text:
Türkmenistan öz syýasy, durmuş-ykdysady we medeni ösüşiniň hil taýdan täze tapgyryny başdan geçirýär. «Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» ýylynda Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkezi we Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň Merkezi Geňeşi Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan döwletimiziň şöhratly ösüşlerini wagyz etmekde we ýurdumyzda amala aşyrylýan köpugurly beýik özgertmeleri durmuşa ornaşdyrmakda saldamly goşantlaryny goşýarlar.
Garaşsyzlyk ýyllary içinde, aýratyn hem soňky birnäçe ýylyň dowamynda Türkmenistan hormatly Prezidentimiziň parasatly syýasaty netijesinde durmuş-ykdysady ösüşde uly üstünliklere eýe boldy. Ykdysadyýetde netijeli düzümleýin özgertmeleriň amala aşyrylmagy netijesinde jemi içerki önümiň adam ’ başyna düşýän derejesi boýunça Türkmenistan Bütindünýä bankynyň görkezijisi babatda girdejileri orta derejeden geçýän ýurtlaryň hataryna girýär. Galyberse-de, dünýäde maliýe-ykdysady çökgünligiň bolan döwründe-de Garaşsyz, Bitarap Türkmenistan ykdysadyýetiň depginli ösüşini üpjün edýär. Türkmenistan Garaşsyzlygyň ilkinji ýyllaryndan başlap, hususan-da, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe zenanlaryň jemgyýetçilik-syýasy durmuşyň ähli ugurlaryna deň hukukly gatnaşmak taglymyny pugtalandyrmaga gönükdirilen işjeň gender syýasatyny ýöredýär. Türkmen aýallarynyň ýokary jemgyýetçilik derejesi, gürrüňsiz suratda türkmen jemgyýetinde taryhy jähetden emele gelen demokratik esaslar bilen
baglanyşyklydyr.
Türkmenistanda aýallaryň ýagdaýy, aýallar babatda ýöredilýän döwlet syýasatynyň umumy strategiýasy we ileri tutulýan ugurlary bilen kesgitlenilýär. Türkmenistanyň Konstitusiýasyna we halkara hukugynyň kadalaryna laýyklykda, deň hukuklar we azatlyklar ýörelgesini durmuşa geçirmek, erkekler we aýallar üçin deň mümkinçilikleri döretmek onuň maksadydyr. Zenanlaryň kanuny bähbitlerini we hukuklaryny goramak we döwlet tarapyndan üpjün etmek jemgyýeti durnukly ösdürmegiň möhüm şertleriniň biridir. Ýurdumyzda eneligi goldamaga, zenanlaryň döwletimizdäki we jemgyýetimizdäki derejesini hem-de ornuny ýokarlandyrmaga, milli kanunçylyga we halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalaryna laýyklykda, gender deňligini üpjün etmäge aýratyn üns berilýär. Hormatly Prezidentimiziň şu hili çuňňur pähim-parasada ýugrulan syýasaty zenanlaryň ýokary durmuş, ykdysady we zähmet işjeňligini şertlendirýär.
Türkmenistanyň Hökümeti BMG-niň Adam hukuklary boýunça konwensiýalaryndan gelip çykýan, öz üstüne alan ähli halkara borçnamalaryny gyşarnyksyz ýerine ýetirjekdigini jar etdi. Biziň ýurdumyzda ýöredilýän gender syýasaty, aýallaryň ýurdumyzyň jemgyýetçilik durmuşynyň ähli ugurlaryna deňhukukly gatnaşmagyny kepillendirýän institusion we kanunçylyk taýdan goldaw bermek çärelerini işläp taýýarlamaga, jynslaryň deňhukuklylygynyň konstitusion ýörelgesini durmuşa geçirmäge, aýallar we erkekler üçin birmeňzeş mümkinçilikleri döretmäge gönükdirilendir.
Oýlanyşykly durmuş, şol sanda gender syýasatynyň durmuşa geçirilmegi, hukuklaryň we mümkinçilikleriň deňliginiň üpjün edilmegi iri ykdysady taslamalaryň hem-de maksatnamalaryň amala aşyrylmagynyň şeýle ýokary netijede bolmagyny üpjün edýär. Hormatly Prezidentimiz hökümetiň öňünde biziň ykdysadyýetimiziň bazar netijeliliginiň hem-de durmuş adalatlylygy ýörelgeleriniň arasynda deňagramlylygy üpjün etmek wezipesini goýdy. Her bir raýaty, her bir maşgalany, ilkinji nobatda, köp çagaly maşgalalary durmuş taýdan goramak üçin maddy ýeňillikler ulgamy döredildi.
Türkmenistan aýallar babatda ähli görnüşlerdäki kemsitmeleri ýazgaryp, jyns alamaty boýunça islendik tapawuda, aradan aýyrma we çäklendirmä ýol bermezlik syýasatyny yzygiderli hem-de gyşarnyksyz ýöredýär. Türkmenistan Adam hukuklarynyň ählumumy jarnamasyny ykrar etmek we halkara borçnamalaryna gyşarnyksyz eýermek bilen, adam hukuklary hakynda esasy halkara namalaryna, şol sanda, Aýallaryň hukuklary hakynda jarnamalara we konwensiýalara goşuldy.
Türkmenistan bu milletler bileleşiginiň möhüm halkara-hukuk resminamalarynyň biri bolan BMG-niň Aýallar barada kemsitmäniň ähli görnüşlerini ýok etmek hakynda halkara Konwesiýasyny 1996-njy ýylda tassyklady. Bulardan başga-da, Türkmenistan «Jyns kemsidilmeginiň ähli formalaryny ýok etmek hakynda» Halkara Konwensiýasyna, «Aýallar babatynda hukuklary kemsitmegiň ähli formalaryny ýok etmek hakynda Konwensiýa», bu babatdaky Fakultatiw teswirnama, Aýallaryň syýasy hukuklary barada Konwensiýa, Zähmetiň Halkara Guramasynyň «Erkek adamlary we aýallary deň ähmiýetli zähmeti üçin deň derejede sylaglamak hakynda» we beýleki Konwensiýalaryna goşuldy. BMG-niň bütin dünýädäki aýallaryň ýagdaýyna täsirini ýetirýän, maksady gender deňsizligini ýok etmäge gönükdirilen Pekin Deklarasiýasynyň şertlerini kabul etdi.
Aýallaryň we erkekleriň deňhukuklylygy adam hukuklarynyň global ulgamynyň aýrylmaz bölekleriniň biri we sosial adalatlylygy üpjün etmegiň şertleriniň biridir. Jynslaryň hemmetaraplaýyn deňligini gazanmak demokratik prosesleriň dolulygynyň şertleriniň biridir. Aýallary durmuş taýdan goragyň obýekti bolmaklaryndan işjeň hereket edýän şahsyýete öwürmäge ýardam edýän şertler diňe ösen demokratiýa we raýat jemgyýetiniň kemala gelýän şertlerinde ýüze çykýar.
Türkmenistanda şahsyýetiň hukuklaryny we kanuny bähbitlerini hemmetaraplaýyn goramagyň maksatlarynyň ýerine ýetirilmegine, netijeli milli hukuk binýady, kazyýet we hukuk goraýjy edaralaryň ulgamy, degişli jemgyýetçilik birleşikleriniň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işjeňligi ýardam edýär. Häzirki wagtda Türkmenistanda BMG-niň agentlikleri we beýleki halkara guramalary bilen hyzmatdaşlyk etmekde bar bolan hukuk goraýyş ulgamyny kämilleşdirmek işleri geçirilýär. Türkmenistan öz üstüne alan halkara borçnamalaryna berk eýermek bilen, adam hukuklaryny goramagyň milli ulgamyny kämilleşdirmegi dowam etdirýär.
Esasy Kanunymyza laýyklykda, Türkmenistanda erkekler bilen aýallar deň raýatlyk hukuklaryna eýedirler. Olaryň kanun öňünde deňligi döwlet tarapyndan kepillendirilýär. Arkadag Prezidentimiziň tagallasy bilen ýurdumyzda ýöredilýän gender syýasaty aýallaryň ýurdumyzda ýöredilýän gender syýasaty aýallaryň jemgyýetçilik durmuşynyň ähli ugurlaryna deňhukukly gatnaşmagyny kepillendirýän konstitusion we kanunçylyk taýdan goldamagyň çärelerini işläp taýýarlamaga, jynslaryň deňhukuklylygynyň konstitusion ýörelgesini durmuşa geçirmäge gönükdirilendir.
Erkekleriň we aýallaryň deňliginiň ýörelgesi Türkmenistanyň hukuk ulgamynyň aýrylmaz bölegidir. 2016-njy ýylyň 14-nji sentýabrynda kabul edilen Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň rejelenen görnüşinde: «Türkmenistanda erkekleriň we aýallaryň deňhukuklary we azatlyklary, şeýle hem olary durmuşa geçirmek üçin deň mümkinçilikleri bardyr. Deňhukuklylygyň jyns alamaty boýunça bozulmagy kanunda bellenilen jogapkärçilige eltýär» diýlip berkidilýär (29-njy madda).
Aýallaryň hakyky azatlygy, olaryň ýurdumyzda bolup geçýän progressiw ösüşlere dahyllylygy, bolup geçýän özgertmelerde hem-de jemgyýetiň işlerini dolandyrmakda işjeň orny olaryň raýat garaýyşlarynyň ýokary derejesini göz , öňünde tutýar. Häzirki wagtda jemgyýetiň doly hukukly, sazlaşykly ösen we durmuş taýdan işjeň agzalary bolan ýurdymyzyň zenanlar halk hojalygynyň ähli pudaklaryna, ýurdymyzyň syýasy we jemgyýetçilik durmuşyna giňden gatnaşýarlar. «Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň / ýüregi» ýylynda Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkeziniň we Zenanlar birleşiginiň Merkezi Geňeşiniň bilelikde guramagynda geçirilýän wagyz-nesihat medeni-köpçülikleýin çäreler many-mazmuna baýlygy we netijeliligi bilen tapawutlanýar. «Häzirki zaman türkmen edebi diliniň ösüş ugurlary» atly seminar-maslahat, Halkara zenanlar güni mynasybetli, ýurdumyzyň tanymal medeniýet işgärleriniň gatnaşmagynda, «Bagtyýar biz Arkadagly Diýarda» atly baýramçylyk . duşuşygy, «Zeminiň görki siz, bagtyýar zenanlar!» atly aýdym-sazly dabaraly maslahat, «Hormatly Prezidentimiziň beýik özgertmeler ýoly — zenanlaryň ýörelgesi» atly dabaraly maslahat, «Gömükli alym zenan atly bäsleşigi», «Beýik Ýüpek ýoly — ajaýyp zähmet ýoly» atly bäsleşigi, soňky döwürlerde has-da ýygjamlaşýan we ýokary ruhubelentlik derejesinde guralýan sport we köpçülikleýin bedenterbiýe çäreleri hem-de hormatly Prezidentimiziň ýiti pähim-paýhasyndan joşup çykan «Enä tagzym — mukaddeslige tagzym» atly kitaby esasynda «Türkmeniň mährem käbesi ahlak, maşgala gymmatlygydyr» atly, «Göreldesi enäniň — el hünäri zenanyň» atly bäsleşikleriniň, şeýle hem «Gahryman ogly dünýä inderen Ogulabat ejä tagzym» atly maslahatyň geçirilmegi-de muny doly tassyklaýar. Aýratyn-da «Zeminiň görki — zenan», Çeper elli, zähmetsöýer zenanlaryň arasynda «Gülüň owadan» atly keçe bäsleşigi we amaly-haşam eserleriniň sergisi, «Ýylyň zenany» bäsleşikleri, ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň talyp gyzlarynyň arasynda «Talyp gözeli — 2018» atly gözellik bäsleşigi ýokary guramaçylykly häsiýete eýe boldy.
1999-njy ýylyň 15-nji sentýabrynda Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan BMG-niň Aýallaryň syýasy hukuklary hakynda konwensiýasy tassyklanyldy, şol Konwensiýa laýyklykda, olara erkekler bilen deň şertlerde wezipeleri eýelemek hem-de ähli jemgyýetçilik-döwlet wezipelerini ýerine ýetirmek hukugy degişlidir. Häzirki wagtda Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň düzüminiň 26 göterimi aýallardyr. Olar şeýle hem ähli derejelerdäki wekilçilikli we ýerine ýetirijilik döwlet häkimiýet edaralarynyň düzümine girýärler.
Türkmenistanyň adam hukuklary babatda syýasatynyň ýörelgeleriniň durmuşa geçirilmegi aýallaryň hemmetaraplaýyn ösmegini we öňe gitmegini üpjün edýär, zenanlaryň erkekler bilen deňlik esasynda syýasy, ykdysady, durmuş, medeni we beýleki ugurlardaky hukuklaryny hem-de azatlyklaryny amala aşyrmak üçin döwlet kepillendirmelerini belleýär.
Gender babatda deňlik meseleleri Türkmenistanyň Jenaýat, Raýat, Zähmet kodeksleri, Maşgala kodeksi, «Ilaty durmuş taýdan goramak hakynda», «Raýatlaryň saglygyny goramak hakynda», «Bilim hakynda», «Adam söwdasyna garşy göreş hakynda» Türkmenistanyň Kanunlary we beýleki birnäçe kanunlar bilen düzgünleşdirilýär. Ýurdumyzda gender deňligini gazanmak boýunça alnyp barylýan işleri kanunçylyk taýdan berkitmek maksady bilen, ýurdumyzyň zenanlar guramalarynyň işjeň gatnaşmagynda, 2015-nji ýylyň 18-nji awgustynda Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan «Aýallaryň we erkekleriň deň hukuklarynyň we deň mümkinçilikleriniň üpjün edilmeginiň döwlet kepillikleri hakynda» Türkmenistanyň Kanuny kabul edildi. Bu Kanunyň Türkmenistanda gender deňligini üpjün etmegiň meseleleri boýunça maksatnamalaýyn resminamalaryň durmuşa geçirilmeginde we bu ugurda halkara gatnaşyklarynyň ösmeginde uly ähmiýeti bar. Şeýle hem Kanun döwlet we jemgyýetçilik durmuşynyň ähli çygyrlarynda aýallaryň we erkekleriň deň hukuklarynyň we deň mümkinçilikleriniň üpjün edilmeginiň döwlet kepilliklerini, ýagny gender deňligini belleýär.
Milli kanunçylygymyz deňhukuklylygyň konstitusion ýörelgesine eýermek bilen, ýurdumyzyň syýasy, ykdysady, medeni-durmuş we jemgyýetçilik durmuşynyň ähli ugurlarynda öz hukuklaryny hem-de mümkinçiliklerini doly durmuşa geçirmekleri üçin aýallara ähli şertleri üpjün edýän düýpli möhüm hukuk mehanizmlerini we kepillendirmelerini göz öňünde tutýar.
Gender syýasatyny ösdürmek dowam etdirilýär. BMG-niň konwensiýalary boýunça Birleşen Milletler Guramasynyň maslahatlaryny, gender deňligini gazanmak maşgala, enelik, zähmet we aýallary hemmetaraplaýyn goramak ýaly sosial institutlary pugtalandyrmak üçin ykdysady, durmuş, medeni, guramaçylyk we beýleki çäreleri durmuşa geçirmegi çaltlandyrmak boýunça milli maksatnamalarda meýilleşdirilen çäreleri belli bir maksada gönükdirip ýerine ýetirmek amala aşyrylýar. Türkmenistanda jemgyýetiň we döwlet durmuşynyň ähli ugurlarynda deňhukuklylygyň üpjün edilýändigi sebäpli Türkmenistan 2016 — 2018-nji ýyllar üçin BMG-niň Gender deňligi hem-de zenanlaryň hukuklaryny we mümkinçiliklerini giňeltmek meseleleri boýunça edarasynyň Ýerine ýetiriji geňeşiniň agzalygyna saýlanyldy. Munuň özi Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimiziň dünýä ýüzünde uly abraýa eýediginiň nobatdaky beýany boldy. Häzirki wagtda ýurdumyzda Mähriban Arkadagymyzyň tagallasy bilen kabul edilen «Türkmenistanda gender deňligi boýunça 2015 — 2020nji ýyllar üçin Milli Hereketleriň Meýilnamasy» üstünlikli amala aşyrylýar. Bu Meýilnama gender gatnaşyklary ulgamynda döwlet syýasatynyň esasy ugurlaryny kesgitleýär. Ol zenanlaryň jemgyýetçilik-syýasy, durmuş-ykdysady we medeni-gumanitar ulgamdaky işe gatnaşmagyny giňeltmek üçin zerur bolan şertleri döretmäge gönükdirilendir.
Milli kanunçykaryjylyk, konstitusion deňhukuklylyk ýörelgelerine daýanmak bilen, erkekleriň we aýallaryň häkimiýet düzümlerine sazlaşykly gatnaşyklaryny gazanmaga mümkinçilik berýän, zenanlaryň ykdysady garaşsyzlygy, öz söwda we telekeçilik işlerini ösdürmek we gulluk wezipesi boýunça ösmeklerini üpjün etmek, maşgalada hukuklaryny we borçlaryny amala aşyrmakda deň şertleri döretmek üçin mümkinçilik berýän möhüm hukuk binýadyny we kepilliklerini göz öňünde tutýar. Gender deňligi nukdaýnazaryndan, Türkmenistanyň kanunçylygynyň halkara kadalaryna laýyklaşdyrylmagy we ýagdaýlaryň gender seljerilmegi, ösüşde gender tapawutlarynyň we zenanlaryň ýagdaýlarynyň esasy görkezijilerine berlen synyň netijeleri ýurtda dürli ulgamlarda ösüşiň gazanylandygyna we gender syýasatyny ösdürmek işiniň dowam edýändigine şaýatlyk edýär.
Biz geljekde hem Gahryman Arkadagymyzyň Prezident Maksatnamasynda öz beýanyny tapan Türkmenistany senagat, innowasiýa taýdan ösen döwletleriň hataryna goşmak barada beýik maksatlaryny üstünlikli amala aşyrmak ugrunda netijeli, döredijilikli, yhlasly zähmet çekeris.
Goý, Arkadag Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda Türkmenistan — Watanymyza parahatçylyk ýoly bilen ösüş, berkararlyk, halkymyza abadan durmuş, bagtyýarlyk hemra bolsun! Halkymyzy eşretli zamana ýetiren Gahryman Arkadagymyzyň jany sag, ömri uzak il-ýurt bähbitli işleri hemişe rowaç bolsun!
Gurbangül BAÝRAMOWA, Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkeziniň, Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň Merkezi Geňeşiniň başlygy, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty.
© TÜRKMENISTANYŇ ZENANLAR BIRLEŞIGINIŇ MERKEZI GEŇEŞI zenan.gov.tm 2012-2018 Email: zenan@mail.com


c: text/html

text:
Azatlyk Radiosynyň žurnalistiniň doganynyň üstünden neşe bilen baglanyşykly aýplamalar bilen 8 ýyl türme tussaglygy barada çykarylan karary şu hepde Özbegistanyň bir sudy tassyklady. Žurnalistleriň ýazýan habarlary sebäpli olardan öç almak üçin indi garyndaşlary nyşana alynýana meňzeýär. Bu iş Özbegistanda ozal hem edilmedik däl.
Ýurduň günorta Fergana jülgesinde ýerleşýän Fergana appelýasiýa sudy 20-nji sentýabrda Aziz Ýusupowyň şikaýatyny ret etdi. Onuň ejesiniň aýtmagyna görä, 15 mintuda çeken sessiýa hiç bir şaýat çagyrylmandyr. Awgust aýynda geçen esasy diňlenişikde-de ne bir şaýat görkezme berdi, ne-de Ýusupowa bildirilýän günäleri tassyklaýan subutnama görkezildi.
Özbegistanda neşe bilen baglanyşykly aýyplamalar garaşsyz žurnalistleriň, adam hukuklaryny gorap çykyş edýänleriň we hökümeti tankytlaýan beýleki adamlaryň garşysyna ýygy-ýygydan ulanylýar.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň prezidenti Thomas Kent kararyň ýurda uzak wagtlap ýolbaşýylyk eden Yslam Kerimow ölüp, Şawkat Mirziýaýewyň wagtlaýyn prezident bellenmeginiň üstünde iki hepde geçip-geçmänkä çykarylandygyna salgylanyp: "Biziň žurnalistlerimiziň maşgala agzalaryna hüjüm edilmegini, bizi gorkuzmaga ýa dymdyrmaga edilen her bir synanyşygy Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň berk ýazgarýandygyny Özbegistanyň täze ýolbaşçylary bilmelidir" diýdi.
Žurnalistleriň hukuklaryny goraýan “Serhetsiz Reportýorlar” guramasy Ýusupow höküm edileninde çykaran beýannamasynda oňa bildirilýän aýyplamalary "galplaşdyrylan", "galan sanlyja garaşsyz žurnalistleri yzarlamak işini güýçlendirmek üçin" häkimiýetleriň edýän synanyşygy diýip häsiýetlendirdi.
Azat Ýewropa we Azatlyk radiosynyň Özbek gullugynyň beýleki agzalaryny we olaryň garyndaşlaryny hem soňky wagtlarda gorkuzmak üçin dürli ýollara ýüz uruldy. Awgust aýynda bir işgäriň Daşkendäki kwartirasyny Öbegistanyň milli howpsuzlyk gullugynyň agentleri aldylar. Ýene bir işgäre eger Azatlyk radiosyna işlemegini dowam etdirse, doganynyň kyn ýagdaýa düşjekdigi aýdylyp, duýduryş berildi. Häkimiýetler Azatlyk Radiosynyň işgärleriniň maşgala agzalaryny olaryň žurnalistik işi hakda soraga çekipdirler. Ençeme halatda hem olaryň ýurdy terk etmek üçin beren wiza arzasy ret edilipdir.
Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugy
Özbegistanda ýerli halk tarapyndan Ozodlik diýip tanalýan we işlerini Pragadan alyp barýan Azatlyk Radiosy 2005-nji ýylda Andijonda bolan gyrgynçylykdan soňra özüniň Daşkendäki býurosyny ýapmaga mejbur boldy. Ozodlik dowamly innowasiýa we ýerli çeşmeleriň giň gerimli ulgamyna daýanyp, diňleýjiler bilen iş salyşmak bilen dünýäniň iň bir ýapyk jemgyýetleriniň birinden habar taýýarlaýar. Hökümetiň böwetlemek üçin edýän synanyşyklaryna garamazdan Özbek gullugynyň websaýtyna aýda ortaça hasap bilen 2 million adam girýär. Prezident Kerimowyň ölen hepdesiniň dowamynda (28-nji awgust bilen 4-nji sentýabryň aralygynda) saýta 6.5 million adam girdi, sosial mediada bu san 5.1 milliona ýetdi. Şeýle hem gullugyň "ÝouTube" saýtyndaky wideolaryna 5.5 million gezek tomaşa edildi.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy hususy, garaşsyz halkara habar guramasy. Onuň radio, internet, telewideniýe we mobiliň üsti bilen berýän programmalary 23 ýurtda, şol sanda Orsýetde, Eýranda, Owganystanda, Pakistanda, Orta Aziýa respublikalarynda we Kawkazda täsirli diňleýjilere ýetýär. Ol Broadcasting Board of Governors (BBG) edarasy arkaly Birleşen Ştatlaryň Kongresi tarapyndan maliýeleşdirilýär

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
13-nji awgustda nebitiň bahalary bir depginde saklanmaýar.
Moskwa wagty bilen 8:36-da «Brent» söwda belgili nebitiň bir barreliniň bahasy 0,26 göterim aşaklap, 72,62 amerikan dollaryna deň boldy. «WTI» söwda belgili nebitiň bahasy 0,06 göterim pese düşüp, 67,59 amerikan dollaryna barabar boldy.
Şol bir wagtda dollaryň hümmetiniň berkidilmegi nebitiň bahalaryna goşmaça täsir edýär, çünki ol nebiti başga walýutasy bolan...
HHR Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan (TOPH) gaz geçirijisiniň Pakistanyň territotiýasyndan başlanýan bir şahasyny gurmagyň mümkinçiliklerini öwrenýär, diýip «Halkara gaz ulgamlary» (ISGS) pakistan döwlet kompaniýasynyň baş ýerine ýetiriji direktory Mobin Saulat beýan etdi, diýip ORIENT agentligi Firstpost neşirine salgylanyp habar berýär.
2018-nji ýylyň birinji ýarymynda Türkmenistan — Özbegistan — Gazagystan — Hytaý gaz geçirijisi...
Hazarýaka döwletleriniň Baştutanlarynyň VI Hazar sammitini Türkmenistanda geçirmek meýilleşdirilýär. Bu barada Hazarýaka döwletleriniň Liderleriniň Gazagystanyň Aktau şäherinde geçirilen duşuşygynyň netijesi boýunça kabul edilen jemleýji maglumatynda bellenilýär, diýip Orient habarlar agentligi habar berýär.
Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, häzirki wagtda Hazar deňziniň ähmiýeti onuň geografik çäklerinden has giň gerime eýedir. Ol geosyýasy we ykdysady ýagdaýlaryň möhüm...
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynda geleşikleriň 17-si bellige alyndy.
Daşary ýurt puluna Owganystandan gelen telekeçiler “B” kysymly karbamidi (“Türkmenhimiýa” DK) satyn aldylar. Şeýle hem daşary ýurt puluna reňksiz list aýnalar, portlandsement, nah ýüplük ýerlenildi. Satyn alan ýurtlar: Özbegistan, Gyrgyzystan, Täjigistan, Ermenistan we Owganystan. Geleşikleriň umumy bahasy ABŞ-nyň 2 million 532 müň dollaryndan gowrak boldy.
Manat...


text:
Kaka etrabynyň “Gowşut” hem-de Ak bugdaý etrabynyň “Öňaldy” geňeşlikleriniň çäklerinde döwrebap obalaryň binýadyny tutmak dabaralary geçirildi.
Adamlaryň durmuşynyň ýokary derejesini we hilini üpjün etmek milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň yzygiderli alyp barýan durmuş ugurly döwlet syýasatynyň möhüm wezipesidir. Şu ýylyň 24-nji sentýabrynda geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisiniň barşynda hormatly Prezidentimiz Ahal welaýatynyň Gökdepe, Ak bugdaý we Kaka etraplarynda täze, döwrebap obalary gurmak hakynda Karara gol çekdi.
Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz durmuş-ykdysady, demografik we ekologiýa görkezijileriniň, oba ýerlerinde ilatyň ýaşaýyş-durmuşynyň hiliniň gowulandyrylmagyna gönükdirilen welaýatlary özgertmek baradaky maksatnamany durmuşa geçirmegiň ösüşlere beslenen özgertmeleriň aýrylmaz bölegi bolup durýandygyny belledi. Özgertmeleriň maksadalaýyk amala aşyrylmagy welaýatlarda önümçilik, ykdysady, tehniki, durmuş, hojalyk, ylym-bilim we tebigy serişde kuwwatlyklaryny artdyrmaga ýardam bermäge gönükdirilendir diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Bu etraplarda täze obany gurmaga umumy meýdany 108 gektar bolan ýer bölekleri bölünip berildi. Ýakyn geljekde şol ýerlerde ösen durmuş düzümleri bolan ilatly ýerler peýda bolar. Şol ýerlerde her obada öýleriň 400-sini gurup, obalaryň hersinde 2 müň adamyň ýaşamagyny üpjün etmek maksat edinilýär. Bular bir gatly iri panelli öýler bolup, şolaryň 100-si bäş otagly, 200-si dört otagly we 100-si üç otagly öýlerdir. Öýleriň taslamalary düzülende türkmeniň oba durmuşynyň aýratynlyklary nazara alyndy. Şeýle hem ekin meýdany, hojalyk zerurlyklary üçin bassyrma, ulag goýmak üçin ýer hem-de zerur inžener-tehniki aragatnaşyk serişdeleri göz öňünde tutuldy.
Ýaşaýyş toplumlarynda geňeşlikleriň dolandyryş binalary, 640 orunlyk orta mekdepler, 320 orunlyk çagalar baglary, söwda merkezleri, saglyk öýleri, däp-dessur geçirilýän meýdançalar, awtoduralgalar gurlar. Bilim we saglygy goraýyş ulgamynyň edaralaryny öňdebaryjy enjamlar hem-de tehnikalar bilen üpjün etmek meýilleşdirilýär. Taslamalarda desgalaryň ýanaşyk ýerlerini bagy-bossanlyga büremek we abadanlaşdyrmak göz öňünde tutulýar.
…Täze obalaryň düýbüni tutmak dabaralaryna milli parlamentiň deputaty, Türkmenistanyň daşary işler ministriniň orunbasary Serdar Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda halkyň saýlanlarynyň wekiliýeti, welaýat hem-de etrap häkimlikleriniň ýolbaşçylary, hormatly ýaşulular, Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň, beýleki jemgyýetçilik guramalaryň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.
Bellenilişi ýaly, ýokary amatlylygy bolan täze nusgalyk obalaryň bina edilmegi Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň, türkmen topragynyň ähli künjeklerini gurşap alan düýpli we giň gerimli özgertmeler eýýamynyň häsiýetli aýratynlygydyr.
Parlamentarileriň adyndan çykyş eden deputat Serdar Berdimuhamedow şu günki dabaralaryň döwletimiziň durmuş ugurly ykdysady syýasatynyň mizemezdigini we yzygiderlidigini beýan edýändigini nygtady. Ýurdumyzda amala aşyrylýan toplumlaýyn maksatnamalar hem-de düýpli özgertmeler bilen bir hatarda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda täze döwrebap obalaryň gurulmagy adamlaryň müňlerçesiniň diňe bir durmuşyny gowulandyrman, eýsem, sebitiň hemmetaraplaýyn ösmegine ýardam berer.
Döredijilik toparlarynyň joşgunly çykyşlary häzirki çäreleriň baýramçylyk öwüşginini artdyrdy.
©Seýsmiki Taýdan Durnukly Gurluşygyň Ylmy-Barlag Instituty


text:
Yragyň ilçisi Eýranyň daşary işler ministrligine çagyryldy
Eýranyň daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Bahram gasemi Eýranyň Basradaky lonsulçylygyna hüjüm edilmeginden soňra Yragyň Tehrandaky ilçisiniň Eýranyň daşary işler ministrligine çagyrlanlygyny habar berdi.
Eýranyň daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Bahram gasemi sözüniň dowamynda öjükdirlen adamlaryň Yragyň Basre şäherindäki Eýranyň konsullygyny otlamagyndan soňra öten agşam Yragyň Tehrandaky ilçisi Eýranyň daşary işler ministrligine çagyryldy we Yragyň howpsuzlyk güýçleriniň goýberen kemçilikleri babatly Tehraniň gaty nägilelikligi Bagdad döwletine yglan edildi diýip nygtady.
Eýranyň daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Bahram gasemi sözüniň dowamynda bu duşuşykda Eýranyň daşary işler ministrliginiň Pars Aýlagy boýunça başmüdiri basräniň polisiýa güýçleriniň hereketsiz durmagy babatly geň galanlygyny beýan etmek bilen bir wagtda soňky günlerde Eýranyň Basradaky konsulçylygyna garşy şüpheli hereketlere garamazdan Yrak döwleti Diplomatik kanallary arkaly beren wadasynda tapylmany öz borjyna amal edendäldir diýip beýan etdi.
Eýranyň daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Bahram gasemi şeýle-de bu duşuşykda Yragyň ilçisinden tizlik bilen Tehran döwletiniň gaty nägileligini Bagdad döwletine ýetirmegi hemde Eýranyň Basradaky konsulçylygyna hüjüm edenleriň tutulyp jezalandyrylmagyny Eýranyň isleýänligini yglan etmegi islenendir diýip sözüne goşdy.


text:
MILLI MIRASYŇ HAZYNASYNA ZYÝARAT
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow milli mirasymyza degişli gymmatlyklary toplamak, gorap saklamak, öwrenmek hem-de wagyz etmek meselesine uly üns bermek bilen, ony döwlet syýasatynyň esasy ugurlarynyň biri diýip yglan etdi. Geçen 2016-njy ýylyň Mirasa sarpa goýmak we Watany özgertmek ýyly diýip yglan edilmegi we şeýlelik bilen, bütin jemgyýetiň ünsüniň bu möhüm meselä çekilmegi munuň aýdyň mysalydyr.
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde hem hormatly Prezidentimiziň edýän talaplaryna laýyklykda milli mirasymyzy toplamak, gorap saklamak, ylmy taýdan öwrenmek we halka ýetirmek boýunça öndümli işler alnyp barylýar. Ine, golaýda muzeýiň işgärleri üçin şatlykly bir waka bolup geçdi. Muzeýiň direktory, taryh ylymlarynyň kandidaty Öwezmuhammet Mämmetnurowyň ýolbaşçylygynda ylmy işgärler tarapyndan çapa taýýarlanylan “Milli mirasyň hazynasy” atly türkmen, rus, iňlis dillerindäki kitap Türkmen döwlet neşirýat gullugy tarapyndan neşir edilip, okyjylar köpçüligine ýetirildi. Elbetde, adam öz çeken zähmetiniň miwesinden lezzet alýar.
Kitap hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Türkmen halkynyň milli öwüşginlere baý gadymy mirasy sözüň doly manysynda bahasyna ýetip bolmajak gymmatlykdyr” diýen sözleri bilen açylýar.
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň direktory, taryh ylymlarynyň kandidaty Öwezmuhammet Mämmetnurowyň “Milli mirasymyzy gorap saklamakda muzeýleriň tutýan orny” atly giriş makalasynda ýurdumyzda hereket edýän muzeýleriň taryhy we olaryň alyp barýan işleriniň aýratynlyklary barada giňişleýin maglumat berilýär.
Kitabyň “Türkmenistanyň iň gadymy taryhy” atly bölüminde Jeýtun, Änew, Garadepe, Akdepe, Altyndepe medeniýetleriniň taryhy, bu medeniýete degişli arheologik tapyndylar, olaryň aýratynlyklary seljerilýär. Bu medeniýetlere degişli arheologik tapyndylaryň asyl nusgasyndan düşürilen fotosuratlar beýan edilýän maglumatlaryň täsirliligini has hem artdyrýar.
Kitabyň indiki bölümi “Gadymy Marguş döwletiniň gymmatlyklary” diýlip atlandyrylypdyr. Bu bölümde Marguş medeniýetiniň aýratynlyklary barada gymmatly arheologik tapyndylaryň mysalynda gyzykly gürrüň berilýär. Şol tapyndylaryň asyl nusgasyndan düşürilen fotosuratlar bu medeniýetiň aýratynlyklaryny doly göz öňüne getirmäge mümkinçilik berýär.
Kitabyň nobatdaky “Gadymy Parfiýa” atly bölüminde Parfiýa döwletine mahsus maddy gymmatlyklaryň üsti bilen bu döwrüň taryhy ähmiýeti barada gürrüň berilýär. Köne Nusaýdan tapylan gymmatlyklaryň fotosuratlary bölümde beýan edilýän maglumatlary içgin özleşdirmäge ýardam berýär.
Kitabyň jemleýji bölümi “Türkmenistan orta asyrlarda” diýlip atlandyrylypdyr. Türkmenleriň at-owazasynyň dünýäde has hem belent ýaňlanan döwri bolan bu döwürde ýurdumyzyň medeni durmuşynda uly özgerişlikler bolup geçýär. Arheologik tapyndylar bu döwürde keramika önümçilinde, binagärlikde, durmuşyň beýleki ugurlarynda ýetilen sepgitlere şaýatlyk edip, bu bölüme degişli sahypalary bezeýärler. Bu bölümde Dandanakan şäherindäki metjidiň bezeg bölekleri ýaly öň giň okyjylar köpçüligine mälim bolmadyk gymmatlyklar barada maglumat berlip, olaryň fotosuratlarynyň ýerleşdirilmegi onuň ähmiýetini has hem artdyrýar.
Ylmy esasda ýazylan, suratlar bilen gowy edilip bezelen bu gymmatly kitap taryhçylar, talyplar, giň okyjylar köpçüligi üçin niýetlenilipdir. Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde 2017-nji ýylyň 24-nji iýunynda geçiriljek “Medeni miras halkymyzyň milli buýsanjydyr” atly ylmy-amaly maslahatyň çäginde “Milli mirasyň hasynasy” kitabynyň tanyşdyrylyş dabarasy bolup geçýär. Kitap barada has giňişleýin düşünje almak isleýänleri şol dabara çagyrýarys we: “Milli mirasyň hazynasyna hoş geldiňiz!” diýýäris.


text:
Birža söwdalary we oňa gatnaşyjylar
5. Birža söwdalary jemagat öňündäki açyk birža we auksion söwdalary görnüşinde, öňünden kesgitlenilen ýerde hem-de belli bir wagtda geçirilýär.
6. Biržada söwdalaryň geçiriljek wagty we ýeri başlyk tarapyndan kesgitlenilýär, ol Birža gatnaşyjylary habardar etmek bilen, has netijeli söwda grafigini gazanmak üçin söwdalaryň geçirilmeli senesini we wagtyny üýtgedip bilýär.
7. Şular birža söwdasyna gatnaşmaga degişlidir:
- birža söwdasyna gatnaşmaga hukuk berlen şahsyň bähbidini araýan dellallar
- söwdalarda birža harytlaryny satyn almak-satmak boýunça hyzmatlary etmek barada bir gezeklik baglaşylan ylalaşyklaryň esasynda edara görnüşli taraplaryň we şahsy adamlaryň bähbidini araýan birža dellallary
- Biržanyň başlygy, onuň orunbasarlary
- geleşikleri amala aşyrmaga we birža söwdasynyň gidişine goşulmaga hukugy bolmadyk, Biržada bolmaklygy Türkmenistanyň Hökümeti tarapyndan ygtyýarly edilen ýa-da Birža tarapyndan rugsat berlen şahslar
- Biržanyň söwdalaryna hyzmat edýän we geleşikleri amala aşyrmaga hem-de birža söwdasynyň gidişine goşulmaga hukugy bolmadyk, Biržanyň başlyk tarapyndan kesgitlenilýän sandaky işgärleri
Birža söwdasyna gatnaşmaga hukugy bolan gatnaşyjylar biržanyň söwda zalyna girmezinden öň Birža tarapyndan berlen belgili kartoçkasyny görkezýärler. Biržanyň söwda zalyndan oturan ähli adamlaryň özüni alyp barşy Biržanyň abraýyny goramak üçin zerur bolan telekeçilik etikasyna laýyk gelmelidir. Söwda gatnaşyjylar laýyk geýnen bolmalydyrlar we öz ýanlarynda söwdalara gatnaşyjylarynyň kartoçkalaryny götermelidirler.
Biržanyň başlygynyň we onuň orunbasarlarynyň söwdalaryň gidişine goşulmaga hukugy bardyr (söwdany duruzmaklyga we birža gününi ýapmaga çenli).
8. Birža geçiriliş düzgüniň berjaý edilmegini we söwda gatnaşyjylaryň deňeşdirilip görülmegini üpjün edýär.
9. Söwdalara gatnaşyjylaryň her biriniň ýanynda Biržanyň degişli geçirişnamasy bolmalydyr.


text:
Türkmenistanyň Sport boýunça döwlet komitetiniň başlygy Kakabaý Seýdow wezipesinden boşadyldy.
Başga işe geçmek sebäbi görkezilip, wezipesinden çetleşdirilen Seýdow geçen aýda Rioda geçirilen Olimpiýa oýunlarynyň yzýany käýinç hem alypdy. Riodaky Olimpiadada türkmen sportsmenleri baýrak gazanmandy.
Türkmenistanyň sport resmileri öňem halkara ýaryşlaryndan soň wezipelerinden boşadylypdy.
Eýse, ýolbaşçylaryň çalyşmagy türkmen sportunyň ýagdaýyny düzedýärmi? Sportda ösüşe ýol açýarmy?
Azatlyk Radiosy geçmişde regional sport çärelerinde baýraga eýe bolan türkmenistanly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
2018-nji ýylyň 5-nji martynda Moskwa wagty bilen 7:54-de «Brent» söwda belgili nebitiň bir barreliniň bahasy 0,3 göterim ýokarlanyp, 64,55 amerikan dollaryna deň boldy. «WTI» söwda belgili nebitiň bahasy 0,3 göterim gymmatlap, 61,45 amerikan dollaryna barabar boldy.
2-nji martda Londonyň «ICE Futures» biržasynda «Brent» söwda belgili nebitiň bir barreliniň bahasy 0,8 göterim gymmatlap, 64,37 amerikan dollaryna, şeýle-de Nýu-Ýorkuň «NYMEX» haryt biržasynda «WTI» söwda belgili nebitiň bahasy 0,4 göterim ýokarlanyp, 61,25 amerikan dollaryna barabar boldy.


text:
KÖÇE DRAMASY
(ýumoristik hekaýa)
Halys lütüm çykdy. Gözleýän adresim edil asmana uçan ýalydy. Bir-birine degşip oturan ekiztaýy ýaly meñzeş jaýlar gözüme çöp atdy.
Teý bolmady. Ahyry özüm dek agtarýan ýerini tapmaýanlaryñ ulanýanja "usulyna" ýüz urdum.
Iki jaýyñ aralygynda çagasynyñ elinden tutup, ädeýinmi-ätmäýinmi diýip barýan akmeñiz gelne gabatlaşyp bardym:
- Bagyşlañ welin, şu kyrk dokuzynjyñ nirräkdeligini-hä bilýän dälsiñiz?
- Kyrk dokuzynjy diýdiñizmi? - Gelin ýüzüme keseläp seretdi:
- Biziñ köçämiziñmi? "Ýalkym" köçesiniñmi?
Men baş atdym.
- Haýsy ýerdekän-ä gyz, şol. Maña nomury-ha tanyş onuñ öz-ä.
Aýak çekip saklanan gelin barmagyny dişläp näçe diñirgense-de ýadyna düşen zat bolmady.
- Wiý, Aýbibi bilýändir ony. Gelin gabat garşysyndan gelýän kelte boýluraga-da, garaýagyz zenany görüp aty çykan ýaly begendi. - A gyz kyrk dokuzynjy nirräk-dä? Meniñ-ä hakydama gelmedi şol....
◆ ◆ ◆
Gurbannazar Orazgulyýewiñ hekaýasy, dowamy:
www.direlisedebiyat.blogspot.ru-da
Köçe dramasy
KÖÇE DRAMASY


text:
Onlaýn küşt oýnamak üçin iň gowy ýer
Küşt oýnundan lezzet almak üçin ýer agtarýaňmy? Megerm özüňize şu soragy beren bolsaňyz gerek: Onlaýn küşt oýnamak üçin iň gowy ýer niresi?
Chess.com onlaýn küşt üçin iň gowy ýerdir. Biziň janly serwerimiz siziň isläp biläýjek ähli mümkinçiligiňize eýe:
1. Iň köp küştçiler
Islendik wagtda Chess.com açyk tapawut bilen iň köp onlaýn küştçä eýedir. Öwrenijimisiňiz, tejribeli ýa-da grosmeýstarmysyňyz tapawudy ýok, özüňize görä garşydaş bilen basym oýuna başlap bilersiňiz.
2. Iň gowy onlaýn interfeýs
Chess.com Küşt üçin owadan, parlak we modern interfeýsa eýedir. Isleýän ähli zadyňyz bardyr we islemeýän hiç zadyňyz ýokdur. Dostuňyz bilen oýnaň ýa-da çakylyk açyň. Dostlaryňyz we beýleki gatnaşyjylar bilen gümür-ýamyr ediň. Naýbaşy oýunçylary yzarlaň. Derňew tagtasynda oýunlaryňyza gaýta ser salyň. Mümkinçilikler tükeniksizdir!
Tejribäňizi kadalaşdyrmak isleýäňizmi? Chess.com size çäksiz temalar we sansyz-sajaksyz interfeýs şahsylaşdyrma mümkinçiligini hödürleýär.
3. Dürli wagt ölçegi we küşt wariantlary
Chess.com size 10 sekuntlyk oýundan başlap birnäçe günli wagt kontrolyna mümkinçilik berýär. Chess.com-da küşt oýnamak üçin hemişe wagt bardyr.
Chess.com mundanam başga Küşt960, Bughouse, 3-şah we Depäniň şahy ýaly küşt wariantlaryna hem mümkinçilik berýär.
4. Bäsleşikler
Humar oýnamak isleýäňizmi? Bäsleşige gatnaşyň! Biziň tölegsiz bäsleşiklerimiz size dürli oýunçylara garşy liderlik sanawynyň başyna geçmegiňiz üçin ukyplarňyzy barlap görmäge mümkinçilik berýär. Her birnäçe minutda bir başlaýan dürli görnüşdäki bäsleşikler arkaly ýaryşmaga hemişe mümkinçilik bardyr.
5. Ymtylma mody
Oýnaýarkaňyz hiç hili biynjalyk edilmek isläňizok? Biziň meşhur ymtylma modumyzy ulanyň ähmiýetli nokat üçin: özüňiz, garşydaşyňyz, tagta we wagt. Oýun dowamynda "Z" düwmesine basmagyňyz ýetikdir ymtylma mody üçin.
6. Iň gowy adyl oýun sistemasy
Garşydaşyňyz ynsan däldir öýtmekden erbet duýgy ýok bolsa gerek. Chess.com, oýunçylaryň daşardan kömek almaýandygyna ynamly bolmak üçin düzülen professionallardan ybarat topary bar.
Adyl oýun sistemamyz şol bir wagtyň özünde oýuny terk edýän, egleýän ýa-da beýleki bir biynjalyk ediji hereketleri edýänleri jezalandyrýar hem. Oýunçylarymyzyň ählisiniň şat we adyl oýundan lezzet alyp bilmegi üçin jan edýäs.
Onlaýn küşte başlamaga taýyn bolsaňyz Chess.com-a agza boluň!


text:
Erdogan Merkel bilen telefon arkaly söhbetdeşlik geçirdi
Erdogan bilen Merkel özara gatnaşyklar bilen birlikde sebitara meseleler hakynda pikir alyşdy
Prezident R. T. Erdogan Germaniýanyň Federal Kansleri Angela Merkel bilen telefon arkaly söhbetdeşlik geçirdi.
Erdogan bilen Merkel telefon söhbetdeşliginde özara gatnaşyklar bilen birlikde sebitara meseleler hakynda pikir alyşdy.
Siriýanyň hökümetiniň 7-nji aprelde Dumada himiki ýarag ulanmagy sebäpli ABŞ, Britaniýa we Fransiýa tarapyndan şenbe güni guralan howa hüjümi barada hem pikir alyşan Erdogan bilen Merkel, Siriýanyn terrritorial bitewiliginiň goralmagy we syýasy etabyň netijeli bolmagy üçin tagalla edilmelidigini nygtady.


text:
Aşgabat şäherinde we Balkan welaýatynda ýazky nahal oturtmak çäresi üçin döwlet býujetinden aýlyk alýan işgärlerden 10 manat möçberinde pul talap edilýär.
Bu talap, Türkmenistanda şu ýylyň ýazynda we güýzünde ýene 3 million düýp nahal oturtmak barada prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň kabul eden kararyndan bir hepde soňa gabat geldi.
Azatlyk Radiosynyň ýerli habarçylarynyň we çeşmeleriniň tassyklamagyna görä, bu talabyň esasynda döwlet edara-kärhanalarynyň işgärleriniň käbiri 10 manat möçberindäki puly eýýäm beren bolsa, käbirine şu aýyň ahyryna çenli getirmek tabşyrylypdyr.
“[Balkan welaýatynyň] Balkanabat, Gumdag, Hazar, Türkmenbaşy ýaly şäherlerinde döwlet býujetinden aýlyk alýan adamlardan eýýäm aýlyk berlip-berilmänkä, 10 manady ýörite bellenen adama tabşyrmak talap edilýär. Ýogsam bolmasa, adamlar ýanwar aýynyň aýlygyny soňky birnäçe günlükde alyp başladylar” diýip, Aşgabatda ýaşaýan ýazyjy we synçy Amanmyrat Bugaýew býujet işgärlerine salgylanyp gürrüň berdi.
Onuň sözlerine görä, edara-kärhanalaryň ýolbaşçylary bu puluň ýazky bag ekişlik üçin agaç nahallaryny satyn almak we olary oturjak adamlaryň zähmet töleglerini bermek üçin harçlanjakdygyny aýdýarlar. Şeýle-de, resmiler şol ekilen baglary suwarmak üçin tutuljak suwçy üçinem öňümizdäki aýlarda 5-10 manat möçberinde pul serişdesiniň ýygnaljakdygyny duýdurypdyr.
9-njy fewralda türkmen prezidenti 2018-nji ýylda, ýurdy bagy-bossanlyga büremek kampaniýasynyň çäginde, ýazda we güýzde ýene 3 million düýp nahal oturtmak, şol sanda miweli baglary hem ekmek barada karar kabul etdi.
Şonda resmi habarda Türkmenistanyň Daşky gurşawy goramak we ýer serişdeleri baradaky döwlet komitetine ýurduň ministrliklerini, pudaklaýyn dolandyryş edaralaryny, welaýatlaryň hem-de Aşgabat şäheriniň häkimliklerini ýeterlik mukdarda üzüm we 3 ýyllyk bag nahallary bilen üpjün etmegiň tabşyrylandygy habar berlipdi. Emma bu agaç nahallary üçin harçlanjak maliýe serişdesiniň çeşmesi barada hiç zat aýdylmandy.
Galyberse-de, býujet işgärleriniň we ýerli synçylaryň ençemesiniň aýtmagyna görä, ýurtda her ýyl millionlarça düýp agaç nahaly oturdylsa, olaryň ýüz müňlerçesi hem talabalaýyk ideg edilmeýändigi sebäpli guradylýar. Ýurduň resmi metbugatynda-da ekilen baglaryň näçe prosentiniň düýp tutýandygy, näçe prosentiniň bolsa gurap galýandygy aýdylmaýar.
Belläp geçsek, Türkmenistanda döwlet edara-kärhanalarynda işleýän adamlardan diňe nahal oturtmak çäresi üçin pul ýygnalmaýar. Olar her alty aýda bir gezek 12 manat, bir ýylda 24 manat möçberindäki pul serişdesini “ýurdy abadanlaşdyrmak” çäresi üçin tabşyrmaly bolýarlar.
Mundanam baga, býujet işgärleri her alty aýda bir gezek gazet-žurnallara abuna ýazylmaga mejbur edilip, olaryň aýlyklaryndan ortaça 250 manat möçberinde pul saklanylýar. Şeýle-de, olaryň ýurtda geçirilýän konsert dabaralaryna ýa-da käbir beýleki çärelere bilet satyn almaga mejbur edilmegi ýaly ýagdaýlar hem wagtal-wagtal gaýtalanýar.
Türkmen häkimiýetleri býujet işgärlerinden mejbury ýygnalýan bu pul serişdeleri barada häzire çenli haýsydyr bir resmi düşündiriş bilen çykyş etmän gelýärler. Bu barada ýurduň media serişdelerinde hem mesele gozgalmaýar.


text:
Aşgabat, 16 awgust, 2017 ý. – 2017 ýylyň 14-nji awgustynda ABŞ-nyň ilçisi Allan Mastard Türkmenistanyň şekillendiriş sungat muzeýi bilen bilelikde ýerine ýetirilen we Türkmenistanyň arheologiki ýadygärligi bolan Goňur-depede tapylan gadymy bezeg böleklerini gorap saklamaga, dikeltmäge hem-de täzeden gurnap sergä taýýarlamaga gönükdirilen taslamanyň tamamlanyş dabarasyna gatnaşdy. 2015-nji ýylda ABŞ-nyň Türkmenistandaky Ilçihanasy Türkmenistanyň şekillendiriş sungat muzeýine bu halkara meşhur we biziň eýýamymyzdan ozalky 2300-nji ýyla degişli bolan ýadygärligi gorap saklamak tagallasyna ýardam etmek niýeti bilen maliýe goldaw berdi. Ilçi Mastard muzeýiň işgärleri bilen bilelikde bu gadymy bezeg nagyşlary we geçirilen dikeldiliş işleri mynasybetli hemişelik serginiň açylyşyna gatnaşdy.
ABŞ-nyň Türkmenistandaky Ilçihanasy medeni we taryhy mirasy gorap saklamaklyga gönükdirilen 24 taslamanyň üstünde Türkmenistanyň hökümeti we beýleki hyzmatdaşlar bilen bilelikde eden hyzmatdaşlygyna buýsanç duýýar. ABŞ-nyň “Ilçileriň medeni mirasy gorap saklamak boýunça gaznasy” atly maksatnamasynyň çäginde bu taslamalara jemi 1.5 million amerikan dollaryndan gowyrak maliýe goldawy berildi. Bu maksatnamanyň üsti bilen ABŞ-nyň Türkmenistandaky Ilçihanasy Gadymy Yüpek ýolunda bolan ýadygärlikleri, gadymy hünär işlerini we halylary, halk sazlaryny we türkmen golýazmalaryny gorap saklamaga ýardam berdi. Bu taslamalar ABŞ-nyň Türkmenistandaky Ilçihanasynyň türkmen medeniýetine bolan sarpasyny görkezip, iki ýurduň arasynda bar bolan hyzmatdaşlyk mümkinçiliklerini nygtaýar.
Ilçi Mastardyň hem dabarada belleýşi ýaly: “Türkmenistan dünýäde bu maksatnama boýunça iň kän maliýe goldawyna mynasyp bolan döwlet,” we “taryhy yadygärlikleri dikeltmäge we gorap saklamaga gönükdirilen taslamalar, iki ýurdyň, ýagny Türkmenistan we ABŞ-nyň, arasyndaky hyzmatdaşlyk esasynda ýetip boljak sepgitleriň iň aýdyn mysaly bolup durýar.”
Gadymy bezeg parçalaryň ýygyndysy 2004-nji we 2009-njy ýyllarynda, gadymy Goňur-Depe ýadygärliginiň paýtagty bolan Margianada gazuw-agtaryş işleri netijesinde tapyldy. Russiýa Federasiýasynyň dikeldiliş ylmy-barlag instituty Türkmenistanyň şekillendiriş sungat muzeýine dikletmek, gorap saklamak we sanawa geçirmek boýunça geçiren işlerinde ýardam berdi.
Doly maglumat üçin ABŞ-nyň Türkmenistandaky Ilçihanasynyň Maglumat we medeniýet bölümine 47-35-06 (goşmaça 1) telefon ýa-da irc-ashgabat@state.gov elektron salgysy boýunça ýüz tutmagyňyzy haýyş edýäris.


text:
Mewlüt Çawuşogly metbugat ýygnagyny geçirdi
Türkiýäniň Daşary işler ministri Mewlüt Çawuşoglym saud žurnalist Jemal Kaşykçy jenaýatyny çözmek üçin açylan derňewde soňuna çenli giçiljekdigini beýan etdi
Mewlüt Çawuşogly, Belgiýanyň paýtagty Brýusselde NATO agza ýurtlaryň Daşary işler ministrleriniň maslahatyndan soň, metbugat ýygnagyny geçirdi.
2-nji oktýabrda Saud Arabystanynyň Stambuldaky Baş konsullygynda wagşylyk bilen öldürilen saud žurnalist Jemal Kaşykçy jenaýaty bilen bagly soraga jogap beren Çawuşogly: "Derňew dowam edýär, soňuna çenli gideris. Böwet bolan ýagdaýynda halkara derňewe başlamakdan çekinmeris" diýdi.
ABŞ-den alynjak F-35 uçarlary bilen bagly başdan geçirilen düşünişmezçiligiň hem üstünde durup geçen Çawuşogly: "ABŞ-niň Prezidenti Donald Tramp bilen Prezidentimiz Rejep Taýýip Erdogan, Argentinadaky G20 maslahatynda F-35 uçar meselesini maslahatlaşdy. Tramp meseläni özi agzap geçdi we Türkiýäniň bu taslamanyň möhüm aktýorlaryndandygyny belledi. Goç bolsun edilmez, häzirki wagtda bir mesele ýok" diýdi.
Russiýa-Ukraina dartgynlygynyň hem üstünde durup geçen Çawuşogly: "Gara deňizde 25-nji noýabrda Russiýa tarapyndan ele salynan Ukraina degişli gämi we ekipaž azat edilmeli. Kerç bogazy boýunça hem Ukrainanyň hem-de Russiýanyň hukuklary bar. Ýene-de bir gezek dartgynlyga ýol açmazlyk üçin iki ýurdyň sazlaşyk içinde bolmagy hökmany. Mundan soň meseläniň başdan geçirilmezligi üçin biz hem elimizden gelenini ederis" diýip nygtady.


text:
Global Perspektiwa - 48 “Ýerlileşen Oriýentalizm 2"
Ankara Ýyldyrym Beýazyt Uniwersitetiniň Syýasy Ylymlar Fakultetiniň Dekany Professor Kudret Bülbüliň tema boýunça synyny dykgatyňyza ýetirýäris.
Gepleşigimiziň geçen sanynda orýentalizmiň usulyýetini özgerdigi, ozallar günbatarly ylmy barlagçylar tarapyndan gönüden göni ýerinde geçirilýän işleriň günbataryň daşyndan günbatara gelýän adamlar tarapyndan edilýändigi barada durup geçipdik. Daşary ýurtlaryň tejribesini ýurduna getirmekleri üçin ugradylanlaryň ýurtlarynyň tejribelerini, üssünesine ýurdunyň serişdeleri bilen daşary ýurtlara alyp gitmekleriniň, ýurdy üçin giden döwlet hünärmeni bolmagyna garaşylýarka giden ýurdy üçin öz ýurdy boýunça hünärmen bolmagyň ýalňyşdygyna ünsleri çekipdik.
Öz jemgyýetine ýat bolan, ýamama intelligentler
Ýurdy üçin edilmeýändigi üçin ýurduna goşant goşmajak işler bilen yza dolanmak şübhesiz 200 ýyldan bäri uly kynçylyklary ýüze çykarýar.
Şeýle bolan halatynda daşary ýurtlara tälim almak üçin ugradylanlara edilýän harajatlar puja çykýar.
Bir umyt bilen daşary ýurtlara ugradylanlaryň şol umyda hyzmat etmezligi, ýurtlaryň ösüşini bökdeýär, çözgüt baradaky umytlar başga bahara galýar.
Günbatar ýurtlary üçin edilen işler bilen ýurda dolanylyp gelinen halatynda, ýurtlaryň iň bir saýlama adamlary hamala diýersiňiz günbatar ýurtlary tarapyndan özgerdilen ýalydyr.
Türkiýe taýdan ser salanymyzda 200 ýyldan bäri dowam edýän intellektual çetleşmesiniň esasy sebäplerinden biriniň şundan ybarat dädigini aýdyp bolarmy? Esasanda ösüp barýan ýurtlardan daşary ýurtlara gitmek uly mümkinçilik. Şol mümkinçilige eýe bolanlardan ýurda dolanyp gelenlerinde uly işlere garaşylýar. Şol sebäpli öz jemgyýetinden çetleşen hünärmenlerden ýurtlaryna dolanyp gelenleriň ýüze çykarýan ýaramaz täsiri iňňän agyr bolýar. Mundan 100 ýyl ozal Osman döwletiniň baş weziri Said Halimiň aýdyp geçenlerine ser salanymyzda munuň täzelik bolmandygyna göz ýetirýäris. Baş wezir ýaşap geçen döwründe günbatary bilmeýän we öz jemgyýetini tanamaýan iki intelligent toparyny gürrüň berýär we haýsynyň zyýanlydygyny soraýar. Onuň pikiriçe ikizem zyýanly. Emma günbatary bilip, özüni bilmeýän intelligentler has zyýanly.
Daşary ýurtlarda uzak möhlet ýaşanlaryň bir bölegi öz jemgyýetinden çetleşendigi sebäpli hamala diýersiňiz ýigrenç bilen dolanyp gelýärler. Eýsem jemgyýetleri bu tapgyrda uly ösüşler edýär. Daşary ýurtlardan dolanyp gelenlerden garaşylýan zat, jemgyýetiň bilýän kemçiliklerini ýokardan, tankydy we kemsidiji görnüşde däl, meseleleriň çözülmegi üçin ýurda nämeler bilen dolanyp gelendigi. Giden ýurdunyň edebiýadyny, teoriýalaryny haýran galyjylyk bilen bolşy ýaly ýurduna getirmek däl, tankydy garaýyş bilen olary seljerip, öz ýurdunyň gazananlary bilen sintezlemekdir.
Özüni orýentalizlemek…
Döwleti edaralary tarapyndan daşary ýurtlarda ylmy-barlag geçirenler bilen ylym ojaklary üçin barlaglar geçirenler öz jemgýetlerine ýat bolsa, alymlar geljek nesilleri ýetişdirýärkäler has-da zyýanly bolýar. Günbatar ýurtlarynda jemgyýetçilik ylymlarynda okadylýan dersler, usulyýet we indeksler elbetde şol ýurtlar üçin möhümdir. Şol maglumatlar belli bir derejede beýleki ýurtlar üçin ýerlikli bolup biler. Emma alymlar syýasat, sosiologiýa, ykdysat ýaly jemgyýetçilik ylymlar dolulygyna günbatardaky ýaly okadan halatynda öz ýurtlaryna köksüzligi we taryhsyzlygy hem getirdikleri bolar. Çünki günbataryň ylym edebiýatynda günbatarly däl jemgyýetler baradaky maglumatlara, alymlara we garaýyşlara esasan orun berilmeýär. Olara günbatarly däl jemgyýetleriň alymlarynyň orun bermegi, öz gazananlary bilen günbataryň ylmy gazananlaryny sintezlemegi ýerlikli bolar. Eger şeýle edilmän halatynda ýurduň taryhy, gazananlary günbatarlylar tarapyndan däl, öz içinden dörän alymlar tarapyndan görülmediksirelip, ýitip gitmäge mejbur edilýär.
Meseläniň sebäpleri
Elbetde giden ýurtlarynda öz ýurdy üçin iňňän möhüm barlaglary geçiren alymlar hem bar. Şolary degişli etmänimizde meseläniň şu sebäplerden gelip çykýandygyny aýdyp bileris;
Ugradan ýurtlaryň işlenjek mowzuk boýunça ugrukdyryjy, çäklendiriji şertleri goýmaýandygy: Döwlet uniwersitetleri tarapyndan hem ugradylýan bolsa, daşary ýurtlara ugradylýanlara hiç hili çäklendirme goýulmaýar. Käbir şertlerde gidiljek ýurdy saýlamak hem hünärmeniň ygtyýaryna bagly bolýar.
Gidenleriň işe sowuk-sala çemeleşmegi: Daşary ýurtlara gidýäbkeriň umuman işlenen ýa-da gidilen ýurt bilen bagly temalarda işlemeklerini, olaryň has işlemeklerini we barylan ýurduň dilini gowy bilmeklerini talap edýär. sebäbi şol temalarda gatnaşyk edýän ylmy töwerekler has köp maglumata eýedir. Emma ýrutlary bilen bagly temada işlän halatynda özlerine zor salmak gerek bolmaýar. İşden gaçmak ýa-da ýalňyş ugrukdyrylmak sebäpli ýurtlary üçin peýdasy bolmadyk köp sanly ylmy işler gördüm. Awstriýada bir talyp Türkiýäniň ÝB boýunça syýasatyny, Germaniýada beýleki biri Adalat we ösüş partiýasyny doktorlyk işi hökmünde alandygyny we Türkiýä dolanmak isleýändigini aýdypdy. Men bolsam Türkiýä daşary ýurtlarda doktorlyk derejesini alan hünärmenleriň gerekdigini, emma işleýän temalarynda Türkiýede köçedaki adamlaryň hem indi hünärmenleşendigini, bu temalarda işlemek bilen Türkiýä nähili goşant goşjakdyklaryny sorapdym. Ýewropada bu temalarda işlemegiň ýewropalylar üçin iňňän möhümdigini, şol sebäpli belki geljeklerini Ýewropadan gözlemeleriniň has ýerlikli boljakdygyny beýan edipdim. 2017-nji ýylda ABŞ-da gören iki sany doktorlyk tezisim hem şolara meňzeşdi: “Türkiýede islamist hereketler”, “Sufizmiň kürt hereketine ýetirýän täsirleri”. Özlerini razy edip bilmesemem olara şeýle diýipdim: “Türkiýä dolanyp geleniňizde bu temalar bilen ýurduňyza nähili goşant goşmaga garaşýaňyz? ABŞ-daky din-döwlet gatnaşklary, ewangelizm barada işlän bolsadyňyz, gaýdyp geleniňizde has peýdaly bolardyňyz.”
Gidilen ýurtlardaky imperialist garaýyşa eýe bolan ylmy-barlagçylaryň ugrukdyrmasy: Käbir şertlerde şeýle ukrukdyrmalar hem täsirli bolýar. Emma şol ugrukdyrmalar, gidenleriň tutanýerliligi, etjek işini bilmegi şeýle bökdençlikleriň hötdesinden gelýär. Doktorlyk üçin Britaniýadaky ýokary okuw jaýlaryndan birinde söhbetdeşlige giremde Britaniýa bilen bagly temalardan biriniň üstünde işlemek isleýändigimi beýan edipdim. “Gel galaýmaly, ilkinji gezek oksidentalist barlag teklip hödürlediňiz” diýip, kabul edipdiler.
Şübhesiz käbir halatlarda Türkiýe bilen bagly barlaglar hem gerek bolýar, hat-da höweslendirilmeli. Köp sanly ýurduň taryhyny gyzyklandyrýan Osman taryhynyň, mirasynyň ýurdumyzyň alymlary tarapyndan bütin dünýä dogry beýan edilmegi iňňän möhüm. Şeýle ugurlardan daşgary Türkiýe barada işlemezligiň esasy, Türkiýe barada işlemegiň bolsa ugradan guramalaryň rugsadyna bagly bolmagyny kesgitleýän düzgünnama bilen 200 ýyldan bäri dowam edýän meseläni belli bir derejede çözmek mümkin. guramalary işgärlerini daşary ýurtlara ugradýarka Türkiýe bilen bagly işlemezlik şerti goýulan halatynda meseläniň çözülmegine uly goşant goşar.
Eger şeýle bolman halatynda ugradan ylmy-barlagçylarymyz Sezai Karakoçyň “Erteki” goşgusyndaky ýaly günbatar üçin edilýän işleriň arasynda ýitirmäge dowam ederis.
Ankara Ýyldyrym Beýazyt Uniwersitetiniň Syýasy Ylymlar Fakultetiniň Dekany Professor Kudret Bülbüliň Ýerlileşen orýentalizm atly synyny dykgatyňyza ýetirdik.


text: Günlerde bir gün maşgalanyň atasy işiň gözleginde öýden daşary çykdy we bir daş ölkä gitdi . ol oglanlaryny öýde goýup gitdi we diňe her bir näçe mahaldan olara hat ýazýardy , atadan hat gelende oglanlar ony gözlerine basyp sypap bir sandykda goýýardylar olar bu hat biziň eziz atamyzdan gelendir diýip şony okamany hormat bilen sandykda goýýardylar , ata näçe hat ýazdy , şol ýagdaýda oglanlar her gezekde diňe bu hatlary hormatlap sandykda goýýardylar we her bir näçe wagtdan sandyk açyp şonuň tozan totuny aýyrardylar . bir näçe wagt soň ata yzyna dolandy , ogly gapyny açyp atany garşy aldy . ata hany ejeňiz diýip sorady. Oglanlary ol nähoşlap wepat boldy , sebäbi ony keselhana äkitmäge pulumyz ýokdy diýip jogap berdiler , şonda ata deslapky iberen hatymy açmadyňyzmy? Men şol hat bilen size köp mukdarda pul iberipdim diýdi . men haçanda gurhan kerimi okalmany bir beýik zadyň üstünde göremde şu hekaýat ýadyma düşýär . gurhany okalmany sandyga atylýan we diňe göze sürtüp öpülýän hata öwürmäliň .


text:
Búgin Astanada kezekti qazaq ınternetinde kontent jasaýshylardyń III forýmy bastalyp ketti. QR Aqparat jáne kommýnıkasıalar mınıstri Dáýren Abaev sóz sóılep, sharanyń shymyldyǵyn ashty.
AQSH-tyń Qazaqstandaǵy ýaqytsha senimdi ókili Teodor Lıng faktchekıng máselesin qozǵaı otyryp, búgingi kúnge barsha jýrnalıstke sáttilik tiledi.
Qazaqstan korporasıasynyń basqarma tóraǵasy Erlan Qarın ulttyq arna mobıldi qosymshasynyń júkteýshilerdiń sany 500000-ǵa jetkenin jetkizdi.
Mine, resmı bólimniń qysqasha kartınasy osyndaı. Eki mınýt ótpeı jatyp, I sessıa óz jumysyn bastap ketti.
"Qazaq ınterneti de namystan jaralǵan", - dep sózin bastaǵan saıasattanýshy Aıdos Sarymnyń Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev týraly sóz qozǵaýy uıqyly-oıaý otyrǵan áriptesterimizdiń ústinen sýyq sý quıǵandaı boldy.
"Syn aıtqan saıt jabylyp qalatyny shyndyq qoı, sosyn kep asyra maqtaımyz bılikti", - dep qaldy Sarym. Osy tusta Qazkontenttiń sý jańa basshysy Dýman Qojahmetov oǵan qarsy shyqty. Sóz dýelinde aǵasy inisinen basym tústi.
"QazAqparat" HAA bas dırektory Asqar Ýmarov kerisinshe, Elbasynyń " Uly dalanyń jeti qyry" maqalasynyń jaqsy oqylǵanyna erekshe nazar aýdartty. Al Aıdos Sarym bolsa, "aýdıtorıaǵa ne qajet ekenin ózimiz bilmeımiz" dep másele-suraqty tótesinen qoıdy.
Qazaq saıttaryn ashqan azamattar qazaq ınternetiniń namystan jaralǵanynyń aqıqat ekenin basa aıtty.. "Baribar.kz" saıtynyń negizin qalaýshy Erbol Serikbaı bul pikirge qosyla ketti. 2013 jyly "Baribar" - namystan dúnıege kelgen saıt ekendigin aıtqan Serikboldyń Erboly dál qazirgi tańda saıttyń ekinshi tynysy ashylyp, jarnama arqyly qarajat taba alatyn saıtqa aınalǵanyn atap ótti. Forým jumysy qyza tústi.
Jazıra Baıdaly


text:
Gowaçadan hasyl almagyň köp zähmeti talap edýän işdigine garamazdan eziz ýurdumyzda her ýyl pagtanyň 1 million 50 müň tonnadan gowragy öndürilýär. Öndürilen pagta hasyly Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrliginiň kärhanalaryny, azyk senagatyna degişli zawodlary çig mal bilen üpjün edýär. Pagta arassalaýjy zawodlarynda işlenen pagtanyň özümizden artýany daşary ýurtlara eksport edilýär.
Dünýäde tebigy dokma süýümleriniň 80 göterimden gowragy pagtadan taýýarlanýar. Bir tonna pagtada 33—35 göterime çenli süýüm, 60 göterime golaý çigit bolýar. Gowaça çigidiniň maňzynda 25—30 göterime çenli ýag saklanýar. Pagta ýagy örän gymmatly ösümlik ýagy hasaplanýar. Orta süýümli ak pagtanyň süýmüniň bir tonnasyndan 8 müň 620 metr, ýüpek pagtanyň şonça mukdardaky süýüminden bolsa 15 müň 150 metr mata öndürilýär. Bir tonna gowaça çigidinden 100—110 kilogram ýag, 200—250 kilogram künjara alynýar.
Pagta süýümi dürli görnüşli çiti, batisti, trikotaž matalary, sapagy, selluloidi, fotoplýonkany, kagyzyň gymmatly görnüşlerini öndürmekde ulanylýar. Pagtanyň süýümini himiki süýümler ýa-da ýüň bilen garyp, matalaryň dürli görnüşlerini taýýarlaýarlar.
Türkmenistanyň Prezidentiniň 2017-nji ýylyň 26-njy awgustynda gol çeken “Pagtaçylyk hakynda” Türkmenistanyň Kanuny pagtaçylygyň ykdysady esasyny kesgitleýär. Önümçilik üçin örän gymmatly, uly ähmiýetli pagta hem-de pagta önümleri bilen bagly innowasion tehnologiýalary durmuşa geçirmäge giň mümkinçilikleri döredýär.
Güneşli ýurdumyzyň amatly tebigaty, toprak-howa, ýer-suw serişdeleri, ýurdymyzda kärendeçi daýhanlara berilýän kömek-goldawlary pagtanyň bol hasylyny ösdürip ýetişdirmäge amatly şert döredýär.
2018-nji ýylda ýurdumyz boýunça 545 müň gektar ýere gowaça ekilip, şol ýerlerden 1 million 50 müň tonna pagta hasyly alyndy. Oba hojalyk işgärleriniň, kärendeçileriň yhlasly zähmeti bilen gowaçanyň bol hasyly ösdürilip ýetişdirildi. Häzir ýurdumyzda pagta hasylyny ýygnamak guramaçylykly dowam etdirilýär.
Gowaçanyň bol hasylyny öndürmäge-de, ondan alynýan önümleriň görnüşlerini öwrenmäge-de, täze tehnologiýalary durmuşa ornaşdyrmaga-da giň mümkinçilikler bar.
Gowaçanyň bol hasyly ýygnaldy
Gowaçadan hasyl almagyň köp zähmeti talap edýän işdigine garamazdan eziz ýurdumyzda her ýyl pagtanyň 1 million 50 müň tonnadan gowragy öndürilýär. Öndürilen pagta hasyly Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrliginiň kärhanalaryny, azyk senagatyna degişli zawodlary çig mal bilen üpjün edýär. Pagta arassalaýjy zawodlarynda işlenen pagtanyň özümizden artýany daşary ýurtlara eksport edilýär.
-
Panturkist
4 days ago
- Şol diýilýäniň ýarysam öndürülenok meniň pikirimçe. Bugdaý hasylynda-da şeý diýipdiler. Şol aýdylan bugdaý öndürülen bolsa unuň gaýgysam bolmaly däldi.
Eger muňa çyndanam ynanýan bolsaňyz onda özüňiz ynanyň, ili ynandyrjak bolup mowzuk açybam oturmaň!


text:
Yslamabatda Strategik barlaglar instituty tarapyndan gurnalan «TOPH gaz geçirijisiniň durmuşa geçirilmegi» mowzuk boýunça köpçülikleýin diskussiýa geçirildi. Duşuşygyň barşynda «TAPI Pipeline Company Ltd.» kompaniýasynyň baş direktory, dolandyryş müdirliginiň başlygy M.Amanow bu transmilli taslamanyň durmuşa geçirilişi hakynda maglumatlar berdi, diýip Pakistanyň HBS-leri habar berýär.
Hususan-da, TOPH gaz geçirijisiniň Türkmenistandaky bölegini gurmak üçin 700 mln amerikan dollary möçberinde maliýe...
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 43-si hasaba alyndy.
Daşary ýurt walýutasyna Birleşen Arap Emirliklerinden, Estoniýadan, Owganystandan we beýleki ýurtlardan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen awtobenzini we dizel ýangyjyny satyn aldylar. BAE-den gelen işewürler “Türkmenhimiýa” döwlet konserninde öndürilen karbamide isleg bildirdiler. Bulardan başga-da, Russiýa Federasiýasyndan, BAE-den, Türkiýeden, Özbegistandan, Täjigistandan,...
Türkmenistanyň nebitgaz toplumynyň Merkezi binasynda Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Myratgeldi Meredowyň ýolbaşçylygynda nebitgaz toplumynyň kärhanalarynda 2018-nji ýylyň geçen on bir aýynda edilen işleriň jemine bagyşlanan hasabat maslahaty geçirildi.
Maslahatyň dowamynda Döwlet ministri - «Türkmengaz» döwlet konserniniň başlygy M.Arçaýew, «Türkmennebit» döwlet konserniniň başlygy D.Hajyýew, «Türkmengeologiýa» döwlet korporasiýasynyň başlygy Ş.Abdrahmanow, Türkmenbaşynyň nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň direktory D.Bäşimow,...
Energetika ulgamynda Türkmenistan bütin dünýäde energiýa serişdeleriniň ahyrky sarp edijilere ygtybarly hem-de howpsuz geçirilmegi konsepsiýasyny öňe sürýär. Bu barada BMG-niň Türkmenistandaky hemişelik utgaşdyryjysy Ýelena Panowa 6-7-nji dekabrda Aşgabatda geçirilen «Beýik Ýüpek ýolunyň ähmiýeti: häzirki we geljekki ösüşi» atly maslahatda eden çykyşynda beýan etdi.
— Merkezi we Günorta Aziýa sebitleri üçin durnukly çözgütleri üpjün etmäge ukyply esasy...
Ukraina türkmen gazyny öz çäklerinden üstaşyr geçirmekligi üpjün etmeklige gyzyklanma bildirýär. Bu barada milli we energetika howpsuzlygy boýunça ukrainaly bilermen, «Strategiýa XXI» globalistika Merkeziniň prezidenti Mihail Gonçar «Frontnews International» neşirine interwýusynda beýan etdi.
Hususan-da, ol 2019-njy ýylda Ukraina bilen gaz şertnamasynyň möhletiniň tamamlanýandygyny we «Gazpromyň» ony uzaltmak ýa-da täze şertnama baglanyşmak islemeýändigini belledi.
— Ukrainanyň gaz ulag...
Penşenbe gününde Russiýa Federasiýasyna iş saparynyň çäklerinde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow GDA döwletleriniň Baştutanlarynyň Sankt-Peterburg şäherinde geçirilen resmi däl duşuşygyna gatnaşdy.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistan 2019-njy ýylda bu düzümde ýene-de başlyklyk wezipesini öz üstüne almak bilen, mundan beýläk-de däp bolan dostlukly döwletara gatnaşyklaryny pugtalandyrmaga we ösdürmäge hemmetaraplaýyn ýardam bermegi göz öňünde tutýar. Şunuň bilen baglylykda, başlyklyk...
Baku Hazarüsti gaz geçirijisiniň gurluşygynyň taslamasyny durmuşa geçirmegiň çäklerinde energiýa serişdeleriniň üstaşyr geçirilmegini üpjün etmek boýunça türkmen tarapynyň tekliplerine garamaga taýýar. Bu barada Azerbaýjanyň daşary işler ministriniň orunbasary Halaf Halafow belledi.
«Türkmen tarapynyň anyk teklip bilen çykyş eden ýagdaýynda, bu ugurdan ägirt uly tejribesi bolan ýurt hökmünde biz bu taslama garamaga taýýar... Biziň ýurdumyz energiýa serişdelerini...
4-nji dekabrda geçirilen hökümet mejlisinde Türkmenistanyň Prezidenti şu ýylyň 11 aýynda milli ykdysadyýetiň ösüşine baha berdi, döwletiň içerki syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynda durup geçdi, şeýle hem 2019-njy ýylda çözülmegi möhüm meselelere ünsi çekdi.
Döwlet Baştutanynyň belleýşi ýaly, dünýä ykdysadyýetindäki çylşyrymly ýagdaýlara we aýry-aýry pudaklaryň, esasan hem, nebitgaz toplumy bilen bagly işde kemçilikleriň bardygyna garamazdan, biz şu...
Sişenbe güni Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň geçiren Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisinde milli ykdysadyýetiň pudaklarynda 2018-nji ýylyň 11 aýynda alnyp barlan işleriň netijeleri jemlenildi. Mejlisiň barşynda degişli ýolbaşçylaryň, şol sanda ýurduň ýangyç-energetika toplumynyň hasabatlary diňlenildi.
Hususan-da, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Myratgeldi Meredow ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynyň kärhanalarynda şu ýylyň 11 aýynda alnyp barlan işleriň netijeleri barada hasabat berdi. Nebit...
OPEC-niň (Nebiti eksport edýän ýurtlaryň guramasy) «Dünýä energetikasynyň statistika býulleteni 2018» atly neşirinde (Annual Statistical Bulletin 2018) 2017-nji ýylda dünýäniň energetika bazarynda bolup geçen üýtgeşmelere seljerme berildi.
Ozal bolşy ýaly, Türkmenistan tebigy gazynyň tassyklanan gorlary boýunça dünýä liderleriniň hataryna girmek bilen, Russiýadan, Eýrandan we Katardan soň dördünji orny eýeleýär.
«Mawy ýangyjyň» çykarylýan möçberi boýunça ABŞ, Russiýa, Eýran,...
2018-nji ýylyň 27-28-nji noýabrynda türkmen wekiliýeti Buharest şäherinde geçirilen Energetika Hartiýasynyň Konferensiýanyň 29-njy mejlisine gatnaşdy. Türkmenistanyň DIM-niň resmi saýtynyň habar berşi ýaly, mejlisiň işine Energetika Hartiýasynyň agza-ýurtlarynyň wekiliýetleri, halkara guramalaryň, şeýle hem iri energetika kompaniýalarynyň, jemgyýetçiligiň hem-de KHBS-ň wekilleri gatnaşdylar.
Maslahatda global energetika ugrunda ösüşine, durnukly energetika geljeginiň goldawyna, energetika netijeliligine Energetika Hartiýasynyň ähmiýeti bellenildi, şeýle...
ABŞ-nyň Owganystan boýunça ýörite wekiliniň, ilçi Zalmaý Halilzadäniň ýolbaşçylygynda wekiliýet 2-20-nji dekabr aralygynda Pakistana, Owganystana, Russiýa, Özbegistana, Türkmenistana, Belgiýa, BAE we Katara sapary amala aşyrar. Bu barada ABŞ-nyň Döwlet Departamentiniň metbugat relizinde habar berilýär.
Owganara ylalaşygyň öňe gitmegine jogap berýän amerikan ilçisi saparyň çäklerinde Owganystanyň hökümet wekilleri we gyzyklanma bildirýän beýleki hyzmatdaşlary bilen owgan halkyna öz...
2018-nji ýylyň 3-nji dekabrynda Moskwa wagty bilen 7:13-de «Brent» söwda belgili nebitiň bir barreliniň bahasy 4,91 göterim ýokarlanyp, 62,4 amerikan dollaryna deň boldy. «WTI» söwda belgili nebitiň bahasy 5,38 göterim gymmatlap, 53,66 amerikan dollaryna barabar boldy.
1-nji dekabrda RF-iň Prezidenti Wladimir Putin Russiýa bilen Saud Arabystanynyň arasynda OPEC+ ylalaşygyny uzaltmak boýunça ylalaşygyň bardygyny, ýöne heniz möçberler...
Türkmenistanyň Mejlisiniň altynjy çagyrylyşynyň dördünji maslahatynda “Hazar deňziniň hukuk derejesi hakynda Konwensiýany tassyklamak hakynda”, şeýle hem Hazar deňzinde hyzmatdaşlyk etmek hakynda kanunçylyk namalarynyň taslamalary biragyzdan goldanyldy we kabul edildi.
Hususan-da, deputatlar “Söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk etmek hakynda Hazarýaka döwletleriniň Hökümetleriniň arasynda Ylalaşygy tassyklamak hakynda”; “Ulag babatda hyzmatdaşlyk etmek hakynda Hazarýaka döwletleriniň Hökümetleriniň arasynda Ylalaşygy tassyklamak hakynda”; “Hazar deňzinde...
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 44-si hasaba alyndy.
Daşary ýurt puluna Birleşen Arap Emirliklerinden, Owganystandan, Täjigistandan we beýleki ýurtlardan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen dizel ýangyjyny, şeýle hem Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynyň dizel ýangyjyny satyn aldylar. ABŞ-dan, BAE-den we beýlekilerden gelen täjirler karbamidi (“Türkmenhimiýa” Döwlet konserni) ,...


text:
PKK-a agza 17 terrorçy täsirsiz ýagdaýa getirildi
Türk ýaragly güýçleri ýerleri anyklanylan aýralykçy terror guramasyna garşy howa hüjümini gurady
Türk ýaragly güýçleri tarapyndan düýn guralan howa hüjüminde Bitlis, Şyrnak, Hakkari welaýatlarynda we Yragyň demirgazygyndaky Hakurk etrapçasynda aýralykçy terror guramasy PKK-a agza 17 terrorçy täsirsiz ýagdaýa getirildi.
Türk ýaragly güýçleri ýerleri anyklanylan aýralykçy terror guramasyna garşy howa hüjümini gurady.
Howa hüjüminde 2-i Bitlis, 4-i Şyrnak welaýatynda we 11-i hem Yragyň demiragazygyndaky Hakurk etrapçasynda bolmak bilen jemi 17 terrorçy täsirsiz ýagdaýa getirildi.
Hakkari welaýat häkimliginden berlen beýanatda hem PKK-a garşy guralan howa hüjüminde PKK-niň Şemdinliden jogapkär ýolbaşçylary bilen birlikde 10 terrorçynyň täsirsiz ýagdaýa getirlendigi bellenildi.


text:
Owgan resmisi jeňçileriň günbatardaky Farah welaýatynda howpsuzlyk postuna hüjüm edip, dokuz esgeri öldürendiklerini, dört esgeri bolsa ýaralandyklaryny aýtdy.
Welaýat häkimliginiň sözçüsi Naser Mehri bu hüjümiň 24-nji oktýabr güni giçlik amala aşyrylandygyny we üç sagatlyk atyşyga, ýaragly darkaşa ýazandygyny aýtdy. Netijede söweşe owgan uruş uçarlary hem çekildi we “Talyban” söweşijileriniň 17-si öldürildi diýi, Mehri aýtdy.
Hüjümiň jogapkärçiligini “Talyban” topary öz üstüne aldy.
Şu aralykda günbatardaky Hyrat welaýatynyň gubernatory Jailni Farhad Azatlyk radiosynyň Owgan gullugyna 24-nji oktýabrda urlan howa zarbalarynyň “Talyban” jeňçilerine agyr ýitgi çekdirendigini aýtdy.
Bu howa zarbalary Çest Şarif etrabyna, jeňçileriň maslahat üçin toplanan ýerine uruldy diýip, ol aýtdy.


text:
Orsýetiň we Türkmenistanyň Goranmak ministrlikleriniň resmileri Merkezi Aziýa regionynda harby-syýasy ýagdaýy we halkara harby hyzmatdaşlyk boýunça planlary ara alyp maslahat etdiler.
Bu barada Orsýetiň resmi toparynyň merkezi harby okrugynyň ýolbaşçysy general-polkownik Wladimir Zarudnitskiniň ýolbaşçylygynda Türkmenistana eden iş saparynyň dowamynda ýurduň Goranmak ministrliginiň ýolbaşçylary bilen geçirilen duşuşykda maslahat edendigini Orsýetiň RIA agentligi 1-nji noýabrda habar berdi.
Gepleşikleriň jikme-jikleri mälim edilmedi.
Soňky ýylyň dowamynda Orsýetiň harby we howpsuzlyk resmileriniň ençemesi Türkmenistana resmi derejede yglan edilen we edilmedik saparlaryny amala aşyrdylar. Orsýet Merkezi Aziýada ekstremizm howpunyň güýçlenýändigini aýdýar we Türkmenistanyň “Talyban” we “Yslam döwleti” ýaly toparlara garşy söweşýän Owganystan bilen serhedini özbaşdak goramaga ukypsyzdygyny belleýär.
Türkmenistanyň Owganystan bilen 700 kilometrden gowrak umumy serhedi bar.


text:
Prezident Donald Tramp Birleşen Ştatlaryň özüni we ýaranlaryny goramak üçin harby güýçden doly peýdalanmaga taýýardygyny aýdyp, Demirgazyk Koreýa duýduryş berdi. Ol soňra hem ýöne özüniň konfliktiň öňüni almak üçin “harby aksiýadan ozal ähli elýeterli gurallardan” peýdalanmaga üns berýändigini sözüniň üstüne goşdy.
“Bütin dünýä howp salýan Demirgazyk Koreýa bütin dünýäniň herekete geçmegini talap edýär” diýip, Tramp 7-nji noýabrda Günorta Koreýanyň prezidenti Moon Jae-in bilen bilelikde Seulda geçiren metbugat ýygnagynda aýtdy,
Tramp: “Biz guran ähli zatlarymyza Demirgazyk Koreýanyň howp salmagyna ýol berip bilmeris” diýdi.
Ol şeýle hem Demirgazyk Koreýany “dogry işi etmäge” çagyryp, “men käbir hereketleri görýärin” diýse-de, bu öňegidişlikleriň görnüşi barada maglumat bermedi.
Tramp şeýle hem stoluň başyna gelip, ylalaşyk gazanmagyň Demirgazyk Koreýa üçin peýdalydygyny aýtdy.
Ol Birleşen Ştatlar özüniň doly harby başarnyklaryndan “peýdalanmaly bolmasyn diýip, biz Hudaýdan umyt edýäris” diýdi.
Moon hem Demirgazyk Koreýa ýadro we raketa programmasyndan el üzen halatynda, Tramp bilen özüniň bu ýurdy “ýagty gelejek” bilen üpjün etmäge taýýardygyny nygtady.
Tramp bilen Moon ozal Günorta Koreýanyň prezidentiniň resmi rezidensiýasynda gepleşik geçirdiler. Moon bu gepleşikde Trampa onuň saparynyň “Demirgazyk Koreýanyň ýadro meselesiniň çözgüdinde öwrülişik nokady” bolmagyny umyt edýändigini aýtdy.
Tramp ondan ozal ABŞ-yň Günorta Koreýadaky Kamp Hamfreýs bazasynda Birleşen Ştatlaryň we Günorta Koreýanyň harbylarynyň öňünde eden çykyşnda: “Iň soňunda ähli iş düzeler, sebäbi iş hemişe düzelýändir - düzelmelidir” diýdi.
Tramp 7-nji noýabrda Ýaponiýadan, Günorta Koreýa bardy. Ol Ýaponiýada Waşingtonyň Phenýan barada “ähli opsiýalar stoluň üstünde” diýýän tutumynda, Tokionyň goldawyny gazandy.
Tramp 24 sagat Günorta Koreýada bolsa-da, Demirgazyk Koreýa bilen Günorta Koreýanyň aralygynda agyr berkidilen harby däl zona baryp görmekçi däl.


text:
Aşgabat şäheriniň “Aşgabat” myhmanhanasynda 2018-nji ýylyň Oktýabr aýynyň 8-12-i aralygynda instruktor/tälimçiler üçin lukmandan deslapky ilkinji kömegiň endikleri boýunça ýöriteleşdirilen okuw çäresi geçirildi.
Okuw çäresine Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýetiniň 14 sany işgärleri gatnaşdy. Gyzyl Haç Halkara Komitetiniň (GHHK) Sebitleýin Wekilliginiň we Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýetiniň ozara hyzmatdaşlygynyň esasynda bu çäräni geçirmeklige mümkinçilik döredi. Çäräni geçirmäge GHHK-niň ilkinji kömek okuwlary boýunça maksatnamasynyň Sebitleýin utgaşdyryjysy Andreý Neçaý gatnaşdy.
Interaktiw görnüşde geçirilen bäş günlik okuw çäresiniň meýilnamasy başlangyç okuwlar, tälimçiler üçin okuwlar boýunça bilimleri kämilleşdirmek; mugallymçylyk endigini özleşdirmek; geçirmeli işleriň esasy görnüşleri we usullary: şol sanda okuw sapagyny geçirmek we ony oýun gönüşinde gurnamak ýaly mowzuklary öz içine aldy.
Okuw çäresiniň esasy bölegi – gatnaşyjylar täze usulýetleri öwrenmeklige we özleriniň bu ugurda endiklerini kämilleşdirmeklige gönükdirildi.Okuw çäresiniň soňunda Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýetiniň işgärleri jemleýji synagy üstünlikli tabşyryp, okuw çäresini geçendigi barada güwänama aldylar


text:
Qazaqtyń klassıkalyq án ónerinde ózindik úni men sara joly bar, halyqtyń osynaý bekzat ónerine erekshe adaldyǵymen, daralyǵymen tanylǵan asyl ónerpaz Rymtaı aǵa aramyzda júrgende bıyl 60 jasqa tolar edi.
Rymtaı Bódesov 1957 jyly 4 naýryzda Qaraǵandy oblysy Qarqaraly aýdanyndaǵy Qasym Amanjolov (burynǵy Frýnze keńsharyna qarasty Aqtaılaq aýyl soveti, 4-shi bólimshe), Aqqora bólimshesinde Muzdybaı muǵalimniń otbasynda dúnıege kelgen.
Qyrqynnan shyqqan kishkentaı shaqalaqty atasy men ájesi qoltyqtaryna qysyp, kenje uldary Nesipbaımen birge turatyn «Kók bet» qystaǵyna alyp ketedi. Áje men atasynyń altynǵa bergisiz tárbıesin ǵana emes, birjolata «atasynyńuly» degen qujatty ómiriniń sońyna deıin asqan maqtanyshpen alyp júrdi.
1964 jyly Aqqoradaǵy Sovet segiz jyldyq mektebiniń birinshi synybyna bardy. Al, toǵyzynshy synyptan bastap, Qarqaralydaǵy mektep-ınternatta oqydy.
Alǵashqy eńbek jolyn ózi týyp ósken Aqqora bólimshesinde atasyna kómekshi shopan bolyp bastaǵan Rymtaı, án salyp turǵan dala daýysymen osynda tabysty. Kókiregi arman-úmitke toly balań jigit birde «Jonyp aldy», birde «Qarqaraly…», «Aq erke», «Aq sáýle» sekildi ánderdi shyrqady, osy ánder ony ózge áýenderge yntyqtyrdy.
1976 jyly keńes odaǵynyń armııasyna shaqyrylyp, eki jylǵy áskerı boryshyn ótep kelgen soń, úsh jyldaı taǵy da aýylda kómekshi shopan degen kásibin jalǵastyrdy. Toı-tomalaq bolsyn, aýyldyń bir-birine jalǵasyp jatatyn dýmandy keshterinde Rymtaıdyń ánderin uıyp tyńdaıtyn kópshilik únemi «Seniń úlken muratyń ónerde, sen ánshisiń» deıtin. Al, onyń án dúnıesine enýine erekshe yqpal etken bir jan-naǵashysy Muhametjan Túsipbaev, aýyl mehanıgi Sáýlesh Málikenov edi. Al, malshy aýylǵa jıi saparlaıtyn aýdandyq mádenıet bóliminiń ónerpazdary, «Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi» Jańyl Qartabaeva, Júsekeńniń tikeleı shákirti, ǵajaıyp ánshi-Baımuqash Qalabaev, baıanmen qosyla shyrqaǵanda dúıim jurt siltideı tyna tyńdaıtyn edi. Muhametjan naǵashysy, ózi shyǵarǵan ánderiniń kóbin alǵash Rymtaıǵa úıretip, jurt aldynda onyń oryndaǵanyn quptap otyratyn. Ásirese, aqıyq aqyn Muqaǵalıdyń sózine jazylǵan «Shirkin-aı, menen mahabbat aýyp ketken be?», «О́mir-aı, deımin» sekildi birshama ánderin Rymtaıdyń oryndaǵanyn qalaıtyn.
Ol 1979 jyly Almatydaǵy Júsipbek Elebekov atyndaǵy Estrada jáne ırk stýdııasyna áıgili ánshi Jánibek Kármenovtyń klasyna oqýǵa tústi. J.Kármenov Rymtaıdy alǵash tyńdaǵanda – aq, onyń ádemi qońyr daýsynan, sóıleý mánerine saı kelgen syrt tulǵasynan, qazaqtyń aýyz ádebıeti men tarıhyn bir kisideı biletin ǵajap talantyna qosa, onyń boıyndaǵy bekzattyǵynan tek ánshilik qabiletiniń joǵarylyǵyn ǵana emes, talaı qasıetti baıqaıdy. Kóregen jan kóp oılanbastan – aq, ony óz synybyna birden qabyldaýdy jón kóredi. Talanttyń alǵashqy qadamynan bastap, az ýaqyttyń ishinde birshama ózi úıretken ánderdi ǵana emes, izdenip júrip, halyqtyń arasynda kóp aıtyla bermeıtin shyǵarmalardy óz repertýaryna engizip, saýatty oryndaı bilegen shákirtinen kóp úmit kútetin. Alaıda, sum ajal Jánibekteı halqymyzdyń án óneriniń bir bıik tulǵasyn aramyzdan alyp ketkende, Rymtaı alys shetelde, «Qazaqkonert» birlestiginiń quramynda Túrkııada gastroldik saparda júrgen bolatyn. Alaıda, Rymtaı Jánibek ustazynyń úkili úmitin kózi tirisinde aqtaı bilgen jannyń biri.
1981 jyly stýdııany bitirip shyqqan túlektermen qosa, Rymtaı da Soltústik Qazaqstan oblysyna joldamamen attandy. О́rimdeı 11 qyz-jigit oblystyq fılarmonııanyń qasynan «Qos alqa» estradalyq-jastar ansamblin quryp, Rymtaı sonyń belsendi músheleriniń biri boldy. Roza Ahmetova, Kámıla Álibaeva, Temirjan Qadyrov, Qyzaı Beısenovter osy jastar ansambliniń alǵashqy solısteri retinde eki jyldan asa Qyzyljarda qyzmet etti.
Ansamblde júrgen jyldary Rymtaı shyǵarmashylyq ósý jolynda kóp izdeniste bolady. Daladaǵy eńbek etip júrgen dıqandarǵa, jalpy qarapaıym jumysshylarǵa arnap án aıtýdy talap etetin keńes dáýiriniń sol kezeńderinde «Aq bıdaı», «Bizde dáriger bir qyz bar», «Saýynshy jeńgeı» sekildi elge kóp taraǵan ánderdi sol jyldary óz repertýaryna engizgen. Osyndaı ánderimen ol alys-jaqyn jerlerdi aralap, tipti Omby qalasyna deıin baryp, konert qoıyp keledi. Rymtaıdyń salǵan ánine orys bolsyn, qazaq bolsyn, qysqasy, barlyq ulttyń ókili onyń alysqa shyrqaı kórerilgen bıik te taza qońyr únin súıip tyńdaıtyn bolǵan. Rymtaıdyń sol salǵan ánderiniń ishinde A.V. Lýnacharskıı: «Qazaq dalasynyń bulbuly…», -dep atap ketken Ámire Qashaýbaevtyń 1925 jyly Parıj qalasynda salǵan «Aǵash aıaq» áni de bolǵan. Bul ándi de Rymtaı óziniń jan dúnıesinen shyqqan ándeı, súısinip, asqaqtata shyrqaǵan.
1983 jyldyń 5 qańtarynda, ózi úlken óner sahnasyn armandap kelgen Almatydaǵy «Qazaqkonertke» ánshi-vokalıst bolyp oraldy.
90-shy jyldardaǵy el ekonomıkasyndaǵy daǵdarys, óner ıelerin de aınalyp ótpedi. Sonyń biri, ásirese, kıeli sahnada ǵana óz jolyn tańdaǵan dástúrli án – kúı oryndaýshylarǵa soqqy bolyp tıdi. Halyqtyń júreginen oryn alǵan aıtýly óner ıeleri Ázıdolla Esqalıev, Qajybek Bekbosynov, Rahym Tájibaevtarmen birge Rymtaı da 1996 jyldyń 11 qańtarynda Qurmanǵazy atyndaǵy Akademııalyq orkestrge aýystyryldy. Aty men ataǵy jer jararlyq úlken ujymnyń da bul kezdegi múshkil jaǵdaıy, eldiń erkesi men óner serkeleriniń jigerin jasytyp, «balapan-basymen, turymtaı-tusymen» jaǵdaıǵa tiredi. Bul-júregi jumsaq, bala minezdi sahna úshin jaralǵan jandardyń janaryn jasytty, janyn jegideı jedi. Aıyqpas dert bop jabysyp, ómiriniń óterin bildi me, Rekeń «Arqadan Astanaǵa óner izdep keldim, tek sahna úshin jaralǵam, ondaǵy ómir bitkende Aqqorama, Qasym týǵan topyraq, Jumashym men Mirásim, Taýqanym buzaý aıdap aparatyn Buqatyshqannyń qoınyna apararsyń» dep, asyl jaryna jıi aıta beredi eken.
«Arqaǵa sal-serilik dástúrdi qaıta jańǵyrtam» dep, qolyna qara dombyrasyn alyp, júırik at ustap, qyran qus pen qumaı tazyny túgendeı bastaǵan 2000-shy jyldyń naýryz aıynda Astanaǵa birjola qonys aýdarýdy, jumys babyn da sheship qoıyp edi.
«E, Jańa ǵasyrǵa da aman jettim-aý» dep, tóbesi kókke jetkendeı qýandy! Taǵdyr oǵan jetkizbedi. Rymtaı týra 43 jasynda, 2000 jyldyń 29-shy aqpanynda Almatydaǵy 7-shi qalalyq aýrýhanada aıaq astynan baýyrǵa jasalǵan otadan oıanbaı ketti.
О́zi tirisinde amanattaǵan Aqqorasyna, súıikti atasy men ájesiniń, ómirden erte ketken ákesiniń qasyna, máńgilik mekenine oryn tepti.
14 jasta artynda qalǵan uly – Dıdar búginde 32 jasta, joǵary bilimdi, týrızm mamandyǵynyń ıesi, kıno salasynda jeke kásibi bar. Onyń Bulbul atty qyzy-4-te, Batyr atty er balasy 1 jastan asty. Jubaıy-Nargız de Qarqaralynyń týmasy, dáriger.
Asyl armanyn arqalap, alystaǵy aýyldan ańsap jetken Astana, asyl jar, altyn asyqtaı urpaǵy, ultynyń babadan-balaǵa jalǵasqan uly mýzykasy jetimsirep qaldy. Qara dombyrasymen uly dalanyń úzilmes únin jetkizgen ónerpaz uly-Rymtaıdy «Saryarqa» kúıiniń sap tıylǵan bir sáttik tynyshtyǵyndaı, qystyń aq qar, kók muz, qaqaǵan sýyǵy saıabyrsyp, Almaty jyly qabaqpen qımaı shyǵaryp salsa, Saryarqa da jabyrqaýdy bilmeıtin jaısań minezdi perzentin tońdyrmaı, jyly qushaǵyna aldy… Sol kúni bir úıde, bir podezde turatyn kórshisi, joǵarǵy oqý orynynyń oqytýshysy-Qydyrbaı Saparbaev degen kisi mynadaı jyr shýmaqtaryn arnapty:
«Aınalaıyn, asyl inim-Rymtaı,
Kim suraıdy, Sen sekildi, erkelep kep buıymtaı.
Nege asyqtyń, erteletip ol jaqqa,
Kóp edi ǵoı, asqar taýdaı, asyl arman – bul jaqta.
Jaltyldaǵan janaryńnan, jaz kórýshi ek, ár ýaqytta,
Tabıǵatty jan –tánińmen, súıýshi ediń, shýaqtaı.
Qusbegimen, atbegimen, syrlas bolyp júrýshi eń,
Áýenińmen, jan tebirenter, jaıdary,
Barsha jurtty bir ózińe, tabyndyra bilýshi eń,
Tarıhtyń da tarmaqtaryn taldasań,
Akademık aǵalardan artyǵyraq súrýshi eń,
Qos qolyńdy jan-jaǵyńa sermelep,
Ár tańyńdy Alataýmen qarsy alyp bir júrýshi eń.
Zalalyń joq, eshbir pende, esh janǵa,
Jaı otyndaı, jarqyldap Sen kúlýshi eń.
Talaı toıdy tamashamen támamdap,
О́zińe-óziń rıza bolyp júrýshi eń.
Qosh bol, endi, ornyń tolmas Baýyrym,
Kóterermiz, bul ómirdiń,
Sen kórmegen, júktiń jeńil, aýyryn.
Jan jaryń men asyl uldy qaldyryp,
Tirshiliktiń tastap kettiń aýylyn.
Kózdiń jasyn kóldetip, bir sózińe zar qylyp.
Ketip qaldyń nege erte?
Taǵdyr jibi baılandy ma sál kelte!
Jatqan jeriń jaryq bolsyn, Rymtaı,
Sen súıetin Almatyńnyń topyraǵy bir ýys,
Qaldy-aý, inim, qalaı saǵan buıyrmaı!?
Ol jıi aıtatyn: «Jánibek ustazymnyń adýyndy asqaq dıapozony men Qaırat aǵanyń keń tynysty, qońyr úni, meni únemi rýhanı lázzat sezimine bóleıdi» dep.
Belgili óner ıesi, kompozıtor Ilııa Jaqanov sekseninshi jyldardyń orta sheninde «Lenınshil jas» gazetinde Rymtaı týraly jazǵan «О́mirdiń ózi án eken» degen maqalasynda onyń tvorchestvolyq joly týraly jan-jaqty baıandaı kelip: «…Ánshige jaratylys daýys… ún beredi, túısigi mol sezim, syrshyl júrek beredi. Bul qasıetterge qosa, zerde men aqyl taǵy bar jáne án qudiretin uǵarlyq ómirden túıgen ulaǵatty syrlar bolady. …Dúnıe esigin ánmen ashyp, eńbekpen eseıgen Rymtaı Bódesovtiń ómirindegi bir qyzyqty, ıgilikti jyldary Almatydaǵy estrada stýdııasynda ótti.
Ol stýdııada oqyǵan kezinde ár kompozıtordyń ózindik stıl ereksheligin, oı tolǵaýyn.., ánderiniń aýqymyn jáne oryndalý mánerin tanýǵa kóńil qoıdy. О́zi ustaz tutqan eki belgili ánshi- Jánibek Kármenov pen Qaırat Baıbosynovtyń sheberligin boıǵa darytýǵa óte yqylasty boldy. Olardy kóp tyńdady, olardan kóp úırendi. Biraq, ár ánshiniń óz beti, óz áni bolýǵa tıis. Rymtaı óz ánin izdedi, tapty. Onyń júregi shýaqty tolǵanysqa toly. Onyń ár áninde albyrt jastyqtyń, batyl izdenistiń lebi bar. Al, ol ońaı eńbek emes!»-, depti.
Eki jyl Soltústik Qazaqstan oblystyq fılarmonııasynda, on bes jylǵa jýyq «Qazaqkonert» birlestiginde, ómiriniń sońǵy eki jylynda Qurmanǵazy atyndaǵy Akademııalyq orkestrindegi qyzmetteri, óner jolyndaǵy tolassyz tirligi, sonyń aıqyn dáleli.
Jyldyń tórt mezgilinde eginshiniń qosynda, malshynyń qasynda, odan qala berdi odaqtas respýblıkalardyń óner sahnalarynda halyqqa óner kórsetti. Túrkııa, Qytaı elderinde birneshe ret gastroldik saparlarmen túrli mádenı sharalarǵa qatysyp, qazaqtyń áýezdi án ónerimen sheteldikterdi tanystyryp, tamsantyp qaıtty. Qazaqtyń bulbul daýysty ánshi qyzy Roza Baǵlanova óle-ólgenshe Rymtaıdy «qara domalaǵym» dep, qanatynyń astyna alyp, qorǵashtap júrse, Rábıǵa Esimjanova apamyz «qara tompaǵym» dep erkeletip, baýyryna basyp, Birjan saldyń «Jalǵyz arsha», «Qanattaldy», «Bir kelinshek» sekildi birshama halyq ánderin ózi úıretip, shákirti retinde tárbıelegen.
Rymtaı tek oryndaýshy ǵana emes, kóńiline unaǵan aqyndardyń óleńderine án shyǵarýmen de aınalysqan. On bes shaqty ániniń ishinde, óner zertteýshi, ǵalym, kúıshi Bazaraly Múptekeev marqum on ániniń notasyn qaǵazǵa túsirip qoıǵan, jastar úırenip aıtyp júr.
2001 jyly Respýblıkalyq «Jańa ǵasyrǵa-jańa án» atty baıqaýda Qaırat Baıbosynovtyń oryndaýyndaǵy Qasym Amanjolovtyń sózine jazylǵan Rymtaıdyń «Saryarqa» áni júldeger atandy.
Qazaq teledıdarynda «Jaıaý Musanyń» ánderinen jazylǵan konerti, Qazaq radıosynyń Altyn qorynda ózi oryndaǵan otyzdaı áni, Rymtaı týraly jarty saǵattyq habar bar. Qaraǵandynyń oblystyq televıdenıesi de 45 mınýttyq habar daıyndap, birneshe ret qaıtalap berdi.
Osy jyldyń naýryz aıynda Yqylas Dúkenuly atyndaǵy halyq mýzykalyq aspaptar murajaıynda ánshi-sazger Rymtaı Bódesulynyń 60 jasqa tolýyna oraı «Esińde me…» atty eske alý keshi ótken bolatyn.
Endi týǵan jeri Qaraqaralyda maýsymnyń 29 juldyzynda qazaqtyń klassıkalyq án óneriniń dúldil ánshileriniń qatysýymen án keshi ótedi. Halqy qashanda asyl perzentterin umytpaq emes.
Ardaq BERKIMBAI


text:
Daun sindorymly ýüzüji Muhammed Tugrul Şahin Parižde uly rekord goýdy
Ýewropa birinjisi bolan Muhammed Tugrul ozal hem halkara derejesinde geçirlen ýüzme bäsleşiklerinde uly üstünlikler gazandy
Türkiýäniň Denizli welaýatynda ýaşaýan daun sindorymly ýüzüji Muhammed Tugrul Şahiniň Fransiýanyň paýtagty Parižde geçirlen DSISO Ýewropa açyk ýüzme çempionadynda 200 metrde 4 minut 21 sekuntlyk derejesi bilen uly rekord goýdy.
Ýewropa birinjisi bolan Muhammed Tugrul ozal hem halkara derejesinde geçirlen ýüzme bäsleşiklerinde uly üstünlikler gazandy.
Ýol heläkçiliginde kakasyny we uýasyny ýitiren Muhammed Turgul Şahin ejesi Hatije Şahiniň goldaw bermeginde ýüzmäge başlaýar.
2013-nji ýylda Portugaliýada, 2016-njy ýylda İtaliýada geçirlen Daun sindromlylar Ýewropa ýüzme çempionadynda altyn, kümüş we bürünç medal gazanan Muhammed, bu gezek Paržde uly rekord goýdy.


text:
«Internet bukjalar» hyzmaty
«Internet bukjalar» hyzmaty
- amatly bahadan Internetden peýdalanmaga müşderä mümkinçilik berýär
- bahasy we göwrümi boýunça gerek bolan Internet bukjasyny saýlamaga
- şol bir wagtyň özünde iki we ondan köp bukjalary ornaşdyrmaga
- bukjany awtomatik uzaltmak mümkinçiligi
«INTERNET BUKJALAR» HYZMATYNA BIRIKDIRILME
Hyzmaty aşakdaky ýaly birikdirip bolýar:
- USSD-menýu *120#
- telefonda «Internet M» üçin *830# aýlamaly;
- telefonda «Internet L» üçin *831# aýlamaly;
- telefonda «Internet XL» üçin *832# aýlamaly;
- telefonda «Internet XXL» üçin *833# aýlamaly;
- www.mts.tm saýtynda Internet-kömekçi arkaly;
- satuw ofislerinde
Bukja işledilenden soňra müşderiniň hasabynda pul serişdeleri bar bolan şertinde Internet-bukjalaryň birikdirilmegi mümkindir.
(«Internet» hyzmaty bilen işlemek üçin müşderiniň hasabynyň iň kiçi bosagasy– 0 manat).
Bukjanyň bahasy işledilen wagty alynýar.
Bukja işledilmezinden öň, müşderide «Internet» hyzmaty işledilen bolmalydyr. (eger bukja işledilen wagty «Internet» hyzmaty
işledilmändigi belli bolsa, işletmek üçin arza döredilýär).
Galan girizilen trafigi barlamak üçin USSD-buýruk - *123#1#7#
Bellik
Gije: sagat 01:00-07:00.
Girizilen trafigiň degişli göwrümi bukjany işledilenden soň 30 senenama güniň dowamynda ulanylyp bilner.
GOŞMAÇA ÖLÇEGLERI
Iki we ondan köp Internet-bukjalary birikdirende ilki bilen has köp göwrümli bukja harçlanýar.
AWTOMATIK UZALTMAK
Bukjanyň möhletiniň gutarmagyna 1 gün galanda hem-de gündizki bukjanyň gutarmagy hakda habar bermegiň çägine ýetende
müşderä bukjany awtomatik uzaltmak teklip bilen SMS-habarnama gelýär.
Eger-de şu SMS-iň jogabyna müşderi «1» ýazyp SMS iberse, täze bukja birikdirilmez,
şunlukda goşmaça gijeki bukjanyň ulanylmadyk trafigi bolsa saklanylmaýar. Eger-de müşderi şeýle SMS ýazyp ibermese,
onda öňki bukjanyň göwrümi ýa-da möhleti gutarandan soň 20-30 minudyň dowamynda täze bukja awtomatik birikdiriler
(hasabynda ýeterlik pul serişderleri bar bolanda).
Şunlukda goşmaça gijeki bukjanyň ulanylmadyk trafigi bolsa hem saklanylmaýar.Täze bukjanyň möhlei – birikdirilen pursatyndan 30 gün.
Internet-bukjanyň awtomatik uzaltmak wagtyň dowamynda internet-trafigi nyrh meýilnamasynyň bellenilen şertlerine görä
nyrhlandyrylýar ýa-da has kiçi göwrümli bukja harçlanýar, eger-de başda iki we ondan köp dürli göwrümli bukja birikdirilen bolsa.
Awtomatik uzatlmak üstünlikli amala aşyrylan bolsa müşderi iki SMS alýar. Birinji SMS-de – hyzmatyň öçürmegi hakda habarnama,
Ikinji SMS-de – hyzmatyň birikdirmegi hakda habarnama.
Hyzmatdan peýdalanmak Siziň üçin ýakymly bolsun!


text: Moskwa regionynyň Deržinsk şaherinde hudožnik, multiplikasion filmleriň režissýory, Türkmenistanyň sungatda at gazanan işgäri, Türkmenistanyň hudožnikler bileleşiginiň agzasy, halkara multiplikatorlar birleşiginiň agzasy Ýewginiý Iwanowiç Mihelsonyň sergisi geçýär. 30-dan gowrak multfilmiň awtory Mihelson türkmen multiplikasiýasynyň esaslandyryjysy hökmünde sowet kino sungatynyň taryhyna girdi. 23-nji fewrala çenli dowam edýän sergide hodožnigiň onlarça eseri, şol sanda akwarel işleri köpçülige hödürlenýär.