text:
Aıda Balaeva: Aqparatty tutynýdyń qarqyndy ósýi adamdardyń «aqparattyq fast-fýdty» sińirýge daıyn ekenin kórsetti
NUR-SULTAN. QazAqparat – QR Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Aıda Balaeva XVII Eýrazııalyq medıa forýmda koronavırýs pandemııasyndaǵy buqaralyq aqparat quraldarynyń róli týraly aıtyp berdi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Pandemııada aqparattyq keńistik koronavırýspen kúresýdiń mańyzdy quralyna aınaldy. BAQ aldyńǵy qatarda boldy jáne saraptamalyq pikirler taratyp, túrli beınerolıkter men arnaıy baǵdarlamalar jasady. Olar memlekettiń strategııasyn da, qoǵamdyq densaýlyqty saqtaý úshin jeke jaýapkershilikti de túsindirýge baǵyttaldy. Karantın kezindegi BAQ jumysy eki kezeńde júrgizildi. Birinshi kezeńde karantınniń qajettiligin túsindirý mańyzdy boldy, al lokdaýnnyń eń joǵary sátterinde pandemııanyń áserin jeńildetý úshin qabyldanǵan jeke qaýipsizdikten memlekettik qoldaý sharalaryna deıingi dálelder keltirdi. Bizdiń BAQ búkil álem sııaqty tolyǵymen aqparattyq turlaýsyzdyq jaǵdaıynda áreket ete otyryp, bul mindetti oryndaı aldy dep oılaımyn. Qazir ótip jatqan ekinshi kezeńdegi basty mindet – jappaı vaktsınalaý qajettigi men ujymdyq ımmýnıtetti damytýdyń nátıjesi bolyp otyr», - dedi mınıstr forýmnyń «Pandemııa álemdi qalaı ózgertti jáne jahandyq ómir súrýdiń jańa baǵyttaryn qalaı anyqtady?» sessııasynda.
Mınıstrdiń aıtýynsha, búginde Qazaqstan vaktsınalaýdyń 60%-na jetti, bul tek memlekettik apparattyń ǵana emes, júıeli uıymdastyrýshylyq jumystyń da nátıjesi boldy.
«Munda BAQ róli asyra baǵalandy dep aıtý qıyn, óıtkeni olardyń «Jaqyndaryńyzdyń ómirin baǵalasańyz, ózińizden bastańyz» degen turaqty jáne progressıvti pikiri bar aqparattyq messedjderinsiz, ásirese antıvakserlik dúrligýde kópshiliktiń sanasyn oıatý qıyn bolar edi. Óıtkeni aqparatty tutynýdyń qarqyndy ósýi adamdardyń naqty paıdasy men zııanyn baǵalamaı, «aqparattyq fast-fýdty» sińirýge daıyn ekenin kórsetti», - deıdi A. Balaeva.
Sondaı-aq Aqparat mınıstri 2020 jyldyń shildesinde arnaıy «Stop Fake» ınternet-resýrsy qurylǵanyn habarlady. Saıt iske qosylǵannan beri 1500-den astam jalǵan aqparat teriske shyǵaryldy, joba kontenti ártúrli platformalarda 15 mıllıonnan astam qaralym jınady.
«Biraq shyn máninde vırtýaldy álemde halyqtyń úreıi men kúızelisin arttyratyn klıkbeıt taqyryptar áldeqaıda mańyzdy. Dál osy faktor kóptegen konspırolog-blogerler men antıvakserlerdiń ne úshin tanymal bolatynyn kórsetedi. Olar kúrdeli maǵynaly konstrýktsııalardy paıdalanbaıdy, biraq dástúrli BAQ-qa qaraǵanda áldeqaıda úlken aýdıtorııaǵa ıe bolady», - dedi mınıstr.
Vedomstvo basshysy qazirgi jýrnalısterdi kásibı qaıta daıarlaý, sonyń ishinde vırtýaldy psıhologııa, jýrnalıst etıkasy, ǵylymı málimetter bazasymen jumys isteý, mem sekildi beıneler men aqparat berýdiń basqa da vırtýaldy quraldaryn zerdeleý baǵyttary memlekettiń basty mindeti bolýy qajettigin jetkizdi.
«Jýrnalısterdiń bilimi zamanaýı ári tereń bolýy kerek. Bul kásibı jýrnalısterdi áýesqoılardan ereksheleıdi. Sondyqtan, bıyl bizdiń mınıstrlik medıtsına, ekologııa, din, quqyq, IT máselelerin qamtıtyn salalyq jýrnalısterdi daıarlaý úshin elimizdiń jetekshi joǵary oqý oryndarymen memorandýmdar jasady. I jartyjyldyqtyń qorytyndysy boıynsha 4000 qatysýshy oqytý kýrstarynan ótti», - dedi Aıda Balaeva.
Sonymen birge Aıda Balaeva jýrnalıster men BAQ qyzmetkerlerine eńbegi men kásibıligi úshin alǵysyn bildirdi.
«Búginde mashınalar álemindegi eń úlken mindetimiz – adam bolyp qalý qabiletimiz bolatyny túsinikti. Pandemııa kezinde medıtsına qyzmetkerlerimen, polıtsııa qyzmetkerlerimen jáne muǵalimdermen birge jýrnalıster de COVID-pen kúresýdiń aldyńǵy shebinde júrdi, al keıbiri tipti volonterlik qyzmetpen aınalysyp, qajetti zattardy, azyq-túlikterdi tasymaldady», - dedi Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri.
- Kárim Másimov: Ulttyq qaýipsizdik qyzmetkerleri týraly kitap shyǵady
- Qazaqstannyń tuńǵysh ulttyq jerseriktik telearnasy týǵan kúnin atap ótýde
- Jol erejesin buzý faktileriniń 44 paıyzyn beınebaqylaý kamerasy anyqtaǵan
- Altaıda atqa miný dene shynyqtyrý sabaǵyna engizildi - Sheteldegi qazaq tildi BAQ-qa sholý
- Vıtse-mınıstr Kemelbek Oıshybaev Túrkııanyń iri medıaholdıngi «TRT» basshysymen kezdesti
- Pavlodarda Saryarqa samaly gazetiniń alǵashqy redaktoryna taǵzym taqta ashyldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


c: text/html

text:
Nebitgazçy talyp gyzyň üstünligi
Ýagşygeldi Kakaýew adyndaky Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň himiýa tehnologiýasy we ekologiýa fakultetiniň 1-nji ýyl talyby Güljan Aşyrowa hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda şanly Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllyk toýunyň toýlanjak ýyly bolan «Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Wat Ol bäsleşige watansöýüjilik temasyndan ýazan makalasy bilen gatnaşdy. Onuň hormatly Prezidentimiziň «Döwlet guşy» romanynda türkmen tebigatyny, aýratyn hem Garagum sährasyny çeper suratlandyryşy baradaky pikirleri okyjyny özüne çekýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ýaşulularyň halkara güni dabaraly bellenilip geçildi
04.10.2021
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda ýurdumyzda ýaşuly neslimize uly hormat-sarpa goýulýar. Ata Watanymyzda her bir tutumly iş ýaşulularymyz bilen maslahatlaşylyp alnyp barylýar.
Özleriniň manyly ömürlerini gerdenine atan, durmuşyň ýagşylyklaryna şärik bolan ýaşulularymyzyň sarpasy belentdir. Her ýylyň oktýabr aýynyň 1-ine bolsa, Ýaşulularyň halkara güni uly dabara bilen bellenilip geçilýär. Akyl-paýhasyň eýesi bolan ýaşulularyň halkara gününe bagyşlanyp welaýat häkimliginiň, TDP-niň welaýat komitetiniň, TSTP-niň welaýat komitetiniň, TAP-nyň welaýat komitetiniň, TKA-nyň welaýat birleşmesiniň, TZB-niň welaýat bölüminiň, TMÝG-niň welaýat geňeşiniň bilelikde guramaklarynda Wekilbazar etrabynyň medeniýet öýünde aýdym-sazly dabara geçirildi.
Oňa ýokarda atlary agzalan guramalaryň ýolbaşçylary, işgärleri we işjeň agzalary, medeniýet we sungat işgärleri gatnaşdylar. Dabaraly çärede TDP-niň welaýat komitetiniň başlygy, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Mejlisiniň deputaty Kakageldi Gurbanow hormatly ýaşululara gutlag sözleri bilen çykyş etdi. Şeýle-de, TAP-nyň welaýat komitetiniň başlygynyň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetirijisi Sapa Süleýmanow, TKA-nyň welaýat birleşmesiniň başlygynyň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji Seýitmyrat Atamuradow, TMÝG-niň welaýat geňeşiniň başlygy, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Mejlisiniň deputaty Maksat Janmyradow çykyş etdiler. Olar çykyşlarynda ýurdumyzda ýaşuly neslimize goýulýan sarpa, Gahryman Arkadagymyzyň olary mähir-alada, sylag-sarpa bilen gurşap alýandygyny aýtmak bilen, olara berk jan saglygy, döwletli öýleriň töründe bezeg bolup ömür sürmegi arzuw etdiler. Şeýle hem dabaranyň dowamynda hormatly ýaşulularymyza, mährem enelerimize baýramçylyk sowgatlary gowşuryldy. Soňra sahnada bagşy-sazandalaryň ýerine ýetirmeklerinde Watan, Arkadag, ýaşulularymyz wasply aýdym- -sazlar ýaňlandy.
Baýramyňyz gutly bolsun, hormatly ýaşulular!
Şemşat SAÝLYÝEWA.
“Maru — şahu jahan”.
SURATDA: dabaradan pursat.
Suratlary düşüren Şamyrat AMADOW.


text:
Petropavl qalasyndaǵy Kýltyshevter otbasynda jýyrda 17-inshi sábı ómirge keldi. Mundaı erekshe jańalyq kez kelgen adamdy eleń etkizeri sózsiz.
Aldymen 17 balanyń ákesi Pavel Kýltyshevtiń ózi týraly aıta keter bolsaq, ol – on saýsaǵynan óner tamǵan jan. Dánekerleýshiliktiń barlyq túrin, sonyń ishinde temir qaqpalar jasaýdy, qorshaýlar qoıýdy, avtomashınalar jóndeýdi jáne basqa da neshe túrli ónerdi meńgergen eńbekqor adam. 2000 jyldary satyp alǵan úıin de óz qolymen keńeıtip, kóp jannyń turýyna laıyqtap alypty. О́zi segiz bala tárbıelegen kópbalaly otbasynda dúnıege kelgen eken. Áıeli Tatıanamen ekeýi shirkeýde tanysypty. Ekeýi de din jolyna berilgen jandar kórinedi. 2000 jyly úılengenderinde Pavel 22-de, Tatıana 19-da bolyp, kelesi jyly tuńǵyshtary ómirge kelgen.
Qaı dinniń bolsyn «Qudaı bergen balany shektemeý kerek» degen ýaǵyzy bar. Biraq kópbalaly bolý – Qudaı joly degendi eshqandaı din aıtpaıdy, Jaratqan kópbalaly bolýdyń mindetin adamnyń moınyna júktemegen. Ol tek pendeniń óziniń múmkinshiliginen týyndaıtyn áreket.
Al keńestik nasıhat kópbalaly bolýdy keńinen nasıhattady. О́ıtkeni adam sanynyń kóp bolǵany eldiń qorǵanys qabiletin, jumys kúshi resýrsyn arttyratyn edi. Áleýmettik turǵydan qoldaýǵa bolmashy birdeńe berse de sony qatty jarnamalap, onyń ústine kópbalaly analarǵa degen moraldyq yntalandyrý sharalaryn da úıip-tógip jatatyn.
Qazaqstan da kópbalaly analarǵa qurmet kórsetedi. 1993 jyldan beri 7 jáne odan kóp bala týǵandarǵa «Altyn alqa», 6 bala týǵandarǵa «Kúmis alqa» taǵylady, 6,4 AEK kóleminde járdemaqy beriledi jáne keıbir salyqtardan bosatylady. Jalpy, kezekten tys ózderiniń jeńildetilgen kezegimen úı beriledi.
Árıne, 10-12 balaǵa deıin ómirge ákelip, olardy qoǵamnyń tolyqqandy azamattary etip tárbıelegen analarǵa bas ıesiń. Solardyń arqasynda halqymyzdyń demografııalyq ahýaly túzelip, sany kóshten qalmaı keledi. Biraq qazir shekten shyǵyp, balany sonsha kóp týyp, ósirýdiń tolyp jatqan problemalary baryn da umytpaǵan jón. Aldymen mundaı otbasydaǵy balalardyń bárine ananyń meıirimi jete bermeıdi. Keıbir psıhologter osydan balalardyń boıynda ókpelegish, qyzǵanshaq, qatigez minezderdiń eptep qalyptasatynyn aıtady. Ananyń nazary túspegen bala bólektenip, ózdiginen jetimsirep te qalatyn kórinedi. Árıne, mundaı minez barlyq halyqtyń otbasyna tán emes. Týmysynan baýyrmal, jyly júrekti bolyp keletin qazaq balalary tipti kópbalaly otbasynda týsa da ózin muqtajdyq kórgenge sanamaı barynsha meıirimdi, jasynan ata-anasy men aǵa-inilerine, apa-sińlilerine degen qamqorlyǵy qalyptasady. Al ózimshil, basqalardan artyq bolýdy tabıǵatynan oılaıtyn ortada týǵan kópbalanyń keıbiri barynsha qatigez de bolady.
Qazirgi talapqa saı balasyn damytýǵa kópbalaly ananyń múmkinshiligi de, ýaqyty da bola bermeıdi. Ár balanyń jeke múddesi men qyzyǵýshylyq tanytatyn álemine qol jetkizýge de múmkinshilik joq. Kópbalaǵa kúndelikti nanyn tabýdy aldymen oılaıtyn ata-ana balanyń jeke múddesine toqtalýǵa qoly da tımeıdi. Ras, úlkenderi kishilerine qamqorlyq jasap, oınatyp, ýatyp, kúldirip, tipti baǵyp ta otyrar-aý. Alaıda sábıdiń boıyndaǵy ónerge, bilimge, sonyń ishinde ánge, bıge, mýzykaǵa, sportqa jáne basqaǵa degen beıimin balalar ushtaı alar ma? Árıne, biz shekten tys kóp balaly bolý qajetsiz demeımiz. Biraq 7-8-den asyp ketse balanyń damý múmkinshiligin týdyrý ońaı emes ekenin aıtqymyz keledi. Al sábıdiń ózdiginen «damýyna» basynan erkindik beretin otbasylardyń balalary arasynan óner-bilim emes, kóbinese teris jolǵa túsýshilikter oryn alatynyn da ómirde jıi kórip júrmiz.
Biz joǵaryda Pavel Kýltyshevtiń tirshilik áreketin aýyzǵa tegin alǵan joqpyz. Eger ol sonshama jandy asyraý úshin kúndiz-túni tynbaı qara jumys isteıtin jan emes, bıznesi órkendep, qalypty arnaǵa túsip turǵan tabysty, isker adam bolsa – bálkı ol balalaryn osy zamannyń talaptaryna sáıkes damytýǵa da kúshi jeter edi. Biraq ol qarapaıym tirshiliktiń adamy. Soǵan qaramastan P.Kýltyshevtiń ózi: «Buryn kópbalaly otbasylar qalypty jaǵdaı bolatyn, al qazir bári bir-eki baladan ǵana ósiredi. Al biz qazir ata-analarymyz ben atalarymyzdan jaqsy ómir súremiz ǵoı. Sondyqtan mundaı baqyttan bas tartýǵa bola ma?», deıdi.
Buryn balalardyń kóptigi qolmen isteıtin qara jumystardy eńserýge kerek-ti. Ol kezde tek dene kúshiniń damýy ǵana aldyńǵy orynda turatyn. Al kompıýterge shuqshııatyn, tolyp jatqan úıirmelerge, basseınge, sportqa jeteleıtin búgingi zamannyń talaby múlde basqa emes pe?
Árıne, biz Kýltyshev otbasynyń 10 uly men 7 qyzyna baqyt tileımiz, bári de aman ósip elimizdiń laıyqty azamattary bolsyn.
Soltústik Qazaqstan oblysy
Qazaqstandyq tennısshiler álemdik reıtıngte joǵarylady
Tennıs • Búgin, 17:55
Qazaqstanda úzdik aýyl ákimi anyqtaldy
Qoǵam • Búgin, 17:45
IIDM Qurylys jáne TKSh isteri komıteti tóraǵasynyń orynbasary taǵaıyndaldy
Taǵaıyndaý • Búgin, 17:35
Nobel syılyǵynyń laýreattary onlaın formatta dáris oqıdy
Qazaqstan • Búgin, 17:22
IT-salasyndaǵy jýrnalıstıka boıynsha oqytý kýrstary ótedi
Oqıǵa • Búgin, 17:15
Shymkentte mánerlep syrǵanaýdan el chempıonaty bastaldy
Qysqy sport • Búgin, 17:05
Serik Sápıev sport komıtetiniń tóraǵasy laýazymynan bosatyldy
Sport • Búgin, 16:55
Elordada táýlik ishinde 86 qylmystyń beti ashyldy
Elorda • Búgin, 16:42
Qazaqstandyqtar bıyl 23 myńǵa jýyq altyn quımasyn satyp aldy
Ekonomıka • Búgin, 16:34
Mektep oqýshysy 20-qabattan sekirip ketti
Oqıǵa • Búgin, 16:27
Temirtaýda júrgizýshi jaıaý júrginshini qaǵyp ketti
Aımaqtar • Búgin, 16:20
Reseıde koronavırýstan qaıtys bolǵandar sany artty
Álem • Búgin, 16:09
Pavlodarda taǵy da qus tumaýy tirkeldi
Aımaqtar • Búgin, 16:00
Prezıdent «Astana Group» kompanııasynyń basshysyn qabyldady
Prezıdent • Búgin, 15:53
Prezıdenttik jastar kadr rezerviniń úshinshi kezeńi aıaqtaldy
Qazaqstan • Búgin, 15:45
Kókshetaýda reseılik azamat qonaq úıdiń terezesinen sekirip ketti
Oqıǵa • Búgin, 15:37
Memlekettik satyp alý rásimderine ózgerister engiziledi
Úkimet • Búgin, 15:28
Atyraýda 100-ge jýyq bala koronavırýs juqtyrǵan
Koronavırýs • Búgin, 15:19
Oqıǵa • Búgin, 15:11
Keıbir aǵash túrlerin eksporttaýǵa tyıym salynady
Qoǵam • Búgin, 15:00
Saakashvılıdi abaqtydan aýrýhanaǵa aýystyrýy múmkin
Álem • Búgin, 14:46
Nur Otan: Dárige salynatyn salyqtyqty kóbeıtý baǵany kúrt ósiredi
Qazaqstan • Búgin, 14:33
«Apaı urady». О́skemendik oqýshy polısııaǵa shaǵymdandy
Aımaqtar • Búgin, 14:21
Qazgıdromet aldaǵy qysqa boljam jasady
Qazaqstan • Búgin, 14:11
Aqtóbede jol apatynan taǵy eki kisi kóz jumdy
Oqıǵa • Búgin, 14:02
Elorda turǵynynan esirtkiniń iri partııasy tárkilendi
Elorda • Búgin, 13:51
Prezıdent Abdýlla Ál ash-Sheıhti «Dostyq» ordenimen marapattady
Prezıdent • Búgin, 13:42
Atyraýda 23 adamdy shaıan shaqqan
Aımaqtar • Búgin, 13:35
Sırııadan kelgen balalar qoǵamǵa beıimdeldi me?
Qazaqstan • Búgin, 13:27
Ǵalymdar jol qurylysyna qoldanylatyn jańa tehnologııa oılap tapty
Qazaqstan • Búgin, 13:16
UEFA Chempıondar lıgasy: Jasyl alańǵa kimder shyǵady?
Sport • Búgin, 13:06
Jaıyqtyń ekologııalyq jaǵdaıy jaqsara ma?
Ekologııa • Búgin, 12:56
Túrkistan oblysynda brakonerler ustaldy
Aımaqtar • Búgin, 12:40
Búgin azamattyq qorǵaý organdaryna 26 jyl toldy
Qoǵam • Búgin, 12:28
Efıopııa áskeri Tıgraı aımaǵyna shabýyl jasady
Álem • Búgin, 12:21
Aqmola oblysynda jol apatynan 2 adam qaza tapty
Oqıǵa • Búgin, 12:09
Qazaqstandyq sportshy Gınnestiń rekordtar kitabyna endi
Qoǵam • Búgin, 12:00
Antalııada Qyrǵyzstan Bas konsýldyǵy ashylady
Álem • Búgin, 11:48
Syrdarııa sarqylyp barady. Ekologııa mınıstrligi túsinikteme berdi
Ekologııa • Búgin, 11:40
Elbasy týraly derekti fılmniń besinshi bólimi jaryqqa shyqty
Elbasy • Búgin, 11:33
Elordada «Muqaǵalı» fılminiń tusaýkeseri ótti
О́ner • Búgin, 11:19
Aýyr atletıkadan ulttyq quramanyń bas bapkeri qyzmetinen ketti
Sport • Búgin, 11:10
Aqtaýda er adam bıikten qulap mert boldy
Aımaqtar • Búgin, 10:53
Qazaqstanda 1,4 mln adam tumaýǵa qarsy ekpe saldyrdy
Medısına • Búgin, 10:43
Qasym-Jomart Toqaev qutqarýshylardy kásibı merekesimen quttyqtady
Prezıdent • Búgin, 10:35
Toǵjanov vaksınasııa qarqynyn keshiktirgen basshylarǵa shara qoldanýdy usyndy
Úkimet • Búgin, 10:33
Atyraýlyq sheneýnikke qatysty tergeý júrip jatyr
Aımaqtar • Búgin, 10:25
Shymkenttik nysana kózdeýshiler halyqaralyq týrnırde júldeger atandy
Sport • Búgin, 10:17
Asqar Mamın ákimderge jumystaryn jandandyrýdy tapsyrdy
Úkimet • Búgin, 10:08
Koronavıýrs báseńdep kele jatqan elderdiń qataryndamyz – Alekseı Soı
Koronavırýs • Búgin, 10:03
«Aýyl – El besigi» jobasy qalaı júzege asyrylyp jatyr?
Qazaqstan • Búgin, 09:57
Latvııada koronavırýs órship tur
Álem • Búgin, 09:48
Qylmyskerdiń ultyn kórsetken BAQ jazalanýy múmkin
Álem • Búgin, 09:41
Qazaqstanda karantındik shekteýler jeńildeıdi
Koronavırýs • Búgin, 09:33
Qoqys jáshiginen tabylǵan sábıdiń anasy ustaldy
Aımaqtar • Búgin, 09:28
Sıngapýr týrıster úshin shekarasyn ashty
Álem • Búgin, 09:23
Sport • Búgin, 09:11
Bárimiz bir aspannyń astyndamyz
О́ner • Búgin, 09:10
Aımaqtar • Búgin, 09:08
Shotlandııada jarylystan eki turǵyn úı qırady
Álem • Búgin, 09:08
Aımaqtar • Búgin, 09:07
Medısına • Búgin, 09:05
Sport • Búgin, 09:02
Sport • Búgin, 09:00
Elordalyqtar tumaýǵa qarsy ekpeni 100% aldy
Medısına • Búgin, 08:59
«Kıeli joldyń ıesi – Raıymbek...»
Tanym • Búgin, 08:58
Seısenbige arnalǵan aýa raıy boljamy
Aýa raıy • Búgin, 08:57
Bilim • Búgin, 08:55
Atyraý oblysy «sary» aımaqqa ótti
Koronavırýs • Búgin, 08:54
Koronavırýs pen pnevmonııadan taǵy 53 qazaqstandyq qaıtys boldy
Koronavırýs • Búgin, 08:52
Uqsas jańalyqtar


text: 20 Birinji aýda ysraýyl halky Zin çölüne gelip, Kadeşde+ ýaşap başlady. Merýem+ Kadeşde aradan çykdy, ony şol ýerde jaýladylar.2 Halkyň içere suwy ýokdy+. Şonuň üçin olar üýşüp, Musa bilen Harunyň ýanyna geldiler.3 Olar Musa bilen dawalaşyp+: «Doganlarymyz Ýehowanyň öňünde heläk bolanda, bizem ölen bolsak gowy bolardy!4 Ýehowanyň halkyny çöle näme üçin getirdiňiz? Bizi hem, mallarymyzy hem gyrjak bolýaňyzmy?+5 Bizi Müsürden alyp gaýdyp, takyrlyga näme üçin getirdiňiz?+ Bärde ne galla, ne injir, ne üzüm, ne-de nar bar. Içere suwam ýok!»+ diýdiler.6 Musa bilen Harun halkyň ýanyndan gaýdyp, ýygnak çadyrynyň* agzyna geldiler-de, ýüzlerini ýere berdiler. Şonda olara Ýehowanyň şöhraty görnüp başlady+.7 Ýehowa Musa:8 «Hasaňy al-da, doganyň Harun bilen jemagaty ýygna. Halkyň gözüniň alnynda gaýa buýruk beriň*. Şonda gaýadan suw çykar, halk we mal-garalar ondan içer»+ diýdi.9 Musa Hudaýyň tabşyryşy ýaly, Ýehowanyň huzuryndan hasasyny aldy+.10 Soňra Musa bilen Harun halky gaýanyň ýanyna ýygnap: «Eý dikdüşdi* halk! Biz indi size şu gaýadan suw çykarmalymy?»+ diýdiler.11 Musa hasasyny galdyryp, gaýa iki gezek urdy. Şonda gaýadan şaglap suw akyp başlady. Adamlar suwdan gandylar, mallaryny hem suwa ýakdylar+.12 Biraz wagtdan Ýehowa Musa bilen Haruna: «Ikiňiz maňa iman etmediňiz, ysraýyl halkynyň öňünde meni şöhratlandyrmadyňyz*, şonuň üçin halky wada beren ýurduma siz eltmersiňiz»+ diýdi.13 Suw çykan ýere Meriba*+ diýdiler, sebäbi ysraýyllar şol ýerde Ýehowa bilen dawalaşypdy, Hudaý bolsa olaryň öňünde özüni şöhratlandyrdy*.14 Soňra Musa Kadeşden Edom patyşasyna habar ýollap+: «Ysraýyl doganlaryň+ şeýle diýýär: „Biziň gören görgülerimiz hakda eşidensiň.15 Ata-babalarymyz ençeme ýyllap+ Müsürde+ ýaşady. Müsürliler atalarymyzy-da, bizi-de ezdiler+.16 Ahyry Ýehowa perýat etdik+. Ol ahy-nalamyzy eşitdi, perişdesini iberip+, bizi Müsürden çykardy. Häzir seniň serhediňde, Kadeş şäherinde durus.17 Gaýrat edip, ýurduň içinden geçmäge rugsat ber. Ekinleriňe, üzümleriňe degmeris, guýularyňdan suw hem içmeris. Ýurtdan çykýançak, saga-sola sowulman, göni Şa ýolundan ýöräris“»+ diýdi.18 Edom patyşasy: «Ýok, ýurdumdan geçmersiň. Geçjek bolaýsaň, gylyçly garşyňa çykaryn» diýdi.19 Ysraýyllar bolsa: «Biz göni uly ýoldan ýöräris. Eger adamlarymyz ýa mal-garamyz suwuňdan içäýse, puluny töläris+. Ýurduňdan geçsek bolýar, bize başga zat gerek däl»+ diýdiler.20 Emma Edom patyşasy: «Geçmersiňiz diýdimmi, geçmersiňiz!»+ diýip, ägirt uly goşuny* bilen olaryň garşysyna çykdy.21 Şeýdip, Edom patyşasy ysraýyllara ýurdundan geçmäge rugsat bermedi. Ysraýyllar aýlanyp geçmeli boldy+.22 Bütin ysraýyl halky Kadeşden Hor dagyna+ geldi.23 Edomyň serhediniň ýanynda, ýagny Hor dagynda Ýehowa Musa bilen Haruna şeýle diýdi:24 «Indi Harun aradan çykar+, ol ysraýyllara berjek ýurdumy görmez, sebäbi Harun ikiňiz Meribadaky suw hakda beren buýrugyma gulak asmadyňyz+.25 Harun bilen ogly Algazary alyp, Hor dagyna çyk.26 Harunyň ruhanylyk lybasyny+ egninden çykar-da, ogly Algazara+ geýdir. Harun şol ýerde aradan çykar».27 Musa Ýehowanyň aýdyşy ýaly etdi. Olar jemagatyň gözüniň alnynda Hor dagyna çykdylar.28 Musa Harunyň ruhanylyk lybasyny çykaryp, ogly Algazara geýdirdi. Harun şol dagyň depesinde aradan çykdy+. Musa bilen Algazar bolsa dagdan düşdi.29 Halk Harunyň ölenini bilip, 30 günläp ýas tutdy+.


text:
15 Mamyr, 2021 Barlyq aımaqtar
Foto: Ashyq derekkóz
Baıbektiń talap-aryzy: Mamaı «onyń mazmunymen tanys bolmasa da» saraptama qorytyndylarymen kelispeıtinin málimdedi. Bul týraly Baýyrjan Baıbektiń ókili óziniń áleýmettik jelidegi paraqshasynda jazdy.
«Qurmetti dostar!
B.Baıbektiń J.Mamaı men I.Imanbaevaǵa qatysty bergen talap aryzyna sáıkes azamattyq is boıynsha sýdıa R. Sartaeva 2021 jylǵy 11 mamyrda azamattyq is qozǵaý týraly uıǵarym shyǵardy.
Búgin onlaın-rejımde sot talqylaýyna daıyndyq bastaldy. Aıta ketý kerek, bul – azamattyq prosestiń mindetti kezeńi.
Osyǵan baılanysty kelesi jáıtterdi nazarlaryńyzǵa usynamyn.
Birinshiden, sot talap qoıýshynyń, ıaǵnı B.Baıbektiń talap qoıýy kezinde talap aryz berý nysany men mazmuny, sondaı-aq talap aryzǵa qosa berilgen qujattar boıynsha Azamattyq is júrgizý kodeksiniń 148 jáne 149-baptarynyń barlyq talaptary saqtalǵanyn anyqtady.
Iаǵnı, biz usynǵan materıaldardy sot is qozǵaý úshin jetkilikti dep tanydy. Sondyqtan da jekelegen áleýmettik jelilerdi paıdalanýshylardyń talap aryzdyń tıisti talaptarǵa sáıkes kelmeıdi degen ýájderi múldem negizsiz.
Ekinshiden, búgin sot J.Mamaı men I.Imanbaevany talapkerdiń tarapyna aıtylǵan aıyptaýlaryna jazbasha dálelder (pikir) usynýǵa mindettedi.
Bul rette, sot naqty qujattarmen rastalǵan pikir usynylmaǵan jaǵdaıda is qolda bar dáleldemeler boıynsha qaralatynyn túsindirdi.
Esterińizge sala keteıin, biz talap aryzda 20-dan astam resmı qujatqa, ákimdik qaýlylaryna, kelisimsharttarǵa jáne jaýapkerlerdiń negizsiz málimdemelerin joqqa shyǵaratyn ózge de materıaldarǵa silteme jasadyq.
Osy oraıda zańnamaǵa sáıkes dálelderdiń bolmaýy jaýapkershilikten bosatpaıtyna nazar aýdartqym keledi.
Búgin otyrys barysynda belgili bolǵandaı, jaýapkerler ózderi týdyrǵan jaǵdaıdyń aýyrtpalyǵyn alǵash ret túsinip, birneshe kún buryn ǵana advokattar jaldaǵan.
J.Mamaı men I.Imanbaevanyń advokattary talap aryzdy talqylaýǵa daıyn bolmaýyna baılanysty talap qoıýmen jáne oǵan qosa beriletin materıaldarmen tanysýǵa ýaqyt berý týraly sotqa ótinishpen júgindi.
Bul rette I.Imanbaevanyń advokaty osyǵan deıin jarııa etilgen aıyptaýlar boıynsha dáleldemeler jınaý endi ǵana bastalǵanyn habarlady. A.Túsipovanyń sotqa júgingen sózderin keltirip óteıin: «Siz bizge usynatyn merzimder jetkilikti dálelder jınaý kezinde bizdiń quqyqtarymyzǵa nuqsan keltiredi dep qorqamyn».
Osylaısha, J.Mamaı men I.Imanbaeva aldymen B.Baıbekke qatysty jalǵan aıyptaýlardan turatyn málimdemelerdi jarııa etip, olardy túrli beınematerıaldarda qaıtalap jáne birneshe ret tarata otyryp, qajetti dálelder men faktilerdi izdeýge endi ǵana kiriskeni ańǵarylady.
Úshinshiden, biz quqyǵymyzdy paıdalana otyryp, J.Mamaı men I.Imanbaeva aıyptaýlaryna táýelsiz psıhologııalyq-fılologııalyq saraptama júrgizdik, onyń nátıjelerin áleýmettik jelilerde 30 sáýirde jarııaladyq.
Al jaýapkerler otyrys barysynda «onyń mazmunymen tanys bolmasa da» saraptamanyń qorytyndylarymen kelispeıtinin málimdedi.
Tórtinshiden, sot prosesi qaralatyn tildi anyqtaýǵa jeke túsinikteme berip ótkim keledi.
J.Mamaı men I.Imanbaeva 13 sáýirde ózderiniń «jýrnalıstik zertteý» dep atalatyn materıaldaryn ORYS TILINDE, sodan keıin baryp onyń qazaq tiline aýdarmasyn jarııalaǵanyn eskere otyryp, B.Baıbek te orys tilinde 19 sáýirde jarııa túrde barlyq aıyptaýlardy joqqa shyǵardy.
Tıisinshe, talap aryz orys tilinde berildi. Sot sheshimimen isti júrgizý tili bolyp orys tili anyqtaldy.
Zańǵa sáıkes taraptar sot usynatyn aýdarmashyǵa júginýge quqyly ekenin atap ótkim keledi.
Qoryta aıtqanda, J.Mamaı men I.Imanbaeva advokattarynyń ótinishin eskere otyryp, sot 17 mamyrdy istiń materıaldarymen tanysý kúni, al 19 mamyrdy – qaıta otyrysty ótkizý kúni dep belgiledi.
Taǵy da esterińizge sala keteıin, sot – zań ústemdik quratyn, teń quqyqty eki taraptyń ashyq tartysy barysynda naqty dálelderdi keltiretin oryn ekendigin atap ótkim keledi. Kelesi otyrysta jaýapkerler qandaı-da bir dáleldemeler usynady nemese dálelderi joq ekendigin moıyndaıdy dep úmittenemin.
Sizderdi sot talqylaýy barysy týraly ári qaraı da habardar etip otyramyn», - dep jazdy zańger.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir
Usynylǵandar


text:
Baǵalanbaı qalǵan batyrlar: Amansha MEŃDІǴALIEV
ASTANA. QazAqparat - Jeńis kúni qarsańynda «QazAqparat» HAA esimi umyt qalǵan Keńes Odaǵynyń Batyrlary týraly materıaldar jarııalaıdy. Materıaldardy jarııalaýǵa «Baǵalanbaı qalǵan batyrlar» jınaǵynyń avtory Berik Ábdiǵalıuly kómek kórsetti.
Berik Ábdiǵalıulynyń atap ótýinshe, bul jınaqta sóz qozǵalatyn batyrlardyń esimi jalpaq jurtqa málim emes. Olardyń atymen atalǵan kóshe nemese mektepter joq. Qan maıdanda erlik kórsetkenin janyndaǵy joldastary kórse de, shtab jáne partııa basshylyǵy olardy moıyndamaǵan. Bizdiń mindetimiz - baǵalanbaı qalǵan batyrlar jaıynda keleshek urpaqqa áńgimelep berý.
Amansha MEŃDІǴALIEV - 1918 jyly 18 tamyzda BQO Orda aýdany Saıqyn aýylynda dúnıege kelgen.
1941 jyly ásker qataryna alynyp, Almatyda qurylǵan 316-atqyshtar dıvızııasynyń 1077 polkiniń quramynda maıdanǵa attanady. 1942 jyly aýyr jaraqattanyp, gospıtalde emdelip shyqqan soń 1943 jyly kúzde Chkalov tank ýchılıesine oqýǵa jiberiledi. Ýchılıeni bitirgen soń 1-shi gavrdııalyq tank armııasynyń 362-shi ózdiginen júretin artpolkinde vzvod komandıri bolady. Gvardııa kishi leıtenanty A. Meńdiǵalıev Qyzyl Juldyz, Qyzyl Tý ordenderimen, kóptegen medaldarmen marapattalǵan. Berlındi alý kezindegi erligi úshin artpolk komandıri A. Meńdiǵalıevti Keńes odaǵynyń batyry ataǵyna usynǵan. Biraq 11-shi gvardııalyq tank korpýsynyń komandıri polkovnık A. Meńdiǵalıevti ekinshi márte Qyzyl Tý ordenimen marapattaý týraly sheshim shyǵarady.
A. Meńdiǵalıev 1946 jyly elge oralyp, túrli basshylyq qyzmetterde eńbek etedi.
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
MAŞGALADAKY ZULUMLYGA GARŞY
Mähriban dostlar we joralar,
Saglyk häzire çenli öýdäki zulum barada birnäçe blog we düşündiriş işini çap etdi. Biz gelin-gyzlara we çagalara garşy öýdäki zulum hakynda has köp informasion material döredip, köpdürli okyjylarymyza ýetirmek ugrunda zähmet çekýäris. Saglyk.org türkmen dilinde öýdäki zulum we onuň zenana, maşgala we jemgyýete edýän täsirinden söz açýan ýeketäk websaýtdyr. Emma bu barada entek hem edilmeli iş kän. Çünki gelin-gyzlar fiziki, emosional, we jynsy zulumy öz içine alýan yzaly başdan geçirmelerini biz bilen sosial mediada şahsyda paýlaşýarlar, ýöne internetde köpçülik bilen paýlaşmakdan çekinýärler. Käbir zenan "il näme diýer" düşünjesi bilen paýlaşmakdan çekinse, käbiri jemgyýetimizde heniz hem maşgala meselelerini kesekiler bilen paýlaşmagyň kada däldigi üçin dymýarlar.
Biz öýdäki zorlugyň adaty zat hökmünde kabul edilmeli däldigine, onuň ýaşyrylmaly we çydalmaly däldigine ynanýarys. Öýdäki zorluga öwrenilmeli we düşünilmeli mesele diýip çemeleşýäris. Biziň bu barada düşündiriş işimizi okamak üçin basyň: Aýallara we Çagalara Garşy Öýdäki Zorluk.
Türkmenistanly ildeşlerimizi çekinjeňligi, gorkyny bir gyra aýryp, maşgalalarymyzda ýüze çykýan bu wawwaly mesele barada medeniýetli gürrüňdeşlikleri geçirmäge çagyrýarys. Türkmenistandaky gelin-gyzlar şahsy hatlaryň üsti bilen bize öz başdan geçirenlerini ugradýarlar. Şundan ugur alyp, biz ähli zenanlarymyza öz hekaýalaryny hemmeler bilen atsyz paýlaşyp bilerler ýaly hem-de belki birek-birege kömek edip bilerler ýaly mümkinçilik döretmek isledik.
Zulum – dymma, kabul etme, rugsat berme!
"Dymma" üçin atsyz hekaýalar.
#dymma #hekaýaňypaýlaş #maşgaladakyzulum #öýdäkizulum
Anonim şertde çap edilýän, atsyz hekaýalar
Zuluma garşy taslama "Dymma!" zulumyň pidalaryndan gelýän atsyz hekaýalary Saglyk.org saýtynda we soсial ulgamlarynda çap edýär.
Siziň başdan geçirenleriňiz başgalara ylham berip biler. Kimdir biri siziň ýazanlaryňyzy okap özüniň ýeke däldigine göz ýetirer. Belki adamlar zuluma garşy göreşmegiň möhümdigini we mümkindigini öwrenerler. Siz maslahat hem sorap bilersiňiz – okyjylaryň içinden peýdaly maslahat berjekleriň tapylmagy mümkin.
Biz siziň adyňyzy ýa-da beýleki şahsy maglumatlaryňyzy soramaýarys we görmeýäris. Eger paýlaşmak isleýän zadyňyz bar bolsa, şu zynjyra giriň we başdan geçirenleriňizi
Biz şahsy hekaýalary türkmen we rus dillerinde kabul edýäris.
MAŞGALADAKY ZULUMLYGA GARŞY SAGLYK.ORG-da ÇAP EDILEN MAKALALAR
Aýallara we çagalara garşy öýdäki zorluk: düşündiriş maglumatlary
Maşgala zorlugyndan nädip goranmaly: ýuristiň maslahaty
Maşgaladaky zulumlyk barada käbir faktlar
"Urýarmy, diýmek söýmeýär!" çagalara garşy zorluk. näme bilmeli we näme etmeli?
Türkmen maşgalasyndaky göze görünmeýän zorluk
Maşgala zorlugyndan dynmak isleýärmiň? onda ilki zulumkeşleri öwren!
Aýallara garşy zulumçylyk we "türkmençilik" – hukuk ýagdaýlary
Çagaňyza şarpyk çalmak zerurmy?
Öýdäki zorlukdan goranma: gazak tejribesi
Gyrgyzystan maşgaladaky zuluma garşy berk kanun kabul etdi, ýöne bu meseläni çözmedi
Öýdäki zulum barada maglumat kemçiligi nämäni aňladýar?
Gazlaýtiň näme we oňa nädip garşy durmaly?
Öýdäki zorlugyň pidasyna nädip kömek etmeli?
Öýdäki zorlugyň pidasy kömek soranda, etmeli däl zatlar
"Stalkiň" näme we ondan nädip goranmaly?
OKYJYLARDAN GELEN HEKAÝALAR
Sen şahsy çägiň barada näme bilýärsiň?
Näme üçin uly ýaşly erkekler öz hereketleri üçin jogapkärçilik çekmeýärler?
Özüniň ikinjisi bolmagymy teklip etdi
Halaýan ýigidim gyzdygymy barlamak isleýär
История о нежелаемом прикосновении и разрушенной психике
Домогательства в школе – неприемлимо!
Zulumkeş gaýyn atama nädip kömek edip bolar?
Köpçülikde şeýdýän bolsa, adam ýok ýerinde nämeler etjegi belli däl
- 3908 gezek okalan


text:
“Barselona” topary terk eden argentinaly hüjümçi Lionel Messiniň 10-njy belgisini ispaniýaly futbolçy Ansu Fatä berdi. Bu barada toparyň saýtynda habar berilýär diýip, RIA Nowosti belleýär.
“Barselonadaky” onunjy belgi braziliýaly oýunçylar Ronaldino bilen Riwaldo hem degişlidi. Ondan öň Fati 22-nji we 17-nji belgilerde çykyş etdi.
Karýerasynyň ep-esli bölegini “Barselonada” geçiren, “Altyn topuň” alty gezek eýesi bolan Messi 10-njy awgustda “PSŽ” bilen şertnama baglaşdy.
Fati – “Barselonanyň” ýetişdiren oýunçysy. Klubuň esasy toparynyň düzüminde 18 ýaşly oýunçy 43 oýna gatnaşyp, 13 gol girizdi. 2020-nji ýylyň noýabr aýynda ol dyz şikesi sebäpli uzak möhlet bilen oýundan çykdy we häzire çenli resmi duşuşyklara gatnaşmady.


text:
Mary welaýatynyň dürli etraplarynda, şol sanda Garagum we Baýramaly etraplarynda ýerli ýaşaýjylar plastik bank kartlary arkaly pul nagtlaşdyrmakda kynçylyk çekýär. Bu barada Azatlyk Radiosynyň habarçysy 8-nji oktýabrda habar berdi.
Habarçymyz Baýramaly şäherinde ýerleşýän “Halkbank” binasynyň arka gapysynyň öňünde onlarça adamdan ybarat bankomat nobatynyň yzynyň üzülmeýändigini habar berýär.
Anna güni habarçymyz bu ýerde 50-60 adamlyk bankomat nobatynyň bolandygyny habar berdi.
Ýöne ýerli ýaşaýjylara bankomatlarda puluň ýokdugy, öýlän sagat 2-ä çenli bankomatlara pul salynjakdygy aýdylypdyr.
“Bankomat nobatyna garaşýan köp adam çydaman, öýüne gaýdýar” diýip, bir ýerli ýaşaýjy Azatlyk Radiosynyň habarçysyna gürrüň berdi.
Bankomatlardan pul çekip bilmedik adamlar çykalga gözleýär.
Azatlygyň habarçysy pulsuz ýaşaýjylaryň dükanlara baryp, olardan pul nagtlaşdyrmagy haýyş edýändigini habar berýär.
Olar munuň üçin nagtlaşdyrylan puluň 10 göterimini, meselem, 200 manat üçin 20 manat pul serişdesini dükan satyjylaryna teklip edýärler.
“Gaýrat ediň!” diýip, adamlar dükan satyjylaryna ýüzlenýär.
Ýöne dükanlar seýrek söwdadan şikaýat edip, özlerinde hem nagt puluň ýetmezçilik edýändigini aýdýarlar.
“Söwdamyz nol. Hiç hili söwda ýok. Şol sebäpden nagt pul ýetmezçiligi bizi hem köseýär” diýip, Azatlygyň habarçysy bir dükan satyjysynyň sözlerini getirdi.
Dükanlar bilen bir hatarda, habarçymyzyň maglumatlaryna görä, adamlar ýangyç guýujy beketlere-de baryp, pullaryny nagtlaşdyrmaga synanyşýar. Ýöne bu hem elmydama oňyn netije berip durmaýar.
Ýangyç guýujy beketler köplenç pul nagtlaşdyrmaga razy bolýar. Ýöne isleg bildirýän adamlardan nagt pul üýşýänçä garaşmagy soraýar.
Habarçymyzyň maglumatlaryna görä, maryly ýaşaýjylar pul nagtlaşdyrmagyň ýene bir usulyny synap görýär.
Bu synanyşykda köp adam awtoulagy bolan dogan-garyndaşlaryndan, ýa-da tanyş-bilişlerinden öz kartlaryny ulanyp ulaglaryny ýangyç guýdurmagy, soňra şol ýangyjyň bahasyny nagt görnüşinde özlerine bermegi teklip edýär.
Baýramaly we Garagum etraplarynda şu günler bankomatlar asla diýen ýaly işlemeýär. Ýöne adamlar bankomatlara baryp, nobata durmakdan yza çekilmeýär.
“Bankomatlar işlänok, şonuň üçin garaşyp oturmaň! Pujuň haçan getiriljegi belli däl. Indiki hepde geliň!” diýip, kähalatlarda bankomatlardan jogapkär adamlar ýerli ýaşaýjylara duýdurýar.
“Adamlar nagt pulsuz gaty kösenýär” diýip, bir baýramaly ýaşaýjysy Azatlyk Radiosynyň habarçysy bilen gürrüňdeşlikde aýtdy.
“Çörek, ýag, gök önüm we ýumurtga ýaly hojalyga zerur bolan esasy önümleri satyn almak üçin nagt pul gerek” diýip, etrap ýaşaýjysy aýdýar.
Habarçymyza görä, etraplardaky käbir döwlet dükanlarynda töleg terminallary bar, ýöne olar işlemeýär. Ýerli ýaşaýjylar döwlet dükanlaryndaky töleg terminallaryny öz bank kartlarynyň balansyny görmek üçin ulanýandyklaryny aýdýarlar.
Türkmenistanda dowam edýän ykdysady krizisiň fonunda, ýurtdan gowuşýan habarlara görä, adamlaryň bankomatlardan pul nagtlaşdyrmak kynçylyklary eýýäm soňky birnäçe ýyl bäri yzygiderli häsiýete eýe boldy.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu meýl: azathabar@derweze.net we sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPN ulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň gizlinligini doly kepillendirýär.


text:
QR Bilim jáne ǵylym mınıstrligi mektep dırektorlaryn jappaı aýystyratyn boldy. Osy arqyly birinshi basshylardyń kásibı turalap qalýynyń jáne «jumysta janyp ketýiniń» aldyn almaq dep habarlaıdy "Adyrna" ulttyq portaly inbusiness.kz-ke silteme jasap.
Sońǵy kezde mektep dırektorlaryna qatysty daý-janjal kóbeıip ketti. Mysaly, ótken aptada ǵana Batys Qazaqstan oblysyndaǵy Jańaqala aýdanynda oqýshy qyzdyń zorlanǵanyn jasyrǵany úshin mektep-gımnazııanyń basshysy Larısa Qojahmetovany sot kináli dep tanyp, úsh jylǵa bas bostandyǵyn shektedi. Oǵan 5-synyp oqýshysy ógeı ákesinen jábir kórgenin aıtady. Bul derekti mektep psıhology rastaıdy. Qaskóıdiń aıýandyq isi týraly polıııaǵa jedel jetkizý ornyna L.Qojahmetova barlyq qyzmetkerin kabınetine jıyp alyp, bolǵan oqıǵany quqyq qorǵaý organdaryna habarlaýǵa tyıym salǵan. Dırektordyń jaýyrdy jaba toqýy kesirinen qyz balaǵa qatysty jynystyq zorlyq jalǵasqan. Jaýyz ákeı 22 jylǵa sottaldy.
Sondaı-aq ótken aptada Jambyl oblysynyń Saryózek aýylyndaǵy mektep dırektorynyń mindetin atqarýshy beıádep qylyǵy úshin jazalandy. Áleýmettik jelide basshy men onyń baǵynyshtysynyń «qyzmettik romanǵa» berilgenin aıǵaqtaıtyn vıdeojazba tarady jáne lezde qoǵamdyq qyzý pikirtalas tutandyrdy. Vıdeony áleýmettik jelige salǵan turǵyn «dırektor men onyń orynbasarynyń mahabbat lázzatyna bólengenin pedagogter de, oqýshylar da burynnan biledi» -dedi. Sodan aýdandyq bilim basqarmasy 2021 jylǵy 25 mamyrdaǵy buıryǵymen mektep dırektoryn qatań sógis túrinde tártiptik jazaǵa tartty.
Al Túrkistan oblysynyń Saıram aýdanynyń Jibek joly aýylynyń turǵyndary ótken jyl sońynda aýdandyq prokýratýraǵa ujymdyq shaǵym túsiripti. «Ol hatty prokýrorlar Saıram aýdanynyń ishki ister bólimine baǵyttady. Óz kezeginde polıeıler shaǵymdy Ekonomıkalyq tergeýler qyzmetine joldaǵan. Alaıda áli kúnge deıin mektep dırektorynyń memlekettik múlikti urlaý faktisi boıynsha eshqandaı tergeý júrgizilmeı jatyr. Sondyqtan Jibek joly aýylyndaǵy Á.Bókeıhan atyndaǵy mektepte tekseris júrgizýdi talap etemiz», – deıdi turǵyn A.Saıdýlına.
Almaty turǵyny Anna Ignateva óz mektebinde bıylǵy oqý jylynda oǵash jaıttar oryn alǵanyn jetkizdi. «Bizdiń mektep dırektory memlekettik bıýdjetti talan-taraj etip jatqanǵa uqsaıdy. Kún saıyn áldebir kólik keledi de, mektep ashanasyndaǵy azyq-túlikti soǵan tıetip jiberedi. Mektep qyzmetkerlerinen mán-jaıdy surastyrdyq, olar bul tamaqtar aýrý balalarǵa jetkiziledi desti. Mektebimizde kezekshi synyptar da bolǵan joq, bastaýysh synyptar tegis onlaın oqydy. Onda nege ashana jumys istegen jáne azyq-túlikti qaıda aparyp otyrǵan?!» – dep alańdaıdy belsendi ata-ana. Ol álgi kóliktiń derekterin kórsetip, bolǵan jaıtty beınetaspaǵa túsirip, quzyrly organdarǵa jibergen. Qazir Almaty qalasynyń bilim basqarmasy bul derekti tekserýde.
Muǵalimderdi, ata-analardy tyńdasańyz, árbir dırektorǵa qatysty «kompromat» tabýǵa bolatyn sekildi. Salada qalyptasqan jaǵdaıǵa bılik ún qatyp, «uıymdastyrýshylyq sharalar» keshenin qabyldaǵany jón. Bilim jáne ǵylym mınıstrligi soǵan beıil ekenin ańǵartty. Mınıstrlik «Memlekettik bilim berý uıymdarynyń birinshi basshylaryna rotaııa júrgizý qaǵıdalarynyń» jobasyn jarııalady. Endi bilim ordalarynyń basshylaryna bir orynda kóp otyrýyna jol berilmeýge tıis. Bul naýqanǵa – memlekettik mektepke deıingi, orta bilim berý, tehnıkalyq jáne kásiptik, orta bilimnen keıingi jáne qosymsha bilim berý uıymdarynyń birinshi basshylary iligedi. Qaǵıda solar arasyndaǵy laýazymdyq aýysý tártibin aıqyndaıdy. Tek zeınetkerlikke shyǵýyna 3 jáne odan az ýaqyt qalǵan dırektorlar ǵana rotaııalaýdan bosatylady. Bul úshin onyń ózi ótinish jazýy shart.
Sonymen rotaııa 3 jylda bir ret júrgiziledi. Bul rette qaǵıdada «attestattaý nemese memlekettik bilim berý uıymdarynyń birinshi basshysy qyzmetiniń tıimdiligin jyl saıynǵy baǵalaý qorytyndysy» eskeriletini basa aıtylǵan. Iaǵnı, eger bul synaqtardan súrinse, aýysý da muń bolady, múldem bilim berý júıesinen qýylýy yqtımal. Dırektorǵa baǵalaýdy oblystardyń jáne úsh megapolıstiń bilim basqarmasynyń kadr qyzmeti júrgizedi. Dırektorǵa beriletin baǵa ol basqaratyn mekteptegi oqý-ádistemelik jáne tárbıe qyzmetiniń sapasyna, bilim alýshylarynyń bilim deńgeıine baılanysty bolady. Barlyq dırektorǵa aýysýdan bir ret bas tartýyna múmkindik berilmek.
«Memlekettik bilim berý uıymynyń birinshi basshysy alǵash ret jazbasha bas tartqan jaǵdaıda, onymen eńbek sharty taǵy 3 jylǵa uzartylady. Eger ol ekinshi ret jazbasha bas tartsa, onda Eńbek kodeksiniń 49-babynyń 7)tarmaqshasyna sáıkes, ol atqaratyn laýazymynan bosatylady. 2021 jylǵy 1 qyrkúıektegi jaǵdaı boıynsha 5 jáne odan kóp jyl bilim berý uıymynyń basshysy bolǵan tulǵalar mindetti túrde rotaııalaýǵa jatady. Rotaııalaý osy qaǵıdalar qoldanysqa engizilgen sátten bastap 3 aı ishinde júzege asyrylady», – dep túsindirdi mınıstrlik.
Qujatta mektep dırektorlaryn bulaısha «sapyrylystyrýdyń» ne úshin qajet ekeni kórsetilgen. Birinshiden, osy arqyly «bilim berý uıymdary jumysynyń tıimdiligin jáne bilim berý qyzmetteriniń sapasyn arttyrý» maqsat etiledi. Ekinshiden, birinshi basshylardyń kásibı áleýeti men basqarýshylyq tájirıbesin tıimdi paıdalaný kózdelýde. Úshinshiden, rotaııa – dırektorlardyń basqarýshylyq biliktiligin kásibı damytýǵa jáne jetildirýge túrtki bolady dep kútilýde. Tórtinshiden, osylaısha, birinshi basshylardyń kásibı turalap qalýynyń, jumysta «kásibı janyp ketýiniń» (oryssha nusqasynda: «professıonalnoe vygoranıe») aldyn alý josparlanýda. Besinshiden, sybaılas jemqorlyqqa soqqy berilmek. Óıtkeni bir ornynda kóp otyrǵan dırektorlardyń ásirese, ata-analar arasynda tamyr-tanystary kóbeıip, barmaq basty, kóz qysty tirlikter óristeýi ǵajap emes.
"Adyrna" ulttyq portaly.


text:
Shymkentte erekshe toı ótti!
Shymkentten shyǵatyn respýblıkalyq "Temirqazyq Oı" gazetiniń ujymy, ózderiniń ashylǵandaryna 10 jyl tolǵan aıtýly datalaryn erekshe atap ótýdi jón kóripti.
Gazettiń bas redaktory Anar Súleeva hanymnyń uıymdastyrýymen, jýrnalıstter men blogerler, qoǵam qyzmetkerleri men oqyrmandar arasynda bılıard pen shahmattan halqaralyq ashyq týrnır ótkizildi.
Alǵashy kúni Qyrǵyzstan men Taraz, Túrkistan obl jáne Shymkent qalalarynan kelgen azamattar arasynan 8 komanda jasaqtalyp "Dınamıkalyq Pıramıda" erejesimen bılıardtan komandalyq jarysqa tússe,
kelesi kúni shahmattan jekeleı synda baqtaryn synady.
Bas redaktor Anar Súleeva hanym gazet ujymynyń osylaı toılaýdaǵy nıetterin "Bizder únemi qoǵamnyń ortasynda júrgendikten árbir memlekettik, qoǵamdyq bastamalardyń artyq-kemshil tustaryn eskerip júremiz.
Mysaly: "Salaýatty ómir saltyn qalyptastyrý" men "Intelektýaldy ult" degen baǵdarlamalar boıynsha aıtarlyqtaı jumystar júrgizilýde. Qoǵamdy qozǵaýshy kúsh - "tórtinshi bılik" ókilderi retinde, osy baǵyttaǵy memlekettik baǵdarlamalardyń nátıjeli júzege asýyna óz úlesimizdi qosý maqsatynda mereıtoıymyzdy ultqa da, ózimizge de qatar paıdaly etip osylaı toılaǵandy jón kórdik.
Ári, Prezıdentimizdiń halqymyzǵa usynyp otyrǵan negizgi baǵyttarynyń biri "Qoǵam men atqarýshy bıliktiń arasyn jaqyndatý" maqsatyndaǵy atqaryp jatqan jumystaryna óz úlesimizdi qosý nıetimen, jergilikti atqarýshy bılik ókilderi men máslıhat depýtattarynda osy týrnırge shaqyrǵanbyz. Óıtkeni, "Bir stol basyndaǵy bılıard pen shahmat oıyndary barlyq azamattardy ózderiniń qoǵamdaǵy statýstaryna qaramastan báriniń teń dárejedegi músheleri ekendikterin sezindirip, eshqandaı kedergisiz bir-biriniń emoııalary men balasha qýanǵan sátterin kórip, báriniń etpen-súıekten jaralǵan qarapaıym adamdar ekenin sezindiredi" degen tereń fılosofııadan týǵan oıymyz bolatyn.
Osylaısha máslıhat depýtattary, atqarýshy bılik ókilderi, jýrnalıstter men qarapaıym oqyrmandar qatysqan erekshe toıymyz ótti. Tipti, Shymkent qalalyq Polıııa Departamentiniń basshysy general Eraly Djýmahanbetov myrza "Biz de osy qoǵamnyń músheleri retinde osyndaı sátten tys qalǵanymyz jaramas" dep, bir komandany jasaqtap ózi bastap keldi.
Osylaısha erekshe toılaımyz degen nıetimiz oryndaldy. Ózge ujymdarǵa da oı salsa eken degen tilegimiz bar" dep túıindedi.
Eki kúnge sozylǵan osyndaı erekshe toıdyń sılyq qory da mol boldy.
Bılıard týrnıriniń jeńimpazdary:
Birinshi oryn Mergen 1 komandasy.(kir jýatyn mashına)
Ekinshi oryn Taraz komandasy.(televızor)
Úshinshi oryn Shymkent Qalasynyń Polıııa Departamenti (ashanalyq kombaıny)
Arnaıy júlde Mergen 2 komandasy.(televızor)
Kórermen kózaıymy Kaırat Karıbaev (mýzykalyq ortalyq)
Oıynda jigerlilik pen tabandylyq tanytqany úshin Nýrlan Býrıev (bogema jıyntyǵy)
Surmergen Oralhan Dáýit (qabyrǵa saǵaty).
Úzdik oıynshy Rústem Esimhanuly Ashetaev (planshet).
Ashyq alańda ótken shahmat týrnıriniń jeńimpazdary:
1 oryn Djýmadıllaev Qýanysh
(smart televızor men dıplom kýbok medal)
2- shi oryn Maqsat Baltabaıuly
(kofevarka apparat kýbok dıplom medal)
3- shi oryn Túıetaev Asylbek
( mýzykalyq ortalyq (mýz. entr) dıplom medal)
Arnaıy Temirqazyq-Oı gazetiniń júldesi tefal jıyntyǵyn Ashat Shotaev jáne Otyrarlyq Almas Aqylbek smart saǵat tabystaldy.
Sonymen qatar barlyq qatysýshylar arnaıy alǵys hatpen marapattaldy.
"Adyrna" ulttyq portaly


text:
"Serhetsiz reportýorlar" guramasynyň dünýä ýurtlarynda media azatlygyna baha berip, täzelikde ýaýradan ýyllyk hasabatynda Türkmenistanyň dünýäniň iň yzagalak ýurtlarynyň biridigi aýdylýar. Metbugat azatlygynyň dünýä indeksi atly hasabatynda 180 ýurda baha berilýär, sanawda Türkmenistan 178-nji orunda ýerleşdirilipdir.
Hasabatda ýurtlaryň metbugat azatlygynyň derejesine berlen baha mediadaky köppikirlilige we garaşsyzlyga, žurnalistleriň howpsuzlygyna we erkinligine, kanunçylyga, media üçin döredijilik we düzgünlilik şertlerine esaslanylýar.
Hasabata laýyklykda, agzalan şertlere görä dünýäde media azatlygy boýunça iň öňdebaryjy üç ýurt Finlýandiýa, Norwegiýa we Daniýa, iň yzagalak üç ýurt, bolsa: Türkmenistan, Eritreýa we Demirgazyk Koreýa.
Media azatlygy boýunça ”Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň hasabatynda Türkmenistana berlen şu ýylky baha geçen ýylkysyna gabat gelýär. 2013-nji ýylda Türkmenistan 177-nji orunda ýerleşdirilipdi. Guramanyň media azatlygy boýunça ilkinji hasabatynda 2002-nji ýylda Türkmenistan dünýäniň 136 ýurdunyň arasynda 134-nji ýeri alypdy.
Türkmenistan näme üçin yzda galýar?
”Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň Ýewraziýa boýunça bilermeni Ýohan Bir Türkmenistanda media azatlygyna berlen bahanyň şu ýyl hem pes derejede saklanmagynyň sebäbini ýurtda ýagdaýyň düýpden üýtgewsiz galýandygy bilen düşündirdi.
“Türkmenistanyň hökümetiniň 2013-nji ýylda media boýunça yörite kanun kabul edendigine garamazdan, iş ýüzünde hiç zat üýtgemedi. Ýurtda henizem ýeke-täk hususy neşir bar, ol hem, hakykatda, garaşsyz däl. Erkin pikirlilik we erkin žurnalistika diňe ýurduň daşyndaky, esasan, türkmen internet media çeşmelerinde bar”.
Şeýle-de ”Serhetsiz reportýorlar” guramasy türkmen häkimiýetleriniň ýaşaýyş jaýlardan telewizion çanak antennalary aýyrmak boýunça amala aşyrýan çärelerine hem aladalanma bildirdi.
Metbugat azatlygynyň dünýädäki ýagdaýy
Metbugat azatlygy boýunça täze hasabatda Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasynda metbugat azatlygy boýunça Gyrgyzystan 88-nji ýerde, Täjigistan 116-njy ýerde, Gazagystan 160-njy we Özbegistan 166-njy ýerde görkezilipdir. Orsýet bolsa dünýä ýurtlarynyň arasynda 152-nji ýerde ýerleşdirilipdir.
Hasabata görä, 2014-nji ýylda dünýäde 13 žurnalist öldürilipdir, 165 žurnalist tussag edilipdir.
”Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň täze hasabatynda 2014-nji ýylda dünýä derejesinde informasiýa azatlygynyň dowamly ýaramazlaşandygy aýdylýar. 180 ýurduň üçden iki böleginiň görkezijileriniň ozlaky ýyla garanda erbetleşendigi, informasiýa azatlygyna basyşlaryň ozalky ýyllara garanda güýçlenendigi we munuň ähli ýurtlara öz täsirini ýetirendigi aýdylýar.
Hasabatda dünýädäki ýagdaýlaryň ýaragly konfliktler bilen metbugat azatlygynyň arasynda mese-mälim baglanyşygyň bardygyny görkezýändigi bellenilýär. Durnuksyz ýagdaýlarda media halkara borçnamalaryny bozmak maksady bilen maglumatlara we täzeliklere gözegçilik etmäge synanyşýan toparlaryň hem-de aýry-aýry şahsyýetleriň strategik nyşanyna öwrülýär diýip, ”Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň hasabatynda bellenýär.


text:
Memleket shalǵyn kóbelekpen kúreske jumsalǵan shyǵynnyń 50 paıyzyn óteıdi - QR AShM
NUR-SULTAN. QazAqparat – Bıyl Qazaqstannyń Soltústik, Aqtóbe jáne Shyǵys Qazaqstan oblystarynda klımattyq jaǵdaılarǵa baılanysty shalǵyn kóbeleginiń jappaı kóbeıý qaýpi ósip otyr.
Mınıstrlik tarapynan osy zııandy organızmniń naqty taralý ortasyn anyqtaý úshin qajetti fıtosanıtarııalyq tekserýler júrgizildi, dep habarlaıdy QazAqparat QR Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Búgingi tańda 306,59 myń ga jer zertteldi, jalpy taralý aýdany 16,979 myń ga quraıdy, onyń ishinde Aqtóbe oblysynda taralý aýdany 2,892 myń ga quraıdy. Zııankestiń memlekettik qordaǵy jerlerdiń aram shópterinde, sondaı-aq dándi jáne maıly daqyldar egistikteriniń boıynda taralýy baıqalady.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń mindetin atqarýshy E. Qarashókeevtiń tapsyrmasy boıynsha Agroónerkásip keshenindegi memlekettik ınspektsııa komıtetiniń tóraǵasy A. Mars Aqtóbe oblysyna shalǵyn kóbelegine qarsy kúres jáne qorǵaý sharalaryn júrgizý boıynsha, jumystardy uıymdastyrý jáne qajetti basqarýshylyq sheshimder qabyldaý úshin is-saparǵa jiberildi.
Aıta ketý kerek, AÓK damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy aıasynda, aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshiler men bıznes ókilderiniń bastamalaryna sáıkes, 2020 jyldan bastap shalǵyn kóbelegine qarsy qorǵaý sharalaryn júrgizý jónindegi jaýapkershilik pestıtsıdter qunynyń shyǵyndaryn 50% - ǵa deıin óteý úshin sýbsıdııalar bere otyryp, jergilikti atqarýshy organdardyń quzyretinen, aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerdiń quziretine berilgen.
Bıyl pestıtsıdterdi sýbsıdııalaýǵa jalpy 32,3 mlrd.teńge, onyń ishinde Aqtóbe oblysyna 545,8 mln. teńge bólingen.
Tehnıkalyq qaıta jaraqtandyrý boıynsha ınvestıtsııalyq sýbsıdııalar berý aıasynda sharýa jáne fermerlik qojalyqtarǵa ósimdikterdi qorǵaý quraldaryn engizý boıynsha búrikkishterdi arzandatý úshin ózdiginen júretin búrký tehnıkasy qunynyń 50% - yna deıin sýbsıdııalaý kózdelgen, sondaı-aq traktorlardyń quny arzandatylatyn bolady. Otandyq óndiris traktorlary boıynsha qunynyń 30% - yna deıin, ımporttyq óndiris úshin 25% - yna deıin sýbsıdııalaý kózdelgen.
«Qazirgi ýaqytta Aqtóbe oblysynyń ákimdigi 2,2 myń ga alańda hımııalyq óńdeý júrgizýge qarjy bóldi. Qorǵaý is – sharalaryn júrgizý tıimdiligi joǵary búrikkish tehnıka-gaz generatorlaryn paıdalaný arqyly júzege asyrylady»,-delingen habarlamada.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) Aşgabat şäherindäki baş edarasynda Ýaponiýanyň Hökümeti bilen BMG-niň Taslamalara hyzmat etmek baradaky müdirligi (UNOPS) anna güni “Türkmenistany lukmançylyk enjamlary bilen üpjün etmek arkaly saglyk ulgamyny kämilleşdirmek” taslamasy boýunça Nota alyşmak dabarasy geçirildi.
UNOPS-yň adyndan hereket edýän BMG-niň hemişelik utgaşdyryjysynyň wezipesini ýerine ýetirijisi Kristin Weýgand we Ýaponiýanyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Ýamamoto Hiroýuki Nota gol çekdiler. Gol çekişlik dabarasyna Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministri Nurmuhammet Amannepesow, UNOPS-yň Awstriýadaky edarasynyň direktory Freýa Fon Grooten we ýerli köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.
“Türkmenistany lukmançylyk enjamlary bilen üpjün etmek arkaly saglyk ulgamyny kämilleşdirmek” boýunça grant taslamasynyň umumy bahasy takmynan 3 million ABŞ dollaryna barabar bolup, ol Türkmenistanda UNOPS-yň ilkinji taslamasydyr.
Taslama aýratyn hassahanalara lukmançylyk enjamlaryny we harytlary satyn almaga hem-de üpjün etmäge, şeýle hem zerur bolan lukmançylyk enjamlary bilen üpjün etmäge gönükdiriler.
“Bu taslamanyň çäklerinde Türkmenistana degişli lukmançylyk enjamlary gelip gowşandan soň, saglygy goraýyş pudagynda geljekki hyzmatdaşlygyň mümkinçiliklerine garamak üçin Türkmenistanyň lukmançylyk işgärleri bilen duşuşmagy we ýerli hassahanalara baryp görmegi meýilleşdirýärin” diýip, ilçi Ýamamoto Hiroýuki öz çykyşynda aýtdy.
Bu taslama BMG we Türkmenistanyň Hökümetiniň 2021-2025-nji ýyllar üçin durnukly ösüş boýunça hyzmatdaşlygyň çäginde durmuşa geçiriler.


text:
Dünýäniň iň ýaşuly adamy hasaplanylýan Nabi Tajima Ýaponiýanyň Kikaý şäherindäki hassahanada aradan çykdy diýip, ýerli resmiler aýtdylar.
Ol ýanwar aýynda Kikaýdaky hassahana ýerleşdirilip, şondan bäri düşekde ýatyrdy. Kikaý iň günorta Ýaponiýadaky esasydört adanyň biri bolan Kýuşuda ýerleşýär.
Tajima 1900-njy ýylyň 4-nji awgustynda dünýä indi we onuň yzynda galan nesilleriniň, agtyk-çowluklarynyň we ýuwluklarynyň sany 160 diýip hasaplanylýar.
Düýbi ABŞ-da ýerleşýän Gerontologiýa barlaglary toparynyň ýazgylaryna görä,
dünýäniň iň ýaşuly adamy indi beýleki bir ýapon aýaly, Çiýo Ýoşida boldy. Ol 116 ýaşynda.
18-nji aprelde dünýäniň iň ýaşuly adamy diýip hasaplanylýan erkek Çilide, 121 ýaşynda öz ýatýan krowatyndan ýykylyp öldi.


text:
ABŞ-nyň Ukraina boýunça ýörite wekili Kurt Wolker – Moskwanyň Ukrainadaky saýlawlaryň netijesinde käbir üýtgeşmelere garaşýandygyna çalym edýändigi üçin – Ukrainanyň gündogaryndaky konflikti bes etmek boýunça öňegidişlikleriň boljakdygyna garaşmaýandygyny aýtdy.
“Meniň pikirimçe, ruslar Ukrainadaky saýlawlaryň netijelerine, soňy bilen näme boljakdygyna garaşýarlar. Belki-de, ýagdaýlar Russiýanyň haýryna üýtgemegi mümkin. Men olaryň mundan peýdalanjakdygyny çaklaýaryn” diýip, Wolker Waşingtonda Atlantik Geňeşiniň mejlisinde çykyş etdi.
Mundan öň, prezident Wladimir Putin Soçide çykyş edip, 31-nji martda geçirilmeli Ukrainanyň prezidentlik saýlawlarynyň netijesinde Russiýa has dostlukly hökümetiň orta çykmagynyň mümkindigini aýdypdy.


text:
Ónerkásiptik saıasat jónindegi vedomstvoaralyq komıssııa qurylady
NUR-SULTAN. QazAqparat – Qazaqstanda ónerkásiptik saıasat jónindegi vedomstvoaralyq komıssııa qurylady. Bul týraly QR Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri Beıbit Atamqulov málim etti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Ónerkásiptik saıasat máni boıynsha óndiristik naryqtyń barlyq qatysýshylarynyń birdeı jaǵdaı jasalýy kerek. Zań jobasynda ekonomıkalyq, ákimshilik, quqyqtyq, ınstıtýtsıonaldyq jáne basqa jaǵdaılardy qamtıtyn ónerkásiptik klımat uǵymyn engizemiz. Ónerkásiptik klımattyń jaı-kúıin baqylaýdy Indýstrııa jáne ınfraqurylymdy damytý mınıstrligi júzege asyrady. Onyń nátıjeleri bolashaq kezeńderge arnalǵan ónerkásiptik saıasatty qalyptastyrý kezinde eskeriledi. Osy monıtorıng negizinde basqarý sheshimderi qabyldanyp, memlekettik organdar jumysynyń tıimdiligi baǵalanady», - dedi Beıbit Atamqulov Senatta ótip jatqan «QR ónerkásiptik saıasatty zańnamalyq retteý: jaı-kúıi, problemalary jáne sheshý joldary» taqyrybyndaǵy Úkimet saǵatynda.
Ónerkásiptik saıasatty jáne memlekettik yntalandyrý sharalaryn iske asyrý úshin birinshi kezekte óndiriste saýda qyzmeti rettelip, ınvestıtsııa tartylyp, ınnovatsııalardy damytý arqyly ónerkásiptik saıasatty qalyptastyrý men júzege asyrýdyń tıimdi vedomstvoaralyq úılestirýin qamtamasyz etýden turatyn ınstıtýtsıonaldyq bazany shoǵyrlandyrý qajet.
«Búgingi tańda óndiriske qatysty fýnktsııalar ártúrli vedomstvalar arasynda bólingen. Indýstrııalyq damý úshin Indýstrııa jáne ınfraqurylymdy damý mınıstrliginiń, saýda saıasaty jáne ekonomıkalyq ıntegratsııa – Saýda jáne ıntegratsııa mınıstrliginiń, ınnovatsııalyq damý Tsıfrlyq damý, ınnovatsııa jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrliginiń, sheteldik ınvestıtsııalardy tartý Syrtqy ister mınıstrliginiń mindetinde. Ónerkásiptik saıasatty úılestirýdi qamtamasyz etý úshin negizgi zań jobasynda Premer-Mınıstrdiń orynbasary basqaratyn Ónerkásiptik saıasat jónindegi vedomstvoaralyq komıssııa qurý qarastyrylǵan. Al onyń músheleri memlekettik organdar basshylarynyń orynbasarlary, ónerkásiptik kásiporyndardyń ókilderi qoǵam qaıratkerleri, depýtattar jáne basqa da múddeli tulǵalar bolady», - dedi ol.
- Kómir ónerkásibi salasyna qysym jasalyp otyr - Serikqalı Brekeshev
- Nurtóre Júsip sheteldegi qazaqtildi BAQ qaýymdastyǵynyń tóraǵasy bolyp taǵaıyndaldy
- Dollar baǵamy ekinshi kún qatarynan ósip jatyr
- Adam quqyqtary jónindegi ýákildiń qyzmetine kedergi keltirgender jazaǵa tartylady
- KIMEP ýnıversıteti men AHB ózara túsinistik týraly memorandýmǵa qol qoıdy
- Ádilet mınıstri qazaqstandyqtardyń ómirin jeńildetýge baǵyttalǵan zańdar týraly aıtty
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Saýd Arabııasynyń 30-dan astam kompanııasy Qazaqstanǵa ınvestıtsııa salady
NUR-SULTAN. QazAqparat – Saýd Arabııasynyń 30-dan astam kompanııasy Qazaqstanǵa ınvestıtsııa salý múmkindigin qarastyryp jatyr. Bul týraly Qazaqstan-Saýd Arabııasy ınvestıtsııalyq bıznes forýmynda aıtyldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Qazaqstan-Saýd Arabııasy saýda-ekonomıkalyq, ǵylymı-tehnıkalyq jáne mádenı yntymaqtastyq jónindegi Úkimetaralyq komıssııasynyń 5-shi otyrysyna qatysý úshin elordaǵa ınvestıtsııalar mınıstri Halıd A. ál-Falıh bastaǵan Saýd Arabııasy Koroldiginiń delegatsııasy keldi.
Sharaǵa eki eldiń isker toptary men bıznesiniń 170-ten astam ókili keldi.
QR Syrtqy ister Mınıstriniń orynbasary Almas Aıdarov Saýdııa naryǵynyń Qazaqstanmen iskerlik baılanystar men saýda-ekonomıkalyq qatynastardy nyǵaıtýdaǵy zor mańyzyn, «Saudi Vision 2030» ulttyq baǵdarlamasyn iske asyrý aıasynda Qazaqstan men Saýd Arabııasynyń ınvestıtsııalyq yntymaqtastyǵyn keńeıtýdiń eleýli áleýetin atap ótti.
«Saýd Arabııasy kásipkerlikti damytý, ekonomıkany ártaraptandyrý jáne áleýmettik reformalardy júzege asyrý boıynsha álemniń kóptegen elderi úshin tabysty modelge aınaldy. Biz «Saudi Vision 2030» strategııalyq baǵdarlamasyn júzege asyrýdyń tabysy men tıimdi nátıjelerin kóretinimizge qýanyshtymyz. Aýyl sharýashylyǵy, munaı hımııasy, TKMK, JEK, qarjy jáne basqa da ekonomıka salalarynda yntymaqtastyǵymyzdy odan ári damytý úshin úlken áleýetimiz bar dep sanaımyn», - dedi Almas Aıdarov.
Sondaı-aq, Saýd Arabııasynyń 30-dan astam kompanııasy Qazaqstanǵa ınvestıtsııa salý múmkindigin qarastyratyny habarlandy. Forým sheńberinde qazaqstandyq taraptan «KAZAKH INVEST», «KIDF», «AHQO», «QazTrade» jáne «Kazakh Tourism» basshylary jáne Saýd Arabııasy ınvestıtsııalar mınıstrligi men «NCPP» basshysy spıker retinde sóz sóıledi.
Óz sózinde «KAZAKH INVEST UK» AQ Basqarma tóraǵasy Meıirjan ıÝsýpov saýdııalyq seriktesterge Qazaqstannyń ınvestıtsııalyq áleýetin tanystyrdy, forým qatysýshylaryn ınvestıtsııa tartýdyń memlekettik júıesinde qoldanylatyn jańa tásildemelermen tanystyrdy, sondaı-aq eki eldiń qarym-qatynasyn tereńdetýdiń mańyzyn atap ótti.
«Búgingi tańda Saýd Arabııasynan Qazaqstanǵa keletin ınvestıtsııanyń jalpy kólemi 100 mıllıon AQSh dollarynan asady. Alaıda, bul kórsetkish bizdiń elderimizdiń áleýetin tolyq kórsete almaıdy. Osy maqsatta KAZAKH INVEST Qazaqstan men SAK bıznesiniń ınvestıtsııalyq yntymaqtastyǵyn nyǵaıtý boıynsha jan-jaqty jumys júrgizýde. Mysaly, QR Saýd Arabııasyndaǵy elshiligimen birlesip, Djıdda saýda-ónerkásip palatalary men Ál-Kassım provıntsııasynyń qoldaýymen jáne NCPP-men birlesip, saýda, ekonomıka jáne ınvestıtsııalar salasyndaǵy Qazaqstan-Saýd Arabııasy yntymaqtastyǵyna arnalǵan birqatar shara ótkizildi. Bul bizge bıznes úshin barynsha qyzyǵýshylyq týdyratyn baǵyttar boıynsha birlesken is-qımyldardy odan ári úılestirý úshin iskerlik baılanystar ornatýǵa múmkindik berdi», - dep atap ótti Meıirjan ıÝsýpov.
Sonymen birge forýmda KAZAKH INVEST qoldaýymen Saýd Arabııasy Koroldiginiń ınvestıtsııalar mınıstri Halıd ál-Falıh QR Aýyl sharýashylyǵy mınıstri jáne QR Energetıka mınıstrimen, sondaı-aq «Qazatomprom» UAK» AQ, «KAZ Minerals» jáne basqa organdardyń basshylyǵymen kezdesti.


text: 28 Erbet kowalamasaň-da gaçýar,Hudaýhon şir kimin mertdir+.2 Ýurtda gozgalaň tursa, yzly-yzyna hökümdary çalşar+,Parasatly* we bilimli adam bilen maslahatlaşsa,Patyşa uzak höküm sürer+.3 Ejiziň hakyny iýýän garyp+,Hasyly süpürip äkidýän sil ýalydyr.4 Kanuny bozýanlar erbede alkyş aýdýar,Kanuna eýerýänleriň olara gahary gelýär+.5 Zalym adam adalata düşünmez,Ýehowany gözleýän adam ähli zada akyl ýetirer+.6 Ýalançy baý adamdan,Halal ýaşaýan* garyp ýagşydyr+.7 Düşünjeli ogul kanuny berjaý edýär,Hajymelikler* bilen tirkeşýän adamAtasynyň ýüzüni ýere salýar+.8 Süýthoruň göterimine berip+ toplan baýlygy,Garyplara howandarlyk edýäne galýar+.9 Kanuna gulak asmaýanyňDogasy-da ýigrenjidir+.10 Dogruçyllary ýoldan çykaran adamGazan çukuryna özi gaçýar+.Emma akýüreklileriň görjegi gowulyk bolar+.11 Baý özüne akyllydyryn öýdýär+,Parasatly* garyp synçydyr, onuň içini bilýär+.12 Dogruçyllar üstün çyksa, halk şatlanar,Erbetler tagta çyksa, halk bukular+.13 Günäsini gizleýän üstünlik gazanmaz+,Günäsini boýun alyp, toba edene rehim ediler+.14 Hudaýdan gorkýanlar bagtlydyr,Doňýürekler heläkçilige uçrar+.15 Halkyny ezýän hökümdarArlaýan arslan, topulýan aýy ýalydyr+.16 Parasatly* bolmadyk serdar zorluk-sütem edýär+,Haram gazanjy ýigrenýän uzak ömür sürýär+.17 Biriniň ganyna galan adam mazara inýänçä gaçyp gezer+.Goý, hiç kim ony goldamasyn.18 Hudaýa wepaly* adam halas bolar+,Hilegärlik edýän bolsa duýdansyz ýykylar+.19 Mellegini sürýäniň nany bol bolar,Boş zatlara kowalaşýanyň gözi garyplykdan açylmaz+.20 Wepaly adam bereket tapar+,Baýlygyň yzynda hars urýan günäsiz galmaz+.21 Ala tutmak gowy däldir+,Käte adam bir döwüm çörek üçin şeýle erbetligi edýär.22 Görip* baýajak bolup hars urýar,Başyna garyplygyň geljegini bilmeýär.23 Iň soňunda, adam ýaranjaňlyk edene däl-de,Ýalňyşyny ýüzüne aýdana+ minnetdar bolar+.24 Ene-atasyny talap: «Günä iş etmedim» diýýän+Galtamanlaryň ýoldaşydyr+.25 Açgöz* adam agzalalyk döredýär,Ýehowa bil baglaýanyň işi rowaç bolýar+.26 Öz ýüregine bil baglaýan akylsyzdyr+,Akyldarlyk ýolunda ýöreýän halas bolar+.27 Garyplaryň hossary mätäçlik çekmez+,Garyplardan ýüzüni sowýan gargyş astynda galar.28 Erbet tagta çyksa, adamlar gizlener,Erbet ýok bolsa, hudaýhon köpeler+.


text:
Türkmenistanyň prezidenti iki günlük resmi sapar bilen Pakistana bardy. Yslamabadyň çakylygy esasynda geçirilýän bu saparyň dowamynda esasy ünsüň türkmen gazyny Owganystanyň üsti bilen Pakistana we Hindistana akdyrmaga mümkinçilik berjek gazgeçiririjiniň proýektine gönükdirilmegine garaşylýar.
16-njy martda Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şarif Gurbanguly Berdimuhamedowy Yslamabatda garşylady.
Delegasiýalaryň derejesindäki gepleşiklerden soň geçirilen metbugat ýygnagynyň dowamynda Nawaz Şarif ýylda 33 milliard m3 türkmen gazyny akdyrmaga mümkinçilik berjek Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan (TOPH) gazgeçirijisiniň taslamasyny “regionyň mega-energiýa hyzmatdaşlyk proýekti’ diýip atlandyrdy.
Gepiň gerdişine görä ýatlatsak, uzynlygy 1814 km bolmaly bu proýekte geçen dekabrda Mary şäherinde badalga berlipdi. Umumy bahasy 10 milliard dollara durjakdygy çaklanylýan bu gazgeçirijiniň çykdajylarynyň 85% töweregini Türmenistan öz üstüne aldy. Proýekte gatnaşýan ýurtlaryň galanlarynyň her biri bolsa gurluşygyň umumy bahasynyň 5%-ne deň çykdajynyň puluny ödärler.
On ýyldan köpräk wagt bäri gürrüňi edilip gelinýän TOPH proýektiniň 2018-nji ýyla çenli gurlup gutarylmagyna garaşylýar.
Russiýanyň türkmen gazyny satyn almagyny doly bes edenden soň, türkmen prezidentiniň Pakistana edýän häzirki saparynyň ähmiýetiniň uludygy aýdylýar. Şol bir wagtda-da geçirijiniň Owganystandan we Pakistandan geçmeli sebitlerindäki howpsuzlyk ýagdaýlarynyň proýektiň durmuşa geçip biljekdigine şübheli garaýyşlary hem döredýär.
Metbugat ýygnagynyň dowamynda Berdimuhamedow beýleki meseleler bilen bir hatarda regiondaky howpsuzlygyň hem maslahat edilendigini mälim etdi.
Pakistanyň premýer-ministri hem “terrorizmiň we ekstremizmiň öňüni almak üçin özara hyzmatdaşlygyň zerurdygyny” belläp geçdi.
Saparyň ilkinji gününde Türkmenistan bilen Pakistanyň arasynda hyzmatdaşlygyň dürli ugurlary boýunça sekiz sany dokumente gol goýuldy.
Pakistana sapar edýän türkmen delegasiýasynyň düzüminde ýurduň daşary işler ministri Raşid Meredow, Ministler kabinetiniň başlygynyň orunbasary Ýagşygeldi Kakaýew we maliýe ministri Muhammetguly Muhammedow dagylar hem bar.


text:
Türkiýäniň gündogaryndaky Elazig welaýatynda güýçli ýer yranmasy bolup, jaýlaryň ýykylmagyna we azyndan 21 adamyň ölmegine sebäp boldy, müňden gowrak adam bolsa ýaralandy diýip, resmiler aýtdylar.
Agşam sagat 9-yň öňüsyrasynda duýlan ýer sarsgynyň güýji Rihter ölçegi boýunça 6.8 bolup, onuň ojagy Siwriçe şäheriniň golaýynda diýip, hökümete degişli adatdan daşary ýagdaýlar agentligi 24-nji ýanwarda aýtdy. Şondan soň hem birnäçe sarsgyn boldy.
Siwriçe paýtagt Ankaradan 750 km çemesi uzaklykda ýerleşýär.
Agentlik Elazig welaýatynda 17 adamyň ölendigini, ýene dört adamyň goňşulykdaky Malatýa şäherinde wepat bolandygyny, sebitde 920 çemesi adamyň ýaralanyp, hassahanalara ýerleşdirilendigini aýtdy.
Içeri işler ministri Suleýman Soýlu häkimiýetleriň bu sebite halas edijiler toparlaryny iberendigini, olaryň ýykylan binalaryň harabalarynyň aşagynda galan 30 adamy gözleýändiklerini aýtdy. Ol 533 adamyň ýaraly bolandygyny hem sözüne goşdy.
1999-njy ýylda Türkiýäniň günbataryndaky Izmit şäherinde bolan ýer yranmasy 17 müňden gowrak adamyň ölümine sebäp boldy.


text:
Türkmenistanyň Söwda senagat edarasynda döwlet Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllygyna bagyşlanyp guralan ýurduň ykdysady üstünlikleriniň sergisi öz işini tamamlady. Baýramçylyk sergisine ýurduň halk hojalyk ulgamynyň öňdebaryjy gurluşlary we hususy kärhanalary gatnaşdylar.
Sergi ― gazanylan üstünlikleri görkezmegiň, netijeli mahabaty guramagyň, täze hyzmatdaşlary tapmagyň, özara bähbitli şertnamalary baglaşmagyň, bazar gatnaşyklaryny bahalandyrmagyň we onda eýeleýän ornuňy anyklamagyň oňyn mümkinçiligidir. Mundan başga-da ol Garaşsyzlyk ýyllarynda ilatyň ýaşaýyş-durmuş şertleriniň ýokary derejesini üpjün etmäge gönükdirilen baş maksadyň durmuşa geçirilmegi üçin ykdysadyýetiň ösüşiniň ählitaraplaýyn görkezilişidir. Şonuň üçin-de köp sanly önümçilik we döredijilik toparlary içerki we daşarky bazarda bäsdeşlige ukyplylygyny artdyrmak üçin innowasion tehnologiýalary hem-de nou-haulary özleşdirýärler.
Ýurduň ykdysadyýetiniň ýangyç-energetika toplumynyň, şol danda «Türkmengaz», «Türkmennebit», «Türkmenhimiýa» döwlet konsernleriniň, Ahal welaýatynda ýola goýlan tebigy gazdan benziniň önümçiliginiň, Türkmenbaşydaky Nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň, Gyýanlydaky polimer zawodynyň binýadynda täze sanly we IT tehnologiýalary, elektron ulgamlary we maksatnamalar ulanylýar. Täze ýokary tehnologiýaly usullardan «Türkmengeologiýa» korporasiýasynda we «Türkmenhimiýa» konserninde peýdalanylýar.
Täze eýýamda gazanan üstünlikleriniň ýokary derejesini ýurduň gurluşyk ulgamy hem serginiň myhmanlaryna açyp görkezdi.mundan başga-da sergä gatnaşyjylar saglygy goraýyş, bilim, dokma, bank, senagat, oba hojalyk, syýahatçylyk ulgamlarynyň ösüşleri bilen hem tanyşdylar. Olaryň binýadyna ilkinjileriň hatarynda innowasion oýlap tapmalar, täze maglumat tehnologiýalary ornaşdyryldy.
Sergi merkezinde Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň halk hojalygynyň dürli ugurlarynda iş alyp barýan iri kärhanalary bäsdeşlige ukyplylygy, daşary döwletlerden getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleriň önümçiligi, hyzmatlaryň täze toplumyny hödürleýändigi bilen aýratyn ünsi özünde jemledi.
Sergide IT tehnologiýalaryň önümçiliginde öňdebaryjy orny eýeleýän «Aýdyň gijeler» hojalyk jemgyýetiniň ösüşlerini görkezýän diwarlyklara uly orun berildi. Bu ýerde hojalyk jemgyýetiniň önümleriniň ählisi ― döwrebap elektron we senagat tehnikalary bilen tanyşmaga mümkinçilik döredildi. Şeýle hem sergä gatnaşyjylar «Täze energiýa» hususy kärhanasynyň gün modullalaryny guramakda alyp barýan üstünlikli işleri bilen tanyşdylar.
Sergä gatnaşyjy düzümleriň ― halk hojalyk ulgamynyň öňdebaryjy gurluşlarynyň we hususy kärhanalarynyň alyp barýan işlerinde gazanan üstünlikleriniň hem ösüş derejesiniň görkezijileri Gazaşsyzlygymyzyň 30 ýyllyk baýramyna özboluşly sowgatdyr.


text:
Owganystanly häkimiň hem şol sebäpli, ýagny ýurtda aýallar üçin açylan kosmetiki dükanlaryň üstünde güýjeýän düşünişmezlikler sebäpli gurban bolandygy aýdylýar.
Ýurduň demirgazygynda ýerleşýän Baglan welaýatynyň Der Salah etrabynyň häkimi Abdul Rasul 6-njy iýulda geçirilen reýdde dükan satyjysy tarapyndan atylyp öldürilýär. Etrabyň polisýa bölüminiň başlygy Abdul Ahad häkimiň üç gezek atylandygyny we entek etrap hassahanasyna getirilmänkä aradan çykandygyny aýdýar.
Ahad şübhe bildirilýän jenaýatçyny tutmak üçin giň göwrümli gözleg işini alyp barýandyklaryny, emma jenaýatçynyň wakanyň bolan ýerinden dessine gaçandygyny we şondan soň hiç haçan göze ilmändigini aýdýar. Şeýle-de polisýanyň başlygy Rasulyň öz erkine hereket edendigini aýratyn belledi: “Rasul özünden ýokarky başlyklara ýa-da maňa habar bermezden, özi gidip, reýd gurnapdyr we käbir kosmetika dükanlaryny ýapdyrjak bolupdyr. Dükanlaryň birinde ol eli ýaragly satyja duşupdyr, ol hem häkime garşy ot açypdyr”.
Fetwa
Geçen aý etrabyň ulamalary, ýagny dini mejlisi Deh Saladaky kosmetiki dükanlaryň derhal ýapylmalydygy barada fetwa, ýagny pitiwa çykaransoň, Rasul olary ýapjak boldy. Kesir dindarlar kosmetiki serişdeleriň yslam dinine dogry gelmeýändigini, ýurtda kosmetika dükanlarynyň bolmagynyň hem adamlary zyna etmäge iterýändigini tekrarlap, olary ýapdyrmagy karar etdiler.
Deh Salanyň ozalky häkimi Abdul Hannanyň aýtmagyna görä, ulamalar, eger Rasul herekete geçmese, özleriniň baryp, şol dükanlary ýakyp-ýumurjakdyklaryny aýdyp, Rasula topulypdyrlar.
Abdul Hannan bu hakda şeýle gürrüň berýär: “Ulamalar kosmetika dükanlaryny ot berjek diýip aýdypdyrlar. Etrap häkimi hem ‘ulamalar birden gozgalaň turzup, tutuş etraby ýakyp-ýumuraýmasynlar’ diýip, özi kosmetika dükanlaryna baryp, olaryň eýelerine iş ýerlerini ýapdyrjak boldy”.
Deh Saladaky kosmetiki serişdeler satylýan dükanlaryň eýeleri şeýle zatlaryň tutuş ýurtda ulanylýandygyny aýdyp, özleriniň harytlaryny satmak boýunça hukugyny goradylar. Olar dini ruhanylary günäkärläp, olary "Talyban" döwrüniň ekstremist durmuş endiklerini ýurda gaýtadan dolap getirmäge synanyşykda aýypladylar.
Ulamanyň çykaran karary Owganystanda alty ýyllap höküm süren diýdimzor "Talybanyň" permanlaryny ýada salýar. "Talybanyň" fundamentalist režimi döwründe aýallara kosmetikanyň ähli görnüşlerini ulanmak, atyr sepinmek we dyrnaklaryny hynalamak gadagan edilipdi. Şeýle düzgünlere boýun egmedik aýallar "Talyban" hereketiniň "ahlak polisiýasy" tarapyndan köpçüligiň öňüne çykarlyp, ýenjilýärdi.


text:
Tokio 2020-de futbol boýunça erkekleriň arasynda Braziliýanyň ýygyndysy finala çykdy. Soňky çempion ýarym finalda Meksikanyň U23 toparyny penaltilerden soň ýeňlişe sezewar etdi. Esasy wagty golsuz tamamlanan oýunda penaltilerde braziller 4-1 üstün çykyp, yzly-yzyna 3-nji, umumylykda 5-nji gezek finala çykdy. Braziliýanyň finaldaky garşydaşy-da Ispaniýanyň U23 topary bolar. Ispanlar ýarym finalda ýer eýeleri Ýaponiýany Marko Asensionyň goşmaça wagtdaky ýeke-täk goly 1-0 hasabynda ýeňdi. 1 altyn medaly bolan ispanlar 4-nji gezek finalda oýnar. Braziliýa bilen Ispaniýanyň Olimpiýa ýygyndylarynyň arasyndaky final duşuşygy 7-nji awgustda Iokohama şäherindäki Milli stadionda oýnalar.
Esasy Sport TOKIO 2020 Futbolda Braziliýa bilen Ispaniýa finalda duşuşarlar


text:
Golaýda “Consumer Reports” şereketi soňky ýyllaryň iň “akylly” telefonynyň “Samsung Galaxy S7” we “Galaxy S7 edge”-digini mälim edipdi. Koreý kompaniýasynyň bu önümlerine Ýewropada hem şeýle baha berildi. Angliýanyň “Which” neşiri hem bu iki smartfona degişlilikde 93 we 92 bal berdi. Neşir öz abunaçylaryna tehnologiýa enjamlaryny almakda degişli maslahatlary berýär. Taýýarlanan sanawda “iPhone 6s” üçünji ýeri aldy. “Samsung”-yň enjamlarynda “microSD” kartynyň bolmagy, enjamyň daşky görnüşi we kamerasynyň ýokary hilli bolmagy aýratyn nygtalyp geçildi. Bu enjamlar “Iň gowy smartfon” diýen ady diňe bu ýurtda däl, eýsem, Gollandiýa, Belgiýa, Fransiýa we Ispaniýa ýaly ýurtlarda hem aldy. Fransiýanyň “Que choisir”, Ispaniýanyň “OCU-Compra Maestra”, Belgiýanyň “Test Aankoop” we Gollandiýanyň “Consumentenbond” ýaly sarp edijilere maslahat berýän mediýa guramalary hem bu telefona ýokary baha berdiler. Geljekde hem koreý kompaniýasynyň has ýokary hilli smartfonlary satuwa çykarmagyna garaşylýar.
Esasy Ylym we Tehnologiýa Ýewropanyň iň “akylly” telefony


text:
ABŞ-nyň Senaty ozalky prezident Donald Trampyň ikinji impiçment diňlenişigini geçirmek boýunça ses berdi. Emma Respublikançylar öz garaýyşlaryny üýtgetmeseler, Trampa hökümiň çykarylmagynyň ähtimallygynyň azdygy bellenilýär.
9-njy fewralda Senat sesleriň 56-44 gatnaşygy bilen Trampyň 6-njy ýanwarda Kapitola edilen hüjüm bilen baglylykda “gozgalaňy öjükdirmek” boýunça günäli ýa däldigi barada diňlenişigiň resmi ýagdaýda başladylmagyna ýol açdy.
Deň ýarpa bölünen Senatda alty Respublikançy hem diňlenişigiň geçirilmegini oňlap, Demokratlary goldap ses berdi. Şol bir wagtda, Trampy günäli diýip kesgitlemek üçin Senatyň zerur bolan üçden ikisiniň goldawynyň bolmajakdygy hem äşgär boldy.
Ses berişlikde prezident häkimiýet başyndan giden halatynda hem ABŞ-nyň Konstitusiýasynyň impiçment diňlenişiginiň geçirilmegini goldap-goldamaýandygy ara alnyp maslahatlaşyldy.


text:
Birleşen Ştatlar Özbegistany oppozisiýadaky žurnalist, 1999-njy ýyldan bäri türmede saklanylýan Muhammad Bekjanowy azat etmäge hem-de žurnalistlere garşy girizilen çäklendirmeleri azaltmaga çagyrdy.
“Biz Özbegistanyň hökümetini jenap Bekjanowy azat etmäge hem-de garaşsyz žurnalistleriň zorluga uçramakdan gorky-howatyrsyz işläp bilmegi üçin zerur bolan çäreleri görmäge çagyrýarys” diýip, ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň sözçüsi Jeff Rathke 1-nji maýda Waşingtonda bolan brifiňde aýtdy.
Onuň bu sözleri 3-nji maýda bellenýän Bütindünýä Metbugat azatlygy gününiň öň ýanyna gabat geldi. Hukuk goraýjy aktiwistler oppozisiýadaky «Erk» gazetiniň ozalky baş redaktory Bekjanowyň dünýäde iň uzak türmede saklanan žurnalistleriň biridigini aýdýarlar.
«Human Rights Watch» guramasy onuň 1999-njy ýylda özbek howpsuzlyk güýçleri tarapyndan Kiýewde tutulyp, alnyp gaçylandygyny, tussaglykda gynalandygyny aýdýar.


text:
Türkiýäniň iri elektron söwda kompaniýasy “Trendýol” daşary ýurt maýadarlaryndan 2 milliard ABŞ dollaryny çekmek üçin gepleşikleri geçirýär. Bu barada “Reuters” agentligi gepleşiklerden gönüden-göni habarly çeşmelere salgylanyp, çarşenbe güni habar berdi.
Türkiýäniň iň meşhur elektron söwda platformalarynyň biri bolan “Trendýol” daşary ýurt maýadarlaryň maýa goýum serişdelerini öň hem çekipdi.
Habarda bellenilişi ýaly, häzirki wagtda dowam edýän gepleşiklere “SoftBank” we “General Atlantic” ýaly iri halkara kompaniýalar gatnaşýarlar.
Maýa goýum serişdelerini çekmek işiniň iýun aýynda tamamlanmagyna garaşylýar. Kompaniýa netijede 2023-nji ýylda meýilleşdirilen IPO-dan öň paýdarlar bazasyny diwersifikasiýalaşdyrmagy göz öňünde tutýar diýip, habarda bellenilýär.
Çeşmeleriň berýän maglumatyna görä, ýyllyk önüm dolanyşygynyň 10 milliard ABŞ dollaryna ýetmegine garaşylýan “Trendýol” kompaniýasyna “Citi” banky maýa goýum serişdelerini çekmekde maslahat berýär.
Türkiýäniň kompaniýalaryny bellige alyş sanawyna görä, 2018-nji ýylda “Trendýol”-yň paýnamalarynyň aglaba bölegini satyn alan Hytaýyň “Alibaba” kompaniýasy, şu ýylyň aprel aýynda söwda platformadaky paýyny 86,5%-e çenli ýokarlandyrdy.
2010-njy ýylda Demet Suzan Mutlu tarapyndan esaslandyrylan “Trendýol” häzirki wagtda Türkiýede iň iri elektron söwda platformasy we iň köp işgärli internet kompaniýasy bolmagynda galýar. Bazar seljermelerini alyp barýan “Euromonitor”-yň berýän maglumatyna görä, “Trendýol” Türkiýäniň elektron söwda bazarynyň 34% paýyna eýedir.


text:
Türkiýe
Türkiýe (türk. Türkiye), resmi ady Türkiýe Respublikasy (türk. Türkiye Cumhuriyeti) — bir bölegi Aziýanyň günorta-günbatar böleginde, beýleki bölegi Günorta Ýewropada ýerleşýän döwlet. Ýurduň territoriýasynyň easy bölegi Anatoliýa ýarymadasynda (Kiçi Aziýa ýarymadasy) Gara deňiz bilen Ortaýer deňziniň aralygynda ýerleşýär.
Türkiýe gündogarda Gruziýa, Ermenistan, Azarbeýjan we Eýran bilen; günortada — Yrak we Siriýa; günbatarda — Gresiýa, Bolgariýa bilen serhetleşýär. Onuň kenarlaryny dört sany deňiz ýuwýar: Gara deňiz, Ortaýer deňzi, Egeý deňzi we Mermer deňzi.
Türkiýeniň umumy tutýan meýdany 814,578 inedördül kilometr bolup, şonuň 790,200 inedördül kilometri Kiçi Aziýa ýarym adasynda, galan 24 müň inedördül kilometri hem Ýewropadadyr. Ýagny, Balkan ýarym adasynyň günorta gündogaryndadyr.
Türkiye dünýäniň iň täsin ýerinde gadymy Aziýanyň, Ýewropanyň we Afrikanyň biri-birine iň golaýlaşýan ýerinde, Aziýanyň Ýewropa bilen araçäkleşýän ýaýlymynda ýerleşýär. Ol günortadan demirgazyga 550 kilometre, gündogardan günbatara 1600 kilometre uzalyp gidýär.
Üç tarapy deniz bilen gurşalan Türkiye döwleti Birinji jahan urşundan soň, 1923-nji ýylda Mustafa Kemal Atatürk tarapyndan esaslandyrylýar. Türkiye dünýäniň birnäçe abraýly guramalarynyň agzasydyr. 2005-nji ýylyň oktýabr aýynda" Türkiye Ýewropa Bileleşigine doly hukukly agza bolmak üçin gepleşiklere başlady.
Türkiýeniň Uly Millet Mejlisi 1920-nji ýylyň aprel aýynyň 23-inde döredildi. Ol ýurduň kanun çykaryjy organydyr. Deputatlar halk tarapyndan her 5 ýylda bir gezek geçirilýän saýlawlaryň netijesinde saýlanýar. Mejlisde 550 deputat bar.
Ýurduň ýerine ýetiriji häkimiýetine premýerministr ýolbaşçylyk edýär. Ol Ministrler Kabinetine başlyklyk edýär. Premýerministr Mejlis tarapyndan 5 ýyllyk möhlete saýlanýar. Türkiye «Ýurtda parahatçylyk - dünýäde parahatçylyk» ýörelgelerine esaslanýan daşary syýasatyny üstünlikli durmuşa geçirip, ony sebitdäki yurtlar bilen özara bähbitli gatnaşyklar, hormat goýmak esasynda dowam etdirýär.
Tebigy baýlyklary[düzet | çeşmäni düzet]
Türkiýeniň territoriýasy ýerasty magdanlara baýdyr. Ýurtda altyn, kümüş, mis, boksit, wolfram, simap, demir, marganes, daş we goňur kömür, nebitdir gaz çykarylýar. Hromitiň gorunyň çykarylmagy we eksport edilmegi, wolframyň we sürmäniň gory boýunça Türkiye dünýäde birinji orunlaryň birini eýeleýär. Bu ýerde bütin günorta-gündogar Aziýa boýunça daş we goňur kömrüň iň iri ýataklary bar. Himiki çig mal we tebigy gurluşyk materiallar hem köp dürlüligi bilen tapawutlanýar.
Haýwanat dünýäsi[düzet | çeşmäni düzet]
Türkiýeniň baý haýwanat dünýäsi bar. Munda Aziýa bilen Ýewropanyň biri-biri bilen araçäkleşmeginiň uly täsiri bar. Täsin geografiki ýerleşişi we dürli howa şertlerine eýe bolandygy üçin bu ýurduň ösümlik dünýäsi beýleki ýakyn Gündogar ýurtlarynyňka seredeňde örän baýdyr. Ýurtda 9 müňden gowrak ösümlik görnüşi bar. Şeýlelikde. ýurtda diňe bir Ortaýer deňziniň faunasynyň görnüşleri bolman, eýsem Ýakyn we Gündogar Ýewropa Kawkaz hem-de Arap ýarym adasynyň faunasyna degişli haýwanlara duş gelmek bolýar.
Ykdysadyýeti[düzet | çeşmäni düzet]
1923-nji ýyldan bäri durmuşa geçirilýän özgertmeler arkaly häzirki günde Türkiye dünýäniň çalt ösýän ýurtlarynyň birine öwrüldi. Häzirki wagtda ykdysady ösüşi boýunça dünýäde 17-nji orny[Çeşme zerur]
eýeleýän ýurduň içerki jemi önüminiň möçberi ýyl-saýyn ösýär. llatynyň sany 81 million adama ýetýän Türkiye özüniň eksportyny 100 milliard dollara çenli artdyrdy.[Çeşme zerur]
Belli şahsyýetleri[düzet | çeşmäni düzet]
Türkiýeniň esaslandyryjysy Mustafa Kemal Atatürküň ýaşan kyn döwründe bitiren uly işleri, alyp baran üstünlikli syýasatlary, syýasy meselelerdäki öňdengörüjiligi bilen dünýäde meşhur bolan şahsyýetdir.
Dünýäde meşhurlyk gazanan Türk sungat ussatlary-da az däl. Olardan pianinoçy Fazyl Saý we Süher Pekinel, opera aýdymçysy Leýla Genjer, edebiýatçylardan - Orhan Pamuk, Ýaşar Kemal, Nazym Hikmet, Mehmet Akif Ersoý, Hüseyin Nihal Atsyz, şahyrlardan,-Nuri Bilge Jeýlan, Ferzan Özpetek dagy dünýä medeniyetine uly goşant goşan ady belli şahsyýetlerdir.
Matematika boýunça birnäçe teoriýalaryň üstünde işlän Jahit Arf molekulýar biologiýa we kwant teoriýasy babatda ylmy işler ýazan Oktay Sinanogly, taryhçy Halil Inaljyk we Ilber Ortaýly, beýni hirurygy Gazi Ýaşargil dagy bolsa dünýä ylmyna goşant goşan türk alymlary hasaplanýar.
Tagamlary[düzet | çeşmäni düzet]
Türk aşhanasy hytaý we fransuz aşhanalary ýaly dünýäniň iň meşhur hem baý aşhanalarynyň biridir. Geografiki ýerleşişi we gadymy taryhy ýurduň aşhanasynyň baý bolmagyna öz goşandyny goşupdyr. Türk aşhanasy Mesopotamiýa we Balkan aşhanasyndan hem täsirlenipdir. Osman imperiýasynyň aşhanasy bolsa türk aşhanasynyň esasyny düzýär. Osman imperiýasynyň aşhanasynda dürli hilli çorbalar, zeýtun ýagyna ýatyrylan gök önümler, etli naharlar, balyk, börek we süýji tagamlar taýýarlanylýardy. Şeýle hem ýurduň her taýpasynyň we obasynyň özüne mahsus tagamlary hem bar.
Metbugaty[düzet | çeşmäni düzet]
Türkiýeniň Döwlet Teleradiokompaniýasy (TRT) ýurduň ilkinji teleýaýlymydyr. Ol 5 teleýaýlymy we 5 radiosy bilen ýaýlyma çykýar. TRT-niň döredilmegi bilen göz önünde tutulan maksadyň beýleki ýaýlymlar bilen bäsleşmek ýa-da girdeji gazanmak bolman, eýsem, jemgyýetiň bähbidini gorap, ýokary hilli gepleşikleri taýýarlamakdan ybaratdyr. Türkiýeniň bazarynda 21 milli, 14 sebitara we 1000 sany ýerli teleýaýlymlar bar. Iň köp tomaşa edilýän ýaýlymlar:, "Kanal D", "ATV", "Show TV" we "Stard Tv ". Ýurtda ykdysadyýet meselelerine we habarlara üns berýän ýaýlymlar hem az däl. Ýurduň iň köp okalýan gazetleri: "Posta", "Hürriyet", "Zaman", "Radikal", "Milliýet" we "Sabah" gazeteleridir:
Kinosy[düzet | çeşmäni düzet]
Türkiýeniň kinematografiýasynda ilkinji kino 1914-nji ýylda surata düşürildi. Şol döwürde Fuat Uzkynaý "Aýastefanosdaky rus ýadygärliginiň ýykylmagy" atly filmi surata düşüripdi. 1914-2006-njy ýyllar aralygynda 4827 sany serial we film surata" düşürildi. Metin Erksanyň režissýorlygynda "Suwsuz ýaz" atly reňksiz film 1964-nji ýylda halkara Berlin kinofestiwalynda "Altyn aý" baýragyna mynasyp boldy. 1970-nji ýylda "Ýeşilçam" kino industriýasy ýurduň kinematografiýasyna uly goşant goşdy. Türkan Şoraý, Filiz Akyn, Ýylmaz Güney. Kadir Inanyr, Ediz Hun ýaly kino ussatlary öz filmleri bilen türk tomaşaçylarynyň söýgüsini gazandy. Häzirki ýyllarda-da kino industriýasy çalt depginlerde ösýär. Iň köp tomaşa edilýän filmler: "GORA", "Dondurmam Gaýmak", "Gurtlar jülgesi", "Atam we oglum".
Sporty[düzet | çeşmäni düzet]
Türkiýede sporta uly üns berilýär. Ýurtda sportuň iň gowy görülýän görnüşleriniň biri hem futboldyr. Türkiýeniň futbol boýunça milli ýygyndysy hem bu ugurda uly üstünliklere eýe boldy. 2002-nji ýylda geçirilen dünýä futbol çempionatynda Türkiýeniň milli ýygyndysy hormatly üçünji ýere mynasyp boldy. Şeýle hem 2000-nji ýylda Belgiýa bilen Gollandiýanyň bilelikde gurnan Ýewropa futbol çempionatynda bolsa ýygyndy topar altynjy orny eýeledi;
Türkiýeniň birinji futbol ligasynda çykyş edýän "Galatasaraý" futbol topary 1999-2000-nji ýylda UEFA-nyň kubogynyň finalynda Angliýanyň "Arsenal" toparyndan üstün çykyp, bu kuboga eýe bolan ilkinji türk toparydyr. Şol ýyl ol Ýewropanyň "Süper kubogyny" eýeläp, dünýädäki iň meşhur futbol toparlarynyň hataryna goşuldy. Bu toparyň düzüminde çykyş edýän Hakan Şüküri hem-de häzirki wagtda-da Ýewropanyň güýçli toparlarynda oýnaýan Tunjaý Şanlyny we Nihat Kahwejini köp sanly futbol janköýerleri tanaýar.
Etraplary[düzet | çeşmäni düzet]
Adana | Adyýaman | Afýonkarahisar | Agry | Aksaraý | Amasýa | Ankara | Antalýa | Ardahan | Artwin | Aýdyn | Balykesir | Bartyn | Batman| Baýburt | Bilejik | Bingöl | Bitlis | Bolu | Burdur | Bursa | Çanakkale | Çankyry | Çorum | Denizli | Diýarbakyr | Düzje|Denizli| Edirne | Elazyg | Erzinjan | Erzurum | Eskişehir | Gaziantep | Giresun | Gümüşhane | Hakkari | Hataý | Ygdyr | Ysparta | Ystanbul | Izmir | Kahramanmaraş | Karabük | Karaman | Kars | Kastamonu | Kaýseri | Kyrykkale | Kyrklareli | Kyrşehir | Kilis | Kojaeli | Konýa | Kütahýa | Malatýa | Manisa | Mardin | Mersin | Mugla | Muş | Newşehir | Nigde | Ordu | Osmaniýe | Rize | Sakarýa | Samsun | Siirt | Sinop | Siwas | Şyrnak | Tekirdag | Tokat | Trabzon | Tunjeli | Şanlyurfa | Uşak | Wan | Ýalowa | Ýozgat | Zonguldak
Çykgytlar[düzet | çeşmäni düzet]
Galeri[düzet | çeşmäni düzet]
Izmir sahili


text:
3 tamyz. QazAqparat kúntizbesi
NUR-SULTAN. QazAqparat - QazAqparat oqyrmandaryna 2021 jylǵy 3 tamyzǵa arnalǵan kúntizbesin usynady.
ESTE QALAR OQIǴALAR
1904 jyly uzyndyǵy 1668 km quraıtyn Orynbor-Tashkent magıstraliniń qurylysy bastaldy. Bul magıstral 1905-1906 jyldary qoldanysqa berilip, Reseıdiń eýropalyq bóligi men Ortalyq Azııany baılanystyrdy. Temirjol boıynda qalalar men óndiris ortalyqtary paıda boldy. Mysaly: Aqtóbe, Oral, Túrkistan, Qyzylorda, Aral jáne t.b. qalalardyń damýyna yqpal etti.
2001 jyly Máskeýde Kaspıı qubyr jelisi konsortsıýmynyń munaı tasymaldaý boıynsha sharty bekitildi.
2001 jyly Qazaqstanda Túrkııa áskerı kúshteri bas shtabynyń áskerı-tehnıkalyq ókildigi ashyldy.
2009 jyly Almaty oblysynyń Іle aýdanynda «Jetigen-Qorǵas» temirjol jelisi qurylysy bastaldy.
«Jetigen-Qorǵas» temirjol jelisi qurylysynyń jobasy - «Qazaqstannyń 30 korporatıvtik kóshbasshysy» baǵdarlamasynyń sheńberinde Almaty oblysynda júzege asyrylatyn eń iri jobalardyń biri. Temirjol jelisi «Jetigen» stansasynan bastalyp, Іle, Talǵar, Eńbekshiqazaq, Uıǵyr, Panfılov aýdandarynyń aýmaǵymen ótip, Qytaı shekarasyna baryp tireledi. Bul temirjol jobasy iske qosylǵannan keıin Aqtaý men Almatydan Qytaıǵa júk jáne jolaýshylar tasymaldaý aralyǵy 500 shaqyrymǵa deıin qysqarady. Qurylys kezinde 5500 adam jumyspen qamtyldy. Qurylystyń jalpy quny 147,4 mlrd teńge. Qurylys merzimi - 45 aı.
2014 jyly Qazaqstan aýmaǵynan «Jibek joly boıymen myńdaǵan shaqyrym» ekspedıtsııasy ótti. Shara aıasynda Qazaqstan jaıynda birneshe reportajdar jasalyp, QHR-dyń ortalyq telearnalarynda kún saıynǵy tikeleı efır uıymdastyryldy. Alǵashqy sharalar 2014 jylǵy 19 shildede Sıan qalasynda ótti. Ári qaraı ekspedıtsııa músheleri Qytaı, Qazaqstan, Ózbekstan, Reseı, Grýzııa, Túrkııa, Grekııa, Italııa elderine qaraı attandy. Sońǵy núkte Rım qalasy boldy.
2016 jyly Eńbekshilder aýdanynyń Sáýle aýylynda 1916 jylǵy ult-azattyq kóterilisiniń qatysýshysy, Kókshetaý ýezindegi Qojas kóterilisiniń basshysy Doshtaıqajy Malqarbaıulynyń jerlengen jerine eskertkish ornatyldy.
Doshtaı (Dandaı) Malqarbaıuly (1846-1931) sheshendik jáne kóshbasshylyq qabiletke ıe óz zamanynyń baı jáne aqyldy adamy bolǵan.
2017 jyly qazaqstandyq komanda álemge tanymal Counter-Strike kompıýterlik oıyny boıynsha týrnırde 1 000 000 dollar utyp aldy.
2018 jyly maıdanger batyrlardyń erlikterin eske alý úshin armııa generaly A.V. Hrýlev atyndaǵy Materıaldyq-tehnıkalyq qamtý áskerı akademııasynda Sovet Odaǵynyń Batyry Baýyrjan Momyshuly esimimen atalatyn dárishana ashyldy. Soǵystan keıingi jyldary B. Momyshuly akademııada bes jyl dáris oqyp, áskerı ónerdi damytýǵa súbeli úlesin qosty.
2019 jyly Túrkııanyń Ystanbul qalasynda Túrki áleminiń etnografııalyq keshen-mýzeıinde Ál-Farabı mýzeı-úıi ashyldy. Ol Arıstotelden keıingi adamzattyń ekinshi ustazy atanǵan uly túrki oıshyly Ábý Nasyr ál-Farabıdiń ómiri men shyǵarmashylyǵy týraly erekshe málimetterden turatyn birneshe bólimderden turady. Onda músindik kompozıtsııa, tarıhı jádigerler, ǵalymnyń eńbekteri jáne adam tanymynyń kóptegen salalaryna túbegeıli úles qosqan oıshyl týraly kitaptar bar.
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Orsýetiň döwlet tarapyndan dolandyrylýan esasy telekanalynda berlen bir dokumental gepleşik boýunça General Mihal Sokolnikiniň maksady ors imperiýasyny bölek-bölek edip, Baltika deňzinden Gara deňze çenli bolan territoriýany öz içine alýan has uly Polşany gurmakmyş.
"General Sokolnikiniň raportyndan: ony özüniň tebigy çäklerine çenli kesiň. Baltikanyň we Gara deňziň kenarlaryna çykmaga ýol bermäň. Şonda ol beýik imperiýadan bölünip aýrylan bufer döwletler tarapyndan gözegçilik edilýän, agressiýa aýgytly jogap bermäge mydam taýyn goşunyň göz astynda bolar. Onsoň Orsýet öz açgözlük bilen düzülen planaryndan, bikanun ýurtbasarlyk meýillerinden el üzmäge hemişelik mejbur bolar" diýip, orator aýdýar.
"1812-niň urşy - ilkinji maglumat urşy"
"1812-niň urşy - ilkinji maglumat urşy" diýip atlandyrylan dokumental filmde bellenmegine görä, Polşanyň planlarynyň biri – Ors imperiýasynda krym tatarlaryny we kawkazlylary hem öz içine alýan etniki konfliktleri döretmek bolupdyr.
31-nji martda agşamara goýberilen bir sagatlyk žunalistik däl "Janly efirde" atly gürrüňçilik programmasy bolsa Ukrainadaky wakalara bagyşlanandy. Munda hem Maýdana garşy dürli pikirli adamlar çykyş edip, "Ukrainanyň täze elitasynyň häsiýetleri" barada jedelleşdiler. Arka tarapdaky uly sahnada bolsa, öten aý Kiýewde bolan demonstrasiýalarda köçelerde ýanýan maşyn tigirleri görünýärdi.
Bu jedellerde Ukrainanyň öňki premýer-ministri Ýulia Timoşenko barada käbir "faktlar" bilen tanyş bolduk. Onuň pikiriçe, içerdäki we daşardaky duşmanlaryň edýäni "Staliniň edenlerinden hem beter". Radikal ”Sagçy sektoryň” aktiwistleri - "onuň hüjümçi toparlary". Maýdan protestçileri tarapyndan ýüzlerçe adam öldürilip, müňlerçe adam ýaralanypdyr. Kiýewde şäheriň merkezi weýran edilipdir.
Seniň öýüňe näme boldy?
Programma tamamlanyp gelýärkä hökümete degişli däl "Maýdany togtadyň" atly toparyň başlygy diýilýän Sergeý Hižnýak özüniň Kiýewden nädip gaçyp çykandygy, öýüniň nälililik bilen talanandygy barada moderator Boris Korçewnikowyň soraglaryna jogap berýär.
Korçewnikow: seniň öýüňe näme boldy?
Hižnýak: Men öz maşgalamy çykaryp, şu ýere geldim. Goňşularym jaň edip, maňa ýüzi nykaply, eli ýaragly birnäçe adamyň gelendigini aýtdylar. Olar gapyny goparyp taşlap, öýi bütinleý talapdyrlar. Ähli zady äkidipdiler.
Korçewnikow: häzirki wagtda, şu eýýamda Ýewropanyň merkezinde bular ýaly zatlar nädip bolýar?"
Westiniň habarlarynda bolsa çylşyrymly temalara deglip geçilýär. Programmada Fransiýadaky saýlawlarda sagçy "Milli front" partiýasy görkezilip, sagçy partiýalaryň Ýewropa parlamentiniň indiki saýlawlarynda uly ýeňiş gazanjakdygy aýdylýar. Sagçy partiýalaryň beýle üstünlikli bolmagyna jogäpkär günbatar hökümetleriniň bulara sosial çydamlylyk görkezmegi.
31-nji mart ors goşunynyň Napoleony Moskwadan Pariže çenli kowalap, Fransiýanyň paýtagtyna ýeňişli gireniniň 200-nji ýyl dönümi.
"Biz bu gün Orsýetde ors goşunynyň Pariže gireniniň 200 ýyllygyny belleýäris. 1814-nji ýylyň 31-nji martynda Ors imperiýasy Napoleonyň ganly uruşlarynyň soňuna nokat goýup, kontinentde ýolbaşçy harby we syýasy güýje öwrüldi. Ýewropanyň ençeme ýyllap parahatçylykly ösmegine esas bolan Fransiýanyň paýtagtynda bolup geçen wakalar boldy" diýip orator aýtdy.


text:
17-nji sentýabrda statistiki mümkinçilikleriň berkidilmegi hem-de milli Durnukly ösüş maksatlarynyň durmuşa geçirilmeginiň meseleleri, şeýle-de Durmuş-ykdysady meýilnama we Türkmenistanyň Hökümeti bilen BMG-niň arasynda durnukly ösüş ugrunda 2021-2025-nji ýyllar üçin hyzmatdaşlygyň çarçuwaly Maksatnamasy boýunça hasabatlary hödürlemek babatda Türkmenistanyň Hökümeti bilen BMG-niň arasynda hyzmatdaşlyk etmek boýunça mejlis geçirildi.
Duşuşygyň barşynda Durnukly ösüşiň maksatlarynyň Gün tertibini amala aşyrmak boýunça bar bolan resminamalary hemmetaraplaýyn durmuşa geçirmäge gönükdirilen ulgamlaýyn esasdaky bilelikdäki işjeň hereketleriň ähmiýeti nygtaldy.
Taraplar Durnukly ösüş maksatnamasynyň Ortamöhletleýin milli synynyň we 2-nji Meýletin milli synynyň başlangyjyna jikme-jik seretdiler. Türkmenistanyň DÖM boýunça Milli maglumatlar binýadyny döretmek babatdaky bilelikdäki işleriň alnyp barlyşy, şeýle-de 2022-nji ýylda ilatyň we ýaşaýyş jaý gorunyň uçdantutma ýazuwyna görülýän taýýarlyklar ara alnyp maslahatlaşyldy
Şunuň bilen baglylykda, milli statistiki mümkinçiligiň bütindünýä bahalary hem-de BMG-niň ulgamy tarapyndan hödürlenilýän statistiki mümkinçiligi kämilleşdirmegiň meseleleri bilen bagly pikir alşyldy.


text:
86616
2020-12-07
TurkmensNews- Türkmenistan Owganystana gumanitar kömekleri iberdi
Fars habarlar gullugynyň habaryna görä, Türkmeniň prezidenti Gurbanguly Berdymuhamedowyň buýrugy bilen bu ýurtdan gumanitar kömegi höküminde Owganystana zerur derman, azyk, dokma we beýleki zatlar iberildi.
Türkmenistanyň ynsanperwer kömegi Owganystanyň Farýap we Jawzjan welaýatlaryna gowşuryldy.
yakynda Türkmenistan we Owganystan halkara kanunçylygyna laýyklykda serhetüsti suw baýlyklaryndan, şol sanda Amu Derýa, Murgab we Tejen derýalaryndan deň derejede peýdalanmak barada maslahatlaşdylar.
In Telegram
Join To Our Channel
In Instagram
Follow Our Page
Related posts
Commets
Last News
10 اکتبر 2021
08 اکتبر 2021
03 اکتبر 2021
02 اکتبر 2021
30 سپتامبر 2021


text:
Türkmen halk döredijiliginden (folkloryndan): ÝAŇYLTMAÇLAR
Ýaňyltmaçlar-hem halk döredijiliginiň şahyrana ugurlarynyň biridir.
Ýaňyltmaçlar köplenç dilewar adamlar tarapyndan döredilýär we çagalar hem ýerine ýetirýär. Ýaňyltmaçlaryň ady “ýalňyşmak” işliginden gelip çykypdyr. Olar esasan iki maksat: 1- Çalt aýtmak netijesinde dili ýençdirip, dogry geplemegi öwretmek; 2- Ýaňyltmajy aýdýan adam sözi ýalňyş aýtsa ýa-da sözlemleri bulaşdyrsa, gülki döredip, gülüşmek üçin ulanylýar.
Ýaňyltmajy dogry we düşnükli aýtmagy başarmak netijesinde, çaganyñ dili arassa hem düşnükli geplemäge türgenleşýär.
Köp ulanylýan ýaňyltmaçlaryň birnäçesi:
– At özüni sakyrtgalatmazak bolar.
– Birje çemçe şorja serçe çorbasy.
– Bu jöwen tokmaklanan jöwenmi ýa-da tokmaklanmadyk jöwenmi?
– Gara goýun gumda gumalaklamazmyş, gumalagyn tomzaklar togalaklamazmyş.
– Ilerden bir goç gelýär, sag şahyn sol taşlap, sol şahyn sag taşlap.
– Sary sygryň sag şahy çep şahyna, çep şahy sag şahyna.
– Ýaş pişigiň aýagyna ýaşyl ýüpek ýarmaşmazak bolarmyş, ýarmaşsa-da çyrmaşmazak bolarmyş.


text:
2001-nji ýylyň 12-nji sentýabrynda öňki prezident Saparmyrat Nyýazowyň ýazandygy aýdylýan “Ruhnamanyň” ýazylyp gutarylan güni döwlet derejesinde bellenýän baýram hökmünde Türkmenistanyň milli kalendaryna girizildi. Oňa “mukaddes” diýen at berlip, okuw programmasyna ýörite sapak hökmünde girizildi.
Klasdan-klasa geçişden başlap, ýokary we ýörite orta okuw jaýlaryna giriş ekzamenlerde-de, hatda sürüjilik şahadatnamasyny almak üçin okalýan şofýorçylyk kurslarynda-da “Ruhnamadan” ekzamen tabşyrmak düzgüni girizildi. Edaralarda “Ruhnama” otaglary” döredilip, hepdäniň belli günleri “Ruhnama okaýyşlary” geçirilip başlandy.
“Ruhnama ýatyryljak” diýen habar 10-njy klas okuwçylarynyň arasynda ýeňil gowur döretdi, çünki olaryň köpüsi “Ruhnamadan” ekzamene gowy taýýarlyk görüpdi” diýip, “Türkmen inisiatiwasy” topary habar berýär.
Emma, Lebap welaýatyndaky habarçymyz Osman Hallyýewiň aýtmagyna görä, “Ruhnama” dersi ýatyrylýar diýen resmi görkezme ýa karar entek ýok. “Geçen ýylam okuw ýylynyň başynda şonuň ýaly gürrüňler bolupdy, ýöne aýyrmadylar” diýip, Hallyýew ýatlaýar.
Her kimiň öz gaýgysy…
Aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew 2011-12-nji okuw ýylyndan başlap “Ruhnama ýatyryljak” diýen gürrüňiň il-içinde ýene-de örç alýandygyny aýdýar. “Ýöne oňa täze okuw ýyly başlananda göz ýetirip bolar. Sebäbi ýurtda adamlar käwagt göwün islegini hakykat hökmünde aýdyp başlaýarlar” diýip, Bugaýew belleýär.
“Ýokardan ýollanan görkezme mugallymlaryň arasynda ruhubelentlik, göwnühoşluk döretmedi, tersine, eger “Ruhnama” sapak hökmünde programmadan aýrylsa, iş sagatlaryny, aýlyk haklaryny ýitirmeklerinden alada edýärler” diýip, “Türkmen inisiatiwasy” ýazýar.
“Bu gaty dogry pikir” diýip, ýazyjy Bugaýew belleýär. “Hakykata bap gelýän pikir. “Ruhnama” ýatyrylsa, mugallymlaryň gaty köpüsiniň sagat sany azalar, olaryň iş ýüki bir stawka-da ýetmez. Ýöne bu çykgynsyz ýagdaý däl”.
“Şu ýyl mekdebi tamamlaýan ýaşlary, olaryň hossarlaryny alada goýýan bir sorag bar: ýokary we ýörite orta okuw jaýlaryna girmek üçin “Ruhnamadan” ekzamene taýýarlanmalymy ýa ýok? Şu wagta çenli giriş synaglarynda bu esasy sapaklaryň biridi” diýip, “Türkmen inisiatiwasy” ýazýar.


text: Ak altyn geňeşligindäki kitaphana şahamçasynyň guramagynda «Türkmenistan-parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» ýyly mynasybetli mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllygynyň uludan toýlanjak ýylynda Ak altyn obasyndaky çagalar sungat mekdebiniň okuwçylarynyň gatnaşmagynda «Garaşsyzlyk-buýsanjymyz bagtymyz» atly aýdym-sazly dabara geçirildi. Dabarada çagalar sungat mekdebiniň okuwçylary Hormatly Prezidentimizi hem-de Garaşsyzlygymyzy wasp edýän aýdymlary ýerine ýetirdiler. Şahamçanyň kitaphanaçysy tarapyndan «Garaşsyzlyk-köňülleriň nagşydyr» atly kitap sergisi şanly Garaşsyzlygymyza bagyşlanan dabara aýratyn ähmiýet berdi. Milli Liderimiziň ajaýyp eserleri bolsa, serginiň bezegine öwrüldi.


text:
QazVac qazaqstandyq vaktsınasynyń 3 negizgi artyqshylyǵy ataldy NUR-SULTAN. QazAqparat – QR Bilim jáne ǵylym mınıstrligine qarasty Bıologııalyq qaýipsizdik problemalary ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń zerthana meńgerýshisi Nýrıka Asanjanova koronavırýsqa qarsy qazaqstandyq QazVac vaktsınasynyń 3 negizgi artyqshylyǵyn atady, dep habarlaıdy QazAqparat.
Vaktsına saldyrǵan stýdentter iPhone jáne basqa da baǵaly syılyqtar utyp alýda NUR-SULTAN. QazAqparat - Qazaqstandyq joǵary oqý oryndary vaktsına saldyrǵan stýdentter arasynda baǵaly júldelerdiń utys oıynyn ótkizýdi jalǵastyryp jatyr. Bilim alýshylar joldamalar, iPhone markaly uıaly telefondar, aqshalaı sertıfıkattar jáne basqa da baǵaly syılyqtar utyp alýda.
Koronavırýstan jazylǵandar arasynda ońaltýdan ótkender nelikten az NUR-SULTAN. QazAqparat – QR Densaýlyq saqtaý vıtse-mınıstri Ǵınııat Ajar Ortalyq kommýıkatsııalar qyzmetinde ótken brıfıngide koronavırýstan jazylǵan azamattardyń arasynda ońaltý qyzmetin alǵandar nelikten az ekenin túsindirdi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
ary qaraı
Muraǵat
Joǵary qaraı


text:
2020-nji ýylyň 8-nji oktýabrynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde Halkara Sambo Federasiýasynyň Prezidenti Wasiliý Şestakow bilen onlaýn-duşuşyk geçirildi.
Türkmen tarapyndan duşuşyga Türkmenistanyň Daşary işler ministriniň orunbasary B.Mätiýew, Türkmenistanyň Sport we ýaşlar syýasaty ministrliginiň we Milli Olimpiýa komitetiniň ýolbaşçylary gatnaşdylar.
Duşuşygyň barşynda gatnaşyjylar Türkmenistanda sambo boýunça Dünýä çempionatyny geçirmek bilen bagly meseleleri ara alyp maslahatlaşdylar. Hususan-da, çempionatyň guramaçylyk meseleleri baradaky täze Şertnama boýunça pikir alşyldy. Şeýle-de, dünýädäki global pandemiýa ýagdaýyny nazara almak bilen, taraplar Dünýä çempionatyna taýýarlyk işlerini utgaşdyrmak üçin Halkara Sambo Federasiýasynyň tehniki wekilleriniň Türkmenistana iş saparlaryny guramak meselelerine aýratyn üns çekdiler.
Mundan başga-da, taraplar sambo boýunça Dünýä çempionatyna türkmen türgenlerini taýýarlamak bilen baglanyşykly Iş meýilnamany durmuşa geçirmek baradaky meseleleri ara alyp maslahatlaşdylar. Halkara Sambo Federasiýasy bilen Türkmenistanyň Milli Söweş sungaty federasiýasynyň, şeýle-de Türkmenistanyň Milli Olimpiýa komitetiniň arasyndaky hyzmatdaşlygy giňeltmegiň mümkinçiliklerine seredip geçdiler.