text:
Premýer-ministr Temir Saryýewiň hyjap we beýleki musulman eginbaşlary barada eden çykyşy jemgyýetde uly jedelleşikleriň esasy temasyna öwrüldi.
Hökümet ýolbaşçysy geçen hepde eden çykyşlarynyň birinde, käbir raýatlaryň yslamyň arkasyna bukulyp, gyrgyz halkyna keseki däpleri, adatlary hem eginbaşlary kabul etdirjek bolýandygyny belledi. Premýer-ministr şeýle-de hyjap bilen perenjiniň gyrgyz halkynyň däpleri bilen baglanyşmaýandygyny aýdýar. Onuň yz ýanyndan dini jemgyýetdir guramalaryň ýolbaşçylary hem yzly-yzyna öz garaýyşlaryny bildirip çykyş etdiler.
Dini jemgyýetler, guramalar
Žogurku geňeşiniň halk wekili Tursunbaý Bakir ogly, "Dil murogu" atly merkeziň başlygy Özbek hajy Çotonow we "Akyl, es, ruh, yýman" atly jemgyýetçilik bileleşiginiň ýolbaşçysy Duýşon hajy Abdyldaýewa bilen bilelikde gurnan metbugat beýannamasynda hyjap bilen gyrgyz zenanlarynyň milli baş ýaglygynyň gaty köp umumy taraplarynyň bardygyny nygtapdyrlar. Şeýle-de olaryň aýan etmegine görä, demokratik bir ýurtda haýsam bolsa bir eginbaşyň gadagan edilmegi adam hukuklaryny bozmak hasaplanýar.
Halk wekili Tursunbaý Bakir ogly, premýer-ministr Temir Saryýewi döwleti ideologiýa syýasatyna goşmakda aýyplap şeýle diýdi: “Meniň pikrimçe, Temir Saryýew gadymy döwürde ýaşamagy dowam edýär. Ol Komsomolyň esasy baştutanlarynyň biridi. Şol döwürde erkek adamlar şorty, ýagny kelte balak geýýärdiler. Gyzlar bolsa ýalaňaç aýagy görnüp duran, döşi açyk eginbaş geýýärdiler. Deňeşdirip gören halatyňda, musulman eginbaşy bilen gyrgyz milli eginbaşynyň arasynda düýpli tapawudyň ýokdugyna göz ýetirýärsiň. Diňe olarda milli keşdelerdir nagyşlar ýok. Zenanlaryň diňe ýüzi bilen eli açyk galýar. Hökümet ýolbaşçysy hyjap bilen perenjini çalşan bolmaly. Çünki gyrgyz zenanlary hiç wagt ony geýmändir we olar hiç haçan ýüzüni ýapmandyr”.
“Dini radikallyk möwjeýär”
Hökümetiň birinji ýolbaşçysynyň din temasynda edýän çykyşynyň hemişe jedelleşilmegi indi kada öwrüliberdi.
Geçen hepdeleriň birinde premýer-ministr Temir Saryýew Içeri işler ministrliginiň işgärleri bilen bolan ýygnakdaky çykyşynda, ýurtda dini radikallygyň ýaýbaňlanýandygyny nygtap, raýatlara keseki adatlary we medeniýeti ündeýänleriň göze ilýändigini aýtdy. Şonda ol gyzgyz zenanlarynyň hiç wagt hyjap geýip, perenji atynmandygyny belledi: “Ýurtda dini radikallyk möwjeýär. Yslamyň arkasyna bukulyp, bize keseki adatlary we medeniýeti kabul etdirjek bolýarlar. Biziň halkymyzyň öz adatlary hem däpleri bar. Hyjap geýmek, perenji atynmak biziň adatymyz däl. Biz bu barada aç-açan çykyş etmeli. Biziň adatlarymyzy üýtgetmek isleýänlere garşy çäre görmeli”.
Sosial ulgamlar
Temir Saryýewiň çykyşy sosial ulgamlarda hem uly jedelleşik turuzdy. Sosial ulgamlardakylar bu babatda pikir taýdan birnäçe topara bölündiler. Olaryň bir bölegi premýer-ministriň pikrini goldasa, ýene bir bölegi garşy çykdylar.
Respublikanyň dini ýagdaýy we howpsuzlygy babatda 28-nji iýulda geçirilen iş ýygnagynda premýer-ministr Saryýew diňe adaty yslam kadalaryna eýerilmeli diýen çagyryş etdi.
“Dil murogu” merkeziniň başlygy Özbek hajy Çotonow bolsa öz beýannamasynda “jemgyýetde radikallyk möwjeýär” diýilmeli däldigini belläp, ýurtda gaýtam medreseleriň, metjitleriň we hyjap geýýän zenanlaryň köpelýändigine üns çekipdir: “Adamlar nähili geýnesi gelse, şeýle geýinýärler. Olar özüniň mertebesini ýa-da baýlygyny görkezmek üçin tapawutly geýinýärler. Olar gowy geýimli we şonuň üçinem jemgyýetde saýlanýarlar. Biziň gyzlarymyz yslam eginbaşyny geýenlerinde, ony gaty gelşikli edip geýýärler. Aslynda biz muňa buýsanyp bileris. Zenanlarymyzyň hyjabynyň hiç zada zyýan bermeýşi ýaly, ýurduň ykdysadyýetine-de ýaramaz täsir ýetirenok.
Goňşy ýurtlar
Gyrgyzystanda dini radikallyk howpunyň möwjeýändigi sebäpli adaty yslam kadalaryna eýerilmelidigi babatda prezident Almazbek Atambaýew hem owal birnäçe gezek çykyş edipdi. Howpsuzlyk geňeşiniň dini ýagdaý baradaky ýygnagynda çykyş eden Atambaýew eginbaşyň diniň hem imanyň görkezijisi bolup bilmejekdigini nygtady. Döwlet baştutany şeýle-de öz çykyşynda mekdeplerde musulman eginbaşyň däl, eýsem gyrgyz milli eginbaşynyň geýilmeginiň tarapdarydygyny belläp şeýle diýdi: “Halky yslamlaşdyrmagy möwjetmek - bu ýene bir gezek gyrgyzlaryň aňyny alyp, mankurt etmäge synanyşykdyr. Bu biziň milli özboluşlulygymyzy ýitirmegimiz üçin edilýändir. Eger gyrgyzlar yslamda radikallaşsa ýa-da keseki adatlary, dili we medeniýeti kabul etseler, onda biz öz aslymyzy, kökümizi hem halkymyzy ýitireris”.
Ýerli hünärmenler we ylaýta-da taryhçylar salgylanylan dürli çeşmeleriň Gyrgyzystanda goňşy Özbegistan bilen Täjigistandan tapawutlylykda gyzlaryň ýaglyk daňnandygyny, ýöne hyjap geýmändigini subut edýändigini nygtaýarlar.
Gyrgyzstanyň Arabaýew adyndaky döwlet uniwersitetiniň rektory Tolobek Abdrahmanowyň pikirine görä, musulman eginbaşyň ýörgünliligi wagty bilen geçer. Şonuň üçinem bu meseläni emeli ýagdaýda çişirmeli däl: “Hakykatdanam, gyzgyz gyzlary we aýallary hiç haçan hyjap geýmändirler. Gyrgyz halkynyň taryhyny bilýän alymlaryň nygtaýşy ýaly, eýranlylar we araplar öz eginbaşlaryny dünýägaraýyşlaryna, tebigat hem klimat aýratynlyklaryna görä saýlap alypdyrlar. Hyjap geýilmegi Gyrgyzystanda diňe täze moda diýip hasaplanýar. Hyjap geýýän ýaş zenanlar onuň dini manysy barada pikirem etjek bolup duranoklar. Şonuň üçinem bu meselä emaý bilen çemeleşmeli. Hyjap meselesini diýseň mylaýym düşündirmeli. Ana, şonda bu mesele gün tertibinden çykar gider. Bu meseläni çişirip ýörmeli däl. Wagty gelende bu moda ýatdan çykar gider”.
Gyrgyzystanyň musulmanlarynyň dini guramasynyň başlygy Maksatbek hajy Toktomuşow ahyrynda bu ugurda halka ýüzlenip çykyş edipdir. Dini azatlyga aýratyn üns çeken dini guramanyň başlygy halkyň dini gymmatlyklary bilen milli aýratynlyklarynyň goralmagynyň zerurdygyny aýtdy. Şeýle-de ol öz ýüzlenmesinde durnuklylygyň goralyp, döwletiň ösmegi üçin halky milli jebisligi hasam berkitmäge çagyrdy.


c: text/html

text:
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew 21-nji oktýabrda Türkmenistana iki günlük resmi saparyna başlady.
Orsýetiň lideriniň Türkmenistanda geçirjek gepleşikleriniň üns merkezinde tebigy gaz meselesi bolar diýlip garaşylýar. Türkmenistan bilen Orsýetiň arasynda soňky iki ýyl bäri gazyň bahasynyň üstünde dawa dowam edýär.
D.Medwedew Türkmenistana öňki gezek, geçen ýylyň dekabr aýynda sapar edende, Moskwa bilen gepleşiklerde Aşgabat üstün çykana meňzäpdi. Häzirki pursatda D.Medwedew ýagdaýyň üýtgänligini Aşgabada duýdurmak isleýär.
Ozalky ýyllarda “Gazprom” kompaniýasy Türkmenistandan mümkin boldugyça köp gaz satyn almaga we ýokary bahadan tölemäge taýýardy. Emma bu dünýäde gazyň ulanylyşynyň azalmagyna getiren global maliýe krizisi başlanmazdan öňki döwre degişlidi.
Russiýa Federasiýasynyň prezidenti D.Medwedewiň 21-nji oktýabrda Türkmenistana edýän saparynyň dowamynda gazyň söwdasyna hem bahasyna degişli gelnip bilinjek ylalaşyklar ýurtlaryň eýeleýän pozisiýalarynyň agramyna görä bolar.
Oksfordyň Energiýa meseleler boýunça institutynyň gaz programmasynyň müdiri Jonatan Sterniň pikirine görä, häzirki wagtda “Gazpromyň” gaz satyn almak zerurulygy ýok. Kompaniýanyň gazy satyn almaga zerurlygy bolmasa-da, bar bolan ylalaşyklara görä, pul sarp edip, gazy styn almaga borçludygy “Gazpromyň” öňünde duran esasy kynçylyklaryň biri. “Gazprom” üçin ýurduň öz gazy beýleki gaz öndürijileriň gazyny almak has arzan düşýär.
“Şeýlelikde Merkezi Aziýa döwletleri bilen gaz söwdasy boýunça bar bolan ylalaşyklar “Gazpromyň” esasy problemasydyr. Bu ylalaşyklar “Gapzroma” geljekde gerek bolar, emma häzirki wagtda gaza bolan talaplar henizem pes derejede galýarka kompaniýa gaza mätäç däl” diýip, Jonatan Stern aýdýar.
Mukdar az, baha ýokary
Tebigy gazyň nyrhy pese düşende Orsýet Özbegistandan we Gazagystandan satyn alýan tebigy gazynyň bahasyna gaýtadan garalmagyny gazanypdy. Emma gaz zapaslary boýunça dünýäde dördünji orunda durýan we şol döwürde satýan gazynyň 90%-ni Orsýete akdyran Türkmenistan “Ýewropa bazarlarynyň bahasyndan” hasaplaşmak talabyndan el çekmändi.
2009-njy ýylyň aprel aýynda turbadan alynýan gazyň möçberi çürt-kesik azalyp, Türkmenistanyň esasy eksport gaz geçirijisinde partlama emele gelende, Aşgabat munuň jogapkärçiligini Moskwanyň üstüne atypdy we eksportyň kesilmegi netijesinde her aýda 1 milliard dollar çemesi zyýan çekýänligini mälim edipdi.
Energiýa boýunça ekspert Jonatan Sterniň bellemegine görä, geçen ýylyň aprel we dekabr aýlarynyň aralagynda Türkmenistandan Orsýete gaz akdyrylmansoň, türkmenler “Gazproma” bil baglap bolmajagyna we beýleki gaz bazarlaryny gözlemegiň zerurlygyna göz ýetirdiler.
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedewiň 2009-njy ýylyň dekabr aýynda Türkmenistana eden sapary netijesinde türkmen gazynyň Orsýete eksporty dikeldildi. Emma gaz söwdasynyň şol ýylky möçberi 11 milliard kub metr töwereginde bolup, munuň öň ýanyndaky ýylyň 40 milliard kub metrden ybarat möçberiniň diňe dörtden bir bölegine deň boldy.
Emma bu Türkmenistan tarapyndan üstünlik hökmünde kabul edildi. Sebäbi satylýan gazyň mukdary öňküsinden kem bolsa-da, bahasy ýokarlanypdy.
Eksport mümkinçilikleri
Türkmenistan Hytaýa we Eýrana tarap täze gasgeçirijilerini işe girizmek arkaly hem öz pozisiýasyny güýçlendirdi. Şu ýylyň dowamynda Türkmenistan köpugurly energiýa syýasaty arkaly öz pozisiýasyny has-da berktmäge çalyşdy. Türkmenistanyň hökümeti türkmen gazyny Ýewropa ýetirmek boýunça “Nabukko” proýektini agzap gelýär.
Türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistan-Owganystan-Päkistan-Hindistan gas geçiriji proýektini hem aktiw goldaýar. Emma bu proýektlere degişli şertnamalar entek gol çekilmän galýar we Türkmenistanyň eksport derejesini çürt-kesik ýokarlandyrmak planlaryna şübhe döredýär.
Türkmenistan tebigy gazyň eksport derejesini ýylda 25-30 milliard kubometrden 2030-njy ýylda 180 milliard kubometre ýetirmek isleýän bolsa, onda ol Orsýete garaşly bolar. Moskwanyň türkmen gazyny satyn almagy üçin bolsa Aşgabat nyrhlary aşak düşürmeli bolar.
Orsýetiň Ýamal ýarym adasynda ýerleşýän gaz ýataklarynyň baýlygy 16 trillion kubometr bardyr diýlip, çak edilýär. 2011-nji ýylda “Gazprom” Ýamaldaky gaz önümçiligini 15 milliard kubometre ýetirmäge ukyply. Ýataklaryň gaz ätiýaçlyklary Orsýetiň Ýewropa tarap “Demirgazyk” we “Günorta akym” gaz geçirijilerini gaz bilen doly üpjün etmäge ukyply.
Muňa garamazdan, Orsýetiň prezidenti D.Medwedewiň Türkmenistana sapary Aşgabat üçin amatly pursat hem döredýär. Orsýetiň Ýamal ýaly demirgazyk regionlaryndaky gaz önümçiligi ýörite gurluşyk infrastrukturasyny talap edýär. Netijede Orsýete öz içerki gaz önümçiliginiň gazy daşardan satyn alandan has gymmat düşmegi-de ahmal.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Şu gün Eýranda üç adam dardan asylyp öldürildi. Eýranyň ISNA habar agentligi bu jezalandyrylanlardan ikisiniň neşe gaçakçylygynda günälidigini, beýleki biriniň bolsa aýal maşgalany jynsy taýdan zorlamakda günäli tapylandygyny habar berýär.
Maglumata görä, neşe gaçakçylygynda aýyplanan iki adam Sari şäheriniň türmesinde jezalandyrylypdyr, jynsy zorlukda aýyplanan adam bolsa Marwdaşt şäherinde jemgyýetçiligiň öňünde asylyp öldürilipdir.
Bu raýatlaryň şahsyýeti barada anyk maglumat berilmeýär. Bu soňky jezalandyrmalar Eýranda şu ýylky asylyp öldürilen adamlaryň sanyny 226-a ýetirdi.


text: 12-nji awgustda Türkmenistan Hazar deňziniň gününi belleýär. Tomusky dynç alyş möwsüminiň iň gyzgalaňly döwrüne gabat gelýän bu senäniň döwlet derejesinde geňden bellenjegi, adatdakysy ýaly Awazada konferensiýanyň geçiriljegi, şeýle-de leksiýalar, Hazar zapowednigine ekskursiýalar ýaly resmi çäreleriň göz öňünde tutulýandygy ýerli metbugatda habar berilipdi. Resmi maglumatlara görä, ýurtda Hazar boýunça milli plan hem amala aşyrylýar, şeýle-de deňziň ekologiýasyna döwlet tarapyndan aýratyn uns berilýär. Azatlyk Radiosynyň habarçysy Soltan Açylowa Hazar deňziniň kenarynda yzygiderli dynç alýan we Awazany däl-de maddy taýdan has elýeterli ýerleri saýlap alýan türkmenistanlylaryň biri. Soltan Açylowa şu ýylky dynç alyşynyň geçişi barada gürrüň berdi.


text:
Pakistanyň sudy terrorçy “Al-Kaýda” toparynyň lideri Osama bin Ladeniň maşgala agzalaryny 45 gün türme tussaglygyna höküm etmek we olara 10 müň rupi (110 amerikan dollary) möçberinde jerime salmak barada jeza çaresini kesgitledi.
Duşenbe güni bolan sud diňlenişiginde Osama bin Ladeniň dul galan üç aýaly we iki gyzy Pakistana bikanun gelip ýaşanlykda aýyplanyp, olara garşy höküm çykaryldy. Dul aýallaryň ikisiniň Saud Arabystanyndan we biriniň Ýemendendigi aýdylýar.
Sud aýallary öz ýurtlaryna yzyna ibermek barada hökümete görkezme berdi.
Sudýa Şahruh Arjumandyň aýtmagyna görä, aýallar eýýäm bir aý bäri tussaglykda saklanypdyrlar we olar iki hepdeden soň boşadylyp, yzlaryna ugradylar.
Bin Ladeniň maşgala agzalary maý aýynda ABŞ-nyň komandowaniýesi tarapyndan gurnalan reýdde Bin Laden öldürilenden soň Pakistanyň häkimiýetleri tarapyndan tussag edildi.


text:
Wikipediýa onlaýn ensiklopediýasy Orsýetde ýurduň metbugat kanunçylygyna girizilmegi göz öňünde tutulýan üýtgetmelere protest hökmünde, öz rus dilindäki bölümini wagtlaýynça petikledi.
Sişenbe güni ru.wikipedia.org websaýtynyň esasy sahypasynyň ýüzi gara tegmil bilen ýapylyp, onda “Erkin bilimsiz dünýäni göz öňüne getiriň!” diýen ýazgy ýerleşdirildi.
Onlaýn eksiklopediýasynyň bellemegine görä, Döwlet Dumasynyň ikinji diňlenişiginde seredilen üýtgetmeleriň “rus dilindäki internet älemine senzurany ornaşdyrmak üçin ulanylmagy mümkin”.
Wikipediýanyň rus bölümi metbugat kanunçylygyna girizilmegi göz öňünde tutulýan üýtgetmeleriň netijesinde “Beýik hytaý gorag diwarynyň (Great China Firewall)” rus görnüşiniň döredilmeginiň mümkindigini duýdurýar. Beýle diýmek bilen olar Hytaýda internetiň hökümet tarapyndan kontrollyk edilýändigini göz öňünde tutýarlar.
Orsýetiň metbugat kanunçylygyna girizilmegi planlaşdyrylýan üýtgetmeleriň ilkinji diňlenişigi 6-njy iýulda geçirilipdi.
Kanuna girizilmegi göz öňünde tutulýan üýtgetmelere görä, gadagan diýilýän maglumatlary ýaýradýan websaýtlarynyň eýelerini jogapkärçilige çekmek mehanizmi döreýär.
Kanun çykaryjylar bulara çaga pornografiýasyny ýaýradýan, neşe serişdelerini mahabatlandyrýan ýa-da adamyň öz janyna kast etmegi boýunça maslahat berýän websaýtlaryň degişlidigini öňe sürýärler.
Emma, onlaýn ensiklopediýanyň belleýşi ýaly, Orsýetde “çagalaryň saglygyna ýa-da ösüşine zyýan ýetirýän maglumatyň öňüni alýan” kanun eýýäm bar.
Orsýetde oppozisiýa öz garaýyşlaryny internetiň, hususan-da Facebook, Twitter we Live Journal ýaly sosial ulgamlarynyň, üsti bilen giňden beýan edip gelýär. Şeýle-de, internet prezident Wladimir Putine we onuň ýaranlaryna garşy protestleri gurnamak üçin hem ulanylypdy.
Şeýle-de şu hepdäniň dowamynda Döwlet Dumasynda ýurtdaky hökümete degişli bolmadyk guramalaryň işlerine kontrollyk etjek kanun proýektiniň maslahat edilmegine garaşylýar.
Bu kanun proýekti prezidentiň “Ýedinaýa Rossiýa” partiýasy tarapyndan öňe sürüldi. Şoňa görä, daşary ýurtlardan maliýeleşdirilýän we hökümete degişli bolmadyk guramalara gözegçilik güýçlendiriler. Galyberse-de, ol guramalar öz alyp barýan işleri barada her ýyl iki sapar hasabat bermeli bolarlar.


text:
Paýtagtyň köpugurly “Aşgabat” stadionynda sportuň ýurdumyz üçin täze bir görnüşi — bouling boýunça Türkmenistanyň çempionaty geçirildi.
Erkekleriň arasynda şahsy birinjilikde Lebap welaýatyndan gelen Merdan Gurbanow ýeňiji boldy. Eziz Kakabaýew (Ahal) kümüş, Atanyýaz Annabaýew (Aşgabat) bürünç medal eýelediler.
Zenanlaryň arasynda hormat münberine paýtagtly türgenler çykdylar. Nasiba Orazmedowa birinji, Nigýara Nagiýewa ikinji, Ýelena Bäşimowa bolsa üçünji orunlara mynasyp boldular.
Bilşimiz ýaly, bouling 2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek V Aziýa oýunlarynyň meýilnamasyna girýär. 2014-nji ýylda döredilen Türkmenistanyň bouling federasiýasy bu abraýly ýaryşa taýýarlykly barmak, sportuň bu görnüşiniň meşhurlyga eýe bolmagy ugrunda köptaraplaýyn iş alyp barýar.


text:
Ukrain hökümeti Russiýa tarapdary separatistlere garşy hüjümlerini dowam etdirýän mahaly, ýurduň gündogarynda azyndan dört ukrain harbysynyň we bäş daş kömür magdançysynyň öldürilendigi habar berilýär.
Magdançylar awtobusda sapar edýän mahaly, olaryň ulagy minomýot zarbasyna sezewar bolupdyr. Ukrainanyň Russiýa bilen serhediniň golaýynda hem, bronly harby ulagyň ýer minasynyň üstünden barmagy netijesinde iki esger we azyndan bir serhet gullukçysy öldi. Ýene bir esger Donetsk regionynyň Karlowka etrapçasynyň golaýynda bolan wakada öldürildi.
Ukrain armiýasynyň metbugat wekili Wladislaw Seležnýow hökümetiň amala aşyran howa zarbalary netijesinde soňky birnäçe günüň dowamynda azyndan 50 separatist söweşiji öldürildi diýdi.
Bu aralykda, Fransiýanyň we Germaniýanyň liderleri Fransua Olland (Francois Hollande) we kansler Angela Merkel Ukrainadaky krizisi 10-njy iýulda Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin bilen maslahat etdiler.


text:
Her ýyl 6-njy oktýabrda 1948-nji yylda bolan Aşgabat ýer titremesiniň pidalaryny ýatlap, uly sadakalar bermek maksady bilen, ilatyň däp-dessurlara ýykgyn edýän bölegi öz welaýatlaryndaky keramatly hasaplanýan ýerlere barmak üçin 1-nji oktýabrdan ýola çykyp ugraýarlar.
Balkan welaýatynyň ýaşaýjylarynyň ençemesi, esasan hem, Balkanabat şäherinden 160-kilometr demirgazykda ýerleşýän, Gözli-Ata adyny alan, XI-XII-nji asyrlarda ýaşap geçen Ibn Hasanyň jaýlanan gonamçylygynda her ýylyň 6-njy oktýabrynda uly sadaka bermäge ýygnanýarlar.
Ol ýere barmak üçin, Balkanabat şäherinden ugranyňda Balkanabat-Türkmenbaşy göni magistral ýolunyň gurluşygynyň tamamlanan bölegi ýolagçylaryň göwnüni göterýär. Emma asfalt ýoluň gurluşygynyň tamamlanan ýerleri sürüjiler üçinem, ýolagçylar üçinem hiç bir kynçylyksyz geçýän bolsa-da, Jebel şäherçesinden demirgazyga sowulanyňdan soňra 10-15 kilometrden ýol hupbatlary başlanýar.
Ýollaryň ýaramaz bolmagy Gözli-Ata gonamçylygynda sadaka bermek isleýänleriň işini kynlaşdyrana meňzeýär. Sebäbi ol ýerde sadaka bermek çäresi birnäçe ýyllaryň dowamynda Balkan welaýat häkimliginiň gözegçilik etmegi bilen gurnalyp gelnen bolsa-da, 2011-nji ýylda bu çäräni gurnamaklyk bes edilipdir.
“Ozal awtoulag bilen üpjün edilip, welaýatyň ähli etraplaryndan adamlaryň gelip gitmegi üçin bir aý öňünden taýýarlyk işleri başlanýardy. Indi ikinji ýyl şeýle taýýarlygy welaýat häkimligi öz üstünden aýyrdy. Maşynyň gaty gurat bolmasa, ýürek edip bu ýola çykar ýaly hem däl” diýip, Balkanabatda şäherinde ýaşaýan 68 ýaşly Käbe daýza aýdýar.
Ilaty awtoulag bilen üpjün etmäge döwlete degişli awtoulaglar ýeterlik bolmansoň, hakimlikler hususy awtoulaglaryň hyzmatyndan peýdalanypdyrlar. Ýöne, çaklamalara görä, bu hupbatly ýola çykmakdan hususy maşyn sürüjiler boýun gaçyryp ugranlaryndan soňra, bu çäre ýatyrylan bolmaly. Indi her kim özi ulag tapyp, zyýarata gelýär.
Balkanabatly sürüji 50 ýaşly Omar hem her ýyl bu ýere zyýaratçylary alyp gelýn sürüjileriň biri. “Haýyr-sogap işi diýip ýola çykaýmasaň, kireýiň peýdasy beýläňden çykýar” diýip, Omar aýdýar. "Indi birnäçe ýyl bäri zyýarata alyp gelýän adamlarymyň haýyşlaryndan geçip bilmän, olary diýen ýerlerine alyp gaýdýaryn".
Omar asfalt ýoluň bütün dowamynda ýarysy oýulan, uly çukurlar emele gelen ýerlerden ýaňa, käte ýoldan çykyp, maşyny ýol gyralaryndan sürmeli bolýandygyny, şu hupbatly ýoly geçmek üçin, özüniň 15-adamlyk “Toyota” kysymly awtoulagyny bir hepde öňünden abatlap ýola çykýandygyny, bu ýere bir gezek gelip-gideninden soňra bolsa, maşynyny ýenede remonta goýmaly bolýandygyny aýdýar.
Gözli-Atadan 40-kilometr gaýrada ýerleşýän, Gaýtarmyş ata adyny alan, 12-13-nji asyra degişli Hezreti Kemal gonamçylygyna barýan ýol bolsa – asfaltlanmadyk çöl ýoly. Kä ýerde çägeli ýerlerden, kä ýerde takyrlyklardan geçýän bu ýoldan ýöremegiň Gyzyl-Gaýa asfalt ýolundan ýöräniňden ýeňil düşýändigini sürüjiler gürrüň berýärler.
Suratlar: Gözli-Ata hem-de Gaýtarmyş-Ata gonamçylyklarynyň ýerleşýän etraplarynyň gözel künjekleri
Keramatly hasaplanýan Gözli-Ata hem-de Gaýtarmyş-Ata gonamçylyklarynyň ýerleşýän ýerlerine barýan ýollar aşa ýaramaz bolsa-da, bu etraplaryň özboluşly, täsin tebigaty bar. Bu ýerlere ýylyň bütin dowamynda, zyýaratçylardan başga-da, ýurt içinden hem, hatda daşary ýurtlardan hem syýahatçylaryň gelýändigini gonamçylygyň şyhlary gürrüň berýärler.
Bu ýerleriň tebigatynyň täsinlikleri bir göreni özüne çekýär. Syýahatçylar hem, zyýaratçylar hem her ýylda bu ýere gaýtadan gelmäge çalyşýarlar. Emma bu ýeriň gözellikleriniň zyýaratçylarda hem, syýahatçylarda hem galdyrýan oňaýly täsirleri olaryň başdan geçirýän ýol hupbatlary bilen garyşyp gidýär.


text:
Yrakdaky kürt komandirleri Birleşen Ştatlaryň liderligindäki koalisiýanyň uçarlary tarapyndan goldanylýan yrak güýçleriniň we peşmerga söweşijileriniň Mosulda başladan operasiýalarynda uly öňe gidişligi gazanandyklaryny öňe sürýärler. Bu operasiýalar Yragyň demirgazygyndaky Mosul şäherini “Yslam döwleti” atly topardan yzyna almak ugrundaky tagallalaryň bir bölegidir.
Bir günüň dowamynda atylan artilleriýa oklaryndan, bombalardan we raketalardan soň, 17-nji oktýabrda kürt güýçleri 200 kilometr çemesi territoriýanyň kontrollygyny yzyna alandyklaryny we “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijilerini yzyna serpikdirendiklerini aýtdylar.
2014-nji ýyldan bäri “Yslam döwleti” toparynyň kontrollygynda saklanýan Mosuly yzyna almak baradaky söweş, amerikan güýçleri 2011-nji ýylda Yragy terk edeli bäri bu ýurtda geçirilýän iň uly harby operasiýadyr.
Bu operasiýalar ençeme aý öňünden planlaşdyrylypdy we üstünlikli bolan halatynda ekstremistler üçin uly ýeňliş bolar.
Yragyň premýer-ministri Haýdar al-Abadi ilatynyň aglabasy sünni musulmanlardan ybarat Mosul şäherine diňe hökümet güýçleriniň girjekdigini wada berdi.


text:
Türkmen syýahatçylarynyň Türkiýede bolup görmäge artýan islegleri bilen baglanyşykly “Türkmenhowaýollary” Türkiýe Respublikasyndaky wekili “Obi Turizm” firmasynyň direktory Wolkan Berk Özen turizmgazetesi.com. internet saýtda habar ýerleşdirdi.
Onda “Türkmenhowaýollarynyň” wekilhanasynyň 2015-nji ýylyň 16-njy ýanwarynda Ankara howa gatnawlaryny ýola goýandygyny, indi bolsa Aşgabat — Antaliýa we Aşgabat — Sabiha Gökçen howa gatnawlarynyň taslamasyny tamamlap barýandygy aýdylýar.
Habarda bellenilmegine görä, bu gatnawlaryň iýunyň ahyryndan amala aşyrylyp başlanmagy mümkin. Wolkan Berk Özen oktýabr aýyna çenli hepdede üç, oktýabrdan soň bolsa hepdede iki gatnawy ýola goýmagyň göz öňünde tutulýandygyny nygtaýar. Gatnawlaryň sanynyň raýatlaryň isleglerine görä üýtgäp durmagy-da mümkindir.


text:
Aşgabat, 03.03.2015. “Türkmenportal”.
Düýn Aşgabat şäheriniň arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek gullugynyň mejlisler zalynda “Saglyk” Döwlet maksatnamasynyň kabul edilmeginiň 20 ýyllygyna hem-de Türkmenistanda aýratyn howply ýokanç keselleriniň öňüni alyş ulgamynyň döredilmeginiň 80 ýyllygyna bagyşlanyp, “Brusellýoz keseliniň epidemiologiki we kliniki aýratynlyklary” atly ylmy-amaly maslahat geçirildi.
Ylmy-amaly maslahata Arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek gullugynyň, saglygy goraýyş edaralarynyň hünärmenleri, Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň professor-mugallymlary gatnaşdylar.
Maslahata gatnaşanlar öz çykyşlarynda howply ýokanç keselleriň biri bolan brusellýoz keseliniň öňüni almak we bu kesel bilen kesellänleri bejermek barada gürrüň berdiler.
Şeýle-de, Türkmenistanda “Saglyk” Döwlet maksatnamasynyň durmuşa geçirilen ýyllarynda alnyp barylýan işleriň netijesinde ýokanç keseller bilen keselleýänleriň sanynyň düýpli azalandygyny guwanç bilen bellediler.
Brusellýoz keseliniň, adatça mallardan alynýan iýmitlik önümler arkaly geçýändigi üçin ýurdumyzda iýmit önümleriniň howpsuzlygy doly berjaý edilýär.


text:
Maý aýynda parlament dargadylandan soň, Kosowada şu gün irki parlament saýlawlary üçin ses berişlik başlandy.
Haşim Taçi (Hashim Thaci) 8-nji iýunda geçirilýän saýlawlarda üçünji möhlet premýer-ministr bolmaga ymtylýar.
Kosowanyň Azat ediş goşunynyň öňki syýasy ýolbaşçysy häzir wagtlaýyn premýer-ministr we Kosowanyň Demokratik partiýasyna ýolbaşçylyk edýär.
Emma syýasy synçylar ilatyň Kosowada, işsizligiň resmi görkezijisiniň 35 prosent çemesi bolan ýurdunda ykdysady progresiň ýoklugyndan lapekeç bolandyklaryny aýdýarlar.
Korrupsiýa we jenaýat derňewi
Taçi saýlawçylar tarapyndan basyş astynda, olar korrupsiýa we uruş jenaýatlary derňewi sebäpli gahar edýärler, sebäbi ol derňew Kosowanyň Azat ediş goşunynyň ozalky agzalaryna hem wehim salýar.
8-nji iýundaky saýlawlar parlamentiň düzümini kesgitlemeli we soň bu parlament Kosowanyň indiki premýer-ministrini hem-de prezidentini saýlamaly.
Kosowada bir topar syýasy partiýa bolansoň, synçylaryň pikirlerine görä, bir partiýanyň, koalisiýa gurmazdan, hökümet bolmak üçin ýeterlik ses almagy mümkin görünmeýär.
8-nji iýundaky saýlawlara gatnaşýan beýleki esasy partiýalaryň arasynda Kosowanyň Demiokratik ligasy (Isa Mustafanyň ýolbaşçylygynda), Kosowanyň Gelejegi üçin ýaranlyk we milletçi Özüňi kesgitlemek partiýasy bar.
Parlamentiň 120 agzasy bolup, olar üç ýyllyk möhlet bilen saýlanýar.
Uruş ýyllarynyň aýypllamasy
Eger Taçiniň syýasy ýaranlary onuň üçünji möhlete premýer-ministr bolmagy üçin ýeterlik ses alsalar, Taçi bada-bat Ýewropa Bileleşiginiň ýörite derňew toparynyň Kosowanyň partizan goşunynyň Kosowada 1998-1999-njy ýyllarda bolan uruş mahalynda tussag serbleriň organlaryny toplap, olary gara bazarda satandygy barada gelen netijelerini diňlemek boýunça Günbatar basyşyna sezewar bolar öýdülýär.
Bu derňew topary öz typyndylaryny we gelen netijelerini birnäçe hepde içinde çap etmekçi.
Ol 2011-nji ýyldan soň, Ýewropa Geňeşiniň hasabatçysy Dik Marti (Dick Marty) Taçä we ozalky partizanlaryň ýene birnäçesine, şol sanda Taçiniň Demokratik partiýasynyň ýokary derejeli agzalaryna we parlament üçin dalaşgärlerine şübhe bildirenden soň döredildi.
Taçi bu aýdylýanlary bolgusyz bir zat hökmünde ret etdi.
Kosowada şaýatlaryň gorkuzylmagy we kanunçylyk sistemasynyň korrupsiýa çümenligi üçin suduň adalatly bolmajagyny aýdyp, Günbatar bu işi seljerjek sud diňlenişiginiň Kosowadan daşarda guralmagyny talap edýär.
Emma muny etmek üçin Kosowanyň Konstitusiýasyny we beýleki kanunlaryny üýtgetmek gerek bolar.


text:
BMG-niň Bosgunlar gullugy sişenbe güni Liwiýadan hiç bir düşündirişsiz çakarylandygyny aýtdy.
BMG-niň bosgunlar boýunça ýokary komissarlygynyň sözçüsi Melissa Flemiň gullugyň liwiýa hökümetinden işini togtadyp, ýurtdan çykmalydygy barada buýruk alandygyny aýtdy.
Flemiň liwiýa hökümetiniň bu kararyň sebäbini düşündirmändigini hem sözüniň üstüne goşdy.
Liwiýanyň BMG-däki missiýasy bu barada düşündiriş bermekden ýüz öwürdi.
Bu gulluk Liwiýa gaçyp gelýän bosgunlary hasaba almak üçin gaty möhümdi.
Flemiň bu gullugyň eýýäm palestin topraklaryndan, Yrakdan, Sudandan, Somaliden we beýleki afrikan ýurtlaryndan gaçyp gelen bosgunlaryň 9 müň çemesini hasaba alandygyny aýdýar.


text:
Özbegistanyň “Žaslyk” türmesindäki 30-dan gowrak tussag özlerine bolan gatnaşyga protest bildirip, oktýabr aýynyň ahyryndan bäri açlyk yglan edip gelýärler.
Şol tussaglylaryň käbiriniň ýakyn garyndaşlarynyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, olaryň ýakynlary ekstremistik yslamçylykda aýyplanyp, tussag edilipdirler.
Tussag edilenleriň garyndaşlarynyň bellemeklerine görä, tussaglar diňe musulman bolandyklary, metjitlere gidip, dowamly bäş wagt namaz okandyklary üçin günäkär yglan edilýärler.
“Žaslyk” Özbegistanyň iň agyr we ýowuz şertli türmeleriniň biri hasaplanýar. Il arasynda ony “barsa-gelmez” diýip hem atlandyrýarlar.


text:
Çarşenbe güni giçlik Azerbaýjanyň Ismaýilli raýon merkezinde müňlerçe protestçi ýerli raýon häkiminiň wezipesinden çekilmegini talap edip, demonstrasiýa geçirdi.
Bu demonstrasiýada protestçiler maşynlary, käbir jaýlary we hatda bir myhmanhanany ýakyp, bulagaýçylyk döretdiler.
Maglumata görä, bu bulagaýçylyklaryň ýüze çykmagyna bu raýon merkezindäki “Çyrag” atly ýerli myhmanhananyň eýesiniň günäsi bilen ýüze çykan ulag heläkçiligi sebäp bolupdyr.
Azatlyk Radiosynyň ýerli habarçysy bu wakadan öň hem ilat arasynda ýerli jelephana hasaplanylýan bu “Çyrag” myhmanhanasynyň ýapylmagyny talap edip ýaşaýjylaryň eden talaplaryna ýerli häkimiýetleriň reaksiýa bildirmändiklerini habar berýär.
Çarşenbe güni agşamky bulagaýçylyklardan soň penşenbe güni häkimiýetler Azerbaýjanyň bu Ismaýilli raýon merkezinde gözegçilik çärelerini has-da güýçlendiripdirler.


text:
Mary welaýatynyň Tagtabazar etrabynda soňky döwürde toguň güýjüniň “oýnap durmagy” ýaly elektrik togunyň ýetmezçiligi bilen bagly wakalar adaty ýagdaýa öwrüldi.
Tagtabazarly ildeşimiz Nazar bu hakda şeýle diýýär: “Etraba gelýän toguň naprýaženiýesi 220 wolta ýakyn bolsa-da, ol birden 110 wolta çenli pese düşüp, bir salymdan ýene-de ýokary galýar. Bu ýagdaý günüň dowamynda ençeme gezek gaýtalanýar”.
Ýerli ilat elektrik togunyň kadasyz işi sebäpli hojalyklaryndaky elektrik bilen işleýän enjamlarynyň ençemesiniň ýanyp, sandan çykandygyny aýdýarlar.
100-150 dollar
Etrap mekdepleriniň birinde mugallym bolup işleýän 35 ýaşly Nazar: “Tok sebäpli geçen hepde kondisionerim we holodilnigim (sowutgyjym) sandan çykdy. Olary 800 dollar töläp alanyma bir ýyl hem bolanok” diýip, öz başyndan geçen wakany gürrüň berýär.
Tagtabazarda elektrik enjamlarynyň ussasy Weli howanyň temperaturasynyň 40 gradusdan hem geçýän bu günlerinde tok üpjünçiliginiň düzgünsizligi sebäpli hojalyklaryň split sowadyjylarynyň, sowutgyçlarynyň we telewizorlarynyň köýýän halatlarynyň soňky döwürde has-da köpelendigini aýdýar.
Weli adamlaryň her bir elektrik enjamyň ýanan bölegi, adatça motory üçin, azyndan 100-150 dollar aralygynda pul töläp, oňartmaly bolýandyklaryny aýdýar.
150-300 dollar pul harç edip...
Bu etraplarda elektrik togunyň dowamly “oýnap” durmagynyň sebäbi Marynyň gidro-elektrik stansiýasynyň kadasyz işi bilen düşündirilýär. Bu edaranyň özüniň atlandyrylmazlygyny soran bir işgäri stansiýanyň könelendigini, onuň sekiz sany elektrik öndürýän energoblogundan häzirki gün diňe dördüsiniň işleýändigini aýtdy.
Onsoň Tagtabazaryň ilaty elektrik togunyň kadasyz akymyny kadalaşdyrjak bolup öýme-öý diýen ýaly 150-300 dollar töweregi pul harç edip, sazlaýjy enjamlary satyn almaga mejbur bolýar.
Täzelik däl
Öz ýanan sowutgyjyny 120 dollar çykaryp oňardan Nazar mugallym täzeden bu ýagdaýa düşmezlik üçin özüniň hem goşmaça 150 dollar çykdajy edip bu sazlaýjy enjamdan edinendigini aýdýar.
Tagtabazarda tok üpjünçiligi şu ýyl has ýaramazlaşan-da bolsa, aslynda bu tagtabazarlylaryň durmuşynda täzelik däl, bu ýerde tok ýetmezçiligi bilen bagly görgüler indi üç ýyldan bäri dowam edip gelýär.
Şol bir wagtda-da türkmen häkimiýetleri ilaty elektrik energiýasy bilen bökdençsiz üpjün etmek üçin ýurtda “häzirki zaman gaz turbina elektrik stansiýalarynyň, elektrik geçirijileriň gurulýandygyny, ilatly ýerleriň elektrik üpjünçilik ulgamlarynyň täzelenýändigini” yzygiderli tekrarlap gelýärler.


text:
Owganystanda parahatçylyk ugrunda gecirilmegi planlaşdyrylýan gepleşiklerde owgan hökümetiniň, Birleşen Ştatlaryň we “Talyban” hereketiniň bir stoluň başynda ýygnanyşmazlygy mümkin. Ýöne bu parahatçylykly gepleşikler üçin olaryň hersiniň islegleriniň öz sanawy bar.
Owganystandaky konfliktlerde esasy rol oýnaýanlaryň bu gepleşikden garaşýan talaplarynyň, tamalarynyň we düşünişmeýän meseleleriniň käbirleri şulardan ybarat.
”Talyban” hereketi
“Talyban” hereketi birnäçe toparlardan düzülen we görnüşine görä, parahatçylyk gepleşikleri meselesinde olaryň garaýyşlary biri-birinden tapawut edýär.
”Talybanyň” oňşuksyz topary, ylaýtada olaryň ýaragly çaknyşyklara baş goşýan bölümi, parahatçylyk boýunça gepleşikleriň islendik görnüşine gatnaşmaga garşy çykyş edýär. Emma, muňa garamazdan, agzalýan toparyň Pakistanda tussaglykda saklanýan käbir ýokary derejeli agzalary ýaraşyk ylalaşyklaryna çagyrdylar.
“Talyban” hereketiniň talaplary
Şol bir wagtyň özünde-de “Talyban” hereketi özara ynam döretmek hem-de Owganystanyň hökümetiniň kontrollygynda tussaglykda saklanýan “Talyban” hereketine degişli tussaglaryň boşadylmagyny gazanmak maksady bilen gepleşiklere gatnaşar. Şeýle-de, “Talyban” hereketi gepleşikleriň dowamynda ABŞ-nyň Guantanamo tussaghanasynda saklanýan “Talyban bäş” atly tussaglaryň boşadylmagy ýaly talaplary hem öňe sürer.
Mundan başga-da “Talyban” hereketiniň agzalaryna garşy ýola goýlan sanksiýalaryň ýeňilleşdirilmegini soramagyna garaşylýar. Birleşen Milletler Guramasy (BMG “Al-Kaýda” we “Talyban” hereketlerine garşy sanksiýalar komiteti “Talyban” hereketi bilen ilteşikli 100-den gowrak adamy gara sanawa alypdy. BMG şol gara sanawa alnanlara garşy syýahat etmek gadagançylygyny girizip, olaryň mal-mülk baýlygyny doňdurdy.
Kataryň daşary işler ministri Ali bin Fahd al-Hajri (merkezde) we "Talyban" hereketiniň wekili Jan Mohammad Madani (çepde) Talybanyň Dohadaky syýasy ofisiniň açylyş dabarasynda. 18-nji iýun. Katar.
Şeýle-de BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi Owgan hökümetiniň haýyşy boýunça “Talyban” hereketiniň Kabul bilen gepleşikleri ýola goýmagyny gazanmak maksady bilen, agzalýan toparyň agzalarynyň onlarçasynyň adyny şol gara sanawa girizmedi. Şeýle-de “Talyban” Waşingtona öz toparyny kanuny syýasy gurama hökmünde ykrar etdirmäge synanyşar.
Bulardan başga-da “Talyban” hereketiniň Owganystanyň sosial we sud işlerinde ähmiýetli rol oýnamagyny kabul etmek we ýurduň konstitusiýasyny üýtgetmek ýaly has jedelli we tutanýerli talaplary etmegine hem garaşylýar.
Lodonda ýaşaýan Owganystan boýunça synçy Matt Waldman bu barada şeýle diýýär: “Talyban sud, antikorrupsiýa, bilim we sosial ugurlarda ähmiýetli rol oýnamaga dyrjaşjaga meňzeýär. Bular ”Talybanyň” rol oýnamaga synanyşjak esasy ugurlarydyr. Olar aýratyn-da sud işlerinde täsirli bolmak islärler. ”Talyban” liderleri Owganystanda adalaty berjaý etmek üçin özleriniň iň makul topardygyny pikir edýärler” diýip, Owganystan boýunça synçy Matt Waldman aýtdy.
Muňa garamazdan, owgan hökümetiniň ýurduň gelejegi babatda “Talyban” hereketi bilen islendik gepleşiklere girişmegi owgan zenanlarynda uly alada döredýär. Owganystanyň deputatlary we aktiwistler, parahatçylyk ylalaşygyna gelnen halatynda, “Talyban” hereketiniň ultra-konserwatiw garaýşynyň owgan zenanlarynyň soňky onýyllykda gazananlaryny puja çykarmagyndan howatyrlanýarlar.
Owgan hökümeti
Owgan hökümeti ýurduň teleýaýlymlarynda ”Talybanyň” Katarda ofis açmak we Birleşen Ştatlar bilen gepleşikleri geçirmek baradaky planlaryny uly şowhun bilen habar berdi. Kabul bolsa parahatçylyk prosesi Owganystan tarapyndan dolandyrylmasa, bu gepleşiklere Owganystanyň Ýokary parahatçylyk geňeşiniň gatnaşmajakdygyny aýdýar.
Owganystanyň Ýokary parahatçylyk geňeşi parahatçylyk gepleşiklerini geçirmek üçin ýurduň prezidenti tarapyndan döredilen guramadyr.
”Talyban” Dohada öz ofisini açýandygyny yglan edenden bir gün soň, ýagny 19-njy iýunda Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý “Owganystanyň parahatçylygy boýunça gepleşikler barada Birleşen Ştatlaryň hökümetiniň aýdýan zatlary bilen edýän zatlarynyň arasynda gapma-garşylyklar bar” diýip, ABŞ-nyň resmileri bilen ikitaraplaýyn howpsuzlyk ylalaşyklary baradaky gepleşiklerini ýatyrýandygyny aýtdy.
Häzriki wagtda Karzaýyň hökümeti Katarda “Talyban” hereketine berlen resmi statusdan howatyrlanýana meňzeýär. “Talyban” hereketiniň Katardaky şol ofisinde ilkibada ”Talybanyň” baýdagy we “Owganystanyň yslam emirligi” diýip ýazylan tug hem ýerleşdirilipdi.
Owgan hökümetiniň talaplary
Kabul geçiriljek bu gepleşiklerde “Talybanyň” Owganystanyň merkezi hökümetini ykrar etmegine, ýaraglaryny taşlamagyna we konstitusiýany kabul etmegine garaşýar. Bu islegler parahatçylykly gepleşikleri geçirmek üçin owgan hökümetiniň öňünden goýan şertleri.
Britaniýaly synçy Waldman islendik häkimiýet bölünişiginde Owgan hökümetiniň häkimiýetdäki öz güýjüni saklamaga we “Talyban” hereketiniňkini bolsa çäklendirmäge synanyşjakdygyny aýdýar: “Owgan hökümetiniň gepleşiklere gatnaşyp-gatnaşmajagy takyk belli däl. Ýöne, eger-de olar gepleşiklere gatnaşsa, onda olar hökümet işlerinde “Talyban” hereketiniň täsirini çäklendirmäge synanyşarlar.
Hakykatda, konfliktleri ylalaşyk esasynda çözmek tagallasy başa barsa, elbetde, häkimiýet dolanyşygyny paýlaşmak hakynda hem ylalaşyga zerurlyk dörär. Ýöne hökümetdäkileriň aglabasy häkimiýeti ”Talyban” bilen paýlaşmak meselesinde göwünsiz.”
Bu ugurdaky problema
Bu ugurdaky ilkinji problema Karzaýyň ýolbaşçylygyndaky hökümet 2014-nji ýyldan başlap, häkimiýet başynda bolmaz, sebäbi 2014-nji ýylyň tomsunda prezidentlik saýlawlary geçiriler we şol ýylyň soňunda hem daşary ýurtly harbylar Owganystany terk ederler.
ABŞ
Birleşen ştatlaryň prezidenti Barak Obama 19-njy iýunda eden çykyşynda “Çaknyşyklaryň soňuna çykmak we Owganystanda hem-de regionda durnuklylygy gazanmak üçin parahatçylyk prosesiniň Owganystanyň ýolbaşçylygynda geçirilmeginiň iň gowy ýoldugyny” aýtdy.
ABŞ-nyň talaplary
Birleşen Ştatlaryň administrasiýasy “Talyban” hereketinden ”Al-Kaida” bilen aragatnaşygyny kesmegine, ýowuzlygy bes etmegine we aýallary hem-de etniki azlyklary goramagyna garaşýar. Mundan başga-da, Waşington ABŞ-nyň liderligindäki NATO güýçleriniň ”Al-Kaýda” garşy göreşmäge hyjuwlydygyny nygtaýar.
Bu baradaky problema
”Talyban” diňe NATO güýçleri Owganystany terk eden halatynda amerikan wekilleri bilen parahatçylyk boýunça gepleşikleri geçirjekdigini aýdýar. Elbetde, daşary ýurtly harbylaryň aglabasy öňümizdäki ýylyň soňuna çenli Owganystany terk ederler, emma olaryň belli bir bölegi ýurtda galar.


text:
Demirgazyk Owganystanyň Jowuzjan welaýatynyň häkimi Lutfullah Azizi “Afghanistan.ru” websaýtyna beren maglumatynda jeňçiler Farýab welaýatyndan geçyp, Jowizjana gelip ýerleşýär diýdi.
Ol muňa Farýab welaýatynda jeňçilere garşy alnyp barylýan harby operasiýalaryň sebäp bolýandygyny belledi. Şeýle-de, häkim jeňçileriň Jowuzjan welaýatynyň 10 etrabynda hem hereket edýändigini nygtady.
Demirgazyk Owganystandaky howpsuzlyk şertleri barada Azatlyk Radiosynyň Kabuldaky habarçysy Şaýymerdanguly Myradynyň taýýarlan maglumatyny diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Daşoguz welaýatynda 27-nji martda “Aral ekologiýasy: durnukly özgerişler we halkara hyzmatdaşlyk” atly iki günlük halkara konferensiýa başlandy. Bu konferensiýa Orsýetiň we Merkezi Aziýa ýurtlarynyň delegasiýalary gatnaşýarlar.
Bir bölegi Özbegistana hem degýän, emma Gazagystanda ýerleşýän bu deňziň gurap barýandygy, şunlukda onuň tutuş regionyň ekologiýasyna howp salýandygy barada yzygiderli maglumatlar çap edilýär.
Eýse, deňiz we onuň bilen bagly problemalaryň Türkmenistana ýetirýän täsiri nämeden ybarat? Türkmenistan ýetäýmegi mümkin bu täsiriň öňüni almak hem-de Aral deňzi bilen bagly bu problemanyň çözgüdini tapmak üçin nähili kömek edip biler?
Azatlyk Radiosy bu soraglar bilen gyzyklanyp, Moskwa şäheriniň döwlet uniwersitetiniň professory, şeýle-de BMG-niň tebigaty goramak boýunça programmasynyň eksperti Nikolaý Dronin bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Aral deňziniň ýagdaýy barada Türkmenistanyň alada etmeginiň sebäbi nämede?
Nikolaý Dronin: Türkmenistanyň Aral deňzine hiç hili göni gatnaşygy ýok, emma bu problemanyň netijesinde Türkmenistanyň başga bir problema bilen ýüzbe-ýüz bolmagy mümkin. Bu ýerdäki ilkinji mesele: Aral deňzini doldurýan suw resurslary nähili paýlanar diýen sorag.
Bu ýerde ýene bir problema bar, Nyýazowyň döwründe suwy tygşytlamak üçin Türkmenistanda uly kölüň gurluşygy başlanypdy. Ekarançylykda ulanylan suwlar soňy bilen şol kölde toplanylmalydy. Bu hem Özbegistan üçin suwuň azalmagyny aňladardy. Bu bir dawaly ýagdaýdy we Özbegistan bu gurluşyga berk garşy çykyş edipdi.
Azatlyk Radiosy: Siziň pikiriňizçe, türkmen hökümetiniň ”Türkmen köli” babatdaky proýekti doly amala aşyrylsa, onda suwy tygşytlap bolarmy?
Nikolaý Dronin: Muny aýtmak kyn. Sebäbi ol suwuň hili pes. Umuman aýdylanda, Merkezi Aziýada suw köp, emma hili erbet. Şol hapa suwlary derýalara akdyrmak howply bolany üçin ol suw howdanlaryna akdyryrylýar. Ol ýere ýygnanan suw hem porsaýar. Beýle suw bolsa hiç kime gerek däl, şonuň üçin bu proýekt şübhe döredýärdi. Ondan başga-da ol örän çykdajyly proýekt.
Azatlyk Radiosy: Aral deňziniň Türkmenistana hiç hili ilteşiginiň ýokdugyny aýtdyňyz, bu ýagdaýda Türkmenistanyň Aral deňzi baradaky duşuşyklara gatnaşmagynyň sebäbi näme?
Nikolaý Dronin: Aral deňzi baradaky tema örän meşhur, bu barada hemişe gürrüň edilýär. Elbetde, bu problema Täjigistan bilen Özbegistany has hem ýakyndan gyzyklandyrýar. Türkmenistana onuň hiç hili dahyly ýok. Emma ol regional derejede geçirilen duşuşyklara gatnaşmak isleýär.
Azatlyk Radiosy: Aral deňziniň guramagy Türkmenistana nähili täsirini ýetirip biler?
Nikolaý Dronin: Munuň Türkmenistana hiç hili täsiri bolmaz. Meniň pikirimçe, Türkmenistany bu ýerde gyzyklandyrýan zat, Aral deňzine Amyderýadan akýan suw. Amyderýadan [özüniň] näçe mukdarda suw alyp biljegi barada, derýadan suw alýan döwletleriň özara ylalaşygy bar. Şol ylalaşygyň bozulmagy mümkin. Türkmenistanyň hem onuň öňüni almak üçin duşuşyklara gatnaşýan bolmagy mümkin.
Bu ylalaşyk bozulan ýagdaýynda Täjigistanyň elektrik energiýasyny öndürmek üçin suw howdanyny gurmagy mümkin. Şeýlelikde suw Täjigistanda böwetlener. Özbegistanam näçe islese, [suw] alyp başlar. Şonuň netijesinde Türkmenistan suw meselesinde olara garaşly bolup biler. Onsoň beýle ýagdaýlaryň ýüze çykmazlygy üçin hemişe seresap bolup, elmydama gepleşikler geçirip durmaly.
Azatlyk Radiosy: Amyderýadan suw almaklyk barada Täjigistanyň, Özbegistanyň we Türkmenistanyň arasyndaky ylalaşygyň bozulmazlygy üçin Türkmenistan näme teklip edip biler?
Nikolaý Dronin: Türkmenistanyň barter ylalaşyklaryny teklip etmegi mümkin. Beýle etmek üçin bu ýurduň ähli zady bar. Türkmenistandan gazam, nebitem çykýar. Täjigistanyň hem gidroelektrik stansiýa gurmaga bolan gyzyklanmasynyň bardygy bilinýär. Şonuň üçin bu ýerde iki tarapyň hem bähbidine tamamlanjak çykalga tapylyp bilner. Türkmenistan Täjigistan bilen ylalaşyp, oňa arzanrak bahadan ýangyç berip, ornuna Duşenbeden hiç hili duýdansyz hereket etmezligi sorap biler.
Türkmenistanyň ösmegine böwet bolýan esasy zat hem suw meselesi. Nyýazowyň döwründen bäri bu ýurt gallaçylykda garaşsyz bolmagy arzuw edip gelýär. Şonuň üçin bugdaý ekilýän meýdanlar giňeldilýär. Bu hem has köp suw talap edýär. Şonuň üçin Türkmenistanyň Täjigistan we Özbegistan bilen gepleşikler geçirmegi zerur. Sebäbi bu çynlakaý mesele.


text:
Birleşen Ştatlaryň ýokary derejeli generaly çykyş edip, şu ýylyň oktýabryna çenli ABŞ-Owganystan ikitaraplaýyn Howpsuzlyk ylalaşygynyň baglaşyljakdygyna umyt edýändigini aýtdy. Bu ylalaşykda 2014-nji ýyldan soň Owganystanda galmaly Halkara güýçleriniň şertleri kesgitlenilmeli.
ABŞ-nyň Bilelikdäki Serkerdeler Ştabynyň baştutany general Martin Dempseý eger-de gürrüňi gidýän ylalaşyga gelmek başartmasa, onda Owganystandan ähli amerikan esgerleriniň çykarylmagynyň mümkindigini hem sözüne goşdy.
Dempseý bu barada duşenbe güni, Kabula edýän saparynyň çäklerinde çykyş etdi. Şeýle-de amerikaly general owgan resmileri, şol sanda prezident Hamid Karzaý bilen hem duşuşyk geçirdi.
Karzaý duşenbe güni beýanat ýaýradyp, onda owganlylaryň Waşington bilen Howpsuzlyk ylalaşygyny baglaşmaga taýýardygyny mälim etdi.


text:
Türkmenistanda real häkimiýet kimiň elinde? Halkara synçylary şu meseläni analiz edende, milleti, ady türkmen bolmadyk üç adamdan sowlup geçip bilmeýärler. Olar Wiktor Hramow, Aleksandr Žadan hem Wladimir Umnow.
Bu adamlary diňe bir gelip çykyşynyň türkmen däldigi birleşdirmeýär. Agzalan atlaryň töwereginde şu wagta çenli köp sanly çaklamalar, myş-myşlar dowam edýär.
Esasy intriga nämeden ybarat? Olar näme üçin şu wagta çenli ýurduň ýolbaşçy apparatynda saklanyp galmak bilen çäklenmän, dürli çeşmeleriň maglumatlaryna görä, esasy roly oýnamagyny dowam etdirýärler? Bu henizem jogapsyz galýan soraglar. Hramow, Žadan hem Umnow S.Nyýazowyň iň ýakyn kömekçileri bolandygy bilen has-da ünsi özlerine çekýärler.
21-nji dekabr soňky türkmen taryhynda aýratyn bir simwolik häsiýete eýe boldy. Şol gün Nyýazow ölüpdi, Stalin doglupdy.
Olar nädip häkimiýetde galýarlar?
Eger logika yzarlansa, 2006-njy ýylyň 21-nji dekabrynda Türkmenistanyň ozalky prezidentiniň tarpa-taýyn ölmegi bilen, täze döwlet lideri öňki häkimiýetiň täsirli wekillerinden dynmaga çalşaýjak ýalydy. Bu şeýle-de boldy. Arassalaýyş işi geçirildi. Ýöne Hramow, Žadan hem Umnow ýolbaşçylykda eldegrilmesiz adamlar bolup galdylar.
S.Nyýazowyň ölümi baradaky hatyň aşagyna ýurduň 29 ýolbaşçysy gol goýupdy. Şol gol çekenleriň ençemesi häkimiýetden çetleşdirildi. Şonda şolaryň hataryndaky bu üç adamyň wezipeleri-de görkezilipdi. Wiktor Hramow - prezidentiň kömekçisi, Aleksandr Žadan - prezident apparatynyň iş dolandyryjysynyň orunbasary, Wladimir Umnow - prezidentiň kömekçisi.
Göräýmäge beýle bir uly wezipe-de däl ýaly. Olar tas Türkmenbaşynyň häkimiýet başyna gelen döwründe diýen ýaly onuň golaýynda peýda bolupdular. Olar şonda Nyýazow üçin möhüm şahslar bolup geldiler.
G. Berdimuhamedowy şol adamlaryň hyzmatyndan peýdalanmaga näme mejbur etdi? Olary öz adamlary bilen çalşyrmaga oňa näme päsgelçilik döretdi?
Ondanam başga, ine, üç ýylyň içi - şol adamlar döwlet liderine iň ýakyn adamlaryň hatarynda bolmagynda galýarlar.
Hramow iň esasy roldamy?
Wiktor Hramow bilen bagly häkimiýetiň ýokary gatlaklarynda bir gorkynyň bardygyny Türkmenistanyň dolandyryjy organlaryndaky köpsanly çeşmeler ýer astyndan habar berýärler. Ony Nyýazow döwründe şahsyýet kultunyň arhitektory hasap edýärdiler.
Ýurtdan syzyp çykýan maglumatlara görä, şu wagta çenli häkimiýetiň ideologiýa üpjünçiligi Wiktor Hramowyň apparatynyň elinde. Munuň şeýledigini mekdepleriň okuw kitaplaryndan başlap, prezidentiň durmuşy barada çykarylýan reklama häsiýetli kitaplara çenli hemme zatlar ýurtdaky ähli ideologik kampaniýalara Hramowyň gatnaşýandygyny, gytaklaýynam bolsa, subut edýär. Reklama kitaplaryny Hramowyň özi redaktirleýär.
Ol şeýle-de köpçülikleýin habar serişdeleri bilen bagly açyk bolmadyk ideoligiýany-da düzýär, oňa amal edýär. Ol Türkmenistanyň Daşary işler ministrligine we ýurtdaky kadrlar syýasatyna uly täsir ýetirýär. Hramowyň bu aladalaryny bolsa, öz gezeginde, prezident ünssüz galdyrmaýar. Prezident ony hökümet sylagy - “Garaşsylyk” ordeni bilen sylaglady.
Türkmen döwlet habarlar gullugy Hramowyň “Ösüşiň döwlet programmalaryny ýerine ýetirmekde goşýan uly goşantlary, işe döredijilikli çemeleşýändigi, guramaçylyk ukyby, ýokary professional ussatlygy üçin hem köp ýyllyk ak ýürekli zähmeti üçin” şeýle ordene mynasyp bolandygyny ýazdy.
Žadan bilen Umnowýň şahsyýetine häkimiýetiň näme üçin beýle üns bermeyändigi barasynda hiç zat eşidilmeýär. Olar hemişe-de märekeden, il gözünden daşdaky adamlar, çünki olar esasan ykdysady meseleler bilen meşgullanýarlar.
Olaryň işindäki syrlar
Halkara köpçülikleýin habar serişdelerinde birnäçe gezek peýda bolan habarlardan çen tutulsa, beýleki gulluk borçlaryndan başga-da, Aleksandr Žadan Nyýazowyň “şahsy hazynaçysy“ bolupdyr. Belki şonuň üçin onuň ady syrlar bilen örtülendir. Edil şonuň ýaly örtgi Wladimir Umnowyň alyp barýan işlerine-de degişli.
Käwagt synçylar bu üçlügiň güýç-kuwwatyny, täsirini Moskwa bilen baglanyşdyrýarlar. Hamana, Kreml hut şol adamlar arkaly Türkmenistan bilen ýönekeý bolmadyk gatnaşyklaryny sazlaýarmyş.
Käbir çaklamalara görä, bu kanallardan (bu üçlükden) Ysraýylyň kommersiýa gurluşlarynyň-da peýda görýän bolmaklary mumkin. Dogrusy, Moskwa hem Ysraýyla çykýan bu täsir zolaklary ýalana çykaryp bolmajak subutnamalar bilen hiç haçan berkidilmedi.
Türkmenistanyň ýapyk sistemasy hemişe birgiden rowaýatdyr çaklamalary döredýär. Şol rowaýatlar bolsa “Türkmenistany iş ýüzünde kim dolandyrýar?” diýen soragy has-da bulaşdyrýar.
Hakykatdan-da, ýurtdaky baş kararlary kim kesgitleýär, kim kabul edýär, olaryň ýerine ýetirilişine gözegçiligi kim amala aşyrýar? Bu mesele henizem uly sorag bolmagynda galyar.
Aleksandr Narodetski post-Sowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Türkmenistan ýurduň Baş baýramyny belleýär, garaşsyz ýurt bolmagynyň 22 ýyllygynyň toýuny toýalaýar. Resmi Aşgabat ýurduň bu 22 ýylda uly üstünlikleri gazanandygyny aýdýar.
22 ýyl mundan öň, ýurt garaşsyzlygy barada geçirilen ählihalk referendumynyň netijeleri esasynda, Türkmenistan SSR-niň Ýokary Soweti «Garaşsyzlyk we Türkmenistanyň döwlet gurluşlarynyň esaslary hakynda» Konstitusion kanun kabul etdi.
Bu Konstitusion kanun Türkmenistan SSR-ni öz territoriýasynyň çäklerinde garaşsyz demokrtik döwlet – Türkmenistan diýip yglan etdi.
Mälim bolşy ýaly, şonda referenduma gatnaşanlaryň 94 prosentiniň garaşsyzyk üçin ses berendigi aýdylypdy.
Azatlyk Radiosy bu baýrama gabatlap, «Garaşsyzlyk: Ösüş ýoly üstünliklimi?
» diýen sorag esasynda bir forum açdy. Ol soraga ses berenleriň 43,8 prosenti «Hawa», 52,1 prosenti «Ýok», 4,2 prosenti «Pikirim ýok» diýip jogap beripdir.
Eýsem ýurduň garaşsyzlyk ýyllarynda gazananan üstünlikleri we kemter gaýdan ýerleri barada ýerli synçylar näme pikir edýär?
Bu barada guralan ýörite söhbetdeşligi diňläp, pikirleriňizi aýtmagyňyzy soraýarys.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama amerikan harytlarynyň, tehnologiýasynyň ýa hyzmatlarynyň Ukrainanyň Krym regionyna eksport edilmegini gadagan etmek baradaky görkezmä gol çekdi.
Şeýle-de Obama Gazna departamentiniň bu regionda işleýän şahslara we kompaniýalara garşy sanksiýa girizmekligine ygtyýar berdi.
19-njy dekabrda täze çäreleri yglan etmek bilen, Obama Orsýetiň bu regiondaky anneksiýasyny bes etmegine çagyrdy.
Gazna departamenti bu buýruk esasynda 17 şahsyýeti, ýedi kärhanany gara sanawa girizdi.
Kanada hem 19-njy dekabrda Orsýetiň Ukrainadaky hereketleri sebäpli täze sanksiýalaryny yglan etdi.
Bu çäreler Ýewropa Bileleşigi Krymda maýa ýatyrmagy gadagan edeninden bir gün soň görüldi.
Obama 18-nji dekabrda täze rus sanksiýalaryna ygtyýar berýän aýratyn kanuna hem gol çekdi, emma ol bu gezek bu ygtyýarlygyny ulanmajagyny aýtdy.
Bu kanun prezidente Ukrainanyň harbylaryna ýarag ibermek ygtyýaryny hem berýär.
Krym mart aýynda Orsýetiň goldawyndaky güýçler ýarym adany Ukrainadan alaly bäri de fakto Moskwanyň kontrolynda galýar.
"Men Orsýeti ýene bir gezek basybalyjylygy hem-de Krymy anneksiýa etmek synanyşygyny soňlamaga, özüniň gündogar Ukraiandaky separatistlere goldaw bermegini bes etmäge, Minsk şertnamasy esasynda öz üstüne alan borçlaryny ýerine ýetirmäge çagyrýaryn" diýip, Obama aýtdy.
Sentýabr aýynda gol çekilen Minsk protokoly gündogar Ukrainada ýaraşyk baglaşylmagyna getirdi, emma söweşi togtatmagy başarmady.
Ukraina we Günbatar ýurtlary Kremli orsýetçi gozgalaňçylara ýarag we goşun goldawyny berip, gündogar Ukrainadaky pitnäni güýçlendirmekde aýyplaýarlar.
Moskwa bu aýyplamany, gereginden artyk subutnamanyň bolmagyna garamazdan, yzygiderli inkär edýär.
Kanadynyň premýer-ministri Stefen Harper 19-njy dekabrda Orsýete garşy täze sanksiýalary, şol sanda nebit-gaz senagatynda ulanylýan tehnologiýalary eksport etmeklige girizilen goşmaça çäklendirmeleri yglan etdi.
Harper «Putin režiminiň Ukrainanyň toprak bütewiligini, özygtyýarlylygyny we garaşsyzlygyny dowamly bozandygyny» duýdurdy.
"Kanada Krymyň bikanun basylyp alynmagyny we gündogar Ukrainadaky höçjet, prowokatiw harby aktiwlikleri kabul etmez» diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Kanadanyň daşary işler ministri Jon Baird, Orsýetiň Ukrainadaky hereketleri sebäpli, on bir sany orsýetli, dokuz sany ukrainaly şahsyýete garşy sanksiýa girizilýändigini aýtdy.
Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň sözçüsi Aleksandr Lukaşewiç 20-nji dekabrda «biz Waşingtonyň we Ottawanyň bu hili aksiýalaryň yzynyň netijesiniň boljagy barada pikir etmegini maslahat berýäris» diýdi we Orsýetiň muňa jogap çärelerini görjegini duýdurdy.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Türkmenistanda galla oragy möwsümi üstünlikli tamamlandy. Zähmetsöýer gallaçylarymyz ak bugdaýyň bir million dört ýüz müň tonnadan gowragyny ýygnadylar we Watan harmanyna tabşyrdylar.
Bu bolsa, gurak gelen şu ýylda hem gallaçylarymyzyň gowy netijeleri gazanandygyny görkezýär. Gazanylan bu üstünlik zähmetsöýer daýhanlarymyzyň ýeňil bolmadyk şertlerde dänäniň bol hasylyny ösdürip ýetişdirmegiň oňat tejribesini toplandygyna şaýatlyk edýär diýip, milli Liderimiz belledi. Orak möwsüminiň netijeleri döwletimiziň öz azyk howpsuzlygyny doly gazanandygyny subut edýär.
Ýurdumyzda giňden bellenilýän Galla baýramynyň ýetip gelýändigini aýdyp, hormatly Prezidentimiz maslahata gatnaşyjylary we olaryň üsti bilen ähli ildeşlerimizi bu şanly baýramçylyk bilen tüýs ýürekden gutlady. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz wise-premýer E.Orazgeldiýewe ýüzlenip, Galla baýramy mynasybetli orak möwsüminde oňat netijeleri gazanan kärendeçileriň, kombaýnçylaryň, sürüjileriň we bu jogapkärli işe gatnaşan beýleki adamlaryň çeken yhlasly zähmetine mynasyp baha bermegiň zerurdygyny aýtdy hem-de olara gymmat bahaly sowgatlary we beýleki sylaglary gowşurmak meselesine seretmegi tabşyrdy.


text:
Müsüriň döwlet telewideniýesi Kairiň sudunyň ýurduň öňki prezidenti Hosni Mubaragyň şertli boşadylmagyny karar edendigini habar berdi. Emma Mubaragyň haçan boşadyljagy entek anyk belli däl.
“Reuter” agentliginiň habaryna görä, Mubaragyň işine garan sudýa Ahmed El-Bahrawi iş boýunça “gutarnykly karara gelnendigini we oňa gaýtadan garap bolmajagyny” yglan edipdir.
Mubaraga garşy bu sud işi onuň döwletiň gözegçiligindäki media kompaniýasyndan sowgat almakda aýyplanmagy bilen baglylykda gozgalypdy.
Puly yzyna gaýtardy
Suduň çarşenbe güni yglan edilen kararynyň öňüsyrasynda Mubaragyň aklawçysy Fareed El-Deeb öz müşderisiniň boşadylmagyny talap etdi we öz talabyny Mubaragyň ozal alan 600 000 dollar möçberindäki puluny yzyna eýýäm yzyna gaýtarandygy bilen delillendiripdi.
Sud şu ýylyň aprel aýyndan bäri Mubaraga garşy gozgalan ýene üç sany iş boýunça ozal öz kararlaryny yglan edipdi we ony şertli boşatmak barada höküm çykarypdy. Şol sud işleri korrupsiýa bilen bagly aýyplamalar we Mubaragyň 2011-nji ýylyň fewral aýynda bolan protestlerde protestçileri oka tutmaga tabşyryk berendigi barada aýyplamalar esasynda gozgalypdy.
85 ýaşly Mubarak 2011-nji ýylyň aprel aýyndan bäri tussag astynda saklanýar. Ol häzirki wagtda Kairiň daşynda ýerleşýän Tora türmesinde galýar.
Adatdan daşary ýagdaý
Häkimiýet başyndan çetleşdirilen prezident Muhammad Morsiniň “Musulman doganlar” atly hereketiniň baş ýolbaşçylary hem şol türmede saklanýarlar. Olar Morsiniň 3-nji iýulda harbylar tarapyndan wezipeden çetleşdirileninden soň tussag edilipdi.
Müsürde wagtlaýyň hökümetiň Morsiniň “Musulman doganlar” hereketiniň geçirýän protestlerine basyşlary bilen bagly dowam edýän gandöküşiklik zerarly ýurtda adatdan daşary ýagdaý girizildi.
Müsürde 2011-nji ýylyň fewral aýynda 18 günläp dowam eden we prezident Hosni Mubaragy häkimiýet başyndan çetleşdiren döwlet agdarylyşygynda 840-dan gowrak adam häläk bolup, müňlerçe adam hem ýaralanypdy.


text:
Düýn Eýranyň oppozisiýa lideri prezident Ahmedinejadyň daşary sýyasatynyň ýurt üçin zyýanlydygyny we onuň prezident hökmünde özüni alyp baryşyna referendum arkaly halk tarapyndan baha berilmelidigini aýtdy.
Eýranyň reformaçy syýasatçysy we 2009-njy ýylda geçirilen prezidentlik saylawlarynda Ahmedinejada garşy bäsleşen Mir Husseýin Mosawiniň bu beýanaty onuň öz şahsy internet sahypasynda ýerleşdirildi.
Ol beýanatda Mir Husseýin Mosawi “Eýranyň prezidentiniň daşary ýurtlardaky hereketleri, şol sanda onuň BMG-niň Baş Assambleýasynda eden çykyşynda 11-nji sentýabrda Amerikada bolan hüjümi sorag astyna almagy, ýurduň hasam üzňeleşmegine hemem onuň ykdysadyýetiniň erbetleşmegine sebäp bolýar” diýip belläpdir.


text:
3-nji sentýabrda Russiýanyň günortasyndaky Krasnodar regionynda orsýetli aktiwist internetde ekstremizmi we separatizmi propaganda etmekde aýyplanyp, sud edilýär.
Darýa Polýudowa 2014-nji ýylyň awgust aýynda Russiýada internetde separatizme çagyryş etmegi jenaýatlaşdyrýan kanun esasynda aýyplanan ilkinji raýat bolupdy. Gürrüňi edilýän kanun geçen ýylyň maý aýynda kabul edilipdi.
26 ýaşly Polýudowa internetde çap eden maglumatynda Moskwanyň Ukrainany federalizasiýalaşdyrmak barada eden yzygiderli çagyryşlaryna gaýtawul hökmünde “Kubany federalizasiýalaşdyrmagy” talap edip ýöriş geçirmäge çagyrdy.
Kuban – bu Russiýanyň Demirgazyk Kawkazdaky, şol sanda Krasnodardaky birnäçe regionynyň atlandyrylyşynyň başgaça görnüşidir.


text:
Ala köýnekli bir oglanjyk, ýanynda duran gyzjagaz oňa gutudan miwe suwuny içmäge rugsat bermänsoň, aglap başlaýar.
Bu çagajyklaryň bolup durşy adatça maşgalalaryň dynç alyş wagtynda düşürýän wideolaryndan köp tapawutlanmaýar. Emma çagalaryň yzynda duran eli ýaragly adamyň şekili munuň adaty bir wideo däldigini görkezýär.
Gazagystanyň häkimiýetleri şu aýda YouTubde ýerleşdirilen we gazagystanly 150 adamdan ybarat toparyň Siriýada jyhada taýýarlanýandygyny gökezýän bu wideoýazgydan özleriniň habarlydygyny aýdýar.
20 minutlyk bu wideoýazgy häzir YouTubden öçürilipdir. Emma ony “LiveLeak” websaýtynda görmek mümkin
.
“Şama baran 150 adamlyk musulman maşgalasy” atly bu filmde gazakça, orsça we arapça gürleýän çagalar, ýetginjekler we ýaşlar görkezilýär. Olar Siriýada yslamçy gozgalaňçylara näme sebäpden goşulandyklaryny hem düşündirýärler.
Şam Siriýanyň arapça adydyr.
Derňewler
“Wideo boýunça barlaglar geçirilýär, emma onuň haçan geçirilip gutarjagy barada aýdyp biljek däl” diýip, Gazagystanyň Dini meseleler boýunça döwlet agentliginiň metbugat wekili Saktagan Saduakasow aýtdy.
Azat Ýewropa/Azatlyk Raidosy bu wideo ýazgysynyň näderejede hakykydygyny we wideoda görkezilen adamlaryň kimdigini anyklap bilmedi. Wideoda özleriniň jyhada gatnaşmagynyň sebäplerini düşündirýän uly adamlar oýnap oturan ýa-da gurhandan käbir aýatlary ýatdan aýdýan çagalar bilen gezekleşdirilip görkezilýär.
Bir ýetginjek oglan “Allatagalla bize jyhada barmagy tabşyrdy, biz jyhad üçin Şam topragyna aýak basdyk. Allatagalla bize jyhadyň biz üçin wajypdygyny aýtdy” diýip, gazakça düşündirýär.
Ol Gurhandan süreleri ýatdan arapça okaýar, soň olary ors diline terjime edip, “Allanyň ýolunda wepat bolanlaryň ölmändigini, olaryň dirileriň arasynda galýandygyny” aýdýar.
Wideoýazgynyň soňunda uly bir jaýyň basgançagynda 50-ä golaý erkek adamyň elleri ýaragly üýşüp oturandygy görkezilýär. Olaryň biri elindäki ýaragyny görkezip, “Allanyň emri bilen biz şu gural bilen jyhad ýoluna gadam basdyk” diýýär.
Wideoda güýçli partlama görkezilýär. Onuň bilen bilelikde öz janyna kast etmäge taýýarlanýan janyndan geçen bir terrorçynyň çykyşy hem görkezilýär. Ol Yrak yslam döwletine we “Al Kaýda” bilen baglanyşykly “Lewant” toparyna degişli baýdaklaryň fonuda gürleýär.
Wideoda görkezilen partlamalaryň görkezilýän gazak topary bilen baglydygy ýa-da däldigi näbelli bolup galýar.
Siriýadaky daşary ýurtly söweşijiler
Siriýada iki ýyldan bäri dowam edýän graždan urşunda radikal yslamçy toparlaryň tarapynda müňlerçe daşary ýurtlularyň söweşýändigi barada habar berilýär.
Merkezi Aziýalylaryň uruş gidýän ýerlerde söweşlere gatnaşýandygy barada öň hem birnäçe maglumatlar peýda bolupdy.
Aprel aýynda Gyrgyzystanyň parlament agzalary ýurduň günortasyndaky metjitleri söweşlere ýetginjekleriň gatnaşmagyny makullamakada aýyplapdylar.
Sentýabr aýynda Orsýetiň we Hytaýyň habar serişdeleri tarapyndan Siriýada “Al Kaýda” bilen bagly topara garşy söweşlerde hökümet güýçleri tarapyndan ele salnan alty sany türkmenistanly görkezildi.
Şonda olaryň biri, Rawşan Gazakow diýlip tanadylan ýigidiň, wideoýazgyda öz bäş ýaşly ogluna bomba ýasamagy öwredişi görkezilipdi.
Iýun aýynda Gazagystanyň Milli howpsuzlyk komitetiniň başlygy Nurtaý Abykaýew Siriýadaky harby hereketlere birnäçe gazagystanly söweşijileriň gatnaşýandygyny mälim edipdi.
Astanadan 600 kilometr uzaklykda ýerleşýän Garagandy şäheriniň ymamynyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, onuň ýanyna baran bir maşgala özüniň üç oglunyň Siriýada söweşmek üçin gidendigini habar beripdir. Öz adynyň tutulmazlygyny soran ymam regionda şeýle maşgalalaryň ençemesiniň bardygyny gürrüň berdi.


text:
Şu gün germaniýaly syýasatçy, Ýewropa Parlamentiniň wise-prezidenti Silwana Koh-Mehrin doktorlyk dissertasiýasyny goranda başgalaryň eserinden maglumat göçürenlikde bildirilýän aýyplamalar boýunça öz wezipesinden çekildi.
Hususan-da, Silwana Koh-Mehrin Ýewroparlamentiň wise-prezidentlik wezipesinden hem-de Germaniýanyň «Erkin demokratik partiýasynyň» ýolbaşçy geňeşinden gidýändigini yglan etdi. Ýöne, ol Ýewropa Parlamentiniň deputaty wezipesinde welin galjakdygyny aýtdy.
Silwana Koh-Mehrin maglumat ogurlygynda özüne bildirilýän aýyplamalaryň dogrudygy ýa ýalandygy barada hiç hili beýanat etmedi.
Iki aý mundan ozal Germaniýanyň goranmak ministri Karl-Teodor zu Güttenberg hem hut şeýle aýyplamalar boýunça wezipesinden çekilipdi.


text:
Türkmen mejlisiniň deputatlarynyň 10-njy ýanwarda ýurduň “Syýasy partiýalar hakyndaky kanunyny” kabul etmegi Türkmenistanda syýasy doňaklygyň eräp başlandygyny aňladýarmy? Bu soraga biragyzdan jogap bermek kyn.
TDH syýasy partiýalar baradaky proýektiň raýat we syýasy hukuklar baradaky halkara şertnama laýyklykda taýýarlanandygyny ýazýar. Türkmenistan bu şertnama baryp 1996-njy ýylda goşulypdy we ýurduň Baş kanunynyň 30-njy maddasy raýatlaryň syýasy partiýalary döretmek hukugyny ykrar edýär.
Syýasy hukuklar we jebislik aladasy
Gurbanguly Berdimuhamedowyň soňky wagtlarda syýasy partiýalaryň hasaba alnyp bilinjegi barada aýdan sözlerinden, hususan-da 9-njy ýanwarda perzidentlige kandidat hökmünde eden programmalaýyn çykyşynda syýasy partiýalaryň, garaşsyz metbugatyň “tarapynda çykyş edýändigini” aýtmagyndan çen tutulsa, indi köppartiýalylyga kanunda umumy ýagdaýda berlen rugsady ýa hukugy raýatlara iş ýüzünde hem bermäge wagt gelen ýaly.
Ýöne bu meselede, “syýasy partiýalar, metbugat azatlygy” diýlende Saparmyrat Nyýazow döwründen bäri dowam edýän “jebislik”, “il azybirligi” “ünjüsiniň” hem saklanyp galýandygyny görmezlik mümkin däl. Nyýazow 2003-nji ýylda “Köppartiýalylygam, partiýa döredesi gelýän bolsa, döredeliň, ýöne şol partiýa türkmen kanunlarynyň esasynda bolsun” diýip, ýurtda “şama-şaýyrda, agzalalyga ýol bermezligi” nesihat edipdi.
Synçylar Berdimuhamedowyň “halkymy jebisleşdirjek, adamlary berkarar Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmegi ugrunda yhlas bilen tutanýerli zähmet çekmäge ruhlandyrjak partiýalaryň zerurdygyny hem bellemek isleýän” diýen sözlerine barmak çommaldyp, Nyýazowyň islendik başgaça pikiri agzalyçylyk hökmünde görkezmek endiginiň häzirki häkimiýtelerde hem saklanyp galýandygyna ünsi çekýärler.
Ýerine ýetmedik wadalar
Düýbi Wenada ýerleşýän Türkmen inisiatiwasy toparynyň başlygy, hukuk goraýjy aktiwist Farid Tuhbatullin Berdimuhamedowyň 2007-nji ýylyň prezident saýlawlaryndan öňürti beren wadalary bilen häzirki kandidatlyk programmasyny deňeşdirip, olaryň arasynda meňzeş zadyň kändigini aýdýar:
—Ýadyňyzda bolsa, ol 2007-nji ýylda hem köppartiýalylyk sistemasynyň zerurlygy, raýat jemgyýetini döretmek zerurlygy, metbugat azatlygy we internet elýeterliligi barada gürrüň edipdi. Şondan bäri geçen döwürde bu hili beýantlar az edilmedi, ýöne bu zatlary şu geçen bäş ýyl içinde durmuşa geçirmäge nämäniň päsgel berendigine düşünmek kyn.
Kanadada ýaşaýan türkmen aktiwisti Muhammet Düýeji hem hukuk goraýjy Tuhbatulliniň pikiri bilen köp babatda ylalaşýar. Ol prezident Berdimuhamedowyň 2007-nji ýylda prezidentlige başlanda Türkmenistanyň Konstitusiýasyny we kanunlaryny berjaý etjekdigine kasam edendigini ýatlap, bäş ýyl soňra ozal kanunda bar zatlaryň halka berilmegi barada gaýtadan gürüň edilmeginiň kanunlaryň berjaý edilmändigini boýun almak bolýandygyny aýdýar.
“Geçeni geçdi bil”
Türkmende “geçeni geçdi bil” diýen söz bar. Prezident Berdimuhamedowyň birinji bäş ýyl möhleti geçdi, ýöne onuň ýurtdaky bir partiýalylyk netijesinde ýene bir möhlete prezident saýlanmagyna garaşylýar we ol täze partiýalaryň döredilmeginiň tarapynda çykyş edýändigini aýdýar.
Hukuk goraýjy Tuhbatullin “syýasy hukuklar barada ozalky berlen wadalaryň ýerine ýetirilmänligi üçin” prezidentiň häzirki aýdýan sözlerine we adamlaryň hakykatdan hem jemgyýetçilik guramalaryny we partiýalary gurup biljegine, olara şeýle mümkinçilik beriljegine örän şübheli garaýar.
Türkmen režiminiň tankytçylarynyň köpüsi, şol sanda Kanadada ýaşaýan türkmen aktiwisti Muhammet Düýeji türkmen häkimiýetleri öz pikirlerini we garaýyşlaryny raýatlaryň boýnuna zor bilen dakmak ýa-da hemme adamy özleri ýaly pikir etdirmek synanyşyklaryndan entekler el çekjege meňzemeýär diýen pikirde. Düýeji “prezident Berdimuhamedow ýurduň gaz, energiýa ýollaryny diwersifikasiýa etmek meselesinde bir ädim öňe ätdi, emma köppartiýalylyk meselesinde Saparmyrat Nyýazowyň duran ýerinden känbir daşlaşyp bilenok” diýen pikiri öňe sürýär.
Muhammet Düýejiniň pikiriçe, prezidentiň entek döredilmedik we hasaba alynmadyk partiýalaryň nähili bolmalydygy hakynda gürrüň etmegi syýasy azatlyklaryň sallançakda bogulmagyndan başga zat bolup bilmez.
—Eger meniň näme etjegimi başga partiýadan biri kesgitläp berjek bolsa, ol nädip köppartiýalylyk bolsun? Kanun maňa öz pikirim boýunça, özüm bilen pikirdeş adamlary daşyma ýygnap, şol esasda hem partiýa döretmek hukugyny berýär, ol hukugy ne prezident alyp bilýär, ne başga kişi. Eger ol hukuk alynsa, bu hem halkara kanunlarynyň bozuldygy, hem Türkmenistanyň kanunlarynyň bozuldygy bolar.
“Hiçden giç ýagşy”
Ýöne synçylaryň köpüsi syýasy partiýalar baradaky kanunyň kabul edilmegine “hiçden giç ýagşy” diýip, gowy baha berýärler. Türkmen häkimiýetleri köppartiýalylygyň gijikmegini şu wagta çenli wagtyň gelmezligi, jemgyýetiň taýýar däldigi bilen düşündirmäge synanyşyp gelipdiler. Aýdaly, Türkmenistanyň öňki prezident Saparmyrat Nyýazow köppartiýalylyga geçmäge gyssanmazlygy maslahat bererdi. Has anygy, ol bu meseledäki pozisiýasyny ilatyň entek köp babatda döwlete garaşlylygy bilen delillendirerdi.
—Köppartiýalylyk geler, [onuň] gitjek ýeri ýok, hususy eýeçilik döränden soň geler, bu wagt hemmäňiziň ykbalyňyz döwlete garaşly... Haçanda bizde, Türkmenistanda halkymyzyň ýüzden ýary, iň bärinden, baýasa, öz ýeri bolsa, mülki bolsa, kanuny, eldegrizmesiz mülk bolsa, özüniň başlan işi bolsa, fabrikasy, zawody bolsa, onda ol adam döwlet syýasatyna özüni hatara durmaz (“goşulmaz” diýjek bolan bolarly - Ý.A.), onuň öz pikiri bardyr, ol arkaýyn partiýa döredip biler—diýip, Nyýazow 2003-nji ýylda geçiren hökümet maslahatlarynyň birinde aýdypdy.
Şeýle-de Nyýazow hukuk toparlarynyň resmi Aşgabadyň syýasy azatlyklary gysýanlygy baradaky tankydyna jogap berip, käbir daşary ýurtlaryň halky içinden topar-topar edip çaknyşdyrmak isleýändigini öňe sürerdi we Türkmenistanda syýasy partiýalaryň dördilmeýänliginiň sebäbini öz syýasy garşydaşlarynyň başarnyksyzlygynyň üstüne atardy.
—Köppartiýalylyga-da hakyň bar, partiýa döretmäge-de hakyň bar. Kanunlarymyz bar, döretsinler gaýratly adamlar, bigaýratlar döredip bilmän, aňryk gaçyp, aňyrda aýdýarlar, “aý, bize ygtyýar berenoklar...” —diýip, Nyýazow gaharyny ýüze çykarypdy.
Faktlardan çen tutulsa, partiýa döretmek isleýän adamlar diňe ýurt daşynda däl, ýurt içinde hem bar şolaryň biri hem hasaba alynmadyk “Bähbit” partiýasynyň lideri Sazak Durdymyradow. Baharlyda (ozalky Bäherdende) ýaşaýan graždan aktiwistiniň pikirine görä, Nyýazowdan tapawutlylykda, Berdimuhamedow oppozision syýasy partiýalara ýol açmaga rugsat berdi we bu onuň artykmaçylygy bolup durýar.
—Şeýlelikde, eger-de döwletimiziň içinde demokratik özgerişlikleriň has ýokary derejä ýetmegi islenýän bolsa, syýasy partiýalar göreşse, ýüze çykýan meseleleri çözmäge ýol agtarylar we ýol tapylar, munuň ýeke-täk ýoly şu we başga ýol ýok—diýip, Sazak Durdymyradow Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Ýöne entek aýdylýan sözlere ynanybermeli däldigini öňe sürýän, bu zatlaryň diňe daşary ýurtlaryň gözüne çöp atmak üçin edilýändigini çaklaýan, şol bir wagtda, türkmen halkynyň birden syýasy taýdan işjeňleşjigine o diýen ynanmaýan synçylar hem bar. Howpsuzlyk aladalary ötri adyny aýtmazlygy soran 65 ýaşly aşgabatly žurnalistiň pikirine görä, häzir syýasy partiýalaryň dörejegi we işläp biljegi barada bir zat diýerden ir, ýöne ol barybir Türkmenistanda “buz gozganýar” diýip pikir edýär.


text:
Şu gün Irlandiýanyň paýtagty Dublinde urşa garşy protestçiler Britaniýanyň ozalky premýer-ministri Toni Bleýeri köwüş we ýumurtga bilen keseklediler.
Bu waka Toni Beleýeriň täze çap edilen kitaby üçin gurnalan ilkinji jemgyýetçilik awtograf ýazmak çäresine gatnaşmak üçin onuň Dubliniň merkezi kitap dükanyna baran wagty ýüz berdi.
Kitap dükanynyň öňüne ýygnanan protestçiler Toni Bleýeriň 2003-nji ýylda Yrak urşuny goldap alyp baran syýasatyny ýazgardylar we «eli ganly Bleýer» diýen ýaly şygarlary gygyryşdylar.
Toni Bleýer ýakynda çapdan çykan «A Journey», ýagny, «Syýahat» atly memuar kitabynda özüniň Britaniýa ýolbaşçylyk eden ýyllarynda alyp baran syýasatyny gorap, köpsanly deliller getirýär.
Şu geçen hepdäniň çarşenbe güni çapdan çykan bu kitap Britaniýada iň bir köp satylýan kitaplaryň birine öwrüldi.


text:
NATO-nyň baş sekretary Anders Fog Rasmussen şu hepde ýaranlygyň ýolbaşçylaryndan Gündogar Ýewropada, agza döwletlere abanýan howp-hatarlardan goranmaga kömek etmek üçin, ýokary taýýarlyk güýçlerini döretmegi tassyklamak soralar diýdi.
Rasmussen 1-nji sentýabrda Brýusselde «naýzabaşy» goşunyň birnäçe müň esgerden ybarat bolup, NATO-nyň 28 ýurdunyň gezekli hyzmatdaşlygynda saklanyljagyny aýtdy.
Ol bu goşunyň, Harby howa we deňiz güýçleriniň goldawy arkaly, gerek ýerine gysga wagtda eltilip biljekdini aýtdy.
Rasmussen NATO-nyň Orsýet bilen 1997-nji ýylda, ýaranlygyň Gündogar Ýewropada bolmagyny çäklendirmek barada baglaşan ylalaşygyny bozmajagyny hem nygtap geçdi.
Bu beýanat NATO-nyň Weýlsde 4-nji sentýabrda başlanjak sammitiniň öň ýanyndan eildi.


text:
Müsüriň prezidenti Muhammad Morsi ýurtdaky krizisden çykmak üçin garşydaşlaryna “milli dialogy” teklip etdi.
Milli telewideniýede eden çykyşynda Morsi täze konstitusiýa boýunça 15-nji dekabra bellenilen referendumyň plan boýunça geçiriljekdigini aýtdy.
Ol oppozisiýa bilen şenbe güni geçiriljek gepleşigiň krizisi böwüsmäge ýardam berip biljekdigini aýtdy.
22-nji noýabrda, Morsi öz ygtyýarlyklaryny giňeldýän permany çykaraly bäri, Müsürde protestler dowam edýär.
Morsiniň opponentleri aglabasy yslamçy agzadan durýan Assambleýanyň hödürlän konstitusion taslamasyna hem garşy durýarlar.


text:
Tupolew Tu-95MS kysymly uçar Orsýetiň Uzak Gündogarynda Habarowsk regionynda heläkçilige uçardy.
Goranmak ministrliginiň sözlerine görä, strategik bombalaýjy uçar 14-nji iýulda irden Habarowsk şäherinden 80 kilometr uzaklykda türgenleşigiň dowamynda ýere gaçypdyr.
Uçarda bombalaryň bolmandygy we onuň çola ýere gaçandygy habar berildi. Ekipaž heläkçiligiň öňüsyrasynda uçary terk edipdir.
Bu waka Habarowsk regionynda soňky sekiz günüň dowamynda heläkçilige uçran ikinji harby uçardyr. 6-njy iýulda SU-24M kysymly bomba göteriji uçar türgenleşigiň dowamynda ýere gaçdy, onuň iki sürüjisi heläk boldy.


text:
10-njy iýulda Türkmenistanyň ministrler kabinetiniň giňeldilen mejlisi geçirildi. Bu maslahatda Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşine, parlamentiň işine, milli hasabat komitetiniň işine üns berildi we beýleki meselelere garaldy.
Maslahatda çykyş eden Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow, ykdysadyýetiň ösüşiniň netijeleriniň erbet däldigini aýdyp, edilmeli işler we kemçilikler barada hem durup geçdi.
Ýurtda harytlyk gazyň artykmaç möçberiniň emele gelendigini aýdyp, Gurbanguly Berdimuhamedow bu ýagdaýda “NABUCCO” ýaly proýektleri amala aşyrmaga mümkinçiligiň dörändigini belledi.


text:
Azatlyk Radiosynyň azeri gullugy Azerbeýjan bilen Türkiýäniň bilelikde raketa öndürmekçidigini habar berýär.
Türkiýäniň goranmak ministri Waçdi Konul Bakuwa sapar edip, azeri prezidenti we beýleki resmiler bilen duşuşdy.
Duşuşyk mahalynda harby hyzmatdaşlyk we Azerbaýjanyň bölüniji sebiti Dagly-Garabag barada maslahat edildi.
Azerbaýjanyň APA habar gullugy Azerbeýjanyň Goranmak ministrliginiň Türkiýäniň Roketsan kampaniýasy bilen reaktiw zalp-atyş raketalarynyň käbir böleklerini Türkiýede, başga böleklerini Azerbaýjanda öndürmek barada kontrakt baglaşandygyny ýazýar.


text:
ABŞ-nyň Merkezi aňtaw gullugy (CIA) Osma bin Ladeniň öldürilmegi boýunça reýdiň bäşinji ýyl dönümini bellemegi sebäpli 2-nji maýda internet üsti bilen tankyda sezewar edildi. Reýd “edil şu gün bolan ýaly” real wagt şekilinde sahnalaşdyrylyp, internetde görkezildi.
“Al Kaýdanyň” lideri ABŞ-nyň Harby deňiz güýçleriniň SEAL topary tarapyndan 2011-nji ýylyň 2-nji maýynda Pakistanyň Abbottabad atly ýerindäki baş penasynda daňdan öldürilipdi.
Merkezi aňtaw gullugy operasiýanyň ähli pursatlaryny öz içine alýan maglumatlary we suratlary internetde ýerleşdirdi. Şol sanda Bin Ladeniň gizlenen ýerini, şeýle-de “Al-Kaýdanyň” terrorçy lideriniň ölümi baradaky habaryň Ak Tama gowuşan pursadyny görkezýän suratlary görkezdi.
Tankytçylar ýaýradylan maglumatlara Twitterde we beýleki sosial ulgamlarynda jogap berdiler we olary “çişirilen” hem “masgaraçylykly” diýip atlandyrdylar.


text:
Türkmenistanyň parlament delegasiýasy Litwa sapar etdi. 31-nji ýanwar we 5-nji fewral aralygynda bolan bu saparyň Mejlisiň mümkinçiliklerini berkitmek boýunça tagallaryň çäginde amala aşyrylanlygy habar berildi.
Türkmenistanyň kanun çykaryjylarynyň Litwa sapary tanyşdyryjy häsiýete eýe bolup, BMG-niň Ösüş programmasynyň goldamagynda amala aşyryldy. Bu barada programmanyň resmi maglumatynda aýdylýar.
Mejlisiň deputatlary Litwanyň parlamenti Seýmiň kanunlary çykarmak we ses berijiler bilen işleşmek boýunça gazananlaryna hem-de kararlaryň kabul edilmegine hökümetiň we jemgyýetiň gatnaşmagyna degişli tejribelerine syn etdiler.
Türkmenistanyň delegasiýasy Mejlisiň ykdysadyýet we sosial syýasat boýunça komitetiniň, ýerli häkimiýetleriň wekilçilik organlary bilen işleşýän komitetiniň, adam hukuklaryny we azatlyklaryny goramak boýunça komitetiniň agzalaryndan düzüldi.
Litwanyň parlamentiniň ýolbaşçylary bilen duşuşyklarda türkmen deputatlaryna Litwanyň parlament sistemasynyň taryhyndan, şeýle-de Seýmiň syýasy we guramaçylyk gurluşy, Litwanyň syýasy we sosial-ykdysady ösüşinde parlamentiň oýnaýan möhüm roly barada maglumat berildi.
Seýmiň Litwada adam hukuklary we halkyň sosial goragy bilen bagly meselelerdäki roly we gazananlary Türkmenistanyň parlament wekilleriniň Litwada geçirilen duşuşyklarynyň üns merkezinde boldy.
Adam hukuklary boýunça baş wekili, ýagny Ombudsmen strukturasy, çagalaryň hukuklary, alyjylaryň hukuklary we deň mümkinçilikleri, sosial-atiýaçlyk we sosial gorag sistemalary baradaky temalar aktiw diskussiýa döretdi diýlip, habar berilýär.
Nähili netije berer?
Soňky döwürde Türkmenistanyň Mejlisiniň wekilleriniň daşary ýurtlara saparlarynyň sany artdy. Mejlisiň öňki deputaty Halmyrat Söýünowyň pikirine görä, ösen syýasy jemgyýetçilik sistemaly döwletleriň tejribeleri öwrenilse we ulanylsa, edilýän şeýle saparlar peýdaly bolup biler.
Resmi toparyň düzüminde Litwa sapar eden Mejlisiň adam hukuklary we azatlyklar boýunça komitetiniň başlygy Myrat Ataýewiň sözlerine görä, Litwa edilen sapar gowy resurs mümkinçiliklerine eýe bolan aktiw parlament sistemasynyň ähmiýetini görkezipdir.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň durmyşynda Mejlisiň roluny güýçlendirmegiň zerurlygyny yzygiderli aýdyp gelýär, parlamentiň işine degişli kemçilikleri hem tankyt edýär.
Öňki deputat Halmyrat Söýünow daşary ýurtlarda görülen tejribeleriň Türkmenistanyň syýasy durmuşynda ornaşdyrylmaýanlygyny nygtaýar. Emma onuň pikirine görä, parlamenti gowşak we ygtyýarsyz saklaýan zat syýasy sistemanyň özi bolup durýar.
“Berdimuhamedowyň häkimiýet başyna gelenine dört ýyl. Dört ýylyň dowamynda parlamentde nähili ösüş boldy? Deputatlar tarapyndan çykyş edilip, döwletiň ýa halkyň bähbidinden ugur alnyp, ýeke teklip edildimi? Edilen bolsa hany?” diýip, öňki deputat Söýünow parlamentiň işini sorag astynda goýýar.
Soňra ol şeýle diýýär: “Parlamentiň başlygy hökümet baştutanynyň öňünde ýüzüni aşak salyp, onuň ýüzüne göni seredip bilmeýän wagty, nädip parlament hukugyny ulanyp bilsin. Adamlar wezipä çagyrylanda, olaryň öňünde hökümet tarapyndan şert goýulýar. Olara öňlerine goýlan kagyza el galdyrmakda başga hukuk berilmeýär” diýip, H.Söýünow aýdýar.
Mejlisiň resmi toparynyň Litwa eden bir hepdelik saparynyň dowamynda türkmen wekilleri Seýmiň Ýewropa boýunça informasion býurosyna, ýurduň Daşary işler ministrligine, Wilnusyň Meriýasyna hem bardylar. Olar ýurduň syýasaty öwrenijileri bilen hem duşuşdylar.


text:
Penşenbe güni Ýewropa Bileleşigi Eýranyň ýadro programmasyna jogap hökmünde we Siriýa režiminiň protestçileri basyp ýatyrmagyny togtatmagy üçin basyşyny güýçlendirip, olara garşy täze gadaganlyklary tassyklady.
Gurama agza ýurtlaryň daşary işler ministrleri 180-den gowrak eýranla we ýurduň kompaniýalaryna garşy syýahat gadaganlyklaryny hem olaryň bank hasaplaryny doňdurmagy makulladylar.
Emma, Ýewropa Bileleşiginiň daşary işler ministrleri Eýranyň nebitine gadaganlyk girizmek boýunça ylalaşyp bilmediler.
Ministrleriň ýaýradan beýannamasyna görä, täze gadaganlyklar Siriýanyň energiýa we maliýe pudaklaryny-da nyşana alýar.
Mundan öň, çarşenbe güni Britaniýa Eýranyň ähli diplomatyny çykarýandygyny we Londondaky ilçihanasyny ýapýandygyny yglan etdi.


text:
Moskwanyň sudy 2009-njy ýylda tussaglykda ýogalan aklawçy Sergeý Magnitskini günäli tapdy. “Hermitage Kapital” inwestision fondda işlän 37 ýaşly Magnitskiniň tussaglykda urlup-ýenjilmegi we medisina kömeginden mahrum edilmegi zerarly ýogalandygy çak edilýär. Orsýetde merhum adam ilkinji sapar sud edilýär. Bu waka ýurtda adam hukuklarynyň we kanunyň hökmürowanlygynyň depelenmegine degişli bildirilýän aladalanmalary güýçlendirdi.
Sergeý Magnitskiý Orsýetiň döwlet resmileriniň we polisiýasynyň 230 million dollar möçberindäki salgyt hilegärliklerine gatnaşanlygynyň üstüni açansoň, 2008-nji ýylda salgytdan gaçmakda aýyplanypdy.
Sud diňlenişigi
Magnitskiniň 11 aýyň dowamynda tussaghanada saklanmagy we 2009-njy ýylda tussaglykda ýogalmagy halkara derejesinde protest döredipdi. ABŞ Magnitskiniň tussag edilmegine gatnaşygy bolan orsýetli resmilere garşy sanksiýalary girizdi.
Sudda Magnitskiý tarapynyň roluny suduň bellän döwlet aklawçysy ýerine ýetirdi. Merhumyň garyndaşlary suda gatnaşmadylar.
Mzgnitskiniň aýaly Nataliýa Žarikowanyň aklawçysy Dmitriý Haritonow Magnitskiniň suduna reaksiýa bildirip, Azatlyk Radiosynyň Ors gullugy bilen eden söhbetdeşliginde sud işine galplyk hökmünde garaýandygyny we şonuň üçin suda gatnaşmakdan ýüz öwürýändigini aýtdy.
Browderiň “günäsi”
Orsýetiň sudy penşenbe güni geçiren diňlenişiginde “Hermitage Kapital” edarasynyň başlygy William Browderi 17 million dollar mukdarda salgytdan gaçmakda günäli tapdy.
Penşenbe güni sudýa Igor Alisow Browderi dokuz ýyllap umumy režimli koloniýa höküm etdi we onuň “Orsýetiň giňişliginde üç ýyllap biznes etmek mümkinçiliginden-de mahrum edilýändigini” yglan etdi.
ABŞ-da doglan britaniýaly inwestor Browder gaýybana sud edildi. Ol korrupsiýa garşy çykyş edip, Magnitskiniň ölüminde günäli diýip hasap edilýän orsýet resmilerine garşy gurnalan halkara kampaniýasyna ýolbaşçylyk edýär.
Şol bir wagtda-da Orsýetiň Browderi tussag etmek mümkinçilikleri çäkli.
Browder Britaniýada ýaşaýar. Interpol ony halkara gözleg sanawyna salmakdan boýun gaçyrýar we onuň işini syýasy iş diýip atlandyrýar.
Merhumyň suda çekilmegi
Sergeý Magnitskiý tussaglykda bolan döwründe özüne medisina kömeginiň berilmeýändigini aýdypdy.
Gepatit we gant kesellerinden ejir çeken we ýürek keselli Sergeý Magnitskiý türme resmileriniň ony Browdere garşy şaýatlyk etmäge we ony salgytdan gaçmakda aýyplamaga mejbur etmekçi bolandyklaryny hem gürrüň beripdi.
Kremliň Adam hukuklary boýunça geňeşi-de Magnitskiniň türmede urlup-ýenjilendigini tassyklapdy.
Emma Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Magnitskiniň türmede zorluga sezewar edilendigini ret etdi we onuň ýüreginden tutup ölendigini aýtdy.
Orsýetiň resmileri Magnitskiý ýogalansoň, ozal ony salgytdan gaçmakda aýyplap gozgan işlerini ýapypdylar. Emma ýurtda 2011-nji ýylda ölen adamlaryň-da sud edilmegine mümkinçilik berýän täze kanun kabul edilensoň, Magnitskiniň işi gaýtadan açylypdy.
Resmi taýdan alanyňda, bu täze kanun merhumyň garyndaşlaryna öz hossarynyň adyny aklamaga mümkinçilik berýär.
Merhum Sergeý Magnitskiniň işiniň gaýtadan gozgalmagy adam hukuklaryny goraýjy halkara guramalar tarapyndan ýazgaryldy. Raýat jemgyýetçiligi Magnitsiniň sud işini bikanun diýip atlandyrdy we muňa merhumyň garyndaşlaryndan razylygynyň soralmandygyny nygtady.


text:
Eýran bilen Günbatar ýurtlarynyň baglaşan ýadro ylalaşygyndan soň Tährana garşy girizilen sanksiýalar ýatyryldy.
Eýse, sanksiýalaryň ýatyrylmagyna Eýranda ýaşaýan etniki türkmenler nähili reaksiýa bildirýärler? Sanksiýalaryň ýatyrylmagy bilen Eýranda ýaşaýan türkmenleriň durmuşynda nämeleriň özgermegine ýa-da üýtgemegine garaşylýar? Olaryň täze şertlerdäki ykdysady planlary näme?
Azatlyk Radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanynda Eýrandaky türkmenleriň wekilleri bilen sanksiýalaryň ýatyrylmagynyň täsirlerine syn edýär.


text:
Türkmenistan 2013-2014-nji okuw ýylyndan ýurduň umumybilim berýän orta mekdeplerinde 12 ýyllyk okuw sistemasyna geçýär.
Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow ozal öňki prezident S.Nyýazow tarapyndan 9 ýyllyga geçirilen orta mekdepleri gaýtadan 10 ýyllyga geçiripdi. Indi bolsa türkmenistanly çagalar 6 ýaşdan mekdebe gatnap, 12 ýyl bilim alarlar.
Prezidentiň bu karary “çuňňur bilimli, giň dünýägaraýyşly, talantly, Watana we halka wepaly, maksada okgunly, zähmetsöýer şahsyýetleri terbiýeläp ýetişdirmek” zerurlygy bilen düşündirilýär.
Ýöne bu karar ýurtda ozalam ýetmezçiligi duýulýan mugallym kadrlaryny gyssagly taýýarlap ýetişdirmek meselesini hem orta çykarýar.
Eýsem bu meseläniň nähili çözgütleri bolup biler?
Azatlyk Radiosy bu barada aşgabatly hukukçy žurnalist Aşyrguly Baýryýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Şenbe güni Pakistanyň günorta-günbataryndaky, ozal hem ýer titremeden ejir çeken regionda täzeden ýer sarsdy. Wakada azyndan 10 adam öldi.
ABŞ-nyň Geologiýa gullugynyň berýän maglumatyna görä, Bulujystan welaýatynyň Awaran etrabynda bolan tebigy hadysa 14 km. çuňlukda ýüze çykyp, onuň güýji 6.8 bala deň bolupdyr. Bu welaýatda sişenbe güni hem 7.7 bal derejesinde ýer titräpdi. Şonda 500-e golaý adam öldi.
Şenbe güni bolan ýer titremäniň täsiri ýurduň günortasyndaky Karaçi şäherinde hem duýuldy.
Karaçi şäheriniň bir edara işgäri Atikur Rehman öýläne golaý ýüz beren sarsgynyň has hem güýçli bolandygyny aýdýar. Ol: “Men edarada öz işim bilen gümradym. 10-15 minutdan soň, meniň oturgyjym gymyldap başlady. Ilki men başym aýlanandyr diýip, pikir etdim. Soňundan meniň ähli kärdeşlerim daşary ylgap çykdy. Ýer gaty güýçli sarsýardy” diýdi.
Pakistanyň resmileri sebitde sişenbe güni bolan ýer titremäniň netijelerini aradan aýyrmak ugrunda heniz hem tagalla edýärdiler.
Awaran etrabynyň ýaşaýjysy öz duýgularyny şeýle beýan edýär: “Hiç zat galmady, biziň köwşümiz hem ýok. Ýaşamaga-da ýerimiz ýok. Ýer titreme birden peýda bolup, bir salymda ähli zady weýran etdi. Häzir howa hem gowy däl. Eger-de howanyň şertleri has ýaramazlaşsa, biz şonda näme etmeli? Biz nirä gitmeli?”.
Bulujystan welaýatynda bolan ýer titremäniň netijesinde 100 müňe golaý adam öýsüz galdy.


text:
“Merkezi Aziýa we Hazar basseýni döwletleri üçin töweregi goramak boýunça BMG-niň merkezini açmak baradaky Türkmenistanyň teklibini BMG goldaýar”- diýip, guramanyň Türkmenistandaky koordinatory Lenni Montiel “Neýtralnyý Türkmenistan” gazetine beren interwýusynda aýtdy.
Seýsmik zonada ýerleşýän Türkmenistan bilen adatdan daşary ýagdaýlara taýýarlyk meseleleri boýunça hyzmatdaşlyk örän möhüm, bu ugurdan UNHCR, UNICEF, UNDP we UNFPA iş alyp barýarlar.
BMG-niň Türkmenistandaky koordinatory Lenni Montieliň sözlerine görä, BMG-niň regional merkezini açmak boýunça konsultasiýalar dowam edýär.
Şeýle hem Lenni Montieliň aýtmagyna görä, Türkmenistan BMG-niň Ykdyady we sosial geňeşiniň we BMG-niň Bosgunlar baradaky dolandyryjy komitetiniň agzalygyna dalaş edýär.


text:
Gündogar Ukrainada konfliktdäki taraplaryň ikisi-de raýatlary eden-etdilikli saklamak, ýitirim etmek we gynamak işine baş goşdular, diýlip, adam hukuklaryny goraýjy iki guramanyň bilelikdäki hasabatynda aýdylýar.
Amnesty International we Human Rights Watch guramalary 21-nji iýulda çap eden hasabatynda Ukrainanyň häkimiýetlerini we Kiýewe taraplar ýarym harby toparlary orsýetçi separatistler bilen gatnaşykda güman edilýän raýatlary saklamakda aýypladylar.
Käbir ýagdaýlarda tussaglar ýesirleri çalyşmak üçin gepleşiklerde gural hökmünde ulanyldy, diýlip hasabatda bellendi.
Guramalar konfliktdäki iki tarapyň eden-etlikler, uzaldylan tussaglyklar, bilen baglydygy aýdylýan 18 sany waka seretdiler. 2014-nji ýylyň aprel aýyndan bäri gündogar Ukrainadaky konflikt zerarly 9800-den gowrak adamyň wepat bolandygy aýdylýar.


text:
Zambiýanyň prezidenti Maýkl Sata (Michael Sata) 77 ýaşynda aradan çykdy. Bu barada Zambiýanyň hökümeti 29-njy oktýabrda yglan etdi.
2011-nji ýylda Zambiýada geçirilen prezidentlik saýlawlaryna taýýarlyk kampaniýalary döwründe korrupsiýa garşy göreş alyp barjakdygyny belläp geçen Sata saýlawlarda garaşylmadyk ýeňiş gazanypdy.
Sata öz ýurdunda syýasat bilen işjeň gyzyklanmaga başlamazdan öň, bir wagtlar polisiýada we Londonyň demirýol stansiýasynda işleýärdi.
Ýurtda korrupsiýa garşy göreş alyp barjakdygy we metbugaty hökümetden çetleşdirjekdigi barada beren wadalaryna garamazdan, Sata özüniň syýasatyny tankyt eden oppozision syýasatçylary we žurnalistleri nyşana alypdy.
Sata 28-nji oktýabrda Londonyň “Şa Edward VII-nji” atly keselhanasynda aradan çykdy.


text:
TÜRKMEN DÖWLET BINAGÄRLIK-GURLUŞYK INSTITUTY
2015/2016-njy okuw ýyly üçin hünärmenleri taýýarlamagyň aşakdaky ugurlary (hünärleri) boýunça talyplyga kabul edýändigini yglan edýär:
1.Himiýa tehnologiýasy (hünärler: organiki däl maddalaryň himiki tehnologiýasy; eremesi kyn metal däl we silikat materiallaryň himiki tehnologiýasy; aýnanyň we sitallaryň himiki tehnologiýasy).
2. Kompýuter tehnologiýasy (hünärler: maglumatlary işläp taýýarlamagyň we dolandyrmagyň awtomatlaşdyrylan ulgamlary; önümçiligi we tehnologik prosesleri awtomatlaşdyrmak; maglumat-ölçeg tehnikasy we tehnologiýasy; mikroelektronika we ýarym geçirijili enjamlar; maglumat tehnologiýalarynyň programma üpjünçiligi).
3. Gurluşyk we binagärlik (hünärler: senagat we raýat jaý gurluşygy; ýylylyk, gaz üpjünçiligi we howa çalşygy; suw üpjünçiligi we hapalanan suwlary akdyryş; gurluşyk materiallaryny, önümlerini we konstruksiýalaryny öndürmek; amaly geodeziýa; binagärlik; awtomobil ýollarynyň we uçuş meýdançalarynyň gurluşygy; köprüler we ulag nagymlary; gozgalmaýan emläkleriň ekspertizasy we dolandyrylyşy; şäher gurluşygy we hojalygy, şähergurluşyk we ilatly ýerleri meýilleşdirmek).
4. Tehnologik maşynlar we enjamlar (hünärler: göteriji, äkidiji, gurluşyk, ýol maşynlary we enjamlary; himiýa önümçiliginiň we gurluşyk materiallary kärhanalaryň maşynlary we apparatlary; gara metallaryň metallurgiýasy; metallary basyş bilen işläp taýýarlamak).
5. Energetika (hünärler: elektrik üpjünçiligi; senagat desgalarynyň we tehnologik toplumlaryň elektrohereketlendirilişi hem-de awtomatikasy).
6. Pudak kärhanalarynyň ykdysadyýeti we dolandyrylyşy (hünärler: gurluşyk pudagynyň ykdysadyýeti we dolandyrylyşy; durmuş, ýaşaýyş-jemagat we şäher hojalygy kärhanalarynda ykdysadyýet we dolandyryş).
7. Menejment (hünär: logistika (gurluşyk pudagynda));
8. Dizaýn (hünär: dizaýn).
Instituta Türkmenistanyň umumy orta ýa-da orta hünär bilimli, ýaşy 35-den geçmedik raýatlary giriş synaglarynyň netijeleri boýunça bäsleşik esasynda kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlary welaýat merkezlerinde we Aşgabat şäherinde 2015-nji ýylyň 11-27-nji iýuly aralygynda kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlarynyň sanawy:
- bellenilen nusgada rektoryň adyna ýazylan arza;
- bellenilen nusgadaky sowalnama (anketa);
- umumy orta (ýa-da orta hünär) bilim baradaky resminama (asyl nusgasy);
- Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan bellenilen nusgadaky saglyk kepilnamasy;
- soňky okan ýerinden (işlän ýerinden, harby bölümden) häsiýetnama;
- 3x4 möçberde alty sany fotosurat;
- işleýänler üçin zähmet depderçesiniň tassyklanan göçürmesi;
- giriş synaglaryndan üstünlikli geçen ýagdaýynda artykmaçlyklardan peýdalanýan okuwa girýän ýylynda mekdep okuwçylarynyň dersler boýunça döwlet bäsleşiginiň ýeňijileri, umumybilim dersleri boýunça halkara bäsleşiklerine gatnaşan Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň agzalary şol ýagdaýlary tassyklaýan degişli resminamanyň asyl nusgasyny tabşyrýar.
Bulardan başga-da, okuwa girmäge isleg bildirýän ýokarda görkezilen resminamalar bilen birlikde resminamalary kabul edýän iş toparyna aşakdakylary görkezýär we nusgalaryny tabşyrýar:
- şahsy pasportyny;
- Türkmenistanyň Ýaragly Güýçlerinde harby gullugy geçenler harby şahadatnamasyny, harby gullugy geçmedik ýigitler ýazylyş şahadatnamasyny we ýaşaýan ýeri boýunça harby wekillikden güwähaty.
Dalaşgär talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan peýdalanýandygyny tassyklaýan beýleki resminamalary görkezip biler.
Nädogry berlen maglumatlar we resmi iş kagyzlary üçin dalaşgär şahsy jogapkärçilik çekýär.
Giriş synaglary we okuwa kabul edilmek institutda (Aşgabat şäheri) aşakdaky möhletlerde geçirilýär:
Aşgabat şäheri — iýul aýynyň 30-31-i, awgust aýynyň 3-i we 5-i günleri
Ahal welaýaty — awgust aýynyň 1-2-si, 4-i we 6-sy günleri
Lebap welaýaty — awgust aýynyň 7-8-i, 11-i we 13-i günleri
Mary welaýaty — awgust aýynyň 9-10-y, 12-si we 14-i günleri
Daşoguz welaýaty — awgust aýynyň 15-16-sy, 19 we 21-i günleri
Balkan welaýaty — awgust aýynyň 17-18-i, 20-si we 22-si günleri.
Giriş synaglary aşakdaky dersler boýunça geçirilýär:
himiýa tehnologiýasy ugry — himiýa, matematika, Türkmenistanyň taryhy;
kompýuter tehnologiýasy ugry — fizika, matematika, Türkmenistanyň taryhy;
gurluşyk ugurly hünärler — fizika, matematika, Türkmenistanyň taryhy;
binagärlik ugurly hünärler — surat we grafika, matematika, Türkmenistanyň taryhy;
tehnologik maşynlar we enjamlar ugry — fizika, matematika, Türkmenistanyň taryhy;
energetika ugry — fizika, matematika, Türkmenistanyň taryhy;
pudak kärhanalarynyň ykdysadyýeti we dolandyrylyşy ugry — fizika, matematika, Türkmenistanyň taryhy;
logistika (gurluşyk pudagynda) hünäri — fizika, matematika, Türkmenistanyň taryhy.
Dizaýn hünäri — surat we grafika, matematika, Türkmenistanyň taryhy.
Dersler boýunça giriş synaglary Türkmenistanyň orta mekdepleriniň okuw maksatnamalarynyň esasynda geçirilýär.
Dersler boýunça giriş synaglary döwlet dilinde dilden geçirilýär.
Giriş synaglarynyň tertibinde bellenilen wagtda synaga esassyz sebäplere görä gelip bilmedikler ýa-da dersleriň biri boýunça synagdan geçip bilmedikler ondan soňky synaglara goýberilmeýär.
Giriş synaglarynyň netijeleri boýunça deň mukdarda baha alanlardan talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan aşakda görkezilenler peýdalanýarlar:
- saýlan hünäri boýunça 2 ýyldan az bolmadyk önümçilik tejribesi bolanlar;
- harby gullugy tamamlap gelenler.
Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň salgysy: Aşgabat ş., 1916-njy köçe, 136, «G» okuw binasy; tel.: 41-18-86, 41-18-04.


text:
“Gündogar” internet saýtynyň “Interfaks –Ural” agentligine salgylanyp ýazmagyna görä, Orsyetiň Nižniý Tagil şäheriniň eteginde geçýän 7-nji Halkara ýarag sergisinde baglaşylan ilkinji kontrakt T-90 S kysymly tanklary Türkmenistana bermek barada bolupdyr.
Rosoboroneksport kompaniýasynyň başlygynyň orunbasary Igor Sewostýanowyň sözlerine görä, häzir uly bolmadyk tapgyr barada gürrüň gidýär. Kontraktyň bahasy 500 million bilen bir milliard rubl aralygynda.
Türkmenistan Orsýetden, Hindistandan we Aljirden soň “uçýan tank” atlandyrylýan T-90 S tankynyň dünýäde dördünji hyrydarydyr.


text:
Russiýa (grek. Pwσίa — Rus; resmi ady — Russiýa ýa-da Russiýa Federasiýasy) — Gündogar Ýewropada we Demirgazyk Aziýada ýerleşýän ýurt. Ol dünýäde iň iri döwletdir (17 075 400 km² ýa-da Ýeriň ş guryýer meýdanynyň 11,46 % (1/9), ýa-da adam ýaşaýan guryýeriň 12,65 % (1/8)).
Russiýanyň döwlet dili — rus dili.
Ol 16 sany ýurt bilen araçäkleşýär (dünýäde iň uly görkeziji), olar guryýer boýunça şu ýurtlardyr: Norwegiýa, Finlýandiýa, Estoniýa, Latwiýa, Litwa, Polşa, Belarus, Ukraina, Gruziýa, Azerbaýjan, Gazagystan, Hytaý, Mongoliýa, Demirgazyk Koreýa; ol deňiz boýunça Türkiýe, Ýaponiýa we ABŞ bilen serhetleşýär.
Russiýanyň paýtagty — Moskwa.
pul birligi: Rubl
uly shaherleri: Moskwa, Sank-Peterburg, Kazan, Wolgograd, Perm, Ufa, Woroniz, Omsk, Samara,
22 aftonom respublika, 9 ulke, 46 welayat, 3 sany federal shaher ( Moskwa, Sankt-peterburg, Sewastopol) , 1 aftonom welayat (Ewropa aftonom welayat) 4 aftonom ulke olara:
meydany ilaty 2002y merkez saher


text:
Şu gün Aşgabadyň Sergi merkezinde Halkara maýa goýum forumynyň öz işine başlandygy habar berilýär.
Oňa dünýaniň 50 ýurdyndan 600 iri kompaniýalarynyň, biržalarynyň, kommersiýa banklarynyň we beýleki edaralaryň ýolbaşçylarynyň gatnaşýandygy maglumatda aýdylýar.
Bu forumy Türkmenistanyň Söwda-senagat palatasy “IC Energi Limited” atly britan firmasy bilen bilelikde gurnady.
Foruma gatnaşyjylary türkmenistanyň prezidenti hem gutlady.
“Türkmenistanyň Halkara maýa goýum forumynyň daşary ýurtly maýadarlara Türkmenistanda ähmiýetli proýektleri maliýeleşdirmekde, özara peýdaly we netijeli hyzmatdaşlyk etmegiň ýollaryny ara alyp maslahatlaşmakda uly mümkinçilikleri döretjekdigine berk ynanýaryn”
diýlip prezidentiň foruma gatnaşyjylara ýoldan ýüzlenmesinde aýdylýar.


text:
Çarşenbe güni Birleşen Milletler Guramasy, Amerikanyň Birleşen Ştatlary, Britaniýa, Fransiýa we Germaniýa Eýranyň hökümetini BMG-niň girizen sanksiýalaryny bozýanlykda aýypladylar.
Hususan-da, olar Eýranyň ballistiki raketa tehnologiýasyny ulanmaklygyna hem-de ýarag söwdasyny etmegine garşy girizilen sanksiýalary bozýanlygyny aýdyp, muny tankytladylar.
Sanksiýalaryň bozulmagy bilen baglanyşykly getirilen faktlaryň hatarynda şu ýylyň iýun aýynda Eýranyň “Rasad-1” atly emeli hemrasyny kosmosa çykarmagy-da bir fakt hökmünde getirilipdir.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň aýtmagyna görä, Merkezi Aziýa döwletleriniň Amyderýanyň suwundan bilelikde peýdalanmagy sebitde parahatçylygyň we howpsuzlygyň üpjün edilmeginde möhüm rol oýnap biler.
Birleşen Milletler Guramasynyň daşky gurşaw boýunça programmasynyň ýaýradan hasabatynda Amyderýa - Owganystan, Täjigistan, Türkmenistan we Özbegistan üçin möhüm tebigy resurs diýlip bellenýär.
Amyderýanyň ýokarky akymlarynyň resurslaryndan oba hojalyk zeruryýeti üçin köp peýdalanylmagy derýanyň aşaky akymlarynda ýerleşýän döwletlerde potensial kynçylyklary döredýär diýilýär.