text:
Suratda: Ahmet Ataýew geçiren goluna şatlanýar.
Türkmenistanyň futbol boýunça çempionatynyň 18-nji tapgyry ikinji aýlawy jemläp, altyn we kümüş medallar ugrundaky göreşde “Altyn asyr” bilen “Ahalyň” eýeleýän orunlaryny has-da pugtalandyrdy.
Iki topar hem birmeňzeş 4:0 hasabynda öz garşydaşlaryndan üstün çykdy. Ýurduň häzirki çempiony “Altyn asyr” “Köpetdag” stadionynda kän güýç sarp etmän, Marynyň “Energetigini” ýeňdi. Wise çempion we Türkmenistanyň Kubogynyň eýesi “Ahal” bolsa “Aşgabat”stadionynda ýeňillik bilen “Daşoguzy” ýeňlişe sezewar etdi.
Ýeňiş gazanan iki toparyň hem futbolçylarynyň netijeliligi aýratyn ünsi çekýär. Mysal üçin, “Altyn asyrdan” Kazanyň “Rubininiň” ozalky hüjümçisi Selim Nurmyradow bilen milli ýygyndynyň kapitany Ahmet Ataýew dubl (bir oýunda iki gol) tapawutlandylar. Şunlukda bu Ahmediň soňky dört oýundaky üçünji dublydyr. “Ahal” toparynda bolsa Begli Meredow het-trik etdi (bir oýunda üç gol), şeýle hem bassyr dördünji duşuşykda Altymyrat Annadurdyýew meýdandan golsuz gitmedi. Ol häzir 15 pökgi bilen netijeli hüjümçileriň bäsleşiginde üçünji orunda barýar we öňde barýan “Balkanyň” oýunçysy Myrat Ýagşuýewden 3 pökgi yza galýar.
Hemra Amanmämmedow hem netijeli hüjümçileriň ilkinji üçlüginiň yzydan ýetmäge çalyşýar, onuň “Aşgabada” garşy bolan oýnuň 29-njy minutynda geçiren pökgüsi “Şagadamyň” bäş oýunlyk ýeňişsiz tapgyryny tamamlady. Bu ýeňişden soň, deňizýaka futbolçylar dördünji orna geçdiler, olaryň netijeli hüjümçisi bolsa şu çempionatdaky 13-nji goluny geçirdi.
Günbatar sebitiň beýleki bir topary — öňdäki orna dalaş edýän “Balkan” utuk ýitirmegini dowam etdirýär. Ikinji aýlawyň soňky tapgyrynda at gazanan tälimçi Aly Gurbanynyň şägirtleri Baýramalyda “Merw” bilen deň oýnap (1:1), ýeňişsiz ýoluny dowam etdirdi.
“Hazyna” bilen HTTU-nyň arasyndaky duşuşyk hem hut şeýle hasap bilen tamamlandy — 1:1.
Bu duşuşyklardan soň, ikinji aýlaw tamamlanyp, milli çempionatda arakesme yglan edildi. Üçünji aýlaw awgustda başlanar.
Maglumat toplamagy halaýanlara duşuşyklaryň sanlaryny we delillerini hödürleýäris.
"Hazyna" – HTTU – 1:1 (0:1)
8-nji iýul. Aşgabat. Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň stadiony. 600 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Kemal Gurbanow 90+3 – Azat Şamyradow 22.
Duýduryş alanlar: Nurgeldi Astanow 62, Dawid Sarkisow 65 (ikisi hem – HTTU).
Emin: Begenç Allaberdiýew.
Duşuşygyň inspektory: Wadim Baratow.
"Merw" – "Balkan" – 1:1 (1:1)
8-nji iýul. Baýramaly. "Sport desgasy". 1 000 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Ilýa Tamurkin 40 – Begenç Annagurbanow 44.
Duýduryş alanlar: Бегенч Аннакурбанов 45, Гуйчмурад Аннагулыев 76 (ikisi hem – "Balkan").
Emin: Çarymyrat Gurbanow.
Duşuşygyň inspektory: Serdar Ýaryýew.
"Şagadam" – "Aşgabat" – 1:0 (1:0)
8-nji iýul. Türkmenbaşy. "Şagadam" stadiony. 200 tomaşaçy.
Pökgini geçiren: Hemra Amanmämmedow 29.
Duýduryş alanlar: Ýunus Orazmämmedow 60 – Boris Iwanow 8, Batyr Jumaýew 40, Wugar Abdullaýew 49.
Emin: Jumamyrat Jumamyradow.
Duşuşygyň inspektory: Hudaýnazar Rejepow.
"Ahal" – "Daşoguz" – 4:0 (1:0)
8-nji iýul. Aşgabat. "Aşgabat" stadiony. 200 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Begli Meredow 36, 53, 79, Altymyrat Annadurdyýew 90+2.
Duýduryş alanlar: Berdi Hotdyýew 29, Annasähet Annasähedow 89 – Hudaýguly Satyýew 36, Yhlas Nepesow 62.
Oýundan çykarylan: Hudaýguly Satyýew (Daşoguz) 78 (2 sary petek).
Emin: Berdi Nyýazdurdyýew.
Duşuşygyň inspektory: Batyr Orazsähedow.
"Altyn asyr" – "Energetik" – 4:0 (2:0)
8-nji iýul. Aşgabat. "Köpetdag" stadiony. 100 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Selim Nurmyradow 22, 67, Ahmet Ataýew 42, 90+3.
Duýduryş alan: Sapar Töräýew 82 ("Energetik").
Emin: Alibek Sapaýew.
Duşuşygyň inspektory: Çaryýar Ataýew.
Ikinji aýlawdan soň toparlaryň ýerleşiş tertibi
Iň köp pökgi geçirenler:
Myrat Ýagşyýew ("Balkan") – 18 pökgi (2 – 11 metrlik urgudan).
Süleýman Muhadow ("Altyn asyr") – 16.
Altymyrat Annadurdyýew ("Ahal") – 15.
Hemra Amanmämmedow ("Şagadam") – 13 (6).
--------------------------------------------------------------------
Türkmenistanyň futbol boýunça çempionatynyň ýokary ligasynyň ähli täzeliklerini Line-de yzarlaň.


c: text/html

text:
«Türkmennebit» döwlet konserniniň Ýaşlar guramasy we Kärdeşler arkalaşyklarynyň komiteti Türkmenistanyň Nebitgaz ministrliginiň «Nebit-gaz» gazeti bilen bilelikde Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygyna hem-de «Nebit-gaz» gazetiniň hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Kararyna laýyklykda, döredilmeginiň 5 ýyllygyna bagyşlanan «ŞAŞKA — HALK OÝNY» diýen bäsleşigi yglan edýär.
Bäsleşigiň şertlerine laýyklykda, 2016-njy ýylyň 1-nji fewralyndan 20-nji awgusty aralygynda gazetiň her sanynda Intellektual oýunlar boýunça Bütindünýä olimpiadasynyň dört gezek çempiony, Halkara grossmeýsteri, Türkmenistanyň Milli şaşka merkeziniň agzasy Mustafa Durdyýew tarapyndan taýýarlanan şaşka göçüm tilsimleri çap ediler.
Bäsleşige gatnaşyjylar göçüm tilsimleriniň çözgüdini «Nebit-gaz» gazetine poçta ýa-da faks arkaly bir hepdäniň dowamynda, ýagny gazetiň nobatdaky sanynda göçümleriň dogry jogabynyň we täze ýumşuň çap ediljek gününe çenli ibermelidir. Ýumşuň jogaplary bilen bilelikde öý salgyňy, telefon belgiňi, işleýän ýa-da okaýan ýeriňi hökman görkezmelidir.
«Nebit-gaz» gazetiniň salgysy: Aşgabat ş.
Arçabil şaýoly, 56. Tel.(faks) 40-39-37.
Bäsleşigiň ýeňijileri Hormat hatlary we baýraklar bilen sylaglanar:
1-nji orun – telewizor;
2-nji orun – mikrotolkunly peç;
3-nji orun – ykjam telefon.
Bulardan başga-da, bäsleşikde 20 sany höweslendiriji baýrak göz öňünde tutulyp, oňa mynasyp bolanlar «Nebit-gaz» gazetine ýarym ýyllyk abuna ýazylar.
Bäsleşigiň jemi «Nebit-gaz» gazetiniň 5 ýyllygynyň baýram ediljek güni jemlener.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Şu hepde Gyrgyzystanyň ozalky Müftisi Çubak ajy Jalilow ikinji aýalynyň bardygyny aýan edip, birnäçe mahaldan soň aýdanlaryny ret etdi. Gyrgyzystanda ikaýallylyk we köpaýallylyk jenaýat hasaplanýar we gadagan edilen.
Müftiniň çykyşy Gyrgyzystanyň graždan jemgyýetinde güýçli seslenme döretdi. Graždan aktiwistler, raýatlar, guramalar bu çykyşa närazylyk bildirdiler. Gyrgyzystanyň zenanlar forumy Kurak Prezidente we bütin halka ýüzlenip ýazan hatynda köpaýallylygyň Gyrgyzystanyň jemgyýetine ýetirip biljek oňaýsyz we zyýanly täsirini anyk faktlar bilen delillendirdi.
Demokratiya we Graždan jemgyýeti üçin Gyrgyz koalisiýasy halkyň garaýşyny bilmek maksady bilen sesberlişik geçirdi. Sesberlişigiň netijesinde ilatyň 67.5% kanuna köpaýallylygyň girizilmegine garşy çykýandygy aýan boldy. Gatnaşanlaryň diňe 21.7% teklibi goldap jogap beripdirler. Teklibi goldaýan toparyň üçden bir bölegi gyzlarynyň, uýalarynyň, özleriniň bir adamyň ikinjisi ýa-da üçünjisi bolmaga garşydyklaryny aýdypdyrlar.
Ýurdumyzda şeýle sesberlişikler arkaly ilatyň pikirini bilmek, öwrenmek bize entek nesip edenok. Menem Türkmenistanlylaryň uly bölegi kanunlaşdyrylan we durmuşymyzda ýuwaşlyk bilen alnyp barylýan köpaýallylyga garşy çykar we çykýar diýip umyt edýärin. Il arasynda häli-şindi "biriniň ikinjisi bar" diýip eşitmek ýa-da biriniň ikinjisi bolmak mümkinçiligini gözleýänlere duşmak bolýar. Jemgyýetimiziň konserwatiw garaýyşly böleginde hem "kanuny ýagdaýda köpaýallylyk girizilse gowy boljak" diýen pikirler bar. Sosial ulgamlarda ýaşlaryň arasynda şeýle garaýyşlary okap, eşidip bolýar. Köpaýallylygy goldaýan toparyň munuň jemgyýete edip biljek zyýanyndan habarlydygy ýa bihabardygy bolsa näbelli. Ýöne, käbir sebäpleriň arasynda "Jemgyýetimizde aýal-gyzlaryň ykdysady ýagdaýyny gowunlandyrmak üçin ýa-da ten sowdasyny edýän aýal-gyzlarymyzyň sanyny azatlamak üçin köpaýallylyk girizilse netijeli bolar" diýýänlerimiz bar. Köpaýallylyga rugsat berýän ýurtlaryň tejribeleriniň görkezişi ýaly, köpaýallylyk jemgyýetdäki ykdysady we sosial meseleleriň uzak möhletleýin we ygtybarly çözgüdi bolup bilmeýär.
Hawa, şu döwürde gyzlarymyzyň uly topary 16 ýaşdan geçdigi (ýa-da ondanam irräk) diňe durmuşa çykmagyň aladasy bilen ýaşaýana meňzeýär. Gyzlarymyz durmuşa ortaça 24 ýaşda çykýan hem bolsalar, bu arzuw olarda orta mekdebi gutaran batlaryna möwç alyp başlaýar. Şu ýagdaýy biz jemgyýet bolup öwrenmeli, netije çykarmaly, çözgüt gözlemeli. Näme üçin gyzlarymyzda okamak, gyzykly kär edinmek islegi şeýle gowşak bolýar? Esasy sebäpleriň arasynda terbiýämiziň üns merkezinde gyzlara diňe ene, öý hojalykçy bolmany ündemegimiz bolup durýar. Biz il arasynda göreldeli, kärini söýýän, uly üstünlikler gazanan aýal-gyzlarymyz barada kän bilmeýäris we eşitmeýäris. Ene-atalaryň gyzjagazlara "sen ulalyp, kär edinersiň" diýýänini känbir eşidip bolmaýar.
Jemgyýetimizdäki "oglan maşgala eklemek üçin kär edinmeli, gyz bolsa durmuşa çykar we adamsy eklär" diýen ýaly düşünjeler gyzlarymyzy ruhy sowatsyzlygy, ruhy garyplaşmagy saýlamana iterýär. Netijede olaryň uly bölegi fiziki görküň guly bolup ýaşamany öwrenýär. Durmuşyň ähli gyzygy, maksady – durmuşa çykmakda jemlenýär.
Bilim alyp, gyzykly kär edinen, durmuşda öz orunlaryny tapan gyzlaryň arasynda biriniň 2-nji, 3-nji aýaly bolmagy isleýänler az bolýar diýip pikir edýärin. Durmuş ajaýyp! Oka, öwren, kär edin, gyzykly iş tap! Durmuşa ondan soň çyksaň hem bolar. Meň pikirimçe, mekdeplerimizde we maşgalalarymyzda döwrebap jynsy terbiýesi girizilse, jynslaryň deňligi barada ündeýänlerimiz we hereketlerimiz deň gelip başlasa, tenini satýanymyzam, biriniň ikinjisi boljak bolýanymyzym azalardy.
Awtor: Maral Nazarowa
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Golaýda Daşoguz şäher häkimliginiň mejlisler zalynda şäheriň işewür zenanlarynyň gatnaşmagynda “Zenan-zemin zynaty” ady bilen wagyz-nesihat maslahaty geçirildi. Ony şäher häkimligi şäheriň jemgyýetçilik guramalary bilen bilelikde gurady.
Dabaraly maslahaty Daşoguz şäher häkiminiň orunbasary, şäheriň zenanlar guramasynyň başlygy Mährijemal Garajaýewa açdy we zenanlaryň döwrebap ýaşaýyş-durmuşy ugrunda döwlet derejesinde edilýän aladalar, Gahryman Arkadagymyzyň olaryň abraý-mertebesini has-da arşa götermekde alyp barýan beýik işleri dogrusynda giňişleýin gürrüň etdi.
Taryhyň çuň gatlaryna baky ornan, dürli döwürlerde beýik döwletleri guran türkmen milleti owal-ahyr zenan-gyzlary sarpalap, olary halallygyň, başarjaňlygyň, wepadarlygyň belent nusgasy hökmünde mertebeläpdir. Bu ata-baba asylly ýörelgeler biziň häzirki Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe-de öz gymmatyny ýitirmezden, täze mazmun bilen has-da baýlaşdyryldy. Hormatly Prezidentimiz döwlet başyna geçen ilkinji günlerinden başlap gelin-gyzlarymyz, enelerimiz hakdaky aladalary döwlet syýasatynyň baş ugruna öwürdi. Körpeje gyzjagazlardan başlap kümüş saçly enelerimize çenli ählisine her ýyl pul sylaglarynyň gowşurylmagy, hormatly atlaryň dakylmagy, öňdebaryjy zenanlarymyzyň orden-medallar bilen sylaglanmagy, kanuny hukuklarynyň berkidilmegi, hukuk deňliginiň ykrar edilmegi ýaly aladalar zenanlaryň döwlet derejesinde mertebelenmeginiň aýdyň subutnamasydyr. Şeýle buýsançly gürrüňler Marynyň H.Derýaýew adyndaky mugallymçylyk mekdebiniň mugallymy Maral Annagulyýewanyň “Kitaby dädem Gorkut eposynda gelin-gyzlaryň ahlak keşbiniň beýany”, Daşogzuň B.Seýtäkow adyndaky mugallymçylyk mekdebiniň mugallymy Şeker Orazberdiýewanyň “Türkmen gelin-gyzlarynyň medeni, milli aýratynlyklary”, “Bagt köşgi” toý dabaralary merkeziniň direktory Tyllagözel Amanowanyň “Edebi mirasym-ebedi mirasym”, welaýat çagalar sungat mekdebiniň direktorynyň terbiýeçilik işleri boýunça orunbasary, bagşy Almagül Nazarowanyň “Halk dessanlarynda türkmen gelin-gyzlarynyň millilik äheňleri”, Daşoguz şäherindäki 28-nji orta mekdebiň mugallymy Suraý Saparowanyň “Türkmen gyzlarynda milliligiň nusgasy”, Daşogzuň M.Garlyýew adyndaky ýörite sungat mekdebiniň mugallymy, şahyr Göwher Ahmedowanyň “Türkmen zenanynyň nusgalyk keşbi” diýen nutuklary boýunça çykyşlarynda giň beýanyny tapdy.
Zenanlar baradaky baý mazmunly gürrüňleriň dowamy bagşy-sazandalaryň aýdym-sazly çykyşlary bilen utgaşdy. Özboluşly sazlaşygyň emele getiren ýakymly täsirleri dabaraly çärä gatnaşanlaryň kalbynda baky orun aldy.
© TÜRKMENISTANYŇ ZENANLAR BIRLEŞIGINIŇ MERKEZI GEŇEŞI zenan.gov.tm 2012-2018 Email: zenan@mail.com


text:
Şu Kanun Türkmenistanyň Konstitusiýasyna, bitaraplyk hukuk derejesine we Türkmenistanyň halkara borçnamalaryna laýyklykda Gyzyl Ýarymaýyň we Gyzyl Hajyň nyşanlaryny peýdalanmagyň tertibini we düzgünlerini, şeýle hem hukuk taýdan goragyny kesgitleýär.
I BAP. UMUMY DÜZGÜNLER
1-nji madda. Şu Kanunyň hereket ediş çygry
1949-njy ýylyň 12-nji awgustyndaky Ženewa konwensiýalaryna, olara degişli 1977-nji ýylyň 8-nji iýunyndaky Goşmaça teswirnamalara laýyklykda, Kanunyň hereketi şu aşakdakylara degişlidir:
Gyzyl Ýarymaýyň we Gyzyl Hajyň nyşanlaryna;
«Gyzyl Ýarymaý» we «Gyzyl Haç» atlaryna;
saglygy goraýyş düzümlerini we sanitariýa-ulag serişdelerini tanamak üçin hyzmat edýän tapawutlandyryş duýduryjylaryna.
2-nji madda. Gyzyl Ýarymaýyň we Gyzyl Hajyň nyşanlary
Gyzyl Ýarymaýyň nyşany, munuň özi ýerligi ak meýdanyň ýüzüne daş keşbi we ugrukdyrylyşy erkin görnüşli, onuň gyrasyna ýetirilmän şekillendirilen Gyzyl Ýarymaýdan ybaratdyr.
Gyzyl Hajyň nyşany, munuň özi ýerligi ak meýdanyň ýüzüne iki sany deň gönüburçlukdan ybarat, ortada gönüburç astynda kesişýän we onuň gyrasyna ýetirilmän şekillendirilen Gyzyl Haçdan ybaratdyr.
3-nji madda. «Gyzyl Ýarymaý» we «Gyzyl Haç» atlary
«Gyzyl Ýarymaý» we «Gyzyl Haç» atlary diňe Gyzyl Hajyň we Gyzyl Ýarymaýyň Halkara hereketine girýän guramalaryň atlarynda şu hereketiň ýörelgelerine laýyklykda olar tarapyndan işler amala aşyrylanda ulanylýar.
4-nji madda. Tapawutlandyryş duýduryjylary
Saglygy goraýyş düzümlerini we sanitariýa-ulag serişdelerini tanatmak üçin hyzmat edýän ýagtylyk duýduryjylary, radio duýduryjylary, elektron tanadyş duýduryjylary tapawutlandyryş duýduryjylary hasaplanylýar. Tapawutlandyryş duýduryjylaryny peýdalanmagyň tertibi we düzgünleri Türkmenistanyň kanunçylygy hem-de halkara hukuk namalary tarapyndan kesgitlenilýär.
5-nji madda. Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýeti
Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýeti Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda hem-de Gyzyl Hajyň we Gyzyl Ýarymaýyň Halkara hereketiniň ýörelgeleri esasynda öz işini ýurduň bütin çäginde amala aşyrýan Türkmenistandaky ýeke-täk, özbaşdak jemgyýetçilik guramasy hasaplanýar.
6-njy madda. Gyzyl Ýarymaýyň we Gyzyl Hajyň nyşanlaryny peýdalanmak we goramak hakynda Türkmenistanyň kanunçylygy
Gyzyl Ýarymaýyň we Gyzyl Hajyň nyşanlaryny peýdalanmak we goramak hakynda Türkmenistanyň kanunçylygy Türkmenistanyň Konstitusiýasyna esaslanýar we «Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýeti hakynda» Türkmenistanyň Kanunyndan, şu Kanundan, Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaýyň we Gyzyl Hajyň nyşanlarynyň peýdalanylmagyny we goralmagyny düzgünleşdirýän beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryndan ybaratdyr.
Eger, Türkmenistanyň halkara şertnamasynda şu Kanunda göz öňünde tutulanlardan başga kadalar bellenilen bolsa, onda halkara şertnamasynyň kadalary ulanylýar.
II BAP. GYZYL ÝARYMAÝYŇ WE GYZYL HAJYŇ NYŞANLARYNYŇ PEÝDALANYLMAGYNYŇ TERTIBI WEDÜZGÜNLERI
7-nji madda. Gyzyl Ýarymaýyň we Gyzyl Hajyň nyşanlarynyň peýdalanylmagy
Şu Kanuna we halkara hukuk namalaryna laýyklykda Gyzyl Ýarymaýyň we Gyzyl Hajyň nyşanlary gorag we (ýa-da) tapawutlandyryş belgisi hökmünde peýdalanylyp bilner.
8-nji madda. Gyzyl Ýarymaýyň we Gyzyl Hajyň nyşanlarynyň gorag ýa-da tapawutlandyryş belgisi hökmünde peýdalanylmagyna bildirilýän talaplar
Ýaragly çaknyşyklar ýüze çykan halatynda Gyzyl Ýarymaýyň we Gyzyl Hajyň gorag hökmünde peýdalanylýan nyşanlary 1949-njy ýylyň 12-nji awgustyndaky Ženewa konwensiýalary we olara degişli Goşmaça teswirnamalar tarapyndan saglygy goraýyş işgärlerine, şeýle hem saglygy goraýyş düzümlerine we sanitariýa-ulag serişdelerine berilýän daşdan görüp bolýan gorag belgileri bolup durýar.
Gorag belgisi hökmünde peýdalanylýan Gyzyl Ýarymaýyň ýa-da Gyzyl Hajyň nyşanlarynyň möçberleri olary aňrybaş uzak aralykdan tanamagy üpjün etmelidir.
Gyzyl Ýarymaýyň we Gyzyl Hajyň nyşanlary adamlaryň, sanitariýa-ulag serişdeleriniň, emlägiň, desgalaryň we beýleki zatlaryň Gyzyl Hajyň we Gyzyl Ýarymaýyň Halkara hereketiniň edaralaryna degişlidigini aňlatmak üçin tapawutlandyryş belgisi hökmünde ulanylýar.
Gyzyl Ýarymaýyň we Gyzyl Hajyň tapawutlandyryş belgisi hökmünde peýdalanylýan nyşanlary gorag belgisi hökmünde peýdalanylýan nyşandan göwrümi boýunça kiçeldilen bolmalydyr.
9-njy madda. Gyzyl Hajyň Halkara Komiteti we Gyzyl Haç we Gyzyl Ýarymaý jemgyýetleriniň Halkara Federasiýasy tarapyndan Gyzyl Hajyň we Gyzyl Ýarymaýyň nyşanlarynyň peýdalanylmagy
Gyzyl Hajyň Halkara Komiteti we Gyzyl Haç we Gyzyl Ýarymaý jemgyýetleriniň Halkara Federasiýasyählumumy ykrar edilen halkara kadalaryna laýyklykda Türkmenistanyň çäklerinde Gyzyl Hajyň we Gyzyl Ýarymaýyň nyşanlaryny gorag we (ýa-da) tapawutlandyryş belgisi hökmünde peýdalanýarlar.
10-njy madda. Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýeti tarapyndan Gyzyl Ýarymaýyň nyşanlarynyň peýdalanylmagy
Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýeti Gyzyl Ýarymaýyň nyşanyny gorag ýa-da tapawutlandyryş belgileri hökmünde peýdalanýar.
Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýeti Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan halatlarda öz saglygy goraýyş işgärlerini, şeýle hem öz saglygy goraýyş düzümlerini we sanitariýa-ulag serişdelerini Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň ygtyýaryna berýär. Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýetiniň Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň ygtyýaryna berlen we Türkmenistanyň kanunçylygyna we Gyzyl Hajyň we Gyzyl Ýarymaýyň Halkara hereketiniň ýörelgelerine laýyklykda hereket edýän saglygy goraýyş işgärleri, saglygy goraýyş düzümleri we sanitariýa-ulag serişdeleri Gyzyl Ýarymaýyň nyşanyny şu Kanunyň 12-nji maddasynda göz öňünde tutulan tertipde gorag belgisi hökmünde peýdalanýar.
Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýetiniň öz işiniň ähli görnüşlerini Türkmenistanyň kanunçylygyna, Türkmenistanyň halkara şertnamalaryna we Gyzyl Hajyň we Gyzyl Ýarymaýyň Halkara hereketiniň ýörelgelerine laýyklykda amala aşyranda Gyzyl Ýarymaýyň nyşanyny tapawutlandyryş belgisi hökmünde peýdalanmaga hukugy bardyr.
11-nji madda. Daşary ýurtlaryň Gyzyl Haç we Gyzyl Ýarymaý milli jemgyýetleri tarapyndan Gyzyl Hajyň ýa-da Gyzyl Ýarymaýyň nyşanlarynyň peýdalanylmagy
Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýetiniň resmi taýdan rugsat bermegi bilen, daşary ýurtlaryň Gyzyl Haç ýa-da Gyzyl Ýarymaý milli jemgyýetleri Türkmenistanyň çäginde öz işlerini amala aşyranda Gyzyl Hajyň ýa-da Gyzyl Ýarymaýyň tapawutlandyryş nyşanyny peýdalanyp bilerler.
12-nji madda. Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň saglygy goraýyş düzümleri tarapyndan Gyzyl Ýarymaýyň nyşanlarynyň peýdalanylmagy
Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň saglygy goraýyş düzümleri Gyzyl Ýarymaýyň nyşanyny öz saglygy goraýyş işgärlerini, sanitariýa-ulag serişdelerini, saglygy goraýyş emlägini, jaýlaryny, desgalaryny we saglygy goraýyş maksatly beýleki zatlaryny alamatlandyrmak üçin gorag belgisi hökmünde peýdalanýarlar.
Türkmenistanyň Goranmak ministrligi Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň saglygy goraýyş düzümleriniň işgärlerini gol daňylary we Gyzyl Ýarymaýyň nyşany şekillendirilen bellenilen nusgadaky şahadatnama bilen üpjün edýär.
13-nji madda. Türkmenistanyň saglygy goraýyş edaralary tarapyndan Gyzyl Ýarymaýyň nyşanynyň peýdalanylmagy
Raýat saglygy goraýyş işgärleri, saglygy goraýyş edaralary, sanitariýa-ulag serişdeleri we saglygy goraýyş emlägi ýaragly çaknyşyk wagtynda Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň rugsat bermegi we gözegçilik etmegi bilen gorag belgisi hökmünde peýdalanylýan Gyzyl Ýarymaý nyşany bilen alamatlandyrylýar.
Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi raýat saglygy goraýyş işgärlerini gol daňylary we Gyzyl Ýarymaýyň nyşany şekillendirilen bellenilen nusgadaky şahadatnama bilen üpjün edýär.
III BAP. GYZYL ÝARYMAÝYŇ WE GYZYL HAJYŇ NYŞANLARYNYPEÝDALANMAGYŇ TERTIBINIŇ WE DÜZGÜNLERINIŇ BERJAÝ EDILIŞINE GÖZEGÇILIK.
ŞU KANUNYŇ BOZULANDYGY ÜÇIN JOGAPKÄRÇILIK
14-nji madda. Gyzyl Ýarymaýyň we Gyzyl Hajyň nyşanlarynyň peýdalanylyşyna gözegçiligi amala aşyrýan edaralar
Döwlet häkimiýetiniň we dolandyryşynyň ygtyýarly edaralary Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda, Gyzyl Ýarymaýyň we Gyzyl Hajyň nyşanlaryny peýdalanmagyň tertibini we kadalaryny düzgünleşdirýän şu Kanunyň düzgünleriniň berjaý edilişine gözegçiligi üpjün edýärler.
Döwlet häkimiýeti we dolandyryş edaralary Gyzyl Ýarymaýyň we Gyzyl Hajyň nyşanlarynyň bikanun peýdalanylyşynyň öňüni almaga gönükdirilen zerur çäreleri görýärler.
Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýeti Gyzyl Ýarymaýyň we Gyzyl Hajyň nyşanlarynyň bikanun peýdalanylmagynyň öňüni almak we ony aradan aýyrmak meselelerinde döwlet häkimiýeti we dolandyryş edaralaryna ýardam edýärler. Şolaryň bikanun ulanylan halatlary barada ygtyýarly döwlet edarasyna habar bermäge jemgyýetiň hukugy bardyr.
15-nji madda. Gyzyl Ýarymaýyň we Gyzyl Hajyň nyşanlaryny peýdalanmakda çäklendirmeler
Özünde Gyzyl Ýarymaýyň ýa-da Gyzyl Hajyň nyşany ýa-da dürli meňzetme nyşany bolan, şeýle hem şu Kanun bozulyp ulanylýan «Gyzyl Ýarymaý» ýa-da «Gyzyl Haç» ady bolan ýuridik şahslary, olaryň atlaryny we harytlyk belgilerini, senagat şekillerini we nusgalaryny bellige almak gadagan edilýär.
16-njy madda. Gyzyl Ýarymaýyň ýa-da Gyzyl Hajyň nyşanlarynyň bikanun ulanylandygy üçin jogapkärçilik
Gyzyl Ýarymaýyň ýa-da Gyzyl Hajyň nyşanyny, «Gyzyl Ýarymaý» ýa-da «Gyzyl Haç» adyny, tapawutlandyryş duýduryjylaryny ýa-da islendik başga belgini şolara meňzedilen ýa-da şolar ýaly diýlip, ýalňyşlyk bilen kabul edilmegi mümkin bolan nyşanlary ýa-da duýduryjylary bilkastlaýyn we oňa hukugy bolmadyk adam tarapyndan peýdalanylsa, onda ol Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda jogapkärçilik çekýär.
IV BAP. JEMLEÝJI DÜZGÜNLER
17-nji madda. Şu Kanunyň güýje girmegi
Şu Kanun resmi taýdan çap edilen gününden güýje girýär.
Türkmenistanyň Gurbanguly
Prezidenti Berdimuhamedow
Aşgabat şäheri.
2015-nji ýylyň 18-nji awgusty.
№ 268-V.


text:
Türkmenistanyn Gurlusyk we gurlusyk materiallary senagaty ministrliginin (önki Türkmenistanyn Min-istrler Kabinetiin yanyndaky Arhitektura-gurlusyk gözegçiliginin Milli Komitetinin) Seysmologiya ylmy-barlag instituty Türkmenistanyn Prezidentinin 1997-nji yylyn Bitaraplyk ayynyn 15-ndäki ¹ 3425 Karary bilen Türkmeni-stanyn Ylymlar akademiyasynyn Seysmologiya institutynyn, toplumlayyn tejribe-usulyyet ekspedisiyasynyn hem-de Seysmika durnukly gurlusyk ylmy-barlag institutynyn bazasynda döredildi. Institut seysmologiya we seysmika dur-nukly gurlusyk pudagynda düypli we tejribe ähmiyetli barlaglary amala asyryan yöritelesdirilen ylmy-barlag insti-tuty bolup duryar.
Seysmologiya institutynyn ylmy-barlag islerine GweGMSM-den basga-da Türkmenistanyn Prezidentinin yanyndaky Ylym we tehnika baradaky Yokary genes hem gözegçilik edyär.
Institutda seysmiki howpa we çak edilyän yer titremelerine baha bermek boyunça hemiselik hereket edyän seljeris topary, Ylmy we ylmy-tehniki toparlar hereket edyärler.
Toplumlayyn yejribe-usulyyet seysmologiki ekspedisiya tarapyndan yerine yetirilyän seysmologiki gözegçilikleri maliyelesdirmek “geologo-gözleg işleri” maddasy boyunça Döwlet byujetinin hasabyna amala asyrylyar.Ylmy barlaghanalary maliyelesdirmek bolsa, hojalyk sertnamalay islerin hasabayna amala asyrylyar.
Ylmy barlaglaryn esasy ugurlary
Barlaghanalarda alnyp barylyan ylmy barlaglaryn esasy ugurlary Türkmenistanyn Prezidentinin ylmyn öne sürülyän esasy ugurlary hakdaky “Seysmologiya we seysmika durnukly gurlusyk” Kararyna we Türkmenistany sosial-ykdysady taydan ösdürmekligin Milli Maksatnamasyna layyklykda kesgitlenildi:
“Seysmiki howpy etraplasdyrmak we geodinamika” barlaghanasy
Ylmy ugry: Türkmenistanyn çäklerinde seysmiki düzgünin regional we anomal kanunalayyklyklaryny ylmy taydan barlamak, seysmiki howpy çaklamagyn we ona hemmetaraplayyn baha ber-megin seysmologiki we geodinamiki kriteriyalaryny we usulyyetini isläp tayyarlamak. Umumy we bölekleyin seysmiki etraplasdyrmak boyunça kartalary isläp tayyarlamak. Akselerogrammlary modellesdirmekde esas hök-münde seysmiki taydan howply ojaklar üçin spektral häsiyetnamalaryn, seysmiki ölçeglerin hasabyny yöret-mek.
“Geofiziki monitoring” barlaghanasy
Ylmy ugry: Türkmenistanyn seysmiki taydan aktiw sebitlerindäki geodinamiki poli-gonlarynda geofiziki meydançalaryn wariasiyalarynyn ginislik we wagt boyunça gurlusynyn barlagy. Seysmiki taydan aktiw zolaklarda geofiziki proseslerin generasiyalarynyn mehanizmlerini öwrenmek. Çaklamak maksady bilen seysmiki hadysalaryn ön yanyndaky we onun dowamynda adatdan dasary yagdaylary yüze çykarmak.
“Inzenerçilik seysmologiyasy” barlaghanasy
Ylmy ugry: gurlusyk üçin esas hökmünde säherlerin we ilatly nokatlaryn çäklerini seysmiki taydan mikroetraplasdyrmak. Yer titremelerinde topragyn güyçli süysmelerini tejribe arkaly öwrenmek. Taslanylyan gurlusygyn inzenerçilik-seysmologiki häsiyetini öwrenmek, meydançalaryn seysmikligi barada netijel-eri tayyarlamak.
“Seysmotektonika” barlaghanasy
Ylmy ugry: Yer gabygynyn tektoniki gurlusyny we düzümini öwrenmek. Seysmogen zolaklary yüze çykarmagyn we sebitleri seysmiki taydan etraplasdyrmakda olaryn täsirini hasaba al-magyn geologiki-tektoniki kriteriyalaryny isläp tayyarlamak. Bolup geçen yer titremelerinin ojaklarynyn makroseysmiki barlagy.
“Binalaryn we desgalaryn seysmiki durnuklylygy” barlaghanasy
Ylmy ugry: Binalaryn we desgalaryn seysmiki taydan durnuklylygyny hasaba al-magyn usullaryny isläp tayyarlamak we kämillesdirmek. Gurlusyklaryn seysmiki taydan durnuklylygyna baha ber-mek, binalary we desgalary, seyle hem olaryn düybüni berkitmek boyunça geçirilmeli çäreleri isläp tayyarlamak. Düzümi boyunça durnuksyz bolan topragyn yaramsyzlygyny we dinamika häsiyetini barlamak, yokary seysmiki aktiwligi bolan etraplardaky gurlusygyn düybüni berkitmek boyunça çäreleri isläp tayyarlamak. Gurlusykda ka-dalasdyryjy bazany kämillesdirmek we inzenerçilik seysmologiki maglumatlary seljermek.
“Gurlusyk materiallarynyn häsiyetini fiziki-himiki usullar arkaly barlayys” bar-laghanasy
Ylmy ugry: yerli çig mal serisdelerinin hasabyna alynyan süygesik klinker we klinker-siz önümleri almagyn çig mal tygsytlayjy tehnologiyasyny isläp tayyarlamak. Gurlusyk materiallarynyn häsiyetini barlamak, olaryn hiline gözegçilik etmek, alynyan maglumatlary seljermek we umumylasdyrmak. Gurlusyk materi-allaryna sertifikasiya almak üçin synaglar geçirmek we kadalasdyryjy bazany kämillesdirmek.
“Asfalt materiallary” barlaghanasy
Ylmy ugry: yerli çig maly ulanmak bilen senagat, rayat, gidrotehniki we yol gurlusygy üçin asfalt kompozision materiallary isläp tayyarlamak. Türkmenistanyn çäklerindäki yol gurlusygy üçin kadalasdyryjy bazany kämillesdirmek we gurlusyk materiallaryna sertifikasiya almak üçin synaglar geçirmek.
“Beton we gurnamlary posdan gorayys” barlaghanasy
Ylmy ugry: alynyan mineral çig malyn (toyun, mele toprak, çäge we çagyl-çäge garyndylary, das we beyleki gurlusyk hem-de beyleki materialar) gurlusyk üçin yaramlylygyny barlamak. Süygesik materiallaryn, sementin onayly düzümini we çig mal tygsytlayjy tehnologiyalaryn taslamasyny tayyarlamak we betonlary, önümleri, gurnamlary tayyarlamak üçin olary almak. Gurlusyk materiallaryna sertifikasiya almak üçin synaglar geçirmek we kadalasdyryjy bazany kämillesdirmek.
“Binalary we desgalary posdan gorayys” barlaghanasy
Ylmy ugry: Binalary we desgalary posdan goramak boyunça tehnologiki regla-mentleri we teklipleri isläp tayyarlamak we barlag geçirmek. Posa garsy materiallaryn synaglaryny geçirmek. Täze materiallary we olaryn Türkmenistanyn sertlerine uygunlasysyny hasaba almak bilen kadalasdyryjy bazany isläp tayyarlamak we kämillesdirmek. Gurlusyk materiallaryna sertifikasiya almak üçin synaglar geçirmek we ka-dalasdyryjy bazany kämillesdirmek.
“Informatika we hil gözegçiligi” barlaghanasy
Ylmy ugry: obyektlerin gurlusygynda Türkmenistanyn gurlusyk kadalarynyn ta-laplaryny berjay etmek bilen barlaglaryn netijelerini ylmy usulyyet taydan seljerip umumylasdyrmak, dürli gurlusyk materiallarynyn häsiyetini barlamak üçin geçirilyän synaglaryn netijelerini toplamak, gurlusygyn özlesdirilen we özlesdirilmeli etraplarynyn inzenerçilik-geologiki yagdaylarynyn üytgewliligi boyunça maglumatlar gaznasyny döretmek. Gurlusyk geçiriljek meydançalaryn topragyny inzenerçilik-geologiki taydan barlamak. Adatça gurlusykda goyberilyän kemçiliklerin we näsazlyklaryn yüze çykys kanunalayyklyklaryny statistiki taydan seljermek we öwrenmek. Senagat, yasayys-durmusy, adminstratiw taydan niyetlenilen binalaryn we desgalaryn tehniki yagdayyny gözden geçirmek.
Toplumlayyn tejribe-usulyyet seysmologiki ekspedisiyasy
Tejribe-usulyyet islerinin görnüsleri: yer titremelerini bellige almak boyunça Türkmenistanyn sebitler-inde gije-gündizleyin seysmologiki gözegçilikleri gurnamak we amala asyrmak. Seysmiki howpy çaklamak üçin adatdan dasary üytgemeler hakyndaky eksperimental maglumatlary almak maksady bilen seysmiki taydan howply zolaklarda seysmo-geofiziki gözegçiligi geçirmek. Türkmenistanyn we gonsy döwletlerin çäklerinde bolup geçyän yer titremeleri baradaky gyssagly maglumatlary hökümet edaralaryna geçirmek. Seysmiki, geofiziki, geodinamiki, geohimiki we beyleki ölçegler boyunça maglumatlary isläp tayyarlamak we umumylasdyrmak, ylmy-tehniki hasa-batlary tayyarlamak we olary ylmy barlaghanalara, “Türkmengeologiya” gaznasyna geçirmek. Güyçli yer titremelerini kesgitlemek üçin dasary yurtlaryn seysmiki merkezleri bilen seysmologiki maglumatlary alysmak.
Institutyn seysmiki gullugy 21 sany stasionar seysmiki stansiyadan ybarat bolup, Türkmenistanyn sebit-lerinde Çagyldan Köytendaga we Serhetabatdan Kükürt zawoduna çenli aralykda yerlesyärler. Yer titremelerinin döreyän yeri we güyji, Türkmenistanyn çäklerinde we ona yakyn sebitlerde duyulyan yer titremelerinin yüze çykys häsiyeti barada maglumatlar almak, seyle hem seysmiki taydan howplylyga baha bermek we Türkmenistanyn çäk-lerini seysmiki taydan etraplasdyrmak maksady bilen gije-gündizleyin düzgünli seysmologiki gözegçilikler alnyp barylyar. Ortaça alanynda her yylda seysmiki stansiyalar ulgamy arkaly dürli güyçdäki yer titremelerinin 3000 töw-eregi hasaba alyndy.
Seysmiki gullugyn ygtyyarynda IRIS/IDA “Gökje” atly in täze sanly seysmiki stansiya bo-lup, ol Global Seysmiki Tora giryär we San-Diyego Kaliforniya Uniwersiteti bilen bilelikde ulanylyar. 2006-njy yylyn Ruhnama ayynda seysmiki stansiyanyn enjamlary amerikan hünärmenleri tarapyndan täzelendi. Häzirkizaman enjamlaryn kömegi arkaly yokary duygurlygy bolan awtomatiki bellige alyan sanly stansiya maglumatlary isläp tayyarlayan Merkezden ep-esli uzaklykda yerlesyändigine garamazdan bellige alynyan maglumatlary sol wagtyn özünde telemetrik kanallar arkaly awtomatik usulda geçirmäge mümkinçilik beryär. Bu bolsa, seysmiki howpy çak-lamakdaky peydalanylyan maglumatlaryn ygtybarlylygyny üpjün edyär, alynyan ilkinji maglumatlaryn islenip tayyarlanylmagyny tizlesdiryär. Ylmy ugruna layyklykda ähli barlaglar umumy bir meseläni çözmeklige, yagny binalaryn we desgalaryn seysmiki taydan durnuklylygyny üpjün etmäge gönükdirilendir. Institut yerine yetirilyän gurlusyk islerinin hiline yzygiderli, hemmetaraplayyn gözegçiligi amala asyrmak, tehniki-usuly kömegi bermek bilen täze gurulyan möhüm gurlusyklaryn hemiselik we ygtybarly yerine yetirijilerin biri bolup duryar. Seysmologlar gurlusygyn taslama islerini alyp baryanlara we gurlusykçylara gurlusyk kadalaryny is yüzünde dogry berjay etmäge, çylsyrymly inzenerçilik gurlusyk meselelerinin konstruktiw çözgütlerini tapmaga, gurlusyk alnyp baryljak yerlerin seysmiki sertlerini dogry hasaba almaklygy we yerasty suwlaryn täsirine düsen we çöken obyektlerin durnuklylygyny çaklamaga yardam beryärler.
* Seysmiki howpsuzlyk ugrunda seysmolog-alymlaryn esasy tagallalary su asakdakylara gönükdiri-lendir: säherlerin çäklerini seysmiki mikroetraplasdyrmakda täze tehnologiyalary isläp tayyarlamak we is yüzünde peydalanmak;
* seysmiki etraplarda bar bolan binalaryn ya desgalaryn gurnamlaryny berkitmek yoly arkaly olaryn seysmiki howpuny peseltmek;
* intensiw gurlusyk netijesinde toplanan tejribeleri, seyle hem yerli klimat ayratynlyklaryny hasaba almak bilen gurlusyk kadalaryny we standartlary kämillesdirmek;
* seysmika durnukly gurnamlaryn, modelirlemelerin we täze tehnologiyalaryn hasabyny çykarmagyn häzirkizaman usullaryny peydalanmak, gurnamlaryn hiline gözegçilik etmek;
* topragy, metereologiki sertleri bilen tapawutlanyan seysmiki yerlerin taslama islerinde peydalanmagy teklip etmek maksady bilen, dürli beyiklikdäki ymaratlaryn seysmika durnuklylygyny üpjün edyän täze birkysmy konstruktiw çözgütleri isläp tayyarlamak;
* binalaryn seysmika durnuklylygyny üpjün edyän jogapkärçilikli tapgyrlarda gurlusyk islerinin alnyp barlysynyn hiline gözegçilik etmek;
* inzenerçilik-seysmometriki gullugynyn stansiyalarynyn kömegi arkaly binalaryn we desgalaryn dinamiki häsiyetlerine gözegçilik etmek, alnan maglumatlar esasynda gurulyan binalaryn gurnamlaryna we toprak sertlerinin ayratynlyklaryna jogap beryän spektral görkezijileri isläp tayyarlamak;
* seysmiki taydan ygtybarlylygyny barlamak maksady bilen bar bolan binalary we desgalary yzygiderli barlap durmak; bir tarapy çöken ya deformirlenen binalary we desgalary gözegçilikde saklamak; çökmegin we weyran bolmagyn sebäplerini yüze çykarmak; sularyn esasynda güyçli yer titremelerinin getirjek netijelerini çak-lamak we gurnamlary berkitmegin usullaryny isläp düzmek.
* Türkmenistanyn tebigy-klimat ayratynlyklaryny göz önünde tutmak bilen birnäçe gurlusyk material-larynyn, gurnamlaryn, demirbeton önümlerinin hereket edyän kadalaryna we standartlaryna täzeden seretmek.
* seysmiki etraplarda binalaryn we desgalaryn köp yyllaryn dowamynda çydamlylygyny hem-de ygtybar-lylygyny artdyrmak maksady bilen ayratyn jogapkärçilikli we belent (60m yokary) obyektler taslanylanda binalaryn esaslaryny çaltlasdyrmagyn instrumental yazgylaryny, seyle hem sintezirlenen akselerogramlary peydalanmak.
* institut tarapyndan islenip tayyarlanylan binanyn fundamentinin asagynda esaslandyrylan berk çagyl-çäge esaslaryndan edilen dempfirleyji esaslar usulyny peydalanmak. Bu yer titremesinin güyjüni basyp yatyryar we binalaryn hem-de desgalaryn ygtybarlylygyny we çydamlylygyny üpjün edyär.
* täsir yetirisin dürli görnüslerini ulanmak bilen hakyky tejribe usullaryny peydalanmak: binalaryn we desgalaryn dinamiki häsiyeti barada maglumat almak üçin dürli topraklary we dürli gurnam shemalary bolan yasayys we jemgyyetçilik binalarynda oturdylan seysmometriki enjamlaryn kömegi arkaly mik-roseysmoyrgyldylaryn, partlayys güyjünin, hakyky yer titremelerin yazgysyny almak.
Türkmenistanyn 15 yyllyk Garassyzlygyna ylmy-barlag instituty su asakdaky üstünlikler bilen geldi:
Türkmenistanyn çäklerini seysmiki etraplasdyrmagyn Milli kartasy, Asgabat säherinin çäklerini seysmiki mikroetraplasdyrmaklygyn kartasy, gurlusyk üçin kadalasdyryjy resminamalar hökmünde Balkan welayatyny bö-lekleyin seysmiki etraplasdyrmaklygyn kartasy islenip tayyarlanyldy we ornasdyryldy.
Institutyn hünärmenleri tarapyndan Halkara standartlaryny göz önünde tutmak bilen Türkmenistanyn gurlusyk kadalary islenip tayyarlanyldy (25 möçberde).
Alnyp barylyan seysmiki ylmy barlaglar seysmiki howpy çaklamakda peydalanylyan usullar toplumynyn möhüm bir bölegi bolup duryar. Hazirki wagta çenli Türkmenistanyn sertleri üçin mahsus bolan çaklayys maksat-larynda peydalanylyan önünden maglumat beriji seysmiki alamatlaryn uly bir toplumy döredildi. Ösüşiň baş meýil-namasynyň esasy hökmünde Asgabat we Arçabil şäherleriniň çäklerini mikroetraplaşdyrma kadalasdyryjy karta-larynyn islenip tayyarlanylmagy Türkmenistanyn halk hojalygyna Seysmologiya YBI-nyn gosan uly gosandy bolup duryar. Türkmenistanyn säherlerini seysmoetraplasdyrmaklygy amala asyrmak üçin dikleyin we keseleyin tolkunlaryn tizligi ulanylyar. Olary herekete getirmek üçin yörite enjam islenip düzüldi we tayyarlanyldy, seyle hem gözegçilik ulgamynyn has onayly usulyny saylap almak – nokatlayyn seysmozontlamak isi amala asyryldy. Bu senagat päsgelçiliklerinin has güyçli bolan säher sertlerinde geçirilyän islerin has anyk bolmagyny üp-jün edyär. Inzenerçilik-geofiziki barlaglar toplumyna ilkinji gezek barlaglaryn elektrogözleg we georadiolokasion usullary girizildi. Dikleyin elektriki zontlamak we georadiolokasiya usullary boyunça geçirilen barlaglaryn netijel-erini seljermegin netijesinde yerin yokary gatlagyny tutyan toprak barada, aerasiya zolagynyn güyji barada, suwly gözyetim we toprak suwlarynyn derejesi barada belli bir netije çykarmak bolyar.
Seysmologiya ylmy-barlag instituty Türkmenistanyn Prezidentinin Karary bilen Ýadro synaglaryny hemmetaraplaýyn gadagan etmek baradaky Sertnamanyn düzgünnamalaryny durmusa ornasdyrmak boyunça Türk-menistanyn milli jogapkär edarasy hökmünde bellenildi. Bu Sertnama Türkmenistanyn çäklerinde monitoringin hal-kara ulgamyna giryän seysmologiki stansiyalary gurmak we onun isini bilelikde alyp barmak bilen baglanysyklydyr.
Filed under: Bütin Temalar, Ylmy Guramalar |


text:
30 Nisan 2015 Perşembe
Türkmenistanyň Häzirki Zaman Diplomatiýasy we Ýyl Ýazgysy Baradaky Žurnallaryň Nobatdaky Sanlary
Türkmenistanyň daşary syýasatynyň esasy maksatlaryny we wezipelerini düşündirmek maksady bilen hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan döredilen «Türkmenistanyň daşary syýasaty we diplomatiýasy» ylmy-amaly žurnalynyň şu ýyldaky birinji sany çapdan çykdy.
Milli Liderimiziň daşary ýurtlaryň döwlet Baştutanlary we iri halkara guramalarynyň hem-de sebit düzümleriniň ýolbaşçylary bilen geçirýän köpsanly duşuşyklarynyň örän netijeli bolmagy Garaşsyz hem Bitarap Türkmenistanyň ählumumy bähbitlere laýyklykda giň möçberli gatnaşyklara ygrarlydygyny aýdyňlyk bilen görkezýär.
Geçen ýylyň birinji çärýeginde geçirilen ýokary derejedäki ikitaraplaýyn gepleşiklere aýratyn bölümiň berlendigi bellärliklidir. Žurnal bilen tanyşlyk hem şu bölümden başlanýar. Şu bölümde Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Mohammad Aşraf Ganiniň Türkmenistana ilkinji döwlet sapary (21-22-nji ýanwar), Türkmenistanyň Prezidentiniň Türkiýe Respublikasyna iki günlük resmi sapary (3-4-nji mart), Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidenti Hasan Ruhaniniň Türkmenistana döwlet sapary (10-11-nji mart), Türkmenistanyň Prezidentiniň Ýaponiýa iş sapary (13-14-nji mart) ýaly möhüm ähmiýetli wakalar jikme-jik şöhlelendirilýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ýaponiýa bolan saparynyň barşynda bu ýurduň Sendaý şäherinde guralan «Tebigy betbagtçylyklaryň töwekgelçiligini azaltmak» atly III Bütindünýä maslahatyna gatnaşdy.
Mälim bolşy ýaly, 9-njy ýanwarda geçirilen Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde milli Liderimiz Bitaraplyk we parahatçylyk ýylynyň çäklerinde ýurdumyzda we daşary ýurtlarda geçirilmegi göz öňünde tutulýan çäreleriň hem-de dabaralaryň maksatnamasyny makullady we tassyklady. Žurnalyň aýratyn bölümi Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi we ýurdumyzyň Türkiýedäki, Azerbaýjandaky, Russiýadaky, Ukrainadaky, Belarusdaky, Saud Arabystanyndaky, Malaýziýadaky, Pakistandaky, Hindistandaky, Beýik Britaniýadaky we beýleki ýurtlardaky diplomatik wekilhanalarymyz tarapyndan guralan baýramçylyk çäreleriniň synyna bagyşlanýar. Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygynyň hormatyna köpsanly duşuşyklar, tegelek stoluň başyndaky söhbetdeşlikler, okuw maslahatlar we ylmy maslahatlar, sergiler, aýdym-saz dabaralary, sport çäreleri we mowzuklaýyn bäsleşikler geçirilýär.
«Türkmenistanyň daşary syýasaty we diplomatiýasy» žurnalynyň sahypalarynda meşhur syýasatçylaryň, ylym we jemgyýetçilik işgärleriniň, diplomatlaryň makalalaryna möhüm orun berilýär. Olar Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe täze belent sepgitlere tarap ynamly öňe barýan Türkmenistanyň ösüşi, gazanýan üstünlikleri barada öz pikirlerini aýdýarlar.
Bu toplum Türkiýe Respublikasynyň ykdysadyýet ministri Nihat Zeýbekçiniň makalasy bilen açylýar. Onuň pikirine görä, soňky ýyllarda iki doganlyk ýurduň arasynda ýola goýlan ykdysady hyzmatdaşlyga Merkezi Aziýada netijeli we özara bähbitli hyzmatdaşlygyň mysaly hökmünde baha bermek bolar.
Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-türk hökümetara toparynyň türk tarapyndan başlygy bolup durýan Türkiýäniň ykdysadyýet ministri iki döwletiň Baştutanlarynyň arasyndaky dostlukly gatnaşyklaryň hem-de soňky ýyllarda syýasy, ykdysady we medeni-gumanitar ulgamlarda ýola goýlan ikitaraplaýyn netijeli hyzmatdaşlygyň döwletara gatnaşyklaryny ösdürmegiň möhüm şerti bolup durýandygyny belledi.
Şanly senesi ýylyň başyndan bäri diňe biziň ýurdumyzda däl-de, eýsem, dünýäniň ähli yklymlarynda giňden we dabaraly ýagdaýda bellenilýän Türkmenistanyň oňyn Bitaraplygy alymlarda we syýasatşynaslarda uly gyzyklanma döredýär.
Hytaýyň döwlet geňeşiniň Ösüş barlag merkeziniň ýanyndaky Ýewropa we Aziýa ýurtlarynyň durmuş taýdan ösüş institutynyň direktorynyň orunbasary Çžao Çansin «Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy» Rezolýusiýasynyň türkmen halkynyň häzirki zaman taryhyndaky möhüm ähmiýetli resminama öwrülendigini belleýär. Munuň özi jemgyýetde durnuklylygy saklap galmaga, türkmen döwletiniň mundan beýläk-de ösmegine ýardam etdi. Hytaýly alym hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylyk edýän Türkmenistan döwletiniň diňe bir özüniň ösmegi üçin tagallalary etmän, eýsem, bütin dünýäde parahatçylygy pugtalandyrmaga ýardam edýändigini, sebit boýunça goňşy ýurtlarda, ilkinji nobatda, Owganystanda syýasy we ykdysady ýagdaýyň kadalaşmagyna işjeň gatnaşýandygyny nygtaýar.
Mälim bolşy ýaly, geçen asyryň 90-njy ýyllarynda Türkmenistan Aşgabatda täjigara we owganara gepleşikleriniň üstünlikli geçirilmeginde möhüm orun eýeledi. Täjigistan Respublikasynyň Ylymlar akademiýasynyň Dil, edebiýat, gündogary öwreniş we ýazuw mirasy institutynyň edebiýat bölüminiň müdiri, filologiýa ylymlarynyň doktory, professor Abdunabi Sattorzodanyň makalasynda ýurdumyzyň täjigara gepleşiklerini geçirmekdäki möhüm orny barada gürrüň berilýär.
Žurnalyň sahypalaryndan okyjylara ýüzlenen Katar Döwletiniň Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Halifa Bin Ahmed Al Suwaidi hem Türkmenistan bilen öz ýurdunyň arasyndaky özara bähbitli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de giňeltmek üçin uly mümkinçilikleriň açylýandygyny belledi. Bu hyzmatdaşlyk 1996-njy ýylda diplomatik gatnaşyklaryň ýola goýulmagy bilen kuwwatly ösüşe eýe boldy.
Gruziýanyň Milli ylymlar akademiýasynyň prezidenti Giorgi Kwesitadze «Bitaraplyk Türkmenistanyň howpsuzlygyny we ykdysady durnuklylygyny üpjün etmek üçin özboluşly diplomatik gurala öwrüldi» diýip belleýär. Onuň pikirine görä, milli — döwlet galkynyşynyň gymmatlyklarynyň bähbidine durnukly ösüşiň ileri tutulmagy türkmen döwletiniň daşary syýasatynyň esasy maksadyna hem-de wezipesine öwrüldi. Bitaraplyk bu meýilnamalary hem-de maksatlary durmuşa geçirmegiň oňyn nusgasyna öwrüldi.
Däp bolşy ýaly, žurnalyň bu sany diplomatiki durmuşyň syny bilen tamamlanýar. Onda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde geçirilen ikitaraplaýyn gepleşikler, daşary işler ministrlikleriniň arasyndaky syýasy geňeşmeler, daşary ýurtlaryň we iri halkara guramalarynyň köpsanly wekiliýetler bilen duşuşyklar, hökümetara toparlarynyň mejlisleri, şeýle hem ýurdumyzyň jemgyýetçilik-syýasy durmuşynyň möhüm wakalary yzygiderli beýan edilýär.
***
«Türkmen arhiwi» taryhy-dokumental, ylmy-taglymat we usulyýet žurnalynyň çapdan çykan nobatdaky sany hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň 2014-nji ýylyň 20-nji oktýabrynda Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäherinde geçirilen Ýaşulularyň maslahatynda sözlän sözi bilen açylýar. Şol çykyşda ýakyn geljek üçin döwlet ösüşiniň gaýragoýulmasyz wezipeleri kesgitlenildi.
Soňra geçen ýyl kabul edilen resminamalaryň toplumy çap edilýär. Olaryň hatarynda hormatly Prezidentimiziň ylym-bilim ulgamyna degişli Permanlary we Kararlary, şeýle hem Türkmenistanyň Mejlisiniň, Türkmenistanyň Ýaşulular maslahatynyň Kararlary bar.
Žurnalyň «Täze neşirler» diýen bölüminde milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň geçen ýyl çap edilen eserleri barada maglumatlar berilýär. Şol eserler bolsa häzirki wagtda täze taryhy eýýamyň belent sepgitlerine tarap ynamly öňe barýan türkmen halkynyň medeni we taryhy däplerine, ruhy-ahlak gymmatlyklaryna düşünmegiň özboluşly açary bolup hyzmat edýär.
Neşirde arhiwleriň meseleleri we arhiw işini kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işlere hem möhüm orun berilýär. Munuň özi ýaş arhiw işgärleri üçin aýratyn ähmiýete eýedir. Hünärmenlere Türkmenistanyň merkezi döwlet arhiwiniň 85 ýyllygyna hem-de ýurdumyzda 1992-2013-nji ýyllarda arhiw işiniň ösüşiniň taryhyna degişli makalalar hem gyzykly bolup biler.
Gündogaryň beýik akyldary we nusgawy şahyry Magtymguly Pyragynyň 290 ýyllygyna bagyşlanan ylmy makalalar neşirde aýratyn orun tutýar. Bu sene 2014-nji ýylda ýurdumyzda hem-de beýik türkmen şahyrynyň döredijiligine uly sarpa goýulýan daşary ýurtlaryň ençemesinde giňden we dabaraly ýagdaýda bellenilip geçildi.
Arhiw resminamalary esasynda ýazylan Aşgabadyň taryhy, Türkmenistanda XX asyryň 20-40-njy ýyllarynda ylmyň ösüşi, ilkinji sazçylyk okuw mekdepleri barada makalalar hem giň okyjylar köpçüligine gyzykly bolar.
Žurnalyň bu sanynda Türkmenistanyň ylmynyň ösüşinde uly yz galdyran alymlaryň we medeniýetde, sungatda öz ussatlygy bilen halk köpçüliginiň söýgüsini gazanan sungat ussatlarynyň durmuş hem-de döredijilik ýollaryny şöhlelendirýän makalalar hem hödürlenýär.
Arhiw suratlary bilen bezelen gyzykly makalalar toplumy diňe bir tanyşdyryş häsiýetine eýe bolman, ilkinji nobatda, ol ýurdumyzyň we türkmen halkynyň şöhratly geçmişine, häzirki gününe hem-de bagtyýar geljegine buýsanç duýgusyny döredýär.
Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary
Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary bilen, Baýramberdi Nurmuhammedowiç Annaýew başga işe geçmegi sebäpli, «Türkmengaz» döwlet konserniniň başlygynyň orunbasary wezipesinden boşadyldy.
***
Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary bilen, Nepes Kadyrgulyýewiç Bäşimow «Türkmengaz» döwlet konserniniň başlygynyň orunbasary wezipesine bellenildi.
***
Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary bilen, Soýençnazar Nurnazarowiç Selimow Aşgabat şäheriniň Arçabil etrabynyň häkiminiň orunbasary wezipesine bellenildi.
***
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe saglygy goraýyş ulgamynyň maddy - enjamlaýyn binýadyny berkitmek, eneleriň we çagalaryň saglygyny goramak hem-de olary öňdebaryjy tilsimatly bejeriş-öňüni alyş hyzmatlary bilen üpjün etmek, şeýle hem Birleşen Arap Emirlikleriniň Halifa Bin Zaýed Al-Nahaýýan adyndaky Gaznasy bilen Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň arasynda Halia Bin Zaýed Al-Nahaýýan adyndaky Gaznanyň serişdeleriniň hasabyna Türkmenistanyň Mary welaýatynyň Mary şäherinde 120 orunlyk çagalar hassahanasyny gurmak barada Özara düşünişmek hakyndaky Ähtnamany ýerine ýetirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti karara gol çekdi. Resminama laýyklykda Türkmenistanyň Oba hojalyk ministrliginiň ýanyndaky Ýer serişdeleri gullugyna Mary welaýatynyň häkimligi bilen bilelikde ady agzalan Gazna tarapyndan çagalar hassahanasynyň binasy üçin ýer bölegini bermek boýunça namalary bellenen tertipde resmileşdirmek tabşyryldy.
Türkmenistanyň Prezidenti Ýewropa Komissiýasynyň Başlygynyň Orunbasaryny Kabul Etdi
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyza gelen Ýewropa Komissiýasynyň Başlygynyň orunbasary Maroş Şefçowiçi kabul etdi.
Myhman wagt tapyp kabul edendigi üçin döwlet Baştutanymyza hoşallyk bildirip, Ýewropa Bileleşiginiň ählumumy abadançylygyň bähbidine giň halkara hyzmatdaşlygy ösdürmäge gönükdirilen netijeli daşary syýasaty durmuşa geçirýän Türkmenistan bilen gatnaşyklary pugtalandyrmaga uly gyzyklanma bildirýändigini tassyklady. Jenap Maroş Şefçowiç özüniň bu saparynyň Aşgabada ilkinji saparydygyny aýdyp, ak mermerli binalaryň iň köp jemlenen şäheri hökmünde Ginnesiň rekordlar kitabyna girizilen türkmen paýtagtynyň özünde ýatdan çykmajak täsir galdyrandygyny nygtady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistan — Ýewropa Bileleşigi gatnaşyklarynyň okgunly ösýändigini kanagatlanmak bilen belledi. Şol gatnaşyklar bolsa soňky ýyllarda hil taýdan täze derejä çykaryldy. Milli Liderimiz ýewropaly hyzmatdaşlarymyz bilen özara bähbitli gatnaşyklary ösdürmegiň ýurdumyzyň daşary syýasat strategiýasynyň esasy ugurlarynyň biri bolup durýandygyny belläp, Bitarap Türkmenistanyň Ýewropa Bileleşigi – oňa agza ýurtlar bilen köptaraplaýyn, şeýle hem ikitaraplaýyn görnüşde däp bolan hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de işjeňleşdirmäge taýýardygyny nygtady.
Duşuşygyň barşynda döwlet Baştutanymyz we Ýewropa Komissiýasynyň Başlygynyň orunbasary ileri tutulýan ugurlarda hyzmatdaşlygyň geljegi barada pikir alyşdylar. Söwda-ykdysady we gumanitar-medeni ulgamlar ileri tutulýan ugurlaryň hatarynda görkezildi. Şunuň bilen baglylykda, özara gatnaşyklaryň oňyn tejribesiniň dürli ulgamlarda täze bilelikdäki taslamalary amala aşyrmak üçin oňat esasy döredýändigi bellenildi.
Ýangyç-energetika toplumynda hyzmatdaşlyk etmek meseleleri hem gyzyklanma bildirilip, ara alnyp maslahatlaşyldy. Ägirt uly serişdeler we senagat kuwwatyna eýe bolan ýurdumyz bu ulgamda özüniň energiýa serişdelerini dünýä bazarlaryna, şol sanda Ýewropa ugry boýunça çykarmagyň ugurlaryny diwersifikasiýalaşdyrmagyň strategiýasyny durmuşa geçirýär. Şol strategiýada bolsa köpugurly turbageçiriji düzümi döretmek göz öňünde tutulýar. Şunuň bilen baglylykda, Ýewropa Bileleşiginiň bu öňdengörüjilikli strategiýany, şeýle hem häzirki döwrüň ýagdaýlaryna laýyk gelýän täze energiýa howpsuzlyk binýadyny döretmek boýunça türkmen Lideri tarapyndan öňe sürlen başlangyçlary goldaýandygy nygtaldy.
Myhman Ýewropa Bileleşiginiň ýurdumyz bilen ýangyç-energetika toplumynda özara bähbitli gatnaşyklary çuňlaşdyrmaga uly gyzyklanma bildirýändigini tassyklap, Türkmenistanyň, Azerbaýjanyň, Türkiýäniň pudaklaýyn edaralarynyň ýolbaşçylarynyň we Ýewropa Bileleşiginiň wekilleriniň gatnaşmagynda Aşgabatda geçiriljek dört taraplaýyn duşuşygyň bu strategiki ulgamda hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ilerletmäge we degişli düzümleýin taslamalary iş ýüzünde amala aşyrmagyň geljegini kesgitlemäge ýardam etjekdigine ynam bildirdi.
Şunuň bilen birlikde, ulag-üstaşyr ulgamda hem netijeli hyzmatdaşlyk etmek üçin giň mümkinçilikler açylýar. Munuň özi ählumumy durmuş-ykdysady ösüşiň möhüm şerti bolup durýar.
Dünýäde parahatçylygy we durnuklylygy üpjün etmek, ählumumy durnukly ösüş üçin şertleri döretmek işinde tagallalary birleşdirmek özara gatnaşyklaryň möhüm meseleleriniň hatarynda görkezildi. Şunda Bitarap Türkmenistanyň daşary syýasat strategiýasynyň döredijilik häsiýete eýedigi bellenildi. Munuň özi häzirki döwrüň wajyp meselelerini deňagramly çözgütlerini işläp taýýarlamakda ýurdumyzyň eýeleýän işjeň ornunda äşgär görünýär. Milli Liderimiziň Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň we beýleki iri wekilçilikli forumlaryň münberlerinden öňe süren oňyn teklipleri hem muňa şaýatlyk edýär.
Döwlet Baştutanymyz BMG-niň Baş Assambleýasynyň ýörite Rezolýusiýasy esasynda ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplyk derejesine eýe bolmagyna şu ýyl 20 ýyl dolýandygyny nygtap, Ýewropa Bileleşiginden hyzmatdaşlarymyzy bu şanly senä bagyşlanan dabaraly çärelere gatnaşmaga çagyrdy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, Türkmenistan parahatçylyk söýüji syýasatyny yzygiderli durmuşa geçirmek bilen, özüniň döredijilik kuwwatyny tutuş adamzadyň hyzmatyna goýmaga çalyşýar, bu ugurda anyk we netijeli ädimleri ädýär.
Pursatdan peýdalanyp, jenap Maroş Şefçowiç milli Liderimizi sebit we ählumumy möçberde parahatçylygy, howpsuzlygy we durnuklylygy üpjün etmekde möhüm orna eýe bolan türkmen Bitaraplygynyň 20 ýyllygy, şeýle hem ýurdumyzyň kosmos döwletleriniň hataryna girmegini alamatlandyran taryhy ähmiýetli waka — Türkmenistanyň ilkinji «TürkmenÄlem 52oE» aragatnaşyk emeli hemrasynyň uçurylmagy bilen gutlady.
Duşuşygyň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we myhman deňhukuklylyk, özara bähbitlilik we uzakmöhletleýin esasda guralýan köpugurly Türkmenistan — Ýewropa Bileleşigi hyzmatdaşlygynyň mundan beýläk-de üstünlikli dowam etdiriljekdigine ynam bildirdiler.
Duşuşyga Ýewropa Bileleşiginiň Türkmenistanda işleri wagtlaýyn ynanylan wekili Dionisios Daniilidis gatnaşdy.
Türkmenistan - BMG
Türkmen paýtagtynda Türkmenistanyň Hökümetiniň BMG-niň Bosgunlaryň işleri baradaky Ýokary komissarynyň müdirligi bilen bilelikde guran Merkezi Aziýa migrasiýa akymlary meseleleri boýunça iki günlük okuw maslahaty öz işini tamamlady. Duşuşyga ýurdumyzyň degişli ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň, milli habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.
Okuw maslahatynyň barşynda ählumumy abadançylygyň bähbidine tutuş dünýäde parahatçylygy berkitmek işine ägirt uly goşant goşmak bilen, türkmen döwletiniň Bitaraplyk syýasatyny yzygiderli ýöredýän hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ylalaşdyryjylyk syýasatyna ýokary baha berildi. Milli Liderimiziň Birinji jahan urşunda iri söweşleriň biri — Çanakgalada bolup geçen söweşiň 100 ýyllygyna bagyşlanyp, ýakynda Türkiýede geçirilen hatyra çärelerine gatnaşmagy hem bu syýasatyň ynsanperwerligini hem-de ählumumy howpsuzlyga we durnuklylyga bolan gyzyklanmany alamatlandyrýar.
Şunuň bilen baglylykda, maslahata gatnaşyjylar Türkmenistan — BMG gatnaşyklarynyň ynsanperwer ulgam ýaly möhüm ugrunda gatnaşyklarynyň netijelidigini kanagatlanma bilen bellediler. Bu ulgamda gatnaşyklar häzir täze mazmuna eýe boldy. Hususan-da, BMG-niň Bosgunlaryň işleri baradaky Ýokary Komissarynyň Maksatnamasynyň Ýerine ýetiriji Komitetiniň hemişelik agzasy bolmak bilen, Türkmenistan bosgunlara kömek bermek we olaryň hukuklaryny goramak boýunça maksada gönükdirilen işleri geçirip we bu ugurda anyk ädimleri ätmek bilen dünýä bileleşiginiň tagallalaryna mynasyp goşandyny goşýar.
Çykyş edenler öz çykyşlaryny bosgunlaryň we raýatlygy bolmadyk adamlaryň meselelerini çözmekde dünýä we milli tejribesiniň seljermesine, şunda halkara guramalarynyň eýeleýän ornuna, degişli ugurda köpýyllyk hyzmatdaşlygyň ösüşine we ylalaşylan hereketleri işläp taýýarlamaga, göçýänleriň ýurda girmeginiň we olaryň serhetýaka gözegçiliginiň belli bir ulgamyny döretmäge bagyşladylar. Şol ulgam migrasiýa akymlaryny netijeli dolandyrmagyň zerur bolan derejesini üpjün edýär.
Ýurdumyzda bu ugurda geçirilen möhüm we netijeli işler hökmünde «Bosgunlaryň hukuk ýagdaýy hakynda» we «Apatridleriň derejesi hakynda» Konwensiýalarda göz öňünde tutulan borçnamalary ýerine ýetirmek, şeýle hem ýurdumyzyň çäginde ýaşaýan bosgunlaryň we raýatlygy bolmadyk adamlaryň ähli hukuklardan peýdalanyp bilmegi üçin türkmen döwletiniň Baştutanynyň Karary bilen, raýatlygy bolmadyk adamyň we bosgunyň şahadatnamasynyň we ýol resminamasynyň, ýaşamak üçin görnüşiň täze nusgalary güýje girizildi. Bu resminamalar ICAO (Raýat awiasiýasynyň halkara guramasy) standartlaryna doly laýyk gelýär. Umuman, bu çäreler halkara ynsanperwer hukugynyň kadalaryny iş ýüzünde amala aşyrmak babatda oňyn tejribe bolup durýar.
Duşuşygyň ahyrynda bu ýere ýygnananlar şu günki maslahatyň gün tertibine girizilen meseleleriň gyzyklanma bilen ara alyp maslahatlaşylmagynyň migrasiýany milli, sebit we halkara derejelerinde kadalaşdyrmak babatda ählumumy meseleleri çözmäge ýardam etjekdigine ynam bildirdiler.
Maksat Atabaýew 2015-nji Ýylda Türkmenistanyň Iň Gowy Küştçüsi
Milli ýokary liga girýän erkekleriň arasynda küşt boýunça ýurdumyzyň çempionaty iň ýaş türkmen grossmeýsteri, 20 ýaşly aşgabatly küştçi Maksat Atabaýewiň ýeňşi bilen tamamlandy. Şäher sport komitetiniň küşt sport mekdebiniň wekili ýaryşyň barşynda bir gezek hem utulman, mümkin bolan 15 utukdan 11,5 utuk toplady. Ol 10 gezek ýeňiş gazandy we 5 duşuşygyny deňme-deň tamamlady.
Kümüş medala bolsa ýeňijiniň özünden kiçi dogany, 15 ýaşly, FIDE-niň ussady Saparmyrat Atabaýew mynasyp boldy. Ol Maksatdan bary-ýogy 1 utuk az toplady. Üçünji orny bolsa Ahal welaýatynyň toparynyň wekili, FIDE-niň ussady Annaberdi Esenow eýeledi.
Bu altyn medal M.Atabaýewiň milli birinjilikde gazanan altyn medallarynyň dördünjisidir. Özi-de, 2011-nji ýylda gazanylan ilkinji altyn medal Türkmenistanyň at gazanan tälimçileri Aýdogdy Atabaýewiň we grossmeýster Orazly Annageldiýewiň şägirdine şeýle üstünlige 15 ýaşda eýe bolan ýurdumyzyň iň ýaş küştçüsiniň adyna mynasyp bolmaga mümkinçilik berdi. Şol döwürden bäri ol ýokary görkezijileri gazanmagy başardy. Onuň gazanan üstünlikleriniň iň esasysy bolsa halkara grossmeýsteri diýen ada eýe bolmagy bilen baglanyşyklydyr.
Mälim bolşy ýaly, grossmeýster derejesine eýe bolmak üçin küştçä diňe bir iri halkara ýaryşlarynda 3 ball almak ýeterlik bolman, eýsem dünýä reýtinginde zerur bolan basgançagy eýelemek wajypdyr. Şol dereje bolsa 2500 görkezijiden az däldir. M.Atabaýew ballaryň zerur bolan möçberini geçen ýylyň tomsunda, Russiýanyň paýtagty Moskwa şäherinde geçirilen halkara ýaryşynyň barşynda gazandy (mundan başga-da, Maksat altyn baýraga mynasyp boldy). Halkara grossmeýsteri diýen ady almak üçin zerur bolan görkezijini bolsa ol şu ýylyň başynda «Moskow-open» halkara ýaryşynda gazandy.
Maksadyň halkara sport giňişliginde gazanan baýraklary barada hem ýatlap geçmelidiris. Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň üçünji ýyl talyby eýýäm 20-den gowrak medal gazanmagy başardy. Olaryň arasynda 2008-nji ýylda Birleşen Arap Emirliklerinde geçirilen Aziýanyň toparlaýyn çempionatynda gazanan kümüş medaly onuň üçin has ähmiýetlidir.
Ýeri gelende aýtsak, geçen aprel aýy M.Atabaýew üçin diňe Türkmenistanyň çempionatynda gazanan ýeňşi bilen däl, eýsem biziň ýurdumyzyň taryhynda iň köpçülikleýin häsiýete eýe bolan birwagtda köp tagtada oýnamak ýaryşyna gatnaşmak babatda hem uly ähmiýete eýe boldy. Şonda Maksat welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň türgenleriniň birbada ýüzlerçesi bilen bäsleşdi. Bu ýaryş «Sagdynlyk we bagtyýarlyk» atly köpçülikleýin bedenterbiýe-sport we sagdyn durmuş-medeni çäreleriň çäklerinde, geçen ýylyň ahyrynda öz gapylaryny giňden açan täze Küşt we şaşka mekdebinde geçirildi. Ýaryşlaryň barşynda 2015-nji ýylda Türkmenistanyň iň gowy küştçüsi 96 ýeňiş gazandy, üç duşuşykda deňme-deň oýnady we bary-ýogy bir duşuşykda utulyşa sezewar boldy.
Häzirki wagtda M.Atabaýew milli ýygyndymyzyň beýleki wekilleri bilen bilelikde maý aýynyň ikinji ýarymynda Moskwa şäherinde (Russiýa Federasiýasy) geçiriljek halkara okuw-türgenleşik ýygnanyşygyna taýýarlyk görýär. Bu ýygnanyşyk dünýä çempionatynyň zolaklaýyn tapgyryna (Merkezi Aziýa sebitiniň ýurtlarynyň arasynda) taýýarlyk bolar. Şol ýaryşlarda esasy göreş birinji we ikinji orunlar üçin bolar. Şol orunlar bolsa dünýä birinjiliginiň final tapgyryna gatnaşmaga hukuk berer.
Maý aýynyň 20-lerinde paýtagtymyzyň Küşt we şaşka mekdebiniň binýadynda ýokary liga girýän zenanlaryň arasynda küşt boýunça Türkmenistanyň birinjiligi badalga alar. Ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda iň güýçli türgenleriniň 16-syny jemlejek bu ýaryş duşuşyklaryň aýlaw ulgamy boýunça ýeňijileri we baýrakly orunlara mynasyp boljaklary kesgitlär. FIDE-niň ussady Bahar Hallaýewa Türkmenistanyň häzirki çempionydyr.
Ol özüniň ýokary derejeli ussatlygyny şu ýaryşda tassyklap bilermi? Muňa ýakyn wagtda göz ýetireris...
Medeniýet Parahatçylygyň we Agzybirligiň Nyşany
Şu günler Aktauda — Gazagystan Respublikasynyň Mangistau oblastynyň paýtagtynda Türkmenistanyň medeniýet işgärleriniň wekiliýeti saparda bolýar. Onuň düzüminde belli artistler, Balkan welaýatynyň “Dagdan” döredijilik topary, Aşgabadyň çagalar çeperçilik mekdebiniň okuwçylary we Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň talyplary bar. Doganlyk ýurda sapar Türkmenistanyň Gazagystan Respublikasyndaky konsullygy hem-de ýurdumyzyň Medeniýet ministrligi tarapyndan kabul edýän tarapyň goldaw bermeginde guraldy. Ynsanperwer çäre Türkmenistanda giňden bellenilýän Bitaraplyk we parahatçylyk ýylyna bagyşlanan çäreleriň maksatnamasynyň çäklerinde geçirilýär.
Türkmenistany we Gazagystany milli medeniýetleriň umumy çuňňur kökleri, taryhy geçmiş, dil, özara bähbitli hyzmatdaşlyga, ynanyşmaga we özara düşünişmä esaslanan köpýyllyk dostlukly gatnaşyklar baglanyşdyrýar. Bularyň hemmesi türkmen wekiliýetiniň goňşy ýurtda bolýan günleri, Žana Uzen serhetýaka gazak şäheriniň häkimligi we jemgyýetçilik guramalary tarapyndan 27-nji aprelde guralan türkmen-gazak serhedinde dabaraly kabul etmekden başlap, beýleki wakalarda öz aýdyň beýanyny tapdy. Türkmenistanyň wekillerini duz-çörek, milli tagamlar, gazak döredijiliginiň äheňleri boýunça guralan konsert bilen mähirli garşyladylar. Türkmenistanyň wekilleriniň hormatyna şäheriň meri S.Turumow, ýaşulularyň ýerli geňeşiniň başlygy, “Uzenmunaýgaz” nebitgaz çykaryjy kompaniýanyň baş direktory we beýlekiler gutlag sözleri bilen çykyş etdiler. Türkmenistanyň we Gazagystanyň arasynda medeni alyşmalaryň möhümdigi bellenildi. Olar milli we umumyadamzat ruhy gymmatlyklarynyň esasynda iki doganlyk halkyň özara baýlaşmagyna gönükdirilendir.
Türkmenistanyň wekiliýeti Aktau şäherinde bolmagynyň ikinji güni Akşükür obasynyň golaýyndaky Týubkaragan raýonynda ýerleşýän “Koşkar Ata” aramgähine zyýarat etdiler. Bu ýerde köpüsi türkmen topragyndan bolan dindarlaryň ruhy aram tapdy...
Biziň wekiliýetimiz tanyşlyk saparyny dowam edip, Týubkaragan raýonynyň dolandyryş merkezine Fort — Şewçenko şäherine we Bautino deňiz portuna baryp gördüler. Bu ýerde olar Hazaryň gazak bölegindäki deňiz ýalpaklygynda we gury ýerlerindäki uglewodorod ýataklaryny özleşdirmegiň häzirki zaman taryhy bilen tanyşdylar. Önümçilik düzümini we ýöriteleşdirilen floty synladylar. Tanyşlygyň ahyrynda Týubkaragan raýonynyň häkimi T.Asauowyň we Fort — Şewçenko şäheriniň meri A.Nurdöwletowyň ugratmagynda “Tulpar” gämisinde Bautin aýlagy boýunça gezelenji amala aşyryldy.
29-njy aprelde Aktaunyň Nurmuhan Žanturin adyndaky döwlet sazly-drama teatrynyň eýwanynda “Men Parahatçylyga ses berýärin” diýen at bilen çagalaryň çeken suratlarynyň sergisi guraldy. Ol Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna we ýurdumyzda yglan edilen Bitaraplyk we parahatçylyk ýylyna bagyşlandy. Sergä Türkmenistanyň, Gazagystanyň Mangistau we Atyrau oblastlarynyň umumybilim berýän we çeperçilik mekdeplerinden oglanlar we gyzlar gatnaşdylar. Ýaş suratkeşler tomaşaçylary işleriniň 100-den gowragy bilen tanyşdyrdylar. Mundan başga-da, bu ýerde ýaş türkmen suratkeşleriniň — Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň talyplarynyň çeken suratlarynyň bäsleşikden daşgary sergisi ýaýbaňlandyryldy. Sergi işlerinde deňi-taýy bolmadyk ahalteke bedewleriniň, türkmen tebigatynyň gözelligi, milli baýramçylyklar, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Türkmenistanda senagat we ýaşaýyş jaý gurluşyklarynyň çäklerinde senagat peýzažlary şekillendirildi.
Dabaraly ýagdaýda bäsleşigiň ýeňijilerini sylaglamagyň baýramçylyk çäresi geçirildi. Ozalky Şota Rustaweli adyndaky Türkmen çeperçilik mekdebiniň uçurymy, Gazagystanyň sungat akademiýasynyň akademigi Aýtbaý Kulbaýyň ýolbaşçylyk eden eminler toparynyň çözgüdi boýunça baýrak eýelerini kesgitlemek iki ýaş toparlary boýunça bäş bölümde internet — ses bermegi nazara almak bilen geçirildi. Uly ýaş toparynda ikinji orny eýelän, Aşgabadyň çeperçilik mekdebiniň okuwçysy M.Myradow hem-de aýry-aýry ýaş toparlarynda tomaşaçylaryň söýgüsini gazanan A.Kulyýewa “Men Parahatçylyga ses berýärin” diýen at bilen geçirilen çagalaryň çeken suratlarynyň halkara bäsleşiginiň ýeňijileri boldular. Bäsleşigiň baş baýragy Aktau şäheriniň 3-nji orta umumybilim berýän mekdebiniň okuwçysy E.Konysbaýewe gowşuryldy. Çagalaryň çeken suratlarynyň halkara bäsleşiginiň ýeňijilerine we baýrak eýelerine Türkmenistanyň Gazagystan Respublikasyndaky konsullygynyň diplomlary we Mangistau oblastynyň häkimliginiň adyndan gymmat bahaly sowgatlar gowşuryldy. Sylaglamak çäresine Aktau şäheriniň we Mangistau oblastynyň ýolbaşçylary hem-de Balkan welaýatynyň häkimi B.Hojamämmedow gatnaşdylar.
Medeni çäreler şol gün Türkmenistanyň we Mangistau oblastynyň döredijilik toparlarynyň N.Žanturin adyndaky sazly-drama teatrynyň sahnasynda guran konserti bilen dowam etdi. Türkmenistanyň halk artistleri—Balkan welaýatyndan aýdymçy A.Mämmedowa we aşgabatly bagşy P.Hamydow üstünlikli çykyş etdiler. Opera sahnalaryny ýerine ýetirijiler—Türkmen milli konserwatoriýasynyň mugallymy A.Seýtkulyýewa we Mangistau oblastynyň Murat Oskimbaýew adyndaky filarmoniýanyň aýdymçysy Ş.Saparowa şowhunly el çarpyşmalara mynasyp boldular. Aýdymçylara gazak saz ussady, halkara bäsleşikleriniň ýeňijisi pianinoçy E. Begendikow sazandarlyk etdi. Balkanly we Mangistauly tansçylaryň tomaşaçylaryň el çarpyşmagynda ýerine ýetiren küşt depdi tansy konsert maksatnamasynyň içinden erş-argaç bolup geçdi.
Türkmen wekiliýetiniň sapary gazak milletiniň Lideri, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýaly “açyk gapylar” syýasatyny ýöredýän , sebitde parahatçylygy we halklaryň arasynda agzybirligi berkarar edýän Gazagystanyň Prezidenti Nursultan Nazarbaýewiň döwlet Baştutanynyň wezipesine resmi taýdan girişmegi mynasybetli geçirilen çärä gabat geldi. Balkan welaýatynyň Mangistau oblastyndaky ynsanperwer çäresi Türkmenistanda yglan edilen Bitaraplyk we parahatçylyk ýylynyň nyşany astynda, Gazagystanyň halklarynyň Assambleýasynyň 20 ýyllygynyň, ýurduň milli baýramy — Agzybirlik gününiň we Beýik Ýeňşiň 70 ýyllygynyň öňüsyrasynda geçirilýär. Bularyň hemmesi kabul edýän tarapyň wekilleriniň nygtaýşy ýaly, Türkmenistanyň döredijilik wekiliýetiniň saparyna aýratyn öwüşgin çaýýar.
Diňe geografik serhetleri däl-de, eýsem, ruhy ýakynlygy birleşdirýän doganlyk ýurtlaryň arasyndaky medeni alyşmalar Türkmenistanyň we Gazagystanyň Liderleriniň netijeli syýasaty netijesinde ýylsaýyn giňelýär, milletleriň ýakynlaşmagyna we iki döwletiň netijeli hyzmatdaşlygyna hyzmat edýär. “Demirgazyk-Günorta” transmilli demir ýolunyň gurulmagy munuň aýdyň mysallarynyň biri bolup durýar. Ýewropanyň üstaşyr ýükleriniň Ýakyn we Orta Gündogaryň ýurtlaryna gysga ýol hökmünde demir ýolunyň hereket etmegi Türkmenistanyň, Gazagystanyň, we olar bilen çäkleşýän ýurtlaryň ykdysadyýetleriniň we durmuş derejeleriniň ýokarlanmagyna ýardam eder.
30-njy aprelde türkmen wekiliýeti Aktau şäherinden Žan Uzen şäherine bardy, bu ýerde paýtagtymyzyň artistlerinden we Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň “Dagdan” döredijilik toparynyň agzalaryndan ybarat döredijilik işgärleri uly konsert bilen çykyş etdiler. 1-nji maýda bolsa türkmen wekiliýeti Gazagystanyň halklarynyň Agzybirlik Gününe bagyşlanan baýramçylyk çäresine gatnaşar.
Türkmenistanyň Howa Maglumaty 01.05.2015
Türkmenistanyň Howa Maglumaty
01.05.2015
Aşgabat
+28… +30°
Türkmenbaşy
+25… +27°
Balkanabat
+30… +32°
Mary
+28… +30°
Türkmenabat
+26… +28°
Daşoguz
+25… +27°
http://www.turkmenhabargullugy.com/
01.05.2015
Aşgabat
+28… +30°
Türkmenbaşy
+25… +27°
Balkanabat
+30… +32°
Mary
+28… +30°
Türkmenabat
+26… +28°
Daşoguz
+25… +27°
http://www.turkmenhabargullugy.com/
Birinji Milli Awtomobil Ýaryşynyň Ýeňijileri Kesgitlendi
Paýtagtymyzda «Aşgabat — Derweze — Aşgabat» awtomobil ýaryşy tamamlandy, ony Türkmenistanyň Sport baradaky döwlet komiteti, ýurdumyzyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi hem-de Milli awtosport merkezi guradylar.
Birinji milli awtomobil ýaryşynda sürüji Muhammet Gurbanow we ýolbelet Serdar Aýdogdyýew ýeňiş gazandylar. Didar Orazmetow — Gurban Daňatarow hem-de Merdan Toýlyýew — Aýdyn Mämmedow baýrakly orunlary eýelediler. Olar ýolsuz ýerde ýaryşmak boýunça degişlilikde kümüş we bürünç medallaryna mynasyp boldular. Baýrak eýeleriniň hemmesi hormat hatlary we gymmat bahaly sowgatlar bilen sylaglandylar.
— Ýoluň çylşyrymlylygy her tapgyrda artdy — diýip, ýaryşyň baş emini Şamyrat Gurbanow gürrüň berdi. — Ugur ýolsuz ýerlerden — gumuň we gum alaňlarynyň içinden geçip, onuň her bir kilometri ýaryşa gatnaşyjylar tarapyndan kynlyk bilen geçildi. Toparlaryň ikisi ýoldan çykdy — olaryň ikisinde hem ulag hereketlendirijileri näsazlyk tapdy. Merkezi Garagumuň içi bilen ulagy ýokary tizlikde sürüp, ony dolandyrmak ýeňil däl. Ýöne türgenleriň hemmesi-de wezipäniň hötdesinden abraý bilen gelmegi başardylar, olaryň ökdeleri bolsa sylaglara mynasyp boldular. Bu ýaryşyň jemleri boýunça Milli awtosport merkezinde halkara ýaryşlaryna gatnaşmaga taýýarlyk görmek üçin toparlar döredilýär. Bu ilkinji nobatda «Dakar» tapgyrynyň nobatdaky ýaryşy bolup, onuň ugry 2016-njy ýylda Günorta Amerika ýurtlarynyň üçüsiniň çäginden geçer.
Ýeri gelende aýtsak, biziň türgenlerimiz awtosport boýunça halkara ýaryşlaryna ozal hem gatnaşdylar. Şolaryň biri — 2009-njy ýylda Russiýanyň, Gazagystanyň we Türkmenistanyň çäklerinden geçen meşhur «Ýüpek ýoly» ýaryşydyr. Soňra türkmen türgenleri Peterburg — Soçi (2010-njy ýyl), Moskwa — Soçi (2011-nji ýyl), Moskwa — Gelenjik (2012-nji ýyl) ugurlary boýunça geçirilen ýaryşlara, Dünýä Kubogynyň Abu-Dabide geçirilen tapgyryna (2013-nji ýyl) gatnaşyp, olarda üstünlikli çykyş etdiler. Şu ýylyň ýanwarynda milli awtosport merkeziniň başlygy Gulmyrat Agamyradow, ussa Gurban Daňatarow we toparyň agzalary — sürüji Şamyrat Gurbanow we ýolbelet Rafael Gaýnulin «Dakar — 2015» tapgyrynyň ýaryşyna gatnaşdylar.
Bu ýaryş Argentinanyň, Çiliniň we Boliwiýanyň çäklerinden geçip, 9 müň kilometrden gowrak ýoly öz içine aldy. Onuň ýarysy dürli ýerler boýunça ýokary tizlikli ýörite ugurlardan ybarat boldy. Ýaryşa gatnaşyjylar 14 günüň içinde daglyk ýerlerden, çylşyrymly ýollardan, gum depelerinden we alaňlaryndan geçdiler. Munuň özi yzygiderli beden we ruhy agramlyk şertlerinde sürüjileriň we tehnikalaryň çydamlylygyny barlaýan, ýoluň, tizligiň takyk meýilleşdirilmegini talap edýän uly synag boldy.
Türkmenistanyň toparynyň halkara awtomobil ýaryşlarynda çykyş etmegi milli awtomobil sportuny ösdürmegiň maksatnamasyny yzygiderli amala aşyrýan ýurdumyz üçin kanunalaýyk ýagdaý bolup durýar. Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň sportuň bu görnüşiniň hakyky muşdagy bolmagy bellärliklidir. Munuň şeýlidigine bolsa biz milli Liderimiziň ýaryş ulaglaryny dolandyrmakda ussatlyk görkezip, ýokary netijeleri gazananda göz ýetirmäge mümkinçilik aldyk.
Mälim bolşy ýaly, 2012-nji ýylda, Bütindünýä saglyk güni mynasybetli geçirilen ýaryşlaryň barşynda döwlet Baştutanymyz «Bugatti Veyron» sport ulagynyň sürüji hökmünde ajaýyp çykyş etdi. Şonda milli Liderimiz ýaryşlarda ynamly ýeňiş gazanyp, gowy wagt görkezmek bilen çäklenmän, eýsem, awtomobil ýaryşlarynyň örän gyzykly, emma çylşyrymly görnüşinde — driftde ýokary ussatlyk görkezdi. 2013-nji ýylda bolsa döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň täze Awtomobil sport merkezinde geçirilen ilkinji ýaryşlara gatnaşdy. Şonda «Alfa Romeo» ýaryş awtoulagyny dolandyrmak bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tejribeli sürüjileriň arasynda nobatdaky gezek ýeňiji boldy.
Täze eýýamda ýurdumyzyň welaýatlarynda awtomobil klublary döredildi, olaryň maddy-enjamlaýyn binýady berkidildi, ýaşlaryň arasynda uly meşhurlyga eýe bolýan awtomobil sporty boýunça milli ýaryşlar geçirilýär. Türkmen türgenleri bu gün döwrebap awtoulaglardan başlap dünýä belli önüm öndürijileriň awtoulaglarynda dürli halkara ýaryşlaryna gatnaşmaga ajaýyp mümkinçilik aldylar. Awtomobil sport merkezi üçin täze ulaglar yzygiderli satyn alynýar, bu bolsa sportuň bu gyzykly görnüşi bilen meşgullanmaga isleg bildirýän ýaşlaryň sanynyň artmagyny üpjün edýär.
Goşunyň Kuwwaty Esgerleriň Watançylyk Ruhunda
“Kelete” okuw türgenleşik merkezinde “Watan gerçegi” atly harby okuw-türgenleşigi geçirildi. Oňa Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň düzümlerinde ot atyş taýýarlygyny geçen, söweşjeň taýýarlykda aýratyn tapawutlanan mergen harby gullukçylar gatnaşdylar. Olar bu gün söweşjeň taýýarlyklarynyň ýokarydygyny görkezmegi öz öňlerinde maksat edindiler.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe milli goşunymyzyň harby kuwwaty we söweşjeň ukyby Türkmenistanyň Prezidenti, Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy, goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedowyň bu ugurdaky yzygiderli tagallalary netijesinde barha ýokarlanýar. Ýurdumyzyň goranyş häsiýetli Harby doktrinasyna laýyklykda, gury ýerde, howa we deňiz giňişliginde sazlaşykly hereket etmäge ukyply ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleri ussat harby hünärmenleri taýýarlaýan kämil mekdebe öwrüldi.
Harby okuw-türgenleşikleriniň geçirilmeginiň maksady harby gullukçylarymyzyň hünär derejesini hem-de milli goşunymyzyň diňe parahatçylyk maksatlaryna hyzmat edýän goranyş kuwwatyny ýokarlandyrmakdan ybaratdyr.
Harby okuw- türgenleşigini ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Harby-howa güýçleri we howa hüjüminden goranmak goşunlary başlady. Häzirki wagtda tehniki taýdan üpjünçiligine aýratyn üns berilýän ýurdumyzyň Harby-howa güýçleri Türkmenistanyň deňiz çäkleriniň we gury ýer serhediniň howa giňişligini ygtybarly goraýar. Tejribeli uçarmanlarymyz howada uçuş tilsimlerini görkezdiler, olar asmandan hüjüm edip, top oklary bilen ýerdäki nyşanalary takyk urup, ot açdylar. Ussat uçarmanlar söweş uçarlaryna kämil erk edip, öňde goýlan wezipäni ýerine ýetirdiler.
Soňra howadaky nyşanany ýok etmek boýunça howa hüjüminden goranmak goşunlarynyň güýçleri görkezildi. Şunda 4500 metr beýiklikdäki we 12 kilometr uzaklykdaky howa nyşanasyny ýok etmek üçin Peçora-2BM asmana atyjy raketa toplumynyň şahsy düzümi ot açyp, wezipäni ýerine ýetirdi.
“Watan gerçegi” atly harby okuw-türgenleşigini raketa we artilleriýa goşunlary dowam etdi. Söweşjeň tehnikalar uly meýdany eýeleýän nyşanalar boýunça zalp bilen ot açdylar. Tehnikalaryň mergen çeneýjileri ot açylanda bildirilýän talaplary berjaý edip, oklary dogry çenäp gönükdirdiler.
Ýeri gelende aýtsak, hormatly Prezidentimiziň durmuşa geçirýän harby özgertmeleriniň netijesinde raketa we artilleriýa goşunlarymyz kuwwatly ýaraglar bilen üpjün edildi. “Smerç”, “Uragan”, “Grad” ulgamlary, söweş maşynlary, özi ýöreýän toplar, top-gaubisalar we mina agtaryjylar olaryň ygtyýaryndadyr.
Söweş hereketleri alnyp barlanda, top ýaraglary söweşe ilki başlap, garşydaşa uly zyýan ýetirmek bilen pyýada we tank goşunlarynyň şowly hüjüm etmeklerine amatly şertleri döredýär. Şonuň üçin hem top oklarynyň nyşanany dürs urup, olary hatardan çykarmagy örän möhümdir. Topçular bu wezipä häzirki okuw türgenleşiginiň dowamynda abraý bilen hötde geldiler.
Mälim bolşy ýaly, söweş hereketlerinde tanklar esasy urgy güýji bolup, gury ýerde agdyklygy gazanmakda olaryň ähmiýeti örän uludyr. Şol nukdaýnazardan hem garşydaşyň tanklaryna garşy göreşmek üçin MT-12 wzwody ot atyş sepgidini eýeledi hem-de 1000-2500 metr aralykdaky nyşanlara garşy ot açdy. Esgerleriň erjel we ussat hereketleri netijelerinde top oklary nyşana dürs urulýar. Şondan soň, MTLB kysymly zynjyrly çekijiniň üstünde oturdylan pulemýotdan 400 metr aralyga ot açylýar.
Soňra garşydaşyň pesden uçýan uçarlaryny we howa nyşanalaryny ýok etmek üçin niýetlenen Gury ýer goşunlarynyň asmana atyjy raketa toplumlary ot atyş sepgitlerini eýeläp, bellenen aralykdaky nyşanalara garşy ot açýar. Netijede howa nyşanasy raketanyň kömegi bilen ýok edildi.
Gury ýer goşunlarynyň iň kuwwatly harby tehnikalarynyň biri hem tanklardyr. Dolandyryş nokadynyň sag we çep taraplaryndan T-72 kysymly kuwwatly tanklar ot atyş sepgidi eýelemek üçin okgunly hereket etdiler. Olar hereketde ot açyp, bellenen aralykdaky nyşanany hatardan çykarýarlar.
Gury ýer goşunlarynyň BMP kysymly söweş tehnikalary herekete girýär. Bu tehnikalar pyýada goşunyň esasy söweş maşynydyr. Häzirki harby-okuw türgenleşigine gatnaşýan bu söweş tehnikalarynyň şahsy düzümi hem bellenen nyşanalara garşy ot açyp, özleriniň ýokary taýýarlygyny görkezýärler.
Soňra goranyşyň öňdäki hatarynda ýerleşen granatamýot atyjylar herekete başlaýarlar. Ilki bilen, SPG-9 tanka garşy granatamýotlardan, soňra RPG-7W hem-de AGS-17 granatamýotlar bilen bellenen nyşanalar boýunça ot açylýar we olar ýok edilýär.
“Watan gerçegi” atly şu günki harby okuw-türgenleşigine ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Inžener goşunlarynyň şahsy düzümi hem gatnaşdy. Olaryň wezipesi MTU-20 tanklar üçin köprüni hem-de PMZ-4 tirkegli mina goýujynyň kömegi bilen minaly meýdançany gurnamakdan ybarat boldy. Öňde goýlan wezipe üstünlikli ýerine ýetirilýär.
Soňra iň kämil tanklaryň nusgasy hasaplanýan T-90 tanklary dolandyryş nokadynyň çep tarapyndan ýörite gurnalan meýdançada ýokary tizlikde hereket edip, onuň sürüjileri tehnikany dolandyrmakda ussatlygyny görkezýärler. Bu tanklar ýörite gurnalan dürli päsgelçiliklerden ýokary tizlik bilen geçip, islendik çylşyrymly şertlerde hereket etmäge ukyplydyklaryny görkezdiler.
Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugynyň şahsy düzümi hem geçirilýän şu okuw türgenleşigine gatnaşdylar. Olar COBRA, SURVIWOR kysymly bronly söweş tehnikalarynda hem-de IVECO, HILUX kysymly awtoulaglarda söweş tertibine girişmek üçin hereket edýärler. Serhet goşunlarynyň harby tehnikalary bellenen sepgide ýetenlerinden soň, harby awtoulaglarda oturdylan ýaraglardan we beýleki söweş tehnikalaryndan ot açýarlar.
“Watan gerçegi” atly harby okuw-türgenleşiginiň wezipesine laýyklykda, Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Harby-howa güýçleri we ýörite maksatly desant goşunlary, şeýle hem ýurdumyzyň Milli howpsuzlyk ministrliginiň we Içeri işler ministrliginiň ýörite maksatly toparlary döwletimiziň jümmüşine oklanan diwersion toparlary zyýansyzlandyrmak we olary ýok etmek boýunça hünär ussatlyklaryny we başarnyklaryny görkezdiler.
Her ýylda geçirilýän harby-okuw türgenleşiklerinde hereketleriniň okgunlylygy bilen tapawutlanýan ýörite maksatly toparlar şu türgenleşik-söweş hereketleri wagtynda-da sazlaşykly hereket edip, diwersion toparlara aýgytly gaýtawul bermäge ukyplydygyny ýene-de bir gezek subut etdiler.
Şeýlelikde, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleri goşunlaryň ähli görnüşleriniň söweşjeň taýýarlygynyň ýokary derejesini we Watanymyzyň mukaddes serhetlerini, parahatçylygyny hem-de öz watandaşlarynyň rahatlygyny sak goraýan harby gullukçylaryň hünär başarjaňlygyny görkezip, öňde goýlan wezipäni abraý bilen ýerine ýetirdi.
Asmanda uçara, deňizde gämä, gury ýerde guryýer goşunlarynyň dürli kysymly kuwwatly harby tehnikalaryna ussatlyk bilen erk edýän Watanymyzyň edermen goragçylarynyň sazlaşykly hereketleriniň netijesinde, öňde goýlan wezipäniň üstünlikli ýerine ýetirilmegi ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň söweşjeň ukybynyň we goranyş kuwwatynyň yzygiderli ýokarlanýandygyna aýdyň şaýatlyk etdi.
Okuw türgenleşiginiň ahyrynda Watan goragçylary geljekde hem mukaddes harby borja we harby kasama, Türkmenistanyň Prezidentine, Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy, goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedowa, Garaşsyz Watanymyza hem-de bütin türkmen halkyna hemişe wepaly bolup, mukaddes topragymyzyň ygtybarly goragyny üpjün etmekde Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň beýik gazananlarynyň goragynda sak durup, ony janaýaman gorajakdyklaryna kasam etdiler.
ÝHHG-niň seminary aýallaryň jemgyýetçilik durmuşyna gatnaşmaklaryna ýardam bermeklige gönükdirilendir
2015-nji ýylyň 29-njy aprelinde Aşgabatda ÝHHG-niň (Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk) «Gender deňligi we aýallaryň jemgyýetçilik durmuşyna gatnaşygy» atly seminar geçirildi. Bu birgünlik çäräniň guramaçylary bolup Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky demokratiýa we adam hukuklary baradaky Milli instituty bilen hyzmatdaşlykda ÝHHG-niň Aşgabatdaky Merkezi we ÝHHG-niň Demokratik institutlary we adam hukuklary boýunça Edarasy çykyş edýärler.
Seminar syýasatyň işlenilip taýýarlanylmagyna jogapkär adamlar we Türkmenistanyň hukuk goraýjy edaralarynyň wekilleri üçin gender şertlerini girizilmegi we aýallaryň hukuklarynyň hem-de mümkinçilikeriniň giňledilmegi ulgamynda olaryň bilermenlik mümkinçilikleriniň ýokarlandyrylmagy maksady bilen guraldy.
Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlary, hukuk goraýjy edaralarynyň, ylmy-barlag we bilim edaralarynyň hünärmenleri, şeýle hem Zenanlar Birleşiginiň we jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri aýallaryň jemgyýetçilik durmuşynda has işjeň gatnaşygyny wagyz etmekde aýallary we raýat jemgyýetiniň ähmiýetiniň öňe sürülmegi ulgamynda öňdebaryjy tejribäni ara alyp maslahatlaşdylar.
ÝHHG-niň Aşgabatdaky Merkeziniň Ynsan ölçegleri bölüminiň başlygy Wardon-Deňiz Hojanyň belläp geçişi ýaly, "Türkmenistan aýallaryň hukuklaryna we gender deňligine degişli bolan halkara-hukuk gurallarynyň birnäçesini ratifisirledi we ýerine ýetirmek boýunça borçnamalary öz üstüne aldy. Biziň seminarymyz gender deňligi meselesiniň milli kanunçylyga, strategiýalara we okuw maksatnamalaryna goşulmagynyň möhüm ähmiýetini belläp geçýär we biz bu çäräniň ýurduň netijeli strategiýalary işläp taýýarlamaga we durmuşa geçirmeklige gönükdirilen tagallalaryna ýardam eder diýip umyt edýäris".
Jenap Hoja seminara jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleriniň gatnaşmagynyň uly ähmiýete eýedigini belledi, çünki gender deňligine ýardam bermek raýat jemgyýeti bilen bir hatarda ähli gyzyklanma bildirýän taraplaryň gatnaşygyny we hyzmatdaşlygyny talap edýär.
Seminary ÝHHG-niň Demokratik institutlary we adam hukuklary boýunça Edarasynyň we Latwiýadan gelen bilermenler geçirdi, olar gender deňligine we gender alamatlary boýunça hukuklaryň kemsidilmeginiň we ejir çekdirmeleriň öňüniň alynmagyna degişli halkara standartlaryny we ÝHHG-niň borçnamalaryny beýan etdiler. Şeýle-de aýallaryň syýasata gatnaşygyny işjeňleşdirmek boýunça strategiýa ara alnyp maslahatlaşyldy we saýlaw wezipelerinde gender deňligi boýunça alty basgançakly çäreleriň meýilnamasy görkezildi.
Mundan başga-da seminar aýallaryň jemgyýetçilik durmuşyna gatnaşygyny öňe ilerletmekde köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ähmiýetine, gender-duýgy meseleleriniň görkezilmegine we KHBS-de aýallaryň we erkekleriň syýasy işleri hakyndaky materiallaryň berilmegine hem seredip geçdi.
Türkmenistanda Ýewropa Komissiýasynyň Wise-Prezidenti Bilen Duşuşyk
2015-nji ýylyň 29-njy aprelinde DIM-niň binasynda Türkmenistanyň Daşary işler ministri türkmen paýtagtyna iş sapary bilen gelen, Ýewropa Komissiýasynyň Wise-prezidenti jenap Maroş Şewçowiç bilen duşuşdy.
Duşuşygyň başynda taraplar gazanylan ylalaşyklaryň ähmiýetini, şeýle hem bilelikdäki syýasy-diplomatik işiniň netijeliligini bellediler. Türkmenistan bilen Ýewropa Bileleşiginiň (ÝB) dürli ugurlardaky, hususan hem syýasatda, energetikada, ulag pudagynda, ykdysadyýetde we gumanitar ulgamynda hyzmatdaşlygynyň giň sanawy ara alnyp maslahatlaşyldy.
Açyklyk şertlerinde geçen gepleşikleriň dowamynda, taraplar sebitleýin we halkara häsiýetli meseleleri ara alyp maslahatlaşdylar. Esasy üns energetika howpsuzlygyna degişli soraglaryna berildi.
Gepleşikleriň dowamynda Türkmenistanyň Prezidentiniň energogöterijileriň ygtybarly we durnukly geçirilmegini üpjün etmek boýunça täze halkara-hukuk mehanizmini döretmäge gönükdirilen başlangyçlary ara alnyp maslahatlaşyldy. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň we ÝB-niň arasynda gatnaşyklarynyň ösdürilmegine ikitaraplaýyn gyzyklanma bildirildi.
Ahalteke Atlary – Parahatçylygyň Ilçileri
2015-nji ýylyň 28-nji aprelinde Türkmenistanyň Hytaý Halk Respublikasyndaky Ilçihanasynyň binasynda hytaý suratkeşi Žuý Ýundeniň (Rui Yongde) Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna we Ahalteke atynyň baýramçylygyna bagyşlanan şahsy sergisi geçirildi. «Ahalteke atlary – parahatçylygyň ilçileri» atly serginiň gurnaýjysy bolup Türkmenistanyň Hytaýdaky Ilçihanasy çykyş etdi.
Serginiň açylyşyna Hytaýyň sungat işgärleri, jemgyýetçilik guramalarynyň we hytaý habar beriş serişdeleriniň wekilleri, Pekinde akkreditirlenen diplomatik missiýalaryň ýolbaşçylary we işgärleri, hytaý paýtagtyndaky ýokary okuw jaýlarynda okaýan türkmen talyplary gatnaşdylar.
Agzalan ekpozisiýasynda hytaý suratkeşiniň 40-dan gowrak işleri görkezildi. Görkezilen ähli suratlar iň aýdyň reňklerde hem-de öwüşginlerde ahalteke atlarynyň gözelligini we ajaýyplygyny şöhlelendirdi.
Sergide görkezilen işler Hytaýda «Asman bedewlerini gan deri bilen» şekillendirýän ussat hökmünde tanalýan Žuý Ýundeniň 2002 – 2015 ýyllar aralygynda döredijiliginiň ähmiýetli döwrüni öz içine alýar. Uzak ýyllaryň dowamynda ol ahalteke atlarynyň özüni alyp baryşlaryna syn edip, durmuşyny, gylyklaryny we häsiýetlerini, olaryň hakyky keşbini şekillendirmek üçin öwrendi. Ussadyň suratlarynda asman bedewlerine mahsus işeňňirlik, şadyýanlyk, garaşsyzlyk, çydamlylyk, düşbülik, ýaşaýşy söýüjilik ýaly häsiýetler şöhlelendirildi.
Serginiň gatnaşyjylarynyň öňünde çykyş edip, Žuý Ýunde Türkmenistanyň Prezidentine ahalteke atsynaşlygynyň iň gowy adatlarynyň täzeden dikeldilmegine we Hytaý bilen Türkmenistanyň ararsyndaky hyzmatdaşlygynyň berkidilmegine şahsy we bahasyz goşandy üçin öz minnetdarlygyny bildirdi.
Serginiň çäginde gatnaşyjylar Türkmenistanyň atçylyk pudagynda gazananlary we Türkmenistanyň Prezidentiniň ýolbaşçylygynda ahatleke atlarynyň tohumynyň arassalygyny aýawly saklamaga gönükdirilen geçirilýän möhüm işler bilen tanyşdylar.
Kaydol: Kayıtlar (Atom)


text:
Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde ykdysadyýetiň pudaklarynyň we durmuş ulgamynyň şu ýylyň dokuz aýynda ýerine ýetiren işleriniň jemleri jemlenildi, döwlet maksatnamasynyň ýerine ýetirilişiniň barşyna garaldy hem-de ýakyn geljek üçin wezipeler kesgitlenildi.
Mejlisde Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlarynyň, aýry-aýry ministrleriň we welaýatlaryň häkimleriniň hasabatlarydiňlenildi, olaryň alyp baran işiniň netijelerine baha berildi.
Ministrler Kabinetiniň mejlisine Türkmenistanyň Mejlisiniň wekilleri, welaýatlaryň, şäherleriň we etraplaryň häkimleri, ýokary okuw mekdepleriniň rektorlary, gazetleriň we žurnallaryň redaktorlary hem-de beýleki ýolbaşçylar çagyryldy.
Mejlisiň gün tertibine laýyklykda, ulgamlarda ýerine ýetirilen işler barada hasabatlar diňlenildi.
Giňişleýin mejlisiň barşynda Döwlet Baştutanymyz Maliýe hem-de Ykdysadyýet we ösüş ministrliklerini birleşdirmek, onuň binýadynda Maliýe we ykdysadyýet ministrligini döretmek kararyna gelendigini aýtdy we täze düzümiň esasy wezipelerini hem-de işiniň ugurlaryny kesgitledi.
Soňra döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrligini döretmek hem-de onuň meseleleri hakyndaky resminama gol çekdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary O.Gurbannazarow ýurdumyzyň söwda toplumynda şu ýylyň 9 aýynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Söwda we daşar ykdysady aragatnaşyklar ministrligi boýunça haryt dolanyşygynyň möçberi 3 milliard 503,7 million manada barabar boldy. Şol sanda bölek söwdanyňky 1 milliard 290,8 million manada, lomaý söwdanyňky 2 milliard 212,9 million manada deň boldy.
2016-njy ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, bu görkezijiler degişlilikde 14,6% we 2,7% artdy. Öndürilen önümleriň mukdary 202 million manada deň bolup, onuň önümçiligi 1,9% ýokarlandy.
Döwlet haryt-çig mal biržasy boýunça hasabat döwründe 185 söwda geleşikleri geçirildi. Olaryň barşynda jemi 17 milliard 739,6 million manada deň bolan 13 müň 86 şertnama hasaba alyndy. Olaryň esasy bölegi eksport-import geleşiklerinden ybarat boldy. Umumy gazanylan girdejileriň mukdary 59,49 million manada deň bolup, bu baradaky meýilnama 141,5 göterim ýerine ýetirildi.
Söwda-senagat edarasy boýunça şu ýylyň 9 aýynda 13,3 million manatlyk hyzmatlar ýerine ýetirildi.
Ýurdumyzyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi boýunça 9 aýyň dowamynda bahasy 639,3 million manada barabar senagat önümleri öndürildi we olaryň möçberleri 36,3% artdy. Şunda, oba hojalyk we azyk önümleriniň öndürilişi 953,9 million manat artdy we ol 42,6% ýokarlandy. Ýerine ýetirilen gurluşyk-gurnama işleriniň möçberi 4 milliard 640,1 million manada barabar boldy. Söwda dolanyşygynyň mukdary 8 milliard 708,9 million manada deň bolup, ol 7,5% ýokarlandy. Hyzmatlar ulgamynda 748 million manatlyk iş ýerine ýetirildi we onuň ösüşi 12,8 göterim derejesinde boldy.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, Söwda-senagat edarasynyň öňünde durýan möhüm wezipelere ünsi çekdi. Düzümiň işini kämilleşdirmek üçin netijeli çäreleri amala aşyrmagyň möhümdigini belläp, bu babatda birnäçe tabşyryklary berdi we ýakyn wagtda giň möçberli dabaralaryň geçirilmeginiň meýilleşdirilendigini aýdyp, baýramçylyk günlerinde bazarlarda we söwda dükanlarynda senagat hem-de azyk harytlarynyň bolçulygynyň üpjün edilmelidigini tabşyrdy.
9-njy oktýabrda biz Ýaşulularyň nobatdaky maslahatyny geçireris. Maslahatda ýakyn geljek döwürde berkarar döwletimizi mundan beýläk-de ösdürmegiň örän möhüm meselelerine serederis. Şeýle hem, içeri we daşary syýasatymyza degişli ençeme meseleleri ara alyp maslahatlaşarys. Şoňa görä-de, ähli ýolbaşçylar bu maslahata gowy taýýarlyk görmeli diýip, hormatly Prezidentimiz nygtady.
Ministrler Kabinetiniň mejlisinde hormatly Prezidentimiz birnäçe ýolbaşçylary wezipä bellemek we wezipeden boşatmak hakyndaky Kararlara gol çekdi, şeýle-de mejlisiň dowamynda döwlet durmuşynyň beýleki käbir meselelerine hem garaldy we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi. Hormatly Prezidentimiz mejlisiň jemini jemläp, oňa gatnaşanlara halkymyzyň abadynçylygy we eziz Watanymyzyň rowaçlygynyň bähbidine alyp barýan işlerinde üstünlik arzuw etdi.
- Sowda
- •
- 09.10.2017
Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde ykdysadyýetiň pudaklarynyň we durmuş ulgamynyň şu ýylyň dokuz aýynda ýerine ýetiren işleriniň jemleri jemlenildi, döwlet maksatnamasynyň ýerine ýetirilişiniň barşyna garaldy hem-de ýakyn geljek üçin wezipeler kesgitlenildi.


text:
Kegeliň maşklary – çanaklyk düýbüniň myşsalarynyň çeýeligini ýokarlandyrmaga kömek berýän maşklardyr. Kaliforniýaly aýal lukmany Arnold Kegel (suratdaky) öz işläp düzen maşklar toplumy barada ilkinji gezek 1948-nji ýylda söz açýar. Gündelik durmuşda çanaklyk düýbüniň myşsalary herekete getirilip türgenleşdirilmeýär we wagtyň geçmegi bilen olar öz çeýeligini ýitirip, gowşak ýagdaýa eýe bolýar. Ilkibaşda olar peşewi saklap bilmezlik, ýatgynyň aşak düşmegi ýaly kynçylyklardan kösenýän aýallar üçin niýetlenen bolsa-da, ol maşklar jynsy gowşaklygyň öňüni almagy isleýän erkek adamlar üçin hem peýdaly boldy.
AÝALLAR ÜÇIN KEGELIŇ MAŞKLARYNYŇ PEÝDALYLYGY
Aýallar üçin Kegeliň maşklary
► meýilleşdirilýän göwrelilige netijeli taýynlanmak we agyrsyz dogrumy berjaý etmek;
► dogrum wagty çaganyň çykmagyna bökdençlik döredýän myşsalary gowşatmagy öwretmek;
► peşewi we täreti saklap bilmezlik ýagdaýynyň öňüni almak we bejermek;
► dogrumdan soňky döwürde güýçli süýnmäni başdan geçiren jynshanany dikeltmek;
► çanaklyk agzalarynyň aşak süýşmeginiň öňüni almak we bejermek;
► çanaklyk agzalarynyň alawlama keselleriniň öňüni almak we seksual saglygy saklamak üçin peýdalydyr.
Bu maşklary geçirmäge başlamazdan öň, çanaklyk agzalarynyň myşsalarynyň nirede ýerleşýändigini özüň üçin aýdyňlaşdyrmak gerekdir.
Birinji usul
Hajathana peşew etmek üçin baranyňyzda, aýaklaryňyzy açyň we peşew çüwdürimini aýagyňyzy hereketlendirmezden saklajak boluň. Peşewi saklamaga kömek eden myşsalar çanaklyk düýbüniň myşsalary bolup durýandyr.
Ikinji usul
Eger birinji usulyň kömegi bilen siz gözlenýän myşsalary tapyp bilmedik bolsaňyz, onda şeýle gözlegi geçiriň: barmagyňyzy jynshana salyň we ony gysmaga synanşyň. Bize gerekli myşsalar biziň barmagymyzy gysmalydyr. Bu işe ýanbaşyň, garnyň we arkanyň myşsalary gatnaşmaly däldir.
Gerekli myşsalary kesgitlemegi öwrenen bolsaňyz, maşklary ýerine ýetirmäge girişiň.
Maşk №1
1-nji ädim – 10 sek. dowamynda myşsalary gysyp göýberiň. 10sek. dowamynda dynç alyň. Bu maşky 3 tapgyr ýerine ýetiriň.
2-nji ädim – myşsalary 5 sek. dowamynda gysyp göýberiň, soň 5 sek. dynç alyň. Myşsalaryň şeýle gysyp-goýberilmegini 9 gezek geçiriň.
3-nji ädim – myşsalary ýygryp 30 sek. dowamynda saklaň, soň 30 sek. gowşadyň.2 gezek şeýle tertipde gaýtalaň. Ýene bir gezek 1-nji ädimi gaýtalap geçiň.
Maşk №2
1-nji ädim – myşsalary gysyp 5 sek. saklaň, soňundan gowşadyň. 10 gezek gaýtalaň.
2-nji ädim – myşsalary çalt-çaltdan 10 gezek gysyň, şeýdip 3 gezek gaýtalaň. Myşsalary gysyň we mümkin boldugyça şeýle ýagdaýda uzak saklaň (120 sek. az däl). 2 min. dynç alyň we maşky gaýtalaň.
Maşk №3
1-nji ädim – myşsalary 30 gezek gysyp gowşadyň. Ondan soň 2-nji ädime geçiň. Kem-kemden 1-nji ädimde ýerine ýetirilýän myşsalaryň gysyp-gowşadylmasy 100 gezege çenli ýetirilmelidir.
2-nji ädim – mümkin boldugyça myşsalary gaty gysyp 20 sek. dowamynda saklaň. Soň 30 sek. dynç alyň. 5 gezek gaýtalaň.
Maşk №4
Myşsalary 2 min. dowamynda gysyp göýberiň we bu wagty 20 min. çenli köpeldiň. Bu maşky bir günde azyndan 3 gezek ýerine ýetiriň.
ERKEK ADAMLAR ÜÇIN KEGELIŇ MAŞKLARYNYŇ PEÝDALYLYGY
Erkek adamlar üçin Kegeliň maşklary
► Peşewi ýa-da täreti saklap bilmezlik ýagdaýyndan kösenýän bolsaňyz;
► Peşew edeniňizden soň hem biraz wagt peşew bölünip çykýan bolsa;
► Ereksiýa (ujydyň gönelmegi) bilen bagly kynçylyk çekýän bolsaňyz peýdaly netijeleri berip biler.
2005-nji ýylda BJU International žurnalynda 20 ýaşdan uly 55 sany erkek adamynyň gatnaşmagynda geçirilen barlaglaryň netijesi çap edildi. Erkek adamlaryň hemmesi dürli derejeli ereksiýanyň bozulmalaryndan ejir çekýän ekeni. Kegeliň maşklaryny 6 aýyň dowamynda kadaly ýerine ýetirip we ýaşaýyş düzgünlerini üýtgedip (iýmitlerini gowlandyryp we fiziki işjeňlige üns berip), erkek adamlaryň 75%-den gowragy özlerinde ereksiýa ýagdaýynyň gowlaşandygyna syn edipdirler.
Türgenleşdirmeli myşsalar kesgitlenilenden soň bu maşklary ýerine ýetirme aňsatdyr.
Gerekli myşsalary (esasy myşsanyň adyndan bu myşsalar toparyny gasyk-guýruk myşsalary diýip atlandyrýarlar) tapmaga kömek edýän usul:
► Bir ýa-da iki barmagyňyzy olara basman ýumurtgajyklaryň yzynda goýuň;
► Peşew edýän wagtyňyz, peşew akymyny içki myşsany gysma arkaly saklamaga synanşyň. Şu myşsa gözlenýän gasyk-guýruk myşsasydyr. Eger siz aýna seretseňiz, bu myşsany gysanyňyzda ujydyň we ýumurtgajyklaryň biraz gapdala gyşarýandygyny görersiňiz.
Erkek adam peşew edende bu myşsany türgenleşdirmegiň ýeňil usulyny ulanyp biler. Bu şeýle geçirilýär:
► Peşew etmäniň ortasynda peşewiň akymyny saklajak ýa-da ýuwaşatjak boluň. Iterýän hereketleriň deregine özüňe çekýän hereketleri ýerine ýetiriň. Şeýle edilende, peşew çykaryş kanaly "çekilýän" ýaly duýgy döreýär.
► Ýanbaşyň, garnyň ýa-da aýaklaryň myşsalaryny gysmaň, demiňizi saklamaň. Eger siz peşew akymyny saklap ýa-da azaldyp bilseňiz, diýmek türgenleşme netijeli geçýändir.
► Ilkibaşda siz peşew akymyny saklap bilmezligiňiz hem mümkin. Diýmek, gasyk-guýruk myşsasy ýeterlik çeýe we güýçli däldir. Türgenleşmeleriňizi dowam edip, gerekli netijeleri alyp bolar.
Erkek adamlarda Kegeliň maşklarynyň geçirilşi:
► Bäşe çenli sanap, gasyk-guýruk myşsasyny gysyň.
► Barmaklaryňyz myşsany saklamaly däldir, ony siz bedeniňizde duýmalysyňyz.
► Bäşe çenli sanap, myşsany gowşadyň. 10 gezek gaýtalaň.
► Maşklary her gün, günde üç gezek ýerine ýetiriň.
► Türgenleşmä başlanyňyzda, megerem size maşklary ýatan ýeriňizde ýerine ýetirme ýeňil bolar. Şeýle-de, käbir erkek adamlara myşsany 2-3 sek. ýygyrma aňsat düşýär.
► Türgenleşme wagtynyň dowamlylygyny kem-kemden uzaldyň. Birnäçe hepdeden siz myşsany 10 sek. dowamynda gysmagy başarmalysyňyz. Iň gowy netije-30 sek.
► Türgenleşmä öwrenişeniňizden soň, Kegeliň maşklaryny oturan (telewizor görüp otyrkaňyz, maşynda oturanyňyzda), duran (duralgada garaşanyňyzda), ýöräp barýan ýagdaýyňyzda hem ýerine ýetirmäge synanşyň.
► Çanaklyk düýbiniň myşsalaryny garyn boşlugyna basyş edip biljek islendik ýagdaý wagty (asgyrma, üsgürme, gülme ýa-da agyr atletika bilen meşgullanma) ýygyryň.
► Ujyt "böker" ýaly, ereksiýa (ujydyň gönelmegi) wagty myşsalary birden ýygyryň.
► Jynsy gatnaşyklar geçirilýän wagty bu myşsany ýygyrma bilen, siz diňe ereksiýanyň wagtyny uzaltman, dölüň wagtyndan öň zyňylmagynyň hem öňüni alyp bilersiňiz.
Aýallar hem, erkek adamlar hem bu maşklaryň netijeliligini gazanmak üçin iki düzgüni ýatda saklamalydyrlar:
► Türgenleşdirilýän myşsalar anyk kesgitlenmelidir we ol maşklar ýerine ýetirlende aýagyň, ýanbaşyň, garnyň myşsalary gysylmaly däldir.
► Eger siz peýdaly netijeleri gazanmak isleýän bolsaňyz, maşklary kadaly ýerine ýetirmegi ýatdan çykarmaň. Näçe ýygy geçirilse, şonça hem gowudyr.
Teswirlemeler
Barmaklar hem bu myşsanyň gysylmalaryny duýmaga kömek edýär. Bu myşsany tapmaga kömek edýän başga usullar hem aýdylyp geçilen. Wagt araçägini tutmak (10 sek, 20 sek.) diňe maşklary ýerine ýetirmek üçin zerurdyr.
Yokarda yazanynyza dusunmedim erkeklerde gasyk guyruk myssany barmaklar bilen10 sek basyp ayyryp gysmaly yada oz icki organlan bilen gysmaly yagny barmaklar dine basda gasyk guyruk myssany tapmak ucin gereklimi.
Ogabynyz ucin uly minnetdar
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.