text:
Erkeklik jyns mäziiň giperplaziýasy (dokumanyň aşa ösmegi) ýa-da erkeklik jyns mäziniň adenomasy – mäziň peşew çykaryş kanalyny gurşap alýan böleginiň dokumasynyň aşa galyňlaşmagy bilen häsiýetlendirilýän keseldir. Onuň netijesinde bolsa peşew çykaryş ýollarynyň dykylmagy ýüze çykyp, peşew bölünip çykma ýagdaýy bozulýandyr.
Mäziň howply däl täze döremesi esasan 40 ýaşdan ýokary erkek adamlarda duş gelip, ilatyň bu ýaşdaky erkek adamlarynyň 10%-de duş gelýändir, 50-60 ýaş aralygyndaky erkek adamlaryň 40%-mi adenomanyň bejergisine mätäç bolsalar, 70-80 ýaşly adamlaryň 10-dan 8-sinde bu kesel ýüze çykarylýandyr. Ýöne statistiki maglumatlaryň güwä geçmegine görä, erkek adamlaryň 1%-den azragy bu keseliň irki döwründe lukmançylyk edaralaryna ýüz tutýandyrlar. Galanlary bolsa bu keseli gaýragoýulmasyz bejergini talap edýän keselleriň hataryna degişli etmeýärler ýa-da keseliň soňky tapgyrlarynda "paltasy daşa degensoň" – ýüz tutýarlar.
Keseliň döremegine getirýän sebäpler
Keseliň döremegine sebäp bolýan birnäçe faktorlar bolup, olara aşakdakylar degişlidir:
- bedeniň gormonal üýtgemeleri;
- jyns gormonlarynyň derejesiniň üýtgemegi;
- nesil yzarlaýjylyk häsiýetiniň bolmagy (eger adamda mäziň adenomasy bar bolsa, onda onuň oglunda bu keseliň duş gelme töwekgelçiligi 2 esse artýandyr. Erkek doganlarda onuň duş gelme töwekgelçiligi 6 esse ýokarydyr.)
- ýaş ulaldygyça erkeklik mäzinde üýtgemeleriň bolup geçmegi;
- böwrekleriň, peşew haltasynyň, peşew çykaryş kanalynyň sowuklama ýagdaýlary.
Şeýlede keseliň döremegine indiki faktorlar hem täsir edip biler:
- jynsy gatnaşyklaryň kadasyzlygy;
- peşew çykaryş we jynsy agzalaryň şikeslenmegi;
- az hereketlilik (oturymly iş, akyl zähmeti bilen meşgullanmak)
- alkogol içgilerine aşa ýykgyn etmek;
- iýmitlenmäniň bozulmagy;
- ýygy ýüze çykýan iç gatama;
- tertipsiz jynsy gatnaşyklar;
- Antibiotik serişdeleriniň ulanylmagy we bedeniň ýokary allergiki täsirliliginiň netijesinde immunitetiň peselmegi.
Keseliň alamatlary
Keseliň ýüze çykma alamatlary dürlüligi bilen tapawutlansa hem, esasan olar peşew bölüp çykmanyň bozulmagy bilen baglanşyklydyr.
Keseliň esasy alamatlaryna aşakdakylar degişlidir:
- ýygy-ýygydan we kynlyk bilen peşew etme;
- peşew akymynyň gowşamagy;
- arakesmeler bilen peşew etme;
- peşew etmeden öň birnäçe wagt garaşmak;
- peşew haltany doly boşadyp bilmezlik ýagdaýy;
- peşew etmäge bolan islegleri kynlyk bilen saklamak;
- ganly peşew etme;
- ýygy-ýygydan gijelerine peşew etme.
Ýokarda sanalyp geçilen alamatlar diňe adenoma üçin mahsus däldir we olar peşew haltanyň sowuklamagy ýa-da onuň täze döremelerinde, erkeklik jyns mäziň sowuklama kesellerinde hem duş gelip biler.
Diňe bellenilen alamatlaryň birnäçesiniň erkeklik jyns mäziniň ulalmagy bilen utgaşmagy adenomanyň döränligine güwä geçip biler.
Peşew bölüp çykarma kynçylyklary ýaşaýşy kynlaşdyryp, seksual durmuşa hem täsir edýär.
Ukynyň we dynç almanyň hilini bozýar.
Bu ýagdaýlar bolsa bedeniň umumy ýagdaýyna we ruhy saglyga täsirini ýetirip biler.
Keseliň geçiş tapgyrlary
Keseliň geçişi, peşew haltanyň boşadylma derejesine we peşew bölüp çykarma ýagdaýyna baglylykda birnäçe tapgyrdan ybaratdyr:
l tapgyr. Kliniki alamatlaryň ýüze çykmasyndan öňki ýagdaý – köplenç 50-60 ýaşda, peşew-jyns ýollarynyň geçirilen ýokançlyklaryndan soň ýüze çykýar. Bu tapgyr peşew çykmasynyň ujypsyz bozulmalary, ýamyzda, garnyň aşagynda ýakymsyz duýgularyň döremegi bilen häsiýetlendirilýär.
ll tapgyr – peşew bölüp çykmanyň bozulmalarynyň ýüze çykmagy – peşew etmäniň ilki agşamlaryna, soň bolsa gündizlerine ýygylygy artýar.
Peşew etmege döreýän isleg, peşew haltanyň sowuklamalaryna mahsus bolan agyrylar we peşewiň bulanyklygy bilen utgaşmasa-da, onuň ýüze çykma derejesi juda aýdyň bilinýär.
Peşew etmä döreýän isleg ony saklap bilmezlik ýagdaýyna getirýär. Peşew çykyş ulgama düşýän ýokançlyklar bu alamatlary has hem beterleşdirip biler. Ukudan turlandan soň, uzak oturlandan soň, peşew haltanyň aşa dolan ýagdaýyndan soň peşew etmäniň kynlaşmagy bolup biler. Peşew etmäniň başynda peşew akymynyň gowşamagy, gije ýygy peşew etmeler ýüze çykýar.
Bu tapgyrda näsagyň umumy ýagdaýy üýtgemeýär. Ýöne gijeki ýygy peşew etmeler näsagda nerw dartgynlylygyny, gaharjaňlygy döredip biler.
lll tapgyr – peşew etmeden soň peşew haltada peşewiň galmagy bilen häsiýetlendirilip, onuň mukdary barha artýar. Peşew haltanyň doly boşamazlygy peşew akarlaryň we böwregiň içki bölümleriniň giňemegine getirip, bu ýagdaý böwregiň kadaly işlemegini bozýandyr. Keseliň alamatlary ýuwaş-ýuwaşdan ýüze çykyp, näsag peşew haltada galýan peşewiň mukdarynyň köpelmegini duýman öz ýagdaýyna öwrenişýär. Bu ýagdaý peşew haltanyň diwarlarynyň duýujylygynyň ýitmegi bilen hem düşündirilýär. Kem-kemden peşew halta süýnüp, ol peşewiň 2 litre çenli mukdaryny saklap bilýändir. Peşewiň köp ýygnanmagy zerarly ýüze çykýan uly basyşy peşew haltanyň büzüji myşsasynyň saklap bilmeýänligi sebäpli, peşew özbaşdak damjalar bilen bölünip çykyp başlaýar.
lV tapgyr – peşewiň öz-özünden damjalap çykma döwri – bu tapgyrda peşew haltanyň ýygrylma ukyby juda peselip, onda peşew etmeden soň galýan peşewiň mukdary köpelýär. Peşew halta gaty süýnüp, tegelek çiş görnüşde göbege çenli ýetip bilýändir. Näsaglarda bu ýagdaý bir tarapdan peşewiň saklanmagy bilen, beýleki tarapdan bolsa doly peşew haltada onuň özbaşdak damjalar görnüşde bölünip çykmagy bilen häsiýetlendirilýär. Bu ýagdaý "paradoksal peşew etme" diýip atlandyryldy.
Bu tapgyrda böwrekleriň işiniň bozulmagy bilen bagly gaýraüzülmeler hem ýüze çykýar: işdäsizlik, ysgynsyzlyk, ýürek bulanma, agzyň guramagy, içiň gatamagy. Näsaglar gaýragoýulmasyz lukmançylyk kömegine mätäç bolýarlar.
Ýüze çykýan gaýraüzülmeler
Diňe erkeklik jyns mäziniň ulalmagy saglyk üçin howply bolmasa hem, peşew haltanyň doly boşadylmagyna bökdençlik döredýän peşewiň saklanma ýagdaýlary birnäçe gaýraüzülmelere getirip biler:
- Peşewiň birden saklanmagy – agyryny döredip, näsag peşew haltany özbaşdak boşadyp bilmeýär. Näsagyň ýagdaýyny ýeňilleşdirmek üçin kateter ulanmaly bolýar.
- Peşew çykyş ýollarynyň ýokançlyklary – bu keselde ýokançlyklar bilen zeperlenme ýygy duş gelýän gaýraüzülme bolup, peşew haltanyň we böwregiň sowuklama ýagdaýlarynyň döremegine sebäp bolup biler. Şunuň ýaly ýagdaýlarda keseliň gaýtalanmagynyň öňüni almak üçin ýokançlyk bilen zeperlenen mäziň bölegini aýyrmaly bolýar.
- Peşew haltada daşyň döremegi – daşlar peşew haltanyň ýeterlik boşadylmadyk ýagdaýynda döräp, onuň diwarlarynyň şikeslenmegine we peşewde ganyň görünmegine getirip biler.
- Peşew haltanyň şikeslenmegi – peşewiň uzak wagt saklanmagy peşew haltanyň diwarlarynyň süýnmegine, gowşamagyna we onuň gysylma ukybynyň ýitirilmegine getirýär. Böwrekleriň şikeslenmegi – peşewiň saklanmagy, ýokançlyklaryň goşulmagy, böwreklerde sowuklama ýagdaýlarynyň döremegine we onuň işiniň bozulmalaryna getirip biler.
Keseli anyklaýyş çäreleri
Keseli anyklama çäreleri keseliň taryhyny öwrenmekden, näsaga seretmeklik we hökmany suratda göni içegäniň üsti bilen jyns mäzini barmak bilen barlamakdan başlanmalydyr. Şonuň ýaly-da keseli doly anyklamak üçin peşewiň barlagyny geçirmek, göni içegäniň üsti bilen USB-ny geçirmekden, sistoskopiýa (ýörite abzal bilen peşew çykaryş kanalyny we peşew haltanyň nemli örtügini öwrenmek) we kompýuter tomografiýa barlaglaryny geçirmek çäreleri ulanylýar.
Keseliň bejergisi
Jyns mäziniň adenomasynyň bejergisinde derman serişdelerini ulanmak we hirurgiki usul bilen bejermek çäreleri ulanylýar.
Derman serişdeleri hökmünde esasan aşakdaky toparlar ulanylýar:
- L-adrenoreseptorlary togtadyjylar (tamsulozin, doksazozin, alfuzozin) – peşew çykaryş kanalynyň we peşew haltanyň dartgynlylygynyň peselmegi netijesinde peşew etmäniň ýygylygy peselýär we peşew akymynyň güýji kadalaşýar. Gynansagam, bu serişdeler keseliň diňe alamatlaryna täsir edip, onuň ulylygyny kiçeltmäge kömek etmeýärler.
- 5 L-reduktaza fermenty togtadyjylar (finasterid, dutasterid) – bu serişdeler testosteron gormonynyň has işjeň digidrotestosteron görnüşine geçmeginiň öňüni alyp, jyns mäziniň kem-kemden kiçelmegine getirýär. Bu toparyň serişdelerini ýokardaky serişdeler bilen bile ulanmak maslahat berilýär. Ýöne bu bejergi dowamly we gymmat bolup, häzirki wagtda bu gymmat düşýän usulyň ýerine ýokary netjeliligi bilen tapawutlanýan hirurgiki usullary ulanmak barada pikirler aýdylýar.
- Ösümliklerden taýynlanan serişdeler (tadenan, prostamol uno we başgalar) – bu serişdeleriň netijeliliginiň subut edilmänligi sebäpli, olary keseliň diňe başlangyç tapgyrlarynda ulanmak maslahat berilýär. Keseliň häzirki wagtda ulanylýan hirurgiki bejergisinde jyns mäziniň adenomasyny peşew çykaryş kanalynyň üsti bilen aýyrmak, adenomany açyk kesik arkaly aýyrma we täze az şikeslendiriji usullar ulanylýar.
- Adenomany peşew çykaryş kanalynyň üsti bilen aýyrmak – bejergi usullaryň iň amatlysy bolup, dogry geçirilen ýagdaýynda onuň netijeliligi 90 %-e barabardyr. Bu usulda, 9 mm-den uly bolmadyk elektrik halkajygy peşew çykaryş kanalynyň üsti bilen salnyp, adenomanyň dokumasyny gatlaklaýyn kesmeklik geçirilýär. Soňundan alnan "gyryndy" el pompasy abzalyň üsti bilen daşyna çykarylýar.
Adenomany aýyrmagyň açyk usullary – ýagny döremäni peşew haltanyň üsti ýa-da gasyk süňküniň üstünden aýyrmak juda şikeslendirýän operasiýalar bolup, bu usullar ABŞ-da hem-de Ýewropada ulanmadan galan usullardyr.
Az şikesli bolan täze usullar – adenomany lazer şöhleleri, kiçi tolkunly şöhleleriň kömegi, sowuk akymyň kömegi bilen dargatmak entek doly öwrenilmänsoň, häzir çäklendirilen derejede ulanylýandyr.
Öňüni alma çäreleri
Sagdyn ýaşaýyş düzgünlerini berjaý etmek – erkeklik jyns mäziniň adenomasynyň öňüni almagyň esasy çäresidir. Bedeni dikeldiji, gormonal näsazlyklary kadalaşdyryjy we immuniteti berkidiji islendik çäreler keseliň döremeginiň öňüni alyp biler.
Aşa agyr iýmitleri iýmek, alkogol içgileri kabul etmek, az hereketlilik ýagdaýlary keseliň döremegine esas döredip biler.
Fiziki işjeňlilik we sport bbilen meşgullanmak semizligiň, gormonal bozulmalaryň öňüni alýandyr. Ýag dokumasynyň aşa ösmegniň erkeklik gormonlarynyň peselmegine getirýändigini ýatda saklamalydyr.
Ýene bir wajyp düzgün – kadaly öňüni alyş barlaglardan geçmek üçin, urolog lukmanyna ýüz tutmagy unutmaň. Mäziň adenomasyny öz wagtynda anyklamak, bejergini başlap, gaýraüzülmeleriň öňüni almaga kömek edip biler.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


c: text/html

text:
Hatlon welaýatynda bäş ýüz töweregi aýala AIDS (SPID) keseli ýokuşypdyr. Olaryň aglabasyna bu kesel migrantlykda işlän ärlerinden ýokuşypdyr. Ýöne zenanlar maşgalasyny goramak üçin hiç kime arz-şikaýat etmändirler.
Hatlon welaýatynyň AIDS keseline garşy göreş merkeziniň maglumatyna görä, Täjigistanyň bu günorta welaýatyndaky bäş ýüz töweregi zenana AIDS keseli daşary ýurtlarda işläp gelen öz ýanýoldaşlaryndan geçipdir. Erkek adamlar özlerinde şeýle keseliň bardygyna garamazdan, öýlerine dolananlarynda muny aýtman, öz aýallaryna bu keseli ýokuşdyrypdyrlar. Kesele duçar bolan aýallar bolsa "maşgalada goh-galmagal bolmasyn diýip" muny hiç kime aýtmandyrlar.
Hatlon welaýatynyň jemgyýetçilik guramalarynyň hem aýtmagyna görä, AIDS keseli aýallara hut öz adamsyndan ýokuşypdyr. Ýöne bu ýagdaý maşgala syry hökmünde saklanyp, hiç kime aýdylmaýar.
“Maşgalasyny goramak üçin”
Aýallaryň aglaba köpçüligi özlerine şeýle keseliň ýokuşandygyny göwreli bolup, saglyk merkezine ganyny barlatmaga baranda bilip galypdyr.
Bohtar etrabynyň ýaşaýjysy, 34 ýaşyndaky Mawjuda atly aýalyň dört çagasy bar. Onuň aýtmagyna görä, adamsy 2009-njy ýylda Moskwada işläpdir we haçan-da AIDS, ýagny SPID keseli ýokuşan mahaly 2014-nji ýylda Orsýetden çykmaly edilipdir.
Adamsy ýurduna dolanandan soň öz keselini aýalyndan gizläpdir we oňa ýokuşmagyna sebäp bolupdyr.
Çagalaryny özlerinden üzňe saklaýar
Mawjudanyň aýtmagyna görä, ol şeýle keseliň ýokuşandygyny geçen ýylyň fewralynda göwreli galandygyny bilip, lukmana özüni barlatmaga baranda bilip galypdyr. Oňa AIDS keseliniň ýokuşandygyny aýdypdyrlar. Lukmanlar şol bir wagtyň özünde onuň adamsyny gürrüňdeşlige çagyrypdyrlar. Şonda onuň adamsy şeýle keseliň özüne Orsýetde ýokuşandygyny boýun alypdyr we "maşgalasyny goramak üçin" bu ýagdaýy gizlinlikde saklandygyny bildiripdir.
Mawjudynyň adamsy deport edileni sebäpli indi Orsýete gidip bilenok. Ol häzir Duşanbede bazarda ýük daşap güzeranyny aýlaýar. Bu maşgala, ýagny adamsy we aýaly bilen täze dünýä inen çaga AIDS bilen keselli bolany üçin ýörite medisina gözegçiligi astynda saklanýar.
Öý hojalykçysy Mawjudanyň aýtmagyna görä, adamsy şeýle keseliniň bardygyny bilibem, ony öz aýalyna ýokuşdyrandygyna garamazdan, indi gelniň özi äriniň hossarlary tarapyndan agyr basyşa sezewar edilýär. Adamsynyň maşgalasy indi ony we çagalaryny özlerinden üzňe saklaýarlar. Şonuň üçinem ol öz atasy öýünde ýaşamaly bolýar.
Keseli ýokuşdyran
Mawjuda "Dört çagam bilen atam öýümde otyryn. Bu keseli maňa adamym ýokuşdyrdy. Häzir bolsa ol indi meni taşlady. Üstesine-de, ol maňa gaty erbet daraýar" diýip gürrüň berýär.
Hatlon welaýatynyň AIDS keseline garşy göreş merkeziniň ýolbaşçysy Akram Dawlatowyň aýtmagyna görä, Täjigistanyň kanuny esasynda başga adama şeýle keseli ýokuşdyran adam ähli jogapkärçiligi öz üstüne almaga borçly.
"Keselli we ondan kesel ýokuşan bilen gürrüňdeşlik geçirilýär. Olardan dilhat alynýar. Elhenç keseliň ýokuşmagyna bilkastlaýyn sebäp bolanlar bäş ýyl azatlykdan mahrum edilýär. Ýöne şu wagta çenli hiç kim arz-şikaýat etmedi".
AIDS keseli ýokuşan zenanlar öz nalasyny köplenç jemgyýetçilik guramalaryna aýdýarlar we olardan kanuny goldaw isleýärler. Ýöne olardan hiç birem şu wagta çenli işini kazyýete ýetirmändir.
Resmi maglumata görä, Hatlon welaýatynda AIDS keselli 1576 adam hasaba alnypdyr. Olaryň aglaba köpçüligi daşary ýurtlardan dolanan we soň öz aýallary bilen çagalaryna şeýle keseliň ýokuşmagyna sebäp bolan migrant erkeklerdir. Şeýle-de olaryň arasynda keselliniň ulanan iňňesini ulanyp, şondan kesel ýokuşan narkomanlar, ýagny neşekeşler hem bar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
17-nji oktýabrda türkmenistanly zyýaratçylaryň 188-si hökümetiň ýardamy bilen Saud Arabystanyna haj zyýaratyna ugrady. Şeýle çäre soňky ýyllar Türkmenistanda her ýyl gurnalýar.
Eýsem, hökümet tarapyndan düzülýän bu toparyň düzümine girmeklik aňsatmy we munuň üçin dindarlar nähili proseslerden geçýärler? Şu meseleler barada Azatlyk Radiosy aşgabatly žurnalist Aşyrguly Baýryýew bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň resmi maglumatyna görä, türkmenistanly 188 sany zyýaratçy hökümet tarapyndan hödürlenýän uçar bilen Saud Arabystanyna haj zyýaratyna ugradylypdyr. Ýöne nämüçindir her ýyl ugradylýan zyýaratçylaryň sany 200-den geçenok. Hökümet tarapyndan ugradylýan zyýaratçylaryň toparyna girmek kynmy? Munuň üçin nähilidir bir nobat barmy?
A.Baýry: Elbetde, bu mesele döwlet tarapyndan gözegçilik astyna alynýar, döwletiň hemaýatam bar, gözegçiligem bar. Meniň pikirimçe, şol “Boing” uçarlaryna sygýan ýolagçy sanyna görä zyýaratçylaryň sany kesgitlenilýär. Munuň üçin bolsa, öňünden nobatlar düzülýär, ýagny welaýat, şäher häkimlikleriniň din işleri boýunça bölüminde nobata durulýar.
Mysal üçin, men özümi alyp görsem, onda menem şu ýylky zyýaratçylaryň biri bolmalydym. Sebäbi, men 2002-nji ýylyň fewral aýynda aýalym bilen Mekgä gitmek üçin arza berdik. Ine, şonuň netijesinde-de, meniň nobatym gelip ýetipdir. Munuň üçin adam ähli taraplaýyn gözegçilikden geçirilýär.
Azatlyk Radiosy: Zyýarat üçin adamlar saýlanyp alnanda, olaryň dünýägaraýşyna, syýasy pozisiýalaryna we beýleki taraplaryna-da üns berilýärmi? Şolar babatda “gara sanaw” düzgüni diýlen ýaly zatlaram ulanylýarmy?
A.Baýry: Ýok, munuň üçin olaryň belli bir talaplary bar. Zyýarata gitmek üçin adam sud edilen bolmaly däl, onuň ogul-gyzlaram arassa bolmaly, olar neşä ulaşmadyk bolmaly – şular ýaly talaplar edilýär.
Onsoňam, esasan, adamyň saglyk ýagdaýyna seredilýär. Ine, meniň şu ýyl haj zyýaratyna gidip bilmändigimiň sebäbem meniň süýji keselimiň derejesiniň ýokary bolmagy bilen baglanyşykly. Şoňa görä-de, men deslapky saglyk gözegçiliginden geçip bilmedim. Men öz saparymyň geljek ýyla geçirilmegini haýyş etdim.
Mundan başga-da, indi adamlaryň dini düşünjesem barlanylýar. Indi täze talaplara görä, metjide gatnaýandygyň ýa gatnmaýandygyň barada metjidiň ymamyndan häsiýetnama-da getirmeli. Umuman, din boýunça-da seniň bilen gürrüňdeş bolunýar. Ozalky ýyllarda beýle zatlara üns berlenokdy. Ozallar namaz okamaýanlaram haj zyýaratyna gidip-geldiler, biziň köp tanyşlarymyzam bar olaryň arasynda. Häzir bolsa, seniň namaz okamagyňam, metjide gatnamagyňam talaplaryň biri bolup durýar.
Azatlyk Radiosy: Hökümetiň düzýän toparyna girip bilmän, özbaşyna öz güýji bilen haj zyýaratyna gitmek isleýän adamlaryň zyýarata gitmeklerine rugsat berilýärmi Türkmenistanda?
A.Baýry: Ozallar, Nyýazowyň döwründe özbaşyna giden adam bolmady. Esasan, şol 188 adamdan daşary birnäçe döredijilik işgäri, ýazyjylar hökümetiň hemaýaty bilen, Eýranyň üstünden haj zyýaratyna baryp geldiler.
Emma soňky ýyllarda ýörite kommersiýa esasynda haj zyýaratyna gidip-gelýänler bar. Ýöne olaryň tölegleri birneme gymmadyrak düşýär. Sebäbi, hökümetiň hemaýaty bilen gideňde, ýoluň mugt bolýar, emma kommersiýa uçary bilen gitseň, onda özüň tölemeli. Soňky iki-üç ýylyň dowamynda adamlar şeýle kommersiýa uçarlary bilen haj zyýaratyna gitdiler. Her ýylam 4-5 uçar Saud Arabystanyna gitdi.
Azatlyk Radiosy: Yslam dininiň düzgünlerine görä, haj zyýaratyna gidýän adam zyýarat bilen baglanyşykly ähli harajatlaryny öz gazanjyndan tölemeli diýlip hasaplanylýar. Türkmenistanda bolsa, dindarlaryň belli bir bölegi hökümetiň ýardamlaryndan peýdalanyp, zyýarata gidýärler. Şu meselä ýerli din ugrundan bilermenler, dindarlar nähili garaýarlar?
A.Baýry: Hökümetiň berýän ýardamy, esasan, ýol kireýiň. Beýleki zatlar seniň öz toplan halal puluň bilen tölenmeli hem-de yzynda maşgalaň eklener ýaly-da pul bolmaly. “Karz-kowala batyp, Mekge-Medinä, haj zyýaratyna gitmäň” diýip, ýerli din ýolbaşçylary, ruhanylar, ymamlar aýdyp gelýärler.


text:
Orsýet BMG-niň gomoseksuallyga we neşekeşlige jenaýat hökmünde garalmazlygyna çagyrýan SPID boýunça rezolýusiýany çäklendirmek ugrunda tagalla edýär.
Orsýet we oňa goşulan Eýran, Polşa hem Pars aýlagynyň birnäçe ýurdy jenaýatçylyk hökmünde seretmezlik meselesiniň BMG-niň Baş Assambleýasynyň 2030-njy ýyla çenli SPID-iň epidemiýasynyň soňuna çykmak boýunça 8-nji iýunda kabul eden rezolýusiýasyna goşulmagynyň öňüni almaga çalyşýarlar.
Rezolýusiýanyň taslamasynda gomoseksuallyga we neşekeşlige “adam hukuklary meselesi” hökmünde seredilmegine çagyrylypdy.
Orsýetiň saglyk resmisi Dilýara Rawilowa-Borowik WIÇ/SPID-iň soňuna çykmak üçin hökümetleriň jemgyýetiň saglygyna degişli öz strategiýasyny alyp barmaga “garaşsyz hukugyna” eýe bolmalydygyny belledi.
Diplomatlar Orsýetiň rezolýusiýa beýleki üýtgeşiklikleri girizilmek boýunça tekliplerine hem seredilendigini, emma olaryň Orsýetiň, Eýranyň we beýleki ýurtlaryň jynsy azlyklara garşy kanunlaryny kabul etmäge ýol açýandygy sebäpli ret edilendigini aýdýarlar.


text:
Adam hukuklaryna gözegçilik edýän guramanyň aýtmagyna görä, Birleşen Ştatlaryň ýolbaşçylygyndaky halkara güýçleriniň Owganystanda alyp barýan urşy döwründe 2010-njy ýyl Owganystanyň parahat ilaty üçin iň ganly ýyl bolupdyr.
Berilýän maglumatlara görä, geçen ýyl Owganystanda 2,400 töweregi parahat ilat ölüpdir.
Kabulda ýerleşýän “Owganystanyň hukuk gözegçisi” guramasynyň ýaýradan hasabatynda bellenmegine görä, parahat ilatdan ölümiň 60 prosentine talyplar we beýleki söweşijiler sebäp bolupdyr.
Şeýle-de bu hasabatda parahat ilatdan ölümleriň 21 prosentine halkara güýçleriň, 12 prosentine bolsa Owganystanyň howpsuzlyk güýçleriniň jogäpkärdigi aýdylýar.
“Owganystanyň hukuk gözegçisi” guramasynyň aýtmagyna görä, 2009-njy ýylda Owganystanda 2,300-e golaý parahat ilat ölüpdir.


text:
Orsýetiň Kirow regionynyň gubernatory korrupsiýa garşy çykyş edýän blogger we oppozisiýanyň liderleriniň biri Alekseý Nawalna ýüklenilýän aýyplamalara şübhe bildirdi.
Nawalnyý agajy gaýtadan işleýji “Kirowles” kompaniýasyndan 510 müň amerikan dollaryna barabar puly almakda aýyplanýar. Bu aýyplamalar onuň 2009-njy ýylda Kirow oblastynyň gubernatorynyň geňeşçisi wezipesinde işlän döwrüne degişli.
Hepdäniň çarşenbe güni Kirowda Nawalnynyň işi boýunça geçirilen sud diňlenşiginde çykyş eden gubernator Nikita Belyh aktiwistiň gubernatoryň adyndan hereket etmäge we ýerli şirketleriň işine goşulyşmaga ygtyýarlygynyň bolmandygyny aýtdy.
Şaýatlaryň çykyşlary
Nikita Belyh özünde bar bolan maglumatlara salgylanyp, Alekseý Nawalnynyň hyýanatçylykly işe baş goşandygy barada netije çykarmaga esasyň ýokdugyny belledi.
Nawalnynyň işi boýunça esasy şaýat hökmünde çykyş edýän Belyh “Kirowles” kompaniýasynyň hakynyň iýilendigi barada ýa-da bu şirketiň öz müşderileri bilen özüne bähbitsiz ylalaşyk baglaşandygy barada hiç wagtda hiç zat eşitmändigini aýtdy.
Nikita Belyhyň çarşenbe güni beren görkezmeleri Alekseý Nawalnynyň göwnünden turana meňzeýär.
Nawalnyý Nikita Belyhyň beren görkezmeleriniň şeýle boljagyna garaşandygyny aýtdy.
Akekseý Nawalnynyň sözlerine görä, öz işi boýunça çykyş eden 35 sany şaýadyň ählisiniň hakykaty aýdyp, aýyplaýjylaryň maglumatlaryny ret etmeklerine garamazdan, sud işi henizem dowam etdirilýär.
Alekseý Nawalnyý we onuň aklawçylary aýyplamalaryň syýasy häsiýete eýedigini aýdýarlar.
Nawalnyý Orsýetiň prezidenti Waladimir Putine garşy açyk çykyş edýär. Şeýle-de ol prezident bolmaga isleg bildiren syýasy aktiwistdir.


text:
Geçen hepdäniň ahyrynda Türkmenistanyň milli futbol komandasy Aziýa futbol konfederasiýasynyň kubogynda aýry-aýrylykda Owganystandan we Filippinlerden utuldy. Türkmen komandasy Owganystandan 3-1 we Filippinlerden 2-0 hasap bilen ýeňildi.
Bu barada türkmen metbugatynda resmi habar berilmedi. Emma türkmen futbol komandasynyň treneri Rahym Gurbanmämmedow türkmen komandasynyň Filippinler bilen geçiren ýaryşyndan soň, “ABS-CBN” habar websahypasyna beren maglumatynda Filippinleri gutlap, “Ýaryşyň birinji ýarymynda biziň futbolçylarymyz olara aýdan zatlarymyzyň ählisini etdiler. Ýöne ikinji ýarymda olar köp ýalňyşlary goýberdiler” diýip, “bu ýaryşyň türkmen komandasy üçin şowly bolmandygyny” aýtdy.
Türkmen treneri bu ýaryşyň türkmen komandasy üçin şowly bolmandygyny aýtsa-da, türkmen futbolçylary mundan öňki “AFC 19” atly ýaryşlarda hem ýeňiş gazanyp bilmändiler.
Eýsem, ýaryşlarda türkmen futbol komandasynyň Owganystan ýaly ýakynda döredilen komandalardan hem utulmagyny, halkara ýaryşlarda üstünlik gazanyp bilmezligini siz nämede görýärsiňiz? Bu ýagdaýy üýtgetmegiň ýoly ýa-da ýollary nämede?
Öňümizdäki hepde Täze Tolkun gepleşigimizde şu tema barada gürrüň ederis. Bu baradaky garaýyşlaryňyzy gepleşigimize gatnaşyp beýan etmek isleseňiz, biziň hat@azatradio.org email adresimize hat ugradyň. Garaýyşlaryňyzy aşakdaky teswir bölüminde hem galdyryp bilersiňiz.


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary John Kerri Yraga bardy we “Yslam döwletiniň” söweşijilerine garşy göreşe ýardam bermek maksatly Ýakyn Gündogar syýahatyna başlady.
Kerriniň Yraga saparynyň dowamynda premýer-ministr Haýdar al-Abadi bilen duşuşjagy aýdyldy.
Kerriniň Ýakyn Gündogara sapary Yragyň we Siriýanyň uly böleklerini basyp alan “Yslam döwletiniň” söweşijilerine garşy koalisiýany döretmek boýunça diplomatik tagallalaryny ýola goýmak maksadyny göz öňünde tutýar.
Kerri Iordaniýa we Saud Arabystanyna hem sapar edip, Yragyň, Iordaniýanyň, Müsüriň, Türkiýäniň we Aýlag Hyzmatdaşlyk Geňeşiniň alty agzasynyň resmileriniň gatnaşmagynda iki günlük maslahatlaryna gatnaşmagy planlaşdyrýar.


text:
Geçen iki günde Täjigistanyň polisi we howpsuzlyk güýçleri gadagan edilen “Özbegistanyň Yslam hereketi” toparynyň agzasy diýlip şübhelenýän 6 adamy tutdy.
Resmileriň aýtmagyna görä, 23 ýaşly Dilşod Rahimowyň tussag edilmegi onuň ýolbaşçylygyndaky beýleki 5 adamyň hem tussag edilmegine getiripdir.
Täjigistanyň Sogd welaýatynyň içeri işler departamentiniň başlygy, general Şarif Nazarowyň Azatlyk Radiýosyna aýtmagyna görä, tussag edilenleriň ählisi ýerli raýatlar.
Bularyň liderleri daşary ýurtlardaky terror lagerlerinde türgenleşik geçipdirler we Täjigistana dolanypdyrlar diýip, Nazarow belledi. Ol geçen iki hepdede “Özbegistanyň Yslam hereketi” toparynyň 15 çemesi aktiwistiniň tussag edilendigini hem sözüne goşdy.


text:
Rus daşary işler ministri Sergeý Lawrow, Moskwa Ukrainadaky hereketlerini üýtgetmese, Russiýa garşy has köp sanksiýalaryň güýje giriziljekdigi baradaky haýbatlar dogrusynda Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Jon Kerrini we Günbataryň beýleki resmilerini tankyt etdi.
Lawrow özüniň 26-njy fewralda eden çykyşynda, goşmaça sanksiýalar ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygyň berjaý edilmeginiň zerurlygy we gündogar Ukrainada parahatçylygy gazanmak ugrundaky ädimler baradaky meselelerden ünsi başga tarapa çekmegi aňladýar diýdi.
Lawrow bu çykyşy, 25-nji fewralda Jon Kerri Birleşen Ştatlaryň kanunçykaryjylaryna “Russiýa we orsýetçi separatist güýçleri ylalaşykdaky öz borçnamalaryny ýerine ýetirmäge golaýlamadylar” diýmeginiň yzýanyna gabat geldi. Gürrüňi gidýän ylalaşykda Ukrainada aprel aýyndan bäri 5 600-dan gowrak adamyň ölümine sebäp bolan urşuň soňuna ýetmek maksat edinilýär.


text:
Türkmenistanda nobatdaky günä geçiş yglan edildi. Resmi maglumatlara görä, şu sapar türme tussaglygyna höküm edilen bendiler garaşsyzlyk baýramçylygynyň 21-nji ýyldönümi mynasybetli boşadylýar. Resmi maglumatlarda kimiň boşadylýandygy we olaryň sany barada ýene-de habar berilmedi. Adatdakysy ýaly, bu sapar hem günä geçişde “syýasy” diýip atlandyrylýan tussaglaryň boşadylmagyna umyt bildirilýär. Şeýle tussaglaryň garyndaşlary garaşýandyklaryny aýdýarlar.
Azatlyk Radiosy 2006-njy ýylda tussag edilen graždan aktiwisti Sapardurdy Hajyýewiň garyndaşy, “Türkmen Helsinki” fondunyň başlygy Täjigül Begmedowa bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Täjigül, siz graždan aktiwisti Sapardurdy Hajyýewyň we žurnalist Annagurban Amangylyjowyň häzirki günä geçişde boşadylmagyna garaşýarsyňyzmy?
Täjigül Begmedowa: Adam mydama umyt bilen ýaşaýar, bizden başgalar-da olaryň goýberilmegine umyt edip garaşýarlar. Goý umytlarymyz başa barsyn. Her sapar günä geçişiň öňüsyrasynda syýasy tussaglaryň we başga pikirlileriň boşadyljagy barada myş-myşlar ýaýraýar, käte olar bilgeşleýin ýaýradylýar. Emma ozalky tejribeler şeýle maglumatlaryň myş-myş bolup çykýandygyny görkezýär. Şeýle tussaglar türmede galýar. Biziň maglumatymyza görä, şeýle tussaglar şu sapar türmeden boşadylanlaryň arasynda ýok. Şu günler biz ýagdaýa üns bilen syn edýäris. Boşadylanlaryň arasynda Annagurban bilen Sapardurdy ýok.
Azatlyk Radiosy: Hajiýew bilen Amangylyjowyň boşadylmagy barada häkimiýetlere ýüz tutuldymy?
Täjigül Begmedowa: Her sapar günä geçişiň öňüsyrasynda tussaglar özleriniň günä giçiş sanawyna girizilmegini sorap arza ýazýarlar. Şol sanda, olaram ýazdylar.
Azatlyk Radiosy: Diýmek, olar barada anyk maglumat bar-da?
Täjigül Begmedowa: Olar diri we tussaglykda saklanýarlar.
Azatlyk Radiosy: Syýasy sebäpler esasynda tussag edilenleriň garyndaşlary adatça öz hossarlary barada hiç hili maglumatyň berilmeýändigini gürrüň beripdiler. 2006-njy ýylda tussag edilen Hajyýewiň we Amangylyjowyň ykbaly barada nädip maglumat alyp boldy?
Täjigül Begmedowa: Olar tussag edileli bäri, uzak wagtlap maglumat berilmändi. Olar bilen kanunda göz öňünde tutulan düzgüne görä, duşuşyklara we yzyndan zat eltmäge rugsat berilmändi. Ynsan hukuklaryny goraýjylar uly iş etdiler we halkara guramalarynyň üsti bilen dialog alyp bardylar, netijede, bir ýyldan gowrak wagt bäri Annagurbanyň we Sapardurdynyň yzyndan barmaga we olara zerur zatlary eltmäge rugsat berildi.
Azatlyk Radiosy: 2006-njy ýylda tussag edilen graždan aktiwisti Sapardurdy Hajyýew bilen žurnalist Annagurban Amangylyjowy halkara guramalary wyždan ýesirleri atlandyrýarlar. Türkmen häkimiýetleri bolsa olary bikanun ýarag saklamakda günäläpdiler. Şol bir wagtda-da syýasy diýilýän tussaglaryň garyndaşlary türkmen resmileriniň suduň hökümi ýaly esasy dokumentleri özlerine bermän gelýändiklerini habar beripdiler. Hajyýew bilen Amangylyjowyň tussag edilmegine esas bolan dokumentler olaryň garyndaşlaryna elýeterli boldumy?
Täjigül Begmedowa: Biziň maglumatlarymyza görä, bu tussaglaryň garyndaşlary aklawçylar bilen aktiw işleşdiler. Olar zerur dokumentleriň birnäçesini almagy başardylar. Olar Konstitusiýa laýyklykda ähli dokumentleriň we maglumatlaryň berilmegini talap etmek üçin uly iş bitirdiler.
Azatlyk Radiosy: Sizde Türkmenistandaky beýleki syýasy tussaglaryň, şol sanda Boris Şyhmyradowyň ykbaly barada maglumat barmy?
Täjigül Begmedowa: Gynansak-da ýok.


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Siriýadaky dowam edýän krizis eýýämden graždan urşuny ýatladyp başlady diýýär.
Mundan öň, çarşenbe güni Siriýada ýurduň ýaragly güýçlerinden aýrylan harbylar Damaskyň etegindäki harby baza hüjüm edipdi.
Lawrowyň sözlerine görä, dünýä jemgyýetçiligi Siriýadaky ähli taraplary, şol sanda ýurduň oppozisiýasyny gazaplylygy bes etmäge çagyrmaly.
BMG-niň maglumatlaryna görä, mart aýynda başlanan protestleriň wagşylyk bilen basylyp ýatyrylmagynda 3,500 töweregi adam öldürilipdir.


text:
Eýranda parlamentiň bir wekiliniň ýurduň Günbatar Azerbaýjan welaýatynda "Demirgazyk Kürdistan" atly täze bir welaýatyň döredilmegini teklip etmegi Eýranyň iň uly etniki azlygy bolan azerileri gahar-gazaba mündürdi.
Täze welaýatyň döredilmegini 5-nji ýanwarda parlamentiň maslahatynda teklip eden kürt halk wekili Osman Ahmadi. Onuň teklibine görä, täze welaýatyň merkezi Eýranyň Günbatar Azerbaýjan welaýatynda ilaty esasan kürtlerden durýan Mahabad şäheri bolmaly.
Häzirki Kürdistan welaýaty bilen serhetdeş Günbatar Azerbaýjan welaýatynda agdyklyk edýänler azeriler. Ýöne kürtler "köplük biz" diýýärler.
Dartgynlylyk
Ahmadiniň beýanaty täze welaýata territoriýa bermäge mejbur bolmakdan howatyr edýän günbatar azerbaýjanly kanun çykaryjylary gaharlandyryp, kürtler bilen azeriler arasynda ozaldan dowam edip gelýän dartgynlylygyň täzeden möwjemegine getirdi.
Türki dilli azeriler, esasan, şaýy. Dili bulardan tapawutlanýan kürtleriň bolsa aglabasy sünni. Bu milli azlyklaryň ikisiniň-de köpçülikleýin ýaşaýan ýeri Eýranyň demirgazyk-günbatarynda Yrak, Türkiýe we Azerbaýjan respublikasy bilen serhetdeş etraplar.
Eýranyň Demirgazyk-Günbatar welaýatlary Yslam respublikasy bilen Azerbaýjanyň arasynda hem häli-şindi diýen ýaly diplomatiki dawalara sebäp bolýar.
Azerbaýjan respublikasynda eýranly azerileriň garaşsyz bolmagyny goldaýan milletçi toparlar bar.
Eýranyň habar gullugy ISNA-nyň bildirmegine görä, Ahmadi 5-nji ýanwarda kanun çykaryjylara hökümetiň döretmegi planlaşdyran täze welaýatlarynyň biri "Demirgazyk Kürdistan" bolmaly diýipdir.
Öten birnaçe aýlykda Eýranyň içeri işler ministri Abdolreza Rahmani Fazli hökümetiň 10 sany täze welaýat döretmeginiň mümkindigini, ýöne bu ugurda entek gutarnykly karara gelinmändigini aýtdy. Eýranyň welaýatlarynyň sany häzir 31. 2004-nji ýyldan bärde 4 täze welaýat dördildi.
Reaksiýalar
Ahmadiniň "Demirgazyk Kürdistan" baradaky teklibine Eýranda azeri parlamentçileriniň birnäçesi berk reaksiýa görkezdi.
Günbatar Azerbaýjan welaýatynyň merkezi orumiýeli (Urumiýa) parlament wekili Nader Gazipur Ahmadiniň teklibini "propaganda" diýip häsiýetlendirdi.
"Şnobas.ir" habar saýtynyň sitirlemegine görä, Gazipur: "Biz Günbatar Azerbaýjanyň bölünmegine hiç bir halatda ýol bermeris" diýipdir.
Ýene bir günbatar azerbaýjanly parlament wekili Hajatul Yslam Rohullah Begi Ahmadini masgaralap: "Hatda Miandoabyň-da [Günbatar Azerbaýjan welaýatyndaky bir şäherçe] welaýat bolma mümkinçiliginiň mundan has ýokarydyny özünde ikinji synp okuçysynyň akyly bar bolan her bir adam bilýändir" diýdi.
Eýran parlamentiniň sünni we kürt fraksiýasynyň başlygy Abed Fattahi: "Teklip edilen welaýatyň döredilmegi üçin ýeke-täk ýol onuň regionyň we ýurduň bähbidine bolmagy" diýdi.
"Demirgazyk Kürdistan" barada barýan çekişmeler Azerbaýjan respublikasy bilen Eýran arasyndaky diplomatiki dawalara-da gabat gelýär.
Öten ýyl Eýranyň parlamentinde Azerbaýjan respublikasyny güýç bilen Eýrana birikdirmek barada çekişme gitdi.
19-njy asyrda Eýran Kawkazyň uly bölegini, şol sanda Azerbaýjany-da , ors imperiýasyna berdi. Eýranly parlament wekilleri şol döwürde gol çekilen şertnamalaryň birnäçesiniň ýatyrylmagy barada pikir alyşdylar.
Güýç bilen birikdirmek baradaky maslahat Bakuwda gykylyk turuzdy. Birnäçe aý mundan ozal azerbaýjanly kanun çykaryjylar parlamente ýurduň adyny "Demirgazyk Azerbaýjan respublikasy" diýip üýtgetmegi teklip etdiler.
Azerbaýjanly milletçiler Eýranyň gündogar we günbatar Azerbaýjan welaýatlaryna köplenç "Günorta Azerbajýan" diýip salgylanyp, bu welaýatlaryň Eýrandan azat edilmegini öňe sürýärler.


text:
Watan Waspy
Bu gün merdana halkymyz hemişelik Bitaraplygymyzyň 21 ýyllyk beýik toýuna zähmet...
Türkmenistan milli Garaşsyzlygyna eýe bolan ilkinji günlerinden başlap, dünýä döwletleriniň we...
Halkara gatnaşyklarynda eýýäm birnäçe döwletiň mysalynda ençeme ýyl bäri duş gelýän...
Bu gün mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 25 ýyllygynyň uly baýram edilip bellenilýän günlerinde...
Mukaddes ýurt Garaşsyzlygymyzyň iň ajaýyp miweleriniň biri döwletimiziň resmi hukuk ýagdaýy...
Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda milli medeni, edebi we taryhy...
Dünýä syýahatçylygynda tebigatda gezelenç etmek meşhur ugurlaryň biridir. Tebigat adamzada maddy...
Mälim bolşy ýaly, şu ýylyň sentýabr aýynyň 14-inde ýurdumyzyň syýasy-jemgyýetçilik durmuşynda...
Mukaddes ýurt Garaşsyzlygymyzyň iň ajaýyp miweleriniň biri döwletimiziň resmi hukuk ýagdaýy...
Mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 25 ýylynyň içinde ata Watanymyz ähli ugurlarda uly...


text:
Häzirki ösen tehnologik döwürde iň gymmatly zat wagt. Adamlar islendik işe baş goşjak bolanlarynda bu işe näçe wagt sarp etmeli boljakdyklaryny öňünden ölçäp-çeneýärler. Eger ediljek iş oňa sarp ediljek wagta degmejek bolsa, onda ol iş hiç kesi gyzyklandyranok. Bu ýörelge diňe bir senagata ýa oba hojalygyna, ýagny material önümçiligine däl, eýse ruhy gymmatlyklara-da, şol sanda köpçülikleýin habar serişdeleriniň hödürleýän önümine-de degişli.
Türkmen metbugatynyň önümlerine propagandanyň ajy miwesi däl-de, hatda diňe emelsiz ruhy önüm hökmünde garanyňda-da, onuň näme sebäpden geçginli haryt däldigine düşünip bolýar. Meniň pikirimçe, Türkmen telewideniýesiniň görülmeýänliginiň esasy sebäbi onuň gepleşikleriniň mazmuna garyplygynda. Olarda ne many bar, ne-de mazmun. Efire berilýän gepleşikler, dogrusy, olara sarp eden wagtyňa degenok. Halk olardan özüni gyzyklandyrýan soraglaryň hiç birine jogap tapanok. Üstesine-de, olaryň informatiwligi aşa pes, 5-10 prosentden ýokary geçenok. Telewideniýäniň maglumatlarynda maglumat ýok. Wagty çäkli adamlar bolsa, islendik maglumatyň informatiwlik derejesine örän uly sarpa goýýarlar. Bu ugurdan öz ynamlaryny ödemedik köpçülikleýin habar serişdelerindenem tiz ýüz öwürýärler. Radio we telewizion gepleşiklerde informatiwligiň 75 %-den aşak düşmegi – eýýäm professionallykdan daşlaşmak. SNN, BBC, Euronews ýaly dünýäniň öňdebaryjy habar serişdeleriniň materiallarynda informatiwlik örän ýokary, köplenç tas 100 %-e golaýlaýar. Öňdebaryjy habar serişdeleri wakalaryň suwuny sykyp, diňe özenini goýýarlar.
Eýse, türkmen telewideniýesinde informatiwligiň, ýagny mazmunyň ýerini näme tutýar? Boş öwgüler hem ýaranjaňlyk. Anyk mysal: arada prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Daşoguz welaýatyna baryp, ol ýerde birnäçe täze binanyň, stadionyň açylyşyna gatnaşdy. Bu waka hakda türkmen telewideniýesinde birnäçe gepleşik gurnaldy. Ýöne olar täze binalara däl-de, ýene prezidente bagyşlandy. Hamana, ol binalar G.Berdimuhamedowyň merhemeti bolmasa guruljak dälmiş! Eýse, ol merhemet nämeden ybarat? Ýaranjaň žurnalistler şuny welin, aýdyp bilenoklar. Aýdara zadam ýok. Sebäbi gurluşyklar prezidentiň merhemetine däl-de, ýurduň maliýe ýagdaýyna daýanýar.
Hemme zat bir adama baglymyş...
Eger-de türkmen žurnalistleri öz professional borçlaryna wepaly bolsadylar, onda Daşoguzda gurlan binalar hakda örän gyzykly gepleşikleri taýynlap bilerdiler. Meselem, ol jaýlaryň görki, içki, daşky bezegi nähili? Binalaryň arhitekturasy göz öňünde tutulan funksiýasyna gabat gelýärmi ýa-da ýok? Jaýlaryň içi tomus salkyn, gyşyna ýyly, ulanyşda amatly boljakmy? Gurluşykda nähili materiallar ulanylypdyr? Binalaryň berkligi nähili? Olaryň her biri döwlete näçe düşýär? Türkmen hem garaşsyz halkara ekspertleri ymaratlaryň hili hem gymmaty hakda nähili pikirde? Eger şeýle faktlar derňelen bolsady, onda telewizion gepleşikleriň informatiwligi kän esse artardy. Emma senzuranyň sykajygynda çeýnelýän türkmen metbugaty halky gyzyklandyrýan soraglaryň at gaýtarym golaýyna-da baryp bilenok.
Oňa derek metbugat gündelik halkyň depesinden ýüregiňi suw edýän boş öwgüleri eňterýär! Hemme zat, hamana, bir adama baglymyş, onuň merhemeti bolmasa, Türkmenistanda durmuş sakga durjakmyş, hiç bir iş bitjek dälmiş. Heý, beýle-de bir ýalançylyk, ýalynjaňlyk bolarmy?! Eýse, hut şu suwjuk sözler ozal ençeme ýyllap Nyýazow hakda aýdylmanmydy?! Näme ol ölensoň, Türkmenistanda ýaşaýyş durdumy? Durmady. Geljekde-de durmaz. Sebäbi türkmeni ýaradan başy ölümli bende däldir-ä! Galyberse-de, halkyň ýaşaýşy prezidentleriň toslama ”merhemetine” däl-de, türkmen topragynyň ýerasty hem ýerüsti baýlyklaryna, halkyň öz gujur-gaýratyndan, işeňňirliginden önýän milli girdejä bagly! Prezident diýmek, hudaý däl, hatda han ýa soltanam däl, ol halk tarapyndan çäkli möhlet bilen ýokary wezipä saýlanan adam. Ondan han ýasamak ýurduň Baş kanunyna ters gelýär. Emma ýaranjaň emeldarlar öz şahsy bähbitlerine kowalaşyp, ýurduň Baş kanunyny hem türkmeniň mertebesini kemsidýärler.
Eger-de ýokary wezipeli döwlet emeldarlary öz professional borçlaryna jogapkärli çemeleşsediler, onda türkmen metbugaty-da öz işini dogry ýerine ýetirerdi, oňa sarp edilýän ummasyz serişdelerem ýele sowrulmazdy. Ýöne, görnüşine görä, metbugat eýeleri-de, senzorlar-da, ministrler-de öz hojaýynlaryna hakykatyň gerek däldigini gowy bilýärler.
Şonuň üçinem hakykata, hak söze zar türkmeniň gulaklary ençeme ýyllardan bäri Aşgabatda däl-de, arşda. Iň möhüm soraglaryň jogabyny adamlar çanak antennalar arkaly ýyllar boýy arşdan agtarýarlar.
Ak Welsapar Şwesiýada ýaşaýan türkmen ýazyjysy. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Penşenbe güni Ýewropanyň parlamenti “Saharow” baýragyny kubaly dissident Guillermo Farinasa berdi.
48 ýaşyndky žurnlasit we psiholog Farinas 11,5 ýyllap türmede oturdy we Kubanyň režimine protest hökmünde 23 sapar açlyk yglan edipdi.
“Saharow” baýragynyň eýesini penşenbe güni Ýewropa Parlamentiň prezidenti Jerzy Buzek yglan etdi: “Guillermo Farinas garaşsyz žurnalist we syýasy dissident. Ol öz janyny we saglygyny orta goýup, Kubada özgerişlikleriň bolmagy ugrunda tagalla etdi. Ol Kubada söz azatlygynyň ýokdugyna protest hökmünde birnäçe gezek açlyk yglan etdi. Ol bulary azatlyk, adam hukuklary we demokratiýa ugrunda alada edýänlere umyt bildirip etdi”.
“Saharow” baýragy we 50,000 ýewro möçberindäki pul baýragy Farinasa 15-nji dekabrda Fransýanyň Strasburg şäherinde gowşurylar.
"Saharow" baýragy erkin pikir üçin berilýän baýrak. Bu sowet alymy we dissidenti Andreý Saharowyň hatyrysyna 1988-nji ýylda Ýewropanyň parlamenti tarapyndan döredilipdi.


text:
Eýranda bir internet saýty iki ýyla golaý wagt bäri tussagda saklanýan tanymal blogça 19 ýyl iş kesilendigini aýdýar.
Eýranyň prezident edarasyna golaý hasaplanýan Maşregnýus.ir internet saýty Huseýin Derakşanyň duşmançylykly ýurtlar bilen hyzmatdaşlygy, dolandyryjy häkimiýete garşy wagyz ýöredeni, kontrrewolýusion toparlary götergiläni we yslam pikirlerini hem dini şahslary masgaralany üçin türmä basylandygyny ýazýar.
Derakşan 2008-nji ýylda, Britaniýada we Kanadada ýaşap, Eýrana dolanyp gelenine kän wagt geçmänkä tussag edildi. Ol hem Eýranyň, hem Kanadanyň raýatydyr.


text:
Owganystanyň resmileri ýurduň günortasyndaky “Talyban” hereketiniň 800-den gowrak söweşijisiniň bäş günden bäri alyp barýan hüjümlerinde parahat ilatdan azyndan 35 adamyň ölendigini aýdýarlar.
Owgan resmileriniň 25-nji iýunda beren maglumatyna görä, ýurduň Helmand welaýatynyň Sangin etrabynda bolýan çaknyşyklarda takmynan 100 “Talyban” söweşijisi we azyndan 21 esger ölüpdir. Çaknyşyklaryň bolýan etraby Owganystanyň Pakistan bilen araçäginde ýerleşýär.
Bu maglumatlary garaşsyz çeşmeler arkaly tassyklatmak başartmady.
Owgan resmileri Sangin, Nowzad, Kajaki we Musa Kala etraplaryndaky hüjümleri yzyna gaýtarmak üçin goşmaça goşunyň ugradylandygyny aýtdylar. Şeýle-de, gürrüňi gidýän etraplardaky ýowuzlyklardan gaçyp, 2 müň maşgalanyň sebiti terk edendigi habar berilýär.
Birleşen Ştatlaryň soňky harbylary geçen aý Sangin etrabyndan çykypdylar. Olar öz bazalarynyň jogapkärçiligini Owgan güýçlerine geçiripdiler.


text:
23-nji martda türkmen paýtagtynyň günorta böleginde Çandybil prospektiniň – şaýolunyň açylyş dabarasynyň boldy, oňa Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow gatnaşdy.
Köçäniň ulag ýöreýän böleginiň giňligi 80 metre etýär, onuň uzynlygy 12 kilometr.
Häzir dünýä standartlarynyň derejesinde Farap-Türkmenbaşy, Aşgabat-Daşoguz awtomagistrallary, Aşgabadyň töweregine halkalaýyn aýlanýan ýol çekilýär diýip, türkmen metbugaty habar berýär.
Täze açylan Çandybil şaýolunyň Amerikanyň Döwlet magistrallary assosiasiýasynyň we Ýewropa kadalarynyň talaplaryna laýyk gelýändigi habar berilýär.
Çandybil şaýolunyň bahasy, ony guran kompaniýa barada maglumat berilmändir.


text:
Türkiýe türkmenistanly zähmet migrantlarynyň köpçülikde ýerleşen ýurdy bolup, käbir çaklamalara görä, şol ýurtda 40 müňe golaý türkmenistanly zähmet migranty ýaşaýar.
Şol migrantlaryň aglabasynyň kanuny statusy bolmansoň, olar köp halatlarda resmi däl ýagdaýlarda işleýärler we olaryň hak-hukuklarynyň goraglylygy barada hiç hili kanuny kepil ýok.
Şeýlelikde, tomusky dynç alyş möwsümi başlan häzirki pursatda, eýse Türkiýedäki türkmenistanly migrantlaryň dynç alyş şertleri nähili diýen sorag döreýär.
Azatlyk Radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanyny Türkiýede işleýän türkmenistanly zähmet migrantlarynyň dynç alyş şertlerine gönükdirýär.
Bu temada taýýarlanjak gepleşige gatnaşmak isleýänler hat@azatradio.org elektronik hat salgysynyň üsti bilen aragatnaşyga geçip bilerler.
Teswirleriňizi bolsa aşakdaky foruma galdyryp bilersiňiz.


text:
Liwiýanyň gaçgak lideri Muammar Kaddafiniň ogullarynyň biri goňşy Niger topragyna bardy. Nigeriň adalat ministri Marou Amadou Saadi Kaddafiniň konwoýynyň ýekşenbe güni demirgazykdaky Adagez şäherine barýarka niger goşunlary tarapyndan saklanandygyny aýtdy.
38 ýaşly Saadi Kaddafiniň üçünji ogly bolup, ol 2004-nji ýylda goşuna goşulmak üçin futbol karýerasyndan el çekipdi. Ol goşunda saýlama bölüme komandirlik etdi.
Niger geçen hepde gözlenýän liwiýalylar gelse, halkara borçnamalaryna hormat goýjagyny wada beripdi. Kaddafä garşy güýçler oňa ygrarly güýçleriň kontrolluk edýän şäherlerini, şol sanda Bani Walid we Sirte şäherlerini ele geçirmäge çalyşýarlar. Muammar Kaddafiniň özüniň nirededigi belli däl.


text:
Ýaňy ýakynda Türkiýede ýurduň premýer-ministri Taýyp Erdoganyň inisiatiwasy bilen, Twitter sosial ulgamy petiklendi. Käbir maglumatlara görä, Taýyp Erdogan Twitterde özüni we öz maşgalasyny korrupsiýada aýyplaýan maglumatyň çap edilmegini ýokuş görüpdir.
Häzirki wagtda türk ýaşlary hökümetiň bu eden işine köpçülikleýin garşylyk görkezýärler we netijede soňky günlerde Twitteri ulanýan türk ýaşlarynyň sany hatda ozalkysynda-da has artdy diýen maglumatlar bar.
Türkmen ýaşlarynyň arasynda-da Türkiýede Twitteriň çäklendirilmegi we bu baradaky maglumatlar dürli ýaňsyly tweetleriň ýazylmagyna sebäp bolýar.
Sosial ulgamyň Begenç Ýazow atly agzasy “Türkiyedäkiler bilen [indiden eýläk] duman [tüsse] arkaly habarlaşarys. Gurak [gury] odun toplaň” diýen degişmeli tweeti ýazyp, Twitteriň Türkiýede petiklenendigini aýdypdyr. Şeýle-de, ol Türkiýede Twittere girizilen “çäklendirmä çäre tapylar” diýip, “Twittere Türkiýeden girmegiň ýene bir ýoly” diýip, link ýerleşdirip, sosial ulgamyň beýleki agzalaryna maslahat beriji tweet ýazypdyr.
“Ertir.com”
“Ertir.com”-da bolsa, Mahinur atly agzanyň “Moda görämi ýa-da kada görä (gyzlar üçin)” diýen temasy sosial ulgamyň agzalarynyň arasynda uly gyzyklanma döredipdir. 24-nji martda gozgalan bu tema 27-nji marta çenli 1227 sapar okalypdyr we oňa 100 sany hem teswir galdyrylypdyr. Otuz iki sapar halanan bu temada gyzlaryň moda görämi ýa-da kada görä geýinmelidigi barada gürrüň edilýär.
Bu tema ilkinji ýazylan teswirleriň birinde Gyrandegen atly agza: “Gyz relýefini belli edýän geýimler köp geýilýär, bu geýmiň geýilmegindäki maksat nämeka?..” diýen soragy orta atypdyr. Angel balajyk atly beýleki bir agza bolsa “Goşulýan, awtor, gowy belläpsiñ! Menä sadadan skromnyja geýinseler halaýan” diýip, teswir galdyrypdyr. Selbi atly ýene bir agza bolsa “... Biziň-ä işimizem skromnylygy talap edyär” diýip, öz iş ýerinde talap edilýän egin-eşik düzgüni barada maglumat galdyrypdyr.
Bu tema boýunça ýazylan soňky teswirleriň birinde Sapar atly agza: “Meniň pikirimçe, her kim özüniň geýnişini görmeli, soňra ile baha kesmeli. Bir adama daşky görnüşi bilen baha berip bolmaz. Adamyň daşyna baha berýän adam samsykdyr meniň üçin” diýip, bu tema barada öz şahsy garaýyşlaryny beýan edipdir.
“VKontakte”
“VKontakte” sosial ulgamynda bolsa Şatlyk Sopyýew (Şatlyklip) atly agza ýa-da topar tarapyndan açylan pikir soralyşyk ünsümi çekdi. Pikir soralyşykda “Şamyrat Orazowyň haýsy aýdymyna klip düşürsek gowy bolar?” diýlip soralýar.
Pikir soralyşyga berlen jogaplaryň arasynda Şamyrat Orazowyň “Söýgi”, “Men bagtly” diýen aýdymlary bar. 25-nji martda açylan bu pikir soralyşyga 27-nji marta çenli jemi 64 adam ses berip, olaryň 34 sanysy “Söýgi”, 30 sanysy hem “Men bagtly” aýdymyna klip düşürmeli diýip ses beripdirler.
Şeýle-de, bu sosial ulgamda "DashOguz_GubaDag_United (DGU)" atly topar tarapyndan açylan ýene bir pikir soralyşygy hakdaky maglumaty siziň bilen paýlaşasym gelýär. 24-nji martda açylan bu pikir soralyşykda türkmenistanly ýedi gyzyň suraty ýerleşdirilipdir we onda şol gyzlaryň haýsysynyň iň owadan gyzdygy soralýar. Bu pikir soralyşyga 27-nji marta çenli jemi 194 adam ses beripdir we 16 sapar hem halanyp, iki gezek hem gaýtadan çap edilipdir.
Pikir soralyşygyň 27-nji martdaky netijelerine görä, 7-nji nomerde ýerleşdirilen gyz birinji orna mynasyp bolupdyr. Ol gyzyň kimdigi barada bäsleşigi gurnaýjylar häzirlikçe hiç hili dolurak maglumat bermändirler.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin 12-nji iýunda bellenilýän Orsýet gününde alymlara, hudožniklere we edebiýatçylara 2015-nji ýyl üçin Russiýa Federasiýasynyň Milli sylaglaryny gowşurýar.
Bu 1990-njy ýylda Orsýetiň döwlet özbaşdaklygynyň jar edilen gününden bäri milli baýramçylyk hökmünde bellenilýän çäreleriň diňe biridir.
Moskwada, Kremliň uly zalynda gowşuryljak baýraklaryň arasynda 5 million rubl ($76,500), medallar we hormat hatlary bar.
Orsýet Federasiýanyň Milli baýragy döwlet sylagy bolup, Sowet Soýuzy darganyndan soň, 1992-nji ýylda döredildi.
Garaşsyz Lewada merkeziniň geçen ýyldaky pikir barlagyna görä, Orsýet gününi ilatyň diňe üç prosenti ýylyň möhüm baýramçylyklarynyň hataryna goşýar.


text:
Paýtagtda soňky ýyllar sport enjamlaryny we egin-eşiklerini satýan dükanlaryň sany köpeldi. Aşgabadyň bazarlarynyň her haýsysynda diýen ýaly bu hili dükanlara duşmak bolýar. Olar diňe bir bazarlarda däl, eýsem paýtagtyň beýleki künjeklerinde hem bar.
Sport harytlarynyň dükanlarynyň ählisi hususy eýeçilikde. Bu dükanlarda sporta we bedenterbiýä degişli harytlaryň dürli görnüşleri bar. Emma olaryň nyrhynyň ýerli ilatyň uly bir bölegi üçin elýeterlidigini aýtmak kyn.
Paýtagtyň "Gülüstan" bazaryndaky sport dükanynyň özüni Ýagmyr diýip tanadan satyjysy bu barada şeýle diýýär. “Biziň müşderilerimiz, esasan, gurply adamlar. Şonuň üçin müşderilerimiz o diýen köp däl”.
Ýagmyryň işleýän dükanynda satylýan harytlaryň hiliniň ýokary bolşy ýaly olaryň bahalary hem ýokary. Mysal üçin, "Adidas" firmasynyň sport egin-eşiginiň bahasy 200-300 manat aralygynda. Şol firmanyň krossowkasy bolsa azyndan 150 manada durýar. Şonuň üçin bu dükanyň müşderileri az.
Ýöne, muňa garamazdan, bu dükanyň söwdasy girdejisiz däl. Ýagmyryň işleýän dükanynyň söwdasy her aý durnukly girdeji getirmese-de, dükan bu söwdadan zyýan çekmeýär. “Geçen aý biziň girdejimiz gowy bolmady. Ýöne şu aýyň başyndan biziň girdejimiz eýýäm 300 dollara ýetdi” diýip, Ýagmyr gürrüň berýär.
Şu aýyň girdejisiniň gowy bolmagynyň sebäbini Ýagmyr ýurtda aprel aýynyň 1-den başlan “Sagdynlyk we bagtyýarlyk hepdeligi” diýilýän çäreler bilen baglanyşdyrýar. Ýagmyryň aýtmagyna görä, bu hepdelige gatnaşýan adamlaryň aglabasy döwlet işgärleri ýa talyplar, olar, esasanam, egin-eşik we sport aýakgaplaryny satyn alýarlar.
Diňe ýöriteleşdirilen sport dükanlary däl, soňky döwürlerde sport egin-eşiklerini satýan adaty dükanlaryň sany hem barha köpelýär. Bu söwda nokatlarynda diňe bir sport egin-eşikleri däl, eýsem gündelik geýilýän egin-eşikler hem satylýar.
Ýasama harytlar
Şolar ýaly söwda nokatlarynyň satyjylarynyň biri – 28 ýaşly Aýmyrat. Onuň satýan sport egin-eşikleriniň köpüsinde dünýä belli bolan "Adidas", "Puma" ýaly firmalaryň belgileri bar. Emma şeýle dükanlarda satylýan bu harytlaryň hili o diýen ýokary däl.
Şeýle harytlaryň aglabasy “ýasama” Hytaýda öndürilen harytlar. “Olar iň bärkisi Eýranda öndürilen krossowkalarça-da ýok. Sebäbi olar “ýasama” krossowkalar. Hakyky "Adidas" ýa-da "Puma" krossowkalaryň bahasy 50 dollardan geçýär. 'Ýasamalaryňky' bolsa aňry gitse, 60 manat” diýip, Aýmyrat gürrüň berýär.
Emma, muňa garamazdan, onuň sport egin-eşik söwdasy soňky döwürde has gyzgalaňly. “Meniň iň gowy geçýän harydym krossowkalar. Diňe krossowkalaryň 37 sanysyny satdym. Hytaýyň ak reňkli sport formasynyň bolsa 24 sanysy geçdi” diýip, Aýmyrat soňky iki günki söwdasy barada gürrüň berdi.
Diňe Hytaýyň däl, dükanlarda Pakistanda, Eýranda we Ýewropada ýerleşýän ýurtlarda öndürilen diýen ýazgyly önümler hem köp. Emma sport enjamlaryna we egin-eşiklere bolan talabyň artmagyna garamazdan, henize çenli “Türkmenistanda öndürildi” diýen ýazgyly harytlara duş gelmek kyn.
Ýagmyryň aýtmagyna görä, bu ýagdaý Türkmenistanda şeýle harytlaryň öndürülmeýändigi bilen bagly bolman, eýsem ýurtda öndürilýän sport egin-eşikleriniň köpüsiniň daşary ýurtlara eksport edilmegi we olaryň bahasynyň juda ýokary bolmagy bilen bagly.


text:
"Türkiýe gaty gowy. Eýrandan birki hepde çykanyňda özüňi erkin duýýarsyň" diýip, geçen 20 ýyllykda ençeme gezek Türkiýä gelip-giden 40 ýaşly eýranly Kaweh aýdýar.
Men Kawehden: “Adalat we Galkynyş” partiýasy häkimiýet başyna geleli aradan geçen sekiz ýyllykda bolan bir üýtgeşme gözüňe ilýärmi?” diýip soradym.
“Yslam egin-eşikli aýallar köpelipdir, alkogolly içgi ýok restoranlar hem şeýle. Ýöne bu zatlar meni biynjalyk edenok. Olar gelip, seni özleri ýaly pikir etmäge, özleri ýaly ýaşamaga mejbur etmesler bolýar” diýip, Kaweh jogap berdi.
Onuň aýaly Şehnem hem: “Türkiýede indi ähli zat gowulanypdyr. Nähili-de bolsa, biz musulman, günbatarly däl” diýip, adamsynyň sözüniň üstüni ýetirdi.
75 ýyl mundan ozal, 1923-nji ýylda Türkiýe Respublikasy gurlaly bäri Türkiýe özüniň türk kimligini gorap saklamak bilen birlikde günbatar älemi bilen ysnyşykly gatnaşyklara synanyşyp geldi. Strategiýanyň bir bölegi hem ençeme asyry arka atan köne Osmanly imperiýasyndan arany açmakdy.
Türkiýe 1952-nji ýylda NATO goşuldy. Ençeme ýyl bäri hem Ýewropa Bileleşigine girmek barada tagalla edip gleýär. Ýöne ýurduň ýakyn goňşulary Eýran, Siriýa we Yrak ýaly ýurtlar bilen gatnaşyk ileri tutulyp ýörülmedi.
Esasy oýunçy
"Adalat we Galkynyş" partiýasy 2002-de häkimiýet başyna gelensoň, Ankara Günbatar bilen oňat gatnaşyklaryny saklap, şol bir wagtyň özünde-de ähli goňşulary bilen gatnaşyklaryny gowulandyrmaga başlady. Muňa Günbatarda Türkiýe ýaranlyklaryny Yslam älemine tarap süýşürýär diýip düşünenler-de boldy.
“Ekstremistik, teokratik režimiň golastynda ýaşamagyň nämedigini türkleriň aglabasy bilenoklar” diýip, ýaňy Eýrandan Türkiýä gaçyp gelen žurnalist Ahmed aýdýar. Ol: “Men "Adalat we Galkynyş" partiýasynyň girizýän özgerişleriniň ahyrsoňy Eýran režiminiň türk görnüşine alyp gelmeginden gorkýaryn” diýýär.
Töwrizli tanyşym Fariborzyň aýtmagyna görä bolsa, ýagdaý munuň edil tersi. “Adalat we Galkynyş partiýasynyň adamlary musulman, ýöne yslamçy ekstremistler däl. Olar hökümet edaralaryna, beýleki guramalara öz adamlaryny ýerleşdirýärler. Ýöne olaryň Türkiýäniň tutuş syýasy sistemasyny üýtgetjek bolýandygy hakda subutnama ýok”.
Fariborzyň garaýşyça, Türkiýäniň Eýran üçin bir görelde bolmagy mümkin.
“Günbatara birje ädim”
Fariborz “Eýranlylar Türkiýäniň geçen 20 ýyllykda eden ykdysady ösüşine, onuň demokratik parlamentar sistemasyna, media erkinligine guwanýarlar. Käbir kemçilikler sebäpli Günbataryň Türkiýäni tankytlamagy mümkin. Eýranlylar üçin bolsa, bu ýurduň Günbatar bilen aralygy diňe birje ädim” diýýär.
Ankara soňky ýyllarda Eýran bilen gatnaşyklaryny gowulandyrmak ugrunda köp iş etdi. Türkiýe eýranlylardan wiza soramaýan az sanly ýurtlaryň biri bolansoň, ýylda bir milliondan ýokary eýranly Türkiýä gelip gidýär. Mundan daşgary hem türk uniwersitetlerinde 10 müňlerçe eýranly okaýar.
“Türkiýe bilen gatnaşyk ilkinji nobatda eýranlylar üçin gowy. Olar gelip, Stambulyň gözelliklerini, syýasy partiýalary, saýlawlary, mediany görýärler. Musulman bolmak erkinlik gerek däl diýildigi däl” diýip, Kaweh bu zatlardan oňyn netije çykarýar.
Abbas Jawadi Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Gepleşikler bölüminiň başlygynyň kömekçisi. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Orsýetiň Sankt Peterburg şäherinde ýaşlaryň bir topary muzeý eksponaty hökmünde saklanýan tanymal “Awrora” gämisinde deňiz garakçylarynyň nyşany bolan kelleçanakly we kese goýlan süňkli baýdagy goýdular. Olar muny gäminiň üstünde geçirilýän gezelenç wagty amala aşyrdylar.
“Itar-Tass” habar gullugynyň maglumatyna görä, bu waka boýunça alty adam tussag edilipdir. “Awrora” resmi taýdan Orsýetiň Goranmak ministrliginiň emlägidir.
1917-nji ýylda “Awrora” gämisinden top atylandan soň, bolşewikler Gyş Köşgüne hüjüme geçipdiler. Bu 1917-nji ýylyň Oktýabr rewolýusiýasynyň başlanjygy hökmünde häsiýetlendirilýär.


text:
Hytaýyň taryhynda ilkinji gezek şäherlerde ýaşaýan ilatyň sany obalardaky ilatyň sanyndan geçdi.
Hytaýyň milli statistika edarasynyň ýaýradan maglumatyna görä, 2011-nji ýylyň ahyryna çenli ýurduň ilatynyň 51 prosentden gowragy şäherlilerden ybarat bolupdyr.
Hytaýyň obalaryndaky ykdysady kynçylyklar sebäpli oba ýerlerinde ýaşaýanlar has köp girdejili işleriň gözleginde obalary terk edýärler.
Geçen ýyl Hytaýyň ykdysadyýeti 9 prosentden gowrak ösdi. Soňky statistiki sanlara laýyklykda, häzirki wagt Hytaýda 1 milliard 340 million adam ýaşaýar.


text:
Elif Şafak birnäçe baýraga mynasyp bolan türk ýazyjysydyr. Ol öz eserlerini türk we iňlis dillerinde ýazýar. Onuň 13 kitaby, şol sanda “Ata we nikasyz ogul”, “Yşgyň 40 düzgüni”, “Isgender” we onuň öz şahsy durmuşyndan ýazan “Gara süýt” atly ýatlamalar kitaplary çapdan çykdy.
Şafagyň “Gara süýt” atly kitabynda onuň çaga dograndan soň düşen depressiw ýagdaýy, ýagny käbir aýallarda bolýan agyr sussupesligi bilen göreşi barada gürrüň edilýär.
Onuň eserlerinde “saýrylygyň”, ýagny aýal bolmagyň, migrantlaryň, jynsy azlyklaryň ýa-da dürli ynançlaryň sesleri ýaňlanyp, ol sesler medeniýetleri aşyp, kontinentleri gaplap alýarlar. Şafak hekaýa aýdyp bermegiň güýji barada Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosy: Siziň üstünlikli hekaýaçy, ýazyjy bolmagyňyzyň altyn düzgünleri nämede?
Elif Şafak: Dogrymy aýtsam, munuň reseptleri ýa-da formulalary bardyr öýdemok, ýöne meniň has üns berýänim ýürek we duýgular. Döredijilikli ýazmak okuwlarynda biz “Siz näme bilýän bolsaňyz, şony ýazyň” diýýäris, ýöne bu meniň ynanýan düzgünim däl. Men her bir adamyň ýüregi nämäni duýýan bolsa, şony ýazmalydygyna ynanýaryn.
Bu siziň aň-bilimiňiz, pähimliligiňiz ýa-da logikaňyz bolmaly däl, bu siziň ýüregiňiz bolmaly. Şeýlelikde biz tä arabaglanyşygy duýýançak, islendik we ähli zat barada ýazyp bileris. Bu sungatyň owadanlygydyr. Bu bir transsendent, ýagny filosofiýada akyl ýetirip bolmaýan bir tejribedir.
Ondan başga-da men tutuş ynsan tejribesini sanlyja sahypada açyp görkezýän ýekeje hekaýanyň hem bardygyna ynanamok. Esasy zat sesleriň köplügini saklamakdyr.
Biz taryha ser salanymyzda şol bir režimiň we şol bir medeniýetiň dürli adamlar tarapyndan dürli görnüşde başdan geçirilip biljekdigini görýäris. Meselem, meniň ýaňy-ýakynda tamamlan kitabym Osman imperiýasynyň XVI asyrynda bolan käbir wakalary öz içine alýar.
Gürrüňi edilýän asyrda ýaşan ermeni ýa-da ýewreý ol döwri dolandyryjy elita gatlagyna degişli adamynyňkydan üýtgeşik görnüşde başdan geçirendirler. Edil şolar ýaly-da haremhana köşgünde ýaşan zenan bilen tenini satýan aýal gürrüňi gidýän döwri dürliçe başdan geçirendirler.
Biz başdan geçirmeleriň köplügine, ýagny dürli-dürli bolýandygyna düşünmelidiris we hiç haçan hiç kime adamzat taryhynyň islendik döwrüni azaldyp, bir hekaýa sygdyrmagyna rugsat bermeli däldiris. Sebäbi bu resmi taryhyň bize edýän zatlarydyr. Milletçi taryhlar dürli-dürlüligi, köplügi azaldyp, taryhy bir hekaýa sygdyrmaga dyrjaşýarlar we olar, ine, “şu hakykat” diýýärler.
Azatlyk Radiosy: Siz hem ene, hem-de üstünlikli ýazyjy. Aýal gowy ene hem-de şol bir wagtyň özünde-de üstünlikli karýera eýe bolup bilmez, diýlen düşünje näme üçin size degişli däl?
Elif Şafak: Ilkibada men eser ýazmak bilen eneligiň arasyndaky deňagramlylyga örän aňsat ýetip bilmedim. Sebäbi meniň ähli goşlarym çemedanymdady we bir ýurtdan başga bir ýurda göçüp-gonup ýaşaýardym.
Men hemişe örän garaşsyzdym we erkin pikirlenýän adamdym. Bir ýerde durnukly ýaşamak baradaky düşünje ilkibada meni gorkuzypdy.
Meniň ilkinji çagam dünýä ineninden soň, çaga doglandan sekiz aý çemesi soňky depressiýany, sussupesligi başdan geçirdim. Meniň “Gara süýt” atly kitabymda şol başdangeçirmelerim beýan edilýär. Şol depressiýa maňa köp zatlary öwretdi. Şonda meniň öz gorkularym we gaýgy-aladalarym bilen ýüzbe-ýüz bolmaga mazalyja mümkinçiligim bolupdy.
Depressiýanyň agyr geçýändigine garamazdan, ol biziň üçin, dogrusy, gymmatly bir mümkinçilikdir. Sebäbi biz depressiýany başdan geçiren wagtymyz, ol bize özümizi gaýtadan döretmek üçin ajaýyp mümkinçilik berýär we men hem bu mümkinçilikden peýdalandym. Men üns bilen öz böwrümi diňledim we içimde alty sany dürli-dürli Elifi, ýagny özümi tapdym.
Azatlyk Radiosy: Siz öz eserleriňizde ermeni we türk syýasaty baradaky meseleleri gozganyňyz üçin, siziň eserleriňiz tankyt edildi. Şol tanyktlara siz nähili jogap berýärsiňiz?
Elif Şafak: Maňa adamlardan, ähli taraplar boýunça hemişe tankytlar gelip gowuşýar. Sebäbi men ýurdumdaky gapma-garşylygy, tarapgöýlügi halamaýaryn we men şol çaprazlyklaryň çäklerinden daşary çykmaga synanyşýaryn. Meniň dürli taraplardan okyjylarym bar. Olar liberallar, çepçiler, konserwatiwler. Meniň başatgy atynýan okyjylarym hem bar, gysga ýubka geýýän okyjylarym hem bar. Bu dürlilik meniň üçin gymmatly.
Gynansak-da, meniň ýurdumda ähli zat polýarizlenen görnüşe eýe boldy. Biz psihiki gettolara bölünen ýagdaýa düşdük. Meniň pikirimçe welin, sungatyň we edebiýatyň bölmek däl-de, birleşdirmek ähmiýeti bar. Men bölünme bilen däl-de, baglanyşma bilen gyzyklanýaryn.
Meniň pikirimçe, her bir adam dürli seslerden düzülendir. Biz hemişe demokratiýa barada, hamana ol hökman adamynyň daşyny gurşaýan zat hökmünde gürrüň edýäris, emma welin, adamyň öz içinde-de demokratiýa bolmaly. Biziň içimizde nähili režim bar? Ol absolýut monarhiýamy? Ol diktator režimimi ýa-da plýuralistik demokratiýamy?


text:
Şu gün Brýusselde açylýan Ýewroparlamentiň maslahatynda Belarusdaky ýagdaýa serediler.
Ýewroparlamentiň metbugat gullugynyň maglumatyna görä, deputatlar resmi Minskiniň garşysyna sanksiýa girizmek meselesini maslahatlaşar. Hususan-da, belarus ýolbaşçylarynyň ÝB ýurtlaryna gelmegini gadagan etmek, olaryň daşary ýurtlardaky hasaplaryny doňdurmak ýaly meseleler barasynda gürrüň ediler.
Şeýle-de Belarusdaky ýagdaý barasynda ÝB-niň daşary syýasat boýunça ýokary derejeli wekili Katrin Aştonyň ýörite beýannama bilen çykyş etmegine garaşylýar.
Geçen ýylyň 19-njy dekabrynda Belarusda geçirilen prezident saýlawlaryna, saýlawlardan soň Minskide oppozisiýanyň mitinglerini häkimiýetleriň dargatmagyna ÝB-de tankydy baha berildi.
Häzir köpçülikleýin bidüzgünçilikler boýunça 25 adamyň üstünden iş gozgaldy, olaryň dördüsi prezidentlige dalaş eden kandidatlardyr.


text:
Ukraina Orsýete tarapdar separatistler doly ýaragsyzlanýança olar bilen islendik ýaraşykdan boýun gaçyrýar. Ukrainanyň goranmak ministri Waleriý Heleteý 8-nji iýulda eden beýannamasynda “gozgalaňçylar öz ýaragyny müdimilik taşlan halatynda gepleşik geçirmek mümkin” diýdi.
Ukrainanyň harbylary soňky günlerde gozgalaňçylaryň köpüsini Donetske we Luhanska çekilmäge mejbur etdiler. Prezident Petro Poroşenko goşuna şäherleriň daşyny gabamagy we gozgalaňçylary goşmaça ýarag üpjünçiliginden mahrum etmegi tabşyrdy.
ABŞ-nyň we Fransiýanyň prezidentleri 7-nji iýulda geçiren telefon gepleşiginde Orsýetiň prezidenti Wladimir Putini gozgalaňçylaryň Kliýew bilen gepleşik geçirmegi üçin olara basyş etmäge çagyrdylar.
Fransua Holland 8-nji iýulda Parižde eden çykyşynda “Ukrainadaky krizisden syýasy çykalga tapmak üçin ähli zat edilmeli diýdi”.


text:
Şu gün “Aşgabat” stadionynda Türkmenistanyň futbol boýunça çempionatynyň 2-nji tapgyrynyň häzirki çempion “Altyn asyr” bilen Kubogyň eýesi “Ahalyň” arasyndaky soňa süýşürilen duşuşygy geçirildi. Birinji aýlawyň esasy oýny hasaplanýan bu duşuşyk ilkibaşda 15-nji martda geçirilmelidi. Ýöne “Ahalyň” AFK-nyň Kubogy ugrundaky ýaryşynyň toparça böleginde çykyş edýändigi üçin ol 3-nji maýa süýşürilipdi.
Geçen hepdede AFK-nyň Kubogynyň eýesi bolan Kuweýtiň “Al-Kadsiýasy” bilen agyr oýun geçiren “Ahala” garanyňda, “Altyn asyryň” bu wajyp duşuşyga ykjam taýýarlanmaga 5 gün artyk wagty bolupdy.
Muňa garamazdan, birinji ýarym “Ahalyň” birneme artykmaçlygynda geçdi we “Altyn asyryň” derwezesine geçirilen, ýöne hasap edilmedik gol arakesmä çenli duşuşygyň esasy wakasyna öwrüldi: sütünüsti germewe degip gaýdan pökgini Mihail Titow eli bilen derwezä gönükdirdi. Emin goly hasap etmedi we “Ahalyň” oýunçysyna sary petek görkezdi.
Ikinji ýarym “Altyn asyryň” derwezesine geçirilen gol bilen başlandy 49-njy minutda pökgi çep gyradan ýokardan 11 metrlik urgynyň ýerine ýetirilýän nokadynyň töweregine Gurban Annaýewe geçirildi. Onuň ýerine ýetiren kelle urgysy bolsa goragça degip, derwezä girdi.
Şondan soň, “Altyn asyr” oýny öz eline alyp, garşydaşyň derwezesiniň alkymynda amatly pursatlaryň birnäçesini döretdi. Netijede çempion ýeňlişden duşuşygyň esasy wagtynyň tamamlanmagyna 4 minut galanda halas boldy. 11 metrlik urgyny gazanan ýaş hüjümçi Selim Nurmyradowyň özi-de ony dürs ýerine ýetirmegi başardy. Bu Kazanyň “Rubininiň” ýaşlar toparynyň öňki oýunçysynyň şu çempionatdaky netijeli üçünji 11 metrlik urgusydyr.
Duşuşygyň ahyry dartgynly ýagdaýda geçdi. Emin futbolçylary birneme köşeşdirmek üçin 89-njy minutda Umytjan Astanowy (“Altyn asyr”) we Gurban Annaýewi (“Ahal”) oýundan çykarmaga mejbur boldy.
Şeýlelikde, şu duşuşykdan soň, “Altyn asyr” 21, “Ahal” bolsa 17 utuk toplady. Ýöne “Türkmennebitönümleri” baş müdirliginiň toparynyň bir oýun az geçirendigini bellemek gerek.
Birinji aýlawyň soňa süýşürilen ýene bir oýny galdy. “Balkan” bilen “Ahalyň” arasyndaky bu duşuşyk 20-nji iýunda Balkanabatda geçiriler.
Maglumat toplamagy halaýanlara duşuşygyň sanlaryny we delillerini hödürleýäris.
«Altyn asyr» – «Ahal» – 1:1 (0:0)
3-nji maý. Aşgabat. «Aşgabat» stadiony. 1 000 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Selim Nurmyradow 86 11 metrlik urgudan, Gurban Annaýew 49.
Duýduryş alanlar: Myrat Annaýew 24, Ahmet Ataýew 29, Serdar Annaorazow 48, Nazar Çöliýew 51, Süleýman Muhadow 60, Myrat Hamraýew 24, Mihail Titow 29, Alibek Abdurhmanow 56, Damar Batyrow 75.
Oýundan çykarylanlar: Umytjan Astanow 89, Gurban Annaýew 89.
Emin: Çarymyrat Gurbanow.
Gözegçi emin: Hudaýnazar Rejepow.
9-njy tapgyrdan soň toparlaryň ýerleşiş tertibi
Iň köp pökgi geçirenler:
Myrat Ýagşyýew ("Balkan") – 10 pökgi (1 – 11 metrlik urgudan).
Süleýman Muhadow ("Altyn asyr") – 8.
Didar Durdyýew ("Hazyna") – 8 (1).


text:
Ukrainanyň iş başyndaky prezidenti Oleksandr Turçinow özüniň näme sebäpden 40 müň sany ätiýaçdaky esgeri jemländiginiň sebäbini düşündirdi.
Ol bu çäräni Orsýetiň Krymy basyp almagyna, Krymyň Orsýete birikdirilmegi baradaky referenduma, rus goşunlarynyň ukrain serhediniň gyrasyna üýşürilmegine garşy jogap hökmünde görendigini aýtdy.
Turçinow telewideniýede berlen çykyşynda Orsýetiň syýasy ýolbaşçylarynyň «imperiýa arzuwlary bilen ýaşaýandyklaryny» we Ukraina «uruş bilen haýbat atýandyklaryny» aýtdy.
Şeýle-de ol Kreml Ukrainanyň awtoritar režimini agdaran halk gozgalaňyndan dowla düşüp, gorky astynda hereket edýär, Kreml agressiýasy «demokratik we ösýän» Ukrainadan gorky esasynda güýçlendi diýdi.
Ol Orsýet Ukraina ýurdy bölmek üçin «prowokatorlary we bozgaklary» iberýär, «dönükleri we separatistleri» maliýeleşdirýär diýdi.


text:
Geçen hepde Türkmenistan Nebit-gaz ministrliginiň işini togtatdy. Aşgabat bu ädimi ýurduň energiýa pudagynyň işini gowulandyrmak üçin ädendigini aýdýar. Bu kararyň nähili netijeleriniň boljagyny bolsa wagt görkezer.
Emma bu karar energiýa pudagy bilen bagly ýurtda ädilen beýleki ençeme ädimleriň yzýanyna gabat geldi. Meselem, soňky döwürlerde nebit-gaz pudagynda kadrlary köpçülikleýin işden boşatmak, degişlilikdäki käbir kärhanalaryň işini azaltmak ýa ýatyrmak ýaly mysallary getirse bolar.
Şeýle-de, bu ýagdaýlar ýurduň ykdysadyýetiniň barha ýaramazlaşýan we Türkmenistanyň öz energiýa eksportyny köp ugurly etmek boýunça alyp baran tagallalarynyň şowsuz bolan pursatlaryna gabat gelýär.
Merkezi Aziýa meselelerine bagyşlanyp taýýarlanýan Mejlis atly gepleşigimiziň nobatdaky sanynda "Bu kararlaryň asyl maksady näme? Pudakda dowam edýän bu krizisiň dýüp sebäbi näme we onuň çözgütleri näme bolup bolar?" diýen temalaryň töwereginde aýlanylýar.
Mejlisiň myhmanlary:
John Roberts - energiýa pudagy boýunça tanymal ekspert hemem düýbi Waşingtonda ýerleşýän “The Atlantic Council” edarasynyň energiýa boýunça baýry alymy. Ol Türkmenistana yzygiderli sapar edip, energiýa boýunça maslahatlara gatnaşýar,
Dr. Luca Anceschi - Glasgow Universitetiniň Merkezi Aziýa bölüminiň ýolbaşçysy hemem Türkmenistanyň bitaraplyk sýyasaty baradaky kitabyň awtory,
Bruce Pannier – Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Merkezi Aziýa barada habarlar çap edýän blogy “Qishloq Ovoziniň” redaktory.
Programmany Azatlyk Radiosynyň müdiri Muhamad Tahir alyp barýar.
Gepleşigi diňlemek üçin aşakdaky düwma basyň.


text:
Metbugata gözegçilik edýän gurama Orsýetde we beýleki post-sowet ýurtlarynyň köpüsinde hökümet täsirindäki telewideniýäniň demokratiýany bökdeýändigi barada duýduryş etdi.
Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň metbugat azatlygy boýunça wekili Miklos Harazti bu barada şeýle diýdi: «Eger köp adam öz alýan maglumatynyň aglabasyny ýa hökümetiň elindäki, ýa hususylaşdyrylan bolup, hökümet ýolbaşçylarynyň ýakynlarynyň ýa maşgalalarynyň elinde bolan telewideniýeden alýan bolsa, bu ýerde azat saýlawlar ýa dogry-dürs demokratiýa barada gürrüň edip bolmaz.»
Harazti AP agentligine özüniň Orsýet, Belarus we Merkezi Aziýadaky hem Günorta Kawkazdaky post-sowet ýurtlarynyň köpüsi barada alada edýändigini aýtdy.


text:
Täjigistanyň resmileri ABŞ tarapyndan tälim berlen ýokary derejeli polisiýa resmisiniň Siriýadaky “Yslam döwleti” toparynyň hataryna goşulmagy bilen bagly derňewe başlandyklaryny mälim etdiler.
OMON ýörite güýçleriniň ozalky kommandiri Gulmurod Khalimow wideo arkaly çykyş edip, ABŞ-nyň geçiren türgenleşik programmalaryna üç gezek gatnaşandygyny aýdýar.
Döwlet departamentiniň metbugat wekili Pooja Jhunjhunwala bu maglumaty tassyklap, CNN tele-korporasiýasyna maglumat berdi.
Ol: “2003-2014-nji ýyllar aralygynda polkownik Khalimow ABŞ-da we Täjigistanda geçirilen terrorçylyga garşy tälim beriş kurslarynyň bäşisine gatnaşdy” diýdi.
Wideo ýazgyda rusça gürleýän Khalimow tälim beriş kurslarynyň dowamynda gören zatlary sebäpli, ABŞ-a garşy çykandygyny aýdýar.
Ol: “Amerikan doňuzlary, bäri garaň: men Amerikada üç sapar boldum. Men siziň musulmanlary öldürmek üçin esgerleri nähili türgenleşdirýändigiňizi gördüm” diýýär.
Ol soňy bilen: “biz siziň öýleriňizi taparys, biz sizi öldüreris” diýip haýbat atýar.
Wideoda Khalimow mergen tüpeňi bilen 25 metr aralykdaky tomat gutusyny hem atyp urýar.
Täjigistanyň baş prokurory Manuçehr Makhmudzod Khalimowyň hereketleri bilen baglylykda derňewiň başladylandygyny mälim etdi.
Döwlet departamentinden Jhunjhunwala Khalimowyň we onuň toparynyň beýleki agzalarynyň türgenleşik programmalaryna täjik hökümeti tarapyndan hödürlenendigini aýtdy.


text:
Bildirişler
«Türkmenistanyň çäklerine getirilýän mebel önümleri üçin gümrük pajyny bellemek hakynda» Türkmenistanyň Prezidentiniň kakary
Ýurdumyzyň önüm öndürijilerini höweslendirmek, olaryň bähbitlerini goramak we öndürýän önümleriniň bäsleşige ukyplylygyny ýokarlandyrmak, şeýle hem söwda dolanyşygyny düzgünleşdirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Türkmenistanyň çäklerine getirilýän aşhana mebelleri we esgerlere niýetlenen krowatlar (Daşary ykdysady işiň haryt sanawy boýunça şertli belgileri degişlilikde 9403 40, 9403 20 200-den) üçin olaryň gümrük bahasynyň 50 göterimi möçberde gümrük pajyny bellemeli. Şu karar 2016-njy ýylyň 1-nji awgustyndan güýje girýär.
Türkmenistanyň çäklerinden daşary alnyp gidilende gümrük paçlary tölenmeýän we mukdar taýdan çäklendirilmeýän kabir harytlaryň sanawy
Ýurdumyzyň önüm öndürijilerini höweslendirmek, olaryň öndürýän önümleriniň daşary ýurtlara ýerlenýän möçberlerini artdyrmak maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Türkmenistanyň çäklerinden daşary alnyp gidilende gümrük paçlary tölenmeýän we mukdar taýdan çäklendirilmeýän käbir harytlaryň sanawyny tassyklandy. Şeýle hem, Türkmenistanyň serhetýaka söwda merkezlerinde we howa menzillerinde ýerleşýän paçsyz söwda nokatlarynda daşary ýurtly alyjylara ýerlenilýän azyk önümlerini olara Türkmenistanyň çäginden daşary alyp gitmäge ygtyýar berildi. Şu Karar 2...
Türkmenistanyň Prezidentiniň «Harytlaryň käbir görnüşleri Türkmenistana getirilende we onuň çäklerinden daşary alnyp gidilende gümriik paçlarynyň meseleleri hakynda» karary
Türkmenistanyň Prezidentiniň «Harytlaryň käbir görnüşleri Türkmenistana getirilende we onuň çäklerinden daşary alnyp gidilende gümriik paçlarynyň meseleleri hakynda» karary «Harytlaryň käbir görnüşleri Türkmenistana getirilende we onuň çäklerinden daşary alnyp gidilende gümrük paçlarynyň meseleleri hakynda» Türkmenistanyň Prezidentiniň 2016-njy ýylyň 25-nji maýyndaky 14792-nji karary bilen: 1. Türkmenistanyň çäklerine getirilende gümrük paçlary bellenen käbir harytlaryň sanawy hem-de gümrük paçlarynyň möçberleri tassyklandy. 2. «Türkmenistana getirilende we onuň çäklerinden daşa...
«Harytlaryň käbir görnüşlerini daşary ýurtlara ýerlemegiň hem-de olary Türkmenistanyň çäklerinden daşary alyp gitmegiň tertibini kämilleşdirmek hakynda» Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary
?Harytlaryň käbir görnüşlerini daşary ýurtlara ýerlemegiň hem-de olary Türkmenistanyň çäklerinden daşary alyp gitmegiň tertibini kämilleşdirmek hakynda» Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary «Harytlaryň käbir görnüşlerini daşary ýurtlara ýerlemegiň hem-de olary Türkmenistanyň çäklerinden daşary alyp gitmegiň tertibini kämilleşdirmek hakynda» Türkmenistanyň Prezidentiniň 2016-njy ýylyň 15-nji aprelindäki 14723-nji karary bilen: 1. Döwlete dahylsyz edara görnüşli taraplaryň we hususy telekeçileriň Türkmenistanda öndürilýän önümleri eksport etmek bilen bagly, bahasy erkin aýlanýan puluň bel...
«Türkmenistana getirilýän kafeli we keramiki plitkany ýelmeşdiriji gury gurluşyk garyndylary üçin gümrük pajynyň möçberini bellemek hakynda» Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary
?Türkmenistana getirilýän kafeli we keramiki plitkany ýelmeşdiriji gury gurluşyk garyndylary üçin gümrük pajynyň möçberini bellemek hakynda» Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary «Türkmenistana getirilýän kafeli we keramiki plitkany ýelmeşdiriji gury gurluşyk garyndylary üçin gümrük pajynyň möçberini bellemek hakynda» Türkmenistanyň Prezidentiniň 2016-njy ýylyň 8-nji aprelindäki 14708-nji karary bilen: 2016-njy ýylyň 1-nji maýyndan başlap, Türkmenistana getirilýän, kafeli we keramiki plitkany ýelmeşdiriji, çäge we sement esasynda taýýarlanýan gury gurluşyk garyndylary (Daşary ykdysady işiň h...
«Türkmenistanyň çäklerine harytlaryň wagtlaýyn getirilmegini düzgünleşdirmek hakynda»Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary
?Türkmenistanyň çäklerine harytlaryň wagtlaýyn getirilmegini düzgünleşdirmek hakynda»Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary «Türkmenistanyň çäklerine harytlaryň wagtlaýyn getirilmegini düzgünleşdirmek hakynda»Türkmenistanyň Prezidentiniň 2016-njy ýylyň 25-nji martyndaky 14677-nji karary bilen: Türkmenistanyň çäklerine wagtlaýyn getirilip, gümrük paçlaryndan şertli doly boşadylmaga degişli harytlaryň sanawy tassyklandy. Türkmenistanyň çäklerine wagtlaýyn getirilip, gümrük paçlaryndan şertli doly boşadylmaga degişli harytlaryň sanawynda hem-de Türkmenistanyň çäklerine getirilende gümrük paçlar...
«Temmäki önümlerini Türkmenistanyň çägine getirmegiň we söwdasyny amala aşyrmagyň tertibini kämilleşdirmek hakynda» Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary
?Temmäki önümlerini Türkmenistanyň çägine getirmegiň we söwdasyny amala aşyrmagyň tertibini kämilleşdirmek hakynda» Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary «Temmäki önümlerini Türkmenistanyň çägine getirmegiň we söwdasyny amala aşyrmagyň tertibini kämilleşdirmek hakynda» Türkmenistanyň Prezidentiniň 2016-njy ýylyň 18-nji martynda çykaran 14671-nji kararyna laýyklykda: 1. Temmäki önümlerini bellenen tertipde Türkmenistanyň çägine getirmäge, iň pes bölek satuw bahalaryny bellemäge, garamagyndaky edara görnüşli taraplaryň üsti bilen lomaý we bölek satuw söwdasyny amala aşyrmaga diňe Türkmenistany...
Türkmenistana getirilýän awtoulag serişdeleri üçin gümrük pajynyň möçberini bellemek hakynda
Türkmenistanyň Prezidentiniň 2016-njy ýylyň 4-nji martyndaky «Türkmenistana getirilýän awtoulag serişdeleri üçin gümrük pajynyň möçberini bellemek hakynda» 14658-nji karary bilen Türkmenistanyň çäklerine getirilýän awtoulag serişdeleri (Daşary ykdysady işiň haryt sanawy boýunça şertli belgisi 8702, 8703, 8704 we 8705) üçin gümrük paçlarynyň möçberleri tassyklandy. Şu karar 2016-njy ýylyň 1-nji maýyndan güýje girýär. Türkmenistanyň çäklerine getirilýän awtoulag serişdeleri üçin gümrük paçlarynyň möçberleri T/b Awtoulag serişdeleri, öndürilen ýyly...
Türkmenistana getirilýän izogam üçin gümrük pajynyň möçberini bellemek hakynda
Türkmenistanyň Prezidentiniň «Türkmenistana getirilýän izogam üçin gümrük pajynyň möçberini bellemek hakynda» 2016-njy ýylyň 4-nji martyndaky 14657-nji karary bilen 2016-njy ýylyň 10-njy martyndan başlap, şahsy taraplar we eýeçiliginiň görnüşine garamazdan, edara görnüşli taraplar tarapyndan Türkmenistana getirilýän izogam (Daşary ykdysady işiň haryt sanawy boýunça şertli belgisi 6807) üçin gümrük bahasynyň 100 göterimi, ýöne 1 inedördül metri üçin azyndan 3,35 amerikan dollary möçberde gümrük pajyny bellenildi.
Türkmenistanyň Prezidentiniň 2016-njy ýylyň 5-nji fewralyndaky 14594-nji karary bilen Eksport edilmegi bilen bagly Türkmenistanyň gümrük çäginden daşyna çykarylanda sertifikatlaşdyrylmaga degişli önümleriň Sanawy tassyklandy.
Türkmenistanyň Prezidentiniň 2016-njy ýylyň 5-nji fewralyndaky 14594-nji karary bilen Eksport edilmegi bilen bagly Türkmenistanyň gümrük çäginden daşyna çykarylanda sertifikatlaşdyrylmaga degişli önümleriň Sanawy tassyklandy. Eksport edilmegi bilen bagly Türkmenistanyň gümrük çäginden daşyna çykarylanda sertifikatlaşdyrylmaga degişli önümleriň SANAWY I. Uglewodorod önümleri - Çig nebit we nebit önümleri - Tebigy gaz - Suwuklandyrylan gaz - Gaz kondensaty - Polietilen - Polipropilen II. Oba hojalyk önümleri - Pagta we pagta süýümi - Bugdaý w...
Bildiriş
2016-njy ýylyň 7-nji ýanwaryndan başlap Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň www.customs.gov.tm salgyly internet saýtynyň täzelenen görnüşi işe girizildi.


text:
Hytaýyň resmileri terrorçylyk bilen ilteşikli aýyplamalarda 81 adamy tussag etdiler. Gürrüňi edilýän tussaglaryň dokuz sanysy ölüm jezasyna höküm edildi. Tussaglaryň galanlary bolsa, ömürlik türme jezasyna ýa-da gysga möhletleýin tussaglyga höküm edildiler.
Hytaýyň döwlet telewideniýesiniň berýän maglumatyna görä, tussaglar baradaky hökümler 5-nji iýunda ýurduň demirgazyk-günbataryndaky durnuksyz Sinjiang (Xinjiang) regionynyň sudy tarapyndan çykarylypdyr.
Maglumatlarda, ýurduň ýolbaşçylaryny[ Sinjiangda terrorçylyga garşy göreş diýen çäreleriniň çäginde, başga-da 29 şübheliniň tussag edilendigi aýdylýar.
Ýakynda Sinjiangda amala aşyrylan güýçli hüjümleriň yz ýany, sebitde ýüzlerçe adam tussag edilip, olaryň onlarçasy agyr türme jezalaryna höküm edildi.
Geçen aý gürrüňi edilýän sebitiň paýtagty Urumçide amala aşyrylan şol ýowuz hüjümde takmynan 40 adam heläk bolupdy. Resmiler şol hüjümi amala aşyrmakda Sinjiangyň türki dilli uýgur ilatynyň arasyndaky ekstremistleri aýyplapdylar.


text:
Şu gün, ýagny 3-nji maýda Bütindünýä metbugat azatlygy güni bellenilýär. Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan 1993-nji ýylyň dekabr aýynda yglan edilen bu sene, şu ýyl “Informasiýanyň we esasy azatlyklaryň elýeterligi - bu siziň hukugyňyzdyr” diýen şygar astynda bellenilýär.
“Men Bütindünýä metbugat azatlygy gününde ähli hökümetleri, syýasatçylary, biznesmenleri we graždanlary garaşsyz, erkin mediany goldamaga çagyrýaryn. Bu esasy hukuklar bolmazdan, adamlaryň erkinligi we güýç-kuwwaty çäkli bolar. Şunuň esasynda biz ähli adamlar üçin mertebeli we mümkinçilikli dünýäni döretmegiň ugrunda bilelikde işläp bileris” diýip, BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun 3-nji maýda guramanyň websaýtynda çap eden beýanatynda ýazýar.
Emma şol bir wagtda Türkmenistanda Azatlyk Radiosynyň habarçysy Saparmämmet Nepesgulyýew toslama aýyplamalar esasynda tussag edilip, indi 10 aýa golaý wagt bäri tussaglykda saklanylýar. Onuň häzirki ykbaly barada resmi taýdan hiç hili maglumat berilmeýär.
Türkmen häkimiýetleri maglumat bermeýär
Azatlyk Radiosynyň we “Türkmenistandan alternatiw habarlar” guramasynyň habarçysy Saparmämmet Nepesgulyýew geçen ýylyň 7-nji iýulynda Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy şäherinde öz žurnalistika işi bilen baglanyşykly maglumatlary ýygnaýan wagty tussag edildi.
Onuň ejesiniň aýtmagyna görä, türkmen häkimiýetleri Nepesgulyýewiň ýanynda neşe garyndyly “tramadol” dermanynyň tapylandygyny aýdyp, ony 2015-nji ýylyň 31-nji awgustynda toslama aýyplamalar esasynda 3 ýyl türme tussaglygyna höküm edipdirler.
Emma şol bir wagtda, türkmen häkimiýetlerinden Nepesgulyýewe bildirilýän aýyplama, onuň türmedäki ýagdaýy barada resmi taýdan hiç hili maglumat alyp bolmaýar.
Häzirki wagtda, Azatlyk Radiosynyň Nepesgulyýewiň ejesinden oglunyň ykbaly barada maglumat almak synanyşyklary hem başa barmaýar.
Halkara guramalary çagyryş edýär
Soňky 10 aýyň dowamynda halkara hukuk goraýjy guramalaryň ençemesi beýanat ýaýradyp, S.Nepesgulyýewiň öz žurnalistik işi üçin ýanalýandygyny öňe sürdüler. Olar öz beýanatlarynda türkmen häkimiýetlerini Nepesgulyýewiň ykbaly barada maglumat bermäge we ony azatlyga goýbermäge çagyrdylar.
Halkara guramalarynyň global metbugat azatlygy boýunça ýaýradýan hasabatlarynda Türkmenistan ýylyň-ýylyna iň pes bahalaryň birini alýar we resmi Aşgabat, öz kanunlaryna garşy gidip, raýatlaryň informasiýa almak we ýaýratmak azatlygyny yzygiderli bozýanlygy üçin tankyt edilýär.
“Azatlyk öýi” guramasynyň global metbugat azatlygy boýunça 2016-njy ýyldaky ýyllyk hasabatynda hem Türkmenistan ýene “ýamanyň ýamany” diýilýän ýurtlaryň onlugyna girdi.


text:
“Türkmenistanda Internetiň işleýşi sizi kanagatlandyrýarmy?” Azatlyk Radiosynyň azathabar.com websahypasynda orta atylan bu sorag okyjylaryň arasynda uly gyzyklanma we seslenme döretdi.
Üç günüň dowamynda bu soraga berlen 100-e golaý jogabyň tas ählisinde diýen ýaly Türkmenistandaky Internetiň ýagdaýynyň kanagatlanarsyzdygy aýdylýar.
Forumda öz pikirini galdyranlar, bir tarapdan, ýurtdaky Internetiň tizliginden şikaýat etseler, beýleki tarapdan, onuň bahasynyň gymmatlygyndan zeýrenýärler.
Didar atly okyjymyz öz teswirinde “Türkmenistanda Internet juda pes işleýär. Aşgabatdan çyksaň, 4G ýogam. Oba ýerlerinde 2G zordan işleýär” diýen bolsa, “Student” lakamly okyjymyz “Dünýäde iň gymmat Internet bizde. Gymmatlygyna laýyk tormozsyz işläýsedi. ‘Google’-ä bir sorag berseň, ertir alýarsyň jogabyny” diýip ýazýar.
“Diňe daň bilen Internete girip bolýar. Galan wagt diňe nerwi. Gowulaşdyryp bolmazmyka?!” diýip, Garýagdy atly okyjymyz öz pikirini sorag bilen jemleýär.
Käbir okyjylarymyz geçen ýylyň aprelinde “Türkmen Älem 52” sputniginiň kosmosa uçurylmagy bilen hem ýurduň Internet ulgamynda hiç hili oňaýly üýtgeşmeleriň göze ilmeýändigini aýratyn belleýärler.
“Türkmen” adyny alan okyjymyz “Internet örän gymmat we hiç hili işlänok. Döwür ösmegiň deregine yza gaýdýar. Sputnik uçdy; gowy işlär diýdiler. Tersine boldy” diýse, “Ýuska” lakamly okyjymyz “Bolanok işleýşi; tormoz. Sputnigiň peýdasy näme?” diýen soragy orta atýar.
Okyjylarymyzyň ýene bir bölegi soňky döwürde käbir, şol sanda LINE sosial ulgamlarynyň hem kadaly işlemeýänliginden närazylyk bildirýärler.
Forumdaky teswirleriň arasynda ýurtdaky Internetiň “ýörite maksat bilen” pes derejede saklanýandygyny öňe sürýänler hem bar.
“Azzi” lakamly okyjymyz “Interneti gowy işledip bolýar. Ýöne Türkmenistanda Internet gowy işlese, adamlaryň etjek zatlary köp...” diýip, teswirini köpnokat bilen jemläpdir.
[Türkmenistanda Interneti] “Azatlyga girmesin[ler] diýip, gymmat edýärler” – bu bolsa “Interpol” lakamly okyjymyzyň pikiri.
Foruma gelen teswirlerde Türkmenistanda Internetiň gowy işleýändigi, “kanagatlanarly däl” diýýänleriň bolsa öz telefonlarynda käbir nogsanlaryň bolmagynyň mümkindigi baradaky garaýyşlar hem bar.
“Telefonyňyzda iş bardyr. Biziňkä bet işleýär” diýip, Rejepberdi foruma gatnaşyjylara ýüzlenip, öz telefonyndan söz açýar.
Sözümiziň ahyrynda bellesek, bu teswirleriň ählisi okyjylaryň öz şahsy pikir-garaýyşlary we olar Azatlyk Radiosynyň resmi pozisiýasyny aňlatmaýar.


text:
Orsýet Birleşen Ştatlaryň Siriýa boýunça eden soňky beýannamasyna terrorizme goldaw berilmegi bilen deň seredýändigini aýdýar.
Döwlet departamentiniň metbugat-wekili John Kirby eger Orsýet Siriýanyň demirgazygyndaky Aleppo şäherinde “hüjümleri bes etmek boýunça gyssagly ädimleri ätmese” Waşingtonyň Orsýet bilen Siriýa boýunça ähli hyzmatdaşlygyny ýatyrmaga taýýarlanýandygyny 28-nji sentýabrda aýtdy.
Şeýle-de Kirby Orsýetiň Siriýadaky zorlugyň bes edilmegine gyzyklanma bildirendigini, sebäbi ekstremistleriň ol ýerdäki boşlukdan peýdalanyp, “Orsýetiň bähbitlerine, belki-de hatda Orsýetiň şäherlerine garşy” hüjümlere başlamagynyň ähtimaldygyny belledi.
Orsýetiň daşary işler ministriniň orunbasary Sergeý Rýabkow 29-njy sentýabrda bu çykyşy kommentirläp, ony “duýga erk edip bilmezlik” diýip atlandyrdy.
Şeýle-de ol Moskwanyň 48 sagatlyk “ynsanperwer arakesmesini” teklip edendigini, ABŞ-nyň Siriýa boýunça teklip eden ok atyşygy bes etmek boýunça ýedi günlük arakesme planynyň, bolsa, Orsýet üçin “kabul ederlikli bolmandygyny” aýtdy.


text:
Osama bin Ladeniň Pakistanda öldürilmegi bilen baglanyşykly wakadan soň, Birleşen Ştatlar bilen Pakistanyň arasyndaky dartgynlylyk has-da güýçlendi.
Amerikanyň Birleşen Ştatlary “Al-Kaýdanyň” lideriniň nädip Pakistanyň içinden pena tapyp bilendigi bilen baglanyşykly öz aladasyny mälim etdi. Osama bin Laden Pakistanyň Abbottabad şäherindäki harby akademiýanyň binasyndan uzak bolmadyk ýerde indi bäş ýyl töweregi wagt bäri ýaşandyr diýlip çaklanylýar.
Sişenbe güni Birleşen Ştatlaryň Milli Jemgyýetçilik Radiosyna beren interwýusynda Ak Tamyň terrorizme garşy göreş boýunça departamentiniň başlygy Jon Brennan Osama bin Ladeniň Pakistanyň içinde ýaşap gelendiginden hökümet resmileriniň bihabar bolşuna haýran galýandygyny mälim etdi.
«Meniň pikirimçe, Pakistanyň öz içinde, şol sanda, Pakistanyň resmi hökümetiniň içinde-de haýsydyr bir şahsyýetleriň Bin Ladeniň ýurduň içinde gizlenýändiginden habarly bolan bolmaklarynyň mümkindigini aradan aýyrmaklyk ýerliksiz bolar. Biz edil häzirki wagt anyk hiç kimi aýyplamaýarys. Ýöne biz meseläniň anygyna ýetmek isleýäris» diýip, Brennan belledi .
Birleşen Ştatlar bilen Pakistanyň arasyndaky ynamsyzlygyň näderejede çynlakaýdygyny Amerikanyň Merkezi razwedka agentliginiň başlygy Leon Panettanyň «Taým» žurnalyna beren interwýusy hem belli bir derejede görkezýär.
Ol Osama bin Ladene garşy geçirilen operasiýada terrorçylara öňünden habar berilmeginden we operasiýanyň puja çykmagyndan howatyr edilip, bu operasiýa barada Pakistanyň resmi hökümetine-de habar bermekden saklanandyklaryny aýtdy.
«Alada dörediji garaýyş»
Bu wakanyň yzýany BBC habar gullugyna beren interwýusynda Pakistanyň daşary işler ministri Salman Başir Amerikanyň Merkezi razwedka agentliginiň başlygy Leon Panettanyň garaýyşlaryny «alada dörediji garaýyş» diýip atlandyrdy we terrorizme garşy göreşde Pakistanyň örän düýpli rol oýnaýandygyny nygtady.
Mundan daşary, ol öz ýurdunyň territoriýasynda resmi rugsat berilmezden Birleşen Ştatlaryň operasiýa geçirmegi ýaly wakanyň çuňňur alada döredýändigini we beýle wakanyň kada öwrülip bilmejikdigini aýtdy.
Şu gün Fransiýada saparda ýören Pakistanyň premýer-ministri Ýusuf Reza Gilani hem Fransiýanyň biznes ýolbaşçylary bilen geçiren duşuşygynda razwedka maglumatlary boýunça Pakistanyň dünýäniň ähli ýurtlary bilen diýen ýaly, şol sanda, Amerikanyň Birleşen Ştatlary bilen-de ýakyndan hyzmatdaşlyk saklap gelýändigini aýtdy.
Şeýle hem, ol ekstremizme we terrorizme garşy göreşiň haýsydyr bir ýurduň aladasy bolman, eýsem hemme ýurtlaryň-da aladasydygyny nygtady.
Britaniýa düşündiriş sorady
Osama bin Ladeniň Pakistanda öldürilendigi baradaky maglumatyň yzy bilen, Britaniýanyň premýer-ministri Dewid Kameron hem bin Ladeniň ele salynmazdan nädip Pakistanda ýaşap bilendigi barada Pakistanyň häkimiýetlerinden düşündiriş talap edendigini aýtdy.
Ýöne, şol bir wagtyň özünde-de, ol bu mesele bilen baglanyşykly iki ýurduň arasynda çynlakaý bir dawa turuzmaklygyň Britaniýanyň bähbidine bolmajakdygyny belledi.
Osama bin Ladeniň ölümi bilen baglanyşykly Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň beren maglumatlary-da soňky günler käbir gapma-garşylyklara eýe boldy.
Başda Birleşen Ştatlaryň bir howpsuzlyk resmisi bin Ladeniň ýaragly garşylyk görkezen wagty atylyp öldürilendigini aýdan bolsa, soňky resmi maglumatlarda onuň eli ýaragsyz halda öldürilendigi aýdylýar.
Mundan daşary, başky maglumatlarda bin Ladeniň öz iki aýalyny galkan hökmünde ulanan wagty olaryň ikisiniň-de atylyp öldürilendigi aýdylan bolsa, soňky resmi maglumatlarda onuň aýallaryndan biriniň ölüp, ýene biriniň ýaralanandygy aýdylýar.
Bu wakada kimdir-biriniň tussag edilip-edilmändigi barada bolsa, amerikan resmileri heniz hiç hili maglumat bermeýärler.


text:
Eýranyň ýadro ýaragyny özleşdirýändigi barada berk delilleri getirýän hasabat çap edilensoň, Günbatar ýurtlary Tährana garşy has berk sanksiýalary girizjekdiklerini aýdyp, duýduryş berýärler. Orsýet bolsa beýle çäreleri goldamajakdygyny aýdýar.
Birleşen Milletler Guramasy Tähranyň ýadro ýaragyny özleşdirýändigini aýan edýän hasabaty çap edensoň, Günbatar ýurtlary Eýrana ýadro programmasy boýunça basyşy artdyrmagyň ugurlaryny maslahat edýärler.
Ýöne Orsýet bular ýaly ädimleri goldamajakdygyny mälim etdi. Tähran bolsa BMG-niň ýadro boýunça edarasynyň ýaýradan hasabatyny “esassyz” diýip, ret etdi.
Fransiýanyň daşary işler ministri Alen Žüpeniň bellemegine görä, hasabatyň ähmiýetiniň derejesi BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň maslahatyna sebäp bolup biler.
Germaniýanyň daşary işler ministri Guido Westerwelle bolsa Berlinde şeýle çykyş etdi:
—Eger-de Eýran mundan beýläk-de özüniň ýadro programmasy boýunça möhüm gepleşiklerden ýüz öwürse, täze we berk sanksiýalar hökmany suratda giriziler. Aýgytlaýjy we giň gerimli sanksiýalaryň girizilmegi iň dogry ýoldur. Biz harby mümkinçilikler baradaky islendik gepleşikleri inkär edýäris.
BMG-niň Halkara atom energiýasy gullugynyň Eýran boýunça ýaýradan soňky hasabatynda Tähranyň “ýadro partlaýjylarynyň özleşdirilmegine degişli bolan” synaglary geçirendigi barada hem maglumat bar.
Eýran ret edýär
Bu dokument BMG-niň edarasynyň Tähranyň ýadro programmasyny ýarag bilen baglanyşdyran ilkinji hasabaty boldy.
Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejad döwlet telewideniýesinde çykyş edip, BMG-niň ýadro edarasynyň Tähranyň ýadro ýaragyny döretmek babatda iş alyp barýandygy boýunça Amerikanyň “boş” aýyplamalaryna gidip, özüne bildirilýän ynamyny gaçyrandygyny aýtdy.
—Siz näme üçin Amerikanyň boş aýyplamalary sebäpli öz abraýyňyzy gaçyrýarsyňyz? Eýranyň halky bilen dost bolsaňyz, bu diňe siziň bähbidiňize bolar. Taryhyň görkezişi ýaly, Eýranyň duşmanlary şöhrata we ýeňşe eýe bolan däldir— diýip, Ahmedinejad aýtdy.
BMG-niň Eýranyň garşysyna goşmaça sanksiýalary girizmeginiň belli bir derejede garjaşyk bolmagy hem mümkin. Orsýetiň daşary işler ministriniň orunbasary Gennadiý Gatilowyň bellemegine görä, “Eýrana garşy girizilen islendik goşmaça sanksiýalary halkara jemgyýetçiligi Eýranyň režimini üýtgetmek üçin gural hökmünde häsiýetlendirip biler”.
Gatilowyň “Interfax” habarlar gullugyna aýtmagyna görä, beýle garaýyş Moskwa üçin “kabul ederliksizdir”. Şeýle-de, onuň nygtamagyna görä, bu krizisden çykmagyň ýeke-täk ýoly dialogdyr.


text:
Hormatly lukman! Men 29 ýaşymda. Menin goltugym çalaja derlese bir az wagtdan soň ýakymsyz ys döreýär, gyş bolsun, tomus bolsun parhy ýok. Sepilýän dezodarantlar, çalynýan beyleki serişdeleriň hiç bir peýdasyny duýamok. Meni bu ýakymsyz ysdan halas edip biljek peýdaly maslahatyňyz gerek. Bu mesele bilen haýsy hassahana ýüz tutmalydygymy ýazsaňyz Sizden hoşal bolardym.
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Goltukdan çykýan deriň ysyndan dynjak bolýan adam özi üçin bir zady berk bellemelidir: der – adam bedeniniň adaty bölüp çykarýan suwuklugy, şonuň esasynda bedenimizdäki suwuň deňagramlylygy bolmaly derejesinde saklanyp, bedenimiziň aşa gyzmaklygyndan goraýar.
Ýaňy bölünip çykan der aslynda tagamsyz we yssyz bolýar. Eger deriň ysy ýakymsyz bolsa, onda siziň içki agzalaryňyzda bir kemçilik barlygynyň alamatydyr. Adam bedeniniň derisi arassa däl, bedeniň ýüzünde ençeme bakteriýalar we kömelejikler ýaşap köpelýärler. Bu bedeniň mahsus florasy bolup, her adamyňky üýtgeşik bolýar. Bakteriýalaryň işläp çykaran maddalary erwet yslanyp başlaýar. Käbir keseller hem deriň ysyny üýtgedip bilýär. Iýmitde köp mukdarda sogan, sarymsak iýlende hem şular ýaly ýaramaz ys döreýär. Adam ajy çaý, kofe, alkogol içgileri içende hem deriň yslanmagy bolup biler. "Et iýmegi bes edilenden soň, bedeniň ysy düýpgöter gowy tarapa üýtgedi" diýip wegetarianlar aýdýarlar. Emma deri mäzleri tarapyndan bölünip çykarylýan deriň düzümi hemme adamlarda tapawutlanýar. Şuňa iýmitden daşary köpsanly başga faktorlar hem sebäp bolup bilýär. Bedendäki bakteriýalar bir bedende işjeň köpelip ýaşasalar, başga bir bedende olaryň ösüşi pes bolýar. Içki agzalardaky näsazlyklary anyklamak üçin Size iç keseller lukmanyna ýüz tutmagyňyzy maslahat berýärin.
Ýaramaz ys bilen göreşmegiň birnäçe usuly
Goltugyň ýaramaz ysyndan dynmak üçin antibakterial sabynlary ulanmagy maslahat berýärin. Bu sabyn bedendäki kesel dörediji bakteriýalaryň ösüşini togtadar. Egin-eşigiňizi, aýakgaplaryňyzy ýörite ýokançlyklara garşy niýetlenen serişdeler bilen arassalaň. Bu serişdeleriň hemmesini Siz dermanhanalarda tapyp bilersiňiz.
Goltugyňyzy nahar sodasy bilen zyýansyzlandyrmak usuly iň peýdaly we howpsyz usuldyr. Suwa düşünip bolanyňyzdan soň öl elleriňiz bilen sodany goltugyňyza çalyň we 5-7 minut saklaň, soňra suw bilen ýuwuň. Häzirki döwür deriň bölünip çykmasyny azaltmak üçin ýörite deri-wenerologiýa merkezlerinde Botoks ýa-da Disport sanjymlaryny ulanýarlar. Sanjymyň täsiri şol wagt bildirip başlaýar we 6 aýdan 12 aýa çenli öz täsirini saklap bilýär. Ýaramaz ysa garşy göreşeňizde ýene-de bir zady unutmaň! Bakteriýalar we kömelejikler Siziň egin-eşikleriňizde hem bardyr, şonuň üçin gaýnadyp bolýan egin-eşikleriňizi gaýnadyp, arassalap geýmegiňizi maslahat berýärin.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Asla derlemek gowlugyn sagatlygyn alamaty
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Şenbe güni ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton Müsüriň täze saýlanan prezidenti Muhammad Mürsi bilen duşuşygyndan soň eden çykyşynda ABŞ-nyň Müsürdäki demokratik geçiş prosesini goldaýandygyny nygtady.
Ol Muhammad Mürsiniň müsürlileriň ähli gatlagynyň prezidenti boljakdygy hem-de aýal-gyzlaryň we dürli azlykdaky toparlaryň hukuklaryny gorajakdygy barada beren wadasyna ýokary baha berýändigini aýtdy.
“Prezident we men Müsüriň demokratik geçiş prosesini ilerletmegiň möhümligi barada gürrüň etdik. Men onuň müsürlileriň ählisiniň prezidenti bolmak we olaryň hemmesiniň hukuklaryny goramak barada beren wadasyna ýokary baha berdim” diýip, Hillari Klinton eden çykyşynda belledi.
Mundan daşary, hanym Klinton Müsüriň harbylarynyň ilatyň howpsuzlygyny goramak babatda alyp barýan işlerine-de ýokary baha berdi. Beýleki tarapdan bolsa, ol Siriýada “harby güýçler öz halkyny gyrýar” diýip, Siriýadaky ýagdaýlary berk ýazgardy.
Kairde eden bu çykyşynda ABŞ-nyň Döwlet sekretary prezident Mürsini Hosni Mübäregiň häkimiýetden çetleşdirleli bäri ýurda ýolbaşçylyk edip gelýän harby geňeşiň wekilleri bilen syýasy dialoglara başlamaklyga-da çagyrdy.
“Demokratiýa kyn zat. Biz bu demokratik sistemada 236 ýyldan gowrak wagt bäri ýaşap geldik. Bu sistema özara dialoglary we özara düşünişmekligi we hakyky syýasaty talap edýär. Sizdäki ýagdaýlar bizi ruhlandyrýar we biziň size goldaw bermek niýetimiz bar. Ýöne bu meseleleri Birleşen Ştatlar däl-de, Müsüriň öz halky çözmeli” diýip, Klinton öz çykyşynda nygtady.
Geçen hepde prezident Muhammad Mürsi ýurduň Ýokary Konstitusion sudy tarapyndan dargadylan parlamentiň işini gaýtadan dikeltmek barada perman çykarmak arkaly, ýurduň sud sistemasy bilen belli bir gapma-garşylyga girdi.
Hillari Klinton bu meseleleri kän gozgap durman, Müsüriň söwda pudagyny ösdürmek maksady bilen Waşingtonyň bu ýurda 250 million dollar karz pul berjekdigini we 60 million dollarlyk inwestisiýa fonduny döretjekdigini aýtdy.
Özünin iki günlük saparynyň barşynda Hillari Klinton ýekşenbe güni harbylaryň Ýokary Geňeşiniň başlygy, marşal Husseýn Tantawi bilen-de duşuşyp, özara gepleşik geçirdi.


text:
Bişkekde Orsýetiň harby güýçleriniň Gyrgyzystanda bolmagy barada ekspertleriň arasynda gepleşikler başlandy. Gyrgyzystan rus harby bazalary üçin kärende tölegleriň artdyrylmagyny öňe sürýär.
Orsýetiň delegasiýasyna ýurduň Baş harby ştabynyň ýolbaşçysynyň orunbarasy general Walriewý Gerasimow ýolbaşçylyk edýär. Gyrgyzystan tarapyndan goranmak minisriniň orunbasary Asylbek Ormokoýew gatnaşýar.
Espertler öňki gelnen ylalaşyga görä, birnäçe günüň dowamuynda Orsýet harby bazasy barada bitewilikde gepleşik geçirerler. Oňa Gyrgyzystanyň çäginde ýerleşen birnäçe rus harby obýektleri girýär.
Gepleşiklerde Orsýet-Gyrgyzystan harby hyzmatdaşlygy barada hem gürrüň bolar.
ABŞ Bişkegiň etegindäki Manas aeroportyndaky harby bazasy üçin Gyrgyzystana her ýylda 60 million dollar töleýär.