text:
Gadyrly myhmanlar! Neşirýat ulgamynyň hormatly işgärleri!
Sizi Aşgabat şäherinde geçirilýän «Kitap — hyzmatdaşlygyň we ösüşiň ýoly» atly neşir önümleriniň X halkara kitap sergi-ýarmarkasynyň we ylmy maslahatynyň açylmagy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn! Dünýäniň dürli ýurtlaryndan bu Halkara sergi-ýarmarkasyna we ylmy maslahatyna gatnaşmak üçin gözel Diýarymyza, myhmansöýer türkmen topragyna gelen gadyrly myhmanlara «Hoş geldiňiz!» diýip ýüzlenýärin.
Her bir halkyň ykdysady ösüşleri, ylymda, bilimde, medeniýetde gazanan üstünlikleri bilen onuň dünýä jemgyýetçiliginde tutýan orny kesgitlenýär. Şeýle ösüşlere ýetmekde kitabyň orny uludyr. Ähli ösüşleriň, ylmyň gazananlarynyň gözbaşy adam paýhasynyň şamçyragy bolan kitapdan başlanýar. Kitap ynsanyň köňül nagşydyr, ol durmuşy açyp görkezýän ajaýyp aýnadyr. Özünde ähli durmuş gymmatlyklaryny jemleýän kitap halkyň ruhy baýlygy, aň hazynasydyr. Müňýyllyklaryň dowamynda dünýä medeniýetine uly goşant goşan türkmen halky şanly taryhy, ynsanperwer gatnaşyklary, ylymda, bilimde, medeniýetde gazanan ösüşleri bilen meşhurlyk gazandy. Halkymyzyň kitaba hemişe aýratyn sarpa goýandygyna, has irki döwürlerde hem neşir işleri bilen meşgullanandygyna biz taryhy çeşmeleriň üsti bilen göz ýetirýäris.
Hormatly adamlar!
Häzirki döwürde neşirýat-çaphana ulgamy ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe bu ulgamy ösdürmäge aýratyn üns berilýär. Biz döwlet tarapyndan bu ulgama köp möçberde maýa goýumlaryny gönükdirip, iň täze tehnologiýalary ornaşdyrmaga, dünýäniň ösen döwletleriniň häzirki zaman enjamlaryny satyn almaga we olardan oňat baş çykarýan milli hünärmenleri taýýarlamaga, dürli usullar bilen döredijilik işgärlerini höweslendirmäge aýratyn üns berýäris. Bitaraplyk we parahatçylyk ýylynda ulanylmaga berlen Türkmen döwlet neşirýat gullugynyň Metbugat öýi toplumy hem bu aýdylanlara aýdyň şaýatlyk edýär. Bu toplumda ulgamyň işgärleri üçin işlemäge, döretmäge we dynç almaga ähli amatly şertler döredildi. Bu toplumyň işgärleri indi çeper eserleri, okuw kitaplaryny, gazet-žurnallary we beýleki neşir önümlerini öz wagtynda we ýokary hilli çap etmek bilen, mähriban halkymyzyň, aýratyn hem ösüp gelýän ýaş nesliň ruhy-ahlak taýdan mynasyp terbiýe, dünýä derejesinde bilim almagyna, halkymyzyň şöhratly zähmeti netijesinde gazanylýan üstünlikleriň wasp edilmegine, şeýle hem ýurdumyzda giň gerimli özgertmeleriň amala aşyrylmagyna öz mynasyp goşantlaryny goşýarlar.
Neşirýat-çaphana ulgamy üçin milli hünärmenleri taýýarlamak maksady bilen, biz şu ýyl Türkmen döwlet neşirýat gullugynyň Neşirýat-çaphana orta hünär okuw mekdebini hem döretdik.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe adamlaryň ruhy taýdan kämilleşmegine, jemgyýetiň, döwletiň ösmegine, ýurdumyzyň Bitaraplyk syýasatynyň giňden ýaýbaňlandyrylmagyna oňyn täsirini ýetirýän kitaplary we beýleki neşir önümlerini taýýarlamak hem-de çap etmek bilen iş salyşýan neşirýat-çaphana ulgamynyň işgärleriniň öňünde möhüm wezipeler durýar. Olar ýurdumyzyň ylym, bilim, medeniýet ulgamlarynyň işgärleri, döredijilik adamlary bilen ysnyşykly işleşip, çeper bezelen we ýokary hilli, çuň many-mazmunly ajaýyp eserleri we beýleki neşir önümlerini çap edip, halkymyzyň isleglerini doly kanagatlandyrmalydyrlar. Syýasatda, ykdysadyýetde we medeniýetde bolup geçýän täzelikleri, dünýä habarlaryny halk köpçüligine takyk we öz wagtynda ýetirmegi başarmalydyrlar.
Hormatly neşirýatçylar, çaphana ulgamynyň işgärleri, çeper söz ussatlary!
Gadyrly myhmanlar!
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe kuwwatly neşirýat ulgamynyň kemala getirilmeginde, neşir edilýän önümleriň sünnälenip, sungat derejesine ýetilmeginde bu ulgamyň işgärleriniň hyzmaty örän uludyr. Bu ugurda gazanylýan üstünlikler, ýetilýän belent sepgitler dünýäniň iň öňdebaryjy tejribelerine esaslanýar. «Kitap — hyzmatdaşlygyň we ösüşiň ýoly» atly neşir önümleriniň X halkara kitap sergi-ýarmarkasy we ylmy maslahaty hem milli neşir önümlerimiziň aýratynlyklaryny dünýä ýaýmaga, daşary ýurtly hünärmenler bilen tejribe alyşmaga ýardam eder, geljekde neşir önümleriniň has-da ýokary hilli çykarylmagyna itergi berer. Dünýäniň çar künjünden gelen myhmanlary ýurdumyzda çap edilýän kitaplar, ýazyjy-şahyrlarymyzyň çeper döredijiligi bilen giňden tanyşdyrmaga mümkinçilik berer.
Gadyrly halkara sergi-ýarmarkasyna we ylmy maslahatyna gatnaşyjylar!
Sizi «Kitap — hyzmatdaşlygyň we ösüşiň ýoly» atly neşir önümleriniň X halkara kitap sergi-ýarmarkasynyň we ylmy maslahatynyň açylmagy bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn!
Size berk jan saglyk, uzak ömür, alyp barýan işleriňizde uly üstünlikleri arzuw edýärin!
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow.


c: text/html

text:
Änewde ýaşap geçen Durdy bagşydan örän owazly, iň beýik perdedäki yşky-liriki aýdym-sazlar galypdyr.
Bagşynyň dünýäsi
Türkmen ensiklopediýasynda hem beýleki taryhy çeşmelerde berilýän magumata görä, Durdy bagşy dünýä inenden, aýdym-sazyň arasynda kemala gelipdir. Onuň kakasy Sähetguly döwrüniň tanymal bagşysy bolupdyr.
Ol il arasynda tanalyp, kämillige ýetişen döwründe, Şükür bagşy, Aly bagşy, Ýegenoraz bagşy ýaly ussatlar bilen aragatnaşyk saklapdyr. Şahyr Dosmämmet bilen deň ösüp ulalypdyr. Atlary onçakly mälim bolmadyk şahyrlar Ysmaýyl hem Zahydy Durdy bagşynyň ýakyn dostlary ekeni.
Bagşynyň dünýä inen maşgalasyndan başlap, töwerek-daşyny bagşylar hem şahyrlar gurşapdyr.
Mekan
Gadym wagtdan 19-njy asyra gelýänçä, Änewe Bagabat diýlipdir. Gara baglyga bürelip oturany üçin, oňa Bagly oba diýen at galypdir.
Halk içinde ,,Ýa dag eteginde, ýa-da bag eteginde otur” diýen nakyl bar. Bagabatda olaryň ikisi-de jemlenipdir. Bagabat örän amatly şertde, dag hem çöl aralygyndaky baýyrlaryň eteginde ýerleşýär. Ol diýseň gözel ýer. Durdy bagşy şu gözellikde ösüp kemala gelýär.
Durdy bagşynyň döreden senedi şol gözellige laýyk, ol tebigatyň gözelligini aýdymlaryna hem sazyna siňdiripdir.
Durdy bagşynyň döredijilik gerimi giň bolupdyr. Ol owaly bilen şirin owazly bagşy hem kesgin elli sazanda ekeni.
Bagşy hem sazanda bolmak, öz gezeginde döretmek ukybyny talap edýär. Sebäbi halypadan öwrenen aýdym-sazyňa özbaşdak çemeleşmeli. Senediňi öz ukybyňa hem ses mümükinçiligiňe laýyk getirmeli. Bu zerurlyk bagşynyň döredijilik ukybynyň kämilleşmegine sebäp bolupdyr.
Dostluk
Bagşynyň zehininden diňe bir aýdym-saz däl, poeziýa – şygryýet sungaty-da gül açypdyr.
Şu meselede owaly bilen Dosmämmedi ýatlamak zerur. Watançy şahyr örän galagoply hem agyr durmuşy başdan geçirýär. Ol öz topragynyň azatlygy üçin gurban bolupdyr diýen rowaýat bar. Bag-bakjaly bu topraga kesekiler mydama göz gyzdyryp gelipdir.
Şol çaknyşyklar arasynda Dosmämmet şeýle diýýär.
Dosmämmеt diýr, köňlüm sеndеn üzülmеz,
Taryhda ýazylmyş, Änеw bozulmaz.
Watançy şahyr Durdy bagşymyň oglanlyk dosty hem ömürlik ýoldaşy bolupdyr. Bu barada bagşynyň ogly Annamyrat bagşydan gowy ýatlama bar.
Ol Dosmämmede aşa ýokary sarpa goýar ekeni. Her bir märekede aýdyma başlanynda, owaly Dosmämmediň goşgusyna döredilen aýdymlary aýdypdyr. Saldamly labyz bilen aýdylýan damana ýoluna Durdy bagşy ,,Dosmämmediň ýoly” diýer ekeni.
Durdy bagşynyň yhlasy bilen Dosmämmediň goşgularyna döredilen ,,Dözmenem”, ,,Bir gelin”, ,,Ýandyrar”, “Gara göz”, “Dosmämmet” ýaly aýdymlar halk arasynda ýaşap gelýär.
Onçakly tanalmaýan Ybraýym şahyr bilen bagşynyň dostlugyndan, ,,Suwa geledir” hem ,,Hal iki ýandan” ýaly, örän çeküwli hem owazly aýdymlar döräpdir.
Säherdäki owazlar
Eger ynsana bir senet aňry ýany bilen berlen bolsa, ol başga ugurlara-da ukyply bolýar. Halk arasynda aýdylyşy ýaly, beýle adamlaryň büresi-de bihal bolanok. Durdy bagşy babatda hem ýagdaý şeýledir.
Ol diňe sazanda ýa bagşy bolman, yşky-liriki poeziýadan – şahyrçylykdanam habarly. Maglumatlarda aýdylyşyna görä, halk arasynda meşhur bolan ,,Ak ýüzli maralym”, ,,Akja ýarym”, ,,Sona gelin”, ,,Senem”, ,,Zülpüň” ýaly aýdymlaryň goşgusyny Durdy bagşynyň özi düzüpdir.
Onuň döreden aýdymlarynda söz hem saz, owaz hem mukam biri-birine garyşyp gidýär.
Her nähilem bolsa, onuň taryha girmegindäki hyzmaty döreden sazlarynda bolsa gerek. „Durdy bagşyny“ diňläniňde, muňa aýdyň göz ýetirse bolýar.
Halk sazy derejesine ýeten ,,Durdy bagşy” ol ynsanyň ruhy dünýäsini hem döredijiligini özünde jemleýän aýratyn mukam. Saz, göwnüňe bolmasa, säher owazyna ýugrulan ýaly.
„Durdy bagşydan“ tebigatyň baý öwüşgini, aýratyn-da daň sazy gelip dur. Ol saz – kalbyň penjiresi. Ony diňläniňde, kalbyň howasy tämizlenýär.
Bu ýerde gadymy Bagabat jülgesiniň köp täsinligi duýulýar. Säherdäki guşlaryň, käkiligiň sesi eşidilýär. Owazlaryň arasyndan sülgüniň ganatlarynyň gyrmyzy öwüşgini ýalbyrap gidýär. Ol ýerde çeşmeleriň sesi hem dagyň howasy bar.
Bagşy bar zehinini hem ukybyny şol gözelligi aýan etmäge harçlapdyr.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy.
Bu ýerde aýdylanlar awtoryň pikiri.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hepdäniň sişenbe güni Owganystanyň garaşsyz Saýlaw komissiýasy saýlaw uçastoklaryndan 90 prosentine golaýynda geçirilen ses sanawlarynyň netijelerini yglan etdi.
Komissiýanyň maglumatyna görä, şol sanalan seslerden 54 prosentden gowragyna ýurduň häzirki prezidenti Hamyt Kerzeý eýe bolupdyr. Saýlawlardaky onuň esasy bäsdeşi, ýurduň ozalky Daşary işler ministri Abdylla Abdylla sesleriň 28 prosentine golaýyna eýe bolupdyr.
Ýöne bu wakalar bilen bir wagtyň özünde, saýlawlar boýunça şikaýatlara garaýan ýörite Komissiýa bu prezidentlik saýlawlarynda giň gerimde galplyklara ýol berlendigini görkezýän aýdyň subutnamalaryň bardygy barada beýanat ýaýratdy.


text:
Mundan 20 ýyl ozal Aşgabadyň merkezinde beýik Magtymguly Pyragynyň ýadygärliginiň ýanynda Türkmenistanyň demokratik toparlary türkmen häkimiýetleriniň GKÇP-niň goldandyklaryna garşy miting geçiripdiler. Azatlyk Radiosy Aşgabatda ýaşaýan žurnalist Aşyrguly Baýryýew bilen şol mitingiň taýýarlanylyşy, geçirilşi we ähmiýeti barada söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Aşyrguly aga, eşidişimize görä, siz şol mitingi taýýarlamaga işjeň gatnaşypsyňyz. Ony geçirmek aýry-aýry demokratik meýilli adamlaryň inisiatiwasy bilen amala aşyryldymy ýa-da ol demokratik guramalaryň işimi?
Aşyrguly Baýryýew:
Öwnüp aýtdygym däl, ýöne biziň öýümiziň şol mitingi taýýarlamagyň ştabyna öwrülendigini köpler bilýändir. Şol sebäpli-de, Saparmyrat Nyýazow ömrüniň ahyryna çenli ýörite gulluklara meni yzarladyp, ýanadyp geldi, birnäçe gezek işsiz goýdy.
Mitingi geçirmek inisiatiwasy ondan üç-dört aý döredilen Türkmenistanyň demokratik güýçleriniň respublikan geňeşine, elbetde, demokratik garaýyşly aktiwistlere degişlidir. Geňeşiň düzümine "Agzybirlik" halk hereketi, Demokratik reformalar hereketi we beýleki guramalar girýärdi.
Azatlyk Radiosy: Näme üçin, ony GKÇP-niň dowam eden üç gününde geçirmediňiz? Bu türkmen demokratlarynyň passiwligimi ýa ýöwselligimi?
Aşyrguly Baýryýew:
Şeýle pikir bilen ylalaşyp biljek däl. Muňa keseden, häzirki günüň belentliginden baha berjek bolýanlar hakykaty bilmän ýa-da çala bilip gürleýärler. Bu çäräni amala aşyran adamlary passiwlikde ýa-da ýöwsellikde aýyplamak nädogrudyr. Olaryň öz başlaryny, maşgalalarynyň, çagalarynyň, dogan-garyndaşlarynyň başlaryny eteklerine salyp hereket edendiklerini geçen ýyllar görkezip gelýär. Mitingiň GKÇP-den soň geçirilmegini bolsa, ýurtda aragatnaşyk serişdeleriniň gowşaklygy, adamlary habarly etmäge, guramaçylyk meselelerini çözmäge wagtyň gerek bolandygy bilen delillendirip bolar.
Azatlyk Radiosy: Mitingi geçirmek bilen siz nähili maksatlary göz öňünde tutduňyz?
Aşyrguly Baýryýew:
Esasy maksat türkmen ýolbaşçylarynyň GKÇP-ni goldamagyny ýazgarmak, halk köpçüliginiň olary goldamaýandygyny, ýurduň garaşsyzlygyny we demokratiýany küýseýändigini, isleýändigini duýdurmakdan, hökümetiň Nyýazowyň ýolbaşçylygynda döwlet başyndan gitmegini talap etmekden ybaratdy. Bu talaplary bildirmek üçin milisiýanyň, ýörite gulluklaryň päsgelçiliklerine garamazdan, şäheriň merkezine ýygnanyşan adamlary ýöwsel hasaplajak bolmak hakykaty gödek ýoýmakdyr.
Nyýazowyň kömekçileriniň biri GKÇP günleri tussag etmek üçin demokratik meýilli adamlaryň 300-e golaýynyň sanawynyň düzülendigini aýdandygy hakynda resmi tassyklanmadyk, ýöne inkärem edilmedik gürrüň bar. Mitingde çykyş edenleriň ählisiniň diýen ýaly gaýduwsyzlyk, batyrlyk görkezendikleri misilsiz hakykat .
Azatlyk Radiosy: Mitingiň syýasy-jemgyýetçilik ähmiýeti nämeden ýa nämelerden ybarat?
Aşyrguly Baýryýew:
Ol ýurtdaky totalitar režime garamazdan, demokratiýa ugrunda göreşmäge, häkimiýetler bilen güýçleri deň gelmese-de, batyrgaý hereket etmäge, olara halkyň talabyny ýetirmäge ukyply adamlaryň bardygyny görkezdi, ilata ýagşy umyt berdi. Olaryň maksatlary soňuna çenli häkimiýetleriň zorlugy, repressiýalary zerarly amala aşmady. Onsoňam şol mitinge gatnaşanlaryň aglabasynyň soňra Nyýazowyň şahsyýet kultuna kemala getirendikleri baradaky tekrarlama hakykata laýyk gelmeýär.
Azatlyk Radiosy: Aşyrguly aga, mitingi guraýjylaryň hatarynda "Agzybirlik" halk hereketi bilen birlikde Demokratik reformalar hereketini agzadyňyz. Bu gurama "Agzybirlik" ýaly meşhur däl. Ol hakynda maglumat beräýseňiz.
Aşyrguly Baýryýew:
Häkimiýetler tarapyndan uzak işledilmän dargadylan bu jemgyýetçilik guramasyny biz öz pikirdeşlerimiz bilen Moskwada Ýakowlew, Şewarnadze, Popow we beýlekiler tarapyndan döredilen hereketiň Türkmenistan bölümi hökmünde döretdik. Bu barada olara telegramma iberdik. Türkmen ýolbaşçylary hem habarsyz galmasynlar diýip, telegrammanyň bir nusgasyny Nyýazowyň adyna iberdik. Şondan soň hereketiň ýolbaşçylaryna güýçli basyş edildi. Telegramma gol goýanlaryň bäşisinden dördüsi soňy bilen tussaglyga düşürildi. Şol dördüň arasynda siziň sadyk guluňyz hem bardy.
Azatlyk Radiosy: Indi ýene-de mitinge gaýdyp gelsek, ondan soňra nähili wakalar ýaýbaňlandy?
Aşyrguly Baýryýew:
Ýeri gelende şol mitingiň Türkmenistanyň halk deputatlary Halmyrat Söýünowyň, Geldimämmet Igdirowyň tagallasy bilen amala aşandygyny bellemek gerek. Ýogsam, häkimiýetler mitingi başa bardyrmajak bolup, tagalla baryny etdiler. Halmyrat bilen Geldimämmet ikisiniň mitingden soň açlyk yglan edendikleri köplere bellidir. Häkimiýetler tarapyndan olara garşy prowakasiýa edilmeginiň öňüni almak maksady bilen biz uzak gijeläp nobatçylygy guradyk.
Azatlyk Radiosy: Soňra 27-nji awgustdaky ýaly mitingi geçirmek synanyşygy bolmadymy?
Aşyrguly Baýryýew:
Miting bir günden gaýtalanmalydy. Ýöne häkimiýetler bu sapar has gazabyna tutdular. Otuza golaý mitingçi tussag edildi. Milisiýanyň polkowniginiň öz garamagyndakylara gan dökmekdenem gaýtmaly däl diýip tabşyryk berenini öz gulagym bilen eşitdim. Güýç ulanyjylar paýtagtyň merkezini uly ölçegde berk gabawa aldylar, adam geçirmediler. Ýazyjy Hudaýberdi Hallyýew, heýkeltaraş Gylyç Ýarmämmedow dagymyz şol wagtky içeri işler ministri Serdar Çaryýarowyň ýanyna gepleşige bardyk. Ýoldaşlarymyzy tussaglykdan goýberseler, mitingi ýatyrjakdygymyzy aýtmakçy bolduk. Bizi aldawa salyp, şäher polisiýa bölümine ugratdylar. Şonda men bölümiň howlusynda hüjüme taýýar, dişine çenli ýaraglanan omonçylaryň ýüzlerçesini gördüm.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow, umuman aýdylanda, daşary ýurtlara edýän saparlarynyň dowamynda-ha, köpçüligiň üýşen ýerlerine duýdansyz sapar edýän ýolbaşçy hökmünde tanalmaýar.
Emma ýurduň içinde welin, ýagdaý tapawutly. Döwlet eýeçiligindäki köpçülikleýin habar serişdeleri "Arkadagyň" ýerli halk bilen iň bärkisi bazarlarda we galereýalarda geçirýän duşuşyklaryny görkezmek üçin elinden gelenini edýärler.
Şeýle duşuşyklaryň biri hem geçen hepde Türkmenistanyň täze turizm paýtagty bolan Awazada deňze gezelenje baran ýerli turistlerden hyryn-dykyn doly bir awtobusda bolup geçdi.
Türkmenistanyň döwlet eýeçiligindäki telekanalynda görkezilen şol wideoýazgyda, prezidentiň, hökümetiň millionlarça dollar maýa goýup guran desgalarynyň “miwesini” görmäge barandygy aýdylyp, onuň ýerli halk bilen salamlaşyp ýörendigi görkezilýär.
Şol habardan belli bolşuna görä, prezident ýerli turistleri alyp baran awtobusa “duýdansyz” ýagdaýda münüp, olar bilen bir salym söhbet edýär. Turistler bolsa ýurtda hemme zadyň güllala-güllükdigini aýdyp, prezidente alkyş baryny ýagdyrýarlar, hatda şol awtobusy alyp berenligini aýdyp, oňa minnetdarlyk bildirilýär.
Bu alkyşlar diňe onuň bilen çäklenmeýär, gezelenje baran iki sany ýaşajyk çaga goşgy okap berýär. Goşguly çykyşlar tamamlanandan soň, Berdimuhamedow ýolagçylar bilen gysgaça pikir alyşýar. Şol söhbetdeşlikde bir zenan, şu wagta çenli Awazany diňe telewizorda gorendigini, şonuň üçin çagalary bilen bilelikde bu zolaga gezelenje gelendigini aýdýar. Turistlerden ýene biri, prezidenti awtobusda görmekligiň öz maşgalasy üçin "iň bagtly" gün bolandygyny nygtaýar.
Berdimuhamedowyň Awaza şäherine eden şol saparynyň takyk maksady belli edilmedi, ýöne turizm pudagyny ösdürmäge niýetlenilip gurlan bu zolaga halk köpçüliginiň ünsüni çekmek üçin täze badalganyň gerekdigi welin aýan.
Azatlyk Radiosy täze salnan kaşaň myhmanhanalaryň dynç almak isleýän adamlaryň ünsüni çekip bilmeýändigi barada iýul aýynda habar beripdi. Emma bu wideoýazgydan belli bolşuna görä, iýul aýyndan bäri Awazada o diýen üýtgän zat bolmandyr.
Wideoýazgynyň prezidentiň suwa düşýänler bilen salamlaşýan bölegine tomaşa edeniňde, deňziň gyrasynda saýawan gurar ýaly boş ýerleriň henizem gaty köpdügini aýdara esas bar ýaly görünýär.


text:
Eýran häkimiýetleri adam hukuklaryny goraýjy Şirin Ebadiniň 2003-nji ýylda alan Nobel parahatçylyk baýragyny konfiskasiýa etdiler.
Norwegiýanyň daşary işler ministri Jonas Gahr Store altyn medalyň konfiskasiýa edilmegi 108 ýaşly baýragyň taryhynda ilkinji gezek bolan aňk ediji waka diýdi.
Norwegiýanyň daşary işler ministrligi Eýranyň ilçisini çagyryp, oňa protest bildirdi.
Ebadi AP agentligine özüniň gorkuzylmajagyny aýtdy. Ol öz parahatçylyk baýragynyň medalynyň üç hepde mundan öň alnandygyny gürrüň berdi.
Ebadi häkimiýetleriň özüniň hem adamsynyň bank hasaplaryny doňdurandygyny, olaryň Nobel baýragyny alanda berlen pul sylagy sebäpli 410 müň dollar salgyt talap edýändiklerini aýdýar.


text:
Mary welaýatynyň Tagtabazar etrabynyň Baýraç daýhan birleşiginde ýaşaýan uzyn boýly, 30 ýaşlaryndaky Şatlyk gurluşyk firmasynda işleýär, ýöne ol ep-esli wagtdan bäri işe gidip bilenok. Sebäbi ol bir hepde mundan öň Tagtabazar şäherçesinde ýerleşýän keselhanadan çykdy. Onuň keselhanada ýatmagynyň sebäbi haýsydyr bir hassalyk däl. Içgili adamyň eden hüjümi netijesinde ol döşüne operasiýa geçirdi.
“Goňşymyzyň öýünden kömege çagyrýan sesi eşidip, ylgap bardym. Görsem, içgili goňşym ýedi aýlyk göwreli aýalyny bir künjekde ýenjip dur. Ara girdim, goňşym köşeşen ýaly boldy, ýöne soň gidip barýarkam, ol aragyň badyna duýdansyz üstüme topuldy. Ala-hasyrdynyň içinde döşüme goýun gyrkylýan gaýçy bilen urlanyny duýmandyryn, öýüme ýetmänkäm özümden gitdim” diýip, Şatlyk gürrüň berýär.
Şatlygyň başyna gelen zat arakhorluk bilen bagly soňky döwürlerde etrapda bolan birinji ýa soňky waka däl. Şol wakadan 3-4 gün soň hem Baýraç daýhan birleşiginde bolan toýlaryň birinde içgili ýaşlar üýşüp, biriniň daşyna geçip, ony ýenjipdirler. Ellerinden zordan gaçyp gutulyp, öýüne gizlenen oglanyň yzyndan baryp, serhoş kelle bilen onuň ejesine çenli haýbat atandyklaryny obanyň adamlary gürrüň berýärler.
Iki ýyl mundan ozal hem Tagtabazar şäherçesinde “Mollanepes” diýlip tanalýan ýerde bir ýaşulynyň öz “çüýşe dosty” tarapyndan öldürilendigi entek her kimiň ýadynda. Içgili iki dostuň sözleri alyşman, uruşmaklary netijesinde arak olaryň biriniň ölümine sebäp boldy.
Tagtabazar etrabynda bir çüýşe arzan aragyň bahasy dollar hasaby bilen aýdylanda 1-1.5$-a barabar, iň gymmady bolsa 7$-dan geçýär. Işsiz adamlaryň ençemesi araga pul tapmasalar hem, ony dükanlardan ýazdyryp alýarlar. Tapan pullaryny bolsa, maşgalalaryna sarp etmän, dükanlardan alan karzlaryna geçirýärler. Muny dükanda işleýän satyjylaryň özleri tassyklaýarlar.
Häzir Tagtabazarda aragyň köp içilýän ýerleriniň biri hem toýçulyklar we şagalaňly üýşmeleňlerdir. Çüýşe kabul edýänçi Serdaryň aýtmagyna görä, ol her aýda 80 müň çüýşe kabul edýär, onuň 50 müňüsini bolsa Mary şäherine satmana ugradýar. “Esasan hem arak toýçulykda ýa-da ýaşlar harby gulluga gidýän bolsalar köp içilýär, şondan soň köp çüýşe tabşyrýarlar” diýip, Serdar gürrüň berýär.
Ýerli ýaşulylar alkogol içgileriniň toýçulyklarda ýaýradylmagyna garşy çykýarlar. Şeýle ýaşulylaryň biri hem Tagtabazarda ýaşaýan Kerim aga. “Arak bir bela boldy, toýa gelýänlerem kesekiler däl. Toýuň başynda gara-gadyr hyzmat edip ýören ýaşlar, toýuň soňunda üstüňe topulyberýärler” diýip, Kerim aga gürrüň berýär.
Aşa köp arak içýän adamlaryň maşgalalarynyň käbiriniň aýtmagyna görä, olar şuňa meňzeş wakalary öýüň daşyna çykarmajak bolýarlar. Şol sebäpden hem, olar maşgalada dawa ýüze çykanda polisiýanyň ýerli wekillerini çagyrmaýarlar. Maşgaladaky zorluklar köplenç dört diwaryň arasynda galýar. Käbir maşgalalarda her gün diýen ýaly goh-galmagalyň bolmagyna goňşy-golamlar hem öwrenişipdir.
Şeýle ýagdaýlardan polisiýanyň ýerli wekilleri hem bihabar däl, ýöne gelip alyp gitseňem, soň garyndaşlarynyň özleri gelip, olary goýbermegi haýyş edýändiklerini polisiýanyň ýerli wekilleriniň biri gürrüň berýär. Onuň aýtmagyna görä, adamlar polisiýany, köplenç halatda, “ahyrynda özara düşünişip bilmeseler” çagyrýarlar.
Soňky ýyllarda hökümet tarapyndan nas, temmäki we neşe serişdelerine garşy iş alnyp barylýar. Bu ugurdaky alnyp barylýan işiň netijesini halk hem goldaýar. Ýöne welin, Tagtabazarda arakhorluk bilen bagly bolýan wakalar, maşgalalardaky zorluklar, üýşmeleňlerdäki dawalar täze aladalary döredýär. Adamlar bu ugurda nähilidir bir oňaýly çözgüdiň, ýaş çäklendirmesiniň, administratiw düzgünleriň kabul edilmegine garaşýarlar.


text:
Watikanyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň medeni meseleler boýunça attaşesi Anjeý Madeý:
— Türkmenistanyň Ýaşulularynyň maslahatyna on sekizinji gezek gatnaşmaga mümkinçiligiň dörändigine buýsanjymyň çägi ýok. Bu maslahat hem meniň kalbymda iň ýakymly täsirleri galdyrdy. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň taryhy çykyşy maňa ýiti täsir etdi. Onda Türkmen döwletiniň Baştutany owgan halky barada ýakymly gürrüň etdi. Haçan-da, biz Owganystan diýlen sözi eşidenimizde, biygtyýar uruş göz öňümize gelýär. Türkmenistanyň Prezidentiniň çykyşyndan bolsa biz owgan halkynyň diýseň parahatçylyk söýüjiliklidigini we hoşgylawdygyny eşitdik.
Şu ýyl Türkmenistanda Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly diýlip yglan edildi. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň çykyşynda hem parahatçylyk meselesi aýdyň beýan edildi. Milletiň Lideri uruş hiç wagt gowulygyň üstünden eltmeýändigini belledi. Döwlet Baştutanynyň şu gysgajyk jümlesinde ägirt uly many bar.
Her gezek Awaza gelenimde, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň öz halky baradaky aladalaryndan, dynç almak üçin döredýän ajaýyp şertlerinden nyşan hökmünde ägirt uly özgertmeleriň gözli şaýady bolýaryn. Halklaryň bolsa syýahatçylygyň üsti bilen bir-birine ýakynlaşýandygy ykrar edilen hakykatdyr. Awazanyň ýakyn wagtda diňe bir türkmenistanlylaryň däl, eýsem, beýleki ýurtlaryň ýaşaýjylarynyň hem dynç almak isleýän eý görýän ýerine öwrüljekdigine tüýs ýürekden ynanýaryn.


text:
BMG-niň Adam hukuklary komitetiniň Nýu-Ýork şäherinde geçirilýän nobatdaky 104-nji sessiýasynda Türkmenistanda adam hukuklarynyň ýagdaýy boýunça diňlenişik 15-nji martda günüň ikinji ýarymynda başlandy we anna güni hem dowam edýär. Türkmenistan 1997-nji ýyldan bäri gijikdirip, ilkinji gezek Graždan we Syýasy Hukuklar boýunça Halkara Şertnamasynyň esasynda Adam hukuklary komitetinde hasabat berýär.
Azatlyk Radiosy diňlenişige gatnaşýan Adam hukuklary komitetiniň agzasy, şwesiýaly ekspert Krister Telin bilen bu diňlenişigiň gurnalyşy barada maslahatyň öň ýanynda söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan on dört ýyldan soň ilkinji gezek BMG-niň Adam hukuklary boýunça komitetinde hasabat berýär. Meniň ilkinji soragym bu çäräniň tehniki tarapy bilen baglanyşykly, bu diňlenişik kimiň inisiatiwasy bilen geçirilýär?
Krister Telin: Adam hukuklary komiteti tertip boýunça döwletleriň hasabatyny diňleýär. Türkmenistan Graždan we Syýasy Hukuklar boýunça Halkara Şertnamasyna gol goýan 170 töweregi döwletiň hatarynda durýar. Bu Şertnamanyň 40-njy maddasyna laýyklykda, onuň her bir agza döwleti ýurdundaky adam hukuklarynyň ýagdaýy barada hasabat bermäge borçly edilýär.
Türkmenistan ilkinji hasabatyny gijikdiren döwletleriň hatarynda durýar. Olar Şertnama boýunça 1998-nji ýylda hasabat bermelidiler. Biziň düzgünlerimize laýyklykda, olar bir ýyldan soň hasabat bermelidiler. Şunlukda, bu döwletler hasabatlaryny 14 ýyl töweregi wagtdan soň gijikdirip, häzir berýärler. Türkmenistan bu ýagdaýdaky ýeke täk döwlet däl. Gijä galýan köp ýurt bar. Şol sebäpden hem, biz olar bilen duşuşmaga höwes bildirýäris. Türkmenistanyň wekilleri bilen biz üç maslahat geçireris. Şu günüň ikinji ýarymynda we ertir uzynly gün. Olaryň hasabaty boýunça döwlet tarapy bilen dialog geçireris.
Azatlyk Radiosy: Bu diňlenişigi, bu dialogy nä derejede möhüm hasaplaýarsyňyz?
Krister Telin: Bu gaty möhüm, sebäbi Türkmenistan Adam hukuklary komitetinde ilkinji gezek hasabat berýär. Şeýle hem olar hasabat tabşyrmak baradaky borçlaryny ilkinji gezek ýerine ýetirýärler. Elbetde, biziň dialogymyz diňe hasabatyň esasynda bolmaz, bize hökümetden aýry guramalardan hem ýurtdaky ýagdaýlar barada hasabatlar gelip gowuşdy. Şol hasabatlar hem döwlet tarapynyň wekilleri bilen düýpli dialog geçirmäge bize mümkinçilik berýär.
Azatlyk Radiosy: Şeýle dialog bilen näme gazanmaga synanyşýarsyňyz?
Krister Telin: Bizde Adam hukuklary boýunça geňeş bar. Bu BMG-niň 47 agzadan ybarat edarasy bolup durýar. Häzir Adam hukuklary boýunça geňeş däl-de, has ir döredilen Adam hukuklary boýunça komitet barada gürrüň gidýär. Bu komitetiň 18 adamdan ybarat agzasy bar. Olar tutanýerlilik häsiýeti, garaşsyz bolmak ukyby we adam hukuklary boýunça bilimleri esasynda agza döwletler tarapyndan saýlanýar. Men şol 18 agzaň biri.
Biz iki iş edýäris. Biz döwlet tarapynyň hasabatyna syn edýäris. Häzir Türkmenistan bilen şeýle prosedura dowam edýär. Ikinjiden, biz ýurtdan gowuşýan aýratyn şikaýatlara seredýäris. Olar protokoldan aýry gepleşikler hasaplanýar. Türkmenistan boýunça hem protokoldan aýry gepleşikler bar. Häzir komitetde hasaba alnan dokuz sany gepleşik bar. Şol gepleşikler ýapyk gapylaryň aňyrsynda geçirilýär, ýöne Türkmenistanyň döwlet tarapynyň hasabaty boýunça geçirýän häzirki synymyz açyk ýagdaýda geçirilýär. Bu diňlenişik web kamera arkaly internetde efire berilýär. Maslahata gyzyklanma bildirýän islendik türkmenistanly oňa internet arkaly tomaşa edip biler.
Azatlyk Radiosy: Bu diňlenişikden nämä garaşýarsyňyz?
Krister Telin: Näme boljagy barada öňünden bir zat aýdyp biljek däl. Elbetde, bu hasabat gijikdirilen hem bolsa, ony höwes bilen diňleýäris. [Türkmenistan boýunça] käbir aladalar bar, olaryň käbiri çynlakaý alada. Olara döwlet wekilleriniň berjek jogaplary dialogyň netijesi bolar. Soňra biz ýapyk maslahatda jemleýji sessiýamyzy geçireris. Şol maslahat Türkmenistan boýunça jemleýji syn diýlip atlandyrylýar. Ol bir hepdeden soň geçiriler. Onuň netijeleri websaýtda ýerleşdiriler.


text:
Gyrgyzystanda turan etniki çaknyşygyň üstünden üç aý geçdi. Hökümet hem ilat indi ýurduň taryhynda ýaramaz yz galdyran bu sahypanyň ýapylmagyny isleýär. Ýöne bu çaknyşyk bilen baglanyşykly geçen üç sud prosesi adalatyň deňagramlylygy gowşak diýen aladany oýardy.
Ine, 10-njy oktýabrda ýurt üçin möhüm parlament saýlawlaryna barylýarka, prosesleriň dartgynlygy gowşatmagyň deregine ony ýitileşdirmeginden gorkulýar.
Oşuň Kara-Suu etrabynda 3-nji sentýabrda geçen ilkinji prosesde bäş adam sud edildi. Bularyň bäşisi hem özbekler. Nooken şäherinde öten hepde başlanyp, 15-nji sentýabrda soňlanan ikinji prosesde hem sekiz adam sud edildi. Bularyň-da hemmesi özbekler. 13-nji sentýabrda hem Jealal Abatda 11 özbek barada 3-nji prosese başlandy.
Bu proseslerde mese-mälim göze ilýän zat suduň öňünde dikeldilýänleriň hemmesiniň diňe özbeklerdigi däl. Olara uzak möhletli iş kesilmegi hem talap edilýär. Hut şu ýagdaý-da adam hukuklary boýunça synçylaryň ünsüni özüne çekdi. Olar gyrgyz häkimiýetlerini eden-etdilik we hatda gynamak bilen özbekleri nyşana alýanlykda aýplaýarlar.
Suda çekilen gyrgyz ýok
“Human Rights Watch” (HRW) toparynyň ýokary derejeli barlagçysy Anna Neistat: “Adamy aladalandyrýan sud edilýänleriň arasynda gyrgyzlaryň ýokdugy” diýýär. “Ýagdaý şeýle durnuksyz, şeýle gowşak welin, hökümet öz işlerine nähili düşünilýändigine gaty dykgat etmeli. Bir etniki topar beýlekiden ileri tutulýar diýen täsir galmaly däl. Bu durnuklylygyň ýoly däl” diýip, Neistat aýdýar.
Adam hukuklary ugrunda iş alyp barýan “Adalat-Hakykat” atly toparyň başlygy Rawşan Gapirowyň aýtmagyna görä, gyrgyzlardan suda çekilýäniň bolmazlygy özbekleri biynjalyk edýär. “Beýle çemeleşilmegi özbekleri gaty rahatsyz edýär. Ýöne olar başga ýolumyz ýok diýen pikirde. Bu barada olaryň edip bilýän işi ýok. Olar indi goranyp hem bilmejege meňzeýärler” diýip, Gapirow aýdýar.
Gyrgyz resmileri bolsa bu aladalary ulaltmazlyga synanyşyp, özleriniň hiç bir adamy milleti sebäpli ala tutmaýandyklaryny, maksatlarynyň bu çaknyşyklarda rol oýnanlar babatynda
adalaty ýerine ýetirmekden ybaratdygyny nygtaýarlar.
“Gyrgyzystanyň raýatlary”
Etniki çaknyşyklar barada alnyp barylýan derňew işlerine gözegçilik edýän Begaly Pirmanow basym ýene iň bärsinden 240 adamyň garşysyna jenaýat işiniň gozgaljakdygyny aýdýar. Suda çekiljekleriň etniki ýerligi soralanda ol: “Olaryň hemmesi Gyrgyzystanyň raýatlary” diýýär.
“Gyrgyzystan hiç bir gyrgyz barada sud işini gozgamaz” diýerden entek irdigi bilen HRW-nyň işgäri Neistat hem ylalaşýar. Ýöne Gyrgyzystanyň hökümete degişli däl “Kylym şamy” toparynyň başlygy Aziza Abdurasulowa: “Özbekleriň garşysyna iş gozgalmagy, elbetde, ýalňyş däl. Ýöne biz özbekleriň garşysyna-da köp jenaýat işleriniň edilengini bilýäris. Biz bu işlere sudda haçan garaljakdygyny biljek bolýarys” diýýär.


text:
Türkmenistanda bileleşikleri, mitingleri, demonstrasiýalary we beýleki köpçülikleýin çäreleri geçirmek boýunça kanun çap edildi. 28-nji fewralda kabul edilen kanun 2015-nji ýylyň 1-nji iýulyndan güýje girýär.
Eýse, Türkmenistanda kabul edilen kanuna türkmen oppozisiýasynyň wekilleri nähili reaksiýa bildirýar?
Azatlyk Radiosy bu baradaky garaýyşlaryny bilmek üçin Türkmen oppozisiýasynyň liderlerinden, Türkmenistanyň Merkezi bankynyň öňki ýolbaşçysy Hudaýberdi Orazowa ýüzlendi.
Aşakdaky audio ýazgyda Türkmenistanyň parlamentiniň öňki deputaty we syýasy oppozisioner Halmyrat Söýünowyň garaýyşlaryny diňläp bilersiňiz.


text:
Neşekeşlige näme sebäp bolýar, onuň öňüni almak üçin nähili bejeriş usullary ulanylýar? Türkiýeli lukmanlar we psihologlar türkmenistanly kärdeşlerine nähili ýardam berip biler? Bular barada Ankaranyň Gazy uniwersitetiniň psiholog eksperti Dr.Jahid Tekýardamjy bilen Azatyk Radiosyndan Akmyrat Gürgenli söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Neşe belasyndan gutarmak üçin neşekeşe başda nähili bejergiler berilýär?
Dr. Tekýardamjy: Neşe maddalary dürli bolansoň, bejeriş usullary-da dürli bolýar, her bir neşäniň özüne mahsus aýratynlyklary bar. Neşekeşler bejeriş merkezlerinde birnäçe wagtlap saklanylýar, olaryň gany neşeden arassalanyp, neşäniň adam bedeniniň agzalaryna ýetiren zyýanlary dürli witaminler we dermanlar bilen bejerilýär.
Ýöne heniz bejerişiň esasy usuly öňde durýar, neşe maddasynyň ýeri, ýagny dörän ruhy boşluk başga bir zat bilen doldurylmasa, depressiýa ýüze çykyp biler ýa-da hassa garaşylmadyk hereketleri edip biler. Munuň oňüni almak üçin hem däri-dermanlar hem-de psihiki taýdan bejeriş işleri geçirilýär. Birnäçe wagt däri-derman alandan soňra, hassa öýüne gitmäge rugsat berilýär, psihiki bejerişi almagy dowam etdirmek üçin ol merkeze gatnamaly bolýar.
Azatlyk Radiosy: Neşekeş gaýtadan bu bela duçar bolmaz ýaly sosial taýdan nähili hyzmatlar edilmeli?
Dr. Tekýardamjy: Adamlar köplenç ýaşlykda neşe bilen tanyşýarlar, bu ýaşda ynsan organyndaky gormonlarda çynlakaý özgerişlikler emele gelýär. Ýaşlar jemgyýetden käbir zatlary talap edip biler, ýogsa-da okuw meselesinde problemalar döräp biler, aşyk bolup, birini söýüp biler, şonuň üçin bu döwür neşe maddalarynyň ulanylmak howpuny ösdürýär diýlip hasaplanylýar.
Neşe söwdasyny edýänler öz awuny hut şu ýaşlardaky adamlaryň arasyndan gözleýärler. Sebäbi bu döwürde ýaşlar akyla däl-de, duýga görä hereket edýärler.
Azatlyk Radiosy: Bu derde uçranlara ilkinji nobatda psihiki taýdan nähili kömek berilýär?
Dr. Tekýardamjy: Derman ulanmak bilen birlikde psihiki bejeriş hem diýseň ähmiýetli, neşekeşi özbaşyna saklamaly däl, gowy bir dost ýa-da tap biler ýanýoldaş onuň bu beladan gutulmagyna kän kömek edip biler. Eger işi ýok bolsa, hassany iş bilen üpjün etmeli, ýene bir möhüm mesele – neşekeşiň maşgalasyny-da bu bela barada ýeterlik maglumat bilen üpjün edip, ruhy taýdan hassa adama nähili kömek bermelidigini öwretmeli.
Azatlyk Radiosy: Polisiýa we güýç ulanmak arkaly neşekeşe bu beladan gutulmaga ýardam edip bolarmy?
Dr. Tekýardamjy: Bu ters netije berer. Polisiýanyň basgysy bilen neşekeşi neşeden saplap bolmaz. Derman usuly peýdaly bolýar, mysal üçin alkogolly içgilere bagly bolanlaryň gany arassalanandan soňra, oňa ýörite bir derman berýärler, şony ulanan adam alkogol içse, ögäp, gaýtaryp erbet ýagdaýa duçar bolýar we soň ol gaýdyp alkogol içmez. Geroin, morfin ýaly neşeler üçin-de şeýle bejeriş usuly bar.
Azatlyk Radiosy: Siz bu ugurdan öz tejribäňizi Türkmenistanly kärdeşleriňiz bilen paýlaşyp bilermisiňiz?
Dr. Tekýardamjy: Biz, Anadoly türkmenleri, türkmenistanly doganlarymyzy neşe belasyndan gutarmak üçin elimizden näme gelse, etmäge taýyn. Ýöne hyzmatdaşlyklar şahsy adamlaryň üsti bilen däl-de, döwlet derejesinde alnyp barylmaly, iň bolmanda, döwlete bagly ýa-da bagly bolmadyk fondlar we guramalar arkaly amala aşyrylmaly. Türkmenistandan lukmanlar, psihologlar Türkiýä gelseler-de, biz olar bilen tejribämizi paýlaşyp bileris.


text:
Web saýtymyz,
Her gün müňlerçe zyýaratçy bilen Türkmenistanyň iň söýülen we iň meşhur aýdym portaly bolmaga öňe ymtylýar.
Içindäki ýerleşdirilen baý we täze aýdym köpdürliligi bilen ulanyjylary begendirýär. Siz hem bu meşhurlylykdan peýdalanyp aydymlar.com saýtynyň kömegi bilen reklamalaryňyzy ýerleşdirip bilersiňiz. Onuň üçin BU ÝERE basyp, Habarlaşmak bölüminden “Reklama Bermek” saýlaň we bize ýazyň. Islän reklama ýerini saýlaň we ilki bilen bize, soňra bolsa ähli Türkmenistana belli boluň.
Aydymlar.com içinde ýerleşen aýdymlar we klipler dürli paýlaşyk ulgamlarynda hem ýerleşýär. Websaýtymyzda diňe youtube.com, video.google.com, yahoo.com ýaly saýtlarda bolan we paýlaşmak üçin niýetlenen faýllar ýerleşdirilýär. Serwerimize hiç hili ýükleme edilmeýär. Bu sebäpli, Aydymlar.com saýty hiç hili hukuk jogapkärçiligini çekmeýär. Islenen ýagdaýynda, hukuk eýeleri maglumatlaryň aýrylmagyny talap edip bilerler.


text:
Eýran parlamenti prezident Mahmut Ahmedinejadyň teklip eden 21 ministrinden 18-sini tassyklady.
Kanun çykaryjylar Ahmedinejadyň Goranmak ministri edip saýlan adamy Ahmed Wahidä höwesli ses berip, üç kandidata garşy durdylar. 290 sesden 276 ses alan Wahidi Argentina tarapyndan gözlenýän adamdyr. Ol 1994-nji ýylda Buenos Aýresde Ewreý merkezini partlatmak bilen ilteşikli hasaplanýar.
Şol hadysada 85 adam ölüpdi. Emma parlament Ahmedinejadyň magaryf we abadançylyk ministrliklerine hödürlän aýal kandidatlaryny ret etdi. Ýöne olar beýleki aýal ministri tassyk etdiler.
Bu 1979-njy ýylyň rewolýusiýasyndan bäri saglyk ministri bolan ilkinji aýaldyr.


text:
Serhetçiler güni we Türkmenistanyň serhet gullugynyň döredilmeginiň 18 ýyllygy mynasybetli Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýüzlenmesinde ýurtda harby ýagdaý bar ýaly görkezilipdir.
Gutlagyň tutuş ruhy bolmagy mümkin duşmanlardan watany goramak, halky hemişe dowam edýän daşky howpdan halas etmek wezipesi serhetçilere ýatladylyp, bu çylşyrymly wezipäni çözmäge çagyryşa syrygýar. Howp hemme tarapda – ýurduň içinde-de, daşynda-da bar.
Prezident serhetleriň eldegrilmezligini goramagyň möhümdigini, hamana, islendik pursat Türkmenistanyň şol eldegrilmezligi ýitirmegi mümkin ýaly gürrüň edýär.
Türkmen serhetçileriniň döwlet missiýasy bilen bagly şunuň ýaly güýçli äheň, eger ýurduň daşarky dünýä bilen arasynyň doly ýapyklyk režimi göz öňünde tutulsa, özboluşly bir häsiýete eýe bolýar.
Emma, muňa garamzdan, G.Berdimuhamedow özüniň kömekçileri bilen “açyk gapylar syýasaty” diýilýäni ýadaman-ýaltanman gije-gündiz gaýtalaýar, hamana ol türkmen durmuşyna yzygiderli ornaşdyrylýarmyş.
Ýöne prezidentiň gutlagynda şol syýasata hiç hili salgylanma ýok, eger ol agzalan bolsa, serhetçileriň aňyny bulam-bujar etmegi mümkin. Şeýlelikde serhetçileriň öňünde şol syýasata garşylykly wezipe goýulýar.
Çapraz gelýär
Prezident adamsöýüjilik hem demokratiýa prinsiplerini ýatlaýar, emma hakykatda serhetçiler ýurtdaky düýpden ýapyk režimi goramaly, saklamaly bolýarlar.
Şu günki gün şol ýapyklyk demokratik dünýäniň öz serhetlerine bolan gatnaşyklaryndaky ýüze çykýan tendensiýalara çapraz gelýär…Mysal üçin, häzirki Ýewropa düýbünden başga hili maksatlar yzarlaýar.
Ýewropa kontinentiniň köp döwletleri öz serhetlerini düýbünden ýok etdi. Gollandlar gypynç etmän Germaniýa, ondan aňry Awstriýa gidip-gelip bilýärler.
Italýanlary Fransiýa bilen serhetde barlap duran fransuz serhetçileri ýok. Sebäbi arada serhet ýok. Diňe ýollarda “siz pylan ýurda geldiňiz” diýen bellik bar.
Hatda Orsýet bilen Ukraina öz graždanlarynyň ýewropa ýurtlaryna baryp-gelmeginde wiza režimini ýatyrtmak üçin Ýewropa Bileleşigi bilen gepleşikler geçirýär.
Ine, şu edilýän işler Türkmenistanyň serhetlerinde höküm sürýän häzirki ýagdaý bilen deňeşdirilende, “Döwlet halk üçindir” diýen şygara has golaý gelýär.
Düşünmek kyn
Ýurduň içindäki türkmenistanlylaryň köpüsine, ýurduň daşyndaky türkmenlere “Döwlet halk üçündir” diýen şygary türkmen häkimiýetleriniň näme üçin saga-çepe, duş gelen tarapa parladyşyna düşünmek kyn.
Režimiň arkasyndan ýönekeý raýatlaryň ýurtdan çykmakda hem ýurda gaýdyp gelmekde ýüzbe-ýüz bolýan kynçylykarynyň, problemalarynyň olara ýaraýandygyny göz öňüne getirmek hem gaty kyn.
Türkmen prezidenti serhetçileri watansöýüjilige çagyrýar, ýöne serhetçiler ynsana, adama däl-de, režime gulluk edýändiklerine düşünmän duranoklar. Olar, belki, öz halkynyň üstünden serhet gözegçisi, barlagçysy, olaryň dokumentdir el goşlaryny dörüji bolup, watandaşlaryna görünmek isleýän däldirler.
Serhet gullugy 18 ýyl mundan ozal S.Nyýazowyň howandarlygynda, arkasynda durmagynda döredilipdi. Ol türkmenistanlylary öz erkine doly tabyn etmek üçin özüne mynasyp režim döredipdi.
Serhetçileriň häzirki mejbury borç-wezipelerini şu wagta çenli hiç kim ýatyranok. Türkmenbaşynyň goýup giden mirasy ýaşaýşa özündenem ukyply bolup çykdy…
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Gyrgyzystanyň günortasynda ýerleşýän Oş şäheriniň täze saýlanan häkimi bikanunçylyklara ýol bermejegini mälim etdi. Aitmamat Kadyrbaýew AÝ/AR-sy bilen penşenbe günki söhbetdeşliginde “häkimiýeti eýelemäge” çagyrýanlaryň bu planlarynyň amala aşyrylmagyna hiç wagtda ýol berilmejegini aýtdy.
Oşyň gapma-garşylykly öňki häkimi Melis Myrzakmatowyň 10 müňe golaý tarapdary çarşenbe güni protest geçirdiler we häkim wezipesine geçirilen saýlawlaryň galplaşdyrylandygyny aýtdylar.
Saýlawlarda ýeňilen Myrzakmatow ýakyn wagtda “hakyky syýasy göreşi” başlamak palanyny yglan etdi.
Oş şäheriniň polisiýa departamentiniň metbugat-wekili Jeniş Aşirbaýew çarşenbe güni polisiýa hüjüm etmek we prezident Almazbek Atambaýewiň suratyny otlamak boýunça derňew işleriniň gozgalandygyny AÝ/AR-na aýtdy.
2010-njy ýylda etnik özbekleriň we gyrgyzlaryň arasynda gandöküşikli çaknyşyklaryň bolan döwründe Oşyň häkimi bolan Myrzakmatow geçen ýylyň dekabr aýynda premýer-ministr Jantoro Satybaldiýewiň permany bilen wezipesinden boşadyldy.


text:
Biz hasaby doldurmagyň komission kartalaryny ýerlemek 6%-e çenli möçberinde sylag hödürleýäris.
Hasaby doldurmak kartasyny edinmek üçin hyzmatdaşa (Komissionere) kartalary edinmek üçin arza bermek zerur. Töleg nagt däl gornüşde ýerine ýetirilýär.
Hasaby doldurmagyň kartalaryny edinmek üçin sylag her aýda öňki aý üçin her aýyň başlanan senesinden ähli resminamalara gol çekilenden soň hasabat döwrüniň 10 bank güni.
Komissioneriň sylag möçberi onuň hasabat döwrüniň töleg mukdaryna bagly bolup we aşakdaky stawkalar boýunça hasaplanýar:
Arzany bermek üçin zerur bolan resminamalaryň sanawy:
1. Pasport
2. Patent, bellige alyş şahadatnamasy. Patende salgyt gullygy tarapyndan
a) 52.62.2 “Bazardaky bölek satuw söwda”
b) 51.70.0 “Beýleki lomaý söwda ygtyýar berilen bolmaly
3. Telekeçiniň bankda hasaplaşyk hasaby bolmaly we depozidinde 100 000 (Bir ýüz müň) manat pul möçberi barlygy barada kepilnama.
4. Hasaplaşyk diňe nagt däl görnüşde amala aşyrylýar
5. Ştamp
Habarlaşmak üçin telefonlarymyz:
39-12-92;
39-11-83 (fax);


text:
Ylmy-fantastiki romanlaryň awtory, dünýä meşhur amerikan ýazyjysy Reý Bredburi uzaga çeken keselden soň, 91 ýaşynda Los Anjelesde aradan çykdy.
Bredburi geljek barada ýazylan “Fahrenheýt 451” romany bilen meşhurlyk gazandy. Bu romanda bir totalitar jemgyýet suratlandyrylyp, geljekde boljak ösüşler, şol sanda uly ölçeglerdäki interaktiw telewizorlar, iPodlar, gulaga ildirilýän habarlaşyk sistemalary, polisiýanyň adamlary telewizor arkaly yzarlamagy azyndan 50 ýyl öňünden öňdengörüjilik bilen beýan edilýär.
1953-nji ýylda Sowuk urşuň irki döwürlerinde ýazylan bu romanda gürrüň daşardaky ýadro urşy, içerdäki tukatlyk, ýürekgysynçlyk barada gidýär. Bu ýerde ýangyn söndürijileriň işi hakyky ody öçürmek däl-de, kemsidiji hasaplanýan kitaplary ýakmak. Romanyň ady kagyzyň gutarnykly ýanyp kül bolýan temperaturasy bilen bagly.
Bredburi 2007-nji ýylda San Diegoda geçen Komik-Kon konwensiýasynyň metbugat ýygnagynda bu saldamly eseri näme üçin ýazandygyny düşündirdi:
"Meniň ‘Fahrenheýti’ ýazmagymyň sebäbi şu: men kitaphana adamsy. Bir gün adamlaryň gowy görmän, ýakmak islemegi mümkin bir zadyny ýazmagym ahmal, şu howp bar diýip pikir etdim. Şol sebäpden 26 ýaşda oturyp, ‘Fahrenheýt 451’ romanyny ýazmagym bir tebigy zatdy. Bu işi edenim üçin Hudaýa şükür edýärin".
"Fahrenheýt 451" soňra fransuz režissýory Fransua Truffaut tarapyndan kino düşürildi.
Bredburiniň beýleki meşhur eserleriniň biri "Mars Hronikalarydyr". Bu eser Ýeriň ýaşaýjylarynyň gowgaly planetadan gaçmagynyň, olaryň Marsyň ýaşaýjylary bilen bolan konfliktleriniň hekaýaty. Munda kapitalizm, jynsparazçylyk we uly güýçleriň arasyndaky dartgynlyklar ýaňsa alynýar.
Sowet Soýuzynda meşhurdy
Bredburiniň eserleri Sowet Soýuzynda giňden terjime edilip, giň okyjylar köpçüligine elýeterli edilipdi. Meşhur ýazyjynyň ölüm habary eşidilen badyna, ol ors Twitterinde 1-nji tema öwrüldi.
Çarşenbe güni Aleksandr Puşkiniň doglan güni, şeýle hem ors diliniň günüdi. Habar ýaýramazyndan öň ors okyjylary Twitterde Puşkiniň goşgularyndan öz gowy görýän bentlerini ýazyşýardylar. “Intefaksyň” habary ýaýrandan soň bolsa, Puşkini bir çete itip, birinji orny Bredburi eýeledi.
Bredburi Amerikanyň Illinoý ştatynda dogulýar. Geljekki meşhur ýazyjynyň ene-atasy ýaş ogullary bilen Los Anjelese göçüp gelýärler. Oňa çagalykda jeňňelde wagşy haýwanlaryň arasynda ösüp-ulalan Tarzan baradaky meşhur eseri döreden ýazyjy Edgar Raýs Burrougsyň ylmy-fantastiki eserleri güýçli täsir edipdir.
Bredburi ýokary okuwa girmän, kitaphanalarda günde ençeme sagatlap kitap okap, bilimli adam bolup ýetişýär.
Ol ylmy-fantastiki romanlaryň awtory bolup şöhrat gazananyndan ençeme ýyl soň "The New York Times" gazetine şeýle diýipdi:
"Ylmy-fantastikada biz arzuw-hyýala batýarys. Kosmosy koloniýa öwrüp, şäherlerimizi täzeden gurmak... problemalary çözmek üçin geljegi, şeýle hem muňa gerekli tehnologiýalary göz öňüne getirmegimiz gerek".
Ol ömrüniň soňky ýyllarynda interneti ýigrenýändigini, oňa kompýuter kompaniýalarynyň gurnan aldawy diýip garaýandygyny ýaňzytdy.
Bredburi 2010-nji ýylda "The Los Angeles Times" gazetine beren interwýusynda "bizde juda köp mobil telefon bar. Aşa köp internet bar. Bu maşynlardan dynmaly. Biziň maşynlarymyz indi juda köpeldi" diýdi.
2004-nji ýylda Amerikan prezidenti Jorj Buş Bredburini sungat boýunça milli medal bilen sylaglady.


text:
23-nji maýda düýbi Norwegiýada ýerleşýän "Forum 18" guramasy 2012-nji ýyl boýunça Türkmenistandaky dini azlyklaryň hak-hukuklarynyň ýagdaýyna syn edip raport
çap etdi.
Azatlyk Radiosy agzalýan guramanyň ýolbaşçysy Feliks Körli bilen söhbetdeş bolup guramanyň raportynda agzalýan dini azlyklaryň wekillerine garşy ulanylýan kemsidilmeleriň we basyşlaryň jikme-jikleri bilen gyzyklandy.
Azatlyk Radiosy: Siziň edaraňyzyň çap eden raportynda dindarlaryň öýleriniň dökülen ýa-da olara basyş edilen gezekleriniň birnäçesi barada gürrüň edilýär. Beýle wakalaryň köpelýändigini aýtmaga esas barmy?
Feliks Körli: Muny aýtmak örän kyn. Sebäbi biziň her bir dökülen öý, konfiskasiýa edilen dini kitap, her bir edilen basyş, her bir salnan jerime barada, her bir deportasiýa ýa-da wiza bermekden ýüz öwrülen gezekleri barada maglumatymyz ýok.
Soňky birnäçe ýylyň dowamynda beýle wakalar ýygylaşan ýaly, emma şonda-da takyk sany aýtmak kyn.
Azatlyk Radiosy: Raportyňyzda umumyrak agzalyp geçilen wakalar hakda jikme-jik maglumat bermegiňiz mümkinmi? Meselem, haçan, nirede, kime, nähili basyş edilipdir diýen ýaly mysallar?
Feliks Körli: Elbetde, şu ýylyň bahar paslynyň başynda biz Lebap welaýatynda käbir ýowuz ýagdaýlara şaýat bolduk. Şol wakada käbir dini toparlaryň wekillerine polisiýa işgärleri, hökümet resmileri we ymamlar tarapyndan basyş edilip, olardan sorag edilipdir. Olaryň öýleri dökülip, dini kitaplary konfiskasiýa edilipdir
Ondan başga-da agzalýan adamlara 750 manat möçberinde jerime hem salnypdyr. Bu jerime hem Türkmenistanda käbir adamlaryň iki aý ýa-da ondan hem köpräk aýlyk hakyna barabardyr.
Üstesine-de, käbir oba ýerlerinde adamlar ýygnanyşyp dini azlyklaryň agzalaryny ýazgaryp, çagalaryna olaryň çagalary bilen oýnamaga rugsat bermejekdiklerini aýdyp, olaryň toýlara, märekelere çagyrylmajakdygyny duýdurypdyrlar.
Oba jemgyýetindäki beýle çetleşdirmeler çynlakaý kynçylyklary döredýär.
Azatlyk Radiosy: Raportda agzalýan öý dökmek, jerime salmak we basyş etmek ýagdaýlary diňe dini azlyklara garşy ulanylýarmy? Ýogsa, bu basyşlar musulmanlara hem edilýärmi?
Feliks Körli: Hökümet musulman jemgyýetine onuň içinden kontrollyk edýär. Ýagny, ýokary derejeli dini liderler, hatda welaýat we etrap derejesindäki ymamlar hökümet tarapyndan bellenilýär.
Käbir adamlar özleriniň dini liderlerini saýlap bilenoklar. Metjitlerem hökümet tarapyndan goldanýan müftüleriň rugsadyny alman, özbaşdak hereket edip bilenoklar.
Ýanwar aýynda welaýat müftüleriniň hökümet tarapyndan bellenilmegi jemgyýet üçin garaşylmadyk ýagdaý boldy. Emma bu Nyýazowyň döwründen bäri dowam edip gelýän ýagdaý. Welaýat ymamlaryna belli bir wagtdan soň başga bir welaýatda işlemäge buýruk berlerdi.
Bu hem sünni bolmadyk musulman toparlary, ýagny şaýy musulmanlary üçin kynçylyk döredýär. Hökümetiň berýän maglumatlaryna görä, ýurtda şaýy musulman toparlarynyň 5 sanysy hasaba alnan.
Meniň pikirimçe, olaryň ýagdaýy has agyr, meselem, Türkmenbaşydaky şaýy musulmanlar, esasanam, etniki eýranly we azeri şaýylaryň ýurduň daşyndaky dindeşleri bilen aragatnaşyk gurmak mümkinçilikleri gaty çäklendirilen. Şeýle-de musulmanlaryň hökümet tarapyndan kontrolluk edilmeýän öz metjitlerini gurmaga-da mümkinçilikleri ýok.
Ondan başga-da biz Eýrana, Azerbaýjana zyýarat edip, yzyna dolanýan adamlaryň elinden gurhanlarynyň, namazlyklyklarynyň alnan ýagdaýlaryna hem şaýat bolduk.
Bu ýerde aýratynam özbek milletli türkmenistanlylaryň serhediň beýleki tarapynda galan ata-babalarynyň mazarlaryna zyýarata gidýänlerini ýatlap bolar.Olar üçin beýle syýahatlary etmäge rugsat almak gaty kyn bolýar we jogaba uzak garaşmaly bolýar.
Musulmanlara edilýän basyşlaryň iň ulusy hem Haja gitmek meselesi bilen baglydyr. Sebäbi her ýyl bary-ýogy 188 adama haja gitmäge rugsat edilýär. Biziň bilişimize görä, Saud Arabystany her ýyl Türkmenistandan 5000 zyýaratçynyň gelmegine rugsat bermäge taýyn. Türkmen hökümeti bolsa Haja gidip biljek adamlary özi saýlaýar.
Meniň pikirimçe, bu has hem berk kontrollyk etmekdir, sebäbi musulmanlara içinden kontrollyk edilýär, beýleki toparlara bolsa olaryň dini kitaplaryny konfiskasiýa etmek, öýlerini dökmek ýaly usullar arkaly daşardan basyş edilýär.
Azatlyk Radiosy: Hökümetiň howatyrlanmagyna esas barmy?
Feliks Körli: Meniň pikirimçe, bu hökümetiň ähli zada kontrollyk etmek isleginiň bir bölegidir. Bu sowet stilindäki, awtoritar režime mahsus bir hereket, ýagny ýurtda hökümetden bidin hiç zat edilmeli däl.
Hökümet ýurtda media, üýşmeleňlere, oppozision toparlara, syýasy partiýalara, umuman aýdylanda, köpçüligiň toplanan islendik ýerine özi kontrollyk etmek isleýär.
Beýle ýagdaý dini azlykdaky toparlara hem degişli.
Olaryň türkmen hökümetiniň halkara jemgyýetçiliginiň öňünde söz beren zatlaryna eýe bolmak, ýagny islän adamlary bilen duşuşmak, islän wagty ýygnanyşmak, öz kitaplaryny çap etmek erkinligi ýok.
Demokratik jemgyýetlerde adaty diýlip hasaplanylýan zatlar bu ýurtda asla mümkin däl. Dini azlyk toparlary özlerine hökümet tarapyndan hemişe gözegçilik edilýändigini, hökümetiň halamadyk zadyny etseler, onda özlerine garşy çäre görüljekdigini bilýärler.


text:
Orsýetiň harby resmileri indi özleriniň ukrain serhedindäki 40 müň esgerini ol ýerden çekmek wadasyny ýerine ýetirmekleriniň Ukrainada 25-nji maýda geçjek prezident saýlawlaryndan soň hem hepdeläp wagt aljagyny aýdýarlar.
Olar goşuny ol ýerden çykarmagyň, eger 25-nji maýda hiç kandidat aglaba köplügiň sesini almasa, prezident saýlawlarynyň ikinji tapgyrynyň boljak wagtynda, 15-nji iýunda tamamlanmagynyň ahmaldygyny aýdýarlar.
Bu boýun alyş Ukrainada geçiriljek prezident saýlawlarynyň birinji tapgyrynyň iki gün öňünden edilýär.
ABŞ we Ýewropa resmileri rus goşunlarynyň serhetde toplanmagy, orsýetçi separatistleri gündogar Ukraindaky hökümet güýçlerine garşy söweşmäge iterip, saýlawy durnuksyzlaşdyrýar diýýärler.
Prezident Wladimir Putin üç gezek özüniň serhet regionlaryndaky goşunlary doly çykarmagy buýrandygyny aýtdy.
Pentagon 23-nji maýda kiçiräk goşun süýşmeleriniň bolandygyny tassyklady, emma entek doly goşun çykaryş barada zat aýdardan ir diýdi.


text:
Şu gün Owganystanda prezidentlik hem-de welaýatlaryň ýerli geňeşlerine geçirilýän saýlawlar ir sagat 7-de başlanandan soň, ýurduň prezidenti Hamid Karzaý öz sesini berip, owganlylary hem saýlawlara aktiw gatnaşmaga çagyrdy.
“Men, inşalla, bu saýlawlaryň owgan halkynyň asudalykda ýaşamagyna, öňegidişligine hem-de gowy ýaşamagyna oňyn täsir etjekdigine ynanýaryn. Şol sebäpli Owganystan has howpsuz, asuda we häzirkisinden gowy ýurt bolar ýaly, men owgan halkyny saýlaw bölümlerine gelip, öz seslerini bermäge çagyrýaryn” diýip Karzaý çykyş etdi.
Saýlawlar başlanandan soň Kabulda hem günorta Puştun regionlarynda raketalaryň atylmagy, ok atyşlygy, bomba partlamalary bilen bagly wakalar ýüze çykyp başlady. Bu ýagdaý bolsa, Talyp pitneçileriniň saýlawlary başa bardyrmazlyk üçin hereket edýändiklerini görkezdi.
Saýlawlaryň öňüsyrasynda owgan häkimiýetleri daşary ýurtly habarçylara hem Owganystanyň ýerli habar serişdelerine saýlawlar güni ýüze çykýan zorluklar barada maglumat bermegi gadagan etdi.
Prezidentlige kandidatlar
Synçylaryň pikirlerine görä, şu gezekki saýlawlarda Hamid Karzaý beýleki kandidatlara garanda öňde barýar. Onuň esasy garşydaşy hökmünde Owganystanyň öňki daşary işler ministri Awdylla Awdyllanyň ady agzalýar. Owganystanyň Planlaşdyryş ministri Ramazan Başardost hem-de ýurduň öňki maliýe ministri Gani Ahmedzai hem ilat arasynda abraýly adamlar hasaplanylýarlar. Owganystanyň Konstitusiýasyna laýyklykda, saýlawlaryň birinji tapgyrynda ýeňmek üçin sesleriň 51%-ni gazanmak zerur.
Saýlawlara kandidat hökmünde gatnaşýan Owganystanyň öňki daşary işler ministri Abdylla Abdylla owgan halkyny Talyplaryň haýbat atmalaryna garamazdan, saýlawlara gelip seslerini bermäge çagyrdy.
“Saýlawlarda howpsuzlyk bilen bagly aladalaryň hem-de galplygyň ýüze çykyp biljegi bilen bagly howatyrlanmalaryň bardygyna garamazdan, bu saýlawlara köp adamyň gatnaşýandygyna men guwanýaryn. Bu adadalaryň biriniň-de adamlary saýlaw bölümlerine barmakdan saklap bilmez diýip, umyt edýärin. Owganystanlylar erkin saýlawlara gatnaşmak bilen öz geljeklerini üpjin edip bilerler.” diýip, dalaşgär Awdylla Awdylla belledi.
Ýerli geňeşlere saýlawlar
Şu gün Owganystanda geçirilýän prezidentlik saýlawlary bilen bir hatarda ýurduň welaýatlarynyň ýerli geňeşlerine-de saýlawlar geçirilýär. Bu saýlawlarda Owganystanyň 34 welaýatynyň ýerli geňeşlerine 420 adam saýlanmaly diýlip, maglumat berilýär.
Bize gowşan maglumatlara görä, saýlawlaryň haýal başlanandygyna garamazdan, soňabaka saýlaw bölümlerine barýan adamlaryň sany barha artypdyr. Olaryň arasynda aýal-gyzlaryň sanynyň köpdügi hem aýdylýar.
Başda saýlawlary geçirmek üçin zerur bolan saýlaw enjamlarynyň, şol sanda uzak wagtlap solmaýan syýanyň, gutularyň ýetmezçilik edýändigi sebäpli şeýle-de bölümlerde işlemeli adamlaryň howpsuzlyk meselesi bilen bagly işe çykmakdan boýun gaçyrandyklary üçin dürli kynçylyklaryň ýüze çykandygy habar berlipdi.
Bu saýlawlarda howpsuzlygy üpjün etmek üçin şu gün ýurt boýunça 300 müňe golaý owgan hem halkara goşunlarynyň esgerleri gözegçilik etdi diýlip, maglumat berildi. Ýöne muňa garamazdan, Owganystanyň Talyplaryň gözegçiliginde galýan dokuz etrabynda saýlawlaryň geçirilmändigi aýdylýar.
Owganystanyň Garaşsyz saýlaw komissiýasy bütin ýurt boýunça 6500 saýlaw bölüminiň işleýändigini habar berdi.
Ýurtdaky howpsuzlyk
Owganystanyň Içeri işler ministri Zmarai Başari ýurtda howpsuzlyk babatda kabul edilen planyň berjaý edilýändigini öz çykyşynda nygtady. “Hudaýa şükür, biziň Kabul boýunça we bütin ýurt boýunça kabul eden planymyz gowy netije berýär. Biziň ildeşlerimiz hem, hiç zada garamazdan, batyrgaýlyk bilen saýlawlara gatnaşýarlar.”
Owganystanyň azda-kände durnukly diýlip hasaplanylýan demirgazyk we demirgazyk-gündogar merkezinden hem de ýurduň günbataryndan gelýän maglumatlarda saýlaw bölümlerinde adamlaryň uzak nobatda durandyklary habar berilýär. Owganystanyň gündogarynda ýerleşýän Nangarhar welaýatynda hem ilatyň aglabasynyň saýlawlara gatnaşýandygy aýdylýar.
Kabulyň günortasynda ýerleşýän Logar welaýatynyň häkimi Atikullah Ludinyň aýtmagyna görä, käbir uzakda ýerleşýän obalarda raketa hüjümleriniň amala aşyrylandygyna garamazdan, ilat, umuman, saýlawlara gowy gatnaşypdyr. “Saýlawlar Logaryň hemme regionlarynda wagtynda başlandy. Käbir regionlarda adamlar saýlaw bölümlerinde nobata durup, ses berdiler. Ýagny, ýagdaýa kadaly diýmek bolar.”
Owganystanyň Nimroz welaýatynyň häkimi hem bu welaýatda saýlawlaryň geçişiniň gowydygyny habar berdi.
Şu gün geçirilýän saýlawlar Owganystanyň ýerli wagty bilen öýlän sagat 4-de tamamlandy. Saýlawlaryň netijeleri barada deslapky maglumatlar ýakyn günlerde belli bolar diýlip garaşylýar.


text:
Ukrainanyň ýaragly güýçleri ýene ýurduň gündogarynda separatistleriň eýelän ýerlerini yzyna aljak bolýar, şol bir wagtda orsýetçi gozgalaňçylar başga pikirlilere garşy, adam gynamak bilen, assyryn söweş alyp barýar.
Oleksandr Hurow Ukrainanyň gündogaryndaky dogduk şäherinde, Nowohradowkada baş hökümet binasynyň üstündäki separatist baýdagyny aýranda, başyna gowga geljegini bilýärdi.
Ar alyş diýseň çalt we rehimsiz boldy.
36 ýaşyndaky şahtaçy şondan iki hepde soň äňi, burny döwlen, goly persala, gapyrgalary çat açan halda, Kiýewdäki hassahanada ýatyrdy.
"Olar meni durman ýençdiler. Men ýerde ýatyrdym, olar bolsa aldygyna depýärdiler we kelläme sapança bilen urýardylar. Olaryň biri meniň elimi tutdy, beýlekisi bolsa onuň üstünde bökdi. Men wagt-wagt huşumy ýitirýärdim, şonda olar urmagy goýýardylar» diýip, Hurow Azatlyk we Azat Ýewropa radiosyna beren gürrüňinde aýtdy.
Onuň aýtmagyna görä, Hurowa hüjüm eden adamlar ony «dönük» diýip atlandyrypdyrlar, döwlen lampanyň gyýçak tarapyny ulanyp, egnindäki «Ukraina şöhrat! Gahrymanlara şöhrat!» diýen ýazgyny, tatirowkasyny bozmaga çalşypdyrlar.
Hurowyňky ýaly elhenç ýagdaýlar gündogar Ukrainada, orsýetçi separatistleriň regionda berk ornaşmak üçin adamlary ogurlamakda we gynamakda aýyplanýan ýerinde az duşmaýar.
Olar zamun alyş hereketlerini ýaşyrman boýun alýarlar, bu zamun alyşlar ýerli çinownikleri, ukrainaçy aktiwistleri, žurnalistleri, daşary ýurt gözegçilerini, ynsanperwerçilik işgärlerini, Donetsk we Luhansk regionlarynda özlerini özleri jar eden «halk respublikalaryna» tankydy garaýan adamlaryň ählisini nyşana alýar.
Separatist hereketiniň has guramaçylyklaşmagy bilen adam ogurlamak yzygiderli we metodiki häsiýete boldy.
"Men olary ýek-tük hadysa diýip atlandyrmazdym, biz bu kartinany anyk göz öňüne getirip bilýäris. Men her gün adamlaryň alnyp gaçylandygy ýa-da ýesirlikde urlup-enjilip gynalandan soň azat edilendigi barada habar alýaryn» diýip, "Hýuman Raýts Wotç" guramasynyň wekili, golaýda adam ogurlamak bilen bagly ýagdaýy derňemek üçin Donetsk regionyna sapar eden Anna Neýstat aýdýar.
Neýstatyň tassyklamagyna görä, pidalar aýylganç zorluga we rehimsizlige duçar bolýar we köplenç ýagdaýda agyr trawma alýar.
Şahtaçy ýesirlkde gynalyşyny gürrüň berýär. 16-njy maý, 2014.
«Human Rights Watch» guramasynyň hasaplamalaryna görä, häzirki wagtda onlarça adam gozgalaňçylaryň elinde zamunlykda, ýesir ýagdaýda saklanýar.
Ozalky separatist söweşijisi Anton Azat Ýewropa we Azatlyk radiosy bilen söhbetdeşlikde zamun alnanlar baradaky habarlary tassyk etdi.
Öç alynmagyndan gorkusyna diňe adyny aýdan 25 ýaşly erkek, Donetsk region geňeşiniň binasynda, separatistleriň ştab-kwartirasynyň basgançagynda gana boýalan, kellelerine halta geýdirilen we gygyrýan ukrainaçy zamunlary göreninden soň, gozgalaň hereketinden ýüz öwrendigini gürrüň berdi.
"Adamlary ilki urýarlar, soňra "terbiýeleýärler". Olara "Ukraina" sözüni ulanmagy, ukrain dilinde gürlemegi gadagan edýärler. Olara bu eýýäm Orsýet diýýärler. Şeýlelikde, ýesirleri urýarlar we gynaýarlar. Soň olary şäheriň gyrasyna çykaryp, boşadýarlar» diýip, Anton aýdýar.
Emma beýle agyr synaglardan soň hemme adam aman galmaýar.
Geçen hepde ýurduň gündogaryndaky Slowýansk şäheriniň golaýyndan geçýän derýadan iki adamyň jesedi tapyldy.
Biraz soň anyklanmagyna görä, olaryň biri deputat Wladimir Rybak eken. Ony gündiziň günortany, separatist baýdagyny aýryp, orsýetçi mähelläniň hüjümine sezewar bolandan soň alyp gaçypdylar.
Alnyp gaçylan adamlaryň birnäçesi atsyz-sorsuz ýitirim boldy we olar eýýäm diri däldir diýip howatyr edilýär.
Separatistler tarapyndan Slowýanskde üç gün ýesir saklanan amerikan žurnalisti Saýmon Ostrowskiý ýörite gulluklaryň edarasynyň ýerzemininde başga-da onlarça ýesiri görendigini aýtdy. Neýstat bu ýerzemini adamlaryň dereksiz ýitrim bolýan «gara deşigi» diýip atlandyrýar.
Ostrowskiniň tassyklamagyna görä, olaryň käbiri iki hepde bäri zamun saklanýan eken.
Hurow özüniň, beýleki adamlaryň hem köpüsiniň ogurlanyşy ýaly, gündiziň günorta ýaragly adamlaryň topary tarapyndan alnyp gaçylandygyny aýdýar.
Ol beýleki ukrainaçy aktiwistler – bir şahtaçy, Nowohradsk şäheriniň Kiýewe ygrarly dört çinownigi bilen bilelikde, 4-nji maýda dogduk şäherlerinde separatistleriň öňüni almagyň ýollary barada maslahatlaşmak üçin ýygnananlarynda ýesir alyndy.
Hurow öz toparynyň parahatçylykly bolandygyny we esasan separatistleriň binalaryň üstünde diken baýdaklaryny aýyrmaklyga üns berendigini aýdýar.
Aktiwistileri miniawtobuslara itip mündürip, Donetskiniň regional geňeşiniň 11 gatly jaýyna alyp gitdiler. Bu jaý indi Donetsk halk respublikasy diýilýäniň baş edarasy hökmünde ulanylýar.
Daşy barrikadalar we tikenli simler bilen gurşalan jaý häzir, separatistler hereketiniň ýolbaşçylar merkezi hökmünde, il içinde ýakasyny tanatdy.
Aýdylmagyna görä, bu ýerdäki sorag edişlikler we urup-ençmeler bäşinji we altynjy gatlarda bolup geçýär..
Şaýatlaryň sözlerine görä, ikinji gatda aýratyn operasiýa otagly meýdan gospitaly döredilip, onda gezekli-gezegine 50 çemesi medisina işgäri işleýär.
Hurow özüni kellesine ukrain baýdagyny orap, binanyň töweregindäkilere göze edenlerinden soň, bäşinji gata alyp çykandyklaryny aýdýar.
"Olar meni kabinete saldylar. Men goňşy otagdan öz dostlarymyň gygyrýan seslerini eşitdim" diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Hurowyň tassyklamagyna görä, olar ony hut şol ýerde urupdyrlar we we öldürjeklerini aýdyp, haýbat atypdyrlar. Soň oňa bir sanjym edilipdir we ol bütin bedeninde kesgin gowşaklyk duýup, özüne näme bolýanyna düşünip bilmändir.
Ony ertesi, hamala ýesir alnan separatistler bilen çalşylýandygyny aýdyp, ýesirlikden goýberipdirler.
Beýleki bäş aktiwist hem azat edildi, ýöne hemmesi çynlakaý trawma aldy.
Ozalky separatist Antonyň aýtmagyna görä, bäşinji we altynjy gatda işleýän erkekler gündogar Ukrainadan, olaryň sorag etmekde gowy tejribeleri bar. «Belki-de olar ozal kanun goraýjy edaralarda ýa-da aňtaw gulluklarynda işländirler» diýip, Anton aýdýar.
Anton Orsýetden separatistleri goldamak üçin söweşijileriň, şol sanda kazak bölümleriniň gelendigi baradaky gürrüňleri hem tassyklaýar.
Şeýle-de ol Donetsk regional geňeşiniň binasynda gurlan meýdan gospitaly baradaky habary, ol ýerde wraçlaryň ýaralanan söweşijileri bejerýändigini, käte bolsa zamun alnanlara hem ilkinji medisina kömegini berýändiklerini tassyk etdi.
Anton geçen hepde Donetskde Gyzyl hajyň edarasyna geçirilen reýdiň maksadynyň separatistleriň gospitaly üçin medikamentleri almak bolandygyny aýdýar. Şonda gumanitar işgärler ýedi sagatlap saklanypdy.
Emma Donetsk halk respublikasy diýilýäniň metbugat sekretary Gyzyl hajyň işgärleriniň içalyçylykda aýyplanyp saklanandygyny aýtdy, olaryň biri rehimsiz ýenjildi.
Anton gaçyp gutulaly bäri gorky astynda ýaşaýar, sebäbi ol ozalky ýaragdaş dostlarynyň özüni «terbiýelemeginden» howatyr edýär.
Hurow hem öz janyndan, birnäçe gezek haýbat atylandan soň Kiýewe gelen aýalynyň we çagalarynyň howpsuzlygyndan alada galýar. Ol häzirlikçe gündogar Ukraina dolanmakçy däl, sebäbi, öz sözlerine görä, Donetsk halk respublikasy diýilýän ony ölüme höküm etdi.
Hurow gelejek üçin planlary barada soaralanda biraz aljyrady. Emma onuň hassahanadan çykan badyna etmek isleýän iki zady bar: birinjisi – bitewi Ukriana üçin göreşini dowam etdirmek, ikinjisi bolsa – öz tatirowkasyny dikeltmek.
"Söz berýän, ol öňküsindenem owadan bolar. Ýara yzy galar, emma olaryň hemmesini aýryp bolar. Hemme zat gowy bolar" diýip, Hurow aýtdy.


text:
“Molotow-Ribbentrop” paktyna gol çekilmeginiň 72 ýyllygyna gabatlap, Ýewropa ýurtlarynyň resmi wekilleri stalinizmiň we nasizmiň pilalarynyň ýadygärligini hormatlamak üçin Warşawa ýygnandylar.
Ýewropaly syýasatçylar “Warşawa deklarasiýasyna” gol çekip, totalitar režimleriň pidalarynyň çeken jebirlerini hiç haçan unutmazlyga söz berdiler.
2008-nji ýylda Ýewropa parlamenti 23-nji awgusty stalinizmiň we nasizmiň pidalarynyň hatyra güni diýip yglan etmek barada karar kabul edipdi.
“Molotow-Ribbentrop” pakty we oňa goşmaça girizilen protokol Gündogar Ýewropada sowet we german täsir zolaklarynyň çäklerini kesgitläpdi.
Şondan soň, 1939-njy ýylda german we sowet goşunlary Polşa giripdi, onuň yzyndan sowet goşunlary Latwiýanyň, Litwanyň we Estoniýanyň territoriýasyny eýeläpdi.


text:
Anna güni Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Hytaýyň Kommunistik partiýasynyň Merkezi komitetiniň Syýasy býurosynyň agzasy He Gosýan bilen Aşgabatda gepleşik geçirdi.
Bu gepleşiklerde taraplar Türkmenistandan Hytaýa ýene goşmaça gaz akdyrylmagy hakynda täze kontraktyň proýektini işläp düzmek barada ylalaşyga geldiler.
Gurbanguly Berdimuhamedow bilen He Gosýan bu duşuşykda Hytaýa çekilmegi göz öňünde tutulýan ikinji bir täze trans-aziýa gaz geçirijisiniň gurluşygy bilen bagly meseleleri hem ara alyp maslahatlaşdylar.
Bu duşuşygyň yzy bilen bolsa, ikitaraplaýn tehniki-ykdysady hyzmatdaşlyklar barada ýörite hökümetara ylalaşygyna gol çekildi.
Şenbe güni Hytaýyň Kommunistik partiýasynyň Merkezi komitetiniň Syýasy býurosynyň agzasy He Gosýanyň Aşgabada saparynyň çäklerinde türkmen-hytaý biznes forumy hem açyldy.


text:
Watan onda ýaşaýan ýa-da ýaşamaýan her bir ynsanyňky bolup durýar. Watana yhlas siňdiren her kişi oňa hakly. Sebäbi Watan şol köplügiň güýjünden döräp, şolaryň hyzmaty bilen saklanýar.
Ýat illerde
Aýralyk Watana bolan söýgini güýçlendirmese, birjik-de azaldyp bilenok. Şahyr Şiralynyň Watandan çykyp gaýdanyna 20 ýyldan gowrak wagt geçdi. Soňsuz yzarlamalar, dürli haýbatlar hem ýowuz çäreler şahyry ýurtdan çykmaga mejbur etdi.
Häzir Stokgolmda ýaşaýar. Şwesiýa döwleti Şirala başpena berdi.
Bu yurt şahyryň göwnüne ýarady. Şahyr “özünde doglan bolsaň, ýaşalaýjak yurt eken” diýdi.
Agam ýok, gara-da ýok,
Ganam ýok, ýara-da ýok.
Bir täsin ile düşdük:
Begem ýok, töre-de ýok.
Haýwan adam deňinde,
Adam hudaý deňinde.
Boýnun sallap duran ýok
Patyşaňam öňünde.
Birwagtlar SSSR-e degişli çap edilýän Ak kitapda Türkmenistandan ýekeje-de türkmeniň daşary ýurda gaçyp çykmaýandygy aýdylan bolsa, 90-njy ýyllarda bu köpçülikleýin häsiýete eýe boldy. Häzir türkmeniň barmadyk ýurdy, ýaşamaýan ýeri az bolsa gerek.
Watandan çykyp gitmäge mejbur edýän sebäpler barada oýlananyňda, beýle ýagdaýyň dünýäniň dürli künjeginde mydama hem yzygider bolup gelýändigini aýtmak gerek. Bu diňe türkmeniň başyndan inen musallat däl. Baryp mundan 2500 ýyl öň ýaşap geçen, gadymy grek şahyry Ewripid: “Doglan ýurduňdan gaçmak ýaly şeýle ýiti, şeýle güzaply ejir barmyka?” diýipdi. Şol ejiriň yzasyny Şiralynyň goşgularyndan görüp bolýar.
Ýurtdan gaýdan bir naçar barada şahyr şeýle diýdi.
Ykbal seni nirelerden çykardy,
Bäri-bärde Änew barmy, Ejebaý?
Näme seni itekläp dur dowzaha
Başda jennet üçin döreden Hudaý?
Bu goşgy Watan zary bilen tamamlanýar.
Men-ä aglap oňa baryp bilemok,
Senem aglap çykyp gaýdýaň, Ejebaý.
Ata mekana tarap
Ýurtdan çykanlaryň ählisinde bir möhüm mümkinçilik bar – ol işlemek; öz zähmetiň, gazanjyň bilen ýaňadan Watana dolanmak. Hut şol beýik arzuw olary islendik şertde işlemäge mejbur edýär. Bu şahyr babatda-da şeýledir.
Ol ýurtdan aýraçylykda köp-köp çeper eser döretdi. Dünýä edebiýatyndan nusgalary türkmen diline terjime etdi. Halkara PENklubyň baýragyna mynasyp boldy. Şahyra örän abraýly Kurt Tuholsky baýragy berildi.
Şahyrda bir bagt bolsa, ol döredijilik bagtydyr. Şahyrda bir mümkinçilik bolsa, ol döretmek mümkinçiligidir. Aslynda ol her bir şertde-de döredijilik erkinligini hiç kimiň ygtyýaryna bermedi. Şonuň bilen birlikde, şahyryň ýüregi hiç wagtda, hiç haçan Ene toprakdan aýrylyşmady.
Ýurdundan aýrylanyň Watan zaryny çekmeýäni ýok bolsa gerek. Ýöne şahyryň Watan hakdaky sözi başgaça geläýýär.
Erkiňe goýsalar garyp mekana
Ýeriň ol ujundan pyýada gelseň.
Baýdak hakda
Bir gezek Şiraly Wena şäherine barýar. Ýoldaşynyň haýyşy bilen olar aýlanyp-öwrülip, Türkmenistanyň Wenadaky ilçihanasyny tapýarlar. Şahyr özüne bolan garaýyşlary nazarda tutup, ilçihananyň içine girmän, daşarda saklanmagy dogry tapýar.
“Ol oglanlar meniň üçin gep eşitmeli bolmasyn, ýöne olardan birini bärik çagyr” diýip, ýoldaşyndan haýyş edýär.
Ilçihananyň wekili bolan bir ýigit ýanyna gelende, jaýyň alnynda asylgy duran baýdagy görkezýär. Ony ýel öz taýagynyň daşyna orap-orap, asla ýazylmaz ýaly edipdir. Şiraly muny ilçihananyň wekiline görkezýär.
– Şunuň towuny aýryp ýazdyryp goýber. Ýeke guwanjyzy şol, ol bir ötene-geçen görnüp, pasyrdap dursun.
Şahyr dogry aýdýar; depäňde diňe baýdak pasyrdasa, mertebeli bolup bolýar.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy.
Bu ýerde aýdylanlar awtoryň pikiri.


text:
Gürjüstanda prezident saýlawy geçirilýär. Saýlawçylar günorta kawkaz ýurdunda iki möhlet prezidentligi tamamlanýan Mihail Saakaşwilinin ýerine prezident saýlamak üçin ses berýärler.
Prezidentlik ugrunda bäsleşige çykan 23 kandidatyň arasyndaky öňdebaryjy syýasatçylar ýekşenbe güni öz seslerini berdiler.
Saakaşwiliniň Birleşen Milli hereketi tarapyndan öňe sürlen kandidat Dawit Bakradze paýtagt Tbiliside ses berenleriň ilkinjileriniň biri boldy.
Bakradze Ýewropa Gürjüstany üçin ses berendigini aýtdy:
"Men bu ýurduň gowy geljegi üçin ses berdim, men Gürjüstanyň Ýewropa seçgisi üçin ses berdim. Men adamlar üçin işleýän hökümet üçin, birleşen, güýçli, ýewropa ýoluna düşen we demokratik Gürjüstan üçin ses berdim."
Onuň bäsdeşi, ýurtdaky dolandyryjy bileleşigiň, «Gürjistanyň arzuwy» koalisiýasynyň kandidaty Giorgi Margwelaşwili öz sesini biraz giç berdi.
Margwelaşwili özüniň geljekki bolçulyk üçin ses berendigini aýtdy:
"Men bu ýurduň geljekki abadançylygy, gülläp ösmegi, öz halkymyzyň gelejegi we gowy ertirleri üçin ses berdim. Bu meniň gyzymyň birinji gezek ses berşi, onsoň biz bile ses berdik."
Pikir soraşlyklar Giorgi Margwelaşwiliniň sesleriň aglaba köplügini alyp, öňe çykmagynyň ahmaldygyny görkezýär. Onuň ýakyn ýarany we ynanylan adamy premýer-ministr Bidzina Iwanişwili.
Goride saýlaw prosesi, 27-nji oktýabr, 2013.
Ozalky parlament spikeri, Bägül rewolýusiýasynyň tanymal şahslarynyň biri Nino Burjanadze hem prezidentlik ugrundaky bäsleşikde esasy kandidatlaryň biri hasaplanýar.
Bidüzgünçilikler köpelýär
«Transparency International», dünýä ýüzünde korrupsiýa garşy göreş alyp barýan gurama, geçen ýyldaky parlament saýlawlary bilen deňeşdirilende, prezident saýlawlarynda ýol berilýän prosedura bidüzgünçilikleriniň sanynyň köpelýändigini aýdýar. Bu guramanyň 370 gözegçisi Gürjüstanyň wagty bilen ir sagat 9 çenli 20 sany kiçi, 22 sany çynlakaý bidüzgünçiligi hasaba aldy.
Bu topar, umuman alnanda, ses berişligiň asuda, parahatçylykly geçýändigini aýtdy.
Tbilisili saýlawçy Helen Tsintsadze saýlawa gatnaşyp, ses bermegiň möhümdigini belledi:
"Men her kimiň öz pikiriniň bolmagyny örän möhüm hasaplaýaryn we Gürjüstanyň geljegi üçin ses berýärin."
"Galkynyşa garaşýaryn"
Başga bir saýlawçy, Aleksandr Tsintsadze bolsa, bu saýlawdan soň öz ýurdunda täze bir döwrüň başlanmagyna garaşýandygyny aýtdy:
"Men täze bir galkynyşa garaşýaryn. Men indi häkimiýetler we prezident Gürjüstan hakynda pikirlenip başlar öýdýärin.»
Ses berişligiň birinji tapgyrynda prezident saýlanmak üçin sesleriň 50 prosentden gowragyny almak zerur. Ýurtda 3.5 million çemesi adam saýlawa gatnaşyp, ses bermek hukugyna eýe.
Premýer-ministr Bidzina Iwanişwili täze prezident saýlanandan soň, birnäçe hepde içinde iş başyndan çekilmeklige wepaly bolup galýandygyny aýdýar.
Onuň ýolbaşçylygyndaky hereket bir ýyl çemesi öň Saakaşwiliniň partiýasyny hökümetden çetleşdiripdi.
4.5 million ilatly Gürjüstan 2008-nji ýylda Orsýet bilen bolan 5 günlük uruşda ýeňlişe sezewar bolupdy.Gürjüstan täze prezident saýlaýar


text:
Germaniýanyň kansleri Angela Merkel ýurtda geçirilen parlament saýlawlarynda öz baştutanlyk edýän partiýasynyň ýeňiş gazanandygyny yglan etdi.
Geçirilen pikir soralyşygyň netijelerine görä, hristian demokratlar azat demokratlar partiýasy bilen bilelikde dolandyryjy koalisiýa düzmek üçin parlamentde ýeterlik orun alypdyr.
Azat demokratlaryň lideri Gwido Westerwelle täze hökümetde Daşary işler ministriniň wezipesini eýelär.
Dolandyryjy koalisiýada HDS/HSS -iň öňki partnerlary – sosial -demokratlar öňki saýlawlar bilen deňeşdirilende 10% ses az alypdyr, olar ýeňilendigini boýun alyp, oppozisiýa geçýändiklerini yglan etdiler.


text:
Şu gün Şweýsariýanyň Ženewa şäherinde Orsýet bilen Gürjüstanyň resmileri iki ýurduň arasyndaky howpsuzlyk meseleleri boýunça özara gepleşiklere başlarlar diýlip garaşylýar.
Geçen ýylyň awgustynda Günorta Osetiýa bilen baglanyşykly dawalar boýunça Gürjüstan bilen Orsýetiň arasynda ýüze çykan harby konflikt iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklara has-da ýaramaz täsir edipdi. Şol ýaragly konfliktiň yzy bilen Orsýet Gürjüstanyň separatistik regionlary bolan Abhaziýa bilen Günorta Osetiýany garaşsyz döwletler hökmünde ykrar edipdi.


text:
Düýn Ynsan Hukuklary boýunça Strasburgadaky Ýewropa sudy şu hepde Orsýetiň ozalky Ýukos nebit kompaniýasynyň döwlete garşy bildiren şikaýatyna garap başlajakdygyny habar berdi.
Ozalky Ýukos nebit kompaniýasynyň resmileri bu kompaniýanyň 98 milliard dollarlyk ýitgi çekmeginde Orsýet döwletini aýyplaýarlar. Hususan-da, Ýukosyň resmileri bu kompaniýanyň bankrot bolmagyny Orsýetiň salgyt edarasynyň resmileri tarapyndan ýörite gurnalan ýörite çäre diýip hasaplaýarlar.
Maglumata görä, bu iş boýunça Ýewropa sudunda sud diňlenişigi şu hepdäniň penşenbe güni başlanar.
Ýukos nebit kompaniýasy 2006-njy ýylda bankrot ýagdaýyna düşdi diýlip yglan edilipdi. Bu kompaniýanyň düýbuni tutujy we onuň ozalky ýolbaşçysy Mihail Hodarkowskiý 2005-nji ýylda maliýe we salgyt galplyklarynda aýyplanylyp, 8 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.


text:
Türkmenabat şäheriniň ”dört ýol” diýlip tanalýan ýolunyň ugrundaky täze gurlan ýaşaýyş jaýlar, uzakdan göreniňde, meniňki bolsun diýdirýär. Emma olar haýsy maksat bilen gurlan hem bolsa, gurlanyna bir ýyl geçse-de, henizem ulanyşa berlenok.
Göräýmäge, jaýlar ulanyşa taýýar, jaýlaryň daş töwereginde täze yşyklandyryş sütünleri dikilip, daşarda dynç alýanlar üçin ýörite oturgyçlar goýlupdyr. Jaýlaryň howlusynda bolsa çagalar üçin ýörite oýun meýdançalary oňarylypdyr.
Jaýlaryň töweregindäki ýollar betonlanyp, olaryň gyralaryna agaçlar ekilipdir. Täze ýaşaýyş jaýlarynyň golaýynda orta mekdep, sport mekdebi we sport meýdançalary, çagalar bagy bilen azyk dükanlary hem guruldy.
Jaýlar we amatlyklar
Gürrüňi edilýän ýaşaýyş jaýlary jemi 14 sany dört gatly binadan ybarat. Olar takmynan 300 maşgala niýetlenen. Bu jaýlar toplumynyň ýarpysy merkezi kiçi etrapçada ýerleşýän bolsa, ýarpysy “Üçpunkt” kiçi etrapçasynyň çäginde ýerleşýär. Olaryň ählisi hökümete degişli jaýlar.
Döwlet tarapyndan gurulýan şeýle jaýlar, adatça, hökümet işlerinde işleýänler üçin kredit esasynda satylýar. Bu jaýlaryň satylyş tertibi bolsa ilki bilen nobata ýazylmakdan başlanýar. Alyjy, nobaty ýetensoň, zerur dokumentlerini toplap, jaýyň 10% tölegini öňünden döwlete geçirýär we galan töleginiň şertnamasyny ylalaşyp, jaýa girýär.
Göräýmäne, ähli amatlyklary bolan we bir ýyl mundan öň açylyş dabarasy bolan bu jaýlaryň näme sebäpden häzire deňeç ilata paýlanmandygyny anyklamak başartmady. Emma jaýlaryň bahasyndan çen tutsaň, onda agzalýan meselede esasy bökdençlik olaryň bahasy ýaly bolup görünýär.
Jaýlaryň bahasy
Türkmenabat şäherinde gozgalmaýan emläk söwdasy bilen meşgullanýan we adynyň agzalmagyny islemedik bir söwdagäriň aýtmagyna görä, bu jaýlaryň bahasy, otag sany we ululygyna ýa-da kiçiligine görä, takmynan 30–80 müň dollar aralygynda kesgitlenipdir. Türkmenistanda ortaça aýlyk bolsa 300 dollar töweregi diýlip hasaplanýar.
Şeýle ýagdaýda bu jaýlaryň nähili satyljagy we täze jaý eýeleriniň bu tamlara haçan göçüp barjagy uly sorag. Bu ýagdaý, ”eýse bu mesele agzalýan jaýlar gurulmazdan öň göz öňünde tutulmadymyka?” diýen soragy döredýär.
Jaýlara bolan isleg
Emma jaýlaryň ulanyşa berilmän durmagy ýa-da giç berilmegi, şol jaýlara bolan islege hem öz täsirini ýetirýär. Meselem, şol jaýlaryň iki ýyllyk kepili bar, diýmek, täze öýlerde ýüze çykan islendik kemçiligi iki ýylyň dowamynda ony guran edaradan düzetmegi talap edip bolýar.
Netijede kepillik möhleti geçen jaýa göçüp baran adamlar, eger olarda kemçilikler bar bolsa, onda olary öz hasabyna oňartmaly bolarlar.
Şeýle-de şol jaýlaryň boş durmagy, olaryň daş-töweregine edilýän gözegçiligiň hem ünsden düşürilmegine sebäp bolýar. Meselem, eýýam käbir yşyklandyryş sütünleriniň çyralary döwlüp, jaýlarda oturdylan split sistemalary hem sökülip aýrylypdyr.


text:
Sişenbe güni Orsýetiň Futbol Federasiýasy Çeçenistanyň prezidenti Ramzan Kadyrowdan orsýetli futbol sudýalarynyň korrumpirlenendigi barada bildiren aýyplamalaryny delillendirmekligi talap etdi.
Bu baradaky talabyň teksti Futbol Federasiýasynyň websaýtynda ýerleşdirildi.
Şu hepdäniň duşenbe güni Çeçenistanyň prezidenti žurnalistlere beren interwýusynda mart aýynda ýerli “Terek” komandasy bilen Kazanyň “Rubin” komandasynyň oýnunyň öňýany oýnuň sudýasynyň özünden para sorandygyny aýtdy.
Kadyrow özüniň oňa para bermändigi üçin sudýanyň ýerli komandanyň utulmagy ugrunda çalşyp, adalatsyz sudýalyk edendigini öňe sürdi.
Şol gürrüňi edilýän oýnuň ahyrynda Ramzan Kadyrow stadionda diktoryň mikrofonynyň üsti bilen stadiony ýaňlandyryp, sudýany “satlyk” we “tentek” diýip atlandyrypdy.


text:
Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko reformalaryň giňişleýin planyny tanyşdyrdy. Onuň aýtmagyna görä, bu reformalaryň esasynda Ukraina alty ýylyň içinde Ýewropa Bileleşigine agzalylyga girmek üçin arza bilen ýüz tutup biler.
25-nji sentýabrda Kiýewde geçiren metbugat ýygnagynda Poroşenko orsparaz separatistler bilen baglanyşan parahatçylyk ylalaşygy gündogar Ukrainada bäş aý bäri dowam edýän konfliktiň “iň howply” böleginiň tamamlanandygyny aňladýar diýdi.
Şeýle-de, Poroşenko “Strategiýa 2020” diýlip atlandyrylan reforma planynyň 60 çemesi sosial we ykdysady özgertmeleri we programmalary öz içine alýandygyny belledi.


text:
Şu gün demirgazyk Owganystanyň Jöwüzjan welaýatynyň uniwersitetinde Türkmen dili we edebiýaty kafedrasynyň açylyş dabarasy boldy.
Şu gün hem bu welaýatda türkmen ýaşlaryna dutar öwredýän sazçylyk merkeziniň hem açylyş dabarasy gurnaldy.
Mundan daşary, türkmen ilatynyň gür ýaşaýan bu Jöwüzjan welaýatynyň merkezinde ýerli telekeçileriň we gurply adamlaryň beren haýyr-sadaka pullaranyň hasabyna türkmen studentleri üçin gurlan iki sany umumy ýaşaýyş jaýynyň hem açylyş dabarasy geçirildi.
Şu gün bu çärelere gabatlap owgan türkmenleriniň Magtymguly-Pyragy adyndaky medeni jemgyýeti Magtymgulynyň şygyrýet baýramçylygyny hem gurnady. Oňa Owganystanyň dürli welaýatlarynda ýaşaýan türkmen diasporasynyň wekilleri bilen birlikde Jöwüzjan welaýatynyň häkimi we beýleki ýerli hökümet resmileri-de gatnaşdylar.


text:
Aşgabadyň Türkmenbaşy şaýolunyň ýene bir bölegi, ýagny Oguzhan köçesinden Atamyrat Nyýazow şaýolunyň çatrygyna çenli aralygy abatlaýyş işleri sebäpli ýapyldy.
Ýatladyp geçsek, bu prospektiň Arçabil şaýolundan Oguzhan köçesiniň çatrygyna çenli aralygy eýýäm iki aýa golaý wagt bäri ýapyk bolup, bu ýerde abatlaýyş işleri dowam edýär.
Türkmenbaşy şaýolunyň soňky böleginiň ýapylmagy bilen indi bu prospektiň 6 kilometre golaý bölegi ýapyklygyna galýar. Bu ýagdaý bolsa paýtagtlylaryň gatnawyna ýaramaz täsir edýär.
Azatlyk Radiosy bu barada jikme-jik maglumat almak üçin bir salym ozal aşgabatly ýazyjy we synçy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
ABŞ-nyň goranmak sekretary Aş Karter öz harby serkerdeleri bilen duşuşmak we demirgazyk şäher Mosuly «Yslam döwleti» toparynyň ekstremistlerinden yzyna almak baradaky alty günlük hüjümiň gidişine syn salmak üçin Yraga geldi.
Karter Bagdada 22-nji oktýabrda, öňünden habar berilmedik sapar bilen geldi we 17-nji oktýabrda başlanan Mosul operasiýasy barada premýer-ministr Haýdar al-Abadi bilen hem maslahat eder.
Karteriň bu sapary 20-nji oktýabrda Ankarada, türk liderleri bilen duşuşmagynyň yz ýanyna gabat geldi.
Ol şol ýerde Türkiýäniň Mosuly yzyna almak söweşine goşulmagy babatda «prinsipde bir ylalaşyga gelnendigini» aýdypdy.
Bu Karteriň şu ýylda Yraga edýän üçünji sapary we ol amerikan esgeriniň demirgazyk Yrakda bir elde ýasalan bombadan wepat bolmagynyň iki gün soňuna gabat geldi.
Ol esger Yrakdaky 100 çemesi amerikan harbysynyň arasynda bolup, ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky howa zarbalaryny ugrukdyrmaga kömek edýärdi.


text:
Aşgabat, 28.02.2015. “Türkmenportal”.
Türkmenistanyň Prezidentiniň 2014-nji ýylyň ýanwar aýynda gol çeken Kararyna laýyklykda, 2015-nji ýylyň 1-30-njy apreli aralygynda “Sagdynlyk we bagtyýarlyk” atly köpçülikleýin sport, bedenterbiýe-sagaldyş we jemgyýetçilik-medeni çäreleri geçiriler.
Apreldäki biraýlygyň çäreleriniň işlenip düzülen meýilnamasyna laýyklykda, ony “Saglyk” döwlet maksatnamasynyň 20 ýyllygy hem-de 2015-nji ýylyň Türkmenistanda Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly diýlip yglan edilmegi mynasybetli çäreler bilen utgaşyklykda geçirmek meýilleşdirilýär.
Bir aýyň dowamynda ähli şäherlerde we obalarda, etraplarda, welaýat merkezlerinde hem-de Aşgabat şäherinde ýaşlaryň, talyplaryň we mekdep okuwçylarynyň, zähmet toparlarynyň arasynda dürli sport ýaryşlary, sagdyn durmuş ýörelgeleri hem-de beýlekiler boýunça maslahatlar we wagyz çäreleri guralar. Umuman, ýaryşlaryň 55-sini geçirmek, köpçülikleýin sport-medeni çäreleriniň irileriniň 15-sini geçirmek göz öňünde tutulýar. Olaryň hatarynda paýtagtymyzyň hem-de welaýat merkezleriniň şaýollarynda uzak aralyga ylgaw ýaryşy, “Aziada-2017 we Türkmenistanyň ösüşiň hem-de parahatçylygyň bähbidine sportda tutýan orny” atly halkara maslahaty, Saglyk ýoluna çykmak, Olimpiýa şäherjiginiň welosiped ýodasynda welosiped ýörüşi, Aşgabat-Derweze-Aşgabat ugry boýunça awtoýöriş we köpsanly beýleki çäreler bar.


text:
Orsýet ABŞ bilen ýadro ýaraglary meselesi babatda alnyp barylýan gepleşiklere ýanwar aýynda gaýtadan başlanjakdygyny aýdýar.
Bu barada Orsýetiň Daşary Işler ministrliginiň ýaýradan beýanatynda “özara ylalaşylmaly meseleleriň entek köpdigi” aýdylýar.
Geçen anna güni prezident Medwedew geçirilen gepleşiklerden soň çykyş eden prezident Obama möhleti 5-nji dekabrda tamamlanan ýadro ýaragynyň ýaýradylmazlygy baradaky ylalaşygyň ýerine täze ylalaşygy kabul edip bilmändiklerini aýdyp, bu meseläniň ýakyn wagtda çözüljekdigine ynam bildirdi.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy penşenbe güni Siriýa babatynda Arap Ligasynyň planlaryny goldaýan rezolýusiýanyň taslamasynyň goldap ses berdi.
Agza ýurtlary nähilidir bir çärelere borçlandyrmaýan bu rezolýusiýa Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň öz wezipesinden çekilmegine-de çagyryş edýär.
Bu barada geçirilen ses berişlikde BMG-niň Baş Assambleýasynyň 193 agzasyndan 137-si rezolýusiýanyň taslamasyny goldady we 12-si oňa garşy ses berdi, agza ýurtlardan 17-si bolsa ses bermekden saklandy.
Mundan ozal Siriýa baradaky rezolýusiýanyň taslamasyna BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde weto goýan Orsýet bilen Hytaý bu gezek hem garşy ses berenleriň hatarynda boldular.
Orsýetiň Birleşen Milletler Guramasyndaky ilçisi Witaliý Çurkin häzirki rezolýusiýanyň taslamasyna garşy ses bermeginiň sebäbini onda Siriýadaky meseleleriň parahatçylykly gepleşikler arkaly çözülmegi barada anyk punktlaryň ýokdugy bilen düşündirdi.
Ol bu meselede “Siriýadaky ähli taraplaryň zorlukly çärelerden saklanyp, diňe siriýalylaryň özleriniň hem açyk syýasy gepleşikler arkaly meseläni çözmelidikleri” barada anyk jümläniň ýetmezçilik edýändigini aýtdy.
Orsýetiň BMG-däki ilçisi Witaliý Çurkin Baş Assambleýanyň duşuşygynda, Nýu-Ýork, 16-njy fewral.
Mundan daşary, Witaliý Çurkin halkara jemgyýetçiliginiň Siriýanyň hökümetini izolirlemek hem-de onuň bilen islendik bir arabaglanyşyklary kesmek ugrunda ädýän ädimlerine Orsýetiň alada bildirýändigini-de belledi.
Hytaýyň BMG-däki ilçisiniň orunbasary Wang Min hem öz ýurdunyň Siriýanyň içerki işlerine daşyndan ýaragly çäreler bilen goşulyşylmagyna ýa-da režimi çalşyrmak ýaly ideýalara garşydygyny aýtdy. Ol Siriýa garşy sanksiýalary kabul etmek ýa-da sanksiýalar bilen haýbat atmak ýaly çäreleriň meselä çözgüt berjekdigini Hytaýyň ynanmaýandygyny-da nygtady.
BMG-niň Baş Assambleýasynda Siriýa baradaky rezolýusiýanyň taslamasyna garşy ses berenleriň hatarynda Demirgazyk Koreýa, Wenesuela, Eýran we Kuba ýaly ýurtlar-da boldy.
Siriýanyň BMG-däki ilçisi Başar Jafaari rezolýusiýanyň kabul edilmegi ýaly çäräniň Siriýanyň içindäki bulagaýçy toparlary has-da öjükdirjekdigini we has-da baş-başdaklygyň we krizisiň çüňlaşmagyna sebäp boljakdygyny öňe sürdi.
BMG-niň Baş Assambleýasynyň penşenbe güni kabul eden bu rezolýusiýasy Siriýada parahat ilata garşy alnyp barylýan zorukly çäreleriň haýdan-haý bes edilmegine we bu ugurda Arap Ligasy tarapyndan öňe sürlen planlaryň işe girizilmelidigini hem nygtaýar.
Ýöne BMG-niň Baş Assambleýasynyň bu rezolýusiýasy Siriýanyň territoriýasyna BMG bilen arap ýurtlarynyň parahatçylygy goraýjy güýçlerini salmak barada Arap Ligasynyň ozalky eden teklipleri bilen baglanyşykly meseleleri gozgamandyr.


text:
Saud Arabystany, Birleşen Arap emirlikleri we Bahreýn Katardaky ilçilerini yzyna çagyrdylar. Çarşenbe güni bu üç ýurt bilelikde beýanat ýaýratdy.
Beýanatda Katar Pars aýlagyndaky arap ýurtlarynyň arasyndaky howpsuzlyk ylalaşygyny ýerine ýetirmezlikde aýyplanýar. Bu ylalaşykda gürrüňi edilýän ýurtlaryň birek-bireginiň içerki işlerine goşulyşmazlyga çagyryş edilýär.
Katardan gürrüňi edilýän ýurtlaryň ilçileriniň bir wagtda çykarylmagy Pars aýlagyndaky hyzmatdaşlyk geňeşiniň taryhynda “görülip-eşidilmedik” syýasy ýazgarma diýlip häsiýetlendirildi. Gürrüňi edilýän geňeşiň düzümine alty ýurt girýär.


text:
ABŞ-nyň respublikan prezidentlige kandidaty Donald Tramp ýene bir gezek rus prezidenti Wladimir Putini öwdi we onuň ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamadan gowy ýolbaşçy bolandygyny aýtdy.
Tramp 7-nji sentýabrda, NBC-de, Matt Lauer tarapyndan alnyp barlan prezidentlik forumynda Putiniň «liderliginiňgowudygyny» aýtdy. Bu forumda ol demokratlaryň prezidentlige kandidaty Hillari Klinton bilen bilelikde, aýry-aýry ýagdaýda, milli howpsuzlyk meseleleri barada berk soraglara jogap bermeli boldy.
Tramp Putiniň "öz ýolbaşçylyk edýän ýurduna berk kontrollyk edýändigini» aýtdy. "Bu örän başga sistema, men ol sistemany halamaýaryn. Emma ol şol sistemanyň içinde biziň prezidentimiziň ýolbaşçylyk edişinden gowy ýolbaşçylyk edýär" diýip, Tramp sözüniň üstüni ýetirdi.
Ol, eger Ak tama saýlansa, ABŞ bilen Orsýetiň arasyndaky dartgynlyklary nähili köşeşdirjekdigi barada berlen soraga, "Men Putin bilen örän we örän gowy gatnaşykda bolaryn, şeýle-de men Orsýet bilen örän we örän gowy gatnaşykda bolaryn" diýip jogap berdi.
Tramp Moskwanyň hem, edil Waşingtonyň isleýşi ýaly, «Yslam döwleti» jeňçi toparyny weýran etmek isleýändigini aýtdy we Yrakdaky we Siriýadaky jeňçi topary ýeňmek üçin Orsýet bilen işleşmek niýetini ýene bir gezek dile getirdi.
"Eger biz Orsýet bilen gatnaşykda bolup, bu meselede Orsýet bilen bile işlesek we «Yslam döwleti» toparyny bile ýyksak, bu gowy bolmazmydy?" diýip, Tramp sorady.
Tramp Putini we käbir diýdimzor erkekleri taryplamakda ýygy-ýygydan tankyt edilýär. Emma ol bu gylygyndan dänmedi we Putiniň özi baradaky öwgüli sözlerinden hoşal bolýandygyny aýtdy.
Rus prezidenti özüniň dekabrdaky metbugat ýygnagy mahalynda Trampy "ýarkiý", ýagny başgalardan saýlanýan, görnükli şahsyýet hökmünde häsiýetlendirdi.
Tramp, «eger Putin men hakynda gowy zatlar aýtsa, menem ol hakynda gowy zatlary aýdaryn» diýdi. Şol bir wagtda ol Putiniň öwgüli sözleriniň özüniň prezident hökmünde geljek kararlaryna täsir ýetirmejekdigini sözüne goşdy.
Biraz öň ABŞ-nyň harby harajatlarynyň has köpeldilmegini teklip eden Tramp Obama dolandyryşy wagty harby ýolbaşçylygyň juda peseldilendigini aýtdy.
Harby ofiserleriň we weteranlaryň öňünde çykyş eden Hillari Klinton döwlet sekretary bolup işlän mahalynda öz hususy elektron hyzmatyny ulanmagy we gizlin maglumatlara çemeleşişi bilen bagly soraglara jogap berdi. Ol öz hereketini gorap, «men edil öz etmeli zadymy etdim» diýdi we gizlin maglumatlara nädogry çemeleşmändigini ýaňzytdy.
Ýöne Klinton "Hususy elektron hasabynyň bolmagynyň ýalňyş bolandygyny» hem boýun aldy we indi beýle zada ýol bermejekdigini belledi.
Klinton, eger-de prezident saýlansa, amerikan goşunyny Yraga we Siriýa yzyna ibermezligi hem wada berdi.
"Biz «Yslam döwleti» toparyny Amerikanyň gury ýer goşunlaryny ibermezden hem ýeňeris" diýip, ol aýtdy.


text:
Lebap welaýatynda hususy dermanhanalaryň ýapylmagy netijesinde ilatyň derman üpjünçiliginde käbir bökdençlikleriň emele gelendigi habar berilýär.
Lukmanyň ýazyp berýän dermanlarynyň döwlet dermanhanalarynda tapylmaýandygyny, ýaşaýjylaryň käbirleri aýdýarlar. Käbir ýaşaýjylar bolsa, mundan öň hususy dermanhanadan 10 manada satyn alýan dermanlaryny, häzirki wagtda 15 manatdan satyn almaly bolýandyklaryny belleýärler.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Lebap welaýatyndaky habarçysy Osman Hallyýewiň taýýarlan maglumatyny diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Häzirki wagtda Şweýsariýada öý tussaglygynda saklanylýan we Birleşen Ştatlara ekstradisiýa edilmek howpy abanýan fransiýaly kinorežissýor Roman Polanski bolsa bu kinofestiwalda «The ghost writer» («Arwahy ýazyjy») atly syýasy trilleri üçin iň gowy film direktory hökmünde «Altyn aýy» baýragyny aldy.
Berlin kinofestiwalyna baran Farda Radiosynyň žurnalisti Amir Nikfariam Roman Polanskä bu ýokary baýragyň berilmegini köp synçylaryň öý tussaglygyndaky režissýora moral goldawyň berilmesi hökmünde kabul edendiklerini aýtdy: «Bu baýragy Polanskä bermek bilen Berlin film festiwaly we aýratynam germaniýaly režissýor Werner Herzogyň ýolbaşçylygyndaky komissiýa Şweýsariýanyň hem-de Birleşen Ştatlaryň sud sistemasynyň resmilerine özboluşly bir duýduryş gönderdi. Bu kinofestiwaldaky köp aktýorlar Polanskiniň tussaglykda saklanmagyna protest bildirdiler we onuň azatlyga goýberilmegine çagyryş etdiler».
Ýakynda Şweýsariýanyň häkimiýetleri 76 ýaşly Roman Polanskiniň Birleşen Ştatlarda özüne garşy açylan sud işine garşy eden şikaýaty doly seljerilýänçä, ony Birleşen Ştatlara tabşyryp-tabşyrmazlyk meselesine garalmajakdygyny mälim etdiler.
Roman Polanski mundan 30 ýyldan hem gowrak ozal, 1977-nji ýylda, kämillik ýaşyna ýetmedik bir gyz bilen jynsy gatnaşykda bolanlykda aýyplanylyp, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda oňa garşy jenaýat işi gozgalypdy. Ýone bu iş boýunça sud höküm çykarmanka, Polanski Birleşen Ştatlardan Fransiýa gaçyp atyp, şondan soň hiç haçan Birleşen Ştatlara dolanyp barmandy.
Berlin kino festiwalynda iň gowy kinorežissýor hökmünde Polanskä baş baýragy getiren «The ghost writer» atly film Britaniýanyň ozalky premýer-ministri tarapyndan memuar ýazmak işine çekilen bir ýazyjynyň ykbaly barada gürrüň berýär. Semih Kaplanoglunyň «Bal» filmi
Berlin kinofestiwalynda iň gowy film hökmünde «Altyn aýy» baýragyna mynasyp bolan türkiýeli režissýor Semih Kaplanoglunyň «Bal» filmi bolsa öz bal tutýan kakasy ýitirim bolan we ony jeňňellikden gözleýän alty ýaşly oglanjygyň ykbaly hakda gürrüň berýär.
Filmiň režissýory Semih Kaplanoglu kinofestiwalda eden çykyşynda bu filmiň surata düşürilen ýeri bolan Gara deňziniň kenarlarynda tebigata uly howpuň abanýandygyny belläp, öz baýrak hökmünde alan serişdeleriniň şol ýerdäki tebigaty goramaga peýdasynyň degjegine umyt edýändigini aýtdy.
Beýleki orunlar
Rumyniýada döredilen «If I want to whistle, I whistle» («Eger sygyrasym gelse, sygyraryn») atly film ikinji ýere eýe boldy. Bu film türme durmuşy barada gürrüň berýär.
Orsýetde döredilen «How I ended this summer» («Bu tomus meniň üçin nähili tamamlandy») atly filmiň baş gahrymanlary aktýorlar Grigoriý Dobrygin bilen Sergeý Puskepalisiň ikisem bu filmde ýerine ýetiren rollary üçin «Kümüş aýy» baýragyna mynasyp boldular. Filmde ilatly punktlardan örän uzakda ýerleşýän metereologiýa stansiýasynda işleýän iki adamyň durmuşy suratlandyrylýar.
Hytaý-Ýapon urşundan maýyp bolup dolanyp gelen esgeriň we onuň aýalynyň durmuşyny suratlandyrýan «Caterpillar» («Gurçuk») atly ýapon filminde esgeriň aýalynyň roluny oýnan Şinobu Terajima Berlin kinofestiwalynda iň gowy aktrisa hökmünde «Altyň aýy» baýragy berildi.
Bu kinofestiwalda iň gowy film ssenariýasy diýlip «Apart together» («Aýraçylykdaky bilelik») atly film yglan edildi. Hytaýda surata duşurilen bu film taýwanly uruş wetaranynyň 50 ýyllyk aýraçylykdan soň, öz soýgülisine gowşuş taryhy barada gürrüň berýär.


text:
Bagtly bolmak hakda...
Ýazylan wagty: 29 января 2013 Ýazan NEXTTM
1. Öz ýakynlaryňyzy söýüň. Öz söýýäniňize wagtyňyzyň köpüsini sarp ediň hem-de ýygy-ýygydan özüňizi bagtly saýyň!
2. Öz söýýän käriňize kän güýç sarp ediň. Eger-de siz öz işinizi söýýän bolsaňyz, mümkin bolsa köpräk işläň. Eger-de söýmeýän bolsaňyz, ony üýtgetmäge çalşyň, şeýle etseňiz, ahyrky netijede bu siziň uçinem, jemgyyet uçinem peýdaly bolar. Biz öz durmuşymyzyň ömrümiziň köp bölegini işde geçirýäris, şonuň üçinem ol wagty bisarpa, bihuda geçirmeli däl.
3. Beýleki adamlara, başgalara kömek bermek äçin güýç-gaýrat, talabedijilik bermek bilen, siz, birinjiden, özäňize sarpa goýmagy artdyrarsyňyz, ikinjiden, özüňizdäki psihiki hem-de fiziki ukypsyzlygy aňrarsyňyz. Netijede durmuşdan lezzet almaklyk güýçlener, bagtlylyga golaýlaşarsyňyz.
4. Bagtly bolmaga çalsyň! Özüňize gözegcilik ediň, anyklaň, oýlanyň, bu häsiýetler sizi keýpi köklüge getirer, sizi begendirer, siz muňa çalşyň.
5. Fiziki taýdan gujurly boluň! Fiziki gujurlylyk sagdyn adama hakyky keýp berýär. Fiziki gujurlylyk adamy kyn ýagdaýlardan halas edýär. Şularyň nepi deger: ylgamak, ýöremek, sportuň islendik görnüşi, tans – şularyň ahlisi siziň üçin oňaýlysydyr.
6. Öz durmuşyňyza täzelikleri ornaşdyryň. Çagalykdan bizi uly ynam bilen terbiýeleýärler, bu bize durmuşa göz ýetirmäge ýardam edýär.
7. Bagtsyzlyga uçrasaňyz, özüňizi ýitirip, ruhdan düşmäň. Bu psihologiýanyň üýtgewsiz kanuny: siz şu gun bagtly bolsaňyz, onda onuň çöwre tarapynyň barlygy-da gutulgysyzdyr.
Okalan sany: 6041 Jogaplar: ( 1 )
31 января 2013
Herkim bagtly bolmak arzuw edýändir, hasyl bolsyn. Ýöne arzuw edýän adamdan bagt arany açýan bolsa siz şu setirler bilen özüňize golaýlaşdyryp bilersiňiz. Sagbol!
Hökmany bilmeli setirler.


text:
Türkmenistanda garaşsyzlyk ýyllarynda negatiw, häkimiýetler tarapyndan oňaýsyz hasaplanýan habarlar barada dymmak, gazanyldy diýilýän üstünlikleri üznüksiz gaýtalamak adaty bir zada öwrüldi.
Tejribeden belli bolşuna görä, Türkmenistanda ýer yransa, gyş gazaply gelip, mallar ýa maldarlar horlansa, ýyl gurak gelse ýa derýa joşsa, ýol hadysasynda adam ölse ýa ýaralansa, hatda ýurt içinde giňden tanalýan we bütin manyly ömrüni döwlete, halka gulluk etmäge bagyşlan medeniýet, ylym, senagat, oba hojalyk işgäri, syýasatçy aradan çyksa hem, prezidentiň ölümi ýaly aýratyn alnan bir ýagdaý bolmasa, resmi metbugatda bu barada hiç zat aýdylmaýar.
Golaýda türkmen-owgan serhedinde gulluk edýän serhetçileriň birnäçesiniň Owganystan tarapyndan gelen ýaragly adamlar tarapyndan tüpeňlenip öldürilendigi barada habarlar çykdy. Emma resmi Aşgabat, türkmen metbugaty bu habarlary ne tassyklady, ne-de ret etdi.
Mundanam başga, resmi Aşgabat şu habarlaryň yz ýany Kabula baran daşary işler ministri Reşit Meredowyň prezident Hamid Karzaý bilen bolan duşuşygy barada hem dymdy.
Türkmen metbugatynda Halkara hukuk guramalarynyň Türkmenistan barada çap edýän ýyllyk hasabatlary, adam hukuklarynyň ýagdaýy, syýasy-ykdysady, medeni we dini azatlyklaryň derejesi barada bildirilýän aladalar hakynda hem dymylýar.
Elbetde, Hitrowkada bolan atyşyk, Abadanda bolan partlamalar ýaly, daşary ýurt habar serişdelerine syzyp çykan wakalar barada türkmen metbugatynda, prezident derejesinde bir zatlar aýdylan ýagdaýynda, gysgaça resmi maglumat berilýär, emma şondan aňryk geçilmeýär.
Şol bir wagtda, ýerli synçylaryň tassyklamagyna görä, türkmen metbugaty goňşy ýurtlarda we sebitde bolýan uly wakalar, aýdaly, Owganystana, Yraga halkara goşunlarynyň girizilmegi, ol ýa-da beýleki ýurtda halkyň häkimiýete garşy gozgalaň etmegi, bir ýurduň prezidentiniň iş başyndan gyrakladylmagy ýaly habarlary hem ile ýetirmeýär.
Ikinji tarapdan, Türkmenistanda metbugat hakynda täze kanunyň kabul edilendigi, bu kanunyň maddalarynyň senzura ýol bermeýändigi aýdylýar.
Ýerli intellektuallaryň biri Türkmenistanda bar diýilýän üstünlikleri wasp edip, negatiw habarlar diýilýänler babatda eýelenýän pozisiýany «Yglan edilmedik bölekleýin dymmak syýasaty» diýip atlandyrýar.
Eýsem bu «syýasat» Türkmenistana, onuň hökümetine we halkyna nähili peýda ýa-da zyýan getirýär?
Azatlyk Radiosy nobatdaky «Tegelek stol» söhbetdeşligini şu tema bagyşlaýar.
Eger bu mesele baradaky pikir-garaýyşlaryňyzy iberip, söhbete goşulsaňyz, hoşal bolardyk.


text:
“Serhetsiz lukmanlar” guramasy “Türkmenistan: Saglygy saklaýyş sistemasynyndaky ýapyklyk” atly hasabatyny çap edip, 12-nji aprelde Moskwada metbugat konferensiýasyny geçirdi.
10 ýylyň dowamynda Türkemenistanda işlän, medisina ugrundan Türkmenistanda resmi hasaba alnan hökümete degişli bolmadyk ýeke-täk gurama bolan “Serhetsiz lukmanlar” 2009-njy ýylyň dekabr aýynda Tükmenistandaky programmalaryny ýapdy.
Guramanyň medisina boýunça müdiri Lesli Şanks “Serhetsiz lukmanlar” guramasyna Türkmenistandan gaýtmak kararynyň agyr düşenligini aýtdy. Onuň bellemegine görä, Türkmenistanda 10 ýylyň dowamynda işlän guramanyň programmalaryny ýapmak kararyna gelinmegine onuň işiniň ýurtda gitdigiçe çäklendirilmegi we guramanyň inçekeseli derman bilen bejeriş programmasynyň türkmen hökümeti tarapyndan ret edilmegi sebäp boldy.
“Ýardama mätäç däl”
“Ençeme aýlap dowam eden agyr gepleşiklerden soň, türkmen tarapy kömegimize mätäç däldigini bize açyk aýtdy” diýip, L.Şanks aýtdy.
“Serhetsiz lukmanlar” guramasynyň ýaýradan täze hasabaty guramanyň Türkmenistandaky tejribelerine we ýurduň saglygy saklaýyş sistemasynyň ýagdaýyna bagyşlanýar.
Guramanyň hasabatyny çap etmek bilen bagly maksady Türkmenistanyň saglygy saklaýyş sistemasyndaky problemalara türkmen hökümetiniň we halkara jemgyýetçiliginiň üsüni çekmekden we ýagdaýy düzetmek boýunça çäreleriň görülmegini ündemekden ybarat.
Lesli Şanks hasabaty ýaýratmagyň öň ýanynda “Serhetsiz lukmanlar” guramasynyň türkmen häkimiýetleri bilen gepleşik geçirip, öz garaýyşlaryny türkmen tarapynyň dykgatyna ýetirenligini, emma gepleşlikler aktiw geçse-de, häzirlikçe netije bermänligini belledi.
Saglygy saklaýyş sistemasy we hökümet tarapyndan üns berilmeýän türkmen halkynyň halkara guramalarynyň goldawyndan hem mahrum galýanlygy, “Serhetsiz lukmanlar” guramasynyň Moskwada geçiren metbugat konferensiýasynda bellenildi.
Goşa standart
Guramanyň ýaýradan hasabatyna görä, Türkmenistanda işleýän BMG-niň Bütindünýä Saglyk Guramasy we UNICEF Çagalar fondy ýaly halkara guramalary hem Türkmenistanyň saglygy saklaýyş sistemasyndaky problemalaryň dowam etmeginde rol oýnaýarlar.
“Bu rol Türkmenistnyň hakyky sanlary ýaşyrmak bilen bagly hereketlerine, hökümetiň yglan edýän netijesiz hem köplenç howply çärelerine göz ýummakdan ybarat” diýip, Lesli Şanks aýtdy.
“Serhetsiz lukmanlar” gurmasynyň wekili Lesli Şanks Türkmenistanyň resmi derejede yglan edýän sanlarynyň hakykata gabat gelmeýänligini, wada berýän çäreleriniň iş ýüzünde ýerine ýetirilmeýänligini aýtdy. Hususan-da, “Dünýä saglyk guramasynyň” “Çaga kesellerini bejermek boýunça programmasynyň” iş ýüzünde ýurtda işlemeýänligine “Serhetsiz lukmanlar” guramasynyň şaýat bolanlygyny mysal hökmünde belledi.
Türkmenistanda gan guýmak çäreleriniň maksada laýyk we talaba görä geçirilmeýänligini, munuň üçin gan tabşyrýanlaryň WIÇ/AIDS we beýleki keseller boýunça barlanmaýanlygyny, ýurtda ýokanç keselleriň inçekesel, WIÇ/ AIDS, jyns taýdan geçýän keselleriň, bruselýozyň we gepatitiň öňüni almak we bejermek bilen bagly zerur çäreleriň görülmeýänligini, hakyky statistikanyň ýöredilmeýänligini Lesli Şanks aýtdy.
“Serhetsiz lukmanlar” guramasynyň Türkmenistandan gaýtmagynyň yz ýany, il içinde guramanyň ýurda köne dermanlary we hili pes gurallary getirmek ýaly kemçilikleri barada käbir çaklanmalar peýda bolupdy.
Lesli Şanks “Serhetsiz lukmanlar” guramasynyň halkara medisina topary hökmünde abraýyly gurama bolup, onuň öz programmalary üçin satyn alyp ulanýan dermanlaryna hil taýdan uly talaplaryň edilýänligini, guramanyň alyp barýan işi boýunça ähli informasiýanyň köpçülik üçin açyklygyny aýtdy.
Teklipler berilýär
“Serhetsiz lukmanlar” guramasynyň hasabatynda Türkmenistanyň saglygy saklaýyşynyň ýagdaýyny gowulandyrmak üçin teklipler berilýär.
Türkmenistanda halkara bilermenleriň gatnaşmagynda inçekeseli tiz anyklamak we bejermek boýunça sistemany girizmegiň, gan almak we gan guýmak bilen bagly ýagdaýy anyklamagyň, ganyň gepatit, WIÇ/AIDS ýaly howply keseller boýunça barlanmagynyň ähmiýeti “Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň hasabatynda nygtalýar.
Guramanyň öňe sürýän ýene bir teklibi Türkmenistanda işleýän halkara guramalaryna gönükdirilip, türkmen hökümeti tarapyndan berilýän gapma-garşylykly sanlaryň halkara guramlary tarapyndan kabul edilmeli däldigi bellenýär.
Lesli Şanksyň sözlerine görä, “Serhetsiz lukmanlar” Türkmenistanyň saglygy saklaýyş sistemasynyň ýagdaýy baradaky öz aladalaryny beýan etmegi, ýurtdaky ýagdaýlar barada BMG-niň Bütindünýä Saglyk Guramasy we UNICEF Çagalar fondy ýaly halkara guramalar bilen gepleşik geçirmegini we olary dymmazlyga çagyrmagyny dowam etdirmekçi.