text:
Hawa, futbol muşdaklarynyň söýgüli bäsleşiginiň eýýäm, 2-nji hepdesiniň duşuşyklaryna şu gün badalga berler. Şu gije “E”, “F”, “G”, “H” toparçalarynyň duşuşyklary oýnalar. Oýunlaryň ählisi-de Aşgabat wagty bilen 23:45-de başlanar. Bu gijeki 8 oýnuň arasyndan iň esasylary hökmünde, “Porto”–“Çelsi” hem-de “Barselona”–“Baýer” oýunlaryny görkezmek bolar.
Messisiz “Barselona” nähili netije gazanarka? (“Barselona” – “Baýer”; 23:45)
“Ýeri doldurylyp bolmajak oýunçy” diýip, esasy ýyldyzy Lionel Messiniň şikesi (2 aýa golaý wagtlap meýdança çykyp bilmez) bilen baglanyşykly beýanat beren Luiz Enrikäniň onuň ornuna Muniri oýnatmagyna garaşylýar. 2 ýyl ozal, “Kamp Nouda” “Baýeri” 7–1 (Messi 5 gol geçiripdi) hasabynda ýeňen “Barselona” “Baýer” bilen 8 gezek duşuşdy. Şolaryň 5-sinde ýeňiş gazanan “katalonlar” 17 pökgi geçirdi. “Barselonany” 2 gezek ýeňen (1988-nji we 2001-nji ýyllarda) “Baýeriň” janköýerleri Hakan Çalhanoglu, Mehmedi, Kampl, Çiçarito ýaly oýunçylaryndan iň bolmanda deňlige garaşýar. Oýunda angliýaly Martin Atkinson jürlewük çalar.
Rudi Garsianyň 100-nji oýny (BATE –“Roma”; 23:45)
“Romanyň” tälimçisi Rudi Garsia üçin bu günki oýnuň özboluşly statistiki aýratynlygy bar. Ol “Romanyň” tälimçisi hökmünde 100-nji oýnuny geçirer. Ilkinji gezek duşuşýan iki toparyň arasyndaky oýna başga bir iňlis emini Mark Klatenburg eminlik eder. Belarus kluby häzire çenli italýan toparlary bilen 8 gezek duşuşyp, ýeke sapar hem ýeňiş gazanyp görmedi (4 deňlik, 4 ýeňliş). Ýöne BATE öz meýdançasynda italýan klublary bilen geçiren soňky 2 oýnunda deňme-deň oýnamagy başardy (“Ýuwentus” bilen 0-0, “Milan” bilenem 1-1). “Roma” iň soňky sapar 2010-njy ýylda bu ýaryşyň çäklerinde myhmançylykda ýeňiş gazanypdy.
“Dinamo Z.” 45 oýundan bäri ýeňilmän gelýär, ýöne... (“Bawariýa” – “Dinamo Zagreb”; 23:45)
Duşuşygyň 100 göterim faworiti “Bawariýanyň” tälimçisi Pep Guardiolany howatyrlandyrýan iň esasy zat garşydaşy “Dinamo Zagrebiň” 45 oýundan bäri ýeňilmän gelýändigidir. Köpleriň pikirine görä, bu gün horwat toparynyň bu statistikasy bozular. Geçen hepdäniň dowamynda 2 duşuşykda 7 gol geçiren (birinde 5 gol salyp, ona golaý rekordy öz adyna ýazdyrypdy) Lewandowskiden janköýerler şol gollarynyň dowamyny isleýär. Iki topar ilkinji gezek özara güýç synanyşsa, “Dinamo Zagreb” 11-nji sapar nemes toparlary bilen duşuşar. Öňki 10 oýunda ýeke gezek hem ýeňip görmedik zagrebliler 1-nji duşuşykda “Arsenaly” ýeňip, liganyň taryhyndaky az sanly ýeňişleriniň birini gazanypdy. Duşuşygyň emini belarusly Alekseý Kulbakow bolar.
Iki toparam öz öýünde ýeňýär (“Arsenal” – “Olimpiakos”; 23:45)
1-nji oýunlarynda utulan 2 toparyň – “Arsenal” bilen “Olimpiakosyň” arasyndaky duşuşygyň baş emini gollandiýaly Bas Niýhuis bolar. Soňky 7 möwsümde 4-nji sapar bir toparça düşen iki klub hem ýeňiş gazanmak isleýär. Aýratynam, “Arsenal”. Sebäbi “Arsenal” toparçadaky mundan soňky 2 oýnunda “Bawariýa” bilen duşuşar we bu oýunlaryň ikisi-de olar üçin o diýen ýeňil geçmejekdigi hemmä mälim bolşy ýaly, iňlis klubuna-da äşgär. “Arsenal” bilen “Olimpiakos” mundan öň 6 duşuşyk geçirip, hersi 3 gezek ýeňiş gazandy. Başgaça aýdylanda, iki klubam öz meýdançasyndaky oýunlarda bir-birinden üstün çykmagy başardy. Gol gatnaşygynda “Arsenal” 9–8 öňde. 1-nji oýunda gyzyl petek alan Žirunyň ornuna “Premier ligada” soňky oýunda “het-trik” eden Aleksis Sançesiň esasy düzümde meýdança çykmagyna garaşylýar. Bilermenleriň çaklamasyna görä, “Arsenalyň” ýeňiş gazanmagynyň mümkinçiligi has ýokary.
11 ýyldan soň (“Makkabi Tel Awiw” – “Dinamo Kiýew”; 23:45)
11 ýyldan soň, öz meýdançasynda Çempionlar ligasy duşuşygyny geçirjek “Makkabi Tel Awiw” toparynyň tälimçisi Slawişa Ýokanowiç “Dinamo Kiýewi” ýeňmek üçin ellerinden geleni gaýgyrmajakdyklaryny aýtdy. Iki topar hem öz milli çempionatlaryndaky soňky oýunlarynda 2–0 hasabynda ýeňiş gazandy. Iki klub 2011-nji ýylda UEFA Ýewropa ligasynda duşuşypdy. Tel Awiwdäki oýun 1–1, Kiýewdäki duşuşyk 3–3 hasabynda gutarypdy. Duşuşykda ispaniýaly emin Dawid Fernandes Borbalan jürlewük çalar.
“Özboluşly” (Special One) tälimçiniň özboluşly duşuşygy (“Porto” – “Çelsi”; 23:45)
Başga bir ispaniýaly emin – Antonio Mateu Lahozyň eminlik etjek duşuşygynda “Porto” bilen “Çelsi” özara güýç synanyşar. Bu oýnuň özboluşly ähmiýeti bolup, “Çelsiniň” tälimçisi Žoze Mourinio ozalky klubunyň garşysyna göreş alyp barar. Çempionatda şowly oýun görkezip bilmeýän “Çelsiniň” tälimçisiniň wezipesini saklamagy üçin iň esasy tutawaç Çempionlar ligasy bolup durýar. Şonuň üçin bar güýji bilen duşuşyga ymtylýan “Çelsiniň” tälimçisi “Porto” bilen uly ýeňiş gazanandygyny, indi hem onuň garşysyna çykýandygyny hem-de düýn klubuň muzeýini gezip görendigini aýtdy. Iki klub hem çempionatdaky soňky duşuşygyny öz garşydaşlary bilen 2-2 deňlikde oýnady. Žoze Mourinionyň “Real Madriddekä” o diýen oňuşmadyk şägirdi Iker Kasilýasyň “Portonyň” derwezeçisidigini ýatladyp, eger oýnan ýagdaýynda “Çelsiniň” hüjümçisi Radamel Falkao hem öňki toparynyň garşysyna meýdança çykar. Kasilýas oýnasa, onda ol Çempionlar ligasynda iň köp çykyş eden oýunçy diýen ugurda rekordyň ýeke-täk eýesi bolar (häzirlikçe). Düýn döredilenine 122 ýyl dolan “Porto” 12 oýunda bäri ýeňilmän gelýär (ähli ýaryşlary hasaba alanyňda). “Porto” bilen “Çelsi” 6 gezek duşuşyp, 4 oýunda iňlisler, 1-inde hem portugallar ýeňiş gazandy.
Oýnuň faworiti “Zenit” (“Zenit” – “Gent”; 23:45)
12 oýundan bäri, ýeňlişsiz gelýän “Gent” myhmançylykda “Zenit” bilen duşuşyp, sýurpriz etmegiň aladasynda. Öz meýdançasynda o diýen aňsat ýeňilmeýän “Zenitiň” tälimçisi Andre Willaş-Boaş oýunçylaryna uly ynam bildirýändigini aýtdy. Sloweniýaly Matež Ýuguň eminlik etjek bu oýnunda iki klub ilkinji sapar duşuşar. Öz meýdançasynda belgiýa toparlaryny 5 oýunda-da ýeňen “Zenit” bu duşuşyklarda 12 gol geçirip, toruna 1 pökgi goýberdi. Ýewropa arenasyndaky soňky 8 oýnuň 5-sinde ýeňiş gazanan Sankt-peterburglylar duşuşygyň faworiti diýlip görkezilýär. Liganyň debýutanty “Gent” 1-nji oýnunda “Lion” bilen deňme-deň oýnan bolsa, “Zenit” myhmançylykda “Walensiýany” 3–2 hasabynda ýeňipdi.
“Biz hökman ýeňiş gazanaýmaly” (“Lion” – “Walensiýa”; 23:45)
Bu sözler “Walensiýanyň” tälimçisi Nuno Espirito Santonyň oýundan öňki beren beýanatlaryndan. 1-nji oýunlarda garaşan netijelerini gazanyp bilmedik 2 klubuň – “Lion” bilen “Walensiýanyň” arasyndaky duşuşygyň emini serbiýaly Milorad Maziç bolar. Ispan toparlaryny aňsat ýeňip bilmeýän “Lion” 2000-nji ýylda-da “Walensiýa” bilen duşuşypdy. Şonda iki oýun hem ispan klubunyň ýeňşi bilen gutarypdy (Fransiýada 1-2, Ispaniýada 1-0). Fransuz klublaryny aglaba ýeňýän “Walensiýa” 1-nji tapgyrda garaşylmadyk ýagdaýdaky ýeňlişiň öwezini dolmakçy. Olar pleý-off tapgyrynda-da başga bir fransuz kluby – “Monakony” utupdylar.


c: text/html

text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Aziýanyň çempionatynda türkmen taekwondoçylary iki kümüş we bir bürünç medala eýe boldular: iki günde 10 medal
Gazagystanyň Almaty şäherinde geçýän taekwondo boýunça Aziýanyň çempionatynda türkmen taekwondoçylary üstünlikli çykyşlaryny dowam edýärler. Şu gün, ýaryşyň ikinji gününde, ildeşlerimiz erkekleriň we zenanlaryň arasynda şahsy tutluşyklarda ýene üç medal—iki kümüş we bir bürünç medal gazandylar.
On ýedi ýurtdan ýüzlerçe türgeni özüne ýygnan Aziýa çempionatynyň birinji gününde türkmenistanly türgenleriň şahsy we toparlaýyn tuli (toplumlaýyn maşklar) görnüşlerinde baýraklaryň 7-sine (altyn, iki kümüş we dört bürünç medallara) mynasyp bolandyklary ozal habar berlipdi. Şeýlelikde, iki günde ýygyndy toparymyzyň gazanan medallarynyň sany ona ýetdi. Bu görkeziji boýunça ildeşlerimiz iň güýçli toparlaryň öňdäki bäşligine girýär.
Ilkinji nobatda, 57 kilograma çenli agram derejesinde kümüş medala mynasyp bolan Goşanyýaz Durdyýewiň üstünligini bellemek gerek. Marynyň 24-nji aýratyn zehinli çagalar mekdebiniň 11-nji synp okuwçysy Aziýanyň bu çempionatynda has tejribeli türgenler bilen bäsleşige çykdy. Ol ussatlyk we güýç babatynda özünden uly hem-de tejribeli türgenlerden birjik-de pes oturmady. Ildeşimiziň çempionatyň finalyna çykmagy muňa güwä geçýär.
Ýarym finalda Goşanyýaz Hytaýyň ýygyndy toparyndan güýçli garşydaşyny nokaut bilen ýeňdi. Finalda türkmen türgeniniň garşysyna taekwondo söweş sungatynyň watany hasaplanýan Koreýa Halk Demokratik Respublikasynyň türgeni çykdy. Tutluşygyň esasy wagty deň tamamlandy. Goşmaça raunddan soň eminler biragyzdan bolmasa-da ýeňşi G.Durdyýewiň garşydaşyna berdiler. Netijede ildeşimiz kümüş medala mynasyp bolldy. Ýöne köpsanly hünärmenler geljegi uly bolan türkmen taekwondoçysynyň gazanjak esasy üstünlikleriniň heniz öňdedigine ynanýarlar.
Mähri Agaýewa hem bu gün ikinji orna mynasyp boldy. Türkmenistanyň taekwondo (ITF) federasiýasynyň tälimçisi hem 51 kilograma çenli agram derejesindäki final tutluşygynda KHDR-yň wekili bilen duşuşdy we iki raundyň netijesi boýunça çekeleşikli göreşde garşydaşyndan ýeňildi.
50 kilograma çenli agram derejesinde Türkmen döwlet medeniýet institutynyň talyby Wepa Öwezow bürünç medala mynasyp boldy.
Habarlar #Taekwondo
- Soňky habarlar
Höweslendirmek — sport ýeňişleriniň kepili05 Dekabr, 2016 (15:12)
- Soňky habarlar
Ussat taekwondoçylaryň bäş medaly30 Oktýabr, 2016 (17:43)
- Soňky habarlar
Türkmen taekwondoçylary - Aziýanyň iň gowy toparlarynyň üçlüginde30 Mart, 2016 (18:30)
- Soňky habarlar
Aziýanyň çempionatynda türkmen taekwondoçylary iki kümüş we bir bürünç medala eýe boldular: iki günde 10 medal28 Mart, 2016 (16:25)
- Soňky habarlar
Taekwondoçylaryň Aziýa çempionatynda üstünlikli badalga almaklary27 Mart, 2016 (17:59)
- Soňky habarlar
Türkmen taekwondoçylary Almatyda Aziýanyň çempionatynyň hem-de Italiýada dünýä çempionatynyň medallary ugrunda göreşerler16 Fewral, 2016 (12:51)
- Soňky habarlar
Türkmen taekwondoçylarynyň üstünligi06 Dekabr, 2015 (21:10)
- Soňky habarlar
Ýaryşyň başynda dört medal04 Dekabr, 2015 (21:11)
- Soňky habarlar
Türkmen taekwondo ussatlarynyň ajaýyp çykyşy08 Noýabr, 2015 (21:21)
- Soňky habarlar
Dünýä çempionatyndaky üstünlikli badalga28 Awgust, 2015 (21:49)
- Soňky habarlar
Biziň watandaşlarymyz halkara ýaryşlarynda uly üstünlik gazandylar19 Mart, 2015 (22:39)
- Soňky habarlar
Söweş sungatynyň ussatlarynyň bäsleşigi26 Dekabr, 2014 (18:29)
- Soňky habarlar
Dünýäniň kubogyny almak ugrundaky ýaryşda türkmen taekwondoçylary bäş sany medala eýe boldular07 Dekabr, 2014 (18:32)
- Soňky habarlar
Jogapkärli ýaryşlaryň öň ýanynda28 Awgust, 2014 (19:45)
- Soňky habarlar
Täze üstünlikleriň bosagasynda14 Awgust, 2014 (19:52)
- Soňky habarlar
Dünýä çempionatynda türkmen türgenleriniň nobatdaky medallary09 Awgust, 2014 (19:55)
- Soňky habarlar
Türkmenistanlylaryň dünýä çempionatynda ilkinji ýeňişleri07 Awgust, 2014 (19:56)
- Soňky habarlar
Dünýä çempionatynyň öň ýanynda27 Iýul, 2014 (20:05)
- Soňky habarlar
Sport täzelikleri18 Maý, 2014 (18:35)
- Soňky habarlar
Türkmen mekdep okuwçylary Kazanda geçirilen Halkara sport festiwalynda altyn we kümüş medallary aldylar27 Aprel, 2014 (19:07)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Azerbaýjanyň we Ermenistanyň prezidentleri Azerbaýjanyň Daglyk-Garabag regionyndaky ok atyşygy bes etmek baradaky yrga ylalaşygy maslahat etmek üçin 16-njy maýda Wenada duşuşýarlar.
Aprel aýynyň başynda Daglyk-Garabag sebitinde soňky iki on ýyllygyň dowamyndaky iň ýowuz çaknyşyklar bolany bäri, Serž Sarkisiýan we Ylham Aliýew ilkinji gezek ýüzbe-ýüz duşuşýarlar.
“AFP” habar agentligi, Wenada Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrowyň we Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerriniň Siriýa we Libýa barada köptaraplaýyn gepleşikleri geçirýändigini we olaryň Ermenistanyň we Azerbaýjanyň prezidentleri bilen hem duşuşjakdygyny habar berdi.


text:
Fransiýanyň goranmak ministri Žerar Lonž penşenbe güni “L’Orient Le Ýur” gazetine beren interwýusynda NATO-nyň Owganystandaky goşunlaryny Özbegistanyň üsti bilen çykarmaklygyň özlerine çakdanaşa gymmat düşýändigini aýtdy.
Ýatladyp geçsek, 2011-nji ýylyň noýabrynda NATO güýçleriniň ýalňyşlyk bilen Pakistanyň 26 sany esgerini ölürmeginiň yzy bilen, ýurduň häkimiýetleri Pakistanyň üstünden Owganystandaky NATO güýçlerine ýük daşalmagyny doňdurypdy.
Edil häzirki wagt NATO güýçlerine daşalýan ýükleriň saldamly bölegi Owganystana Özbegistanyň üsti bilen eltilýär. Indi Owganystandan çykarylýan NATO-nyň harby güýçleri-de, aglaba, Özbegistanyň üsti bilen çykarylyp başlandy.


text:
Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugynyň maglumatyna görä, Özbegistanyň Milli howpsuzlyk gullugynyň ýokary derejeli bir resmisi, kazyýete sosial ulgamlary işjeň ulanýan raýatlar bilen içgin gyzyklanylmagyny tabşyrypdyr. Kazyýet bolsa Telegramdan başlap, ýene beýleki birnäçe sosial ulgamlardaky sahypalarynda hyjaply suratlaryny goýan ýa-da ekstremistleriň sahypalary bilen gyzyklanan kollež okuwçylarynyň onlarçasyny soraga çekipdir.
Daşkentli 17 ýaşyndaky Aýşanyň Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugyna beren gürrüňine görä, haçan-da ol Telegram sosial ulgamdaky sahypasynda özüniň hyjaply suratyny goýan badyna ony kazyýete gürrüňdeşlige çagyrypdyrlar.
Aýşa öz başyndan geçirenlerini şeýle gürrüň berýär: ”Kolležde men hyjapsyz gezýärin. Ýöne, erkek adamlar bimaza etmesin diýen niýet bilen sosial ulgamdaky sahypamda hyjaply suratymy goýdum. Men öýümiziň golaýyndaky Internet-kafeden bir-iki gezek sosial ulgamdaky sahypama girip görüpdim. Bu sebäpli yzarlanýandygymyzy diňe kazyýetde bilip galdyk. Kazyýete meni kolležiň müdiriniň din işleri baradaky orunbasary alyp gitdi. Çilanzar etrabynyň kazyýetinde meniň bilen 25 ýaşyndaky we özüni Haýyt diýip tanadan bir ýaş ýigit gürrüňdeşlik geçirdi. Ol menden şeýle diýip sorady: "Siz näme üçin hyjaply suratyňyzy Internetde goýduňyz? Näme üçin arapça ýazylan dini manydaky tekstleri we suratlary öz sahypaňyzda goýduňyz?". Ondan soň ol meniň düşündiriş ýazmagymy haýyş etdi we yz ýanyndanam öýüme goýberdi. Haçan-da otagdan çykanymda, gapynyň ýanynda garaşyp oturan ýene birnäçe gyzy gördüm. Meniň pikrimçe, olar hem meniň ýaly soraga çagyrylan bolmaly. Häzir men indi "Telegram"-daky we şonuň ýaly-da "Odnoklassniki"-däki öz sahypalarymy pozup aýyrdym".
Ýörite sapaklar
Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugynyň anyklamagyna görä, Özbegistanyň Milli howpsuzlyk gullugynyň bir resmisiniň hat üsti bilen beren tabşyrygy esasynda adamlaryň sosial ulgamda özüni alyp barşy gözegçilik astynda saklanylýar we kazyýet hem sosial ulgamlardaky sahypalarynda hyjaply suratlar goýup, dini temaly sahypalary yzarlaýan kolležde okaýan käbir okuwçylar bilen gürrüňdeşlik geçirýär.
Gullugyň Daşkendiň Pedagogiki kolležindäki çeşmesiniň beren maglumatyna görä, geçen hepde kolležde okuwçylar üçin "dini radikalizmiň sosial ulgamlarda ýetirýän zyýanlary" atly temada ýörite sapak geçirilipdir.
Şeýle ýörite sapak şol bir wagtyň özünde paýtagtyň medisina kolležinde, senagat-ykdysadyýet kolležinde we Parkentsk etrabynyň transport hem hyzmat barasyndaky kämliieşdiriş kolležinde hem geçirilipdir.
Dini geýimli suratlar
Şeýle gürrüňdeşliklerden soňra bir raýat "Telegram" atly sosial ulgamda ýörite bildiriş ýaýradyp, ol ýerde özbek gyzlarynyň dini geýimli suratlaryny goýmazlygyny haýyş edipdir.
"Kimde kim internetde hyjaply surat ýa-da arapça ýazylan dini tekstleri goýsa, ony derrew kazyýete çagyrýarlar. Aýal doganlar, gyz jigiler! Sizden haýyş edýärin, maňa dini temaly material ibermäweriň we hyjaply surat goýmaweriň. Täze kanuna görä, şeýle sebäpden sizi soraga çekip, jezalandyryp bilerler. Iň esasy zat, hiç haçan dini manyly hatlary ýazmaň. Dini ideýalary ýaňzydýan suratlar hem goýmaň. Hüşgär boluň! Internetde yzarlanýarsyňyz we barlanýarsyňyz. Täze ýörite ulgam bilen sosial ulgamlardaky toparlar we internet sahypalary gözegçilik astynda saklanylýar. Men bu duýduryşy size ýygnakda berlen duýduryşlardan soň ýazdym" diýip, "Telegram" ulgamynda biri bildiriş goýupdyr.
Bu bildiriş latyn hem krillisa harplarynda ýazylypdyr we golaýda "Telegram" ulgamynda müňlerçe adama ýaýradylypdyr.
Hapa sözler...
Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugynyň daşkentli söhbetdeşi Aýşanyň aýtmagyna görä, gürrüňdeşlik mahalynda hiç bir resmi sosial ulgamlarda porno surat hem wideolary kimiň ýaýradýandygy barasynda bolsa hiç zat soramandyr we hatda hiç hili gyzyklanmandyram.
”Özüňizem gowy bilýärsiňiz ýagny meniň ýaşdaş oglanlarym, tirkeşýänleriniň arasynda soň gomparmak üçin ýörite ulular üçin düşürilen kinofilmleri internetde öz sahypasynda goýup bilýär. Mugallymlar olara käýinç berýär. Ýöne hiç kim olary kazyýete çagyrmaýar we soraga hem çekmeýär. Men bolsa öz sosial ulgam sahypama namaz okaýan bir musulman zenanyň suratyny goýanym üçin bir topar äsgermezçilikli hapa sözler eşitmeli boldum" diýip, gürrüňdeş gyz öz başyndan geçirenlerini aýdyp beripdir.
"Telegram Messenger" we "Odnoklassniki" atly çalt aragatnaşyk gurup, habarlaşylýan sosial ulgamlar, Özbegistanda studentleriň hem okuwçylaryň arasynda diýseň giň ýaýbaňlanandyr.
Özbek hökümeti, soňky iki ýylyň dowamynda ýaşlary "sosial ulgamyň ýaramaz täsirinden" eýdip-beýdip "halas etmäge" synanyşýar.


text:
Müsüriň prezidenti Hüsni Mübärek Ysraýylyň Ýerusalimdäki gurluşyk planyny tankyt etdi.
Mübärek Müsüre sapara gelen ysraýyl prezidenti Şimon Perese bu hili hereketiň tutuş musulman jemgyýetini gazaba mündürip biljegini aýtdy.
Ysraýyl geçen hepde günorta Ýerusalimde ýene 900 jaý gurjagyny aýdypdy.
Ysraýyl ol ýeri 1967-nji ýylyň urşunda basyp alypdy. Emma palestinalylar ol ýeri özleriniň geljekki döwletiniň bir bölegi hasaplaýar.
Peres parahatçylyk gepleşikleri gaýtadan başlandan soň bu meseleleriň aradan aýryljagyny aýtdy.


text:
“WikiLeaks” internet saýtynyň ýaýradan maglumatynda Birleşen Ştatlaryň diplomatik hatlarynda Täjigistanyň owgan gozgalançylaryndan abanmagy mümkin howpa garşy kuwwatlanmak hem-de ykdysady kynçylyklardan aýňalmak üçin ABŞ-nyň harby güýçlerine öz bazasyndan ýer bermäge höwes bildirendigi barada gürrüň edilýändigi aýdylýar.
Şu ýylyň 16-njy fewralynda iberilen we “WikiLeaks” internet saýtynda çap edilen hatda ýene Merkezi Aziýanyň iň bir garyp ýurdy hasaplanylýan Täjigistanda garyndaşparazlygyň we korrupsiýanyň hökümetiň ähli derejelerine ornandygy we ýurdy ösüşden saklaýandygy barada hem gürrüň edilýär.


text:
Owganystan Waşingtonyň ABŞ-nyň ýaragly güýçlerine «Talyban» bilen söweşýän owgan goşunlaryna kömek etmek üçin has kän ygtyýar bermek kararyny gutlady.
Goranmak ministrliginiň sözçüsi Daulat Waziri 11-nji iýunda AFP habar gullugyna «ABŞ güýçleriniň goşulmagy biziň gury ýerdäki operasiýalarymyzyň mümkinçiligini artdyrar» diýdi.
Waziri "Biziň has kän pyýada goşun zerurlygymyzyň bolmazlygy-da mümkin, emma bize olaryň geňeşçileri we biziň howa güýçlerimizi enjamlaşdyrmagy gerek» diýdi.
Prezidentiň sözçüsi Şah Hussain Murtazawi bolsa 11-nji iýunda dpa habar gullugyna «Owgan güýçlerine, aňtaw-razwedka maglumatlary kömegi bilen bir hatarda, amerikan ýaranlarynyň howa hem gury ýer goldawy gürrüňsiz gerek» diýdi.
Ak tam amerikan güýçleriniň Owganystanda täze missiýa baş goşmaýandygyny, emma olaryň owgan hökümet güýçlerini howadan hem gury ýerde has aktiw goldajagyny aýdýar.


text:
“Al-Kaýda” bilen ilteşigi bolan “Özbegistanyň Yslam hereketi” toparynyň web-saýtynda ýerleşdirilen maglumata görä, toparyň lideri Osman Adyl Pakistanda amala aşyrylan howa zarbasynda öldürilipdir.
Web-saýtdaky maglumata görä, indi toparyň ýolbaşçylygyna Adylyň orunbasary – Osman Gazy geçipdir.
Adylyň anyk nirede we nähili ýagdaýlarda öldürlendigi barada häzirlikçe hiç hili maglumat ýok.
“Özbegistanyň Yslam hereketi” yslamçy topar bolup, onuň düýbi 1991-nji ýylda tutulypdy. Onuň maksady Özbegistanyň prezidenti Yslam Kerimowy häkimiýetden agdaryp we şerigat kanunlaryna laýyklykda bir döwleti gurmakdan ybaratdy.
“Özbegistanyň Yslam hereketi” 1999-njy we 2000-nji ýyllarda Gyrgyzystanyň günorta sebitlerine hem hüjümleri amala aşyrypdy.
Toparyň türgenleşik bazalary Pakistanyň Waziristan regiounynda ýerleşýär.


text:
Şu ýyl Şwesiýanyň meşgur awtomobil kompaniýasy Volvo bilen partnerlykda, “Volvo-Moda” hepdeligi ady bilen Mokwanyň Gostinyý Dwor kompleksinde geçirilýän Moda hepdeliginiň çäginde 22-nji oktýabrda “Wepa Söýün” Moda oýüniň kolleksiýasy görkezildi. “Wepa Söýün” kolleksiýasy
“Wepa Söýün” kolleksiýasy stil taýdan 80-nji ýyllara salgy berýär, geýimler şifon, organza ýüpegi we tafta ýaly matalardan tikilip, nagyş we “Swarowski” daşlarlary bilen bezelen diýip, moda öýüniň metbugat üçin ýaýradan maglumatynda aýdylýar.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan tomaşaçylar Türkmenistanly modelçileriň işini ilkinji gezek görýänligini we özlerinde gowy täsir galdyranlygyny aýtdylar.
Azatlyk Radiosynyň söhbetdeşi Lýudmila Kolsiwa görkezilen kolleksiýany “Inçe milli usullar bilen hödürlenen Gündogar pisintli Ýewropa klassikasy”, diýip häsiýetlendirdi.
Orsýetiň moda senagaty üçin möhüm waka hasaplanýan we şu ýyl 15-nji ýyldönümini belleýän bu moda dabarasynda ozalky ýyllarda dünýäniň iň meşgur Versaçi, Roberto Kawalli, Nina Riççi, Trussardi ýaly Moda öýleriniň kolleksiýalary görkezilipdi. Şu ýyl Moda hepdeligini Orsýetiň meşgur modelçileri Walentin Ýudaşkiniň kolleksiýasy açdy.
Wepa Söýün Moskwadaky Moda hepdeligine gatnaşmaklygyň özi üçin “edilen we ediljek işler boýunça hasabat” boljagyny, kolleksiýasynyň görkezilmeginiň öňýanynda Azatlyk Radiosyna aýtdy. Gülälek Annasähedowa
24-nji oktýabrda Türkmenistanly modelçi Gülälek Annasähedowanyň kolleksiýasy görkezildi.
Gülälek Annasähedowa keteni bilen işleýär. Onuň Moskwadaky Moda hepdeliginde hödürleýän “Ýüpek Ýol” kolleksiýasynda türkmen däp-dessurlarynyň we milli geýimleriniň döwrüň dizaýn garaýyşlary bilen utgaşýanlygy “Volvo- Moda hepdeliginde” köpçülikleýin habar beriş serişdeleri üçin çap görnüşinde ýaýradylan maglumatlarda aýdyldy.
Moda hepdeliginiň çäginde Moskwanyň Gostinyý Dwor kompleksinde Gülälek Annasähedowanyň kolleksiýasyny ýörite stendlerde görmek mümkin. Awtoryň sözlerine görä, kolleksiýa görkezilenden soň geýimleri satyn almak mümkin.


text:
Birleşen Ştatlar Orsýetiň Ýewropada adaty ýaragly güýçler baradaky şertnamanyň (CFE) düzgünlerini ýerine ýetirmegi ret edenligi üçin, ors inspektorlaryna öz bazalaryna barmaga rugsat etmejegini, Ýewropadaky öz harby güýçleriniň ýagdaýy baradaky maglumatlary hem rus tarapyna bermejegini mälim etdi. Synçylaryň pikiriçe, ABŞ-nyň bu ädimi simwoliki häsiýete eýe bolup, ol Orsýetiň öz hereketlerini üýtgetmegi üçin duýduryşdyr.
Orsýet bilen geçirilen gepleşiklere öň amerikan tarapyndan wekilçilik eden, häzir ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň metbugat sekretary wezipesini eýeleýän Wiktoriýa Nuland 22-nji noýabrda eden çykyşynda ABŞ-nyň Ýewropada adaty ýaragly güýçler baradaky şertnama boýunça Orsýet bilen hyzmatdaşlygy ýatyrýandygyny mälim etdi:
—Biziň bu hereketimiz 2007-nji ýylyň dekabrynda Orsýetiň Ýewropada adaty ýaragly güýçler boýunça şertnamanyň düzgünlerini ýerine ýetirmekden boýun gaçyrmagyna hem bu meselede öňe ilerlemek ugrunda eden hereketlerimiziň petige diremegine jogap hökmünde amala aşyrylýar.
Şeýle hem Nuland NATO ýaran ýurtlaryň hemmesiniň bolmasa-da, käbiriniň Orsýet bilen Ýewropada adaty ýaragly güýçlere degişli şertnama boýunça hyzmatdaşlygy ýatyrjakdyklaryna bil baglaýandyklaryny aýtdy.
Täzeden ylalaşmakda şowsuzlyk
1990-njy ýylda “Warşawa şertnamasyna” giren ýurtlar bilen NATO-nyň arasynda Parižde gol çekilen şertnama iki tarapyň hem uly göwrümli hüjümler üçin ulanylyp bilnäýjek ýadro däl ýaraglarynyň sanyny çäklendirmegi maksat edinýärdi. Şeýle hem, bu şertnama laýyklykda, iki tarapyň hem harby esgerleriniň sany çäklendirilmelidi. Ýewropada adaty ýaragly güýçler baradaky şertnamanyň düzgünine görä, iki tarap hem öz ýaragly güýçleri baradaky maglumatlary biri-birine elýeterli edip, garşydaş taraplaryň bazalarynda geçiriljek inspeksiýalaryň wagty kesgitlenmelidi.
1990-njy ýylaryň başynda, “Warşawa şertnamasyna” giren ýurtlaryň käbirleri NATO agza bolansoň, Orsýet Ýewropada adaty ýaragly güýçler baradaky şertnama boýunça gaýtadan gepleşik geçirip, oňa üýtgetmeler girizipdi. 1999-njy ýylda bu şertnamanyň täze redaksiýasy kabul edildi. Emma NATO agza ýurtlar, Orsýetiň Moldowadan hem Gürjüstandan goşunlaryny çykarmagyny talap edip, şertnamany tassyklamakdan ýüz öwürdiler.
Öňki Sowet Soýuzynda ýaraglara gözegçilik etmek boýunça bilermen, ABŞ-nyň Ukrainadaky öňki ilçisi Stiwen Pifer, bu şertnamany özgerdip, çäklendirilen görnüşde bolsa-da, onuň saklanmagy ugrunda tagalla edilendigini aýdýar, ýöne Günorta Osetiýadaky hem Abhaziýadaky ýagdaýyň bu ugurdan edilen tagallalary puja çykarýandygyny belleýär:
—ABŞ Ýewropada adaty ýaragly güýçler baradaky şertnama ýaly ylalaşyklarda bir prinsipe esaslanýar. Ol hem belli bir ýurduň ýaragly güýçleri beýleki ýurtda öz goşunlaryny ýerleşdirse, onda şol ýurt hökmany suratda şol topraga eýe ýurtdan rugsat soramaly. Şeýle ýagdaýda Günorta Osetiýa hem Abhaziýa bilen bagly meselä nähili çemeleşmeli diýen sowal ýüze çykýar.
Simwolika
2008-nji ýylda Orsýet bilen Gürjüstanyň arasynda gysga wagt dowam eden gandöküşikli uruşdan soň, Orsýet Günorta Osetiýanyň hem Abhaziýanyň garaşsyzlygyny ykrar etdi. Emma dünýäniň beýleki ýurtlarynyň köpüsi, şol sanda ABŞ, bu territoriýalaryň Gürjüstanyň düzüminde galýandygyny ykrar edýärler.
ABŞ-nyň raketalara garşy goranyş sistemasyny Ýewropa ýurtlarynda ornaşdyrmak plany hem bu şertnamanyň ýerine ýetirilmegine oňyn täsir etmedi. Şol plan yglan edilensoň, 2007-nji ýylda Orsýetiň öňki prezidenti Wladimir Putin çykyş edip, Ýewropada adaty ýaragly güýçler baradaky şertnamanyň öz ýurdunyň gitdigiçe artýan howpdan goranmak mümkinçiligini çäklendirýändigini aýtdy.
22-nji noýabrda Waşington Ýewropada adaty ýaragly güýçler baradaky şertnamanyň düzgünlerini mundan beýläk ýerine ýetirmejegini mälim etdi. Şol bir wagtda-da, käbir bilermenleriň pikiriçe, Ak Tamyň bu hereketi simwoliki häsiýete eýedir. Sebäbi ABŞ özüniň Ýewropadaky goşunlary bilen bagly maglumatlary Belarus ýaly ýurtlara berýär. Belarus bolsa, şol maglumatlary aňsatlyk bilen Kremle ýetirip bilýär. Şeýle garaýyşly bilermenleriň biri hem Stiwen Piferdir:
—Ýaragly güýçler barada berilýän bu maglumatlar ýurtlaryň arasynda ynamy berkitmek maksady bilen berilýär. Olaryň Waşington hem Moskwa ýaly çylşyrymly sputnik sistemasy we beýleki tehniki mümkinçilikleri bolmadyk ýurtlar üçin peýdaly bolmagy mümkin. Eýse, Waşingtonyň bu ädimi Moskwa uly täsirini ýetirermi? Ýetirmese gerek. Emma bu ädim belli bir duýduryş üçin edildi diýip, pikir edýärin.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň metbugat sekretary Wiktoriýa Nuland ABŞ-nyň Orsýet bilen gowy gatnaşykklary saklamaga synanyşýandygyny, emma bu synanyşyklaryň netije bermegi üçin, hyzmatdaşlygy ösdürmek ugrunda iki tarapyň hem tagalla etmelidigini nygtady.


text:
Owgan resmileri ýurduň günbatarynda 11 sany minadan saplaýjynyň ýaragly adamlar tarapyndan ogurlanandygyny aýdýar.
Hyrat welaýatynyň polisiýasy 2-nji aprelde ogurlanan 11 adamyň ählisiniň HALO Ynam minadan saplaýyş guramasynyň işgäri bolandygyny we olaryň 1-nji aprelde alnyp gaçylandygyny aýtdy.
Bu sebitde ogurlanan adamlary azat etmek üçin harby operasiýa başlandy we güman edilýän alty adam tutuldy diýip, polisiýa aýtdy.
Ýerli tire liderleri ol adamlaryň boşadylmagy barada gepleşmäge synanýar.
Owganystanda pul üçin adam ogurlamak giň ýaýran we minadan saplaýjylar, gyrak-çetde işlänsoňlar, ýeňil nyşana bolup durýar.


text:
Lebap welaýatynyň käbir etraplarynda et dükanlarynyň ýapylandygy habar berilýär. Maglumata görä, resmiler etiň 1 kilogramynyň bahasyny 12 manatdan geçirmeli däl diýip tabşyryk berensoň, gassaplaryň birnäçesi öz et dükanlaryny ýapypdyrlar.
Şol bir wagtyň özünde welaýat merkezindäki döwlete degişli et dükanlarynda 1 kilogramy 12 manada barabar bolan etiň satylyp başlanandygy, emma ondan nobata duran her bir adamyň diňe 2 kilogram satyn alyp bilýändigi aýdylýar.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Lebapdaky habarçysy Osman Hallyýew maglumat taýýarlady. Maglumaty aşakdaky düwmä basyp diňläp bilersiňiz.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama we german kansleri Angela Merkel Eýrany özüniň ýadro programmasy babatda ylalaşyga gelinmegi üçin zerur bolan kararlary kabul etmäge çagyrdy.
Iki lider 27-nji martda, Şweýsariýada alty döwlet bilen Eýranyň arasynda barýan gepleşikler barada telefonda gürleşdi.
Olar martyň aýagynda çarçuwalaýyn ylalaşyga gelmeli. ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri we Eýranyň daşary işler ministri Mohammad Javad Zarif eýýäm gepleşik geçýän Lausanne şäherinde.
Zarif 27-nji martda iki tarapyň ylalaşyk baglaşmaga golaý däldigini aýtdy.


text:
Çehiýada parlamentiň aşaky öýüne, Deputatlar palatasyna iki gün dowam eden ses berişlik tamam boldy.
Çehiýanyň STK habar gullugy 8 milliondan gowrak saýlawçynyň 60 prosente golaýynyň şenbe güni günortana çenli öz seslerini berendigini aýdýar.
Pikir soraşlyklar çep ganat Sosial demokratlaryň sesleriň köp bölegini aljagyny görkezýär. Ýöne olar aglaba köplüge eýe bolup bilmezler we koalisiýa hyzmatdaşlaryny gözlemeli bolar öýdülýär.
Habarlar 200 agzaly Deputatlar palatasynda 8 partiýanyň orun almak mümkinçiligi bar diýýär.


text:
Owganystan Pakistanyň ilçisini çagyryp, iki ýurduň howpsuzlyk güýçleriniň arasyndaky söweşler barada düşündiriş bermegi talap etdi. Söweşde Owganystanyň serhet polisiýasynyň sekiz esgeri wepat boldy.
Owganystanyň Daşary işler ministrliginiň 18-nji awgustda agşam ýaýradan beýannamasynda Pakistanyň güýçleriniň Owganystanyň Kunar regionyndaky serhetden güýçli top oklarynyň atylmagy bilen baglylykda berk nägilelik bildirendigini mälim etdi.
Ministrlik “Pakistanyň harbylarynyň şeýle hereketleriniň ikitaraplaýyn gatnaşyklara täsir ýetirjekdigini” duýdurandygyny aýtdy.
Owganystanyň Kunar etrabyndaky polisiýasy Pakistanyň goşunlarynyň serhediň öz tarapynda öz serhetçileriniň birini öli tapansoň 17-nji awgustda serhetden ok atyp başlandygyny aýtdy.
Owganystanlylar 19-njy awgustda Garaşsyz gününiň bellenýän senesinde köçä çykyp serhetde bolan wakalara gahar-gazap bildirdiler.


text:
Şenbe güni Phenýanda Koreýa urşunyň soňlanmagynyň 60 ýyllygyna bagyşlanyp, esgerleriň we harby tehnikanyň gatnaşdyrylmagynda dabaraly parad geçirildi.
Bu şowhun-dabara Demirgazyk Koreýanyň duşmanlaryny gorkuzmagy hem-de onuň halkyny ýaş lider Kim Joň Unuň arkasynda jebisleşdirmegi maksat edinýär.
Kim Joň Un ýokary partiýa ýolbaşçylarynyň we harby serkerdeleriň hatara düzülen tribunasyna çykanda, esgerler we tomaşaçylar bokurdaklaryna bat berip, "Kim Joň Uny janymyz bilen gorarys" diýip, biragyzdan gygyrdylar.
Demirgazyk Koreýa 27-nji iýuly "Ata watany azat etmegiň ýeňiş güni" diýip atlandyrýar.
Hakykatda bu 1950-nji ýyldan 1953-nji ýyla çenli dowam eden urşuň ýaraşyk netijesiinde soňlanan günüdir.
Tehniki taýdan alnanda, iki bölünen Koreýa ýarym adasy uruş ýagdaýynda galýar.


text:
Azatlyk radiosy golaýda Türkmenistandan çykan we uzak wagt aýrylykda saklanan maşgalasy Orsýetde bir-birine gowşan türkmen atşynasy Geldi Kärizowyň aýaly Ýulia Serebrýannik bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk radiosy: Ýulia, ozaly öz gyzyňyzyň ahyrynda Aşgabatdan goýberilendigini eşideniňizde başdan geçiren duýgularyňyzy paýlaşsaňyz?
Ýulia: Bu bagt. Eger adam özüniň bagtlydygyny aýdýan bolsa, ahyrynda özüni azat duýýan bolsa, goragly duýýan bolsa, bu, elbetde, uly bagt. Belki-de, adamyň bagty hem şundan ybaratdyr. Ýagny sen bir zady gazanmak üçin ençeme ýyl göreşýärsiň we ahyrynda oňa ýetýärsiň.
Azatlyk radiosy: Maşgalaňyzy Türkmenistandan daşyna çykaranyňyzdan soň siz üçin iň uly rahatlyk nämeden ybarat?
Ýulia: iň esasy zat biziň hemmämiz bile we bir ýerde. Dogrusy, men entek bu barada pikir edip hem ýetişmedim. Häzirlikçe görlen görgüleriň ýatlamalary, häzirki şatlyk duýgulary agdyklyk edýär, sebäbi biz ahyrynda azatlyga çykdyk, ahyrynda hemmämiz birleşdik. Onsoň iň esasy zat saglyk, şu geçilen ýoldan soň adamymyň saglygyny dikeltmegi, kadaly ömür sürmegi gerek.
Azatlyk radiosy: Siziň uýaňyzyň eliniň döwlendigi barada hem habar çykypdy, ol häzir nähili?
Ýulia: Häzir onuň eliniň gipsini aýyrdylar, emma eli beýle bir diýen etmeýär, häzir bize öz saglygymyza seretmek gerek. Munuň üstesine, häzir menem näsagladym.
Azatlyk radiosy: Eger biraz yza gaýtsak, siziň adamyňyz tussagka, siz Aşgabatdakaňyz, siziň iş ýagdaýyňyz nähili boldy? Bize Türkmenistandaky başga adamlaryň tejribelerinden belli bolşuna görä, bir adam türmä basylsa, bu ýagdaý onuň bütin maşgalasyna täsir edýär. Ýagny olar işe girip bilmeýär, öz işini ýöredip bilmeýär. Adamyňyz türmedekä siziň maşgala agzalaryňyza işlemäge rugsat berildimi?
Ýulia: Haçanda adamymy tussag edenlerinde, onuň emlägini konfiskasiýa etdiler. Men onuň hiç zat ogurlamandygyny subut etdim. Onsoň bize atlarymyzy gaýtaryp berdiler. Onsoň onuň türmede oturan ýyllary biz arassa ganly ahal-teke atlarynyň baş sanyny gorap saklamak bilen meşgullandyk. Haçanda ol 2007-nji ýylda azatlyga çykanda, biz ýene atlary saklamaga, olary köpeltmäge çalyşdyk. Sebäbi bu meniň adamymyň ömür beren işidi, onsoň biz ol işi nähili ýagdaýda bolan bolsa, şol derejede hem saklajak bolduk.
...meniň bar aladam onuň janynyň sag bolmagydy we ol ýerden sag-aman çykmagydy. Sebäbi ol sistema şahsyýetleri öldürmek sistemasy, özem ol diňe türmä basylany öldürmeýär, onuň tutuş maşgalasyny, töwerek-daşyndakylary öldürýär.
Emma bizi işletmediler. Sebäbi 2010-njy ýylda meniň garşyma jenaýat işini gozgadylar we bizi atlarymyzyň ählisini tabşyrmaga mejbur etdiler. Umuman aýdylanda, at saklamak, atlara esewan etmek örän uly iş. Biz, ýagny men, meniň uly we kiçi aýal doganlarym, meniň elimde galan ýaş çagalar we meniň ejem, 100 sany ahal-teke atyna esewan etdik. Özem hemişe seýsimiz hem bolmady.
Muny göz öňüne getirmegem kyn, atlary günde üç wagtyna suwa ýakmaly. Höwre goýulýan atlara bolsa, tomsuna günde üç-dört bedre suw bermeli. Her bedre bolsa, 20 kilogramdan, günde üç wagtyna. Biziň başga işimiz ýokdy, biz atlaryň baş sanyny gorap saklajak bolýardyk. Eger mekdepden oglanjyklar atlary iýmleşmäge gelmese, ýa-da meýletin kömek edýän adamlar bolmasa, olar bolsa bir gün bolsa, başga gün ýok, hemme zat biziň, aýal maşgalalaryň boýnundady. Ýogsa, mundan ozal biziň atlar bilen hiç bir işimiz bolmandy.
Azatlyk radiosy: Geldi Kärizowyň türmede oturan wagtyna dolansak, siziň şol wagt onuň aýaly, çagalarynyň enesi, maşgalanyň ekleýjisi hökmünde ýüzbe-ýüz bolan iň uly problemaňyz nämedi?
Ýulia: Iň esasy zat onuň şol türmede sag-man, diri galmagydy. Sebäbi iň uly problema onuň özüdi. Men hemişe ony öldürerler öýdüp gorkýardym, meni başga zat tolgundyrmaýardy. Ýagny meniň bar aladam onuň janynyň sag bolmagydy we ol ýerden sag-aman çykmagydy. Sebäbi ol sistema şahsyýetleri öldürmek sistemasy, özem ol diňe türmä basylany öldürmeýär, onuň tutuş maşgalasyny, töwerek-daşyndakylary öldürýär.
Onsoň türmede diňe ol oturan däl-de, biz hem onuň bilen bile oturan ýaly bolup çykýarys. Bu diňe meniň maşgalama degişli däl. Bu ol ýerde ärleri türmä basylan ähli aýallara, enelere degişli, olar öz türmä basylan ýanýoldaşlaryna berlen ýyly soňuna çenli bile çekýärler. Ýagny tutuş maşgala jezalandyrylýar.
Azatlyk radiosy: Siz haçanda bolsa bir wagt türkmen häkimiýetleriniň öz maşgalaňyza eden zatlaryny bagyşlap bilermisiňiz?
Ýulia: Goý olary hudaý bagyşlasyn. Hudaý bar-a, dogry dälmi? Men, mysal üçin, bu hudaýyň elinde diýip hasaplaýaryn.
Azatlyk radiosy: Gören görgüleriňiziň ählisini ýatda saklamak bilen, eger mümkinçilik bolsa, siz türkmen häkimiýetlerine näme diýerdiňiz?
Ýulia: Goý, olar oýlansynlar. Sebäbi her bir adam üçin barybir hasaplaşyk pursaty geler. Eger adam bu durmuşda nädogry iş etse, hudaý barybir jezasyny berer. Goý, olar şundan gorksunlar. Men aslynda adamlara geň galýaryn, ýogsa biziň ýurdumyz musulman ýurdy, adamlar nahar iýip, töwir galdyrýarlar, bäş wagtyna namaz okaýarlar we özlerini musulman hasaplaýarlar. Ýöne sen öz halkyňa şeýle elhençlikleri etseň, hiç wagt bagyşlanmaga mynasyp bolmarsyň.
Men hudaý hemme zady görýär diýip hasaplaýaryn. Her adam öz missiýasy bilen gelýär. Eger oňa häkimiýet berlen bolsa, hatda ol garawulçylyk edýän bolsun, ýa ýöne esgerler, adamlaryň üstünden garalýan dürli derejedäki häkimiýetde bolsun, men hökümet barada-ha zadam diýjek däl, olar öz missiýalary bilen gelendiklerini we ahyrynda hasap bermeli boljagyny bilmeli. Bu ýerde millionlap adamyň ykbaly ýatyr, her türkmen maşgalasynda bu ýagdaýyň jebrini çeken bar.
Men, elbetde, kazylyk edip biljek däl, kim mamla, kim bimamla? Emma men öz maşgalama jogap berýärin, Geldi bize şeýle jebir çekdiriler ýaly hiç bir zat etmedi.
Iňlisçeden we rusçadan terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Türkiýäniň häkimiýetleri “terrorçylygyň propagandasy” üçin üç sany akademigi tussag etdi. Alymlar Türkiýäniň kürtleriň köplük bolup ýaşaýan günorta-gündogarynda geçirilýän howpsuzlyk çäreleriniň bes edilmegine çagyryş edýändeklarasiýa bilen köpçüligiň içinde çykyş etdiler.
Türkiýäniň hökümeti 13-nji martda janyndan geçen hüjümçiniň Ankarada amala aşyran hüjüminde “Kürdüstanyň işçi partiýasyny” (PKK) aýyplady. Partlamada 37 adam wepat boldy.
Hüjümiň jogapkärçiligini hiç kim öz üstüne almady.
Ýanwar aýynda professorlaryň we alymlaryň 2000-den gowragy petisiýa gol çekip, hökümetiň ýurduň günorta-gündogarynda geçirýän harby çärelerini ýazgardylar.
Iýul aýynda PKK bilen konfliktiň güýçlenmeginden soň raýatlaryň, howpsuzlyk güýçleriniň we gozgalaňçylaryň ýüzlerçesi öldürildi. Bu Türkiýede soňky 20 ýylyň dowamynda iň güýçli zorluk boldy.


text:
Birleşen Ştatlarda prezidentlige dalaş edýän Hillari Klinton bilen Donald Trump ykdysadyýet we daşary syýasat boýunça başa-baş çekeleşige girdiler. 8-nji noýabra planlaşdyrylan saýlawdan bärde üç gezek geçmeli jedelleşigiň birinjisinde bäsdeşler birek-biregi kemsitmekden, birek-biregiň sözüni bölmekden hem saklanyp durmadylar.
26-njy sentýabrda Trump bilen Klinton telewideniýede 90 million çemesi adamyň tomaşa edendigi çaklanýan çekişmä başlamazdan öň elleşip salamlaşdylar. Diskussiýanyň dowamynda Klinton öz bäsdeşini "Donald" diýip atlandyrsa, Trump oňa "sekretar Klinton" diýip salgylandy.
Ýöne sypaýyçylyk bilen başlanan diskussiýa 68 ýaşly Klintonyň respublikan bäsdeşiniň joşgunly hüý-häsiýetine, onuň ynamdarlygyna hüjüm etmegi bilen aldym-berdimli çekeleşige öwrüldi.
"Sen öz döreden reallygyňda ýaşaýarsyň"
Klinton Trumpy prezidentlige saýlanmak üçin "bolgusyz zatlary" aýdýan hilegär adam diýip suratlandyrdy. Ony Orsýetiň prezidenti Wladimir Putini Amerikanyň garşysyna kiber hüjümlerini amala aşyrmaga ruhlandyrýanlykda aýyplady.
Ol 70 ýaşly gurply biznesmen bolan Trumpa "sen öz döreden reallygyňda ýaşaýarsyň" diýdi.
Trump hem Waşingtondaky syýasatçylara şübheli garaýan halka özüniň bu topara degişli däldigini güjeňläp, öz aýdyşyna görä, Birleşen Ştatlaryň "güýjüni gowşadan, ony ruhdan düşüren" diýilýän syýasatçylary masgaralady.
Ol Klintony prezident Barak Obamanyň ýolbaşçylygynda döwlet sekretary bolup işlän öňki amerikan senatory diýip atlandyryp: "Tüýs syýasatçy. Diňe gep, iş ýok. Gowy gürlemäni bilýär, ýöne işlänok" diýdi.
Çekişmäniň esasy böleginde jedel ykdysadyýet we söwda syýasaty barada gitdi. Trump Klintonyň iş orunlarynyň daşary ýurtlara gitmegine sebäp bolan söwda ylalaşyklaryny goldaýanlykda aýyplady.
"Orsýet bolmagy mümkin, ýöne Hytaý bolmagy-da mümkin"
Klinton hem Trumpy orta we aşak gatlagyň hasabyna baýlary öňküden beter baýatjak salgyt syýasatyny goldamakda aýyplady.
Milli howpsuzlyk we daşary syýasat babatda Klinton kiber howpsuzlygy barada berlen soraga jogap berip, Orsýetiň Amerikanyň syýasy guramalaryna garşy kiber hüjümlerini amala aşyrandygy "şübhesiz" diýdi. Ol Trumpy Putini amerikan nyşanalaryna hüjüm etmäge "açyk çagyranlykda" aýyplady.
"Bu Orsýetiň weýrançylyk döredip, maglumat toplamakda ileri tutýan metodlarynyň biri" diýip, Klinton aýtdy.
Putini güýçli lider diýip atlandyran we özüniň Orsýet bilen bolan gatnaşyklary gowulandyrjakdygyny aýdan Trump Klintonyň aýyplamalaryna hüjümleriň aňyrsynda ýatanyň "Orsýet bolmagy mümkin, ýöne Hytaý bolmagy-da mümkin" diýip, jogap berdi.
"Birleşen Ştatlar bütindünýäniň polisiýasy"
Kiber howpsuzlygy boýunça ekspertleriň şeýle hem Birleşen Ştatlaryň resmileriniň pikiriçe, Demokratik partiýanyň resmilerini aljyraňňy ýagdaýa salan e-mailleri ýaýradan Orsýet. Maksat saýlawa täsir etmek.
NATO babatdaky diskussiýada Klinton Amerikanyň ýaranlaryny, şol sanda harby ýaranlygyň gündogar ganatynda ýerleşýän we Orsýet 2014-nji ýylda Ukrainanyň Krym ýarymadasyny zor bilen özüne birikdireli bäri aladalanýan döwletleri hem goldamagy wada etdi.
Ol: "Amerikanyň öz sözünde durmagy möhüm" diýdi.
Waşingtonyň NATO ýaranlygyna bagly bolmagynyň akylly işdigini sorag astyna alýan Trump bolsa "Birleşen Ştatlar bütindünýäniň polisiýasy" bolmaly däl diýdi.


text:
Türkmenistanyň DIM-nde “Garaşsyzlygyň 25 ýyllygy: Merkezi Aziýada energetika howpsuzlygy boýunça meseleler” atly bilermenler derejesindäki sebitleýin maslahaty geçirildi
2016-njy ýylyň 14-15-nji dekabrynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň binasynda “Garaşsyzlygyň 25 ýyllygy: Merkezi Aziýada energetika howpsuzlygy boýunça meseleler” atly bilermenler derejesindäki sebitleýin maslahaty geçirildi.
Maslahat Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi tarapyndan Demirgazyk Atlantika Şertnama Guramasynyň (NATO) Merkezi Aziýa ýurtlary bilen aragatnaşyk we özara hyzmatdaşlyk boýunça edarasynyň, Beýik Britaniýanyň we Demirgazyk Irlandiýanyň Birleşen Patyşalygynyň Türkmenistandaky Ilçihanasynyň we Patyşalygyň goranmak meseleleri boýunça birleşen ylmy-barlag institutynyň, RUSI,(Beýik Britaniýa) ýardam bermeginde gurnaldy.
Maslahatyň işine Türkmenistanyň, Owganystanyň, Hindistanyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Pakistanyň, Täjigistanyň we Özbegistanyň halkara we milli seljeriş edaralarynyň bilermenleri, Türkmenistanyň aýry-aýry ministrlikleriniň we pudaklaýyn edaralarynyň wekilleri, ýurduň ýokary okuw mekdepleriniň alymlary we hünärmenleri, Türkmenistanda işleýän käbir Ilçihanalarynyň we halkara guramalaryň wekilhanalarynyň işgärleri gatnaşdylar.
Maslahatyň bölümler boýunça geçirilen mejlislerinde energetika howpsuzlygy bilen bagly we Merkezi Aziýa ýurtlarynda, Owganystanda, Hindistanda hem-de Pakistanda umumy howpsuzlyk meseleleri boýunça we durnuklylyga salynýan wehimler boýunça tejribe we pikir alyşmak üçin öz wagtyndaky meýdançany döretmek ýaly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.


text:
Geçen soňky 30 ýylda tutuş dünýä boýunça uly adamlaryň arasynda gant keseli bilen kesellänleriň sany artyp, 347 million adama ýetipdir.
Bu barasynda Garward uniwersitetiniň we Londondaky patyşalyk kollejiniň spesialistleriniň geçiren barlaglarynda aýdylýar.
Gant kesellileriň sanynyň artmagyna sebäpleriň biri hökmünde ekspertler semizlikden ejir çekýänleriň köpelýändigini getirýärler.
Gant keseliniň ýokary depgin bilen ýaýraýan ýurtlarynyň arasynda Kabo-Werde, Samoa, Saud Arabystany, Papua-Täze Gwineýa, Birleşen Ştatlar bar.


text:
Sişenbe güni Hytaý Türkmenistana ýene 4,1 millard dollarlyk karz bermäge ylalaşdy. Bu barada resmi Aşgabat habar berýär.
TDH-niň habar bermegine görä, Türkmenistan Hytaýdan alan pul kreditini geljekde tebigy gaz eksporty arkaly hasaplaşar.
Döwlet eýeçiligindäki “Türkmengaz” konserni bu puly Türkmenistanyň eksport güýjüni ýokarlandyrmak we Ýolöteniň günortasyndaky gaz ýataklaryny özleşdirmek üçin ulanjakdygyny aýdýar.
Hytaý Türkmenistana 2009-njy ýylda hem 4 milliard dollarlyk karz beripdi. Şeýlelikde, Türkmenistanyň Hytaýdan karz alan pulunyň mukdary jemi 8 milliard dollardan geçdi.
Sişenbe güni baglaşylan ylalaşyga laýyklykda, soňky kredit 10 ýyllyk möhlet bilen berilýär diýip, “Associated Press” habar berýär.
2009-njy ýylda Türkmenistan täze gazgeçiriji arkaly Hytaýa gaz akdyrmaga başlady. 2015-nji ýyla çenli, bu gazgeçiriji doly güýjünde işläp başlar we ýyllyk 40 milliard kubometrlik gazy Hytaýa eksport eder. Taraplar gazyň söwda nyrhy barada maglumat bermeýärler.
Şeýle hem Hytaý şu ýyl Türkmenistan bilen täze ylalaşyk baglaşyp, geljekde satyn aljak türkmen gazynyň möçberini jemi 60 milliard kubometre çykarar diýlip, habar berilýär. Munuň üçin täze gazgeçiriji gurlar.
Häzirki wagtda Türkmenistan öz tebigy gazyny Orsýete we Eýrana hem satýar, geljekde bolsa ony Ýewropa, Owganystana, Pakistana we Hindistana hem eksport etmegi maksat edinýär.


text:
Siriýanyň oppozision toparlarynyň şenbe güni Türkiýede duşuşyp, Siriýa boýunça halkara konferensiýasyna gatnaşyp-gatnaşmazlyk barada maslahat geçirmegine garaşylýar. Anna güni geçiriljegi aýdylan bu duşuşygyň Siriýanyň milli koalisiýasynyň agzalarynyň arasyndaky ylalaşyksyzlyk sebäpli yza tesdirilendigi barada habar berildi.
Analitikler Milli koalisiýanyň gutarnykly karara nädip we haçan geljeginiň aýdyň däldigini aýdýarlar.
Siriýanyň gozgalaňçylarynyň we prezident Başar Al-Assadyň hökümetiniň arasyndaky parahatçylyk ugrundaky gepleşikleriň indiki hepdede Şweýsariýada başlanmagyna garaşylýar.
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri anna güni Siriýanyň oppozisiýasyny urşy togtatmak ugrunda ilkinji göni gepleşikleri bolup biljek duşuşyga gatnaşmaga ündedi. Siriýada üç ýyla golaý wagt bäri dowam edýän uruş zerarly 100 000 golaý adam wepat boldy.


text:
Russiýa bilen Türkiýäniň arasyndaky dörän krizisden soň, rus turistleriniň ilkinji uçary Antalýa kurort şäherine gondy.
Rus prezidenti Wladimir Putin Türkiýä garşy girizilen syýahat gadagançylygyny geçen aý ýatyrypdy.
Mundan owal, noýabrda Türkiýäniň Siriýa serhediniň golaýynda rus harby uçaryny urup düşürmegine jogap edip, Moskwa Türkiýä garşy syýahatçylyk gadagançylygyny girizipdi.
30-njy iýunda Putin rus uçarlarynyň Türkiýä ýaňadandan gatnap biljekdigi barada görkezme berdi. Mundan öň, Moskwa Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdoganyň ötünç sorap Putine hat ugradandygyny hem habar beripdi.


text:
ABŞ-nyň ozalky Döwlet sekretary Henri Kissinjer ýekşenbe güni CNN telekanalyna beren interwýusynda Orsýetiň täze saýlanan prezidenti Wladimir Putini “patriot” diýip atlandyrdy, şol bir wagtyň özünde-de, onuň Günbatara ýa-da Amerika garşy durmaýandygyny aýtdy.
Kissinjer Putiniň “ilki bilen watançydygyny, şeýle hem onuň karýerasynyň ilkinji döwri bolan 1990-njy ýyllaryň tejribesinden özüni kemsidilen hasaplaýandygyny” belledi.
Kissinjer Putiniň “Orsýetiň içerki işlerine goşulyşmak diýip hasaplaýan meseleleri boýunça örän kineçildigini” aýdyp, Putiniň “özüni häkimiýetden agdarmak üçin onuň syýasy opponentlerini goldamak baradaky käbir amerikan tendensiýalary” diýen düşünjesini muňa mysal hökmünde görkezdi.
ABŞ-nyň ozalky Döwlet sekretary Kissinjer Wladimir Putiniň käbir meseleler boýunça ABŞ-nyň konstruktiw hyzmatdaşy bolup biljekdigini belledi.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň Adam hukuklary boýunça geňeşiniň agzalary Demirgazyk Koreýa syýasy tussag lagerleri sistemasyny dargatmaga we adam hukuklarynyň depelenmegini bes etmäge çagyryş etdiler.
Bu çagyryş Birleşen Milletler Guramasynyň ýaýradan raporty gözden geçirilenden soň, geňeşiň diplomatlary tarapyndan 1-nji maýda Ženewada yglan edildi. Gürrüňi edilýän raportda Demirgazyk Koreýada adam hukuklarynyň “yzygiderli, giňişleýin we gödek bozulmalarynyň” amala aşyrylýandygy aýdylýar.
Emma Demirgazyk Koreýa we onuň ýarany Hytaý bu tankytlary ret edip, BMG-niň raportynyň ýurdy “abraýdan gaçyrmak” üçin işläp taýýarlanylandygyny aýtdylar.
Britaniýaly diplomat Karen Pirs (Karen Pierce) Demirgazyk Koreýada “adam hukuklarynyň bozulmalary we adamzada garşy jenaýatlar jezasyz amala aşyrylmaga dowam edýär” diýdi.
Demirgazyk Koreýada 80 müň bilen 120 müň aralygynda syýasy tussagyň bardygy çaklanylýan raporty Phenýan ret etdi.


text:
Saud Arabystany Owganystany ençeme ýyllap yzygiderli goldasa-da, bu goldaw göze dürtülip durmaýardy. Ýöne indi bu ýagdaý üýtgärli görünýär.
Ilatynyň aglaba köplügi sünnülerden durýan bu güýçli patyşalyk, çet ýurtly güýçler Owganystandan çekilmäge taýýarlanýarkalar, bu ýurtda ulurak rol oýnamak ugrundaky tagallalary bilen, öz şaýy bäsdeşi Eýranyň gös-göni garşysyndan turýar.
Owgan hökümeti 29-njy oktýabrda Er-Riýadyň Kabulda ençeme million dollarlyk "Yslam kompleksini" gurjakdygyny habar berdi. Bahasy 45 million dollar bilen 100 million dollar aralygy diýip çaklanýan bu proýekt barada iki ýurduň arasynda Jiddede ylalaşyga gelindi. Onuň gurluşygyna hem geljek ýyl başlanar diýilýär.
Gurlup tamamlanansoň, bu kompleks eýranlylaryň Kabulyň günbatarynda guran "Hatam-al Nabiýin" atly Yslam uniwersitetine güýçli bäsdeş bolar. 2006-njy ýylda ulanyşa berlen bu şaýy dini mekdebini Owganystanyň Eýrana gol ýapýan bir ruhanysy gurdurdy. Oňa edilen çykdajy 17 million dollar töweregi.
Tomas Ruttig Birleşen Milletler Guramasynyň we Ýewropa Bileleşiginiň öňki diplomaty, Kabulda ýerleşýän "Owganystan analitikleriniň ulgamy" atly garaşsyz guramanyň başlygy. Ol bu ýagdaýa ilatynyň aglabasy sünni we ekstremistik Wahaby toparyny goldaýan Saud Arabystany bilen şaýy mezhepli Eýranyň arasyndaky agressiw bäsdeşlik diýip garaýar. Onuň pikiriçe, munuň, çak edilişine görä, ilatynyň 85 prosenti sünni, 15 prosenti hem şaýylardan ybarat Owganystanda mezhepçilik dartgynlylygyna getirmegi mümkin.
Ol bu hakda öz pikirini şeýle beýan edýär: "Saud Arabystany bilen Eýranyň arasyndaky gatnaşyk gaty dartgynly. Bu ýurtlar iki ýurduň arasyndaky mezhep tapawudyna esaslanyp, Owganystanda täsir ugrunda bäsleşer. Owganystanda sünni-şaýy gatnaşygy şu wagta çenli bütinleý durnukly bolup geldi. Ýöne iki tarap 2014-nji ýyldan soň Owganystanda dörän ýagdaýa boşluk diýip düşünip, öňkülerinden has agressiw hereket etseler, bu durnuklylyga zyýan ýetmegi mümkin".
Owganystanda mezhepçilik dartgynlylygynyň artmak mümkinçiligi bu ýurtda barha güýjeýän dini ekstremizmden aladalanýan Orta Aziýany we Hytaýy-da aýak üstüne galdyrar.
Saud Arabystany Owganystanda täsir ugrunda hemişe bäsleşip gelen esasy aktýor diýip delil getirilmegi mümkin. Ol 1980-nji ýyllarda sowet basybalyjylygyna berlen owgan gaýtawulyny maliýeleşdiren esasy döwletleriň biri. Er-Riýad 1990-njy ýyllarda hem "Talybanyň" ýaraglanmagyna kömek etdi. Soňky ýyllarda bolsa sahnanyň aňyrsynda durup, "Talyban" bilen owgan hökümetiniň arasyndaky ýaraşyk gepleşiklerine araçylyk etmäge synanyşdy.
"Talyban" bilen gepleşik geçirmek üçin prezident tarapyndan bellenen Owganystanyň Ýokary ýaraşyk geňeşiniň daşary gatnaşyklar boýunça maslahatçysy Muhammad Ismail Kasymýar Saud Arabystanynyň ýaraşyk gepleşiklerine araçylyk etmäge ak ýürekden meýil görkezendigini aýdýar: "Biz Saud Arabystanynyň wadalaryny gyzgyn garşylap, bu dostlukly hyzmatdaşlyk ýaramly netijelere getirer diýip umyt edýäris. Bu wadalaryň miwe bermegine şaýat bolarys diýip umyt edýäris".
Ýöne "Talybanyň" öňki sözçüsi, syýasy analizçi Wahid Mužda muňa şübheli garaýar. Ol bu meselede şeýle diýýär: "Talyban Saud Arabystany biz barada bir duşman ýaly hereket etdi diýýär. Ol bitarap bolman, Günbatar ýurtlarnyyň tarapyny çalypdyr. "Talyban" Saud Arabystanyny araçy diýip ykrar edenok".


text:
Prezident Barak Obama we onuň Respublikan partiýasyndan bäsdeşi Mitt Romni sişenbe güni geçiriljek saýlawlaryň öňüsyrasynda berk saýlaw kampaniýalaryny alyp barýarlar. Pikir soraýyşlyklaryň netijelerine görä, heniz doly karara gelmedik diýilýän ştatlarda, az ara tapawut bilen Obama öňde barýar.
Sişenbe güni geçiriljek saýlawlarda adamlaryň iň köp sesini alan däl-de, azyndan 270 saýlaw sesini alan dalaşgär ýeňiş gazanar. Her bir ştat üçin, onuň ululygyna görä, kesgitlenen saýlaw sesi bar.
Ekspertleriň pikiriçe, Ogaýadaky boljak netijeler saýlawlarda möhüm orny oýnar. Ogaýanyň 18 saýlaw sesi bardyr.
Ýekşenbe güni hem Obama hem-de Romni ýurduň merkezi-günbatar ştatlarynda kampaniýa alyp bardylar.
Romni Ogaýada eden çykyşynda Obamanyň prezidentlik eden döwri juda az zady amala aşyryp bilendigini, şu sebäpli-de onuň nobatdaky prezidentlik möhletine mynasyp däldigini aýtdy.
Romni: “Men olary ähli gep-gürrüňleri, mahabatlary we hüjümleri bir gyra çekip, edilen işlere syn etmäge çagyrýaryn. Sebäbi kä halatlarda gep-gürrüň boş bolup çykýar, emma edilen işler we sarp edilen gaýrat açyk-aýdyň görünýär. Üýtgeşiklik diňe bir sözler ýa-da çykyşlar bilen kesgitlenilmeýär, bu amal edilen işler bilen ölçelýär. Şunlukda geliň edilen işlere nazar aýlalyň” diýip çykyşynda belledi.
Obama Nýu-Hampşirede eden çykyşynda bolsa, hakyky üýtgeşmeleri durmuşa geçirmek üçin, janyny gaýgyrman işlejekdigine söz berdi.
Obama: “Siziň meniň nirde durandygymy we nämä ynanýandygymy bilýärsiňiz. Siz meniň hakykaty aýdýandygymy bilýärsiňiz. Meniň prezidentlik ygtyýarlyklarym dowam edýärkä, men her gün, güýjümi gaýgyrman, siz we siziň maşgalalaryňyz üçin göreşerin” diýip belledi.
Berilýän maglumata görä, şu ýyl ABŞ-nyň prezidentlik saýlawlarynyň geçirilmegine 2.6 milliard dollar goýberler. 2008-nji ýyldaky saýlawlara 2.8 milliard dollar harçlanypdy.


text:
Azerbaýjanyň parlamenti Ýewropa parlamenti bilen bir ýyl gowrak ozal togtadylan gatnaşyklary dikeltmek barada rezolýusiýa kabul etdi.
30-njy sentýabrda, Bakuwdaky milli mejlisde guralan ses berişlik bu rezolýusiýany tassyklamak bilen, Ýewropa parlamentiniň gören çäreleri dialogy we hyzmatdaşlygy dikeltmäge ýolaçdy diýdi.
2015-nji ýylyň sentýabrynda, Ýewropa parlamentiniň Bakuwdaky hökümeti adam hukuklaryny bozmakda tankytlamagyna jogap edip, Azerbaýjanyň parlamenti özüniň Ýewronest parlament assambleýasyndaky agzalygyny togtadypdy.
Ýewronest parlament assambleýasy bir forum bolup, oňa Ýewropa parlamentiniň agzalary we Ukrainanyň, Moldowanyň, Belarusyň, Ermenistanyň, Azerbaýjanyň we Gürjüstanyň milli parlamentleri girýär.
Azeri parlamenti 2015-nji ýylyň sentýabrynda özüniň Ýewropa Bileleşigi-Azerbaýjan parlament hyzmatdaşlygy komitetine agzalygyny hem togtatdy.
Ýewropa parlamentiniň delegasiýasy 19-21-nji sentýabrda Azerbaýjana, gatnaşyklary dikeltmek barada prezident Ylham Alyýew bilen gepleşmek üçin sapar etdi.


text:
Meşhur satiriki hekaýalaryň awtory, Türkmenistanyň halk ýazyjysy Täçmämmet Jürdekowyň ýazan «Ata arzuwyny amala aşyrýan agtyk» atly kitaby ýaňy-ýakynda türk dilinde neşir edildi.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň ömri we alyp barýan işi barada söhbet açýan bu kitap geçen ýylyň ahyrynda ilkinji gezek öz okyjylaryna türkmen dilinde gowşupdy. Şu ýylyň fewralynda bolsa bu eser iňlis, rus, nemes dillerinde neşir edildi.
«Ata arzuwyny amala aşyrýan agtyk» kitabynyň her gezekki neşirinde bolşy ýaly, onuň türk dilindäki neşiriniň çap bolmagy hem uly dabara ýugruldy.
Kitabyň ilkinji tanyşdyrylyşy Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň aktlar zalynda geçirildi. Bu ýerdäki bolan tanyşdyrylyş dabarasynynyň dowamyny bolsa ýurduň jemgyýetçilik guramalary alyp göterdiler.
Şu günler edara-kärhanalarda, jemgyýetçilik guramalarynda bu kitabyň türk dilindäki neşiriniň tanyşdyrylyş dabaralary geçirilýär. Duşuşyklarda kitabyň awtory barada gürrüň açylmaýar.Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Şu hepde Birleşen Ştatlaryň Gündogar ştatlarynda ýüz beren güýçli tupanda ölen adamlaryň sanynyň 90-a golaýlandygy aýdylýar.
Ýurduň hökümet resmileri bu ölenlerden 47-siniň Nýu-Ýork ştatyndandygyny we şolaryň-da 40-a golaýynyň diňe Nýu-Ýork şäheriniň özündendigini aýdýarlar. Ýene 40 töweregi adamyň ABŞ-nyň alty sany beýleki ştatynda ölendigi aýdylýar.
“Sendi” diýlip at berlen bu tupan Birleşen Ştatlara gelip ýetmänkä onuň Karib adalarynda ýene 70 töweregi adamyň ölümine sebäp bolandygy habar berlipdi.
Bu tupanyň Birleşen Ştatlarda döreden weýrançylygynyň 50 milliard dollarlyk zyýan ýetirendigi aýdylýar. Tupanyň netijesinde Nýu-Ýork şäheriniň ilatynyň 650 müňe golaýy henizem elektrik togundan mahrum ýagdaýda.


text:
Lebap welaýatynda ýolagçy gatnawlaryny amala aşyrýan hususy awtobuslaryň eýelerinden ýörite lisenziýa, ýagny ygtyýarnama talap edilip başlandy.
Ýatladyp geçsek, şu ýylyň maý aýynyň başynda Aşgabatdan şäherara ýolagçy gatnawlaryny amala aşyrýan hususy mikroawtobus taksileriniň eýelerinden hem ýörite lisenziýa, ýagny ygtyýarnama talap edilipdi.
Lebap welaýatynda hem güýje girizilen bu täze talabyň awtobus eýelerine we ýolagçylara ýetirýän täsirleri barada Azatlyk Radiosynyň habarçysy Osman Hallyýew maglumat taýýarlady. Maglumaty diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Gyrgyzystanyň mejlisi anna günleri ýurtda günortanky arakesmäniň wagtyny iki sagada çenli uzatmak barada kanun taslamasyny ara alyp maslahatlaşmaga taýýarlanýar.
Bu dindar adamlara anna güni juma namazyny okamaga ýeterlik wagt döretmek maksady bilen edilýär.
Kanun taslamasyny taýýarlaýanlaryň aýtmagyna görä, häzirki döwürde Gyrgyzystanyň ilatynyň ýüzden 85 göterimi musulmanlardyr.
Ýurduň agramly böleginde günortanky arakesme bir sagat bolany sebäpli, dindar musulmanlar juma namazyny okamak üçin işe gijä galyp gelmeli bolýarlar.
Eger bu kanun taslamasy kabul ediläýse, onda tutuş ýurtda anna günleri günortan naharynyň arakesmesi, 12-den 14.00-a çenli, ýagny iki sagatlap dowam eder.
Halk wekilleriniň bellemegine görä, bu kanun “Tiz kömek” ýaly gyssagly gulluklara, käbir döwlet edaralaryna we okuw jaýlaryna degişli bolmaz.
Gyrgyzystanda her hepde juma namazyna iki ýüz müň adam gatnaşýar. Bu sany geçen tomus ýurduň baş müftüsiniň orunbasary Zamir Rakiýew äşgär edipdi.
Ol şonda Gyrgyzystanda häzirki wagtda iki müňden gowrak metjidiň işleýändigini habar berdi.


text:
Bakunyň sudy iki azerbaýjanlyny Eýranyň peýdasyna içalyçylykda aýyplap, tussag etdi.
Faik Kurbanow and Seýmur Rzazade 5-nji fewralda dönüklikde aýyplanyp, 14 we 13 ýyl türme tussaglygyna höküm edildiler.
Derňewçiler bu iki adamyň Eýranyň gizlin gulluklary bilen 2013-nji ýylda hyzmatdaşlyk edendiklerini aýtdylar.
Azerbaýjan Eýranyň peýdasyna içalyçylykda aýyplap, 2012-nji ýylda ençeme raýatyny tussag edipdi.
Awgust aýynda Azerbaýjanyň raýatlary Hafiz Waliyew we Agamir Agamirow Eýranyň peýdasyna içalyçylyk etmekde aýyplanyp ömürlik türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Tähranyň we Bakunyň arasyndaky dartgynlylyk 2012-nji ýylda Azerbaýjanyň häkimiýetleri Eýran bilen gatnaşykda bolmagy güman edilýän we habar berilişine görä, Azerbaýjanda hüjüm etmek üçin dildüwüşik gurnan ençeme adamy tussag edensoň güýçlenipdi.


text:
Düýn Birleşen Milletler guramasy öz ýaýradan raportynda şu ýylyň başynda Gaza Sektorynda geçirilen harby operasiýalary wagtynda Ysraýylyň harby güýçleriniň uruş jenaýatçylygyny hem-de adamzada garşy jenaýatçylyklary amala aşyrandyklaryny görkezýän faktlaryň ýüze çykarylandygyny öňe sürdi.
Birleşen Milletler guramasy özüniň bu baradaky raportynda Ysraýylyň güýçleriniň Gaza Sektorynda parahat ýaşaýjylaryň az ýitgi çekmegi barada alada etmän, eýsem parahat ýaşaýjylara garşy bilkastlaýyn hüjüm edendiklerini belleýär.
BMG-niň bu raportyndaky aýdylýanlary Ysraýyl düýn haýdan-haý ret etdi. Hususan-da, Ysraýylyň resmileri Birleşen Milletler guramasynyň wekilleriniň Hamasyň Ysraýyla garşy amala aşyran raketa hüjümlerini hasaba almandyklaryny aýdyp, BMG-niň bu raportynyň birtaraplaýyn raportdygyny öňe sürdüler.


text:
Adaty ýagdaýda haýsy-da bolsa bir syýasy partiýanyň täzelenip, döwrebaplaşmagy jynsy gatnaşykda tutulmak ýa aýyplanmak bilen baglanyşykly zat däl. Ýöne Türkiýäniň esasy oppozision Jumhuriýet halk partiýasynyň başlygy Deniz Baýkalyň öz wezipesinden çekilmegi Türkiýede indi bu partiýa reformirlenip, täze döwre aýak basar diýen umydy oýardy.
Baýkalyň wezipe başyndan çekilmegine getiren zat – öten hepde internetde peýda bolan bir wideo. Ol wideoda onuň öz öňki sekretary bilen jynsy gatnaşykda bolan pursaty görünýär. 71 ýaşly Baýkal muny ret edip, bu işiň özüni we partiýany garalamak üçin gurnalan dildüwşükdigini aýdýar.
Häzirki ýagdaýdan çen tutsaň, Jumhuriýet halk partiýasynyň içindäki reformaçylaryň Baýkal bir çete çekilip, reformalara ýol açylar, partiýa şeýdip, täzelener diýen umydy ýol almajaga meňzeýär. Sebäbi Baýkalyň ýakyn ýaranlary onuň öňki wezipesine dolanyp gelmegi üçin elinde baryny edýärler.
Muny syýasy analizçi Soli Özel şeýle düşündirýär: “Şu wagt-ha ol reformaçy partiýa boljaga meňzänok. Baýkal gurultaý prosesine kontrollyk etjege çalymdaş. Dogrudanam, häzir Baýkalyň ornuny alyp biljek adam ýok. Bu hem onuň öz eden işi. Ol partiýany öz şahsy mülküne öwürdi. Gurultaýda saýlanýan adamlar onuň öz saýlap tutan adamlary. Partiýanyň içinde demokratiýa ýok”.
Pikirleniş ýoly we tutum
Stambulyň Bahçeşehir uniwersitetiniň professory Jengiz Aktaryň pikiriçe-de, partiýa formasyny üýtgetjek bolsa, ençeme ýyllap öz içinde rewolýusiýa geçirmeli.
“Ilki bilen pikirleniş ýoly we tutum üýtgemeli. Bu partiýa ýurtda saýlanmadyk resmiler bolan harbylara gaty ýakyn durýar. Şol sebäpden hem olar pikirleniş rewolýusiýasyny başdan geçirmeli. Tranformasiýa ençeme ýyla çeker diýýänimiň sebäbi şol” diýip, Aktar aýdýar.
Aktiwistler käbir düzgünleriň üýtgäp, partiýa ýolbaşçylarynyň agzalaryň öňünde köpräk jogapkärçilik çekmegini talap edýärler.
Jumhuriýet halk partiýasynyň içinde reformalaryň tarapyny çalýan aktiwist Bedri Baýkam häzirki ýagdaýy şeýle suratlandyrýär: “Häzirki ýagdaýda Jumhuriýet halk partiýasynyň içinde ähli zada serenjam berýän partiýa başlygy bilen onuň ýakyn ýaranlary. Kim parlamentiň agzasy bolmaly, kim şäher häkimi bolmaly, kesgitleýän şolar”.
Baýkam agzalaryň partiýany göz öňüne getirişi partiýa ýolbaşçylarynyňkydan tapawutly diýýär.
“Biz partiýanyň öz saýlawçylary, özüni goldaýanlar we graždan bileleşikler bilen birlikde pikirlenmegini, şolar bilen birlikde dem almagyny isleýäris” diýip, Baýkam belleýär.


text:
Moskwa Siriýanyň hökümetiniň we onuň esasy ýarany Orsýetiň Siriýanyň demirgazygyndaky Aleppo şäherinde gabawda galan parahat ýaşaýjylaryň şäheri terk etmegi üçin ynsanperwer ýoluny açýandygyny aýtdy. Şeýle-de ýaragdan el çekmek isleýän söweşijiler üçin hem mümkinçiligiň döredilýändigi aýdylýar.
Orsýetiň goranmak ministri Sergeý Şoýgunyň bu çykyşy Siriýanyň hökümet güýçleriniň gozgalaňçylaryň elindäki Aleppo şäherine gözegçiligini güýçlendiren pursadynyň yzýanyna gabat geldi.
Şäherde 250 müň çemesi adamyň gabawda galýandygy çak edilýär.
Şoýgunyň 28-nji iýulda aýtmagyna görä, Orsýetiň prezidenti Wladimir Putinde Alepponyň daşynda başlanjak we “terrorçylaryň elinde zamun saklanýanlara we ýaragdan el çekmek isleýänlere ýardam berip biljek” “uly möçberli ynsanperwer operasiýasy” bar.
Britaniýada ýerleşýän Siriýada adam hukuklaryna gözegçilik edýän gurama dikuçarlaryň ýol görkezýän kartalary ýaýratjakdygyny habar berdi.


text:
Russiýanyň “Gazprom” kompaniýasy “Türkmengaz” döwlet konserni bilen jedelli meseläni, sud prosesine girişmezden, özara ylalaşyk esasynda çözmäge we bu ugurdaky gepleşiklere başlamaga taýýardygyny mälim etdi. Bu barada “Gazpromuň” dolandyryşynyň başlygynyň orunbasary Aleksandr Medwedew Moskwada gurnalan metbugat ýygnagynyň dowamyndaky çykyşynda aýtdy.
Arza
Bu meseläniň taryhy barada gürrüň edilende, geçen ýylyň iýulynda “Gazprom-Eksport” Stokgolmyň arbitraž sudunda “Türkmengaz” döwlet konserni bilen bagly meselä garalmagyny inisirläpdi.
Rus kompaniýasy öz arzynda “Türkmengazdan” satyn alýan gazynyň bahasyna gaýtadan seredilmegini sorapdy.
Mundan öň, Türkmenistan “Gazpromuň” 2015-nji ýylyň başyndan bäri Türkmenistana tölemeli gaz töleglerini töläp bilmeýändigini aýdyp, “Gazprom” kompaniýasyny “tölege ukypsyz” diýip yglan edipdi.
Ylalaşyk
Şu ýylyň ýanwarynda bolsa “Türkmengaz” döwlet konserni “Gazprom-Eksport” kärhanasynyň, 2016-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan başlap, türkmen gazyny satyn almak baradaky özara Ylalaşygy möhletinden has öň, birtaraplaýyn görnüşde ýatyryp, türkmen gazyny almagyny bes edýändigini habar beripdi.
“Gazprom” hem öz gezeginde özara Ylalaşygyň gazyň bahasy sebäpli bozulandygyny aýdyp, Türkmenistanyň bu ugurda konstruktiw pozisiýada durmaýandygyny öňe sürüpdi. Şu ýylyň martynda bolsa rus nebit-gaz kompaniýasy, anyk maglumatlary bermese-de, “Türkmengazy” Ylalaşygy “ýatyrmaga sebäp bolýan şertleri göre-bile döretmekde” aýyplady.
"Gepleşige taýýar"
“Gazpromuň” dolandyryşynyň başlygynyň orunbasary Aleksandr Medwedew bu mesele bilen bagly eden soňky çykyşynda: “Eger-de Ylalaşygy ýatyrmak üçin esaslar bolmadyk bolsa, ol bozulmazdy. Biz Ylalaşygyň näme sebäpden ýatyrylandygy baradaky sebäpleri bu gün aýan etmekçi däl. Bu meseläni çözmek, geljekde [türkmen gazynyň] importyny [ýaňadandan] ýola goýmak mümkinçilikleri saklanyp galýar. Biz türkmen kärdeşlerimiz bilen duşuşmaga taýýardygmyzy mälim edýäris. Gynansak-da, biz [gepleşikleriň] ýerini we wagtyny häzirlikçe ylalaşamzok” diýdi.
Medwedew sözüni dowam etdirip: “Bilşimiz ýaly, häzir arbitraž prossesi gidýär. Bu [proses] islenilişi ýaly tiz netije bermän hem biler. Şol sebäpli biz özümiziň (şol sanda nyrh meselesi boýunça) getiren delillerimiziň diňe bir nazara alynman, eýse kommersiýa netijesi hökmünde kompensasiýa ediljekdigine umyt bildirýäris” diýdi.
“Türkmengaz” rus tarapynyň eden bu soňky çykyşy bilen baglylykda häzirlikçe hiç hili resmi beýanat bilen çykyş edenok. Azatlyk Radiosynyň degişli türkmen resmilerinden bu barada kommentariý almak synanyşyklary hem netije bermedi.
Türkmenistan bilen Orsýetiň arasyndaky gaz söwdasy 2003-nji ýylda baglaşylan döwletara Ylalaşyk esasynda amala aşyrylýardy. 2028-nji ýyla çenli özara hyzmatdaşlygy göz öňünde tutýan bu dokumente laýyklykda, her ýylda Orsýete 80 milliard m3 türkmen gazyny akdyrmak göz öňünde tutulýardy.
Gazyň agzalýan Ylalaşykda göz öňünde tutulan möçberine garamazdan, Russiýa satyn alýan türkmen gazynyň möçberini ýyl-ýyldan azaltdy. “Reuters” habarlar gullugynyň maglumatyna görä, 2008-nji ýylda Russiýa 40 milliard m3 türkmen gazy akdyrylan bolsa, 2009-2014-nji ýyllar aralygynda bu görkeziji 10-11 milliard m3-e çenli azaldyldy. 2015-nji ýylda bolsa rus kärhanasy Türkmenistandan satyn alýan gazyny 4 milliard m3-e çenli azaltdy.


text:
Owganystanyň demirgazygynda, harby operasiýa geçirilýän mahaly, ABŞ-nyň iki sany esgeri öldi.
NATO-nyň berýän maglumatyna görä, 3-nji noýabrda esgerler “öz owgan kärdeşlerine Gunduzdan ‘Talybanyň’ pozisiýalaryny bozmak boýunça tälim, maslahat we hemaýat beriji missiýasyny alyp barýan pursady” olara garşy ot açylypdyr.
“Şu günki pajygaly waka garamazdan, biz owgan kärdeşlerimize öz ýurduny gorap bilmegi üçin hemaýat bermäge ygrarly bolup galýarys” diýip, ABŞ-nyň we NATO-nyň Owganystandaky ýokary derejeli kommandiri Jon Nikolson aýtdy.
Bu soňky ýitgiler Gunduz welaýatyndaky howpsuzlyk ýagdaýlarynyň ýaramazlaşandygyny görkezýär. Geçen aý “Talyban” bu sebite girmegi başarypdy.
ABŞ-nyň Owganystandaky söweş operasiýalary 2014-nji ýylda tamamlanypdy. Emma ýörite güýçler owgan harbylaryna hemaýat bermegini dowam etdirýärler.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň şu ýylyň 5-nji fewralyndaky mejlisinde 2016-njy ýylyň birinji aýynda ýurdumyzyň nebitgaz toplumynyň kärhanalarynda alnyp barlan işleriň netijeleri we “Türkmenistanyň nebitgaz senagatyny 2030-njy ýyla çenli döwür üçin ösdürmek maksatnamasynyň” ýerine ýetirilişiniň barşy barada hasabat berildi.
Nebiti we gaz kondensatyny, tebigy hem-de ugurdaş gazy çykarmak, guýulary burawlamak, nebitgaz serişdelerini gaýtadan işlemek, awtomobil hem-de dizel ýangyjynyň polipropileniň, çalgy ýaglarynyň, suwuklandyrylan gazyň we beýleki nebithimiýa önümleriniň önümçiligi boýunça gazanylan tehniki-ykdysady görkezijiler barada aýdyldy. Şeýle hem wise-premýer Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygynyň barşy barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň Prezidenti milli ykdysadyýetimizde nebitgaz toplumyna möhüm ornuň degişlidigini belläp, pudaklardaky ähli serişdeleri seljermegi, nebitiň we tebigy gazyň çykarylyşyny, gaýtadan işlenilişini artdyrmak üçin bar bolan mümkinçilikleri herekete girizmegi talap etdi.
Milletiň Lideri Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygyny, ýangyç-energetika toplumynyň maddy enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak we nebitgaz pudagy üçin ýokary derejeli hünärmenleri taýýarlamak işini hemişe gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.


text:
Duşenbe güni Gresiýada 2012-nji ýyldaky ilkinji iş taşlaýyş boldy. Ony medisina işgärleri gurnadylar.
Medisina işgärleri hökümetiň saglygy saklaýyş pudagynda amala aşyrmak isleýän reformalaryna närazylyk bildirýärler. Şol reformalar planynda iş orunlaryny kemeltmek, dermanlaryň bahasyny arzanlatmak we başga çäreler göz öňünde tutulýar.
Emma keselhana we dermanhana işgärleri şeýle reformalaryň özleri üçin zyýanlydygyny aýdýarlar.
Agyr bergi krizisini başdan geçirýän Gresiýada geçen ýyl hem onlarça iş taşlaýyş boldy.


text:
Türkmenistan Magtymguly Pyragynyň doglan ýylyny halkara derejesinde baýram edýär.
Akyldar şeýle hormata aňry ýany bilen mynasyp. Ol berkarar Türkmen döwletini isläpdi. Onuň düýbüni tutmak hyzmatyna goşandyny goşupdy.
Sakada duranlar
Her bir döwletiň döremegi möhüm taryhy şertler bilen baglanyşykly bolýar. Şol taryhy şertler aradan aýrylan ýagdaýynda, ol döwlet dargap bilýär. Döwletiň zerurlygy baradaky taryhy şertler saklansa, ol müňlerçe ýyl dowam edýär. Bu meseleleri taryh ylmy öwrenýär.
Ägirt giň hem çylşyrymly meselä aralaşmazdan, onuň iň möhüm ugurlaryny agzap geçsek, döwlet gurmak üçin owaly territorial, ýagny toprak-ýer bitewiliginiň zerurdygy aýdylýar. Ikinjiden, ykdysady bitewilik öňe sürülýär. Soňra syýasata degişli meseleler orta çykýar. Bular obýektiw, ýagny möhüm taryhy zerurlyklara girýär. Şonuň bilen birlikde subýektiw, ýagny jemgyýetiň öz içki taýýarlyklaryna degişli zerurlyklar bar. Oňa esasan dil birligi bilen şol döwlet baradaky psihologiki bitewilik – agzybirlik meseleleri degişli saýylýar. Şu meselede Magtymgulynyň ägirt uly hyzmatyny görýäris.
Taryhçy hem edebiaýtçy alymlaryň aýtmagyna görä, milli türkmen döwletini gurmak zerurlygy XVIII asyrdan güýçlenip başlapdyr. Bu zeruryýeti öz wagtynda duýan Andalyp, Şeýdaýy, Şabende, Magrupy, Döwletmämmet Azady öz eserlerinde döwletçiligiň dürli ugurlary barada söz açdylar. Olar türkmeniň düşen agyr ýagdaýyny açyk beýan etdiler. Şol möhüm başlangyjy Magtymguly Pyragy ösdürip, kämillige ýetirdi. Ol öz eserlerinde birek-biregi çapyp ýörmegiň mertlik däldigini, erkin hem berkarar türkmen döwletini gurmagyň zerurdygyny aýtdy.
Beýleki ussatlara garanda, Magtymgulynyň sözi halka has düşnükli hem ýakyn boldy.
Halkyň ýüregine tarap
Owaly bilen ol öz eserleriniň gurluşy meselesinde, halka ýakynlaşypdyr. Ýazuwly edebiýatyň nusgawy usulyndan el çekip, türki halklaryň arasynda däp bolan goşgy usulyndan peýdalanypdyr. Şahyryň aglaba eseri dört setirli bentlerden düzülip, olar öz arasynda läleler, hüwdüler ýaly kapyýalaşýar.
Şahyr setirlerdäki aruz ölçeginden hem çykýar. Ol bogun ölçegli goşgular döredýär.
Şeýlelikde, onuň eserleri halk döredijiligine, aýratyn-da atalar sözüne ýakynlaşýar, käte bolsa garyşyp gidýär.
Nadan ogul atasyna seretmez.
Bende, sen bet işe bartyrlyk etme.
Owal akan ýerden akarmyş aryk,
Özün öwen ýigdiň tanapy çüýrük.
Beýle diýilse, Magtymgulynyň bar aýdany düşnükli diýildigi däldir. Halk Magtymgulyny düýpsüz ummana meňzedýär. Ondan ýedi ýaşdan 70 ýaşa çenli her ynsan üşüginiň ýetdigini alýar.
Döwür bilen aýakdaş
Magtymguly garşylykly pikiri, halkyň aňyny bulaşdyrjak ideýalary öňe sürmeýär. Onda kesgin ýa-da dowam edip gelen düzgünlere garşy durýan pikir ýok diýerlikdir. Onuň döredijiligi halkyň durmuşy hem dini dessurlar bilen berk baglanyşykly.
Köp babatda ol öz pikirini Mukaddes Kitaplaryň sözi bilen utgaşdyrýar. Magtymgulynyň pikiri Kurhany Kerimiň buýruklaryna laýyk gelýär. Ol jemgyýetiň ahlak taýdan sagdynlygy hem arassalyk meselesine ýüzlenende, Mukaddes Kitapdaky öwüt-ündewlerden peýdalanýar. Bu bolsa başgalarda gapma-garşylykly garaýyşlaryň döremezligine ýardam edýär.
Şeýdip, ol jemgyýetiň ähli gatlagy üçin aýdyň pikirli akyldara öwrüldi. Onuň pikiri sowatly-bilimli mollalara-da, ilatyň barjamly gatlagyna-da, garyplara-da, ejizlere-de degişli boldy.
Ol aýratyn bir syýasy ýa-da dini akyma hyzmat etmän, umumy adamzat gymmatlyklaryna ýüzlendi. Ol öz pikirini jemgyýetiň bir toparyna ýa-da bir bölek halka garşy goýmady. Şahyryň pikir-garaýşy öňde baryjy jemgyýetçilik aňy bilen baglanyşykly boldy.
Agzybirligiň binýady
Alymlar Magtymguly takmynan 25 müň söz ulanypdyr diýýärler. Şol müňlükleriň agramly bölegi sada halk diline degişli.
Magtymgulyda şiwe sözi ýok. Ol hemmelere ortalyk bolan türkmen edebi dilini döretdi. Onuň her bir sözi ähli türkmen üçin düşnükli boldy. Ol halkyň dil birligini döretdi. Öz eserleri arkaly türkmen taýpalaryny ruhy taýdan birleşdirdi.
Ol bir taýpanyň, bir toparyň däl, hemmeleriň şahyry boldy. Bu ýagdaýy türk dünýäsini öwrenýän alymlar bireýýäm belläpdiler. “Gökleňlerden bolan Magtymguly türkmenler üçin, şol sanda Stawropol türkmenleri üçin-de milli şahyr boldy.” “…türki halklaryň arasynda Magtymguly ýaly milli şahyrly halk diňe türkmenlerdir” diýip, geçen asyryň başynda akademik W.W. Bartold belläpdi.
Islendik türkmeniň öýünde Mukaddes Kitapdan soňraky orunda Magtymgulynyň eserleri durýar. Akademik W.W. Bartoldyň aýdyşy ýaly, Stawropol türkmenleri entek Magtymguly dünýä inmänkä, ata ýurtlaryndan göçüp, Orsyýetiň günorta sähralaryna barypdy. Ýöne Magtymguly olaryň arasyna hem bardy.
Magtymguly dünýäniň bir künjünde türkmen bolsa, olaryň her biriniň öýüne bardy. Onuň sözi her bir ynsana gerekli boldy. Sebäbi ol milletiň ruhy bitewiligini gazandy. Ol şahyrdan has artygrak, beýik akyldar hökmünde halkyň kalbyna aralaşdy.
Türkmen döwletiniň emele gelmeginde, Magtymgulynyň hyzmaty çäksiz ýokarydyr. Ol döwletiň binýady bolan edebi dili hem halkyň ruhy agzybirligini gazandy. Muny Italiýada Dante Aligieriniň, Pakistanda Muhammet Ykbalyň hyzmaty bilen deňeşdirip bolar.
Makalada öňe sürülýän pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Düýn Yragyň paýtagty Bagdatda ýurduň ozalky lideri Saddam Husseýniň Baas partiýasyna dahylly diýlip hasaplanylýan adamlaryň parlament saýlawlaryna gatnaşdyrylmagyna protest bildirip, ýüzlerçe adam ýöriş geçirdi.
Geçen hepde Yragyň parlamenti Saddam Husseýniň Baas partiýasyna dahyllylykda güman bildirilýän adamlardan 500-e golaýyna parlament saýlawlaryna gatnaşmaklygy gadagan ediji karar kabul edipdi.
Ýone Yragyň şikaýat sudy deputatlaryň girizen bu gadagançylygyny ýatyrmak barada höküm çykardy. Bu meseläniň gutarnykly çözgüdi Yragyň Ýokary sudunyň çykarjak hökümine bagly bolar diýlip garaşylýar.


text:
Türkiýe Birleşen Ştatlarda ýerleşýän dinçi Fethulla Guleni tussag etmek barada resmi derejede ýüzlendi. Ankara Guleni 15-nji iýulda Türkiýede başa barmadyk harby agdarylyşyk synanyşygyny gurnamakda aýyplaýar.
Türkiýäniň Adalat ministrligi 13-nji sentýabrda Birleşen Ştatlara eden ýazmaça ýüzlenmesinde Guleni 270 adamyň ölümine sebäp bolan “agdarylyşyk synanyşygyna görkezme bermek we oňa ýolbaşçylyk etmek” bilen baglylykda tussag etmegi soraýar.
1999-njy ýyldan bäri ABŞ-nyň Pennsylwania ştatynda ýaşaýan Gulen özüne ýöňkelýän aýyplamalary ret edýär.
Ankara başa barmadyk harby agdarylyşykdan soň Gulen bilen gatnaşykda güman edip, 100 müňden gowrak harbyny, polisiýa wekilini we raýat işgärlerini işden çetleşdirdi.
Türkiýäniň hökümeti Guleniň “Hizmet” atly hereketini terrorçy gurama diýip atlandyrýar we onuň özüniň Türkiýede sud edilmegini talap edýär.


text:
Täze türkmen syýasy partiýasynyň ýa-da hereketiniň peýda bolmanyna köp wagt geçdi. Şeýle bolansoň, Azatlyk we Azat Ýewropa radiosynyň Türkmen gullugy, Azatlyk radiosy maňa Akmuhammet Baýhanowyň täze topary, «Hereket» hereketi barada aýdanda, men bu täzelik bilen gyzyklanman bilmedim
.
1990-njy ýyllaryň aýagyndaky we şu asyryň başyndaky türkmen oppozisiýa liderleriniň köpüsi henizem bar, olar häzir esasan Ýewropada ýaşaýar. Olaryň Türkmenistan baradaky beýanatlary, pikirleri ýa-da düşündirişleri Gundogar.org we Chrono-tm.org ýaly ýurt daşyndaky oppozisiýa saýtlaryndan başga ýerde kän göze ilmeýär.
Olar ümsüm oturmaýarlar, emma beýle gowy bilnip, tanalyp hem durmaýarlar.
Onsoň «Hereket» hereketi näme bolup biler, Baýhanow ony näme üçin şu wagt yglan edýär we, häzir Türkiýede ýerleşmek bilen, ol öz topary bilen beýlekileriň synanyşmadyk nähili işini edýär?
Baýhanowyň aýtmagyna görä, «Hereketiň» maksady türkmen halkyny Türkmenistanyň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň, Türkmenbaşynyň mirasyndan halas etmek bolup durýar. Nyýazow 2006-njy ýylyň aýagynda öldi, emma onuň hukuklary basgylaýjy, metbugatyň duşmany, jemgyýetçilik fondlaryny sowrujy hökmündäki mirasy, mirasdüşeri Gurbanguly Berdimuhamedowyň häkimiýeti astynda, henizem dowam etdirilýär.
Abdy Kulyýew, Moskwa, 2002 ý.
«Hereketiň» döredilendigi baradaky habar Türkmenistanyň ilkinji daşary işler ministri Abdy Kulyýewiň ýogalan gününiň ýedi ýyllygyna gabat geldi, ol Türkmenistan garaşsyz bolandan bir ýyl çemesi soň Nyýazowyň režiminiň esasy opponentleriniň birine öwrülipdi.
Kulyýew Baýhanowyň esasy ruhlandyryjysy we ol türkmen we rus dillerinde beren interwýularynda öz toparynyň Türkmenistanyň režimine garşy durmakda Kulyýewiň ýörelgelerine eýerjekdigini gaýta-gaýta dile getirdi.
Baýhanow öz sözleri bilen aýdylsa, ol ýörelgeler «Türkmen halkynyň garaşsyzlygy üçin işlemegi, häkimiýetleriň halka garşy edýän jenaýatçylykly hereketleriniň, bigünä adamlaryň türmä basylmagynyň, jaýlary ýumurmagyň, adamlary emläginden mahrum etmegiň öňüni almagy» aňladýar. Kulyýew ýaly, Baýhanow hem özünde Türkmenistanyň prezidenti bolmak hyjuwynyň ýokdugyny aýdýar. «Kimiň öňbaşçy bolmalydygy maňa bagly däl, özüne kimiň lider bolmalydygyny halkyň özi çözer» diýip, ol Azatlyk radiosyna aýtdy.
Şu ýerde men özümiň Abdy Kulyýewi tanaýandygymy ýaňzytmaly bolsam gerek. Men onuň bilen köp gürleşipdim. Onuň Türkmenistanda demokratiýanyň nähili görnüşde işläp biljegi barada öz pikir-garaýyşlary bardy, şeýle-de ol Azatlyk we Azat Ýewropa radiosynyň gepleşik berýän ýurtlaryndaky wakalara yzygiderli syn edip, öz ýurdunda gaýtalap boljak üstünlikli zatlary gözleýärdi.
Gynansak-da, Abdy Kulyýew beýleki ýurtlardaky demokratiki modelleri Türkmenistanda nähili ornaşdyrmalydygy barada oýlanýan wagtynda Türkmenistandaky syýasy reallyklar üýtgeýärdi, Nyýazowyň hökümeti has repressiw häsiýete geçýärdi we ýurt izolýasiýa barýardy.
Baýhanow Kulyýewiň Türkmenistanyň syýasy ugruny üýtgetmek maksadyny amala aşyrmak üçin ýeterlik wagtynyň we pursatynyň bolmandygyny boýun aldy, ýöne ol Kulyýewiň Nyýazowa garşy ýurduň içinde işlemek isländigini hem ýatlatdy.
«Kulyýew 1998-nji ýylyň 17-nji aprelinde yzyna gelmäge synandy, emma ony Aşgabat aeroportunda tussag edip, döwlet agdarmagy planlaşdyrmakda aýypladylar. Ýöne bagty getirip, ol 20-nji aprelde, Nyýazowyň ilkinji we ýeke gezek Waşingtona resmi sapara baran güni azat edildi.»
Men türkmen durmuşy, diktatura syýasatlary, Türkmen hökümetiniň halka garşy alyp barýan repressiýasy barada öz türme tejribelerimden, tümlügiň içinden gaty kän zat öwrendim.”
Bu ýerde Baýhanowyň özi üçin sapak bolup biljek zatlar hem bar, sebäbi ol hem Moskwada Kulyýew bilen duşuşandygy sebäpli 2003-nji ýylda türmä basyldy hem bäş ýyllap Türkmenistanyň o türmesinden beýleki türmesine geçirilip saklandy.
Baýhanowy öz işiniň ähmiýetine, özüne we «Hereketine» garşy ägirt uly kynçylyklaryň garaşýandygyna garamazdan, Türkmenistanda özgerişlik döredip bilmek ukybyna ynandyran hem hut şol türme ýyllary boldy.
"Men türkmen durmuşy, diktatura syýasatlary, Türkmen hökümetiniň halka garşy alyp barýan repressiýasy barada öz türme tejribelerimden, tümlügiň içinden gaty kän zat öwrendim” diýip, Baýhanow aýtdy.
Emma Baýhanow dürli türmelerde özi ýaly adamlara hem gabat geldi. "Men ol ýerde [türmede] bolamda, köp adam meniň kimdigime, nähili adamdygyma göz ýetirdi. Mysal üçin, bir türmede meniň bilen 3500 adam bardy we beýleki tussaglaryň ählisi meni tanaýardy" diýip, ol aýtdy. "Indi ol adamlar azat, köpüsi şindi hem Türkmenistanda ýaşaýar.»
Baýhanow köp ýyl paýtagt Aşgabatda ýaşan hem bolsa, ol özüniň merkezi Mary welaýatyndandygyny, gündogardaky Lebap welaýatynda hem köp adamy tanaýandygyny aýdýar.
Baýhanowyň düşündirmegine görä, ol adamlaryň ählisi ýuwaşlyk we seresaplyk bilen «Hereketiň» ideýalaryny ýaýradýar. Özem ol syýasy pitnäniň Merkezi Aziýadaky gadymy görnüşlerini birini, poeziýany we edebiýaty öz pikirleriniň ulagy hökmünde saýlap alandygyny aýdýar.
Akmuhammet Baýhanow saz çalyp, aýdym hem aýdýar.
Baýhanow ýazan eserleriniň 10 tom boljakdygyny, olaryň köpüsini tussaglyk ýyllarynda ýa-da 2008-nji ýyldan 2013-nji ýyla çenli, türmeden boşan, emma Aşgabatda öý tussagy şertlerinde ýaşan döwründe ýazandygyny aýdýar.
Ol pikir ýaýratmakda has häzirki zaman serişdelerini ulanmaga hem garşylygynyň ýokdugyny, Türkmenistandaky tanyşlarynyň Azatlyk radiosynda edýän çykyşlaryny sypdyrman diňleýändiklerini we adamlara ýuwaşlyk bilen öz eşiden zatlaryny gürrüň berýändiklerini aýdýar. Emma ol adamlaryň diktator režiminde öz eşiden zatlaryny azat-erkin gaty köp adama ýetirip bilmeýändiklerini hem tassyk edýär.
Baýhanow diýseň agyr, deň bolmadyk söweşe girýär diýsek, oňa kembaha garaldygy bolar. Türkmenistanyň hökümeti üçin iň esasy wezipe hemişe öz-özüni saklamak boldy we bu şeýle bolup hem galýar. Onsoň bu ýurduň içinde mümkin bolan iň kiçijik howp hem uly duşmançylyk bilen garşylanýar.
Baýhanowyň we onuň «Hereketiniň» şu pursatdaky iň uly ähmiýeti, meniň başda hem aýdyşym ýaly, olar täze we Türkmenistany özgertmäge synanmakda hemmeleriň umydy elden bermändigini görkezýär. Hatda bir adamyň ýuwaşja aýdan sözleri hem beýleki birine ullakan umyt berip bilýär.


text:
Ak tam 17-nji iýulda Yragyň mähelleli bazarynda amala aşyrylan ganly bomba hüjümini ýazgardy, «Yslam döwleti» ekstremist topary tarapyndan gurnalan ulag partlatmasynda azyndan 120 adam heläk boldy.
Ak tamyň Milli howpsuzlyk geňeşiniň sözçüsi Ned Praýz 18-nji iýuldaky beýanatynda Yragyň Diýala welaýatyna edilen hüjümi «aýylganç» diýip atlandyrdy we «Yslam döwleti» toparynyň bilkastdan asuda ilaty nyşana almagyny berk ýazgardy.
Diýala welaýatynyň gubernatory Muthana al Tamiminiň aýtmagyna görä, ölenleriň sany 120-ä ýetdi we bu sanyň ýene artmagy mümkin, sebäbi partlama netijesinde ýaraly bolanlar 130 adamy öz içine alýar.
Partlamada Bagdadyň 30 km çemesi gündogar-demirgazygynda ýerleşýän Han Bani Saad şäherindäki jaýlaryň hem bir topary weýran boldy. Bu şäherde esasan şaýylar ýaşaýar we pidalaryň köpüsi Remezan aýynyň soňunda bellenýän Eýd al-Fitr baýramçylygy sebäpli bazara gelen adamlardyr.
“Diýala welaýatynyň gaýratly adamlarynyň we «Yslam döwleti» tarapyndan ýanalýan ähli yraklylaryň adyndan, Birleşen Ştatlar yrak hökümetini we onuň howpsuzlyk güýçlerini, bu terror guramasyny gutarnykly derbi-dagyn etmek işinde goldamagyny dowam etdirer” diýip, Praýz aýtdy.
Şeýle-de ol Waşington Yragyň premýer-ministri Haýdar al-Abadi bilen işleşmek, «Yrakdaky we halkara jemgyýetçiligindäki ýaranlarymyz bilen «Yslam döwleti” toparyny ýok etmek» borçlaryna ygrarly galýar diýdi.
YD jeňçileri bu hüjümiň jogapkärçiligini öz üstlerine alyp, bombaçynyň üç tonna partlaýjy ýüklenen maşyny sürüp barandygyny aýtdylar.
Partlamadan soň gazaba münen adamlar, gaýgy-gamdan we gahardan ýaňa, duran maşynlaryň aýnalaryny döwdüler.
Bu hüjümden soň, habarlarda aýdylmagyna görä, howpsuzlyk güýçleri Diýala welaýatynyň daşyny gurşadylar we ýerli häkimiýetler Eýd baýramçylygyny bellemegi goýbolsun edip, üç günlük ýas yglan etdiler.
"Biziň ýurdumyzda terror nökerlerine hiç bir orun bolmaz, olar jezadan gaçyp gutulmaz. Olaryň jenaýatlary biziň olary gözläp tapmak we jezalandyrmak babadaky erjelligimizi güýçlendirer» diýip, Al-Abadi aýtdy.
Ýerli telewideniýede görkezilen wideoýazgylarda ýykylan jaýlaryň harabalarynyň, ýanan maşynlaryň arasynda pytrap ýatan jeset bölekleri görünýär.
Welaýat geňeşiniň resmisi Mohammed Al-Hamadani partlamada azyndan 50 dükanyň, 75 awtomobiliň weýran bolandygyny aýtdy.
"Bani Saad bazarynda bolan zat bigünä adamlara garşy edilen gyrgynçylyk" diýip, Al-Hamadani aýtdy.
Şu aralykda YD jeňçileri 18-nji iýulda Müsüriň harby barlag nokatlarynda amala aşyrylan we ýurduň bäş harbysyny öldüren hüjümleriň jogapkärçiligini öz üstlerine aldylar.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Penşenbe güni Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan halkara derejesinde Bütindünýä Bosgunlar Güni bellenilip geçilýär.
Bu waka gabatlap ýaýradan hasabatynda BMG-niň Bosgunlar baradaky edarasy geçen ýyl tutuş dünýä boýunça bosgunlaryň sanynyň soňky 18 ýylyň içinde iň ýokary derejä ýetendigini aýdýar.
Bu hasabata görä, geçen ýyl bosgunlaryň sany 45 million 200 müňe ýetipdir. BMG-niň Bosgunlar baradaky edarasy bu ýagdaýa Siriýadaky, Malidäki we käbir beýleki regionlardaky syýasy hem-de harby konfliktleriň has-da itergi berendigini belleýär.
Bu guramanyň maglumatyna görä, diňe Siriýanyň özünde geçen ýyl ýurduň öz içinde ýaşaýan ýerlerini terk eden adamlaryň sany 4 milliondan hem gowrak bolupdyr, ýene 1 million 600 müňden gowragy bu ýurdy terk edip, bosgunlyga çykypdyr.
Bu hasabatda tutuş dünýädäki häzirki bosgunlardan her dördüsinden biriniň owganystanlydygy aýdylýar.


text:
Aýallaryň erkeklerden köp ýaşaýandygy baradaky ýörgünli pikir statistika bilen hem tassyklanýar.
Adam ömrüniň uzaklygy onuň diňe jynsyna bagly bolman, saglyk ýagdaýy we ýaşaýyş şertleri ýaly düýpli sebäplere bagly bolsa-da, statistiki maglumatlardan aýallaryň erkeklerden ortaça 5-8 ýyl artyk ýaşaýandygyny görmek mümkin.
BMG-niň 2014-nji ýyl boýunça maglumatynda, hususan-da Türkmenistanda erkek adamlaryň ömrüniň ortaça uzynlygynyň 65.2 ýaş bolsa, aýallaryň ortaça ýaşynyň 71.5-e deňdigi aýdylýar.
Käbir maglumatlarda aýallaryň ýürek-damar, rak we beýleki agyr kesellerden ölmek, şeýle-de heläkçilikli hadysalarda wepat bolmak töwekgelçiliginiň erkekleriňkiden iki esse pesdigi görkezilýär.
Ýaradylyşy şeýle...
Munuň esasy sebäbi aýallaryň erkeklerden biologiki, genetiki taýdan gurluşynyň tapawutlydygy bilen baglanyşdyrylýar.
Soňky döwürde aýallaryň erkeklerden köp ýaşamagynyň immun sistemasyndaky, ýagny kesellere garşylyk güýjündäki aratapawuda baglydygy hem anyklandy. Tokionyň Medisina we stomatologiýa uniwersitetinden professor Katsuiku Hirokawa aýallaryň immun sistemasynyň erkekleriňkiden has haýal garraýandygyny we şu sebäpden keselçiliklere garşy durmaga has ukyplydygyny anyklady.
Alymlar aýallaryň ýaşamaga we öz-özüni goramaga tebigy taýdan has ukyply bolmagynyň sebäplerini olaryň nesli dowam etdirmek funksiýasy bilen baglanyşdyrýarlar.
Enäniň göwresinde bolan wagtynda-da gyzlaryň oglanlara garanda ýaşamaga has ukyply bolýandygy, saglyk barada maglumat berýän neşirlerde aýdylýar. Ýagny enäniň iýmitlenişi bilen bagly, ýogsa-da enäniň bedeninde içki infeksiýalara degişli keseller we beýleki problemalar dörände oglanlara has uly howp salýandygy, şonda oglan çagalaryň gyzlara garanda 1.5 esse köp düşýändigi aýdylýar.
Tebigy gylyk
Aýallaryň öz durmuşynda has seresaply bolup, erkeklere garanda töwekgelçilikli hereketleri has seýrek etmeginiň sebäplerini hem adamyň tebigy gurluşy bilen düşündirip bolsa gerek.
Işde, hatda öz jan saglygyna degişli meselelerde-de töwekgelçiliklere baş goşmaklyk erkeklere has mahsus häsiýet hasaplanylýar. Erkek adamlaryň öz ukyplaryna aşa baha bermek häsiýetiniň hem erkekleriň ömrüniň uzynlygyna täsir ýetirýändigi aýdylýar.
Aýallaryň bolsa erkeklerden has seresaply bolmagy, öz saglygyna has köp seretmegi, öz emosiýalaryny daşyna çykarmagy, zyýanly endiklerden has gaça durmagy ýaly häsiýetleri-de olaryň has uzak ýaşamaga ukybyny artdyrýar.
Şu günki gün aýallara we erkeklere fiziki, ruhy, sosial-ykdysady taýdan düşýän agram erkekleriňki bilen deňleşýän hem bolsa, aýallaryň erkeklerden has uzak ýaşamagynyň tendensiýasy dowam edýär.
BMG-niň Bütindünýä saglyk guramasynyň maglumatyna görä, dünýä boýunça 2012-nji ýylda doglan gyz çaganyň ömrüniň uzaklygynyň ortaça 73, oglanyňky bolsa 68 ýaş bolar diýlip garaşylýar.


text:
ABŞ -nyň Owganystandaky täze strategiýasyna taýýarlyk işleri ýakyn hepdelerde tamamlanar-diýip, düýn Ak tamyň wekili Robert Gibbs aýtdy.
Onuň sözlerine görä, şol dokumentiň üstünde alnyp barylýan işleriň çäginde prezident Barak Obama we onuň ýakyn geňeşçileri ABŞ-nyň Owganystandaky ilçisi Karl Aýkenberriniň gatnaşmagynda wideokonferensiýa geçirdi.
Şol gün NATO-nyň baş sekretary Anders Fog Rasmussen howpsuzlyk boýunça Bratislawada geçýän konferensiýada: “ Owganystan “Al-Kaýdanyň” bazasyna öwrülmez ýaly NATO bu ýurtda aktiw bolmaly” diýipdir.


text:
Hytaýyň, Ýaponiýanyň we Günorta Koreanyň üç taraplaýyn duşuşyklary regional dartgynlylygy sebäpli 2012-nji ýylda ýatyrylaly bäri ilkinji gezek geçiriljekdigi habar berilýär.
Hytaýyň daşary işler ministrligi sammitiň premýer-ministr Li Kegiangyň Seula saparynyň dowamynda geçiriljekdigini 26-njy oktýabrda tassyklady. Sapar 31-nji oktýabr we 2-nji noýabr aralygynda geçiriler.
Ýaponiýanyň habar serişdeleri sammitiň 1-nji noýabrda geçiriljekdigini habar berdi.
Üç ýurduň arasyndaky özara ýokary derejeli duşuşyklar 2008-nji ýylda esaslandyrylypdy we 2012-nji ýyla çenli ýylda geçirilipdi. Sammitiň ýatyrylmagyna Günorta Koreýanyň we Ýaponiýanyň arasynda Ikinji Jahan Urşy döwründe koreýaly zenanlaryň ýapon esgerleri tarapyndan jynsy taýdan kemsidilmegine degişli meseläniň daşyndaky syýasy dartgynlylyk sebäp bolupdy.
Şeýle-de Ýapon deňzinde kiçi adalaryň üstündäki dawa hem regional gatnaşyklara täsir ýetirdi.


text:
Türkmenistanlylar ýekşenbe güni Gawun baýramyny belleýärler.
Bu gün aýdym-saz konsertlerinden, teatrlaşdyrlan sahnalardan, köpçülikleýin gezelençlerden başga, baýramçylyga gatnaşýanlara datly gawun-garpyzlar hem hödür edilýär.
Gawun baýramy ýurtda 1994-nji ýyldan bäri bellenýär we ol öňki prezident tarapyndan ýurduň belli baýramçylyk seneleriniň hataryna goşuldy.
TDH bu gezekki Gawun baýramyna gabat ýene bir täze gawun sortunyň döredilendigini habar berdi.
Täze gawun seleksioner Ömürguly Ahmedow tarapyndan, «Çal megersek» we «Ak megersek» gawunlarynyň goşulmagy netijesinde döredilipdir.
Täze gawuna «Bagtyýarlyk» adynyň berlendigi habar berilýär.


text:
Duşenbe güni ÝHHG guramasyna ýolbaşçylyk ediji Litwanyň daşary işler ministri Audronius Ažubalis Ukrainanyň daşary işler ministri Konstantin Grişenko bilen telefon gürrüňdeşliginde Ýuliýa Timoşenkonyň tussaglyga alynmagy bilen baglanyşykly waka öz aladasyny bildirdi.
Audronius Ažubalis Ýuliýa Timoşenkonyň işi bilen baglanyşykly sud prosesiniň açyk hem-de adalatly alnyp barylmagynyň möhümligini nygtady.
Geçen hepdäniň anna güni Kiýewiň sudy ýurduň ozalky premýer-ministri Ýuliýa Timoşenkony wagtlaýyn tussag astyna almak barada karar çykardy.
Timoşenko hökümete ýolbaşçylyk eden ýyllarynda wezipesinden hyýanatçylykly peýdalananlykda aýyplanylýar.


text:
Awstriýa döwletiniň paýtagty Wena şäherinde Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 20 ýyllygy mynasybetli ylmy maslahat geçirildi. Maslahatyň işine Türkmenistanyň Awstriýa Respublikasyndaky ilçihanasynyň işgärleri, Wenanyň Diplomatiýa akademiýasynyň, Awstriýanyň Daşary işler ministrliginiň, Bilelikdäki Türkmen-awstriýa jemgyýetiniň wekilleri we beýleki myhmanlar gatnaşdy.
Maslahatda çykyş edenler Türkmen döwletiniň Bitaraplyk derejesiniň halklaryň arasyndaky dost-doganlyk gatnaşyklaryny berkitmekdäki ähmiýetini aýratyn nygtadylar.


text:
Halkara Walýuta Fondy dünýä ykdysadyýeti garaşylyşyndan çalt çöküşden çykýar –diýip, hasap edýär.
“Halkara jemgyýetçiligi tarapyndan görlen aktiw çäreler pozitiw tendensiýalara alyp geldi” diýlip, fonduň täze çap edilen dokladynda bellendi .
Şol bir wagtda-da dünýä ykdysadyeti üçin käbir töwekgellikleriň saklanyp galýandygy–da bellendi.
Halkara Walýuta Fondunyň pul syýasaty we kapital bazarlary boýunça bölüminiň direktory Hose Winalsyň sözlerine görä, ösen ýurtlarda-da, ösýän ýurtlarda-da soňky döwür maliýe durnuklylygynyň pugtalanma tendensiýasy göze ilýär.
“Ýagdaý gowulaşýar, biz maliýe gorpunyň gyrasyndan daşlaşdyk, häzir durnuklylyk görýäris” diýip, Halkara Pul Fondunyň wekili aýdypdyr.


text:
Häzirki wagtda paýtagtyň “Altyn asyr” söwda merkezi ýa-da il içinde “Bäş aýak” diýip atlandyrylýan binanyň içi we daşy dolulygyna sökülýär. Bu binany söküp, rekonstruksiýa etmek işi Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginiň gurluşyk-abatlaýyş kärhanasy tarapyndan alnyp barylýar.
Bu kärhananyň işgärleriniň biriniň aýtmagyna görä, “Altyn asyr” söwda merkeziniň binasy doly rekonstruksiýa edilmeli. Geçen asyryň 90-njy ýyllarynda gurlan daşy mermer bilen örtülen bu bina paýtagtyň turistik ýerleriniň biri hasaplanýar.
Bu bina paýtagtdaky beýleki binalardan özüniň özboluşly arhitekturasy bilen tapawutlanýar. Ýokarsynda uzyn şpili bolan bu bina piramida görnüşinde gurlup, onuň gapdallarynda bäş sütüni bar. Bäş welaýaty aňladýan bu sütünler il içinde oňa “bäş aýak” diýip at goýulmagyna sebäp bolupdy. Bu iki gatly binanyň içinde häzire çenli söwda nokatlary, işewürleriň ofisleri we restoran ýerleşýärdi.
Häzir bu binanyň daşyna örtülen mermerler we beýleki bezeg elementleri sökülipdir. Bu binada ýerleşen söwda nokatlarydyr, ofisler we restoran hem göçürilip, binanyň içi doly sökülip, diwarlary, ýagny diňe “skeleti” galypdyr.
Bu bina bilen bagly alnyp barylýan işleriň sebäpleri hakynda häkimiýetler tarapyndan halka hiç hili resmi maglumat berlenok. Emma bu ymaraty rekonstruksiýa edýän kärhananyň işgäriniň sözlerinden çen tutsaň, onda bu iş 2017-nji ýylda Türkmenistanda geçiriljek Aziada sport ýaryşlaryna çenli paýtagty täzeden gurmak işleriň çäginde alnyp barylýar. Efirde adynyň agzalmagyny islemedik gurluşykçy agzalan halkara oýunlara çenli, sport ýaryşlarynyň geçjek ýeriniň töweregindäki ähli binalaryň rekonstruksiýa edilmelidigini aýdýar.
Gepiň gerdişine görä ýatladyp geçsek, “Altyn asyr” binasy paýtagtyň günorta böleginde Garaşsyzlyk parkynyň çäginde, 2017-nji ýylda geçjek halkara Aziýa oýunlarynyň Olimpiýa şäherçesiniň golaýynda ýerleşýär.
Häzirki wagt “Bäş aýakda” alnyp barylýan bu rekonstruksiýa işleri üçin döwlet gaznasyndan näçe pul serişdesiniň goýberilýändigi barada habar berilmeýär. Bu ymaratyň nähili rekonstruksiýa ediljekdigi, ondan soň nähili boljakdygy barada hem anyk maglumat ýok.
Ozaly prezident S.Nyýazow döwründe “Altyn asyr” söwda merkeziniň binasyna garaşsyzlygyň simwollarynyň biri hökmünde garalýardy. Bu ýerde dürli köpçülikleýin çäreler geçirilýärdi. Emma soňky ýyllarda bu binanyň töwereginde köpçülikleýin çäreleriň geçirilmesi galdy.


text:
Gazagystanyň döwlet gümrük gullugynyň ozalky başlygy Serik Baýmaganbetow öz wezipe borçlaryny hyýanatçylykly peýdalanmakda we para almakda aýyplanyp tussag edildi.
Onuň tussag edilmegi baradaky habar Gazagystanyň maliýe polisiýasynyň duşenbe güni ýaýradan beýanatynda yglan edildi.
Baýmaganbetow Gazagystanyň Döwlet gümrük kontrollygy komitetiniň başlygy hökmünde 2011-nji ýylyň maý aýyndan şu ýylyň 2-nji fewralynda wezipesinden boşadylýança işledi.
Mundan ozal ol Gazagystanyň daşary işler ministri hem-de prezident administrasiýasynyň güýç ulanyjy bölüminiň başlygy bolup işläpdi.
Şeýle hem, “Interfaksyň” maglumatyna görä, Žanaözen şäheriniň häkimi Orak Sarbopeýew hem döwlet serişdelerini ogurlanlykda güman edilip, tussag astyna alnypdyr.
Ýakynda Žanaözen şäherinde işgärler bilen polisiýanyň arasynda bolan çaknyşyklarda azyndan 16 adam ölüpdi.


text:
Fransuz resmileri Normandiýanyň Rouen şäherindäki barda bolan ýangynyň azyndan 13 adamy öldürip, altysyny ýaralandygyny aýdýarlar.
"Kuba Libre" barynyň ýerzemin otagynda, şäheriň merkezinde dörän ýangyn gijeýarym töwereginde, doglan gün dabarasy mahalynda başlanypdyr. Içeri işler ministri Bernard Cazeneuve 6-njy awgustda ýangynyň sebäplerini anyklamak üçin derňew geçirilýändigini aýtdy.
Habarlarda aýdylmagyna görä, doglan gün tortundaky şemler ýangyna sebäp bolupdyr.
Pidalaryň 18-25 ýaş aralygyndaky ýaşlardygy, olaryň jaýyň ýokarsyndaky materiala ot düşende dörän zäherli gazdan ölendigi aýdylýar.
Ýaralylaryň biriniň ýagdaýy has agyr.


text:
Birleşen Ştatlaryň Ukrainadaky ilçisi Geoffrey Pyatt bu regionda parahatçylygyň orun almagy üçin Orsýetiň gündogar Ukraina babatdaky çemeleşmesini üýtgetmeginiň zerurdygyny aýtdy.
Pyatt 6-njy maýda Kiýewde AÝ/AR bilen söhbetdeş bolanda Orsýet Ukrainanyň Donetsk we Luhansk regionlaryndaky orsýetçi separatistleri ýarag, şol sanda öz öndüren tanklary we raketalary, uçara garşy sistemalary bilen üpjün edýär diýdi.
Ol gündogar Ukrainadaky söweşiň merkezinde galan Donbas halkynyň agressiw propaganda we ýalňyş maglumat bermek kampaniýasynyň nyşanasyna öwrülendigini hem sözüne goşdy.
"Orsýetiň maglumat urşy örän täsirli» diýip, Pyatt Orsýetiň döwlet eýeçiligindäki mediasynyň ABŞ we Kiýew parahatçylyk şertnamasynyň durmuşa geçirilmegini bökdeýär diýip berýän habarlaryny nazara alyp aýtdy.
"Birleşen Ştatlar Ukrainany ýarag bilen üpjün etmeýär, biz, elbetde, parahatçylyk prosesini we atyşygyň bes edilmegini goldaýarys" diýip, ol aýtdy.
Pyatt Birleşen Ştatlaryň Ukrainanyň özygtyýarlylygyna we toprak bütewiligine, şeýle-de ukrain prezidenti Petro Poroşenkonyň parahatçylyk planyna goldaw berýändigini nygtady. "Biziň ählimiz parahatçylyk isleýäris» diýip, Pyatt aýtdy.
"Parahatçylygyň ýol almagy üçin Orsýetiň öz çemeleşmesini üýtgetmegi zerur.»
Emma muňa garamazdan, ol bu ýerde Orsýetiň we separatistleriň söweşi gaýtadan başlamaga taýýarlyk görýändiklerini aňladýan görkezijileriň bardygyny belledi.
"Biz Orsýetiň Noworossia diýilýän goşuna örän ykjam tälim programmasyny gurnandygyny bilýäris» diýip, amerikan ilçisi aýtdy.
"Onsoňam biz Orsýetiň ýer-asman raketa sistemalaryny ukrain territoriýasynyň içindäki aragatnaşyk liniýasyna örän golaý getirendigini bilýäris» diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Şeýle-de Pyatt Donetsk regionynyň separatist lideri Aleksandr Zaharçenkonyň golaýdaky beýanatyny ýatlatdy, ol käbir neşirlere esasy maksadyň tutuş regiony kontrol astyna almakdan ybaratdygyny aýdypdy.
"Eger Zaharçenkonyň maksady şu bolsa, ol ylalaşygy okamandyr ýa-da fewral aýynda Minskde gol çeken şertnamasy ýadyna düşenok" diýip, Pyatt AÝ/AR-na aýtdy.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Fransiýanyň Lunel şäherinde yslamçy söweşijileriň öňüni almak boýunça çäreleriň çäginde ýörite polisiýa tarapyndan bäş adamyň tussag edilendigi habar berildi.
Polisiýadaky çeşmeler 27-nji ýanwarda tussag edilenlerden ikisiniň ýakynda Siriýadan gaýdyp gelendigini habar berdiler.
Lunel şäheriniň polisiýanyň üns merkezine düşmeginiň öňüsyrasynda media serişdeleri ýerli ýaş adamlaryň 20 çemesiniň Siriýa gidendigini habar beripdi. Olaryň 18 we 30 ýaş aralygyndaky altysy Siriýada wepat boldy.
Fransiýa we Ýewropanyň beýleki ýurtlary ýaragly söweşijileriň topary 7-nji we 9-njy ýanwar aralygynda “Charlie Hebdo” satiriki žurnala we halal azyk önümleriniň dükanyna hüjüm edip, 17 adamy, şeýle-de polisiýanyň bir zenan işgärini atyp öldürensoň yslamçy söweşijilere garşy göreşini güýçlendirdiler.


text:
Gazagystanyň milli puly teňňe amerikan dollary babatyndaky hümmetini ýene ýitirdi. Merkezi Aziýanyň iň uly ykdysadyýeti global derejede nebitiň bahasynyň pese gaçmagyndan we Orsýetdäki ykdysady krizisiň täsirini başdan geçirýär.
14-nji dekabrda Gazagystanyň banklary gazak teňňesiniň bahasyny bir amerikan dollary babatynda 334 teňňe möçberinde kesgitläpdi.
Bu görkeziji Gazagystanyň hökümetiniň 20-nji awgustda milli puluň hümmetini saklamak boýunça resmi çärelerden doly el çekeli bäri teňňäniň bahasynyň iň pes derejesidir.
Şu ýylyň başyndan bäri gazak teňňesi öz hümmetiniň 80% çemesini ýitirdi.


text:
ABŞ-nyň sürüjisiz uçarynyň gündogar Owganystanda amala aşyran bolmagy güman edilýän hüjümi zerarly ilat arasyndaky adam pidasy barada gapma-garşylykly maglumatlar gowuşýar.
AP agentligi 28-nji sentýabrda Nangarhar welaýatyndan kanun çykaryjy Esmatullah Şinwarini sitirläp, hüjümiň netijesinde bir ýaşaýyş jaýa zarba urlup azyndan 13 adamyň ölümine sebäp bolandygyny habar berdi. Bu jaýda ýerli tire-taýpanyň lideriniň haj zyýaratyndan Saud Arabystanyndan gaýdyp gelmegini bellemek üçin adamlaryň jemlenendigi aýdyldy.
Şinwari tire-taýpanyň lideriniň we ýene 11 adamyň hüjümde ýaralanandygyny aýtdy.
Şol bir wagtda-da ýerli polisiýanyň başlygy Mohammed Alini sitirläp, berlen maglumatlarda hüjümiň netijesinde 18 adamyň, şol sanda “Yslam döwleti” toparynyň 15 söweşijisiniň we üç raýatyň heläk bolandygy habar berildi.
ABŞ-nyň Owganystandaky harbylarynyň metbugat-wekili “Nangarhar welaýatynyň “Arçin etrabynda terrora garşy zarbalary” tassyklady we parahat ýaşaýjylaryň arasyndaky pidalar barada maglumatlaryň derňelýändigini aýtdy.
Owgan we amerikan güýçleri etrapda ençeme aý bäri YD toparynyň söweşijilerine garşy söweşip gelýärler. ABŞ-nyň howa hüjümleriniň netijesinde ýaşaýjylaryň heläk bolýandygy barada maglumatlar ABŞ-nyň we Owganystanyň hökümetleriniň arasynda güýçli dartgynlylyga sebäp bolýar.