text:
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda iş saparynyň çäklerinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şu gün “Türkmenistan — ABŞ” işewürler maslahatyna gatnaşdy.
Döwlet Baştutanymyzyň iki ýurduň işewür toparlarynyň wekilleri bilen duşuşygy söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny has-da ösdürmek, bilelikdäki tagallalary birleşdirip, täze ugurlary açmak üçin uly ähmiýete eýe bolup durýar. Onuň “Türkmenistan — ABŞ” Işewürler Geňeşiniň döredilmeginiň 10 ýyllygynyň bellenilýän ýylynda geçirilmegi bolsa, duşuşygyň ähmiýetini has-da artdyrýar. Işewürler Geňeşi milli Liderimiziň başlangyjy bilen hut şu ýerde, Nýu-Ýorkda, amerikan kompaniýalarynyň we konsernleriniň ýüzlerçesiniň ýolbaşçylarynyň ýygnanan ýerinde — Rokfeller Merkezinde döredildi.
Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanda ýaýbaňlandyrylan iri möçberli özgertmeleriň, ozaly bilen, ykdysadyýeti özgertmek boýunça işleriň esasy ugurlaryny beýan etdi, olar ýurdumyzda ýokary ösüş depginlerini üpjün etdi.
Milli Liderimiziň çykyşy ýurdumyzyň halk hojalyk toplumynyň esasy pudaklarynyň ösüş depgini, ykdysady mümkinçilikleri hem-de tutuş sebit üçin uly ähmiýeti bolan, durmuşa geçirilen we amala aşyrylýan iri taslamalar barada aýdyň düşünje berýän wideofilm bilen utgaşdy.
Baý tebigy serişdelerimiziň bolmagy, ýurdumyzyň geografiki taýdan amatly ýerleşmegi, şeýle hem yzygiderli amala aşyrylýan “Açyk gapylar” daşary ykdysady syýasatymyz Türkmenistanda maýa serişdelerini amatly goýmak üçin uly mümkinçilikleri döredýär diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Bu syýasatyň esasy maksatlarynyň biri uzak möhletleýin geljegi nazara almak bilen, milli ykdysadyýetimizi ösdürmäge täze itergi bermek bolup, şunda ýurdumyza daşary ýurt maýalarynyň çekilmegine uly ähmiýet berilýär.
Bu babatda Türkmenistan, gürrüňsiz, özüneçekiji ýurt bolup durýar. Garaşsyz bilermenleriň bazary öwrenmeginiň görkezişi ýaly, oňyn özgertmeler ýurdumyzyň durmuş-ykdysady taýdan okgunly ösmegi üçin binýat döretdi.
Türkmenistanda dürli ugurlarda halkara ykdysady hyzmatdaşlygyny giňeltmek üçin has oňaýly we sazlaşykly şertler döredildi diýip bellemek bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow olaryň hatarynda nebitgaz pudagyny, elektroenergetika, ulag we aragatnaşyk, obasenagat toplumyny, dokma senagatyny, ýokary tehnologiýalar ulgamyny görkezdi.
Döwletimiz salgyt, gümrük, wiza, ätiýaçlandyryş we beýleki ýeňillikleri bermek bilen, maýadarlar üçin uly goldawy üpjün edýär. Jemi içerki önümçilikde maýa goýumlarynyň paýynyň artmagy şonuň netijesi bolup, maýa goýum taslamalarynyň we bilelikdäki kärhanalaryň sany artýar, daşary söwda dolanyşygynyň möçberi ýokarlanýar diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
Türkmen ykdysadyýetiniň sazlaşykly ösmegi halkara giňişliginde ýaramaz meýilleriň bolmagyna garamazdan, oňyn ugurda durnukly barýandygyny görkezýär. Mysal üçin, şu ýylyň dokuz aýynda makroykdysady görkezijiler ykdysadyýetiň ähli pudaklarynyň durnukly ösýändigini tassyklady. Umuman, jemi içerki önümiň ösüşiniň şu ýyl 6,2 göterim bolmagyna garaşylýar. Daşary söwda dolanyşygy boýunça hem oňyn ýagdaý göze ilýär. Şeýle hem maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleriniň hasabyna maýalary özleşdirmegiň ýokary ösüş depginleri bellenilýär.
Halkara hukugynyň kadalaryna laýyk getirilen Türkmenistanyň kanunçylyk binýady daşary ýurtly maýadarlary çekmekde uly orun eýeleýär. Ýurdumyzda salgyt salmak, maýa goýmak, erkin telekeçilik babatda kämil kanunlar kabul edildi. Olara laýyklykda, Türkmenistanda işleýän daşary ýurtly hyzmatdaşlara belli bir derejede ýeňillikler we artykmaçlyklar berilýär. Munuň özi maýalary uzak möhletleýin goýmak hem-de hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny giňeltmek üçin amatly şertler döredýär.
Türkmenistanyň maliýe ulgamynyň durnuklylygyny artdyrmak, ilkinji nobatda, puluň hümmetini bir nusga getirmegiň, milli manady berkitmegiň hasabyna artdyrmak üçin möhüm çäreler görüldi.
Türkmen bazarynyň özüneçekijiligi köp babatda jemgyýetçilik-syýasy durnuklylyk, kuwwatly serişde — çig mal binýadynyň hem-de maýa goýumlarynyň ygtybarlylygyny kepillendirýän häzirki zaman hukuk ulgamynyň bolmagy bilen şertlendirilendir. Ol Halkara pul gaznasynyň, Bütindünýä bankynyň, Ýewropanyň Abatlaýyş we ösüş bankynyň bilermenleriniň hasabatlary bilen tassyklanylýar.
Bu iri halkara edaralary türkmen ykdysadyýetiniň geljekde hem okgunly ösjekdigini, ýurdumyzyň maýa goýum işjeňliginiň ýokarlanjakdygyny çaklaýarlar.
Ykdysadyýeti diwersifikasiýalaşdyrmagyň geçirilýän özgertmeleriň möhüm wezipesi bolup durýandygyny nygtamak bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow haryt öndürýän pudaklarda önümçiligiň möçberleriniň ýokarlanmagynyň türkmen ykdysadyýetiniň ösmeginiň esasy şerti bolup durýandygyny belledi. Daşary ýurt maýalarynyň durnukly artmagy bu babatda nusga alarlyk bolup, olaryň agramly bölegi senagat pudagyna gönükdirilýär.
Döwlet Baştutanymyz öz çykyşynda Amerikanyň Birleşen Ştatlary Türkmenistanyň möhüm söwda-ykdysady hyzmatdaşlarynyň biri bolup durýar diýip belledi. Bu ugurdaky ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyk yzygiderli ösdürilýär, özara haryt dolanyşygynyň depgini ýokarlanýar. Diňe 2018-nji ýylyň birinji ýarymynda haryt dolanyşygynyň möçberi 27 göterimden hem geçdi.
Maýa goýum işi giň gerim bilen ösýär. Şu güne çenli ýurdumyzda amerikan kompaniýalarynyň gatnaşmagynda umumy bahasy ABŞ-nyň iki ýarym milliard dollaryndan gowrak bolan taslamalaryň 156-sy amala aşyryldy.
Iri amerikan kompaniýalary türkmen bazarynyň ulaglar, ýangyç-energetika toplumy, elektrostansiýalaryň gurluşygy, telekommunikasiýalar ulgamy, programma üpjünçiligi, azyk senagaty ýaly möhüm ugurlarynda köpden bäri üstünlikli işleýärler. Biz şeýle hyzmatdaşlyga ýokary baha berýäris, ony höweslendireris we goldarys diýip, milli Liderimiz belledi.
Şonuň bilen birlikde, özara mümkinçilikleri has giňden ulanyp boljakdygy aýdyň görünýär diýip, döwlet Baştutanymyz belledi. Ozaly bilen, Türkmenistanyň ykdysadyýetini ösdürmegiň, ýokary tehnologiýaly önümçilikleri giňden ornaşdyrmagyň, energetika we ulag ulgamlarynda milli we halkara düzüm taslamalaryny amala aşyrmagyň hasabyna mümkin bolar.
Türkmenistanda ylmy işleri talap edýän we innowasion önümçilikleri ösdürmäge amerikan maýalaryny we tehnologiýalaryny çekmek babatda uly mümkinçilikler bar. Elektronika, kompýuter we logistika hyzmatlary, bilim ulgamynda we işgärleriň hünär derejesini ýokarlandyrmak babatda oňat mümkinçilikleri görýäris diýip, milli Liderimiz belledi.
Hormatly Prezidentimiz amerikaly hyzmatdaşlary Türkmenistanda döwrebap düzümi gurmak boýunça taslamalara gatnaşmak mümkinçiliklerini öwrenmäge çagyrdy.
Aziýanyň, Ýewropanyň we Ýakyn Gündogaryň bazarlaryna çykmak bilen, “Gündogar — Günbatar” we “Günorta — Demirgazyk” ugurlary boýunça sebitara ulag-üstaşyr geçelgelerini döretmek babatda hyzmatdaşlyk möhüm ugur bolup durýar.
Döwlet Baştutanymyz deňiz arkaly ýük daşamak ulgamynyň işjeň ösdürilýändigi barada hem durup geçdi. Ýurdumyzda Hazaryň kenarynda Türkmenbaşy Halkara deňiz portunyň gurluşygy tamamlandy. Häzir ol döwrebap tehnikalar bilen üpjün edilen kuwwatly, köpugurly terminal bolup durýar. Ol Ýakyn we Orta Gündogaryň harytlar we çig mal bazarlaryna hem-de Hindi ummanynyň sebitindäki döwletlere çykmak üçin amatly şertleri döredip, uly möçberli ýük akymlarynyň ýolunda aralygy ep-esli gysgaltmaga hem-de wagty tygşytlamaga mümkinçilik berýär. Türkmenbaşy porty, sözüň doly manysynda, yklym ähmiýetli iri ulag merkezleriniň biri bolup durýar.
Onuň logistika mümkinçilikleriniň ulanylmagynyň amerikan işewür toparlary üçin özüneçekiji bolup biler diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow amerikaly hyzmatdaşlara gatnaşyklaryň şu ugruna üns bermegi teklip etdi.
Döwlet Baştutanymyz strategik ähmiýete eýe bolan ýene-de bir iri taslamany — halkara hyzmatdaşlaryň we iri maliýe edaralarynyň gurluşygyna goldaw beren Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan (TOPH) gaz geçirijisiniň gurluşygyny mysal getirdi. Taslama, gürrüňsiz, uly mümkinçiliklere eýe bolup, aslyýetinde energiýa akymlarynyň täze ugruny açýar. Ol hindi we pakistan ýaly iri, sazlaşykly ösýän ykdysadyýetleri ýangyç bilen üpjün etmäge mümkinçilik berer. Geljekde hem Aziýa — Ýuwaş ummany sebitiniň beýleki ösýän bazarlaryna çykmaga mümkinçilik döreder.
Hormatly Prezidentimiz iş ýüzünde amala aşyrylyp başlanan TOPH taslamasynyň gyzyklanma bildirýän kompaniýalaryň gatnaşmagy üçin açykdygyny aýratyn belledi hem-de amerikaly hyzmatdaşlaryň oňa gatnaşmak mümkinçiligine ýokary baha berip bilerler.
Senagat, oba hojalygy ulgamlarynda söwda we maýa goýum gatnaşyklaryny ösdürmek, milli obasenagaty we suw hojalygy üçin uçarlary we dikuçarlary, tehnikalary getirmek babatda amerikaly işewürler bileleşigi bilen hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugry bolup durýar.
Hyzmatlar ulgamyny, aýratyn-da, Türkmenistanyň syýahatçylyk ulgamynda hyzmatlary ösdürmäge amerikan işewürleriniň gatnaşmagy üçin oňat mümkinçilikleri görýäris, bu pudaga biz aýratyn üns bermegi maksat edinýäris diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Milli Liderimiz maliýe pudagyny ösdürmek maksadynda amerikalylar bilen hyzmatdaşlyga gyzyklanma bildirilýändigini aýtdy. Birleşen Ştatlar dünýäniň iri maliýe merkezi bolup durýar. Şunuň bilen baglylykda, bize ABŞ-nyň maliýe ulgamynyň, banklarynyň, ätiýaçlandyryş kompaniýalarynyň, biržalarynyň döredilmeginiň we işlemeginiň üstünlikli tejribesi hem gyzyklydyr diýip, hormatly Prezidentimiz belledi.
Türkmenistanyň ykdysady strategiýasy jemi içerki önümçiligiň möçberinde hususy kärhanalaryň paýyny tapgyrma-tapgyr artdyrmagy göz öňünde tutýar.
Bellenilişi ýaly, ýurdumyzyň ykdysadyýetini ösdürmegiň, ony innowasion ösüş ýoluna düşürmegiň wezipeleri amerikan işewürler bileleşigi üçin örän gyzykly bolup, olar şunda maýa goýum gatnaşyklaryny çuňlaşdyrmak üçin oňat binýady görýärler.
Häzir ýönekeý haryt ibermekden has çylşyrymly kooperasiýalara, şol sanda işgärleri taýýarlamak we hyzmatlar bilen üpjün etmek, täze önümleri ilerletmek üçin önümçilik we logistika halkalaryny döretmek ýaly taslamalara geçmegiň möhümdigi barada aýdyldy.
Dünýäniň maliýe çökgünliligine garamazdan, Türkmenistan ýylsaýyn ykdysady ösüşinde ýokary görkezijileri gazanmagy ýaly ýagdaýa ýokary baha berildi. Bu bolsa, maýa goýum işini işjeňleşdirmegiň hem-de bilelikdäki iri taslamalary işläp taýýarlamagyň girewi bolup durýar.
Beýik Ýüpek ýolunyň döwründe Türkmenistanyň çägi Gündogaryň we Günbataryň arasyndaky söwda gatnaşyklaryny ösdürmekde möhüm baglaýjy halka bolupdyr, ýene-de şol wezipäni — yklymüsti ýollaryň ulag çatrygy bolmak wezipesini ýurdumyz täze taryhy şertlerde hem ýerine ýetirýär. Şunuň bilen baglylykda, şu günki maslahat, gürrüňsiz, ikitaraplaýyn söwda-ykdysady we maýa goýum işjeňligi üçin mümkinçilikleri giňeltmek bilen çäklenmän, eýsem, halkara hyzmatdaşlygyny has giň — yklymara derejesinde ösdürmäge goşant bolup hyzmat eder.
Şeýlelikde, Türkmenistanyň we ABŞ-nyň söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy öz ösüşinde täze tapgyra çykyp, has köp kompaniýalary we hyzmatdaşlary özüne çekýär, däbe öwrülen ulgamlarda, şeýle hem täze ugurlarda baý mazmunly gatnaşyklary dowam edýär.
Türkmenistan-ABŞ: işewür toparlaryň hyzmatdaşlygynyň täze mümkinçilikleri
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda iş saparynyň çäklerinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şu gün “Türkmenistan — ABŞ” işewürler maslahatyna gatnaşdy.


c: text/html

text:
Türk daşary syýsatyna syn 28
Türkiýede geçirlen saýlaw we saýlawyň Türk daşary syýasatyna ýetirjek täsirlerini analiz etmekçi
Türkiýede 24-nji iýunda prezident we parlament saýlawy geçirildi. Biz hem synymyzyň bu günki sanynda Türkiýede geçirlen saýlaw we saýlawyň Türk daşary syýasatyna ýetirjek täsirlerini analiz etmekçi.
Atatürk uniwersitetiniň Halkara gatnaşyklar bölüminiň ylmy işgäri Dr Jemil Dogaç Ipegiň mesele baradaky synyny dykgatyňyza ýetirýäris.
Türkiýe Respublikasynda 24-nji iýunda prezident we parlament saýlawy geçirildi. Dünýä ýurtlary saýlaw bilen ýakyndan gyzyklandy. Bu ýagdaý hem Türkiýäniň sebitara we halkara derejesinde gün saýyn artýan roluna uly ähmiýet berilýändigini görkezýär.
Prezident saýlawynda R. T. Erdogan, partlament saýlawynda hem Adalat we ösüş partiýasy bilen Milletçi hereket partiýasynyň döreden Jemhur Arkalaşygy üstünlik gazandy. Saýlawa bolan ýokary gatnaşyk ünsleri özüne çekdi. Gatnaşygyň ýokary bolmagy türk demokratiýasynyň ýeten sepgidini we hökümetiň alyp barýan syýasatyna halkyň goldaw berýändigini görkezýär.
Saýlaw etabynda ünsden düşürlen daşary syýasat saýlawdan soň ýaňadandan hereketlenmäge başlady. Saýlawdan soň daşary syýasatda hem täze döwre gadam basylandygyny aýtmak mümkin. Saýlawdan soň Türkiýäniň gün tertibinde iki mesele esasy orun eýeleýär. Biri daşary syýasat beýlekisi bolsa daşary syýasat bilen arabaglanşykly bolan terrora garşy göreş meselesi.
Geljekde ÝB-niň başda durmagynda Günbatarly ýurtlar Türkiýe bilen edýän gatnaşyklarynda täze sahypa açmak isläp biler. Öňümizdäki 6 aý ÝB-niň döwürleýin ýolbaşçylygyny ýerine ýetirjek Awstriýa döwründe gysga möhletde uly işleriň durmuşa geçiriljekdigine garaşmaýaryn. Emma Türkiýe-ÝB gatnaşyklarynyň az hem bolsa ösmäge başlandygyny görüp bileris. Bosgunlar meselesi henizem çözülmedi we ÝB-niň Türkiýesiz bu meseläni çözmegi gaty kyn.
Türkiýe-Amerika gatnaşyklaryna soňky 2-3 ýyla seredilende uly ähmiýet berler, sebäbi ABŞ-nyň Prezidenti Donald Tramp Türkiýe bilen edýän gatnaşyklaryny ösdürmek isleýär.
Türkiýe-Amerika gatnaşyklary içerki we daşarky howpsyzlykdan daşary syýasata, ykdysadyýetden maliýe pudagyna, jegmyýetçilik diplomatiýasyndan hukuga çenli birnäçe ugry öz içine alýar. ABŞ bilen başdan geçirilýän kynçylyklar Türkiýäniň üçinji taraplar bilen ýagny başga ýurtlar, NATO we ÝB ýaly halkara guramalar we hususy firmalar bilen edilýän gatnaşyklara hem ýaramaz täsirini ýetirýär. Elbetde şol kynçylyklar ABŞ-na hem ýaramaz täsirini ýetirýär we ýetirmäge dowam eder.
Amerika-Türkiýe gatnaşyklary uly krizisi başdan geçirýär. S-400 howadan goranyş ulgamy meselesi şol krizisiň esasy simwollaryndan biri. ABŞ S-400-ler meselesinde Türkiýäniň kararyndan ýüz öwürmegini isleýär. Esasy meselese S-400-ler meselesinde Türkiýä garşy alyp barjak strategiýasy bilen arabaglanşykly. Türkiýäniň kararyndan ýüz öwürmegi üçin alnyp baryljak strategiýa heniz näbelli. Türkiýä garşy sanskiýa hem goýlup bilner. Emma Türkiýä garşy berk sanksiýa goýulmagy Amerikan hökümeti üçin hem bähbitli bolmaz. Sanskiýalar howpsyzlyk taýdan Türkiýäniň işini kynlaşdyrsada netije bermez, tersine Türkiýäni Günbatar dünýäsinden çetleşmegiň bosagasyna çenli getirip biler.
Prezident Erdogan saýlawdan soň eden çykyşlarynda terrora garşy göreşe uly ähmiýet berjekdiklerini we terrora garşy göreşiň tutanýerlilik bilen dowam etjekdigini nygtady.
Türkiýäniň terror meselesi ünsleri özüne çekmäge dowam edýär. Halkara, sebitara we içerki wakalar hem terror meselesinde uly rol oýnaýar. Täze döwürde hem terror meselesi gün tertibinde esasy orun eýelemäge dowam eder.
Türkiýäniň daş-töweregindäki hyzmatdaşlyklar Siriýa, Yrak we Eýran bilen arabaglanşykly täze wakalara ünsi çekýär.
Öňümizdäki etapda Türk daşary syýasatynda şu aşakdaky 3 ugur esasy orun eýeläp biler.
-Döwrebap: Dünýäde başdan geçirilýän wakalar bilen ýakyndan gyzyklanýan we pro-aktiw syýasat alyp barýan Türkiýe.
-Milliýetçi: Daşary syýasatda türk halkynyň we Türk dünýäsiniň esaslaryny nazarda tutýan, Orta Aziýa ýurtlary bilen edýän gatnaşyklaryny has-da pugtalandyran Türkiýe.
Konserwatiw: ähli ezir çekýän milletler we musulman jemgyýetleri bilen edýän gatnaşyklaryny güýçlendiren Türkiýe.
Beýleki tarapdan türk halky bu saýlawda Prezident Erdoganyň Türkiýe Respublikasynyň ikinji taryhy özgerlişini amala aşyrmagy üçin ses berdi. Prezident Erdogan Parlamentlar ulgamdan prezident dolanşygy ulgamynda geljek 5 ýylda ýurdy gönükdirer. Elbetde bu diýseň jogapkärçilikli wezipe. Täze ulgama geçiş bilen güýçlenen Türkiýe şeýlelikde daşary syýasatly has tasirli syýasat alyp barmak mümkinçilige eýe bolýar.
Atatürk uniwersitetiniň Halkara gatnaşyklar bölüminiň ylmy işgäri Dr Jemil Dogaç Ipegiň mesele baradaky synyny dykgatyňyza ýetirdik.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmen ýaşlary häzirki wagtda ýurdumyzyň ýokary okuw jaýlary bilen bir hatarda daşary ýurtlaryň abraýly uniwersitetlerinde hem bilim alýarlar. Köp sanly okyjylarymyzyň haýyşyny nazara alyp, esasan hem daşary ýurda okuwa gitmek isleýän raýatlarymyz üçin maglumatlaryň elýeterli bolmagyna goşant goşmak maksady bilen daşary ýurtda bilim almak bilen baglanşykly habarlarymyzy ýaýratmaga dowam edýäris. Bellemeli zat, bilim we migrasiýa bilen baglanşykly habarlarymyzda berilýän maglumatlar, degişli edaralaryň web saýtlarynda ýa-da edaralaryň maglumat tagtalaryna öňden ýerleşdirilen maglumatlaryň habarlaşdyrylan görnüşi bolup, halk köpçüligine peýdaly bolmasyny gazanmak maksady bilen saýtymyza ýerleşdirilýär.
Şol sebäpli, bu habarymyzda bolsa, daşary ýurt döwletlerinde berlen diplomy Türkmenistanda ykrar etdirmek üçin zerur resminamalaryň sanawyny ýetirýäris.
- Arza (bellenen nusga boýunça) – 2 sany (el yazuwynda)
- Döwlet tarapyndan okuwa ugradylan raýatlar üçin anketa;
- Bellenen nusga boýunça özi we üç arkasy barada maglumat (nusga boýunça)- 2 sany
- 4 sany 3x4 fotosurat;
- Görkezilen nusga boýunça okuw mekdebiniň resmi blankynda ýazylan Arhiw kepilnama (türkmen dilinde terjimesi bilen) – 2 sany (asyl nusgasy we 1 sany göçürmesi);
- Türkmen diline resmi terjime edilen Diplomyň 2 sany göçürmesi (GDA agzasy bolmadyk ýurtlarda berilen diplom kanunlaşdyrylan bolmaly);
- Türkmen diline resmi terjime edilen diplomyň goşundusynyň (ýa-da Diplom Supplement) – 2 sany göçürmesi;
- Okuw mekdebini okuw döwründe üýtgedenler, öňki okuw ýerinden aýratyn arhiw kepilnama getirmeli (terjimesi bilen) – 2 sany (asyl nusgasy we 1 sany göçürmesi);
- GDA agza ýurtlaryň okuw mekdepleriniň akkreditasiasynyň (terjimesi bilen) okuw mekdebi tarapyndan möhür bilen tassyklanan – 2 sany nusgasy
- Okuw mekdebini okuw döwründe üýtgedenler ilki okan ýerinden akademik kepilnama getirmeli ( terjimesi bilen) – 2 sany (akademiki kepilnamanyň asyl nusgasy ýok bolan halatynda, okuw mekdebi tarapyndan möhür bilen tassyklanan nusgasy hökman bolmaly);
- Raýat pasportynyň ähli sahypalarynyň göçürmeleri – 2 sany;
- Daşary ýurt pasportynyň ähli sahypalarynyň göçürmeleri – 2 sany;
- Bir sany Papka (20 faýl sahypaly) we bir sany aýratyn faýl;
- Okuwy 2000-nji ýyldan öň tamamlan raýatlar iş kitapçasynyň 2 sany nusgasyny getirmeli( iş kitapçasy elinde ýok bolsa işgärler bölümi tarapyndan tassyklanan bolmaly);
- Ikinji ýokary bilim hakynda resminama, magstr derejesi hakynda resminama, orta hünär bilimiň ýa-da akademiki kepilnamanyň binýadynda alnan ýokary bilim hakyndaky resminamalar ykrar edilen ýagdaýynda ozalky bilimi hakynda resminamalarynyň terjime edilen göçürmeleri we bar bolan halatynda Ykrar şahadatnamasynyň nusgasy – 2 sany
- Resminamalar tabşyrlanda diplomyň (şahadatnamanyň) we diplomyň goşundysynyň, kepilnamalaryň asyl nusgalary hem-de resminamanyň eýesiniň we tabşyrmaga ynanylýan şahsyň pasportlarynyň asyl nusgalary görkezilmeli.
- Türkmenistanyň Bilim ministirliginiň iş topary zerur bolan ýagdaýynda raýatdan onuň daşary ýurtda okandygy barada anyklaýjy goşmaça maglumatlary sorap biler.
Resmimalaryň Terjimesi üçin Makul Hyzmat Terjime Merkezine hem ýüz tutup bilersiňiz !
Habarlaşmak üçin:
Aşkabat, Oguzhan-Ankara Caddesi, A Blok, Makul Hyzmat Ofis, 4. Kat, 401
E: Mail Adres : makulhyzmat@gmail.com
Telefon : +993 63 78 96 73 (Türkmenistan)
Resmi Line ID : @makulhyzmat
Resmi Line Hesabı : https://line.me/R/ti/p/%40makulhyzmat
Türkiýede okamak üçin maslahat almak üçin
Atawatan Danyşmanlyk LTD şereketine
Ýüz tutup bilersiňiz
Habarlaşmak üçin
Stambul, Güneşli Mah, Kırazlı Cad. Önka İş Merkezi, N 8 D/116, Güneşli-Stambul
E: Mail Adres : tercume@atavatan-turkmenistan.com
Telefon : +90 532 401 71 52 (Türkiye)
Telefon : +90 212 550 61 49 (Türkiye)


text:
Türkmenistanyň hormatly Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň “...Ýörände seýkin basyp, çapanda ýerläp uçýan bedewlerimiziň ajaýypdan näzik owadanlygynda, duýgurlygynda, ýüwrükliginde, wepalylygynda ata-babalarymyzyň tükeniksiz azap-aladalary, bahasyna ýetip bolmajak yhlasly halal zähmeti bar” diýen dürdäne sözleri her bir sungata sarpa goýýan adamda uly täsir galdyrýar.
Adamyň ýakyn ýoldaşy hasaplanan atlaryň gadyr-gymmaty häzirki wagtda günbe-günden artýar. Ylmy esasda döwürleriň medeniýetlerini ýüze çykarmakda şekillendiriş we amaly-haşam sungatynyň-da uly paýy bar. Onuň nakgaşçylyk görnüşi tebigaty has-da janly beýan edýän bolsa, heýkeltaraşlyk görnüşinde bolsa janly göwrümler gözüňi dokundyrýar. Grafika usulynda ýerine ýetirilen gamyşgulak bedewleriň keşpleri hem biri-birinden ajaýyp. Halyçylyk, zergärçilik we küýzegärçilik ýaly senetlere siňen bedewleriň keşpleri-de milli döredijiligimiziň mysaly hökmünde göwnüňi galkyndyrýar. Suratkeşleriň döredijiliginde türkmeniň göz-guwanjy bolan bedewleriň keşbiniň sungat eserlerine öwrülmegi sungatyň kämilleşmegine getirýär.
Dünýä taryhynda bedew atlaryň üstünde oturan patyşalaryň, soltan-begleriň, serkerdeleriň suratlandyrylan keşpleri döwletlilikden, mertlikden, batyrlykdan habar berýär.
Nakgaşçylyk sungatynyň taryhynda ussat suratkeşler öz eserlerinde türkmen bedewleriniň keşplerini ussatlarça suratlandyrmagy başarypdyrlar. Şeýle eserleriň hatarynda I.Poýdanyň “Pellehana” (1954), M.Mämmedowyň “Toý” (1977), A.Amangeldiýewiň “Soltan Sanjaryň Merwe gelmegi” (1990), B.Hojammaýewiň “Türkmenler awda” (1998), A.Muhammedowyň “Alp Arslan” (2002), B.Owganowyň “Togrul beg Türkmeniň Bagdatda dabaraly garşylanmagy” (2004), I.Işangulyýewiň «Togrul beg Türkmen» (2010) eserlerinde görmek bolýar.
Soňky ýyllarda türkmen bedewiniň waspyny ýetirýän eserleriň sany barha artýar. Ynha, indi dördünji gezek Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň Sergiler jaýynda ajaýyp bedewlerimiziň keşpleri suratlandyrylan çeper eserleriň uly toplumy görkezildi. Bäsleşigiň jemleýji tapgyrynda has tapawutlanan eserler birnäçe ugurlar boýunça saýlanyp, ýeňiji ussatlaryň eserleri 2014-nji ýylyň aprel aýynyň 26-synda jemi jemleniljek baýramçylyk dabarasynda belli ediler.
Naýbaşy nakgaşçylyk eserlerini döretmek ugrunda irginsiz zähmet siňdirýän biziň suratkeşlerimiz ajaýyp sungat eserlerini döredýärler.
Türkmenistanyň Prezidentiniň Kararyna laýyklykda, 2011-nji ýylyň aprel aýynyň 23-inde jemi jemlenen bäsleşikde Türkmenistanyň halk suratkeşi Wera Gyllyýewa “Galkynyş” atly ajaýyp nakgaş eseri üçin birinji orna mynasyp bolupdy. 2012-nji ýylyň aprel aýynyň 29-yna jemi jemlenen bäsleşikde bolsa, Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň mugallymy, Türkmenistanyň halk suratkeşi Babageldi Owganow “Görogly” atly ajaýyp nakgaş eseri üçin birinji orny eýeledi. 2013-nji ýylyň aprel aýynyň 28-ine jemi jemlenen bäsleşikde Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň grafika kafedrasynyň müdiri Parahat Gapançaýew “Görkli” atly ajaýyp nakgaş eseri üçin suratkeşlik ugrundan birinji orna mynasyp boldy.
2014-nji ýyl Bedew ýyly hem-de dünýäniň paýhas çeşmesine egsilmez goşant goşan Magtymguly Pyragynyň 290 ýyllygynyň bellenip geçilýän ýylyna gabat geleni üçin-de ýurdumyzyň döredijilik ussatlarynyň öňünde örän jogapkärli wezipeleriň durýandygy mälimdir. Şol nukdaýnazardan, watançylyk, ynsanperwerlik, jahankeşdelik, çeper labyzlylyk bilen beýan edilen eserleriň bu ýyl nusgawylyk talaplarynyň has-da agramly boljakdygy ikuçsyzdyr. Goý, ýeňijini bäsleşik kesgitlesin!


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin 1-nji iýulda Moskwada sowet döwründe gurlan müňlerçe kwartira jaýyny ýykmak baradaky dawaly kanun taslamasyna gol çekdi.
Bu kanun esasynda ýüz müňlerçe ýaşaýjy başga ýerlere göçmäge mejbur bolar.
Bu kanun 450 orunly parlamentiň aşaky palatasynyň deputatlary tarapyndan 14-nji iýunda tassyk edildi, oňa 399 deputat ses berdi, 2 deputat garşy boldy. Federasiýa geňeşiniň ýokarky palatasy bu kanuny 28-nji iýunda kabul etdi we onuň teksti 1-nji iýulda çap edildi.
Bu kanuny durmuşa geçirmek planlary maýda we iýunda, Duma ol taslamany tassyk edeninden soň, merkezi Moskwanyň köçelerine müňlerçe protestçiniň çykmagyna sebäp boldy.
https://www.rferl.org/a/russia-moscow-khrushchyovki-demolition-housing-controversy-elections/28471341.html
Moskwa häkimiýetleri ol jaýlaryň weýrançylykly ýagdaýdadygyny we möwritini ötürendigini aýdýarlar, emma aktiwistler we köp ýaşaýjy bu plany öňdenem ýaşyl zonalary daralýan şäherde beýik we gymmatbaha binalary gurmak üçin bahana hasaplaýar.
Kanun taslamasy 1950-nji we 1960-njy ýyllarda gurlan4,500 çemesi binany ýykyp, olaryň ýerine has köp gatly, beýik jaýlary gurmagy nazarda tutýar. Ýykyljak jaýlaryň köpüsi bäş gatly bloklar bolup, halk arasynda sowet lideri Nikita Hruşewiň ady bilen, “hruşewkalar” diýlip atlandyrylýar.
Başky plan 8 müň binany ýykmagy nazarda tutýardy, emma protestlerden soň, ýykylmaly jaýlaryňsanyazaldyldy.
Moskwanyň häkimiSergeý Sobýanin jaýlaryň sentýabrdan ýykylyp başlanmagynyň planlaşdyrylýandygyny, häkimiýetleriň 12 million çemesi ilatly şäherde has kän jaý gurmak proýekti üçin ahyr netijede 61 milliard dollar möçberindeserişde goýberjegini aýtdy.
Häkimiýetler jaýyndan göçürilen adamlaryň öňki kwartiralarynyň “ekwiwalentinde”, emma deň bolmadyk bahadan, şol bir etrapda jaý aljakdygyny aýtdylar.
Moskwa häkimiýetleri “täzelenmeli” diýen sanawa girizilen kwartira bloklarynyň diňe kwartira eýeleriniň üçden ikisi goldaw sesini beren halatynda ýykyljakdygyny aýtdylar.
Emma aktiwistler ses bermedik ýaşaýjylaryň hem “hawa” diýip ses beren hasaplanmagyndan hem-de netijeleriň mümkin bolan galplaşdyrmasyndan howatyr edip, muňa garşy çykýarlar.


text:
Sms-bäsleşiginiň ýeňijileri
Geçirilýän SMS-bäsleşiginiň 2-nji hepdäniň ýeňijileriniň jemi:
1-nji ýeri eýelän müşderi, Mary welaýatynyň ýaşaýjysy Kakabaýew Gaýgysyz jemi 98 040 bal toplap baýragy iPhone 7 gowşuryldy.
2-nji ýeri eýelän müşderi, Daşoguz welaýatynyň ýaşaýjysy Hamitowa Roza Rasitowna jemi 96 120 bal toplap baýragy Samsung Galaxy S7 edge gowşuryldy.
3-nji ýeri eýelän müşderi, Ahal welaýatynyň ýaşaýjysy Mekjaýewa Maýagözel Ommaýewna jemi 86 910 bal toplap baýragy Samsung TV gowşuryldy.Habarlar→


text:
Bilýard sporty
Bilýard sporty kiý bilen oýnalýan sport görnüşidir. Bilýard sporty öz içine mata bilen örtülen stoluň üstünde kiýi ulanyp oýnalýan oýunlary alýar. Kiý stoluň üstündäki şarlary urmak üçin ulanylýar.
Sport görnüşi
Aşgabat 2017-niň bilýard sporty boýunça ýaryş erkekleriň arasynda 10 dissiplina, zenanlaryň arasynda bolsa 3 dissiplina boýunça geçirilýär.
Karambol: bu bilýardyň stoluň üstünde torjagazsyz oýnalýan görnüşidir. Karambolyň iň ýaýran görnüşinde, ýagny 3-karambol görnüşinde utuklar beýleki iki şary süýşürmek arkaly gazanylýar.
Pul: bu görnüşe 6 torjagazly stoluň üstünde oýnalýan bilýard oýunlary degişlidir. Giňden ýaýran görnüşinde, ýagny 8 şarly oýnuň maksady ilki bilen öz şarlaryňy torjagazlara girizmek, soňra 8 belgili şary torjagaza girizmekdir.
Snuker: bu görnüşe hem 6 torjagazly stoluň üstünde oýnalýan oýunlar degişlidir. Oýnuň maksady iň pes sanly şardan başlap, şarlary degişli yzygiderlikde torjagaza girizmek arkaly utuk gazanyp, öz garşydaşyňdan utuk sany boýunça üstün çykmakdyr.
Rus piramidasy: bilýardyň bu görnüşinde dürli usullar bar. Oýunda şary belli bir şary urmak arkaly torjagaza girizmeli. Şarlar günbatar bilýardda oýnalýan şarlardan ulurak, torjagazlar bolsa biraz kiçiräk.
Iňlis bilýard: bu görnüşde “kiý şary” diýip atlandyrylýan iki şar we nyşana hökmünde ulanylýan gyzyl şar bilen snuker üçin ulanylýan stoluň ölçeginde bilýard stoluň üstünde oýnalýar. Utuklar şarlary torjagazlara girizip gazanylýar.
Gelip çykyşy
Kiý bilen ýapyk binada oýnalýan ähli sport görnüşleri açyk meýdanda taýak we top bilen oýnalýan görnüşlerden gelip çykdy diýen pikir bar. Maglumatlara görä, 1461-1483 ýyllarda höküm süren Fransiýanyň koroly Lui XI ilkinji ýapyk binada ýerleşdirilen bilýard stolunyň eýesi bolupdyr. Bilýard oýny barada Wilýam Şekspiriň eserlerinde bellenilýar. Bilýard oýnuna höwesjeňleriň arasynda Mosart, Immanuel Kant, Napoleon, Awram Linkoln, Mark Twen, Jorj Waşington, Çarlz Dikkens we Lýuis Kerrol dagylary bellemek gerek.
“Aşgabat 2017” oýunlarynda
Aşgabat 2017-niň bilýard boýunça ýaryşynyň netijeside 13 gezek medal gowşurmak dabarasy geçiriler. Ýaryş 19-26-njy sentýabr aralygynda Bilýard sport arenasynda geçiriler.
Erkekleriň arasynda:
Snuker şahsy;
6 gyzyl şarly snuker, şahsy;
Snuker, toparlaýyn;
Iňlis bilýardy, şahsy;
3-karambol, şahsy;
9 şar pul bilýardy, şahsy;
Şotland 9 şar pul bilýardy, jübütleýin;
Rus piramidasy, erkin usul, şahsy;
Rus piramidasy, utgaşyk usul, şahsy;
Rus piramidasy, dinamiki usul, şahsy;
Zenanlaryň arasynda:
6 gyzyl şarly snuker, şahsy;
9 şar pul bilýardy, şahsy;
10 şar pul bilýardy, şahsy.
Ýaryşyň geçirilişi
Ähli ýaryşlar “utulan çykar” görnüşinde geçirilýär.
Gysga maglumatlar
- 1461-1483 ýyllarda höküm süren Fransiýanyň koroly Lui XI ilkinji ýapyk binada ýerleşdirilen bilýard stolunyň eýesi bolupdyr.
- Bilýard oýny barada Wilýam Şekspiriň eserlerinde bellenilýar.


text:
Türkmenistan Ykdysady azatlyk indeksiniň ýyllyk hasabatlarynda iň yzdakylaryň hatarynda süýrenmegini dowam etdirýär. Birleşen Ştatlardaky “Miras fondunyň” (The Heritage Foundation) ylmy-barlaglar merkezi bilen “The Wall Street Journal” gazetiniň bilelikde taýýarlan hasabaty Türkmenistana bu meselede yzdan 12-nji orny berdi.
Has anygy, dünýäniň 180 ýurdunda ykdysady azatlyk boýunça geçirilen balaglaryň netijelerine laýyklykda, 2018-nji ýylyň Ykdysady azatlyk indeksinde Türkmenistan 169-njy orny aldy.
Türkmenistanyň duldegşir goňşularyndan Özbegistan bu görkezijide 152-nji orny eýelese, Azerbaýjan – 67-nji, Gazagystan - 41-nji, Owganystan 154-nji orny aldy.
Öňki sowet respublikalarynyň arasynda Ermenistan – 44-njy, Gyrgyzystan – 78-nji orny aldy. Ykdysady azatlyk görkezijisinde Täjigistan 106-njy, Orsýet 107-nji, Belarus bolsa 108-nji orunlary aldy, emma Ukraina 150-nji orna, Özbegistandan iki dereje ýokardaky ýere mynasyp görüldi. Ýöne synçylar Özbegistandaky täze hökümetiň ykdysady azatlyklary giňeltmek çärelerini, haýal-da bolsa, görýändigini belleýärler.
Geçirilen barlaglar Ermenistan, Gazagystan ýaly öňki sowet respublikalarynyň ykdysady azatlykda 58-nji orny alan Türkiýeden hem öňde durýandygyny görkezýär. Elbetde, Estoniýa (7-nji orun), Litwa (19) we Latwiýa (28) ýaly ozalky sowet respublikalary hakynda aýdyp hem oturmaly däl.
Ykdysady azatlyk boýunça iň pes dereje ýa soňky – 180-nji orun Demirgazyk Koreýä berildi we kartinany göz öňüne getirmek üçin aýtsak, Phenýan bilen Aşgabadyň arasynda on ýurt – Mozambik, Djibouti, Alžir, Boliwiýa, Zimbabwe, Ekwatorial Gwinea, Eritrea, Kongo respublikasy, Kuba we Wenezuela bar.
“Gündogar” habar saýty täze hasabat barada maglumat çap edip, Türkmenistanyň diňe bir GDA ýurtlarynyň arasynda däl, BMG tarapyndan “geçiş döwründäki” ykdysadyýetli döwletleriň sanawyna girizlen ýurtlaryň ählisiniň arasynda iň ýaramaz görkezijilere eýe bolandygyny belleýär.
Ykdysady azatlyk indeksi eýeçilik hukugy, korrupsiýadan azatlyk, fiskal azatlygy, hökümet gatnaşygy, salgyt ýüki, hökümet çykdajylary, telekeçilik azatlygy, zähmet azatlygy, pul azatlygy, söwda azatlygy, inwestisiýa azatlygy we maliýe azatlygy ýaly görkezijiler esasynda ýurtlaryň ykdysady azatlygyna baha berýär.
Ýerli synçylary we Azatlygyň çeşmeleriniň berýän maglumatlaryna görä, Türkmenistanda emläk-eýeçilik hukugy, telekeçilik azatlygy kyn ýagdaýda, döwlet edaralarynda giň ýaýran korrupsiýa bolsa, geçen ýylyň maý aýyndan bäri hökümet derejesinde hem boýun alynýar.
Munuň üstesine, Türkmenistanda pul, maliýe kynçylyklary, bank amallaryna we walýuta konwertasiýasyna garşy girizilen çäklendirmeler, ilatyň öz puluny ulanmagyndaky kynçylyklar dowam edýär.
“Türkmenistanyň ykdysady azatlygy 47.1 ball aldy, onuň bahasy 0.3 dereje peseldi” diýip, hasabatda aýdylýar. Şeýle-de Türkmenistan Azia-Ýuwaş okean sebitinde 43 ýurduň arasynda 42-nji derejäni aldy, bu ýurduň umumy bahasy regionda we dünýäde ortaça bahadan aşakda ýerleşýär.
“Türkmenistan garaşsyz bolaly bäri häkimiýetde bolan awtokratik hökümetler biznes klimatyny gowulandyrmak, döwlet eýeçiligindäki senagatlary hususylaşdyrmak ýa-da giň ýaýran korrupsiýa garşy göreş meselesinde az iş etdiler” diýip, hasabatda bellenilýär.
Hasabtyň awtorlary ýurtdaky jemgyýetçilik nägileliginiň jemagat hyzmatlaryna berlen jomart subsidiýalar, sosial çykdajylaryň döwlet tarapyndan giňden maliýeleşdirilmegi netijesinde ýumşadylandygyny, emma soň, nebit bahalarynyň arzanlamagy we býujet ýagdaýlarynyň ýaramazlaşmagy bilen ilata berlen ýeňillikleriň ýatyrylandygyny hem ýatladýarlar.
“Puluň hümmetiniň gaçmagy, awtokratik syýasatlar we jemgyýetçilik harajatlarynyň çäklendirilmegi ykdysady durgunlyga alyp geldi. Gazaply zähmet düzgünleşdirmeleri we eýeçilik hukuklarynyň tasdan bolmazlygy
hususy pudagyň işjeňligini has-da çäklendirýär” diýip, 2018-nji ýylyň ykdysady azatlyk baradaky hasabatynyň Türkmenistan bölüminde aýdylýar.


text:
Demirgazyk Koreýa iki ýyldan soň Günorta Koreýa bilen serhetaşyr aragatnaşygyny dikeldip başlady. Bu waka Phenýanyň ýadro ýaragyny we ballistik raketalaryny synamagy bilen bagly birnäçe aýa çeken dartgynlylykdan soň iki bäsdeş ýurtlaryň ýüzbe-ýüz gepleşik geçirmek boýunça mümkinçilik gözlemeginiň yzýanyna gabat geldi.
Demirgazyk we Günorta Koreýalaryň arasyndaky gatnaşyklaryň maýlamagynyň bu alamaty 3-nji ýanwarda ABŞ-nyň prezidenti Donald Trampyň Phenýanyň lideri Kim Jong Unyň üstünden gülüp, Waşingtonyň “ýadro knopkasynyň has uludygyny” aýtmagynyň yzýanyna gabat geldi.
Demirgazyk Koreýanyň ýurtlaryň arasyndaky harby bolmadyk zonasynda Panmunjom obasynda serhet telefon liniýasyny açmak baradaky kararynyň öňüsyrasynda Seul Phenýanyň Günorta Koreýada geçiriljek 2018-nji ýylyň gyşky olimpiýa oýunlaryna gatnaşmagy barada ýokary derejeli gepleşik geçirmegi teklip edipdi.


text:
Bagtyýar zamanamyzda hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallalary bilen merdana halkymyzyň goja taryhyndaky ruhy gymmatlyklara uly üns berilýär. Olaryň şan-şöhraty gaýtadan dikeldilýär. Türkmeniň iň gadymy beýik gymmatlyklarynyň biri-de Gahryman Arkadagymyzyň “Ahalteke bedewi – biziň buýsanjymyz we şöhratymyz”, “Gadamy batly bedew” atly kitaplarynda waspy ýetirilen ahalteke bedewidir.
Kowsa ýetýän, gaçsa gutulýan türkmen bedewleriniň şan-şöhraty türkmeniň nusgawy edebiýatynda-da, halk döredijiliginiň eserlerinde-de giňden şöhlelendirilipdir. Türkmen edebiýatynyň dürli eserlerinde, aýratynam, halk döredijiliginde gahrymanlaryň batyrgaý hereketleri at bilen berk baglydyr. Mysal üçin, “Görogly” şadessanynda atlar bilen baglanyşykly örän köp wakalar beýan edilýär. Göroglynyň Gyratynyň ömür menzili bu eposda jikme-jik yzarlanyp, onuň hemişe Göroglynyň ýakyn dosty, wepaly ýoldaşy bolandygy diýseň ynandyryjy suratlandyrylýar. Görogly Gyratyna: “Saňa at diýmerin, gardaş diýerin” diýip, çuňňur mähir bilen ýüzlenýär.
Munuň özi atlaryň türkmen üçin aýratyn, üýtgeşik jandar bolandygyna şaýatlyk edýär. Bedewiň keşbi mertligiň, gahrymançylygyň alamatlary hökmünde türkmenleriň däp-dessurlarynda-da, aýdymlarynda-da, hüwdülerinde-de köp duş gelýär. Ahalteke bedewine bolan hormat, söýgi türkmen kalbyna şeýle bir çuňňur siňipdir, ol biziň halkymyzyň döredijiliginiň ähli görnüşlerinde öz aýdyň beýanyny tapypdyr. Altaý dagynyň Pazryk depesinden tapylan gadymy halyda, Nusaýdan tapylan tritonlarda türkmen bedewiniň keşbiniň bardygy, bu wepaly jandaryň merdana halkymyza iň gadymy döwürlerden bäri ýarandygyna güwä geçýändir. Bu täsin bedew baradaky ýazgylara gadymy grek, hytaý taryhçylarynyň ýazgylarynda-da köp duş gelinýär.
Gadymy meşhur grek taryhçysy Plutarhyň “Meşhur grek serkerdeleri” atly kitabynyň “Aleksandr makedonly” atly bölüminde meşhur serkerdäniň kakasy Filipp makedonlynyň Eýrana ýörişi mahalynda oňa horasanly söwdagäriň Nusaýdan getirilen Bussefal atly (türkmen dilindäki ady Bugahal – “buga” öküz, “hal” güýçli diýen manyny berýär) aty berendigi barada gürrüň berilýär. Heniz oňly baş öwredilmedik, taýçanagrak ahalteke bedewine atlanmagy Filipp makedonlynyň ýanyndaky harby serkerdeleriň birem başarmaýar. Muňa diňe Aleksandr hötde gelýär.
Türkmenleriň atly goşunynyň harby mümkinçilikleri barada giden bir ylmy eseri döreden arap geografy al-Jahiz (IХ asyr) şeýle belläpdir: “Eger-de sen türki halklaryň ömrüni we onuň amal eden işlerini içgin öwrenseň, onuň atyň üstünde geçiren günleriniň ýeriň üstünde geçiren günlerinden has kändigine göz ýetirersiň” diýip, ýazmagy hem türkmenleriň durmuşynda atyň tutýan ornunyň uludygyny görkezýär.
Biziň zamanamyzyň 1-nji asyrynda ýaşap geçen gadymyýetiň meşhur jahankeşdesi Strabon: “Nusaý atlary iň iri we gowy atlardyr” diýip tassyklasa, biziň zamanamyzdan ozalky 2-nji asyrda ýaşap geçen gadymy Rim taryhçysy Appiana şeýle ruhlandyryjy setirleri taryhyň gatlarynda galdyrypdyr: “Nusaý atlary öz ähli gözelligi bilen artykmaçdyr. Bu bedewler kuwwatly şalara mynasyp. Olar tüňňi burunly, buýsançly başlaryny belent tutýar we olaryň ýallary howada öwşün atýar” diýip belleýär. Şeýle hem biziň eýýamymyzdan ozalky V asyrda ýaşap geçen grek taryhçysy Gerodot şeýle ýazypdyr: “Bu ajaýyp bedewler Nusaý düzlüginde ýaşaýarlar. Şol sebäpdenem olary “Nusaý atlary” diýip atlandyrýarlar” diýip bellese, ýene bir rimli taryhçy Wegesius Parfiýa atlary barada şeýle ýazgy galdyrypdyr: “Bu atlar ýeňil gopýarlar we ýyndam çapýarlar, diýseň çydamly. Olaryň boýy daýaw, boýny we kellesi owadandyr” diýip ýazýar.
Hormatly Prezidentimiz Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe türkmen halkynyň guwanjy hem buýsanjy bolan ajaýyp ahalteke atlarymyzyň at-owazasyny arşa galdyrmak barada döwlet derejesinde alada edip, bu ugurda uly işleri alyp barýar. Döwlet Tugramyzda ahalteke bedewiniň şekiliniň ýerleşdirilmegi, hormatly Prezidentimiziň “Ahalteke bedewi – biziň buýsanjymyz we şöhratymyz” atly kitabynyň dürli dillerde çap edilip, halka gowuşmagy, “Gadamy batly bedew” atly ajaýyp kitabynyň 2017-nji ýylda Russiýa döwletiniň Moskwa şäherinde geçirilen ХХХ halkara kitap sergi-ýarmarkasynda serginiň Baş baýragyny almagy, “Ganatly bedewler” atly kitabynyň hem bu günki gün okyjylarymyzyň söýüp okaýan ýan kitabyna öwrülmegi merdana ata-babalarymyzdan miras galan atşynaslyk sungatyna goýulýan belent sarpanyň, behişdi bedewlerimize bolan çäksiz söýginiň çuňňur beýanydyr.
Gözel paýtagtymyzda “Ýanardag” atly bedewimiziň şanyna täsin heýkeliň bina edilmegi, Olimpiýa şäherçämizde iň belent ýerde ahalteke bedewiniň heýkeliniň oturdylyp, onuň hem ata goýlan uly hormat babatynda Ginnesiň rekordlar kitabyna girizilmegi, at heýkelleriniň diýarymyzyň ähli künjeklerinde bardygy, her ýylyň aprel aýynyň soňky ýekşenbesinde Türkmen bedewiniň baýramynyň bellenilip geçilýändigi, şanly toýlarymyzda şagalaň-şowhunly at çapyşyklarynyň guralýandygy ahalteke bedewleriniň merdana halkymyzyň bu belent derejeli ruhy gymmatlyga baky wepalydygynyň aýdyň subutnamasydyr.
Jahan Allaberdiýewa,
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet kitaphanasynyň işgäri.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowy saýlawlarda gazanan ýeňişi bilen döwlet baştutanlary gutladylar
Ses bermeleriň jemleri Siziň ýokary syýasy abraýyňyzyň, Siziň döwlet Baştutany wezipesinde bitiren işleriňiziň giňden ykrar edilmeginiň, şeýle hem Siziň Türkmenistanyň milli ykdysadyýetini mundan beýläk-de berkitmäge hem-de raýatlarymyzyň durmuş derejesini ýokarlandyrmaga gönükdirilen syýasatyňyzyň giňden goldanylýandygynyň subutnamasydyr, diýip Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putin belleýär.
Siziň ýolbaşçylygyňyzda Türkmenistanyň mundan beýläk hem täze üstünlikler gazanjakdygyna ynanýaryn.Men Hytaý-türkmen gatnaşyklaryny ösdürmäge uly üns berýärin hem-de biziň şahsy dostlugymyzyň sarpasyny belent tutýaryn. Siziň bilen birlikde iki ýurduň we onuň halklarynyň bähbitlerine ikitaraplaýyn strategik hyzmatdaşlygy täze derejä çykarmaga taýýar, diýlip Hytaý Halk Respublikasynyň Başlygy Si Szinpiniň gutlagynda aýdylýar.
Saýlawlaryň netijeleri halkyňyzyň Size bolan ynamyny hem-de demokratik ýoldaky erk-islegini ýene bir gezek tassyklady. Geljek ýyllarda hem iki doganlyk ýurt—Türkiýe bilen Türkmenistanyň arasyndaky dostluk gatnaşyklarynyň has-da pugtalanjakdygyna ynanýaryn. Türkmenistanyň Siziň parasatly we öňden görüjilikli baştutanlygyňyzda abadançylyk we ösüş ýoly bilen ynamly öňe gadam urjakdygyna berk ynanýaryn, - diýip Türkiýe Respublikasynyň Prezidenti Rejep Taýyp Ärdogan gutlagynda belleýar.
Siziň Alyhezretiňiziň bu ýokary döwlet wezipesine üçünji gezek saýlanmagy Türkmenistanyň dostlukly halky tarapyndan Siziň maksatnamalaryňyzyň goldanylýandygyna şaýatlyk edýäris. Siziň Alyhezretiňiz, jenap Prezident, Siziň baştutanlyk edýän döwrüňizde Owganystan bilen Türkmenistanyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň täze tapgyry açyldy. Owganstanyň we Türkmenistanyň maksatnamalary hem-de sebitleýin taslamalary amala aşyrmakda bilelikdäki tagallalary biziň ýurtlarymyzyň arasynda sebitiň ösdürilmegi hem-de abadançylygy babatynda goşulyşmagyň we garaýyşlaryň umumylygynyň alamatydyr.
Owganystanyň geljekde-de bilelikdäki maksatnamalary ýerine ýetirmek üçin ähli tagallalary etjekdigine Sizi ynandyrýaryn, biziň doganlyk ýurtdarymyzyň arasyndaky dostluk gatnaşyklaryny, ykdysady hyzmatdaşlygy has-da giňeltmäge taýýardygymyzy beýan edýärin, diýip Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Mohammad Aşraf Gani öz gutlagynda nygtaýar.
Gazagystanyň halkynyň adyndan we hut öz adymdan Sizi Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlarynda gazanan ynamly ýeňişiňiz bilen gutlaýaryn. Saýlawlaryň netijeleriniň Türkmenistanyň halky tarapyndan Siziň raýatlaryň abadançylygynyň ýokarlanydyrydmagya hem-de ýurduňyzyň halkara derejesinde abraýynyň artydyrylmagyna gönükdirilen syýasatyňyza ýokary ynam bildirýändiginiň we goldanylýandygynyň subutnamasy diýip hasap edýärin. Gazagystanda Siziň türkmen jemgýyetini jebisleşdirmek işine goşan ägirt uly goşandyňyza, şeýle hem ýurdy syýasy we ykdysady ösüş ýoly bilen öňe alyp barýandygyňyza ýokary baha berilýär. Mümkinçiliklen peýdalanyp, Sizi ýakyn wagtda sapar bilen Gazagystan Respublikasyna gelip görmäge çagyrýaryn, diýlip Gazagystan Respublikasynyň Prezidenti Nursultan Nazarbaýewiň gutlagynda aýdylýar.
Türkmenistanyň Prezidentligine ählihalk saýlawlarynda ynamly ýeňiş gazanmagyňyz mynasybetli tüýs ýürekden gutlaglarymy we iň oňat arzuwlarymy kabul ediň. Bu saýlawlaryň netijeleri Siziň öňdengörüjilikli ýolbaşçylygyňyzda Türkmenistanyň abadan durmuşyny, batly depginler bilen gülläp ösüşini, ýurduň hemmetaraplaýyn oýlanyşykly daşary syýasy ugruny üpjün etmäge gönükdirilen, netijeli jemgyýetçilik-syýasy we durmuş-ykdysady özgertmeleriň türkmen halky tarapyndan doly goldawa eýe bolýandygynyň ýene bir aýdyň subutnamasy boldy. Biz Özbegistanda Siziň paýhasly syýasatyňyz we tagallalaryňyz netijesinde özbek halky üçin duldegşir we ygtybarly goňşy bolan doganlyk Türkmenistanyň durmuşyň dürli ulgamlarynda gazanýan üstünliklerine tüýs ýürekden guwanýarys. Biz syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady, maýa goýum, ulag-aragatnaşyk, medeni-ynsanperwer we beýleki ulgamlarda köpugurly hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin bar bolan ägirt uly kuwwaty we mümkinçilikleri peýdalanmaga gyzyklanma bildirýäris, diýlip Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýewiň gutlagynda bellenilýär.
Siziň bu jogapkärli döwlet wezipesine gaýtadan saýlanmagyňyz Siziň ýolbaşçylygyňyzda durmuşa geçirilýän ýurduň yzygiderli gülläp ösmegine we halkyň abadançylygyna gönükdirilen ugra halkyň ýokary ynamynyň aýdyň görkezijisi bolup durýar. Siziň Prezidentligiňiziň täze döwründe Täjigistan bilen Türkmenistanyň arasyndaky dostlukly gatnaşyklaryň we özara bähbitli hyzmatdaşlygyň mundan beýläk hem iki döwletiň we onuň halklarynyň bähbidine ösdüriljekdigine ynanýaryn, diýip Täjigistanyň Prezidenti Emomali Rahmon öz gutlagynda belleýär.
Bu gün Türkmenistanyň halky özüniň Size we döwletiň döredijilikli syýasy we durmuş-ykdysady ösüşini gazanmak üçin saýlap alan ugruňyza bolan uly ynamyny ýene-de tassyklady. Gyrgyz Respublikasy bilen Türkmenistanyň arasyndaky dostlukly gatnaşyklaryň we özara bähbitli hyzmatdaşlygyň mundan beýläk hem biziň halklarymyzyň bähbitlerine güýçli depginlerde ösdüriljekdigine ynanýaryn, diýlip Gyrgyz Respublikasynyň Prezidenti Almazbek Atambaýewiň gutlagynda bellenilýär.
Saýlawlarda Siziň gazanan ýeňişiňiz siziň halkyňyzyň Size ynamyny hem-de Siziň alyp barýan ynsanperwer syýasatyňyzyň aýdyň subutnamasyny alamatlandyrýar. Biziň geljekde hem Azerbaýjan bilen Türkmenistanyň arasyndaky däp bolan dost-doganlyk gatnaşyklaryny ösdürmek üçin bilelikdäki tagallalarymyzy yzygiderli dowam etdirjekdigimize ynanýaryn. Size berk jan saglyk, bagt we dostlukly Türkmenistanyň halkynyň bähbidine ýokary döwlet wezipesinde täze üstünlikler arzuw edýärin, diýlip Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidenti Ylham Aliýewiň gutlagynda aýdylýar.
Saýlawlara ýokary işjeňlikde gatnaşan raýatlaryň agzybirligi halkyň durnuklylygy we Türkmenistanyň mundan beýläk hem hemmetaraplaýyn ösüşi üçin ses bermegi bilen şertlendirilendir. Siziň syýasy we döwlet işgäri hökmünde baý tejribäňizi göz öňünde tutmak bilen, Siziň ýolbaşçylygyňyzda ählumumy we sebit boýunça ykdysady wehimleriň bu ýeňil bolmadyk döwründe Türkmenistanyň täze belent sepgitlere we ösüşlere eýe boljakdygyna ynam bildirýärin, diýlip Gruziýanyň Prezidenti Giorgiý Margwelaşwiliniň gutlagynda nygtalýar.
TDH


text:
Gazada Ysraýylyň hüjümlerinde ýaralanan ýene-de 2 palestinaly şehit boldy
100-den gowrak palestinaly Ysraýylyň howpsyzlyk güýçleri tarapyndan şehit edildi
Gaza serhedinde geçirlen Uly ýörişde Ysraýylyň howpsyzlyk güýçleriniň ot açmagy netijesinde ýaralanan ýene-de 2 palestinaly şehit boldy.
Palestinanyň Saglygy goraýyş ministrliginiň metbugat geňeşçisi Eşref Al Kudra mesele barada ýazmaça beýanatynda Gazadaky Al Bureýj bosgun düşelgesiniň golaýyndaky serhet ýakasynda geçirlen ýörişde ýaralanan 23 ýaşyndaky Ahmed Ali Mustafa Kattuş bilen 21 ýaşyndaky Muhenned Bekir Abu Tahunyň şehit bolandygyny habar berdi.
Palestinalylar Toprak gününiň 42-nji ýylynyň çäginde 30-njy martdan bäri gabaw astyndaky Gaza sektorynyň Ysraýyl serhedinde Uly ýöriş ady bilen parahatçylykly maksatly ýöriş geçirýär.
Ysraýylly esgerler bolsa 2006-njy ýyldan bäri Gaza goýulýan gabawyň bes edilmegini talap edýän asuda ilata garşy hakyky gülleler bilen ot açýar.
Ýörişlerde žurnalistler we çagalar bilen birlikde 100-den gowrak palestinaly Ysraýylyň howpsyzlyk güýçleri tarapyndan şehit edildi, müňlerçe palestinaly hem ýaralandy.


text:
2018-nji ýylyň 10-njy ýanwarynda «Brent» söwda belgili nebitiň bir barreliniň bahasy 0,5 göterim ýokarlanyp, 69,16 amerikan dollaryna deň boldy. «Brent» 2015-nji ýylyň maýyndan bäri, ilkinji gezek 69 dollar derejeden ýokarlandy, diýip rus Nebitgaz habarlar agentligi habar berýär.
«WTI» söwda belgili nebitiň bahasy 0,8 göterim gymmatlap, 63,46 amerikan dollaryna barabar boldy, diýip Finmarket habar berýär.
«Gara altynyň» bahalary ABŞ-da ýangyç ätiýaçlyklarynyň nobatdaky gezek azaldylmagyna garaşylmagy netijesinde 9-njy ýanwarda gymmatlamagyny dowam etdi. 9-njy ýanwarda Londonyň «ICE Futures» biržasynda «Brent» söwda belgili nebitiň bir barreliniň bahasy 1,5 göterim ýokarlanyp, 68,82 amerikan dollaryna, şeýle-de Nýu-Ýorkuň «NYMEX» haryt biržasynda «WTI» söwda belgili nebitiň bahasy 2 göterim gymmatlap, 62,96 amerikan dollaryna barabar boldy.


text:
25-nji dekabrda irden Owganystanyň milli aňtaw agentliginiň binasynyň golaýynda janyndan geçen hüjümçiniň özüni partlatmagynyň netijesinde azyndan alty parahat ýaşaýjy wepat boldy diýip, milli howpsuzlyk resmileri habar berdiler.
Içeri işler ministrliginiň metbugat-wekili Nasrat Rahimi hüjümiň ir sagat 7:40 töwereginde Kabulyň Şaş Darak etrabynda Abdul-Hak meýdançasynda Milli howpsuzlyk müdirliginiň girelgesiniň golaýynda bolandygyny habar berdi.
Bu etrapda ABŞ-nyň ilçihanasy we NATO-nyň edarasy ýerleşýär.
“Yslam döwleti” (YD) ekstremist topary AMAQ websaýtynda çap eden maglumatynda bu hüjüme jogapkärdigini aýtdy.
Owganystanyň Saglyk ministrligi azyndan üç adamyň ýaralanandygyny aýtdy.


text:
«Avtobýs» jedel-profılaktıkalyq sharasy barysynda 2 kúnniń ishinde polıseıler jolaýshylar avtobýsynyń júrgizýshileri jibergen jol qozǵalysy erejesin buzǵan 224 faktini anyqtady, dep habarlaıdy Qamshy.kz aqparat agenttigi Astana ákimdiginiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Onyń 38 faktisi – qorshaǵan ortany lastaý (paıdalanylǵan gaz) jáne shý deńgeıi. Sondaı-aq jaıaý júrginshiler jolynda jol bermeı ótip ketken 2 fakti men rýlde kele jatyp telefonmen sóılesken 17 oqıǵa anyqtaldy.
Astana IID baspasóz qyzmeti aıtqandaı, «Avtobýs» jedel-aldyn alý sharasy astana tóńireginde 9-13 qazan aralyǵynda apattyń bolýyn tómendetý maqsatynda júrgizýshilerdiń jolaýshylar men júkterdi tasymaldaý erejesin baqylaýdy kúsheıtý úshin ótkizdi.
JPSH ótkizý kezeńinde jolaýshylar avtotransportynyń júrgizýshileri tarapynan JQE qatań buzǵandardyń jolyn kesý jáne anyqtaý boıynsha reıdtik sharalar ótkizilýde. Sondaı-aq avtobýstardyń tehnıkalyq jaǵdaıy, normatıv pen standart talaptary buzylǵan avtobýsty paıdalaný jáne basqarý faktileri anyqtalýda, júrgizýshilerdiń eńbek jáne demalys rejımi men jolaýshylardy tasymaldaýdaǵy bekitilgen normalardy saqtaýy da tekserildi. Buǵan qosa, polısıa qyzmetkerleri qalalyq avtobýstardyń tehnıkalyq jaǵdaıy men júrgizýshilerdiń jol qozǵalysy erejesin saqtaǵanyna da kóńil bólip baqylady.
Búginde sharaǵa baqylaý úshin ákimshilik polısıa jáne jergilikti polısıa qyzmetkerlerinen, Astana boıynsha kólik baqylaý ınspeksıasy, memlekettik kirister departamenti men qoǵam múshelerinen quralǵan 10 top jumyldyryldy.


text:
Polipropilen örtügini öndürýän täze önümçilik sehi açyldy
Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda polipropilen örtügini öndürýän täze önümçilik sehiniň işe girizilmegi ýurdumyzy batly depginler bilen senagatlaşdyrmak boýunça hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan ugrunyň üstünlikli amala aşyrylmagynyň aýdyň subutnamasyna öwrüldi.
Dabara hökümet agzalary, nebitgaz pudagynyň ýolbaşçylary, hormatly ýaşulular, şeýle hem nebithimiýaçylaryň daşary ýurtly hyzmatdaşlary gatnaşdylar.
Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň çäginde ir ertirden baýramçylyk ýagdaýy höküm sürdi. Ähli ýerde aýdym-sazlaryň owazy belentden ýaňlanyp, baýdaklar parlaýar, dürli reňkli şarlar uçuryldy. Deňizýaka ülkäniň artistleri dürli öwüşginli çykyşlary ýerine ýetirdiler.
Dabara gatnaşyjylar çykyş edip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa ýangyç-energetika toplumynyň önümçilik kuwwatyny berkitmäge berýän uly ünsi üçin çuňňur hoşallyk sözlerini beýan etdiler. Ýygnananlaryň belleýşi ýaly, döwlet Baştutanymyzyň ýöredýän işjeň maýa goýum syýasaty, Türkmenistanyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin maksatnamasynyň durmuşa geçirilmegine, ýurdumyzyň içinde hem-de daşary döwletlerde isleg bildirilýän dürli nebit we gazhimiýa önümlerini öndürýän innowasion tehnologiýalarynyň esasynda täze önümçilikleriň döredilmegine aýratyn üns bermegi netijesinde, häzir pudagyň kärhanalaryny tehniki hem-de tehnologik taýdan enjamlaşdyrmagyň wezipeleri üstünlikli çözülýär.
Bu ulgamda göz öňünde tutulan meýilnamalaryň durmuşa geçirilmegi ýurdumyzy senagatlaşdyrmagyň depginini çaltlandyrmaga, milli ykdysadyýetiň eksport kuwwatyny diwersifikasiýalaşdyrmaga we pugtalandyrmaga, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleriň köp görnüşleriniň öndürilişini artdyrmaga ýardam eder. Umuman, bularyň ählisi Watanymyzyň ykdysady kuwwatynyň we rowaçlygynyň pugtalandyrylmagyna, türkmen halkynyň abadançylygynyň ýokarlandyrylmagyna hyzmat eder.
Çärede çykyş eden Indoneziýa Respublikasynyň “P.T.ISTANA Karang Laut” kompaniýasynyň ýolbaşçysy Türkmenistanyň Prezidentine bildiren ynamy üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi. TNGIZT-de gurlan polipropilen örtügini öndürýän önümçilik sehiniň taslamasy şu kompaniýa bilen bilelikde amala aşyryldy.
Jenap Louz Wizioz ýolbaşçylyk edýän kompaniýasynyň ykdysady ösüşde batly depginleri gazanýan ýurdumyz bilen uzakmöhletleýin özara bähbitli hyzmatdaşlygy has-da ösdürmäge uly gyzyklanma bildirýändigini aýtdy. Bellenilişi ýaly, Indoneziýanyň we dünýäniň beýleki döwletleriniň geljegi uly türkmen bazarynda orunlaryny berkitmäge gyzyklanmasy köp babatda Türkmenistanyň Baştutany Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan “Açyk gapylar” hem-de iri daşary ýurt kompaniýalary we maýadarlary bilen giň hyzmatdaşlyk syýasaty bilen şertlendirilendir. Ýurdumyzda olaryň işlemegi üçin amatly şertler döredildi.
Ozal bellenilişi ýaly, senagatda, gurluşykda, ulagda, oba hojalygynda hem-de durmuşda ulanylýan harytlary öndürmekde giňden peýdalanylýan önümleriň ýüzlerçe görnüşlerini işläp taýýarlamagyň esasy bölegi bolan polimerleri öndürmek boýunça iri önümçilikleriň döredilmegi nebitgaz pudagyny ösdürmegiň geljegi uly ugurlarynyň biridir.
Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda polipropilen toplumynyň gurulmagy ýurdumyzyň nebit we gazhimiýa pudagynyň ösdürilmeginde ilkinji ädim boldy. Millisekund katalitiki kreking (MSCC) desgasyndan gelip gowuşýan suwuklandyrylan gaz onuň üçin çig mal bolup hyzmat edýär. Häzirki wagtda granulirlenen propilen kenarýaka nebithimiýaçylary tarapyndan çykarylýan önümleriň sanawynda esasy orunlaryň birini eýeleýär. Bu önümi Russiýa, Ýaponiýa, Türkiýe, Eýran, Özbegistan, Azerbaýjan, alysdaky we golaýdaky beýleki ýurtlar satyn alýar.
Eksport ugurly harydyň esasy bölegi sarp edijilere deňiz ulagy arkaly ugradylýar. Şu maksatlar bilen Türkmenbaşy şäherindäki Halkara deňiz portunda polipropileni saklamak we ugratmak üçin ýöriteleşdirilen terminal guruldy.
Aýratyn hem bütin dünýäde polimer önümlerine islegleriň artýandygyny nazara almak bilen tebigy gazy gaýtadan işlemek boýunça senagat kärhanalarynyň döredilmegi netijesinde milli ykdysadyýetimiziň dürli pudaklarynyň öňünde hil taýdan täze mümkinçilikler açylýar. Şu ýyl Hazaryň kenarynda ýerleşýän Gyýanly şäherçesinde sebitde iri polietilen we polipropilen öndürýän gazhimiýa toplumyny ulanmaga bermek göz öňünde tutuldy.
Umuman, bularyň ählisi Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda polipropilen örtügini öndürmek boýunça önümçilik sehini gurmak baradaky çözgüdiň kabul edilmegini şertlendirdi. Bu islendik ulgamda uly islegden peýdalanýan serişdeleriň biridir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belleýär. Onuň sarp edilişi yzygiderli artýar, ulanylýan çägi hem giňelýär.
Desgada ornaşdyrylan tehnologiki ulgamyň ýyllyk kuwwaty biaksial-ugurly polipropilen örtüginiň (BOPP) 21 müň tonnasyna barabardyr.
Köp sanly sintetiki we tebigy gaplaýjy serişdeleriň arasynda BOPP örtüginiň häzirki wagtda öňdäki orunlary eýeleýändigini bellemelidiris. Munuň özi tötänden däldir, çünki özüniň bäsdeşleri bilen deňeşdirilende, ol köp artykmaçlyklara eýedir. Onuň agramy we dykyzlygy örän pes bolup, has berk serişde hasaplanylýar. Önümiň bahasy gymmat däldir we dürli maksatlar üçin ulanylýan görnüşleri köpdür. Ol ýokary we pes temperaturalara durnuklydyr. Polipropilen azyk önümlerini gaplamak üçin has gowy önümleriň biri bolup durýar. Ol ýagtylyga, ýokary çyglylygyň we kislorodyň täsirine durnuklydyr.
BOPP örtügi özüniň görnüşine laýyklykda dürli reňkde bolýar, ol gaýtadan işläp bejermekde amatlydyr, hususan-da, kebşirlemek, kesmek, çap etmek ýa-da metal örtüklerini örtmek üçin oňaýlydyr. Statiki elektrigiň toplanmasyndan, şöhleden goramak ýaly häsiýetleri berýän täze gatlary goşmak mümkinçiligi bar.
Täze önümçilik sehi çig mal hökmünde Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda ulanylýan TPP 382 BF kysymly polipropilen ulanylýar. Ol ajaýyp dielektriki aýratynlyga eýedir we örän berkdir, gaýtadan işlemekde örän durnuklydyr. Özüniň görkezijileri hem-de ulanyş häsiýetleri boýunça bu polimer halkara ülňülerine, şol sanda azyk önümleri hem-de derman serişdeleri üçin bellenen ülňülere laýyk gelýär.
Üç gatly BOPP örtügi taýýarlamagyň tehnologiki işi çig maly – polipropileni we propileniň sopolimerlerini öndürýän önümçilik sehiniň aýratyn böleginde gurnalan ýörite gaplara ugratmakdan başlanýar, soňra olar ekstrudere gelýär, onda 240 gradus temperaturada 36 — 38 kg/m2 basyş astynda eredilýär. Gyzgyn ergin aýlanýan barabanyň üsti bilen deň paýlanylýar.
Örtügiň üsti we aşaky gatlaklary sopolimer esasynda alnan goşundylaryň garyndysyndan, ortaky gatlak bolsa polipropilenden ybaratdyr. Ilkibaşda ol galyň bolýar, soňra bolsa süýndiriji enjam belli bir gyzgynlygyň hem-de degişli basyş güýji bilen örtük dikligine gerekli bellenen ölçeglere çenli süýndirilýär. Şeýlelikde, 7 müň millimetr inlilikden gowrak we 10-80 mikron aralygyndaky galyňlykly örtük ýörite saraýan abzalda uzyn ýumaklara saralýar. Öndürilen uly we uzyn ýumaklara saralan örtük ýörite tekjelerde 4-6 sagadyň dowamynda taplanýar we soňra kesilip, gaplanyp taýýar haryt görnüşine eýe bolýar.
Galyňlygyna baglylykda, BOPP örtügini gaplaýjy serişde hökmünde azyk, dokma, derman, parfýumer, kosmetika senagatynda, oba hojalygynda we beýleki pudaklarda ulanyp bolýar. Ol şekeri, doňdurmany, çaýy, mineral suwlary, çörek we unaş hem-de konditer önümlerini, gülleri, egin-eşikleri, sowgatlyk önümleri gaplamak üçin has amatlydyr. Mundan başga-da, BOPP örtügi tehniki maksatlarda ulanylýar.
Şeýlelikde, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça türkmen nebithimiýaçylarynyň öndürip başlan täze önümi ýurdumyzyň içinde hem, daşary ýurtlarda hem uly islegden peýdalanýar.
Täze sehde inžener-tehniki işgärleriň, esasy we hyzmat edýän işgärleriň 89-sy işlär.
Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda ulanyş synaglary döwründe örtükleriň üç görnüşiniň — ýönekeý we üç gatly, galyňlygy 10, 20 we 30 mikron bolan örtükleriň öndürilişi özleşdirildi. Bu önümleriň eýýäm 40 tonna golaýy Döwlet haryt-çig mal biržasy arkaly ýerlenildi. Ine, şu gün hem polipropilen örtüginiň nobatdaky tapgyry ýurdumyzyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň kärhanalaryna ugradyldy.
Umuman, ýurdumyzda öndürilýän nebithimiýa önümleriniň möçberiniň we görnüşiniň artdyrylmagy hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda ösüşiň hem-de rowaçlygyň ýoly bilen ynamly gadam urýan Türkmenistanyň ykdysady kuwwatyny has-da berkitmäge hyzmat eder.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


text:
Medeni täzelikler
-
Sişenbe gününiň nobatdaky 6-njy myhmany
Sişenbe güni, 2018-nji ýylyň 5-nji iýunynda sagat 18:30-da sişenbe gününiň 6-njy myhmany bilen tanyşdyryş duşuşygy geçiriler.
Nil PITRA 2017-nji ýylyň sentýabr aýyndan bäri Fransiýanyň Türkmenistandaky Institutynyň müdiri bolup işleýär. Onuň özi Pärižli, ýöne ol Fransiýanyň günortasynda ýerleşýän Ardeş departamenti barada gürrüň berer.
-
Aşgabatda “Pariž asmanynyň astynda" atly konserti
Fransiýanyň Türkmenistandaky Ilçihanasy we Fransuz Instituty sizi 2018-nji ýylyň 26-njy maýynda boljak “Pariž asmanynyň astynda” atly konserte çagyrýar.
Fransuz sazandalary Aleksis Kýunyň (akkardeon, wokal) we Samuel Makenyň (klarnet) gatnaşmagynda gurnalýan bu konsertiň programmasyna jazz, klassik sazlar (“Ýawanka”, “Gülgüli durmuş”, “Sen-Žanyň aşyklary”, “Monmartryň agysy”, “Pariž asmanynyň astynda”, “Landyş güllände”) we birnäçe rus aýdymlary (“Gara gözler”, Doktor Žiwagonyň ariýasy”) girer.
Airbus, Bouygues we Turkish airlines hemaýatkärliginde gurnalýan bu konsert sagat 19.00-da Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky milli sazly drama teatrynda bolar.
-
Fransuz Institutynda duşuşyk
Türkmenistana birnäçe günlük syýahata gelen Benžamin Pitra öz lukmançylyk käri bolan psiholog-addiktolog we Fransiýanyň saglyk ulgamy barada gürrüň berer.
Duşuşyk 14-nji maýda sagat 18.30-da Fransuz Institutynda fransuz dilinde geçer.
-
Kann - Aşgabat, maý aýynyň kino festiwaly
Her ýylyň maý aýynda meşhur halkara Kann festiwaly geçirilýär. Bu ýyl, 8-19-njy maý aralygynda, deňizýaka şäherinde Dünýä kino birleşmesiniň wajyp wakasyna öwrülen bu festiwalyň 71-nji tapgyry geçirilýär. Iki hepdäniň dowamynda, Kann we onuň kenary, Festiwallar köşgi, Paradlar münberi, Gyzyl halydan geçýän halkara ýyldyzlar we Palma şahasy baýragynyň gowşurylyş dabarasy bütin dünýäniň ünsüni özüne çeker.
Maý aýynda, Aşgabat şäherinde hem Kino festiwaly gurnalýar. 11-13-nji maý aralygynda “Aşgabat” kinoteatrynda gurnaljak Ýewropa kinolarynyň günlerinde ýewropa ýurtlarynyň (Awstriýa, Şwesiýa, Estoniýa, Fransiýa... ) häzirkizaman kinolarynyň dürli žanrlary (dokumental film, multfilm, drama, komediýa) halka ýetiriler.
Giriş tölegsiz we filmler ýewropa dillerinde rus subtitleri bilen görkeziler.
Ýatlamalar
Festiwal üçin hödür edilen fransuz filmi “Ýatlamalar”. Ol 2014-nji ýylda Žan-Pol Ruw tarapyndan ekrana çykaryldy. Ol Dawid Foenkinesiň ady bir eseriniň esasynda düşürilen.
Ol 12-nji maýda şenbe güni sagat 19.00-da Aşgabat kinoteatrynda görkeziler. Giriş tölegsiz.
Roman, 23 ýaşynda, ol ýazyjy bolmak isleýär, ýöne öz ýoluny tapmakda kynçylyk çekýär. Onuň kakasy Mişel, 62 ýaşynda, özi boýun almasada, onuň ýaňy-ýakynda hormatly dynç alyşa çykmagy onuň bütin durmuşyny özgerdyär. Onuň enesi Madelen 85 ýaşynda. Haçanda ol garrylar öýüne ýerleşdirilende, ol özünden bu garrylaryň arasynda näme işleýändigini soraýar. Bir gün ol ýitip gidýär....
Film fransuz dilinde rus subtitleri bilen görkeziler.
-
Sişenbe gününiň ilkinji myhmany - 1-nji maý
Türkmenistandaky Fransuz Instituty sizi 1-nji maýda sagat 18.30-da Sişenbe agşamynyň duşuşygyna çagyrýar.
Bu agşamyň myhmany Ýohan Martin-Kiari. Türkmenistanda ol ýurtdaky ilkinji TurkmenAlemi 52°E emeli hemrasy bilen işleýär.
Ol bizi dogduk meni kenarýaka Alp regiony we Nisa şäheri bilen tanyşdyrar. Ol bize bu Ortaýer deňziniň kenarýaka şäheri, Kot d’Azuryň roman, italýan, fransuz merjeni bolan bu şäheriň taryhy we aýratynlyklary barada gürrüň berer.
-
Ibantuta bilen aýdym-sazly duşuşyk
Saz Iban Perretiň çagalykdan ýoldaşy. Ol ilki pianino we gitara çalýardy, ýöne Birleşen Arap Emiratlygynda we Bahreinde “Ud” atly saz guralyna sataşdy.
Ibantuta lakamyny özüne alyp, Iban Perre dünýä syýahatyny dowam edýär we gadymdam gelýän kirişli saz gurallaryny çalýan sazandalar bilen duşuşýar. Onuň soňky syýahaty ony Beýik Ýüpek ýoluna getirdi.
Festiwala gatnaşmak üçin Türkmenistana birnäçe günlük gelen sazanda Fransuz Institutynda geçiriljek duşuşyga geler.
Siz bu pursaty gaçyrmaň we 13-nji aprelda sagat 18.30 geçiriljek duşuşyga gatnaşyň.
-
Frankofoniýa 2018 bäsleşiginiň jemleýji tapgyry
Frankofoniýa baýramçylygy mynasybetli, Türkmenistandaky Fransuz Instituty fransuz dilinde gürleýän Türkmenistanly ýaşlaryň arasynda birnäçe konkurslary geçirdi.
Bu ýyl bäsleşikler 350-ýyllygy bellenýän “La Fonteniň basnýalaryna” bagyşlandy.
“Garga we tilki”, “Towşan we pyşdyl”, “Teneçir we garynja”, fransuz dilini öwrenýänleriň her biri şu basnýalaryň iň bolmanda birini okandyr ýa-da öwrenendir.
Teatr bäsleşigine gatnaşýanlar La Fonteniň bir basnýasyny sahnalaşdyrmaly.
“Döredijilik” bäsleşigine gatnaşýanlar La Fonteniň stilinden ugur alyp döwrebap basnýa düzmeli.
Şeýle hem, iň kiçiler üçin gurnalan surat bäsleşigine gatnaşýanlar bir basnýadan şekilleri surata geçirmeli.
Finalistleri goldamak we olaryň çykyşlary bilen tanyşmak üçin 31-nji martda sagat 17:00-da Watan kinoteatryna gelip bilersiňiz. Bu baýramçylyk agşamy Ermenistanyň, Rumyniýanyň we Fransiýasiýanyň ilçihanalarynyň we Fransuz dilinde gürleýän ýurtlaryň Halkara guramasynyň hemaýatkärliginde geçirilýär.
Agşamyň aýdym-sazly programmasy ýeňijilere baýrak gowşurmak dabarasy bilen jemlener. Baş baýrak - Total kompaniýanyň hemaýatkärliginde Fransiýa dil we medeni syýahat.
-
Sişenbe gününiň myhmany - 20-nji mart
Mart aýynda Frankofoniýa baýramynyň çäginde biz ýörite siziň üçin ikinji sapar Sişenbe gününiň myhmanyny çagyrýarys. Duşuşyk 20-nji martda sagat 18.30-da.
Raşid Mesbah Marokkaly frankofon. Ol Türkmenistanda eýýäm 7 üyl bäri ýaşaýar we Oguzkent otelinde ýerine ýetiriji direktor bolup işleýär. Ol biz Marokko we Fese şäheri barada gürrüň berer.
Siz bu ýurduň bay medeniýeti we däp-dessurlary bilen tanyşmak isleýärsiňizmi? “Tajin” we “kuskusyň” nähili tapawudynyň bardygyny bilýärsiňizmi? Ýa-da “fantazia” we “amazige” sözleriniň name many aňladýanyny bilýärsiňizmi? 20-nji martda duşuşyga gatnaşyň we Raşid Mesbah bilen gürrüňdeş boluň.
-
Sişenbe gününiň myhmany - 6-njy mart
Türkmenistandaky Fransuz Instituty sizi 6-njy martda sagat 18.30-de sişenbe gününiň duşuşygyna çagyrýar.
Bu Sişenbäniň myhmany Rodolf Arlandis. Ol Türkmenistanda 4 ýyl bäri işleýär. Ol ilki Fransiýanyň konsuly bolup işledi, soňra Ilçiniň orunbasary wezipesine bellendi. Ol Fransiýada wagty Basklaryň ýurdunda ýaşaýar.
Ol bizi bu ajaýyp region bilen, onuň diýseň baý we üýtgeşik medeniýeti bilen tanyşdyrar.
Siz Baýonne baýramçylygy bilen tanyşmak isleýärsiňizmi? Bask diliniň syrlaryny açmak ýa-da bask tagamlary bilen tanyşmak isleýärsiňizmi? Onda, Rodolf Arlandis bilen duşuşyga geliň!
Giriş tölegsiz. Duşuşyk fransuz dilinde geçer.
-
Sişenbe gününiň ilkinji myhmany
Fewral aýynyň ilkinji sişenbe güni, Türkmenistandaky Fransuz Instituty Fransuz ýa-da fransuz dilinde gürleýän myhman bilen duşuşyk geçirýär.
Fransuz Institutyň kollektiwi sizi 6-njy martda geçiriljek ilkinji duşuşyga çagyrýar.
Biziň ilkinji myhmanymyz Aleksandr Faru. Asly Awinýonly bu fransuz myhman Winçi kompaniýasynyň Türkmenistandaky wekili we ol 2012-nji ýylda bu ýurda Ministrler Kabinetiniň we Prezidentiň köşgüniň seýilgähiniň gurluşygyna gatnaşmak üçin gelipdi.
Aleksandr Faru biz bilen öz iş tejribesini, Türkmenistan we teatr festiwaly bilen tanymal bolan Awinýon şäheri baradaky pikirlerini paýlaşar.
Myhmanymyz bile söhbetdeş bolmaga we oňa sizi gyzyklandyrýan soraglaryňyzy bermäge çagyrýarys. Duşuşyk fransuz dilinde geçer.
- page précédente
- page suivante
1-10 de 15


text:
Gazagystanda awgust aýynda geçirilmegi meýilleşdirilýän “Hazar bäşligi” sammitinde Hazar deňziniň hukuk ýagdaýy hakydaky Konwensiýa gol çekilmegine garaşylýar. Bu ugurda häzirki wagtda ýörite işler alnyp barylýar. Bu barada RF-iň daşary işler ministriniň orunbasary Grigoriý Karasin habar berdi, diýip Interfaks belleýär.
“Häzirki wagtda Hazar bäşliginiň ählisi ýörite iş alyp barýar, Hazar deňziniň hukuk derejesi hakynda Konwensiýany taýýarlamak boýunça ýörite iş topary döredildi” diýip G.Karasin çarşenbe güni Döwlet Dumasynyň mejlisinde RF bilen Türkmenistanyň arasynda strategik hyzmatdaşlyk etmek hakynda ylalaşygy ratifikasiýalaşdyrmaklygyň çäklerinde aýtdy.
Şu ýylyň awgust aýynda – garaşylmagyna görä, Gazagystanda – “Hazar bäşliginiň” sammiti geçiriler. “Biz öz gezegimizde Konwensiýa hut şu sammitde gol çekilmegi üçin öz hyzmatdaşlarymyz bilen muňa düýpli taýýarlyk görýäris” diýip ol deputatlaryň soragyna jogap berdi.
Diplomatyň aýtmagyna görä, bu resminama “köp sanly düşnüksiz, jedelli meseleleri, şol sanda Hazaryň nämedigi hem-de Hazar bäşligi geljekde onuň serişdelerini özleşdirmekde, suw giňişligini paýlaşmakda nähili hereket eder ýaly meseleleri çözer”.


text:
DIPLOMATIK IŞGÄRLERINIŇ GÜNÜNE BAGYŞLANDY
2018-nji ýylyň 16-njy fewralynda Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde Türkmenistanyň diplomatik işgärleriniň güni mynasybetli “Beýik Ýüpek ýolunyň Türkmenistanyň diplomatik gatnaşyklarynda tutýan orny” diýen at bilen ýurdumyzyň belli syýasatşynaslary bilen duşuşyk geçirildi.
Duşuşyk, däp bolup gelşi ýaly, köp adamly boldy. Oňa ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň professor-mugallymlary, tanymal syýasatşynaslar, döredijilik we medeniýet işgärleri, ýokary okuw mekdepleriniň talyp ýaşlary gatnaşdylar.
Duşuşygy Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň direktory, taryh ylymlarynyň kandidaty Ö. Mämmetnurow açdy we duşuşyga gatnaşyjylary Türkmenistanyň diplomatik işgärleriniň güni bilen gyzgyn gutlady. Ol öz çykyşynda häzirki döwürde hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda eziz Diýarymyzyň halkara abraýynyň barha artýandygyny buýsanç bilen nygtady. Soňra dabarada Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň kafedra müdiri, professor Nurýagdy Suwhanow, Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň kafedra müdiri, professor Atajan Burynow, Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň professory Baýramdurdy Taýharow, Türkmenistanyň at gazanan žurnalisti, şahyr Döwletgeldi Annamyradow, Türkmenistanyň at gazanan žurnalisti, şahyr Ejegyz Çaryýewa we DIM-niň Halkara gatnaşyklary institutynyň mugallymy Begenç Mätliýew çykyş etdiler.
Olar öz çuň manyly çykyşlarynda bütin dünýäde uly abraýdan peýdalanýan hemişelik bitarap döwletimizde hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda bu gün ähli ugurlarda ägirt uly taryhy özgertmeleriň durmuşa geçirilýändigi, halkymyzyň asyrlaryň jümmüşinden gözbaş alýan medeni mirasyny aýawly saklamaga, öwrenmäge we geljek nesillere ýetirmäge uly ähmiýet berilýändigi nygtadylar. Geçmişde türkmen halky goňşy we alys dünýä döwletleri bilen hoşmeýilli syýasy, ykdysady, söwda we medeni gatnaşyklary işjeň alyp barypdyr. Dünýäde döwletliligiň nusgalyk ýoluny döreden türkmenler hakda “Döwlet gurjak bolsaň, türkmeni çagyr” diýilmegi munuň subutnamasydyr. Hormatly Prezidentimiziň golaýda halkymyza gowşan “Türkmenistan – Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” atly kitabynda halkymyzyň pähim-parasada ýugrulan syýasy-diplomatik tejribesi barada söhbet edilýär. Beýik Ýüpek ýolunyň Türkmenistanyň diplomatik gatnaşyklarynyň pajarlap ösmeginde uly ähmiýete eýe bolandygy barada gyzykly delillere esaslanýan söhbetdeşligiň dowamynda häzirki eýýamda Beýik Ýüpek ýolunyň täze, döwrebap görnüşde dikeldilýändigini bellediler. Milli Liderimiziň parasatly başlangyçlary bilen bu gün Beýik Ýüpek ýoly gaýtadan dikeldilýär. Muňa soňky ýyllarda amala aşyrylan halkara ulag geçirijileriniň taslamalary mysal bolup biler.
Duşuşygyň dowamynda ýurdumyzyň tanymal syýasatşynaslary talyp ýaşlaryň sowallaryna jogap berdiler. Duşuşykdan soňra myhmanlar Türkmenistanyň Döwlet muzeýine aýlanyp, bu ýerde ýerleşdirilen muzeý gymmatlyklary bilen tanyş boldular.


text:
Milli Liderimiz daşary ýurtlar bilen oňyn gatnaşyklary has-da ýygjamlaşdyrmak boýunça möhüm teklipleri öňe sürýär hem-de olary iş ýüzünde durmuşa geçirmekde yzygiderli işler alyp barýar. Gahryman Arkadagymyzyň asylly başlangyçlary esasynda bina edilen Türkmenbaşy Halkara deňiz porty bu aýdylanlara aýdyň şaýatlyk edýär.
Tolkun atyp, at-owazasy dünýä dolan Hazar deňziniň türkmen kenarynda ägirt uly taslama – Halkara deňiz porty ulanmaga berildi. Bu iri möçberli düzümleýin taslama Merkezi Aziýa we Hazar deňzi sebitiniň ähli ýurtlary üçin, hakykatdan-da, strategik ähmiýete eýedir. Türkmenbaşy Halkara deňiz porty milli ykdysadyýetimiz we tutuş sebit üçin täze “deňiz derwezesi” ähmiýetine eýe bolup, halkara ykdysady aragatnaşyklar pudagynyň esasy ugruna öwrüler.
Tehnikanyň iň soňky gazananlary bilen enjamlaşdyrylan Türkmenbaşy Halkara deňiz porty Ýewropa ýurtlarynyň Ýakyn we Orta Gündogaryň haryt we çig mal bazarlaryna hem-de Hindi ummany sebitiniň döwletlerine çykmagy üçin aňrybaş amatly şertleri döredýär, giň gerimli ýük akymlarynyň ýoluny we wagtyny has gysgaltmaga mümkinçilik berýär.
Gündogar-Günbatar hem-de Demirgazyk-Günorta ugurlary boýunça täze söwda gatnaşyklaryny has-da işjeňleşdirmäge oňaýly mümkinçilikler döretjek bu ägirt uly inženerçilik desgasynda deňiz ýoly bilen gelen ýükleri barmaly ýerine çenli bökdençsiz we ygtybarly äkitmek maksady bilen portuň demir we awtomobil ýollary infrastrukturasy döredildi.
SYLAGLAR WE ŞAHADATNAMALAR
Ginnesiň rekordlar kitaby tarapyndan Türkmenbaşy Halkara deňiz porty 2 ugur boýunça: birinjisi, deňiz derejesinden aşakda ýerleşen (umumy meýdany 1 million 358 müň 484 inedördül metr) iň uly deňiz porty hem-de ikinjisi, deňiz derejesinden aşakda ýerleşýän iň uly emeli ada bolup, ol göçüp-gonýan guşlar üçin örän ähmiýetli we möhüm taslama hökmünde ykrar edildi.
“Ýüpek ýoly” Halkara söwda palatasynyň (SRCIC) hem-de “Tang West Market Group” kompaniýasy tarapyndan hormatly Prezidentimize gadymy Ýüpek ýoluny dikeltmek arkaly Gündogaryň we Günbataryň birleşdirilmegine ýardam edýän Türkmenbaşydaky Halkara deňiz porty taslamasyny amala aşyrmakda öňdengörüjilikli ussatlygy üçin sertifikaty gowşuryldy.
Aziýa – Ýuwaş ummany sebiti ýurtlarynyň Söwda-senagat palatalary konfederasiýasy (CACCI) tarapyndan döwlet Baştutanymyza Beýik Ýüpek ýolunyň ugrundaky ýurtlaryň ösmegine we rowaçlanmagyna goşandy üçin sertifikaty gowşuryldy.
Maks Plankyň ornitologiýa instituty tarapyndan sebitde guşlaryň köpdürlüligini gorap saklamak üçin şertleriň döredilendigi hem-de olary goramak boýunça taslama üçin milli Liderimize Maks Plankyň ornitologiýa institutynyň sertifikaty we sylagy gowşuryldy.
Awstriýanyň ornitologiýa merkeziniň hormatly Prezidentimize tebigaty goramak boýunça aýratyn tagallalarynyň ykrarnamasy baradaky sertifikaty gowşuryldy.
Gamburgdaky “PricewaterhouseCoopers” (PwC) kompaniýasy tarapyndan milli Liderimize “PricewaterhouseCoopers” kompaniýasyndan Türkmenbaşy Halkara deňiz portunyň “Iň gowy deňiz porty” diýlip ykrar edilmeginiň sertifikaty gowşuryldy.
“Hamburger Hafen und Logistik AG” (HHLA) kompaniýasynyň Gamburg Konteýner terminaly tarapyndan hormatly Prezidentimize Türkmenbaşydaky Halkara deňiz portuny netijeli deňiz porty diýip ykrar etmegiň sertifikaty gowşuryldy.
Zeeland deňiz portunyň Gözegçi geňeşi tarapyndan Türkmenbaşy Halkara deňiz portunda iň öňdebaryjy tehnologiýalaryň ulanylandygy üçin milli Liderimize sertifikaty hem-de degişli nyşany gowşuryldy.
PORTUŇ TERMINALLARY BARADA GYSGAÇA MAGLUMAT
Ýolagçy we ýük terminaly 230 müň inedördül meýdanda ýerleşýär. Terminal ýylda 300 müň ýolagça we 75 müň ulaga hyzmat eder we onuň 256 metr uzynlykda gurnalan duralgasyna birwagtyň özünde 2 sany gämi ýanaşyp biler. Ýolagçy terminaly 600 ýolagça niýetlenipdir. Bu terminalyň çäklerinde 50 orunlyk döwrebap myhmanhana hem bina edildi.
Konteýner terminaly ägirt uly desganyň iň esasy terminallarynyň biridir. Ol 400 müň TEU/ýyl üçin niýetlenendir (TEU – şertli standart konteýneri). Onuň uzynlygy 480 metr bolup, birwagtda 3 sany 5000 DWT agramly gämi ýükleme we düşürme işlerini amala aşyryp bolar.
Ürgün ýük terminalynyň ýyllyk kuwwaty 3 million tonna barabardyr. Onuň ammarynda däne, iým, un, himiki önümler we sement saklamak üçin ýörite enjamlar gurnaldy. Terminalyň duralgasynyň uzynlygy 440 metr bolup, ol birwagtda 3 sany 5000 DWT gämä ürgün ýükleri ýüklemäge we düşürmäge mümkinçilik berýär.
Umumy ýük terminaly ýörite ideg talap etmeýän ýükler üçin niýetlenendir. Onuň 26 müň 934 inedördül metrlik ýapyk ammarynda tebigy şertlerde zyýan çekip biljek pagta, mata önümleri saklanar. 75 müň inedördül metrlik meýdanda bolsa, tebigy şertlerden zyýan çekmejek demir we demir önümlerine meňzeş harytlar saklanar. Terminalyň kuwwaty 4 million tonnadyr. Onuň duralgasynyň uzynlygy 625 metr bolup, birwagtda 4 gämä hyzmat eder.
Demir ýol parom terminaly döwrebap görnüşe we tilsimatlara eýe boldy. 85 metr uzynlygyndaky demir ýol wagonlary galdyryjy ulgam düýpli abatlandy. Deňiz ýakasyna 2 demir ýol wagonlaryny daşaýan gäminiň ýanaşmagy üçin gurluşyk işleri amala aşyryldy.
Polipropilen terminalynyň giňeldilmegi arkaly deňiz portundan her ýyl 120 müň tonna polipropilen iberiler. Bu ýerde ýerleşdirilen demir relsde hereket edýän 45 tonna ýük göterijilikli we 17 metr aýlanma burçly port ýük göterijileri birwagtda 3 gämä ýükleri ýüklemäge we düşürmäge ukyplydyr.
“Balkan” gämi gurluşyk we abatlaýyş zawodynda döwrebap tehnologiýalary hem-de halkara ölçeglerine laýyk gelýän awtomatlaşdyrylan ulgamlary ulanmak bilen 4-6 gämini gurmaga ukyplydyr. Mundan başga-da, bu önümçilik desgasy 20-30 gämini abatlamak we hyzmat etmek boýunça işleri geçirmek mümkinçiligine doly eýedir.
Sanlar we MAGLUMATLAR
Portuň umumy meýdany 1 million 358,5 müň inedördül metrden gowrakdyr.
Deňiz portunyň umumy geçirijilik kuwwaty, nebit önümlerini hasaba almanyňda, 17 million tonna ýüke barabardyr.
Gämileriň duralga has ýakyn gelmegi üçin 10 million kubmetr möçberindäki topragy aýyrmak hem-de deňziň düýbüni çuňaltmak boýunça ägirt uly işler ýerine ýetirildi.
20 metr giňlikdäki gämi duralgasynyň umumy uzynlygy 3 müň 600 metre deňdir.
“Deňiz derwezesi” bir wagtyň özünde gämileriň 17-sine hyzmat edip bilýär.
Port ýylda 300 müň ýolagça we 75 müň ýük ulaglaryna hyzmat eder hem-de 400 müň konteýneri daşamaga mümkinçilik berer.
Türkmenbaşydaky Halkara deňiz portunyň desgalary bilen bir hatarda, “Balkan” gämigurluşyk we abatlaýyş zawody hem guruldy. Ýylda poladyň 12 müň tonnasyny işlemek mümkinçiligine eýe bolan bu zawod gämileriň dördüsini gurmaga hem-de 20 gämini abatlamaga niýetlenendir.
Umuman, taslama tutuşlygyna “Ýaşyl port” halkara ölçeglerine laýyklykda işlenip taýýarlanyldy. Täze deňiz portunyň gurluşygynyň barşynda gazylyp çykarylan toprak Türkmenbaşy şäheriniň golaýyndaky deňiz aýlagynda meýdany 170 gektar bolan emeli adany döretmek üçin ulanyldy.
Türkmenbaşy Halkara deňiz porty 2500 adamy iş orny bilen üpjün eder.
Russiýa Federasiýasynyň Astrahan
oblastynyň gubernatory Aleksandr Žilkin:
Türkmenbaşy şäherindäki Halkara deňiz porty sebitdäki goňşy ýurtlar hem-de dünýäniň beýleki döwletleri bilen doly möçberli halkara ykdysady gatnaşyklary ösdürmek üçin uly mümkinçilikler açýar.
Aziýa — Ýuwaş ummany sebiti ýurtlarynyň
Söwda-senagat palatalary konfederasiýasynyň
Prezidenti Jemal Inaişwili:
Türkmenbaşydaky Halkara deňiz porty diňe bir Türkmenistan üçin däl, eýsem, Merkezi Aziýanyň ähli döwletleri hem-de täze Ýüpek ýoluna gatnaşýan ýurtlar üçin hem taryhy wakadyr.
Ekspeditor assosiasiýalarynyň halkara
federasiýasynyň (EAHF) ýolbaşçysy Babar Badat:
Türkmenbaşy şäheriniň Halkara deňiz porty Hazarýaka sebitde möhüm logistika çatrygynyň kemala gelmegine, ulagyň ähli görnüşlerini peýdalanmak bilen, ýük akymlaryny utgaşdyrmaga mümkinçilik berer.
Özbegistan Respublikasynyň Premýer —
ministriniň birinji orunbasary Açilbaý Ramatow:
Özbegistan türkmen Lideriniň başyny başlan, Aziýanyň we Ýewropanyň, Ýakyn hem-de Uzak Gündogaryň ulag ulgamlaryny birleşdirmäge gönükdirilen sebit we halkara ähmiýetli iri taslamalaryny işjeň goldaýar.


text:
10.08.2018. Balkan welaýatynda iş sapary bilen bolýan Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow şu gün Döwlet serhet gullugynyň serhet birikmeleriniň biriniň täze binalar toplumynyň açylyş dabarasyna gatnaşdy.
Döwlet Baştutanymyzyň dikuçary ir bilen serhet birikmesiniň ýanyndaky meýdança gondy.
Milli Liderimizi harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylary mähirli garşylaýarlar. Döwlet serhet gullugynyň başlygy Ş.Durdyýew hormatly Prezidentimize hasabat berýär.
Ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy hasabaty kabul edip, serhet birikmesiniň täze binalar toplumyna tarap ugraýar. Bu toplum Ýaragly Güýçleriň täze gurlan ähli binalary ýaly, döwlet Baştutanymyzyň başyny başlan, şol sanda harby ulgamda başyny başlan giň gerimli özgertmeleriniň üstünliklere beslenýändiginiň aýdyň mysalydyr. Şol özgertmeler ata Watanymyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň sütünlerini pugtalandyrmaga gönükdirilendir.
Soňky ýyllarda öňdebaryjy söweş hem-de ýöriteleşdirilen tehnikalaryna eýe bolýan harby edaralaryň maddy-enjamlaýyn binýadynyň yzygiderli berkidilmegi hemişelik Bitaraplyk derejesine laýyklykda, diňe goranyş häsiýetine eýe bolan Türkmenistanyň Harby doktrinasynyň esasy ugurlarynyň biri bolup durýar.
...Baş girelgäniň öňünde Döwlet serhet gullugynyň harby gullukçylary nyzama düzüldiler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy serhet birikmesiniň şahsy düzümi mähirli garşylaýar.
Harby gullukçylar Belent Serkerdebaşymyza «Belent Serkerdebaşa şöhrat!» diýip jogap berýärler.
Milli Liderimiz serhetçileri serhet birikmesiniň täze binalar toplumynyň açylmagy, şeýle hem Serhetçiler güni bilen gutlap, jogapkärli wezipäni – ata Watanymyzyň dostluk we doganlyk serhetleri bolup durýan çäkleriniň eldegrilmesizligini üpjün etmekde üstünlikleri arzuw etdi.
Serhet birikmesiniň şahsy düzümi «Ura!» diýip, birnäçe gezek gaýtalaýar.
Türkmenistanyň Döwlet senasy ýaňlanýar.
Ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy serhet birikmesiniň baş girelgesine gelýär.
Dabaraly pursat gelip ýetýär—milli Liderimiz dabara gatnaşyjylaryň şowhunly el çarpyşmagy bilen toý bagyny kesip, serhet birikmesiniň täze toplumyny açýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow birikmäniň dolandyryş binasyna gelýär, bu ýerde ata Watanymyzyň edermen goragçylarynyň birkemsiz gulluk etmegi we harby okuwlaryň geçirilmegi üçin ähli şertler döredildi. Milli Liderimiz täze aragatnaşyk serişdeleri we ýörite tehnikalar bilen üpjün edilen maglumat merkezi bilen tanşyp başlaýar.
Ýörite monitorda serhet birikmesiniň degişli çäklerine gije-gündiziň dowamynda wideogözegçiligi amala aşyrýan enjamlaryň işleýşi görkezilýär. Harby gullukçylaryň ygtyýarynda Döwlet serhediniň her bölüminde islendik ýagdaýa dessin täsir etmäge mümkinçilik berýän öňdebaryjy tehnologiýalar bar. Serhet birikmesi boýunça nobatçy Belent Serkerdebaşymyzy Maglumat merkeziniň enjamlarynyň tehniki häsiýetnamalary we iş aýratynlyklary bilen ýakyndan tanyşdyrýar.
Milli Liderimiz nobatçy bilen söhbetdeşlikde häzir serhet goşunlarynda ýokary hünärli, öz işini bilýän, syýasy taýdan sowatly, çylşyrymly döwrebap harby tehnikalaryny, enjamlaryny ussatlyk bilen dolandyrýan serkerdeleriň täze nesliniň kemala gelendigini belledi. Serhet goşunlarynyň harby gullukçylarynyň öňünde durýan esasy wezipe Garaşsyz, Bitarap döwletimiziň çäkleriniň eldegrilmesizligini üpjün etmek, edermen harby gullukçylaryň beden, taktiki we söweşjeň taýýarlygyny ýokarlandyrmak bolup durýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow halkymyzyň gadymy ýörelgelerine laýyklykda, daşary ýurtlar bilen amala aşyrylýan hoşniýetli goňşuçylyk, parahatçylyk hem-de özara ynanyşmak gatnaşyklaryny berkitmek, parahatçylyk söýüjilikli daşary syýasaty giňeltmek, Garaşsyz, Bitarap döwletimiziň çäklerini dostluk we doganlyk serhetlerine öwürmek işinde Watan goragçylarynyň hyzmatyny belläp, Döwlet serhet gullugynyň serkerdesine täze öýüň açaryny gowşurdy.
Türkmenistanlylaryň durmuş derejesini ýokarlandyrmak, ýokary amatlykly jaýlary we beýleki durmuş maksatly möhüm desgalary gurmak hakynda yzygiderli aladasy üçin milli Liderimize tüýs ýürekden hoşallygyny bildiren harby gullukçy geljekde hem hemişe ata Watanymyza wepaly gulluk etjekdigine ynandyrdy.
Toplumyň dolandyryş binasynda dürli çäreleri geçirmek üçin uly mümkinçilikler döredilip, serhetçileriň hyzmatynda ähli amatlyklary bolan iş otaglary, kitaphana, gulluk we durmuş maksatly beýleki otaglar bar. Döwlet Baştutanymyz Hormatly myhmanlar üçin kitapda ýadygärlik ýazgy galdyrdy.
Soňra hormatly Prezidentimiz serhet birikmesiniň täze toplumynyň desgalary bilen tanyşmagy dowam etdi.
Belent Serkerdebaşymyz binanyň birinji gatynda ýerleşen esgerleriň ýatakhanasyna barýar. Bu ýerde döwlet Baştutanymyz serhetçileriň gün tertibi we olar üçin döredilen şertler bilen gyzyklanýar. Milli Liderimiz ýaşaýyş jaýyny synlap, bu ýere ýygnananlaryň ünsüni ýaş esgerleriň ýaşamagy we dynç almagy, gullukdan boş wagtlaryny gyzykly hem-de peýdaly geçirmegi üçin hemme mümkinçilikleriň döredilmeginiň wajypdygyna çekdi, şeýle hem serhetçileriň durmuş üpjünçiligi, olary zerur zatlar bilen üpjün etmek bilen bagly meseleleri yzygiderli gözegçilikde saklamagyň möhümdigini belledi.
Bu ýerdäki naharhanada tagamly naharlar taýýarlanylýar, çörek bişirilýän peçde bolsa serhetçiler ýylyjak çörek bilen gündelik üpjün edilýär.
Serhet birikmesiniň düzümine halkara ölçeglerine kybap gelýän, döwrebap enjamlar bilen üpjün edilen lukmançylyk bölümi girýär. Bu ýerde serhetçilere ýokary hilli lukmançylyk kömegini bermek üçin zerur zatlar göz öňünde tutuldy.
Serhet birikmesiniň çäginde sportuň dürli görnüşleri bilen meşgullanmak üçin açyk meýdança hem göz öňünde tutuldy. Mälim bolşy ýaly, hormatly Prezidentimiz sagdyn durmuş ýörelgesini işjeň wagyz etmek bilen, bedenterbiýäni we sporty ösdürmäge, jemgyýetde sagdyn durmuş ýörelgesiniň berkidilmegine uly üns berýär. Beýleki düzümlerde bolşy ýaly, milli goşunymyzda hem şahsy düzümiň beden we hünär taýýarlygyny üpjün etmek, sportuň harby-amaly görnüşlerini ösdürmek üçin şertler döredilýär.
Şeýle hem topluma durmuş üpjünçiliginiň özbaşdak ulgamlary girýär.
Durmuş ulgamy ýurdumyzda amala aşyrylýan, goşunlaryň ähli kysymlaryny gurşap alan harby özgertmeleriň aýrylmaz bölegi bolup durýar. Häzir ýurdumyzda harby şäherjikleriniň, täze serhet galalarynyň gurulmagy bilen bir hatarda, harby gullukçylar üçin döwrebap ýaşaýyş jaýlary bina edilýär. Bu ýerde hem ýaşaýyş jaýlary gurlup, serkerdeleriň we olaryň maşgala agzalarynyň göwnejaý ýaşamagy üçin ähli şertler döredildi. Öýler mebeller, öňdebaryjy önüm öndürijileriň durmuş tehnikalary bilen üpjün edildi. Çagalar üçin oýun meýdançasy göz öňünde tutuldy.
Täze öýlere göçüp gelenler hormatly Prezidentimize serhetçiler barada edýän aladasy üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, şunuň ýaly hemmetaraplaýyn ägirt uly işleri, adam hakyndaky aladany döwlet wezipeleriniň ileri tutulýan derejesine ýetirilen Türkmenistanyň rowaçlygynyň hem-de hemmetaraplaýyn ösüşiniň görkezijileriniň biri bolup durýandygyny bellediler.
Hormatly Prezidentimiz täze toplum bilen tanyşlykdan soň, hemmeleri Serhetçiler güni bilen gutlap, ata Watanymyzyň mukaddes araçäklerini mynasyp goramakda asylly gulluklarynda üstünlikleri arzuw etdi.
Milli Liderimiz serhetçileriň ygtyýaryna gelip gowşan ýöriteleşdirilen harby-ulag tehnikasynyň açaryny sowgat hökmünde gowşuryp, döwletimiziň serhet goşunlarynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny mundan beýläk-de pugtalandyrjakdygyny we harby gullukçylaryň hem-de serhetçileriň mynasyp gulluk etmegi hem-de durmuş şertlerini gowulandyrmak barada yzygiderli alada etjekdigini nygtady.
www.tdh.gov.tm
Balkan welaýatynda serhet birikmesiniň täze binalar toplumy açyldy
10.08.2018. Balkan welaýatynda iş sapary bilen bolýan Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow şu gün Döwlet serhet gullugynyň serhet birikmeleriniň biriniň täze binalar toplumynyň açylyş dabarasyna gatnaşdy.


text:
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 21-si hasaba alyndy.
Daşary ýurt walýutasyna Beýik Britaniýadan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Owganystandan we beýleki ýurtlardan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen uçar kerosinini, awtobenzini, gidroarassalanan dizel ýangyjyny, şeýle hem Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynda öndürilen göni arassalanan benzini satyn aldylar. Mundan başga-da, daşary ýurt walýutasyna armatura önümleri, arassalanan pagta ýagy, jinsi önümleri hem-de nah ýüplükler ýerlenildi. Satyn alan ýurtlar: Russiýa, BAE, Türkiýe, Owganystan, Pakistan, Ukraina. Geleşikleriň umumy bahasy ABŞ-nyň 48 million 937 müň dollaryndan gowrak boldy.
Manat serişdelerine Russiýadan, Pakistandan we beýleki ýurtlardan gelen işewürler jemi bahasy 1 million 870 müň manatlykdan gowrak bolan arassalanan pagta ýagyny, nah ýüplügi satyn aldylar.


text:
1. Salam edebiniň birinji esasy musulmanlaryň bar bolan ýerine giren adamyň şol ýerdäkilere salam bermegidir. Kurany Kerimde “Eý iman getirenler! Kesekiniň öýüne eýelerinden rugsat soraman we olara salam bermän girmän” (Nur 24/27) buýrulýar. 2. Köpçülige salam berip barmak we salam berip gaýtmak sünnetdir. (Tirmizî, istizan 15.) 3. Musulmanlaryň şygary bolan salamy tanalýan-tanalmaýan hemme musulmana bermek Hezreti Pygamberimiziň tabşyrygydyr. (Sünen-i Ebu Davud, 5196 nolu hadis.) 4. Duşuşan iki adamdan ýaşy kiçisiniň ýaşy ula, sany azyň sany köpe, ýöräp barýanyň oturana, ulaglyň pyýada salam bermegi Resulullanyň öwreden edebindendir. (Buhari, istizan 5; Ebu Davud 5198, 5199 nolu hadisler). 5. "Sizden biri (din) dogany bilen gabatlaşsa, oňa salam bersin. Eger bir agaç, diwar ýa-da ulurak daş aralaryna düşüp, täzeden gabatlaşsalar oňa ýene-de salam bersin” (Sü nen-i Ebu Davud Terceme ve Şerhi, Şamil Yayınevi: 16/499) hadysyna eýerip, her gabatlaşykda salamlaşmak sünnetdir. 6. Zenanlara we çagalara-da salam berlişi ýaly hatyň üsti bilen salam berip, salam almak hem sünnetiň goýan edebindendir. (Müslim, selam 5.) 7. Musulman bolmaýanlar bilen gabatlaşylan ýagdaýynda Resulullanyň maslahatyna eýerip ilki olaryň salam bermegine garaşyp, salamyny alanyňda-da “we aleýke (saňa-da)” diýmek bilen çäklenmek bolar. (Ebû Davud,.5205 nolu hadis). Eger musulman ilki salam bermeklige mejbur galsa “Salam dogry ýola eýerenlere bolsun” (Taha 20/47) diýlip biler. Yslamyň beýik alymy Fahreddin Razi hem öz tefsirinde salam bilen baglanyşykly şulary belläp geçipdir: (Razî, et-Tefsir-i Kebir, X, 215-216). 1. Salam bermek wajypdyr. (en-Nisa 4/86). 2. Salamy gaýtarmak köpçüligiň içinde parz-y kifaýadyr. Içlerinden biriniň jogap bermegi beýlekileriň boýnundan borçlulygy düşürer. Ýöne hemmesiniň gaýtarmagy has gowusydyr. 3. Salamy nagt gaýtarmalydyr. Aradan köp wagt geçeninden soňra gaýtarylsa dürüs bolmaz. 4. Hatyň üsti bilen salam ibereniň-de hat bilen salamyny gaýtarmak wajypdyr. 5. Salama iň gowusy bilen jogap berilmelidir. 6. Ymamy Agzamyň garaýyşyna görä salam gaýtarylanda güýçli sese gerek ýokdur. 7. Ýat bir zenan salam bereninde onuň salamyny gaýtarmak eger töhmete duçar etjek bolsa gowusy jogap bermezlikdir. Munuň ýaly şertlerde iň gowusy ýat zenanlara salam bermezlikdir. (Sünen-i Ebu Davud Terceme ve Şerhi, Şamil Yayınevi: 16/492-495). Çeşme: Türkmenistanyñ müftisiniñ müdiriýetiniñ wagzy
Alam berlende üns berilmeli ýagdaýlar:
Köneler, Ashykaydynpir tarapyndan 8 months agoTeswir ýazmak üçin Içeri gir→


text:
Joomla gallery extension by joomlashine.com
Homepage Slideshow
1.jpg
turkmenistan.jpg
210314-2.jpg
0fSeBIDGuHE.jpg
a01_hgabat07.jpg
ozq7g0yh2Cc.jpg
bal.jpg
45658229.jpg
“Bolgar-TürkmenistanSöwda-Senagat Palatasy” (BTSSP) hökümete we kommersiýa degişli bolmadyk özbaşdak gurama bolup, onuň baş maksady bolgar we türkmen guramalaryna, kärhanalaryna, olaryňagzalaryna we dolandyryjylaryna goldaw, kömek ýetirmek we olaryň umumy höweslerini goramakdyr.
“Bolgar-Türkmenistan Söwda-Senagat Palatasy” (BTSSP) ösüp barýan biznes mümkinçilikleri, hyzmatdaşlyklary göz öňünde tutýan, türkmen we bolgar aragatnaşygyny goldaýan jemagatlar we gurama toplumlary üçin açyk guramadyr.
“Bolgar-Türkmenistan Söwda-Senagat Palatasy” (BTSSP) Bolgariýa Respublikasy bilen Türkmenistan Döwletiniň biznes-guramalarynyň arasyndaky söwda-ykdysady we ylmy-tehniki hyzmatdaşlyklaryny goldamak maksady üçin ähli taraplaýyn ýardam edýär. Ol türkmen we bolgar guramalarynyň aragatnaşyk maglumatlary we hyzmatdaşlyklary üçin ýörite platforma döretmek bilen, guramalaryň işleriniň üstünlikli amala aşyrylmagy üçin täze mümkinçilikleri teklip edýär; türkmen, bolgar we halkara müşderileriň talaplaryna laýyk gelýän köp görnüşli hyzmatlary hödürleýär.


text:
Türk daşary syýasatyna syn 30
Tramp-Putin duşuşygy we şol duşuşygyň türk daşary syýasatyna ýetirjek täsirleri
Helsinkide bolan Tramp-Putin duşuşygy hem özara gatnaşyklarda hem-de halkara jemgyýetçiliginde uly jedelleşige sebäp boldy. Biz hem synymyzyň bu günki sanynda Tramp-Putin duşuşygy we şol duşuşygyň türk daşary syýasatyna ýetirjek täsirlerini analiz etmekçi.
Atatürk uniwersitetiniň Halkara gatnaşyklar bölüminiň ylmy işgäri Dr Jemil Dogaç Ipegiň mesele baradaky synyny dykgatyňyza ýetirýäris.
2018-nji ýylyň 16-njy iýulynda dünýä halk köpçüligi diýseň täsin duşuşyga şaýatlyk etdi. Liberal dünýä ulgamynyň esaslandyryjysy we lider ýurt hökmünde häsiýetlendirilýän ABŞ-nyň Prezidenti Donald Tramp bilen şol ulgama garşy soňky ýyllarda berk tutum alyp barýan Russiýanyň lideri Wladimir Putin Finlandiýanyň paýtagty Helsinkide duşuşdy.
Trampyň Putin bilen bolan duşuşygy, Donald Trampyň günbatarly hyzmatdaşlary bilen düşnüzmezlige sebäp bolan beýanatlaryndan we hereketlerinden soň boldy. Başdan geçirlen soňky wakalar Günbatarly ýurtlarda uly dartgynlyk emele getirdi. Täsin tarapy bolsa ABŞ bilen hyzmatdaşlarynyň arasyndaky dartgynlygyň, Trampyň ozalky bäsdeşleri bolan Russiýa, Hytaý we Demirgazyk Koreýa ýaly ýurtlar bilen edýän gatnaşyklaryny kadalaşdyrmak üçin tagalla edýän döwrüne gabat geldi. Başdan geçirlen bu soňky wakalar sebapli häzirki wagtda Ýewropada ABŞ-nyň liderlik ukuby we täsiri meselesinde uly jedelleşikler başdan geçirilýär.
Helsinki duşuşygyndan soň ABŞ-nyň Prezidenti Tramp, Russiýanyň ABŞ-da 2016-njy ýylda geçirlen saýlawa goşulşandygy barada öňe sürülýän garaýyşlar hakynda beýanat berdi. Trampyň bu meselede ABŞ-nyň merkezi razwetka gullugynyň habarnamalaryna däl, eýsem Putiniň mesele baradaky sözlerine ynanýandygynyny aýtmagy Amerikalylaryň garşylygyna sebäp boldy. Amerikan halk köpçüliginiň Trampyň beýanatyna berk garşylyk görkezendigi sebäpli Tramp sözlerini ýumşatmaly boldy. Emma şol beýanatlar şübheleri we aladalary ortadan aýyryp bilmedi.
Duşuşygyň iki sagatlyk metbugata ýapyk bölüminde seljerlen meseleler we alynan kararlar elbetde belli däl. İki lider hem duşuşygyň netijeli geçendigini aýtdy. Liderleriň özara duşuşykdan soň metbugata beren beýanatynda Siriýa barada aýdan sözleri käbir meselelerde ylalaşyk gazandyklaryny görkezýär. Ynsanperwer kömek üçin hyzmatdaşlyk edilmegi meselesi şol ugurlaryndan birini emele getirýär. Ysraýyl-Siriýa serhedinde ýagny Golan depesinde ara zolagyň döredilmegi we Eýrana-Hizbullaha tabynlykdaky güýçleriň şol zolakdan çetleşdirilmegi meselesi hem ylalaşyk gazanylan ugurlardan birini emele getirýär. Rus lideri Putin hem beýanatynda Ysraýylyň howpsyzlygyna uly ähmiýet berýändiklerini aýtdy. Türkiýäni ýakyndan gyzyklandyrýan Demirgazyk Siriýanyň statusy, PKK-ÝPG-niň geljegi we serhet howpsyzlygy ýaly meseleleriň seljerlip seljerilmändigi we bu ugurlarda ylalaşyk gazanylyp gazanylmandygy barada bolsa resmi beýanat berilmedi.
Helsinki duşuşygy Türkiýäni ýakyndan gyzyklandyrmaýan ýaly görünýän bolsa-da syýasy, harby we ykdysady taýdan Türkiýä täsirini ýetirer. ABŞ-nyň Prezidenti Tramp bilen Russiýanyň Prezidenti Putiniň Siriýa bilen Eýran meselesinde amala aşyrjak işleri, bu meselelerde gazanylan ylalaşyklar we düşnüşmezlikler elbetde Türkiýäni ýakyndan gyzyklandyrýar. Ysraýylyň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde berlen habarlarda iki lideriň Eýranyň Siriýadaky täsiriniň azaldylmagynyň öwezine ABŞ-nyň Siriýadan çykmagy babatynda ylalaşyk gazandygy öňe sürülýär. Şol habarlara görä, Eýranyň ýadro maksatnamasy meselesinde bolsa ylalaşyk gazanylyp bilinmedi. İki tarap hem bilinýän pozisiýasyny gorap saklaýar. ABŞ 2015-nji ýylda gazanylan ýadro ylalaşygynyň tekstine käbir üýgetmeleriň girizilmegini isleýär. Russiýa bilen ÝB-ne agza ýurtlar bolsa ylalaşygyň tekstine doly goldaw berýär.
Tramp bilen Putiniň duşuşygy Russiýanyň Siriýada esasy aktýordygyny subut etdi diýip bileris. Emma heniz iki lideriň arasynda Siriýa meselesinde öňe sürülşi ýaly söwdalaşygyň bolandygy barada pikir etmeýärin. Hawa, Putin Ysraýylyň ynjalmagy üçin Eýrany çäklendirmegi teklip eden bolup biler. Emma bu Eýranyň dolulygyna Siriýadan çykaryljakdygy manysyny aňlatmaýar. Beýleki tarapdan bolsa Eýran bu oýunda galmak üçin resmi Moskwa bilen diplomatik gepleşiklerini dowam etdirýär. Helsinki duşuşygynyň öňüsyrasynda Ali Akber Welaýetiniň Putin bilen bolan duşuşygy hem bu meselede bolan bolsa gerek.
ABŞ bilen Russiýa Siriýa meselesinde hyzmatdaşlyk eden halatynda Siriýada iki ýurt bilen hem işleşip biljek ýeke-täk aktýor bar ol hem Türkiýe. Şol sebäpli hem Siriýada öňümizdäki etapda Türkiýe esasy rol oýnap biler.
Tramp ýurdunda döwlet eýeçiligindäki edaradyr kärhanalaryň görkezen garşylygyna garamazdan Putin bilen gatnaşyk etmegi saýlap aldy. Amerikan hökümetine ýakyn töwerekler Trampyň edil şonuň ýalyda Prezident Erdogan bilen ýakyndan gatnaşyk etmek isleýändigini öňe sürýär. Şeýlelikde iki ýurduň arasyndaky özara gatnaşyklarda täze döwrüň başlamagyny isleýär.
NATO-nyň liderler maslahatynda Erdogan bilen Trampyň arasyndaky içgin salamlaşyk hem ABŞ-da “Tramp Putin bilen bolşy ýaly Prezident Erdogan bilen hem ýakyndan gatnaşyk etmäge taýarlanýar” hökmünde analiz edildi.
Atatürk uniwersitetiniň Halkara gatnaşyklar bölüminiň ylmy işgäri Dr Jemil Dogaç Ipegiň mesele baradaky synyny dykgatyňyza ýetirdik.


text:
Gara kagan
Ihsiji (Ilçi) kagan[1] ýa-da Gara Yssyk Kagan. Ol 552-553-nji ýyllarda gurulan Göktürk kaganlygynyñ kagany bolupdyr. Bumyn kaganyñ ölüminden soñ onuñ ýerine ogly Gara (Kolo) geçdi[1][2]. Emma SS 84 we PS 99-daky maglumatlarda Bumyn kaganyñ ölüminden soñ ýerine jigsi Aý atly bir şahsyýetiñ geçendigi hakynda ýatlanylýar. Beýleki bir tarapdan 587-nji ýylda Çuluhunyñ tagta geçjek wagty agasy Işbara kaganyñ ogly Ýangýunyñ arasynda bolup geçen gürrüñlerde [1][3] Garanyñ Bumyn kaganyñ oglydygy ýatlanylypdyr.
Netijede Aý diýilýän şahsyýetiñ tagta geçendigi hakyndaky maglumat nä derejede dogrudygy ýa nädogrudygy belli däl. Bumyndan soñ Aý geçipdirmi ýa Yssyk[1][4]?
Gara kagan bolanyndan soñ Ihçisi (Ilçi) lakamyny alypdyr. Has öñler basylyp alynan taýpa Juwan-juwanlardan Anakuwiniñ agasynyñ ogly Teñşutsäni we onuñ goşununy Woýeniñ[1][5] demirgazygynda Mulaý dagynda yzyna serpikdirdi.
Ýeñilenler günbatar Weý döwletine tarap gitdiler. 553-nji ýylyñ Maýynda Günbatar Weý döwletine ilçi ugradyp, elli müñ aty sowgat hökmünde imperator peşgeş berdi[1][6]. Kaganlygy az wagtda dolandyran Gara lakamly Yssyk kagan şol ýyl dünýeden ötdi[1].
Çeşme:
1. Göktürkler I-II-III, 1-njy jilt we 2-nji neşir, sah-23. Türk Taryh Guramasynyñ neşiri 2014. Professor doktor Ahmet Taşagyl (türkçe).
2. Ç.S. 50 Gök böl. I. 909 TÇTÇ (Tsu chih, Tung chien) 165 şol ýerde.
3. TÇTÇ. 176, s.5489,5490.
4. Bu hakda serediñ: Liu Itong ''Sui Şu Tuçue-çuan Kao-çu'', Pien-çeng Ýen Çiu Suo nien pao, Tiapeý. sah-12, 1981. S.78-79 Ecsedy. Trade., s 156. n. 19.
5. Wo-ýe, häzirki Zehol welaýatynyñ Ordo çäkleri tarapynda.
6. Ç.S. 50, şol ýerde TÇTÇ 165. şol ýerde Gök türk döwletiniñ gurulagynda Puenitiendäki maglumatlar üçin seret: St Julien. Dociments Histori Yues Sur Les Tou-kioue, Pariz 1877, s. 2-10
Terjime eden: Peşeñ ogly Afrasyýap
GARA KAGAN
Gara kagan