text:
Gazagystanyň sudy ýurduň günbatarynda ýerleşýän Magystau regionynyň häkiminiň ozalky orunbasarynyň garşysyna 12 ýyl türme tussaglygy barada höküm çykardy.
Günortada ýerleşýän Gyzylorda şäher sudy Žanözen şäherinde nebitçiler bilen polisiýanyň arasynda bolan çaknyşyklar bilen baglylykda tussag edilen Amangeldi Aitkulowy wezipesini hyýanatçylykly peýdalanmakda we para almakda günäli tapdy.
Dekabr aýynda Žanözen şäherinde bolan gozgalaňda polisiýa 16 adamy atyp öldüripdi.
Gazagystanyň häkimiýetleri işçilere degişli bolan pul serişdelerini ogurlanlykda aýyplap, birnäçe ýerli resmileriň işleri boýunça derňew geçirdiler.


c: text/html

text:
Görnükli döwlet işgäri Balyş Öwezowyň ömri Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň hem medeniýetiniň ösüşi bilen berk baglanyşykly boldy.
Geň ykbal
Şeýle tanymal hem täsirli adamlar hakda ençeme kitap ýazylaýjak ýaly, ýöne bu tersine, ol barada maglumat tapmak kyn.
Türkmenistanyň geçen asyrdaky ykdysady ösüşleri barada maglumat berýän çeşmelerde B.Öwezowyň ady agzalmaýar. Hamana, ýurda şeýle bir adam ýolbaşçylyk etmedik, asla ol bolmadyk ýaly gürrüň gidýär. On tomdan, on bir kitapdan ybarat Türkmen sowet ensiklopediýasynyň yzynda berlen Goşmaça bölümde, ol barada gysgajyk maglumat bar.
Şol maglumata görä, Balyş Öwezow on üç ýaşynda pedtehnikuma okuwa girip, ony 16 ýaşynda tamamlaýar. Şol ýerde mugallym bolup işe başlaýar. Soňra Aşgabadyň pedinstitutynda okaýar. Eýýäm 18 ýaşyndan, dürli jogapkärli wezipelere çekilýär.
Bu onuň örän işjeňlik hem başarjaňlyk ukybyndan habar berýän bolsa gerek.
Hadysa
Gadymy grek filosofiýasynda: “Bir giren derýaňa ikinji gezek girip bilmersiň” diýen kanun bar. Ýöne adamzat durmuşy kämil bolamsoň, käte bir derýa ikinji gezek girmeli bolýar. Görnükli döwlet işgäri Balyş Öwezow şony başaranlardan biridir.
Ol 1951-nji ýylyň ortalaryndan, 1957-nji ýylyň başyna çenli Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň başlygy boldy. Soňra “işde goýberen düýpli kemçilikleri üçin” wezipesinden boşadyldy. Aradan bir ýyl geçensoň, şol ýokary wezipä ýaňadan gaýdyp gelmegi başardy hem Türkmenistan hökümetine ýolbaşçylyk etdi.
Şu ýerde gadymy greklerden ýene bir sözi ýatlalyň. Beýik Pifagoryň ýüzüginde “Gysga şowsuzlyk gysga üstünlikden gowy” diýen ýazgy bolupdyr diýýärler.
Sowetler döwründe bir wezipeden boşadylan adamyň ýaňadan ýene şol wezipä çekilmegi örän seýrek duşýan hadysadyr.
Galkynyş
Balyş Öwezow diňe bir öz ornuna dolanyp gelmek däl, ondan ýokary ösmegi-de başardy. 1960-njy ýyldan, Türkmenistan Kompartiýasynyň Merkezi komitetiniň 1-nji sekretary wezipesine saýlandy. Kompartiýanyň ýolbaşçysy bolsa iş ýüzünde ähli häkimiýetleriň we ýerine ýetiriji edaralaryň üstünden agalyk edýärdi. Bu ýurduň Konstitusiýasynda görkezilmedik, hakykatda Konstitusiýadan hem ýokardaky häkimiýetdi. Balyş Öwezow şol çäksiz güýçli häkimiýetiň başynda 1969-njy ýylyň aýagyna çenli oturdy.
Şol ýyllar Türkmenistanyň ykdysady hem sosial durmuşynda düýpli ösüşler bolup geçdi. Gurluşygy örän uzaga çekdirilen Garagum kanalynyň 1-nji tapgyry tamamlanyp, tarp ýerleriň özleşdirilmegine şert döredi. Kanalyň nobatdaky gurluşygy has çaltlandyryldy. Täze kolhoz-sowhozlar emele geldi. Ýurduň öndürýän pagta hasyly 40 müň tonna bolanlygyndan, 410 müň tonna ýetirildi. Yurt ägirt uly pagta öndürýän hojalyga öwrüldi.
Garagum kanaly bilen baglanyşykly köp guramalar hem gurluşyk edaralary peýda boldy. Bu ugurda täze iş orunlary açyldy. Amyderýanyň suwy tiz wagtda Aşgabada baryp ýetdi. Balyş Öwezowyň ýolbaşçylyk eden döwründe gurlan kanal we beýleki ägirt uly suw desgalary ýaly işleri soňra ondan iki esse köp möhlete döwlete baştutanlyk edenlere başarmadylar. Şeýlelikde, “Garagum kanalyny Kaspi deňzine ýetirmeli” diýlen ýörelge öz-özünden unudyldy hem ol şyrag gaýdyp ýatlanmady.
Türkmenistan üçin iňňän möhüm we zerur bolan suw üpjünçiligi meselesini Balyş Öwezow çözmegi başardy diýen gürrüň döredi.
Garaýyşlar hem derňewler
Bu ýokary göterilişiň barysyny bir adamyň adyna bermek dogry bolmasa gerek. Islendik ýolbaşçynyň başarjaň taraplaryndan daşary kemçilikleri, ejiz taraplary-da bolýar ahyryn. Eýsem ol beýik hyzmatda kimiň näçe paýy bar?
Bu ýerde şol döwürde jogapkärli wezipelerde işlän adamlaryň ýatlamalary has täsirli maglumat bolardy. Gynasak-da, beýle işler edilmedi.
Ýöne taryh hakykaty bir sebäp bilen jemgyýete ýatladup durýar. 29-njy dekabrda Balyş Öwezowyň dünýä inenine 100 ýyl dolýar. Golaýda, ýany 13-njy oktýabrda onuň aradan çykanyna 40 ýyl bolupdy.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy.
Bu ýerde aýdylanlar awtoryň pikiri.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Muammar Kaddafiniň goşuny gowy guramaçylykly we özüne ynamly gozgalaňçy güýçler bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Ýurduň gündogarynda ýerleşýän Brega şäherini hökümete garşy söweşijileriň elinden yzyna almak maksady bilen hökümet tarapyndan çarşenbe güni edilen harby hüjüm netije bermedi.
Kaddafiniň güýçleri Brega şäherini bombalaýar, 2-nji mart.
Ýöne gowuşýan habarlarda Kaddafä wepadar güýçleriň bu şäheri almak üçin penşenbe güni ir bilen ýene hüjüme geçendigi aýdylýar. Bu hüjüm Brega şäheriniň uçar meýdanyna we onuň golaýynda ýerleşeýän şäherçe Al-Dabiýa howadan urulýan zarbalary hem öz içine alýar.
Hökümet güýçleri çarşenbe güni howa hüjümleriniň kömegi bilen Bregada nebit eksporty üçin möhüm bir gämi duralgasyny gysga wagtlaýyn eýelediler. Ýöne oppozision güýçler soňra bu şäheri alyp, Kaddafi häkimiýet başyndan gitmese, özleriniň paýtagt Tripola tarap günbatara hereket etjekdiklerini aýtdylar.
Harby ekspertler oppozision güýçleriň Kaddafiniň paýtagta kontrollyk edýän adamlaryny ol ýerden gysyp çykarmaga ýeterlik harby başarnyga eýediklerine şübhelenýärler. Olar iki tarapyň-da gutarnykly ýeňiş gazanmaga güýjüniň ýokdugyna salgylanyp: “Liwiýanyň uzaga çeken içki söweşlere uçramagy mümkin” diýýäler.
Söweş hereketleri güýjäp ýörkä, Arap Ligasynyň Baş sekretary Amr Musa penşenbe güni Wenesuelanyň prezidenti Hugo Çawes tarapyndan teklip edilen ýaraşyk plany barada pikir alşylýandygyny aýtdy. “Al Jazeera” telekanaly Kaddafi bilen Musanyň Çawesiň plany barada ylalaşandyklaryny habar berdi. Bu plan boýunça Latyn Amerikasy, Ýewropa we Orta Gündogar syýasatçylaryndan düzülen bir komissiýa araçylyk edip, gepleşikler arkaly bir çözgüt tapmaga synanyşmaly.
Ýöne, habarçylaryň gündogar Liwiýadan bildirmegine görä, hökümete garşy güýçleriň ýolbaşçylary Kaddafiniň režiminiň sahnadan çekilmeginden başga meseleler hakda gürleşmekçi däl.
Derňew geçiriler
Halkara jenaýat sudunyň Baş prokurory penşenbe güni Kaddafiniň režiminiň 10-15 sany ýokary derejeli agzasy barada olaryň adamzadyň garşysyna jenaýat edip-etmändikleri hakda derňew geçirjekdigini bildirdi. Luis Moreno-Okampo muny Ispaniýanyň “El Pais” gazetine beren interwýusynda aýtdy. Ol protestçilere urlan agyr zarbalarda ölenleriň sanyny 600 bilen birnaçe müňiň aralygy diýip çaklaýar. Moreno-Okampo derňew geçirilmeli Liwiýa resmileriniň anyk kimlerdigini indi aýdar diýip, pikir edilýär.
Waşingtonda Ak Tamyň sözçüsi Jaý Karneý Birleşen Ştatlaryň bu derňewe kömek etjekdigini aýtdy: “Birleşen Milletler Guramasynyň Liwiýada bolup geçýän zatlary Halkara jenaýat sudunyň garamagyna bermek baradaky karary bilen baglanyşykda biz Liwiýada bolup geçýän zatlary yzarlamak üçin ähli çeşmelerimizden ýakynadan peýdalanýarys. Maksat parahatçylykly ilatyň garșysyna adam hukuklaryny bozup, ýaramaz işleri edenleriň jogapkärçilige çekilmegini üpjün etmek”.
Waşington ozal Kaddafiniň harby howa güýçleriniň parahat ilata howadan zarba urmagynyň öňüni almak üçin Liwiýanyň depesinde uçuş gadagan zonany döretmek barada BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşini karar çykarmaga çagyrypdy. Ýöne ol indi bu çagyryşdan çekilýäne meňzeýär.
Uçuş üçin gadagan zonany döretmegiň çylşyrymly işdigini ABŞ-nyň goranmak ministri Robert Geýts çarşenbe güni Kongresde geçen diňlenişikde şeýle düşündirdi: “Geliň, açyk gürläliň. Uçuş gadagan zonany döretmegi Liwiýanyň howa hüjüminden goranmak başarnygyny dargatmakdan bașlamalydygy belli. Uçuş gadagan zonany döretmegiň ýoly şeýle. Öz uçarlarymyz urlup ýykylmaz diýip howatyrlanmazdan, uçarlary bu ýurduň howa giňișliginde diňe şondan soň uçuryp bolar”.


text:
Ýekşenbe güni Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý Amerikanyň Birleşen Ştatlaryň Owganystandaky “Talyban” güýçleri bilen käbir kontaktlary ýola goýandygyny mälim etdi.
Ol bu işleriň Owganystanda indi on ýyla golaý wagt bäri dowam edýän urşuň soňuna nokat goýmak maksady bilen alnyp barylýandygyny aýtdy.
Emma resmi Waşington amerikan resmileriniň “Talyban” güýçleri bilen nähilidir bir gepleşik alyp barýandyklaryny tassyklamady.
Ýöne, şol bir wagtyň özünde-de, Ak Tamyň metbugat sekretary Birleşen Ştatlaryň Owganystanda barlyşyk baradaky gepleşikleriň ýola goýulmagyny goldaýandygyny aýtdy.


text:
Lebap welaýatyndaky “Lebap burawlaýyş” kärhanasynyň ýapylýandygy we 400-den gowrak adamyň işsiz galmak howpy bilen ýüzbe-ýüz bolýandygy habar berilýär.
Bu edaranyň adynyň efirde tutulmazlygyny soran bir işgäriniň aýtmagyna görä, mart aýynda gürrüňi gidýän kärhananyň igärlerine edaranyň ýapylyp, ondaky enjamlaryň Mary welaýatyndaky "Şatlyk burawlaýyş" kärhanasyna geçiriljekdigi resmi taýdan mälim edilipdir.
Şol bir wagtyň özünde Azatlyk Radiosyna bu mesele barada gürrüňi gidýän kärhananyň resmilerinden maglumat almak başartmady.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Lebap welaýatyndaky habarçysy Osman Hallyýewiň taýýarlan maglumatyny diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Moskwada ençeme ýüz adam Russiýanyň Siriýadaky harby kampaniýasyna garşy protest geçirdiler. Wakada azyndan bir demonstrantyň hem tussag edilendigi habar berilýär.
Ýörişe esasan 50-60 ýaş aralygyndaky adamlar gatnaşyp, olaryň daşyny howpsuzlyk güýçleri gabap alypdy.
Demonstrantlar Moskwanyň Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň garşysyna çykýan söweşijilere 30-njy sentýabrdan bäri edýän howa zarbalaryna garşy ýöriş geçirdiler.
Moskwa howa zarbalarynyň aglaba “Yslam döwleti” toparynyň söweşijilerine garşy amala aşyrylýandygyny öňe sürýär. Emma Assadyň režimine we “Yslam döwleti” toparyna hem garşy çykýan aram güýçlere-de zarbalaryň urulýandygy aýdylýar.
Protesti gurnan 42 ýaşly Swetlana Krawiets Russiýanyň öz içinde hem çözülmedik köp, şol sanda möhüm ykdysady meseleleriň hem bardygyny aýdyp, “biz söweşi islemeýäris” diýdi.
Russiýanyň premýer-ministri Dmitriý Medwedew şenbe güni çykyş edip, Moskwa Siriýada Assadyň režimini saklap galmak üçin däl-de, öz bähbitlerini arap söweşýändigini aýtdy.


text: Eýranyň döwlet tele-radiosy (IRIB) Sakçylar geňeşiniň dawaly 12-nji iýun saýlawlarynyň netijelerini, ýagny prezident Mahmut Ahmedinejadyň ýeňşini tassyklandygyny aýtdy. Eýranyň Fars habarlar gullugy 12-nji iýunyň ertesi yglan edilen netijeleriň üýtgewsiz galdyrylandygyny habar berdi. Şu aralykda, şaýatlaryň aýtmaklaryna görä, garaşylýan resmi jarnamanyň öňüsyrasynda Tähranyň käbir meýdançalarynda polisiýa işgärleriniň sany köpeldildi. 12 agzaly Sakçylar geňeşi sesleriň 10 prosentini çemgeldik görnüşde gaýtadan sanamagy teklip etdi. Emma oppozisiýa saýlawlarda bidüzgünçiliklere we galplyga ýol berlendigini aýdyp, ony gaýtadan geçirmäge çagyrdy.


text:
Keniýanyň Içeri işler ministrligi «Al-Şahabyň uniwersitete eden ganly hüjüminde güman edilýänleriň biriniň hökümet resmisiniň ogludygyny aýdýar.
Habar gulluklary ministrligiň sözçüsine salgylanyp, 2-nji aprelde Garissa uniwersitet kolležiniň umumy ýaşaýyş jaýynda 150-ä golaý adamy öldürmekde güman edilýän dört adamyň biriniň Abdirahim Mohammed Abdullahidigini ýazýarlar.
Somaliniň «Al-Kaýda» bilen ýaranlaşan jeňçi topary «Al-şahab» bu hüjümiň Keniýanyň Somalide bolmagy we musulmanlara ýalňyş çemeleşmesi üçin ar alyşdygyny aýtdy.
Keniýa 7-nji aprelden resmi üç günlük ýasa başlaýar.


text:
Orsýetiň iň belli oppozisiýa wekilleriniň biri Boris Nemtsow özüne alty aýyň dowamynda ýurtdan çykmaga gadaganlyk girizilendigine garamazdan, Orsýete dolanjakdygyny aýdýar.
Nemtsow demokratiýa forumyna gatnaşmak üçin, Strasburga barypdy.
Nemtsowyň aýtmagyna görä, ol täze döredilen oppozision "Parnas" partiýasynyň egindeş başlyklarynyň biri bolandygy üçin, premýer-ministi Wladimir Putin ondan "aryny alýa"r.
Ýewropa Parlamenti girizilen bu gadagançylygyň aýrylmagyna çagyryş edip, rezolýusiýa kabul etdi.


text:
4-nji martda Orsýetde geçiriljek prezidentlik saýlawlaryna dalaşgär, häzirki premýer-ministr Wladimir Putiniň öz programmasy barada 5-nji makalasy duşenbe güni “Komsomolskaýa prawda” gazetinde çap edilýär.
Putin bu makalasynda 2050-nji ýylda Orsýetiň ilatynyň sanyny 154 milliona ýetirmek üçin zerur bolan çäreler barada gürrüň edýär.
Putin pensiýa ýaşynyň köpeldilmegine garşydygyny hem belleýär. Ol lukmanlaryň, mugallymlaryň, ýokary okuw jaýlarynyň mugallymlarynyň aýlyk haklaryny we studentleriň stipendiýalaryny köpeltmegi teklip edýär.
Onuň pikiriçe, demografiýa meselesi dowam edýän regionlarda üçünji we ondan köp çaganyň dogulmagy üçin maşgalalara ýörite pul kömegini çaga üç ýaşaýança tölemeli.
Şonuň ýaly-da, çagalar baglaryndaky nobatlary ýok etmek we jaýlaryň bahasyny arzanlatmak zerur diýip, Putin aýdýar.


text:
Owgan resmileri günortadaky Helmand welaýatynda tutulan toýda azyndan 27 adamyň başyna ýeten minomýot zarbasyny esgerlerden gördüler.
31-nji dekabrdaky minomýot zarbalaryndan ölenleriň arasynda aýallar we çagalar hem bar, 50-den gowrak adam bolsa ýaralandy.
Helmand gubernatorynyň sözçüsi Omar Zwak 2-nji ýanwarda Azat Ýewropa we Azatlyk radiosynyň Owgan gullugyna beren gürrüňinde bu hüjümde günälenýänleriň tussag edilendigini aýtdy.
Ol şeýle diýdi: "Olar häzir welaýatyň paýtagtyndaky [Laşkar Gah] merkezi harby bazada we derňew astynda."
Owgan parlamentiniň ýokary palatasynyň agzasy Haşem Alekozaý welaýat gubernatorynyň bu hüjüm sebäpli işden çekilmelidigini aýtdy.
Ol şeýle diýdi: "Helmandyň adminstrasiýasy örän gowşak. Ol bize howpsuzlyk getirmeýär we howpsuzlyk güýçleri biziň halkymyzyň başyna betbagtçylyk inderýär, biziň adamlarymyzy öldürýänleri jogapkärçilige çekmegi başarmaýar."
Alekozaý ýene şeýle diýdi: "[Helmand gubernatorynyň edarasy] öz wezipesini ýerine ýetirmegiň hötdesinden gelip bilmedi. Gubernatoryň, prezidente we Helmand halkyna hormat-sylagyny görkezmek üçin, öz wezipesinden çekilmegi gerek."
Helmandyň gubernatorynyň orunbasary Mohammad Jan Rasoulyar esgerleriň toý dabarasyny minomýot tapgyryna tutandyklaryny, bu wakanyň jeňçiler şol töwerekde goşunyň barlag nokadyna hüjüm edenden soň bolandygyny aýtdy.
Ol 2-nji ýanwarda AFP habar gullugyna Owgan goşunynyň toý üýşmeleňini oka tutmakda aýyplanýan esgerleriniň harby tribunala berlendigini aýtdy.
Dört esger, şol sanda bir komandir tussag edilip, Laşkar Gaha eltildi.
Welaýatda onlarça adam, hökümetiň adalata gulluk etmegini talap edip, protest gurnamagyny dowam etdirdi.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Ysraýylyň harby-deňiz güýçleriniň Gaza sektorynyň merkezi böleginiň kenarynda duran palestin gämisine zarba urandygyny Ysraýyl komandowaniýesi habar berdi.
“Ysraýyl harby deňizçileri suwa çümülýän ýörte geýimli hem hüjüm etmäge taýýar terroristleriň bir wzwodyny anykladylar” diýip, komandowaniýäniň wekili aýtdy.
Şolar oka tutulyp, bäşisi öldürilipdir.
Ysraýylyň DIM–niň wekili şeýle diýdi: “Şu gün ertir terroristleriň Ysraýyl territoriýasyna aralaşmaga synanyşyk eden wagty bolan waka – bu Gaza sektorynda ýagdaýyň nähilidigine ýene bir subutnama. Ol ýerde Hamas terroristik režimi ornaşdy. Şol territoriýa Ysraýyla hüjüm etmek üçin plasdarm bolup hyzmat edýär. Hamas bu barasynda ençeme gezek açyk aýtdy. Olar biziň üstümize islendik amatly pursatda çozmakçylygyny aýdýarlar”.
“Öldürilenler deňiz harby bölüminiň esgerleridi, olar türgenleşik geçirýärdiler” diýip, Al Aksanyň şehitleri brigadasynyň, palestin “Fath” toparynyň harbylaşdyrylan bölüminiň wekili žurnalistlere aýtdy.


text:
Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko ýurduň ähli syýasy güýçlerini birlige hem-de özüniň konstitusiýany üýtgedip, ýurduň gündogaryndaky separatizm kronfliktini soňlamak, "rus agressiýasyny» ýeňmek planlaryny goldamaga çagyrdy.
Poroşenko Kiýewde, Garaşsyzlyk gününiň öňüsyrasyndaky baýdak galdyrmak dabarasyna gatnaşyp, öz koalision ýaranlaryny ikirjiňlenmelerini bes edip, gündogar Ukrainadaky separatist pikirli sebitlere ýörite durum bermek baradaky konstitusiýa düzedişleri üçin ses bermäge ündedi.
Teklip edilýän düzedişler parlamentde 31-nji awgustda sese goýulmaly. Emma bu düzedişler Poroşenkonyň günbatarçy koalisiýasyny iki bölege böldi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow sişenbe güni Eýranyň goranmak ministri Hosseýin Dehgani kabul etdi. Resmi habar serişdelerinde myhman bilen howpsuzlyk hyzmatdaşlygy barada gürrüň edilendigi aýdylýar.
Bu gepleşikler türkmen lideri Duşenbede, Şanhaý Hyzmatdaşlyk guramasynyň sammiti mahalynda eýranly kärdeşi Hassan Rohani bilen duşuşandan soň geçirildi.
Azatlyk radiosy iki goňşy ýurduň arasyndaky howpsuzlyk hyzmatdaşlygynyň mümkin bolan gerimi barada Angliýadaky Glazgow uniwersitetiniň professory, Eýran we Ýakyn Gündogar, şeýle-de regional howpsuzlygy boýunça ekspert, syýasy analist Mohammad Reza Tagizade bilen söhbetdeşlik gurady.
Azatlyk Radiosy: Eýranyň goranmak ministri 1991-nji ýyldan bäri birinji gezek Türkmenistana sapar edip, prezident G.Berdimuhamedow bilen howpsuzlyk hyzmatdaşlygy barada gepleşik geçirdi. Siziňçe, bu hyzmatdaşlyk nämeleri öz içine alyp biler?
Reza Tagizade: Siziň hem aýdyşyňyz ýaly, bu Eýranyň goranmak ministri tarapyndan Türkmenistana 1991-nji ýylda garaşsyz ýurt bolaly bäri edilen ilkinji sapardyr. Bilnişi ýaly, Eýran harby tehnika öndürmäge we olaryň käbirini goňşulara we beýleki ýurtlara eksport etmäge ukyply hem bolsa, onuň bu hili harby enjamlary eksport etmekligi gadagan.
Jenap Rohaniniň Eýran harby enjamlary beýleki ýurtlara hem satyp biler diýendigine garamazdan, Tährana garşy girizilen sanksiýalar zerarly, Eýran kanun esasynda harby enjamlary eksport edip bilmeýär. Emma Eýranda harby tehnikany ulanmak we harby güýçlere tälim bermek tejribesi bar. Olaryň Türkmenistana teklip edýän zady hem şulardan ybarat.
Ýöne mundan başga, umumylykda alnanda, Eýran Şanhaý Hyzmatdaşlyk guramasynyň howpsuzlyk aspektiniň güýçlenmegini isleýär. Sebäbi Eýranyň üç sany goranyş teklibi bar. Birinjiden, bu ýurtlary olaryň garaşsyzlygyna wehim salyp biljek terrorçylaryň we beýleki guramalaryň girmeginden goramak.
Şeýle-de Eýran Merkezi Aziýa ýurtlarynyň integrasiýasynyň goralmagyny öňe sürýär. Mundanam başga, Eýran Merkezi Aziýa ýurtlarynyň gury ýer we suw araçäkleriniň üçünji bir tarap tarapyndan beýleki ýurtlara garşy hüjüm etmek üçin ulanylmazlygyny isleýär. Eýran Merkezi Aziýa ýurtlaryna we Türkmenistana neşe gaçakçylygyna garşy durmakda hem kömek teklip edýär.
Azatlyk radiosy: Bilşimiz ýaly, Türkmenistan bitarap ýurt, şol bir wagtda türkmen goşuny esasan rus harby tehnikasyna daýanýar diýlip bilinýär. Tähran bilen Aşgabadyň bu ugurdaky hyzmatdaşlygy sebitde nähili kabul ediler?
Reza Tagizade: Men bu ýagdaýa Orsýetiň nähili garajagyny bilemok. Sebäbi Eýran bilen Türkmenistanyň harby hyzmatdaşlygy örän ynjyk meseleleriň biri. Orsýetiň bu hili hyzmatdaşlygy goldajagy örän gümana. Emma muňa garamazdan, Eýran özüniň Türkmenistan bilen gatnaşyklaryny ösdürmek isleýär.
Şol bir wagtda Eýranyň goranmak ministriniň Türkmenistana sapar etmeginden hiç kim uly bir duýarlykly zada garaşmaly däl bolsa gerek. Ýagny bu hyzmatdaşlyk, hakyky harby hyzmatdaşlyga garanda, has köpräk ýagdaýda simwoliki häsiýete eýe bolar.


text:
Britaniýaly doktorlar Pakistanda talyban jeňçileri tarapyndan kellesinden tüpeňlenen mekdep okuwçysynyň gowy gutulmak mümkinçiliginiň bardygyny aýdýarlar.
14 ýaşly mekdep okuwçysy Malala Ýusufzaý duşenbe güni ýörite bejeriş almak üçin Angliýanyň Birmiňham şäherindäki hassahana getirildi.
Şa Elizabet hassahanasynyň medisina dirketory Deýw Rosser bu bejerişiň aýlap wagt aljagyny aýtdy. Ol bu hassahananyň ýaralanan britan esgerlerini bejermekde we aýak üstüne galdyrmakda uly tejribesiniň we kämil saglyk enjamlarynyň bardygyny aýtdy.
Talyban jeňçileri Malalany bir hepde ozal, Pakistanyň demirgazyk-günbatarynda, gyzlaryň okadylmagyny goldaýanlygy üçin tüpeňläpdiler.
Bu hüjümde Malaladan başga ýene iki gyz ýaralandy we olar Pakistanda bejerilýär.


text:
Britaniýanyň howpsuzlyk gulluklary Londonda bosgunlykda ýaşaýan çeçen separatisti Ahmad Zakaýewiň janyna kast etmek synanyşygynyň üstüniň açylandygyny habar berdi.
Britaniýanyň “Sunday Telegraph” gazetiniň berýän maglumatyna görä, Britaniýanyň MI5 aňtaw gullugy bu işde Çeçenistanyň prezidenti Ramzan Kadyrowyň dahylynyň bardygyny çaklaýar.
Ahmad Zakaýew janyna kast edilmäge synanyşylandygy baradaky bu habaryň özüni geň galdyrmandygyny aýdýar.
Çeçen separatisleriniň lideri Ahmad Zakaýew öň özüne garşy şeýle taýýarlyk görülýändigi barada MI5 howpsuzlyk gullygy tarapyndan birnäçe gezek duýdurylandygyny Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
“Olar maňa abanýan howp barada yzygiderli maglumat ýetirýärler, näme etmelidigi barada maslahat berýarler” diýip, Zakaýew aýtdy. “Şeýle ýagdaý soňky 7-8 ýyl bäri dowam edip gelýär. Şonuň üçin, bu ýerde meniň üçin täzelik ýok. Bu ýagdaý Orsýeti häzirki kriminal režim dolandyrýan wagty dowam eder”.
Britaniýanyň “Sunday Telegraph” gazetiniň beren maglumatyna görä, Ramzan Kadyrow Britaniýada ýaşaýan E1 diýip atlandyrylan bir adama Zakaýewi ýok etmegi tabşyrypdyr.
“Sunday Telegraph” gazetiniň maglumatyna görä, britan polisiýasynyň ýokary derejeli wekilleri E1 diýlen, Zakaýewe garşy hüjümi planlaşdyranlykda aýyplanýan adamy ýurduň milli howpsuzlygyna wehim salýan adam hökmünde 2010-njy ýylda Britaniýadan çykarmaga synanyşypdyr, emma britan sudýalary oňa häzirlikçe Britaniýada ýaşamaga rugsat edipdir.
Zakaýewiň janyna kast etmäge synanyşanlykda şübhe bildirilýän adam barada käbir maglumatlar hem berilýär. Onuň 45 ýaşynyň içindedigi, 6 çagasynyň bardygy aýdylýar. Güman edilýän adamyň 2003-nji ýylda Çeçenistandaky uruşdan gaçyp, maşgalasy bilen Britaniýadan syýasy baş pena sorandygy habar berilýär.
Zakaýewiň özi Azatlyk Radiosynyň rus gullugy bilen söhbetdeşlikde E1 diýilýäniň kimdigi hakda özüniň şübhelenýän adamynyň bardygyny aýtdy.
Kadyrowyň edarasy ret etdi
Çeçenistanyň prezidenti Ramzan Kadyrowyň metbugat sekretary Alwi Karimow bolsa “Sunday Telegraph” gazetinde çap edilen maglumaty ret etdi.
“Zakaýewiň janyna kast etmäge synanyşygyň aňyrsynda Orsýetiň durandygy baradaky maglumatlar ýalan” diýip, Karimow aýtdy. “Orsýetde Zakaýewiň şahsyýeti bilen hiç kim gyzyklanmaýar. Zakaýew syýasatçy däl, şonuň üçin ol separatistleriň lideri bolup bilmez”.
Zakaýew öz janyna kast etmek synanyşygyna Kadyrowyň dahylynyň ýokdugyny çaklaýar.
“Bizi ýok etmek oňa bähbitli däl. Sebäbi biz ýaly çeçen halkynyň hak-hukugy ugrunda göreş alyp barýan adamlar barka, çeçen halkynyň özbaşdaklygy barada alada edýänler barka, Kadyrow dagy Kremle gerek” diýip, Zakaýew aýdýar. “Sebäbi Kadyrow halkyň islegine garşy çykýar. Ýagny biz barkak, ol hem Kremle zerur. Kadyrowyň özi hem bu zatlara gaty gowy düşünýär”.
Orsýetiň häkimiýetleri uzak wagtyň dowamynda Zakaýewi ekstradisiýa etdirtmek ugrunda tagalla baryny etdiler. Emma Britaniýa Zakaýewiň gynamalara sezewar bolmagynyň mümkindiginden howatyrlanyp, ony Orsýete ekstradisiýa etmekden boýun gaçyrdy.
2001-nji ýylda terrorçylykda hem adam öldürmekde aýyplanan Zakaýewe halkara derejesinde gözleg yglan edilipdi.
“Sunday Telegraph” gazetinde çap edilen maglumatda Zakaýewi ýok etmäge synanyşanlykda güman edilýän E1-iň Kadyrowyň öňki janpenasy Umar Israilowyň öldürilmegine dahylynyň bardygy-da çaklanýar.
Çeçenistanyň prezidenti Ramzan Kadyrowyň berk tankytçylarynyň biri Umar Israilow Kadyrowy adam gynamakda aýyplap, Strasburgdaky adam hukuklary boýunça halkara suduna arza beripdi. Ol 2009-njy ýylda Wenada, özüni ele salmaga çalyşan dört adamdan gaçmaga synanyşanda, atylyp öldürilipdi.


text:
Abraýly media guramalarynyň we adam hukuklaryny goraýjy toparlaryň ençemesiniň jogapkär ýolbaşçylary Azatlyk Radiosynyň tussaglykdaky habarçysy Saparmämmet Nepesgulyýewiň derhal azat edilmegini sorap, umumy hata gol goýdular.
Şu aýyň 15-ne ABŞ bilen Türkmenistanyň arasynda Waşingtonda geçiriljek ýyllyk ikitaraplaýyn konsultasiýalaryň öňüsyrasynda Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşid Merdowa we ABŞ-däki ilçisi Meret Orazowa ýollanan hata:
Gepiň gerdişine görä ýatladyp geçsek, Azaltyk Radiosynyň we Türkmenistanyň Alternatiw habarlary neşiriniň habarçysy Saparmämmet Nepesgulyýew şu ýylyň 7-nji iýulynda Türkmenbaşy şäherinde ýitirim boldy.
Saparmämmediň ýakynlary gytaklaýyn, üçünji çeşmelerden onuň “bikanun neşe serişdeleriniň gaçakçylygy” aýyplamasy esasynda tussag edilip, üç ýyl türme tussaglygyna höküm edilendigini bilip galdylar.
Emma türkmen resmileri Saparmämmediň ýakynlaryna oňa çykarylan hökümiň nusgasyny görkezmeýärler. Munuň üstesine-de, ogluna ýöňkelýän aýyplamalary iňkär edýän Saparmämmediň ejesiniň tussaglykdaky perzendini görmek synanyşyklarynyň ählisi şowsuz gutardy.
14-nji oktýabrda ýaýradylan hatda Türkmenistanyň türmelerindäki bar bolan aýylganç şertler sebäpli Sapamämmediň saglyk we howpsuzlyk ýagdaýyndan-da uly aladalanma bildirilýär.
Hata gol goýanlar, eger-de türkmen häkimiýetleri Nepesgulyýewiň ykbaly baradaky maglumatlary ýaşyrmagyny dowam etdirseler, onda Saparmämmediň zor bilen ýitirim edilen hökmünde häsiýetlendiriljekdigine, munuň-da halkara kanunçylygynyň düzgünleriniň gödek bozulmasy boljakdygyna ünsi çekýärler.
Çarşenbe güni ýaýradylan hatda tutuş Ýewraziýa boýunça Türkmenistanyň zor bilen ýitirim edilenleriň iň ýokary görkezijili ýurdy hökmünde hasaba alnandygy, şeýle-de ”Serhetsiz Reportýorlar” guramasynyň Media Azatlygy indeksinde ýurduň 180 döwletiň arasynda 178-nji orunda ýerleşdirilendigi ýatladylýar. Bu ýagdaýlaryň halkara jemgyýetçiliginiň duşundan boş geçmeýändigi hem nygtalyp geçilýär.
Türkmen häkimiýetlerine ýollanan hatda Saparmämmet Nepesgulyýewiň türkmen häkimiýetleri tarapyndan toslama aýyplamalar esasynda tussag edilmeginiň we onuň ýakynlary bilen duşuşdyrylmazlygynyň Aşgabadyň Halkara Jemgyýetçilik we Graždan Şertnamasynyň çäklerinde öz üstüne alan borçlarynyň gödek bozulmasydygy nygtalýar.


text:
Kyn sowal
Goja lukman bilen goja mugallym köçede sataşýar. Lukman “Soňky ýyllarda okuwy tamamlaýan lukmanlar-da, mugallymlar-da juda gowşak. Munuň haçan soňy geler?” diýip zeýrenýär. Mugallym “Pul ýatanda” diýipdir. Lukman “Pul ýatarmy?” diýip, ikinji gezek sowal beripdir. Mugallym:
-Menden başga-da tanşyň bardyr-a! Bu sowalyňy şolara ber. Sen ähli zady menden sorap, biljek bolma -diýip, jogaby ýok sowaldan başyny gutarypdyr.
Iňlisçe bilemok
Bir gezek biri “Düýn şäherimize gelen iňlis köçäniň ugrunda içi pully gapjygyny gaçyrdy” diýip, tanşyna gürrüň berýär. Tanşy “Soňra nämboldy?” diýip soraýar. Gapjygyň gaçanyny gürrüň beren:
-Näme bolsun?! Iňlisçe ýeke sözem bilemok. Gapjygy öýüme alyp gaýtdym -diýipdir.
Geň galar ýaly zat ýok
Deňiz adasynda syýahatda bolup gelen “Bir gün agşamara myhmanhanada oturan wagtymyz ýer yrandy. Gap-gaçlar edil ganat biten ýaly bolup, depämizden uçup geçdi” diýip, dostuna gürrüň berýär. Dosty:
-Bu ýerde geň galar ýaly zat ýok. Ol biziň öýümizde her gün bolýan zat. Hany, gören geň-taň zatlaryň hakynda gürrüň bersene -diýipdir.
Demir gözenek
Biri goňşy welaýatda ýaşaýan dostunyň öýüne myhmançylyga barýar. Öý eýesi “Jaý salynypsyň, awtoulag satyn alypsyň” diýip eşitdim. Toýly jaý bolsun! At arkasy gutly bolsun!” diýipdir. Myhman:
-Sag bol! Yzyma dolanan dessime jaýymyň daşyna demir gözenekden haýat-da aýlajak -diýip, bolmajasy bolup güpläpdir. Öý eýesi:
-Beý, demir gözenege beýle höwesek bolsaň, harwar-harwar pul berip, amnistiýa düşüpdip, türmeden nämüçin çykdyň -diýipdir.
Ata kesbi
Bir gezek biri “Ata kesbi-ogla halal” diýilýäni ýalana döndi. Ine, men mirap, oglum gurluşykçy. Sen çopan, ogluň daýhan” diýip, goňşusynyň ýanynda zeýrenipdir. Goňşusy:
-Sen ikimizden hasap ýöretme! Ketde wezipelilere garap, baha kes. “Başlygyň kesbi-ogluna halal” diýseň, “Ýok” diýen tapylmaz -diýipdir.
Haýbat
Dükan müdiri “Dogtardan geçmeseň, işden kowaryn” diýip, satyja duýdurýar. Satyjy:
-Işden kowsaň, ol-a doktor eken, sendenem geçerin -diýip, onuň üstüne sürnüpdir.
Il içinden çöpläp, taraşlan Amanmyrat BUGAÝEW.


text:
Anna güni Azerbaýjanyň Genje şäherinde polisiýa güýçleri bilen ýaragly bir toparyň arasynda bolan çaknyşykda bir adamyň ölüp, ençeme adamyň ýaralanandygy barada maglumat alyndy.
Azatlyk Radiosynyň Azeri gullugynyň ýerli habarçysy anna güni Genje şäherindäki bir köp gatly ýaşaýyş jaýynyň içinde gizlenen ýaragly adamlaryň howpsuzlyk güýçlerine garşy ok atyp, garşylyk görkezendiklerini habar berdi.
Polisiýanyň soňky maglumatyna görä, anna güni bu operasiýada birnäçe ýaragly adam tussag edilipdir. Atyşyklarda bir polisiýa işgäriniň ölüp, bäşisiniňem ýaralanandygy habar berilýär.
Ýöne Azerbaýjanyň polisiýasy tussag edilen adamlaryň kimlerdikleri we atyşyklaryň nähili ýagdaýda ýüze çykandygy barada anyk maglumat ýaýratmady.


text:
Penşenbe güni sekiz sany musulman döwletiň ýolbaşçylary Pakistanyň paýtagty Yslamabatda geçirilen ykdysady sammite gatnaşdylar.
Prezident Asif Ali Zardari ösýän döwletleriň sekizliginiň duşuşygyny Yslamabatdaky prezident köşgünde açdy.Zardari demokratiýa, parahatçylyk we abadançylyk ýaly maksatlara diňe bilelikde ýetip boljagyny belledi.
Müsüriň prezidenti Muhammet Morsi Yslamabada saparyny iň soňky pursatda ýatyrdy. Müsür Gazada Ysraýyl bilen “Hamasyň” arasynda ok atyşygy togtatmak boýunça tagalla edip gelýär.
Yslamabatdaky sammite Müsüriň prezidentine derek wise-prezident Mahmud Mekki gatnaşdy.
Pakistandaky duşuşyga Eýranyň, Indoneziýanyň we Nigeriýanyň prezidentleri gatnaşdylar.Bagladeşden we Malaziýadan geňeşçi hem ministr derejelerdäki resmiler bardylar.
Ykdysady gatnaşyklary ösdürmek
Ösýän döwletleriň sekizligi 1997-nji ýylda musulman dünýäsiniň ösýän ykdysady sistemalarynyň arasynda has ýakyn ykdysady gatnaşyklary ýola goýmak üçin döredilipdi.


text:
Pakistanyň Rawalpindi şäherinde bomba partladyldy. Ýurduň polisiýasynyň berýän maglumatyna görä, bu partlamada dört sany adam öldi we başga-da 15 sanysy ýaralandy.
Häzirki wagt polisiýa partlamanyň janyndan geçeniň hüjümi esasynda amala aşyrylyp-aşyrylmandygyny derňeýär.
Rawalpindi şäheri Yslamabadyň golaýynda ýerleşýär we bu şäher Pakistanyň harby ştabynyň ýerleşýän ýeridir. Partlama ençeme harby desganyň ýerleşýän ýerinde ýüze çykdy.
Gürrüňi gidýän partlama Pakistanyň demirgazygynda 20 harbynyň öldürilmeginden bir gün soň bolup geçdi. Bu ýurduň tire-taýpalar regionynda söweşijiler bilen uruşýan hökümet güýçlerine garşy amala aşyrylan iň pajygaly wakalaryň biri boldy.
Şol hüjümiň jogapkärçiligini pakistanly “Talyban” topary öz üstüne aldy.


text:
Ermenistanyň demirgazyk-günbatar Gýumri şäherinde ermeni maşgalasyny öldürmekde aýyplanan orsýetli esgeriň sudy dowam etdirildi.
19 ýaşly Waleriý Permýakowyň işine Orsýetiň Gýumridäki harby bazasynda ermeni sudýalar tarapyndan 18-nji ýanwarda seredilýär.
Başga sud diňlenişigi 18-nji dekabra bellenipdi, emma kanunçylygyň şertleri sebäpli yza tesdirilipdi.
2015-nji ýylyň 12-nji ýanwarynda Gýumriniň ýaşaýjylary Awatisýan maşgalasynyň alty agzasy, şol sanda 2 ýaşly çaga öz öýünde öldürildi.
Alty aýlyk çaga agyr ýaralanyp, bir hepdeden soň ýogalypdy.
Orsýetiň bazasyndan gaçyp çykan Permýakow olaryň öldürilmegini öz boýnuna alypdy.
Maşgalanyň öldürilmegi Gýumride we Ýerewanda Orsýetiň harbylarynyň ýurtda bolmagyna garşy çykyşlary döredipdi. Protestçiler bu işe ermeni sudýalarynyň seretmegini talap edipdi.
2015-nji ýylyň awgust aýynda Orsýetiň sudy Permýakowy orsýet bazasyny terk etmekde aýyplap, 10 ýyl tüme tussaglygyna höküme etdi.


text:
7-nji iýulda Ermenistanyň Milli ýygnagynyň başlygy Galust Saakýan parlamentde türkmenistanyň Adatdan daşary we doly ygtyýarly ilçisi Muhammetnyýaz Maşalowy kabul etdi.
Ermenistanyň Milli ýygnagynyň metbugat gullugynda Ermenistanyň täzelikleri — NEWS.am agentligine habar berlişi ýaly, spiker Galust Saakýan täze işe başlan ilçisi Ermenistanda diplomatik işiniň başlanmagy bilen gutlady. Ol parlamentiň ilçihanalar bilen hemişe hyzmatdaşlyk edýändigini belläp, olaryň dostlukly döwletleriň arasyndaky gatnaşyklary ösdürmekdäki ornuna ýokary baha berdi. Parlamentiň baştutany Ermenistan bilen Türkmenistanyň arasyndaky medeni we ykdysady ulgamlardaky gatnaşyklary ösdürmegiň möhümdigini aýratyn nygtady.
Türkmenistanyň Adatdan daşary we doly ygtyýarly ilçisi Muhammetnyýaz Maşalow kabul edişlik üçin minnetdarlyk bildirip, dürli ulgamlarda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ösdürilmegi we pugtalandyrylmagy üçin elinde baryny etjekdigine ynandyrdy.
Duşuşygyň barşynda söhbetdeşler parlamentarileriň özara saparlarynyň wajyp ähmiýetini belläp, ýakyn wagtda täze maksatnamalary durmuşa geçirmegiň möhümdigini ara alyp maslahatlaşdylar, şeýle hem özara bähbitli beýleki meselelere degip geçdiler.


text:
Türkmenistandan Türkiýäniň Bursa şäherine ýük daşaýan ýük ulagynda 204 kilogram geroin ele salyndy. Bu barada, ýurduň Serhet gullugyna salgylanyp, Türkiýäniň metbugaty habar berýär.
Maglumatda Türkiýäniň Serhet gullugynyň işgärleriniň Eýranyň üsti bilen Türkiýä gelen Türkmenistana degişli döwlet nomerli ýük ulagynda gözleg-barlag işlerini geçirendigi we netijede ulagdan 204 kilograma golaý geroin tapandygy aýdylýar.
Türkmenistandan Bursa şäherine eriş-ýüplük getirýän ýük ulagy 11-nji dekabrda ir bilen sagat 06:20-de Eýrandan Türkiýäniň Agry sebitindäki “Gürbulak” serhet geçelgesine gelýär. Türkiýäniň serhet güýçlerine gelip gowşan habarlaryň esasynda ýük ulagy gözegçilige alynýar. Wakanyň bolan ýerinden ýük ulagynyň sürüjisiniň we eýesiniň gaçyp, ýitirim bolandygy sebäpli Türkiýäniň Serhet gullugynyň güýçleri iki gün garaşmaly bolýarlar diýlip, maglumatda bellenilýär.
Bahasy $17 milliona barabar
Munuň netijesinde “Gürbulak” serhet geçelgesiniň Gaçakçylyk we aňtaw boýunça müdirligi ýük ulagynda gözleg-barlag işlerini geçirmegi karar edýär. Barlaglaryň dowamynda Türkmenistandan ýüklenen eriş-ýüplükleriň arasyndan 40 gap geroin serişdesiniň tapylandygy nygtalýar.
Türkiýäniň "Sondakika.com" websaýtynda Dogubeýazyt baş sudunyň 204 kilograma golaý geroini we ýük ulagy konfiskasiýa edendigi habar berilýär. Şeýle-de, maglumatda türk araçäk gullugy ýük ulagynyň türk sürüjisini we eýesini tussag etmek boýunça operasiýalary başlatdy diýilýär.
Türkiýäniň häkimiýetleri konfiskasiýa edilen geroiniň Owganystanda öndürilen neşe maddasydygyny we onuň bahasynyň 50 million türk lirasyna, ýagny 17 million amerikan dollaryna ($16,840,688) golaýdygyny aýdýarlar.
Owganystanda öndürilendigi aýdylýan bu neşe maddalarynyň Türkmenistanda ýüklenen eriş-ýüplükleriň arasyna nirede we haçan ýerleşdirilendigi barada anyk bir zat aýtmak kyn. Emma soňky ýyllarda Owganystandan Türkmenistana neşe maddalaryny geçirmäge synanyşmakda aýyplanyp, ençeme owgan raýaty tussag edildi.
Mundan ozal
2014-nji ýylyň ahyrynda Owganystandan Türkmenistana geroin we beýleki neşe maddalaryny geçirmäge synanyşan dört adam aýry-aýrylykda tutuldy. Şonda aýry-aýrylykda owganlylar jemi 250-den gowrak neşeli gaplary türkmen-owgan araçäginden Türkmenistana geçirmäge synanyşdylar.
Ýatladyp geçsek, şol wakalaryň birinde ýokary okuw jaýynyň studenti Owganystandan Türkmenistana 50 kilogramdan gowrak neşe maddasyny, şol sanda 17 kilogram geroini geçirjek bolanda araçäkde tussag edildi.
Owganystanyň Türkmenistan bilen serhetleşýän Jowuzjan welaýatynyň polisiýa başlygy Fakyrmuhammet Jowuzjany Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda tussag edilen şol raýat mundan ozal hem Türkmenistana onlarça kilogram neşe serişdesini geçirendigini boýun aldy diýdi.
Neşe önümçiligi
Owganystanyň Neşelere garşy göreş boýunça ministrligi ýurtda neşe önümçiliginiň artandygyny tassyklaýar. Owgan ministri Salamat Azimi şu ýyl Owganystanda 224 müň gektardan gowrak ýere göknar ekilendigini aýtdy.
Şol bir wagtda Türkmenistan öz döwlet araçäklerinde ele salynýan neşe serişdeleri barada anyk maglumatlary çap etmeýär. Emma Türkmenistanyň döwlet metbugaty şu ýylyň iýun aýynyň ahyrynda Aşgabadyň eteginde 200 kilogramdan gowrak neşe maddasynyň ýakylyp ýok edilendigini habar berdi.
Bikanun neşe dolanyşygyna garşy göreşiň halkara gününe, 26-njy iýuna, gabatlanyp geçirilen bu çärede otlanan neşe maddalarynyň Türkmenistanyň kanun goraýjylary tarapyndan geçirilen ýörite operasiýalarda ele salnandygy aýdyldy.


text:
Şu gün Siriýanyň Liwan bilen aralykdaky serhetlerine golaý ýerleşýän Zabadani şäherinde protest çykyşlaryny basyp ýatyrmak üçin hökümet güýçleri awtomat we artilleriýa ýaraglaryny ulandylar.
Munuň özi Siriýanyň režiminiň protestçilere garşy nobatdaky gazaply güýç ulanmasy hökmünde alamatlandy. Bu soňky wakada anyk näçe adam ýitgisiniň bolandygy barada maglumat alynmady.
Emma Birleşen Milletler Guramasy Siriýada soňky ýedi aý bäri dowam edýän protestleriň barşynda jemi 3 müňden gowrak adamyň öldürilendigini aýdýar.
Şu gün Arap Ligasyna girýän ýurtlaryň daşary işler ministrleri Kairde maslahata ýygnanyp, Siriýanyň režiminiň bu rehimsiz çärelerine jogap edip, bu ýurdy Arap Ligasyna agzalykdan çykarmalymy ýa çykarmaly däldigi baradaky meseläni maslahatlaşýarlar.


text:
“Hizballah” topary öz komandirleriniň biriniň Beýrutdaky öýüniň daşynda öldürlendigini habar berýär. Gürrüňi edilýän bu topar liwanly şaýy söweşiji toparydyr.
Toparyň ýaýradan beýanatynda komandir Hassan al-Lakkisiň Liwanyň paýtagtyndaky Hadat etrabyndan öýüne gaýdyp gelende gijäň ýary öldürlendigi aýdylýar.
Liwanyň howpsuzlyk resmileriniň berýän maglumatyna görä, komandir awtoulagynda mahaly oňa ýaragdan ot açylypdyr.
“Hizballah” topary bu wakada Ysraýyly aýyplaýar. Toparyň aýtmagyna görä, mundan öň hem Ysraýyl al-Lakkisi ençeme gezek öldürmäge synanyşypdyr.
Ysraýylyň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Ýigal Palmor komandiriň öldürilmeginde ýurdunyň hiç hili ilteşiginiň ýokdugyny aýtdy.
Ysraýyl bilen “Hizballah” topary 2006-njy ýylda uruşypdylar. Şonda aglabasy asuda raýatdan ybarat 1 müň 200-den gowrak liwanly we köpüsi esgerlerden ybarat 150-den gowrak ysraýylly ölüpdi.


text:
Aşgabat, 14.03.2015. “Türkmenportal”.
13-nji martda Sendaý şäherinde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Ýaponiýanyň Imperatory Akihito bilen resmi duşuşygy boldy.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow we Imperator Akihito mähirli görşenlerinden soň, döwletara gatnaşyklarynyň okgunly ösýändigini kanagatlanmak bilen bellediler. Şol gatnaşyklar soňky ýyllarda taraplaryň erk-islegine daýanyp, hil taýdan täze derejä çykdy.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow mähirli kabul edendigi üçin Imperator Akihito tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanyň Ýaponiýa bilen ilkibaşdan deňhukuklylyk, birek-birege hormat goýmak esasynda guralýan däbe öwrülen dostlukly gatnaşyklarynyň berkidilmegine uly üns berýändigini belledi.
Ynanyşmak ýagdaýynda geçen duşuşygyň barşynda köpugurly kuwwata eýe bolan türkmen-ýapon hyzmatdaşlygynyň geljegi hakynda pikir alşyldy. Halkara giňişliginde, şol sanda Birleşen Milletler Guramasynyň çäklerinde ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň netijeli häsiýeti bellenildi. Şonda Türkmenistan we Ýaponiýa häzirki zamanyň esasy meselelerini, ozaly bilen sebitde we dünýäde parahatçylygy hem-de howpsuzlygy pugtalandyrmak, durnukly ösüşi üpjün etmek bilen bagly meseleleri işläp düzmek boýunça umumy tagallalara işjeň gatnaşýarlar. Bu babatda Sendaý şäherinde açylýan BMG-niň Bütindünýä maslahatynyň ähmiýeti bellenildi.
Söhbetdeşligiň çäklerinde söwda-ykdysady ulgamda özara bähbitli ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek, täze bilelikdäki taslamalary amala aşyrmak üçin uly mümkinçilikleriň bardygy bellenildi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow we Imperator Akihito döwletara gatnaşyklarynyň aýrylmaz we möhüm bölegi bolan medeni-gumanitar gatnaşyklary has-da berkitmek we baýlaşdyrmak barada pikirlerini beýan etdiler.
Türkmenistanyň Prezidenti we Ýaponiýanyň Imperatory duşuşygyň ahyrynda türkmen-ýapon gatnaşyklarynyň geljekde hem üstünlikli ösdürilip, täze mazmun bilen baýlaşdyryljakdygyna ynam bildirdiler we iki ýurduň halklaryna iň gowy arzuwlaryny beýan etdiler.


text:
Dogrum wagty dürli sebäplere görä ýüze çykýan dogrum ýollarynyň şikeslenmeleri dogrumdan soň aýalda biynjalyklylyk döredip, olaryň tikilmegi bolsa tikinlere seretmek düzgünini berjaý etmegi talap edýändir.
GÖRNÜŞLERI
Ýyrtylmalaryň döreýän ýerine baglylykda daşky (ýamyzda) we içki (jynshanada, ýatgynyň boýunjygynda) tikinleri tapawutlandyrýarlar. Olar dürli serişdelerden ýasalan sapaklar bilen dikeldilip, aýratyn idetme çärelerini talap edýär. Ol düzgünler barada her bir çaga dogran aýal habarly bolmalydyr.
ÝATGYNYŇ BOÝUNJYGYNA GOÝULÝAN TIKINLER
Sebäbi: uly çaga.
Agyrsyzlandyrma: dogrumdan soň biraz wagt ýatgynyň duýujylygynyň ýitirilýändigi sebäpli geçirilmeýär.
Tikim serişdeleri: öz-özünden aýrylýan we sökülmegi talap etmeýän ketgut, şeýle hem wikril, kaproag.
Aýratynlygy: agyry we oňaýsyzlyk döretmeýär, gaýraüzülmelere getirmeýär.
Ideg çäreleri: talap edilmeýär.
JYNSHANA GOÝULÝAN TIKINLER
Sebäbi: dürli derejedäki dogrum şikesler.
Agyrsyzlandyrma: nowokain ýa-da lidokain bilen ýerli agyrsyzlandyrma.
Tikim serişdesi: ketgut.
Aýratynlygy: birnäçe gün agyry saklanýar.
Ideg çäreleri: talap edilmeýär.
ÝAMZA GOÝULÝAN TIKINLER
Sebäbi: dogrumda şikeslenmegi ýa-da çaganyň aňsat dogulmagy üçin kesilmegi.
Görnüşleri: I dereje (diňe deri şikeslenen), II dereje (deri we myşsa süýümleri şikeslenen), III dereje (ýyrtylma göni içegäniň diwaryna çenli).
Agyrsyzlandyrma: lidokain bilen ýerli agyrsyzlandyrma.
Tikim serişdeleri: ketgut (I derejede), öz-özi gaçmaýan sapaklar-ýüpek ýa-da kapron sapaklary (II we III derejede).
Aýratynlygy: uzak wagt agyrylar saklanýar.
Ideg çäreleri: şahsy arassaçylyk düzgünleri, arassalaýjy erginler bilen kadaly işleme.
Ýamza goýulýan daşky tikinler aýratyn kynçylygy döredip, dürli gaýraüzülmelere (iriňleme, alawlama, ganama) getirip bilýändir. Şonuň üçin bu sorag babatda ýaňy çaga dogran aýallarda dürli soraglar ýüze çykyp, olaryň hemmesi hem aýalyň saglygy üçin wajypdyr.
DOGRUM ÝYRTYKLARYNYŇ BITME DOWAMLYLYGY
Dogrumda şikeslenmelere duçar bolan her aýaly bu sorag gyzyklandyrýandyr, çünki her aýal agyrylardan dynyp, öz adaty gündelik düzgünine çalt gaýdyp gelmäge ymtylýar. Tikinleriň bitme dowamlylygy köp sebäplere baglydyr:
► Öz-özi aýrylýan sapaklar ulanylanda 2 hepdäniň dowamynda şikesler bitýändir, emele gelen tyg bolsa 1 aýyň dowamynda aýrylyp, aýratyn ynjalyksyzlanma döredýän däldir.
► Başga sapaklar bilen tikilende sikesiň bitme ýagdaýy idetme çärelerine we bedeniň aýratynlygyna bagly bolýar: dogrumdan soň 5-6 günden olar kesilip aýrylýar, 2-4 hepdäniň dowamynda bitýärler.
Dogrumdan soňky goýlan tikinleriň bitme dowamlylygy, olara seretmek we arassa saklamak çärelerine bagly bolup, olara dürli ýokançlyklaryň düşme howpuny aýyrmalydyr.
TIKINLERE SERETMEK ÇÄRELERI
► Dogrum öýünde daşky tikinler günde 2 gezek jöwherli ýaşylyň spirt ergini ýa-da "margansowka" ergini bilen göbegene tarapyndan ýuwulýar.
► Dogrumdan soň her iki sagatdan daşky jyns agzalara goýulýan gigiýeniki serişdeleri çalyşma maslahat berilýär.
► Içki eşikler pagtadan dokalan matadan taýynlanan bolup, olar gysmaly däldir. Ýamzy gysyp, onuň gan aýlanşygyny kynlaşdyrýan içki eşikler tikinleriň haýal bitmeginiň sebäbi bolup biler.
► Her 2 sagatdan, şeýle-de her gezek hajathana baranyňyzdan soň daşky jyns agzalary ýuwuň. Irden we agşam duş kabul edeniňizde, ýamzy sabyn bilen ýuwup, günüň dowamynda bolsa ýöne suw bilen ýuwuň.
► Daşky tikinli tygy has gowy ýuwmaga çalşyň, suw akymyny göni şoňa gönükdiriň. Ýuwunanyňyzdan soň, süpürgiç bilen suwy sorduryjy hereketler bilen ýamzy, öňden yza ugur bilen süpüriň.
► Peşewden doly peşew halta ýatgynyň ýygrylmagyna bökdençlik döretmez ýaly, ony kadaly we özwagtynda boşatmaga ymtylyň.
► Ýene bir üns bermeli sorag: ýamza tikin goýlandan soň näçe gün oturmak maslahat berilmeýär? Şikeslenmeleriň derejesine görä, lukmanlar 7-14 günüň dowamyny belleýärler. Bir hepdeden soň tikin goýlan tarapyň garşysyndaky ýanbaşa oturmak maslahat berilýär. Oturýan ýeriňiz gaty tekizlik bolmalydyr.
► Agyrylardan gorkup, täret etme islegiňizi göýbermeli däldir. Bu ýagdaý soňundan has güýçli agyrylara getirip biler. Içiň gatamalarynyň öňüni almak üçin dogry iýmitlenmegiňizi ýola goýuň, ýeterlik suw içiň, iýmitlenmezden öň bir nahar çemçe ösümlik ýagyny kabul ediň we täret etmäni ýeňilleşdirmek üçin ýörite şemleri (meselem, gliserin şemleri) ulanyň.
► Jyns agzalaryna tikin goýlan aýala 3 kg.-dan artyk ýük götermek bolmaýar.
GOÝLAN TIKINLERDE DÖRÄP BILJEK GAÝRAÜZÜLMELER
Kähalatlarda iki hepdeden soň hem aýal jyns agzalarynda agyry we oňaýsyzlyk duýup bilýär. Bu ýagdaý tikinleriň bitişmegine bir sebäbiň päsgel berendigini we gaýraüzülmäniň ýüze çykandygyny alamatlandyrýandyr.
Agyry – başga alamatlar bolmazdan, eger tikinler diňe agyryp, tyg haýal bitýän bolsa, onda lukman gyzdyrma çärelerini maslahat berip biler. Bu bejergi dogrumdan soň 2 hepdeden ir bolmadyk möhletde geçirilmelidir. Onuň üçin kwars ýa-da infragyzyl lampalar ulanylýar. Gyzdyrmalar 5-10 min. dowamynda 50sm. aralykdan geçirilýändir. Agyryny bitişmegi güýçlendirýän "Kontratubeks" ýagy hem aýryp bilýändir. Ol 2-3 hepdäniň dowamynda günde 2 gezek ulanylýar.
Tikinleriň açylmagy – eger dogrumdan soň tikinler açylan bolsa, haýal etmän lukmana ýüz tutmak wajypdyr. Eger görkezmeler bolsa tikinler täzeden goýlup biler. Eger ýara bitişen bolsa, bu lukmançylyk kömegini talap etmeýär. Onuň ýaly ýagdaýlarda lukman ýarany bitiriji melhemleri ulanmagy maslahat berýär.
Gijeme – köplenç aýallar dogrumdan soň goýlan tikinleriň gijeýändigini belleýärler. Tikinleriň gijemegi olaryň bitmeginiň alamaty bolup bilýändir we aýalda biynjalyklygy döretmeli däldir. Bu ýagdaýy ýeňilleşdirmek üçin ýygydan mylaýym suw bilen ýuwunmagy maslahat berip bolar. Ýöne gijeme duýgularynyň tikinleriň çekilmeginde hem bolup biljekdigini ýatdan çykarmaly däldir. Şeýle bolanda özüňize gözegçilik ediň: belki siz ir oturyp başlansyňyz ýa-da agyr götermeli bolýansyňyz.
Iriňleme – eger aýal kadasyz, ysly, goňrumtyl-ýaşyl reňkli bölünip çykmalary duýan bolsa, bu tikinleriň ýokançlyklaryň täsiri bilen iriňländiginden habar berip biler. Bu barada haýal etmän lukmany habarly etmelidir. Tikinleriň iriňlemegi olaryň açylmagyna getirip bilýän gaýraüzülmedir. Lukman tarapyndan bu ýagdaýda antibiotik serişdeleri kabul etmek, "Malawit" geli, "Lewomekol", "Solkoseril", Wişnewskiniň ýagyny çalmak maslahat berlip biler. Bu ýaglar ulanylmazdan öň, iriňli ýara hlorgeksidin ýa-da wodorodyň öteturşysy bilen arassalanmalydyr.
Gan akma – eger dogrumdan soň tikinler ganaýan bolsa, bu esasy, bir hepdäniň dowamynda oturmazlyk düzgüniniň bozulandygyndan we ýaranyň açylandygyndan habar berip biler. Şeýle ýagdaýda lukman açylan ýara täzeden tikin goýar ýa-da bitiriji ýaglary (meselem, "Solkoseril") ulanmagy maslahat berer.
Tikinler goýlandan soň, 5-nji ýa-da 6-njy günler lukman tarapyndan aýrylýar. Tikinini aýyrtnaga gidýän hemme aýallary bir sorag gyzyklandyrýar: tikinleri aýyrma agyrylymy we agyrsyzlandyrma ulanylýarmy? Lukman sizi köşeşdirip, tikinleriň aýrylmagynyň çybynyň çakmasyny ýagyňa salýandygyny aýdar. Ýöne bu ýagdaý aýalyň agyryny duýujylyk derejesine bagly bolup, her aýalda birhili duýgulary döretmegi mümkindir. Eger gaýraüzülmeler bolmasa, agyryly duýgular bolmaýar: aýal diňe ötme duýgulary bilen bilelikde ujypsyzja sançma duýar. Elbetde, agyrsyzlandyrma geçirme gerek bolmaýar.
Teswirlemeler
Tikinleri sökülensoň hem,dogrumdan soňky ýaralar bitişip, ýaranyň düýbüne çenli bütinleý açylmadyk bolsalar olara tikin goýulmaýar.Şeýle-de, ýokançlyklar düşüp açylan ýaralara tikin goýmak bolmaýar. Lukmanyň maslahatyna eýerip, bejergini geçireniňiz peýdaly çäre bolup, gözegçilik üçin lukmanyň gaýtadan barlag geçirmegi zerurdyr.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Anna güni Arap Ligasynyň Siriýanyň režiminiň öňünde goýan şertleriniň möhleti tamamlanýar.
Geçen hepde Arap Ligasy Siriýanyň režiminiň öňünde bu ýurda daşary ýurtly synçylar toparynyň goýberilmegini şert edip goýup, oňa şu anna gününe çenli möhlet beripdi.
Bu şertiň ýerine ýetirilmedik halatynda, Arap Ligasy Siriýa garşy sanksiýalaryň ulanyljakdygy bilen duýduryş berdi.
Bu wakadan birneme öň, Siriýadaky protestçilere garşy gazaply güýç ulanylmagyna jogap edip, Arap Ligasy Siriýanyň bu gurama agzalygyny wagtlaýynça ýatyrypdy.
Penşenbe güni siriýaly aktiwistler ýene protest çykyşlarynyň barşynda azyndan 15 adamyň ölendigini habar berdiler.


text:
28.12.2016. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň Baş arçasynyň ýanyndaky Täze ýyl dabaralaryna gatnaşyp, baýramçylyk çäresine gatnaşýan çagalar bilen “Älem” medeni-dynç alyş merkeziniň öňündäki meýdançada ýaýbaňlandyrylan ajaýyp dabaralaryň şatlygyny paýlaşdy.
Bu ýerde öwşün atýan äpet arçanyň töwereginde arçajyklardan doly tokaý peýda bolana çalymdaş hem-de göýä çaga hyýallaryndan dörän kiçiräk ertekiler şäherçesi peýda bolup, ol täze ýyl täsinlikleriniň we garaşylmadyk sowgatlaryň tolgundyryjy dugularyny döredýär. Körpeler bu ýere gelip, örän haýran galýarlar, täsinliklerden we başdan geçirmelerden, söýgüli multfilmlerindäki ajaýyp gahrymanlardan doly bu jadyly patyşalyk bilen tanyşmaklaryny dowam edýärler. Bu ýerde ýaňlanýan ajaýyp saz meýdança ýygnananlaryň ählisini özüne maýyl edýän seýle çagyrýar.
Şu günler bu ýere köpsanly çagalar, şol sanda ýurdumyzyň dürli künjeklerinden gelen çagalar ýygnanýar. Baş arçanyň ýanyndaky Täze ýyl dabaralaryna gatnaşmaga çakylygy oňat okaýanlar, ders bäsleşikleriniň, sport ýaryşlarynyň we döredijilik bäsleşikleriniň ýeňijileri hem-de çagalar öýlerinde terbiýelenýän çagalar aldylar.
Ine, bu gün hem bu ýere ýygnanan çagalar baýramçylygyň baş gahrymanlary hem-de hemişelik hemralary Aýazbaba bilen Garpamygy uly şatlyk bilen garşyladylar. Myhmanlaryň arasynda hökümet agzalary, Türkmenistanyň Mejlisiniň, harby we hukuk goraýjy edaralarynyň ýolbaşçylary, Aşgabat şäheriniň häkimi bar.
Ýöne döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gelmegine garaşylmagy esasy habar boldy. Çagalar bu barada eşidip, tüýs ýürekden begendiler. Çünki ýurdumyzyň Prezidenti bilen bilelikde baýramçylyga gatnaşmak uly hormat we ýatdan çykmajak wakadyr. Hormatly Prezidentimiz bilen iň oňat pikirler, geljegi bolan arzuwlar, umutlar baglydyr.
Döwlet Baştutanymyz işiniň köpdügine garamazdan, Baş arçanyň ýanyndaky Täze ýyl baýramçylygyna gatnaşmak üçin wagt tapyp, her ýyl kanagatlanma bilen barýar. Hormatly Prezidentimiz çagalar bilen gürrüňdeş bolmagy halaýar hem-de atalyk mähri we aladasy bilen garaýandygy sebäpli olaryň ählisi döwlet Baştutanymyza tüýs ýürekden ynanmak bilen jogap berýärler. Hormatly Prezidentimiziň ösüp gelýän ýaş nesil bilen her gezekki söhbetdeşligi Watanymyzyň geljegi, onuň ertirki güni baradaky gürrüňdeşlige öwrülýär.
Döwlet Baştutanymyzyň awtoulagy meýdançanyň ýanynda saklanýar. Bezelen lybasdaky çagalar hormatly Prezidentimize gül desselerini gowşurýarlar. Çagalar döwlet Baştutanymyzy belent heňde şatlykly we goşgy setirleri bilen garşylaýarlar.
“Älem” merkeziniň öňündäki meýdançada hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy çagalar döredijilik toparlary aýdym-sazlar, tanslar bilen garşylaýarlar. Ýurdumyzyň ýaş raýatlarynyň dillerinden döwlet Baştutanymyza aýdylýan gutlaglar we hoşniýetli arzuwlar belent heňde we tüýs ýürekden ýaňlanýar.


text:
13-nji sentýabrda prezident G.Berdimuhamedow Aşgabatdaky olimpiýa şäherçesine baryp, ondaky gurluşyklaryň barşy bilen ýakyndan tanyşdy.
Olimpiýa şäherçesi soňky wagtlar Türkmenistanda gurlan we gurulýan iri sport desgalaryndan diňe biri. Täze gurlan desgalaryň hatarynda soňky wagtlar dürli welaýatlarda gurlan uly stadionlary we at çapyşyk aýlawlary ýaly köpsanly obýektleri bellemek mümkin.
Eýsem, bu sport merkezleri adaty ilat üçin näderejede elýeterli we ulanarlykly? Sporta sarp edilýän serişdeler ýerlikli ulanylýarmy? Şu meseleler barada Azatlyk Radiosy öz döwründe göreş boýunça halkara ýaryşlarynda birnäçe gezek ýeňiji bolan we öz adyny Aly Agaýew diýip tanadan türkmenistanly sportsmen bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Aly, Türkmenistanda sport desgalarynyň we merkezleriniň sanynyň günsaýyn diýen ýaly artyp barýandygyndan siziň habaryňyz bardyr. Bu obýektleriň ýerli ilat üçin elýeterliligi barada siz nähili pikirde?
Aly Agaýew: Soňky wagtlar eşidişime görä, Olimpiada şäherçesi we Olimpiada stadiony guruljakmyş. Bu stadion gaty uly stadion bolmaly diýip düşünýän. Belki, dünýä Olimpiadasy hem şol ýerde geçirilip bilner.
Aşgabatda harby gulluk eden wagtlarym ýüzme howuzly bir sport desgasy açylypdy. Şol wagtlar ol ilata elýeterlidi. Şonda şol ýerde türgenleşik geçmäge maňa-da mümkinçilik beripdiler. Ýöne karate we käbir beýleki sportlaryň elýeterlidigini ýa däldigini men bilemok.
Türkmenistanyň sport pudagynda, umuman, Aşgabatdan daşary beýleki welaýatlarda men sport desgalary gurulmaýar diýip biljek. Sebäbi meniň göreş boýunça türgenleşen ýerimde öňki soýuz döwründen galan düşekçeler 30-50 ýyl töweregi dagy durandyr şol ýerde. Olaryň ulanmaly möhleti-de köp geçen. Olaryň üstünde göreş tutubam bolmaýar.
Özümiziň elde pagtadan ýasan düşekçelerimizem gaty ýumşak bolýar we olaryň üstünde göreş tutan wagtyň hem kyn bolýar. Öňki köne düşekleri ulanýanlar hem düşegiň içinde çüýrän ýerleriniň bardygy säbäpli, şol ýere aýaklary-elleri degip, bedenlerine şikes alýarlar.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda her ýyl sporta millionlap maýa goýberilýär. Bu serişdeler ýurtdaky sportuň ösmegine nähili goşant goşýar diýip pikir edýärsiňiz?
Aly Agaýew: Türkmenistanda sporta maýa goýulýanam bolsa, maýany Aşgabatdan başga ýerlere kän goýmaýarlar. Lebap, Daşoguz, Balkan welaýatlarynda örän zehinli we güýçli sportmenler bar.
Käbir güýçli sportsmenler ýurduň daşynda geçirilýän ýaryşlara gitmeýärler. Ýurduň daşyna, esasan, Aşgabatda türgenleşenler gidýärler. Sebäbi, beýleki welaýatlardaky güýçli sportmenler şol ýaryşa äkitjek sport komitetlerinden birazajyk pul ýardamyny soraýarlar. Hatda ähli ýol pullarynam, iýjek iýmitleriniň we ýatjak ýerleriniň pullary bilen problemalaram olar öz üstlerine almaly bolýarlar.
Azatlyk Radiosy: Siz daşary ýurtlara diňe Aşgabatdan sportsmenler äkidilýär, mundan başga-da, welaýatlarda sport desgalary ýetmezçilik edýär diýýärsiňiz. Eger öz sport merkeziiňizi açmak niýetiňiz bolsa, size şeýle merkezi açmaga rugsat bererler diýip pikir edýärsiňizmi?
Aly Agaýew: Hawa, şeýle mümkinçilik bar. Mesele bu ýerde şeýle: sport komiteti saňa iş berýär, emma ol saňa sport zal berenok. Onsoň, obalardaky mekdepleriň ozalky sport zallaryny sorap, ulanmaga alyp bilseň, şonda ýaşlary göreş ýaly sportlara taýýarlap bilýäň.
Elbetde, men sporta gaty höwesli. Men hatda çagany kiçijikliginden dünýä çempiony derejesine-de ýetişdirip bilerdim. Meniň özüm 6-njy klasda başlapdym göreşe. Göreşe baramda, meniň agramym guş ýalyjakdy – 26 kilogramdy.
Türgenleşdiriji trener bizi hatara duruzanda, iň gowy göreşýänleri birinji hatarda duruzýardy, göreşip bilmeýänlerem hataryň iň soňunda durýardy. Men başda hataryň iň soňunda duran bolsam, iki ýylyň içinde hataryň iň öňüne geçipdim.
Ynsanyň öz içinden hyjuw gelse, ol dünýä çempionam bolar, welaýat çempionam bolar. Iň esasy zat – türgenleşmek, sporta özüňi bermek. Iň netijelisem – seni türgenleşdiriji mugallymyň başarnygy we saňa beren höwesi.
Azatlyk Radiosy: Türkmen sportsmenlerinden dünýä çempionlaryny ýetişdirmek üçin nähili şertler gerek?
Aly Agaýew: Dünýä çempionyny ýetişdirmek üçin, ozaly bilen, şol ýetişdirilýän sportsmeniň maddy ýagdaýy gaty gowy bolmaly. Meselem, men özüm barada aýtsam, men birazrak garyp maşgalada ýetişdim. Men türgenleşik üçin zerur bolan boş wagtymy özüm döredýärdim. Irden turup, ylgap gelenimden soň, öz işlerimi çalt-çaltdan bitirýärdim.
Şonuň üçin, önümli netije görkezýän sportsmene, eger ol tutanýerli türgenleşik geçýän bolsa, şoňa-da guwanýan bolsa, türgenleşdiriji oňa birazajyk pul bermeli. Sportsmeniň iýgi-içgisi gowy bolmaly, sebäbi onuň witamini we hemme zerur zady elýeterli bolmaly.
Şoňa görä-de, sportsmeniň öz elinde birazrak pul bolmaly. Ynha, meselem, meniň elimde ummasyz pul bolsa, pul gelip dursa, men özümiň gowy sport zal gurup biljegimi bilýän. Men öz jigime sport zal gurmaga kömek etdim. Men oňa 2-3 müň dollardan pul berdim, şu wagtam elimden gelen kömegi edýärin.
Sport diýilse, meniň duran ýerim – men oňa elimde näme pulum bar bolsa, berdim. Ol pul menden artan pul däldi, ol meniň öz pulumdy, başga pulumam ýokdy, ýöne men onuň hemmesini oňa berdim.
Şoňa görä-de, şu meselede ýolbaşçylar birazrak kömek etse, gowy boljak. Sport Türkmenistan üçin özüni dünýä ýaýmaga mugt reklama. Ony dünýä tanatjak, birinji nobatda, sportdyr! Şonuň üçin, Türkmenistan “men garaşsyzdyryn, men eýle etdim, men beýle etdim” diýip däl-de, diňe sport tarapdan özüni tanatmaly.
Ýene, mysal üçin, öz sport zalymyzda göterilýän ştangalary elde ýasadyk. Köp sport zallary soýuz döwründen galan sport zallar. Olarda türgenleşik etmek gaty oňaýsyz. On sany oglan türgenleşik geçse, deriň ysy alyp barýar. Olara duş, hammam, çalşyrgyç ýer ýok. Olar ýaly ýerde bir sagatdan köp türgenleşik geçip hem bolanok. Penjiräni açsaňam, ol ýerden şemal urýar, olam hassalyga sebäp bolýar. Umuman, gaty kyn.


text:
Müsüriň prezidenti Muhammad Morsi 15-nji dekabrda geçjek Konstitusiýa referendumynyň öňünden goşuna “döwlet edaralaryny goramagy” buýurdy.
Ýekşenbe güni giçlik çap edilen perman goşun ofiserlerine graždan adamlary tussag etmäge ygtyýar berýär we olaryň “jemgyýetçilik tertip-düzgünini berjaý etmekde” polisiýa bilen hyzmatdaşlyk etmegini buýurýar.
Bu perman oppozisiýa birnäçe gün protest geçirip, planlaşdyrylýan referendumy we Morsiniň yslamçy ýaranlary tarapyndan taslanan täze konstitusiýany ýazgaranyndan soň çap edildi.


text:
BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Mun öňümizdäki hepdede sapar bilen Merkezi Aziýa ýurtlaryna ugrar. Ol Täjigistanda, Gazagystanda, Gyrgyzystanda, Özbegistanda we Türkmenistanda bolar.
Sişenbe güni, 2015-nji ýylyň 9-njy iýunynda BMG-niň Baş sekretary Täjigistana geler we bu ýerde geçirilýän “Suw — ýaşaýyş üçin” atly halkara maslahatynyň işine gatnaşar. Şeýle hem Täjigistanyň Prezidenti Emomali Rahmon bilen duşuşar we Sarez kölüne baryp görer.
Ertesi güni, 2015-nji ýylyň 10-njy iýunynda Pan Gi Mun sapar bilen Gazagystana barar. Ol bu ýerde Dünýä Liderleriniň we dini däpleriň bäşinji kongresiniň işine gatnaşar. Pan Gi Mun prezident Nursultan Nazarbaýew, premýer-ministr Karim Masimow we daşary işler ministri Ýerlan Idrizow bilen duşuşar. Saparyň çäklerinde, şeýle hem senator Kassim Tokaýew bilen duşuşmak meýilleşdirilýär.
2015-nji ýylyň 11-nji iýunynda Pan Gi Mun Gyrgyzystana barar. Ol bu ýerde Ösüş we parlamentarizm boýunça halkara maslahatynyň işine gatnaşar. Baş sekretar Gyrgyzystanyň prezidenti Almazbek Atambaýew, premýer-ministr Temir Saryýew we parlamentiň başlygy Asylbek Žeenbekow bilen duşuşar. Pan Gi Mun Oş şäherinde bolup, raýat jemgyýetiniň we ýerli häkimiýetleriň wekilleri bilen gürrüňdeşlik geçirer.
Pan Gi Mun 2015-nji ýylyň 12-nji iýunynda Özbegistana barar. Saparyň meýilnamasynda prezident Yslam Karimow we daşary işler ministri Abdulaziz Kamilow bilen gepleşikler geçirmek bellenilýär.
Türkmenistan Baş sekretaryň Merkezi Aziýa boýunça saparynyň soňky duralgasy bolar. Bu ýerde Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow we beýleki resmi wekiller bilen duşuşmak göz öňünde tutulýar. Pan Gi Mun Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetiniň talyplarynyň öňünde çykyş eder diýlip, www.un.org/russiyan/news/story.asp-niň habarynda aýdylýar.


text:
Ermenistanyň prezidenti Serž Sarkisýan Ýerewanda 25-nji aprelde gijagşam bir awtobusda bolan güýçli partlamadan soň paýtagtyň polisiýasyna şäherde howpsuzlyk çärelerini güýçlendirmegi buýurdy. Partlamada iki ýolagçy ölüp, ýene ýedi adam ýaralandy.
Ýurduň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministrligi partlamanyň agşam ýerli wagt bilen sagat ona golaý şäheriň merkezine ýakyn etrapda ýerleşýän Halabýan köçesinde bolandygyny aýtdy.
Partlama näme zadyň sebäp bolandygyny bada-bat anyklamak başartmady. Muňa bombanyň sebäp bolan bolmagy mümkinmi diýip soralanda, polisiýanyň sözçüsi: "Bu barada belli bir zat aýdardan entek ir" diýip jogap berdi.
Ýöne milli polisiýanyň başlygy Wladimir Gasparýan hadysadan az wagt soň žurnalistlere beren maglumatynda muňa düýbünden ýok diýmedi.
Partlama
"Armenpres" habar gullugynyň bildirmegine görä, Gasparýan partlamanyň awtobusyň ikinji hatardaky oturgyjyň üstünde ýa aşagynda bolandygyny aýdypdyr. Onuň bellemegine görä, häzir polisiýanyň derňewçileri bu ýerde oturan ýolagçynyň kimdigini anyklamaga synanyşýarlar.
"AFP" habar gullugynyň reportýorynyň wakanyň bolan ýerinden bildirmegine görä, partlama awtobusy dargadyp, golaýdaky binalaryň penjirelerini goparypdyr.
Bu hadysa barada ýarygijeden az salym soň çykarylan beýannamada Sarkisýanyň metbugat wekili Wladimir Hakobýan hukuk goraýjy ofiserleriň, şeýle hem halas ediş toparlaryň partlamanyň bolan ýerinde iş alyp barýandyklaryny aýtdy.
Ol: "Işleriň gidişi barada respublikanyň prezidentine wagtly-wagtynda habar berilýär" diýdi.
Beýannamada Sarkisýanyň polisiýa ermeni paýtagtynda "howpsuzlyk we patrullyk çäreleriniň güýçlendirilmegini" tabşyrandygy bellenilýär.
Onda şeýle-de: "Saglygy goraýyş ministrligi ýaralanan adamlary medisina kömegi bilen üpjün etmek üçin gerekli çäreleri görýär. Biz jemgyýetçiligi subut edilmedik maglumatlary ýaýratmazlyga çagyrýarys" diýilýär.
Partlamada, aýratyn-da 14 we 15 ýaşly iki oglan agyr ýaralanyp, Ýerewanyň bir keselhanasynda gyssagly operasiýa edilipdir. Doktorlar olaryň jany howp astynda diýýärler.


text:
BMG-niň Yrakdaky ilçisi çykgynsyz ýagdaýda galanlara berilmeli ynsanperwer kömegi üçin serişde ýetmezçiliginiň eýýäm azyk normalarynyň kemeldilmegine getirendigini we yraklylaryň çykalgasyzlykdan, gyssanjyna «Yslam döwleti» jeňçi toparyndan kömek soramaly bolmagynyň ahmaldygyny duýdurdy.
Jan Kubis 22-nji iýulda BMG-niň Howpsuzlyk geňeşine kyn ýagdaýda galan yraklylaryň kömek sorap, jeňçi gurama ýüz tutmaly bolýandygy baradaky habarlardan juda alada galýandygyny aýtdy.
«Yslam döwleti» jeňçi toparynyň söweşijileri Yragyň ikinji uly şäheri Mosuly basyp alanyndan soň, şindi hem bu ýurduň üçden birine golaýyna kontrolluk edýär.
"Bu konfliktiň adam bahasy örän ýokary bolmagynda galýar» diýip, ol aýtdy.
BMG-niň geçen hepde çap eden hasabatynda aýdylmagyna görä, yrak konflikti asuda adamlara juda gymmat düşýär. Has anygy, bu konflikt aprel aýynyň 30-yna çenli bolan 16 aýlyk döwürde 15 müňe golaý adamy öldürdi, 30 müň adamy bolsa ýaralady.
Kubis azyndan 8.2 million adamyň, yraklylaryň dörtden birine golaýynyň gyssagly kömege mätäçdigini, ýarysynyň bolsa azyga mätäçdigini aýtdy. Üç milliondan gowrak yrakly öz öýlerini taşlap gaçmaly boldy we BMG partnýorlarynyň hasaplamalaryna görä, uruş-gowga gelýän aýlarda hem dowam etse, ýene bir milliondan gowrak adamyň ýaşaýan ýerinden başga ýere gaçmaly bolmagy mümkin diýip, Kubis sözüniň üstüni ýetirdi.
“Missiýa asuda adamlaryň we graždan infrastrakturasynyň nyşana alynýandygy, sud-soragsyz öldürmeler, alyp gaçmalar, zorlamalar... baradaky habarlary yzygiderli alýar.»
Munuň üstesine, Siriýada «Yslam döwletiniň» jeňçileriniň kontrolluk edýän ýerlerinden gaçyp, serhet aşyp, Yrakdan gaçybatalga gözlän adamlaryň sany hem 30 müňe golaýlaýar diýip, ol aýtdy.
Şu aralykda BMG, goşmaça maliýe serişdelerini almasa, 80 sany saglyk edarasyny we onlarça halas ediş programmasyny ýapmaga taýýarlanýandygyny aýtdy.
BMG-niň ynsanperwerçilik edarasy özüniň gelýän alty aýdaky çadyr, azyk, suw we beýleki zerur kömekler babatdaky harçlary üçin iýunda soran 497 million dollarynyň diňe 8 prosentiniň maliýeleşdirilendigini aýtdy.
Yraklylaryň köpüsi azyk we beýleki esasy zerurlyklaryň ýetmezçiliginde kyn günde galan bolsa, ýene bir topary dowam edýän wagşylyklar zerarly azatlygyny ýa-da ömrüni ýitirýär diýip, Kubis aýtdy.
“Missiýa asuda adamlaryň we graždan infrastrakturasynyň nyşana alynýandygy, sud-soragsyz öldürmeler, alyp gaçmalar, zorlamalar we jynsy zorlugyň beýleki görnüşleri, çagalaryň mejbury nöker tutulmagy, graždan emläginiň bimany weýran edilmegi we talanmagy, esasy azatlyklaryň we hukuklaryň inkär edilmegi baradaky habarlary yzygiderli alýar» diýip, ol aýtdy.
Çagalar we aýallar bolsa, YD tarapyndan döredilýän elhençlikleriň öňünde hasam ejiz we goragsyz ýagdaýda galýarlar diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Remezan aýynyň soňunda, Eýd baýramçylygy mahalynda Han Bani Saad şäherinde, şaýy metjidiniň ýanynda partladylan ulag bombasynyň asuda ilatdan 120 adamy öldürmegi we 170 çemesi adamy ýaralamagy hem ýene bir betbagtçylykly delil diýip, ol aýtdy.
“Ynamy dikeltmek we yrak halkyny düzýän dürli jemagatlaryň arasynda gaýtadan bütewilik, jebislik gurmak üçin adalatlylygy we eden-etdilikler we hyýanatçylyklar üçin hasap soralmagyny ýola goýmak zerur, kim we nirede nähili bikanun iş eden bolsa, günäkärden hasap soramaly we nirede bolýandygyna garamazdan, diskriminasiýany hem birleriniň gyra itilmegini aradan aýyrmaly diýip, BMG-niň Yrakdaky ilçisi Jan Kubis aýtdy.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Samandepe etrabynda gaz turbasynyň gurluşygynda türkmenler bilen hytaýlylaryň arasynda bolan çaknyşygy bolup geçen bir waka atlandyrmagam bolar. Ýöne oňa çynlakaý hadysa hökmünde baha-da berip bolar.
Şol waka garaşylmadyk hem berjek netijesi öňünden çak edilýän ösüşe eýe bolmazmy? Mundan öňem türkmenistanly işçiler özlerini kemsidenlerinde, daşary ýurtly işçiler bilen deňeşdirilende, deň däl şertlere sezewar edilende, şunuň ýaly ýagdaýlar bilen ýüzbe-ýüz bolupdylar. Ýöne häzirki ýaly köpçülikleýin ýarylma – partlama bolmandy diýen ýaly.
“Nyýazow göz ýumýardy”
Nyýazow döwründe türkmenleriň kemsidilmesi her ädimde diýen ýaly duş gelýärdi. Ol döwlet syýasatydy. Daşary ýurt firmalary öz biznes işlerini Türkmenistanda açanlarynda, gurluşyklara başlanlarynda, ýerlerde türkmen işçileri doly hukuksyz ýagdaýda galdylar. Kä halatlarda olaryň zähmet haklary şol bir iş üçin daşary ýurtlularyňkydan dört essä çenli kemeldilipdi.
Ukrain kompaniýalary ýerli işçilere maksada laýyk zähmet hakyny teklip edenlerinde, Türkmenistanyň ýokary derejeli çinownikleriniň muňa el-aýak garşy çykyşlaryny türkmenler öz aralarynda häli-şindi ýatlaýarlar.
Çinownikler işe duran türkmenleriň aýlyklaryny ep-esli kemeltmegi ukrainlerden talap edýärdiler. Ine, Nyýazowyň öz watandaşlary barasyndaky atalyk aladasy şeýledi.
Ýerli işçilere garşy eden-etdilik Türkmenistandaky türk, eýran, fransuz kompaniýalarynda-da höküm sürýärdi. Nyýazowçylyk býurokratiýa bu zatlara göz ýumup, görmedikden, bilmedikden bolýardy. Nyýazowdan soňky döwür türkmenler üçin şunuň ýaly hukuksyz kontrakt sistemasy üýtgedimi?
Näme edilse türkmenler çydarmy?
Gaz turbasynyň gurluşygynda bolan waka-da kadadan çykma bir ýagdaý däldir. Şol ýerde işleýän ýa işlän gurluşykçylaryň sözlerine görä, zähmet şertleri başda erbedem däl eken.
Biraz wagtyň geçmegi bilen hemme zat erbetlige tarap üýtgäp ugrapdyr: aýlyklar azaldylyp, berilýän azygyň, naharyň hili ýaramazlaşypdyr. Barybir kadadan çykýan ýagdaý peýda bolupdyr. Ony ýöne bir bolýan ýagdaý hasaplamak kyn.
Hytaýlylar: “Näme etsegem, türkmenler çydar” diýen netijä gelen bolsa gerek. Ýöne bu gezek türkmenler ahyrsoňy ýarylypdyr. Şol ýarylma köpçülikleýin häsiýete eýe bolupdyr. Ol gadymy gozgalaňlary ýada salýar.
200 töweregi adamyň tussag edilmegi fakty-da bu wakanyň möçberiniň ululygyndan habar berýär. Türkmenleriň şeýle ädime aýgyt etmegine nämeleriň sebäp bolandygyny analitikler anyklamaly bolar.
Täsirler hem paralleller
Bu ýerde garaşylmaýan täsirler hem paralleller bolup biler. Türkmenleriň bu hereketi bilen goňşy ýurtlarda bolýan tolgunyşyklaryň arasynda haýsydyr bir baglanyşyk bar bolaýmasyn?
Meselem, Eýranda bolýan tolgunyşyklar, demonstrasiýalar! Olaryň ikisinde-de häkimiýetleriň öz graždanlaryny kemsidýändigi üçin şol bir gahar-gazap bar. Belki, Hytaýda öz hak-hukuklaryny talap edip, uýgurlaryň geçirýän protest aksiýalary türkmen gurluşykçylaryna itergi berendir?
Munuň aňyrsynda sosial ýa-da halkara äheň bar, onuň tapawudy ýok, fakt faktlygyna galýar. Türkmen işçileri öz hökümeti tarapyndan goldaw bolmajagyna düşünipdir, şoňa göz ýetiripdir.
Şu günki gün Aşgabat üçin bir meselede - döwlet halk üçindir diýip, resmi propagandanyň gaýtalap oturan tezisiniň hakykatda tersine däldigini subut etmäge gowy şert döredi.
Bu kiçijik waka diňe bir polisiýa aksiýasy bilen tamamlanarmy? Türkmen häkimiýetleri öz watandaşlarynyň tarapyny tutarmy? Eger şeýle bolaýsa, ol diňe gaz turbasynyň gurluşygynda işleýänler üçin bolarmy ýa-da ýurtda işleýän ähli daşary ýurt kompaniýalaryna-da degişli bolarmy?
Aleksandr Narodetski post-Sowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Aziýanyň Olimpiýa GeňeşiAziýa Olimpiýa Geňeşi 1982-nji ýylyň 16-njy noýabrynda 1-nji Baş Assambleýasynyň çäklerinde resmi taýdan döredildi we girizildi. Şol ýylda hem Aziýa Olimpiýa Geňeşi Halkara Olimpiýa komiteti tarapyndan ykrar edildi.
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komiteti. ...Ýerine ýetiriji komiteti
Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi
1951-nji ýylda - Ilkinji Aziýa Oýunlary Nýu-Delide (Hindistanda) geçirildi we özünde iki sany halkara ýaryşy birikdirdi:
1948-nji ýylda Londonda geçirilen XIV Olimpiýa oýunlarynda Koreýa, Filippin, Mýanma, Hindistan we Şri-Lanka döwletleriniň wekilleriniň alyp baran duşuşygy Aziýanyň dürli sebitleriniň ýurtlarynyň gatnaşmagynda sport ýaryşlarynyň geçirilmegi hakynda çözgüt netijesinde kabul edildi.
1949-njy ýylda Milli Olimpiýa komitetleriniň gatnaşmagynda Aziýa Oýunlarynyň federasiýasy emele getirildi. Şeýlelikde Uzak gündogar oýunlary (gündogar Olimpiýa Oýunlary) we Günbatar Aziýa oýunlary Aziýa oýunlarynyň gözbaşy hasap edilýär.
1949-njy ýylyň fewral aýynda 9 döwletiň gatnaşmagynda ikinji maslahat geçirildi. Halkara Olimpiýa komitetiniň hindistanly agzasy bolan jenap Sondiniň teklibi bilen häzirki zaman "Aziýa oýunlary" ady kabul edildi. Mundan başgada Milli Olimpiýa Komiteti tarapyndan Aziýa oýunlarynyň federasiýasy döredildi. Soňra, ol Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi diýilip atlandyryldy.
Aziýa Olimpiýa Geňeşi 1982-nji ýylyň 16-njy noýabrynda 1-nji Baş Assambleýasynyň çäklerinde resmi taýdan döredildi we girizildi. Şol ýylda hem Aziýa Olimpiýa Geňeşi Halkara Olimpiýa komiteti tarapyndan ykrar edildi. Aziýa Olimpiýa Geňeşiň birinji agzalary hökmünde 34 döwletden ybarat boldy.
Aziýa Olimpiýa Geňeşiniň baýdagy astynda Aziýa oýunlary, Aziýa gyşky sport oýunlary, Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça Aziýa oýunlary, Aziýa ýaşlar oýunlary, Aziýa kenarýaka oýunlary ýaly iri sport ýaryşlary geçirilýär.
Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi
P.O. Box 6706 Hawalli
32042
Kuweýt
Telefon: +965 22274277,+965 22274288,+965 22274299
Faks: +965 22274280,+965 22274290
Email: info@ocasia.org
Websaýt: www.ocasia.org
Guramaçylyk komiteti
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny 2017-nji ýylda Aşgabat şäherinde ýokary ...Doly maglumat
Ýerine ýetiriji komiteti
V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komiteti. ...Doly maglumat
Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi
Aziýa Olimpiýa Geňeşi 1982-nji ýylyň 16-njy noýabrynda 1-nji Baş Assambleýasynyň çäklerinde r...Doly maglumat


text:
Gyrgyzystanda okaýan owganystanly türkmenler «okuw bolmasa, hiç bir zat bolmaýar» diýýärler.
Azatlyk radiosy bilen söhbetdeş bolan owgan türkmenleri özleriniň Gyrgyzystanda Türkmenistandan we beýleki ýurtlardan gelen türkmenler, beýleki milletleriň wekilleri bilen tanşyp, dünýä ýüzündäki aragatnaşyklaryny giňeltmek isleýändiklerini aýdýarlar.
Azatlyk Radiosynyň «Dünýä türkmenleri» gepleşiginiň nobatdaky sany Gyrgyzystanyň ýokary okuw jaýlarynda okaýan we okamagy planlaşdyrýan owgan türkmenleri bilen söhbetdeşlik esasynda taýýarlandy.
Bu söhbeti diňläp, daşary ýurtlarda okamak, bilimli türkmen ýaşlarynyň özara gatnaşyklaryny gurmagy barada öz pikir-garaýyşlaryňyzy aýtmaga çagyrýarys.


text:
Aşgabatda telearagatnaşyk, telemetriýa, habar beriş tilsimatlaryň we teleýaýradyş enjamlarynyň “Türkmentel-2015” IX halkara sergisiniň we onuň çäklerindäki ylmy maslahatyň açylyş dabarasy boldy.
Dabara gatnaşýanlaryň hatarynda aragatnaşyk we maglumat tehnologiýalary bazarynda dünýäde öňdebaryjylar bolan “THALES AleniýaSpace” “Nokia”, “Rohte&Schwarz”, “HUAWEI Technolgoiýes”, “SonyElektronik”, “Eastwind”, “MTS Telekom”, “Gazprom Kosmiçeskiýe sistemy”, “Coriant”, “Kingston Technology”, “Softline Trade”, “Panasonic” ýaly kompaniýalar we beýlekiler bar.
Sergide ýurdumyzyň aragatnaşyk bölümleriniň, şeýle hem olaryň daşary ýurtly hyzmatdaşlarynyň bölümleri ýaýbaňlandyryldy. Olar aragatnaşyk we telekommunikasiýa ulgamynda geljegi uly möhüm döwlet maksatnamalaryny we taslamalaryny üstünlikli durmuşa geçirýärler. Şeýle hem bu ýerde daşary ýurt kompaniýalary we firmalary bilen ýygjam gatnaşyklary ýola goýan türkmen telekeçileriniň önümi görkezilýär.
Günüň ikinji ýarymynda sergi köşgüniň maslahatlar zalynda pudagyň ösüşiniň möhüm meselelerine we gyzyklanma bildirilýän hyzmatdaşlar bilen gatnaşyklaryň ýola goýulmagyna bagyşlanan ylmy maslahat öz işine başlady. Oňa milli döwlet aragatnaşyk düzüminiň hünärmenleri, bilermenleri, daşary ýurtlaryň belli alym-işläp taýýarlaýjylary, programmaçylary, işewür düzümleriň wekilleri gatnaşdylar.


text:
Müsüriň howa ýollary “Suhoý” graždan awiasiýa şirketi bilen ylalaşygyň çäginde Orsýetde öndürilen 10 sany reaktiw uçary satyn almagy, şeýle-de iki ýurduň arasynda howa gatnawyny dikeltmegi planlaşdyrýar.
Orsýetden Müsüre howa gatnawy 31-nji oktýabrda Sinaý ýarymadasynda Orsýetiň uçarynyň bomba zerarly heläkçilige uçramagyndan soň ýatyrylypdy. Şol uçarda 224 syýahatçy barýardy.
Orsýetiň we Müsüriň resmileriniň aýtmagyna görä, 2-nji fewralda gol çekilen bir-birine düşünişmeklik baradaky jarnama laýyklykda Müsüriň hususy kärhanalary SSJ-100 kysymly dört uçary satyn alarlar we ýene alty sany uçary satyn almak mümkinçilige eýe bolarlar.


text:
Şu gün Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew ýurtda dowam edýän tokaý ýangynlarynda öýleri ýanan adamlara ýardam hökmünde öz şahsy pulundan 12 müň dollar bagyş etdi.
Prezident administrasiýasynyň metbugat sekretary Nataliýa Timakowa bu barada «Ria nowosti» habar agentligine beren interwýusynda prezident Medwedewiň bu göreldesine Orsýetiň beýleki ýokary derejeli resmileriniň-de eýermeklerine garaşylýandygyny aýtdy.
Orsýetiň dürli regionlarynda indi üç hepdä golaý wagt bäri dowam edýän tokaý ýangynlary sebäpli ýurduň käbir şäherleri goýy tüsse bilen gaplanylyp alyndy.
Şu gün ekologiýa gözegçilik edýän «Mosekomonitoring» guramasy Moskwa şäherindäki kömürturşy gazynyň häzirki derejesiniň saglyk üçin howply derejeden hem bäş esse ýokarydygyny mälim etdi.
Orsýetiň resmileri şu günki güne çenli tokaý ýangynlary sebäpli ýurtda azyndan 50 adamyň ölüp, ýüzlerçe adamyň ýaralanandygyny aýdýarlar


text:
Ak tam prezident Barak Obamanyň ABŞ-nyň hökümetiniň bölekleýin togtadylmagy sebäpli indiki hepde Aziýa planlaşdyrylan saparyny goýbolsun edendigini aýdýar.
Beýanatda Obamanyň Gündogar Aziýa sammitine gatnaşmak üçin Balä we Buruneýe gitmejegi aýdylýar.
Muňa derek onda bu iki ýurda gidýän amerikan delegasiýasyna döwlet sekretary Jon Kerriniň ýolbaşçylyk etjegi habar berilýär.
Şeýle-de beýanatda Obamanyň Waşingtonda galyp, Respublikanlaryň býužeti geçirmegi we hökümeti gaýtadan açmagy üçin basyş edip, ylalaşyga gelmäge çalyşjakdygy aýdylýar.
Şu hepdäniň başynda Ak tam Obamanyň Aziýa saparyny dört ýurtdan iki ýurda getirip, gysgaldýandygyny habar beripdi.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsyzlyk Geňeşi Taliban we Al-Kaýda degişli gara sanawdan 45 ady aýyrdy.
Bu sanawy alyp barýan komissiýanyň başlygy Thomas Mayr-Hartingiň aýtmagyna görä, jemi 488 ady öz içine alýan sanawdan öçürilen 35 at Al-Kaýda, 10 at hem Taliban bilen ilteşikli. Sanawdan, mundan daşgary, ölen 8 adamyň hem ady aýrylypdyr.
Geňeşiň habar bermegine görä, Al-Kaýda bilen baglanyşykly diýilýän 35 adyň 14-si adam, 21-i hem kompaniýa ýa başga guramalaryň ady. Bularyň arasynda Ýewropa we Birleşen Ştatlarda ýerleşýänleri-de bar.
Bu barada owgan hökümeti tarapynan görkezilen resmi reaksiýa entek ýok. Prezident Hamid Karzaýiň sözçüsi “sanaw entek bize gelip gowşanok” diýip, bu barada beýanat bermekden saklandy.
Sanawy täzeden gözden geçirmekligi Birleşen Milletler Guramasyndan haýyş eden Hamid Karzaý. Ol bu iş gozgalaňçylar bilen barlyşyk işine goşant goşar diýip umyt edýär.
Birek-birege ynam
Kabir Ranjbar owgan parlamentiniň agzasy: “Bu barlyşyk prosesine, birek-birege ynam etmeklige oňaýly täsir eder. Biz ýaraglaryny taşlap, gazaply hereketlerden el üzüp, owgan konstitusiýasy boýunça asuda ýaşamaga taýyn Talibany bu işe höweslendirjek alamatlary görkezmeli”.
K.Ranjbar: “Käbir atlaryň gara sanawdan aýrylmagy, galanlary hem şol bir ýoly yzarlasalar, dünýä jemgyýetçiligi we owgan hökümeti tarapyndan olaryň sylag-hormat bilen garşylanjakdyklaryny görkezer. Bu dünýäniň we owgan hökümetiniň olara adaty hem asuda durmuşa başlara bir mümkinçilik berdigi bolar” diýýar.
Has möhümi, K.Ranjbaryň aýtmagyna görä, olaryň adynyň diňe gara sanawdan aýrylmagy däl. “Olar islän ýerlerine sapar edip, asuda ýaşap hem bilýärler, bank hasaplaryny hem ulanyp bilýärler. Bu bir diýseň höweslendiriji we oňaýly göçüm”.
Aňsat däl
Bir adamyň ýa bir guramanyň adynyň gara sanawdan aýrylmagy üçin ilki onuň Al-Kaýda bilen ilteşiginň ýoklugy, terrorçylykly işlere goşulman, owgan Konstitusiýasyny kabul edýänligi subut edilmeli.Bir adam öldi diýilýän hem bolsa, onuň ölendigi we maliýe ýagdaýy anyklanmaly.
Ýöne bu adamlar ýa bu guramalar baradaky maglumatlary anyklamak aňsat däl. Sebäbi olaryň aglabasy Owganystanyň we Pakistanyň sowa serhet ýakalarynda ýerleşýär. Bir adyň sanawdan aýrylmagy bilen Howpsyzlyk Geňeşiniň 15 agzasynyň hemmesi ylalaşmaly.
Käbir diplomatlar aýratyn-da Orsýetiň çeçen gozgalaňçylarynyň Taliban bilen arabaglanyşygyndan gorky edip, bu barada ikirjiňlilik edendigini aýdýarlar.


text:
Düýbi Liwanda ýerleşýän ”Hizbullah” toparynyň söweşijileri gozgalaňçylaryň elindäki şäheri yzyna gaýtaryp almak ugrundaky söweşde Siriýanyň hökümet goşunlaryna kömek berýärler.
Hökümet güýçleri we şaýy ”Hizbullah” toparynyň söweşijileri Liwanyň serhedine golaý ýerleşýän we ýaşaýjylarynyň aglabasy sünni musulmanlardan ybarat Kuseýr şäherini gozgalaňçylardan gaýtaryp almaga synanyşýarlar.
Habar berilişine görä, hökümet güýçleri ýekşenbe güni şäheri harby uçarlardan we artilleriýadan bombalapdyr. Ondan başga-da hökümeti goldaýan güýçleriň şäheriň merkezine aralaşandygy aýdylýar.
Siriýada adam hukuklaryna gözegçilik edýän oppozision gurama bu söweşlerde azyndan 52 adamyň öldürilendigini habar berýär.
Ysraýylyň premýer-ministri Benjamin Netanýahu ”Hizbullah” söweşijileriniň Siriýadan ýarag edinip bilmezligi üçin Ysraýylyň hereket etmäge taýýardygyny aýdýar.