text:
Owganystanda prezidentlik wezipesine dalaş edýän 17 sany dalaşgäriň sanawdan mejbury çetleşdirilmegi käbir nägilelikleri döretdi. Sanawdan atlary aýrylan dalaşgärler Owganystanyň “Garaşsyz saýlawlar komitetiniň” bu hereketini kanuny däl diýip häsiýetlendirdi we özleriniň saýlawlardan ýörite çetleşdirilýändiklerini aýtdylar.
Owganystanda 2014-nji ýylyň 5-nji aprelinde geçiriljek prezidentlik saýlawlaryna çenli entek wagt bar. Ýöne, muňa garamazdan, eýýämden saýlawlar barada soraglar ýüze çykyp başlady.
Howatyrlar
Günbatarly we Owganystanly synçylar 2009-njy ýylda bolan prezidentlik saýlawlaryndaky bidüzgünçiligiň ýene-de gaýtalanmagyndan alada bildirýärler. Şeýle aladalanmalara ýurduň içinde barha ýaramazlaşýan howpsuzlyk meseleleri we saýlaw petekleriniň bikanun satylmagy sebäp bolýar.
Öňümizdäki aýlarda geçiriljek prezidentlik saýlawlaryna çenli entek ep-esli wagt bar hem bolsa, häzirden käbir meseleler ýüze çykyp başlady. 22-nji oktýabr güni dalaşgärlerikden çetledilen 17 sany kandidat ýurduň "Saýlawlar komitetini" galplykda aýyplaýarlar we özleriniň sanawdan ýörite çykarylandyklaryny, şeýle hem bu çäräniň kanuny esaslara gabat gelmeýändigni aýdýarlar.
Geçiriljek bu saýlawlar ýurtda ilkinji sapar demokratik esaslara görä gurnaljak çäreleri wada berýär. 2014-nji ýylda Owganystandan halkara güýçleriň çykaryljakdygyny nazarda tutup aýdanymyzda, öňümizdäki aýlarda geçiriljek saýlawlaryň ýurduň durnuklylygy üçin näderejede ähmiýetlidigi öz-özünden düşnüklidir. Günbatarly liderler, eger saýlawlar adalatly geçrilmese, onda olar bu ýurda özleriniň mundan beýläk maddy kömekleri edip bilmejekdiklerini aýdýarlar.
Çykarylan kandidatlar
27 dalaşgäriň arasyndan 17 sanysyny sanawdan çykaryp, 10 dalaşgär bilen saýlawy dowam edýän “Garaşsyz saýlawlar komiteti” çetledilen dalaşgärleriň täze talaplary ödemeýändiklerini aýdýar.
"Garaşsyz saýlawlar komitetiniň" talap edýän şertlerine görä, prezidentlik wezipesine dalaş edýän her bir dalaşgär 40 ýaşyndan geçen bolmaly we olar Owganystanda bar bolan 34 welaýatyň 20-sinden 100 müň adamyň özlerini goldaýandygyny subut edýän gol çekilen dokumentleri komitete tabşyrmaly. Şeýle-de olar 1 million owgany, ýagny 18 müň amerikan dollaryny ätiýaç hökmünde "Garaşsyz saýlawlar komitetiniň" hasabyna geçirmeli. Galyberse-de, dalaşgärleriň daşary ýurtlarda goşa raýatlygy bolmaly däl we olar ozal jenaýat jogapkärçiligine çekilmedik bolmaly.
Ýöne sanawdan çykarylan dalaşgärleriň köpüsi özleriniň talaplary berjaý edýändigini we soralýan şertlere dogry gelýändiklerini, emma muňa garamazdan, "Saýlawlar komitetiniň"olary sanawdan çykarandygyny we geçriljek saýlawlaryň aç-açanlygyna şübhe bildirýändiklerini aýdýarlar.
Parlamentiň ozalky agzasy Dawut Sultanzoýi hem sanawdan çykarylan dalaşgärleriň biri. Ol "Garazşsyz saýlawlar komitetiniň" näme sebäpden özüni sanawdan çykarandygyny düşündirýän resmi görnüşli haty almandygyny aýdýar.
“Owganystanyň Konstitusiýasyna salgylananymyzda, olaryň bizi näme üçin sanawdan çykarandyklaryny biziň bilmäge hukugymyz bar. Ýagdaýyň şeýle däldigi bizi haýran galdyrdy. Biz meseläni çözmäge çytraşýarys.”
Nägilelik
Ozalky söwda ministri Anwar Ul Hak hem ýagdaý boýunça öz aladalanmalaryny beýan etdi. 23-nji oktýabrda Kabuldaky habarçylarymyza beren gürrüňinde ol hem özlerinden edilýän talaplara doly gabat gelýändigini, ýöne muňa garamazdan, sanawdan bäsleşikden çykarylandygyny aýdyp, "Garaşsyz saýlawlar komitetiniň" başga şertleri nazarda tutýandygyny gürrüň berdi.
“Dalaşgärleriň saýlawlardan çetledilmegine sebäp bolan şertleriň, hakykatdanam, adalatly çözgütdigini men inkär edýärin. Biz 'Garaşsyz saýlawlar komitetiniň' iş başarmaýandygyny we hereketleriniň aç-açan däldigini berk ýazgarýarys. Biziň pikirimizçe, olaryň bu hereketi öňümizdäki ýylda boljak saýlawlaryň aç-açan geçriljekdigine şübheli garamaga doly esas bolup biler”.
Saýlawlardan çetledilen dalaşgärler birleşip, öz hukuklary ugrunda göreşjekdiklerini aýdýarlar.
Şübhe
“Täze Amerika” bileleşiginiň Orta Aziýa boýunça ýokary hünärmeni we Owganystanyň Fransiýa we Kanada döwletlerindäki ozalky ilçisi, eýýäm şu wagtdan ýüze çykyp başlan meseleleriň adalatly saýlawa gelişmeýändigni aýdýar.
Ol boldy diýilýän galplygyň, şeýle hem dalaşgärleriň kanuna dogry gelmeýän usullar bilen gol ýygnamaklarynyň, galyberse-de aç-açanlygyň ýoklugynyň ýagdaýy has erbetleşdirip, ýurduň ykbalynda aýratyn ähmiýeti boljak saýlawlaryň adalatly gurnalýandygyna şübhe bilen garamaga esas döredýändgini aýdýar.
“Owgan halky 2009-njy ýylda bolan wakalaryň ýene-de gaýtalanmagyndan gorkýar. Belki-de, edil olar ýaly bolmaz, ýöne has çylşyrymly we düýpli bolar. Saýlaw prosesine täsir etmek üçin edilýän islendik synanyşyk ýiti hem uzak möhletleýin zyýanly netijeleri berer.”
23-nji oktýabr güni saýlawlary synlamaga gatnaşjak garaşsyz synçylar topary, ýagny “Owganystanyň aç-açan saýlawlar bileleşigi” ýagdaý barada alada bildirýändiklerini aýdyp, beýanat ýaýratdy. Onda şeýle diýilýär: "Owganystanyň aç-açan saýlawlar bileleşiginiň” hünärmenleriniň pikirine görä, 'Garaşsyz saýlawlar komiteti' saýlawlardan çetledilen dalaşgärleriň näme sebäpden saýlawlardan çetledilendikleri barada dalaşgärlere we halka ýazmaça düşündiriş bermeli. Şeýle edilen ýagdaýynda bu mesele boýunça ýüze çykýan soraglar we şübheler ortadan aýrylar.”
"Garaşsyz saýlawlar toparynyň" dokuz sany agzasy iýun aýynda wezipä saýlananlarynda, olaryň bu işe bolan başarnygy we ukyplary barada birnäçe soraglar ýüze çykypdy. "Saýlawlar toparynyň" agzalaryny prezident Hamit Karzaýyň hut özi saýlapdy we saýlanan agzalaryň arasynda jemgyýetçilik guramalaryndan hiç kim ýokdy.
Prezident öňümizdäki aýlarda geçiriljek saýlawlarda bitarap galjakdygyny nygtasa-da, synçylar Karzaýyň öz isleýän adamsynyň prezident bolmagyny gazanmaga ýykgyn edýändigni aýdýarlar. Häzirki prezident owgan Konstitusiýasyna görä saýlawlara gatnaşyp bilmez, sebäbi onuň üçünji ýola bu wezipä saýlanmak hukugy ýok.
Häizrki 10 dalaşgärden ybarat sanaw hem wagtyň geçmegi bilen azaldylar we "Garaşsyz saýlawlar komitetiniň" bellemegine görä, sanawyň soňky görnüşi 16-njy noýabrda halka ýetiriler. Resmi kampaniýalaryň dekabr aýynda başlamagyna garaşylýar.


c: text/html

text:
Ozalky SSSR-de režimi saklap galmak üçin edilen we GKÇP ady bilen taryha giren döwlet agdarylyşygy synanyşygyna 20 ýyl doldy.
GKÇP, ýagny Adatdan daşary ýagdaý boýunça döwlet komiteti SSSR-iň häkimiýetini prezident Mihail Gorbaçýowdan almaga synanyşypdy.
Döwlet agdarylyşygy synanyşygy Boris Ýelsiniň hem gatnaşmagynda gurnalan halk garşylygyndan soň, 21-nji awgustda basylyp ýatyrylypdy.
Şondan soň Gorbaçýow häkimiýete dolanypdy. Emma bu wakalar SSSR-iň dargamagyna itergi beren hereketler hökmünde häsiýetlendirilýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“OpenDemocracy” guramasynyň saýtynda çap bolan makalada Türkmenistanyň we Özbegistanyň pagta meýdanlaryndaky mejbury zähmete jemgyýetçiligiň ünsi çekilip, bu ýagdaýy üýtgetmek üçin Halkara zähmet guramasynyň (ILO) agzalaryna ýörite çagyryş edilýär.
Anna güni çap edilen maglumatda BMG-niň Biznes we Adam hukuklary boýunça prinsiplerine laýyklykda, her bir hökümetiň öz raýatlaryny adam, şol sanda zähmet hukuklarynyň bozulmagyndan goramaga borçly edilýändigi bellenilýär. Emma muňa garamazdan, Türkmenistanyň bu ugurda entek “uzak ýoly” geçmelidigi hem aýratyn nygtalýar.
Türkmen häkimiýetleri halkara üpjünçilerine gerekli pagtany ýetişdirmek üçin meýdanlarda mejbury zähmeti gurnaýarlar. Hem türkmen hem-de özbek hökümetleri her ýyl bellenilýän pagta planlaryny dolmak üçin milliona golaý adamy jezalandyrmak howpy astynda pagta meýdanlaryna mejbury işe çekýärler.
Maglumatda munuň hem milli hem-de halkara kanunçylygyna ters gelýändigi bellenilip, pagtanyň söwdasyndan gelýän girdejileriň-de häkimiýet başyndaky sanlyja adamynyň arasynda paýlaşylýandygy aýdylýar.
2015-nji ýylda türkmen prezidentiniň pagta meýdanlaryna has köp adamlary çekmek baradaky eden resmi görkezmesi hem ýokarky agzalan faktlara delilleriň biri hökmünde getirilýär.
Ýurtda pagta ýygymyna mejbury çekilýän adamlaryň öz ýerine başga birini hakyna tutup ýa-da gözegçilere para berip, pagta ýygmakdan azat bolup bilýändigi aýdylýar.
Beýleki meseleler
Maglumatda Türkmenistanda adamlaryň mejbury meýdan işlerine çekilmegi bilen bir hatarda, başga-da adam hukuk bozulmalaryna ýol berilýändigi bellenilýär. Oňa görä, ýurtda garaşsyz kärdeşler arkalaşyklarynyň ýa-da jemgyýetçilik guramalarynyň esaslandyrylmagyna rugsat berilmeýär.
2015-nji ýyldaky pagta ýygymynyň öňüsyrasy türkmen häkimiýetleri adam hukuklaryna gözegçilik edýänleri sem etmek üçin her dürli basyşlara baş goşdy. Muňa delil hökmünde, geçen ýylyň iýunynda Azatlyk Radiosynyň habarçysy Saparmämmet Nepesgulyýewiň tussag edilmegi hem mysal getirilýär.Ýatladyp geçsek, BMG-niň ”Eden-etdilikli tussag etmeler” boýunça iş topary Nepesgulyýewiň azatlykdan mahrum edilmeginiň eden-etdilikdigini, ýagny bikanun diýlip tapylandygyny habar beripdi.
Maglumatda hem Türkmenistanyň hem-de Özbegistanyň Halkara zähmet guramasyna agzadygyna garamazdan, diňe bir öz üstüne alan borçnamalaryny ýerine ýetirmezlik bilen çäklenmän, eýse Guramanyň öňe sürýän esasy, baş prinsiplerini dowamly depeleýändigi hem aýdylýar.
Maglumatda Halkara zähmet guramasynyň agzalarynyň şu ýyl geçiriljek ýygnagyň dowamynda, türkmen we özbek hökümetlerine täsir etmäge we ýokarky agzalyp geçilen ýagdaýlary üýtgetmäge gowy mümkinçiligiň boljakdygy aýdylýar.
Ýeri gelende ýatlatsak, Halkara zähmet guramasynyň şu ýylky ýygnagy 30-njy maý – 10-njy iýun aralygynda geçýär.


text:
Düýn orsýetli milliarder Mihail Hodorkowskiý özüne garşy gozgalan ikinji jenaýat işi boýunça dowam edýän sud prosesinde özüniň günäsizdigini öňe sürüp, çykyş etdi.
Ol sudy özüne 14 ýyl türme tussaglygynyň berilmegi barada prokuraturanyň eden talaplaryny ret etmeklige çagyrdy.
Mihail Hodorkowskiý 2003-nji ýylda salgyt galplyklarynda aýyplanylyp, 8 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi. Onuň bu tussaglyk möhletiniň tamamlanmagyna bir ýyl töweregi wagt galdy.
Ýöne Orsýetiň prokuraturasy tarapyndan täze gozgalan jenaýat işi boýunça günäli tapylan halatynda, onuň azyndan 2017-nji ýyla çenli tussaglykda oturmagynyň mümkindigi aýdylýar.
Käbir synçylar Mihail Hodorkowskiniň tussag edilmegini syýasy matlaplar bilen baglanyşykly çäre diýip hasaplaýarlar.


text:
Penşenbe güni orsýetli belli milliarder we “Prawoýe delo” partiýasynyň täze lideri Mihail Prohorow Orsýetiň ýewro pul birligini kabul etmelidigini aýdyp, çykyş etdi.
“Prawoe delo” partiýasynyň liderligine belleneli bäri ilkinji gezek geçiren bu metbugat konferensiýasynda eden çykyşynda ol “Orsýet Ýewropa tarap, ýagny, Şengen zonasyna hem-de ýewro zonasyna birleşmeklige tarap aýgytly strategik ädimleri ätmeli” diýip nygtady.
Mihail Prohorow Orsýetiň şeýle ädiminiň onuň ykdysadyýetini ýokary göterjekdigini we Ýewropa ýurtlaryny-da batmak howpundan halas edip biljekdigini aýtdy.
Dünýäniň iň baý adamlarynyň 50-siniň sanawyna girýän Mihail Prohorow ýakynda Orsýetiň “Prawoýe delo” atly oppozision partiýasynyň ýolbaşçysy wezipesine saýlanypdy.


text:
«Türkmennebit» döwlet konserniniň Ýaşlar guramasy we Kärdeşler arkalaşyklarynyň komiteti Türkmenistanyň Nebitgaz ministrliginiň «Nebit-gaz» gazeti bilen bilelikde Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygyna hem-de «Nebit-gaz» gazetiniň hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Kararyna laýyklykda, döredilmeginiň 5 ýyllygyna bagyşlanan «ŞAŞKA — HALK OÝNY» diýen bäsleşigi yglan edýär.
Bäsleşigiň şertlerine laýyklykda, 2016-njy ýylyň 1-nji fewralyndan 20-nji awgusty aralygynda gazetiň her sanynda Intellektual oýunlar boýunça Bütindünýä olimpiadasynyň dört gezek çempiony, Halkara grossmeýsteri, Türkmenistanyň Milli şaşka merkeziniň agzasy Mustafa Durdyýew tarapyndan taýýarlanan şaşka göçüm tilsimleri çap ediler.
Bäsleşige gatnaşyjylar göçüm tilsimleriniň çözgüdini «Nebit-gaz» gazetine poçta ýa-da faks arkaly bir hepdäniň dowamynda, ýagny gazetiň nobatdaky sanynda göçümleriň dogry jogabynyň we täze ýumşuň çap ediljek gününe çenli ibermelidir. Ýumşuň jogaplary bilen bilelikde öý salgyňy, telefon belgiňi, işleýän ýa-da okaýan ýeriňi hökman görkezmelidir.
«Nebit-gaz» gazetiniň salgysy: Aşgabat ş.
Arçabil şaýoly, 56. Tel.(faks) 40-39-37.
Bäsleşigiň ýeňijileri Hormat hatlary we baýraklar bilen sylaglanar:
1-nji orun – telewizor;
2-nji orun – mikrotolkunly peç;
3-nji orun – ykjam telefon.
Bulardan başga-da, bäsleşikde 20 sany höweslendiriji baýrak göz öňünde tutulyp, oňa mynasyp bolanlar «Nebit-gaz» gazetine ýarym ýyllyk abuna ýazylar.
Bäsleşigiň jemi «Nebit-gaz» gazetiniň 5 ýyllygynyň baýram ediljek güni jemlener.


text:
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Demokratiýa we adam hukuklary instituty tarapyndan gurnalan "Adamçylyk ölçegleri" konsepsiýasy boýunça ýyllyk maslahaty geçýär.
23-nji sentýabrda başlanan bu çäräniň gün tertibinde Türkmenistanda adam hukuklarynyň ýagdaýyna hem garalýar. Warşawadaky duşuşyga gatnaşýan guramalaryň biri “Adam hukuklary boýunça halkara partnýorlygynyň” ýolbaşçysy Brigit Dufour maslahatda gozgalan meseleler barada "Azatlyk Radiosyna" gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosy: Warşawada dowam edýän ýygnagyňyz hakda dolurak maglumat beräýseňiz?
Brigit Dufour: Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Demokratiýa we adam hukuklary instituty tarapyndan gurnalan "Adamçylyk ölçegleri" konsepsiýasy boýunça ýygnak dowam edýär. Ýygnaga gurama agza ýurtlaryň wekilleri gatnaşýarlar we bu ýygnakda hökümete degişli bolmadyk guramalara-da öz pikirini aýtmaga mümkinçilik berilýär.
Azatlyk Radiosy: Ýygnagyň gün tertibinde Türkmenistan bilen bagly temalaram bar diýilýär, bu hakda nähili maglumatyňyz bar?
Brigit Dufour: Elbetde, Türkmenistandaky ýagdaýlar hakda hem gürrüň edilýär. Şu gün irden geçirilen ýygnak barada aýdanymda, ol söz azatlygyna bagyşlandy. Ýygnakda Türkmenistanda žurnalistleriň yzarlanýandygy barada-da durlup geçildi.
Günüň ikinji ýarymynda guramalaşmak hukugy barada gürrüň ederis. Bu meselede beýleki guramalar bilen bilelikde bir beýanat taýýarladyk. Bu çäre arkaly biz Türkmenistanda degişli problemalara ünsi çekmäge synanyşarys.
Türkmenistan hakda gürrüň etmek üçin ýygnakda başga-da mümkinçiliklerimiz bolar, meselem, adam gynamalary barada ýörite diňlenişik geçiriljek, bu Türkmenistan barada iş alyp barýan guramalar üçin öz aladalaryny beýan etmäge ýene bir mümkinçilik döreder.
Azatlyk Radiosy: Şol çykyşlar nähili netijeler berer diýip garaşýarsyňyz?
Brigit Dufour: Bu çykyşlaryň netijesinde Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasyna agza ýurtlaryň we hökümete degişli bolmadyk guramalaryň wekilleri Türkmenistanda ýagdaýlaryň näderejede gözgyny bolup galýandygy bilen tanyş bolýarlar.
Beýleki tarapdan seredenimizde, bu çäräni gürrüňdeşlikden ybarat bir duşuşyk diýip hem häsiýetlendirip bolar, emma şol bir wagtyň özünde-de bu çäre Ýewropa Bileleşiginiň agzalaryny ýagdaýdan habardar edip, olaryň Türkmenistan baradaky sýyasatyna täsir ýetirmek üçin bir gural bolup hyzmat edýär.
Şeýle-de bu pursat Kanada, ABŞ ýaly ýurtlary täzeliklerden habarly etmek, ýagdaýyň özgermändigine olaryň ünsüni çekmek we Türkmenistanyň ünsden düşürilmeli däldigini olara ýene bir gezek ýatlatmak üçin hem täsirli bir platforma bolup hyzmat edýär.
Şol bir wagtyň özünde-de ençeme guramalaryň bilelikde döreden bileleşiginiň käbir agzalary “Olary diri görkeziň!” diýen kampaniýany hem alyp barýarlar. Bu 2002-nji ýylda bolan waka bilen ilteşikli tussag edilen adamlaryň ýatdan çykarylmandygyny nygtamakdan ybarat. Bu inisiatiwa aýratynam şol adamlaryň nirededigini aýan etmek üçin Türkmenistanyň hökümetine basyş etmegi maksat edinýär.
Azatlyk Radiosy: Özüňiziň hem aýdyşyňyz ýaly, şeýle çykyşlar geçen ýyl hem edilipdi, şondan bäri Günbataryň Türkmenistan baradaky sýyasatynda üýtgän zat boldumy?
Brigit Dufour: Halkara arenasynda Türkmenistandaky ýagdaýlaryň Demirgazyk Koreýa bilen deňdigi baradaky pikiriň ornaşmagy, elbetde, şeýle çäreleriň netijesinde mümkin boldy.
Şeýle-de Türkmenistanyň hökümeti bilen dürli dialoglar geçirilýär, meselem, Ýewropa Bileleşigi şeýle gepleşikleri geçirýänlerden biri. Ynha şonuň ýaly çäreden öňüsire biz takyk ýagdaýlary öz içine alýan faktlary günbatar wekillerine hödürleýäris, bilişimize görä, olar özara ýygnaklarynda bu ýagdaýlara Türkmenistanyň wekilleriniň ünsini çekýärler.
Şeýle ýygnaklarda siziň hökümediňiz, degişli çäreleriň görýändigini aýdýarmyş, Ýewropaly ýurtlaryň, şolsanda biziň hem onuň şeýledigine ynanasymyz gelýär, emma kagyz ýüzünde özgerişler bolan hem bolsa, biz olaryň iş ýüzünde amala aşyrylmagyna garaşýarys. Biz ynha şu ýagdaýlara has köp ünsi çekmäge synanyşýarys.


text:
Türkmenistanyň kenarlarynyň golaýynda azerbaýjanyň “Güneşli” nebit ýatagynda bolan ýangynda wepat bolan nebitçileriň biriniň jesedi tapyldy, diýip habar agentlikleriniň maglumatlarynda aýdyldy.
“Trend” agentliginiň Azerbaýjanyň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministrligine salgylanyp, habar bermegine görä, gözleg-halas ediş işleriniň netijesinde Türkmenistanyň kenaryndan 60 kilometr uzaklykda “Berkarar” gämisi erkek adamyň jesedini tapypdyr.
Türkmenistanyň “Baýan” gämisine habar berilip, erkek adamyň jesedi Türkmenbaşy portuna eltildi, ýanyndaky pasportyň esasynda onuň Azerbaýjanyň SOCAR kompaniýasynyň işgäri Iman Gasymowdygy anyklandy.
“Interfaks” agentligine görä, jesedi Azerbaýjana äkitmek maksatly Içeri işler ministrliginiň “BE-200 ÇS” kysymly uçarynda derňew topary Türkmenistana uçupdyr.
Azerbaýjanyň Hazar deňzindäki “Güneşli” ýatagynyň 10-njy platformasynda gazgeçiriji turbanyň sandan çykmagynyň netijesinde 4-nji dekabrda ýangynyň dörändigi habar berilipdi.
Howa şertleriniň ýaramazlygy halas ediş işleri agyrlaşdyrdy. 33 adam halas edilendigi, ýedi adamyň jesediniň tapylandygy we olaryň şahsyýetiniň anyklanandygy, ýene 23 adamyň gözlenýändigi habar berilipdi.
5-nji dekabrda Azerbaýjanyň premýer-ministri Artur Rasi-zadeniň ýolbaşçylygynda döwlet komissiýasy döredildi, onuň öňünde halas ediş işlerini we dereksiz ýitenleri gözlemek işleri tizleşdirmek, hadysanyň sebäplerini anyklamak we onuň netijelerini aradan aýyrmak boýunça işleri geçirmek maksady goýuldy.


text:
Düýn Hagadaky Halkara jenaýat sudunyň prokurory Luis Moreno-Okampo harby jenaýatlarda şübhe bildirilip, Demirgazyk Koreýa bilen baglanyşykly deslapky derňewleriň başlanandygyny yglan etdi.
Prokuroryň sözlerine görä, bu ýerde gürrüň ýakynda Günorta Koreýanyň Ýonphendo adasyna edilen hüjüm barada barýar.
Şu ýylyň mart aýynda üsti 46 deňizçili Günorta Koreýanyň “Çhonan” gämisiniň gark bolma fakty boýunça-da derňewler geçiriler.
Bu wakada Günorta Koreýa Demirgazyk Koreýany aýyplaýar. Emma Demirgazyk Koreýa öz torpedo raketasynyň gämini gark edendigi baradaky aýyplamany ret edip, bu wakada ABŞ-ny aýyplaýar.
Bu wakalar Koreýa ýarym adasynda ýagdaýyň üzül-kesil ýitileşmegine getirdi.


text:
Orsýetiň we Siriýanyň söweş uçarlarynyň Aleppo şäherinde weýrançylykly bombalama kampaniýasyny dowam etdirmegi sebäpli, Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri Waşingtonyň Siriýada atyşyklary bes etmek boýunça Orsýet bilen alnyp barylýan gepleşikleri togtatmagyň bäri ýanynda durandygyny aýdýar.
Kerri bu beýanaty 29-njy sentýabrda etdi. Ondan birnäçe sagat ozal Kreml Birleşen Ştatlaryň Siriýada Moskwa bilen hyzmatdaşlygy togtatmak baradaky haýbatyny ret edip, ors güýçleriniň hökümetiň Alepponyň töwereklerinde gozgalaňçylaryň kontrollygyndaky regionlara edýän hüjümlerini goldamagy dowam etdirjekdigini aýdypdy.
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama bilen Germaniýanyň kansleri Angela Merkel 29-nji sentýabrda telefon gepleşiginde Aleppoda "ýüz müňlerçe parahat ilatyň bardygyny, olaryň ýarysynyň çagalardygyny" belläp, Orsýetiň we Siriýanyň bu şähere urýan howa zarbalaryny "wagşyçylyk" diýip atlandyrdylar diýip, Ak tam habar berdi.
Şäheriň gündogarynda ýerleşýän uly keselhanalaryň ikisi ir sagatlarda bombalandy. Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Ban Ki-mun muny "uruş jenaýaty" diýip atlandyrdy.
Ak tam Obama bilen Merkeliň "Siriýada söweşleriň soňlanmagy we Birleşen Milletler Guramasyna gabawdaky we aňsatlyk bilen baryp bolmaýan etraplara ynsanperwer kömegini ýetirmäge ýol bermekde" Orsýetiň aýratyn jogapkärçilik çekýändigi barada pikirdeşdiklerini aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamenti Kerriniň 20-njy sentýabrda Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen Siriýada ýagdaýyň "gowşakdygy" hakynda telefon arkaly pikir alşandygyny tassyklady.
Bu maslahatdan soňra Birleşen Ştatlaryň bir sözçüsi Moskwa tarapyndan "möhüm ädimler" ädilmese, Waşingtonyň Siriýa boýunça Orsýet bilen gelnen ylalaşygy togtatmak mümkinçiliginiň "juda çynlakaýdygyny" nygtady.
Ýöne Orsýet muňa 29-njy sentýabrda Daşary işler mininstrliginiň Amerikanyň Siriýada Orsýet bilen hyzmatdaşlygy ret etmegi "terroristlere" berlen sowgat bolar diýmegi bilen gaýtargy berdi.
Ministrligiň sözçüsi Maria Zaharowa Facebookda Waşington öz haýbatyna eýerip, hyzmatdaşlygy kesse, bu "Ak tamyň militantlary öz ganatynyň astyna aldygy bolar" diýdi. Ol bu terroristlere edilen iň gowy sowgat bolar diýip, sözüniň üstüne goşdy.
Waşington bilen Orsýet Siriýada atyşyklaryň dowamly ýatyrylmagy barada ençeme aý bäri gepleşik geçirýär. Bu barada gelnen soňky ylalaşyk birnäçe güne çeken asudalykdan soňra 19-njy sentýabrda bozuldy.
Bir wagtlar Siriýanyň iň uly şäheri bolan Aleppo 19-njy sentýabrdan bäri güýçli howa zarbalaryndan ejir çekýär.
29-njy sentýabrda Waşingtonda geçen maslahatda Kerri häzir dowam edýän bombalama kampaniýasy uruş jenaýatlarynyň üstüne urna boldy diýdi.
"Biz gepleşigi togtatmagyň gyrasynda durus, sebäbi bular ýaly bombalama işleri gidip otyrka oturup-da, bolýan zatlara çynlakaýlyk bilen garamaga synanyşmak bimany" diýip, Kerri aýtdy.
Ol şeýle hem: "Bu biziň başga ýollary gözlemeli pursatlarymyzyň biri" diýdi.
Ondan ozal Orsýetiň daşary işler ministriniň orunbasary Sergeý Ryabkow Waşingtonyň hüjümler Aleppoda parahat ilatdan ýüzlerçe adamy öldürdi diýip beren duýduryşyny "emosional ýarylyş" diýip ret edip, bu terrorizmi goldamak bilen deň diýdi.
Ryabkow Waşingtonyň Aleppo hüjümlerine ýedi gün aralyk bermek barada eden çagyryşyny "kabul ederliksiz" diýip ret edip, bu militantlara öz toparlaryny täzeden düzmek üçin wagt berer diýdi.
Kremliň sözçüsi Dmitriý Peskow hem Döwlet departamentiniň beýanatyny tagaşyksyz diýip häsiýetlendirip, Siriýada "terrora garşy uruş" dowam eder diýdi.
Kerri 29-njy sentýabrda eden çykyşynda Siriýa parahatçylyk getirmek boýunça belli bir çemeleşişi agzamady.
Ol şeýle hem Birleşen Ştatlaryň Siriýada urşa girmegi ähtimal däl diýdi.
Obama 28-nji sentýabrda Siriýa goşun ibermek barada "oýlanyşykly" bolmak möhüm, sebäbi bu "ynanyp bolmajak pidakärlik" bilen baglanyşykly, galyberse-de Amerikanyň goşuny Owganystanda we Yrakda iş alyp barýar diýdi.
"Dünýäde ýaramaz zatlar bolýar, biz oýlanyşykly hereket etmeli. Siriýada iki tarapyň-da bütinleý batan raýat urşuny togtadara mümkinçilik ýok" diýip, ol Wirjiniýada bir harby bazada aýtdy.
Angela Merkel Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan bilen telefon arkaly geçiren maslahatyndan soňra "gazaply hereketleri köşeşdirmek we syýasy prosese mümkinçilik bermek" barada Orsýet jogapkärçilik çekýär diýdi.
Merkeliň býurosynyň bildirmegine görä, Merkel bilen Erdogan Aleppoda "ynsanperwer halkara hukugynyň gaýta-gaýta bozulmagynyň kabul ederliksizdigi", şeýle hem "atyşyklaryň bes edilmeginiň ozalkylardan has zerurdygy" hakda ylalaşypdyr.


text:
Üç kosmonawtdan ybarat topar ýarym ýylyny kosmosda Halkara kosmos stansiýasynda geçirensoň, ýere gaýdyp geldi. Şol bir wagtda-da Orsýet bu halkara orbita stansiýasynyň geljegini sorag astynda goýýar.
“Soýuz” kosmiki gämisi 14-nji maýda Gazagystanyň çölünde Jezkazgan şäherinden 150 kilometr uzaklykda gonup, orsýetli Mihail Týurini, amerikaly Rik Mastrakkiony we ýaponiýaly Koiçi Wakatany ýere düşürdi.
Kosmonawtlar Ýer şaryndan 418 kilometr beýiklikde, orbitada ýerleşýän kosmiki stansiýada 188 güni geçirdiler.
Moskwanyň Missiýa gözegçilik boýunça regional merkezi astronawtlaryň ýere gelen badyna medisina barlagyndan geçendiklerini we olaryň “ählisiniň özlerini gowy duýýandygyny” aýtdy.
Halkara Kosmos stansiýasynda häzir üç kosmonawt galýar. Ýene üç kosmonawt 28-nji maýda stansiýa üçmaga taýýarlyk görýär.
Hyzmatdaşlygyň geljegi sorag astynda
Kosmonawtlaryň ýere gelmeginden bir gün öň Orsýetiň premýer-ministriniň orunbasary Dmitriý Rogozin Moskwanyň Halkara kosmos stansiýasyny 2020-nji ýyldan soň ulanmak niýetiniň ýokdugyny aýtdy.
Ol Orsýetiň kosmosdaky serişdeleriň 2020-nji ýyldan soň nämä gönükdiriljegi barada şu tomusda jikme-jik maglumat berjekdigini aýtdy.
13-nji maýda edilen bu beýannama Ukrainanyň daşyndaky dartgynlylyklaryň we ABŞ-nyň orsýetiň resmilerine garşy sanksiýalarynyň dowam edýän wagtynda edildi.
Rogozin Moskwanyň “bar zady syýasylaşdyrýan” “ynamdar bolmadyk partnýorlar” bilen ösen tehnologiýalara degişli proýektleri dowam etdirmekden aladalanýandygyny aýtdy.
Rogozin Kosmos stansiýasynyň Orsýete degişli böleginiň “özbaşdak hereket edip bilýändigini”, emma amerikan böleginiň “Orsýetsiz bolmaýandygyny” belledi.
NASA habarsyz
ABŞ-nyň NASA kosmos agentligi kosmosa degişli hyzmatdaşlyk boýunça üýtgeşikligiň planlaşdyrylmagy barada Orsýet tarapyndan özüniň habarly edilmändigini aýtdy.
ABŞ-nyň kosmos agentligi (NASA), öz kosmiki uçuşlaryny ýatyransoň, Halkara kosmos stansiýasyna geçirýän uçuşlary üçin Orsýetiň “Soýuz” kosmiki gämilerinden peýdalanýar.
NASA astronawtlary kosmos stansiýasyna aşyrmak işinde ýakyn ýyllarda hususy kompaniýalaryň bu ugurdan zerur bolan raketalary we kapsulalary döretmäge ukyply boljakdygyna umyt bildirdi


text:
Ukrainanyň adalat resmileri ozalky premýer ministr Ýuliýa Timoşenkonyň soraga çagyrylmagyny yza süýşürdiler. Ol 2004-nji ýylda boldy diýilýän para işi babatda sorag edilmeli.
Timoşenko sülçüler bilen duşenbe güni duşuşmalydy, emma bu gün Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedewiň Ukraina gelýän gününe gabat geldi.
«Ukrianskaýa Prawda» gazeti soraga çagyrmagyň yza çekilmegine sülçüleriň biriniň gyssagly resmi sapara gitmegi sebäp boldy diýýär.
Sülçüler bilen duşuşygyň täze wagty aýdylmady.
Ukrainanyň baş prokurory Timoşenkonyň Ýokary suduň sudýalaryna para berenligi baradaky aýyplama seredýär.


text:
Hytaýyň merkezinde bir aýalyň 7 kilogram agramdaky ogul bäbegi dogurandygy habar berilýär.
"Tianjin Post" gazetiniň maglumatyna görä, 4-nji fewralda 29 ýaşly bu aýalyň çagasyny operasiýa arkaly kesip alypdyrlar.
Çun Çun diýlip at berlen bu çaganyň sagdyndygy we onuň ejesiniň ýagdaýynyň gowudygy habar berilýär.
Maglumatlara görä, Çun Çun 1949-njy ýyldan bäri Hytaýda doglan iň agyr çaga bolup biler.
Ginesiň Dünýä rekordlary boýunça kitabyna laýyklykda, agramy iň uly bolan 10,8 kilolyk çaga 1879-njy ýylda ABŞ-nyň Ogaýo ştatynda doglupdyr. Ol çaga doglanyndan az wagt soň ýogalypdyr.


text:
Ýakyn Gündogarda ölüm howply bir täze wirusyň ýaýramagy Mekgä haç zyýaratyny gurnaýan käbir toparlary aladalandyrýar.
Bu toparlaryň biri "Britan Hajylarynyň Assosiasiýasy". Düýbi Birmingemde ýerleşýän bu toparyň işi haç zyýaratyna gidýänlere ýolbaşçylyk etmek. Olar haja gitjeklere oktýabr aýynda ýola düşmezden öň aýratyn ätiýaçlylygy maslahat berýärler.
"Biz bedeniniň immuniteti gowşak adamlara bu ýyl haja gitmezlik barada duýduryş berýäris. Beýleki adamlara hem ýola düşmezden öň öz lukmanlaryna saglyk ýagdaýlaryny barlatmagy berk ündeýäris. Şeýle hem adamlara Saud Arabystanynda bolan mahallary gigiýena düzgünlerini berjaý etmegi maslahat berýäris. Olar goş-golamlaryny, gap-çanaklaryny beýlekiler bilen paýlaşmaly däl. Şeýle hem märekäniň bar ýerinde üsgürmeli däl" diýip, guramanyň baş sekretary Halid Perwez aýdýar.
Ölýänleriň sany barha artýar
Berilýan bu duýduryşlar Ýakyn Gündogarda "MERS-KoW" diýip atlandyrylýan wirusdan ölýänleriň sanynyň barha artmagy sebäpli edilýän alada bilen baglanyşykly.
Bu wirus 50-den gowrak adama ýokaşyp, olaryň ýarpysyndan gowragy aradan çykdy.
Bu ölüm derejesi 10 ýyl mundan ozal günorta-gündogar Aziýada ýaýrap, 775-den gowrak adamyň başyna ýeten SARS keselinden hem ýokary. 2003-nji ýylda bu global epidemiýadan ölenler oňa uçranlaryň diňe 10 prosentidi.
Ýokaşanlary demikdirip öldürýän "MERS" baradaky duýduryşlar has ýokary bolsa-da, ekspertler häzirki wagtda adaty saglyk ätiýaçlygy zerur diýýärler.
Britaniýanyň Reading uniwersitetinde wirusologiýa boýunça professor Ian Jonez muny şeýle düşündirýär: "Haç zyýaraty üçin meniň berjek öwüdim häzirki wagtda bir aýratyn zat däl-de, diňe uly märekeler üçin berýän maslahatym. Ol hem şahsy gigiýenanyň mümkin boldugyça gowy bolmagy. Nahar gigiýenasyna dykgat etmeli. Arassalyk taýdan şübheli görünýän ýerlerden gaça durmaly. Özüňi bir töwekgelçilikli ýagdaýa salmaly däl. Ýöne bu ýeke bu wirus barada däl, eýsem ýokanç keselleriň köpüsi barada şeýle".
Ekspertlere ynjalyk berýän zat
Ekspertlere ynjalyk berýän zat, habar berilişine görä, ölenleriň sanynyň o diýen köp däldigi. Bularyň hem aglabasy Saud Arabystanynda. Mundan bolsa, bu wirusyň adamlara ýokaşma tizligi 10 ýyl mundan öňki SARS-dan haýal diýip çaklasa bolýar.
Londonyň Kween Mary Kollejinde wirusologiýa professory Jon Oksfordyň aýtmagyna görä, "MERS" infeksiýasy öten ýylky haç zyýaratyndan öň, ýagny 2012-nji ýylyň oktýabr aýyndan öň peýda bolupdyr. Ýöne infeksiýa beýleki adamlara ýokary tizlik bilen ýaýramandyr.
"Bu Ýakyn Gündogarda ilkinji gezek öten ýylky haç zyýaratyndan öň peýda boldy. Ondan öň [kesellän] bir ýa iki adamdy. Göräýmäge, wirusyň ýaýrama mümkinçiligi bar ýaly, ýöne bu wirus ony etmedi. Meniň pikirimçe, bu wirusyň ol derejedäki täsirlilige ýetmändigini görkezýär. Biz muňa şükür etmeli" diýip, Oksford aýdýar.
Muňa garamazdan, saglyk işgärleri gaty seresaply. Sebäbi bu wirus baradaky soraglaryň köpüsi häzir jogapsyz ýatyr. Mysal üçin, ol nireden gelýär, adama nädip ýokaşýar, adamdan-adama aňsatlyk bilen geçýärmi?
Dünýä Saglyk Guramasy ol ýerdäki ýagdaýyň näderejede töwekgelçilikdigine baha bermek üçin şu aý Saud Arabystanyna bir topar iberdi. Ýöne bu guramanyň bu ýurda sapar edilmegini çäklendirmeli ýa uçar meýdanlarynda ýolagçylar saglyk taýdan barlanmaly diýen ýaly, beren maslahaty ýok.
Ýylda tutuş dünýäden iki milliondan agdyk adamyň Mekgä üýşmegine sebäp bolýan haç zyýaraty bu ýyl 13-nji oktýabr bilen 18-nji oktýabr aralygynda bolar.


text:
Türkiýäniň Kürt halk demokratik partiýasynyň başlygy Selahattin Demirtaş Türkiýe bilen ABŞ-nyň demirgazyk Siriýada howpsuz zona döretmek planyny tankytlady, ol bu işiň kürtleriň öz bitişik territoriýasyny döretmeginn öňünialmak üçin edilýändigini aýdýar.
Demirtaş BBC-ä Türkiýäniň «Yslam döwleti» jeňçi toparyna garşy harby operasiýasy we serhet boýunda bufer zona döretmek plany kürdüstan Işçiler partiýasyny nyşana almak üçin perde diýdi.
Waşington PKK-ni terrorçy gurama hasaplaýar, emma Yrakda we Siriýada «Yslam döwleti» toparyna garşy uruşýan beýleki kürt toparlaryny goldaýar.


text:
Owganystanyň hökümeti 28-nji sentýabrda gozgalaňçylar bilen gepleşikleri ýola goýmak üçin döredilen Parahatçylyk boýunça ýokary geňeşiň düzümini yglan etdi.
Bu geňeşiň düzümine 70-e golaý adamyň girendigi, olaryň hatarynda Owganystanyň öňki prezidenti Burhanuddin Rabbaniniň, öňki talyplardan birnäçesiniň, 80-nji – 90-njy ýyllarda syýasatda bolan adamlaryň, etniki azlyklaryň wekilleriniň bardygy habar berilýär.
Owganystandaky ýaranlyk güýçleriniň serkerdebaşysy general Deýwid Petreus owgan häkimiýetleriniň milli barlyşyga ymtylmagyny goldap çykyş etdi. Ol pitneçileriň aýry-aýry toparlarynyň gepleşik geçirmäge gyzyklanma bildirýändigini belledi.


text:
Alymlar adamda ynsap duýgusynyň bolmagynyň, ondaky wyždan azabyndan ejir çekmek ukybynyň beýniniň kadaly işlemeginiň alamatydygyny aýdýarlar.
Orsýetiň Ylymlar akademiýasynyň Beýni institutynyň işgärleri adamyň köp başdan geçirýän duýgularynyň biri bolan ynsap duýgusynyň, beýniniň kadaly işleýşini görkezýän esasy alamatlaryň biridigini aýdýarlar.
«Biz wyždana adamynyň öz ýalançylygyndan lezzet almaga ýol bermeýän, onuň öz-özüne gözegçilik etmek mehanizmi hökmünde garaýarys. Biz wyždanyň islendik pursatda işleýändigini görkezdik. 'Wyždan azaby' bar. Beýniniň içindäki (ýalňyşlary anyklaýan) detektor ýalany hakykat hökmünde kabul etmäge rugsat bermeýär – ýalançylygyň bilinýän ýagdaýynda beýni sistemasy şeýle işleýär» diýip, adamynyň beýnisini öwrenýän institutyň neýrowizualizasiýa laboratoriýasynyň baş ylmy işgäri Maksim Kireýew 23-nji sentýabrda Sankt Peterburgda geçirilen metbugat konferensiýasynda aýtdy diýip, ”Interfaks” agentligi habar berýär.
Adamynyň beýnisini öwrenýän institutyň müdiri Swýatoslaw Medwedewiň bellemegine görä, ynsap duýgusy nerw sistemasy kadaly işleýän ähli adamlara mahsusdyr: “Ynsap hemmelerde bar. Ýöne ol nämäniň dogry diýlip hasaplanylmagyna degişli dürli matrisalara esaslanýar. Nakylda aýdylyşy ýaly, wyždan erbet işleri etmäge päsgel bermeýär-de, olardan lezzet almaga päsgel berýär” diýip, ”Interfaksyň” maglumatynda aýdylýar.
Psihologiýa boýunça neşirlerde berilýän düşündirişlere görä, wyždan duýgusy adamynyň öz wyždan borçlaryny özbaşdak kesgitlemek we öz-özüne ahlak taýdan gözegçilik etmek, özünden talap etmek we edýän hereketlerine baha bermek ukybydyr.
Geçen ýylda britaniýaly alymlar adamynyň wyždanynyň fiziologiýa taýdan gurluşy barada açyş edipdiler. Oksford uniwersitetiniň alymlarynyň wyždanyň - adamynyň beýnisinde nerwleriň kiçijik goýy lagtasy görnüşinde ýerleşýändigini anyklandygy habar berlipdi. Onuň ululygynyň ähli adamlarda birmeňzeşdigi we jandarlaryň hiç bir görnüşinde onuň ýokdugy aýdylypdy.


text:
22-nji aprelde Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň Sergiler jaýynda ahalteke bedewleriniň gözelligini şekillendiriş we amaly-haşam sungatynyň eserlerinde, neşir önümlerinde, fotosuratlarda, teleýaýlymlarda çeper beýan etmek ugrunda yglan edilen döredijilik bäsleşigine hödürlenen eserleriň sergisi guralar. Bu bäsleşigiň jemleýji tapgyry 24-nji aprelde Türkmenistanyň Prezidentiniň ahalteke atçylyk toplumynda geçiriler.
Aprel aýynyň 25-inde Aşgabat atçylyk sport toplumynda ýetginjek çapyksuwarlaryň arasynda guraljak at çapyşygy mynasybetli paýtagtdaky hem-de welaýatlardaky çagalar çeperçilik mekdepleriniň okuwçylarynyň türkmen atlarynyň gözelligini beýan edýän şekillendiriş we amaly-haşam sungaty eserleriniň sergisi guralar.
Baýramçylyk gününde — 26-njy aprelde Halkara ahalteke atçylyk toplumynda ahalteke bedewleriniň gözelligini beýan etmek ugrunda guralan döredijilik bäsleşiginiň ýeňijileriniň eserleriniň, şeýle hem şekillendiriş, heýkeltaraşlyk, zergärçilik eserleriniň sergisi, şeýle hem belli estrada aýdymçylarynyň, bagşy-sazandalaryň, folklor-tans toparlarynyň türkmen bedewini wasp edýän çykyşlary guralar.
Şol gün welaýat merkezlerindäki atçylyk sport toplumlarynda hem konsertler geçiriler. Baýramçylyk mynasybetli sahna oýunlary, konsertler, ýörite tele we radio gepleşikler, dokumental filmler, köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde makalalar taýýarlanyldy.


text:
1-nji noýabrdan demirýol ýolagçy gatnawynyň ýol kireýiniň nyrhy ýokary galdyryldy. Paýtagtdaky demirýol wokzalynyň sorag-jogap bölüminde aýdylyşy ýaly, otly biletleriniň bahasy 60-70% töweregi ýokary galdyrylypdyr.
Mysal üçin, Türkmenbaşa çenli kupe bilediniň bahasy ozal 13 manat bolan bolsa, indi 21 manat 71 teňňe, ol şähere plaskart wagonynda gitmek üçin öň 9 manat tölenen bolsa, indi 12 manat 10 teňňe tölemeli. Türkmenabada bolsa indi kupe wagonda 24 manada, plaskartda bolsa 13 manat 50 teňňä gidip bolýar.
Aşgabat-Mary aralygynyň plaskart wagona bilediniň ozal 7 manat bolandygyny, häzir bolsa 10 manada galdyrlandygny, kupe wagonlaryň ozal 9 manat bolsa, indi 17 manat bolandygy baradaky maglumaty paýtagtyň demirýol wokzalynyň sorag-jogap bölüminden alyp bolýar.
Mundan başga-da şu aýdan şäherara gatnaýan awtobuslaryň hem ýol kireýi ýokary galdyryldy. Paýtagtda täze açylan awtoterminalda berlen maglumata görä, bu hili awtobus gatnawynyň biletleriniň nyrhlary 50% ýokary galdyrylypdyr.
Mysal üçin, öň Türkmenbaşa bilediň bahasy 20 manat bolan bolsa, indi 31 manat bolupdyr. Türkmenabada gitmek üçin ozal 21 manat tölenen bolsa indi 32 manat tölemeli. Daşoguza bolsa 31 manada gidip bolýar.
Häzirlikçe otly we awtobus nyrhlarynyň ýokary galdyrylandygy barada köpçülikleýin habar serişdelerinde hiç hili habar ýa-da düşündiriş berilmedi.
Biletleriň nyrhlarynyň ýokary galdyrylandygy barada ýörite bildirişler ne paýtagtyň demir ýol wokzalynda, ne-de otly biletleri satylýan Halkara awtobus terminalyndaky kassalarda asylypdyr. Şonuň ýaly-da şäherara awtobus gatnawynyň ýol kireýiniň nyrhlarynyň galdyrylandygy baradaky bildirişler hem göze ilmeýär.
Nyrhlaryň ýokary galdyrylandygyny ýolagçylar bilet satylýan kassalaryň işgärlerinden bilýärler. Ýol biletleriniň gymmatlamagynyň sebäplerini düşündirmeklerini haýyş edýän ýolagçylara bolsa kassalardaky bilet satyjylar “bilemzok” diýip jogap berýärler.
Otly we şäherara awtobus gatnawynyň ýol kireýiniň gymmatlaşygy häkimiýetleriň ýolagçy transport gatnawynda girizen gymmatlaşyklarynyň diňe biri. Ýatlap geçsek, 1-nji oktýabrdan şäher içi awtobuslaryň hem bir ugra ýol kireýiniň nyrhy 30 teňňe möçberde ýokary galdyrylypdy. Ýogsa, ol öň 20 teňňedi.
Şeýle-de bir aýlyk umumy ýolgaçy ýol peteginiň bahasy hem 8 manatdan 20 manada çenli ýokary galdyryldy.
Häkimiýetler tarapyndan şäher içi awtobus gatnawynyň ýol kireýiniň ýokary galdyrylmagynyň sebäpleri hem häzire çenli resmi taýdan düşündirilmedi.
Bu aralykda, paýtagtyň Çoganly obasynda gurlan Halkara awtobus terminaly açylandan soň, ýolagçylar otly biletlerini şol ýerdäki kassalardan satyn almaly edildi.
Oktýabr aýynyň 6-synda girizilen bu düzgün boýunça otla 5 gün öňünden gidiş biletleri paýtagtyň demirýol wokzalyndan takmynan 15 kilometr uzaklykdaky Halkara awtobus terminalynda satylyp başlandy. Paýtagtyň wokzalyndan bolsa indi diňe otlynyň ugrajak gününe biletler satylýar. Biletler çalşyryljak ýa-da yzyna tabşyryljak bolsa-da, ýolagçy 15 kilometr uzaklykdaky şol Halkara awtobus terminalyna barmaly.


text:
Aşgabat, 3-nji ýanwar. «Türkmenportal».
Eýýäm taryhyň gatlaryna siňen 2014-nji ýyl türkmenistanly türgenler we janköýerler üçin şanly wakalara baý boldy. Şu gün olaryň has möhümleri hakda size gürrüň bereris.
Türkmenistanyň Prezidenti Soçide guralan XXII gyşky olimpiýa oýunlarynyň açylyş dabarasynyň hormatly myhmany boldy
2014-nji ýylyň 7-nji fewralynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Soçide guralan XXII gyşky olimpiýa oýunlarynyň açylyş dabarasyna hormatly myhman hökmünde gatnaşdy. Türkmen Lideriniň şeýle uly sport baýramçylygyna gatnaşmagy biziň ýurdumyzda sporty halkara derejesinde ösdürmäge döwlet derejesinde üns berilýändigini bütin äleme buşlady.
Gyşky olimpiýa oýunlary hem-de futbol boýunça dünýä çempionaty "Turkmenistan Sport" teleýaýlymy arkaly göni ýaýlymda görkezildi.
2014-nji ýyl türkmenistanly sport söýüjiler üçin ýatdagalyjy wakalara baý boldy. "Turkmenistan Sport" teleýaýlymy arkaly Soçide guralan XXII gyşky olimpiýa oýunlary hem-de Braziliýada guralan futbol boýunça dünýä çempionaty göni ýaýlymda alnyp görkezildi.
Turkmenistan ilkinji gezek windserfing boýunça dünýä kubogynyň tapgyryny kabul etdi
“Awaza” milli syýahatçylyk zolagyndaky “Ýelken” ýaht-klubynda 2014-nji ýylyň 1-6-njy iýuny aralygynda windserfing boýunça dünýä kubogy ugrunda ýaryş geçirildi. Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň tagallasy bilen guralan bu bäsleşige dünýäniň 22 döwletinden türgenler gatnaşdy.
Awazada ilkinji gezek GDA döwletleriniň mekdep okuwçylarynyň medeni-sport festiwaly geçirildi
Sentýabr aýynda “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda GDA döwletleriniň mekdep okuwçylarynyň medeni-sport festiwaly geçirildi. Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan guralan bu festiwalyň dowamynda mini-futbol, kenarýaka woleýboly, basketbol, küşt we stol tennisi boýunça bäsleşikler geçirildi. Bäsleşikleriň dowamynda türkmenistanly türgenler 2 altyn, 4 kümüş, 1 bürünç medal gazandylar.
HТТU – AFK-nyň Prezidentiniň kubogynyň eýesi
AFK-nyň Prezidentiniň kubogy ugrunda 2014-nji ýylda 11 klub bäsleşip, arzyly kuboga bassyr 2-nji gezek Türkmenistanyň çempiony mynasyp boldy. Aziýanyň klublaryň arasyndaky 3-nji derejeli ýaryşynyň Kolombada (Şri-Lanka) guralan finalynda HTTU topary KHDR-iň "Rimyongsu" toparyny 2:1 hasabynda ýeňmegi başardy. 2013-nji ýyldaky ýaryşyň Malaýziýada guralan finalynda “Balkan” (Balkanabat) Pakistanyň KRL klubyndan 1:0 hasabynda üstün çykypdy. Bu ýaryş 2005-nji ýyldan bäri geçirilip, ol 2014-nji ýylda iň soňky gezek guraldy. Şeýlelikde, HTTU futbol kluby onuň iň soňky ýeňijisi hökmünde taryha girdi.
Türkmen futbolçysy Aziýanyň klublaryň arasyndaky ýaryşynyň iň köp tapawutlanan oýunçysy boldy
HTTU futbol klubynyň 20 ýaşly hüjümçisi Süleýman Muhadow türkmen futbolçylarynyň arasynda ilkinji bolup, AFK-nyň Prezidentiniň kubogynyň iň köp tapawutlanan oýunçysyna goýlan baýraga mynasyp boldy. Ol ýaryşyň final bölegindäki 3 oýunda 6 sapar tapawutlandy, şol sanda finalda öz toparyna ýeňiş getiren pökgini hem öz adyna ýazdyrdy.
Inçhondaky ХVII tomusky Aziýa oýunlarynda 6 medal gazanyldy
ХVII tomusky Aziýa oýunlarynyň dowamynda türkmenistanly türgenler dürli görnüşli medallaryň 6-syny gazandylar. Koreýa Respublikasynyň Inçhon şäherinde 2014-nji ýylyň 19-njy sentýabryndan 4-nji oktýabry aralygynda Aziýanyň olimpiýa geňeşiniň baýdagy astynda guralan bu bäsleşige 45 döwletden 10 müňden gowrak türgen gatnaşdy. Olar sportuň 36 görnüşi boýunça öz başarnyklaryny görkezdiler. Şol görnüşleriň 28-si Braziliýda geçiriljek olimpiýa oýunlarynyň maksatnamaysyna kabul edilen görnüşlerdir. Ildeşlerimiz grek-rim göreşi we erkin göreş, boks, dzýudo, agyr atletika, suwda ýüzmek, taekwondo (WTF), tennis, uşu, woleýbol, welosport (şosse) we karate boýunça guralan ýaryşlarda çykyş etdiler.
Phuketde guralan IV kenarýaka Aziýa oýunlarynda 11 medal gazanyldy
IV kenarýaka Aziýa oýunlaryndan türkmenistanly türgenler 11 medal (1 altyn, 3 kümüş, 7 bürünç) bilen gaýdyp geldiler. Aziýanyň olimpiýa geňeşiniň baýdagy astynda geçirilýän bu bäsleşikler her 2 ýyldan 1 gezek guralýar. 2014-nji ýylda ol Tailandyň Phuket adasynda geçirildi. Ýaryşlaryň dowamynda 43 döwlete wekilçilik edýän 2583 türgen sportuň 26 görnüşi boýunça özara güýç synanyşdy. Türkmenistanly türgenler sambo, jiu-jitsu, erkin göreş, kuraş, taý boksy, fransuzlaryň petank oýny, basketbol (erkekler), gandbol (zenanlar) we kenarýaka woleýboly (erkekler) boýunça bäsleşdiler.
Aşgabatda geçirilen guşakly göreş we türkmen milli göreşi boýunça dünýä çempionatynda türkmen pälwanlaryna taý tapylmady
Aşgabat şäherinde 21-23-nji noýabr aralygynda guralan guşakly göreş we türkmen milli göreşi boýunça 12-nji dünýä çempionaty türkmen pälwanlarynyň uly ýeňşi bilen tamamlandy. Aşgabatdaky dünýä çempionatyna 23 döwletden 200 töweregi pälwan gatnaşyp, olar medallaryň 27 toplumy ugrunda bäsleşdiler. Pälwanlar guşakly göreşiň erkin we nusgawy görnüşleri (erkekler we zenanlar) hem-de türkmen milli göreşi boýunça bäsleşip, toparlaýyn 1-nji orny eýelediler. Türkmenistanyň ýygyndysynyň agzalary jemi 45 medal gazandylar (16 altyn, 14 kümüş, 15 bürünç).
«Aziada-2017» çäklerini giňeldýär
Noýabr aýyndaky ýene bir ähmiýetli waka Aşgabat şäherinde Türkmenistanyň Prezidentiniň gatnaşmagynda V Aziýa oýunlarynyň guramaçylyk komiteti bilen Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň hem-de Okeaniýa döwletleriniň Milli olimpiýa komitetleriniň arasynda Okeaniýa döwletleriniň 17-siniň 2017-nji ýyldaky Aşgabat Aziadasyna gatnaşmagy hakyndaky Ähtnama gol çekmek dabarasydyr. Şeýlelikde, Aşgabatdaky Aziýa oýunlary ozal kabul edilen çäklerden tapawutlylykda öz geografiýasyny has giňeltdi. Aşgabatdaky Aziýa oýunlaryna Aziýadan 45, Okeaniýadan 17 döwlet, jemi 62 döwlet gatnaşar. Şeýle-de Türkmenistanyň Prezidentiniň teklibi bilen Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna girýän 19 görnüşiň üsti ýene 2 görnüş bilen ýetirildi (atçylyk sporrty bilen türkmen milli göreşi).


text:
Janyna kast edilip öldürilen oppozision lider Boris Nemtsowyň başlan barlaglaryna esaslanylyp taýýarlanan hasabata görä, Orsýetiň 200-den gowrak harbysy gündogar Ukrainadaky söweşlerde wepat bolupdyr.
Bu sanlar Orsýetiň Ukrainadaky konflikte goşulyşmagy barada köp wagt bäri garaşylan hasabatda üsti açylan esasy maglumatlaryň biridir. Nemtsowyň öldürilmeginden soň onuň ýaranlary tarapyndan taýýarlanan bu hasabat 12-nji maýda çap boldy.
“Putin. Uruş” diýlip atlandyrylan bu hasabatda Orsýetiň azyndan 150 harbysynyň 2014-nji ýylyň awgust aýynda Ukrainadaky harby çaknyşyklarda ölendigi, ýene 70 esgeriň, şol sanda Iwanowo şäherinden 17 desantçynyň şu ýylyň ýanwar, fewral aýlarynda Debaltsewo şäherindäki söweşlerde wepat bolandygy aýdylýar.
2014-nji ýylda öldürilenleriň garyndaşlaryndan bu meseläni köpçülikde gozgamazlyk barada dilhat alnyp, olara hökümet tarapyndan iki million rubl ($39,000) möçberinde pul berildi diýilýär. Hasabatda bellenişine görä, şuňa meňzeş kompensasiýa şu ýyl wepat bolan esgerleriň maşgalalaryna hem berlipdir, emma pul tölenmändir.
Şeýle-de, 64 sahypalyk bu hasabatda aýdylyşyna görä, Orsýetiň harby gullukçylary Ukraina iberilmezden öň resmi harby gullukdan öz arzasy bilen çykmaga mejbur edilipdirler. Bu hem orsýet hökümetine konflikte goşulyşandygyny ýaşyrmaga mümkinçilik berýär.
Prezident Wladimir Putin we Orsýetiň harbylary orsýet goşunlarynyň Ukrainadaky söweşlere gatnaşýandygyny yzygiderli inkär edip, urşa gatnaşýanlaryň bolsa Ukraina özbaşdak baran orsýetlilerdigini aýdýarlar.
“Biziň maksadymyz - Kremliň Ukrainanyň içki işlerine goşulýandygy we iki halkyň arasynda urşa sebäp bolýandygy baradaky hakykaty açmakdyr” diýlip, hasabatyň girişinde aýdylýar.
Kiýew we NATO Ukrainanyň hökümet güýçleriniň we orsýetçi separatistleriň arasyndaky konflikte Orsýetiň harby taýdan gös-göni goşulýandygyny subut edýän takyk delilleriň bardygyny aýdýarlar. BMG-niň maglumatyna görä, gündogar Ukrainadaky söweşler zerarly regionda 2014-nji ýylyň aprel aýyndan bäri 6100-den gowrak adam wepat bolupdyr.
Nemtsowyň hasabaty 11 bölege bölünýär we Orsýetiň Ukraina babatynda umumy syýasatyna degişli maglumatlary, ýagny propagandanyň ulanylmagyna, Krymyň anneksiýa edilmegine we 2014-nji ýylyň iýul aýynda gündogar Ukrainanyň howa giňişliginde Malaýziýa howaýollarynyň ýolagçy uçarynyň urlup ýykylmagyna degişli maglumatlary öz içine alýar.
Orsýetiň öňki wise-premýeri, soňra-da hökümetiň ýiti tankytçysy bolan Boris Nemtsow hasabatyň üstünde işleýän wagtynda 27-nji fewralda Moskwada atylyp öldürilipdi.
Nemtsowyň dostlary we RPR-PARNAS oppozision syýasy partiýasyndaky kärdeşleri, onuň toplan maglumatlarynyň Nemtsow öldürilenden soň onuň ölüminiň günäkärlerini derňeýän sülçüler tarapyndan bisorag alynmagyna we ençeme möhüm çeşmäniň geplemekden boýun gaçyrmagyna garamazdan, hasabatyň üstünde işlemeklerini dowam etdirdiler.
Şeýle-de Nemtsowyň hasabatynda Orsýetiniň Ukrainadaky urşa 53 milliard rubl (bir milliard amerikan dollaryny) sarp edendigi we gündogar Ukrainadan gaçyp çykan bosgunlary goldamak üçin ýene-de 80 milliard dollar möçberindäki puly sarp edendigi aýdylýar.
Hasabatyň ykdysady bölegi ykdysadyýetçi, Orsýetiň Merkezi bankynyň başlygynyň öňki orunbasary Sergeý Aleksaşenko tarapyndan taýýarlandy.
Hasabat internetde ýerleşdirildi we onuň 2000 sany nusgadan ybarat birinji tiražy çapdan çykaryldy. Guramaçylar ýakyn geljekde hasabaty has köp san bilen çap etmäge we erkin ýaýratmaga umyt baglaýarlar.


text:
“Siriýanyň dostlary” atly toparyň wekilleri Parižde duşuşyp, Kofi Annanyň parahatçylyk planynyň ýol almagy üçin ellerinde baryny etjekdiklerini aýtdylar.
ABŞ-nyň döwlet sekretary Hillari Klinton BMG-niň Howsuzlyk geňeşini, ylalaşygyň şertlerini ýerine ýetirmegi üçin, Siriýanyň prezidenti Başar Assada has kän basyş görkezmäge çagyrdy.
“Biziň Howpsuzlyk geňeşinde 7-nji bap sanksiýalary, şol sanda syýahat, maliýe sanksiýalary, ýarag gadaganlygy barada örän erjel ilerlemäge başlamagymyz gerek” diýip, ol aýtdy.
Klinton bu basyşyň özlerine režimi Kofi Annanyň alty punktdan ybarat planyny berjaý etmäge iteklemek mümkinçiligini berjegini sözüne goşdy.
Annanyň plany başa barmasa...
Fransiýanyň daşary işler ministri Alaýn Župpe toparyň içinde Ananyň plany başa barmadyk ýagdaýynda edilmeli zatlar barada pikir alyşmak isleýänleriň hem bardygyny aýtdy.
“Men biz garaşyp bilemzok, wagt geçýär diýmekçi. Synçylar derhal ýurt içine eltilmeli we hiç bir päsgelçiliksiz herket eder ýaly bolmaly” diýip, Župpe aýtdy we şeýle edilmedik ýagdaýynda özleriniň Howpsuzlyk geňeşi hem-de halkara jemgyýetçiligi üçin başga nähili mümkinçilikleriň bardygy hakynda pikir alyşmaly boljagyny belledi.
Orsýet Parižde bolan duşuşykdan öň, Siriýanyň wekilçilik etmeýänligi üçin, bu gepleşikleri “bir taraply” diýip tankytlady.
Orsýetiň daşary işler ministrliginiň sözçüsi Aleksandr Lukaşewiç dünýä Annanyň tagallalarynyň ýerine düşmegini gazanjak bolmaly diýdi we NATO-nyň we Aýlak arap döwletleriniň oppozisiýa goldaw bermek yşaratlaryny tankyt etdi.
Fransuz we rus pozisiýalary
Fransiýanyň prezidenti Nikolas Sarkozi, eger halkara jemgyýetçiligi bir-bitewiligini görkezse, Hytaý bilen Orsýet Damasky goldamagyny goýar we Assadyň hökümeti ýykylar diýen çaklamany öňe sürdi.
BMG-niň Baş sekretary Pan Gi-mun biraz öň Siriýanyň Annanyň atyşygy kesmek ylalaşygyny sylamaýandygyny aýtdy. Bu ylalaşyk geçen hepde güýje giripdi, emma Siriýada zorlukly wakalaryň dowam edýändigi aýdylýar.
Ban Howpsuzlyk geňeşiniň BMG-niň Siriýada gözegçilik etjek 300 adamlyk missiýasyny haýal etmän tassyklamagyny maslahat berdi.
Siriýanyň daşary işler ministri Walid al-Mualem 250-den kän synçynyň biraz köpräk bolýandygyny belledi.


text:
Geçen hepdäniň soňky günleri köp sanly halkara synçylarynyň gözüniň alnynda syýasy detektiw ýaly bolup geçdi. Ol Gurbanguly Berdimuhamedowyň Orsýet tarapy bilen duşuşyklaryna degişli.
Resmi habar serişdeleriniň ýazyşy ýaly başda garaşylmadyk ýerden ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-ors hökümetara komissiýasynyň egindeş başlygy Wiktor Zubkowyň baştutanlygynda Moskwadan wekilçilikli delegasiýa Aşgabada geldi. W.Zubkow Orsýet hökümetinde W.Putine iň ýakyn durýan adamlaryň biri bolup, ol Putiniň birinji orunbasary diýen wezipäni eýeleýär.
Bu saparda baryp aprel aýynyň başynda Merkezi-Aziýa-Sentr turbasynda bolan partlama sebäpli arasy kesilen türkmen gazyny akdyryp başlamak boýunça belli bir karara gelner – diýip, köp synçylar pikir ýöretdiler. Şol partlama ýagdaýyny döretmekde Türkmenistan Orsýet tarapyny aýyplapdy.
Gazy oktýabr aýynda akdyryp başlamaga söz berdiler. Ýöne taraplaryň arasynda bir bulaşyklyk döredi, emma onuň nämedigini äşgär etmediler. Soň noýabryň ahyrynda akyp başlajakdygyny aýtdylar. Synçylar W.Zubkowyň türkmen paýtagtyna saparyny gaz akdyryp başlmak bilen baglanyşdyrdylar.
Gaz barada dil ýarylmady
Köpçülikleýin habar serişdelerinde onuň türkmen prezidenti bilen gepleşikleriniň netijeleri peýda bolanda, hemme zadyň gürrüňi edilip, gaz barada dil ýarylmandygy belli boldy.
Şondan soň halkara metbugatynda gaz gepleşiklerinde nobatdaky oňşuksyzlyk döredi diýen ýaly dürli pikirler, garaýyşlar peýda bolup ugrady. Ýöne daşyndan seretseň, hemme zat gülala-güllük ýaly. Agrosenagat toplumynda özara üstünlikler barasynda taraplaryň ikisi-de öwgüli sözler aýtdylar.
Bu ýagdaý synçylary has pessimistik pikir ýöretmelere iterdi. Sebäbi Türkmenistan bilen Orsýetiň arasyndaky oba-hojalyk söwdasyny mundan öň energetik gatnaşyklaryň derejesiniň ýedi günlük golaýyna getirmek, deňeşdirmek asla mümkin däldi. Iki ýurt arasyndaky söwdada iň esasy tebigy gazyň söwdasydy.
W.Zubkow bilen duşuşykdan bir gün geçenden soň Orsýet ýolbaşçylarynyň teklibi bilen G.Berdimuhamedowyň Moskwa gitmekçidigi yglan edildi. Syýasy intriga has-da ýitileşdi. Metbugatda eýýäm türkmen tarapynyň bähbidine bolmadyk habarlar peýda bolup ugrady. Türkmenistan Orsýetiň “Gazprom” kompaniýasy bilen köp aýlar bäri agyr hem çylşyrymly gepleşikler geçirip gelýär. Orsýetiň gaz monopolisti gazyň akyp başlajakdygyny, ýöne öňküden birnäçe esse az aljakdygyny yglan etdi.
Orsýetiň “Nezawisimaýa gazetasy” Türkmenistanyň Moskwadaky ilçihanasyndan bu informasiýa tassyklama almaga synanyşdy, emma ol ýerde inkärem etmediler, tassyklamadylaram.
Türkmen turbasynda partlama bolan bada “Gazprom” kontrakta ýaňadan seretmek isleginiň bardygyny mälim etdi. Şu günki gün “Gazprom” 40 milliardyň ýerine 10,5 milliard kubometr gaz almakçy. Bahany-da ep-esli aşakladyp, öň her müň kubometr gaz üçin 375,5 dollar tölän bolsa, indi Aşgabada 222 dollar teklip edýär.
Ýene-de detektiw häsiýetli
Ine, musulmanlaryň mukaddes Gurban baýramynyň gyzgalaňly döwri Berdimuhamedow Moskwada peýda bolýar. Iki prezidentiň duşuşygy ýene-de detektiw häsiýete eýe bolýar. Ikisem dostluk barada, ösdürip bolýan zat bolsa, olaryň ählisiniň ösüşi barasynda gürrüň edýärler.
Medwedew Berdimuhamedowy baýram bilen gutlady. Berdimuhamedow Orsýet otlusynda bolan terrakt sebäpli gynanç bildirdi. Iki ýolbaşçynyň daşarky dünýä üçin berip bilen maglumaty şular boldy. Dünýä üçin berilmedik informasiýalar ýapyklygyna galdy.
Giňişleýin informasiýanyň ýoklugynyň fonunda Orsýetiň käbir habar serişdeleri detektiwe açyklyk girizmäge synanyşdylar. Mysal üçin, “Nezawisimaýa gazeta”: “Moskwada ýagdaýy doly öz peýdasyna çözmek Berdimuhamedowa eýgertmedi. Onuň ýerine gaz almagyň wagtyny uzaltmak başartdy. Düýn prezidentler türkmen gazyny 2028-nji ýyla çenli Orsýet Federasiýasyna akdyrmagy göz öňünde tutýan ylalaşyga gol goýdular” diýip ýazdy.
Şeýlelikde gaz akdyrmak barada gürrüň boldumy? Eger bolan bolsa, näme üçin onuň netijeleri barasynda dymýarlar? Eger bolmadyk bolsa, kim sebäpli gepleşikler başa barmady?
G.Berdimuhamedow ylalaşyga gidip, Orsýetiň şertleri bilen ylalaşmak kararyna geldimi ýa-da ol mundan beýläk Moskwanyň gysyşlaryna boýun bolmazmy?
Aleksandr Narodetski post-Sowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Düýn Täjigistanyň prezidenti öz ýurdunda dini eşiklileriň köpelmegini ýazgardy.
Emamoli Rahmon ýurduň döwlet uniwersitetinde studentlere ýüzlenip eden çykyşynda ýaş gyzlaryň milli eşigiň ýerine dini ýaglyk daňynýandyklaryny göreninde gynanandygyny aýtdy.
“Eger siz şeýle eşikli başga bir ýurdy gowy görýän bolsaňyz, onda şol ýurda ibereýin” diýip, Rahmon duýdurdy.
Rahmon 25-nji awgustda telewideniýe arkaly eden çykyşynda ene-atalary öz çagalaryny daşary ýurtlardaky dini medreselerden çykarmaga çagyrdy. Rahmon olaryň “ekstremistler”, “terroristler” bolmagyna böwet bolmagy tabşyrdy.


text:
Türkiýe öz howpsuzlyk güýçleriniň Türkiýäniň günorta-gündogarynda Silopi we Çizre şäherleriniň töwereginde üç günüň dowamynda amala aşyran söweşlerinde 54 sany türkiýeli kürt söweşijisini öldürendigini aýdýar.
Döwletiň gözegçiligindäki Anadoly agentliginiň 18-nji dekabrda habar bermegine görä, howpsuzlyk güýçler Siriýa we Yrak bilen serhetleriň golaýyndaky şäherlerde Kürtleriň işçi partiýasynyň (PKK) söweşijilerini berk yzarlapdyr.
Media maglumatlaryna görä, 10000 polisiýa we harby wekiliniň gatnaşmagynda geçirilen çäreleriň öňünden bu şäherlerde 14-nji dekabrdan başlap komendant sagady yglan edilipdi.
PKK-nyň we Ankaranyň arasyndaky iki ýyllyk ýaraşyk iýul aýynda tamamlandy we esasan kürt ilatly günorta-gündogarda 30 ýyl çemesi dowam eden we 40000 adamyň ölümine sebäp bolan konfliktiň ýene tutaşmagyna getirdi.


text:
Çarşenbe güni Türkmenistanyň Merkezi saýlaw komissiýasy geçen prezidentlik saýlawlarynyň gutarnykly jemini jemledi.
Bu maslahatda 12-nji fewralda geçirilen prezidentlik saýlawlaryna ses bermäge hukugy bolan ilatyň 96,7 prosentiniň gatnaşandygy aýdyldy. Şeýle hem Merkezi saýlaw komissiýasy sesleriň 97,14 prosentine Gurbanguly Berdimuhamedowyň eýe bolup, onun kanuny ýagdaýda ikilenji möhlete prezident saýlanandygyny yglan etdi.
Çarşenbe güni bu baradaky protokol Merkezi saýlaw komissiýasynyň başlygynyň we sekretarynyň gollary bilen resmi ýagdaýda tassyklanyldy.
Çarşenbe güni “Frans Pres” habar agentligi G.Berdimuhamedowyň prezidentlige kasam edişlik dabarasynyň şu hepdäniň anna güni geçiriljekdigini habar berdi.


text:
Şu gün Amerikanyň Birleşen Ştatlary we Ýewropa Bileleşigi Ukrainanyň ozalky premýer-ministri Ýuliýa Timoşenko garşy başlanan sud işini ýazgaryp, beýanat ýaýratdy.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň metbugat sekretary Wiktoriýa Nuland Ýuliýa Timoşenko garşy ýola goýlan sud işiniň syýasy matlaba esaslanýan bolmagy mümkin diýlip çaklanylýandygyny we Birleşen Ştatlaryň bu barada alada bildirýändigini aýtdy.
Ýuliýa Timoşenko wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanmakda we korrupsiýa bilen baglanyşykly özüne bildirilýän aýyplamalary syýasy matlaba esaslanýan galplaşdyrylan aýyplamalar diýip hasaplaýar.
Düýn Timoşenkonyň tarapdarlarynyň müňlerçesi Kiýew sudunyň binasynyň öňünde bu sud prosesini ýazgaryp, demonstrasiýa geçirdiler.


text:
Kollektiwleýin Howpsuzlyk ylalaşygy guramasynyň alty agza döwletiniň goşunlary Gyrgyzystanda bilelikdäki harby türgenleşiklere başladylar.
Ermenistanyň, Belarusyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Orsýetiň we Täjigistanyň harby bölümleriniň “Sarsmaz doganlyk 2014” ady bilen geçirilýän türgenleşikleri Gyrgyzystanyň paýtagty Bişkekden 60 kilometr uzaklykda ýerleşýän Tokmok şäherinde 29-njy iýulda başlandy.
Kollektiwleýin Howpsuzlyk ylalaşygy guramasynyň baş sekretary Nikolaý Bordýüžanyň çäräniň başynda eden çykyşynda aýtmagyna görä, türgenleşikler “guramanyň parahatçнlygy dörediji goşunlarynyň terrorçylyga garşy durmaga ukybyny görkezmek” maksadyny öz öňünde goýýar.
Bordýuža Gyrgyzystanda geçýän bu harby türgenleşiklere gurama agza döwletlerden 700 harbynyň gatnaşýandygyny aýtdy. Kollektiwleýin Howpsuzlyk ylalaşygy guramasynyň tiz hereket edýän goşunlary mundan 11 gün öň Orsýetiň Çelýabinsk regionynda dört günlük türgenleşik geçiripdi.
Şol türgenleşiklere Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Orsýetiň we Täjigistanyň goşunlary gatnaşdylar.


text:
Britaniýanyň öňdebaryjy okuw jaýlarynyň biri, şeýle-de halkara talyplarynyň kanagatlanamak derejesi boýunça ýokary netijeleri görkezen Cardiff Metropolitan uniwersitetiniň Halkara strategiýa we Marketing menejeri Siobhan Robinson bu uniwersitete girmegiň şertleri, şeýle-de ondaky maliýe ýeňillikleri barada Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Siobhan Robinson:
Cardiff Metropolitan uniwersiteti Uelsiň paýtagt şäheri Kardiffde ýerleşýär. Biziň ýokary okuw jaýymyzda 11 müňe golaý talyp okaýar, olaryň 10-15% töweregi hem dünýäniň dürli künjeklerinden okamaga gelen ýaşlar. Bizde ABŞ, Afrika, Aziýa, Ýakyn Gündogar ýaly sebitlerden gelip okaýan talyplar bar. Biziň daşary ýurtly talyplar bilen işleşmek boýunça uly tejribämiz bar.
Biziň uniwersitetimiz bäş sany ýöriteleşdirilen mekdepden ybarat. Bularyň birinjisi: sungat we çeperçilik mekdebi. Bu ýerde bakalawrda, magistraturada okamak, şeýle-de ylmy işleri geçirmek isleýänler üçin juda gowy programmalarymyz bar.
Ikinjisi: Bilim mekdebi. Bu ýerde hem ähli derejelerde okamak isleýän talyplar üçin mümkinçilik bar. Bu mekdebimizde biz okuw-bilim pudagynda işlejek ýokary derejeli hünärmenleri taýýarlaýarys. Belläp geçsem, biziň bu ugurdaky berýän sowadymyz diýseň uly abraýdan peýdalanýar.
Üçünji mekdebimiz Saglyk ylymlary boýunça bilim berýär. Daşary ýurtdan gelýän talyplaryň aglabasy-da bu mekdebi saýlap alýarlar. Biz bu mekdebimizde saglyga degişli juda inçe ylymlar boýunça hem okadýarys. Bu mekdebimizde hem ähli derejeler boýunça, ýagny bakalawr, magistratura we doktoranturada okamak mümkinçilikleri bar.
Dolandyryş bilimleri boýunça mekdep biziň uly mekdebimizdir. Bu mekdepde ykdysadyýet, kompýuter tehnologiýalary, turizm ýaly pudaklar boýunça hünärmenler taýýarlanýar. Nygtap geçesim gelýär, biziň turizm pudagy boýunça ylmy-barlag merkezimiz Britaniýanyň iň öňdebaryjy we abraýly merkezleriniň biridir. Biz muňa diýseň guwanýarys.
Iň soňkusy hem biziň Sport mekdebimizdir. Bu hem Britaniýanyň sport boýunça tälim berýän iň öňdebaryjy ýokary okuw jaýlarynyň biridir. Biz sport ugry boýunça gitmek isleýän talyplara ähli derejeler boýunça bilim berýäris.
Türkmen ýaşlary has dolurak maglumatlary biziň websaýtymyzdan tapyp bilerler: www.cardiffmet.ac.uk
.
Azatlyk Radiosy: Siobhan, indi okuw jaýyňyza girmegiň şertleri barada gürrüň berseňiz?
Siobhan Robinson:
Biziň uniwersitetimiz Britaniýada ýöriteleşdirilen halkara edarasy bolan birnäçe ýokary okuw jaýlarynyň biridir. Ýagny, biziň halkara bölümimizde ýörite halkara marketing edarasy bolup, ol dünýäniň ýurtlaryna aýlanyp, biziň ýokary okuw jaýymyz, hödürmeli resminamalar barada maglumat berýär. Biz Türkmenistana entek barmadyk, ýöne belki-de geljekde bararys.
Cardiff Metropolitan uniwersitetinde okamak isleýän talyplar biziň websaýtymyzdaky giriş formasyny doldurmaly. Ýöne gyzyklanma bildirýän talyplar gönüden-göni meniň bilen e-mail arkaly hem habarlaşyp bilerler. Men olaryň ähli soraglaryna jogap bererin we doldurmaly giriş formasyny ugradaryn. Meniň e-mail salgym: srobinson@cardiffmet.ac.uk.
Abiturient arza bilen bir hatarda ozalky okan ýerleri baradaky maglumatlary, şeýle-de iňlis diliniň derejesi boýunça synaglaryň netijelerini hem hödürlemeli. Abiturient iňlis diliniň derejesi boýunça hökmany ýagdaýda synagdan geçmeli. Sebäbi bu giriş şertleriniň biri. Şeýle-de iş tejribesi bolan talyplara has köp mümkinçilik berilýär.
Azatlyk Radiosy: Resminamalary haçandan başlap ugradyp bolar?
Siobhan Robinson:
Talyplar tutuş ýylyň dowamynda bize öz resminamalaryny ugradyp bilerler. Bu talybyň tabşyrýan ugruna bagly. Käbir ugurlar boýunça sapaklar ir başlanýar, käbirleri gijiräk. Şeýle-de, talyp uniwersitete kabul edilenden soň hem, wiza işleri bar. Bu hem belli bir wagty alýar. Şunlukda, abiturientler resminamalary näçe çalt tabşyryp bilseler, şonça-da gowy.
Azatlyk Radiosy: Belki-de indiki sorajyk soragym talyplary has köp gyzyklandyrýandyr. Bu töleg bilen bagly. Siziň tölegleriňiz nähili, şeýle-de talyplar üçin maliýe hemaýaty berilýärmi?
Siobhan Robinson:
Hawa, biziň töleglerimiz beýleki käbir ýokary okuw jaýlarynyňka garanyňda has elýeterli. Munuň sebäpleriniň biri hem biziň ýokary okuw jaýymyzyň Britaniýanyň maliýe taýdan elýeterli regionynda ýerleşmegidir. Iň esasy sebäp hem, biz talyplaryň okamagy üçin boldugyndan şert döretjek bolýarys.
Bakalawr derejesi üçin tölegler her ýyl üçin 9,600 britan poundyndan başlaýar. Magistratura programmalary üçin töleg 10 müň pounddan başlaýar. Bizde talyplar üçin ençeme maliýe stipendiýalary hem bar. Ýagny, biziň uniwersitetimize kabul edilenden soň, erjellik we höwes bilen okaýan, sapaklaryna gowy ýetişýän talyplara, elbetde, maliýe hemaýaty berler.
Şeýle-de biz Ýewropa Komissiýasynyň okuw proýektlerine hem gatnaşýarys. Şunlukda, biziň öz ýokary okuw jaýymyzyň maliýe stipendiýalary bilen bir hatarda, biz maliýe hemaýatyny hödürleýän beýleki programmalary hem kabul edýäris.


text:
Orsýetiň günortasynda ýerleşýän Wolgograd şäheriniň demirýol wokzalynda bolan bomba partlamasy zerarly azyndan 15 adam wepat boldy we onlarça adam ýaralandy. Ozalky maglumatlarda heläk bolanlaryň sany 18 adam diýilip habar berilipdi.
Orsýetiň Terrora garşy komitetiniň ýekşenbe güni atmagyna görä, partlama öz janyndan geçen hüjümçi tarapyndan amala aşyrylypdyr.
Regional resmiler öz janyndan geçen zenanyň Wolgogradyň esasy demirýol stansiýasynyň girelgesinde metaly anyklaýan detektoryň golaýynda öz ýanyndaky partlaýjy gurallary işledendigini we partlamanyň ýolagçylaryň köp bolan wagtyna gabat gelendigini aýtdylar.
Şäheriň ýagdaýy
Wolgograd şäheriniň häkimi Irina Gusewa parlama barada şeýle diýdi: “Demirýol wokzalynyň girelgesindäki metaly anyklaýan guralda partlama boldy. Adamlar wepat boldy, ýaralananlar hem bar. Olar keselhanalara iberilýärler. Biz häzir otlylaryň ugurlaryny üýtgetmäge çalyşýarys, sebäbi otlylar gelip durlar. Biz şäherde döwulyň döremegine ýol bermeris. Şäherde durmuş öz ugruna barýar. Ýagdaý çylşyrymly, sebäbi ýaralananlaryň arasynda çagalar hem bar, olar keselhana iberildi”.
Wolgograd regionynyň Saglyk departamenti onlarça adamyň ýaralanandygyny habar berdi.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin kanuny goraýjy edaralara hüjümden soň howpsuzlygy üpjün etmek üçin ähli zerur çäreleri görmegi tabşyrdy.
Howpsuzlyk we resmi çäreler
Bu hüjüm 2014-nji ýylyň fewral aýynda Soçide boljak olimpik oýunlarynyň öňüsyrasynda ýurtda terrorçylygyň güýçlenmegi bilen bagly howatyrlanmalary artdyrdy. Wolgograd şäheri oktýabr aýynda hem öz janyndan geçen zenan tarapyndan hüjüme sezewar edilipdi. Şol zenanyň Demirgazyk Kawkazda hökümet goşunlaryna garşy söweşýän yslamçylar bilen gatnaşygynyň bolandygy aýdylypdy.
Wolgograd regionynyň häkimi Sergeý Boženow hüjümden soň şäheriň asudadygyny aýtdy: “Men demirýol meýdançasynda durup, adamlar bilen gepleşýärin. Ilatyň arasynda howsala ýok. 1-nji ýanwardan başlap 3-nji ýanwara çenli Wolgograd regionynda matam tutular”.
Emma bolan wakalaryň şaýady Stanislaw “Rossiýa 24” telekanaly bilen söhbetdeşliginde Wolgogradyň dowula düşendigini gürrüň berdi: “Şäherde dowulyň turandygyny görmek mümkin. Şäheriň merkezine hem baryp, hem-de ol ýerden çykyp bolmaýar”.
Hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne alan bolmady. 2013-nji ýylyň başynda çeçen gozgalaňçysy Doku Umarow Soçi oýunlarynda hüjüm etmek barada haýbat atypdy.


text:
Halkara Migrasiýa guramasynyň Merkezi Aziýa boýunça regional kordinatory Deýan Keserowiç bilen Aşgabatda duşuşyk geçirildi diýip, «Trend» habar gullugy Türkmenistanyň migrasiýa gullugyna salgylanyp ýazýar.
Resmi habara görä, taraplar halkara migrasiýasyna degişli we mätäç adamlara ynamdar we netijeli kömek bermegiň esasy meseleleri barada maslahatedipdirler.
Halkara Migrasiýa guramasy Merkezi Aziýada 1989-njy ýyldan bäri hereket edýär, Türkmenistan bu gurama 2005-nji ýyldan bäri agza bolup durýar.
.


text:
Düýn Gürjüstanda ýerli geňeşler boýunça saýlawlar geçirildi.
Paýtagt Tblisiniň şäher häkimligi boýunça geçirilen saýlawlaryň netijesine görä, prezident Mihail Saakaşwiliniň “Milli hereket” partiýasy paýtagtda berlen sesleriň 60%-ni gazandy.
Oppozision partiýanyň wekili Irakli Aalasaniýa bolsa berlen sesleriň diňe 17%-ni gazanyp ikinjiligi eýeledi.
Gürjüstanyň beýleki şäherdir etraplary boýunça geçirilen ses berişlikleriň netijesi häzirlikçe anyk däl.
Prezident Saakaşwili düýnki eden çykyşynda berlen sesler Gürjüstany ýene öňki ugruna saldy diýdi.
“Gürjüstan gaýtadan Ýewropanyň ýoluna düşdi. Gürjüstan gaýtadan ykdysady ösüş ýoluna ugrukdy. Biz bu ugur boýunça uly işler bitirdik. Dünýäniň şu regionynda biziň erkin saýlaw sistemamyz we demokratiýamyz bar we biz muňa buýsanýarys” diýip, Saakaşwili aýtdy.
2008-njy ýylda Gürjüstan bilen Orsýetiň arasynda bolan çaknaşykdan soň, bu saýlaw Gürjüstanda geçirilen ilkinji ses berişlikdir.


text:
Ispaniýanyň polisiýasy söweşijileri hakyna tutmakda we olary Liwiýadaky we Malidäki “terrorist guramalara” ugratmakda güman edilýän alty yslamçy söweşijini tussag etdi.
Ispaniýanyň Içeri işler ministrligi şübheli söweşijileriň 30-njy maýda amala aşyrylan reýdde howpsuzlyk güýçleri tarapyndan tussag edilendigini habar berýärler.
Ministrligiň berýän maglumatyna görä, tussag edilenleriň arasynda Malidäki “Al-Kaýda” bilen ilteşikli toparda türgenleşik lagerlerine gatnaşandan soň, yzyna Ispaniýa dolanan ispaniýaly söweşiji hem bar.
Ispaniýanyň hökümeti yslamçy söweşijileriň “Al-Kaýda” ilteşikli toparlaryň täsirindäki konfliktli territoriýalardan we Siriýadan yzyna Ispaniýa dolanmagynyň we ýurduň howpsuzlygyna wehim salmagynyň mümkindigi barada aladalaryny beýan etdi.
Ispaniýanyň polisiýasy 2004-nji ýylda Madridiň çetindäki otla amala aşyrylan terrorçylykly hüjümden bäri ýurtda söweşiji diýlip güman edilýän 470-den gowrak adamyň tussag edilendigini habar berýär. Şol hüjümde 191 adam ölüpdi.


text:
Aşgabat, 29-njy ýanwar. «Türkmenportal».
28-nji ýanwarda paýtagtyň Sergi köşgünde Mebel we öý hojalyk harytlarynyň ilkinji halkara sergisi açyldy. Ol döwlet eýeçiligindäki kärhanalara we hususy telekeçilere öz önümlerini görkezmäge hem-de türkmen hünärmenlerine daşary ýurtly kärdeşleri bilen tejribe alyşmaga oňaýly şertleri döretdi.
Sergide diňe Türkmenistanyň däl, eýsem, Russiýanyň, Germaniýanyň, Hytaýyň, Ýaponiýanyň, Italiýanyň, Koreýanyň, Türkiýäniň, Eýranyň, Hindistanyň, Belarusyň, Ermenistanyň we dünýäniň beýleki ýurtlarynyň iri kompaniýalarynyň döwrebap mebelleridir öý hojalyk harytlary görkezildi.
Daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen söwda-ykdysady gatnaşyklary has-da ösdürmäge uly goşant goşjak halkara sergisi 30-njy ýanwarda öz işini tamamlar.


text:
21-nji dekabrda Türkmenistanyň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazowuň aradan çykmagyna 8 ýyl bolýar.
Eýsem, Türkmenistan garaşsyzlygyny alandan bäri häkimýet başyna geçen prezidentler Nyýazow we Berdimuhamedow dünýä türkmenleriniň arasynda nähili täsir galdyrdy we olar eden we etmedik işleri boýunça türkmen diasporasynyň arasynda nähili sözler bilen ýatlanýarlar?
Azatlyk Radiosy, şeýle temada taýýarlajak "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanyna dünýä türkmenleriniň ähli wekillerini gatnaşmaga çagyrýar.
Teswirleriňizi aşakdaky forumda galdyryp bilersiňiz, eger öz pikirleriňizi programma gatnaşyp beýan etmekçi bolsaňyz, biziň bilen habarlaşyň, salgymyz hat@azatradio.org.


text:
Ban Ki Mun regiona barmazdan öňüsyra hukuk goraýjy gurama Human Rights Watch beýanat ýaýradyp, jenap Banyň Merkezi Aziýa ýolbaşçylary bilen geçirjek duşuşyklarynda adam hukuklary meselesini gozgamalydygyny belledi.
Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir bu mesele bilen gyzyklanyp, Human Rights Watch guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça bölüminiň başlygynyň orunbasary Reýçel Denber bilen ýörite söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Jenap Banyň Merkezi Aziýa etjek sapary, siziň pikiriňizçe, näderejede möhüm? Reýçel Denber:
Meniň pikirimçe, BMG-niň Baş sekretary Ban Ki Munuň Merkezi Aziýa edýän bu sapary gaty möhüm. 2002-nji ýylda BMG-niň öňki ýolbaşçysy Kofi Annanyň regiona saparyndan soň, bu BMG-niň ýolbaşçysy tarapyndan Merkezi Aziýa edilýän ilkinji wizitdir. Sebäbi Kofi Aannanyň saparyndan soňra aradan 8 ýyl geçdi.
BMG-niň ýolbaşçysynyň Merkezi Aziýa sapar etmeginiň özi-de bu regionyň näderejede ähmiýetlidigini aňladýar. Bu ýokary derejeli ýolbaşçy tarapyndan amala aşyrylýan wizit. Bu gaty möhüm waka, şeýle-de bu sapar uly mümkinçilikleri döredýär. Azatlyk Radiosy: BMG-niň Baş sekretary geçen ýyl Birma-da sapar edipdi. Ýöne şol wizitiň dowamynda gazanylan o diýen uly üstünlik bolmandy. San Su Keý henizem tussaglykda saklanýar. Siziň orta atýan bu talaplaryňyzy Merkezi Aziýaly ýolbaşçylaryň öňünde goýup, jenap Munuň bu regionda haýsydyr bir uly netije gazanjakdygyny aýtmaga näme esas bar?
Reýçel Denber: Esasy sorag, şeýle tagallalaryň üstünlikli netije berip-bermezligi däl, eýse jenap Munuň şeýle jogapkärçiliginiň bolup bolmanlygydyr. Meniň pikirimçe, Birmada bolşy ýaly, şol regionda hem Baş sekretaryň adam hukuklary baradaky meseleleri gün tertibine girizmek boýunça belli jogapkärçilikleri bardyr.
Azatlyk Radiosy: Ban Ki Mun Türkmenistan we Özbegistan ýaly ýurtlara hem sapar eder. Bu wizitiň şol ýurtlara syýasy utuk gazanmaga mümkinçilik berjekdigini-de aýtsa bolar, şeýle ýagdaýda siz bu wizitiň geçirilmegini goldaýarmysyňyz? Reýçel Denber:
BMG-niň region bilen bagly alyp barýan işlerinde adam hukuklarynyň esasy ornunyň bardygyny aýdan, şeýle-de jenap Munuň şol duşuşyklarda bu problemany gozgamagy başaran ýagdaýynda, meniň bu saparyň ýerlikli boljakdygyny aýdasym gelýär.
Şeýle ýagdaýda onuň regiona sapar etmegi gowy zat we bu wizitiň amala aşyrylmagyna pozitiw ädim hökmünde baha berip bolar. Sebäbi bu sapar şeýle meseleleriň gozgalmagyna mümkinçilik döreder. Azatlyk Radiosy: Ban Ki Muna hat ýazmak arkaly siz näme gazanmagy maksat edindiňiz? Reýçel Denber:
Ban ki Muna hat ýazmak arkaly biz adam hukuklary bilen bagly şol regionda nähili problemalaryň bardygyna ünsi çekmek isledik. Biz şol problemalar hakda Ban Ki Munuň halk köpçüliginiň öňünde etjek çykyşlarynda, hemem regionyň liderleri bilen boljak duşuşyklarynda bu temalary gozgajakdygyna umyt edýärys. Azatlyk Radiosy: Siz ýaýradan beýanatyňyzda Merkezi Aziýada ýerleşýän ähli ýurtlaryň adyny agzap, şol ýurtlarda adam hukuklarynyň henizem depgilenýänligi barada maglumat çap etdiňiz. Bu barada bize dolurak gürrüň berip biljekmi? Reýçel Denber:
Biz şol beýanatda diňe dört ýurt barada maglumat berdik, sebäbi Täjigistan bilen bagly ýeterlik maglumatymyz ýokdy. Türkmenistan bilen bagly aýdylanda, biz birnäçe problemalara ünsi çekdik.
Elbetde, öňki prezident Nyýazow aradan çykansoň, Gurbanguly Berdimuhamedow şol ýurtda käbir işleri amala aşyrdy. Olar oňyn ädimlerdir. Emma şol ädimler haýsydyr bir düýpli özgerişlige ýol açmady, şeýle-de hökümet tarapyndan Türkmenistanda özgerişligiň mundan beýläk hem amala aşyryljakdygyny aýtmaga o diýen esas ýok.
Aşgabat halkara diplomatiýa we halkara biznes boýunça gapylaryny barha açýar, emma, muňa garamazdan, Türkmenistan iň ýapyk hemem adam hukuklaryny gödek bozýan ýurtlaryň biri bolup galýar. Şol sebäpden biz BMG-niň Baş sekretarynyň Türkmenistanda ýurduň gapylaryny halkara gözegçilerine açmagy, syýasy tussaglaryň boşadylmagy we Nyýazowyň döwründen başlap, syýasy bendiler baradaky ýagdaýyň tutuş ýurt boýunça gaýtadan gözden geçirilmegi üçin hökümete basyş etmegine garaşýarys.
Gara sanaw bilen bagly aýdylanda, prezident Berdimuhamedow bu ugurda hem käbir ädimler ätdi, mundan ozal ýurtdan çykmagyna rugsat edilmeýän käbir adamlara daşary ýurtlara sapar etmäge rugsat edildi, ony biz, elbetde, gowy garşy aldyk.
Eger ýadyňyzda bolsa, geçen ýylyň ýaz aýlarynda onlarça studentiň okamak üçin ýurtdan çykmagyna rugsat edilmändi. Emma soňra olardan bir bölegine Bolgariýa gitmäge rugsat edildi, ýöne, muňa garamazdan, Türkmenistanda daşary ýurtlara sapar etmegi gadagan edilen ýüzlerçe adam bar.
Biz BMG-niň Baş sekretarynyň bu meseleleri gozgamagyna garaşýarys. Birnäçe studentiň Bolgariýa sapar etmegine rugsat edilmegi problemany çözmek üçin ýeterlik däl. Eger haýsydyr bir kämillik ýaşyna ýeten student daşary ýurtlarda okamak isleýän bolsa, oňa rugsat edilmeli, bu bilim almak azatlygynyň bir bölegidir.
Özbegistan barada aýdylanda, käbir toparlar, şol sanda ÝB bu ýurtda pozitiw ösüşleriň bolanlygyny aýdýarlar. Emma biz şol ýurtda hasam yza gaýdyşlyklaryň bardygyna şaýat bolýarys. Hukuk goraýjy aktiwistlerden käbirleri azat edildi, emma soňra ençemesi hem türmä basyldy. Häzirki döwürde Özbegistanda 14 töweregi hukuk goraýjy adalatsyz ýagdaýda gabawlykda saklanylýar.
Şol ýurtda medianyň sesini bogmak, hemem hökümetiň gözegçiliginden erkin öz dini ybadatlaryny berjaý etmek isleýän adamlaryň hem isleginiň basylyp ýatyrylmagy dowam etdirilýär. Bu gaty repressiw ýagdaýdyr.
Biz jenap Ban Ki Munuň hukuk goraýjy aktiwistleriň we žurnalistleriň, şeýle-de adalatsyz ýagdaýda tussag edilen dissidentleriň tiz hem şert goýmazdan boşadylmagyny özbek hökümetinden talap etmegine garaşýarys.
Gazagystan barada aýdylanda, bu ýurt Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň ýolbaşçysy saýlanmazdan ozal, 2009-njy ýylda media hemem saýlaw kanuny boýunça käbir reformalary amala aşyrdy. Elbetde, bu gowy ädimlerdir. Emma bu tagallalar adam hukuklary babatdaky ýagdaýyň özgermegine peýda ýetirmedi. Şeýle-de şol kanun kabul edilenden soň bu ýurtda metbugat azatlygy barada yza gaýdyşlyklaryň bolanlygyna şaýat bolduk. Baş sekretaryň bu meseleleri hem galdyrjakdygyna bil baglaýarys.
Gyrgyzystan barada aýdylanda, bizi alada goýýan esasy zat metbugat azatlygy baradaky ýagdaýlardyr. Sebäbi ol ýurtda geçen 18 aýyň dowamynda bu ugurda yzygiderli ýza gaýdyşlyklar boldy.
Netijede Baş sekretar tarapyndan Merkezi Aziýa edýän saparynyň dowamynda orta atylyp bilinjek ençeme mesele bar, bu problemalar BMG-niň mehanizminiň esasynda gozgalyp bilner.
Azatlyk Radiosy: Elbetde, siziň orta atýan bu pikirleriňize ýerlikli talaplar diýip baha berip bolar, emma haçanda jenap Ban şeýle meseleleri gozgan ýagdaýynda, Merkezi Aziýanyň liderleriniň ony äsgerjekdigini aýtmaga esas barmy? Reýçel Denber:
Meniň pikirimçe, haçanda BMG ýaly dünýäniň iň uly guramasynyň ýolbaşçysy Merkezi Aziýa liderleri bilen duşuşanda, adam hukuklary baradaky meseläni gozgasa, bu şol temalaryň näderejede ähmiýetlidigini aňladar.
Şeýle problemalar BMG-niň Baş sekretary ýaly bir ýolbaşçy tarapyndan orta atylanda, Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlaryň ýolbaşçylarynyň bu aladalary äsgermezlik etmegi gaty kyn bolsa gerek.


text:
Şu gün Britaniýanyň premýer-ministri Gorden Braun Pakistanyň günbataryndaky kynçylykly regionlara goldaw maksady bilen Beýik Britaniýanyň Pakistana 83 million dollar maliýe ýardamyny berjekdigini mälim etdi.
Bu barada şu gün Gorden Braun Londonda Pakistanyň premýer-ministri Ýusuf Reza Gilani bilen bilelikde geçiren metbugat konferensiýasynda eden çykyşynda aýtdy.
Gorden Braunyň sözlerine görä, bu maliýe ýardamy yslamçy ekstremistlere garşy söweş alnyp barylýan ýerlerden göçürilen Pakistanyň raýatlaryna ýardam bermek üçin ulanylar.


text:
Şu gün Gyrgyzystanda ozalky içeri işler ministri Moldomus Kongantiýewi tussaglykdan azat etmek talapy bilen aksiýalar geçirildi.
Azatlyk Radiosynyň habarçysynyň Bişkekden berýän habaryna görä, gyrgyz paýtagtynda Kongantiýewiň tarapdarlaryndan iki ýüz çemesi adam miting geçiripdir. Ýene bäş ýüz töweregi adam Bişkek-Oş ýoluny baglapdyr.
Şol bir wagtda ýurduň paýtagty Bişkekde onlarça adam öňki çinownigiň garşysyna jenaýat işini gozgamagy talap ýedip, aksiýa geçirdi.
Apreliň başyndaky wakalardan soň ýitirim bolan Moldomus Kongantiýewiň Moskwada saklanyp, ýakynda Bişkekdäki derňew izolýatoryna eltilendigi öň habar berlipdi.


text:
Sinai ýarymadasynda heläkçilige uçran Russiýanyň ýolagçy uçary doly weýran boldy, diýip Müsüriň resmileri habar berýärler.
Bortunda 224 adam bolan uçar Arsiş şäherinden 100 km uzaklyklykda gaçdy. “Kogalymawiýa” howa ýollaryna degişli uçar Müsüriň Şarm el-Şeýh dynç alyş kurortyndan Sankt-Peterburga uçuşy amala aşyrýardy.
Resmiler “Airbus A320” kysymly uçaryň 31-nji oktýabrda ir bilen howa galandan 23 minut soň radarlardan ýitendigini habar berdiler.
Rus resmileri uçaryň bortunda 217 ýolagçynyň, şol sanda ýedi çaganyň we ýedi ekipaž agzasynyň bolandygyny mälim etdi.
Ýolagçylaryň aglabasynyň dynç alyşdan dolanyp gelýän rus raýatlarydygy bellenilýär.
Russiýanyň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministrligi heläkçiligi derňemek üçin ýörtie toparyň düzülýändigini habar berdi.
“Kogalymawiýa” howa ýollary 1993-nji ýyldan bäri hereket edip, ol Russiýanyň Týumen regionynyň Kogalym şäherinde ýerleşýär.


text:
Düýn Ispaniýada geçirilen parlament saýlawlarynda oppozision «Halk partiýasy» atly aram sagçy partiýa parlamentdäki orunlaryň aglaba köpçüligine eýe boldy.
Munuň özi soňky ýedi ýyl bäri ýurdy dolandyryp gelen sosialistleriň parlamentdäki agdyklygy elden giderendigini aňladýar.
Ispaniýadaky bu saýlawlaryň deslapky netijesine görä, saýlawlarda ýeňiş gazanan «Halk partiýasy» 350 orunlyk aşaky palatadan 186 orny eýeledi diýlip hasaplanylýar.
Saýlawlaryň gutarnykly netijesi yglan edilenden soň, bu partiýanyň lideri Mariano Rajoý premýer-ministriň wezipesini eýelär diýlip garaşylýar.


text:
Italiýanyň “La Repubblica” gazeti 1-nji sentýabryndaky sanynda Russiýanyň prezidenti Wladimir Putiniň Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Jose Manuel Barroza “Eger-de men islesem, Kiýewi iki hepdäniň içinde alaryn” diýen sözlerini getirdi.
Makalanyň mazmunyndan gelip çykýan netijä görä, Putin muny Ýewropa Bileleşiginiň Russiýanyň Ukrain krizisindäki roly üçin girizip biljek goşmasa sanksiýalaryna jogap hökmünde aýdypdyr.
Putiniň bu kommentarisini Barrozo 30-njy awgustda Ýewropa Bileleşiginiň liderleri bilen geçiren sammitiniň dowamynda mälim edipdir. Bu duşuşykda, eger-de Moskwa Ukrainadan goşunyny yzyna çekmese, onuň garşysyna goşmaça gadagançylyklary girizmek barada ylalaşylypdyr. NATO-nyň çaklamalaryna görä, häzirki wagt Ukrainada 1,000-den gowrak rus harbysy bar.
"Başga many"
Putiniň daşary syýasat boýunça ýokary derejeli kömekçisi Ýuriý Uşakow 2-nji sentýabrda çykyş edip, Putiniň bellikleriniň “ýoýlup alnandygyny we onuň asyl tekstde düýbünden başga many berýändigini” öňe sürdi.
Ol bu baradaky kommentarisinde agzalýan sözleriň “aýdylandygyna ýa-da aýdylmandygyna garamazdan”, şahsy gepleşikleriň jikme-jikliginiň “möhüm syýasy şahs tarapyndan aýan edilmegine degmeýändigini” hem sözüne goşdy.
Putiniň ozalky diýenleri-de Russiýanyň Ukraina babatda alyp barýan syýasatyndan howatyrlanmalary artdyrypdy.
Russiýa şu ýylyň martynda Ukrainanyň Krym ýarymadasyny basyp aldy. Günbatar Moskwanyň Donetsk we Lugansk regionlaryndaky orsýetparaz separatistleri goldamaýandygy baradaky tekrarlamalaryny inkär edýär.
Putin 31-nji awgustda günorta-gündogar Ukrainanadaky territoriýanyň “döwletlilik” meselesi boýunça gepleşiklere başlamaga çagyrdy. Munuň yzy bilen onuň metbugat werkili bu beýanatyň Moskwa jeňçileriň gözegçiligindäki ýerleriň garaşsyzlygyny kepillendirýär diýen manyny bermýändigini aýdyp, çykyş etdi.
"Goldaw"
Kiýewiň günbatarçy hökümetiniň aýtmagyna görä, geçen aý ýeňlişe golaý bolan separatistleriň häzir öňegidişlikleri gazanyp başlamagyna Russiýanyň berýän harby hemaýaty sebäp bolýar.
1-nji sentýabrda hökümet güýçleri Luganskyň aeroportundan çekilmeli boldular. Şeýle-de, gelip gowuşýan wideolardan çen tutulsa, harbylar Donetskiň aeroportundan hem çekilipdirler.
Ukrainanyň harby sözçüsi Andriý Lysenko 2-nji sentýabrda çykyş edip, soňky 24 sagadyň içinde harby gullukçylaryň hataryndan 15 adamyň öldürilendigini we 49 sanysynyň ýaralanandygyny mälim etdi.
BMG-niň bosgunlar edarasynyň metbugat wekili Winsent Koçeteliň 2-nji sentýabrda beren maglumatyna görä, Ukraindaky konflikt sebäpli jaýlaryny terk etmeli bolan adamlaryň sany soňky üç hepdäniň içinde iki esse artyp, ol 260,000-e golaýlapdyr.
Aprel aýyndan bäri dowam edýän söweşlerde 2,600 töweregi adam ölüpdir.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk geňeşi guramanyň Baş sekretary Ban Ki-muny Ýemen barada parahatçylyk gepleşiklerini geçirmäge we ähli taraplary ok atyşygy bes etmek baradaky bäş günlük ylalaşygy berjaý etmäge çagyrdy.
BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň 12-nji maýda ýaýradan beýanatynda BMG-niň ýol görkezmeginde geçiriljek gepleşiklere Ýemendäki ähli partiýalaryň gatnaşmalydygy we onuň ýemenlileriň ýolbaşçylygynda geçirilmelidigi bellenilýär.
Birleşen Milletler Guramasynyň Ýemen boýunça täze wekili Ismali Ould Çeih Ahmed (Ismail Ould Cheikh Ahmed) 12-nji maýda ýurda edýän ilkinji saparyny amala aşyryp başlady. Gepleşikleri geçirmek üçin heniz wagt ýa-da ýer kesgitlenmese-de, geňeş 17-nji maýda Riýadda aýratynlykda geçirilmegi planlaşdyrylýan konferensiýa gowy baha berdi.
BMG-niň bu beýanaty, Ýemende ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşyk güýje girenden gysga wagt soň, ýurduň günortasyndaky Dhale şäherinde käbir gury ýer çaknyşyklarynyň dowam edýändigi barada maglumatlar gelip gowuşýan mahaly ýaýradyldy.


text:
Anna güni Ýewropa Bileleşiginiň resmileri Belarusyň resmilerine garşy ozalkylardan hem has berk sanksiýalary girizmekligi göz öňünde tutýandyklaryny mälim etdiler.
Ýewropa Bileleşiginiň daşary gatnaşyklar bölüminiň başlygynyň metbugat sekretary Maýa Koçijançiç Bileleşigiň territoriýasyna sapar etmekligi gadagan edilen belarus resmileriniň sanynyň bu gezek has-da artdyryljakdygyny aýtdy.
2006-njy ýylda Belarusda geçen dawaly saýlawlardan soň Ýewropa Bileleşigi ýurduň prezidentine we ýene kyrk sany resmisine Bileleşigiň territoriýasyna girmekligi gadagan ediji sanksiýalary girizipdi. Ýöne aradan iki ýyl geçip, bu sanksiýalar ýatyrylypdy.
Bu gezekki sanksiýalaryň şu geçen dekabr aýynda Belarusda geçirilen prezidentlik saýlawlarynyň yzy bilen protestçilere garşy gazaply güýç ulanylmagy bilen baglanyşykly wakalara jogap hökmünde giriziljekdigi aýdylýar.


text:
- Meniň Türkmenistana ilkinji saparym. Men dünýäniň dürli döwletlerinden gelen 600 töweregi wekiliň gatnaşmagynda geçirilýän Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň 34-nji Baş Assambleýasyna gatnaşmaga, şeýle-de Inçhonda geçirilen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça IV Aziýa oýunlaryny geçirmekde, myhmanlary kabul etmekde, meýletinçileri taýýarlamakdaky tejribelerimizi türkmen kärdeşlerimiz bilen paýlaşmaga geldim. Geňeşiň işine sebitiň beýleki iri sport guramalaryndan hem wekilleriň gatnaşmagy onuň netijeliligini artdyrdy. Indiki edilmeli işler, ýerine ýetirilmeli wezipeler anyk kesgitlenildi. Bu işde iri guramalaryň öz maslahatlaryny we goldawlaryny gaýgyrmaýandygy bizi begendirýär.
Türkmenistanyň gözel paýtagty Aşgabatda gurulýan Olimpiýa şäherjigi dünýäde iň bir iri sport merkezleriniň biridir. Bu ýerde geljekde köpsanly halkara derejesindäki iri sport ýaryşlarynyň geçiriilmegi üçin ähli mümkinçilikler bar. Türkmenistana bu ugurda uly üstünlikler arzuw edýärin. Türkmen türgenlerine bolsa 2017-nji ýylda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynda ýeňişleriň ýar bolmagyny arzuw edýärin.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Atly ýöriş: Gadymy Dehistandaky dabara
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ata Watanymyza, merdana, agzybir hem zähmetsöýer halkymyza çäksiz söýgüsi netijesinde eziz Diýarymyzda amala aşyrylýan il-ýurt bähbitli, dünýä ähmiýetli uly tutumlar Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda özüniň mynasyp dowamatyny tapýar. Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy bilen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna 500 günüň galmagy mynasybetli, atly ýörişe badalga berilmegi hem munuň aýdyň subutnamasydyr.
Bu taryhy atly ýörişiň Etrek etrabyndaky tapgyry hem köňülleri söýgi-buýsanja beslän pursatlara juda baýlygy bilen tapawutlandy.
Etrabyň Madaw obasynyň golaý-goltumynda — «Gadymy Dehistan» döwlet taryhy-medeni goraghanasynyň çägindäki ýaýlada atly ýörişe gatnaşyjylary garşylamaklyga bagyşlanan baýramçylyk joşguny möwç urdy. Gözellikde deňi-taýy bolmadyk ahalteke bedewlerine atlanyp, berdaşly gollarynda Garaşsyz Türkmenistanyň Döwlet baýdagyny, Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň baýdagyny hem-de Aziýa oýunlarynyň alawynyň nyşanyny buýsançly göterip gelen ýigitleri etrabyň il sylagly ýaşululary duz-çörek, güler ýüz bilen garşylaýarlar. Edep bilen atdan düşen ýigitler aksakgal gojalar bilen hormatly salamlaşyp, saglyk-amanlyk soraşanlaryndan soň, giň ýaýladaky altmyş başly ak öýlerden döredilen obany höwes bilen synlaýarlar.
Myhmanlar alymlaryň «Gadymy Dehistan» döwlet taryhy-medeni goraghanasynyň çäginde ýerleşýän, biziň döwrümize çenli saklanyp galan gadymy galalar, şäherleriň yzlary, minaralar, metjitler, howuzlar we kerwensaraýlar barada berýän gürrüňlerini höwes bilen diňleýärler. Ata-babalarymyzyň ussatlyk bilen salan binalarynda Orta asyrlaryň binagärlik sungatyndan habar berip duran minaranyň ikisi, juma metjidiniň girelgesiniň iki gapdaly, Orta asyr şäherleriniň penasy bolan içki hem daşky gorag diwarlarynyň käbir görnüşleri biziň günlerimize çenli saklanyp galypdyr. Gadymy Dehistan şäheriniň umumy meýdany 200 gektardan gowrak bolup, bu ýerde irki döwürlerde ýaşaýyş ýokary derejede gülläp ösüpdir.
Atly ýörişe gatnaşyjylaryň we bu ýere ýygnanan köp sanly adamlaryň öňünde çykyş eden welaýatyň we etrabyň sungat ussatlarynyň ýerine ýetiren döwrebap aýdym-sazlarynda bagtly durmuşymyz wasp edilýär.
Türkmen obasynyň nurana keşbi janlandyrylan giň ýaýladan ugran atlylar Madaw obasyndaky sport mekdebine höwes bilen aýlanyp, türgenleriň görkezme çykyşlaryna buýsanç bilen tomaşa etdiler hem-de güneşli Diýarymyzyň iň bir çetki künjeklerinde-de sagdyn durmuş ýörelgesiniň rowaçlyk tapýandygyna magat göz ýetirdiler.
Soňra atly ýörişe gatnaşyjylar Etrek şäherinde Gahryman Arkadagymyzyň hut özüniň gatnaşmagynda ulanyşa berlen demir ýol menziline tarap ugur aldylar. Olar ýolugra ýurdumyzda diňe şu subtropik mekanda ösüp, hasyl berýän zeýtun agaçlarynyň ynsan yhlasy bilen döredilen tokaýlygyny synladylar.
Etrek demir ýol menzilinde juda uludan tutulan dabarada belentden ýaňlanan aýdym-sazlara, folklor we tans toparlarynyň joşgunly çykyşlaryna uly orun berildi. Welaýatyň sungat ussatlarynyň ýerine ýetiren küştdepdisi atly ýörişe gatnaşyjylaryň köňül guşuny al-asmana göterdi. Hut şonuň üçin hem atly ýörişe gatnaşyjy ýigitler ýerli sungat ussatlaryna goşulyp, höwes bilen küşt depdiler.
Hawa, atly ýöriş ata Watanymyzyň günbatar sebitini jähekläp oturan Balkan welaýatynda ruhubelent dowam edýär. Munuň şeýledigine olaryň Etrek etrabynda garşylanyş dabaralary hem doly güwä geçýär.
Etrek etrabynda güler ýüz, duz-çörek, mähir-muhabbet bilen garşylanan atlylary etrabyň ýaşululary indiki ýetjek menzillerine — welaýatyň düýpli ykdysady we medeni-durmuş özgertmelerini başdan geçirýän Esenguly etrabyna tarap, rowaçlyk arzuw edip, ak ýola saldylar.
Atly ýöriş Balkan welaýatynda buýsanç bilen dowam edýär.
"Türkmenistan".
Atly ýöriş: Gadymy Dehistandaky dabara Fotogalereýa / Atly ýöriş / 34 sany surat
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ata Watanymyza, merdana, agzybir hem zähmetsöýer halkymyza çäksiz söýgüsi netijesinde eziz Diýarymyzda amala aşyrylýan il-ýurt bähbitli, dünýä ähmiýetli uly tutumlar Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda özüniň mynasyp dowamatyny tapýar. Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy bilen Ýapyk binalar...
Habarlar #atly ýöriş
- Atly ýöriş
Atly ýörişe gatnaşyjylar Şasenem galasynda08 Noýabr, 2016 (14:54)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş Bötendaga geldi31 Oktýabr, 2016 (15:57)
- Atly ýöriş
Giň sähra keşdedir bedew gadamy11 Oktýabr, 2016 (15:03)
- Atly ýöriş
Türkmen kölüniň kenaryndaky dabara03 Oktýabr, 2016 (14:36)
- Atly ýöriş
Atlylar Türkmenbaşy şäherinde26 Sentýabr, 2016 (15:53)
- Atly ýöriş
Argamak bedewler Awazada20 Sentýabr, 2016 (15:14)
- Atly ýöriş
Atlylar Hazar şäherinde12 Sentýabr, 2016 (15:07)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş Mollagarada05 Sentýabr, 2016 (14:45)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş uly Balkan dagynyň alkymynda26 Awgust, 2016 (15:45)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Hazynalar mesgeni Ekeremde19 Awgust, 2016 (11:57)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Esenguluda16 Awgust, 2016 (11:44)
- Atly ýöriş
Şanly ýörişiň 100 güni: Täze sepgitlere tarap13 Awgust, 2016 (11:39)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Gadymy Dehistandaky dabara06 Awgust, 2016 (11:30)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Sumbar jülgesinde01 Awgust, 2016 (11:21)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Aý daglarynyň eteginde25 Iýul, 2016 (11:15)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Atly ýigitler Nohur obasynda23 Iýul, 2016 (17:26)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Atly ýöriş Bereket şäherinde11 Iýul, 2016 (16:41)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Balkanly atlylar ýörişi kabul etdiler04 Iýul, 2016 (16:36)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Paraw-Bibide myhmançylykda02 Iýul, 2016 (16:30)
- Atly ýöriş
Atly ýöriş: Aziada-2017-niň hormatyna geçirilýän atly ýörişi Balkan welaýaty kabul edýär26 Iýun, 2016 (19:47)


text:
Paraddan geçen Türkmenistanyň hormatly sakçylar rotasynyň öňüni bu rotanyň komandiri Pygy Baýrammyradow ak ahal-teke atyna münüp çekdi. Gyrat atly on bir ýaşar bu ahal-teke aty Türkmenistanda ýörite harby ýörişlere taýýarlanylan at.
Dogry 65 ýyl mundan ozal şu Gyzyl meýdançada şol wagtky Sowet Soýuzynyň marşaly Georgiý Žukow Türkmenistandan getirilen edil şuňa meňzeş ak ahel-teke atyna munup, Ýeňiş paradyndan geçipdi.
Moskwada geçirilen bu günki harby parada diňe ýöne Orsýetiň özünden 10.5 müň töweregi harby gatnaşdy.
Mundan daşary, Gyzyl meýdançadaky harby paraddan Türkmenistanyň harbylary bilen birlikde, Azerbaýjanyň, Ermenistanyň, Belarusyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň, Ukrainanyň, Beýik Britaniýanyň, Birleşen Ştatlaryň, Fransiýanyň we Polşanyň harbylary-da geçdiler.
Gerimi uludan tutulan bu çärä tomaşa etmek üçin Orsýetiň paýtagtyna dünýä döwletleriniň 25-siniň ozalky ýa-da häzirki döwlet liderleri bardylar. Olaryň hatarynda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow hem boldy.
Bu harby parada daşary ýurtlaryň 24-sinden çagyrylan uruş weteranlarynyň hem 200-den gowragy tomaşa etdi.
Ýekşenbe güni öýlän daşary ýurtly myhmanlar Moskwanyň «Aleksandrowsk» parkyndaky näbelli esgeriň guburyna gül goýmak çäresine gatnaşdylar.


text:
Çarşenbe güni BMG-niň Hagadaky harby tribunaly ozalky bosnýaly serb resmilerinden ikisini uruş jenaýatçylygynda aýyplap, olaryň her birini 22 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
BMG-niň sudy Miko Stanisiçi we Stoýan Zuplýanini 1992-95-nji ýyllaryň Bosnýa urşunda bosnýaly albanlary we horwatlary gynamak, yzarlamak we öldürmek boýunça alnyp barlan kampaniýalara dahyllylykda günäli tapdy.
Tussaglyga höküm edilenlerden biri, 58 ýaşly Miko Stanisiç şol Bosnýa urşy ýyllarynda Bosnýanyň territoriýasynda wagtlaýynça döredilen Serb respublikasynyň içeri işler ministri hökmünde iş alyp barypdy.
Höküm edilenlerden beýleki biri, 61 ýaşly Stoýan Zuplýanin bolsa bu respublikanyň ýokary derejeli howpsuzlyk ofiseri bolup işläpdi.
Prokuratura işgärleri olaryň ikisine-de ömürlik türme tussaglygynyň berilmegini soradylar. Emma Haga sudy olaryň her birine 22 ýyl tussaglyk bermek barada höküm çykardy.


text:
Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň häzirki baştutany Gazagystanyň daşary işler ministri Kanat Saudabaýewiň 23-nji iýunda Türkmenistana başlanýan resmi saparynyň gün tertibi belli boldy.
Kanat Saudabaýew Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow, daşary işler ministri Reşit Meredow, parlamentiň başlygy Akja Nurberdiýewa bilen duşuşyk geçirer.
Gazak DIM-niň maglumatyna görä, Aşgabatdaky gepleşiklerde ÝHHG bilen Türkmenistanyň arasyndaky hyzmatdaşlyk hem-de Türkmenistan bilen Gazagystanyň arasyndaky ikitaraplaýyn gatnaşyklar maslahat ediler.
Žurnalistleri goraýjy “Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň Ýewraziýa bölüminiň müdiri Elsa Widal ÝHHG we BMG ýaly iri halkara strukturalarynyň türkmen häkimiýetleri bilen gepleşiklerinde adam hukuklary meselesi ilkinji nobatda gozgalmaly problema diýip, hasap edýär.
Elsa Widalyň bellemegine görä, demokratik gymmatlyklara daýanýan halkara guramalary we Günbatar döwletleri soňky ýyllarda Türkmenistan bilen geçiren gepleşiklerinde adam hukuklaryny berjaý etmegi ündemekde ýeterlik tagalla etmediler.
Emma muňa garamazdan, “Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň Elsa Widal ÝHHG-niň ýolbaşçysynyň häzirki saparynyň dowamynda bu meseläniň hökman gozgaljakdygyny umyt edýär.“Aşgabatdaky merkez gowşak”
1999-njy ýylyň ýanwar aýyndan bäri Aşgabatda ÝHHG-niň merkezi hereket edýär. Bu merkez syýasy, harby, ykdysady, daşky gurşawy gormak, kanunlaryň berjaý edilmegi we adam hukuklary, demokratiýa we raýat jemgyýetçiligi, migrasiýa, ilat sany hem-de bilim ugurlaryndan iş alyp barýar.
Muňa garamazdan, soňky ýyllarda Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň Aşgabatdaky merkezine ýerli ilat tarapyndan bolan ynamyň gowşanlygyny Türkmenistanyň ýaşaýjylary aýdýarlar.
Aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýewiň sözlerine görä, Aşgabatdaky merkeziň işgärleri Türkmenistanyň ýaşaýjylary bilen gowşak aragatnaşyk saklaýarlar, hususan-da, bu guramanyň kabulhanasynyň işgärleri adamlary edara goýbermezlik üçin tagalla edýärler.
“Ýaşaýyş jaý meseleleri, ýurtdan çykmak we ýurduň daşynda ýaşaýan garyndaşlarynyň Türkmenistana gelmegine degişli kynçylyklar bilen ýüz tutmaga synanyşýanlar ÝHHG-niň Aşgabatdaky edarasyndan goldaw tapanoklar” diýip, Bugaýew aýdýar.
A.Bugaýewiň sözlerine görä, ÝHHG-niň Aşgabatdaky merkeziniň şeýle hereketleriniň sebäbi onuň “ýurduň içerki işelerine gatyşmazlyk we türkmen häkimiýetleriniň göwnüne ýaramak” islegi bilen baglanyşykly. Saparyň programmasy
ÝHHG-niň baştutany wezipesinde Gazagystanyň daşary işler ministriniň öňki sowet döwletleriniň käbirlerine saparynyň dowamynda ýurtlaryň oppozisiýa we raýat jemgyýetçilik wekilleri bilen hem duşuşyklarynyň bolanlygy habar berilýär.
Şeýle duşuşyklaryň Türkmenistanda hem geçirilmeginiň ähtimallygy häzirlikçe aradan aýyrylmaýar. Gazak DIM-niň metbugat wekili Ilýas Omarow Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi: “Programma häzir tassyklanýar we oňa üýtgetmeleriň girizilmegi ähtimal. Häzirlikçe programmada graždan aktiwistleri bilen duşuşyklar göz öňünde tutulmaýar. Emma bu edil häzirki pursatdaky maglumat, saparyň gün tertibine üýtgetmeleriň girizilmegi adaty bir ýagdaý”.
“Serhetsiz reportýorlar” guramasyndan Elsa Widal halkara jemgyýetçiliginiň we ilkinji nobatda Günbatar wekilleriniň Türkmenistanyň adam hukuklaryny bozmagyna aşa çydamlylyk görkezmeginiň sebäpleriniň düşnüksiz galýanlygyny belledi.
“Serhetsiz reportýrlar” guramasy Türkmenistanda adam hukuklarynyň ýagdaýyna halkara jemgyýetçiliginiň ünsüni çekmek ugrunda aktiw hereket edip gelýän guramalaryň biri. Elsa Widal Türkmenistanda raýatlaryň kanuny hak-hukuklarynyň berjaý edilmegi ugrunda takyk netijeler peýda bolýança guramanyň öz tagallalaryny dowam etdirmekçidigini aýtdy.
Türkmenistana saparynyň çäginde, 24-nji iýunda, ÝHHG-niň baştutany Gazagystanyň daşary işler ministri Kanat Saudabaýew Merkezi Aziýa we Hazar regionynda ýaragsyzlanmak meseleleri boýunça halkara konferensiýasyna hem gatnaşar.


text:
Türkmenistanyň Baş kanuny ýurtda din azatlygyna ýol berýär. Şol bir wagtyň özünde-de ýurduň käbir beýleki kanunlary, hökümetiň bu babatda alyp barýan syýasaty din azatlygyny çäklendirýär we hökümet şol çäklendirmeleri berk berjaý edýär.
Bu ABŞ-nyň Döwlet Departamenti tarapyndan din azatlygy barada ýaýradylan ýyllyk hasabatdan bir bölek. 2012-nji ýyla syn salnyp taýýarlanan bu hasabat 20-nji maýda çap edildi.
Şol hasabatda hökümetiň din azatlygy bilen bagly syýasatynda geçen ýyl hem täzelige duş gelinmändigi, netijede resmi taýdan hasaba alnan we, esasanam, hasaba alynmadyk käbir dini toparlara garşy hökümetiň çäklendiriji syýasatynyň dowam edendigi habar berilýär.
Raportda aýdylyşyna görä, Türkmenistanyň Baş kanuny ähli dini guramalaryň resmi taýdan sanawa alynmagyny talap edýär. Şeýle-de ýurtda dini bilim almak, dini maglumatlaryň ýaýradylmagy çäklendirilen.
Dini toparlara gözegçilik edilýär
Agzalýan hasabatda hökümetiň Türkmenistanda ýerleşýän dini guramalara daşary ýurtlardan iberilýän maliýe kömeklere berk gözegçilik edýändigi, dini toparlaryň öz dini çärelerini diňe ýerli ýolbaşçylaryň rugsady bilen amala aşyrmalydygy aýdylýar.
Türkmenistanda din bilen bagly ähli işlere agzalary hökümet tarapyndan bellenen Dini işler boýunça geňeş gözegçilik edýär. Bu topar şol bir wagtyň özünde dini guramalar bilen hökümetiň arasynda araçy wezipesini hem berjaý edýär.
Hasabatda aýdylyşyna görä, hökümet resmi taýdan hiç bir dini beýleki dinden öňde tutmaýar, emma metjitleriň gurluşynyň çykdajylarynyň hökümet tarapyndan maliýeleşdirilýändigi, ortodoks buthanalarynyň gurluşygynyň çykdajylarynyň bolsa garaşsyz çeşmelerden üpjün edilýändigi nygtalýar.
Türkmenistanda haýsy dini toparyň näçe agzasynyň bardygy barada takyk maglumat ýok. Emma resmi çeşmelere görä, ýurtda jemi 121 dini gurama we 7 sany dini topar hasaba alnan. 121 dini guramadan 104 sanysy musulmanlara degişli bolup, olardan 13-isi Rus ortodoks buthanasyna we galan 11-isi bolsa dürli etniki dini toparlara degişlidir.
Hasaba alynmadyk dini toparlar
Döwlet departamentiniň dini azatlyklar boýunça ýaýradan hasabatynda ýurtda Ýegowanyň şaýatlary, ýewreýler ýaly henizem hasaba alynmadyk dini toparlaryň hem bardygy mälim edilýär. Edil häzirki döwürde Türkmenistanda jemi 300-e golaý ýewreýiň ýaşaýandygy aýdylýar.
Resmi taýdan hasaba alynmadyk bu dini toparlaryň öz dini ybadatlaryny erkin berjaý edip bilmeýändigi, dini merkezlerini gurup, dini maglumatlary ýaýradyp bilmeýändigi we olaryň hökümetden birugsat ýöredýän dini ygtykatlaryna garşy administratiw çäre görülýändigi aýdylýar.
Şol bir wagtyň özünde-de ybadathanalaryny gurup bilmeýän käbir dini toparlaryň dini ybadatlaryny, ýygnanşyp, umumy ýaşaýyş jaýlarynda berjaý edýän halatlarynyň hem bolýandygy aýdylýar.
Raporta görä, Baş kanunda şeýle ýagdaýda ybadat etmegiň gadagan edilýändigi barada takyk maglumat bolmasa-da, ýaşaýyş jaý kodeksi esasynda beýle hereketlere garşy administratiw çäre görülýär.
Türkmenistanyň kanunlarynyň dini meseleler baradaky baplarynyň daşary ýurt dini guramalarynyň Türkmenistanda iş alyp barmagyny gadagan edýändigi, emma daşary ýurtlylaryň ýerli ýaşaýjylar bilen bilelikde dini ybadat etmegine çäklendirme girizmeýändigi bellenýär.
Hasabatda aýdylyşyna görä, Türkmenistanda dini materiallaryň çap edilmegi gadagan, diňe resmi taýdan hasaba alnan dini guramalara dini materiallary ýurda getirmäge rugsat edilýär.