text:
2008-nji ýylda gurlan “Ak enar” hususy firmasy Türkmenistandaky ilkinji bölekleýin satuw zynjyrydyr we häzirki wagtda bu firma diňe Aşgabatda hereket edýär. Ýurtda azyk önümleriniň bölekleýin satuwy entek hem kiçi göwrümli dükanlarda we bazarlarda amala aşyrylýar.
ÝDÖB-niň maýa goýumy “Ak Enar” firmasynyň aragatnaşyk sistemasynyň mundan beýläk hem giňemegini maliýeleşdirer we bu firma bölekleýin satuw zynjyryny tutuş Türkmenistanda ornaşdyrmaga ýardam berer.
Bankyň beýanatynda bellenmegine görä, bu proýekt köp sanly ilatly ýerlere golaý ýerleşýän söwda nokatlarynyň zynjyryny ýola goýmak boýunça “Ak enar” firmasynyň strategiýasyna goldaw berer. Bu bolsa, ýurduň ilatyna döwrebap bölekleýin söwda tejribesini öwreder we ýokary hilli önümleriň bäsdeş bahalardan satuwa çykarylmagyny üpjün eder.
“Bu proýekt Türkmenistanyň azak önümleri boýunça bölekleýin söwda pudagyna täze we kämilleşdirilen standartlary getirer we alyjylaryň bähbidi üçin bäsdeşligi ýokarlandyrar. Täze dükanlary açmak bilen, “Ak enar” firmasy ýerli üpjün edijiler bilen gatnaşygyny ösdürer we täze iş orunlaryny döreder” diýip, ÝDÖB-niň Türkmenistandaky edarasynyň ýolbaşçysy Neil MakKein bankyň metbugat beýanatynda belleýär.
MakKeiniň aýtmagyna görä, bu çäre türkmen hökümetiniň öňde goýan esasy maksatlarynyň biri bolan ýurtda hususy eýeçiligi ösdürmäge goldaw bermek boýunça ÝDÖB-niň yhlasyny kuwwatlandyrýar.
“ÝDÖB bilen hyzmatdaşlyk etmek “Ak enar” firmasynyň ulalmagyna we ýurduň öňdebaryjy bölekleýin satyjysyna öwrülmegine ýol açar. Biz çalt depgini bilen ösýän bu pudak üçin standartlary ornaşdyrarys” diýip “Ak enar” firmasynyň ýolbaşçysy Akbäbek Taganowanyň aýdanlary bankyň beýanatynda görkezilýär.
Şärikli maýa goýumy “Ak enar” firmasyna ÝDÖB-niň Göni inwestisiýa hyzmaty (Direct Investment Facility – DIF) programmasynyň çäginde goýberildi. Bu programma kiçi göwrümli proýektleri maliýeleşdirmek boýunça tizlendirilen çemeleşmäni ulanmak, has köp maýa goýumlaryň dolanşygyny ýola goýmak we ykdysady reformalar itergi bermek arkaly söwda-satuw çärelerini güýçlendirmek üçin ulanylýar.
Munuň bilen birlikde, ÝDÖB “TurnAround Management” programmasy (TAM) arkaly “Ak Enar” firmasynyň bölekleýin satuw dolandyryşyny ösdürmäge ýardam berýär. Bu programma bazar ykdysadyýetiniň talaplary bilen sazlaşykly işlemekleri üçin hususy edaralara ýardam berýär.Ýaş firma “Hasaryň” üstünligi
2000 we 2004-nji ýyllar aralygynda, ÝDÖB Türkmenistanda konditer önümlerini öndürýän “Hasar” hususy kärhanasyna hem maliýe serişdelerini karz goýberipdi we netijede bu kärhananyň önümçiligi ýokarlanypdy.
2003-nji ýylda bolsa, Aşgabatda ýerleşýän Halkara türkmen-türk uniwersitetiniň studentleri tarapyndan ýöredilýan Telekeçilik we dolandyryş merkeziniň geçiren bazary öwreniş barlaglary netijesinde, ýaş studentler tarapyndan “Hasar” firmasynyň ýolbaşçysyna “Ýylyň telekeçisi” diýen hormatly at berlipdi.
1993-nji ýylda doganlar Serdar we Allaberdi Poladowlar tarapyndan döredilen “Hasar” hususy kärhanasynyň häzirki wagtda 300-den gowrak işgäri bar we olaryň 60%-i aýal maşgalalar bolup durýar. Bu kärhana Türkmenistanyň dürli künjeklerini konditer önümleriniň dürli görnüşleri bilen üpjün edýär.
“Hasar” hususy kärhanasy Türkmenistanyň köke we wafli önümleri bazarynyň 70%-i üpjün edýär. ÝDÖB-niň maglumatyna göra, doganlar Poladowlaryň “Hasar” markasyny täze bazarlara çykarmak, hatda Merkezi Aziýada tanymal marka öwrülmek hyýallary bar we olara ÝDÖB-niň “TurnAround Management” programmasy şu mesele boýunça maslahat beripdir.
Içerki satuwyň we eksportuň möçberini artdyrmak boýunça “Hasaryň” indiki bäş ýyl üçin biznes plany babatda TAM-yň geňeşçileri bu firmanyň dolandyryş topary bilen işleşýärler diýip, ÝDÖB-niň maglumatynda aýdylýar. Maglumata görä, häzire çenli önümçilige has köp üns berip gelen bu kärhana, indiden başlap satuw hyzmatlaryny giňeltmegiň üstünde işleýär.
Türkmenistanda hereket edip başlany bäri, ÝDÖB bu ýurduň energiýa, infrastruktura, maliýe we şereketler pudagyna 106 million ýewro maýa goýdy hem-de takmynan 390 million ýewro barabar bolan goşmaça inwestisiýalary dolanşyga girizdi.
Häzirki wagta çenli, ÝDÖB Merkezi we Günorta Ýewropada hem-de GDA ýurtlarynda 330-dan gowrak agrobiznes boýunça proýektlere 5 milliard ýewrodan gowrak maýa goýum goýdy.


c: text/html

text:
Liwiýada barýan gazaply hereketleri togtatmak barada pikir alyşmak üçin anna güni Birleşen Milletler Guramasy, NATO we Ýewropa Bileleşigi ýygnak geçirýär.
Halkara arkalaşygynyň beýle gyssagly duşuşmagyna sebäp bolýan zat prezident Muammar Kaddafiniň özüniň 40 ýyllyk hökümdarlygyna garşy protest geçirýänleri rehimsizlik bilen basyp ýatyrmaga synanyşmagy.
Ýewropa Bileleşiginiň baş diplomaty Katerin Aşton anna güni Wengriýada barýan duşuşykda Ýewropa Bileleşiginiň goranmak ministrleriniň Liwiýa režiminiň garşysyna wiza gadagançylygy, pul-baýlyk serişdeleriniň doňdurylmagy ýaly dürli çäreler hakda pikir alyşjakdygyny mälim etdi.
“Ýewropa Bileleşigine biziň çäklendiriji çäreler diýýänimize garamaga, Liwiýada gazaply hereketleri togtadyp, ýurduň öňe gitmegini üpjün etmek üçin gysyş görkezmäge çak boldy. Bu ugurda biziň näme işleri edip biljekdigimiz hakda oýlanmaga wagt ýetdi” diýip, Aşton aýtdy.
Goranmak ministrleri Ýewropa Bileleşiginiň Liwiýadaky 5 müňden gowrak raýatyny ol ýerden çykarmagyň, mätäçlik çekýänlere gumanitar kömek bermegiň ýollaryny hem agtararlar.
Anna güni Liwiýadan çykarylan gresiýaly Wangelis Wrakasyň aýtmagyna görä, Tripoliniň uçar meýdanyna ýekelikde barmak aňsat däl. Ol: “Bir ýurtdan adamlary çykarmak üçin baran bir topar bolmasa, uçar meýdanyna barmaga asla ýol ýok. Sen urlup-ýenjilýärsiň. Polisiýa işgärleriniň eli taýakly. Olaryň hakynatutma bolmagy-da mümkin, sebäbi köpüsi garaýagyz. Uçar meýdanyna ýakynlaşan adama hüjüm edilýär. Asyl baryp bir zady sorabam bolanok” diýdi.
Duşuşyklar başlady
Liwiýdaky ýagdaý barada pikir alyşmak üçin NATO-nyň esasy karar çykaryjy organy anna güni Brýusselde ýygnak geçirýär. Ýöne Baş sekretar Anders Fog Rasmusseniň aýtmagyna görä, ýaranlygyň bu işe harby taýdan garyşmak plany ýok.
BMG-niň Adam hukuklary boýunça Geňeşi hem Liwiýany bu Geňeşden çykarmak barada maslahatlaşmak üçin anna güni Ženewa ýygnandy. Bu guramanyň adam hukuklary boýunça ýokary komissary Newi Pillaý hökümete garşy demonstrantlaryň köpçülikleýin gyrylmagyny ýazgardy.
Ol “Müňlerçe adamyň eýýäm ölen ýa ýaralanan bolmagy mümkin” diýdi. “Liwiýa güýçleri demonstrantlara tanklar we dikuçarlar bilen hüjüm etdiler. Demonstrantlaryň köpüsi kellesine ýa gursagyna gülle degip öldi”.
BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi hem Liwiýanyň garşysyna ýarag embargosyny, maliýe sanksiýalaryny girizmek, ýurduň ýolbaşçylaryny adamzadyň garşysyna jenaýat edenligi üçin kanun taýdan yzarlamak barada Fransiýa we Britaniýa tarapyndan edilen teklip hakda maslahatlaşmak üçin anna güni Nýu Ýorkda ýygnak geçirdi. Ýöne bu barada geljek hepdeden bärde ses berişlik bolar öýdülenok.
Amerikanyň Birleşen Ştatlary Kaddafiniň režimine garşy berk sanksiýalaryň girizilmegine çagyrýar. Prezident Barak Obama Liwiýadaky wakalar hakda pikir alyşmak üçin Britaniýanyň, Fransiýanyň we Italiýanyň ýolbaşçylary bilen telefon arkaly gürleşdi.
Liwiýanyň ilçileri, döwlet işgärleri hem gandöküşiklige protest bildirip, öz wezipelerinden çekilýärler. Esgerleriň köpüsi indi protestçileri goldaýarlar.
Liwiýanyň Iordaniýadaky ilçisi Muhammad al-Bargati penşenbe güni özüniň protestçileriň tarapyna geçýändigini bildirdi. Ol halka ýüzlenip: “Meniň beýik halkym, bu wakalar sebäpli men öz tebigy ornumda, siziň bilen bilelikde, siziň araňyzda bolmak üçin ilçilik işimi taşlamak kararyna geldim” diýdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
BMG-niň esasy adam hukuklary guramasy Özbegistany "sistematiki" adam gynamagy we hukuk goraýjy aktiwistleri ýanamagy bes etmäge çagyrdy.
BMG-niň adam gynalmagyna garşy komiteti anna güni bu ýurdy giň ýaýran hukuk bozmalar babatda berk tankytlaýan hasabat çap etdi.
Komitetiň agzasy Jorj Tuguşi, Gürjüstanyň adam hukuklary ombudsmany, özbek hökümeti bu problemalaryň hiç birini boýun almak islemeýär diýdi.
Özbegistan 1989-nji ýyldan bäri prezident Yslam Karimow tarapyndan dolandyrylýar. Özbek hökümeti dünýädäki iň bir repressiw režimleriň biri hasaplanýar.


text:
Şu gün Orsýetiň «Prawoe delo», ýagny «Hak iş» atly syýasy partiýasynyň nobatdan daşary gurultaýynda belli milliarder Mihail Prohorow bu partiýanyň başlygy wezipesine saýlandy.
Moskwada geçen bu gurultaýda partiýanyň wekilleriniň öňünde eden çykyşynda Mihail Prohorow Orsýetdäki bir partiýanyň agalyk ediji roluny tankytlady.
«Prawoe delo» partiýasy 2012-nji ýylda geçjek prezidentlik saýlawlarynda Dmitriý Medwedewiň ikilenji möhlete dalaş eden halatynda, onuň kandidaturasyny goldamaga taýýardygyny mälim edipdi.
Milliarder Mihail Prohorow şu çaka çenli Orsýetiň syýasy sahnasynda aktiw iş alyp barmandy.


text:
Şu günler Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäherindäki hökümete degişli dükanlarda çilim gytçylygynyň dörändigi, ýagny olaryň o diýen tapdyrmaýandygy habar berilýär. Indi bir aý çemesi wagt bäri dowam edýän bu gytçylygyň näme sebäpden dörändigi barada maglumat berilmeýär.
Mälim bolşy ýaly, şu ýylyň mart aýynda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow karara gol çekip, ýurda temmäki önümlerini getirmegiň we satmagyň ähli ygtyýaryny diňe Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrligine berdi.
Bu kararyň güýje girmegi bilen çilim söwdasy bilen meşgullanýan dükanlaryň ençemesi ýapyldy.
Azatlyk radiosy Türkmenabat şäherinde dörän soňky çilim gytçylygy barada habarçysy Röwşen Çaryýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
ABŞ-nyň we Orsýetiň goranmak resmileri 1-nji oktýabrda gepleşik geçirip Siriýada konfliktleriň öňüni almak meselesini maslahat etdiler. Emma ýokary derejeli generallaryň biri ABŞ-nyň Orsýet bilen gizlin aňtaw maglumatlary paýlaşmajakdygyny aýtdy.
“Meniň orsýetlilere bolan ynamyň pes derejede”, diýip ABŞ-nyň howa güýçleriniň ýolbaşçysynyň orunbasary general leýtenant Robert Otto aýtdy.
Iki ýurduň harby resmileri tötänleýin çaknyşyklaryň öňüni almak boýunça gatnaşyk saklamak barada ylalaşdylar. Emma ABŞ-nyň resmileri Orsýetiň aýdyşy ýaly diňe bir “Yslam döwleti” toparyna zarba urmak bilen çäklenmeýändigini aýdýarlar.
Şeýle-de Otto Orsýetiň ýokary takyklyk derejeli bolmadyk bombalary ulanýandygyny we olaryň gönükdirilen nyşanlardan sowulyp, parahat ýaşaýjylaryň öldürilmegine getirip biljekdigini aýtdy.
Siriýaly toparlar Orsýetiň 30-njy sentýabrda amala aşyran hüjümlerinde 36 sany raýatyň öldürilendigini aýtdylar.


text:
Owganystanyň Türkmenistan bilen serhetleşýän regionynda “Talyban” söweşijileriniň we daşary ýurtly jyhadçylaryň bardygyny, owgan resmileri boýun alyp, olar bu ýagdaýyň iki ýurt üçin hem howply bolup biljekdigi barada howatyrlanma bildirýärler.
Demirgazyk Owganystanyň Jowuzjan welaýat polisiýa başlygy Fakyrmuhammad Jowuzjanynyň aýtmagyna görä, türkmen-owgan serhedinde Owgan serhetçi güýçleriniň postlaryny döretmek göz öňünde tutulýar.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Kabuldaky habarçysy Şamerdanguly Myradynyň taýýarlan maglumatyny diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Duşenbe güni Müsürde geçirilen parlament saýlawlaryna ses bermage örän köp raýatlaryň gatnaşandygy habar berilýär. Bu Müsüriň awtoritar lideri Hosni Mubarek häkimiýetden çetleşdirilenden soň bu ýurtda geçirilen ilkinji saýlaw boldy.
Saýlawlar boýunça ýokary sud komitetiniň başlygy, sudýa Abdel Moez Ibrahim şeýle diýdi:"Saýlawçylaryň sany barada aýdylanda, Hudaýa şükür, men juda köp adamlaryň ses bermäge gelendigine, diýseň, haýran galdym. Biziň başda çaklaýşymyzdan has köp adam geldi. Bu bizi haýran galdyrdy”.
Üç tapgyrdan ybarat boljak we ýanwar aýynda tamamlanmaly bu saýlawlaryň ilkinji tapgyrynda parlamentiň aşaky palatasy – Milli Assambleýa saýlanjak deputatlaryň sanawy belli bolar.
Saýlawlarda yslam partiýalarynyň, şol sanda, “Musulman doganlygy” partiýasynyň hem ýeňiş gazanmak mümkinçiligi ýokary hasaplanylýar


text:
Iýerusalimde bir täsin waka ýüze çykypdyr: Hezreti Isanyň mawzoleýinde gazuw-agtaryş işlerini geçirýän bilermenler gubur ýadygärliginiň iň içerki bölüminiň mermerden bolan diwaryny aýryp, pygamberiň jaýlanan ýerini görmäge synanyşypdyrlar.
Köpsanly taryhçynyň pikrine görä, Isa pygamberiň jaýlanan hakyky gowagy bir eýýäm ýer ýumrulyp, ýitirim bolup gidipdir.
Ýöne gazuw-agtaryş toparyna ýolbaşçylyk edýän arheolog Iýerusalimiň mukaddes gubur buthanasynyň ortarasyndaky – mermer diwarlarynyň arkasynda bir gowak tapypdyr. Ol gowagyň ýerini elektroniki radar enjamlarynyň kömegi bilen anyklapdyr.
Harabaçylygyň üstünde dikeldilen buthana
"Bu örän täsin bir galyndy" diýip "National Geographic" guramasynyň arheology Fredrik Hiebert öz garaýşyny mälim edipdir.
Isa pygamberiň iň gadymy buthanalaryň biriniň merkezinde ýerleşýän ol mawzoleýi haçparazlaryň iň mukaddes ýerleriniň biri hasaplanýar.
"National Geographic" dikeldiş işlerini surata düşürmek üçin, Gresiýadan gelen ussalaryň topary bilen iş hyzmatdaşlygyny ýola goýupdyr.
12-nji asyra degişli Mukaddes gubur buthanasy 4-nji asyrdan galan harabaçylygyň üstünde dikeldilipdir. Haçparazlygyň ähli 6 mezhebiniň ybadatlary diňe şol ýerde durmuşa geçirilipdir.
Razylyk almak aňsat däl
Isa pygamberiň gubur ýadygärligi iň soňky sapar 1810-njy ýylda, ýangyndan soň täzeden bejerilipdir. Onlarça ýyllap çygly we şemleriň tüssesinden doly bolan atmosferada galan ol gubur ýadygärligi tämizleýiş işleriniň geçirilmegine mätäçlik çekýär. Britaniýanyň hökümetiniň 1947-nji ýylda gubur ýadygärliginiň daş-töweregine aýladan demir germewi henizem edil goýluşy ýaly durupdyr.
Bejeriş işlerini amala aşyrmak o diýen aňsat hem däl. Şeýle mukaddes ýerde, hemmeleriň razylygyny almazdan, şeýle işi amala aşyrmak mümkin däl. Ol ýeriň maýadarlary bolup durýan dürli mezhebiň wekilleri sähelçe üýtgeşiklige-de gaty uly garşylyk görkezýärler.
Geçen ýyl Ysraýylyň gadymy galyndylar baradaky edarasy ol ymaratyň howp astyndadygyny mälim edipdir. Ondan soň polisiýa ol ýeri bir salym adam gatnawyndan ýapypdyr. Bu ýagdaý ahyrynda mezhepleriň wekilleriniň bejeriş işleriniň geçirilmegine razylyk bildirmegine getiripdir.
Bir günläp nobata durulýarmy?
Zyýarata gelenler mukaddes guburyň ýerleşýän içerki kiçi otagyna girip görmek üçin, tutuş bir günläp nobata durýarlar. Ak mermer gapagyň öňünde dyz çökýän haçparazlar Isa pygamberiň bedeniniň şol mermeriň astyndaky daşyň üstünde goýlandygyna we onuň soňra ol ýerde täzeden direlip asmana göterilendigine ynanýarlar.
Ybadathananyň resmileri 26-njy oktýabrda başlan bejeriş işleri sebäpli mukaddes mazara barýan zyýarat ýoluny ýapypdyrlar. Bilermenler mukaddes guburyň özüni görmek üçin, mermer gapagy bir tarapa aýryp goýupdyrlar. Hiebertiň aýtmagyna görä, ol mermer gapak 1550-nji ýyldan bäri hiç hili gozgalmandyr.
Mermeriň aşagyndan daş galyndylary tapylypdyr. Olar daş galyndylaryny arassalaýan mahaly başga bir mermer gapagy ýüze çykarypdyrlar.
Hiebertiň pikirine görä, ýüzüne kiçijik haç şekili oýulyp çekilen ol mermer gapak 12-nji asyra degişlidir. Ortarasyndan jaýrylan ol gapagyň aşagynda ak reňkli bir gatlak bar ekeni.
"Tüsse çykýan tüýnük" bolmaly
"Ynanyp bilemok... Bu iki esasy gatlak bolmaly. Entek gaty köp işimiz bar" diýip, Hiebert belläpdir.
Ybadathana ýolbaşçylyk edýän esasy haçparaz jemgyýetleri mukaddes ýerde gazuw-agtaryş işlerini amala aşyrmak üçin, bilermenlere diňe 60 sagat möhlet beripdirler. Şonuň üçinem bilermenler guburyň üstünde gije-gündiz diýmän yzygiderli ylmy-barlag işini geçirýärler.
"Biz bularyň hemmesini surata düşürenimizden soň mazary täzeden owalkysy ýaly edip ýapyp goýarys" diýip, Afinanyň milli tehniki uniwersitetinden bolan arhitektor Antonia Moropoulou nygtapdyr. Ol şol bir wagtyň özünde, gazuw-agtaryş hem rejeleýiş işlerini geçirýän toparyň baştutanydyr.
Restawrasiýa topary mazary aýyl-saýyl edenden soň, owalkysy ýaly edip ýapar. Ýöne, şonda-da, onuň bir bölegini açyk görnüşde goýarlar. Ýagny bilermenleriň guburyň mermer diwarynda açan deşigi barada gürrüň gozgalýar. Zyýarata gelýänler ol "deşikden" ilkinji gezek Isa pygamberiň guburynyň üstündäki agymtyl daşy görerler.


text:
Pakistanyň günorta-günbataryndaky Kwetta şäherinde ýerleşýän keselhana edilen bombaly hüjümde onlarça aklawçy heläk bolandan soň, ýurduň adwokatlary ählumumy iş taşlaýyş yglan etdiler.
Pakistanyň saglyk işgärleri 8-nji awgustda hökümet keselhanasyna edilen hüjümde heläk bolan 70 adamyň 60-a golaýy aklawçy diýýärler. Bu aklawçylar duşenbe güni irden öldürilen tanymal adwokat Bilal Kasiniň jesedi keselhana getirilen mahaly, saglyk merkezine üýşüpdiler.
Bu ýowuz hüjümiň jogapkärçiligini iki yslamçy topary, şol sanda “Yslam döwleti” atly topar öz üstüne aldy. Emma resmiler we analitikler bu hüjümiň arkasynda düýbi Ýakyn Gündogarda ýerleşýän hereketiň bolandygyna şübheli garaýarlar.
Bu hüjüm Pakistanda aklawçylara garşy amala aşyrylan iň ýowuz hüjümleriň iň soňkusydyr.


text:
Şu gün BMG-niň ýörite wekili Owganystandaky jynsy zorluklar bilen baglanyşykly giň ýaýran problemalara halkara guramalaryň hasabatlarynda ýeterlik üns berilmeýändigini aýtdy.
Bu barada şu gün BMG-niň ynsan hukuklary boýunça Owganystandaky ýörite wekili Norah Niland öz çykyşynda belledi.
Onuň aýtmagyna görä, ýakynda Owganystanyň dürli regionlarynda ýola goýlan barlaglar jynsy zorluklaryň jemgyýetiň ähli gatlaklarynda we sosial toparlarynda duş gelýän çynlakaý problemadygyny görkezipdir.
Hanym Niland Owganystanda köplenç jynsy zorluklaryň pidasy bolýan adamlaryň özleriniň bikanun jynsy gatnaşyklarda aýyplanýandyklaryny we jenaýat jogapkärçiliklerine çekilýändiklerini aýdýar.
Şol bir wagtyň özünde-de, ol jynsy zorluklary amala aşyrýan adamlary jezalandyrmak barada welin ýurduň Jenaýat kodeksinde anyk maddalaryň ýokdugyny belleýär.


text:
Dagystanyň Sergokalininskaýa regionynda işçiler äkidip barýan iki maşynyň oka tutulmagy netijesinde 8 adamyň heläk bolandygy habar berilýär.
Heläk bolanlaryň remont brigadasynyň işçileridigi anyklandy.
Olaryň 13-nji maýda daňdan oka tutulan telediňdäki zeper ýeten enjamlary bejermek maksady bilen ýola çykandyklary aýdylýar.
Telediňi we mobil telefon aragatnaşyk stansiýasyny oka tutan hüjümçiler bilen olaryň yzyna düşen milisiýa işgärleriniň arasynda atyşyk emele gelip, dört milisiýa işgäriniň ýaralanandygy habar berilýär.


text:
Gazagystanda resmiler iki sany oppozisiýa toparyny we birnäçe habar serişdelerini ekstremist hökmünde häsiýetlendirip, olary petiklejek bolýar.
Gazagystanyň Baş prokuraturasynyň metbugat wekili Nurdaulet Suindikow bu barada çarşenbe güni mälim etdi.
Almatynyň prokuraturasy hasaba alynmadyk oppozision “Alga” (“Öňe”) partiýasyny we “Milli front” hereketini ekstremist hökmünde häsiýetlendirmegi haýyş edip, suda ýüz tutdy. Suindikow oppozision “Respublika” we “Wzglýad” gazetleriniň, şeýle-de “K Plýus” satelit telewideniýesiniň petiklenilmelidigini hem sözüne goşdy.
Gazagystanyň žurnalistler bileleşigi we media haklary boýunça “Adyl söz” topary prokuraturanyň bu hereketini ýazgyryp, munuň bikanundygyny aýtdylar.


text:
Britaniýaly musulman aýal britan syýasatçysyny öldürmäge synanyşany üçin ömürlik tussag edildi.
21 ýaşly student Roşonara Çoudry syýasatçydan Yrak urşuna ses bereni üçin ar almak isläpdir. Ol ozalky Hazyna ministri Stefen Timmsi garnyndan iki gezek pyçaklapdyr.
Bu waka maý aýynda, Londonyň günortasynda bolupdyr. Ol aýal tussag edilenden soň polisiýa Timmsi 2003-nji ýylda Yragyň basylyp alynmagyna ses bereni üçin öldürmek isländigini aýdypdyr.
Ol günäkär diýlip bilindi we azyndan 15 ýyl türmede saklanar.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler kabinetiniň anna güni geçirilen mejlisinde ýurduň regionlarynda pagta ýygymynyň guralyşyndan nägilelik bildirdi. Türkmen metbugatynda aýdylmagyna görä, 29-njy awgustda başlanan pagta ýygymyndan öň jemi 500 sany pagta ýygýan kombaýn, şol sanda 3027 awtotransport tehnikasy, pagta daşamak üçin 2340 traktor we 3558 sany traktor tirkegi, teležkasy taýýar edilipdir.
Şol bir wagtda käbir kärendeçiler ekini talabalaýyk ekmek we hasyly wagtynda almak üçin zerur bolan tehniki serişdeleriň resmiler tarapyndan wagtynda üpjün edilmeýändigini aýdýarlar.
Mary welaýatyndan özüni Gülaý diýip tanyşdyran kärendeçi zenan bu mesele barada Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi.


text:
Orsýetiň howa şirketi öz uçarynyň Müsürde heläk bolmagynyň tehniki kemçilikler ýa-da adam tarapyndan goýberilen ýalňyşlar bilen bagly däldigini aýtdy.
“Kogalymawia” kompaniýasynyň müdiriniň orunbasary Aleksandr Smirnow heläkçiligiň diňe başga bir “tehniki ýa-da fiziki hereketleriň” netijesinde dörändigini 2-nji noýabrda aýtdy.
“A321-200” kysymly uçar 31-nji oktýabrda Şarm el-Şeýhden Sankt Peterburga barýarka Sinaý ýarymadasynda heläkçilige uçrady . Uçardaky 224 adamyň ählisi wepat boldy. Olaryň aglaba köpüsi orsýetli. Bu heläkçilik Orsýetiň taryhynda iň heläkçilikli howa hadysalarynyň biridir.
Orsýetiň transport häkimiýetleri uçaryň howada “parçalara bölünendigini”, emma munuň sebäpleri barada aýtmagyň entek irdigini bellediler.


text:
Eziz watandaşlar!
Hormatly ýaşulular!
Hanymlar we jenaplar!
Şu gün biz Ýaşulularyň dabaraly maslahatyny geçirýäris. Bu maslahat Garaşsyz Türkmenistanyň taryhynda uly we möhüm waka — ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýynyň halkara derejesinde ykrar edilmeginiň 20 ýyllyk şanly baýramy mynasybetli geçirilýär.
Türkmenistanyň Bitaraplygy diňe bir türkmen halkynyň däl-de, eýsem bütindünýä bileleşiginiň gymmatlygydyr. Birleşen Milletler Guramasy taryhda ilkinji gezek şol döwürde düzümine girýän 185 döwletiň ses bermegi bilen, 1995-nji ýylyň 12-nji dekabrynda «Türkmenistanyň hemişelik bitaraplygy» hakyndaky Rezolýusiýany biragyzdan kabul etdi.
Şu ýyl — ýubileý ýylynda «Türkmenistanyň hemişelik bitaraplygy» hakyndaky Rezolýusiýa Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan biragyzdan gaýtadan kabul edildi. Rezolýusiýada Birleşen Milletler Guramasynyň «Türkmenistanyň hemişelik bitaraplyk hukuk ýagdaýynyň sebitde parahatçylygy we howpsuzlygy pugtalandyrmaga ýardam berjekdigine ynam bildirýändigi, Türkmenistanyň yglan eden hemişelik bitaraplyk hukuk ýagdaýyny ykrar edýändigi we goldaýandygy» bellenýär.
Bu özboluşly resminamadyr. Kabul edilen Rezolýusiýa Birleşen Milletler Guramasynyň taryhynda bu ugurda häzire çenli ýeke-täk resminamadyr.
Eger ozal haýsy-da bolsa bir döwlet şeýle hukuk ýagdaýyna birnäçe döwletiň ylalaşmagy esasynda eýe bolan bolsa, onda Türkmenistanyň bitaraplyk hukuk ýagdaýy halkara bileleşiginiň doly goldaw bermeginde döwletimiziň bu ýoly özbaşdak saýlap almagynyň we meýletin erk-isleginiň netijesi boldy. Şeýlelikde, biziň döwletimiz halkara derejesinde ykrar edilen syýasy-hukuk ýagdaýyna eýe boldy. Bu babatda Türkmenistanyň Bitaraplygynyň dünýäde deňi-taýy ýokdur.
«Türkmenistanyň hemişelik bitaraplygy hakyndaky» Konstitusion Kanunda we 1995-nji ýylyň 27-nji dekabrynda kabul edilen, Türkmenistanyň bitarap döwlet hökmünde daşary syýasatynyň Maksatnamasynda biz Bitaraplyk
hukuk ýagdaýyny berjaý etmek üçin ýurdumyzyň öz üstüne meýletin alan borçnamalaryny beýan etdik. Şol sanda şu borçnamalary yglan etdik:
— harby birleşiklere we bileleşiklere gatnaşmazlyk, şol sanda gatnaşýan ýurtlaryň köpçülikleýin jogapkärçiligini göz öňünde tutýan döwletara bileleşiklerine gatnaşmazlyk;
— urşa başlamazlyk we harby çaknyşyklary döretmezlik, şeýle ýagdaýlara getirip biljek hereketleri etmezlik;
— köpçülikleýin gyryş ýaraglaryny öndürmezlik we ýaýratmazlyk;
— öz çäklerinde beýleki döwletleriň harby bazalaryny ýerleşdirmezlik;
— beýleki döwletler bilen deňhukukly, özara peýdaly we hyzmatdaşyň bähbitlerini nazara almak esasynda ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmek, öz maliýe-ykdysady giňişliginiň açyk bolmagyny üpjün etmek;
— ykdysady meseleleri çözmekde dünýä bileleşiginiň tagallalaryna ýardam bermek;
— beýleki ýurtlara ykdysady basyş görkezmezlik we beýleki döwletleriň garşysyna gönükdirilen ykdysady birleşiklere gatnaşmazlyk;
— adamyň we raýatyň dünýä bileleşigi tarapyndan kabul edilen esasy demokratik hukuklaryny we azatlyklaryny ykrar etmek we olara hormat goýmak.
Biz bu borçlary öz üstümize meýletin we özygtyýarly almak bilen,
şol borçnamalaryň hemişelik häsiýete eýedigini beýan etdik. Netijede, ýurdumyzyň içeri we daşary syýasatynyň anyk we üýtgewsiz ugurlaryny özümiz üçin hemişelik kesgitledik.
Hormatly Ýaşulularyň dabaraly maslahatyna gatnaşyjylar!
Geçen 20 ýyl biziň saýlap alan ýolumyzyň dogrudygyny görkezdi.
Bu ýoluň Türkmenistanyň halkynyň hakyky bähbitlerine, ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça uzak möhletli wezipelere we maksatnamalara, deňhukukly hem-de özara bähbitli halkara hyzmatdaşlygynyň maksatlaryna doly laýyk gelýändigini subut etdi.
Ýurdumyz geçen 20 ýylyň dowamynda dünýä bileleşiginiň hormat-sarpasyny gazandy. Garaşsyz Watanymyz öz borçnamalaryny gyşarnyksyz berjaý edýän ygtybarly, jogapkär hyzmatdaş hökmünde uly abraýa eýe boldy.
Häzirki döwürde Bitarap Türkmenistan anyk kadalara we öz maksatlaryna aýdyň düşünmäge esaslanan, köpugurly, toplumlaýyn daşary syýasaty alyp barýar.
Türkmenistanyň gatnaşyklarynyň gerimi has giňeldi. Bu gatnaşyklara täze ýurtlar we sebitler barha köp goşulýar.
Häzirki döwürde Türkmenistan 138 döwlet bilen diplomatik gatnaşyklary ýola goýdy we saklaýar. Häzirki wagtda döwletimiziň daşary ýurtlarda 37 sany diplomatik we konsullyk wekilhanalary işleýär. Birleşen Milletler Guramasynyň Nýu-Ýorkdaky, Ženewadaky we Wenadaky ştab-kwartiralarynda Türkmenistanyň öz hemişelik wekilhanalary bar.
Biziň ýurdumyz halkara guramalarynyň 44-siniň agzasy bolup durýar. Şolaryň hatarynda Birleşen Milletler Guramasy, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy, Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasy, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy, Goşulmazlyk Hereketi we beýleki guramalar bar. Türkmenistan dürli ugurlarda 131 sany halkara konwensiýasyna gatnaşýar.
Türkmenistanda 30 sany daşary ýurduň Ilçihanasy we konsullygy, 13 sany halkara guramasynyň wekilhanasy hemişelik esasda işleýär.
Ählumumy ösüşiň möhüm meselelerini çözmekde täsirli çäreleri ulanýan döwletimiziň parahatçylyk söýüji syýasaty halkara bileleşigi tarapyndan ykrar edildi. Bu bolsa, ýurdumyza Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň başlygynyň orunbasarlygyna alty gezek saýlanmaga mümkinçilik berdi. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň 2017-nji ýyl üçin Energetika Hartiýasynyň Başlyklygyna saýlanmagy hem bellenmäge mynasypdyr.
Türkmenistanyň başlangyjy boýunça we Merkezi Aziýa döwletleriniň ählisiniň goldaw bermeginde 2007-nji ýylyň dekabr aýynda Birleşen Milletler Guramasy Merkezi Aziýa üçin Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkezini döretmek barada çözgüt kabul etdi. Bu Sebit merkeziniň ştab-kwartirasyny ýerleşdirmek üçin Bitarap döwletimiziň paýtagty Aşgabat şäheri saýlanyp alyndy. Bu bolsa, türkmen Bitaraplygynyň parahatçylygy goldamak boýunça uly mümkinçilikleriniň bardygynyň aýdyň tassyklanmasy boldy.
Bu üstünlikleriň ählisi Türkmenistanyň halkara abraýynyň ýokarydygyny aýdyň görkezýär. Döwletimiziň döretmäge esaslanýan netijeli syýasatynyň dünýä giňişliginde ykrar edilýändigini subut edýär.
Hormatly dabaraly maslahata gatnaşyjylar!
Parahatçylyk, özara hormat goýmak, deňhukukly hyzmatdaşlyk etmek ýurdumyzyň Bitaraplygynyň özboluşly aýratynlygydyr, oňa mahsus bolan özboluşly ýagdaýdyr. Şoňa görä-de, bu düşünjeler geçen 20 ýylyň dowamynda Türkmenistanyň daşary ýurtlar bilen gatnaşyklarynyň many-mazmunyny, görnüşini we ugurlaryny kesgitledi.
Biziň alyp barýan halkara derejesindäki işlerimiziň parahatçylyga esaslanýandygyny görkezdi. Biz dünýä bileleşigi bilen umumyadamzat gymmatlyklaryna, häzirki zamanyň ösen medeniýetleriniň öňünde durýan wezipeleriň bitewüdigine we bölünmezdigine esaslanan gatnaşyklary alyp barýarys. Gatnaşyklaryň şeýle görnüşi bolsa, Türkmenistanyň saýlap alan esasy, möhüm ähmiýetli strategik ýoludyr.
Türkmenistan Bitaraplyga, parahatçylyk söýüjilige we birek-birege hormat goýmaga esaslanan syýasaty alyp barýar. Şonuň netijesinde, biz goňşy ýurtlar— Azerbaýjan, Owganystan, Eýran, Gazagystan we Özbegistan bilen, şeýle hem Merkezi Aziýanyň beýleki döwletleri — Gyrgyzystan we Täjigistan bilen dostluk, hyzmatdaşlyk we özara düşünişmek esasynda gatnaşyklary ýola goýduk.
Türkmenistan bu döwletlere we şol ýurtlarda ýaşaýan halklara doganlyk ýurtlar we halklar hökmünde garaýar. Goňşy ýurtlar bilen biziň ýurdumyzy çäkler, taryh, medeniýet we däp-dessurlar baglanyşdyrýar. Biz sebitde hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de hemmetaraplaýyn berkideris. Goňşy ýurtlar bilen söwda-ykdysady, ynsanperwer gatnaşyklary ösdürmäge yzygiderli ýardam bereris.
Şunuň bilen baglylykda, biz Owganystana aýratyn üns berýäris. Türkmenistan
bu ýurtdaky ýagdaýy Birleşen Milletler Guramasynyň howandarlygynda parahatçylykly we syýasy ýollar bilen düzgünleşdirmegiň tarapdary bolup durýar. Owganystany durmuş-ykdysady taýdan dikeltmäge iş ýüzünde ýardam bermekde dünýä bileleşiginiň tagallalaryny birleşdirmegi goldap çykyş edýär.
Türkmenistan Hazar deňzinde dostluk we hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny berkitmegiň sebitde durnukly ýagdaýy we howpsuzlygy üpjün etmekde möhüm ähmiýeti bar diýip hasap edýär. Hazaryň hukuk ýagdaýyny kesgitlemek bilen bagly ähli meseleler halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalary esasynda,
Hazarýaka döwletleriniň bäşisiniň hem bähbitleri nazara alnyp, hoşniýetli goňşuçylyk we deňhukukly esasda çözülmelidir.
Türkmenistan Hazar bilen bagly meseleleriň dürli ugurlary boýunça gepleşikleri alyp barýar. Şolaryň hatarynda syýasy-hukuk, ykdysady, energetika, tebigaty goramak we beýleki meseleleri görkezmek bolar.
Hazar deňzinde adatdan daşary ýagdaýlarda we ulag pudagynda hyzmatdaşlyk babatda özara arkalaşykly hereket etmek boýunça biziň ýaňy-
ýakynda öňe süren başlangyçlarymyza kenarýaka döwletleriň ählisi tarapyndan düşünmek bilen garalýar.
Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistan öz syýasy-diplomatik tagallalaryny hemişe hereket edýän halkara usullaryny döretmäge gönükdirýär. Bu usullar Merkezi Aziýadaky we Hazar sebitindäki ýagdaýlara degişli ýüze çykýan meseleleri çalt çözmäge niýetlenendir.
Türkmenistany Türkiýe, Pakistan we Hindistan bilen hakyky dostluk gatnaşyklary, umumy gymmatlyklar baglanyşdyrýar. Bu ýurtlar bilen biziň gatnaşyklarymyz häzirki döwürde birek-birege hormat goýmagyň we ynanyşmagyň aýdyň mysalydyr. Türkmenistan bu gatnaşyklara, özara düşünişmekde ýetilen sepgitlere ýokary baha berýär. Bu döwletler bilen ähli ugurlarda hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de üstünlikli ösdürmek üçin biz ähli tagallalary etdik we häzirki döwürde hem zerur işleri durmuşa geçirýäris.
Ýurdumyzyň Bitaraplygy bize Zakawkaziýe döwletleri bilen gatnaşyklary netijeli ösdürmäge mümkinçilik berýär. Däp bolan hyzmatdaşlarymyz — Ukraina, Belarus, Moldowa bilen gatnaşyklary yzygiderli berkitmäge şert döredýär.
Dünýäniň iri ýurtlary bilen köpugurly, özara bähbitli dostluk gatnaşyklaryny ösdürmek Türkmenistanyň alyp barýan daşary syýasatynyň esasy ugurlarynyň biri bolup durýar we şeýle bolmagynda galýar.
Türkmenistany Russiýa Federasiýasy bilen dostlukly gatnaşyklar we
strategik hyzmatdaşlyk baglanyşdyrýar. Türkmenistanyň bu ýurt bilen asyrlardan gözbaş alýan taryhy we ynsanperwer gatnaşyklary bar.
Biz Russiýa Federasiýasy bilen dürli ugurlarda özara hyzmatdaşlyk etmekde baý tejribe topladyk. Russiýa Federasiýasy bilen hyzmatdaşlyk etmegiň strategik häsiýeti üýtgewsiz bolmagynda galýar. Bu döwletiň sebitleriniň birnäçesi bilen söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlyk bu gatnaşyklaryň möhüm ugurlary bolup durýar.
Türkmenistan beýleki bir strategik hyzmatdaşy bolan Hytaý Halk Respublikasy bilen gatnaşyklarda hem uly tejribe toplady. Iki ýurduň halklarynyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň taryhy dostluk gatnaşyklaryna esaslanýar. Aziýada örän iri taslama bolan «Türkmenistan—Hytaý» gaz geçirijisiniň taslamasynyň bilelikde amala aşyrylmagy munuň aýdyň mysalydyr. Ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmek üçin ägirt uly mümkinçilikler bar. Türkmenistan bu mümkinçilikleri soňky ýyllarda ýokary derejede gazanylan ylalaşyklar esasynda netijeli ulanýar.
Türkmenistan Amerikanyň Birleşen Ştatlary, Ýewropa Birleşigine agza döwletler bilen dostlukly, özara bähbitli hyzmatdaşlyga esaslanýan gatnaşyklary ýola goýdy. Bu gatnaşyklar bütin sebitde we dünýäde durnukly ösüşi we howpsuzlygy üpjün etmek, täze wehimlere we howplara, şol sanda halkara terrorçylygyna, neşe serişdeleriniň bikanun dolanyşygyna, guramaçylykly jenaýatçylyga garşy göreşmek ýaly, häzirki döwrüň möhüm meselelerine garaýyşlaryň umumydygyna esaslanýar.
Bu ýurtlar bilen söwda-ykdysady ulgamda, şol sanda energetika pudagynda hyzmatdaşlyk etmek üçin özara gyzyklanmalar bar. Şunuň bilen baglylykda, türkmen energiýa serişdelerini Ýewropa ugry boýunça ibermek bilen bagly meseleler babatda taraplar gyzyklanma bildirip, gepleşikleri alyp barýarlar. Türkmenistan öz alyp barýan daşary syýasatynyň möhüm ugurlarynyň birnäçesi boýunça Günbatar ýurtlary bilen hyzmatdaşlyk etmek meselesini öwrenýär. Bu ýurtlar bilen uzak geljegi göz öňünde tutup, gatnaşyklary ýola goýýar.
Türkmenistan öz alyp barýan daşary syýasat ugrunda arap döwletleriniň hyzmatdaşlyk etmäge barha köp gyzyklanma bildirýändiklerini göz öňünde tutýar.
Şunuň bilen baglylykda, 2011-nji ýylda Aşgabatda gol çekilen, Merkezi Aziýa bilen Ýakyn Gündogaryň arasynda Halkara ulag we üstaşyr geçelgesini döretmek hakyndaky Ylalaşygyň uly ähmiýeti bardyr. Türkmenistan gazanylan ylalaşyklary ýerine ýetirmek, olara anyk häsiýet bermek ugrunda netijeli işleri alyp barýar.
Häzirki döwürde bütindünýä syýasatynda, ykdysadyýetinde, maliýe ulgamynda Aziýa-Ýuwaş ummany sebitiniň täsiri barha artýar. Ýaponiýa, Koreýa Respublikasy, Malaýziýa ýaly döwletler bilen hyzmatdaşlyk etmegiň mümkinçilikleri aýdyň duýulýar. Şol ýurtlar bilen hyzmatdaşlyk etmegiň geljekki meýilnamalary düzülende
bu mümkinçilikler doly göz öňünde tutular.
Latyn Amerikasy bilen gatnaşyklary has-da ösdürmegiň maksadalaýykdygy aýdyň duýulýar. Latyn Amerikasy häzirki döwürde Ýer ýüzüniň çalt depginler bilen ösýän sebitleriniň biridir.
Biz Afrika kontinentiniň döwletleri bilen has anyk ugurlarda gatnaşyklary ýola goýmak mümkinçiligini öwrenýäris. Bu kontinentiň döwletleriniň köpüsi soňky döwürde Türkmenistan bilen syýasy we söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmäge uly gyzyklanma bildirýär.
Hormatly dabaraly maslahata gatnaşyjylar!
Häzirki şertlerde islendik döwletiň üstünlikli ösmegi umumy dünýä ykdysady, söwda, maýa goýum, tehnologiýa ulgamlaryna doly goşulmazdan mümkin däldir. Bu ugurda hem Bitaraplygymyz Türkmenistanyň ählumumy ösüşe netijeli gatnaşmagy üçin ajaýyp syýasy we hukuk esasy bolup durýar. Bu bolsa,
öz nobatynda, ýurdumyzda senagat önümçiliginiň ösmegine, durmuş maksatnamalarynyň ýerine ýetirilmegine gönüden-göni we oňyn täsir edýär.
Häzirki döwürde onlarça ýurtlaryň örän iri kompaniýalary Türkmenistanda uzakmöhletleýin esasda iş alyp barýarlar. Olar ýangyç-energetika pudagynda, senagat, ulag, gurluşyk pudaklarynda, dokma senagatynda, oba hojalygynda, syýahatçylyk pudagynda we beýleki ugurlarda netijeli işleýärler. Bu ýerde gürrüň iri möçberli taslamalar barada barýar. Bu taslamalaryň durmuşa geçirilmegi türkmen ykdysadyýetiniň ýokary depginler bilen ösmegini üpjün eder. Ýurdumyzy senagat we tehnologiýa taýdan ösen, häzirki zaman döwletleriniň hataryna çalt çykarmaga mümkinçilik berer.
Türkmenistan bäsleşige ukyply ykdysadyýeti emele getirýär. Şoňa görä-de, biziň ýurdumyz daşary ýurtly hyzmatdaşlary bilen özara bähbitli gatnaşyklary ýola goýýar.
Garaşsyz döwletimiz daşary ýurt maýadarlaryny barha köp özüne çekýär. Türkmenistanda işewürligi alyp barmak üçin zerur bolan üpjünçilik ulgamlary döredilýär. Ýokary derejeli myhmanhanalar, häzirki zaman aragatnaşyk serişdeleri, täze awtomobil ýollary, ulag we saglygy goraýyş merkezleri muňa aýdyň şaýatlyk edýär.
Alnyp barylýan Bitaraplyk syýasatynyň döwletimize we halkymyza nähili möhüm ähmiýetiniň bardygyna göz ýetirmek üçin, geçen 20 ýylyň dowamynda amala aşyrylan işleriň gerimine we möçberine nazar aýlamak ýeterlikdir.
Geçen döwürde biz 117 milliard 200 million amerikan dollary möçberde maýa goýumlaryny özleşdirdik. Şol döwürde 250 sany zawod we fabrik, 26 million inedördül metre golaý ýaşaýyş jaýlary, şol sanda ähli amatlyklary bolan belent ýaşaýyş jaýlary, 187 sany hassahana we bejeriş-sagaldyş merkezi, 394 sany dürli mekdep, 310 sany çagalar bagy, 94 sany medeniýet edarasy, 39 sany ýokary derejeli myhmanhana, ministrlikleriň we pudak edaralarynyň 70-den gowragynyň edara binasy, elektrik beketleri, demir ýollar, howa menzilleri, iri köprüler, gaz geçirijiler gurlup, ulanmaga berildi. Bu döwürde gurlup, ulanmaga berlen desgalar sanardan köpdür. Häzirki döwürde hem ýurdumyzda 2 müňden gowrak iri desganyň gurluşygy alnyp barylýar!
Ilkinji türkmen milli aragatnaşyk hemrasynyň älem giňişligine çykarylmagy halkara innowasion hyzmatdaşlygynyň aýdyň netijesi boldy.
Halkara bilermenler agentlikleriniň berýän maglumatlaryna görä, Türkmenistan göni daşary ýurt maýa goýumlaryny çekýän ýurtlaryň birinji onlugyna goşuldy. Halkara pul gaznasynyň çaklamalaryna görä, ýurdumyzda ýakyn ýyllarda jemi içerki önümiň ösüş depgini ýokary bolmagynda galar. Bu bolsa, oýlanyşykly maýa goýum syýasatynyň alnyp barylmagy netijesinde we daşary ýurt maýa goýumlarynyň köp möçberde çekilmeginiň hasabyna üpjün edilýär.
Bu netijeleriň örän gysga döwrüň içinde gazanylandygyny bellemek isleýärin. Bu ajaýyp üstünlikler mähriban halkymyzyň tutanýerli we sazlaşykly zähmet çekmeginiň netijesinde mümkin boldy. Alnyp barylýan Bitaraplyk syýasaty mähriban halkymyza asuda durmuşda ýaşap, yhlasly zähmet çekmäge, durmuş-ykdysady ösüşiň meselelerini üstünlikli çözmäge şert döretdi.
Biz Bitaraplykdan gelip çykýan «açyk gapylar» syýasatyny we giň gerimli halkara hyzmatdaşlygyny mundan beýläk-de dowam ederis.
Berkarar döwletimiz uglewodorod serişdeleriniň ägirt uly gorlaryna eýedir. Şoňa görä-de, Türkmenistan dünýäniň kuwwatly energetika döwleti diýlip atlandyrylmak hukugyna eýe boldy.
Nebitiň, tebigy gazyň, elektrik energiýasynyň öndürilýän möçberlerini artdyrmaga mümkinçilik berýän uglewodorod serişdeleriniň çykarylyşyny döwrebap ýagdaýa getirmek, gaýtadan işlenmegini guramak we dünýä bazarlaryna iberilýän möçberlerini artdyrmak bu ugurda döwletimiziň alyp barýan işleriniň esasy ugurlarydyr. Bu wezipeleri amala aşyrmak üçin köp möçberde serişde gönükdiriler. Şol sanda, bu pudaga daşary ýurt maýadarlarynyň serişdeleri hem çekiler.
Durmuş ulgamyny durnukly ösdürmek mundan beýläk-de döwletimiziň alyp barýan syýasatynyň ileri tutulýan ugry bolmagynda galar. Biziň esasy maksadymyz ýurdumyzyň ilatynyň durmuş derejesini yzygiderli ýokarlandyrmak bolup durýar. Bu bolsa, ykdysady abadançylygy gazanmak, netijeli bilim we saglygy goraýyş ulgamlaryny emele getirmek, demografik durnuklylygy üpjün etmek, medeniýet ulgamyny ösdürmäge gönükdirilen syýasat we oňaýly daşky gurşawy döretmek esasynda amala aşyrylýar.
Ilatymyza durmuş taýdan kepillendirilen goragy üpjün etmek boýunça hem berkarar döwletimiziň yzygiderli we anyk maksada gönükdirilen syýasaty alyp barýandygyny bellemek isleýärin. Mysal üçin, häzirki döwürde ýurdumyzyň ilatyny elektrik energiýasy, tebigy gaz, agyz suwy we nahar duzy bilen üpjün etmekde berilýän ýeňillikler doly saklanýar. Jemagat hyzmatlary we jemgyýetçilik ulaglary üçin nyrhlar hem ujypsyz bolmagynda galýar. Zähmet haklary, pensiýalar, döwlet kömek pullary we talyp haklary her ýyl ýokarlandyrylýar.
Amala aşyrylýan işleriň netijesinde, adam başyna düşýän girdeji ýylyň-ýylyna durnukly artýar. Bütindünýä bankynyň 2012-nji ýylyň oktýabrynda Türkmenistany ilatynyň orta derejeden ýokary girdejisi bolan ýurt hökmünde ykrar etmegi hem bu aýdylanlary tassyklaýar.
Biz häzirki döwürde bilim ulgamyny ösdürmäge örän möhüm ähmiýet berýäris. Ýurdumyzda zehinli ýaşlar üçin halkara ölçeglerine laýyk gelýän täze okuw mekdepleri döredilýär. Umumybilim berýän orta mekdeplerde many-mazmuny we hereket edýän möhleti boýunça öňdebaryjy tejribeler ulanylyp düzülen maksatnamalar ornaşdyrylýar.
Häzirki döwürde ýurdumyzyň umumybilim berýän mekdeplerinde 12 ýyllyk orta bilim ulgamyna geçildi. Orta hünär bilimi hem täze derejä çykarylýar. Hünär mekdepleriniň döwrebap maddy-enjamlaýyn üpjünçiligi we hünärmenleri taýýarlamagyň amatly şertleri bolan netijeli ulgamy döredilýär.
Biz halkara derejesinde talyplary alyşmaga aýratyn ähmiýet berýäris. Ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň dünýä belli bilim we ylmy-barlag merkezleri bilen bilelikdäki maksatnamalary we taslamalary amala aşyrmak boýunça giň gerimli hem-de köptaraply hyzmatdaşlygyny goldaýarys.
Häzirki döwürde türkmen ýaşlarynyň müňlerçesi Ýewropanyň, Amerikanyň, Aziýanyň we Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna agza ýurtlaryň iň gowy okuw mekdeplerinde bilim alýarlar. Ýurdumyzda gysga möhletli okuwlar we türgenleşik okuwlary hem yzygiderli geçirilýär. Bu okuwlara dürli ugurlar boýunça abraýly daşary ýurt hünärmenleri gatnaşýar.
Halkara maliýe-ykdysady edaralary bilen hyzmatdaşlyk etmek örän möhüm wezipe bolup durýar. Şeýle hyzmatdaşlyk berkarar döwletmize häzirki zaman dünýä hojalyk gatnaşyklaryna üstünlikli goşulmaga mümkinçilik berýär. Biz Ýewropanyň Täzeleniş we Ösüş banky, Bütindünýä banky, Halkara pul gaznasy, Aziýanyň Ösüş banky we dünýäniň beýleki iri maliýe edaralary bilen işjeň hyzmatdaşlyk edýäris. Bu hyzmatdaşlyk ýurdumyzyň Bütindünýä Söwda Guramasyna agza bolmak maksady göz öňünde tutulanda, aýratyn möhüm ähmiýete eýedir. Sebäbi, bu Gurama halkara söwdasyny we dünýäde söwda-ykdysady gatnaşyklary düzgünleşdirýän esasy gurama bolup durýar.
Biziň ýurdumyz abraýly halkara maliýe guramalarynyň, şol sanda Halkara pul gaznasynyň we Bütindünýä bankynyň hem agzasydyr. Şoňa görä-de, ählumumy çökgünligiň ýaramaz netijelerini aradan aýyrmak, uzak möhleti göz öňünde tutup, ykdysadyýeti ösdürmegiň ugurlaryny kesgitlemek boýunça täsirli usullary işläp düzmäge saldamly goşant goşýar.
Hormatly Ýaşulularyň dabaraly maslahatyna gatnaşyjylar!
Garaşsyz Watanymyzda amala aşyrylýan düýpli özgertmelerde syýasy ulgamy kämilleşdirmäge, döwlet we jemgyýetçilik durmuşynyň ähli taraplaryny tapgyrlaýyn we yzygiderli demokratiýalaşdyrmaga aýratyn ähmiýet berilýär. Bu ugurda biziň öňümizde strategik we maksatnamalaýyn wezipeler durýar.
Öňde duran bu wezipeler uzak möhlete niýetlenendir. Bu ýerde gürrüň giň gerimli, durmuşyň ähli ugurlaryny öz içine alýan täze milli maksatnama hakynda barýar. Bu maksatnama aýdyň garaýyşlara, häzirki zaman dünýäsiniň hakyky ýagdaýlary baradaky pikirlere daýanmalydyr, häzirki zaman dünýäsiniň aýrylmaz düzüm bölegi hökmünde Türkmenistanyň geljekki mümkinçiliklerine, döwletiň we jemgyýetiň talaplaryna göz ýetirmäge esaslanmalydyr. Bu maksatnamada iň ýokary gymmatlygyň, şol bir wagtda hem esasy hereketlendiriji güýjüň adamdygy, raýatdygy göz öňünde tutulmalydyr.
Döwlet bolsa, şahsyýetiň ileri tutulýandygyny, onuň hukuklaryny we azatlyklaryny goramaga taýýardygyny berk we ynamly yglan edýär. Adamyň öz mümkinçiliklerini açmagy we durmuşa geçirmegi üçin, hemmeler üçin we jemgyýetiň her bir agzasy üçin deň we amatly şertleri döretmegi maksat edinýär.
Bu meselede kanunçylyk binýadyny häzirki döwrüň hakyky ýagdaýlaryna, adamlaryň örän möhüm bähbitlerine laýyklykda hemmetaraplaýyn özgertmäge aýratyn ähmiýet berilýär.
Soňky döwürde bu ugurda biz möhüm işleri alyp barýarys. Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň rejelenen görnüşi işlenip taýýarlanýar. Esasy Kanunymyzyň rejelenen görnüşinde täze taryhy şertler we geljekde öňde durýan wezipeler göz öňünde tutular. Häzirki döwürde Garaşsyz, Bitarap Watanymyzda demokratik özgertmeleriň, şol sanda halk wekilçilikli edaralaryny emele getirmegiň umumy ykrar edilen halkara ýörelgelerine, Milletler Bileleşigiň ýokary gymmatlyklaryna we milli däplere doly laýyklykda alnyp barylýandygyny ynam bilen aýdyp bileris.
Şunuň bilen baglylykda, soňky döwürde Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasy bilen hyzmatdaşlygy işjeň alyp barýandygyny görkezmek bolar.
Biz bu Guramanyň, hususan-da, eneligi we çagalygy, şeýle hem maýyplaryň hukuklaryny goramak, neşekeşlige we ýokanç keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek, medeni-taryhy mirasy we daşky gurşawy gorap saklamak ýaly möhüm meseleler bilen meşgullanýan ýöriteleşdirilen edaralary bilen hem ysnyşykly hyzmatdaşlygy ýola goýduk.
Biziň döwletimiz üçin mähriban halkymyzyň asudalygyny we howpsuzlygyny, maddy abadançylygyny, hemmetaraplaýyn ruhy ösüşini üpjün etmekden, beden taýdan saglygyny goramakdan möhüm we belent maksat ýokdur!
Biz Merkezi Aziýada parahatçylygyň we durnukly ösüşiň dabaralanmagyny goldaýarys. Bu sebit häzirki döwürde «Gündogar—Günbatar» hem-de «Günorta—Demirgazyk» ugry boýunça Aziýa bilen Ýewropanyň arasynda durnukly gatnaşyklaryň örän möhüm, strategik çatrygy bolup durýar. Biziň sebitimiziň bu ugurda tutýan orny wagtyň geçmegi bilen diňe ýokarlanar diýip pikir edýärin. Bu bolsa, kontinentara ykdysady ýagdaýlar göz öňünde tutulanda, sebitde maýa goýumlaryny goýmak we netijeli hyzmatdaşlyk etmek üçin amatly şertleri döreder.
Ählumumy energetika howpsuzlygyny üpjün etmek üçin amatly halkara şertlerini döretmek Türkmenistanyň daşary syýasatynyň örän möhüm ugry bolup durýar.
Tebigy gazyň gorlary boýunça dünýäde dördünji orny eýeleýän ýurdumyz bu serişdeleriň daşarky bazarlara ygtybarly iberilmegine uly gyzyklanma bildirýär. Soňky döwürde Hytaýa we Eýrana iki sany iri turba geçirijiniň taslamalary üstünlikli amala aşyryldy. Bu bolsa, energiýa serişdeleriniň ygtybarly iberilýändigini aýdyň tassyklaýar.
Birnäçe günden ýene-de bir möhüm taslama — Türkmenistan—Owganystan—Pakistan—Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygyna badalga berler. Şoňa görä-de, Türkmenistan şu mesele boýunça giň gerimli halkara gepleşiklerini geçirmek başlangyjy bilen çykyş etdi.
Biziň bu başlangyjymyz dünýäde uly goldaw tapdy: 2008-nji we 2013-nji ýyllarda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy energiýa serişdelerini halkara bazarlaryna durnukly we howpsuz ibermek boýunça rezolýusiýalaryň Türkmenistan tarapyndan teklip edilen taslamalaryny biragyzdan kabul etdi.
Biz örän baý tebigy serişdelerimizi, geografiýa taýdan amatly ýagdaýymyzy ýurdumyzyň içerki ösüşiniň maksatlaryna ýardam bermek üçin hem, giň gerimli halkara hyzmatdaşlygynyň bähbitlerine peýdalanmak üçin hem taýýardygymyzy jogapkärçilik bilen yglan edýäris.
Şunuň bilen baglylykda, öz energiýa geçirijileri, hususan-da, eksporta niýetlenen turba geçirijileri gurlanda ýurdumyzyň diwersifikasiýa ýoluna eýerýändigini bellemek isleýäris.
Biz Türkmenistandan halkara bazarlaryna energiýa serişdelerini ibermäge niýetlenen köp görnüşli turba geçiriji ulgamlaryň gurulmagyna sebitde we sebitara ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmäge oňyn täsir edýän şertler hökmünde
baha berýäris. Hyzmatdaşlaryň türkmen uglewodorod çeşmelerine we olary ibermegiň serişdelerine hukuklarynyň deňligini üpjün etmegiň, Ýewraziýa energetika giňişliginde bähbitleriň deňligini saklamagyň möhüm şerti hökmünde garaýarys.
Bu bolsa, Türkmenistanyň energetika meselesinde daşary syýasy işjeňligini artdyrýan, bu ugurda halkara derejesinde möhüm ähmiýetli teklipleri öňe sürmegini kesgitleýän düýpli garaýyşlar bolup durýar.
Halkara ulag hyzmatdaşlygyny höweslendirmek hem alyp barýan işlerimiziň strategik taýdan ileri tutulýan ugry bolup durýar. Bu ugurda öňe süren başlangyçlarymyza hyzmatdaşlarymyz düşünmek bilen garaýarlar we olary goldaýarlar. Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan ulag-üstaşyr geçelgeleri baradaky Rezolýusiýanyň Türkmenistan tarapyndan teklip edilen taslamasynyň 2014-nji ýylda kabul edilmegi muňa aýdyň şaýatlyk edýär. Häzirki wagtda bu mesele boýunça ýene-de bir Rezolýusiýany kabul etmäge taýýarlyk görülýär.
Durnukly ösüşi gazanmakda halkara tagallalaryna ýardam bermek Türkmenistanyň alyp barýan daşary syýasatynyň örän möhüm ugry bolup durýar. Ýaňy-ýakynda Birleşen Milletler Guramasynyň durnukly ösüş boýunça Nýu-Ýorkda geçirilen ýokary derejedäki maslahatynda biz daşky gurşawy gorap saklamak, suw-energetika serişdelerini aýawly peýdalanmak we azyk howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça birnäçe täze başlangyçlar bilen çykyş etdik.
Biz ekologiýa howpsuzlygynyň täsirli guraly hökmünde Birleşen Milletler Guramasynyň Merkezi Aziýada howanyň üýtgemegi bilen bagly tehnologiýalar boýunça sebit merkezini döretmek baradaky teklibi hem öňe sürýäris. Şeýle merkeziň işlemegi üçin Türkmenistanyň çäklerinde ähli şertleri döretmäge taýýardygymyzy bellemek isleýärin.
Häzirki döwürde medeniýet ulgamynda halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmäge hem aýratyn ähmiýet berýäris. Bu ugurdaky hyzmatdaşlygy parahatçylygyň, özara düşünişmegiň, adamlaryň birek-birege ýakynlaşmagynyň möhüm guraly hasaplaýarys. Medeniýet ulgamynda özara bähbitli hyzmatdaşlyk etmek boýunça alnyp barylýan işleriň bütin adamzat üçin uly ähmiýeti bardyr. Bu hyzmatdaşlyk halkara gatnaşyklaryna ynsanperwer häsiýet berýär we goşmaça durnukly şertleri döredýär. Biziň ýurdumyz medeniýet ulgamynda giň gerimli hyzmatdaşlyk etmek, döredijilik işgärleriniň arasynda gatnaşyklary ýola goýmak üçin hemişe açykdyr.
Türkmenistanda dünýäniň köp ýurtlaryndan medeniýet we sungat işgärleriniň gatnaşmagynda halkara bäsleşikleri we festiwallar her ýyl geçirilýär. Şeýle çäreler diňe bir ykrar edilen ussatlaryň derejesinde däl-de, eýsem ýaşlaryň, çagalaryň arasynda hem geçirilýär. Bu bolsa, dürli halklaryň, milli medeniýetleriň we dinleriň wekilleriniň arasynda özara hormat goýmaga we dostluga, birek-biregiň sarpasyny belent tutmaga we ynanyşmaga esaslanýan gatnaşyklaryň ýola goýulmagyna ýardam edýär.
Hormatly Ýaşulularyň dabaraly maslahatyna gatnaşyjylar!
Ýene-de birnäçe günden ýurdumyzyň Bitaraplygynyň 20 ýyllyk şanly baýramyny türkmen halky bilen bilelikde bellemek üçin onlarça ýurtdan döwlet we hökümet Baştutanlary, iri halkara guramalarynyň ýolbaşçylary, bütin dünýäden görnükli diplomatlar, syýasy we jemgyýetçilik işgärleri Aşgabada geler. Bu beýik baýramyň Türkmenistanyň daşary syýasat ugrunyň esasyny düzýän parahatçylygyň, dostlugyň we deňhukukly hyzmatdaşlygyň aýdyň nyşanyna öwrüljekdigine berk ynanýaryn!
Şeýle hem, bu baýram ýurdumyzyň halkara giňişliginde netijeli ornunyň ykrar edilýändiginiň, Bitaraplygymyza hormat goýulýandygynyň we goldaw berilýändiginiň subutnamasyna öwrüler.
Biz hyzmatdaşlarymyz bilen ak ýürekli we aç-açanlyga esaslanýan jogapkärli gatnaşyklary alyp barýarys. Olar bilen hyzmatdaşlyk etmekde birek-birege hormat goýmaga we deňhukuklylyga esaslanýarys. Häzirki döwrüň uly we çylşyrymly meselelerini diňe bilelikde çözüp boljakdygyna düşünmekden ugur alýarys. Garaşsyz, Bitarap Türkmenistan häzirki döwürde şeýle ynsanperwer syýasata eýerýär, geljekde hem şol syýasata hemişe ygrarly bolar!
Hormatly adamlar!
Sizi Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllyk şanly baýramy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn!
Siziň ähliňize berk jan saglyk, abadançylyk we egsilmez bagt arzuw edýärin!
Ýaşasyn, eziz Watanymyz Türkmenistan!
Ýaşasyn, Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan!
Öňe, öňe, diňe öňe, jan Watanym Türkmenistan!


text:
Soňky ýyllarda, hususanda soňky aýlarda Türkmenistanyň käbir welaýatlarynda döwlet tarapyndan ýaşaýjylara mellek ýerleri paýlanyp berildi. Şol bir wagtyň özünde maglumatlarda hödürlenýän ýa-da paýlan şol mellek ýerleriniň käbirleriniň gumuň içinden berilýändigi aýdylýar.
Ýerli ýaşaýjylar bolsa, gumuň içindäki mellek ýerlerinde ýaşaýyş durmuş we ekerançylyk üçin şertleriň o diýen amatly däldigini belleýärler.
Mary welaýatynyň Mary etrabynyň Azalow daýhan birleşiginden özüni Sähragül diýip tanyşdyran öý hojalykçy zenan paýlanyp berlen şol mellek ýerlerindäki sosial problemalara resmiler tarapyndan ýeterlik derejede üns berilmeýändigini aýdyp, bu barada Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi. Söhbetdeşligi aşakdaky düwmä basyp diňläp bilersiňiz.


text:
Köneürgenjiň “Watan” daýhan birleşiginiň ýaşaýjysy Bike daýzanyň soňky wagtda uly gytçylyga öwrülen şeker we çigit ýagyny satyn almak üçin ýazylan nobatyna eýýäm 35 gün bolsa-da, ol heniz hem bu harytlary alyp bilmändigini aýdýar.
“Döwlet dükanlarynyň tekjelerinde sakgyçdan we çigitden başga zat ýok, boşaşyp ýatyrlar. Düzülen nobat boýunça bir hepdäniň dowamynda diňe 3-4 adam şeker ýa-da ýag alyp bilýär” diýip, Bike daýza bu harytlaryň söwdasyna çäklendirmeleriň hem girizilendigini sözüne goşdy: “Tutuş bir hojalyga bäş litr ýagdan, bir kilogram şekerden artyk berilmeýär. Onuň ýanyndan gazlandyrylan suwy hem aldyrýarlar”.
Ýeri gelende bellesek, häzirki wagtda döwlet dükanlarynda 1 kilogram şeker 2 manatdan, 5 litrlik ýag hem 15 manatdan satylýar. Gürrüňi edilýän harytlar döwletiň dükanlarynda ýetmezçilik etse-de, olaryň hususy söwda nokatlarynda tapdyrýandygyna üns çekilýär. Emma telim esse gymmada satylýan, ýagny 55 manatlyk bäş litrlik günebakar ýagynyň we 9 manatdan satylýan gandyň müşderileriniň hem azdygy aýdylýar.
Azatlyk Radiosynyň Daşoguzdaky habarçysy Mekan Täşliýew ýerli ilatyň aglabasynyň bu nyrhdan harytlary almaga gurbunyň çatmaýandygyny gürrüň berýär.
Türkmenistanda dollaryň resmi söwdasynyň togtadylmagy we munuň netijesinde “gara bazarda” dollaryň resmi 3,50 kursundan telim esse gymmat, 7 manada çenli ýokarlanmagynyň yzy bilen ýurtda daşardan getirilýän, şeýle-de ýurduň öz içinde öndürilýän ýag, şeker, un ýaly käbir möhüm harytlaryň ýiti gytçylygy döräp başlady.
Türkmen häkimiýetleri we habar serişdeleri azyk gytçylygy, bahalaryň barha ýokarlanmagy bilen baglylykda häzire çenli ilata hiç hili maglumat ýa düşündiriş bermän gelýärler. Emma häzirki ýagdaýlaryň fonunda hökümet maslahatlarynda ýurtda uly ykdysady sepgitleriň gazanylýandygy barada dowamly sanlar berilýär.
Galyberse-de, şu aýyň dowamynda prezidentiň Täze ýyl baýramyna taýýarlyklar bilen baglylykda bazarlaryň we dükanlaryň azyk önümleri bilen üpjünçiligi barada tabşyryk bermegine; şeýle-de “Azyk howpsuzlygy” baradaky Kanunyň täze görnüşiniň kabul edilmegine garamazdan, ýurduň bazarlarynda oňaýly özgerişikleriň göze ilmeýändigi hakda dowamly maglumatlar gelip gowuşýar.


text:
Ýakynda “The Heritage Foundation” - Miras Fondunyň we “Wall Street Journal” gazetiniň dünýä ýurtlarynyň ykdysady azatlygynyň derejesi boýunça bilelikdäki täze hasabaty çap edildi
. Hasabata görä, Gon-Konguň ykdysadyýeti 17 ýyl bäri dünýäde iň azat ykdysadyýet diýlip hasaplanyp gelinýär.
“Ykdysady azatlygyň indeksi 2011” hasabatynda 183 ýurda syn edilip, söwdanyň, maýa goýumlarynyň we hususy eýeçiligiň azatlygyna 10 kriteriýa esasynda baha berilýär. Türkmenistan bu hasabatda öz ykdysady azatlygy boýunça 169-njy orunda durýar, oňa berlen baha 43,6 bal.
Hasabatda syn berilýän ýurtlaryň ykdysadyýetleri azat, aglaba azat, belli bir derejede azat, aglaba azat däl, repressiw we baha berilmedik diýen toparlara bölünýär. Ykdysadyýetiniň azatlyk derejesine 43,6 ball berlen Türkmenistan repressiw diýlip kesgitlenen topara girýär.
Emma ozalky ýyllara garanda Türkmenistanyň ykdysady azatlygyna şu sapar 1,1 ball ýokary baha berildi. Hasabatda bellenişine görä, Türkmenistanyň görkezijileriniň gowulanmagy ýurduň walýuta we salgyt ugurlaryna berlen bahalaryň gowulanmagy bilen bagly bolupdyr. Ortaça görkezijilerden pes
Muňa garamazdan, “Ykdysady azatlygyň indeksi 2011” atly hasabata laýyklykda, Aziýa-Ýuwaş okean regionynyň düzüminde garalýan Türkmenistanyň görkezijileri region we, umuman, dünýä derejesinde ortaça görkezijilerden hem örän pesde durýar.
Türkmenistanyň ykdysady pudaklaryna edilýän berk döwlet gözegçiligi hususy sektoryň ösüşiniň depginini gowşadyp, uglewodorod pudagyna degişli bolmadyk ugurlarda durgunlyga getirdi. Hökümet özüne sanlyja partnýorlary saýlap alyp, daşary ýurtly inwestisiýalary çäklendirýär.
Türkmenistanyň maliýe sistemasy belli bir syýasy topar tarapyndan dolandyrylýar. Dolandyryş sistemasynyň çylşyrymlylygy we açyk-aýdyň bolmazlygy, hususy eýeçiligiň pesligi, korrupsiýanyň ýaýbaňlanmagy we zähmet düzgünleriniň özgermezligi hususy sektoryň işini çäklendirip gelýär.
Hasabatda dürli ýurtlaryň ykdysadyýetlerine 10 kriteriýa boýunça baha berilýär. Türkmenistanda emläk hukugy, zähmet erkinligi, maliýe edaralarynyň azatlygy, maýa azatlygy, söwda erkinligi, biznes azatlyklary we korrusiýadan saplanyş kategoriýalary boýunça özgerişlik bolmandyr. Ýokarlanan görkezijiler
Emma hasabatda salgyt ugrundaky azatlyk boýunça Türkmenistanyň görkezijisiniň 3,4 ball ýokarlananlygy aýdylýar. Geçen 2010-njy ýylyň dowamynda Türkmenistanyň salgytlardan gelen girdejileri umumy içerki önümçiligiň 21,8%-ni emele getiripdir.
Pul azatlygy kategoriýasyndan hem Türkmenistanyň görkezijileri geçen ýylkysyndan 6,8 bal ýokarlandy. Ýurtda inflýasiýanyň badynyň gowşanlygy, emma subsidiýalaryň, bahalaryň emeli ýagdaýda sazlaşdyrylmagynyň ykdysady stimullary çylşyrymlaşdyrýanlygy bellenilýär.
“Miras fondunyň” we “Wall Street Journal” gazetiniň bilelikde taýýarlan şu ýylky hasabatynyň 183 ýurtdan ybarat sanawynda Türkmenistan 169-njy orny eýeleýär. Mundan ozalky hasabatlarda, mysal üçin, 2010-njy ýylda Türkmenistan 171-nji, 2009-njy ýylda bolsa 169-njy orunda ýerleşdirilipdi.


text:
Penşenbe güni Birleşen Ştatlaryň Wekiller öýüniň ýörite komiteti Amerikadaky käbir yslam toparlarynyň radikalizm düşünjilerini derňemek boýunça diňlenşige başlady.
Wekiller öýüniň Milli howpsuzlyk komitetiniň başlygy Piter King Al-Kaýdanyň we onuň bölümleriniň terror hüjümlerini amala aşyrmak üçin Amerikanyň öz içinden adamlary hakyna tutmagyna howatyrlanýandygyny aýtdy.
Şeýle-de Piter King Amerikadaky musulman liderlerini we ymamlaryny ýaş musulmanlaryň arasynda radikal düşünjileriň artmagyna garşy ýeterlik çäre görmeýändikleri we hukuk goraýjy guramalar bilen hyzmatdaşlyk etmeýändikleri üçin aýyplady.
Musulmanlar we graždan hukuklaryny goraýjylar bu diňlenşigi ýazgardylar.
“Biz problemanyň bardygyny bilýäris. Ýöne bu kiçi mukdardaky zat hiç hem ulaldylyp görkezilmeli däldir. Birleşen Ştatlaryň kongressmeni Piter King muny umumylaşdyrmaly däldir” diýip, Amerikanyň Yslam gatnaşyklary geňeşiniň dolandyryjy direktory Nihad Awad aýtdy.


text:
Türkmenistanda 2017-nji ýylyň 12-nji fewralynda geçirilmegi meýilleşdirilen döwletiň iň ýokary wezipesine dalaşgärleriň saýlaw möwsümi dowam edýär. Ýurduň Merkezi saýlaw topary syýasy partiýalar we raýatlaryň teklipçi toparylary tarapyndan öňe sürlen dokuz sany dalaşgäri hasaba aldy.
Türkmenistanyň Prezidentiniň wezipesine Demokratik partiýadan Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow, Senagatçylar we telekeçiler partiýasyndan - «Rysgal» paýdarlar täjirçilik bankynyň müdiriýetiniň başlygy Bekmyrat Atalyýew, Agrar partiýadan Mary welaýat komitetiniň başlygy Durdygylyç Orazow, raýatlaryň teklipçi toparlaryndan – Azyk senagaty döwlet birleşiginiň başlygynyň orunbasary Maksat Annanepesow bellige alyndy.
Merkezi saýlaw topary 26-njy dekabrda ýurduň Prezidenti wezipesine dalaşgärlige ýene-de bäş sany dalaşgäri bellige aldy. Şeýlelik bilen, Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlaryna 9 adam bellige alyndy.
Olar raýatlaryň teklipçi toparlary tarapyndan öňe sürüldi. Olaryň hatarynda Mary welaýatynyň häkiminiň orunbasary Jumanazar Annaýew; Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynyň direktory, Mejlisiň deputaty Ramazan Mustapakulyýewiç Durdyýew; Daşoguz welaýatynyň häkiminiň orunbasary Meretdurdy Isgenderowiç Gurbanow; Ahal welaýatynyň baş ykdysadyýet we ösüş müdirliginiň başlygy Serdar Begmuhammedowiç Jelilow; «Türkmenhimiýa» döwlet konserniniň «Garabogazsulfat» önümçilik birleşiginiň baş direktory Süleýmannepes Oraznepesowiç Nurnepesow bar. Dalaşgärleriň ählisi teklipçi toparlar tarapyndan hödürlendi. Munuň özi bolsa raýatlaryň gönüden-göni döwleti dolandyrmaga gatnaşýandygyna güwä geçýär. Dalaşgärleriň hemmesine degişli şahadatnamalar gowşuryldy.
Bekmyrat Atalyýewiň maksatnamasynda bellenilişi ýaly, ýurduň ykdysadyýetini diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek hem-de telekeçiligi goldamak we ösdürmek ileri tutulýan ugur hökmünde orun alýar. «Maliýeleşdirmekde, ýeňillikli karz almaga, öňdebaryjy tehnologiýalary we enjamlary satyn almaga şert döretmekde, täze önümçilik hem-de medeni-durmuş desgalaryny gurmakda, salgytlaryň möçberini azaltmakda, algy-bergi işini kämilleşdirmekde döwlet derejesinde goldaw berilmegi hususyýetçileriň işiniň ösmegine ýardam edýär» diýilýär.
Öz gezeginde Jumanazar Annaýew ýurduň esasy pudaklarynyň biri bolan oba hojalygy ösdürmäge aýratyn üns berýär. «Ekin meýdanlarynyň suwarymly ýerlerdigini nazarda tutup, suw howdanlarynyň, derýalaryň, ýaplaryň suwlarynyň ýitgisiz ulanylmagyny üpjün etjek gidroirrigasion desgalaryny bina etmek işlerine uly ähmiýet bereris» diýip Annaýew belleýär. Mundan başga-da, onuň aýtmagyna görä, her ýyl pensiýalaryň, kömek pullarynyň, zähmet we talyp haklarynyň möçberlerini artdyrmak dowam etdiriler.
Maksat Annanepesowyň maksatnamasynda durmuş üpjünçiligi, ulag we aragatnaşyk, nebitgaz we beýleki pudaklarda, zawodlaryň we fabrikleriň gurluşygynda, beýleki önümçilik desgalaryny gurmakda işler alnyp barylar. Mundan başga-da, ol pagtanyň, bugdaýyň döwlet satyn alyş nyrhlarynyň ýokarlandyrylmagy gazanjakdygyny aýtdy.
Ramazan Durdyýewiň maksatnamasynda ýangyç-energetika toplumyny ösdürmäge, ýurduň baý tebigy känlerini özleşdirmek işlerine aýratyn ähmiýet berilýär. «Turba geçirijiler, desgalar we kommunikasiýalar ulgamynda nebitgaz toplumynyň kämil düzümini dörederis. Nebiti gaýtadan işlemek we nebitgaz hem-de himiýa pudaklaryny ösdürmek bu ulgamyň ileri tutulýan ugrudyr. Bu maksatnamalaryň durmuşa geçirilmegi ýurdumyzyň içerki syýasatynyň esasy ugry bolar» diýip R.Durdyýew aýtdy.
Ähli dalaşgärler özleriniň Türkmenistanyň Bitaraplyk derejesine we tebigy gazyň dünýä bazarlaryna eksportyny diwersifikasiýalaşdyrmaga ygrarlydyklaryny nygtaýarlar.


text:
Penşenbe güni “Talybanyň” sözçüsi Zabiullah Mujahid email arkaly eden beýanatynda, öz topary parahatçylyk gepleşiklerini goldaýan hem bolsa, Owganystandaky daşary ýurtly güýçlere we “Owganystanyň oýnatgy administrasiýasyna” garşy harby operasiýalaryň geçiriljekdigini aýtdy.
Beýanatda “Talybanyň” Owganystanda parahatçylygy ýola goýmak ugrunda öz “syýasy mümkinçiligini güýçlendirendigi” aýdylýar, ýöne bu “jihaddan el üzmekligi” ýa-da “häzirki owgan hökümetiniň Konstitusiýasyny kabul etmekligi” aňlatmaýar diýlip, beýanatda nygtalýar.


text:
Siziň sahypaňyzda radiony nädip diňläp bilerin?
Websahypamyzda media çalyjylaryň aglaba köpüsi işleýär. Kompýuteriňiziň konfigurasiýasyna bagly bolmak bilen, biziň MP3 faýllarymyzy dogry sazlanan çalyjylaryň aglaba köpüsi arkaly diňläp bilersiňiz.
Eger kompýuteriňizde Windows ulgamyny ulanýan bolsaňyz, Windows Player çalyjysynyň awtomatiki usulda sazlanan bolmagy mümkin. Windows Media Player çalyjysynyň 9-njy we soňkraky görnüşlerini ulanmagy maslahat berýäris.
Eger siz Real Player çalyjysyny ulanýan bolsaňyz, onda onuň 10-njy we soňraky görnüşlerini ulanmagy maslahat berýäris.
Eger diňlemek üçin size çalyjy gerek bolsa, Real Player ýa-da Windows Media Player’i degişli sahypalardan kompýuteriňize salyp bilersiňiz. Çalyjylary kompýuteriňize salmak üçin şol sahypalardaky düzgünleri ýerine ýetiriň.
Saýlan çelgimdäki audio işlemedik ýagdaýynda näme edip bilerin?
Eger audio çalyjyňyz döwrebap bolup, onuň ýeterlik diapazon geçiriji bilen baglanyşygy bar bolsa, onda siz howpsuzlyk parametrleriňizi medianyň aýlanyşygyny ýola goýmak üçin üýtgedip bilersiňiz. Gynansak-da, şular ýaly meseleleri her ýagdaýyň diňe öz şertlerine görä çözmek mümkin. Eger iş ýeriňizde bolsaňyz, ýa-da internet-kafede diňlemek isleseňiz, onda kömek üçin tehniki administratora ýüz tutup bilersiňiz.
Browzerleriň haýsysy goldanylýar?
RFE/RL.org browzerleriň aglaba köpüsini goldaýar, emma sahypamyz Internet Explorer 7.x we Mozilla Firefox 1.x ya-da 2.x üçin sazlanan.
RFE/RL’i nädip öz baş sahypam edinip bilerin?
Windows - Internet Explorer 6 we onuň soňraky görnüşlerini ulanýanlar üçin:
- "Tools" menýusyny aç we "Internet Options" belligini saýla,
- “General” düwmesinde öňden bellenen bolmaly,
- Ýokarky bölekde “Home Page” bölümi görünmeli,
- “Address” diýen ýere www.azathabar.com salgysyny ýaz,
- Penjiräniň aşagynda ýerleşdirilen "Ok" düwmesine bas.
Windows - Firefox 2.x-i ulanýanlar üçin:
- "Tools" menýusyny aç we "Options" belligini saýla,
- "Main" düwmesini saýla,
- "Home Page" diýen ýere www.azathabar.com salgysyny ýaz,
- Penjiräniň aşak tarapyndaky "Ok" düwmesine bas.
MacOS X - Firefox 2.x-i ulanýanlar üçin:
- "Tools" menýusyny aç we "Options" belligini saýla,
- "Main" düwmesini saýla,
- "Home Page" diýen ýere www.azathabar.com salgysyny ýaz,
- Penjiräniň aşak tarapyndaky "Ok" düwmesine bas.
Eger onda-da problema çözülmese, bizden kömek soramak üçin email ýazyň.


text:
2-nji dekabrda Daşoguz welaýatynyň S.A.Nyýazow adyndaky etrabynda 300 orunlyk täze çagalar sagaldyş merkezi ulanylmaga berildi.
Umumy meýdany 50 müň inedördül metr bolan täze bina häzirki zaman şähergurluşyk ulgamynda iň öňdebaryjy gazanylanlary nazarda tutup hem-de milli binagärligiň iň gowy däplerini peýdalanmak arkaly bina edilen özboluşly şäherçedir.
Onuň düzümine hersi ýüz çaga niýetlenen üç sany iki gatly, doly amatlyklary bolan ýatalga jaýlary, döwrebap enjamlar bilen enjamlaşdyrylan naharhananyň, oýun oýnamak üçin enjamlar bilen üpjün edilen dynç alyş merkeziniň, üsti ýapyk howzuň we kinozally hem-de ýöriteleşdirilen sahnaly 150 orunlyk amfiteatryň ýapyk binalary, açyk howuz, futbol, woleýbol, basketbol, tennis hem-de çagalaryň oýun meýdançalary girýär.
Dolandyryş binasynyň birinji gatynda 15 orunlyk stasionar, bejeriş we diş lukmanynyň otaglary, şeýle hem fizioterapiýa otagy bolan lukmançylyk bölümi ýerleşýär. Bu ýerde geýim ýuwulýan, ütüklenilýän hem-de guradylýan otaglary bolan hojalyk bölümi we 16 orunlyk myhmanhana ýerleşdirilipdir. Jaýyň ikinji gatynda iş otaglaryndan başga-da muzeý, kitaphana, tans zaly bar.
Täze binanyň aýry-aýry otaglary, kompýuter synp otaglary dürli gurnaklaryň işlemegi hem-de stol üstünde oýnalýan oýunlar boýunça ýaryşlary geçirmek üçin niýetlenilipdir. Merkeziň tutuş meýdany bagy-bossanly abadanlaşdyrylypdyr we yşyklandyrylypdyr. Bu ýerde owadan bezegli dalbarlar we dynç almak üçin oturgyçlar goýlupdyr. Bu täze desga tok, suw we ýylylyk üpjünçiliginiň özbaşdak ulgamy bilen enjamlaşdyrylypdyr. Çagalar merkezi özbaşyna awtoulag, şol sanda awtobuslar we sagaldyş merkeziniň naharhanasyna berkidilen sowadyjy awtomaşyn bilen üpjün edilipdir.


text:
Britaniýanyň döwlete degişli däl guramasynyň ýaýradan jemleýji raportynda Malaýziýanyň howaýollaryna degişli uçaryň Russiýanyň Buk ýer-howa raketa sistemasy tarapyndan urlup, aşak gaçyrylandygy öňe sürülýär. 2014-nji ýylyň 17-nji iýulynda heläkçilige uçran bu uçardaky 298 ýolagçynyň ählisi heläk bolupdy.
Internetde elýeterli bolan maglumatlary analizleýän «Bellingcat» guramasy 8-nji oktýabrda bu hadysa bilen ilteşikli Buk anti-uçar sistemasynyň 2014-nji ýylyň iýunynda Orsýetiň Kursk şäherinden Malaýziýanyň MH17 ýolagçy uçarynyň urlup ýykylan gününde Ukrainanyň Donetsk oblastynda ýerleşýän Snižne şäheriniň daş ýüzündäki meýdança getirilendigini yzlap bolýandygyny aýdýar.
Şol günüň ertesi, şol Buk sistemasyndan raketa atyjynyň, üsti adatça jem bolýan dört raketa derek diňe üç raketaly, Luhansk oblastynyň Orsýet serhediniň golaýynda bolandygy dokumentleşdirildi diýip, hasabatda aýdylýar.
Malaýziýanyň howaýollaryna degişli “MH17” belgili uçar heläkçiligi bilen baglanyşykly resmi raport 13-nji oktýabrda Bilelikdäki halkara derňew topary tarapyndan ýaýradylar. “Bellingcat” guramasy bu topar bilen hyzmatdaşlyk edýär.


text:
BMG-niň “Halkara Atom Energiýa Agentligi” baýlaşdyrylan uranyny daşary ýurtlara ibermek baradaky edilen teklibi Eýranyň ret etmegine garamazdan, bu planyň gün tertibinde duranlygyny aýtdy.
Diplomatlaryň aýtmagyna görä, Tähran bu teklibiň häzirki görnüşiniň esasy aspektini özüniň kabul etmejegini ady agzalýan agentlige bildiripdir.
Eýranyň bu baradaky reaksiýasy bu ýurduň ady agzalýan agentlikdäki ýörite wekili tarapyndan guramanyň täze ýolbaşçysy Ýukiýa Amanoa şu aýyň başlarynda gowşuryldy.
Halkara Atom Energiýa Agentliginiň metbugat wekili Gill Tudor Fransiýa, Orsýet we Birleşen Ştatlary tarapyndan edilen teklibiň henizem gün tertibinde galýanlygyny aýtdy.


text:
Orsýetiň premýer-ministri Dmitriý Medwedew aýlygyny, ýurduň çetki gündogaryndaky güýçli suw joşgunyndan ejir çekenlere kömek edýän fonda tabşyrdy.
Penşenbe güni Orsýetiň Çetki Gündogaryň ösüşi boýunça ministrligi, Medwedewiň aýlygyny fonda tabşyrandygyny tassyklady. Şeýle-de, ministrlik fonduň pulyny has-da artdyrmak üçin käbir beýleki resmileriň hem öz aýlygyndan pul tabşyrandygyny sözüne goşdy.
Penşenbe güni Orsýetiň Adatdan daşary ýagdaýlar ministrliginden Irina Prossius "Ýurduň çetki gündogaryndaky suw joşgunynda 82 müňden gowrak adam kösenip, hökümet şol wakada pida bolanlaryň hersine 3 müň amerikan dollary möçberinde kompensasiýa tölemegi planlaşdyrýar" diýdi.


text:
Ýandaklyagyz obasyna golaýlaşdygyňça bu obany ikä bölýän kontrast ýiti gözüňe ilýär. Paýtagtyň demirgazyk-günbatarynda 30-40 kilometrlikde kanalyň gaýrasynda ýerleşen bu obanyň esasy köçesi Bagtyýarlyk köçesiniň günbatarynda köne, sandan çykan hem-de gündogaryndaky täze gurlan we ähli amatlyklary bolan jaýlar ýerleşýär.
Köçäniň gündogaryndaky, şu ýylyň mart aýynda gurlup, ulanylmaga berlen ýaşaýyş jaýlaryna oba ýeriniň “elitkasy” hem diýip at berse boljak. Täze obada her öýde suw pagşyldap akýar. Kanalizasiýa çekilen.
Ýandaklyagyz obasynyň täze bölegi
Aşhana we hammam üçin aýratyn agyz suwy çekilip, mellekde ony suwarmak üçin aýratyn suw krany bar. Ýeri gelende belläp geçsek, bu täze obanyň köçelerinde ýörite ýangyn gidrantlary hem goýlupdyr. Bu hili gidrantlar hatda paýtagtyň raýonlarynyň köpüsinde hem ýok.
3-4 otagdan ybarat ýaşaýyş jaýlarynyň her otagynyň penjiresinde iki gatly plastik aýnalar oturdylypdyr. Hersinde split-sistemalary bar ýa-da häzirki döwürde oturdylýar. Her jaýyň aýratyn ýyladyş sitemasy bolup, ony islegiň boýunça gataldyp ýa-da peseldip bolýar.
Ýakyn wagtda bolsa täze gurlan bu 400-e golaý jaýlara öý telefonlary hem çekiler.
Ýandaklyagyz obasynyň täze böleginiň ýollary
Täze obanyň köçeleriniň ýagdaýy-da has gowy. Täze asfalt, köçeleriň gyralary bordýurlanan, her 10 metrden diýen ýaly yşyklandyryjy sütün bar. Her dört jaý üçin aýratyn bir zir-zibil zyňylýan demir çelek. Garaz, bu täze obada paýtagtyň çetindäki raýonlarda hem bolmadyk amatlyklar we şertler bar.
Ýandaklyagyzdaky bu jaýlara, esasan, ýurduň beýleki ýerlerinden, has dogrusy, jaýlary ýykylmaly edilen Çüli obasynyň ýaşaýjylary göçürilip getirildi.
Mart aýynda göçüp gelen Çüliniň öňki ýaşaýjysy Amansoltan täze jaýy barada şeýle gürrüň berýär: “Bu jaýlarda öňki jaýlarymyzda bolmadyk amatlyklar bar. Öň hütdük ýaly jaýda ýaşaýardyk indi elitkada”.
Amansoltan we onuň çülüli obadaşlary bu täze jaýlary öňki Çülüdäki jaýlarynyň ýerine alypdyrlar we olara hiç hili töleg tölemeli bolmandyrlar.
"Täze eýýam"?
Ýandaklyagyz obasynda täze ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygy tamamlanansoň, häkimiýetler Ýandaklyagyz obasynyň adyny ütgedip oňa Täze eýýam adyny dakypdyrlar. Emma Bagtyýarlyk köçesiniň günbataryndaky köne obanyň ýaşaýjylary özleri üçin täze eýýamyň haçan geljekdigini sorap, ony ýaňsa alýarlar.
Ýandaklyagyz obasynyň köne bölegi
Obanyň täze bölegi täzeçe gurulsa-da, onuň ozaldan ýaşalyp oturylan böleginde hiç hili düýpli remont işleri geçirilmändir.
Köne obanyň köçeleriniň, dogrusy, diňe köçe ady bar. Olaryň ählisiniň diýen ýaly asfaltynyň gopanyna eýýäm ençeme ýyl bolup, indi olar tozap ýatyr. Köçelerde ne bordýur, ne-de çyra ýanýan sütünler bar.
Bu obanyň ýaşaýyş jaýlarynyň hem köpüsiniň eýýäm ençeme ýylladan bäri remont edilmändigi görnüp dur. Jaýlaryň käbirleri ýumrulmagyň bäri ýanynda. Olarda ne suwag galypdyr ne-de abat üçek. Ýelde elektrik togunyň öçmegi ýa-da suwuň kadaly akmazlygy ýaly ýagdaý köne Ýandaklyagyz obasynyň adaty problemalarynyň diňe käbirleri.
Ýandaklyagyz obasynyň köne böleginiň ýollary
Täze obadaky şertler bilen deňeşdirip, bu ýagdaýdan nägile bolýan köne ýandaklyagyzlylar hem az däl. “Eger-de gurjak bolsalar, deň gurmaly ekenler. Öz obamyzda garyp bolup galdyk” diýip, Ýandaklyagyz obasynyň köne ýaşaýjysy Sapar aýdýar.
Ýöne muňa garamazdan, ýandaklyagyzlylaryň köpüsi ýyllar boýy dowam edýän bu kynçylyklarynyň öz obalarynda täze obanyň döremegi bilen ýuwaş-ýuwaşdan aradan aýryljakdygyna umyt edýärler.
Ýandaklyagyzda öňem 400-e golaý hojalyk ýaşaýar. Täze obanyň gurulmagy bilen Ýandaklyagyz obasynda ýaşaýan hojalyklaryň sany indi tas iki esse köpelipdir.


text:
Penşenbe güni prezident Gurbanguly Berdimuhamedow “Bouygues Batiment International” kompaniýasynyň başlygy Oliwýe Rasinany we “Bouygues Turkmen” kompaniýasynyň regional başlygy Mişel Oşeni kabul etdi.
Duşuşykda kompaniýanyň ýolbaşçylary täze proýektler, Aşgabatda amala aşyrýan gurluşyklary bilen türkmen prezidentini tanyşdyrdylar. Prezident gurluşyklary öz wagtynda tabşyrmalydygyny we olaryň ýokary hilli bolmalydygyny nygtady.
Berdimuhamedow kompaniýanyň hödürleýän kino-konsert toplumy, Magtymguly adyndaky Türkmen Döwlet Uniwersitetini giňeltmek boýunça proýektlere hem garady diýip, resmi metbugat ýazýar.
Şonuň ýaly-da, prezident Berdimuhamedow Türkiýäniň “Polimeks” kompaniýasynyň başlygy Erol Tabanjany kabul etdi. Tabanja öz kompaniýasyna ynanylan obýektlerdäki gurluşyklar barada gürrüň berdi.
Tabanja prezidente täze proýektleri hem teklip etdi. Olaryň arasynda Aşgabatda guruljak täze aeroport, Kongres merkezi, tehnoparklar boýunça proýektler hem bar diýip, resmi metbugat habar berdi.


text:
Britaniýaly meşhur rok aýdymçy topary “Depeche Mode” Kiýewde geçirmegi planlaşdyran konsertini howpsuzlyk sebäplere görä ýatyrdy.
Duşenbe güni ýaýradan beýannamasynda aýdymçy topar Kiýewdäki Halkara sergi merkezinde çarşenbe güni geçirilmegi göz öňünde tutulan konsertiň Kiýewde we tutuş Ukrainada dowam edýän jemgyýetçilik protestleri we durnuksyzlyk sebäpli” ýatyrylandygyny mälim etdi. Şeýle-de beýannamada aýdylyşyna görä, rok toparyň “pikirleri bu agyr döwrüň dowamynda ukrainalylar bilen, emma sazandalaryň, olaryň kömekçileriniň we tomaşaçylaryň howpsuzlygy” has möhüm rol oýnaýar.
“Depeche Mode” topary Gündogar Ýewropada we öňki Sowet Soýuzynda örän meşhur. Bu toparyň aýdymçylary duşenbe güni Polşanyň Lodz şäherinde çykyş etdiler we Minskde, Moskwada hem Sankt Petersburgda çykyş etmegi planlaşdyrýarlar.


text:
ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillary Klinton bilen Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netenýahu Ysraýyl bilen Palestinanyň ýolbaşçylarynyň arasynda dowam edýän ýüzbe-ýüz gepleşikleriň gaýtadan başlanmagy boýunça tagallalaryň dowam etdirilmegi boýunça ylalaşdylar.
Bu habar ABŞ-nyň we Ysraýylyň ýolbaşçylarynyň düýn Nýu Ýorkda geçiren duşuşygyndan soň ýaýradylan beýanatda öňe sürülýär. Şol beýanatda geljekde kabul ediljek islendik planda Ysraýylyň howpsuzlygynyň göz öňünde tutuljakdygy hem aýdylýar.
Ysraýyl bilen Palestinanyň ýolbaşçylarynyň arasyndaky göni gepleşikler sentýabr aýynda başlandy. Emma Ysraýyl Iordan derýasynyň günbatar kenarynda ýewreýlere niýetlenen ýaşaýyş jaýlaryny gurmak boýunça girizilen gadagançylygyň möhletini uzaltmagy ret edenden soň, palestinaly ýolbaşçylar bu gepleşiklerden çekilýändiklerini yglan edipdiler.
Palestinalylar şol gadagançylyk gaýtadan girizilýänçä ysraýylly ýolbaşçylar bilen göni gepleşik geçirmejekdiklerini aýdyp gelýärler.


text:
Pakistanyň premýer-ministri Ýusuf Reza Gilani Owganystandaky parahatçylyk meselelerini ara alyp maslahatlaşmak üçin duşenbe güni Katara barmaklygy planlaşdyrýar.
Pakistanyň Daşary işler ministrliginiň maglumatyna görä, Katarda geçiriljek gepleşikler, esasan, talybanlaryň Owganystanda alyp barýan söweş hereketlerine parahatçylykly çözgütleri tapmak meseleleri bilen baglanyşykly bolar.
Bu wakanyň öňýany, geçen hepdäniň ahyrynda Pakistanyň daşary işler ministri Hina Rabbani Khar hem şu gürrüňi edilýän meseleler boýunça Kabulda Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý bilen gepleşik geçiripdi.


text:
Dürli ýurtlara syýahat etmegi we ýat ýurtlaryň ýaşaýjylary bilen tanyşmagy her kim arzuw edýän bolsa gerek. Türkmenistanly Jennet hem edil şeýle ýaşlardan biri, emma beýle arzuwa ýetmek aňsat däl, ýöne Jennet ýagdaýdan özboluşly çykalga tapypdyr.
Ol hobbisiniň kömegi bilen eýýäm 40-a golaý ýurduň raýaty bilen tanşandygyny, olar bilen yzygiderli hat alyşýandygyny aýdýar. Bu aragatnaşygy ol internediň üsti bilen däl, poçtadan birek-birege post kartlaryny ibermek arkaly alyp barýar.
Onuň bukjasynda eýýäm şeýle kartlaryň 200 töweregi bar. Täze Tolkun Jennediň hobbisi, onuň sebäpleri, şeýle-de onuň dünýäniň dürli künjeklerinde ýaşaýan dostlary we joralary, olar bilen nädip tanşandygy we bu hobbiniň gyzykly taraplary barada söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy
: Jennet, bu hobbiňize haçan başladyňyz? Şeýle gatnaşygy ýola goýýan ”Post crossing” atly saýtyň maksady näme?
Jennet
: Men postcrossing.com
saýtyna geçen ýyl ýazyldym. Bu saýtda biri-birini hiç [wagt] görmedik we tanamaýan adamlar post kartlaryny (otkrytkalary) ibermek arkaly, öz gatnaşyk edýän adamlaryny öz ýurtlary bilen tanyşdyrýarlar.
Azatlyk Radiosy: Size eýýäm näçe ýurtdan post kartlary gowuşdy?
Jennet:
Men eýýäm 40 ýurt bilen 200 gowrak post kart alyş-çalyş edip, şol ýurtlaryň adamlary bilen tanyşdym. Olar bilen internetde hat alşyp, aragatnaşyk saklaýaryn. Hatda bir-birimize sowgat hem iberýäris.
Azatlyk Radiosy
: Bu saýtyň näçe agzasy bar we olaryň arasynda sizden başga-da türkmenler barmy?
Jennet:
Bu saýtyň jemi 214 döwletden 365,558 agzasy bar, olardan diňe ýedisi Türkmenistandan. Bu ýyl [2012-nji ýylda] biziň hämmämiz bilelikde [birek-birege] jemi 15 million post kartyny iberdik.
Azatlyk Radiosy
: Jennet, siz post kartlaryny iberjek adamlaryňyzy nädip saýlaýarsyňyz?
Jennet:
Kime iberilmelidigi saýt tarapyndan saýlanýar we bize şol adamyň hasabynyň nomeri iberilýär. Soňra men şol ýere girip, ol adamyň isleglerine we meniň mümkinçiliklerime görä post kartyny iberýärin.
Azatlyk Radiosy: Bu saýtyň agzalaryna Türkmenistan baradaky post kartlary iberdiňizmi?
Jennet:
Hawa iberipdim. Adamlar köp begenip, köp sag bolsun aýtdylar. Nähili owadan ýurt, o ýerden post kart hem alyp bilmeris diýip pikir edýärdik diýip aýtdylar. Merw, Nusaý, Köneürgenç post kartlaryny ugratmagymy haýyş edýärler.
Azatlyk Radiosy
: Jennet, post kartlary internet arkaly iberýärsiňizmi?
Jennet:
Ýok, biz olary adaty poçta bilen iberýäris. Ýagny, post kartlaryny konwerte salyp, marka ýelmäp, ugradýarys. Onuň üçin köp bolsa bir dollar töleýärin.
Azatlyk Radiosy: Onsoň şol post kartlary näçe wagtda iberilen adrese gowuşýar?
Jennet:
Käbir ýurtlardan bir hepde, on günüň içinde gelip gowuşsa, Afrika ýaly ýurtlardan 1-3 aýdan gelibem bilýär.
Azatlyk Radiosy: Jennet, siziň aýdyşyňyz ýaly, bu saýtyň agzalary post kartlary arkaly beýlekileri öz ýurtlary bilen tanyşdyrýarlar. Eýsem, internediň we telewideniýäniň ösen zamanasynda bu hobbiniň ähmiýeti nämede?
Jennet:
Elbetde, bu zatlary telewizorda görüp bolýar. Emma bu usul bilen men her bir [ýurdy] şäheriň, kiçijik obanyň ýaşaýjysynyň özünden öwrenýän. Edil şol ýere baryp gören ýaly bolýan. Diňe şol ýurtlar barada däl, eýsem maňa şol otkrytkalary iberýän adamlar barada hem köp zatlary öwrenýärin.
Mysal üçin, agzalaryň arasyndan bir göwreli aýal geljekki çagasy üçin post kartlaryň arka tarapynda dürli dillerde arzuw-dileglerimizi ýazyp ugratmagy haýyş etdi. Çagasy ýedi ýaşyna ýetende, ol oňa ähli post kartlary we dilegleri görkezmekçi. Beýle mukaddes maksatlara gatnaşmagym meniň üçin uly bagt.


text:
Eýranyň daşary işler ministri Ali Akbar Salehi Türkiýä sapar edýär. Bu saparyň dowamynda Siriýadaky konfliktiň we ol ýerde onlarça eýranlynyň ogurlamagy ýaly meseleleriň maslahat edilmegine garaşylýar.
Eýranyň ilçihanasynyň berýän maglumatyna görä, sişenbe güni Salehi Ankarada Türkiýäniň daşary işler ministri Ahmet Dawutogly bilen gepleşikleri geçirer.
Siriýada prezident Başar al-Assada garşy söweşýän gozgalaňçylar şenbe güni Damaskyň eteginde 48 eýranlyny ogurlapdy.
Eýranyň resmileri şol ogurlanan adamlaryň mukaddes ýerlere ybadat etmek üçin baran zyýaratçylaryň bolandygyny aýdýarlar. Emma, gozgalaňçylar olaryň “aňtaw işlerini geçirmek” üçin gelen Rewolýusiýa sakçylarynyň agzalarydygyny öňe sürýärler.
Salehi özüniň türkiýeli we katarly kärdeşlerinden ogurlanan eýranlylary azat etmek üçin hemaýat sorady.
Eýran Siriýanyň iň ýakyn ýaranlarynyň biri, Türkiýe bolsa Damaskyň iň ýiti tankytçylarynyň biri bolup dur.


text:
5-nji martda türkmen paýtagtynda, şeýle hem ýurduň ähli welaýatlarynda we etraplarynda “Ene mähri” diýen hormatly ada mynasyp bolan enelere bagyşlanan dabaralar geçirildi.
Emma “Saglyk ulgamynda giň ýaýran korrupsiýa, professional derejäniň pesligi, ilatyň sosial goragynyň ýaramazlaşmagy türkmenistanly eneleriň we çagalaryň janyna howp salýar” diýip, bize gowuşýan habarlarda aýdylýar.
“Ýurduň çaga dogrulýan öýlerindäki ýagdaýlar “Ene mähri” diýen hormatly ada mynasyp bolup biljek zenanlaryň sanynyň gitdigiçe azalmagyna getirer” diýip, özüni Maýsa Nuryýewa diýip tanadan graždan aktiwisti Azatlyk Radiosyna Türkmenistandan ýollan hatynda ýazýar.
Çaga dogrulýan öýde...
“13-nji fewralda ir sagat 11-de Aşgabat şäheriniň çaga dogrulýan öýüne “Tiz kömek” maşynynda bir göwreli aýaly getirdiler. Onuň ýagdaýy agyrdy. Burgusy tutup, agyra çydaman ýatyrdy – diýip, graždan aktiwisti hatyny dowam etdirýär. - Çaga dogrulýan öýde göwreli gelniň propiskasyny, ýagny nirede hasaba alnandygyny soradylar. Göwreli gelniň Abadan şäherinde hasaba alnandygyny, emma propiskasy Aşgabatda bolan adamsy bilen paýtagtda ýaşaýandygyny anyklan saglyk işgärleri ýaş gelni kabul etmekden boýun gaçyrdylar we onuň propiskasy boýunça öz degişli keselhanasyna barmalydygyny aýtdylar” diýip, Maýsa Nuryýewanyň hatynda aýdylýar.
Maýsa Nuryýewanyň tassyklamagyna görä, “Tiz kömegiň” wraçy ýaş gelne kömek etjek bolup, keselhananyň işgärleri bilen dawalaşypdyr. Ýöne mundan netije bolamsoň, ol “Tiz kömegiň” içinde zerur enjamlar bar, başga çykalga bolmasa, çagany maşynyň içinde dograrsyň” diýipdir.
“Ýaş gelin çaga dogrulýan öýüň binasyndan çykarylan badyna bäbegiň kellejigi görnüp başlady. Şondan soň gelni operasiýa edilýän zala ýerleşdirdiler” diýip, Azatlyk Radiosyna gowşan maglumatda aýdylýar.
Aýdylmagyna görä, göwreli gelniň hossarlary özleriniň çaga dogrulýan öýde ýaramaz garşylanyşlary barada Saglygy saklaýyş ministriniň adyna şikaýat ýazjakdyklaryny aýdýarlar, emma wraç: “Kime ýazsaňyz ýazyň, men hiç kimden gorkamok” diýip, gödek jogap berýär. Graždan aktiwistiniň tassyklamagyna görä, şol gün operasiýa stolunda doglan çaga bir günden soň aradan çykypdyr.
“Bu gürrüňi edilýän bäbekhanada bir gezek bolan zat däl” diýip, graždan aktiwisti Maýsa Nuryýewa Aşgabadyň çaga dogrulýan öýünde saglyk işgärleriniň geleňsizligi, doňýürekligi hem professional derejeleriniň pesligi sebäpli dünýa inip ýetişmän heläk bolýan neresseleriň sanynyň az däldigini, çaga dogrup, ýaş üstünden ölýän ýaş zenanlaryň hem bardygyny aýdyp biljekdigini ýazýar.
Korrupsiýa we halkyň hukuksyzlygy
Döwlete degişli däl guramalaryň, garaşsyz hukuk goraýjy toparlaryň kanun esasynda hasaba alynýan we arkaýyn işläp bilýän ýurtlarynda şeýle ýagdaýlar dokumentleşdirilýär we jemgyýetçilige aýan edilýär. Emma Türkmenistanda beýle mümkinçilik ýok we aktiwistler bu hili habarlary öz atlary bilen açyk aýtmakdan hem çekinýärler.
Türkmen häkimiýetleri ýurtda saglyk ugrundan uly işleriň edilýändigini, döwrebap saglyk öýleriniň gurlup, ulanylmaga berilýändigini aýdýarlar. Emma saglyk ulgamyndaky korrupsiýanyň Türkmenistanyň welaýat ýerlerindäki keselhanalarda hem az däldigi habar berilýär.
Mysal üçin, Mary şäheriniň bir ýaşaýjysy ýerli habarçymyz Soltan Açylowa bilen söhbetdeşlikde öz düşen ýagdaýy barada şeýle diýdi: “Ýaraman, Mary şäherindäki poliklinika bardym, göwrämdäki çaganyň içimde ölendigi belli boldy. Emma wraç ony aýyrmak üçin 100 dollar talap etdi”.
Leýla atly türkmen raýaty hem özüniň 28 ýaşyndaky jorasynyň ýaş üstünden ýogalandygyny, muňa çaga dogranda saglyk işgärlerine bermäge pul tapmazlygynyň sebäp bolandygyny gürrüň berdi. “Keselhanalarda, pul bermeseň, ýanyňa gelýänem, halyňy soraýanam ýok” diýip, Leýla Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde aýtdy.


text:
Gazagystanyň howpsuzlyk komitetiniň resmileri bikanun serhetden geçen ýedi sany orsýetli raýaty tussag etdi.
Kaspi deňzinde wertolýotly gözegçilik edýän Gazagystanyň serhet gullugynyň serhetden geçen gämileri saklamak boýunça geçiren operasiýasynda orsýetli raýatlaryň ikisi ýaralandy.
Gazak serhet gullugynyň aýtmagyna görä, serhetçiler gaçmaga gönügen gämilere garşy ot açmaga mejbur bolupdyr.
Ýaralanan iki sany Orsýetiň raýaty Gazagystanyň keselhanasynada ýerleşdirildi. Ýöne olaryň janyna howp abanmaýandygy habar berilýär.
Serhedi bozanlaryň garşysyna jenaýat işini açmak barada meselä garalýandygy aýdylýar, ýöne bu barada jikme-jik maglumat berilmeýär.


text:
Ýewropa Bileleşigi we Birleşen Ştatlar resmi Belarusa garşy täze ykdysady we sapar etmek gadagançylygyny girizdiler. Bu çärä Belarusyň howpsuzlyk güýçleriniň geçen ýylyň dekabryndaky prezidenltlik saýlawlaryndan soňky protestleri gazaply basyp ýatyrmagy we beýleki hukuk bozmalar sebäp boldy.
Duşenbe güni Brýusselde Ýewropa Bileleşigine agza ýurtlaryň daşary işler ministrleri nobatdaky duşuşykda Belarusyň prezidenti Aleksandr Lukaşenko we başga-da ýokary derejeli resmilere garşy wiza gadagançylygyny girizmegi, şeýle-de olaryň maliýe serişdelerini doňdurmagy ylalaşdylar.
Jemi 158 adamyň Ýewropa Bileleşigine barmagyna gadaganlyk girizildi. Bu adamlaryň arasynda: Lukaşenkonyň iki ogly, Wiktor we Dmitriý, şeýle-de Belarusyň goranmak ministri Ýuriý Žadobin dagylar hem bar. Ýewropa Bileleşiginiň resmileriniň aýtmagyna görä, Belarusyň indiki etjek hereketleri bilen baglylykda gadagan edilenleriň sanawy ulaldylyp bilner.
Belarusda geçen ýylyň dekabryndaky prezidentlik saýlawlaryndan soňraky protestleriň Belarusyň hökümeti tarapyndan gazaply basylyp ýatyrylmagy günbatar ýurtlarynda uly ýazgarma döretdi. Paýtagt Minskide geçirilen bu protestde 600 gowrak adam, şol sanda oppozisiýadan prezidentlige dalaş eden dokuz kandidatyň 7-si tussag edildi.
Resmileriň berýän maglumatlaryna laýyklykda, eýýäm Belarusa 16 ýyl bäri baştutanlyk edip gelýän, “Ýewropanyň soňky diktatory” diýlip atlandyrylýan Aleksandr Lukaşenko soňky prezidentlik saýlawlarynda sesleriň 80 prosent töweregini alypdyr. Çaklamalara görä, bu saýlawda sesleriň galplaşdyrylmagyna ýol berlipdir.
Emma Belarusyň daşary işler ministri Sýargeý Marynaua Ýewropanyň Şengen zonasyna girmek gadagan edilmedi. Bu kadadan çykmany Polşanyň daşary işler ministri Radek Sikorski şeýle düşündirdi: "Daşary işler ministri Sýargeý Martynaunyň sanawa girmediginiň sebäbi – bu Ýewropa Bileleşginiň we Polşanyň izolýasiýa syýasaty arkaly işlemek isleginiň ýoklugydyr”.
Minsk ozalky gadagançylykdan sapak almady
Belarus resmileriniň garşysyna mundan öňem ÝB zonasyna barmak gadaganlygy girizilipdi. Belarusdaky 2006-njy ýyldaky prezidentlik saýlawlary hem uly ýazgarma döredipdi. Hut şol sebäpli belarus häkimiýetinden 41 adama Ýewropa barmak gadagan edilipdi. Bu gadaganlyk Belarusda demokratiki reformalary ugrukdyrmak maksady bilen iki ýyldan soňra ýatyryldy. Emma edil häzir, geçen hepde Belarusyň hökümetiniň tussag edilenleriň bir bölegini boşadanlygyna garamazdan, ÝB tarapyndan ýene täze gadaganlyklar girizildi.
ÝB ýurtlarynyň daşary işler ministrleri Belarusa garşy ykdysady gadaganlyklary girizmek meselesini hem geňeşdiler. Bu barada Litwanyň daşary işler ministri Audonius Azubalis Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi: "Ýewropa Bileleşiginiň komissiýasy ara biraz wagt salyp, bu meselä täzeden garar. Eger-de ýagdaý gowulyga tarap üýtgemese, onda goşmaça ykdysady sanksiýalary girizmek ähtimallygy hem aradan aýrylanok”.
Ýewropa Bileleşigi täze sanksiýalaryň girizilendigini yglan edeninden birnäçe sagat soňra, Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamenti hem Minskä garşy sanksiýalary girizmek boýunça özüniň-de planlarynyň bardygyny aýan etdi. Şunuň bilen baglanyşykly Birleşen Ştatlar öz kompaniýalaryna we raýatlaryna Belarusyň döwlet nebit we himiýa korporasiýasy “Belneftekhim” bilen hyzmatdaşlyga gadagançylyk girizdi.
Ýaýradylan resmi press-relizde Birleşen Ştatlaryň belarus resmileriniň arasyndan Amerika gelmegi gadagan edilen adamlaryň sanawyny hem giňeltjekdigi habar berilýär.
Resmi Belarusyň garşysyna ilkinji gadaganlygy prezident Jorj Buş, 2006-njy ýyldaky saýlawlarda Lukaşenko şübheli ýagdaýda prezident saýlanansoň, girizipdi.


text:
Ukrainanyň gündogaryndaky Donesk şäherinde regional administrasiýasynyň jaýyny eýelän Orsýete tarapdar aktiwistler “Donetsk halk respublikasyny” yglan etdiler we Orsýetiň prezidenti Wladimir Putinden “wagtlaýyn parahatçylygy dörediji güýçleri” ibermäge çagyrdylar.
Gürrüňi edilýän aktiwistler ele geçiren regional administrasiýa jaýynyň öňünde ýygnanan birnäçe müň adamyň üýşmeleňine özleriniň gelen bu kararyny yglan etmek üçin gürrüňi edilýän edara jaýyndan daşary çykdylar.
Şeýle-de, aktiwistler gürrüňi edilýän regionyň gelejegi bilen bagly referendumyň iň giç maý aýynyň 11-ne geçiriljekdigini mälim etdiler.


text:
Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan demirgazyk Yrakda türk goşunlarynyň ýerleşmeginiň daşyndaky dawany çözmek ugrundaky diplomatik tagallalaryň çäginde 9-njy dekabrda Ankarada Yragyň Kürdüstan regionynyň lideri bilen duşuşdy.
Erdogan we Kürdüstan regionynyň prezidenti Masud Barzaniniň terrorizme garşy göreşde hyzmatdaşlygyň zerurlygyny maslahat edendigi habar berildi. Türkiýe şeýle hyzmatdaşlyk maksatly demirgazyk Yrakda öz harbylaryny ýerleşdirendigini we kürtleriň Peşmerga güýçlerini “Yslam döwleti” toparyna garşy söweş üçin türgenleşdirýändigini aýdýar.
Prezidentleriň ikiçäk gepleşikleriniň mazmuny mälim edilmeli, emma Erdogan “Al-Jazeera” telekanaly bilen söhbetdeşliginde Yrakda türk goşunlarynyň ýurduň lideriniň 2014-nji ýylda eden haýyşy boýunça ýerleşdirilendigini aýtdy.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Atly ýöriş: Paraw-Bibide myhmançylykda
Ak mermere beslenen gözel paýtagtymyzda 2017-nji ýylda geçiriljek V Aziýa oýunlaryna bagyşlanan atly ýöriş şu günler Balkan welaýatynda buýsançly dowam edýär. Behişdi bedewlerimiziň on ýedisine atlanyp, buýsançly başlaryny belent tutup ýol geçýän merdana ýigitlerimiziň Serdar şäherindäki 500 orunlyk sport toplumyndan başlanan ýörişi Köpetdagyň haýbatly gerişleriniň guzaý tarapyny ýassanyp oturan ajaýyp baýyrlyklaryň arasynda — Paraw obasynyň duşunda birkemsiz baýramçylyk lybasyna beslenen sonarly ýaýlada şatlyk-şowhun, ýokary ruhubelentlik ýagdaýynda garşylanyldy.
Arkadagymyzyň ýiti zehininden kemala gelen “Ahalteke bedewi — biziň buýsanjymyz we şöhratymyz”, “Ganatly bedewler”, “Gadamy batly bedew” atly kitaplarynda mynasyp waspy ýetirilip, şöhraty äleme ýaýylan ýelden ýüwrük atlylary giň ýaýlada juda uludan tutulan dabarada Serdar etrabynyň gelin-gyzlary, il sylagly ýaşululary, kümüş saçly eneler, bu ýere ýygnanan ýüzlerçe adamlar güler ýüz, duz-çörek, ter gül desseleri bilen buýsançly mübäreklediler.
Tapbiler pederlerimiziň geçmişinden dury gözbaş alan däplerimize laýyklykda, gamyşgulak bedewlerimizden salyhatly düşüp, duz-çörek dadyp, ýaşulular bilen edep-ekramly salamlaşyp, saglyk-amanlyk soraşan ýigitler gaýtadan atlaryna atlanyp, Paraw obasynyň ilersindäki belent dag gerişleriniň orta bilinde ençe asyr mundan öň gurlan ajaýyp “Parawbibi” mawzoleýiniň dergähindäki meýdança baryp, bu taryhy ymaraty buýsanç bilen synladylar.
Şondan soň giň ýaýlada tutulan ak öýleriň ýanyndaky atly ýörişe gatnaşyjylaryň şanyna medeni-sport çärelerine giň orun berildi. Serdar etraby tutuş günbatar sebitde oba hojalyk pudagynyň ýokary depginlerde ösýän mekan hökmünde tanalýar. Şonuň üçin hem bu ýerde öndürilýän oba hojalyk önümlerinden rejelenip guralan sergi diňe bir atly ýörişe gatnaşyjylaryň däl, eýsem, dabara ýygnananlaryň hem bada-bat ünsüni özüne çekdi. Gökdür bakjadan, miwelerdir ir-iýmişlerden, guşgursak ak bugdaýyň unundan taýýarlanan sergini synlanyňda, bu mukaddes mesgeniň berekedine ýene bir ýola göz ýetirýärsiň.
Hormatly Prezidentimiziň “Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri” atly ensiklopedik eserinde öz mynasyp ornuny tapan dermanlyk otlaryň sergisi hem aýratyn mana eýe boldy. Rysgal-bereketli türkmen topragynda bitýän ýüzlerçe dermanlyk ösümliklere çärä gatnaşyjylar diňe bir höwes bilen tomaşa etmän, eýsem, olardan taýýarlanan melhemli çaýlardan hem hezil edip içdiler. Bu ajaýyp serginiň gapdalynda hatar bolup surat çekip oturan ýaşajyk zehinlerden hem ünsüňi sowup geçmek mümkin däl. Olaryň bedew atlarymyzyň, eziz Diýarymyzyň ajaýyp tebigatynyň, oba durmuşynyň, nurana Awazanyň suratlaryny ussatlyk bilen çekişleri göwnüňi göterýär.
Aslynda, türkmeniň uludan tutulan toýuny ýada salýan bu ýaýlada dürli sergilere giň orun berlipdir. Muňa bu ýerde Serdar şäheriniň we Serdar etrabynyň tanymal türgenleriniň mukaddes ýurt Garaşsyzlygymyzyň ýyllary içinde halkara derejede sportuň dürli görnüşleri boýunça geçirilen ýaryşlara gatnaşyp, eýe bolan kuboklaryndan, Hormat hatlaryndan, ýaýbaňlandyrylan medallaryndan döredilen ajaýyp sergi hem açykdan aýdyň subutnama bolup dur.
Ýeri gelende aýtsak, dabarada guralan sergileriň, görkezilen işleriň her biri aýratyn öwüşgine baý boldy. Gelin-gyzlaryň üme edişlerine, mährem eneleriň, nurana zenanlaryň dürli el işleriniň taýýarlanyşyny iş ýüzünde ussatlyk bilen görkezişlerine, şonuň ýaly-da, amaly-haşam sungatyna degişli sergilere höwes bilen tomaşa etmezlik mümkin däl. Folklor we halk döredijilik toparlarynyň ussatlyk bilen ýerine ýetirýän yhhymmyldyr gazal aýdyşlary, läleleri, hüwdüleri juda göçgünli küştdepdisini ýerine ýetirişlerini kalplara üýtgeşik bir lezzet paýlady. Seteran atarylan gazanlarda taýýarlanýan dürli görnüşli milli tagamlar, ak unuň hamyryndan ýaýylyp taýýarlanan toý pişmeleridir çelpekleri bu dabaranyň bezegine görk goşdy.
Serdar etrabynyň sungat ussatlarynyň joşgunly çykyşlary baýramçylyk dabarasynyň aýrylmaz bölegine öwrüldi. Olaryň ýerine ýetiren döwrebap aýdymlarynda, belent owazlarynda Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň deňsiz-taýsyz ösüşleri, eziz Arkadagymyzyň ynsanperwer içeri we daşary syýasatynyň bütindünýä ykrarnamasyna öwrülen belentlikleri öz mynasyp beýanyny tapyp, köňüllere röwşenlik nuruny çaýdy. Teatrlaşdyrylan sahna çykyşlary bolsa sungatyň bu ajaýyp ugrunyň täze belentliklere göterilýändiginiň güwäsine öwrüldi.
Ýokary derejede guralan dabarada şatlyk-şowhun, buýsanç höküm sürdi. Milli tagamlar bilen hezzetlenip, kalplary aýdym-sazlardan püre-pürlenen atly ýörişe gatnaşyjylara etrabyň il sylagly aksakgal ýaşululary ak ýol dileg edip, dabaraly ýagdaýda Bereket etrabyna tarap ugratdylar.
Habarlar #atly ýöriş
- Atly ýöriş
Atly ýörişe gatnaşyjylar Şasenem galasynda08 Noýabr, 2016 (14:54)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş Bötendaga geldi31 Oktýabr, 2016 (15:57)
- Atly ýöriş
Giň sähra keşdedir bedew gadamy11 Oktýabr, 2016 (15:03)
- Atly ýöriş
Türkmen kölüniň kenaryndaky dabara03 Oktýabr, 2016 (14:36)
- Atly ýöriş
Atlylar Türkmenbaşy şäherinde26 Sentýabr, 2016 (15:53)
- Atly ýöriş
Argamak bedewler Awazada20 Sentýabr, 2016 (15:14)
- Atly ýöriş
Atlylar Hazar şäherinde12 Sentýabr, 2016 (15:07)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş Mollagarada05 Sentýabr, 2016 (14:45)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş uly Balkan dagynyň alkymynda26 Awgust, 2016 (15:45)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Hazynalar mesgeni Ekeremde19 Awgust, 2016 (11:57)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Esenguluda16 Awgust, 2016 (11:44)
- Atly ýöriş
Şanly ýörişiň 100 güni: Täze sepgitlere tarap13 Awgust, 2016 (11:39)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Gadymy Dehistandaky dabara06 Awgust, 2016 (11:30)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Sumbar jülgesinde01 Awgust, 2016 (11:21)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Aý daglarynyň eteginde25 Iýul, 2016 (11:15)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Atly ýigitler Nohur obasynda23 Iýul, 2016 (17:26)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Atly ýöriş Bereket şäherinde11 Iýul, 2016 (16:41)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Balkanly atlylar ýörişi kabul etdiler04 Iýul, 2016 (16:36)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Paraw-Bibide myhmançylykda02 Iýul, 2016 (16:30)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Aziada-2017-niň hormatyna geçirilýän atly ýörişi Balkan welaýaty kabul edýär26 Iýun, 2016 (19:47)