gowşan hoş habar 2018-nji ýylyň 25-nji iýunynda Ženewada Türkmenistanyň başlangyjy boýunça Birleşen Milletler Guramasynyň Adam hukuklary boýunça Geňeşiniň 38-nji mejlisinde «Beýik Ýüpek ý...
3-nji iýunda geçirilen köpçülikleýin welosipedli ýörişiň öňüsyrasynda «Guinness World Reсords» kompaniýasynyň resmi wekili Şeýda Subaşi 2018-nji ýylyň 1-nji iýunynda «Aşgabat» köpugurly stadionynda we...
Şu gün dünýäniň köp ýurtlarynda ilkinji gezek Bütindünýä welosiped güni bellenildi, bu sene hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça Birleş...


text:
Gazagystanda geçen ýyl 86,2 million tonna nebit öndürildi
Gazagystanyň Ykdysadyýet ministri Timur Suleýmenow mesele bilen bagly beýanat berdi
Gazagystanyň Ykdysadyýet ministri Timur Suleýmenow geçen ýyl ýurtda 86,2 million tonna nebit öndürlendigini aýtdy.
Suleýmenow Premýer ministrlikde beren beýanatda geçen ýyl nebit önümçiliginiň 86,2 million tonna çenli baryp ýetendigini ýatlatdy.
Suleýmenow “Geçen ýyl nebit önümçiliginde taryhy rekord goýuldy. Nebit önümçiligi adam başyna düşýän milli girdejiniň 4 göterim artmagyna sebäp boldy. Nebit önümçiliginiň 2018-nji ýylda hem edil şol ösüş depgini gorap saklamagyna garaşýarys” diýdi


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sebitde iri bug-gaz elektrostansiýanyň açylyş dabarasyna gatnaşdy
2018-nji ýylyň 8-nji sentýabrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Mary welaýatyna iş saparyny amala aşyryp, Mary döwlet elektrik stansiýasynyň çäginde utgaşykly dolanyşykda işleýän ýurdumyzdaky ilkinji bug-gaz elektrik stansiýasynyň açylyş dabarasyna gatnaşdy.
Energetika işgärleriniň gününe gabatlanan bu waka milli Liderimiziň başyny başlan giň möçberli maksatnamalaryny durmuşa geçirmek ýolunda nobatdaky möhüm waka boldy. Şol maksatnamalar bolsa milli ykdysadyýetimiziň durnukly ösüşini üpjün etmäge, eksport kuwwatyny pugtalandyrmaga, ýurdumyzyň çalt depginler bilen senagatlaşdyrylmagyny hem-de sebitleriň toplumlaýyn ösdürilmegine ýardam etmelidir.
Hormatly Prezidentimiziň uçary irden Aşgabat şäheriniň Halkara howa menzilinden uçup, biraz wagtdan soň Mary şäheriniň howa menziline gondy.
Milli lybasly gyzlar hormatly Prezidentimize ajaýyp gül desselerini gowşurýarlar, hormatly ýaşulular duz-çörek hödürleýärler. Olar milli Liderimize berk jan saglyk, uzak ömür, eziz Watanymyzyň parahatçylygynyň we gülläp ösmeginiň bähbidine ähli başlangyçlarynda üstünlikler arzuw etdiler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mähirli garşylandyklary üçin minnetdarlyk bildirip, hormatly ýaşulular bilen söhbetdeş boldy, olaryň ýaşaýyş-durmuşy, iş-aladalary bilen gyzyklandy. Döwlet Baştutanymyz ýakyn wagtda möhüm çäreleriň durmuşa geçiriljekdigini belläp, hemmeleri ýetip gelýän uly baýramçylyk - Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 27 ýyllygy bilen gutlady.
Milli Liderimiziň nygtaýşy ýaly, amala aşyrylýan durmuş ugurly syýasat döwletimiziň ykdysady kuwwatyny pugtalandyrmak hem-de halkymyzyň abadançylygyny ýokarlandyrmak bilen baglanyşykly wezipeleri üstünlikli çözmekde oňat netijeler gazanmaga mümkinçilik berýär. Ýurdumyzyň ähli ýerinde, şol sanda Mary welaýatynda köpsanly önümçilik desgalary hem-de durmuş-medeni maksatly binalar, hususan-da, kaşaň ýaşaýyş jaýlary, bilim we saglygy goraýyş edaralary, döwrebap obalar hem-de şäherler guruldy we olaryň gurluşygy dowam edýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow türkmenistanlylaryň ýaşaýyş-durmuş şertlerini mundan beýläk-de gowulandyrmagyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugry bolmagynda galjakdygyny we bu barada sentýabr aýynda Aşgabatda geçiriljek Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň birinji mejlisinde gürrüň ediljekdigini belläp, hormatly ýaşululara halkymyzyň agzybirligini we jebisligini pugtalandyrmaga, aýratyn hem ösüp gelýän nesli watançylyk ruhunda terbiýelemäge goşýan goşandy üçin tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirdi.
Hormatly Prezidentimiziň awtoulag kerweni howa menzilinden Mary DES-ine tarap ugraýar, onuň çäginde täze elektrik stansiýasy guruldy. Ýol ugrunda milli Liderimizi şäheriň ýaşaýjylary, köpsanly ýaşlar ruhubelentlik bilen mübäreklediler.
Öňdebaryjy tehnologiýalary we innowasion işläp taýýarlamalary işjeň ornaşdyrmak, eziz Watanymyzyň mundan beýläk-de hemmetaraplaýyn okgunly ösdürmek üçin oňaýly şertleri döretmek ýurdumyzyň sebitleriniň ählisini gurşap alan giň möçberli özgertmeler maksatnamalaryny we taslamalaryny durmuşa geçirmekde esasy ugurlar bolup durýar. Halkara ülňülerine laýyk gelýän hem-de şäherleriň we obalaryň kadaly durmuşyny üpjün edýän inžener-tehniki düzümiň döredilmegi bu babatda möhüm orun eýeleýär. Energiýa üpjünçilik ulgamy şol düzümiň möhüm bölegidir.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda ýurdumyzyň elektroenergetika pudagynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny düýpli döwrebaplaşdyrmak we pugtalandyrmak, bu ulgam üçin ýokary hünärli hünärmenleri taýýarlamak boýunça netijeli çäreler görülýär. Mälim bolşy ýaly, döwlet Baştutanymyz tarapyndan 2013-2020-nji ýyllar üçin niýetlenen degişli Konsepsiýa tassyklanyldy. Onuň tapgyrlarynyň her biri düzümleýin desgalaryň ençemesiniň gurluşygyny özüne birleşdirýär. Paýtagtymyzyň hem-de welaýatlarymyzyň okgunly ösüşini, ýurdumyzyň elektrik energetikasynyň kuwwatynyň artmagyny nazara almak bilen, täze energetika ulgamlarynyň kuwwaty has-da ýokarlandyrylýar.
Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň energiýa serişdeleriniň baý gorlaryna eýedigini, elektrik energiýasynyň önümçiliginiň bolsa, däp bolşy ýaly, dünýäde iň düşewüntli önümçilikleriň biridigini bellemelidiris. Şundan ugur alnyp, bu geljegi uly pudaga gönükdirilýän maýa goýumlarynyň möçberleri yzygiderli artdyrylýar. Häzirki wagtda türkmen energetika senagaty okgunly ösýär we dünýä bazarlarynda uly isleg bildirilýän elektrik energiýasynyň daşary ýurtlara iberilýän möçberlerini artdyrmaga ukyplydyr.
Soňky ýyllarda pudagyň düzüminiň üsti gazturbinaly elektrik stansiýalarynyň, şol sanda Aşgabatda, Ahal, Balkan, Lebap we Daşoguz welaýatlarynda gurlan stansiýalaryň birnäçesi bilen ýetirildi. Şunuň bilen birlikde, paýlaýjy elektrik beketleriniň onlarçasy gurulýar, paýtagtymyzyň, beýleki şäherleriň we ilatly ýerleriň energiýa üpjünçilik we yşyklandyryş ulgamy täzelenýär.
Bu ulgamda amala aşyrylýan giň möçberli işler ýurdumyza özüni elektrik energiýasy bilen doly üpjün etmäge hem-de ony goňşy döwletlere ibermäge mümkinçilik berýär.
BMG-niň çäklerinde hyzmatdaşlyk etmäge aýratyn orun berilýän giň halkara hyzmatdaşlyk syýasatyny yzygiderli durmuşa geçirýän Garaşsyz, Bitarap Türkmenistan bütin adamzady tolgundyrýan möhüm durmuş meselelerini ara alyp maslahatlaşmaga hem-de olary çözmegiň has oňaýly ýollaryny işläp taýýarlamaga işjeň gatnaşýar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ählumumy energetika howpsuzlygyny üpjün etmäge, Owganystanyň durmuş-ykdysady taýdan dikeldilmegine hem-de döwrüň beýleki esasy meselelerine degişli netijeli başlangyçlary hem dünýä jemgyýetçiliginde giň goldawa eýe bolup, bu maksatlaryň amala aşmagyna gönükdirilendir.
Mälim bolşy ýaly, ýurdumyz köp ýyllaryň dowamynda doganlyk owgan halkyna parahatçylykly durmuş gurmakda hemmetaraplaýyn ýardam berip gelýär. Goňşy döwletiň energetika düzüminiň möhüm bölegine öwrülen Ymamnazar-Andhoý we Serhetabat-Hyrat elektrik geçiriji ulgamynyň gurulmagy, şeýle hem şu ýylyň tomsunda Rabatkaşan –Kalaýnau elektrik geçirijisiniň ulanmaga berilmegi munuň aýdyň subutnamasydyr. Bu elektrik geçirijisiniň ulanmaga berilmegi bilen, Owganystanyň demirgazyk etraplaryna ýeňillikli şertlerde türkmen elektrik energiýasyny ibermegiň ýene-de bir ugry açyldy.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen amala aşyrylýan beýleki iri taslamalaryň hatarynda Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisiniň hem-de Türkmenistan –Owganystan-Pakistan elektrik geçirijisiniň gurluşygy bar. Bu taslamalaryň durmuşa geçirilmegi diňe bir oňa gatnaşýan ýurtlar üçin däl, eýsem, tutuş sebit üçin hem ägirt uly ähmiýete eýe bolar.
Mary DES-niň çäginde ýurdumyzda ilkinji utgaşykly bug-gaz elektrik stansiýasynyň gurulmagy hem türkmen elektrik energetikasynyň düzümini mundan beýläk-de ösdürmäge, eksport mümkinçiliklerini giňeltmäge gönükdirilendir.
…Dabaranyň geçirilýän ýerinde hakyky baýramçylyk ýagdaýy emele geldi. Adamlaryň müňlerçesi ajaýyp wakanyň şaýatlary bolmak üçin bu ýere ýygnandylar. Şol waka bolsa täze eýýamyň ýyl ýazgysyna ýene-de bir aýdyň sahypa bolup ýazylar. Döwlet baýdaklary parlaýar, täze desga barada aýdyň düşünje berýän dürli plakatlar we bannerler gurnaldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň awtoulagy Mary DES-ine gelýär. Milli lybasly gyzlar döwlet Baştutanymyza ajaýyp gül desselerini gowşurýarlar.
Täze desganyň öňündäki meýdançada milli Liderimizi Mejlisiň Başlygy, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylary, ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň ýolbaşçylary, Mary welaýatynyň häkimi garşyladylar. Dabara gatnaşyjylaryň arasynda jemgyýetçilik guramalarynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, daşary ýurtly işewürler bar.
Täze desganyň öňündäki meýdançada sungat ussatlarynyň köpöwüşginli çykyşlary ýaýbaňlandyrylýar. Olar eziz Watanymyzy hem-de milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň beýik işlerini wasp edýän joşgunly aýdym-sazly we tansly çykyş taýýarladylar. Döwlet Baştutanymyzyň ýolbaşçylygynda türkmen halky parahatçylyk, döredijilik we ösüş ýoly bilen ynamly öňe barýar.
Milli Liderimiz dabara üçin ýörite taýýarlanan münbere geçýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýygnananlaryň öňünde çykyş edip, «Türkmenistan - Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» diýlip yglan edilen ýylyň ajaýyp güýz günleriniň biriniň ajaýyp waka beslenýändigini belledi: Mary döwlet elektrik stansiýasynyň çäklerinde gurlan, utgaşykly dolanyşykda işleýän döwrebap, kuwwatly elektrik stansiýasy dabaraly ýagdaýda ulanmaga berilýär.
Ýurdumyzda gurulýan medeni-durmuş maksatly binalaryň kadaly işlemegi üçin döredilýän amatlyklaryň hatarynda, ilkinji nobatda, olaryň ygtybarly we bökdençsiz elektrik üpjünçiligine köp zat bagly bolup durýar. Halkymyzyň ýaşaýyş - durmuş şertleriniň düýpgöter özgermegi, onuň medeni derejesiniň dünýä ölçegleriniň derejesine çykmagy bilen baglylykda, hojalyklarda elektrik energiýasyny uly möçberlerde sarp edýän döwrebap durmuş tehnikalary, senagat önümçilikleri peýda bolup başlady. Elektrik energiýasyna bolan islegiň barha artmagy bu pudagyň maddy-enjamlaýyn binýadyny mundan beýläk hem pugtalandyrmagy talap edýär. Pudagyň öňünde durýan bu möhüm wezipäni çözmek üçin, «Türkmenistanyň elektrik energetikasy pudagyny ösdürmegiň 2013-2020-nji ýyllar üçin konsepsiýasy» kabul edildi. Konsepsiýa laýyklykda, ýurdumyzyň dürli welaýatlarynda gaz turbinaly elektrik stansiýalaryny gurmak meýilleşdirildi. Şonuň netijesinde, ýurdumyzyň Ahal, Lebap we Mary welaýatlarynda gysga döwrüň içinde dürli kuwwatlykly gaz turbinaly elektrik stansiýalarynyň 6-sy gurlup, ulanmaga berildi. Netijede, indi welaýatlarymyzyň hersinde gaz turbinaly elektrik stansiýalarynyň ikisi ýa-da üçüsi hereket edýär. Olar sarp edijileriň elektrik üpjünçiliginiň ygtybarly bolmagyna ýardam edýär.
Şol gün dabaraly açylýan, utgaşykly dolanyşykda işleýän döwrebap elektrik stansiýasy hem pudagy ösdürmegiň konsepsiýasynyň üstünlikli durmuşa geçirilýändigine aýdyň şaýatlyk edýär. Bu döwrebap elektrik stansiýasynyň umumy kuwwaty 1574 megawatta deň bolup, onda dünýä meşhur «General Electric» amerikan kompaniýasynyň her biriniň kuwwaty 263,25 megawatt bolan gaz turbinalarynyň 4-si we her biriniň kuwwaty 260,5 megawat bolan bug turbinalarynyň 2-si oturdylandyr. Gaz turbinalaryndan çykýan zyýanly gazlaryň gyzgynlygyny bug turbinalarynda ulanmak arkaly goşmaça elektrik energiýasynyň öndürilmegi bu stansiýanyň işiniň aýratynlygydyr.
Bu döwrebap tehnologiýanyň pudaga ornaşdyrylmagy ýurdumyzda galyndysyz önümçiligi guramaga, daşky gurşawa zyňylýan zyýanly galyndylaryň möçberini ep-esli azaltmaga şert döreder. Mundan başga-da, elektrik energiýasyny öndürmek üçin sarp edilýän tebigy gazy tygşytlamaga mümkinçilik berer.
Bu kuwwatly elektrik stansiýasynda ähli işler kompýuterleşdirilendir. Munuň özi dolandyryş merkezinden ähli tehnologik işlere netijeli gözegçilik edilmegini üpjün edýär.
Stansiýanyň işe girizilmegi bilen, ýurdumyzyň energetika ulgamynyň kuwwaty 1574 megawat möçberde artar. Sarp edijilerimiziň elektrik üpjünçiliginiň ygtybarlylygy ýokarlanar. Daşky gurşawa goýberilýän zyýanly galyndylaryň möçberi ýylda 3,1 million tonna möçberde azalar. Daşary ýurtlara iberilýän elektrik energiýasynyň möçberini goşmaça 3 milliard kilowat-sagada çenli artdyrmaga mümkinçilik berer. Döwrebap täze iş orunlary dörär, hünärmenlerimiziň iş tejribesi baýlaşar diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň soňra belleýşi ýaly, özümizden artýan elektrik energiýasy goňşy döwletlere iberiler. Geljekde elektrik energiýasynyň iberilýän ugurlary diwersifikasiýa ýoly bilen ösdüriler hem-de möçberleri artdyrylar.
Mälim bolşy ýaly, şu ýylyň fewral aýynda «Türkmenistan-Owganystan- Pakistan» elektrik geçirijisiniň gurluşygyna badalga berildi. Bu bolsa, biziň energetika syýasatymyzyň üstünlikli durmuşa geçirilýändiginiň aýdyň subutnamasydyr diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady we elektrik energetikasy pudagynyň işgärleriniň öz öňlerinde duran wezipeleri abraý bilen ýerine ýetirjekdiklerine ynam bildirdi.
Biz 2018-nji ýyly «Türkmenistan - Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» diýip yglan etdik diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzda «Amul-Hazar 2018» awtorallisiniň geçirilmegi, dabaraly açylýan elektrik stansiýasynda öndüriljek elektrik energiýasynyň Beýik Ýüpek ýolunyň ugry boýunça goňşy ýurtlara iberilip başlanmagy ata Watanymyzda bu gadymy ýoluň gaýtadan dikeldilýändiginiň aýdyň subutnamasy bolar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow çykyşyny tamamlap, türkmen energetiklerini we halkymyzy şanly wakalar -Türkmenistanyň energetika senagatynyň işgärleriniň hünär baýramy hem-de bu senä gabatlanyp, täze elektrik stansiýasynyň açylmagy bilen tüýs ýürekden gutlady we olara berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny we alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýygnananlaryň şowhunly el çarpmalary astynda dabaraly ýagdaýda toý bagyny kesýär we utgaşykly elektrik stansiýasynyň dolandyryş merkezine barýar.
Bu ýerde işleýän hünärmen döwlet Baştutanymyzy täze energetika desgasynyň esasy tehniki hem-de tehnologiki häsiýetnamalary bilen tanyşdyrýar.
Ýokarda bellenilişi ýaly, ýurdumyzda ozal gurlan beýleki DES-lerden tapawutlylykda ýokary tehnologiýaly enjamlar bilen üpjün edilen täze stansiýada elektrik energiýasyny işläp taýýarlamak üçin ýangyç hökmünde diňe bir tebigy gaz däl, eýsem, bug hem ulanylar.
Taslamanyň çäklerinde şeýle hem stansiýanyň 220 kW we 500 kW güýjenmesi bolan paýlaýjy ulgamlary gurnaldy, dolandyryş binalary, dürli inženerçilik-tehniki desgalar guruldy.
Utgaşykly dolanyşykdaky bug-gazly toplumyň ösüşlere beslenen usulynyň mazmuny ýangyjyň ýanmagy netijesinde emele gelýän gazlaryň ilki bilen esasy gaz turbinany herekete getirýändiginden, soňra bolsa ýörite bug-utilizator gazanyna gelip gowuşýandygyndan ybaratdyr. Bu ýerde olar suwy gyzdyryp, ony buga öwürýär, ol bolsa soň ýokary basyş astynda bug turbinasyna iberilip, onuň aýlanmagyna getirilýär. Degişlilikde, toguň generatorynyň bug turbinasy bilen baglanyşykly rotory hem aýlanýar. Şeýlelikde, elektroenergiýanyň goşmaça möçberi öndürilýär.
Netijede, eger ýönekeý yzygiderlilikdäki elektrostansiýanyň peýdaly hereketiniň görkezijisi (PHG), ortaça, 34,2 göterime deň bolsa, utgaşykly yzygiderlilikde PHG bir ýarym esseden gowrak ýokarlanyp, 56 göterimden gowrak bolýar.
Bugly-gazly elektrik stansiýalar diňe bir ykdysady taýdan däl, ekologiýa babatda hem özüne çekijidir. Çünki ýanan önümler bolan kömürturşy gazyň howa goýberilişi 2-3 esse azalýar.
Energetika ulgamynda sebit we sebitara ähmiýetli iri taslamalary durmuşa geçirip, Türkmenistan daşky gurşawy goramak ýaly örän möhüm ugurda halkara hyzmatdaşlyk meselelerine iň ýokary derejede jogapkärli çemeleşýändigini görkezýär. BMG-niň Bas Assambleýasynyň mejlislerinde, BMG-niň durnukly ösüş boýunça “Rio+20” maslahatynda, şeýle hem 2015-nji ýylda “2030-njy ýyla çenli döwür üçin ösüş babatda gün tertibi” kabul edilen BMG-niň durnukly ösüş boýunça sammitinde hem-de beýleki iri forumlarda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň beýan eden halkara başlangyçlary munuň subutnamalarynyň biridir. Olaryň hatarynda Aşgabatda Merkezi Aziýada howanyň üýtgemegi bilen bagly tehnologiýalar boýunça Sebit merkezini açmak baradaky teklip bar.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, pudaklaýyn taslamalar durmuşa geçirilende ýurdumyzyň energetikleriniň baş wezipeleriniň biri energiýa tygşytlaýjy, ekologiýa taýdan arassa iň täze tehnologiýalary, ýokary netijeli, ygtybarly enjamlary ulanmakdan ybaratdyr.
Stansiýanyň hünärmenleri işgärleriň işlemegi üçin amatly şertler döredilen energetika pudagynyň döwrebap düzümleýin desgasynyň bina edilendigi üçin milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa çuňňur hoşallyk bildirip, Watanymyzyň bähbidine yhlasly zähmet çekjekdiklerine ynandyrdylar.
Döwlet Baştutanymyz dabaraly ýagdaýda düwmäni basyp täze elektrostansiýany ulanyşa girizýär.
Bu ýerde oturdylan monitorlar elektrik stansiýasynyň bellenen kuwwatyna çykyşyny synlamaga mümkinçilik berýär. Onuň ulanmaga berilmegi ýurdumyzyň umumy energetika ulgamyna elektrik energiýanyň berlişini ep-esli artdyrmaga, ýurdumyzyň sarp edijilerini energiýa bilen ygtybarly üpjün etmäge goşmaça kepillikleri döretmäge mümkinçilik berer. Mundan başga-da, türkmen elektrik energiýasynyň eksportuny 3 milliard kilowatt/sagada çenli artdyrmaga mümkinçilik dörär.
Döwlet Baştutanymyz maslahatlar zalyna geçýär. Bu ýerde milli Liderimizi dabara gatnaşyjylar ör turup, dowamly el çarpmalar bilen garşylaýarlar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýygnananlara ýüzlenip, hemmeleri şanly waka – Mary döwlet elektrik stansiýasynyň çäklerinde gurlan, utgaşykly dolanyşykda işleýän, kuwwaty 1574 megawat bolan ýurdumyzda ilkinji bug-gaz elektrik stansiýasynyň işe girizilmegi bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlady.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, bu elektrik stansiýasy Merkezi Aziýa sebitinde örän iri energetika desgasy bolup, inžener-tehniki işläp taýýarlamalaryň täze tapgyryna degişlidir. Utgaşykly dolanyşykda işleýän elektrik stansiýalary ýönekeý dolanyşykdaky elektrik stansiýalary bilen deňeşdirilende has peýdalydyr. Ol tebigy gazy az sarp edýär hem-de ykdysady we ekologiýa taýdan örän bähbitlidir.
Döwlet Baştutanymyz dabara daşary ýurtly myhmanlaryň gatnaşýandygyny belläp, Amerikanyň sagdyn ekologiýa gaznasynyň Ýewropa ýutlary boýunça müdiri, hanym Anni Sasko söz berýär.
Myhman hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa ýurdumyza gelip görmäge çakylygy hem-de myhmansöýerligi üçin çuňňur hoşallyk bildirip, esaslandyryjylaryň biri bolup durýan guramasynyň wezipesiniň daşky gurşawyň abadan ýagdaýda saklanylmagyna gönükdirilendigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, hanym Anni Sasko bu ugurda Türkmenistanyň hormatly Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň baştutanlygynda ýurdumyzda geçirilen işlere ýokary baha berdi.
Bu ulgamda geçirilen çäreler köp ugurlydyr. Olar diňe bir senagat önümçiliginiň daşky gurşawy üçin howpsuzlygynyň hem-de ekologiýa kadalarynyň berjaý edilmegine gönükdirilmän, sagdyn-durmuş ýörelgesiniň wagyz edilmegini, ilaty bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmaga çekilmegi, temmäki önümleriniň bikanun dolanyşygyna garşy çäreleri öz içine alýar. Hormatly Prezidentimiziň tagallalary türkmen halkynyň durmuş derejesiniň ýokarlandyrylmagyna, şeýle hem sebitiň ýurtlarynda durmuş-ykdysady ýagdaýyň gowulandyrylmagyna gönükdirilendir diýip, hanym Anni Sasko aýtdy.
“Türkmenistan Merkezi Aziýanyň ýüregidir. Siziň ýurduňyzyň kuwwatly energetika döwleti bolup, öz serişdelerini goňşy ýurtlara iberýändigi örän möhümdir” diýip, myhman aýtdy.
Türkmen tarapynyň wekiline Amerikanyň sagdyn ekologiýa gaznasynyň täze elektrik stansiýanyň ekologiýa babatynda howpsuzlygyny tassyklaýan şahadatnamasyny gowşurmak bilen, hanym Anni Sasko döwlet Baştutanymyzy Türkmenistanyň daşky gurşaw üçin howpsuz taslamalary durmuşa geçirmekde, önümçilikde ekologiýa taýdan arassa energiýany peýdalanmakda gazanylan üstünlikler bilen tüýs ýürekden gutlady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hanym Anni Sasko mazmunly çykyşy üçin minnetdarlyk bildirip, şu günki şanly wakanyň gadymy türkmen topragynda—Mary welaýatynda geçirilýändiginiň aýratyn ähmiýetini belledi. Taryhda “Parahatçylyk açary” diýmegi aňladýan “Maru-Şahu-Jahan” ady bilen belli bolan gadymy Merw Beýik Ýüpek ýolunyň merkezleriniň biri bolupdyr. Bu ýerde söwda ýollarynyň möhüm çatrygy ýerleşip, onuň üsti bilen harytlar dünýäniň çar tarapyna – Ýewropa, Hytaýa, Pars aýlagyna ugradylypdyr.
Häzirki wagtda, öz taryhymyzyň täze tapgyrynda biz Beýik Ýüpek ýolunyň öçmejek gymmatlyklaryny gaýtadan dikeldýäris, bu ýol Ýewraziýanyň medeni we söwda-ykdysady hyzmatdaşlygyna örän uly täsir edipdir diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Ilatyň amatly durmuş şertlerini döretmek maksady bilen ýurdumyzda lukmançylyk ulgamynyň ösdürilmegine aýratyn üns berilýär diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi. Ýurdumyzda ýokanç keselleriniň birnäçesiniň doly aradan aýrylandygy baradaky halkara şahadatnamalary, şeýle hem ýurdumyzyň lukmanlarynyň tejribesiniň Bütindünýä Saglygy goraýyş guramasy tarapyndan Ýewropa sebiti döwletlerinde ýaýradylmagynyň maslahat berlendigi raýatlarymyzyň saglygyny goramak boýunça wezipeleri çözmekde Türkmenistanyň gazanan üstünlikleriniň ykrarnamasydyr diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Soňra Şweýsariýanyň federal tehnologiýa institutynyň Ýewropa boýunça dolandyryjysy jenap Andreas Ýanzen çykyş etdi. Mary şäherinde gurlan elektrik stansiýasynyň ähmiýeti barada aýtmak bilen, myhman bu taslamanyň dünýäde iň gowy taslamalaryň biri bolup, ähli ölçegler babatda öňdebaryjy standartlara laýyk gelýär diýip belledi. Dünýäde energiýa serişdelerine islegiň uludygyny nazara alanyňda, stansiýanyň işe girizilmegi Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda ýerleşen döwletleriň, şol sanda Türkmenistanyň hem-de “Bir guşak – bir ýol” diýen taslama gatnaşyjy ýurtlaryň arasynda özara bähbitli hyzmatdaşlygy üçin täze mümkinçilikleri açýar.
Täze elektrik stansiýanyň Şweýsariýanyň federal tehnologiýa instituty tarapyndan “Ýokary tehnologiýaly energetika desgasy” diýlip ykrar edilendigini bellemek bilen, jenap Andreas Ýanzen hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy hem-de sebit üçin ähmiýetli taslamany amala aşyrmaga gatnaşanlary işleriň üstünlikli geçirilmegi bilen gutlady.
Bu ýere ýygnananlaryň el çarpmagy bilen, myhman türkmen tarapynyň wekiline degişli Sertifikaty gowşurdy.
Döwlet Baştutanymyz Şweýsariýanyň iri ylym-bilim merkeziniň wekiline ýurdumyzyň energetika kuwwatyna beren ýokary bahasy üçin minnetdarlyk bildirip, geljekde düzümi has-da ösdürmäge, türkmen elektroenergetikasynyň eksport mümkinçiliklerini artdyrmaga gönükdirilen taslamalaryň ýene-de birnäçesini amala aşyrmagyň bellenilendigini aýtdy.
Degişli ulgamda taslamalar amala aşyrylanda, energetika desgalarynyň ekologiýa howpsuzlygy meselelerine, öňdebaryjy enjamlar bilen üpjün edilmegine aýratyn üns berilýär diýip, milli Liderimiz belledi.
Soňra Maх Plank adyndaky energiýa institutynyň energiýa bölüminiň direktory jenap Anton Lepigson çykyş etdi.
Kuwwaty 1574 megawatt bolan Marynyň utgaşykly dolanyşykda işleýän elektrik stansiýasynyň açylyş dabarasyna gatnaşmagyň özi üçin uly hormat bolup durýandygyny bellemek bilen, myhman hormatly Prezidentimizi hem-de şu günki çärä gatnaşyjylaryň hemmesini şanly waka bilen gutlady, şeýle hem täze desganyň işgärlerine üstünlikler arzuw etdi.
Bu taslama Türkmenistan üçin hem, Orta Aziýa üçin hem ählumumy taslama bolup, sebitiň gülläp ösmegi, goňşy ýurtlaryň arasyndaky söwda-ykdysady gatnaşyklaryň berkidilmegi üçin möhüm ähmiýete eýedir diýip, jenap Lepigson belledi.
Myhman sözüni dowam edip, Ýüpek ýolunyň bir wagtlar şu ýerlerden geçendigini, Türkmenistanyň bolsa onuň merkezleriniň biri bolandygyny belledi. Eger ir döwürlerde harytlar Gündogardan Günbatara daşalan bolsa, häzir ähli zat üýtgedi. Şu elektrik stansiýanyň işe girizilmegi bilen häzirki döwrüň Ýüpek ýolunyň mümkinçilikleri has-da artdy. Elektrik energiýasyny bu ýerden gündogara hem, günorta tarapa hem, demirgazyk we günbatar taraplara hem iberip bolýar.
Taslama Aziýa ýurtlarynyň ösüş depginlerini üpjün etmek üçin aýratyn ähmiýete eýedir, ol örän köp energiýa serişdelerini talap edýär. Elektrik energiýasynyň eksport edilmegini üpjün edýän täze elektrik stansiýasynyň ulanmaga berilmegi sebitiň ykdysadyýetini ösdürmäge, ilatyň täze durmuş ölçeglerini kesgitlemäge, sebitde halkara energetika kompaniýalarynyň işlemegi üçin şertleriň döredilmegine ýardam eder.
Türkmenistana ilkinji gezek gelip görendigini aýtmak bilen, jenap Lepigson ösen düzüme, ekologiýa barada edilýän alada haýran galandygyny belledi. Şu ugurlarda durmuşa geçirilýän uly işler, Gündogaryň we Günbataryň iň gowy tejribeleriniň işjeň ulanylýangy üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa hoşallyk bildirmek bilen myhman ýurdumyza geljekde hem gülläp ösmegi arzuw etdi.
Maх Plank adyndaky energiýa institutynyň wekili dabara gatnaşyjylaryň el çarpmagy bilen elektrik stansiýanyň direktoryna “Durnuklylyk we netijelilik üçin” diýen sertifikaty gowşurdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gutlaglar üçin minnetdarlyk bildirip, olary Türkmenistanyň halkara abraýynyň artýandygynyň nyşany, dürli maksatly desgalaryň gurluşygynda innowasion tehnologiýalaryny ulanmak babatda we daşky gurşawy goramakda onuň üstünlikleriniň ykrarnamasy hökmünde kabul edýändigini belledi.
Türkmenistan zyýanly gazlaryň zyňyndylaryny azaltmak boýunça halkara bileleşiginiň tagallalaryny goldamak bilen, maksatnamalaýyn esasda “ýaşyl ykdysadyýete” senagatda, şol sanda nebitgaz, elektrik energetikasy we ulag pudaklarynda döwrebap ekologiýa taýdan howpsuz we energiýa tygşytlaýjy tehnologiýalary ulanmaga geçýär.
Milli Liderimiziň nygtaýşy ýaly, pudakda ornaşdyrylýan innowasiýalar hem-de ýurdumyzyň tebigy gazynyň ägirt uly gorlary ykdysadyýetiň strategiki ulgamynyň öňünde durýan wezipeleri netijeli çözmäge ýardam edýär. Häzirki wagtda tebigy gaz elektrik stansiýalar üçin has netijeli we ekologiýa taýdan howpsuz ýangyçlaryň biri bolup durýar.
Hormatly Prezidentimiz sözüni dowam edip, Türkmenistan ähli ugurlarda BMG hem-de beýleki abraýly halkara guramalary bilen işjeň hyzmatdaşlyk edýär hem-de öz başlangyçlaryna giň goldaw tapýar diýip belledi. Ýakynda sebitiň ýurtlary Hazar deňziniň hukuk derejesi boýunça konwensiýa gol çekdiler. Şonda ekologiýa we daşky gurşaw bilen bagly meselelere, özboluşly suw howdanynyň suw serişdelerini bilelikde peýdalanmak meselesine aýratyn üns berildi.
Türkmenistanyň alyp barýan daşary syýasatynyň ýene-de bir esasy ugry -- Beýik Ýüpek ýoluny täze şertlerde dikeldýän halkara üstaşyr-ulag geçelgelerini döretmek bolup durýar. Şunda bolsa ýurdumyz häzirki döwrüň logistika akymlaryny utgaşdyrmak üçin ähli mümkinçiliklere eýe bolup durýar.
Hormatly Prezidentimiz çykyşyny tamamlap, dabara gatnaşyjylara berk jan saglyk, işlerinde üstünlik arzuw etdi.
Dabara tamamlanandan soň, döwlet Baştutanymyz ýadygärlik hökmünde Hormatly myhmanlaryň kitabynda ýadygärlik ýazgy galdyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow elektrik stansiýanyň işgärlerine işlerinde üstünlikleri arzuw edip, olara täze awtoulaglaryň açarlaryny gowşurdy hem-de bu ýerden ugrady.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


text:
Owganystandaky durnuksuzlyk we şeýle-de Pakistanda ýurtdaky migrantlara garşy girizilen çäklendirmeler sebäpli ol ýurtlardan Eýranyň üsti bilen Türkiýä aşmak isleýän etniki türkmenleri sanynyň barha köpelýändigi aýdylýar.
Eýsem, Owganystandaky we Pakistandaky türkmen ýaşlaryny Eýranyň üstünden Türkiýä bikanun ýagdaýda gitmäge mejbur edýän sebäp ýa-da sebäpler näme? Türkiýä bikanun gelýän etniki türkmenler ýolda nähili ýagdaýlary başdan geçirýärler?
Azatlyk Radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanyny şu soraglar esasynda taýýarlady. Gepleşigiň myhmanlary Stambulda işläp ýören türkmen zähmet migrantlaryndan owganystanly Haýrulla Murat Çalyş bilen pakistandanly Zaýn Kerim.
Gepleşigi diňläp, bu ugurdaky öz tejribeleriňizi ýa-da pikirleriňizi aşakdaky foruma teswir görnüşinde ýazyp, dünýä türkmenleri bilen paýlaşyň.


text:
Putin Netanýahu bilen telefon arkaly söhbetdeş boldy
Russiýanyň Prezident Wladimir Putin geçen hepde Siriýada ýere gaçan rus uçary barada: “Rus tarapy pajyganyň esasy sebäbiniň Ysraýylyň Harby howa güýçleri sebäpli bolandygy hakykatyna laýyklykda hereket edýär” diýdi
Russiýanyň Prezidentiniň Diwanyndan berilen beýanatda Wladimir Putiniň Ysraýylyň Premýer ministri Binýamin Netanýahu bilen telefon arkaly söhbetdeşlik geçirendigi mälim edildi.
Beýanatda nygtalmagyna görä Putin Netanýah: “Rus tarapy pajyganyň esasy sebäbiniň Ysraýylyň Harby howa güýçleri sebäpli bolandygy hakykatyna laýyklykda hereket edýär” diýdi.
Putin şeýle-de halkara terrorizmine garşy göreşýän rus esgerlerine abanýan howplaryň öňüni almak maksady bilen Siriýanyň howa goranyşynyň söweş ukybyny güýçlendirmek barada karara gelendiklerini beýan etdi.
Rus İl-20 harby uçary 17-nji sentýabrda Siriýanyň hökümetine degişli S-200 howa goranyş ulgamy tarapyndan urlup düşürlipdi. Russiýa Ysraýyla degişli F-16 kysymly uçarlaryň şol uçardan galkan hökmünde peýdalanmagy sebäpli İl-20 uçarynyň raketalaryň nyşanasyna bolandygyny öňe sürüpdi.
Ysraýylyň Harby howa güýçleriniň serkerdesi Amikom Norkin we ýanyndaky wekiliýet rus hökümetibilen gepleşikler geçirmek üçin hepdäniň dowamynda Moskwada gepleşikler geçiripdi.
Russiýanyň Goranmak ministri Sergeý Şoýgu düýn İl-20 uçarynyň urlup düşürilmegi barada iki hepdäniň dowamynda Siriýa S-300 howa goranyş raketa ulgamynyň beriljekdigini beýan edipdi.


text:
Hepdede bir gezek çykýan belli amerikan žurnaly “Time” dünýäniň 100 sany täsirli adamsynyň sanawyny neşir etdi. Olar “Täzelikçiler”, “Sungat işgärleri”, “Liderler”, “Muşdaklar” we “Meşhurlar” ýaly bölümlere bölündi.
“Liderler” bölüminiň arasynda ABŞ-nyň Prezidenti Donald Tramp, britan şazadasy Çarlz Harri we onuň gelinligi, amerikan aktrisasy Megan Markl, Fransiýanyň Prezidenti Emmanuel Makron, HHR-iň Başlygy Si Szinpin, Demirgazyk Koreýanyň lideri Kim Çen Yn, Saud Arabystanynyň mirasdüşer şazadasy Muhamed ben Salman, Kanadanyň premýer-ministri Jastin Trýudo, Argentinanyň Prezidenti Maurisio Makri, Yragyň premýer-ministri Haýdar al-Abadi, Zimbabweniň Prezidenti Emmerson Mnangagwa, ýörite prokuror Robert Mýuller, “Microsoft”-yň baş direktory Satýa Nadella, Londonyň meri Sadyk Han we beýlekiler bar.
Dünýäniň iň gowy türgeni Rojer Federer, amerikan tele alypbaryjysy Opru Winfru, “Amazon” kompaniýasynyň esaslandyryjysy we başlygy, milliarder Jeff Bezos, “SpaceX”-iň eýesi, işewür Ilon Mask we beýlekilere “Meşhurlar” bölüminde orun berlipdir.
“Täzelikçiler” bölüminde amerikan komediýa aktrisasy Tiffani Hadiş, NASA-nyň zenan astronawty Peggi Uitson, Günorta afrikan komigi Trewer Noý we beýlekiler bar.
“Sungat işgärleriniň” arasynda aktrisa Nikol Kidman, aktýor Hýu Jekman, amerikan kinorežissýory we ssenariçisi Raýan Kugler, kanadaly aýdymçy Şona Mendes we beýleki sungat işgärleri bar.
“Muşdaklaryň” arasynda aýdymçylar Jennifer Lopez, Robin Rianna Fenti, “Cambridge Analytica”-nyň ozalky işgäri Kristofer Uaýli, singapurly ýazyjy Kewin Kwan, aýdymçy Keşa, amerikan figuralaýyn typyjysy Adam Rippon we beýlekiler bellige alnypdyr.
“Time” žurnalynyň täze sanawy
Hepdede bir gezek çykýan belli amerikan žurnaly “Time” dünýäniň 100 sany täsirli adamsynyň sanawyny neşir etdi. Olar “Täzelikçiler”, “Sungat işgärleri”, “Liderler”, “Muşdaklar” we “Meşhurlar” ýaly bölümlere bölündi.


text:
Meksikan aýlagynda «Gordon» harasady bilen bagly nebitiň çykarylyşynyň düýpli pese düşmek howpy aradan aýrylandan soňra onuň dünýä boýunça bahalary çarşenbe güni pese düşýär, diýip Ria Nowosti habar berýär.
Moskwa wagty bilen 8:22-de «Brent» söwda belgili nebitiň bir barreliniň bahasy 0,42 göterim aşaklap, 77,84 amerikan dollaryna deň boldy. «WTI» söwda belgili nebitiň bahasy 0,7 göterim arzanlap, 69,38...
Sişenbe güni Gurbanguly Berdimuhamedow dikuçarda Aşgabatda alnyp barylýan iri gurluşyklaryň, birnäçe desgalaryň, şäheriň durmuş düzümini ösdürmek, abadanlaşdyrmak boýunça maksatnamanyň iş ýüzünde ýerine ýetirilişi bilen tanyşdy.
Döwlet Baştutany dikuçaryň ýanynda paýtagtymyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça alnyp barylýan işleriň çäklerinde bina edilen we gurulmagy meýilleşdirilýän desgalaryň taslamalary bilen tanyşdy. Prezidentiň garamagyna ýurdumyzyň baş şäherini ösdürmegiň 16-njy tapgyrynyň gurluşygy...
«Brent» söwda belgili nebitiň bahalary 4-nji sentýabrda az-kem aşaklaýar, «WTI-niň» bahalary bolsa «Gordon» tropiki harasadynyň netijesinde ibermeleriň arasynyň kesilmek howpunyň netijesinde gymmatlaýar.
Londonyň «ICE Futures» biržasynda «Brent» söwda belgili nebitiň bir barreliniň bahasy 0,03 göterim pese düşüp, 78,13 amerikan dollaryna deň boldy. duşenbe güni şertnamalar 0,66 göterim gymmatlap, 78,15 dollara deň bolupdy.
Nýu-Ýorkuň «NYMEX» haryt biržasynda «WTI»...
Hytaýyň nebitgaz korporasiýasyna degişli, Hytaýda nebitgazy öndüriji we distribýutor iň iri kompaniýa bolan PetroChina — tebigy gazyň içerki çykarylyşyny artdyrmaklygy meýilleşdirýär. Muňa garamazdan, önümçiligiň artdyrylmagy şerti bilen hem teklip ekologiýa taýdan arassa gazylyp alynýan baýlyga bolan hakyky islegi kanagatlandyryp bilmez. Ýagny, ýakyn geljekde HHR gazyň we suwuklandyrylan tebigy gazyň importyna bagly bolmagynda galar, diýip S&P...


text:
Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe beýik taryhymyzy öwrenmek üçin uly mümkinçilikler döredilýär. Hormatly Prezidentimiziň jöwher paýhasyndan dörän “Türkmenistan-Beýik ýüpek ýolunyň ýüregi” diýip atlandyrylan ýylymyz uly taryhy ösüşlere eýe bolýar. Türkmenistan-Beýik ýüpek ýolunyň ýüregi bolmak bilen Gündogar we Günbatary birikdiren söwda ýolunyň iki ugur günorta demirgazyk ýollary boýunça hereket eden ýurtdyr. Şeýle ajaýyp döwletde ýaşaýan her bir adam Watanymyzyň hemme taraplaýyn ösüşine uly goşant goşmaga ony ykdysady taýdan ösdürmäge Türkmenistany durmuş-ykdysady taýdan ýokary depginde ösdürmegi dowam etdirmek, milli ykdysadyýetiň dürli ugurlarynda kiçi we orta telekeçiligi ösdürmek, öndürilýän önümleri daşary ýurt bazarlarynda bäsleşige ukyplylygyny ýokarlandyrmak hem-de goşmaça iş orunlaryny döretmekden ybarat bolup durýar. Hormatly Prezidentimiz ähli welaýatlarda bolşy ýaly biziň Lebap welaýatymyzyň gülläp ösmegi üçin birnäçe işleri amala aşyrýar. Şäherde gurlan ajaýyp ymaratlar, ýaşaýyş jaý toplumlary, seýilgähler, söwda we dynç alyş merkezleri şol sanda şäherimizde gurlup ulanmaga berlen “Lebap söwda we dynç alyş” merkezleri göwnüňi göterýär. Bu merkezde ýörite çagalar oýnar ýaly, ene-atalar dynç alar ýaly ähli mümkinçilikler döredilipdir. Lebap söwda we dynç alyş merkezinde islendik harytlary satyn almak mümkin. Şeýle söwda we dynç alyş merkezleri gurlup ulanmaga berildi. Mundan başga-da ulanmaga berlen Türkmenabat-Farap awtomobil we demirýol köprüleri bolsa Beýik ýüpek ýolunyň täze röwüşde gaýtadan dikeldilýändiginiň subutnamasy bolup dünýä doldy. Welaýatda gurluşyk we senagat pudagyndaky şäherleriň, obalaryň, şäherçeleriň, etrapdaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunçada birnäçe işler alyp barýar. Bu bolsa ähli halky gün kimin çoýýan ata-babalarmyzdan gelýän ýörelgelerde milletimiziň diňe bir öz ýaşaýşyny abadanlaşdyrmak bilen çäklenmän, Zemin umumy öýmüz bolsa onuň ýaşaýjylarynyň rahatlygynda eşretinde ol öz rahatlygyny, eşretini görýän beýik ynsan hökmünde bütün dünýä tanaýar.
Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe
Köneler, Turkmengalaa tarapyndan 7 months agoTeswir ýazmak üçin Içeri gir→


text:
Dünýä
Russiýanyň Daşary işler ministri Sergeý Lawrow arabystanly žurnalist Jemal Kaşykçynyň dereksiz ýitmegi baradaky derňew işiniň gysga möhletde tamamlanmalydygyny aýtdy
Ermenistanyň Premýer ministri Nikol Paşinýan wezipeden çekilendigini beýan etdi
İçeri işler ministrliginiň çap eden görkezilerine görä Britaniýada we Gallerde geçen ýyl edilen ýigrenç jenaýatlary 17 göterima rtan bolsa, 2012-nji ýyldan bäri şol mukdar 123 göterime deň boldy
150 million çaga ýeterlik iýmitlenmeýändigi sebäpli ejir çekýär
Owganystanyň Samangan welaýatynyň Derei Suf Pain etrabynda Talibanly başbozarlar bilen howpsyzlyk güýçleriniň arasynda ýüze çykan çaknyşykda, howpsyzlyk güýçlerinden 11 adam ýogaldy
Eýran nebit bazarynda önümçilik ýetmezçiliginiň bardygyny we nebitiň nyrhynyň aşakladylmagy üçin ABŞ-nyň Eýrandan nebit alynmagyna goýan sanksiýasyny bes etmelidigini habar berdi
Saud Arabystanynyň Stambuldaky Başkonsuly Muhammed Uteýbiniň sagat 17:00-da Atatürk howa menzilinden uçar bilen ýurduna gaýdandygy mälim edildi
Tähran bilen birlikde ýurdyň Yspyhan şäherinde hem şuňa meňzeş protest geçirildi
Russiýa, Türkiýe bilen gazanylan Soçi ylalaşygyndan hoşaldygyny habar berdi
Saud Arabystanynyň Daşary işler ministrligi, ABŞ-niň Döwlet sekretary Maýk Pompeonyň, žurnalist Jemal Kaşykçy wakasyny ara alyp maslahatlaşmak üçin paýtagt Riýada gelendigini habar berdi
Ady agzalan gurama geçen ýylyň aprel aýynda eýranly 1 esgeri zamun alypdy
Müsür bilen Russiýanyň arasynda "Dostlugyň goragçylary 3" ady bilen umumy harby türgenleşik geçirilýär
Germaniýanyň Kýoln şäherindäki merkezi otly bekedinde zamun krizisi başdan geçirilýär
ABŞ-niň Prezidenti Donald Tramp, dereksiz ýiten žurnalist Jemal Kaşykçy wakasy üçin ýurdyň Döwlet sekretary Maýk Pompeony Saud Arabystanyna iberjekdigini mälim etdi
ABŞ-niň Prezidenti Donald Tramp: "Pompeony Saud Arabystanyna iberýärin" diýdi


text:
Russiýanyň ýeňilmez ýaraglarynyň taýýarlyklary tamamlandy
Wladimir Putin mart aýynda Federal mejlisde eden çykyşynda aralarynda Awangard we Sarmat raketa ulgamlarynyň hem bolan ençeme täze ýaragy ýeňilmez hökmünde häsýetlendiripdi
Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putin tarapyndan ýeňilmez hökmünde häsýetlendirilen ýaraglardan, materikara raketa ulgamynyň özgerdilmeginiň we materikara ballistik raketanyň bolsa uçurma synaglary tamamlandy.
Russiýanyň Goranmak ministrliginden berilen beýanatda Russiýanyň Goranyş senagaty kompleksi tarapyndan Awangard raketa ulgamynyň özgerdilmeginiň umuman alynanda tamamlanandygy we önümçilik etabyna geçilendigi habar berildi.
Mundan başgada ýadro boýegolowka daşap bilmek mümkinçiligine eýe bolan sarmat atly materikara ballistik raketa ulgamynyň uçurma synagynyň tamamlanandygy beýan edildi.
Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putin mart aýynda Federal mejlisde eden çykyşynda aralarynda Awangard we Sarmat raketa ulgamlarynyň hem bolan ençeme täze ýaragy ýeňilmez hökmünde häsýetlendiripdi.


text:
Türkmen döwlet habarlar agentligi (TDH) / 22.06.2018 /
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda Prezident maksatnamasynyň hem-de kabul edilen beýleki ykdysady we durmuş maksatnamalarynyň ýerine ýetirilişine garaldy. Şeýle hem mähriban halkymyzyň abadançylygyny üpjün etmäge gönükdirilen döwletimiziň içeri syýasatyna degişli käbir meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.
Ilki bilen Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Myradow gözegçilik edýän ulgamlaryndaky işleriň ýagdaýy we milli ykdysadyýetimiziň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmak, döwlet býujetiniň serişdelerini netijeli ulanmak, hususy ulgamyň ornuny berkitmek boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, halk hojalyk toplumynyň ähli pudaklarynyň ösüş depgininiň durnukly saklanylmagyny, ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň maliýe-ykdysady ýagdaýyna berk gözegçiligiň amala aşyrylmagyny ýakyn geljek üçin ileri tutulýan wezipeleriň hatarynda görkezildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ägirt uly uglewodorod serişdelerine eýe bolan Türkmenistanyň energetika syýasatynyň ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynyň hemmetaraplaýyn ösüşine, onuň dünýäniň energiýa ulgamyna köptaraplaýyn esasda we sazlaşykly goşulmagyna gönükdirilendigini belledi. Beýleki döwletler we dünýäniň işewür toparlary bilen ýola goýulýan işjeň hyzmatdaşlyk şol syýasatyň wajyp ugry bolup durýar. Döwletimiz bu gatnaşyklary hoşniýetli erk we özara bähbit esasynda ýola goýýar.
Türkmenistanyň BAE-de boljak forumy ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynyň ýeten derejesini we senagat kuwwatlyklaryny aýdyň görkezmelidir hem-de dünýäniň işewür toparlaryny ýurdumyzda amala aşyrylýan iri taslamalar, şol sanda Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygy bilen tanyşdyrmalydyr.
Hasabatyň çäklerinde daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleriň möçberini artdyrmak we senagat önümçiliginiň eksport möçberini köpeltmek hem-de dokma önümleriniň daşarky bazardaky bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmak maksady bilen milli ykdysadyýetimiziň gaýtadan işleýän iri pudaklarynyň önümçilik desgalaryny tehnologik taýdan enjamlaşdyrmak boýunça amala aşyrylýan işler barada habar berildi. Bu ugurda alnyp barylýan işler ýurdumyzyň senagat kuwwatlyklaryny has-da artdyrmaga, tutuş dünýäde uly isleg bildirilýän nah matalardan taýýarlanýan önümleriň täze görnüşlerini özleşdirmäge mümkinçilik berýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ähli bellenen meýilnamalaryň we ýurdumyzy toplumlaýyn senagatlaşdyrmagyň çäklerinde dokma pudagyny ösdürmegiň täzeçil taslamalarynyň yzygiderli durmuşa geçirilmeginiň zerurdygyny belledi. Milli ykdysadyýetimiziň bu pudagy ägirt uly serişde mümkinçiliklerine eýe bolup, ýurdumyzyň gaýtadan işleýän senagatynyň möhüm ugurlarynyň biri hökmünde esasy orun eýeleýär.
Döwlet Baştutanymyz goşmaça kuwwatlyklary işe girizmek meseleleri barada durup geçip, bu ugurda işleri dowam etmegiň wajypdygyny belledi. Munuň özi her ýyl elektrik energiýasyna artýan içerki islegleri doly kanagatlandyrmaga hem-de häzir hereket edýän we täze ugurlar boýunça onuň daşary ýurtlara iberilýän möçberini artdyrmaga mümkinçilik berer. Türkmenistan energetika ulgamynda halkara ähmiýetli iri taslamalary yzygiderli durmuşa geçirmek bilen, bu ugurda halkara hyzmatdaşlyk meselelerine ýokary derejede jogapkärli çemeleşýändigini görkezýär.
Hormatly Prezidentimiz pudaklaýyn taslamalar durmuşa geçirilende, iň täze tehnologiýalary, ýokary netijeli, ygtybarly enjamlary we serişdeleri ulanmagyň wajypdygyny nygtap, wise-premýere anyk görkezmeleri berdi.
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisinde başga-da birnäçe meselelere garaldy hem-de şolar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mejlisi tamamlap, oňa gatnaşyjylara berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny we uly üstünlikleri, “Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” diýlip yglan edilen ýylda berkarar Watanymyzyň ähli halkyna gülläp ösüş arzuw etdi.


text:
Aşgabadyň häkimiýetleri geçen ýylyň oktýabrynda ýaşaýyş meýdany üçin tölegleriň gymmatladylandygyny aýdyp, raýatlardan noýabr we dekabr aýlary üçin, goşmaça tölegleri talap edýärler.
Azatlyk Radiosynyň paýtagtdaky çeşmeleriniň tassyklamagyna görä, şu hepdäniň başyndan bäri şäheriň Öý dolandyryş edaralarynyň resmileri ýaşaýjylaryň öýlerine jaň edip, 1-nji fewrala çenli bu goşmaça tölegler tölenmese, onuň üstüne her gün 0,03% möçberde jerimäniň münjekdigini duýdurýarlar.
“Ýaşaýjylara şeýle jerimäniň şu gün tapylan zat däldigini, eýse Türkmenistanyň Administratiw kodeksi diýilýän kanunçylygynda göz öňünde tutulýandygyny aýdypdyrlar. Şol goşmaça jerime-de her gün galýar. Meselem, 55 metr2 ululykdaky ýaşaýyş jaýyň goşmaça tölegi her aý üçin 31 manat diýlip kesgitlenipdir. Noýabr aýy üçin 31 manat, dekabr aýy üçinem 31 manat – jemi 62 manat. Şol 62 manadyň üstüne wagtynda tölenmedik töleg üçin her gün jerime münýär” diýip, Aşgabatda ýaşaýan synçy we ýazyjy Amanmyrat Bugaýew gürrüň berdi.
Ýatlap geçsek, 2017-nji ýylyň 9-10-njy oktýabrynda geçirilen Ýaşulular maslahatynda, ilata “mugt” berilýän ýeňillikler ýatyrylyp, öňden tölegli bolan hyzmatlar hem telim esse ýokarlanypdy. Şonda 1 aýda 1 inedördül metr ýaşaýyş meýdany üçin tölegler 12 teňňeden 60 teňňä ýokarlandyrylyp, bu karar 1-nji noýabrdan güýje giripdi.
Belläp geçsek, şu günler raýatlardan goşmaça tölegler diňe ýaşaýyş meýdany üçin däl, eýsem Saglyk ätiýaçlandyryş pasportlary üçin hem talap edilýär. Bu goşmaça tölegleri tölemediklere 2018-nji ýyl üçin Saglyk ätiýaçlandyryş tölegleriniň kabul edilmejekdigi duýdurylýar.
“Adamlar 7 manat 50 teňňäni geçen ýyllardakydan artykmaç tölemeli. Şol tölegleriň noýabr, dekabr aýlaryndaky töleglerini tölemeseň, onda täze ýyl üçin wznoslar kabul edilmeýär” diýip, Bugaýew bu ýagdaýy başdan geçiren ençeme adama salgylanyp gürrüň berdi.
Paýtagtda ýaşaýyş meýdany üçin goşmaça tölegler tölenmese, onda onuň üstüne jerimäniň münjekdigi barada ýaýran habardan soň, şäherdäki bank şahamçalarynyň öňünde uzyn nobatlar emele geldi.
“Şol [bank] şahamçalarynda-da bolup bilse ýekeje penjire işleýär. Meselem, şu gün irden sagat 10 töweregi Türkmenistan bankynyň Parahat-1 etrapçasyndaky şahamçasynda 60-dan gowrak adam nobata durdy” diýip, Bugaýew bank şahamçalarynda goşmaça tölegleri kabul edýän beýleki penjireleriň ýapyk durandygyny aýtdy.
Galyberse-de, ol Türkmenistan bankynyň “10 ýyl abadançylyk” köçesiniň ugrundaky şahamçasynda-da, Senagat bankyň Oguzhan köçesiniň ugrundaky şahamçasynda-da şeýle ýagdaýyň gaýtalanýandygyny sözüniň üstüne goşdy.
Deňeşdirme üçin aýtsak, 2014-nji ýylda ýaşaýyş jaýynyň ulanylýan meýdany 55 m2 deň bolan ýaşaýjylar her ýylda 15 manat töleýärdiler. 2015-2017-nji ýyllar aralygynda bu töleg 145 manada deň bolup, 2018-nji ýylda 400 manat 40 teňňe diýlip kesgitlendi.
2014-nji ýylda işlemeýän bir raýat Saglyk ätiýaçlandyryş pasporty üçin her aýyna 1 manat, 2015-2017-nji ýyllarda 15 manat tölän bolsa, bu töleg 2018-nji ýylda 22 manat 50 teňňä barabar edildi.
Azatlygyň ýerli çeşmeleri bilen söhbetdeş bolan ýaşaýjylaryň onlarçasy durmuş-ýaşaýyş şertleriniň barha gymmatlaýandygyny, ýöne alýan aýlyklarynyň “bazar sebedine” gabat gelmeýändigini aýdyp, tölegleriň gymmatlamagy bilen has-da çykgynsyz ýagdaýlary başdan geçirýändiklerini we olary tölemekde kynçylyk çekýändiklerini aýdýarlar.
Türkmenistanda ilata “mugt” berilýän ýeňillikleriň ýatyrylmagy we ýaşaýyş jaý tölegleriniň gymmatlamagy, ýurtda ykdysady krizisiň dowam edýändigi aýdylýan, býujet işgärleriniň köpçülikleýin işden boşadylýan, aýlyklaryň köplenç wagtynda berilmeýän, bankomatlarda nagt puluň ýetmezçilik edýän we dollaryň “gara bazardaky” nyrhynyň 12 manada ýeten döwründe bolup geçýär.
Türkmen mediasynda ýokardaky meseleler dogrusynda ilat köpçüligine maglumat berilmeýär. Munuň tersine, ýurduň “bedew bady” bilen ösýändigi, raýatlaryň “bagtyýarlyk zamanasynda” ýaşaýandygy barada yzygiderli maglumat berilýär.


text:
Gidroksietilkrahmal 200/0,5 (GEK 6%-li, 10%-li) ergininiň (Solutio hydoxiethyl starch) ulanylyş düzgünnamasy
Derman görnüşi: Infuziýa üçin ergin.
Farmakoterapewtiki topary: Plazmanyň öwezini dolujy
Düzümi: Gidroksietilkrahmal 200/0,5 – 60 gram ýa-da 100 gram, Natriý hloridi – 9,0 g; Sanjym üçin suw 1000 ml çenli
Farmakologiki häsiýetleri. Molekulýar agramy ortalyk 200000 D-dyr, gidroksietil toparynyň orny
0,5-dyr, GEK mukdary 6% ýa-da 10%. Düzümindäki krahmal sümbül görnüşindäki mekgejöwenden alnandyr. Ergin damar içine sançmak üçin, dury ýa-da biraz bulanygrak, reňksiz ýa-da sarymtylrak reňklidir. 250 ml we 500ml derman çüýşede çykarylýar.
Ganyň suwuk böleginiň ornuny tutýan derman. Gidroksietilkrahmal tebigy däl (sintetiki) kolloid aýlanýan ganyň möçberiniň öwezini dolmak üçin niýetlenendir. GEK himiki gurluşy boýunça glikogene çalym edýändir, şonuň üçinem adamda ýokary tolerantlyk hem-de anafilaktik häsiýetleri başgalardan tapawutly pesräkdir. Dermanyň ergini temperaturanyň ýokarlanmagynda ýa-da aşak düşmeginde üýtgemeýär we 100% golaý gana sanjylandan soň aýlanýan ganyň möçberini köp wagtlap (wolemik häsiýeti) saklanýar. Terapewtik täsiri 6 sagat saklanýar. Molekulýar agramy ortalyk 200000 D bolanlygy sebäpli böwregiň süzgüjinden geçmeýär we bejeriş wagtynda häsiýeti saklanýar. Günde 500 ml we ondan hem köp makdarda 10 günüň içinde sanjylanda-da ganyň suwuk böleginde ýygnanma häsiýeti ýüze çykarmaýar. GEK 200000 D molekulasy haýal plazmadaky a-amilaza tarapyndan dargadylýar, şonuň üçinem dürli dokumalarda ýygnanýandyr, ganyň suwuk böleginde bolsa az möçberde ýygnanýandyr. Böwrek ýetmezçilikli näsaglarda GEK-den bedeniň arassalanmagy kynlaşýar.


text:
Belarusdan prezident derejesinde 24 ýyl soň Özbegistana ilkinji sapar guraldy
Özbegistan-Belarus iş forumynda 200 million dollarlyk şertnama baglaşyldy
Belarusyň Prezidenti Aleksandr Lukaşenkonyň Özbegistana guran resmi saparynyň çäginde paýtagt Daşkentde iki ýurduň işewürleriniň gatnaşmagynda Iş forumy geçirildi.
Özbegistanyň Wise-premýeri Nadir Atajanow bilen Belarusyň Wise-premýeri Mihail Rusiýiň ýolbaşçylyk etmeginde geçirlen iş forumynda, iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň ösdürilmegi barada pikir alyşyldy.
Iş forumynda Özbegistanyň Söwda ministri Jamşid Hojaýew, belarusly işewürlere ýurdunyň maýa goýum mümkinçilikleri we daşary ýurtly maýadarlar üçin döredilen ýeňillikler hakynda maglumat berdi.
Özbegistan-Belarus iş forumyndan soň taraplaryň arasynda jemi gymmaty 193,3 million dollara barabar bolan 82 şertnama gol çekişildi.
Forumyň çäginde Daşkentde Belarusda öndürlen harytlaryň sergisi açyldy.
Belarusdan prezident derejesinde 24 ýyl soň Özbegistana ilkinji sapary guran Aleksandr Lukaşenko saparyny dowam etdirýär.


text:
ABŞ-nyň işewür toparlarynyň dürli pudaklardaky bilelikdäki maýa goýum taslamalarynyň durmuşa geçirilmegine gatnaşmaga bolan mümkinçilikleri Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen «Türkmenistan — ABŞ» işewür geňeşiniň ýerine ýetiriji direktory Erik Stýuartyň arasynda geçirilen duşuşykda maslahatlaşyldy.
Duşuşygyň dowamynda myhman Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň işewür toparlarynyň sazlaşykly ykdysady ösüşe we ägirt uly serişde kuwwatyna eýe bolan Türkmenistan bilen özara peýdaly işewür gatnaşyklaryny giňeltmäge taýýardygyny nygtady. Döwlet Baştutany netijeli halkara hyzmatdaşlyk ýörelgelerine esaslanýan daşary syýasaty alyp barýan ýurdumyzyň ähli hyzmatdaşlar, şol sanda amerikan kompaniýalary bilen deňhukukly esasda ýola goýulýan netijeli gatnaşyklary artdyrmagy, halkara gatnaşyklarynyň berkidilmegi üçin hemişe açykdygyny aýtdy.
Prezident ýurdumyzda köp ýyllaryň dowamynda üstünlikli işleýän ABŞ-nyň işewür düzümleri bilen ýola goýlan gatnaşyklaryň netijeli häsiýete eýedigini kanagatlanma bilen belläp, bu babatda 2008-nji ýylda döredilen türkmen-amerikan işewür geňeşiniň möhüm goşandynyň bardygyny aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, döwletara gatnaşyklaryň okgunly ösdürilmeginiň çäklerinde onuň orny aýratyn bellenildi. Taraplaryň yzygiderli tagallasy netijesinde, soňky ýyllarda gatnaşyklara täze hil we ýokary itergi berildi.
Şol bir wagtyň özünde iki ýurduň mümkinçilikleri, ozaly bilen hem Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň köpugurlylygyny, ýokary tehnologiýaly önümçiligini we ulag düzümini nazara almak bilen, has netijeli peýdalanylyp bilner diýip, milli Lider sözüni dowam etdi. Ýurdumyz garaşsyz bilermenleriň pikirlerine görä, daşary ýurt maýa goýumlary üçin örän özüne çekijiligi bilen tapawutlanýar.
Milletiň Lideri häzirki döwürde biz gerimi boýunça batyrgaý taslamalaryň zerur tapgyrynda durýarys. Olar ykdysady hyzmatdaşlygyň özenini düzýär diýip belledi.
Duşuşygyň dowamynda döwlet Baştutanymyz we işewür netijeli gatnaşyklaryň geljekki ugurlaryny ara alyp maslahatlaşdylar hem-de ABŞ-nyň işewür toparlarynyň dürli pudaklardaky bilelikdäki maýa goýum taslamalarynyň durmuşa geçirilmegine gatnaşmaga bolan mümkinçiliklerine garadylar. Şunuň bilen baglylykda, netijeli gatnaşyklary giňeltmegiň oňyn ýollarynyň döredilmegine ýardam berýän işewürlik maslahatlaryny yzygiderli geçirmegiň ähmiýeti barada aýdyldy.
Nygtalyşy ýaly, ýangyç-energetika toplumy, elektroenergetika, sport, syýahatçylyk, oba hojalyk, gaýtadan işleýän senagat ulgamlarynda ägirt uly mümkinçilikler bar. Prezidenti ykdysadyýetiň pudaklaryna uzak möhletleýin esasda maýa goýumlaryny gönükdirmegiň üstünlikli ösüşiň möhüm şertidigini aýdyp, maýa goýum pudagyndaky gatnaşyklaryň mundan beýläk-de giňeldiljekdigine ynam bildirdi.
Ulag-logistika ulgamy özara gatnaşyklaryň möhüm ugurlarynyň hatarynda görkezildi. Işewür sebitde çäk taýdan amatly ýerleşýän Türkmenistanyň möhüm orny eýeleýändigini nygtap, döwlet Baştutanyny Ýewraziýa ugry boýunça döwrebap logistik merkez bolan Türkmenbaşydaky Halkara deňiz portunyň ulanmaga berilmegi bilen gutlady.
Türkmenistanyň amala aşyrýan maýa goýum maksatnamalarynyň esasy aýratynlygy olaryň önümçilik pudaklaryny köpugurly esasda ösdürmäge, ykdysadyýetiň toplumlaýyn ösüşini üpjün etmäge gönükdirilenligidir. Şunuň bilen baglylykda, dünýä ykdysadyýetinde ykdysady kuwwaty boýunça öňdäki orunlary eýeleýän ABŞ-nyň tejribesi biz üçin peýdaly bolup biler diýip, Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Pikir alyşmalaryň çäklerinde halk hojalyk toplumynyň senagatlaşdyrylmagyna, ýokary tehnologiýaly önümçiligiň döredilmegine gönükdirilen uzak möhletleýin taslamalary we maksatnamalary amala aşyrmaga ABŞ-nyň işewür toparlarynyň gatnaşmagynyň mümkinçiliklerini, ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň meselelerini ara alyp maslahatlaşmaga Türkmenistanyň taýýardygy tassyklanyldy.
Türkmen kompaniýalarynyň özara peýdaly gatnaşyklary hemmetaraplaýyn ösdürmäge gyzyklanma bildirýän ABŞ-da işlemeginiň geljekki ugurlary duşuşykda ara alnyp maslahatlaşylan ýene bir meseleleriň birine öwrüldi, biziň telekeçilerimiz netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmäge uly gyzyklanma bildirýärler.