text:
Dürli-dürli millеtiň dürli-dürli dilindе haýsydyr bir söz diýsеň ýörgünli ulanylýar. Mysal uçin: Odеssada, Çukotkada, Tеl-Awiwdе «odnako» sözi, türklеrdе «mеrhaba», ruslarda «oppozisiýa», özbеklеrdе «ortak», gazaklarda «şyragym»...
Eýsеm, enе dilindе bir sözi irginsiz gaýtalamakda türkmеn bilеn bäslеşip biljеk barmyka? «Ýokdur!» diýip, arkaýyn tassyklap bilеris. Inе-dе şol söz – «gara».
Ýadymyza düşеnini sanamaga synanyşýas:
Türkmеniň itinе dakan adyndan («Garagöz») başlamalyň-da, has irräkdеn – Garajaoglan atly klassyk şahyryň sеtirlеrinе ýüzlеnеliň: «...Garagöz, gözüň süzülеr, Üstündе janlar ezilеr, Sеn gitsеň mеýlis bozular, Bir zaman eglеn, Garagöz...».
Mеniň eziz millеtimе haýran galaýmaly. Biri «gara gana» bulaşsa, ýenе biri «gara dеrе» batyp ýatyr, üçünji biri «gara dagdan» inip gеlşinе «gara görnüm» ýerdеn «Gaplaň gеzеr gara dagy pеnalap» diýip, aýdyma zowladyp gеlýär. «Gara gündе» güzеran arabasyny tigirläp ýörеni haýsy munuň, «gara ýerе» girip barýany haýsy.
«Gazana ýanaşsan garasy ýokar» diýen nakyly dörеdеn oba adamlary elli-altmyş sany hеrsi altmyş tonnadan ybarat nеbiti ýurtdan çykaryp barýan otla «gara maşyn» diýip at goýupdy. Göwni ýetmеdik harydyna «gara şaýy» harç etmеdik türkmеn aýratyn batyrgaýlyk görkеzýän ogullaryna «garadan gaýtmaz» diýýendir.
Şahyr Gurbannazar öz esеrlеrindе bu sözi dürli öwüşgindе ulanýar: «Gara-gara gargalar Gara gargaýar, Biz gonaýsak garalar Gar! Gar! Gar!», Onuň «Orak» atly goşgusyndan mysallar: «Iňrik garaldy-da», ýyldyzlar ýandy... Gündiz bugdaý orup, joş uran ýer hеm, «Gara şalyn» egnе atypdyr bu dеm».
Bir ýerdеn ýokuşan göz kеsеliniň mеdisinada nähili atlandyrylýandygyna halk köpçüligi düşünmänsoň, pylanyň gözünе «garasuw» inipdir diýlip oňulaýýar. Oba ýerlеrindе bolgusyz işlеrе baş goşup, il-günüň gözündеn düşеn adam hakda gürrüň açylaýsa: «Hany, «garadonly garamaňlaýyň» gürrüňini goýalyň-la» diýilýär.
Rubagynyň piri Mämmеt Sеýitdеn iki sеtir: «Näçе ýalpyldatsaň mis ýenе misdir, «Ýürеgi garanyň» gözlеgi pisdir...»
Çagalyk döwrümiz «garagurumçy» diýilýän eşеgarabaly bir ýaşuly obalara aýlanyp, dеrdе ýaraman ýatan könе-sana esgilеri ýygnap, ýekеjе kökе ýa kеmput ýa-da üflеnip çişirilýän şar bilеn oglan-uşagy aldap bilеninе monça bolup gidеrdi...
Molla Gеrkеzdе eltеrsinе ýazylan sеtir ýok, ýönе biz öz tеmamyza dеgişli bir sеtiri aldyk: «Ak puly saklarlar «gara gün» üçin...»
«Aýdyjy Babanyýaz dünýädеn ötsеň, «garagöz gеlindеn», maldan nе pеýda». Mysaly alsagam-a aldyk wеlin, köpdеn bäri böwrümizе dürtüp gеlýän şеýtana nämе jogap bеrjеgimizi bilеmzok: türkmеniň sungat taryhynda Babanyýaz atly şahyr bolupmy? Egеr şеýlе şahyr ýaşap gеçеn bolsa, onuň ýenе bir goşgusyny görеn ýa eşidеn barmy? Eýsеm, o bеndäniň özi boýun alyp oturmanmy – «mеn aýdyjy» diýip? Diýmеk ol diňе bagşyçylyk edip, märеkеdе gyzyl-çyzyl köpräk bolsa, göçgünligе ýüz uran bagşa mеňzеmеýämi? Bolýa, biziň bu günki tеmamyz bu däl, ýeri gеlsе oňa soň bir wagt dolanar ýörеris...
Öňki «garalary» az görýän ýaly bazygär hökümеt hеm «gara sanaw» diýip bir zat tapyp, aňk-taňk bolan ýolagçylaryň üstündеn gülmäni çykarypdyr diýip eşitdik...
Makalada öňe sürülýän pikirler awtoryň özüne degişli.


c: text/html

text:
Ukrainanyň Adatdan daşary ýagdaýlar ministrliginiň beren maglumatlaryna görä, ýurduň iki kömür käninde bolan partlamalarda azyndan 20 adam heläk bolupdyr.
Ukrainanyň Lugans welaýatynyň “Suhodolnaýa-Wostoçnaýa” kömür käninde bolan partlamadan soň 17 adamyň jesedi tapyldy. Ýene 9 adam dereksiz ýiten hasaplanýar.
Bu waka 29-njy iýulda daňdan 915 metr çuňlukdaky kände metanyň partlamagy sebäpli yüze çykypdyr. Şonda kände 28 magdançy bar eken.
Doneskde ýerleşýän kömür käninde bolan partlamada bolsa 3 adamyň heläk bolup, birnäçesiniň ýaralanandygy aýdylýar.
Ukrainanyň kömür känleri dünýädäki iň howply känleriň arasyna girýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow penşenbe güni geçiren hökümet maslahatynda, Türkmenistanyň döwlet Baýdagynyň güni mynasybetli, ýyl kesilen tussaglaryň, şol sanda daşary ýurt raýatlarynyň günäsini geçmek baradaky karara gol çekdi.
Türkmen metbugaty bu gezek 859 tussagyň günäsiniň geçilendigini habar berýär, emma olaryň näçesiniň daşary ýurt raýatlarydygy aýdylmaýar.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanda baýramçylyklara gabat tussaglaryň günäsini geçmek däbi bar bu däp döwletiň rehimdarlyk, ynsanperwerlik ýörelgeleri bilen düşündirilýär. Şol bir wagtda Türkmenistan syýasy tussag diýilýänleriň türmelerde ýitirim edilýän ýurdy hökmünde tankyt edilýär.
Häzir günäsi geçilen 859 tussagyň arasynda halkara guramalary tarapyndan syýasy tussag ýa wyždan ýesiri hasaplanýan adamlar barmy ýa ýok, bu belli däl.
Azatlyk Radiosy Baýdak gününe gabat yglan edilen günä geçiş we azatlyga çykan öňki tussaglaryň jemgyýete gaýtadan goşulmagy, galyberse, syýasy tussaglar diýilýänlere bolan garaýyş barada ozalky tussag, raýat aktiwisti Nurberdi Nurmmämet bilen söhbetdeş boldy.
Bu söhbeti diňläp, Türkmenistanda tussglaryň saklanyş şeretleri, syýasy tussag diýilýänlere çemeleşiş barada pikirleriňizi ýazsaňyz, örän hoşal bolarys.


text:
Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisinde Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary P. Taganow, A. Goçyýew we B. Ereşow özleriniň gözegçilik edýän ulgamlarynda 2015-nji ýylyň birinji çärýeginde ýerine ýetirilen işleriň netijeleri baradaky hasabatlary bilen çykyş etdiler.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginiň işiniň pes netijelerine ünsi çekdi. Milletiň Lideri Söwda we daşary aragatnaşyklar ministrliginiň milli haryt dolanyşygyny öwrenýän institutyň işinde bar bolan kemçilikleri barada belläp geçdi. Prezident içeri we daşary bazary öwrenmegiň, şeýle hem harytlaryň bar bolan bahalaryny seljermegiň institutyň esasy wezipesi bolup durýandygyny aýtdy.
Şunuň bilen baglylykda Türkmenistanyň Prezidenti wise-premýerler A. Goçyýewi, B. Ereşowy, P. Taganowy daşary ýurt harytlarynyň ýurda getirilýän möçberlerini azaltmaga, Türkmenistanyň eksport mümkinçiliklerini artdyrmaga gönükdirilen talap edilýän işleri ýerine ýetirmäge borçly etdi. Şeýle hem döwlet Baştutany şu ugurdaky işlere düýpli seljerme geçirip, ýagdaýy düzetmegiň çärelerini görmegi tabşyrdy.


text:
Gyrgyzystanyň «Bir dünýä» hökümetden aýry guramasynyň iki aklawçysy, guramanyň Oşdaky ofisine reýd geçirileninden soň, ýurduň baş prokuroryna protest şikaýatyny ýazdy.
Walerian Wahitow we Husanbaý Saliýew Baş prokuratura ýurduň Milli howpsuzlyk komitetiniň üstünden arz etdi, ýagny MHK-ny hukuk guramasynyň Oşdaky ofisine bikanun reýd geçirmekde aýyplady.
MHK agentleri reýd mahalynda guramanyň kompýuterlerini, disklerini we beýleki ýazgyly enjamlaryny konfiskasiýa etdiler.
«Bir dünýä» guramasynyň işgärleri MHK-nyň agentleriniň guramanyň ofisini dökmekleriniň we emläk konfiskasiýasynyň sebäbini hiç hili düşündirmändiklerini aýdýarlar.
Wahitow bilen Saliýewiň hem öýleri döküldi. Olar bu öý döküşligiň amerikan raýaty Umar Farugyň tutulmagy bilen baglydygyny aýdýarlar.
Faruk günorta Gyrgyzystanda 2010-njy ýylda bolan gozgalaň we yslamçy toparlaryň roly barada interwýu alýan wagty tussag edildi.


text:
Ukrainanyň halkara howa liniýalary UIA Kiýewden Aşgabada göni uçar gatnawyny açýar. Kompaniýanyň resmi websaýtynda aýdylyşyna görä, uçuşlar 2015-nji ýylyň 21-nji sentýabrdan başlap amala aşyrylar.
Uçar biletleri UIA-nyň resmi websaýtynda, kontakt merkezinde, bilet satýan ofislerde we ygtyýarly syýahatçylyk agentliklerinde eýýäm elýeterli, diýlip maglumatda aýdylýar.
Ukrainanyň halkara howa liniýalarynyň Ukrainanyň we Türkmenistanyň paýtagtlarynyň arasyndaky uçuşlar Boing 737 uçary arkaly amala aşyrylar.
Kiýew-Aşgabat uçarynyň duşenbe we çarşenbe günleri, beýleki tarapa bolsa sişenbe we penşenbe günleri gatnajakdygy kompaniýanyň resmi maglumatynda habar berilýär.
Kiýewiň we Aşgabadyň arasynda Türkmenistanyň “Türkmenhowaýollary” döwlet kompaniýasynyň amala aşyran göni uçuşlary 2014-nji ýylyň tomsunda ýatyrylypdy.
“Türkmenhowaýollary” Aşgabat-Kiýew aralygyndaky göni uçar reýsleriniň ýatyrylmagyny howpsuzlyk sebäpleri bilen düşündiripdi. Kompaniýanyň Aşgabatdaky baş edarasynda Ukraina gidýän göni reýsleriň 17-nji iýulda Malaýziýanyň uçarynyň gündogar Ukrainada heläkçilige uçramagynyň yzysüre ýatyrylandygyny habar beripdiler.


text:
Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiç Kiýewde hökümete garşy protestçiler bilen pitnä garşy polisiýanyň arasynda bolan çaknyşyklardan soň oppozisiýa bilen gepleşiklere razy boldy.
Ýanukowiç bu mesele boýunça ýörite bir komitet döredendigini, oňa milli howpsuzlyk geňeşiniň başlygy Andriý Klýuewiň ýolbaşçylyk edýändigini we olaryň duşenbe güni bu krizise çözgüt tapmak barada maslahatlaşmak üçin oppozisiýa wekilleri bilen duşuşjakdygyny aýtdy.
Ýekşenbe güni hökümete garşy protestçiler howpsuzlyk güýçleri bilen darkaşa girdiler we bular Ýanukowiçiň hökümetine garşy iki aý ozal başlanan protestleriň çägindäki iň erbet çaknyşyklar hökmünde häsiýetlendirildi.
Protestçiler bilen pitnä garşy polisiýanyň arasynda onda-munda döreýän çaknyşyklar gijesi bilen dowam etdi we onlarça protestçi merkezi Kiýewiň köçelerinden duşenbe güni hem ýygnanmady.
200-den gowrak adam ýaralandy
Çaknyşyklarda 200-den gowrak adam ýaralandy we olaryň ýarysyna golaýynyň protestçilerdigi aýdylýar. Şäheriň saglyk resmileri 103 protestçiniň düşen ýaralary sebäpli bejergi alandygyny, olaryň 42-siniň hassahanalara ýerleşdirilendigini aýtdylar. Içeri işler ministrligi bolsa 100 çemesi polisiýa ofiseriniň ýaralanandygyny, olaryň 61-siniň hassahana ýerleşdirilendigini aýtdy.
Içeri işler ministrligi 20-den gowrak adamyň tussag edilendigini aýtdy. Azatlyk radiosynyň Ukrain gullugy özüniň iki habarçysynyň tussag edilendigini aýdýar.
Ýekşenbe güni irden onlarça müň adam Kiýewiň Garaşsyzlyk meýdançasyna toplanyp, protestlere garşy kabul edilen berk kanuna garşy protest bildirdi.
Hökümete garşy protestler Ýanukowiçiň noýabr aýynda birden Ýewropa Bileleşigi bilen baglaşylmaly ugur kesgitleýji şertnamadan ýüz öwürmegi sebäpli döredi. Bu şertnamanyň baglaşylmagyna köpden bäri garaşylýardy.
Protestçileriň talaby
Şondan bäri Garaşsyzlyk meýdançasynda mesgen tutan ÝB-ä tarapdar protestçiler Ýanukowiçiň iş başyndan çekilmegini talap edýärler.
Oppozisiýa lideri Witaliý Kliçko Ýanukowiç bilen onuň Kiýewiň daşyndaky jaýynda duşuşanyndan soň, oppozisiýa Ýanukowiçiň gepleşik geçirmegi teklip edendigini tassyklady.
Oppozisiýa lideri Arseniý Ýatsenýuk protestçilere özleriniň näme talap etjegini gürrüň berdi:
"Birnäçe minut öň prezident Wiktor Ýanukowiç maňa telefon etdi. Olar özleriniň gepleşik prosesine başlamak isleýändiklerini yglan edýärler. Bu gepleşiklere Milli howpsuzlyk we goranmak geňeşiniň sekretary Andriý Klýuew jogapkär. Men size öz şahsy garaýşymy aýdyp biljek, birinjiden - gepleşikler üçin mandat diňe Maýdanyň, protestler guramasynyň mandaty, ikinjiden - görnetin açyk gepleşikler bolmaly, üçünjiden – gepleşik biziň talaplarymyzyň berjaý edilmegi."
Çaknyşykalara kim günäkär?
Ukrain mediasy duşenbe güni ýekşenbe güni polisiýa bilen bolan çaknyşyklaryň arkasynda radikal sag-ganat ýaşlar toparynyň bolandygyny aýtdy. Şonda ýüzlerçe demonstrasiýaçy polisiýanyň awtobuslaryny we beýleki ulaglary oda berip, parlament binasynyň ýanyndaky polisiýa böwedini böwüsmäge synanypdy. Polisiýa olara göz ýaşardyjy gaz we suw toplary bilen jogap gaýtardy.
Birleşen Ştatlar bu zorluklary soňlamaga çagyrdy. ABŞ-nyň Milli howpsuzlyk geňeşiniň sözçüsi Kaitlin Heýden ýekşenbe güni Ukrainany golaýda protestleri çäklendirmek barada kabul eden kanunyny ýatyrmaga, Kiýewiň merkezindäki polisiýa güýçlerini aýyrmaga we oppozisiýa bilen gepleşiklere başlamaga çagyrdy.
Çözgüt umydy
Ýewropa Bileleşigi hem zorlukly hereketleri ýazgaryp çykyş etdi. ÝB-niň daşary syýasat başlygy Ketrin Aşton duşenbe güni teklip edilen gepleşikleriň syýasy krizisi çözmäge tarap ädilen ädim boljagyna umyt bildirdi.
"Men soňky birnäçe gunde Ukrainadaky wakalary ýakyndan synlaýaryn. Men [ukrian] prezidenti [Wiktor] Ýanukowiç şu gün oppozisiýa liderleri bilen gepleşer öýdýärin. Men bu öňe tarap atylan oňyn ümzük diýip umyt edýärin."
Şwesiýanyň daşary işler ministri Karl Bildt teklip edilen gepleşikleri gutlady, emma ol ýerde çözgüt diňe repressiýa režimi bolmadyk ýagdaýynda mümkin diýdi.
ÝB-niň daşary işler ministrleri Ukrainadaky ýagdaý barada duşenbe güni Brýusselde maslahat ederler.


text:
Birleşen Ştatlaryň Owganystana syn edýän guramasy ýurduň düşewüntli göknar ykdysadyýeti ýurdy gaýtadan gurmak baradaky tagallalara howp salýar diýip, duýduryş berdi. Şeýle-de, bu gurama Birleşen Ştatlaryň bu problemany talabalaýyk çözmeýändigini belledi.
“SIGAR” atly guramanyň üç aýda bir gezek çap edýän täze raportynda narkotik serişdelerine garşy göreşmek “Owganystanyň, Birleşen Ştatlaryň hökümetiniň we halkara jemgyýetiniň gün tertibinde güýçli derejede ünsden düşürildi” diýilýär.
Owganystany gaýtadan gurmak boýunça guramanyň ýörite baş inspektory Jon Sopko 28-nji oktýabrda Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda: “Olaryň birleşen strategiýalary ýok. Meniň pikirimçe, owganlara aralaşyp, olaryň hem şu strategiýanyň bir bölegidigine göz ýetirip bolardy” diýipdi.
Şeýle-de, Sopko soňky 13 ýylyň dowamynda narkotik serişdelerine garşy göreşmekde Waşingtonyň 7 milliard amerikan dollary möçberindäki pul serişdäni “bisarpa harçlandygyny” belledi.
Şol bir wagtyň özünde raportda göknar önümçiliginiň 411 müň adamy iş bilen üpjün edýändigi we munuň bolsa Owganystanyň Milli Howpsuzlyk güýçleriniň hödürleýän iş orunlaryndan hem köpdügi nygtalýar.


text:
Pakistanda toparlaýyn jynsy zorlugyň pidasy bolandygyny aýdan aýal özüni otlap, ýanyk ýaralaryndan jan berdi.
Amina Bibi anna güni ýogaldy. Ol penşenbe güni, Penjap welaýatynyň polisiýa stansiýasynyň daş işiginde üstünden ýangyç guýup, özüni otlady.
17 ýa 18 ýaşynda diýip bilinýän Bibi ýanwar aýynda özüne bir topar erkegiň, şol sanda maşgala agzasynyň hüjüm edendigini aýtdy.
Sud penşenbe güni, polisiýa zorlanmandygyny aýdyp hasabat berenden soň, onuň derňew işini ýatyrdy.
Bibiniň dogany öz uýasynyň bu karary çekip-çydardan ejiz gelendigini aýtdy.
Penjap polisiýasynyň başlygynyň sözçüsi bu işiň derňelýändigini aýtdy.


text:
Şu gün Türkmenistanda çykyp giden deputatlaryň ýerine mejlise deputatlar saýlanýar we döwlet baştutany ilkinjileriň hatarynda saýlaw uçastogyna geldi diýip, TDH habar berýär.
Resmi maglumata görä, Türkmenistanda parlamente täze 7 deputat, halk maslahatynyň agzalygyna 34, geňeşleriň agzalygyna bolsa 122 adam saýlanmaly.
Ýurtda ir sagat 7-de, 163 saýlaw okrugy boýunça 359 saýlaw uçastogynyň gapysynyň açylandygy habar berilýär.
Saýlawlary we sala salyşlyklary geçirmek baradaky merkezi komissiýanyň maglumatyna görä, ir sagat 11-e çenli saýlawçylaryň 50 prosentden gowragy ses berdi.


text:
26-njy oktýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy A.Nurberdiýewa Aşgabada ynanç hatyny gowşurmak üçin gelen Şwesiýa Patyşalygynyň Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi hanym Ingrid Tersmany kabul etdi.
Milli parlamentiň ýolbaşçysy türkmen döwletiniň Baştutanynyň adyndan myhmany jogapkärli wezipä bellenilmegi bilen gutlap, iki ýurduň arasynda dostluk we netijeli hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny pugtalandyrmaga gönükdirilen jogapkärli wezipesinde uly üstünlikler arzuw etdi.
Diplomat hoşniýetli sözler üçin hoşallyk bildirip, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa öz ýurdunyň ýolbaşçylygynyň adyndan däp boýunça ýokary ruhubelentlik hem-de döredijilik joşguny bilen bellenilýän baş döwlet baýramy – Garaşsyzlyk güni mynasybetli tutuş türkmen halkyna mähirli gutlaglary ýetirdi.
Duşuşygyň barşynda Ingrid Tersman türkmen döwletiniň Baştutanynyň alyp barýan içeri we daşary syýasatynyň ileri tutulýan esasy ugurlary bilen tanyşdyryldy. Ählumumy parahatçylygyň, howpsuzlygyň we durnukly ösüşiň bähbidine giň halkara hyzmatdaşlygyny ýola goýmak bu syýasatyň möhüm ugry bolup durýar.
Ýola goýulýan türkmen-şwed hyzmatdaşlygynyň ösüşiniň geljekki ugurlaryny ara alyp maslahatlaşmagyň barşynda, iki ýurduň ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn esasda, ilkinji nobatda bolsa iri halkara guramalarynyň we abraýly düzümleriniň çäklerinde ýola goýulýan döwletara gatnaşyklaryny işjeňleşdirmäge bolan gyzyklanmalary bellenildi. Şeýle hem iki halkyň mundan beýläk-de ýakynlaşmagyny şertlendirýän ikitaraplaýyn işewürler maslahatlarynyň, medeni gatnaşyklaryň geçirilmeginiň maksadalaýyk boljakdygy barada nygtaldy.
Diplomat öz tarapyndan Türkmenistanyň we Şwesiýanyň milli bähbitlerine doly laýyk gelýän ýola goýlan oňyn hyzmatdaşlygy we däp bolan hoşniýetli gatnaşyklary yzygiderli giňeltmek üçin tagallalaryny gaýgyrmajakdygyna ynandyrdy.
***
Şol gün Şwesiýa Patyşalygynyň Adatdan daşary hem-de Doly ygtyýarly ilçisi hanym Ingrid Tersman Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde kabul edildi, bu ýerde döwletara hyzmatdaşlygynyň meseleleriniň we özara gyzyklanma bildirilýän halkara syýasatynyň käbir ugurlary boýunça pikir alyşmalar boldy.
Ilçiniň Aşgabatda bolmagynyň maksatnamasynda Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 24 ýyllygyna bagyşlanan baýramçylyk çärelerine gatnaşmagy we ýurdumyzyň dürli ministrliklerinde, pudak edaralarynda duşuşyklary göz öňünde tutuldy.


text:
Ekiz binalaryň partladylan güni Nýu-Ýork şheriniň meri Rudi Juliani olary gaýtadan dikeltmegi wada beripdi. Şonda Juliani 2001-nji ýylyň 11-njy sentýabrynda edilen terrorçylykly hüjümlerden soň ýurduň bu wakadan soňra “syýasy hem ykdysady taýdan has güýçlenip aýaga galjakdygyny” aýdypdy.
Şondan on ýyldan gowrak wagt geçensoň, indi Dünýä Söwda Merkeziniň ýerinde gurlan “Azatlyk binasy” taýýar bolup barýar. Ägirt uly bina beýleki kaşaň binalardan has beýik görünýär. Ol gurlup gutarylansoň, ýer şarynyň Günbatar böleginde iň beýik bina bolmaly.
“Azatlyk binasynyň” dizaýny iki müňden gowrak proýektden saýlanyp alnypdy. Onuň häzirki görnüşi Nýu-Ýork şäheriniň 11-nji sentýabryň terrorçylykly hüjümlerinden aýňalmaga ukyply bolandygyny görkezýär.
Gurluşyk baradaky pikirler
Nýu-Ýorkuň Bruklin raýonynyň başlangyç mekdepleriniň birinde sekretar bolup işleýän 30 ýaşly Rena Gregori üçin Dünýä Söwda Merkeziniň dikeldilmegi Nýu Ýorkuň ýaşaýjylarynyň güýç-kuwwatyny alamatlandyrýar.
Nýu-Ýorka syýahata baran 28 ýaşly tehasly Rene Harrera gurluşygyň özüne çylşyrymly täsir ýetirendigini aýdýar. Ol binanyň dikeldilmeginiň hem aýylganç, hem-de ajaýyp täsir döredýändigini belledi.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy bilen “Azatlyk binasynyň” golaýynda ýerleşýän metjitde söhbetdeş bolan 56 ýaşly musulman Habir John MakGeehan täze gurulýan bina garanda Dünýä Söwda Merkeziniň ýerinde döredilen ýadygärlik muzeýiniň özi üçin has täsirli bolup görünýändigini belledi.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolup, 2001-nji ýylda terrorçylykly hüjümlerde partladylan Dünýä Söwda Merkeziniň dikeldilmegi barada öz pikirini mälim edenleriň ýene biri, Nýu-Ýorkuň Bronks raýonyndan 27 ýaşly bank işgäri Jon bolsa “Azatlyk binasynyň” gurulmagyny “pul bilen bagly syýasat” hökmünde kabul edýändigini aýtdy.


text:
Azerbaýjanyň paýtagty Bakuwdaky sud derňewçi žurnalist we AÝ/AR-nyň hyzmatdaşy Hatyja Ysmaýylowanyň deslapky tussaghanada saklanmak möhletini 24-nji maýa çenli uzaltmaly etdi.
Bu karar 6-njy martda, Bakuwyň Nyzamy etrap sudunyň öňünden planlaşdyrylmadyk seljermesinde kabul edildi.
Azerbaýjanyň döwlet prokuraturasynyň edarasy bu uzaltmanyň zerur bolandygyny, sebäbi soňky aýyplamanyň Azatlyk radiosynyň Azeri gullugynyň 2008-nji ýyldan bäri bikanun işländigini öňe sürýändigini aýtdy.
Azatlyk radiosyna garşy bildirilýän aýyplamalar Ysmaýylowa 13-nji fewralda salgytdan gaçmak, bikanun biznes işleri we derňewçi žurnalistiň wezipesini bikanun peýdalanmak babatda ýöňkelen günälere dahylly bolup görünýär.
Ysmaýylowanyň makalalarynda azeri hökümetiniň ýokary derejeli resmileriniň bozuk işleriniň üsti açylypdy.
Ol 6-njy martdaky sudda özüne garşy bildirilýän aýyplamalaryň galpdygyny we syýasy äheňlidigini aýtdy.
AÝ/AR-nyň baş redaktory Nenad Peýiç AÝ/AR-a garşy aýyplamalaryň, şonuň bilen bir wagtda Hatyja garşy işiň möhletiniň uzaldylmagynyň real esaslarynyň ýokdugyny, azeri häkimiýetlleriniň bu zatlary ýol ugruna toslaýandyklaryny aýtdy.


text:
Russiýanyň Çagalaryň hukuklary boýunça komissary Pawel Astahow Tehasda sud häkimiýetleriniň bu ýurda ogullyk berlen rus oglanjygynyň ölümi bilen bagly derňewleri ýatyrmak baradaky kararyny berk tankytlady.
Tehasyň resmileri üç ýaşly Maks Şattonyň ölümi bilen bagly onuň öweý ene-atasyna hiç hili aýyplama bildirilmeli däl diýen karara geldiler. Sud oturdaşlary doglanda Maksim Kuzmin ady berlen bu rus oglanjygynyň ölüminde onuň öweý ene-atasyny günäkärläp, jenaýata çekmek üçin delil ýeterlik däl diýen karara geldiler.
Tehas ştatynyň resmileri 1-nji martda agzalýan merhum oglanjygyň özüne ýetiren şikesleri zerarly “gan arteriýasynyň ýyrtylyp”, tötänlikden aradan çykandygyny bellediler.
Astahow sişenbe güni özüniň Twitter sahypasynda: “Tehasly prokurorlaryň tutumy şerifiň we öweý atanyň beren maglumatlaryna; doktorlaryň gelen ilkibaşdaky netijelerine ters gelýär” diýen ýazgyny galdyrdy. Astahow bu meseläni ABŞ-nyň ilçisi Maýkl Makfaul bilen hem gepleşmek isleýändigini belledi.
Ektor okrugynyň aklawçysy Bobbi Bland Azatlyk Radiosyna “jenaýat işiniň ýapylandygyny” aýtdy.
Bland: “Maks Şattonyň ölümi boýunça kimdir biriniň günälidigi subut edilmedi. Biz wakany bolşy ýaly žýurilere ýetirdik. Olaryň özleri indi netijä gelmelidi. Olar hem hiç hili jenaýatyň bolmandygyny öňe sürdüler. Biz bu işiň jenaýat hökmünde derňelmegi bilen bagly ähli hödürlenen resminamalara seretdik. Hemme kişide-de bu hadysa boýunça jenaýat işini gozgamagyň ýerlikli bolmaz diýen düşünje bardy”.
Russiýa nägile
Üç ýaşly Maks Şatto 21-nji ýanwarda Tehasyň Odessadaky keselhanasynda ýogalypdy. Şol wagt onuň bedeninde gök tegmiller hem bardy.
Ýerli resmiler Şattonyň meýdançada oýnaýan wagty, ol ýerdäki oýun üçin niýetlenen desgadan ýykylandygyny, mundan soňra hem tiz kömek gullugynyň çagyrylandygyny aýdýarlar.
Fewral aýynda rus resmileri oglanyň ejeligi Laura Şattony “ganhor” diýip atlandyrdylar. Bu hem öz gezeginde Russiýada güýçli reaksiýa döretdi we ýerli habar serişdelerinde giňden şöhlelendirildi.
Moskwa bu wakany rus çagalarynyň amerikan maşgalalaryna ogullyk-gyzlyk berilmegini gadagan edýän, syýasy matlap bilen kabul edilen kanunyň peýdasyna ulandy.
Bland şikesleri çaganyň öz-özüne seresapsyzlykdan ýetiren bolmagynyň mümkindigini aýtdy. Bu gelnen netijä protest hökmünde Moskwada ençeme müň adam ýöriş hem geçirdi.
Laura Şatto we onuň adamsy Alan bu waka boýunça habar serişdelerine haýsydyr bir maglumat bermekden ýüz öwürdiler. Žýurileriň duşenbe güni çykaran kararyndan soň Azatlyk Radiosynyň olar bilen habarlaşmak synanyşygy şowsuz boldy.
Emma olaryň aklawçysy Maýkl Brown Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi: “Bu karar bizi, elbetde, begendirýär. Emma bu onçakly garaşylmadyk zat hem däl. Men Laura Şattonyň jenaýata çekilmegini aklyma-da getirip bilemokdym. Žýurler ähli delilleri öwrendiler, netijede olar hem meniň bilen ylalaşdylar”.


text:
Eýranda şaýy musulmanlarynyň metjidinde ýüze çykan ok atyşlykda iki adam öldürildi.
Resmi IRNA habarlar gullugynyň berýän maglumatyna görä, Khuzestan welaýatynyň Dezful şäherinde ýüze çykan wakada başga-da iki adam ýaralanypdyr.
Berilýän maglumata görä, ulagdaky näbelli hüjümçiler Aşura çäresini belleýänleri oka tutupdyrlar. Bu gün Muhammet Pygamberiň agtygy Ymam Hüsseýniň öldürilmeginiň 680-nji ýyl dönümi ýatlanylýar.
Khuzestan welaýatynda sünni musulmanlary bolan etnik araplar hem ýaşaýarlar. Regionda mundan owal hem mezhebara dawalary ýüze çykypdy.
Şeýle-de Aşura baýramçylygyny Saud Arabystanynda belleýän şaýylara garşy hem hüjüm amala aşyrylyp, wakada bäş adam öldürildi. Bu hüjümiň jogapkärçiliginiň sünni ekstremistik topar öz üstüne aldy.


text:
Fransiýanyň gündogaryndaky Dižon şäherinde arap dilinde “Alla beýikdir” diýip gygyryp, awtoulagyny adamlaryň üstüne süren adam tussag edildi.
Fransiýanyň ýerli resmileriniň berýän maglumatyna görä, bu wakada 11 adam ýaralanypdyr. Maglumatda ýaralananlaryň ikisiniň saglyk ýagdaýynyň agyrydygy habar berilýär.
Fransuz Içeri işler ministrliginiň metbugat sözçüsiniň berýän maglumatyna görä, awtoulagyň sürüjisi tussag edilmezden öň, öz ulagyny pyýada barýan adamlaryň üstüne tarap sürüpdir.
20-nji dekabrda Fransiýada polisiýa işgäri polisiýa merkezinde arap dilinde “Alla beýikdir” diýip gygyryp, üç ofiseri pyçaklap ýaralan adamy atyp öldüripdi.


text:
“31-nji maýda ysraýyl harbylary bilen çaknyşykda wepat bolan türk graždanlary üçin ötünç sorasa, Ysraýyl bilen gatnaşyklary kadalaşdyrmaga Türkiýe taýýar” - diýip, Türkiýäniň daşary işler ministri Ahmet Dawutoglunyň aýdandygyny türk metbugaty habar berdi.
Ministriň sözlerine görä, tersine sapsa, iki ýurt arasyndaky gatnaşyklar kesiler.
Muňa jogap hökmünde ysraýyl hökümetiniň wekili Igal Palmor “özüni gorany üçin Ysraýyl ötünç soramakçy däl” diýdi.
31-nji maýda ysraýyl harbylary Gazanyň kenarynda üsti gumanitar ýükli türk gämisini saklady. Gäminiň üstünde bolan çyknyşykda Palestina tarapdar aktiwistlerden dokuz adam heläk boldy. Olar esasan Türkiýäniň graždanlarydy.


text:
Indoneziýada 6.4 bally ýer titremesi boldy.
Bu ýurtda biraz öň bolan ýer titremesi onlarça adamy öldüripdi.
Birleşen Ştatlaryň Geologiki gözegçiligi şenbe güni ýeriň günbatar Indoneziýadaky Sumatra adasynda silkinendigini aýtdy. Ýeten zyýan we çekilen ýitgiler barada häzir hiç zat aýdylmaýar.
Indoneziýada sişenbe güni bolan 6.1 bally ýer titremesinde azyndan 30 adamy ölüp, 300-e golaý adam ýaralanypdy.
Indoneziýada ýer yranmalary kän bolýar. 2004-nji ýylda bolan 9.1 bally ýer yranmasy uly suw joşgunyna sebäp bolup, 14 ýurtda 230 müň adamy öldüripdi.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin 29-njy oktýabrda Serbiýanyň premýer-ministri Aleksandr Wuçiç bilen duşuşýar.
Wuçiç soňky gezek Putin bilen bir ýyl mundan ozal duşuşypdy.
Serbiýa Ýewropa Bileleşigine agza bolmak ugrunda gepleşik geçirýär, emma ÝB-niň Orsýetiň Ukrainadaky agressiýasy sebäpli Moskwa garşy girizen sanksiýalaryna garşy çykyş edýär.
“Biz Orsýete garşy sanksiýalardan ýüz öwüren ýewropa ýurtlaryň biri bolup, Orsýete bolan açyk we dostlukly gatnaşygymyzy subut etdik”, diýip Wuçiç Moskwada premýer-ministr Dmitriý Medwedew bilen söwda barada geçiren gepleşikleriniň yzýany aýtdy. Wuçiç Serbiýanyň bu syýasatyny mundan beýläk hem dowam etdirjekdigini mälim etdi.
Serbiýanyň premýer-ministri öz ýurdunyň Orsýetiň “Gazprom” kompaniýasy bilen Serbiýada gazy saklamak üçin kärhanalaryň sanyny artdyrmak barada ylalaşyga gol çekmäge ýakynlaşandygyny aýtdy.
Orsýet Serbiýadan azyk önümleriniň importyny artdyrdy. Medwedewiň žurnalistlere aýtmagyna görä Orsýetiň Serbiýadan satyn alýan azyk önümleriniň möçberi şu ýylyň birinji ýarymynda 40% artypdyr.


text:
Türkmenistanda ýaşap, çeper edebiýat bilen iş salyşýan ýyllarymyz tutuş respublikada bary-ýogy üç sany azyýaran terjimeçi bardy: Durdy Haldurdy
, Bäşim Ataýew, Annaly Berdiýew
.
Däde Hal ady bilen tanalýan frontçy şahyr Durdy Haldurdy Maýakowskiniň basgançakly poeziýasyny terjime edende, Bäşim Ataýew 1965-nji ýylda Nobel baýragynyn laureaty bolan Mihail Şolohowyň romanyny türkmen diline geçirende, ol eserleriň başga dilde ýazylandygy ýadyňa-da düşmezdi. Maýakowskiý goşgularyny, Şolohow prozasyny türkmençe ýazan ýaly bolup görnerdi.
Döredijilik intelligensiýasynyň içinde Anton ady bilen tanalan, käýarym körzehin şahyrlara gahar edip goşgy ýazanda “Gara Ýolly” diýen edebi tahallusy ulanan Annaly Berdiýewiň Mollanepes adyndaky Türkmen döwlet drama teatry üçin terjime eden W. Şekspiriň tragediýalaryna tomaşa eden adamlar ol eserleriň ilki inlisçeden rusça, soňra-da rusçadan türkmençä geçirilendigini duýubam barmazdy.
Annaly Berdiýew
Annaly Berdiýewi ýatlamak, onuň bilen dostlukly geçirilen ençeme ýyly göz önünde täzeden janlandyrmak hem ýakymly, hem jebirli. Ýakymlylygynyň sebäbi – onuň üýtgeşik adamkärçiligi, agrasdan mylaýym, sadadan çylşyrymly häsiýeti, gaty bir gözgiderli derejede oňmadyk şahsy durmuşynda geçirimliligi hem çydamlylygy, hiç haçan hiç ýerde güjeňlemedik sowatlylygy, garaz, sanap aňyrsyna çakardan köp. Jebirliliginiň bary-ýogy bir sebäbi bar, olam uly iliň hormat-sylagyna mynasyp bolan Antonyň aramyzdan bimahal gideni.
Adam bar-ki, ýakynlaşmak aňsat, daşlaşmak ondanam aňsat. Adam bar-ki, ýakynlaşmak kyn, daşlaşmak asla mümkin däl.
Annaly Berdi bu adamlaryň ikinji hilindendi. Onuň sesine bat berip geplänini ýa çepe-saga paýyş söz pytradyp oturanyny gören adam bardyr öýdemok. Kämahal, haýsydyr bir jedeliň üstünde sözi azaşanda, mydama öýkesi taýyn Anton köneje gaýyş päpgesini goltuklap, hoşlaşman öýüne pyýada gaýtsa-da, ertesi işe gelýärkä öňünden çykyp salam bereniňi duýman galýarsyň.
Ýeri gelende ruslaryň bir nakylynda jaýdar belleýşini ýatlasym gelýär: “Özümizde bar zady gorap-saklap bilemzok, ýitiribem aglaýas”.
Bir gezek “Tokmak” žurnalynyň baş hudožnigi Nurmuhammet Berdiýewiň ussahanasynda otyrkak, Anton garaşylmadyk bir gepi orta oklap goýberdi:
– Men ölemde Köşiň baýrynda jaýlaweriň...
– Ýok, gardaş, – diýip, az salym aňk-taňk bolan adamlardan öňürti men dillendim. – Biz seni Köşiň gaýra tarapynda, hökümet sylaglaryna mynasyp bolan şahslaryň ýatan Hormat alleýasynda jaýlarys.
– Men oňa razy däl – diýip, ol çyny bilen garşy çykdy.
– Razyçylygyňy alyp, saňa nika gyýjak bolup duran ýok bärde! Her kese ýetdirmän ýören ýere sen näme garşy çykýan?
– Ol öwlüýäň aşagyndan suw çykýamyş...
– Suw çykanda, seň gark boljak aladaň barmy? Ýatarsyň-da gözüňi çüýjerdip.
Beýle gödek degişmelere ýol beren döwürlerimiz irde-giçde ýeriň ol ujundan çykjagymyzy, ýegre dostumyzyň haýsy gonamçylykda rahat tapanyndan bihabar galjagymyzy kim bilipdir?!
Irde-giçde garyp mekana dolanmak nesibämizde bolsa, başujuna ilki barmaly adamlaryň birem Annaly Berdiýewdir. Köşiň ilersinde bolsaňam, gaýrasynda bolsaňam, rahat ýat, dost. Ýatan ýeriň Jennetiň töri bolsun!


text:
Fransiýanyň adam hukuklary boýunça ilçisi Fransua Zimere
Türkmen Döwlet Habarlar gullugynyň maglumatyna görä, bu saparyň dowamynda fransuz wekili türkmen parlamentiniň alyp barýan işleri bilen hem tanyş bolupdyr. Şol duşuşyklarda fransuz ilçisiniň Mejlisiň adam hukuklary bilen bagly amala aşyrýan işleri hakda hem tanyşdyrylanlygyny habar berilýär.
Düýbi Parižde ýerleşýän “Serhetsiz reportýorlar” guramasy fransuz ilçisiniň Türkmenistana sapar etmegine gowy baha berip, bu adam hukuklary we metbugat azatlygy baradaky meseleleri gozgamaga mümkinçilik berer diýýär.
“Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň baş redaktory Jilles Lordet Azatlyk Radiosy bilen Fransiýanyň paýtagty Parižden telefon arkaly geçiren söhbetdeşliginde bu barada şeýle diýdi: “Türkmenistan gaty üzňe ýurt, şonuň üçin biz ilçiniň bu ýurda sapar etmegini goldaýarys. Halkara jemgýyetçiliginiň Türkmenistanda bolup geçýän wakalar bilen gyzyklanmagy zerur. Biz hat-da dünýäniň iň erbet režimleri bilen hem dialog geçirilmeginiň tarapdary”.
Türkmenistanyň habar serişdeleriniň maglumatyna görä, fransuz ilçisiniň milli parlamentiň wekilleri bilen geçiren duşuşyklarynda esasanam BMG-niň kanunlarynyň we beýleki halkara kanunlaryň durmuşa geçirilişi hakda gürrüň edilipdir. Elbetde, bu wakalaryň jikme-jigi barada doly maglumat berilmeýär. Gowy pursat
“Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň baş redaktory Jilles Lordet, bu saparyň Türkmenistan üçin hem gowy mümkinçilik döredýänligini belläp, Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde ýene-de şeýle diýdi: “Biziň pikirimizçe, bu türkmen hökümeti üçin hem söz we metbugat azatlygy, şeýle-de adam hukuklary barada halkara jemgyýetçiligi bilen hakyky gepleşikleri ýola goýmak nukdaýnazaryndan gowy pursat döredýär. Biz fransuz ilçisiniň Türkmenistana edýän bu saparynyň Aşgabat üçin şu jähtden gowy mümkinçilik diýip, pikir edýäris”.
Türkmenistanyň hökümet ýolbaşçylarynyň bu pursatdan hakykatdan hem jenap Lordetiň aýdyşy ýaly peýdalanyp-peýdalanmajagyny aýtmak kyn. Emma Fransiýa ýaly uly bir döwletiň adam hukuklary boýunça ýörite wekiliniň Türkmenistana barmagy welin, halkara jemgyýetçiliginiň bu ugur bilen aýratyn gyzyklanýanlygyny aňladýar.
Fransuz ilçisiniň Türkmenistanyň prezidentiň ýanyndaky Demokratiýa we adam hukuklary boýunça institutyň we Din işleri boýunça geňeşiň agzalary bilen duşuşmagy ilçiniň bu saparynyň diňe adaty bir sapar däldigini aňladýar.
Düýbi Parižde ýerleşýän “Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň baş redaktory Jilles Lordet Fransiýanyň paýtagty Parižden bu barada Azatlyk Radiosy bilen telefon arkaly geçiren söhbetdeşliginde şeýle diýýär: “Elbetde, jenap Zimereniň Türkmenistana sapar etmegine esas bar. Sebäbi Türkmenistan adam hukuklary, söz we metbugat azatlygy barada aýdylanda, iň erbet ýurtlardan biri. Şonuň üçin ýagdaýy üýtgetmek barada edilmeli zat gaty köp, serediň, häzirki döwürde garaşsyz žurnalistleriň Türkmenistanda iş alyp barmagy mümkin däl, şeýlelik-de bu ýurt bilen bagly diskussiýa edilmeli zat gaty kän”.
Fransuz ilçisi Türkmenistana sapar etmezden ozal “Serhetsiz reportýorlar” guramasy Aşgabadyň Günbatar bilen gatnaşygyny artdyrmak arkaly uly abraý gazanyp biljekdigi barada beýanat ýaýradypdy.


text:
Taýlanddaky hökümete garşy protestçiler paýtagtdaky barrikadalaryny terk etmek baradaky buýruga boýun egmediler.
Protestçiler berlen möhletiň gelip-geçendigine garamazdan, öz lagerleriniň merkezinde guralan sahnada çykyş edýänlere el çarpmaklaryny dowam etdirdiler.
Taýland hökümeti, eger söweşijiler köçe tutluşygyny goýup, merkezi Baňkokdaky esasy lagerlerine dolansalar, «Gyzyl koýnek» protest lideriniň atyşygy duruzmak teklibini kabul etjegini aýdýar.
Penşenbe gününden bäri dowam edýän çaknyşyklar 36 adamyň ölümine, 250 çemesi adamyň bolsa ýaralanmagyna sebäp boldy.


text:
Amerikanyň prezidenti Barak Obama duşenbe güni ABŞ-a sapar edýän Ýewropa Bileleşiginiň resmilerini ýewrozonanyň barha çuňlaşýan maliýe krizisi boýunça has netijeli işlemäge çagyrdy.
Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Jose Manuel Barroso, Ýewropa Geňeşiniň prezidenti Herman Wan Rompuý we ÝB-niň daşary syýasat boýunça baş wekili Katerin Aşton Waşingtona sapar edip, meseleleriň giň gerimini, şol sanda, Eýrana garşy täze sanksiýalary hem maslahat etdiler.
Bu duşuşykda Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Waşingtona sapar edýän Ýewropa Bileleşiginiň resmilerini ýewrozonanyň barha möwç alýan bergi krizisi boýunça has aýgytly ädimleri ätmeklige çagyrdy.
Obama bu barada Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Jose Manuel Barroso we Ýewropa Geňeşiniň prezidenti Herman Wan Rompuý bilen birlikde Birleşen Ştatlar-Ýewropa Bileleşigi sammitiniň soňunda çykyş etdi.
Ol bu babatda: “Men Barroso we Wan Rompuý bilen gürleşip, ýewrozonanyň krizisini çözmek boýunça Birleşen Ştatlaryň öz paýyna düşýän işleri etmäge taýýardygyny aýtdym. Bu biziň öz ykdysadyýetimiz üçin-de juda wajyp bir mesele. Eger-de Ýewropa kynçylyk çekýän bolsa, bu biz üçin hem öz ýurdumyzda iş ýerlerini döretmäge päsgelçilik berýär” diýdi.
Çynlakaý ädimlere garaşylýar
Amerikanyň Ýewropa Bileleşindäki ilçisi Willýam Kennard habar agentliklerine beren interwýusynda şeýle diýdi: “Prezident açyk görnüşde ozalam, şu günem, Ýewropanyň liderlerinden has berk, has çalt we aýgytly ädimlere garaşýandygyny mälim etdi”.
Barroso öz çykyşynda Ýewropanyň özüniň bergi krizisi boýunça iş alyp barýandygyny, ýöne beýle meselelerde howlukmaçlyga ýol berilmeli däldigini belledi: “Biz bar bolan kynçylyklara juda çynlakaý çemeleşýäris. Biz bu kynçylyklaryň bardygyny bilýäris. Emma, käwagt käbir netijeleri kabul etmek üçin wagt gerek bolýar. Ýöne biz bu ugurda hereket edýäris, şeýle-de biz öň bolmadyk ýagdaýlaryň öňüni almak üçin hem berk çäreleri görýäris”.
Ýewropa Geňeşiniň prezidenti Wan Rompuý hem çykyş edip, geljek aý Ýewropa Bileleşiginiň sammitinde maliýe reformalary boýunça has düýpli tekliplere serediljekdigini aýtdy.
Häzir Brýussel Gresiýanyň ykdysadyýeti ýaly bergi krizisine uçran maliýe sistemalaryny aýak üstünde saklamak we munuň Italiýa we Ispaniýa ýaly has uly ýurtalara ýaýramagynyň öňüni almak üçin tagalla edýär.
Eýran hem üns merkezinde boldy
Waşingtonda geçirilen gepeleşikleriň dowamynda, esasan, Ýewropanyň ykdysady ýagdaýy üns merkezinde bolsa-da, maslahatyň barşynda başga-da giň gerimli meselelere seredildi. ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klintonyň we Ýewropanyň daşary syýasat boýunça baş wekili Katerin Aştonyň gatnaşmagynda geçirilen gepleşiklerde Ýewropa Bileleşiginiň Eýrana garşy girizmegi mümkin täze sanksiýalary-da maslahatlaşyldy.
Prezident Obama Eýranyň dawaly ýadro programmasy babatynda Tährana basyşy artdyrmak boýunça ylalaşygyň bardygyny, ýöne diplomatiýa üçin ýeriň hem goýulýandygyny belläp geçdi. Wan Rompuý Ýewropa Bileleşiginiň Eýrana garşy ýene täze sanksiýalary girizmegi göz öňünde tutýandygyny aýtdy.
Gepleşiklerde Belarusdaky we Ukrainadaky syýasy ýagdaýlar hem maslahat edildi. Prezident Obama we Ýewropa Geňeşiniň prezidenti Wan Rompuý bu ýurtlardaky syýasy azatlygyň we kanunçylygyň durmuşa ornaşdyrylyşynyň barha ýaramazlaşýandygy bilen bagly öz aladalaryny bildirdiler.


text:
15-nji ýanwarda «Wikipedia» internet ensiklopediýasynyň döredilenine dogry 10 ýyl boldy. Bu waka dünýäniň 100-den gowrak ýurdunda bellenilip geçildi.
«Wikipedia» şu geçen döwrüň içinde millionlarça adamlar tarapyndan ýygy-ýygydan ulanylýan örän möhüm maglumat çeşmesine öwrüldi.
Ol internet ulanyjylaryň özleri tarapyndan üsti ýetirilip durulýan we mugt ulanylýan özboluşly internet ensiklopediýasy bolup durýar.
Bu internet ensiklopediýasyndaky maglumatlar biri-birlerinden düýpgöter tapawutlanyp hem bilýärler, emma onda islendik bir adamyň islendik bir obýekt ýa tema barada özünde bar bolan maglumatlary beýlekiler bilen paýlaşmagyna hem-de gürrüňi edilýän tema baradaky maglumatlary has baýlaşdyrmagyna, anyklaşdyrmagyna mümkinçilik berilýär.
Munuň özi maglumatlaryň has takyk bolmagyna we galp maglumatlaryň ýaýramagynyň öňüni almaga mümkinçilik berýär.
Beýle meşhurlyga garaşylmandyr
«Wikipedia» ensipklopediýasyny esaslandyryjy Jimmi Weýls öz döreden bu maglumat bazasynyň on ýyllygy mynasybetli internetde ýerleşdiren wideo ýazgysynda öz başyny başlan bu proýektiniň şeýle meşhurlyga eýe bolar öýdüp garaşmandygyny aýdýar.
«Meniň ‘Wikipedia’ saýtyny ilkinji gezek neşir edelim bäri on ýylyň geçendigine ynanmak hem kyn. Şu günki gün biziň bu ensiklopediýamyzda ýüzlerçe dillerde millionlarça makalalar bar. Şu günler her aýda bu websaýta 400 million töweregi adam girýär. Munuň özi haýran galdyryjy waka. Biziň medenimýetimize onuň ýetiren täsiri barada aýtmaly bolsa, ol täsir aklyňy haýran ediji täsir» diýip Jimmi Weýls belleýär.
Soňky geçen on ýylyň içinde «Wikipedia» köp adamlar üçin kem-kem ygtybarly we hatda hiç bir hili başga çeşme bilen çalşyryp bolmajak maglumat çeşmesine öwrüldi.
Soňky geçirilen barlaglar «Wikipedia» websaýtynyň tutuş dünýä boýunça iň köp ulanylýan bäşinji internet saýtydygyny görkezdi.
Meýletin administrator
«Wikipedia rewolýusiýasy» atly kitabyň awtory Endrýu Lih bu internet ensiklopediýasynyň iňlis dilindäki görnüşiniň administratory hökmünde iş alyp barýar.
Administrator hökmünde ol islendik bir maglumaty ýa sahypany bozup biläýär ýa-da olara hiç kim üýtgetme girizip bilmez ýaly, olary bloklap bilýär.
Ol şular ýaly gorag düzgünleriniň girizilmeginiň «Wikipedia» websaýtynyň hemmeler üçin açykdygyna garamazdan, ondan islendik bir adamyň hyýanatçylykly peýdalanmagyna ýol bermezlik üçin edilendigini aýdýar.
«Wikipedia» websaýtynyň köpsanly beýleki administratorlaryna we maglumat ýazyjylaryna meňzeşlikde Endrýu Lih hem bu saýtyň üstünde meýletin esasda işleýär.
Websaýtyň administrasiýasynyň öz işine ünsli çemeleşmegi, şol sanda maglumatlary ygtybarly çeşmeler bilen esaslandyrmak ýaly berk düzgünlere eýerilmegi «Wikipedia» ensiklopediýasynyň ygtabarlylygyny we abraýyny-da soňky ýyllar has artdyrdy.
Şübheler hem ýok däl
Ýöne, şeýle-de bolsa, «Wikipedia» arkaly alynýan maglumatlaryň ygtybarlylygyna şübhelenýän adamlar we guramalar hem ýok däl. Mysal üçin, Amerikanyň Birleşen Ştatlaryndaky okuw jaýlaryndan käbirleri bu websaýtdaky maglumatlara salgylanmaklygy gadagan etdiler.
«Wikipedia» websaýty üçin ukrain dilinde meýletinlik bilen maglumat taýýarlaýjylardan biri Ýuriý Perohanyh bu saýtyň iňlis dilindäki görnüşine iberilýän maglumatlaryň soňky wagtlar azalyp ýörendigine garamazdan, ukrain dilinde maglumatlaryň entek köp boljakdygyna ynanýar.
«Ýedi ýyl mundan ozal ukrain dilinde bizde birem material ýokdy. Häzir bolsa bizde ukrain dilinde 250 müň töweregi makala bar. Biz her gün 200 bilen 300 aralygynda täze maglumat taýýarlaýarys. Men geljek bäş ýylyň içinde bu ugurdaky osuşleriň gaty uly boljakdygyna ynanýaryn» diýip, Ýuriý Perohanyh belleýär.
Ukrain dili bilen deňeşdirilende has az milletli dillerde-de «Wikipedia» ensiklopediýasy soňky wagtlar kem-kem giň meşhurlyga eýe bolup ýör.


text: Häzirki wagt Aşgabat-Mary ýolunyň paýtagtdan Ýaşlyga çenli bölegi abadanlaşdyrylypdyr. Bu iş şu ýyl Nowruz baýramyna gabatlanyp tamamlanypdyr. Şeýlede täze ýol hem gurulýar. Ol häzirki ýoldan günortada, daga golaýda gurulýar. Bu gurulýan ýol häzir Artyga çenli ýetipdir. Täze gurulýan ýoldan gatnaw gadagandygyna garamazdan bu ýoldan Aşgabatdan Mara gatnaýan hususy taksileriň gatnaýandygy aýdylýar. Aşgabat-Mary ýolunyň ugrundaky köprilerem täze gurulýar. Olaryň käbirleriniň gurluşygy tamamlanypdyr, käbirleriniňki bolsa dowam edýär. Şeýle-de, Aşgabatdan Tejene çenli hem ýol gurluşygynyň alnyp barylýan bölekleri bar. Ýöne şol gurluşyklaryň öňden bäri alnyp barylýandygyny käwagt janlanyp käwagt bolsa asla gurluşyk alnyp barylmaýandygy aýdylýar. Umuman käbir ýerleri başlanyp taşlanana meňzeýär. Aşgabat-Mary ýolundaky ýol gurluşyklaryň köpüsi täze gurulýan köprüleriň töwereklerinde alnyp barylýar. Bu ýoluň Aksuwdan geçensoň awtobus duralgasyndan 2 kilometr uzaklykdaky ýerde köp awariýa bolýar diýip aýdýarlar.


text:
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk guramasynyň adamkärçilik ölçegleriniň berjaý edilişi boýunça ýyllyk konferensiýasy geçirilýär.
19-30-njy sentýabr aralygynda Polşanyň paýtagty Warşawada geçirilýän bu ýyllyk çäresinde guramanyň agza ýurtlarynyň adam hukuklaryny berjaý edişine syn edilýär.
Bu ýyllyk çäresine şu ýyl Türkmenistanyň resmi toparynyň hem gatnaşýandygy habar berilýär. Türkmenistan geçen ýylda bu çärä öz resmilerini 12 ýyldan soň ilkinji gezek iberipdi.
ÝHHG-niň adamkärçilik ölçegleri boýunça bu halkara duşuşygynyň çäginde döwletleriň resmi hasabatlary bilen bilelikde hökümete degişli bolmadyk guramalaryň alternatiw maglumatlary hem diňlenýär.
21-nji sentýabrda “Demokratik ösüş we adam hukuklary boýunça merkeziň”, “Human Rights Watch”, “Memorial” we “Norwegiýanyň Helsinki komiteti” guramalarynyň gatnaşmagynda geçiriljek duşuşykda Türkmenistanda adamlaryň türmelerde ýitirim edilmegine degişli mesele gozgalar.
ÝHHG-niň adamkärçilik ölçegleriniň berjaý edilişi boýunça ýyllyk konferensiýasy Ýewropanyň adam hukuklary we demokratiýa boýunça iň uly halkara çäresi bolup durýar.


text:
Awstraliýanyň polisiýasy terrorçylyga garşy ençeme reýdleri gurnap, 15 adamy tussag etdi. 18-nji sentýabrda gurnalan bu reýdler Awtraliýanyň Sidneý, Brisban we Logan şäherlerinde geçirildi.
Awstraliýanyň Federal polisiýa komissarynyň orunbasary Andrew Kolwiniň (Andrew Colvin) sözlerine görä, 800 çemesi federal we döwlet polisiýa gullugynyň ofiserleri agzalan üç şäheriň çägindäki ondan gowrak emläge reýd gurnapdyrlar.
Kolwin: “Polisiýa şu gün geçirilen operasiýada tussag edilen toparyň Awstraliýada ýowuz çäreleri amala aşyrmak niýetiniň bardygyna we bu baradaky planlary düzmäge başlandygyna ynanýar” diýdi.
12-nji sentýabrda Awstraliýanyň resmileri ýurtda terrorçylygyň abandyrýan howp derejesini “ortaçadan” “ýokary” derejä çykardylar.


text:
Ukrainanyň prezidenti wezipesini ýerine ýetirýän Oleksandr Turçynow ýurduň ýaragly güýçleriniň ýolbaşçysy wezipesini öz üstüne aldy.
Çarşenbe güni prezidentiň resmi websaýtynda çap edilen bu karardan bir gün ozal ýurduň içeri işler ministri wezipesini ýerine ýetirýän Arsen Awakow ýurduň “Berkut” atly ýöriteleşdirilen polisiýa bölümini dargatmak barada karara gol çekdi. Hökümete garşy çykyş eden protestçiler “Berkuty” demonstrantlara garşy zorlukly hüjüm etmekde aýypladylar.
Awakow özüniň Facebookdaky resmi sahypasynda “mundan beýläk Berkut bolmaz” diýip ýazdy. Has jikme-jik detallaryň çarşenbe güni geçiriljek brifingde habar beriljekdigi aýdyldy. Ýöriteleşdirilen “Berkut” bölümleriniň jemgyýetde tertip-düzgüni saklamaga we tiz hereket etmäge ukyply 4000 golaý gowy türgenleşdirilen polisiýa wekilini öz düzümine alýandygy aýdylýar.


text:
Yragyň hökümetine ýakyn ynamdar çeşmeler bu ýurduň prezidenti Jalal Talabaniniň duşenbe güni beýnisine gan inme sebäpli huşundan gidendigini we onuň keselhanada ýerleşýändigini habar berýärler.
Jalal Talabaniniň syýasy tarapdarlaryndan biri, parlament deputaty Mahmud Otman çarşenbe güni prezident Talabaniniň saglyk ýagdaýy barada şeýle diýdi: “Düýn irden keselhana düşeninden soň, prezident Jalal Talabaniniň saglyk ýagdaýy indi birneme gowulaşýar. Oňa berilýän bejergini dowam etdirmek üçin ertir ýa-da birigün onuň daşary ýurda alnyp gidilmegi-de mümkin”.
Yragyň saglyk ministriniň orunbasary Issam Namik hakykatdanam lukmanlaryň Talabanini daşary ýurda ugratmak barada pikir edýändiklerini aýtdy. Ýöne ol edil häzir bu barada gutarnykly netijä gelinmändigini mälim etdi.
Jalal Talabani (sagda) Eýranyň prezidenti M.Ahmedinejat bilen duşuşýar. Tähran, 26-njy mart, 2010.
Maglumata görä, Türkiýe prezident Talabanini daşary ýurda alyp gitmek üçin ýörite enjamlaşdyrylan tiz kömek uçaryny ýollamaga taýýardygyny mälim edipdir.
Häzirki wagt Jalal Talabanä bejergi berýän lukmanlara ýardam bermek üçin Eýrandan we Germaniýadan lukmanlar toparynyň Yraga barandyklary habar berilýär.
Yragyň saglyk ministriniň orunbasary Issam Namik prezidentiň saglygynyň gowulaşýandygyny aýtsa-da, onuň ýagdaýy barada anyk maglumat bermedi. Talabaniniň lukmanlary-da onuň beýnisine gan inendigi baradaky maglumaty häzire çenli resmi ýagdaýda tassyklaýjy beýanat etmediler.
Emma hökümet resmilerinden birnäçesi žurnalistler bilen gürrüňdeşliklerinde prezidentiň hakykatdanam beýnä gan inmäni başdan geçirýändigini mälim etdiler.
Yragyň prezidenti Jalal Talabani soňky ýyllaryň dowamynda ençeme saglyk problemasyndan ejir çekip gelýär. 2008-njy ýylda Birleşen Ştatlarda onuň ýüregine-de operasiýa edildi. Mundan öň, 2007-nji ýylda bolsa ol dem gysma we ýadawlyk keselinden bejergi alypdy.
Jalal Talabani yrakly kürtleriň iň bir täsirli syýasy partiýalaryndan biri bolan Kürdüstan Watançylar Birleşigi partiýasyny esaslandyrypdy. 2005-nji ýylda bolsa ol Yrakda arap milletinden bolmadyk ilkinji prezident hökmünde bu wezipä saýlanypdy.


text:
Kosmonawtika güni
1961nji yylyn 12nji aprelinde Ýuriý Gagarin dunyade ilkinji bolup,yerin dashynda ya-da kosmosda aylanan adamdyr.Yagny,ol Gazagystanyn chaginde yerleshyan "Baykonur"kosmodromyndan uchup,kosmosda 108 minutlap bolupdyr.Netijede,önki Sowet Soyuzynda 1962nji yylyn 12nji aprelinden bashlap, SSSR-ñ Yokary Sowet Prezidiumyn karary bilen"Kosmonawtika guni"diyilip,bellenilyar.Yuriy Gagarin 1934nji yylda dogulyp,1968nji yylda(34 yashynda)uchushlaryn birinde raketada topliwo(nebit)yetmänligi sebapli uchary yere gonup yetishman,aradan chykyar.


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri (John Kerry) Siriýanyň galan himiki ýaraglaryny aýyrmagy özüne bagly diýýär.
Kerri bu barada 3-nji maýda Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen telefonda gürleşdi.
Siriýa geçen ýyl Günbataryň harby zarbasyndan sowulmak baradaky halkara ylalaşygy esasynda 1300 tonna himiki ýaragyny aýyrdy.
Damask geçen awgustda Siriýanyň paýtagtynyň çetindäki pitneçilere garşy zarin gazyny ulanmakda aýyplandy.
Siriýa hökümeti himiki ýaraglaryny daşaryk çykarmak möhletlerini birnäçe gezek berjaý etmedi we halkara gözegçilerine galan himiki ýaraglarynyň söweş zerarly baryp bolmaýan ýerlerde ýerleşýändigini aýtdy.
Günbatar Siriýanyň lideri Başar al-Assady bu prosesi bilkastdan yza çekmekde aýyplaýar. Emma analitikler Damaskyň gündogarynda pitneçileriň güýçlenmegi himiki ýaraglary çykarmakda hakyky päsgelçilikleriň bardygyny tassyklaýar diýýärler.


text:
Britaniýanyň Goranmak ministrligi Owganystandaky Halkara howpsuzlyk kömek güýçleriniň Kandaharyň golaýynda bolan dikuçar hadysasynda wepat bolan 5 esgeriň britaniýaly bolandygyny aýtdy.
Dikuçar komandasynyň komandiri Riçard Felton 26-njy aprelde bolan dikuçar hadysasyny «betbagtçylykly hadysa» diýip atlandyrdy.
Kandaharyň welaýat polisiýasynyň sözçüsi Zia Durrani dikuçaryň Tahta Pul etrabynda, Pakistanyň serhedinden 50 km çemesi uzaklykda ýykylandygyny aýtdy.
«Talybanyň» sözçüsi 26-njy aprelde žurnalistlere iberen messajynda dikuçary pitneçileriň urup ýykandygyny aýtdy.
NATO-nyň ýolbaşçylygyndaky Halkara howpsuzlyk kömek güýçleri bu hadysany derňeýändigini, emma bu töwerekde duşman hereketleriniň bardygy hakynda maglumatynyň ýokdugyny aýtdy.


text:
Mount Rushmore (Maunt Raşmor)
“Mount-Rushmore” (Maunt Raşmor) milli memorialy, ABŞ-nyň Günorta Dakota ştatynyň Keystone (Kiýstoun) diýen ýeriniň ýanynda ýerleşýän Mount-Rushmore’yň granit ýüzünde çapylyp ýasalan heýkeldir. Daniýa asylly amerikan bolan Gutzon Borglum we onuň ogly Lincoln Borglum tarapyndan oýulyp ýasalan we beýikligi 18 m bolan bu heýkel ABŞ-nyň öňki prezidentleriniň ýüzlerini şekillendirýär. Olar (çepden saga): George Washington (Jorj Waşington), Thomas Jefferson (Tomas Jeferson), Theodore Roosevelt (Teodor Ruzwelt) we Abraham Lincoln (Abraam Linkoln). Bu memorialyň tutýan umumy meýdany 5.17 km2 bolup, ol deňiz derejesinden 1745 m beýiklikde ýerleşýär.
Ilkibaşda, günorta Dakotanyň taryhçysy bolan Doane Robinson (Doun Robinson) ştatyň syýahatçylygyny ösdürmek maksady bilen günorta Dakotanyň Black Hills (Bläk Hils) diýen ýerinde meşhur adamlaryň şekillerini oýup ýasamaly diýen pikirini öňe sürýär. Ol ilki bilen Iňňeleriň şekillerini ýasamak isledi, ýöne Gutzon Borglum granityň pes hili üçin hem-de daş gurşawy goraýjylaryň garşy çykmaklary sebäpli bu pikiri ret edýär. Olar sebitdäki iň beýik dag bolan Mount-Rushmore’y onuň üstüne iň köp wagtlap gün şöhleleriniň düşýänligi sebäpli saýlapdyrlar. Borglum, heýkeller milli äheňde bolmaly diýen netijä gelip, şekilleri çapylyp ýasaljak dört prezidenti saýlady. Memorialyň gurluşygy 1927-nji ýylda başlap, ondaky prezidentleriň ýüzleri 1934-1939 ýyllar aralygy çapylyp ýasaldy. Gutzon Borglum 1941-nji ýylda ýogalandan soň, gurluşygy onuň ogly Lincoln Borglum dowam etdirdi. Aslynda prezidentler kelle bilen bil aralygyndaky ýeri şekillendirmelidi, ýöne pul ýetmezçiligi sebäpli 1941-nji ýylyň oktýabr aýynda gurluşyk şol durşuna togtadyldy.
ABŞ-nyň Milli parklarynyň gullugy, 1933-nji ýylda, gurluşyk entäk dowam edip duran wagty memorialy öz gözegçiliginiň astyna alyp, şu güne çenli ony dolandyrmaga dowam edýär. Bu ýer her ýyl iki milliona golaý syýahatçyny kabul edýär.
Wikipedia-dan alnyp terjime edildi


text:
Orsýet Kurmanbek Bakyýewiň hökümeti agdarylandan soň Gyrgyzystandaky harby güýçlerini artdyrdy.
Orsýetiň baş ştabynyň komandiri Nikolaý Makarow Bişkegiň alkymynda ýerleşýän Kant şäherindäki rus howa güýçleriniň işgärlerini we olaryň maşgala agzalaryny goramak üçin 150 çemesi rus desantçysynyň Gyrgyzystana iberilendigini aýtdy.
Biraz öň Orsýetiň premýer ministri Wladimir Putin wagtlaýyn häkimiýeti ele geçirendiklerini aýdýan oppozisiýa liderlerine «ynsanperwer goldaw» teklip edipdi.
Putin bu teklibi Roza Otunbaewa bilen bolan telefon gürrüňinde etdi.


text:
Yragyň paýtagty Bagdatda we onuň günorta-gündogaryndaky Kut şäherinde amala aşyrylan ençeme ulagly bomba hüjümlerinde onlarça adam öldi, 200-den gowragy hem ýaralandy.
Yragyň resmileriniň berýän maglumatyna görä, Bagdadyň ýedi etrabynda aýry-aýrylykda azyndan dokuz ulagly bomba hüjümi amala aşyryldy. Hüjümleriň onunjysy hem Mahmudiýah şäheriniň çetinde bolup geçdi.
Şeýle-de, Bagdadyň 150 kilometr uzagyndaky Kut şäherinde hem iki bombaly hüjüm amala aşyryldy.
Yragyň resmileriniň berýän maglumatyna görä, aýry-aýrylykda amala aşyrylan 17 hüjümde azyndan 48 adam ölüp, keminden 226-sy hem ýaralandy. Hüjümleriň aglabasy şaýy musulmanlarynyň ýaşaýan ýerinde bolup geçdi.
Yrakdaky bombaly hüjümlerde pida bolanlara gözegçilik edýän “Iraq Body Count” toparynyň berýän maglumatyna görä, şu ýylyň dowamynda Yrakda 4 müňe golaý adam öldürilipdir. Olaryň 800-e golaýy hem iýul aýynda heläk bolupdyr.
Bu hüjümleriň netijesinde, Yrakda mezhepara dartgynlygyň has-da möwjemeginden howatyr edilýär.


text:
27-nji aprelde Aşgabatda Birleşen Arap Emirlikleriniň Türkmenistandaky Medeniýet günleriniň ýapylyş dabarasy boldy. “Aşgabat” aýdym-saz merkezide iki ýurduň sungat ussatlarynyň bilelikdäki konserti döredijilik baýramçylygynyň özboluşly jemlenmesine öwrüldi.
Türkmenistanyň we BAE-niň Prezidentleriniň başlangyjy bilen geçirilýän bu iri möçberli medeni çäre aýdyň dostluk we döredijilik baýramçylygyna öwrüldi we özara düşünişmek, hormat goýmak we ynam ýörelgelerine esaslanýan döwletara gatnaşyklaryny mundan beýläk-de ösdürmekde möhüm ädim boldy.
BAE-niň Türkmenistandaky Medeniýet günleriniň çäklerinde geçirilen çäreler aşgabatlylary we türkmen paýtagtynyň myhmanlaryny dostlukly halkyň özboluşly sungaty, däp-dessurlary, bu ýurduň medeniýet babatynda häzirki döwürde gazananlary bilen tanyşdyrdy. Arap sazandalarynyň, folklor toparynyň çykyşlary, Arap kinofilmleriniň görkezilmegi, fotosuratlaryň we amaly-haşam sungatynyň gymmatlyklarynyň sergisi, medeniýet işgärleri bilen duşuşyklar, türkmen-arap medeni gatnaşyklarynyň çäklerini has-da giňeltdi.
Bu ýerde guralan özboluşly aşpezlik sergisi hem dostluk baýramçylygyna hoşniýetli öwüşgin çaýdy – ýygnananlaryň hemmesine milli tagamlar hödür edildi.
BAE-niň Türkmenistandaky Medeniýet günleri Türkmenistanyň Döwlet horunyň hem-de bilelikdäki konserte gatnaşyjylaryň ýerine ýetirmeginde ýaňlanan “Garaşsyz Türkmenistana şöhrat!, Arkadaga şöhrat!” diýen aýdym bilen tamamlandy.


text:
Öňki Gündogar Germaniýanyň antikommunist aktiwisti, 72 ýaşly Ýoahim Gaugyň Gemaniýanyň prezidentligine kandidat bellenmegi garaşylmadyk waka bolup, iň bolmanda onuň özüni geň galdyrana meňzeýär.
—Häzirki garym-gatym duýgularyň içinde men size artykmaç bir zat aýdyp biljek däl. Bu mümkin däl. Ýaňy uçardan düşüp, takside gelýärkam kansler jaň etdi. Entek duşa-da giremok. Ýöne bu möhüm däl. Meniň aljyraňňy ýagdaýdadygymy, kellämiň hem az-kem bulaşykdygyny özüňiz göräýärsiňiz—diýip, Gauk
aýtdy.
Ýöne Gündogar Germaniýanyň kommunistik režimini agdarmakda oýnan roly üçin “Germaniýanyň Nelson Mandelasy” diýen ady alan bu adam hukuklary aktiwistiniň öten hepde prezidentlikden çekilen Kristian Wulfuň öňki wezipesine abraý getirjekdigine köpler ynanýarlar. Wulf korrupsiýada aýyplanypdy.
Halk tarapyndan hormatlanýan Gauk hiç bir partiýanyň agzasy däl. Onuň syýasy dawalar bilen garalanan ýeri hem ýok.
Gaugyň Gemaniýanyň prezidenti wezipesine bellenmegini german parlamenti “Bundestag” 18-nji marta çenli oňlamaly, ýöne muňa şübhe edilenok. Sebäbi köplenç öňki Gündogar Germaniýanyň kommunistlerinden durýan "Die Linke" partiýasyndan başga parlamentdäki partiýalaryň ählisi ony goldaýarlar.
1940-nj yýylda Rostok şäherinde doglan Gauk Gündogar Germaniýada önüp ösdi. Ol 11 ýaşyndaka kakasy Günbatar bilen gatnaşyk saklaýanlykda gümürtik ýagdaýda aýyplanyp, Sibirdäki zähmet lagerine ugradyldy. Soňra Gauga kommunistik ýaşlar guramalaryna goşulmakdan boýun gaçyranlygy üçin žurnalistika ugrundan okamaga ýol berilmedi. Şeýdip ol lýuteran ruhanysy bolup, Gündogar Germaniýanyň gizlin gullugy “Ştazi” tarapyndan “düzedip bolmajak antikommunist” diýen ady aldy.
Ýoahim Gauk 1990-njy ýyldan 2000-nji ýyla çenli Gündogar Germaniýanyň gizlin polisiýasy “Ştaziniň” eden jenaýat işlerini paş edýän hakykat we barlyşyk edarasyna ýolbaşçylyk etdi.
Gauk 2007-nji ýylda Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda
kommunistik döwrüň hökman paş edilmelidigini nygtapdy:
—Biz ýeke pida çekenler we edilen jenaýat işler sebäpli däl, eýsem döwrebap syýasatyň tutuş Sowet Soýuzynda düýpden yza süýşürilendigi üçin hem kommunistik döwri kanunylykdan çykarmaly.
Edward Lukas
"The Economist" žurnalynyň Halkara bölüminiň redaktory. Ol Gaugyň kandidat bellenmegine Germaniýanyň birleşigi üçin möhüm diýip garaýar:
—Meniň pikirimçe, özara german gatnaşyklary iň möhüm zatdyr. Şeýle edilse, öňki gündogar germaniýalylar özlerini ikinji derejeli raýatlar hasap etmezler. Indi Germaniýada gündogardan gelen iki sany ýokary derejeli şahsyýet bar. Kansler Angela Merkel günbatarda doglan bolsa-da, gündogarda önüp ösdi. Meniň pikirimçe, bu simwoliki we psihologik taýdan örän ähmiýetli. Bu Polşa, Çehiýa Respublikasy we Slowakiýa ýaly ýurtlar üçin hem gowy. Sebäbi ol bularyň näme isleýändigine düşünýän adam.
Gauk hemişe şahsy jogapkärçiligi nygtap geldi. Ol 19-njy fewralda kandidatlyga bellenen soň hem şony aýtdy:
—Bir zady bilýärin: meniň esasy işim jogapkärçiligi kabul edýän adamlara ýakyn durmak bolar. Bular biziň ýurdumyzda ýeke syýasy derejede däl, eýsem hemme ýerde bar. Men adamlaryň ýurduň jemgyýetçilik durmuşynda bir çetde diňe synçy, tankytçy, gözegçi bolup durman, bu jogapkärçiligi öz üstlerine almaklary ugrunda işlemek isleýärin.


text:
Penşenbe güni prezident Kurmanbek Bakyýew Gyrgyzystany terk edip, Gazagystana bardy.
Habar agentlikleri Bakyýewiň Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýew bilen ýörite konsultasiýa gepleşiklerini geçirmek üçin Gazagystana barandygyny habar berýärler.
Penşene güni Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk guramasynyň baş edarasynyň häzirki ýolbaşçysy, Gazagystanyň daşary işler ministri Kanat Saudabaýewiň bu waka bilen bagly ýaýradan beýanatynda Gazagystanyň, Orsýetiň we Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň prezidentleri, şeýle hem, Gyrgyzstanyň häzirki wagtlaýyň hökümeti, Birleşen Milletler guramasy we Ýewropa Bileleşigi bilen geçirilen özara konsultasiýalaryň netijesinde, Kurmanbek Bakyýewiň Gyrgyzystany terk etmekligine rugsat berlendigi aýdylýar.
Bu wakanyň öňýany Gyrgyzystanyň Oş şäherinde prezident Kurmanbek Bakyýew öz az sanly tarapdarlary bilen piket geçirmekçi bolanda, gahar-gazaba münen adamlaryň oňa hüjüm etmekleri netijesinde, ol bu ýerden gaçyp gutulmaly boldy.
Wakada Bakyýewiň janpenalary hüjümçileriň öňüne böwet bolup, adamlaryň ustaşyry ok atdylar. Bu wakada ölen ýa-da ýaralanan adamlaryň bolandygy barada hiç hili maglumat alynmady.


text:
Döwlet sekretary Jon Kerri bilen owgan prezidenti Hamid Karzaý Kabulda Owganystandaky ABŞ güýçleriniň geljegini kesgitlemeli şertnama babatdaky ylalaşmazlyklary aradan aýyrmaga gönükdirilen gepleşik geçirdiler.
Kerri bilen Karzaýyň şenbe güni hem maslahat etmeklerine garaşylýar. Amerikan resmisi anna güni geçirilen gepleşiklerden soň žurnalistlere «öňde duran meseleleriň aglaba köplüginde pikir tapawudynyň azalandygyny» aýtdy.
Emma ol Birleşen Ştatlaryň we Owganystanyň şu aýyň aýagynda, Waşingtonyň isleýşi ýaly, ikitaraplaýyn howpsuzlyk şertnamasyny baglaşyp bilmegi üçin ýeterlik progresiň gazanalandygyny aýtmakdan ýüz öwürdi.
Bu şertnama 2014-nji ýylyň aýagynda daşary ýurt söweş goşunlary ýurtdan çykansoň, owgan goşunlaryna tälim we terrora garşy kömek bermäge galýan amerikan güýçleriniň Owganystandaky düzgün-şertlerini kesgitlmeli.


text:
Müsüriň täze harby ýolbaşçylary kärdeşler arkalaşyklarynyň liderlerini we işçileri protestleri bes etmäge çagyrdy.
Duşenbe güni müňlerçe döwlet işgärleri aýlyklarynyň galdyrylmagyny we durmuş şertleriniň gowulandyrylmagyny talap edip, protest geçirdiler. Protestçiler paýtagt Kairiň Tahrir meýdançasyna täzeden dolandylar.
Mundan birnäçe sagat öň ýurduň harbylary Tahrir meýdançasyndaky demonstrantlaryň soňky böleginiň dargandygy barada habar beripdi.
Duşenbe güni Müsüriň dürli künjeklerindäki döwlet guramalarynda hem protestler geçirildi.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama we onuň maşgalasy Robben adasyna, aparteide garşy göreşiň gahrymany Nelson Mandelanyň 27 ýyllyk türme tussaglygynyň 18 ýylyny geçiren ýerini görmäge bardy.
Obama, onuň aýaly we iki gyzy Mandelanyň tussag wagtynda işlän hek karýerine hem syýahat etdiler.
Olaryň ýolbeledi, 83 ýaşly Ahmet Katrada hem Mandela bilen Robben adasynda tussaglykda bolan adamdy.
Bu syýahat Obamanyň Afrika saparynyň bir bölegi bolmak bilen, amerikan prezidentiniň Günorta Afrika sapary mahalynda hassahanada agyr ýatan 94 ýaşly Mandela bolan hormat-sylagynyň bir nyşanydy.


text:
Düýn Hindistanyň resmileri täze ýadro raketasynyň ilkinji synagynyň şowsuz geçendigini habar berdiler.
Hindistanyň Gornamak ministrliginiň metbugat wekiliniň aýtmagyna görä, “Agni-II plýus” ýer üsti raketasy uçurylandan tiz wagt soňra, ýere gaçypdyr.
Bu raketa Hindistanyň ýadro goranyş strategiýasynyň bir bölegi bolup durýar.
“Agni-II plýus” raketasynyň uçuş mumkinçiligi 2.500 - 3000 kilometr hasaplanylýar. Häzriki wagt Hindistanyň iň güýçli raketasy “Agni-III”, onuň uçuş mumkinciligi 3.500 kilometrdir.


text:
Türkmenistan hem 1990-njy ýylda türkmen diline döwlet statusyny berdi. Garaşsyzlygyň ilkinji ýyllarynda sowet döwründe çap edilmedik edebi eserleriň, dessanlaryň okyjylarymyza gowuşmagyny uly şowhun bilen garşylapdyk. Türkmen halysynyň, atynyň, bagşysynyň resmi baýramçylyk gününe öwrülmegi arzuwlarymyza ganat beripdi.
Emma ol ganat bizi has galkyndyrdymy ýa-da ýok, bilmedim, ýöne basym çenden geçilenine düşündim. Günbatarly bir akyldaryň “Millilikden milletçilige bir garyşdyr“ diýip aýdyşy ýaly, biz şol garşy unudyp, häzirki gün milletçilige hem gelip ýetäýdik öýdýän.
Hemme zatda “türkmençilik” bolmaly, gelin-gyzlarymyzyň geýimleri milli, iş ýerlerimiz diňe türkmenleriňki, milleti türkmen bolmasa ýokary okuwa-da, sport oýunlaryna, geçirilän uly çärelerede kabul etmegi gadagan edip, “Myhman ataňdan uly” diýen nakyly unudyp, ýurdumyzda özümizden başga milleti äsgermän ýaşamagymyz bize nämäni ýatladýar? Eýsem, bu sypatlar “biz arassa ariýler” diýip, XX asyryň ortalarynda dünýä jar eden nemes ideologyny ýada salýan-a däldir?
Ýa-da Eýranda 1979-njy ýylda bolup geçen Yslam rewolýusiýasyndan soň, diniň arkasyna bukulyp, hökümet tarapyndan 7-den 70 ýaşa çenli ähli aýal-gyzlaryň gara bürenjek bürenmäge mejbur edilmegi, ol hökümiň hat-da ýurda gelýän myhman aýal-gyzlara-da degişli edilmegi, ynsan hukuklarynyň depelenmegine getirmeýärmi? Eger-de biz aýal maşgalalara gul ýa gyrnak hökmünde garamaýan bolsak, onda bu pikir bilen ylalaşmalydyrys.
Saparmyrat Nyýazowyň höküm süren ýyllary biziň gelin-gyzlarymyzyň geýimlerini millileşdirmek bahanasy bilen çagalar bagyndaky gyzjagazlardan başlap, ýokary okuw jaýlarynda okaýan we olary okadýan mugallym zenanlara çenli hemmesine bir reňkde we nagyşda tahýadyr-ýeňsizleri zorluk bilen geýdirdi. Eger-de kimde-kim ony geýmese, onda okuwyndan ýa-da işinden mahrum bolýardy. Ol döwürler her kim gorkusyna arza-şikaýat hem edip bilmeýärdi. Gynandyrýan ýeri…
Türkmenistanda täze prezidentiň saýlanmagy bu elhenç, orta asyrlara mahsus zorlukdan dynylar öýdüldi. Emma, gynandyrýan ýeri, bu ýagdaýyň häzirki güne çenli dowam edip gelýänligidir.
Öňler diňe baýramçylik günleri milli egin-eşik geýmegi talap edilýän bolsa, häzir ol adaty günlere öwrüldi. Artistlaryň sahna çykmazyndan öň, hudožnik-grimçiden oturtma saçlary alyp geýşi ýaly, bu günler talyp gyzlaryň aglaba köpüsi dükanlardan emeli saçlary alyp, iki örüp ony mejbury dakynýarlar. Bu mesele barada gyzlary ýekelikde gürledäýseň “daşy jäjek, içi möjekdir“.
Name üçin biziň gyzlarymyza milli geýimleri doly geýdirip, oglanlara bolsa diňe tahýa geýdirip oňýarlar? Hany, bärde deňlik? Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň 20-nji maddasynda şeýle diýilýär: “Türkmenistanda erkekler bilen aýallar deň graždanlyk hukuklaryna eýedirler. Deňhukuklygyň jyns alamaty boýunça bozulmagy kanun esasynda jogapkärçilige getirýär”.
Eger-de Türkmenistanda deňhukuklylyk kanuny ýöreýän bolsa, onda oglanlara hem tahýadan başga gyýma balagy, ezme ýaka köýnegi geýdirmeli. Ine, şeýle edilse, iki jynsa hem deň çemeleşildigi bolardy.
Onsoňam bu meseleler hakynda Türkmenistan döwleti garaşsyzlyk ýyllary içinde halkara konwensiýalarynyň birnäçesini resmi taýdan tassyklapdy. Meselem, Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan 1994-nji ýylyň 23-nji sentýabrynda tassyklanan “Jynsy kemsitmäniň ähli görnüşlerini ýok etmek hakyndaky halkara konwensiýasy” we 1996-njy ýylyň 20-nji dekabrynda tassyklanan “Aýallar barada kemsitmäniň ähli görnüşlerini ýok etmek hakyndaky konwensiýa”. Indi bir ile gülki bolmalyň-a!
Biz öz milliligimiz bilen Türkmenistanda ýaşaýan başga dilli milletleriň hem hukuklaryny depeledik. Bu barada “Jynsy kemsitmäniň ähli görnüşlerini ýok etmek hakyndaky halkara konwesiýasynyň” 4-nji maddasynda “Gatnaşyjy döwletler bir jynsyň ýa-da etniki asylly adamlaryň artykmaçlygy baradaky pikirlere we taglymatlara esaslanan, ýa bolmasa, jynsy ýigrenji ýa kemsitmäni haýsydyr bir görnüşde aklamaga synanyşýan ýa höweslendirýän islendik wagyz-nesihaty we ähli guramalary ýazgarýar hem-de şonuň ýaly kemsitmelere ýa kemsitme amallaryna islendik öjükdirmeleri doly ýok etmäge gönükdirilen gaýragoýulmasyz we oňyn çäreleri görmäge borçlanýar” diýip, açyk aýdylan hem bolsa, onuň düzgünleri saklanylmaýar.
Rus mekdeplerinde okaýan ýokary klaslaryň gyzlarynyň okuwa barýan ýa okuwdan gelýän wagty olara syn etseň, gözgyny ýagdaýy görýärsiň. Uzyn türkmen köýnegini geýip görmedik rus gyzlary onuň eteginden tä dyzyna çenli ýokary galdyryp ýoremekleri eýsem masgaraçylyk dälmi? Şeýtmek bilen bu ýagdaý biziň milli eşiklerimiziň hem abraýynyň gaçmagyna getirýär. “Gurt çagasyndan ekdi bolmaýşy ýaly” gaýry milletlere öz milliligiňi berip bilmersiň. Hemme zatda erk-islegiň bolşy ýaly milli eşikleri geýmekde-de adamlara erkinlik bermeli.
Türkmen telewideniýesinde taýýarlanylýan gepleşikleri göreniňde, kelläňi ýaýkanyňy duýman galýarsyň. Okuw jaýlarynda geçirilýän çäreleri görkezenlerinde, bary milli eşikde, deň reňkde geýinen gyzlar, göýä taryhy muzeýlerden getirilen eksponatlar ýaly dim-dik, gymyldaman oturanlary gözüňe ilýär. Käte gyzlary oglanlardan aýry oturdýarlar welin, zalyň bir tarapy gyzyl beýlekisi bolsa gara bolup durandyr. Edil dini mekdepleň düzgünini ýadyňa salýar. Ýa biz indi dini döwlet bolaýdykmykak?
Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň 1-nji maddasynda şeýle sözler bar. “Türkmenistan – demokratik hukuk we dünýewi döwletidir”. Indi şu biziň dünýewiligimizmi? Eger-de milliligi diňe geýim bilen ölçemeli bolsak, onda biz beýik ispan ýazyjysy Serwantesiň gahrymany Don Kihot ýaly geçmişe tarap, salgyma, ertekiler dünýasine gideris.
Biz haýsy asyryň neslidigimize düşünmeli. Eger-de şoňa düşünmesek, onda biz ösüp barýan däl, eýsem yzagalak döwletleriň hem yzynda bolarys. Indi bir ile gülki bolmalyň-a! Ençeme ýyllap Saparmyrat Nyýazow milletimizi oýnap bildi. Ýaşmakly aýallary häkimlige belläp, olary nusgalyk hökmünde görkezdi. Şol hem bize, indi ýeterlik ahyryn!
Gurbangeldi Töräýew türkmenistanly ykydysady we syýasy analitigiň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
6-njy fewralda Eýran bilen Orsýetiň arasynda syýahat wizalaryny bermegiň ýeňilleşdirilmegi baradaky şertnama güýjüne girdi.
Bu şertnama noýabrda prezidentler Hassan Rohani bilen Wladimir Putin gol çekipdi we onuň jemleri 4-nji fewralda, ýokary ruhany lideri aýatolla Ali Hameneýiniň baş geňeşçisi Moskwa sapar edende jemlendi.
Bu şertnama rus we pars biznsemenleriniň, ylmy, medeni, magaryf konferensiýalaryna gatnaşýanlaryň, mugallymlaryň, studentleriň we beýleki syýahatçylaryň wiza almagyny aňsatlaşdyrýar diýip, Orsýetiň Daşar işler ministrligi aýdýar.


text:
Gyrgyzystanyň Merkezi saýlaw komissiýasynyň beren maglumatlarynda şu çaka çenli ýurtda planlaşdyrylýan parlament saýlawlaryna 14 syýasy partiýanyň gatnaşmaga isleg bildirendigi aýdylýar.
30-njy awgustda saýlawlara gatnaşmagy planlaşdyrýan partiýalaryň arzalaryny kabul etmek möhleti tamamlandy. Saýlawlaryň öňýanyndaky kampaniýa 10-njy sentýabrda başlanmaly.
Gyrgyzystanyň täze Konstitusiýasyna laýyklykda, 10-njy oktýabrda geçirilmeli saýlawlarda ýeňiş gazanan partiýalar ýurdy dolandyrýan koalisiýany düzmek hukugyna eýe bolarlar.


text:
Penşenbe güni ýaragly söweşijileriň bir topary Pakistanyň Kamra şäheriniň golaýyndaky harby-howa bazasyna hüjüm etdi. Bu wakada hökümet güýçleri bilen ýaragly söweşijileriň arasynda ýüze çykan atyşyklar iki sagada golaý dowam etdi.
Habar serişdeleri bu atyşyklarda harby bazanyň territoriýasyna giren ýaragly söweşijileriň hemmesiniň, ýagny 9 adamyň atylyp öldürilendigini habar berdiler. Pakistandaky Talyban toparynyň sözçüsi Ahsanullah Ahsan hem bu maglumaty tassyklap beýanat etdi.
Şol bir wagtyň özünde-de, ol Talyban söweşijileriniň Pakistanyň harby we howpsuzlyk edaralaryna garşy hüjümlerini dowam etdirjekdigini oňe sürdi.


text:
Türkmenistanda wideo aragatnaşygy arkaly geçirilýän maslahatlar adata öwrülip barýar. 4-nji iýulda geçirilen şeýle maslahatyň gün tertibinde oba hojalygynyň ýagdaýyna garaldy. Pudagyň işine degişli käbir tankydy bellikler edildi.
Maslahatda oba hojalygynyň, hususan-da galla önümçiliginiň we maldarçylygyň netijeliliginiň pesligine üns berildi.
Türkmenistanyň prezidentiniň pikirine görä, hasylyň pes bolmagyna işler toplumynyň guramaçylygynyň gowşaklygy sebäp boldy. Maldarçylyk boýunça görkezijileriň pesliginiň sebäbini bolsa döwlet baştutany bu ugurdan ýeterlik çäre görülmeýänligi bilen baglanyşdyrdy.
Daýhanlar näme pikir edýärler?
Türkmenistanly daýhanlar bolsa ýer önümçililigindäki kemçilikleriň sebäplerini ilkinji nobatda suwaryş kynçylyklary we zähmet şertleriniň kemçilikleri bilen baglanyşdyrýarlar.
Türkmenistanly daýhanlar ýer önümçililigindäki kemçilikleriň sebäplerini ilkinji nobatda suwaryş kynçylyklary we zähmet şertleriniň kemçilikleri bilen baglanyşdyrýarlar.
Mary welaýatyndan daýhan Sapar Kakajanow özüniň hasyl tabşyrmakda kynçylyk çekýänligini Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi: “Däne tabşyranymda, kabul ediş ýagdaýlary meni kanagatlandyranok. Bu terezeçileriň we laboratoriýalaryň işine degişli. Olar özleri bilenok edýän işini. Ýazýan görkezijilerine dawa hem edip bolanok. Bikanunçylyk bolup, olaryňky dogry, seniňki bolsa nädogry çykýar. Meselem, özüň 10 tonna bardyr diýip çak edeniňde, olarda 7 tonna çykyp dur”.
Kakajanowyň sözlerine görä, daýhanlarda öz hukugyny goramaga mümkinçiligiň ýoklugy hem ýagdaýyň düzelmegine päsgel berýär.
Türkmenistanly daýhan 45 ýaşly Öwez Gurbanow daýhanlaryň ýygnan hasylyny biržanyň üsti bilen ýerleşdirmek barada döwlet derejesinde yglan edilen täze düzgüni makullaýar. Emma ol özüniň bu düzgünden entek peýdalanyp görmänligini aýdýar.
Gurbanow “Türkmenobahyzmat” assosiasiýasynyň garamagyndaky tehnika upjünçiligini daýhan birleşikleriniň garamagyna bermek ýaly çäreleriň amala aşyrylmagy daýhanlar üçin has amatly we bähbitli şert döredip bilerdi diýip, hasap edýär.
Döwletiň wezipesi
Türkmen ýolbaşçylary oba hojalygyny ösdürmek üçin döwletiň ägirt uly işleri edýänligini yzygiderli belläp gelýärler. Soňky maslahatda Berdimuhamedow Türkmenistanyň oba hojalygyndaky, şol sanda maldarçylyk pudagyndaky pes ösüşi hiç zat bilen düşündirip bolmajagyny belledi.
Bilermenler bolsa Türkmenistanyň oba hojalygyndaky bökdençlikleri döwletiň gözegçiliginden we döwletiň planlaşdyryş sistemasyndan görýärler.
Türkmenistanyň hökümetiniň oba hojalygy boýunça öňki geňeşçisi Wladimir Ýerofeýewiň pikirine görä, oba hojalygy pudagyny özgertmek üçin döwlet plan kesgitlemek tejribesinden el çekmeli.
Bilermen ösen döwletleriň tejribelerini mysal hökmünde getirip, döwletiň pudakdaky rolunyň ýollar, suwaryş sistemasy ýaly iri infrastruktura obýektleri bilen üpjün etmekden ybarat bolmalydygyny we munuň döwletiň salgyt töleýji oba ýaşaýjylarynyň öňündäki gös-göni borjudygyny belledi.
Ýerofeýewiň pikirine görä, geljekki hasylyň mukdaryny kesgitlemek we ýer önümçiligine degişli maksatlary planlaşdyrmak işleri ýorite pudak institutlary tarapyndan tebigy aýratynlyklar hem bahalar syýasaty ýaly meseleler nukdaýnazaryndan alnyp barylmaly.
Türkmen ýolbaşçylarynyň soňky maslahatynda “Türkmenatlary” bileleşiginiň ýerlerdäki bölümleriniň hem gowşak işleýänligi bellendi. Emma kemçilikleriň arasynda bileleşigiň öz ugry boýunça işine degişli ýetmezçilikler barada aýdylman, onuň alyp barýan gurluşyk işleriniň haýal gidýänligi tankytlandy.


text:
Türkmenistanda “Ýaşulular maslahaty” öz işini tamamlady. Türkmenistanyň resmi metbugatynda maslahatda ýurduň durmuşyna degişli möhüm meseleleriň maslahat edilendigi, teklipleriň öňe sürülendigi we kararlaryň kabul edilendigi habar berilýär. Emma tassyklanylan şol karardyr, teklipleriň nämeden ybaratdygy barada jikme-jik maglumat berilmeýär.
Eýsem, Ýaşulular maslahatynyň netijelerine türkmenistanlylar nähili düşündi?
Türkmenistanly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew we graždan aktiwisti Nurberdi Nurmämmedow Azatlyk Radiosyna öz pikirlerini mälim etdiler.


text:
Yragyň premýer-ministri Haýdar al-Abadi Bagdadyň halkara koalisiýasyndaky ýaranlary “Yslam döwleti” atly ekstremist topary ýeňmäge kömek etmek üçin ýeterlik derejede tagalla etmeýär diýdi.
2-nji iýunda Fransiýanyň paýtagty Parižde geçirilen konferensiýada çykyş eden Abadi koalisiýadaky hyzmatdaşlarynyň “Yslam döwleti” atly toparyň basybalyşlaryny togtatmak üçin Yragy ýeterlik derejede howa güýçleri bilen üpjün etmändigini aýtdy. Şeýle-de, ol gury ýer operasiýalary üçin hem harby ýardamlaryň ýetmezçilik edýändigini belledi.
Abadi Yragyň serhetlerinden söweşiji topara goşulmak üçin daşary ýurtlardan gelýän söweşijileriň sanynyň öňküsinden kemelmändigini aýdyp, häzirki wagtda radikal sünni toparyň aglabasynyň daşary ýurtly söweşijilerden ybaratdygyny hem nygtady.
Fransiýada geçirilýän duşuşyga 20 çemesi ýurduň, şol sanda Birleşen Ştatlaryň we Fransiýanyň ministrleri gatnaşýarlar. Russiýanyň, Eýranyň we Siriýanyň ministrleri bu duşuşyga gatnaşmaýar.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Hokkeý boýunça Türkmenistanyň Prezidentiniň Kubogy ugrunda ýaryş badalga aldy
Aşgabat, 9-njy fewral (TDH). Şu gün Gyşky oýunlar sport toplumynyň buzly meýdançasynda hokkeý boýunça Türkmenistanyň Prezidentiniň Kubogy ugrunda halkara ýaryşynyň ilkinji oýunlary geçirildi. Bu ýaryş indi ikinji gezek geçirilýär. Onda “A” toparyndaky Türkmenistanyň döwlet haryt çig-mal biržasynyň “Şir” we Satpaýew (Gazagystan) şäherinden “Gazakmys” komandalary duşuşdylar. Onuň netijeleri boýunça 15:3 hasabynda biziň watandaşlarymyz ynamly ýeňiş gazandylar.
Ýaryşyň ilkinji topy birinji döwüň eýýäm 19-njy sekundynda tora geçirildi. Bu hokkeý topuny “Şiriň” hüjümçisi A.Wişnýakow geçirmek bilen, ondan soňra ol garşydaşynyň derwezesine ýene-de 4 topy gönükdirip tapawutlandy. Indi ol hokkeý boýunça Türkmenistanyň Prezidentiniň Kubogy ugrundaky ýaryşda iň köp pökgi geçirmekde sanawyň başyny çekýär.
Biziň hokkeýçilerimiz eýýäm iki döwden soň, özleriniň ýeňşini üpjün eden ýaly göründiler. Şol wagta çenli hasap 12:1 boldy. Emma gazagystanlylar jemleýji üçünji döwde öz ähli güýçlerini hüjüm etmäge geçirip, hokkeý topunyň ikisini salmagy başardylar. Biziň toparymyzyň hokkeýçileri oýny öz “ellerine” alyp, ýene-de birnäçe gezek tora şaýbany geçirdiler we hasaby ahyrky nokada ýetirdiler.
“A” toparyň komandalarynyň ikinji duşuşygynda hokkeý boýunça Türkmenistanyň Prezidentiniň Kubogy ugrunda geçen ýyl geçirilen ilkinji ýaryşda bürünç medalynyň eýesi bolan Almetýewsk (Russiýa) şäherinden “Neftýanik” we Kiýewiň (Ukraina) “Akademiýa” komandalary duşuşdylar. Bu oýunda hem uly çekeleşik göze ilmedi: rus hokkeýçileri buz üstünde ynamly hereketlerini aýdyň görkezip, 8:2 hasabynda ynamly ýeňiş gazandylar.
10-njy fewralda baş baýrak ugrundaky ýaryşa sagat 14:00-da “B” toparynyň komandalary goşularlar. Gyşky oýunlar sport toplumynyň buzly meýdançasyna Türkmenistanyň Prezidentiniň ilkinji Kubogynyň wise-çempiony “Türkmengaz” döwlet konserniniň “Oguzhan” hem-de Belarusyň Grodno şäheriniň adybir komandalary çykarlar.
Soňra 16:00-da ýaryşyň resmi taýdan açylyş dabarasy geçiriler. Onda türkmen figuralaýyn typyjylar görkezme çykyşlaryny görkezerler. Açylyş dabarasynyň yz ýany 2013-2014-nji ýyllaryň hokkeý boýunça Türkmenistanyň ilkinji çempionatynyň ýeňijisi bolan Içeri işler ministrliginiň “Galkan” we Moskwa oblastyna /Russiýa/ wekilçilik edýän “Atlant” komandalary duşuşarlar.
Toparlardaky iň oňat komandalaryň diňe ikisiniň altyn medal we Kubok üçin göreşi dowam etjekdiklerini ýatladýarys. Ýarym final oýunlary 16-njy fewralda geçiriler, ertesi gün bolsa Türkmenistanyň Prezidentiniň Kubogy ugrundaky halkara ýaryşynyň ýeňijisi kesgitlener.
Habarlar #Aşgabat
- Soňky habarlar
Bitaraplyk baýramynyň hormatyna ýaryşlar04 Dekabr, 2015 (21:10)
- Soňky habarlar
Taý boksunyň ussatlary ýaryşa çagyrylýar30 Noýabr, 2015 (21:12)
- Soňky habarlar
Futbol boýunça 2018-nji ýylyň dünýä çempionatynyň saýlama oýunlarynda Türkmenpistanyň ýygyndy toparynyň üstünligi17 Noýabr, 2015 (21:16)
- Soňky habarlar
Türkmen türgenleri üçin halkara sertifikatlary10 Noýabr, 2015 (21:18)
- Soňky habarlar
Aşgabatly hapkido ussatlarynyň ýeňşi01 Noýabr, 2015 (19:55)
- Resmi habarlar
Aziada—2017-ä bagyşlanan Halkara maslahaty02 Aprel, 2015 (22:23)
- Soňky habarlar
Halkymyzyň sagdynlygynyň hatyrasyna01 Aprel, 2015 (22:27)
- Soňky habarlar
Gözelligiň we çeýeligiň baýramçylygy29 Mart, 2015 (22:37)
- Soňky habarlar
«Ahal» ýeňşe golaýlady11 Mart, 2015 (22:45)
- Soňky habarlar
“Ahal” – AFK-nyň Kubogynyň eýesi bilen bir toparda19 Fewral, 2015 (22:54)
- Soňky habarlar
“Ahal” topary AFK-nyň kubogy ugrundaky ýaryşlaryň toparlaýyn tapgyryna çykdy18 Fewral, 2015 (22:55)
- Soňky habarlar
“Altyn Asyr” topary AFK-nyň kubogy ugrundaky ýaryşlardan çykýar10 Fewral, 2015 (23:05)
- Soňky habarlar
“Ahal” AFK-nyň Kubogynda ýeňiş bilen başlady09 Fewral, 2015 (23:07)
- Soňky habarlar
Sport syny08 Fewral, 2015 (23:11)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň hokkeý boýunça çempionaty badalga aldy20 Ýanwar, 2015 (23:21)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň Kubogy paýtagtly kikboksçylarda28 Dekabr, 2014 (18:28)
- Soňky habarlar
Söweş sungatynyň ussatlarynyň bäsleşigi26 Dekabr, 2014 (18:29)
- Soňky habarlar
Täze ýylyň öňýanyndaky ýeňişler we ýokary netijeler21 Dekabr, 2014 (18:30)
- Soňky habarlar
Ýurdumyzda täze binalaryň açylyş dabaralary08 Dekabr, 2014 (18:31)
- Soňky habarlar
Aşgabadyň topary kabaddi boýunça Türkmenistanyň Kubogynyň eýesi boldy07 Dekabr, 2014 (18:33)


text:
Los Anjelsiň häkimiýetleri üç adamy öldürmekde güman edilýän öňki polisiýa ofiserini gözläp tapmaga kömek etjek maglumat üçin bir million dollar baýrak goýýarlar.
Los Anjelsiň şäher häkimi ýekşenbe güni güman edilýän Kristofer Dorneri tapmagy wada berip, onuň geçen hepde Günorta Kaliforniýada bir polisiýa ofiserini, är-aýaly we dynç alşa çykan ofiseriň gyzyny öldürmekde güman edilýändigini aýtdy.
Internetde çap edilen beýanatda 33 ýaşly, Birleşen Ştatlaryň harby-deňiz güýçleriniň ozalky rezerwisti Dorneriň Los Anjels polisiýasyndan işden kowulanlygy üçin ar almagy wada berendigi aýdylýar.
Dorner resmileri we öz öňki kärdeşlerini adalatsyzlykda aýyplapdyr.
Resmiler bir million dollaryň Kaliforniýada jenaýat derňewinde hödürlenen iň uly baýrakdygyny aýdýarlar.


text:
“Yslam döwleti” (YD) toparyny goldaýan “Halifat goşunynyň ogullary” atly kompýuter hakerleriniň guramasy Facebook we Twitter ulgamynyň baş ýolbaşçylaryna haýbat atýarlar we olary YD toparynyň goldawçylarynyň hasaplaryny öçürmekde aýyplaýarlar.
Internetde ekstremizme gözegçilik edýän SITE atly kiber howpsuzlyk toparynyň aýtmagyna görä, internetde peýda bolan haýbat atyjy 25 minutlyk propagandistik wideoda Facebook ulgamynyň ýolbaşçysy Mark Zukerbergiň we Twitter ulgamynyň ýolbaşçysy Jak Dorseýiň suratlary görkezilipdir.
Wideoda Zukerberge we Dorseýe ýüzlenilip, YD toparynyň söweşijileriniň sahypalarynyň öçürilmeginden nägilelik bildirilýär.
“Eger siz biziň sahypalarymyzy ýapýan bolsaňyz, biz 10-syny döretmek arkaly jogap bereris we tiz wagtda saýtlaryňyzy ýok edenimizden soň atlaryňyz hem ýok bolar” diýlip maglumatda aýdylýar.


text:
Rus ýük gämisiniň Atlantiki deňizde ýitirim bolmagynyň aňyrsynda syýasy äheňleri gören rus žurnalisti ýurtdan gaçmagy üçin basyş edilendigini aýdýar.
Sowfrakt Marin Býulleten internet saýtynyň redaktory Mihail Woýtenko Stambuldan “Moskow taýms” gazetine telefon edip, “Arktiki deňiz” işi bilen bagly ýazgylary üçin Orsýetden gaçmaly bolandygyny aýtdy. Ol özüne basyş görkezen adamyň adyny aýtmady.
Rus häkimiýetleri “Arktiki deňziň” iýulda Şwesiýanyň golaýynda alnyp gaçylandygyny, soňra rus deňizçileri tarapyndan günbatar Afrikan kenarynda awgustyň ortasynda azat edilendigini aýdypdylar. Ýöne olar agaç önümleri ýüklengi diýlen gäminiň ogurlanmagynyň mümkin bolan sebäplerini düşündirip bilmändiler.
Birnäçä kommentator, şol sanda Woýtenko bu gäminiň ýarag gaçakçylygy bilen dahylly bolmagynyň ahmaldygyny öňe sürüpdi.


text:
Aşgabat, 29-njy ýanwar. “Türkmenportal”.
Aşgabat şäheriniň Abadan etrabynda ýerleşýän “Gökje” sport toplumynda grek-rim göreşi boýunça paýtagtymyzyň birinjiligi geçirilip, onda pälwanlar 10 agramda özara güýç synanyşdylar.
Ýaş olimpiýaçylary taýýarlaýyş sport mekdebiniň pälwanlary ýeňiş yzyna ýeňiş gazandylar. Türkmenistanyň at gazanan sport ussady Nepes Gukulowyň şägirtlerinden Döwran Myradow ýaryşyň iň kiçi agramynda (42 kg) ýeňşini baýram etdi. Şeýle-de ussat tälimçiniň şägirtlerinden Azimjan Rahmanow (46 kg) Amanberdi Agamämmedow (50 kg) we Kuwwat Ödäýew (54 kg) öz agramynda ýeňiji boldy. Emma 58 kilogram agramda çykyş edýän pälwanlaryň tutluşygynda ýagdaý üýtgedi, başa-baş göreş sport mekdebiniň tälimçisi Aýmyrat Öwlüýägulyýewiň şägirdi Seýdulla Täzäýew ýaş olimpiýaçylary taýýarlaýyş mekdebiniň ýeňişli ýoluna böwet bolmagy başardy. 63 kilogram agramda hem Seýdullanyň topardaşy Abdylla Paşagulyýew ýeňiji boldy. 69 we 46 kilogram agramlarda “Olimp” orta sport mekdebiniň türgenleri Röwşen Atabaýew bilen Kerim Akmyradow özleriniň bu agramda iň güýçlüdigini subut etdiler. Bu pälwanlary ýaryşa tälimçi Ahmet Rejebow we Sergeý Söýünow taýýarlady.
Agyr agramda başa-baş göreş sport mekdebiniň pälwanlaryna taý tapylmady. Has takygy 85 kilogram agramda Aşyr Melejiýew we 100 kilogram agramda Arslan Kulyýew hormat münberiniň çür başyna çykdy. Olary ýaryşa mekdebiň tälimçisi Aman Geldiýew taýýarlady.
Ýeňijilere Aşgabat şäheriniň sport baradaky komitetiniň hormat hatlary we medallary dabaraly ýagdaýda gowşuryldy.


text:
“Yslam döwleti” toparynyň söweşijileriniň Siriýanyň merkezindäki şäherde gadymy buthanany we ybadathanany ýumurandygy habar berilýär.
“YD” toparynyň söweşijileri Homs regionynda Al-Karyatain şäheriniň golaýynda bäşinji asyra degişli Mar Elian buthanasynyň ýumrulyşyny görkezýän wideony 21-nji awgustda sosial media arkaly ýaýratdylar.
“YD” toparynyň söweşijileri şäheri 5-nji awgustda basyp aldylar we 230 çemesi adamy, şol sanda hristianlary ogurladylar.
Ogurlanan adamlardan 50-si soň boşadyldy, 100-den gowragy bolsa “YD" toparynyň galasy hasaplanýan Raka regionyna äkidildi.
“YD” topary Siriýanyň we Yragyň böleklerini basyp alaly bäri söweşijiler şaýy metjitleriniň, hristian kiliseleriniň, meşhur musulmanlaryň we hristianlaryň heýkelleriniň, diňleriň ençemesini we arheologik ýerleri ýumurdylar.


text:
Şu günler Türkmenistanda döwlet harmanyna bugdaý tabşyran daýhanlar bilen hasaplaşyk geçirilýär. Ýöne hasaplaşykda alynýan girdejilerden käbir gallaçylar özleriniň hoşal däldigini aýdýarlar.
Lebap welaýatynyň Garabekewül etrabyndan bir kärendeçi gallanyň her tonnasyny döwletiň 400 manatdan satyn alýandygyny, emma töleg edilende, her tonnanyň bahasynyň 200 manada çenli aşaklaýandygyny aýdýar. Ol munuň sebäbini suw, dökün, tehniki hyzmatlar ýaly birgiden zatlar üçin tölenmeli puldan 50 prosentine golaýynyň alnyp galynýandygy bilen düşündirýär.
Bu ýerli daýhan öz eklenji ýere bagly bolan daýhanlaryň şeýle ujypsyzja girdeji bilen eklenç etmekleriniň örän kyndygyny belleýär.
Munuň üstesine, ýakynda Türkmenistanda unuň we çörek önümleriniň bahasy-da görnetin ýokarlandy. Ýurduň häkimiýetleri munuň sebäpleri barada ilata anyk düşündiriş bermeýärler.
Türkmenistanda un-çörek gymmatlaly bäri geçen gysga döwrüň içinde nähili özgerişlikler boldy? Bu ýagdaý halkyň gündelik durmuşyna we beýleki azyk önümleriniň bahasyna nähili täsir etdi?
Şu meseleler bilen baglanyşykly Tegelek Stol gepleşigine Aşgabatdan ýazyjy Amanmyrat Bugaýew, žurnalist Aşyrguly Baýryýew we Şwesiýadan Türkmenistanyň ozalky parlament deputaty Halmyrat Söýünow dagylar gatnaşýarlar.
Şu temadan geçirilen Tegelek Stol gepleşigini diňlemek üçin, şu ýere basyň:


text:
17-nji iýunda Aşgabatda Ýewropa Bileleşigi Türkmenistan bilen adam hukuklary boýunça dialog geçirýär. Adam hukuklaryny goraýjy "Human Rights Watсh" guramasy dialogyň gün tertibinde adam hukuklary bilen bagly problemalar gozgalanda türkmen tarapynyň öz üstüne alan borçlarynyň berjaý edişini nazar astyna almaga çagyrýar. Azatlyk Radiosy HRW guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça bölüminiň ýolbaşçysynyň orunbasary Reýçel Denber bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Reýçel, Aşgabatda adam hukuklary boýunça ÝB–Türkmenistan dialogy geçirilýär. Onuň gün tertibiniň nähili bolmagyny isleýärsiňiz?
Reýçel Denber: ÝB Türkmenistanyň dünýäde iň ýapyk we repressiw ýurtdugyny nazara almaly. Adam hukuklary gün tertibinde bolup, islendik gurama, aýratynam ÝB adam hukuklary bilen bagly meselä seredip, bu ugurdaky bar bolan kemçiliklere baha berende, Türkmenistanda esasy fundamental gymmatlyklaryň iş ýüzünde berjaý edilişine üns bermeli.
Olar gepleşikleriň gün tertibiniň başynda türkmen hökümetiniň mundan on ýyl ozal tussag edilenleriň maşgalalaryny we garyndaşlaryny olaryň ykbalyna degişli maglumatlar bilen tanyşdyrmagyny talap etmeli. Maşgalalaryň öz tussag hossarlary bilen hiç hili gatnaşygy ýok, hat ýazmak, yzyndan barmak, jaň etmek ýaly mümkinçilikleri ýok. Meniň pikirimçe, gepleşikleriň gün tertibindäki esasy meseleleriň biri hökmünde ”Türkmen türmelerinde ýitirim bolan adamlar nirede?” diýen sowal orta atylmaly. Bu gozgalmaly bir mesele bolup, esasy standartlar, adamçylyk nukdaýnazaryndan gün tertibinde ilkinji nobatda öňe sürülmeli. Hökümetiň tussaglykda ýitirim bolanlaryň maşgalalaryny olaryň nirededigi, saglyk ýagdaýy we olar bilen yzygiderli kontakta haçan rugsat beriljegini mälim etmegi gepleşiklerde gozgalmaly meseleleriň biri bolmaly.
Ýene bir mesele, hökümetiň žurnalistlere garşy basyşlary we gorkuzmalary ulanmagyny bes etmegi talap edilmeli. Bilşime görä, soňky gysyşlaryň biri AÝ/AR-nyň habarçysy jenap Osman Hallyýewe garşy edildi. Ol AÝ/AR bilen işleşmegini bes etdi. Bu onuň Azatlyk Radiosy bilen işleşýändigi üçin özünden we tutuş maşgalasyndan ar alynmagy bilen bagly ýeke-täk waka däl. Azatlyk Radiosynyň žurnalistleriniň öz žurnalistiki işleri üçin basyş astyna düşmegi ilkinji gezek bolýan ýagdaý däl.
Gün tertibinde bolmaly diýip pikir edýän üçünji meseläm, informasiýa azatlygyna degişli, aýratynam, häkimiýetler raýatlary hususy satellit antennalaryndan el çekmäge mejbur etmek kampaniýasyny bes etmeli. Munuň bilen häkimiýetler adamlara hökümetiň teklip edýän kabel telewideniýesini kabul etdirmäge synanyşýarlar. Olaryň satellit antennalaryny ýaşaýyş jaýlarynyň arhitekturasy bilen baglanyşdyrmagy hakyky sebäpler bolup görnenok. Adamlar, eger olar hususy satellit antennalaryndan peýdalanyp bilmeseler, ýurduň daşyndaky informasiýa dünýäsinden doly kesilýärler, sebäbi hökümetiň metbugatyň üstünden senzurasy hem Internete edýän gözegçiligi örän güýçli we şol sebäpdenem satellit antennalary maglumat almagyň, şol sanda Azatlyk Radiosynyň gepleşiklerini diňlemegiň ýeke-täk ýolydy.
Meniň pikirimçe, gün tertibinde orta atylmaly ýene bir mesele, hereket azatlygyna degişli bolmaly. Türkmenistanda köp adamlar, syýasy sürgünlikdäki adamlaryň, dissidentleriň, tussag edilenleriň garyndaşlary ýurduň daşyna syýahat edip bilmeýärler. Bu hereket azatlygynyň sowet stilindäki çäklendirmeleridir. Soňky gysyşlaryň biri Geldi Kärizowyň ýagdaýyna degişli. Ol saglygyny bejertmek üçin gyssagly ýagdaýda ýurduň daşyna çykmaly. Onuň ýurduň daşyna çykmagyna rugsat bermeklik örän gyssagly gozgalmaly mesele.
Orta atylmaly meseleleriň ýene biri adam hukuklarynyň ýagdaýynyň öwrenilmegidir. ÝB türkmen hökümetini BMG-niň ýörite hasabatçylaryny, esasanam, gynamalar boýunça ýörite
hasabatçysyny, adam hukuklaryny goraýjylaryň ýörite hasabatçysyny, BMG-niň Türkmenistanda düýpli kemçiliklere syn edip biljek ekspertlerini ýurda çagyrmaga ündemeli.
Azatlyk Radiosy: Reýçel, biz bu ýerde agzalan meseleleri çözmek ugrunda halkara jemgyýetçiliginiň, aýratynam ÝB-niň oýnap biljek roly barada gürrüň edýäris. Belki-de, bu meseleleriň käbiri türkmen häkimiýetleriniň dykgatyna öňem ýetirilendir, emma az zat üýtgedi. Meniň soragym, ÝB ýagdaýy özgertmek üçin näme etmeli?
Reýçel Denber: Men bu dialogyň geçirilmegi gowy zat diýip pikir edýärin. Emma bu dialog ÝB-Türkmenistan gatnaşyklarynda adam hukuklary boýunça meseläniň gozgalmagy üçin ýeke-täk bir pursat bolmaly däl. Häzirki wagtda ÝB Türkmenistan bilen partnýorlyk we hyzmatdaşlyk ylalaşygy boýunça diskussiýalara başlady. Bu ylalaşygyň esasy şertleriniň biri-de – iki tarapyňam adam hukuklary bilen bagly normalara hormat goýmagy talap edilýär. ÝB-niň häzirki wagtda ylalaşygy jemlemek üçin zerur şert hökmünde adam hukuklary boýunça Türkmenistandan öňegidişligi talap etmäge mümkinçiligi bar. Şonuň üçin bu diňe bir diskussiýa bolman, bu ÝB-niň Türkmenistan bilen gatnaşyklaryny ösdürmekde adam hukuklary bilen bagly şertleriň berjaý ediljegine kepil geçmäge mümkinçilik berýär. ÝB Türkmenistanyň Partnýorlyk we Hyzmatdaşlyk ylalaşygynda göz öňünde tutulan şertleri berjaý etmekde netije görkezmändigini aç-açan aýtmaly.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda ÝB bilen dialogyň geçirilýän wagtynda, şeýle-de BMG-niň ýolbaşçysynyň Türkmenistana sapar eden wagtynda türkmen dilinde ýeke-täk garaşsyz habar serişdesi bolan Azatlyk Radiosynyň habarçylary basyş astynda boldy. Siz bu wakalaryň arasynda haýsy-da bolsa bir baglanyşyk görýärsiňizmi?
Reýçel Denber: Şübhesiz, men bu ýerde arabaňlanyşyk görýärin. Hökümet ýagdaý barada öz pikirini aýdyp biljek adamlary dymdyrmak isleýär, şeýle-de ÝB ýaly guramalaryň we BMG-niň ýolbaşçysynyň hem onuň bilen bilelikde baran wekilleriniň tankydy garaýyşlary aýdyp biljek adamlar bilen duşuşmagynyň öňüni almak isleýär. Hökümetiň, şeýle taktikany ulanyp, Türkmenistanda adam hukuklaryna degişli ýagdaýy öwrenmek üçin ýurda barýan adamlaryň aýdara zady bolan raýatlar bilen duşuşmagynyň öňüni almaga synanyşmagy häkimiýetleriň ilkinji gezek edýän hereketi däl.


text:
Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko Ukrainanyň gündogarynda giňişlikleriň “ýörite statusyny” kepillendirmek boýunça kanunyň taslamasyny indiki hepdede hödürlejekdigini aýtdy, şol bir wagtda-da Ukrainanyň bütewi galýandygyny belledi.
Poroşenko 10-njy sentýabrda telewideniýede görkezilen hökümet maslahatynda eden çykyşynda geçen hepdede orsýetçi separatistler bilen gol çekilen ylalaşyk Ukrainanyň garaşsyzlyk konsepsiýasyny we häzirki serhetleriniň çägindäki bütewiligini gorap saklaýar, diýdi.
Ol hökümet güýçleriniň we ýurduň gündogarynda Donetsk we Luhansk şäherlerini öz elinde saklaýan orsýetçi separatistleriň arasynda ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşyga kynlyk bilen gelinendigini belläp, “terrorçylar mydama prowokasiýa etmäge synanyşdylar” diýdi.
Poroşenko hökümet güýçleriniň Ukrainanyň gündogarynda täze hüjümler üçin däl-de goranmak üçin gaýtadan toparlara bölünýändigini habar berdi.


text:
Ýewrokomissiýa Ýewrobileleşigiň ýurtlaryna we Ýewroparlamente Albaniýa, şeýle-de Bosnýa-Gersogowina bilen wiza rejimini ýatyrmagy formal taýdan teklip etdi.
Bosnýa-Gersogowinanyň Ministrler Kabinetiniň başlygy Nikola Şpriniç öz ýurdunyň graždanlarynyň ählisi üçin bu teklibiň möhüm ähmiete eýedigini belledi.
Ýöne wiza režiminiň ýatyryljak wagtyny Ýewrokomissýa anyklamady.
Kararyň noýabr-dekabr aýlarynda kabul edilmegi mümkin.
Bu iş iki ýurduň korrupsiýa we guramaçylykly jenaýatçylyga garşy göreşdäki üstünliklerine bagly bolar.


text:
Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy, Türkmenistanyň Syýahatçylyk baradaky döwlet komiteti bilen bilelikde 2015-nji ýylyň 29—30-njy sentýabry aralygynda «Syýahatçylyk we gezelenç» atly halkara sergisini we maslahatyny geçirýär. Sergi Awaza milli syýahatçylyk zolagyndaky «Seýrana» myhmanhanasynda geçirilýär.
Sergä Türkmenistanyň dahylly ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň bilermenleri hem-de hünärmenleri, Syýahatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary, türkmen işewürleri şeýle hem daşary ýurt kompaniýalarynyň wekilleri gatnaşarlar.
Serginiň iş wagtlary:
29-njy sentýabrda sagat 10-00-dan 20.00-a çenli;
30-njy sentýabrda sagat 10.00-dan 17.00-a çenli.


text:
Braziliýanyň Rio-de-Žaneýro şäherinde geçýän tomusky Olimpiýa oýunlarynda Türkmenistana wekilçilik edýän sportsmenleriň ençemesi eýýäm öz ukybyny synap gördüler.
Düýn, ýagny 7-nji awgustda, türkmen türgenleriniň üçüsi indi 31-nji gezek geçirilýän tomusky Olimpiýa oýunlarynda çykyş etdiler.
Ilki bilen dzýudo boýunça halkara derejesindäki sport ussady, 2014-2015-nji ýyllarda iki gezek Türkmenistanyň iň gowy atleti adyna mynasyp bolan we halkara derejesindäki dünýä we aziýa ýaryşlarynda baýrakly orunlary eýelän Gülbadam Babamyradowa çykyş etdi.
Babamyradowa aýallaryň arasynda 52 kilogram agrama çenli kategoriýada ispaniýaly Laura Gomes (Laura Gómez) bilen güýç synanyşdy. Emma Türkmenistanyň umyt bildirýän sport ussady Babamyradowa ilkinji tutluşykda ýeňlip, medal ugrundaky ýaryşdan çykdy.
Şeýle-de ýekşenbe güni ýüzüji Darýa Semýonowa bras ýüzmek usuly arkaly 100 metr aralykda öz güýjüni synap gördi. Semýonowa bu aralygy 1:19.84 wagtda geçip, 44 ýüzüjiniň arasynda 41-nji orny eýeledi.
Ýekşenbe güni türkmen türgenlerinden ýüzüji Merdan Ataýew hem ýaryşda çykyş etdi. Ataýew 100 metr aralygy arkan ýüzmekde bäsleşdi. Onuň görkezen wagty 56.34 sekunda deň bolup, ol ýaryşyň bu görnüşi boýunça bäsleşen 39 ýüzüjiniň arasyndan 33-nji bolup pellehana geldi. Ýüzugra aýtsak, Ataýew bäsleşikde görkezen wagty bilen ýüzmegiň bu görnüşi boýunça Türkmenistanyň milli rekordyny täzeledi.
Olimpiýa Komitetiniň berýän maglumatyna görä, Rio-de-Žaneýrodaky Olimpiada Türkmenistandan jemi dokuz türgen ugradylypdyr.
Türkmen toparynyň düzüminden dzýudoçy Ruşana Nurjowowa, boksçy Arslanbek Açylow, ýekedaban zyňmak boýunça türgen Amanmyrat Hommadow, 100 metr aralygy ylgamaly ýüwrük Ýelena Rýabowa, agyr atletikaçylar Hojamuhammet Toýçyýew we Gülnabat Kadyrowa dagylar öz güýçlerini entek ýene synap görmeli bolarlar.
Gepiň gerdişine görä bellesek, Türkmenistan garaşsyz ýurt bolaly bäri ýurduň sport ussatlary häzire bu güne çenli-de Olimpiýa oýunlarynda hiç bir medal alyp bilmän gelýärler.
Galyberse-de, Türkmenistanyň umyt bildirilýän sport ussatlarynyň ýene biri, ýurduň agyr atletika boýunça ençeme gezek çempiony, halkara derejesindäki sport ussady Ümürbek Bazarbaýew gadagan edilen kuwwatlanydyryjy ulanandygy zerarly halkara ýaryşlaryndan dört ýyllyk çetleşdirildi.
Ýeri gelede aýtsak, Türkmenistanyň resmi mediasynda türkmen türgenleriniň Rio-de-Žaneýroda geçirilýän Olimpiadadaky çykyşlary barada hiç hili maglumat berilmeýär.


text:
Russiýanyň sudy tussag edilen ukrain harby ofiserini 30-njy awgusta çenli deslapky tussaghanada saklamak barada karar çykardy.
Woronež regional suduň resmileri bu kararyň 2-nji iýulda çykarylandygyny, ýöne onuň 10-njy iýulda yglan edilendigini mälim etdiler.
Russiýanyň Derňew komiteti özüniň 9-njy iýulda beren maglumatynda Nadiýa Sawçenkonyň Russiýada iki rus žurnalistiniň öldürilmegine gatnaşmakda güman edilip, aýyplanýandygyny belledi. Sawçenko Ukrainanyň howa güýçleriniň ýokary derejeli leýtenantydyr.
Russiýanyň döwlet telewideniýesinden we radio kompaniýasyndan iki žurnalist – Igor Kornelýuk we Wiktor Denisow geçen aý Ukrainanyň armiýasynyň Russiýa tarapdary separatistlere garşy hüjümleri barada maglumat taýýarlanýan mahaly Ukrainanyň Lugansk şäheriniň golaýynda öldürildiler.
Ukrainanyň Daşary işler ministtrligi özüniň 8-nji iýulda ýaýradan beýanatynda Sawçenkonyň Ukrainadaky Russiýa tarapdary separatistler tarapyndan tutulandygyny we “bikanun görnüşde Russiýa tabşyrylandygyny” habar berdi.
Russiýanyň Derňew komiteti bolsa, Sawçenkonyň Russiýanyň territoriýasynda tussag edilendigini nygtaýar.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Waşingtonuň Owganystan we Päkistan boýunça strategiýasy barada pikir alyşmak üçin düýn ýokary derejeli amerikaly ýolbaşçylar bilen duşuşdy.
Obama, Owganystan boýunça strategiýasyny we bu ýurda goşmaça harby iberip-ibermezlik baradaky kararyny geljek hepdeleriň dowamynda yglan etjekdigini mälim etdi.
Düýnki geçirilen ýygnak, Obamanyň bu region boýunça strategiýasy bilen bagly ýolbaşçylar bilen geçiren bäşinji duşuşygydyr.
Amerikaly wekiller şu ýyllyň ahyryna çenli Owganystana 68 müň töweregi goşmaça esgeriň iberiljekdigini aýdýarlar.


text:
Gazak prokurory, ýokary derejeli sud seljerişliginiň gaýtadan açylmagy bilen, sülçilerden prezident N.Nazarbaýewiň öňki giýewisi Rahat Alyýewiň we Gazagystanyň Milli howpsuzlyk komitetiniň ozalky başlygy Alnur Musawiň adam öldürilmegini buýurmak bilen ilteşigini derňemegi talap etdi.
Şeýle-de prokuror, anna güni bolan diňlenişikde Gazagystanyň parlament diwanynyň öňki başlygy Ýeržan Otembaýewe 15 ýyl türme tussaglygyny bermegi sorady. Ol adam öldürmek bilen bagly işde araçylyk roluny ýerine ýetirmekde aýyplanýar.
Gazak oppozisiýa lideri Altynbek Sarsenbaýuly we onuň iki ýoldaşy 2006-njy ýylda, Almatynyň golaýynda atylyp öldürildi.
Otembaýew bu işi buýran adam hökmünde 20 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi. Onuň gaýtadan sud edilmegi şu aý, gazak häkimiýetleri dekabrda täze tapylan subutnamalar Alyýewi salgy berýär diýeninden soň başlandy.
Alyýew 2007-nji ýyldan bäri Ýewropada ýaşaýar, Musaýewiň nirededigi belli däl.