text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Milli baýramy — Bitaraplyk güni mynasybetli ýurdumyzyň ýolbaşçylar düzüminden gutlaglary kabul etdi.
Ýurdumyz üçin şanly sene bolan Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň Kararnamasy esasynda Türkmenistana hemişelik Bitaraplygyň halkara-hukuk derejesini bermek barada çözgüdi kabul etmeginiň 21 ýyllygy mynasybetli tüýs ýürekden gutlap, Mejlisiň Başlygy, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylary döwlet Baştutanymyza berk jan saglyk, uzak ömür, toplumlaýyn ösüş maksatnamalaryny durmuşa geçirmekde uly üstünlikleri arzuw etdiler.
Ýygnananlar bu uly röwşen baýramyň gadymdan bäri parahatçylyk söýüjilik we ynsanperwerlik ýörelgelerine eýerýän türkmen halkynyň täze taryhyndaky aýratyn ähmiýetini nygtap, millionlarça ildeşlerimiziň adyndan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa durmuş we ykdysady ösüşlere, ählumumy howpsuzlyga hem-de dünýäde durnukly ösüşiň üpjün edilmegine gönükdirilen parasatly we öňdengörüjilikli içeri hem-de daşary syýasaty üçin çuňňur hoşallyklaryny beýan etdiler.
Türkmenistanyň Prezidenti ýygnananlary ýurdumyzyň we jemgyýetimiziň durmuşynda aýratyn ähmiýetli waka bolan Bitaraplyk güni bilen gutlap, Watanymyzyň 21 ýyl mundan ozal saýlap alan taryhy ýoly köp babatda üstünlikli döwlet ösüşini kepillendirdi, munuň özi tutuş halkara bileleşigi üçin mynasyp nusga bolup biler diýip nygtady.
Bellenilişi ýaly, özygtyýarly Türkmenistana berlen hemişelik Bitaraplyk derejesi islendik harby we harby-syýasy toparlara hem-de guramalara gatnaşmazlyk ýörelgelerine daýanýar, munuň özi biziň döwletimize işjeň parahatçylyk dörediji syýasaty alyp barmaga, Merkezi Aziýadaky ýagdaýy diňe bir gönüden-göni kadalaşdyrmaga mümkinçilik bermek bilen çäklenmän, halkara ähmiýetli iri möçberli taslamalary öňe sürmäge hem-de durmuşa geçirmäge ýardam berýär.
Aşgabatda BMG-niň Merkezi Aziýa üçin Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň ştab-kwartirasynyň açylmagy Türkmenistanyň belent abraýynyň subutnamasydyr. Bu düzüm häzirki döwürde sebitiň döwletleriniň arasynda işjeň we birek-birege hormat goýmak arkaly amala aşyrylýan gatnaşyklaryň ösdürilmegine we däp bolan hyzmatdaşlygyň pugtalandyrylmagyna mynasyp goşant goşýar.
Taryhda ilkinji gezek BMG agza ýurtlaryň ählisi tarapyndan goldanylan Bitaraplyk derejesi döwletimiziň köpugurly daşary syýasat strategiýasyny durmuşa geçirmek üçin ygtybarly binýat boldy, ýurdumyz hoşniýetli goňşuçylyk we giň hyzmatdaşlyk ýörelgelerine hemişe ygrarlydyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň geljekde hem ählumumy abadançylygyň bähbitlerine oňyn köptaraply hyzmatdaşlyk üçin açyk bolmak bilen, saýlap alan ýoluna ygrarly boljakdygyny belledi.
Döwlet Baştutanymyz ýygnananlary Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe täze many-mazmuna eýe bolan uly milli baýram bilen ýene bir gezek gutlap, olara hem-de ähli agzybir türkmen halkyna bagt, abadançylyk, ýurdumyzyň mundan beýläk-de durmuş-ykdysady taýdan okgunly ösmeginiň bähbidine döredijilikli zähmetde täze belent sepgitlere ýetmegi arzuw edip:
— Goý, ýaşasyn abadançylyk we parahatçylyk! Goý, güllesin Garaşsyz Türkmenistan we baky Bitaraplygymyz! — diýen parasatly jümle bilen sözüni tamamlady.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


c: text/html

text:
Ukrainanyň günbataryndaky Lwow şäherinde Orsýetiň “Sberbankynyň” edarasy oda berildi. Bu waka Lwowda nämälim şahslar “Sberbankyň” ýene bir edarasyny oda bermekde şowsuz bolandan gysga wagt soň, 21-nji fewralda amala aşyryldy.
Lwowyň ýerli “ZIK” telekanalynyň berýän maglumatyna görä, şahsyýeti nämälim adamlar bankyň ofislerine metal gutulardan ýasalan partladyjy serişdeleri zyňypdyrlar.
Bu hüjümler ukrain milletçileriniň ýurduň öňki prezidenti Wiktor Ýanukowiçiň häkimiýetden çekilmegine sebäp bolan protestleriň ikinji ýyl dönümini bellän gününden bir gün soňa gabat geldi.
Ýanukowiç 2014-nji ýylyň 21-nji fewralynda Kiýewi terk edipdi. Ukrain parlamenti Ýanukowiçi resmi taýdan wezipesinden aýyrmak barada 2014-nji ýylyň 22-nji fewralynda ses beripdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sekiz musulman döwletiniň liderleri ykdysady gatnaşyklary giňeltmek we hyzmatdaşlygy berkitmek barada penşenbe güni karar kabul etdiler.
Pakistanyň, Eýranyň , Indoneziýanyň, Nigeriýanyň prezidentleri, şeýle hem Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Ärdogan, Müsüriň, Malaýziýanyň we Bangladeşiň liderleri penşenbe güni Yslamabatda geçirilen Ösýän sekizligiň (D-8) sammitine gatnaşdylar.
Sammitde D-8-lige girýan döwletler bilelikdäki permany kabul etdiler. Bu permana laýyklykda, globallaşdyrmanyň täsirinden halas bolmak üçin agza-döwletler dialogyň esasynda ösüş maksatlaryny amala aşyrmaga söz berýärler.
Pakistanyň prezidenti Asif Ali Zardari geljek iki ýylda D-8-lige ýolbaşçylygy Nigeriýanyň prezidentinden kabul etdi.
D-8-lik 1997-nji ýylda Musulman dünýäsindäki ösýän ykdysadyýetleriň arasynda has ýakyn gatnaşyklary berkitmek üçin döredildi.


text:
Şweýsariýada ýerleşýän “Julius Baýer” bankynyň öňki işgäri Rudolf Elmer “WikiLeaks” internet saýtyny esaslandyryjy Julian Assanja ençeme material gowşurdy.
Elmeriň sözlerine görä, onuň ýygnan maglumatlary, hususan-da, ABŞ-dan, Beýik Britaniýadan, Aziýanyň birnäçe ýurdundan dünýä belli ençeme adamlaryň, uly biznesmenleriň, syýasatçylaryň salgyt tölemekden gaçmaga synanyşygyna şaýatlyk edýär.
Assanj müňlerçe gizlin amerikan dokumentlerini çap eden “WikiLeaks” internet saýtynyň duşenbe güni Londonda alan materiallarynyň täzeden gözden geçiriljekdigini we olaryň birnäçe hepdeden soň dünýä ýaýradyljakdygyny aýtdy.
Elmeri Şwesiariýada bank syrlary prinsipini bozmakda aýyplaýarlar. Ol çarşenbe güni Sýurihde suduň öňünde jogap berer.


text:
Azerbaýjanly derňewçi žurnalist Hadija Ismaýilowanyň sud diňlenişigi başlandy.
7-nji awgustda Bakuda suduň jaýyna aktiwistleriň, žurnalistleriň we diplomatik korpusyň käbir agzalarynyň girmegine mümkinçilik berilmedi.
Ismaýilowanyň işi boýunça deslaply diňlenişikler 24-nji iýulda geçirildi.
Azerbaýjanda giň ýaýran korrupsiýa barada maglumat bermegiň üstünde işlän Ismaýilowa ogurlykda, salgytdan gaçmakda we häkimiýetden hyýanatçylykly peýdalanmakda aýyplanýar.
Ol özüne garşy gozgalan işiň syýasy sebäpler bilen baglydygyny aýdýar. Adam hukuklaryny goraýjy aktiwistler we günbatar hökümetleri onuň tussaglygyny yzygiderli tankyt edýärler.
Sud diňlenişigi Ismaýilowanyň tussag edilmeginden sekiz aýdan soň geçirilýär. Şol döwrüň dowamynda adam hukuklaryny goraýjy halkara guramalary Ismaýilowanyň tizden-tiz boşadylmagyny talap etdiler.
29-njy iýulda ABŞ-nyň milli media kluby Ismaýilowa Metbugat Azatlygy boýunça abraýly baýragyny gowşurdy.


text:
Anna güni Orsýetiň Goranmak ministrligi mundan iki gün ozal Eden aýlagynda tussag edilen deňiz garakçylarynyň azatlyga goýberlendiklerini mälim etdi.
Bu deňiz garakçylary şu hepde Eden aýlagynda Orsýetiň bir nebit tankerini zamun alanlaryndan soň Orsýetiň ýörite güýçleriniň geçiren harby operasiýasynda ele salnypdylar.
Orsýetiň Goranmak ministrliginiň metbugat sekretary deňiz garakçylarynyň azatlyga goýberilmekleriniň sebäbini olary Orsýetde sud etmek üçin hiç hili halkara kanunçylyk düzgüniniň ýokdugy bilen düşündirdi.
Zamun alnan nebit tankerini we onuň ekipažyny azat azat etmek boýunça geçirilen harby operasiýada jemi 10 sany deňiz garakçysynyň ele salnandygy habar berlipdi.


text:
Ikinji jahan urşunyň toý-dabaralarynyň sowulmagynyň yz ýany uruş weteranlarynyň suratlarynyň ýere zyňylmagy nägilelik döretdi.
Ikinji jahan urşunyň weteranlarynyň portret suratlarynyň ýoluň gyrasyndaky hapa taşlanýan gapyrjaklarda ýatmagy ýaňy-ýakynda uly tutumda toý-dabara bilen Ýeňşiň 70 ýyllygyny bellän Orsýetde gahar-gazap döretdi.
Moskwanyň Gyzyl meýdanynda geçirilen san taýdan iň uly harby parad bilen bir wagtda ýüzlerçe müň adam urşa gatnaşan öz garyndaşlarynyň portretlerini göterip geçdi.
Bu ýörişiň başynda prezident Wladimir Putin öz kakasynyň suratyny goltuklap geçdi.
Moskwanyň häkimiýetleri bu ýörişe 500 müň adamynyň gatnaşandygyny habar berdiler, tutuş ýurt boýunça we daşary ýurtlarda geçirilen şeýle ýörişlere 12 million adamyň gatnaşandygy aýdyldy.
Şeýle ýörişler Orsýetiň daşyndaky şäherleriň ençemesinde, şol sanda Berlinde, Almatyda, Bişkekde, Wenada, Maltada, anneksiýa edilen Krymyň Sewastopol şäherinde we gündogar Ukrainanyň separatistleriň gözegçiligindäki böleklerinde Donetsk we Lugansk şäherlerinde geçirildi.
Emma zir-zibile taşlanan portretleriň surata düşürilip, internetde giňişleýin peýda bolmagy geçen dabaralaryň abraýyna uly kölege saldy we ýörişlere gatnaşan adamlaryň Ikinji jahan urşunyň weteranlarynyň hakyky hossarlarydygyny sorag astynda goýdy.
“Eger adamlar wepat bolan garyndaşlarynyň portretlerini göterip geçen bolsalar, olar bu suratlary soň zyňarmydylar?” diýip, žurnalist we syýasy analitik Andreý Malgin ”LiveJournal” sosial ulgamynda ýazýar.
http://avmalgin.livejournal.com/5446212.html Malgin iki suraty çap etdi. Birinde weteranlaryň suratlary çilim galyndylary we boş piwo çüýşeleri bilen bile hapa taşlanýan gapyrjakda ýatyr, beýlekisinde onlarça portret köçäniň gyrasynda hapa-hupalara garylyp, çaşyp ýatyr.
Bu suratlar internetde giňden ýaýrady we häkimiýetleriň ýörişe gatnaşdyrmak üçin adamlary hakyna tutandygy ýa-da döwlet işgärlerini çykmaga mejbur edendigi baradaky çaklamalary tutaşdyrdy. Rus režiminiň tankytçylary ýurtda giň derejede ulanylýan bu tejribäni uzak wagt bäri tankyt edip gelýärler.
“Olar hakyna tutulan adamlardan protretleri yzyna getirip bermegi talap eden bolsalar, şeýle masgaraçylygyň öňüni alyp bilerdiler” diýip, Malginiň çap eden maglumatynda ýazylan teswirleriň birinde aýdylýar. Ýene bir teswirde “hakykatdanam öz garyndaşlaryny ýatlamak üçin çyn ýürekden ynanyp, ýörişe gatnaşanlar üçin bu näderejede agyr degendir?!” diýip bellenilýär.
Orsýetiň ençeme şäherinde birnäçe ýyl bäri geçirilýän şeýle ýörişler Sibiriň Tomsk şäheriniň TW-2 atly meşhur telekanalynyň žurnalistleri tarapyndan esaslandyrylypdy, bu garaşsyz telekanal şu ýylyň 1-nji ýanwarynda ýerli häkimiýetler tarapyndan ýapyldy.


text:
Türkiýe Ýakyn Gündogarda ýerleşýän ýurtlaryň arasynda ykdysady hem syýasy taýdan iň öňde barýan, ösen we güýçli ýurtlardan biri diýlip hasaplanýar. Güýçli institutlary bilen bir hatarda bu ýurduň harby goşuny hem juda güýçli we ol NATO guramasyna agza ýurtlaryň arasynda Birleşen Ştatlardan soň ikinji uly harby güýç diýlip hasaplanýar.
Türkiýäniň güýçli ýaragly goşunlary ýurduň daşary syýasatynda onuň roluny artdyrsa-da, beýleki tarapdan, ol ýurduň içerki syýasatynda hem aktiw rol oýnap gelýärdi. Emma, käbir synçylaryň aýtmagyna görä, ýurduň häzirki ýolbaşçylary goşunyň syýasy roluny çäklendirmekde uly iş alyp bardylar. Bu hem goşun bilen syýasy ýolbaşçylaryň arasynyň açylmagyna sebäp boldy.
Netijede 29-njy iýulda Türkiýäniň Ýaragly güýçleriniň ýolbaşçysy general Yşyk Koşaner bilen bir hatarda onuň gury ýer, howa we deňiz güýçleriniň baş serkerdeleriniň wezipelerinden çekilmegi bu dartgynlygyň nähili derejä ýetenligini görkezýär.
Türkiýede bu mundan ozal görlüp-eşidilmedik wakadyr. Eýse, bu mesele ýurduň syýasaty, hökümetiň ugry we harby goşunyň mundan beýläk oýnajak roly hakda nämeleri aňladyp biler?
Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir bu mesele bilen gyzyklanyp, Türkiýäniň iň uly neşirlerinden biri bolan "Türkiýe" gazetiniň başlygynyň orunbasary we ýazyjy Ismail Kapan bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Türkiýäniň armiýasynyň Baş generaly bilen bir hatarda gury ýer, howa we deňiz güýçleriniň baştutanlarynyň öz wezipelerinden çekilmegine ýa möhletinden öň pensiýa çykmak baradaky kararyna siz nähili baha berýärsiňiz?
Ismail Kapan:
"Türkiýe" gazetiniň başlygynyň orunbasary we ýazyjy Ismail Kapan
Agzalýan generallaryň wezipelerinden çekilmegine ýa pensiýa çykmak baradaky kararlaryna biz Türkiýede kadaly ýagdaýyň ornaşyp barýanlygynyň alamaty hökmünde baha berýäris. Onuň sebäbi mundan ozal ýurt bilen bagly kabul edilen islendik karara, harbylar garşy çyksalar, ýa ony kabul etmeseler, umuman aýdylanda, harbylaryň aýdany bolardy. Emma häzirki döwürde bu ýagdaý üýtgedi.
Öňdebaryjy demokratik ýurtlaryň ählisinde ýurdy dolandyrmak wezipesi syýasy, ýagny graždan ýolbaşçylaryň işidir we olaryň kabul eden kararlaryna sarpa goýulýar. Türkiýede häzirki döwürde bolan zat edil şol ýagdaýyň biziň ýurdumyzda hem ornaşyp başlanlygyny aňladýar. Ýagny, generallar öz talaplary kabul edilmänsoň, wezipelerinden çekilmek ýoluny saýladylar. Bu Türkiýäniň barha demokratlaşýanlygyny aňladýar.
Bu mesele bilen bagly ÝB-niň Türkiýe boýunça dokladçysynyň görkezen ilkinji reaksiýasy hem bu pikiri tassyklaýar. Ol bu bolan wakanyň Türkiýe üçin demokratik taýdan ösüş boýunça möhüm bir ädimdigini aýtdy.
Azatlyk Radiosy: Harby ýolbaşçylaryň bilelikde wezipelerinden çekilmek kararlaryna olaryň haýsydyr bir mesele boýunça hökümete garşy görkezen reaksiýasy diýip hem baha berip bolar. Siz bu pikire nähili garaýarsyňyz?
Ismail Kapan:
Elbetde, olary ynjalykdan gaçyrýan zatlary halk bilýär. Şol zatlar näme diýlende, ol hökümeti agdarmak boýunça amala aşyryldy diýilýän dildwüşük bilen bagly wakada tussag edilen 43 sany generalyň ykbaly baradadyr. Olardan 14-siniň şu ýylky harby geňeşde has ýokary wezipä bellenmegine garaşylýardy. Emma türmede bolanlygy üçin, esasy kanuna görä, olaryň wezipeleriniň ýokarlandyrylmagy mümkin däl.
Wezipelerinden çekilen harby ýolbaşçylar tussaglykda saklanýan generallaryň wezipeleriniň ýokarlandyrylmagy üçin hökümete basyş edýärdiler. Olaryň wezipelerinden çekilmegi talaplarynyň hökümet tarapyndan kabul edilmänligini aňladýar. Netijede olar bu ýagdaýa protest hökmünde wezipelerinden çekilmek ýa pensiýa çykmak arkaly öz reaksiýalaryny görkezdiler.
Azatlyk Radiosy: Umuman aýdylanda, islendik reaksiýa bir maksat göz öňünde tutulyp, ýagny bir maksada ýetmek üçin amala aşyrylýar. Olar öz maksatlaryna ýetdilermi?
Ismail Kapan:
Ýok ýetmediler, şonuň üçin olar häzirki ýagdaý bilen baglanyşykly öz ynjalyksyzlyklaryny bildirmek üçin şeýle ýola baş goşdular. Emma netije olaryň isleýşi ýaly bolmady. Meselem, mundan ozal islendik mesele boýunça harbylar hatda diňe duýduryş berselerem ýa beýanat çap etselerem, Türkiýede ýagdaý çaýkanardy.
Emma häzirki döwürde dört-bäş sany harby ýolbaşçy bir günde möhletinden öň pensiýa çykjakdygyny ýa wezipesinden çekilýändigini yglan etse-de, dört sagadyň dowamynda Baş general wezipesine täze ýolbaşçy bellenip, ýagdaý kadalaşdyryldy. Ýagny, olaryň garaşýan zady bolmady. Meselem, olaryň möhletinden öň pensiýa çykmak ýa wezipelerinden çekilmek baradaky bu kararlary iş ýüzünde hiç hili netije bermedi. Bu hem ýurtda demokratiýanyň barha ýaýbaňlanýanlygyny görkezýär.
Eger şeýle ýagdaý mundan öňki ýyllaryň dowamynda ýüze çykan bolsady, Türkiýede krizis emele gelerdi. Emma häzirki döwürde Türkiýäni dolandyrýan graždan hökümet güýçli bolansoň, ýagdaý kadaly derejede dowam edýär.
Azatlyk Radiosy: Jenap Kapan, harby ýolbaşçylaryň wezipelerinden çekilmegi häkimiýeti dolandyrýan “Adalat we Galkynyş” partiýasynyň we onuň hökümetiniň geljegi nukdaýnazaryndan nämäni aňladýar?
Ismail Kapan:
Bu ýagdaýa şeýle baha bermek mümkin. Umuman, bu graždan ýolbaşçylaryň hem-de syýasatçylaryň nukdaýnazaryndan aýdylanda, pozitiw bir wakadyr. Ýagny, bu karar, ýurdy dolandyrmak barada aýdylanda, mundan beýläk harbylaryň däl-de, syýasy ýolbaşçylaryň rolunyň öňde boljakdygyny aňladýar.
Hakykatyna garanyňda, Türkiýede mydama, harbylar näme diýse, olaryň diýeni bolardy, ýagny graždan ýolbaşçylaryň üstüne harbylaryň kölegesi abanýardy. Başgaçarak aýtsaň, hökümete harbylaryň täsiri juda güýçlüdi. Onsoň syýasatçylar möhüm meseleler boýunça karar kabul etmek arkaly inisiatiwa görkezip, özleriçe ädim ädip bilmeýärdiler.
Emma mundan beýläk ýagdaýyň öňküsi ýaly däldigi, ýurduň hakyky eýesiniň graždan ýolbaşçylar boljakdygy ýüze çykýar. Bu hökümeti dolandyrýan ýolbaşçylaryň we oppozision partiýalaryň nukdaýnazaryndan möhüm bir özgerişdir.
Hususanam, ýakynda geçirilen saýlawlarda “Adalat we Galkynyş” partiýasy saýlawçylaryň sesleriniň 50% töweregini gazanyp, ýene bir gezek ýurdy dolandyrmak ygtyýaryny öz eline aldy. Eger häzirki döwürde şeýle özgerişler bolýan bolsa, onuň sebäplerinden biri hem hökümeti dolandyrýan “Adalat we Galkynyş” partiýasyna halk tarapyndan berilýän goldawdyr.
Oppozision partiýalaryň hem bu bolan wakadan öwrenmeli zatlary bar. Ýagny, halkyň goldawyny alyp bilmek üçin nähili syýasat alyp barmaly diýlen meselede olar hem pikirlenmeli bolarlar.
Azatlyk Radiosy: Käbir synçylar we Türkiýäniň oppozision partiýalarynyň agzalary “Adalat we Galkynyş” partiýasynyň barha güýçlenmeginiň ýurtda graždanlyk diktaturasynyň döremegine ýol açjakdygyny aýdýarlar. Siz şeýle garaýyşlara nähili baha berýärsiňiz?
Ismail Kapan:
Şeýle radikal garaýyşlaryň öňe sürülmegi mümkin, emma olar ygtybarly däl. Sebäbi ýewropa ýurtlaryna seretseňiz, ýurdy dolandyrýanlaryň ählisiniň graždan ýolbaşçylarydygyna göz ýetirersiňiz. Şol ýurtlarda harbylar graždan ýolbaşçylaryň kontrollygynda hereket edýärler. Meselem, Ýewropada ýerleşýän ähli ýurtlarda we NATO guramasyna agza ýurtlarda harbylar Goranmak ministrliginiň çäklerinde hereket edýärler.
Emma Türkiýede olar henize çenli premýer-ministrligiň çäginde iş alyp barýarlar. Aýtjak bolýan zadym, bu graždanlyk diktaturasynyň dörejekdigini asla aňlatmaýar. Elbetde, “Adalat we Galkynyş” partiýasynyň hökümetini halamaýan käbir adamlaryň şeýle garaýyşlary öňe sürmegi mümkin. Emma beýle pikirler hakykata gabat gelenok.
Azatlyk Radiosy: Hökümet öz talaplaryny kabul etmänsoň, harby ýolbaşçylaryň wezipelerinden çekilmegine ýönekeý esgerler nähili garaýarlar?
Ismail Kapan:
Wezipelerinden çekilen ýolbaşçylar goşuny dolandyrýan ýolbaşçylardy. Emma goşunyň beýleki generallary wezipelerinden çekilmediler. Meselem, Türkiýäniň harby goşunlarynyň polisiýa güýçleri diýlip hasaplanýan Žandarma güýçleriniň ýolbaşçysy wezipesinden çekilmedi. Ol häzirki döwürde Türkiýäniň gury ýer güýçleriniň ýolbaşçysy wezipesine bellendi. Bu hem ol generalyň pikiriniň wezipeden çekilen generallaryňkydan tapawutlydygyny aňladýar.
Harbylaryň düzüminde wezipelerinden çekilen generallaryň saýlan ýoluny saýlamadyk başga-da generallar kän. Wezipelerinden çekilen generallaryň äden ädimi tutuş armiýanyň syýasatyny aňlatmaýar. Ýagny, harbylaryň arasynda hem demokratik hökümete sarpa goýýan we ýurtda demokratiýanyň güýçlenmegini isleýän güýçli topar bar. Şoňa-da göz ýetirmek gerek.


text:
23-nji aprelde paýtagtyň “Mizan” täjirçilik merkezinde nobatdaky türkmen-italýan işewürler maslahaty geçirildi. Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy tarapyndan guralan duşuşyga gatnaşmak üçin Italiýa Respublikasynyň oba hojalyk ministri jenap Maurisio Martiniň ýolbaşçylygyndaky wekiliýet Aşgabada geldi.
Wekiliýetiň düzüminde Daşary söwda boýunça italýan agentliginiň (IСE), “Federunaсoma” oba hojalyk tehnikasyny öndürýän italýan federasiýasynyň, “Assofoodteс” assosiasiýasynyň, “Сonfagriсoltura”, “Agriсonsulting”, “Legaсoop Agroalimentare”, “INALСO”, “Masсhio Gaspardo S.p.A”, “Teсniсo AIA” kompaniýalarynyň ýolbaşçylary we wekilleri bar. Duşuşyga gatnaşyjylaryň hatarynda nebitgaz ulgamynda Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygyň netijeli tejribesini toplan “ENI” kompaniýasynyň wekilleri hem bar.
Türkmen tarapyndan işewürler maslahatyna pudaklaýyn ministrlikleriň we edaralaryň wekilleri, ýurdumyzyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary, şeýle hem Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň alymlary we hünärmenleri, S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen döwlet oba hojalyk uniwersitetiniň, Türkmenistanyň Milli önümleriniň haryt dolanyşygyny öwreniş institutynyň wekilleri gatnaşdylar.
Italiýa Respublikasynyň oba hojalyk ministri Maurisio Martiniň belleýşi ýaly, ikitaraplaýyn gatnaşyklary pugtalandyrmak nukdaýnazaryndan, şeýle hem Türkmenistan bilen Ýewropa Bileleşiginiň arasyndaky işjeň ösýän gatnaşyklary nazara almak bilen, möhüm ähmiýete eýe bolan şu duşuşyk däp bolan gatnaşyklary giňeltmäge we hyzmatdaşlygyň täze ugurlaryny anyklaşdyrmaga mümkinçilik berer. Bähbitleriň deňagramlylygyny, serişdeler we maýa goýum mümkinçiliklerini nazara almak bilen agrar ulgamy, oba hojalyk önümlerini we ýokary hilli azyk önümlerini öndürmek söwda-ykdysady gatnaşyklary pugtalandyrmak üçin geljegi uly ugurlaryň biri bolup durýar.
Duşuşyga gatnaşyjylara görkezilen wideofilmde Italiýanyň işewürler toparynyň wekillerine Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça ýurdumyzda amala aşyrylýan ägirt uly özgertmeler, iri möçberli milli maksatnamalar hem-de Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň dürli ulgamlarynda gazanýan üstünlikleri barada giňişleýin düşünje almaga mümkinçilik berdi.
Italýan wekiliýetiniň agzalary milli ykdysadyýetimiziň ösüşiniň häzirki depginleri we aýry-aýry pudaklaryň ösüşiniň görkezijileri, önümçilik kuwwatlyklaryny artdyrmagyň meýilnamalary bilen tanşyp, esasy ugurlarda, şol sanda galla, gök we miwe önümlerini, maldarçylyk önümlerini öndürmek we ýerlemek ulgamynda bilelikdäki taslamalara gatnaşmaga meýillidiklerini ýene-de bir gezek tassykladylar.
Öz nobatynda, türkmen tarapynyň wekilleri ýurdumyza öňdebaryjy tehnologiýalaryň we nou-haularyň çekilmegine, Italiýada öndürilen, dünýä ülňülerine laýyk gelýän döwrebap tehnikalaryň we enjamlaryň getirilmegine daşary söwda dolanyşygynyň artdyrylmagyna uly gyzyklanma bildirýändiklerini nygtadylar.
Forumyň çäklerinde italiýaly myhmanlaryň Türkmenistanyň ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň wekilleri bilen ikitaraplaýyn duşuşyklary geçirildi.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Halkara täzelikler ulgamy Aziada — 2017 we Aziýa ulag geçelgesini döretmekde Türkmenistanyň orny barada habar berýär
Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň sazlaşykly ösüşi, ýurdumyzyň yklym ähmiýetli täze ulag geçelgelerini döretmek baradaky işjeň başlangyçlary hem-de Aşgabatda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna görülýän taýýarlyk çäreleri dünýäniň habar beriş serişdeleriniň üns merkezinde durýar.
Meşhur “Euronews” habarlar teleýaýlymynyň täzelikler bölümine ýurdumyza bagyşlanan wideoşekiller girizildi. Aziada — 2017-ä taýýarlyk we Aşgabatda Aziýa sport žurnalistleriniň gününe bagyşlanan media forum hem-de öňde boljak ýaryşlary wagyz etmek bilen baglanyşykly meselelere bagyşlanan gepleşikde Aziýa sport metbugaty birleşiginiň prezidenti Mohammad Kasymyň paýtagtymyzdaky Olimpiýa şäherjiginiň gaýtalanmajak keşbi we ýokary derejesi barada aýdanlary beýan edilýär. Mongoliýanyň “ETV” teleýaýlymynyň ýerine ýetiriji direktory Gonzul Togtokbaýar türkmen paýtagtynyň özünde galdyran täsirleri barada gürrüň berýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa milli sport hereketini ösdürmäge we bu ulgamda netijeli halkara hyzmatdaşlygy berkitmäge goşan goşandy üçin sport metbugatynyň Aziýa birleşmesiniň ýokary derejeli altyn medalynyň gowşurylmagy baradaky maglumata gepleşikde aýratyn ähmiýet berilýär, bu ýokary tapawutlandyryş nyşany ilkinji gezek türkmen Liderine gowşuryldy.
Şeýle hem teleýaýlymlarda özünde dürli maksatly desgalaryň 30-dan gowragyny jemleýän we umumy meýdany 157 gektara barabar bolan Olimpiýa şäherjiginde alnyp barylýan giň möçberli işler barada söhbet açylýar. Bu ýerde geçiriljek Aziada — 2017-niň bäsleşiklerine dünýäniň 60-dan gowrak ýurdundan türgenleriň gatnaşjakdygy barada aýdylýar. Habarlarda häzirki wagtda synag ýaryşlary geçirilýän sport desgalaryna aýratyn üns berilýär. Şeýle hem Aşgabadyň häzirki zaman täze howa menzili barada gürrüň berilýär, ol özüniň üýtgeşik binagärlik çözgüdi üçin Ginnesiň rekordlar kitabyna girizildi.
Aziada — 2017-ä taýýarlyk işleri baradaky maglumatlar Müsür Arap Respublikasynyň metbugat neşirlerinde, “Al-Jazire” teleýaýlymynda we Kataryň “Al-Kas” ýaýlymynda, Bahreýniň teleýaýlymynda giňişleýin berildi. Şri-Lankanyň, Nepalyň teleýaýlymlarynda yklym derejesinde geçiriljek iri ýaryşlara taýýarlyk bilen baglanyşykly meseleler boýunça ýörite wideogörnüşler taýýarlanyp berildi hem-de habarlar saýtlarynda we Pakistanyň gazetlerinde makalalar çap edildi.
Paýtagtymyzda 2017-nji ýylda geçiriljek iri halkara ýaryşlary guramak boýunça alnyp barylýan işler barada sport metbugatynyň Aziýa birleşmesiniň ugurdaş serişdelerinde, “sportsworldpk.сom we isportdireсt.in.” ýaly daşary ýurtlaryň ýöriteleşdirilen sport saýtlarynda maglumatlar berildi.
“Euronews” teleýaýlymynyň ýene bir wideogörnüşi Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolan ulag ulgamynyň ösüşine, ýakynda Aşgabatda geçirilen ugurdaş media foruma bagyşlanypdyr. Halkara awtomobil ulaglary birleşiginiň wekilhanasynyň baştutany Dmitriý Çelsow Aşgabatda ýakyn wagtda Durnukly ulag ulgamy boýunça ählumumy maslahatyň geçiriljekdigini aýdyp, Türkmenistanyň geografik taýdan amatly ýerleşmeginiň halkara ulag geçelgelerini ösdürmekde möhüm orun eýeleýändigini nygtady.
BMG-niň Aziýa hem-de Ýuwaş ummany sebiti boýunça ykdysadyýet we durmuş toparynyň wekilhanasynyň baştutany Tiziana Bonapace öz çykyşynda türkmen paýtagtynyň sebit hem-de ählumumy möçberde durnukly ösüş bilen baglanyşykly meseleleri oňyn çözmek üçin halkara gepleşikleri geçirmek babatda ygtybarly merkez hökmünde ykrar edilendigini belleýär.
Şeýle-de wideoşekillerde Aşgabadyň ýylda 17 million ýolagça hyzmat etmäge ukyply täze Halkara howa menzili barada gürrüň berilýär. Şunuň bilen baglylykda, “Boing” kompaniýasynyň halkara söwda boýunça wise-prezidenti Martin Bentrot öz çykyşynda ýurdumyzyň raýat awiasiýasynyň okgunly ösýändigini aýdyp, onuň degişli düzüminiň ykdysadyýetiň we ilatyň bähbidine hyzmat etjekdigini nygtaýar.
Noýabr aýynda transmilli Aziýa halkara demir ýol ulag geçelgesiniň Atamyrat — Ymamnazar — Akina böleginiň ulanylmaga beriljekdigi baradaky habar dünýäniň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde uly seslenme döretdi. Bu giň möçberli taslama Ýewraziýa yklymynda ulag geçelgeleriniň hil taýdan täze kartasynyň döremegine ýardam eder.
“Praým” ykdysady habarlar agentligi Aziýa halkara demir ýol ulag geçelgesiniň birinji nobatdakysynyň hem-de türkmen-owgan serhedinde nebit önümlerini saklaýan, kabul edýän we iberýän terminalyň ulanylmaga bermek meýilleşdirilýän senesiniň Türkmenistanyň BMG bilen bilelikde Aşgabatda şu ýylyň dekabrynda geçirjek Durnukly ulag ulgamy boýunça ählumumy maslahatyna gabat gelýändigini belleýär.
“RIA-Nowosti” habarlar agentligi hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Türkmenistan — Owganystan —Täjigistan demir ýolunyň Aziýa halkara demir ýol ulag geçelgesiniň “altyn halkasyna”, onuň hem öz gezeginde Ýewropa bilen Aziýany baglanyşdyrýan ulag geçelgeleriniň möhüm halkara ulgamyna öwrüljekdigi barada aýdanlaryny mysal getirýär. Agentlik Aziýa halkara demir ýol ulag geçelgesiniň birinji nobatdakysynyň Türkmenistanyň çägindäki uzynlygy 85 kilometr bolan Atamyrat —Ymamnazar bölegini we serhetýaka ilatly ýerleriň arasyndaky Ymamnazar (Türkmenistan) hem-de Akina (Owganystan Yslam Respublikasy) aralygyny özüne birleşdirýändigini aýdýar. Tutuşlygyna alnanda, Atamyrat — Ymamnazar — Akina demir ýolundaky gurluşyk-gurnama işlerini şu ýylyň noýabr aýynyň birinji ongünlüginde tamamlamak meýilleşdirilýär.
Täjigistandaky “Sputnik” habarlar gullugynyň saýtynda “Atamyrat — Ymamnazar — Akina” böleginiň giň möçberli taslama bolan Aziýa halkara demir ýol ulag geçelgesiniň has möhüm ugrudygy barada maglumat berilýär.
“Trend” habarlar agentliginiň bellemegine görä, ulag geçelgesi Türkmenistanyň, Owganystanyň, Täjigistanyň, Gyrgyzystanyň çäginden geçip, Hytaýyň köp şahaly demir ýol ulgamyna çykar hem-de onuň üsti bilen Aziýa — Ýuwaş ummany sebitiniň çalt depginlerde ösýän döwletlerine barar.
“Trend” agentligi ýene bir makalasyny Türkmenistanyň Ýewropa Bileleşigine agza ýurtlar bilen, köptaraply bolşy ýaly, ikitaraplaýyn görnüşdäki netijeli gatnaşyklaryny pugtalandyrmagynyň we ony köpugurly esasda ösdürmeginiň meselelerine bagyşlady. Energetika, söwda-ykdysady, ulag we aragatnaşyk, ýokary tehnologiýalar ýaly geljegi uly ugurlardaky özara bähbitli hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek üçin bar bolan mümkinçiliklere aýratyn üns berilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň transmilli demir ýol ulag geçelgesiniň birinji nobatdakysynyň ulanmaga berilmegi bilen baglanyşykly meseleler barada Aşgabatda geçiren hökümet maslahatynda aýdylan maglumatlar Rostelekomyň “Sputnik” maglumat agregatorynda jemlenýär.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň halkara başlangyçlarynyň, şol sanda ulag ulgamyndaky başlangyçlarynyň durmuşa geçirilmegi bilen baglanyşykly maglumatlar “News Сentral Asia” maglumat portalynda jemlenip berildi. Onda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň mejlisinde türkmen wekiliýetiniň alyp baran işi barada gürrüň berilýär.


text:
Arak içýäňmi?
Lukman näsagy uzak mütdet däri-derman bilen bejeripdir. Ýöne bejerginiň näsaga nepi degmändir. Oňaýsyz ýagdaýa düşen lukman:
-Sen spirtli içgileri, meselem, arak içýän bolaýma? -diýip, näsagdan sorapdyr. Näsag:
-Içýän, her gün içýän, ýöne nepi degenok -diýip zeýrenipdir.
Çagam her kimçe bardyr
Mugallym okuwçynyň ejesine:
-Habaryňyz barmy, ogluňyz nas atýar -diýýär. Okuwçynyň ejesi:
-Hawa, habarym bar. Çagam ozal çilim çekerdi. Soňra ol artybyň bahasy keýigiň şahyna çykdy. Nädeli, elimiz ýuka, onça gymmat bahadan çilim satyn almaga güýjümiz ýetenok. Oglum nasa geçmäge mejbur boldy. Meniň oglumam her kimçe bardyr, ol-da bir neşäniň keýpini görmelidir ahyryn, şeýle dälmi, mugallym jan? -diýipdir.
Ekzamen
Professor ekzameniň öňüsyrasy studentleri auditoriýa ýygnap:
-Näme soragyňyz bolsa häzir soraň, ekzamen başlanandan soňra diňe men soraryn -diýýär. Yzky hatarda oturan student ýerinden turup:
-Hormatly professor, biz şu gün haýsy dersden ekzamen tabşyrýarys? -diýip sorapdyr.
Utan
SSSR zamanasy kommunistik partiýa agza bolmak wezipe basgançagy bilen ýokara galmagyň baş şertidi. Ýöne intelligensiýa wekillerini partiýa hataryna az kabul edýärdiler. Bisowat, üstesine-de wezipeparaz biri partiýa girmek üçin partiýanyň raýon komitetiniň sekretaryna bir müň manat para berýär.
Partiýanyň raýon komitetiniň nobatdaky býurosynda para bereni partiýa hataryna kabul etmek meselesine seredilýär. Para alan “Para beren şu ýeňil sowaly biler” diýen ynam bilen oňa:
-Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary kim? -diýip, sowal berýär. Para beren wezipeparaz dymýarmyşyn. Para alan sekretar oňa kömek etmek üçin BMG-niň şol wagtky Baş sekretarynyň adyny tutup “U Tan” diýip pyşyrdapdyr. Para beren oňa özüçe düşünip, gazaba münüp:
-“Partiýa geçireýin” diýip, müň manat para aldyň, indem “Utan” diýýäňmi, özüň utan -diýip, partiýanyň raýon komitetiniň sekretarynyň üstüne heňkiripdir.
Haj parzy
Bagşy “Bir ajy doýurmak hajdyr, ýaranlar” diýip, aýdym aýdýar. Ony diňläp oturan wraç-lukman:
-“Wrajy doýurmak hajdyr, ýaranlar” -diýsene -diýip, düzediş girizýär.
Maslahat
-Çilimi goýjak bolýan welin, nätsemkäm? -diýip, biri dostuna sala salýar. Dosty:
-Ýokarrakda goý! Ýerde goýsaň, tötänlikde basarsyň, mynjyrar -diýip, maslahat beripdir.
Il içinden çöpläp, taraşlan Amanmyrat Bugaýew.


text:
Biziň mundan ýigrimi ýyl töweregi öň orta atan bu sowalymyzyň jogaby şonça wagtdan bäri düşnükli: WELAÝAT! Hawa, rus dilindäki oblast adalgasynyň deregine türkmençeleşdirdik diýlip, şu söz alyndy.
Ýöne bu adalga çalyşmasy häzirem maňa ynjalyk berenok. Şonuň üçin-de, şol wagtky Türkmenistan Ýokary Sowetiniň nobatdaky sessiýasyna ýazan hatymyň mazmunyny Azatlyk Radiosynyň Web sahypasynyň okyjylarynyň ünsüne ýetirmegi müwessa bildim.
"Özbaşdak, garaşsyz Türkmen döwletiniň berkarar edilýän wagtynda durmuşymyzyň ähli bazalarynda üýtgeşmeler bolup geçýär. Bu tebigy zat. Ýer-ýurtlaryň taryhy ady dikeldilýär, käbir terminlere gaýtadan seredilýär, täzesi dil dolanyşygyna girizilýär. Men şolaryň birisi barada öz pikirimi aýdyp, halk deputatlaryndan, bu işe dahylly dilçilerden, döwlet işgärlerinden meniň teklibimi hem nazarda tutmaklaryny towakga edýärin.
Gürrüň eger-de oblast sözüni başga bir söz bilen çalşyrmak zerurlygy ykrar edilen halatynda onuň deregine welaýat sözüni däl-de, ÜLKE sözüni almak barada barýar.Öz teklibimi şeýleräk esaslandyryp biljek:
Birinjiden, ÜLKE sözi tüýs türkmen sözi. Onuň kökleri ÜLE, ÜLÜŞ, ÜLEŞ ýaly bir zadyň böleklerini, bir zady bölüşmegi, paýlaşmagy aňladýan sözlerde ýatyr.
Ikinjiden, ol oblast sözüniň manysyny welaýat sözüne garanyňda doly hem dogry berýär.
Üçünjiden, welaýat sözüniň arap sözüdigi köplere mälim, onsoň başga dilden geçen sözi başga diliň sözi bilen çalyşmak bilen utýan zadymyz näme?
Dördünjiden, welaýat sözi oblast sözüne garanyňda prowinsiýa sözüniň manysyna golaýrak.
Bäşinjiden, Türkmensähradaky babadaşlarymyz kä halatlarda bu sözi ýakymsyz manyda ulanýarlar.
Altynjydan, meseläniň syýasy tarapy: ozal Türkmenistana uly ýurduň — SSSR-iň bir bölegi hökmünde garap, oňa köplenç ülke diýlip gelindi. Indi biz Türkmenistany WATAN, ÝURT diýip buýsançly, adalatly atlandyrýarys. Onuň her bir oblastyna, ýagny her bir bölegine ÜLKE diýsek, jüpüne düşýär duruberýär.
Ýedinjiden, "ülke" diýmek "kraý" diýmegi aňladýar diýip, meň bilen razylaşmajaklara iki delilimi: ozaly bilen-ä kraý hem-de terminleriniň belli bir derejede manydaşdygyny, rus dilinde sinonimler hökmünde-de ulanylýandygyny aýdasym gelýär. Galybrse-de, ülke sözi kraý (çet-gyra) sözüniň manysyny takyk beribem duranok. (Üns beriň: kraý gyra sözünden gelip çykan bolaýmasyn?!) Gepiň küle ýeri, oblast hem-de ülke sözleri bir manyny aňladýar.
Onsoň öz dilimizde degişli söz barka ýene-de gaýry dilden SÖZ ALMAK dogrumyka?!
TEKLIBIMI ýene bir gezek gaýtalaýaryn: administratiw-territorial birligi aňladýan OBLAST sözüniň deregine, öwezine TÜRKMENIŇ ÖZ SÖZÜNI — ÜLKE SÖZÜNI ALMALY!
Geliň, indi sözleriň sazlaşygyny, many owazyny türkmeniň berkarar döwletline berýän DÖWLETLILIGINI, syýasy öwüşginini, buýsanç duýgusyny gulagymyz bilen, ýüregimiz bilen, iň esasy-da, AŇ-PAÝHASYMYZ bilen diňläp göreliň: Ahal ÜLKESI, Balkan ÜLKESI, Daşhowuz (belki-de Daşoguz ýa-da Was) ÜLKESI, Lebap ÜLKESI, Mary ÜLKESI!!! Ajaýyp ahyryn, doganlar!".
Şunuň bilen, hatymyň oblastyň ýerine welaýat däl-de, ÜLKE sözüni almak baradaky bölegi tamamlanýar. Ondan başga-da Gyzylarbat şäheriniň, etrabynyň adyny GyzylRABAT görnüşinde düzedilip alynmagy, ýazylmagy, Gyzyletrek etrabynyň adyndan "gyzyl" sözüniň aýrylmagynyň onuň syýasy äheňden dyndaryp, Magtymgulynyň diliniň senasynyň asly durkuna getirmegi barada ýem öz pikirimi aýdypdym. Gynansam-da, soňra gadymy şäheriň ady Serdar boldy.
"Nesil" gazetiniň şol wagtky baş redaktory Annamyrat Poladow hatymy oňlap, çapa bermegi makul bildi. Hat gazetiň 1-ji sahypasynda ýerleşdirildi. Ertesi irden radioda metbugat synynda hem bu hatymyň çap edilendigi habar berildi. Begenip, gazeti aldym welin gözlerime ynanmadym, onuň ornunda başga material dur. Soňra eşidip otursam, Daşoguzda bolan Ýaşulularyň maslahatynda Nyýazow beýleki meseleler bilen birlikde welaýat meselesini çözdüm edipdir. Neşiriň baş redaktory aeroportdan göni çaphana gelip, çykyp duran gazeti saklap, hatymy sahypadan aýrypdyr. Şeýlelikde, hatym şahsy arhiwimde galyberdi. "Hiçden giç ýagşy" diýleni. Azatlyk Radiosynyň Web sahypasynyň okyjylary, söz sizden!
Aşyrguly Baýryýew aşgabatly žurnalist, "Edebiýat we Sungat" gazetiniň öňki baş redaktory. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Boston marafonynda bolan bomba partlamasynyň günäkäri diýlip güman edilýän Johar Sarnaýewiň derňew işine päsgelçilik döretmekde aýyplanýan üç adam Bostonyň sudunda çykyş etdiler.
Amerikan häkimiýetleri tarapyndan ele salnan bu adamlar indiki sud diňlenişigine çenli tussag astynda saklanarlar.
Sud edilýänler
Gazagystanyň raýatlary bolan 19 ýaşly Azamat Tažaýakowyň we Dias Gadyrbaýewiň aklawçylary olaryň 15-nji aprelde Bostonda bolan bomba partlamasyna gatnaşygynyň ýokdugyny aýtdylar. Şol partlamada üç adam ölüpdi we 260 adam ýaralanypdy.
Johar Sarnaýewiň mekdep klasdaşlarydygy aýdylýan bu iki ýigidiň derňewleriň geçirilmegine päsgel döretmek boýunça dildüwşük gurnamakda aýyplanýandygy aýdylýar. Olar üçin indiki sud diňlenişigi 14-nji maýda bolar.
Derňewlere päsgel bermekde aýyplanýanlaryň üçünjisi amerikan raýaty Robel Philliposyň derňewçilere galp maglumat berendigi aýdylýar. Onuň indiki sudy 6-njy maýda bolmaly.
Bu üç adam bomba partlamalaryna göni ganaşmakda günälenmeýärler. Olar Johar Sarnaýew bilen alşan hatlaryndan soň onuň umumy ýaşaýyş jaýyndaky otagyndan horjunyny we kompýuterini alyp gidenlikde aýyplanýarlar.
Amerikan häkimiýetleri bu horjunyň içiniň partlaýjy serişdelerden boşadylan feýerwerk turbalary bilen hyryn-dykyn doly bolandygyny habar berdiler. Derňewçileriň sözlerine görä, Gadyrbaýew we Tažaýakow Sarnaýewiň otagyndan alan zatlaryny öz jaýyna getirip, soňra zyňypdyrlar.
Bu adamlara garşy gozgalan aýyplamalarda partlamalardan bir aý ozal Johar Sarnaýew gazagystanly dostlaryna bombany ýasamak usulyny bilýändigini aýdypdyr.
Johar Sarnaýew 19-njy aprelde polisiýa bilen ok atyşygynda ýaralanandygy sebäpli keselhanada saklanýar. Johar Sarnaýewiň agasy Tamerlan şol ok atyşygynda atylyp öldürilipdi.
Olaryň ejesi ogullaryna ýöňkelen aýyplamalary galplyk diýip atlandyrdy.
Gadyrbaýew we Tažaýakow özleriniň student wizalaryna degişli düzgünleri bozmak bilen baglylykda ABŞ-nyň immigrasion gulluklary tarapyndan saklanypdy.
Federal derňew býurosy hepdäniň çarşenbe güni suda çekilen bu üç adamyň Johar Sarnaýewiň Massaçusets uniwersitetindäki ýakyn dostlary bolandygyny aýtdy.
Sud işi
1-nji maýda bolan sud diňlenişiginde Gadyrbaýewiň aklawçysy Robert Stahl öz müşderisiniň bomba partlamasy bilen gatnaşygynyň ýokdugyny aýtdy. Tažaýakowyň aklawçysy Harlan Protass hem öz müşderisiniň bomba partlamasy bilen hiç hili gatnaşygynyň ýokdugyny nygtady.
Habar berlişine görä, Gadyrbaýew we Tažaýakow günäli diýlip karar çykarylsa, olaryň bäş ýyla çenli türme tussaglygyna we 250 müň dollar jerime tölemeklige höküm edilmekleri mümkin.
Philliposyň bolsa sekiz ýyl türme tussaglygyna we 250 müň dollar jerime tölemeklige höküm edilmegi ähtmal.


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň 8-nji iýulda geçen giňeldilen mejlisinde ilkinji gezek "oppozisiýa" sözüni dile getirip, döwlet derejesinde oppozisiýanyň bardygyny ykrar etdi. Bu gutlanmaly ýagdaýdyr. Ýöne prezident şol mejlisde oppozisiýany ýurda, adalatly prezident saýlawlaryna gatnaşmaga çagyran hem bolsa, oppozisiýanyň prezident saýlawlaryna gatnaşmag-a däl, hatda olaryň ýurda gelmegine-de kanuny şertiň ýokdugy hakykat.
Döwlet baştutany şol çykyşynda döwlet baştutany hökmünde prezident saýlawlaryna hemmeleriň deňhukukly gatnaşmagyna şert dörediljekdigini kepillendirdi. Baş kanunymyzyň 50-nji maddasy boýunça — prezident Konstitusiýany berjaý etmegiň we halkara borçnamalaryny berjaý etmegiň kepili hökmünde çykyş edýär. Diýmek, baş kanunymyza hormat goýulýan bolsa, prezidentiň oppozisiýany ýurda çagyranlygy üçin olaryň ýurda gelmegine hem-de prezident saýlawlaryna gatnaşmagyna kanuny şert döredilmelidir.
Türkmenistanyň Baş kanuny esas edilip, ýaňy-ýakynda kabul edilen "Prezident saýlawlary hakyndaky" kanunda hem prezident saýlawlaryna gatnaşmak isleýän adamyň soňky on bäş ýylyň dowamynda Türkmenistanda hemişelik ýaşamagy şertlendirilýär. Oppozisiýa ýurda getiriläýende hem şu şert aýrylmasa, olaryň kanun esasynda prezident saýlawlaryna gatnaşmagynyň öňüne böwet basyp bolýar. Hatda şu agzalan düzgün ýatyrylaýanda hem Konstitusiýamyzyň 51-nji maddasynda "Döwlet edaralarynda, jemgyýetçilik birleşiklerinde, kärhanalarynda, edaralarynda işläp gelýän Türkmenistanyň raýaty Türkmenistanyň prezidentligine saýlanyp bilner" diýilýär. Diýmek, şu düzgün oppozisiýanyň prezident saýlawlaryna gatnaşmagyna kiçijik umydam goýmaýar.
Prezidentiň aýdyşy ýaly, oppozisiýa prezident saýlawlaryna gatnaşdyryljak bolsa, ilki bilen Nyýazowyň diktatura syýasatynyň pidasy bolanlar, ejir çekenler doly aklanmalydyr. 2002-nji ýylyň noýabr wakasyna gatnaşan hökmünde Halk maslahatynyň karary esasynda ömürlik tussag edilenler-de boşadylmaly, iň bolmanda, olar halkara kanunlary esasynda gaýtadan sud edilmeli.
Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň 51-52-nji maddalaryna halkara düzgünleri esasynda gyssagly düzediş girizmeli. Meniň pikirimçe, prezidentiň oppozisiýany ýurda çagyrmagyny esas edinip, halkyň sowatly böleginiň hem-de oppozisiýanyň pikirlerini nazarda tutup we prezident saýlawlarynyň halkara düzgünlerine laýyk gelmegini üpjün etmek üçin Baş kanunymyzyň 51-nji maddasyny "Türkmenistanda doglan ýa-da soňky ýigrimi ýylda Türkmenistanyň raýatlygyny alyp, ýurdumyzda ýaşaýan, ýaşy kyrkdan pes, ýetmişden uly bolmadyk, döwlet dilini bilýän her bir adam Türkmenistanyň Prezidentligine saýlanyp bilner" diýip almaly.
Baş Kanunymyzyň 52-nji maddasy "Türkmenistanyň prezidenti halkyň gös-göni gizlin ses bermegi arkaly bäş ýyl möhlete saýlanýar we kasam kabul eden pursadyndan wezipesine girişýär. Şol bir adamyň yzly-yzyna ýa-da dürli döwürlerde bolsa-da, iki möhletden artyk prezident bolmaga haky ýokdur. Konstitusiýanyň şu maddasy hiç haçan düzediş girizilmäge degişli däldir" diýlip alynmaly.
Türkmenistanyň Saýlawlary hem sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi topary döretmegi prezidentiň ygtyýarlygyndan aýryp, Mejlisiň ygtyýarlygyna bermeli. Ine, Baş kanunymyza şeýle düzedişler girizilen çagynda saýlawlaryň adalatly boljagyna dünýä jemgyýetçiligem, halkymyzam ynanardy. Türkmenistanyň prezidentiniň Täze Galkynyş reformasy dünýä derejesinde ykrar edilerdi.
Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler we maglumatlar awtoryň özüne degişli.


text:
18-nji sentýabrda geçirilen hökumet maslahatynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Turkmenistanda bedenterbiýäni we sporty ösdürmek meselesi barada-da giňişleýin durup geçdi.
Eýse, prezident Berdimuhamedowyň hökümetiniň bu ugurdaky syýasatynda ozalkylardan nähilidir bir tapawutlar barmy? Bu ugurda şu günki gün nähili çözülmeli meseleler bar?
Hökümet maslahatynda Türkmenistanyň Lebap, Mary we Ahal welaýatlarynda täze 10 müň orunlyk stadionlaryň gurlandygyny bellän prezident Berdimuhamedow mundan daşgary ýakyn geljekde ýurduň dürli regionlarynda 75 müň orunlyk ýörite sport mekdeplerini gurmaklygyň hem göz öňünde tutulýandygyny aýtdy.
Prezident Berdimuhamedow bedenterbiýäni we sporty ösdürmeklik barada eden bu giňişleýin çykyşynda orta mekdeplerden başlap, ýokary okuw jaýlarynyň, edara-kärhanlaryň, etraplaryňdyr welaýatlaryň arasynda sportuň dürli görnüşleri boýunça ýygyndy komandalaryň döredilmelidigini we ýygy-ýygydan özara ýaryşlaryň geçirilip durulmalydygyny nygtady.
Şu ugurdaky başlangyç çäre hökmünde bolsa, Berdimuhamedow wise-premýer Saparlyýewe geljek ýylyň ýazynda sportuň dürli görnüşleri boýunça umumymilli ýaryşlary gurnamak hakda görkezme berdi. Ýaryşyň ýeňijilerine Türkmenistanyň prezidentiniň ýörite baýraklary gowşurylar.
“Çynlakaý tagalla zerur”
Şwesiýada ýaşaýan garaşsyz žurnalist Ak Muhammet Welsapar Saparmyrat Nyýazowyň ýurdy dolandyran ýyllarynda Türkmenistanda sportuň we bedenterbiýäniň pese düşürilendigini belläp, bu ugurda ädilýän soňky ädimlere oňyn baha berýändigini aýtdy. Žurnalistiň pikiriçe, sportuň we bedenterbiýäniň ösdürilmegi üçin Türkmenistanda ýeterlik serişdeler we mümkinçilikler hem bar, bu ugurda diňe häkimiýetleriň çynlakaý tagalla etmekleri zerur.
Türkmenistanyň Mary şäheriniň ýaşaýjysy Atageldi hem Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde şu ýyl bu şäherde açylan täze stadionyň içinde ýaşlaryň sport bilen meşgullanmaklary üçin amatly şertleriň döredilendigini oňyn bir ýagdaý hökmünde belledi. Hususan-da, ol şeýle diýdi: «Bu stadion şu ýyl açyldy. Bir hepde mundan ozal stadiona ilkinji gezek baryp gördüm welin, ol ýerde eýýäm sportuň dürli görnüşleri boýunça gözden geçiriliş bäsleşikleri gurnalýan eken. Ol ýerde trenažýorlar bar, türgenleşikden soň ýuwunmak üçin duşlar bar, aýnalar bar. Ozallar beýleki sport zallaryň göreşilýän ýerlerinde hatda göreş düşekleri hem ýokdy. Şol müň dollara durýardy welin, şoňa-da güýçleri ýetenokdy. Indi göreş düşeklerinem, beýleki zerur zatlaram berýärler, ýaryşlarda medal, kubok ýaly zatlaram berýärler…»
Söhbetdeşimiz Atageldi täze açylýan sport seksiýalarynyň köpüsiniň döwlet tarapyndan maliýeleşdirilýändigini we olaryň ilat üçin mugtdugyny tassyklady. Ýöne beýleki tarapdan, Türkmenistanda sporta ünsüň birneme artýandygyna garamazdan, hatda soňky geçirilýän halkara we dünýä ýaryşlarynda-da türkmenistanly sportsmenler kän bir göze ilmeýär, hatda olar ýaryşlara gatnaşaýanlarynda-da, kän bir öňdelik görkezmeýärler.
Garaşsyz žurnalist Ak Muhammet Welsapar sportuň professional derejede ösmegi üçin Türkmenistanda tejribeli trenerleriň ýetmezçilik edýändigini öňe sürüp, bu ugurda entek edilmeli işleriň az däldigini belledi. Ol: «Şol sport we bedenterbiýe ugrundan işlejek adamlara mümkinçilik döretmeli, türkmen terenerlerini ýetişdirmeli. Häzirki wagtda Türkmenistanda öz trenerlerimiziň ýetmezçilik edýändigi görnetin zat. Şonuň üçinem, sportuň dürli ugurlary boýunça daşary ýurtlardan trenerleri çagyrmaly, şolara zerur aýlyklary bellemeli. Şeýdibem türkmeniň sportuny ýokary galdyrmaga indi wagt boldy» diýdi.
Sport pudagyndaky beýleki kynçylyklar
Emma käbir ýerli synçylaryň pikiriçe, jemgyýetiň beýleki pudaklaryna mahsus bolan korrupsiýa we býurokratiýa ýaly problemalar Türkmenistanyň bedenterbiýe we sport pudagynda-da az kynçylyklary döretmeýär. Synçylar bu ugurda-da heniz çözülmeli meseleleriň az däldigini aýdýarlar.
Maryly diňleýjimiz Atageldi sportda gowy netijeleri görkezýän sportsmenler ýaryşa gidenlerinde, olaryň ýol harajatyny tölemek meselesiniň hem şu çaka çenli köplenç ene-atalaryň öz gerdenine düşüp gelendigini we käte zehinli sportsmenleriň halkara ýaryşlara gatnaşdyrylmagy üçin para bermek ýaly problemalaryň hem bardygyny tassyklady.
Azatlyk Radiosynyň diňleýjileriniň sözünden çen tutsaň, Türkmenistanda bedenterbiýäni we sporty ösdürmek meselesi diňe sport binalaryny gurmak bilen çözülmejege meňzeýär.


text:
“Özbegistanyň Yslam hereketi” atly topar Merkezi Aziýadaky iň güýçli söweşiji topar bolup, onuň agzalarynyň arasynda Merkezi Aziýa bilen bilelikde kawkaz, hatda kabir arap ýurtlaryndan bolan söweşijileriň hem bardygy aýdylýar.
Bu hereket soňky ýyllaryň dowamynda Özbegistan, Gyrgyzystan, Tajigistan, Pakistan ýaly ýurtlarda dürli hüjumleri amala aşyryp, soňky wagtlarda bolsa onuň ady demirgazyk Owganystanda bolup geçýän dürli wakalarda agzalýar.
Halkara derejesinde IMU “Islamic Movement of Uzbekistan” diýilip tanalýan bu topar, öz iş alyp barýan ýurtlarynda hökümetleriň yslam düzgünlerine görä dolandyrylmagyny talap edip çykyş edýär.
Onuň ýolbaşçy gatlagy 90-njy ýyllarda Merkezi Aziýany terk edip Owganystana, soňam Pakistanyň tire-taýpalar regionyna ýerleşipdi. Şu güne çenli bu toparyň iki ýolbaşçysy atylyp öldürildi.
Eýsem bu toparyň häzirki güýji, täsiri we guramaçylygy barada nähili maglumatlar bar?
2014-nji ýylda halkara güýçleriniň uly bir bölegi Owganystany terk edensoň, bu topardan nämä garaşmaly?
Azatlyk Radiosy nobatdaky ýörite proýektini şu tema bagyşlap, degişli ugurdan iş alyp barýan tanymal halkara we regional ekspertler bilen söhbet edýär.
Bu söhbete sizem gatnaşyň, öz pikirdir garaýyşlaryňyzy aşakdaky forumda galdyryp bilersiňiz.


text:
Bakalawr derejesini ABŞ-da almak isleýänler barada maslahat!
Eger siz ABŞ-nyň kollejlary ýa-da uniwersitet okuwlaryna resminamalaryňyzy tabşyrmakda gyzyklanýan bolsaňyz, sizi “ABŞ-da okuw” atly maksatnamasynyň maslahat sessiýalaryna çagyrýarys.
Maslahat sessiýasy bu näme zat? Maslahat sessiýasynyň topary orta mekdep okuwçylary we ABŞ-da okamana isleg bildirýän talyplara ABŞ-nyň kollej we uniwersitetlerinde okamak üçin gerekli endik almana hem taýarlamana ugrukdyrylan.
Gatnaşyjylar ýyl boýy Bilim we Maslahat beriş Merkeziniň Maslahatçysy bilen duşuşyp çuňňur okuw barada düşünje alarlar:
- ABŞ-nyň ýokary okuw bilim sistemasyUS Higher Education System;
- ABŞ-nyň resminama tabşyrmagyň düzgüni;
- ABŞ-nyň iň amatly we laýyk hünärli mekdepler;
- ABŞ-nyň standatlaşdyrylan TOEFL we SAT testlar;
- ABŞ-da stipendiýa mümkinçilikleri;
- ABŞ-na sowalnama tabşyrmak we stipendiýa almak üçin düzme (essay) ýazmak!
Talaplar:
- ABŞ-nyň kollej ýa uniwersitetlaryna girmeklikde gyzyklanma
- Gowy Iňlis Dil bilimi;
- Orta mekdep okuwçylar, 9-11 synp, ýa-da ýaňy-ýakynda mekdep gutaranlar;
- Gowy bahalar;
- Öran höwesli;
- Topar sessiýalara gatnaşmagyň mümkinçiligi.
Toparda okalýanyň eşreti :
- ABŞ-nyň ýokary okuw sistemasynyň gowy düşünjesi;
- Düzme (Essaý) ýazmak endikleriň gowylandyrmagy;
- SAT we TOEFL testlere çuňňur taýýarlama;
- SAT we TOEFL praktiki test geçmek mümkinçiligi;
- Mäliýe kömek we stipendiýa tabşyrmakda nebis;
- Mäliýe kömel almagyň mümkinçiligi, testlaryň tölegi, resminamany doldyrmaklyk we bir ýyl sessiýa gatnanyňyzdan soňra ýol tölegleriň üpjünçiligi mümkindir;
- Amerikan ýokary okuw jaýlaryna girmek üçin, EducationUSA şahadatnama alyp, güýçli dalaşgär bolmak!
Registrasiýa etmek açin ýa-da sessiýalar barada doly maglumat üçin Bilim we maslahat beriş merkezine ýüz tutup bilersiňiz:
Görogly köçesi, 48/A jaý, Aşgabat ş., Turkmenistan
Tel./Fax: (993) (12) 36-90-16/21/22 (goş.116)
E-poçta: eac@americancouncilstm.org


text:
BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi Siriýa režimini oppozisiýa tarapdarlaryna garşy görýän ganly çäreleri üçin jogapkär etmek barada ýapyk gapylaryň arkasynda sekiz sagada golaý maslahat geçirdi.
Diplomatlar sişenbe gününiň diskussiýalary mahalynda rezolýusiýa taslamasy barada ylalaşyga gelnip bilinmändigini aýdýarlar.
Orsýetiň BMG-däki ilçisi Witiliý Çurkin žurnalistlere Howpsuzlyk geňeşiniň wekilleriniň öz hökümetleri bilen maslahatlaşyp, üçünji gün gepleşikleri ýene dowam etdirjegini aýtdy.
Çurkin taslamada öz çagyran we Moskwanyň goldap biljek "zerur deňagramlylygynyň" heniz gazanylmandygyny aýtdy.
Diplomatlar Howpsuzlyk geňeşine girýän döwletleriň arasynda prezident Başar al-Assadyň protestçileri basyp ýatyrmagyny ýazgarmak boýunça taslanan rezolýusiýa barada bölünişigiň saklanyp galýandygyny aýdýarlar.


text:
Türkmenistanda däýhanlar kärendeçilik esasynda işleýärler. Bu ýagdaý olary köp babatda döwlete garaşly edip goýýar diýip, Azatlyk Radiosynyň habarçylary bilen söhbetdeş bolýan daýharlar gürrüň berýär. Sebäbi, olaryň aýtmaklaryna görä, ekilmeli ekinleri köplenç döwlet ýolbaşçylary kesgitleýärler.
Munuň üstesine, suw, tehnika hem döwletiň ygtyýarynda. Emma muňa garamazdan,Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow öz çykyşlarynda daýhanyň gowy işläp, gowy hasyl ýetişdirmegi we gowy girdeji almagy üçin ähli şertiň döredilmegini talap edýär.
Eýsem şeýle şertler dogrudanam döredilýärmi?
Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan maryly kärendeçileriň ýagdaýy bilen gyzyklanyp, Maryda ýaşaýan kärendeçi Kerim Atdanow bilen söhbetdeş boldy.


text:
Şu geljek hepde Birleşen Ştatlaryň Demokratiýa, adam hukuklary we zähmet baradaky býurosy boýunça Döwlet sekretarynyň kömekçisiniň orunbasary Tomas O.Meliýanyň ýolbaşçylygynda ýörite synçylar delegasiýasy Gürjüstana barar.
Bu delegasiýa Gürjüstanda oktýabr aýynda geçiriljek parlament saýlawlarynyň bosagasyndaky taýýarlyklara baha berer.
Bu delegasiýanyň düzümine USAID guramasyndan, Goranmak ministrliginden we Adalat ministrliginden-de wekilleriň girýändigi habar berilýär.
Gürjüstanyň oppozision toparlary soňky wagtlar Mihail Saakaşwiliniň hökümetini saýlawlaryň bosagasynda oppozisiýa garşy basyşlary güýçlendirmekde aýyplaýarlar.


text:
Şu gün Moskwanyň okrug prokuraturasy paýtagtyň etegindäki Reçnik atly daçalar raýonynda hususy jaýlaryň ýykylmagy barada ýerli häkimiýetleriň çykaran kararynyň bikanundygyny mälim etdi.
Moskwanyň Günbatar Administratiw okrugynyň prokuratura edarasynyň başlygy Stanislaw Iwanow bu gürrüňi edilýän daça raýonynda käbir jaýlaryň ýykylmagy bilen baglanyşykly dört sany jenaýat işiniň gozgalandygyny aýtdy.
Ýerli prokuratura edarasy bu meselä ýakynda, 4-nji fewralda prezident Dmitriý Medwedewiň Ýokary suda hem-de prezident administrasiýasyna beren ýörite görkezmesinden soň garap başlapdy.


text:
Hytaýyň sudy öňki ýokary derejeli syýasatçy Bo Ksilainiň şikaýatyny ret etdi we parahorluk, bidüzgünçilik we wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanmak aýyplamalary esasynda onuň ömürlik türme tussaglygyny güýçde saklady.
Döwlet eýeçiligindäki “Xinhua” habar gullugynyň berýän maglumatyna görä, bu karary Hytaýyň günortasyndaky Şandong welaýatynyň Ýokary Halk sudy anna güni çykarypdyr.
Sentýabr aýynda geçirilen sud işi döwründe Bo özüne ýöňkelýän aýyplamalary ret edipdi. Bo syýasatdan çetleşdirilmezden ozal ýurduň günorta-günbataryndaky Çunsin şäherine ýolbaşçylyk edýärdi we oňa Hytaýyň Kommunist partiýasynyň hemişelik komitetiniň agzasy bolmaga dalaşgär hökmünde garalýardy. Hytaýyň Kommunist partiýasy ýurtda iň täsirli organdyr.
Ýöne Bonuň karýerasy 2011-nji ýylyň noýabr aýynda britan işewüri Neil Heýwudyň öldürilmegi bilen ilteşikli dargady.
Bu waka baradaky maglumatlardan soň Bonuň ýokary derejeli resmisi Birleşen Ştatlaryň konsulhanasyna gaçypdy we Bonuň aýaly Heýwudy öldürmekde türme tussaglygyna höküm edilipdi.


text:
Germaniýa Awstriýa bilen özara serhedinde ençeme migranty yzyna gaýtardy. Awstriýanyň häkimiýetleriniň 11-nji ýanwarda aýtmaklaryna görä, olar esasan owganystanlylar. Germaniýanyň olaryň gaçybatalga sorap bilmejegini aýdýar.
Germaniýada täze ýyl agşamy zenanlara migrantlar tarapyndan edilen bolmagy güman edilýän hüjümler, kansler Angela Merkele we onuň “açyk gapylar” syýasatyna edilýän basyşlary güýçlendirdi.
Yzyna iberilýän migrantlaryň sany dekabr aýynda bir günde 60-dan 200 adama çenli artdy, diýip häkimiýetler aýdýarlar we Germaniýanyň serhet gözegçiligini güýçlendirmegine Şwesiýanyň we Daniýanyň öz serhetlerini güýçlendirmek boýunça çäreleriniň täsir eden bolmagyny çak edýärler.
Yzyna gaýtarylan adamlaryň köpüsi owganystanly, olaryň arasynda yrakly, eýranly, morokkoly migrantlar hem bar.
Şol bir wagtda-da Awstriýa Sloweniýa bilen öz serhedine gözegçiligi güýçlendirdi. 1-nji ýanwardan bäri 1652 migrantyň yzyna gaýtarylandygyny polisiýa aýtdy.


text:
Gulamaly Pur Ataýy Eýranda türkmen dutarynyň abraýyny arşa göteren adam. Ol aýdymlaryny pars dilinde aýtsada, türkmeniň dutaryny bütin Eýrana tanatmagy başardy.
Ömür boýy dutarda meşhur klassiki aýdymlary ýerine ýetiren halypa bagşy ýaňy-ýakynda, 4-nji oktýabrda, 73 ýaşynda dünýäden ötdi.
Ol Eýranyň Turbet Jam diýen ýerinde, 73 ýyl mundan öň dünýä inen obasynda aradan çykdy.
Bu ussat aýdymçy Eýranyň aýdym-saz äleminde uly at-abraýa eýe bolup, uzak ýyllaryň dowamynda ýurduň iň uly sungat sahnalarynda çykyş etdi, onuň çalan sazlary kinofilmlerde ýaňlandy. Ataýy bagşy bütin ömri dutaryny elinden düşürmedi.
Ataýynyň kalbynda dutaryň aýratyn ýeri bardy. Eýranyň “Isna” habar agentligi Ataýynyň dutar barada aýdan sözlerine salgylanyp, şeýle ýazýar: “Dutar kalbyň sesidir, dutar nalyşyň sesidir, dutar ruhuňy joşdurýar, dutar çalnanda sen içiňdäki gopgun harasatdan uj alýarsyň we soňundan, sazyň ahyrynda bolsa ullakan ruhy köşeşmä dolanyp gelýärsiň ”.
Ataýy bagşynyň aýdan aýdymlarynyň ählisinde diýen ýaly saz guraly hökmünde dutar ulanylýar. Onuň miras goýan eserleriniň arasynda “Nowaýy, Nowaýy” diýen aýdymy aýratyn ýatlanmaga mynasypdyr, bu aýdym oňa il içinde uly şöhrat getirdi.
Ussat bagşy Ataýynyň ömrüniň soňky günlerinde boýun we bil agyrysyndan ejir çekendigi aýdylýar.


text:
Dekabr aýynda Birleşen Milletler Guramasy, her ýylyň 11-nji oktýabryny "Gyz çagalaryň halkara güni“ diýip yglan edende, gyzlaryň hukuklaryny goramaklyga ünsüň gönükdirilmelidigini aýdypdy.
Şu gün, BMG-niň gününiň ilkinji gezek bellenýän wagty, Malala Ýusufzaýy global üns merkezinde boldy. Pakistanyň demirgazygyndaky Swat jülgesinde ýaşaýan 14 ýaşly mekdep okuwçysy Malala özüniň bilim almaklyk hukugyny gorandygy üçin şu hepde Pakistandaky "Talyban“ tarapyndan atylypdy.
Pakistanyň "Talybany“ (TTP) Malala Ýusufzaýynyň 11 ýaşyndaka BBC üçin ýazyp başlan gündelik ýazgylary bilen ýola goýan kampaniýasyny sem etmek isleýärdi. Emma, onuň tersine, olar gyzlaryň hukuklary boýunça halkara simwolyny emele getirdiler we Malalany dünýä tanatdylar.
Şu gün Ýewropa Bileleşiginiň Brýusseldäki baş edarasynda "Gyz çagalaryň halkara güni“ bellenende mekdep okuwçylary bolan gyzjagazlar Malalanyň suraty bilen "Gyzlary goraň!“ diýen ýazgylary göterdiler.
"Twitter" we "Facebook" ýaly sosial aragatnaşyk saýtarynda Malala batyrgaý gyz hökmünde suratlandyryldy.
Stuart Koles "Plan" atly halkara ösüş haýyr-sahawat guramasynyň metbugat wekili. Bu gurama çagalaryň bilim almak hukugy ugrunda 75 ýyldan bäri iş alyp barýar. Koles Malalyň başdan geçirenleriniň sosial media ýaň salandygyny aýdýar.
"Jemgyýetçilik bu elhenç waka boýunça juda gaharlandy. Meniň pikirimçe, ýalňyşlyk bilen, Malala dünýäde ençeme gyzlaryň ýüzbe-ýüz bolýan problemalarynyň we meseleleriniň mysalyna öwrüldi. Bu örän gynançly, tragiki wakadyr. Emma, hakykatdanam, bu waka bize dünýäniň birnäçe ýerinde gyzlaryň öz hukuklary we bilim almak hukuklary boýunça kampaniýa geçirmek bilen nähili howp we töwekgelçilik bilen ýüzbe-ýüz bolýandyklaryny ýatladýar" diýip, Koles aýdýar.
11-nji oktýabrda UNICEF Twitterde: "Şu gün biziň pikir-oýumyz gyzlaryň hukuklary boýunça 14 ýaşly aktiwist Malala Ýusufzaýy bilendir" diýip ýazdy.
Bu aralykda, Pakistanyň mediasynyň aýtmagyna görä, lukmanlar Malalanyň kellesinden geçip, omzuna giren oky çykaranlaryndan soň, ol Rawalpindidäki keselhana ýerleşdirilipdir.
Hökümete degişli bolmadyk "UN Watch“ atly gözegçi guramanyň ýerine ýetiriji direktory Hillel Neuer şu gün internet arkaly petisiýa ýaýradyp, Pakistanyň hökümeti "gyzjagazlary atýanlary togtadýança“, bu ýurda BMG-niň Adam hukuklary geňeşinde orun bermezlik barada çagyryş etdi.
Pakistanda sosial aragatnaşyk websaýtlary Karaçide Malala üçin goldaw üýşmeleňini gurnamak üçin ulanylýar. Ýurduň ähli künjeklerinde, jemgyýetiň dürli dini we syýasy gatlagyndan bolan pakistanlylar hüjüme gahar bildirmek üçin birleşýärler.
Pakistanly syýasatçylar bu hüjümi ýazgarýarlar, synçylar bolsa bu tragediýanyň Pakistanyň "Talyban" hereketine garşy jemgyýetiň pikirini güýçlendirip, olara garşy giň gerimli harby operasiýalaryň ýola goýulmagyna getirip bilmek ähtimallygy barada ýazýarlar.
Eger-de bu başa baraýsa, Yslamyň radikal ýörelgelerini zor bilen ornaşdyrmak üçin mekdep okuwçysyna çenelen "Talyban" tüpeňiniň yzlygyna atdygy bolar.


text:
Pakistanyň entek öz wezipesine girişmedik premýer-ministri Nawaz Şerif ýurduň daşary syýasatyna kontrollygy onlarça ýyllap onuň üstünden agalyk edip gelen güýçli howpsuzlyk gulluklaryndan yzyna aljakdygyny duýdurdy.
Onuň bu ugurda näderejede üstünlik gazanjakdygy soragly bolsa-da, Yslamabadyň geljekki daşary syýasatynyň ugruny kesgitlejek şu soragyň jogaby bolar.
Hindistan
Şerifiň ilkinji göçümde eden hereketi Hindistana gönükdirildi. Ol bu ýurduň premýer-ministri Manmohan Singhi özüniň kasam edişlik dabarasyna gatnaşmaga çagyrdy. Nawaz Şerif 1990-njy ýyllaryň aýaklarynda, özüniň öňki premýerlik döwründe, Hindistan bilen ýola goýan ýaraşyk prosesini täzeden direltmäge meýillidigini bildirdi.
"Nawaz Şerife galsa, ol daşary syýasatda uly we möhüm özgerişiň bolmagyny isleýär. Sebäbi Pakistanda Hindistandyr beýleki goňşular bilen oňat gatnşykda bolmagyň Pakistanyň bähbidinedigine ak ýürekden ynanylýar. Çünki serhetlerde parahatçylyk bolsa, ýurduň içine asudalygy şol getirýär. Bu iş haçan-da sen goňşularyň bilen parahatçylykda bolanyňda mümkin" diýip, pensiýa çykan yslamabatly general, howpsuzlyk boýunça ekspert Talat Masood aýdýar.
Amerikanyň Birleşen Ştatlary
Pakistanyň Lahor şäherinde ýaşaýan analitik we ýazyjy Ahmed Reşidiň pikiriçe, Şerifiň pragmatik çemeleşmesiniň Birleşen Ştatlar bilen bolan gatnaşyklary öz içine almagy ähtimal.
Şerifiň saýlaw kampaniýasyny häsiýetlendiren - onuň terrora garşy uruşda Pakistanyň Waşington bilen hyzmatdaşlygyny kesmek baradaky wadasy - Amerika garşy gönükdirilen ritorikady, ýagny gep owadanlamakdy.
Ýöne Reşidiň çaklamagyna görä, Pakistanyň entek wezipä girişmedik premýer-ministri Waşingtonyň ykdysady kömeginiň, şeýle hem Halkara pul fondundan we Dünýä Bankyndan pul karz almak üçin onuň goldawynyň gerekdigini bilýär.
"Şerif bir gaty pragmatik adam. Ol Pakistan näme etse-de, amerikanlaryň pilotsyz uçarlar bilen urulýan zarbalary duruzmajagyny bilýär. Şol sebäpden häzirki sorag - Pakistanyň bu uçarlaryň ulanylmagyndan nädip iň gowy ylalaşygy gazanmalydygy barada. Men Şerif Amerikanlara pilotsyz uçarlary ulanmagy bes ediň diýer öýdemok. Sebäbi bu edilmez" diýip, Reşid aýdýar.
Owganystan
Reşidiň pikiriçe, Pakistanyň Owganystandaky roluny täzeden seljermek bilen Waşingtona ol ýurtda kömek etmek Şerifiň bähbidine bolar.
"Oňa Amerikanyň Owganystandan sag-aman çykmagy gerek. Oňa owgan 'Talybanynyň' Amerika bilen, prezident Hamid Karzaý bilen gürleşmegi gerek. Men şek-şübhe edemok, biz onuň bir rol oýnap, 'Talybana' Dohada bir býuro açdyranyny, amerikanlary hem bu işi etmäge taýýarlanyny göreris" diýip, Reşid öz pikirini beýan edýär.
Ýöne Pakistanyň Waşingtondaky öňki ilçisi Husain Hakkany Pakistanyň täze premýer-minsitriniň mümkinçilikleriniň näçeräkdigini sorag astyna alýar. Ol 1990-njy ýyllarda Şerifiň maslahatçysy bolup işlän döwründe edinen tejribelerine daýanyp, harbylaryň Pakistanyň owgan syýasatyny täze adminstrasiýanyň eline bermegi ähtimal däl diýen pikirde.
Husain Hakkany bu barada şeýle pikir ýöredýär: "Meniň pkirimçe, Pakistanyň Owganystan baradaky häzirki tutumynda ýakyn geljekde üýtgän zat bolmaz. Jenap Şerif haçan hem bolsa, Owganystan barada bir özboluşly garaýşy beýan edendir öýdemok. Ol Amerikanyň Owganystandan çykmagyny, elbetde, isleýär. Pakistanyň Owganystanyň üstünden öz täsiriniň bolmagyny-da isleýär. Onuň öňki hökümeti 'Talybany' hyjuwly goldady. Onuň prezident Karzaý ýa beýleki owgan ýolbaşçylary bilen, prezident Asif Ali Zardarynyň edişi ýaly, şahsy gatnaşygy ýok. Şol sebäpden men Owganystan syýasaty harbylar tarapyndan düzülen regionlaryň biri bolar diýip pikir edýärin".
Eýran
Tüýs ýürekden sünni musulman bolan Şerif Saud Arbystanynyň ýakyn ýarany hasaplanýar. Emma Ahmed Reşid bu Pakistanyň Saud Arabystanynyň regional bäsdeşi, goňşy Eýran bilen bolan gatnaşygyna täsir eder öýdenok.
Reşid Şerif Pakistanyň Eýran bilen golaýda baglaşan ençeme million dollarlyk tebigy gaz boýunça ylalaşygyna açyk garşy çykan hem bolsa, onuň bu ylalaşygy ýatyrmagynyň ähtimal däldigini aýdýar.


text:
Türkmen telekeçileri 28-nji awgustda açylan 84-nji Halkara Izmir sergisine gatnaşýarlar. Türkiýe Respublikasynyň Söwda ministrligi hem-de Izmir şäheriniň Söwda edarasy tarapyndan her ýyl guralýan meşhur we iri sergä dünýäniň altmyşa golaý ýurdundan müňden gowrak edara-kärhana, kompaniýalar gatnaşýar, oňa bir ýarym milliondan gowrak adamyň gelip görmegine garaşylýar.
Türkmenistanyň şu ýyl bu serginiň guramaçylyk komitetiniň hyzmatdaş ýurdy bolup çykyş edýändigi bilen baglylykda, ýurdumyzyň wekiliýeti bu ýere diňe bir dürli görnüşli önümleri getirmek bilen çäklenmän, baý medeni maksatnamany hem düzdi, ony türkmen artistleri tomaşaçylara hödürlediler.
Türkmen bagşylary, meşhur folklor toparlarynyň tansçylary, estrada aýdymçylary serginiň açylyş dabarasyny özboluşly aýdyň öwüşginli çykyşlary bilen bezäp, oňa baýramçylyk ruhuny çaýdy.
Sergi bilen baglanyşykly işlerden başga-da, esasy maksatnamada köp sanly işewürlik duşuşyklary, şol sanda Türkiýäniň ykdysady pudak edaralarynyň ýolbaşçylary we Izmir şäheriniň häkimiýet wekilleri, sergä gatnaşýan beýleki döwletleriň işewürlik toparlarynyň agzalary hem-de wekiliýetleriň ýolbaşçylary bilen gepleşikleri öz içine alýar. Iri möçberli gözden geçirilişiň çäklerinde, Türkmenistanyň söwda-ykdysady mümkinçilikleri, ýurdumyzyň telekeçileriniň barha artýan işjeňligi bilen tanyşdyryş çäresi guraldy, türkmen işewürleri üçin bolsa Izmir sergisine gatnaşmak öň bar bolan hyzmatdaşlygy has-da işjeňleşdirmek hem-de halkara işewürlik toparlary bilen täze gatnaşyklary ýola goýmak, hususy kärhanalar tarapyndan öndürilýän harytlary türk bazaryna çykarmagyň mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşmak üçin ýene bir oňyn şert boldy.
Saglygy goraýyş we lukmançylyk, maşyngurluşyk, himiýa we nebithimiýa önümleri, IT we telekommunikasiýalar, oba hojalygy, azyk senagaty, halkyň sarp edýän harytlary, mebel we durmuş enjamlary, gurluşyk we gurluşyk serişdeleri, syýahatçylyk sergide görkezilýän esasy ugurlardyr. Bu pudaklaryň köpüsi boýunça türkmen telekeçileri ýokary derejä çykmagy başardylar, bu bolsa olara ýurdumyzda import önümleriniň ýerini tutýan harytlary öndürmek boýunça milli maksatnamany ýerine ýetirmäge öz goşantlaryny goşmaga mümkinçilik döretmek bilen çäklenmän, daşary ýurt sarp edijilerine önümlerini hödürlemäge, eksporta iberilýän harytlaryň möçberini artdyrmaga şert döredýär.
Dünýä derejesindäki iri, köp pudaklary öz içine alýan abraýly söwda-sergi çäresinde türkmen bölümi gelýänlerde ýokary gyzyklanma döredýär, bu ozaly bilen milli dokma önümleriniň dürli öwüşgini – nepis nagyşly halylaryň we el haly önümleriniň dürli görnüşleriniň görkezilmegi netijesinde mümkin boldy, olar, şeýle hem el bilen ýerine ýetirilen, milli äheňde tikilen lybaslar islendik binanyň, islendik adamyň, öýüň hakyky bezegine öwrülip biler.
Häzirki zaman ussat zergärleriň şaý-sep önümleri we amaly-haşam sungatynyň beýleki nusgalary milli sergi bölümimiziň bezegini artdyrýar, olar hemişe türkmen önümlerine aýratyn täsirlilik we adatdan daşary öwüşgin çaýýar hem-de ýurdumyzyň sergi bölümini beýleki ýurtlaryň köpsanly diwarlyklaryndan aýratyn tapawutlandyrýar.
Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi Izmir halkara sergisinde hususy kärhanalar tarapyndan öndürilýän, şol sanda mülkdarlaryň önümçiliklerini, süýji-köke önümlerini, miwe şirelerini we beýlekileri görkezýär. Ýurdumyzda öndürilen senagat harytlarynyň arasynda mebel önümlerini, gurluşyk serişdelerini, durmuş himiýasy önümlerini we beýlekileri görkezmek bolar.
Türkmen önümleri özüniň ýokary hil görkezijileri, ekologiýa taýdan arassa çig mal binýadynda taýýarlanýandygy bilen köpleriň ünsüni çekýär. Öz nobatynda türkmen telekeçileri beýleki ýurtlaryň önüm öndürijileriniň tehnologiýalary hem-de soňky işläp taýýarlamalary bilen içgin tanyşýarlar, daşary ýurtly kärdeşleri bilen tejribe alyşýarlar, özara hyzmatdaşlyk babatynda gepleşikleri geçirýärler. Türk hyzmatdaşlary bilen geçirilen duşuşyklarda özara haryt dolanyşygynyň ugurlaryny giňeltmek baradaky meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.
Mundan bagşa-da, türkmen wekiliýetiniň agzalary Türkiýede bolmaklarynyň çäklerinde bütindünýä “EKSPO-2016 Antaliýa” botanika sergisiniň Baş komissary bilen gepleşikler geçirdiler. Duşuşykda geljek ýylyň 23-nji apreli 30-njy oktýabry aralygynda Antaliýa şäherinde “Güller we çagalar” ady bilen geçiriljek sergä biziň ýurdumyzyň gatnaşmagy baradaky mesele ara alnyp maslahatlaşyldy.
“EKSPO-2016 Antaliýa” gözden geçirilişine 100-den gowrak ýurduň we 30 halkara guramasynyň gatnaşmagyna garaşylýar. Bu çäre Türkmenistanyň işjeň gatnaşyklary, işewürlik diplomatiýasy tehnologiýalaryny taplamagy, ýurdumyzyň telekeçileriniň daşary ýurt bazarlaryna işjeň goşulyşmaklary hem-de olary özleşdirmekleri üçin ýene bir amatly meýdança bolar.


text:
Şenbe güni halkara “Interpol” agentligi britaniýaly millioner Wilýam Browderi halkara gözleg sanawyna goşmak barada Orsýetiň eden haýyşyny kanagatlandyrmakdan ýüz öwürdi.
Orsýet “Hermitage Capital” atly britan kompaniýasynyň başlygy Wilýam Browderi salgyt gaplyklarynda we bikanun ýollar arkaly “Gazpromyň” 70 million dollarlyk aksiýasyna eýe bolmakda aýyplaýar.
Düýbi Fransiýada ýerleşýän “Interpol” agentligi Orsýetiň bildirýän aýyplamalarynyň esasan syýasy häsiýete eýedigini öňe sürmek bilen, “Interpolyň” bu işde Orsýete goldaw berip bilmejekdigini mälim etdi.
Wilýam Browderiň “Hermitage Capital” kompaniýasy 1995-2007-nji ýyllar aralygynda Orsýetde maýa ýatyrmak işleri bilen meşgullanypdy.
Wilýam Browderiň orsýetli adwokaty Sergeý Magnitskiý Orsýetiň käbir resmileriniň maliýe galplyklary bilen baglanyşykly işleri äşgär edenden soň, tussag edilipdi we 2009-njy ýylda tussaglykda aradan çykypdy.


text:
11-nji dekabrda Aşgabatda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplygynyň 20 ýyllyk baýramçylygy mynasybetli guralýan dabaralara gatnaşmak üçin paýtagtymyza gelen Russiýa Federasiýasynyň Federal Ýygnagynyň Federasiýa Geňeşiniň Başlygy hanym Walentina Matwiýenkony kabul etdi.
Türkmen topragynda mähirli kabul edilendigi we baýramçylyk dabaralaryna gatnaşmaga iberilen çakylyk üçin hoşallyk bildirip, myhman Türkmenistabyň Prezidentine umumymilli baýramçylyk mynasybetli Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putiniň we Russiýa Federasiýasynyň hökümetiniň Baştutany Dmitriý Medwedýewiň mähirli gutlaglaryny, milletiň Liderine we tutuş türkmen halkyna aýdan parahatçylyk, abadançylyk hem-de täze üstünlikler baradaky arzuwlaryny ýetirdi.
Türkmen paýtagtynyň sazlaşykly ösüşine haýran galýandygyny beýan edip, Walentina Matwiýenko daşary ýurtlarda hem Türkmenistanyň ösüşiniň ähmiýetiniň bellenilýändigini aýtdy. Ýurduň ykdysadyýetde, durmuş ulgamynda we ruhy-medeniýet pudagynda hem-de halkara giňişliginde uly üstünlik gazanmagynda hemişelik Bitaraplyk derejesiniň ähmiýeti uludyr. Russiýa ilkinjileriň hatarynda Türkmenistanyň Bitaraplyk derejesini ykrar edip, ýurduň parahatçylyk söýüjilikli syýasatyny, sebitde we ählumumy möçberde parahatçylygyň, durnuklylygyň we howpsuzlygyň berkidilmegine gönükdirilen halkara başlangyçlaryny hemmetaraplaýyn goldady we mundan beýläk-de goldar diýip, myhman aýtdy.
Hoşniýetli sözler üçin minnetdarlyk bildirip, döwlet Baştutany Russiýanyň ýokary ýolbaşçy düzümine özüniň iň gowy arzuwlaryny aýtdy, şeýle hem baýramçylyk mynasybetli halkara maslahatyna russiýaly myhmanyň gatnaşýandygyna kanagatlanma bildirdi. Türkmen halkyna bagtly, parahat ýaşaýşy we dünýäniň ähli ýurtlary bilen deňhukukly esasda “Açyk gapylar” syýasatyny ýola goýmaga mümkinçiligi bagyş eden Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk halkara-hukuk derejesiniň 20 ýyllygynyň biziň ýurdumyz üçin şanly waka bolup durýandygyny belledi.
Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutany Türkmenistan bilen Russiýanyň arasynda köpasyrlyk dostluk, birek-birege düşünişmek we iki halkyň bähbitlerine laýyk gelýän netijeli hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryna daýanýan döwletara hyzmatdaşlygynyň ýokary derejä eýedigini nygtady. Ýokary derejede guralýan yzygiderli duşuşyklar, şeýle hem söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça Hökümetara türkmen-rus toparynyň netijeli işi gatnaşyklaryň ösdürilmegini şertlendirdi.
Duşuşygyň barşynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow we Walentina Matwiýenko hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýyny, geljekki ösüşini ara alyp maslahatlaşdylar. Gatnaşyklary ähli ugurlar, şol sanda söwda-ykdysady, ýangyç-energetika, oba hojalygy, himiýa we gaýtadan işleýän senagat, ulag-aragatnaşyk we başga-da birnäçe ugurlar boýunça yzygiderli ösdürmek üçin ägirt uly mümkinçilikleriň bardygy bellenildi.
Milletiň Lideriniň we myhmanyň aýdyşlary ýaly, Türkmenistanyň Russiýa Federasiýasynyň iri şäherleri we sebitleri, şol sanda Astrahan we Swerdlow oblastlary, Tatarystan Respublikasy, Sankt-Peterburg şäheri bilen ýola goýýan gatnaşyklary döwletara hyzmatdaşlygynyň üstüni ýetirýär we ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň esasyny düzýär. Işewür toparlaryň gatnaşmagynda geçirilýän maslahatlar, biziň ýurdumyzda öndürilýän önümleriň sergileri we olaryň tanyşdyryş dabaralary onuň aýdyň subutnamasydyr. Iki ýurduň sebitleriniň derejesindäki köpugurly we uzak möhletleýin hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmegiň möhümdigi bellenildi. Parlamentara gatnaşyklaryny ösdürmegiň meselesi gürrüňdeşligiň esasyny düzdi.
Ylym, bilim ugurdaky gatnaşyklary giňeltmek, şol sanda russiýanyň ýokary okuw mekdeplerinde ýokary hünärli işgärleri taýýarlamak bilen baglanyşykly meseleler ileri tutulýan ugurlar hökmünde görkezildi.
Duşuşygyň ahyrynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow we Russiýa Federasiýasynyň Federal Ýygnagynyň Federasiýa Geňeşiniň Başlygy hanym Walentina Matwiýenko iki ýurduň halklarynyň abadançylygynyň bähbidine ýola goýulýan dostluk we ynanyşmak gatnaşyklaryny netijeli hem-de uzakmöhletleýin esasda artdyrmaga hem-de pugtalandyrmaga bolan meýillerini tassykladylar.
Duşuşyga Russiýa Federasiýasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi A.Blohin gatnaşdy.
***
Şeýle hem şu gün Russiýa Federasiýasynyň Federal Ýygnagynyň Federasiýa Geňeşiniň Başlygy hanym Walentina Matwiýenko Türkmenistanyň Mejlisinde kabul edildi. Duşuşygyň barşynda ýurt we sebitleýin derejede ýola goýulýan parlamentara gatnaşyklarynyň geljekki ugurlary boýunça gyzyklanma bildirilýän pikir alyşmalar boldy.


text:
Täze Tolkun gepleşigimiziň bu tapgyrynda, Türkiýäniň ýokary okuw jaýlarynyň birine giren emma Türkmenistandan çykmaga rugsat edilmänsoň, okuwyny dowam etdirip bilmedik türkmenabatly Gülşan bilen söhbetdeş bolduk;
Şeýlede Gülşanyň ýagdaýyna düşen beýleki bir türkmenistanly studentiň, nädip ýurtdan çykandygy baradaky tejribesi bilen tanyşdyk. Türkiýäniň "Türkiýe Burslary" edarasynyň stipendiýa üçin arzalary kabul edip başlandygy barada söhbet etdik;
Ondan başga-da owganystanly türkmen gyzlarynyň geýinmek däbinde göze ilýän özgerişiklikler we oňa bolan reaksiýalar barada durup geçdik. Gepleşigimizde Orsýetiň perisi diýen ady gazanan Elmira Abdyrazakowanyň üstünligi we oňa bu sebäpden edilýän hüjümler barada hem maglumat berdik.
Şeýle-de diňleýjilerden gowuşan käbir teswirlere hem göz aýladyk. Programmany diňlemek üçin aşaky düwmä basyň.


text:
Britaniýa ÝB-den çykmaga ses bereninden soň, dünýäniň maliýe bazarlary 2 trillion dollara golaý hümmetini ýitirdi we bu ýagdaý dünýä ykdysady ösüşini haýalladar öýdülýär.
Dünýä ýüzündäki maliýe bazarlary öz hümmetlerini ortaça 5 prosente golaý ýitirýärler we prezident Obama hem-de beýleki dünýä liderleri, dünýäniň iň uly söwda bileleşiginiň garaşylmadyk Breksit ses berişliginden görjek sarsgynlaryna garamazdan, dünýä ykdysadyýetini deňagramly saklajakdyklaryny aýdyp, maýadarlardyr biznesmenleri köşeşdirmäge çalyşdylar.
Obama 24-nji iýunda, bazarlar ýapylandan soň, Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameron we Germaniýanyň kansleri Angela Merkel bilen telefonda gürleşip, Angliýanyň ÝB-den çykmagy düzgün-tertipli geçirmek ygrarlylygyna ynanýandygyny aýtdy.
Ol Birleşen Ştatlaryň we Britaniýanyň «ykdysady ösüşi we maliýe durnuklylygyny üpjün etmegi ünsden düşürmejegini» wada berdi.


text:
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň prezidenti Stiw Korn 25-nji ýanwardan başlap, bu wezipeden aýrylýandygyny aýdyp, beýanat ýaýratdy. Stiw Korn Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna iki ýyl ýolbaşçylyk edipdi.
Stiw Kornyň radiony reformalyşdyrmak ugrunda alyp baran işleri käbir tankytlara hem sezewar edilipdi. Özüniň beýanatynda Korn, işden gitmegine “maşgala ýagdaýlarynyň” sebäp bolandygyny aýdýar.
Stiw Korndan soň, Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň täze ýolbaşçysynyň kimiň boljakdygy barada, häzirlikçe maglumat berilmedi.


text:
Türkmen döwlet habarlar gullugy, 28-nji fewralda geçirilen hökümet maslahatyna salgylanyp, 2014-nji ýylda Türkmenistanda 56,7 müň raýatyň iş bilen üpjün ediljegini habar beripdi.
Maglumatda 2014-nji ýylyň 1-nji fewralyndaky ýagdaýa laýyklykda, Türkmenistanyň döwlet edaralarynda, kärhanalarynda we guramalarynda boş duran iş orunlarynyň sany 22,5 müň; ykdysadyýetiň döwlet pudagyna degişli bolmadyk kärhanalarda, şol sanda şu ýyl döredilýän täze iş orunlary hasaba alnanda, boş iş orunlarynyň sany 10,6 müňden hem kän bolar diýlipdi.
Emma ýurtdan gelip gowuşýan maglumatlara görä, işe ýerleşip bilmeýän adamlaryň sany o diýen az däl.
Lebap welaýatynyň Garaşsyzlyk etrabynyň ýaşaýjysy eýýäm üç ýyldan bäri etrabyň Zähmet we ilatyň iş bilen üpjünçilik bölüminde hasapda durandygyny, gürrüňi edilýän bölüme baryp resmilerden iş sorap ýüzlense-de garaşyň diýlip, gapydan kowlup goýberilýändigini aýdýar.
Azatlyk Radiosynyň Lebap welaýatynyň Garaşsyzlyk etrabynyň ýaşaýjysy bilen geçiren söhbetdeşligini diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Owganystanda NATO-nyň ýolbaşçylygyndaky halkara koalisiýanyň sişenbe güni aýtmagyna görä, owgan güýçleri bilen bilelikdäki harby operasiýalary çäklendirmek boýunça gelnen karar “häzirki howpa” “mejbury” jogapdyr.
Birleşen Ştatlaryň Owganystandaky baş harby ýolbaşçysy, general-leýtenant Jeýms Terriniň hepdäniň sişenbe güni ýaýradan görkezmesinde sany 800 esgerden az bolan batalýonlar üçin bilelikdäki harby operasiýalar ýatyrylýar.
Bu karara owgan esgerleriniň we polisiýasynyň ýa-da özlerini bu edaralaryň wekilleri hökmünde görkezmäge çalyşýan adamlaryň koalision güýçlere garşy ýarag ulanmagy bilen bagly birnäçe gandöküşikli wakalardan soň gelindi. Şu ýylyň başyndan bäri şeýle hüjümlerde koalision goşunlaryň azyndan 51 esgeri wepat boldy.
Britaniýanyň Goranmak sekretary Filip Hammond hepdäniň sişenbe güni eden çykyşynda bu görkezmäniň operasiýalara “minimal täsir” ýetirjegini aýtdy. Britanýanyň daşary işler ministri Willýam Heýg hem harby operasiýalara ýetjek täsiriň “minimal boljagyny” aýtdy.
Ol şeýle hüjümlere eglişik edilmejegini we bu ýagdaýa çemeleşmek ukybynyň güýçlendiriljegini duýdurdy. “Biz problema degerli çözgüt tapmak üçin, Owganystanda bolmagymyza degişli garaýşy düýpgöter üýtgetmek meselesini gozgamaly diýip hasap etmeýärin” diýip, Britaniýanyň daşary işler ministri Heýg aýtdy.
Geçen dynç günlerinde owgan polisiýasy tarapyndan amala aşyrylan hüjümde öldürilen alty koalision harbynyň arasynda iki sany britan esgeri hem bardy.
Geljekki planlara täsiri
NATO 2014-nji ýylyň aýagyna çenli ýurduň howpsuzlygyny owgan güýçlerine tabşyrmagy planlaşdyrýar, emma bilelikdäki harby operasiýalary çäklendirmek boýunça gelnen täze kararyň bu maksadyň öňüne böwet bolup biljekdigi çak edilýär.
Britaniýanyň ”Zähmet” partiýasynyň kanunçykaryjysy Denis MacShane kararyň “Birleşen Ştatlaryň we Britaniýanyň Owganystandaky strategiýasyny düýpden başgaça öwürýänligini” belledi.
Koalisiýanyň metbugat wekili maýor Adam Wojak täze kararyň Owganystanyň 350 müň adamdan ybarat howpsuzlyk güýçleriniň aglaba bölegine täsir ýetirjekdigini, indi olaryň harby operasiýalary öz ýaranlaryndan goldaw almazdan amala aşyrmaly boljakdyklaryny aýtdy.
NATO-nyň wekiliniň aýtmagyna görä, karar howadan goldawa, şol sanda howa arkaly medisina ewakuasiýasyna täsir ýetirmez. Söweşe degişli bolmadyk türgenleşik operasiýalary hem dowam etdiriler.
Owganystanyň Goranmak departamentiniň harby operasiýalar boýunça ýolbaşçysy general Afzal Amanyň ”Reuters” agentligine aýtmagyna görä, onuň edarasy täze karar barada “daşary ýurt goşunlarynyň ýolbaşçylygyndan resmi derejede” eşitmändir.
Birleşen Ştatlaryň goranmak sekretary Leon Panetta Pekine eden saparynyň dowamyndaky çykyşynda, täze kararyň koalisiýanyň söweşiji güýçleriniň 2014-nji ýylyň aýagyna çenli Owganystandan çykarylmagyny yza tesdirmejegini aýtdy .


text:
Gunduz welaýatynyň azyndan dört territoriýasynda owgan hökümet güýçleri bilen “Talyban” söweşijileriniň arasyndaky çaknyşyklar güýçlendi. 7-nji maýda bolýan bu çaknyşyklar hökümet güýçleri, söweşijileriň demirgazykda amala aşyran giň gerimli hüjümleri döwründe basyp alan territoriýalaryny gaýtadan yzyna almak üçin hüjümleri başladan mahaly bolup geçýär.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň Owgan gullugynyň berýän maglumatyna görä, 7-nji maýda Gunduz welaýatynyň paýtagtynyň demirgazyk-günbatarynda ýerleşýän Ali-Abad, Çardara we Ymam Sahib etraplarynda, şeýle-de Gül Tepe atly territoriýasynda uruşlar bolupdyr.
Gunduz welaýat häkimi Mohammad Omar Safiniň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, 24-nji aprelde “Talyban” hereketi öz ýazky hüjümlerini amala aşyryp başlany bäri, 190 çemesi söweşiji we 20 hökümet esgeri öldürilipdir.
Safiniň aýtmagyna görä, Gunduz welaýatyndaky çaknyşyklar zerarly 10 müň çemesi owgan maşgalasy öz öýlerini terk edip başga ýere göçmäge mejbur bolupdyr.


text:
Awiasiýa
Awiasiýa (latin dilinde avis - guş) - Ýeriň töweregindäki howa giňişliginde howadan agyr enjamlarda uçuş. 20 asyryň 60 ýyllarynda awiasiýada uçarlar, dikuçarlar we planýorlar ulanylýar. Awiasiýa graždan awiasiýa hem-de harby awiasiýa bölünýär. Graždan awiasiýasyna transport, sanitar, türgenleşik - sport awiasiýasy hem-de ýörite niýetlenen ( oba hojalyk awiasiýasy, aerofotosýomka, aragatnaşyk, geologiki razwedka, balyk promyselleriniň razwedkalary we ş.m.) awiasiýa girýär. Howa ýollary boýunça ýük daşamak we ýolagçylary regulýar gatnatmagy üpjün etmek üçin graždan awiasiýasynyň ygtyýarynda: turboreaktiw, tubowintli we wintomotorly uçarlaryň, dikuçarlaryň parky, uçuşlary üpjün edýän dolandyryş hyzmatlary hem-de radiotehnik, meteorologik, ýagtylyk tehniki serişdeleri; aerodromlar we aeroportlar bolýar.
Rus alymy M. W. Lomonosow 1754 ýylda pružin bilen tow berilýän dikuçaryň modelini gurupdyr we şeýle enjamyň uçup biljekdigini praktikada subut edipdir. 1881 ýylda Russiýada deňiz ofiseri A. F. Možaýskiniň howada uçýan snarýad diýip atlandyran enjamy üçin patent berlipdir. 19 asyryň ahyrlarynda we 20 asyryň başynda öňde barýan döwletleriň alymlary awiasiýa barada köp sanly teoretiki hem eksperimental gözlegler geçirip başlaýarlar. Rus alymy prof. N. Ýe. Žukowskiý we onuň okuwçysy akad. S. A. :aplygin aerodinamika ylmynyň ösmegine aýgytly goşant goşýarlar. 1902 ýylda Moskwa döwlet uniwersitedinde Žukowskiniň inisiatiwasy boýunça Russiýada ilkinji gezek aerodinamik turba gurulýar. Amerikan mehanikleri doganlar U. we O. Raýt ilkinji bolup, uçara içinden ýandyrylýan dwigatel goýdular. 1903 ýylyň Bitaraplyk aýynyň 17-sine olaryň kerosin bilen işleýän dwigatelli uçarynyň ilkinji uçuşy üstünlikli geçdi. 1904 ýylda Moskwanyň eteginde - Kuçinoda aerodinamik institut döredildi.
1914 ýylda başlanan I jahan urşy awiasiýanyň ösmegine ýardam etdi. Awiasiýany harby maksatlar üçin giň ulanyp boljakdygy belli boldy. Agyr uçarlary gurmak boýunça Russiýa birinji orny eýeledi. Sikorskiniň 1913 ýylda gurlan 4 motorly "Ilýa Muromes" uçary 800 kg çenli bomba, 3-7 pulemet we 8 adamdan ybarat bolan ekipažy göterip bilýärdi. 1918 ýylda Howa flotynyň kollegiýasy döredildi. Şol ýyl Merkezi aerogidrodinamik institut döredildi we oňa N. Ýe. Žukowskiý ýolbaşçylyk etdi. 1930 ýylda Sergo Orjonikidze adyndaky Moskwa awiasiýa inistitudy döredildi. 20 ýyllarda uçar gurluşygy boýunça A. N. Tupolewiň, N. N. Polikarpowyň, D. P. Grigorowiçiň konstruktorlar býurosy döredildi. Ilkinji gurlan sowet uçarlarynda uzak aralyklara birnäçe uçuşlar amala aşyryldy, meselem: Moskwa-Pekin (1925), Moskwa-Tokio-Moskwa (1927), Moskwa- Nýu-Ýork (1929). 20 asyryň 30 ýyllarynyň ortasyna çenli SSSR-de kuwwatly awiasiýa senagaty döredildi. Tizlikleri 450–525 km/s çenli bolan I-15, I-16 (1933) we I-153 (1938) uçarlary we ýük göterijiligi uly bolan birnäçe bombalaýjy uçarlar guruldy. Beýik Watançylyk urşunyň başlanan wagtyna çenli istrebitel uçarlaryň tizligi 600–650 km/s ýetdi we olar 11–12 km beýiklige uçup bilýärdiler.
Awiasiýa Beýik Watançylyk urşy döwründe hem ösdi. Bu döwürde dürli tipli harby uçarlar döredildi. Meselem: La-5, Ýak-1, MiG-3, Pe-2, Il-4, Tu-2 we başgalary. Wintsiz işleýän, kuwwatly we ýeňil reaktiw dwigateliň döredilmegi Awiasiýada tehniki öwrülişigiň başlangyjy boldy. Eýýäm 30 ýyllaryň II ýarymynda SSSR-de, Angliýada, Germaniýada, Italiýada we ABŞ-da reaktiw dwigatelleri döretmegiň üstünde uly işler geçirildi. 1940 ýylyň Baýdak aýynda kosmos gämilerini dörediji S. P. Korolýowyň (serediň) konstruksiýasy boýunça ýasalan SK-9 raketoplanynda lýotçik W. P. Fýodorow SSSR-de ilkinji reaktiw uçuşy amala aşyrdy. Beýik Watançylyk urşundan soňky döwürde SSSR-de awiasiýa has güýçli ösüp başlady. 60 ýyllaryň ortalarynda uçarlaryň uçuş tizligi 3000–5000 km/s ýetdi.
Graždan Awiasiýasy SSSR-iň bitewi transport sistemasyna girýär. Aeroflotyň döredilmegi W. I. Leniniň ady bilen baglanyşyklydyr. 1923 ýylyň Baýdak aýynyň 9-na Graždan Awiasiýasynyň dörän güni hasaplanýar, çünki şol gün W. I Leniniň inisiatiwasy boýunça ýurdumyzda graždan howa flotunyň - Graždan awiasiýasynyň soweti döredildi. Tiz wagtdan Moskwa we Nižniý Nowgorod aralygyna ilkinji kadaly howa ýoly açylýar. 1933 ýylda şol ýol boýunça 229 ýolagçy gatnadyldy. Ondan bäri takmynan ýarym asyr geçdi. Şol döwür içinde ýurdumyz kuwwatly awiasiýaly döwlete öwrüldi. Häzir h. h-nyň pudaklarynda graždan awiasiýasynyň hyzmatlaryndan peýdalanylýar. Beýik Watançylyk urşundan soňky döwürde harby awiasiýa bilen bir hatarda bütin dünýäde graždan awiasiýasy hem güýçli ösüp başlady. 30 ýyllaryň ortasynda 24 orunly Li-2 samolýotyň (Duglas DS-3 firmasynyň amerikan lisenziýasy boýunça) gurulmagy SSSR-de graždan awiasiýasynyň ösmegine ýardam etdi. Ilýuşiniň iki motorly Il-12, soňra kämilleşdirilen Il-14 samolýotlarynyň döredilmegi bilen SSSR-de graždan awiasiýasynyň uruşdan soňky ösüşi başlandy. Reaktiw tizlikli ýolagçy samolýotlarynyň ilkinji uçuşlary iňlisleriň "Kometa" samolýotynda 1949 ýylda, sowet Tu-104 samolýotynda bolsa 1955 ýylda amala aşyryldy. 1957-1959 ýyllarda Il-18, Tu-114, şonuň ýalyda O. K. Antonowyň konstruktorlar býurosynyň kollektiwi tarapyndan An-10, An-24 ýolagçy samolýotlary döredildi.
Fransiýada gurlan turboreaktiw ýolagçy samolýoty "Karawella" iki konturly dwigateli fýuzelýažyň guýruk böleginde ýerleşdirilýän samolýotlary döretmegiň başlangyjy boldy. 1965 ýylda SSSR-de Antonowyň konstruksiýasy boýunça dünýäde iň uly An-22 ("Anteý") transport samolýoty guruldy. "Anteýde" her biriniň kuwwaty 15 müň at g. deň bolan 4 sany turbowintli dwigatel ýerleşdirildi. Ol 80 t. peýdaly ýüki 5 müň km. aralyga 740 km/s tizlik bilen äkidip bilýär. 1967 ýylyň 26 oktýabrynda bu samolýotda 100,4446 T. ýüki 7800 m. ýokary götermek boýunça rekord goýuldy. 1968 ýylda üç reaktiw dwigatelli Tu-154 samolýoty ilkinji uçuşy amala aşyrdy. Bu samolýot 164 ýolagçyny 1000 km/s tizlik bilen 6 müň km çenli aralyga äkitmäge niýetlenendir.
60 ýyllaryň ahyrynda birnäçe ýurtlarda ses tizliginden hem ýokary tizlikli ýolagçy samolýotlary döretmek barada işler dowam etdirildi (SSSR-de Tu-144, Angliýada we Fransiýada "Konkord", ABŞ-da "Boing-2707"). Şeýle samolýotlaryň ilkinjisiniň (Tu-144) uçuşy 1968 ýylyň 31 dekabrynda boldy.
TSSR-de ilkinji howa ýoly 1928 ýylda Türkmenabat - Daşoguz aralygynda açyldy. Aşgabatda birinji gezek 1934 ýylda samolýotlardan 6njy transport otrýady düzüldi. 1935 ýylda "ANT-3" samolýotynda pilot N. S. Mineýew, bortmehanik K. I. Krukowskiý bilen bilelikde Garagumyň üstünden 460 km uzaklygy gonman uçmaklygy başardy. 1934 ýylda Balaşow şäherindäki lýotçikler taýýarlaýan mekdebi gutaran türkmen ýigidi Anjan Amanow howa korabllaryny sürüp başlaýar. Ondan bäri köp ýyl geçdi we samolýotyň şturwalyna ençeme ýaş türkmen ýigitleri geldiler: K. M. Garajaýew, Myrat Aşyrow, Beki Meňliýew, Annaguly Nowruzow we başgalary indi birinji klasly howa laýnerlerini sürýärler. Häzirki döwürde howa ýoly TSSR boýunça ýolagçylary gatnatmakda köp ulanylýan ýollaryň biri hasaplanýar. 1934 ýyldan TSSR-de ýörite ulanylýan kiçi awiasiýa ösüp başlaýar. Respulikada howa transporty çalt depginler bilen ösýär. 1956 ýylda howa transporty boýunça 79 müňe golaý ýolagçy gatnadylan bolsa, 1969 ýylda gatnadylan ýolagçylaryň sany mln-dan hem geçýär. Howa ýolynyň seti ep-esli giňeldi. Täze howa ýollary: Aşgabat-Kiýew, Aşgabat-Leningrad, Aşgabat-Almaata, Aşgabat-Nowosibirsk we beýleki ýollar döredi. Awiasiýa respublikanyň h. h-nyň pudaklaryna giňden ornaşyp, oba hojalygynda, geologlaryň gözleg işlerinde, täze nebitli, gazly ýerleri özleşdirmekde, ilatyň jan saglygyny goramakda we ş.m. giňden ulanylýar. Awiatorlar Uralyň sebagatyny gaz bilen üpjün edýän Ojak gaz çeşmesini özleşdirmekde hem uly goşant goşdular.


text:
Rus sudy estoniýaly howpsuzlyk ofiserini içalyçylykda aýyplap, 15 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Tallin we Brýussel onuň bir ýyl ozal Estoniýadan alnyp gaçylandygyny we serhetden aşyrylyp, Orsýete eltilendigini aýdýarlar. Bu ýagdaý Estoniýada we Ýewropa Bileleşiginde ýiti reaksiýa döretdi.
Orsýetiň demirgazyk-günbatar regionynda, Estoniýa bilen serhetleşýän Pskow sebitinde geçirilen sud 19-njy awgustda Eston Kohweri içalyçylykda, gaçakçylykda, ýarag götermekde, döwlet serhedinden bikanun geçmekde aýyplap, 15 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi. Şeýle-de oňa 100,000 rubl ($1,523) jerime salyndy.
Sud Kohweriň türme tussaglygyny Orsýetiň berk düzgünli türmesinde geçirmegi barada hem karar çykardy.
Ýewropa Bileleşigi bu höküme bada-bat protest bildirdi we Moskwany Kohweri azat etmäge hem-de onuň Estoniýa sag-aman dolanmagyny kepillendirmäge çagyrdy.
Halkara ýazgaryşlary
ÝB-niň daşary syýasat başlygy Federika Mogherini 19-njy awgustda Kohweriň «alnyp gaçylmagy we soňra Orsýetde bikanun tussag edilmegi halkara kanunçylygyny görnetin bozmak bolup durýar» diýdi.
Şeýle-de ol Kohweriň adalatly sud edilmek hukuklaryndan mahrum edilendigini, sebäbi ýapyk gapylaryň arkasynda sud edilendigini, Estoniýanyň konsulynyň suda gatnaşmagyna rugsat berilmändigini, Kohweriň ýeterlik «kanun kömegi bilen üpjün edilmändigini» aýtdy.
Estoniýanyň premýer-ministri Taavi Roivas hem bu hökümi ýazgardy we twitter hasabynda «Kohweriň bikanun tussag edilmegi halkara kanunçylygynyň gödek bozulmagy bolup durýar» diýip ýazdy.
Moskwa Kohweriň, Estoniýanyň içeri howpsuzlyk gullugynyň ofiseriniň 5-nji sentýabrda Orsýetiň territoriýasynda, ýany nagt pully, ýaragly we ýazgy edilýän enjamly, gizlin operasiýany ýerine ýetirýän mahalynda tutulandygyny aýdýar.
Emma Tallin rus agentleriniň Kohweri eston territoriýasynda, gowy planlaşdyrylan operasiýa astynda, ýarag çenäp tutandyklaryny, olaryň aýak yzlarynyň öz pidalaryny güpbasdy edip, serhetden süýräp geçirendiklerini görkezýändigini aýdýar.
Garşylykly deliller
Bu waka bolanyndan birnäçe sagat soň, rus we eston serhetçileri tarapyndan, hadysanyň bolan ýerini görüp ýazylan we gol çekilen iki dildäki protokol bu aýdylýanlary tassyklaýan ýaly görünýär. Onda aýak yzlarynyň bir topar şahsyň Orsýetden Estoniýa girendigini, soňra ol ýerden yzlaryna dolanandygyny görkezýändigi aýdylýar.
Kohwer, aýdylmagyna görä, 5-nji sentýabrda, Orsýetiň Federal howpsuzlyk gullugy bilen Orsýetiň jenaýat guramalarynyň arasyndaky baglanyşyklaryň, Orsýetiň serhedinden Estoniýanyň içine gaçakçylyk edilmeginiň derňewiniň çäginde, bir rus maglumatçysy bilen duşuşmaly eken.
Estoniýanyň içeri howpsuzlyk gullygy bolan Kaitsepolitsei (KaPo) kontrrazwedka borçlary bilen bir hatarda terrorçylyga garşy durmak, döwlet syrlaryny goramak, ýaraglaryň we radioaktiw materiallaryň gaçakçylygyna garşy göreşmek wezipelerini hem ýerine ýetirýär.
ÝB Kohweriň derrew boşadylmagyna gaýta-gaýta çagyryş etdi, sebäbi Kohweriň rus howpsuzlyk gulluklary tarapyndan eston topragyndan alnyp gaçylmagyndan alada galýandygyny aýtdy.
Birleşen Ştatlar Kohweriň rus resmileri tarapyndan Estoniýa sag-aman we derrew gaýtarylyp berilmegine çagyrdy.
5-nji sentýabr wakasy ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Orsýet bilen Ukraina üstünde dartgynlyklar ýokarlanan ýagdaýynda howpsuzlyk kepilligini bermek üçin Estoniýa, NATO ýaranyna sapar edeninden iki gün soň boldy.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Pakistanyň kanunçykaryjylary täze senatorlary saýlaýarlar. Bu ses berişlik premýer-ministr Nawaz Şarifiň kanunlary kabul etmek ygtyýaryny artdyryp biler.
Federal parlamentiň aşaky öýüniň we dört regional geňeşiniň agzalary parlamentiň 48 orunlyk ýokarky öýüne 132 dalaşgärden deputat saýlaýarlar.
Netijeleriň 5-nji martda agşam yglan edilmegine garaşylýar.
Esasy oppozision partiýa “Pakistanyň Halk partiýasy” häzirki wagtda senatda köplügi emele getirýär.
Emma 5-nji martda geçirilýän saýlawlaryň netijesinde Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şarifiň parlamentiň aşaky öýünde köplügi emele getirýän “Musulman ligasynyň” agzalarynyň senatda hem köplük boljagy çak edilýär.
2013-nji ýylda premýer-ministr wezipesine geçen Nawaz Şarif “Talybanyň” hüjümleri, ykdysady kynçylyklar we energiýa ýetmezçiligi ýaly problemalar bilen ýüzbe-ýüz bolýar.


text:
Garaşsyzlyk ýyllarynda Türkmenistanyň goşun gullugynda, Sowet ýyllaryndakylar bilen deňeşdirilende, käbir zatlar üýtgedi, käbir zatlar öňküligine galdy. Ýöne ene-atalaryň aladasyny artdyran zatlaram bar. Şu ýagdaýlar barada Azatlyk Radiosy özüni Täjigözel Täçdurdyýewa diýip tanyşdyran 70 ýaşly aşgabatly pensioner ene bilen ýörite söhbetdeş boldy.
T.Täçdurdyýewa: Oglanlaň goşuna gitdimi, onsoň, derrew habar edýärler: “Pylanynjy gün kasam edişlik bolýa” diýip. Onsoň, ene-atalar şol kasam edişlige barýalar. Onsoň, ýene birki aý geçä welin, “Ogluňyzyň şul aýda doglan güni. Ýörüň, gideliň üýşüşip!” diýýäler. Onsoň, doglan gününe barýalar. Ol oglanlaryň ol ýerde aç-hor bolýandyklary bildirenogam. Bolmasa, olar eňreşip aýdardylar. Hiç zadam aýdanoklar.
Azatlyk Radiosy: Esgerleriň kasam edişlik dabarasyna ene-atalaryň çagyrylmagy indi däbe öwrüldi. Siz muňa nähili garaýaňyz?
T.Täçdurdyýewa: Aý, ene-atalar nä başyny çaraýandyr. Goşundan habar edenlerinde-de, “şu bazar güni” diýip, habar edýäler. Kasam edişlik dynç güni bolýar. Ene-atalara hökmanam däl şoňa gitmerk. Gitmek kyn düşýär. Köp ýerlere gidibem bilenok.
Azatlyk Radiosy: Otpuska alyp, gullukdan öýlerine gaýdýan esgerlerem barmy?
T.Täçdurdyýewa: Biziňkiler-ä, näme, köplenç gulluga gitdimi, iki ýyljygynam geçiripjik gelýärler. Meniň eşidişim-ä şol. Otpuska gaýdýan günleriňi soň dowam etmeli öýdýän. Şony çagalar gerek däl diýýändir-dä, elbetde. Otpuska gelenoklar.
Azatlyk Radiosy: Kähalatlarda öz welaýatlarynda galyp, gulluk edýän oglanlaryň öýlerinden girip-çykýan ýagdaýlary-da bolýar diýen gürrüňler bar. Şeýle ýagdaýlara siz duş geldiňizmi?
T.Täçdurdyýewa: Iki gezek gabat geldim. Woýenkomatyň özünde işleýän biri bar ekeni-dä. “Şu ýerde gulluk edýär” diýdiler. Öňräk bar ýalydy şol, häzir-ä ýok.
Azatlyk Radiosy: Esgerleriň egin-eşikleri bilen bagly gürrüňe geçsek, harby geýimleriniň abat bolmanlygy sebäpli, mundan oň käbir esgerleriň gullukdan soň öz graždan eşiklerinde öýlerine dolanýandyklary barada-da gürrüňler bolupdy. Häzir bu ýagdaý nähili?
T.Täçdurdyýewa: Häzirem şoň ýaly. Harby formaly gelseler, owadan boljak-da. Ýöne diňe graždan eşikli gelýäler. Ol graždan eşigem sen alyp bermeli gidip. Ýörite pul toplamaly.
Azatlyk Radiosy: Esgerleriň gullukda geýýän eşikleri nähili? Bir wagtlar esgeriň yzyndan baran ene-atalar ogullarynyň ýyrtyk aýakgaply, köne egin-eşikli ýagdaýyny görüp, gynanyp gaýdýardylar.
T.Täçdurdyýewa: Häzir gowy. Ol özleri gulluk edýärkäler, eşikleri erbet däl häzir. Ýöne ýaňky aýdyşym ýaly, şol eşijekleriniň birini özi bilen alyp gelse, has owadan geýnip gelse, gowy boljak-da.
Yaňky aýdyşyňyz ýaly, biz ozallar gidip gördük köp garyndaşlaryň oglanlarynyň yzyndan. Barsaň, köwüşleri ýyrtyk ýa syganok ýa-da yzyna basylan. Onuň ýalylaram bardy. Ýakajyklaram ak tikin bolupdyr. Daşy ýyrtykdyr, saralandyr. Onuň ýalylaram bardy. Häzir oňatja. Häzirki eşikleri gowy.


text:
ABŞ-nyň astronawtika we kosmos giňişligini öwrenmek boýunça Milli administrasiýasy (NASA) ‘Ýer şaryndan daşarda ýaşaýyş barmy’ diýen sorag boýunça alnyp barylýan gözleglere goşant goşjak täze bir açyşy edendigini mälim etdi.
Mundan öň “beýleki planetalarda hem adamyň bardygy anyklanypdyr” diýen myş-myşlar ýaýrapdy welin, ýöne NASA-nyň täze habary şol myş-myşlara suw serpilen ýaly etdi. Şeýlelikde “tutuş Älemde biz ýekemi” diýen soraga berilýän jogap ýene-de şol öňki ýaly - “hawa, biz ýeke”.
Emma NASA-nyň alymlary özleriniň eden açyşynyň ýeke beýleki planetalarda däl, hut şu Ýer şarynyň özünde-de ýaşaýşyň gaty gyzyklydygyny görkezýändigini aýdýarlar.
Ýaşaýşyň täze we täsin formasynyň üstünden baran alymlar toparyna ýolbaşçylyk eden NASA-nyň astrobiology Felisa Wolf Simon. Bu täze ýaşaýyş formasy diýilýän hem garaşylan zat däl. Ol zäherli töwerege uýgunlaşyp, şol ýerde giňden ýaýran bir mikrob.
“Bu bakteriýa üýtgeşik ýollar bilen iş alyp baryp, beýleki mümkin zatlaryň hem ýoluny açypdyr. Ol dirilik meselesini bütünleý tapawutly ýol bilen çözüpdir” diýip, astrobiolog Wolf Simon belleýär.
GFAJ-1 diýlip tanalýan bu mikrob diňe Kaliforniýada ýerleşýän köl - Mono Leýkde bar. Bu kölüň suwy adaty bir suw däl. Onda aşa köp myşýak bar. Bu hem ähli organizmler üçin zäherli element hasaplanýar.
Wolf Simonyň aýtmagyna görä, GFAJ-1 mikroby myşýakdan diňe dirilik üçin gerek bolan güýji almak bilen çäklenenok, ol ony öz öýjüginiň esasy böleklerine hem siňdirýär.
Has dogrusy, GFAJ-1 mikroby häzirki wagtda bilinýän ähli ýaşaýyş formalarynyň öýjük gurluşyndaky esasy komponentleriň biri bolan fosforyň ýerine myşýakdan peýdalanýar.
Lewis Dartnell Londonyň Planeta ylymlary merkezinde astrobiolog. Onuň pikiriçe, bu açyş adamzadyň ýaşaýyş parametrleri baradaky düşünjerlerini üýtgedýär.
“Biziň ýaşaýyş hakda şu çaka çenli bilýän zatlarymyz onuň uglerod, wodorod, kislorod, azot, kükürt we fosfor ýaly elementlerden emele gelendigi. Tutuş ýaşaýyş esasan şu elementlerden düzülen uly molekulalar toplumy. Onsoň fosforyň ýerine myşýak ulanýan bakteriýanyň tapylmagy gyzykly açyş. Bu biziň düşünjämiz boýunça ýaşaýyş bloklaryny emele getirýän esasy biohimiýany üýtgedýär” diýip, Dartnell aýdýar.
Ekspertler: “Täze öýjük gurluşynyň tapylmagy ýaşaýyş konsepsiýasyny öwrenmekde bütünleý täze ýollar açýar” diýýäler.
Sara Siger Massaçusetsiň Tehnologiýa institutynyň (MIT) professory. Ol şu wagta çenli geçirilen barlaglarda ýaşaýşyň başga formalarynyň diňe Ýeriňki ýaly şertlere eýe bolan planetalardan gözlenendigini, ýöne indi bu gözlegi giňeldip bojakdygyny aýdýar.
“Bu açyş adamlara beýleki planetalarda ýaşaýyş formalarynyň başga görnüşleriniň hem bardygyny göz öňüne getirmäge mümkinçilik berýär. Biz, aýratyn-da, Marsda ýa Titanda (Saturnyň hemrasy) ýa-da Gün sistemasynyň daşyndaky planetalarda ýaşaýyş formasy bardyr diýip pikir etmegi gowy görýäris. Indi düýpliräk pikirlenmäge mümkinçilik bar” diýip, Siger aýdýar.


text:
Şu gün Aşgabat, Mary we Türkmenbaşy şäherlerinde, Baýramaly etrabynda Türkmenistanyň futbol boýunça 23-nji Milli çempionatynyň senesi üýtgedilen 31-nji tapgyrynyň duşuşyklary geçirildi.
Paýtagtymyzda «Aşgabat» futbol topary Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň «Hazyna» toparyny kabul etdi. Mundan bir hepde gowrak ozal «Hazynadan» uly hasap bilen ýeňlen paýtagtymyzyň adybir topary öz meýdanyndaky duşuşykda hem ýeňiş gazanyp bilmedi. Hatda «Hazyna» duşuşykda ilkinji bolup hasaby açdy — 34-nji minutda Begenç Akmämmedow tapawutlandy. Birinji ýarymy şu hasap bilen tamamlanan duşuşygyň ikinji ýarymy has-da çekeleşikli geçdi. Yzly-yzyna geçirilen hüjümleriň biri ahyrsoňy 81-nji minutda netijesini berdi. Ýer eýelerinden Pirmyrat Gazakow tapawutlandy. Duşuşyk 1:1 hasaby bilen hem tamamlandy.
Mary şäherinde ýerli «Merw» Türkmenistanyň aragatnaşyk ministrliginiň «Altyn asyr» toparyny kabul etdi. Duşuşyk myhmanlaryň 0:2 hasabyndaky üstünligi bilen tamamlandy, pökgüleri 6-njy minutda Begenç Annagurbanow we 44-nji minutda Süleýman Muhadow geçirdi. Bu ýeňişden soň, «Altyn asyr» utuklarynyň sanyny 86-a çykaryp, bassyr bäşinji ýeňşini gazandy.
Türkmenbaşy şäherinde «Şagadam» «Ahal» toparyny kabul etdi. Duşuşyk 2:0 hasabynda ýer eýeleriniň üstünligi bilen tamamlandy. Pökgüleri 77-nji minutda Azat Garajaýew we 89-njy minutda Hemra Amanmämmedow geçirdi.
Baýramaly etrabynda geçirilen duşuşykda «Energetik» Halkara türkmen-türk uniwersitetiniň toparyny 2:1 hasabynda ýeňdi. Duşuşygyň 11-nji minudynda talyplar Pirmyrat Sultanowyň dürs urgusy bilen öňe saýlanandygyna garamazdan, ikinji ýarymda ýer eýeleri iki pökgi geçirip, ýeňşi öz tarapyna öwürdiler. Şeýlelikde, «Energetik» şu ýyl öz meýdanynda HTTU bilen geçiren duşuşyklarynyň ikisinde hem ýeňiş gazandy. Toparlaryň arasynda Aşgabatda geçirilen duşuşyklar bolsa deňlikde tamamlandy.
31-nji tapgyryň duşuşyklaryndan soň ýaryş tertibi:
«ALTYN ASYR» 33/86
«BALKAN» 33/64
«ŞAGADAM» 33/54
«AŞGABAT» 33/50
«AHAL» 33/49
«MERW» 33/41
«HAZYNA» 32/41
HTTU 32/38
«ENERGETIK» 32/19
31-nji tapgyryň duşuşyklaryndan soň iň kän pökgi geçiren futbolçylar:
1. Myrat Ýagşyýew, «Balkan», 30 pökgi;
2. Süleýman Muhadow, «Altyn asyr», 25 pökgi;
3. Altymyrat Annadurdyýew, «Ahal», 22 pökgi;
4. Berdi Şamyradow, «Aşgabat», 20 pökgi;
5. Didar Durdyýew, «Hazyna», 18 pökgi;
6. Hemra Amanmämmedow, «Şagadam», 18 pökgi.