text:
II BÖLÜM. BÝUJETARA GATNAŞYKLAR WE OLARYŇ DÜZGÜNLEŞDIRILMEGINIŇ
III BÖLÜM. BÝUJETIŇ DÜZÜLMEGI,SEREDILMEGI WE TASSYKLANYLMAGY
IV BÖLÜM. BÝUJETIŇ ÝERINE ÝETIRILMEGI
V BÖLÜM. BUHGALTERÇILIK HASABA ALNYŞY WE MALIÝE HASABATLYLYGY. BÝUJET HASABA ALNYŞYWE BÝUJETIŇ ÝERINE ÝETIRILIŞI BARADA HASABATLYLYK
VI BÖLÜM. BÝUJET MAÝA GOÝUMLARY
VII BÖLÜM. GRANTLAR, SUBSIDIÝALAR
VIII BÖLÜM. TÜRKMENISTANYŇ DÖWLET BERGISINI DOLANDYRMAK
IX BÖLÜM. BÝUJETE GÖZEGÇILIK (MONITORING) GEÇIRMEK WE NETIJELERE BAHA BERMEK
X BÖLÜM. DÖWLETIŇ MALIÝE GÖZEGÇILIGI
TÜRKMENISTANYŇ BÝUJET KODEKSI
Türkmenistanyň Býujet kodeksi Türkmenistanyň býujet ulgamynyň guralyşynyň we hereket edişiniň umumy ýörelgelerini belleýär, Türkmenistanda býujet işiniň we býujetara gatnaşyklarynyň esaslaryny kesgitleýär.
1-nji bap. Umumy düzgünler
1-nji madda. Şu Kodeksde ulanylýan esasy düşünjeler
1. Şu Kodeksde şu esasy düşünjeler ulanylýar:
1) býujet – döwlet wezipelerini we işlerini maliýe taýdan üpjün etmeküçin niýetlenen pul serişdeleriniň emele getirilmeginiň we harajat edilmeginiň görnüşi;
2) býujet amallary – girdejileri geçirmek, çykdajylary maliýeleşdirmek boýunça amallar hem-de býujeti ýerine ýetirmegiň barşynda amala aşyrylýan beýleki amallar;
3) býujet çykdajylary – býujetiň döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralarynyň, şol sanda ýerli häkimiýet edaralarynyň wezipeleriniň we işleriniňmaliýe taýdan üpjün edilmegine gönükdirilýän pul serişdeleri;
4) býujet edarasy – Türkmenistanyň döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralary, şol sanda ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralary tarapyndan dolandyryş, durmuş-medeni, ylmy-tehniki ýa-da täjirçilik häsiýeti bolmadyk başga wezipeleriň amala aşyrylmagy üçin döredilen, işi degişli býujetden borçnamalar we tölegler boýunça maliýeleşdirmegiň aýratyn meýilnamalary esasynda maliýeleşdirilýän edara;
5) býujetiň girdejileri – Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda, döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralarynyň, şol sanda ýerli häkimiýet edaralarynyň ygtyýaryna muzdsuz we yzyna gaýtarylmasyz esasda gelip gowuşýan, döwletiň aktiwleriniň arassa gymmatynyň artmagyna getirýän pul serişdeleri;
6) býujet işi – döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralarynyň, şol sanda ýerli häkimiýet edaralarynyň, şeýle hem býujet işine beýleki gatnaşyjylaryň býujet ulgamynyň ähli derejesinde býujetleriň taslamalarynyň düzülmegi we olara seredilmegi, olaryň tassyklanylmagy, ýerine ýetirilmegi we döwlet maliýe gözegçiligi boýunça Türkmenistanyň býujet kanunçylygy bilen düzgünleşdirilýän işi;
7) býujet maýa goýum taslamasy – bellenen döwrüň dowamynda durmuşa geçirilýän, gutarnykly häsiýeti bolan we täze desgalary döretmäge (gurmaga) ýa-da hereket edýän desgalaryň durkuny täzelemäge, desganyň çykdajy sanawyna girmedik enjamlary, maşynlary we mehanizmleri satyn almaga, şeýle hem maglumat ulgamlaryny döretmäge, ornaşdyrmaga we ösdürmäge gönükdirilen çäreleriň jemi;
8) býujet maýa goýumlary –ykdysady bähbit almak ýa-da durmuş-ykdysady netijäni gazanmak maksady bilen, döwletiň aktiwleriniň gymmatynyň artdyrylmagyna, tebigy serişdeleriň gaýtadan dikeldilmegine gönükdirilen maliýeleşdirmek işi;
9) býujet maksatnamalaryny dolandyryjy – býujet maksatnamalarynyň meýilnamalaşdyrylmagyna, esaslandyrylmagyna, durmuşa geçirilişine we netijeleriň gazanylmagyna jogapkär döwlet edarasy;
10) býujet serişdeleri – döwlet eýeçiligine gelip gowuşmagy we harajat edilişi býujetde pul görnüşinde görkezilýän döwletiňmaliýe we beýleki aktiwleri;
11) býujet serişdelerini alyjylar – býujet maksatnamalaryny dolandyryjynyň üstünden býujet serişdelerini alýan we olary býujet maksatnamalarynyň durmuşa geçirilmegine peýdalanýan býujet edaralary, şeýle hem fiziki we beýleki ýuridik şahslar;
12) býujetiň ýerine ýetirilişine kassalaýyn hyzmat etmek – serişdeleriň kassa arkaly býujetiň girdejilerine gelip gowuşmagy we býujet çykdajylaryny kassanyň üstünden geçirmek boýunça amallar we olary hasaba almak;
13) döwletiň aktiwleri – döwlet emlägini emele getirýän maýalaryň jemi;
14) döwlet edarasy – döwlet (merkezi) derejesinde Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda ykdysadyýetiň degişli pudaklarynda döwlet syýasatyny durmuşa geçirmek boýunça işi utgaşdyrmagy amala aşyrýan Türkmenistanyň ministrligi ýa-da pudaklaýyn dolandyryş edarasy, ýerli derejede - ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edarasynyň tabynlygyndaky müdirlikler we bölümler;
15) girdejileri paýlamagyň ölçegi (normatiw) – girdejileri dürli derejedäki býujetleriň arasynda paýlamagyň göterimlerde bellenýän ölçegi;
16) hasabat maliýe ýyly – dowam edýän maliýe ýylynyň öň ýanyndaky ýyl;
17) netije görkezijileri – býujet maksatnamalarynyň göni we ahyrky netijeleriniň jemi, ol býujet maksatnamalaryny dolandyryjynyň orta möhletli meýilnamany we býujet maksatnamalaryny durmuşa geçirmek boýunça işini häsiýetlendirýär;
18) nobatdaky maliýe ýyly – dowam edýän maliýe ýylyndansoňky gelýän ýyl;
19) maliýe ýyly – senenama ýylynyň 1-nji ýanwaryndan başlap, 31-nji dekabrynda tamamlanýan döwür;
20) maýa goýum teklibi – býujet maýa goýum taslamasynyň býujet maksatnamalaryny dolandyryjylar tarapyndan işlenip taýýarlanýan degişli çäreleriň ählisini goşmak bilen, taslamanyň maksadyny, ony amala aşyrmagyň ýollaryny görkezýän konsepsiýasy;
21) meýilnama döwri – dowam edýän maliýe ýylynyň soň ýanyndaky üç maliýe ýyly;
22) öndürilmedik aktiwler – tebigy aktiwler we jemgyýetçilik gurluşynyň önümleri. Tebigy aktiwler ýeri, ýeriň astyndaky gazylyp alynýan peýdaly magdanlaryň ýataklaryny, çäklere girýän açyk suwlardaky balyk serişdelerini (gorlaryny), şeýle hem oňa bolan eýeçilik hukugy hukuk ygtyýarlygy bilen üpjün edilen halatlarynda elektromagnit spektrini öz içine alýar. Jemgyýetçilik gurluşynyň önümleri patentleri we kärende şertnamalaryny öz içine alýar;
23) takyklanan býujet – Türkmenistanyň kanunlarynyň, Türkmenistanyň Prezidentiniň namalarynyň, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň, ýerli häkimiýet edaralarynyň çözgütleriniň esasynda, şu Kodeksde bellenen tertipde tassyklanan býujetiň görkezijilerine girizilýän üýtgetmeler hasaba alnan býujet;
24) tassyklanan býujet – Türkmenistanyň Mejlisi ýa-da ýerli wekilçilikli edara tarapyndan degişli meýilnama döwri üçin tassyklanan býujet;
25) transfertler – subsidiýalar, grantlar, durmuş kömek pullary we pul we haryt (natural) görnüşde amala aşyrylýan gaýry çykdajylar:
a) subsidiýalar – önümçiligiň derejesine täsir etmek maksady bilen, şeýle hem bahalaryň we tarifleriň döwlet tarapyndan düzgünleşdirilmegi bilen baglanyşykly emele gelýän ýitgileriň öwezini dolmak üçin býujet serişdeleriniň hasabyna ýuridik şahslara gündelik muzdsuz berilýän tölegler;
b) grantlar – býujet edarasy tarapyndan degişli döwlet edarasyndan, daşary ýurt döwletleriniň hökümetlerinden, halkara guramalaryndan alynýan hökmany bolmadyk gündelik we düýpli transfertler, şeýle hem Türkmenistanyň býujet ulgamynyň bir derejesinden beýleki derejesine muzdsuz esasda berilýän býujetara transfertler;
ç) meýletin transfertler, grantlardan başgasy – fiziki şahslardan we halkara guramalaryndan başga döwlete dahylsyz ýuridik şahslardan peşgeşler we meýletin haýyr-sahawat görnüşinde gelip gowuşýan gündelik we düýpli transfertler;
d) durmuş kömek pullary – raýatlaryň aýry-aýry toparlaryny durmuş taýdan goramak maksady bilen berilýän döwlet kömek pullary;
e) gaýry çykdajylar – "Döwlet pensiýa ätiýaçlandyrmasy hakynda" Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda aýry-aýry döwürlerde raýatlaryň aýry-aýry toparlary üçin býujet serişdeleriniň hasabyna tölenýän pensiýa gatançlary, döwlet pensiýa ätiýaçlandyrmasy maksatnamasynyň daşyndan raýatlaryň aýry-aýry toparlaryna tölenýän şahsy pensiýalar, durmuş taýdan goldaw bermek boýunça kömek pullary;
26) Türkmenistanyň býujet ulgamy – ähli derejedäki býujetleriň ykdysady gatnaşyklara we Türkmenistanyň döwlet gurluşyna esaslanýan jemi.
2. Şu Kodeksdäki beýleki düşünjeler Türkmenistanyň raýat we başga kanunçylygynda, şeýle hem şu Kodeksiň degişli maddalarynda kesgitlenen manysynda peýdalanylýar.
2-nji madda. Türkmenistanyň býujet kanunçylygy
1.Türkmenistanyň býujet kanunçylygy Türkmenistanyň Konstitusiýasyna esaslanýar we şu Kodeksden, Türkmenistanyň býujet hukuk gatnaşyklaryny düzgünleşdirýän beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryndan ybarat.
2. Döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralarynyň, şol sanda ýerli häkimiýet edaralarynyň býujet gatnaşyklaryny düzgünleşdirýän kadalaşdyryjy hukuk namalary Türkmenistanyň Býujet kodeksine çapraz gelmeli däldir, olar çapraz gelen halatynda Türkmenistanyň Býujet kodeksinde bellenen kadalar ulanylýar.
3. Eger-de Türkmenistanyň halkara şertnamasynda şu Kodeksde göz öňünde tutulan kadalardan başga kadalar bellenen bolsa, onda halkara şertnamasynyň kadalary ulanylýar.
3-nji madda. Türkmenistanyň Býujet kodeksi bilen
düzgünleşdirilýän hukuk gatnaşyklary
1. Türkmenistanyň Býujet kodeksi býujet hukuk gatnaşyklarynyň subýektleriniň arasynda:
a) Türkmenistanyň býujet ulgamynyň býujetleriniň girdejilerini emele getirmegiň we çykdajylary amala aşyrmagyň, döwlet we ýerli nesýeleri amala aşyrmagyň, döwlet bergisine hyzmat etmegiň;
b) Türkmenistanyň býujet ulgamynyň býujetleriniň taslamalaryny düzmegiň we olara seretmegiň, Türkmenistanyň býujet ulgamynyň býujetlerini tassyklamagyň we ýerine ýetirmegiň, olaryň ýerine ýetirilişine gözegçilik etmegiň,
barşynda ýüze çykýan hukuk gatnaşyklaryny düzgünleşdirýär.
2. Türkmenistanyň Býujet kodeksi býujet işine gatnaşyjylaryň hukuk derejesini, olaryňTürkmenistanyň býujet kanunçylygyny bozandygy üçin jogapkärçilige çekilmeginiň tertibini we şertlerini belleýär.
4-nji madda. Türkmenistanyň býujet kanunçylygynyň
hereket edýän çygry
1. Şu Kodeksiň hereketi Türkmenistanyň çäginde ýüze çykýan býujet hukuk gatnaşyklaryna degişlidir.
2. Ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edaralarynyň býujet hukuk gatnaşyklaryny düzgünleşdirýän namalary degişli dolandyryş-çäk birlikleriniň çäginde hereket edýär.
2-nji bap. Türkmenistanyň býujet ulgamy
5-nji madda. Türkmenistanyň býujet ulgamynyň ýörelgeleri
Türkmenistanyň býujet ulgamy şu ýörelgelere esaslanýar:
1) bitewülik ýörelgesi – Türkmenistanyň býujet ulgamynyň ýeke-täkligi ýeke-täk hukuk binýady bilen, ýeke-täkpul ulgamy bilen, býujet gatnaşyklaryny düzgünleşdirmegiň ýeke-täk tertibi bilen, ýeke-täk býujet toparlanmasy bilen, býujet işini amala aşyrmagyň ýeke-täk düzgünleri bilen, býujetleri ýerine ýetirmegiň, buhgalterçilik hasaba alnyşyny alyp barmagyň, hasabatlylygyň düzülmeginiň we berilmeginiň ýeke-täktertibi bilen, Türkmenistanyň býujet kanunçylygynyň bozulandygy üçin ýeke-täk jogapkärçilik çäreleriniň ulanylmagy bilen üpjün edilýär;
2) býujetleriň girdejilerini we çykdajylaryny doly görkezmek ýörelgesi – ähli girdejileriň we çykdajylaryň degişli býujetlerde hökmany tertipde we doly möçberde görkezilmegi.
Salgytlary tölemegiň möhletini yza süýşürmek we salgytlaryhem beýleki hökmany tölegleri möhletlere bölüp tölemek býujetleriň girdejileri boýunça dolulygyna hasaba alynýar, dowam edýän maliýe ýylynyň çägindäki salgytlar hem beýleki hökmany tölegler boýunça salgydy tölemegiň möhletini yza süýşürmek we möhletlere bölüp tölemek muňa degişli däldir;
3) anyklaşdyryş ýörelgesi – býujetleriň girdejileri we çykdajylary olarda Türkmenistanyň býujet toparlanmasynyň gurluş düzümine laýyklykda görkezilýär;
4) aýdyňlyk ýörelgesi – Türkmenistanyň býujet kanunçylygy babatynda kadalaşdyryjy hukuk namalaryny, şeýle hem döwletiň fiskal syýasatyna degişli maglumatlary çap etmek, döwlet syry ýa-da Türkmenistanyň kanunçylygynda goralýan beýleki syr bolup durýan maglumatlar muňa degişli däldir;
5) netijelilik ýörelgesi – býujetleriň döwlet edaralarynyň strategik meýilnamalarynda göz öňünde tutulan netije görkezijilerini gazanmagyň zerurlygyndan ugur almak bilen, düzülmegi we ýerine ýetirilmegi;
6) peýdalylyk ýörelgesi – býujetleriň býujet serişdeleriniň çäkli möçberini peýdalanmak bilen has gowy göni netijäni üpjün etmegiňzerurlygyndan ugur almak bilen, düzülmegi we ýerine ýetirilmegi;
7) býujetleriň özbaşdaklygy ýörelgesi:
a) döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralarynyň, şol sanda ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralarynyň we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň Türkmenistanyň býujet ulgamynyň degişli derejesinde, şu Kodeksde göz öňünde tutulan ýagdaýlardan başga halatlarda, býujet işini özbaşdak amala aşyrmak, býujet serişdelerini harajat etmegiň görnüşlerini we ugurlaryny özbaşdak kesgitlemek hukugy we borjy, beýleki býujetlerden berilýän grantlaryň hasabyna maliýe üpjünçiligi amala aşyrylýan çykdajylar muňa degişli däldir;
b) degişli býujetleriň girdejileriniň we olary emele getirmek boýunça ygtyýarlyklaryň kanunçylyk taýdan berkidilmegi;
8) deňeçerlik ýörelgesi – býujetiň çykdajylarynyň möçberiniň girdejileriň möçberi bilen deňeçer gelmegi;
9) jogapkärçilik ýörelgesi – netije görkezijileriniňhem-de býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň we býujet edaralarynyň we býujet serişdelerini alýan hojalyk ýörediji subýektleriň ýolbaşçylarynyň Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyk gelmeýän çözgütleri kabul edendikleri üçin jogapkärçiliginiň üpjün edilmegini gazanmaga gönükdirilen zerur bolan dolandyryş we edara ediş çözgütleriniň kabul edilmegi;
10) býujet serişdeleriniň salgylaýynlyk we maksatlaýyn häsiýetlilik ýörelgesi – býujet serişdeleriniň döwlet edaralarynyň strategik meýilnamalarynda göz öňünde tutulan netije görkezijileriniň gazanylmagy üçin býujet maksatnamalaryny dolandyryjylara gönükdirilmegi we olaryň Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda peýdalanylmagy.
6-njy madda. Türkmenistanyň býujet ulgamynyň
gurluş düzümi
Türkmenistanyň býujet ulgamynyň býujetlerine şular degişlidir:
1) Türkmenistanyň Döwlet býujeti we Merkezleşdirilen býujet;
2) ýerli býujetler, olara şular degişlidir:
a) welaýatyň, Aşgabat şäheriniň, etrabyň, etrap hukukly şäheriň býujeti;
b) şäherdäki etrabyň býujeti;
ç) etrapdaky şäheriň, şäherçäniň, geňeşligiň býujeti.
7-nji madda. Býujetleriň hukuk görnüşi
Türkmenistanyň Döwlet býujeti Türkmenistanyň Kanuny görnüşinde tassyklanýar, ýerli býujetler ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edaralarynyň çözgütleri görnüşinde tassyklanýar.
8-nji madda. Türkmenistanyň Döwlet býujeti
1. Türkmenistanyň Döwlet býujeti döwletiň meýilnama döwri üçin maliýe meýilnamasy bolup durýar, onda gelip gowuşmaly girdejileriň we döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralarynyň, ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň işini üpjün edýän çykdajylaryň maliýeleşdirilmeli möçberleri, maýa goýum we innowasion işiň maliýeleşdirilişi kesgitlenýär.
2. Türkmenistanyň Döwlet býujeti Merkezleşdirilen we ýerli býujetleriň serişdelerini (olaryň arasyndaky býujetara grantlary hasaba almazdan) öz içine alýar.
3. Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň girdejileri meýilnamadöwri üçin "Türkmenistanyň Döwlet býujeti hakynda"Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda Merkezleşdirilen býujetiň hem-de welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň býujetleriniň arasynda paýlanylýar.
9-njymadda. Merkezleşdirilen býujet
1. Türkmenistanyň Merkezleşdirilen býujeti – umumydöwlet wezipelerini hem-de döwlet häkimiýeti we dolandyryş edaralarynyň işini maliýe taýdan üpjün etmek üçin niýetlenen pul serişdelerini emele getirmegiň we harajat etmegiň görnüşidir.
2. Türkmenistanyň Merkezleşdirilen býujetiniň girdejileri Türkmenistanyň kanunçylygynda kesgitlenen salgytlaryň we beýleki gelip gowuşýan serişdeleriň hasabyna emele getirilýär.
10-njymadda. Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasy
1. Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasy döwletiň durnukly durmuş-ykdysady ösüşini üpjün etmek, ykdysadyýetiň uglewodorod bölegine baglylygyny, amatsyz daşarky ýagdaýlaryň täsirini peseltmek we geljekki nesilleriň milli maddy we tebigy baýlyga bolan hukugyny kepillendirmek üçin niýetlenýär.
2. Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasy maliýe aktiwlerini we başga emlägi (mundan beýläk – maliýe aktiwleri) öz içine alýar.
11-njimadda. Ýerli býujetler
1. Ýerli býujet - ýerli häkimiýet edaralarynyň wezipeleriniň we işleriniň maliýe taýdan üpjün edilmegi üçin niýetlenen pul serişdelerini emele getirmegiň we harajat etmegiň görnüşi.
2. Welaýatyň býujetiniň, Aşgabat şäheriniň, etrabyň, etrap hukukly şäheriň, şäherdäki etrabyň býujetleriniň girdejileri Türkmenistanyň kanunçylygynda kesgitlenen salgytlaryň we beýleki gelip gowuşýan serişdeleriň hasabyna emele getirilýär.
Welaýatyň býujetiniň girdejileri meýilnama döwri üçin welaýatyň býujeti hakynda welaýatyň häkimiýetiniň wekilçilikli edarasynyň çözgüdine laýyklykda welaýatyň býujetiniň we etrabyň, etrap hukukly şäheriň býujetleriniň arasynda paýlanylýar.
Aşgabat şäheriniň býujetiniň girdejileri meýilnama döwri üçin Aşgabat şäheriniň býujeti hakynda Aşgabat şäheriniň häkimiýetiniň wekilçilikli edarasynyň çözgüdine laýyklykda Aşgabat şäheriniň býujetiniň we şäherdäki etraplaryň býujetleriniň arasynda paýlanylýar.
Etrabyň (etrap hukukly şäheriň) býujetiniň girdejileri meýilnama döwri üçin etrabyň (etrap hukukly şäheriň) býujeti hakynda etrabyň (etrap hukukly şäheriň) häkimiýetiniň wekilçilikli edarasynyň çözgüdine laýyklykda etrabyň (etrap hukukly şäheriň) býujetiniň we etraplardaky şäherleriň (şäherdäki etraplaryň), şäherçeleriň we geňeşlikleriň býujetleriniň arasynda paýlanylýar.
3. Etrapdaky şäheriň, şäherçäniň, geňeşligiň býujetleriniň girdejileri Geňeşiň çykdajy borçnamalarynyň ýerine ýetirilmegi üçin onuň üstüne ýüklenen wezipelere we borçlara laýyklykda Türkmenistanyň kanunçylygynda kesgitlenen gelip gowuşýan serişdeleriň hasabyna emele getirilýär. Etrapdaky şäheriň, şäherçäniň, geňeşligiň býujeti degişli etrabyň býujetiniň düzüminde tassyklanýar. Geňeş tarapyndan çykdajy borçnamalaryny ýerine ýetirmek üçin pul serişdelerini emele getirmegiň we harajat etmegiň başga görnüşleriniň peýdalanylmagyna ýol berilmeýär.
12-nji madda. Maksatlaýyn döwlet gaznalary
1. Döwlet býujetiniň düzüminde maksatlaýyn döwlet gaznalary döredilip bilner, olar Türkmenistanyň Prezidentiniň namalary bilen döredilýär.
2. Maksatlaýyn döwlet gaznalary diýip maksatlaýyn girdejileriň ýa-da girdejileriň anyk görnüşlerinden maksatlaýyn geçirimleriň, gelip gowuşýan beýleki serişdeleriň hasabyna emele getirilýän döwlet gaznalarynyň serişdelerine we maksatlaýyn ýörite pul serişdelerine (mundan beýläk - maksatlaýyn döwlet gaznalary) düşünilýär.
3. Maksatlaýyn döwlet gaznalaryraýatlaryň pensiýa üpjünçiligine, işsizlik ýagdaýynda durmuş goragyna, saglygyny goramaga we saglygy goraýyş hyzmatyna bolan konstitusion hukuklaryny durmuşa geçirmek üçin, şeýle hem Türkmenistanyň Prezidentiniň çözgüdine laýyklykda beýleki maksatlar üçin niýetlenýär.
13-nji madda. Adatdan daşary döwlet býujeti
1. Türkmenistanyň çäginde adatdan daşary ýagdaý düzgüni girizilen halatynda şu Kodeksiň 56-njy maddasyna laýyklykda Adatdan daşarydöwlet býujeti emele getirilýär.
2. Adatdan daşary döwlet býujetiniň hereket edýän döwründe meýilnama döwri üçin "Türkmenistanyň Döwlet býujeti hakynda" Türkmenistanyň Kanunynyň we degişli ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edaralarynyň ýerli býujet hakynda çözgütleriniň hereketi togtadylýar.
3. Adatdan daşary döwlet býujeti adatdan daşary ýagdaý düzgüni girizilen möhletiň dowamynda hereket edýär.
4. Adatdan daşary döwlet býujetiniň hereketiniň bes edilmegi bilen, şu Kodeksde bellenen tertipde Türkmenistanyň Döwlet býujetini we ýerli býujetleri takyklamak geçirilýär.
3-nji bap. Býujetiň gurluş düzümi
14-nji madda.Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň
gurluş düzümi
Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň gurluş düzümi şu bölümlerden durýar:
1) Esasy girdejiler:
a) salgytlar;
b) grantlar;
ç) maksatlaýyn döwlet gaznalarynyň girdejileri;
d) beýleki esasy girdejiler.
2) Esasy çykdajylar:
a) işgärleriň zähmet haklary;
b) harytlary we hyzmatlary peýdalanmak;
ç) esasy maýany sarp etmek;
d) göterimler;
e) subsidiýalar;
ä) grantlar;
f) maksatlaýyn döwlet gaznalarynyň çykdajylary;
g) durmuş kömek pullary;
h) beýleki esasy çykdajylar.
3) Amallar tapawudy (saldosy).
4) Maliýe däl aktiwler bilen amallar:
Maliýe däl aktiwleriň arassa satyn alynmagy:
4.1) maliýe däl aktiwleriň satylmagy:
a) esasy gaznalar;
b) maddy dolanyşyk serişdeleriniň ätiýaçlyklary;
ç) gymmatlyklar;
d) öndürilmedik aktiwler;
4.2) maliýe däl aktiwleriň satyn alynmagy:
a) esasy gaznalar;
b) maddy dolanyşyk serişdeleriniň ätiýaçlyklary;
ç) gymmatlyklar;
d) öndürilmedik aktiwler.
5) Arassa karzlaşdyrmak/nesýe (artykmaçlyk/ýetmezçilik);
6) Maliýe aktiwleri we borçnamalary bilen amallar (maliýeleşdirmek):
6.1) Maliýe aktiwleriniň arassa satyn alynmagy:
a) içerki;
b) daşarky.
6.2) Borçnamalaryň arassa kabul edilmegi:
a) içerki;
b) daşarky.
15-nji madda. Býujetleriň esasy girdejileri
1. Býujetleriň esasy girdejileri Türkmenistanyň býujet, salgyt we beýleki kanunçylygyna laýyklykda emele getirilýär.
2. Býujetleriň esasy girdejilerinde umumydöwlet ýa-da sebitleýin ähmiýeti bolan çäreleriň maksatlaýyn maliýeleşdirilmegi üçin Türkmenistanyň býujet ulgamynyň beýleki býujetlerine geçirilýän girdejiler bölekleýin merkezleşdirilip bilner.
3. Esasy girdejileriň düzüminde maksatlaýyn döwlet gaznalarynyň girdejileri aýratyn hasaba alynýar. Görkezilen girdejiler maksatlaýyn bolup durýar.
4. Beýleki esasy girdejiler – salgytlar ýa-da grantlar ýaly topara bölünmeýän ähli girdeji amallary:
1) Türkmenistanyň salgyt kanunçylygynda göz öňünde tutulan salgytlar we ýygymlar tölenenden soň emläkden alnan girdejiler;
2) Türkmenistanyň salgyt kanunçylygynda göz öňünde tutulan salgytlar we ýygymlar tölenenden soň býujet edaralary tarapyndan edilýän tölegli hyzmatlardan alnan girdejiler;
3) Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde, raýat-hukuk, administratiw we jenaýat jogapkärçiligi çäreleriniň ulanylmagy netijesinde alnan serişdeler, şol sanda jerimeler, puşmana tölegleri,öwezini dolmalar, muzdsuz almalar;
4) Türkmenistana ýetirilen zeleliň öwezine alnan serişdeler we beýleki mejbury almalar;
5) Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasyndan Merkezleşdirilen býujete transfertleriň gelip gowuşmagyny goşmak bilen, grant bolup durmaýan transfertler we meýletin transfertler;
6) döwlet paçlaryny goşmak bilen, gaýry girdejiler.
16-njymadda. Emläkden alynýan girdejiler
Emläkden alynýan girdejilere şular degişlidir:
1) döwlet eýeçiligindäki emlägiň wagtlaýyn peýdalanmaga berlendigi üçinkärende tölegi ýa-da başga bir töleg görnüşinde alynýan serişdeler;
2) karz edaralaryndaky hasaplardaky býujet serişdeleriniň galyndylary boýunça göterim görnüşinde alynýan serişdeler;
3) döwlet eýeçiligindäki emlägi ynanyp dolandyrmaga bermekden alynýan serişdeler;
4) hojalyk we paýdarlar jemgyýetleriniň esaslyk maýalaryndaky paýa düşýän peýda ýa-da Türkmenistana degişli bolan paýnamalar boýunça diwidendler görnüşindäki girdejiler;
5) salgytlar we beýleki hökmany tölegler tölenenden soň Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan kesgitlenýän möçberde döwlet kärhanalarynda galýan peýdanyň bir bölegi;
6) Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan, döwlet eýeçiligindäki emlägi peýdalanmakdan alynýan başga girdejiler.
17-nji madda. Býujetleriň esasy çykdajylary
1. Býujetleriň esasy çykdajylary şu Kodeksiň 14-nji maddasynyň 2-nji bendinde görkezilen görnüşler boýunça gaýtarylmazlyk esasynda amala aşyrylýar.
Şunda:
1) işgärleriň zähmet haklary üçin çykdajylar işgärlere olaryň zähmeti üçin pul görnüşindäki töleglerdir;
2) harytlaryň we hyzmatlaryň peýdalanylmagy döwlet wezipeleriniň, ygtyýarlyklarynyň amala aşyrylmagy we olardan gelip çykýan döwlet hyzmatlarynyň edilmegi üçin zerur bolan harytlaryň we hyzmatlaryň doly gymmatydyr;
3) esasy maýany sarp etmek hasabat döwrüniň dowamynda fiziki taýdan könelmäniň, tebigy könelmäniň we tötänden zeper ýetmegiň netijesinde esasy gaznalaryň ätiýaçlyklarynyň gymmatynyň azalmagydyr;
4) göterimler depozitleriň, paýnamalardan başga gymmatly kagyzlaryň, karzlaryň we nesýeleriň peýdalanylmagy bilen bagly çykdajylardyr.
5) pul görnüşinde alamatlandyrylan subsidiýalar görnüşindäki çykdajylar;
6) pul ýa-da haryt görnüşinde alamatlandyrylan grantlar görnüşindäki çykdajylar;
7) maksatlaýyn döwlet gaznalarynyň çykdajylary şu gaznalaryň maksatlaýyn çykdajylary bolup durýar;
8) durmuş (döwlet) kömek pullary üçin çykdajylar raýatlaryň aýry-aýry toparlaryny durmuş taýdan goramak maksady bilen, olara pul görnüşinde tölenýän töleglerdir;
9) beýleki esasy çykdajylar şulary öz içine alýar:
a) eýeçilik bilen baglanyşykly, çykdajylaryň başga toparlaryna degişli edilmedik ähli çykdajy amallary, göterimler muňa degişli däldir;
b) bir döwlet dolandyryş edaralarynyň başga döwlet dolandyryş edaralaryna salýan jerimeleri we puşmana tölegleri;
ç) gaýry çykdajylara degişli edilýän gündelik we düýpli transfertler;
d) ömrüň ätiýaçlandyrylmagy bilen bagly bolmadyk ätiýaçlandyryş baýraklary we talaplary;
e) şu Kodeksiň 79-njy maddasyna laýyklykda, býujet edaralary tarapyndan tölegli hyzmatlaryň guralmagy we edilmegi bilen baglanyşykly çykdajylar.
2. Döwlet kömek pullary, subsidiýalar Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan ýagdaýlarda berilýär.
18-nji madda. Amallar tapawudy (saldosy)
1. Amallar tapawudy býujetiň esasy girdejileri bilen esasy çykdajylarynyň arasyndaky tapawut hökmünde kesgitlenýär.
2. Býujetiň esasy girdejilerinden esasy çykdajylarynyň artyk gelýän möçberi oňyn däl (otrisatel) amal tapawudy bolup durýar.
3. Býujetiň esasy çykdajylaryndan esasy girdejileriniň artyk gelýän möçberi oňyn (položitel) amal tapawudy bolup durýar.
19-njy madda. Maliýe däl aktiwleriň arassa satyn alynmagy
1. Maliýe däl aktiwleriň arassa satyn alynmagymaliýe däl aktiwleriň satyn alynmagy bilen satylmagynyň arasyndaky tapawut hökmünde kesgitlenilýär.
2. Maliýe däl aktiwlere esasy serişdeler, maddy dolanyşyk serişdeleriniň ätiýaçlyklary, gymmatlyklar we Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda topara bölünýän öndürilmedik aktiwler degişlidir.
20-nji madda. Arassa karzlaşdyrmak/nesýe (artykmaçlyk/ýetmezçilik)
1. Arassa karzlaşdyrmak/nesýemaliýe aktiwleri we borçnamalary bilen amallaryň arassa netijesine (maliýeleşdirmek) hem deň bolan maliýe däl aktiwleriň arassa satyn alynmagy aýrylandan soňky amal tapawudyna deňdir.
Oňyn (položitel) alamat bilen alnan ululyk–býujetiň artykmaçlygy, oňyn däl (otrisatel) alamaty bolan ululyk býujetiň ýetmezçiligi bolup durýar.
2. Býujetiň ýetmezçiligini maliýeleşdirmek üçin çeşmeler şulardan ybarat:
1) döwletiň–içerki we daşarky nesýeleriniň serişdeleri;
2) býujet serişdeleriniň depozitlerden gaýtarylmagy, gymmatly kagyzlaryň satylmagynyň netijesinde gelip gowşan serişdeler;
3) şu Kodeksde kesgitlenilen şertleriň berjaý edilmegi bilen, býujet serişdeleriniň erkin galyndylary;
4) Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasyndan transfertler.
3.Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň ýetmezçiligine diňe Merkezleşdirilen býujetde ýol berlip bilner.
21-nji madda. Maliýe aktiwleri we borçnamalary bilen
amallar (maliýeleşdirmek)
1. Maliýe aktiwleri we borçnamalary bilen amallar amala gatnaşýan maliýe gurallarynyň görnüşleri we aktiwi ýa-da borçnamany saklaýjynyň dahyllylyk degişliligi boýunça topara bölünýär.
Maliýe gurallaryna pul we depozitler, gymmatly kagyzlar (paýnamalardan başgalary), karzlar we nesýeler, paýnamalar we maýa gatnaşmagyň başga görnüşleri, döredilen maliýe gurallary, gaýry algylar (bergiler) degişlidir.
2. Maliýe aktiwleriniň arassa satyn alynmagy – bu maliýe aktiwleriniň satyn alynmagy bilen olaryň çykyp gitmeginiň arasyndaky tapawutdyr.
Maliýe aktiwleriniň artmagyna getirýän ähli amallar maliýe aktiwleriniň satyn alynmagy bolup durýar.
Maliýe aktiwleriniň azalmagyna getirýän ähli amallar maliýe aktiwleriniň çykyp gitmegi bolup durýar.
3. Borçnamalaryň arassa kabul edilmegi – bu borçnamalaryň kabul edilmegiwe üzülmeginiň arasyndaky tapawutdyr.
Borçnamalaryň artmagyna getirýän ähli amallar borçnamalary kabul etmek hasap edilýär.
Borçnamalaryň azalmagyna getirýän ähli amallar borçnamalaryň üzülmegi hasap edilýär.
4. Maliýe aktiwleriniň satyn alynmagy we olaryň çykyp gitmegi, borçnamalaryň kabul edilmegi we üzülmegi Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda amala aşyrylýar.
4-nji bap. Türkmenistanyň Hökümetiniň we ýerine ýetiriji
ýerli häkimiýetedaralarynyň ätiýaçlyk serişdeleri
we olaryň ulanylmagy
22-nji madda. Türkmenistanyň Hökümetiniň we ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralarynyň
ätiýaçlyk serişdeleri
1. Türkmenistanyň Hökümetiniň we ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralarynyň ätiýaçlyk serişdeleri degişlilikde Merkezleşdirilen we ýerli býujetleriň düzüminde, olary öňünden görüp bolmaýandygy sebäpli görkezilen býujetlerde göz öňünde tutulmadyk we dowam edýän maliýe ýylynda maliýeleşdirilmegini talap edýän çykdajylary maliýeleşdirmek üçin döredilýär.
2. Türkmenistanyň Hökümetiniň ätiýaçlyk serişdeleri Merkezleşdirilen býujetde göz öňünde tutulýar we şulary öz içine alýar:
1) adatdan daşary ýagdaýlar üçin ätiýaçlyk serişdeleri (gazna);
2) gaýragoýulmasyz çykdajylar üçin ätiýaçlyk serişdeleri;
3) kazyýetleriň çözgütleri boýunça borçnamalaryň ýerine ýetirilmegi üçin ätiýaçlyk serişdeleri;
4) Merkezleşdirilen býujetiň, welaýatlaryň, Aşgabat şäheriniň býujetleriniň kassalaýyn deň gelmezliklerini ýapmak üçin ätiýaçlyk serişdeleri.
3. Welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň ýerine ýetiriji häkimiýet edaralarynyň ätiýaçlyk serişdeleri degişli ýerli býujetlerde göz öňünde tutulýar we şulary öz içine alýar:
1) gaýragoýulmasyz çykdajylar üçin ätiýaçlyk serişdeleri;
2) kazyýetiň çözgütleri boýunça borçnamalaryň ýerine ýetirilmegi üçin ätiýaçlyk serişdeleri;
3) etraplaryň, etrap hukukly şäherleriň, etrapdaky şäherleriň býujetleriniň kassalaýyn deň gelmezliklerini ýapmak üçin ätiýaçlyk serişdeleri.
4. Türkmenistanyň Hökümetiniň ätiýaçlyk serişdeleriniň umumy möçberi meýilnama döwri üçin "Türkmenistanyň Döwlet býujeti hakynda" Türkmenistanyň Kanunynda bellenilýär.
Ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edarasynyň ätiýaçlyk serişdeleriniň umumy möçberi ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edarasynyň degişli býujet hakyndaky kararynda bellenilýär we transfertleri we nesýeleri hasaba almanyňda, ýerli býujete gelip gowuşýan serişdeleriň möçberiniň iki göteriminden köp bolmaly däldir.
5. Türkmenistanyň Hökümetiniň we ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralarynyň ätiýaçlyklaryndan serişdeleri bölüp bermek dowam edýän maliýe ýyly üçin Merkezleşdirilen býujetde ýa-da ýerli býujetlerde tassyklanan pul möçberleriniň çäklerinde, Türkmenistanyň Prezidentiniň ýa-da ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralarynyň kararlarynyň esasynda amala aşyrylýar, olar maliýe ýyly tamamlanandan soň güýjüni ýitirýär.
6. Ätiýaçlyk serişdeleriniň görkezilen görnüşleriniň biriniň serişdeleri ýeterlik bolmadyk halatynda Türkmenistanyň Hökümeti ýa-da ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edarasy bellenen tertipde, Türkmenistanyň Hökümetiniň ýa-da ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edarasynyň ätiýaçlyklarynyň görnüşleriniň arasynda gaýtadan paýlamak arkaly ätiýaçlyk serişdesiniň şu görnüşiniň meýilnamalaýyn görkezijilerini artdyrýar.
7. Türkmenistanyň Hökümetiniň we ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralarynyň ätiýaçlyklaryndan serişdeleriň gaýragoýulmasyz çykdajylar we kazyýetleriň çözgütleri boýunça borçnamalary ýerine ýetirmek üçin bölünip berilmegine dowam edýän maliýe ýylynyň dekabr aýynyň 20-sinden soň ýol berilmeýär.
23-nji madda. Türkmenistanyň Hökümetiniň we ýerine ýetirijiýerli häkimiýet edaralarynyň ätiýaçlyk serişdelerinipeýdalanmak
1. Adatdan daşary ýagdaýlar üçin ätiýaçlyk serişdeleri tebigy we tehnogen häsiýetli adatdan daşary ýagdaýlaryň netijelerini ýok etmek üçin peýdalanylýar.
Adatdan daşary ýagdaýlar üçin ätiýaçlyk serişdeleri Türkmenistan tarapyndan beýleki döwletlere grant görnüşinde ynsanperwerlik kömegini bermek üçin hem peýdalanylyp bilner.
2. Gaýragoýulmasyz çykdajylar üçin ätiýaçlyk serişdeleri dowam edýän maliýe ýyly üçin degişli býujetde göz öňünde tutulmadyk çäreleri maliýeleşdirmek üçin peýdalanylýar.
Ýerli býujetde göz öňünde tutulan gaýragoýulmasyz çykdajylar üçin ätiýaçlyk serişdeleri zerur bolan halatlarda, tebigy we tehnogen häsiýetli adatdan daşary ýagdaýlaryň netijelerini ýok etmek üçin peýdalanylyp bilner.
3. Kazyýetiň çözgütleri boýunça borçnamalaryň ýerine ýetirilmegi üçin ätiýaçlyk serişdeleri Türkmenistanyň Hökümetiniň, döwlet häkimiýetiniň we dolandyryşynyňmerkezi edaralarynyň we olaryň býujet serişdeleriniň hasabyna maliýeleşdirilýän ýerli edaralarynyň, şeýle hem ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralarynyň borçnamalarynyň ýerine ýetirilmegi üçin peýdalanylýar.
4. Kassalaýyn deň gelmezlikleri ýapmak üçin ätiýaçlyk serişdelerinden nesýeleriň alynmagy ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralary tarapyndan maliýe ýylynyň çäklerinde amala aşyrylyp bilner we Merkezleşdirilen ýa-da ýerli býujetleriň takyklanmagyny (gaýtadan seredilmegini) talap etmeýär.
Kassalaýyn deň gelmezlikleri ýapmak üçin nesýe almagyň şertleri we onuň üçin ýüztutmanyň görnüşi Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan bellenýär.
5. Türkmenistanyň Hökümetiniň ätiýaçlyk serişdeleriniň möçberini artdyrmak zerurlygy ýüze çykan halatynda, meýilnama döwri üçin "Türkmenistanyň Döwlet býujeti hakynda" Türkmenistanyň Kanunyna şu Kodeksiň 82-nji maddasynda bellenilen tertipde üýtgetmeler girizilýär.
6. Ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edarasynyň ätiýaçlyk serişdelerini artdyrmak zerurlygy ýüze çykanda bu edaranyň ýüz tutmagy boýunça Türkmenistanyň Maliýe ministrligi ýerli býujete Merkezleşdirilen býujetden goşmaça serişdeleri bölüp bermek baradaky meselä seredýär.
7. Türkmenistanyň Hökümetiniň ýa-da ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edarasynyň ätiýaçlyklaryndan bölünip berlen serişdeleriň peýdalanylmadyk bölegi dowam edýän maliýe ýylynyň 31-nji dekabryna çenli degişli býujete gaýtarylmaga degişlidir.
5-nji bap. Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasy
24-nji madda. Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň
1. Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasy süýşürintgi we durnuklaşdyryş wezipelerini ýerine ýetirýär.
Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň serişdeleriniň süýşürintgiler wezipesini ýerine ýetirýän bölegi geljek nesilleriň gaznasy bolup durýar we gaznanyň maliýe aktiwlerini toplamak we uzak möhletli geljekde olaryň girdejililigini üpjün etmek ýoly bilen emele getirilýär.
Gaznanyň durnuklaşdyryş wezipesi onuň aktiwleriniň geçginlilik derejesini saklamak üçin niýetlenendir. Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň serişdeleriniň durnuklaşdyryş wezipesini amala aşyrmak üçin peýdalanylýan bölegi Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasyndan Merkezleşdirilen býujete transfertiň möçberinde kesgitlenýär.
2. Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň serişdelerini emele getirmek we peýdalanmak maliýe-ykdysady ýagdaýyň we Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň ileri tutulýan ugurlarynyň hasaba alynmagy bilen, makroykdysady we fiskal durnuklylygy üpjün etmek maksady bilen amala aşyrylýar.
3. Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasyna serişdeleriň gelip gowuşmagy we olaryň harajat edilmegi milli pulda hem, daşary ýurt pulunda hem amala aşyrylyp bilner.
Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň amallary boýunça buhgalterçilik hasaba alnyşyny alyp barmak, maliýe hasabatlylygyny düzmek we bermek Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda amala aşyrylýar.
4. Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasyny dolandyrmak şu Kodeksiň 27-nji maddasyna laýyklykda Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan amala aşyrylýar.
25-nji madda, Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň
serişdeleriniň emele getirilmegi
Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň serişdeleri şularyň hasabyna emele getirilýär:
1) 81-nji maddanyň bäşinji bölegine laýyklykda Merkezleşdirilen býujetiň artykmaçlyk möçberiniň bir böleginiň;
2) Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň serişdeleriniň dolandyrylmagyndan alnan maýa goýum girdejileriniň;
3) Türkmenistanyň kanunçylygynda gadagan edilmedik başga girdejileriň.
26-njymadda. Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň
serişdelerini peýdalanmagyň tertibi
1. Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň serişdeleri şular ýaly peýdalanylyp bilner:
1) gaznanyň durnuklaşdyryş böleginiň serişdeleri:
a) Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasyndan Merkezleşdirilen býujete meýilnama döwrüniň birinji maliýe ýyly üçin ösüş býujet maksatnamalaryny (kiçi maksatnamalaryny) durmuşa geçirmek üçin transfert görnüşinde;
b) Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasyndan Merkezleşdirilen býujete Türkmenistanyň Prezidentiniň çözgüdi bilen kesgitlenen maksatlar üçin berilýän maksatlaýyn transfert görnüşinde;
ç) Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasyny dolandyrmak boýunça çykdajylaryň maliýeleşdirilmegi üçin;
d) Türkmenistanyň Prezidentiniň çözgüdine laýyklykda başgamaksatlar üçin;
2) gaznanyň süýşürintgi böleginiň serişdeleri:
Türkmenistanyň Prezidentiniň ylalaşygy boýunça uzak möhletli geljekde maýa goýum girdejilerini almak maksady bilen, girdejililigi ýokary bolan uzak möhletli maliýe gurallaryna ýerleşdirilip bilner.
2. Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasyndan meýilnama döwrüniň birinji maliýe ýyly üçin transfertiň möçberi Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan kesgitlenýär we hasabat maliýe ýylynyň ahyryndaky ýagdaýa görä onuň aktiwleriniň durnuklaşdyryş böleginiň üçden bir böleginden ýokary bolmaly däldir.
3. Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň teklibi boýunça Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasyndan Merkezleşdirilen býujete transfertiň hasabat maliýe ýylynda geçirilmedik pul möçberini hasabat maliýe ýylynda Merkezleşdirilen býujetde tassyklanan býujet maksatnamalaryny maliýeleşdirmek üçin dowam edýän maliýe ýylynda peýdalanmaga rugsat etmäge haky bardyr, ýöne bu pul möçberi dowam edýän maliýe ýylynyň başyndaky ýagdaýa görä býujet serişdeleriniň galyndylaryny hasaba almak bilen, degişli býujet maksatnamalary boýunça bellige alnan tölenmedik borçnamalardan ýokary bolmaly däldir.
4. Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň aktiwleriniň geljek nesilleriň gaznasyna degişli bölegi Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan kesgitlenýär.
Geljek nesilleriň gaznasyna gysga möhletli geçginlilik talaplary bildirilmeýär.
Geljek nesilleriň gaznasynyň serişdeleri töwekgelçiligiň iň pes derejesi bolan ýokary girdejili uzak möhletli maliýe gurallaryna goýlup bilner.
27-nji madda. Durnuklaşdyryş gaznasynyň dolandyrylmagy
1. Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasyny dolandyrmakTürkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan amala aşyrylýar.
2. Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň serişdeleri bilen amallar Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň Türkmenistanyň Merkezi bankynda açylan ýörite hasabynda görkezilýär.
3. Türkmenistanyň Maliýe ministrligi Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň girdejilerini artdyrmak maksady bilen, Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň serişdelerini milli we daşary ýurt pulunda maliýe gurallaryna, pul depozitlerine we maýa goýumlaryň beýleki görnüşlerine maýa goýum görnüşinde gönükdirýär, şunda Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenilýän şu çäklendirmeler berjaý edilmelidir:
1) ýokary girdejili gymmatly kagyzlar we beýleki maliýe gurallary boýunça töwekgelçilikler üçin bellenen möçberi;
2) maýa goýumlaryň dowamlylygy babatynda bellenen möçberi;
3) sebitleriň maýa goýumlarynyň bellenen möçberi;
4) Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň maýasynyň bir kompaniýa maýa goýum hökmünde gönükdirilýän göteriminiň bellenen möçberi;
5) maýa goýumlaryň netijeliligini we yzyna gaýtarylmagyny üpjün edýän beýleki bellenen möçberler.
4. Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň ýyllyk maliýe hasabatlylygyna içerki audit barlagy Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan onuň öz bellän tertibinde amala aşyrylýar.
5. Içerki audit barlagy boýunça hasabat Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan Türkmenistanyň Ministrler Kabinetine berilýär.
6-njy bap. Türkmenistanyň býujet toparlanmasy
28-nji madda. Türkmenistanyň býujet toparlanmasy barada
düşünje
Türkmenistanyň býujet toparlanmasy – esasy girdejileriň, esasy çykdajylaryň, maliýe we maliýe däl aktiwler bilen amallaryň, şeýle hem Türkmenistanyň býujet ulgamynyň hasaplar meýilnamasynyň birmeňzeş alamatlar boýunça toparlara jemlenmegi.
29-njymadda. Türkmenistanyň býujet toparlanmasynyň
maksatlary we wezipeleri
1. Türkmenistanyň býujet toparlanmasy býujetleri düzmek we ýerine ýetirmek, býujet hasabatlylygyny düzmek, ähli derejeleriň býujetleriniň deňeşdirip bolunmagyny üpjün etmek üçinpeýdalanylýar.
2. Türkmenistanyň býujet toparlanmasywe hasaplar meýilnamasy býujeti ortaça möhlete meýilnamalaşdyrmagyň, býujetleşdirmegiň maksatnamalaýyn-maksatly usulynyňwe Ýeke-täk gazna hasabynyň amallaryny goldamagyňwezipelerine, şeýle hem buhgalterçilik hasaba alnyşynyň we maliýe hasabatlylygynyň milli standartlaryna laýyk gelýär.
3. Türkmenistanyň býujet toparlanmasyTürkmenistanyň býujet ulgamy üçin ýeke-täk we hökmany bolup durýar.
4. Türkmenistanyň býujet toparlanmasyTürkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan işlenip düzülýär we tassyklanylýar.
7-nji bap. Býujet maksatnamalary
30-njymadda. Býujet maksatnamasy
1. Býujet maksatnamasy –Merkezleşdirilen we (ýa-da) ýerli býujetleriň çykdajylarynyň, býujet maksatnamasynyň dolandyryjysy tarapyndan onuň maksatlaryna we wezipelerine laýyklykda işiň ölçenilýän netijeleriniň gazanylmagyna gönükdirilmegi.
Býujet maksatnamalaryny durmuşa geçirmek üçin çykdajylar degişli býujetde göz öňünde tutulýar.
2. Býujet maksatnamalary býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň strategik ugurlaryndan, maksatlaryndan we wezipelerinden ugur alnyp işlenip düzülýär we birmeňzeş döwlet wezipeleri, ygtyýarlyklary we döwlet hyzmatlary ýa-da býujet maksatnamalaryny dolandyryjynyň işiniň ugurlary boýunça toparlara bölünýär.
3. Býujet maksatnamasynda onuň durmuşa geçirilmeginiň göni we ahyrky netijeleriniň görkezijileri göz öňünde tutulýar.
Býujet maksatnamalarynyň netijeleriniň döwlet edarasynyň ortaça möhlete niýetlenen býujet meýilnamasynda kesgitlenen maksatlarynyň we wezipeleriniň gazanylmagyna gönükdirilen görkejileri döwlet edarasynyň ortaça möhletli meýilnamasynyň netije görkezijilerine laýyk gelmelidir.
4. Berlen işleri ýerine ýetirýän we hyzmatlary edýän býujet edarasynyň işine gazanylmagy doly bagly bolan göni netije býujet serişdeleriniň göz öňünde tutulan çäklerinde durmuşa geçirilýän döwlet wezipeleriniň we döwlet tarapyndan edilýän hyzmatlaryň möçberiniň mukdar häsiýetini kesgitlemelidir.
5. Ahyrky netije anyk döwlet edarasynyň ýa-da býujet edarasynyň işiniň göni netijeleriň gazanylmagy bilen şertlendirilen, ilatyň ýaşaýşynyň derejesiniň we hiliniň ýagdaýyny (ýagdaýynyň üýtgeýşini), jemgyýetçilik howpsuzlygynyň üpjün edilişini, durmuş ulgamynyň, döwlet dolandyryşynyň beýleki ulgamlarynyň we ykdysadyýetiň pudaklarynyň ösüş derejesini görkezmelidir.
6. Býujet maksatnamasy kiçi býujet maksatnamalary üçin býujet maksatnamasynyň netije görkezijileriniň hem ulanarlykly bolan şertinde, býujet serişdelerini harajat etmegiň ugurlaryny anyklaşdyrýan kiçi maksatnamalara bölünip biler.
7. Býujet maksatnamalaryny (kiçi maksatnamalary) işläp taýýarlamagyň tertibi we olaryň mazmunyna bildirilýän talaplar Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan bellenýär.
31-nji madda. Býujet maksatnamalarynyň görnüşleri
1. Döwlet dolandyryşynyň derejesine baglylykda býujet maksatnamalarynyň şu görnüşleri bolýar:
1) Merkezleşdirilen býujetiň düzüminde tassyklanýan döwlet býujet maksatnamalary;
2) ýerli býujet maksatnamalary:
a) welaýatyň, Aşgabat şäheriniň býujetiniň düzüminde tassyklanýan welaýatyň, Aşgabat şäheriniň býujet maksatnamalary;
b) etrabyň (etrap hukukly şäheriň) býujetiniň düzüminde tassyklanýan etrabyň (etrap hukukly şäheriň) býujet maksatnamalary;
ç) etrabyň býujetiniň düzüminde tassyklanýan şäherdäki etrabyň, Geňeşiň býujet maksatnamalary.
2. Şu maddanyň birinji böleginde görkezilen býujet maksatnamalary şu aşakdakylara bölünýärler:
1) durmuşa geçirilmeginiň usulyna baglylykda:
a) býujet maksatnamasynyň bir dolandyryjysy tarapyndan durmuşa geçirilýän–aýratyn býujet maksatnamasyna;
b) býujet maksatnamalarynyň anyk dolandyryjysynyň, serişdeleri dowam edýän maliýe ýylynyň dowamynda býujet maksatnamalarynyň dürli dolandyryjylarynyň arasynda paýlanylmaga degişli bolan – paýlanylýan býujet maksatnamasyna;
2) gündelik býujet maksatnamalaryna we ösüş býujet maksatnamalaryna.
3. Gündelik býujet maksatnamalary boýunça şu aşakdakylara çykdajylar göz öňünde tutulýar:
1) býujet edaralarynyň öz ygtyýarlyklaryna laýyklykda fiziki we ýuridik şahslara döwlet hyzmatlaryny etmek boýunça işiniň üpjün edilmegine;
2) hemişelik häsiýeti bolmadyk çäreleriň maliýeleşdirilmegine;
3) býujet ulgamynyň býujetleriniň arasynda şertli grantlaryň berilmegine;
4) raýatlaryň aýry-aýry toparlaryna döwlet kömek pullarynyň we beýleki durmuş tölegleriniň maliýeleşdirilmegine;
5) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda ýuridik şahslara subsidiýalaryň berilmegine;
6) Türkmenistanyň Hökümetiniň we ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralarynyň ätiýaçlyk serişdeleriniň döredilmegine;
7) döwletiň borçnamalarynyň ýerine ýetirilmegine (daşarky bergiler, Türkmenistanyň halkara guramalaryna gatnaşmagy, döwlet kepillendirmeleri we beýlekiler boýunça);
8) beýleki maksatlara.
Gündelik býujet maksatnamalarynyň maliýeleşdirilmeginiň möçberine gündelik we düýpli çykdajylar goşulýar.
Düýpli çykdajylara býujet edaralarynyň maddy-tehniki binýadyny pugtalandyrmak, düýpli (dikeldiş) abatlaýyş işlerini geçirmek bilen bagly çykdajylar we Türkmenistanyň býujet toparlanmasyna laýyklykda býujet maýa goýumlaryndan başga gaýry çykdajylar degişlidir.
4. Ösüş býujet maksatnamalaryna býujet maýa goýumlarynyň amala aşyrylmagyny, şeýle hem döwletiň ýuridik şahslaryň esaslyk maýasyna gatnaşmagyny göz öňünde tutýan maksatnamalar degişlidir.
5. Gündelik býujet maksatnamalarynyň çäklerindäki döwlet hyzmatlarynyň edilmegi Türkmenistanyň kanunçylygyna, döwlet hyzmatlarynyň sanawyna goşulan döwlet hyzmatlarynyň standartlaryna laýyklykda amala aşyrylýar.
6. Döwlet hyzmatlarynyň standartlary edilýän döwlet hyzmatlaryna bellenilýän talap bolup, döwlet hyzmatyny etmegiň düzgüniniň, mazmunynyň, görnüşleriniň we netijesiniň häsiýetnamasyny öz içine alýan talaplary belleýän kadalaşdyryjy hukuk resminamasy bolup durýar.
Döwlet hyzmatlarynyň standartlary Türkmenistanyň degişli ministrlikleri, pudaklaýyn dolandyryş edaralary tarapyndan işlenip düzülýär we tassyklanylýar.
32-nji madda. Býujet maksatnamalarynyň dolandyryjysy
Şular býujet maksatnamalarynyň dolandyryjylary bolup durýarlar:
1) döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralary, ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralary;
2) ýokarda durýan döwlet dolandyryş edarasy bolmadyk býujet edaralary;
3) öz işini hojalyk hasaplaşygy ýörelgelerinde amala aşyrýan, býujet maksatnamalaryny durmuşa geçirmek üçin býujetden maksatlaýyn serişdeleri alýan aýry-aýry ykdysady subýektler;
4) Türkmenistanyň býujet maksatnamalaryny durmuşa geçirmek üçin býujetden maksatlaýyn serişdeleri alýan jemgyýetçilik birleşikleri.
33-nji madda. Döwletiň býujet maksatnamalarynyň
dolandyryjylary
Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen wezipelerine laýyklykda döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralary, şeýle hem şu Kodeksiň 32-nji maddasynda görkezilen beýleki edaralar döwletiň býujet maksatnamalarynyň dolandyryjylary bolup durýarlar.
34-nji madda. Ýerli býujet maksatnamalarynyň
dolandyryjylary
Degişli häkimlikler, olar tarapyndan ygtyýarly edilen pudaklaýyn müdirlikler we bölümler (bilim, saglygy goraýyş, medeniýet we beýlekiler), Geňeşler, Türkmenistanyň ministrlikleriniň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň işleri Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda degişli ýerli býujetleriň serişdeleriniň hasabyna maliýeleşdirilýän çäklerdäki edaralary ýerli býujet maksatnamalaryny dolandyryjylar bolup durýarlar.
II BÖLÜM. BÝUJETARA GATNAŞYKLAR WE OLARYŇ
DÜZGÜNLEŞDIRILMEGINIŇ GÖRNÜŞLERI
8-nji bap. Býujetara gatnaşyklar
35-nji madda. Býujetara gatnaşyklar barada umumy
düzgünler
1. Býujet işinde şu aşakdakylaryň arasyndaky gatnaşyklar býujetara gatnaşyklar bolup durýar:
1) Merkezleşdirilen býujet bilen welaýatlaryň, Aşgabat şäheriniň býujetleriniň;
2) Merkezleşdirilen býujet bilen Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň;
3) Merkezleşdirilen býujet bilen Türkmenistanyň Pensiýa gaznasynyň;
4) welaýatlaryň býujetleri bilen etraplaryň (etrap hukukly şäherleriň) býujetleriniň;
5) şäheriň býujeti bilen şäherdäki etraplaryň býujetleriniň;
6) etrabyň býujeti bilen Geňeşleriň býujetleriniň.
2. Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň çözgüdi boýunça, tebigy we tehnogen häsiýetli adatdan daşary ýagdaýlar ýüze çykanda, döwlet ýa-da halkara ähmiýetli çäreler geçirilende welaýatlaryň (Aşgabat şäheriniň) býujetleriniň arasynda býujetara gatnaşyklar amala aşyrylyp bilner.
3. Býujetara gatnaşyklar döwlet dolandyryşynyň derejeleriniň arasynda wezipeleriň bölünişine laýyklykda amala aşyrylýar we Türkmenistanyň býujet ulgamynyň ýörelgelerine we býujetara gatnaşyklara esaslanýar.
4. Dowam edýän maliýe ýylynyň býujetiniň ýerine ýetirilýän döwründe aşakda durýan býujetleriň esasy girdejileriniň we (ýa-da) esasy çykdajylarynyň artmagyna we (ýa-da) esasy girdejileriniň azalmagyna getirýän we şu maliýe ýylynda ýerine ýetirilmäge degişli bolan kadalaşdyryjy hukuk namalar kabul edilen ýagdaýynda aşakda durýan býujetleriň ýitgileriniň öwezi dolunýar.
5. Dowam edýän maliýe ýylynyň býujetiniň ýerine ýetirilýän döwründe döwlet dolandyryşynyň aşakda durýan döwlet edaralarynyň wezipelerini, işgär sanynyň bellenen möçberlerini (limitlerini) bermek bilen baglanyşykly ýokarda durýan býujetiň esasy çykdajylarynyň artmagyna getirýänwe şu maliýe ýylynda ýerine ýetirilmäge degişli bolan kanunçylyk namalary kabul edilen ýagdaýynda ýokarda durýan býujetleriň ýitgileriniň öwezi dolunýar.
36-njy madda. Býujetara gatnaşyklaryň ýörelgeleri
Býujetara gatnaşyklar şu ýörelgelere esaslanýar:
1) Merkezleşdirilen býujetiň welaýatlaryň, Aşgabat şäheriniň býujetleribilen, welaýatlaryňbýujetleriniň etraplaryň (etrap hukukly şäherleriň) býujetleri bilen,şäherleriň býujetleriniň şäherdäki etraplaryň býujetleri bilen özaragatnaşyklarynyň deňligi;
2) Türkmenistanyň býujet ulgamynyň belli bir býujetleri boýunça býujetleriň esasy girdejileriniň çäklendirilmegi we berkidilmegi;
3) Türkmenistanyň býujet ulgamynyň belli bir býujetleri boýunça býujetleriň esasy çykdajylarynyň çäklendirilmegi we berkidilmegi;
4) Türkmenistanyň býujet ulgamynyň býujetleriniň iň pes býujet üpjünçiliginiň derejeleriniň deňleşdirilmegi.
9-njy bap. Býujetara gatnaşyklaryň düzgünleşdirilmegi
37-nji madda. Býujetara gatnaşyklaryň düzgünleşdirilmeginiň
görnüşleri
1. Merkezleşdirilen býujet bilen welaýatlaryň, Aşgabat şäheriniň býujetleriniň arasyndaky, welaýatlaryň, Aşgabat şäheriniň býujetleri bilen etraplaryň (etrap hukukly şäherleriň) býujetleriniň arasyndaky gatnaşyklar: girdejileriň paýlanylmagynyň kadalyk ölçegleri, býujetara grantlar we subsidiýalar bilen düzgünleşdirilýär.
2. Býujetara grantlar gündelik we düýpli grantlara bölünýän şertsiz (umumy häsiýetli) grantlara, şertli (maksatlaýyn) grantlara bölünýär.
3. Merkezleşdirilen býujet bilen Türkmenistanyň Pensiýa gaznasynyň arasyndaky býujetara gatnaşyklar Türkmenistanyň kanunçylygy bilen düzgünleşdirilýär.
38-nji madda. Býujetara şertsiz grantlar
1. Býujetara şertsiz grantlar (deňleşdiriji grantlar) – peýdalanmagyň kesgitlenen şertleri goýulmazdan berilýän we ýerli häkimiýet edaralarynyň wezipelerini ýerine ýetirmekleri bilen bagly gündelik çykdajylarynyňödelmegi üçin gönükdirilýän grantlar.
2. Býujet dotasiýalary we býujet alynmalary deňleşdiriji grantlar bolup durýar.
3. Merkezleşdirilen býujetden welaýatlaryň, Aşgabat şäheriniň býujetlerine, welaýatlaryň, Aşgabat şäheriniň býujetlerinden, degişlilikde, etraplaryň (etrap hukukly şäherleriň), şäherdäki etraplaryň býujetlerine degişli býujetlerde tassyklanan pul möçberlerinde berilýän býujet serişdeleri býujet dotasiýalary bolup durýar.
4. Welaýatlaryň, Aşgabat şäheriniň býujetlerinden Merkezleşdirilen býujete, etraplaryň (etrap hukukly şäherleriň), şäherdäki etraplaryň býujetlerinden degişlilikde welaýatlaryň, şäherleriň býujetine degişli býujetlerde tassyklanan pul möçberlerinde berilýän býujet serişdeleri býujet alynmalary bolup durýar.
5. Şertsiz grantlaryň pul möçberleri ýyllar boýunça bölmek bilen, meýilnama döwri üçin absolýut derejede bellenilýär.
6. Deňleşdiriji grantlar sebitleriň býujet üpjünçiliginiň derejesini deňlemäge we Türkmenistanyň býujet ulgamynda býujetiň her bir derejesine berkidilen esasy çykdajylaryň ugurlaryna laýyklykda döwlet hyzmatlarynyň standart derejesiniň berilmegi üçin mümkinçilikleri üpjün etmäge gönükdirilýär.
7. Şertsiz grantlaryň pul möçberi kesgitlenilende sebitiň salgyt mümkinçiligi, sebitdäki döwlet hyzmatlaryny sarp edijileriň sany, döwlet hyzmatlarynyň standartlary we ol ýa-da beýleki sebitiň aýratynlygyna baglylykda döwlet hyzmatlaryny etmek boýunça çykdajylara täsir edýän ýagdaýlar hasaba alynýar.
39-njy madda. Býujetara şertsiz grantlaryň pul möçberiniň hasaplanylmagy
1. Býujetara şertsiz grantlaryň pul möçberi degişli ýerli býujetiň esasy girdejileriniň çak edilýän möçberi bilen (şertsiz grantlar aýrylanda) onuň esasy çykdajylarynyň çak edilýän möçberiniň arasyndaky tapawut hökmünde kesgitlenilýär.
2. Ýerli býujetiň esasy girdejileriniň çak edilýän möçberi onuň esasy çykdajylarynyň çak edilýän möçberinden artyk gelen ýagdaýynda ýerli býujetden ýokarda durýan býujete geçirilmeli býujet alynmalary bellenilýär.
Ýerli býujetiň esasy çykdajylarynyň çak edilýän möçberi onuň esasy girdejileriniň çak edilýän möçberinden artyk gelen ýagdaýynda ýokarda durýan býujetden ýerli býujete býujet dotasiýalary bellenilýär.
3.Býujetara şertsiz grantlaryň pul möçberini hasaplamagyň usulyýeti, olaryň geçirilmeginiň tertibi we döwürleýinligi Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan kesgitlenilýär.
40-njymadda. Býujetara şertli grantlar we olaryň berlişiniň şertleri
1. Býujetara şertli grantlar –ylalaşylan şertler we olar ýerine ýetirilmedik halatynda göz öňünde tutulan jerimeler esasynda ýokarda durýan býujetden aşakda durýan býujetlere berilýän býujet serişdeleri.
2. Býujetara şertli grantlar gündelik býujet maksatnamalaryny, ösüş býujet maksatnamalaryny durmuşa geçirmek, şeýle hem şertli grantlar hasaplanylanda göz öňünde tutulmaýan, 35-nji maddanyň dördünji we bäşinji böleklerine laýyklykda, öwezlik tölegleri tölemek boýunça belli bir maksatlaýyn çykdajylary amala aşyrmak üçin degişli býujetde tassyklanan pul möçberlerinde berilýär.
3. Ösüş üçin býujetara şertli grantlar ýokarda durýan býujetden aşakda durýan býujetlere döwlet we ýerli býujet maksatnamalary boýunça býujet maýa goýum taslamalarynyň durmuşageçirilmegi üçin gönükdirilýär.
Durmuşa geçirilmegi üçin ýokarda durýan býujetden ösüş üçin şertli grantlar bölünip berilýän ýerli býujet maýa goýum taslamalarynyň ýerli býujetden bilelikde maliýeleşdirilmegine ýol berilýär.
4. Ýokarda durýan býujetdenbýujetara şertli grantlar şularyň esasynda geçirilýär:
1) aşakda durýan býujetleriň arasynda býujetara şertli grantlaryň umumy pul möçberiniň paýlanyşyny tassyklaýan kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň;
2) býujetara şertli grantlar boýunça netijeler barada ylalaşyklaryň;
3) bellenilen tertipde tassyklanan, degişli býujet maksatnamasyny tölegler boýunça maliýeleşdirmegiň aýratyn meýilnamasynyň;
4) aşakda durýan býujetiň býujet maksatnamalaryny dolandyryjynyň býujetara şertli grantlar boýunça tölegleriniň esaslydygyny tassyklaýan resminamalaryň.
5. Býujetara şertli grantlar ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralary tarapyndan degişli býujet maksatnamalarynda kesgitlenilen maksatlaýyn wezipesine laýyklykda peýdalanylýar.
6. Býujetara şertli grantlaryň maksatlaýyn wezipesine laýyklykda peýdalanylmadyk pul möçberleri Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan bellenilen tertipde görkezilen pul möçberlerini bölüp beren býujete yzyna gaýtarylmaga degişlidir.
7. Türkmenistanyň Hökümetiniň ätiýaçlyk serişdelerinden bölünip berlenden başga, Merkezleşdirilen býujetden bölünip berlen býujetara şertli grantlaryň maliýe ýylynyň dowamynda peýdalanylmadyk möçberleri Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň çözgüdi bilen, olaryň maksatlaýyn wezipesiniň berjaý edilmegi bilen, nobatdaky maliýe ýylynda peýdalanylyp bilner.
Welaýatlaryň, Aşgabat şäheriniň ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralarynyň ätiýaçlyk serişdelerinden başga, welaýatlaryň, Aşgabat şäheriniň býujetinden bölünip berlen býujetara şertli grantlaryň maliýe ýylynyň dowamynda peýdalanylmadyk möçberleri welaýatyň, Aşgabat şäheriniň häkiminiň çözgüdi boýunça olaryň maksatlaýyn wezipesiniň berjaý edilmegi bilen, nobatdaky maliýe ýylynda peýdalanylyp bilner.
Maliýe hasabat ýylynda bölünip berlen býujetara şertli grantlaryň maliýe ýylynyň dowamynda peýdalanylmadyk, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýa-da welaýatlaryň, Aşgabat şäheriniň häkiminiň çözgüdi boýunça peýdalanmaga rugsat edilen möçberleri şu maliýe ýylynyň 31-nji dekabryna çenli olary bölüp beren býujete gaýtarylmaga degişlidir.
8. Býujetara şertli grantlar boýunça netijeler hakynda ylalaşygyň işlenipdüzülmeginiň, olaryň geçirilmeginiň, gazanylan göni we ahyrky netijeler barada hasabatyň düzülmeginiň we berilmeginiň tertibi Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan kesgitlenýär.
III BÖLÜM. BÝUJETIŇ DÜZÜLMEGI,SEREDILMEGI WE
TASSYKLANYLMAGY
10-njy bap. Býujeti düzmegiň esaslary
41-nji madda. Umumy düzgünler
1. Türkmenistanyň býujet ulgamynyň býujetleriniň düzülmegi şu Kodekse we onuň esasynda kabul edilýän Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryna laýyklykda, Türkmenistanyň we sebitleriň durmuş-ykdysady ösüşiniň esasy ugurlarynyň çaklamasynyň we Türkmenistanyň Maýa goýum maksatnamasynyň esasynda amala aşyrylýar.
2. Býujeti düzmegiň barşynda şular işlenip düzülýär:
1) meýilnama döwri üçin "Türkmenistanyň Döwlet býujeti hakynda" Türkmenistanyň Kanunynyň taslamasy, ýerli häkimýetiň wekilçilikli edarasynyň ýerli býujet hakynda çözgüdiniň taslamasy;
2) döwlet edaralarynyň orta möhletli meýilnamalarynyň taslamalary;
3) býujet maksatnamalarynyň taslamalary.
42-nji madda. Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň esasy ugurlarynyň çaklamasynyň işlenip düzülmegi
1. Meýilnama döwri üçin Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň esasy ugurlarynyň çaklamasy indikatiw häsiýetde bolýar we ol ýurduň durmuş-ykdysady ösüşiniň meseleleri boýunça strategik we orta möhletli maksatnamalaýyn resminamalaryň hasaba alynmagy bilen işlenip düzülýär.
2. Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň esasy ugurlarynyň çaklamasy şulary öz içine almalydyr:
1) döwlet derejesinde – Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň ileri tutulýan ugurlaryny, ýurt boýunçameýilnama döwri üçin makroykdysady görkezijileriň we sosial ölçegleriniň bellenilmegi bilen;
2) ýerli derejede – sebitiň meýilnama döwri üçin durmuş-ykdysady ösüşiniň ileri tutulýan ugurlaryny.
3. Türkmenistanyň we sebitleriň durmuş-ykdysady ösüşiniň esasy ugurlarynyň çaklamasy Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenýän tertipde we möhletlerde, Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligi hem-de ýerli ykdysadyýet we ösüş edaralary tarapyndan döwlet häkimiýet we ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralarynyň gatnaşmagynda her ýylda üýtgäp durýan esasda işlenip düzülýär.
43-nji madda. Býujet ölçegleriniň (parametrleriniň) çaklamasy
1. Býujet ölçegleriniň (parametrleriniň) çaklamasy Türkmenistanyň, sebitleriň durmuş-ykdysady ösüşiniň esasy ugurlarynyň taslamasynyň esasynda meýilnama döwri üçin işlenip düzülýär we ol şulary öz içine almalydyr:
1) döwlet derejesinde:
a) Türkmenistanyň salgyt-býujet syýasatynyň esasy ugurlaryny we Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň we Merkezleşdirilen býujetiniň esasy görkezijilerini;
b) döwletiň býujet maksatnamalarynyň dolandyryjylary boýunça çykdajylaryň çak edilýän möçberlerini;
2) ýerli derejede:
a) salgyt-býujet syýasatynyň esasy ugurlaryny we ýerli býujetiň esasy görkezijilerini;
b) ýerli býujet maksatnamalarynyň dolandyryjylary boýunça çykdajylaryň çak edilýän möçberlerini.
2. Býujet ölçegleriniň (parametrleriniň) çaklamasy Türkmenistanyň Maliýe ministrligi we ýerli maliýe edaralary tarapyndan merkezi döwlet dolandyryş, ýerine ýetirijiýerli häkimiýet edaralarynyň gatnaşmagynda her ýylda üýtgäp durýan esasda işlenip düzülýär we degişli döwlet edaralarynyň we býujet maksatnamalarynyň dolandyryjylarynyň dykgatyna ýetirilýär.
Býujet ölçegleriniň (parametrleriniň) çaklamasyny işläp düzmegiň tertibi we möhletleri Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan bellenýär.
44-nji madda. Döwlet edarasynyň orta möhletli
meýilnamasynyň taslamasy
1. Döwlet edarasynyň orta möhletli meýilnamasy durmuşa geçirilmegimeýilleşdirilen netijeleriň gazanylmagyna getirýän döwlet edarasynyň işiniň esasy ugurlaryny, maksatlaryny, wezipelerini, görkezijilerini kesgitleýän resminama bolup, ol meýilnama döwri üçin maliýeleşdirmegiň möçberleri bolan býujet maksatnamalaryny öz içine alýar.
2. Döwlet edarasynyň meýilnama döwri üçin orta möhletli meýilnamasynyň taslamasy Türkmenistanyň strategik we orta möhletli resminamalarynyň, Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň esasy ugurlarynyň çaklamasy we býujet ölçegleriniň (parametrleriniň) çaklamasy esasynda üç ýyl üçin işlenip düzülýär.
3. Döwlet edarasynyň orta möhletli meýilnamasyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek şu ýagdaýlarda geçirilýär:
1) orta möhletli meýilnamanyň görkezijileriniň üýtgemegine getirýän Türkmenistanyň kanunlary kabul edilende ýa-da Türkmenistanyň hereket edýän kanunlaryna üýtgetmeler girizilende;
2) täze milli we pudaklaýyn maksatnamalar kabul edilende;
3) döwlet edarasynyň wezipeleri, gurluş düzümi üýtgände;
4)netije görkezijileriniň gazanylmagyna täsir edýän býujetleriň ölçegleri üýtgände;
Döwlet edaralarynyň orta möhletli meýilnamasyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizilende, şol sanda býujetiň takyklanylmagy bilen bagly üýtgetmeler girizilende orta möhletli meýilnamalary işläp düzmek we býujetleri takyklamak üçin şu Kodeksde bellenen talaplar berjaý edilýär.
4. Orta möhletli meýilnamany işläp düzmegiň tertibi Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligi bilen bilelikde Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan kesgitlenýär.
45-nji madda. Amallar meýilnamasy
1. Döwlet edarasynyň orta möhletli meýilnamasyny durmuşa geçirmek üçin amallar meýilnamasy işlenip düzülýär.
Amallar meýilnamasy döwlet edarasynyň meýilnama döwrüniň birinji ýylynda tassyklanylan orta möhletli meýilnamanyň durmuşa geçirilmegi üçin gönükdirilen, serişdeler, jogapkär ýerine ýetirijileriň görkezilmeginde çäreleriň amala aşyrylmaly möhletleri bilen baglanyşdyrylan anyk hereketlerini özünde jemleýän resminama bolup durýar.
2. Amallar meýilnamasy her ýylda işlenip düzülýär we dowam edýän maliýe ýylynyň 10-njy ýanwaryna çenli döwlet edarasynyň ýolbaşçysy tarapyndan tassyklanylýar.
46-njymadda. Býujetiň esasy girdejileriniň
meýilnamalaşdyrylmagy
Býujetiň esasy girdejileriniň meýilnamalaşdyrylmagy degişli meýilnama döwri üçin Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň esasy ugurlarynyň we býujet ölçegleriniň (parametrleriniň) çaklamasynyň esasynda, Türkmenistanyň salgyt, býujet we beýleki kanunçylygyna laýyklykda amala aşyrylýar.
47-njimadda. Býujetiň esasy çykdajylarynyň
meýilnamalaşdyrylmagy
1. Býujetiň esasy çykdajylarynyň meýilnamalaşdyrylmagy binýatlyk çykdajylar we täze başlangyçlar üçin çykdajylar boýunça aýratynlykda amala aşyrylýar.
2. Hemişelik häsiýetdäki çykdajylar, düýpli çykdajylar, şeýle hem dowam edýän býujet maýa goýum taslamalary üçin çykdajylar binýatlyk çykdajylar bolup durýar.
Döwlet hyzmatlaryny etmek we döwletiň beýleki borçnamalary bilen baglanyşykly çykdajylar hemişelik häsiýetdäki çykdajylar bolup durýarlar.
3. Şu çykdajylar täze başlangyçlar üçin çykdajylara degişlidir:
1) durmuş-ykdysady ösüşiň býujet maksatnamalarynda strategik we orta möhletli meýilnamalara laýyklykda nobatdaky maliýe ýylyndan maliýeleşdirilmegi göz öňünde tutulýan täze ugurlarynyň durmuşa geçirilmegine çykdajylar;
2) makroykdysady we durmuş görkezijileriniň üýtgemegi bilen bagly bolmadyk we ýerine ýetirilýän býujet maksatnamalarynyň çäklerinde býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň wezipeleriniň giňelmegi we olar tarapyndan edilýän döwlet hyzmatlarynyň möçberiniň artmagy bilen baglanyşykly býujetiň goşmaça çykdajylaryny göz öňünde tutýan binýatlyk çykdajylaryň köpeldilmegine gönükdirilýän çykdajylar.
Şu bende laýyklykda býujet maksatnamalaryny dolandyryjynyň täze başlangyçlary üçin çykdajylaryny meýilnamalaşdyrmak goşmaça býujet serişdelerini bölüp bermegiň, şeýle hem býujet maksatnamalaryny şu dolandyryjynyň geçen meýilnama döwri üçin göz öňünde tutulan binýatlyk çykdajylarynyň serişdeleriniň gaýtadan paýlanylmagynyň hasabyna amala aşyrylýar.
4. Býujetiň çykdajylarynyň meýilnamalaşdyrylmagy üçin degişli býujet maksatnamalaryny dolandyryjylar seretmek üçin şulary berýärler:
1) Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligine we Türkmenistanyň Maliýe ministrligine ýa-da ýerli ykdysadyýet we ösüş edarasyna we ýerli maliýe edarasyna – döwlet edarasynyň orta möhletli meýilnamasynyň taslamasyny ýa-da tassyklanan orta möhletli meýilnamasyna üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek baradaky teklipleri;
2) Türkmenistanyň Maliýe ministrligine ýa-da ýerli maliýe edarasyna – býujet ýüztutmalaryny we meýilnama döwri üçin orta möhletli meýilnamanyň taslamasyny ýa-da Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrliginiň we Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň ýa-da ýerli ykdysadyýet we ösüş edarasynyň we ýerli maliýe edarasynyň netijenamalaryny hasaba almak bilen gutarnykly işlenen, tassyklanan orta möhletli meýilnama üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek baradaky teklipleri.
Orta möhletli meýilnamalary işläp düzmeýän býujet maksatnamalaryny dolandyryjylar Türkmenistanyň Maliýe ministrligine ýa-da ýerli maliýe edarasyna býujet ýüztutmalaryny we meýilnama döwri üçin býujet maksatnamalarynyň taslamalaryny berýärler.
Netijelere baha bermek geçirilen halatlarynda şu bentde görkezilen resminamalara baha bermegiň netijeleri goşulýar.
48-nji madda. Býujet ýüztutmasy
1. Býujet ýüztutmasy nobatdaky meýilnama döwri üçin göz öňünde tutulýan çykdajylaryň möçberlerini esaslandyrmak üçin, býujet maksatnamalaryny dolandyryjy tarapyndan düzülýän resminamalaryň jeminden ybarat.
2. Býujet ýüztutmasy şulary özünde jemleýär:
1) her bir býujet maksatnamasy boýunça çykdajylaryň görnüşleri boýunça hasaplamalary;
2) donorlardan dowam edýän maliýe ýylynyň 1-nji ýanwaryndaky ýagdaýa görä alnan we peýdalanylan grantlar barada maglumaty;
3) býujet edaralary tarapyndan harytlaryň (işleriň, hyzmatlaryň) ýerlenilmeginden alynjak girdejileriň we olary ýerlemek üçin çykdajylaryň çaklamasyny;
4) düşündiriş ýazgysyny;
5) Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň ýa-da ýerli maliýe edarasynyň soramagy boýunça beýleki zerur bolan maglumatlary.
3. Býujet ýüztutmasyna düşündiriş ýazgysy meýilnama döwri üçin serişdeleriň harajat ediljek esasy ugurlaryny, yglan edilen býujet maksatnamalarynyň beýanyny, binýatlyk çykdajylaryň we täze başlangyçlar üçin çykdajylaryň esaslandyrmasyny, geçen meýilnama döwrüniň býujet maksatnamalary boýunça gazanylan netije görkezijileriniň seljermesini öz içine alýar.
4. Býujet maksatnamalaryny dolandyryjy meýilnama döwri üçin Türkmenistanyň býujet ölçegleriniň (parametrleriniň) çaklamasynda onuň özi üçin göz öňünde tutulan görkezijilere laýyklykda we býujet serişdeleriniň möçberiniň çäklerinde býujet ýüztutmasyny berýär.
5. Býujet maksatnamalaryny dolandyryjy býujet ýüztutmasynda bar bolan maglumatlaryň we hasaplamalaryň doly we dogry bolmagyny üpjün edýär.
6. Býujet ýüztutmasyny düzmegiň we bermegiň tertibi Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan kesgitlenýär.
49-njy madda. Döwlet edaralarynyň orta möhletli meýilnamalarynyň taslamalaryna ýa-da olaryň tassyklanan orta möhletli meýilnamalaryna üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek baradaky tekliplere, şeýle hem býujet maksatnamalarynyň we býujet ýüztutmalarynyň taslamalaryna seretmek
1. Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligi we Türkmenistanyň Maliýe ministrligi ýa-da ýerli ykdysadyýet we ösüş edaralary we ýerli maliýe edaralary döwlet edaralarynyň orta möhletli meýilnamalarynyň taslamalaryna ýa-da tassyklanylan orta möhletli meýilnamalaryna üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek baradaky tekliplerine olaryň strategik we orta möhletli maksatnama resminamalaryna, durmuş-ykdysady ösüşiň esasy ugurlaryna we býujet ölçegleriniň (parametrleriniň) çaklamasyna, Türkmenistanyň býujet we beýleki kanunçylygyna laýyk gelýändigi babatda seredýärler.
Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligi we Türkmenistanyň Maliýe ministrligi ýa-da ýerli ykdysadyýet we ösüş edaralary we ýerli maliýe edaralary döwlet edaralarynyň orta möhletli meýilnamalarynyň taslamalaryna ýa-da tassyklanan orta möhletli meýilnamalaryna üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek baradaky tekliplerine seretmegiň netijeleri boýunça netijenama taýýarlaýarlar we olary degişli döwlet edaralaryna iberýärler.
2. Döwlet edarasy ýokarda görkezilen edaralardan alnan netijenamalary hasaba almak bilen, orta möhletli meýilnamanyň taslamasyny ýa-da tassyklanan orta möhletli meýilnama üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek baradaky teklipleri gutarnykly işleýär, býujet ýüztutmasyny düzýär we Türkmenistanyň Maliýe ministrligine ýa-da ýerli maliýe edarasyna berýär.
3. Türkmenistanyň Maliýe ministrligi we ýerli maliýe edaralary:
1) býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň býujet ýüztutmalaryna olaryň Türkmenistanyň býujet we beýleki kanunçylygyna, durmuş-ykdysady ösüşiň esasy ugurlarynyň taslamasyna we býujet ölçegleriniň (parametrleriniň) çaklamasyna we döwlet hyzmatlarynyň standartlaryna;
2) orta möhletli meýilnamanyň taslamasynyň ýa-da tassyklanylan orta möhletli meýilnama üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek baradaky teklipleriň düzüminde berlen býujet maksatnamalarynyň görkezijilerine olaryň döwlet edarasynyň strategik maksatlary we wezipeleri bilen özara baglylygyna;
3) orta möhletli meýilnamalary işläp düzmeýän býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň taslamasynda berlen netije görkezijilerine olaryň býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň işiniň ugurlaryna we wezipelerine laýyk gelýändigi babatda seredýärler.
Türkmenistanyň Maliýe ministrligi ýa-da ýerli maliýe edarasy býujet ýüztutmalaryna seretmegiň jemleri boýunça býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň çykdajylary boýunça netijenama taýýarlaýarlar.
4. Döwlet edarasy, býujet maksatnamalaryny dolandyryjy bilen Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrliginiň ýa-da ýerli ykdysadyýet we ösüş edarasynyň we Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň ýa-da ýerli maliýe edarasynyň arasynda býujetiň taslamasyny düzmek üçin berilýän görkezijiler babatda düşünişmezlikler boýunça netijenama, degişlilikde, Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrine we Türkmenistanyň Maliýe ministrine iberilýär.
Düşünişmezlikler boýunça kabul edilen çözgütlere laýyklykda, döwlet edaralary, býujet maksatnamalaryny dolandyryjylar orta möhletli meýilnamanyň taslamasyny ýa-da tassyklanan orta möhletli meýilnama üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek baradaky teklipleri, býujet maksatnamalarynyň taslamalaryny we býujet ýüztutmalaryny gutarnykly işleýärler we degişlilikde Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligine ýa-da ýerli ykdysadyýet we ösüş edarasyna, Türkmenistanyň Maliýe ministrligine ýa-da ýerli maliýe edarasyna berýärler.
11-nji bap. Meýilnama döwri üçin "Türkmenistanyň Döwlet býujeti hakynda" Türkmenistanyň Kanunynyň taslamasynyň we ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edarasynyň ýerli býujet hakyndaky çözgüdiniň işlenip düzülmegi
50-nji madda. Meýilnama döwri üçin "Türkmenistanyň Döwlet býujeti hakynda" Türkmenistanyň Kanunynyň taslamasynyň işlenip düzülmegi
1. Türkmenistanyň Maliýe ministrligi meýilnama döwri üçin "Türkmenistanyň Döwlet býujeti hakynda" Türkmenistanyň Kanunynyň taslamasyny işläp düzýär, onda şulargöz öňünde tutulmalydyr:
1) esasy girdejileriň we çykdajylaryň, amallar tapawudynyň, maliýe däl aktiwler bilen amallaryň, arassa karzlaşdyrmagyň/nesýäniň (artykmaçlyk/ýetmezçilik), maliýe aktiwleri bilen amallaryň umumy pul möçberi.
Esasy girdejileriň we çykdajylaryň düzüminde maksatlaýyn döwlet gaznalarynyň girdejileri we çykdajylary her bir gazna boýunça aýratynlykda göz öňünde tutulýar;
2) býujetara grantlaryň, subsidiýalaryň we beýleki transfertleriň pul möçberleri;
3) Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasyndan Merkezleşdirilen býujete zerur bolan transfertiň pul möçberi;
4) esasy salgytlardan ýerli býujetlere geçirmeleriň kadalyk ölçegleri;
5) Türkmenistanyň Hökümetiniň ätiýaçlyk serişdeleriniň pul möçberleri;
6) meýilnama döwrüniň birinji maliýe ýyly üçin býujeti ýerine ýetirmegiň barşynda kesilmäge degişli bolmadyk býujet çykdajylarynyň goralan maddalarynyň sanawy.
Meýilnama döwri üçin "Türkmenistanyň Döwlet býujeti hakynda" Türkmenistanyň Kanunynyň taslamasynda başga görkezijiler we düzgünler göz öňünde tutulyp bilner.
2. Meýilnama döwri üçin Türkmenistanyň Döwlet býujetinde býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň her biri boýunça meýilnama döwrüniň ikinji we üçünji ýyllarynda täze çäreler üçin çykdajylar bir býujet maksatnamasy boýunça görkezilýär.
3. Meýilnama döwri üçin "Türkmenistanyň Döwlet býujeti hakynda" Türkmenistanyň Kanunynyň taslamasynyň ýanyna şu resminamalar goşulýar:
1) Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň esasy ugurlarynyň çaklamasy we Türkmenistanyň maýa goýum maksatnamasynyň taslamasy;
2) döwlet edaralarynyň-döwletiň býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň orta möhletli meýilnamalarynyň taslamasy ýa-da tassyklanan orta möhletli meýilnama üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek baradaky teklipleri;
3) orta möhletli meýilnamalary işläp taýýarlamaýan döwletiň býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň býujet maksatnamalarynyň taslamalary;
4) şu maliýe ýylyndaky döwlet bergisiniň ýagdaýy baradaky maglumatlar;
5) meýilnama döwri üçin Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň taslamasyna degişli düşündiriş ýazgysy.
4. Meýilnama döwrüniň birinji maliýe ýyly üçin Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň artykmaçlygynyň/ýetmezçiliginiňmöçberi pul manysynda we jemi içerki önüm babatda göterimlerde tassyklanylýar.
5. Türkmenistanyň Maliýe ministrligi dowam edýän ýylyň 1-nji noýabryndan gijä galman meýilnama döwri üçin "Türkmenistanyň Döwlet býujeti hakynda" Türkmenistanyň Kanunynyň taslamasyny Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň garamagyna berýär.
51-nji madda. Welaýat (Aşgabat şäher) häkimiýetiniň wekilçilikli edarasynyň meýilnama döwri üçin welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) býujeti hakynda kararynyň taslamasynyň işlenip düzülmegi
1. Welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) maliýe edarasy welaýat (Aşgabat şäher) häkimiýetiniň wekilçilikli edarasynyň meýilnama döwri üçin welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) býujeti hakynda kararynyň taslamasyny işläp düzýär we onda şular göz öňünde tutulmalydyr:
1) esasy girdejileriň we çykdajylaryň, amallar tapawudynyň, maliýe däl aktiwler bilen amallaryň umumy pul möçberi;
2) býujetara grantlaryň, subsidiýalaryň we beýleki transfertiň pul möçberleri;
3) esasy salgytlardan etraplaryň (etrap hukukly şäherleriň), şäherdäki etraplaryň býujetlerine geçirmeleriň kadalaýynölçegleri;
4) welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) ýerine ýetiriji häkimiýet edarasynyň ätiýaçlyk serişdeleriniň möçberi;
5) meýilnama döwri üçin "Türkmenistanyň Döwlet býujeti hakynda" Türkmenistanyň Kanunynda bellenilen, meýilnama döwrüniň birinji maliýe ýyly üçin ýerli býujeti ýerine ýetirmegiň barşynda kesilmäge degişli bolmadyk býujet çykdajylarynyň goralan maddalarynyň sanawlary.
Meýilnama döwri üçin welaýat (Aşgabat şäher) häkimiýetiniň wekilçilikli edarasynyň meýilnama döwri üçin welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) býujeti hakynda kararynyň taslamasynda başga görkezijiler we düzgünler göz öňünde tutulyp bilner.
2. Meýilnama döwri üçin welaýat (Aşgabat şäher) häkimiýetiniň wekilçilikli edarasynyň meýilnama döwri üçin welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) býujeti hakynda kararynyň taslamasynda býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň her biri boýunça meýilnama döwrüniň ikinji we üçünji ýyllarynda täze çäreler üçin çykdajylar bir býujet maksatnamasy boýunça görkezilýär.
3. Welaýat (Aşgabat şäher) häkimiýetiniň wekilçilikli edarasynyň meýilnama döwri üçin welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) býujeti hakynda kararynyň taslamasy bilen bir wagtda welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) maliýe edarasy şu resminamalary berýär:
1) döwlet edaralarynyň-ýerli býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň orta möhletli meýilnamalarynyň taslamalaryny ýa-da tassyklanan orta möhletli meýilnama üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek baradaky teklipleri;
2) orta möhletli meýilnamalary işläp taýýarlamaýan ýerli býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň býujet maksatnamalarynyň taslamalaryny;
3) meýilnama döwri üçin welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) býujetiniň taslamasyna degişli düşündiriş ýazgysyny.
4.Welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) maliýe edarasy welaýat (Aşgabat şäher)häkimiýetiniň wekilçilikli edarasynyň meýilnama döwri üçin welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) býujeti hakynda kararynyň taslamasyny welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) ýerine ýetiriji häkimiýet edarasynyň garamagyna hödürleýär.
52-nji madda. Etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň häkimiýetiniň wekilçilikli edarasynyň etrabyň (şäheriň) meýilnamadöwri üçin býujeti hakynda çözgüdiniň taslamasynyň işlenip düzülmegi
1. Etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň maliýe edarasy etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň häkimiýetiniň wekilçilikli edarasynyň etrabyň (şäheriň)meýilnama döwri üçin býujeti hakynda çözgüdiniň taslamasyny işläp düzýär we onda şular göz öňünde tutulmalydyr:
1) esasy girdejileriň we çykdajylaryň, amallar tapawudynyň umumy pul möçberi;
2) býujetara grantlaryň, subsidiýalaryň we beýleki transfertleriň pul möçberleri;
3) meýilnama döwri üçin "Türkmenistanyň Döwlet býujeti hakynda" Türkmenistanyň Kanunynda bellenilen, meýilnama döwri üçin ýerli býujetiň ýerine ýetirilmeginiň barşynda kesilmäge degişli bolmadyk ýerli býujet maksatnamalarynyň çykdajylarynyň goralan maddalarynyň sanawlary.
2. Meýilnama döwri üçin etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň häkimiýetiniň wekilçilikli edarasynyň etrabyň (şäheriň) býujeti hakynda kararynyň taslamasynda býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň her biri boýunça meýilnama döwrüniň ikinji we üçünji ýyllarynda täze çäreler üçin çykdajylar bir býujet maksatnamasy boýunça görkezilýär.
3.Meýilnama döwri üçin etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň häkimiýetiniň wekilçilikli edarasynyň etrabyň (şäheriň) býujeti hakynda kararynyň taslamasy bilen bir wagtda etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň maliýe edarasy şu resminamalary berýär:
1) döwlet edaralarynyň–ýerli býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň orta möhletli meýilnamalarynyň taslamalaryny ýa-da orta möhletli meýilnamalara üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek baradaky tekliplerini;
2) meýilnama döwri üçin etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň býujetiniň taslamasyna degişli düşündiriş ýazgysyny.
4. Etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň maliýe edarasy meýilnama döwri üçin etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň häkimiýetiniň wekilçilikli edarasynyň etrabyň (şäheriň) meýilnama döwri üçin býujeti hakynda kararynyň taslamasyny etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň ýerine ýetiriji häkimiýet edarasynyň garamagyna berýär.
12-nji bap. Býujetleriň tassyklanylmagy
53-nji madda. Meýilnama döwri üçin Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň tassyklanylmagy
1.Türkmenistanyň Prezidenti meýilnama döwri üçin Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň taslamasyny Türkmenistanyň Mejlisiniň garamagyna we tassyklamagyna berýär.
2.Türkmenistanyň Mejlisi Türkmenistanyň Mejlisiniň Dessurynda (reglamentinde) göz öňünde tutulan tertipde Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň hödürlenen taslamasyna seredýär we meýilnama döwri üçin "Türkmenistanyň Döwlet býujeti hakynda" Türkmenistanyň Kanunyny kabul edýär.
3.Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan nobatdaky maliýe ýyly başlanýança meýilnama döwri üçin "Türkmenistanyň Döwlet býujeti hakynda" Türkmenistanyň Kanuny kabul edilmese, onda onuň kabul edilýän pursatyna çenli her aýyň dowamynda meýilnama döwrüniň birinji maliýe ýylynyň býujet maksatnamalary boýunça esasy çykdajylary maliýeleşdirmek geçen maliýe ýylynyň esasy çykdajylarynyň möçberiniň 12-den 1 bölegi derejede amala aşyrylýar.
4. Meýilnama döwri üçin "Türkmenistanyň Döwlet býujeti hakynda" Türkmenistanyň Kanuny Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda çap edilýär.
54-nji madda. Meýilnama döwri üçin ýerli býujetleriň tassyklanylmagy
1. Welaýatyň, Aşgabat şäheriniň ýerine ýetirijihäkimiýet edarasy welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) býujetiniň taslamasyny welaýat (Aşgabat şäher) häkimiýetiniň wekilçilikli edarasynyň garamagyna hödürleýär.
2. Etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň ýerine ýetiriji häkimiýet edarasy meýilnama döwri üçin etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň býujetiniň taslamasyny etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň häkimiýetiniň wekilçilikli edarasynyň garamagyna hödürleýär.
3. Meýilnama döwri üçin ýerli býujetiň taslamasyna seretmek üçin degişli ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edarasy şol edaranyň agzalaryndan iş toparyny döredýär.
Iş toparyna ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralarynyň wekilleri çekilip bilner.
4. Iş topary meýilnama döwri üçin ýerli býujetiň taslamasy babatynda degişli hasaplamalar bilen esaslandyrylan düzedişler görnüşinde teklipleri we bellikleri işläp taýýarlaýar. Şunda iş toparynyň agzalarynyň teklipleri sebitiň durmuş-ykdysady ösüşiniň ileri tutulýan ugurlaryna, döwlet edaralarynyň orta möhletli meýilnamalarynda göz öňünde tutulan maksatlara we wezipelere laýyk gelmelidir.
5. Iş topary ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edarasyna meýilnama döwri üçin ýerli býujetiň taslamasy babatda esaslandyrylan düzedişleri berýär.
6. Ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edarasynyň mejlisinde meýilnama döwri üçin ýerli býujetiň taslamasy we iş topary tarapyndan işlenip taýýarlanan düzedişler ara alnyp maslahatlaşylýar.
Ara alyp maslahatlaşmagyň barşynda degişli edara ediş-çäk birliginiň häkiminiň ýa-da ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edarasy tarapyndan ygtyýar berlen adamyň (adamlaryň) meýilnama döwri üçin ýerli býujetiň taslamasy baradaky çykyşy, şeýle hem ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edarasy tarapyndan ygtyýar berlen adamyň (adamlaryň) meýilnama döwri üçin ýerli býujetiň taslamasy boýunça netijenamasy diňlenilýär.
7. Welaýat (Aşgabat şäher) häkimiýetiniň wekilçilikli edarasynyň meýilnama döwri üçin welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) býujeti hakynda karary welaýat (Aşgabat şäher) häkimiýetiniň wekilçilikli edarasy tarapyndan kabul edilmelidir.
8. Meýilnama döwri üçin etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň häkimiýetiniň wekilçilikli edarasynyň etrabyň (şäheriň) býujeti hakynda karary etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň häkimiýetiniň wekilçilikli edarasy tarapyndan kabul edilmelidir.
9. Eger ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edarasy tarapyndan nobatdaky maliýe ýylynyň başlanýan wagtyna çenli meýilnama döwri üçin ýerli býujet hakynda karar kabul edilmese, onda onuň kabul edilýän pursatyna çenli çykdajylary maliýeleşdirmek şu Kodeksiň 53-nji maddasynyň üçünji bölegine laýyklykda amala aşyrylýar.
10. Ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edaralarynyň meýilnama döwri üçin ýerli býujetler hakynda kararlary Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda çap edilýär.
55-nji madda. Gizlin býujet maksatnamalary
Gizlin býujet maksatnamalary Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda Türkmenistanyň Döwlet býujetinde göz öňünde tutulýar we oňa Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan seredilýär.
13-nji bap. Türkmenistanyň Adatdan daşary döwlet býujetini
işläp taýýarlamak we kabul etmek, onuň hereketini
56-njy madda. Türkmenistanyň Adatdan daşary döwlet býujetini işläp taýýarlamak we kabul etmek, onuň hereketini bes etmek üçin esaslar
1. Türkmenistanyň Adatdan daşary döwlet býujetini işläp taýýarlamak we kabul etmek ýa-da onuň hereketini bes etmek üçin Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda Türkmenistanyň çäginde adatdan daşary ýagdaý düzgüniniňdegişlilikde girizilmegi ýa-da ýatyrylmagy esas bolup durýar.
2. Türkmenistanyň bir ýa-da birnäçe edara ediş-çäk birlikleriniň çäklerinde bir wagtda adatdan daşary ýagdaýyň girizilmegi diňe adatdan daşary ýagdaýyň netijeleriniň ýurduň milli bähbitlerine we ykdysady howpsuzlygyna hakyky howp döredip biljek halatynda Türkmenistanyň Adatdan daşary döwlet býujetini girizmek üçin esas bolup biler.
3. Türkmenistanyň Adatdan daşary döwlet býujeti Türkmenistanyň Ministrler Kabineti bilen ylalaşylyp, Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan işlenip taýýarlanylýar we Türkmenistanyň Kanuny görnüşinde tassyklanylýar.
IV BÖLÜM. BÝUJETIŇ ÝERINE ÝETIRILMEGI
14-nji bap. Býujetiň ýerine ýetirilişiniň umumy düzgünleri we ony ýerine ýetirmegiň ýörelgeleri
57-nji madda. Býujetiň ýerine ýetirilmeginiň umumy
düzgünleri
1. Býujete girdejileriň gelip gowuşmagyny üpjün etmegiň, maliýe we maliýe däl aktiwler bilen amallary, şeýle hem dowam edýän maliýe ýylynda beýleki amallary amala aşyrmagyň esasynda, döwletiň wezipelerini we borçlaryny durmuşa geçirmek üçin býujet maksatnamalarynda göz öňünde tutulan çykdajylary maliýeleşdirmek býujeti ýerine ýetirmek bolup durýar.
2. Çykdajylar boýunça býujeti ýerine ýetirmek meýilnama döwri üçin "Türkmenistanyň Döwlet býujeti hakynda" Türkmenistanyň Kanunynda ýa-da ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edarasynyň meýilnama döwri üçin ýerli býujet hakyndaky kararynda dowam edýän maliýe ýyly üçin tassyklanan býujet serişdeleriniň möçberleriniň çäklerinde amala aşyrylýar.
Meýilnama döwrüniň ikinji we (ýa-da) üçinji ýyllary üçin göz öňünde tutulan serişdeleriň dowam edýän maliýe ýylynda peýdalanylmagyna ýol berilmeýär.
3. Türkmenistanyň Ministrler Kabineti we ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralary Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň we ýerli býujetleriň ýerine ýetirilmegini gurnaýarlar.
4. Türkmenistanyň Maliýe ministrligi hem-de ýerli maliýe edarasy Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň we ýerli býujetleriň ýerine ýetirilmegini üpjün etmek maksady bilen, döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralarynyň, ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralarynyň, şeýle hem býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň býujeti ýerine ýetirmek boýunça işlerini utgaşdyrmagy amala aşyrýarlar.
Türkmenistanyň Maliýe ministrligi öz ygtyýarlygynyň çäklerinde Türkmenistanyň Merkezleşdirilen býujetini we ýerli býujetleri ýerine ýetirmegiň meselelerini düzgünleşdirýän kadalaşdyryjy hukuk namalaryny işläp taýýarlaýar we tassyklaýar, olary ýerine ýetirmek, býujet hasaba alnyşyny alyp barmak, hasabatlylygy düzmek we bermek boýunça usulyýet ýolbaşçylygyny amala aşyrýar, býujeti ýerine ýetirmegiň we oňa kassalaýyn hyzmat etmegiň düzgünlerini kesgitleýär.
58-nji madda. Býujetiň ýerine ýetirilmeginiň ýörelgeleri
Býujetiň ýerine ýetirilmegi şu ýörelgelere laýyklykda amala aşyrylýar:
1) býujet serişdeleriniň maksatlaýyn peýdalanylmagy;
2) girdejileriň Türkmenistanyň Döwlet býujetine we ýerli býujetlere hem-de býujet serişdeleriniň olary alýanlaryň hasabyna doly we öz wagtynda geçirilmegi;
3) kassanyň ýeke-täkligi (Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň ýerine ýetirilmegi boýunça amallaryň ýeke-täk gazna hasabyndan amala aşyrylmagy);
4) berginiň emele gelmegine ýol bermezlik maksady bilen, býujetiň girdejiler we çykdajylar boýunça deňeçer ýerine ýetirilmegi.
15-nji bap. Býujetiň ýerine ýetirilmeginiň barşy
59-njy madda. Býujetiň ýerine ýetirilmeginiň guralyşy
Býujetiň ýerine ýetirilmegi amala aşyrylanda şu aşakdaky resminamalar esasy bolup durýarlar:
1) şu Kodeks;
2) meýilnama döwri üçin "Türkmenistanyň Döwlet býujeti hakynda" Türkmenistanyň Kanuny ýa-da ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edarasynyň ýerli býujet hakyndaky karary;
3) Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýa-da ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edarasynyň dowam edýän maliýe ýylynda kabul edýän we býujetiň ýerine ýetirilmegine täsir edýän çözgütleri;
4) döwlet edaralarynyň orta möhletli meýilnamalary;
5)býujetmaksatnamalarynydolandyryjylaryň býujet maksatnamalary;
6) şertli grantlar boýunça gazanylmagy göz öňünde tutulýan netijeler hakynda ylalaşyk;
7) borçnamalar boýunça maliýeleşdirmegiň jemleýji meýilnamasy, degişli býujetler boýunça girdejileriň gelip gowuşmagynyň we tölegler boýunça maliýeleşdirmegiň jemleýji meýilnamasy;
8) býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň borçnamalary we tölegleri boýunça maliýeleşdirmegiň meýilnamalary;
9)býujetedaralarynyň borçnamalary we tölegleri boýunça maliýeleşdirmegiň aýratyn meýilnamalary;
10)Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň býujetiň şu Kodekse laýyklykda ýerine ýetirilmeginiň tertibini kesgitleýän kadalaşdyryjy hukuk namalary.
60-njy madda. Borçnamalar boýunça maliýeleşdirmegiň jemleýji meýilnamasy,degişli býujetler boýunça girdejileriň gelip gowuşmagynyň we tölegler boýunça maliýeleşdirmegiň jemleýji meýilnamasy
1. Merkezleşdirilen we ýerli býujetler boýunça borçnamalar babatda maliýeleşdirmegiň jemleýji meýilnamasynyň, girdejileriň gelip gowuşmagynyň we tölegler boýunça maliýeleşdirmegiň jemleýji meýilnamasynyň düzülmegi, tassyklanylmagy we alnyp barylmagy degişlilikde Türkmenistanyň Maliýe ministrligi we ýerli maliýe edarasy tarapyndan amala aşyrylýar.
2. Degişli býujet boýunça borçnamalar babatda maliýeleşdirmegiň jemleýji meýilnamasy býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň borçnamalary boýunça maliýeleşdiriş meýilnamalarynyň esasynda Türkmenistanyň býujet toparlanmasyna laýyklykda düzülýär.
Býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň olar üçin niýetlenen býujet serişdeleriniň ýyllyk möçberleriniň çäklerindäki borçnamalary boýunça maliýeleşdiriş meýilnamalary býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň özleri we olaryň garamagyndaky býujet edaralary tarapyndan kabul edilýän borçnamalaryň her çärýek üçin möçberlerini kesgitleýär.
3. Girdejileriň gelip gowuşmagynyň we tölegler boýunçamaliýeleşdirmegiň jemleýji meýilnamasy býujete girdejileriň gelip gowuşmagynyň we tölegler boýunça býujet maksatnamalaryny maliýeleşdirmegiň deňeçerlenen her çärýeklik meýilnamasyny kesgitleýän resminama bolup durýar.
Degişli býujetler boýunça girdejileriň gelip gowuşmagynyň we tölegler boýunça maliýeleşdirmegiň jemleýji meýilnamasy Türkmenistanyň býujet toparlanmasyna laýyklykda Türkmenistanyň Maliýe ministrligi ýa-da ýerli maliýe edarasy tarapyndan düzülýär.
Býujete girdejileriň gelip gowuşmagynyň jemleýji meýilnamasy şulary hasaba almak bilen düzülýär:
1) Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan girdejileriň gelip gowuşmaly möhletlerini;
2) býujete geçen ýyllar üçin girdejileriň gelip gowşuşdepgininiň seljerilmegi;
3) döwletiň gymmatly kagyzlarynyň girdejililik depgininiň we gymmatly kagyzlar bazarynda islegiň we teklipleriň derejesiniň seljerilmegi;
4) karz şertnamalarynyň, nesýe şertnamalarynyň, grantlar barada ylalaşyklaryň şertlerini.
Tölegler boýunça maliýeleşdirmegiň jemleýji meýilnamasy, özlerine niýetlenen býujet serişdeleriniň ýyllyk möçberleriniň çäklerinde býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň gönüden-göni özlerine we olaryň garamagyndaky býujet edaralaryna kabul edilen borçnamalary ýerine ýetirmegiň hasabyna tölegleri amala aşyrmak üçin zerur bolan býujet serişdeleriniň her çärýek boýunça möçberlerini kesgitleýän, býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň tölegleri boýunça maliýeleşdirmegiň meýilnamalarynyň esasynda düzülýär.
Borçnamalar boýunça maliýeleşdirmegiň jemleýji meýilnamasynyň, girdejileriň gelip gowuşmagynyň we tölegler boýunça maliýeleşdirmegiň jemleýji meýilnamasynyň ýyllyk möçberleri tassyklanan degişli býujetiň girdejileriniň we çykdajylarynyň möçberlerine laýyk gelmelidir.
61-nji madda. Býujet edaralarynyň borçnamalary we tölegleri boýunça maliýeleşdirmegiň aýratyn meýilnamalary. Býujet makstnamalaryny dolandyryjylaryň borçnamalary we tölegleri boýunça maliýeleşdirmegiň meýilnamalary
1. Býujet edaralarynyň borçnamalary we tölegleri boýunça maliýeleşdirmegiň aýratyn meýilnamalary býujet edaralary tarapyndan Türkmenistanyň býujet toparlanmasyna laýyklykda düzülýär we býujet maksatnamalaryny dolandyryjylara olary tassyklamak we býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň borçnamalary we tölegleri boýunça maliýeleşdirmegiň meýilnamalaryny düzmek üçin berilýär.
2. Býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň borçnamalary we tölegleri boýunça maliýeleşdirmegiň meýilnamalary býujet maksatnamalaryny dolandyryjylar tarapyndan Türkmenistanyň býujet toparlanmasyna, tassyklanylan býujet maksatnamalarynyňgörkezijilerine laýyklykda düzülýär we Türkmenistanyň Maliýe ministrligine ýa-da ýerli maliýe edarasyna berilýär.
Býujet maksatnamalaryny dolandyryjy amallar meýilnamasyny öz wagtynda durmuşa geçirmek maksady bilen, meýilnamalaýyn görkezijileriň çärýekler boýunça paýlanmagyny üpjün edýär.
3. Býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň borçnamalar boýunça maliýeleşdirmegiň jemleýji meýilnamasy, girdejileriň gelip gowuşmagynyň we tölegler boýunça maliýeleşdirmegiň jemleýji meýilnamasy, borçnamalar we tölegler boýunçamaliýeleşdirmegiň meýilnamalary, býujet edaralarynyň borçnamalary we tölegleri boýunça meýilnamalaşdyrmagyň aýratyn meýilnamalary meýilnama döwrüniň birinji ýyly üçin düzülýär we tassyklanýar.
4. Türkmenistanyň Maliýe ministrligi ýa-da ýerli maliýe edarasy býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň teklipleri boýunça Türkmenistanyň býujet toparlanmasynyň aýry-aýry maddalary boýunça olaryň borçnamalar we tölegler boýunça we býujet maksatnamalarynyň kiçi maksatnamalary boýunça maliýeleşdiriş meýilnamalaryna býujet maksatnamalary boýunça çykdajylaryň ýyllyk we çärýeklik möçberleriniň çäklerinde üýtgetmeleri, şeýle hem býujet maksatnamalary boýunça çykdajylaryň çärýeklik möçberlerine üýtgetmeleri girizmäge haklydyr.
Býujet edaralarynyň borçnamalary we tölegleri boýunça maliýeleşdirmegiň aýratyn meýilnamalaryna üýtgetmeleriň girizilmegi býujet maksatnamalaryny dolandyryjy tarapyndan onuň borçnamalary we tölegleri boýunça maliýeleşdiriş meýilnamalaryna girizilen üýtgetmelere laýyklykda amala aşyrylýar.
5. Borçnamalar boýunça maliýeleşdirmegiň jemlenen meýilnamasyny, girdejileriň gelip gowuşmagynyň we tölegler boýunça maliýeleşdirmegiň jemleýji meýilnamasyny, býujet maksatnamalaryny dolandyryjynyň borçnamalary we tölegleri boýunça maliýeleşdirmegiň meýilnamasyny, býujet edaralarynyň borçnamalary we tölegleri boýunça maliýeleşdirmegiň aýratyn meýilnamalarynyň düzülmeginiň we alnyp barylmagynyň, şeýle hem olara üýtgetmeler girizilmeginiň tertibi Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan bellenýär.
16-njy bap. Býujetiň ýerine ýetirilişine kassalaýyn hyzmat
etmek boýunça hasaplar
62-nji madda.Býujetiň ýerine ýetirilişine kassalaýyn hyzmat
etmek boýunça hasaplar
Şular býujetiň ýerine ýetirilişine kassalaýyn hyzmat etmek boýunça hasaplar bolup durýar:
1) Ýeke-täk gazna hasaby;
2) daşary ýurt pulundaky hasaplar;
3) gözegçilik hasaplary;
4) býujet edaralarynyň hasaplary.
63-nji madda. Ýeke-täk gazna hasaby
1. Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň Ýeke-täk gazna hasaby Türkmenistanyň Merkezi bankynda milli pulda Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň girdejileriniň geçirilmegi, Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň hasabyna tölegleriň we geçirme amallarynyň amala aşyrylmagy we olaryň hasaba alnyşynyň ýöredilmegi üçin açylýar.
2. Ýeke-täk gazna hasaby gözegçilik hasaplaryndaky serişdeleriň galyndylaryny öz içine alýar.
64-nji madda. Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň daşary
ýurt pulundaky hasaplary
Türkmenistanyň Merkezi bankynda daşary ýurt pulundaky amallary geçirmek we olary hasaba almak üçin Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň daşary ýurt pullarynyň görnüşleri boýunça hasaplary açylýar.
65-nji madda. Gözegçilik hasaplary
1. Gözegçilik hasaplary Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň Gazna müdirliginde Merkezleşdirilen býujetiň we her bir ýerli býujeti ýerine ýetirmek boýunça girdejileriňkabul edilmegi we tölegleriň geçirilmegi bilen baglanyşykly amallaryň hasaba alynmagy üçin açylýar.
2. Şu maddanyň birinji böleginde göz öňünde tutulan amallar Türkmenistanyň býujet toparlanmasyna we býujet edaralarynyň kodlaryna laýyklykda hasaba alynýar.
3. Gözegçilik hasaplaryny açmagyň, alyp barmagyň we ýapmagyň tertibi Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan bellenilýär.
66-njy madda. Býujet edaralarynyň hasaplary
1. Býujet edaralarynyň şu hasaplary bolup biler:
1) Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň Gazna müdirliginde:
a) şu Kodeksiň 79-njy maddasyna laýyklykda, býujet edaralary tarapyndan harytlaryň (işleriň, hyzmatlaryň) ýerlenilmeginden alnan serişdeleriň geçirilmegi we olaryň hasabyna tölegleriň (tölegli hyzmatlar hasaby) geçirilmegi üçin hasap;
b) hemaýatkärlik, haýyr-sahawat kömeginiň serişdeleriniň geçirilmegi we harajat edilmegi üçin hasap;
2) Türkmenistanyň bankynda, Türkmenistanyň Merkezi banky muňa degişli däldir:
a) býujet maýa goýum taslamasynyň Türkmenistan tarapyndan tassyklanan halkara şertnamasynda ýa-da grantlar hakynda ylalaşyklarda görkezilen daşary ýurt pulunda açylýan, hökümetiň daşarky karzynyň ýa-da grantynyň hakujy tölegleri arkaly täzeden dowam etdirilýän ýörite hasaby;
b) milli (daşary ýurt) pulunda tölegleri amala aşyrmak üçin açylýan býujet maýa goýum taslamasynyň ýörite hasaby;
ç) býujet maýa goýum taslamasynyň durmuşa geçirilýän döwründe hökümetiň daşarky karzlarynyň hasabyna berlen karz boýunça esasy bergini üzmegiň hasabyna karz alanlar tarapyndan gaýtarylýan serişdeleri geçirmek we peýdalanmak üçin açylýan býujet maýa goýum taslamasynyň täzeden dowam etdirilýän hasaby.
2. Şu maddanyň birinji böleginiň 1-nji bendinde göz öňünde tutulan amallar býujet edaralarynyň kodlaryna laýyklykda hasaba alynýar.
3. Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň Gazna müdirliginde býujet edaralarynyň hasaplaryny açmak, alyp barmak we ýapmak Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan bellenen tertipde amala aşyrylýar.
Türkmenistanyň banklarynda býujet edaralarynyň hasaplaryny açmak, alyp barmak we ýapmak Türkmenistanyň bank kanunçylygynda bellenen tertipde amala aşyrylýar.
17-nji bap. Býujetiň ýerine ýetirilmegi
67-nji madda. Girdejileriň gelip gowuşmagy boýunça
býujetiň ýerine ýetirilmegi
Girdejileriň gelip gowuşmagy boýunça býujetiň ýerine ýetirilmegi şulary göz öňünde tutýar:
1) girdejileriň Ýeke-täk gazna hasabyna geçirilmegini;
2) Türkmenistanyň Döwlet býujetine gelip gowuşýan esasy girdejileriň şu Kodekse laýyklykda Merkezleşdirilen býujet bilen welaýatlaryň (Aşgabat şäheriniň) býujetleriniň, ýerli býujetleriň arasynda paýlanylmagy;
3) salgyt edarasynyň netijenamasynyň esasynda esasy girdejileriň artyk tölenen möçberleriniň býujetden gaýtarylyp berilmegi.
68-nji madda. Girdejileriň Ýeke-täk gazna hasabyna
geçirilmegi
1. Türkmenistanyň Döwlet býujetine girdejiler pul görnüşinde gelip gowuşýar we Türkmenistanyň býujet toparlanmasyna laýyklykda Ýeke-täk gazna hasabyna dolulygyna geçirilýär.
2. Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň daşary ýurt pulundaky hasaplaryna gelen girdejiler Ýeke-täk gazna hasabyna, Türkmenistanyň Merkezi banky tarapyndan amalyň geçirilen gününde bellenilen resmi hümmet boýunça konwertirlenmegi arkaly Türkmenistanyň milli pulunda geçirilmäge degişlidir.
69-njy madda. Esasy girdejileriň paýlanylmagy
1. Türkmenistanyň Döwlet býujetine gelip gowuşýan girdejileriň Merkezleşdirilen býujet bilen welaýatlaryň (Aşgabat şäheriniň) býujetleriniň, ýerli býujetleriň arasynda paýlanylmagy degişlilikdeTürkmenistanyň Maliýe ministrligi hem-de ýerli maliýe edaralary tarapyndan amala aşyrylýar.
2. Salgytlar meýilnama döwri üçin "Türkmenistanyň Döwlet býujeti hakynda" Türkmenistanyň Kanunynda tassyklanylan kadalyk ölçegler boýunça ýa-da degişli ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edarasynyň ýerli býujet hakynda karary boýunça paýlanýar.
70-nji madda. Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasyndan
transfertiň peýdalanylmagy
Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasyndan Merkezleşdirilen býujete transfertleriň möçberi Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan Merkezleşdirilen býujetiň girdejilerini we býujet serişdeleriniň galyndylaryny çaklamagyň esasynda, meýilnama döwrüniň birinji maliýe ýyly üçin transfertiň tassyklanan möçberiniň çäklerinde her aýda kesgitlenýär.
71-nji madda. Býujetiň girdejilerine artyk tölenen (töletdirilen)
möçberleriniň býujetden gaýtarylmagy ýa-da
olaryň bergini üzmegiň hasabyna geçirilmegi
1. Býujetiň girdejilerine artyk tölenen (töletdirilen) pul möçberleriniň býujetden gaýtarylmagy ýa-da olaryň bergini üzmegiň hasabyna geçirilmegi Türkmenistanyň Maliýe ministrligi ýa-da ýerli maliýe edarasy tarapyndan Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykdaamala aşyrylýar.
2. Salgytlary we býujete beýleki hökmany tölegleri töletdirmek boýunçadegişli ygtyýarly döwlet edarasynyň öz ygtyýarlylygynyň çäklerindäki netijenamasy býujetiň girdejilerine artyk tölenen (töletdirilen) pul möçberleriniň býujetden gaýtarylmagy ýa-da olaryň bergini üzmegiň hasabyna geçirilmegi üçin esas bolup durýar.
72-nji madda. Býujetiň çykdajylar boýunça ýerine ýetirilmegi
1. Býujetiňçykdajylar boýunça ýerine ýetirilmegi şulary göz öňünde tutýar:
1) býujet maksatnamalaryny dolandyryjylar tarapyndan pul borçnamalarynyň kabul edilmegini;
2) býujet maksatnamalaryny dolandyryjylar tarapyndan kabul edilen pul borçnamalaryň bellige alynmagyny;
3) Ýeke-täk gazna hasabyndan tölegleriň we geçirme amallarynyň geçirilmegine rugsat berilmegini;
4) rugsat edilen pul borçnamalary boýunça tölegleriň geçirilmegini;
5) pul borçnamalarynyň ýerine ýetirilendiginiň tassyklanylmagyny we olaryň hasaba alnyşda görkezilmegini.
2. Býujetiňçykdajylar boýunça ýerine ýetirilmegi býujet edaralarytarapyndan kabul edilen borçnamalaryň ýerine ýetirişi boýunça Ýeke-täk gazna hasabyndan tölegleriň geçirilmegiarkaly amala aşyrylýar.
73-nji madda. Býujet edaralarynyň borçnamalary
1. Býujet edaralary pul borçnamalaryny fiziki we ýuridik şahslar bilen şertnamalary baglaşmak ýoly bilen ýa-da olary baglaşmazdan Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda kabul edýärler.
2. Býujet edaralary tarapyndan baglaşylan şertnamalar Türkmenistanyň Maliýe ministrliginde ýa-da ýerli maliýe edaralarynda Türkmenistanyň býujet toparlanmasynyň kodlary boýunça bellige alynmaga degişlidir.
Şular bilen baglanyşykly, ýagny:
1) durmuşa geçirilmeli möhleti bir ýyldan ýokary bolan ösüş býujet maksatnamalary;
2) taýýarlanylmagynyň tehnologik möhletiniň dowamlylygy soňky maliýe ýyllarynda iberilmegi şertlendirilýän aktiwleriň satyn alynmagy göz öňünde tutulýan gündelik býujet maksatnamalary;
3) Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan halatlarda hyzmatlaryň bir maliýe ýylyndan artyk möhlet bilen edilmegi;
4) kanunda göz öňünde tutulmadyk, emma oňa garşy gelmeýän, geljekki maliýe ýylynda tamamlanyş möhleti bolanşertnamalara laýyklykda hyzmatlaryňedilmegi;
5) durmuşa geçirilmeli möhleti bir maliýe ýylyndan geçýän, Türkmenistanyň Hökümetiniň ätiýaçlyk serişdeleriniň hasabyna geçirilýän çäreleriň maliýeleşdirilmegi bilen bagly,
şertnamalarmeýilnama döwrüniňbirinji maliýe ýylynyň borçnamalary boýunçamaliýeleşdirmegiň aýratyn meýilnamasy bilen tassyklanan pul möçberleriniň we meýilnama döwrüniň ikinji we üçünji ýyllarynyň býujetiniň binýatlyk çykdajylarynyň çäklerinde hereket edýän möhletiniň bütin dowamynda bellige alynmaga degişlidir.
Býujetiň binýatlyk çykdajylary üýtgän mahalynda görkezilen şertnamalar gaýtadan bellige alynmaga degişlidir.
3. Býujet edarasynyň daşary ýurt pulunda baglaşylan şertnamasy bellige alnan mahalynda şonuň bilen bir wagtda, daşary ýurt pulunyň Türkmenistanyň Merkezi banky tarapyndan şertnamanyň bellige alnan senesindäki bellenilen resmi hümmeti boýunça daşary ýurt pulundakyşertnamanyň möçberini milli pula gaýtadan hasaplamak ýoly bilen şertnamanyň milli puldaky möçberi görkezilýär.
4. Türkmenistanyň Maliýe ministrligi ýa-da ýerli maliýe edarasy býujet edarasyna şertnamanyň bellige alnandygy baradaky habarnamany berýär.
5. Şertnamalaryň dowam edýän maliýe ýylynyň 20-nji dekabryndan soň bellige alynmagyna ýol berilmeýär,Türkmenistanyň Hökümetiniň ýa-da ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edarasynyň ätiýaçlyk serişdelerinden býujet pullarynyň bölünip berilýän halatlary muňa degişli däldir.
6. Býujet edaralarynyň şertnamalarynyň bellige alnyş tertibi, şeýle hem Türkmenistanyň býujet toparlanmasy boýunça görkezilen şertnamalaryň bellige alynmagy hökmany bolup durýan çykdajylaryň maddalarynyň sanawy Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan kesgitlenilýär.
74-nji madda. Şertnamalaryň bellige alnyşynyň, tölegleriň
geçirilmeginiň we geçirme amallarynyň
togtadylmagy
1. Türkmenistanyň Maliýe ministrligi ýa-da ýerli maliýe edarasy şu aşakdaky ýagdaýlarda Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan kesgitlenen tertipde wemöhletlerde şertnamalary bellige almak hem-de tölegleri we geçirim amallaryny amala aşyrmak üçinbýujet edaralarynyň resminamalaryny kabul etmegi togtadýar:
1) borçnamalar we tölegler boýunça maliýeleşdirmegiň aýratyn meýilnamalaryna üýtgetmeler girizilende;
2) inkassa tabşyrygy berlende;
3) eger daşary ýurt pulunyň peýdalanylmadyk möçberi onuň milli puldan daşary ýurt puluna gaýtadan hasaplanan koduna, ýagny, Türkmenistanyň býujet toparlanmasy boýunça býujet edarasynyň koduna dikeldilmedik bolsa;
4) býujet maksatnamalaryny kesmek barada çözgüt kabul edilende.
2. Şu maddanyň birinji böleginiň 1-3-nji bentlerine laýyklykda şertnamalaryň bellige alynmagynyň, tölegleriň we geçirme amallarynyň geçirilmeginiň togtadylmagy býujet maksatnamasy boýunça amala aşyrylýar, zähmet hakyny, döwlet kömek pullaryny we fiziki şahslara Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan beýleki pul töleglerini tölemek üçin çykdajylar, şeýle hem salgyt töleglerini, pensiýa gatançlaryny geçirmek, bank hyzmatlaryny tölemek muňa degişli däldir.
3. Býujet edaralarynyň şertnamalarynyň bellige alynmagy, tölegleriniň geçirilmegi we geçirme amallary şu aşakda göz öňünde tutulan ýagdaýlarda togtadylýar:
1) şu maddanyň birinji böleginiň 1-nji bendinde göz öňünde tutulan ýagdaýda – Türkmenistanyň býujet toparlanmasynyň kodlary boýunça borçnamalar we tölegler boýunça maliýeleşdirmegiň aýratyn meýilnamalaryna üýtgetmeleriň girizilmek tertibi tamamlanmazyndan öň;
2) şu maddanyň birinji böleginiň 2-nji bendinde göz öňünde tutulan ýagdaýda – Türkmenistanyň býujet toparlanmasynyň görkezmeler berlen kodlary boýunça inkassatabşyryklary ýerine ýetirilmezinden öň;
3) şu maddanyň birinji böleginiň 3-nji bendinde göz öňünde tutulan ýagdaýda – daşary ýurt pulunyň peýdalanylmadyk möçberi milli puldan daşary ýurt puluna gaýtadan hasaplanan koduna, ýagny Türkmenistanyň býujet toparlanmasy boýunça býujet edarasynyň koduna dikeldilmezinden öň;
4) şu maddanyň birinji böleginiň 4-nji bendinde göz öňünde tutulan ýagdaýda – kesilmäge degişli býujet maksatnamasy boýunça Türkmenistanyň býujet toparlanmasynyň kodlary boýunça borçnamalar we tölegler boýunça maliýeleşdirmegiň aýratyn meýilnamalaryna üýtgetmeleriň girizilmek tertibi tamamlanmazyndan öň.
75-nji madda. Milli puldaky tölegler we geçirme amallary
1. Býujet edaralarynyň şu Kodeksiň 73-nji maddasynda bellenen tertipde kabul edilen pul borçnamalary boýunça tölegleri we geçirme amallary maliýeleşdirmegiň aýratyn meýilnamasynda göz öňünde tutulan pul möçberleriniň, gözegçilik hasaplaryndaky we býujet edaralarynyň hasaplaryndaky galyndylaryň çäklerinde, şeýle hem şertnamalaryň pul möçberiniň çäklerinde geçirilýär.
2. Eger şunuň ýaly bellige alynmagy hökmany bolsa, Türkmenistanyň býujet toparlanmasynyň maddalary boýunça şertnamalary bellige almazdan şertnamalar boýunça tölegleriň we geçirme amallarynyňgeçirilmegine ýol berilmeýär.
3. Býujet edarasynyň geçen ýyllardaky debitor bergileriniň möçberi şertnamanyň şertlerinde göz öňünde tutulan harytlaryň (işleriň, hyzmatlaryň) iberilmegi arkaly üzülmäge ýa-da kreditor tarapyndan degişli býujetiň girdejisine gaýtarylmaga degişlidir.
4. Türkmenistanyň býujet toparlanmasynyň baglaşylan şertnamalaryň bellige alynmagy hökmany bolan maddalarynyň we çykdajylarynyň görnüşleriniň sanawy, şeýle hem tölegleriwe geçirme amallaryny amala aşyrmagyňTertibi Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan kesgitlenilýär.
76-njy madda. Inkassa tabşyrygy
1. Inkassa tabşyrygy kazyýet edaralary tarapyndan berlen ýerine ýetiriliş resminamalaryň býujet edarasy tarapyndan mejbury ýerine ýetirilmegi üçin, şeýle hem Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan tertipde salgyt bergisini, gümrük edaralarynyň öňündäki bergini üzdürmek üçin ulanylýar.
2. Ýeke-täk gazna hasabyna we Türkmenistanyň Maliýe ministrligi üçin açylan daşary ýurt pulundaky hasaplara, degişli býujetleriň gözegçilik hasaplaryna we serişdeleriň wagtlaýyn ýerleşdirilen hasaplaryna inkassa tabşyryklarynyň berilmegine ýol berilmeýär.
77-nji madda. Býujet edaralarynyň daşary yurt
pulundaky tölegleri we geçirme amallary
Býujet edaralarynyň daşary ýurt pulundaky tölegleri we geçirme amallary Türkmenistanyň pul kanunçylygyna laýyklykda amala aşyrylýar.
78-nji madda. Býujet serişdeleriniň dolandyrylmagy
1. Býujet serişdelerini dolandyrmak TürkmenistanyňMaliýe ministrligi tarapyndan:
1) esasy girdejilerden gelip gowuşmagyna garaşylýan pul möçberleriniň, esasy çykdajylaryň pul möçberleriniň, maliýe we maliýe däl aktiwler bilen amallaryň kesgitlenilmegi, dowam edýän maliýe ýyly üçin býujetiň artykmaçlygynyň peýdalanylmagyýa-da nagt pullaryň ýetmezçiligini maliýeleşdirmek arkaly nagt pullaryň akymlarynyçaklamagyň;
2) degişli býujetiň gözegçilik hasabyndaky serişdeleriň hereketine gözegçilik (monitoring)etmegiň, esasynda amala aşyrylýar.
2. Türkmenistanyň Maliýe ministrligi girdejileriň gelip gowuşmagynyň we tölegler boýunça maliýeleşdirmegiň jemleýji meýilnamada göz öňünde tutulan tölegleriň geçirilmegi üçin zerur bolan pul möçberiniňbarlygynyň üpjün edilmegini amala aşyrýar.
3. Arassa karzlaşdyrmagyň/nesýäniň şu Kodeksiň 20-nji maddasyna laýyklykda kesgitlenilýän ululygy, degişlilikde, nagt pullaryň artykmaçlygy/ýetmezçiligi bolup durýar.
4. Degişli býujetiň nagt pul ýetmezçiligi çaklanylan halatynda onuň ýapylmagy nesýe almagyň ýa-da şu Kodeksde bellenen tertipde girdejileriň gelip gowuşmagynyň we tölegler boýunça maliýeleşdirmegiň jemleýji meýilnamasyna üýtgetmeleriň girizilmeginiň hasabyna amala aşyrylýar.
5. Degişli býujetiň nagt pul artykmaçlygy çaklanylan halatynda Türkmenistanyň Maliýe ministrligi ýa-da ýerli maliýe edarasy wagtlaýyn erkin býujet serişdeleriniň möçberini kesgitleýär.
Ýeke-täk gazna hasabynda durýan, dowam edýän maliýe ýylynyň bellibir döwrüniň dowamynda peýdalanylmaýan serişdeler wagtlaýyn erkin býujet serişdeleri bolup durýar.
Wagtlaýyn erkin býujet serişdelerini rejeli peýdalanmak we degişli býujete girdeji almak maksady bilen, Merkezleşdirilen býujetiň we welaýatlaryň, Aşgabat şäheriniň býujetleriniň wagtlaýyn erkin býujet serişdeleri Türkmenistanyň banklarynyň goýumlaryna (depozitlerine) ýerleşdirilýär.
Býujet serişdeleriniň karz edaralarynyň goýumlaryna (depozitlerine) ýerleşdirilmegine rugsat berilmeýär, şu bölekde göz öňünde tutulan ýagdaý muňa degişli däldir.
6. Merkezleşdirilen býujetiň we ýerli býujetleriň wagtlaýyn erkin býujet serişdeleriniň ýerleşdirilmegi Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan amala aşyrylýar.
7. Wagtlaýyn erkin býujet serişdeleriniň ýerleşdirilmeginiň tertibi, Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan Türkmenistanyň Merkezi banky bilen ylalaşmak arkaly kesgitlenilýär.
79-njymadda. Amallaryň býujet edaralarynyň harytlary
(işleri, hyzmatlary) ýerlemekden alýan
serişdeleriniň hasabyna ýerine ýetirilmegi
1. Býujet edaralarynyň harytlary (işleri, hyzmatlary) ýerlemekden alýan serişdeleriniň hasabyna amallaryň geçirilmegi üçin olar tarapyndan her ýylda harytlary (işleri, hyzmatlary) ýerlemekden gelýän girdejileriň we çykdajylaryň olaryň görnüşleri boýunça sanawy düzülýär.
2. Býujet maksatnamalaryny dolandyryjy Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan kesgitlenilýän tertibe laýyklykda özüniň garamagyndaky býujet edaralary tarapyndan berlen, harytlary (işleri, hyzmatlary) ýerlemekden alynýan girdejileriň we çykdajylaryň olaryň görnüşleri boýunça sanawlarynyň esasynda degişli býujet maksatnamasy (kiçi maksatnama) boýunça, özüniň garamagyndaky býujet edaralary boýunça harytlaryň (işleriň, hyzmatlaryň) ýerlenilmeginden alynýan girdejileriň we çykdajylaryň olaryň görnüşleri boýunça sanawyny düzýär we tassyklaýar.
3. Býujet edaralarynyň harytlary (işleri, hyzmatlary) ýerlemekden gelýän serişdeleriň hasabyna çykdajylary, görkezilen serişdeleri harajat etmegiň Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan kesgitlenilýän tertibine we harytlaryň (işleriň, hyzmatlaryň) görnüşleri boýunça, olary ýerlemekden alynýan girdejileriň we çykdajylaryň tassyklanan jemleýji sanawyna laýyklykda amala aşyrylýar.
4. Býujet edaralary tarapyndan harytlary (işleri, hyzmatlary) ýerlemekden alynýan serişdeleriň hasabyna amallaryň geçirilmegi üçin şertnamalaryň bellige alynmagy şu Kodeksiň 73-nji maddasyna laýyklykda amala aşyrylýar.
5. Harytlary (işleri, hyzmatlary) ýerlemekden alynýan girdejileriň we çykdajylaryň sanawy, olaryň görnüşleri boýunça, dowam edýän maliýe ýylynda girdejiler tassyklanan sanawda göz öňünde tutulan möçberden artyk gelip gowşan ýagdaýynda takyklanyp bilner.
6. Býujet edaralary tarapyndan harytlaryň (işleriň, hyzmatlaryň) ýerlenilmeginden alnan serişdeleriň hasabyna tölegler býujet edarasynyň Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň Gazna müdirliginde ýa-da ýerli maliýe edarasynyň gazna bölüminde harytlary (işleri, hyzmatlary) ýerlemekden alynýan serişdeleriň hasaba alynmagy üçin açylan hasabynda hakyky bar bolan serişdeleriň çäklerinde amala aşyrylýar.
80-nji madda. Maliýe ýylynyň tamamlanmagy
1. Dowam edýän maliýe ýylynyň girdejileri býujete geçirmek we býujetden tölegleri amala aşyrmak bilen bagly amallary dowam edýän maliýe ýylynyň 31-nji dekabrynda tamamlanýar.
2. Dowam edýän maliýe ýylynyň 31-nji dekabryna çenli peýdalanylmadyk meýilnama boýunça galyndylar ýatyrylýar.
81-nji madda. Býujet serişdeleriniň galyndylary
1. Hasabat maliýe ýylynda peýdalanylman galan galyndylar, şeýle hem girdejileriň meýilnamadan artyk gelip gowşan serişdeleri hasabat maliýe ýylynyň ahyryndaky ýagdaýa görä býujet serişdeleriniň galyndylary bolup durýar.
2. Hasabat maliýe ýyly üçin býujetiň ýerine ýetirilişiniň jemleri boýunça peýdalanylman galan serişdeler, şeýle hem girdejileriň dowam edýän maliýe ýylynyň 1-nji ýanwaryndaky ýagdaýa göräartyk gelip gowşan serişdeleri býujet serişdeleriniň dowam edýän ýylyň başyndaky galyndylary bolup durýar.
3. Ýerli býujetleriň býujet serişdeleriniň galyndylary ýokarda durýan býujete alynmaga (geçirilmäge) degişli däldir.
4. Býujet serişdeleriniň ýylyň başyndaky galyndylary şu Kodeksiň 82-nji maddasyna laýyklykda dowam edýän maliýe ýylynyň býujetiniň takyklanylmagy arkaly şu maksatlar üçin peýdalanylyp bilner:
1) alnan nesýeler boýunça esasy bergä hyzmat edilmegi we üzülmegi üçin;
2) hasabat maliýe ýylynda grantlaryň möçberi ýokarda durýan býujetden doly geçirilmedik halatynda ösüş üçin grantlaryň hasabyna maliýeleşdirilýän, hasabat maliýe ýylynyň bellige alnan borçnamalarynyň tölenmedik böleginiň pul möçberiniň aşakda durýan býujete geçirilmegi üçin;
3) dowam edýän maliýe ýylynyň, gündelik grantlaryň hasabat maliýe ýylynda bölünip berlen görkezilen maliýe ýylynyň başyndapeýdalanylmadyk galyndysynyň möçberindäki, ýokarda durýan býujetden bölünip berlen görkezilen grantlaryň hasabyna amala aşyrylýan çykdajylarynyň maliýeleşdirilmegi üçin;
4) şu Kodeksiň 73-nji maddasynyň ikinji böleginiň 1-3-nji bentlerinde göz öňünde tutulan, hasabat maliýe ýylynyň bellige alnan borçnamalarynyň tölenmedik böleginiň maliýeleşdirilmegi üçin.
5. Merkezleşdirilen býujetiň býujet serişdeleriniň ýylyň başyndaky galan galyndylary, muňa maksatlaýyn döwlet gaznalarynyň galyndylary degişli däldir,şu maddanyň dördünji böleginde göz öňünde tutulan maksatlara paýlanandan soň, Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasyna gönükdirilýär.
Ýerli býujetleriň býujet serişdeleriniň ýylyň başyndaky galyndylary şu maddanyň dördünji böleginde göz öňünde tutulan maksatlara paýlanandan soň, şeýle hem dowam edýän maliýe ýylynyň býujetara gatnaşyklary boýunça grantlar takyklanandan soň,býujet serişdeleriniň erkin galyndylary bolup durýar we olar býujete takyklama girizmek arkaly dowam edýän ýylyň çykdajylarynyň maliýeleşdirilmegine gönükdirilip bilner.
18-nji bap. Býujetiň takyklanylmagy. Býujeti kesmek
82-nji madda. Býujetiň takyklanylmagy
1. Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň takyklanylmagy – bu Merkezleşdirilen we ýerli býujetleriň görkezijileriniň üýtgemegi bolup durýar, bu şu ýagdaýlarda amala aşyrylýar:
1) Merkezleşdirilen we (ýa-da) ýerli býujetleriň girdejileriniň gelip gowşuşynyň kemelmegine ýa-da çykdajylarynyň artmagyna getirýän Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalary kabul edilende, ministrlikleriň we döwlet dolandyryşynyň beýleki merkezi edaralarynyň namalary muňa degişli däldir;
2) Merkezleşdirilen we ýerli býujetleriň ýerine ýetirilmeginiň barşynda girdejileri, olaryň dowam edýän maliýe ýylyndaky tassyklanan ýyllyk möçberiniňon göteriminden ýokary möçberde peselende (artanda);
3) ýokarda durýan býujetden bölünip berlen şertli grantlaryň pul möçberleri üýtgände;
4) şu Kodeksiň 13-nji maddasynyň dördünji böleginde we 81-nji maddasynyň bäşinji böleginde göz öňünde tutulan ýagdaýlarda;
5) Türkmenistanyň býujet toparlanmasyna üýtgetmeler girizilende;
6) döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralary, şol sanda ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralary we olaryň garamagyndaky kärhanalar, guramalar we edaralar döredilende, ýatyrylanda,üýtgedilip guralanda, olaryň wezipeleri üýtgedilende. Şunda býujeti takyklamak görkezilen ýagdaýlar bilen baglylykda degişli býujet maksatnamalary şol býujet maksatnamalary boýunça tassyklanan (takyklanan) çykdajylarynyň umumy pul möçberiniň çäklerinde goşulmagyndan, bölünmeginden, berilmeginden ybarat bolýar;
7) maliýe ýylynyň dowamynda Türkmenistanyň Hökümetiniň ýa-da ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edarasynyň ätiýaçlyk gorundan serişdeler bölünip berlende;
8) şu Kodeksiň 26-nji maddasynyň üçünji böleginde, 40-njy maddasynyň altynjy we ýedinji böleklerinde, 81-nji maddasynyň dördünji böleginde, 83-nji maddasynyň ikinji böleginde göz öňünde tutulan esaslar bolanda.
2. Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň takyklanylmagy şular arkaly amala aşyrylyp bilner:
1) Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan Türkmenistanyň degişli Kanunynyň ýa-da ýerli wekilçilikli häkimiýet edarasynyň çözgüdiniň kabul edilmegi;
2) Türkmenistanyň Maliýe ministrligi ýa-da ýerli maliýe edarasy tarapyndan degişlilikde Türkmenistanyň Prezidentiniň namalarynyň ýa-da ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edarasynyň çözgütleriniň esasynda girdejileriň gelip gowuşmagynyň we tölegler boýunça maliýeleşdirmegiň jemleýji meýilnamasyna, degişli býujetler boýunça borçnamalar boýunça maliýeleşdirmegiň jemleýji meýilnamasyna üýtgetmeleriň girizilmegi.
3. Şu maddanyň ikinji böleginiň 1-nji bendine laýyklykda, eger şu maddanyň birinji böleginde göz öňünde tutulan esaslar býujetiň "Türkmenistanyň Döwlet býujeti hakynda" Türkmenistanyň Kanuny ýa-da ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edarasynyň meýilnama döwri üçin ýerli býujet hakynda çözgüdi bilen tassyklanan girdejileriniň we çykdajylarynyň umumy möçberleriniň üýtgemegine getirýän bolsa, Türkmenistanyň Döwlet býujetiniňdowam edýän maliýe ýyly üçin takyklanylmagy amala aşyrylýar.
4. Dowam edýän maliýe ýyly üçin Türkmenistanyň Döwlet býujetini takyklamak şu maddanyň ikinji böleginiň 2-nji bendine laýyklykda, şu maddanyň birinji böleginde göz öňünde tutulan esaslar býujetiň girdejileriniň we çykdajylarynyň "Türkmenistanyň Döwlet býujeti hakynda" Türkmenistanyň Kanunynda ýa-da ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edarasynyň meýilnama döwri üçin ýerli býujet hakynda çözgüdi bilen tassyklanan umumy möçberleriniň üýtgemegine getirmeýän bolsa amala aşyrylýar.
5. Türkmenistanyň Maliýe mnistrliginiň Türkmenistanyň Döwlet býujetini býujet maksatnamalary boýunça çykdajylary azaltmak babatynda takyklamak baradaky teklibiniň esasynda çözgüt kabul edilen halatynda Türkmenistanyň Maliýe mnistrliginiň ýa-da ýerli maliýe edarasynyň şu maksatnamalar boýunça amallary togtatmaga haky bardyr.
6. Türkmenistanyň Döwlet býujetini şu maddanyň ikinji böleginiň 1-nji bendine laýyklykda takyklamak Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň we ýerli býujetleriň taslamalaryny meýilnamalaşdyrmak we olary tassyklamak üçin şu Kodeksde göz öňünde tutulan tertipde amala aşyrylýar.
83-nji madda. Býujeti kesmek
1. Býujeti kesmek – bu Türkmenistanyň Döwlet býujetini ýerine ýetirmegiň barşynda dowam edýän maliýe ýylynda girdejileriň tassyklanan býujetde göz öňünde tutulan möçberlerden az gelip gowşan, şonuň netijesinde çykdajylary doly möçberde maliýeleşdirmegiň mümkin bolmadyk ýagdaýlarynda tassyklanan býujet maksatnamalary boýunça býujet çykdajalarynyň azaldylmagy bolup durýar.
2. Býujet maksatnamalary boýunça býujet çykdajylaryny şol maksatnamalar boýunça çykdajylaryň tassyklanan ýyllyk möçberiniň on göterimden az möçberde kesilmegi býujeti şu Kodeksiň 82-nji maddasynyň ikinji böleginiň 2-nji bendine laýyklykda takyklamak, on göteriminden ýokary bolanda – býujeti şu Kodeksiň 82-nji maddasynyň ikinji böleginiň 1-nji bendine laýyklykda takyklamak arkaly amala aşyrylýar.
V BÖLÜM. BUHGALTERÇILIK HASABA ALNYŞY WE MALIÝE HASABATLYLYGY. BÝUJET HASABA ALNYŞYWE BÝUJETIŇ ÝERINE
ÝETIRILIŞI BARADA HASABATLYLYK
19-njy bap. Buhgalterçilik hasaba alnyşy we maliýe
hasabatlylygy
84-nji madda. Býujet edaralarynda buhgalterçilik hasaba
alnyşy we maliýe hasabatlylygy
Býujet edaralary Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda buhgalterçilik hasaba alnyşyny alyp barmagy, maliýe hasabatlylygyny düzmegi we bermegi üpjün edýärler.
20-nji bap. Býujet hasaba alnyşy we býujetiň ýerine ýetirilişi
barada hasabatlylyk
85-nji madda. Býujet hasaba alnyşynyň esasy düzgünleri
Býujet hasaba alnyşy – bu Ýeke-täk gazna hasaby we Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň we ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralarynyň aktiwleriniň we borçnamalarynyň ýagdaýyny, şeýle hem olaryň üýtgeýşini hasaba alýan býujet edaralarynyň hasaplary boýunça býujet amallary barada pul manysyndaky maglumatlary toplamagyň, bellige almagyň we umumylaşdyrmagyň üznüksiz tertipleşdirilen ulgamydyr.
86-njy madda. Býujet hasaba alnyşy
Esasy girdejiler, esasy çykdajylar, maliýe we maliýe däl aktiwleri we borçnamalary bilen geçirilýän amallar Hasaplar meýilnamasyna we şu Kodeksiň 14-nji maddasynda göz öňünde tutulan býujetiň gurluşyna esaslanýan býujet hasaba alnyşyna degişlidir.
87-nji madda. Býujet hasaba alnyşyny alyp barmak we
býujetiň ýerine ýetirilişi barada hasabatlylygy
düzmek
1. Býujet hasaba alnyşyny alyp barmagyň we býujetiň ýerine ýetirilişi barada hasabatlylygy düzmegiň tertibi Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan bellenilýär.
2. Býujet hasaba alnyşynyň maglumatlary býujetiň ýerine ýetirilişi baradaky hasabatlylygy düzmegiň esasy bolup durýar.
3. Býujet hasaba alnyşynyň we býujetiň ýerine ýetirilişi barada hasabatlylygyň görnüşleri Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde tassyklanylýar.
4. Býujetiň ýerine ýetirilişi barada hasabatlylyk şu Kodeksiň düzgünlerine we Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryna laýyklykda geçirilen amallar barada dogry we doly maglumatlary öz içine almalydyr.
88-nji madda. Býujetiň ýerine ýetirilişi barada
hasabatlylygyň görnüşleri
1. Býujetiň ýerine ýetirilişi baradaky hasabatlylyk hasabatlaryň şu görnüşlerini öz içine alýar:
1) býujet edaralary tarapyndan düzülýän hasabatlar:
a) maliýeleşdirmegiň aýratyn meýilnamalarynyň ýerine ýetirilişi baradaky hasabat;
b) harytlary (işleri, hyzmatlary) ýerlemekden alnan girdejileriň gelip gowşuş we şunuň ýaly gelip gowşan serişdeleriň hasabyna çykdajylaryňmeýilnamalarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat;
ç) hemaýatkärlik we haýyr-sahawat kömeginden girdejileriň gelip gowşuşy we şunuň ýaly gelip gowuşmalaryň hasabyna çykdajylar barada hasabat;
d) algy-bergiler barada hasabat;
2) býujet maksatnamalaryny dolandyryjylar tarapyndan düzülýän hasabatlar:
a) býujete gözegçilik (monitoring) geçirmegiň netijeleri barada hasabat;
b) býujet maksatnamalaryny (kiçi maksatnamalary) maliýeleşdirmek meýilnamasynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat;
ç) harytlary (işleri, hyzmatlary) ýerlemekden alnan girdejileriň gelip gowşuş we şunuň ýaly gelip gowşan serişdeleriň hasabyna çykdajylaryňmeýilnamalarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat;
d) hemaýatkärlik we haýyr-sahawat kömeginden girdejileriň gelip gowşuşy we şunuň ýaly gelip gowuşmalaryň hasabyna çykdajylar barada hasabat;
e) algy-bergiler barada hasabat;
ä) orta möhletli meýilnamanyň durmuşa geçirilişi barada hasabat;
3) Türkmenistanyň Maliýe ministrligi we ýerli maliýe edaralary tarapyndan düzülýän hasabatlar:
a) degişlilikde, Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň we Merkezleşdirilen býujetiň, ýerli býujetleriň ýerine ýetirilişi barada hasabat;
b) maksatlaýyn döwlet gaznalarynyň girdejileriniň gelip gowuşmagy we serişdeleriniň peýdalanylmagy hakynda hasabat;
ç) Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň serişdeleriniň emele getirilişi we peýdalanylyşy barada hasabat;
d) Merkezleşdirilen we ýerli býujetler boýunça harytlary (işleri, hyzmatlary) ýerlemekden alnan girdejileriň gelip gowşuş we şunuň ýaly gelip gowşan serişdeleriň hasabyna çykdajylaryňmeýilnamalarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat;
e) Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň, ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edarasynyň aktiwleriniň we borçnamalarynyň ýagdaýy barada hasabat;
ä) Merkezleşdirilen býujetýa-da ýerli býujet boýunça hemaýatkärlik we haýyr-sahawat kömeginden girdejileriň gelip gowşuşy we şunuň ýaly gelip gowuşmalaryň hasabyna çykdajylar barada hasabat;
f) Merkezleşdirilen býujetiň ýa-da ýerli býujetiň algy-bergileri barada hasabat;
4) Türkmenistanyň Ministrler Kabineti, ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edarasy tarapyndan hasabat maliýe ýyly üçin, degişlilikde,Türkmenistanyň Mejlisine we ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edarasyna berilýän hasabatlar;
a) Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň ýa-da ýerli býujetiň ýerine ýetirilişi barada hasabat;
b) Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň emele getirilişi we ulanylyşy barada hasabat.
2. Türkmenistanyň Maliýe ministrliginiň Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda býujetiň ýerine ýetirilişi barada hasabatlylygyň goşmaça görnüşlerini bellemäge haky bardyr.
89-njymadda. Býujetiň ýerine ýetirilişi barada
hasabatlylygy bermek
1. Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň we ýerli býujetiň hasabat döwründe ýerine ýetirilişi barada hasabat bellige alnan, ýöne tölenmedik borçnamalary hem goşmak bilen, tassyklanan (takyklanan) Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň we ýerli býujetiň ýerine ýetirilişini, şeýle hem degişli býujetiň girdejileriň gelip gowuşmagy boýunça ýerine ýetirilişini we býujet maksatnamalary boýunça tölenen borçnamalary görkezýär.
2. Türkmenistanyň Maliýe ministrligi her aýda, hasabat aýynyň soňundan gelýän aýyň birindäki ýagdaýa görä, Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň ýerine ýetirilişi barada hasabaty Türkmenistanyň Ministrler Kabinetine berýär.
3. Ýerli maliýe edarasy her aýda, hasabat aýynyň soňundan gelýän aýyň birindäki ýagdaýa görä, ýerli býujetiň ýerine ýetirilişi barada hasabaty ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edarasyna we ýokarda durýan maliýe edarasyna berýär.
90-njy madda. Döwlet edarasynyň orta möhletli meýilnamanyň
ýerine ýetirilişi barada hasabaty
1. Döwlet edarasynyň orta möhletli meýilnamanyň ýerine ýetirilişi baradaky hasabaty býujet maksatnamalary boýunça maglumatlary hem goşmak bilen, döwlet edarasynyň işiniň netijeleriniň maksatlaryna we görkezijilerine ýetilişi baradaky maglumatlary öz içine alýar.
2. Döwlet edaralary – Türkmenistanyň ministrlikleri, pudaklaýyn dolandyryş edaralary - her ýylda dowam edýän maliýe ýylynyň 1-nji martyna çenli möhletde orta möhletli meýilnamanyň ýerine ýetirilişi barada hasabaty Türkmenistanyň Ministrler Kabinetine, Türkmenistanyň Maliýe ministrligine berýärler.
3. Döwlet edaralary – ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edarasyna tabyn bolan müdirlikler we bölümler - her ýylda dowam edýän maliýe ýylynyň 1-nji fewralyna çenli möhletde orta möhletli meýilnamanyň ýerine ýetirilişi barada hasabaty ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edarasyna we ýerli maliýe edarasyna berýärler.
21-nji bap. Hasabat maliýe ýylynda býujetiň ýerine ýetirilişi
barada hasabat
91-nji madda. Hasabat maliýe ýylyndaTürkmenistanyň
Döwlet býujetiniň ýerine ýetirilişi barada
hasabatyň berilmegi
1. Türkmenistanyň Maliýe ministrligi hasabat maliýe ýylynda Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň ýerine ýetirilişi baradaky hasabaty hasabat ýylynyň soňundan gelýän ýylyň 30-njy aprelinden gijä galman Türkmenistanyň Ministrler Kabinetine berýär.
2. Hasabat maliýe ýyly üçin Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň ýerine ýetirilişi baradaky hasabat şulary öz içine alýar:
1) "Türkmenistanyň Döwlet býujeti hakynda" Türkmenistanyň Kanunynda tassyklanan görkezijilere bölmek bilen, Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň ýerine ýetirilişi baradaky maglumatlary;
2) düşündiriş ýazgysyny, ol şulary öz içine alýar:
a) ykdysady ýagdaý we Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň esasy ugurlarynda we Türkmenistanyň Döwlet býujetindekesgitlenilen salgyt-býujet syýasatynyň esasy ugurlarynyň durmuşa geçirilişi barada seljeriş maglumatlaryny;
b) geçirilen býujet gözegçiliginiň (monitoringiň) we hasabat maliýe ýylynda döwlet edaralarynyň orta möhletli meýilnamalarynyň işiň netijeleriniň bellenen maksatlaryna we görkezijilerine ýetmek boýunça ýerine ýetirilişine geçirilen seljermäniň esasynda Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň girdejileriň gelip gowuşmagy boýunça ýerine ýetirilişi, döwletiň býujet maksatnamalarynyň ýerine ýetirilişi baradaky seljeriş maglumatlaryny.
3. Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň ýerine ýetirilişi baradaky ýyllyk hasabat Türkmenistanyň Mejlisine nobatdaky meýilnama döwri üçin Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň taslamasynyň berilmegi bilen bir wagtda berilýär.
92-njimadda. Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndanhasabat
maliýe ýyly üçin Türkmenistanyň Döwlet
býujetiniňýerine ýetirilişi baradakyhasabatyň
seredilmegi we tassyklanylmagy
1. Türkmenistanyň Mejlisi hasabat maliýe ýylynda Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň ýerine ýetirilişi baradaky hasabata seredýär we şulary diňleýär:
1) Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ygtyýarly wekiliniň (wekilleriniň) Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň ýerine ýetirilişi baradaky çykyşyny;
2) Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan ygtyýarlyk berlen adamlaryň Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň ýerine ýetirilişi baradaky hasabat boýunça netijenamalary bilen çykyşlaryny.
Türkmenistanyň Mejlisinde hasabat maliýe ýyly üçin Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň ýerine ýetirilişi barada hasabata seredilen mahalynda döwlet edaralarynyň döwletiň býujet maksatnamalarynyň durmuşa geçrilişi baradaky hasabatlary diňlenip bilner.
2. Türkmenistanyň Mejlisi hasabat maliýe ýyly üçin Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň ýerine ýetirilişi baradaky hasabata seretmegiň jemleri boýunça hasabat maliýe ýyly üçin Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň ýerine ýetirilişi barada hasabatyň tassyklanylmagy barada degişli çözgüt kabul edýär.
93-njimadda. Hasabat maliýe ýyly üçin welaýatyň (Aşgabat
şäheriniň) býujetiniň ýerine ýetirilişi hakynda
hasabatyň berilmegi
1. Hasabat maliýe ýyly üçin welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) maliýe edarasy welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) býujetiniň ýerine ýetirilişi hakynda hasabaty hasabat ýylynyň soňundan gelýän ýylyň 1-nji martyna çenli welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) ýerine ýetiriji häkimiýet edarasyna we Türkmenistanyň Maliýe ministrligine berýär.
2. Hasabat maliýe ýyly üçin welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) býujetiniň ýerine ýetirilişi barada hasabat şulary öz içine almalydyr:
1) ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edarasynyň çözgüdi bilen tassyklanan görkezijlere bölmek bilen, welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) býujetiniň ýerine ýetirilişi barada maglumatlary;
2) düşündiriş ýazgysyny, ol şulary öz içine alýar:
a) ykdysady ýagdaý we welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) durmuş-ykdysady ösüşiniň esasy ugurlarynda we býujetinde kabul edilen salgyt-býujet syýasatynyň esasy ugurlarynyň durmuşa geçirilişi baradaky seljeriş maglumatlaryny;
b) geçirilen býujet gözegçiliginiň (monitoringiň) we hasabat maliýe ýylynda döwlet edaralarynyň orta möhletli meýilnamalarynyň işiň netijeleriniň bellenen maksatlaryna we görkezijilerine ýetmek boýunça ýerine ýetirilişine geçirilen seljermäniň esasynda welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) býujetiniň girdejileriň gelip gowuşmagy boýunça ýerine ýetirilişi, döwletiň býujet maksatnamalarynyň ýerine ýetirilişi barada seljeriş maglumatlaryny.
3. Welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) ýerine ýetiriji häkimiýet edarasy welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) häkimiýetiniň wekilçilikli edarasyna nobatdaky meýilnama döwri üçin ýerli býujetiň taslamasyny bermek bilen bir wagtda ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edarasynyň hasabat maliýe ýyly üçin welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) býujetiniň ýerine ýetirilişi barada hasabaty tassyklamak hakynda kararynyň taslamasyny, hasabat maliýe ýyly üçin welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) býujetiniň ýerine ýetirilişi barada hasabaty berýär.
94-njimadda. Hasabat maliýe ýyly üçin welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) býujetiniň ýerine ýetirilişi barada hasabata seredilmegi we tassyklanylmagy
1. Welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) häkimiýetiniň wekilçilikli edarasy iki hepdäniň dowamynda welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) hasabat maliýe ýyly üçin welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) býujetiniň ýerine ýetirilişi barada hasabata seredýär.
2. Welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) hasabat maliýe ýyly üçin welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) býujetiniň ýerine ýetirilişi barada hasabata seredende welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) häkimiýetiniň wekilçilikli edarasy:
1) welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) ýerine ýetiriji häkimiýet edarasynyň ygtyýarlyk beren adamynyň (adamlarynyň);
2) iş toparynyň başlygynyň;
3) welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) häkimiýetiniň wekilçilikli edarasynyň ygtyýarlyk beren adamynyň (adamlarynyň),
býujetiň ýerine ýetirilişi baradaky çykyşlaryny diňleýär.
3. Hasabat maliýe ýyly üçin welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) býujetiniň ýerine ýetirilişi barada hasabata seredilende welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) häkimiýetiniň wekilçilikli edarasy tarapyndan ýerli býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň býujet maksatnamalarynyň durmuşa geçirilişi barada hasabatlary diňlenip bilner.
4. Hasabat maliýe ýyly üçin welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) býujetiniň ýerine ýetirilişi barada hasabata seretmegiň jemleri boýunça welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) häkimiýetiniň wekilçilikli edarasy hasabat maliýe ýyly üçin welaýatyň (Aşgabat şäheriniň) býujetiniň ýerine ýetirilişi barada hasabaty tassyklamak hakynda çözgüt kabul edýär.
95-njimadda. Hasabat maliýe ýyly üçin etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň býujetiniň ýerine ýetirilişi barada hasabatyň berilmegi
1. Etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň maliýe edarasy hasabat ýylynyň soňundan gelýän ýylyň 1-nji fewralyna çenli, hasabat maliýe ýyly üçin etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň býujetiniň ýerine ýetirilişi barada hasabaty etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň ýerine ýetiriji häkimiýet edarasyna we ýokarda durýan maliýe edarasyna berýär.
2. Hasabat maliýe ýyly üçin etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň býujetiniň ýerine ýetirilişi barada hasabat şulary öz içine almalydyr:
1) etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň häkimiýetiniň wekilçilikli edarasynyň çözgüdi bilen tassyklanan görkezijilere bölmek bilen, býujetiň ýerine ýetirilişi barada maglumatlary;
2) düşündiriş ýazgysyny, ol şulary öz içine alýar:
a) ykdysady ýagdaý we etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň durmuş-ykdysady ösüşiniň esasy ugurlarynda we býujetinde kabul edilen salgyt-býujet syýasatynyň esasy ugurlarynyň durmuşa geçirilişi barada seljeriş maglumatlaryny;
b) geçirilen býujet gözegçiliginiň (monitoringiň) we hasabat maliýe ýylynda döwlet edaralarynyň orta möhletli meýilnamalarynyň işiň netijeleriniň bellenen maksatlaryna we görkezijilerine ýetmek boýunça ýerine ýetirilişine geçirilen seljermäniň esasynda etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň býujetiniň girdejileriň gelip gowuşmagy boýunça ýerine ýetirilişi, döwletiň býujet maksatnamalarynyň ýerine ýetirilişi barada seljeriş maglumatlaryny.
3. Ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edarasy ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edarasyna nobatdaky meýilnama döwri üçin ýerli býujetiň taslamasyny bermek bilen bir wagtda ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edarasynyň hasabat maliýe ýyly üçin etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň býujetiniň ýerine ýetirilişi barada hasabaty tassyklamak hakynda kararynyň taslamasyny, hasabat maliýe ýylynda etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň býujetiniň ýerine ýetirilişi barada hasabaty berýär.
96-njy madda. Hasabat maliýe ýyly üçinetrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň býujetiniň ýerine ýetirilişi barada hasabata seredilmegi we tassyklanylmagy
1. Ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edarasy iki hepdäniň dowamynda etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň hasabat maliýe ýyly üçin etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň býujetiniň ýerine ýetirilişi barada hasabata seredýär.
2. Etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň hasabat maliýe ýyly üçin býujetiniň ýerine ýetirilişi barada hasabata seredende ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edarasy:
1) ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edarasy tarapyndan ygtyýarly adamyň (adamlaryň);
2) iş toparynyň başlygynyň;
3) ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edarasy tarapyndan ygtyýarlylandyrylan adamyň (adamlaryň) býujetiň ýerine ýetirilişi barada çykyşlaryny diňleýär.
3. Hasabat maliýe ýyly üçin etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň býujetiniň ýerine ýetirilişi baradaky hasabata seredilende ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edarasy tarapyndan ýerli býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň býujet maksatnamalarynyň durmuşa geçirilişi baradaky hasabatlary diňlenip bilner.
4. Hasabat maliýe ýyly üçin etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň býujetiniň ýerine ýetirilişi baradaky hasabata seretmegiň jemleri boýunça ýerli häkimiýetiň wekilçilikli edarasy hasabat maliýe ýyly üçin etrabyň (etrap hukukly şäheriň), şäherdäki etrabyň býujetiniň ýerine ýetirilişi baradaky hasabaty tassyklamak hakynda çözgüt kabul edýär.
22-nji bap. Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň
serişdeleriniň emele getirilişi we peýdalanylyşy
baradaýyllyk hasabat
97-njimadda. Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň serişdeleriniň emele getirilişi we peýdalanylyşy barada ýyllykhasabatyň düzülmegi
1. Türkmenistanyň Maliýe ministrligiTürkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň serişdeleriniň emele getirilişi we peýdalanylyşy barada ýyllyk hasabaty düzýär we ony hasabat ýylyndan soň gelýän ýylyň 30-njy apreline çenli Türkmenistanyň Ministrler Kabinetine berýär.
2. Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň serişdeleriniň emele getirilişi we peýdalanylyşy barada ýyllyk hasabat şulary öz içine almalydyr:
1) Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň girdejileri we serişdeleriniň peýdalanylyşy barada hasabaty;
2) Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň dolandyrylyşy barada başga maglumatlary.
3. Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyňserişdeleriniň emele getirilişi we peýdalanylyşy barada ýyllyk hasabaty düzmegiň tertibi Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan tassyklanýar.
98-njimadda. Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň serişdeleriniň emele getirilişi we peýdalanylyşy barada ýyllykhasabatyň tassyklanylmagy
Türkmenistanyň Ministrler Kabineti her ýyl, dowam edýän ýylyň 1-nji iýunyndan gijä galman Türkmenistanyň Durnuklaşdyryş gaznasynyň serişdeleriniň emele getirilişi we peýdalanylyşy barada ýyllyk hasabaty Türkmenistanyň Prezidentiniň tassyklamagyna berýär.
VI BÖLÜM. BÝUJET MAÝA GOÝUMLARY
23-nji bap. Býujet maýa goýumlarynyň meýilnamalaşdyrylmagy we durmuşa geçirilmegi
99-njy madda. Umumy düzgünler
1. Degişli býujet maksatnamalary boýunça býujet maýa goýumlary şular arkaly amala aşyrylýar:
1) býujet maýa goýum taslamalarynyň durmuşa geçirilmegi;
2) döwletiň ýuridik şahslaryň esaslyk maýasyna gatnaşmagy.
2. Býujet maýa goýum taslamalary şu aşakdakylara baglylykda döwlet we ýerli býujet maýa goýum taslamalaryna bölünýär:
1) býujet maýa goýum taslamasynyň durmuşa geçirilmeginiň netijesinde alnan emläge ýüze çykýan eýeçilik hukugyna (döwlet häkimiýetiniň we dolandyryşyň merkezi edarasynda ýa-da ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edarasynda)baglylykda;
2) býujet maýa goýum taslamasynyň durmuşa geçirilmeginiň netijesinde ykdysady peýda alýanlara baglylykda. Eger býujet maýa goýum taslamasy iki ýa-da ondan köp sebitiň (welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň) durmuş-ykdysady ösüşine gönükdirilen bolsa, onda bu maýa goýum taslamasy - döwlet taslamasy, eger bir sebitiň (welaýatyň ýa-da Aşgabat şäheriniň) ösüşine gönükdirilen bolsa, ýerli taslama bolup durýar.
3. Döwletiň býujet maýa goýum taslamasyny maliýeleşdirmek–Merkezleşdirilen býujetiň serişdeleriniň hasabyna, ýerli býujet taslamasyny maliýeleşdirmek bolsa, ýerli býujetiň serişdeleriniň hasabyna amala aşyrylýar.
100-njimadda. Býujet maýa goýum taslamalaryny
meýilnamalaşdyrmak
1. Býujet maýa goýum taslamalaryny meýilnamalaşdyrmak üç tapgyrda amala aşyrylýar:
1) orta möhletli meýilnamalaryň taslamalarynyň we býujet maksatnamalarynyň emele getirilýän döwründe döwlet edaralary ýa-da býujet maksatnamalaryny dolandyryjylar tarapyndan maýa goýum teklipleriniň işlenip düzülmegi;
2) şular ýaly esaslandyrmalary talap edýän desgalar boýunça býujet maýa goýum taslamalarynyň tehniki-ykdysady esaslandyrmalarynyň işlenip düzülmegi we degişli bilermenler seljermesiniň geçirilmegi;
3) býujet maýa goýum taslamalarynyň sanawynyň kesgitlenilmegi.
2. Býujet maýa goýum taslamalarynyň sanawynyň emele getirilmegi döwlet edaralary ýa-da býujet maksatnamalaryny dolandyryjylar tarapyndan berilýän maýa goýum teklipleriniň, tehniki-ykdysady esaslandyrmalaryň we maýa goýum taslamalaryna geçirilen degişli seljerişleriň esasynda Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligi tarapyndan amala aşyrylýar.
101-njimadda. Maýa goýum teklipleriniň işlenipdüzülmegi
1. Maýa goýum teklipleri şulary öz içine almalydyr:
1) býujet maýa goýum taslamasy boýunça umumy maglumatlary;
2) taslamanyň maksatlarynyň ykdysadyýetiň pudagyny (bölegini) ösdürmegiň Türkmenistanyň strategik we maksatnamalaýyn resminamalarynda kesgitlenen ileri tutulýan ugurlaryna laýyk gelýändigi barada maglumatlary;
3) býujet maýa goýum taslamasynyň durmuşa geçirilen we şunuň ýaly taslamanyň durmuşa geçirilmedik halatlarynda ykdysadyýetiň pudagynyň (böleginiň) ösüşiniň dürli ýollarynyň çaklamasyny;
4) býujet maýa goýum taslamasyny durmuşa geçirmekden alynýan peýdanyň paýlanylyşy baradaky maglumatlary.
2. Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligi bellenen tertipde döwlet edaralarynyň ýa-da döwlet ýa-da ýerli býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň maýa goýum tekliplerine seredýär we olary netijenamalar bilen bilelikde Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň garamagyna berýär.
3. Türkmenistanyň Ministrler Kabinetitarapyndan ylalaşylan maýa goýum teklipleri boýunça Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligi şu Kodeksiň 100-nji maddasynyň ikinji bölegine laýyklykda, maýa goýum taslamalarynyň sanawyny düzýär.
4. Býujet maýa goýum taslamalarynyň işlenip düzülmeginiň we seredilmeginiň hem-de maýa goýum teklipleriniň seçilip alynmagynyň tertibi Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligi hem-de Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan bellenýär.
102-njimadda. Býujet maýa goýum taslamalarynyň býujet
maksatnamalaryna we meýilnama döwri üçin
býujet taslamasyna goşulmagy
Býujet maýa goýum taslamalarynyň býujet maýa goýumlarynyň amala aşyrylmagyny göz öňünde tutýan býujet maksatnamalaryna we meýilnama döwri üçin býujetiň taslamasyna goşulmagy üçin býujet maýa goýum taslamasynyň bellenilen tertipde tassyklanan tehniki-ykdysady esaslandyrmasy esas bolup durýar, tehniki-ykdysady esaslandyrmasynyň işlenip düzülmegi talap edilmeýän taslamalar muňa degişli däldir.
Býujet maýa goýum taslamasynyň tehniki-ykdysady esaslandyrmasy Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda tassyklanýar.
Tehniki-ykdysady esaslandyrmanyň işlenip düzülmegi talap edilmeýän taslamalaryň sanawynyň kesgitlenilmegi we olaryň tassyklanylmagy Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan amala aşyrylýar.
103-nji madda. Býujet maýa goýumlarynyň döwletiň ýuridik
şahslaryň esaslyk maýasyna gatnaşmagy
arkaly meýilnamalaşdyrylmagy
Býujet maýa goýumlarynyň döwletiň ýuridik şahslaryň esaslyk maýasyna gatnaşmagy arkaly meýilnamalaşdyrylmagy şu Kodeksiň 100-nji maddasynda göz öňünde tutulan tertipde amala aşyrylýar.
104-nji madda. Býujet maýa goýum taslamalarynyň
durmuşa geçirilmegi
1. Býujet maýa goýum taslamalary bellenilen tertipde tassyklanan tehniki-ykdysady esaslandyrmalara laýyklykda durmuşa geçirilýär.
2. Býujet maýa goýum taslamalarynyň durmuşa geçirilmeginiň çäklerinde göz öňünde tutulýan gurluşyk işi bellenen tertipde tassyklanan taslama-çenlik resminamasyna laýyklykda amala aşyrylýar.
3. Býujet maýa goýum taslamalarynyň durmuşa geçirilmeginiň çäklerinde göz öňünde tutulýan, daşary ýurtlaryň çägindäki gurluşyk işi şu taslama haýsy ýurduň çäklerinde durmuşa geçirilýän bolsa, şol döwletiň kanunçylygynda bellenen tertipde tassyklanan resminamalara laýyklykda geçirilýär.
4. Ýeke-täk tehniki ölçegleri (parametrleri) bolan býujet maýa goýum taslamalary boýunça mysaly taslamany işläp düzmek amala aşyrylýar.
Mysaly taslamalaryň işlenip düzülmeginiň we bilermenler seljermesini geçirmegiň maliýeleşdirilmegi gurluşyk babatda ygtyýarly edaranyň degişli býujet maksatnamasynyň serişdeleriniň hasabyna amala aşyrylýar.
VII BÖLÜM. GRANTLAR, SUBSIDIÝALAR
24-nji bap. Grantlar
105-njimadda. Grantlaryň toparlara bölünişi
1. Grantlar şulara bölünýär:
1) serişdeleriň gelip gowuşýan çeşmelerine baglylykda:
a) daşary döwletleriň hökümetleriniň berýän grantlaryna;
b) halkara guramalaryndan alynýan grantlara;
ç) döwlet dolandyryş böleginiň beýleki birliklerinden berilýän grantlara;
2) bellenen maksadyna baglylykda:
a) gündelik çykdajylary amala aşyrmak üçin berilýän gündelik grantlara;
b) aktiwleri satyn almak ýa-da döretmek ýa-da bar bolan aktiwleriň durkuny täzelemek üçin berilýän düýpli grantlara.
2. Şu maddanyň birinji böleginiň 1-nji bendiniň "a" we "b" kici bentlerinde görkezilen grantlarTürkmenistana–grant hakynda ylalaşyga laýyklykda, "ç" bölümçesindäki grantlar şu Kodeksiň II bölümine laýyklykda berilýär.
106-njy madda. Grantlaryň meýilnamalaşdyrylmagy
1. Gantlaryň meýilnamalaşdyrylmagy – donorlaryň tekliplerine esaslanýan grantlaryň çekilmegi üçin ýüztutmalaryň emele getirilmegi, berilmegi we seçilip alynmagy boýunça iş.
Düýpli grantlaryň meýilnamalaşdyrylmagy –Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligi, gündelik grantlaryň meýilnamalaşdyrylmagy Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan amala aşyrylýar.
2. Grantlary çekmek üçin ýüztutmalar ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralarynyň teklipleriniň hasaba alynmagy bilen Türkmenistanyň merkezi döwlet häkimiýet we dolandyryş edarasy tarapyndan, degişlilikde, Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligine ýa-da Türkmenistanyň Maliýe ministrligine berilýär.
3. Grantlary çekmek üçin ýüztutmalaryň seçilip alynmagy şu esaslarda amala aşyrylýar:
1) granty çekmek üçin ýüztutmanyň Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň ileri tutulýan ugurlaryna laýyk gelmegi;
2) granty çekmek üçin ýüztutmanyň donorlar tarapyndan grantyň berliş syýasatyna laýyk gelmegi.
4. Türkmenistanyň Maliýe ministrligi Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligi bilen bilelikde grantlary çekmek üçin ýüztutmalary Türkmenistanyň Ministrler Kabinetine tassyklamak üçin berýär.
107-njimadda. Grantlaryň çekilmegi
1. Grantlary çekmek üçin ýüztutmalaryň Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan tassyklanan sanawynyň esasynda Türkmenistanyň degişli döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralary, şol sanda ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralary donorlar tarapyndan bellenen görnüş boýunça grantlary bermek baradaky ýüztutmalary resmileşdirýärler.
2. Türkmenistanyň Döwlet býujetinde grantlaryň möçberi meýilnama döwrüniň degişli ýyllary boýunça, şu Kodeksiň 106-njy maddasynyň dördünji böleginde göz öňünde tutulan sanawa laýyklykda ýüztutmalaryň möçberinde görkezilýär.
Grant hakynda ylalaşyk Türkmenistanyň Döwlet býujeti tassyklanandan soň baglaşylýar.
108-njimadda. Grantlaryň peýdalanylmagy
1. Grantlaryň peýdalanylmagy aýratyn býujet maksatnamasyny (kiçi maksatnamany) emele getirýär we Türkmenistanyň granty alýan merkezi döwlet häkimiýet we dolandyryşedarasy ýa-da ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edarasy tarapyndan grant hakyndaky ylalaşyga we Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda amala aşyrylýar.
2. Türkmenistanyň granty alýan merkezi döwlet häkimiýet we dolandyryşedarasy ýa-da ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edarasy düýpli granty peýdalanmagyň tamamlanandygy baradaky hasabaty – Türkmenistanyň Maliýe ministrligine hem-de Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligine, gündelik granta degişli hasabaty Türkmenistanyň Maliýe ministrligine berýär. Hasabata donoryň ygtyýarly wekili we grant Türkmenistanyň merkezi döwlet häkimiýet we dolandyryşedarasynyň ýa-da ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edarasynyň haýsy biriniň ýüztutmasy boýunça berlen bolsa, şonuň ýolbaşçysy tarapyndan gol çekilmelidir.
109-njy madda. Grantlaryň peýdalanylyşyna gözegçiligiň
(monitoringiň) geçirilmegi we baha berilmegi
1. Grantlaryň peýdalanylyşyna gözegçiligiň (monitoringiň) geçirilmeginde şular göz öňünde tutulýar:
1) Türkmenistanyň merkezi döwlet häkimiýet we dolandyryşedaralary ýa-da ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralary tarapyndan grantlaryň peýdalanylmagynyň barşy we netijeleri barada maglumatlaryň toplanylmagy we işlenilmegi;
2) Türkmenistanyň merkezi döwlet häkimiýet we dolandyryşedaralary ýa-da ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralary tarapyndan grantlaryň peýdalanylmagynyň barşy we netijeleri barada hasabatlaryň Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligine we Türkmenistanyň Maliýe ministrligine berilmegi.
2. Hasabatlylygy bermegiň möhletleri we görnüşleri hem-de grantlary peýdalanmagyň barşy we netijeleri barada berilýän maglumatlara bildirilýän talaplar Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligi hem-de Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan kesgitlenýär.
3. Düýpli grantlaryň peýdalanylyşyna baha bermek–Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligi tarapyndan, gündelik grantlaryň peýdalanylyşyna baha bermek– Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan, grantlaryň peýdalanylmagynyň barşy we netijeleri barada hasabatlylyk esasynda amala aşyrylýar we şulary göz öňünde tutýar:
1) grantlaryň peýdalanylmagy babatynda meýilleşdirilen we gazanylan netijeleriň deňeşdirilmegini, şeýle hem olaryň ýurduň we sebitiň durmuş-ykdysady ösüşine edýän täsiriniň seljerilmegini;
2) grantlaryň peýdalanylmagyna täsir eden dürli daşarky ýagdaýlaryň seljerilmegini we olara baha berilmegini.
4. Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligi hem-de Türkmenistanyň Maliýe ministrligi grantlaryň peýdalanylyşyna baha bermegiň netijelerine esaslanýan, degişlilikde, düýpli we gündelik grantlaryň peýdalanyşy barada jemleýji hasabaty düzýärler we ony hasabat ýylynyň soňundan gelýän ýylyň 30-nji aprelinden gijä galman Türkmenistanyň Ministrler Kabinetine berýärler.
25-nji bap. Subsidiýalar
110-njy madda. Subsidiýalar we olary bermegiň şertleri
1. Subsidiýalar ýuridik şahslara ylalaşylan şertler esasynda, degişli býujetde gündelik býujet maksatnamalarynyň durmuşa geçirilmegi boýunça belli bir maksatlaýyn çykdajylaryň amala aşyrylmagy üçin tassyklanan pul möçberlerinde berilýär.
2. Subsidiýalar şular esasynda geçirilýär:
1) ýeňillikli şertlerde degişli hyzmatlaryň edilmegi göz öňünde tutulýan kadalaşdyryjy hukuk namalary;
2) degişli býujet maksatnamasynyň maliýeleşdirilmeginiň bellenen tertipde tassyklanan tölegler boýunça aýratyn meýilnamasy we netijeler hakynda ylalaşyk;
3) býujet maksatnamasynyň dolandyryjysynyň töleginiň esaslandyrylandygyny tassyklaýan resminamalar.
3. Subsidiýalar degişli býujet maksatnamalarynda kesgitlenen wezipeleýin maksatlaryna laýyklykda peýdalanylýar.
4. Subsidiýalaryň berilmeginiň, degişli býujet maksatnamasynyň ýerine ýetirilmeginiň netijeleri barada hasabatyň düzülişiniň we berlişiniň tertibi Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan kesgitlenilýär.
VIII BÖLÜM. TÜRKMENISTANYŇ DÖWLET
BERGISINI DOLANDYRMAK
26-njy bap. Umumy düzgünler
111-nji madda. Türkmenistanyň döwlet bergisi
1. Türkmenistanyň döwlet bergisi döwletiň içerki we daşarky bergisinden ybarat bolup durýar.
2. Türkmenistanyň döwlet içerki bergisi – döwlet bergisiniň içerki döwlet karzlary boýunça bergiden hem-de Türkmenistanyň dahyllylarynyň-karz berijileriniň öňündäki Türkmenistanyň beýleki bergi-borçnamalaryndan durýan bölegi.
3. Türkmenistanyň döwlet daşarky bergisi – döwlet bergisiniň daşarky döwlet karzlary boýunça bergiden hem-de Türkmenistanyň dahylsyzlarynyň-karz berijileriniň öňündäki Türkmenistanyň beýleki bergi-borçnamalaryndan durýan bölegi.
27-nji bap. Döwletiň içerki we daşarky bergilerini
dolandyrmak
112-nji madda. Döwletiňiçerki bergisini dolandyrmak
Türkmenistanyň Maliýe ministrligi döwletiň içerki bergisini dolandyrmak boýunça Hökümetiň ygtyýarly wekili bolup çykyş edýär we karzlar we nesýeler boýunça şertnamalar baglaşylanda onuň bähbitlerine wekilçilik edýär.
113-nji madda. Döwletiňdaşarky bergisini dolandyrmak
1.Döwletiň adyndan daşarky nesýeleri we karzlary çekmek baradaky çözgütler Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan kabul edilýär.
Döwletiň adyndan daşarky nesýeleri we karzlaryçekmek boýunça hökümetara şertnamalara Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda gol çekilýär.
2. Türkmenistanyň Maliýe ministrligi döwletiň daşarky bergisini dolandyrmak boýunça Hökümetiň ygtyýarly wekili bolup çykyş edýär we daşary ýurt karz berijileri bilen şertnamalar baglaşmak boýunça gepleşiklere gatnaşmaga, olary baglaşmagyň maksada laýyklygy barada Türkmenistanyň Ministrler Kabinetine teklipleri bermäge haklydyr.
114-nji madda. Döwletiň içerki wedaşarky bergileriniň
ýagdaýyna gözegçilik etmek
Döwletiň içerki we daşarky bergileriniň ýagdaýyna gözegçilik etmek Türkmenistanyň Ministrler Kabineti we Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan amala aşyrylýar.
IX BÖLÜM. BÝUJETE GÖZEGÇILIK (MONITORING)
GEÇIRMEK WE NETIJELERE
BAHA BERMEK
28-nji bap. Býujete gözegçilik (monitoring) geçirmek we
netijelere baha bermek barada umumy düzgünler
115-nji madda. Býujete gözegçilik (monitoring) geçirmek
1. Býujetiň ýerine ýetirilişine, býujetiň girdejileriniň gelip gowuşmagy babatda çaklamalaryň düzülişine we çykdajylaryň ýerine ýetirilişine, girdejileriň býujete öz wagtynda gelip gowuşmazlygynyň sebäpleriniň ýüze çykarylyşyna, borçnamalaryň kabul edilişine we býujet maksatnamalary boýunça tölegleriň geçirilişine gözegçilik etmek maksady bilen, býujetiň ýerine ýetirilişi barada maglumatlaryň ulgamlaýyn toplanylmagy we olaryň seljerilmegi býujete gözegçilik (monitoring) geçirmek bolup durýar.
2. Býujete gözegçilik (monitoring) geçirmek Türkmenistanyň Maliýe ministrligi, ýerli maliýe edaralary, öz ygtyýarlyklaryna laýyklykda, beýleki döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralary we býujet maksatnamalaryny dolandyryjylar tarapyndan amala aşyrylýar.
3. Döwlet we ýerli býujet maksatnamalaryny dolandyryjylar, degişlilikde, Türkmenistanyň Maliýe ministrligine ýa-da ýerli maliýe edaralaryna degişli býujet maksatnamalary boýunça gözegçiligiň netijeleri barada maglumat berýärler.
4. Býujete gözegçiligi (monitoringi) geçirmegiň netijeleri boýunça Türkmenistanyň Maliýe ministrligi, ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralary, ýerli maliýe edaralary her çärýekde ministrliklere we pudaklaýyn dolandyryş edaralaryna salgytlar we býujete beýleki tölegler boýunça meýilnamalaryň ýerine ýetirilmändigi, býujet maksatnamalaryny dolandyryjylara borçnamalar boýunça maliýeleşdirmegiň meýilnamasyna laýyklykda býujet maksatnamalary boýunça kabul edilmedik pul borçnamalary we tölegler boýunça maliýeleşdirmegiň meýilnamasynyň öz wagtynda ýerine ýetirilmändigi barada ýatlatma maglumatlary berýärler.
5. Türkmenistanyň Maliýe ministrligi, ýerli maliýe edaralary dowam edýän ýylyň býujeti takyklananda, şeýle hem meýilnama döwri üçin býujet işlenip taýýarlananda býujet gözegçiliginiň netijelerini nazarda tutýarlar.
6. Türkmenistanyň Maliýe ministirligi býujete gözegçiligi (monitoringi) geçirmek boýunça umumy usulyýet we usuly ýolbaşçylygy üpjün edýär.
116-njy madda. Netijelere baha bermek
1. Döwlet edarasynyň we býujet maksatnamalaryny dolandyryjynyň işiniň ykdysadyýetiň pudaklaryny ösdürmäge edýän täsirine toplumlaýyn we dogry baha bermek döwlet edarasynyň we býujet maksatnamalaryny dolandyryjynyň işiniň, şol sanda döwlet edarasynyň orta möhletli meýilnamalaryny we býujet maksatnamalaryny durmuşa geçirmek boýunça işiniň görkezijileriniň netijelerine baha bermek bolup durýar.
2. Netijelere baha bermek şulary göz öňünde tutýar:
1) netije görkezijileriniň dogry saýlanyp alnandygyny, olaryň aýdyň we takyk beýan edilendigini, býujet maksatnamasynyň durmuşageçirilmegi üçin zerur bolan serişdeleriň dogry meýilnamalaşdyrylandygynyň seljerilmegini;
2) döwlet edaralarynyň orta möhletli meýilnamalarynda we býujet maksatnamalaryny dolandyryjylaryň býujet maksatnamalarynda kesgitlenen netije görkezijileriniň gazanylan derejesiniň seljerilmegini;
3) alnan netijeleriň strategik ugurlara, döwlet edarasynyň orta möhletli meýilnamasynda kesgitlenen maksatlara we wezipelere laýyk gelýändigine baha berilmegini;
4) strategik maksatlaryň we netije görkezijileriniň gazanylmandygynyň sebäpleriniň seljerilmegini;
5) döwlet edarasynyň we býujet maksatnamalaryny dolandyryjynyň işiniň gowulandyrylmagyny, býujet maksatnamalaryny maliýeleşdirmegiň möçberleriniň artdyrylmagyny (kemelmegini) ýa-da olary býujetden aýyrmak boýunça maslahatyň berilmegini.
3. Netijelere bahanyň berilmegi geçirilende jemgyýetçilik birleşikleriniň döwlet hyzmatlaryny alyjylardan geçirilen soramalaryň esasynda şol hyzmatlaryň edilişiniň hili barada maglumatlary peýdalanylýar.
4. Netijelere baha bermek býujet maksatnamalaryny dolandyryjylar we degişli döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralary, şol sanda ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralary amala aşyrýarlar.
5. Netijelere baha bermegiň tertibi Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan kesgitlenilýär.
X BÖLÜM. DÖWLETIŇ MALIÝE GÖZEGÇILIGI
29-njy bap. Döwletiň maliýe gözegçiligi hakynda
umumy düzgünler
117-nji madda. Döwletiň maliýe gözegçiligi düşünjesi
Şu bölümde aşakdaky düşünjeler ulanylýar:
1) döwletiň maliýe gözegçiligi (daşarky we içerki) – Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda döwletiň maliýe gözegçiligine degişli obýekt tarapyndan býujetleriň ýerine ýetirilişiniň peýdalylygyna, netijeliligine we esaslandyrylyşyna gözegçilik edilmegi;
2) döwletiň maliýe gözegçiliginiň obýektleri – býujet işine gatnaşyjylar.
118-nji madda. Döwletiň maliýe gözegçiliginiň görnüşleri
1. Döwletiň maliýe gözegçiliginiň görnüşleri şulardan ybarat:
1) toplumlaýyn gözegçilik – döwletiň maliýe gözegçiliginiň obýektiniň anyk bir döwürdäki maliýe-ykdysady işiniň tutuşlygyna barlanylmagy we oňa baha berilmegi.
Toplumlaýyn gözegçilik döwletiň maliýe gözegçiligi edaralary tarapyndan býujet edaralarynda – iki ýylda bir gezek, işi hojalyk hasaplaşygy ýörelgelerinde amala aşyrylýan kärhanalarda ýylda bir gezek geçirilýär;
2) mowzuklaýyn (ugurlaýyn) gözegçilik – döwletiň maliýe gözegçiliginiň obýektiniň işiniň anyk bir döwürde aýry-aýry maliýe-hojalyk meseleleri boýunça barlanylmagy we oňa baha berilmegi;
3) garşylyklaýyn gözegçilik – maglumat almak we deňeşdirip görmek maksady bilen, döwletiň maliýe gözegçiliginiň obýekti bilen umumy maliýe amallary boýunça baglanyşykly ýuridik we fiziki şahslaryň diňe olaryň barlanýan meseleleriň çäklerindäki özara gatnaşyklary boýunça barlanylmagy.
2. Şu maddanyň birinji böleginde göz öňünde tutulan döwlet maliýe gözegçiligi döwletiň maliýe gözegçiligi edaralary bilen bilelikde, şeýle hem beýleki döwlet edaralary bilen bilelikde amala aşyrylyp bilner.
3. Döwlet maliýe gözegçiligi edaralary barlagyň barşynda jenaýatçylyk ýa-da edara ediş hukuk bozulmalarynyň alamatlary ýüze çykarylan halatynda döwlet maliýe gözegçiligi edaralary gözegçiligiň materiallaryny hukuk goraýjy edaralara ýa-da edara ediş hukuk bozulmalary baradaky işlere garamaga ygtyýarly edaralara berýärler.
119-njy madda. Döwletiň maliýe gözegçiliginiň ýörelgeleri we
standartlary
1. Döwletiň maliýe gözegçiliginiň geçirilmegi döwlet maliýe gözegçiligi edaralarynyň garaşsyzlygy, obýektiwligi, ygtyýarlylygy esasynda, gizlinlik düzgüniniň üpjün edilmeginiňgöz öňünde tutulmagy bilen, barlagyň netijeleriniň dogry, aýdyň, aç-açan bolmagynda amala aşyrylýar.
2. Döwletiň maliýe gözegçiligi döwletiň maliýe gözegçiliginiň geçirilişine we gözegçiligiň netijeleri boýunça kabul edilýän resminamalaryň düzülmegine bildirilýän ýeke-täk talaplary belleýän standartlara laýyklykda amala aşyrylmalydyr.
3. Döwletiň maliýe gözegçiliginiň standartlary Türkmenistanyň Maliýe ministrligi bilen bilelikde Türkmenistanyň Ýokary gözegçilik edarasy tarapyndan işlenip düzülýär we Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan tassyklanýar.
30-njy bap. Döwlet maliýe gözegçiligi edaralary we olaryň
ygtyýarlylygy
120-nji madda. Döwlet maliýe gözegçiligi edaralary
Şular döwlet maliýe gözegçiligi edaralary bolup durýar:
1) Türkmenistanyň Ýokary gözegçilik edarasy;
2) Türkmenistanyň Maliýe ministrligi we ýerli maliýe edaralary;
3) Türkmenistanyň Baş döwlet salgyt gullugy we onuň welaýatlardaky, şäherlerdäki we etraplardaky düzüm birlikleri;
4) döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralarynyň, şol sanda ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralarynyň içerki gözegçilik gulluklary.
121-nji madda. Döwlet maliýe gözegçiligi edaralarynyň
ygtyýarlyklary
Şu Kodeksiň 120-nji maddasynda görkezilen döwlet maliýe gözegçiligi edaralary Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen ygtyýarlyklaryna laýyklykda Türkmenistanyň býujet kanunçylygynyň berjaý edilişine maliýe gözegçiligini amala aşyrýarlar.
31-nji bap. Döwlet maliýe gözegçiligi edaralarynyň we
obýektleriniň özara gatnaşyklary, olaryň
jogapkärçiligi
122-nji madda. Döwletiň maliýe gözegçiliginiň obýektiniň
ýolbaşçysynyň hukuklary we borçlary
1. Döwletiň maliýe gözegçiliginiň obýektiniň ýolbaşçysynyň şulara hukugy bar:
1) döwletiň maliýe gözegçiliginiň maksadyny, wagtyny we dowamlylygyny, onuň netijelerini, gelnen netijeleri we maslahatlary bilmäge;
2) döwlet maliýe gözegçiligi edaralarynyň maliýe gözegçiliginigeçirmäge hukuk berýän degişli resminamasyny görkezmedik döwlet maliýe gözegçiligi edarasynyň işgärlerine gözegçilik geçirmäge rugsat bermezlige;
3) gözegçiligiň netijeleri bilen ylalaşmadyk halatynda gözegçiligiň namasyna gol çekilende gözegçiligi geçiren döwlet maliýe gözegçiligi edarasyna ýazmaça görnüşde nägileligini bildirmäge;
4) gözegçiligi geçiren döwlet maliýe gözegçiligi edarasynyň hereketlerine Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde şikaýat etmäge haky bardyr.
2. Döwletiň maliýe gözegçiliginiň obýektiniň ýolbaşçysy döwletiň maliýe gözegçiligi geçirilende şulara borçludyr:
1) döwlet maliýe gözegçiligi edarasynyň işgärlerine işlemekleri üçin şertleri döretmäge, döwletiň maliýe gözegçiliginiň meselelerine degişli olar tarapyndan soralýan ähli resminamalaryň we maglumatlaryň berilmegini üpjün etmäge;
2) tanyşdyrylmagy we gol çekilmegi üçin berlen gününden döwlet maliýe gözegçiliginiň ykrarhatyna üç gün möhletde gol çekmäge.
Döwletiň maliýe gözegçiliginiň netijeleri bilen ylalaşmadyk ýagdaýynda döwletiň maliýe gözegçiliginiň obýektiniň ýolbaşçysy ykrarhatyna gol çekýär we şonuň bilen bir wagtda şu maddanyň birinji böleginiň 3-nji bendine laýyklykda ykrarhatyna degişli nägileliklerini görkezýär;
3) döwletiň maliýe gözegçiligi edarasynyň ýüze sykarylan ýetmezçilikleri we düzgün bozmalary düzetmek baradaky görkezmeleriniň ýerine ýetirilmegini üpjün etmäge, olary düzetmek boýunça görlen çäreler barada oňa öz wagtynda habar bermäge.
3. Döwletiň maliýe gözegçiliginiňobýektiniň ýolbaşçysynyň we beýleki wezipeli işgärleriniň döwlet maliýe gözegçiligiň geçirilişine päsgel bermäge, onuň gerimini çäklendirmäge, döwlet maliýe gözegçilik edarasynyň işgärleriniň hereketlerine goşulmaga haklary ýokdur.
4. Döwletiň maliýe gözegçiliginiňobýektiniň ýolbaşçysy we beýleki wezipeli işgärleri görnetin ýalan, nädogry we doly bolmadyk maglumatlaryň berlendigi üçin Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda jogapkärçilik çekýärler.
123-nji madda. Döwlet maliýe gözegçiligi edaralarynyň
wezipeli adamlarynyň we işgärleriniň
işindäki çäklendirmeler
1. Döwlet maliýe gözegçiligi edaralarynyň wezipeli adamynyň we işgäriniň işindedöwlet gullugynyň geçilmegi bilen baglanyşykly Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen çäklendirmeler hereket edýär.
2. Döwlet maliýe gözegçiligi edaralarynyň wezipeli adamlaryna we işgärlerine şu ýagdaýlarda döwletiň maliýe gözegçiliginiň obýekti babatda maliýe gözegçiligini geçirmek gadagan edilýär:
1) eger döwletiň maliýe gözegçiliginiň obýektiniň ýobaşçysy ýa-da baş buhgalteri Türkmenistanyň zähmet kanunçylygyna laýyklykda döwlet maliýe gözegçiligi edarasynyň işgäri bilen ýakyn garyndaşlykda ýa-da guda garyndaşlykda durýan bolsa;
2) eger olar ýa-da olar bilen ýakyn garyndaşlykda ýa-da guda garyndaşlykda durýan adamlar döwletiň maliýe gözegçiliginiň obýektine göni ýa-da gytaklaýyn maliýe taýdan garaşly bolsa.
124-nji madda. Döwletiň maliýe gözegçiliginiň netijeleri
barada hasabatlylyk
Türkmenistanyň Maliýe ministrligi her çärýekde döwletiň maliýe gözegçiligini amala aşyrmak boýunça geçirilen işler barada Türkmenistanyň Ministrler Kabinetine hasabat berýär.
32-nji bap. Türkmenistanyň býujet kanunçylygynyň
bozulandygy üçin jogapkärçilik
125-nji madda. Türkmenistanyň býujet kanunçylygynyň
bozulandygy üçin jogapkärçilik
Şu Kodeksiň we Türkmenistanyň býujet hukuk gatnaşyklaryny düzgünleşdirýän beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň bozulmagy Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan jogapkärçilige eltýär.