text:
Türkmen mediasynyň maglumatyna görä, prezident Gurbanguly Berdimuhamedow çarşenbe güni, 18-nji noýabrda «Türkmenhowaýollary» döwlet gullugynyň başlygy Merdan Aýazowa, «işde goýberen kemçilikleri üçin» diýip, berk käýinç yglan etdi.
Şol bir wagtda, adatça bolşy ýaly, türkmen mediasy bu kemçilikleriň jikme-jikliklerini aýtmaýar.
Emma rus habar serişdelerinde çykan habarlardan çen tutulsa, bu käýinç Türkmenistanyň «Boeing - 737» uçarynyň 17-nji noýabrda, irden Moskwadan Aşgabada uçup barýan wagty Wolgogradda gyssagly gonmaga mejbur bolmagy bilen bagly bolup görünýär.
TASS habar agentliginiň Orsýetiň Adatdan daşary ýagdaýlar gullugyndaky çeşmä salgylanyp ýazmagyna görä, türkmen uçary tehniki näsazlyk barada duýduryş berýän abzalyň işlemegi netijesinde, Wolgograd aýeroportunda gyssagly gonmaga rugsat soraýar.
Uçaryň bortunda 41 ýolagçy, 10 sany hem ekipaž agzasy bar eken.
«Pilotyň kabinasynda howa gämisiniň salonynda germetizasiýa sistemasynyň näsazlygyny görkezýän çyra ýanypdyr» diýip, Adatdan daşary ýagdaýlar gullugynyň işgäri TASS habar agentligine aýdypdyr.
Şeýle-de TASS, uçar gyssagly aşaklap başlanda, bortdaky ýolagçylaryň dowla düşendigini we bir zenanyň huşundan gidendigini ýazýar. Aýdylmagyna görä, ol Wolgograd aeroportundan hassahana alnyp gidilýär.
Wolgogradyň kanun goraýjy organlaryndaky çeşmäniň aýtmagyna görä, ol aýal huşuna gelip, uçar birden aşaklap başlanynda tolgunandygyny aýdypdyr we keselhanada galmakdan boýun gaçyrypdyr.
Türkmen uçarynyň 17-nji noýabrda Wolgogradda gyssagly gonmaly bolmagynyň sebäpleri hatda bir habar gullugynyň, «Interfaksyň» maglumatlarynda hem iki hili görkezildi.
Ýagny, «Interfaks» başda, Adatdan daşary ýagdaýlar gullugyndaky çeşmä salgylanyp, Moskwadan Aşgabada barýan uçaryň razgermetizasiýa meselesi sebäpli gonmaly bolandygyny ýazdy. Emma biraz soň «Interfaks» uçaryň bir ýolagçynyň saglyk ýagdaýy sebäpli gonmaly bolandygyny habar berdi.
«RIA Nowosti» habar gullugy bolsa, Wolgogradyň halkara aeroportunyň metbugat sekretary Tatýana Fomiçewa salgylanyp, türkmenistanly ýolagçylaryň hemmesiniň sag-gurgundygyny, bir ýolagça medisina hyzmatynyň edilendigini, olaryň hemmesiniň başga uçar bilen Aşgabada ugradyljakdygyny ýazdy.
Tatýana Fomiçewa türkmen uçarynyň gonmagyna sebäp bolan tehniki näsazlygyň detallaryny aýtmandyr we «Boeing - 737» uçarynyň gyssagly gonmagynyň sebäpleri baradaky maglumat «Türkmenhowaýollary» awiakompaniýasynyň ygtyýarlygynda galýar diýipdir.
Fomiçewanyň aýtmagyna görä, türkmenistanly ýolagçylar sişenbe gün başga, ýörite iberilen uçar bilen Aşgabada uçup, 2.5 sagatdan soň sag-aman gonupdyr.
Şeýle-de ol gyssagly gonmaly bolan uçaryň, «Türkmenhowaýollarynyň» hünärmenleri bilen, sişenbe güni agşam Aşgabada uçandygyny we sag-aman barandygyny aýdypdyr.
Türkmenistanyň döwlet eýeçiligindäki habar serişdelerinde bu waka, Moskwadan Aşgabada barýarka Wolgogradda gyssagly gonmaly bolan uçar barada maglumat berilmedi.
Makala türkmen we rus habar serişdeleriniň, "Türkmenistanyň hronikasy" websaýtynyň maglumatlary esasynda ýazyldy.


c: text/html

text:
“British Petroleum” Meksikan aýlagynyň düýbündäki çogýan nebit guýysyny petiklemek synanyşygynyň plan boýunça barýandygyny, emma heniz bu işiň tamamlanmandygyny aýdýar.
Bu işiň üstünlikli bolandygy ýa bolmandygy ýekşenbe gününden bärde belli bolmaz öýdülýär.
Düýbi Londanda ýerleşýän energiýa läheňiniň resmileri guýydan çogýan nebitiň öňüni petiklemek üçin zyýan ýeten guýa agyr buraw palçygynyň we demir bölekleri, rezin toplar ýaly zatlaryň dökülýändigini aýdýar.
Meksikan aýlagyndaky nebit burawy 20-nji aprelde partlady we şondan bäri ol ýerden nebit çogýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gresiýa ahyrsoňy 9-njy iýulda öz salgyt sistemasyna we pensiýalara degişli aýgytly reformalary geçirjekdigini söz berdi. Gresiýanyň Ýewropa liderleri tarapyndan uzak wagtlap garaşylan bu çäreleri ýurdy maliýe çökgünliginden çykarmaga gönükdirilýär.
Agzalan plan Ýewropa Bileleşiginiň girdeji salgydyny ýokarlandyrmak, ortaça pensiýa ýaşyny artdyrmak ýaly teklip edýän zerur reformalaryna laýyk gelýär. Gresiýanyň çepçi hökümeti muňa uzak wagtlap garşylyk görkezdi.
Şeýle reformalar Gresiýanyň bergi eglişigini gazanmak we maliýe çökgünliginden çykmak üçin Ýewropa Bileleşigi bilen halas ediji ylalaşygy baglaşmak üçin derwaýys.
“Realistik” plan
Ýewropa liderleri “realistik” diýlip teklip edilýän reformalaryň esasynda özleriniň Gresiýanyň ägirt uly pul bergilerine eglişik etmäge taýýardyklaryny aýdypdylar.
Gresiýanyň plany esasy üýtgeşiklikleriň arasynda Ýewropanyň pensiýa sistemasyny reformirlemek boýunça edýän talabyny kabul edýär. Gresiýanyň graždanlaryna pensiýa, häzirki 60 ýaşa derek dünýäniň köp ýurtlarynda kabul edilen düzgüne laýyklykda, 67 ýaşda çykmak teklip edilýär.
Şeýle-de Gresiýa başda ret eden talaplary, ýagny restoranlardaky, myhmanhanalardaky we beýleki hyzmatlar üçin salgytlary ýokarlandyrmak bilen ylalaşdy.
Galdyryljak salgytlaryň agramly böleginiň Gresiýanyň adalaryna syýahat edýän syýahatçylar tarapyndan tölenmegine garaşylýar. Şeýlelikde syýahatçylyk üçin meşhur adalar salgyt ýeňilliklerini elden bererler.
Bu plan ýük daşaýjy kärhanalar, döwlet telekommunikasiýa kompaniýasy we Piraeus we Thessaloniki portlary üçin salgytlaryň ýokarlanmagyny göz öňünde tutýar.
Birnäçe aýlap dowam eden çekişmelerden soň premýer-ministr Aleksis Tsipras 9-njy iýulda plany jemlemek üçin wagt möhletini gijä çenli uzaltdy.
Gresiýanyň islegi
Gresiýanyň parlamenti tarapyndan 10-njy iýulda tassyklanmagyna garaşylýan plandaky düýpli reformalaryň ýerine Gresiýa milliardlarça ýewro bergisi boýunça eglişigi we 53.5 milliard ýewro möçberinde goşmaça karz soraýar.
Häkimiýet başyndaky “Syriza” partiýasynyň parlamentdäki metbugat wekiliniň 10-njy iýulda žurnalistlere aýtmagyna görä, kanunçykaryjylar hökümete karz berijiler bilen gepleşik geçirmäge ygtyýar bererler.
Ýewro giňişliginiň maliýe ministrleriniň barlaglaryndan soň Gresiýanyň plany boýunça 12-nji iýulda ses berişligiň geçirilmegine garaşylýar.
Plan premýer-ministr Tsiprasyň çepçi “Syriza” partiýasynyň agzalarynda gahar-gazap döretdi. Olar plany goldamajaga meňzeýärler. Emma kanunçykaryjylar planyň, aýratynam Gresiýanyň
ýewro giňişliginde galmak mümkinçiliginiň konserwatiw oppozision partiýalar tarapyndan goldanýandygyny we bu goldawyň planyň makullanmagy üçin ýeterlikdigini aýdýarlar.
Taraplaryň ählisi Gresiýanyň 300 milliard ýewro möçberdäki bergisini hiç wagt üzüp bilmejegini boýun alýarlar.


text:
27 марта 2013
Ösýä Watanym! Özgerýä Türkmenistan!
27 марта 2013
Wlaýat etraplarynda Saglyk öýüniň işläp başlamagy halkyň hal ýagdaýynyň goulanmagyna, obalarda adamlaryň wagtynda we täze enjamlaryň kömegi bilen bejergi almagyna uly ýardam eder, gaty gowy halladym,
27 марта 2013
obalardaky adamlara begenendirler, döwlet öz halkynyň saglygy üçin uly aladalar edýär.
27 марта 2013
halk üçin iň esasy saglyk gerek, halkyň saglygy döwletiň saglygy watanyň berkligi, Sarags etrabynyň adamlarynyň begenjiniň çägi ýokdygyny men telewizorda gördim, indi obanyň adamlaryna täze enjamlary harlaman ullanmak we bejergi alaýmak galýar,
27 марта 2013
adamlar üçin edilýän aladalar gaty köp, tüweleme adamlar üçin hyzmat etsin,


text:
Duşenbe güni “Žurnalistleri goramak boýunça komitet” “Internet zalymlarynyň 10 serişdesi”
atly hasabatyny ýaýratdy. Bu hasabatda awtoritar režimleriň internet ulgamyndaky maglumatlaryň akymyny böwetlemek ugrunda alyp barýan işleri analiz edilýär.
Bu hasabatyň awtorlarynyň biri we “Žurnalistleri goramak boýunça komitetiň” interneti propaganda etmek boýunça koordinatory Denni O’Braýnyň aýtmagyna görä, ýurduň içindäki adaty habar serişdelerini kontrollykda saklaýan döwletler, internetde maglumatlaryň erkin ýerleşdirilmegine hem gözegçilik etmäge synanyşýarlar.
Bu meselede Denni O’Braýn şeýle diýýär: "Adamlaryň internet älemindäki azatlyklary bilen, olaryň degişlilikdäki metbugat azatlygynyň arasynda juda ýakyn ilteşik bar. Internet azatlygy metbugat azatlygyndan gelip çykýar. Ýagny, eger-de ýurtda metbugat azatlygy bar bolsa, onda internet azatlygynyň peýda bolmagy hem diňe az wagtyň işi”.Ulanylýan taktikalar
Awtoritar hökümetleriň internetdäki maglumatlary böwetlmek boýunça saýlap alýan taktikalary, umuman, juda aýdyň we ýönekeý, ýagny ähli internet gatnawynyň ýollaryny birden böwetlemek. Muny Müsüriň ozalky prezidenti Hosni Mubarek hem häkimiýetden çetleşdirilmänkä edipdi.
Munuň bilen baglylykda käbir başga çylşyrymly taktikalar hem ulanylýar. Bularyň arasynda internet serwerini köpçülikleýin elektron gatnaw talaplary bilen dolduryp, onuň kadaly işlemegine päsgel bermek ýaly usullar hem mysal bolup biler.
Tehnologiýanyň özgermegi bilen awtoritar hökümetler internetdäki maglumatlaryň alyş-çalşyny böwetlemek üçin has çylşyrymly tärleri ulanyp başladylar. O’Braýnyň aýtmagyna görä, Hytaýda döwletiň kontrollyk edaralary içaly elektron hatlarynyň üsti bilen žurnalistlere gözegçilik edýärler.
"Olar žurnalistleriň bilýän takyk maglumatlaryny we atlaryny ulanýarlar. Olaryň tanyşlary hökmünde e-mail hatlary ugradýarlar. Şol e-mail hatlar bilen birlikde-de, žurnalistleriň kompýuterlerine ýörite içaly programmalary girýär. Şondan soň kompýuterde edilýän ähli işlere gözegçilik edip, maglumatlary başga birlerine geçirip bolýar” diýip, Denni O’Braýn nygtady.Eýran göze ilýär
Internet azatlygyny ýygy-ýygydan çäklendirýän döwletleriň arasyna Hytaý, Orsýet, Belarus we Gazagystan girýär. Ýöne, ”Žurnalistleri goramak boýunça komitetiň” interneti propaganda etmek boýunça koordinatory Denni O’Braýnyň nygtamagyna görä, bu ugurda Eýranyň alyp barýan işleri has göze ilýär.
Eýranda 2009-njy ýyldaky dawaly prezidentlik saýlawlaryndan soň, hökümete garşy protestleri geçirmek çagyryşlary “Twitter” we “Facebook” sosial setleri arkaly ýaýradylypdy. Şol wagtlar Eýran hökümetiniň interneti peýdalanmak ukyby onçakly kän däldi.
Emma, O’Braýnyň bellemegine görä, Eýran bu ‘ýalňyşyny’ gysga wagtyň içinde düzetdi: "Eýranyň hökümeti internetiň oppozision protestleriniň we garaşsyz medianyň kuwwatlydygyna, ýöne ony çalt yzyna dolap boljakdygyna juda gysga wagtda düşündi. Netijede häzir Eýranda internete berk gözegçilik bar”.
Eýranda açylýan ähli websaýtlar hem ýurduň Medeniýet ministrliginde hökmany ýagdaýda hasaba alynmaly. Munuň bilen baglylykda Eýranda müňlerçe saýtlar gadagan edilen.
Şeýle-de Orsýet, Belarus, Kawkaz we Merkezi Aziýa döwletleriniň resmileri soňky döwürde internet ulgamyndaky gözegçilik işlerini ýaýbaňlandyrdylar.


text:
16-njy noýabrda Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynda aşgabatly 21 ýaşly sport ussady Diýar Hojaewi sylaglamak dabarasy boldy. Ol Tolýatti şäherinde geçirilen Russiýanyň Kubogy ugrundaky açyk ýaryşda “Iň çalt gazanylan ýeňiş” boýunça dünýäniň täze rekordyny goýdy. Ildeşimiz tutluşyklaryň birinde 7-nji sekuntda öz garşydaşyndan üstün çykdy. Bu ýaryşda D.Hojaýew 2 altyn we 1 kümüş, jemi 3 medal gazanmagy başardy.
Dabarada Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Diýar Hojaýewi 5 müň amerikan dollary möçberinde pul baýragy bilen sylaglamak hakynda Buýrugy dabaraly ýagdaýda okaldy.
Russiýanyň Kubogy ugrunda Tolýatti şäherinde geçen fudokan – karate boýunça açyk ýaryş muny aýdyň görkezýär. Ol ýaryşda ildeşlerimiz dürli görnüşler boýunça 9 medal – 5 altyn, 3 kümüş we 1 bürünç medal gazandylar. Bu üstünlige Türkmenistanyň Milli sport we sýahatçylyk institutynyň talyby Diýar Hojaýew uly goşant goşdy.
Türkmenstanyň at gazanan tälimçisi Hangeldi Hojaýewiň elinde tälim alýan bu türgen Türkmenstanyň sport üstünliklerine jemi 43 medal, şol sanda 12 altyn, 15 kümüş we 16 bürünç medal gazanmak bilen mynasyp goşant goşdy.
Häzirki wagtda ol özüniň bu üstünilklerine çalt ýeňiş gazanmak boýunça dünýäniň täze rekordyny goşdy. Bu ýeňşi ol fudokan-karatede “uro-mawaşi-geri” 360 gradus öwrülip ýerine ýetirilýän aýak urgusy diýlip atlandyrylýan tilsim bilen, ýagny aýagynyň ökjesi bilen garşydaşynyň kellesine öwrülip urgy geçirmek arkaly gazandy. Bütindünýä fudokan federasiýasynyň ýolbaşçylygynda (WFF) geçrilýän ýaryşlaryň düzgünnamasyna laýyklyda muňa “arassa ýeňiş” hökmünde baha berilýär.
Sylaglamak dabarasynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň adyndan gymmat bahaly sowgatlar, fudokan-karate boýunça Russiýanyň Kubogy ugrundaky açyk ýaryşda tapawutlanan milli ýygyndymyzyň beýleki türgenleri Rüstem Annaýew, Eýmur Mädeminow, Nurgeldi Annagurbanow, Goçmyrat Gurbanberdiýew, Aýbahar Nurjykowa we Zöhrejan Jumabaýewa daga hem gowşuryldy.
Häzirki wagtda adaty karate bilen meşgullanýan türkmen türgenleri ýene bir halkara derejesindäki jogapkärli ýaryşa - 2-8-nji dekabrda Serbiýada geçjek fudokan-karate boýunça dünýä çempionatyna taýýarlyk görýärler.


text:
Şekillendiriş sungatyna abstraksiýa ýoly (hyýalylyk) XX asyryň başlarynda rus hudožnigi Wasiliý Kandinskiý tarapyndan girizilýär. Bu ýoluň içki syrlary barada Kandinskiý «Sungatdaky ruhylyk hakynda»
diýen kitabynda giňişleýin düşünje beripdir.
Abstraksiýa ilki dörände geometriki formalaryň dürli reňklerde sepleşmeginden düzülipdir. Soňra abstraksiýa iki ýola bölünýär. Olaryň birinjisi – intellektual abstraksiýa, ikinjisi – psihologik abstraksiýa.
Tokar Tugurow ilki öz abstrakt işlerini döretmäge girişende, intellektual abstraskiýada, ýagny geometrik çyzyklary dürli görnüşdäki reňkler arkaly suratlandyrmakdan başlaýar.
90-njy ýyllaryň ortalarynda Türkmenistanda Saparmyrat Nyýazowyň diktaturasynyň möwjemegi Tokaryň döredijiligine-de uly täsir edýär. Şol döwürde ol adamlaryň içki dünýäsini geometriki usulda däl-de, psihologiki abstraksiýa usulynda aňladyp başlaýar. Psihologik abstraksiýada adamlaryň içki dünýäsi adamlaryň we dürli predmetleriň doly gutarylmadyk şekilleriniň üsti bilen berilýär.
Tokar öz döredýän işlerine kärdeşleriniň we beýleki intelligensiýa wekilleriniň doly düşünmeýändiklerine gynanardy. Bir gün ol, janygyp, maňa şeýle gürrüň berdi: «Ýaňy, sen gelmänkäň, bir köne şahyr dostum geldi. Meniň edip oturan işlerime seredip, «Tokar, şu seniň çyzýan zatlaryňy menem çyzaryn. Ýa-da Malewiç diýen hudožnigiň «Gara dörtburçlyk» işini pylança million dollara alypdyrlar. Ine, şony men çep elimde edip görkezeýin, ber-le reňkiňi» diýip, duran çotgama elini uzatdy... Görýäňmi, türkmeniň belli şahyrlarynyň biri şeýle pikirde bolsa, beýlekiler nähilidir öýdýäň?! Onsoň nireden bizde Çingiz Aýtmatow ýaly ýazyjylar döresin?»
.
Tokar şonda maňa soragly gözlerini dikdi. Men bu soraga bada-bat jogap tapmadym. Ol soragyň jogabyny men soňra Kandinskiden tapdym. «Şeýle bir döwürler bolýar, sungatda iri wekilleriň, şahsyýetleriň ýetmezçiligi zerarly ýa-da olaryň ýoklugynda ruhy dünýäde çökgünlik emele gelýär. Şol döwürlerde adamlar öte kör hem ker bolýarlar. Olaryň esasy ünsleri-de diňe şöhrata kowalaşmak we maddy baýlyk, ýagny zat toplamak boýunça bäsleşikde jemlenýär. Ruhy baýlyk äsgerilmeýär, onuň bahasam gara şaýa gelýär. Ruhy baýlyga sarpa goýýan, ony görüp bilýän iki-ýeke adamlaryňam üstünden ajy gülkülerini edip, gaýta olary akylyndan azaşan hasap edýärler. Bu döwürlerde sungat kemsidilen ýagdaýda ýaşaýar. Ol diňe maddy maksatlar üçin ulanylýar. Şonda sungatyň ýeke-täk maksady predmetleri aýnada görnüşi ýaly bermek bolýar we şol predmetler jansyz sungat bolup galýarlar»
.
Abstrakt sungatyň kerwenbaşysynyň sözlerine nämedir bir zat goşmak kyn. Berdimyrat Batyrow aşgabatly intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy.
Dowamy bar


text:
Anna güni Aşgabatda nobatdaky hökümet maslahaty geçirildi.
Maslahatda wise-premýerler öz dolandyrýan pudaklaryndaky işleriň barşy barada ýörite hasabat bilen çykyş etdiler.
Olardan daşary, bu hökümet maslahatynda Türkmenistanyň welaýat häkimleri, hususan-da, Ahal welaýatynyň häkimi D.Myratberdiýew, Balkan welaýatynyň häkimi S.Satlykow, Daşowuz welaýatynyň häkimi M.Nurmämmedow, Lebap welaýatynyň häkimi Ý.Ýaýylow we Mary welaýatynyň häkimi K.Gurbanow öz welaýatlarynyň dürli pudaklaryndaky işleriň, şol sanda pagta ýygym kampaniýasynyň barşy barada-da prezidente hasabat berdiler.
Prezident Berdimuhamedow Türkmenistanyň garaşsyzlygynyň ýyl dönüminiň öňisyrasynda, hususan-da, 8-nji oktýabrda ýylyň geçen 9 aýynyň jemlerine bagyşlanylyp ýörite giňişleýin hökümet maslahatynyň geçiriljekdigini mälim etdi.


text:
Şweýsariýanyň häkimiýetleri 2018-2022-nji ýyllarda boljak Futbol boýunça Dünýä çempionatlarynyň geçiriljek ýurduny kesgitlemek bilen ilteşikli hapa pullary ýuwmakda we bidüzgünçilikde şübhelenilýän şahslara garşy jenaýat işiniň gozgalandygyny habar berýärler.
27-nji maýda Şweýsariýanyň Baş prokuratura edarasynyň ýaýradan beýanatynda Halkara Futbol federasiýasynyň - FIFA-nyň IT, ýagny kompýuter ulgamynda saklanylýan resminamalaryň we maglumatlaryň hem ele salnandygy mälim edilýär.
Halkara Futbol federasiýasynyň metbugat wekili Walter de Gregorio gyssagly gurnalan metbugat konferensiýasynda Şweýsariýanyň korrupsiýa baradaky derňewlerine FIFA-nyň baş sekretary Jerome Walkeniň we prezident Blatteriň atlary goşulmady diýdi.
De Gregorio derňewlere garamazdan, 29-njy maýda FIFA kongresiniň we täze prezidenti saýlamak boýunça ses berişligiň geçiriljekdigini sözüniň üstüne goşdy.
Mundan ozal Şweýsariýanyň Federal Adalat edarasy ýurduň Zürih şäherinde geçiriljek FIFA kongresiniň öň ýanynda futbol boýunça alty resminiň tussag edilendigini we olaryň Birleşen Ştatlaryň häkimiýetleriniň eden ekstradisiýa haýyşy bilen baglanyşykly tussaglykda saklanylýandygyny aýtdy.
Şweýsariýanyň Federal Adalat edarasynyň berýän maglumatyna görä, Birleşen Ştatlaryň häkimiýetleri gürrüňi edilýän resmileriň 1990-njy ýyllarda Birleşen Ştatlarda we Latyn Amerikada geçirilen futbol bäsleşiklerinde söwda ylalaşyklary bilen ilteşikli “umumy möçberi 100 million amerikan dollaryndan gowrak” parany bermekde we almakda güman edilýär.


text:
Uruş uçarlary Alepponyň pitneçileriň elindäki demirgazyk bölegini bombalaýar, Siriýanyň goşuny şäheriň gabawdaky Köne kwartalyny topa tutýar.
Pitneçiler we gözegçi topar 1-nji oktýabrda howa zarbalarynyň pitneçileriň elindäki ýerleriň üpjünçilik liniýalaryna gönügendigini, Suleýman al-Halabi mähellesinde, demirgazyk Alepponyň Köne şäheriniň front liniýasynda söweşiň möwç urýandygyny aýtdylar.
Siriýanyň düýbi Britaniýada ýerleşýän Adam hukuklary obserwatoriýasy Suleýman Al Halabi mähellesiniň hökümet güýçleriniň güýçli bombalamasyna sezewar bolandygyny, bu ýerde söweşiň möwjäp-peselip durandygyny habar berdi.
Halas ediş işgärleri 30-njy sentýabrda şäherde, pitneçileriň elindäki ýerlere ýakyjy we fosfor bombalaryny ulanmak arkaly urlan zarbalar esasynda, azyndan 30 adamyň öldürilendigini aýtdylar.
Şu aralykda ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri güýjň garşysynda diplomatiýanyň goldanmazlygyndan 'lapykeç' bolýandygyny dile getirdi.
Kerri Ak tamyň Siriýadaky urşy soňlamakda ABŞ-nyň harby güýçlerini däl-de, diplomatik tagallalary ulanmagy goldamak çekişmesinde ýeňleninden soň, lapykeç bolýandygyny boýun aldy diýip, «New York Times» 30-njy sentýabrda habar berdi.
Gazet Kerriniň 22-nji sentýabrda BMG-niň Golland missiýasynda režime garşy siriýalylaryň topary bilen eden 40 minutlyk maslahatynyň audio ýazgysyny ele salandygyny aýdýar.
Çen bilen 20 adamdan ybarat wekiliň gatnaşmagynda geçirilen bu maslahata Siriýanyň pitneçileriň elindäki ýerlerinde magaryf, halas ediş, saglyk hyzmatlaryny edýän dört toparyň wekilleri we üç ýa-da dört ýurduň diplomatlary goşulypdyr diýip, Taýms gazeti aýdýar.
Bu duşuşyk Kerriniň Orsýet bilen gepleşen ýaraşygy synandan we Alepponyň pitneçileriň elindäki ýerleri Moskwanyň we prezident Başar al-Assadyň hökümetiniň agyr howa zarbalaryna duçar bolanyndan biraz soň geçirildi.
Gazet Kerriniň, harby güýçleri ulanmagyň çynlakaý wehiminiň garşysynda, öz diplomatiýasynyň goldanylmaýandygy barada gaýta-gaýta şikaýat edendigini ýazýar.
"Meniň pikirimçe, siz adminstrasiýada güýç ulanmagy öňe sürýän üç-dört adama seredýärsiňiz, men bu çekeleşikde ýeňildim» diýip, Kerri gazetiň websaýtynda goýlan ses ýazgylarynyň bir ýerinde aýdýar.
"Biz diplomatiýa eýermäge çalyşýarys we men munuň lapykeçlige salýandygyna düşünýärin, bu ýerde bizden beter lapykeç bolan ýok» diýip, Kerri aýtdy.


text:
Daşary ýurtlarda bilim sistemasy näderejede işjeň? Aslynda ideal bilim sistemasy nähili bolmaly? Azatlyk Radiosy bu tema boýunça bilim ugrundan ökde hünärmenler bilen söhbetdeşlik geçirdi.
Bu gürrüňdeşlige Täze Zelandiýanyň Wiktorýa uniwersitetinde Dil we edebiýat ugry boýunça ylymlaryň kandidaty derejesini goraýan eýranly Reza Setdarzade we ABŞ-da mugallymçylyk ugry boýunça magistrlik derejesini alyp, birnäçe ýyldan bäri Orta Gündogaryň abraýly ýokary okuw jaýlarynyň birinde mugallymçylyk edýän özbegistanly mugallym Rustam Mardanow gatnaşýar.
Azatlyk Radiosy: Ilki bilen söze eýranly pedagog Reza Sattarzade başlaýsyn. Ideal bilim sistemasy nähili bolmaly? Eýranyň bilim sistemasy, siziň pikiriňizçe, näderejede ideal?
Reza Settarzade
: Haçan-da biz bilim sistemasy barada gürrüň edenimizde, birnäçe faktory göz öňünde tutmaly bolýarys. Bilim sistemasyny kämilleşdirmek üçin birinji bilen, bilim ojaklarynyň infrastrukturasyny kämilleşdirmeli. Bu okuwçylaryň bilim alýan ýerleriniň fiziki statusyny gowulandyrmaklyk diýmeklikdir.
Beýleki bir tarapdan, ideal bilim sistemasyna eýe bolmak üçin size näçe sany ýokary taýýarlykly kadryň zerurdygyny anyklamak we häzirki wagtda sizde näçe sany öz işine ussat işgäriň bardygyny bilmeklik hem wajyp.
Öz ýurdumyň bilim sistemasy barada aýdanymyda, men biziň sistemamyzyň iň bir ideal ulgamdygyny aýdyp bilmerin. Şol bir wagtyň özvnde ol erbedem däl. Men ol ýerde magistr ylmy derejäni aldym we men mundan doly kanagatlandym. Infrastruktura taýdan biziň käbir ýetmezçiliklerimiz bardy, häli bu güne çenli bu şeýle.
Men size bir mysal getirip bilerin, meselem, biz orta mekdepde okan döwürlerimizde bilim edaralarynda kompýuterler ýokdy, internet ýokdy. Elbetde, men 2000-nji ýyllaryň gürrüňini edýärin.
Günbatar ýurtlarynda bolsa şol döwürlerde mekdepler bireýýäm kompýuterler bilen enjamlaşdyrylypdy. Häli bu güne çenli ýurduň köp sanly bilim ojaklarynda bu enjamlar ýok.
Ýöne ýokary okuw barada aýdanymyzda, Eýranda bakalawr derejesini almak gaty aňsat. Ýöne bu haýsy ýokary okuw jaýynda okaýanyňyza-da bagly. Eýranyň käbir uniwersitetleri (elbetde, ählisi däl) Orta Gündogaryň iň bir naýbaşy okuw jaýlarynyň hatarynda kabul edilýär.
Başda aýdyşym ýaly, Eýranda ýokary okuw jaýynyň talyby bolmak aňsat. Mysal üçin, käbir okuw jaýlarynyň tölegini tölemek arkaly aňsatlyk bilen okuwa girip bolýar. Ýöne häzirki wagtda adamlar şol ýokary okuw jaýlarynda berilýän bilimiň hiline şübhelenip başladylar.
Ynha, bu ýagdaý bolsa soňlugy bilen käbir problemalara ýol açýar. Sebäbi, aýdaly, okuwyňy tamamlanyňdan soňra işe durmak isleseň, iş edaralary seniň diplomyňa seredýärler. Eger-de sen gowşak okuw jaýlaryny tamamlan bolsaň, iş tapmak mümkinçiligiň kynlaşýar.
Azatlyk Radiosy: Diýmek, siz öz ýurduňyzyň bilim sistemasyndan kanagatlanýarsyňyz?
Reza Settarzade
: Doly däl. Başga käbir zatlar bilime täsir edýär. Meniň pikirimçe, “bilim pudagy” islendik ýurtda özbaşyna izolirlenen pudak däl. Oňa täsir edýän başga-da köp sanly faktorlar bar. Syýasy faktor, dini faktor we sosial faktorlar.
Azatlyk Radiosy: Diýmek, siz syýasatyň ýa-da diniň “bilim pulagyna” täsir etmegine garşy-da. Bu örän wajyp mesele. Biz bu baradaky gürrüňe ýene-de dolanarys.
Şol bir soragy özbegistanly Rustam Mardanowdan sorasak. Siz Özbegistanyň bilim pudagy barada näme diýýärsiňiz? Siz ozal birnäçe döwletlerde bolup görüpsiňiz, mugallymçylyk ugrundan magistr ylmy derejäňizi hem Birleşen Ştatlarda alypsyňyz. Şeýle bolsa öz bilim pudagyňyzy Günbataryň bilim sistemasy bilen näderejede deňeşdirip bilersiňiz?
Rustam Mardanow
: Elbetde, Özbegistanyň bilim pudagy dünýä nusga bolup biljek bilim ulgamy däl. Ýöne, meniň çaklaýşym boýunça, özbekleriň bilim ulgamy sowet döwründe regionyň iň bir kabul ederlikli bilim ulgamlaryndan biridi we şol döwürler Sowet Soýuzynyň dürli künjeklerinden gelip, adamlar Daşkentde ýokary bilim alardylar.
Ýöne Sowet Soýuzynyň çökmegi bilen köp sanly bilimli-düşünjeli, sowatly mugallymlar ýurdy terk etdiler. Şeýlelikde ýurduň bilim sistemasy dürli ugurlarda yza tesdi.
Men bir meselede jenap Settarzade bilen ylalaşýaryn, ýagny bilim pudagyny ösdürmek üçin göwnejaý infrastruktura hökmany. Sowet Soýuzynyň çökmegi bilen özbek kitaphanalarynda wagty geçen kitaplar galdy. Adamlar şolar bilen oňuşmaly boldular. Uzak wagtlap şol kitaplar täzelenmedi. Kitaphanalar şol bir durkunda saklanyp galdy. Ýöne häzirki günlerde, wagtyň geçmegi bilen kitaplar täzelenýär.
Indi Özbegistanyň bilim pudagyny Günbatar ýurtlaryň bilim sistemasy bilen deňeşdirenimizde, men bir zady aýdyp bilerin, ýagny, özbekler Günbatar bilen aýakdaş gitmäge synanyşýarlar. Ýöne häli bu güne çenli mekdepler kompýuter enjamlary bilen enjamlaşdyrylanok. Ýa-da bolmasa internet arkaly sapaklar ýola goýlanok. Meniň pikirimçe, şu bellän ugurlarymyň üstünde işlenilmeli we ähli zat nusgalyk bilim sistemalaryna gabat getirilmeli.
Azatlyk Radiosy: Jenap Settarzade siz sözüňiziň barşynda bilim pudagyna täsir edýän käbir faktorlar barada gürrüň etdiňiz. Şol faktorlary has giňişleýin düşündirip bilermisiňiz?
Reza Settarzade:
Meniň pikirimçe, şol agzalan faktorlaryň öňüni almak gaty kyn, hatda mümkin däl. Bu ýagdaý hemme ýurtda diýen ýaly gaýtalanýar. Ýagny, ýurduň sosial we syýasy atmosferasy bilim pudagyna öz täsirini ýetirýär.
Eýranda ýagdaýlar biraz başgaçarak. Men, esasan, ýokary okuw jaýlary barada gürrüň edýärin. Haçan-da siz uniwersitetiň territoriýasyna gireniňizde, ýurduň syýasy atmosferasyny şol ýerde duýup bilýärsiňiz.
Edil özüm barada aýdanymda, men hiç haçan hökümete garşy ýa-da onuň tarapyny tutýan hereketlere gatnaşmadym. Sebäbi, meniň pikirimçe, bilim pudagy syýasatdan, dinden we ş.m zatlardan doly üzňe bolmaly.
Ýöne, başda aýdyşym ýaly, bu örän kyn zat. Meniň pikirimçe, syýasat bilim pudagyny öz täsiri astyna alsa “bilim ulgamy” ýoldan çykýar. Emma gynansagam, men, syýasatdan täsirlenmeýän beýle sistema bardyr öýdemok.
Men ýokary okuw jaýynda wagtym, esasan, saýlawlar döwründe syýasy meselelere goşulan köp sanly talyplary gördüm. Olar beýle etmek bilen özleriniň uniwersitete mäme maksat bilen girendiklerini ýatdan çykarýarlar.
Talyp ýokary okuw jaýyna syýasata gulluk etmek üçin girmeýär. Elbetde, biperwaý bolmaly däl, ýöne meniň pikirimçe, ýokary okuw jaýynda okaýan talybyň iň esasy aladasy onuň okuwy bolmaly.
Azatlyk Radiosy: Eger, aýdaly, hökümet talypdan syýasata gulluk etmegi talap edýän bolsa, onda, siziň pikiriňizçe, näme etmeli?
Reza Settarzade:
Elbetde, şeýle ýagdaýlaram bolup bilýär. Bu meseläniň çöwre ýüzi. Eger şeýle bolýan bolsa, hökümet bolýan ýagdaýlary görmediksirän bolmaly däl. Hökümet ýokary okuw jaýlaryndaky we beýleki bilim we terbiýeçilik edaralaryndaky ýagdaýlara üns bermeli.
Azatlyk Radiosy: Şu ýagdaý Günbatar ýurtlarynda nähili? Mysal üçin, siz häzirki wagtda Täze Zelandiýanyň Wiktoriýa uniwersitetinde “dil we edebiýat” ugrundan kandidatlygyňyzy goraýarsyňyz, ol ýerde ýagdaýlar nähili?
Reza Settarzade:
Täze Zelandiýanyň bilim pudagy barada aýdylanda, elbetde, bu ýeri hem syýasatdan doly üzňe däl. Üzňe bolubam bilmez. Sebäbi syýasat hem ýurduň bir bölegi.
Bu ýerde, umuman, haçan-da talyplar uniwersitetiň gapysyndan içerik ätlänlerinde bir zat öwrenmek we ylma goşant goşmak maksady bilen girýärler. Ýöne Gündogar halklarynyň arasynda, esasanam, ýokary okuw jaýynda okaýan käbir adamlaryň aňynda näme üçin uniwersitetde okaýandyklaryny bilmeýän ýaşlar hem tapylýar.
Belki, bu ýagdaý halklaryň ýaşaýyş endikleri bilen baglanyşyklydyr. Şoň üçinem olar syýasata gulluk edýärler. Ýa-da okuwy bilen ilteşigi bolmadyk zatlar bilen gyzyklanýarlar. Men hemmäni bir aýakdan süremok, elbetde.
Ýöne Günbatarda ýagdaý beýle däl. Bu ýerde talybyň ýokary okuw jaýyna girmeginiň ýeke-täk maksady we sebäbi nämedir bir zatlar öwrenmek bolup durýar. Aýdaly Eýranda bäş ýyllap, alty ýyllap ýokary okuw jaýynda okaýan ýaşlar bar. Olaryň käbiri okuw üçin däl-de, başga zatlara, üýşmeleňlere goşulyşmak üçin okuwa gatnaýarlar.
Eýranly we orta gündogarly talyplar barada aýdylanda, bu ýurtlarda “diplomly adam” diýen sosial bir status bar. Köp adam şol statusa eýe bolmak üçin okuwa girýär. “Diplomly adam” diýen düşünjäni olar ýokary gatlaga degişlilik hökmünde kabul edýärler.
Meniň düşünişim boýunça, Günbatarda ýagdaý beýle däl. Seniň ýokary okuw jaýynda okamagyň seni “ýokary gatlaga” degişli etmeýär. Sen isle kandidatlygyňy gora, ýogsa-da islän ylmy derejäňi gazan, sen ýene-de şol öňki adam.
Aýdaly, mysal üçin, eger-de siz kanditalygyňyzy goraýan bolsaňyz, onda, diýmek, siz kandidatlygyňyzy goraýarsyňyz. Bolany. Bu ýerde “haçanam bolsa bir gün adamlar maňa dosent, doktor, pylankes” diýsinler diýip, kandidatlyk goralmaýar.
Meniň diýjek bolýan zadym, eger-de ýaşlar ýokary okuw jaýyna başga maksatlar bilen girýän bolsalar, onda olar haçanam bolsa bir gün özleriniň bir topar çylşyrymly hysyrdylaryň arasyndadygyny görüp galarlar.
Azatlyk Radiosy: Rustam Mardanow, edil ýaňy jenap Settarzade, Günbatarda talyplar okuwa diňe okuw üçin girýärler diýdi. Siz Birleşen Ştatlarda birnäçe ýyl bolduňyz we şol ýerde magistr derejäňizi aldyňyz? Siz bu diýlen zat bilen ylalaşýaňyzmy?
Rustam Mardanow
Elbetde, ylalaşýan. Syýasat we din hiç haçan “bilim pudagynyň üstünden” agalyk etmelik däl. Olar düýbünden başga-başga “guramalar”. Syýasatçylar bilim ulgamyna mydama-da belli bir derejede goşuljak bolýarlar.
Köp sanly aziýa ýurtlarynda bu ýagdaý şeýle. Özbegistanda syýasatçylar “bilime” has düýpli goşulýarlar. Olar hemme zadyň syýasy hökmürowanlygyň emrine tabyn bolmagyny isleýärler. Olar adamlaryň “syýasy taýdan dogry” zatlary pikir etmeklerini we aýtmaklaryny talap edýärler.
Ynha, bu bolsa adamlaryň ýagdaýlara tankydy göz bilen seredip bilmek mümkinçiligini gysýar. Günbatarda korrupsiýa “ýokary bilim ulgamyny” öz erkine tapyn etmändir. Ynha, biz şu ýagdaýy öwrenmeli.
Aýratynam orta aziýalylaryň arasynda “tanyş-biliş” we “para” gaty ösen. Eger tanşyň bolsa synagdan geçýäň-de, ýokary okuw jaýynyň talyby bolýaň oturyberýäň! Eger-de syýasatçylar meselä şeýle derejede aralaşmadyk bolsadylar, onda korrupsiýanyň azalmagy hem mümkindi.
Azatlyk Radiosy: “Bilim pudagy” nädip nusgalyk bolup biler? Geliň, has anyk gürrüň edeliň! Mysal üçin, mugallym faktory ýa-da okuwçy faktory, okuwçylaryň okuwa höwesliligi bilim pudagynyň ösmegine näderejede täsir edýär?
Reza Settarzade:
Meniň pikirimçe, Rustam örän ähmiýetli meseläni agzady, Ýagny, ýagdaýa “tankydy nazardan” seretmek. Günbataryň bilim sistemasynda okuwça ýagdaýlara “tankydy garaýyşdan” baha berip bilmek öwredilýär. Ýaşlara hemme zady gös-göni şol durşuna kabul etmezligi öwredýärler.
Gündogar halklarynda köplenç okuwçylara, mugallymyň aýdan zatlaryna ynanmaklyk öwredilýär. Şeýle-de mugallyma ýeke-täk maglumat çeşmesi hökmünde garalýar. Ol näme aýtsa, “hökman dogry” diýilýär.
Meniň pikirimçe, biz ilki bilen öz okuwçylarymyza nädip töweregine tankydy göz bilen nazar aýlamagy öwretmeli. Özbaşlaryna pikir etmegi öwretmeli. Sebäbi soňlugy bilen ýaşlar jemgyýetiň doly bahaly agzasy bolýarlar. [Jemgyýetiň ösüşi olaryň ukybyna bagly bolýar.]
Ikinji esasy mesele hem ykdysady faktordyr. Biziň hemmämiz mugallymyň üýtgeşik artykmaç aýlygynyň ýokdugyny bilýäris. Ýaňy käbir ýurtlarda mugallymlaryň ikinji işde işleýändikleri barada özara gürrüň etdik.
Başlangyç we orta mekdepleriň mugallymlarynyň aýlyklary hem üýtgeşik däl. Şu meselä-de ünsi çekmeli. Insfrastrukturanyň hem gowulandyrylmagy ykdysady meseleler bilen bagly.
Ýöne ykdysady meseleler barada gürrüň edilende, býujetden bilim pudagy üçin aýrylýan puly adamlaryň arasynda deň derejede paýlamaly.
Mysal üçin, meniň ülkämde käbir şäherler tutuşlygyna diýen ýaly ünsden düşüpdir. Okuw üçin şertler örän pes. Beýleki bir tarapdan käbir şäherlerde bolsa ýurduň iň ýokary bilimi berilýän okuw jaýlary bar. Şonuň üçin ykdysady çeşmeler hem halka deň derejede paýlanmaly.
Ideal bilim sistemasy barada ýene-de bir zady belläsim gelýär. Ýagny, “okuwçylaryň bilimine baha goýluşy” hem örän aýratyn ähmiýetli meseledir. Eger “baha goýluş sistemasy” oňyn bolmasa, bu wagtyň geçmegi bilen okuwçylary ýadadýar.
Eýranda we käbir Orta Gündogar ýurtlarynda, esasan, okuwçylar baha üçin okadylýar. Okuwçynyň özi hem men nämedir bir zatlar öwreneýin diýip okamaýar. Ol hem diňe baha üçin okaýar. Ene-atalar hem ony şoňa ugrukdyrýarlar.
Meniň pikirimçe, ine, esasy meselerleriň biri hem şu. Täze Zelandiýanyň bilim sistemasy “baha” esasly (maksatly) däl, okuwçyny nämedir bir zatlary öwrenmäge höweslendirýär.
Mysal üçin, men ýaş okuwçy wagtym diňe “oňat baha” almagyň aladasy bilen ýaşardym. Nädip oňat baha alyp, enem-atamy we mugallymlarymy begendirerkäm diýerdim.
Aýdaly, geçilýän temany öwrenmesem, ony ýat tutup, mugallyma gürrüň berip, iň ýokary baha bolan 20-ligi almak üçin güýç sarp ederdim. Ynha, bu ýagdaý hem “huşsuz sowatsyzlygy” döredýär.
Ynha, haçan-da adamlar diňe baha üçin okanlarynda, ýa-da okadylanlarynda olar “tankydy pikirlenmek” ukybyndan mahrum bolýarlar. “Oňat baha” üçin okuwa gidýän okuwçydan “tankydy garaýyşly” okuwçy ýetişdirmek hem örän uzak wagt alýar. Şonuň üçinem bilim sistemasynda “tankydy garaýyşlaryny beýan edip bilýän” okuwçylary ýetişdirmäge has köp üns bermeli.


text:
Dünýä belli argentinaly futbolçy Diýego Maradona öz ýurdunyň ýygyndy komandasynyň baş tälimçisi wezipesinden gider.
Maradonanyň kontraktynyň möhleti hepdäniň şenbe güni tamamlanýar, ýöne ol uzaldylmaz, çünki onuň goýan şertleri kabul ederlik däl diýip, düýn Argentinynyň futbol bileleşigi habar berdi.
Maradona komandanyň tutuş tälimçiler hem tehniki işgärler düzümini dolulygyna saklamagy talap edýär. Emma Argentinynyň futbol bileleşiginiň baştutany Hulio Grondon bilen gepleşikler şowsuz tamamlandy. Taraplar teswirlemeden saklanýarlar.
Argentinanyň milli futbol komandasyna wagtlaýynça Serhio Batista baştutanlyk eder. Ol Argentinanyň ýetginjekler komandasynyň tälimçisidir.


text:
Kosowanyň döwlet garaşsyzlygynyň Balkan regionynda durnuklylygy ornaşdyrandygyny nygtap, ABŞ 8-nji dekabrda BMG-niň suduny Kosowanyň garaşsyzlygyna hormat goýmaga çagyrdy.
Emma Kosowanyň garaşsyzlygyny sorag astynda goýýan Serbiýanyň iň ýakyn ýarany Orsýet bu ýurduň ykrar edilmeginiň beýleki ýaraglanan separatistlere meçew bermeginiň ähtimaldygyny aýdýar.
Serbiýanyň düzüminde bolan Kosowo 2008-nji ýylyň 17-nji fewralynda öz milli garaşsyzlygyny yglan etdi. Şondan bäri 60-dan gowrak ýurt, şol sanda Ýewropa ýurtlarynyň 22-si, Kosowanyň garaşsyzlygyny ykrar etdiler.
Serbiýa Kosowanyň garaşsyzlygy bilen ylalaşman, Gaagadaky Halkara suduna bu iş boýunça diňlenişik geçirmek babatda şikaýat bilen ýüz tutdy.
1-nji dekabrda başlanan bu diňlenişikde çykyş eden Serbiýanyň wekilleri öz garaşsyzlygyny yglan etmek bilen Kosowanyň Serbiýanyň içerki hem halkara kanunlaryny bozandygyny öňe sürdüler.
“Çapraz gelmeýär”
ABŞ-nyň delegasiýasyna ýolbaşçylyk edýän Harold Hongu Kohuň aýtmagyna görä, Kosowanyň Serbiýadan garaşsyz bolmagy halkara kanunlaryna çapraz gelmeýär hem-de bu mesele Halkara sudunyň bu barada öz garaýşyny beýan etmegini talap etmeýär.
Koh halkara kanunlaryna laýyklykda, beýleki bir ýurduň garaşsyzlygyny ykrar edip-etmezlik meselesini her ýurt özbaşdak çözmeli diýýär. Ýagny, bu meselede hiç kim gadagançylyk girizip bilmez, zorluk bilen şol garaşsyzlygy ykrar etdirip hem bilmez diýip, jenap Harold Hongu Koh aýtdy.
Şeýle hem Koh Halkara sudunyň geljek netijesine garamazdan, Belgradyň hiç haçan Kosowanyň garaşsyzlygyny ykrar etmejekdigini birnäçe gezek gaýtalap aýdandygyny ýatlatdy: “Bu suda şikaýat bilen ýüzlenen ýurt suduň çykaran kararyny ykrar etmejegini öňünden aýdýan bolsa, onda şeýle kararyň çykarylmagy nämä gerek? Şonuň üçin biz sudy Kosowanyň garaşsyzlyk meselesini gozgamazlyga çagyrýarys. Ýagny, sud bu mesele boýunça düýpden karar çykarman ýa-da diňe Kosowanyň öz garaşsyzlygyny ykrar etmegi halkara kanunlaryna gabat gelýärmi diýen sowala jogap berip, bu meseläni ýapmaga çagyrýarys.”
1244-nji rezolýusiýa
Orsýet delegasiýasyna ýolbaşçylyk edýän Orsýetiň Gollandiýadaky ilçisi Kirill Geworgan hem 8-nji dekabrda Halkara sudunda çykyş edip, Kosowanyň garaşsyzlygyny yglan etmegi 1999-njy ýylla BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi tarapyndan kabul edilen 1244-nji rezolýusiýasyny bozýandygyny aýtdy.
Şol rezolýusiýa laýyklykda Kosowo BMG tarapyndan wagtlaýyn dollandyrylyp, NATO-nyň ýaranlyk güýçleriniň goragynda bolmaly. Şol wagtlaýyn möhlet geçensoň bolsa, Kosowanyň hukuk durumy babatda Serbiýa bilen gepleşik geçirilip, şol gepleşiklerde gelnen netije BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi tarapyndan makullanylmalydy.
7-nji dekabrda bu mesele bilen bagly çykyş eden Hytaýyň wekili hem Kosowo meselesinde 1244-nji rezolýusiýanyň bozulandygyny aýtdy.
BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik wekili bolan Fransiýa Kosowo bilen bagly geçirilýän bu diňlenişikde şu gün, 9-njy dekabrda, çykyş etmeli. Ondan soň, 10-njy dekabrda, Halkara sudunda Britaniýanyň wekilleri bu mesele bilen bagly öz garaýyşlaryny beýan ederler.
Emma bu ýurtlaryň ikisi hem Kosowanyň garaşsyzlygyny ykrar etdiler. Kosowanyň garaşsyzlyk meselesi boýunça sud diňlenişigi 11-nji dekabra çenli dowam eder diýlip garaşylýar. Emma bu diňlenşigiň netijeleriniň 2010-njy ýylyň dowamynda belli boljakdygy çaklanylýar.


text:
Käbir adamlar türkmen prezidentiniň karary esasynda Beýik Ýeňşiň 65 ýyllygyna gabat uruş weteranlaryna we uruşda wepat bolan esgerleriň yzynda galan aýallara sylaglaryň we gymmatbaha sowgatlaryň berilmegini, her neneňsi hem bolsa, gutlanmaly zat hasaplaýarlar. Ýöne bu ugurdaky syýasatyň birneme üýtgedilmegini isleýän adamlar hem bar.
Prezident G.Berdimuhamedowyň kararynda aýdylmagyna görä, uruş weteranlaryna Türkmenistanyň Sosial üpjünçilik hakyndaky kanuny esasynda ýylda bir gezek degişli şypahanalarda bir aý mugt dynç almaga mümkinçilik berilmeli.
Mundanam başga, türkmen prezidenti uruş weteranlarynyň, olaryň ýanýoldaşlarynyň we uruş ýyllarynda tylda zähmet çekenleriň söweş hem zähmet meýdanlarynda görkezen gahrymançylygyny nazara alyp, 1-nji maýdan olaryň pensiýalarynyň mukdaryny 20 prosent ýokarlandyrmak hakyndaky ýörite karara gol çekdi.
Bu karar esasynda uruş weteranlaryna aýda minimal 522, maksimal 696 manat pensiýa bellenýär. Uruş weteranlarynyň ýanýoldaşlaryna hem tylda zähmet çekenlere bolsa aýda maksimal 638 manat möçberinde pensiýa bellenilýär.
Adamlar hoşalmy?
Türkmenistanly synçy Nurgeldi bu kararyň köp adamlary gaty begendirendigini, ýurtdaky ortaça aýlygy hasaba alanyňda, şeýle-de umumy aýlyk haklaryny göz öňünde tutanynda, munuň ýaşuly nesil üçin-de, olaryň maşgalasy üçin-de uly kömekdigini aýdýar.
Adam hukuklaryny goraýan Türkmen Helsinki fondunyň başlygy Täjigül Begmedowa uruş hem zähmet weteranlarynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini gowulandyrmak üçin ädilen bu ädimiň hakykatdan hem begendirijidigini belläp, ýurt üçin söweşen, zähmet çeken adamlara yzygider hem töwerekleýin kömek edilse has gowy boljagyny öňe sürýär.
«Elbetde, bu gowy karar. Ýöne bular ýaly kömek yzygiderli edilse, şonda has gowy bolardy» diýip Begmedowa aýdýar. Onuň pikirine görä, Türkmenistnda ilatyň, onda-da, ýaşuly nesliň durmuş-ýaşaýyş şertlerini gowulandyrmak üçin aýda-ýylda bir gezek sowgat bermek ýa-da kömek etmek ýeterlik däl.
Şwesiýada ýaşaýan oppozisioner Halmyrat Söýünow Türkmenistanda ilatyň hor ýaşaýandygyna ünsi çekýär.
«Biz türkmen halkynyň soňky iki onýyllykda nähili agyr ýagdaýda ýaşaýanyny bilip otyrys» diýip Söwünow aýdýar. Onuň pikiriçe, sowet zamanynda, nähilem bolsa, uruş weteranlaryna we olaryň yzynda galanlara, şol sanda Owganystanda gulluk eden sowet esgerlerine döwlet tarapyndan yzygiderli kömek berlerdi. Ýöne Halmyrat Söýünow S. Nyýazowyň ýurdy dolandyran ýyllarynda weteranlaryň ýagdaýynyň ýyl-ýyldan agyrlaşandygyny, aýda-ýylda bir atlary agzalaýmasa, olaryň tasdan ýatdan çykarylandygyny aýdýar.
Jomartlygyň adresi üýtgedilse…
Türkmen häkimiýetleri ýurtda emele gelen işsizligiň, korrupsiýanyň we inflýasiýanyň derejesi hakynda anyk maglumatlary çap etmeýärler. Emma synçylar Türkmenistanda işsizligiň giň ýaýrandygyny aýdýarlar.
Oppozisioner Söýünowyň pikirine görä, Türkmenistandaky işsizlik zerarly uruş hem zähmet weteranlarynyň pensiýalarynyň özlerine ýetmeýän, ene-atasy işsiz agtyk-çowluklara harç edilýän halatlary hem az bolmaýar. Şeýle-de ol türkmen häkimiýetleriniň ýurduň gaz eksportundan gelýän girdejileri gerekmejek ýa ikinji, üçünji derejeli dabaralara, konferensiýalara, bahasy çişirilen gurluşyklara sarp etmekde has jomartdygyny, emma ýurt goran gahrymanlara gezek gelende bu häsiýetiň tapdyrmaýandygyny aýdýar.
«Ýurda gaz söwdasyndan gelýän girdejilerden çen tutulsa, uruş we zähmet weteranlaryna 200 manat ýa 70 dollar däl, adam başyna 2 müň, 5 müň dollar sowgat berlende hem gelişmän durmazdy» diýip Söýünow aýdýar.
«Eger şeýdilen bolsa, köpi gidip, azy galan ýaşulular, garry eneler, azajygam bolsa, agtyklarynyň arasynda bol-elin ýaşamaga mümkinçilik alardy we hökümetiň ol adamlaryň öňünde öz perzentlik borjuny bitirdigi bolardy» diýip, oppozisoner belleýär.
Hukuk goraýjy T.Begmedowanyň pikirine görä, Türkmenistanyň uruş we zähmet weteranlarynyňam, ýurduň beýleki raýatlarynyňam sosial-durmuş şertlerini has gowulandyrmak üçin ykdysady mümkinçiligi bar, ýöne ol bu meseläniň çözgüdi baýramçylyklara gabat göz üçin berilýän sowgat-serpaýlarda ýa dabara-şowhunda däl-de, eýsem hakyky syýasy reformalarda diýip pikir edýär.


text:
Tussaglykdaky orsýetli biznesmen Mihail Hodorkowskiniň müň çemesi tarapdary düýn Moskwada proteste çykdy.
Mihail Hodorkowskiý we onuň egindeşi Platon Lebedew ozal salgyt galplyklarynda aýyplanyp, 8 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi. Indi olar millionlarça tonna nebit ogurlamakda hem aýyplanyp, ikinji sud hökümine garaşýarlar.
Moskwanyň sudy şu hepdäniň çarşenbe güni bu iki biznesmeniň işi boýunça höküm çykarar diýlip garaşylýar.
Mihail Hodorkowskiý bilen Platon Lebedewiň goldawçylary düýn Moskwanyň merkezindäki Puşkin meýdançasyna ýygnanyp, bu biznesmenleriň boşadylmagyny we premýer-ministr Wladimir Putiniň işden çekilmegini talap etdiler.
Sankt-Peterburagda hem şular ýaly protest çykyşy gurnaldy we oňa 300 çemesi adam ýygnandy.


text:
Düýn prezident Barak Obamanyň syýasy maslahatçysy Dewid Akselrod Ysraýylyň hökümetiniň Palestina degişli hasaplanylýan Gündogar Iýerusalimde 1müň 600 töweregi jaý gurjakdygyny gaýtadan yglan etmegini ýazgaryp çykyş etdi.
Dewid Akselrod bu dawaly territoriýada täze jaýlaryň gurulmak planyny Ysraýyl bilen Palestinanyň arasyndaky parahatçylyk gepleşiklerine kast ediji çäre diýip atlandyrdy.
Geçen hepde Birleşen Ştatlaryň wise-prezidenti Joe Baýden Ysraýyla sapara baranda, ýurduň premýer-ministri Benýamin Netenýahu Gündogar Iýerusalimde göz öňünde tutulýan gurluşyk planlarynyň togtadylýandygyny yglan edipdi.
Benýamin Netenýahuwyň şol beren wadasyna jogap edibem Palestinanyň häkimiýetleri Ysraýyl bilen parahatçylyk barada göni bolmadak gepleşiklere başlamaga razylyk beripdiler.


text:
Özbegistanda adam hukuklaryny goraýan Horezm welaýat “Najot” guramasynyň şu ýylyň dokuz aýy boýunça geçiren gözegçilikleri Türkmenistanda adam hukuklarynyň bozulan halatlarynyň ençemesini ýüze çykardy. Şol hasabata görä, agzalan döwür içinde Horezm welaýatynyň 167 graždanynyň pasportyna türkmen serhetçileri “Bir ýylyň dowamynda Türkmenistanyň territoriýasyna girmek gadagan” diýen möhüri basypdyrlar.
“Najot” guramasynyň baştutany Haýytbaý Ýakubow Azatlyk Radiosyna häzirki maglumatlaryň diňe sentýabr aýyna çenli döwri öz içine alýandygyny, şu wagt bu sanyň 200-e golaýlandygyny aýtdy.
“Najot” guramasynyň çap eden maglumatyndan şeýle diýilýär:
—Türkmenistandaky garyndaşlarynyňka gelen özbekleri yzarlamak güýçlendi. Horezmli Mätkarim Ýusubow biziň guramamyza şeýle gürrüň berdi: “Men arada ýakyn garyndaşymyňka Daşoguza baryp geldim. Onuň öýünde galmaga mümkinçiligim bolmany üçin, başga biriniň öýünde ýatdym. Serhetçiler meni yzarlapdyrlar. “Näme üçin görkezilen adresde tapylmadyň?” diýip, pasportyma bir ýyllyk gadaganlyk möhrüni basdylar. Men muny hukugymyň bozulmagy hasap edýärin. Siziň adam hukuklary boýunça “Najot” guramaňyzyň üsti bilen öz nägileligimi türkmen häkimiýetlerine bildirmek isleýärin” diýip, Mätkerim Ýusubow aýdy.
“Najot” guramasynyň baştutany Haýytbaý Ýakubow türkmen häkimiýetleriniň dürli bahanalar bilen özbek raýatlaryny ýurtdan çykarýandygyny, ýöne türkmen tarapyndan informasiýa alyp bolmaýandygyny aýdýar:
—Beýle ýagdaýlar barada informasiýa ýok. Ýöne 2005-nji ýylda iki adamyň tussag astyna alnandygyny bilýärin. Ýöne olary hem iki ýyldan soň azatlyga goýberdiler. Ýöne Türkmenistanyň türmelerinde ýüz töweregi özbek graždanynyň oturandygy barasynda maglumat bar.
“Türkmen-özbek, özbek-türkmen serhedinden geçýänler köp sanly býurokratik böwetlere duçar bolýarlar. Bu bolsa serhetýaka söwda urulýan zarbadyr. Graždanlar emigrasiýa, serhet hem gümrük barlaglaryndan geçmeli, ol bolsa gaty köp wagt alýar” diýlip, guramanyň maglumatynda bellenipdir.
Dostluk we goňşuçylyk
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň 2-nji noýabrda geçirilen ýygnagynda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow goňşy ýurtlar bilen serhetleriň dostluk, hoşniýetli goňşuçylyk serhedi bolmalydygyny aýdypdy.
—Eger hakykatdan-da dostluk serhedi boljak bolsa, baryp-gelmäniň möhleti üç gün däl, bir hepde bolmaly. Baýramçylyklarda birek-biregiňkä baryp gelmek ýeňilleşdirilmeli—diýip, Najot” guramasynyň ýolbaşçysy Haýytbaý Ýakubow hasap edýär.
Emma “Najot” guramasynyň ýolbaşçysy Özbegistandan gelin bolup düşenlere Türkmenistanda raýatlyk berilendigini, emma Özbegistanda Türkmenistandan baranlara diňe oturym berilýändigini aýtdy.
Ýakubowyň sözlerine görä, Türkmenistanyň Mary, Ahal, Balkan ýaly serhetden uzakdaky welaýatlaryna barmak üçin özbek graždanlaryna Türkmenistanyň wizasy gerek:
Daşkentde, Türkmenistanyň ilçihanasynyň öňünde wiza üçin hepdeläp garaşmaly bolýar, bu ýerde býurokratik päsgelçilikler gaty köp. Şu meselä-de çözgüt gerek. Türkmenistan bilen Özbegistanyň arasynda gol çekilen 60 töweregi ylalaşykdyr şertnama bar. Ýöne olary ulanmagy taraplar ýa islänok ýa başarmaýarlar. Iki ýurduň graždanlaryna ýeňillik döretmek üçin şol dokumentlere ýaňadan seretmek gerek.
Ýakubowyň sözlerine görä, serhet bilen bagly häzirki dowam edýän kynçylyklarda ýönekeý türkmenleriňem, özbekleriňem günäsi ýok. Kynçylygy çinownikler döredýärler.
—Şonuň üçin iki ýurt uly ýeňillikleri göz öňünde tutýan täze dokumentleri kabul etmeli. Şonda türkmen-özbek serhedi hakyky dostluk serhedi bolar—diýip, adam hukuklary boýunça Horezmdäki “Najot” guramasynyň ýolbaşçysy Haýytbaý Ýakubow Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugyna beren interwýusynda aýtdy.


text:
Owganystanyň polisiýasy ýurduň demirgazygyndaky etrapda “Talyban” hereketi tarapyndan sebite gözegçilik etmek üçin bellenilen gubernatoryň howa zarbasy netijesinde öldürilendigini habar berýär.
Gunduz welaýat polisiýasynyň başlygy Halil Andarabi Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda Mulawi Ahmad Şahyň owgan we Halkara koalisiýa güýçleriniň bilelikdäki geçiren operasiýasy netijesinde öldürilendigini aýtdy.
Andarabiniň aýtmagyna görä, Çardara etrabynyň Nurzaý territoriýasynda geçirlen operasiýalar döwründe Şahyň başga-da iki sany janpenasy öldürilipdir.
Bu waka barada “Talyban” hereketi we NATO-nyň resmileri hiç hili beýanat bilen çykyş etmediler.
Muňa garamazdan, Owganystanyň Içeri işler ministrligi soňky 24 sagadyň dowamynda geçirlen operasiýalarda “Talyban” hereketiniň 11 söweşijisiniň ölendigini mälim etdi.
Ministrlik operasiýalaryň Gunduz, Balh, Kandagar, Uruzgan, Paktika, Hyrat, Gelmand we Nimroz welaýatlarynda geçirilendigini habar berýär.


text:
Adam hukuklaryna gözegçilik edýän guramalar Awstriýanyň prezidentiniň adyna açyk hat ugradyp, onda Heinz Fişere (Heinz Fischere) türkmen prezidenti bilen 12-nji maýda geçirjek gepleşikleriniň dowamynda Türkmenistandaky adam hukuklarynyň ýagdaýyny hem gozgamaga çagyryş edilýär.
Adam hukuklary boýunça düýbi Wenada ýerleşýän “Türkmen inisiatiwasy” we düýbi Brýusseldaky “Halkara hyzmatdaşlygy” guramalarynyň ugradan bu hatynda Türkmenistanyň dünýäniň iň repressiw ýurtlarynyň arasynda agzalýandygy bellenilip, onda prezident Berdimuhamedowyň ýurtdaky adam hukuklary meselelerine garamagy üçin gerekli borçnamalary öz üstüne almagyny gazanmak üçin çagyryş edilýär.
Şeýle-de bu açyk hatda Türkmenistandaky korrupsiýanyň derejesi, resmileriň eden-etdiligi ýaly meseleler hem agzalyp geçilýär.
Adam hukuklaryna gözegçilik edýän toparlar Awstriýanyň daşary syýasatynda adam hukuklary meselesine artykmaçlyk berilýändigine ünsi çekip, prezident Heinz Fişere ýokarky meseleleri prezident G.Berdimuhamedow bilen gozgamaga çagyryş edilýär.


text:
Balkan welaýatynda ilatyň gündelik ýaşaýşynda iň zerur azyk önümleri - şol sanda çörek bilen ilat köpçüliginiň üpjünçiligi nähili?
Döwlet dükanlaryndaky hyzmat bilen telekeçileriň, bazar söwdasynyň arasynda nähili tapawutlar bar?
Döwlet dükanlarynda we bazarlarda satylýan azyk önümleriniň hiline degişli döwlet gulluklary gözegçilik edýärmi?
Ilatyň hil bilen bagly şikaýatlaryna seredilýärmi?
Bular barada Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa Balkanabat şäherinde ýaşaýan graždan aktiwisti Gurbandurdy Durdykulyýew bilen söhbetdeş boldy.
Söhbetdeşligi diňlemek üçin sag tarapdaky audio düwmäni basyň.


text:
Gazagystanyň paýtagty Astanada Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan gazak prezidenti Nursultan Nazarbaýew bilen özara gatnaşyklary maslahat etdiler.
Nazarbaýewiň metbugat gullugynyň berýän maglumatyna görä, türk we gazak prezidentleriniň 16-njy aprelde Astanada geçiren gepleşiklerinde iki ýurduň arasyndaky söwda, ykdysady, inwestisiýa, senagat, transport we medeni ugurlar boýunça gatnaşyklar ara alnyp maslahatlaşyldy.
Şeýle-de, olar halkara we regional meseleler boýunça hem gepleşikleri geçirdiler.
Nazarbaýew duşuşygyň çäginde eden çykyşynda Erdoganyň Gazagystana edýän sapary “biziň gatnaşyklarymyzy täze derejä çykarar” diýdi.


text:
Gazagystanyň paýtagty Astanada polisiýa 30 çemesi ýerli ýaşaýjydan ybarat köpçülikleýin protesti dargatdy. Protestçiler resmi dolandyryjylar tarapyndan konfiskasiýa edilendigi aýdylýan emläkleri üçin maksadalaýyk kompensasiýa talap edýärler.
Jemi 27 adamdan ybarat protestçiler polisiýa tarapyndan tussag edilip, güýç bilen awtobuslara mündürildi we soňra 11-nji aprelde boşadyldy. Protestçileriň 12 sanysy çagalardan ybaratdy.
Protestçiler ýurduň baş prokurory Ashat Dauylbaýew bilen duşuşmagy talap edip, Astananyň baş prokuraturasynyň öňünde ýygnanypdylar.
Protestçiler Astanada Nazarbaýew uniwersitetiniň täze jaýlaryny we beýleki döwlet binalaryny gurmak üçin ulanyljak territoriýadaky jaýlary ýykylyp, hususy mülkleri ellerinden alyndan soň, şäher resmileriniň özlerine ýeterlik kompensasiýa tölemändiklerini aýdýarlar.
Gürrüňi edilýän protestçiler binanyň içinde Dauylbaýewiň wekili bilen duşuşmagy ret edensoň, polisiýa wakanyň bolan ýerine baryp, protestçileri güýç bilen alyp gidýär.


text:
13-nji aprelde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Koreýa Respublikasynda döwlet saparynda bolmagynyň barşynda Aziýa — Ýuwaş ummany teleradiogepleşikler birleşiginiň prezidenti Ço Dae-hýun bilen duşuşyk geçirdi.
Teleradiogepleşikler birleşiginiň ýolbaşçysy pursatdan peýdalanyp, türkmen döwletiniň Baştutanyny Seulda ýokary derejede döwletara gepleşikleriniň üstünlikli geçirilmegi bilen gutlady hem-de ikiçäk duşuşykda köpçülikleýin habar beriş serişdeleri ulgamynda kemala gelen netijeli hyzmatdaşlygyň gyzyklanma döredýän meselelerini ara alyp maslahatlaşmaga döredilen mümkinçilik üçin kanagatlanma bildirdi.
Ço Dae-hýun Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň baştutanlygynda Türkmenistanyň dünýäde sport babatda gazanan uly üstünliklerini belläp, Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň 2017-nji ýylda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny Aşgabatda geçirmek baradaky çözgüdi kabul etmeginiň Orta Aziýa döwletleriniň arasynda ilkinji bolup, sporty giňden wagyz etmäge hem-de halklaryň arasynda dost-doganlyk gatnaşyklaryny pugtalandyrmaga ýardam etjek örän iri sport çärelerini geçirmäge hukuk alan Türkmenistanyň belent halkara abraýynyň aýdyň subutnamasydygyny aýtdy.
Işewürlik we oňyn ýagdaýda geçen duşuşygyň barşynda Türkmenistan bilen Aziýa — Ýuwaş ummany teleradiogepleşikler birleşiginiň Aziada taýýarlyk görmegiň hem-de ony giňden şöhlelendirmegiň çäklerinde hyzmatdaşlygyň geljegi ara alnyp maslahatlaşyldy. Birleşigiň agzalary bolan ýüzlerçe kompaniýalaryň tele we radio ýaýlymlarda türkmen paýtagtyndan täzelikleri, reportažlary Ýer ýüzüne ýaýmaklaryna garaşylýar, olar dünýäniň 62 ýurdunda milliardlarça tomaşaçy üçin habarlary ýetirerler. Mälim bolşy ýaly, bu meseleler eýýäm şu aýyň başynda Aşgabatda geçirilen “Aziada — 2017 we parahatçylygyň bähbidine sporty ösdürmekde Türkmenistanyň orny” atly halkara maslahatynyň hem-de onuň çäklerinde guralan Halkara sport media-forumynda ara alnyp maslahatlaşyldy.


text:
11-nji awgustda Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy, goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow Tagtabazar serhet birikmesiniň we Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugynyň ýörite maksatly polkunyň täze binalar toplumynyň açylyş dabarasyna gatnaşdy, şeýle hem welaýaty durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça alnyp barylýan işler bilen tanyşdy.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow täze binalar bilen tanyşlygy toplumyň birinji bölüminden başlady. Bu ýerde degişli derejedäki gullugy alyp barmak, dynç almak üçin ähli zerur şertler döredilipdir. Şeýle hem döwlet Baştutanymyz Watanymyzyň serhetçileriniň söweşjeň okuw we türgenleşik geçýän otaglary bilen tanyşdy. Olarda hem türkmen halkynyň mähriban topragynyň, bagtyýarlygynyň, parahatçylygynyň goragynda durýan serhetçiler üçin ähli zerur şertler bar.
Bu ýerde Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedowa nobatçy esger otagyň ýagdaýy, gullugyň barşy barada hasabat berdi. Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp hem-de bu ýerde döredilen şertler bilen gyzyklanyp, döwletiň harby gullukçylaryň durmuş we ýaşaýyş şertlerini mundan beýläk-de gowulandyrmak hakynda yzygiderli alada etjekdigini belläp, olara gulluklarynda üstünlikleri arzuw etdi.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gulluk-durmuş maksatly beýleki desgalara tarap ugrady we esgerleriň naharhanasyna, aşhanasyna hem-de çörek bişirilýän ýerine baryp gördi.
Milli Liderimiz bu ýerde gulluk edýän aşpezleriň zähmet şertleri, aşhananyň enjamlaşdyrylyşy, şeýle hem harby gullukçylar üçin niýetlenen tagamlaryň görnüşleri bilen gyzyklandy. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz serhetçileriň gullugy we boş wagtlaryny gyzykly geçirmegi üçin şertleri döretmek bilen birlikde, bişirilýän naharlaryň ähli kadalara laýyk gelmegi hem-de tagamly we peýdaly bolmagy üçin ähli zerur çäreleri görmegi tabşyrdy.
Soňra döwlet Baştutanymyz serhet birikmesiniň täze binalar toplumynyň iň täze tehnologiýalar we ýörite tehnikalar bilen üpjün edilen maglumat merkezine geldi. Bu ýerde oturdylan monitorda enjamyň işleýiş tertibi görkezilýär. Onuň kömegi bilen Döwlet serhediniň serhet birikmesiniň çägine degişli ýerlerine gije-gündizleýin gözegçilik amala aşyrylýar. Bu enjam serhediň ähli çägine wideogözegçiligi amala aşyrmaga we elektron maglumat almaga mümkinçilik berýär. Serhetçileriň ygtyýarynda bar bolan aragatnaşyk serişdeleri we dolandyryş ulgamy Döwlet serhet gullugynyň gözegçilik edýän çäklerinde ýüze çykýan islendik ýagdaýlara gyssagly garşy durmaga mümkinçilik berýär.
Bu ýerde oturdylan enjamyň mümkinçilikleri bilen gyzyklanyp, döwlet Baştutanymyz serhetçileriň döwrebap tehniki serişdeleri dolandyrmagy ussatlyk bilen ele alyşlaryna syn etdi. Serhet gullugynyň ähli bölümleriniň maddy-enjamlaýyn binýadynyň pugtalandyrylmagynyň we şahsy düzümiň hünär derejesiniň ýokarlandyrylmagynyň möhümdigini belläp, milli Liderimiz döwletimiziň şu meselelere mundan beýläk-de aýratyn ähmiýet berjekdigini aýtdy.
Soňra döwlet Baştutanymyz dürli derejedäki dabaralary, jemgyýetçilik-syýasy çäreleri, şeýle hem aýdym-sazly çykyşlary, bäsleşikleri guramak üçin niýetlenen birikmäniň Medeniýet öýüne bardy.
Bu ýerde hormatly Prezidentimiz serhet birikmesiniň we ýörite maksatly polkuň täze binalar toplumynyň ulanmaga tabşyrylmagy mynasybetli Hormatly myhmanlaryň kitabynda ýadygärlik ýazgysyny galdyrdy.
Ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy sowgat hökmünde serhetçileriň ygtyýaryna gelip gowşan ýöriteleşdirilen harby tehnikanyň açarlaryny gowşuryp, döwletimiziň mundan beýläk-de serhet goşunlarynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny berkitjekdigini hem-de harby gullukçylaryň we serhetçileriň gulluk we durmuş şertlerini has-da gowulandyrmak barada yzygiderli alada etjekdigini nygtady.
Serhet birikmesiniň we ýörite maksatly polkuň täze binalar toplumy bir bitewi binagärlik keşbi emele getirmek bilen, häzirki zamanyň şertlerine laýyk derejede gurlupdyr. Onuň aýratyn durmuş üpjünçilik ulgamy, giň eýwanlary, serhetçileriň maşgalalaryna niýetlenen we häzirki zaman mebelleri, durmuş tehnikalary bilen üpjün edilen, otaglarynyň ýerleşdirilişi gowulandyrylan ýaşaýyş jaýlary, hemra aragatnaşyk ulgamlary bu ýerde gulluk edýän serhetçileriň döwrebap gullugyna gönükdirilendir. Binalar toplumynyň ýanaşyk ýerleri göwnejaý abadanlaşdyrylypdyr.
Serhet gullugynyň serkerdeleriniň birnäçesiniň maşgalalary täze öýe göçüp gelmek bagtyna eýe boldular.
Serhet birikmesiniň çäklerinde lukmançylyk merkezi hem hereket edýär. Lukmançylyk merkeziniň otaglary iň häzirki zaman lukmançylyk enjamlary bilen üpjün edilendir. Onda işleýän ýokary hünärli lukmanlar serhetçilere ýokary derejedäki hyzmatlary hödürleýärler.
Mundan başga-da, serhet birikmesiniň we ýörite maksatly polkuň täze binalar toplumynda we onuň çäginde sport zallary we meýdançalary bar. Bu ýerde serhetçi esgerleriň bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmaklary üçin ähli zerur şertler üpjün edilipdir.


text:
Aşgabat, 23.02.2015. «Türkmenportal».
Guzy – 21.03 - 20.04
Hepdäniň Guzylar üçin oňaýly bolmagyna garaşylýar. Özüňiziň ýakyn geljek üçin meýilnamalaryňyzy gizlin saklaň! Goý, bu golaýlaryňyz üçin garaşylmadyk ýakymly täzelik bolsun, özgelere bolsa ony bilmegiň asla geregi hem ýok. Penşenbe hem-de anna günleri işdeşleriňiz ýa-da dostlaryňyz işden soň oturyşmagy, pikir alyşmagy teklip etseler, ondan ýüz öwürmäň! Hepdäniň ahyrynda döredijilik hyjuwyňyz gaýnap-joşar, sizde köp sanly ideýalar dörär.
Öküzçe – 21.04 - 21.05
Öküzçeler üçin bu hepde seýrek asuda hem-de netijeli bolar. Eger batyrgaýlyk we aýgytlylyk görkezseňiz, eýýäm duşenbe gününden köp zatlara ýetişersiňiz. Çarşenbe güni täze habarlary ýygnamak we olary özleşdirmek üçin örän oňaýly. Penşenbede syýahat we gezelenç netijeli bolar. Anna güni ýolbaşçyňyz bilen araňyzy sazlamaga çalşyň! Özüňiziň ugurtapyjylygyňyz bilen köp zady gazanyp bilersiňiz. Dynç günlerini özüňize we maşgalaňyza bagyşlaň.
Ekizekler – 22.05 - 21.06
Ekizeklere hepdäniň başynda öňki eden işlerini seljermek, başdansowmalyk eden ýerlerini düşetmek maslahat berilýär. Size ýetilen sepgitler bilen çäklenmän, öňe hereket etmek gerek. Çarşenbe we penşenbe günleri hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny ýola goýmak, möhüm tanyşlyklary we bilelikdäki işleri işjeňleşdirmek zerur. Size köpçülikde özüňizi görkezmek aňsatlyk bilen başardar. Şenbe güni täzelik etjek bolmaň, duşuşyklary soňa goýuň!
Leňňeç – 22.06 - 22.07
Leňňeç üçin hepde oňaýly bolar. Üstünlikleriň «altyn açary» eliňize düşer, özüňiziň güýç-güýratyňyza ynamyňyz artar. Yhlasly zähmetiňiz ajaýyp miwelerini berip başlar, sylagdyr baýrak almagyň wagty ýetdi. Siziň abraýyňyz ýokary derejede, töweregiňizdäkiler siziň pikirleriňizi diňläp, maslahat sorar. Ýöne men-menlik etmäň, özüňizi salyhatly alyp baryň. Sizde ähli zatlara täzeçe garaýyş we täze ideýalar dörär. Ýakynlaryňyz bilen gatnaşyklaryňyz gowulanar.
Ýolbars – 23.07 - 23.08
Ýolbars üçin bu hepde örän netijeli, wakalara juda baý bolar. Töweregiňizde juda täsin zatlar bolup geçer, hiç zady ünsden düşürmäň, hemme zada ýetişmäge, hemmeler bilen aragatnaşykda bolmaga çalşyň. Näçe işjeň, çakgan hem çeýe bolsaňyz, şonça-da köp iş bitirersiňiz hem-de köp zatlary öwrenersiňiz. Anna güni öwrülişiklerden gorkup, hötjetlik etmejek boluň! Töweregiňizi gurşap alanlaryň akylly maslahatyny diňläň, peýdasy deger.
Gyz – 24.08 - 22.09
Bu hepde Gyzlar üçin birneme çylşyrymlyrak bolar. Duşenbe güni täze meýilnamalara başlamaga howlukmaň, öňden galan işleriňizi tamamlajak boluň! Çarşenbe güni gijä galmazlyk, aýratynam işe öz wagtynda ýetişmek möhüm. Penşenbe güni haýal-ýagallyk etmän, aýgytly herekete geçmek maslahat berilýär. Bu hepdede siz durmuşyňyzy çylşyrymlaşdyrýan zatlardan saplanmak üçin güýç sarp etmeli bolarsyňyz. Şenbe güni dostlar bilen duşuşyk netijeli bolar.
Terezi – 23.09 - 22.10
Tereziler üçin şu hepdede täze mümkinçilikler açylar, size ýagdaýlary gowy seljermek örän zerur. Işiňiz hem maddy, hem ruhy kanagatlanma bagyşlar. Çarşenbe güni iş sapary, şeýle-de göwün açyjy gezelenç peýdaly bolar. Döredijilikli işleseňiz üstünlik gazanarsyňyz. Wezipe basgançagynda ýokary göterilmek özüňize bagly, täze işleriňiz we başlangyçlaryňyz bilen ýolbaşçyňyzyň ünsüni çekiň! Dynç günleri ýakynlaryňyz bilen tersleşmejek boluň!
Içýan – 23.10 - 21.11
Içýanlara bu hepdede öz güýjüne laýyk iş bilen meşgullanmak maslahat berilýär. Köp zada güýjüňiziň ýetmezligi mümkin. Üstünlikleriňiz kynçylyklary näderejede ýeňip geçişiňize bagly bolar. Çarşenbe güni köpden bäri ynjalyk bermeýän meseläniň çözgüdini taparsyňyz öz saglygyňyz barada aladalanmagyň, diş lukmanyna görünmegiň gerek bolmagy mümkin. Hepdäniň ahyrynda ähli kynçylyklar aradan aýrylar. Şenbe güni dostlar bilen duşuşyk göwnüňizi açar.
Keman 22.11 - 21.12
Keman şlaryň bu hepdede gahar-gazaba münmegi mümkin. Şonuň üçin ýyldyzlar olara öz duýgularyny birneme «jylawlamak» gerekdigini duýdurýarlar. Bu olara wakalary duşdan geçirmezlik, olary üns merkezinde saklamak üçin zerur. Penşenbe güni iş babatda gyzykly teklip ediler. Hepdäniň ikinji ýarymynda keýpiňiz göteriler. Özüňiziň iň bir bolgusyzja zatdanam gowy zady döredip bilýändigiňizi unutmaň! Dynç günleri maşgalaňyz bilen dynç alyň!
Owlak – 22.12 - 20.01
Owlaklar bu döwürde özleriniň şahsy durmuşyny gowulandyryp bilerler. Siz adamlara we öz duýgularyňyza ynanyň. Işde özüňiziň çalşyp bolmaýan işgärdigiňizi daşyňyzdakylara ýeňillik bilen subut edersiňiz. Ýöne size men-menlik etmezlik maslahat berilýär. Käbir ýagdaýlarda okgunly herekete geçiň, ýöne güýjüňizi hem aýaň! Meseleleri oňyn çözmekde guramaçylyk, oýlanyşyklylyk we ätiýaçlylyk kömek eder. Iş bilen dynç alşy utgaşdyrsaňyz kem bolmaz.
Gowa – 21.01 - 19.02
Gowalara bu hepdede ýagdaýlary dogruçyl kesgitläp, öz mümkinçiliklerini ölçerip-dökmek, işde eginlerine artykmaç ýük almazlyk gerek. Bir wagtda birnäçe işi birden bitirjek bolmaň. Uka, dynç alşa, gezelenje we maşgala gatnaşyklaryna, çagalara güýmenmäge hem wagt galdyrmalydygyny ýatda saklaň! Anna güni ykbalyň täze dost bagyşlamagy mümkin. Çakylykdan ýüz öwürmäň, size ýürekdeş dost, gowy gürrüňdeş garaşýar.
Balyk – 20.02 - 20.03
Balyklara bu hepdäniň başyndan gaharjaň häsiýetli, durmuşa ýakymsyz garaýyşly adamlardan çetde durmak maslahat berilýär. Ýogsa şeýle adamlaryň ýaramaz täsirine düşmegiňiz mümkin. Çarşenbe güni täze girdejili işiň ýa-da gysga wagtlaýyn goşmaça zähmet hakynyň teklip edilmegi mümkin. Öz-özüňizi diňläň, içki pikiriňiz sizi aldamaz. Işdeş ýoldaşlaryňyzdan öňe saýlanjak bolmaň, olar bilen aýakdaş hereket ediň! Penşenbe gününden başlap iş sapary we syýahat oňaýly bolar.


text:
Çehiýanyň daşary işler ministri Karel Şwarsenberg jemgyýetçilik çärelerinde köp irkilýär. Hatda “Kamikaze” kokteýlini öndürýän firma hem onuň syýasy çekişmede uklap galyşyny görkezýän suratyny özüniň reklamalarynyň birinde "Aýak üstünde köpräk dur!" şygary bilen ulanmaga synanyşypdy. (Emma ol başa barmady).
Geçen ýylyň sentýabrynda Belgradda geçirilen howpsuzlyk forumynda hem onuň irkilip oturyşy fotožurnalistleriň gözlerinden sypmandy
.
Indi başga bir wideo 5-nji iýunda Çehiýanyň parlamentiniň aşaky öýünde deputat Deýwid Rat çykyş edýän mahaly 75 ýaşly Şwarsenbergiň yzly-yzyna ymyzganyşyny görkezýär. Rat 7 million kron ($338,000) para alanlykda aýyplanýar.
Bu klipde Şwarsenbergiň kellesi ýuwaşlyk bilen stola tarap gaýdýar, soňra oýanýar. Soňra ol oýaly-ukuly halda ýene gapdala agyp, ekrandan ýitip başlaýar. Rat bolsa yzyndaky komediýadan bihabar çykyşyny dowam etdirýär.
Möhüm çykyş mahalynda daşary işler ministri gözlerini açyp, diňläp oturyp bilenok welin, Çehiýada korrupsiýa beýle adaty zatmyka?
“Transparency International” guramasynyň ýyllyk görkezijilerinde Çehiýa 183 ýurduň arasynda 57-nji orny eýeledi. Hatda bir agentlik Praga gelýän syýahatçylar üçin “korrupsiýa gezelenjini” hem gurnaýar
.
Bularyň hem üstesine, Şwarsenberg 2013-nji ýylda geçiriljek saýlawlarda prezidentlige dalaş etmekçi.
Prezidentlikde ýürek gysgynç oturylyşyklaryň, soňy gelmeýän çykyşlaryň, ukyňy tutdurýan baýrak gowşuryş dabaralarynyň ýokdugy hem gowy zat.


text:
Anna güni Gurbanguly Berdimuhamedowyň inagurasiýa dabarasynyň yzy bilen, dünýäniň dürli ýurtlarynyň liderleri ony ikilenji möhlet prezidentlige saýlanmagy bilen gutladylar.
G.Berdimuhamedowy telefon arkaly gutlan prezidentlerdem birem Türkiýäniň prezidenti Abdylla Gül boldy. Bu gürrüňdeşlikde iki ýurduň liderleri Türkmenistan bilen Türkiýäniň gatnaşyklarynyň möhüm ugurlary barada-da pikir alyşdylar.
Telefon gürrüňdeşliginde Abdylla Gül prezident Berdimuhamedowy şu üstümizdäki aýda Türkiýä sapara çagyrdy. Berdimuhamedowyň bu çakylygy kabul edendigi we indi diplomatik ýollar arkaly saparyň anyk günleriniň kesgitlenjekdigi habar berilýär.
Anna güni Özbegistanyň, Azerbaýjanyň, Belarusyň we Ukrainanyň prezidentlerem
G.Berdimuhamedowyň prezidentlige kasam edişlik pursady. Aşgabat, 17-nji fewral, 2012.
Gurbanguly Berdimuhamedowy telefon arkaly gutladylar.
Mundan daşary, şol gün asly türkmenabatly (ozalky Çärjew), Orsýetiň uçar sürüji-kosmonawty we gahrymany Oleg Kononenkonyň hem kosmos gämisinden prezident Berdimuhamedowy wideo ýüzlenme arkaly gutlandygy habar berildi.
Kononenkonyň kosmosa amala aşyran ozalky, ilkinji uçuşynyň yzýany prezident Berdimuhamedow oňa “Prezidentiň ýyldyzy” ordenini gowşurypdy.
O.Kononenkonyň kosmosda uçuşda ýören ýerinden Berdimuhamedowa eden wideo gutlagynyň ýazgysynyň türkmen telewideniýesinde-de görkezilendigi habar berilýär.


text:
Şu gün Birleşen Milletler guramasynyn Owganystandaky ýardam programmasynyň başlygy Kaý Eýde geljek aý bu ýurtda geçiriljek prezidentlik saýlawlaryna talyp söweşijileriniň päsgel bermek howpunyň bardygyny aýdyp, bu baradaky aladasyny mälim etdi.
Hususan-da, ol Owganystandaky talyplaryň abandyrýan howplaryndan heder edip, adamlaryň ses bermäge gatnaşmakdan çekinmekleriniň mümkindigini aýtdy. Bu wakalaryn fonunda bolsa, şu gün prezidentlige dalaş etjek esasy kandidatlardan biri Abdullah Abdullanyň saýlaw kampaniýasynyň menejerine garşy amala aşyrylan hüjümde ol ýaralanyp, onuň sürüjisi öldi.
Hepdäniň bazar güni prezidentlige kandidatlardan ýene birine ýaragly adamlar tarapyndan hüjüm edildi. Ýöne onda hiç hili adam ýitgisi bolmady.
Bu soňky wakalar 20-nji awgustda geçiriljek prezidentlik saýlawlarynda howpsuzlygy üpjün etmek meselesi bilen baglanyşykly aladalary has-da artdyrdy.


text:
Moskwanyň aşa milletçi toparlarynyň Orsýetiň kawkazly musulman wekillerine garşy hereketlere geçmäge eden çagyryşlaryndan howatyrlanyp, düýn Moskwanyň “OMON” gullugy şäheriň käbir böleklerini böwetledi.
“Bikanun migrasiýa garşy hereket” atly guramanyň agzalary Moskwanyň ähli zenanlaryny we çagalaryny öýde galmaga, şeýle-de ähli erkeklere ýaraglanyp, çarşenbe güni ýygnanmaga çagyryş edipdi.
Düýn Moskwanyň “Maneznaýa” meýdançasyna we “Kiewskiý” otly duralgasyna ýygnanan agressiw meýilli protestçileriň bir topary tussag edildi.
Şu aý Moskwanyň “Spartak” futbol komandasynyň bir janköýeriniň öldürilmegi Moskwada etniki çaknyşyklara sebäp boldy.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama respublikanlaryň we demokratlaryň ýyl ahyrlamazyndan öň «Yslam döwletiniň» jeňçilerine we ebola keseline garşy göreş üçin goýberilmeli maliýe serişdelerini tassyklamagyny sorady.
Obama 7-nji noýabrda Kongresiň iki palatasynyň agzalaryndan özüniň Yrakdaky we Siriýadaky YD jeňçilerine garşy operasiýalar üçin soraýan 5.6 milliard dollar talabyny goldamagy haýyş etdi.
Bu serişdeler Yraga goşmaça iberiljek 1500 esger üçin harçlanmaly 1.6 milliard dollary hem öz içine alýar.
Obama Yraga goşmaça ýerleşdirilmeli esgerler baradaky karara 7-nji noýabrda geldi. Bu esgerler Yrakda hökümet güýçlerine we kürt peşmergesine tälim berýän amerikan harbylarynyň sanyny 3100-e ýetirer.
Şeýle-de Obama ebola keseline garşy göreş üçin 6.1 milliard dollar soraýar.


text:
25-nji iýulda Yragyň Diyala welaýatynda janyndan geçen hüjümçi howpsuzlyk geçelgesiniň golaýynda içi partlaýjy serişdeli ulagyny partladyp, azyndan 11 adamyň ölümine sebäp boldy, diýip resmiler aýtdylar.
Hökümet resmileriniň aýtmagyna görä, Bagdatdan demirgazyk-günbatarda ýerleşýän Hales şäheriniň girelgesinde bolan partlama zerarly azyndan 30 adam ýaralandy.
Hüjümiň jogapkärçiligini hiç kim öz üstüne almady, emma Yrakda terrorçy hüjümleri “Yslam döwleti” (YD) atly terrorçy topar ýygy-ýygydan amala aşyrýar.
YD Yragyň hökümet güýçleriniň Mosul şäherini gaýdyp almak ugrunda alyp barýan söweşlerinde soňky wagtda ýitgi çekýär.


text:
29-njy iýunda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Ermenistan Respublikasynyň Prezidenti Serž Sargsýanyň arasynda telefon arkaly söhbetdeşlik boldy.
Dostlukly döwletiň Baştutany pursatdan peýdalanyp, türkmen Liderini doglan güni bilen tüýs ýürekden gutlady hem-de bagt, uzak ömür we ähli asylly başlangyçlarynda täze uly üstünlikleri tüýs ýürekden arzuw etdi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow gutlaglar we hoşniýetli sözler üçin minnetdarlyk bildirip, soňky ýyllarda ösüşinde hil taýdan täze depgine eýe bolan türkmen-ermeni gatnaşyklarynyň netijeli häsiýetini nygtady.
Türkmenistanyň we Ermenistanyň Baştutanlary söhbetdeşligiň barşynda döwletara gatnaşyklarynyň ýokary derejesini kanagatlanma bilen belläp, gazanylan ikitaraplaýyn ylalaşyklaryň durmuşa geçirilişi hem-de dürli pudaklarda netijeli özara gatnaşyklary giňeltmek üçin bar bolan mümkinçilikler babatda hyzmatdaşlyk etmegiň ileri tutulýan meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar. Şunuň bilen baglylykda, iki ýurduň uzakmöhletleýin bähbitlerine kybap gelýän özara peýdaly söwda-ykdysady hyzmatdaşlygyny ösdürmek üçin amatly mümkinçilikleriň bardygy bellenildi.
Şunuň bilen birlikde, söhbetdeşler Türkmenistanyň hem-de Ermenistanyň halklarynyň arasynda gadymy dostluk we özara düşünişmek gatnaşyklaryny pugtalandyrmaga ýardam berýän medeni-gumanitar hyzmatdaşlygynyň ähmiýetli ornuny nygtadylar.
Taraplar özara gyzyklanma döredýän sebit we halkara häsiýetli wajyp meseleleriň birnäçesi boýunça pikir alyşdylar. Türkmen Lideri şu ýylyň ýurdumyz üçin hemişelik Bitaraplyk derejesine eýe bolmagynyň 20 ýyllygy bilen alamatlanandygyny aýdyp, Ermenistan Respublikasynyň Baştutanyny bu şöhratly senä bagyşlanan Halkara maslahatyna çagyrdy.
Telefon arkaly söhbetdeşligiň ahyrynda Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Serž Sargsýan iki tarapyň hem hoşniýetli erkine, özara hormat goýmak we netijeli hyzmatdaşlyk etmek ýörelgelerine esaslanýan däp bolan dostlukly türkmen-ermeni gatnaşyklarynyň yzygiderli ösdüriljekdigine ynam bildirdiler.
Hoşlaşanlarynda iki ýurduň Liderleri birek-birege saglyk we üstünlik, Türkmenistanyň we Ermenistanyň halklaryna bolsa parahatçylyk, rowaçlyk we gülläp ösüş baradaky arzuwlaryny aýtdylar.
Telefon arkaly söhbetdeşlik ermeni tarapynyň başlangyjy boýunça geçirildi.


text:
Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin ýurduň 2012-nji ýyldaky prezidentlik saýlawlaryna gatnaşmak ähtimallygyny aradan aýyrmaýandygyny aýtdy.
Mundan ozal prezident Dmitriý Medwedew hem saýlawlarda öz kandidaturasyny goýup-goýmajakdygy baradaky kararyny ýakynda yglan etjekdigini duýdurypdy.
Premýer-ministr Putin žurnalistleriň öňünde çykyş edip, saýlawlara kandidatlyk meselesiniň juda ir orta atylmasy, hökümetiň gündelik durmuşyny bozup biljekdigini duýdurdy.
"Saýlawlara çenli ýene-de bir ýyl töweregi wagt bar. Bu saýlawlaryň daşyndaky alňasama işiň kadaly gurnalmagyna oňaýsyz täsini ýetirýär” diýip, premýer-ministr Putin çykyş etdi.


text:
Şenbe güni Siriýanyň döwlet telewideniýesi ýurduň paýtagty Damaskda näbelli ýaragly adamlaryň goşun generaly Issa al-Kawlini öldürendiklerini habar berdi.
Munuň özi Siriýada geçen ýylyň martynda halk demonstrasiýalarynyň başlanaly bäri ilkinji gezek ýokary derejeli harby ofiseriň öldürilmegi hökmünde alamatlandy.
Bu wakanyň fonunda şenbe güni BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Mun Siriýanyň Aleppo şäherinde janyndan geçen hüjümçiniň amala aşyran partlamasy bilen baglanyşykly wakany ýazgaryp çykyş etdi.
Anna güni amala aşyrylan şol ulag partlamasynda 28 adam ölüp, 235 töweregi adam ýaralandy.


text:
Buldozer. Galam. Radio. Gurhan... Ynha, şeýle zatlar Owganystanda prezidentlige dalaş edýän dalaşgärleriň saýlap alan nyşanlarydyr.
5-nji aprelde geçiriljek prezidentlik saýlawlarynda çykyş edýän dalaşgärleriň özboluşly nyşanlary bar. Adamlaryň ses bermek üçin ulanjak kagyzlarynyň arkasynda agzalan nyşanlar we 10 sany dalaşgärleriň atlary hem-de suratlary goýlar. Şeýlelikde, şol suratlara we nyşanlara seredip, adamlaryň olaryň birden-birine ses bermek mümkinçiligi bolar.
Şeýle çäreleriň görülmeginiň düýp sebäbi aglaba bölegi okap-ýazmaga ukyby bolmadyk 15 million owgan saýlawçylarynyň işini ýeňilleşdirmekdir. Owganystanda ses bermäge hukugy bolan adamlaryň bary ýogy diňe 39 göterimi sowatly.
Owganystandaky “Garaşsyz saýlaw komiteti” köp sanly dalaşgärleriň çykyş etmeginiň ahmaldygyny göz öňünde tutup, 2004-nji ýyldan bäri saýlawlarda şeýle nyşanlaryň ulanylmagyny ýola goýdy.
(Bu ýagdaý Pakistanda geçen baharda bolan saýlawlarda käbir problemalaryň ýüze çykmagyna getirdi. Şonda dalaşgärler özleri üçin bellenen nyşanlar sebäpli nägile boldular. http://www.rferl.org/content/pakistan-elections-ballot-symbols/24785036.html.)
Muňa garamazdan, Owganystanyň “Garaşsyz saýlaw komiteti” 17 sany dalaşgäriň adyny sanawdan çykardy we 22-nji oktýabrda 10 adamyň prezidentlige dalaş edýändigini yglan etdi.
Saýlaw kagyzlaryna dalaşgäriň maglumatlaryny we nyşanyny goýmak çäresi diňe bir prezidentlik saýlawlarynda amala aşyrylman, eýse 5-nji aprel güni prezident saýlawy bilen bir günde geçiriljek welaýat saýlawlarynda-da şeýle nyşanlar ulanylar. Dalaşgärler özlerine hödürlenýän üç nyşandan birini saýlamaly bolarlar. Jemi 5.000-den hem köp nyşan ulanylýar. Olaryň arasynda dürli predmetlere duşmak bolar, meselem; zeňňi, telewizor, konus şekilli buz gaýmak, tigir we ş.m.
Buldozer
Prezident saýlanmagy umyt edýän, ozal Gandagar we Nangarhar welaýatlarynyň häkimi bolup işlän Gul Aga Şerzai öz lakamy bilen adybir predmeti, ýagny buldozeri özüne nyşan hökmünde saýlap aldy. Ol özüniň berk talap ediji häsiýeti bilen abraý alyp, şeýle lakama eýe bolupdy.
Ol Nangarhar welaýatynda häkim bolup işlän döwründe gysga wagtyň içinde welaýaty infrastruktura taýdan ösdürdi. Ol welaýatda ýanýodaly ýol gurluşygynyň depginini güýçlendirdi, şäher merkeziniň köçelerinde gün energiýasy bilen işleýän çyralary oturtdy we welaýat merkezi Jelalabatda ýerleşýän prezident köşgüniň binasynynyň durkuny täzeletdi.
Adalat terezisi
Ady belli jyhadçy Gulbeddin Hikmetýaryň batutanlyk eden ”Hezb-e Islami” toparynyň esasy agzalarynyň biri Kutbuddin Helal nyşan hökmünde adalaty alamatlandyrýan terezini saýlap aldy.
Onuň saýlan nyşany ünsi çekýär. Hikmetýar we onuň agza bolan ”Hezb-e Islami” topary terrorist hökmünde Waşingtonyň gara sanawyna düşüpdi. Agzalýan topar häzirki wagtda Owganystanyň howpsuzlyk gulluklaryna we ýurtdaky halkara güýçlere garşy söweş alyp barýar. Şeýle hem bu topar 1990-njy ýyllarda bolan graždanlyk urşunda adam hukuklaryny kemsitmekde aýyplanýar.
Gurhan
Ozal maliýe ministri we Bütindünýä bankynyň hünärmeni bolup işlän Aşraf Gani Gurhany özüne nyşan hökmünde saýlap alypdyr.
Onuň näme sebäpden Gurhany saýlandygy belli däl ýöne Günbatarda bilim alan tehnokrat saýlawçylara özüniň dini tarapyny görkezmek islän bolmagy ahmal. Owganystana dünýäniň iň dini we konserwatiw ýurtlarynyň biri hökmünde garalýar. Owganystanyň käbir raýatlary Aşraf Ganiniň Günbatar bilen ilteşiginden habarly bolmagy ahmal.
Ýagdaý şeýle bolsa-da, Gani soňlugy bilen özüne başga nyşan saýlamaly bolar diýip çak edilýär. Ozalky tejribelere salgylanyp aýdanymyzda, medeni, dini we taryhy nyşanlary saýlamak dalaşgärlere maslahat berilmeýär. Sebäbi eger şeýle edilen ýagdaýynda “bu adalatsyz saýlawlara getirmegi mümkin” diýilýär.
Owganystanyň baýdagy
Abdul Rasul Saýýaf Müsürde tälim-terbiýe alan dindar adam hökmünde tanalýar. Ol 1980-nji ýyllarda Sowet Soýuzy Owganystana çozanda, ”Al-Kaýdanyň” adamlaryny, şol sanda Osama bin Ladini ýurda getirip, meşhurlyk gazanypdy.
Ol Owganystanyň baýdagyny özüne nyşan hökmünde saýlap aldy. Belki onuň bu hereketiniň aňyrsynda özüniň milletçi duýgularyny halka görkezmek hyjuwy ýatandyr. Şeýle etmek bilen ol Günbatar bilen ilteşikli hasaplanýan dalaşgärlerden üstün çykmakçy bolýandyr.
Ýöne ol hem soňlugy bilen öz saýlan nyşanyny çalyşmagy ahmal sebäbi baýdak hem Owganystanyň döwlet nyşanydyr.
Galam
Häzirki prezident Hamit Karzaýyň agasy Kaýum Karzaý özüniň nyşany hökmünde galamy saýlap aldy.
Kaýum hem esasy tehnokratlardan biri bolup, ol Birleşen Ştatlarda bilim aldy. Ol bilim ulgamyny kämilleşdirmegiň ýurdy bagtyýar geljege atarjakdygyna ynanýar we bu meseläniň üstünde köp durýar.
Kitap we ruçka
Ozal daşary işler ministri bolup işlän Abdullah Abdullah hem öz gezeginde “bilim ulgamy” bilen baglanyşykly predmeti özüne nyşan hökmünde saýlap aldy.
Abdullah käri boýunça göz lukmany bolup işleýär we ol 2009-njy ýylda geçirilen saýlawlara-da gatnaşypdy. Abdullah hem köplenç bilim pudagyny kämilleşdirmegiň ähmiýeti barada çykyş edýär.
Bugdaý
Ozal maliýe ministri bolup işlän Hedaýat Amin Arsala rysgalyň, bereketiň alamaty bolan bugdaýy öz nyşany hökmünde saýlap aldy. Birleşen Ştatlarda bilim alan Arsala käri boýunça söwda ugrundan ykdysadyýet hünärmenidir. Onuň saýlap alan nyşany agzalýan dalaşgäriň ykdysadyýet taýdan näderejede kämildigini görkezmek üçin ýörite saýlanan bolmagy ahmal.
Parahatçylyk
Ozal goranmak ministri bolup işlän Abdul Rahym Wardak, bu wezipeden boşansoň, prezidentiň howpsuzlyk ugrundan maslahatçysy bolup işläpdi. Ol yslamdaky “parahatçylyk” nyşanyny özi üçin saýlap aldy.
Ganat kakyp uçup barýan kepderi Wardagyň saýlan nyşanynyň düýp özenidir. Kepderiniň töwereginde bolsa iki sany gylyjyň suraty bar. Onuň nyşanynda “Alla beýikdir” diýen ýazgy bar.
1980-nji ýyllarda Sowet Soýuzy Owganystana çozanynda, Wardak käbir jyhadçy toparlara baştutanlyk edýärdi we ol Owganystanyň kommunistik režiminiň tarapdarlary hem-de sowet goşunlary bilen söweşipdi.
Radio
Ozal daşary işler ministri bolup işlän Zalmai Rasulyň radiony özüne nyşan hökmünde saýlap almagy köpleri geň galdyrdy. Rasul uzak wagtlap prezidentiň maslahatçysy bolup işläpdi. Belki, ol radionyň üsti bilen owgan halkyna gol uzatmak isleýändir!
Parahatçylyk gögerçinleri
Şazada Muhammet Nader Naim öz nyşany hökmünde üç sany gögerçini saýlap alana meňzeýär. Gögerçin parahatçylygyň nyşanydyr. Ýöne aýratyn bir bellärlikli ýagdaý bar, ol hem – agzalýan kepderileriň garyn böleginiň gara reňkde bolmagydyr. Naim ozalky patyşa Zäher Şanyň agtygydyr. Ol 2007-nji ýylda Kabulda aradan çykan ozalky hökümdaryň ýakyn kömekçisidi.


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow 6-nji noýabrda TOPH, Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisiniň Türkmenistanyň içinden geçýän böleginiň gurluşygyna başlamak baradaky karara gol çekdi.
Bu iş, şeýle-de geçirijiniň kömekçi ýerüsti ulgamlarynyň taslamalaryny düzmek “Türkmengaz” we “Türkmennebitgurluşyk” döwlet konsernlerine tabşyryldy.
Gurluşyk işlerine 2015-nji ýylyň dekabr aýynda başlap, ony 2018-nji ýylyň dekabrynda ulanmaga doly taýýar edip tabşyrmak bellenildi diýip, habarda aýdylýar.
Azatlyk Radiosy bu barada Owganystanyň Kabul uniwersitetiniň Ykdysadyýet boýunça fakultetiniň mugallymy Täçmuhammet Akbar bilen söhbetdeş boldy.


text:
Yragyň günbataryndaky al-Bagdady şäherçesiniň ýerli polisiýa başlygy “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileriniň 45 adamy otlap öldürendigini habar berýär.
Bu çäräniň näme sebäpden amala aşyrylandygy henize çenli nämälim bolup, polkownik Kasim al-Obeýdiniň 17-nji fewralda beren maglumatyna görä, ol wakada pida bolan käbir adamlaryň ýurduň howpsuzlyk güýçleriniň agzasydygyna ynanýar.
Şeýle-de, ol howpsuzlyk işgärleriniň we ýerli resmileriň maşgalalarynyň ýaşaýan ýaşaýyş jaý giňişliginiň häzirki wagt howp astyndadygyny aýdyp, Yragyň hökümetinden we halkara jemgyýetinden ýardam sorady.
Gürrüňi gidýän sebitde aragatnaşyk ulgamynyň pesdigi we çaknyşyklar sebäpli bu maglumaty henize çenli tassyklatmak başartmady.
Şol bir wagtyň özünde geçen hepde “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileri “Ain al-Asad” howa bazasynyň golaýyndaky al-Bagdadi şäherçesiniň birnäçe sebitlerini ele salypdylar.


text:
Moldowanlar prezident saýlawlarynyň ikinji tapgyrynda, ýurduň Orsýete ýa Ýewropa Bileleşigine ýakynlajagyny aňlatjak aýgytly saýlawda ses berýärler.
Sosialist partiýanyň lideri we kommunist hökümetiň söwda ministri bolan Igor Dodon geçen aýdaky saýlawlaryň birinji tapgyrynda ikinji bolan Maia Sandudan 10 dereje öňde geldi. Emma ol sesleriň aglaba köplügini gazanyp bilmedi we 13-nji noýabrdaky ikinji tapgyr bäsleşige çykmaly boldy.
Bütindünýä bankynyň ozalky ykdysatçysy we bilim ministri Sandu Ýewropa Bileleşigi bilen has ýakyn gatnaşyk gurmaga çagyrdy we Moldowanyň esasy energiýa üpjünçisi bolan Orsýet bilen ykdysady ýakynlaşmanyň howpludygyny duýdurdy.
Ol Kişinýowda ses bereninden soň, "Men medenilige, hakykata, dogruçyl işe, bilime we mertebä ynanýan adamlar üçin ses berdim" diýdi.
Dodon 13-nji noýabrda Kişinýowda ses bereninden soň, özüniň «birleşen, garaşsyz we özygtyýarly» Modowa üçin, «Moldowa respublikasyny ýykmak isleýänleriň bolsa garşysyna» ses berendigini aýtdy.
"Moldowadaky durmuş-ýaşaýyş çekip-çydar ýaly bolmady, biziň Orsýet bilen hyzmatdaşlygymyz weýran edildi, biz ägirt uly bazary ýitirdik" diýip,Dodon golaýda sözlän kampaniýa sözünde aýdypdy.
Men medenilige, hakykata, dogruçyl işe, bilime we mertebä ynanýan adamlar üçin ses berdim.
Dodon ýurduň Ýewropa bilen integrirlenmek hereketini, şol sanda 2014-nji ýylda baglaşylan taryhy assosisiýa şertnamasyny yzyna dolamak isleýär. Orsýet şonda bu şertnamanyň baglaşylmagynaberk garşy durupdy.
Bu saýlaw 1997-nji ýyldan bäri, prezidentiň parlament tarapyndan däl-de, milli saýlaw esasynda seçilýän ilkinji saýlawy bolup durýar.
Pikir soraýyşlar Dodonyň ikinji tapgyr saýlawda Sandudan 8-10 dereje öňde barýandygyny görkezdi.
Ses berişlik ýurduň 1,981 saýlaw uçastogynda ýerli wagt bilen ir sagat 7-de başlandy. Daşary ýurtlarda hem onlarça saýlaw uçastogy açyldy.
Saýlaw resmileri ses berişlik başlananyndan alty sagat soňra saýlawlara gatnaşygyň 30 prosent bolandygyny aýtdylar.
Saýlaw prosesine gözegçilik etmek üçin ýüzlerçe halkarasynçysy Moldowa geldi.
Kişinýowda bir saýlawçy Azat Ýewropa we Azatlyk radiosyna indiki prezidentiň «ýurduň abadançylygy, jemgyýeti, adamlary, syýasy ynançlaryna garamazdan,birleşdirmek üçi işlemegine garaşýandygyny aýtdy.
"Men ýagdaýlaryň üýtgemegini isleýärin, emma men biraz pessimist” diýip, beýleki bir saýlawçy aýtdy.
“Men telewizorda kandidatlaryň bir-birini masgaralaýyşlaryny gördüm we maňa olaryň maksatlarynyň nämedigine hem düşünmek kyn boldy» diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
3.5 million ilatly we Ýewropanyň iň garyp ýurdy bolan Moldowadaky ýagdaý 2014-nji ýylyň aýagynda bulaşdy. Şonda ýurduň üç bankyndan 1 milliard amerikan dollaryna golaý serişde ýitirim bolupdy. Bu ýurduň jemi içerki önüminiň tas 10 prosentine barabar serişdedi.
Moskwa, 2014-nji ýylda Ukrainada bolşy ýaly, Moldowa hem Ýewropa Bileleşigine tarap süýşer öýdüp howatyr edýär.
Orsýet bu ýurtda, ýagny onuň esasan rus dili we gysga wagtlyk uruşdan soň Moldodowdan bölünen Transdniýester, Pridnestrowýa sebitinde, dawaly ýagdaýda hem bolsa, müňläp esger saklaýar. Şol uruşda birnäçe ýüz adam wepat bolupdy.
Orsýet bu ýurtda şindi hem saklaýan goşun kontingentini bu territoriýadaky parahatçylygy üpjün edijiler hökmünde häsiýetlendirýär.
Sandu Orsýetiň bu ýerdäki goşunlaryny yzyna çykarmagyna çagyrdy.
Pikir soraýyşlar ýurtda bolan bank krizisiniň moldowanlaryň köpüsiniň ýewropa integrasiýasy babatdaky höwesini peseldendigini görkezýär. Bu krizis Ýewropa Bileleşigi bilen Halkara Walýuta fondunyň hem Moldowa berýän maliýe kömegini togtatmagyna getirdi.
Emma muňa garamazdan, Halkara pul fondy hepdäniň başynda Moldowa, ikinji tapgyr prezident saýlawlarynyň öň ýanynda 180 million amerikan dollaryna golaý karz pul berjegini tassyk etdi.
Prezident saýlawlarynyň ilkinji deslapky netijeleriniň 14-nji noýabrda, irden peýda bolmagyna garaşylýar.


text:
Russiýanyň Başkortostan respublikasyndaky raýat hukuklaryny gorap çykyş edýän aktiwist “terrorizmi köpçülikde aklan” diýen aýyplama bilen türme tussaglygyna höküm edildi.
Başkortostanyň paýtagty Ufadaky Kirow etrap sudy özüniň 12-nji martda çykaran kararynda Aýrat Dilmuhametowyň (Airat Dilmukhametov) iki ýyla çenli žurnalistika käri bilen meşgullanyp bilmejekdigini hem mälim etdi.
2013-nji ýylyň iýul aýynda Dilmuhametow internetde “Ahyr zaman” sözbaşy bilen makala çap edensoň, oňa resmi taýdan aýyplama bildirilipdi.
Derňewçileriň aýtmagyna görä, gürrüňi gidýän makalada ekstremizme çagyryş edilip, “terrorizm aklanýar”.
Dilmuhametow özüniň günäsizdigini nygtaýar.
Aglaba ilaty musulmanlardan ybarat Başkortostanda ýaşaýjylaryň köpüsi Dilmuhametowa garşy gozgalan işiň syýasy maksatlydygyny we onuň adam hukuklaryny gorap çykyş edýän çäreleri bilen ilteşiklidigini aýdýarlar.


text:
Dünýä metbugatynda 22-nji iýulda Norwegiýada bolan terrorçylyk hüjümini amala aşyran Anders Breýwigiň Norwegiýanyň “Progress” partiýasyna agza bolandygy baradaky habarlar peýda boldy. Bu mesele boýunça Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň žurnalisti Jeýms Kirçik ol partiýanyň lideri Siw Jensen bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Norwegiýada immigrasiýa bilen bagly kynçylyklaryň ýüze çykmagyna näme sebäp boldy we siziň partiýaňyz bu problemany çözmek ugrunda nähili hereket edýär?
Siw Jensen:
Başda men öz “Progress” partiýamyzyň liberal hem demokratiýanyň prinsiplerine berk eýerýän partiýadygyny belläsim gelýär. Biziň partiýamyzyň agzalary onlarça ýylyň dowamynda ýurduň parlamentinde iş alyp barýarlar.
Biz raýatlaryň şahsy erkinligi, adamlaryň hukuklary, raýatlaryň hökümetden garaşsyz bolmagy meselelerine köp üns berýäris. Biz köplenç salgyt sistemasy, saglygy saklaýyş ulgamy, raýatlara salynýan salgydy azaltmak ýaly meseleleri gozgap, diskussiýa geçirýäris. Biz berk bäsleşigiň tarapdary we hökümet monopoliýasyna garşy göreş alyp barýarys. Bu biziň esasy pozisiýamyz.
Norwegiýada immigrasiýa meselesini gozgamaýan ýeke partiýany-da tapyp bilmersiňiz. Bu mesele hemmeleri gyzyklandyrýar.
Şeýle hem biz Norwegiýanyň immigrasiýa syýasaty bilen bagly meseläni uzak wagtdan bäri gozgap gelýäris. Norwegiýadaky hemme syýasy partiýalar bir hakykaty ykrar edýarler. Ol hem Norwegiýada immigarsiýanyň bardygynyň hem geljekde-de boljakdygynyň hemmelere aýanlygydyr. Şonuň üçin siz Norwegiýada immigrasiýa meselesini gozgamaýan ýeke partiýany-da tapyp bilmersiňiz. Bu mesele hemmeleri gyzyklandyrýar. Ýöne biz hiç haçan musulmanlara garşy syýasat alyp barmadyk. Bizi diňe radikal yslamçylar alada goýýar.
Indi bolsa biz yslama garşy çykyş edýän radikallaşmagyň başga görnüşine duş bolduk. Olaryň ikisi hem aýylganç, ikisine garşy hem göreş alyp barmaly. Umuman, radikal pikirleriň hemme görnüşine garşy demokratik ýollar bilen, açyk debat-çekeleşikler arkaly göreşmeli. Şeýle edilmese, kynçylyklar ýaşyryn saklansa, onda olar geljekde uly betbagtçylyga öwürlip biler.
Şonuň üçin Norwegiýanyň ýagdaýynda kynçylyklar barada açyk gürrüň edip, pikir alyşmak usuly bu problemalaryň öňüni almagyň iň netijeli ýoludyr.Hut açyk çekeleşikleriň geçirilýändigi sebäplem biziň jemgyýetimizde radikal toparlar köp däl diýip, pikir edýärin.
Azatlyk Radiosy: Immigrasiýa meselesinde diskussiýa döredýän meseleler nämeden ybarat?
Siw Jensen:
Immigrasiýa bilen bagly esasan iki mesele gozgalýar. Olaryň biri biziň ýurdumyzda başpena alanlaryň jemgyýetimize uýgunlaşmak prosesini tizleşdirmek meselesi. Beýleki ýurtlardan göçüp gelen adamlaryň dil, bilim iş tapmak bilen bagly kynçylyklary köp bolýar.
Ikinji mesele bolsa bikanun immigrantlar. Häzir Norwegiýada onlarça müň immigrant bikanun ýaşaýar. Bu bolsa ýurtdaky jenaýatyň derejesini ýokarlandyrýar, neşe söwdagärleriniň sanyny artdyrýar we köp beýleki problemalaryň döremegine getirýär. Şeýle kynçylyklaryň artmagy sebäpli norweg häkimiýetleri hem hut soňky döwürde bikanun immigrantlara garşy berk syýasat ýöredip başlady.
Azatlyk Radiosy: Iňlis dilindäky metbugatda çap bolan maglumatlarda siziň partiýaňyz musulmanlara garşy syýasat alyp barýan partiýa hökmünde suratlandyrylýar. Muňa näme sebäp bolup biler?
Siw Jensen:
Dünýädäki žurnalistleriň köpüsi norweg syýasatçylaryndan habarsyz. Olaryň köpüsi, biz bilen habarlaşman, netije çykarmaga howlugýarlar.
Belki-de, muny žurnalistleriň ýeterlik maglumat toplamazdan, netije çykarmaga synanyşýanlyklary bilen düşündirip bolar. Dünýädäki žurnalistleriň köpüsi norweg syýasatçylaryndan habarsyz. Olaryň köpüsi, biz bilen habarlaşman, netije çykarmaga howlugýarlar. Olar hatda Norwegiýanyň žurnalistleri, ýurtdaky syýasy partiýalaryň metbugat wekilleri bilen habarlaşmazdan, bize at dakýarlar.
Ýöne ýurduň içindäki wakalara üns berseňiz, bärde hiç bir syýasy partiýa bizi musulmanlara garşy hereket etmekde aýyplajagam bolanok. Biz radikallaşmak, ekstremizm meselesine garşy birigip, hemmämiz bilelikde durýarys.
Maňa günde şeýle aýyplamalaryň adalatsyzdygy barada ýazylan SMS, e-mail arkaly hatlar gowuşýar.
Azatlyk Radiosy: Näme üçin Anders Breýwik ýaly adam başda siziň partiýaňyza agza bolmak kararyna gelýär, siz bu barada näme pikir edýärsiňiz?
Siw Jensen:
Men muny bilemok. Bilesim gelse-de, gynansam-da, hiç zat diýip biljek däl. Ýöne Norwegiýada hemme syýasy partiýalar öz hatarlaryna girmek isleýan adamy kabul edýärler. Biz hiç kimi barlamaýarys.
Terrorçylyk hüjümden soň, biz üçin kyn günler bolsa-da, ilatyň syýasy taýdan aktiwleşendigine şaýatlyk edýän bir zat bar. Ol hem soňky günler Norwegiýanyň hemme partiýalaryna-da agza bolýan adamlaryň sany köpeldi. Bu bizi guwandyrýar. Sebäbi biziň başdan geçirýän agyr döwrümizde adamlar demokratiýa, aç-açanlyga, söz azatlygyna sarpa goýup, ýurduň syýasy durmuşyna gatnaşmak isleýärler. Olar biziň demokratik prosese gatnaşýandygymyza düşünip, biziň milletimiz üçin agyr döwürde şol demokratik prosesleri goldaýarlar.
Azatlyk Radiosy: Siz immigrasiýa meselesi bilen bagly ýurtda çekeleşikleriň geçirilýändigini aýtdyňyz. Şol diskussiýalarda öňe sürülýän pikirler ölçäp-seljerilip aýdylýarmy? Olar aşa ekstremistik dälmi?
Siw Jensen:
Belki, käbir pikirleriň çakdanaşa bolmagy mümkin, ýöne, meniň pikirimçe, ekstremistik pikirler esasan internetde ýaňlanýar.
Häzir Ýewropanyň köp ýurtlary immigrasiýa bilen bagly syýasatyny berkleşdirýär. Muňa ýene-de şol ýurtlarda dürli problemalaryň artmagy sebäp boldy. Bizdäki diskussiýalara bolsa immigrantlaryň özleri hem gatnaşýarlar. Sebäbi demokratiýa taýdan ösen Norwegiýada immigrantlaryň maşgalalarynda önüp-ösen gyzlaryň zorluk bilen durmuşa çykarylmagy, oglanlaryň zorluk bilen sünnete ýatyrylmagy ýaly kynçylyklar ýüze çykýar.
Biz hut şeýle kynçylyklar barada gürrüň edýäris. Şeýle diskussiýalar zerur. Sebäbi “Bu kynçylyklary biz nädip çözüp bileris? Şol gyzlaryň howpsuzlygyny nädip üpjün edip bileris?” diýen ýaly sowallary diňe açyk çekeleşiklerde maslahatlaşyp, çözüp bolar.


text:
Azerbaýjanyň paýtagty Bakuwda geçirilen ýörişde azeri oppozision aktiwistleri we olaryň tarapdarlary hökümete syýasy tussaglary boşatmaga we repressiýany bes etmäge çagyryş etdiler.
Resmi taýdan rugsat berlen bu demonstrasiýa 1 500 çemesi adam gatnaşdy. Demonstrasiýa oppozision “Musawat” partiýasy tarapyndan guramalaşdyrylyp, azeri paýtagtynyň etegindäki “Mahsul” stadionynda geçirildi.
“Musawat” partiýasynyň lideri Isa Kambar, eger prezident Ylham Aliýew syýasy tussaglary “ýakynda” azatlyga goýbermese, “Musawat” partiýasy öňümizdäki tomus Bakuwda geçiriljek “Ýewropa oýunlarynyň halkara derejesinde boýkotirlenmegi üçin çagyryş eder” diýdi.
Şeýle-de, protestçiler “azatlyk” diýen şygarlary gygyryp, ýurtda erkin saýlawlaryň geçirilmegi üçin çagyryş etdiler.


text:
Dünýäniň iň uly Kurany hökmünde çap edilen kitap 17-nji noýabrda Tatarystanyň prezidentine hödürlener diýip, Azatlyk Radiosynyň Tatar-Başgyr gullugy habar berýär.
Bu Kuran Kazanyň Kol Şarif metjidinde ýörite dabara bilen Tatarystanyň prezidenti Rustam Minnihanowa gowşurylar.
Tatar medeni mirasynyň goragy we gaýtadan dikeldilmegi boýunça iş alyp barýan Tatarystanyň döwlet fondy “Direliş” tarapyndan buýrulan kitap Italiýada çap edildi. Onuň agramy 800 kilogram, ini 1,5 metr, boýy bolsa 2 metr.
Şu hepde Sloweniýanyň mediasynyň habar bermegine görä, merjen daşlary bilen gaplanan bu kitap Italiýanyň Gorizia şäherinde iş alyp barýan slowen kompaniýasy tarapyndan 1 million ýewro (1,3 million dollara) ýasalypdyr.
Bu Kuran kitaby 2012-nji ýylyň iýun aýyna çenli Kol Şarif metjidiniň birinji gatynda ýerleşdiriler, soňra bolsa Bolgar şäherine göçüriler. Bu şäher häzirki tatarlaryň ata-babalary bolan Wolga bulgarlarynyň gadymy paýtagty hasaplanýar. Olar yslamy 922-nji ýylda kabul edipdiler.


text:
Penşenbe güni Müsüriň prezidenti Muhammad Mürsi Siriýanyň häzirki režimini “repressiw” režim diýip häsiýetlendirdi we ýurduň häkimiýetlerini parahatçylykly ýol bilen demokratiýa tarap ýola düşmeklige çagyrdy.
Eýranyň paýtagty Tähranda “soýuzdaş dälleriň hereketi” diýlip atlandyrylýan topara agza ýurtlaryň sammitinde eden bu çykyşynda prezident Mürsi Siriýadaky heläkçilikleriň öňüni almak üçin halkara jemgyýetçiligini hem aktiw hereketlere çagyrdy.
Muhammad Mürsüniň bu çykyşynyň dowamynda Siriýanyň delegasiýa agzalarynyň maslahatyň zalyny terk edendikleri habar berilýär.
Muhammad Mürsüniň bu sapary Müsüriň döwlet lideriniň soňky 30 ýylyň dowamynda Eýrana eden ilkinji sapary hökmünde alamatlandy.


text:
Tatarystanyň “Rubin” futbol komandasynyň baş treneri we klubyň wise-prezidenti Gurban Berdiýew Orsýetiň “Sowetskiý sport” neşrinde 29-njy noýabrda çap edilen maglumaty ret etdi. Maglumatda Berdiýewiň “Rubine” degişli planlary we Türkmenistan bilen gatnaşyklary barada gürrüň edildi.
“Rubiniň” baş treneri Gurban Berdiýew bu futbol klubynyň resmi internet saýtynda ýerleşdirilen beýannamasynda, “Sowetskiý Sport” neşrinde 29-nji noýabrda çap bolan maglumaty geň galma we nägilelik bilen okandygyny ýazýar.
Berdiýew 30-njy noýabrda çap eden öz beýananmasynda: “meniň örän sylaýan adamlarym, iki respublikanyň prezidentlerine degilmedik bolsa, men bu boş gürrüňlere reaksiýa bildirmezdim”, diýip belleýär.
Dawaly maglumat
“Sowetskiý sport” gazeti, hususan-da, türkiýeli futbolçy Gökhan Töreniň “Rubin” klubyny korrupsiýada aýyplap Tatarystanyň prezidenti Rustam Minnihanowa şikaýat bilen hat ýazandygy we munuň yzýany klubda salgytçylaryň derňew geçirip başlandygy barada habar berdi.
Gazet bu wakalar bilen bir wagtda Gurban Berdiýewiň Türkmenistana baryp, ýurduň prezidenti bilen duşuşandygyny, Tatarstanyň prezidentiniň bolsa ony kabul etmändigini ýazdy. Şeýle-de, maglumatda Gurban Berdiýewiň “Rubin” bilen şertnamasynyň şu ýylyň 31-nji dekabrynda tamamlanýandygy habar berildi.
Gurban Berdiýew bu maglumatlaryň yzýany çap eden öz beýannamasynda, “Sowetskiý sport” neşrinde çap bolan makalanyň awtorynyň habar beriş serişdelerinden “toplan gybatlaryny hakykat hökmünde görkezmäge synanyşýandygyny” belledi.
Berdiýew hepdäniň sişenbe we çarşenbe günlerinde öz komandasy bilen türgenleşik geçirmändigi we Türkmenistanyň prezidenti bilen duşuşandygy baradaky maglumatlary “ toslama we erteki” atlandyrdy.
Berdiýew şeýle maglumatlaryň çap edilmeginiň “agzalalyk we bulaşyklyk” döredip, “Rubinyň” şu ýylyň galan oýunlarynda üstünlikli çykyş etmegine päsgel bermek üçin edilýär, diýen pikiri döredýändigini belledi.
Türkmenistan bilen gatnaşyk
Türkmenistanda doglan sport ussady 60 ýaşly Gurban Berdiýew Tatarstanyň “Rubin” komandasyny 2001-nji ýyldan bäri türgenleşdirip gelýär. Ol Tatarstanyň iň ýokary döwlet ordeniniň eýesi.
Gurban Berdiýew 1998-nji ýylda Türkmenistanyň “Nisa” futbol komandasyna 1999-njy ýylda Türkmenistanyň futbol ýygyndysyna ýolbaşçylyk edipdi.
Gurban Berdiýew 2010-njy ýylyň aýagynda Türkmenistana eden saparynyň dowamynda Türkmenistanda sportyň ösüş problemasy boýunça seminar we ýaş futbolçylar üçin türgenleşik geçiripdi.
Käbir maglumatlarda 2010-njy ýylda Gurban Berdiýewe Türkmenistanyň Futbol federasiýasy bilen hyzmatdaşlygy dikeltmek barada teklibiň edilendigi habar berilipdi. Bu barada, hususan-da, Türkmenistan.ru internet gazeti ýazdy.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillari Klinton krizisiň çuňlaşmak ähtimallygynyň bardygyny aýdyp, Siriýany Türkiýe bilen serhetiň golaýyndaky goşunlaryny yzyna çekmäge çagyrdy.
Klinton Waşingtonda žurnalistlere Birleşen Ştatlaryň bu ýagdaý barada NATO ýarany bolan Türkiýäniň resmileri bilen maslahat edýändigini aýtdy.
Klinton bu ýagdaýy «çalt özgerýän» we «ynjalyksyz» diýip suratlandyrdy hem siriýa harbylaryny bu sebitdäki hüjümlerini we prowakasiýalaryny derhal bes etmäge çagyrdy.
Ol siriýa goşunlarynyň türk serhetine toplanmagy serhetde çaknyşygyň bolmak ähtimallygyny ýokarlandyrýar diýdi.
Türkiýe türk hem siriýa daşary işler ministrleriniň bu ýagdaý barada telefon maslahatyny edendigini aýtdy.
Müňlerçe siriýaly üç aý bäri Başar al-Assadyň režimine garşy protest bildirýän oppozisiýany basyp ýatyrýan harbylardan gaçyp, Türkiýä geçdi.


text:
Düýn Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Hytaýyň iri habar beriş serişdeleriniň žurnalistleri bilen duduşyp, olaryň sowallaryna jogap berdi.
Bu duşuşyga Hytaýyň Sinhua habarlar gullugynyň, Hytaýyň Halkara radiosynyň, şeýle hem bu ýurduň iri metbugat neşirleriniň - “Guanmin žibao” we “Ženmin žibao” gazetleriniň habarçylarynyň gatnaşandygyny “Türkmenistan. Altyn asyr” internet gazeti maglumat berdi.
Türkmenistanyň prezidentiniň Hytaýyň žurnalistleri bilen geçiren duşuşygynyň 14-nji dekabyra planlaşdyrylan uzaklygy 7000 kilometre barabar Türkmenistan-Hytaý gazgeçirijisiniň açylyş dabarasy mynasybetli geçirilendigi habar berilýar.
Şol dabara Hytaý Halk Respublikasynyň ýolbaşçysy Hu Szintaonyň, Gazagystanyň hem Özbegistanyň liderleriniň gatnaşmagyna garaşylýar.


text:
Şenbe güni Gresiýanyň premýer-ministri Jorj Papandreou öz ýurdunyň ýewro pul birligini ulanýan ýurtlaryň hataryndan çykjakdygy barada peýda bolan maglumatlary «prowokasion» we «dowul dörediji» maglumat diýip atlandyrdy.
Bu wakanyň öňýany, anna güni Germaniýanyň «Der Şpigel» žurnaly Gresiýanyň öz içerki býujet defisiti bilen bagly problemalaryň amatly şertlerde çözülmegi üçin Ýewropa Bileleşiginiň öňünde käbir täze talaplary goýýandygyny ýazdy.
Žurnalyň bu maglumatynda Gresiýanyň öz talaplarynyň ýerine ýetirilmedik halatynda, ýewro pul birligini ulanýan ýurtlaryň hataryndan çykjakdygy bilen haýbat atýandygy hem aýdylýar.
«Der Şpigel» žurnaly bu maglumatlaryň Germaniýanyň hökümetine degişli «ynamdar çeşmelerden» alnandygyny aýdýar.
Emma Gresiýanyň Maliýe ministrligi we Ýewropa Bileleşiginiň resmi çeşmeleri bu maglumaty esassyz diýip atlandyrdylar.