text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi
2016-njy ýylyň 14-nji oktýabrynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda käbir resminamalaryň taslamalaryna garaldy hem-de döwlet maksatnamalaryny durmuşa geçirmek bilen baglanyşykly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.
Döwlet Baştutanymyz mejlisiň gün tertibini yglan edip,Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy A.Nurberdiýewa söz berdi. A.Nurberdiýewa ýurdumyzyň hukuk binýadyny mundan beýläk-de pugtalandyrmak, durmuş we ykdysady özgertmeleri kanunçylyk taýdan üpjün etmek, şeýle hem Mejlisiň 15-nji oktýabrda geçiriljek nobatdaky maslahatyna taýýarlyk görmek boýunça alnyp barylýan işler barada habar berdi.
Häzirki döwürde milli parlamentiň komitetlerinde ýurdumyzyň täze kanun taslamalaryny taýýarlamak, hereket edýän namalara Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň rejelenen görnüşiniň kadalaryna laýyklykda üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek boýunça işler dowam edýär. Deputatlar ýerli häkimiýet edaralarynyň wekilleri bilen işjeň gatnaşykda bolup, ilat arasynda düşündiriş işlerini alyp barýarlar we saýlawçylaryň tekliplerini öwrenýärler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow habary diňläp, milli kanunçylyk binýadyň Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe milli däpleriň oňyn ýörelgelerini we döwrebap meýillere açyklygyny özünde jemleýändigini belledi.
Döwlet Baştutanymyz deputatlaryň ünsüni raýatlyk edaralarynyň ornuny pugtalandyrmak ýaly meselelere çekip, ähli kanunçylyk işiniň jemgyýetimiziň bähbidine gönükdirilmelidigini aýtdy. Çünki halkymyzyň ynamyna mynasyp bolan deputatlaryň esasy wezipesi ilatyň bähbitlerini nazarda tutup, kanunçylyk taslamalarynda döwletimiziň durmuş ulgamynyň möhüm ugurlaryny beýan etmekden ybaratdyr.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow ýurdumyzyň DIM-niň alyp barýan işi, şu ýylyň 26-27-nji noýabrynda Aşgabatda Durnukly ulag ulgamy boýunça Ählumumy maslahaty geçirmäge görülýän taýýarlyk barada habar berdi.
Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň dünýä bileleşiginiň giň goldawyna hem-de ykrarnamasyna eýe bolan özara peýdaly sebitara we halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek boýunça öňe sürýän işjeň başlangyçlarynyň ähmiýeti bellenildi. Birleşen Milletler Guramasynyň 2014-nji we 2015-nji ýyllarda ulag meseleleri boýunça kabul eden iki sany ýörite Kararnamalary munuň aýdyň subutnamasydyr. Olaryň esasynda indiki aýyň ahyrynda paýtagtymyzda Durnukly ulag ulgamy boýunça birinji Ählumumy maslahaty geçiriler. Onuň işine dünýäniň köpsanly ýurtlaryndan ýokary derejedäki wekiliýetler, onlarça halkara guramalarynyň ýolbaşçylary we wekilleri gatnaşarlar.
Mälim bolşy ýaly, şu ýylyň 25-nji martynda hormatly Prezidentimiziň Karary bilen bu maslahata taýýarlyk görmek we ony geçirmek boýunça Guramaçylyk komiteti döredildi. Şeýle-de, BMG-niň birnäçe ugurdaş düzümleri, şol sanda Ykdysady we durmuş meseleleri boýunça departamenti bilen özara gatnaşyklaryň yzygiderli esasda alnyp barylýandygy bellenildi. BMG-niň wekiliýetiniň Aşgabada bolan saparynyň, Türkmenistanyň wekiliýetiniň Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň şu ýylyň sentýabr aýynda geçirilen 71-nji mejlisiniň çäklerinde geçirilen duşuşyklarda ýurdumyzda boljak ählumumy maslahata taýýarlygyň möhüm ugurlary degişli derejede ara alnyp maslahatlaşyldy.
Türkmenistanyň degişli döwlet edaralarynyň Ykdysady we durmuş meseleleri boýunça departamenti we Halkara awtomobil ulaglary birleşmesi bilen bilelikde öňde boljak maslahatyň meýilnamasynyň taýýarlanandygy, onuň maksatnamasynyň syýasy, işewürlik, tanyşdyryş dabaralary, şertnamalaýyn-hukuk, gepleşikleri geçirmek, amaly-tejribe ýaly ugurlardan ybarat taslamasynyň üstünde degişli işleriň alnyp barlandygy habar berildi.
Forumyň gün tertibine ulag-aragatnaşyk ulgamyndaky hyzmatdaşlygyň dürli ugurlary, onuň Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmekdäki ähmiýeti bilen baglanyşykly meseleleriň toplumy girizildi. Maslahatyň çäklerinde birnäçe halkara konwensiýalaryna we ylalaşyklaryna, jemleýji resminamalara gol çekmek meýilleşdirilýär.
Şunuň bilen baglylykda, bu möhüm waka taýýarlyk bilen bir hatarda, hormatly Prezidentimiziň goldaw bermeginde dünýä jemgyýetçiligini Ählumumy maslahatyň maksatlary hem-de ähmiýeti bilen tanyşdyrmaga, şeýle hem guramaçylyk meselelerine mümkinçilik berýän Internet-saýt işlenip taýýarlanyldy we açyldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow halkara gün tertibiniň möhüm meseleleri boýunça işjeň hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň we ösdürmegiň ýurdumyzyň daşary syýasat ugrunyň esasy taraplarynyň biridigini belläp, häzirki wagtda ulag ulgamyndaky hyzmatdaşlygyň ählumumy durnukly ösüşiň möhüm şerti hökmündäki ähmiýetini ýokarlandyrýandygyny aýtdy.
Ulag ulgamy dünýä hojalyk gatnaşyklarynyň durnukly we deňeçer ösüşine göni täsiri bolan dünýä ykdysadyýetiniň möhüm tapgyrlarynyň biri bolup durýar. Bu ugurdaky, şol sanda Birleşen Milletler Guramasynyň çäklerindäki işjeň halkara gatnaşyk ugurlaryna ygrarly bolan Bitarap Türkmenistan daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen köpugurly ulag-aragatnaşyk geçelgelerini döretmek boýunça giň möçberli düzümleýin taslamalary durmuşa geçirmek bilen, olaryň ýerine ýetirilmegi ugrunda anyk başlangyçlary öňe sürýär diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady.
Sebitleýin hem-de yklymlaýyn ähmiýetli möhüm ulag-üstaşyr we logistik merkez hökmündäki ornuny barha pugtalandyrýan ýurdumyz geografiki taýdan amatly ýerleşmek bilen, bu ugurda bar bolan ägirt uly kuwwatlyklaryny umumadamzat bähbidine durmuşa geçirmäge gyzyklanma bildirýär.
Bu barada aýtmak bilen, hormatly Prezidentimiz ulag ulgamy ýaly möhüm ugurda özara peýdaly halkara hyzmatdaşlygynyň mundan beýläk-de ösdürilmeginde netijeli goşant boljak Ählumumy maslahatyň örän uly ähmiýetiniň bardygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz wise-premýere, DIM-niň ýolbaşçysyna foruma taýýarlygyň ýokary guramaçylyk derejesini we ähli degişli guramaçylyk meseleleriniň çözgüdini öz wagtynda üpjün etmek boýunça birnäçe tabşyryklary berdi.
Döwlet Baştutanymyz mejlisiň barşynda B.Niýazliýewi başga işe geçmegi sebäpli, Türkmenistanyň daşary işler ministriniň orunbasary wezipesinden boşadyp, ony Türkmenistanyň Russiýa Federasiýasyndaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi wezipesine bellemek hakynda degişli resminamalara gol çekdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew gözegçilik edýän ulgamlarynda alnyp barylýan işler hem-de Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň Aşgabat şäherinde geçiriljek XIX maslahatyna görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi. Paýtagtymyzyň “Mekan” köşgünde geçiriljek maslahata daşary ýurtlardan hem-de ýurdumyzdan Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň agzalary gatnaşarlar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň işiniň birleşdiriji ähmiýetini belledi. Onuň alyp barýan netijeli işleri oňyn döwletara gatnaşyklaryny ösdürmäge, ählumumy abadançylygynyň maksatlaryna laýyk gelýän özara bähbitli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga uly goşant bolup durýar.
Milli Liderimiz dünýäniň dürli künjeklerinde kowçum bolup ýaşaýan türkmenler bilen ynsanperwer-medeni gatnaşyklary mundan beýläk-de pugtalandyrmagyň Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridigini belläp, wise-premýere Dünýä türkmenleriniň ynsanperwer birleşiginiň XIX maslahatynyň ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilmegini üpjün etmegi tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Mämmedowa Garaşsyzlygymyzyň şanly 25 ýyllygy mynasybetli geçirilmegi meýilleşdirilýän baýramçylyk çärelerine, şol sanda 15-nji oktýabrda Aşgabatda “Ýaňlan, Diýarym!” telebäsleşiginiň jemleýji tapgyryny geçirmäge görülýän taýýarlyk işleri barada hasabat berdi.
Wise-premýeriň belleýşi ýaly, Türkmenistanyň Prezidentiniň “Türkmeniň Altyn asyry” bäsleşiginiň çäklerinde her ýylda ýaş ýerine ýetirijileriň arasynda geçirilýän döredijilik gözden geçirilişine 715 aýdymçy gatnaşdy. Onuň etrap, şäher we welaýat tapgyrlarynyň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek boýunça degişli işler alnyp baryldy. Şunda, jemleýji bäsleşige gatnaşmaga ýurdumyzyň welaýatlaryndan we Aşgabat şäherinden ýaş aýdymçylaryň 12-si hukuk gazandy. Olar Döwlet medeniýet merkeziniň Mukamlar köşgünde geçiriljek jemleýji gala-konserte gatnaşarlar. Şol ýerde hem bäsleşigiň jemleri jemlenip, ýeňijiler sylaglanylar.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, şanly Garaşsyzlygymyzyň 25 ýyllyk baýramy mynasybetli geçiriljek dabaralaryň ýokary ruhubelentlige beslenmelidigini aýtdy. Döwlet Baştutanymyz täze zehinleri ýüze çykarmak, ýaş ýerine ýetirijileri milli medeni mirasymyza işjeň çekmek maksady bilen geçirilýän “Ýaňlan, Diýarym!” döredijilik bäsleşiginiň ähmiýetini belledi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bäsleşigiň jemleýji tapgyrynyň ýokary guramaçylyk derejesiniň üpjün edilmegine ünsi çekip, wise-premýere birnäçe degişli tabşyryklary berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň Prezidentiniň Diwanynyň we Ministrler Kabinetiniň iş dolandyryjysy Ş.Durdylyýew paýtagtymyzy mundan beýläk-de abadanlaşdyrmak bilen baglanyşykly alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Häzirki döwürde halkymyzyň durmuş ulgamynyň üpjünçiligini möhüm döwlet wezipesi hökmünde kesgitlän milli Liderimiziň tabşyryklaryna laýyklykda, täze binalary gurmak we ozal bar bolan ýaşaýyş toplumlaryny abadanlaşdyrmak, binalaryň daşky we içki görnüşini döwrebaplaşdyrmak boýunça meýilnamalaýyn işler alnyp barylýar. Şu günki güne çenli paýtagtymyz boýunça ýaşaýyş jaýlarynyň 2084-sinde abatlaýyş işleri ýerine ýetirildi. 1162 desgada bolsa bu işler batly depginlerde alnyp barylýar.
Ýol-ulag düzüminiň ösdürilmegine, şol sanda ýokary halkara ülňülerine laýyk gelýän döwrebap awtomobil ýollarynyň we köprüleriň, ýerüsti we ýerasty geçelgeleriň gurluşygyna, ýol-ulag babatda sazlaşykly hereketiň üpjün edilmegine, şeýle hem ähli degişli düzümleriň utgaşykly işiniň ýola goýulmagyna aýratyn ähmiýet berilýär. Şäherde inženerçilik-tehniki ulgamy, energiýa geçirijileri döwrebaplaşdyrmak, gök zolaklary döretmek, paýtagtymyzyň ähli etraplarynyň köçelerini we seýilgählerini döwrebaplaşdyrmak işleri yzygiderli gözegçilikde saklanýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň baş şäheriniň hemmetaraplaýyn we toplumlaýyn esasda ösdürilmeginiň ägirt uly ähmiýetiniň bardygyny belläp, ähli degişli düzümleriň sazlaşykly işiniň üpjün edilmegine we adamlaryň amatly ýaşaýyş-durmuş şertlerini üpjün etmegiň hasabyna şäher gurşawynyň gowulandyrylmagyna aýratyn ünsi çekdi. Döwlet Garaşsyzlygynyň 25 ýyllyk baýramçylygynyň örän möhümdigini belläp, milli Liderimiz şanly sene mynasybetli gurlup ulanmaga berilmegi meýilleşdirilýän ähli binalarda gurluşyk we timarlaýyş işlerini öz wagtynda tamamlamagyň möhümdigini nygtady.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Satlykow jemgyýetçilik ulagynda ýolagçylary gatnatmak işlerini kämilleşdirmek boýunça ýurdumyzyň Awtomobil ulaglary ministrliginiň durmuşa geçirýän çäreleri barada hasabat berdi.
Wise-premýeriň belleýşi ýaly, bu ugurda amala aşyrylýan işleriň baş maksady ýolagçylar üçin ýokary derejeli oňaýlyklary döretmekden, hyzmat ulgamyna häzirki zamanaň ösen tehnologiýalaryny ornaşdyrmakdan, şeýlelikde, jemgyýetçilik ulaglarynda häzirki döwrüň talabyna laýyk gelýän usullary döretmekden ybaratdyr.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, awtomobil ulaglary pudagyny häzirki döwrüň talabyna laýyk derejede ösdürmek, onuň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak, jemgyýetçilik ulaglarynda hyzmatlaryň täzeçil guralyny döretmek we häzirki zaman iş tejribesini ornaşdyrmak we döwrebaplaşdyrmak boýunça birnäçe tabşyryklary berdi.
Milli Liderimiz ýolagçy gatnatmagyň häzirkizaman ulgamynyň döredilmegi bilen baglanyşykly meseleleri hemişe üns merkezinde saklamak, bu ugur boýunça gelip gowuşýan teklipleri öwrenmek barada wise-premýere anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ý.Kakaýew ýangyç-energetika toplumynyň düzümleýin edaralaryndaky işleriň ýagdaýy hem-de Türkmenistanyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin maksatnamasyny iş ýüzünde durmuşa geçirmek maksady bilen görülýän çäreler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzyň nebitgaz senagatynyň ägirt uly kuwwatyndan netijeli peýdalanmak wezipelerine ünsi çekdi. Şol wezipeleriň çözülmegi bolsa sebitleriň toplumlaýyn senagatlaşdyrylmagyna, dünýä bazarlarynda bäsdeşlige ukyply önümleriň öndürilişini artdyrmaga we degişlilikde Türkmenistanyň ykdysady kuwwatynyň pugtalandyrylmagyna, halkymyzyň abadançylygynyň ýokarlandyrylmagyna ýardam etmelidir.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Ereşow gözegçilik edýän ulgamlaryndaky işleriň ýagdaýy hem-de Türkmenistanyň Senagat ministrligi tarapyndan ýurdumyzda elektron we elektrotehniki pudagy kemala getirmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Elektron ölçeýjileri öndürmek üçin degişli enjamlary satyn almak boýunça guralan halkara bäsleşiginiň netijeleri barada habar aýdyldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, tutuş halk hojalyk toplumyny mundan beýläk-de okgunly ösdürmek üçin milli elektron senagatyny döretmegiň wajypdygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanda elektron enjamlaryň dürli görnüşlerini öndürýän kärhanalary döretmek boýunça döwlet maksatnamasynda kesgitlenen wezipeleri üstünlikli ýerine ýetirmek üçin olary innowasion, ýokary tehnologiýaly we energiýany tygşytlaýan enjamlar bilen üpjün etmegiň, ýokary hünärli hünärmenleri taýýarlamagyň möhümdigini aýtdy.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz özümizde öndürilýän ýokary hilli hem-de elýeterli harytlaryň hasabyna içerki islegleri kanagatlandyrmak maksady bilen ähli çäreleri görmegiň wajypdygyny belläp, bu babatda wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Hojamämmedow gözegçilik edýän düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, şeýle hem “Türkmenistanda iş üpjünçilik ulgamyny kämilleşdirmegiň we täze iş orunlaryny döretmegiň 2015-2020-nji ýyllar üçin Maksatnamasynda” bellenilen wezipeleri ýerine ýetirmek maksady bilen alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiziň garamagyna Maýyplygy bolan adamlaryň zähmet we iş üpjünçilik çygryndaky hukuklarynyň doly durmuşa geçirilmegini üpjün etmek boýunça amala aşyrylmaly çäreleriň Meýilnamasyny tassyklamak hakyndaky Kararyň taslamasy hödürlendi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, mümkinçiligi çäkli bolan adamlaryň ukyp-başarnygyna görä zähmet hukuklaryny amala aşyrmaklary üçin zerur bolan şertleriň döredilmegi ýurdumyzyň alyp barýan döwlet syýasatynyň möhüm ugrudygyny belledi. Maýyplaryň iş we telekeçilik mümkinçilikleriniň, jemgyýetçilik işini guramak höwesiniň ösdürilmegine şert döredýän zerur işler alnyp barylmalydyr.
Döwlet Baştutanymyz hödürlenen Karara gol çekip, wise-premýere bu resminamanyň ýerine ýetirilişini gözegçilikde saklamagy, tabşyrdy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň ähli sebitlerinde bina edilýän ýaşaýyş jaýlarynda ilatyň ähli gatlaklary, şol sanda maýyplar üçin amatly ýaşaýyş gurşawynyň döredilmeginiň möhüm ähmiýetiniň bardygyny belledi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Atdaýew gözegçilik edýän ulgamlaryndaky işleriň ýagdaýy hem-de «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynyň çäginde ýerleşýän söwda kärhanalarynyň işi, dynç alýanlar üçin ähli şertleri döretmek, olara döwrüň talaplaryna laýyk gelýän ýokary hilli hyzmatlary hödürlemek babatda görülýän çäreler barada hasabat berdi.
Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyzyň garamagyna milli syýahatçylyk zolagynda ýerleşýän söwda kärhanalarynda “milli syýahatçylyk zolagynyň subýektleriniň” hukuk ýagdaýynyň berilmegi barada hereket edýän Kanunlara üýtgetme girizmek baradaky teklip hödürlenildi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, durmuş-ykdysady wezipeleri, şol sanda sarp ediş bazaryny daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan, özümizde öndürilýän önümler bilen doldurmak boýunça wezipeleri nazara almak bilen, söwda pudagyny ösdürmäge täzeçe çemeleşmegiň, söwda işiniň subýektleri bilen işewürligi giňeltmek üçin mümkinçilikleri döretmegiň wajypdygyny belledi.
Hormatly Prezidentimiz söwda ulgamyny giňeltmegiň, sarp edijileriň bähbitlerine laýyk gelýän köp derejeli söwda ulgamyny döretmegiň içerki önümçiligiň durnukly ösmegine ýardam edýändigini belläp, halkara derejeli "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda söwda düzümini ösdürmegiň wajypdygyny aýtdy.
Milli Liderimiz döwletimiz tarapyndan söwda ulgamyna berilýän goldaw çäreleriniň netijeliligini içgin seljermegiň we zerur bolan halatynda syýahatçylyk zolagynda söwda işini alyp barmagyň özüni çekijiligini ýokarlandyrmaga gönükdirilen gurallary işläp taýýarlamagyň wajypdygyny aýdyp, bu babatda wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary R.Bazarow ýurdumyzyň ekerançylyk meýdanlarynda alnyp barylýan möwsümleýin oba hojalyk işleri barada hasabat bermegiň çäklerinde, güýzlik bugdaý ekişini öz wagtynda tamamlamak boýunça ähli zerur çäreleriň durmuşa geçirilýändigini aýtdy. Häzirki döwre çenli 685 müň 344 gektar meýdanda ekiş geçirildi. Bu bolsa ýyllyk meýilnamanyň 90,18 göterimine barabardyr. Ekiş bilen bir hatarda bugdaý ekilen meýdanlarda ideg işleri, gögeriş suwuny tutmak utgaşykly alnyp barylýar.
Häzirki wagtda ýurdumyzda pagta ýygymy hem gyzgalaňly dowam edýär. Şu güne çenli Watan harmanyna 933 müň 313 tonna pagta hasyly tabşyrylyp, bu baradaky meýilnama 88,89 göterim ýerine ýetirildi.
Şol bir wagtyň özünde Daşoguz we Lebap welaýatlarynda şaly oragy, Balkan we Mary welaýatlarynda bolsa gant şugunduryny ýygnamak işleri alnyp barylýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, möwsümleýin oba hojalyk işlerini, ilkinji nobatda bolsa pagta ýygym möwsümini gowşamaýan depginde alyp barmagy talap etdi. Daýhanlaryň yhlasly zähmeti bilen ösdürilip ýetişdirilen pagta hasyly doly ýygnalyp alynmalydyr diýip, milli Liderimiz belledi.
Pudagyň öňünde durýan wezipeleri kesgitläp, döwlet Baştutanymyz olaryň üstünlikli ýerine ýetirilmegi ýurdumyzda önümçiligiň möçberleriniň ýokarlanmagyny şertlendirýändigini aýtdy. Milli Liderimiz ýurdumyzyň obasenagat toplumyna gözegçilik edýän wise-premýere güýzlük bugdaý ekişini öz wagtynda tamamlamagyň zerurdygyna ünsi çekdi we munuň geljekki bol hasylyň oňyn binýadyny emele getirýändigini belledi.
Döwlet Baştutanymyz ýygnananlara ýüzlenip, ýakynda ýene-de bir kitabyny – «Türkmenistan» atly eserini ýazyp gutarandygyny aýtdy. Bu eserde mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 25 ýylynyň dowamynda mähriban halkymyz tarapyndan bitirilen asyrlara barabar işler barada gürrüň berilýändigini, bu kitabyň 21-nji oktýabrda geçiriljek Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisine gatnaşyjylara gowşuryljakdygyny aýtdy.
Milli Liderimiz wise-premýerler S.Toýlyýewe we G.Mämmedowa ýüzlenip, döwlet Garaşsyzlygymyzyň 25 ýylynyň içinde berkarar Watanymyzyň gazanan ajaýyp üstünlikleriniň, ýeten belent sepgitleriniň mähriban halkymyza we dünýä bileleşigine giňden ýetirilmelidigini aýtdy hem-de täze kitabyň tanyşdyryş çäresi geçirilse, maksadalaýyk boljakdygyny belledi.
Mejlisiň barşynda şeýle hem döwlet durmuşynyň beýleki käbir meselelerine garaldy we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň mejlisini jemläp, oňa gatnaşanlara berk jan saglyk we halkymyzyň bagtyýar we abadan durmuşyny, eziz Watanymyzyň gülläp ösmegini üpjün etmegiň bähbidine alyp barýan işlerinde üstünlikleri arzuw etdi.
TDH


c: text/html

text:
Damask Arap Ligasyna agza döwletleriň Siriýadaky gandöküşligi togtatmak baradaky plany bilen ylalaşdy.
Ýurtda maý aýyndan bäri prezident Başar al-Assadyň häkimiýetden gitmegini talap edýän protestler henizem dowam edýär.
Kataryň premýer-ministri Hamid bin Jasim al-Taniniň sözlerine görä, häkimiýetler oppozisiýanyň çykyşlarynyň üns merkezindäki goşuny ilatly merkezlerden çykarmaga taýýar.
Jasim al-Tani çarşenbe güni Arap Ligasynyň Kairdäki duşuşygyna gatnaşandan soňra, Damask protestler wagtynda tussag edilenleri boşatmaga we daşary ýurtly žurnalistleriň Siriýadaky wakalar barada habar bermegine päsgelçilik döretmezlige ylalaşdy diýdi.
Ýöne Siriýanyň oppozisiýasy Damaskyň beren wadalarynda tapyljakdygyna şübhe bildirdi. Amerika bolsa Başar al-Assadyň kanunylygyny ýitirendigini we onuň wezipesinden gitmelidigini gaýtalady.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
"TürkmenÄlem 52° E" Milli aragatnaşyk hemranyň tehniki häsiýetnamalary aşakdakylardan ybaratdyr:
Orbitasy: GEO
Oribitadaky eýeleýan pozisiýasy: 52°E
Radioýygylyk diapazony: Ku
Transponder sany: 38
Agramy: 4,7 t
Şöhle sany: 3 (Gündogar, Günbatar we Ýakyn
Gündogar we Demirgazyk Afrika)
Platforma: SpaceBus4000
Potratçy: Thales Alenia Space (Fransiýa)
Peýdaly ýüki: 8 kWt sarp edýär, agramy 352 kg
Hemranyň sarp
edýän energiýasy: 10 kWt
Gury agramy: 1839 kg
Gün paneli: Kuwwaty 11,3 kWt
Batareýalar: 18,2 kWt/sagat
Hemranyň ömri: 15 ýylDemirgazyk Gün Paneli„TürkmenÄlem 52,0°E“ Milli aragatnaşyk emeli hemranyň 2 sany gün paneli bolup, olar demirgazyk we günorta gün panelidir. Gün paneliniň kuwwaty 11,3 kWt -dan ybaratdyrGünorta Gün Paneli„TürkmenÄlem 52,0°E“ Milli aragatnaşyk emeli hemranyň 2 sany gün paneli bolup, olar demirgazyk we günorta gün panelidir. Gün paneliniň kuwwaty 11,3 kWt -dan ybaratdyrGünbatar Antenna„TürkmenÄlem 52,0°E“ Milli aragatnaşyk emeli hemranyň 3 sany anetannasy bolup, olar Gündogar, Günbatar we ÝakynGündogar we Demirgazyk Afrika zolaklaryny ýapýar.PlatformaOrbitasy: GEOOribitadaky eýeleýan pozisiýasy: 52°ERadioýygylyk diapazony: KuTransponder sany: 38Agramy: 4,7 tŞöhle sany: 3 (Gündogar, Günbatar we Ýakyn Gündogar we Demirgazyk Afrika)Platforma: SpaceBus4000Potratçy: Thales Alenia Space (Fransiýa)Peýdaly ýüki: 8 kWt sarp edýär, agramy 352 kgHemranyň sarpedýän energiýasy: 10 kWtGury agramy: 1839 kgBatareýalar: 18,2 kWt/sagatHemranyň ömri: 15 ýylGündogar Antenna„TürkmenÄlem 52,0°E“ Milli aragatnaşyk emeli hemranyň 3 sany anetannasy bolup, olar Gündogar, Günbatar we Ýakyn Gündogar we Demirgazyk Afrika zolaklaryny ýapýar.Ýakyn Gündogar we Demirgazyk Afrika„TürkmenÄlem 52,0°E“ Milli aragatnaşyk emeli hemranyň 3 sanyanetannasy bolup, olar Gündogar, Günbatar we Ýakyn Gündogar we Demirgazyk Afrika zolaklaryny ýapýar.
Gözle
Gözle
Soňky habarlar.............
© 2015 "Türkmenistanyň Prezidentiniň Ýanyndaky Milli Kosmos Agentligi"


text:
Türkmenistanda syýasy, ykdysady, sosial, wyždan bilen bir hatarda dini azatlyk bilen bagly meseleler hem halkara jemgyýetçiligi tarapyndan mydama orta atylýan problemalardan biridir.
Düýbi Amerikda ýerleşýän “Spiritual Enterprises Institute” hem-de “Roosevelt Group” atly guramalar tarapyndan ýakynda ýaýradylan dini azatlyklar boýunça hasabatda Türkmenistan iň repressiw ýurtlaryň sanawyna goşulypdyr.
Bu guramalara ýolbaşçylyk edýän Ted Malloç ýakynda Azatlyk Radiosynyň Pragada ýerleşýän baş ştabyna geldi. Bu pursatdan peýdalanyp, Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir onuň bilen ýörite söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Siziň guramaňyz tarapyndan çap edilen raportda Türkmenistan dini azatlyklar boýunça iň repressiw ýurtlardan biri diýlip häsiýetlendirilýär. Munuň sebäbi näme?
Ted Malloç: Bu baradaky barlaglar “Azatlyk Öýi” hemem “Hudson Institute” atly guramalar tarapyndan amala aşyryldy.
Meniň ýolbaşçylyk edýän “Spiritual Enterprises Institute” atly guramam hem geçen ýyl bu barada gaty uly göwrümli kitap çap etdi. Bu kitabyň ady “dünýäde din azatlygydyr”.
Şol kitapda 120 ýurt barada geçirilen barlaglaryň netijesi çap edildi. Biz şol barlaglarda 17 sany dürli ugra üns berip, olary dürli kategoriýalara böldük. Şundan soňra bu netijäni ekespertler komitetine tabşyrdyk.
Bu barada barlaglar geçirilende, biz aýratynam dürli kategoriýalarda iň pes görkezijä eýe bolan ýurtlar barada ýörite syn taýýarladyk. Türkmenistan hem şol kategoriýa giren ýurtlardan biridir.
Merkezi Aziýada ýerleşýän käbir beýleki ýurtlar bilen bir hatarda bu topara yslam düzgünini saýlap alan ençeme başga ýurtlar hem girdiler. Olaryň arasynda Saud Arabystany we Päkistan ýaly ýurtlar hem bar. Bu topara giren ýurtlar başga mezhebe ýa dine uýýan adamlara öz dini ynanjyna görä ýaşamaga ýa dini ybadatlaryny berjaý etmäge ýol bermeýän ýurtlardyr.
Şol ýurtlarda aýratynam dini azlykdaky adamlar dürli gynamalara sezawar edilýärler. Biz dini azatlyklar barada barlag geçirenimizde, şol ýurtlarda syýasy we ykdysady azatlyklar baradaky ýagdaýlara-da üns berdik we bu gaty gyzykly netijäni ýüze çykardy.
Azatlyk Radiosy: Berýän gürrüňiňiz gaty täsin, sebäbi bu toparda berk dini düzgüni saýlap alan yurt, ýagny Saud Arabystany bilen bir hatarda, gaty dünýewi diýlip hasaplanylýan Türkmenistan ýaly yurt hem bar. Bu bir hili gapma-garşylyk döredenokmy? Bu çylşyrymly ýagdaýy bize düşündüräýseňiz?
Ted Malloç: Ýok, bu hiç hili gapma-garşylykly ýagdaýy döredenok. Sebäbi bu dürli ýurtlarda ýerleşýän 75 töweregi ekespert tarapyndan taýýarlanan gaty obýektiw syndyr.
Elebetde, barlaglar amala aşyrylan şol ýurtlarda ekespertler dürli ýygnaklar geçirip, bu barada ýerli synçylaryň pikirleri bilen tanyş boldular. Şu hili giň göwrümli aladanyň netijesinde taýýarlanan bu raporty gaty obýektiw bir dokument hasap edýärin.
Elbetde, yslam düzgünini saýlap alan ýurtlar bilen bir hatarda repressiw ýurtlaryň sanawynda käbir dünýewi ýurtlar hem bar. Emma biz öz geçiren barlaglarymyzda meseläniň diňe kanuny tarapyna däl, onuň şol ýurtlarda iş ýüzünde amala aşyrylyşyna hem üns berdik.
Şunlukda biziň gelen netijämiz käbir ýurtlarda milli buthana sistemasynyň bolmagyna garamazdan, şol ýurtlarda dini azatlyklar boýunça gaty berk hem repressiw düzgüniň höküm sürýänligi baradadyr.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan ýaly ýurtlaryň dini meseleler boýunça şeýle berk syýasat alyp barmagynyň sebäbi näme bolup biler? Olaryň şeýle çäklendirmeler girizip, nämäniň öňüni almaga synanyşýan bolmagy mümkin?
Ted Malloç: Men şol ýurtlaryň ýolbaşçylarynyň ýa şol ýurtlardaky jemgyýetçilik düzgüniň adyndan çykyş edip biljek däl, emma men inwestisiýa nukdaýnazaryndan bu barada öz pikirimi aýtsam, bu hili syýasat ýurdyň abraýna gaty erbet täsir ýetirýär. Sebäbi dini azatlygyň bolmazlygy şol ýurtda ykdysady azatlygyň hem ýokdugyny aňladýar.
Şunlukda bu iki kemçiligiň bolan ýurduna günbatar kompaniýalary we günbatarly biznesmenler maýa goýmazlar. Sebäbi şeýle ýurtlar töwekgelçilikli ýagdaýlaryň höküm sürýän ýurdy hökmünde tanalýar. Biznesmenleriň nukdaýnazaryndan bu özüne çekiji bir ýurt diýlip hasaplanylmaýar.
Ýagny şeýle ýagdaý höküm sürýän ýurduň ähmiýeti maýa goýujylaryň nukdaýnazaryndan peselýär. Bu hem şol ýurtlaryň alyp barýan ýalnyş syýasaty zerarly emele gelýän ýagdaýdyr.
Azatlyk Radiosy: Dini azatlyk meselesi boýunça şeýle repressiw syýasat alyp barýan ýurtlara gelejekde näme garaşýar? Ýagny, bu hili syýasatyň soňy nähili netije bilen tamamlanmagy mümkin?
Ted Malloç: Men munuň ykdysady jähtden getirjek netijesi barada gürrüň etsem, her haçan bir firma haýsydyr bir ýurtda maýa goýmagy planlaştyrýan bolsa, olar bu ugurda hereket etmezden ozal şeýle raportlary gözden geçirýärler. Olar biz ýa biziň ýaly beýleki guramalar bilen hem maslahatlaşýarlar.
Şeýle ýagdaýda olar sanawymyzda iň pes baha eýe bolan ýurtlarda maýa goýmakdan çekinýärler. Bu düşnükli, sebäbi töwekgelçilikli ýagdaý höküm sürýän ýurtda kim maýa goýmaga ýürek eder?
Şeýlelikde olar Türkmenistan ýaly ýurtlaryň deregine regionda ýerleşýän başga ýurtlara, şol sanda Türkiýä gidýärler. Sebäbi häzirki döwür berk ykdysady ýaryşyň höküm sürýän döwrüdir.
Şeýle represiw syýasat alyp barmak bilen Türkmenistan ýaly ýurtlar maýa goýujylaryň ýurda gelmegine özleri päsgelçilikler döredýärler.
Şol bir wagtyň özünde-de, syýasy ýagdaýlary öwerlikli bolmadyk hemem dini azatlyklara hormat edilmeýän ýurtlarda daşary ýurtlylar hem ýaşamak islemeýärler. Netijede puly bolan adamlar şeýle ýurtlara asla barmaýarlar. Puluň bolsa, maýa goýmaga ýer köp, dünýäde 200 töweregi ýurt bar, şu hakykata göz ýetirmek gerek.
Azatlyk Radiosy: Dini azatlyklar boýunça şeýle berk syýasatyň alnyp barylmagy ýurduň içki ýagdaýlaryna nähili täsirini ýetirer? Ýagny, bu hili syýasatyň uzak möhletde ýurduň içinde nähili netije bermegi mümkin?
Ted Malloç: Şeýle çäklendirmeleriň ýurduň içine hem erbet täsirini ýetirjekdigini aýdyp bolar. Bu, belki, halkara derejesinde maýa goýujylaryň şol ýurtdan ýüz öwürmegi ýaly däl, emma munuň oňyn netije bilen tamamlanmajagyny aýdyp bolar.
Meselem, haýsydyr bir ýurtda etniki taýdan azçylykda bolan bir topara öz dini ynanjyna görä ýaşamaga mümkinçilik berilmeýän bolsa, bu şol toparyň ýurduň ykdysadyýetinden üzňeleşdirilenligini aňladar. Şunlukda olar öz işlerini gizlin, ýagny bikanun ýollar arkaly etmäge mejbur bolarlar.
Käbir ýagdaýlarda bolsa, şeýle toparlar ykdysady taýdan gözgyny ýagdaýda ýaşamaga mejbur bolarlar. Olaryň hak-hukugy kemsidiler, bu hem adam hukuklarynyň aýak asty edilýänligini aňladar. Şeýle ýagdaý bilen ýüzbe-ýüz bolan adamlar käbir halatlarda ýurtdan gaçyp çykmaga hem mejbur bolarlar.
Azatlyk Radiosy: Häzirki döwürde Merkezi Aziýany dünýewi usuly saýlap alan ýurtlaryň regiony diýip häsiýetlendirip bolar. Emma şol bir wagtyň özünde Täjigistan we Özbegistan ýaly ýurtlarda dini hereketler hem güýçlendi. Şol ýurtlardaky ýagdaýlaryň Merkezi Aziýada ýerleşýän beýleki ýurtlara hem öz täsirini ýetirmegi mümkinmi?
Ted Malloç: Meniň bu ýurtlaryň aýratynlyklary barada o diýen köp maglumatym ýok. Biz öz işlerimizde şol ýurtlaryň ýagdaýyny we medeniýetini gowy bilýän synçylaryň bize berýän maglumatlaryna bil baglaýarys.
Emma, umuman aýdylanda, men aç-açanlygyň öz-özünden uly we pozitiw özgerişleri emele getirýänligini aýdyp biljek. Käbir yslam ýurtlarynda, meselem Iordaniýa ýaly ýurtlarda, etniki azlykdakylaryň ýagdaýy beýleki käbir yslam ýurtlaryndaky bilen deňeşdirilende has gowy.
Aýlag regionynda ýerleşýän käbir ýurtlarda hem bu durum öwerlikli. Meselem, Dubaý bu ugurda has ösen. Şonuň üçin ol şäher dünýäniň uly ykdysady merkezlerinden birine öwrülüp barýar. Oňa Ýakyn Gündogaryň Hong Kongy diýip hem baha berip bolar, şol bir wagtyň özünde bu görelde alynmaly bir şäher bolup durýar. Dünýäde şeýle täzelikleriň bolýanlygy pozitiw bir ösüşdir.


text:
Türkiýäniň gündogar sebitlerinde ýekşenbe güni bolan ýer titremede, resmi maglumata görä, ölenleriň sany 279 adam bolup, 1,300 adama hem şikes ýetipdir. Ýüzlerçe adam dereksiz ýitdi.
Rihter ölçegi bilen 7,2 bal güýji bolan ýer yranmada esasan Wan we Erjiş şäherlerine zeper ýetdi. Halas ediş toparlary harabaçylygyň aşagynda galanlary gözlemegi dowam etdirýärler.
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýýip Erdogan “zerurlyk” ýüze çyksa hemaýatyň soraljakdygyny aýtdy. “Häzir diňe Azerbaýjandan, Eýrandan we Bolgariýadan gelen toparlar iş alyp barýarlar” diýip, Erdogan belledi.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow özüniň türk kärdeşi Abullah Gül bilen geçiren telefon gürrüňdeşliginde bu heläkçilik bilen bagly türkmen halkynyň adyndan duýgudyşlyk bildirdi.
Duşenbe güni bolan gürrüňdeşligiň dowamynda Berdimuhamedow Türkmenistanyň Türkiýe üçin islendik hemaýaty, şol sanda maliýe kömegini hem bermäge taýýardygyny aýtdy.


text:
Türkiýe hökümete garşy köpçülikleýin demonstrasiýalaryň ilkinji ýyl dönüminiň öňünden howpsuzlyk çärelerini gördi.
31-nji maýda Stambulyň merkezi Taksim skwerine müňlerçe polisiýa ofiseri ýerleşdirildi.
Türk mediasy şäherde 25 müň çemesi polisiýa ofiseriniň, onlarça suw pürküji maşynyň we bronly maşynyň ýerleşdiriljegini ýazdy.
Premýer-ministr Rejep Taýyp Erdogan biraz öň ýaşlary protest aksiýalarynyň ýyl dönümini bellemek baradaky çagyryşlara gulak asmazlyga çagyrdy.
Geçen ýyl Stambuluň Gezi parkyny üýtgetmek planlary, polisiýanyň ganly basyp ýatyrmasyndan soň, halk protestlerine alyp geldi.
Bu gozgalaňda birnäçe adam öldürilen bolsa, müňlerçe adam hem ýaralandy.
Gezi parky babatdaky protestleriň guramaçylary 31-nji maýda Stambulda ýygnanyşga çagyrdylar.
Demonstrasiýalaryň başga-da birnäçe şäherde, şol sanda Ankarada, Izmirde, Antakýada hem bolmagyna garaşylýar.


text:
Pakistanyň “Talyban” hereketi mart aýy boýunça ok atyşlygy bes etmek baradaky kararynyň möhletini uzaldýandygyny aýtdy. Olar tussaglary boşadyp, goşuny yzyna çekmegi üçin hökümete wagt bermek maksady bilen bu karara gelendiklerini aýdýarlar.
“Tehrik-e Talyban” toparynyň metbugat wekili Şahidullah Şahidiniň sözlerine görä, ok atyşlyk aprel aýynyň 10-ne çenli uzaldylar. Toparyň bu çykyşy hökümetiň asly günorta weziristanly 16 tire-taýpa agzasyny tussaglykdan boşatmagyndan bir gün soň boldy.
“Tehrik-e Talyban” topary hökümet tarapyndan tussaglykda saklanylýan takmynan 800 tussagyň boşadylmagyny üpjün etmäge synanyşýar.
Pakistanyň hökümeti 2007-nji ýylda söweşijiler tarapyndan başladylan gozgalaňlaryň soňuna ýetmek maksady bilen fewral aýynda “Tehrik-e Talyban” topary bilen gepleşiklere başlapdy.


text:
Amerikanyň Birleşen Ştatlary entegem dünýäniň ykdysady taýdan iň ösen ýurdy hasaplanýar, emma gitdigiçe kuwwatlanýan Hytaýyň ykdysadyýeti soňluk bilen Birleşen Ştatlardan ozup geçer diýlip çaklanylýar.
Ynha, şu maglumatlar düýbi Amerikada ýerleşýän Pew (piu) barlag merkeziniň ýaňy-ýakynda geçiren giň germli pikir soralyşygynyň netijelerinde agzalýar.
Pikir soralyşyga dünýäniň 39 döwletinden jemi 400.000-e golaý adam gatnaşdyryldy.
Geçen hepdäniň penşenbe güni Pew barlag merkeziniň global ykdysadyýet programmasynyň müdiri Brýus Stoks Azatlyk Radiosyna anketanyň netijeleri barada şeýle gürrüň berdi:
“Adamlaryň Birleşen Ştatlar babatdaky garaýyşlary entegem ynamly bolup galýar. Adamlaryň pikirine görä, bu ýagdaý Buşuň administrasiýasynyň soňky ýyllary bilen deňeşdireniňde has hem tapawutlanýar. Ýöne, ynha, haçan-da Birleşen Ştatlar bilen Hytaýyň ýagdaýy terezä goýlanda Hytaý agramlyrak ýaly. Adamlar Hytaýa ykdysady taýdan iň bir öňdebaryjy ýurt hökmünde seredýärler we gelejekde Hytaýyň Amerikadan ozup geçjekdigini aýdýarlar”.
Amerikan baýdagy
Pikir soralyşyga gatnaşyjylaryň üçden bir bölegi Hytaýyň bireýýäm dünýäde iň öňdebaryjy ykdysadyýete eýe bolandygyna ynanýar. Bu görkeziji Pew merkeziniň 2008-nji ýylda geçiren pikir soralyşygynyň netijeleri bilen deňeşdireniňde 20 göterim köpelipdir.
ABŞ-daky garaýyşlar
ABŞ-da garaýyşlar ortaradan göni ikä bölünýär. Ilatyň ýarpysy Hytaýyň, gürrüňsiz, mundan beýlägem kuwwatlanyp, öňe geçjekdigine ynansa, ilatyň galan ýarpysy munuň asla bolup bilmejekdigine ynanýar.
Muňa garamazdan, anketa esasynda gelnen beýleki bir netijä görä, Hytaýyň ösýän ykdysadyýeti ýurduň dünýädäki abraýyna üýtgeşik täsir edenok. Bu babatda gatnaşyjylaryň ýarpysy Hytaýa oňyn baha berýän bolsa, olaryň 63 göterimi Birleşen Ştatlaryň abraýyna şek ýetmändigine ynanýar.
Medeniýet, biznes we ideologiýa babatda Hytaýa ABŞ-dan birnäçe esse pes baha berilýär.
Stoksyň pikirine görä, hytaýlylar “ýumşak güýç” babatynda bäsdeşiniň [ABŞ-nyň] yzyndan ýeterli. Ol bu hakda öz pikirini şeýle mälim edýär:
“Biz global bäsleşikde güýç synanyşýarys. Meniň pikirimçe, bu bäsleşikde Amerika ýeňilýär diýsek, nädogry bolar, Hytaý Birleşen Ştatlaryň yzyndan ýetip barýar diýsek, [onda bu] has dogry bolar.”
Latyn Amerikasynda we Afrikanyň aşaky böleginde Hytaý barada oňyn garaýyşlar rowaç alýar, ýöne şonda-da Birleşen Ştatlar ýaly rowaçlanyp bilenok.
Maýa goýumlarynyň täsiri
Stoksyň pikirine görä, agzalýan sebitlerde Hytaýyň abraýynyň ýokarlanmagy onuň şol ýerlerdäki maýa goýumlary bilen berk baglanyşyklydyr. Stoks bu barada şeýle diýdi:
“Latyn Amerikasynda we Afrikada Hytaýyň täsiri gaty güýçli. Aslynda bu ýagdaý köpleri geň galdyryp biler. Ýöne Hytaýyň iki regiondaky “ýumşak güýji” bellärlikli we adalatly [baha mynasypdyr]. Belli bir jähtden seredenimizde, bu ýagdaýa sebäp bolýan zat - gürrüňi edilýän ýurtlar bilen Hytaýyň söwda gatnaşyklaryny ýola goýmagy we Hytaýyň bu ýurtlara uly möçberlerde maýa goýmagydyr”.
Pikir soralyşyga gatnaşyjylaryň aglaba bölegi Waşington öz raýatlarynyň hukuklaryny sylaýar diýýär. Olaryň köp bölegi, has takygy Germaniýadan pikir soralyşyga gatnaşyjylaryň 88 göterimi, Fransiýadan bu çärä gatnaşyjylaryň 83 göterimi prezident Barak Obamanyň halkara meselerlerde göwnejaý işleri alyp barjakdygyna gözleriniň ýetýändigini aýtdy.
Anketa ABŞ-nyň aňtaw gullugynyň ozalky işgäri Eduard Snowden Birleşen Ştatlaryň gizlin içalyçylyk programmalary barada maglumatlary syzdyrmanka geçirlipdi. Galyberse-de, pikir soralyşygyň netijeleri Amerikanyň raketa hüjümleriniň dünýäde giňden ýazgarylýandygyny mälim etdi.
“Biz Ýemen, Somali we Pakistan ýaly ýurtlara edilen raketa hüjümleri barada aýratyn sorag bilen adamlara ýüzlendik. Gaty köp ýurtda adamlaryň howa hüjümlerine garşydygyna göz ýetirdik. Aýratynam Pakistana edilen raketa hüjümlerine adamlar garşy ekeni.”
Stoks pikir soralyşygyň Orsýet boýunça görkezýän netijeleri geň galdyrýar diýip, muny seýle düşündirýär:
“Meniň pikirimçe, Orsýetden gelen jogaplar gaty geň galdyryjy. Ýagny, adamlaryň Amerika bolan garaýşy Obama prezident bolaly bäri gowulanypdyr, ýöne şol bir wagtyň özünde-de adamlaryň Obama bolan garaýyşlary ol prezidentlige saýlanaly bäri erbetleşipdir. Diýmek, bu ýerde biri-birine çapraz gelýän zatlar bar we, elbetde, bu ýagdaý adaty ýagdaý däldir. Dünýäniň beýleki ýerlerinde adamlaryň Amerika barada we Amerikanyň prezidenti barada berýän jogaplary özara utgaşýar.”


text:
Jeýms Joýs
Jeýms Joýs
(1882-1941)
Irlandiýanyň beýik ýazyjysy, XX asyryň iň täsirli ýazyjylarynyň biri Jeýms Joýs 1882-nji ýylda, Dublin şäherinde dünýä indi. Maşgalasynyň agyr ýagdaýyna garamazdan, Jeýms örän gowy bilim alypdyr. 1902-nji ýylda ol Dublin uniwersitetini tamamlapdyr. 1900-nji ýylda, Dubliniň «Iki hepdelik maglumatlar» gazetinde Joýsyň ilkinji eseri, Ibseniň «Biz, ölenler, oýananymyzda» atly pýesasyna bagyşlanan esse çap edildi. Şol wagtlar hem Joýs liriki goşgylar ýazyp başlapdyr. 1916-nji ýyldan başlap ýazyjy «Little review» atly amerikan žurnalynda çykyş edýär. 20 ýaşynda Joýs Pariža göçýär. Ol ýerde žurnalist, mugallym we başga-da birnäçe kärlerde işläp görýär. 1914-nji ýylda Joýsyň 15 hekaýadan ybarat «Dublinliler» kitaby neşir edildi. Birinji Jahan urşunyň öňýany ýazyjy Sürihe göçýär, şol ýerde hem «Suratkeşiň ýaşlyk portreti» romanyny tamamlaýar. Bu eser 1916-nji ýylda aýratyn kitap bolup çykýar. Joýsyň ikinji we iň belli «Uliss» romany ilkinji gezek Parižde, 1922-nji ýylda çap edildi. Täze, eksperimental usulda ýazylan bu agyr eser XX asyryň iň naýbaşy eserleriniň biri hasaplanylýar. Bu eserinden soň ýazyjy bütindünýä meşhurlygyny gazanýar. Emma 1939-njy ýylda çap edilen iň soňky romany – «Finneganyň ýasy» okyjylaryň tamasyny ödemeýär.
Ýazyjynyň bu eseri biziň döwrümizde-de edebiýatçy alymlaryň arasynda gyzgyn jedeller döredýär.
Ömrüniň soňunda batyl bolan ýazyjy keseli sebäpli gaty bir öndümli işläp bilmändir. Ikinji Jahan urşy başlananyndan soň Joýs Fransiýadan Sürihe göçüp, şol ýerde hem 1941-nji ýylda dünýäden ötýär.


text:
Türkmenleriň satirik şahyry molla Kemine bir gün bir ýerden gelýän eken. Onuň öňünden obadaşlarynyň biri çykyp: «Molla Kemine, nireden gelýäň?» diýip soraýar. Ömrüni garyplykda geçiren Keminäniň bolgusyz sowala jany ýanyp: «Hol ýerde bugdaý paýlanýan eken. Jamsyz barypdyryn. Indem yzyma jam almaga gelýän» diýýär. Kemineden bu sözi eşiden kişi habary derrew bütin oba buşlap çykýar. Kemine bir görse, adamlar ibirt-de-zibirt, elleri jamly, Keminäniň salgy beren tarapyna ylgap barýarmyş. Kemine biraz salym adamlara seredip durýar. Jamly geçýänleriň yzyna gelýäni ýokmyş. Şahyryň kellesine birden: «Dogrudanam, bugdaý hakykatdan-da paýlanýan bolaýmasyn!» diýen pikir urýar-da, öz aýdan sözüniň ugruna özi-de ýykylyp, öýünden jam alyp, adamlaryň yzy bilen ylgap gidýär.
Kä wagt türkmen radiosynda, telewideniýesinde çykyş edýänlerem, işläp ýörenlerem şeýle bir ýapa degmez sözleri ulanýarlar welin, «Älhepus, ýaranjaňlygyňam çeni ýagşy» diýeniňi duýman galýarsyň.
Garaşsyzlyk ýyllarynda ähli zady «garaşsyzlykdan öň ýokdy, bize hemme zady garaşsyzlyk berdi» diýmäni çykardylar. Düýäniň boýnuna alaja ýüp ýa-da doga daksalar-da: «Ine, indi biz şeýdip, düýelerimizi-de bezäp bilýäris. Garaşsyzlykdan öň bu zatlar ýokdy» diýip durlar.
Herki zadyň öz aýtmaly ýeri bar. Ata-baba bäri gelýän zatlary garaşsyzlygyň üstüne atman gürläbermeli. Ýöne bu zatlara düşünmek üçin akylly-başly žurnalistler gerek. Ýedi arka barlamak keseli radiony-da, telewideniýäni-de ýaňy mekdep partasyndan turan, bisowat «žurnalistlerden» doldurdy. Çem gelen kişi adynyň aşagyna «žurnalist» diýen ýazgyny ýazmagy-da öwrenipdir. Sözlemleri redaktirlemek, sünnälemek diýen zady welin bilenoklar. Öz agyzlaryndan näme çykýanlaryny-da bilenoklar, agzyna mikrofon tutulyp durlan bendäniň-de näme gürleýänini-de bilenoklar.
Lenç sözleri olar totuguş kimin gaýtalaýarlar. Diýýän sözleriniň näme many berýänlerine-de düşünenoklar. Olara başlyk bolup oturan kişileriň aňyna-da şol bir zady gaýtalamak endik bolup giripdir.
Merhuma-da ýazdyryp durlar
Arada, «Edebiýat we sungat» gazetiniň 2009-njy ýylyň 18-nji dekabrynda çykan sanyny okap otyrkam hem şol bir gaýtalanýan lenç sözler sebäpli, tas molla Keminäniň ýagdaýyna düşüpdim. «Be, žurnalist Soltan Jepbarow ýogaldy» diýip eşiden ýalydym-la?!» diýip, içimi gepledýärin. Ýa-da ýogalan kişi başgamyka? Soltan Jepbarow diri bolaýmasyn? Men ony başga biri bilen çalyşýan bolaýmaýyn?!» diýip, içimden öwran-öwran pikir öwürýärin. Ahyr, oýlana-oýlana Soltan aganyň müň dokuz ýüz togsanynjy ýyllaryň ahyrynda ýogalanyny hakydama getirdim.
Soltan Jepbarow türkmeniň meşhur bagşysy Sahy Jepbarowyň ogly. Ol öz kakasy hakda ýatlama kitabyny ýazyp gidipdi. «Edebiýat we sungat gazetinde Soltan aganyň öz kakasy hakda ýazan ýatlamasy çap edilipdir. Makalanyň gowulygyna söz ýok. Dogrusyny aýtsaň, «Edebiýat we sungat» gazetiniň geçen asyrda ýaşap geçen döredijilik işgärleri hakda ýatlamalar bermegi gowy zat. Garaz, halka okamaga bir zatjyg-a bolýar.
Merhum Soltan Jepbarowyň makalasynyň ahyrynda şeýle jümleler bar: (sitata): «…Kakamy tutuş Aşgabat üýşüp, iň soňky ýoluna ugratdy. Başga şäherlerden, obalardan, doganlyk respublikalardan gelen adamlar köpdi. Onuň ölenligine ynanasym gelmeýärdi. Ynanar ýaly hem däldi. Ol ölmändi. Ol öz halkyna hyzmat etmek üçin bu dünýä baky gelipdi, baky hem galypdy…Täze Galkynyş, beýik Özgertmeler eýýamynda hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen belli bagşydyr sazandalarymyza täzeçe hormat-sarpa goýlup başlandy. Sahy Jepbarow hem şeýle hormata eýe bolanlaryň biridir». (Sitatanyň soňy).
Şol bir ýürege düşen şablon sözler «žurnalistleriň» beýnisine şeýle bir ornaşypdyr welin, olar şol sözleri hatda merhuma-da ýazdyryp durlar.
Birneme salyhatlylygy saklamagam makalalary owadanlaýar!
Şu blogda öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Orsýetdäki saglyk işgärleri, öz aýtmaklaryna görä, ýurduň saglygy saklaýyş sistemasyny weýran etjek täze reforma garşy protest bildirmek üçin kampaniýa başladylar. Moskwada eýýäm ştat kemeltmeler, saglyk işgärlerini işden kowmak, hassahanalary ýapmak doly güýjüne girdi.
Neýrolog Semýon Galperin 20 ýyldan gowrak wagt bäri Moskwanyň 11-nji hassahanasynda näsaglary bejerýärdi.
Orsýetiň täze saglygy saklaýyş reformasy astynda, resmileriň aýtmaklaryna görä, netijelilik we saglyk hyzmatlarynyň derejesi ýokarlanmaly. Bu edara geçen ýyl Moskwanyň has uly hassahanasyna birikdirildi.
Indi Galperin öz işinden boşadylýar, üýtgedip gurmagyň ýaýbaňlanmagy bilen, bu adaty bir ýagdaýa öwrülýär.
"Meniň jübimde öz klinikamyzyň adminstrasiýasyndan alan hatym bar, onda meniň häzirki wezipämiň ýatyrylýandygy aýdylýar we maňa şepagat dogany bolup işlemek teklip edilýär" diýip, ol AÝE/AR-a aýtdy.
Dogry, saglyk işgärleriniň, resmileriň we näsaglaryň hemmesi Orsýetiň iki aýagy bilen agsaýan medisina sistemasynyň düýpli reforma mätäçdigi bilen ylalaşýarlar, emma professionallar reformanyň esasan saglyk edaralaryny ýapmaklyga we işgärleri işden kowmaklyga gönükdirilmeginden şikaýat edýärler.
"Döwlet eýeçiligindäki hassahanalary hususylaşdyrmak we jemgyýetçilik nägileliginiň möwjäp galmagyndan sowulmak üçin olar şeýle shemany oýlap tapdylar" diýip, Galperin aýdýar.
Başda kiçiräk hassahanalar ulurak hassahanalaryň şahamçalaryna öwrüldi, soň ol kiçiräk edaralar «batdy» we ýapylyp, hususylaşdyryldy diýip, ol sözüniň üstüni ýetirýär.
Wladimir Putin 2012-nji ýylyň maýynda üçünji möhlet prezidentligine dolanyp gelende, saglygy saklaýyş reformasyny ilkinji orna çykardy.
Bu silkeýişler ýurtda iki ýyl bäri dowam edýän hem bolsa, saglyk işgärleriniň aýtmaklaryna görä, ştat kemeltmeler, işden çykarmalar we hassahanalaryň ýapylmagy Moskwada we beýleki şäherlerde soňky wagtlar has ýygjamlaşýar.
"Moskwanyň saglygy saklaýyş sistemasyny gaýtadan gurmak plany onuň tutuşlygyna weýran edilmegine alyp barýar" diýip, Galperin aýdýar.
2015-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan başlap saglyk edaralary federal býujet tarapyndan maliýeleşdirilmeýär.
Muňa derek, çykdajylar Hökmany medisina ätiýaçlandyryş fondy tarapyndan tölenmeli, edaralar we işgärler bolsa öz aýlyklarynyň bir bölegini şu fonda geçirmeli.
Tankytçylar resmileriň bu reforma barada saglyk pudagynyň işgärleri bilen maslahatlaşmandyklaryny, netijede onuň hususy medisinadan bejergi almaga gurby çatmaýanlara gowy saglyk hyzmatyny hödürlemäge derek esasan hassahanalary kommersiýa edarasyna öwürmeklige gönükdirilendigini aýdýarlar.
"Çykdajylary azaltmak synanyşygy"
"Bolýan zatlaryň saglygy saklaýyş hyzmatlarynyň hilini gowulandyrmaga hiç bir dahyly ýok" diýip, Orsýetiň Sosial syýasat boýunça garaşsyz institutynyň regional programmasynyň direktory Natalýa Zubarewiç aýdýar. "Bu çykdajylary azaltmak synanyşygy, maliýe syýasaty bilen baglanyşykly. Näme diýilse diýilsin, ýagdaýlaryň gowulaşjakdygy barada nähili delil getirilse getirilsin, bular diňe söz bolup galar. Bu görnüp duran zat."
Syzyp çykan dokumentler Moskwa şäher häkimliginiň onlarça hassahanany ýapmagy, müňlerçe saglyk işgärini işden çykarmagy planlaşdyrýandygy barada aýdylýanlary aýan edenden soň, reforma dogrusyndaky aladalar has-da ýokarlandy.
Ol dokumentlere görä, gelýän iki ýylyň içinde häkimiýetler şäheriň 28 medisina merkezini ýapmaly we saglyk işgärleriniň 30 prosentini işden boşatmaly.
Moskwa häkiminiň orunbasary Leonid Peçatnikow bu dokumentler bilen bagly aladalary ýumşatmaga çalyşdy we bularyň diňe teklipleriň bir bölegi bolandygyny, emma olar barada gutarnykly karara gelinmändigini aýtdy.
Hassahanalaryň ýapylmak ähtimallygy adamlarda bir topar nägilelik döretdi we Moskwada birnäçe protestiň, şol sanda 2-nji noýabrdaky protestiň guralmagyna getirdi. Bu proteste tas 7 müň adam toplandy.
Medisina işgärleri şu hili ýygnanyşyklary Orsýetiň beýleki birnäçe şäherinde hem geçirdiler.
Moskwanyň 11-nji hassahanasynyň endrokrinology we protestleriň esasy guramaçylarynyň biri Olga Demiçewa Putine ýazan açyk hatynda bu reformany «parodiýa» hökmünde ýazgardy.
"Jenap prezident, men hazynanyň boşdugyna düşünýän, men Olimpiýa oýunlarynyň nähili gymmat düşendigine, elbetde, Krymyň hem nähili gymmat bolandygyna düşünýän. Emma bu ýeňişleriň bahasy adam ömürleri bilen tölenmeli däl ahyryn."
Demiçewa we onuň kärdeşleriniň köpüsi şäher häkimiýetleri saglyk hyzmatlarynyň derejesini ýokarlandyrmak bilen beýle bir gyzyklanman, esasan Moskwanyň merkezindäki hassahanalaryň eýeleýän gymmat baha ýerlerini gaýtadan ele geçirmekden ugur alýarlar diýip güman edýärler.
"Moskwadaky ýerler has gymmat"
"Käbir adamlar üçin ol ýerler biziň näsaglarymyzyň ömründen has gymmatly" diýip, ol aýdýar.
Orsýetiň paýtagtyndaky reforma planlarynyň jemleýji görnüşi şu ýylyň aýagynda yglan edilmeli we doktorlar we näsaglar ullakan ştat kemeltmeleriň bolmagyndan ätiýaç edýärler.
11-nji hassahanadaky ýagdaý bolsa hasam gamgyn, sebäbi bu hassahanada bejerip bolmaýan näsaglar we howply hroniki kesellerden ejir çekýän hassalar bejerilýär.
"Biziň başga gidere ýerimiz ýok" diýip, skleroz keseliniň birnäçe görnüşinden ejir çekýän Ýekaterina aýdýar. "Biziň alada bolasymyz gelenok, özümize üns çekmäge-de çalyşmaýarys. Biziň hakykatdanam gidere hiç ýerimiz ýok."
Lýubow Çižowa, Mariana Toroçeşnikowa, Anton Oleýnikow we Kleýr Big


text:
Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi Belarusyň “Belgorhimprom” kompaniýasynyň ylalaşyklary boýunça öz borçnamalaryny ýerine ýetirmeýändigine aladalanma bildirdi.
Daşary işler ministrliginiň metbugat üçin ýaýradan resmi maglumatyna görä, 30-njy sentýabrda türkmen hökümet agzalarynyň we Türkmenistana sapar edýän Belarusyň wise-premýer A.N.Kalininiň baştutanlygyndaky delegasiýanyň arasynda geçirilen gepleşikleriň dowamynda, taraplar bu meselä seredipdir.
Belarusyň “Belgorhimprom” kompaniýasy Türkmenistanyň Garlykdaky dag-magdan baýlaşdyryş kombinatynyň gurluşygyny alyp barýar.
Türkmen mediasynda çap bolan bu resmi maglumatda, türkmen tarapynyň Belarus tarapynyň öz üstüne alan borçnamalaryny berjaý etmezliginiň dowam etdirýändigi sebäpli örän uly aladalanma bildirýändigini mälim edendigi habar berilip, kombinatyň infrastrukturasynyň möhüm bölekleri bolan aýra-başga obýektleriň gurluşygynyň planlaşdyrylan wagtynyň gijikdirilmegi boýunça takyk faktlaryň görkezilendigi bellendi. Şeýle-de, belarus tarapynyň birnäçe million dollarlyk enjamlaryň galan böleginiň getirilmeginiň wagt möhleti barada şu çaka çenli maglumat bermändigi aýdyldy.
“Belgorhimprom” kompaniýasynyň kombinatyň gurluşygynda işleýän türkmen raýatlaryna aýlyklaryň gijikdirilmegi bilen bagly birnäçe ýagdaýlaryň bolandygy Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň maglumatynda aýdylýar.
Türkmenistanyň bu maglumaty belarus kompaniýasynyň işinden bildiren resmi nägileligi boldy.
Geçen hepdede Belarusyň Respublika geňeşiniň başlygy Mihail Mýasnikowiç Türkmenistanyň ilçisi Nazarguly Şagulyýew bilen duşuşykda, Aşgabadyň Garlykda gurulýan zawod boýunça öz üstüne alan maliýe borçlaryny ýerine ýetirmezliginden uly alada bildiripdi.
Respublika geňeşiniň websaýtynda çap edilen habara görä, M.Mýasnikowiç prezident Aleksandr Lukaşenkonyň tabşyrygy esasynda, Garlykda gurulýan dag-magdan baýlaşdyryş kombinatynyň gurluşygynyň gidişine gözegçilik edýär. Onuň türkmen ilçisine öz hökümetiniň Aşgabadyň bu proýektiň amala aşyrylmagy boýunça boýun alan maliýe we beýleki borçnamalaryny ýerine ýetirmeginiň gijikdirilmeginden, örän ynjalyksyz bolýandygyny aýtdy diýip, «interfax.by» agentligi habar berdi.
“Türkmenhimiýa” döwlet konserni we “Belgorhimprom” açyk aksioner jemgyýetiniň 2009-njy ýylda gol çeken ylalaşygyna laýyklykda, Türkmenistanyň Lebap welaýatynda gurulýan dag-magdan baýlaşdyryş kärhanasy 2017-nji ýylyň mart aýynda ulanmaga berilmeli diýlipdi. Bu ýerde ýylda 1,4 million tonna kaliý dökünlerini öndürmek göz öňünde tutulýar.
Iki ýurduň arasynda gol çekilen ylalaşyga görä, Garlykdaky dag-magdan desgalarynyň taslamalary we gurluşygy 1 milliard amerikan dollaryndan gowrak serişdä durýar.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň 30-njy sentýabrda ýaýradan beýannamasyna görä, türkmen resmileri “türkmen tarapynyň ylalaşyga görä öz üstüne alan maliýe borçnamalaryny ýerine ýetirmeýändigi” barada belarusly we beýleki habar serişdelerinde çap bolan maglumatlara Belarusyň wise-premýeriniň ünsüni çekip, şeýle maglumatyň hakyky häsiýetli däldigini beýan edipdirler.
Maglumatda “Belgorhimpromyň” amala aşyrylan işleriň tölegi üçin dokumentleriň wagtynda we doly görnüşde düzülmegine degişli talaplary köplenç ýerine ýetirmeýändigi aýdyldy.
Türkmen tarapy Belarus respublikasynyň hökümetiniň Türkmenistanda Garlykdaky dag-magdan baýlaşdyryş kombinatynyň gurluşygynyň wagtynda we üstünlikli tamamlanmagy üçin, gaýragoýulmasyz çäre görmeginiň zerurlygy nygtady.
“Belgorhimprom” 2016-njy ýanwar aýynda Garlykdaky dag-magdan baýlaşdyry kombinatynyň ýer üsti obýektleriniň taýýarlyk derejesini 65% töwereginde görkezipdi.
3-nji oktýabrda Belarusyň wise-premýeri Anatoliý Kalinin Minskiň Aşgabat bilen ylalaşygyna laýyklykda Türkmenistanda kaliý zawodunyň gurluşygy boýunça öz borçnamalaryny doly ýerine ýetirmekçidigini aýtdy, diýip belarus mediasy habar berdi.


text:
Gazagystanyň öňki saglyk ministri Žakşylyk Dosgaliýew ýanwarda sud jogapkärçiligine çekiler.
Ol wezipesinden hyýanatçykly peýdalananlykda, kezzapçylykda, para alanlykda we bikanun emläk satanlykda aýyplanýar.
Dosgaliýewiň aklawçylarynyň Azatlyk Radiosyna aýtmaklaryna görä, ony duşenbe gününden sorag edip başlapdyrlar. Şu ýylyň başlarynda infarkty başdan geçireli bäri, Žakşylyk Dosgaliýewiň saglyk ýagdaýy ýaramaz bolmagynda galýar diýip onuň aklawçylary habar berdiler.
Gazagystanyň maliýe polisiniň aýtmagyna görä bolsa, lukmanlar Žakşylyk Dosgaliýewiň haýyşy bilen, oňa infarkt bolandygy barada galp diagnoz goýandyklaryny boýun alypdyrlar.


text:
Britaniýanyň sudy “WikiLeaks” Internet saýtynyň esaslandyryjysy Julian Assanjyň Şwesiýa ektradisiýa edilip bilenjekdigi barada karar çykardy.
Awstraliýanyň raýaty Julian Assanj geçen ýyl Şwesiýa gelende iki zenan bilen jynsy gatnaşykda bolupdyr. Şol zenanlar ony zorlukda aýyplaýarlar.
39 ýaşly Julian Assanj öz garşysyna bildirilýän bu aýyplamanyň toslanyp tapylandygyny öňe sürýär.
Aklawçylar Assanjyň Şwesiýada Birleşen Ştatlara berilmek howpunyň bardygyny öňe sürýärler.
Waşington “WikiLeaks” saýtynyň işinden nägile. Çünki ol ABŞ-nyň müňlerçe gizlin diplomatiki we harby dokumentlerini çap etdi.


text:
ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň maglumatyna görä, Birleşen Ştatlaryň hökümetiniň “Ilçileriň medeni mirasy gorap saklamak boýunça fondy” kiçi grantlar programmasynyň çäginde iki sany täze granty yglan edipdir.
11-nji sentýabrda ABŞ-nyň Türkmenistandaky adatdan daşary we doly ygtyýarly ilçisi Robert Pattersonyň gatnaşmagynda Aşgabatda bu fonduň kiçi grantlar programmasynyň 2011-2012-nji ýyllarda üstün çykan iki proýektiniň yglan ediş dabarasy geçirildi.
“Ilçileriň medeni mirasy gorap saklamak boýunça fondunyň” hödürlän iki sany kiçi grantynyň birine Lebap welaýatynda ýerleşýän XI -XII asyrlaryň seýrek taryhy ýadygärlikleriniň käbirlerini – Garagumyň etegindäki we Amyderýanyň çep kenaryndaky Daýahatyn kerwensaraýyny täzeden dikeltmek we gorap saklamak işlerine degişli proýekti eýe boldy. Bu proýekt Türkmenistanyň taryhy we medeni ýadygärliklerini öwrenmek, rejelemek we gorap saklamak boýunça milli müdirligi tarapyndan dolandyrylar.
Müň ýyllyk taryhy bolan Daýahatyn kerwensaraýy Merkezi Aziýada oňat saklanyp galan ýadygärlik hasaplanýar. Muňa garamazdan bu ýadygärligiň käbir bölekleri we onuň bezegi rejelenmäge mätäçlik edýär.
Türkmen metbugatynyň maglumatyna görä, bu ýadygärligi gorap saklamak uly göwrümli we çylşyrymly işleri talap edýär. Şol sebäpden hem, häzirki grant esasynda Daýahatyn kerwensaraýynyň iň howp abanýan bölekleri, onuň käbir diwarlarynyň örtgüleri rejelener, şeýle hem kerwensaraýyň daşky gündogar tarapynyň diwarlary boýunça iş alnyp barylar.
Granta eýe bolan ikinji proýekt Türkmenistanyň Milli konserwatoriýasy tarapyndan dolandyrylar. Bu proýekt irki döwre degişli türkmen halk sazlarynyň ýeke-täk ýazgylaryny gorap saklamaklyga we Milli konserwatoriýada halk sazlarynyň we bagşyçylygyň ähli žanrlaryna degişli audio we wideo ýazgylarynyň bazasyny döretmeklige niýetlenendir.
ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň maglumatlar bölüminiň wekili Bredleý Maguieriň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, ilçihananyň hödürlän teklipleri esasynda bu iki proýekt Waşingtonda tassyk edilipdir.
Maguier: “Dünýä boýunça hödürlenýan proýektlere berilýän grantlar kähalatlarda kiçi, kähalatlarda bolsa uly bolýar. Meniň pikirimçe, Lebapdaky ýadygärlik üçin $70 müň töweregi, Milli konserwatoriýanyň proýektine bolsa $50 müň töweregi dollar möçberinde grant tassyk edilen bolmaly”.
ABŞ-nyň Kongresi tarapyndan döredilen " Ilçileriň medeni mirasy gorap saklamak boýunça fondy" 2001-nji ýylda döredildi. Bu fonduň programmasy ýurtlara öz medeni mirasyny gorap saklamaga ýardam berýär.
ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň maglumatyna görä, şu ýyl bu programma boýunça bäsleşige gatnaşan proýektleriň diňe 25 prosenti maliýeleşdirilmäge mynasyp bolupdyr.
ABŞ-nyň hökümeti soňky 11 ýylyň dowamynda Türkmenistanda taryhy ähmiýeti bolan medeni mirasy gorap saklamak üçin $400 müňden gowrak dollarlyk 17 sany proýekti maliýeleşdirdi.


text:
Ýapon žurnalistini zamun alan “Yslam döwletiniň” söweşijileri Kenjo Goto degişli bolmagy güman edilýän audio maglumaty ýaýratdylar.
Maglumatda iňlis dilinde gepleýän we özüni Goto diýip tanadan adam eger 29-njy ýanwarda gün ýaşýança bombaçy bolmakda aýyplanýan yrakly zenan boşadylmasa iordaniýaly uçar sürüjisiniň öldüriljekdigini habar berýär.
Bu ses ýazgysynda Iordaniýanyň wekilleri Sajida al-Rishawini Türkiýäniň serhedine eltmeseler, Iordanianyň piloty Mur'as al-Kasaseabeh öldüriler diýilýär.
Ýaponiýanyň hökümeti ses ýazgysyny barlaýandygyny aýtdy.
Al-Rishawi Iordaniýada 2005-nji ýylda janyndan geçen hüjümçiniň amala aşyran 60 adamyň ölümine getiren hüjümi bilen bagly roly üçin ölüm jezasyna höküm edildi.


text:
Birinji awgustda Türkmenistanda ýokary okuw jaýlaryna giriş ekzamenleri başlandy.
Bu ýyl Türkmenistanyň ýokary okuw jaýlaryna 5766 studentiň, geçen ýyldakydan 711 okuwçynyň köp kabul ediljegi habar berilýär. Şonuň bilen birlikde, hökümet programmalary esasynda daşary ýurtlaryň ýokary okuw jaýlaryna iberilýän okuwçylaryň hem sany artdyrylýar.
Ýöne bu artdyrmalar ýylda 100 müňden gowrak okuwçynyň orta mekdebi tamamlaýan ýurdunda ýaşlaryň ýokary bilim almak talabyny ödemek üçin ýeterlik däl ýaly görünýär.
Şu ýyl ýokary okuw jaýlaryndaky her orna 4-5 studentiň dalaş gurýandygy aýdylýar.
Mundan başga, her ýyl ýüzlerçe türkmen studentiniň öz hasabyna daşary ýurtlara okuwa gidýändigi barada maglumat bar.
Eýsem ýurtda ýokary bilim we ýokary bilimli ýaşlar meselesinde nähili tendensiýalar bar, kynçylyklar nämeden ybarat we çözgüt nirede?
Azatlyk Radiosy bu soraglary ýerli synçylara, Aşgabatdan hukukçy žurnalist Aşyrguly Baýryýewe, publisist ýazyjy Amanmyrat Bugaýewe, Orsýetden pedagogiki ylymlaryň kandidaty Serdar Ataýewe berdi. Söhbetdeşligi Pragadaky studiýadan Ýowşan Annagurban alyp bardy.
Bu temadan geçirilen Tegelek Stol söhbetdeşligini diňlemek üçin şu ýere basyň.


text:
Gyrgyzystanda žurnalistiň öldürilmegi bilen ilteşikli ýurduň Milli howpsuzlyk boýunça Döwlet komitetiniň iki ofiseri tussag edildi.
Gyrgyzystanyň Baş prokuraturasynyň wekilleriniň duşenbe güni Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, goňşy Gazagystanyň derňewçileri gürrüňi edilýän ofiserleri jenaýaty amala aşyrmakda şübheli diýip yglan edenlerinden soň, olar tussag edilipdirler. Tussag edilenleriň şahsyýeti barada maglumat berilmeýär.
Asly orsýetli gyrgyz žurnalisti Gennadi Pawlýuk 2009-njy ýylyň dekabr aýynda Gazagystanyň Almaty şäherindäki jaýdan aşak zyňylandan birnäçe gün soň ölüpdi.
Žurnalistiň dogan-garyndaşlary we kärdeşleri Pawlýugyň ýurduň öňki prezidenti Kurmanbek Bakiýew we onuň hökümetine garşy oppozision hereketine goşulandygyny aýdyp, onuň öldürilmeginiň syýasy maksatlydygyny öňe sürüpdiler.
Mundan ozal Gyrgyzystanyň howpsuzlyk gullugynyň ofiseri we iki gazak raýaty Pawlýugyň öldürilmegine gatnaşmakda günäli tapylyp, 2011-nji ýylda türme tussaglygyna höküm edilipdiler.


text:
Parižde 130 adamy öldüren noýabr terror hüjümlerinde aýyplanan 26 ýaşly Salah Abdeslam Belgiýanyň hassahanasyndan çykaryldy we onuň basym Fransiýa iberilmegine garaşylýar.
Güman edilýän Abdeslam 19-njy martda, polisiýa reýdinde ýeňil ýaralanyndan bir gün soň, Belgiýanyň polisiýasy tarapyndan soraga çekildi.
Belgiýanyň prokurory AP habar gullugyna Abdeslamyň belgiýa polisiýasy bilen gürleşmäge başlandygyny, munuň onuň ekstradisiýa edilmegini gijikdirmeginiň ahmaldygyny aýtdy.
"Emma ol iru-giç Fransiýa iberiler" diýip, prokuror Erik Van der Sypt aýtdy.
Fransiýanyň içeri işler ministri Bernard Cazeneuve Abdeslamyň we ýene dört güman edilýäniň tussag edilmegi Ýewropada hereket edýän YD jeňçilerine uly zarba diýdi.
Pariž hüjümlerinde güman edilýänleriň diňe biri - Mohamed Abrini tutulman galdy.


text:
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew şu gün Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna barýar. Bu sapardan maksat ilkinji nobatda Orsýetiň tehnologiýa sektorynyň 21-nji asyra aýak basmagyna kömek etmekleri üçin amerikan maýadarlarynyň göwnüni tapmaga synanyşmak.
Medwedewiň sapary döwrebap tehnologiýanyň global mekany hasaplanýan Kaliforniýanyň “Silicon Valley” ýaýlasyndan başlanýar. Orsýetiň ýolbaşçysy bu ýerde kompýuter ägirdi “Sisco Systems” kompaniýasynyň wekilleri bilen gepleşik geçirer. Aýdylyşyna görä, bu kompaniýa Orsýetde ägirt uly möçberde maýa goýmagy wada edipdir.
Medwedew bu ýerde Google, Microsoft we Intel ýaly kompaniýalaryň ýolbaşçylary bilen hem duşuşar. Inteliň öňki ýokary derejeli işgäri Kraig Barrattiň aýtmagyna görä, Medwedewiň isleýäni Moskwadan daşarda Skolkowa şäherinde Orsýetiň öz “Silicon Valley” mekanyny döretmek.
Medwedew öten hepde ykdysady forumda içeri hem daşary ýurt maýadarlaryna gönükdirip, Orsýetiň indi “özgerendigini” aýtdy: “Biziň iň möhüm wezipämiz maýadarlar üçin amatly şert döretmek bolsa gerek. Ähli zatda üstünlik gazanyp bilmesek-de, geçmişde bu ugurda äden ädimlerimiz boldy. Ýöne bu gün bu maksady öz işlerimiziň merkezi edip goýduk”.
Rus prezidentiniň çet ýurt maýadarlaryny ýurda çekmek üçin göz öňünde tutan planlary maýa goýanlaryň girdejiden töleýän salgydyny azaltmak, daşary ýurt maýa goýumlary çäklendirilen kompaniýalaryň hem-de döwlet kompaniýalarynyň sanyny azaltmak, milisiýanyň hatarlaryndaky korrupsiýany ýok etmek ýaly çäreleri öz içine alýar.
“Syýasy mazmun ýok”
Ýöne Medwedew bu planlary bilen amerikan maýadarlaynyň Orsýetdäki biznes ýagdaýy baradaky aladalaryny aradan aýryp bilmese gerek. Bu barada Halkara parahatçylygy baradaky Karnegi merkeziniň Orsýet we Ýewraziýa programmasynyň direktorynyň orunbasary Matthew Rojanski maýadarlary getirjek bolsaň, ýurtda ilki düýpli özgerişler amala aşyrylmaly diýýär.
“Orsýetiň döwrebaplaşmagy barada Medwedew makalalar ýazýar, çykyşlar edýär. Ýöne bularyň içinde artyk syýasy mazmun ýok. Täzeçillik üçin Skolkowa şäheri Moskwa üçin “Silicon Valley” bolar diýen ýaly pikirler bar. Muňa köp syýasy we ykdysady maýa goýuldy. Ýöne rus ykdysadyýetini ýa syýasy sistemasyny reformirlemek barada welin, düýpli tagalla ýok”.
Birleşen Ştatlarda Medwedew ykdysady taýdan bolmasa-da, syýasy taýdan oňat garşylansa gerek. Sebäbi rus-amerikan gatnaşyklary soňky ýyllarda güýçlendi. Iki ýurt ýadro ýaraglaryna kontrollyk barada täze ylalaşyga gol çekişdiler. Olar Birleşen Milletler Guramasynda Eýran barada umumy front döretdiler. Owganystan barada hem giň gerimli hyzmatdaşlyk ýola goýuldy.
Rojanskiniň pikiriçe, Medwedewiň saparyna ykdysady ýa söwda sapary diýilse-de, gürrüň Waşingtonda syýasy meselelere ýazar.
“Iki ýurduň arasynda entek ykrar edilmedik START şertnamasy bar. Parahatçylykly ýadro hyzmatdaşlygy barada 1-2-3 ylalaşyklar bar. Bularyň ikisi-de howpsuzlyk we ykdysady mesele. Owganystana zerur ýükleri ýetirmek hakda-da oňat hyzmatdaşlyk bolýar. Sebäbi orslar Owganystanda durnuklylygyň bolmagynyň iki ýurduň hem bähbidinedigine göz ýetirdiler. Birleşen Ştatlar bilen Orsýet neşä garşy göreşde hem hyzmatdaşlyga başlady. Onsoň Gyrgyzystan bar. Gün tertibinde ilkinji orunda duran şular bolsa gerek” diýip, Rojanski aýdýar.
Syýasy temalaryň arasynda häzir gyssaglysy Gyrgyzystandaky ýagdaý. Bu barada Medwedew bilen Obamanyň bilelikdäki beýannamasynyň çykmagyna garaşylýar.


text:
Anna güni Halkara Gyzyl Haç Komiteti Özbegistanyň tussaghanalaryna edýän saparyny togtadandygyny mälim etdi.
Bu Komitetiň baş direktory Ywes Dakkord özüniň “Twitter” sahypasynda bu barada ýazan beýanatynda munuň sebäbini özbek türmelerine edilýän saparlaryň “gumanitar netijeleri bermeýändigi hem-de ýurduň häkimiýetleriniň konstruktiw dialoglara girmeýändikleri” bilen düşündiripdir.
Ywes Dakkord Özbegistanyň türmelerine edilýän bu saparlary togtamak barada gelnen kararyň özleri üçin ýeňil karar bolmandygyny-da belläpdir.
Halkara Gyzyl Haç Komiteti 2001-nji ýylda özbek häkimiýetleri bilen gelnen özara ylalaşyklaryň netijesinde bu ýurduň türmelerine sapar edip başlapdy.


text:
NATO-nyň we Orsýetiň ministrleri bileleşigiň Ýewropada raketadan goranyş sistemasyny gurmak planlary bilen baglanyşykly penşenbe güni maslahat etdiler.
NATO agza 28 döwletiň daşary işler ministrleri, şol sanda ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillary Klinton hem Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen NATO-nyň Brýüsseldäki Baş edarasynda duşuşdylar.
Duşuşygyň öňýanynda eden çykyşynda NATO-nyň Baş sekretary Anders Fogh Rasmussen raketadan goranmak sistemasy baradaky Orsýetiň aladasy boýunça bileleşigiň iş alyp barýanlygyny belledi.
Rasmussen bu gorag sistemasy ýaramaz niýetli ýurtlar tarapyndan atylan raketadan Ýewropany gorar we ol Orsýete howp abandyrmaz diýdi. Emma Orsýet bu howa sistemasynyň öz ýadro arsenalyna howp abandyrjakdygyny öňe sürýär.


text:
Döwlet syýasatynyň aýrylmaz bölegi bolan ýurdumyzyň ykdysadyýetini yzygiderli ösdürmekde ýerli önümçiligiň daşary ýurtlara eksport edilmegi aýratyn ähmiýete eýedir. Bu babatda alnyp barylýan işleriň aglabasy Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň üsti bilen ýerine ýetirilýär. Ýurdumyzyň telekeçileriniň öndürýän önümlerine dünýäde uly isleg bildirilýär. Hut şu nukdaýnazardan, häzirki wagtda türkmen halylaryny daşary ýurda eksport etmegiň ýollary yzygiderli öwrenilýär. Türkmen telekeçileriniň öndürýän ýumurtga we konditer önümleri bolsa, indi ençeme wagtdan bäri goňşy döwletlere eksport edilýär. Ýurdumyzda öndürilýän balyk we balyk önümleriniň eksporty hem geljekde göz öňünde tutulýar.
Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwda geleşiklerinden çen tutup, ýurdumyza gelýän daşary ýurtly telekeçileriň, esasan, nebit önümlerine, pagta ýagyna, saryja goýnuň ýüňüne aýratyn ähmiýet berýändigi ünsi çekýär. Muňa Latwiýadan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Lýuksemburgdan, Türkiýeden ýurdumyza gelen telekeçileriň dizel ýangyjyny, nebit koksuny, Günorta Koreýadan, Şotlandiýadan, Beýik Britaniýadan, Türkiýeden, Russiýadan gelen işewürleriň hem pagta ýagyny, ýüplügi hem-de dürli görnüşdäki beýleki zatlary gyzyl pula satyn alýandyklary aýdyň şaýatlyk edýär. Şeýle söwda geleşikleri daşary ýurtly işewürler bilen manat serişdesiniň hasabyna-da üstünlikli amala aşyrylýar.
Türkmenistanda öndürilen önümleri dünýä çykarmakda daşary ýurtlarda açylan söwda öýleridir söwda dükanlary uly orun eýeleýär. Hytaýyň Pekin şäherinde açylan «Söwda öýi» Türkmenistanda öndürilen önümleri hytaý, Hytaýda öndürilen önümleri bolsa, türkmen bazaryna çykarmakda köpri bolup hyzmat edýär. Mundan başga-da yurdumyzyň telekeçileriniň Gruziýanyň paýtagty Tbilisi şäherinde «Türkmenistan» atly, Gyrgyz Respublikasynyň paýtagty Bişkek şäherinde bolsa, «Rysgal» atly söwda dükanlary hereket edýär. Bu dükanlarda türkmen önüm öndürijileriniň dürli önümleri, harytlary alyjylara hödürlenilýär. Önümleriň köpgörnüşliligi bolsa, türkmen bazarynyň mümkinçiliginiň giňliginden habar berýär. Munuň özi ykdysadyýetimizi ösdürmekde möhüm ädimlerdir.


text:
Bir ýola ol Moskwada bolanda, belli Nowodewiçiý öwlüýäsine barýar. Tokar Sergeý Ýeseniniň guburnyň ýanyna barsa, ol ýerde şahyryň döredijiligine sarpa goýýan muşdaklary ony ýatlap, goşgy okaýan ekenler. Olaryň okaýan goşgulary Tokara täsir edensoň, ol orta çykyp, Ýeseniniň goşgusyny türkmen dilinde okaýar. «Duranlar türkmençe düşünmeýän hem bolsalar, uly meni üns berip diňlediler. Çünki Ýeseniniň goşgulary türkmençe-de gaty süýji çykýardy
» diýip, Tokar ýatlardy.
Tokaryň dine bolan garaýşam üýtgeşikdi. Ol dinparaz adam däldi. Onuň üçin dünýäniň hemme dinem deňdi. Bir dünýä – bir Alla diýen taglymata uýýardy. Eger-de biz onuň döreden işlerine syn etsek, onda ol ýerde ähli dinleriň formalaryny tapyp bileris. Esasan hem Tokar işlerinde ölümi we göreşi suratlandyranda, hristian dininiň haç simwolyny ulanýardy. Beýle etmek bilen ol öz işleriniň hasratyny bütin dünýä ýetirmek isleýärdi.
Onuň ussahanasyna köp adamlar gelerdi. Ol oturyp, olary diňlärdi. Olaryň arasynda ýaňralaram ýetikdi. Emma Tokar şolaryňam göwnüne degmän, olar bilen oturardy. Gelýänleriň köpüsi özleriniň agyr, kyn durmuşlaryny gürrüň bererdiler. Onuň jogabynam Tokardan gözlärdiler. Olar gidensoňam, Tokaryň içki dünýäsinden joşup, ahy-nala dürli reňklere öwrülip, holsta, kendir matanyň ýüzüne geçerdi. Gelýänleriň arasynda käbiri Tokaryň dine ýykylmagyny, onuň namaz okap başlamagyny ündeýänlerem bardy. Olar başardygyça, ony namaz okamaýanlygy üçin utandyrjak bolardylar. Tokar häsiýetiniň ýumşak bolanlygy üçin olara kän bir ýogam diýmezdi. Bu ýagdaýy ol maňa gynanyp gürrüň bererdi. «Men häzir namaz okamaga taýýar däl. Seniň päkligiňi namaz okaýanlygyňdan gözlemeli däl! Onsoňam, men bir taglymata gulluk etmek islämok. Men hudožnik ahyry! Namaz okamasamam, bilenimden, adamzada gulluk edýän, döredýän. Goý, meniň işlerime bir adam düşünsin. Gerek bolsa, bir adam üçinem dörederin. Näme üçin olar meniň içki durmuşyma goşulýar?
» diýip, Tokar janygyp, içini dökerdi.
Tokary döredijilik prinsiplerinden dänmäge çagyranlar hem boldy. Olaryň «sungat syýasata girmeli däl! Hudožnik syýasaty eserinde görkezmekden saklanmaly
» diýen pikirlerine Tokar janygyp, gaýtawul bererdi. «Pikassonyň beýikligine birjik-de söz ýok. Siz onuň faşistik ideologiýa garşy döreden «Gernika» diýen işine serediň. Bu bir hudožnigiň nalyşy ahyry
» diýip, syýasy işlerinden saklanmaga çagyrýanlara jogap bererdi. Ýöne, gynansagam, Tokar ýaly düşünjeli adamlaryň azlyk etmegi ýaňky ýaňra gorkaklaryň, gara garga kimin gagyllaşmaklary onuň käbir işlerini öz eli bilen ýok etmegine sebäp boldy. «Sen bilýärmiň, men şol işlerimi ýok etdim. Maslahatlaşara-da adam tapmadym.
» diýip, döreden birnäçe işlerini ýok edenligini gynanyp aýtdy. Ol işler henizem meniň ýadymdan çykanok.
Men aram-aram gonamçylyga, Tokaryň mazaryna baryp-gaýdýaryn. Ol bakyýet ummanyna çümüp ýatyr. Başujunda goýlan daşda bolsa şahyr Boris Pasternagyň şol setirleri bar.Berdimyrat Batyrow aşgabatly intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy.
Dowamy bar


text:
Halkara Walýuta Fondy şu günki ýaýradan raportynda dünýä ýurtlarynyň global maliýe krizisinden ozalky garaşylyşyndan has çaltlyk bilen aýňalýandygyny aýdýar.
Halkara Walýuta Fondunyň bu raportyna görä, mundan ozal dünýä ykdysadyýeti 2010-njy ýylda 2.5 prosent öser diýlip garaşylan bolsa, häzirki görkezijiler geljek ýyl dünýäniň ykdysadyýetiniň ortaça 3.1 prosent ösjekdigini görkezýär.
Ýöne şeýle-de bolsa, Halkara Walýuta Fondy ösüşiň depgininiň haýal boljakdygyny we problemalaryň gaýtalanmak howpunyň hem bardygyny duýdurýar.


text:
Aşgabat , 7-nji ýanwar. «Türkmenportal».
6-njy ýanwarda Russiýanyň Astrahan oblastynyň günortasynda ýerleşýän Olýa portuna RO-PAX kysymly “Berkarar” gämisi bardy.
Awtomobil daşaýan we ýolagçy gatnadýan bu gämi özüniň ilkinji ýüzüşinde Astrahan oblastyna gurluşyk serişdelerini eltdi. Bu serişdeler türkmenleriň kowçum bolup ýaşaýan Priwolžsk raýonynyň Funtowo obasynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen bina ediljek 350 orunlyk umumybilim berýän orta mekdebi gurmak üçin niýetlenendir.
Iki döwletiň baýdaklary, bannerler bilen bezelen portda gämini resmi adamlar, ýerli administrasiýanyň ýolbaşçylary, kowçum bolup ýaşaýan türkmenleriň wekilleri we Russiýanyň ýokary okuw mekdeplerinde bilim alýan türkmen talyplary, Astrahanyň köpsanly ýaşaýjylary garşyladylar.
“Berkarar” gämisiniň kapitany Meretmämmet Durdyýew astrahanly žurnalistler üçin täze gämi bilen tanyşlyk gurady. Ol: “Astrahana ýüzüşimiz 24 sagat dowam edip, diýseň asuda geçdi” diýip gürrüň berdi.
Gäminiň ýüki düşürilenden soň, uly ýükli awtomobilleriň 30-syndan ybarat ulag kerweni Olýa portundan 180 kilometr aralykda ýerleşýän Funtowo obasyna tarap ugur aldy.
Astrahan oblastynda türkmen medeniýetiniň özboluşly merkezine öwrüljek mekdebiň guruljak ýerinde biziň ýurdumyzyň wekillerini—Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalaryny garşylamak dabarasy boldy.
Olara iki halkyň dostlugynyň nyşanyna öwrüljek bu möhüm desgany gurmak ynanyldy.


text:
Eýranly reformaçy oppozision web sahypasy “kaleme”, oppozision lideri Mir Huseýin Musawa ýokary derejeli eýranly ruhany we dissident aýatulla Hoseýin Ali Muntazeriniň yasyna gatnaşyp öýüne gelýärkä, ýolda hüjüm edilenligini habar berdi.
Şol web-sahypanyň maglumatyna görä, graždan geýimli ençeme motosikletli adam Musawiniň maşynyny togtatmaga synanşyp, Musawa hapa sözler aýdypdyrlar.
Bu hüjüm aýatulla Muntazeriniň ýasyna oppozisiýanyň öň müňlerçe tarapdarynyň gatnaşmagyndan soňra ýüze çykdy. Şol ýas Tähranyň 125 kilometr uzaklygynda ýerleşýän Kum şäherinde tutuldy.
Şol ýasa gatnaşanlaryň uly bir bölegi hökümete garşy şygarlar okap çykyş etdiler.
Muntazeri 1979-njy ýylda amala aşyrylan Yslam rewolýusiýanyň düýbini tutujylardan biridir.


text:
BMG “Yslam döwleti” toparynyň Mosulda, Yragyň demirgazyk şäherinde onlarça adamy jezalandyryp öldürendigini aýdýar.
Hökümet güýçleri bu şäheri ekstremistlerden yzyna almak ugrunda söweş gurýar.
BMG-niň Adam hukuklary komissarlygy YD jeňçileriniň 8-nji noýabrda, Yragyň hökümet güýçleri bilen hyzmatdaşlyk etmekde aýyplap, 40 adamy jezalandyryp öldürendigini aýtdy. Olaryň jesetleri birnäçe ýerde elektrik sütünlerinden asylyp goýuldy diýip, BMG-niň edarasy çeşmelere salgylanyp aýdýar.
11-nji noýabrdaky beýanatda aýdylmagyna görä, YD jeňçileri öz bellän sudlarynyň karary esasynda adam öldürmegi dowam etdirýäne meňzeýär.
BMG, bu 40 adamdan başga, asuda ilata degişli ýene bir 20 adamyň 9-njy noýabrda, Mosuldaky Ghabat harby bazasynda atylyp öldürilendigini aýtdy.


text:
Ýakynda Aşgabatda Türkmenistanyň Baş kanunynyň täze redaksiýasynda ylmy kommentariýalary maslahat etmek barada konefernsiýa boldy.
Kommentariýalar ýurduň Döwlet we hukuk instituty hem-de Demokratiýa we adam hukuklary instituty tarapyndan ýazyldy. Soňky döwürde bu iki döwlet sistemasy şeýle konferensiýalaryň birnäçesini geçirdi.
Eýse, şular ýaly işlerden nähili hakyky peýda bar? Görnüşi ýaly, konferensiýa diňe teoretikler däl-de, Türkmenistanyň edara gullukçylarydyr ministrlikleriniň wekilleri hem gatnaşypdyrlar.
Diskussiýanyň geçen binasynda Adalat, Daşary işler ministrlikleriniň we hukuk goraýjy guramalaryň wekilleri hem bolupdyrlar.
Köpçülikleýin habar serişdeleri konferensiýanyň esasy maksadynyň “Milli kanunçylygy Baş kanunyň normalaryna we halkara ölçeglere gabat getirmekden ybarat” diýip, maglumat berdiler.
Eýse, konferensiýa gatnaşanlar bu zatlary häzir Türkmenistanda durmuşa ornaşdyryp boljagyna kepil geçip bilerlermi?
Ýurtda şeýle teoretiki duşuşyklar ýygydan geçirilse-de, olaryň iş ýüzündäki netijeleriniň öňde goýulýan wezipeleri amala aşyrmaga kömek etmezligi mümkinmi?
Türkmenistanyň adaty raýatlary şeýle konferensiýalaryň diňe şygarlar bolup galmaýandygyny duýup bilerlermi?
Häzir ýerli guramalarda we kärhanalarda adam hukuklary problemalary boýunça gürrüň edilýärmi?
Türkmenistanyň ýönekeý graždanlary şeýle sowallary ýerli kärhanalardaky ýygnaklarda gozgap bilýärlermi?
Eýse, olaryň döwlet edaralarynda öz hukuklaryny goramaga mümkinçiligi barmy?
'Baş kanuny düşündirmekden ybarat'
Ýakynda Aşgabatda geçen konferensiýa gatnaşanlar kommentariýalaryň ilata Baş kanuny düşündirmekden ybaratdygyny aýtdylar. Eýse, şol düşündiriş nähili görnüşde amala aşyrylýar?
Baş kanuna degişli kommentariýalaryň graždanlaryň nähili ýaşamalydygy baradaky ýokardan berilýän nobatdaky görkezmelere öwrülen ýagdaýynda onuň köpçülikleýin propagandasyna jogapkärleriň öz işi, eýse baryp petige diränokmy?
Baş kanun baradaky dokumentleri maslahatlaşmaga we taýýarlamaga halkyň gatnaşmagy üçin, heý, mümkinçilik barmy? Alymlaryň hem dolandyryş býurokratiýasynyň wekilleriniň döredijiligine raýatlaryň hem etjek möhüm goşmaçalary bolup biler ahyryn.
Konferense gatnaşanlar özara maslahat wagtynda garalan temalaryň örän möhüm ähmiýete eýedigini aýdypdyrlar. Emma Baş kanundaky ideýalaryň we düzgünleriň gündelik durmuşa neneňsi golaýdygyny diňe graždanlar kesgitleýär.
Eger teoriýa haýsy-da bir sebäplere görä, iş ýüzünde durmuşa geçirilýän zatlardan yza galsa, onda uzak garaşylan teoriýa anyk praktiki hereketler bilen haçan sazlaşdyrlyp başlanar?
Baş kanun haçan ýuristleriň otagyndaky bezeg bolmagyny bes edip, diňe ýönekeý adamlar däl-de, eýse ululy-kiçili başlyklar üçinem hakyky kanun bolar?
Eýse, ýurduň Baş kanunynda görkezilen öz ýokary derejeli hukuklary barada ýönekeý adamlar şol başlyklardan hasabat sorap bilerlermi?
Aleksandr Narodetski post-Sowet döwletleri boýunça Britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Salam hormatly lukman! Özüm 65 yaşymda. Meni gündüzlerine peşewiň hayal bölünip çykmagy, gijelerine bolsa bu ýagdaýyň has hem haýallamagy ynjalykdan gaçyrýar. Bu nämänin alamatyka we ony nahili bejermelikä? Operasiya etman bejerip bolarmy?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Peşewiň haýal bölünip çykmagy erkeklik jyns mäziniň adenomasy (howply däl döreme) hem-de bu mäzde ýüze çykýan sowuklama hadysalaryna (prostatit) mahsus alamat bolup, şeýle ýagdaýlarda ýygy-ýygydan, esasan hem gije buşukma, gasyklarda, ýamyzda döreýän agyrylar, jynsy gatnaşykdan soň döreýän sanjylar ýaly alamatlar hem ýüze çykyp bilýändir. Sizi biynjalyk edýän alamatyň sebäbini anyklamak maksady bilen urolog lukmanyna ýüz tutup, degişli barlaglary (göni içegeden barlama, ýokançlyklara barlag, mäziň USB-gy) geçmek zerurlygy ýüze çykýar. Erkeklik jyns mäziniň adenomasynyň irki tapgyrlary derman serişdeleri bilen bejergini, ötüşen ýagdaýda hirurgiki bejergini talap edýän bolsa, bu mäziň sowuklamasy ýokançlyklara garşy dermanlaryň ulanylmagy üçin görkezme bolup durýandyr. Lukmana özwagtynda ýüz tutulmagynyň bolup biljek gaýraüzülmeleriň öňüni alyp biljekdigini ýatladasym gelýär.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Los-Anjelsdäki Kinematografiýa sungaty we ylymlar akademiýasy şu ýylyň daşary ýurt dillerindäki kinolara berilýän Akademiýa baýraklaryny almak üçin 71 ýurduň kino lentasynyň tabşyrylandygyny aýdýar.
Bäsleşige gatnaşýanlaryň arasynda Owganystan, Azerbaýjan, Bosniýa, Horwatiýa, Gürjüstan, Gazagystan, Gyrgyzystan, Orsýet, Serbiýa we Ukraina ýaly ýurtlaryň hem kino eserleri bar.
Akademiýa agzalary hödürlenen kinolaryň arasyndan bäş filmi saýlap alyp, olary resmi şekilde kino dünýäsindäki iň abraýly baýraga, Oskara hödürlärler.


text:
Gowuşýan habarlara görä, “Al-Kaýda” amerikanlar tarapyndan 2-nji maýda Pakistanda öldürilen Osama bin Ladeniň deregine özüne wagtlaýyn ýolbaşçy belläpdir. “Al-Jazeera” bilen CNN telekanaly täze ýolbaşçynyň adyny Saif al-Adel diýip berdiler. Aýdylyşyna görä, bu weteran söweşiji Müsüriň ýörite güýçleriniň öňki ofiserlerinden.
Ýaşy 40-50 töweregi diýip hasaplanýan Al-Adel Birleşen Ştatlaryň prokurorlarynyň çaklamagyna görä, “Al-Kaýdanyň” ýokary derejeli harby ýolbaşçylarynyň biri. Onuň 1998-nji ýylda Nairobide we Dar es-Salamda Amerikanyň ilçihanasyna edilen bombaly hüjümleriň gurnalmagynda, 1990-njy ýyllarda hem Sudanda we Owganystanda “Al-Kaýdanyň” türgenleşik lagerlerini gurnamakda rol oýnanlygy güman edilýär.
Ony öldürene ýa tutana 5 million dollar wada edilen Al-Adel ABŞ-nyň Federal derňew býurosynyň (FBI) aýtmagyna görä, Muhamad Ibrahim Makkawy we Ibrahim al-Madany diýen atlary hem ulanýar.
Analizçiler: “Al-Adel wagtlaýyn lider bolsa-da, onuň Bin Ladeniň ornuny hemişelik aljakdygy belli däl” diýýärler.
“Saif al-Adel ‘Al-Kaýdanyň’ emiri bellenenok, ol Osama bin Ladeniňki ýaly derejä bellenenok. Bu ‘Al-Kaýdanyň’ bir gurama hökmünde ýolbaşçy bellemekde gerekli prosedural talaplary ýerine ýetirip bilmeýändigini görkezýär. Mysal üçin, täze ýolbaşça wepadarlyk kasamyny gurnamak, ýa ýolbaşçylaryň duşuşygyny geçirmek ýaly zatlar häzirki ýagdaýda mümkin däl bolmaga çemli” diýip, Londonyň “Royal United Services” institutynyň işgäri Şaşank Joşi aýdýar.
Al-Adel soňra Bin Ladeniň oruntutary bolsa, onda bu ornuň “Al-Kaýdanyň” ikinji derejeli ýolbaşçysy Aýman al-Zawahirä berilmedigi bolýar. 59 ýaşly müsürli Zawahiri Bin Ladeniň ýakyn ýaranlarynyň biridi. Terrorizm boýunça ekspertler Bin Ladeniň ornuny Zawahiri tutar diýip, güman edýärdiler.
Nämäni aňladýar?
Al-Adeliň bu orna bellenmegi onuň tarapdarlary bilen Zawahiriniň tarapdarlarynyň arasynda oňuşmazlyga sebäp bolup, “Al-Kaýdada” bölünişige getiripmi ýa-da ýok - bu belli däl. Al-Adeliň bu orna bellenendigi baradaky habarlarda Zawahiriniň we “Al-Kaýdanyň” Ýemendäki we Yrakdaky bölümleriniň muňa nähili reaksiýa görkezenligi aýdylmaýar.
Joşi: “Wagtlaýyn ýolbaşçy bellenip, ol soňra Bin Ladeniň ornuny eýelese-de, ol adamynyň bu guramanyň ruhy atasynyň ýerini tutup biljekdigini kepillendirenok” diýýär.
“Bin Ladeniň ýerine ýetiren simwoliki funksiýasy: ‘Al-Kaýdany’ berk saklap, ony ýaýratmagy. Munuň ornuny dolduryp bolmaz. Bin Ladeniň ornuny tutmagy mümkin diýip tanalýan Zawahiri ýalylar-da beýle derejede däl. Bularyň hemmesi dikdüşdi, gykylykçy hasaplanýar. Adamlary onuňky ýaly beýle mylaýymlyk bilen özüne çekjek ýok” diýip, Joşi aýdýar.
Joşiniň pikiriçe, “Al-Kaýdanyň” täze ýolbaşçysynyň ýüzbe-ýüz boljak iň agyr kynçylyklarynyň biri – guramanyň özbaşdak hereket edýän dürli toparlaryny bir merkeze jemlemek bolar.
Çarşenbe güni Pakistanyň gündelik gazeti “The News” Al-Adeliň “Al-Kaýdanyň” bir “näbelli ýerde” geçiren duşuşygynda “wagtlaýyn ýolbaşçy” bellenendigini ýazdy. Gazet şeýle-de Osama bin Ladeniň ogullarynyň hiç biriniň ”Al-Kaýdada” haýsydyr bir formal orny eýelemäge meýil etmeýändiklerini habar berdi. “The News” gazetiniň bu maglumatlary nireden alandygy aýdylmaýar.
Üstümizdäki aýda Birleşen Ştatlaryň Abbottabatda geçiren harby operasiýasynda Osam bin Ladeniň özi, onuň 22 ýaşly bir ogly we ýene-de üç adam öldi.
“Reuters” habar gullugy 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda Amerika edilen hüjümler mahalynda Al-Adeliň Owganystanda bolandygyny, soň hem gaçyp Eýrana barandygyny habar berdi.
Şol wagtlar mediada berlen maglumatlara görä, Eýran häkimiýetleri “Al-Kaýdanyň” Birleşen Ştatlaryň Owganystana eden hüjüminden gaçyp, Eýrana baran azgalaryny öý tussaglygy ýaly bir ýagdaýda saklapdyr. Al-Adel hem şol toparyň içinde bolupdyr.
Ýöne arap mediasynda berilýän habarlarda Eýran häkimiýetleriniň ony takmynan bir ýyl mundan ozal boşadandygy, onuň şondan soň Owganystan-Pakistan serhet regionyna giden bolmagynyň mümkindigi aýdylýar.


text:
Türkmenistanda ýene 117 ýarym müň nahal oturdyldy. Resmi maglumatlara görä, täze ekilen agaçlar 2013-nji ýylyň dowamynda ekilmeli diýlip görkezilen 3 million agajyň bir bölegidir.
Ýerli häkimiýetler daşary ýurtlardan satyn alnyp getirilen agaçlary köpçülikleýin ekýärkä, öňden bäri ösüp oturan agaçlar köpçülikleýin çapylyp ýok edilýär. Bu gapma-garşy ýagdaýyň hem şäherlerde hem-de beýleki ýerlerde giňden alnyp barylýandygyny ýerli ýaşaýjylar gürrüň berýärler.
Azatlyk Radiosy graždan aktiwisti Nataliýa Şabunts bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Nataliýa, şu günler Aşgabatda we ýurduň beýleki ýerlerinde ösüp oturan agaçlaryň köp çapylýandygy barada habar berilýär. Näme bolup geçýär?
Nataliýa Şabunts: Men nämäniň bolup geçýändigine özümem düşünemok. Meniň üçin bu örän bir agyryly mesele. Ýurtda köpçülikleýin agaç çapyşlyk Nyýazow döwründe başlanypdy. Şonda Aşgabadyň etegindäki miweli agaçlary ýok edip başlapdylar. Olaryň ýerine arça ekipdiler. Şol arçalar boş meýdanlarda ekilenliginde, bu, dogrudanam, gowy bir zatdy. Emma ösüp oturan miweli agaçlar ýok edilip, olaryň ýerine gurap galýan arçalary ekmeklik wagşylykdan başga zat däldi.
Şondan bäri agaç çapyşlygy gitdigiçe möwç aldy. Şol döwürde Çärjewde bir häkime il içinde dellekçi diýen lakamyň dakylandygy ýadymda. Sebäbi ol ähli agaçlary ýok edip, olaryň ýerine arça oturdyp çykypdy.
Azatlyk Radiosy: Agzalan ýagdaýlar tebigy ýagdaýda ösüp oturan agaçlara degişlimi ýa-da olar birwagtlar adamlaryň oturdan agaçlarymy?
Nataliýa Şabunts: Geliň, Nebitdagy alyp göreliň. Bu ýerde adamlaryň der döküp ýetişdiren agaçlary, bitmesi kyn agaçlar çapylypdy. Iňňän uly daragtlar we kökleri çuň ösýän agaçlar häzirki prezidentiň döwründe çapylyp başlandy. Olaryň iri kökleri ýerden uly kynçylyk bilen gazylyp çykaryldy. Bu agaçlar hem kölege berýärdi hem-de tozandan goraýardy. Olaryň ýerine arça agaçlary ekildi. Olaram gurap galdy, indi şol ýerde gugaryp galan bir meýdandan başga hiç zat ýok. Soň şol ýerlerden ekinçilik üçin peýdalanan adamlaryň melleklerindäki agaçlar-da çapylyp ýok edilipdi.
Azatlyk Radiosy: Şu günler Aşgabatda ýaşaýyş jaýlaryň daşyndaky mellekleriň ýok edilýändigi barada maglumat gowuşýar. Aşgabatdaky ýagdaýlar barada gürrüň beräýseňiz.
Nataliýa Şabunts: Aşgabatda bolup geçýän ýagdaýlar aňy ýerindäki adamyň aklyna sygjak zat däl diýip pikir edýärin. Hawa, göräýmäge, ýaşaýyş jaýlaryň daşyndaky mellekleri ýok edip, aýdaly, ot söndüriji ulaglaryň arkaýyn geçmegi üçin ýollary giňeldýärler diýmek mümkin. Emma munuň üçin, birinjiden, ot söndürmek üçin ulanylýan häzirki döwre laýyk tehnikany satyn alyp bolardy, ikinjiden bolsa, agaçlaryň çapylyp, köçeleriň giňeldilmegi bilen ýangynyň öňüni alyp bolmaýandygyna mysallar az däl.
Azatlyk Radiosy: Ýerli häkimiýetler agaçlaryň çapylmagyny köçeleri giňeltmek maksady bilen düşündirýärlermi?
Nataliýa Şabunts: Olar ilata düşündiriş bermeli diýip asla hasap hem etmeýärler. Soňky sapar agaçlary çapanlarynda oňa häkimligiň bir wekili hem gatnaşypdy, emma ol özüni tanatjak hem bolmandy. Ol ýerde hojalygy dolandyryjy ýerli edaranyň işgärleri-de bardy. Ýöne olar adamlar bilen asla gepleşmek islemändi.
Şeýle-de agaçlaryň çapylmagy barada ýaşaýjylara köplenç öňünden duýduryş hem berilmeýär. Adamlaryň tötänden öýünden çykyp, birden öz mellegindäki üzümleriniň çapylyp, ýok edilýändigini görüp galýan halatlary-da az däl. Garry adamlaryň ýüreginden tutup ýykylýan ýagdaýlary-da köp bolýar.
Azatlyk Radiosy: Ýaşaýyş jaýlaryň daşyndaky mellekler haçan we nädip döredilipdi?
Nataliýa Şabunts: Meniň ýaşaýan mikroraýonym 20 ýylyň içinde göge bürenipdi. 30-njy mikroraýony alyp görsek, olam göm-gokdi. Baryny çapyp ýok etdiler.
Azatlyk Radiosy: Bu şäheriň ähli agaçlaryna degişlimi ýa-da jaýlaryň öňündäki ekinlere we agaçlara degişlimi?
Nataliýa Şabunts: Bar ýer çöllüge öwrülip barýar. Jaýlaryň daşyndaky ýerlerde adamlaryň öň dynç alýan we birek-birek bilen gürrüňleşýän ýerlerini asfalta gaplanan bir meýdana öwürdiler.
Azatlyk Radiosy: Nataliýa, agaçlaryň çapylmagyny ýerli häkimiýetler näme maksat bilen düşündirýärler?
Nataliýa Şabunts: Gynansak-da, bizde hojalyk dolandyryjy edaralardan başlap, häkimlige çenli edara resmileri adamlar bilen gepleşmelidir diýip asla hasap hem etmeýärler. Meniň ýaşaýan öýümiň golaýynda agaçlary çapyp, 20 ýyl mundan öň oturdylan agaçlary, üzümleri ýok etdiler. Bu ýerde öň toý hem geçirilýärdi, ýas hem, köp myhman gelende, howluda ýatyp bilýärdi. Indi bolsa onuň ýarpysyny çapdylar, ýerden taýaklar çykyp ýatyr.
Ýaş nahallar hem, uly agaçlar hem çapylýar, özem osüp oturan janly gök agaçlaryň çapylmagy örän gynandyrýar. Biziň jaýymyzyň öňünde tut agajy bardy, onuň miwelerinden iýip, doýup bolmaýardy, ony kowçeläp aýyrdylar, onuň ösen ýerinde indi opurylyp ýatan ýer galdy.
Bu zatlar şeýle bir oýlanyşyksyz edilýär. Biziň jaýymyzyň daşynda ozalky ýyllarda suw ýygnanýardy, şonuň üçin ýap gazmaly bolupdy, indi bolsa şu günki gün şol ýabyň bir bölegine gum sepip ony asfalt bilen tekizlediler. Golaýymyzdaky mekdebiň daşyndaky bag we mekdep tarapyndan ýetişdirilen miwe agaçlary-da ýok edildi.
Azatlyk Radiosy: Näme üçin beýdýärsiňiz diýip häkimiýetlerden sorap gördüňizmi?
Nataliýa Şabunts: Hawa, men golaýymyzdaky bäş gatly jaýlaryň daşyndaky agaçlary çapyp başlanlarynda, bu sowaly beripdim, olar maňa ”biz töwerek-daşy abadanlaşdyrýarys, bu ýerlere asfalt düşeler” diýdiler.


text:
Orsýetden gowşan habarlarda ýurduň Demirgazyk Kawkaz sebitinde şu gün 6 adamyň öldürilendigi aýdylýar. Bu adamlar polisiýanyň reýdi netijesinde öldürilipdir.
Polisiýa janyndan geçen ulagly bombaçynyň Kasawýurtda polisiýanyň umumy ýatakhanasyna hüjüm etmäge synanandygyny aýdýar. Bombaçy özüni we bir polisiýa ofiserini öldürip, ýedi adamy ýaralapdyr.
Şeýle-de Dagystan polisiýasy Komsomol obasynda güman edilýän pitneçileriň ikisini öldürdi.
Inguşystanda polisiýa terror aýyplamalary esasynda gözlenýän iki pitneçini öldürdi.


text:
Gyrgyzystanyň Oş şäherinde müňlerçe adam proteste çykdy.
2010-njy ýylyň iýunynda Oş şäherinde etnik gyrgyzlar bilen etnik özbekleriň arasynda gazaply çaknyşyk bolupdy. Şonda 450-a golaý adam öldi, müňlerçe binalar weýran edildi.
Polisiýanyň maglumatyna görä, penşenbe günündäki proteste 9 müň adam gatnaşypdyr. Ýöne protesti gurnaýjylaryň sözlerine görä, gelenleriň sany mundan iki esse köp bolupdyr.
Protestler milletçi “Ata-Žurt” partiýasy tarapyndan goldanylyp, oňa gelenler gyrgyz prezidenti Almazbek Atambaýewiň hökümetiniň işden çekilmegini talap etdiler.


text:
Penşenbe güni, 23-nji awgustda Türkmenistan bilen Täjigistanyň prezidentleriniň arasynda geçirilen resmi gepleşiklerde iki ýurduň geljekki hyzmatdaşlygyna degişli käbir dokumentlere gol goýuldy, hyzmatdaşlygyň käbir ugurlarynda ösüşiň hem bolanlygy aýdyldy.
Türkmenistan bilen Täjigistanyň özara söwda dolanyşygy 60% ýokarlandy diýlip, habar berildi. Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow 2011-nji ýylda haryt dolanşygynyň 194 million dollara ýetenligini aýtdy.
Soňky döwürde Türkmenistan bilen Täjigistanyň arasynda syýasy gatnaşyklar hem ösüpdir. Türkmenistanyň prezidenti iki ýurduň Daşary işler ministrlikleri we parlamentleri arasyndaky gatnaşyklaryň işjeňleşendigini aýtdy.
Aşgabatda geçirilen türkmen-täjik gepleşiklerinde 2013-2014-nji ýyllarda hökümetleriň medeniýet we sungat ugurlaryndan hyzmatdaşlygy boýunça programma we ýurtlaryň Daşary işler ministrlikleriniň arasyndaky hyzmatdaşlyk boýunça programma, şeýle-de ýurtlaryň birek-bireginiň ilçihanalary üçin ýer bermegine degişli ylalaşyga gol çekildi.
Ýurtlaryň Söwda-senagat palatalarynyň arasynda ylalaşyk, jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdeýjileriň kanunlaşdyrylmagynyň we terrorçylygyň maliýeleşdirilmeginiň öňüni almak babatda iki ýurduň maliýe edaralarynyň arasynda ylalaşyk, şeýle-de Ylymlar akademiýalarynyň arasynda hyzmatdaşlyk boýunça ylalaşyk baglaşyldy.
Aşgabatda geçirilen gepleşiklerde Täjigistanyň prezidenti Emomali Rahmon regional howpsuzlygy we durnuklylygy üpjün etmek meselesinde Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygyň ähmiýetini nygtady, şeýle-de döwrebap regional infrastrukturany döretmek, transport aragatnaşygyny, energiýa liniýalaryny ösdürmek boýunça Türkmenistanyň pozisiýasyna raýdaşlyk bildirdi.
Türkmenistan iki ýurduň özara eksportynyň ugurlaryny düýpli täzelemegi teklip etdi. Prezident Berdimuhamedowyň sözlerine görä, türkmen tarapy Täjigistan respublikasyna iberýän nebit önümleriniň mukdaryny artdyrmaga taýýar.
Şeýle-de Berdimuhamedow Türkmenistanyň Täjigistana satýan elektrik togunynyň mukdaryny artdyrmaga taýýardygyny aýtdy. Onuň sözlerine görä, Türkmenistanyň elektrik togunyň günorta-gündogara tarap eksportyny geljekki bir ýarym ýylyň dowamynda azyndan bäş esse ýokarlandyrmaga mümkinçiligi bar.
Türkmen tarapy Täjigistana indiki ýylda Arçmanda syyahatçylyk we kurort boýunça bilelikdäki maslahaty geçirmegi teklip etdi.
Rahmon Türkmenistanyň beýik döwlet sylagy bolan “Bitaraplyk” ordeni bilen sylaglandy.


text:
Belli bolşy ýaly, saýlaw çärelerinde wagyz işleri möhüm ähmiýete eýedir. Türkmenistanyň prezidentiniň saýlawlary hakyndaky kanunyň 37-nji maddasynyň 1-nji bendinde wagyz işlerini geçirmegiň möhleti "Saýlawlaryň öň ýanyndaky wagyz işleri Türkmenistanyň prezidentligine dalaşgäriň bellige alnan gününden başlanýar we saýalawlar gününden bir gün öň bes edilýär" diýlip, anyk kesgitlenendir.
Ine, saýlawlaryň şu düzgüni yglan edilip-edilmänkä, ony türkmen mediasynyň bozup başlamagy bu syýasy kampaniýanyň adalatly boljakdygyna güman bildirmäge esas berýär. Bu babatda, aýratynam, Annamyrat Poladowyň ýolbaşçylygyndaky "Türkmenistan" gazetiniň has jan çekýändigini aýtmak mümkin.
Bu neşir ilkinji bolup, eýýäm 4-nji awgustdaky sanyndan başlap "Türkmen ili Prezident saýlawlaryna barýar" diýen rubrikany açdy. Şol rubrikanyň astynda geljekki saýlawlarda prezidentlige dalaşgär boljakdygy ikuçsyz häzirki döwlet baştutanyny mahabatlandyrýan materiallary berip başlady.
Bu rubrikanyň ilkinji wagyz materialynyň şahyrana eser bolmagy prezidentlige kandidat boljaklaryň biriniň wagyz işleriniň görlüp-eşidilmedik hörpde, giň gerimde alnyp baryljakdygyny görkezýärmikä diýýärin. Onuň bissimillasy hökmünde Nobatguly Rejebowyň bir gazet sahypalyk "Galkyn, döwletli diýar" waspnamasy çap edildi. Onda häzirki prezident beýik müňýyllygyň lideri, türkmeniň parasady, paýhasy, Oguzhan kimin serdar, danadan dana, beýikden beýik diýlip taryplanýar. Onsoň şeýle adamyň deňinde başga bir dalaşgäri görüp bolarmy, goýup bolarmy?
Neşiriň baş redaktory-da öz bir gazet sahypalyk "Halk söýenin–hak söýer" sözbaşyly makalasy bilen şahyrdan kem oturmaýar. Onda Berdimuhamedowyň prezidentlik döwründe bitiren işleri birin-birin sanalmaga çalşylýar, tarypy ýetirilýär. Makalasyny Poladow: "Aslyňa hem-de ýagşyzada asylly, maksada okgunly prezidentiňe guwan, Türkmenistanyň prezidentiniň saýlawlaryna ynamly barýan, merdana türkmen" diýen çagyryş bilen tamamlaýar.
Eýsem, Merkezi saýlaw topary saýlawlar hakyndaky kanunyň şu wagtdan bozulyp başlamagyna sesini çykaryp bilermi? Elbetde, ýok. Onsoň saýlawlaryň demokratik ülňülere sähelçe gabat geljegi-de gümanadyr.
Aşyrguly Baýryýew Aşgabatda ýaşaýan garaşsyz žurnalist, "Edebiýat we Sungat" gazetiniň öňki baş redaktory, Deýwid Börk adyndaky halkara baýragynyň laureaty. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Türkmenistanda ýaşaýyş jaýyny ýa-da mellek ýerini nobata durup almakda käbir kynçylyklaryň bardygyny Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan türkmenistanlylaryň käbirleri belleýärler. Özüni Galina Kuliýewna diýip tanyşdyran aşgabatly ýaşaýjy özüniň eýýäm ençeme ýyl bäri jaý nobatyna durandygyny, emma heniz hem jaý alyp bilmeýändigini aýdýar.
Onuň aýtmagyna görä, ol we onuň alty agzadan ybarat maşgalasy göwrümi 37 kwadrat metr bolan jaýda ýaşaýarlar. Ol nobata durup, jaý almak tejribeleri barada Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi.