text:
Türkmenistanyň syýahatçylyk baýlyklary we dynç alyş ýerleri
Ýazylan wagty: 10 июня 2018 Ýazan Mayichka
Türkmenistanyň syýahatçylyk baýlyklary we dynç alyş ýerleri” – diýen okuw dersi we onuň wezipeleri. 1991-nji ýylyň 27-nji oktýabrynda “Türkmen halky ata-babalarymyzyň köp asyrlap ýüreklerinde besläp gelen arzuwlaryny durmuşa geçirdi. Dünýä siwilizasiýasynda mynasyp orun eýeläp, Garaşsyz, özygtyýarly döwlet gurdy. XX asyryň ahyrynda dünýä bileleşiginiň Türkmenistany özbaşdak, Garaşsyz ýurt hökmünde ykrar edenligi barada habar Ýer ýüzüne ýyldyrym çaltlygynda ýaýrady”. (Gurbanguly Berdimuhamedow. Garaşsyzlyga guwanmak, Watany, halky söýmek bagtdyr. Aşgabat, 2007, 38-nji sahypa). Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhemdow ýurt başyna ählihalk tarapyndan Prezidentlige saýlanansoň, ýurdumyzyň we halkmyzyň durmuşynda il-ýurt bähbitli uly ösüş-özgerişlikleriň, şöhratly, guwançly işleriň başy başlandy. Garaşsyz we baky Bitarap Türkmenistan bu günki gün dünýäde baky bagtyýarlygyň, beýik özgerişlikleriň ýurdy hökmünde tanalýar. Ata Watanymyzyň şeýle ösüş – özgerişliklerini gözleri bilen görmäge dünýä ýurtlaryň syýahatçylary, ýolbaşçylary, belli işewür adamlary, alymlar we ýönekeý raýatlary uly isleg bildirip, biziň ýurdumyzda bolup gidýärler. Çüňki telim müň ýyl şöhratly geçmişi bolan halkymyzyň baý taryhy we medeni mirasy dünýä ýurtlarynda mynasyp meşhurlyga eýe boldy. Taryhy ýadygärliklerimiziň birnäçesi UNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girdi. Garaşsyz baky Bitarap Türkmenistan Watanymyzda gazanylan içki syýasy durnuklylyk dünýä ölçeglerine laýyk gelýän syýahatçylyk hyzmatlaryny ýerine ýetirmäge ukyply, döwlet girdeýjilerini gazanmagyň önjeli çeşmesi bolup biljek milli syýahatçylyk pudagyny döretmäge we ösdürmäge esas bolup hyzmat edýär. Syýahatçylyk pudagy dünýä ykdysadyýetiniň öňe sürýän we çalt depginler bilen ösýän pudaklarynyň biridir. Watanymyzda daşary ýurt jahankeşdelerini gyzyklandyrýan bäş müňýyllyk taryhymyzyň dilsiz –agyzsyz şaýatlary bolup duran taryhy-ýadygärliklerimiz: Gadymy Merwiň, Nusaýyň, Ürgenjiň harabalyklary, Soltan Sanjaryň, Mänebabanyň, Saragtbabanyň, Talhatanbabanyň, Törebeghanymyň aramgähleri, orta asyrlarda gurulan kerwensaraýlar, metjitler, medreseler we ş.m. binagärçiligiň sungat derejesine ýeten ymaratlary bilen bir hatarda örän täsin, gözel, egsilmez baýlykly, ýowuz hem şypaly, juda geň tebigatymyz bar. Syýahatçylyk baýlyklarynyň ýüzlerçesini özünde jemleýän gözel Diýarymyzyň taryhy ýadygärlikleri, tebigy ýadygärlikleri, şäher gurluşykçylarymyzyň binagärçiligi, sungat ýadygärlikleri, “Awaza” milli syýahatçylyk zolagy we ş.m., türkmen halkynyň mizemez milli hazynasyny emele getirýär. Ata Watanymyza gezmäge gelýän daşary ýurtly syýahatçylary şol baýlyklar bilen tanyşdyrjak talyplarymyza olary hemme taraplaýyn öwretmek üçin “Türkmenistanyň syýahatçylyk baýlyklary we dynç alyş ýerleri” diýen okuw gollanmasy ilkinji gezek taýýarlanyldy. Gollanma iki bölümden ybarat bolup, onuň birinji bölüminde ýurdumyzyň taryhy-medeni ýadygärlikleri, olaryň görnüşleri, taryhy-medeni goraghanalar, häzirkizaman medeni ojaklary barada gürrüň berilýär. Ikinji bölümde ýurdumyzyň tebigy ýadygärlikleri, ýagny, şaglawuklary, ýerasty kölleri, läbik wulkannary, gowaklary, tebigy goraghanalary we şypahanalary barada giňişleýin gürrüň berilýär.
Okalan sany: 66 Jogaplar: ( 0 )


c: text/html

text:
Ykdysady diplomatiýa
-
« Diplomatik gatnaşyklaryň 25 ýyllygyny, ykdysady gatnaşyklaryň 25 ýyllygyny » bellemek üçin 2017-nji ýylyň 3-nji martynda Aşgabatda FTSP-yň sergisi
3-nji martda anna güni irden Ilçi Fransiýa - Türkmenistan Söwda palatasynyň gurnan, « syýasy gatnaşyklaryň 25 ýyllygy, ykdysady gatnaşyklaryň 25 ýyllygy » temasy boýunça gurnan sergisiniň açylyş dabarasynda gatnaşdy. Türkmenistanyň söwda-senagat palatasynyň binasynda görkezilýän, 10-njy marta çenli açyk bolan sergi fransuz kompaniýalarynyň Türkmenistanda onuň Garaşsyzlygyndan soň bitiren işlerine bagyşlanýar. 1992-nji ýylyň 6-njy martynda franko-türkmen diplomatik gatnaşyklary ýola goýuldy.
-
Claas grupbasynyň fransuz filiýalyna Ilçiniň sapary, Vélizy, 2017-nji ýylyň 8-nji fewraly
2003-nji ýylda Renault Agricultury satyn alan oba hojalyk tehnikasy boýunça Claas nemes kompaniýasynyň Vélizy fransuz filiýalyna 8-nji fewralda Ilçi bardy. Öňki Renault traktor we häzirki Mans de Claas zawody Türkmenistana eýýäm birnäçe ýuzlerçe traktorlary getirdi.
-
Fransiýa - Türkmenistan Söwda palatasynyň agzalary bilen Ilçiniň duşuşygy, Pariž, 2017-nji ýylyň 7-nji fewraly
Gündogar Ýewropa we Merkezi Aziýa ýurtlary Ilçileriniň her ýyldaky geçirilýän sebit ýygnagyna gatnaşmak üçin Parižde bolanynda, sişenbe güni 2017-nji ýylyň 7-nji fewralynda Fransiýa - Türkmenistan Söwda palatasynda Ilçi kabul edildi. Bu duşuşyk Fransiýa bilen Türkmenistanyň arasyndaky söwda gatnaşyklaryň jemini jemlemäge we 2017-nji ýyldaky ikitaraplaýyn ykdysady gatnaşyklaryň perspektiwalaryny ara alyp maslahatlaşmaga mümkinçilik berdi.
-
MEDEF-International-yň Fransiýa-Türkmenistan kärhanalar başlyklarynyň Maslahatynda Ilçiniň audiýensiýasy (2016-njy ýylyň 16-njy noýabry)
Jenap Oliwýe-Mari Rasiniň (Bouygues Construction international) başlyklyk etmegindäki MEDEF-International-yň Fransiýa-Türkmenistan kärhanalar başlyklarynyň Maslahaty penşenbe güni 16-njy noýabrda Ilçini kabul etdi. Ilçi Türkmenistanyň täzelikleri we iki taraplaýyn gatnaşyklar barada tanyşdyrdy, soňra Maslahatyň agzalary bilen özara pikir alyşdy. Soňra ol Türkmenistanda eýýäm işleýän ýa-da işlemek isleýän fransuz kärhanalarynyň wekilleri bilen onlarça iki taraply duşuşyklar geçirdi. Baş gazna müdirliginiň ofisiniň Başlygy Jenap Žülýen Büsar Ikitaraplaýyn işler we kärhanalary halkaralaşdyrma bölüminiň Başlygy Hanym Sandrin Godeniň sentýabr aýynyň soňundaky missiýasynyň netijeleri barada Maslahatyň agzalaryna öz nobatynda hasabat berdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Eýran Amerikan dollarynyň kursuny üýtgewsizleşdirdi
Eýran riýalyň Amerikan dollaryna görä hümmetini ýitirmeginiň öňüni alyp bilmändigi sebäpli dollaryň kursuny 42 müň riýal hökmünde kesgitledi
Eýranyň döwlet teleýaýlymynyň habar bermegine görä walýuta bazarynda durnuksyzlyk sebäpli Prezident Hasan Ruhaniniň ýolbaşçylyk etmeginde maslahat geçirildi.
Maslahatdan soň metbugata beýannama beren Prezidentiň birinji orunbasary İshak Jihangiri kabul edilen karara laýyklykda Amerikan dollarynyň kursunyň şu günden başlap 42 müň riýal boljakdygyny aýtdy.
Ýurtda walýuta ýetmezçiligi sebäpli aladalanmaga hajatyň ýokdugyny aýdan Jihangiri, kesgitlenen kursdan ýokarda walýuta satylan halatynda onuň “walýuta gaçgakçylygy” boljakdygyny nygtady.


text:
Biziň hususy habarçymyz Türkmenbaşy şäheriniň 1-nji sport mekdebiniň sportuň dzýudo görnüşi boýunça tälimçisi Hydyrow Atajan bilen söhbetdeş boldy.
Bu günki günde, ýurdumyzyň alyp barýan parahat söýüjilikli içeri we daşary syýasatyny dünýä jemgyýetçiligi goldaýar. Ýagny häzirki wagtda Türkmenistan dünýäniň 150-den gowrak döwletleri bilen diplomatik gatnaşyklary ýola goýup, hyzmatdaşlygyň gerimi günsaýyn giňeýar. Türkmenistan iri halkara guramalar bilen gatnaşyklara aýratyn üns berip, umumy adamzat bähbitli meseleleriň çözgüdine mynasyp goşandyny goşýar. Ýurdymyzyň Bitaraplyk statusynyň BMG tarapyndan 2 gezek ykrar edilmegi munuň aýdyň subutnamasydyr. Şonuň ýaly-da Türkmenistanyň başlangyjy bilen BMG-niň Baş Assambleýasynyň rezolýusiýasy esasynda 3-nji iýunyň Bütindünýä welosiped güni diýlip yglan edilmegi we dünýäniň 56 sany döwletiniň bu rezolýysiýa awtordaş bolup çykyş etmegi türkmen halky üçin guwandyrjy we buýsandyryjy wakadyr.
Ýurdymyz soňky döwürler iri halkara sport çäreleriniň geçirilýän mekanyna öwrülip, şu ýylyň maý aýynda ýurdymyza gelen Russiýanyň Welosiped sporty federesiýasynyň Prezidenti bütindünýä belli türgen Wýaçeslaw Ýekimowyň Türkmenistanda sportuň bu görnüşini ösdürmek boýunça durmuşa geçirilýän işlere ýokary baha bermeginiň we 2019-njy ýylda ýurdymyzda Wlesiped sporty boýunça dünýä çempionatyny geçirmegi teklip etmeginiň özboluşly manysy bardyr. Dünýäniň ösen döwletleriniň hataryna goşulmak üçin röwşen geljegi nazarlaýan Watanmyzda hakykatdan hem welosiped sportyny ösdürmeklige aýratyn üns berlip, welosipedli ýörişler geçirilýän sport çäreleriň aýrylmaz bölegine öwrüldi. “Türkmenistan Beýik ýüpek ýolunyň ýüregidir” ýylynda taryhda bu ýoluň ýurdymyzyň çäginden geçen ugrunda welosipedli ýörişiň guralmagy bolsa sportuň bu görnüşiniň şan-şöhratyny has-da artdyrdy.
Welosiped-iň bir howpsuz transport serişdesi bolup, welosiped sürmegiň adamyň saglygy we ekologiýanyň arassalygy üçin uly ähmiýeti bardyr. Şol sebäpli soňky döwürler welosipedden transport serişdesi we gezim etmek üçin peýdalanýanlaryň sany görnükli artdy. Muňa ir säher bilen we agşamara köçelere çykanyňda, Awaza MSZ-nyň çägine baranyňda göz ýetirmek bolýar. Awazadaky myhmanhanalaryň ählisinde müşderiler üçin niýetlenen welosipedlere islegleriň ulydygyny, welosipedleri dürli ýaşdaky myhmanlaryň arassa howada gezim etmek üçin giňden peýdalanýandyklaryny myhmanhanalaryň işgärleri nygtaýar. Şonuň ýalyda welosiped satyn almaga islegiň artandygyny telekeçiler hem belleýär.
2018-nji ýylyň iýunynda Bütindünýä welosiped güni ilkinji gezek bellenilip geçilýär. Gojaman Hazaryň kenarynda hem bu gün halkara baýramçylyk giňden bellenilip geçildi. Ýagny ir säher bilen Awaza milli syýahatçylyk zolagynda welosipedli ýöriş aýdym-sazly çykyşlar bilen utgaşdy. Dürli ulgamlarda zähmet çekýän raýatlardan we sport söýüjilerden ybarat 1000-lerçe welosipedçiler Awazanyň giň köçeleriniň ugrunda ekologiýa taýdan arassa howada ýöriş etdiler. Soňra olar Türkmenbaşy şäheriniň Bahry-Hazar köçesiniň ugrunda täze gurlyp ulanylmaga berlen Halkara deňiz portuna çenli 10-larça kilometri welosipedli geçdiler. Şonuň ýaly-da bu gün welosiped ýaryşlary guralyp, ýeňijilere guramaçylar tarapyndan dürli görnüşli gymmatbaha sowgatlar, hormat hatlar gowşuryldy. Baýramçylyk çäre çekeleşikli we gyzgalaňly ýagdaýda geçip, görkezme sport çykyşlary, belentden ýaňlanýan aýdym-sazyň sesi oňa gatnaşyjylaryň keýpini has hem göterdi. Men hem şu günki dabara gatnaşdym. Welosipedli ýöriş ruhyňy göterip, şähdiňi açýar. Pursatdan peýdalanyp ähli türkmen halkymy Bütindünýä welosiped güni bilen gutlaýaryn we öňe süren başlangyçlary dünýä jemgyýetçiligi tarapyndan oňyn goldanýan Watanmyza mundan beýläk hem gülläp ösüşler, ýurdymyzda diňe parahatçylygyň, bagtlylygyň höküm sürmegini arzuw edýärin.
Bütündünýä welosped güni Hazaryň kenarynda şowhunly bellenildi
Biziň hususy habarçymyz Türkmenbaşy şäheriniň 1-nji sport mekdebiniň sportuň dzýudo görnüşi boýunça tälimçisi Hydyrow Atajan bilen söhbetdeş boldy.


text:
Sosial ulgamlaryň durmuşymyzdaky zeperleri.
Häzirki döwürde sosial ulgamlar durmuşymyzyň aýrylmaz bir bölegi boldy. Az ýa-da köp hemmämiz sosial ulgamlary …
Baý bolmak arzuwyňyzy ýok etjek 10 böwet.
Herkim bay bolmak isleýär. Ýöne durmuşda käbir zatlar baý bolmak arzuwyňyza böwet bolup bilýär. Telekeçi …
Ýarym galan işleri näme üçin unudyp bilemizok? Zeigarnikiň täsiri.
Görüp oturan kinoňyz käwagt gyzykly ýerinde birden gutarar, ýöne uzak wagtlap täsirinden çykyp bilmän gezýäňiz. …
Janyna kast etmekden ýüz öwrüp KFC-ni guran Adam Colonel...
Dünýäniň iň meşhur Fast Food markasynyň biri bolan Kentucky Fried Chickeniň logosyndaky adam kim diýip …
Bir zada ynansaňyz hökman başararsyňyz: Pygmolionyň effekti
Bir zady köp isleseňiz şonuň amala aşjagyna ynanyaňyzmy? Bu makalamyzda , höweslenmegiňiz , özüňize we …
Ýaponlardan Ylham beriji sözler
Ýaponiýada iň köp( uzyn) we sagdyn ýaşaýan halkyň adasy bolan Okinawa adasy uzyn yaşaýşyň adasy …
Ikigai näme?
Köp kişiniň bilýän, Yapon halkynynyň ýaşaýyş stili: Ikigai. Ikigai bu Yapon halkynyň ýaşaýyş …
Will Smithiň durmuşyny üýtgeden 3 kitap
“Pursuit of Happiness”, “Men in Black”, “I am Legend” ýaly kinolarda oýnan hem saz hem aýdym …
Durmuşyňyzy üýgetjek bir güýç: 5 sagat kanuny
5 sagat kanuny Bir pudakda kämilleşip, durmuşyň başga penjirelerini açyp bilmek we öz maksadyňyza ýetip …
Fewral aýynda dogulmak bagtmy?
Täze 2018-2019 njy okuw ýyly hem bosagada. Her kim okuwa başlamak üçin taýýarlyk görýäler. 1-nji …
New
Talyplar üçin peýdaly 13 sany internet çeşmesi
Elbetde her bir talypda bolşy ýaly talyplyk döwri gaty çalt geçyär. Sapaklar, sosial durmuş , …
Täze
Has gowy öwrenmek üçin S.O.D.G.A usuly
Biz islesekde islemesekde gündelik durmuşda hemişe bir zatlar öwrenyäris,beýnimiz durman işleyär. Sebäbi adamyň beýni bir …
- 1
- 2


text:
“TÜRKMENISTAN- BEÝIK ÝÜPEK ÝOLUNYŇ ÝÜREGI” DÖWRÜŇ WE SIWILIZASIÝANYŇ GEPLEŞIGI
2017-nji ýylyň 20-nji oktýabrynda “Mekan” köşgünde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdmuhamedowyň “Türkmenistan- Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” atly taze kitabynyň tanyşdyrylyş dabarasy geçirildi. Dabaraly çärä Hökümet agzalary, biziň ýurdumyzda akreditirlenen diplomatik gullugynyň we halkara guramalarynyň wekilleri, şeýle hem jemgyýetçiligiň, köpçülileýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, talyp ýaşlar gatnaşdylar.
Ýurt baştutanynyň taze kitaby bolan “Türkmenistan- Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” adynyň Ýaşulular Maslahatynda 2018-nji ýylynyň şygary hökmünde saýlanylmagy taryhy tejribä esaslanýan ýaraşdyryjylyk we goňşuçylyk däp-dessury, ruhy mirasy hormatlamagy, sebitde we dünýäde intgrasiýa we ösüşe ymtylma ýurduň döwrebap ösüşiniň konsepsiýasyny şöhlelendirýär.
Kitabyň esasy ideýasy Türkmenistanyň taryhy ýolunyň üsti bilen onuň başlangyçlarynyň we döredijiliginiň bitarap halkara arenasyndaky ornuna düşünmek. Beýik Ýüpek ýolunyň aýratynlygynda Günbataryň we Gündogaryň arasynda ykdysady, diplomatik, ylmy we medeni gatnaşyklarynyň ösmeginde esasy wezipesini seljermegimiz, Türkmenistanyň geosyýasy ýerleşişiniň döwrebap ýagdaýyň integrasiýasyny delillendirýär.
BMG-niň Türkmenistandaky hemişelik utgaşdyryjysy Ýelena Panowa Prezident Gurbanguly Berdmuhamedowyň täze kitabynyň üç dilde neşir edilmeginiň ähmiýetini belläp, giň okyjylar köpçüliginiň, şeýle hem daşary ýurt okyjylarynyň ýurtda bolup geçýän demokratik we durmuş-ykdysady özgertmelere, şeýle-de ýurt baştutanynyň halkara başlangyçlaryna düşünmeginie ýardam berýär diýip aýtdy.
Türkmenistanyň ÝUNESKO-nyň işleri boýunça Milli komissiýasynyň jogapkär sekretary Guwandyk Poladow täze neşirde Beýik Ýüpek ýolunyň aýratynlygy bolan ruhy we taryhy-medeni düzümi ýaýradylmagy, esasanam onuň türkmen bölegi we ondaky ýerleşýän beýik ýadygärlikler bolan Gadymy Merwiň, Köneürgenjiň we Nusaýyň Parfiýa galalarynyň möhümligini belledi.
Beýik Ýüpek ýoly iki sany beýik siwilizasiýanyň – Günbataryň we Gündogaryň arasyndaky gepleşiklerde esasy wezipäni ýerine ýetiripdir. Kerwen ýollary bilen diňe bir haryt däl, eýsem bilim (sowat) ýaýradylyp, medeni, ruhy gymmatlyklar, açyşlar, hojalygy dolandyrmagyň tejribesi we hünär syrlary işjeň alyş - çalyş edilipdir. Şeýle ýol bilen dörän ykdysady diplomatiýa özara düşünişmegi, syýasy razylygy we öňegidişligi gazanmagyň möhüm guraly boldy.


text:
Biz bilen Hyzmatdaşlyk we Partnerlyk
-
1. Öwrenmek
Biz öz partlerlarymyza gerekli bolan baglumaty berýäris, okadýarys, öwrediýäris
-
2. Gurnamak
Siz öz müşderileriňize öziňiz gidip okadyp öwredip 2G hasap ulgamyny gurnap berýärsiňiz.
-
3. Töleg
Biz öz partnerlarymyza 2G hasap ulgamynda berilýän lisenziýalara 50% arzanlyk hödürleýäris.
2G Hasap ulgamyn kärdeşlerine öz bizneslerini kämilleşdirip bilmekleri üçin mümkinçilik berýär, şeýlede ony täsirli we girdeýjili etmek üçin pursat berýär.
-
.Tölegsiz okuw programmalary we partnerlaryň hünärmenlerini okatmak.
-
.Partnerlaryň hünärmenlerine ýekelikdäki okuw programmalary.
-
.Tölegsiz tehniki kömek.
-
.Yzygiderli 2GHasap ulgamynyň taze wersiýalary.
-
.Maglumat we reklama kömegi.
-
.Gelejekdäki müşderilerimiziň ulgamlaryny ara alyp maslahatlaşma we okuw maslahatlary seminarlary geçirme.
-
.Täze proýektleri alyp bilmek üçin gerekli bolan kömekler.
-
.Täze proýekt alyp ony gurnamak üçin tükeniksiz tehniki maglumat kömegi.
Türkmenistanyň çäginde önümçiligi awtomatlaşdyrma ulgamy giňden ýaýraýar. We belli hünärmenleriň aýtmagyna görä has hem öser.Statistika görä şul ugurdaky pul görkezijileri ýyl-ýyldan ulalýar. Awtomatlaşdyrma ulgamyna geçmek isleýän alyjylaryň sany ýyl - ýyldan artýar. We şuňa baglylykda hem Restoran , Market, Tiztagam (FastFood) ulgamlarynda we beýleki köpçilikleýin söwda ýerlerinde awtomatlaşdyrmak ulgamy giňden ýaýraýar. We şunyň üçin 2Ghasap ulgamy bilen bilelikde işlemegiňiz size öz biznesiňizi ösdürmäge uly ýardam berer.
2GHasap ulgamy ýokary derejeli, döwrebap, ynamly we amatly bahaly taýýarlaýandygy üçin söwda bazaryny awtomatlaşdyrmak ulgamynda öňde baryjylardan biridir. 2GHasap ulgamy Türkmenistanyň çäginde 200 den gowrak söwda nokatlary ulanýar. Siz öz işiňizi ýokary derejede gurnap we awtomatlaşdyrylan ulgamda ýeňil ýöredip bilersiňiz.
Biziň bu ulgamymyzyň bahasy beýleki awtomatlaşdyrma ulgamlaryna seredeňde has amatly we hil derejesi boýunja bäsleşmäge mynasypdyr.


text:
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde «Çagalar – dünýäniň gülleri» atly sergi gurnaldy.
Çagalary goramagyň halkara güni 1950-nji ýylyň 1-nji iýunyndan bäri her ýyl bellenilip geçilýär Çagalary goramagyň güni Türkmenistanda Garaşsyzlygyň ilkinji günlerinden bäri bellenilýär. Ýurdumyzyň ýaş nesliniň durmuşynyň hilini we bilimini gowulandyrmak üçin Türkmenistan 1994-nji ýylda Birleşen Milletler Guramasynyň Bütin dünýä Jarnamasyna, şeýle-de çaganyň hukuklary hakyndaky Konwensiýasyna goşuldy.
Bagtly çagalaryň iň arzyly islegleriniň hasyl bolýan ýurdunda Gahryman Arkadagymyzyň başda durmagynda durmuşa geçirilýän beýik özgertmeleriň bütin halkymyzyň, şol sanda nesilleriň şu güni, hem-de geljegi bilen aýrylmaz baglanyşyklydygy ýaşlaryň ruhuny belende göterip, öz ata Watanyna bolan söýgi-buýsanjyny has artdyrýar.
Bütin dünýäde bolşy ýaly, Türkmenistanda hem 1-nji iýunda Çagalary goramagyň güni mynasybetli köp sanly çäreler geçirilýär. Şonuň ýaly çäreleriň her ýyl geçirilýän ýeri bolan Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde çagalaryň surat bäsleşigi geçirilýär, şonuň ýaly-da «Çagalar – dünýäniň gülleri» atly sergi gurnalýar. Bu sergide çagalaryň çeken suratlary hem-de belli suratkeşleriň çagalar dünýäsine bagyşlanan sungat eserleri görkezilýär.
Bu çäre dabaraly ýagdaýda Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň direktory, taryh ylymlarynyň kandidaty Ö.Mämmetnurow tarapyndan açyldy. Şeýlede çagalar şahyry Annaberdi Goçamanow, Türkmenistanyň halk artisti Züleýha Kakaýewa, «Güneş» žurnalynyň bölüm müdiri Goçmyrat Orazberdiýew, Türkmenistanyň telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komitetiniň gepleşiklerini gurnaýjy Maýa Aşyrgeldiýewa, Türkmen milli konserwatoriýasyň zenanlar guramasynyň başlygy Gülşirin Otuzowa, «Garagum žurnalynyň bölüm redaktory» Nurtäç Annamuhammedowa, «Nesil» gazetiniň uly habarçysy Akgül Saparowa we Türkmen milli konserwatoriýasynyň talyby Meýlis Hojaýew çykyş etdiler.
Şeýle-de sergimizde çykyş eden çagalar «Garaşsyzlygyň Merjen däneleri» bäsleşiginiň ýeňijisi Mähriban Magtymgulyýewa, 1-nji çagalar sungat mekdebiniň okuwçysy Göwher Hydyrowa, Türkmen milli konserwatoriýasynyň ýanyndaky ýörite sazçylyk mekdep-internatynyň okuwçylary, Türkmen döwlet sirkiniň artistleri, 32-nji çagalar bagynyň çagalary, 109-njy çagalar bagynyň çykyşy, ýetginjekler köşginiň döredijilik toparynyň çagalary hem-de A.S.Puşkin adyndaky rus drama teatrynyň artistleri uly hujuw bilen çykyş etdiler.


text:
“Fransuz dilinde gürleşmek ähli adamlar üçin has ýakymly we umumydyr”
Brunetto Latini, orta asyr pelsepeçisi
Gysgaça taryhy maglumatlar
Bize belli bolşy ýaly ХII asyryň başlaryndan fransuz dilil günbatarda we başga ýerlerde hem ýaýrap başlaýar. Aşakda onuň täsiriniň birnäçe mysaly getirilendir:
•Ermenistanyň patyşasy Leon I öz hökümdarlyk eden döwründe fransuz dili hakynda karar çykarýar, şol kararyň esasynda bu dil patyşalygyň resmi dili diýip yglan edilýär.
•1099-njy ýylda Haçlylar Iýerusalime gaýdyp gelip şol ýerde fransuz patyşalygyny esaslandyrýarlar. Fransuz dili iki asyryň dowamynda Keramatly Topragyň dili diýip kabul edilýär.
•XII asyrda balkan ýarymadasynda ýerleşýän döwletlerinde, Kipr patyşalygynda, Morede we Ortaýer deňziniň beýleki ýurtlarynda fransuz dilinde gürleşilýär.
Gyzykly hakykatlar
Fransuz dili onda gürleýänleriň sany boýunça dünýäde dokuzynjy ýeri eýeleýär. Dünýäniň otuz döwletinde fransuz dili resmi dil diýip kabul edilendir. Dünýäniň kyrk üç döwletinde fransuz dilinde gürlenýär. Fransuz dili BMG-ň esasy iş dilleriniň biri diýip hasaplanýar. Şeýle-de ol Olimpiýa oýunlarynyň iki resmi diliniň biri we Gyzyl haç jemgyýetiniň resmi dili diýip kabul edilendir. Dünýäde ýigrimi bäşden hem köp fransuz uniwersitetleri bardyr.
Okatmagyň usullary we tärleri
Bilim almagyň çeşmesi boýunça fransuz dilini öwretmegiň şu usullary tapawutlandyrylýar: mugallymyň sözi, söhbetdeşlik, kitap bilen işleşmek, dil serişdeleriniň seljerilmegi, tehniki we görkezme esbaplary, ýumuşlar.
Okuw-usulyýet toplumynyň gurluşy
Fransuz dilini öwrenmeklik “Au café” okuw gollanmasyna esaslanýandyr. Bu gollanma esasan üç bölüme(derejä) bölünýändir ýagny dil öwrenmekligiň başlangyç, orta we önümçilikli derejelerinden ybarat bolup, şeýle-de anyklaýyş sowalnamalar, audio ulgamçalar hem girýändir.
Okuw kitaby gündelik aragatnaşygyň amaly maksatlaryna ýetmek üçin zerur bolan işleriň ähli görnüşleriniň ösdürilmegine gönükdirilendir we leksiki-grammatiki mowzuklary hem öz içine alýandyr.
Okuw kitabynyň her bölümi aşakdaky derslerden ybaratdyr:
• Gepleşik nusgalary
• Fonetiki materiallar
• Grammatiki materiallar
• Tekstler
• Söhbetdeşlikler
• Öý işleri
• Ses dersler üçin ýumuşlar
Esasy okuw kitabyna goşmaça mugallym beýleki döwrebap okuw gollanmalaryny, Internet-serişdelerini ulanýandyr.
Okatmagyň usulyýeti
Häzirki zaman okuw usulyýetleriň umumylykda ulanylmagy dil öwrenmekde gowy netijeleri bermeklige gönükdirilendir. Biz diliň grammatiki we amaly taýdan özleşdirilmegini sazlamaklyga çalyşdyk. Diliň aragatanaşyk hyzmatlaryna uly üns berilýär: gürleşmek, okamak, audirleme. Okuw dersleriniň dowamynda oýun okuw serişdeleriniň ulanylmaklygy diliň has gowy özleşdirilmegine ýardam berýär.
Okuw kitabynyň gurluşy mugallymy araçy-dili has az ulanmaklyga gönükdirilen, berilýän täze maglumatyň – ýagny grammatikanyň bolşy ýaly leksika hem biri-biri bilen utgaşdyrylyp öňki köne maglumatyň üstüni doldyrýan bir sazlaşykly gurluşa eýedir. Ähli tekstler we ýumuşlar hat-da kesgitlemelere çenli biri-biri bilen utgaşdyrylandyr we okuwçynyň şol wagtdaky bilim derejesine gabat getirilendir.
A.Nyýazow ş. (öňki Çehow köç.), 145-nji j. Tylla Toprak
Tel.: .: (+993 12) 41 40 07/08; E-mail: admin@dalchyn.com
Website by: ZARA web solutions © All rights reserved


text:
Tohumdan ösümlik ösdürip ýetişdirmek boýunça instruksiýalar
Birýyllyklar
Köpýyllyklar
Gök önümler
Ýaş sogan
Ukrop, fenhel, tmin, anis
Gyzyl burç, pomidor we badamjan – tohum ekişi
Kösükliler – noýba, nohut, soýa, ýer hozy (arahis, hytaý hozy)
Agaçlar we gyrymsylar
Ýekşenbe 20.12.2009 23:02 | Print | Ösümlik ýetişdirmek boýunça instruksiýalar
Enaýy welwiçiýa (Welwitschia mirabilis) – gadymy ösümlik ýetişdiriň
Enaýy welwiçiýa ýa-da üýtgeşik welwiçiýa (Welwitschia mirabilis) örän gadymy ösümlik bolup, ol häzirki wagtda diňe Atlantik okeanyň kenarýakasyndaky çölde, Namibiýada we Angolanyň günortasynda çaklaňja territoriýada ösýär. Bu agaç göräýmäne onçakly öwerlikli görünmeýär. Tutuş ösümlik tegelek kök baldakdan we 2 sany 2–4 metrlik işilen lentany ýadyňa salyp duran hemişe ösýän 2 sany ýaprakdan ybaratdyr. Şol sebäpli hem welwiçiýa üýşüp ýatan zir-zibile çalym edýär. Ýöriteläp aýdylanda, gürrüň pyntyk ýarýan, hemişe ösmekligini dowam etdirýän, guraýan we uçlary tüýdülip duran ýapraklar barada barýar.
Ýekşenbe 20.12.2009 11:07 | Print | Ekzotik ösümlikler
Nicotiana glauca temmäkisi – perspektiwaly balkon ösümligi
Gök temmäki ýa-da gök nikotiana
Adamzadyň täze bir zada bolan islegi adatdan daşary sabyr-takatsyzdyr. Islendik höwesjeň bagban öz bagynda nähilidir bir täze, henize bu güne çenli görlüp eşidilmedik hem-de hiç kimde ýok bir zat ösdürip ýetişdiresi gelýändir… Şonuň üçin hem gül bazary hemişe täzeligiň arzuwyndaky höwesjeň bagbanlaryň teşneligini gandyrmak üçin her ýyl köp sanly täzelikleri hödürleýär. Ýöne söwda üçin köpeldilýän täze ösümlikler tizden diňe adaty assortimente öwrülýär oturyberýär.
Ýekşenbe 20.12.2009 09:00 | Print | Ekzotik ösümlikler, Ösümlik ýetişdirmek boýunça instruksiýalar
Däne möjejiklerine garşy göreşeliň
Däne möjejiklerini megerem hiç kime tanyşdyryp oturasy iş ýokdur. Bu ownujak möjejikler (3–4 mm) aşhana kösükliler maşgalasyna degişli tas ähli zatlaryň arasynda bolýarlar.
Zyýan berijiler kösüklileriň ähli görnüşleriniň tohumynda ösüp ýetişýärler. Aslynda kösüklileriň her bir görnüşiniň özüne mahsus däne möjejigi bolýar: noýbada – noýba möjejigi, nohutda – nohut, merjimekde – merjimek, mäşde – mäş,…
Ýekşenbe 20.12.2009 06:54 | Print | Zyýan berijiler
Soganlyk we ösümlik ekişi
Satyn alyp poçta rkaly getirden ösümligiňizi (nahalyňyzy) gabyndan çykaryň we 2–3 günläp kölegelik ýerde goýuň. Ikinji bir mümkinçilik hökmünde olary bada-bat oturdyp, soňra bolsa iki günläp üstüni ýapyp goýuň (meselem kanselýariýa kagyzy, tagta). Şeýtseňiz olary gönümel gün şöhlesinden gorarsyňyz. Ýogsam siz olary güýçli gün şöhlesiniň täsirine sezewar edersiňiz.
Şenbe 19.12.2009 07:55 | Print | Ösümlik ýetişdirmek boýunça instruksiýalar
KPR kluby hakda
Ösümlikleri ekip ýetişdirmekdäki tejribäňizi paýlaşyň. Bu barada makala ýazyň we ony öz diliňizde Botanix žurnalynda çap etdiriň! Has jikme-jik maglumat üçin biziň bilen habarlaşyň.


text:
2-nji ýanwarda alty ýurt, ýagny Gollandiýa, Polşa, Kuweýt, Peru, Kot d-Iwuar (Şirmaýa kenary) we Ekwatorial Gwineýa BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşine hemişelik bolmadyk agza hökmünde formal taýdan goşuldy.
Geňeşiň düzüminde iki ýyllyk möhlet bilen galýan ýurtlaryň her biri 193 agzaly BMG-niň Baş Assambleýasy tarapyndan saýlandy. Diňe Gollandiýa kesgitlenen möhletiň ikinji ýarymyny Italiýa bilen paýlaşar.
BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde orna eýe bolmaklyk ýurtlara halkara parahatçylygyna we howpsuzlygyna degişli meselelerde has täsirli sese eýe bolmak mümkinçiligini berýär.
1-nji ýanwarda Howpsuzlyk geňeşiniň üýtgäp durýan bir aýlyk prezidentligine geçen Gazagystanyň ilçisi Kaýrat Umarow täze ýurtlary kabul ediş dabarasynda eden çykyşynda “parahatçylyga we howpsuzlyga ýetmegiň kyndygyny” belledi.
15 agzaly Howpsuzlyk Geňeşi BMG-niň iň täsirli edarasydyr. Hytaý, Fransiýa, Orsýet, Britaniýa we ABŞ geňeşiň hemişelik agzalary bolup durýar.


text:
"Jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmek hakyndaky" Türkmenistanyň Kanunyndan we halkara şertnamalaryndan gelip çykýan wezipeleri üstünlikli durmuşa geçirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň ýanynda Maliýe gözegçiligi gullugy döredildi.
Şeýle hem resminama bilen, ady agzalan gullugyň gurluşy hem-de bu gulluk hakyndaky Düzgünnama tassyklanyldy.
ÇEŞME: Türkmen Portal


text:
Uly dalada ómir keshken qazaq halqynyń turmys-tirshiliginiń qyr-syry óte kóp bolǵan. Tyıymdardyń dál qaı zamanda paıda bola bastaǵany belgisiz. Biraq óte ertede paıda bolǵandyǵyn elimizde bolǵan sheteldikterdiń jazǵandary kýálandyrady. Mysaly HIII ǵasyrda Ortalyq Azııaǵa kelgen ıtalıandyq Plano Krapını sol kezdegi dalalyqtardyń tyıymdary týraly bylaı dep jazǵany belgili: «…olar kóp nárseni kúná dep sanaıdy, pyshaqty otqa salýǵa bolmaıdy, etti pyshaqpen qazannan alýǵa bolmaıdy, jáne ottyń qasynda baltamen otyn jarýǵa bolmaıdy, eger olaı etilse ottyń basy joǵalady dep sengen; ári jas qustardy aýlaýǵa nemese atýǵa bolmaıdy eken; atty júgenmen aıdaýǵa tyıym salynady; bir súıekpen ekinshi súıekti shaǵýǵa bolmaıdy; aqty jerge tógýge bolmaıdy. Úıde dáret syndyrǵan adam bunysyn ádeıi istese ol qalaıda baqsyǵa kóp aqy tólep lastaǵan jerin tazartýy lazym. Bulaı etilmegen jaǵdaıda ol óltirý jazasyna kesiledi». Jalpy qazaq halqynyń tyıymdaryn buzýǵa hannyń da qaranyń da quqy bolmaǵan.
Kópshiliktiń osynaý pikirimen sanaspaı tek sal-seriler ǵana ózin erkin ustaǵan. Biraq saıyn dalanyń osynaý erkin perzentteriniń is-áreketterinde ózindik bir nanym-túsinik bolatyn. Mysaly uly Táttimbet birde jalǵyz balasy qaıtys bolǵan bir qarııaǵa kıiz úıdiń tabaldyryǵyna otyryp kúı tartyp qaıǵysyna ortaq ekenin bildirgen. Qazaq tabaldyryq eki dúnıeni bólip turady dep sengen. Osyny biletin Táttimbet seri qarııaǵa tiri adam tirshiligin jasaıdy degendi meńzep ózinshe sabyrlylyqqa shaqyrý maqsatymen, tabaldyryqa otyrǵan. Endi birde Táttimbet Abaıdyń atasy О́skenbaıdyń asyna atynan túspeı, qolyna kúnqaǵar shatyryn qolyna ustap kelgeni de belgili. Seriniń bunysy da ol dúnıeniń óz júrisi bolsa, bul dúnıeniń de toqtamaı dóńgelenip júre beretinin kópshilikke ózinshe ısharatpen bildirýi bolatyn.
Urpaq tárbıeleýde halyq danalyǵynyń bir kórinisi bolyp tabylatyn tyıymdardyń ómirde alatyn orny erekshe. Jasy úlkender ómir qundylyqtaryn saqtap qalý nıetimen tyıymdar arqyly jas urpaq ókilderine neniń jaqsy, neniń jaman ekenin túsindirip otyrǵan. Ár tyıymnyń ózindik tárbıelik máni men mindeti bar. Bul tyıymdar kimdi de bolsa kóp shalys qadam jasaýdan saqtap otyrǵan. Urpaqtan urpaqqa aýyzeki túrde jetkizilgen ómir tájirıbesi halyqtyń ult bolyp qalý jolynda ıgilikti qyzmet kórsetip keledi. Mysaly:
Jerge túkirme, Jer-ana. Anasynyń betine eshkim túkirmeıdi;
Nandy baspa – kıesi urady;
Jasy úlkenniń aldyn kespe, sózin bólme – bul qurmet;
Bas kıimmen oınama, bireýge syılama – basyńa qonǵan baqtan aırylasyń, basyń birikpeıdi;
Oshaqqa sý quıma – óz otyńdy óziń óshirme;
Bos besikti terbetpe – urpaqsyz qalasyń;
Keshqurym uıqtama – jyn-peri kóshetin kez;
Eki búıirińdi taıanba – qaıǵy-qasirettiń belgisi;
О́tirik jylama – qudaı jylataıyn dese qıyn emes;
Tabaldyryqta turma – sýyt habar jetkizgenniń belgisi.
Ǵasyrlar boıy bir halyqtyń bolmysy bolyp kelgen osy bir ómir erejeleri qazirgi tańda óz mańyzyn joǵaltqan joq.
- Adammen qarym — qatynasqa baılanysty tyıymdar
Qazaq halqy dalanyń qıyn tabıǵatyyń yńǵaıyna qaraı otyryp óziniń turmys-tirshiligin qura bildi. Halyq bolyp qalyptasýy da «kishiniń úlkendi syılaý» erejesine baǵynǵandyqtyń jemisi. Bul altyn ereje áli de óz mańyzyn joıǵan joq. Qazaqtardyń búgingi kúnde de úlken adammen «siz» dep sóılesýi osynyń aıǵaǵy.
Jasy úlkenniń sózin bólme;
Jasy úlkenniń jolyn kespe;
Ata-anańa qaıda barasyz dep surama;
Adamdy sanama;
Adamǵa pyshaq kezenbe;
Adamdy aınalma;
Adamǵa qarap túkirme;
Áıel erkek jolyn kespeıdi;
Jaqsynyń jasyn surama;
Jańa baıyǵannan qaryz surama;
Kemtarǵa kúlme;
Kisi aıaǵynan attama;
Kisige qarap esineme;
Kisige qarap kerilme;
Kisige qarý kezenbe;
Kisi jolyn kespe;
Qyzdyń tósegine otyrma;
Kisi minine kúlme;
Kisiniń ústinen attama;
Kisini suq saýsaǵyńmen nuqyp kórsetpe;
Kisiden qaıda barasyń dep surama;
Qonaqtardy sanama;
Qonaqqa berer zatty sol qolmen berme;
Úlkenge syrtyńdy berip otyrma.
- Aı men Kún jáne Táýlik mezgilderi, ýaqyt jáne apta kúnderine baılanysty tyıymdar
Segizinshi ǵasyrda tasqa qashap jazylǵan Kúltegin jazýyndaǵy:
«Bıikte kók táńiri,
Tómende qara jer jaralǵanda,
Ekeýiniń arasynda adam balasy jaralǵan» degen joldar qazaqtardyń babalary ıslam dinine deıin táńirge sengenin, ony joǵaryda dep túsinip kún men aıdy qasıetti sanap tómendegi tyıymdardyń paıda bolý jolyn dáleldeıdi.
Aıdy nuqyp kórsetpe;
Aıǵa qarap dáret syndyrma;
Jeti túnde júrme;
Júrer jolyńnyń ýaqytyn kesip aıtpa;
Juldyzdy sanama;
Juma kúni kir jýma;
Kún shyqpaı kúl tókpe;
Kún bata jatpa;
Kún batqanda sypyryndyny dalaǵa shyǵarma;
Kúnge qarap dáret syndyrma;
Qarańǵyda kıiz qaqpa;
Qarańǵyda sýǵa barma;
Túnde tús joryma;
Túnde aınaǵa qarama;
Túnde kir jaıma;
Túnde sý basyna barma;
Túnde sýdyń betin ashyq qoıma;
Túnde tyrnaq alma;
Túnde shash alma;
Túnde úı sypyrma;
Tún ishinde jylama;
Ymyrtta kúl tókpe.
- Sý men otqa baılanysty tyıymdar
Qazaqtar baıyrǵy zamanda ot pen sýdy qasıetti sanaǵan. Onyń sebebi keń dalada jan saqtaý úshin deneni jylytatyn ot pen shóldi qandyratyn sýdyń alar orny erekshe boldy. Sondyqtan sý men ottyń kıesi bar dep sengen.
Kirdiń sýyn baspa;
Kirdiń sýyn esik aldyna tókpe;
Kúldi baspa;
Kúldi shashpa;
Otpen oınama;
Otty attama;
Otty teppe;
Otty úrleme;
Otty shashpa;
Otqa túkirme;
Otqa sıme;
Sýǵa dáret syndyrma;
Sýǵa túkirme;
Sýdy sapyrma;
Shelektegi sýǵa aýzyńdy batyrma.
- Taǵamdarǵa baılanysty tyıymdar
Atamzamannan qazaqtar aqty shyndyqtyń, qarany sumdyqtyń nyshany dep bilgen. Ári adamnyń densaýlyǵyn qamtamasyz etetin sútten bastaý alatyn taǵamdar da osy oıdyń durys ekenine sebep bolǵan. Sondyqtan ómirdiń ózegi bolyp tabylatyn «aq» dep jalpy atpen atalatyn sút taǵamdaryna degen erekshe kózqaras qalyptasqan. Al nan árqashanda dám patshasy sanalǵandyqtan qazaqtar taǵamnyń bul túrine áli kúnge deıin kóńili erekshe. Buǵan nanǵa degen qurmetti dáleldeıtin tómendegi tıymdar kýá.
Aqtyń jýyndysyn aǵyp jatqan sýǵa tókpe;
Aqty tókpe;
Erteńgi asty tastama;
Jer taıanyp otyryp tamaq ishpe;
Nandy tóńkerip qoıma;
Nandy bir qolyńmen úzbe;
Nandy baspa;
Nandy tastama;
Nannyń ústine basqa zat qoıma;
Nandy laqtyrma;
Tuzdy baspa;
Tańǵy asty tastama, keshki asty baqpa.
- Sózge jáne kúlki men kóz jasyna baılanysty tyıymdar –
Dala halqy dana halyq bolǵany onyń sóz ónerinen kórinedi. «О́ner aldy qyzyl til» degen sózdiń shyǵýy osynyń aıǵaǵy. Jaqsylyq ta jamandyq ta kóbinese sózden keletin bolǵandyqtan turmys shyrqy buzylmas úshin adamdar sózdi abaılap qoldansyn dep sózge degen kózqarastaryn tyıym arqyly bildirgen.
Ant-sý ishpe;
Beıýaqytta jylama;
Jaman sóz aıtpa;
Qarǵanba;
О́sek aıtpa;
О́sek tasyma;
О́tirik jylama;
О́tirik kúlme;
О́tirik aıtpa.
- Ata – ene, kúıeý men qalyńdyqqa baılanysty tyıymdar
Jas jubaılardan eń aldymen ata-eneni syılaýdy talap etý arqyly januıanyń qalyptasýyn, ári saqtap qalýdy qamtamasyz etý baǵzy zamannan qalyptasqan ádet-ǵuryp. Sondyqtan aldyn-ala tyıymdar kómegimen jastarǵa ózderin qalaı ustaý kerek ekenin aldyn ala bildirip otyrǵan. Ári osy tyıymdar arqyly jas kelinshekterdi áldebir qıynshylyqtarǵa dýshar bolýdan saqtaýǵa tyrysqan.
Ata-eneńniń tósegine otyrma;
Ata-eneń jatqan jerge jatpa;
Jas bosanǵan anany túnde sýǵa jiberme;
Jas jubaılardyń tósegine otyrma;
Kúıeýińnen buryn jatpa.
- Besikke baılanysty tyıymdar
Besikke degen kózqaras balaǵa degen, bolashaqqa degen kózqaras ekeni belgili. Sondyqtan náresteniń dúnıege náresteniń kelýin eń basty qýanysh dep tanıtyn qazaqtar úshin besik turmystaǵy eń kıeli zat.
Besikti ashyq qaldyrma;
Besikti aıaq astyna tastama;
Besikti kóringenge berme;
Besikti satpa;
Bos besikti terbetpe.
- Úıge baılanysty tyıymdyr – zaprety, svıazannye s domom
Qazaqtar ózderiniń tirshilikke degen kózqqarasyn úıge qatysty tyıymdar arqyly bildirgen. Sebebi bul ómirdiń barlyq máseleleri úıge, úıli bolýǵa tireledi. Mysaly burynǵy zamanda aýylǵa atpen shaýyp «oı, baýyrym!» dep daýystap bireýdiń qaıtys bolǵanyn, nemese «attan, attan!» dep elge jaý shapqanyn habarlaıtyn bolǵandyqtan aýylǵa qaraı atpen shabýdy jamandyqqa balaǵan.
Bosaǵada otyrma;
Bosaǵaǵa súıenbe;
Bosaǵaǵa turma;
Bosaǵany qushaqtama;
Esikti kerme;
Esikti qushaqtama;
Esikti teppe;
Úı aınala júgirme;
Úıdi aınalma;
Úıge júgirip kirme;
Úıge qaraı júgirme;
Úıge syrtyńmen kirme;
Úıde ysqyrma;
Úıdi sabama;
Úıińe kelgenge úıdeı daýyńdy aıtpa.
- Turmystyq buıymdar men quraldaryna baılanysty tyıymdar
Adamdy adam etetin onyń jan-jaǵyna, kúndelikti qoldanysta júrgen zattarǵa degen kózqarasymen de baılanysty ekenin erte paıymdaǵan qazaqtar jas býyn ókilderi osy zattardyń ózderine qolqanat ekenin durys túsinsin dep túrli tıymdardy oılap tapqan.
Arqandy attama;
Aıyrdyń basyn joǵary qaratyp qoıma;
Baqannan attama;
Baltany attama;
Dastarqandy ashyq qaldyrma;
Dastarqandy qaǵazben súrtpe;
Dastarqandy pyshaqpen qyrma;
Dastarqandy baspa;
Dastarhandy attama;
Eski sypyrǵyshty otqa jaqpa;
Jelini (kógendi ) attama;
Jer – oshaqty attama;
Jer – oshaqty aınalyp júgirme;
Jaıaý qamshylanba;
Jaqyn adamyńa pyshaq syılama;
Keseni tóńkerme;
Ketik kesemen shaı quıma;
Kóseýden attama;
Kúrektiń sabyn joǵary qaratyp qoıma;
Kúrektiń sabyn attama;
Qazandy tóńkerme;
Qur erge minbe;
Quryqtan attama;
Oqtaýmen balany urma;
Ojaýmen balany urma;
О́lgen adamǵa topyraq salǵanda, kúrekti tabanyńmen baspa;
Pyshaqty aýzyńa salma;
Pyshaqty ushynan ustama;
Pyshaqtyń júzin jalama;
Pyshaqtyń júzin kókke qaratyp qoıma;
Sypyrǵynyń basyn joǵary qaratyp qoıma;
Sypyrǵyny tórge qoıma;
Sypyrǵyny kókke kóterme;
Sypyrǵymen balany urma;
Taıaq taıanba;
Ydysty teppe.
- Ań men qusqa, jan-janýarlar men jándikterge baılanysty tyıymdar
Ań men qustardyń jany bar dep qabyldanǵandyqtan olarǵa degen kózqaras ta erekshe bolǵan. Mysaly páktik pen shyndyqtyń belgisi dep tanylǵan aqqýlardy atýǵa bolmaıtyny kóne zamannan kele jatqan tyıym. Ásirese úı janýarlarynyń adam ómirindegi alar orny olardy saqtaý kerek degen kózqarasty qalyptastyrdy.
Aqqýdy atpa;
Qustyń uıasyn buzba;
Atqa teris minbe;
Attyń júgenin attama;
Jaqsy attyń tisine qarama;
Jylqyny basynan urma;
Jyńǵylmen at qamshylama;
Jas maldyń tisin sanama;
Itti teppe;
Itke ojaýmen as quıma;
Qoıdyń ústinen attama;
Qumyrsqanyń ıleýin baspa;
Malǵa «ket» dep zekime;
Malǵa teris qarap minbe;
Maldy basqa urma;
Maldy qur qol aıdama;
Maldy teppe;
Maldyń jelingen basyn túnde laqtyrma;
Maldy teppe;
Malǵa qarap dáret syndyrma;
Mal qorada dáret syndyrma;
Mysyqty ustama;
Tiri malǵa kórsetip basqa maldy soıma.
- Dene múshelerine baılanysty tyıymdar
Dene múshelerine baılanysty tyıymdar halyqtyń júris-turys jóninde ózindik erejeler qalyptastyrǵandyǵyn aıqyndaıdy. Osy tyıymdar arqyly qazaqtar adamnyń qoǵamdyq jerde ózin qalaı ustaýy kerek ekenin úıretip otyrǵan. Mysaly: eger bireý búıirin taıansa nemese shashyn julsa qasyndaǵylar áıelderdiń joqtaý aıtýyn kózine elestetedi de kóńilderi buzylady. Sondyqtan ár qımyldyń ózindik bir orny bolatyny adamdarǵa osyndaı tyıymdar arqyly túsindiriligen.
Aýzyńdy qolyńmen jappa;
Aıaǵyńdy joǵary kóterme;
Aıaq-qolyńdy jippen baılama;
Basyńdy bosaǵaǵa berip jatpa;
Basyńdy shaıqama;
Betińdi baspa;
Belińdi taıanba;
Búıirińdi taıanba;
Eki ezýińdi kerme;
Iegińdi taıanba;
Qolyńdy artyńa aıqastyrma;
Qolyńdy jelkeńe qoıma;
Qolyńdy qaltańa salyp turma;
Qolyńdy qýsyrma;
Qolyńdy silikpe;
Qolyńdy tóbeńe qoıma;
Qolyńdy taıanba;
Qolyńdy taraqtama;
Moınyńa belbeý salma;
Saýsaǵyńdy shytyrlatpa;
Saýsaǵyńdy aıqastyrma;
Tabanyńdy tartpa ;
Tańdaıyńdy qaqpa;
Tisińdi qaırama, qyshyrlatpa;
Tizeńdi qushaqtama;
Tyrnaǵyńdy tisteme;
Tyrnaǵyńdy bir-birine súıkeme;
Ishegińdi tartpa;
Shashyńdy julma;
Shashty taptama;
Shashty otqa tastama.
- Kıimge baılanysty tyıymdar – zaprety kasaıýщıesıa odejdy
Kıimge qazaqtar erekshe kóńil bóletin bolǵan. Adamnyń talǵamyn, qoǵamda alatyn orny men múmkinshilik deńgeıin kórsetkishi kıim bolǵan. Ári kıim kıis adamdy adam etýge, tazalyqqa, kisilikke tárbıeleıtin qural bolǵan.
Aıaq-kıimdi tóńkerme;
Aıaq kıimdi tórge shyǵarma;
Bas kıimińdi bosaǵaǵa ilme;
Bas kıimmen oınama;
Bas kıimdi bireýge syılama;
Bórkińdi teris qaratyp kıme;
Kıimińdi jelbegeı jamylma;
Kıimniń jaǵasyn baspa;
Moınyńa belbeý ilme.
- Dinge baılanysty tyıymdar
Qazaq halqynyń dinge degen kózqarasy onyń álemge degen kózqarasyn bildirgen. Adamnyń osy bir álem teńizinde tamshynyń tamshysyndaı pende ekenin, adam men tabıǵattyń birtutas ekenin umytpaýy úshin aqyldy adamdar osy tyıymdardy oılap tapqan.
Aıtta kir jýma;
Jaınamazdy baspa;
Qurandy baspa;
Quran oqyp otyrǵan adamdy toqtatpa;
Qurandy jerge tastama;
Quranǵa otyrma;
Qubylaǵa qarap dáret syndyrma;
Namazdy bólme.
- О́lim-jitimge baılanysty tyıymdar
Adamnyń qaıtys bolýyna baılanysty tyıymdar adamdardyń osyndaı qıyn jaǵdaıda pendeshilikke salynbaýy úshin aıtylady.
Beıýaqytta adamǵa kóńil aıtpa;
Beıitke qolyńdy shoshaıtpa;
Beıit topyraǵyn sándeme;
Beıit tusynan shaýyp ótpe;
Jas balany qabirge túsirme;
Qabirdi baspa;
Múrdede kúrekti ekinshi adamǵa qolmen berme;
О́lgen adamǵa topyraq salǵanda, kúrekti tabanyńmen baspa.
- Jamandyq jasamaý týraly tyıymdar
Qazaq halqy ǵasyrlar boıy ómirdiń eleginen ótken zańdar boıynsha ómir súredi. Ol zańdar barlyq adamǵa túsinikti ári máńgilik. Uly dala zańdarynyń birinshisi «basqaǵa jamandyq jasama» degen zań.
Bireýdiń zatyn suraýsyz alma;
Bireýge or qazba;
Bireýdi urma;
Urlyq jasama.
- Tabıǵatqa baılanysty tyıymdar
Tabıǵatty Otanyndaı kórip anasyna Tabıǵat ana dep teńep aıtý qazaqtarda burynnan qalyptasqan. Mysaly: baıyrǵy zamanda aǵashtyń qabyǵyn erigip sydyrǵan adamnǵa qatań jaza qoldanylǵan. Bul tabıǵattyń adam ómirinde alatyn ornynyń qundylyq deńgeıin kórsetedi.
Jalǵyz aǵashty kespe;
Jerdi taıanba;
Jer taıanyp otyryp tamaq ishpe;
Jyńǵylmen atty qamshylama;
Kógaldy taptama;
Kókti baspa.
Tyıymdar qazaq ultynyń bala tárbıesiniń altyn dińgegi deýge ábden bolady. Bul rýhanı qundylyqtar qazaq ultyna ult bolyp qalyptasýyna ǵasyrlar boıy kómektesti. Solaı bola da beredi.
Berdaly OSPAN.
«ADYRNA» ulttyq portaly.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow hazarýaka döwletleriniň baştutanlarynyň V sammitine gatnaşmak üçin Gazagystanyň Aktau şäherine iş saparyna bardy diýip, TDH habar berýär.
Prezident Berdimuhamedow sammitiň geçjek ýeri bolan Dostluk kşgünde gazak kärdeşi Nursoltan Nazarbaýew bilen duşuşdy.
Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Alyýew, Eýranyň prezidenti Hassan Ruhany, Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin hem sammite gatnaşmaga geldi diýip, habarda aýdylýar.
Aktauda döwlet baştutanlarynyň duşuşygyndan öň hazarýaka döwletleriniň daşary işler ministrleriniň derejesinde gepleşikler geçirildi.
Aktau sammitinde kaspi deňziniň kanuny durumy boýunça konwensiýa gol çekilmegine garaşylýar.


text:
Bawariýa Sowet Respublikasy
Bawariýa Sowet Respublikasy — Oktýabr sossialistik rewolýussiýasynyň täsiri bilen Germaniýada ýaýbaňlanan rewolýussion ýokary göteriliş netnjesinde 1919 ýylynyň 13 aprelinde Bawarnýada dörän sowet respublikasy. Ol 1919 ýylynyň 1-nji maýyna çenli dowam edýär. 1918 ýylynyň Noýabr rewolýussiasyndan soň häkimiet başyna geçen sagçy s-d-laryň liderleriniň dönükçilikli syýasat ýöretmegi zerarly Bawariýada synpy göreş has ýitileşipdwr. Rewolýussion hereketiň çuňlaşmagyndan we öz täsiriniň ýitirilmeginden howatyrlanan Bawariýa s-d-lary köpçüligi aldamak maksady bilen sowet adyna perdelenen hökümet döretjek bolup synanyşypdyrlar. Kommunistler olaryň bu planlaryny paş edipdir. Emma Tolleriň baştutanlygyndaky «garaşsyz s-d-lar» 1919 ý-yň 7 aprelinde Sowet respublikasyny yglan edýärler. Tolleriň hökümeti halkyň bähbitlerini goramak üçin hiç bir iş geçirmändir, iş ýüzünde ol ýöne hyýaly sowet respublikasy bolupdyr. Buržuwa diktaturasyny aç-açan dikeltmek maksady bilen kontrrewolýussionerler tarapyndan guralan pitne Mýunhen işçileri tarapyndan basylyp ýatyrylýar. 13 aprelde Mýunhende häkimiýet kommunistleriň eline geçýär. Respublikanyň ýokary häkimiýeti bolan Hereket ednji komitet we kommunistleriň (E. Lewineniň we b-yň) başda durmagynda "Ýerine ýetiriji sowet" döredilýär. Hereket ediji komitetiň we Ýerine ýetiriji sowetiň düzümüne «garaşsyz s-d-dar» hem giripdir. B.S.R-nyň hökümeti proletar diktaturasynyň programmasyny amala aşyryp başlaýar: kärhanalarda işçi kontrollygyny giriznär, buržuwany ýaragsyzlandyrmaga girişýär, banklary millileşdirýär, Gyzyl Goşun düzýär, kontrrewolýussiýa garşy göreşmek boýunça adatdan daşary komissiýa döredýär. Emma Bawariýa kommunistleri öz işlerinde birnäçe ýalňyşlyklar goýberýärler. Olar garyp we orta daýhanlaryň ýagdaýlaryny gowulandyrmak, işçi synpy bilen daýhanlaryň birleşigini dikeltmek üçin gaýra goýulmasyz çäreler görmediler, içerki kontrrewolýussiýa garşy göreşde ýaýdanjaňlyk etdiler. B.S.R-na garşy Ebertiň-Şeýdemanyň merkezi german hökumetiniň birleşen ýaragly güýçleri we beýlekiler çykyş etdiler. Respublikanyň ýeňilmegine «garaşsyz s-d-laryň» başbozarlygy sebäp bolupdyr, olar töhmet we şugulçylyk edip, kommunistleriň hökümetiň düzümünden gitmeklerini gazanypdyrlar, soňra olaryň garşysyna front açypdyrlar. 1919 ýylynyň 1 maýynda B.S.R. dargadylýar, emma Gyzyl Goşunyň esgerleri şäheriň köçelerinde 5 maýa çenli söweşler alyp barýarlar.


text:
Owganystanyň Içeri işler ministrligi Kabulda Şaýy medeni merkezinde bolan partlamada azyndan 40 adamyň wepat bolandygyny we 30 çemesi adamyň ýaralanandygyny habar berdi.
“Yslam döwleti” (YD) söweşiji topar hüjüme özüniň jogapkärdigini aýtdy.
Owganystanyň “Talyban” topary bu hüjüme gatnaşygynyň ýokdugyny aýtdy. Owganystanyň prezidenti Aşraf Gani 28-nji dekabrda bolan bu hüjümi terrorçylar tarapyndan amala aşyrylan “adamzada garşy jenaýatçylyk” diýip atlandyrdy.
Gani partlamanyň yslama we “ähli ynsan gymmatlyklaryna” garşy gönükdirilendigini aýtdy.
Içeri işler ministrliginiň metbugat wekili Nasrat Rahimi partlama bilen Kabulyň günbatar Daşt-e Barçi etrabynda ýerleşýän şaýylaryň “Tabaýan” medeni merkeziniň nyşana alnandygyny aýtdy. Rahimi janyndan geçen hüjümçiniň sowet goşunlarynyň Owganystana goşun salmagynyň 38-nji ýyl dönüminde geçirilen çäräniň dowamynda öz hüjümini amala aşyrylandygyny habar berdi.


text:
“Awaza” milli syýahatçylyk zolagy çalt depginlerde çägini giňeldip, gözel görke girýär. Awazanyň ilkinji binalary bilen tanyşdyrylyşdan bäri geçen döwürde Hazaryň ekologiýa taýdan arassa kenarynda adamlaryň amatly dynç almagy üçin oňaýly şertler döredilen ýokary derejeli myhmanhanalar toplumlarynyň ajaýyp binalary peýda boldy. Şypahana zolagynyň düzüminde dünýä ölçeglerine laýyk gelýän çagalar sagaldyş we medeni – dynç alyş merkezleri, sport toplumlary, şeýle hem dükanlar, restoranlar, kafeler, barlar hereket edýär, häzirkizaman şypahanasyna bezeg berýän we sazlaşykly özboluşly landşaft seýilgähleri döredildi.
Awazanyň ýol-ulag düzümi hem kämilleşdirilýär, halkalaýyn ýolaýrytly ýollar gurulýar. Olaryň biri “Jadyly kenar” seýilgäh-dynç alyş toplumyna gadymy Hazaryň kenaryndaky halkara derejleli deňiz şypahanasynyň gülläp ösüşini alamatlandyrýan özboluşly “Awazanyň öwüşgüni” atly heýkeller toplumy bezeg berer. Türkmenbaşynyň Halkara deňiz portuna girilýän ýerde “Hazar merjeni” atly monumental toplum gurlar.


text:
Yslam – sözlükde tagat kylmak, boýun bolmak, musulman bolmak diýmekdir. Ystylah manysy bolsa, Allah Tagala boýun egmek, hezreti Muhammediň (s.a.w.) din diýip habar beren ähli zatlaryny kalp bilen tassyk, dil bilen ykrar etmek we olardan hoşal bolmakdyr. Bu düşündirişe görä, yslam we iman biri-biri bilen manydaşdyr. Yslam – «din» manysynda hem ulanylýar. Allahyň dinine diňe «din» diýlişi ýaly, «millet, şerigat, yslam we yslam dini» hem diýilýär.
«Jibril hadysy» ady bilen meşhur bolan hadysda: «Iman, yslam we yhsan» sözleri barada soralan soraglara, Pygamberimiziň jogap berşini hezreti Omar şeýle gürrüň berýär:
«Bir gün Allahyň Resulynyň ýanyndadyk. Ak eşikli, gara saçly bir adam geldi. Onuň uzak ýol sökmändigi mese-mälimdi. Emma hiç birimiz ony tanamadyk. Ol Pygamberimiziň öňünde çök düşüp oturdy. Dyzlaryny Onuň dyzlaryna degirdi. Ellerini bolsa, Allahyň Resulynyň dyzlarynyň üstünde goýup sorady: «Yslam nämedir? Maňa düşündir». Allahyň Resuly jogap berdi: «Yslam – Allahdan başga ilahyň ýokdugyna, Muhammediň Allahyň ilçisidigine ynanmagyň, namaz okamagyň, zekat bermegiň, oraza aýynda agyz beklemegiň, güýjüň ýetende haja gitmegiňdir».
– Dogry aýtdyň, onda iman nämedir?
– Iman – Allaha, Onuň meleklerine, kitaplaryna, pygamberlerine, ahyret gününe, kaza-kadere, haýyr we şeriň Allah tarapyndan ýaradylandygyna ynanmagyňdyr.
– Dogry aýtdyň. Yhsan nämedir?
– Yhsan – Allah Tagalany görýän ýaly Oňa ybadat etmegiňdir. Sen Ony her näçe görmeseň hem, Ol seni hemişe görýändir», (Buhary, Müslim).
Iman we yslam bir-biriniň üstüni ýetirýän bir hakykatyň iki tarapydyr we hakdan ybarat bolan diniň iki esasydyr. Yslam – imanyň bir alamaty, iman bolsa, yslamyň esasy sütünidigi üçin olary biri-birinden aýyrmak mümkin däldir.


text:
Ýylyň her paslynyň öz ajaýyplygy bolup, olar saglygyňa paýhasly çemeleşmegi talap edýär. Pasyllaryň çalyşmagy we howanyň üýtgemegi bilen, möwsümleýin keselleriň döremegi mümkin. Olara garşy nähili göreşmeli? Bu barada Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman ministrliginiň Maglumat merkeziniň direktory Ogulmähri Geldiýewa TDH-nyň habarçysyna şeýle gürrüň berdi. Bedeniň kesele garşy göreş ukybynyň ýokary bolmagyny gazanmak üçin sagdyn durmuş ýörelgesini berjaý etmeli. Bedenterbiýe we sport bilen meşgullanyp, sagdyn iýmitlenmeli. Ir säher bilen we agşamara arassa howada ýarym sagat pyýada ýöremeli.
Saglyk bilen bagly her bir meselede hökman maşgala lukmany bilen maslahatlaşmaly.
Burnuň nemli bardasyna oksolin melhemini çalmagy endik edinmeli, pasyllara görä geýinmeli we witamin С – askorbin turşusyna baý önümleri iýmeli.
Iş ýeriňizde we öýüňizde otaglaryň howasynyň tämiz bolmagyny gazanmaly. Onuň üçin penjiräni wagtal-wagtal açyp, otagy ýelejiredip durmaly, ýöne şemalyň ugrunda durmaly däl.
Adamyň kesele garşy ukyplylygyny ýokarlandyrmak maksady bilen, hökman askorbin turşusyna baý içgileri, miwe şirelerini kabul etmeli. Olara bally we limonly gök çaýy, itburun demlemesi, alma, pyrtykal miwe şireleri degişlidir. Kelem, käşir we beýleki bakja önümleri günüň dowamynda iýjek bolmaly.
Asyrlaryň dowamynda milli tagamlarymyza öwrülen, gyzyl burç goşulan unaş hem pasyllaryň çalşygynda iýmegi maslahat berýäris. Gyzyl burçuň düzümindäki fitonsitler, peýdaly maddalar adamyň bedeniniň kesele garşy göreş ukybyny ýokarlandyrmaga ýardam berýär. Ýöne unaşa gyzyl burç atmagy maşgala lukmanlar bilen maslahatlaşsaňyz gowy bolar.
Dümewiň ilkinji alamatlary ýüze çykan ýagdaýynda hökman maşgala lukmanyna ýüz tutmaly. Asgyrlanda, üsgürlende hökman elýaglyk bilen agzy we burny ýapmaly. Elleri elmydama arassa ýagdaýda saklamaly we ýygy-ýygydan sabyn suw bilen ýuwmaly. Derman serişdelerini lukmandan maslahatlaşman, özbaşdak kabul etmeli däl. Olary özbaşdak ulanmaklyk birnäçe gaýraüzülmelere getirip biler we bedeniň kesele garşy durnuklylygyny peselder.
Pasyllaryň çalşygynda bedeni sagdyn saklamak üçin hökman hormatly Prezidentimiz, TYA-nyň akademigi, lukmançylyk ylymlarynyň doktory Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri” atly ylmy ensiklopediki kitabynda beýan edilýan dermanlyk ösümliklerden taýýarlanan melhem çaýlary içmegi endik edinmeli.
Ýurdumyzda döwlet arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek gullugy tarapyndan möwsümleýin kesellere garşy sanjymlar geçirilýär. Bu barada öz maşgala lukmanynyň bilen maslahatlaşyp bilersiňiz.
Şu düzgünlere eýerjek boluň we hemişe sagdyn boluň!


text:
Türkmen we eýran halklarynyň arasyndaky gatnaşyk özüniň gözbaşyny irki döwürlerden alyp gaýdýar. Halkymyz eýran halky bilen elmydama medeni we ykdysady gatnaşykda bolupdyr. Bu gatnaşyklar häzirki döwürde has hem giňeýär. Türkmenistanyň we Eýranyň söwda-gatnaşyklary hemme taraplaýyn ösdürilýär.Bu bolsa iki goňşy halkyň arasynda dostluk-doganlyk gatnaşyklarynyň dabaralanýandygyny aýdyň görkezýär. Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidenti Hasan Ruhani eýran halkynyň Türkmenistan bilen özara bähbitli, uzak möheltleýin, dostlukly gatnaşygyny mundan beýläk hem ösdürmäge taýýardygyny belleýär. Bu babatda Demirgazyk-Günorta, Gündogar-Günbatar ugurlary boýunça, şol sanda üstaşyr ulag düzümini, ýagny, Owgan-Eýran-Türkmenistan,Özbegistan geçelgesi arkaly giň halkara hyzmatdaşlygy ýola goýmak mümkinçiliginiň bardygy bellenildi. Bu ýol ýük daşalşynyň artmagyna, onuň möçberniň ýokarlanmagyna uly ýardam berer. Iki halkyň nebit-gaz toplumynyň iki taraplaýyn hyzmatdaşlygynyň geljegi uly. Halkymyz elektrik energetika ulgamynda eýran halky bilen hyzmatdaşlygy berkidýär, şonuň bilen bir hatarda, Türkmenistandan elektrik energiýasyny we tebigy gazy satyn almagynyň möçberini artyrmaga, türkmen energiýa serişdelerini Eýran döwletiniň çäklerinden daşarky bazarlara geçirmäge mümkinçilikler bar.
Eýran döwleti bilen Saglygy goraýyş we derman senagaty ulgamyndaky gatnaşyklar, syýahatçylyk ugrundaky gatnaşyklar hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlary hasaplanylýar. Munuň özi iki goňşy ýurduň baý taryhy- medeni mirasy bilen baglanşyklydyr. Türkmenistan we Eýranyň işewür hyzmatdaşlygy durnukly ykdysady ösüşe we täze iş orunlarynyň artmagyna ýardam berer.
Bilim we tehnologiýa babatda hem gatnaşyklar aýratyň ähmiýete eýe bolýar. Parahatçylyga, dost-doganlyga, ysnyşykly goňşuçylyk gatnaşyklaryna uly ähmiýet berýän halkymyzyň goňşy döwlet bolan Eýran yslam Respublikasy bilen ysnyşykly gatnaşyklarynyň dowamat-dowam boljakdygyna tüýs ýürekden ynanýarys.
Türkmen - eýran gatnaşygy
Türkmen we eýran halklarynyň arasyndaky gatnaşyk özüniň gözbaşyny irki döwürlerden alyp gaýdýar. Halkymyz eýran halky bilen elmydama medeni we ykdysady gatnaşykda bolupdyr. Bu gatnaşyklar häzirki döwürde has hem giňeýär. Türkmenistanyň we Eýranyň söwda-gatnaşyklary hemme taraplaýyn ösdürilýär.Bu bolsa iki goňşy halkyň arasynda dostluk-doganlyk gatnaşyklarynyň dabaralanýandygyny aýdyň görkezýär. Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidenti Hasan Ruhani eýran halkynyň Türkmenistan bilen özara bähbitli, uzak möheltleýin, dostlukly gatnaşygyny mundan beýläk hem ösdürmäge taýýardygyny belleýär. Bu babatda Demirgazyk-Günorta, Gündogar-Günbatar ugurlary boýunça, şol sanda üstaşyr ulag düzümini, ýagny, Owgan-Eýran-Türkmenistan,Özbegistan geçelgesi arkaly giň halkara hyzmatdaşlygy ýola goýmak mümkinçiliginiň bardygy bellenildi. Bu ýol ýük daşalşynyň artmagyna, onuň möçberniň ýokarlanmagyna uly ýardam berer. Iki halkyň nebit-gaz toplumynyň iki taraplaýyn hyzmatdaşlygynyň geljegi uly. Halkymyz elektrik energetika ulgamynda eýran halky bilen hyzmatdaşlygy berkidýär, şonuň bilen bir hatarda, Türkmenistandan elektrik energiýasyny we tebigy gazy satyn almagynyň möçberini artyrmaga, türkmen energiýa serişdelerini Eýran döwletiniň çäklerinden daşarky bazarlara geçirmäge mümkinçilikler bar.


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
DERI KESELLERINE DEGIŞLI MASLAHAT
Hormatly okyjy!
Sizi biynjalyk edýän alamatlar diňe bir allergiki täsirliligiň netijesinde döremän, olar psoriaz, deriniň kömelekli zeperlenmeleri, ihtioz, kepek görnüşli lişaý ýaly kesellere hem mahsusdyr. Şol sebäpli hem, deri üýtgeşmeleriň ýagdaýyny görmezden belli bir maslahat bermek kynçylyk döredip, ýalňyşlyklara sezewar edip biler. Kadaly gözegçilik edilip, degişli tapgyrlaýyn bejergini almak maksady bilen dermatolog lukmanyna ýüz tutmak ýerlikli bolar.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
- 3412 gezek okalan


text:
Gyrgyzystanyň premýer-ministri Sapar Isakow ýurduň Ýewraziýa ykdysady bileleşigindäki ilçisi Sanjar Umotaliýewi wezipesinden boşatdy we birnäçe ýokary derejeli resmä käýinç berdi.
Isakow 8-nji ýanwarda çykaran kararynda Umotaliýewi “Ýewraziýa ykdysady bileleşiginiň gümrük düzgünnamasyny tassyklamak boýunça kanunyň taslamasyny kadaly düzmekdäki kemçilikleri üçin” Gyrgyzystanyň ministrler kabinetiniň orunbasary wezipesinden çetleşdirdi. Bu barada gyrgyz hökümetiniň websaýtynda aýdylýar.
Şeýle-de Isakow şuňa meňzeş sebäplere görä, ýurduň ykdysadyýet ministrine, döwlet gümrük gullugynyň başlygyna we bu ýolbaşçylaryň orunbasarlaryna käýinç berdi. Üstesine hökümet agzalarynyň birnäçesi wezipelerinden çetleşdirildi.
Orsýetiň we Gazagystanyň ýolbaşçylygyndaky Ýewraziýa ykdysady bileleşigine girýän Ermenistan, Belarus we Gyrgyzystan guramanyň Gümrük düzgünnamasyna 2017-nji ýylyň aprel aýynda gol çekipdi.


text:
Bütindünýä Saglyk guramasynyň täze çap eden interaktiw kartasynda dünýä ilatynyň 92 prosentiniň ýaramaz howa şertlerinde, ýagny BSG-nyň bellän çäklerinden hapa howada ýaşaýandygy aýdylýar.
Saglyk guramasy daşardaky howanyň ýaramazlygy sebäpli her ýyl 3 million adamyň dünýäsini başgalaýandygyny aýdýar. Içerdäki howanyň hapalygy hem adam saglygyna az zyýan ýetirmeýär.
2012-nji ýylda, hasaplamalara görä, daşardaky we içerdäki howanyň hapalygy zerarly 6,5 million adamyň ölendigi aýdylýar.
Türkmenistanam howanyň hapalanan, adam saglygy üçin howply ýurtlaryň hatarynda görkezilýär.
Azatlyk radiosy bu mesele bilen gyzyklanyp, aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Balkan welaýaty boýunça alyş - çalyş nokatlaryň salgylary
- Türkmenistanyň "Daýhanbank" döwlet täjirçilik bankynyň Balkan welaýat şahamçasynyň baş binasy. Serdar şäheriniň Görogly köçesi, 14 jaýy.
- Türkmenistanyň "Daýhanbank" döwlet täjirçilik bankynyň Bereket etrap şahamçasy. Han Derýäýew köçesi, 2 jaýy.
- Türkmenistanyň "Daýhanbank" döwlet täjirçilik bankynyň Esenguly etrap şahamçasy. Azady köçesi,383 jaýy.
- Türkmenistanyň "Daýhanbank" döwlet täjirçilik bankynyň Etrek etrap şahamçasy. Türkmenbaşy şaýoly, 14 jaýy.
- Türkmenistanyň "Daýhanbank" döwlet täjirçilik bankynyň Balkanabat şäher şahamçasy. Nebitçiler köçesi, 3 jaýy.
- Türkmenistanyň "Daýhanbank" döwlet täjirçilik bankynyň Magtymguly etrap şahamçasy. Bagandar köçesi, 8A jaýy.
- Türkmenistanyň "Daýhanbank" döwlet täjirçilik bankynyň Türkmenbaşy etrap şahamçasy. Mahtumowa köçesi, 4 jaýy.
- Türkmenistanyň "Daýhanbank" döwlet täjirçilik bankynyň Türkmenbaşy etrap şahamçasy. Aşgabat köçesiniň 4-nji jaýy “Türkmenbaşy”söwda merkezi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Amuldan Hazara çenli” atly awtomobil ýaryşynyň gapdalyndan welosipedli we ylgaw ýaryşlaryny geçirmegi teklip etdi.
Döwlet baştutany mundan öň Türkmenistanyň Içeri işler ministrligine “Amuldan Hazara çenli”awtomobil ýaryşyny guramagy tabşyrypdy.
TDH döwlet habar gullugy prezident Berdimuhamedowyň 15-nji dekabrda geçirilen hökümet mejlisinde bu ugur boýunça welosiped ýaryşyny, onuň welaýatlaryň çäginden geçýän böleklerinde bolsa sport ylgaw ýaryşlaryny guramagy teklip edendigini habar berýär.
Döwlet baştutanynyň ynanjyna görä, bu hili “çäreler jemgyýetde işjeň durmuş ýörelgesini berkarar etmäge, ülkäni öwrenmäge, ýurduň taryhyny bilmäge ýardam eder”.


text:
Bu Nick Wuyching Hudayyng rehmi we merhemeti bilen durmushynyng ing erbet yagdayynda hem Ondan umyt tapypdyr we taze mana eye bolup taze Hudayy shohratlandyryan durmush bilen yashap bashlapdyr!
Bu shayatlyk Rus dilinde, gelejekde Turkmen diline gechirmek maksadymyz bar. Eger siz bu videony Turkmen diline gechirmekde yardam bermek islegingiz bolsa bize bildirip bilersingiz!
Hudayyng merhemeti…ing kyn yagdaylarda hem umyt beryar we bize yashamaga many beryar…
Bu Nick Wuyching Hudayyng rehmi we merhemeti bilen durmushynyng ing erbet yagdayynda hem Ondan umyt tapypdyr we taze mana eye bolup taze Hudayy shohratlandyryan durmush bilen yashap bashlapdyr!


text:
Onuň täze ýaşaýyş jaý toplumynyň merkezindäki üç gatly jaýy paýtagtymyzyň günbatarynda çalt depginlerde kemala gelýän ýaşaýyş jaý klasteriniň ýaşaýyş-durmuş binalar toplumynyň üstüni ýetirdi.
Ýylda 60 müň adama hyzmat etmäge niýeltenen täze lukmançylyk edarasy dünýäniň öňdebaryjy kompaniýalarynyň iň döwrebap enjamlary bilen üpjün edilendir. Paýtagtyň iri lukmançylyk merkezleri üçin enjamlary esasy getiriji bolan “Hospital Interneşnl“ (Germaniýa, Frankfurt) kompaniýasy Germaniýanyň „Simens“ kompaniýasynyň öndürýän rentgen we ultrases, „Siron“ firmasyndan stomatologiýa, „Ştern“ firmasyndan endoskopiýa enjamlaryny getirdi. Ýokary tehnologiýaly kesel anyklaýyş enjamlary barlaglaryň giň toplumyny geçirmäge mümkinçilik berer. Mundan başga-da, bogun, deri we nerw ulgamy näsaz näsaglary dikeltmek üçin fizioterapiýa bölümi, gündizki stasionar, Türkmenistanda ösýän dermanlyk ösümliklerden çaýlary teklip edýän fito-bar hem işleýär.
Şu ýyl Aşgabatda eýýäm Andalyp köçesinde we „Parahat-7“ ýaşaýyş jaý toplumynda täze Saglyk öýleri ulanylmaga berildi. Olaryň hersi ýylda 40 müň adama hyzmat etmäge niýetlenendir. Ýylyň ahyryna çenli „Täze oba“ ýaşaýyş jaý toplumynda hem ýene bir Saglyk öýi işe başlar.


text:
Web saýty döretmekde esasy üns berýän ugrymyz: Howpsyzlykdyr. Bu barada dünýäniň iň soňky tejribelerini öz işlerimizde giňden peýdalanýarys.
Döredýän web saýtymyzyň hili ýokary bolandygy üçin biz azyndan 1 ýyl kepillik berýäris.
Häzirki zaman saýtlaryň talaplary bolan: funksionala baý, ulanmaga ýeňil, ýakymly dizaýn we kross platforma ýaly talaplary Siz üçin aýratyn çözgüt işläp taýýarlarys.
Saýtyň ýokary ygtybarly we işleýiş tiziliginiň çalt bolmagy, ähli isleg bildirýänler üçin 24 sagadyň we hepdäniň 7 gününiň dowamynda Siziň web saýtyňyz internetde elýeterli bolmagyny üpjün eder.
Maglumatlary dolandyrmagyň sada we amatly bolmagy. Görenden düşnükli interfeýsiň bolmagy, sazlamalaryň sowatly ýerleşdirilmegi, köp funksionallyk – biziň köp ýyllaryň dowamynda toplan tejribämiz Siziň üçin täze mümkinçiliklere ýol açar.
Hemişelik goldaw we ösüş. Hyzmatlaryň esasy bukjalary yzygiderli maslahat we tehniki goldaw serwisini, şeýle hem dolandyryş uglamlarynyň ösdürilmegini göz öňünde tutýar.
Biziň işimizde alyp barýan pelsepämiz:
Siziň şahsy reňkleriňizi we stiliňizi ulanyp hiç ýerde gaýtalanmaýan dizaýnly web saýtyňyzy döretmekde ýardam bereris.
Elbetde biz garantiýa berýäris, sebäbi, biziň işimiz ýokary hilde ýerine ýetirilendigine ynyamymyz bar.
Web saýtyň çalt işlemegini we gözleg sistemalarda onyň ýokary derejeleri gazanmagyny üpjün ederis.
1 ýyl goldaw – mugt!
Goldaw bereris: Web saýty tabşyrylandan soňra, onda işlemek üçin okuw geçireris.
Iň esasy we wajyp mesele – web saýtyň howpsyzlygyny üpjün ederis. Sebäbi biz öz işimizde howpsyzlykda ulanylýan halkara standartlary Siziň web saýtyňyza hem ornaşdyrarys.
Soraglaryňyz bar bolsa bize ýazyň ýa-da jaň ediň +99363 32 29 50.


text:
Paýtgatymyzyň “Altyn Asyr” topary türkmen futbolunyň taryhyndaky iň wajyp ýeňişleriň birini gazandy. Hawa, 3-nji oktýabrda paýtagtymyzda AFK-nyň interzolagynyň finalynyň jogap oýnunda Demirgazyk Koreýanyň “Aprel 25” topary bilen 1:1 hasabynda deňme-deň oýnan paýtagtymyzyň topary türkmen futbolunyň taryhyndaky täze sahypany açdy. Toparymyz myhmançylykda geçiren gollarynyň sany boýunça AFK-nyň Kubogynyň aýgytlaýjy duşuşygynda güýç synanyşmaga mümkinçilik aldy.
Türkmen toparlarynyň arasynda ilkinji bolup adyny AFK-nyň Kubogynyň finalyna ýazdyran “Altyn Asyr” Phenýanda geçen birinji duşuşykda (2:2) hem netijeli oýun görkezipdi. Gündogar Aziýa sebitiniň ýeňijisi bolan “Aprel 25”-iň toparymyz bilen geçiren duşuşygynyň öňüsyrasyndaky duşuşyklarynyň 8-sini hem ýeňiş bilen tamamlandygy, soňky ýarym finalda Singapuryň “Home Ýunaýted” toparyny iki duşuşykda 11:1 hasabynda ýeňmegi onuň mümkinçiliginiň näderejede ýokarydygyny görkezýär. Ýöne futbol boýunça milli ýygyndymyzyň esasyny düzýän paýtagtymyzyň topary iki duşuşygyň netijesi boýunça ynamly ýeňiş gazanmagy başardy.
Duşuşygyň birinji ýarymynyň 7-nji minutynda Han Song Hyokyň netijeli urgusy “Aprel 25”-i kanagatlandyrýan hasabyň tabloda ýazylmagyna getirdi. Şondan soň hüjümlerini artdyran myhmanlar ikinji ýarymda 11 metrlik jerime urgusyny urmaga mümkinçilik aldylar, ýöne derwezeçimiz Mämmet Orazmuhammedow sowukganlylygy elden bermedi. Oýnuň 64-nji minutynda “Altyn Asyryň” hüjümçisi Wahyt Orazsähedow eminiň bellän 11 metrlik urgusyny dürs ýerine ýetirmegi başardy. Şondan soňky edilen hüjümler netije bermedi.
Şeýlelikde, iki duşuşygyň netijesinde taryhy ýeňşi gazanan “Altyn Asyryň” AFK-nyň Kubogynyň finaldaky garşydaşy bu bäsleşigiň soňky ikisinde ýeňiji bolan Yragyň “Al-Kuwa” topary bolar. Final duşuşygynyň wagty hem-de geçiriljek ýeri az soňra mälim ediler.
AFK-nyň interzolagynyň finalynyň hasabaty:
“Altyn Asyr” (Türkmenistan) – “Aprel 25” (Demirgazyk Koreýa) – 1:1
Gollar: Wahyt Orazsähedow 64 (11 m.j.u.) (“Altyn Asyr”) – Han Song Hyok 7 (“Aprel 25”)
Duýduryşlar: Resul Hojaýew 21, Wahyt Orazsähedow 90+2 (“Altyn Asyr”) – Kim Yu Song 31, Kim Chol Bom 80 (“Aprel 25)
Tomaşaçy sany: 11750


text: Ýurdumyzyň milli tokaý maksatnamasynyň üstünlikli amala aşyrylmagyna özleriniň mynasyp goşantlaryny goşýan ýurdumyzyň Tokaý hojalygy müdirliginiň Mary welaýat tokaý hojalygynyň bagbanlary tyllaýy güýz paslynyň häzirki günlerinde dürli görnüşli agaç nahallaryny ösdürip ýetişdirmek we olara göwnejaý ideg etmek işlerini ýokary guramaçylykly alyp barýarlar. Häzirki wagtda hojalygyň çäginde 40 gektara golaý tokaý nahalhanalary bolup, ol ýerlerde pürli, saýaly, miweli agaç nahallarynyň we çöl ösümlikleriniň millionlarça düýbi ösdürilip ýetişdirilýär. Agaç nahallaryny ösdürip ýetişdirmek işlerinde esasan biziň toprak, howa şertlerimize durnukly, ýokary hilli ýerli bag tohumlary peýdalanylýar. Agaç nahallaryna agrotehnikanyň talaplaryna laýyk göwnejaý ideg etmekde kuwwatly tehnikalardan netijeli peýdalanylýar. Bütin ýylyň dowamynda ýörite nahalhanalarda oňaýly şertlerde ýetişdirilýän agaç nahallary baglaşylan şertnama laýyklykda diňe bir Mary welaýatyna däl-de, ýurdumyzyň beýleki welaýatlaryna-da ugradylýar.


text:
«Merkezi Aziýanyň serhetlerini dolandyrmaga ýardam» maksatnamasynyň çäklerinde Duşenbe şäherinde Merkezi Aziýanyň serhet we gümrük edaralarynyň okuw jaýlarynyň sebitara mejlisi geçirildi. Onda Döwlet gümrük gullugynda wekiller gatnaşdy.
Bu çäre netijeli okuwy gurnamak maksady bilen okuw jaýlarynyň özara gatnaşygyny we hemişelik hyzmatdalşygyň meselelerini ara alyp maslahatlaşmak üçin Merkezi Aziýanyň bäş döwletinden wekilleri jemledi.
Mejlisiň dowamynda tanyşdyrylyşlary geçirdiler we Merkezi Aziýa döwletlerinde hereket edýän okuw çäresini ara alyp maslahatlaşdylar, şeýle-de okuw çäresinde okatmagyň innowasion usullaryny we tehnologiýalaryny, şol sanda uzak aralykadn okatmak usulyny ornaşdyrmagyň meseleleri barada pikir alyşmalar boldy.
Mejlisde «Merkezi Aziýanyň serhetlerini dolandyrmaga ýardam» maksatnamasynyň 15 ýyllygy mynasybetly gatnaşyjylara minnetdarlyk haty gowşuryldy.


text:
Mugla gelen syýahatçylaryň sany 32 göterim artdy
Mesele barada Mugla welaýatynyň Medeniýet we syýahatçylyk müdüri Filiz Karajaagaç beýanat berdi
Mugla welaýatyna ýylyň ilkinji 9 aýynda dynç almaga gelen daşary ýurtly syýahatçylaryň sany, geçen ýylyň şol döwri bilen deňeşdirilende 32 göterim artdy.
Mugla welaýatynyň Medeniýet we syýahatçylyk müdüri Filiz Karajaagaç Mugla dynç almaga gelen daşary ýurtly syýahatçylaryň sanawynda iňlisleriň 1-nji orundadygyny mälim etdi.
Filiz Karajaagaç: “Mugla iň köp dynç almaga gelen syýahatçylaryň arasynda 900 müň 75 adam bilen iňlisler bar. Iňlislerden soň 380 müň 487 adam bilen ruslar gelýär, ruslardan soň 177 müň 94 adam bilen nemesler, 168 müň 165 adam bilen ukrainlar we 132 müň 895 adam bilen polýaklar bar” diýip habar berdi.


text:
Özbegistan Türkmenistan – Owganystan – Pakistan – Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygynyň taslamasyna gatnaşmagy meýil edýär. Bu barada Prezident Şawkat Mirziýoýew Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen geçiren gepleşikleriniň jemleri boýunça köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekillerine ýüzlenip beýan etdi.
Ş.Mirziýoýewiň belleýşi ýaly, hususan-da, bu mesele Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Özbegistana döwlet saparynyň çäklerinde maslahatlaşyldy.
«TOPH — ägirt uly taslama, ol Owganystandaky ýagdaýy kadalaşdyrmaga ýardam eder. Özbegistan bu taslama gatnaşar we biz bu mesele boýunça pikirleriň umumylygyny gazanarys» diýip, Özbegistanyň Prezidenti belledi.
Şunuň bilen baglylykda, Ş.Mirziýoýew TOPH taslamasyna gatnaşmak meseleleri boýunça amalyýetde gepleşikleri başlamaka maksady bilen Özbegistanyň wekiliýetiniň ýakyn wagtda Aşgabada iberiljekdigini belledi.
Belläp geçsek, TOPH gaz geçirijisiniň türkmen böleginiň gurluşygyna 2015-nji ýylyň dekabrynda badalga berildi. 2018-nji ýylyň fewralynda gaz geçirijiniň owgan böleginiň gurluşygyna badalga berildi. Gaz geçirijiniň ýyllyk kuwwaty 33 mlrd kub metre barabardyr. Ýerüsti kömekçi infrastrukturasy bilen bilelikde ony 2019-njy ýylyň dekabrynda işe girizmek meýilleşdirilýär.
TOPH taslamasy Türkmenistana gaz eksportuny diwersifikasiýalaşdyrmaga, Owganystana, Pakistana we Hindistana bolsa ýangyç çig malyna bolan artýan islegleri kanagatlandyrmaklaryna kömek eder.
«Türkmengaz» döwlet konserni «TAPI Pipeline Company Limited» konsorsiumynyň lideri bolup durýar. Konsorsiuma şeýle hem Owgan gaz korporasiýasy, Pakistanyň «Inter State Gas Systems (Private) Limited» we Hindistanyň «GAIL» kompaniýalary girýär.


text:
Soňky wagtlarda aramyzda gün günden meşhurlyk gazanan IMO Messenger, hiç hili durman ýene-de täze ulanyjylaryny özüne çekýär. Imo IOS, Android, Windows phone, MAC, Windows ýaly platformaly enjamlarda ulanmak mümkindir.
Bellik: Haçanda siziň habaryňyz bolman size Imo Team diýen kontaktdan kod gelse şol kody kim soraýan bolsa hem bermäň. Eger şol kody soraýan kişä berseňiz siziň Imo hasabyňyzdan girip bilýändir. Kody paýlaşsaňyz haçan girip çykanlygyny hem bilmersiňiz. Imo hasabyňyzdaky ähli ýazyşanlaryňyzy doly okap bilýändir. Şonuň üçin gelen kody hiç kim bilen paýlaşmaň. Gelen wagty hem göni pozuň.
Bu ýazgymyzda bilelikde Kompýuterda (windowsda) Imo gurnamagy öwreneliň.
Imo Messenger Windows 7,8,10 üçin niýetlenilen programmasyny ilki bilen şu salgy boýunça ýükläp alyň. https://goo.gl/2vv2tE (Eger salgy ak penjire bolup dursa sagtarapdaky üç nokada basyp browserde aç düwmesine basyp ýükläp bilersiňiz) Göwrümi 10 MB.
Ýükläniňizden soňra kompýuteriňizden açyň we Imo Messengeri gurnaň.
- INSTALL düwmä basyň
- Gurnalandan soňra Imo awtomat kompýuteriň iş Stolyna çykar.
- Imo-ny açyň
Bellik: Imo-ny kompýuterde ulanmak üçin telefonda hasabyň bolmalydyr.
- Imo-ny açanyňyzdan soňra göni suratdaky ýaly penjire geler.
- Imo hasabyňyzdaky Telefon belgiňizi ýazyň
- Soňra Continue düwmä basyň
- Telefon belgiňizi ýazanyňyzdan soňra Telefondaky Imo hasabyňyza tassyklamak üçin Kot geler
- Kody Kompýuterdäki Imo Messengere ýazyň
- Soňra Continue düwmä basyň
Şeýlelik bilen Kompýuter üsti bilen IMO ulanyp bileris. Imo hasabyňyzdaky dostlaryňyz haçanda ýazyşyp başlanyňyzda görüner.
Işiňizde üstünlik! 🙂
9,059 gezek okaldy


text:
Soltanşa Atanyýazow-Şejere
Tire-taýpa atlarynyň gelip çykyşy baradaky şeýle kitabyň türkmen okyjyaryna niýetlenen ilkinji gezek neşir edilýändigi üçin, biz onomastika ylmynyň bir şahasy bolan etnonimikanyň ýörite terminleri, türkmen tire-taýpa atlarynyň özboluşly aýratynlyklary, olaryň beýleki türki halklaryň etnonimiýasy bilen özara gatnaşygy we ylym üçin ähmiýeti barada gysgaça düşündiriş bermegi makul bildik.Etnonimika—grekleriň etnos (“halk”) we onoma (“at”) sözlerinden emele gelip, “tire-taýpa we halk atlaryny öwrenýän ylym” diýen manyny aňladýar. Taýpa-tiräniň bölünip alnan bir adyna (meselem, ýomut diýen ada) etnonim, belli bir halkyň ýa-da ülkäniň şeýle atlarynyň jemine, tutuş sistemasyna bolsa etnonimiýa diýilýär. Eliňizdäki kitapda tire-taýpa atlary diýen termin bilen bir hatarda etnonimler diýen adalga hem giňden ulanyldy.Etnik atlar dakylyş häsiýetine görä iki uly topara bölünýärler: awtoetnonimler, ýagny halkyň ýa-da taýpa-tiräniň özi üçin saýlan (kabul eden) ady we alloetnonimler, ýagny halka ýa-da taýpa-tirä töwerekdaki iliň dakan ady. Iliň özi üçin saýlan atlary aglaba gowy manyly sözlerden hasyl bolýar, emma daş-töweregiň dakan atlarynda (alloetnonimlerde) kemsidiji äheňler hem duş gelýär. Meselem, Germaniýanyň esasy ilaty özüne doýç diýse, gündogar ýurtlaryň ilaty oňa alman, ruslar bolsa nemes diýip at berýärler. Nemes sözi nemoý (“güň, lal”) sözi bilen asyldaşdyr. Dili düşnüksiz bolany üçin, ruslar olara şeýle at beripdirler.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Katar Döwletiniň Emiri Şeýh Tamim bin Hamad Al Taniniň arasynda telefon arkaly söhbetdeşlik boldy.
Birek-biregi ýetip gelýän Täze, 2018-nji ýyl bilen tüýs ýürekden gutlap we hoşniýetli arzuwlary aýdyp, iki ýurduň Liderleri türkmen-katar gatnaşyklarynyň ileri tutulýan ugurlary bilen baglanyşykly meseleler babatda maslahatlaşdylar.
Döwletara gatnaşyklarynyň ýokary derejä eýedigini kanagatlanma bilen belläp, Türkmenistanyň we Kataryň Baştutanlary özara peýdaly hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek üçin ägirt uly mümkinçilikleriň bardygyny aýtdylar.
Hormatly Prezidentimiz we Katar Döwletiniň Emiri ozal gazanylan ylalaşyklaryň ýerine ýetirilişi bilen baglanyşykly meselelere we geljekki meýilnamalara garadylar. Ikitaraplaýyn hyzmatdaşlykda söwda-ykdysady ulgamda ýola goýulýan hyzmatdaşlyga möhüm ornuň degişlidigini aýdyp, iki ýurduň Liderleri däp bolan medeni-ynsanperwer gatnaşyklary mundan beýläk-de işjeňleşdirmegiň uly ähmiýetiniň bardygyny bellediler.
Telefon arkaly gürrüňdeşligiň dowamynda taraplar özara gyzyklanma bildirilýän sebitleýin we ählumumy gün tertibiniň birnäçe wajyp meseleleri boýunça pikir alyşdylar. Şunuň bilen baglylykda, iki ýurduň abraýly halkara guramalarynyň çäklerindäki özara ylalaşykly gatnaşyklara bolan üýtgewsiz ygrarlydygy bellenildi.
Gürrüňdeşligiň ahyrynda iň gowy dostluk däplerine we taraplaryň hoşniýetli erkine daýanýan döwletara gatnaşyklarynyň mundan beýläk-de berkidiljekdigine ynam bildirip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we Kataryň Emiri Şeýh Tamim bin Hamad Al Tani iki ýurduň halklaryna abadançylyk we gülläp ösüş arzuw etdiler.
Telefon gepleşigi katar tarapynyň başlangyjy bilen amala aşyryldy.
Çeşme: TDH


text:
Ady: Lukmançylyk hasa sargylary
Düzümi: 100% pagta
Goşmaça maddalar: ýok
Görnüşi: Hasa sargysy
Ulanmaga görkezmeleri: Ýaranyň üstüne goýlan zyýansyzlandyrylan hasa sargyny we ýapgyny ýerinde tutmak üçin,döwüklerde döwlen ýeri kesgitlemek we hereketsizligi üpjün etmek üçin, ýarany daşky täsirlerden goramak, çişmeleriň öňüni almak maksady bilen elleriň we aýaklaryň ganamagyny duruzmak üçin ulanylýar.
Garşy görkezmeleri: Açyk ýaralarda ulanylmaýar, zyýansyzlandyrylmadyk
Ulanyş usuly: Hasa sargyny tekiz, eplenen ýerlerini ýazyp, howa geçirer ýaly 4-5 gatdan köp saramaly däl
Islenilmeýän täsirleri: Ýok
Saklanyş şerti: Otag temperaturasynda, günüň şöhlesinden goralýan, gury ýerde saklamaly
Ulanma möhleti: 5ýyl
Öndürijiniň ady we salgysy: ”Zyýansyzlandyrylan sargy serişdelerini öndürýän kärhanasy”, Daşoguz ş, Bitaraplyk şaýoly 126 jaýy.
Tel: 800(322)-26604
faks: 800(322)-25988


text:
Romantika — bu şemiň ýagtysyna ýelek bilen goşgy ýazmakdanam zyýat, telefonuň ýagtysyna ýorganyň aşagynda goşgy ýazmakdyr.
Romantika — bu fewralyň 14-ine 100 sany gyzyl bägül sowgat bermekdenem zyýat, bu onuň 20 ýaş doglan gününe 20 sany romaşka bermek we "Söýýär" düşer ýaly ähli güldäki ýaprak sanyny täk edip goýmakdyr.
Romantika — bu dünýäde bar bolan göwher gaşly 101 ýüzügiň 101-njisini onuň barmagyna dakmakdanam zyýat, öýüňe samolýotly gaýdyp boljak wagtyňda iň owadan kümüş ýüzügi alanyň üçin yzyňa poezdli gaýtmakdyr. Romantika — bu ony elinden tutup bordýurdan ýöretmekdenem zyýat, özüň bordýura çykyp, öz düzen goşgyňy okap bermekdir.
Romantika "I love you" diýip ýyldyzlar bilen asmana ýazgy ýazmakdanam zyýat, garyň üstüne gyşyk hatyň bilen "Happy birthday" diýip ýazmakdyr.
Romantika — irdenlerine oňa ertirlik taýýarlap eltişiňi hyýal etmekdenem zyýat, ertirligi bile taýýarlaýşyňyzy BILE arzuw etmekdir.
Romantika — Aý astynda oň jemalyna seretmekdenem zyýat, Aýa seredip, oň nesibäňde bolmagyny dileg etmekdir.
Romantika — Romeo we Žulietto ýaly bile ölmekdenem zyýat, oň durmuşyny gapdaldan yzarlap aýry ýaşamakdyr.
Romantika — Titanigiň ujunda ony saklap durmakdanam zyýat, tolkunlar seni uzak ýerlere alyp gitse-de, oň kenarda saňa garaşjagyny bilmek we özüňde hem wepalylygy saklamakdyr.
Ýylgyrtmakdanam zyýat, ony begenjinden aglatmakdyr romantika.
Jannishxan@Gmail.com
Romantika
Romantika — bu şemiň ýagtysyna ýelek bilen goşgy ýazmakdanam zyýat, telefonuň ýagtysyna ýorganyň aşagynda goşgy ýazmakdyr.


text:
1 Gorkuly görnüşdäki kinolaryň arasynda diňe bir film iň gowy film ugrunda Oskar gazandy. Ol hem “Guzularyň dymyşlygy” filmidir (1991).
10Bu gezegem “Syrly resminamalar” filmi bilen Oskaryň hyrydary bolan meşhur režissýor Stiwen Spilbergiň häzirki güne çenli 10 kinosy iň gowy film baýragyna dalaşgär görkezildi. Onuň diňe bir kinosy – “Şindleriň sanawy” filmi ýeňiji boldy.
13Şu wagta çenli iň gowy film baýragyna dalaşgär görkezilen kinolaryň diňe 13 sanysyny zenan režissýorlar surata düşürdi. “Howply duzak” (The Hurt Locker) kinosy bilen iň gowy film baýragyny alan ýeke-täk zenan režissýor Ketrin Bigelowdyr (2009).
10 Häzirki güne çenli Oskar baýraklarynda Ikinji jahan urşy barada söhbet açýan 10 sany kino iň gowy film diýlip saýlandy.
11 Mundan öňki Oskar dabaralarynda iň gowy aktýor ýa-da aktrisa diýlen ugurlarda ýeke artisti-de dalaşgär görkezilmedik 11 sany kino iň gowy film diýlip saýlandy. Mysal hökmünde, “Külbeden çykan millioner” hem-de “Ýüzükleriň hökümdary: şanyň gaýdyp gelmegi” kinolaryny agzamak bolar.
7 Soňky 10 ýylda 7 gezek iň gowy režis-sýor baýragyny amerikaly bolmadyk režissýorlar gazandy.


text:
Ýewropa jahankeşdeler üçin özüne çekiji yklym bolmagynda galýar. Geçen ýyl Ýewropa Bileleşigi ýurtlaryna 538 million adam syýahata gelip, bu görkeziji 2016-njy ýyla garanyňda, 8 göterim köpdür.
Bütindünýä syýahatçylyk guramasynyň başlygy Zurab Pololikaşwili Ýewropa Bileleşigi bilen hyzmatdaşlykda taýýarlanan täze beýanat babatda şeýle diýdi:
– Syýahatçylyk pudagyndaky durnukly ösüş Ýewropanyň, şeýle hem dünýäniň köp ýurtlarynyň ykdysady galkynyşyna ýardam berip, täze iş ýerleriniň köpelmegine mümkinçilik berýär.
2016-njy ýylda Ýewropa ýurtlary syýahatçylyk pudagyndan 342 milliard dollar gazanyp, munuň özi syýahatçylyk pudagynda dünýä girdejisiniň 30 göterimden gowragyna barabardyr. Ýewropa Bileleşiginiň ýaşaýjylary öz syýahatlary üçin sarp eden çykdajylaryna garanyňda, daşary ýurtly syýahatçylardan has köp girdeji alypdyrlar. Ýewropa Bileleşiginiň syýahatçylary şol döwürde daşary ýurtlarda 315 milliard dollar harç edipdirler. Häzirki wagtda Ýewropa Bileleşiginde syýahatçylyk bilen doly ýa-da bölekleýin meşgullanýan iki milliondan gowrak kompaniýa bar. Olarda 12 milliondan gowrak adam zähmet çekýär. Ýewropa Bileleşiginiň ýurtlary 30 milliondan gowrak syýahatçyny myhman alyp bilýär. Ýewrobileleşigiň käbir ýurtlarynda syýahatçylyk pudagynyň paýy jemi içerki önümiň 11 göterimine deňdir.
– Syýahatçylyk pudagy iş ýerlerini döretmek we durnukly ösüşi üpjün etmek babatda Ýewrobileleşigiň esasy strategiýalarynyň biridir – diýip, Zurab Pololikaşwili belleýär. Şeýle hem ol Bütindünýä Syýahatçylyk guramasynyň Ýewrobileleşigi ýurtlary bilen ýygjam hyzmatdaşlygynyň bu pudagyň has-da ösmegine ýardam berjekdigine ynam bildirdi.
Ýewropa syýahat artýar
Ýewropa jahankeşdeler üçin özüne çekiji yklym bolmagynda galýar. Geçen ýyl Ýewropa Bileleşigi ýurtlaryna 538 million adam syýahata gelip, bu görkeziji 2016-njy ýyla garanyňda, 8 göterim köpdür.


text:
Indoneziýanyň häkimiýetleri ýurduň feýrwek zawodynda bolan partlamanyň netijesinde dörän ýangynda azyndan 46 adamyň ölendigini we başga-da 40-dan gowragynyň ýaralanandygyny aýdýarlar.
Ýangyn 26-njy oktýabrda paýtagt Jakartanyň günbataryndaky senagat kompleksinde ýüze çykdy.
Ýangyna garşy göreş gullugynyň işgärleri ýangyny söndürdiler we häzirki wagt resmiler binada pida bolanlaryň jesetlerini anyklamaga synanyşýarlar.
“Biz henizem wakada pida bolanlary ewakuasiýa edýäris... Bu ýerde 46 adamyň jesedi ýörite torbalara ýerleşdirildi. Ewakuasiýa işleri henizem dowam edýär” diýip, Tangerang Kota sebitiniň polisiýa ýolbaşçysy Harry Kurniawan aýtdy.
Polisiýa wakada ölen adamlaryň jesetleriniň aşa ýanandygyny we olary tanap bolmaýandygyny belläp, ölenleriň sanynyň has-da artyp biljekdigini mälim etdi.
Ýangynyň netijesinde zawodyň belli bir bölegi ýumruldy we onuň golaýyndaky awtoulaglar ot aldy.


text:
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň öňdengörüjilikli syýasaty netijesinde, döwletimiziň we jemgyýetimiziň durmuşynyň ähli ugurlarynda düýpli uly ösüşlere gönükdirilen özgertmeler uly rowaçlyklara beslenýär. Gün-günden pajarlap ösýän Watanymyzyň abadançylygy, mähriban halkymyzyň durmuş derejesiniň ýokarlanmagy üçin amal edilýän işlerde ýurdumyzda bedenterbiýäni we sporty ösdürmek işleri aýratyn mazmuna eýedir. Çünki sport beden terbiýesinde uly ähmiýete eýe bolup, uzak ömür sürmegiň girewidir.
Geçen on ýyldan gowrak wagtyň dowamynda Türkmenistan döwletimiz dürli ugurlar bilen bir hatarda, özüni bütin dünýäde sagdynlygyň, ruhubelentligiň, sportuň mekany hökmünde tanatdy. “Alyp barýan syýasatymyzyň esasy maksady jemgyýetimizde sagdyn ýaşaýyş-durmuş ýörelgelerini ornaşdyrmak, berk bedenli we ruhubelent nesilleri kemala getirmek bolup durýar” diýip, nygtaýan hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda sporta, ynsanlaryň saglygyny goramaga, jemgyýetimizde sagdyn durmuş ýörelgelerini berkarar etmäge döwlet derejesinde uly ähmiýet berilýär. Bu günki gün ýurdumyzyň haýsy künjegine barsaň-da, dünýä ülňülerine laýyk gelýän sport mekdeplerine, kaşaň stadionlara, ylgaw ýodalaryna gözüň düşýär. San boýunça alanymyzda, 2007-nji ýyldan bäri ýurdumyzyň her bir welaýatynda 15-20 aralygynda, tutuş ýurdumyz boýunça 100-e golaý dünýä ülňülerine gabat gelýän sport mekdepleri guruldy. Türkmenistanda sporty hemmetaraplaýyn ösdürmek öz oňyn netijesini berdi. Bu babatda geçen döwrüň içinde ýurdumyzyň türgenleriniň dünýä arenasynda gazanan käbir ýeňişlerini ýatlap geçeliň.
2013-nji ýylyň iýun aýynda Sambo we söweş sambosy boýunça Özbegistanyň paýtagty Daşkent şäherinde Aziýa çempionaty geçirilip, türkmen türgenleri bütin dünýäde çuňňur gyzyklanma döreden bu sport ýaryşynda 16 medal – 14 altyn, 2 kümüş medal gazanmagy başardylar. Ol ýaryşda guşakly göreş boýunça türkmen pälwanlary 8 altyn medal we 1 kümüş medal gazandylar.
Şol ýylyň 29-njy iýunynda Koreýanyň Inçhon şäherinde Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça geçen IV Aziýa oýunlarynda hem türkmen türgenleri ýurdumyza ýeňiş bilen dolanyp geldiler, ýagny olar ýaryşda 7 medal – 2 altyn, 4 kümüş, 1 bürünç medal gazandylar.
2017-nji ýylyň güýz paslynda paýtagtymyz Aşgabatda geçirilen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary Türkmenistanyň sport taryhyna altyn harplar bilen ýazyldy. Bu uly sport forumynyň ilkinji günlerinden başlap, Türkmenistanyň türgenleri öňdeligi sakladylar we medallaryň sanawy boýunça birinji orna mynasyp boldular. Şunda türkmen türgenleriniň gazanan medallarynyň umumy sany 245-e ýetdi. Olaryň 89-sy altyn, 70-si kümüş we 86-sy bürünç medallardyr.
Bilşimiz ýaly, hormatly Prezidentimiz şu ýylyň 26-njy ýanwarynda Türkmenistanyň Sport we ýaşlar syýasaty ministrligini döretmek hakyndaky Permana gol çekdi. Berk bedenli ýaşlary sowatly adamlar edip, terbiýeläp ýetişdirmek şu günüň möhüm wezipeleriniň biridir. Şonuň üçin hem bu ministrligiň döredilmegi ýurdumyzyň geljegi bolan ýaşlary çäksiz begendirdi.
Häzirki döwürde halklaryň arasyndaky dost-doganlygy, hoşniýetli goňşuçylygy pugtalandyrmak hem-de bedenterbiýäni we sporty wagyz etmek Gahryman Arkadagymyzyň hemişelik aladasy bolup durýar. Hormatly Prezidentimiz Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň şu ýylyň 24-nji martynda geçirilen mejlisinde bu ugurlar bilen utgaşyklykda, ýurdumyzda olimpiýa hereketini ösdürmek, şeýle hem ýurdumyzyň halkara sport abraýyny has-da belende götermek maksady bilen, Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Türkmenistanyň Sport we ýaşlar syýasaty ministrligine Halkara agyr atletika federasiýasy bilen bilelikde şu ýylyň 28-nji oktýabryndan 10-njy noýabry aralygynda Agyr atletika boýunça dünýä çempionatyny geçirmäge ygtyýar berildi. Bu halkara sport forumynyň Olimpiýa şäherçesiniň Başa-baş söweş sungaty sport toplumynda geçiriljekdigi bellenildi.
Agyr atletika dünýäde giňden ýaýran görnüşleriniň biridir. Ol, ilki bilen gadymy döwürde Gresiýada döräp, erkekleriň güýjüni görkezýän esasy synag hasaplanypdyr. Onuň iki sany görnüşi bolup, düzülen agyr daşlary siltäp we itekläp götermekden ybaratdyr. Siltäp götermek görnüşi ştangany ýerden kelläň ýokarsyna bir gezekde galdyrmagy öz içine alýar. Itekläp götermek bolsa, iki aýratyn hereketden, ýagny ýerden egniňe çenli, soňra kelläňden ýokary galdyrmagy öz içine alýar. Agram derejede çykyş edýän türgenler onuň iki görnüşi boýunça ýaryşa gatnaşýarlar. Her bir türgeniň siltäp we itekläp götermek synanyşygynda görkezen iň gowy netijesi onuň jemleýji utugyny kesgitlemek üçin goşulýar.
Biz türkmen türgenlerine Agyr atletika boýunça dünýä çempionatynda-da ýeňişleriň hemra bolmagyny arzuw edýäris!
Nowruzmuhammet ANNAMUHAMMEDOW,
TMÝG-niň Aşgabat şäher geňeşiniň
guramaçylyk bölüminiň baş hünärmeni.


text:
Türkmenistanda sosial-durmuş maksatly desgalaryň, şol sanda mekdepleriň, çagalar baglarynyň ýetmezçilik edýändigi barada ýygy-ýygydan maglumatlar gelip gowuşýan mahaly türkmen häkimiýetleri ýene bir döwrebap myhmanhanany gurmak barada halkara tender bäsdeşligini yglan etdiler.
Geçen hepdäniň ahyrynda türkmen metbugatynda çap edilen bildirişde, Aşgabadyň Arçabil we Çandybil şaýollarynyň aralygyndaky meýdançada täze myhmanhananyň guruljakdygy we ony gurmak boýunça halkara tender bäsdeşliginiň yglan edilendigi aýdyldy.
Resmi mediada bu myhmanhananyň näçe adama niýetlenendigi we onuň näçe gektar meýdany eýelejekdigi we gurluşygyna näçe maliýe serişdesiniň sarp ediljekdigi barada jikme-jik maglumat berilmese-de, onuň dünýä standartlaryna gabat gelýän döwrebap myhmanhana boljakdygy aýdylýar.
Şol bir wagtyň özünde, ýerli synçylaryň we ýaşaýjylaryň ençemesi ýurtda gurluşygyna millionlarça amerikan dollary möçberinde maliýe serişdesi harçlanyp gurlan desgalaryň aglabasynyň ýylda diňe sanlyja gezek ulanylýandygyny, şol sebäpli olaryň köpüsiniň boş durandygyny aýdýarlar.
Şeýle desgalaryň hatarynda Ahalda, Maryda gurlan we beýleki welaýatlarda hem gurulmagy göz öňünde tutulýan Ak öýler, sport mekdepleri, Medeniýet öýleri, myhmanhanalar bolup, olaryň käbiriniň gapysyna hemişe diýen ýaly gulp asylandygy bellenilýär.
Galyberse-de, Türkmenistan adam hukuklaryny gorap çykyş edýän halkara guramalarynyň ençemesi tarapyndan dünýäniň iň bir ýapyk ýurtlarynyň biri hasaplanylýar. Käbir ýerli synçylar we ýaşaýjylar Türkmenistanyň syýahat wizasyny almagy kynlaşdyran ýurtlaryň bäşliginde agzalýandygyna ünsi çekip, “ýurtda gurulýan myhmanhanalaryň sanynyň ýurda gelýän turistleriň sanyndan köp bolmasa, az däldigini” öňe sürýärler.
“Muňa mysal hökmünde garaşsyzlyk ýyllarynda paýtagtyň Arçabil şaýolunyň ugrunda gurlan 30 myhmanhanany aýtsa bolar. Şol myhmanhana gelýän turistleriň ýoklugy sebäpli, olar ençeme ýyllap boş durdy. Häzir olary daşary ýurt firmalaryna kärendesine berdiler. Ondan başga-da ençeme myhmanhana boş dur. Täze guruljagam şolaryň hataryna goşular” diýip, adynyň efirde agzalmazlygyny soran ýerli synçy gürrüň berdi.
Ýurtda şeýle maksatly gurlan desgalar doly derejede ulanylman, täze desgalaryň gurluşygyna başlanjakdygy yglan edilýän mahaly, ilatyň ýaşaýyş-durmuşy üçin zerur bolan esasy desgalaryň, şol sanda mekdepleriň, çagalar baglarynyň, saglyk öýleriniň ýetmezçiliginiň dowam edýändigi aýdylýar. Käbir obalardaky mekdepleriň mundan 60-70 ýyl çemesi ozal gurlandygy we olarda iň soňky gezek abatlaýyş işleriniň mundan 20 ýyldan gowrak wagt ozal geçirilendigine üns çekilýär.
“Türkmenistanyň oba ýerlerinde salnan mekdepleriň 80%-e golaýy 1950-1960-njy ýyllarda salnan mekdepler. Olaryň ýöne mekdep ady bar. Mugallymlaram okuwçylary birinji we ikinji smenalarda okadyp mydar edýärler. Garaz, ýokdan bar edýärler. Şeýle-de, medpunkty ýok obalarda, näsaglar öz keselini barlatmak üçin keselhanalar ýa-da medpunktly ýerlere geljek bolsalar, juda uzak aralygy geçmeli bolýarlar. Bu aralyk käte 100-400 kilometr aralygynda bolup, bu obalaryň ýerleşiş ýagdaýyna baglylykda üýtgeýär” diýip, Aşgabatda ýaşaýan synçy we ýazyjy Amanmyrat Bugaýew aýtdy.
Ol şeýle obalaryň hatarynda Balkan welaýatynyň Bereket etrabyna degişli Burgun, Jamal; Serdar etrabyna degişli Ýylgynly, Melegoç, Baleýşem, Akýaýla, şeýle-de Daşoguz welaýatynyň Köneürgenç we Türkmenbaşy etraplarynda ýerleşýän obalaryň bardygyny sözüniň üstüne goşdy.
Soňky iki ýylda Türkmenistanyň öz garaşsyzlygyna eýe bolany bäri iň agyr ykdysady krizisi başdan geçirýändigi aýdylýar. Muňa garamazdan, türkmen häkimiýetleri döwlet gaznasyna gymmada düşýän desgalaryň gurluşygyny öňküsi ýaly dowam etdirseler-de, olaryň gurluşygyna we gurlan soň saklamak üçin sarp edilýän maliýe serişdesi barada ilata anyk maglumat bermän gelýärler.


text:
Amerikan we rus kosmonawtlaryny Halkara kosmos stansiýasyna eltmeli “Soýuz” älem gämisinde, uçuşdan tizara soň, näsazlyklar ýüze çykdy. “Soýuz MS-10” kysymly älem gämisi Gazagystandaky kosmodromdan uçupdy.
Kosmonawt Alekseý Owçinin we NASA-nyň astronawty Nik Hag (Nick Hague), adatdan daşary ýagdaýda, kapsulada sag-aman Gazagystanyň territoriýasyna gondular. Bu barada rus we ABŞ kosmos edaralary maglumat berdiler.
NASA we Roskosmos kosmonawtlaryň kapsulasynyň Gazagystanyň Žezkazghan şäherinden 20 kilometr gündogarda gonandygyny, şeýle-de olaryň ýagdaýynyň gowudygyny aýtdylar.
“Gözleg we halas ediş toparlary ‘Soýuz’ älem gämisiniň gonan sebitine bardylar. Olar ekipažyň iki agzasynyň ýagdaýynyň gowudygyny, şeýle-de olaryň kapsuladan çykandyklaryny habar berdiler” diýip, NASA habar berdi.
“Kosmonawtlar diri. Olar gondular. Olar tapyldylar” diýip, Baýgoňur kosmodromyndaky bir çeşme maglumat berdi.
Hag we Owçinin Ýerden 400 kilometr uzaklykda ýerleşýän Halkara kosmos stansiýasynda alty aý çemesi wagt bolmalydylar.
Roskosmosyň başlygy Dmitriý Rogozin wakanyň bolan sebitine ugrady. Şeýle-de, hadysany derňemek üçin ýörite topar döredildi.
Bu “Soýuz” älem gämisiniň 1975-nji ýyldan bäri ilkinji gezek heläkçilige uçramagy boldy.
Moskwanyň we Waşingtonyň gatnaşyklary Ukrainadaky we Siriýadaky uruşlar, şeýle-de Kremliň ABŞ-nyň saýlawlaryna gatyşandygy baradaky aýyplamalar sebäpli dartgynlaşypdy. Emma, iki ýurt kosmos giňişliginde hyzmatdaşlygy dowam etdirdiler.


text:
-
Pul biletleri we şaýylar kabul edilende kärhananyň kassirleri pul biletleriniň we şaýylaryň tölege ukyplylygyny kesgitlemek üçin Türkmenistanyň Merkezi banky tarapyndan bellenilýän talaplary gollanmaga borçlydyrlar.
Kärhananyň kassasyna nagt pullaryň kabul edilmegi, baş buhgalter (ýa-da kärhananyň ýolbaşçysynyň ygtyýarlandyran adamy) we kassir tarapyndan gol çekilýän «Türkmenmillihasabat» instituty tarapyndan 2000-nji ýylyň Bitaraplyk aýynyň 19-ynda № 125 buýrugy bilen tassyklanylan № KO-1 umumy kabul edilen pudagara görnüş boýunça girdeji kassa orderi esasynda kassir tarapyndan amala aşyrylýar.
Girdeji kassa orderine kärhananyň baş buhgalteriniň (ýa-da kärhananyň ýolbaşçysynyň ygtyýarlandyran adamynyň) we kassiriň gollary goýulan we kassiriň möhüri (möhürçesi) bilen berkidilen, pullaryň kabul edilendigi hakynda töleghaty berilýär.
-
Kärhananyň kassasyndan nagt pullaryň berilmegi «Türkmenmillihasabat» institutynyň 2000-nji ýylyň Bitaraplyk aýynyň 19-ynda № 125 buýrugy bilen tassyklan № KO-2 görnüş boýunça çykdajy kassa orderi esasynda amala aşyrylýar.
Pullary bermek üçin resminamalar kärhananyň ýolbaşçysy we baş buhgalteri tarapyndan gol çekilen bolmalydyr. Nagt pullary bermek üçin resminamalarda kassadan pullary alan adamyň we kassiriň gollary bolmalydyr. Töleg sanawynyň ýerine ýetirilişine hasaplaşyk kassa amallary boýunça buhgalter tarapyndan gözegçilik edilýär we onuň goly bilen berkidilýär. Zähmet hakyny bermek üçin töleg sanawy «Türkmenmillihasabat» instituty tarapyndan 2000-nji ýylyň Bitaraplyk aýynyň 19-ynda № 125 buýrugy bilen tassyklanylan 1/2-2A (Z-49 görnüş) görnüş boýunça alnyp barylýar.
Býujet edaralaryna hyzmat edýän merkezleşdirilen buhgalteriýalarda tölenen zähmet hakynyň umumy möçberine bir çykdajy kassa orderi düzülýär, onuň senesi we belgisi her bir töleg (hasaplaşyk-töleg) sanawynda görkezilýär.
-
Çykdajy kassa orderi ýa-da onuň ýerini tutýan resminama boýunça aýratyn adama pullar berlende, kassir (ygtyýarlandyrylan adam) alyjynyň şahsyýetini tassyklaýan resminamanyň (pasportyň ýa-da başga resminamanyň) görkezilmegini talap edýär, şol resminamanyň adyny we belgisini, onuň kim tarapyndan we haçan berlendigini ýazýar hem-de alyjydan onuň pullary alandygy barada ýazgysy alýar.
Pullar kärhana tarapyndan berlen, eýesiniň suraty ýelmenen we şahsy goly goýulan hakyky şahadatnama boýunça hem berilip bilner.
Pullaryň alnandygy hakyndaky ýazgy alnan puluň möçberi: manady – hat bilen, teňňeleri – sanlarda, diňe öz eli bilen syýa ýa-da şarikli ruçka bilen ýazylyp bilner. Pullar sanaw boýunça alnanda möçberi hat bilen görkezilmeýär.
-
Kärhananyň işgärleriniň sanawynda durmaýan adamlara pullaryň berilmegi her bir adama ýazylýan çykdajy kassa orderi boýunça ýa-da baglanyşylan şertnamalar esasynda aýratyn sanaw boýunça amala aşyrylýar.
Görkezilen adamlar bilen hasaplaşyklar zähmet borçlary ýerine ýetirmek bilen bagly bolmadyk işler üçin raýat-hukuk häsiýetli ylalaşyklar baglanyşylan ýagdaýynda, olaryň bank edaralarynda açylýan şahsy hasaplary arkaly geçirilýär.
Oba hojalyk we ýükleýiş-düşüriş işlerine, şeýle hem tebigy betbagtçylyklaryň netijelerini aradan aýyrmaklyga çekilýän adamlara pul berilmegi sanaw boýunça amala aşyrylýar. Sanawlar, işgärleri görkezilen işlere gönükdirilen guramalaryň her biri boýunça aýratynlykda düzülýär hem-de işleri guraýjy kärhananyň ýolbaşçysynyň we baş buhgalteriniň gollaryndan başga-da, degişli guramanyň ygtyýarlandyrylan adamsynyň goly bilen ylalaşylýar.
Ýarawsyzlygy ýa-da başga sebäpler boýunça puly hut özi almaga mümkinçiligi bolmadyk adamlara tölenmäge degişli möçberi Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde resmileşdirilen ynanç hatyna laýyklykda başga adama berlip biler.
Kärhananyň kassiri pullary diňe çykdajy kassa orderinde ýa-da onuň ýerini tutýan resminamada görkezilen adama berýär. Eger pullar Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde resmileşdirilen ynanç haty boýunça berilýän bolsa, orderiň ýazgysynda puly alyjynyň adynyň, atasynyň adynyň we familiýasynyň soňundan puly almak ynanylan adamyň ady, atasynyň ady we familiýasy buhgalteriýa tarapyndan görkezilýär. Eger pullar sanaw boýunça berilýän bolsa, kassir puluň alnandygy hakynda ýazgynyň öňünde «Ynanç haty boýunça»diýip ýazýar. Ynanç haty boýunça pul berilmegi şu Tertibiň 14-nji bölüminde göz öňünde tutulan talaplara laýyklykda amala aşyrylýar. Ynanç haty çykdajy kassa orderine ýa-da sanawa goşundy hökmünde günüň resminamalarynda goýulýar.
Şol kärhananyň buhgalteriýasynyň ýa-da kassasynyň işgärlerine başga adam üçin gol çekmeklik düýbünden gadagan edilýär. Çykdajy kassa orderinde puly hakyky alyjynyň we oňa puly almaklygy ynanan adamlaryň şahsyýetlerini tassyklaýan resminamanyň ady, belgisi, berlen senesi we ýeri görkezilýär.
Komitente nagt pullaryň berlişi Türkmenistanyň söwda we resurslar ministriniň 1998-nji ýylyň Gorkut aýynyň 1-inde № 158 buýrugy bilen tassyklanan we Türkmenistanyň Ýustisiýa ministrligi tarapyndan 31.07.1998 ý. 176 san bilen bellige alnan Türkmenistanyň çäklerinde azyk däl harytlar bilen komission söwdanyň kadalaryna we Türkmenistanyň söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministriniň 1999-njy ýylyň Gorkut aýynyň 27-sinde № 164 buýrugy bilen belgi tassyklanan we Türkmenistanyň Ýustisiýa ministrligi tarapyndan 23.09.1999 ý. 221 san bilen bellige alnan Türkmenistanyň çäklerinde azyk harytlary bilen komission söwdanyň kadalaryna laýyklykda hyzmat ediş şertnamasynyň esasynda amala aşyrylýar.
Eýeçiligi döwlete dahylly we dahylsyz edara görnüşli taraplaryň komissiýa tabşyran ulag serişdeleriniň we ätiýaçlyk şaýlarynyň bahasyny tölemeklik, Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministriniň 1999-njy ýylyň Gorkut aýynyň 6-synda № 151 buýrugy bilen tassyklanylan we Türkmenistanyň Ýustisiýa ministrligi tarapyndan 22.10.1999 ý. 223 san bilen bellige alnan Türkmenistanyň çäklerinde ulag serişdeleri bilen komission söwdasynyň kadalaryna laýyklykda amala aşyrylýar.
Zähmet hakyny, wagtlaýyn işe ýarawsyzlyk boýunça kömek pullaryny, talyp haklaryny we baýraklary tölemeklik her bir alyja çykdajy kassa orderini düzmezden, töleg (hasaplaşyk-töleg) sanawlary boýunça kassir tarapyndan amala aşyrylýar. Töleg (hasaplaşyk-töleg) sanawlarynyň başlangyç (ýüzündäki) sahypasynda kärhananyň ýolbaşçysynyň we baş buhgalteriniň gollary bilen berkidilen pullary tölemek hakynda rugsat ýazgysy ýazylýar.
Birnäçe adamlaryň zähmet hakyna (zähmet rugsadyna gidilende) pullaryň bir gezekleýin berilmegi, şeýle hem deponirlenen möçberleriň we gulluk saparlary bilen bagly bolan çykdajylar üçin pullaryň hasabat boýunça berilmegi şonuň ýaly tertipde resmileşdirilýär.
Dürli adamlaryň zähmet hakyna pullaryň bir gezekleýin berilmegi çykdajy kassa orderleri boýunça amala aşyrylýar.
-
Zähmet hakyny, wagtlaýyn zähmete ukypsyzlyk boýunça kömek pullaryny, talyp haklaryny we baýraklary tölemek üçin şu Tertibiň 10-njy bendinde bellenilen möhletleriň geçmegi bilen, kassir şulara borçlydyr:
a) töleg (hasaplaşyk-töleg) sanawynda görkezilen tölegler kime tölenilmedik bolsa, şonuň familiýasynyň garşysynda möhürçesini goýmaly ýa-da el bilen «Deponirlenen» diýip bellik etmeli;
b) töleg (hasaplaşyk-töleg) sanawynyň soňunda hakyky tölenilen we deponirlenmäge degişli möçberler barada ýazgy etmeli, olary töleg sanawynyň umumy jemi bilen deňeşdirmeli we ýazgyny öz goly bilen berkitmeli. Kärhananyň buhgalteriýasy deponirlenmäge degişli möçberleriň esasynda deponirlenýän möçberleriň sanawyny düzýär. Eger pullar kassirden başga adam tarapyndan berilýän bolsa, onda sanawda «Sanaw boýunça pullary berdim (goly)» diýen goşmaça ýazgy edilýär. Kassiriň we paýlaýjynyň bir sanaw boýunça pullary bermegi gadagan edilýär;
ç) kassa kitabynda hakyky tölenilen möçberleri ýazmaly we sanawda «№__ çykdajy kassa orderi» diýen möhürçäni goýmaly. Buhgalteriýa kassirleriň töleg (hasaplaşyk-töleg) sanawynda eden bellikleri hem-de olar boýunça berlen we deponirlenen möçberleriň hasaplanylyşy barlaýar. Deponirlenen möçberler banka tabşyrylýar we tabşyrylan möçberlere bir umumy çykdajy kassa orderi düzülýär.
-
Girdeji kassa orderleri we olaryň töleg hatlary, şeýle hem çykdajy kassa orderleri we olary çalyşýan resminamalar buhgalteriýa tarapyndan syýada, şarikli ruçkada dürs we anyk doldurylan ýa-da maşynda (kompýuter tehnikasynda, hasaplaýyş, hat ýazýan) çykarylan bolmalydyr.
Kassa resminamalaryna düzediş girizmäge, bozmaga we garalamaga ýol berilmeýär.
Girdeji we çykdajy kassa orderlerinde olaryň düzülmegi üçin esaslar görkezilýär we olara goşulýan resminamalar sanalyp geçilýär.
Girdeji we çykdajy kassa orderleriniň ýa-da olaryň ýerini tutýan resminamalaryň pul tabşyrýan ýa-da alýan adamlaryň eline berilmegi gadagan edilýär. Kassa orderleri boýunça puluň berilmegi we kabul edilmegi, diňe olaryň düzülen güni amala aşyrylyp bilner.
-
Kärhananyň kassiri girdeji we çykdajy kassa orderlerini ýa-da olaryň ýerini tutýan resminamalary alanda, şulary barlamaga borçludyr:
a) resminamalarda baş buhgalteriň golunyň, çykdajy kassa orderlerinde bolsa kärhananyň ýolbaşçysynyň rugsat beriji ýazgysynyň (golunyň) barlygyny we hakykylygyny;
b) resminamalaryň resmileşdirilişiniň dogrulygyny;
ç) resminamalarda sanalyp geçilýän goşundylaryň barlygyny.
Şu talaplaryň iň bolmanda biriniň berjaý edilmedik ýagdaýynda, kassir resminamalary talap edilişi ýaly resmileşdirmek üçin buhgalteriýa gaýtarýar. Girdeji we çykdajy kassa orderlerinde ýa-da olaryň ýerini tutýan resminamalarda olar boýunça pul berlenden ýa-da alnandan soň haýal edilmän kassir tarapyndan gol çekilýär, olara goşulýan resminamalar bolsa senesini (gün, aý, ýyl) görkezmek bilen, «Tölenen» diýen ýazgy ýa-da möhürçe goýlyp ýapylýar.
-
Girdeji we çykdajy kassa orderleri ýa-da olaryň ýerini tutýan resminamalar kassa berilmezden öň, «Türkmenmillihasabat» instituty tarapyndan 2000-nji ýylyň Bitaraplyk aýynyň 19-ynda № 125 buýrugy bilen tassyklanylan KO-3 görnüş boýunça girdeji we çykdajy kassa resminamalarynyň hasaba alyş žurnalynda buhgalteriýa tarapyndan hasaba alynýar. Zähmet hakynyň we oňa deňleşdirilen tölegleriň töleg (hasaplaşyk-töleg) sanawy üçin resmileşdirilen çykdajy kassa orderleri, olar tölenenden soňra hasaba alynýar. EGKE-niň hasaplaýjysynyň jemleýji görkezijileri üçin resmileşdirilen girdeji kassa orderleri hem buhgalteriýa tarapyndan hasaba alynýar. Girdeji we çykdajy kassa resminamalarynyň hasaba alynmagy hasaplaýyş tehnikasynyň serişdelerini ulanmak arkaly amala aşyrylyp bilner. Şunda, degişli gün üçin düzülýän «Girdeji we çykdajy kassa orderlerini hasaba alyş žurnalyna goýulýan list» maşyn ýazgysynda, pul serişdeleriniň maksatlaýyn niýetlenilişi boýunça hereketini hasaba almak üçin maglumatlaryň jemlenmegi hem üpjün edilýär.