text:
Türkmen döwlet habarlar agentligi (TDH) / 13.03.2018 /
Türkmenistanyň Prezidentiniň Kuweýt Döwletine resmi sapary başlandy. Bu sapar Emiriň — Şeýh Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabahyň çagyrmagy boýunça amala aşyrylýar.
Türkmen Lideriniň Aziýanyň günorta-günbataryndaky bu arap ýurduna sapary soňky ýyllarda däp bolan dostluk hem-de özara hormat goýmak gatnaşyklaryna esaslanýan döwletara syýasy gepleşikleriň ýokary derejesini ýüze çykarýar. Türkmenistanyň merkezi edarasy Kuweýtde ýerleşýän Aziýanyň Olimpiýa geňeşi bilen işjeň özara hereketleri şeýle ynam bildirilýän hyzmatdaşlygyň aýdyň nyşanydyr. 2017-nji ýylyň sentýabrynda Aşgabatda uly üstünlik bilen geçirilen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary munuň subutnamasy boldy.
Iki ýurduň ykdysadyýetleri barada aýdylanda bolsa, olaryň meňzeş taraplary hem, biri-biriniň üstüni ýetirýän taraplary hem bar. Eger Kuweýt nebitiň baý ätiýaçlyklary bilen meşhur bolup, bütin dünýäniň ätiýaçlyk gorlarynyň, takmynan, ondan birini emele getirýän bolsa, onda Türkmenistan ägirt uly gaz serişdeleri bilen belli bolup, dünýäde olaryň möçberleri boýunça dördünji orny eýeleýär. Ýurtlaryň ikisi hem senagaty diwersifikasiýalaşdyrýar, şunda nebitiň gaýtadan işlenilmegi we nebitgazhimiýa, gurluşyk serişdeleriniň, dökünleriň önümçiligi, elektroenergetika öňdäki orunlary eýeleýär. Bilim berlişiniň hiliniň ýokarlanmagy bilen elektron senagaty we beýleki ylmy pudaklar ösüşe eýe boldy.
Ýerli howa sebäpli, Kuweýtde oba hojalygynyň (maldarçylykdan başga) dolulygyna diýen ýaly ýoklugy üçin, muny birek-biregiň üstüni ýetirýän ýagdaýlara degişli etmek mümkin. Şonuň netijesinde, ýurt azyk önümleriniň köpüsini daşary ýurtdan getirýär. Ösen obasenagat toplumy bolan, eksport kuwwatyny tiz artdyrýan Türkmenistan üçin munuň özi geljegi uly sarp ediş bazarydyr hem-de täze söwda ugrudyr.
Bähbitleriň ykdysady nukdaýnazardan gabat gelmeginden başga-da, Türkmenistan we Kuweýt öz sebitlerinde BMG-niň goldaw bermeginde jedelleriň parahatçylykly ýollar bilen çözülmegi ugrunda çykyş edip hem-de öz çäklerini dawalaşýan taraplara gepleşik geçirilýän meýdança hökmünde hödürläp, beýleki ýurtlaryň arasynda dürli gapma-garşylyklary düzgünleşdirmekde üstünlik bilen araçy bolmak tagallalaryny görkezip, parahatçylyk dörediji döwletleriň ornuny tutýandygy bilen hem ýakyndyr. Türkmenistan hem-de Kuweýt parahatçylyk we durnuklylyk bähbitlerini ileri tutup, umumy howpsuzlygyň üpjün edilmegine, agzalalyklary aradan aýyrýan söwda-ykdysady gatnaşyklaryň täze gurallarynyň döredilmegine öz goşantlaryny goşýar, şunuň bilen bu iki ýurt diplomatiýada, halkara gatnaşyklarda, Milletler Bileleşiginde özlerine uly abraý gazandylar.
...Irden Türkmenistanyň Baştutany Aşgabadyň Halkara howa menzilinden resmi sapara ugrady. Milli Liderimizi resmi adamlar ugratdylar. Iki ýarym sagada golaý wagtdan soň, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň uçary belent mertebeli myhmanyň gelmegi mynasybetli iki ýurduň Döwlet baýdaklary bilen bezelen, El-Kuweýt şäheriniň Halkara howa menziline gelip gondy.
Uçaryň ýanynda hormat garawulynyň esgerleri nyzama düzülip dur. Oglan we gyz Türkmenistanyň Prezidentine gül desselerini gowşurýarlar.
Howa menzilinde döwlet Baştutanymyzy resmi adamlar garşylaýarlar.
Türkmenistanyň Prezidentiniň awtoulag kerweni Kuweýt Döwletiniň Emiriniň «Baýan» köşgüniň Maslahatlar merkezine ugrady.
Bu ýerdäki meýdançada Türkmenistanyň Prezidentiniň resmi taýdan garşylanyş dabarasy geçirilip, mahsus bolan hemme hormatlar bildirildi.
Ulagyndan çykan ýerinde türkmen Liderini Kuweýt Döwletiniň Emiri mübärekleýär. Soňra iki ýurduň Baştutanlary Döwlet baýdaklarynyň öňündäki ýörite gurnalan ýere geçýärler.
Türkmenistanyň we Kuweýtiň Döwlet senalary dabaraly ýaňlanýar.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy Kuweýtiň resmi wekiliýetiniň agzalary bilen, Emir Şeýh Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabahy bolsa Türkmenistanyň resmi wekiliýetiniň agzalary bilen tanyşdyrýarlar.
Soňra Maslahatlar merkeziniň uly mejlisler zalynda iki ýurduň wekiliýetleriniň giňişleýin düzümde gepleşikleri geçirildi.
Kuweýt Döwletiniň Emiri türkmen Lideriniň häzirki saparyna ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň taryhynda ähmiýetli waka hökmünde garalýandygyny hem-de biziň dostlukly ýurtlarymyzyň hyzmatdaşlygynda täze sahypany açýandygyny belledi.
Bu gün duşuşyk dürli pudaklarda ýakynlaşmagyň ýollaryny kesgitlemäge hem-de Kuweýtiň we Türkmenistanyň halklarynyň umumy bähbitlerine hyzmat etmek üçin gatnaşyklaryň çäklerini giňeltmäge, şeýle hem özara gyzyklanma döredýän halkara gün tertibi boýunça has möhüm meseleleriň çözülmeginde tagallalary birleşdirmäge mümkinçilik berer.
Özara düşünişmegiň ruhuny hem-de döwletara gatnaşyklaryň dostlugyny beýan edýän mähirli ýagdaýda geçýän gepleşikleriň iki ýurduň ähli ugurlarda hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmäge ymtylmagynda möhüm ädime öwrüljekdigine ynam bildirildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Kuweýt Döwletiniň Emirine bu gözel ýurda sapar bilen gelmek baradaky çakylygy hem-de ýokary myhmansöýerlik bilen mähirli garşylandygy üçin tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirip, Türkmenistan Ýakyn Gündogar ýurtlarynyň arasynda möhüm orny eýeleýän Kuweýt Döwleti bilen dost-doganlyk gatnaşyklaryny giňden ösdürmäge aýratyn üns berýär diýip belledi hem-de döwletlerimiziň we halklarymyzyň umumy ruhy gymmatlyklarynyň hem-de taryhy-medeni kökleriniň bolmagynyň şeýle maksatlara esas bolup hyzmat edýändigini nygtady.
Türkmenistan bilen Kuweýt Döwletiniň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmekde we ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy ýokary derejä çykarmakda täze tapgyryň başlanýandygy barada ynamly aýtmak bolar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy hem-de häzirki saparyň we gepleşikleriň geçirilmeginiň iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň geljekki ösüşi üçin taryhy ähmiýete eýe diýip hasaplaýandygyny belledi.
Halkara derejedäki hyzmatdaşlygy ösdürmekde biz, ilkinji nobatda, Birleşen Milletler Guramasynyň çäklerinde dünýä jemgyýetçiliginiň bähbitlerine laýyk gelýän bilelikdäki hereketlere ýokary ähmiýet berýäris. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz Kuweýtiň Emirine Türkmenistanyň garaýyşlaryny we öňe sürýän halkara başlangyçlaryny, şol sanda Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň mejlislerinde energiýa howpsuzlygy we ulag-üstaşyr geçelgeleri barada öňe sürýän möhüm tekliplerini we başlangyçlaryny goldaýanlygy üçin tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirdi.
Öz nobatynda Türkmenistan hem halkara hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek barada Kuweýt Döwletiniň tagallalaryny goldaýar we olary durmuşa geçirmekde netijeli işleşmäge taýýardygyny beýan edýär.
Soňra gepleşiklerde bellenilişi ýaly, döwletlerimiziň häzirki zamanyň howplary bolan halkara terrorçylyga, neşeleriň bikanun dolanyşygyna we guramaçylykly jenaýatçylyga garşy bilelikde göreşmek boýunça hereketleri möhüm ähmiýete eýedir.
Özara gyzyklanma bildirilýän halkara we sebit meseleleri boýunça garaýyşlarymyzyň gabat gelmegi ýa-da meňzeş bolmagy biziň ýurtlarymyzyň syýasy derejedäki hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de netijeli alyp barmagyna esas bolup hyzmat edýär.
Ýokary syýasy derejä eýe bolan gatnaşyklarymyzy birek-birege hormat goýmak, ynanyşmak we goldaw bermek esasynda ösdürmegiň möhüm ähmiýetini aýratyn bellemek bilen, taraplar Türkmenistanyň we Kuweýt Döwletiniň Daşary işler ministrlikleriniň arasynda ikitaraplaýyn syýasy geňeşmeleri yzygiderli geçirmek barada umumy pikire geldiler.
Döwlet Baştutanlary söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk baradaky meselä degip geçip, munuň diňe bir milli we ikitaraplaýyn bähbitler däl-de, eýsem, dünýä hem-de sebit ykdysadyýeti üçin hem uly ähmiýete eýe bolan ösüşlere ýetirmegiň uly mümkinçilikleriniň bardygyny bellediler.
Şu nukdaýnazardan, uzak möhlete gönükdirilen, deňhukukly we özara bähbitli gatnaşyklary giňden ýola goýmaga uly gyzyklanma bildirýändikleri barada aýdyp, Türkmenistanyň we Kuweýtiň Baştutanlary ýangyç-energetika pudagynyň we işläp çykaryş kuwwatlyklarynyň mümkinçilikleriniň tejribe alyşmakda we ony netijeli ulanmakda uly esas bolup durýandygyny nygtadylar.
Ýakynda dabaraly ýagdaýda owgan böleginiň gurluşygyna badalga berlen Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň taslamasyny durmuşa geçirmekde Kuweýt Döwletiniň iri nebitgaz kompaniýalary hem-de maýa goýum we maliýe düzümleri bilen hyzmatdaşlyk etmegiň mümkinçiliklerine garaldy. Mundan başga-da, nebit-himiýa pudagyndaky hyzmatdaşlygy ösdürmek, nebiti gaýtadan işleýän kärhanalary gurmakda özara tejribe alyşmak möhüm ugurlara degişli bolup durýar. Uglewodorodlardan taýýar önümiň önümçiligine aýratyn ähmiýet berip, Türkmenistan hem Kuweýt ýaly önümçiligiň ýokary tehnologik ulgamyny döredýär, bu bolsa öňdebaryjy işläp taýýarlamalar hem-de nou-haular üçin giň meýdançadyr. Hyzmatdaşlygy ösdürmek baradaky çäreleri anyklaşdyryp, taraplar energetika pudagy boýunça bilelikdäki Türkmen-Kuweýt iş toparyny döretmegiň maksadalaýyk boljakdygyny bellediler.
Tebigy gazyň diňe agtarylyp tapylan gorlary energiýa serişdeleri boýunça Türkmenistany dünýäde 4-nji orunda goýýar, geljegi uly känler ýerleşen meýdançalardaky dowam edýän barlaglar bolsa ýurdumyzyň energetiki kuwwatyny has-da giňeldip, bu ulgamda hyzmatdaşlyk etmek üçin has giň gözýetimleri açyp biler. Türkmenistan eksport ugurly gaz akymlarynyň diwersifikasiýalaşdyrylmagyny öz energetika syýasatynyň strategik ugry hökmünde kesgitläp, ählumumy energetika howpsuzlygynyň üpjün edilmegine uly goşandyny goşýar. TOPH gaz geçirijisi munuň mysaly bolup biler. Onuň gurulmagyny ýakynda BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi hem Owganystan boýunça kabul eden öz Kararnamasynda goldady. Şol resminamada ýurdumyzyň başyny başlan beýleki taslamalaryna, şol sanda ulag ulgamyndaky taslamalara hem goldaw beýan edilýär.
Türkmenistanyň we Kuweýtiň öz sebitlerinde geografik taýdan örän amatly ýerleşýändikleri babatda ulag-aragatnaşyk ulgamynyň ösmegi üçin zerur şertleriň döreýändigi, şonuň üçin hem bu ulgamy ösdürmekde mümkinçilikleri birleşdirmegiň özara bähbitli hyzmatdaşlygyň ýene-de bir esasy ugurlarynyň biri bolup biljekdigi bellenildi.
Gepleşikleriň barşynda ikitaraplaýyn söwdany ösdürmek bilen bir wagtda telekeçilik ugry boýunça hyzmatdaşlygy ýola goýmak, netijeli pudaklarda özara maýa goýuma esaslanýan bilelikdäki kärhanalary döretmek meselelerine hem üns çekildi. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň nygtaýşy ýaly, biziň ýurdumyzda daşary ýurt maýasyny goýmak üçin örän oňaýly şertler, şol sanda, ygtybarly halkara-hukuk binýady döredildi. Agzalan möhüm pudaklardan başga-da Türkmenistanda metallurgiýa, dokma senagaty, gaýtadan işleýän we syýahatçylyk pudaklary babatda hem taslamalar amala aşyrylýar.
Biziň ýurdumyzda häzir iri möçberli taslamalaryň ençemesi durmuşa geçirilýär. Türkmenistanda döredilýän, uly geljegi bolan täze pudaklar innowasion taslamalara maýa goýmak nukdaýnazaryndan Kuweýtiň maliýe-senagat toparlaryny gyzyklandyryp bilerdi. Geljegi uly bolan beýleki ugurlaryň hatarynda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynyň desgalarynyň gurluşygyny görkezmek bolar.
Şeýle mümkinçilikleri nazara almak bilen, telekeçilik aragatnaşyklary boýunça bilelikdäki işçi topary döretmek, şeýle hem ýakyn wagtda ikitaraplaýyn söwda we maýa goýum boýunça işewürlik maslahatyny we sergisini geçirmek teklip edildi. Şunuň bilen baglylykda, bu çäreleriň geçirilmegini Aşgabat öz üstüne almaga taýýar.
Şeýle hem Kuweýtiň Emiri hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Türkmenistanyň we Kuweýtiň ikitaraplaýyn we özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmäge gönükdirilen esasy çäreleriň biri hökmünde hökümetara toparyň döredilmeginiň hem-de işe başlamagynyň zerurdygy baradaky pikirini goldady. Bu toparyň mejlisleriniň çäklerinde iki ýurduň arasynda söwda-ykdysady we medeni gatnaşyklaryň ösdürilmegine degişli meselelere seretmek we pikir alyşmak mümkin bolar. Hyzmatdaşlygyň şeýle usulynyň işe girizilmegi bilen özara bähbitli mümkinçiliklere has giň ýol açylar.
Ynsanperwer gatnaşyklar barada aýdylanda, ylym we bilim, sungat we döredijilik ýaly ugurlarda ýakyndan hyzmatdaşlygy ýola goýmak örän möhüm ähmiýete eýedir. Biziň halklarymyz baý taryhy geçmişe eýe bolmak bilen, özleriniň milli däplerini we medeni mirasyny aýawly saklap gelýärler. Türkmenistanda sungat we döredijilik festiwallary, ylmy maslahatlar yzygiderli geçirilýär, olara daşary ýurtlardan meşhur ussatlar, alymlar we hünärmenler gatnaşýarlar. Şunuň bilen baglylykda, türkmen-kuweýt döredijilik festiwalynyň geçirilmeginiň ýerlikli hasaplanýandygy we ony ikitaraplaýyn Medeniýet günleri bilen utgaşdyrmak barada teklip aýdyldy.
Muzeý işini ösdürmek, taryh, etnografiýa, medeniýeti öwreniş boýunça bilelikdäki ylmy-barlaglary geçirmek ulgamynda özara hereket etmek hünärmenler üçin gyzyklanma döredip biler.
Giňişleýin düzümde gepleşikler tamamlanandan soň, döwlet Baştutanlary ikiçäk görnüşde gepleşikleri geçirip, Türkmenistanyň wekiliýetiniň Kuweýte şu saparynyň gün tertibine girizilen meseleleri ara alyp maslahatlaşdylar. Taraplar bu sapara özara bähbitli gatnaşyklary täze derejä çykarmagyň, olary many-mazmun taýdan baýlaşdyrmagyň möhüm tapgyry hökmünde garaýarlar.
Türkmenistan we Kuweýt Döwleti diplomatik gatnaşyklary 1995-nji ýylda ýola goýdular. Şu geçen döwürde gatnaşyklar dürli ulgamlarda ösdürildi we berkidildi. Häzirki wagtda iki ýurduň gatnaşyklary özara düşünişmegiň we ynanyşmagyň ýokary derejesi bilen häsiýetlendirilýär. BMG-niň we beýleki halkara düzümleriň çäklerinde hem türkmen-kuweýt gatnaşyklary okgunly ösdürilýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, Kuweýt ilkinjileriň hatarynda Türkmenistanyň BMG-niň belent münberinden öňe sürýän başlangyçlaryny we tekliplerini goldaýar. Döwletleriň ikisiniň hem halkara syýasata garaýyşlary laýyk gelýär ýa-da ýakyndyr. Munuň özi köpugurly hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de giňeltmek we pugtalandyrmak üçin mümkinçilikleriň bardygyna şaýatlyk edýär.
Ýangyç-energetika toplumy, söwda, maýa goýum, ulag we aragatnaşyk, himiýa senagaty, dokma senagaty we oba hojalygy, saglygy goraýyş hem-de ýokary tehnologiýalar biziň döwletlerimiziň arasyndaky hyzmatdaşlygyň uzak möhlete niýetlenen ugurlarydyr. Şu we beýleki pudaklarda taslamalary durmuşa geçirmek üçin Türkmenistan Kuweýt tarapy bilen mundan beýläk-de netijeli işleşmäge taýýardygyny beýan edýär.
Mundan başga-da, biziň ýurtlarymyz nebithimiýa we nebiti gaýtadan işleýän önümçiliklerde, ulag we kommunikasiýa ulgamlarynda tejribe alyşmaga gyzyklanma bildirýär. Bilelikdäki hökümetara toparyň işi işewür gatnaşyklary işjeňleşdirmäge uly ýardam edip biler. Giňişleýin düzümde geçirilen gepleşikleriň barşynda bu topary döretmek barada gürrüň edildi.
Medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlyk türkmen-kuweýt gatnaşyklarynyň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýar. Onuň esasyny bolsa iki halky birleşdirýän umumy ruhy gymmatlyklar, däp-dessurlar we ahlak ýörelgeleri düzýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Kuweýt Döwleti bilen dostlukly gatnaşyklara ygrarlydygyny tassyklap we biziň ýurtlarymyzyň hem-de halklarymyzyň abadançylygynyň bähbidine döwletara gatnaşyklaryň mundan beýläk-de üstünlikli ösdüriljekdigine ynam bildirip, ýene-de bir gezek Emire — Şeýh Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabaha ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmäge uly üns berýändigi üçin minnetdarlyk bildirdi. Milli Liderimiz Kuweýtiň Baştutanyny özi üçin islendik amatly wagtda ýurdumyza gelip görmäge çagyrdy hem-de oňa berk jan saglyk we jogapkärli işinde üstünlik, Kuweýt Döwletiniň doganlyk halkyna bolsa bagt, abadançylyk, parahatçylyk we gülläp ösüş arzuw etdi.
Soňra ikitaraplaýyn resminamalara gol çekmek dabarasy boldy.
Hususan-da, Hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki türkmen-kuweýt toparyny döretmek hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Kuweýt Döwletiniň Hökümetiniň arasynda Ylalaşyga; Diplomatik we gulluk/ýörite pasportlaryň eýeleri üçin wiza talaplaryny ýatyrmak hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Kuweýt Döwletiniň Hökümetiniň arasynda Ylalaşyga; Ikitaraplaýyn syýasy geňeşmeler barada Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi bilen Kuweýt Döwletiniň Daşary işler ministrliginiň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Hyzmatdaşlygyň özara bähbitli ugurlarynda hyzmatdaşlyk etmek barada Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary instituty bilen Kuweýt Döwletiniň Daşary işler ministrliginiň Saud Al-Nasser Al-Sabah adyndaky Diplomatik institutynyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Hökümeti bilen Arap ykdysady ösüşi üçin Kuweýt gaznasynyň arasynda hyzmatdaşlyk etmek barada özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Ykdysady we tehniki hyzmatdaşlyk hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Kuweýt Döwletiniň Hökümetiniň arasynda Ylalaşyga; Söwda hyzmatdaşlyk hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Kuweýt Döwletiniň Hökümetiniň arasynda Ylalaşyga gol çekildi.
Mundan başga-da, «Türkmengaz» döwlet konserni bilen «Kuwait Petroleum Corporation» kompaniýasynyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Sungat we medeniýet ulgamynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Kuweýt Döwletiniň Hökümetiniň arasynda Ylalaşyga gol çekildi.
Taraplar şeýle hem Türkmenistanyň Hökümeti bilen Arap ykdysady ösüşi üçin Kuweýt gaznasynyň arasyndaky tehniki ýardamy bermek hakyndaky bilelikdäki resminamany kabul etdiler.
Günüň ikinji ýarymynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Al Jahran” kabulhanasynda Kuweýt Döwletiniň Premýer-ministriniň orunbasary, daşary işler ministri, Arap Ykdysady ösüşi boýunça Kuweýt Gaznasynyň dolandyryjylar Geňeşiniň başlygy Şeýh Sabah Haled Al-Hamad Al-Sabah bilen duşuşyk geçirdi.
Döwlet Baştutanymyzyň nygtaýşy ýaly, Ýakyn Gündogaryň ýurtlary bilen gatnaşyklary giňeltmek Bitarap Türkmenistanyň durmuşa geçirýän daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda durýar. Dostluk däpleri şol gatnaşyklaryň esasyny düzýär.
Milli Liderimiz Türkmenistanyň we Kuweýtiň arasyndaky hyzmatdaşlygyň birek-birege hormat goýmak, ynanyşmak we açyklyk ýörelgeleri esasynda amala aşyrylýandygyny aýtdy. Biziň döwletlerimiz ikitaraplaýyn esasda, şeýle hem Birleşen Milletler Guramasynyň we beýleki halkara düzümleriň çäklerinde üstünlikli hyzmatdaşlyk edýär. Türkmenistanyň Kuweýt Döwletiniň halkara we sebit giňişliginde eýeleýän ornuna ýokary baha berýändigi, ony arap dünýäsinde özüniň möhüm hyzmatdaşy hasaplaýandygy nygtaldy.
Şeýh Sabah Haled Al-Hamad Al-Sabah türkmen Liderini ýokary derejedäki gepleşikleriň üstünlikli geçirilendigi bilen gutlap, Kuweýtiň Türkmenistan bilen däp bolan gatnaşyklary pugtalandyrmaga hem-de netijeli aragatnaşyklary ösdürmäge uly ähmiýet berýändigini nygtady.
Şu gün ýokary derejede geçirilen gepleşikleriň türkmen-kuweýt gatnaşyklarynyň taryhy sepgidine öwrülip, şol gatnaşyklaryň täze tapgyryny alamatlandyrandygy, gazanylan ylalaşyklaryň bolsa ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ägirt uly kuwwatynyň netijeli peýdalanylmaga ýardam etjekdigi bellenildi. Iki ýurduň halklaryny gadymy medeni we taryhy kökler, belent ruhy gymmatlyklar ýakynlaşdyrýar. Häzirki wagtda bu gymmatlyklar dostluk we doganlyk gatnaşyklaryny ösdürmegiň girewi bolup hyzmat edýär.
Söhbetdeşligiň barşynda Türkmenistan bilen Kuweýtiň arasynda maýa goýum, söwda-ykdysady, energetika, ulag-aragatnaşyk, medeni-ynsanperwer ulgamlarda hem-de halkara gün tertibiniň möhüm ugurlary baradaky meselelere deglip geçildi.
Türkmenistanyň we Kuweýtiň dünýäde ýangyç serişdeleriniň ägirt uly gorlaryna eýedigi bellenildi. Munuň özi energiýa serişdelerini işläp taýýarlamak we halkara bazarlara ibermek ulgamynda taraplaryň özara gatnaşyklara gyzyklanmasynyň möhüm şerti bolup çykyş edýär.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, häzirki wagtda ýurdumyzyň nebitgaz pudagynda düýpli özgertmeler amala aşyrylýar, energiýa serişdeleriniň daşary ýurtlara iberilýän ugurlaryny diwersifikasiýalaşdyrmaga gönükdirilen iri taslamalar durmuşa geçirilýär. Sebitiň ähli ýurtlary üçin ägirt uly ähmiýete eýe bolan TOPH transmilli gaz geçirijisi strategik taslamalaryň hatarynda görkezildi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow golaýda TOPH gaz geçirijisiniň owgan böleginiň gurluşygyna badalga berlendigini aýdyp, ony durmuşa geçirmäge abraýly halkara maliýe düzümleriniň gatnaşýandygyny, dünýä bileleşiginiň taslama uly goldaw berýändigini nygtady.
Şunuň bilen baglylykda, Kuweýt Döwletiniň Premýer-ministriniň orunbasary, daşary işler ministri türkmen Lideriniň bu ulgamda öňe süren başlangyçlarynyň wajypdygyny belledi.
Döwlet Baştutanymyz Bitarap Türkmenistanyň daşary ýurtly hyzmatdaşlary bilen netijeli hyzmatdaşlygy alyp barýandygyny, halkara giňişlikde ýokary derejede durmuş-ykdysady maksatnamalary durmuşa geçirmäge çalyşýandygyny aýtdy. Şunda türkmen tarapynyň kuweýtli hyzmatdaşlary bilen netijeli gatnaşyklary ýola goýmaga, olaryň özara bähbitli tekliplerine garamaga taýýardygy bellenildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we Şeýh Sabah Haled Al-Hamad Al-Sabah ikitaraplaýyn gatnaşyklary hemmetaraplaýyn çuňlaşdyrmagyň zerurdygyny nygtap, iki ýurduň işewür toparlarynyň gatnaşyklaryny giňeltmegiň zerurdygyny aýtdylar.
Duşuşygyň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we Kuweýtiň Premýer-ministriniň orunbasary, daşary işler ministri birek-birege iň gowy arzuwlaryny beýan etdiler we döwletara hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de giňeldiljekdigine ynam bildirdiler.
Soňra Türkmenistanyň Prezidentiniň Kuweýt Döwletiniň Premýer-ministri Jaber Al-Mubarak Al-Hamad Al-Sabah bilen duşuşygy boldy.
Milli Liderimiz we Premýer-ministr mähirli salamlaşyp, ikiçäk söhbetdeşlikde mizemez dostlugyň hem-de özara bähbitli hyzmatdaşlygyň binýadynda üstünlikli guralýan türkmen-kuweýt hyzmatdaşlygynyň käbir meseleleri boýunça pikir alyşmaga dörän mümkinçilige kanagatlanma bildirdiler.
Jaber Al-Mubarak Al-Hamad Al-Sabah şu gün ýokary derejede geçirilen gepleşikleriň üstünligi bilen gutlap, gazanylan ikitaraplaýyn ylalaşyklaryň döwletara gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmäge hyzmat etjekdigine berk ynam bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hoşniýetli sözler üçin minnetdarlyk bildirip we türkmen tarapynyň şu sapara Türkmenistan bilen Kuweýt Döwletiniň arasyndaky hyzmatdaşlygyň häzirki zaman taryhynyň möhüm tapgyry hökmünde baha berýändigini, onuň ikitaraplaýyn esasda hem-de Birleşen Milletler Guramasy, Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasy ýaly abraýly halkara düzümleriň we beýlekileriň çäklerinde özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin bar bolan mümkinçiliklerden netijeli peýdalanmaga gönükdirilendigini belledi. Milli Liderimiz ýurdumyzyň dünýäniň ähli döwletleri, şol sanda Ýakyn Gündogaryň ýurtlary bilen deňhukukly we netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmek ugruna yzygiderli ygrarlydygyny nygtady.
Kuweýt Döwletiniň Premýer-ministri Bitarap Türkmenistanyň alyp barýan parahatçylyk söýüjilik hem-de hoşniýetli goňşuçylyk syýasatyny goldaýandygyny aýdyp, Türkmenistanyň Baştutanynyň adamzadyň düýpli meselelerini çözmäge oňyn çemeleşmesiniň dünýäde barha giňden goldaw tapýandygyny nygtady. Munuň özi ýurdumyzyň sebit hem-de ählumumy parahatçylygy we abadançylygy üpjün etmegiň bähbidine görýän çärelerine ýokary baha berilýändigine şaýatlyk edýär.
Söhbetdeşligiň barşynda milli Liderimiz we Premýer-ministr türkmen-kuweýt gatnaşyklarynyň häzirki ýagdaýy hem-de meýilleşdirilýän ugurlary barada pikir alyşdylar. Özara bähbitli hyzmatdaşlyk üçin ägirt uly kuwwatyň bardygy bellenip, iki ýurduň arasynda ykdysady we medeni gatnaşyklary ýola goýmagyň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
Türkmenistanyň milli ýangyç-energetika toplumyny döwrebaplaşdyrmak boýunça durmuşa geçirýän strategiýasynyň işewür gatnaşyklary ýola goýmak üçin oňaýly şertleri döredýändigi bellenildi. Senagat düzümini mundan beýläk-de ösdürmegiň, ýokary tehnologiýalary we öňdebaryjy gazanylanlary ornaşdyrmagyň hasabyna pudagyň ýangyç serişdelerini çykarýan we gaýtadan işleýän kuwwatlyklarynyň artdyrylmagy bu strategiýanyň esasy ugry bolup durýar.
Şunuň bilen baglylykda, Kuweýt Döwletiniň premýer-ministri türkmen Lideriniň başlangyçlaryny doly goldaýandygyny aýdyp, Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan (TOPH) transmilli gaz geçirijisiniň, Gazagystan — Türkmenistan — Eýran demir ýolunyň, Türkmenistandan Owganystana demir ýoluň gurluşygynyň taslamalarynyň sebitiň ýurtlary üçin ägirt uly ähmiýetini nygtady. Olar hakyky hoşniýetli goňşuçylyk hyzmatdaşlygyň aýdyň nyşany bolup durýar.
Jaber Al-Mubarak Al-Hamad Al-Sabah Merkezi Aziýa sebitinde möhüm orun eýeleýän Türkmenistanyň häzirki wagtda bütin dünýäde geljegi uly we ygtybarly hyzmatdaş hökmünde kabul edilýändigini belläp, Kuweýtiň işewür toparlarynyň amala aşyrylýan taslamalara giňden gatnaşmaga taýýardygyny aýtdy. Maýa goýumlary, söwda, gurluşyk we beýleki pudaklar möhüm ulgamlaryň hatarynda görkezildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen netijeli gatnaşyklary ýola goýmaga çalyşýandygyny nygtap, dürli ugurlar boýunça hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin giň mümkinçilikleriň bardygyny belledi.
Sergileri guramak baradaky teklip aýdyldy, geljekki hyzmatdaşlar — döwlet hem-de hususy düzümleriň arasynda ysnyşykly gatnaşyklary ýola goýmaga ýardam edýän yzygiderli işewür duşuşyklary hem-de işewürler maslahatlaryny geçirmegiň maksada laýyklygy nygtaldy.
Döwlet Baştutanymyz esasy arap kompaniýalarynyň öňdebaryjy tehnologiýalarynyň hem-de tejribesiniň milli ykdysadyýetiň ähli pudaklaryny döwrebaplaşdyrmak boýunça toplumlaýyn maksatnamany durmuşa geçirýän Türkmenistanda gerek boljakdygyny belledi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we Kuweýt Döwletiniň Premýer-ministri ynsanperwer ulgamda ikitaraplaýyn gatnaşyklary hemmetaraplaýyn çuňlaşdyrmagyň wajypdygyna degip geçip, ylym-bilim, medeni ulgamlarda hem-de syýahatçylyk we sport ugry boýunça gatnaşyklary giňeltmegiň wajypdygyny bellediler. Bu ulgamlaryň ösdürilmegi dünýäniň köp döwletleriniň okgunly ösmeginiň möhüm şerti bolup durýar.
Duşuşygyň ahyrynda hormatly Prezidentimiz we Kuweýt Döwletiniň Premýer-ministri birek-birege iň gowy arzuwlaryny beýan edip, göz öňünde tutulan meýilnamalaryň üstünlikli ýerine ýetiriljekdigine ynam bildirdiler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Kuweýt Döwletine resmi sapary dowam edýär.


c: text/html

text:
Donald Tramp Demirgazyk Koreýa bilen bagly beýanat berdi
ABŞ-niň Prezidenti Donald Tramp 12-nji iýunda Demirgazyk Koreýanyň lideri Kim Çen Yn bilen geçirmegi meýilleşdirilen duşuşygyň goý bolsun edilip-edilmejekdigi bilen bagly soraga: “Näme boljagyny göreris” diýdi
Tramp Özbegistanyň Prezidenti Şewket Mirziýoýew bilen Ak Tamda geçirjek duşuşygyndan ozal Owal ofisde metbugat işgärleriniň soraglaryna jogap berdi.
Tramp ABŞ bilen Günorta Koreýanyň arasyndaky harby türgenleşigi delil görkezen Phenýanyň Seul bilen ýokary derejeli gepleşikleri goý bolsun etmegi we özi bilen 12-nji iýunda geçirmegi meýilleşdirilýän duşuşygyň howp astyna girip biljekdigi baradaky duýduryşyň üstünde durup geçdi.
Demirgazyk Koreýa tarapyndan özlerine hiç hili beýanat berilmändigini aýdan Tramp: “Entek hiç zat görmedik, eşitmedik. Bize hiç hili beýanat berilmedi. Näme boljagyny göreris” diýip belledi.
Demirgazyk Koreýanyň lideri Kim Çen Yn bilen duşuşyp-duşuşmajakdygy bilen bagly beýleki soraglara jogap bermekden saklanan Tramp: “Näme boljagyny göreris” diýip nygtady.
Demirgazyk Koreýa, ABŞ bilen Günorta Koreýa tarapyndan geçirilýän harby türgenleşige öjükdiriji hereket hökmünde häsýetlendiren resmi Seul bilen ýokary derejeli gepleşikleri goý bolsun etdi.
Demirgazyk Koreýa mundan başgada 12-nji iýunda Singapurda Kim bilen Trampyň arasynda geçirilmegi meýilleşdirilýän duşuşygyň hem goý bolsun edilip bilinjekdigi barada duýduryş beripdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“Rostow” Russiýanyň Premýer-ligasynyň 27-nji tapgyrynda myhmançylykda Ýewropa ligasynyň çärýek finalçysy “Zenitden” asgyn gelip (0:3), belli türkmen tälimçisi Gurban Berdiýewiň ýolbaşçylygynda bassyr ikinji gezek ýeňildi.
Rostowlylar esli wagtlap ýer eýeleriniň hüjümleriniň öňüni almagy başardylar, wagtal-wagtal özlerem hüjüm guradylar. Ýöne kem-kemden “Zenit” oýny öz eline alyp başlady we birinji ýarymyň ahyrynda öňe saýlandy. 45-nji minutda Oleg Şatow tapawutlandy. Goşmaça wagtyň soňky — 3-nji minutynda Halk hasaby artdyryp, şu möwsümdäki 14-nji pökgüsini geçirdi. 87-nji minutda bolsa Rondon gutarnykly hasaby goýdy — 3:0.
“Biziň birinji ýarymyň ahyrynda goýberen ýalňyşlyklarymyz ähli zady kesgitledi. “Zenit” olardan başarjaňlyk bilen peýdalandy. Üçünji pökgi bolsa — çaga ýalňyşy. “Zenit” mynasyp ýeňiş gazandy” — diýip, Gurban Berdiýew žurnalistlere aýtdy.
Öz gezeginde Andre Willaş-Boaş “Rostow” baradaky pikirini beýan etdi:
“Berdiýewiň gelmegi bilen, “Rostow” düýpli özgerdi we köp oýun utdy. Hususan-da, oýnuň gurluşy özgerdi. Haçan-da, tälimçi çalşylanda oýnuň hem ýöredilişiniň hörpi üýtgeýär. Berdiýew — tejribeli tälimçi... Häzir topar 5 goragçy bilen oýnaýar. Elbetde, beýle gurluşa garşy hereket etmek ýeňil düşenok”.
Gurban Berdiýewiň topary heniz premýer ligada galmak meselesini doly çözenok. “Rostow” 27 duşuşykdan soň, 27 utuk bilen 11-nji orunda barýar.
28-nji tapgyrda Gurban Berdiýewiň şägirtleri myhmançylykda “Mardowiýa” bilen duşuşarlar. Bu oýun 15-nji maýda geçiriler.


text:
Apbas I
APBAS ŞA (144,241) - Eýranda 1502 – 1736-njy ýyllarda hökümdarlyk eden Sefewi türkmenleriniň döwletiniň bäşinji şasydyr. Ol 1581-1628-nji ýyllarda ýaşap geçip, Hudawende şanyň ogludyr. Abbas şa Eýrany 1587-1628-nji ýyllarda dolandyrýar.
Abbas şa 16 ýaşynda wagty kakasy öldürilýär we tagta geçýär. Onuň tagta geçen döwri Sefewi döwleti gowşap, agzalalyk güýçlenip, ýurtdan bereket göterilen döwürdi. Eýranyň gowşamagyndan peýdalanyp Türkiýe onuň birnäçe ýerlerini basyp alypdy. Şa Abbasyň paýyna çöken ýurdy galkyndyrmak düşdi. Ol birnäçe özgertmeler geçirdi. Goşunda düzgün - tertibi ýola goýdy. Täze goşun bölümlerini döretdi. Salgytlary rejä saldy. Merkezi häkimiýeti berkitdi. Ýerli hökümdarlaryň hukuklaryny çäklendirdi. Pul özgertmesini geçirip, abbasy diýip atlandyrylan täze pul girizdi. Ýollaryň gurluşygyna üns berdi. Ýurduň paýtagty bolan Yspyhany tas täzeden diýen ýaly gurdy. Suw gurluşyk desgalaryny, bentleri gurdurdy. Eýran geçirilen özgertmeleriň netijesinde kuwwatlanyp tiz ösüp başlady.
Şa Abbas özüne, döwlete garşy gidenleri rehimsizlik bilen jezalandyrdy. Hat-da ol öz çagalaryna hem rehim etmändir. Uly ogluny öldürip, iki kiçi ogullarynyň gözlerini oýdurandygy onuň gazaplylygyndan nyşandyr.
Şa Abbasyň hemmä deň göz bilen garamagy, Eýrany ösdürmek üçin alyp barýan syýasatyny halkyň goldamagyna sebäp boldy. Ol XVII asyryň başlaryndan başlap Eýranyň öňki elinden gidiren ýerlerini täzeden eýelemek üçin goňşulary bilen uruşlar alyp bardy. Türkiýe bilen 1603-1612-nji, 1616-1618-nji ýyllarda iki gezek uruş alyp baryp, olaryň netijesinde Töwrizi, Nahiçewany, Ýerewany, Azerbeýjany, Gündogar Ermenistany, Gündogar Gürjüstany, Lurystany Eýran eýeledi. Geratyň golaýynda özbekleri ýeňip, olardan Horosany aldy. 1623-nji ýylda Türkiýe garşy täze urşa başlady. Yragy aldy. Dogry bu uruş şa Abbas ýogalan soň 1639-njy ýylda gutardy.
Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy Mukaddes Ruhnamada Sefewi türkmenleriniň Eýrandaky hökümdarlygy barada söz açyp, Sefewileriň: “Iň güýçli döwlet bolan wagty şa Abbasyň wagtyna gabat gelýär, bu pajarlap ösmek tä onuň 1628-nji ýlda ölmüne çenli dowam edýär” (241) diýip belleýär.


text:
Siriýanyň daşary işler ministri Orsýetiň ýolbaşçylygynda gelnen ylalaşyga laýyklykda dörediljek howpsuz zonada ok atyşygyň bes edilmegini BMG-niň gözegçiligindäki halkara güýçleriniň däl-de Orsýetiň harbylarynyň berjaý etjekdigini aýtdy.
8-nji maýda Siriýanyň daşary işler ministri Walid al-Moallem Damaskyň howpsuz zonada ok-atyşygyň bes edilmegine, kömegiň eltilmegine we göz öňünde tutulýan beýleki işlere gözegçilik etmek üçin hiç bir daşary ýurtly goşuny kabul etmejegini žurnalistlere aýtdy.
Indiki aýda dörediljek howpsuz giňişlikleriň ýaragsyz raýatlaryň we ynsanperwer kömeginiň ýeňilleşdirilen görnüşde aşyrylmagy üçin barlag-geçiş nokatlary bilen üpjün edilmegi göz öňünde tutulýar.
“Orsýet tarapy şol ýerde polisiýa we harby gözegçilik merkezleriniň boljagyna kepil geçdi”, diýip Moallem aýtdy. Şeýle-de ol Siriýanyň hökümetiniň geçen aýda Orsýet, Eýran we Türkiýe tarapyndan teklip edilen howpsuz zonalary döretmäge razy bolandygyny we hökümet güýçleriniň islendik gozgalaňçy toparyň düzgün bozmagyna “berk” jogap berjegini belledi.


text:
Ukrainalylar 11-nji iýunda resmi taýdan Ýewropa Bileleşiginiň ýurtlaryna wizasyz syýahat etmek mümkinçiligine eýe boldular we ýurduň prezidenti bu çäräni “Russiýa imperiýasy bilen soňky hoşlaşyk” hökmünde gutlady.
Ukrain serhet resmileri täze düzgünler bilen baglylykda serhet boýundaky geçelgelerde ýolagçylaryň möçberiniň 30 prosent çemesi ýokarlanmagyna garaşýandyklaryny aýtdylar.
Ukrain raýatlary, eger-debiometrik pasportlary bolsa, Ýewropa Bileleşigine agza bolup durýan ýurtlaryň Irlandiýa bilen Angliýadan başga ählisine 180 gün döwür içinde 90 güne çenli wizasyz baryp bilerler. Bu düzgün Ýewropa Bileleşiginiň agzasy bolmadyk, emma Şengen zonasyna girýän dört ýurda – Norwegiýa, Islandiýa, Lihtenşteýne we Şweýsariýa hem degişli.
Ukrain prezidenti Petro Poroşenko 10-njy iýundatäze syýahat düzgüni başlanmazdan öň soňky 12 sagady sanap geçirendigini aýtdy we indi onuň pikirine görä Ukraina hem NATO-nyň, hem-de EB-niň agzasy bolar, “hiç bir zat, hiç kim bizi togtadyp bilmez” diýip, ol aýtdy.
“SSSR-e yza dolanmak” sözlerini diňe Bitlziň aýdymlaryny diňläniňde eşidip bolar” diýip, Poroşenko Kiýewde guralan dabarada aýtdy. “ “Biz Sowet Soýuzyna hiç wagtyza dolanmarys, sebäbi biz buýsanly we demokratik döwlet, ýewropa döwletleriniň maşgalasyna dolanýarys” diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
“Biz ukrainalylara öz taryhlaryny gaýtaryp bermeli. ÝB-niň şu günki karary şu sebäpden şeýle wajyp bolup durýar. Uzak proses tamamlandy. Ozaly bilen, gürrüň Ukrainanyň ýewropa ýurtlarynyň arasyndaky taryhy ornuna dolanýandygy barada barýar, mesele diňe wizasyz serhetden geçmekde däl” diýip, Poroşenko “1+1” telewizion kanalyna aýtdy.
Poroşenkodan öňki prezident Wiktor Ýanukowiç 2014-nji ýylda, Kiýewiň ÝB bilen gatnaşyklary ýygjamlatmak planlaryndan yza çekilenden soň, Ýewropa tarapdar raýatlaryň köpçülikleýin protestleri arkaly häkimiýetden çetleşdirildi.
Şondan soň Orsýet Ukrainanyň Krym regionyny öz kontrollygyna geçirdi we gündogar Ukrainada separartizme meçew berdi. Netijede, Orsýet tarapyndan goldanylýan güýçler bilen hökümet arasynda turan uruşda 9900-den gowrak adam öldürildi.
Şu günki Ukraina 17-nji asyryň başyndan bäri Rus imperiýasynyň bir bölegi boldy we 20-nji asyrda esasan, sowet respublikasy hökmünde, Moskwanyň başam barmagynyň astynda saklandy. Ol diňe 1991-nji ýylda, SSSR-iň synmagy netijesinde garaşsyz ýurt boldy.
EB-niň Ukrainadaky delegasiýasynyň başlygy Hugues Mingarelli Kiýewde guralan dabarada ukrainalylaryň “Günbatar Ýewropada hiç bir wiza soralmazdan 33 ýurda syýahat edip biljekdiklerini” aýtdy.
Mingarelli wizasyz düzgüniň Ukraina bilen ÝB-niň arasyndaky gatnaşyklary ýygjamlaşdyrmagyň “diňe ilkinji ädimdigini” hem sözüne goşdy.


text:
Global Perspektiwa 16 Ysraýylyň Howpsyzlygymy? Imperializmimi?
Ankara Ýyldyrym Beýazyt Uniwersitetiniň Syýasy Ylymlar Fakultetiniň Dekany Prof.Dr.Kudret Bülbüliň mesele baradaky synyny dykgatyňyza ýetirýäris
Ysraýylyň Howpsyzlygymy? Imperializmimi?
Terminologiýa mazmuny hem kesgitleýär. Ulanýan adalgalarymyz meselä nähili çemeleşýändigimizi, şol meselä nähili garaýandygyňyzy we nämäni mesele ýa-da çözgüt hökmünde kabul edýandigimizi görkezýär.
Ankara Ýyldyrym Beýazyt Uniwersitetiniň Syýasy Ylymlar Fakultetiniň Dekany Prof.Dr.Kudret Bülbüliň mesele baradaky synyny dykgatyňyza ýetirýäris.
Has düşnükli bolmagy üçin bir mysal getireliň: “parasatly yslam” adalgasyny saýlap alsaňyz, esasan meselä öwürýän zadyňyz yslam bolar. Şol adalga barada durup geçeniňizde umuman “radikal, jihadist, fanatik yslam görnüşleri hem bar, emma şolaryň arasynda iň ýerliklisi parasatly yslamdyr” düşünjesini kabul etdigiňiz bolar. Ozal hem beýan edişimiz ýaly “parasatly günbatar” adalgasyny saýlap alanyňyzda bolsa, esasan günbataryň adamzada ýetiren köp sanly zeper bilen birlikde, parasatly bolan halatynda günbataryň adamzada goşýan goşantlaryna ünsi çekip, şol sebäpli parasatly günbataryň hökmanydygyny nygtadygyňyz bolar.
Ýakyn Gündogar baradaky analizlerde esasanda Siriýa meselesinde iki kemçilik ünsi çekýär. Birinjisi käte Ýakyn Gündogarda hamala diýersiňiz Ysraýyl diýilýän ýurt ýok ýaly analizler berilýär. Siriýa meselesinde hem bolşy ýaly Ýakyn Gündogardaky çykgynsyzlyklar şol ýurt bilen baglanşygy ýok ýaly Ysraýyl ünsden düşürilýär. Eýsem Ysraýylyň gurulmagyndan soň Ýakyn Gündogaryň halklary belkem taryhlarynyň iň bir durnuksyz döwürlerinden birini başdan geçirýärler. Siriýa meselesinde-de Ysraýylyň täsiri ýene-de käte ýatdan çykarylýan ýa-da çykardylýar. Onuň emele gelmeginde Ýakyn Gündogaryň halklaryna ýat bolan Ysraýylyň asuda we çuňňur syýasatynyň täsiriniň bardygyny belläp geçmek ýerlikli bolar. Başyndan bäri Siriýa meselesinde ýitgi çeken ýurtlaryň haýsylardygy soralanda köp sanly ýurduň adyny tutup bileris. Emma şol çökgünlikden iň uly bähbidi gazanan ýurt Ysraýyldyr. Çünki çökgünlik bilen birlikde Ysraýylyň özüne howp hökmünde görýän ýurtlarynyň tas ählisi ünslerini başga tarapa sowmaly boldy. Siriýanyň başda durmagynda Eýran, Türkiýe, arap ýurtlary şol çökgünlikdan agyr ýitgi çekýär. Ozal palestinalylaryň hakly gowgalarynyň ýanynda duran käbir arap ýurtlary şu günki günde hamala diýersiňiz Ysraýyl bilen blok döredene meňzeýärler.
Beýleki tarapdan Ysaraýylyň halkara jemgyýetçiliginiň, adam hukuklaryny goraýjy guramalaryň, ähliumumy wyždanyň garşy durýan basgylamalary, imperialist syýasatlary ünsler Siriýa gönügendigi üçin ýeterlik garşylyk döretmeýär.
Analizlerdäki ikinji bir kemçilik bolsa, umuman Ýakyn Gündogar, hususan Siriýa meselesinde Ysraýyly ünsden düşürmezlik bilen birlikde meseläni Ysraýylyň howpsyzlygy bilen düşündirýän çemeleşmeler. Günbatarly analitikler dolulygyna, Ýakyn Gündogaryň analistikleri bolsa käte öz analizlerinde “Ysraýylyň howpsyzlygy” frazasyny ulanýar. Meselä Ysraýylyň howpsyzlygy jähtinden seredilende Ýakyn Gündogarda edilen şunça ýalňyşlyklar, Ysraýylyň şu günki güne çenli eden we edýän şunça zulum legallaşdyrylan ýaly bolýar. Çünki mesele howpsyzlyk meselesi bolsa, tebigy ýagdaýda her bir ýurt özüne abanýan howplara garşy degişli çäreleri görmelidir. Bu taýda döwletlerden biri şeýle çäreleri görýärkä öte geçýänlikde, adam hukuklaryna we başlangyç hak-hukuklara garşy durmak bilen günäkärlenip bilner.
Eýsem ýarym asyrdan gowrak wagt bäri Ýakyn Gündogarda dowam edýän mesele Ysraýylyň howpsyzlygy däl, Ysraýylyň imperalizmi meselesidir. Mediada ýygy-ýygydan orun berilýän we 1947-nji ýyldan biziň günlerimize çenli Ysraýylyň territoriasyny näçe giňeldendigi görkezýän karta şol hakykaty aç-açan görkezýär. Ýehudiler 1946-njy ýylda Palestina degişli ýerleriň belli bir böleginde ýaşan bolsalar, şu günki günde ol tersine öwrüldi. Şol karta palestinalylaryň ýaşaýyş giňişligini näçe daraldandygyny, ýaşaýan ýerleriniň hamala diýersiňiz açyk tussaghana öwrülendigini aç-açan görkezýär. Jurnalist Mehmet Akif Ersoýyň “hyýalyň näme” diýlen soraga gazaly ýaşlardan biriniň beren jogaby ýaşaýan ýerleriniň tussaghana öwrülendigini görkezýän gussaly beýanydyr: Bir ulag bilen Ysraýyl tarapyndan haýsydyr bir barlagsyz sagatda 180 kilometr tizlik bilen ýarym sagat gitmek”…
Beýleki tarapdan Ysraýylyň eýe bolan serhetleriniň üýtgemejekdigini hiç kim aýdyp bilmez. Käbir ýehudileriň garşy durýandygyna garamazdan fanatik rasist we sionist ýehudileriň “Beýik Ysraýyl ideýasynyň” ugrunda tagalla edýändikleri gizlin däl. Internetde kiçijik barlag edeniňizde şol hakykata artykmajy bilen göz ýetirip bilersiňiz. “Beýik Ysraýyl ideýasyna” laýyklykda sionist ýehudiler Tigr we Ýefrat derýalaryna çenli araplaryň, kürtleriň, türkleriň we beýleki etniki toparlaryň ýaşaýan sebitleriniň özleri üçin “wada berilen ýerler” bolandygyny öňe sürýärler. Şu günki günde Siriýa meselesi taýdan iň esasy durnuksyzlyk hem şol rasist ýehudileriň “Wada berilen” diýýän ýerlerinde başdan geçirilýär.
Hem Ysraýylyň gurlan gününden bäri alyp barýan syýasatyna ser salynanda hem-de şu günki günde sebitleýin syýasaty göz öňünde tutulanda Ysraýylyň hüjümçi syýasat alyp barýandygyny görmek mümkin. Ysraýylyň howpsyzlygy sözi aslyna seredilende gurlan gününden bäri alyp baran imperialist syýasaty gizleýän funksiýany ýerine ýetirýär. Şol sebäpli dogry terminologiýa Ysraýylyň howpsyzlygy däl, eýsem Ysraýylyň imperializmidir.
Ankara Ýyldyrym Beýazyt Uniwersitetiniň Syýasy Ylymlar Fakultetiniň Dekany Prof.Dr.Kudret Bülbüliň mesele baradaky synyny dykgatyňyza ýetirdik.


text:
Aşgabadyň döwlete degişli dükanlarynda çilim birnäçe gün satuwa çykarylandan soň, gaýtadan ýitirim boldy.
Azatlyk Radiosynyň ýurt içindäki çeşmeleriniň aýtmagyna görä, döwlete degişli dükanlarda ýa-da söwda nokatlarynda indi 30-njy aprelden bäri çilim satylmaýar.
“Iň soňky gezek çilimi 29-njy aprelde satyn aldyk. Döwlet dükanlarynyň haýsyna barsaň, häzir çilim tapdyrmaýar. Satyjylardan çilim haçan satylar diýip sorasaň-da, anyk jogap berip bilenoklar” diýip, adynyň efirde agzalmazlygyny soran aşgabatly çilimkeş aýdýar.
Paýtagtyň Mir 2/2 etrapçasyndaky 79-njy dükanyň, Mir 2/1 etrapçasyndaky 3-nji dükanyň, “Türkmenbakaleýanyň” Oguzhan köçesiniň ugrundaky dükanlarynyň, Köşidäki 20-nji we 22-nji dükanlaryň işgärleri çilimiň näme sebäpden dükanlara ugradylmaýandygy barada ýolbaşçylar tarapyndan özlerine hiç hili maglumat berilmeýändigini Azatlyk Radiosynyň ýurt içindäki çeşmelerine gürrüň berdiler.
“Biz Aşgabatdaky söwda edaralarynyň ýa-da ‘Türkmenabakaleýanyň’ ýolbaşçylaryndan ‘alyjylar çilim soraýarlar, biz näme jogap bereli?’ diýip soranymyzda, olar biziň ýüzümizi alyp, ‘söwda ediljek bolsa ederis. Siz özüňize eltilen harytlary satmak bilen boluň’ diýdiler” diýip, Oguzhan köçesiniň ugrundaky döwlete degişli dükanlaryň biriniň müdiri aýtdy.
Ol söwda işgäri üç aýa golaý arakesmeden soň, apreliň aýagynda gaýtadan satylyp başlanan çilimiň ýene satuwdan aýrylmagynyň ýurtda maý aýynyň “Temmäkä garşy göreş aýy” diýlip yglan edilmegi bilen baglanyşyklydygyna ynanýandygyny sözüniň üstüne goşdy.
Ýatladyp geçsek, Türkmenistanda indi bir ýyldan gowrak wagt bäri, ýagny 2016-njy ýylyň martynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň gol goýan karary esasynda, ýurda temmäki önümlerini getirmegiň we satmagyň ähli ygtyýarlygy diňe Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrligine berleni bäri çilim ýurduň döwlete degişli dükanlarynda käte satylyp, käte-de satuwdan aýrylýar.
Şu ýylyň 12-nji fewralynda geçirilen prezident saýlawlaryndan bir hepde çemesi öň, döwlet dükanlarynda çilimiň satuwy ýene doly ýatyrylypdy. Aprel aýynyň ahyrynda bolsa, çilim täze nyrhdan, ýagny 19 manatdan däl-de, 25 manatdan gaýtadan satuwa çykdy.
Şonda käbir dükanlarda günde 1 sagat, käbirlerinde 40 minut satylan çilimi almak üçin, dükanlaryň arka gapylarynyň agzynda 200-e golaý adamdan ybarat nobatlar emele geldi.
Bu nobatlara polisiýanyň, Döwlet Howpsuzlyk gullugynyň, şäheriň, etrabyň söwda guramalarynyň işgärleriniň hem-de Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginiň işgärleriniň gözegçilik edendigini Azatlyk Radiosynyň çeşmeleri aýtdylar.
Şol bir wagtyň özünde, ýurtda ýörite lisenziýasy bolmadyk hususy eýeçilikdäki dükanlaryň çilim söwdasyny etmegine gadagançylyk girizilendigine garamazdan, çilimiň hususy dükanlardaky söwdasynyň aç-açan diýen ýaly dowam edýändigi aýdylýar. Bu dükanlarda döwlet eýeçiligindäki çilimler tas iki esse gymmada, ýagny ortaça 45 manada, ýewropa ýurtlarynda we Dubaýda öndürilen käbir çilimler 85-120 manatdan satylýar.
Ýerli synçylaryň we çilimkeşleriň ençemesi ýurtda temmäkä garşy döwlet derejesinde göreş alnyp barylsa-da, çilimkeşleriň sanynyň azalmaýandygyny, munuň deregine, pes hilli temmäki önümlerini çekýänleriň sanynyň köpelýändigini aýdýarlar.
14-nji martda Berdimuhamedow “Türkmenistanda Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň temmäkä garşy göreş boýunça çarçuwaly konwensiýasyny durmuşa geçirmegiň 2017-2021-nji ýyllar üçin, Milli maksatnamasyny taýýarlamak hakyndaky” karara gol çekdi.
Şonda türkmen mediasy “zyýanly endikleri ýok etmek we Türkmenistany 2025-nji ýyla çenli temmäkiden azat ýurda öwürmek maksady bilen... Bütindünýä Saglygy goraýyş guramasynyň temmäkä garşy göreş boýunça çarçuwaly konwensiýasyny Türkmenistanda durmuşa geçirmegiň ýakyn bäş ýyl üçin, Milli maksatnamasynyň taslamasynyň taýýarlanylandygyny habar berdi.
Türkmenistan Bütindünýä Saglyk guramasynyň “Temmäkä garşy göreşmek” boýunça çarçuwaly konwensiýasyna 2011-nji ýylyň maýynda goşulypdy.


text:
Britaniýanyň we Germaniýanyň ýokary derejeli resmileri ABŞ-nyň prezidenti Donald Trampy Eýran bilen 2015-nji ýylda baglaşylan Ýadro ylalaşygynda saklamak ugrundaky tagallalaryny güýçlendirdiler.
Britaniýanyň ABŞ-däki ilçisi Kim Darroç Trampyň Ylalaşyk bilen bagly aladalanmalaryny göz öňünde tutup, onuň Ylalaşykdan çykmagynyň öňüni almak mümkinçiliginiň heniz hem saklanyp galýandygyna ynanýandygyny aýtdy.
Ýadro ylalaşygy prezident Barak Obama döwründe baglaşylyp, ol Eýranyň ýadro programmasyny togtatmagynyň öwezine, Tährana garşy girizilen sanksiýalar babatynda käbir ýeňillikleri göz öňünde tutýar.
Emma, Tramp Ylalaşygyň şertleri bilen hoşal däldigini, şeýle-de Eýranyň Ýakyn Gündogardaky harby hereketleri goldap we ballistik raketalarynyň synaglaryny geçirip, Ylalaşygyň ruhuna garşy hereket edýändigini aýdýar.
Tramp, eger-de ýewropaly ýaranlary onuň “elhenç kemçiliklerini” 12-nji maýa çenli düzetmeseler, ABŞ-nyň Eýran bilen baglaşylan ýadro ylalaşygyndan çykjakdygyny aýdyp, haýbat atdy.
Bu aralykda, Germaniýanyň prezidenti Frank-Walter Şteýnmaýer Ylalaşyk bozulan halatynda agyr netijeleriň döräp biljekdigini duýdurdy.


text:
- Öldürmeli!..Atmaly!..Bu nejisi häziriñ özünde atmaly!..Öldürmeli!..Ganhoruñ kellesini kesmeli!..Öldürmeli, öldürmeli! - diýip, mähelläniñ içinden erkek kişileriñ we aýal maşgalalaryñ sesleri eşidilýärdi.
Halkyñ uly mähellesi köçe bilen eli dañylgy adamy alyp barýardy. Ol uzyn boýly, gös-göni adamdy, başyny dik ýokary tutup, gujurly gadam urup barýardy. Onuñ owadan hem gaýduwsyz ýüzünde töweregindäki adamlara bolan gahar-gazap bardy.
Ol adam halkyñ häkimiýete garşy edýän urşunda häkimiýetiñ tarapynda durup urşýan adamlardan biridi. Indi ony tutupdyrlar-da, jezalandyrmaga alyp barýardylar.
"Näme etmeli! Hemişe güýç bizin tarapymyzda bolmaýar. Näme etmeli? Indi sen olaryñ elinde. Aý, bolýa, ölmeli bolsa, öläýeris, şeýtmek gerek öýdýän" diýip, ol adam mähelläniñ entegem dowam edýän gykylygyna sowuk ýylgyryp, eginlerini gysyp barşyna oýlanýar.
- Bu şäherli adam, şu gün ertirjigem bize ok atyp durdy! - diýip, köpçülik gygyrýar.
Ýöne bu mähelle durman, ony alyp barýar. Adamlar goşun bilen düýnki bolan atyşykda wepat bolanlaryñ entegem ýygnalmadyk läşleriniñ ýatan köprüsiniñ üstünden geçýän köçesine düşenlerinde has-da gazaba mündüler.
- Yza çekip oturmak gerek däl! Häziriñ özünde, şu ýerde bu deýýusy atmaly. Mundan añry ony nirä alyp gitjek? - diýip, adamlar gygyryşyardylar.
Ýesiriñ ýüzi çytyldy, ýöne ol başyny öñkidenem dik tutdy. Göwnüñe bolmasa, ol köpçüligiñ özüni ýigrenşindenem bäş beter bu giden mähelläni ýigrenýän ýalydy.
- Hemmesini gyrmaly! Jansyzlaram! Ähli deýýuslary! Öldürmeli, häziriñ özünde öldürmeli! - diýip, aýal sesleri uwwuldy ýaly bolup, töweregi gursap aldy.
Ýöne mähelläniñ baştutanlary ony meýdança alyp barmagy we şol ýerde onuñ bilen bellisi i etmegi meýilleşdiripdirler.
Meýdança hem indi uzakda däl. Şol wagt, märekäniñ sesi bir sellem kesilen pursadynda onuñ yzky taraplaryndan çaganyñ aglaýan sesi eşidildi.
- Kaka! Kaka! - diýip, alty ýaşly çagajyk horkuldap, ýesiriñ ýanyna ýetmek üçin mähelläni iteleşdirip barşyna aýtdy. - Kaka! Olar seni näme etjek bolýar! Dursana. Dur, meni-de äkit, menem seniñ bilen gitjek!..
Mähelläniñ çaganyñ sesi çykan tarapy sem boldy, mähelle, uly bir güýje ýol berýän ýaly, onuñ öñünden aýrylyp, çagany kakasynyñ ýanyna barha we barha ýakyn goýberdi.
- Wi, nähili kiçijik! - diýip, aýallaryñ biri seslendi.
- Saña kim gerek? - diýip, ýene bir aýal oglana egilip sorady.
- Kakam! Kakamyñ ýanyna goýberiñ meni! - diýip, oglan jebirdedi.
- Aý, oglan, sen näçe ýaşyñda?
- Siz meniñ kakamy nätjek bolýañyz?
- Bar, öýüñe gaýt, oglan! Bar ejeñiñ ýanyna git! - diýip, erkek adamlaryñ biri oglana aýtdy.
Ýesir eýýäm oglanyñ sesini eşidipdi, oña näme diýýänlerini hem eşitdi. Onuñ ýüzi öñkidenem beter tutuldy.
- Onuñ ejesi ýok! - diýip, ol oglany ejesiniñ ýanyna iberjek bolýanyñ sözüne gygyryp, jogap aýtdy.
Oglan märekäni gysyşdyryp, iteleşdirip, teý-ahyr kakasynyñ ýanyna ýetdi, kakasy ony dañylgy eli bilen göterdi.
Mähelle bolsa entegem: "Öldürmeli! Asmaly! Deýýusy atmaly! " diýip gygyrýardy.
- Näme üçin öýden gaýtdyñ? - diýip kakasy oglana aýtdy.
- Olar seni nätjek bolýar? - diýip, oglan kakasyna aýtdy.
- Sen näme et diýsene!.. - diýip, kakasy dillendi.
- Näme edeýin?
- Katýuşany tanaýarmyñ?
- Goñşynymy? Tanamanmy?!
- Ana, şonuñ ýanyna bar, şonuñkyda boluber. Men...Menem bararyn.
- Sensiz gitjek däl - diýip, oglan aglady.
- Näme üçin mensiz gitjek däl?
- Olar seni urarlar.
- Ýok-la, olar hic zat etmeýär.
Şuny aýdan ýesir oglany elinden düşürip, mähelläniñ jylawuny çekýän adamyñ ýanyna bardy. Ol:
- Näme diýseñizläñ!.. - diýdi - Meni nähili we nirede öldüresiñiz gelse, öldüriñ, ýöne diñe oglanyñ ýanynda däl - diýip, ol oglany görkezdi. - Iki minutjyk elimi çözüñ, men oña siziñ bilen gezip ýörendigimi, siziñ meniñ dostlarymdygyny aýdaýyn, onsoñ ol gider. Ana, şonda...şonda nädip öldüresiñiz gelse, öldüriberiñ.
Baştutan ylalaşdy.
Şondan soñ ýesir oglany ýene eline alyp, seýle diýdi:
- Bar, akyllyja bol-da, Katýalara git.
- A, sen näme?
- Görüp dursuñ ahyry, men, ine, şu dostlarym bilen gezelenç edýärin, biz ýene biraz aýlanaly, sen bolsa git, men-de bararyn. Bar, akyllyja bol-da, Katýalara git. Oglan kakasyna dikanlap seretdi, soñra kellesini ilki bir tarapa, soñra beýleki tarapa gyşardyp, pikire çümdi.
- Bar, oglum, git, menem bararyn!
- Bararmyñ?
Oglan ylalaşdy. Aýallaryñ biri ony mähelleden alyp çykdy.
Çaga gözden ýiten dessine ýesir dillendi:
- Indi men taýýar, öldüriñ meni!
Ine, şu ýerde-de ýaman düşnüksiz, hiç garaşylmadyk bir ýagdaý ýüze çykdy duruberdi. Bularyñ - zalym, rehim-şepagatsyz, ýigrenji ýüzüne çykyp duran adamlaryñ hemmesinde nähilidir bir birmenzeş pikir döredi duruberdi. Şonda aýallaryñ biri şeýle diýdi:
- Bilýäñizmi näme?! Şuny goýbersek näder?
- Haww-eý, Alla ýary bolsun - diýip, ýene kimdir biri gygyrdy. - Goýbermeli.
- Goýbermeli, goýbermeli! - diýip, mähelle gygyrdy.
Bu gujurly, ýap-ýañyjyk hem mähelläni ýigrenip duran, daşýürek adam möññürdi, elleri bilen ýüzüni ýapdy, soñra günäli ýaly ylgap gitdi, mähelläniñ içinden çykdy, ony hiç kim saklamady.
Lew Tolstoý Çaganyň güýji (Hekaýa)
- Öldürmeli!..Atmaly!..Bu nejisi häziriñ özünde atmaly!..Öldürmeli!..Ganhoruñ kellesini kesmeli!..Öldürmeli, öldürmeli! - diýip, mähelläniñ içinden erkek kişileriñ we aýal maşgalalaryñ sesleri eşidilýärdi.
-
garayolly68
2 weeks ago
- Ajayyp hekaya


text:
Eýranda adamlaryň alkogol içgilerinden köpçülikleýin zäherlenmegi we munuň bilen ilteşikli ölüm hadysalary ýurtda alkogol problemasyny ýüze çykardy. 1979-njy ýyldaky rewolýusiýadan soňra, yslam respublikasynda alkogolly içgiler gadagan edilse-de, bu gadagançylyk eýranlylaryň spirtli içgileri içmeginiň öňüni almakda şowsuz boldy.
23-nji iýulda Eýranyň mediasy ýurduň günortasyndaky Kerman welaýatynyň Sirjan şäherinde dördüsi ölüm howply bolan, jemi 92 adamyň alkogolly içgilerden zäherlenendigini habar berdi.
Zäherlenmeler bilen baglanşykly detallar, şol sanda onuň arabaglanyşygy bolup-bolmandygy heniz näbelli bolmagynda galýar. Emma Kerman welaýatynyň sud resmisi Ýadollah Mowahed “ISNA” habar agentligine beren interwýusynda, häkimiýetleriň alkogolly içgileri kimiň satandygyny aýdyňlaşdyrmagyň we olary tussag etmegiň üstünde işleýändigini gürrüň berdi.
Eýranda alkogolly içgi içmek gadagan edilip, ony içen adama gamçy we pul jerimesi salynýar. Bu ýagdaý gaýtalanan halatynda bolsa, ölüm jezasy hem berlip bilinýär.
Ýöne eýranlylaryň köpüsi içgi içýär. Olar ýa gymmatbaha daşary ýurtlardan gaçgak ýollardan getirlen içgileri, ýa-da gury üzümden ýasalan “arak sagi” diýilýän arzan ýerli içgini içýärler. Hristianlar bolsa gadagançylyga degişli bolman, olaryň öz şahsy ulanyşlary üçin alkogolly içgini almagyna we saklamagyna rugsat berilýär.
Soňky ýyllarda alkogolly içgileriň ulanşygynyň köpelmegi we arakhorlugyň artmagy barada resmi duýduryşlar artdy.
Şeýle-de, elde ýasalan alkogolly içgiler sebäpli ölýän adamlar barada mediada çykýan habarlar hem artdy. Meselem, 2013-nji ýylda ýurduň günortasyndaky Rafsanjan şäherinde elde ýasalan alkogolly içgiler sebäpli ýedi adam ýogaldy we onlarçasy keselhana düşdi.
Iki müň serhoş
Geçen ýylyň sentýabrynda Eýranyň “Fararu.com” atly täzelikler saýty döwlet Saglyk guramasynyň neşe serişdeleriniň ulanylyşy we onuň öňüni almak boýunça deputaty Mohsen Roshenpajooha salgylanyp, guramanyň ýurtda alkogolly içgileriň ulanylyşynyň garaşylandan köp derejedediginiň üstüni açandygyny habar berdi.
“Yslamy we kanuny düzgünler sebäpli alkogolly içgileriň sarp edilişi az hasap edilýärdi, ýöne ýurtda alkogolly içgileriň ulanşygy garaşylandan köp” diýip, Roshenpajooh anyk maglumat bermezden gürrüň berdi.
2014-nji ýylda Eýranyň mediasy arakhorlaryň bejerilmegi üçin ýurtdaky ilkinji merkeziň paýtagt Tähranda açylandygyny habar berdi.
Soňra Eýranyň Saglyk ministrliginiň neşe serişdeleriniň ulanyşy baradaky bölüminiň başlygy Alireza Norouzi ministrligiň “aýakda alkogol reabilitasiýasy” üçin 150 sany merkezi gurmagy planlaşdyrýandygyny aýtdy. Azatlyk Radiosyna bu planlaryň ýerine ýetirlip-ýetirilmändigini garaşsyz çeşmelere tassyklatmak başartmady.
“Mehr” habar agentliginiň maglumatyna görä, 2013-nji ýylda Eýranyň polisiýa gullugynyň başlygy Esmail Ahmadi Moghadam ýurtda 200 ýüz müň çemesi eýranlynyň arakhordygyny aýdypdyr.
Resmi belliklere görä, arakhorlaryň sany aýdylýan sandan has köp bolup biler.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň (Radio Farda) 2015-nji ýylda çap eden habarynda, saglyk ministriniň orunbasary Ali Akbar Saýari Eýranda her ýyl 420 million litr alkogolly içgileriň sarp edilýändigini aýdypdyr.
Prokuror Abbas Ali Jafari geçen ýylyň on aýynyň dowamynda 300 müň daşary ýurtly alkogolly çüýşäniň we 200 müň litr ýerli distisirlenen (arassa) alkogolyň Tähranda ele geçirilendigini aýtdy.


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
ENEMIŇ DÜZELMEÝÄN SAGLYGY ÝA-DA SAGLYK PUDAGYNYŇ HARAJATLARYNA SYN
Ýaşy bir çene ýeten enem, oturyp turanda ýa-da köpräjik aýak üstünde duran wagtlary aýaklary agyryp, uzakly wagt oturyp dynç almaly bolýar. Dynç alyş agyrlaryny aýyrmasa, obamyzdaky tebip daýza görünmäge gidýär. Men bu beşeriş ýolunyň enemiň agyrlaryna derman bolmajagy, eýsem onuň keselhana gidip lukmana görünmelidigi hakynda pikirlendim. Näme üçin biziň adamlarymyz öz-özünden gowlaşaryna garaşýarlar ýa-da lukmançylyk bilen ýakyn baglanşygy bolmadyk, lukmançylyk okuwyny almadyk adamlara, meselem tebiplere gidýändikleri barada oýlanyşdym.
Her bir raýat döwlete salgyt bermäge borçludyr. Edil şonuň ýaly hem, saglyk hyzmatlary bilen raýatlary üpjün etmek, raýatlaryň saglyk ýagdaýyna ýakyndan üns bermek her bir hökümetiň borjudyr. Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň we Bütindünýä Saglyk Statistikalarynyň maglumatlary esasynda käbir inforgrafikalary we şekilleri düzüp, Türkmenistanyň saglyk üçin harçlaýan çykdaýjysyny beýleki ösen we ösüp barýan ýurtlar bilen deňeşdirmegi isledim.
Grafika 1: Ýurtlara görä Saglyk harajatlarynyň proporsiýalary
Çeşme: BSGG
Sebitimizdäki ýurtlara seredip, saglyga gidýän çykdaýjynyň jemi içerki önüme bolan gatnaşygynyň 2.5%, ýagny 0.025 deňdigini görüp bolýar. Ýagny ýurdumyzyň öndürýän jemi önüminiň bahasy 1000 amerikan dollaryna barabar bolsa, şonuň jemi 25 dollary saglyk üçin harçlanýar. Grafikada görkezilişi ýaly, bu sanlarda sebitimizdäki beýleki ýurtlara garanyňda ep-esli yzda galýarys. Eýsem, hökümetiň saglyk harajatynyň jemi harajatlara gatnaşygy 9.9%. Aňsatlaşdyryp aýtsak, hökümetimiz pudaklara jemi 1000 dollar sarp edýän bolsa, şonuň 99 dollary saglygy goraýyş pudagyna gidýär. Bu görkezijini sebitimizdäki ýurtlar bilen deňeşdirsek, diňe biziň goňşymyz Özbegistan bizden 8.5% bilen biziň yzymyzda galýar, beýlekiler bizden has öňdedir.
Grafika 2: Ýurtlara görä Saglyk Harajaty/Jemi Içerki önüm %
Çeşme: BSGG
Ikinji grafika dünýä ýurtlarynyň saglyk pudagynyň harajatlarynyň jemi içerki önümlerine gatnaşygyny görkezýär. Bu görkezijide ABŞ 17.9 % bilen birinji orny eýeleýär, Ýewropa ýurtlarynda iň köp sarp edýän Niderlandiýa, Fransiýa, Germaniýa, Şwesariýa, Daniýa 12% barabar. 191 ýurduň arasynda, gynansagam, Türkmenistan jemi 2.5% bilen 188-nji orunda galýar. Sanawda bizden soňra Katar, Mýanmar we Päkistan ýurtlary gelýär.
Enemiň agyrlarynyň uzak wagta çekip düzelmeýändiginiň käbir sebäplerini sanlar ýüze çykaryp başlady.
Grafika 3: Adam Başyna hökümetiň saglyk harajaty
Çeşme: BSGG
Adam başyna hökümetiň näçerak saglyk harajaty edýändigi hakynda ýurtlaryň arasyndaky sanlary jemläp deňeşdirdim. Gynansagam, ýurdumyz adam başyna 118 amerikan dollary bilen 191 ýurduň arasynda 130-njy orny eýeleýär. Grafikadan görlüşi ýaly, sebitimizdäki beýleki ýurtlar bizden hem ýaramaz ýagdaýda.
Grafika 4: Adam Başyna hökümetiň saglyk harajaty
Çeşme: BSGG
4-nji grafika adam başyna hökümetiň saglyk harajatynyň ýokardaky sanawyny görkezýär. Bu sanlara görä, Monako, Norwegiýa, ABŞ, Niderlandiýa, Daniýa ýaly ýurtlaryň her biri 4000 amerikan dollaryna barabar ýa-da ondan hem köp pul harçlaýarlar.
Grafika 5: Lukmançylyk işgärleriniň sany boýunça görkeziji
Çeşme: BSGG
Käwagt enem keselhana gidende lukman tapylanok, tapylsa hem özüňe seretdirmek kyn diýýärdi. Sanlara göz aýladym. 5-nji grafikada görlüşi ýaly, Türkmenistanda her 10000 (on müň) adama düşýän lukmanyň sany 23.89 (tegeleklesek 24) we her 10000 (on müň) adama düşýän göbek enäniň we şepagat uýasynyň sany 44.24 (tegeleklesek 45) barabar. Merkezi Aziýadaky beýleki ýurtlar bilen deňeşdirenimizde şu görkezijilerde iň yzdaky ýurt, gynansagam biziň ýurdumyz ekeni. Türkiýe Respublikasynda lukmançylyk işgärleriniň azlygy häli-şindi döreýän dürli kynçylyklaryň sebäbi bolup durýar.
Şu görkezijilere seredip, enemiň näme üçin tebiplere, saglyk okuwyny almadyk adamlardan öz gymmatly wagtyny ýitirip, gymmatly saglygy üçin maslahat soraýandygy hakynda azda-kände düşünip başladym.
Makalada beýan edilýän pikirler, garaýyşlar hem-de teklipler awtoryň özüne degişli bolup, olar Saglyk.org saýtynyň garaýyşlary höküminde kabul edilmeli däldir.
Awtor: Gurbanberdi Orazgeldiýew
- 2008 gezek okalan


text:
“Ýoguna ýanyş” (Annihilation)
Režissýory: Aleks Garland; Keşplerde: Natali Portman, Jennifer Jeýson Lei, Jina Rodriges, Tessa Tompson, Tuwa Nowotni, Oskar Aýzaak; Prodýuserleri: Andrýuw Makdonald, Allon Reiç; Ssenariçi: Aleks Garland (Jeff Wander Miriň adybir eseri esasynda); Kompozitorlary: Jeoff Barrow, Ben Salisburi; Öndüriji: “Skydance Media”, “DNA Films”, “Scott Rudin Productions”; Paýlaýjy: “Paramount Pictures”, “Netflix”; Dowamlylygy: 115 minut; Görnüşi: fantastik başdan geçirme, drama, triller; Ýurdy: ABŞ, Birleşen Şalyk; Dili: iňlisçe; Býujeti: 55 million $.
“Ilkidurmuş adamy” (Early Man)
Režissýory: Nik Park; Ses berenler: Eddi Redmeýn, Tom Hiddlston, Meýsi Williams, Timoti Spall, Mark Williams; Prodýuserleri: Piter Lord, Dewid Sprokston, Nik Park, Karla Şelleý, Riçard Bik; Ssenariçileri: Mark Berton, Jeýms Higginson; Kompozitorlary: Harri Gregson-Williams, Tom How; Öndüriji: “Aardman Animations”, “British Film Institute”; Paýlaýjy: “StudioCanal”; Dowamlylygy: 89 minut; Görnüşi: gurjak animasiýasy, başdan geçirme, komediýa; Ýurdy: Birleşen Şalyk, ABŞ; Dili: iňlisçe; Býujeti: 50 million $.
Angliýanyň meşhur animasiýa kompaniýasy “Aardman Animations”-yň nobatdaky multfilmi “Ilkidurmuş adamy” diýlip atlandyrylýar. “Stop-motion” tehnologiýasy ýa-da gurjaklary janlandyrmak ulgamy arkaly surata düşürilýän bu özboluşly multfilme Nik Park režissýorlyk edýär. Mälim bolşy ýaly, ol ozalam “Towuklaryň gaçyşlygy”, “Wollas we Gromit” ýaly köpleriň söýgüsini gazanan baýrakly animasiýalary ekranlaşdyrypdy. 50 million dollar çykdajy edilen täze animasiýanyň baş gahrymanlaryna Eddi Redmeýn, Tom Hiddlston, Meýsi Williams ýaly artistler ses bermäge gatnaşdylar.
Animasiýadaky wakalar daş asyry döwründe bolup geçýär. Dinozawrlaryň, mamontlaryň ýaşap ýören döwründe gowakda ýaşaýan Duguň öz ýoldaşlaryny uly howpdan halas edişi barada gürrüň berilýär.


text:
Astrahanyň gämigurluşyk önümçilik birleşiginde (AGÖB) Hazaryň türkmen kenary üçin niýetlenilen «Pälwan» atly köp maksatly kran gämisiniň gurluşygy tamamlanyp barýar. Bu barada ýakynda bu kärhana baryp gören Astrahan welaýatynyň gubernatory Aleksandr Žilkiniň saýtynda habar berilýär. Habarda aýdylyşy ýaly, Günorta Russiýa üçin bu özboluşly taslamany durmuşa geçirmekligiň möhleti boýunça ähli ylalaşyklar doly ýerine ýetirilýär.
Gäminiň buýrujysy bolup «Dragon Oil» (BAE) kompaniýasy çykyş edýär, ol soňra gämini türkmen tarapyna berer.
— Kran gämisiniň tehniki taýdan taýýarlygy bu günki günde 95 göterime deňdir. Bu gämi günorta sebit üçin örän ýerliklidir. Bular ýaly gämi öň gurulmaýardy. Ol köpmaksatly bolany üçin gurnamakda we enjamlaşdyrmakda örän çylşyrymlydyr. Ol esasan nebit platformalarynyň esasy gurluşlaryny montaž etmek üçin hyzmat edýär, ýöne ol şeýle hem ýangyn söndüriji, halas ediji we üpjünçilik gämisiniň wezipesini hem ýerine ýetirip bilýär — diýip, taslamanyň ýolbaşçysy Andreý Hir belleýär.
— 2018-nji ýylyň martynyň ahyrynda gämi Hazaryň türkmen portuna barmaly — diýip «Rosşelf» PJ-niň baş direktory Alekseý Židakow möhletleri kesgitledi.
Gubernator gämigurluşykçylaryň möhletlere gözegçilk etmegi tabşyrdy. «Iň esasy zat — hyzmatdaşlaryň ynamyny ýitirmezlik» diýip A.Žilkin aýtdy.
Şeýle hem habar berlişi ýaly, 2013-nji ýylda AGÖB-niň hünärmenleri Dragon Oil üçin iri taslamalaryň birini amala aşyrypdylar. Hususan-da, Hazar deňziniň türkmen kenarynda «Ždanow» käni üçin deňzi stasionar çykaryşplatformasy guruldy. Bu desga eýýäm ençeme wagt bäri nebiti üstünlikli çykarýar. Geljekde AGÖB Türkmenistan üçin niýetlenilen uly maýa goýum taslamalary bolan Dragon Oil-den täze buýurmalara garaşýar.
«AGÖB» AGPJ — kenarýakalary özleşdirmek üçin tehniki serişdeleriň gurluşygynda we söwda gämi gurluşygynda ýöriteleşýän «Hazar Energiýasy» kompaniýalar toparynyň önümçilik diwizionydyr. Birleşik iri asrtahan werfleriniň — «Astrahan korabel», III Intrenasional adyndaky gämigurluşyk zawodynyň we «Lotos» gämigurluşyk zawodynyň binýadynda döredildi.
Dragon Oil (Türkmenistan) Ltd. kompaniýasy taýýar önümi paýlaşmak baradaky ylalaşygyň esasynda 17 ýyldan bäri Hazar deňziniň türkmen kenarynda «Çeleken» deňiz blogynda «Jeýtun» we «Jygalybeg» känlerini özleşdirmek işine gatnaşýar. 2017-nji ýylyň ortasynda kompaniýanyň habar berşi ýaly, şol wagta çenli onuň «Çeleken» taslamasyna goýan maýa goýumlary 6 milliard amerikan dollaryna barabar boldy.


text:
Habarlar 9 september 2017
Resmi habar
Milli Liderimiz Meksikada bolup geçen ýer titremesi zerarly gynanç bildirdi
Döwlet Baştutanymyz şu agyr pursatda Türkmenistanyň halkynyň hem-de Hökümetiniň adyndan, şeýle hem hut öz adyndan gurban bolanlaryň maşgalalaryna, dogan-garyndaşlaryna hem-de ýakynlaryna çuňňur gynanjyny we medet beriji sözlerini, ejir çekenlere bolsa, tiz wagtda sagalmaklary baradaky arzuwlaryny beýan etdi.
Jemgyýet
Ildeşlerimiz haj parzyny berjaý etdiler
Gurban baýramynyň öňüsyrasynda ýurdumyzyň welaýatlaryndan hem-de Aşgabat şäherinden ildeşlerimiziň 160 sanysy Saud Arabystany Patyşalygynda dünýäniň ähli künjeklerinden keramatly Käbä sežde etmäge gelen millionlarça zyýaratçylaryň hataryna goşuldylar. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň görkezmesi bilen "Türkmenhowaýollary" gullugy türkmenistanlylar üçin ýörite howa uçuşyny gurady.
Wakalaryň jümmüşinde
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow türkmen energetiklerini hünär baýramçylygy bilen gutlady
Hormatly energetika senagatynyň işgärleri! Gadyrly watandaşlar!


text:
Eziz halkym!
Hormatly uruş weteranlary!
Sizi dünýä taryhynda aýratyn orun tutýan şanly sene — 1941 — 1945-nji ýyllaryň Beýik Watançylyk urşunda gazanylan Ýeňiş baýramy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn. Ýeňiş baýramy adamzadyň parahatçylyk, dostluk, belent ynsanperwerlik ýörelgeleriniň çuň many-mazmunyny özünde jemleýär, halklaryň agzybirligini hem-de jebisligini alamatlandyrýar. Şoňa görä-de, «Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» diýlip yglan edilen ýylda hem Ýeňiş gününiň şanyna geçiriljek aýdym-sazly dabaralaryň, medeni-jemgyýetçilik çäreleriň Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan Watanymyza bolan buýsanjymyzy has-da pugtalandyrjakdygyna berk ynanýaryn.
Hoşniýetlilik, açyklyk, parahatçylyk, watansöýüjilik, ynsanperwerlik, gaýduwsyzlyk, edermenlik türkmen halkynyň asyrlaryň dowamynda kemala gelen milli aýratynlyklary we häsiýetleridir. Dünýä taryhyna örän pajygaly döwür hökmünde giren 1941 — 1945-nji ýyllarda hem halkymyzyň bu mukaddes ýörelgelerine berk eýeren türkmenistanly gerçekler — merdana watandaşlarymyz doganlyk halklaryň wekilleri bilen egin-egne berip, aldym-berdimli söweşlerde edermenligiň we gahrymançylygyň belent nusgasyny görkezdiler hem-de geljekki nesilleriň çuň hormatyna we söýgüsine mynasyp boldular.
Uruş ýyllarynda Türkmenistan frontuň ygtybarly daýanç merkezine öwrüldi. Türkmenistanyň ähli ilaty beýik ynam duýgulary bilen tutanýerli, gaýratly zähmet çekip, bol bugdaý we pagta hasylyny ýygnap, şanly Ýeňşiň gazanylmagyna uly goşant goşdular.
Müňýyllyklaryň dowamynda watansöýüji, namys-arly, öýüň ojagyny öçürmän saklaýan asylly maşgalalar hökmünde özlerini dünýä tanadan enelerimiz, gelin-gyzlarymyz Goranmak gaznasyna altyn-kümüş şaý-sepleriniň 7392 kilogramyny meýletinlik bilen tabşyryp, adamkärçiligiň, ynsanperwerligiň beýik nusgasyny görkezdiler. Uruş döwründe eziz Watanymyzda ajaýyp sungat eserine öwrülen «Türkmeniň kalby» atly ägirt uly haly hem dokaldy.
Wagt nusgalyk söweş hem-de durmuş ýoluny geçen watandaşlarymyzyň hataryny barha azaltsa-da, gazaply uruş ýyllarynyň güzaplary, jebir-jepalary, ýetiren zyýany hiç wagt unudylmaýar. Batyrlygyň, edermenligiň beýik nusgasyny görkezen gahrymanlar kalbymyzda baky ýaşaýar. Şoňa görä-de, azat-erkana durmuş ugrundaky aldym-berdimli söweşlerde mertligiň, gaýduwsyzlygyň, ýanbermezligiň belent nusgasyny görkezen gahrymanlarymyzy, gije-gündiz zähmet çekip, beýik Ýeňşi gazanmaga ägirt uly goşant goşan watandaşlarymyzy uly hormat bilen ýatlaýarys. Ýeňiş gününi bagtyýar nesillerde adamzadyň iň gowy, iň ajaýyp gaýduwsyzlyk, edermenlik, ynsanperwerlik ýaly gözel häsiýetlerini terbiýeleýän baýram hökmünde aýratyn dabaralar bilen belläp geçýäris. Parahatçylygy goldaýjy, durnukly ösüşi we howpsuzlygy üpjün ediji döwlete öwrülen Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan Watanymyzyň paýtagty Aşgabat şäherindäki «Halk hakydasy» ýadygärlik toplumynda, ähli şäherdir obalarymyzdaky ýadygärliklerde gazaply uruşda deňsiz-taýsyz edermenlik we gahrymançylyk görkezen watandaşlarymyzy hormatlamak dabaralaryny geçirmek arkaly mähriban halkymyzyň ynsanperwerligini, agzybirligini hem-de jebisligini dünýä ýaýýarys.
Eziz watandaşlar!
«Döwlet adam üçindir!» diýen ýörelgämize laýyklykda zähmetsöýer, gujur-gaýratly, merdana halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesiniň mundan beýläk-de ýokarlandyrylmagy, Garaşsyz döwletimiziň syýasy, ykdysady, medeni-ynsanperwer ugurlarda ynamly ösýän, abraýly döwletleriň biri hökmünde dünýäde doly ykrar edilmegi üçin tutumly işler, örän möhüm özgertmeler üstünlikli amala aşyrylýar. Ýurdumyzyň her bir raýaty, aýratyn-da, pähim-parasatly öwüt-ündewleri, wagyz-nesihatlary bilen jemgyýetimiziň agzybirligini we jebisligini has-da pugtalandyrmaga, ýaş nesilleri watansöýüjilik we ynsanperwerlik ruhunda terbiýelemäge saldamly goşant goşýan uruş we zähmet weteranlarymyz — paýhasly ýaşulularymyz, ojaga wepaly eziz enelerimiz hakynda uly alada edýäris. Olaryň ýaşaýyş-durmuş şertlerini yzygiderli ýokarlandyrmaga döwlet derejesinde uly üns berýäris. Her ýyl 1941 — 1945-nji ýyllaryň Beýik Watançylyk urşunda gazanylan Ýeňiş mynasybetli uruş weteranlaryna, şeýle hem uruşda wepat bolanlaryň ýanýoldaşlaryna döwletimiz tarapyndan gymmat bahaly sowgatlar dabaraly ýagdaýda gowşurylýar. Diýarymyzda täze gurlan we durky täzelenen dynç alyş öýlerinde, şypahanalarda, hassahanalarda uruş we zähmet weteranlaryna köp sanly durmuş ýeňillikleri döredildi.
Garaşsyz, baky Bitarap Watanymyzy söýmegi, ynsan mertebesini belent tutmagy, ene-ata sarpa goýmagy ündeýän, ak ýürekli, lebzihalal, zähmetsöýer, belent ahlakly bolmagy wagyz edýän, hakyky watançylary terbiýelemekde görelde bolýan ýaşuly nesillerimiz biziň buýsanjymyzdyr.
Mähriban halkym!
Hormatly uruş weteranlary!
Sizi 1941 — 1945-nji ýyllaryň Beýik Watançylyk urşunda gazanylan Ýeňşiň 73 ýyllygy bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn.
Size berk jan saglyk, uzak ömür, asuda we abadan durmuş, egsilmez bagt, bedew bady bilen ösüşleriň täze belentliklerine tarap ynamly öňe barýan eziz Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işleriňizde uly üstünlikleri arzuw edýärin.
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly BERDIMUHAMEDOW.
http://tdh.gov.tm


text:
Türkiýe türkmenistanly raýatlaryň ýykgyn edýän esasy ýurtlarynyň başyny çekmäge dowam edýär. Türkmenistanda raýatlaryň syýahat azatlygyna getirilýän dürli çäklendirmeleriň fonunda, Türkiýä gidýän türkmenistanly raýatlaryň sany barha köpelýär.
Türkiýäniň Medeniýet we turizm ministrliginiň beren maglumatyna görä, 2017-nji ýylyň ilkinji 5 aýynda ýurda 8 762 509 turist gelipdir. Şol sanda Türkmenistandan turist bolup gelenleriň sanynyň hem ýanwar bilen maý aralygynda geçen ýyla görä 31,97 göterim köpelendigi aýan edilýär.
Beýleki tarapdan, "Anadolu" habar gullugynyň Antalýanyň söwda we senagat palatasynyň hasabatyna salgylanyp berýän maglumatyna görä, Antalýada daşary ýurt maýaly firmalaryň sany 2016-njy ýylyň iýun aýy bilen deňeşdirilende 4,3 göterim köpelipdir.
Hasabata görä, türkmenistanlylaryň maýasy bilen gurlan firma sany 25, Özbegistanlylaryňky 26 we Gyrgyzystanlylaryňky hem 27 sany. Hasabatda bellenişine görä, Türkiýede Stambuldan soň iň köp daşary ýurt maýaly firma Antalýada ýerleşýär.
Howpsuzlyk sebäpli adynyň efirde tutulmazlygy sorap Azatlyk Radiosy bilen gürrüňdeş bolan Antalýa ýaşamaga gelýän türkmenistanlylara geňeşdarlyk hyzmatyny berýän bir aşgabatly zenanyň aýtmagyna görä, türkmenler soňky döwürlerde Stambuldan soň has köp Antalýada ýaşamaga ürj edýärler.
"Biziň müşderilerimiz owal ýa-da häzir hökümetde möhüm wezipede işleýänler bolup durýar. Häzir dogrydanam Antalýada köp türkmeniň öz firmasy bar we gelip bärde mal-mülk edinýänlerem günsaýyn köpelýär. Meniň özümem birnäçe ýyldan bäri Antalýada ýaşaýaryn we hut türkmenistanly müşderilere hyzmat berýärin. Olar howpsuzlyk sebäpli hakyky adynyň tutulmazlygyny we mal-mülk edinen mahaly hem hiç kime maglumat berilmezligini haýyş edýärler" diýip, Antalýada ýaşaýan türkmen işewür zenany gürrüň berýär.
Gepiň gerdişine görä ýatlap geçsek, Türkiýä gelýän türkmen migrantlarynyň aglaba köpçüligi zähmet migranty, studentler we şol bir wagtyň özünde-de söwda-satyk üçin gelýänler.
Stambul uniwersitetinden ylymlaryň doktory dosent Özge Gökdemir we Marmara uniwersitetinden ylymlaryň doktory Songül Gül tarapyndan Türkiýede ýaşaýan migrantlaryň hoşallyk derejesini öwrenmek maksatnamasy çäginde Stambula daşary ýurtlardan gelip ornaşan migrantlar barasynda golaýda çap edilen habarnamada bolsa, Türkmenistanyň Stambulda kanuny ýaşaýan migrantlar taýdan hem üçünji orunda durýandygy mälim edilýär.
Türkiýäniň Ýokary okuw jaýlary edarasynyň hasabatyna görä bolsa, Türkmenistan Türkiýede bilim alýan studentleriň umumy sany taýdan hem üçünji orunda durýar.
Türkiýäniň Migrasiýa gullugynyň maglumatyna görä, 2016-njy we 2017-nji ýyllarda ýaşaýyş rugsadyny alan türkmenistanly raýatlaryň umumy sany 25 müň adam. Ýene 5 müň türkmen migrant iş rugsadyny alan. Bulardan başga müňe golaý türkmenistanly hem Türkiýede BMG-na bosgunlyga ýüz tutupdyr.
Şeýlelik-de häzirki wagtda Türkiýede diňe 2016-njy we 2017-nji ýyllarda kanuny taýdan hasaba alynan türkmenistanly raýatlaryň sany 30 müň töwereginde. 2012-nji ýyldan bäri Türkiýedäki köne pasportly türkmen migrantlar babatda geçirlen barlaglaryň netijesine görä bolsa, Türkiýede diňe 2012-nji ýyldan bäri takmynan 200 müňe golaý köne pasportly we wiza möhleti gutaran türkmen migrantyň hasaba alynandygy çak edilýär.


text:
Habarlar 1 may 2018
Wakalaryň jümmüşinde
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň göçme mejlisi
Döwlet Baştutanymyz ilki bilen Balkan welaýatynyň häkimi S.Satlykowa söz berdi. Häkim häzirki döwürde welaýatda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, sebitiň ilatynyň durmuş üpjünçiligini yzygiderli ýokarlandyrmak boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdi. Hasabatda şeýle hem welaýatyň çägindäki önümçilik desgalaryndaky işleriň depginlerini ýokarlandyrmak boýunça görülýän çäreler barada habar berildi.
Medeniýet
Margiananyň gadymy genji-hazynasy Ýewropanyň jemgyýetçiliginiň üns merkezinde
Diňe bir Germaniýanyň ýaşaýjylarynyň däl, eýsem, dünýäniň dürli künjekleriniň muzeý muşdaklarynda uly gyzyklanma döreden bu serginiň açylan gününden bäri sanlyja gün geçen hem bolsa, eýýäm müňlerçe adam onuň ekspozisiýalary bilen ýakyndan tanyşmaga mümkinçilik aldy. Munuň özi, ilkinji nobatda, bu ýerde görkezilýän, halkymyzyň ençeme asyrlar mundan ozal ýaşaýyş-durmuşyny, medeniýetini aýdyňlyk bilen şöhlelendirýän gymmatlyklaryň täsinligi we özboluşlylygy bilen şertlendirilendir.


text:
Futzal boýunça milli birinjiligiň ýeňijisi belli boldy
Futzal boýunça Türkmenistanyň çempionaty „Talyp sporty“ toparynyň ýeňşi bilen tamamlandy. Jemleýji tapgyrda talyplar topary Ahal welaýtynyň „Ak bugdaý“ toparyny 11:2 hasabynda utdy.
Çempionatda ýaryşyň sebit tapgyrlaryndan üstünlikli geçen güýçli toparlaryň sekizisi çykyş etdi. Olar iki topara bölünip, aýlaw görnüşli ýaryşda ýarym finala çykmak ugrunda bäsleşdiler.
„A“ toparda Döwlet migrasiýa gullugynyň topary Balkanyň „Deňizçi“ toparyny 2:0, gündogar sebitiň „Lebap“ toparyny 7:2 hasabynda utup, möhletinden öň ýarym finala çykdy. Jemleýji oýunda toparyň öňbaşçysy Ahal welaýatynyň „Ak bugdaý“ komandasy bilen duşuşdy. Oýun deň tamamlandy, bu bolsa klublaryň ikisine-de ýarym finala çykmaga mümkinçilik berdi.
„B“ toparda üç gezek ýeňiş gazanan Aşgabadyň „Galkan“ kluby öňe saýlandy. „Talyp sporty“ ikinji orny eýeledi. Paýtagtly klublara mynasyp garşylyk görkezmegi başarmadyk daşoguzly we maryly futzalçylar bir utuk bilen toparlaýyn tapgyrdan çykyp bilmediler.
Ýarym final duşuşyklar garaşylmaýan netije berdi: „Talyp sporty“ „A“ toparyň ýeňijisi- migrasiýa gullugynyň komandasyny 8:0 hasabynda ýeňdi, „Galkan“ bolsa, 2:5 hasabynda „Ak bugdaý“ toparyndan utuldy.
Üçünji orun ugrundaky paýtagtly toparlaryň duşuşygynda migrasiýa gullugynyň komandasy 6:1 hasabynda üstün çykdy.
Aýgytlaýjy duşuşykda „Ak bugdaý“ topary bilen duşuşan „Talyp sporty“ sazlaşykly, hüjümli oýnap, garşydaşlarynyň derwezesine 11 pökgi geçirdi we özüniňkä bary – ýogy iki top goýberdi. Talyplar komandasyndan garşydaşlarynyň derwezeine 8 pökgi salan Mülkaman Annagulyýew milli birinjilikde iň köp top geçiren oýunçy diýlip yglan edildi.


text:
Brigach
Brigach Germaniýanyň Baden-Württemberg federal ştatynda ýerleşýän derýanyň adydyr. Ol Dunaý derýasyny emele getirýän iki derýanyň gysgasy bolup durýar. Brigach öz sakasyny Schwarzwald tokaýynda deňiz derejesinden 925 beýiklikde ýerleşýän Keramatly Georgenden alyp gaýdýar. Brigachyň boýunda Villingen-Schwenningen şäheri ýerleşýär; 43 km geçensoň, Brigach Donaueschingen şäherinde Breg derýasyna goşulyp Dunaý derýasyny emele getirýär.
Salgylanmalar[üýtget | edit source]
- Brigach: suratlar (nemesçe)


text:
Türkmenistanyň prezidenti öňünden yglan edilmedik harby türgenleşigini geçirdi. 3-nji maýda irden Gurbanguly Berdimuhamedow harby türgenleşik merkezleriniň birine bardy, diýip TDH döwlet agentligi habar berdi, emma onuň ýerleşýän ýerini anyklaşdyrmady.
Читайте также на русском
Resmi maglumata görä, prezidentiň buýrugy esasyndaky bu türgenleşikler “milli goşunyň söweşe ukybyny duýdansyz barlamak maksady bilen” geçirilipdir.
Maşklaryň dowamynda milli goşunyň üpjünçiligindäki döwre laýyk harby howa we ýöriteleşdirlen tehnikanyň görnüşleri ýurt baştutanyna görkezilipdir we maşklarda ulanylypdyr.
“Harby-howa we howadan goranyş, guryýer, harby-deňiz güýçleri we ýöriteleşdirilen maksatlar boýunça toparlar döwletimiziň territoriýasyna giren şertli duşmanlary ýaragsyzlandyrmakda we ýok etmekde ösen ussatlygyny görkezdiler” diýip, resmi media habar berdi.
Türkmenistanyň prezidenti şeýle çäreleriň her biriniň harbylaryň harby ussatlygynyň ýolunda nobatdaky ädim bolup durýandygyny belledi.
Türkmenistanyň prezidenti goşunyň harby ussatlygyny duýdansyz barlamak boýunça öňünden yglan edilmedik çärelerini öňem geçiripdi.
Geçen ýylyň awgust aýynyň başynda Gurbanguly Berdimuhamedow öňünden yglan edilmedik şeýle çäresinde sowuk we okly ýaraglary ulanmakdaky öz şahsy ussatlygyny görkezip çykyş edipdi. Şonda türkmen mediasy Berdimuhamedowyň häzirki zaman söweş ýaraglaryndan atan oklarynyň hemmesiniň nyşananyň onlugyna degendigini, onuň “ýokary ussatlygynyň harby gullukçylar üçin nusgalyk mekdep” bolandygyny habar berdi.
Türkmenistanyň prezidentiniň we ýaragly güýçleriniň gatnaşmagyndaky “Türgen-2017” atly öňünden yglan edilmedik şol duýdansyz harby maşklar Türkmenistanyň günorta-gündogarynda Owganystan we Eýran bilen serhetlerinde “Yslam döwleti” atly ekstremist toparyň söweşijileri bolmakda güman edilýän dört adamyň ele salynmagy bilen bagly wakanyň yzýanyna gabat gelipdi.
Azatlyk Radiosynyň çeşmeleriniň bu maglumatyny Türkmenistan resmi derejede ne tassyklapdy, ne-de ret edipdi.
5-nji maýda geçirilen şu gezekkiharby türgenleşikler bilen bir wagtda, Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlygy geňeşiniň göçme maslahaty hem geçirildi.
Maslahatyň dowamynda, hususan-da, Türkmenistanyň prezidenti Döwlet gümrük gullugynyň başlygy A.Osmanowa käýinç yglan etdi. Resmi formulirowkada onuň wezipe borçlaryny talaba laýyk berjaý etmändigi we işde kemçilik goýberendigi aýdyldy, emma kemçiligiň nämeden ybarat bolandygy anyklaşdyrylmady.


text:
MTS-iň saýtynyň ulanyjylary üçin hukuk maglumaty
МТС-iň saýtyny ulanyjylar üçin hukuk maglumaty
Şu düzgünler saýtyň ulanyjylarynyň we saýta girijileriniň ählisine degişlidir. Saýtyň maglumatlaryny ulanyp, ulanyjy şu düzgünleri bilen ylalaşýandygyny mälim edýär. «МТС-Türkmenistan» hojalyk jemgyýeti (Kompaniýa) öz islegi boýunça şu düzgünleri we gözükdirijileri üýtgetmek hukugyny öz ygtyýarynda galdyrýar. Şu düzgünler bozulan ýagdaýynda, Kompaniýa düzgün bozujylara garşy kanun boýunça rugsat berilýän ähli serişdeleri ulanmak hukugyny öz ygtyýarynda galdyrýar. Şu düzgünler häzirki we geljekki Kompaniýanyň saýtyny ulanyjylar üçin niýetlenendir.
Saýtda ýerleşdirilen maglumatlaryň takyklygy barada Kompaniýa hiç hili jogapkärçilik çekmeýär.
Kompaniýa öňünden duýdurman, islän wagty hödürleýän önümlerini, hyzmatlaryny we meýilnamalary üýtgetmek hukugyny öz ygtyýarynda galdyrýar. Üçünji taraplaryň önümleri we hyzmatlary baradaky salgylar maglumat hökmünde berilýär we Kompaniýa olary goldaýar ýa-da hödürleýär diýip hasap etmeli däl.
SAÝTDA HÖDÜRLENILÝÄN ÄHLI MAGLUMATLAR MÜMKIN BOLAN ÝALŇYŞLYKLAR, GÖNI BILDIRÝÄN ÝA-DA ÇAKLANYLÝAN ISLENDIK GÖRNÜŞINIŇ KEPILSIZLIGI BILEN “BOLŞY ÝALY” ("AS IS") NYŞAN BILEN ÝERLEŞDIRILÝÄR. KOMPANIÝA WE ONUŇ ÜPJÜN EDIJILERI HIÇ HILI KEPILLIKLERI, ŞOL SANDA BAZAR TALAPLARYNA LAÝYKLYGYNA ÇÄKSIZ KEPILLIKLERI, BELLI MAKSATLARY ÜÇIN ULANYLÝAN GEREKLILIK KEPILLIKLERI, BOZULMAZLYK KIPILLIKLERI HEM-DE ULANYLMAK WE SATYLMAK NETIJESINDE EMELE GELÝÄN KEPILLIKLERI BERMEÝÄR. KOMPANIÝA WE ONUŇ ÜPJÜN EDIJILERI HAÝSY HEM BOLSA GÖNIDÄL WE GÖNI, HAKYKY ÝA-DA GYTAKLAÝYN ÝITGILERI, ŞOL SANDA ÇÄKSIZ ELDEN GIDIRILEN BÄHBITLERI, ÝA-DA HARYDYŇ ÇALŞYLMAGY NETIJESINDÄKI ÝITGILERI, KOMPANIÝANYŇ BU HYZMATYŇ ÝA-DA BEÝLEKI HYZMATLARY ULANMAGYŇ ÝA-DA ULANMAGY ÝERINE ÝETIRIP BOLMAZLYK NETIJESINDE EMELE GELEN ÝITGILERI, MAGLUMATLARYŇ YNAMDARLYGYNY ULANYLMAGY NETIJESINDÄKI ÝETGILER BOÝUNÇA, KOMPANIÝA WE ONUŇ ÜPJÜN EDIJILERI ŞULAR ÝALY ÝETGILERIŇ BOLJAKDYGYNY ÖŇÜNDEN DUÝDURYLANAM BOLSA, JOGAPKÄRÇILIK ÇEKMEÝÄR.
Üçünji taraplaryň saýtlaryna salgylar
Şu saýt üçünji taraplaryň saýtlary barada maglumatlary özünde saklap bilýär. Bu saýt bilen baglynyşykly haýsy hem bolsa başga Internet-resursa geçmek, ulanyjynyň öz jogapkärçiligine degişlidir; bu saýtlarda ýerledirilen maglumatlaryň, garaýyşlaryň, maslahatlaryň ýa-da beýannamalaryň takyklygy boýunça Kompaniýa jogapkärçilik çekmeýär. Kompaniýa başga saýtlaryň salgysyny ulanyjynyň amatlylygy üçin ýerleşdirýär, ýöne Kompaniýa bu saýtlarynyň mazmunyny goldaýandygyny ýa-da oňa jogapkärçilik çekýändigini aňlatmaýar.
Söwda nyşany
МТС – ÝPJ-niň “Mobil TeleUlgamlar” söwda nyşany hökmünde hasaba alnan. Türkmenistanyň çäklerinde görkezilen söwda nyşanyny ulanmak hukugy “МТС-Türkmenistan” hojalyk jemgyýetine degişlidir. Bu saýtda ýerleşdirilen, söwda nyşanlary, logotiplar, we hyzmatlaryň kysymy Kompaniýanyň ýa-da üçünji taraplaryň eýeçiligine degişlidir.
Çäklendirilen ygtyýarnama
Şunuň bilen Kompaniýa Size bu saýtda çap edilen maglumatlary diňe täjirçilik bolmadyk ýagdaýynda nusgasyny göçürmäge hukuk berýär. Başga maksatlar üçin maglumatlary ulanyp bolmaýar. Şol sebäpli, saýtyň islendik maglumatlarynyň nusgasyny göçüreniňizde, Siz asyl nusgasynyň degişli belliklerini we ähli awtorlyk hukuklaryny saklamak bilen ylalaşmalysyňyz. Ýokarda görkezilenlerden başga, ähli beýleki hereketler Kompaniýanyň ýa-da üçünji taraplaryň awtorlyk hukugyna ýa-da söwda nyşanyna, ygtyýarnamasyna ýa-da patente bolan hukugyna gytaklaýyn, bilkastdan ýa-da haýsy hem başga eýelemesi diýlip teswirleniler.
BU SAÝTYŇ ÄHLI MAGLUMATLARY AWTORLYK HUKUGY BILEN GORALÝAR. ÝOKARDA GÖRKEZILEN ÝAGDAÝLARDAN BAŞGA, BU MAGLUMAT KOMPANIÝANYŇ DESLAPKY ÝAZMAÇA RUGSADY BOLMASA, HIÇ HILI GÖRNÜŞDE, HIÇ HILI SERIŞDELER BILEN ÇYKARYLMAÝAR. ULANYJYLARA WE GIRIJILERE JEMGYÝETÇILIK ÝA-DA TÄJIRÇILIK MAKSATLAR ÜÇIN SAÝTYŇ MAGLUMATLARYNY ÜÝTGETMÄGE, ÝAÝRATMAGA WE ÇAP ETMÄGE RUGSAT EDILMEÝÄR.


text:
Žurnalistiň iň ýatda galýan pursatlary haýsydyr bir edara-kärhana ýa-da etraba, şähere baryp, şol ýerde işleýän, ýaşaýan adamlar, zenanlar bilen döredijilik duşuşyklaryny geçiren günleridir diýip, pikir edýärin. Sebäbi ozal saňa tanyş bolmadyk adamlar bilen tanyşmak, olar bilen ýüzbe-ýüz bolup, hal-ahwallary, ýaşaýyş-durmuşlary, gündelik aladalary, şatlyklary, geljekki meýilnamalary bilen tanyşmak, olaryň ykbalyna az-kem bolsa-da, dahylly bolmak žurnalistler üçin bahasyna ýetip bolmajak gymmatly hazynadyr. Ýurdumyzyň dürli künjeklerinde ýaşap, zähmet çekip, ata Watanymyzyň her günki ösüşlerine öz goşandyny goşup, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň şanly günleriniň ösüşlerini taryhyň zer sahypalaryna ýazýan adamlar biziň makalalarymyzyň, döredýän eserlerimiziň baş gahrymanlarydyr. Şonuň üçin her haçan haýsydyr bir ýere döredijilik duşuşygyna gitmeli bolsa, kalbym şol tanyş hem nätanyş adamlara tarap atygsaýar. Ynha, bu gezek hem Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň Merkezi Geňeşiniň, «Zenan kalby» žurnalynyň hem-de Ahal welaýat häkimliginiň bilelikde Baharly etrabynyň zähmetde öňdebaryjy zenanlary bilen geçirilen «Zeminiň zynaty — zenan» atly, aýdym-sazly döredijilik duşuşygy kalbymda birnäçe buýsançly duýgulary oýardy.
Güýzüň jana şypa berýän ajaýyp gününde paýtagtdan Baharly etrabyna barýan göni ýoluň iki gyrasyndaky saralan baglaryň soňsuz hataryny, hol, uzaklara ýaýylyp ýatan
güýz görnüşlerini ulagyň aýnasyndan synlap barýarys. Ulagymyz etraba giren ýeriňdäki ak mermerli ajaýyp kaşaň binanyň, ýagny Ahal welaýatynyň Baharly etrabynyň Medeniýet öýüniň deňinde saklandy. Kaşaň bina bu gün dabaraly görnüşe beslenipdir. Binanyň töweregi gül-gülälegi ýada salýan bezemen gelin-gyzlardan doludy. Hawa, bu gün bu ýere etrabyň öňdebaryjy zenanlary, ussat halyçylar, işewür-telekeçi zenanlar, çagalar baglarynyň terbiýeçileridir orta mekdepleriň sylagly mugallymlary, eden işi nusgalyk, sözlän sözi güwälik diýilýän kümüş saçly enelerimiz — ählisi ýygnanypdyr.
Bu toprak gadymyýetde-de zehinli bagşy-sazandalaryň, şahyrdyr ussat halyçylaryň, zähmetsöýer daýhanlaryň ýaşan mekanydyr. Has dogrusy, Baharly etrabyna sungat adamlarynyň mekany diýsek hem ýalňyşmarys. Taryhda özleriniň ajaýyp zehini bilen türkmen sungatynyň ösmegine uly goşant goşan Oraz bagşyny, onuň şägirdi Sary bagşyny, meşhur sazandalar Pürli Saryny, Nury Saryny, labyzly sesi bilen aýdym-saz muşdaklarynyň göwnüni awlamagy başaran Orazgeldi Ylýasowy, ýerine ýetiren ajaýyp keşpleri bilen türkmeniň teatr sungatyna önjeýli goşant goşan Türkmenistanyň halk artistleri Sabyr Ataýewany, Liza Garaýewany, mahmal sesi bilen meşhurlyk gazanan Türkmenistanyň halk artisti Oguljahan Mämikowany, Durdy Saparowy, Hommat Jelili, şirin zybanly şahyr Gara Seýitlini, ýazyjy Mämmet Seýidowy, türkmeniň saz älemine täzeçillik getiren ussat kompozitor Nury Halmämmedowy ýatlanyňda şeýle uly şahsyýetleri dünýä beren bu topraga bolan söýgiň has-da artýar.
Hawa, bu gün bu ýere zenanlar ýurdumyzda zenanlaryň ýeke-täk neşiri bolan «Zenan kalby» žurnalynyň döredijilik topary, şeýle hem ýurdumyzyň belli şahyrlary, aýdymçylary, artistleri bilen duşuşmaga geldiler. Duşuşyga gatnaşan myhmanlar çykyşlarynda Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň belent maksatlary nazarlaýan şu günlerinde türkmen zenanlarynyň jemgyýetdäki, ene, öý bikesi hökmünde maşgaladaky orny, durmuşda zenanlaryň edep-terbiýe meselesine dahylly ýeriniň has köpdügi barada-da çykyş etdiler. Zenan mertebesini saklamak, milli mirasymyzda bar bolan däp-dessurlary, edim-gylymlary, milli mirasymyzyň genji hazynasy hasaplanylýan haly dokamak, keşde çekmek, gaýma gaýamak, örmek ýaly inçe el işlerini geljeki nesillere öwretmekde we ony aýawly saklamakda gelin-gyzlara uly ornuň degişlidigini bellediler. Ýurdumyzda mähriban Arkadagymyz we döwlet tarapyndan zenanlara goýulýan uly hormat-sarpa barada aýtmak bilen duşuşyga gatnaşan şahyrlar Watan, Arkadag, ene, söýgi baradaky şygyrlaryny okap berdiler.
Döredijilik duşuşygynda şahyrlar Dürnabat Aşyrowanyň, Artykjemal Öwezowanyň okan şygyrlary, žurnalistler Ogulgözel Şagulyýewanyň, Ýazgül Annaýewanyň çykyşlary, Türkmenistanyň at gazanan artisti Göwher Muhammetgulyýewanyň ýerine ýetiren keşplerinden okan monology, Ogulsenem Durdyýewanyň okan goşgulary, şeýle hem Ahal welaýatynyň medeniýet merkeziniň aýdymçylarynyň ýerine ýetiren aýdymlary dabara gatnaşanlarda uly täsirgaldyrdy.
«Zenan kalby».
© TÜRKMENISTANYŇ ZENANLAR BIRLEŞIGINIŇ MERKEZI GEŇEŞI zenan.gov.tm 2012-2018 Email: zenan@mail.com


text:
Türk Dünýäsi
Azerbaýjanlylar 28 ýyldan bäri her ýylyň 20-njy ýanwarynda şehitlerini hatyralaýar
Ankara şäherinde 2018-nji ýylyň "Türkmenistan-Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi" diýilip yglan edilmegi hem-de Türkmenistanyň Ulag diplomatiýasynyň üstünlikleri mynasybetli metbugat maslahaty geçirildi
Gazagystanyň hökümeti mesele bilen bagly beýanat berdi
Çaknyşykda azerbaýjanly 1 esger ýogaldy
Duşuşykda Garabag meselesiniň çözülmegi üçin käbir teklipler ara alnyp maslahatlaşyldy
Türkmenistanyň Prezidenti Özbegistanyň Baştutanyna awtobus ýangynynda heläk bolanlar zerarly gynanç bildirdi
Türkiýäniň Prezidenti R.T. Erdogan Özbegistanyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýew bilen telefon arkaly söhbetdeş boldy
Awtobus heläkçiliginde ýogalan ýolagçylaryň ählisiniň Özbegistanyň raýatydygy habar berildi
Gazak tebigy gazy geçen ýylyň oktýabr aýynda Hytaýa eksport edilmäge başlanypdy
Özbegistan ABŞ-nyň ýurdy dini azatlyklar meselesinde “uly alada bildirilýän ýurtlar” sanawyna degişli etmegine garşylyk görkezdi
Türkmenistan Birleşen Arap Emirlikleriniň Dubaý şäherinde geçiriljek «EXPO-2020» Bütindünýä sergisine gatnaşmaga taýýarlyk görýär
Daşary işler ministrligi DKTR-nyň esaslandyryjy Prezidenti Rauf Denktaşyň aradan çykan gününiň 6-njy ýylynda ýüzlenme çap etdi
Gazagystanyň Ykdysadyýet ministri Timur Suleýmenow mesele bilen bagly beýanat berdi
Türkiýäniň Tokaýçylyk we suw işleri ministrliginiň Tokaýçylyk edarasy tarapyndan Balykesir welaýatynda ýetişdirilen dürli görnüşli nahallar Türkmenistana eksport edilýär
Azerbaýjan ABŞ tarapyndan terror howpynyň bolan ýurtlarynyň sanawynda görkezilmegine reaksiýa bildirdi


text:
Gahryman Arkadagymyzyň ýolbaşçylygynda dӧwletimizde ilatyň saglygyny goramaga uly üns berilýär. Sebäbi, adamlaryň sagdyn durmuşy hemişe in wajyp meseleleriň biridir. Zyýanly endiklere garşy gӧreşmek, bedenterbiýäni we sporty ӧsdürmek ugrunda hormatly Prezidentimiziň alyp barýan işleri bütin dünýäde giň goldaw tapýar. Muny ӧz hatarynda 45 dӧwleti jemleýän sport guramasynyň-Aziýa Olimpiýa Geňeşiniň biziň ýurdumyza uly ynam bildirip, 2017-nji ýylda Aşgabatda Ýapyk binalarda we sӧweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny geçirmek baradaky karary kabul etmegi bilen hem düşündirmek bolýar. Çünki, bu Türkmenistanyň Prezidentiniň bedenterbiýäni we sporty ӧsdür¬mek boýunça alyp barýan syýasatynyň dünýä bileleşigi tarapyndan ykrar edilýändiginiň aýdyň nyşanydyr.
Ýurdumyzyň at-abraýyny dünýä ýaýjak, dostlarymyzy hasda köpeltjek Aşgabat Aziadasy «Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk» diýen şygar astynda geçer. Aziada 2017-niň oýunlaryna jemi 62 dӧwletden güýçli turgenleriň gatnaşmagynda sportuň 21 gӧrnüşi boýunça ýaryşlar guralar.
Golaýda, Türkmen oba hojalyk institutynda mugallymlaryň, talyp ýaşlaryň gatnaşmagynda Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkeziniň, Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň Merkezi geňeşiniň hem-de TKA-nyň welaýat birleşmesiniň bilelikde guramagynda «Ӧzgerişli ak ýollaryň rӧwşeni, sagdynlygyň, ruhubelentligiň gӧzbaşy» ady bilen wagyz-nesihat duşuşygy geçirildi. Hormatly Prezidentimiziň teklibi bilen 2017-nji ýylyň Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýyly diýlip yglan edilmegine hem-de şu ýylda geçiriljek AşgabatAziadasyna gӧrülýän taýýarlyklara bagyşlanan dabaraly duşuşykda TKA-nyň welaýat birleşmesiniň guramaçylyk, medeni-kӧpçülik işleri bӧlüminiň müdiri Gylyçdurdy Haýdarow, şol bӧlümiň hünärmeni Güljemal Nazarowa, şu ýokary okuw mekdebiniň mugallymlary, kärdeşler arkalaşygynyň işjeň agzalary Rahmanberdi Gӧkle- ňow, Merdan Ataýew, meýletinçiler merkeziniň ýolbaşçysy Güljan Nazarowa dagylar çykyş etdiler. Çykyşlarda şu ýylyň mӧhüm syýasy wakalarynyň biri-Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlaryna gӧrülýän taýýarlyklar, saýlawçylar bilen geçirilýän duşuşyklar, geçirilýän işlere kärdeşler arkalaşyklarynyň agzaiarynyň hem işjeň gatnaşýandyklary hakynda aýdyldy. Şeýle hem şu ýylyň ýene-de bir mӧhüm wakalarynyň biri bolan Aşgabat Aziadasy, türkmen sportuny ӧsdürmek babatda gurulýan desgalar, Türk¬menistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisinde tassyklanan, Aziada-2017-niň resmi keşbiniň bezeglerinde milliligimiziň esasy orun tutmagy: uç-gyraksyz çӧlüň belent alaňlarynyň üstünden geçip barýan düýeleriň kerweniniň, kenara urulýan deňiz tolkunlarynyň, türkmen halysynyň owadan nagyşlarynyň, meşhur türkmen taryhy ýadygärlikleriniň, şeýle hem häzirki zamanyň täze ajaýyp binalarynyň, haly gӧlleriniň, zergärçilik sungatynyň ӧnümleriniň şekilleriniň ýerleşdirilendigi, keşbiň jemlenmesiniň kem-kemden ýokary uçup barýan guşuň şekiline ӧwrülýändigi, munuň ӧzüniň ýurdumyzyň täze belentliklere, uly maksatlara ýetjekdiginiň aýdyňlyk bilen beýan edilendigi barada buýsançly gürrüňler edildi. Şeýle hem çykyşlarda Aşgabat Aziadasynyň tumary hӧkmünde alabaýyň saýlanyp alynmagynyň tӧtänden däldigi, hakykatdan hem alabaýyň wepaly dost we goragçydygy, güýçli hem-de gaýduwsyzdygy barada düşündiriş berildi, institutyň meýletinçiler merkezinde alnyp barylýan taýýarlyk işleri barada giňişleýin durlup geçildi.
Duşuşygy institutyň zehinli ýaşlaryndan düzulen «Bagtyýarlyk joşguny» aýdym-saz toparynyň gülleýän, gül açýan Watanymyzy, Gahryman Arkadagymyzy, uly derejelere gӧterilýän sportumyzy wasp edýän joşgunly aýdymlary bezedi.
Jumagül HOJAÝEWA, TKA-nyň welaýat birleşmesiniň pudaklar boýunça utgaşdyryjysy, Türkmenistanyň ussat mugallymy.
“Daşoguz habarlary”
© TÜRKMENISTANYŇ ZENANLAR BIRLEŞIGINIŇ MERKEZI GEŇEŞI zenan.gov.tm 2012-2018 Email: zenan@mail.com


text:
Aşgabatda täze açylan Halkara endokrinologiýa we hirurgiýa we merkezi abraýly sylaglara mynasyp boldy diýip, TDH habar berýär.
Neşiriň maglumatyna görä, 1-nji sentýabrda Germaniýanyň süýjüli diabet keselleri jemgyýetinden hem-de Daşky gurşaw boýunça saglygy goraýyş gaznasyndan Aşgabatdaky täze lukmançylyk merkezine berlen ýörite güwänamalaryň gowşurylyş dabarasy bolup, Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bu sylaglary Merkeziň maslahatlar zalynda kabul etdi.
Dabara gatnaşýan daşary ýurtly myhman, Bordo şäheriniň Uniwersitetiniň hormatly doktory Eni Sasko ýygnananlaryň öňünde çykyş edip, Türkmenistanyň daşary ýurtly hyzmatdaşlar we halkara guramalary bilen lukmançylyk babatdaky gatnaşyklary ösdürýändigini belledi.
Şeýle hem ol keselleriň derejesi bilen daşky gurşawyň arasyndaky arabaglanyşyk barada aýdyp, Türkmenistanyň tebigaty, häzirki we geljekki nesilleriň saglygyny goramaga gönükdirilen tagallalaryna ýokary baha berdi.
Ýerli synçylar türkmenistanly näsaglaryň ýurtdaky saglyk edaralaryna ynanman, soňky ýyllarda barha kän daşary ýurtlara saglyk syýahatyna gidýändigini aýdýarlar.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň metbugat-wekiliniň aýtmagyna görä, Moskwan ABŞ-nyň Kreml tarapyndan goldanýan Ramzan Kadyrow babatynda girizen sanksiýalaryna “bikanun” we “dostlukly däl” diýip garaýar.
Dmitriý Peskow 21-nji dekabrda žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda Orsýetiň jogap berip biljegini belledi.
ABŞ-nyň maliýe departamenti Kadyrowa garşy maliýe we syýahatçylyk sanksiýalaryny girizdi. Magnitskiý akty diýlip atlandyrylyp, 2012-nji ýylda kabul edilen dokumente laýyklykda adam hukuklaryny depelemek we gynamak işine baş goşan orsýetlileri jezalandyrmak göz öňünde tutulýar.
Sanawda orsýetlileriň ýene dördüsiniň, şol sanda Kadyrow bilen bilelikde “halkara derejesinde ykrar edilen adam hukuklaryny giňden bozmakda” aýyplanan howpsuzlyk resmisi Ayub Katayewiň ady agzaldy.


text:
Ermenistan Respublikasynyň Premýer-ministri Karen Karapetýanyň Türkmenistana saparynyň barşynda hormatly Prezidentimiziň dostlukly ýurduň hökümetiniň Baştutany bilen bolan duşuşygyndan soň, iki ýurduň wekiliýetleriniň giňişleýin düzümdäki mejlisi geçirildi.
Gepleşikleriň barşynda wekiliýetleriň agzalary sebit we halkara syýasatyň özara gyzyklanma bildirilýän wajyp meseleleriniň birnäçesi boýunça pikir alyşdylar. Duşuşyga gatnaşyjylar Türkmenistanyň hem-de Ermenistan Respublikasynyň arasyndaky däp bolan dostluk gatnaşyklarynyň mundan beýläk-de üstünlikli ösdüriljekdigine ynam bildirdiler.
Haryt dolanyşygynyň möçberlerini artdyrmagyň, birek-birege iberilýän harytlaryň sanawyny giňeltmegiň hasabyna netijeli söwda-ykdysady gatnaşyklary ösdürmäge
çalyşylýandygy bellenildi. Taraplar ulag-aragatnaşyk we beýleki pudaklarda hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek babatda pikirlerini aýtdylar. Ynsanperwer-medeni ulgamda, taryhy-medeni ýadygärlikleri gorap saklamak işinde özara gatnaşyklary giňeltmegiň ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy.


text:
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlygyň çäklerinde esasan ýokary okuw mekdepleriniň talyplarynyň hasabyna meýletinler toparlary kemala geldi. Umumy orta bilim berýän we ýörüteleşdirilen mekdepleriň wekilleri-de Oýunlara işjeň taýýarlanyp, Meýletinleriň sebit merkezlerini döretdiler.
Golaýda V Aziadanyň Ýerine ýetiriji komitetiniň guran bäsleşiginiň esasynda paýtagtymyzyň mekdepleriniň okuwçylarynyň we mugallymlarynyň ençemesi resmi taýdan hasaba alnyp, iri sport ýaryşynyň meýletinleriniň hataryna goşuldylar.
Olaryň arasynda paýtagtymyzyň 6, 16, 38, 42, 64, 86 we 72-nji mekdepleriniň okuwçylary bar. Dil ugrundan ýörüteleşdirilen 7-nji mekdebiň iňlis dili mugallymlary-da meýletinler hereketine goşuldylar. Uly synp okuwçylarynyň topary bolsa, nobatdaky saýlama bäsleşige taýýarlanýarlar, olaryň köpüsi daşary ýurt dilleriniň birnäçesini bilýär. Mekdepde dillerden sapak berýän mugallymlaryň ýolbaşçylygynda ýaş meýletinler üçin sapaklar yzygiderli gurnalýar.
Aziada-2017-niň Ýerine ýetiriji komiteti bilim edaralary bilen işjeň hyzmatdaşlykda bolup, iňlis dili boýunça döwlet olimpiýadasyna gatnaşanlarynyň iň gowylaryna meýletinler hereketine goşulmagy teklip etdi, olaryň arasynda 7-nji mekdebiň okuwçylary-da bar.
Wiktoriýa NOWIKOWA


text:
Halkara pul gaznasy Türkmenistanyň ykdysady geljegine oňyn baha berdi
2017-nji ýylyň 6-17-nji marty aralygynda Aşgabatda bolan jenap Martin Sommeriň ýolbaşçylygyndaky HPG-niň wekiliýetiniň iş saparynyň jemleri Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan giň gerimli özgertmeleriniň üstünliklere beslenmeginiň nobatdaky subutnamasy boldy. Dünýäniň bu esasy maliýe guramasynyň wekilleri türkmen paýtagtynda bolmagynyň çäklerinde ýurdumyzyň käbir ministrliklerinde we edaralarynda, banklarynda, Türkmenistanyň Mejlisinde duşuşyklary geçirdiler.
HPG-niň ýörite taýýarlan maglumat habarynda bellenilişi ýaly, Türkmenistanyň ykdysadyýeti daşarky amatsyz ýagdaýlaryň täsirine uýgunlaşmagyny dowam edýär. Senagaty ösdürmek maksady bilen amala aşyrylýan çäreler, türkmen gazynyň daşary ýurtlara iberilýän möçberiniň artmagy ýurdumyzyň durnukly ösmegine ýardam edýär.
Wekiliýetiň hasabatynda ýakyn geljekde ykdysady syýasatyň esasy wezipesiniň daşarky ýagdaýlaryň täsirini azaltmak boýunça çäreleriň toplumyny gaýtadan geçirmekde jemlenýändigi bellenilýär. Hususan-da, maýa goýum maksatnamalarynda döwletiň maýasynyň möçberini kem-kemden azaltmak göz öňünde tutulýar. Täze önümçilikleri—eksport ugurly hem-de daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleriň önümçiliklerini döretmegiň hasabyna jemi içerki önümiň pudaklaýyn düzümini özgertmegiň, döwlet kärhanalaryny netijeli özgertmegi we hususylaşdyrmagy üpjün etmegiň, ähli pudaklary hem-de sebitleri sazlaşykly ösdürmek, kiçi we orta telekeçilige döwlet goldawyny bermegiň, ilatyň durmuş derejesini has-da ýokarlandyrmagyň uzakmöhletleýin durmuş-ykdysady strategiýasynyň ileri tutulýan ugurlary hökmünde kesgitlenendi.
HPG-niň wekilleri Türkmenistanyň geljekki ösüşiniň esasy ugurlarynyň häzirki wagtda işlenip taýýarlanylýan 2017-2023-nji ýyllar üçin degişli konsepsiýada öz beýanyny tapjakdygyny kanagatlanma bilen belleýärler.
Bu esasy maliýe düzüminiň bilermenleriniň pikirine görä, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň geçirýän toplumlaýyn çäreleri daşary ýurt maýalaryny çekmäge ýardam edýär hem-de dünýäniň maliýe bazarlaryna çykmaga ýol açýar.
HPG ykdysady syýasata hem-de kuwwatlylygy artdyrmaga degişli maslahatlary, şol sanda statistika we çaklamalar, pul-karz amallary we býujet syýasaty ulgamlarynda goldaw bermegiň esasynda uzakmöhletleýin durnukly ösüşi üpjün etmek üçin makroykdysady dolandyryşy kämilleşdirmek, hususy ulgamyň işini giňeltmek maksady bilen Türkmenistanda amala aşyrylýan özgertmeleri goldamaga taýýardygyny beýan edýär.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi