text:
Paýtagtymyzda pudagara iş toparynyň bilelikdäki mejlisi geçirildi
Şu gün paýtagtymyzda pudagara iş toparynyň bilelikdäki mejlisi geçirildi. Onda “Saglyk” döwlet maksatnamasyny durmuşa geçirmek boýunça geçirilen işlere syn berildi. Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan guralan duşuşyga esasy ylmy-kliniki merkezleriň, ministrlikleriň hem-de edaralaryň, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimlikleriniň wekilleri gatnaşdylar.
Mejlisiň barşynda “Saglyk” döwlet maksatnamasynda, ýokanç däl keselleriň öňüni almak we olara garşy göreşmek boýunça Aşgabat Jarnamasynda, “Türkmenistanda ýol hereketiniň howpsuzlygyny üpjün etmegiň 2015-2017-nji ýyllar üçin milli maksatnamasynda” hem-de “Türkmenistanyň ilatynyň sagdyn iýmitlenmegi boýunça 2013-2017-nji ýyllar üçin Milli maksatnamasynda” kesgitlenen milli strategiýanyň wezipeleriniň ýerine ýetirilişi hakynda hasabatlar diňlenildi.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow ýokanç däl keselleriň öňüni almak we olara garşy göreşmek babatda çärelere aýratyn ähmiýet berýär. Mysal üçin, şol keseller bilen bagly töwekgelçilik ýagdaýlarynyň öňüni almaga tagallalaryň gönükdirilmegi bu ýokanç däl keselleri azaltmagyň möhüm usullarynyň biridir. Bu, ilkinji nobatda, temmäkiniň sarp edilmegine garşy göreşmek, sagdyn iýmitlenmegi hem-de bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmagy wagyz etmek, keselleri irki döwürde ýüze çykarmak hem-de öz wagtynda bejermek bolup durýar.
Alnan maglumatlaryň tassyklaýşy ýaly, bu çäreleriň öz wagtynda geçirilmegi has çylşyrymly bejergini geçirmek zerurlygyny ep-esli azaldyp biler. “Saglyk” döwlet maksatnamasy şu ileri tutulýan ugurlary öz içine alýar: ilkinji lukmançylyk kömegini ösdürmek; saglygy goraýyş işgärlerini hünär taýdan taýýarlamak we gaýtadan taýýarlamak; kesel anyklaýyş gullugyny hem-de pudagyň maddy-enjamlaýyn binýadyny berkitmek; öňüni alyş lukmançylygyny ösdürmek; ilaty ýokary hilli lukmançylyk hyzmatlary bilen üpjün etmek.
Bu maksatnamany amala aşyrmakda has uly netije döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň durmuş syýasaty bilen utgaşdyrylanda gazanylýar. Sporty we köpçülikleýin bedenterbiýäni wagyz etmek, döwrebap saglyk düzümini döretmek şol syýasatyň möhüm ugrudyr. Ol lukmançylyk edaralaryndan başga-da, şypahana we sport, syýahatçylyk hem-de dynç alyş ulgamlaryny öz içine alýar. Bularyň hemmesi ynsan saglygyny iň uly baýlyk hasaplaýan jemgyýeti döretmäge gönükdirilendir.
Pudagara toparyň mejlisiniň barşynda ilatyň sagdyn iýmitlenmegi, onuň ruhy saglygy we beýlekiler boýunça kabul edilen anyk çärelere uly üns berildi. Bu ugurlarda işleriň yzygiderli geçirilmeginiň özi türkmenistanlylaryň saglygy bilen bagly meselelere döwlet çemeleşmesiniň toplumlaýyn häsiýete eýedigine şaýatlyk edýär.
“Saglyk” döwlet maksatnamasynyň baş maksady –ilatyň saglygyny goramak, adamlaryň ömrüniň dowamlylygyny uzaltmak hem-de jemgyýetiň hemmetaraplaýyn ösmegini üpjün etmek bolup durýar. Şunuň bilen baglylykda, beden we ruhy taýdan kämil ýaş nesli kemala getirmäge, ilaty elýeterli ýokary hilli lukmançylyk kömegi hem-de hyzmatlary bilen üpjün etmäge, daşky gurşawyň arassalygyny saklamaga gönükdirilen yzygiderli işler geçirilýär.
Duşuşyga gatnaşyjylar meseleleriň giň toparyny ara alyp maslahatlaşyp, saglygy goraýyş ulgamynda milli maksatnamalary we taslamalary ýerine ýetirmek boýunça öňde goýlan wezipeleri çözmek maksady bilen tagallalary birleşdirmek üçin möhüm ugurlary kesgitlediler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýylyň birinji ýarymynda ýurdumyzy ösdürmegiň jemlerine bagyşlanan Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde belleýşi ýaly, “Ýurdumyzda kabul edilen «Saglyk» döwlet maksatnamasynyň durmuşa geçirilen döwründe ilatyň saglygyny berkitmek, jemgyýetimizde sagdyn durmuş kadalaryny ornaşdyrmak boýunça köp işler edildi. Şeýle hem saglygy goraýyş ulgamyny dünýä derejesine çykarmak boýunça düýpli özgertmeler geçirildi”. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz 21-nji iýulda bellenilýän Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň gününi guramaçylykly geçirmegiň möhümdigini aýtdy.
Saglygy goraýyş işgärleriniň hünär baýramy ýurdumyzyň her bir raýatyna dahylly bolup durýar. Sebäbi türkmenistanlylaryň sazlaşykly beden we ruhy taýdan ösüşi hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň durmuş ugurly syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, ähli ugurlarda uly üstünlikleri gazanýan döwlet--bu geljegine ynamly garaýan sagdyn adamlaryň döwletidir. Şonuň üçin Türkmenistanda ilatyň saglygyny goramak—bu milletiň we her bir adamyň durmuşy baradaky gündelik alada we ähli ugurlary gurşap alýan ulgam bolup durýar.
Saglygy goraýyş ulgamyny döwrebaplaşdyrmak meseleleri döwlet Baştutanymyzyň üns merkezinde durýar. Milli Liderimiz ýurdumyzyň baş baýlygy bolan halkyň saglygyny goraýan ugra binýatlyk ulgam hökmünde garaýar.
Lukmançylygy ösdürmegiň depginleri we hili döwletimiziň hem-de hormatly Prezidentimiziň ägirt uly tagallalarynyň aýdyň subutnamasydyr. Olar esasy wezipä—adama gulluk etmek, onuň durmuş bähbitlerini we hajatlaryny üpjün etmek wezipesine gönükdirilendir. Şonuň üçin döwlet Baştutanymyzyň gös-göni gatnaşmagynda işlenip taýýarlanan “Saglyk” maksatnamasy milli lukmançylygyň nusgasyny has-da kämilleşdirmekde, keselleriň öňüni almakdan we sagdyn durmuş ýörelgesini berkitmekden başlap, innowasion tehnologiýalaryň çekilmegine hem-de giň halkara hyzmatdaşlygyna çenli täze pikirleriň we çemeleşmeleriň badalgasy bolup durýar.
Şu maksatnamanyň çäklerinde Türkmenistanyň ähli sebitlerinde döwrebap hassahanalar we ylmy-kliniki merkezler ulanmaga berildi hem-de gurulýar. Olar üpjünçiligi hem-de hyzmatlary boýunça halkara ölçeglerinden birjik-de pes däldir, türkmen tebigatynyň melhem otlaryndan we ösümliklerinden derman öndürýän kärhanalar açyldy, dünýäniň iri lukmançylyk merkezleri hem-de ylmy-barlag edaralary bilen hyzmatdaşlyk ýola goýuldy. Häzirki wagtda Halkara hirurgiýa we endokrinologiýa merkezi, “Awaza” şypahanasy, Mary şäherindäki 120 orunlyk çagalar saglyk öýi ýaly iri desgalarda gurluşyk işleri dowam edýär.
Kanunçylyk binýadynyň kämilleşdirilmegi, täze kanunlaryň, hususan-da, “Raýatlaryň saglygyny goramak hakynda”, “Azyk önümleriniň hili we howpsuzlygy hakynda”, “Raýatlaryň saglygyny temmäki tüssesiniň täsirinden hem-de temmäki önümlerini sarp etmegiň täsirinden goramak hakynda” Kanunlaryň kabul edilmegi saglygy goraýyş ulgamynda ösüşiň özeni bolup durýar. arassaçylyk-epidemiologiýa gulluklarynyň işine talaplar, ýurdumyzda öndürilýän we daşary ýurtlardan getirilýän önümleriň, agyz suwunyň hiline döwlet gözegçiligi güýçlendirildi.
Ýurdumyzda birnäçe ýokanç keselleriň soňuna çykylmagy hakynda halkara güwänamalary hem-de ýurdumyzyň lukmanlarynyň bu ugurdaky tejribesiniň Bütindünýä Saglygy goraýyş guramasynyň Ýewropa sebitiniň döwletlerinde ýaýratmaga maslahat berilmegi saglygy goramak boýunça wezipeleri çözmekde Türkmenistanyň gazanan üstünlikleriniň aýdyň subutnamasydyr.
Saglygy goraýyş ulgamynyň ösüşiň innowasion ýoluny, dünýä ylmynyň öňdebaryjy gazananlaryny ugur edinmegi, ýokary derejeli hünärmenleriniň taýýarlanylmagy hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň saglygy goraýyş ulgamynda ýöredýän syýasatynyň möhüm ugurlarydyr.
Ýurdumyzyň ýokary lukmançylyk mekdebiniň dünýäniň öňdebaryjy ylym-bilim edaralary bilen hyzmatdaşlygyny giňeltmegi degişli ugurda üstünlikli halkara gatnaşyklarynyň mysaly bolup durýar. Bu gatnaşyklaryň çäklerinde Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň mugallymlary we talyplary daşary ýurtlaryň ýokary okuw mekdeplerinde tejribe geçýärler, bilelikdäki barlaglar bilen meşgullanýarlar, ylmy maslahatlaryň işine gatnaşýarlar.
Paýtagtymyzdaky lukmançylyk ýokary okuw mekdebiniň şäherjigi iň täze multimediýa tehnologiýalary, şol sanda usulyýet hem-de amalyýet sapaklary üçin niýetlenen gurallar bilen enjamlaşdyrylan döwrebap okuw merkezidir. Bu ugurda dünýä täzelikleriniň bolup geçmegi bilen baglylykda usulyýet maksatnamalary yzygiderli kämilleşdirilýär. Uniwersitetiň düzümine göz keselleriniň ylmy-kliniki merkezi, Stomatologiýa okuw-önümçilik merkezi, Enäniň we çaganyň saglygyny goraýan okuw-ylmy merkezi girýär.
Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň talyplarynyň aň-paýhas gazananlarynyň hatarynda ýurdumyzda we daşary döwletlerde geçirilýän dürli bäsleşiklerde eýe bolan ýeňişlerini görkezmek bolar. Mysal üçin, 2016 - 2017-nji okuw ýylynda bu ýokary lukmançylyk mekdebiniň wekilleri Halkara açyk talyplar internet-olimpiadasynyda dürli derejeli 12 medal gazanyp, ýeňiji boldular. Ylmy işler boýunça geçirilýän milli ýaşlar bäsleşiklerinde hem bu ýokary okuw mekdebi iň oňat toparlaýyn netijeleri görkezmegi başarýar. Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň talyplary eýýäm bassyr ikinji ýyl “Ýylyň talyby” diýen ada mynasyp boldular.
Dünýäniň saglygy goraýyş ulgamynda alnyp barylýan halkara hyzmatdaşlygyna tutuş adamzadyň goralyp saklanylmagyna gönükdirilen örän möhüm ugur hökmünde garalýar. Bu babatda alnyp barylýan işlerde Bitarap Türkmenistanyň eýeleýän orny uludyr. Çünki ýurdumyz degişli başlangyçlary öňe sürüp, tutuş dünýäde adamlaryň saglygyny we abadançylygyny üpjün etmek maksadynda özara gatnaşyklary ösdürmäge taýýardygyny tassyklaýar.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow üçünji müňýyllygyň strategiki maksatlaryny hem-de “Saglyk-2020” atly sebit strategiýasyny nazara alýan häzirki zaman milli saglygy goraýyş syýasatyny üstünlikli işläp taýýarlamak, giň halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmäge gönükdirilen möhüm teklipleri öňe sürmek bilen çäklenmän, eýsem, olaryň durmuşa geçirilmegi üçin ähli şertleri döredýär.
Türkmen lukmanlarynyň hünär baýramyna gabatlanyp geçirilýän “Saglyk” halkara sergisi we ylmy maslahaty hem saglyk ulgamynda özara gatnaşyklary giňeltmek üçin örän netijeli çärä öwrüldi. Her ýyl geçirilýän bu forum lukmançylyk ylmynyň döwrebap gazananlaryny iş tejribesine ornaşdyrmaga ýardam edýän iri we abraýly forum bolup durýar.
Şu ýyl hem Aşgabatda toýlanjak bu baýramçylygyň çäginde gestasion süýjüli diabeti boýunça sebit maslahatyny geçirmek göz öňünde tutulýar. Bu çäre milli lukmançylygyň gazananlary bilen içgin tanyşdyrmaga hem-de göwreli enelerde süýji keseliniň öňüni almak meseleleri boýunça özara tejribe alyşmaga ýardam berer.
Öňdebaryjy lukmançylyk tehnologiýasynyň, derman serişdeleriniň we lukmançylyk tehnikasynyň, näsaglara ýokary hilli hyzmatyň elýeterliligi adamlaryň ömrüniň uzap, ýaşaýjylarynyň ýokary hilli bolmagyna gönüden-göni täsir edýär. Hut şonuň üçin hem saglygy goraýyş ulgamynyň innowasion işläp taýýarlamalaryna maýa goýmak, bu ulgama halkara ölçeglerini ornaşdyrmak, lukmançylyk edaralarynyň döwrebap tehnikalary bilen enjamlaşdyrylmak hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň bu ulgamy döwrebaplaşdyrmak boýunça ileri tutulýan wezipeleriň hatarynda durýar.
Döwlet Baştutanymyzyň maksatnamalaýyn resminamalarynda ýurdumyzyň saglygy goraýşynyň binýadynda goýlan täze meýilnama hem-de üstünlikli amala aşyrylýan özgertmeler milli lukmançylyk ulgamyny iň belent dünýä derejelerine çykarmaga uly mümkinçilik açýar.
Bu, öz nobatynda, ýurdumyzda sagdyn we lukmançylyk syýahatçylygynyň ösmegi üçin hem binýat bolup durýar. Syýahatçylyk babatdaky döwrebap düşünjeler sagdyn durmuş ýörelgelerini ileri tutmak bilen ysnyşykly baglydyr. Adamlaryň köňülleriniň täze öwüşginli başdan geçirmeleri we syýahatçylygy küýsemegi sagdynlyk ýörelgeleri bilen barha içgin utgaşýar. Ýurdumyzyň tebigy howa şertleriniň, mineral çeşmeleriň, melhemlik häsiýetli palçyklaryň we beýlekileriň bejeriş aýratynlyklary syýahatçylygyň özüne çekiji ugur bolmagynda barha düýpli düzüm bölegine öwrülýär.
Ýurdumyzyň ajaýyp bejeriş häsiýetli tebigy serişdelerini, şeýle hem barha ösýän milli saglygy goraýyş ulgamyny nazara almak bilen, ol ýakyn wagtlarda dünýäniň iň meşhur lukmançylyk syýahatçylygy ugurlarynda mynasyp bäsdeş bolup biler.
Şu ýylyň “Sagdynlygyň we ruhubelentligiň” ýyly diýlip atlandyrylmagynda hem milletiň sagdynlygy meselesine döwlet taýdan toplumlaýyn hem-de ulgamlaýyn çemeleşme öz beýanyny tapýar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň döwlet syýasatynda ileri tutulýan halkymyzyň saglygy, ýurdumyzda bedenterbiý we sport hereketini ösdürmek, işjeň halkara gatnaşyklary arkaly onuň syýahatçylyk mümkinçiliklerini artdyrmak ýaly ugurlaryň üçüsi Türkmenistan üçin şanly taslama bolan “Aşgabat-2017”-de bu ýere jemlenendir.
Diňe soňky ýarym ýylyň dowamynda Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna bagyşlanan hem-de jemgyýetde sagdyn durmuş ýörelgesini ornaşdyrmaga gönükdirilen çäreler guraldy.
Şunuň bilen baglylykda, Bütindünýä saglyk gününe, şeýle hem “Sagdynlyk we bagtyýarlyk” şygary astynda geçirilýän, däbe öwrülen köpçülikleýin sport, bedenterbiýe-saglyk we medeni çäreleriň biraýlygyna gabatlanyp geçirilen çäreleri görkezmek bolar.
Şu ýylyň maýynda ýurdumyzda temmäkä garşy göreşmegiň hem biraýlygy geçirildi. Birinji ýarym ýyllykda bu zyýanly endige garşy göreşmegi wagyz etmek, adamyň saglygyny gowulandyrmak we ömrüniň dowamlylygyny uzaltmak, Türkmenistany 2025-nji ýyla çenli temmäkiden azat ýurda öwürmek boýunça netijeli çäreleri amala aşyrmak maksady bilen, Türkmenistanda Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň temmäkä garşy göreşmek boýunça Çarçuwaly Konwensiýasyny durmuşa geçirmegiň 2017-2021-nji ýyllar üçin Milli maksatnamasynyň” tassyklanandygyny bellemek bolar. Ýurdumyz temmäkä garşy göreşmegiň köp ugurlarynda öňdebaryjy hökmünde çykyş edýär hem-de bu işe öz goşandyny goşmaga çalyşýar.
Sport ulgamyny ösdürmegiň ileri tutulýan ugurlaryna hem-de sagdyn durmuşy kemala getirmegiň ýörelgelerine laýyklykda, Döwlet lukmançylyk uniwersitetinde döredilen sport lukmançylygy fakultetiniň ilkinji goýberilişini hem ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamynyň toplumlaýyn we ulgamlaýyn ösdürilýändigi baradaky meselä aýdyň mysal hökmünde görkezmek bolar.
Täze döwür ýurdumyzyň saglygy goraýşynyň mundan beýläk-de rowaçly ösdürilmegi üçin döwrebap çemeleşmeleri talap edýär. Ýurdumyzda bu möhüm ulgamda amala aşyrylýan işler hem-de halkymyzyň bähbidi üçin durmuşa geçirilmeli ägirt uly meýilnamalar giň gerimliligi bilen haýran galdyrýar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň nygtaýşy ýaly, halkymyzyň saglygy Garaşsyz ýurdumyzyň, onuň nurana geljeginiň kuwwatydyr we abadançylygynyň özenidir.


c: text/html

text:
Aşgabadyň käbir awtobuslarynda plastik kartlar arkaly tölegleri kabul edýän enjamlaryň işlemeýändigi we munuň ýolagçylara bökdençlik döredýändigi aýdylýar.
Ýatladyp geçsek, şu ýylyň sentýabr aýynda geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde, Aşgabat şäherinde ilata hyzmat edýän awtobuslaryň töleglerini ýörite plastik kartlar arkaly amala aşyrmak barada aýdylansoň, bu düzgüniň 1-nji oktýabrdan güýje girjekdigi mälim edilipdi.
Aşgabadyň ýaşaýjysy, 40 ýaşly Sonanyň sözüne görä, awtobuslarda töleg üçin ýola goýlan bu usul ilkinji günlerden başlap ýolagçylar üçin kynçylyk döredip başlady.
“Men Çoganly şäherçesinden 36 belgili awtobusa münüp şähere gaýdanymda, Nurmuhammet Andalyp köçesiniň ugrundaky ‘Jennet’ bazarynyň awtoduralgasyna çenli plastik karty kabul edýän enjam işläp gelýärdi. Adatça ýolagçylar töleg kartlaryny enjama goýanlarynda, ‘töleg kabul edildi’ diýip jogap berýär. Emma ‘Jennet’ bazaryň duralgasynda awtobusa münen ýolagçylar töleg kartyndan peýdalanyp bilmediler, kartlary kabul edýän enjam işlemedi” diýip, Sona aýdýar.
Onuň sözüne görä, ýolagçylar sürüjiden näme etmelidigini soranda, sürüji ýolagçylardan nagt hasaplaşmagy talap etdi. “Emma ýolagçylar muňa nägilelik bildirenden soňra, sürüji ‘bolýar, tölemän düşüberiň, sizde günä ýok’ diýip jogap berdi” diýip, Sona aýtdy.
Şeýlelikde, 20-ä golaý ýolagçynyň öz plastik kartlary arkaly awtobus tölegini amala aşyryp bilmändigini sözüniň üstüne goşdy.
Aşgabadyň käbir awtobuslarynda plastik kartlar arkaly tölegleri kabul edýän enjamlaryň işlemeýändigini diňe Sona däl, şäheriň dürli sebitlerinde ýaşaýan onlarça ýaşaýjy tassyklaýar.
“Munuň sebäplerini sürüjiden soranyňda, olaram ‘bizem bilemzok käte işleýär, käte ilänok’ diýip jogap berýärler. Bu enjamlar täzelikde işe girizildi, belki, düzedilmeli käbir kemçilikleri bardyr” diýip, aşgabatly 54 ýaşyndaky Bagtygül aýdýar.
Ýeri gelende bellesek, Aşgabadyň käbir banklarynda, poçta bölümlerinde we kitap dükanlarynda 5 manatdan satylýan bu plastik kartlaryň üç görnüşi bolup, olar studentler, pensionerler we adaty şäher ilaty üçin niýetlenen.
Azatlyk Radiosy paýtagtyň käbir awtobuslarynda plastik kartlardan tölegleri kabul etmek üçin niýetlenen enjamlaryň işlemeýändigi barada Türkmenistanyň Awtoulaglar ministrligi bilen habarlaşanda, haýsydyr bir kommentariý almak başartmady.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sportuň 21 görnüşi boýunça uly ýaryşlar geçiriljek «Aşgabat 2017» oýunlarynyň her bir ugruny giň görnüşli dokma önümlerinde mahabatlandyrýan «Aşgabat» dokma toplumy-da bu halkara ýaryşyna mynasyp goşandyny goşdy. «Aşgabat 2017» oýunlarynyň tumary, nyşany, Wepalynyň şekili şekillendirilen sport köýnekçeleri, papaklary, penjekleri, balaklary, plotensalardyr hammam lybaslary şu günler uly islegden peýdalanýar. Häzirki wagtda toplumda günde sütükli matalaryň 220 000 inedördül metri, matalaryň bolsa 980 000 inedördül metrden gowragy gaýtadan işlenilip, dürli görnüşli taýýar önümler ýurdumyzyň söwda nokatlaryna we dünýä bazarlaryna ugradylýar. «Aşgabat 2017» oýunlarynyň özboluşly mahabaty lybaslara gelşik berýän bu dokma toplumynyň önümlerini ähli söwda nokatlarynda görmek bolýar. Biz hem ýurdumyzyň dünýädäki abraýyny belende galdyrýan bu kärhananyň işiniň mundan beýläk-de rowaç almagyny arzuw edýäris! Siz sportuň haýsy ugruny söýýän bolsaňyz, onda sport lybaslary bilen janköýerlik etmek size has-da gowy gelşer! Oýunlar eýýäm ýakynda, gyssanyň!
- Sowda
- •
- 11.09.2017


text:
Şu gün Türkmenistan Transaziýa demir ýollary ulgamy boýunça hökümetara ylalaşygyna, Aziýa awtomobil ýollarynyň ulgamy boýunça hökümetara ylalaşygyna, Gury portlar hakynda hökümetara ylalaşygyna, Serhetlerde ýüklere gözegçilik etmegiň şertlerini ylalaşmak hakynda halkara konwensiýasyna goşuldy.
27 Kasım 2016 Pazar
Aşgabatda Bütindünýä Forumyň Çäklerinde Pudaklaýyn Işewürler Maslahaty Geçirildi
Durnukly ulag ulgamy boýunça Ählumumy maslahata bagyşlanyp geçirilýän çäreleriň çäklerinde paýtagtymyzyň “Ýyldyz” myhmanhanasynda ulag ulgamy boýunça işewürler maslahaty geçirildi. Bu duşuşyk ulag ulgamynda hyzmatdaşlygy giňeltmäge, geljegi uly maýa goýum taslamalaryny amala aşyrmakda tagallalary birleşdirmäge gönükdirilendir. Şol taslamalar dünýäniň ýurtlaryny we halklaryny ýakynlaşdyrmagy, tutuş sebitleriň ilatynyň durmuş derejesini ýokarlandyrmagy ugur edinýär.
Işewürler maslahaty ulag ulgamynda giň gerimli taslamalary amala aşyrmaga, şeýle hem ulag ulgamyny ösdürmegiň ählumumy düzgünlerini işläp taýýarlamaga gatnaşýan BMG-niň degişli edaralarynyň we düzümleriniň, iri halkara guramalarynyň we banklaryň ýolbaşçylaryny hem-de wekillerini bir ýere jemledi. Duşuşyga belli halkara logistik, gurluşyk we tehnologik kompaniýalaryň wekilleri gatnaşdylar. Olar degişli netijeli innowasion işläp düzmeleriň iri toplumyna eýe bolan ulag ulgamyny ösdürmekde uly tejribe topladylar.
Bu ýere ýygnananlar Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Gutlagyny uly üns bilen diňlediler. Onda häzirki zaman köp ugurly ulag-kommunikasiýa ulgamyny döretmek, bu syýasatyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir diýilýär. Türkmen Lideri öz Gutlagynda bu maslahatyň degişli ulgamy ösdürmegiň möhüm meselelerini ara alyp maslahatlaşmak üçin ähmiýetli meýdança öwrüljekdigine, dünýä döwletleriniň we halklarynyň arasyndaky dost-doganlygy has-da berkitmäge ýardam etjekdigine ynam bildirdi.
Halkara derejesindäki işewürler toparlarynyň wekilçilikli duşuşygynyň Aşgabatda geçirilmeginiň dünýä bileleşiginiň, işewür toparlarynyň we iri maýadarlaryň giň gerimli ulag taslamalaryny durmuşa geçirmäge, netijeli hyzmatdaşlygy giňeltmäge, yklymyň söwda ýollarynyň çatrygy hökmünde ýurdumyzyň ägirt uly mümkinçiliklerini amala aşyrmaga uly gyzyklanma bildirýändigine aýdyň şaýatlyk edýär.
BMG-niň Baş sekretarynyň orunbasary Gýan Çandra Açarýa işewürler maslahatyny açyp, ýurtlary ösdürmek hem-de ilatyň durmuş derejesini, ykdysady ösüşi ýokarlandyrmak üçin dünýäniň ulag ýollarynyň ähmiýetini bellemek bilen, türkmen paýtagtynda geçirilýän ýokary derejeli işewür duşuşyklaryň degişli ugurda halkara bileleşiginiň tagallalaryny birleşdirmekde ähmiýetli ädim boljakdygyny belledi.
Şeýle hem umumy mejlisde ulag, logistika we iri maýa goýumlary babatda hyzmatdaşlygy berkitmegi ugur edinýän esasy halkara guramalaryň ýolbaşçylary çykyş etdiler. Olaryň arasynda 2030-njy ýyla çenli Ösüş maksatnamasy hem-de BMG bilen gatnaşyklar boýunça Bütindünýä bankynyň toparynyň uly wise-prezidenti Mahmud Moheddin, Halkara awtomobil federasiýasynyň (FIA) Prezidenti Žan Todt, Halkara awtomobil ulaglary birleşiginiň (IRU) Prezidenti Umberto de Pretto, Halkara raýat awiasiýasy guramasynyň (IKAO) baş sekretary d-r Fan Lýu bolup, olar netijeli hyzmatdaşlygy ýola goýmak, iri logistik taslamalaryny işe taýýarlamak üçin forumyň aýratyn möhümdigini bellediler. Çykyş edenler Aşgabatda geçirilýän ýokary derejedäki duşuşyklaryň dünýä ýurtlarynyň nukdaýnazarlaryny hem-de Durnukly ulag ulgamynda halkara düzümlerini ýakynlaşdyrmakda ähmiýetini, Türkmenistanyň netijeli halkara başlangyçlarynda eýeleýän oňyn ornuny bellediler.
Işewürler maslahaty BMG-niň 2030-njy ýyla çenli strategiýasynyň çäklerinde dünýäde durnukly ösüşi üpjün etmek, ýük we ýolagçy awtoulaglaryny ösdürmek boýunça başlangyçlaryny amala aşyrmak, ykdysadyýeti ösdürmek hem-de söwda, ýük dolanyşygyny artdyrmak üçin üstaşyr ulag geçelgeleriniň ähmiýeti ýaly meselelere bagyşlanyldy.
Forumda durnukly ulagyň konsepsiýalaryny giňden ornaşdyrmagyň maliýe netijeliligi, hereket howpsuzlygyny we pudagyň energiýa netijeliligini üpjün etmekde döwrebap tehnologiýalaryň ähmiýeti ara alnyp maslahatlaşyldy. Ählumumy ulag we logistik ulgamlarynyň ösmegine ýol açýan global mümkinçiliklere garaldy.
Şeýle hem maslahatyň barşynda howa, awtomobil, demir ýol we deňiz ulaglarynyň ýagdaýy, dünýä ykdysadyýetiniň bu bölegini ösdürmegiň mümkinçilikleri, pudagyň düzümine maýalary çekmek, innowasiýalary ornaşdyrmak, daşky gurşawy goramak we howpsuzlyk bilen bagly meselelere garaldy.
Bu ugurda Türkmenistanyň netijeli tagallalaryna, ýurdumyzyň başyny başlan, yklymyň ulag ulgamlaryny ösdürmek üçin möhüm ähmiýeti bolan giň gerimli taslamalara aýratyn üns berildi. Olaryň hatarynda Demirgazyk-Günorta ugry boýunça Gazagystan-Türkmenistan-Eýran demir ýoly, Aşgabatda täze Halkara howa menziliniň ulanmaga berilmegi, Amyderýanyň üstünden geçýän Türkmenabat-Farap demir ýol we awtomobil köprüleriniň, Aşgabat-Türkmenbaşy awtobanynyň hem-de Türkmenbaşydaky halkara deňiz portunyň gurluşygy bar.
28-nji noýabrda açylýan Aziýanyň halkara demir ýol ulag geçelgesiniň – Atamyrat-Ymamnazar (Türkmenistan)-Akina (Owganystan Yslam Respublikasy) demir ýolunyň birinji tapgyrynyň gurulmagy ýurdumyzyň ulag pudagynyň taryhynda nobatdaky ähmiýetli waka öwrüldi. Halkara polat ýolunyň bu böleginiň türkmen hünärmenleri tarapyndan gurulmagy Türkmenistanyň dünýä ulag ulgamynda işleriniň gerimine baha bermäge mümkinçilik berýär.
Işewürler maslahatyna gatnaşyjylar Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa Ýüzlenme kabul edip, milli Liderimize netijeli hyzmatdaşlyga ýardam edýän gepleşikler meýdançasyna öwrülen duşuşygyň ajaýyp guralandygy üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdiler.
Şeýle hem şu gün Söwda-senagat edarasynyň binasynda hem-de Mizan işewürler merkezinde geçirilen Durnukly ulag ulgamy boýunça Ählumumy maslahat öz işini tamamlady. Onuň ikinji güni maslahata gatnaşyjylar logistik ulgamlary ösdürmegiň ähmiýetli meselelerini hem-de geljegi uly ugurlaryny ara alyp maslahatlaşdylar.
Bölümler boýunça geçirilen mejlisleriň işi XXI asyrda jemgyýetçilik ulagynyň ornuna we görnüşlerine, ulag ulgamyny ösdürmek üçin energetikanyň ähmiýetine, garyşyk ulag geçelgeleriniň durnukly ulgamyny döretmek boýunça anyk ädimleri ara alyp maslahatlaşmaga, ýurdumyzyň içerki serişdeleriniň we halkara hyzmatdaşlygynyň, döwlet-hususy hyzmatdaşlygyň hasabyna iri logistik taslamalaryň maýalar bilen üpjün edilmegine bagyşlandy.
Maslahatyň çäklerinde resminamalaryň birnäçesine gol çekildi.
Şu gün Türkmenistan Transaziýa demir ýollary ulgamy boýunça hökümetara ylalaşygyna, Aziýa awtomobil ýollarynyň ulgamy boýunça hökümetara ylalaşygyna, Gury portlar hakynda hökümetara ylalaşygyna, Serhetlerde ýüklere gözegçilik etmegiň şertlerini ylalaşmak hakynda halkara konwensiýasyna goşuldy.
Şu gün Türkmenistan Transaziýa demir ýollary ulgamy boýunça hökümetara ylalaşygyna, Aziýa awtomobil ýollarynyň ulgamy boýunça hökümetara ylalaşygyna, Gury portlar hakynda hökümetara ylalaşygyna, Serhetlerde ýüklere gözegçilik etmegiň şertlerini ylalaşmak hakynda halkara konwensiýasyna goşuldy.
Düýn gazanylan ylalaşyklar hem-de gol çekilen resminamalar bilen bilelikde ýurdumyz netijeli hyzmatdaşlygyň hukuk binýadyny giňeltmek, dünýä hojalyk gatnaşyklarynyň ählumumy ulgamyna goşulmak işinde ähmiýetli ädim ätdi.
Şeýlelikde, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy hem-de Birleşen Milletler Guramasynyň howandarlygynda Aşgabatda üstünlikli geçirilen Durnukly ulag ulgamy boýunça Ählumumy maslahat şanly waka öwrüldi. Bu maslahata döwlet we hökümet baştutanlarynyň, iri halkara guramalarynyň ýolbaşçylarynyň, dünýäniň dürli künjeklerinden gelen görnükli diplomatlaryň, syýasy we jemgyýetçilik işgärleriniň gatnaşmagy parahatçylygyň, ösüşiň we rowaçlygyň bähbidine durnukly ulag ulgamynda halkara hyzmatdaşlygyny berkitmäge gönükdirilen çemeleşmeleriň we maksatlaryň birmeňzeşdigini aýdyň görkezdi.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Unitar döwlet
Döwlet gutluşynyň bir görnüşi bolmak bilen, syýasy häkimiýetiň merkezleşdirilmeginiň ýokarylygy bilen tapawutlanýar. Onuň territoriýasynyň düzüminde awtonom territorial birlikler (respublikalar, ştatlar we ş.m.) bolmaýar. Döwlet dolandyryş territorial birliklere ( oblastlara, raýonlara, welaýatlara, etraplara we ş.m.) bölünýär. Unitar döwletde bitin döwlet üçin ýeke-täk konstitusiýa, umumy kanunlar, kazyýet, bitewi raýatlyk hereket edýär.
Türkmenistan, Bolgariýa, Wengriýa, Ýaponiýa, Çehiýa, Polşa we ş.m. döwletleri unitar döwletlere mysal edip bolar.
Çeşme: P. Aýdogdyýew, B. Begseýidow, G. Geldiýewa, I. Halmyradow, G. Hanow. “Syýasaty öwreniş”. Aşgabat, 2010.


text:
2017-nji ýylyň sentýabrynda Aşgabatda guraljak Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň nyşany çuňňur many-mazmuny özünde jemleýän birnäçe şekillerden ybaratdyr.
Ahalteke bedewi türkmen halkynyň milli gymmatlygy, dünýä medeniýetine goşan ägirt uly goşandydyr. Ahalteke bedewi bütin dünýäde özüniň ýyndamlygy, üşükliligi, çydamlylygy we haýran galdyryjy gözelligi bilen tanalýar. V Aziýa oýunlarynyň nyşanynda ýerleşdirilen ahalteke bedewiniň şekili sagdynlygy alamatlandyrýar.
Nyşanda ýerleşdirilen ýarymaýyň şekili Türkmenistanyň Döwlet baýdagyndan nusga hökmünde alyndy. Täze dogan Aý täze başlangyçlaryň, aýdyň maksatlaryň, iň esasy-da, ruhubelentligiň keşbini özünde jemleýär.
V Aziýa oýunlarynyň nyşanyndan orun berlen ýyldyzyň şekili Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň baýdagyndan nusga hökmünde alyndy. Aziýa ýurtlarynyň ählisiniň sport nyşany bolan bu ýyldyzyň şekili dostlugyň aňlatmasy bolup çykyş edýär.
Şeýlelikde, bu şekilleriň we olardaky reňkleriň ählisi birleşip, V Aziýa oýunlarynyň nyşanyny emele getirmek bilen, Aşgabat Aziadasynyň “Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk” şygaryny hem alamatlandyrýar. Nyşanyň umumy aýlaw şekili agzybirligiň, jebisligiň we oňyn hyzmatdaşlygyň alamaty hökmünde ýerleşdirildi. Şeýle hem nyşanda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň ady we geçirilýän ýeri halkara dilleriň biri bolan iňlis dilinde ýazyldy.
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň
Tumary
Paýtagtymyz Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň tumarynda türkmen halkynyň köpasyrlyk geçmiş taryhy hem-de baý medeni mirasy çeper beýan edildi.
Geçmişde türkmen topragy beýik Ýüpek ýolunyň çatrygynda, amatly ýerde ýerleşmek bilen, bütin sebitde we dünýäde söwdanyň, ylym-bilimiň, medeniýetiň we döredijilik pikirleriniň pajarlap ösmegine uly goşant goşandyr.
Tumaryň esasy mazmunyny düzýän Beýik Ýüpek ýolundan barýan kerwenler, ak öýler, alabaý iti we türkmen bagşysy, milli türkmen göreşi, türkmen topragynda gülläp ösen gadymy medeniýetleriň nyşany bolan ýadygärlikler, ýyndam ahalteke bedewi, sahawatly türkmen topragyndan önýän pagta, bugdaý, gawun… — bularyň ählisi şu günümiziň ajaýyp keşbi bilen sazlaşýar. Tumaryň häzirki döwrümizi aňladýan böleginde gözel paýtagtymyzda we Hazar deňziniň türkmen kenaryndaky Awazada gurlan milli öwüşginli döwrebap binalaryň şekilleri hem orun aldy. Tumaryň ugry uçup barýan guşuň şekilini aňladýar, bu ýurdumyzyň beýik maksatlara tarap joşgunly ymtylyşynyň nyşanydyr. Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň tumary baý we myhmansöýer türkmen kalbynyň özboluşly beýanydyr.
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň tumary Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 2017-nji ýylyň 6-njy ýanwarynda geçirilen mejlisinde tassyklanyldy.
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň
Şekili
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň şekili hökmünde türkmen alabaýynyň keşbi saýlanyp alyndy. Alabaý türkmen durmuşynda maşgala ojagynyň, abadançylygyň goragçysy bolup durýar. Ol ynsana ýakyn dost, eýesine wepaly, sürini, öýi, emlägi sak durup goraýjy, batyr, gaýduwsyz, buýsançly. Şu nukdaýnazardan, V Aziýa oýunlarynyň şekili bolup durýan alabaýa Wepaly diýip at dakyldy.
Wepaly dogruçyl, adalatly we aýgytly hereket etmegiň, garşydaşy ýeňmegiň — ýeňşiň yşaratydyr. Ol göreşlerde pälwan, toýlarda şadyýan, hünärde ezber, her bir işde janypkeş türkmen türgenlerini öz gaýratlylyk, gaýduwsyzlyk, edermenlik ýörelgesine eýerdip, V Aziýa oýunlarynda sport ýeňişlerine alyp gider.
Wepalynyň milli geýimleri onuň özboluşlylygynyň üstüni ýetirýär.
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň
Bezeg nusgasy
Bezeg nusgasy Aziada — 2017-niň nyşany, tumary we şekili bilen sazlaşykly utgaşýar. Toý lybasly — başy ak telpekli, ezýaka köýnekli, gyrmyzy donly Wepaly bir elinde Türkmenistanyň Döwlet Baýdagyny, beýleki elinde Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň baýdagyny buýsançly göterip, girelgäniň öňünde dostlugy, myhmansöýerligi, açyklygy bilen myhmanlary garşylaýar. “Hoş geldiňiz V Aziýa oýunlaryna!” diýen ýazgylar türkmen we iňlis dillerinde ýerleşdirildi.
Girelgäniň ak reňkde bolmagy ak şäherimiz Aşgabady, ak arzuwlarymyzy, ýeňişlere alyp barýan ak ýoly alamatlandyrýar.
Bu nusga Aziadanyň belent ruhunyň içgin duýulmagyna ýardam etmek bilen, köp sanly türgenlerde, myhmanlarda ýakymly duýgulary döreder.
Şeýlelikde, Aziada — 2017-niň nyşany, tumar we şekil bir bitewi gurluşda orun alan Wepaly, türkmen paýtagtynda geçiriljek iri sport ýaryşlaryna dünýäniň çar künjegindäki dostlarymyzy Aşgabada çagyrýar.
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryndaky sportuň 21 görnüşiniň nusgalarynyň beýany
Küşt
Birnäçe taryhy maglumatlara görä, küşt boýunça halkara ýaryşlar IX-X asyrlarda hem geçirilipdir. Şol döwrüň dünýäniň iň belli küştçüleriniň biri hökmünde türkmen Abu-Bekr Ibn Ýahýa Muhammed As-Suli ykrar edilýär. Küşt boýunça halkara ýaryşlar XIX asyrda yzygiderli esasda guralypdyr.
Ine-de, Wepaly küşt tagtasynyň başynda. Ýylgyryp duran keşbi Wepalynyň sportuň bu gadymy görnüşi boýunça türgenleri ýeňişlere sary ynam bilen alyp barýandygyny aňladýar. Wepalynyň sag elinde ak mallaryň şasy bar.
Göçüm senden, Wepaly!
Futzal
Futzal sportda ýeňiş gazanmaga ymtylýan erjel türgenleriň oýnudyr. Dünýäniň meşhur futbol ýyldyzlary ýaşlykdan futzal oýnamak bilen kämilleşdiler. Egnine ýaşyl futzal eşigini, aýaklaryna sport aýakgabyny geýip, topy garşydaşyň derwezesine ussatlarça gönükdirip duran Wepala ýeňiş ýaran bolar. Sebäbi Wepalyda bu oýun üçin gerek bolan ähli häsiýetler — ýyndamlyk, ezberlik bilen oýlanyşykly hereketleriň sazlaşygy bar.
Tennis
Wepaly — örän çalasyn tennisçi. Ol topy raketka arkaly tordan geçirmek üçin ynamly hereket edýär. Wepalynyň başarnyklary we oýnuň dowamyndaky çalasyn hereketleri ony diňe ýeňşe alyp barýar. Wepalynyň sport eşiginde Aziýa oýunlarynyň nyşanynyň we Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň ýyldyzynyň ýerleşdirilmegi, şeýle-de akgaýma tahýasy türkmen türgenleriniň milli buýsanjyny alamatlandyrýar.
Taý boksy
Wepaly ― taýboksçy türgen. Ol garşydaşa hüjüm etmäge taýýar bolup dur. Egnindäki gök reňkli sport lybaslary, köýnekçesiniň çep gursagynda ýerleşdirilen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň nyşany, çep eline geýen ýaşyl reňkli sport elliginiň ýüzünde ýerleşdirilen Aziýa Olimpiýa geňeşiniň gyrmyzy reňkli ýyldyzjygy onuň bu başa-baş söweş sungatyna ussatlyk derejesini aňladýar.
Sportuň bu görnüşinde özüňe ynamlylyk, söweş tärlerini dürs ýerine ýetirmek Wepala ýeňiş getirer.
Sambo
Wepaly egnine gök reňkli sport eşigini, başyna gorag başgabyny geýip, biline guşagy daňyp, orta çykanda, garşydaşynyň howuny basyp, ýeňşe bolan ynamy pugtalandyrýar.
Onuň güýji, çakganlygy, çeýeligi we emelleri tüýs gerekli wagtynda ulanyp bilmegi oňa ýeňiş getirer.
Sambo dünýäde iň meşhur sport görnüşleriniň biri bolup, öz içinde dürli emelleri we tehnikalary jemleýär. Bu sport görnüşi dzýu-do, jiu-jitsu we göreş ýaly başa-baş söweş sungatlarynyň birikmegi bilen döräp, Ýewropanyň we Aziýanyň dürli başa-baş söweş tilsimlerini hem özünde jemleýär.
Wepalynyň maksady türkmen samboçylarynyň halkara ýaryşlarda gazanan üstünliklerini dowam etdirmekdir. Munuň üçin bolsa ýadawsyz türgenleşýär.
Kuraş
Başa-baş söweş sungatynyň gadymy görnüşleriniň biri bolan kuraşyň üç ýarym müň ýyllyk taryhy bar. Ol dürli toý-baýramçylyklarda pälwanlaryň ussatlyklarynyň özboluşly synagy bolup durýar. Bilini berk guşap, kuraş boýunça bäsleşýän Wepaly erjellik we ynamlylyk bilen garşydaşyny ýeňmäge çalyşýar. Ýaşyl reňkli sport eşigindäki V Aziýa oýunlarynyň nyşany oňa has-da güýç-kuwwat berýär. Wepalynyň keşbinde kuraşyň “adalatly ýeňmek” diýen ýörelgesi şöhlelenýär.
Ýeňiş ýaranyň bolsun, Wepaly!
Jiu-Jitsu
Wepaly sportuň jiu-jitsu görnüşi boýunça başa-baş tutluşykda. Ol garşydaşyň urgusyny özüne gönükdirmek bilen, bu sportuň emelleri arkaly goranmagyň sungatyny görkezýär. Onuň egninde jiu-jitsu boýunça türgeniň milli agymtyk reňkli, gyralaryna ýaşyl reňkli zolak çekilen ak sport lybasy bar. Lybasyň çep golunda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň, guşagynda bolsa Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň nyşanlary şekillendirilipdir.
Wepalyň aýgytly hereketleri we ynamly hüjümleri bilen sportuň bu görnüşinde ýeňiş gazanar.
Öňe, Wepaly!
Bowling
Ýörite niýetlenen şary sag eline alyp, bowling ýaryşyna çykan Wepalynyň gözlerinde ýeňşe bolan ynam we hyjuw uçganaklaýar. Ýörite sport eşigini geýen Wepaly nyşana alnan keglileri başarjaňlyk bilen ýykyp, utuklaryny barha artdyrmaga yhlas edýär.
Wepaly, saňa üstünlik ýaran bolsun!
Welosport
Wepaly welosport ýaryşynyň düzgünlerini ynamly berjaý edip, öz çakganlygyny, güýjüni, çydamlylygyny welotrek ýodasynda görkezýär. Welosport ýaryşynyň älemgoşar reňk öwüşginli lybasynda ýerleşdirilen V Aziýa oýunlarynyň we tumarynyň suraty, tizligi alamatlandyrýan başgaby ruhubelentligiň we maksadaokgunlylygyň nyşanydyr. Onda Wepalynyň ukyp-başarnygy oňa ýeňiş getirer.
Suwda ýüzmek
Suwda ýüzmek — sport bäsleşikleriniň iň bir gyzykly görnüşleriniň biri bolup durýar. Suwuň joşgunly tolkunlarynyň garşylygyny ýeňip, pellehana öň gelmek çydamly we ýokary netijeleri gazanmagy maksat edinen Wepalynyň başaraýjak zady.
Biz Wepalynyň mysalynda türkmen türgenlerine üstünlik arzuw edýäris.
Basketbol
Basketbol oýny — Wepalynyň söýýän sport görnüşi. Ol ýeňiljek hereket edip, elindäki basketbol topuny tora zyňýar. Onuň çeýeligi we dürs hereketi güýji, çalasynlygy hem-de ykjamlygy talap edýän bu ajaýyp oýunda ýeňşe ýetmäge bolan ynamy pugtalandyrýar.
Öňe, Wepaly!
Ýeňiş ýar bolsun!
Agyr atletika
Agyr atletika — hakyky pälwanlaryň bäsleşigi. Agyr ştangany ýokary galdyrmak boýunça bu sport görnüşiniň gadymy Gresiýada döräni bäri muşdaklarynyň sany artýar.
Wepaly bu bäsleşige bilini berk guşap, ruhubelent geldi, onuň üçin bu agyr ştanga guş ýaly ýeňiljek. Çünki oňa bu bäsleşikde kuwwatly baldyrlary, egnine gelşip duran ajaýyp sport eşigi ruhy goldaw berýär.
Ýeňil atletika
Ýeňil atletika Wepalynyň iň bir söýýän sport görnüşi. Munda Wepala uzak aralyga ylgamak, uzynlygyna we beýikligine bökmek, uzak aralyga agramlyklary zyňmak üçin gujurly aýaklaryň gaýraty, güýçli gollaryň kuwwaty ýeňiş gazanmaga ýardam berýär. Wepalynyň çalaja ýylgyrýan ýüz-gözi onuň bu synaglardan heder etmeýändigini, islendik aralygy tiz hem-de ynamly geçip biljekdigini aýdyň görkezýär.
Gollaryňa gaýrat, aýaklaryňa kuwwat, Wepaly! Ýeňiş biz bilen!
Taekwondo
Wepaly ― taekwondoçy türgen. Ol güýji, tizligi, deňagramlylygy, çeýeligi we çydamlylygy bir ýere jemläp, garşydaşyň üstüne hüjüm edip, aýak urgusyny amala aşyrýar.Wepalynyň egnindäki sport lybasy egnine gelşik berýär we onuň ýeňşe bolan ynamyny artdyrýar. Bir nokada gönügen mähirli gara gözleri Wepalynyň pikirini bir ýere jemländigini, maksadaokgunlylygyny aňladýar.
Öňe, Wepaly!
Ýeňiş ýaranyň bolsun!
Sport tansy
Tans sporty sungatyň we sportuň täsin hereketler arkaly özboluşly sazlaşmagydyr. Başyna akgaýma türkmen tahýasyny, egnine Aziadanyň tumaryndan şekiller ýerleşdirilen lybasy geýip, sport tansyny ýerine ýetirýän Wepala şadyýanlyk, göwnaçyklyk ýaraşýar. Onuň şekilinde sportuň bu görnüşine mahsus bolan aýratynlyklar, ýagny başarjaňlyk, çalasynlyk, şeýle-de gözellik birleşip, özara sazlaşygy emele getirýär.
Kikboksing
Kik-boksing başa-baş söweş sungatyna degişli sport görnüşidir. Ýörite sport geýmini, başgaby, boks elliklerini geýen Wepaly boks sportundaky ýaly ýumruklaşmaga we aýaklary bilen karate sportundaky ýaly depmek usullaryny ulanmaga taýýar bolup dur. Boks elliginde Aziadanyň tumary, sport geýminde Aziadanyň nyşany özboluşly şöhlelenip, ony ýeňşe ruhlandyrýar.
Goý, seniň söweşjeň ruhuň belent bolsun, Wepaly!
Guşakly göreş
Guşakly göreşde Wepala taý tapylmaz. Ol garşydaşynyň bilinden tutup, ruhubelentlik bilen aýgytly göreşe başlaýar. Wepaly ussat pälwana mahsus bolşy ýaly, çeýe we çalasyn hereket etmegiň emellerini oňat bilýär. Häzirki döwürde türkmen türgenleri sportuň başa-baş söweş görnüşinde öňdäki orunlary eýeleýär. Dünýäniň Kubogy ugrunda geçirilýän ýaryşlarda we dünýä çempionatlarynda olaryň gazanýan üstünlikleri muňa şaýatlyk edýär. Wepaly halkara ýaryşlarda gazanylýan üstünlikleriň üstüni ýetirer.
Ýeňiş ýaranyň bolsun, Wepaly!
Sport göreşi
Sport göreşinde Wepala garşydaşyny deňagramlylykdan çykarmak we ony ýagyrnysyna ýatyrmak üçin ähli güýjüni ulanmak gerek. Wepaly garşydaşynyň bilinden tutup ony ýeňmäge taýynlanýar.
Aýaklaryny ýere berk diräp duran Wepala janköýerleriň goldaýjy sesleri ruhy goldaw berýär.
Bilýard
Bilýard sporty üçin takyk göz ölçegi, geljekki hereketleriňi sowukganlylyk bilen ölçermek, ünsüňi jemlemek möhümdir. Wepaly stoluň üstünde şarlary torjagazlara atmak üçin paýhasly göz çelgisini ulanýar, çyzyklaryň ählisini hasaba alýar.
Wepala V Aziýa oýunlarynda bilýardyň ähli görnüşlerinde-de ýeňiş arzuw edýäris.
Atly sport (konkur)
Wepaly ýörite çapyksuwaryň geýimlerini geýip, atly sport boýunça ýaryşa çykmaga taýýarlanyp dur. Oňa çylşyrymly we dürli päsgelçilikler garaşýar. Wepaly özüniň bedewinde birnäçe çylşyrymly päsgelçiliklerden ussatlyk bilen geçip, ýeňiş gazanmaga ymtylýar. Bedew at — maksadaokgunlylygyň nyşany. Bedew at — şanly ýeňişleriň nyşany.
Atly sporta ezber Wepala üstünlik arzuw edýäris.
Türkmen milli göreşi
Türkmen milli göreşi uzak asyrlaryň dowamynda halkymyzyň toý-baýramlaryny bezäp gelipdir. Bu gün türkmen milli göreşi halkara derejä çykdy. Türkmen milli göreşinde Wepala taý geljek tapylmaz. Sebäbi bu bäsleşigiň emel-tilsimlerini ondan gowy bilýän ýok. Ol garşydaşynyň bilinden tutup, ýykmaga taýynlanýar. Wepaly türkmen pälwanyna mahsus bolşy ýaly, özi üçin bir emeli hem gizläp saklapdyr. Şol emel Wepala hökman ýeňiş getirer.


text:
Salam lukman! Men 1987-nji ýylda doglan. Men käwagtlar irdenlerine oýanamda erkeklik ýagdaýym turgyn bolýar, ýogsa hiç hili düýş hem göremok. Beýle ýagdaý name üçin döreýärkä ýa-da meniň saglygymda kemçilik barmyka?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Irdenlerine öz-özünden döreýän ereksiýa (ujydyň gönelmegi) – bedende bolýan kadaly fiziologiki hadysadyr. Bu hadysa jynsy gowşaklykdan kösenmeýän erkek adamlaryň hemmesine mahsusdyr.
Özbaşdak döreýän ereksiýa dine irdenlerine bolman, eýsem uky wagty, bir gijede 3-5 gezege çenli bolup biler. Beýle ereksiýa gije beýniniň işjeňliginiň ýokarlanyp, düýş görülýän döwründe döreýär. Ýöne onuň döremegi görülýän düýşleriň mazmunyna bagly däldir. Hiç hili erotiki mazmunly düýşler görülmese hem ereksiýa ýüze çykyp biler. Adatça ol 20-30 sek, ýöne käwagtlar 2 sagatdan hem köp dowam edip bilýär. Özbaşdak döreýän ereksiýa dune uly erkek adamlarda bolman, oglanjyklarda hem ýüze çykyp biler.
Irdenki ereksiýa peşew haltanyň dolmagy we oňurganyň ereksiýa gözegçilik ediji nerw süýümleriniň gyjyndyrylmagy netijesinde hem döräp biler.
Lukmanlar irden döreýän ereksiýanyň görkezijilerini jynsy gowşaklygyň häsiýetini kesgitlemek üçin ulanýarlar. Onuň üçin ujyda ýuka kagyzdan edilen halkajygy geýdirýärler. Eger 2-3 gije kagyz halkajyk ýyrtylman galsa, onda erkek adamda bu ugurda kynçylygyň dörändigini aňladyp, ýörite serişdeler bilen bejergini geçirme talaby döreýär.
Şonuň ýaly-da, ereksiýa kynçylyksyz gündiz bolup, gije bolmasa, ol hem psihiki kynçylyklaryň bardygyndan habar berýär.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
bolsa śolaryn salgysyny bermeginizi haÿysh edÿerin!!!
Garaguş keselini bejerýän epileptolog lukmanlary barada maglumatymyz ýok, ýöne şeýle näsaglaryň nerw keseller merkezlerindäki we keselhanalardaky newropatolog lukmanlarynyň gözegçiliginde bolýandygyny siz bilýän bolsaňyz gerek. Häzirki wagtda garaguş keseliniň eke-täk bejergisi-ýörite derman serişdelerini ulanyp, olary uzakmöhletleýin kabul etmekdir. Eger tutgaýlar köpelip, aralary ýygylaşýan bolsa, onda bellenen derman serişdesine öwrenşilmäniň dörän bolmagy, dermanyň mukdarynyň ýeterlik bolmazlygy ýa-da derman serişdäniň hakyky görnüşiniň ýerini tutujy, hili pes dermany ulanýandygyňyz babatda soraglary çözmek üçin öz gözegçiliginde duran lukmanyňyza ýüz tutmak netijeli bolar.
Śu kesel bilen iśleyen lukman bolsa olar bilen nedip habarlaśmaly
5 yashyndan beri keselep gelyer daśary ÿurt lukmanlarynada ÿüz tutuldy śondada galanok śumagt 18 ÿaśynda wagt geçdigiçe
tutmasy köpelip barÿa
Eger göwreliligiň galany test barlagy ýa-da ultrases barlagy esasynda anyklanylan bolsa, siziň gelniňizi biynjalyk edýän alamatlar düwünçegiň düşme howpunyň dörändiginden habar berýär.Bu ýagdaýda lukmanyň barlagyndan soň,bejergi çärelerini gyssagly geçirme zerurdyr.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
GYZ EDEBI - GYZYL GÜL
Daş-töweregi gelin-gyzlarymyzyň nepis keşdeleri ýaly owadan gül-güläleklere bezejek bahar pasly ýetip gelýär. Bu pasyl özüniň gözelligi bilenem, päkligidir kalba ylham berýän joşguny bilenem owadan zenanlarymyza juda meňzeş. Gelin-gyzlaryň baýramynyň edil baharyň başynda bellenilmegi-de ýönelige däl bolsa gerek. Mümkin, ol zenan ýaly owadan bahar bilen, bahar ýaly owadan zenanyň arasynda bir ýakynlygyň bardygy üçindir?!
Türkmen gyzynyň asylly keşbine, durky-düýrmegi bilen edep-ekramdan ýasalan ýaly bolup ýöreýşine seredip, göwnüň ýaşlyga telwas edýär. Bu gözelligiň üsti elmydama ene-mamalarymyzyň irginsiz zähmetleri arkaly edep-ekram bilen ýetirilip, arkama-arka, nesilme-nesil geçip biziň döwrümize gelip ýetipdir. Halkymyzyň terbiýeçilik ýol-ýörelgelerinde gyz maşgalanyň, zenan kowmunyň tertip-düzgünine aýratyn üns berilmeginiň öz sebäpleri bar. Halal we mukaddes ojagyň eýeleri, nesil terbiýesiniň gözbaşlary bolan zenanlaryň häsiýeti, durmuşy dolandyryşy tutuşlygyna diýen ýaly şol maşgalanyň bagtyna, üstünliklerine we şowlulyklaryna täsir edýär. Şol jähetden hem gyz bäbejige ýaňy oturmaga ýarandan milli edep-terbiýäniň ýönekeýje ýörelgeleri öwredilýär. Bir sebäbe görä gatyrak aglaýsa ýa-da gygyraýsa: «Ýuwaşrak bolaweri, balajyk. Sen gyzsyň» diýilýär.
Oturyp-turanda ýygnanypjyk oturmagy öwretmek, işe ýarandan «käse getir», «ýassyk äber» diýen ýaly işleri buýurmak bilen ene-mamalarymyz gadym döwürlerden bäri gyz terbiýesine aýratyn üns beripdirler. Iň esasy zat bolsa gyzjagazlaryň — geljekki maşgala eýeleriniň zähmete gönükmegini gazanypdyrlar. Eli iňňe tutandan kiçijik geýimjigi ýa-da ýakajyk biçip berip, keşde çekmegi öwredipdirler. Bir dyzynyň üstünde keşdeläp oturan tahýasyny goýup, uly gyz doganlary akgaýma çekýärkä, gelnejesidir ejesi kürte, begres, çabyt bejerýärkä olaryň läle ýaly owadan sungaty döredýändigini gözüne siňdirýän gyz şolara meňzemäge çalşypdyr. Şeýlelikde keşdeler bilen hemsyrdaş bolan gyz maşgala sabyrlylygy, armazaklygy, galdawlygy bilen haýran galdyrypdyr. Daň säher bilen dokma-daragyň sesine oýanyp, çörekli saçakdan öň halynyň başyna geçýän gözeller şeýdip halyçylyk, palasçylyk, keşdeçilik ýol-ýörelgelerini dowam etdiripdirler. Eli işli gyz iň bir hyrydarly maşgala bolupdyr. Keşde çekmekde obada öňüne adam geçirmeýän gaýratly we çeper gözelleriň tarypy dilden-dile geçipdir. Her kim şeýle gyzy gelin edinmegiň arzuwy bilen ýaşapdyr.
Tebigat gözelligine bolan çirksiz söýgi we ýiti synçylyk türkmeniň zenan maşgalalarynyň güller, baglar, daglar, dürli guşlar we janly-jandarlar bilen baglanyşykly keşdeleri döretmegine ýol açypdyr. «Keýik goçak», «guşgözi», «ýylanyzy», «gülýaýdy», «çigildem» ýaly nepis nagyşlar döräpdir. Ene-mamalarymyzyň näzik kalbynyň owazy bolan bu nagyşlar häzirki günlerimizde hem özüniň gaýtalanmajak gözelligi bilen egin-eşiklerimize gelşik berýär.
Milli edep-terbiýämizde päkizelige, halallyga aýratyn orun berlipdir. Eli elmydama nan-aşda bolan gelin-gyzlaryň barmaklaryna kümüş ýüzük dakmagy, saçlarynyň örülgi bolmagy eneler tarapyndan sargyt edilipdir. Saçlara timar berlende öýüň aýratyn bir burçunyň saýlanyp alynmagy, düşen we gyrlan saçyň tarjagazlary üçin ýörite bukja tikilmegi, saçyň oturylyp daralmagy, daralýarka öňüne ýaglyk ýazylmagy, yzyndan eginlerine, töweregine düşen gyrymsylara çenli ýygnalmagy talap edilipdir.
Gyzyň gürlände mylaýym, pessaý äheňli bolmagy halanypdyr. Mähirli bolmak, daş-töweregi, dogan-garyndaşy bilen sylaşykly gürleşmek öwredilipdir. Gaty gürlemek, ýoknasyz gülmek aýyp hasaplanypdyr. Nusgawy edebiýatymyzda «şirin güftarym», «bilbil owazlym» diýlip arzylanan gyzlaryň sözleri asala, şirin-şerbede deňelipdir. Agyzlary pissä, gözleri maralyňka, gaşlary ýaýa, ýüzleri aýa, kamatlary serwi agajyna meňzedilipdir. Ýörände ýeriň gaýmagyny bozman usul bilen ýöremek, bir iş buýrulanda dessine bitirmek gyzlary has hem bezeýän häsiýetlerden bolupdyr.
Gyz-gelinlerimiziň asylzada häsiýetleri baradaky edep kadalary Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hem dowam etdirilýär. Olaryň geýnişine aýratyn ähmiýet berlip, nepis sungatlary bilen milli egin-eşiklerimiz bolan çabytlary, ýeňsizleri, begresleri öz elleri bilen bejermegi sargalýar. Ylaýta-da ýaz-bahar gelip, älemi gül-gülälekler jadylanda, älemgoşar bilen bäs edişýän türkmen gelin-gyzlary juda ajaýyp görünýärler. Al-gyzyl nepis keteniniň üstünden begresdir çabyt geýip, iki örüm saçlarynyň saçbaglaryny ýeliň ugruna ykjadyp barýan gözellerden gözüňi aýrasyň gelenok.
Ilimizde geýinmegiň edebine hem aýratyn üns berilýär. Gyzlaryň özüne laýyk ýerbe-ýer, ykjam, gelşikli geýinmegi oňlanylýar. Ata-babadan gelýän uzyn köýnekler zenanlaryň kaddy-kamatyny juda bezeýär. Toý-tomguda, baýramçylyk çärelerinde milli egin-eşiklerimiz bilen şaý-seplerimizi sazlaşdyryp geýinýän we dakynýan gözellerimiz mizemez mirasymyzyň teşneleridir.
Oba ýerlerinde topar-topar bolup kürte, begres, çabyt bejerip oturan gyzlar halkymyzyň hiç mahal ýitmejek keşdeçilik sungatyny dowam etdirýärler. Olara sargyt bilen ýüz tutanyňda, zähmet endikleri bilen bilelikde kalbynda asyllylygyň, açyk göwünliligiň, sadalygyň hem mekan tutandygyny görýärsiň. Ýaşlaryň gözellige, däp-dessurlarymyza çuňňur düşünip, milli öwüşginleri döwrebap nusgalar bilen sazlaşdyrmagy göwnüňden turýar. Okuwçy gyzlaryň okuwdan boş wagtlary keşdeçilik, halyçylyk sungatyna höwes etmekleri kalbyňa rahatlyk çaýýar. Gyzlaryň maşgala gurmaga taýýarlanmagyna döwrüň talaby ýaly garalsa-da, gönezliginde ene-mamalarymyzdan miras galan gymmatly däpler bar. Häzirki günlerde haýsy bir maşgala barsaň-da, ulugyzlaryň öýüň ähli işlerinden baş çykaryp bilýändigine göz ýetirýärsiň. Zähmet endikleriniň ählisi ýaşlygyndan öwredilýän gyzlarymyz milli tagamlarymyzyň dürli görnüşlerini taýýarlamagy, el işleriniň keşde çekmek, gaýma gaýamak, basma basmak ýaly nepisliklerini öwrenýärler. Enelerden, gelnejelerinden nusga alýan edeplije gyz maşgalalar halkymyzyň gadymdan gelýän girim-çykymyny, däp-dessurlaryny dowam etdirýärler. «Gyzym, gelnejeň bilen bileje nahar taýýarlaň. Bilmedik zatlaryňy sorasaň öwrederis. Ertir-birigün durmuşa çykyp, gelin bolmalysyň. Iş bilseň gaýynlaryň ýanynda diliň uzyn bolar. Birden «Gülýaýdy gelmez elinden, oba durmaz dilinden» diýdiräýme. Agras, asylly, ýerlikli, gepden-sözden daşda bol!» diýen ýaly çuňňur manyly sözler häli-şindi gulagyna guýulýar. Şeýle gyzlar sypaýydan salyhatly, ojagyna wepaly, arassaçyl, işeňňir maşgala bolup ýetişýärler.
Oba ýerlerinde öňünde ejesidir gelnejeleriniň bardygyna seretmezden hamyr ýugrup, tamdyrda Gün bilen bäsleşýän mele-myssyk çörekleri bişirmäge höwesli gyzlar köp. Olaryň obanyň iň bir hysyrdyly işleri bolan keçe güllemek, basmak, haly-palas dokamak, gamyş çykamak, tamdyr-ojak örmek ýaly işlere hem işeňňir gatnaşyp ýörşüni, el-aýak ýaly bolup toý-tomguda hyzmat edişini synlap, «Ine, taýynjak maşgala eýesi» diýeniňi duýman galýarsyň. Eýýäm 4-5-nji synpda okaýarkalar daş ýalyjak edip aşlyk hamyr ýugurýan, ejesiniň keçe etmek üçin orta döken ýüňünden pişge ýasap, bir görseňem keçäniň güllügini taýýarlamak işlerini eliniň ujunda aýlap oturan ulugyzlar «Edip beren ýeňňemden, edep beren ýeňňem ýagşy» diýlen parasatly sözlere eýerýärler. Olaryň uly bilen uly, kiçi bilen kiçi ýaly sylaşykly gürleýişleri, edep bilen salam berişleri, gyza mahsus häsiýetler bilen hereket edişleri giden bir dünýä. Ene-mamalarymyzyň kämilleşdirip, biziň günlerimize ýetiren milli kesp-kärleri, edim-gylymlary, häsiýetleri gelin-gyzlarymyzy has hem ýaraşykly görkezýär.
Gyz maşgalanyň daşky gözelligi bilen içki dünýäsi sazlaşanda gaýtalanmajak ebedi gözellik döreýär. Baharda baglarda açylyp duran gül-çeçekler ýaly päkize, tereň, göze ýakymly ol gözellikden ynsan ogluna ganma ýok.
Baýram Muhammedow
kitaphanachy


text:
Habarlar 2 ýanwar 2018
Wakalaryň jümmüşinde
2018 ýyl: Türkmenistan – Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi
Diňe iri ulag desgalarynyň we ýollaryň, üstaşyr geçelgeleriň gurluşygynda däl, eýsem, beýleki desgalaryň gurluşygynda hem bu konsepsiýany durmuşa geçirýäris. Biziň Garaşsyz Bitarap döwletimiz halkara giňişliginde syýasy, söwda-ykdysady we medeni ynsaneperwer gatnaşyklary ösdürmäge we pugtalandyrmaga uly goşant oşýar diýip, milli Liderimiz nygtady hem-de 2018-nji ýylyň «Türkmenistan – Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» diýen şygaryny tutuş adamzadyň nurana geljegi üçin döredijiligiň bähbidine parahatçylyk we hyzmatdaşlyk hakyndaky düşünjeleri hem-de garaýyşlary has giň gerime ýetirdi.
Hyzmatdaşlyk
Döwlet gullugy akademiýasynyň we ÝeB-niň dolandyryş menejmenti ulgamyny kämilleşdirmek boýunça bilelikdäki taslamasyny durmuşa geçirmek dowam edýär
Geňeşiň işine taslamanyň milli hyzmatdaşlarynyň wekilleri gatnaşdylar, olaryň arasynda maliýe we ykdysadyýet, zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak, bilim ministrlikleriniň, Türkmenistanyň Prezidentini ýanyndaky Döwlet we hukuk institutynyň, Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetiniň wekilleri bardy.
Jemgyýet
Mekdep okuwçylarynyň 7 müňden gowragy gyşky dynç alyşlaryny Gökderäniň sagaldyş merkezlerinde geçirerler
Şu günler paýtagtymyzdaky Çagalar we ýetginjekler köşgüniň öňündäki meýdança ertekileri ýada salýan şäherjige öwrüldi. Owadan bezelen arçadan başga-da, wepaly dost hem-de goragçy alabaý dabaranyň esasy nyşanlarynyň birine öwrüldi. Gündogar senenamasy boýunça ol 2018-nji ýylyň nyşanydyr. Okuwçylary Gökderä dabaraly ýagdaýda ugratmak üçin bu ýere Aýazbaba we Garpamyk hem-de çagalaryň söýgüli ertekileriniň gahrymanlary-da geldi. Olar şadyýan aýdym-sazyň owazy astynda Çagalar we ýetginjekler köşgüniň döredijilik gurnaklarynda terbiýelenilýänler bilen bilelikde şowhunly Täze ýyl dabarasyny taýýarladylar.
Resmi habar
Döwlet Baştutanymyz wezipä bellemek baradaky çözgütleri kabul etdi
Gulmyrat Nurmyradowiç Agamyradow Sport baradaky döwlet komitetiniň başlygynyň orunbasary wezipesine bellenildi;


text:
Hindi alymlary adamlary gadam urşundan tanamaga mümkinçilik döredýän ulgamy işläp düzdüler. Widya Wýkas tehnologiýa institutyndan S. Nandininiň we Misore inženerlik kollejinden Rawi Kumaryň adamlary tanamagyň täze usuly barada bilelikde taýýarlan makalasy „Ýnternational Journal of Biometrics” žurnalynda çap edildi.
Alymlaryň pikirine görä, adamlaryň ýöreýşi hem ýüzi we barmak yzy ýaly özbaşdakdyr. Biziň her birimiziň özboluşly we täsin gadam urşumyz bar. Şonuň üçin hem ýöreýşimizden tanamak onçakly kyn däl. Bu ulgam arkaly adamy tanamak şeýleräk prosesde amala aşyrylýar. Wideokamera arkaly adamlaryň ýöreýän pursadyndan käbir şekilleri düşürmeli. Meselem, adamlar banka, duralga ýa-da aeroporta barýarka. Soňra ýaňky wideoşekiller arkaly ýörite algoritmanyň kömegi bilen hereketleri analiz etmeli.
zamantm.com
Filed under: آخـریـن مـطـالـب پـزشـکی, ترکمنی Türkmençe, خواندنـیـها از شـهرسـتانهـا


text:
Gazagystanyň Daşary işler ministrligi Müsüriň häkimiýetlerinden Kairde ýiten bolmagy çak edilýän alty gazagystanly studenti tapmagy resmi taýdan sorady.
Ministrligiň 25-nji iýulda aýtmagyna görä, alty student Müsüriň paýtagtynda bir jaýda ýaşaýardy we arap dilini öwrenýärdi.
Daşary işler ministri Anuar Žainakowyň aýtmagyna görä, gazagystanly studentler öz garyndaşlary bilen 20-nji iýulda habarlaşmagyny kesipdir.
Žainakow studentleriň ekstremist yslamçy ideologiýa ýykgyn edýän adamlar bolmandygyny belledi.
Gazagystan öz raýatlarynyň ýüzlerçesiniň soňky ýyllarda Siriýada we Yrakda ekstremist toparlara goşulandygyny aýdýar.


text:
Halkara hasabatynda Türkmenistanyň Merkezi Aziýada howany kömürturşy gazy (CO2) bilen hapalaýan esasy ýurtdygy aýdylýar.
Global Karbon Atlas (Global Carbon Atlas) atly guramanyň maglumatyna görä, Türkmenistanyň ýylda howa taşlaýan kömürturşy gazynyň möçberi Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Özbebegistanyň we Täjigistanyň umumy görkezijisinden artykmaç. Şeýle-de soňky 15 ýylyň dowamynda Türkmenistanyň territoriýasyndan howa çykýan kömürturşy gazyň möçberi iki esse köpelipdir.
Merkezi Aziýa regionyndan çykýan kömürturşy gazyň 80% iki ýurduň, ýagny Türkmenistanyň we Gazagystanyň paýyna düşýär diýlip, halkara guramasynyň hasabatynda aýdylýar.
Maglumatda bellenişine görä, bu Türkmenistanda elektrik energiýasynyň 100%-niň gaz ulanmak arkaly öndürmegi, Özbegistanda gazyň ulanylmagy arkaly elektrik energiýasynyň 74% öndürilmegi bilen bagly.
Alymlaryň bellemegine görä, atmosfera taşlanýan kömürturşy gazyň möçberiniň artmagy howanyň maýlamagyna getirýär.


text:
Düýn Balkanabat şäherindäki sport toplumynda AFK-nyň kubogynyň saýlama tapgyrynyň çäklerinde geçiriljek «Balkan» — «Dordoý» duşuşygynyň öňüsyrasyndaky metbugat maslahaty geçirildi. Onda iki toparyň baş tälimçileri we kapitanlary žurnalistleriň sowallaryna jogap berdiler.
Ilkinji sowallar «Dordoýyň» baş tälimçisi Murat Jumakeýewe we toparyň kapitany Anatoliý Wlasiçýewe gönükdirildi.
— Biz mundan bir hepde ozal geçirilen duşuşygyň netijesini seljerdik — diýip, gürrüňe myhman toparyň baş tälimçisi başlady. — Elbetde, öz meýdanymyzda geçirilen duşuşygyň netijesi bizi kanagatlandyrmady.Şonuň üçin hem biz ertirki duşuşyga ähli güýjümizi toplap, diňe ýeňiş maksady bilen geldik. Biziň esasy maksadymyz bolsa indiki saýlama tapgyryna çykmak. Munuň üçin meýdanda sazlaşykly oýny ýola goýmaga çalşarys.
Soňra özüne gönükdirilen sowallara «Dordoýyň» kapitany jogap berdi:
— Biz öňümizde goýlan maksady amal etmäge taýýar. Futbol meýdanynyň ýagdaýy gowy. Yhlasly oýnumyz bilen, öňümizde goýlan maksada ýetmäge çalşarys.
Soňra «Balkanyň» baş tälimçisi Amanmyrat Meredow bilen kapitany Ýewgeniý Tkaçenko žurnalistleriň sowallaryna jogap berdi:
— Biz myhmançylykdaky duşuşykda özümize mynasyp oýny orta goýup bildik diýip pikir edýäris. Bu duşuşykda bolsa janköýerlerimiz biziň 12-nji, 13-nji oýunçylarymyz bolar. Meýdana diňe ýeňiş üçin çykarys. «Dordoý» — örän güýçli garşydaş, tejribeli oýunçylary bar. Toparda Gyrgyzystanyň milli ýygyndysynyň futbolçylary hem az däl, köpüsiniň bolsa halkara tejribesi ýetik. Duşuşyk ýeňil bolmaz — diýip, baş tälimçi öz pikirini beýan etdi.
— Ilkinji duşuşykdaky netije siziň indiki saýlama tapgyryna çykmagyňyz üçin oňat mümkinçilik berýär. Bu duşuşykda 0:0 hasaby hem topary kanagatlandyrýar. Üstesine-de, ertirki duşuşygy öz janköýerleriňiziň goldamagynda geçirersiňiz. Siz ertir köpräk goraga üns bermegi meýilleşdirýärsiňizmi ýa-da başga maksadyňyz barmy?
— Ertirki taktikamyz hakda häzir anyk bir zady aýtmak islemeýäris, ol gizlin bolsa gowy. Hakykatdanam, myhmançylykdaky 1:1-lik hasap gowy netije. Şeýle-de bolsa, futbol kiçijik ýalňyşlyklary bagyşlamaýar. Ähli zada taýýar bolmak gerek.
Toparyň kapitany Ý.Tkaçenko özüne berlen sowala şeýle jogap berdi:
— Futbolçylarymyzyň ählisi duşuşyga taýýar. Meýdana diňe ýeňiş üçin çykarys. Ertir diňe ýeňşe garaşýarys.
Metbugat maslahaty baradaky habar «Dordoý» futbol toparynyň internet saýtyndan alyndy.


text:
Janyna kast edilip öldürilen orsýetli syýasatçy Boris Nemtsowyň hatyrasyna dikeldilen wagtlaýyn ýadygärligiň goragyndaka, üstüne edilen hüjümden hukuk goraýjy aktiwist hassahanada aradan çykdy diýip, aktiwistiň dostlary aýdýar.
15-nji awgustda hüjüm edilip burny döwlen Iwan Skripniçenko şondan bäri ikinji gezek hassahana ýerleşdirildi we bejerginiň ikinji gününde, ýagny 23-nji awgustda ol aradan çykdy diýip, Andreý Margulew Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna habar berdi.
“Ýadygärlikde tragediýa. Iwan düýn wepat boldy” diýip, Margulew 25-nji awgustda irden, özüniň Twitter hasabynda ýazdy.
Hüjüm prezident Wladimir Putiniň ady belli garşydaşy, premýer-ministriň ozalky birinji orunbasary Nemtsowyň 2015-nji ýylyň 27-nji fewralynda Kremliň golaýyndaky köprüde ýakyn aralykdan atylyp öldürülmeginiň gününe gabat geldi.
Hökümetiň tankytçylarynyň Kreml başgaça pikirlenýänleri sem etjek bolýar diýýän wagtynda, Nemtsowy hatyralamak üçin, aktiwistler onuň atylyp öldürilen ýerinde wagtlaýyn ýadygärlik galdyrdylar.
Ýadygärlige ýygy-ýygydan huligançylykly hüjüm edip gelýärler.
Iýul aýynda Moskwanyň sudy Nemtsowyň öldürülmegi bilen bagly jenaýatda çeçenistanly 5 adama ýyl kesdi, ýöne olaryň dogan-garyndaşlary we tanyşlary buýrugyň has ýokardan berlendigine ynanýarlar. Olar ganhorçylygyň aňyrsyndaky adam ýa-da adamlar anyklanyp jezalandyrylýança adalatly karar alyndygy bolmaz diýýärler.
Hökümetiň tankytçylary ozalky jenaýatlarda, şol sanda 2006-njy ýylda derňewçi žurnalist Anna Politkowskaýanyň ölümi boýunça jenaýatkärler asla jezalandyrylmaz diýip şübhelenýärler, sebäbi çynlakaý derňewleriň soňunyň Moskwanyň penasyndaky çeçen lideri Ramzan Kadyrowa ýa-da Putiniň hökümetine çykjakdygyna ynanylýar.
Media maglumatlarynda Tamara Lugowyh atly beýleki bir aktiwistiň, “örän gaharjaň” adam 15-nji awgustda ýadygärlige gelip, Skripniçenkonyň üstüne gygyryp başlady we soňra onuň urup burnuny döwdi diýendigi habar berilýär.
Wakanyň gözli şaýatlary hüjümçiniň “Näme, sen Putini halaňokmy!?” diýip gygyrandygyny aýdýarlar.
Döwlet eýeçiligindäki “RIA Nowosti” habar agentligi 36 ýaşly Skripniçenkonyň hüjümden soň Moskwadaky Sklifosowskiý tiz kömek hassahanasyna ýerleşdirilendigini we ertesi güni onuň hassahanadan çykarylandygyny habar berdi.
Nemtsowyň ýadygärligini goran beýleki bir aktiwist Margulew Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna Skripniçenkonyň 22-nji awgustda ýene-de başga bir hassahana ýerleşdirilendigini we 23-nji awgust güni ir sagat 3:00-da aktiwistiň hassahananyň Tiz kömek bölüminde aradan çykandygyny habar berdi.
Media maglumatlarynda Margulewiň jesediň barlag netijeleriniň entek elýeterli däldigini, ýöne Skripniçenkonyň gan lagtasyndan ölen bolmagynyň ahmaldygyny aýdandygy habar berilýär.


text:
Kategoriýa:Sport
Amanseýit Kemjaýew. Amanseýit Röwşenowiç Kemjaýew 2001-nji ýylyň 28-nji iýul aýynda eneden dogýar. Ahal welaýatyň, Ak Bugdaý etrabyň, Änew şäherindäki 1-nji orta mekdebiň okuwçysy. 2016-njy ýylda " Altyn Asyryň Altyn Zehinleri " atly ders bäsleşiginde iňlis dili ders boýunça 8-nji synplaryň arasynda ýeňiji bolup yglan edildi.
Sport görnüşleri[üýtget | edit source]
Türkmenistanda sportyñ her hili gornüşleri bar olar aşakda:
Kiçi kategoriýalar
Bu kategoriýada jemi 6 sany kiçi kategoriýadan 6 sany kiçi kategoriýa bardyr
E
- ► Eýranda Sport (1 C)
F
- ► Futbol (6 C, 34 P)
S
- ► Strategiýa oýuny (4 P)
T
- ► Tennisçi (1 P)
- ► Türkiýede Sport (1 C, 22 P)
- ► Türkmenistanda Sport (1 C, 4 P)
"Sport" kategoriýasyndaky sahypalar
Jemi 56 sanysyndan, aşakdaky 56 sahypa bu kategoriýadadyr.


text:
Türkmenistanyň hormatly Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe türkmen zenanynyň milli medeni we ruhy-ahlak baýlygynyň bir bölegi hökmünde mertebesiniň belent bolmagyny, olaryň hak-hukuklarynyň goralmagy, erkekler bilen bir hatarda durmuşyň ähli ulgamlarynda deň şertlerde zähmet çekmeklerini we jemgyýetiň işeňňir agzasy bolmagyny üpjün etmekligi özüniň alyp barýan döwlet syýasatynyň möhüm bölekleriniň biri hasaplaýar. Munuň şeýledigi ýurdumyzda alnyp barylýan gender syýasatynyň mazmunynda aýdyň görünýär. Zenanyň öý-ojagynyň wepaly eýesi, erkek kişiniň bolsa onuň goragçysydygy baradaky milli düşünje durmuş ýörelgelerine giňden ornaşdyrylýar, olaryň jemgyýetçilik gatnaşyklary birek-birege goýulýan hormat-sylag bilen berkidilýär. Döwletimiziň kanunçylyk binýadynda-da aýallar bilen erkekleriň deňhukuklylygy, olaryň jemgyýetçilik, syýasy, zähmet gatnaşyklarynda gender deňligini üpjün edýän kanunlar arkaly berkidilendir.
2015-nji ýylyň ýanwar aýynda Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary bilen «Türkmenistanda gender deňligi boýunça 2015—2020-nji ýyllar üçin Milli hereketleriň Meýilnamasynyň» tassyklanmagy aýallaryň we erkekleriň gender deňligine aýratyn üns berilýändigini subut edýär hem-de bu ugurda ýurdumyzda anyk işleriň, durmuş hereketi bilen baglanyşykly çäreleriň geçirilýändigini görkezýär. Bu Meýilnamada ýurdumyzyň jemgyýetçilik-syýasy, durmuş-ykdysady, medeni-ynsanperwer ulgamlarynda alnyp barylýan işlere aýallaryň we erkekleriň deň derejede gatnaşmagyny has-da ýaýbaňlandyrmak, onuň üçin gerek bolan zerur şertleri döretmek esasy maksat bolup durýar. Aýallaryň ýurdumyzda syýasy we jemgyýetçilik durmuşynyň ähli ulgamlaryna, şol sanda ösüş strategiýalaryny we jemgyýetçilik taslamlaryny meýilleşdirmäge, olary durmuşa geçirmäge, gözegçilik etmäge we baha bermäge gatnaşmagy üçin deň mümkinçilikleriň döredilmegine ýardam bermek, gelin-gyzlaryň jogapkärli wezipelerdäki wekilçiligini artdyrmak, olary bilimiň dürli derejesinde we basgançaklarynda tebigy we adaty bolmadyk ugurlary saýlap almaklaryna höweslendirmek, zähmet bazarynda aýallaryň bäsleşige ukyplylygyny mundan beýläk-de ýokarlandyrmak ýaly wajyp meseleler Meýilnamada göz öňünde tutulyşy ýaly durmuşa geçirilýär.
Mähriban Arkadagymyzyň tagallasy bilen gender deňligi boýunça Birleşen Milletler Guramasy bilen hyzmatdaşlygyň ýola goýulmagy oňyn netijeleri berýär. Türkmenistanyň 2016—2018-nji ýyllar üçin Birleşen Milletler Guramasynyň Gender deňligi hem-de zenanlaryň hukuklaryny we mümkinçiliklerini artdyrmak meselesi boýunça düzüminiň Ýerine ýetiriji geňeşiniň agzalygyna saýlanmagy bolsa, gelin-gyzlaryň mertebesini has-da beýgeltdi. Birleşen Milletler Guramasynyň bu Ýerine ýetiriji geňeşi 2010-njy ýylda döredildi. Bu geňeş dünýä ýurtlarynyň döwlet, jemgyýetçilik düzümleri bilen utgaşykly we ylalaşykly işleri durmuşa geçirýär we gender syýasatyny guramaçylykly alyp barmakda, dürli çäreleri geçirmekde ýardam edýär. Bu halkara abraýly Ýerine ýetiriji geňeş bilen ýakyndan hyzmatdaşlygyň ýola goýulmagy hem-de Türkmenistanyň oňa agza bolmagy ýurdumyzyň dünýä halklary bilen hyzmatdaşlygyny has-da pugtalandyrmaga giň mümkinçilikler berýär. Gender deňligi boýunça alnyp barylýan halkara hyzmatdaşlygynyň ösmegine syýasy-jemgyýetçilik, medeni-gumanitar, durmuş-ykdysady ugurlary boýunça döredilen şertler Türkmenistanda zenanlaryň we erkekleriň deňhukukly mümkinçiliklerine ýardam edýär. Häzirki wagtda erkekler bilen bir hatarda, aýallar hem durmuş, syýasy, jemgyýetçilik işlerini amala aşyrmakda işjeňlik görkezýärler, olar her bir pudakda özleriniň janypkeşlikli zähmetleri, parasatly pikirleri bilen tapawutlanýarlar. Ýurdumyzda durnukly ösüşiň gazanylmagynda aýallaryň we erkekleriň deň mümkinçilikleriniň bolmagy döwletimiziň mundan beýläk-de gülläp ösmegini kepillendirýär.
Türkmenistanyň Konstitusiýasynda göz öňünde tutulan konstitusion kadalar adamyň ähli hukuklarynyň we esasy azatlyklarynyň aýallara we erkek adamlara doly we deň derejede üpjün edilmegini we goralmagyny üpjün edýär. Hukuklary durmuşa geçirmek üçin deň mümkinçilikleriň döredilmegini göz öňünde tutýan Birleşen Milletler Guramasynyň Aýallar babatda kemsitmeleriň ähli görnüşlerini aradan aýyrmak baradaky Konwensiýasynyň kadalary bilen Esasy Kanunymyzyň 29-njy maddasynda «Türkmenistanda erkekleriň we aýallaryň deň hukuklary we azatlyklary, şeýle hem olary durmuşa geçirmek üçin deň mümkinçilikleri bardyr. Deň hukuklylygyň jyns alamaty boýunça bozulmagy kanunda bellenilen jogapkärçilige eltýär» diýip kesgitlenmegi aýallaryň we erkekleriň deň hukuklaryny we mümkinçiliklerini döretmek ulgamyny halkara ülňülerine gabat getirmäge aýratyn ähmiýet berilýändigini subut edýär.
Türkmenistanda adamyň we raýatyň hukuklarynyň we azatlyklarynyň deňligi, olaryň milletine, jynsyna, gelip çykyşyna, teniniň reňkine, emläk hem wezipe ýagdaýyna, ýaşaýan ýerine, diline, dine garaýşyna, syýasy ynam-ygtykadyna ýa-da gaýry ýagdaýlaryna garamazdan, adamyň we raýatyň kanunyň we kazyýetiň öňünde deňligi kepillendirilýär. Şeýle hem döwletimiz bilimde, ylymda, saglygy goraýyşda, medeniýetde, zähmetde, durmuş taýdan goramakda, döwlet we jemgyýetçilik ugurlarynda gender deňligini üpjün edýär.
Gender deňligi — durmuşyň ähli ugurlarynda aýallaryň we erkekleriň deň hukuklylygyny we mümkinçiliklerini göz öňünde tutýar. Şeýle deň hukuklaryň we mümkinçilikleriň üpjün edilmegi umumadamzat hukuklarynyň goraglylygyna esaslanýar we jemgyýetiň demokratiýa barýan ýolunda ähmiýetli görkezijileriň biri bolup durýar. Bu meseläniň dünýä derejesinde ykrar edilýändigini Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 70-nji mejlisinde 2015-nji ýyldan soňky döwür üçin gün tertibinde durnukly ösüş boýunça kesgitlenen ählumumy maksatlaryň biriniň Gender deňliginiň we aýallaryň hukuklaryny we mümkinçiliklerini giňeltmeklige bagyşlanmagy hem subut edýär.
Her bir döwürde-de türkmen aýallary erkekler bilen bir hatarda ýurdumyzyň medeni-ykdysady, sosial-ynsanperwer, syýasy-jemgyýetçilik durmuşyna işjeň gatnaşmak bilen durnukly ösüşiň gazanylmagyna öz mynasyp goşantlaryny goşýarlar. Olar döwleti dolandyrmaga, jogapkärli wezipelere saýlanmaga we saýlamaga, ylymda açyşlar etmäge, döwrebap tehnologiýalar bilen meşgullanmaga, aýdymçy, ýazyjy, şahyr hökmünde halka ýüzlenmäge, pagta, galla ýygýan maşynlara atlanmaga, umuman, her bir işde görelde bolmaga haklydyrlar we ukyplydyrlar. Häzirki wagtda aýallaryň we erkekleriň hukuklarynyň we mümkinçilikleriniň deň bolmagy olaryň öz borçlaryna dogry düşünmeklerini üpjün edýär. Türkmenistanyň Zähmet Kodeksine laýyklykda, erkek adam çagasy üç ýaşyna ýetýänçä oňa seretmek üçin zähmet rugsadyny almak mümkinçiliginden peýdalanyp bilýär. Bu bolsa çaganyň enesiniň özi üçin möhüm işleri amala aşyrmagyna (mysal üçin, ýokary okuw jaýynda okaýan, ylmy iş bilen meşgullanýan bolsa ýa-da wezipesi boýunça iş saparlaryna gitmeli bolsa) ýardam edýär. Bu ikitaraplaýyn ylalaşyk maşgalada ene-atanyň çaga terbiýesinde ornunyň, jogapkärçiliginiň deň, şol maşgalanyň sagdyn ruhly, maşgala binýadynyň berk bolmagyna getirýär.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Gahryman
Arkadagymyzyň saýasynda bagtly durmuşda ýaşaýan türkmen zenanynyň erkekler bilen deň hatardaky hukuklary we mümkinçilikleri esasynda ýurdumyzda durnukly ösüşiň gazanylyp, bedew bady bilen öňe gidilmegi guwandyryjydyr, aýdyň geljekdir, ol gözel geljekde gözüň eglenýär.
© TÜRKMENISTANYŇ ZENANLAR BIRLEŞIGINIŇ MERKEZI GEŇEŞI zenan.gov.tm 2012-2018 Email: zenan@mail.com


text:
Oña ỳolbaşçylyk edỳän ulamalaryñ köpüsi Hywa, Buhara we Gögeldaş ỳaly şäherileriñ dini merkezlerinde bilim alyp gaỳdanlar bolupdyr. Şolaryñ arasynda Kümüşdepe şäheriniñ uly hüjresiniñ dini wekili Abdyjan Ahun, Hojanepes etrabynyñ hüjresiniñ dini wekili Amangeldi Ahun we Ketdepir Işan ỳene-de türkmensähra boỳunça Nazar Ahun tagsyr Maheri, Aỳjan Ahun çynsuwly, Mämet Ahun, Teñli Ahun, ... ỳaly ulamalar Kümmetkowus, Bendertürkmen, Akgala, Garabulak, Marawadepe, Inçeburun, Kerimişan, Anbarolum, Omçaly, Bäşỳuwusga we Erfanabat ... ỳaly oab-şäherlerde dini bilim ỳöredipdirler.
Ol döwürlerde Eỳran patyşasynyñ döwleti tarapyndan ỳaşy 18-den geçen ỳigitleri ỳurduñ serbazçylyk gullugyna çagyrylỳardy. Türkmenleriñ arasynda 1960-njy ỳyla çenli ỳetginjek oglanlary serbaz gullugyndan halas etmek üçin köplenç hüjre mollaçylyga beripdirler. Ol wagt bir molla talyp okuwyny ahunçylyk derejesine çenli dowam etdirenden soñ, gulluga çagyrypdyrlar. Şonuñ üçin türkmen ulamalary okuw kursuny ahunçylyk derejesine çenli 10 ỳyla barabar dowam edipdirler.
Ýagny 30 ỳaşa çenli şol mertebäni gutarmandyrlar. Onuñ sebäbi 30 ỳaşdan soñ, gulluk kanundaky “Ýasuly kepillik hukugyndan” peỳdalanypdyrlar we serbaza gitmekden halas bolupdyrlar. Şonuñ üçin türkmenleriñ hüjre-medreseler hem mollaçylyk däbi ikinji bir tarapdan ham ähmiỳetli derejede alnyp barlypdyr.
1960-1961-nji ỳỳllardaky Eỳran patyşasynyñ tarapyndan çykarylan kanunlary esasynda bir tarapdan ỳaşy ỳeten okuwçy mollalary serbaz gullugyna gitmäge mejbur edilipdir. Ikinji bir tarapdan metjit-hüjrelere düşỳän maddy düşegüñtler fonduny ỳagny üşür, zekat, homs we wakf ỳaly halk tarapyndan ỳygnalỳan maddy (pul) kömeklerini döwlet sandygyna geçiripdirler.
Netijede bolsa, bu geçirilen kanun umumy Eỳran boỳunça ahun-mollalaryñ maddy hemaỳatyny örän pes derejä düşüripdirler. 1963-nji ỳylda Eỳranyñ şasy Mämmetreza Pählewi ykdysady, syỳasy we jemgyỳetçilik reformalary geçirmekligi zerur saỳyp “Ak rewolỳusiỳa” adyndaky geçirilen reforma geçirenden soñ Eỳranyñ ruhany jemgyỳetleri oña garşy çykỳarlar.
Bu hakda Eỳranyñ orta mekdep taryhynyñ IV kitabynda şeỳle görkezilỳär: “Ymamyñ Tährandaky ulamalara ỳüzlenip göỳberen ỳüzlenmesinden soñ, şa olara garşy gaỳtawul hökmünde ruhanylary ỳurt serbazçylyk gullugyna äkitmekligi yglan edỳär. 1964-nji ỳylyñ aprel aỳynyñ 21-nji güni ruhanylary serbaz gullugyna ỳollamak baradaky perman çykarylỳar. Döwletiñ jandarmlary köçelerde, ỳollarda molla-talyplary tutup, serbazhanalara tarp ỳollaỳarlar. Şolaryñ arasynda Ymam ỳakyn duran göreşjeñ ruhanylar Alyakber Haşymy Rafsanjany we beỳleki ruhanylar hem bolupdyrlap”. [1]
Şol ỳylyñ 4-nji maỳynda (15-hordat 1342-ş.ỳyl) patyşanyñ tarapyndan ep-esli ahun-mollalar basylyp, atylyp ỳa-da daşary we içerdäki ỳurtlara sürgün edilỳär. Şol döwürde Aỳatulla Homeỳni hem ilki Türkiỳä soñ bolsa, Yraga kowulỳar.
Şeỳlelik bilen 1961-nji ỳyldan bäri metjit-hüjreler öñki ähmiỳetinden düşürilỳär. Ruhanylary şeỳle bir maddy eklenjinden mahrum edilenden soñ Türkmensähradaky ahun-mollalar hem beỳleki söwda işleri bilen meşgullanyp başlaỳarlar. Olar köplenç haly-halyça sungatynyñ söwdasy we ekerançylyk ỳaly kärler bilen meşgullanỳarlar. Emma esasy ruhanylar öz religi taglymatlaryny saklap goraỳarlar. Türkmenleriñ arasynda olary hemişekisi ỳaly hormatlanyp-sylaglanyp gaỳdylỳar.
1313-nji ş ỳylda XX asyryñ II on ỳyllygynda Eỳran şasynyñ tarapyndan Tähran şäherindäki Tähran Uniwersitetiniñ ỳanynda teologiỳa ylymlarynyñ fakulteti açylyp, ahunlyk derejesini goran ruhanylary şol fakultetde ylahyỳet baradaky okuwa göỳberilỳär, Şol fakultetde okan şahsyỳetler soñabaka esasy orunlara eỳe bolỳarlar.
Ýokardaky agzalan fondy Eỳran şasy tarapyndan baglanany bilen Türkmensähradaky metjit-hüjrelere halkyñ tarapyndan berilỳän maddy kömekleri köp bir egsilmändir. Ýöne mollaçylyk okuwy örän ünsden düşürüldi. Onuñ sebäpleriniñ biri 1928-nji ỳyllardan bäri döwletiñ täze ulgamadaky döreden mekdep-medreseleri ỳagny “däbestan” we “däbirestan” ỳaly okuw merkezleri açylyp, türkmenler öz çagalaryny köplenç şol merkezlerinde ỳerleşdiripdirler. Örän az sanly maşgalalar (esasan anhun, işan, sopy we öwlatlar maşgalalary) mollaçylyk okuwlary bilen gatnaşypdyrlar.
Ýönekeỳ hüjreler umuman 8-10 sany otagdan ybarat bolupdyr. Her okalga otagda 5-3-e çenli okuwçy molla kabul edilipdir. Olar eklenç harajatlaryny berilỳän hüşür, zekat we beỳleki niỳetlenỳän maddy kömeklerden üpjün bolupdyrlar. Okuw predmetleri bolsa, ahun tagsyrlary tarapyndan taỳyn edilipdir. Olar türkmenleriñ dürli toỳ-tomaşalary we baỳramçylyklaryna gatnaşyp, dürli dini we şergi däp-dessurlaryny alyp barypdyrlar.
Umuman aỳdylanda 1970-1980-nji ỳyllarda ỳokardaky ỳatlanan sebäpler boỳunça metjit-hüjreler örän ähmiỳetden düşen döwri bolup durỳar. Ol wagtlar mollalar bir ỳere gudaçylyga baranlarynda gyz almagy añsat düşmändir. Täze okuw sistemasynda okuwyny tamamlap mugallym ỳa-da döwlet işi bilen meşgullananlar bolsa, has ähmiỳetli seredilip hormatly adamlar hökmünde hasaplanypdyrlar. Edil şol döwürlerde mollalar köpçüligiñ ünsinden düşürileni üçin kähalatlarda olar hüjrelerdäki iỳgu-içgilere kanagat etmäni üỳşüşip retoranlarda oturup garagolluk eden mahallary hem az bolmandyr. Olaryñ käbirleri has dilewar bolupdyrlar Şonuñ üçin il arasynda “Ussa berde eliñi çek, molla berdedilini çek” diỳlen nakyl peỳda bolupdyr.
Häzirki zamanda okuwçy çagalar 10-20 ỳaşa ỳetinçä tomus rugsady aỳlarynda namaz-gurhan öwrenmek üçin metjit-hüjrelere berilỳär. Olary okadỳan ahun-molla arap-türkmen dilinde sapak metody bolup, Şonuñ esasynda sapak berỳär. Sapaklar sorag-jogap usulynda alynyp barylypdyr.
Ýagny okuwçy mollanyñ iki eli we aỳagyny 2-3 metrlik agaja dañyp, agajyñ her tarapyndan bir molla ỳokary galdyryp, mugallym molla okuwçynyñ aỳagynyñ aşagyna elindäki saỳgyç bilen näçe gezek saỳgylandyrypdyr. Ol döwürde oña “Pelekden gyssyrma”, mollanyñ elindäki agaja bolsa “temmi taỳagy” diỳipdirler. Elbetde Pählewiler döwründe täze mekdepler açylyp döwrebap işlenip gaỳdylandan soñ ol hili terbiỳe metodlary ỳazgarylyp okuw predmetlerde “yzagalak metod” hökmünde düşündirilỳärdi.
Molla sorag- jowaply predmetiñ bir ỳerinde soraỳar:
Sorag – Asla musulman siz?
Jogap – Elbetde musulman biz?
S.- Haçandan bäri musulman?
J.- Elmissakdan bäri musulman biz.
S.- Elmysak manysy nämedir?
J. – Elmisak diỳmegi manysy şeỳledir: “Eỳämiz perwerdigäri elemniñ tarapyndan janlarymyzy ỳaradanda (Elesto berebbekom) diỳip neda (ses) gelỳär, ỳagny – “Meger men siziñ eỳäñiz dälmi?” – diỳende, biziñ janlarymyza (howa) agny onamşyp belki sen biziñ eỳämiz we "halekä külli şeỳ (ähli zady ỳaradan) we razyky külli heỳ (ähli janlylary eklän)". Ybadat edilmäge layỳk, nahyllarynda (bolugsyz pällerden) gaçmaga boỳun alypdyrlar. Şol mäkäm ähdiñ adyna “Elmisak”- diỳip at beripdirler . [2]”
XX asyryñ başlaryna çenli türkmenlerde mekdep başlangyjy dini mekdephanalar bolup arap halyfatyndaky şertlerde saklanyldy. Okuwçylar bu ỳerde dini kitaplarda ỳazylan goşgulary, Hafiziñ, Sa'adiniñ poemalaryny okaỳarlar. Ýöne dini kitaplarda ỳazylan zatlar üçin köplenç düşüniksiz bolupdyr. [3]
XIX asyryñ 70-nji ỳyllaryna çenli Eỳranda orta asyryñ bilim sistemasy saklanyp galypdyr. Okuwda ymamlaryñ, şalaryñ, emirleriñ, hanlaryñ we ş.m. emeldarlaryñ alyp baran işleri we durmuşy barada okalypdyr. “Edil şol döwürde Mürzatagy han ösen ỳurtlaryñ derejesindäki medreseleri döretmäge synanşỳar. 1852-nji ỳylda Tähranda ylymyñ öỳi “Darylfunun” atly esasan ỳekeje ỳokary bilim mekdebi harby işöwürler, mugalymlar we döwlet işgärleri terbiỳelemek üçin birinji ädim ädilipdir”. [4] .... DOWAMY


text:
NextTM hödürleýar
Halanan ýazgylar
Bölümler
Soňky jogaplar
Dаýhаtyn kеrwеnsаrаýy
Ýurdumyz özüniň özbaşdaklygyna eýe bolmagy bilen türkmen milletiniň gadymy halkdygyny, taryhy kökleriniň Oguz han atamyzdan gaýdýandygyny, dünýä ýüzüne subut etdi. Daşary ýurtly dünýä belli alymlaryň gatnaşmagynda Halkara ylmy-amaly maslahatlaryň, konferensiýalaryň geçirilmegi bilen türkmen topragynyň taryhy-medeni ýadygärliklere örän baýdygy we gadymy siwilizasiýany öwrenmeklikde uly ähmiýetiniň bardygy bellenildi. Şeýle hem entek öwrenmeli ýadygärlikleriň köpdügi aýdylýar.
Türkmenistan diýarymyzyň beýleki künjeklerinde bolşy ýaly Lebap welaýatymyzyň çäginde hem öwrenilýän we öwrenilmeli ýadygärlikler örän köp. Ine şeýle ýadygärlikleriň biri welaýatymyzyň Seýdi şäheriniň Gabakly geňeşliginiň çäginde ýerleşýän Daýahatyn kerwensaraýydyr.
Ilkibaşda kerwensaraýyň daşky galyň pagsa diwarlary 112 h 125m. ölçegdäki rabaty IH asyrda bina edilipdir. Şol döwürde oňa Tahiriýa (Tahyryň rabaty) diýilýän eken. Bu at bolsa, öz döwürleriniň belli taryhçysy Ýakutyň pikirine görä, Tahyr ibn al-Huseýniň ady bilen baglanyşyklydyr. Rabatyň içinde gurlan kerwensaraý bolsa alymlaryň pikirine görä HI -HII asyrlarda bina edilipdir.
Kerwensaraýyň diwarlary çig kerpiçden bina edilip, daşy we içi bişen (28h28h5,5sm) kerpiçden ussatlyk bilen utgaşdyrylyp örülipdir. Şeýle usulda örülmeginiň çig kerpiçleriniň geçirijiliginiň (ýylylygy) pesdigi nazarda tutulandygy, jaýlaryň gyşda ýyly, ýazda salkyn bolmagyny üpjün edýändigi bilen düşündirmek bolar.
Onuň taraplary 53h53 inedördül mеtr görnüşinde gurlup, 23 sany ululy-kiçili jaýlardan ybarat bolup, olaryň öňi üsti ýapyk eýwanlar bilen sepleşip gidýär we howlusunyň taraplary 30 h
Daýahatyn kerwensaraýynyň plan çyzgysy.
Howlynyň çar tarapynda bir meňzeş gaýtalanýan eýwan sütünleri, arkalary nagyşly kerpiçler bilen bezelip örülendir. Şeýle hem onuň esasy belent girelgesi we ululy-kiçili içki jaýlaryň arkalary, dört burçundaky diňleri özboluşly owadanlyk berýär.
Onuň esasy girelgesi, derwezesi demirgazyk-gündogar tarapynda ýerleşýär. Kerwensaraý ylmy çeşmelerde Daýahatyn, ilat arasynda bolsa Baýhatyn ady bilen bellidir. Daýahatyn sözi –„daýa“ arap sözi bolup „Mülk“, „oba“, „bejerilen ýer“, hatyn (puşty dilinde gatyn) sözi bolsa „daş“, „daşdan edilen“ diýen manyny berýär. „Baýhatyn“ diýen adyň döreýşi barada bolsa ýerli ilatyň arasynda şeýle rowaýat bar:
„Bir baý söwdagäriň owadan aýaly bolupdyr. Aýalyň äri argyşa gidýär. Dostlarynyň biri onuň aýaly barada myjabatly gürrüň ýaýradýar. Äri aýaly baradaky myjabatly gürrüňleri eşidip, maly-mülküni, maşgalasyny, bar baýlygyny taşlap pukara eşigine girip, öýünden çykyp gidýär. Ärini tapmagy ýüregine düwen baý aýal ähli ýurtlara çapar ýollap, özüniň kerwensaraý gurdurýandygyny we oňa işlemäge talabanlaryň gerekdigini jar etdirýär. Talabanlyga äri hem gelýär. Töhmetli gürrüňleriň üsti açylýar, baý aýal adamsyna gowuşýar. Adamlary hatara duruzyp, Merwden çekilen kerpiçlerden gurlan kerwensaraýy hem baý aýalyň ady bilen baglanyşdyryp Baýhatyn kerwensaraýy diýip atlandyrýarlar “.
Arkalaryň, gümmezleriň ussatlyk bilen bina edilendigi, diwarlaryň ýüzüne ýonulyp, haşamlanyp sap bişen kerpiçlerden örülen nagyşlaryň, oýmurlaryň, keşdeleriň biri-biri bilen utgaşyp gitmegi netijesinde dörän owadan arhitektura ansamblyny göreniňde şol döwürde hem biziň ata-babalarymyzyň binagärçilik sungatynyň aňry-baş ussatlygyny görkezip, naýbaşy nusgawy binalarynyň birini gurandygyna göz ýetirýärsiň.
Kerwensaraý öz döwründe Beýik ýüpek ýolunyň ugrunda Amul-Horezm aralygynda kerwenleriň esasy düşelgesi bolup, HVI asyra çenli hyzmat edipdir. Türkmenistan döwletimiziň öz Garaşsyzlygyna eýe bolandan soňra Daýahatyn kerwensaraýy döwlet ähmiýetli ýadygärlik hökmünde döwlet gözegçiligine alyndy.
Häzirki döwürde Daýahatyn kerwensaraýynda Lebap welaýatynyň Atamyrat şäherindäki döwlet taryhy-medeni goraghanasy tarapyndan howply ýerlerinde berkitme, rejeleýiş, konserwassiýa işleri geçirilýär, ýadygärligi dolulygyna dikeltmek üçin smeta-taslama resminamalary taýýarlamak işleri alnyp barylýar.


text:
Merkezi Aziýa — Hytaý gaz geçirijisi boýunça Hytaýa iberilen gazyň umumy möçberi 200 milliard kub metre barbar boldy. Bu barada Hytaý Milli nebitgaz korporasiýasyna salgylanyp, hytaý habar beriş serişdeleri belleýär, diýip Trend habar berýär. Hasaplamalara görä, 200 milliard kub metr tebigy gaz 266 million tonna kömüre barabardyr.
Merkezi Aziýa — Hytaý gaz geçirijisi Hytaýdaky daşary ýurtlaryň...
1-nji dekabrda 8:13 wagta çenli ýagdaýda «Brent» söwda belgili nebitiň fewraldaky fýuçersleri 24 sent (0,38 göterim) ýokarlanyp, barreli 62,87 dollara deň boldy. WTI söwda belgili nebitiň ýanwardaky şertnamalarynyň bahalary 19 sent (0,33 göterim) gymmatlap, barreli 57,59 dollara deň boldy, diýip rus Nebitgaz habarlar agentligi habar berdi.
Nebit OPEC hem-de gurama girmeýän döwletler tarapyndan nebit çykarylyşyny 2018-nji...
OPEC-e agza döwletleriň ministrleri 30-njy noýabrda nebit çykarylyşyny çäklendirmek baradaky ylalaşygyň möhletini 2018-nji ýylyp ahyryna çenli uzaltmagy ylalaşdylar. Bu barada Omanyň nebit we gaz ministri Muhammed Hamad al-Rumhi žurnalistlere habar berdi.
2016-njy ýylyň ahyrynda OPEC we gurama girmeýän birnäçe döwletler nebitiň çykarylyşyny jemi günde 1,8 mln barrele azaltmagy ylalaşdylar. Şonuň 300 müň barreli Russiýanyň paýyna düşýär....


text:
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe milli statistika ulgamynyň işini has-da kämilleşdirmek, onuň ösüşiniň strategik ugurlaryny kesgitlemek hem-de Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň işini “Statistika hakyndaky” Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda guramak maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidentiniň 2013-nji ýylyň 25-nji aprelinde çykaran karary bilen Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti hakyndaky Düzgünnama we Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň ýanyndaky Statistika boýunça pudagara geňeş hakyndaky Düzgünnama tassyklandy.
Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti hakynda täze düzgünnamada “Statistika hakynda” Türkmenistanyň kanuny esasynda halkara standartlaryny hem-de milli statistikanyň soňky ýyllardaky ösüşinde toplanan tejribäniň netijelerini nazara almak bilen kämilleşdirilen düzgünler beýanyny tapýar. Onda, hususan, maglumatlary ýygnamakda statistika gözegçiliginiň uçdantutma we seçimleýin usullaryny hem-de administratiw çeşmeleri utgaşdyrmak, statistik usulyýet we maglumat-aragatnaşyk tehnologiýalary babatda gazanylanlary nazara almak bilen işgärleri gaýtadan taýýarlamagy amala aşyrmak ýaly we başga ençeme täze düzgünler bar.
Şonuň ýaly-da statistika işini utgaşdyrmak, statistik usulyýetiň pudagara meselelerini düzgünleşdirmek we döwlet statistikasyny guramak, pudak edaralarynyň statistikasyny ýöretmegiň meýilnamalaryny ara alyp maslahatlaşmak we ylalaşmak üçin döwlet statistika edaralarynyň, ministrlikleriň we pudak edaralarynyň, ylmy we beýleki edaralaryň wekillerinden ybarat düzümde Türkmenstatyň ýanynda Statistika boýunça pudagara geňeşi döredildi. Ol maslahatçy gurama bolup durýar.
Pudagara geňeşiň esasy wezipeleri statistiki usulyýetiň pudagara meselelerini düzgünleşdirmek we döwlet statistikasyny guramak babatda maslahatlary bermek hem-de pudak edaralarynyň statistikasyny ýöretmegiň meýilnamalaryny ara alyp maslahatlaşmak, statistik habarlaryň pudagara alyş-çalşy boýunça usulyýetleriň taýýarlanmagyna ýardam bermek, bitewi statistik klassifikasiýalaryň ulanylmagy, bitewi maglumatlar ulgamlarynyň döredilmegi hem-de maglumatlary ýygnamagyň we işläp taýýarlamagyň häzirkizaman tilsimatlarynyň ösdürilmegi boýunça pudagara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmakda maslahat bermek, ministrlikleriň we pudak edaralarynyň statistikasyny ýöretmegiň meýilnamalaryna hem-de olaryň statistiki hasabatlylygynyň täze görnüşlerine garamak we olara düzedişleri girizmek boýunça maslahatlary bermek bolup durýar.


text:
PAÝTAGTYMYZYŇ ÝARAŞYGY
Gahryman Arkadagymyzyň syýasaty esasynda durmuşa geçirilýän uly möçberli özgertmeler netijesinde, Garaşsyz hemişelik Bitarap Türkmenistan dünýä bileleşiginiň alyp barýan işlerine işjeň ýagdaýda gatnaşýar we halkara derejesindäki at-abraýyny artdyrýar. 1991-nji ýylyň 27-nji oktýabrynda türkmen halky altyn harplar bilen ýazylan taryhy senenamasynyň ilkinji sahypalarynyň gatyny açdy.
Garaşsyzlyk diýen mukaddeslige eýe boldy. Ata-babalarymyz ata Watany şirin jandan ileri tutup, bir supranyň başyna jem bolmagyň arzuwynda ýaşady. Häzirki wagtda türkmen halky mähriban Arkadagymyzyň baştutanlygynda Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň hözirini görüp ýaşaýar.
Ýurdumyzda durmuşa geçirilýän sport maksatnamasynyň çäklerinde gurluşygy mundan 7 ýyl öň badalga alan Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň geçirilmeli ýeri bolan Olimpiýa şäherjigi gurlan binalary bilen paýtagtymyzyň merkezine özboluşly ýaraşyk berýär.
Ata-babalarymyzyň ýörelgesine eýerip, Gahryman Arkadagymyz we bütin türkmen halky bedewi özleriniň örän gymmatly hazynasy hasaplaýar. Bu ýörelgä eýerip, Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna 500 gün galanda Nusaý galasyndan hormatly Prezidentimiziň ak pata bermeginde 17 sany atly ýigit welaýatlarymyza ýörişe ugrady. Häzirki wagtda bu ýörişi üstünlikli dowam edýändikleri buýsandyrýar.
Aziýada-2017 Watanymyzyň halkara abraýyny artdyrmakda, sport ýeňişlerini wagyz etmekde, halklaryň arasynda dostluk-doganlyk gatnaşyklaryny pugtalandyrmakda mynasyp orny eýeleýär. Ýurdumyzda 2016-njy ýylda halkara synag ýaryşlarynyň 6-sy geçirildi: 26-30-njy maý aralygynda sambo boýunça Aziýa çempionaty ; 25-30-njy iýuny aralygynda türkmen milli göreşi we guşakly göreş boýunça Aziýa çempionaty; 16-25-nji sentýabrda tenis boýunça halkara ýaryşy; 23-26-njy sentýabrda ýeňil atletika boýunça halkara ýaryşy; 4-7-nji noýabrda basketbol boýunça halkara ýaryşy; 7-12-nji dekabrda jiu-jitsu boýunça Aziýa çempionaty geçirildi. 2017-nji ýylda kikboksing, agyr atletika, suwda ýüzmek, boýunça synag ýaryşlary üstünliklere beslendi. Bu synag ýaryşlarynyň dowamynda türkmen türgenleriniň ussatlyklary aýdyň ýüze çykdy. Mundan başga-da, türkmen türgenleri daşary ýurtlarda geçirilen köp sanly halkara ýaryşlaryna gatnaşyp, medallara eýe boldular. Şunuň ýaly halkara derejeli taryhy çäreler paýtagtymyzda yzygiderli geçirilip durulýar. Ajaýyp durmuşda ýaşadýan eziz Arkadagymyzyň janynyň sag, tutýan dünýä ähmiýetli işleriniň rowaç bolmagyny arzuw edýäris!
Sülgün Sapargeldiýewa
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň
Halkara gatnaşyklary institutynyň halkara
žurnalistikasy fakultetiniň 4-nji ýyl talyby.
TDUayka


text:
TÜRKMENISTANYŇ PREZIDENTI HARBY-DEŇIZ INSTITUTYNYŇ TÄZE BINALARYNYŇ AÇYLYŞYNA GATNAŞDY
Hazaryň kenarynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda Türkmenistanyň Harby-Deňiz Güýçleriniň güni mynasybetli dabaralar geçirildi. Ýurdumyzyň Goranmak ministrliginiň Harby-deňiz institutynyň täze binalar toplumynyň açylmagy bu waka bagyşlanyldy.
Ýakynda Balkan welaýatyna gelen döwlet Baştutanymyz iş gününiň başyny irki welosipedli sport gezelenjinden başlady. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, sport bilen yzygiderli meşgullanmak diňe bir saglygyňy we beden taýýarlygyňy saklaman, eýsem-de, öz erkliligiňi berkidýär, işe ukyplylygyňy artdyrýar. Şu babatda, döwlet Baştutanymyz ähli watandaşlarymyza sagdyn durmuş ýörelgesine, sporta eýermekde-de, Watanymyzyň we mähriban halkymyzyň bähbidine ýadawsyz zähmet çekmekde-de nusgalyk görelde görkezýär.
Döwlet Baştutanymyz welosipedli gezelenjiniň barşynda, şeýle hem “Awaza” milli syýahatçylyk zolagyny abadanlaşdyrmak boýunça işleriň ýagdaýy bilen tanyşdy. Hormatly Prezidentimiz kenarýaka dynç alyş zolagynyň bagy-bossanlyga bürelşine hem-de adamlaryň doly bahaly dynç almagy we saglyklaryny berkitmegi üçin hemme zerur şertleri üpjün edýän onuň durmuş düzüminiň ösdürilişine aýratyn üns berdi.
Günüň ikinji ýarymynda Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Harby-deňiz institutynyň täze binalar toplumy dabaraly açyldy.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow wakanyň boljak ýerine gelýär, bu ýerde döwlet Baştutanymyzy ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň ýolbaşçylary, eli baýdakly harby talyplar garşylaýarlar.
Ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedowa Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Harby-deňiz güýçleriniň serkerdeliginiň serkerdesi B.Gündogdyýew hasabat berýär.
Soňra harby aýdym-saz topary çykyş etdi. Milli Liderimiz harby gullukçylaryň döredijilik ukybyna baha berip, toparyň çeper ýolbaşçysy bilen gürrüňdeş bolmak bilen, şahsyýetiň ösmegi üçin sungatyň neneňsi wajypdygyny nygtady hem-de saz, edebiýat, şygryýet bilen meşgullanmaga özüniň wagt tapmaga çalyşýandygyny aýtdy. Hormatly Prezidentimiz özüniň täze şygryndan käbir setirleri okap berdi. Milli Liderimiziň sözlerini dessine toparyň agzalary alyp göterdiler. Toparyň ýolbaşçysy bu şygryň watançylyk aýdymy hem-de harby döredijilik toparlaryň çykyşlary üçin örän laýyk gelýändigini belledi.
Hormatly Prezidentimiz ýygnananlaryň şowhunly elçarpyşmalary astynda toý bagyny kesýär we Harby — deňiz institutynyň baş binasyna girýär. Onuň eýwanynda harby talyplar milli Liderimizi ruhubelent goşgular bilen garşylaýarlar hem-de Watan goragçylarynyň ýaş nesilleri hakdaky aladasy üçin hoşallyk bildirip, mähriban Watanymyzy wasp edýärler.
Şu ýerde döwlet Baştutanymyz dürli ýyllaryň harby gämileriniň maketleriniň sergisi bilen tanyşdy.
Binany gözden geçireninden hem-de onuň enjamlaşdyrylyşy bilen tanşanyndan soň, milli Liderimize Harby-deňiz institutynyň howlusynda goýlan harby tehnikalaryň dürli görnüşleri görkezildi. Hormatly Prezidentimiz döwletimiziň milli goşunymyzy, şol sanda Harby-deňiz güýçlerini iň döwrebap söweşjeň tehnikalar we enjamlar bilen mundan beýläk-de üpjün etjekdigini hem-de harby işgärleri okatmagyň derejesini ýokarlandyrmak üçin ähli şertleri döretjekdigini aýtdy.
Soňra Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow institutyň maslahatlar zalynda Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň giňeldilen göçme mejlisini geçirdi. Onda harby we hukuk goraýjy düzümleriň ýolbaşçylarynyň hasabatlary diňlenildi.
Döwlet Baştutanymyz bu ýere ýygnananlary şu gün bellenilýän ýurdumyzyň Harby-Deňiz güýçleriniň güni bilen, şeýle hem Harby-Deňiz institutynyň täze binalar toplumynyň açylmagy bilen gutlady hem-de hemmelere berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, harby gullukda uly üstünlikleri arzuw etdi.
Bitaraplyk we parahatçylyk ýylynda Berkarar Watanymyzda bellenilýän bu baýram siziň üçin ýatdan çykmajak buýsançly wakadyr. Bu gün Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Harby-Deňiz institutynyň täze binalar toplumy açylyp ulanmaga berilýär. Döredilenine köp wagt geçmese-de, bu ýokary okuw mekdebi Garaşsyz Watanymyzyň Harby-Deňiz güýçleri üçin zerur bolan milli harby hünärmenleri taýýarlamaga uly goşant goşdy diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy hem-de bu okuw mekdebiniň geljekde hem Harby-Deňiz güýçleri üçin deňizçi harby hünärmenleri taýýarlaýan merkez boljakdygyna ynam bildirdi.
Bu gün ýurdumyzyň günbatar sebitinde ilkinji gezek dabaraly harby-deňiz ýörişi geçiriler diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi. Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň deňiz kenarýakasynyň ygtybarly ellerdedigini, ýurdumyzyň Harby-Deňiz güýçleriniň goranmak ukybynyň, söweşjeň kuwwatynyň ýokarydygyny, onuň şahsy düzüminiň söweşjeň ruhuny has-da belentdigini şu günki geçiriljek dabaraly harby deňiz ýörişi ýene-de bir gezek aýdyň görkezer.
Goranyş häsiýetli Harby doktrinamyza laýyklykda, Türkmenistanyň harby howpsuzlygyny üpjün etmek döwletimiziň alyp barýan syýasatynyň örän möhüm ugry bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady. Şonuň üçin hem biz Bitarap Watanymyzyň taryhynda ilkinji gezek Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Harby deňiz güýçleriniň serkerdeligini döretdik. Bu serkerdelik Hazar deňzindäki serhedimizde parahatçylygy we howpsuzlygy üpjün eder.
Siz deňizçilik harby ylymlaryndan we sungatyndan oňat baş çykarýan, mukaddes harby borja wepaly harby gullukçylardygyňyzy subut etmelisiňiz, eziz Watanymyzyň deňiz serhetlerini ygtybarly goramalysyňyz diýip, milli Liderimiz harby deňizçilere ýüzlenip aýtdy. Deňiz çäklerinde Berkarar döwletimiziň we mähriban halkymyzyň sarsmaz galasy bolmalysyňyz. Bu mukaddes borçdur. Siziň halkymyzyň öňündäki mukaddes borjuňyzdyr. Siziň bu mukaddes borjy birkemsiz berjaý etjekdigiňize men berk ynanýaryn diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Soňra milli Liderimiz häzirki döwürde Berkarar Watanymyzda mukaddes Garaşsyzlyk baýramymyza taýýarlyk işleri giň gerimde alnyp barylýar diýip belledi. Türkmenistanyň Harby-Deňiz güýçleriniň gününiň Garaşsyzlyk baýramymyzyň öň ýanynda bellenilmegi harby gullukçylaryň baýramçylyk ruhuny has-da belende göterýär. Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň Harby-Deňiz güýçleriniň döredilen güni, şeýle hem Harby-Deňiz institutynyň täze binalar toplumynyň açylyp ulanmaga berilmegi bilen ýene-de bir gezek gutlap, harby gullukçylara ýene-de bir gezek berk jan saglygy, asuda we bagtyýar durmuş, eziz Watanymyzy goramak ýaly mukaddes borjy hemişe uly abraý bilen ýerine ýetirmegi we maşgala abadançylygyny arzuw edýärin.
Soňra hormatly Prezidentimiz baş baýramymyz bolan mukaddes Garaşsyzlyk baýramynyň ýetip gelýändigini aýdyp, bu şanly baýram mynasybetli berkarar Watanymyzyň goranmak ukybyny berkitmäge, howpsuzlygyny, kanunçylygy, hukuk tertibini üpjün etmäge goşant goşan harby gullukçylara we hukuk goraýjy edaralaryň işgärlerini döwlet sylaglary bilen sylaglamak hem-de olara harby ýörite atlary dakmak, hünär derejelerini bermek barada teklip bermegi hukuk goraýjy we harby edaralaryň ýolbaşçylaryna tabşyrdy.
Milli Liderimiz mejlisiň barşynda ýene-de bir meselä — B.Gündogdyýewiň serkerdelige bellenen Harby-deňiz güýçleriniň serkerdeliginiň dolandyryş düzümi baradaky meselä garady.
Soňra harby we hukuk goraýjy edaralarynyň käbir ýolbaşçylaryna hünär derejelerini we harby atlary dakmak dabarasy boldy.
Türkmenistanyň Prezidentiniň, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy Gurbanguly Berdimuhamedowyň Permanlary okalýar. Şolara laýyklykda, Türkmenistanyň Goranmak ministri, general-leýtenant Ý.Berdiýewe general-polkownik harby ady dakyldy, Türkmenistanyň Ýokary kazyýetiniň başlygy, üçünji hünär derejeli B.Çaryýewe ikinji hünär derejesi we Adalat ministri, ikinji derejeli ýurist B.Muhamedowa ýustisiýanyň kiçi geňeşçisi hünär derejesi berildi.
Atlara we derejelere mynasyp bolan ýolbaşçylar Watana wepalylygyň mukaddes Kasamyny aýtdylar.
Ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, Goranmak ministri Ý.Berdiýewe özüniň “Watan goragy mukaddesdir” atly täze kitabyny sowgat berdi.
Döwlet Baştutanymyz mejlisi jemläp, Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň agzalaryna berk jan saglyk, halkymyzyň asuda , abadan we bagtyýar durmuşda ýaşamagy ugrunda alyp barýan jogapkärli işlerinde uly üstünlikleri we maşgala abadançylygyny arzuw etdi.
Döwlet Howpsuzlyk Geňeşiniň giňeldilen mejlisi tamamlanandan soň, hormatly Prezidentimiz Harby-Deňiz güýçleriniň güni mynasybetli harby we hukuk goraýjy düzümleriň ýolbaşçylaryndan gutlaglary kabul etdi.
Döwlet Baştutanymyza berk jan saglyk, uzak ömür, egsilmejek güýç-kuwwat hem-de Watanymyzyň we halkymyzyň bähbidine alyp barýan köptaraply işlerinde täze ajaýyp üstünlikleri arzuw edip, bu ýere ýygnananlar milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda ýurdumyzyň parahatçylyk, döredijilik we ösüş ýoly bilen ynamly öňe barýandygyny nygtadylar. Muňa täze taryhy eýýamyň deňsiz-taýsyz beýik işleri aýdyň şaýatlyk edýär. Bellenilişi ýaly, döwletiň we jemgyýetiň durmuşynyň ähli ulgamlaryny öz içine alan hormatly Prezidentimiz tarapyndan geçirilýän düýpli özgertmeler syýasaty Watanymyzyň abadançylygynyň we gülläp ösüşiniň, onuň ykdysady kuwwatyny pugtalandyrmagyň we ösdürmegiň, türkmenistanlylaryň hal-ýagdaýyny yzygiderli ýokarlandyrmagyň ygtybarly kepili bolup çykyş edýär.
Şunda milli Liderimiziň başyny başlan oňyn Bitaraplyk, parahatçylyk söýüjilik, hoşniýetli goňşuçylyk we giň halkara hyzmatdaşlyk ýörelgelerine esaslanan hem-de parahatçylygyň, howpsuzlygyň we durnukly ösüşiň sebit we dünýä möçberinde berkarar bolmagyna gönükdirilen Türkmenistanyň netijeli daşary syýasat ugrunyň ähmiýeti hem nygtaldy. Bu uzakdan görüji ösüşlere beslenen strategiýa, şeýle hem hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Birleşen Milletler Guramasynyň münberinden öňe süren döredijilikli başlangyçlary ýurdumyza belent halkara abraýyny getirdi.
Türkmen döwletiniň Baştutany gutlaglar we hoşniýetli arzuwlar üçin minnetdarlyk bildirip, Bitarap Türkmenistanyň mundan beýläk-de ählumumy parahatçylygy we abadançylygy üpjün etmek maksadynda umumy tagallalary birleşdirmäge, döwrüň wajyp meseleleriniň sazlaşykly çözgüdini işläp taýýarlamaga gönükdirilen anyk çäreleri görjekdigini aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Harby-Deňiz institutynyň binasyndan çykyp, onuň toparynyň ygtyýaryna ýörite tehnikany goşmak bilen, awtoulag serişdelerini berip, olaryň açarlaryny gowşurdy.
Bu ýerden döwlet Baştutanymyz deňiz portuna tarap ugrady.
Hormatly Prezidentimiziň awtoulagy portuň ýakasyna gelýär. Dabaranyň geçýän ýerinde ruhy ýokary göteriliş ýaýbaňlanýar. Oňa gatnaşyjylar milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy mähirli garşylaýarlar.
Dabaraly ýagdaýda döwlet Baştutanymyz düwmäni basyp, Türkmenistanyň Harby-Deňiz Güýçleriniň ýörite maksatly täze harby gämisini suwa goýberýän enjamy herekete girizdi.
Döwlet Baştutanymyz bu ýere ýygnananlary şanly waka bilen gutlaýar hem-de ýurdumyzyň Harby-Deňiz Güýçleriniň güni mynasybetli ilkinji gezek guralan harby gämileriniň ýörişiniň geçirilýän ýerine ugraýar.
Bu ýerde kenarda Harby-Deňiz güýçleriniň harby gullukçylary nyzamly hatara düzüldiler. Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow olary hünär baýramçylygy bilen gutlady, jogap hökmünde üç gezek “Ura!” diýen ses ýaňlandy.