text:
Ýer ýüzünde her ýylda ýagýan ygalyň mukdary üýtgemeýär. Emma onuň ýagýan wagty we ýeri üýtgäp bilýär. Ähli ösümlikleriň we jandarlaryň ýaşaýşynyň çeşmesi bolan suw ygal arkaly üpjün edilýär. Isle şor, isle talhy bolsun, suwuň haýsydyr bir görnüşi bugaranynda, diňe arassa suw bugarýar. Ýagny onuň düzümindäki duz we beýleki maddalar ýokary göterilmeýär. Eýsem, deňizdir ummanlardan bugaryp, buluda öwrülip, ýagyş bolup ýagýan arassa suw asmanda nädip durýarka?! Bulut içindäki gaz halyndaky suw molekulalarynyň howanyň sowamagy bilen howada duran maýdajyk gaty bölejikleriň üstünde dykyzlaşmagy bilen emele gelýär. Howa atmosferada ýokary galdygyça, basyşy azalýar. Munuň netijesinde giňeldigiçe, ýagny göwrümi artdygyça gyzgynlygy peselýär. Has pes ýylylykda howanyň saklap biljek suw mukdary hem azalýar. Onuň dykyzlygy iň ýokary derejä ýeteninde, howada suw bölejikleri emele gelýär. Suw damjajyklarynyň ululygy birnäçe mikrometrden geçeninde, bulutlary göz bilen görüp bolýar.
Bulutlaryň asmanda deň dykyzlykda däl-de, topbak-topbak ýagdaýda bolmagynyň atmosferadaky gyzgynlyga we çyglylygyň deňsizligine baglydygy çaklanylýar. Günden gelýän energiýanyň günüň dowamynda üýtgemegi atmosferanyň ýylylygynyň gysga aralyklarda tapawutly bolmagyna sebäp bolýar. Bulutlaryň döremegine sebäp bolýan howadaky suw molekulalarynyň dykyzlaşmagy, esasan, atmosferanyň ýylylygy bilen baglydyr.
Bulutlary emele getirýän suw bölejikleri howada nädip durýar?
Ýer ýüzünde her ýylda ýagýan ygalyň mukdary üýtgemeýär. Emma onuň ýagýan wagty we ýeri üýtgäp bilýär. Ähli ösümlikleriň we jandarlaryň ýaşaýşynyň çeşmesi bolan suw ygal arkaly üpjün edilýär. Isle şor, isle talhy bolsun, suwuň haýsydyr bir görnüşi bugaranynda, diňe arassa suw bugarýar. Ýagny onuň düzümindäki duz we beýleki maddalar ýokary göterilmeýär. Eýsem, deňizdir ummanlardan bugaryp, buluda öwrülip, ýagyş bolup ýagýan arassa suw asmanda nädip durýarka?! Bulut içindäki gaz halyndaky suw molekulalarynyň howanyň sowamagy bilen howada duran maýdajyk gaty bölejikleriň üstünde dykyzlaşmagy bilen emele gelýär. Howa atmosferada ýokary galdygyça, basyşy azalýar. Munuň netijesinde giňeldigiçe, ýagny göwrümi artdygyça gyzgynlygy peselýär. Has pes ýylylykda howanyň saklap biljek suw mukdary hem azalýar. Onuň dykyzlygy iň ýokary derejä ýeteninde, howada suw bölejikleri emele gelýär. Suw damjajyklarynyň ululygy birnäçe mikrometrden geçeninde, bulutlary göz bilen görüp bolýar.


c: text/html

text:
Türkiýe Respublikasynyň Medeniýet günleri: döredijiligiň şatlygy
Magtymguly adyndaky Milli sazly-drama teatrynda Türkiýe Respublikasynyň Türkmenistandaky Medeniýet günleriniň ýapylyş dabarasy boldy.
Bu döredijilik forumy iki doganlyk ýurduň arasyndaky hyzmatdaşlygy ösdürmegiň ýolundaky nobatdaky ädime öwrüldi. Ol dabara gatnaşyjylara birnäçe ýakymly pursatlary eçildi hem-de täze gatnaşyklary ýola goýmaga mümkinçilik berdi we iki halkyň dostluk gatnaşyklarynyň berkidilmegini şertlendirdi.
Türkiýe Respublikasynyň Türkmenistandaky Medeniýet günleriniň türkmen Bitaraplygynyň 22 ýyllyk baýramçylygynyň we Halkara Bitaraplyk gününiň öňüsyrasynda geçirilmeginde özboluşly many bar. Munuň özi Garaşsyz, Türkmenistanyň ählumumy parahatçylygy, howpsuzlygy üpjün etmäge gönükdirilen daşary syýasat ugruna üýtgewsiz ygrarlydygyny tassyklaýar. Ýurdumyz ynsanperwer ulgamdaky gatnaşyklara hemişelik bitaraplaýyk syýasatyny durmuşa geçirmegiň özboluşly ugry, dostluk, hoşniýetli goňşuçylyk, özara düşünişmek gatnaşyklaryny berkitmek, dünýäniň ähli ýurtlary we halklary, şol sanda doganlyk türk halky bilen giň möçberli hyzmatdaşlygy ösdürmek ýörelgeleri hökmünde baha berýär.
Bu gezekki medeni çärä munuň aýdyň subutnamasyna öwrüldi. Türkiýäniň Medeniýet günleriniň çäklerinde türkmenistanlylar doganlyk ýurduň sungatynyň baý, köpöwüşginli ugurlary bilen tanyşdylar.
Şekillendiriş sungaty muzeýinde guralan serginiň dowamynda türk halkynyň amaly-haşam sungatynyň we surat döredijiliginiň dürli ugurlary görkezildi. Şeýle hem bu ýerde türk halkynyň adaty senetkärlik ýörelgeleri boýunça okuw sagatlary guraldy.
Ony guraýjylaryň belleýişleri ýaly, şeýle sergiler türkmenistanlylarda uly gyzyklanma döredýär. Çünki ol doganlyk halkyň medeni mirasy bilen tanyşmaga mümkinkilik berip, medeniýetleriň özara baýlaşmagyna ýardam edýär. Bu gün bu medeni forumyň çäklerinde Şekillendiriş sungaty muzeýinde iki ýurduň döredijilik toparlarynyň wekilleriniň duşuşygynda giňişleýin gürrüň edildi.
Oňa gatnaşyjylar bu möhüm ugurdaky gatnaşyklary çuňlaşdyrmaga, medeni alyşmalary giňeltmäge we muzeýleriň, kitaphanalaryň, döredijilik toparlarynyň, medeniýet ulgamynyň okuw we ylmy edaralary bilen gatnaşyklary giňeltmäge goldaw bermäge bolan gyzyklanmalaryny mälim etdiler.
Şeýle hem türkiýeli myhmanlar paýtagtymyzyň muzeýlerine we beýleki gözel ýerlerine aýlanyp gördüler. Munuň özi ýurdumyzyň taryhy we häzirki ösüşi barada köp zat bilmäge mümkinçilik berdi.
Türkiýe Respublikasynyň Medeniýet günleriniň ýapylyş dabarasynda gadymy doganlyk gatnaşyklaryna eýe bolan türkmen we türk halklarynyň däp bolan dostluk gatnaşyklaryny pugtalandyrmaga ýardam berjekdigi bellenildi.
Dabara gatnaşyjylar alyp barýan köpugurly hyzmatdaşlyk syýasaty, iki doganlyň halkyň arasyndaky özara peýdaly medeni gatnaşyklary giňeltmek ugrunda edýän tagallalary üçin Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa we Türkiýe Respublikasynyň Prezidenti Rejep Taýyp Ärdogana tüýs ýürekden hoşallyk bildirdiler.
Türkiýäniň medeniýet we sungat işgärleri mähirli kabul edilendigi we döredijilik çäresiniň üstünlikli geçmegi ugrunda ýardam berendigi üçin türkmen kärdeşlerine sagbolsun aýtdylar.
Soňra bilelikdäki dostluk konserti boldy. Onuň maksatnamasyna dost-doganlygy wasp edýän folklor-tans çykyşlary, dünýä we milli nusgawy saz sungatynyň eserleri, häzirkizaman estrada we halk aýdymlary girizildi.
“Mehter” harby-taryhy orkestriň köpöwüşginli çykyşy dabara gatnaşyjylarda ýatdan çykmajak täsirler galdyrdy. Türkiýäniň Döwlet opera we balet teatrynyň aýdymçylarynyň medeni derejesi has-da ýokary boldy. “Türk dünýäsi” toparynyň artistleri halk aýdym-sazlaryny ussatlyk bilen ýerine ýetirdiler.
Türkmen aýdymçylarynyň, “Serpaý” folklor toparynyň sazandalarynyň ussatlyklary myhmanlaryň çykyşlary bilen sazlaşykly utgaşdy.
Türkmen we türk halk aýdym-saz ussatlarynyň döredijilik bäsleşigi tomaşaçylarda ýatdan çykmajak täsirler galdyrdy. Munuň özi türki halklaryň saz medeniýetine mahsus ýörelgedir. Artistler saz gurallaryna ussatlyk bilen erk edip, özboluşly çeperçilik bileleşiniň üsti bilen ruhy arabaglanyşygy, onuň kuwwatyny we doganlyk halklaryň döwrebap medeniýetiniň, sungatynyň gadymy kökler bilen sazlaşygyny beýan etdiler.
Konserte gatnaşyjylar özboluşly döredijilik alyşygyny ýerine ýetirdiler. Şonda türkmen artistleri türk dilinde, türk aýdymçysy bolsa türkmen dilinde joşgunly aýdymlary ýerine ýetirdiler. Tans toparlarynyň bilelikde ýerine ýetirmeginde ýaýbaňlandyrylan hem-de hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tagallasy bilen ÝUNESKO-nyň maddy däl medeni gymmatlyklarynyň hataryna girizilen “Küşt depdi” tansy medeni maksatnamanyň jemini jemledi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Eýrana ynsanperwerçilik kömegini ugratmagy tabşyrdy diýip, türkmen mediasy habar berýär.
Hökümet başlygynyň kararyna laýyklykda,Eýran Yslam Respublikasynyň günbatar sebitinde bolup geçen, köp sanly adam pidalaryna we uly möçberli weýrançylyklara getiren ýertitremesi zerarly ejir çekenlere ýardam bermek üçin derman we saglygy goraýyş maksatly serişdeler ugradylar.
12-nji noýabrda Eýranyň Kermanşah welaýatynda, Yrak bilen serhetde 7,3 magnitýudly ýer yranmasy boldy.
Tebigy hadysada azyndan 540 adam öldi, 7890 adam ýaraly boldy.


text:
Täze batareýa näçe sagat zarýad bermeli diýene sorag herkimiň jogaby tapawutlydyr. 8 sagatdan 16 sagada çenli hem zarýad edilmelidigini aýtýanlar hem bardyr. Bu dogrumy? Täze telefon ýa-da täze batareýa näçe sagat zarýadda goýmaly?
Öndürüjilere görä telefony uzak wagtlap zarýad etmäge gerek ýok. Samsung-yň ulanyjylara beren duýduryşynda zarýadyňyz 100% bolanda we Zarýad doldy bildirişi gelende telefonyňyzy zarýaddan aýyryň çünki batareýalar zawoddan çykan mahaly şoklanyp çykarylýar. Ýagny bolup biljek iň ýokary şekilde çykýar we öýde 16 sagatlap zarýadda goýup muny artdyrmak mümkin däl.
Täze telefonlarda Litýum ion batareýalar ulanylýar. Bu batareýalar hakynda biraz gözleg edip gyzyklansaňyz birnäçe ýoldan gorag üçin ulanylýandygyny görersiňiz. Bu batareýalar doly zarýadyny alanda, zarýad almagyny bes eder. Isledigiňiz şekilde zarýadda goýuň, Diňe Telefon elektrik bilen baglanşygyny öçürer.
Soragyň jogaby bolsa, täze alan telefonyňyz ýa-da batareýaňyzy uzak wagtlap zarýadda goýmagyňyz zerur däldir. 100% bolanda we zarýad doldy bildirişi gelende telefony zarýaddan aýyryň. Has uzyn zarýad berip, göwrümini artdyrmak mümkin däl. Telefon onsuz hem 100% zarýad bolanda zarýad almagy öçürer. Şuny barlaň, telefonyňyzy zarýada goýuň. Ýarym sagat 45 minut soňra ýa-da telefonyňyzyň zarýady 75% bolanda, zarýadnige eliňizi degiriň. Biraz gyzgyndyr. Has soňra 100% bolsun we telefon biraz zarýadda dursyn. 20 minut soňra gaýtadan zarýadnige eliňizi degiriň. Telefon zarýadda we zarýýadnik tokda bolsada sowukdyr. Çünki zarýadnik telefonyň zarýady 100% bolanda tok bermegini öçürendir.
Eger bir soragyňyz ýa-da düşünmeýän ýeriňiz bar bolsa Forumdan peýdalanyp bilersiňiz. Foruma gitmek üçin şu ýere basyň. https://forum.tsoltanov.com/
8,006 gezek okaldy


text:
Adobe Photoshop, häzirki wagtda iň köp isleg bildirilen professional grafika dizaýn programmalaryň arasynda ilkinji ýerlerde orun alandyr. Dünýä ýüzünde reklamaçylyk we dizaýn logikanyň her geçen gün has tizlikli bir şekilde ösmegi bilen birlikde programmalardada ýokary derejede täzelikler goşulandyr. Adobe firmasi, gysga bir wagtyň içinde grafika programmalary bilen baglanyşykly alyp barýan işleri arkaly dünýäniň iň köp gazanan we tanalan firmalardan biri bolmagy başarandyr.
Grafikalaryň dünýä ýüzünde her geçen ýyl has hem professional bir hala gelmeginde iň wajyp täsirlerden biri hem Adobe Photoshop programmasy diýip bileris. Matematiki manyda we gurulyş hökmünde ösen bir sistem bolandygyny ulananyňyzdan soňra bir näçe sagat içinde düşünersiňiz. Häzir sisteme degişli size has düşnükli şekilde maglumat bermek isleýäris.
Adobe Photoshop näme zat?
Adobe firmasy tarapyndan taýýarlanan, wektor çyzuw çyzma mümkinçiligi hödürleýän, surat manipulýasiýa işleri edip bilen, reklamalar we wizual guramalar döretmegiňize mümkinçilik berýän ösen bir grafika dizaýn programmasy bolup ünsleri çekýär. Bilim tehnologiýanyň şu günki halyna gelmeginiň iň uly täsirlerinden biri Photoshop programmasydyr. Web dizaýn tehnologiýalaryna garşy hem özüni belli etdi.
Web dizaýnyň orta çykmagynyň täsiriniň biri hem Photoshop programmasydyr. Mundan ýyllar öň web dizaýnlary diňe tablisalar halynda döredilen bolsa, häzirki wagtda ilki bile Photoshop programmasynda surat görnüşünde çyzylar soňra CSS kodlamasyna ýazylar.
Adobe Photoshop nähili işe ýaraýar ?
Ýokarda hem agzap geçişimiz ýaly grafika manyda birnäçe tapawutly işleri arkaýynlyk bilen ýerine ýetirip biljek grafika dizaýn kömekçileriniň iň meşhur bolanydyr. Matematiki hökmündede barlanymyzda döredilmesi gaty kyn bolan programmadyr. Akylly programma diýenimiz klasa giren iň ösen sistemlerden bolup ünsi özüne çekýär. Photoshop programmasy arkaly häzirki reklamaçylyk we web dizaýn pudagy has köp gowy ýere geldi.
Adobe Photoshop programmasy arkaly edip biljek işleriňiziň anyk bir çägi ýokdur. Grafika görnüşde hyýal edip biljegiňiz ähli işleri etmegiňize mümkinçilik berýär. Umumy aýdylanda edip biljek işleriňiz şu şekilde hatara düzülip biliner:
- Logo Dizaýn
- Web Dizaýn
- Şekil Dizaýn
- Surat Manipulýasiýa
- Şahsy çyzuwlar
- Reklama taýýarlamak
- Plakat Taýýarlamak
- Foto montaj
ýada şunuň ýaly birnäçe ýerlerde grafika dizaýn işleri ýerine ýetirip we iň gowy şekilde dizaýnlar döredip bilersiňiz.
Photoshop-a başlan wagtyňyzda:
“Photoshop gaty kyn, garyşyk düşünemok!” diýip asla ejizlemäň. Aslynda kyn däl. Kyn bolsada muň ýaly owadan suratlar nähili çykar, döreden nähili edýär diýip pikirlenmek gerek. Aslynda ähli zat bizde bitýär. Sözüň gysgasy biraz üns we gözleg bilen aňsatlyk şekilde üssesinden gelip biljegiňiz bir programmadyr.
Photoshop-a degişli indiki sapagymyz “Photoshopa giriş”
Indiki sapagymyzda görüşýänçäk hoş sagboluň!
Öwrenmeli topary size işleriňizde üstünlik arzuw edýär!
3,215 gezek okaldy


text:
MERDANA GERÇEKLERE BAGYŞLANAN SERGI
Halkymyzyň taryhy dünýäniň ösüşine gönüden-göni täsir eden gahrymançylykly wakalardan doludyr. At münmek, dürli ýaraglara erk etmek türkmeniň ganynda bar. Esasy eposlarymyzyň, dessanlarymyzyň gahrymançylyk häsiýetli bolmagynyň aňyrsynda watana bolan söýgi, ony goramaga hemişe taýýar bolmalydygy hakdaky hakykat, ruhubelentlik, erkinlige ymtylyş ýatyr. Magtymguly Pyragydan başlap, nusgawy şahyrlarymyzyň ählisiniň döredijiliginde mert, batyr, gaýduwsyz ýigidiň waspy ýetirilýär.
1941-1945-nji ýyllaryň urşunda hem türkmen esgerleri şöhratly ata-babalarymyzyň mynasyp nesilleridigini aňyrýany bilen subut etmegi başardylar. Bu uruşda olaryň görkezen gahrymançylyklary barada çeper eserler ýazyldy, aýdymlar düzüldi, filmler surata düşürildi. Türkmen esgerleriniň köpüsi jeň meýdanlarynda şehit bolup, watana wepalylygyň belent nusgasyny görkezdiler. Bu uruşda türkmen esgerleriniň geçen şöhratly ýoly ýaş nesiller üçin gahrymançylyk mekdebi bolup durýar. 1941-1945-nji ýyllaryň urşunda Ýeňiş gününiň bellenilip geçilýän günleri bolsa watançylyk terbiýesi çäreleriň ählisiniň esasyny düzýär.
2017-nji ýylyň 3-nji maýynda Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde 1941-1945-nji ýyllaryň urşunda Ýeňiş gününe bagyşlap gurnalan “Merdana gerçeklere belent sarpa” atly serginiň açylyş dabarasy bolup geçdi. Bu gün wagtlaýyn sergiler zaly has hem dabaraly bolup görünýärdi, çünki bu ýere ýygnanan muzeý muşdaklarynyň, myhmanlaryň ýüzünde Watana bolan belent söýginiň, ene topragyny duşmandan goramak üçin janyny orta goýan gerçeklere minnetdarlygyň bagyşlaýan üýtgeşik joşguny bardy.
Dabaranyň başynda Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň direktory, taryh ylymlarynyň kandidaty Öwezmuhammet Mämmetnurow gutlag sözi bilen çykyş edip, myhmanlary Ýeňiş güni bilen gutlady we bu güne ýetmek üçin türkmen esgerleriniň görkezen gahrymançylyklary, urşa gidenleriň yzynda galanlaryň duşmandan üstün çykmagyň hatyrasyna jan aýaman çeken zähmeti, baryny-ýoguny orta goýup görkezen pidakärlikleri barada gysgaça durup geçdi. Soňra Köpetdag etrap häkimliginiň Ýaşulylar geňeşiniň başlygy Gurbandurdy Annadurdyýew, Türkmenistanyň Baş drama teatrynyň artisti, Türkmenistanyň halk artisti Çary Berdiýew, Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky milli sazly-drama teatrynyň artisti, Türkmenistanyň halk artisti Ogultäç Hanyýewa, Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň “Milli Goşun” žurnalynyň bölüm redaktory Aşyrmet Garlyýew, “Garagum” žurnalynyň bölüm redaktory, Türkmenistanyň at gazanan žurnalisti, şahyr Döwletgeldi Annamyradow, Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň ýanyndaky metbugat merkeziniň habarçysy, şahyr Ejegyz Çaryýewa, Aşgabat şäheriniň Ýaşulylar geňeşiniň agzasy, zähmet weterany Ogulgül Annageldiýewa, Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Magtymguly adyndaky dil we edebiýat institutynyň ylmy işgäri Azat Gylyjow, “Dünýä edebiýaty” žurnalynyň bölüm redaktory, şahyr Annamuhammet Kirşenow, Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň harby gullukçysy, kapitan Serdar Hajamanow, Türkmenistanyň Merkezi döwlet arhiwiniň uly ylmy işgäri Saparmyrat Saryýew dagy bu ýere ýygnananlaryň öňünde çykyş etdiler. Dabarada şahyrlar goşgy okasalar, Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň orkestr topary öz çalýan sazlary bilen göwünleri galkyndyrdy.
Ýurisprudensiýa ylymlarynyň doktory, tyl weterany, akademik Mürrük Ataýew, Köpetdag häkimliginiň Ýaşulylar geňeşiniň wekili Dädebaý Jumaýew, Aşgabat şäheriniň Ýaşulylar geňeşiniň wekilleri Akgyz Mahmydowa, Amansoltan Baýramowa, Gülnar Gurbanowa, Enekeýik Meredowa, Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň talyplary serginiň açylyş dabarasyna myhman hökmünde gatnaşdylar.
Muzeýiň direktory Öwezmuhammet Mämmetnurowyň sergini açyk diýip yglan etmegi bilen dabara gatnaşan myhmanlar gymmatly eksponatlar bilen tanyşdylar.


text:
05.12.2016. Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 34-si hasaba alyndy.
Daşary ýurt walýutasyna Birleşen Arap Emirliklerinden, Owganystandan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda we Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynda öndürilen dürli markaly awtobenzini satyn aldylar. ABŞ-dan gelen işewürler bolsa tehniki uglerody (“Türkmenhimiýa” DK) satyn aldylar. Bulardan başga-da, daşary ýurt puluna tekiz boýalan we tüýjümek önümleriniň giň görnüşi, nah ýüplük, mata, pagta süýümi satyldy. Olary Russiýadan, Şweýsariýadan, BAE-den, Türkiýeden, Singapurdan, Gruziýadan we beýleki ýurtlardan gelen telekeçiler satyn aldylar. Geleşikleriň jemi bahasy ABŞ-nyň 44 million 554 müň dollaryndan gowrak boldy.
Manat serişdelerine Şotlandiýanyň işewür toparlarynyň wekilleri jemi bahasy 8 million manat töweregi bolan nah ýüplügi satyn aldylar.
Ýurdumyzyň telekeçileri içerki bazarda jemi bahasy 5 million manatdan gowrak azyklyk bugdaýy we karbamidi satyn aldylar.
«tdh.gov.tm»


text:
Her ýyl geçirilýän 6 uly marafon ýaryşynyň 3-njisi bolan London marafonynda keniýaly türgenler ýeňiş gazandy. 38-nji gezek geçirilen marafona 40 müň ylgaýjy gatnaşdy. Erkekleriň arasynda ýene-de keniýaly Eliud Kipçoge ýeňiş gazandy. Onuň görkezen netijesi 2 sagat 04 minut 17 sekunda deň boldy. Rio 2016 Olimpiýa oýunlarynda altyn medal alan 33 ýaşly türgen 2015-nji we 2016-njy ýyllarda-da London marafonynda ýeňiji bolupdy. Bu Kipçogeniň uly marafonlardaky 6-njy ýeňşi bolup, ol 2014-nji ýylda Çikagoda, 2015-nji we 2017-nji ýyllarda-da Berlinde ýeňiş gazanypdy. London marafonynda efiopiýaly Tola Şura Kitata (02:04:49) 2-nji, meşhur ylgaýjy, britaniýaly Mo Farah (02:06:21) 3-nji ýeri-de eýeledi.
Zenanlaryň arasynda keniýaly Wiwian Çeruýot altyn medala mynasyp boldy. 5000 metr ylgawda Rioda çempion bolan 34 ýaşly Çeruýot pellehana 2 sagat 18 minut 31 sekuntda geldi. Bu onuň marafonlardaky ilkinji ýeňşidir. Ondan 1 minut 42 sekunt yza galan watandaşy Brigid Kosgei 2-nji, efiopiýaly Tadelek Bekele 3-nji orny eýeledi.
Italiýanyň “A–Seriýasynda” tapgyryň merkezi oýnunda “Napoli” myhmançylykda “Ýuwentusy” senagally goragçysy Kalidu Kulibaliniň 90-njy minutdaky goly bilen 1–0 utdy. Bu ýeňişden soň, 4 tapgyr galanda, “Napoli” (84) sanawyň lideri “Ýuwentus” (85) bilen utuk aratapawudyny 1-e düşürdi. “Napoli” topary “Serie A-da” myhmançylykda yzly-yzyna 30 duşuşykdan bäri utulman gelýär. Ondan öň “Milan” bilen “Inter” şeýle başarnyk görkezipdi. 35-nji tapgyrda tapgyrda “Ýuwentus” “Inter” bilen, “Napoli-de” “Fiorentina” bilen myhmançylykda duşuşar. Toparlaryň galan oýunlara seredenimizde, bu tapgyrdan soň, “Napoli” topary “Torino”, “Sampdoria” hem-de “Krotone” klublary bilen duşuşsa, “Ýuwentus” “Bolonýany” kabul eder. Soňra myhmançylykda “Roma” hem-de öz meýdançasynda-da “H. Werona” toparlary bilen güýç synanyşar.
“Benewento” we “Las Palmas”
aşaky liga düşdi
Şu möwsümde yzygiderliligini saklap bilmeýän “Milan” öz meýdançasynda autsaýder “Benewentodan” 1–0 utuldy. Bu ýeňiş myhmanlaryň ligada galmagy üçin ýeterlik bolmady. Şunlukda, ilkinji gezek “Serie A-da” çykyş eden “Benewento” 1 ýyldan soň, ýene-de aşaky liga dolanmaly boldy.
Ispaniýanyň “La Ligasynda” 19-njy hatardaky “Las Palmas” öz meýdançasynda “Alawesden” 4–0 asgyn geldi we 3 ýyldan soň, ýene-de ikinji liga düşdi.
Rekorda şärik boldy
Angliýanyň çempionatynda “West Bromwiç” bilen “Liwerpul” 2–2 deňme-deň oýnady. Duşuşykda toparynyň 2-nji goluny geçiren Mohamed Salah şu möwsümde çempionatdaky pökgüleriniň sanyny 31-e ýetirdi. Ol 1992-nji ýylda döredilen “Premier ligada” 38 tapgyrly möwsümlerde 31 gol bilen çempionatyň iň köp gol geçiren oýunçylary bolan Alan Şirer, Kristiano Ronaldo hem-de Luis Suaresiň rekordyna şärik boldy. Entek çempionatyň tamamlanmagyna 3 tapgyryň galandygyny hem belläp geçeliň. Angliýada 22 toparyň çykyş eden 42 tapgyrly möwsümlerinde Andrýuw Koul (1993/94) bilen Alan Şirer (1994/95) 34 pökgi geçiripdi.
Ýylyň futbolçysy — Salah
Angliýanyň Professional Futbolçylar bileleşigi (PFA) “Premier ligada” ýylyň futbolçysy diýip, “Liwerpulyň” müsürli hüjümçisi Mohamed Salahy saýlady. 25 ýaşly ýyldyz bu ugurda Kewin De Bruýne, Leroý Sane, Daiwd Silwa (üçüsem – “Man. Siti”), Harri Keýn (“Tottenhem”) hem-de Dawid De Hea (“Man. Ýunaýted”) dagydan öňe saýlandy. Mohamed Salah bu baýragy alan ilkinji müsürli, ikinji afrikaly, arap hem-de musulman oýunçy boldy. Ondan öň 2015/16 möwsüminde “Lester Sitiniň” çempionlygyna uly goşant goşan alžirli Riýad Mahrez PFA tarapyndan ýylyň futbolçysy saýlanypdy. Ýylyň ýaş futbolçysy baýragyna-da “Mançester Sitiniň” 22 ýaşyndaky germaniýaly oýunçysy Leroý Sane laýyk görüldi.


text: “5Mesih Isada bolan bu pikir sizde-de bolsun.6Ol Hudaýyň häsiýetine eýe bolsa-da, Hudaý bilen deňligi olja hasap etmän,7gaýtam, gul häsiýetini alyp, adam keşbine girdi, Özüni hiç etdi.8Sypatda ynsan bolup, ölüme, hatda haç üstündäki ölüme-de boýun egip, Özüni kiçeltdi.9Şonuň üçin hem Hudaý Ony juda beýgeldip, Oňa ähli atdan belent ady berdi.10Ol muny Gökdäkileriň, Ýerdäkileriň we Ýer astyndakylaryň bary Isanyň adynyň hatyrasyna dyz epsin,11her dil Ata Hudaýyň şöhraty üçin Isa Mesihiň Rebdigini ykrar etsin diýip etdi.” Filipliler 2:5-11


text:
Prezident serhetleriň eldegrilmezligini goramagyň möhümdigini, hamana, islendik pursat Türkmenistanyň şol eldegrilmezligi ýitirmegi mümkin ýaly gürrüň edýär.
Türkmen serhetçileriniň döwlet missiýasy bilen bagly şunuň ýaly güýçli äheň, eger ýurduň daşarky dünýä bilen arasynyň doly ýapyklyk režimi göz öňünde tutulsa, özboluşly bir häsiýete eýe bolýar.
Emma, muňa garamzdan, G.Berdimuhamedow özüniň kömekçileri bilen “açyk gapylar syýasaty” diýilýäni ýadaman-ýaltanman gije-gündiz gaýtalaýar, hamana ol türkmen durmuşyna yzygiderli ornaşdyrylýarmyş.
Ýöne prezidentiň gutlagynda şol syýasata hiç hili salgylanma ýok, eger ol agzalan bolsa, serhetçileriň aňyny bulam-bujar etmegi mümkin. Şeýlelikde serhetçileriň öňünde şol syýasata garşylykly wezipe goýulýar.
Çapraz gelýär
Prezident adamsöýüjilik hem demokratiýa prinsiplerini ýatlaýar, emma hakykatda serhetçiler ýurtdaky düýpden ýapyk režimi goramaly, saklamaly bolýarlar.
Şu günki gün şol ýapyklyk demokratik dünýäniň öz serhetlerine bolan gatnaşyklaryndaky ýüze çykýan tendensiýalara çapraz gelýär…Mysal üçin, häzirki Ýewropa düýbünden başga hili maksatlar yzarlaýar.
Ýewropa kontinentiniň köp döwletleri öz serhetlerini düýbünden ýok etdi. Gollandlar gypynç etmän Germaniýa, ondan aňry Awstriýa gidip-gelip bilýärler.
Italýanlary Fransiýa bilen serhetde barlap duran fransuz serhetçileri ýok. Sebäbi arada serhet ýok. Diňe ýollarda “siz pylan ýurda geldiňiz” diýen bellik bar.
Hatda Orsýet bilen Ukraina öz graždanlarynyň ýewropa ýurtlaryna baryp-gelmeginde wiza režimini ýatyrtmak üçin Ýewropa Bileleşigi bilen gepleşikler geçirýär.
Ine, şu edilýän işler Türkmenistanyň serhetlerinde höküm sürýän häzirki ýagdaý bilen deňeşdirilende, “Döwlet halk üçindir” diýen şygara has golaý gelýär.
Düşünmek kyn
Ýurduň içindäki türkmenistanlylaryň köpüsine, ýurduň daşyndaky türkmenlere “Döwlet halk üçündir” diýen şygary türkmen häkimiýetleriniň näme üçin saga-çepe, duş gelen tarapa parladyşyna düşünmek kyn.
Režimiň arkasyndan ýönekeý raýatlaryň ýurtdan çykmakda hem ýurda gaýdyp gelmekde ýüzbe-ýüz bolýan kynçylykarynyň, problemalarynyň olara ýaraýandygyny göz öňüne getirmek hem gaty kyn.
Türkmen prezidenti serhetçileri watansöýüjilige çagyrýar, ýöne serhetçiler ynsana, adama däl-de, režime gulluk edýändiklerine düşünmän duranoklar. Olar, belki, öz halkynyň üstünden serhet gözegçisi, barlagçysy, olaryň dokumentdir el goşlaryny dörüji bolup, watandaşlaryna görünmek isleýän däldirler.
Serhet gullugy 18 ýyl mundan ozal S.Nyýazowyň howandarlygynda, arkasynda durmagynda döredilipdi. Ol türkmenistanlylary öz erkine doly tabyn etmek üçin özüne mynasyp režim döredipdi.
Serhetçileriň häzirki mejbury borç-wezipelerini şu wagta çenli hiç kim ýatyranok. Türkmenbaşynyň goýup giden mirasy ýaşaýşa özündenem ukyply bolup çykdy…
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Miley Cyrus
Destiny Hope Cyrus ýa-da üýtgedilen soňky ady bilen Miley Ray Cyrus Amerikaly aktrisa, model we aýdymçy. Cyrus, Disney köp bölümli film bolanHannah Montanada Miley Stewart/Hannah Montana roly bilen tanalýar. Golden Globe Award we Broadcast Film Critics Association Award-da dalaşgär boldy. 2012-nji ýylda aktýor Liam Hemsworth bilen nikalaşdy. Ýöne käbir sebäplere görä nika bozuldy.
Studio Albomlary[üýtget | edit source]
- Meet Miley Cyrus (2007)
- Breakout (2008)
- Can't Be Tamed (2010)
- Bangerz (2013)
- Miley Cyrus & Her Dead Petz (2015)


text:
Dubaý Dünýä Kubogy: Ilkinjisi 1996-njy ýylda geçirilen Dubaý Dünýä Kubogy at çapyşygy ýaryşy pul baýragy babatda 2-nji hatarda durýar. 10 million dollar pul baýrakly ýaryş Dubaýdaky ýaşyl ýodaly “Meydan” aýlawynda geçirilýär. Ýeri gelende aýtsak, ýaryşyň baýrak gaznasyny öňümizdäki ýyllarda 25 million dollara golaýlatmak maksat edinilýär. Her ýylyň mart aýynyň ahyrky ýekşenbesinde geçirilýän bu at çapyşygyna soňky ýyllarda Jennifer Lopez, Sia, Jenet Jekson, Kaýl Minogi, Seal ýaly aýdymçylar hem konsert bermäge çagyrylýar. 13–14 çapyksuwaryň gatnaşýan ýaryşynda atlar 2000 metr aralygy geçýärler.
“Prix de l’Arc de Triomphe”: Gysgaça ady “Ark” diýlip bilinýän bu ýaryş Pariždäki “Longchamp” ippodromynda geçirilýär. Her ýylyň oktýabr aýynyň ilkinji ýekşenbesinde guralýan bu at çapyşygynda atlar 2400 metr aralygy geçmeli. Yklymyň iň öňdebaryjy bäsleşigi diýlip görkezilýän at çapyşygy 1920-nji ýyldan bäri guralýar. 5 million ýewro möçberinde pul baýragy gowşurylýan ýaryş soňky 2 ýylda “Longchamp” ippodromyny abatlaýyş işlerinden geçirilýändigi sebäpli “Chantilly” aýlawynda guraldy.
“Pegasus” Dünýä Kubogy: Dünýäniň iň uly pul baýrakly at çapyşy bolan bu ýaryş geçen ýyldan başlap, ABŞ-nyň Florida ştatyndaky “Gulfstream Park” aýlawynda geçirilýär. 1981-nji ýylda geçirilip başlanan bu at çapyşygy Nýu Jersidäki “Monmouth Park Racetrack” aýlawynda guralýardy. Ýaryş ikinji gezek “Pegasus” şereketiniň hemaýatkärliginde guraldy, onuň pul baýragy-da 16 million dollara deňdir.
“Grand National”: Angliýanyň Liwerpul şäherinde 1839-njy ýyldan bäri geçirilip gelinýän bu taryhy päsgelçilikli at çapyşygy dünýäde giňden tanalýar. Bu ýaryşda çapyksuwarlar 7 kilometre (2 aýlaw) golaý aralykdaky belli-belli ýerlerde goýlan 30 päsgelçilikden geçip, pellehana ilkinji bolup gelmeli. Golaýda 179-njysy tamamlanan ýaryşda ýeňiş gazanmak ýeňil däl. Bu çylşyrymly ýaryşda diňe “Red Rum” atly at 3 gezek ýeňiş gazandy. Umumy pul gaznasy 1 million funt sterlinge deň bolan ýaryşyň ýeňijisine 561 müň funt sterling pul baýragy gowşurylýar.
Melburn Kubogy: Awstraliýanyň iň abraýly ýaryşy bolan Melburn Kubogy öz gözbaşyny 1861-nji ýyldan alyp gaýdýar. “Flemington” aýlawynda geçirilýän at çapyşygynda atlar 3200 metr aralyga özara bäsleşýärler. Soňky ýyllarda dünýäde-de uly meşhurlyga eýe bolýan bu ýaryşyň umumy baýrak gaznasy 6 million dollara deňdir. Melburn Kubogynda “Makybe Diva” atly bedew iň köp ýeňiş gazanan atdyr (2003, 2004, 2005).


text:
Baku bilen Wena şäherleriniň arasynda ýolagçy otlusy gatnar
Azerbaýjanyň paýtagty Baku şäheri bilen Awstriýanyň paýtagty Wena şäheriniň arasynda ýolagçy gatnatjak ýolagçy otlusy ilkinji gatnawyny şu ýylyň maý aýynda amala aşyrar
Tbilisi.media saýtynyň berýän habaryna görä ýolagçy otlusy Azerbaýjanyň paýtagty Baku şäheri, Gruziýanyň paýtagty Tbilisi şäheri, Türkiýäniň Stambul şäheri, Gresiýanyň Aleksandrupolis şäheri bilen Awstriýanyň paýtagty Wena şäherleriniň arasynda ýolagçy gatnadar.
Azerbaýjanyň Stadler Rail Group Alstom kärhanasyndan satyn alan döwrebap otlunyň wagonlaryndaky her kupe 2 adamlyk.
Kupeleriň her birinde internet, sowadyjy, duş we hajathana bar.
Otluda mundan başgada iki restoran we bar bar.


text:
17 Şubat 2017 Cuma
Türkmen Döwletiniň Baştutany Ministrler Kabinetiniň Täze Düzümini Düzer
Ruhyýet Köşgünde Türkmenistanyň täze saýlanan Prezidentiniň resmi taýdan işe girişmek dabarasy boldy. Döwlet baştutany wezipesine girişip, ýygnanlaryň öňünde eden çykyşynda geljekki ýedi ýyla ýurduň içerki we daşary syýasatynyň esasy ugurlaryny belledi.
Halkymyz bilen, hormatly ildeşler, siziň hemmaňiz bilen bilelikde , öňde goýlan wezipelere hötde geljekdigimize we Watanymyzy dünýäniň ösen döwletleriniň hataryna goşjakdygymyza ynanýaryn –diýip, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy we saýlawlara işjeň gatnaşan saýlawçylara ýene bir gezek minnetdarlyk bildirdi.
Täze saýlanan lider ildeşlerimiziň ynamyny ödemek üçin, güýç-gaýratyny, bilimini, tejribesini we ukybyny gaýgyrmajakdygyna ynandyrdy. Men halkyma, onuň ügirt uly mümkinçiliklerine, bagtyýar we röwşen geljegine berk ynanýaryn—diýip, döwlet baştutany aýtdy.
Soňra Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Konstitusiýasyna laýyklykda hökümet agzalarynyň öz ygtyýarlyklaryny tabşyrmagy hakynda Karara gol çekdi. Ministrler Kabinetiniň täze düzümi tassyklanylýança hökümet agzalaryna öz wezipelerini ýerine ýetirmek tabşyryldy.
Türkmenistanyň täze saýlanan Prezidentiniň resmi taýdan işe girişmek dabarasy tamamlanandan soň Hormat garawulynyň esgerleri dabaraly ýörüş sazy bilen „Oguzhan“ Prezident Köşgi toplumyna getirilen Türkmenistanyň Döwlet baýdagyny, Türkmenistanyň Prezidentiniň Ştandartyny, Türkmenistanyň Konstitusiýasyny we mukaddes Gurhany alyp barýarlar.
http://www.turkmenhabargullugy.com/turkmen-dowletinin-bastutany-ministrler-kabinetinin-taze-duzumini-duzer/
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Nestle we Starbucks hyzmatdaşlyk eder
Şweýsariýanyň Nestle kärhanasy Amerikanyň Starbucks kärhanasynyň kofe we çaý ýaly önümlerini dünýäde satmak, paýlamak we marketing etmek hukugyny 7,15 milliard dollara satyn aldy
Berilen beýanatda Starbucks kärhanasynyň paketli önümleriniň geçen ýyl 2 milliard dollarlyk satuw ýerine ýetirendigi bellenip, ylalaşygyň çäginde Starbucks kärhanasynyň 500 işgäriniň hem Nestle kärhanasyna geçjekdigi mälim edildi.
Nestle kärhanasynyň ýokary derejeli ýolbaşçysy Mark Şnaýder ylalaşygyň Nestleniň iň uly ösüş kategoriýasy bolan kofe üçin möhüm bir ädimdigini belledi.
Starbucks kärhanasynyň başlygy Kewin Jonson bolsa ylalaşyk bilen Starbucksyň önümleriniň bütin dünýäde millionlarça öýe ýetiriljekdigini nygtady.


text:
TÜRKMENISTANYŇ KANUNY
Ulag howpsuzlygy hakynda
Şu Kanun ulag howpsuzlygyny üpjün etmek çygrynda ýüze çykýan jemgyýetçilik gatnaşyklaryny düzgünleşdirýär, ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň hukuk, guramaçylyk we ykdysady esaslaryny kesgitleýär.
1-nji madda. Şu Kanunda peýdalanylýan esasy düşünjeler
Şu Kanunyň maksatlary üçin şu esasy düşünjeler peýdalanylýar:
1) bikanun gatyşmak — ulag toplumynyň howpsuz işine wehim salýan, adamlaryň janyna we saglygyna zyýan, maddy zelel ýetirilmegine getiren ýa-da şeýle netijeleriň bolmagyna wehim döredýän hukuga garşy hereket (hereketsizlik), şol sanda terrorçylykly hereket;
2) daşaýjy — ýolagçyny, iberiji tarapyndan ynanylan ýüki, bagažy iberilen ýerinden barmaly ýerine eltip bermegi, şeýle hem olary alyja ýa-da onuň ygtyýarly eden şahsyna bermegi özüne borç edip kabul eden ýuridik ýa-da fiziki şahs;
3) howpsuzlyk derejesi — ulag toplumynyň bikanun gatyşmak wehiminiň derejesine laýyk gelýän goraglylyk derejesi;
4) hünär synagy edaralary — ulag howpsuzlygyny üpjün etmek çygrynda ygtyýarly edaralar, olaryň ýerli bölünmeleri, şeýle hem ulag howpsuzlygyny üpjün etmek çygrynda ygtyýarly edaralaryň garamagynda bolan we olaryň ulag howpsuzlygyny üpjün edýän güýçleriň hünär synagyny geçirmäge ygtyýarly eden guramalary;
5) ulag howpsuzlygy — ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň ýa-da ulag serişdeleriniň bikanun gatyşmakdan goraglylyk ýagdaýy;
6) ulag howpsuzlygyny berjaý etmek — ulag infrastrukturasynyň obýektlerinde ýa-da ulag serişdelerinde bolýan ýa-da barýan fiziki şahslar tarapyndan Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen talaplaryň ýerine ýetirilmegi;
7) ulag howpsuzlygyny üpjün edýän güýçler — ulag infrastrukturasynyň subýektiniň ýa-da ulag howpsuzlygy bölünmeleriniň ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň ýa-da ulag serişdeleriniň ulag howpsuzlygyny üpjün etmek bilen gös-göni bagly işgärlerini hem goşmak bilen, ulag infrastrukturasynyň subýektinde, ulag infrastrukturasynyň obýektlerinde we ulag serişdelerinde ulag howpsuzlygynyň üpjün edilmegine jogapkär şahslar;
8) ulag howpsuzlygyny üpjün edýän güýçleriň hünär synagy — ulag howpsuzlygyny üpjün edýän güýçleri ulag howpsuzlygyny üpjün etmek bilen gös-göni bagly işi ýerine ýetirmäge goýbermek ýa-da şeýle işi ýerine ýetirmekden çetleşdirmek barada çözgüdiň kabul edilmegi üçin ulag infrastrukturasynyň subýekti tarapyndan ulag howpsuzlygyny üpjün edýän güýçleriň bilimleriniň, başarnyklarynyň we endikleriniň, şeýle hem ulag howpsuzlygyny üpjün edýän güýçleriň aýry-aýry toparlarynyň şahsy sypatlarynyň we fiziki taýýarlygynyň derejesiniň Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklygyny anyklamak;
9) ulag howpsuzlygyny üpjün etmek — ulag toplumy çygrynda döwlet tarapyndan kesgitlenýän hem-de bikanun gatyşmak wehimlerine laýyk gelýän hukuk, ykdysady, guramaçylyk we gaýry çäreleriň ulgamynyň durmuşa geçirilmegi;
10) ulag howpsuzlygyny üpjün etmek çygrynda ygtyýarly edaralar — Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan ulag howpsuzlygyny üpjün etmek çygrynda döwlet hyzmatlaryny etmek boýunça wezipeleri amala aşyrmaga ygtyýarly edilen döwlet edaralary;
11) ulag howpsuzlygyny üpjün etmek çygrynda ýöriteleşdirilen guramalar — ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň we ulag serişdeleriniň gowşaklyk ýagdaýyna baha bermegi geçirmek üçin ulag howpsuzlygyny üpjün etmek çygrynda ygtyýarly edaralarda Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenilen tertipde akkreditirlenen ýuridik şahslar;
12) ulag howpsuzlygy bölünmeleri — ulag boýunça döwlet edaralarynyň ulag infrastrukturasynyň obýektlerini we ulag serişdelerini bikanun gatyşmakdan goramagy amala aşyrýan (şol sanda ulag infrastrukturasynyň subýektleri bilen şertnamalar esasynda) bölünmeleri ýa-da şu maksat üçin bellenilen tertipde akkreditirlenen ýuridik şahslar;
13) ulag howpsuzlygy zolagy — fiziki şahslaryň (ulag serişdeleriniň) geçmegi, ýükleriň, bagažyň, el goşlarynyň, şahsy goş-golamlaryň göterilip geçirilmegi (geçirilmegi) ýa-da haýwanlaryň bir ýerden başga ýere geçirilmegi üçin ulag howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça talaplara laýyklykda aýratyn düzgün bellenýän ulag infrastrukturasynyň obýekti, onuň bölegi (ýerüsti, ýerasty, howa, suwüsti), ulag serişdesi, onuň bölegi;
14) ulag infrastrukturasynyň obýektleri — şulary öz içine alýan tehnologik toplum:
a) demir ýol we awtomobil menzillerini we beketlerini;
b) ýerasty geçelgeleri, estakadalary, köprüleri;
ç) deňiz terminallaryny, deňiz portlarynyň akwatoriýalaryny;
d) içerki suw ýollarynda ýerleşýän we ýolagçylary ýa-da howply ýükleri ýüklemek (düşürmek) amala aşyrylýan portlary, şeýle hem gämi gatnawlary bolan gidrotehniki desgalary;
e) Türkmenistanyň içerki suwlarynda, çäk deňzinde, deňiz ykdysady zolagynda we kontinental şelfinde ýerleşýän emeli adalary, gurluşlary, desgalary;
ä) aerodromlary, aeroportlary, aragatnaşyk, nawigasiýa we ulag serişdeleriniň hereketini dolandyrmak ulgamlarynyň obýektlerini;
f) awtomobil ýollarynyň, demir ýoluň, içerki suw ýollarynyň böleklerini, dikuçar duralgalaryny, gonuş meýdançalaryny, şeýle hem ulag toplumynyň işlemegini üpjün edýän Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan kesgitlenýän gaýry binalary, desgalary, gurluşlary we enjamlary;
15) ulag infrastrukturasynyň obýektlerini we ulag serişdelerini toparlandyrmak — bikanun gatyşmak wehiminiň derejesini we onuň mümkin bolan netijelerini hasaba almak bilen ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň we ulag serişdeleriniň kesgitli toparlara degişli edilmegi;
16) ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň we ulag serişdeleriniň gowşaklyk ýagdaýyna baha bermek — ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň we ulag serişdeleriniň bikanun gatyşmak wehimlerinden goraglylyk derejesini kesgitlemek;
17) ulag infrastrukturasynyň subýektleri — ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň ýa-da ulag serişdeleriniň eýesi bolan ýa-da olardan kanuny esasda peýdalanýan gaýry ýuridik we fiziki şahslar;
18) ulag serişdeleri — Türkmenistanyň ulag kanunçylygynda kesgitlenilen manylarynda fiziki şahslary, ýükleri, bagažy, el goşlaryny, şahsy goş-golamlary, haýwanlary ýa-da görkezilen ulag serişdelerinde oturdylan enjamlary daşamak üçin niýetlenilen we şulary öz içine alýan gurluşlar:
a) ýolagçylary we bagažy yzygiderli daşamak ýa-da sargyt boýunça ýolagçylary we bagažy daşamak ýa-da howply ýükleri daşamak üçin peýdalanylýan awtomobil ulagynyň ulag serişdelerini;
b) raýat awiasiýasynyň howa arkaly daşaýşy amala aşyrýan howa gämilerini;
ç) Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan kesgitlenýän umumy maksatly awiasiýanyň howa gämilerini;
d) söwda deňiz gatnawynyň maksatlary üçin peýdalanylýan gämileri (deňiz gämileri), muňa gezelenç gämileri, ýelkenli sport gämileri, şeýle hem ýüzýän deňiz platformasynyň esasynda döredilen we bikanun gatyşmakdan goramagyň aýratynlyklary şu Kanunyň 16-njy maddasynyň onunjy bölegine laýyklykda bellenýän emeli gurluşlar we desgalar girmeýär;
e) içerki suw ýollarynda ýolagçylary gatnatmak üçin peýdalanylýan gämiler, muňa gezelenç gämileri, ýelkenli sport gämileri we howply ýükleri daşamak üçin gämiler girmeýär;
ä) ýolagçylary we ýükleri, şol sanda howply ýükleri daşamagy amala aşyrýan demir ýol ulagynyň hereket edýän düzümini;
19) ulag toplumy — ulag infrastrukturasynyň obýektleri we subýektleri, ulag serişdeleri;
20) howply ýükler — adamlaryň jany we saglygy, şeýle hem daşky gurşaw üçin howplulygy bolan, sanawy Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan tassyklanylýan ýadro serişdeleri, awuly, zäherli, partlaýyş howply maddalar.
2-nji madda. Ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň maksatlary we wezipeleri
1. Ulag toplumynyň durnukly we howpsuz işlemegi, ulag toplumy çygrynda bikanun gatyşmakdan şahsyýetiň, jemgyýetiň we döwletiň bähbitleriniň goralmagy ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň maksatlary bolup durýar.
2. Ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň esasy wezipeleri şular bolup durýar:
1) ulag howpsuzlygyny üpjün etmek çygrynda kadalaşdyryjy hukuk taýdan düzgünleşdirmek;
2) bikanun gatyşmak wehimlerini kesgitlemek;
3) ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň we ulag serişdeleriniň gowşaklyk ýagdaýyna baha bermek;
4) ulag infrastrukturasynyň obýektlerini we ulag serişdelerini toparlandyrmak;
5) ulag howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça talaplary we çäreleri işläp düzmek we durmuşa geçirmek;
6) ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň güýçlerini taýýarlamak we olaryň hünär synagyny geçirmek;
7) ulag howpsuzlygyny üpjün etmek çygrynda döwlet gözegçiligini amala aşyrmak;
8) ulag howpsuzlygyny maglumat, maddy-tehniki we ylmy-tehniki taýdan üpjün etmek;
9) ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň tehniki serişdelerini sertifikatlaşdyrmak.
3-nji madda. Ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň ýörelgeleri
Ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň esasy ýörelgeleri şular bolup durýar:
1) kanunylyk;
2) şahsyýetiň, jemgyýetiň we döwletiň bähbitleriniň deň agramlylygyny berjaý etmek;
3) ulag howpsuzlygyny üpjün etmek çygrynda şahsyýetiň, jemgyýetiň we döwletiň bilelikde jogapkärçiligi;
4) üznüksizlik;
5) howpsuzlygyň halkara ulgamlaryna goşulyşmak;
6) ulag infrastrukturasynyň subýektleriniň, döwlet häkimiýet edaralarynyň we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň bilelikde hereket etmekleri.
4-nji madda. Ulag howpsuzlygyny üpjün etmek
1. Eger şu Kanunda we gaýry kanunlarda başgaça bellenmedik bolsa, ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň we ulag serişdeleriniň ulag howpsuzlygyny üpjün etmek ulag infrastrukturasynyň subýektlerine we daşaýjylara ýüklenýär.
2. Şu Kanun, beýleki kanunlar we olara laýyklykda kabul edilýän Türkmenistanyň gaýry kadalaşdyryjy hukuk namalary bilen berlen ygtyýarlyklaryna laýyklykda ýerine ýetiriji häkimiýetiň edaralary ulag howpsuzlygyny üpjün edýärler, ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary bolsa, ulag howpsuzlygyny üpjün etmäge gatnaşýarlar.
3. Howa ulagynyň ulag infrastrukturasynyň obýektlerinde we ulag serişdelerinde ulag howpsuzlygyny üpjün etmek awiasiýa howpsuzlygyny üpjün etmegi öz içine alýar.
4. Ulag infrastrukturasynyň subýekti, daşaýjy daşamagyň howpsuzlygyny üpjün etmek bilen bagly gulluk borçlaryny ýerine ýetirmeklerine päsgel bermeýän göwrümde ulag serişdeleriniň işgärleriniň (ekipažynyň) üstüne ulag serişdesiniň ulag howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça borçlary ýüklemäge haklydyr.
5. Ulag howpsuzlygynyň üpjün edilmegi diňe ýerine ýetiriji häkimiýetiň edaralary tarapyndan amala aşyrylýan ulag infrastrukturasynyň obýektleri we ulag serişdeleri kanunlar ýa-da Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň kadalaşdyryjy hukuk namalary bilen kesgitlenýär.
6. Şu Kanun bilen ulag infrastrukturasyna degişli edilmedik binalary, gurluşyklary, desgalary we gurluşygy tamamlanmadyk we ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň serhedinde (çäginde) ýerleşen obýektleri bikanun gatyşmakdan, şol sanda terrorçylykly hereketlerden goramagy üpjün etmek degişli ulag infrastrukturasynyň obýektiniň toparyny hasaba almak bilen şu Kanuna laýyklykda amala aşyrylýar. Şeýle obýektleri bikanun gatyşmakdan, şol sanda terrorçylykly hereketlerden goramagy üpjün etmegiň tertibi degişli ulag infrastrukturasynyň obýektiniň ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň meýilnamasy bilen kesgitlenýär.
7. Ulag infrastrukturasynyň obýektinde ýa-da ulag serişdesinde bikanun gatyşmak wehimi barada maglumat barlanylanda ýerine ýetiriji häkimiýetiň edaralarynyň, ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň, ulag infrastrukturasynyň subýektleriniň we daşaýjylaryň bilelikde hereket etmeginiň tertibi Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenýär.
5-nji madda. Ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň we ulag serişdeleriniň gowşaklyk ýagdaýyna baha bermek
1. Bikanun gatyşmakdan goramak üçin ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň we ulag serişdeleriniň gowşaklyk ýagdaýyna baha bermegiň tertibi degişli döwlet edaralary bilen ylalaşmak arkaly ulag boýunça döwlet edarasy tarapyndan bellenýär.
2. Ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň gowşaklyk ýagdaýyna baha bermek ulag howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça talaplary hasaba almak bilen şertnama esasynda ulag howpsuzlygyny üpjün etmek çygrynda ýöriteleşdirilen guramalar tarapyndan geçirilýär.
Ulag serişdeleriniň gowşaklyk ýagdaýyna baha bermek ulag howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça talaplary hasaba almak bilen ulag infrastrukturasynyň subýektleri ýa-da şertnama esasynda ulag howpsuzlygyny üpjün etmek çygrynda ýöriteleşdirilen guramalar tarapyndan geçirilýär.
3. Ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň we ulag serişdeleriniň gowşaklyk ýagdaýyna baha bermegi geçirmegiň netijeleri ulag howpsuzlygyny üpjün etmek çygrynda ygtyýarly edaralar tarapyndan tassyklanýar we olar barada maglumatlar rugsat çäklendirilen maglumat bolup durýar. Şu maddanyň ikinji böleginde görkezilen ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň we ulag serişdeleriniň gowşaklyk ýagdaýyna baha bermegiň netijeleri barada maglumatlar döwlet syryny düzýän maglumatlar bolup durýar.
4. Deňiz gämisiniň gowşaklyk ýagdaýyna baha bermek deňiz gämisiniň goralyp saklanmagyna baha bermegi hem öz içine alýar we Türkmenistanyň halkara şertnamalary, şu Kanun, şeýle hem olara laýyklykda kabul edilýän Türkmenistanyň gaýry kadalaşdyryjy hukuk namalary tarapyndan bellenilen talaplary hasaba almak bilen geçirilýär.
5. Deňiz terminalynyň, deňiz portunyň akwatoriýasynyň gowşaklyk ýagdaýyna baha bermek degişli port serişdeleriniň goralyp saklanmagyna baha bermegi hem öz içine alýar we Türkmenistanyň halkara şertnamalary, şu Kanun, şeýle hem olara laýyklykda kabul edilýän Türkmenistanyň gaýry kadalaşdyryjy hukuk namalary tarapyndan bellenilen talaplary hasaba almak bilen geçirilýär. Deňiz portunyň akwatoriýasynyň gowşaklyk ýagdaýyna baha bermegiň aýratynlyklary degişli döwlet edaralary bilen ylalaşmak arkaly ulag boýunça döwlet edarasy tarapyndan bellenýär.
6. Howa gämisiniň, howa ulagynyň ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň gowşaklyk ýagdaýyna baha bermek Raýat awiasiýasynyň halkara guramasynyň raýat awiasiýasyny bikanun gatyşmakdan goramak çygryndaky halkara standartlary, şu Kanun we olara laýyklykda kabul edilýän Türkmenistanyň gaýry kadalaşdyryjy hukuk namalary tarapyndan bellenilen talaplary hasaba almak bilen geçirilýär.
7. Rugsat çäklendirilen maglumatlar bolan ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň we ulag serişdeleriniň gowşaklyk ýagdaýyna baha bermegiň netijeleri barada maglumatlar we ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň we ulag serişdeleriniň ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň meýilnamalarynda saklanýan maglumatlar bilen işlemegiň tertibi Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenýär.
6-njy madda. Ulag infrastrukturasynyň obýektlerini we ulag serişdelerini toparlandyrmak
1. Bikanun gatyşmak wehiminiň derejesini we onuň mümkin bolan netijelerini hasaba almak bilen ulag infrastrukturasynyň obýektleri we ulag serişdeleri hökmany toparlandyrylmaga degişlidirler, muňa şu Kanunda göz öňünde tutulan halatlar girmeýär.
2. Ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň we ulag serişdeleriniň toparlarynyň sany we toparlandyrylmagynyň baha beriş ölçegleri maliýe we ykdysadyýet, şeýle hem beýleki degişli döwlet edaralary bilen ylalaşmak arkaly ulag boýunça döwlet edarasy tarapyndan kesgitlenýän tertipde bellenýär.
3. Ulag infrastrukturasynyň obýektlerini we ulag serişdelerini toparlandyrmak ulag howpsuzlygyny üpjün etmek çygrynda ygtyýarly edaralar tarapyndan amala aşyrylýar.
4. Toparlandyrylan obýektler Ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň we ulag serişdeleriniň sanawyna girizilýär, ony alyp barmagy ulag howpsuzlygyny üpjün etmek çygrynda ygtyýarly edaralar ulag boýunça döwlet edarasy tarapyndan bellenýän tertipde amala aşyrýarlar.
5. Ulagyň görnüşleri boýunça toparlandyrylmaga degişli bolmadyk ulag infrastrukturasynyň obýektlerini we ulag serişdelerini degişli döwlet edaralary bilen ylalaşmak arkaly ulag boýunça döwlet edarasy kesgitleýär.
7-nji madda. Ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň we ulag serişdeleriniň howpsuzlyk derejeleri
1. Ulag howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça çäreleri görmek maksatlary bilen ulag toplumynda dürli howpsuzlyk derejeleri bellenýär.
2. Howpsuzlyk derejeleriniň sanawy we ulag toplumynyň işine bikanun gatyşmak wehiminiň derejesi üýtgände olary yglan etmegiň tertibi Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenýär.
8-nji madda. Ulag howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça talaplar
1. Ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň we ulag serişdeleriniň dürli toparlary üçin şu Kanunyň 7-nji maddasynda göz öňünde tutulan howpsuzlyk derejelerini hasaba alýan ulagyň görnüşleri boýunça ulag howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça talaplar, şol sanda obýektleriň (çäkleriň) terrorçylyga garşy goraglylygyna talaplar ulag boýunça döwlet edarasynyň degişli döwlet edaralary bilen ylalaşylan teklipnamasy boýunça Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenýär. Görkezilen talaplar ulag infrastrukturasynyň subýektleriniň we daşaýjylaryň ýerine ýetirmekleri üçin hökmany bolup durýar.
2. Ulagyň görnüşleri boýunça ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň taslamalaşdyrylýan we gurulýan döwründe olaryň ulag howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça talaplar ulag boýunça döwlet edarasynyň şähergurluşyk işini döwlet tarapyndan düzgünleşdirmegi amala aşyrýan edaralar, şeýle hem beýleki degişli döwlet edaralary bilen ylalaşylan teklipnamasy boýunça Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenýär. Görkezilen talaplar ulag infrastrukturasynyň obýektlerini gurujylaryň ýerine ýetirmekleri üçin hökmany bolup durýar.
3. Ulag infrastrukturasynyň obýektleri bolup durmaýan we ulag infrastrukturasynyň obýektlerine ýanaşyk ýer böleklerinde ýerleşen obýektleriň (binalaryň, gurluşyklaryň, desgalaryň) şu Kanunyň 7-nji maddasynda göz öňünde tutulan howpsuzlyk derejelerini hasaba alýan ulag howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça talaplar ulag boýunça döwlet edarasynyň degişli döwlet edaralary bilen ylalaşylan teklipnamasy boýunça Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenýär. Görkezilen talaplar görkezilen obýektleriň (binalaryň, gurluşyklaryň, desgalaryň) eýeleri bolup durýan ýa-da kanuny esasda olara eýelik edýän gaýry ýuridik we fiziki şahslaryň ýerine ýetirmekleri üçin hökmany bolup durýar.
4. Ulag infrastrukturasynyň obýektlerinde ýa-da ulag serişdelerinde barýan ýa-da bolýan fiziki şahslar üçin ulagyň görnüşleri boýunça ulag howpsuzlygyny berjaý etmek boýunça talaplar ulag boýunça döwlet edarasynyň degişli döwlet edaralary bilen ylalaşylan teklipnamasy boýunça Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenýär. Görkezilen talaplar ulag infrastrukturasynyň obýektlerine ýa-da ulag serişdelerine gelýän ýa-da olarda bolýan fiziki şahslaryň ýerine ýetirmekleri üçin hökmany bolup durýar.
9-njy madda. Ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň we ulag serişdeleriniň ulag howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça çäreleri meýilleşdirmek we durmuşa geçirmek
1. Ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň we ulag serişdeleriniň gowşaklyk ýagdaýyna baha bermegi geçirmegiň netijeleriniň esasynda ulag howpsuzlygyny üpjün etmek çygrynda ygtyýarly edaralar ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň we ulag serişdeleriniň ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň meýilnamalaryny işläp düzýär. Görkezilen meýilnamalary işläp düzmegiň tertibi degişli döwlet edaralary bilen ylalaşmak arkaly ulag boýunça döwlet edarasy tarapyndan bellenýär.
2. Ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň we ulag serişdeleriniň ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň meýilnamalary ulag howpsuzlygyny üpjün etmek çygrynda ygtyýarly edaralar tarapyndan tassyklanýar. Ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň we ulag serişdeleriniň ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň meýilnamalaryny durmuşa geçirmek tapgyrlaýyn amala aşyrylýar. Tapgyrlaryň sany we olary durmuşa geçirmegiň möhletleri ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň degişli meýilnamasy bilen kesgitlenýär.
3. Ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň we ulag serişdeleriniň ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň meýilnamalarynda saklanýan maglumatlar rugsat çäklendirilen maglumat bolup durýar. Şu Kanunyň 5-nji maddasynyň ikinji böleginde görkezilen ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň we ulag serişdeleriniň ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň meýilnamalarynda saklanýan maglumatlary döwlet syryny düzýän maglumatlar bolup durýar.
4. Ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň we ulag serişdeleriniň ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň meýilnamalaryny durmuşa geçirmek ulag infrastrukturasynyň subýektleri we daşaýjylar, Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan halatlarda bolsa, döwlet häkimiýet edaralary ýa-da ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary bilen bilelikde ulag infrastrukturasynyň subýektleri tarapyndan amala aşyrylýar.
Deňiz portunyň akwatoriýasynyň ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň meýilnamalaryny durmuşa geçirmek deňiz portunyň kapitany tarapyndan amala aşyrylýar.
5. Deňiz gämisiniň ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň meýilnamasy deňiz gämisini goramagyň meýilnamasy bolup durýar we Türkmenistanyň halkara şertnamalary, şu Kanun, şeýle hem olara laýyklykda kabul edilýän Türkmenistanyň gaýry kadalaşdyryjy hukuk namalary bilen bellenilen talaplary hasaba almak bilen işlenip düzülýär.
6. Deňiz portunyň akwatoriýasynyň, deňiz terminalynyň ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň meýilnamalary Türkmenistanyň halkara şertnamalary, şu Kanun, şeýle hem olara laýyklykda kabul edilýän Türkmenistanyň gaýry kadalaşdyryjy hukuk namalary bilen bellenilen talaplary hasaba almak bilen işlenip düzülýär.
7. Port serişdelerine degişli edilen Türkmenistanyň çäk deňzinde, içerki suwlarynda, deňiz ykdysady zolagynda we kontinental şelfinde ýerleşýän emeli adalaryň, gurluşlaryň, desgalaryň ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň meýilnamasy degişli port serişdelerini goramagyň meýilnamasy bolup durýar we Türkmenistanyň halkara şertnamalary, şu Kanun, şeýle hem olara laýyklykda kabul edilýän Türkmenistanyň gaýry kadalaşdyryjy hukuk namalary bilen bellenilen talaplary hasaba almak bilen işlenip düzülýär.
8. Ulag infrastrukturasynyň subýektiniň biri tarapyndan ulanylýan howa ulagynyň ulag serişdeleriniň ulag howpsuzlygyny üpjün etmeginiň meýilnamasynda kesgitlenen awiasiýa howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça çäreleriň jemi Raýat awiasiýasynyň halkara guramasynyň raýat awiasiýasyny bikanun gatyşmakdan goramak çygrynda halkara standartlarynda göz öňünde tutulan awiasiýa kärhanasynyň awiasiýa howpsuzlygy maksatnamasy bolup durýar we görkezilen çäreler Türkmenistanyň halkara şertnamalary, şu Kanun, şeýle hem olara laýyklykda kabul edilýän Türkmenistanyň gaýry kadalaşdyryjy hukuk namalary bilen bellenilen talaplary hasaba almak bilen işlenip düzülýär.
9. Awiasiýa howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça çäreler görkezilip, düzülen aeroportuň (aerodromyň) ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň meýilnamasy Raýat awiasiýasynyň halkara guramasynyň raýat awiasiýasyny bikanun gatyşmakdan goramak çygrynda halkara standartlarynda göz öňünde tutulan degişli aeroportuň (aerodromyň) awiasiýa howpsuzlygy maksatnamasy bolup durýar we ol Türkmenistanyň halkara şertnamalary, şu Kanun, şeýle hem olara laýyklykda kabul edilýän Türkmenistanyň gaýry kadalaşdyryjy hukuk namalary bilen bellenilen talaplary hasaba almak bilen işlenip düzülýär.
10-njy madda. Ulag howpsuzlygyny üpjün etmek bilen gös-göni bagly işler ýerine ýetirilende çäklendirmeler
1. Ulag howpsuzlygyny üpjün etmek bilen gös-göni bagly işleri ýerine ýetirmäge şu şahslaryň haky ýokdur:
1) bilkastlaýyn jenaýat edenligi üçin öz-özünden aýrylmadyk ýa-da aýrylmadyk iş kesilenlik aýby bolanlar;
2) psihiki kesellerden, arakhorlukdan, neşekeşlikden ýa-da psihoaktiw maddalara baglylykdan ejir çekýänler, sagalmagy ýa-da psihiki saglyk ýagdaýy durnukly gowulanmagy bilen baglylykda bu adamlar babatda dispanser gözegçiligi bes edilýänçä;
3) düzgün-nyzam etmişi edenligi, düzgün-nyzamy gödek ýa-da yzygiderli bozanlygy, döwlet gullukçysynyň at-abraýyny we mertebesini abraýdan düşürýän etmiş edenligi, oňa ynamyň ýitirilenligi bilen bagly Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyk gelýän esaslar boýunça döwlet wezipesi boýunça ygtyýarlyklaryny möhletinden öň bes edenler ýa-da döwlet gullugyndan, şol sanda hukuk goraýjy edaralardan boşadylanlar, eger ygtyýarlyklar möhletinden öň şeýle bes edilenden ýa-da döwlet gullugyndan şeýle boşadylandan soň üç ýyldan az möhlet geçen bolsa;
4) özleri babatda Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda geçirilen barlaglaryň netijeleri boýunça ulag howpsuzlygyny üpjün etmek bilen gös-göni bagly işleri ýerine ýetirmäge goýbermek mümkin dälligi barada ygtyýarly döwlet edaralarynyň netijenamasy bar bolanlar;
5) «Jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmek hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda düzülen terrorçylykly ýa-da ekstremistik guramalar ýa-da terrorçylar bilen baglanyşygy bolan guramalaryň we fiziki şahslaryň sanawyna girizilenler;
6) ulag howpsuzlygyny üpjün etmek bilen gös-göni bagly işe kabul edilende özi barada görnetin ýalan maglumatlary habar berenler;
7) bellenilen tertipde berlen lukmançylyk netijenamasyna laýyklykda ulag howpsuzlygyny üpjün etmek bilen gös-göni bagly işi ýerine ýetirmäge lukmançylyk taýdan garşy gelmeleri bolanlar;
8) şu Kanun bilen bellenilen tertipde ulag howpsuzlygyny üpjün edýän güýçleriň taýýarlygyny we hünär synagyny geçmedikler.
2. Ulag howpsuzlygyny üpjün etmek bilen gös-göni bagly işe kabul edilýän ýa-da şeýle işi ýerine ýetirýän adamlar babatda şu maddanyň birinji böleginde görkezilen maglumatlary barlamak Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenilýän tertipde ulag infrastrukturasynyň subýektleri tarapyndan geçirilýär.
3. Ulag infrastrukturasynyň subýektiniň şu maddanyň birinji böleginiň 1-7-nji bentlerinde görkezilen maglumatlary barlamagynyň maksatlary üçin ulag howpsuzlygyny üpjün etmek bilen gös-göni bagly işe kabul edilýän ýa-da şeýle işi ýerine ýetirýän adamlaryň aýry-aýry toparlarynyň şahsy maglumatlaryny işläp taýýarlamak hünär synagy edaralary tarapyndan ulag howpsuzlygyny üpjün edýän güýçleriň hünär synagynyň tertibinde göz öňünde tutulan aýratynlyklary hasaba almak bilen amala aşyrylýar.
4. Ulag howpsuzlygyny üpjün etmek bilen gös-göni bagly işleriň sanawy Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenýär.
11-nji madda. Ulag howpsuzlygy çygrynda maglumat taýdan üpjün etmek
1. Ulag howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça çäreleri amala aşyrmak maksatlary bilen ygtyýarly döwlet edarasy tarapyndan ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň bir bitewi maglumat ulgamy döredilýär.
2. Şu maddanyň birinji böleginde görkezilen maglumat ulgamy ulag serişdeleriniň ýolagçylary we işgärleri (ekipažy) barada şahsy maglumatlaryň awtomatlaşdyrylan merkezleşdirilen binýatlaryndan ybaratdyr. Şeýle binýatlar daşamagyň şu görnüşleri amala aşyrylanda emele getirilýär:
1) içerki we halkara howa arkaly daşaýyşlar;
2) içerki we halkara demir ýol gatnawlarynda daşalmagy;
3) içerki we halkara gatnawyny amala aşyrýan gämilerde daşalmagy;
4) awtoulagda şäherara we halkara gatnawlary.
3. Ulag serişdeleriniň ýolagçylary we işgärleri (ekipažy) barada şahsy maglumatlaryň awtomatlaşdyrylan merkezleşdirilen binýatlary (mundan beýläk — merkezleşdirilen binýatlar) şular tarapyndan berlen maglumatlaryň esasynda emele getirilýär:
1) ulag infrastrukturasynyň subýektleri we daşaýjylary;
2) daşamagyň şu maddanyň ikinji böleginde görkezilen görnüşlerini amala aşyrýan döwlet edaralary ýa-da beýleki ýuridik we fiziki şahslar;
3) ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň meseleleri boýunça halkara hyzmatdaşlygynyň çäklerinde daşary ýurt döwletleri we guramalary.
4. Ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň bir bitewi maglumat ulgamynyň maglumat serişdeleri rugsat çäklendirilen maglumatlar bolup durýarlar.
5. Ulag serişdeleriniň ýol resminamalary (biletler) resmileşdirilende we işgärleri (ekipažy) döredilende şu maglumatlar merkezleşdirilen binýatlara geçirilmäge degişlidir:
1) familiýasy, ady, atasynyň ady;
2) doglan senesi;
3) ýol resminamasy (biledi) edinilýän şahsyýeti tassyklaýan resminamanyň görnüşi we belgisi;
4) ugralýan ýeri, barylýan ýeri, gidýän ugrunyň görnüşi (düşüp geçmezden, üstaşyr);
5) gidilýän senesi;
6) jynsy;
7) raýatlygy.
6. Ýol resminamalary (biletler) bronlanyp goýlanda şu maddanyň bäşinji böleginiň 1-5-nji bentlerinde göz öňünde tutulan maglumatlar merkezleşdirilen binýatlara geçirilmäge degişlidir.
7. Sargyt boýunça ýolagçylary gatnatmak amala aşyrylanda ýolagçylaryň sanawy döredilende şu maddanyň bäşinji böleginde göz öňünde tutulan maglumatlar merkezleşdirilen binýatlara geçirilmäge degişlidir.
8. Ulag serişdeleriniň işgärleri (ekipažy) üçin şu maddanyň bäşinji böleginde göz öňünde tutulan maglumatlara goşmaça ulag serişdesiniň ekipažynda eýeleýän wezipesi barada maglumat merkezleşdirilen binýatlara hökmany geçirilmäge degişlidir.
9. Ulag serişdeleriniň işgärleri (ekipažy) barada şu maddanyň sekizinji böleginde görkezilen maglumat ulag serişdeleriniň ekipažlaryny döretmegiň tamamlanmagy boýunça, ýöne ulag serişdesiniň ugraýan pursadyna çenli 24 sagatdan gijä galdyrmazdan, merkezleşdirilen binýatlara geçirilýär.
10. Ulag serişdesiniň ekipažynyň düzümi üýtgän (goşulan) halatynda ulag serişdesiniň ekipažynyň düzümine girizilen adamlar barada maglumatlar haýal etmezden, ýöne ulag serişdesiniň ugraýan pursadyndan gijä goýmazdan, merkezleşdirilen binýatlara geçirilýär.
11. Merkezleşdirilen binýatlary döretmegiň we alyp barmagyň, şeýle hem olarda saklanýan maglumatlary bermegiň tertibi ygtyýarly döwlet edarasy tarapyndan bellenýär.
12. Merkezleşdirilen binýatlara maglumatlary geçirmek ýol resminamasy (bilet) resmileşdirilende, bronlanyp goýlanda, ýolagçylaryň sanawy döredilende we ulag serişdesiniň işgärleri (ekipažy) döredilende görkezilýän we şahsyýeti tassyklaýan resminamanyň düzülen dilinde amala aşyrylýar. Şeýle resminamanyň düzülen dilini peýdalanmak bilen merkezleşdirilen binýatlara maglumatlary geçirmegiň aýratynlyklary olary döretmegiň we alyp barmagyň, şeýle hem merkezleşdirilen binýatlarda saklanýan maglumatlary bermegiň tertibi bilen bellenýär.
13. Degişli döwlet edaralary bilen ylalaşmak arkaly ulag boýunça döwlet edarasy tarapyndan ulaglaryň aýry-aýry görnüşlerine baglylykda merkezleşdirilen binýatlara geçirilýän goşmaça maglumatlar bellenip bilner.
14. Eger Türkmenistanyň halkara şertnamalary bilen başgaça bellenmedik bolsa, ulag serişdesiniň eýeleri bolup durýan, Türkmenistana, Türkmenistandan ýa-da Türkmenistanyň çäginiň üsti bilen ýolagçylaryň halkara daşaýyşlaryny ýerine ýetirýän ýa-da ony gaýry kanuny esaslarda peýdalanýan daşary ýurt döwletiniň ulag infrastrukturasynyň subýekti ýa-da daşaýjysy şu maddanyň bäşinji-dokuzynjy böleklerinde göz öňünde tutulan maglumatlary merkezleşdirilen binýatlara geçirmegi «Şahsy durmuş barada maglumat we ony goramak hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda üpjün edýärler.
15. Şu maddada göz öňünde tutulan maglumatlary merkezleşdirilen binýatlara geçirmegiň tertibiniň berjaý edilişini barlamak ygtyýarly döwlet edarasy tarapyndan ulag howpsuzlygy çygrynda döwlet gözegçiligi amala aşyrylanda geçirilýär.
12-nji madda. Ulag howpsuzlygy çygrynda döwlet gözegçiligi
1. Ulag howpsuzlygy çygrynda döwlet gözegçiligi ygtyýarly döwlet edaralary (mundan beýläk — döwlet gözegçiligi edaralary) tarapyndan olaryň ygtyýarlylyklarynyň çäklerinde Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenilen tertipde amala aşyrylýar.
2. Ulag howpsuzlygy çygrynda döwlet gözegçiligini amala aşyrmak, ýuridik we fiziki şahslaryň barlaglaryny guramak we geçirmek bilen bagly gatnaşyklara barlaglary guramagyň we geçirmegiň şu maddanyň üçünji-altynjy böleklerinde bellenilen aýratynlyklary hasaba alnyp, Türkmenistanyň kanunçylygynyň kadalary ulanylýar.
3. Şularyň geçirilen gününden bir ýylyň geçmegi meýilleşdirilýän barlagy geçirmek üçin esas bolýar:
1) ulag infrastrukturasynyň subýektiniň, daşaýjynyň, ulag infrastrukturasynyň obýektlerini gurujynyň döwlet belligine alynmagynyň;
2) soňky meýilleşdirilen barlagyň geçirilmeginiň tamamlanmagynyň.
4. Meýilnamadan daşary barlaglary geçirmek üçin şular esas bolýar:
1) döwlet gözegçiligi edarasynyň ulag howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça talaplaryň ýüze çykarylan bozulmalaryny aradan aýyrmak barada beren tabşyryknamasynyň ulag infrastrukturasynyň subýekti, daşaýjy, ulag infrastrukturasynyň obýektlerini gurujy tarapyndan ýerine ýetirilmeginiň möhletiniň geçmegi;
2) ulag toplumynyň işine bikanun gatyşmak wehiminiň döremeginiň hakyky ýagdaýlary ýa-da ulag howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça talaplaryň ulag infrastrukturasynyň subýektleri, daşaýjylar, ulag infrastrukturasynyň obýektlerini gurujylar tarapyndan bozulmagy barada raýatlaryň ýüztutmalarynyň we arzalarynyň, döwlet häkimiýet edaralaryndan, ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralaryndan, köpçülikleýin habar beriş serişdelerinden we beýlekilerden maglumatyň döwlet gözegçiligi edaralaryna gelip gowuşmagy;
3) adamlaryň janyna, saglygyna, döwletiň howpsuzlygyna zyýan, fiziki we ýuridik şahslaryň emlägine zelel ýetirilmegine getiren ulag toplumynyň işine bikanun gatyşylmagy;
4) Türkmenistanyň Prezidentiniň ýa-da Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň tabşyrygyna laýyklykda ýa-da kanunlaryň berjaý edilişine gözegçilik etmegiň çäklerinde prokuratura edaralaryna gelip gowşan materiallar we ýüztutmalar boýunça meýilnamadan daşary barlagy geçirmek barada prokuroryň talabynyň esasynda döwlet gözegçiligi edarasynyň ýolbaşçysynyň (ýolbaşçysynyň orunbasarynyň) meýilnamadan daşary barlagy geçirmek barada beren buýrugynyň bolmagy.
5. Şu maddanyň dördünji böleginiň 2-nji bendinde görkezilen esas boýunça ulag infrastrukturasynyň subýektiniň, daşaýjynyň, ulag infrastrukturasynyň obýektlerini gurujynyň işini meýilnamadan daşary ýerinde barlamak döwlet gözegçiligi edarasy tarapyndan prokuratura edaralary bilen ylalaşylandan soň, şu maddanyň dördünji böleginiň 3-nji bendinde görkezilen esas boýunça bolsa Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde prokuratura edaralaryny habarly etmek bilen haýal etmezden geçirilip bilner.
Şu maddanyň dördünji böleginiň 4-nji bendinde görkezilen esas boýunça meýilnamadan daşary ýerindäki barlag döwlet gözegçiligi edarasy tarapyndan prokuratura edaralary bilen ylalaşylmazdan geçirilip bilner.
6. Şu maddanyň dördünji böleginiň 2-nji ýa-da 3-nji bendinde görkezilen esas boýunça meýilnamadan daşary ýerindäki barlagyň geçirilmegi barada ulag infrastrukturasynyň subýektine, daşaýja, ulag infrastrukturasynyň obýektlerini guruja deslapdan habar berilmegine ýol berilmeýär.
7. Ulag infrastrukturasynyň subýektlerine, daşaýjylara, ulag infrastrukturasynyň obýektlerini gurujylara barlaglar, şol sanda meýilnamalaýyn we meýilnamadan daşary ýerindäki barlaglar geçirilende test-närseleriň (ýaraga, partlaýjy maddalara ýa-da ulag howpsuzlygy zolagynda ýa-da onuň böleginde başga ýere geçirmäge gadaganlyk ýa-da çäklendirme bellenilen beýleki gurluşlar, närseler we maddalar babatda olara meňzedilen närseleriň) we test-obýektleriň (ulag howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça talaplaryň bozujylaryna meňzedilen adamlaryň) peýdalanylmagyna ýol berilýär.
8. Ulag infrastrukturasynyň subýektlerini, daşaýjylary, ulag infrastrukturasynyň obýektlerini gurujylary şu maddanyň ýedinji böleginde görkezilen test-närseleriň we test-obýektleriň peýdalanylmagy bilen barlamak döwlet gözegçiligi edaralary tarapyndan Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde geçirilýär.
13-nji madda. Ulag howpsuzlygyny üpjün etmek çygrynda ulag infrastrukturasynyň subýektleriniň we daşaýjylaryň hukuklary we borçlary
1. Ulag infrastrukturasynyň subýektleriniň we daşaýjylaryň şulara hukugy bardyr:
1) ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň meseleleri boýunça bellenilen tertipde döwlet edaralaryndan maglumat almaga;
2) ulag howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça ulag boýunça döwlet edarasyna we beýleki döwlet edaralaryna teklipleri girizmäge.
2. Ulag infrastrukturasynyň subýektleri we daşaýjylar şulara borçludyrlar:
1) ulag infrastrukturasynyň obýektlerinde we ulag serişdelerinde bikanun gatyşmak wehimleriniň ýa-da onuň özüniň edilenligi barada ulag boýunça döwlet edarasy tarapyndan bellenilen tertipde haýal etmezden habar bermäge;
2) döwlet edaralarynyň, şol sanda döwlet gözegçiligi edaralarynyň ulag howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça talaplaryň bozulmalaryny aradan aýyrmak barada beren tabşyryknamasyny, kararyny şu Kanunyň 8-nji maddasyna laýyklykda ýerine ýetirmäge;
3) bikanun gatyşmagy ýüze çykarmakda, duýdurmakda we olaryň öňüni almakda, olaryň edilmegine ýardam edýän sebäpleri we şertleri anyklamakda ýardam etmäge;
4) şu Kanunyň 6-njy maddasynda göz öňünde tutulan toparlandyrmagy geçirmek üçin doly we dogry maglumaty ulag howpsuzlygyny üpjün etmek çygrynda ygtyýarly edaralara bermäge.
3. Aeroportlary, şeýle hem deňiz terminallaryny, derýa portlaryny, demir ýol beketlerini we beýlekileri taslamalaşdyrmagy, gurmagy ýa-da üýtgedip gurmagy (netijede üýtgedilip gurulýan ulag infrastrukturasynyň obýektiniň meýdany ýa-da senenama ýylynyň dowamynda gelýän we ugradylýan ýolagçylaryň sany 20 göterimden artyk ýokarlanýan bolsa) amala aşyrýan ulag infrastrukturasynyň subýektleri, taslamalaşdyrylýan ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň eýeleri kesgitlenmedik halatynda bolsa, ulag infrastrukturasynyň obýektlerini gurujylar ulag boýunça döwlet edarasy tarapyndan kesgitlenýän tertipde görkezilen ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň taslamalaşdyrylmagyna tabşyrygyň taýýarlanýan ýa-da olaryň gurulmagyna ýa-da üýtgedilip gurulmagyna tehniki tabşyryklar işlenip düzülýän döwründe öňde durýan taslamalaşdyrmak, gurmak ýa-da üýtgedip gurmak barada degişli içeri işler edaralaryny we beýleki döwlet edaralaryny habarly etmäge borçludyrlar.
4. Şu maddanyň üçünji böleginde görkezilen ulag infrastrukturasynyň subýektleri, ulag infrastrukturasynyň obýektlerini gurujylar ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň öňde durýan taslamalaşdyrylmagy, gurulmagy ýa-da üýtgedip gurulmagy barada habarnamany alan gününden bir aý möhletde gelip gowşan ýüztutmalaryň esasynda gös-göni demir ýol, suw, howa ulagynyň ulag infrastrukturasynyň obýektlerinde raýatlaryň howpsuzlygyny we jemgyýetçilik tertibini goramagy üpjün etmek, jenaýatçylyga garşy hereket etmek boýunça wezipeleri ýerine ýetirýän içeri işler edaralaryna we beýleki döwlet edaralaryna tölegsiz esasda bermek üçin niýetlenen görkezilen ulag infrastrukturasynyň obýektlerinde gulluk we kömekçi jaýlary göz öňünde tutmaga borçludyrlar.
5. Demir ýol, suw, howa ulagynyň gös-göni ulag infrastrukturasynyň obýektlerinde raýatlaryň howpsuzlygyny we jemgyýetçilik tertibini goramagy üpjün etmek, jenaýatçylyga garşy hereket etmek boýunça wezipeleri ýerine ýetirýän içeri işler edaralarynyň bölünmelerine bermek üçin niýetlenen gulluk we kömekçi jaýlara talaplar ulag boýunça döwlet edarasy we içeri işler edaralary bilen ylalaşmak arkaly şähergurluşyk işini döwlet tarapyndan düzgünleşdirmegi amala aşyrýan edara tarapyndan bellenýär.
6. Şu maddanyň dördünji böleginde görkezilen döwlet edaralaryna bermek üçin niýetlenen gulluk we kömekçi jaýlara talaplar ulag boýunça döwlet edarasy we beýleki döwlet edaralary bilen ylalaşmak arkaly şähergurluşyk işini döwlet tarapyndan düzgünleşdirmegi amala aşyrýan edara tarapyndan bellenýär.
7. Ulag infrastrukturasynyň subýektleri we daşaýjylar ulag howpsuzlygyny üpjün etmek çygrynda talaplaryň ýerine ýetirilmezligi üçin Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda jogapkärçilik çekýärler.
14-nji madda. Ulag howpsuzlygyny üpjün edýän güýçleri taýýarlamak we olaryň hünär synagy, ulag howpsuzlygy bölünmelerini akkreditirlemek
1. Ulag howpsuzlygyny üpjün edýän güýçleri taýýarlamak degişli döwlet edaralary, şeýle hem bilim edaralary bilen ylalaşmak arkaly ulag boýunça döwlet edarasy tarapyndan bellenen tertipde amala aşyrylýar.
2. Ulag howpsuzlygyny üpjün edýän güýçler ulag boýunça döwlet edarasynyň degişli döwlet edaralary bilen ylalaşylan teklipnamasy boýunça Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenilen tertipde hünär synagy edaralary tarapyndan geçirilýän hökmany hünär synagyna degişlidirler.
3. Ulag howpsuzlygyny üpjün edýän güýçleriň hünär synagy barada çözgüt kabul etmek üçin hünär synagy edaralary ulag howpsuzlygyny üpjün edýän güýçleriň bilimleriniň, başarnyklarynyň we endikleriniň, şeýle hem ulag howpsuzlygyny üpjün edýän güýçleriň aýry-aýry toparlarynyň şahsy sypatlarynyň we fiziki taýýarlygynyň derejesiniň ulag howpsuzlygy hakynda Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklygyny barlamagy amala aşyrýarlar.
4. Ulag howpsuzlygyny üpjün edýän güýçleriň aýry-aýry toparlarynyň sanawy ulag howpsuzlygyny üpjün edýän güýçleriň hünär synagynyň tertibi bilen bellenýär.
5. Ulag howpsuzlygyny üpjün edýän güýçleriň bilimlerine, başarnyklaryna we endiklerine, şeýle hem ulag howpsuzlygyny üpjün edýän güýçleriň aýry-aýry toparlarynyň şahsy sypatlaryna we fiziki taýýarlygynyň derejesine talaplar ulag boýunça döwlet edarasy tarapyndan bellenýär.
6. Ulag howpsuzlygyny üpjün etmek çygrynda ygtyýarly edaralaryň teklipnamasy boýunça ulag boýunça döwlet edarasy tarapyndan ulag howpsuzlygyny üpjün edýän güýçleriň bilimleriniň, başarnyklarynyň we endikleriniň, şeýle hem ulag howpsuzlygyny üpjün edýän güýçleriň aýry-aýry toparlarynyň şahsy sypatlarynyň we fiziki taýýarlygynyň derejesiniň laýyklygyny barlamagyň aýratynlyklary olaryň şu Kanuna garşy gelmeýän böleginde ulagyň aýry-aýry görnüşlerine ulanylmagy babatda bellenip bilner.
7. Ulag howpsuzlygyny üpjün edýän güýçleriň hünär synagyna ulag howpsuzlygyny üpjün etmek bilen gös-göni bagly işi ýerine ýetirmäge şu Kanunyň 10-njy maddasynyň birinji böleginiň 1-7-nji bentlerinde bellenilen çäklendirmeleri bolan adamlar goýberilmeýär.
8. Şu maddanyň üçünji böleginde göz öňünde tutulan wezipeler hünär synagy edaralary tarapyndan ulag infrastrukturasynyň subýekti, ulag howpsuzlygy bölünmesi, ulag infrastrukturasynyň subýektiniň ulag howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça talaplary ýerine ýetirmeginiň maksatlaryna işleri ýerine ýetirýän (hyzmatlary edýän) gaýry guramalar ýa-da hünär synagyndan geçýän adam bilen baglaşylan şertnamanyň esasynda amala aşyrylýar.
9. Ýuridik şahslaryň ulag howpsuzlygy bölünmeleri hökmünde akkreditirlenmegi ulag howpsuzlygyny üpjün etmek çygrynda ygtyýarly edaralar tarapyndan amala aşyrylýar. Ýuridik şahslary ulag howpsuzlygy bölünmeleri hökmünde akkreditirlemegiň tertibi we olara talaplar degişli döwlet edaralary bilen ylalaşmak arkaly ulag boýunça döwlet edarasy tarapyndan bellenýär.
10. Hünär synagy edaralarynyň, akkreditirlenen ulag howpsuzlygy bölünmeleriniň, ulag howpsuzlygyny üpjün edýän güýçleriň hünär synagy barada berlen şahadatnamalaryň sanawlaryny döretmegiň we alyp barmagyň tertibi, şeýle hem olarda saklanýan maglumatlary bermegiň tertibi ulag boýunça döwlet edarasynyň degişli döwlet edaralary bilen ylalaşylan teklipnamasy boýunça Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenýär.
15-nji madda. Ulag howpsuzlygyny üpjün etmek maksatlary bilen gözden geçirmek, goşmaça gözden geçirmek we gaýtadan gözden geçirmek
1. Şu Kanunyň 8-nji maddasyna laýyklykda bellenilen ulag howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça talaplarda göz öňünde tutulan halatlarda ulag howpsuzlygyny üpjün etmek maksatlary bilen gözden geçirmek, goşmaça gözden geçirmek, gaýtadan gözden geçirmek, synlamak we gürrüňdeşlik geçirmek amala aşyrylýar.
2. Ulag howpsuzlygyny üpjün etmek maksatlary bilen gözden geçirmegi, goşmaça gözden geçirmegi, gaýtadan gözden geçirmegi, synlamagy we gürrüňdeşlik geçirmegi guramak ulag infrastrukturasynyň subýektleriniň we daşaýjylaryň üstüne ýüklenilýär.
3. Gözden geçirmegiň, goşmaça gözden geçirmegiň we gaýtadan gözden geçirmegiň barşynda fiziki şahslary, ulag serişdelerini, ýükleri, bagažy, el goşlaryny we fiziki şahslaryň ýanyndaky şahsy goşlaryny barlamak boýunça gözden geçirmegi, goşmaça gözden geçirmegi we gaýtadan gözden geçirmegi geçirmegiň düzgünlerine laýyklykda özleri babatda ulag howpsuzlygy zolagynda ýa-da onuň böleginde başga ýere geçirmäge gadaganlyk ýa-da çäklendirme bellenilen ýaragy, partlaýjy maddalary ýa-da beýleki gurluşlary, närseleri we maddalary tapmaga, şeýle hem ulag howpsuzlygy zolagynda ýa-da onuň böleginde olara barmak (geçmek) üçin hukuk esasy bolmadyk adamlary ýüze çykarmaga gönükdirilen çäreler amala aşyrylýar.
4. Gözden geçirmegiň barşynda ulag howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça talaplarda göz öňünde tutulan halatlarda hereketlerinde bikanun gatyşmaga taýýarlygyň alamatlary bolan fiziki şahslary ýüze çykarmaga gönükdirilen synlamak we gürrüňdeşlik geçirmek amala aşyrylýar. Synlamagyň we gürrüňdeşlik geçirmegiň netijeleri boýunça ulag howpsuzlygyny üpjün etmek üçin goşmaça gözden geçirmegi geçirmek barada çözgüt kabul edilýär.
5. Goşmaça gözden geçirmegiň barşynda gözden geçirmekde ýüze çykarylan närseleri we maddalary tanamak we barabarlamak maksatlary bilen fiziki şahslary, ulag serişdelerini, ýükleri, bagažy, el goşlaryny we fiziki şahslaryň ýanyndaky şahsy goşlaryny barlamak boýunça, şeýle hem bikanun gatyşmak üçin peýdalanylyp bilinjek maddy-tehniki obýektleri barlamak boýunça çäreler amala aşyrylýar.
6. Ulag infrastrukturasynyň subýekti ýa-da daşaýjy tarapyndan bikanun gatyşmak wehimi barada maglumat alnanda bikanun gatyşmaga taýýarlygyň alamatlary hereketlerinde bolan fiziki şahslary ýa-da bikanun gatyşmak üçin peýdalanylyp bilinjek maddy-tehniki obýektleri ýüze çykarmak maksatlary bilen gaýtadan gözden geçirmek amala aşyrylýar.
7. Gözden geçirmek, goşmaça gözden geçirmek we gaýtadan gözden geçirmek amala aşyrylanda rentgen-telewizion we radio nusga alyjy gurluşlar, metalodetektorlar, gaz seljeriji we himiki enjamlar, şeýle hem özleri babatda ulag howpsuzlygy zolagynda ýa-da onuň böleginde başga ýere geçirmäge gadaganlyk ýa-da çäklendirme bellenilen ýaragy, partlaýjy maddalary ýa-da beýleki gurluşlary, närseleri we maddalary tapmagy üpjün edýän beýleki gurluşlar peýdalanylýar.
8. Ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň tehniki serişdeleri (ulag howpsuzlygyny üpjün etmek maksatlary bilen ulag infrastrukturasynyň obýektlerinde we ulag serişdelerinde peýdalanmaga niýetlenen duýduryş, gözden geçiriş, wideogözegçilik, audio- we wideoýazyş, aragatnaşyk, habar beriş, maglumat toplaýjy, işläp taýýarlaýjy, kabul ediji we geçiriji ulgamlary we serişdeleri) hökmany sertifikatlaşdyrylmaga degişlidir. Ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň tehniki serişdeleriniň ýerine ýetirýän wezipelerine talaplar we olary sertifikatlaşdyrmagyň tertibi Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan kesgitlenýär.
9. Gözden geçirmek, goşmaça gözden geçirmek, gaýtadan gözden geçirmek, synlamak we gürrüňdeşlik geçirmek ulag howpsuzlygy bölünmeleriniň işgärleriniň arasyndan ygtyýarlyk berlen adamlar tarapyndan geçirilýär.
10. Ýaraglary, ok-därileri, partlaýjy, awuly, radioaktiw, zäherleýji, ýeňil ot alýan we beýleki howply maddalary, materiallary we önümleri götermek ýa-da saklamak üçin kanuny esaslar bolmadyk şertinde olar gözden geçirmegiň barşynda barabarlanan halatynda ýa-da ulag howpsuzlygy zolagynda ýa-da onuň böleginde olara barmak (geçmek) üçin hukuk esasy bolmadyk adamlar ýüze çykarylan halatynda ulag howpsuzlygyny üpjün edýän güýçler bu barada ygtyýarlylyklaryna laýyklykda täsir ediş çärelerini görmek üçin haýal etmezden degişli döwlet edaralaryna habar berýärler.
11. Gözden geçirmekden ýüz dönderen adamlar ulag howpsuzlygy zolagyna ýa-da onuň bölegine goýberilmeýär.
12. Ýolagçynyň gözden geçirmekden, goşmaça gözden geçirmekden we gaýtadan gözden geçirmekden ýüz döndermegi daşaýyş şertnamasyny birtaraplaýyn tertipde bozmak üçin esas bolup durýar.
13. Ulag howpsuzlygyny üpjün etmek maksatlary bilen gözden geçirmegi, goşmaça gözden geçirmegi we gaýtadan gözden geçirmegi geçirmegiň düzgünleri degişli döwlet edaralary bilen ylalaşmak arkaly ulag boýunça döwlet edarasy tarapyndan bellenýär.
14. Ulag howpsuzlygyny üpjün etmek maksatlary bilen gözden geçirmegi, goşmaça gözden geçirmegi we gaýtadan gözden geçirmegi geçirmegiň düzgünleri özleri babatda ulag howpsuzlygy zolagynda ýa-da onuň böleginde başga ýere geçirmäge gadaganlyk ýa-da çäklendirme bellenilen ýaragyň, partlaýjy maddalaryň ýa-da beýleki gurluşlaryň, närseleriň we maddalaryň sanawlaryny, şeýle hem ulag howpsuzlygyny üpjün etmek maksatlary bilen synlamagyň we gürrüňdeşlik geçirmegiň tertibini öz içine alýar.
15. Ulag howpsuzlygyny üpjün etmek maksatlary bilen gözden geçirmek, goşmaça gözden geçirmek we gaýtadan gözden geçirmek amala aşyrylanda kanun arkaly goralýan bähbitlere ýetirilen zyýanyň öwezi Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde dolunmaga degişlidir.
16-njy madda. Ulag infrastrukturasynyň obýektlerini we ulag serişdelerini bikanun gatyşmakdan goramagyň aýratynlyklary
1. Ulag howpsuzlygy bölünmeleriniň ulag infrastrukturasynyň obýektlerini we ulag serişdelerini bikanun gatyşmakdan goramak üçin, şeýle hem Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen halatlarda ýörite serişdeleri we gulluk ok atýan ýaragy edinmäge, saklamaga we götermäge hukugy bardyr.
2. Ulag howpsuzlygy bölünmeleriniň işgärleri her ýyl bedeninde neşe serişdeleriniň, psihotrop maddalaryň we olaryň metabolitleriniň barlygyna himiki-toksikologik barlaglary hem öz içine alýan öňüni alyş lukmançylyk gözegçiliginden geçmäge, şeýle hem ok atýan ýaragy we ýörite serişdeleri ulanmak bilen bagly şertlerde hereket etmäge ýaramlylygyna döwürleýin barlaglary geçmäge borçludyrlar. Görkezilen öňüni alyş lukmançylyk gözegçiliginden geçmegiň tertibi we onuň netijeleri boýunça berilýän netijenamanyň görnüşi saglygy goraýyş edaralary tarapyndan bellenýär. Ok atýan ýaragy we ýörite serişdeleri ulanmak bilen bagly şertlerde hereket etmäge ýaramlylygyna döwürleýin barlaglary geçmegiň tertibi içeri işler edaralary tarapyndan bellenýär.
3. Ulag howpsuzlygy bölünmeleriniň işgärleri hünär taýýarlygyny we lukmançylyk gözegçiligini geçenlerinden soň wezipe borçlaryny ýerine ýetirenlerinde Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde fiziki güýji, ýörite serişdeleri we gulluk ok atýan ýaragy ulanmaga hukuklydyrlar.
4. Ulag howpsuzlygy bölünmeleriniň işgärleri wezipe borçlaryny ýerine ýetirenlerinde ýörite serişdeleri we gulluk ok atýan ýaragy peýdalanmaga hukuklydyrlar.
5. Ýörite serişdeler, gulluk ok atýan ýaragyň görnüşleri, kysymy we modeli, onuň üçin ok-däriler, şeýle hem olar bilen ulag howpsuzlygy bölünmeleriniň işgärlerini üpjün etmegiň kadalary ulag boýunça döwlet edarasynyň degişi döwlet edaralary bilen ylalaşylan teklipnamasy boýunça Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan kesgitlenýär.
6. Ýörite serişdeleri edinmegiň, saklamagyň, hasabyny alyp barmagyň, abatlamagyň we ýok etmegiň düzgünleri ulag boýunça döwlet edarasynyň degişli döwlet edaralary bilen ylalaşylan teklipnamasy boýunça Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan kesgitlenýär.
7. Ulag howpsuzlygy bölünmeleriniň gulluk ok atýan ýaragyň hasabyny alyp barmak, saklamak, götermek we peýdalanmak bilen bagly borçlary ýerine ýetirýän işgärleri Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda hökmany döwlet daktiloskopiki belligine alynmaga degişlidirler.
8. Fiziki güýç, ýörite serişdeler ýa-da gulluk ok atýan ýaragy ulanylanda ygtyýarlyklaryň çäginden çykylmagy Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda jogapkärçilige eltýär.
9. Ulag howpsuzlygy bölünmeleriniň ulag infrastrukturasynyň obýektlerini we ulag serişdelerini bikanun gatyşmakdan goramak boýunça özlerine ýüklenilen borçlary ýerine ýetirýän we ýörite serişdeleri ýa-da gulluk ok atýan ýaragy edinmäge, saklamaga we götermäge hukugy bar bolan işgärleriniň toparlary içeri işler edaralary bilen ylalaşmak boýunça ulag boýunça döwlet edarasy tarapyndan kesgitlenýär.
10. Türkmenistanyň içerki suwlarynda, çäk deňzinde, deňiz ykdysady zolagynda, kontinental şelfinde ýüzýän (hereket edýän) deňiz platformasynyň esasynda döredilýän gurluşlar we desgalar döredilende, ulanylanda we peýdalanylanda ulag infrastrukturasynyň subýekti olar babatda ulag boýunça döwlet edarasynyň degişli döwlet edaralary bilen ylalaşylan teklipnamasy boýunça Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenilen aýratynlyklary hasaba almak bilen, deňiz ulagynyň ulag infrastrukturasynyň obýektleriniň dürli toparlary üçin howpsuzlyk derejesini hasaba alýan ulag howpsuzlygyny üpjün etmegiň talaplarynyň ýerine ýetirilmegini üpjün edýär.
17-nji madda. Şu Kanunyň herekete girmegi
Şu Kanun 2018-nji ýylyň 1-nji iýulyndan herekete girýär.
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly Berdimuhamedow.
Aşgabat şäheri. 2018-nji ýylyň 5-nji ýanwary.


text:
Eýran Britaniýanyň konsrotsiumy bilen nebit ýataklaryny özleşdirmek boýunça şertnama baglaşdy. Bu ABŞ-nyň Tähranyň Ýadro ylalaşygyndan çykýandygyny we oňa garşy täze sanksiýalaryň girizýändigini yglan edeninden soň, Eýranyň günbatar kärhanasy bilen bu görnüşdäki baglaşan ilkinji şertnamasy boldy.
Eýranyň Nebit ministrliginiň beren maglumatyna görä, düýbi Londonda ýerleşýän Pergas konsortsiumy bilen ýurduň Keranj sebitinde 10 ýylyň dowamynda nebit çykarmak barada şertnama baglaşylypdyr.
Şertnama 16-njy maýda Tähranda, Britaniýanyň ilçisiniň hem gatnaşmagynda gol goýuldy. Emma, munuň London tarapyndan makullanyp-makullanmadygy häzirlikçe belli däl.
“Biz Britaniýanyň hökümetiniň... şertnamany makullajakdygyna umyt edýäris” diýip, Eýranyň nebit ministri Bijan Zanganeh aýtdy.


text:
17 Haziran 2015 Çarşamba
Türkmenistanyň Prezidentiniň Täze Kitaplary Neşire Taýýarlanýar
Ýurdumyzyň durmuşynda boljak şanly seneleriň öň ýanynda bize ilkinji gezek çapdan çykjak aýratyn neşirler hem garaşýar. Bular, ilkinji nobatda, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň galamyndan çykan täze kitaplardyr.
Möhüm döwlet işlerine we aladalaryna, wakalara, saparlara we ýokary derejedäki duşuşyklara baý bolan iş tertibinde döwlet Baştutanymyzyň dürli sport çäreleri, saz ýa-da döredijilik we ylmy iş bilen hem meşgullanmaga wagt tapýandygy, hakyky alymyň maksadaokgunlylygy bilen köpsanly taryhy çeşmeleri, arhiw materiallaryny we ol ýa-da beýleki mesele boýunça dürli maglumatlary çuňňur öwrenýändigi hemmämize mälimdir. Milli Liderimiziň döreden “Ahalteke bedewi — biziň buýsanjymyz we şöhratymyz”, türkmenleriň haly sungaty baradaky “Janly rowaýat” eserleri, “Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri” atly köp jiltli eseri, şeýle hem dünýäniň köp dillerine terjime edilen beýleki neşirleri bu tutanýerli we ýadawsyz zähmetiň aýdyň netijesidir.
Milletimiziň baý ruhy, döredijilik we pähim-paýhas mirasy, medeni gymmatlygy, mähriban tebigatymyzyň gözelligi we bereketi, halk pähimi milli Liderimiziň edebiýat işinde ylham çeşmesi bolup hyzmat edýär.
Ine, bu günem döwlet Baştutanymyz täze kitaplaryň üstünde işlemegini dowam etdi. Hormatly Prezidentimiziň agtygynyň tomusky dynç alyş möwsüminde atasynyň ýanynda bolup, peder nesihatlaryny diňlemegi, ondan köp zatlary öwrenmegi agtyk üçin has ähmiýetli boldy. Şeýle hem ol atasyna dutarda täze öwrenen sazlaryndan çalyp berdi.
Türkmen medeniýetine bagyşlanan täze kitabyň üstünde işlemek tamamlanan wagtynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow agtygynyň öwrenen hem-de ajaýyp ýerine ýetiren sazlaryny diňläp, ýaş sazandanyň ussatlygyna buýsandy.
Milli Liderimiziň täze kitaplarynyň biri — “Türkmen medeniýeti” milletiň köp müňýyllyk medeni mirasy hem-de medeniýet ulgamynda häzirki zaman döwlet syýasatynyň wezipeleri hakyndaky oý-pikirleri görnüşinde beýan edilýär.
Täze kitabyň Türkmenistanda 27-nji iýunda bellenilip geçilýän Medeniýet we sungat işgärleriniň gününe gabatlanylyp neşir edilmegine garaşylýar. Şeýle hem bu senä gabatlanylyp, milli Liderimiziň “Ile döwlet geler bolsa” diýlip atlandyrylýan ýene-de bir täze kitaby çap ediler.
Döwlet Baştutanymyzyň ýene-de bir kitaby giň okyjylar köpçüligine niýetlenendir. Onuň üstünde işlenilmegi hem tamamlaýjy tapgyra gadam basýar. Ol ýurdumyzyň şu ýylyň dekabrynda giňden we dabaraly bellemäge taýýarlanýan türkmen Bitaraplygynyň 20 ýyllyk tejribesine bagyşlanýar.
Şu günler milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow türkmen ösümlik dünýäsiniň melhemlik güýjüne bagyşlanan “Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri” atly ägirt uly ylmy işiniň nobatdaky 7-nji kitabyny tamamlamagyň üstünde hem işleýär.
Bu ensiklopediki işiň neşir edilen 6 kitaby daşary ýurtlarda, ilkinji nobatda, ylmy toparlarda giň meşhurlyga hem-de ýokary ykrarnama eýe boldy. Biziň ýurdumyzda bolsa ol diňe bir giň okyjylar köpçüliginiň arasynda iň meşhur neşirleriň biri bolmak bilen çäklenmän, eýsem, dürli lukmançylyk ugurlarynyň hünärmenleri, ilkinji nobatda, farmasewtler üçin ajaýyp gollanma öwrüldi.
Bu neşiriň 7-nji kitabynyň çap edilmegi Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň gününe hem-de “Saglyk” döwlet maksatnamasynyň 20 ýyllygyna bahasyna ýetip bolmajak sowgat bolar. Bu senelere bagyşlanyp ýurdumyzda we daşary ýurtlarda giň möçberli dabaralar hem-de çäreler geçiriler.
Ata-babalarymyzyň tejribesi hem-de häzirki zaman tehnologiýalary – bu ýörelge “Saglyk” döwlet maksatnamasyny işläp taýýarlan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan ýurdumyzyň derman senagatyny ösdürmegiň esasyna goýuldy. Türkmenistanyň derman senagatynyň öndürýän önümleriniň hatarynda dünýä derejesinde mynasyp bäsleşmäge ukyply ýokary hilli derman serişdeleriniň ýüzlerçe görnüşi bar.
Olaryň onlarça görnüşi bolsa ilatyň arasynda uly islegden peýdalanýan ýerli dermanlyk otlardan, melhemlik ösümlikleriň köklerinden we miwelerinden ybaratdyr. Milli Liderimiziň aýratyn üns bermegi netijesinde bu sanawyň üsti yzygiderli ýetirilýär. Ýurdumyzyň derman öndürijileri döwlet Baştutanymyzyň kitabyndaky maglumatlary özleşdirmek bilen, mähriban Diýarymyzda ösýän ösümliklerden täze derman serişdelerini işläp taýýarlaýarlar we şeýlelikde, dermanlaryň görnüşlerini hem-de öndürilýän möçberlerini artdyrýarlar.
Döwlet Baştutanymyzyň her bir kitabynda okyjy ruhlandyryjy pikiri hem-de güýji tapyp biler, çünki olar gaýduwsyz watançy, hakyky alym we özgerdiji syýasatçy tarapyndan ýazylandyr. Olarda mähriban halkymyza, eziz Watanymyza bolan çäksiz söýgi, Diýarymyzyň ajaýyp we beýik geljegine bolan berk ynam äşgär duýulýar.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
NextTM hödürleýar
Halanan ýazgylar
Bölümler
Soňky jogaplar
Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, ýurdumyzda 2018-nji ýylda:
ministrliklere we pudaklaýyn dolandyryş edaralaryna, Aşgabat şäheriniň häkimligine Ahal welaýatynyň Ak bugdaý hem-de Bäherden etraplarynyň aralygynda saýaly, pürli, miweli baglaryň we üzümiň 1,5 million düýp nahalynyň;
welaýatlaryň häkimliklerine welaýatlaryň çäginde saýaly, pürli, miweli baglaryň we üzümiň 1,5 million düýp nahalynyň ekilmegini üpjün etmek tabşyryldy.
Ministrliklere, pudaklaýyn dolandyryş edaralaryna, welaýatlaryň hem-de Aşgabat şäheriniň häkimliklerine miweli bag we üzüm nahallarynyň aýratyn kesgitlenen ýer böleklerinde görnüşleri boýunça ekilmegini hem-de ekilen saýaly, pürli, miweli bag we üzüm nahallarynyň damjalaýyn usulda suwarylmagyny üpjün etmek tabşyryldy.
Şeýle hem resminama bilen, Türkmenistanyň Daşky gurşawy goramak we ýer serişdeleri baradaky döwlet komitetine ministrlikleri, pudaklaýyn dolandyryş edaralaryny, welaýatlaryň hem-de Aşgabat şäheriniň häkimliklerini ýeterlik mukdarda üzüm we 3 ýyllyk bag nahallary bilen üpjün etmek, şeýle hem olaryň ekilişine we ideg edilişine gözegçilik etmek tabşyryldy.


text:
Orsýetde saýlawlara gözegçilik edýän garaşsyz topar telewizion kanallaryň, hususan-da döwlet eýeçiligindäki telewideniýäniň, ýurtda mart aýynda geçiriljek saýlawlaryň öňüsyrasynda prezident Wladimir Putine hyzmat edýän mugt mahabat kampaniýalary alyp barýandygyny aýdyp, olary saýlaw boýunça ýurtda hereket edýän kanunlary bozmakda aýyplady. Saýlawlarda Putiniň ýeňiş gazanmagyna garaşylýar.
Rus häkimiýetleriniň hökümete degişli bolmadyk guramalar hakynda çykaran jedelli kanunynyň esasynda “daşary ýurt agentligi” diýlip tagmalanan “Golos” bileleşiginiň aýtmagyna görä, federal, regional we ýerli kanallar soňky wagtlarda onlarça wideony efire berip, olar arkaly Putiniň peýdasyna “bikanun kampaniýa” ýöredýärler.
18-nji martda geçiriljek saýlawlarda Putiniň garaşsyz dalaşgär hökmünde hasaba durmagy üçin zerur bolan 300 müň sany gol ýygnamak maksady bilen ýurduň dürli künjünde alnyp barylýan “meýletin” çärelere gönükdirilen efir gepleşiklerinde Putiniň peýdasyna birtaraply hyzmat edilýär we agzalýan gepleşikleriň onuň prezidentlik wezipesi bilen ilteşigi ýok diýip, “Golos” 16-njy ýanwarda ýaýradan beýanatynda aýtdy.
Topar öz ýaýradan beýanatyna kadaly telewizion gepleşikleriň mazmunyna gabat gelmeýär diýýän 55 wideonyň sanawyny hem-de olaryň çelgilerini berkidipdir. 17-nji ýanwarda Merkezi saýlaw komissiýasynyň başlygy Ella Pamfilowa agzalýan gepleşikleriň birnäçesine tomaşa edendigini aýdyp, regional kanallarda efire berlen programmalaryň käbirlerinde “belli bir dalaşgäriň peýdasyna kampaniýa goşant goşýan alamatlaryň bardygyny” boýun aldy.
Telewizion gepleşiklerde kanun gödek bozulmandyr, ýöne olarda bizi ynjalyksyzlandyrýan käbir zatlar bar we biz olara üns bermeli diýip, Pamfilowanyň aýdandygyny TASS täzelikler gullugy habar berdi.
18 ýyllap ýa premýer-ministr ýa-da prezident wezipelerinde ýurdy dolandyran Putin Orsýetiň syýasy giňişliginde Kremliň gözgeçiligini güýçlendirdi. Rus syýasatyny yzarlaýan synçylar Putiniň mart aýynda ikinji gezek alty ýyl möhlet bilen prezidentlige saýlanjykdygynda ynanýarlar.
Ýöne muňa garamazdan, rus telewideniýesi saýlawlaryň öňýany wezipe başyndaky prezidente ýapjalyk häsiýetli gepleşikler bilen öz efirlerine doldurýarlar diýip, mediadaky habarlary seljeren “Golos” habar berýär. Ynha, şol habarlaryň käbiri barada gürrüň edýän syny dykgatyňyza hödürleýäris. Efire berilýän interwýularda, olarda çykyş edýän adamlaryň köpüsiniň Putine tarapgöýlik edýän syýasy güýç bilen ilteşigi agzalmaýar. Olar aýak aldygyna prezidenti wasp edýärler.
Nižny Nowgorod
15-nji ýanwarda regional häkimiýetiň kontrollygyndaky bir habar serişdesiniň taýýarlan raportynda hökümet başyndaky “Ýedinaýa Rossiýa” partiýasynyň regional şahamçasynyň Putiniň dalaşgärligini goldap, onuň üçin gol ýygnamak kampaniýasyny geçirmek üçin öz edaralarynyň gapylaryny halka açandygy habar berilýär. Habarda prezidenti öwýan ençeme adamlar bilen, şol sanda Iwan Kalmykow bilen geçirilen gürrüňdeşliklere orun berilýär. Habarda Kalmykow “Nižny Nowgorodyň” ýaşaýjysy diýlip tanyşdyrlýar.
“Bu gün biz liderimizi goldap gol çekdik. Wladimir Wladimirowiç Putin geljekde-de biziň prezidentimiz bolar diýip umyt edýäris” diýip, Kalmykow taýýarlanan habarda aýdýar. Ol öz çykyşynda beýleki dalaşgärler barada dil ýarmaýar.
Efire berlen gepleşikde Kalmykow diňe Nižny Nowgorodyň ýaşaýjysy diýlip tanyşdyralan-da bolsa, ol köçede gürrüňdeşlik geçilen adaty adam däl. “Ýedinaýa Rossiýa” partiýasynyň regional şahamçasynyň resmi websaýtynda aýdylmagyna görä, Kalmykow agzalýan partiýanyň “Molodaýa Gwardiýa” (Ýaş sakçylar) diýilýän ýaşlar toparynyň regional ýolbaşçysy.
Luhowitsy, Moskwa regiony
Moskwanyň 130 km günorta-gündogarynda ýerleşýän Luhowitsy şäherçesinden taýýarlanyp 14-nji ýanwarda efire berlen gepleşikde-de “Golosyň” beýanatynda aýdylýan Putine tarapgöý mazmuna eýerilipdir.
Bu raportlaryň birnäçesinde edilýän gürrüňlerde Putin gönüden-göni agzalmaýar. Ýöne gepleşikler häzriki prezidentiň tarapdarlarynyň taýýarlan stendlerinde düşürilýär. Ýöne Luhowitsy şäherindäki ýerli INKO-TW kanalynda efire berlen gepleşikde tarapgöýligiň “gözi çykarylýar”:
“Wladimir Wladimirowiç Putini goldamak üçin siziň bar etmeli zadyňyz diňe pasporta eýe bolmak we höwesli bolmak” diýip, habarçy Ýelena Zabeline kamera seredip gürleýär.
Soňra Zabelina pasportyny “Putin 2018” ýazgyly futbolka geýinen gyza uzadýar. “Meýletinçi” diýilýän gyz soňra dokumenti alyp, ondaky maglumatlary hasaba alýar.
Wideo programma Alewtina Moseýewa diýlip tanadylýan pensioneriň sözleri bilen jemlenilýär: “Men öz geljegimizi diňe Putin bilen göz öňüne getirýärin. Biz güýçli döwlete öwrüldik. Biz ozal hiç kimdik”
Ahlihalk goldawy
14-nji ýanwarda Orsýetiň iň uly federal telewizion kanallaryndan biri bolan NTV kanaly Habarowsk şäherinde Putin üçin gol toplamagyň “resmi däl” günine badalga berildi diýip, bir habar taýýarlapdyr.
Taýýarlanan wideo gepleşikde Konstantin Ýurow diýlip tanyşdyrylýan adamdan intewýu alynýar. Onuň ýanynda ýaş ogly hem görkzeilýär. Ýurow “Ýedinaýa Rossiýanyň” regional şahamçasyna gol çekmek üçin gelmek barada alan karary dogrusynda çykyş edýär. Ol:
“Meniň oglum meniň Wladimir Wladimirowiç Putini goldamak üçin gol çekmäge barýanyma düşünip, ol hem ‘kaka, menem gol goýjak’ diýip meniň bilen bile gaýtdy” diýýär. Ol çagalaryň dalaşgäri goldap goý goýmaga hukuklarynyň ýokdugyny sözüniň üstüne goşup, “oglum simwoliki gol goýar” diýýär.
NTV-niň taýýarlar wideo reportažynda Ýurow barada onuň ady bilen familiýasyndan başga maglumat berilmeýär. Aslyýetinde, Habarowsk şäher mejlisiniň resmi websaýtynda aýdylmagyna görä, Ýurow şäher mejlisiniň hem-de “Ýedinaýa Rossiýa” partiýasynyň agzasy ekeni.
Blagoweşçensk
Döwlet eýeçiligindäki Rossia-1 kanalynyň ýurduň uzak gündogarynda efire berilýän regional şahamçasy Blagoweşçenskde Putini goldap gol toplamak boýunça açylan stend barada 9-njy ýanwarda habar taýýarlapdyr.
“Ilkinji bolup mugallymlar, lukmanlar, talyplar we pensionerler öz awtograflaryny galdyrýarlar” diýip, habarda aýdylýar.
Wideo reportažda gepledilýän Alekseý Dolgow atly ýaş ýigit 2014-nji ýylda Orsýetiň Krym ýarym adasyny basyp almagyny goldap çykyş edýär. Krym ýarymadasynyň basyp alynmagy bilen Günbatar orsýetli kompaniýalara, resmilere we ýurduň ykdysady pudagyna garşy sanksiýa girizipdi.
“Bu parahatçylyk ugrunda örän möhüm ädimdi” diýip, Dolgow aýdýar. Ýöne ol Krymyň anneksiýa edilmegine ýol açan ruslaryň penasyndaky seperatistler bilen Kiýewiň güýçleriniň arasyndaky uruş barada, şeýle-de 2014-nji aprel aýynda başlany bäri agzalýan uruşda 10 müň 300 adamyň ölendigi hakynda kelam agyz gürrüň etmeýär.
Wideo reportažda Dolgowyň kimdigi barada maglumat berilmeýär. Ol Orsýetiň Siriýadaky harby operasiýasyna öwüp, “asuda asman üçin” Putine sagbolsun aýtmaly diýýär. Ýöne Nižny Nowgorodly Kalmykow ýaly ol hem ýokary derejeli regional aktiwistdir.
Demirgazyk Kawkaz
Bu aralykda, döwlet eýeçiligindäki Rossia-24 kanaly 5-nji ýanwarda Orsýetiň Demirgazyk Kawkaz regiony bolan Çeçenistandan raport taýýarlapdyr.
Adam hukuklaryny sistematik görnüşde kemsidýän Kremliň penasyndaky awtokrat lider Ramzan Kadyrowyň baştutanlygyndaky bu respublikadan taýýarlanan wideo reportažda Artur Mustaýew atly habarçy “paýtagt Groznydaky söwda we dynç alyş merkezinde gol goýmak üçin gelenleriň ählisi güýçli Orsýeti wezipe başyndaky häzirki baştutansyz göz öňüne-de getirip bolmajakdygyny aýdýarlar” diýip, habar taýýarlapdyr.
Demirgazyk Osetianyň paýtagty Wladikawkazda taýýarlanan beýleki bir wideo gepleşikde özüni Soslan Kaitukow diýip tanyşdyrýan bir adam “Putin 2018” diýen ýazygly stendiň deňinden tötänleýin geçip barýan ýaly interwýu berýär:
“Men bu ýerde ýazylan ýazgyny görenimden soň, yzyma gaýdyp pasportymy getirdim. Näme üçin? Sebäbi ýurtda durnuklylyk we ösüş howasy bar” diýip, Kaitukow 12-nji ýanwarda regional hökümetiň kontrollygyndaky telewizion kanalda eden çykyşynda aýdýar.
Ýöne wideo reportažda Kaitukowyň ýerli syýasata işjeň gatnaşýandygy, özüniň-de, ýerli hökümetiň websaýtynda aýdylmagyna görä, döwlet eýeçiligindäki çagalar sport mekdebiniň müdiridigi agzalmaýar.
Şeýle-de ol milletçi “Rodina” partiýasynda ýerli kanun çykaryjy bolup zähmet çekipdir.


text:
5 Haziran 2016 Pazar
Köpugurly Söweş Boýunça Türkmenistanyň Çempionaty Geçirildi
Ýaryş geçen dynç günleri “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda geçirildi. Oňa ähli welaýatlardan we Aşgabatdan 150 töweregi türgen gatnaşdy. Olar üç sany ýetginjekler we erkekler toparynda baýraklar ugrunda bäsleşdiler.
Tutluşyklar «Seýrana» myhmanhanasnyň sport zalynda geçdi. Sport muşdaklary zalyň tomaşaçylara niýetlenen orunlaryny doldurdylar. Umumy toparlaýyn hasapda birinji orny Mary welaýatynyň ýygyndysy eýeledi. Bu toparyň tälimçisi Nagmat Hojamämmedowyň şägirtleri ýedi gezek hormat münberiniň iň ýokary basgançagyna çykdylar. Mary welaýatynyň ýygyndysynyň düzüminde Aly Şöhratow, Kerim Orazmämmedow, Orazberdi Hojamyradow, Gudrat Babaýew, Eziz Ýazow, Serdar Çaryýew, hem-de Rüstem Penjiýew çempion diýen hormatly ada mynasyp boldular.
Ikinji orny 6 altyn medal gazanan Balkan welaýatynyň ýygyndysynyň wekilleri eýelediler. Olaryň düzüzminde Rejepmämmet Usanmeredow, Didar Mämmedow, Röwşen Şükürow, Guseýn Guseýnow, Perman Allaberdiýew hem-de Tofik Guseýnow ýeňiş gazandylar. Bu tügenler Hemra Lalaýewiň we Rafik Guseýnowyň ýolbaşçylygynda sportuň bu görnüşi bilen meşgullanýarlar.
Aşgabatly türgenler üçünji orny eýelediler. Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Orif Buharakowyň hem-de Şöhrat Allaýew bilen Wardan Petrosýanyň şägirtleri altyn medallaryň bäşisine mynasyp boldular. Aşgabatlylaryň düzüminden Remezan Nurýagdyýew, Abror Nizomow, Döwran Garaýew, Hajy Möwlamow hem-de Timur Dolguşin tapawutlandylar.
Daşoguz welaýatynyň ýygyndysynyň türgenleri üç ýeňiş gazandylar. Ahal we Lebap welaýatlarynyň türgenleri bolsa bir gezek birinji orny eýelediler.
Çempionatyň dowamynda «Hanmudo» söweş sungatynyň okuw maslahaty geçirildi. Oňa Türkmenbaşy şäheriniň köp ugurly söweş sungatlarynyň (garyşyk başa-baş göreşler) ýaş türgenleri gatnaşdylar. Okuw maslahaty tamamlanandan soň türgenler degişli derejeleri we guşaklary (reňkli we gara) almak üçin kada synaglaryny tabşyrdylar.
Indi bu ýaryşyň ýeňijileri bolan we baýrakly orunlary eýelän türgenler awgust aýy bu ýerde, Hazar deňziniň kenarynda geçirilmegi göz öňünde tutulýan köp ugurly söweş sungaty boýunça Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryşa taýýarlyk görmäge başlarlar. Sentýabr aýy bolsa Awazada Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygyna bagyşlanyp, kabaddi hindi oýny boýunça ýurdumyzyň Kubogy ugrunda ýaryş geçiriler.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)