text:
29-njy maýda Türkmenistanda Içeri işler edaralarynyň işgärleriniň güni bellenilip geçildi.
Bu waka bilen baglanyşykly organ işgärlerine eden ýüzlenmesinde prezident Gurbanguly Berdimuhamedow olaryň Türkmenistanyň raýatlarynyň asudalygyny goramak bilen “ýurtdaky amala aşyrylýan syýasy, ykdysady, medeni we ruhy özgerişliklere mynasyp goşant goşýandyklaryny” nygtady.
Ýurduň Içeri işler ministrliginiň işgärleriniň amala aşyrýan işlerine şeýle ýokary baha berýändigine garamazdan, prezident Berdimuhamedowyň soňky dört ýylyň dowamynda içeri işler ministrleriniň üçüsini wezipesinden boşadandygyny, dördünjisine hem eýýäm azyndan iki gezek berk käýinç berendigini göz öňünde tutsaň, ol bu ministrlikdäki işlerden şeýle bir hoşal hem däl ýaly.
4 ýylda 4-nji ministr
Hususan-da, 2007-nji ýylyň fewralynda häkimiýet başyna gelen Berdimuhamedow eýýäm şol ýylyň aprelinde “işinde goýberen düýpli kemçilikleri üçin” diýen aýyplama bilen şol wagtky içeri işler ministri Akmämmet Rahmanowy wezipesinden boşadypdy.
Onuň ornuna bellenen Hojamyrat Annagurbanow hem bu wezipede bary-ýogy ýarym ýyl oturansoň, wezipesinden hyýanatçylykly peýdalananlykda aýyplanyp, ol hem ministrlik kürsüsinden gitmeli bolupdy. Şonda prezident oňa käbir jenaýatlary bassyr-ýussur etmekde-de aýyplama bildiripdi.
Şondan soň, 2007-nji ýylyň oktýabrynda içeri işler ministriniň wezipesine bellenen Orazgeldi Amanmyradow hem bu wezipede 2009-njy ýylyň maýyna çenli oturdy. Berdimuhamedow şonda Içeri işler ministrliginiň işgärleriniň gününe gabatlap geçiren Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň maslahatynda bu ministrligiň işini berk tankyt etdi we ministrligiň ýolbaşçysy Amanmyradowy dynç alşa ugratdy.
Berdimuhamedowyň prezidentligi döwründe bu wezipä gelen dördünji ministr Isgender Müllikow hem 2009-njy ýylyň noýabrynda “Içeri işler ministrliginiň bölümleriniň şahsy düzüminde düzgün-tertibi gowşadandygy üçin” diýen aýyplama boýunça prezidentden käýinç alan bolsa, 2011-nji ýylyň aprelinde ol “Türkmenistanyň ýol-gözegçilik gullugynyň işini gurnamakda goýberen kemçilikleri üçin” prezidentden berk käýinç aldy.
Prezident Berdimuhamedowyň Müllikowa-da bildirýän igençlerini göz öňünde tutsaň, bu dördünji ministriň hem wezpesinde uzak oturjagyna şübhelenmeli bolýar.
Netije berermi?
Uruş we Parahatçylyk maglumatlar institutynyň ýerine ýetiriji direktory Jon MakLaud Nyýazowyň döwri bilen deňeşdirilende Berdimuhamedowyň kadrlar syýasatynda-da uly bir özgerişligiň göze ilmeýändigini aýdýar.
Ol döwlet lideriniň çinownikleri korrupsiýada ýa-da iş başarmaýanlykda aýyplap, wezipesinden boşadýandygyna garamazdan, beýle köne metodlaryň netije berjekdigini sorag astynda goýýar.
“Dogrymy aýtsam, bu usullar netije berer diýip garaşmak kyn. Sebäbi, jeza bermek çäreleri ozallaram dürli derejelerde edilýärdi. Mysal üçin, ýurduň ozalky lideri Türkmenbaşam ilki öz ministrlerini öwüp, soňam birdenkä olaryň nähilidir bir jenaýat edendiginiň üstüni açan bolup, olary türmä basýardy. Beýle çäreler adamlary gorky astynda saklamak üçin edilýän bir syýasy iş” diýip, MakLaud ýagdaýa baha berýär.
MakLaud kadrlar syýasatynyň bir adamyň emri bilen çözülmän, tutuş sistemanyň özüniň işlemelidigini, munuň üçin bolsa kadrlar syýasatynda düýpli reformalaryň amala aşyrylmalydygyny nygtaýar.


c: text/html

text:
Bazar ykdysadyýetiniň prinsiplerine laýyklykda, hususy pudagy ösdürmek üçin, beýleki faktorlar bilen bir hatarda, telekeçilere karz puluň, kreditleriň elýeterli bolmagy möhüm rol oýnaýar.
Häzir Türkmenistanyň banklarynda telekeçiler üçin mikrokreditler berlip başlandy. Mysal üçin, Türkmenistanyň Daşary ykdysady döwlet bankynyň resmi maglumatlarynda hususy işewürlere telekeçilik işini alyp barmak, uzak wagtlaýyn ulanylýan harytlary satyn almak üçin kreditleriň, ýagny sarp edijilik karzlarynyň we gurluşyk maksatlaryna niýetlenen karzlaryň berilýändigi aýdylýar.
Karz serişdeleriniň Türkmenistanyň milli pulunda berilýändigi, olaryň gysga möhletli hem uzak möhletli häsiýete eýe bolup biljekdigi hem bellenilýär. Karz almak isleýän adamyň zerur maglumat bilen gös-göni bankda tanşyp biljekdigi, Türkmenistanyň Daşary ykdysady döwlet bankynyň kredit bilen meşgullanýan işgärlerinden bu meselä degişli maslahaty almagyň mümkindigi hem aýdylýar."Türkmenbaşy" döwlet täjirçilik banky
Türkmenistanyň "Türkmenbaşy" döwlet täjirçilik bankynyň
telekeçilere hödürleýän karz hyzmatlarynyň görnüşleriniň sanawyna düýpli maýa goýumlary üçin niýetlenen uzak möhletli (10 ýyla çenli) karz puluň berilmegi ýaly hyzmat hem girýär.
Önümçilik, düýpli gurluşyk we beýleki işler üçin 5 ýyla çenli karz puluň berilýändigi, telekeçiniň işgärlerine zähmet hakyny tölemegi üçin bank tarapyndan üç aýdan alty aýa çenli möhlet bilen karz pul hödürlenýändigi hem habar berilýär. Täjirçilik maksady bilen 2 ýyla çenli karz puluň berilmegi hem bankyň raýatlara hödürleýän hyzmatlarynyň hataryna girýär.
Mundan başga-da "Türkmenbaşy" döwlet täjirçilik banky telekeçilere daşary yurt walýutasynda karz-kredit hyzmatlarynyň birnäçe görnüşlerini hödürleýär. Ýagny, bank raýatlara önümçiligi ýola goýmak üçin esasy serişdeleriň, haryt-maddy gymmatlyklarynyň satyn alynmagy üçin üç ýyla çenli möhlet bilen karz pul hödürleýär.
Şeýle hem "Türkmenbaşy" döwlet täjirçilik bankynda ýerine ýetirilen işleriň we hyzmatlaryň öwezini dolmak üçin telekeçilere üç aýa çenli möhlet bilen karz puluň berilmegi göz öňünde tutulýar. Täjirçilik üçin berliýän kreditleriň iki ýyla çenli möhlet bilen hödürlenýändigi bankyň resmi maglumatlarynda aýdylýar.
"Türkmenbaşy" döwlet täjirçilik banky ulag satyn almak isleýänlere üç ýyla çenli möhlet bilen ulagyň nyrhynyň 60%-ne barabar kredit hödürleýär. Bu karzlaryň göterimi, olary almak üçin zerur bolan dokumentler hakda bankyň internet sahypalarynda anyk maglumat berilmeýär.“Türkmenistan” döwlet täjirçilik banky
Türkmenistanyň “Türkmenistan” döwlet täjirçilik banky
, beýleki banklardan tapawutlylykda, telekeçilere karz almak üçin zerur bolan dokumetleriň sanawyny çap edipdir. Bu bankda telekeçilere berilýän karzyň möçberiniň telekeçiligiň girdejililigine baglydygy aýdylýar.
“Türkmenistan” döwlet täjirçilik bankynda berilýän karzlaryň möhleti olaryň näme maksatlar bilen alynýandygyna bagly. Ýagny, söwda maksatlary üçin karz puluň 18 aýa çenli; önümçilik we hyzmat üçin karz puluň üç ýyla çenli berilýändigi, karzlaryň ýeňillik möhletiniň-de alty aýa çenlidigi aýdylýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Almaty şäheriniň sudy prokuratura tarapyndan ýapylmagy talap edilen oppozision “Respublika” gazetiniň we onuň web sahypasynyň ýapylmagyny goldap höküm çykardy.
Bu höküm sişenbe güni irden çykaryldy. Bu barada “Respublika” gazetiniň baş redaktory Tatýana Trubaçýowa habar berýär. Ol berilýän 15 günlük möhletiň içinde hökümi şikaýat etjekdigini hem aýdýar.
Suduň çykaran hökümi esasynda “Alga” partiýasy, “Halyk Maýdany” birleşigi, sekiz gazet we 23 sany täzelik hödürleýän web sahypalar “ekstremistik” diýlip ykrar edilipdi.
Prokurorlar “Respublika” we “Wzglýad” gazetleriniň çap edilmeginiň togtadylmagyny we olatyň web sahypalarynyň işiniň ýatyrylmagyny we “K+” we “Stan-TV” telekanallarynyň işiniň ýatyrylmagyny gazanmaga synanyşýarlar.


text:
Ýekşenbe güni, 13-nji dekabrda, türkmen gazyny Owganystanyň üstünden Pakistana we Hindistana akdyrjak gazgeçiriji proýektiniň gurluşyk işleri başlanar. Uzynlygy 1,735 km deň Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan (TOPH) proýektiniň düýbüni tutuş dabarasyna üstünden gazgeçiriji geçmeli döwletleriň liderleriniň hem gatnaşmagyna garaşylýar.
Türkmenistanyň günorta-gündogaryndaky “Galkynyş” gaz ýatagyndan başlanyp, Owganystanyň Hyrat, Farah, Helmand, Gandagar welaýatlarynyň üstünden, soňra-da Pakistanyň Bulujystan welaýatynyň merkezi Kweta şäherinden günorta, tä Hindistanyň Fazilka şäherine çenli uzajak gazgeçirijiden ýylda 33 milliard m3 türkmen gazyny akdyrmak göz öňünde tutulýar.
TOPH proýektini “Türkmengaz” döwlet konserni, Owgan gaz korporasiýasy, Pakistanyň “Inter State Gas Systems (Private) Limited, Hindistanyň “GAIL (India) Limited” kärhanalary tarapyndan esaslandyrylan “TAPI Ltd” konsorsiumy amala aşyrar.
Ilkibaşda Konsorsiuma Fransiýanyň "Total" kompaniýasynyň ýolbaşçylyk etmeginiň, şeýle-de onuň proýekte uly möçberde maýa ýatyrmagynyň mümkindigi baradaky maglumatlar peýda bolsa-da, soňy bilen proýektiň eýeçiligi baradaky düşünişmezlikler sebäpli "Totalyň" gepleşiklerden çekilendigi aýdyldy. Häzirki wagtda Konsrosiumyň ýolbaşçylygyna “Türkmengaz” döwlet konserni saýlandy.
Proýektiň hasaplaşyk maslahatçysy hökmünde Aziýanyň Ösüş banky çykyş edýär. Şol bir wagtda umumy bahasy 10 milliard dollar diýlip çaklanylýan bu gazgeçirijiniň haýsy maliýe serişdeleriň hasabyna guruljakdygy, şeýle-de oňa gatnaşýan sermaýaçylar barada takyk maglumat ýok.
On ýyldan köpräk wagt bäri gürrüňi edilip gelinýän TOPH proýektiniň 2018-nji ýyla çenli gurlup gutarylmagyna garaşylýar. Emma, proýektiň maliýeleşdirilmegi bilen birlikde, gazgeçirijiniň Owganystanyň üstünden geçjek sebitlerinde howpsuzlygygyň nähili ýagdaýda üpjün ediljekdigi barada hem berilýän maglumat köp däl.
Gepiň gerdişine görä bellesek, gazgeçirijiniň 735 km Owganystanyň, şol sanda ýurduň howpsuzlyk ýagdaýlarynyň dartgynly sebitleriniň üstünden geçýär. Ýatladyp geçsek, Türkmenistanda TOPH-nyň düýbüni tutmak dabaralaryna taýýarlyk görülýän wagty, sişenbe güni Owganystanyň – gazgeçirijiniň geçmeli – Gandagar welaýatyndaky hökümetiň howa bazasyna söweşijileriň eden hüjüminde azyndan 37 adam öldürildi.
Gazgerçirijiniň Pakistanyň üstünden geçmeli Bulujystan sebitinde hem, separatistleriň we söweşijileriň alyp barýan hereketleri sebäpli, howpsuzlyk ýagdaýlary bilen bagly meseleleriň bardygyna hem üns çekilýär.


text:
Goşa raýatlyk meselesiniň nähili syýasy aýratynlyklary bar?
Azatlyk Radiosy Orsýetiň Ylymlar akademiýasynyň Umumy taryh institutynyň Merkezi Aziýa, Kawkaz we Balkanlar boýunça bölüminiň müdiri Artýom Ulunýan bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Goşa raýatlyk diňe bir Türkmenistana däl, beýleki ýurtlara-da degişli mesele. Umuman, bu meseläniň nähili aýratynlyklary bar?
Artýom Ulunýan: Goşa raýatlyk bilen bagly bar bolan problemalar ähli ýurtlarda mydama bir meselä syrygýar. Bu mesele goşa pasportlaryň eýeleriniň haýsy ýurda has loýal bolýandygyna we olaryň iki pasporta eýe bolmagynyň maksatlaryna bagly bolýar.
Şeýlelikde, adatça, problemalar ýüze çykanda olar aýratyn bir şahsa degişli bolýar we her bir wakanyň öz aýratynlygy bolýar. Dünýäde dört-bäş ýurduň pasportlaryna eýe bolan adamlar hem az däl. Şeýle ýagdaý, esasan, Ýewropada, Latyn Amerikasynda we käbir afrika ýurtlarynda köp duş gelýär. Emma problema pasportlaryň köpdüginde däl-de, şol pasportlaryň eýesiniň haýsy ýurda loýallyk görkezýänliginde. Hut şeýle loýallygyň esasynda şol adam ol ýa beýleki ýurduň raýaty hökmünde kabul edilýär.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda iki pasporta eýe bolan adamlar ýurtlaryň haýsysyna loýal diýip pikir edýärsiňiz?
Artýom Ulunýan: Umuman, postsowet giňişliginde örän özboluşly bir ýagdaý emele geldi. Diňe Türkmenistany alyp görsek, bu ýerdäki problema diňe bir etnik orslara, ors dillilere ya-da Orsyet Federasiýasynda oturymly bolan milletlere degişli däl. Problema Türkmenistanyň içindäki sosial-syýasy ýagdaýa degişli.
Goşa raýatlyk Türkmenistanyň raýatlaryna ýurduň daşyna çykmaga mümkinçilik berýär. Türkmenistandaky düzgünler raýatlaryň ýurduň daşyna çykmagyny kynlaşdyrýarka, iki pasportly adamlar has erkin hereket edip bilýärler. Bu bolsa köpler üçin goşa raýatlygyň hereket etmäge goşmaça mümkinçilik berýändigini görkezýär. Şeýlelikde köp türkmenistanlylar Orsýetiň pasportyny ätýaçlyk üçin we özlerini has rahat duýmak üçin mümkinçilik hökmünde ulanýarlar diýsek, ýalňyşmasak gerek.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan bilen Orsýetiň arasynda 1993-nji ýylda baglaşylan goşa raýatlyk ylalaşygy 2003-nji ýylda ýatyrlypdy, ondan bäri ýene 10 ýyl geçdi, emma goşa raýatlyk bilen bagly problemalar şu çaka çenli saklanyp galýar. Ýurt ýolbaşçylary-da bu mesele barada wagtal-wagtal maslahatlar geçirýärler. Taraplaryň ylalaşyp bilmän gelýän zatlary nämeler diýip pikir edýärsiňiz?
Artýom Ulunýan: Bu ýerde umumy bir tendensiýa-da, aýratynlyklar-da bar. Umumy tendensiýa barada aýdylanda, käbir ýurtlar goşa raýatlygy ykrar etmeýärler, ýagny başga bir ýurduň raýaty bolmak isleýän adam öz ýurdunyň raýatlygyndan el çekmeli bolýar. Bu tendensiýa, esasan, az sanly ilatly ýurtlarda göze ilýär. Şeýle ýurtlaryň häkimiýetleri köp raýatlarynyň başga ýurduň hem raýatlary bolmagyndan howatyrlanýarlar. Sebäbi, dogrudanam, şeýle ýagdaý ýurtlaryň milli bähbitlerine, goranyş ukybyna we howpsuzlygyna wehim salyp bilýär.
Şol bir wagtda-da bu ýerde diňe bir Türkmenistana mahsus aýratynlyklar hem bar. Türkmenistan jemgyýetiň üstünden gözegçilik etmek isleýär. Türkmen raýatlarynyň başga ýurtlaryň pasportlaryna eýe bolmaklary bolsa jemgyýetde özlerini has erkin duýup bilýän bir gatlagyň bardygyny görkezýär. Bu gatlak özüni has özbaşdak alyp barmaga-da ukyply bolýar. Şeýlelikde türkmen häkimiýetleriniň goşa raýatlygy doly ýok edip, şeýle gatlagyň bolmazlygyny gazanmak isleýändigi barada pikir döreýär. Hut şu sebäpdenem Moskwanyň Aşgabat bilen aradaky gepleşikleri agzalýan meseläni çözüp bilenok diýip pikir edýärin.
Azatlyk Radiosy: Siz goşa raýatlyk meselesinde Türkmenistanyň pozisiýasyna öz garaýşyňyzy mälim etdiňiz. Siz bu meselede Orsýetiň pozisiýasyny nähili görýärsiňiz?
Artýom Ulunýan: Bu meselede Orsýetiň syýasatynyň hem öz aýratynlyklary bar. Orsýetiň başga ýurtlaryň raýatlaryna öz raýatlygyny bemek syýasaty barada dürli garaýyşlar bar. Emma häzirki ýagdaýa syn etsek, umumy bir tendensiýa göze ilýär. Orsýetiň postsowet giňişligindäki goňşularynyň we partnýorlarynyň ençemesi regionda Orsýetiň raýatlarynyň sanynyň gitdigiçe artmagyna örän seresaply garap başladylar.
Munuň bienäçe sebäbi bar. Jemgyýetçilik derejesinde ýörgünli pikirleriň arasynda Orsýetiň Sowet Soýuzy ýaly bir bileleşigi döretmek isleýändigi öňe sürülýär, Orsýetiň regionyň ýurtlarynyň ýaşaýjylaryna öz raýatlygyny bermek arkaly, öz syýasy we ykdysady täsirini güýçlendirmäge synanyşýändygy çak edilýär. Elbetde, şeýle ýagdaýda orsýet raýatlygy bilen bagly meselä postsowet ýurtlarynda uly üns bilen syn edilýär.
Dogrudanam, Orsýetiň syýasatynda käbir tendensiýalar ünsi özüne çekýär. Meselem, Orsýetiň raýatlygy ýurduň daşyndakylara Orsýete göçüp gelenlere garanda tiz we has ýeňillik bilen berilýär. Şeýle ýagdaýda Orsýetiň öz raýatlygyny bermek boýunça ýöredýän syýasatynda gumanitar maksatlar bilen çäklenmän, strategik we syýasy maksatlara eýerýändigi barada pikir döreýär.


text:
Durky täzeleninden soň, bäş ýyldyzly "Grand Türkmen" myhmanhanasy aşgabatlylaryň we şäheriň myhmanlarynyň öňünde özgeren keşpde peýda boldy. Ap-ak bina türkmen paýtagtynyň taryhy merkezindäki ajaýyp binagärlik toplumy bilen utgaşykly sazlaşdy. 1995-nji ýylda açylan wagtyndan bäri amatly we oňaýly hyzmatyň ýokary derejesini görkezip gelýän myhmanhana ýene-de ýokary abraýyny tassyklaýar.
Şeýlelikde, durky täzelenen Grand Türkmen myhmanhanasy şu ýyllaryň içinde jahankeşdeleriň yzygiderli gelýän myhmanhanasyna öwrüldi. Köp dürli syýahatçylyk mümkinçilikleri bilen birlikde, myhmanhananyň 6 gatly binasynda ähli amatlyklary bolan giň we oňaýly otaglaryň 4 görnüşi—1 orunlyk, 2 orunlyk, ýarym lýuks, lýuks görnüşleri myhmanlaryň hyzmatynda. Bu ýerde jemi 111 otag, şeýle hem tomusky açyk howuz, “Ýüpek ýoly” restorany, garbanyşhana, disko-bar, karaoke-bar, gözellik salony, fitnes-klub, owkalaýyş otagy, sauna, lukmançylyk bölümi ýerleşýär. Işewürlik syýahatçylygynyň wekilleri üçin myhmanhanada maslahatlary we medeni-gumanitar häsiýetli beýleki çäreleri geçirmek üçin 20,40 we 70 orunlyk maslahatlar zallarynyň üçüsi bar.
Örän amatly ýerde ýerleşendigi bilen belli bolan "Grand Türkmen" paýtagtda iň meşhur myhmanhanalaryň biridir. Onuň töwereklerinde türkmen paýtagtynyň gözellikleriniň ençemesi—Şekillendiriş sungaty muzeýi, Magtymguly adyndaky sazly drama teatry, “Watan” kinokonsert merkezi, “Gülüstan” söwda merkezi we beýlekiler ýerleşendir.


text:
Owganystanyň saýlaw resmileri 500 çemesi saýlaw uçastogynda sesleriň gaýtdan sanalmagyny buýurdylar.
Garaşsyz Saýlaw komissiýasynyň sözçüsi Nur Muhammad Nur 19-njy aprelde žurnalistlere sesleri gaýtadan sanamagyň saýlaw galplyklary bolandyr öýdülýän saýlaw nokatlarynda geçiriljegini aýtdy.
Nur şundan başga anyk bir zat aýtmady.
Owganystanda 5-nji aprelde bolan prezident we welaýat geňeşleri saýlawlaryna, «Talyban» jeňçileriniň haýbatlaryna garamazdan, 12 million saýlawçydan 7 milliondan gowrak adam gatnaşyp, ses berdi.
Saýlawlaryň deslapky netijeleri 24-nji aprelde aýan edilmeli.


text:
Gyrgyzystan Täjigistanyň garşy çykmagyna garamazdan, täjikleriň ýaşaýan Woruh sebitiniň gapdalyndan aýlanyp geçýän garaýoluň gurluşygyny dowam etdirer.
Gyrgyzystanyň Döwlet serhet gullugynyň sişenbe güni beren maglumatyna görä, duşenbe güni Gyrgyzystanyň Batken şäherinde bolan serhet gepleşiklerinde täjik tarapy Bişkekden araçäk kesgitlenýänçä garaýoluň gurluşygyny togtatmagy sorapdyr. Emma gyrgyz tarapy bu haýyşy ret edipdir.
Dawaly territoriýada gyrgyz işçileri tarapyndan amala aşyrylýan garaýol gurluşygy iki ýurduň serhet gullukçylarynyň arasynda ok atyşyklygyň döremegine sebäp boldy.
Resmileriň berýän maglumatyna görä, wakada bäş gyrgyz serhet gullukçysy, bir gyrgyz polisiýa işgäri we iki täjik serhet gullukçysy ýaralanyp, keselhana ýerleşdirilipdir.
1991-nji ýylda Sowet Soýuzy darganyndan soň, Merkezi Aziýanyň serhetýakalaryndaky ençeme territoriýa dawaly bolmagyna galýar.


text:
2-nji sentýabrda Türkiýäniň Ysraýyl bilen diplomatik gatnaşyklaryny üzül-kesil çäklendirýändigi belli boldy. Munuň sebäbi geçen ýylyň baharyndaky waka. Şonda türkiýeli palestinparaz aktiwistler Gaza sektoryndaky deňiz gabawyny böwüsmäge çytraşypdylar. Ýöne Ysraýylyň ýörite taýýarlykly goşuny bilen çaknyşygyň netijesinde türk raýatlary heläk bolupdy. Türk-ysraýyl gatnaşyklaryndaky bu dartgynlylyk BMG-niň nobatdaky sessiýasynyň öňüsyrasynda bolup geçdi. Sessiýada palestin döwletiniň garaşsyzlygy baradaky mesele ara alnyp maslahatlaşylar.
“Biz Ysraýyla puryja berdik. Ýöne Ysraýyl ähli mümkinçiligi boş aýlap, elden giderdi. Şeýlelikde, ahyrky netijä gelindi. Ysraýyl hökümeti özüni kanundan ýokary goýdy, gumanitar netijeleri göz öňünde tutman, bikanun hereket etdi. Indi şularyň “bahasyny tölemäge” wagt ýetdi. Ysraýylyň töleg bahasy — Türkiýe bilen dostlugyny ýitirmek bolar. Türk-ysraýyl diplomatik gatnaşyklary ilçihanalaryň ikinji sekretarlarynyň derejesine çenli peseldiler. Beýleki ýokary derejeli işgärleriň hemmesi çarşenbä galman, öz ýurtlaryna gaýdyp bararlar. Türkiýe bilen Ysraýylyň arasyndaky harby ylalaşyklaryň barysy togtadylýar”
Türkiýäniň daşary işler ministri Ahmet Dawutoglunyň Ankaradaky metbugat konferensiýasynda aýdan bu sözleri “The New York Times” gazetinde BMG-niň komissiýasynyň netijeleriniň beýany mälim edilenden birnäçe sagat geçenden soň ýaňlandy. Komissiýada geçen ýylyň baharynda Gaza sektorynda Ysraýylyň deňiz gabawyny böwüsmäge çalşan palestinparaz aktiwistleriň flotiliýasynyň töweregindäki wakalar seljerilipdi. Şonda Ysraýylyň ýörite taýýarlykly goşunynyň çozuşy mahaly 9 adam öldürilipdi, heläk bolanlar, esasan, Türkiýäniň raýatlarydy. Gazet makalasynda gabawy böwüsmäge çalyşmagyň “howul-hara, oýlanyşylmadyk hereket bolandygyny” komissiýanyň aýdandygy bellenilýär. Şonuň ýaly-da, komissiýa flotiliýanyň ýolagçylarynyň aglabasynyň parahatçylykly adamlardygyny ýüze çykarypdyr. Diňe çaklaňja topar garşylyk görkezmäge guramaçylyk bilen häzir bolup durupdyr. Olar demir bölekleri, taýaklar, zynjyrlar, käbir maglumatlara görä-de, pyçaklar bilen ýaraglanypdyr. Şu adamlar tarapyndan üç sany Ysraýyl esgeri ele salnypdyr we olaryň jany howp astynda galypdyr diýibem tassyklaýarlar.
Emma BMG-niň komissiýasynyň dokladynda ysraýyl harbylarynyň hereketi hetdenaşa diýlip bellenilýär. Dokuz adamyň heläk bolmagyna Ysraýyl tarapynyň kanagatlanarlykly düşündiriş berip bilmändigi-de görkezilýär. Aýtmaklaryna görä, heläk bolanlar atylypdyr, özem arka tarapyndan, golaý aralykdan atylypdyr. (Ysraýylyň resmi wekili “Esgerlere hüjüm etmekçi bolan adamlara beýleki tarapda duran harby gullukçylar ot açypdyr” diýip mälim edipdir). Gazet habarynda aýdylyşy ýaly, BMG-niň komissiýasy Gazanyň gabalmagyny kanuny howpsuzlyk çäresi diýip hasaplapdyr, şonuň ýaly-da Gaza sektorynda toparlanyşyklardan Ysraýyl üçin takyk howpuň bolandygyny ykrar etdi. Dokladda şeýle hem Türkiýe bilen Ysraýylyň diplomatik gatnaşyklary doly dikeltmäge çagyryş edilýär. Gazetdäki bu dokument munuň BMG-de yglan edilmezinden birnäçe sagat öň çap edilipdi.
Ysraýylyň bu hüjüminden soň Türkiýe diplomatik gatnaşyklary çäklendirdi we ötünç soralmagyny talap etdi. Ýöne Ysraýyl bu talaby ýerine ýetirmekden boýun towlady. 2-nji sentýabrda Türkiýe has berk diplomatik çäreleri gördi. Ysraýylyň adyny aýtmak islemedik ýokary derejeli wekili “Associated Press” agentligine “Türkiýe musulman dünýäsinde öz pozisiýalaryny berkitmek maksady bilen Ysraýyl bilen gatnaşyklaryny ýaramazlaşdyrýar” diýip, beýanat etdi. Munuň özi golaý döwürde Ýakyn Gündogar regionynda ýakyn hyzmatdaş bolan Ysraýyl bilen Türkiýäniň arasyndaky gatnaşyklaryň doly kesilenini aňladýarmy? Bu sowala Gündogary öwreniş institutynyň halkara sektorynyň müdiri Irina Zwýagelskaýa şeýle jogap berýär:
— Men Türkiýe özüniň Ysraýyla bolan gatnaşyklaryndaky pozisiýany doly üýtgeder we islendik gatnaşyklary togtadar diýip pikir etmeýärin. Sebäbi Ysraýyl bilen Türkiýede howpsuzlyk sferasynda özara bähbitleri bar, örän uzak wagtlyk we öndümli hyzmatdaşlygyň taryhy bar. Ahyrky netijede NATO-nyň günorta tarapy bolan Türkiýe şeýle garanyňda Ysraýyl bilen gatnaşyklarda onçakly erkinem däl. Şonuň bilen birlikde “Adalat we Galkynyş” partiýasy hökümet başyna geleninden soň, Türkiýäniň Ysraýyla bolan garaýşynda-da, regiondaky wakalara garaýşynda-da örän çynlakaý üýtgeşmeler görnüp başlandy. Ýöne Türkiýe şu regiona integrirlenmek üçin tagalla baryny edýär. Türkiýe regionda has görnetin lider bolmaga bäsdeşleriň biridir. Şu babatda ol Yslam dünýäsinde Eýran bilen dalaş edýär. Şeýle ymtylyş, meniň garaýşymça, uzak wagta çeker. Munda Türkiýäniň Ysraýyla bolan garaýşyndaky anyk ädimlerem köp zatlary kesgitlär.
Strategiki seljermeler boýunça Ýewropa merkeziniň professory Aleksandr Garin bolsa şeýle gürrüň berýär:
— Türkiýe üçin Ýewropa Bileleşigine kabul edilmek gös-göni ýakyn geljek bolup durmaýar. Şonuň üçin Türkiýäniň daşary işler ministri öz wagtynda “multiwektor” syýasatyny teklip edipdi. Ony şeýleräk kesgitlemek mümkin: eger Ýewropa bizi özüne almasa, onda biz şeýle ýagdaýda, umuman, şeýle ideýadan ýüz öwürmezden, özümiziň geçmişimizi ýatlarys. Biz ýene-de şu regionda lider bolarys, biz has-da aktiwleşeris. Haçan-da bir wagt Türkiýäniň ygtybarly strategiki hyzmatdaşy—Ysraýyl bolupdy. Hyzmatdaşlygyň formulasy şeýledi: meniň duşmanymyň duşmany — meniň dostum. Munuň özi, köplenç halatda, ýolam alypdy. Çünki Türkiýäniň arap dünýäsi bilen öz problemalary bolupdy we häzirem şol problemalar bar. Şonda Türkiýe bu flotiliýany öz goragyna almaga töwekgellik etmekden çekinmändi. Häzir, elbetde, bu zatlaryň “bahasyny tölemeli”, sebäbi BMG-niň Ysraýylyň haýryna çykaran ýumşak ugrunyň hasabatynyň daşaryk ýaýramagy Türkiýäniň resmi ugry bilen çapraz gelýär.
Ýakyn wagtlarda BMG-niň Baş Assambleýasy palestin döwletini ykrar etmek baradaky meseläni ara alyp maslahatlaşmaga girişer. Muny Ysraýylyň töweregindäki soňky wakalar bilen baglanyşdyryp bolarmy: ysraýyl-türk gatnaşyklarynyň ýaramazlaşmagy, Ysraýylyň günortasyndaky terror wakalary, Gaza sektorynda Ysraýyl harbylary bilen palestin toparlanyşyklarynyň arasyndaky ýaragly gapma-garşylyklaryň ýüze çykmasy, hatda palestinparaz aktiwistleriň Londonda Ysraýylyň filarmoniýa orkestriniň konsertini başa bardyrmazlyga çalyşmagy.
— Meniň pikirimçe, şu zatlaryň barysy biri-biri bilen baglanyşykly. BMG-niň Baş Assambleýasyndaky çekişmeleriň öňüsyrasynda Ysraýylyň öz halkara borçnamalaryny ýerine ýetirmeýän ýurt hökmünde görkezilmegi üçin hemme zat ediljegine doly ynanýaryn. Halkara arenasynda Ysraýylyň töwereginde nähilidir bir daşlaşdyrma halkasy dörediler — diýip, Irina Zwýagelskaýa aýdýar.
Mundan ozal Birleşen Ştatlar palestinalylar öz döwletlerini döretjek bolsalar, muny diňe ysraýyllylar bilen gös-göni gepleşikleri dikeltmek arkaly gazanyp bilerler diýip beýanat edipdi, şonuň ýaly-da, eger Baş Assambleýa palestin döwletini ykrar etmeli diýip ses berse, onda ABŞ bu karara BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde weto goýjakdygyny mälim edipdi.
Kirill Kobrin Azatlyk Radiosynyň Rus gullugynyň žurnalisti.


text:
2—6-njy awgust aralygynda türkmenistanly ýaşlardan ybarat bolan uly topar HHR-iň Ählihalk ýaşlar federasiýasynyň çagyrmagy boýunça Hytaý Halk Respublikasynda boldy. Toparyň düzüminde türkmenistanly ýaşlar — Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlary, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýaşlar syýasaty bölüminiň, Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň wekilleri, telekeçiler, medeniýet we sungat işgärleri, ylym-bilim işgärleri hem-de žurnalistler bar. Bu dostlukly duşuşygyň Hytaý Halk Respublikasynyň Türkmenistandaky Medeniýet günleri bilen utgaşmagy ýakymly sazlaşyk döretdi.
Saparyň ilkinji güni Pekin şäherinde Hytaý Halk Respublikasynyň Ählihalk ýaşlar federasiýasynyň ýolbaşçylary bilen duşuşyk geçirildi. Federasiýanyň Merkezi geňeşiniň sekretary Sýuý Sýao myhmanlary ýaşlar federasiýasynyň işi, hytaýly ýaşlaryň durmuşy bilen tanyşdyrdy hem-de Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasy we ýaşlar bilen işleşýän beýleki düzümler bilen hyzmatdaşlygy ösdürmegiň mümkinçilikleri barada çykyş etdi. Bu ýerde durmuşa geçirilýän taslamalar bilen tanyşlykdan soňra ildeşlerimiz Türkmenistanyň Prezidentiniň parasatly baştutanlygynda Türkmenistanda alnyp barylýan giň gerimli ýaşlar syýasaty we onuň çäklerinde durmuşa geçirilýän uly işler, döredilýän giň mümkinçilikler barada gürrüň berdiler, Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň durmuşa geçirýän işleri bilen tanyşdyrdylar.
Saparyň barşynda guralan tanyşlyk çärelerinde çykyş edenler döredilen şeýle mümkinçilik üçin iki dostlukly ýurduň hormatly döwlet Baştutanlaryna alkyşlaryny beýan etdiler. Hytaýly ýaşlar türkmenistanly deň-duşlaryna sungatdaky ussatlyklaryny görkezdiler. Dabaraly çykyşlardan soň, iki döwletiň arasyndaky dostlugyň hem-de birek-birege hormat-sarpanyň nyşany hökmünde ýadygärlik sowgatlary gowşuryldy. Olaryň arasynda Türkmenistanyň Prezidentiniň, Magtymguly Pyragynyň hytaý diline terjime edilen ajaýyp eserleriniň bolmagy has-da guwandyryjydyr. Saparyň tutuş dowamynda türkmen we hytaý ýaşlary özara söhbetdeş bolup, birek-birek bilen pikir alyşdylar, medeniýetleri bilen içgin tanyşdyrdylar hem-de barha rowaçlanýan dostlugyň nyşany hökmünde bilelikde surata düşdüler.
Beýik hytaý akyldary Konfusiniň bellemegine görä, uzakdaky dost bilen duşuşyk iň uly şatlykdyr. Şeýle duşuşyklaryň biri HHR-iň Daşary işler ministrliginde geçirildi. Onda ministrligiň maslahatçysy Wu Lýanwen hem-de türkmen wekiliýetiniň ýolbaşçylary çykyş etdiler. Nygtalyşy ýaly, Türkmenistan bilen Hytaý Halk Respublikasynyň arasynda dostluk we hyzmatdaşlyk hakynda Şertnama we Türkmenistan bilen Hytaý Halk Respublikasynyň arasynda strategik hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň 2014—2018-nji ýyllar üçin Ösüş meýilnamasy kabul edildi hem-de üstünlikli durmuşa geçirilýär. Iki ýurduň arasyndaky diplomatik gatnaşyklar ýola goýlandan bäri geçen 23 ýylyň içinde uly üstünliklere beslendi. Iki ýurtda geçirilýän dürli halkara çärelere, şol sanda maslahatlara, festiwallara, duşuşyklara, sergilere we sport ýaryşlaryna gatnaşmak üçin wekiliýetler yzygiderli alşylýar. Şu saparyň mysalyndan mälim bolşy ýaly, ýaşlaryň dostluk gatnaşyklary hem däbe öwrülýär.
Ildeşlerimiz ýurdumyzda alnyp barylýan ýaşlar syýasaty, «Ýaşlar barada döwlet syýasaty hakyndaky» Türkmenistanyň Kanuny, «Türkmenistanda ýaşlar baradaky döwlet syýasatynyň 2015—2020-nji ýyllar üçin Maksatnamasy», Türkmenistanyň Ministrler Kabinetinde we Türkmenistanyň Mejlisinde ýaşlar bilen bagly bölümleriň döredilmegi ýaly giň gerimli işler, olaryň netijeleri bilen hem tanyşdyrdylar.
Türkmen ýaşlaryndan ybarat topar Pekin, Urumçi şäherleriniň meşhur taryhy ýerlerine, gözel tebigatyna, şol sanda XV asyryň birinji ýarymyna degişli Imperator köşgi toplumyna hem-de Beýik Hytaý diwaryna aýlanyp gördi. Bu gyzykly syýahat türkmen-hytaý dostlugynyň örän gadymy kökleriniň bardygyna ýene bir ýola ýakyndan göz ýetirmäge mümkinçilik berdi.
Türkmen wekiliýeti bilen Hytaý döwletiniň kuwwatly ykdysady merkezleriniň biri bolan Sinszýan welaýatynda, esasan-da, onuň Urumçi şäherinde netijeli duşuşyklar guraldy. Ildeşlerimiz Urumçi şäheriniň gözel ýerlerine, Týan-şan daglarynyň Asman kölüne, tehniki-ykdysady ösüş zolagyna, şeýle-de Sinszýanda iri «TBEA» korporasiýasyna baryp gördüler.
Meýilnama boýunça geçirilen her bir çäre iki ýurduň ýaşlaryny jebisleşdirip, dostlaşdyryp, olaryň birek-biregi gowy tanamagy, pikir alyşmagy üçin şert döretdi. Dürli kärde zähmet çekýän türkmen ýaşlary daşary döwletlerde ýurdumyza wekilçilik edýändiklerine buýsanýarlar hem-de özleri üçin döredilýän şeýle şertler, edilýän aladalar üçin Türkmenistanyň Prezidentine köp sagbolsun aýdýarlar.


text:
Eýranyň parlamenti düýn Siriýa bilen baglaşylan azat söwda şertnamasyny tassyk etdi.
Döwlet telewideniýesi kanun çykaryjylara salgylanyp, azat söwda kanunynyň Siriýa hökümetiniň duşmanlary üçin, sebitdäki sionistlere garşy göreşiň çäginde açyk yşarat bolandygyny aýtdy.
Siriýa bilen Eýranyň arasynda ýylda, hasaplamalara görä, 400 million dollarlyk söwda edilýär, ýöne olar bu söwdanyň gerimini has giňeltmek isleýärler.
Birleşen Ştatlar, ÝB, Arap ligasy we Siriýanyň öňki ýarany we iň uly söwda partnýory bolan Türkiýe Damaska garşy sanksiýa girizdi.


text:
Häkimiýetlere garşylyk görkezmekde aýyplanyp, sud jogapkärçiligine çekilen we bir ýarym ýyl türme tussaglygynda oturan gazak oppozisiýa aktiwistiniň günäsi geçildi.
“Arman” hereketiniň lideri Ýermek Narymbaýew 2010-njy ýylyň iýun aýynda prezident Nursultan Nazarbaýewiň wezipesinden çekilmegine çagyryş edilip geçirilen protestde saklanyp, dört ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Gazagystanyň Adam hukuklary boýunça edarasynyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, Narymbaýew 15 günden azatlyga çykarylar.
Geçen hepde Gazagystanyň tanymal hukuk gorýjy aktiwisti Ýewgeniý Žowtise hem amnistiýa yglan edilipdi.
Bu amnistiýalar Nursultan Nazarbaýewiň şu hepde Germaniýa resmi sapar edýän döwrüne gabatlandy. Onuň bu saparynda 3 milliard ýewrolyk şertnamalara gol goýuldy.


text:
“Deadpool” filmi.
Ekrana çykjak senesi: 2016-njy ýylyň 12-nji fewraly.
“Marvel Comics” şereketi tarapyndan surata düşürilen bu başdan geçirme tomaşaçylaryň uly gyzyklanma bilen garaşýan filmleriniň biridir. Häzirkizamanyň meşhur gahrymanlaryndan biri bolan Deadpool bilen Aýratyn Güýçler Goşunynyň esgeri Wade Wilsonyň özara göreşi dürli sýužetleriň üsti bilen tomaşaçylaryň gyzyklanmasyny özüne çeker. Filmiň gahrymanlary gapma-garşylykly başdan geçirmeleriniň netijesinde kemala gelýän özüňi kämilleşdirmek güýjüniň hem-de özüňe bolan ynamyň ähli zatdan üstün çykýandygy açylyp görkezilýär. Täze başarnyklar esasynda kämilleşen, özüniň gara niýeti üçin hiç zatdan gaýtmaýan Deadpool, durmuşynda päsgel berjek ähli garşydaşlaryny ýok etmäge çalyşýar...
“Batman we Superman: Adalatyň Şapagy” filmi.
Ekrana çykjak senesi: 2016-njy ýylyň 25-nji marty
Dünýä ynsanlary hakykat ýüzünde nähili gahrymana zerurlyk bardygy barada kelle döwýärdi. Bu döwrüň dowamynda Supermanyň edýän eden-etdilikleridir, bidüzgün hereketlerinden döreýän alada muňa mynasyp garşydaşy ugratmaga mejbur edýär. Gotham şäheriniň ýaşaýjysy, güýçli hem-de rehimsiz Batman atly höwesjeň gorag wekilini Metropoluň häzirki döwrüň iň hormatlanýan goragçysy hökmünde orta çykarypdyr. Şeýlelikde Batman bilen Supermanyň arasyndaky söweşiň üsti bilen, täze bir howp ýokary galýar, ýagny ynsanlyk ýer ýüzünden ýitip gitmek howpy bilen ýüzbe-ýüz bolýar...
“Kapitan Amerika: Gahrymanlaryň söweşi” filmi
Ekrana çykjak senesi: 2016-njy ýylyň 6-njy maýy.
“Ýeňilmezler” topary tarapyndan alnyp barylan birnäçe özgertmeleriň şowsuz tamamlanmagy netijesinde, ýurtda täze düzgüne bolan isleg barha ýokary galýar. Ýurtdaky syýasy güýçler “Ýeňilmezleriň” bir awtoritar tarapyndan gözegçilik edilýän hem-de ugrukdyrylýan bir ulgamynyň gurulmagy üçin herekete girişýärler. Bu ýagdaý “Ýeňilmezleriň” özara düşünişmezlige gelmegine we iki topara bölünmegine sebäp bolýar. Olardan birinjisi Stiw Rojersiň ýolbaşçylygyndaky, hökümetiň täsiri bolmazdan, “Ýeňilmezleriň” erkin ýagdaýda ynsanlygy goramagyny goldaýan we muny dowam etmeginiň tarapyny tutýan topary bolupdyr. Beýleki topar bolsa Tony Starkyň hökümetiň gözegçiligini we iş alyp barmagyny goldaýan ikinji topardyr. Filmde bu iki toparyň özara bäsdeşligi we göreşi açylyp görkezilýär...
“X-Men: Apocalypse” filmi.
Ekrana çykjak senesi: 2016-njy ýylyň 19-njy maýy.
Medeniýetiň başlangyjyndan bäri oňa hudaý ýaly çokunanlar bolupdyr. X-Men ewolýusiýasynyň ilkinji we iň güýçli mutanty bolan Apocalypse, birnäçe mutantlaryň güýjüni özünde jemlemek bilen ölümsiz we ýeňilmez ýagdaýa gelipdir. Müň ýyllyk ukysyndan soňra oýanan hem-de garşylaşan dünýäsini halamadyk gahryman, aralarynda Magnetonyň hem ýer alan güýçli mutantlardan düzülen bir toparyny gurýar we ynsanlygy ýok edip, öz hökmürowanlygyny sürdürmegi maksat edinýän täze bir dünýäni gurmak isleýär...
“Kast ediş buýrugy (Suicide Squad)” filmi.
Ekrana çykjak senesi: 2016-njy ýylyň 12-nji awgusty.
“Warner Bros” şereketiniň ýolbaşçylygynda we Dawid Aýeriň rejisýorlyk etmeginde şu ýyl efire girjek “Kast ediş buýrugy” filminde Jared Leto bilen iki gezek “Oskar” baýragyna dalaşgär Will Smithi “Deadshot”, Joel Kinnamany “Rick Flagg”, Margot Robbieni “Harley Quinn”, Jaý Kourtneýi “Captain Boomerang”, Sara Delewingneýi “Enchantress” we iki sany “Oskar” baýrakly Wiola Dawisi “Amanda Waller” rollarynda görüp bileris.
“Doctor Strange” filmi.
Ekrana çykjak senesi: 2016-njy ýylyň 4-nji noýabry.
Filmde howply ulag heläkçiligine duçar bolan hem-de bu wakadan soň täzeçe pikirleri orta çykarýan bir lukmanyň alyp baran täsin işleri açylyp görkezilýär. Bu heläkçilikden soň gizlin, syrly dünýäni hem-de durmuş zerurlyklaryna alternatiw ölçegleri gezelenç eden beýni we damar hirurgy Doktor Stephen Strangeniň täsin başdan geçirmeleri barada gürrüň berilýär...


text:
Serbiýanyň täze saýlanan prezidenti Tomislaw Nikoliç penşenbe güni özüniň bu wezipedäki ilkinji resmi saparyny Moskwadan başlajakdygyny mälim etdi.
Tomislaw Nikoliçiň Progressiw Serbiýa partiýasynyň resmileriniň sözlerine görä, prezident Nikoliç şu hepdäniň şenbe güni Moskwada prezident Wladimir Putin bilen duşuşar.
Orsýetiň mediasy Serbiýanyň prezidentiniň Moskwa etjek saparynyň dowamynda onuň Orsýetiň “Edinaýa Rossiýa” partiýasynyň kongresinde çykyş etmeklige-de çagyrylandygyny habar berýär.
Geçen ýekşenbe güni Serbiýada gaýtadan geçirilen prezidentlik saýlawlarynda Tomislaw Nikoliç ýurda iki tapgyr prezidentlik eden Boris Tadiçden üstün çykypdy.


text:
Şenbe güni Aşgabatda kompýuter proýektleri boýunça mekdep okuwçylarynyň arasynda geçirilen halkara olimpiadasy tamamlandy.
Dört gün dowam eden bu halkara olimpiadasy Aşgabatdaky türkmen-turk uniwersitetiniň binasynda geçirildi.
Şenbe güni bu ýaryşyň ýeňijilerine 94 komplektden ybarat medal gowşuryldy, şolardan 15-si altyn we 36-sy kümüş medal.
Bu halkara bäsleşiginde Türkmenistanyň mekdep okuwçylary tarapyndan hödürlenen kompýuter proýektlerinden 22-si dürli medallara mynasyp boldy. Şol gazanylan medallardan 3-si altyn, 6-sy kümüş we 13-si bürünç medal.


text:
Eýran 10 amerikan deňizçisini, olaryň ýurduň diňiz giňişligine bilgeşleýin girmändigi barlag üsti bilen anyklanansoň, goýberendigini bildirdi.
"Tutulan amerikan deňizçileriniň Eýranyň territorial suwlaryna bilgeşleýin girmändigi anyklanyp, ötünç soralandan soň, deňizçiler Pars aýlagda halkara deňiz giňişligine goýberildiler" diýip, Yslam rewolýusiýasynyň sakçylary "Pasdaran" Eýranyň döwlet telekanalyna aýtdy.
Ozal talap edildi diýlip, habar berlişi ýaly, Waşingtonyň bu babatda Eýrandan ötünç soranlygy entek tassyklananok.
12-nji ýanwarda, Pars aýlagynda Eýranyň deňiz giňişligine girenligi sebäpli, Amerikanyň deňiz güýçleriniň iki gaýygy üstündäki on adamdan ybarat - dokuz erkek, bir aýal - ekipažy bilen birlikde tutuldy.
Birleşen Ştatlaryň resmileri türgenleşik missiýasyndaky gaýyklaryň biriniň ýa ikisiniň-de tehniki kynçylyga uçrap, Fars adasyna tarap barandygyny aýtdylar. Pars aýlagynda takmynan Eýran bilen Saud Arabystanynyň aralygynda ýerleşýän bu kiçijik adada Eýranyň ”Rewolýusiýa sakçylarynyň” deňiz bazasy bar.
Birleşen Ştatlaryň deňizçileriniň boşadylandygy yglan edileninden soň Eýranyň döwlet telekanaly olaryň bir otagda eýran halysynyň üstünde oturan suratyny görkezdi.
13-nji ýanwarda ”Rewolýusiýa sakçylarynyň” deňiz güýçleriniň komandiri kontr-admiral Ali Fadawi özüniň deňizçileri boşatmak baradaky iň soňky buýruga garaşýandygyny aýdypdy. Gaýyklar bilen olaryň ekipažy hem şondan az salym soň goýberildi.
Fadawi telewideniýede eden çykyşynda bu hadysa "professional bolmadyk ýagdaýyň" sebäp bolandygyny aýtdy. Onuň aýtmagyna görä, Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri ýagdaý barada pikir alyşmak üçin 12-nji ýanwarda Eýranyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarife jaň edipdir.
"Jenap Zarif berk durup, Jenap Kerrä bu biziň territorial deňiz giňişligimiz, siz ötünç soramaly diýipdir" diýip, Fadawi aýtdy.
Kerri 12-nji ýanwarda deňizçiler "basym" goýberilmeli diýdi.
Fadawi Amerika jaň edip ötünç sorady diýse-de, has barlyşykly äheňde gürläp, Eýran "serhediň bozulmagy duşmançylykly ýa içalyçylykly maksat bilen" bolmandyr diýen netijä geldi diýdi.
Ol deňizçiler Eýranyň territoriýasyna "bir nawigasiýa sistemasynyň, ýagny ýol görkeziji tilsimadyň bozulmagy" netijesinde giripdirler” diýip, sözüniň üstüne goşdy.
13-nji ýanwarda ir bilen Eýranyň ”Rewolýusiýa sakçylarynyň” sözçüsi Birleşen Ştatlaryň deňizçileri Fars adasynda soraga çekilýärler diýipdi. Ýöne bu entek tassyklananok.
Bu aralykda Eýranyň goşun başlygy 13-nji ýanwarda Birleşen Ştatlaryň iki gaýygynyň tutulmagy amerikan kongresinde Eýranyň garşysyna täze sanksiýalary girizmäge synanyşýanlara sapak bolsun diýdi.
"Tasmin" habar agentligi general Hasan Firouzabada salgylanyp: "Pars aýlagynda amerikan güýçleriniň regionda goýberen iň soňky ýalňyşlygy bolmazlygy ähtimal bu hadysa Birleşen Ştatlaryň kongresinde goh turuzýanlara sapak bolsun" diýip ýazdy.


text:
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew 9-njy sentýabrdaky terrorçylykly hüjümi amala aşyranlaryň ýok ediljekdigini aýtdy.
“Biz terrorçylyga garşy göreşi soňuna çenli dowam etdirmäge taýýar. Bizde başga çykalga ýok. Şeýle jenaýatçylyga baş goşan terrorçylar ýok ediler” diýip, Medwedew Orsýetiň Ýaroslawl şäherinde geçirilýän syýasy forumda eden çykyşynda belledi.
9-njy sentýabrda Orsýetiň Federal howpsuzlyk gullugynyň ýolbaşçysy Aleksandr Bortnikow Wladikawkazdaky hüjümi gurnanlykda şübhe edilýän 3 adamyň tussag edilendigini mälim etdi.
Azyndan 17 adamyň ölümine getiren hüjümiň jogapkärçiligini entek hiç kim öz üstüne almady. Bu wakada 100-den gowrak adamyň ýaralanadygy habar berilýär.


text:
Täjigistanda “Facebook” we beýleki saýtlaryň ençemesi heniz hem petikli. Ýurduň bir resmisi olaryň petiklenmeginiň milli howpsuzlyk aladalary bilen bagly bolmagynyň mümkindigi aýdýar.
Täjigistanda “Facebook” we ors dilindäki “centrasia.ru”, “tjk.news.com”, “zvezda.ru” we “maxala.org” internet saýtlary döwlet eýeçiligindäki aragatnaşyk gullugy tarapyndan 3-nji martda petiklendi.
Täjigistanyň Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasyndaky wekili Nuriddin Şamsowyň öz beýanatynda aýtmagyna görä, internet saýtlary we media öz hereketleri üçin “jogap bermelidirler”.
Şamsow hökümetiň milli howpsuzlygy üpjün etmäge we kiber jenaýatlaryna garşy göreşmäge borçludygyny hem aýdýar.
Şu hepdäniň başlarynda ÝHHG Täjigistany interneti petiklemegi bes etmäge çagyrdy.


text:
Germaniýanyň bilim ministri Annette Şawan öz doktorlyk dissertasiýasyny Dýusseldorf uniwersitetiniň edebi ogurlyk diýip atlandyryp, onuň güýjüni ýatyrandygyna garamazdan, öz wezipesinden çekilmek planynyň ýokdugyny aýtdy.
Çarşenbe güni bu barada eden çykyşynda hanym Şawan Dýusseldorf şäheriniň Genrih Geýne adyndaky uniwersitetiniň bu barada çykaran karary bilen ylalaşmaýandygyny we muňa garşy kanuny ýollar arkaly göreşjekdigini nygtady.
Germaniýanyň bilim ministri 1980-nji ýylda “Halk we wyždan” diýen at bilen goran doktorlyk dissertasiýasynyň köp böleginde çeşmeleri görkezmezden beýleki ylmy işlerden göçürilen tekstleri ulanandygy barada bildirilýän aýyplamalary ret edýär.
2011-nji ýylda Germaniýanyň şol wagtky goranmak ministri Karl-Teodor Güttenberg hem şular ýaly plagýat aýyplamasynyň netijesinde wezipesinden çekilipdi.


text:
Saglyk.info girdeji üçin döredilen başlangyç däl-de, eýsem Türkmen köpçüliginiň saglyk, sagdyn durmuş baradaky bilimini we düşünjesini gowulandyrmak we artdyrmak, köpçüligiň adam saglygyna, daşky gurşawa degişli meseleler bilen gyzyklanmasyny we bu meselelerde öz pikirlerini beýan etmäne mümkinçilik bermek missiýasy bilen döredilendir. Şeýle-de saýt dürli ýurtlarda ýaşap turkmen dilinde gepleýän we şeýle kynçylyklar babatda aladalanýan adamlar bilen hyzmatdaşlyk açmagy göz oňünde tutýar.
Saglyk.info hiç hili syýasy äheňli meýilnamalary mahabatlandyrmak maksadyny yzarlanok. Saýtdaky maglumatlar köpçüligiň goşulmagy we jemgyýetde bolan meseleleri konstruktiw äheňde ara alyp maslahatlaşmak maksady bilen çap edilýär. Saýtda halk köpçüligi saglyga we daşky gurşawa degişli bolan meseleleri teswirlemäge, öz pikirlerini paýlaşmaga we dogry çözgüt ugrunda jedelleri alyp barmaga çagyrylýar.
Saglyk.info materiallary döredende ýokary hünärmenlik derejesini we gizlinlik düzgünlerini saklaýar. Okyjylaryň, makalalaryň awtorlaryna degişli bolan şahsy maglumatlar ýaýradylanok, hiç kim bilen paýlaşylanok.
Saglyk.info köpçüligiň ulanmagy uçin mugt bolan çeşmedir. Materiallary ulanmak we ýaýratmak maslahat berilýär. Emma materiallaryň göçürme nusgalaryny gazanç maksady bilen gaýtadan işläp çap etmek gadagandyr. Maglumatlaryň saýtdan alnyp ýaýradylan halatlarynda, olaryň çeşmesi görkezilmelidir.
Saglyk.info derman serişdelerini öndürýän şereketleriň önümlerini mahabatlandyranok we olardan hiç hili kömek kabul edenok. Saýtda hiç hili mahabatlandyrma hem-de şeýle häsiýetli makalalar ýerleşdirilenok.
Saglyk.info Türkmen we halkara döwlet, hususy we döwlete degişli bolmadyk, galdyrylýan meselelere degişli iş alyp barýan guramalary hyzmatdaşlyga çagyrýar.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Nobel baýragy boýunça Komitet şu ýylyň himiýa boýunça baýragyny ysraýylly alym Daniýel Şehtmana bermek barada karara geldi. Ol kwazikristallary açandygy üçin bu abraýly baýraga mynasyp boldy.
6-njy oktýabrda edebiýat boýunça Nobel baýragyna mynasyp bolanyň ady yglan ediler. 10-njy oktýabrda bolsa ykdysadyýetde gazanylan öňegidişlikler üçin Nobel baýragynyň eýesi belli bolar.
Adamzat medeniýetiniň ösüşi ugrunda gazanylan öňegidişlikler üçin berilýän iň abraýly halkara baýragyň düýbini 1901-njy ýylda şwed senagatçysy Alfred Nobel tutupdy.


text:
Penşenbe güni Müsüriň täze prezidenti Muhammad Mürsi parlamentiň işini gaýtadan dikeltmek barada öz gol çeken permanyny ýatyrmak barada Konstitusion suduň çykaran hökümine hormat goýýandygyny we muňa boýun boljakdygyny mälim etdi.
Bu barada ýaýradan ýazmaça beýanatynda prezident Muhammad Mürsi parlament bilen baglanyşykly bar bolan kynçylyklary çözmek üçin ýurduň syýasy güýçleri we kanunçylyk organlary bilen gepleşik geçirmekligi planlaşdyrýandygyny belläpdir.
Bu beýanatda Müsüriň prezidenti özüniň kanunçylyga ygrarlylygyna galýandygyny we ýüze çykaýmagy mümkin islendik bir konfrontasiýanyň öňüni almaga çalyşjakdygyny nygtapdyr.
Muhammad Mürsi penşenbe güni Müsüriň prezidenti wezipesinde ilkinji resmi sapar bilen Saud Arabystanyna bardy.


text:
Mälim bolşy ýaly dürli ýurtlarda işleýän müňlerçe türkmenistanly bar. Olaryň aglabasynyň hem wizasyzdygy aýdylýar.
Eýsem daşary ýurtlarda işleýän Türkmenistanyň raýatlary saglyk babatda nähili ýagdaýlary başdan geçirýärkä? Wizasyz, rugsatsyz ýagny gaçgak ýagdaýda işleýänler saglyk hyzmatlaryndan nähili peýdalanyp bilýärkä? Daşary ýurtlarda işleýän Türkmenistanyň raýatlary öz saglygyna nähili seretdirip bilýärkä?
Azatlyk Radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanynda daşary ýurtlarda işleýänleriň saglyk ýagdaýy barada söz açyp, hemmeleri bu temadaky gepleşige gatnaşmaga we aşakdaky foruma hem teswir galdyrmaga çagyrýar. Habarlaşmak üçin biziň elektronik hat salgymyz: hat@azatradio.org


text:
Meksikaly režissýor Alehandro G. Inaruttiniň (Alejandro G. Inarritu) “Birdman” atly komediýasy 22-nji fewralda Los-Anjelos şäherinde geçirilen Oskar dabarasynda dört Oskar baýragyna mynasyp boldy.
Şeýle-de, Inarutti öňki gahryman aktýoryň gaýtadan Broadwaý sahnalaryna dolanmaga synanyşýan pursatlaryny görkezýän filmi esasynda iň gowy režissýor baýragyna eýe boldy.
Ýöne weteran Maýkl Kiton (Michael Keaton) “Birdman” filminde ýerine ýetiren keşbi esasynda iň gowy aktýor baýragyny alyp bilmedi.
Bu baýragy britaniýaly aktýor Eddi Redmaýne (Eddie Redmayne) mynasyp bolup, iň gowy aktrisa baýragyna Jullianne Moore eýe boldy.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Pan Gi Mun Gyrgyzystandaky syýasy geçişe ýokary baha berýär.
Panyň 16-njy fewralda Wenada Gyrgyzystanyň daşary işler ministri Ruslan Kazakbaýew bilen duşuşanda aýtmagyna görä, Gyrgyzystandaky “asuda häkimiýet çalşygy” gyrgyz demokratiýasyny pugtalandyrypdyr we ol regiondaky beýleki döwletlere görelde bolýar.
2010-njy ýylyň 10-njy aprelinde protestçiler öňki prezident Kurmanbek Bakiýewi häkimiýetden agdardy. 2010-njy ýylyň oktýabrynda parlament saýlawlary we 2011-nji ýylyň oktýabrynda prezidentlik saýlawlary geçirildi.
Pan Gi Mun bilen Ruslan Kazakbaýew Gyrgyzystandaky barlyşyk prosesi, neşe söwdasyna garşy göreş we Owganystandaky parahatçylyk prosesi barada hem gürrüň etdiler.


text:
Çarşenbe güni Birleşen Milletler Guramasy Pakistandaky sil heläkçiliklerinde ejir çekenlere ýardam bermek üçin göz öňünde tutulýan 469 million dollar serişdäniň ýarsynyň eýýäm taýýardygyny mälim etdi.
BMG-niň Pakistandaky edarasynyň metbugat sekretary Maurizio Guliano bu maliýe serişdeleriniň donor guramalaryň we döwletleriň ýardamy bilen toplanandygyny aýtdy.
Pakistanyň taryhynda örän uly tebigy betbagtçylyk hökmünde alamatlanan bu sil heläkçiliklerinde azyndan 1 müň 600 töweregi adam ölüp, 20 million töweregi adam öz ýaşaýan ýerlerini terk etmäge mejbur boldy.
Düýn Ýewropa Bileleşigi hem bu sil heläkçiliklerinde ejir çekenlere ýardam üçin ýene goşmaça 30 million ýewro maliýe serişdesini berjekdigini mälim etdi. Şeýlelikde, Ýewropa Bileleşiginiň Pakistana berjek umumy ýardamy 70 million ýewro töweregi bolar.


text:
Oraza aýynda agyz beklemegiň gadagan edilmegi uýgur halkynyň ozal gören ýa eşiden zady däl. Hytaýyň günbataryndaky Uýgurystana, ýagny indi Sinszýan diýlip atlandyrylýan regionda ýaşaýan bu türki musulman halka Pekin oraza parzyny berjaý etmegi gadagan etdi.
Geçen aý oraza başlananda, hytaý häkimiýetleri uýgurlaryň agyz beklemeginiň öňüni almaga synanyşdylar. Sinszýanyň Jiňňe etrabynyň azyk we derman administrasiýasy "azyk hyzmatlary oraza aýynda hem adatdakysy ýaly öz işlerini dowam etdirer" diýip, bildiriş ýaýratdy. Bu uýgurlaryň eýeçiligindäki restoranlary hem öz içine alýar. Sinszýanyň Böle etrabynda-da döwlet işgärlerine "oraza aýynda agyz beklemek, tarawa gatnamak ýa beýleki dini däpler ýaly işjeňlige goşulmaň" diýildi.
Agyz beklemegiň gadagan edilmegi uýgurlar bilen han hytaýlylaryň (uýgurça: hanzularyň) arasynda gadymdan gelýän konflikde ulanylýan täze taktika. Aslynda bolsa uýgurlar bilen hanzularyň arasyndaky konflikt yslam dini döremezden öň başlanan zat. Ýöne uýgurlaryň garaşsyzlyk ugrundaky hereketiniň milli hereketdigine garamazdan, häzir yslam ekstremizminiň giňden ýaýran döwründe iki milletiň arasyndaky iň uly problemalaryň biri din hasaplanýar.
Uýgurlar, Hytaýyň öňki hökümetleriniň agalygyna garşy çykyşlary ýaly, ýurduň kommunistik partiýasynyň hökümdarlygyna-da garşy durýarlar. 1949-njy ýylda bolan rewolýusiýadan soň Pekindäki täze hökümet köne taktikany ulanyp, hanzulary işlemek hem ýaşamak üçin uýgurlaryň watanyna göçürip başlady. Häzirki wagtda Sinszýandaky (Uýgurystandaky) hanzularyň, ýagny hanhytaýlaryň sany ýerli uýgurlaryň sany bilen tas deň diýen ýaly.
Sinszýana gelýän hanzularyň sanynyň köpelmegi bilen regionda bolýan zorlukly hereketler-de artdy. 1977-nji ýylda Ýiniňde gozgalaň turdy, regionyň merkezi Urumçyda bombalar partlady. Netijede onlarça, belki-de ýüzlerçe adam öldi.
Geçen iki ýyllykda uýgurlar Sinszýanda awtobus we otly duralgalarynda, köçelerde hanzulara hüjüm edip, onlarça adamy öldürdiler. Polisiýa, howpsuzlyk we harby güýçler-de çalt herekete geçip, onlarça uýgury öldürdi. Oraza aýy başlanaly bäri hanzulardan azyndan 3 polisiýa işgäri, uýgurlardan hem iň bärkisi 18 adam öldürildi.
Pekiniň Sinszýany "üç ýaramazlygyň" - terrorizmiň, dini ekstremizmiň we separatizmiň - öýjügi diýip suratlandyrýar. Hytaý häkimiýetleri ençeme gezek howpsuzlyk operasiýalaryny geçirdiler. Ýöne soňra uýgurlary boýun egdirmek üçin bu kampaniýalarda din nyşana alyndy. Bu hem halkara jemgyýetçiliginiň ünsüni öňküden beter özüne çekmek bilen Hytaýyň islemeýän netijesini berdi.
Soňky girizilen düzgüne görä, eger garry adamlar bolmasa, uýgurlara sakgal goýbermek gadagan. Ýaşy 18-den aşakdakylara metjide barmak bolanok.
Ýöne Sinszýandan uzakdaky musulmanlary gahar-gazaba mündürip, 300 müň çemesi uýguryň özüne watan edinen ýurdy Türkiýede uýgur meselesini üns merkezine getiren agyz beklemäge girizilen gadagançylyk boldy. Türkiýäniň daşary işler ministri beýannama ýaýradyp: "Sinszýan regionynda uýgur türklerine agyz beklemegiň we beýleki dini parzlary berjaý etmegiň gadagan edilmegi baradaky habarlar biziň halkymyzy tukatlandyrdy" diýdi.
Hytaýlylaryň uýgurlara zabun çemeleşmegi iýun aýynyň aýaklarynda Türkiýede Hytaýyň garşysyna protestleriň turmagyna getirdi. Ankarada Hytaýyň ilçihanasynyň öňünde bu ýurduň baýdagyna ot berildi. Gaharly protestçileriň hytaýly turistleri nyşana alandygy aýdyldy.
Hytaý Türkiýä sapara gidýän hytaýlylary hüşgärlige çagyryp, duýduryş berdi.
9-njy iýulda Tailandyň häkimiýetleriniň 109 uýgury Hytaýa gaýtaryp berendigi mälim bolanda, Türkiýedäki demonstrantlaryň gahary Tailanda gönükdi. Tailand Ankaradaky ilçihanasyny we protestçileriň şol gün urduryp giren öz Stambuldaky konsullugyny wagtlaýynça ýapdy.
Hytaýdan gaçyp çykýan uýgurlaryň barýan esasy ýeri günorta-gündogar Aziýa ýurtlary. Olaryň aglabasy şol ýerden Türkiýä aşmagy umyt edýärler. 9-njy iýulda Tailanddan Hytaýa gaýtaryp berlen uýgurlar biz türk diýip, bu ýurtda bir ýyl bolupdyrlar.
Taý häkimiýetleri beýleki uýgurlara Türkiýä gitmäge rugsat etdiler. Bangkok özüniň Türkiýedäki diplomatik missiýalarynyň nyşana alynmagyna garaşmadyga meňzeýär.
Taý häkimiýetleri uýgurlaryň gaýtaryp berilmegi barada Hytaýdan gelen haýyşnama salgylanýarlar. Pekin bu 109 uýguryň ekstremistik toparlara goşulmak üçin Orta Gündogara barýandyklaryny, olaryň 13-siniň terrorçylykly işleri edip, Hytaýdan gaçandygyny aýdýar.
Hytaýy terk edip, Pakistanda, Owganystanda, Yrakda we Siriýada ekstremistik toparlara goşulan uýgurlar ýok däl. Ýöne Pekiniň Sinszýanda "terrorçylykly" hüjümler diýýäninde ulanylan ýaraglar köplenç pyçak ýa palta.
Hytaý uýgurlara "separatist" tagmasyny basyp, bu problemanyň pan-yslamçylyk problema öwrülip barýanyny ençeme ýyllap görmezlige saldy.
Ýöne bu soňky göçüm, ýagny oraza aýynda agyz beklemegi gadagan etmek Türkiýedäki türk dindeşleriniň ünsüni uýgurlaryň agyr ýagdaýyna çekdi. Türkiýe bilen Hytaýyň aralygynda bolsa Gazagystan, Gyrgyzystan, Özbegistan, Türkmenistan we Azerbaýjan bar. Bularyň hem ählisi musulman türki halklar, uýgurlar bilen garyndaş.


text:
Awstraliýanyň premýer-ministri Toni Abbot öz ýurdunyň Siriýadan has kän bosguny kabul etjegini aýtdy.
Emma Abbot 6-njy sentýabrda munuň Awstraliýanyň dünýä boýunça alýan bosgunlarynyň möçberini köpeltmejegini hem sözüne goşdy. Ol bu karara öz partiýasynyň içinden edilen basyş sebäpli geldi.
Premýer-ministr anyk san aýtmady, emma Ýakyn Gündogardaky lagerlerde ýerleşen ýanalýan azlyklardan has köp adamyň kabul ediljegini aýtdy.
Awstraliýa geçen ýyldan şu ýylyň iýulyna çenli dünýä ýurtlaryndan 13750 bosgun kabul etdi.
Olaryň 4400 sanysy Siriýadan we Yrakdan gaçan adamlardy. Jemi kabul edilýän bosgunlaryň sany 2018-nji ýyla çenli 18750-ä ýetiriler.


text:
Azerbaýjanyň syýasy oppozisiýa toparlary oktýabrda geçjek prezident saýlawlaryna bir kandidat çykarmak boýunça ylalaşyga geldiler.
Demokratiki güýçleriň Milli geňeşiniň sişenbe güni geçirilen ýygnagynda tanymal kinossenariçi Rustam Ibragimbekow oppozisiýanyň adyndan bäsleşige çykmaly edildi.
Şeýle-de ýygnakda geçiş döwrüni kesgitleýän jarnama kabul edildi. Ol jarnamada eger saýlansa, oppozisiýanyň kandidatynyň iş başynda diňe iki ýyl galmalydygy aýdylýar.
Şu döwrüň içinde Milli geňeş konstitusiýa we saýlaw reformalaryny geçirmek üçin “milli ynam hökümetini” döreder.
Azerbaýjanyň dolandyryjy partiýasy bolan “Täze Azerbaýjan” iş başyndaky prezident Ylham Alyýewi kandidat belledi.
Alyýew 2003-nji ýylda, öz kakasynyň ýerine prezident bolaly bäri ýurdy dolandyrýar.


text:
Fransiýanyň polisiýasy Parižiň demirgazyk-gündogaryndaky territoriýanyň ýaşaýjylaryny öýünden daşary çykardy. Bu territoriýada fransuz satiriki žurnalynyň binasyna hüjüm eden şübhelileriň ýerleşýändigine we azyndan bir adamy zamun alandygyna ynanylýar.
Fransiýanyň telewideniýesiniň maglumatlarynda polisiýanyň Dammartin-en-Goele (Dammartin en Goýele) şäherçesindäki şübhelileri gabawa alandygy we olar bilen gepleşikleri geçirýändigi habar berilýär.
“AP” habar gullugynyň berýän maglumatyna görä, resmiler wakanyň bolýan sebitiniň golaýynda ýerleşýän Charles de Gaulle (Şarl de Gol) halkara aeroportunyň iki uçar meýdançasyny ýapypdyr.
Fransiýanyň içeri işler ministri Bernard Kaznew (Bernard Cazeneuve) şübhelileri “ýaragsyzlandyrmak” ugrunda operasiýalaryň dowam edýändigini aýtdy.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 20-nji iýunda Taryhy we ülkäni öwreniş muzeýiniň täze binasyny dabaraly açmak üçin Daşoguza bardy. Ony bu ýerde Mejlisiň başlygy, hökümet agzalary, harby we kanun goraýjy organlaryň ýolbaşçylary, hormatly ýaşulular, din wekilleri garşyladylar diýlip, habar berilýär.
Din hadymlary döwlet baştutanynyň saglygyny dileg etdiler: “Özüniň beýik adamkärçiligi, nusgalyk göreldesi bilen tanalýan eziz arkadagymyzy öz penaňda hemişe aman sakla. Goý, dünýä dursun, bütin türkmen halkymyzy bir başa jem eýläp, belent sepgitlere alyp barýan hormatly prezidentimiz dursun! Ämin”.
Prezidenti garşylamaga köp sanly ýaşlar, mekdep okuwçylary aeroporta getirildi. Türkmenistandaky çeşmelerden gowuşýan habarlara görä, Daşoguzda prezidenti garşylatmak, muzeýiň açylyş dabarasyna gatnaşdyrmak üçin Balkandan, Marydan, Lebapdan, Ahaldan okuwçylaryň uly topary öz hasabyna getirilipdir. Mugallymlaryň ýolbaşçylygynda şol okuwçylaryň hossarlaryndan Daşoguza baryp-gelmek üçin pul ýygnaldy diýip, ýerli çeşmeler aýdýar.
Prezidentiň garşylanan pursatam, gürleýän, adamlar bilen gürleşýän pursatam arkasynda ýaşlar yzyny üzmän, ony alkyşlaýan sözleri aýdyp, “arkadag” diýip gygyrýarlar hem ýörite fon döredýärler. Olar janly diwar bolup oýnaýarlar.
“Beýle kartina Nyýazow döwründe-de ýokdy, bu täze tapylan hokga, belki, Demirgazyk Koreýadan görelde alýandyr biziňkiler” diýip, telewideniýe arkaly reportaža tomaşa eden türkmenistanly ýaşuly aýdýar.
Prezident Berdimuhamedow çykyşynda ýaşlary milli ruhda terbiýelemegiň zerurdygyny aýtdy: “Esasy ýurduň geljegi ýaşlaryňkydyr. Olary bir edepli-ekramly, bir geljekde bir gowy edip, öz watansöýüji ýaşlar bolup ýetişse, oňa ýetesi zat ýog-a”.
Zerurlyk barmy?
Türkmen parlamentiniň öňki deputaty, oppozisiýa wekili Halmyrat Söýünow Berdimuhamedowyň şahsyýet kulty Nyýazowyňkydan tapawutlanýar diýen pikirde: “Hakykatdanam, Nyýazow şular ýaly köpçülikleýin çäreler geçirende, etrabyň çägindäki adamlar ýygnanyp, şular ýaly şowhunly geçirilerdi çäreler. Berdimuhamedow bolsa halypasyndan ozdurdy şägirt hökmünde”.
Şeýle çäreler geçirmekden hem ony halka görkezmekden häkimiýetler, resmi propaganda nähili maksatlar yzarlaýar? “Birinjiden, yzarlanýan maksat – şu mahal ýurtda bir adam bar, bir baştutan bar, şonuň aýdany kanun, hemme kişi bir agza garap oturmaly - diýen syýasat has-da berkedi. Ikinjiden, Berdimuhamedowda Nyýazowyň talanty ýok. Üçünjiden, arap döwletlerinde bolup geçýän ýagdaýlar Türkmenistanyň, Merkezi Aziýa ýurtlarynyň hem başynda barlygy ýa boljagy görnüp duran zat” diýip, Söýünow aýdýar.
Söýünowyň pikiriçe, şu zatlaryň öňüni almak üçin hökümet elinden gelenini edýär: “Edilýän spektakl ýa görkezilýän oýunlar halkyň aňyny aldamak üçin, ruhuny öldürmek üçin edilýän oýun. Geljek ýylyň fewral aýynda prezident saýlawlary geçirilmeli Türkmenistanda. Şoňa oppozisiýanyň gatnaşjakdygy görnüp dur, eger mümkinçilik bolsa. Şu zatlaryň öňüni almak üçin, öňünden gorkup, edilýän oýun, başga hiç zat ýok bärde. Öz milletini äsgermezligiň iň uly nusgasyny ýa mysalyny şu günki gün Berdimuhamedow we onuň töweregindäkiler görkezip otyr” diýip, Söýünow belleýär.
Daşoguz welaýatynyň Taryhy we ülkäni öwreniş muzeýiniň täze binasynyň açylyş dabarasyny tamamlap, döwlet baştutany oňa gatnaşyjylar bilen hoşlaşdy hem özi üçin taýýarlanan ýörite rezidensiýa ugrady. Bu wakanyň hatyrasyna we döwlet lideriniň saglygyna sadaka berildi. Ruhyýet köşgünde Türkmenistanyň sungat ussatlary baýramçylyk konsertini berdiler diýlip, resmi Aşgabat habar berýär.


text:
Russiýanyň oppozision Çepçi Front hereketiniň lideri Şwesiýadan syýasy gaçybatalga sorady.
Alekseý Sakhnin sişenbe güni çykyş edip, Şwesiýa mundan bir aý töweregi wagt ozal gelendigini aýtdy. Ol özüniň 2012-nji ýylda bolan Moskwadaky protestler bilen ilteşikli tussag edilmeginden howatyr edýändigini belleýär.
Çepçi Front hereketiniň başga bir lideri Sergeý Udalsowa we onuň ýarany Leonid Razwozžaýewe köpçülikleýin bidüzgünçilikleri gurnamak boýunça resmi taýdan aýyplama bildirilipdi. Derňewçiler 2012-nji ýylyň maýyndaky protestleri gürji syýasatçysynyň gurnandygyny öňe sürýärler.
Putine garşy geçirilen şol protestler gazaplylyga ýazypdy. Polisiýa bilen demonstrantlar çaknyşanda ençeme adam ýaralanypdy.
Protestler bilen baglanşykly 30-dan gowrak adama aýyplama bildirildi.


text:
Anna güni geçiriljek prezident saýlawlarynda degişlilikde aram kandidat hasaplanýan Mohammad Reza Aref özüniň bäsleşige gatnaşmakdan çekilýändigini yglan etdi.
Aref öz internet saýtynda ozalky aram prezident Mohammad Hataminiň özünden bäsleşikden çekilmegi haýyş edendigini aýtdy.
Bu habardan soň, Arefiň bäsleşikden çekilmegini soran reformaçylar onuň tarapdarlarynyň öz seslerini beýleki bir aram kandidata, Hassan Rohanä bermegine çagyrdylar.
Beýleki bir kandidat, ozalky parlament spikeri Golam-Ali Haddad-Adel bäsleşikden duşenbe güni çekildi.
Haddad-Adel ýokary lider Aýatolla Ali Hameneýä ýakyn adam hasaplanýar.
14-nji iýunda geçjek saýlawlarda bäsleşjek galan kandidatlaryň aglabasy yslam režiminiň goldawçysy hasaplanýar.


text:
Şenbe güni Dagystanyň howpsuzlyk güýçleri paýtagt Mahaçkala şäherinde geçirilen operasiýada bikanun ýaragly bir toparyň ýedi agzasyny öldürdiler.
Bu howpsuzlyk operasiýasy anna güni ýaragly toparyň bir agzasynyň şäheriň köçelerinden birinde ýerli polisiýa işgärleri bilen atyşyga girmegi bilen başlandy.
Ýaragly söweşijilerden biri atylyp öldürilenden soň, beýleki alty söweşiji şol ýerdäki jaýlardan birinde gizlendi. Howpsuzlyk güýçleri şenbe güni irdene çenli garaşyp, operasiýany täzeden ýola goýdular we jaýda gizlenen ýaragly söweşijileriň ählisini ýok etdiler.


text:
Giorgi Margwelaşwili Tbiliside bolan dabara mahalynda Gürjüstanyň täze prezidenti hökmünde kasam kabul etdi.
Işden gidýän premýer-ministr Bidzini Iwanişwiliniň ýakyn ýarany bolan Margwelaşwili oktýabrda bolan prezident saýlawlarynda sesleriň aglaba köplügini alyp, ýeňiş gazandy.
Ýekşenbe güni, merkezi Tbiliside köne parlament howlusynda geçirilen dabara 50 çemesi daşary ýurt delegasiýasy gatnaşdy.
44 ýaşyndaky Margwelaşwili filisof we ozalky uniwersitet rektory, ol bäş ýyl möhlet bilen prezidentlik eder.
Margwelaşwili inagurasiýa dabarasy mahalynda Gürjüstanyň Ýewropa Bileleşigine we NATO goşulmak planlaryna yhlasly boljagyny wada berdi. Bular ozalky prezident Mihail Saakaşwiliniň hem esasy maksatlarydy. Şeýle-de ol Orsýet bilen aralykdaky dartgynlyklary azaltmagyň üstünde işlejegini aýtdy.
"Şu günki gün ýüzbe-ýüz bolýan kyn ýagdaýymyza we şunuň bilen birlikde Ýewropa hem Ýewro-Atlantik gurluşlaryna integrasiýa boljak bolýandygymyza garamazdan, biz Orsýet bilen dialogy ilerletmek, häzirki dowam edýän problemalary çözmek üçin iki ýurduň arsyndaky ynamy dikeltmek işine hem ygrarly bolup galýandygymyzy gaýtalaýarys. Bu dialog Gürjüstanyň milli bähbitlerine berk hormat esasynda, ýagny biziň halkara derejesinde ykrar edilen araçäklerimize, toprak bitewiligimize hem-de özygtyýarlylygymyza hormat esasynda gurlar."
Margwelaşwili Gürjüstanyň bölüniji iki sebitine, 2008-nji ýylda Gürjüstan bilen Orsýetiň arasynda bolan bäş günlük uruşdan soň Moskwa tarapyndan garaşsyz döwletler hökmünde formal taýdan ykrar edilen Abhaziýa bilen Günorta Osetiýa hem yşarat etdi.
"Biziň Abhaziýada we we Sihinwali sebitinde ýaşaýan watandaşlarymyza teklibimiz şeýle: geliň bilelikde rowaç bir demokratik ýurt guralyň, ol ýurt ähli raýatyna abadançylygy, etniki we medeni aýratynlyklaryny saklamagy, syýasy hukuklaryna hormat goýulmagyny kepillendirsin. Gürjüstanyň prezidenti hökmünde, dolandyryjy partiýa we men şu syýasaty durmuşa geçirmegiň jogapkärçiligini öz üstüme alýaryn."
Margwelaşwiliniň inagurasiýasy Günbatara tarapdar Saakaşwiliniň on ýyla golaý uzan prezidentligini soňlaýar.
Saakaşwili, ozalky ministrleriniň we öz partiýasynyň agzalarynyň birnäçesiniň jenaýatda aýyplanýandygyny aýdyp, ýekşenbe güni bolan dabara gatnaşmakdan boýun gaçyrdy.


text:
BMG-niň Halkara zähmet guramasy (ILO) dünýäde mejbury zähmediň ýylda 150 milliard dollar bikanun girdeji getirýändigini aýdýar.
20-nji maýda çap bolan täze hasabata görä, bu san başda çak edilişinden üç esse köp bolupdyr. Halkara zähmet guramasy bikanun girdejiniň agzalan möçberiniň üçden iki böleginiň ýagny 99 milliard dolaryň aýal-gyzlary tenini satmaga mejbur etmek söwdasynyň hasabyna emele gelýändigi aýdylýar.
Bikanun girdejileriň agzalan sanynyň galan bölegi adamlary hojalyk işlerinde, gurluşyk we magdançylyk ýaly işlerde mejbury işletmegiň hasabyna emele gelýär.
Moldowada geçirilen baglar ýurduň daşynda zähmet çekip öz ýurduna dolanyp baran raýatlaryň 45% ujypsyz pula işländigini ýa-da asla pulsuz mugtyna zähmet çekendigini görkezdi. Şeýle işçileriň sany Ermenistanda we Gürjüstanda 20% bilen kesgitlenýär.
BMG adam gaçakçylygynyň halkara jenaýat biznesinde neşeden we ýaragdan soň üçünji ýerde durýandygyny aýdýar.


text:
Terrorçylaryň täze ýaragy diňe "kalaşnikow" däl, eýsem poeziýadyr.
"Yslam döwleti" atly ýaragly topar internetden, sosial mediýadan diňe bir özlerine tarapdar hem janköýer ýygnamak üçin däl, eýse öz ideologiýalaryny ýaýratmak üçin hem giňişleýin peýdalanýarlar.
Ýaragly toparyň asly Britaniýadan bolan bir agzasy golaýda "Abukaka Britani" diýen lakam bilen şygyrlaryny sosial ulgam bolan Twitterde ýaýratdy. (Onuň sahypasy soň ýapylypdyr).
Ol "kapyrlara garşy göreşini" şygyr görnüşinde beýan edýär we "şehit bolmaklygyň ajaýyplygyny" taryp edýär. Ol şeýle ýazýar: "Amerikanyň söweş uçarlary bolsa-da, "Yslam döwleti" uruşda ýeňiş gazanar":
"Olaryň söweş uçarlary bar,
Ýöne Alla ondan has ýokarda,
Şehit bolmak - ölmeklik däl -
Ýalan gürlemeli däl -
Şehit – bu esger ruhun beren,
Ony alan hem Alladyr.
Kapyrlar üçin bu bir jähennem odudyr". (Setirleýin terjime)
Abukaka Siriýada söweşýän we "jyhat poeziýasynyň" nusgalaryny köpçüligiň dykgatyna ýetirýän ýeke-täk şahyr däl. Demirgazyk Kawkazdan söweşmäge gelenleriň arasynda hem şeýle şahyrlar bar. "VKontakte" sosial ulgamynda "Poeziýa džihada" atly bir topar hem bar. Şol sahypany Siriýada söweşýän yaragly çeçen topary alyp barýar.
Olaryň köpçülige hödürleýän şygyrlarynyň esasy mazmuny bolsa "söweş meýdanynda uruşmaklyk we ölmeklik", "zenanlaryň kapyrlardan goralmagy" we şuňa meňzeşler.
Ýazgarýan manydaky şygyrlaryň tankyt merkezinde bolsa "internetde bukulyp oturanlar, jyhat meýdanyna girmäge gorkýanlar, Siriýada çykgynsyz ýagdaýa duçar bolanlary unudanlar" hem bar. Ýaragly toparlara degişli ”khilafa.org” internet sahypasynda bolsa bu temadan ýerleşdirilen rus dilindäki şygyrlarda şeýle diýilýär:
"Sen öz halkyň tagamly naharlaryndan söz açyp, ulumsyraýarsyň,
Hinkali (gürji nahary), çudi (Azerbaýjanyň nahary), kurzi (Dagystanyň nahary), manty (Özbek nahary)...
Diýseň tagamly hem lezzetli kebaplar, näz-nygmatlar,
Ýanynda hem dürli salatlar...
Şeýlelik-de açlykdan ölýän ýigitler bir salym ýatdan çykýar..."
"Jyhat poeziýasy" diňe bir Siriýada döränok. "Al-Kaida" terror guramasynyň baştutany Usama Bin Laden hem şygyr düzýän ekeni.
Onuň şygyrlaryndan käbiri 2001-nji ýylda Owganystana baran NATO-nyň esgerleriniň geçiren gözleg-aňtaw işleri mahalynda tapylypdyr.
Bil Laden aýraçylyk, hyýanat ýaly temalarda şygyr düzüpdir we arap ýurtlaryny "Owganystanyň basylyp alynmagyna garşy çykmaýandyklary" sebäpli ýazgarypdyr.
Agzalýan şygyrlar diňe bir tema taýdan däl, eýse forma taýdanam tapawutlanýar: Abukaka Britani öz şygyrlaryny erkin goşgy görnüşinde düzse, Bin Laden öz goşgularyny aruz şygyr ölçeginde düzüpdir.


text:
Rus prezidenti Dmitriý Medwedew Pekinde premýer-ministr Wen Žibao bilen duşuşyp, Hytaýa saparyny dowam etdirýär.
Medwedewiň üç günlük saparynyň gün tertibi aýdylmady, ýöne bu iki ýurt soňky aýlarda özleriniň energiýa hyzmatdaşlyklaryny giňeltdiler.
Orsýet dünýäniň iň uly energiýa öndürijisi bolsa, Hytaý geçen ýylda Birleşen Ştatlardan ozup geçip, dünýäniň iň uly energiýa sarp edijisi boldy.
Awgustyň aýagynda Orsýet gündogar Sibirden Hytaýa çekilen 1 müň kilometrilik çig nebit geçirijisiniň özüne degişli seksiýasyny açdy.


text:
Ankara Mosuldan uzak bolmadyk serhediň golaýynda tank we artilleriýa birikmelerini ýerleşdirensoň, Yragyň premýer-ministri Haýdar al-Abadi konfrontasiýa, ýagny gapma-garşylyk döretmezlik babatda Türkiýä duýduryş berdi.
Abadi telewideniýeden görkezilen metbugat ýygnagynda Bagdat “Türkiýe bilen konfrontasiýa ýa uruş” islänok. Ýöne bu bolan halatynda Yragyň ýaragly güýçleri muňa taýýar diýdi.
Ol Bagdat Mosuly “Yslam döwleti” atly toparyň jeňçilerinden yzyna almak barada barýan söweşe Türkiýäniň garyşmagyny gadagan etdi. Eger Türkiýe häzirki söweşe goşulsa, biz olara duşman hökmünde gararys diýip, sözüniň üstüne goşdy.
Türkiýe özüniň Yrak bilen bolan günorta-gündogar serhedinde tank we artilleriýa birikmelerini ýerleşdirip, “zerur bolan halatynda güýçleriň Yraga iberilmegi mümkin” diýdi.
“Biz ähli mümkinçiliklerden peýdalanmaga taýýar”
Ankara bu güýçleri 1-nji noýabrda özüniň Silopi regionynda ýerleşdirdi. Silopi Mosuldan 130 kilometr uzaklykda bolup, ol bu şähere birikýän Yragyň “Ikinji şaýolunyň” geçýän ýeri bilen serhetdeş.
1-nji noýabrda Türkiýäniň goranmak ministri Fikri Yşyk Ankaranyň harby güýçlerini serhediň özüne degişli tarapynda ýerleşdirmezligi babatda hiç bir borçnamasy ýok diýdi.
Türkiýäniň daşary işler ministri Mewlut Çawuşoglu hem 25-nji oktýabrda Ankaranyň howpsuzlygy howp astyna düşen halatynda, Yrakda gury ýer operasiýasyny geçirmeginiň mümkindigini belläp: “Biz ähli mümkinçiliklerden, şol sanda gury ýer operasiýasyndan hem peýdalanmaga taýýar” diýdi.
Ankaranyň güýçleriniň serhet ýakasynda ýerleşdirmegi Yragyň ýörite güýçleriniň 1-nji noýabrda Mosulyň bir gündogar mähellesine hüjüm eden pursatyna gabat geldi. 2014-nji ýyldan bäri hökümet güýçleri ilkinji gezek şäheriň içine aralaşdylar.
“Orta Gündogardaky ýagdaý”
Şeýle hem 1-nji noýabrda Türkiýäniň ýaragly güýçleriniň baş ştabynyň ýolbaşçysy general Hulusi Akar Moskwada mümkin harby hyzmatdaşlyk barada kärdeşi general Waleri Gerasimow bilen gepleşik geçirdi. Ankara bu gepleşikleri “Orta Gündogardaky ýagdaý” barada diýip häsiýetlendirýär.
Türkiýe Yragyň regional güýçleriniň haýyşy boýunça demirgazyk Yrakda müň esger saklaýar. Olaryň işi kürt peşmerga söweşijilerine türgenleşik bermekden ybarat.
Mosuly “Yslam döwletiniň” jeňçilerinden yzyna almak boýunça iki hepde bäri barýan operasiýalarda Türkiýäniň oýnaýan göni roly ýok.
Ýöne Ankara Eýran tarapdan goldalýan şaýy ýarym harbylarynyň Mosuldaky sünni parahat ilata zulum-sütem etmeginiň öňüni almak üçin öz güýçleriniň operasiýalara gatnaşmalydygyny aýdýar.
Türkiýe bir tarapdan Yragyň kürt peşmerga söweşijilerine kömek edýär, bir tarapdan-da “Yslam döwletine” garşy göreşýän siriýaly kürtleriň Amerika tarapyndan goldalýan YPG söweşijilerine garşy söweşýär. Ankara bu topara Türkiýede gadagan edilen kürt işçi partiýasy PKK bilen ilteşikli diýip garaýar.
Ankara ýurduň günorta-gündogarynda 30 ýyldan gowrak bäri PKK garşy söweş alyp barýar. Bu konfliktde on müňlerçe adam öldi.


text:
Donald Trampyň garaşylmadyk ýagdaýda prezidentlige saýlanmagyna garşy müňlerçe adam Birleşen Ştatlaryň Bostondan tä Los-Anjelese çenli bolan dürli şäherlerinde 9-njy noýabrda protest geçirdiler.
Kä ýerlerde köçelerde gatnawyň kesilmegine sebäp bolan, köplenç, parahatçylykly protestçiler anti-Tramp şygarlaryny göterip, Respublikan partiýasyna degişli bu emläk tütjaryny immigrantlary, musulmanlary we beýleki azlyk toparlary basyş astynda saklamak barada beren wadalary üçin, ýiti tankyt astyna aldylar.
Nýu-Ýorkda müňlerçe protestçi Manhattanyň köçelerine dökülip, Trampyň 5-nji köçedäki öýüne tarap ýöriş etdiler. Ýene ýüzlerçe adam Manhattanyň seýil bagyna ýygnanyp, “Meniň prezidentim däl” diýip gygyryşdylar.
Çikagoda hem şäheriň merkezinde 1800-e golaý adam Halkara Tramp myhmanhanasynyň we Diňiniň öňünde “Trampa ýol ýok! KKK ýol ýok! Jynsparaz ABŞ ýol ýok” diýip gygyryşdylar.
“Saýlaw kollegiýasyny ýatyryň”
Bostonda hem müňlerçe protestçi köçelerde aýlanyp, “Tramp jynsparaz” diýip gygyryşdy. Olaryň ellerinde bolsa “Trampy impiç ediň”, “Saýlaw kollegiýasyny ýatyryň” diýen plakatlar bardy.
Sietlde Trampa garşy protestleriň golaýynda ok atylyp, birnäçe adamyň pida çekendigi habar berildi. Ýöne polisiýa ol ok atyşyk demonstrasiýalar bilen ilteşikli däl diýýär.
Protestleriň turan ýeri esasan Trampyň demokratik garşydaşy Hillari Klintona köpçülikleýin ses berlen kenarýaka şäherleri boldy, ýöne Trampyň täsiriniň güýçli ýerleri bolan Riçmond, Wirjinia, Omaha, Nebraska we Kansas şäherinde-de demonstrasiýalar ýüze çykdy.
Polisiýa Tehasyň merkezi Ostinde hem 400-e golaý adamyň köçelerde ýöriş geçirendigini aýtdy.
Protestler
Protestçileriň ilkinji nobatda nägilelik bildirýäni Trampyň Birleşen Ştatlara bikanun gelýän immigrantaryň öňüni almak üçin, Meksiko bilen bolan serhede diwar çekjek diýip, saýlaw kampaniýasynda beren wadasy.
Waşingtonda ýöriş geçirenler Tramp halkara myhmanhanasynyň öňünde durup, öz nägileligini bildirdiler. Ýene bir topar Ak tamyň öňüne ýygnandy. Olar şem ýakyp, sözlenen sözleri diňlediler, aýdym aýtdylar.
Waşingtonyň Amerikan uniwersitetinde bolsa demonstrantlar Birleşen Ştatlaryň baýdagyny otlady.
Filadelfiýada, Bostonda, Portlendde, Oregonda hem ýüzlerçe adam ýygnandy. Protestleri gurnanlar özleriniň 10-njy noýabrda San-Fransiskoda, Los-Anjelesde, Oaklendde we Kaliforniýada hem protest geçirmegi planlaşdyrýandyklaryny aýtdylar.
Trampyň kampaniýasy tarapyndan protestlere entek jogap ýok. Tramp 9-njy noýabrda ýeňiş gazananyndan soňra eden çykyşynda, özüniň ähli amerikanlylara prezident boljakdygyny aýdyp: “Biziň hemmämiziň agzybir halk bolup ýygnanmagymyz üçin wagt boldy” diýdi.
“Ýigrenji haýsy formada hem bolsa ýazgarýar”
Üstümizdäki aýyň başlarynda hem onuň kampaniýasy Ku Kluks Klan gazeti tarapyndan goldaw berilmegini: “Jenap Tramp we onuň kampaniýasy ýigrenji haýsy formada hem bolsa ýazgarýar” diýip ret etdi.
Protestlere mekdep okuwçylary, mugallymlar we studentler-de gatnaşdylar. Mysal üçin, Sietlde, Foniksde we Los-Anjelesde ýüzlerçe mekdep okuwçysy ýöriş geçirdi.
Esasan ispan asylly studentlerden durýan 300 töweregi protestçi Los-Anjelesde klaslardan çykyp, ispan dilinde: “Agzybir halk hiç haçan ýeňilmez” diýip gygyryşdylar. Olaryň ellerinde ýüzüne “Jynsparazlyga goldaw ýok, meniň prezidentim däl”, şeýle hem “Immigrantlar Amerikany beýgeldýär” diýip ýazylan plakatlar bardy.
Bu studentleriň aglabasy ene-atalary tarapyndan Birleşen Ştatlara bikanun getirilenler. Mekdep işgäriniň aýtmagyna görä, olar Trampyň administrasiýasy özlerini ýurtdan kowar diýip gorky edýärler.
Demonstrasiýalar esasan parahatçylykly geçdi.


text:
"Dünýä türkmenleri" gepleşigimiziň nobatdaky sanynyň myhmany täjigistanly etniki türkmenleriň wekili Jumakul Kerimnazar ogly. Ol Azatlyk radiosy bilen söhbetdeşlikde öz ata-babalarynyň bu toprakda ýüzlerçe ýyl ozal ýurt tutandygyny we şu günlere çenli hem türkmen dilini we däp-dessurlaryny saklap gelýändigini gürrüň berdi.
Şeýle-de Jumakul täjik topragynda ýaşaýan türkmenleriň çagalarynyň Täjigistan garaşsyz bolýança Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň iberýän türkmençe kitaplary esasynda okadylandygyny aýdýar.
Türkmen diliniň saklanyp galmagynyň ýene bir sebäbi bolsa, türkmenleriň kowçum bolup ýaşaýan ýerlerinde esasan türkmen dilinde gürleşilýär. Edara-iş kagyzlarynyň täjik dilinde ýazylýandygyna garamazdan, Jumakulyň sözlerine görä, adamlaryň özara türkmen dilinde gepleşmekleri ene diliniň gowy saklanmagyna kömek edýär.
Täjigistanly türkmenleriň durmuş tejribelerini diňläp, öz pikirleriňizi paýlaşmaga çagyrýarys.


text:
Türkmenistanyň özüniň Nabucco gaz geçirijisine goşuljakdygyny yglan etmegi örän gowy habar. Ýurduň tebigy gazyny arzy bahasyndan satmak üçin hökman dürli, onda-da uly bazarlara çykalga gerek.
Ýewropa iň uly, iň baý hem iň düzgünli bazar. Nabucco gaz geçirijisi türkmen gazyny şol baý bazara çykarar. Häzire çenli Orsýetiň üstünden geçýän ýeke-täk gaz geçirijisine mätäç bolany zerarly türkmen gazy ençeme ýyllap suwdanam arzan satyldy.
Türkmenistan Nabucco taslamasyna goşulsa we bu gaz geçirijisi işläp başlasa, onda bu ýurduň durmuşyna ähli ugurlarda, aýratynam ykdysady, syýasy ugurlarda örän oňaýly täsir eder. Çünki ösen Ýewropa ýurtlary bilen söwda etse, ýurduň syýasy-ykdysady kuwwaty, halkara abraýy has artar. Tebigy gaz baý hem kanunçyl Ýewropa ýurtlaryna gönümel satylsa, Türkmenistan ilki gaz satyp, soňam onuň bahasyny diläp almakdan dynar. Gaz eksportyndan gelýän girdeji halkara gözegçiligi astynda bolup, halk öz baýlygynyň möçberini kesgitlemäge mümkinçilik alar, Türkmenistanyň prezidentidir hökümeti hem gaz söwdasynda korrupsiýada aýyplanmakdan dynar.
Rus mediasy howsala düşdi
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Nabucco taslamasyna goşulmak pikiriniň bardygyny 10-njy iýulda ýurduň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin ýygnagynda yglan etdi. Bu, elbetde, aýgytly ädim. Ýöne bu täzelik ýaýran badyna rus köpçülikleýin habar serişdeleri howsala düşüp başladylar. Kremliň reaksiýasynyň bu ugurda nähili boljakdygyny şol habarlaryň äheňinden aňsa bolýar. Diňe Orsýetiň öz gazyna däl, tutuş Merkezi Aziýanyň, şol sanda Türkmenistanyň gaz baýlyklaryna-da monopoliýalaýyn eýelik etmäge dyrjaşýan Gazprom bu ädimi hiç bir jähtden oňlap bilmez. Gazprom – Orsýetiň döwlet kärhanasy, onuň arkasynda Kreml bar. Awtoritar dolandyryşly Kreml bolsa, gaz monopoliýasyna gezek gelende, diňe bir ykdysady däl, eýse syýasy, diplomatik we beýleki basyşlary, hatda haýbat atmak ýaly könemöwrit çäreleri-de ulanmakdan gaýdanok. Türkmenistanyň Ýewropa bazaryna gönümel çykmak mümkinçiliginiň öňüni almak üçin bu gezegem şol çäreler ulanylsa gerek.
Adatça, Kreml Orsýetiň bähbitleri üçin haýsydyr bir ýurt bilen tutluşyga girende, milletçi rus metbugaty hem şol ýurduň üstüne hüjüme geçýär. Bu eýýäm soňky 10 ýylyň dowamynda örän ýaramaz däbe öwrüldi. Türkmenistan meselesinde-de şeýle bolmagy ahmaldyr. Eger rus metbugaty Türkmenistanyň garşysyna hüjüme geçse, onda türkmen metbugaty özüni nähili alyp barar? Muny aýtmak kyn. Sebäbi türkmen metbugatynda häzirlikçe ne erk bar, ne-de ygtyýar. Ol öz esasy wezipesini ”öw” diýleni öwüp, ”döw” diýleni döwmekde, häkimiýete ýaranjaňlykda görýär. Elbetde, bu metbugatyň abraýyny aşa peseldýär, ony asla ýoga çykarýar. Oňa derek türkmen metbugaty zerur halatda beýleki ýurtlaryň metbugatlary bilen des-deň jedele girip, halkyň, topragyň bähbitlerini hiç bir görkezmesiz, buýruksyz gorasa, neneň gowy bolardy! Türkmen metbugatynyň bar işi prezidenti öwüp, başgaça pikirlenýänleri döwmek däl ahyryn, oňa özüniň garaşsyz dördünji häkimiýetdigine göz ýetirmäge çen boldy!
'Nabucco köp zady aýan edýär'
Türkmenistanyň Nabucco gaz geçirijisiniň taslamasyna goşulmagy ýurduň ykdysady, syýasy ugrunyň düýpli üýtgeýänligini aýan edýär. "Düýä münüp, hataba bukup bolmaz", bu hemmelere, şol sanda türkmen tebigy gazyna eýemsiräp ýören Kremle-de aýan. Gynansagam, bu ädimiň awtoritar dolandyryşly ýurtlaryň göwnünden turjagyna ynam az. Diýmek, mundan beýläk topragyň howpsuzlygy hakda çynlakaý alada gerek bolar. Bu ugurda iň netijeli ädim, elbetde, ýurduň halkara abraýy bilen baglanyşykly. Ýurduň halkara abraýy näçe ýokary bolsa, onuň howpsuzlyk derejesi-de şonça ýokarydyr. Ýurtda adam hukuklaryna, söz azatlygyna hormat goýulmagy, garaşsyz metbugata ýol açylmagy, oppozision partiýalaryň resmi taýdan hasaba alynmagy bu ugurdaky iň ilkinji hem iň zerur ädimlerdir.
Ak Welsapar Şwesiýada ýaşaýan türkmen ýazyjy we syýasy analitik. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Çarşenbe güni Efiopiýanyň demirgazygynda germaniýaly iki adam, wengriýaly iki adam we awstriýaly ýene bir adam ýaragly söweşijiler tarapyndan öldürildi. Bu barada ýurduň resmileri habar berdiler.
Maglumata görä, bu wakadan daşary ýene iki nemes we iki efiop raýaty alnyp gaçylypdyr.
Hökümetiň metbugat wekili Bereket Simonyň sözlerine görä, Efiopiýanyň Afar regionynda ýüze çykan bu wakada bir italiýaly we bir wengriýaly ýaralanypdyr.
Efiopiýa resmileri muny goňşy Eritreýanyň amala aşyrandygyny öňe sürýär. Eritreýa bu aýyplamany inkär etdi.
Eritreýa 1993-nji ýylda Efiopiýadan garaşsyzlygyny alypdy. Ýöne, serhet araçägi bilen bagly dawalar dowam edýär.


text:
Öňki etnik alban söweşiji komandiri we häzirki wagt syýasatçy Fatmir Limaj 1998-99-njy ýyllardaky Kosowa dawasy döwründäki uruş aýyplamalarynda günäsiz tapyldy.
Kosowa azat ediş armiýasynyň öňki ýokary derejeli komandiri Limaj premýer-ministr Haşim Taçiniň ýakyn ýaranydyr. Taçiniň özi hem Kosowa azat ediş armiýasynyň komandiridir.
Limaj Kosowa azat ediş armiýasynyň gözegçiligindäki lagerde serbiýaly tussaglary öldürmek we gynamak aýyplamalary bilen ýüzbe-ýüz bolupdy.
Bu aýyplamalar agzalýan lageriň öňki garawulynyň ýazan gündeligine we şaýatlyk görkezmelerine esaslanýardy. Gürrüňi edilýän garawulyň Germaniýada jesedi tapylmazdan ozal, ol bu sud işiniň esasy şaýadydy.
Sişenbe güni Pristinada Ýewropa Bileleşiginiň ýolbaşçylygyndaky sud lagerde serbiýaly raýatlaryň öldürilendigini, emma prokurorlaryň şol öldürmeler bilen baglanyşykly Limajyň we onuň bilen aýyplanýan başga-da dokuz adamyň ilteşigniň bardygyny tassyklamakda şowsuz bolandygyny mälim etdi.
Limaj eýýäm üçünji sapar uruş-jenaýaty aýyplamalaryndan aklandy.


text:
Türkmenistanyň hukuk goraýjy we harby edaralarynyň maliýe-maddy üpjünçiligi ýene gowulanar. Döwlet howpsuzlygy geňeşiniň 6-njy iýulda geçirilen maslahatynda prezident bu ugurda birnäçe permana gol çekdi.
Döwlet howpsuzlygy geňeşiniň maslahatynda gol çekilen permanlarda, hususan-da, prokuratura işgärlerine, derejelerine görä, goşmaça tölegler, Goranmak ministrliginiň harby gullukçylary üçin bolsa ýaşaýyş jaýlaryny gurmak göz öňünde tutulýar.
Maslahatda bu ugurlaryň ýolbaşçylaryndan işgärleriň we olaryň maşgala agzalarynyň sosial üpjünçiligini gowulandyrmak boýunça çäre görülmegi talap edildi.
Türkmenistanda kanuny goraýjy we güýç ulanyjy edaralaryň kanuny berjaý edip, halka hyzmat etmekdäki roly nygtalýar. Muňa garamazdan, ýurdy, halky we kanuny goramaga borçly edaralaryň işgärleriniň kanuna sarpa goýýanlygyna ynamsyzlyk il içinde barha güýçlenýär.
Häzir pensiýadaky pedagog aşgabatly Saýara Durdyýewa iki ýyl mundan ozal ýaşap oturan jaýyndan çykaryldy. Pensioner Saýara muňa kazyýetiň çykaran kararynyň sebäp bolanlygyny Azatlyk Raidosyna gürrüň berdi.
“Meniň tutan aklawçym kanun esasynda we 518-nji madda boýunça pensioneriň maşgalasyny, gulluk jaýy ýa häkimligiň jaýy bolsa-da, jaýyndan çykarmaly dal diýip talap etdi. Muňa garamazdan, Köpetdag etrabynyň kazyýeti meni jaýdan çykarmaly diýip, karar etdi” diýip, Saýara aýtdy.
Durdyýewa kazyýetiň kararyny bikanun hasap edýär. Emma ol Ýokary kazyýete, prokuratura we ýerli häkimlige ýüz tutup, öz hukugyny goramak boýunça eden aladalarynyň şu çaka çenli hiç hili netije bermänligini, köp edaralarda onuň arza-şikaýatlarynyň diňlenmän, iberýän hatlarynyň bolsa jogapsyz galýanlygyny aýtdy.
Jaýyndan mahrum edilen Aşgabadyň ýene bir ýaşaýjysy 80 ýaşly pensioner Kaka Gurbanow elinden alnan jaýyndaky öý goşlarynyň diňe bäşden bir bölegini alyp bilenligini gürrüň berdi.
Näme üçin olar ileri tutulýar?
Ýurduň Goranmak, Içeri işler, Adalat ministlikleriniň, Prokuraturanyň hem Ýokary suduň işgärleriniň sosial upjünçiligine beýleki pudaklara garanda döwlet tarapyndan has uly üns berlip gelinýär.
Adam hukuklary boýunça “Türkmen helsinki fondunyň” başlygy Täjigül Begmedowa kanuny goraýjy we güýç edaralarynyň üpjünçilgini gowulandyrmak boýunça çareleriň awtoritar döwletlere mahsus hereketdigini belleýär.
“Şeýle režimler güýç strukturalaryna daýanýarlar. Şonuň üçin bu strukturalaryň ýokary derejeli ýolbaşçylaryň we tutuş režimiň bikanun hereketleriniň üstüni ýapmagy üçin olara peşgeş berip durmaly” diýip, Begmedowa aýdýar.
Begmedowa höweslendiriji çäreleriň işi kamilleşdirmekdäki oňyn netijeliliginiň ähmiýetini hem belleýär. Emma onuň pikirine görä, döwletiň işgärleriň sosial ýagdaýyny gowulandyrmak boýunça goldawy hemme pudaklarda deň bolmaly.
“Kanuny goraýjy edaralara gezek gelende bolsa, bu edaralaryň işgärleri diňe kanunyň çäginde halkyň hak-hukuklaryny goramakda gazanan takyk üstünlikleri üçin höweslendirilse, ýurtdaky bikanunçylyklaryň azalmagyna mümkinçilik dörederdi, halkyň göwnünden hem turardy” diýip, Begmedowa nygtaýar.
Türkmenistanda kanunçylygy berjaý etmegiň roly ýolbaşçylar tarapyndan hem nygtlaýar. Türkmenistanda raýatlaryň kanuny goraýjy edaralaryň işinden şikaýatlaryny derňemek boýunça prezidentiň ýanynda ýörite komissiýa döredildi. Emma bu edaranyň işi barada soňky döwürde habar berilmeýär.


text:
26-nji ýanwarda NATO-nyň Baş sekretary Anders fog-Rasmussen Orsýet raketalara garşy goranyş sistemasy boýunça hyzmatdaşlyk etmese, maý aýynda Çikagoda geçiriljek NATO-Orsýet sammitiniň ýatyrylmagynyň mümkindigini aýtdy.
NATO raketalara garşy Ýewropa ýurtlaryndaky goranyş sistemasynyň Orsýete garşy gönükdirilmeýandigini aýdýar. Emma Orsýet bu mesele bilen bagly kanuny dokumentiň taýýarlanmagyny talap edýär.
Şeýle hem, 26-nji ýanwarda Brýusselde eden çykyşynda NATO-nyň Baş sekretary bu gurama agza ýurtlary 2014-nji ýylyň ahyryna çenli ýaranlyk güýçleriniň Owganystandan çykarylmagy bilen bagly plan boýunça sazlaşykly hereket etmäge çagyrdy.


text:
Türkmenistanda bir hepdä golaý wagt bäri Skype, ýagny Skaýp programmasyndan peýdalanyp bolmaýar. 8-nji iýundan bäri türkmenistanlylar dürli internet prowaýderler arkaly Skaýp internet aragatnaşyk ulgamyna girmäge synanyşanda, özleriniň bu programmadaky sahypalaryna girip bilmeýärler.
Käbir ýerli ýaşaýjylaryň Azatlyk Radiosynyň habarçylaryna aýtmaklaryna görä, Skaýp programmasyna girmek üçin öz “login” adresiňi we “parolyňy”, ýagny açar sözüňi ýazanyňda, poçtaňy, ýagny sahypaňy açyp bolmaýar.
“Skaýpa girmek üçin kömek sorap, Internet-kafeniň işgärlerine ýüzlenenimde, maňa bu programmanyň tas bir hepdä golaý wagt bäri düýpden işlemeýändigini aýtdylar” diýip, Aşgabadyň ozalky Hudaýberdiýew köçesiniň ugrunda ýerleşýän “Sumbar” dükanyndaky internet-kafeniň ulanyjysy Miwe daýza aýdýar.
Internet ulanyjylary habarly edilmeýär
52 ýaşyndaky Miwe daýzanyň aýtmagyna görä, Internet-kafeniň işgärleri bu programma näme sebäpden girip bolmaýandygy we bu ýagdaýyň haçana çenli dowam etjekdigi barada özlerinde hiç hili maglumatyň ýokdugyny aýdypdyrlar.
Miwe daýza “Bu bolsa men ýaly çagasy daşary ýurtlarda bilim alýan ene-atalary alada goýýar” diýýär. Ol sözüni dowam etdirip, dörän ýagdaýyň käbir adamlaryň gündelik durmuşyny kynlaşdyrjakdygyny belleýär: “Ýurtda onsuzam birnäçe sosial saýtlardan peýdalanyp bolmaýar. Skaýp hem şolaryň sanyna goşulaýsa, onda bu biziň daşary ýurtlarda okaýan we ýaşaýan çagalarymyz, dogan-garyndaşlarymyz bilen habarlaşmagymyzy has-da kynlaşdyrar”.
Ol “Bu programmanyň işlemeýändigini diňe oňa girmäge synanyşanyňda bilip galýarsyň, Internet-kafeleri, mobil aragatnaşyk kompaniýalarynyň edaralary bu barada diňe dil üsti bilen maglumat berýärler” diýip, Internet ulanyjylaryň gerekli maglumatlardan bihabar goýulýandygyna ünsi çekýär.
“Hiç hili maglumat ýok”
Şol bir wagtyň özünde Skaýpyň işlemeýändigi barada resmi bildiriş asylan ýer göze ilmese-de, bu programmadan häzirki wagtda peýdalanyp bolmaýandygyny Türkmenistanyň döwlet eýeçiligindäki “TürkmenTelekom” telekommunikasiýa kompaniýasynyň bir wekili hem tassyklady.
Öz adynyň efirde tutulmazlygyny soran türkmen resmisi 14-nji iýunda Azatlyk Radiosyna telefon arkaly beren maglumatynda Skaýp programmasynyň eýýäm bir hepdä golaý wagt bäri tutuş ýurtda işlemeýändigini aýdyp, ondan “näme sebäpden peýdalanyp bolmaýandygy we bu ýagdaýyň haçana çenli dowam etjekdigi barada özlerine goşmaça hiç hili maglumatyň berilmändigini” aýan etdi.
Gepiň gerdişine görä bellesek, Türkmenistanda sosial saýtlaryň we websaýtlaryň ençemesi eýýäm öňdenem ýapyk.
Azatlyk Radiosynyň habarçylarynyň berýän maglumatlaryna görä, ýurtda “Wkontakte”, Facebook, Twitter, Viber, Wechat ýaly sosial saýtlara we Azatlyk Radiosynyň, “Türkmen inisiatiwasynyň”, “Türkmenistandan alternatiw täzelikler” habar gullugynyň websaýtlaryna-da girip bolmaýar.


text:
Pakistanyň prezidenti Asif Ali Zardari 11-nji maýda Orsýete üç günlik saparyna başlady.
12-nji maýda prezident Dmitriý Medwedew Pakistanyň prezidentini Kremlde kabul eder diýlip, habar berilýär.
Gepleşikleriň dowamynda oba hojalyk, awiasiýa hem energiýa meseleleri boýunça iki taraplaýyn ylalaşyklara gol çekilmegine garaşylýar.
Moskwa hiç haçan Yslamabadyň ýarany bolmandy. Muňa Moskwanyň Hindistan bilen ýakyn hyzmatdaşlyk etmegi hem-de 80-nji ýyllarda sowet goşunlaryna garşy göreşen owgan mujahedinlerini Pakistanyň goldamagy sebäp bolupdy.
Emma, geçen ýyl Soçide geçirilen sammitden soň, iki ýurduň gatnaşyklary biraz ýokarlandy. Şol sammite Orsýet, Pakistan, Owganystan hem Täjigistan gatnaşyp, olar zorlukdan, garyplykdan ejir çekýan regionda ykdysady proýektleri bilelikde amala aşyrmak babatda ylalaşypdylar.


text:
Orsýetiň prezidentiniň aýtmagyna görä, ýurduň harby senagaty möhüm ýarag şertnamalary boýunça öz wezipelerine hötde gelmändir.
Prezident Dmitriý Medwedew munuň bilen baglylykda degişli hökümet we senagat resmileriniň jogapkärçilige çekiljekdigini duýdurdy.
Medwedew “ýokary derejede kararlaryň kabul edilmegine we serişdeleriň goýberilmegine garamazdan, önümleriň buýruja gowşurylmazlygy kabul ederliksizdir” diýdi.
Orsýet dünýäniň ikinji uly ýarag eksportçysydyr. Emma, käbir analitikleriň pikirine görä, Sowet Soýuzynyň dargamagy bilen Orsýetiň ýarag senagaty hem çöküpdir.


text:
“Tennessee Waltz” aýdymy bilen meşhurlyk gazanan Patti Peýj Kalifornýada 85 ýaşynda aradan çykdy. Ol täze ýyl güni ABŞ-nyň Ensinitas şäherinde aradan çykdy. Bu barada aýdymçynyň metbugat wekili habar berýär.
Peýjiň 100 müňden gowrak aýdym-saz albomy satyldy. Ol 1950-nji ýyllarda iň köp albom satan aýal aýdymçylaryň biri hasaplanýar.
Onuň “Tennessee Waltz” aýdymy 1950-nji ýyllarda iň köp diňlenýän aýdymlaryň sanawynda bolupdy. Ondan başga hem Peýjiň iň meşhur aýdymlarynyň arasynda “(How much is that) Doggie in the Window” we “Allegheny Moon” dagylary bar.


text:
10-njy ýanwarda geçirilen Türkmenistanyň giňeldilen hökümet maslahatynda geçen ýylyň jemlerine seredildi, geljek ýyl üçin ileri tutulýan ugurlar kesgitlendi.
Hökümet maslahaty barada Türkmenistanyň DIM-niň press-relizinde prezidentiň geljek ýyl üçin 10 möhüm mesele goýandygy bellenýär. Olaryň birinjisi ýurdy ösdürmegiň täze ýollaryny tapmak, ikinjisi aktiw daşary syýasaty alyp barmak.
Agzalýan meseleleriň arasynda medeniýet we bilim pudaklarynda reformalary dowam etdirmegem bar.
“Şu kontekstde döwlet baştutany Türkmenistanyň Tehnoparkynyň gurluşygyna girişmäge we orta mekdepleriň birinji synp okuwçylaryny okuw kitaplary bilen bir hatarda personal kompýuterler bilen mugt üpjün etmäge görkezme berdi” diýlip, Türkmenistanyň DIM-niň press-relizinde bellenýär.


text:
Pakistanyň howpsuzlyk resmileri söweşijiler tarapyndan ýarymharby hökümet güýçleriniň sekiz agzasynyň öldürilendigini aýdýarlar. Bu waka Pakistanyň durnuksyz demirgazyk-günbataryndaky obada geçirilen reýdler mahaly bolup geçdi.
18-nji iýulda daň bilen başlan bu operasiýalarda başga-da azyndan bäş söweşijiniň öldürilendigi aýdylýar.
Ýarymharbylar Haýber tire-taýpalar etrabynyň Jumrud territoriýasyndaky Gundaý obasynda Pakistanyň Serhet korpusy bilen birlikde gulluk edýärdiler.
Bu aralykda, Pakistanyň Peşawar şäherinde hem, polisiýa ulagynyň golaýynda bombanyň partladylmagy netijesinde bir polisiýa ofiseri heläk boldy.
Pakistandaky bu ýowuzlyklar ýurduň hökümet güýçleri Demirazgyk Waziristandaky yslamçy söweşijilere garşy maý aýynyň ahyrynda başladan hüjümlerini dowam etdirýän mahaly bolup geçýär.


text:
Gyrgyzystanyň kanun çykaryjylary 11-nji dekabrda ýurduň gapma-garşylykly konstitusiýasy barada milli referendum geçirmek boýunlary plany makulladylar.
Parlament referendumyň gününi bellemek barada kanuny 2-nji noýabrda sesleriň aglaba köpüsi bilen kabul etdi.
Konstitusiýa üýtgetmeleriň girizilmegi premýer-ministriň ygtyýarlygyny artdyrar. Prezident Almazbek Atambaýewiň garşydaşlary bu çäräniň onuň häkimiýetini güýçlendirmek maksadyny öz öňünde goýýandygyny aýdýarlar.
Gyrgyzystanyň Baş kanuny indiki ýylda prezidentlik möhleti dolýan Atambaýewiň döwlet baştutany wezipesine ikinji gezek dalaş etmäge rugsat bermeýär. Emma tankytçylar teklip edilýän reformanyň Atambaýewiň täsirli premýer-ministr bolmagyna ýol açýandygyny belleýärler.
Geçen hepdede Atambaýewiň “Sosial demokratik partiýasy” konstitusiýa üýtgetme girizmek baradaky teklibi goldamakdan ýüz öwüren häkimiýet başyndaky koalisiýanyň düzüminden çykansoň hökümet iş başyndan çekilmeli boldy.


text:
Eýran yslam respublikasynda mukaddes Muharram aýyny özboluşly görnüşde bellemek isleýän bolsaň, muny çendenaşa etmeseň ýagşy hasaplanýar. Şonuň üçinem soňky döwürde bu aý gelende dellekhanalara ýörite tabşyryklar berilýär. Meselem, saçlara "Ýa Hüseýin" diýen sözi ýazdyrmak gadagan. Bu gadagançylygyň sebäbi bolsa dellekhanalaryň "Muharram üçin ýörite ýörgünlilikler" atly reklamalary ýaýratmagydyr.
Azatlyk Radiosynyň işgäri Golnaz Esfandiariniň ýazmagyna görä, diňe bir Ymam Hüseýiniň ady ýazylan gysga ýeňli köýnekler däl, eýse indi beýleki eginbaşlara hem barha köp gyzyklandyrma bildirilýär.
Ýöne gürrüňi edilýän gadagançylyk duýduryşy ýurduň dellekhanalar we gözellik salonlary birleşiginiň ýolbaşçysy tarapyndan berildi. Konserwatiw metgubat hem 15-nji oktýabrda Muharram aýynyň başlamagy bilen Muharram ýörgünlilikleriniň hasam möwjejekdigine aýratyn ünsi çekýär.
Dine hormatsyzlyk
Eýranyň dellekhanalar birleşiginiň ýolbaşçysy Mostafa Gowahi öz duýdurşynda ylaýta-da Ymam Hüseýiniň adyny saça ýazdyrmaly däldigini nygtaýar. Ymam Hüseýin 680-nji ýylda Kerbelada öldürilipdir. Şondan bärem musulmanlar Muharram aýynda onuň ýasyny tutýarlar.
Eýran metbugaty Gowahiniň "Ýörite Muharram makiýažy we saç bejerimi dine hormatsyzlykdyr. Munuň öňüni alarys" diýendigini bildirýär.
Gowahiniň aýtmagyna görä, gaşlaryň ýörite ýolunmagy, tene tatuirowka basmak, dodagy reňklemek ýaly işler dellekhanalaryň ýapylmagyna sebäp bolup biler.
Bu ugurda Eýranyň saç salonlarynyň birleşiginiň ýolbaşçysy hem ýörite duýduryş berýär. Afsarolmoluk Saýan şeýle diýýär: "Ýörite Muharram makiýažy we bu temadaky reklamalar gadagan edilendir. Şeýle hyzmatlary hödürleýän salonlara temmi beriljekdir".
Agşam makiýažy
A. Saýan nähili makiýaž barada gürrüň gidýändigini aç-açan aýtmadygam bolsa, konserwatiw internet sahypalary "Muharram aýynda ýaşlaryň gaty geň sypata eýe bolýandygyny" ýazýarlar.
”Sharar.ir” internet sahypasy 18-nji oktýabrda: "Çog gyzyl reňklenen dodaklar, sap-sary saçlar, kelte atynjalar, "Ýa Hüseýin" diýip ýazylan jalbarlar bu ýylky Muharram gijelerinde has köp göze ilýär. Dellekhanalaryň Ymam Hüseýiniň matamyny tutup ýapylýan döwürleri indi owalky döwürde galdy" diýip ýazýar.
Mina atly 30 ýaşyndaky bir dellek sahypa şeýle interwýu berýär: "Soňky bäş ýylda Muharram däpleri Tähranda hasam ýörgünli ýagdaýa geldi. Ýaş gyzlar ýörite gije makiýažynyň edilmegini isleýärler. Saçlarynyň reňkini üýtgedýärler. Şeýdip, olar bu gijelerde hasam özlerine üns çekmek isleýärler".
Suratkeş Sima bolsa şeýle maglumat berýär: "Ýaşlar eginbaşyna Ymam Hüseýiniň adyny ýazdyrýarlar. Onuň adyny köýneklerine, penjeklerine, atynjalaryna ýazdyrýarlar".
Muharram karnawallary
Bir salonyň menejeriniň aýtmagyna görä, olar müşderiden Muharram makiýažyny näme üçin isleýändigini sorap bilmeýärler. Onsoňam, şeýle hyzmatyň edilmegi gadagan hem däl.
”Ion.ir” internet sahypasy bolsa: "Muharram üýşmeleňlerine gelenler şeýle bir geýinýärler welin göýä toýa gelen ýaly. Soňky ýyllarda Muharram gije karnawallarynyň gurnalmagyna bir bahana bolan ýaly" diýip ýazýar.
Golnaz Esfandiariniň ýazmagyna görä, Eýran yslam respublikasy gurlandan bäri hökümet raýatlaryň durmuşyny we daş keşbini öz kada-kanunlary bilen çäklendirmäge synanyşýar. Ýöne muňa garamazdan, zenanlar saçlaryny barha hasam açyk ýagdaýda görkezmäge çalyşýarlar. Şeýle-de has dar we kelte geýimleri geýinmäge ürç edýärler.


text:
NATO-nyň Baş sekretary Anders Fog Rasmussen Gürjüstanyň seperatist regionlary Abhaziýanyň we Günorta Ossetiýanyň garaşsyzlygyny ykrar eden Russiýadan bu kararyny ýatyrmaga çagyryş etdi.
Çarşenbe güni ýaýradylan beýanatda Rasmussen Moskwanyň gürrüňi edilýän iki seperatist regionyň administratiw araçäginde germewleri ýerleşdirmek baradaky soňky alyp barýan işlerinden alada duýýandygyny beýan edýär.
Rasmussen “Ýerleşdirilen germewleriň administratiw araçägiň iki tarapynda ýaşaýan gürjüstanlylaryň ýaşaýyşyna täsirini ýetirýändigini” aýdyp, germewleri ýerinden aýyrmaga çagyryş etdi.
Şeýle-de, Rasmussen ýerleşdirilen germewleriň “Russiýanyň halkara borçlaryna gapma-garşy gelýändigini we konfliktiň parahatçylykly çözülmegine goşant goşmaýandygyny” belledi.
2008-nji ýylda Russiýa bilen Gürjüstanyň arasynda bolan gysga wagtlyk uruşdan soň, Moskwa iki seperatist regionyň garaşsyzlygyny ykrar edipdi.
Russiýa agzalýan iki regionda hem goşunlaryny saklaýar. Gürjüstan bolsa iki regiony hem öz territoriýasy diýip hasaplaýar.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama “urşuň wagtynyň” tamamlanandygyny we “Al-Kaýda” toparynyň ýeňilmegiň bosagasynda durandygyny aýtdy.
Prezident Obama bu barada Owganystanyň Bagram harby uçar bazasynda eden çykyşynda aýtdy: “Meniň egindeşlerim amerikalylar, biz eýýäm on ýyl bäri urşuň gara buludynyň aşagynda gezýäris. Emma häzir Owganystanda daň tümlüginde menzilden täze günüň şöhleleri görnüp başlady” diýdi.
Obama bu duýdansyz saparynda sişenbe güni Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý bilen duşuşdy hem 2014-nji ýylda halkara goşunlary bu ýurtdan çykarylandan soň iki ýurduň özara gatnaşyklaryny kadalaşdyrjak şertnama gol goýdy. Şertnamada howpsuzlyk, dolandyryş we ykdysady pudaklardaky meseleler göz öňünde tutulýar.
Resminamada Waşingtonyň Owganystanda belli bir sanda esgerleri saklamagy kesgitlenilmedi, emma şertnama laýyklykda uruş gutarandan soň hem ABŞ-a ýurtda öz goşunlaryny saklamaga mümkinçilik berilýär.
“Munuň çäklerinde biz owganlylar bilen birlikde işleşip, 2014-nji ýyldan soň iki sany möhüm howpsuzlyk meselesini, ýagny terrorizme garşy göreşi we tälim bermegi nähili görnüşde gurnamalydygyny kesgitläris” diýip, Obama aýtdy. “Ýöne ýurtda hemişelik bazalar bolmaz. Şeýle-de ýurduň daglarynda we şäherlerinde gözegçilik işleri alnyp barylmaz. Muny soňra owgan halkynyň özi amala aşyrar.”
Şertnamada Waşingtonyň anyk näçe pul serişdelerini çykarjakdygy kesgitlenmedik bolsa-da, resminama laýyklykda, ýurtdan halkara goşunlary çykarylandan soň, Kabula on ýylyň dowamynda maliýe kömegi berler.
Ak Tamyň aýtmagyna görä, ylalaşygyň şertlerine laýyklykda, owgan tarapy “ygtybarlylygy we açyklygy üpjün etmegi, şeýle-de aýallaryň hem erkekleriň haklaryny deň goramagy” öz üstüne alýar.
ABŞ-nyň prezidenti özüniň çykyşynda, şu aýyň ahyrynda Çikagoda geçiriljek NATO-nyň sammiti barada hem durup geçdi. Obama sammitiň dowamynda 2013-nji ýylda Owganystanyň aglaba böleginde howpsuzlygy ýerli owgan güýçleriniň öz üstlerine almak meselesiniň hem maslahat ediljekdigini aýtdy.
Şol bir wagtda-da tankytçylar, halkara güýçleri çykarylandan soň, ýerli güýçleriň “Talyban” söweşijileriniň hüjümleriniň garşysyna durmak mümkinçiliklerine şübhe bilen garaýarlar.


text:
Maglumatlar Kommunikasiýa Tehnologiýasy Aziýa Ýuwaş ummany Merkezi (APCICT)
Maglumatlar Kommunikasiýa Tehnologiýasy Aziýa Ýuwaş ummany Merkezi (APCICT) Birleşen Milletler Guramasynyň ((UN)) Aziýa we Ýuwaş ummany (ESCAP) üçin sebitleýin Ykdysady we Durmuş Topary instituty hökmünde 2006-njy ýylyň 16-njy iýunynda döredildi we Koreýa Respublikasynyň Inçeon şäherinde ýerleşýär. Merkeziň wezipesi Aziýa we Ýuwaş ummany agza döwletleriniň adam we institusial mümkinçilikeriniň esasynda durmuş-ykdysady ösüşi ýokarlandyrmakda maglumatlar we kommunikasiýa tehnologiýasyny ulanmak boýunça güýçlerini işjeňleşdirmekden ybarat. Bu maksatlar üçin APCICT-niň işi esasy üç ugra gönükdirilen: okuw geçirmek, ylmy-barlaglary geçirmek we maslahat bermek boýunça hyzmatlary etmek. Bu ugurlar adam kuwwatynyň maglumatlar we kommunikasiýa boýunça toplumyny düzýär.
APCICT meselesi durmuş-ykdysady ösüş maksatlary üçin maglumatlar we kommunikasiýa ulgamy boýunça okuw maksatnamalaryň esasynda ESCAP agzalarynyň kuwwatyny ýokarlandymakdan ybarat. Bu meseleleri çözmekde esasy üç ugra:


text:
Aşgabat, 13.03.2015. “Türkmenportal”.
Özbegistan Respublikasynyň Türkmenistandaky ilçihanasy 2015-nji ýylyň 29-njy martynda (ýekşenbe) Özbegistan Respublikasynda ýurduň Prezidentiniň saýlawlarynyň geçirilýändigini habar berýär.
Türkmenistanyň çäginde hemişelik ýa-da wagtlaýynça ýaşaýan Özbegistanyň raýatlary 14-nji Daşkent şäher saýlaw okrugyna berkidilen 4-nji daşary ýurt saýlaw uçastogynda ses berip bilerler.
Özbegistan Respublikasynyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň ýanynda döredilen bu uçastok şu salgyda ýerleşýär: Türkmenistan, Aşgabat şäheri, Görogly köçesi 50 A.
Saýlaw uçastogynyň iş wagty: 2015-nji ýylyň 29-njy marty (ýekşenbe) 6.00-dan 20.00-a çenli.
Saýlawlaryň Döwlet ýazgysyna adyny girizmek bilen bagly meseleleri anyklamak üçin Özbegistan Respublikasynyň raýatlary Özbegistan Respublikasynyň Türkmenistandaky ilçihanasyna ýüz tutup bilerler.