text:
Pakistanda senzura garşy göreşýän topar ýurduň günorta-günbataryndaky Bulujystan welaýatynda amala aşyrylýan adam hukuk bozmalary barada düşürilen gysga dokumental filmiň hökümet tarapyndan petiklenmegini tankytlady.
Digital haklar guramasy “Azatlygyň serhedi” atly filmiň “Internet Movie Database” websaýtynda petiklenmegine özüniň nägileligini bildirdi.
Filimde buluç separatistleri diýilýän adamlaryň howpsuzlyk güýçleri tarapyndan hiç-hili aýyplama bildirilmezden jezalandyrylmagy barada beýan edilýär.


c: text/html

text:
Munuň sebäbi dürli regionlary ileri tutýan ýurtlaryň her biri gezekleşip ýerine ýetirilýän prezidentligi ele alanynda daşary syýasatyň gün tertibene-de wagtlaýyn kontrollyk edýärdi. Onsoň Ispaniýa ýaly bir ýurduň prezident bolmagy Ýewropa Bileleşiginiň ünsüniň Demirgazyk Afrika gönükmeginden başga zady aňlatmaýardy.
Ýöne indi Lissabon şertnamasy muny üýtgetdi, iň bärkisi teoritiki taýdan. Iş ýüzünde bolsa Ýewropa Bileleşigi daşary syýasatda täze ýol arçamaga synanyşýar. Ol munuň üçin hem gezekleşip ýerine ýetirilýän prezidentlik, daşary işler ministrleriniň geňeşi ýaly köne, ýeke-täk baş diplomat we Bileleşigiň prezidenti wezipesi ýaly täze mehanizmlerden peýdalanmak isleýär.
Ine, 1-nji ýanwarda Ispaniýa Lissabon şertnamasy döwründe Bileleşige prezidentlik edýän ilkinji ýurt bolýar. Şol sebäpden hem onuň näme edip, näme goýjakdygynyň bu bloguň indiki işlerine güýçli tasiri bar. Bu barada häzir hemmeden köp aladalanýan Ukraina, Moldowa, Ermenistan, Azerbeýjan we Gürjüstan. Bular özleriniň gözden salynmagyndan gorkýarlar.
Ispaniýanyň Ýewropa Bileleşiginiň işleri boýunça Döwlet sekretary Diego Lopez Garrido 9-njy dekabrda Brýusselde eden çykyşynda ”Gündogar
Ýewropanyň Goňşuçylyk syýasatynyň, aýratyn-da Gündogar Partnýorlygynyň gün tertibinde ileri tutulýan meselerleriň biri boljagyny aýtmak isleýärin.
Partnýorlygy” progammasyna degişli bu ýurtlary köşeşdirdi: “Indiki prezidentligiň wekili hökmünde Ýewropanyň Goňşuçylyk syýasatynyň, aýratyn-da Gündogar Partnýorlygynyň gün tertibinde ileri tutulýan meselerleriň biri boljagyny aýtmak isleýärin. Bu ýeke Ispaniýa, Belgiýa we Wengriýadan ybarat geljekki üç prezidentlikde däl, ylaýta-da Ispaniýanyň möhletinde şeýle bolar”.
Onuň bu aýdany köp adamlary geň galdyrdy. Sebäbi Ispaniýa geçen 10 ýyllykda Fransiýa bilen birlikde Ýewropa Bileleşiginiň Marokko, Aljir, Tunis, Liwiýa we Mawritaniýa ýaly ýurtlary bilen hyzmatdaşlygy ösdürmek ugrunda tagalla baryny etdi. Ýöne bu ugurda uly öňegidişlik ýok. Sebäbi bu ýurtlar Ýewropa Bileleşigi bilen hyzmatdaşlyk etjek diýip, oda-köze düşüp baranoklar.
Indi Ispaniýanyň prezidentligi daşary syýasatyň gün tertibini tutuşlygyna Demirgazyk Afrika süýşürer diýip pikir edilmeýär. Sebäbi Lissabon şertnamasy boýunça prezident bolan her bir ýurt daşary syýasatyň gün tertibini özünden soň bu orny eýelejek iki ýurt bilen maslahatlaşmaly.
“Ispan prezidentliginde ”Gündogar Partnýorlygynyň” gün tertibinde ýokary orunda durmajakdygy belli. Ýöne ispanlar bu partnýorlygy togtatmajakdyklaryny ozal aýtdylar” diýip, Brusselde ýerleşýän Ýewropa Syýasatyny Öwrenmek baradaky merkeziň işgäri Piotr Kaçzynski belleýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Soňky hökümet maslahatynda Berdimuhamedowyň degişli ýolbaşçylar bilen eden gürrüňi, olara aýdan sözleri fewral aýynda medeniýet işgärleri bilen geçiren ýygnagynda aýdylanlaryň gaýtalanmasy boldy.
Ýurduň medeniýetini uzaga çeken durgunlykdan çykarmak üçin prezidentiň edýän tagallalary häzirlikçe üstünlikli däl ýaly görünýär. Fewral aýynda prezident medeni ugry köpsanly dowam edýän kemçilikler, ozaly bilen bolsa, taýýarlanýan programmalaryň hiliniň pesligi üçin ýiti tankytlapdy.
Alty aýdan soň, G.Berdimuhamedow ýene-de şol adamlaryň edýän işleriniň hiliniň, derejesiniň pesdigi, netijesiniň ýokdugy barada aýdanlaryny sözme-söz gaýtalamaly boldy. Gepleşikleriň çeperçilik derejesiniň pesdigi üçin tankydyň uly bölegi Medeniýet we teleradiogepleşikler ministrliginiň paýyna düşdi.
Nobatdaky “günäkäri” tapdylar…
Bu gezek “günäkäri” tapdylar, ony-da wezipesinden boşatdylar. Medeniýet ministriniň orunbasary A.Orazmuhammedow bu seljermäniň pidasy boldy. Onuň ýerine “Miras” telekanalynyň direktory B.Nurmyradowa bellenildi. “Türkmen owazy” telekanalynyň başlygy M.Kömekowam wezipesi bilen hoşlaşdy.
Şeýle administratiw çäre, wezipe çalşygy bilen medeniýet boýunça seljerme işi tamamlandy. Şunuň ýaly arassalaýyş işlerini prezident öňem birnäçe gezek geçiripdi. Ýöne her gezegem talap edilýän hil hem çeperçilik dereje peýda bolman, hemme zat öňküligine galýardy. Elbetde, kadrlar meselesiniň möhümligi dogrudyr, ýöne soňky wakada ol näme üçindir iň kesgitleýji çärä öwrüldi.
Berdimuhamedowyň özem, onuň golastyndaky çinowniklerem, tutuş türkmen jemgyýetem medeniýetiň režimiň berk gözegçiligi, kontrollygy astyndadygyny gaty gowy bilýärler. Dogrusy, ýurtdaky häzirki medeniýet döwlet senzurasynyň gysajy astynda ýaşaýan türkmen jemgyýetiniň umumy keşbini şekillendirýär.
Eger prezident kadrlary çalyşmak, olary gysmak bilen hil ugrunda netije gazanaryn öýdýän bolsa, ol ýalňyşýar. Beýle usul bilen geljek ýarym ýylda-da telegepleşikleriň çeperçilik derejesi ýene-de pesligine galar.
Elbetde, medeniýet pudagyna maliýe goldawyny bermek hem aýgytly özgerişlere getirip bilerdi. Bu meselede wezipeli adamlary silterlemek, olary işinden kowmak, täzelerini bellemek öňem köp gezek synag edilen zat. Döredijilik adamlarynyň, programmalary düzüjileriň, ýerine ýetirijileriň we žurnalistleriň her bir ädimine kontrollyk etmegi gowşatmaly.
Prezidentiň özi haýsam bolsa biri tarapyndan özüne gysyş edilmegini halamaýar, oňa ýolam bermez. Döredijiligem özüne bolan gatnaşykda polisiýanyň kontrollygy işläp durka garaşylýan netijäni berip bilmez. Bir azajyk maýylganlygam, gözegçiligiň ujypsyz gowşadylmagam, köp garaşdyrman, duýarlykly netijäni berer.
Taryhdan nusga alynsa…
Şunuň ýaly liberallaşma, aýdyňlyk ozalky SSSR-de geçen asyryň 50-nji ýyllarynyň ahyrynda, Hruşýow döwründe bolupdy. Ol taryha “maýylganlyk döwri” ady bilen giripdi. Şunuň ýaly oňyn öwrülişik M.Gorbaçýowyň döwründe-de bolup, telegepleşikleriň çeperçilik derejesi örän güýçli derejede ýokarlanypdy.
S.Nyýazowyň ölmegi bilen türkmen jemgyýetinde liberallaşmaga tarap özgerişlere garaşmak güýçlendi. Emma birki sany ownuk özgerişi hasaba almasak, hakyky maýylganlyk ýurtdaky köpsanly döredijilik adamlarynyň arzuwy bolmagynda galýar.
Medeniýetde-de, köpçülikleýin habar serişdelrinde-de köne, sowet hem Nyýazow režimi tarapyndan synag edilen tendensiýa dowam edýär: dolandyryşyň esasy çelgisi hem abzaly - gazaply senzura.
Görnüşine görä, medeni ugra ýolbaşçylyk edýän adamlar Nyýazowdan öňem, onuň döwründe-de şol tendensiýany döredenler bolup çykýar. Şu ýagdaý agalyk edýärkä, güýç ulanmak prinsipi barka, hil hakynda, çeperçilik derejäni ýokarlandyrmak barada gürrüň etmek peýdasyz.
Prezident näçe wagt bäri wagty biderek geçirýär. Eger režimiň özi özgermese, adamlary özgerdip bolmaz. Gylyjyňy saga-sola bulanyň bilen gorkyny kowup bolmaz.
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Bu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Bilşimiz ýaly, soňky döwürde internet biziň durmuşymyzyň aýrylmaz bölegine öwrüldi. Haýsydyr bir maglumaty gözlesek, kino görjek bolsak ýa-da bilet aljak bolsak, ýa-da öz bank hasabymyzy dolandyrmak islesek, onda internete çatylgy kompýuteriň düwmesine basmak ýeterlik.
Ýaşlar barada gürrüň edilende, olaryň internetde iň köp gyzyklanýan sahypalary sosial ulgamlary. Geçen hepdedäki ýaly, bu hepde hem biz türkmenleriň sosial ulgamlarda ara alyp maslahatlaşýan, jedel edýän käbir sahypalaryna girip, şol pikir alyşmalara nazar aýladyk.
Ynha, bu hepde haýsy sosial ulgamda kim näme diýipdir, bu ugurdan biziň gysgaça synymyz.
"Ertir.com"
Gürrüňe “Ertir.com” bilen başlaýarys. Geçen hepdäniň dowamynda “Ertir.comda” gürrüňi edilen gyzykly temalaryň biri “Talyp gyzy” atly temadyr. Bu tema “Ertir.comuň” Miss enka atly agzasy tarapyndan gozgalypdyr. Ol 7-10-njy sentýabr aralygynda 478 sapar okalyp, oňa 40 teswir gelip gowşupdyr.
Şol teswirde bir talyp gyzyň ýokary okuw jaýynda öz söýýän ýigidine garaşyşy, soňra oglanyň öýüne baranda-da, ol oglanyň aradan çykandygyny bilşi, yzyna uniwersitete dolanyp gelende, talyp gyzyň penjireden söýýän ýigidiniň ruhuny görşi we söýýän ýigidini gören gyzyň penjireden özüni aşak zyňyşy, şeýlelikde ikisiniň hem ruhlarynyň birleşişi ýaly hekaýa aheňli waka suratlandyrylýar.
Şol blogyň aşagyda ençeme teswir galdyrylypdyr, olaryň birinde özüni Senator diýip tanadan okyjy ilki: “Beh, oýlandyryjy” diýip, soňra-da: “Ikisem öldümi indi. Gözüne göründimika oglan?” diýip, öz teswirini sorag bilen jemleýär.
“Ertir.comuň” friendjik diýen agzasy bolsa, bu tema barada: “Bolup biler, ýöne şonda-da janyň Eýesi bara?!” diýip, öz pikirini beýan edipdir.
“Vkontakte”
“Vkontakte” sosial ulgamynda “Ertir.com” saýtyndaky ýaly temalar gozgalmasa-da, ol ýerde hem türkmenleriň durmuşy bilen baglanyşykly ençeme täzelikler paýlaşylýar we şol paýlaşylan täzelikler barada her kim öz pikirini beýan edýär.
“Vkontakte” sosial ulgamynda türkmenleriň pikir alyşýan toparlaryndan biri hem “Top people of Turkmenistan”, ýagny “Türkmenistanda iň öňdäki adamlar”. Şol toparda soňky wagtlar iň köp gürrüňi edilýän täzelikleriň biri, aýdymçy Kakajan Rejebowyň soňky wideoklibi. Bu klip 27-nji awgustdan bäri 84 sapar halanyp, oňa 14 teswir galdyrylypdyr.
“Vkontaktede” köpüň ünsüni çeken täzelikleriň ýene biri-de, bir oglanyň her goly bilen bir gelni tutaklap gelşini görkezýän surat. Bu hem sosial ulgamyň okyjylarynyň arasynda gyzyklanma döredipdir. Agadurdy Durdymyradow atly agza bu suratyň aşagynda: “Ýok-laý, ikisi birlikde däl!!!” diýip, öz pikirini galdyran bolsa Nazar Kulyýew: “Bu näme, täze modamy?” diýen sowaly goýupdyr.
"Twitter"
"Twitter" sosial ulgamyndaky türkmenleriň arasynda bolsa soňky hepdäniň dowamynda nakyl ýazmak barha ýörgünli bolýar. "Twitter" sosial ulgamynyň agzalary nakyl diýen sözüniň öňünden “haş täg” alamatyny goýup, türkmen nakyllaryny bir-birleri bilen paýlaşýarlar. Olaryň arasynda “Pis pisi tapar, suw - pesi”, “Hudaý berse guluna - getirip goýar ýoluna” ýaly nakyllar paýlaşylypdyr.
Hormatly internetçi ýaşlar, gürrüň edere, elbetde, zat köp, diňe saýlanan teswirleri siziň bilen paýlaşdyk. Eger siz hem türkmenleriň aktiw gatnaşýan sosial ulgamlary we olaryň mazmuny hakda gürrüň etmegimizi isleýän bolsaňyz, şol linki biziň bilen paýlaşyň.


text:
Moskwada özbek zähmet migranty öli tapyldy. Russiýanyň polisiýasynyň duşenbe güni beren maglumatyna görä, asly özbegistanly migrantyň jesedi demir zawodynda tapylypdyr. Azyndan iki ok bilen ýaralanan migrant gürrüňi gidýän bu zawodda işleýärdi.
Migrant işçiniň şahsyýeti barada maglumat berilmedi. Russiýanyň Udmurtsk respublikasyndan 31 ýaşly adam we Russiýanyň Komi respublikasyndan 38 ýaşly adam bu waka bilen ilteşiklilikde güman edilip, tussag edildi. Olaryň şahsyýeti barada hem maglumat berilmedi.
Moskwada merkezi aziýaly we kawkazly migrant işçilerine garşy hüjümler wagtal-wagtal amala aşyrylýar. Oktýabr aýynda russiýaly adam pyçaklanyp, öldürilenden soň Moskwada migrantlara garşy uly protestler geçirildi. Russiýaly bu adamyň kawkazly migrant işçi tarapyndan öldürilendigi aýdylýar.
Bu wakadan soň, Moskwada we Sank-Peterburgda birnäçe merkezi aziýaly zähmet migranty öldürildi.


text:
Türkmenistanyň Prezidentiniň ilçileri kabul edýän köşgüniň “Mermeri” zalynda Türkmenistan bilen Bolgariýanyň arasyndaky hyzmatdaşlygy pugtalandyrjak ikitaraplaýyn resminamalara gol çekmek dabarasy boldy.
Hyzmatdaşlyk etmek hakynda Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi bilen Bolgariýanyň Kiçi we orta telekeçiligi höweslendirmek boýunça döwlet agentliginiň arasynda Ylalaşyga, Gurluşyk we binagärlik babatda hyzmatdaşlyk etmek hakynda Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrligi bilen Bolgariýa Respublikasynyň Sebit ösüşi we jemgyýetçilik işleri ministrliginiň arasynda Ylalaşyga gol çekildi.
Soňra dabara gatnaşyjylaryň el çarpyşmalary astynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow we Bolgariýa Respublikasynyň Premýer-ministri Boýko Borisow Bilelikdäki Beýannama gol çekdiler.


text:
Golaýda Azatlyk Radiosyna hat ýollan bir türkmenistanly okyjy rep aýdym-saz sungaty barada gürrüň açmaga wagt ýetendigini aýtdy. Azatlyk Radiosy onuň hatyny göz öňünde tutup, bu barada ýörite söhbetdeşlik geçirdi.
Eýse, rep näme? Bu “Hip-hop” medeni akymynyň bir görnüşi bolup, “Rhytm and Poem” diýen sözleriň baş harplaryndan ýasalan. Ol türkmençe “Ritm hem şygyr“ ýa-da “ritmik şygyr“ diýen manyny aňladýar. Rep “Rhytmic American Poetry” sözleriniň baş harpyndan ýasalan diýýänlerem bar.
Nähilem bolsa, rep “sazlaşykly hereketdäki şygyr” diýen manyny aňladýar. Ol öz köklerini geçen asyryň 70-nji ýyllaryndan alyp gaýdýar. Ilkinji gezek ABŞ-nyň çet-gyralarynda ýaşaýan garaýagyzlaryň arasynda döräpdir. Bu kem-kemden ýaýrap, 1979-njy ýyldan aýratyn ugur hökmünde ykrar edilipdir. Häzir ol bütin dünýä ýaýrady.
Rep: kim ýigrenýär, kim söýýär?
Şahyr Şiraly. Şwesiýada ýaşaýan türkmen şahyry. Halkara Kurt Tuholsky baýragynyň eýesi: “Rep äheňinde aýdylýan dikdurma aýdymlar türkmen sungatynyň böwründe dörän agyr bir kesel bolaýmasyn?!”
H.Hally: Meniň gürrüňdeşim Şiraly Nurmyradow, ol Halkara Kurt Tuholsky baýragynyň eýesi.
Şiraly: Özüm-ä, dogrusy, dutar bilen gyjagy bir gyra süýşürmegi – bagtly ýaşap oturan maşgalany aýrylyşdyrmak bilen barabar bir jenaýat hasap edýän.
H.Hally: Diýmek, onda sen repiň ýaýrap gidip oturmagyny beýle bir halap baraňok-da?
Şiraly: Elbetde, men halap baramok. Ol rep äheňinde aýdylýan dikdurma aýdymlar türkmen sungatynyň böwründe dörän agyr bir kesel bolaýmasyn?!
H.Hally: Indi, ýeri gelende sorasak, seniň öz goşgyňa-da rep döredilipdi. Şoňa nähili garaýaň?
Şiraly: Hawa, meniňem bir agyr goşgyma žurnalist Allamyrat Rahym rep äheňinde bir aýdym döredipdir. Onuňam içinde, edil ýöne bir bagtly ýaşaýyş näme, eýle-beýle diýen ýaly şeýle bir zatlary sokupdyr. Men özüm şoňa haýran galdym. Soň jaň edip: “Allamyrat, sen meniň ol agyr goşgymy nädäýipsiň? Nädip sen onuň arasyna nädip beýle-beýle zatlary sokup bildiň? Ol düýbünden gelşenok ahyry!” diýsem, ol: “Aý, goý, gidibersin-le” diýdi, şonuň bilenem galdy. Entegem şol aýdym mende ýazylgy dur. Hawa, kä wagt içim gysan wagty şol aýdymy diňläp, “hezil edip” otyryn.
H. Hally: Indi, Şiraly, häzirki Türkmenistana ýaýran rep barada nämeler aýdyp biljek?
Şiraly: 2010-njy ýylyň dekabrynda estrada aýdymçylarynyň konkursynda “Ýylyň ýyldyzy” adyna mynasyp bolan Begmyrat Annamyradow tomaşaçylaryň hem diňleýjileriň ses bermegi bilen konkursyň ýeňijisi diýlip, yglan edilipdir. Ol “Watanym” hem “Siz – arkadag” atly aýdymlaryna saz ýazypdyr hem olary özi ýerine ýetiripdir. Aýdymyň sözleri bolsa 70 ýaşy arka atan köşk şahyry Gözel Şagulyýewa degişli eken.
“Neýtralnyý Turkmenistan” gazetine beren interwýusynda Begmyrat Annamyradow ýaş ýerine ýetirijileriň öňünde durýan esasy wezipäniň her bir aýdymçynyň güýjüniň ýetdiginden bu bagtly ýaşaýşy wasp etmelidigini ündäpdir. Kozma Prudkowyň jaýdar belleýşi ýaly, kim garşy çykypdyr: “Bagtly bolasyň gelýärmi? Bol!” Emma beýle bagta türkmen aýdym-saz sungatyndan daşlaşyp ýetip boljakmy, bolmajakmy? Bu eýýäm başga mesele.
Şwesiýa. Stokgolm.
Şirmuhammet Tahyr, žurnalist, köpden bäri ýaşlaryň durmuşy bilen gyzyklanyp gelýär: “Şu stilde aýdylýan aýdymlary gowy görýän we hemişe diňleýän”.
Rep – köçeleriň aýdym-sazlary. ABŞ-da rep görnüşinde aýdymy ýaşlar aýdyp başladylar. Şonda sosial kynçylyklar, syýasy, ykdysady, beýleki aktual problemalar, ýagny ýaşlar öz meseleleri, ähli kynçylyklary barada şol aýdym-sazlarynda beýan edip başladylar we Amerikadan dünýäniň dürli künjeklerine aýdym-sazyň rep görnüşi ýaýrap başlady. Indi biz Ýewropada aýdym-saz telekanallaryny görsek, şol ýerde rep aýdym-sazlary 1-nji, 2-nji, 3-nji orunlary alyp gelýär. Ol ýaşlar tarapyndan köp halanýar.
Dünýäniň beýleki ýaşlary bilen deň derejede türkmen ýaşlarynyň arasynda-da rep görnüşi giň ýaýrap başlady. Ýöne türkmen rep aýdymlarynda liriki goşgular, söýgi barada köp aýdylýar ýa-da sosial kynçylyklar barada az aýdylýar. Türkmen repçilerinden meşhurlary “Zumer Ças” toparynyň rep aýdymlary bar. Eýranly repçilerden, hasam soňky döwürde Eýranda dörän dartgynlylykdan soň dörän aýdymlar bar, olara zir-zemini aýdym-sazlary, türkmençe aýtsak, ýerzemin aýdym-sazlary bolýar. Olar aç-açan aýdyp bilmeýärler, olaryň sesi tele-radiodan efire berilmeýär. Şonuň üçin aýdymlaryny gizlin aýtmaly bolýarlar. Ýöne şolaryň aýdym-sazlary dünýäniň dürli ýurtlarynda ýaşaýan eýranlylar tarapyndan köp diňlenýär. Indi owgan repçilerem şeýle. Owgan repçileriniň gowy ýeri: olaryň ýurduň öz içinde aýtmaga mümkinçilikleri bar.
Türkmenistanda repiň giň ýaýramagynyň bir sebäbi, repiň resmi telewideniýede berilýän aýdym-sazlara gapma-garşy häsiýetli diýlip düşünilmeginden bolsa gerek. Şu-da bir sebäp bolup biler. Sebäbi soňky döwürde telewideniýede berilmeýän rep aýdymlarynda ýaşlaryň kynçylyklary barada, ýaşlaryň durmuşy we olaryň geljegi barada aýdym aýdylýar. Mysal üçin, türkmen-türk mekdebinde okaýyşlary barada ýaşlaryň rep aýdymy bar. Türkmenistanly bir repçiniň aýdymynda men Azatlyk Radiosynyň Türkmenistanda diňlenilişi barada hem bir rep aýdymy eşitdim.
Diýmek, soňky döwürde türkmen repçileri hakyky rep görnüşinde aýdylýan aýdymlara meňzeş öz aýdymlaryny aýdýar diýseň boljak. Meniň özümem şu stilde aýdylýan aýdymlary gowy görýän we hemişe diňleýän. Meniň pikirimçe, rep aýdymlarynyň Merkezi Aziýada, şol sanda Türkmenistanda-da geljegi gowy we rep hökman öser. Häzirkiden-de has köpräk öser diýip, pikir edýän.
Germaniýa. Köln.


text:
Müsüriň howpsuzlyk güýçleri Sinaý ýarymadasyndaky kenarýaka şäheriň çetindäki barlag nokadynda bombaly ulagyň partlamagy netijesinde üç esgeriň we polisiýa ofiseriniň ölendigini habar berýärler.
Efirde adynyň tutulmagyny islemedik resmiler wakanyň penşenbe güni Al-Ariş şäheriniň çetinde ýüz berendigini aýtdylar.
Maglumatlara görä, esgerler we polisiýa ofiseri ulagy barlaýan mahaly hüjümçi bombany partladypdyr.
Şeýle-de, bu wakada başga-da bäş adam ýaralandy. Yslamçy söweşijiler ençeme ýyl bäri Sinaý ýarymadasyndaky howpsuzlyk güýçlerine hüjüm edip gelýärler. Emma iýul aýynda ýurduň harbylarynyň yslamçy prezident Muhammad Morsini häkimiýetden çetleşdirmegi bilen bu hüjümleriň ýygjamlygy göz görtele artdy.


text:
Aşgabatda “Magtymguly nemesleriň gözi bilen” atly ýygyndy kitabyň tanyşdyryş çäresi geçirildi
26-njy noýabrda Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Milli golýazmalar institutynda Germaniýa Federatiw Respublikasynyň Gýöttingen şäheriniň “MatriхMedia Verlag” neşirýatynda türkmen, nemes we rus dillerinde ýokary çaphana derejesinde neşir edilen “Magtymguly nemesleriň gözi bilen” atly ýygyndy kitabyň tanyşdyryş çäresi geçirildi.
Täze kitap ýurdumyzda we dünýäniň köp döwletlerinde giňden bellenilýän beýik türkmen şahyrynyň doglan gününiň 290 ýyllygyna bagyşlanyp çap edildi. Bu kitap nemes we türkmen alymlarynyň bilelikdäki zähmetiniň netijesi bolup, türkmen edebiýatynyň nusgawy şahyrynyň pelsepeli garaýşlaryny we onuň eserleriniň şahyranalygyny düýpli açyp görkezýän, esasan-da, Magtymguly Pyragynyň ýaşan we döreden döwrüniň aýratynlyklaryny beýan edýän makalalary hem öz içine alýar.
Täze neşiriň tanyşdyryş çäresine iki dostlukly halklaryň soňky ýyllarda barha giňelýän däbe öwrülen ruhy-medeni gatnaşyklarynyň, olaryň özara düşünişmäge we hyzmatdaşlyga bolan çemeleşmeleriniň subutnamasydygy nygtaldy.
Germaniýa Federatiw Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi jenap Wolfgang Brett çykyşynda belleýşi ýaly, “Magtymguly nemesleriň gözi bilen” atly kitabyň şu ýylyň 23-nji sentýabrynda Berlinde dabaraly ýagdaýda tanyşdyryşy boldy we häzirki günde onuň nemes hünärmenleri – gündogary öwrenijiler, giň okyjylar köpçüligi tarapyndan iň köp okalýan kitabyna öwrüldi.
Täze kitaba girizilen “Magtymguly: şahyryň ukyby” atly makalanyň awtory hanym Annegret Baýer dabara gatnaşyjylara ýüzlenip, nemes okyjylarynyň Magtymgulynyň döredijiligi bilen tanyşlygynyň taryhy, onuň eserleriniň nemes diline ilkinji gezek terjime edilişi hakynda gürrüň berdi. Ol türkmen we nemes alymlarynyň taýýarlan şu kitabynyň Magtymguly Pyragynyň, şeýle hem türkmen nusgawy edebiýatynyň beýleki meşhur wekilleriniň döredijiligini öwrenmek boýunça mundan beýläk alyp barjak bilelikdäki işlerinde öz dowamyny tapjakdygyna ynam bildirdi.
Если вы заметили ошибку в тексте, пожалуйста, выделите её и нажмите Ctrl+Enter


text:
Aşgabat, 15-nji ýanwar. “Türkmenportal”.
Umumy meýdany 860 müň gektara uzaýan ýurdumyzyň gallaly meýdanlarynda ekişe ideg etmek boýunça möwsümleýin oba hojalyk işleri gyzgalaňly dowam edýär. Gögeriş suwuny tutmak, dökünler bilen iýmitlendirmek topragy haşal otlardan arassalamak we zyýankeşlerden goramak babatda tagalla bary edilýär. Bu babatda “Türkmenistan: altyn asyr” elektron neşiri habar berýär.
Ekin meýdanlarynda “Türkmenobahyzmat” Döwlet birleşiginiň pürküjiler we beýleki goşmaça kömekçi enjamlar bilen üpjün edilen tirkegli traktorlary işledilýär. Häzirki günde suw tutmak we dökün bilen iýmitlendirmek boýunça meýdan işleri Lebap we Mary welaýatlarynda doly tamamlandy.
Gallaçylarymyzyň berýän bahasyna görä, tutuş ýurdumyz boýunça bugdaýyň oňat gögerilişi gazanylyp, türkmen gallaçylary 1 million 600 mün tonna öndürmek göz öňünde tutulýar.
Umuman Türkmenistanda bugdaýyň ýerli we daşary ýurtlardan getirilen 15 ýumşak we gaty görnüşi ösdürilip ýetişdirilýär. Ýokary hasyllylygyň gazanylmagynda biziň toprak-howa şertlerimize görä iň netijeli görnüşleri önümçilige ornaşdyrýan türkmen seçgi işleri bilen meşgullanýan alymlary we tohumçylyk hojalyklary uly goşant goşýarlar. Her ýylda Türkmenistanda we onuň çäklerinden daşarda ýüze çykarylyp, önümçilige ornaşdyrmaga hödürlenen bugdaýyň onlarça täze görnüşi hasyllylyk we gözegçilik synagyndan geçirilýär.
Ýurtda tohumçylyk bugdaý öndürijilere ýeňillikli şertler döredilendir mysal üçin, azyklyk we tohumlyk bugdaý öndürijileriň çykdajylarynyň 50 göterimi, şol sanda tohum, mineral dökünler suw bilen üpjünçilik döwletiň hasabyna maliýeleşdirilýär. Tohumçylyk hojalyklary üçin mineral dökünler ýeňillikli bahadan goşmaça 25 göterim goýberilýär, munuň özi ýurtda galla öndürmek ýaly wajyp işe näderejede ähmiýet berilýändigini görkezýär. Tohumçylyk bugdaý öndürmegi maliýeleşdirmäge baglylykda naýbaşy önüm — ýokary derejeli tohum tabşyranlara 40 göterim möçberinde goşmaça töleg göz öňünde tutulýar.
Pudakda, şol sanda tohumçylyk işini hem täze derejä çykaran düýpli özgertmeleriň geçirilmegi ýurtda azyk garaşsyzlygynyň gazanylmagyny üpjün edip, Türkmenistanyň azyklyk gallany eksport edýän döwletleriň hataryna goşulmagyna getirdi. ”Türkmengallaönümleri” Döwlet birleşigi artyk öndürilen galla hasylyny dört ýyl bäri eksport edip gelýär. Onuň birinji tapgyry daşary ýurtly okyjylara 2011-nji ýylda ugradyldy.


text:
Horezm
Horezm (özb. Xorazm, pars. خوارزم) — suwarymly ekerançylygyň, senetçiligiň we söwdanyň pajarlap ösen ýeri bolan Amyderýanyň aşaky akymynyň merkezinde ýerleşýän, Orta Aziýanyň gadymy sebiti. Horezmiň üstünden Beýik ýüpek ýoly geçipdir. 3-nji asyryň ahyrynda Horezmiň paýtagty Kät şäheri bolupdyr; 10-njy asyryň aýagynda paýtagt Ürgenç şäherine geçirilipdir(Köneürgenç şäheriniň golaýy).
Merkezi Aziýada, Aral deňiziň günortasynda ýerleşýän regionyň taryhy ady.
Türkmenistanda Daşoguz welaýaty, Özbegistanda bolsa Garagalpagystan awtonom respublikasy we Horezm welaýatyny öz içine alýan taryhy region.


text:
Ukrainada urlup ýykylan Malaýziýa uçarynda pida bolanlaryň ilkinji jesetleri Niderlandlara ugradyldy. Şol wakada heläk bolan takmynan 50 adamyň jesediniň 23-nji iýulda Harkiw aeroportunda geçirilen dabaradan soň, Aýndhowen howa bazasyna barmagyna garaşylýar.
Harkiwde geçirilen dabarada Ukrainanyň premýer-ministriniň orunbasary Wolodimir Groýsman uçaryň urlup ýykylmagy Russiýanyň kömegi bilen amala aşyrylan “rehimsiz terrorçylykly hereket” diýdi.
17-nji iýulda “Malaýziýa howaýollaryna” degişli MH17 gatnaw ugurly ýolagçy uçary urlup ýykylanda 298 ýolagçynyň we ekipaž agzalarynyň ählisi heläk boldy.
Pida bolan şol ýolagçylaryň 193 sanysy gollandiýaly bolup, Niderlandlar olaryň hatyrasyna ýas güni yglan etdi.
Uçaryň gaçyrylan ýerinden ele salnan ähli jesetleriň 25-nji iýula çenli Niderlandlara ugradylmagyna garaşylýar.


text:
“Talak” sözüni dile getirip, aýalyňdan aýrylyşmak däbi Gazagystanda hem ýaýrap başlady. Goňşy ýurtlarda bu adat eýýäm uzak wagtlap dowam edip gelýär.
Äri “Talak” diýdi
Almatyly 22 ýaşly Aýgül Kožabekowa ýedi ýyl mundan ozal yslam dinini kabul edipdir. Ol Mekkä zyýarata giden we Gurhan okaýan öz doganoglanynyň täsiri astynda yslam dininiň adatlary bilen gyzyklanyp başlapdyr.
“Yslam dini hakda daş-töwerekde aýdylýan zatlar düýbünden başga zat. Kalbyňda Alla bar bolsa syýasat, uruş, weýrançylyk, jemgyýet, maşgala gatnaşyklary – bularyň hemmesi hiç zat” diýip, Aýgül Azattyk Radiosyna aýtdy.
Dört ýyl mundan ozal Aýgül bir musulman ýigidine durmuşa çykandygyny gürrüň berýär. Ondan bir ogly bolupdyr, adyna Muhammet dakypdyrlar. Adamsy awtomobil ätiýaçlyk şaýlaryny satýan dükanda satyjy bolup işläpdir.
Bu ýaş zenan başda durmuşynyň gülala-güllük bolandygyny aýdýar. Ol durmuşa çykan ýigidi bilen toýdan soň tanyşypdyr. Yslam dininiň adatlary boýunça maşgalada galmagal turuzmaly däl, aýal ärine gulak asmaly diýip, Aýgül aýdýar. Olar kireýine alnan kwartirada ýeter-ýetmez ýagdaýda ýaşapdyr. Aýgül işlemändir. Ol hakyky musulman hökmünde ähli kynçylyklara çydap gezipdir.
Adamsy birinji gezek aýrylyşmak barada, yslam dininde aýdylyşy ýaly, talagyny bermek barada kemis ogly dünýä inende gürrüň gozgapdyr. Aýgül muny göwnüne alman, ýaşyny süpürip, ýygy-ýygydan doga okamaga başlapdyr.
Adamsy ikinji gezek “talak” sözüni sagdyn çaga dogurar ýaly başga aýala öýlenmek isleýändigi barada aýdanda, dile getiripdir. Ol öýlenjek aýalynyň adyny hem aýdypdyr. Şeýle ýagdaýda aýalyna üç aýlap möhlet berilýär. Şol möhletde ol başga birine durmuşa çykyp ýa-da öýden çykyp gidip bilýar. Aýgül öýden çykyp gitmegi saýlaýar.
Adamsynyň başga aýal bilen ýaşaýandygyny we maşgalasyna kömek bermeýändigini aýdyp, Aýgül bu barada başga zat aýtmak islemeýändigini ümleýär.
Täjigistanda we Gyrgyzystanda diňe metjitlerde nikalaşmak düzgüni girizilenden soň, yslamyň adatlaryna salgylanyp nikany bozmak problemasy hem döredi. “Talak” sözüni üç gezek dile getirip aýrylyşmak dünýewi düzgünlere çapraz gelýän ýene-de bir sosial problemany döretdi.
Orsýetdäki millionlarça zähmet migrantlarynyň arasynda aýallaryna SMS arkaly “talak” sözüni ýazyp ibermek ýaly täze hadysa ýüze çykdy.
"Men kömek edýärin, geljekde hem ederin"
24 ýaşly almatyly Rustem Baýniýazow çagalygyndan namaz okaýar. Onuň ähli maşgala agzasy dinçi. Atasy Garaganda oblastynyň bir kiçi obasynyň ymamy.
“Meniň üçin yslam diňe bäş harpdan durýan söz däl. Azan, namaz, metjit, Mekke ýaly sözler meniň üçin ähli zady aňladýar. Bu durmuşyň manysy we ýörelgesidir” diýip, Rustem Baýniýazow aýdýar.
Rustem ikinji gezek öýlenipdir. Ol birinji aýalyndan aýrylyşypdyr, ol Žarkent şäherinde ýaşaýar. Olaryň Hatyja atly gyzjagazy hem bar.
“Şerigatyň kanunlary esasynda umumy çagaň bar bolsa, sen oňa kömek etmeli. Şol sebäpden hem men kömek edýärin. Muny diňe çuňňur dine ynanýanlar edip bilýär. Aýda men 50 müň teňňe iberýärin. Bu Allanyň berýan yrsgalyna bagly” diýip, Rustem aýdýar.
Rustem Almatyda ýaşaýar. Ol hususy ýuridiki firmada işleýär. Aýda 150-200 müň teňňe (bir ýarym müň amerikan dollaryna barabar) gazanýar. Rustemiň ikinji aýalyndan bir ogly bar. Onuň ady Ybraýym.
“Meniň aýallarym biri-biri bilen gatnaşyk saklaýarlar. Birinji aýalym durmuşa çykmady. Bu onuň öz islegi boldy. Belki bir musulman tapylar we ony aýal ediner. Enşalla” diýip, Rustem dileg edýär.
Rustemiň aýtmagyna görä, onuň birinji maşgalasynda dawa bolmandyr. Olar bir pursatda birek-bireginden aýry ýaşamaly diýen netijä gelipdirler. Bu Allanyň emri bilen bolýar diýip, Rustem aýdýar.
“Umuman, yslam nika bozmaklygy goldap baranok, erkek öz aýalynyň gitmegine diňe rugsat bermeli. Şeýle erkeklere Allanyň sözlerini ýatlatmaly: ‘Haçan-da siz aýallaryňyz bilen aýrylyşanyňyzda hem-de olara berlen möhlet dolanda (iddat, üç aýlyk möhlet) siz olary salyhatly alyp galyň ýa-da isleglerine garamazdan olary goýberiň” diýip, Rustem aýdýar.
Hemmelere ZAGS-dan resmi dokument gerek
Gazagystan Musulmanlarynyň ruhy dolandyryş edarasynyň propaganda bölüminiň wekili Asylbek Aueshanulynyň Azattyk Radiosyna aýtmagyna görä, yslam nika bozmaklygy goldamaýar.
“Şeýle ädim çykgynsyz ýagdaýda ädilýär. Häzir Almatyda her 100 maşgaladan 30 maşgala aýrylyşan. Olaryň arasynda musulmanlar hem bar” diýip, ol aýdýar. Asylbek Ayeshanyly häzirki döwürde öz ene-atalaryny habarly etmän, durmuş gurup, bir aýdan soň hem aýrylyşýan ýaşlaryň sanynyň köpelendigini aýdýar. Onuň pikiriçe, maşgala gatnaşyklary baradaky terbiýäni mekdeplerde başlamaly, şeýle hem orta we ýokary klas okuwçylary, belli bir ýaşdakylar üçin okuw kitaplary gerek. Ruhy baýlyklaryň bar ýerinde maşgala berk bolýar" diýip, Asylbek Aueshanuly aýdýar.
“Indi bir ýarym ýyl bäri metjitlerde ymamlar düzgün girizdiler. Bu düzgüne laýyklykda, metjitde nikalaşýan ýaşlaryň ählisi ZAGS-dan, ýagny Graždan ýagdaýlarynyň aktlary ýazylýan bölüminden dokument getirmeli. Indi bu düzgün Almatynyň we bütin Gazagystanyň metjitlerinde talap ediler” diýip, Asylbek Aueshanuly Azattyk Radiosyna aýtdy.


text:
Skopýäniň eteginde bina edilen 22 metrlik ýaldyrap duran Beýik Aleksandryň heýkeliniň deňinden biparh geçjek adam juda az bolsa gerek.
Bu fontanly ýadygärlikden biraz aralygy geçseň, Parižiň “Arc de Triomphe” (“Üstünlik arkasy”) mysalynda ýasalan “Porta Macedonia” dur.
Agzap geçen heýkellerimiz soňky üç ýylyň dowamynda bürünçden we mermerden ýasalan onlarça ýadygärlikleriň diňe käbirleridir. Hökümetiň yglan eden “Skopýe-2014” programmasynyň çäginde geçirilýän bu çäreler Makedoniýanyň osmanly we grek taryhy mirasyny täzeden äşgär etmegi maksat edinýär.
Nägilelik
Emma bu tagallalar ýerli makedoniýaly raýatlaryň nägileligini we proýektiň maksada laýyklylygy boýunça käbir soraglary döretdi.
“Azatlyk meýdançasy” atly hökümete degişli bolmadyk guramanyň agzasy Nikola Naumowskiý şeýle diýýär: “Skopýe-2014” proýektiniň şeýle nägilelikleri döretmeginiň esasy sebäpleri korrupsiýa we maliýe [meselesi]. Ýaşaýjylar “Skopýe-2014” proýektiniň desgalaryna garanda oňa sarp edilýän pullaryň [möçberinden] has köpräk aladalanýarlar”.
Şol bir wagtda ykdysady krizisiň fonunda we işsizligiň 28% derejesinde amala aşyrylýan bu gurluşyk işleriniň doly derejede aýdyňlykda geçirilmeýändigi hem bellenilýär.
Harçlanan pullar
Makedoniýanyň hökümeti proýekti bina etmek üçin, salgyt töleýjileriň pullaryndan häzirlikçe 208 million ýewronyň harçlanandygynyny aýdýar. Emma tankytçylar goýberilen pullaryň 300 million ýewrodan geçýändigini, hatda çykdajylaryň 500 million ýewro hem golaýlaýandygyny aýdýarlar.
Iň esasy dawa Beýik Aleksandryň heýkeliniň töwereginde gidýär. Haçan-da onuň gurluşygy boýunça tender yglan edilende, umumy bahanyň 487 müň ýewro boljakdygy aýdylypdy. Emma gurluşyk tamamlanda, edilen çykdajylar 1.4 million ýewro golaýlady.
Döwletiň eýeçiligindäki audit kärhanasy “Skopýe-2014” proýektiniň çäginde gurlan binalaryň bahalarynyň üýtgemegi bilen baglylykda başga-da käbir mysallary getirdi
.
Tankytçylar proýektleriň bahalarynyň üýtgemegine ýapyklygyň we parahorlugyň sebäp bolýandygyny aýdyp gelýärler.
“Skopýe-2014” proýekti ýurduň beýleki künjeklerinde hem tankytlara sezewar bolýar. Sentýabr aýynda geçirilen pikir soralyşyklaryň netijelerine görä, ilatyň 67.3%-i bu proýekti harçlanýan maliýe serişdeleri sebäpli goldamaýar.
Emma, muňa garamazdan, premýer-ministr Nikola Gruýewskiniň hökümeti “Skopýe-2014” proýektine ygrarly bolup galýar.


text:
Saud Arabystanynyň musulmanlarynyň baştutany bolam müftiniň “eýranlylar musulman däl” diýen beýannamasy Riýad bilen Tähranyň arasyndaky düşünişmezligi hasam ýitileşdiripdir. Eýranyň Daşary işler ministri Muhammad Jawid Zarif oňa jogap hökmünde aýdan beýannamasynda, eýran yslamynyň Sauw Arabystanynyň “wahhabi müftüsiniň” ekstremizmi bilen arabaglanşygynyň ýokdugyny nygtady.
Saud Arabystany şalygynyň müftüsi Abdulaziz Şeýh 6-njy sentýabrda Eýranyň ruhany lideri Aýatolla Said Ali Homaneýiniň geçen ýylky haj zyýaratynyň proseduralary barasynda eden çykyşyna beren jogabynda “eýranlylaryň musulman hasaplanmaýandygyny” öňe sürüpdir.
Saud ruhany baştutany “Mekge” gazetinde çap edilen beýannamasynda, Homaneýiniň eýranlylaryň “zoroastrizme” eýeren ata-babalary ýaly eden çykyşynyň özüni “geň galdyrmandygyny” aýdypdyr.
Häzirki döwürde araplar otparazlyga uýýanlary ekstremist hasaplaýarlar. Horasana yslam dini gelýänçä, bu din esasy ýörelge bolupdyr. Abdulaziz Şeýh “biz edil musulman bolmaýanlar (eýranlylar) ýaly gaty ätiýaçly we eserdeň bolmalydyrys. Olar musulmanlyk bilen, ýagny ylaýta-da sünnilik bilen arabaglanyşygy bolmaýan otparazlaryň neslidir” diýip nygtapdyr.
Dini baştutan Abdulaziz Şeýhiň bu beýannamasyna jogap hökmünde çykyş eden Eýranyň Daşary işler ministri bolsa “eýranlylaryň yslamynyň Saud Arabystanynyň wahhabi müftüsiniň ekstremizmi bilen hiç hili umumylygynyň ýokdugyny” bildiripdir. Ministr Muhammad Jawid Zarif Twitter sosýal ulgamyndaky sahypasyna şeýle ýazypdyr: “Elbetde, eýranlylaryň we dünýäniň aglaba musulmanlarynyň yslamy bilen ekstremizme hemaýatkärlik edýän saud wahhabi müftüniň musulmanlygynyň hiç hili umumylygy ýokdur”.
Eýranyň ruhany baştutany Saud Arabystanynyň geçen ýyl Minada bolan wakada “ýaralanan hajylaryň ölmegine sebäp bolandygyny” aýdyp, olary aýyplamagyndan bir gün geçensoň, saudly müfti ýaňky çykyş bilen oňa jogap beripdir. Aýatolla Homaneýi öz çykyşynda “Saud Arabystanynyň rehimsiz we jenaýatkär adamlar, ýarym janly ýaralananlary ýörite taýýarlanan kapasalara salypdyrlar. Medisina kömegini ýa-da iň azyndan suw hem bermän, olaryň ölmegine sebäp bolupdyrlar” diýipdir.
Ýatlap geçsek, geçen ýyl Mekgäniň Mina şäherçesinde haj zyýaraty mahaly bolan gysylşykda, iň azyndan 2426 adamyň ölendigi aýan edilipdir. Olaryň arasyndaky 464 hajy zyýaratçy eýranly bolypdyr we munuň netijesinde musulman ýurtlaryň arasyndaky iň köp ýitgini Eýran döwleti çekipdir.
Saud Arabystanynyň hökümeti bolup geçen ol wakanyň jikme-jik hasabatyny şu wagta çenli çap etmändir. Ýöne geçirilen derňewde, hajylaryň hereket edýän iki geçelgesiniň tutuşlaýyn ýapylandygy sebäpli şeýle tragediýanyň ýüze çykandygy mälim bolupdyr.
Aýatolla Homanaýi öz çykyşynda, şol bir wagtyň özünde Saud Arabystanynyň resmileriniň geleňsizliginiň Mekgäniň Mina şäherçesindäki şol pajygaly wakadan owal hem metjidi Haramyň gurluşygyndaky diňiň (ýük kranynyň) hem agdarylyp, heläkçilige sebäp bolmagynda rol oýnandygyny nygtap, olary aýyplapdyr. Gurluşyk diňiniň agdarylmagynda hem 111 adam heläk bolupdyr.
Eýran bilen Saud Arabystanynyň hökümetleriniň duşmançylykly çykyşlary, olaryň sebitdäki wakalarda birek-biregini günäkärlemäge synanyşýandygyna güwä geçýär. Sünni Saud Arabystany bilen şaýy Eýran dartgynlygyň höküm sürýän ýurtlary bolan Siriýa, Ýemen, Yrak, Bahreýn bilen Liwanda gapma-garşylykly toparlary goldaýarlar.
Riýad bilen Tähranyň arasyndaky diplomatiki gatnaşyklar geçen ýylyň ýanwar aýynda ekstremist toparlaryň Saud Arabystanynyň Tährandaky ilçihanasy bilen Maşatdaky wekilhanasyny otlamagyndan soň düýpgöter goýbolsun edilipdir.
Eýranyň bolup geçen wakalar sebäpli Saud Arabystany günäkärlemeginden soňra, iki ýurduň arasynda eýranlylaryň haj zyýaratyny berjaý edip bilmegi baradaky gepleşikler hem şowsuzlyk bilen tamamlanypdyr. Ondan soň Tähran bu ýyl eýranlylaryň haj zyýaratyny berjaý edip bilmejekdigi barasynda beýannama ýaýradypdyr. Saud Arabystanynyň haj baradaky ministrligi bolsa, bu ýylyň maý aýynda kabul edilen karar sebäpli Eýran hökümetiniň owal Ýaradanyň we soňam halkara jemgiýetiň öňünde jogap bermeli boljakdygyny nygtapdyr.
Saud Arabystanynyň mirasdüşeri we şol bir wagtyň özünde hem Içeri işler ministri Muhammad bin Noif duşenbe güni eden çykyşynda “Eýran yslam respublikasynyň resmileri öz içerki problemalary sebäpli eýranlylaryň Saud Arabystanyna haj zyýaratyny berjaý etmegine şeýle päsgelçilik döretdiler. Olar haj ybadatyny syýasy maksat bilen ulanyp, bu mukaddes ybadaty yslamyň kada-kanunlaryna gabat gelmeýän ýagdaýa öwrüpdirler” diýipdir.
Saud Arabystanyndaky haj zyýaraty bireýýäm başlap, häzirki wagtda millionlarça hajynyň haj ybadatlary dowam edýär.


text:
Germaniýanyň Düzeldorf şäheri halkara biznesiniň we halkara maliýesiniň merkezleriniň bir hasaplanýar. Bu şäherde ýerleşýän Heinrich-Heine Uniwersitetiniň Halkara gatnaşyklary bölüminiň başlygy doktor Anne Gellert bu ýokary okuw jaýy, oňa girmegiň şertleri barada Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Anne Gellert:
Biziň uniwersitetimiz Germaniýanyň günbataryndaky Düzeldorf şäherinde, Reýn derýasynyň golaýynda ýerleşýär. Bu sebitde ýurduň köp sanly ýokary okuw jaýlary ýerleşýär. Umuman, Düzeldorf ýurduň senagat taýdan iň ösen şäherleriniň biridir.
Biziň uniwersitetimizde ençeme fakultet bar. Olaryň arasynda has öňden bäri dowam edip gelýäni medisina fakultetimizdir. Mundan başga-da biziň filosofiýa, sosial bilimler, matematika, ykdysadyýet we hukuk fakultetlerimiz bar.
Wideo: Heinrich-Heine Uniwersitetiniň Hukuk fakulteti
Azatlyk Radiosy: Anne, indi geliň durmuşdan bir mysala ýüzlenip, iş ýüzünde ýaşlaryň siziň ýokary okuw jaýyňyza girmekleriniň şertleri barada gürrüň edeliň.
Anne Gellert:
Ilki bilen nygtajak zadym, biz ýokary okuw jaýymyz bilen gyzyklanyp ýazylan ähli e-mail hatlaryna jogap berýäris. Email adresimiz: isos@hhu.de. Şeýle-de gyzyklanma bildirýän talyplar biziň websaýtymyzdan
hem köp peýdaly maglumatlary tapyp bilerler.
Gyzyklanýan ýaşlara ýüzlenýärin, bize soraglaryňyz bilen arkaýyn hat ýazyp bilersiziň. Biz size okuw we Düzeldorfyň ýaşaýyş şertleri boýunça ähli jikme-jik maglumatlary bereris.
Azatlyk Radiosy: Okuwa girmek üçin haýsy resminamalary tabşyrmaly?
Anne Gellert:
Bu bir çylşyrymlyrak mesele. Biz gyzyklanýanlaryň biziň websaýtymyza girip görkmeklerini maslahat berýäris. Ýöne, her niçigem bolsa, hökmany hödürlemeli resminamalaryň arasynda okuwy tamamlandygy baradaky şahadatnamanyň nemes diline terjime edilen nusgasy, eger-de talyp mundan öň hem ýokary okuw jaýynda okan bolsa, onda onuň bahalarynyň transkripti, şeýle-de nemes dilini bilýändigi barada şahadatnama gerek. Bilşiňiz ýaly, nemes diliniň derejesini kesgitleýän ýörite “TestDaF” synagy bar. Biziň ýokary okuw jaýymyz üçin talybyň “TestDaF” synagyndan azyndan dördünji derejesi bolmaly. Bize bu baradaky şahadatnama hökmany ýagdaýda gerek.
Azatlyk Radiosy: Diýmek, siziň sapaklaryňyz diňe nemes dilinde geçirilýär-dä?
Anne Gellert:
Bizde iňlis dilinde hem käbir sapaklar berilýär. Ýöne bular magistratura derejesine degişli. Bakalawr derejesindäki sapaklar diňe nemes dilinde geçirilýär.
Azatlyk Radiosy: Okuwyň tölegi nähili?
Anne Gellert:
Germaniýada okuw okamak arzan. Bizde hiç hili töleg ýok. Öň administratiw çykdaýjylar üçin, her semestr 500 ýewro tölemelidi, ýöne häzir bu hem ýatyryldy. Şunlukda, okuw doly mugt. Emma her semestr talybyň jemgyýetçilik tölegi diýen ýaly zat bar. Bu pul hem talybyň özüne harç edilýär, ýagny her dürli jemgyýetçilik çärelerine petekler alynýar.


text:
Habar gulluklary şaýatlara salgylanyp, siriýa güýçleriniň duşenbe güni agşamlyk Hama şäherini top okuna tutmaga başlandyklaryny ýazýarlar.
Bu şäher Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň işden çekilmegine çagyryşyň merkezi bolup durýardy.
Siriýa güýçleri Hama hüjümlerini 31-nji iýulda başlap, duşenbe güni hem dowam etdirdiler.
Halkara jemgyýetçiligi siriýa häkimiýetleriniň protestçileri oka tutmagyny berk ýazgaryp çykyş etse, Siriýanyň uzak wagtlyk ýarany bolan Orsýet Damasky özüne erk etmäge çagyrdy.
Siriýanyň ýurt daşyndaky hukuk toparlary hepde ahyrynda tutuş Siriýa boýunça azyndan 140 adamyň öldürilendigini, şolaryň 100 çemesiniň Hamada öldürilendigini aýdýarlar.


text:
Düýbi Birleşen Ştatlarda ýerleşýän “Gallup”sosiologik barlaglar merkezi mart aýynda “aýallaryň iň bagtly we bagtsyz ýaşaýan ýurtlary” barada ýyllyk hasabatyny ýaýratdy. Bu hasabat dünýäniň dürli ýurtlarynda zenanlaryň ençemesi bilen geçirilen pikir soralyşyklar esasynda taýýarlanyldy.
Hasabatda Islandiýa, Şwesiýa, Daniýa ýaly ýokary girdejili ýurtlarda ýaşaýan zenanlar öz durmuşlaryny “gülala-güllük” diýip häsiýetlendirýärler. Owganystan, Ermenistan, hat-da Türkiýe ýaly ýurtlarda ýaşaýan zenanlar bolsa özleriniň “azap içinde” ýaşaýandygyny öňe sürýärler.
Aýallaryň iň bagtly we bagtsyz ýaşaýan ýurtlaryň ilkinji onlugy barada aşakdaky infografikde maglumat okap bilersiňiz.


text:
Eýranyň prezidenti Hassan Rohani musulmanlary yslam dininiň at-abraýyny ýokarlandyrmagy çagyryp, "Yslam döwleti" atly topar ýaly ekstremistik toparlaryň musulman dinine zyýan ýetirendigini aýtdy.
Rohani 27-nji dekabrda Tähranda geçirilen Yslam konferensiýasynda: "Biziň şu gün iň uly borjumyz bütindünýä jemgyýetçilik pikirinde yslama ýanaşan nädogry täsirleri düzetmek diýdi.
Eýranyň prezidenti döwlet telekanalynda jemgyýetçilige ýetirilen beýanatynda ýene şeýle diýdi: "Eýse biz duşmanyň deregine yslam dünýäsiniň öz içinde yslam dinini ulanýan bir kiçijik topar ony ganhorlyk, zorluk, gamçy, talaň we adalatsyzlyk dini edip görkezer diýip pikir edipmidik?"
Eýran we huti pitneçileri
Rohani yslam dininiň prinsipleri zorluga garşy diýip, "Yslam döwleti" ýaly hereketleriň ekstremizmini "dar düşünjelilik, salykatsyzlyk" diýip atlandyrdy.
Ol şeýle hem musulman ýurtlaryny Siriýada, Yrakda we Ýemende barýan "gyrgynçylyk hem gandöküşlik babatynda dymmakda" aýyplady.
Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň hökümetini goldaýan Eýran Ýemeniň uly bölegine kontrollyk edýän huti hereketine ýaranlyk edip, Saud Arabystanynyň ýolbaşçylygyndaky koalisiýa garşy söweş alyp barýar.
Rohani Saud Arabystanyny huti pitneçilerini bombalamak bilen garyplygy hem terrorizmi ýaýratmakda, şeýle hem Siriýada Assada ygrarly güýçleriň garşysyna göreşýän oppozision toparlary goldaýanlykda aýyplady.
“Garyp musulmanlara"
Rohani: "Siriýanyň ysgynsyzlyga uçramagynyň onuň musulman goňşularyna näme peýdasy bar? Siriýanyň dargamagy bilen Türkiýe, Iordaniýa, Saud Arabystany, Katar, Birleşen Arap Emirlikleri ýa beýleki döwletler güýçlenermi? Siriýanyň dargamagyna Ysraýyldan başga begenjek barymy?" diýen soraglary orta atdy.
Eýranyň prezidenti Saud Arabystanyny puluny "garyp musulmanlara" paýlamagyň deregine, Birleşen Ştatlardan "bombalar, raketalar" satyn alýanlykda aýyplady.
Ol soňra hem Ýemendäki gumanitar krizise sebäp bolan Saud Arabystanynyň ýolbaşçylygyndaky koalisiýanyň howadan urýan bombaly zarbalary diýip, sözüniň üstüni ýetirdi.
Agzalýan koalisiýa Eýran tarapdan goldalýan hutilere garşy söweşe mart aýynda başlady.
Rohaniniň aýtmagyna görä, Orta Gündogardaky yslamçy ekstremizmiň esasy sebäbi Ýemende barha artýan garyplyk.


text:
Şu gün Orsýetiň Demirgazyk Osetiýa regionynyň paýtagty Wladikawkaz şäherinde şu hepdäniň penşenbe güni amala aşyrylan terror hüjümine garşy protest bildirip, ýüzlerçe ýaşlar demonstrasiýa geçirdi.
Bu gürrüňi edilýän hüjümde, Orsýetiň resmi mediýasynyň maglumatyna görä, 19 adam ölüp, 100-den gowrak adam hem ýaralanypdyr.
Bu ganly hüjümi ýazgaryp demonstrasiýa geçiren protestçiler regionyň milisiýasyny hem raýatlaryň howpsuzlygyny talabalaýyk goramaýanlykda tankytladylar. Olar ýerli milisiýanyň ýolbaşçylarynyň wezipelerinden çekilmeklerine çagyryş etdiler.


text:
Kegeliň maşklary – çanaklyk düýbüniň myşsalarynyň çeýeligini ýokarlandyrmaga kömek berýän maşklardyr. Kaliforniýaly aýal lukmany Arnold Kegel (suratdaky) öz işläp düzen maşklar toplumy barada ilkinji gezek 1948-nji ýylda söz açýar. Gündelik durmuşda çanaklyk düýbüniň myşsalary herekete getirilip türgenleşdirilmeýär we wagtyň geçmegi bilen olar öz çeýeligini ýitirip, gowşak ýagdaýa eýe bolýar. Ilkibaşda olar peşewi saklap bilmezlik, ýatgynyň aşak düşmegi ýaly kynçylyklardan kösenýän aýallar üçin niýetlenen bolsa-da, ol maşklar jynsy gowşaklygyň öňüni almagy isleýän erkek adamlar üçin hem peýdaly boldy.
AÝALLAR ÜÇIN KEGELIŇ MAŞKLARYNYŇ PEÝDALYLYGY
Aýallar üçin Kegeliň maşklary
► meýilleşdirilýän göwrelilige netijeli taýynlanmak we agyrsyz dogrumy berjaý etmek;
► dogrum wagty çaganyň çykmagyna bökdençlik döredýän myşsalary gowşatmagy öwretmek;
► peşewi we täreti saklap bilmezlik ýagdaýynyň öňüni almak we bejermek;
► dogrumdan soňky döwürde güýçli süýnmäni başdan geçiren jynshanany dikeltmek;
► çanaklyk agzalarynyň aşak süýşmeginiň öňüni almak we bejermek;
► çanaklyk agzalarynyň alawlama keselleriniň öňüni almak we seksual saglygy saklamak üçin peýdalydyr.
Bu maşklary geçirmäge başlamazdan öň, çanaklyk agzalarynyň myşsalarynyň nirede ýerleşýändigini özüň üçin aýdyňlaşdyrmak gerekdir.
Birinji usul
Hajathana peşew etmek üçin baranyňyzda, aýaklaryňyzy açyň we peşew çüwdürimini aýagyňyzy hereketlendirmezden saklajak boluň. Peşewi saklamaga kömek eden myşsalar çanaklyk düýbüniň myşsalary bolup durýandyr.
Ikinji usul
Eger birinji usulyň kömegi bilen siz gözlenýän myşsalary tapyp bilmedik bolsaňyz, onda şeýle gözlegi geçiriň: barmagyňyzy jynshana salyň we ony gysmaga synanşyň. Bize gerekli myşsalar biziň barmagymyzy gysmalydyr. Bu işe ýanbaşyň, garnyň we arkanyň myşsalary gatnaşmaly däldir.
Gerekli myşsalary kesgitlemegi öwrenen bolsaňyz, maşklary ýerine ýetirmäge girişiň.
Maşk №1
1-nji ädim – 10 sek. dowamynda myşsalary gysyp göýberiň. 10sek. dowamynda dynç alyň. Bu maşky 3 tapgyr ýerine ýetiriň.
2-nji ädim – myşsalary 5 sek. dowamynda gysyp göýberiň, soň 5 sek. dynç alyň. Myşsalaryň şeýle gysyp-goýberilmegini 9 gezek geçiriň.
3-nji ädim – myşsalary ýygryp 30 sek. dowamynda saklaň, soň 30 sek. gowşadyň.2 gezek şeýle tertipde gaýtalaň. Ýene bir gezek 1-nji ädimi gaýtalap geçiň.
Maşk №2
1-nji ädim – myşsalary gysyp 5 sek. saklaň, soňundan gowşadyň. 10 gezek gaýtalaň.
2-nji ädim – myşsalary çalt-çaltdan 10 gezek gysyň, şeýdip 3 gezek gaýtalaň. Myşsalary gysyň we mümkin boldugyça şeýle ýagdaýda uzak saklaň (120 sek. az däl). 2 min. dynç alyň we maşky gaýtalaň.
Maşk №3
1-nji ädim – myşsalary 30 gezek gysyp gowşadyň. Ondan soň 2-nji ädime geçiň. Kem-kemden 1-nji ädimde ýerine ýetirilýän myşsalaryň gysyp-gowşadylmasy 100 gezege çenli ýetirilmelidir.
2-nji ädim – mümkin boldugyça myşsalary gaty gysyp 20 sek. dowamynda saklaň. Soň 30 sek. dynç alyň. 5 gezek gaýtalaň.
Maşk №4
Myşsalary 2 min. dowamynda gysyp göýberiň we bu wagty 20 min. çenli köpeldiň. Bu maşky bir günde azyndan 3 gezek ýerine ýetiriň.
ERKEK ADAMLAR ÜÇIN KEGELIŇ MAŞKLARYNYŇ PEÝDALYLYGY
Erkek adamlar üçin Kegeliň maşklary
► Peşewi ýa-da täreti saklap bilmezlik ýagdaýyndan kösenýän bolsaňyz;
► Peşew edeniňizden soň hem biraz wagt peşew bölünip çykýan bolsa;
► Ereksiýa (ujydyň gönelmegi) bilen bagly kynçylyk çekýän bolsaňyz peýdaly netijeleri berip biler.
2005-nji ýylda BJU International žurnalynda 20 ýaşdan uly 55 sany erkek adamynyň gatnaşmagynda geçirilen barlaglaryň netijesi çap edildi. Erkek adamlaryň hemmesi dürli derejeli ereksiýanyň bozulmalaryndan ejir çekýän ekeni. Kegeliň maşklaryny 6 aýyň dowamynda kadaly ýerine ýetirip we ýaşaýyş düzgünlerini üýtgedip (iýmitlerini gowlandyryp we fiziki işjeňlige üns berip), erkek adamlaryň 75%-den gowragy özlerinde ereksiýa ýagdaýynyň gowlaşandygyna syn edipdirler.
Türgenleşdirmeli myşsalar kesgitlenilenden soň bu maşklary ýerine ýetirme aňsatdyr.
Gerekli myşsalary (esasy myşsanyň adyndan bu myşsalar toparyny gasyk-guýruk myşsalary diýip atlandyrýarlar) tapmaga kömek edýän usul:
► Bir ýa-da iki barmagyňyzy olara basman ýumurtgajyklaryň yzynda goýuň;
► Peşew edýän wagtyňyz, peşew akymyny içki myşsany gysma arkaly saklamaga synanşyň. Şu myşsa gözlenýän gasyk-guýruk myşsasydyr. Eger siz aýna seretseňiz, bu myşsany gysanyňyzda ujydyň we ýumurtgajyklaryň biraz gapdala gyşarýandygyny görersiňiz.
Erkek adam peşew edende bu myşsany türgenleşdirmegiň ýeňil usulyny ulanyp biler. Bu şeýle geçirilýär:
► Peşew etmäniň ortasynda peşewiň akymyny saklajak ýa-da ýuwaşatjak boluň. Iterýän hereketleriň deregine özüňe çekýän hereketleri ýerine ýetiriň. Şeýle edilende, peşew çykaryş kanaly "çekilýän" ýaly duýgy döreýär.
► Ýanbaşyň, garnyň ýa-da aýaklaryň myşsalaryny gysmaň, demiňizi saklamaň. Eger siz peşew akymyny saklap ýa-da azaldyp bilseňiz, diýmek türgenleşme netijeli geçýändir.
► Ilkibaşda siz peşew akymyny saklap bilmezligiňiz hem mümkin. Diýmek, gasyk-guýruk myşsasy ýeterlik çeýe we güýçli däldir. Türgenleşmeleriňizi dowam edip, gerekli netijeleri alyp bolar.
Erkek adamlarda Kegeliň maşklarynyň geçirilşi:
► Bäşe çenli sanap, gasyk-guýruk myşsasyny gysyň.
► Barmaklaryňyz myşsany saklamaly däldir, ony siz bedeniňizde duýmalysyňyz.
► Bäşe çenli sanap, myşsany gowşadyň. 10 gezek gaýtalaň.
► Maşklary her gün, günde üç gezek ýerine ýetiriň.
► Türgenleşmä başlanyňyzda, megerem size maşklary ýatan ýeriňizde ýerine ýetirme ýeňil bolar. Şeýle-de, käbir erkek adamlara myşsany 2-3 sek. ýygyrma aňsat düşýär.
► Türgenleşme wagtynyň dowamlylygyny kem-kemden uzaldyň. Birnäçe hepdeden siz myşsany 10 sek. dowamynda gysmagy başarmalysyňyz. Iň gowy netije-30 sek.
► Türgenleşmä öwrenişeniňizden soň, Kegeliň maşklaryny oturan (telewizor görüp otyrkaňyz, maşynda oturanyňyzda), duran (duralgada garaşanyňyzda), ýöräp barýan ýagdaýyňyzda hem ýerine ýetirmäge synanşyň.
► Çanaklyk düýbiniň myşsalaryny garyn boşlugyna basyş edip biljek islendik ýagdaý wagty (asgyrma, üsgürme, gülme ýa-da agyr atletika bilen meşgullanma) ýygyryň.
► Ujyt "böker" ýaly, ereksiýa (ujydyň gönelmegi) wagty myşsalary birden ýygyryň.
► Jynsy gatnaşyklar geçirilýän wagty bu myşsany ýygyrma bilen, siz diňe ereksiýanyň wagtyny uzaltman, dölüň wagtyndan öň zyňylmagynyň hem öňüni alyp bilersiňiz.
Aýallar hem, erkek adamlar hem bu maşklaryň netijeliligini gazanmak üçin iki düzgüni ýatda saklamalydyrlar:
► Türgenleşdirilýän myşsalar anyk kesgitlenmelidir we ol maşklar ýerine ýetirlende aýagyň, ýanbaşyň, garnyň myşsalary gysylmaly däldir.
► Eger siz peýdaly netijeleri gazanmak isleýän bolsaňyz, maşklary kadaly ýerine ýetirmegi ýatdan çykarmaň. Näçe ýygy geçirilse, şonça hem gowudyr.
Teswirlemeler
Barmaklar hem bu myşsanyň gysylmalaryny duýmaga kömek edýär. Bu myşsany tapmaga kömek edýän başga usullar hem aýdylyp geçilen. Wagt araçägini tutmak (10 sek, 20 sek.) diňe maşklary ýerine ýetirmek üçin zerurdyr.
Yokarda yazanynyza dusunmedim erkeklerde gasyk guyruk myssany barmaklar bilen10 sek basyp ayyryp gysmaly yada oz icki organlan bilen gysmaly yagny barmaklar dine basda gasyk guyruk myssany tapmak ucin gereklimi.
Ogabynyz ucin uly minnetdar
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
“Prezidentlik möhletimde konstitusiýa taýdan bolşy ýaly durmuşa geçirilmegi hem mümkin bolmaýan şeýle kanun barada gürrüň gozgalmaz”.
Fransiýanyň prezidenti Fransua Hollande ýurtda burkininiň gadagan edilmegi meselesinde özüniň pikrini açyk-aýdyň we çürt kesik ýagdaýda beýan edipdir.
Prezident bu sözi Fransiýada demokratiýa we howpsuzlyk meseleleri barasynda eden bir sagatlyk ýörite çykyşynda aýdypdyr.
Häzirki döwürde Fransiýada syýasy ýolbaşçylar ýurduň metbugatynda edýän çykyşlarynda, musulman zenanlarynyň ýüzi bilen el we aýak uçlaryndan galan ýerini ýapýan “burkini” diýip atlandyrylýan plýaž geýiminiň gadagan edilmegini isleýärler. Bu gadaganlyga garşy çykýanlar bolsa, muny jynsparazlyk we yslama garşy hereket hasaplaýarlar.
Prezident Hollande öz çykyşynda, Fransiýadaky soňky terrorçylykly hüjümleriň ýurtda dartgynlylyk bilen gokry ýaýradandygyna üns çekipdir. Ol edil beýleki dinlerde bolşy ýaly, yslam dinini hem adaty ýagdaýda kabul edip, oňa sarpa goýulmagynyň zerurdygyny belläpdir.
Onuň çykyşyny diňleýänler hem bu sözlere güýçli el çarpyp, uly goldaw beripdirler.
“Konstitusiýa islän durkuňa girizilýän jisim däl ahbetin”
“Fransiýanyň konstitusiýasy her raýatyň islenine görä öz durkuny üýtgetýän bir jisim däl ahbetin. Biz islleýşimiz we öwrenşenimiz ýaly ýaşamakdan ýüz öwürmezden, öz howpsuzlugymyzy üpjün etmelidiris. Men fundamentalistleriň biziň respublikamyzyň binýady bolan kadalary üýtgetmäge synanyşmagyna rugsat bermerin. Olaryň musulmanlary öz bähbitlerine pida etmegine hem pursat döretmeris”.
Prezident Hollande şeýlelikde geljek aýlarda we galyberse-de ýakyn geljekde Fransiýanyň öz durkuny hem tutanýerli güýjüni gorajakdygy barasynda söz beripdir. Köpsanly synçy bolsa, onuň bu aýdan sözlerine “soňky wagtlarda şan-şöhrady gaty pese gaçan bir lideriň gaýtadan saýlanmaga islegi” görnüşinde baha beripdir.
Fransiýanyň jemgyýetini tapawutly toparlara bölen jedelleşikli syýasy-jemgyýetçilik dawalar, şol sanda terrorçylykly hüjümler we burkiniň gadaganlygy meselesi Hollandeniň prezidentlik wezipesini başarjaňly ýagdaýda alyp barmagyna päsgelçilik döredipdir.
Ýurtda onlarça şäher häkimligi plýažlarda burkiniň geýilmegini gadagan edipdir. Hatda Fransiýanyň Ýokary kazyýetiniň bu gadaganlygyň raýat azatlyklaryna laýyk gelmeýändigi barada karar kabul etmegine garamazdan, henize çenli birnäçe ýerde şeýle gadagançylyk öz güýjüni gorap saklamagy dowam edipdir. Gadagançylyga eýermeýän zenanlara jerime salynýar.
Olara garşy görülýän çäreler bolsa, köpçüligiň öňünde burkinili çykarmaga mejbur edilmegine çenli baryp ýetýär.
Burkini ýurtda gaty giň gerimli syýasy-jemgyýetçilik jedeller döretmek bilen bilelikde, halkyň arasynda agzalalyga hem sebäp bolupdyr. Gadagançylyga bildirilýän seslenmeler bolsa Fransiýanyň çäginden hem çykypdyr.
“Burkini – zenanyň mata oranyp tussag edilmegidir”
Syýasatçylaryň arasynda hem burkini baradaky garaýyşlar diýseň tapawutlanýar.
Prezident burkini baradaky garaýşyny aç-açan hem çürt kesik ýagdaýda beýan edenem bolsa, primýer ministr Manuel Walls ondan tapawutly pikir edýär. Ol geçen aý eden çykyşynda, şeýle eginbaşyň Fransiýa respublikasynyň gymmatlyklaryna gabat gelmeýändigini nygtapdyr.
Owalky prezident Nikolas Sarkozy hem burkini meselesine gaty tankydy çemeleşýär.
“Burkini – zenanyň mata oranyp tussag edilmegidir” diýen owalky prezident onuň ýurtda gadagan edilmegi barasynda çagyryş edipdir. Walls bolsun ýa-da Sarkozy, olar hijabyň uniwersitetlerde hem gadagan edilmeginiň tarapdary bolup durýarlar.
Hollande geljek ýyl geçiriljek prezidentlik saýlawyna gatnaşmagy ýüregine düwse, onuň esasy bäsdeşi owalky prezident Sarkozy bolar. Şonuň üçinem ol, eýýäm häzirden öz bäsdeşlerinden nähili tapawutlanýandygyny görkezmäge mejburdyr.
Prezident Hollande öz çykyşynda, fransuz jemgyýetiniň ünsüni agzybirlik we raýdaşlyk gymmatlyklaryna çekip: “Öz prinsipleriňden daşlaşmagyň dünýäni hoşal edip, has howpsuz ýagdaýa getirmeýändigini taryh subut edendir. Demokratiýa, munuň özi biziň üçin söweş etmek wagşylygyndan has güýçli çykar”.


text:
Owganystanda NATO-nyň bazalarynyň birinde Gurhanyň ýakylmagy bilen bagly geçirilen protestlerde azyndan bäş adam öldi.
Polisiýa Kabulda we Jalalabatda adamlaryň bir toparyny dargatmak üçin olara garşy ýaraglardan ot açdy.
Azatlyk Radiosynyň Jalalabatdaky habarçysynyň berýän maglumatyna görä, polisiýa gazaba münen protestçileri saklamak üçin ýaraglardan ot açypdyr.
NATO-nyň Halkara güýçleriniň metbugat wekili brigadir-general Karsten Jeýkobson Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi:
—Bu görnetin ýalňyş boldy. Bu dini esbaplara, hususan-da Gurhana gödek çemeleşmegiň nämedegine düşünmezlikden döreýär. Bu juda görnetin zat.
Bu aralykda ABŞ-nyň Kabuldaky ilçihanasy öz işgärlerini howpsuzlyk üçin binanyň içinde saklaýar.
Owgan häkimiýetleri Kabulda ýagdaýlary durnuklaşdyrmak üçin ýüzlerçe polisiýa işgärini köçelere çykardylar.


text:
Anna güni Yragyň resmileri ýurduň Kirkuk şäherindäki wagtlaýyn türmeden howply tussaglaryň 19-synyň gaçyp çykandygyny habar berdiler.
Maglumata görä, bu tussaglar anna güni daňdanlar türmäniň ýokarsyndaky wentilýasion penjireden gaçyp çykypdyrlar.
Yragyň resmileri bu gaçgaklaryň arasynda Al-Kaýda terror toparynyň birnäçe agzasynyň we ölüm jezasyna höküm edilen iki sany jenaýatçynyň-da bardygyny aýdýarlar.
Olaryň gaçyp çykan wagtlaýyn tussaghanasynyň Kirkuk şäherindäki berk goragly polisiýa edarasynyň howlusynda ýerleşýändigi aýdylýar.


text:
Nýu-Deli 1-nji ýanwardan başlap, howanyň arassalanmagy üçin, iki hepdeläp köçelerdäki maşynlary azaltmagy planlaşdyrýar.
Hindistanyň paýtagty howanyň hapalygy boýunça dünýäde ýokary orunda durýar we 1-nji ýanwardan 15-nji ýanwar aralygynda hususy awtoulaglaryň diňe günaşadan ýola çykmagyna rugsat berilýän programmany synag edýär.
Synagyň birinji gününde köp maşyn synagyň talaplaryna boýun boldy. Köçe hereketi, adatça dykynly bolýan wagtlarynda hem, asuda boldy.
Emma täze ýyl baýramçylygy sebäpli mekdepler, köp edara ýapyk bolansoň, täze düzgünleriň köçe hereketini nä derejede azaldandygyny anyklamak kyn boldy.
Şol bir wagtda, ABŞ-nyň bu ýurtdaky ilçihanasy hatda şeýle çäklendirmeler wagtynda hem howanyň hapalygynyň çagalar, garrylar we ýarawsyzlar üçin töwekgellik döredýän derejede ýokary bolandygyny habar berdi.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin, rus mediasynyň maglumatlaryna görä, hereket adamsy. Ol gezelençde bolmagy gowy görýär. Bir gün ol ýabany haýwanlary halas etmek bilen meşgul bolsa, ýene bir gün söweş uçarynda asmana göterilýär, başga bir gün bolsa çuň deňziň düýbine çümýär.
Indi Putin öz güýmenjeleriniň hataryna arheologiýany hem goşana meňzeýär.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin, «Izwestiýa» gazetiniň we beýleki rus neşirleriniň ýazmagyna görä, indiki hepde anneksiýa edilen Krym ýarymadasyna guralýan arheologiki ekspedisiýa gatnaşmakçy bolýar.
Putiniň sözçüsi Dmitriý Peskow 31-nji iýulda “RIA-Novosti» habar gullugyna entek bu habary tassyklap bilmejegini aýtdy. Emma muňa garamazdan, Peskow hakykatda bu habaryň baş çeşmesi bolupdy, ýagny ol 29-njy iýulda žurnalistlere prezidentiň bu niýetini syzdyran resmidi.
«Izwestiýa» gazetiniň ýazmagyna görä, Putin Kryma Orsýetiň Geografiýa jemgyýetiniň egidasy astynda syýahat eder.
Rus gazeti bu ekspedisiýanyň detallarynyň gizlinlikde saklaýandygyny, emma onuň taryhy Ýüpek ýolunyň boýlaryndaky arheologiki ýerlere, Gara deňizdäki gadymy gämi heläkçiliginiň bolan ýerlerine gönügjegini ýazýar.
Putin, elbetde, munuň ýaly syýahata ilkinji gezek gatnaşmaýar.
2014-nji ýylda ol orsýetli we hytaýly ekologlaryň bilelikdäki toparyna goşulyp, Amur derýasynyň golaýynda gaplaň çaglaryny halas etmäge gatnaşdy.
2013-nji bolsa ol Orsýetiň Geografiýa jemgyýetine goşulyp, 19-njy asyrda Fin aýlagyna syýahat eden rus gämisiniň çöken ýerine baryp gördi.
2012-nji ýylda bolsa Putin, motorly deltapalan uçaryna atlanyp, ýitip ýok bolmak howpy abanan durnalaryň Sibirden Eýrana, Hindistana tarap ýollaryny tapmagyna kömek berdi.
Şeýle-de Wladimir Putin, 2011-nji ýylda, premýer-ministr wagty, Gara deňziň düýbüne çümende, iki sany gadymy grek küýzesiniň «üstünden bardy». Soň Peskow bu wakanyň sahnalaşdyrylandygyny, ýagny öňünden taýýarlanandygyny boýun aldy.
"Olar birnäçe hepde ozal geçirilen ekspedisiýa mahalynda tapyldy» diýip, Peskow aýtdy. «Elbetde, olar soň şol ýerde galdyryldy ýa-da goýuldy. Bu doly kadaly zat, ýagny edilýän bir iş.»
Putin 2010-njy ýylda Arktikada Franz Jozefiň ýerine sapar edip, derman berlen, ýagny çalajan ýagdaýdaky polýar aýysyna nogta geýdirdi. «Kommersant» neşiri soň alymlaryň ol aýyny on günläp ýesirlikde saklap, premýer-ministriň saparyna taýýarlandyklaryny habar berdi.
2009-njy ýylda bolsa Putin suw astyna çümülýän «Mir» çümüş transportynda Baýkal kölüniň düýbine syýahat etdi.
Eger Putin Ýüpek ýoly ekspedisiýasyny gatnaşsa, bu onuň Orsýet Ukrainanyň Gara deňiz ýarymadasyny 2014-nji ýylyň martynda anneksiýa edeli bäri Kryma edýän üçünji sapary bolar.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Anna güni Orsýetiň Hokkeý Federasiýasy Belarusda 2014-nji ýylda hokkeý boýunça dünýä ýaryşynyň geçirilmegini goldaýandygyny mälim etdi.
Orsýetiň Hokkeý Federasiýasy Belarusdaky bu ýaryşy ýatyrmak barada Ýewropa Parlamentiniň penşenbe güni kabul eden rezolýusiýasyny tankytlady.
Penşenbe güni Ýewropa Parlamenti Halkara Hokkeý Federasiýasyny Belarusda 2014-nji ýylda geçirilmegi planlaşdyrylýan dünýä ýaryşyny ýatyrmaklyga çagyrýan rezolýusiýa kabul etdi.
Ýewropa Parlamenti prezident Aleksandr Lukaşenkonyň režiminiň mundan beýlägem türmelerdäki syýasy tussaglary azatlyga goýbermekden ýüz öwürmegini dowam etdiren halatynda, bu ýurtda geçirilmegi planlaşdyrylýan hokkeý boýunça dünýä ýaryşyny ýatyrmak arkaly, Lukaşenkonyň režimine “temmi” bermeklige çagyryş etdi.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat boýunça başlygy Katerine Aşton Russiýa ýüzlenip, Ukraina gowy goňşuçylyk däplerine laýyklykda çemeleşmäge we bu ýurduň öz saýlan ugry boýunça öňe hereket etmägi üçin ony öz gününe goýmaga çagyrdy.
Sişenbe güni Kiýewde geçirilen metbugat ýygnagynda eden çykyşynda Aşton Ukrainanyň täze liderlerine “berk goldawyny” äşgär etdi.
Aşton şenbe güni prezident Wiktor Ýanukowiç parlament tarapyndan wezipeden çetleşdirilenden soň, Ukraina sapar eden ilkinji daşary ýurt lideri boldy. Ýanukowiçiň häkimiýetden aýrylmagynyň öňüsyrasy ýurtda üç aý töweregi hökümete garşy protestler boldy.
Maliýe goldawy
Aşton Ukrainanyň täze resmilerinden “mazmunly” bir hökümeti düzmegi sorady. Ol Günbataryň ýurduň çöken ykdysadyýetine maliýe goldawyny bermegi üçin, täze hökümetiň reforma programmalarynyň üstünde işlemeginiň zerurdygyny nygtady.
Aşton Ýewropa Bileleşiginiň Ukraina üçin gysga we uzak möhletleýin karzlary bermek mümkinçiliklerine garaýandygyny hem sözüniň üstüne goşdy. Emma ýewropa resmisi mundan başga jikme-jik maglumat bermedi. Ol ÝB-niň Halkara walýuta fondy (IMF) bilen işleşjekdigini, emma bu guramanyň karz pul bermek babatynda özbaşdak netijä geljekdigini aýtdy.
Kreml
Sişenbe güni Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Moskwada eden çykyşynda Ukrainanyň Russiýa bilen Günbataryň arasynda birden-birini saýlamaga mejbur edilmeli däldigini aýtdy.
Ol: “Ukrainany ‘sen ýa-ha biz bilen bolarsyň ýa-da bize garşy’ diýen düşünje bilen [tarap] saýlamaga mejbur etmek, howply we ters netijeleri döreder. Biz Ukrainanyň sözüň doly manysynda umumy ýewropa maşgalasynyň bir bölegi bolup galmagyna gyzyklanma bildirýäris” diýdi.
Lawrow Ukrainada irki prezidentlik saýlawlaryny geçirmek kararyny hem tankytlady. Rus resmisi munuň 21-nji fewralda ÝB-niň howandarlygynda baglaşylan krizisi çözmek ylalaşygyna ters gelýändigini belläp, bu ugurda ilki konstitusion reformalaryň durmuşa geçirilmelidigini nygtady.
Bu aralykda ukrain parlamenti täze hökümeti düzmek işini yza süýşürdi.
Parlamentiň başlygy we prezidentiň wezipesini ýerine ýetiriji Oleksandr Turçynow, konsultasiýalar üçin has köpräk wagt bermek üçin, sişenbe güni bolmaly ses berşiligiň penşenbe gününe süýşürilendigini mälim etdi.


text:
Habarlaryny rus dilinde neşir edýän käbir orsparaz köpçülikleýin habar serişdeleri Krymyň paýtagty Simferopolda ýerleşýän “ATR” atly garaşsyz telewizion kanalyň eýesi Lenur Yslamowy garalamak üçin gazaply hüjüme girişdiler.
Mysal üçin “Ridus.ru” websahypasy Yslamowy “Krymda syýasy, sosial hem-de etniki durnuksyzlygy” öjükdirmekde hem-de ony “Gyzyl goşuna” dil ýetirmekde aýyplaýar. Nämemiş, Yslamow krym tatarlarynyň 1944-nji ýylda sürgün edilişleri barada surata düşürilen we 2013-nji ýylda abraýly sylaglara mynasyp bolan belli kinofilminiň döredilmegi üçin maddy goldaw berenmişin.
Gürrüňi edilýän makalada “ATR” kanaly Orsýetiň garaşsyz telewizion kanaly bolan "Dožd" TW kanalyna deňelýär. Efire giden gepleşikleriniň birinde, Ikinji jahan urşy döwründe Leningradyň gabawda saklanyşy barada jedelli pikir soralyşyk geçireni üçin "Dožd" TW kanaly hem şu ýylyň başynda özüniň kabelli ýaýlymlaryndan mahrum edildi.
“Al-Kaýdanyň wekili”
“Ridus.ru” websahypasy 19-njy martda çap eden makalasynda: “Eger-de rusofobiýany ýaýbaňlaşdyrýan dawaly "Dožd" TW kanalyna deňelmeli, ýer ýüzünde başga bir kanal bar bolsa, onda bu gürrüňsiz Simferopolyň ATR-dir” diýilýär. Rus dilinde neşir edilýän beýleki metbugat serişdelerinde Yslamow “dönük”, “ekstermist” “Al-Kaýdanyň wekili” diýlip atlandyrylýar.
Krym taralaryndan Moskwada ýaşaýan žurnalist we blogger Aýdar Muždabaýew bu “sahnalaşdyrylýan oýna” tatarlaryň, umuman, musulmanlaryň ozaldan beletdigini aýdýar.
“Yslam bilen ilteşigi bolan adamlar üçin nähili “sahna” gurnalýandygyny hemmämiz öňem telim gezek başymyzdan geçirdik. Tatarystanda käwagt adamlar “ekstremist” diýlip yglan edilýärdi. Ors häkimiýetleri Krymda doly gözegçiligi ele alansoňlar, tatarlar ýene-de “ekstremist” diýlip tagmalanarlar”.
Muždabaýew “ATR-niň” üstünlikleri we onuň hiç kime garaşly bolmandygy üçin kanalyň eýesi Yslamowa ilki bilen hüjüm edilendigini aýdýar: “Lenur Yslamow aýratynam soňky yyllarda tatar diliniň we medeniýetiniň ösdürilmegi üçin köp iş bitirdi. Ol ATR kanalyny açdy we muny Krymda ýaşaýan orslar bilen bir hatarda tutuş Krym halkynyň iň köp tomaşa edýän meşhur kanallarynyň hataryna goşdy”.
Synçylaryň we aktiwistleriň aýtmaklaryna görä, Yslamowa garşy edilýän metbugat hüjümi has giň gerimli tendensiýanyň bir bölegidir.
80-nji ýyllarda tatarlaryň öz ýarymadalaryna dolanyp gelmekleri bilen krym tatarlarynyň we etniki orslaryň arasynda oňşuksyzlyklar ýüze çykyp başlady. Krym tatarlary ýarymadanyň Orsýete birikdirilmegi üçin geçirilen jedelli referenduma kes-kelläm garşy çykdylar.
Täze düzülen orsparaz krym hökümeti kanunçykaryjy we ýerine ýetiriji organlarda orunlaryň 20 göterimini azlykdaky krym tatarlaryna wada berýär. Şeýle-de täze düzülen hökümet tatarlara ýarymadada tatar diliniň resmi dil hökmünde kabul ediljekdigini, täze repatriasiýa, ýagny öz watanyňa dolanmak programmasynyň durmuşa geçiriljekdigini wada berýär. Ýöne, muňa garamazdan, tatarlar bu wadalara şübheli garaýarlar.
Täze hökümet
Täze düzülen krym hökümetiniň düzüminde Krymda ýaşaýan tatarlardan agza ýok. Premýer-ministriň orunbasary Rüstem Demirgaliýew Orsýetiň Tatarystan respublikasyndan bolup, ol Gazan tatarlaryndan. Onuň kakasy Wolga tatarlarynyň bileleşigi bolan moskwaçyl “Idel” bileleşiginiň başlygydyr.
Krym tatarlarynyň syýasy geňeşi bolan “Tatar gurultaýy” 29-njy martda Krymda tatarlaryň orny we rus raýatlygyna ýüz tutmak boýunça käbir meselerleri geňeşmek üçin ýygnak geçirer.
Rus dilinde habar çap edýän media toparlary ATR telekanalyna gönükdirýän aýyplamalarynda kanalyň ”Hizbut-Tahrir” jemagatynyň wekilleri bilen gürrüňdeşlik geçirip, efire berýändigi hem agzalýar. Gürrüňi edilýän jemagatyň Krymda 10 müň sany agzasy bar we bu topar Ukrainada kanuny esasda hasaba alnan topar. Ýöne Orsýet ”Hizbut-Tahrire” ekstremistler hökmünde garaýar.
19-njy martda Demirgaliýew bilen geçirilen gürrüňdeşlikde ol "Hizbut-Tahririň" ýapyljakdygyny tassyklady. Ol: “Rus kanunçylygynyň esasynda biz gürrüňi edilýän guramanyň hereketlerini çäklendirmeli bolarys. Munuň nähili amala aşyryljakdygy, ýagny topar tutuşlygyna gadagan edilermi ýa-da onuň öz-özüni resmileşdirmegi talap edilermi, bu meselerler boýunça ýakyn wagtda belli bir karara gelner” diýdi.


text:
Öwredilýän zady bolşy ýaly öwrenip bilmeýän adamlara türkmenler “çöňňe” diýýär. Mysal üçin, bütin on ýylyň dowamynda mekdep programmasynda türkmen diliniň ýazuw kadalary öwredilýär, ýöne çöňňeler barybir, okan okuwlaryny özleşdirip bilmän, soňra ömürleriniň bütin dowamynda sözleri ýalňyş ýazyp ýörýärler.
Ýöne şol çöňňeler durmuşda ýol almaly bolanda welin, gaty ökde bolýarlar. Olar ähli edara-kärhanalarda işe ýerleşýärler hem-de özleriniň çöňňelikleri bilen işe päsgel berip durýarlar.
Sowet döwründe pasportlardaky ýazgylara gaty jogapkärli çemeleşýärdiler. Pasport ýazylanda ýekeje ýalňyş goýberip, pasporty haraplana gaty uly çäre görülýärdi.
Häzir welin pasport alan adamlaryň her günde däl, her sagatda onlarçasy pasportdaky atlaryň, familiýalaryň, adresleriň ýalňyşdygyny aýdyp, alan pasportlaryndaky ýalňyşlygy düzetdirmek üçin yzyna tabşyrýanlary örän köp. Sebäbi pasportlardaky ýazgylary ýazýanlar türkmen diliniň grammatikasyny bilenoklar. Pasportlara ýazylýan ýazgylar ýatdan ýazylanok, öňki, köne pasportdaky ýazgylary göçüräýmeli, ýöne çöňňeler şony-da ýalňyşsyz göçürmegi başaranoklar. Şeýle-de bolsa, olar iş ýerlerinde oturýarlar hem-de iş haky alýarlar. Olaryň ýalňyşýanlygy üçin ençeme pasportlar zaýalanýar.
Çöňňelere diňe pasport bölümlerinde däl, häzirki döwürde her bir edara-kärhanada gabat gelip bolýar. Mysal üçin, elektrik togy öçen wagty sorag býurosyna jaň edip, çyralary ýakmaly edaralaryň telefonyny soraýaň welin, olar Energetika ministrliginiň telefonyny berýärler ýa-da haýsydyr bir şahsy hojalygyň telefonyny berýärler. “Aşgabatelektrik seti” diýen edaranyň barlygyna düşünýän işgäriň üstünden düşýänçäň, sorag býurosyna gaty köp saparlar jaň etmeli bolýar. Hiç zada düşünmeýän çagy şeýle salykatly edaralara işe alynýarlar.
Elbetde, çöňňeleriň arkasynda kimdir bir emeldar durmasa, olar işe alynmasa-da, alynmazdy, ýa-da emelsizlikleri ýüze çykandan soň işden kowlardy.
“Çöňňeler bilen özümem çöňňeleşip barýan. Hemmeler şol bir sözi ýalňyş ýazýar welin, aram-aram “Şu sözi meniň özüm nädogry ýazýan bolaýmaýyn” diýip, oýlananymy bilmän galýaryn” diýip, professor mugallymlaryň biri aýdýar.
“Bu zatlary indi düzedip bolmaýar, indi ähli zat düzederden geçdi. Okuwa, işe almak meselesinde zehinli adamlardan ýüz öwrüldi, tanyşlylar, puldarlar ýol aldy. Soňky döwürde çöňňeleriň aşa köpelmegi şonuň netijesi” diýip, ýokary okuw mekdepleriniň bir mugallymy aýdýar.
Çöňňeleriň grammatikany bilmeýäni ýa-da haýsydyr bir edaranyň telefonyny ýalňyş bermegi bilen ylalaşsa-da bolar. Çöňňeler adam saglygy, adam ömri bilen bagly ýerlerde has gorkuly. Aşgabadyň Nyýazow adyndaky hassahanasyna agyryly dişini sogurdanda äň süňküne çenli zaýaladýan näsaglar az gelenok. Bu zatlaryň köp diş doktorlarynyň diş sogrup bilmeýänliginiň netijesi. Olar diňe agyryly dişi sogurman, eýsem, atagzysy bilen äň süňküne çenli çekýän bolmaly.
Damardan goýberilýän dermany deri bilen myşsalaryň arasyna goýberip, näsagyň eliniň etiniň çüýremegine sebäp bolan şepagat uýalary bar. Emma olar şeýle ýaramaz ýagdaýlara sebäp bolanlaryndan soň hem işlemeklerini dowam etdirýärler.
Ýa-da köplenç halatda derňew işini alyp barýan sülçüleriň jenaýatyň üstüni dogry açyp bilmezliginiň netijesinde üsti açylmaýan jenaýat işleri haýsydyr bir beýleki jenaýata çekilýäniň üstüne atylyp, onuň günäsi has agyrlaşdyrylýar. Şeýle ýagdaýlar Türkmenistanda örän köp bolýar.
Çöňňeler çaga dogurmaga ukyby bolan ýaş enäniň maýyp bolmagyna sebäp bolýarlar. Bejerip bolaýjak näsaglary ölüme eltýärler.
Maşyn awariýalarynyň köp bolmagy hem çöňňeleriň ýol hereketiniň düzgünlerini gowy bilmeýänligindendir.
Özem, içiňi ýakaýyn diýen ýaly, çöňňeler örän kän. Olar ähli ýerde hemmelere päsgel berýärler. Şeýle hem olar, öňem nygtap geçişim ýaly, ösmäge diýseň ukyply. Iň gynandyrýan ýerem, çöňňeler ýolbaşçy orunlara gowy dyrmaşyp bilýärler. Çöňňeleriň ornaşýan pudagy dogry ösüş ýoluna düşüp bilmeýär.
Çöňňeler üýşüp, ýurdy ters tarapa äkidende — ine, iň erbedi şu.
Çoluk Möwlamow Aşgabatda ýaşaýan intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy, synçy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
"Golaýda Daşkentde ýaragly toparlara goşulmak üçin Siriýa gitmäge taýýarlanýan bir topar özbek raýaty tutuldy" diýip, ýurduň kanun goraýjy organy ”12news.uz” atly internet habar gullugyna maglumat beripdir.
Özbegistanyň hukuk goraýjy organynyň çeşmesiniň ”12news.uz” internet habar gullugyna beren maglumatynda, tutulan adamlaryň sany aýan edilmedigem bolsa, olaryň Siriýadaky "Jennetiň aşyklary" (Jannat oşiklari) atly ýaragly toparyň hataryna goşulmaga taýýarlanandygy aýdylypdyr.
Din bilen adamyň aňyny üýtgetmek we propaganda
"Jennetiň aşyklary" atly gurama şol bir wagtyň özünde başgaça "Tawhid wal-Jihat" (TWJ) diýen at bilen hem bilinýär. Halap (Aleppo) sebitinde ornaşan ol toparyň agzalarynyň aglaba köpçüligi etniki özbeklerdir. Golaýda ol topar "Al-Kaýda" terror guramasyna wepalydygy barada kasam kabul edipdir.
Özbegistanyň köpçülikleýin habar serişdeleriniň tutulanlar baradaky habarynda, ýaragly toparyň soňky wagtlarda Özbegistanda din bilen adamlaryň aňyny üýtgetmek üçin alyp barýan propagandasynyň täsirini hasam güýçlendirendigine aýratyn üns çekilipdir.
Ýaragly topar, Siriýada alyp barýan işleri hakda esasy iki sany internet sahypasy bilen bir hatarda "Facebook" we "YouTube" sosial ulgamlaryndaky sahypalarynyň üsti bilen öz propagandalaryny ýaýradýar. Olar şol sahypalarda TWJ toparynyň söweşijileriniň uruşýan pursatlaryny görkezýän wideolaryny we onuň ýany bilenem toparyň lideri Abu Salohyň çykyşlaryny görkezýärler.
Ol topar şeýle-de 19-njy oktýabrda öz propaganda materiallaryny ýaýratmak üçin goragly habarlaşmak serişdesi bolan Telegramda bir kanal açypdyr. Toparyň Twitter we "Wkontakte" ýaly sosial ulgamlardaky beýleki sahypalary bolsa owal doly petiklenipdir.
Toparyň lideri bolan Abu Saloh hem aýratynlykda özüniň şahsy "YouTube" kanalyndan propaganda materiiallaryny ýaýradýar. Ol, "YouTube" ulgamyndaky öz kanalynda özbek dilindäki dürli çykyşlary bilen bir hatarda dürli jyhat çagyryşlaryny hem goýberýär.
Toparyň ähli materiallary, şol sanda propaganda tagallalary-da durşy bilen özbek dilinde taýýarlanýar hem goýberilýär. Bu bolsa TWJ toparynyň gönümel özbeklere gönükdirlendigine güwä geçmäge esas döredýär.
"Al-Kaýda" wepalylyk kasamy
TWJ topary sentýabr aýynda ýörite wepalylyk kasamyny edip "Al-Kaýdanyň" Siriýadaky şahamçasy "Al-Nusra frontuna" goşulan daşary ýurtly birnäçe yslamçy topardan biridir. "Al-Nusra fronty" toparyna birleşmezden öňe hem TWJ topary olar bilen Halap (Aleppo) we Idlib sebitlerinde bilelikde söweşipdir.
"Al-Kaýda" wepalylyk kasamy, TWJ toparyna dini agitasiýa hem täze aragatnaşyklar nukdaýnazaryndan "jyhat dünýäsinde" täze pursatlar bilen mümkinçilikler döredipdir.
Wideolaryň birinde toparyň lideri Abu Saloh şeýle belleýär: ”TWJ, Aýman Al-Zawahiriniň baştutanlygyndaky "Al-Kaýda" toparyna gulluk eder. Zawahiri bize geljek söweşiň Damaskda boljakdygy barada söz berdi. Ondan soň biz gönümel Palestina gideris”.
Abu Saloh şol bir wagtyň özünde, "Al-Kaýda" goşulmazdan owal yslam ideology Abu Katad Al-Filistiniden maslahat sorandygyny mälim edýär we onuňam munuň "diňe bähbitli" boljakdygyna ünsi çekendigini aýdýar.
Buýruk Gyrgyzystandanmy?
”12news.uz” internet habar gullugynyň berýän maglumatynda tutulan özbek raýatlarynyň buýrugy Gyrgyzystandaky tarapdarlaryndan alandygy mälim edýär. Ýöne bu temada hiç hili jikme-jik maglumat berilmeýär.
Mart aýynda Gyrgyzystanda "Tawhid wal-Jihat" (TWJ), "Yslam döwleti", "Al-Nusra fronty" terror toparlary bilen ýene özbeklere degişli bir topar bolan "Ymam Buhari jamagat" terror toparynyň iş alyp barmagy gadagan edilipdir. Bu gadagançylygyň özem TWJ toparynyň ýurtda diýseň täsirli hereket edýändiginiň bir alamatydyr.
Gyrgyzystanyň Döwlet howpsuzlyk komiteti mart aýynda beren maglumatynda ýurduň raýatlaryndan Siriýadaky ýaragly toparlara goşulýanlarynyň ýüzden segsen böleginiň etniki özbeklerden düzülýändigini aýdýar.
”12news.uz” internet habar gullugynyň Özbegistanyň hukuk goraýjy organyndaky salgylanan çeşmesi şeýle-de tutulanlardan biriniň, araçy adamynyň, Merkezi Aziýada we Russiýada gadagan edilen "Hizb ut-Tahrir" toparynyň aktiwisti Abulaziz Rahimow bolandygyny aýan edýär.
Çeşmäniň beren maglumatyna görä, Rahimow "Hizb ut-Tahrir" we "Tawhid wal-Jihat" toparlarynyň wekilleriniň aragatnaşygyny ýola goýupdyr. Şol bir wagtyň özünde hem olar bilen bilelikde "Özbegistanda edil orta asyrdaky ýaly "halyfatyň" döredilmeginiň ugurlaryny maslahatlaşmak" üçin ýörite duşuşyklar geçiripdir.
Diňe bir Özbegistanyň däl, eýse Merkezi Aziýanyň beýleki ýurtlarynyň hökümetleri hem "Hizb ut-Tahrir" toparynyň ýaşlaryň radikallaşmagynda, olaryň Siriýa bilen Yrakda jeňçileriň hataryna goşulmagynda "Al-Kaýda" we "YD"-niň ýörite strategiýasy üçin esasy roly oýnaýandygyny eýýäm köp wagtdan bäri nygtap gelýärler.
Indi bolsa hukuk goraýjy organdaky bir çeşme hem, "Hizb ut-Tahrir" toparynyň agzalarynyň Siriýadaky TWJ topary üçin Özbegistanda täze meýletin söweşijileriň tapylmagynda yzygiderli rol oýnaýandygyny belleýär.
Düýbi Londonda ýerleşýän "Hizb ut-Tahrir" atly sünni syýasy gurama, ähli musulman ýurtlaryny yslam halyfaty görnüşinde birleşdirmegi maksat edýär we muny parahatçylykly ýol bilen amala aşyrjakdygyny jar edýär.


text:
3-nji iýunda Türkmenistanda bugdaý oragyna badalga berildi. Şoňa laýyklykda, Ahal, Balkan, Lebap we Mary welaýatlarynyň daýhanlary däne oragyna girişdiler, 14-nji iýunda bolsa olara Daşoguz welaýatynyň gallaçylary-da goşular.
Şu ýyl türkmen babadaýhanlary güýzlük bugdaý üçin bölünip berlen 860 müň gektar meýdandan 1 million 600 müň tonna, şol sanda Ahal welaýatynda 450 müň, Mary welaýatynda 380 müň, Lebap welaýatynda 350 müň, Daşoguz welaýatynda 300 müň we Balkan welaýatynda 120 müň tonna däne ýygnap alarlar. Oba hojalyk ekinleriniň esasy bölegi bugdaýyň «Sähraýy», «Ýolöten-1», «Bitarap», «Juwan», «Türkmenbaşy» we «Türkmenbaşy-1», «Batko», «Ýubileýnaýa -100», «Irişka», «Wassa» hem-de «Nota» ýaly ýokary hasylly tohumlaryndan ekildi.
Umuman, ýurdumyz boýunça 2015-nji ýylyň bugdaý oragynda «Case», «New Holland», «John Deere», «CLAAS» we beýleki däne ýygnaýjy kombaýnlaryň 1700-si hereket eder. Göçme-abatlaýyş mehaniki toparlar bugdaý oragy döwründe babadaýhanlara gije-gündizleýin hyzmat edip, olary tehnikalar üçin zerur bolan ýangyç, çalgy ýaglary, ätiýaçlyk şaýlary bilen üpjün eder. Mehanizatorlar, sürüjiler we däne oragyna gatnaşýan beýleki işgärler üçin ýurdumyzyň meýdanlarynda iň oňat durmuş şertleri döredildi, medeniýet işgärlerini çykyşlary, göçme söwda guralar.
Türkmenistanyň Awtomobil ulaglary ministrliginiň, «Türkmenobahyzmat» döwlet birleşiginiň, beýleki ministrlikleriň we pudak edaralarynyň ýük ulaglarynyň 6 müň 800-si kabul ediş bölümleriniň 155-sine, ammarlara we elewatorlara bugdaýyň daşalmagyny üpjün eder. Bugdaý oragynyň başlanmagyna barlaghanalar hem taýýar edildi. Olarda «Türkmenstandartlary» baş döwlet gullugynyň wekilleri dänäniň hilini kesgitlärler. Tabşyrylan hasyl üçin gallaçylar bilen hasaplaşygy «Türkmengallaönümleri» döwlet birleşigi «Daýhanbank» döwlet täjirçilik bankynyň ýerlerdäki bölümleriniň üsti bilen öz wagtynda amala aşyrar.
Däp boýunça geçirilýän bäsleşik öňdebaryjy gallaçy kärendeçileri, mülkdarlary, kombaýnçylary hem-de awtoulag sürüjilerini ýüze çykarar. Bu bäsleşigi Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň Syýasy geňeşi, Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşygynyň Milli merkezi, Agrar partiýasynyň, Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň hem-de Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşleri, «Daýhanbank» döwlet täjirçilik banky, «Türkmengallaönümleri» we «Türkmenobahyzmat « döwlet birleşikleri, «Galkynyş», «Nesil», «Watan» we «Bereketli toprak» gazetleriniň redaksiýalary geçirýär.
Bugdaý oragynyň başlanmagy mynasybetli welaýatlarda Oba hojalyk ministrliginiň, welaýat we etrap häkimlikleriniň, «Türkmengallaönümleri» we «Türkmenobahyzmat» döwlet birleşikleriniň, «Türkmenstandartlary» baş döwlet gullugynyň, «Türkmenhimiýa» döwlet konserniniň, Suw hojalygy ministrliginiň wekilleriniň, daýhan birleşikleriniň ýolbaşçylarynyň, agronomlaryň, mehanizatorlaryň, gallaçy kärendeçileriň, ýaşulularyň, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleriniň gatnaşmagynda önümçilik maslahatlary geçirildi.


text:
Sişenbe güni Gazagystanyň hökümeti ýurduň garaşsyzlygynyň 20 ýyllygy mynasybetli prezident Nursoltan Nazarbaýewe “Halk Gahrymany” diýen at bermek baradaky karary kabul etdi.
Ýurduň adalat ministri Raşit Tusupbekow bu baradaky teklibi hödürländen soň, hökümet agzalary dessine we açyk ses berip, muny goldadylar.
Premýer-ministr Karim Masimow “ses berişligiň” yzýany ähli degişli dokumentlere gol goýup, “bu meniň tutuş ömrümde gol çeken iň möhüm resminamam boldy” diýdi.
Gazagystan özüniň garaşsyzlygynyň ýyl dönümini 16-njy dekabrda belleýär.


text:
Ýekşenbe güni belarusly belli demokratik aktiwist Dmitriý Bandarenka türmeden boşadyldy. Mundan bir gün öň bolsa prezidentlige öňki dalaşgär Andreý Sannikow türmeden azatlyga goýberilipdi.
Andreý Sannikowyň prezidentlik kampaniýasynyň agitasiýa-propoganda işine aktiw gatnaşan Dmitriý Bandarenka 2011-nji ýylyň aprelinde iki ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi. Ol 2010-njy ýylyň dekabrynda Aleksandr Lukaşenkonyň täzeden prezident saýlanmagyna garşy Minskide geçirilen demonstrasiýadaky roly üçin azatlykdan mahrum edilipdi.
Bandarenka prawoslaw hristianlaryň Pasha baýramçylygyna gabatlanyp türmeden boşadylmagynyň özi üçin uly ähmiýete eýedigini aýtdy. Ol: “Bu ähli zadyň Hudaýyň elindedigini aňladýar we, hudaýa şükür, bu gün Belarus üçin gowy alamat bolan ýörite gün. Meniň pikirimçe, bu hristiança hereket. Bu gün uly baýram we muňa gabatlanylyp ähli syýasy tussaglar türmeden goýberilmelidir” diýdi.
“Çagyryşlar üýtgemeli däldir”
Andreý Sannikow we Dmitriý Bandarenka prezidentiň permany bilen günä geçişlige düşendiklerine ynanýarlar. Şol bir wagtyň özünde-de, öňki premýer-ministr Andreý Sannikow türmeden ir boşadylandygyna garamazdan, diňe ýekşenbe güni Minske dolandy. Ony demirýol stansiýasynda 100 töweregi tarapdary garşy aldy.
A.Sannikow Belarusyň hakimiýetleriniň häzirki äden ädimleri barada şeýle garaýşy öňe sürdi: “Meniň pikirimçe, biz bir oýnuň şaýady bolýarys. Häzir häkimiýetler meniň we Dimanyň türmeden boşadylmagyndan soňky boljak zatlara ýakyndan syn ederler. Meniň pikirimçe, olar tiz wagtda ähli syýasy tussaglary türmeden azatlyga çykararlar. Ýöne, biziň pikirimizçe, ähli syýasy tussaglar türmeden boşadylýança, Ýewropada we öz jemgyýetimizde bu babatdaky çagyryşlar üýtgemeli däldir”.
Ýewropa Bileleşigi Belarusy ähli syýasy tussaglary türmeden boşatmaga çagyryp gelýär. Şu mesele bilen baglanyşykly Ýewropa Bileleşigi Belarusyň ýokary derejeli resmilerine garşy syýahat hem ykdysady gadaganlyklary-da girizdi.
Belarusly aktiwistleriň aýtmaklaryna görä, häzir ýurtda 10 sany syýasy tussag bar. Olaryň arasynda prezidentlige öňki dalaşgär Mihail Ştatkewiç hem bar.
Häzir Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasyna ýolbaşçylyk edýän Irlandiýanyň premýer-ministriniň orunbasary Eamon Gilmori ýekşenbe güni ýaýradan beýannamasynda Sannikowyň türmeden boşadylmagyna gowy baha berdi we Belarusy galan syýasy tussaglary-da türmeden boşatmaklyga çagyrdy.


text:
Azerbaýjanyň sudy halkara jemgyýetçiliginiň aladasyna sebäp bolan tussaglykdaky iki sany internet blogçylaryny möhletlerinden öň türmeden boşatdy.
Huligançylykda aýyplanylyp 2 ýyl türme tussaglygyna hökum edilen Adnan Hajyzadäniň we 2,5 ýyl azatlykdan mahrum edilen Emin Milliniň öz türme möhletleriniň ýarsyny oturandyklaryna garamazdan, Baku şäheriniň sudy olary tussaglykdan boşatmak barada karar çykardy.
Penşenbe güni türmeden çykmagynyň yzy bilen Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda Adnan Hajyzade suduň çykaran bu kararynyň özi üçin garaşylmadyk waka bolandygyny aýtdy.
Anna güni azatlyga çykarylan Emin Milli bolsa özüniň düşen ýagdaýynyň “Azerbaýjandaky adam hukuklarynyň has gowy goralmagyna getirjekdigine we ýaşlaryň öz güýçlerine bolan ynamlaryny artdyrjakdygyna” umyt bildirdi.
Bu iki blogçy 2009-njy ýylyň iýulynda ýerli restoranlaryň birinde gümürtik ýagdaýlarda tussag edilip, olara huligançylykda aýyplama bildirildi. Azerbaýjanyň sudy Adnan Hajyzadä 2 ýyl, Emin Millä bolsa 2,5 ýyl türme tussaglygyny berdi.
Adam hukuklaryny goraýjy guramalar we oppozision toparlar bu iki blogçynyň tussag edilmegini ýurtdaky oppozision aktiwistleri gorkuzmak üçin ulanylan çäre diýip häsiýetlendirdiler.
Özüniň tussaglykdan azat edilmegine begenýändigini aýdýan Adnan Hajyzade türmeden boşadylmagyny hem heniz ýeterlik çäre diýip hasaplamaýandygyny nygtady.
«Ozaly bilen men jenaýatçy däl, türmede-de men özümi tertipli alyp bardym. Meniň pikirimçe, bu soňky waka hem meniň günäsizdigimi tassyklady. Ýöne men özümiň doly aklanmagymy isleýän, sebäbi men huligan däl» diýip, Adnan Hajyzade aýtdy .
Beýleki blogçy Emin Milli bolsa, syýasy bloglaryny ýöretmäge dowam etjekdigini we Strasburgdaky Adam hukuklary boýunça Ýewropanyň suduna Azerbaýjanyň hökümetini şikaýat etjekdigini mälim etdi.
“Meniň tussag edilmegim adalatsyz suduň netijesi. Men entegem muňa düşünip bilemok, ol düýbünden adalatsyzdy. Köp adamlar adalatsyzlyga duçar bolýarlar, emma muňa hemme kişi üns berenok. Haçan-da şular ýaly kiçijek waka ula tursa, bu jemgyýetiň kämilleşmegine goşant goşýar” diýip, Emin Milli aýtdy.
Bu iki internet blogçysynyň tussag edilmegi olaryň internet arkaly ýaýradan satiriki wideo çykyşlary üçin olara berlen jeza hökmünde kabul edilipdi. Olaryň internet arkaly ýaýradan satiriki wideo ýazgylarynda Adnan Hajyzäde eşegiň maskasynda hökümetiň metbugat konferensiýasyny geçirýän kişi bolup çykyş edýär.
Bu wideo klipiň netijesinde Adnan Hajyzade bilen Emin Milli «eşek blogçylar» diýen lakam bilen meşhur boldular. Olaryň bu çykyşy Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Alyýewiň gaharyny getiren bolmagy mümkin diýlip çaklanylýar.
Soňky ýyllar synçylar Azerbaýjanyň häkimiýetleriniň jemgyýetçilik tankytlaryna gazaply çäreler bilen jogap berýändiklerini belleýärler.
Azerbaýjanly blogçylaryň tussag edilmegi metbugat azatlygyny goraýjy guramalar we daşary ýurt hökümetleri tarapyndan ýiti tankyt bilen garşy alyndy. Şu ýylyň sentýabrynda prezident Ylham Alyýew bilen duşuşygynda Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama hem bu blogçylaryň tussaglykdan azat edilmegine çagyryş etdi.
Blogçylaryň azatlyga goýberilmegine Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasy hem hoşallyk bilen reaksiýa bildirdi we žurnalist Eýnulla Fatullaýewiň hem azatlyga goýberilmegine umyt bildirýändigini mälim etdi.


text:
Sudýalaryň kwalifikasiýasy boýunça Ukrainanyň Ýokary komissiýasy tutuş ýurduň çäginde alty kazyny wezipesinden boşatdy.
Bu kazylaryň bäş sanysy korrupsiýa aýyplamalary bilen şübhelenip, beýleki biri bolsa 2014-nji ýylyň fewral aýynda bolan protestler döwri asuda demonstrantlary bikanun tussag etmekde aýyplanyp wezipesinden çetleşdirildi.
Ukrainanyň Baş prokuratura edarasynyň 17-nji aprelde beren maglumatyna görä, bu karar 15-nji aprelde kabul edilipdir.
Çerkasi, Žytomir, Kiýew we Winnitsýa regionlarynyň we ukrain paýtagty Kiýewiň kazylary baş prokuror Wiktor Şokiniň haýyşy esasynda wezipesinden boşadyldylar.
Gürrüňi gidýän kazylara garşy henize çenli jenaýatçylykly aýyplamalar gozgalmady.


text:
Şenbe güni Günorta Koreýanyň häkimiýetleri bu ýurduň gämisine Somaliýanyň kenar ýakalarynda hüjüm eden somaliýaly deňiz garakçylaryna Günorta Koreýada sud ediljekdigini mälim etdiler.
Bu gürrüňi edilýän deňiz garakçylary şu aýyň başynda Somaliýanyň kenarlaryna golaý ýerde Günorta Koreýanyň bir ýük gämisine hüjüm edip, gäminiň kapitanyny üç ýerinden ýaralapdylar.
Bu wakada Günorta Koreýanyň harby-deňiz güýçleriniň geçiren operasiýasynda deňiz garakçylary tussag edilip, olar häzirki wagt Omanda saklanýarlar.
Günorta Koreýanyň kanuny boýunça deňiz garakçylaryna ömürlik tussaglyga çenli türme jezasy berlip bilinýär.
Edil häzirki wagt näçe deňiz garakçysynyň Omanda saklanýandygy barada anyk maglumat alynmady.


text:
Mawritaniýanyň hökümeti şenbe güni ýurduň esgerleriniň ýalňyşlyk bilen atan okundan ýurduň prezidenti Muhammad Ould Abdel Aziziň ýeňil ýaralanandygyny habar berdi.
Maglumata görä, bu wakanyň yzy bilen prezident Muhammad Ould Abdel Aziz paýtagt Nuakşot şäheriniň keselhanasyna alnyp gidilipdir.
Mawritaniýanyň kommunikasiýa ministri Hamdi Ould Mahjoubi şenbe güni prezidentiň ulag kerwenine garşy esgerleriň ýalňyşlyk bilen ok atan bolmaklary mümkin diýlip hasaplanylýandygyny aýtdy.
Ministriň aýtmagyna görä, bu wakada prezidentiň eline ok degipdir. Ýöne resmiler bu hüjümiň sebäpkärleriniň tussag edilip-edilmändikleri barada maglumat bermediler.


text:
Anna güni Aşgabatda geçirilen nobatdaky hökümet maslahatynda Türkmenistanyň prezidenti birnäçe täze permana gol çekdi.
Bu gol çekilen permanlaryň hatarynda ministrlikleriň, pudaklaýyn edaralaryň, ýerli häkimiýet organlarynyň we banklaryň ýolbaşçylarynyň birinji orunbasarlarynyň wezipelerini üýtgetmek baradaky perman hem bar.
Bu permana laýyklykda, bu ýolbaşçylaryň birinji orunbasarlary indi olaryň adaty orunbasarlary hökmünde atlandyrylar.
Mundan daşary, prezident Berdimuhamedow Aşgabat şäherinde täze memorial kompleksini gurmak baradaky permana-da gol çekdi.
Bu memorial kompleksi üç bölekden ybarat bolup, onuň birinji bölegi dürli uruşlarda wepat bolan türkmenistanlylaryň hormatyna, ikinji bölegi 1948-nji ýylyň ýer yranmasynyň pidalaryna, üçünji bölegi bolsa uruş ýyllarynda tylda zähmet çeken türkmenistanly aýal-gyzlaryň hormatyna bagyşlanar.


text:
Pakistanyň içeri işler ministri ençeme aý bäri “Talyban” tarapyndan zamun saklanan hytaýly syýahatçynyň hökümetiň geçiren çäreleriniň netijesinde boşadylandygyny aýtdy.
Çaudhry Nisar Ali Hanyň aýtmagyna görä, boşadylan adam tiz wagtda Hytaýa tabşyrylar.
Han bu adamyň şahsyýetini we ony halas ediş çäresiniň jikme-jiklerini takyklaşdyrmady.
“Talyban” tarapyndan zamun alnan tanalýan ýeke-täk hytaýly Hong Ksudong 2014-nji ýylyň maý aýynda Pakistanyň demirgazyk-günbataryndaky Dera Ismail Han şäherinde ogurlanypdy.
Onuň ogurlanmagyny Pakistanyň “Talyban” guramasyndan bölünen topar öz üstüne alypdy.


text:
Müsürli protestçiler Kairiň Tahrir skwerinde toplanyp, prezident Muhammad Morsiniň iş başynda çekilmegine we täze saýlawlaryň geçirilmegine çagyrýarlar.
Ýüzlerçe protestçi gijesini skwerde geçirdi.
Ýekşenbe güni Müsüriň demokratiki esasda saýlanan ilkinji prezidenti Morsiniň iş başyna geçenine bir ýyl doldy.
Protestçiler hereketi Morsinin işden çekilmegini goldaýan 22 million adamyň goluny ýygnandygyny aýdýar.
Oppozisiýa Morsiniň demokratiki reforma geçirmek mümkinçiligini ulanyp bilmändigini we muňa derek häkimiýeti “Musulman doganlygynyň”, yslamçy partiýanyň eline berendigini aýdýar.


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri, ÝB-niň geňeşçisi Ketrin Aşton, Eýranyň daşary işler ministri Jawad Zarif Omanda Eýranyň ýadro progarammasy barada gepleşik geçirýär.
Eýranyň baş gepleşikçisi Abbas Arakçi Muskatdaky näresmi gepleşikleriň öňüsyrasynda öz ýurdunyň ylalaşyga gelmek isleýändigini aýtdy we 24-nji noýabra bellenen soňky möhletde şertnama baglaşyljagyna ynam bildirdi.
Gepleşikleriň jemleýji tapygyry 18-nji noýabrda Wenada, Britaniýanyň, Hytaýyň, Fransiýanyň, Germaniýanyň, Orsýetiň, ABŞ-nyň wekilleriniň we eýran resmileriniň gatnaşmagynda ýegçirilmeli.


text:
Orsýetiň üç esasy oppozisiýa lideri hepdäniň sişenbe güni suda çagyryldy. Olara prezident saýlawlarynda Wladimir Putiniň ýeňiş gazanmagyna garşy geçiren protestleri bilen bagly aýyplama bildirilýär.
Alekseý Nawalny, Sergeý Udaltsow we Ilýa Ýaşin polisiýa tarapyndan Moskwada duşenbe güni rugsat almazdan geçirilen protestde saklanyp, soňra goýberildi.
Nawalny we Udaltsow administratiw düzgün bozmada aýyplanýarlar we olara 2 müň rubla golaý ($70 töweregi) jerime salnar.
Ýaşin ýörüş geçirmekligiň düzgünlerini bozanlykda aýyplanýar we oňa 15 gün azatlykdan mahrum edilmek jezasy garaşýar.
Polisiýa Moskwada 250 töweregi, Sank Peterburgda bolsa 300 töweregi adamy tussag etdi.


text:
ABŞ-nyň goranmak ministri Robert Geýts şu gün Peterburgdan Moskwa geler. Ol Liwiýadaky harby kampaniýanyň maksadyny düşündirer diýlip garaşylýar.
Mundan öň Orsýetiň hökümet başlygy Wladimir Putin Liwiýada halkara koalisiýanyň hereketleri barada durup geçip, “haçly ýöriş” diýen söz düzümini ulandy.
Ondan soň Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew çykyş edip: “Häzirki ýagdaýda “haçly ýöriş” söz düzüminiň ulanylmagy ýol bermesiz” diýdi. Onuň sözlerine görä, ol swilizasiýalaryň çaknyşygyna getirip biler.
Liwiýadaky halkara harby operasiýa boýunça Putin bilen Medwedewiň arasynda oňşuksyzlygyň bardygyny ABŞ-da bellediler.
Robert Geýts Moskwada diňe Medwedew bilen gepleşik geçirer.


text:
Türkmenistanda Ministrler Kabinetiniň 4-nji fewralda geçirilen mejlisinde ýurtda döwlete degişli bolmadyk özbaşdak işleýän öýjükli aragatnaşyk kompaniýalarynyň geljekde azyndan üçüsiniň döredilmelidigi barada görkezme berildi. Mundan öň, 2010-njy ýylyň başynda 2 milliondan gowrak müşderisi bolan Orsýetiň MTS kompaniýasynyň Türkmenistandaky işi ýatyrylypdy.
Ýurtda 30-njy martda geçirilen hökümet maslahatynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow aragatnaşyk we telekommunikasiýa ulgamyndaky işleriň ýagdaýy bilen baglanyşykly eden çykyşynda "Altyn asyr" öýjükli aragatnaşyk kärhanasynyň işiniň nädogry gurnalandygyny aýdyp, işleri döwrebap, talaba laýyk guramagy talap etdi.
Türkmenistanyň maliýe ulgamynda uzak wagtlap işlän, häzir Bolgariýada ýaşaýan ykdysatçy Annadurdy Hajyýew ýurtda sagdyn bäsleşik bolmasa, monopoliýasy bolan ýeke-täk kompaniýadan, özem – döwlet edarasynyň müşderilere hödürleýän hyzmatynyň – hili ýokary bolar öýdüp garaşyp bolmaz diýen pikirde.
"MTS-iň işini bes etmek zerurlygy ýokdy. Gaýtam bu ugurdan işleýän goşmaça üçünji, dördünji kompaniýalaryň açylmagyna ýol berip, MTS bilen bäsleşip biljek kompaniýalaryň bolmagyna şert döretmelidi. Sebäbi şeýle bäsleşik esasan ilat üçin bähbitli. Özara bäsleşik bolsa, kompaniýalar müşderileri özlerine çekmek üçin halka hödürleýän hyzmatlarynyň hilini ýokarlandyryp, bahalaryny peseltmäge çalyşýarlar" diýip, Hajyýew aýdýar.
4-nji fewralda ýurtda döwlete degişli bolmadyk özbaşdak işleýän öýjükli aragatnaşyk kompaniýalarynyň döredilmegi barada prezidentiň eden çykyşyndan soň, bir ýarym aýa golaý wagt geçse-de, bu ugurdan edilýän işleriň görünmeýändigi habar berilýär.Maýa klimaty
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Merkezi Aziýa boýunça bilermeni Brýus Panniýer Türkmenistan ýaly ýurtlara maýa ýatyrmaklygyň töwekgelçiliginiň ýokarydygyny aýdyp, MTS kompaniýasy bilen bagly ýüze çykan ýagdaýdan soň, daşary ýurt inwestorlarynyň Türkmenistana maýa ýatyrmakdan has-da çekinjekdiklerini tekrarlaýar.
"Türkmenistanda biznes bilen meşgullanasy gelýän adam gaty seresap bolmaly. Sebäbi bu ýurtda ýagdaýyň gaty çalt özgermegi mümkin. Türkmen häkimiýetleri, şol sanda prezidentiň özi-de, belli bir kompaniýanyň işinden nägile bolsa, şol firma bilen ikaralykdaky kontrakty duruzup bilýär. Köp halatda şeýle ýagdaýa düşen kompaniýalar hiç bir arbirtaž sudlary arkaly öz emlägini gaýdyp alyp bilmeýärler. Ýagny, Türkmenistanda gazanç etmek mümkinçiligi ýokary bolsa-da, ýatyran maýaňy ýitirmek howpy ondanam ýokary".
2011-nji ýyl boýunça maýa ýatyrym klimaty barada Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň ýaýradan hasabatynda
hem bu mesele barada aýdylyp, Türkmenistanda işlemek isleýän amerikan kompaniýalaryna kontrakta jedelli meseleleri Türkmenistanyň daşyndaky arbirtaž sudlarynda çözmek baradaky maddany hökmany girizmek berk maslahat berilýär.
"Associated Press" habar gullugynyň 31-nji martda çap eden maglumatynda aýdylşyna görä, geçen ýylyň dekabr aýynda Türkmenistandaky işlerini togtadan MTS kompaniýasynyň şol döwürde 2 milliondan gowrak müşderisiniň bolandygy, döwlete degişli "Altyn asyr" kompaniýasynyň bolsa 500 müňe golaý abonentiniň bolandygy aýdylýar. Bu bolsa "Altyn asyr" kompaniýasynyň müşderileriniň takmynan dört esse az bolandygyny, MTS bilen bäsleşikde "Altyn asyryň" gaty yza galandygyny görkezýär. Indi bolsa, şeýle bäsleşik ýokka, "Altyn asyr" kompaniýasyna öz işiniň, hyzmatlarynyň hilini ýokarlandyrmaga hiç hili zerurlyk ýok diýip, synçylar aýdýarlar.
Degişli kanunlar
Ykdysatçy Hajyýewiň pikiriçe, telekommunikasiýalar bilen meşgullanýan kompaniýalary ýurda çekmek üçin ilki bilen Türkmenistanyň ykdysadyýetine degişli kanunlary döwrebaplaşdyryp, şol kanunlaryň berjaý edilmegini gazanmaly.
Kanunlary kabul etmek bilen bagly kynçylyklaryň bardygyny 21-nji ýanwarda prezident hem deputatlar bilen duşuşygynda ýörite belläp, deputatlary tankytlady: "Ykdysady meselelere degişli kanunlary çykarmak işinde düýpli yza galynýar. Bu ugurda täze kanunlar ýetmezçilik edýär. Hereket edýän kanunlara bolsa häzire çenli hem zerur düzedişler girizilmeýär we olar kämilleşdirilmeýär".
Hajyýew türkmen häkimiýetleriniň halka wada berip, köp halatda sözünde durmaýandyklaryny aýdýar. Onuň pikiriçe, prezidentiň töwereginde sowatly kadrlaryň ýetmezçilik edýändigi sebäpli Berdimuhamedowyň halka beren wadalary ýerine ýetirilmeýär: "Eger ýurtda türkmen häkimiýetleri tarapyndan öňe sürlen "Döwlet adam üçindir" diýen şygar ýörgünli bolan bolsady, onda ilata ýokary hilli hyzmatlary hödürläp bilejek mobil kompaniýasyny döretmezden, 2 milliondan gowrak abonenti bolan MTS kompaniýasynyň işi togtadylmazdy. Häkimiýet başyndakylar, raýatlar barada alada edýän bolsalar, MTS bilen gepleşik geçirilip ylalaşmaga synanyşardylar".
Türkmenistanyň ilatyna mobil telefony zerur bolsa, "Altyn asyr" öýjükli aragatnaşyk kärhanasynyň hyzmatlarynyň hiline hem bahasyna garamazdan, raýatlar hut şol ýeke-täk kompaniýa ýüzlenmäge mejbur, halkda başga çykalga ýok. Göňşy ýurtlar bilen deňeşdirsek, Gazagystanda, Täjigistanda, Gyrgyzystanda ilata 10-a golaý mobil operatorlary öz hyzmatlaryny hödürleýärler. Göňşy Özbegistanyň raýatlarynda bolsa mobil aragatnaşygy üçin 5 kompaniýanyň arasyndan birini saýlamak mümkinçiligi bar.