text:
10.03.2017
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi, onda döwlet durmuşynyň ileri tutulýan meselelerine hem-de käbir resminamalaryň taslamalaryna garaldy.
Hormatly Prezidentimiz mejlisiň gün tertibine geçip, ilki bilen Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Hojamämmedowa söz berdi. Wise-premýer gözegçilik edýän ulgamlaryndaky işleriň ýagdaýy barada hasabat berip, bazar gatnaşyklaryny mundan beýläk-de ösdürmek, syýahatçylyk ulgamyny kämilleşdirmek, «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda ýerleşýän myhmanhanalar ulgamyny netijeli dolandyrmak maksady bilen görülýän çäreler barada habar berdi.
Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Merkezi bankynyň «Hazyna» myhmanhanasy döwlet kärhanasynyň guramaçylyk-hukuk görnüşini üýtgetmek baradaky teklip taýýarlanyldy. Hususan-da, bu kärhanany hojalyk jemgyýetine öwürmek teklip edilýär. Şunda ýurdumyzyň degişli banklarynyň esaslandyryjylar hökmünde çykyş etmegi göz öňünde tutulýar. Şeýle hem hojalyk jemgyýetiniň esaslyk maýasyna bank edaralarynyň meýilleşdirilýän paýly gatnaşyklary barada habar berildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ykdysady ösüşiň täze nusgalarynyň ornaşdyrylmagyny göz öňünde tutýan umumydöwlet maksatnamalarynyň üstünlikli durmuşa geçirilmeginiň wajypdygyny belledi. Milli Liderimiz bu ugurda geçirilýän işleriň ähli ugurlary boýunça düzümleýin özgertmeleriň esasyny düzýändigini aýdyp, halk hojalyk toplumynyň döwlet ulgamynda durmuşa geçirilýän syýasatyň netijeliligini ýokarlandyrmagyň hem-de ykdysadyýetde döwletiň paýyny azaltmagyň wajypdygyna ünsi çekdi.
Döwlet Baştutanymyz bazar gatnaşyklaryny pugtalandyrmagyň biziň strategiýamyzyň esasy wezipeleriniň biri bolup durýandygyny aýtdy. Milli Liderimiz döwlet kärhanalarynyň birnäçesiniň guramaçylyk-hukuk görnüşini üýtgedip gurmagyň möhümdigini nygtap, wise-premýere bu babatda anyk tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ý.Kakaýew “Türkmenistanyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin maksatnamasyny” amala aşyrmagyň barşy hem-de ýangyç-energetika toplumynyň dürli pudaklarynda işleriň ýagdaýy barada hasabat berdi.
Şeýle hem wise-premýer «Türkmennebitgazgurluşyk» döwlet konserniniň işini kämilleşdirmek we netijeliligini ýokarlandyrmak maksady bilen, onuň düzümini kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Nebitgaz desgalarynyň gurluşygyny amala aşyrmak konserniň esasy ugry bolar. Raýat maksatly desgalar barada aýdylanda bolsa, olar degişli şertnama baglaşylanda, potratçy edaralar bilen bina edilmelidir. Mundan başga-da, “Türkmenturba” zawodyny açyk paýdarlar jemgyýetine öwürmek boýunça geçirilýän işler barada aýdyldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumyny ösdürmegiň maksatnamalaryny yzygiderli amala aşyrmagyň möhümdigini belledi. Olar toplumyň senagat we eksport kuwwatyny berkitmäge, innowasion tehnologiýalary hem-de öňdebaryjy işläp düzmeleri ornaşdyrmagyň, işjeň maýa goýum syýasatynyň esasynda pudaklaýyn düzümi döwrebaplaşdyrmaga gönükdirilendir.
Wise-premýere dünýä tejribesinde kabul edilen kadalary, halkara ölçegleri ornaşdyrmagyň esasynda nebitgaz pudagynyň dolandyryş ulgamyny has-da kämilleşdirmek babatda anyk görkezmeler berildi. Döwlet Baştutanymyz ýangyç-energetika toplumynyň düzümine girýän edara-kärhanalarda, şol sanda nebitgaz gurluşygy babatda ýöriteleşdirilen kärhanalarda işleriň ýagdaýyny düýpli seljermek hem-de önümçilik-ykdysady görkezijileri durnukly artdyrmak üçin bar bolan ätiýaçlyklary ýüze çykarmak barada tabşyryk berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary D.Amangeldiýew döwlet Baştutanymyzyň şu ýylyň ýanwarynda Mary welaýatyna amala aşyran iş saparynyň barşynda Mary döwlet elektrik stansiýasynda beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Wise-premýeriň habar berşi ýaly, Türkmenistanyň Energetika ministrligi tarapyndan ýurdumyzda we daşary döwletlerde hünärmenleri okatmak boýunça meýilnama işlenilip düzüldi. Şol hünärmenler Mary Döwlet elektrik stansiýasynyň çäklerinde gurulýan, utgaşykly dolanyşykda işlejek, kuwwatlylygy 1574 megawat bolan täze elektrik stansiýasynda işlärler. Şeýle hem şol hünärmenler bu ugurda öňdebaryjy tejribe we gazanylanlar bilen tanyşmak maksadynda Ýewropanyň ösen ýurtlaryna iberiler.
Şu ýylyň fewralynda Mary Döwlet elektrik stansiýasynyň wekiliýetleri Fransiýada, Şweýsariýada we Italiýada iş saparynda boldular.
Topar agzalary gaz turbinalaryny öndürýän zawoda we okuw merkezine baryp, “Mary-3” taslamasynda oturdylan turbinalaryň öndüriliş tehnologiýasy, işleýiş aýratynlyklary bilen tanyşdylar. Şeýle hem gaz turbinalarynyň pilçelerini, gaz turbinalaryny we generatorlaryň rotorlaryny öndürýän we abatlaýan zawodlara, utgaşykly dolanyşykda işleýän — Türkmenistanda ilkinji gezek gurulýan “Mary-3” elektrik stansiýasyna meňzeş elektrik stansiýasyna baryp gördüler.
Talyplary we hünärmenleri täze gurulýan stansiýada işlemäge taýýarlamak üçin düzülen okuw meýilnamasyny tapgyrlaýyn amala aşyrmak göz öňünde tutulýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, geljekde işgärleri okatmak we taýýarlamak meselelerine aýratyn üns bermegi tabşyrdy. Olaryň ýokary hünär derejesi köp babatda ýurdumyzyň energetika ulgamynyň düzümini giňeltmek we döwrebaplaşdyrmak boýunça geçirilýän işleriň üstünlikli bolmagyny hem-de bu ugurda eksport kuwwatyny artdyrmagy üpjün edýär.
Şeýle hem döwlet Baştutanymyz Aşgabat şäherini hemmetaraplaýyn ösdürmäge berilýän ünsüň ähmiýetini belläp, paýtagtymyzy abadanlaşdyrmak we bagy-bossanlyga büremek, şäheriň ähli etraplarynda dürli maksatly desgalary, şol sanda ýaşaýyş jaýlaryny we beýleki durmuş maksatly desgalary gurmak we olaryň durkuny täzelemek bilen bagly bolan ähli meseleleri berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Annameredow “Türkmenistan” awiakompaniýasy» açyk görnüşli paýdarlar jemgyýetini döretmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Wise-premýeriň habar berşi ýaly, döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklaryny ýerine ýetirmek maksady bilen, “Türkmenistan” howa ulaglary kärhanasynyň guramaçylyk-hukuk düzümini kämilleşdirmek hem-de onuň binýadynda “Türkmenhowaýollary” döwlet milli gullugynyň, Aşgabadyň Halkara howa menziliniň we Howa gatnawlarynyň baş gullugynyň paýly gatnaşmagynda “Türkmenistan” awiakompaniýasy» açyk görnüşli paýdarlar jemgyýetini döretmek boýunça degişli işler geçirildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, awiaulgamyň dolandyrylyşyna häzirki zaman usullaryny giňden ornaşdyrmak meselelerine ünsi çekdi. Munuň özi täze döwrüň ýagdaýlary bilen şertlenendir hem-de döwlet düzümleriniň işlerini, olaryň öňlerinde goýlan wezipeleri nazara alyp, has-da kämilleşdirmegiň möhüm bölegi bolup durýar. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz “Türkmenistan” awiakompaniýasy» açyk görnüşli paýdarlar jemgyýetini döretmek hakynda” Karara gol çekdi hem-de wise-premýere bu pudagyň kärhanalarynyň işini ýokary derejede üpjün etmek we hereket etmegiň anyk meýilnamalaryny berjaý etmek boýunça gözegçiligi güýçlendirmegi tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Atdaýew döwlet Baştutanymyzyň Türkmenistanda öndürilýän harytlaryň eksportynyň möçberini artdyrmak boýunça öňde goýan wezipelerini çözmek maksady bilen alnyp barylýan guramaçylyk işleri barada hasabat berdi.
Döwletimiziň telekeçiligi ösdürmäge döredýän has oňaýly şertleri türkmen işewürleriniň daşary ýurtlaryň işewür toparlary bilen gatnaşyklarynyň işjeňleşmegine ýardam edýändigi bellenildi. Hususy kärhanalaryň harytlary eksport etmäge şertnamalaryny resmileşdirmegiň amallarynyň ýönekeýleşdirilmegi söwda hyzmatdaşlygynyň geriminiň giňeldilmegine, Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň döwlete degişli däl ulgamynda öndürilýän önümleri täze bazarlarda ýerlemäge çykarmaga ýardam eder.
Soňra wise-premýer mart aýynyň ortalarynda Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň sergisiniň hem-de maslahatynyň geçirilmegine taýýarlyk görlüşi barada hasabat berdi. Gözden geçiriliş içerki bazaryň täze ugurlaryny üstünlikli özleşdirýän hem-de halkara derejä çykýan ýurdumyzyň kiçi we orta işewürliginiň tejribesini, gazananlaryny hem-de artýan kuwwatyny görkezer.
Sergä milli ykdysadyýetimiziň dürli pudaklarynda — oba hojalygynda, gaýtadan işleýän senagatda, gurluşykda we gurluşyk serişdelerini öndürmekde, söwdada hem-de hyzmatlar ulgamynda we beýlekilerde ýöriteleşýän ýurdumyzyň hususy kärhanalary gatnaşar.
Häzir önümçilik serişdelerini artdyrmagyň, innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmagyň hasabyna türkmen işewürliginiň ykdysady kuwwaty ýokarlanýar. Döwlete degişli däl ulgam milli ykdysadyýetimiziň pudaklaryny döwrebaplaşdyrmakda hem-de diwersifikasiýalaşdyrmakda, önümçiligiň möçberlerini artdyrmakda we ýokary hilli bäsdeşlige ukyply önümleriň görnüşlerini giňeltmekde, Türkmenistanda azyk bolçulygyny üpjün etmekde hem-de ýurdumyzyň eksport kuwwatyny artdyrmakda ähmiýetli orun tutýar.
TSTB-niň agzalarynyň maslahatynyň gün tertibine hususy ulgamy mundan beýläk-de ösdürmegiň esasy ugurlarynyň, esasy döwlet maksatnamalary babatda ýurdumyzyň telekeçileriniň öňünde durýan wezipeleri çözmek boýunça çäreleriň ara alnyp maslahatlaşylmagy girizildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, telekeçilige milli ykdysadyýetiň bazar gatnaşyklaryna geçilmeginde möhüm ornuň berilýändigini aýtdy. Milli Liderimiz täze mümkinçilikleri öwrenmegiň hem-de halkara söwda-ykdysady gatnaşyklary giňeltmegiň wajypdygyny nygtap, türkmen telekeçileri tarapyndan öndürilýän hem-de daşary ýurtlara ugradylýan harytlary resmileşdirmegiň amallaryny ýönekeýleşdirmegiň gurallarynyň we düzgüniniň has-da kämilleşdirilmegi babatda tabşyryklary berdi.
Tejribäniň görkezişi ýaly, telekeçileriň öz işlerini giňeltmegi üçin mümkinçilikleri köp boldugyça, ýurdumyzyň ykdysady ösüşiniň depginleri hem şonça ýokary bolýar diýip, hormatly Prezidentimiz nygtady. Şoňa görä-de, döwletimiz hususy öndürijileri Türkmenistanyň durmuş-ykdysady strategiýasynyň möhüm wezipelerini çözmäge gönükdirip, işewürlik ulgamyny gowulandyrmak, işewür işjeňliginiň, başlangyçlaryň artmagy, hojalygy täzeçil dolandyrmak üçin amatly şertleri döretmek maksady bilen hemme zerur çäreleri görýär we mundan beýläk-de görer diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň öňde boljak sergisini hem-de maslahatyny ýokary derejede guramak boýunça tabşyryklary berip, bu çäreleriň diňe bir üstünlikleriň beýany bolman, eýsem, hususy kärhanalaryň önümleriniň we hyzmatlarynyň içerki hem-de daşarky bazarlarda öňe ilerlemegine, ýurdumyzyň işewürliginde maýa goýum we innowasion işleri artdyrmagyň has möhüm ugurlarynyň kesgitlenmegine ýardam berýän toplumlaýyn çäre bolmalydygyny belledi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Ereşow gözegçilik edýän pudaklaryndaky işleriň ýagdaýy hem-de ýurdumyzyň elektron senagatyny ösdürmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Türkmenistanda dürli görnüşli elektron enjamlary öndürýän kärhanalary döretmegiň döwlet maksatnamasyny ýerine ýetirmegiň çäklerinde Senagat ministrligi tarapyndan bu ugurda zerur işleriň amala aşyrylýandygy bellenildi.
Wise-premýer hasabatynyň dowamynda önümçiligi ýola goýuljak önümleriň şekillerini görkezip, durmuş tehnikalarynyň dürli görnüşleriniň — gaz we elektrik ojaklarynyň, elektrik demojaklarynyň, elektrik gyzdyryjylaryň, tozan sorujylaryň önümçiligini ýola goýmak maksady bilen, Senagat ministrliginiň garamagyndaky “Türkmenmaşyngurluşyk” konserni bilen Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzasy bolan telekeçi A.Saparowyň arasynda “Hojalyk harytlary” atly hojalyk jemgyýetini döretmek boýunça degişli işleriň geçirilendigini habar berdi. Içerki bazar üçin ýokary hilli elektrotehnika harytlarynyň öndürilmegi bu ulgamda daşary ýurtlardan getirilýän önümleriň möçberini azaltmaga mümkinçilik berer, ilaty uly isleg bildirilýän harytlar bilen elýeterli bahadan üpjün eder.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Türkmenistanyň ykdysady syýasatynyň senagat pudaklarynyň durnukly, innowasion ösüşine, milli ykdysadyýetimiziň bäsdeşlige ukyplylygynyň ýokary derejede bolmagyny üpjün etmäge gönükdirilendigini aýtdy. Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzda daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleriň öndürilişini artdyrmaga, senagat harytlarynyň dünýä bazarynda eýeleýän ornuny pugtalandyrmaga aýratyn üns bermegiň wajypdygyny aýdyp, elektron we elektrotehniki senagaty döretmek boýunça işleri çaltlaşdyrmagyň wajypdygyny belledi.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz wise-premýere bu ulgamda öndürilýän harytlaryň ýokary hilli bolmagyny üpjün etmek hem-de bilelikdäki kärhanalaryň sanyny ep-esli artdyrmak, bu işe hususy telekeçiligiň wekillerini işjeň çekmek boýunça degişli çäreleri görmegi tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew gözegçilik edýän ulgamlaryndaky işleriň ýagdaýy, Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň döwrebap enjamlar bilen enjamlaşdyrylan Stomatologiýa okuw-önümçilik merkezini hem-de Göz keselleri ylmy-kliniki merkezini açmaga görülýän taýýarlyk barada habar berdi. Lukmançylyk ýokary okuw mekdebiniň bu düzümleri ýurdumyzyň lukmançylyk ylmyny we tejribesini ösdürmekde, saglygy goraýyş edaralary üçin ýokary hünärli hünärmenleri taýýarlamak ulgamyny kämilleşdirmekde möhüm orun eýeleýär.
Stomatologiýa okuw-önümçilik merkeziniň esasy wezipeleriniň biri ýokary hünärli ýöriteleşdirilen keseliň öňüni alyş-bejeriş kömegini bermekden, ylmy we okuw-usulyýet işini alyp barmakdan ybaratdyr. Merkez çagalar, terapewtiki, ortopediýa hem-de hirurgiýa, stomatologiýa ulgamynda diplomdan soňky taýýarlygyň kliniki binýady bolup durýar. Ol “Sirona” german kompaniýasynyň we beýleki ösen Ýewropa döwletlerinde öndürilen öňdebaryjy stomatologiýa bejeriş-anyklaýyş enjamlary we lukmançylyk okuw esbaplary bilen üpjün edildi.
Uniwersitetiň Göz keselleri ylmy-kliniki merkeziniň işiniň esasy ugurlary bolsa göz kesellerini anyklamak we bejermek, ylmy-barlag, okuw-usulyýet we maslahat beriş işlerini alyp barmak bilen baglydyr. Merkez Ýewropanyň esasy önüm öndürijileriniň — GFR-iň, Çehiýanyň we beýleki ýurtlaryň döwrebap lukmançylyk tehnikasy, göz kesellerini bejeriş-anyklaýyş enjamlary hem-de lukmançylyk okuw esbaplary bilen üpjün edildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň hem-de onuň düzümine girýän edaralaryň pudagyň hünärmenleri taýýarlamak kuwwatynyň yzygiderli artdyrylmagyny üpjün etmekde möhüm orun eýelemelidigini belledi.
Döwlet Baştutanymyz milli saglygy goraýyş ulgamyndaky özgertmeleriň netijeli häsiýete eýedigini belläp, täze lukmançylyk tehnologiýalarynyň ornaşdyrylmagynyň ýokary netijeleri gazanmaga, dünýä ylmynyň öňdebaryjy gazananlarynyň esasynda edilýän lukmançylyk hyzmatlarynyň hilini ýokarlandyrmaga gönükdirilendigini nygtady. Döwrebap hassahanalar we ylmy-kliniki merkezler, dürli lukmançylyk hem-de şypahana-bejeriş edaralary munuň aýdyň mysalydyr. Häzirki wagtda olar enjamlaşdyrylyşy hem-de hödürleýän hyzmatlary boýunça dünýä ölçeglerine doly laýyk gelýär.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz türkmen lukmanlarynyň hünärini yzygiderli ýokarlandyrmagyň, jemgyýetçilik saglygy goraýyş ulgamynyň lukmançylyk ylmy bilen özara gatnaşygyny pugtalandyrmagyň, iň netijeli ylmy işläp taýýarlamalary başarjaňlyk bilen ulanmaga ukyply kämil hünärmenleri taýýarlamagyň, ýaş işgärleri möhüm ähmiýetli ylmy barlaglara çekmegiň wajypdygyny aýratyn nygtady.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A.Garajaýew Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynyň jemlenilmegi we Milli bahar baýramy mynasybetli baýramçylyk dabarasyna hem-de Türkmenistanyň Katar Döwletindäki Medeniýet günlerini geçirmäge görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.
21-nji martda Mary welaýatynyň «Türkmeniň ak öýi» binasynda medeniýet işgärleriniň we sungat ussatlarynyň gatnaşmagynda baýramçylyk dabarasyny geçirmek meýilleşdirildi. Binanyň daş-töwereginde türkmen obasynyň keşbini janlandyrmak, toý däplerini guramak, milli edim-gylymlarymyzyň esasynda oýunlary sahnalaşdyrmak, amaly-haşam sungatynyň we muzeý gymmatlyklarynyň, neşir önümleriniň, azyk senagatynyň, oba hojalyk toplumynyň gazananlarynyň köpugurly sergisini guramak, olaryň esasynda bu çäräni has-da dabaralandyrmak göz öňünde tutulýar.
Şeýle hem “Türkmeniň ak öýüniň” sahnasynda halk aýdym-sazlarynyň nusgawy eserlerini, teatrlaşdyrylan tomaşalary, milli halk tans we folklor eserlerini ýerine ýetirmek boýunça taýýarlyk işleri geçirilýär.
2016-njy ýylyň «Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýyly» diýlip yglan edilmegi medeniýet ulgamynda täze döredijilik gözýetimlerini açdy. Bu ýylda baý milli mirasymyzy halkara derejesinde wagyz etmek, milli gymmatlyklarymyzy çeper wasp etmek ugrunda işler alnyp baryldy.
10—14-nji mart aralygynda Türkmenistanyň Katar Döwletindäki Medeniýet günlerini geçirmäge görülýän taýýarlyk barada aýdylanda, çäräniň çäklerinde ýurdumyzyň sahna ussatlarynyň konsertini, amaly-haşam sungatynyň eserleriniň we muzeý gymmatlyklarynyň, Garaşsyz Türkmenistanyň dürli ugurlarda gazanan üstünliklerine, Aşgabat şäherinde geçiriljek Aziýa oýunlaryna bagyşlanan neşir önümleriniň sergisini, iki ýurduň döredijilik işgärleriniň duşuşygyny guramak, türkmen kinofilmlerini görkezmek meýilleşdirilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp hem-de medeniýet ulgamynda halkara gatnaşyklary giňeltmek, türkmen halkynyň baý ruhy mirasyny öwrenmek we dünýä ýaýmak işinde bu ulgamyň edaralaryny işjeň çekmek meseleleri barada aýdyp, meýilleşdirilen ähli dabaralary we baýramçylyk çärelerini ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmegi tabşyrdy hem-de wise-premýere degişli görkezmeleri berdi.
Milli Liderimiz Katar Döwletinde Türkmenistanyň Medeniýet günlerini geçirmek barada durup geçip, türkmen-katar ynsanperwer gatnaşyklarynyň iki dostlukly ýurduň gatnaşyklaryny berkitmegiň aýrylmaz şerti bolup durýandygyny belledi hem-de bu medeni çäräni ýokary derejede geçirmegi tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary R.Bazarow möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy barada hasabat berdi. Häzirki wagtda bugdaýa ideg etmek, şol sanda ösüş suwuny tutmak, mineral dökünler bilen iýmitlendirmek, haşal otlaryň garşysyna göreşmek boýunça işler amala aşyrylýar.
Ekerançylyk ýerlerini ýaz ekişine taýýarlamak işleri dowam edýär. Gowaça ekiljek meýdanlarda sürüm, tekizlemek we geriş çekmek işleri ýerine ýetirilýär. Tehnikalar ekiş möwsümine doly taýýar edildi.
Şeýle hem 18-nji martda geçiriljek ählihalk ýowaryna taýýarlyk görlüşi barada habar aýdyldy. Ýowaryň barşynda paýtagtymyzda hem-de welaýatlarda uly möçberli bag ekmek işleri geçiriler.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzda her ýylyň aprel aýynyň ahyrky ýekşenbesinde bellenilýän Türkmen bedewiniň baýramynyň ähmiýetini nygtady. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, baýramçylyga çenli az wagt galdy. Şoňa görä-de, bu baýramy ýokary derejede we guramaçylykly geçirmek üçin gowy taýýarlyk görmeli.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow atlar baradaky söhbede dolanmak bilen, soňky döwürde işjeň geçirilýän wagyz-nesihat çäreleri netijesinde dünýäde ahalteke bedewlerine bolan gyzyklanmanyň has-da artýandygyna ünsi çekdi.
Watany Türkmenistan bolan ahalteke atlary iň gadymy we iň owadan bedewleriň biridir diýip, milli Liderimiz aýtdy. Döwlet Baştutanymyz ahalteke bedewleriniň katalogyny — olaryň gazanan üstünliklerini, gelip çykyşyny we beýleki maglumatlary görkezmek bilen, arassa ganly ahalteke bedewleriniň, dünýä atşynaslygynyň has görnükli wekilleriniň saýlama tohumlarynyň jikme-jik sanawyny düzüp, owadan hem-de esasly nesil daragtyny döredip başlamalydygy barada tabşyryk berdi.
Bellenilişi ýaly, bu katalogy degişli halkara guramalarda hasaba aldyrmak zerur bolar. Şonda bu katalog halkara derejede ykrar ediler. Oňa hökmany ýagdaýda salgylanmaly bolar. Bu köpjiltli neşirde halkymyzyň ahalteke atçylygyny häzirki döwürde ösdürmekde eýeleýän ornuny, şeýle hem bu ajaýyp we asylly tohum atlaryny gorap saklamak we ösdürmek üçin Türkmenistanyň Hökümeti tarapyndan görülýän çäreleri düýpli esasda görkezmek maksadalaýyk bolar.
Ady rowaýata öwrülen “behişdi bedewler” täsin medeni gymmatlykdyr hem-de türkmen halkymyzyň umumadamzat gymmatlyklarynyň genji-hazynasyna goşan bahasyna ýetip bolmajak goşandydyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady hem-de ahalteke bedewlerini Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizmek üçin ÝUNESKO ýüzlenilmeginiň maksadalaýyk boljakdygyny görkezdi.
Döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlaryna laýyklykda, ýurdumyzda milli atşynaslyk sungatynyň ösdürilmegine hem-de behişdi bedewleriň giňden wagyz edilmegine täze itergi beren deňsiz-taýsyz çäreler görülýär. Şol çäreleriň hatarynda Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň döredilendigini, her welaýatda iň döwrebap aýlawlaryň we iri atçylyk sport toplumlarynyň gurlandygyny, abraýly umumymilli bäsleşikleriň esaslandyrylandygyny bellemek bolar, şu çäreleriň netijesinde täsin “asman” atlarynyň köpasyrlyk şöhraty gün-günden ýokarlanyp, Ýer ýüzüniň ähli künjeklerinde ahalteke bedewleriniň janköýerleriniň sany artýar.
Biziň günlerimizde köp ýurtlarda atçylygy, bu pudagyň ylym we okuw binýadyny, atçylyk sport toparlaryny ösdürmäge yzygiderli gyzyklanma bildirilýär we şu babatda netijeliligi asyrlaryň dowamynda synagdan geçen türkmen atçylyk däpleri, atlary türgenleşdirmegiň milli mekdebi ýokary derejeli ussatlaryň ünsüni özüne çekýär. Sebäbi türkmenler dünýä ahalteke bedewi ýaly halk seçgiçileriniň iň beýik sungatynyň eserini diňe bir bagyşlaman, eýsem, bu bahasyna ýetip bolmajak atlary olaryň ajaýyp häsiýetleri bilen arassa ganlylygyny saklamagy hem başarypdyrlar.
Ýurdumyzda tohum atlarynyň baş sanyny köpeltmek boýunça alnyp barylýan uly möçberli we toplumlaýyn işler bilen bir hatarda, milli atşynaslygyň halkara atçylyk pudagyna ýakynlaşmagyna, atçylyk sportunyň ösdürilmegine, dünýäniň atçylyk sport giňişliginde Türkmenistana mynasyp wekilçilik edip bilýän ussat çapyksuwarlaryň taýýarlanylmagyna we aýratyn-da, türkmen halkymyzyň gadymy döredijilik däplerinde ýaş nesilleriň terbiýelenilmegine uly üns berilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu köptaraply işi mundan beýläk-de dowam etmegiň möhümdigini nygtap, wise-premýere ahalteke atçylyk ulgamynda netijeli işleri alyp barmak üçin ylmy-barlag merkezini ýa-da ýokary okuw mekdebini açmak baradaky mümkinçilikleri öwrenmegi hem-de degişli teklipleri taýýarlamak barada görkezme berdi. Milli Liderimiz “Türkmen atlary” döwlet birleşiginiň işgärleriniň, ýurdumyzyň ady belli hünärmenleriniň gatnaşmagynda iş maslahatyny geçirmegi, onuň barşynda atçylygy ösdürmek boýunça şu gün öňde goýlan wezipeleri iş ýüzünde ýerine ýetirmegiň ýollaryny ara alyp maslahatlaşmagy tabşyrdy.
Döwlet Baştutanymyz möwsümleýin oba hojalyk işleriniň geçirilişiniň meseleleriniň üstünde durup geçip, bugdaýyň, gowaçanyň we beýleki önümleriň hasyllylygynyň ýokarlandyrylmagyna, ýerleriň melioratiw ýagdaýynyň gowulandyrylmagyna, suw bilen üpjün edilişine has uly üns bermegi talap etdi.
Hormatly Prezidentimiz wise-premýere 18-nji martda bag ekmegiň ählihalk ýowaryny guramaçylykly geçirmäge we bag nahallaryna ideg edilmegine degişli anyk görkezmeler berdi. Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow 15—16-njy martda hormatly Prezidentimiziň Katar Döwletine boljak döwlet saparyna görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.
Garaşsyz hem Bitarap Watanymyzyň daşary syýasatynyň esasy ugurlarynyň biri-de dünýäniň ähli döwletleri, şol sanda Ýakyn Gündogaryň ýurtlary bilen özara bähbitli, hoşniýetli we deňhukukly gatnaşyklary ösdürmekden we pugtalandyrmakdan ybaratdyr.
Şeýle gatnaşyklaryň mysaly hökmünde Katar Döwleti bilen däp bolan dostlukly hyzmatdaşlygy görkezmek bolar. Bu ýurt bilen diplomatik gatnaşyklar 1996-njy ýylyň noýabrynda ýola goýuldy.
Döwletara hyzmatdaşlygy ösdürmekde ýokary derejedäki saparlara hem-de duşuşyklara möhüm orun degişlidir. Hormatly Prezidentimiziň 2010-njy ýylyň oktýabr aýynda Katar Döwletine bolan resmi saparynyň hem-de Kataryň Emiriniň geçen ýylyň mart aýynda ýurdumyza bolan resmi saparynyň netijeleri boýunça gazanylan ylalaşyklar özara hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmäge kuwwatly itergi berdi.
Wise-premýer, daşary işler ministri milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň garamagyna Katar Döwletine boljak döwlet saparynyň maksatnamasyny hödürledi. Şu saparyň jemleri boýunça ikitaraplaýyn resminamalaryň birnäçesine gol çekmek meýilleşdirilýär.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, dünýä bileleşiginiň doly hukukly agzasy bolan Garaşsyz hem-de Bitarap Türkmenistanyň ählumumy abadançylygyň we ösüşiň bähbidine netijeli halkara hyzmatdaşlyk strategiýasyna ygrarlydygyny aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow türkmen-katar gatnaşyklarynyň okgunly ösýändigini kanagatlanma bilen belläp, özara bähbitli söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmek hem-de ynsanperwer gatnaşyklary, iki ýurduň we halklaryň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary hemmetaraplaýyn pugtalandyrmaga gönükdirilen medeniýet ulgamyndaky hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek üçin uly kuwwatyň hem-de mümkinçilikleriň bardygyny nygtady.
Milli Liderimiz döwletara gatnaşyklaryny täze many-mazmun bilen baýlaşdyrjak hem-de Ýakyn Gündogaryň ýurtlary bilen netijeli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek babatda uly ähmiýete eýe bolan nobatdaky ýokary derejedäki türkmen-katar gepleşikleriniň wajypdygyny belledi we wise-premýere, daşary işler ministrine öňümizdäki sapara taýýarlyk görmek hem-de onuň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek babatda degişli tabşyryklary berdi.
Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy A.Nurberdiýewa ýurdumyzyň içeri we daşary syýasatynyň durmuşa geçirilmegini üpjün etmek boýunça döwlet Baştutanymyzyň öňde goýan möhüm wezipeleri babatda parlamentiň milli kanunçylygy kämilleşdirmek boýunça alyp barýan işleri barada habar berdi.
Şunuň bilen baglylykda, häzirki wagtda Mejlisiň nobatdaky maslahatyny geçirmäge taýýarlyk görülýändigi habar berildi. Onuň gün tertibine döwletimiziň hem-de jemgyýetimiziň demokratik ýörelgeleriniň täze many-mazmun bilen baýlaşdyrylmagyna, Türkmenistanda raýatyň hukuklarynyň we azatlyklarynyň üpjün edilmegine, aýry-aýry ulgamlaryň mundan beýläk-de ösdürilmegine ýardam edýän kanunlaryň hem-de kararlaryň taslamalaryny ara alyp maslahatlaşmak meseleleri giriziler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow habary diňläp, milli kanunçylygy mundan beýläk-de döwrebaplaşdyrmagyň, dünýäniň öňdebaryjy tejribesini hem-de ýurdumyzda durmuş-ykdysady özgertmeleri nazara almak bilen, kanun çykaryjylyk işiniň birnäçe ugurlary boýunça görülýän çäreleri işjeňleşdirmegiň wajypdygyny belledi.
Milli Liderimiz Ministrler Kabinetiniň agzalaryna ýüzlenip, ýakynda Özbegistanyň Prezidentiniň gatnaşmagynda gadym döwürlerden bäri Jeýhun adyny göterip gelýän joşgunly Amyderýanyň üstünden geçýän iki köpriniň açylandygyny aýtdy. Milli Liderimiz bu döwrebap desgalaryň ulanylmaga berlen gününden başlap, olaryň üstünden daşalýan ýükleriň möçberleriniň ep-esli artandygyny aýdyp, olaryň goňşy ýurtlaryň halklarynyň arasyndaky dostluk gatnaşyklarynyň has-da berkidilip, täze many-mazmun bilen baýlaşdyrylmagynda möhüm ähmiýetiniň bardygyna ünsi çekdi. Hormatly Prezidentimiz bu şanly wakanyň taryhy häsiýete eýedigini nygtap, onuň halkymyzyň hakydasynda ebedileşdirmegi teklip etdi.
Döwlet Baştutanymyz Mejlisiň Başlygy A.Nurberdiýewa bu meseläni içgin öwrenmegi hem-de Ministrler Kabinetiniň indiki mejlisiniň garamagyna hödürlemegi teklip edip, şol günüň Ulaglar ulgamynyň işgärleriniň güni hökmünde bellenilip geçilse, maksadalaýyk boljakdygyny aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz şeýle hem wise-premýer B.Annameredowa dabaralaryň geçen ýerinde iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň subutnamasy bolan taryhy senäni ebedileşdirmek maksady bilen ýadygärlik nyşanlaryny oturtmagy tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň mejlisinde döwlet durmuşynyň başga-da birnäçe meselelerine garaldy we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mejlisi jemläp, hemmelere berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny we uly üstünlikleri, Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýylynda berkarar Watanymyzyň ähli halkyna gülläp ösüş arzuw etdi.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


c: text/html

text:
AIW
AIW (Adamyň Imminoýetmezçiliginiň Wirusy) - bu adamyň kesellere garşy durnuklylygynyň ýetmezçiligini döredýän wirus. Bu ýokançlygyň netijesinde AIDS keseli döreýändir.
Adamyň immoýetmezçiliginiň wirusy 1983-nji ýylda AIDS keseli öwrenilende ýüze çykaryldy. Bu kesel ilkinji gezek erkekbazlaryň (gomoseksuallaryň), neşekeşleriň, gemofiliýa kesellileriň hassalyklarynyň dowamynda dörän gaýraüzülmelerine edilen gözegçiligiň netijesinde mälim boldy. Adamyň immunoýetmezçiligini döredýän wirus lentiwiruslar (Lentivirus) görnüşiniň retrowiruslar (Retroviridae) maşgalasyna degişlidir. Lentiwirus latyn dilinden "haýal" diýmegi aňladýar. Wirusyň şeýle atlandyrylmagynyň öz sebäbi bar: ol adamyň organizmine aralaşandan soň haýal hereket edýär. Şoňa görä-de, keseliň ilkinji alamatlary uzak wagtlap ýüze çykmaýar. Adamyň bu wirusa ýoluganyndan AIDS-iň döremegine çenli takmynan 9-11 ýyl geçip bilýär.
AIW adamyň organizmine aralaşanda, ilki bilen kesellere garşy durýan ulgamynyň öýjüklerine (CD4 + T-limfositlerine, makrofaglara we dendrit öýjüklerine) ýokuşýar. Wirus şu öýjüklere aralaşandan soň köpelip başlaýar-da, sagdyn öýjükleri weýran edýär. Munuň netijesinde öýjükler kem-kemden ölýärler. AIW diňe kesellere garşy durýan öýjüklere zeper ýetirýändigi üçin, adamyň organizmi soňabaka adaty ýagdaýlarda aňsat bejerilýän ýönekeýje ýokançlyklara hem döz gelip bilmeýär.
AIW wirusy esasan hem goragsyz jynsy gatnaşyklar, wirus ýokuşan şprisler, iňňeler we beýleki lukmançylyk gurallary arkaly hem ýokup bilýär. Şeýle-de bu wirus emdirýän eneden onuň çagasyna süýt arkaly ýokup bilýär.
AIW wirusy ýüze çykarylan badyna antiretrowirus derman serişdeleri arkaly bejergi geçirilip başlanylsa, bu ýokançlygyň güýjemesini, AIDS keseliniň döreme howpuny peseldýär.
Emma AIW-i bütinleý bejerýän derman serişdeleri henize çenli oýlanyp tapylan däldir. Häzirki döwürde antiretrowirus terepiýasy diýip atlandyrylýan bejergi wirusy öldürmän, onuň adamyň organizmine ýetirýän zeperini haýaladyp bilýär. Ýöne uzak wagtlaýyn geçirilýän bejerginiň dowamynda AIW-ň oňa uýgunlaşýan ýagdaýlary hem ýüze çykýar. Şonda bejerginiň täze usulyny bellemeli bolýar.
Birleşen milletler guramasynyň (BMG) we Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň (BSGG) AIW-e garşy göreş boýunça bilelikdäki taýýarlan hasabatynyň maglumatlaryna laýyklykda, 1981-2006 ýyllar aralygynda AIW we AIDS zerarly 25 000 000 adam ýogaldy. Diňe 2006-njy ýylyň özünde bu pidalaryň sany 2,9 million adama barabardyr. Bu guramalaryň berýän maglumatlaryna görä, 2007-njy ýylyň başlarynda ýer ýüzündäki ilatyň 40 000 000 AIW-e ýolugandyr. Olaryň 2/3 bölegi Afrika ýurtlarynda ýaşaýar. Bu wirusyň ýaýran ýurtlarynda ykdysady ösüş bökdelip, ilatyň garyplyk derejesi günsaýyn artýandyr.
AIW şu toparyň adamlaryna howp salyp bilýär:
Neşeleri sanjym görnüşinde kabul edýänler (umumy şpris, neşe taýýarlanylýan gaplar) we olar bilen jyns gatnaşygynda bolýanlar; Loluçylyk bilen meşgullanýanlar we olaryň müşderileri; Bitertip jyns gatnaşyklaryny alyp baryanlar; Dürli ýagdaýlara görä özlerine gan guýduran hassalara barlanylmadyk ganyň guýlan ýagdaýlary; Weneriki keselliler. 2006-njy ýylyň dekabr aýynda BMG-niň taýýarlan hasabatyndan alnan maglumatlar, ine, şu aşakdakylary habar berýärler.
2006-njy ýylda AIW-li adamlaryň sany:
Jemi — 39,5 million (34,1 — 47,1 million)
Uly ýaşly adamlar — 37,2 million (32,1 — 44,5 million)
15 ýaşdan kiçi çagalar — 2,3 million (1,7 — 3,5 million)
2006-njy ýylda AIW-e uçranlar:
Jemi — 4,3 million (3,6 — 6,6 million)
Uly ýaşly adamlar — 3,8 million (3,2 — 5,7 million)
15 ýaşdan kiçi çagalar — 530 000 (410 000 — 660 000)
2006-njy ýylda AIDS keselinden ölenleriň sany:
Jemi — 2,9 million (2,5 — 3,5 million)
Uly ýaşly adamlar — 2,6 million (2,2 — 3,0 million)
15 ýaşdan kiçi çagalar — 380,000 (290,000 — 500,000)
Ýokarda aýdyp geçişimiz ýaly, häzirki wagtda ýer ýüzünde AIW-e uçranlaryň sany 40 milliondyr. Olaryň 2/3 bölegi Afrika ýurtlarynda ýaşaýandyr. Bu ýerde kesel eýýäm geçen asyryň 70-njy ýyllarynda köpçülikleýin ýaýrapdy. AIW-li adamlaryň aglaba bölegi (5 milliony) Gündogar Afrika döwletlerinde ýaşaýar. Häzirki wagtda bu wirus Merkezi Aziýada we Gündogar Ýewropada "batyrgaý" hereket edýär. Bu çäklerdäki AIW-li adamlaryň sany 1999-2002 ýyllar aralygynda üç esse artdy. Bu esasan-da neşekeşler, lolular sebäpli bolýar.
AIW-iň geçiş usuly
Adamyň immunoýetmezçiliginiň wirusy organizmdäki ähli suwuklyklaryň düzüminde bardyr. Ýöne onuň ýokançly mukdary diňe ganda, dölde, jynshanada, limfada we ene süýdünde bolýar. Wirusly biosuwuklyk haýsydyr bir sebäplere görä adamyň ganyna ýa-da jyns agzalaryna düşen ýagdaýynda-da bu wirus adama ýokup bilýär.
AIW daşky gurşawa durnuksyzdyr. Gan (döl, jynshana suwuk bölünmeleri) gurandan soň, onuň düzümindäki AIW ölýär. Gündeki durmuşda: umumy gap-gaçlar, öý goşlary arkaly AIW ýokuşmaýar.
Ýöne damardan sanjymlaryň edilen ýagdaýynda AIW-e uçramak howpy 95%-e çenli barabardyr. Eger adama AIW ýokuşandyr diýlip güman edilse, oňa 4 hepdelik ýokary derejeli antiretrowirus bejergisi bellenilýär. Himiobejergi AIW ýokuşandyr diýlip güman edileninden 72 sagatdan giç geçirilmeli däldir.
Adamyň tüýküliginde, gözýaşynda AIW-iň mukdary ujypsyzdyr. Olar arkaly AIW-iň sagdyn adama ýokuşan ýagdaýlary barada hiç maglumat ýok.
AIW-iň geçmeýän ýagdaýlary:
Mör-möjekleriň, çirkeýleriň çakmagy arkaly; Howa arkaly; El bilen salamlaşylanda (deri şikeslenmeleriň bolmadyk ýagdaýlarynda); Posa arkaly (dodaklarda we agyz boşlugynda jaýryjaklaryň bolmadyk ýagdaýynda); Gap-gaçlar arkaly; Egin-eşik arkaly; Sabyn, hajathana serişdeleri arkaly.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Täze BMW barada syn
BMW X2 2018
BMW SUV-leriň (ilkinji X5) ilkinji tanyşdyrylyşyndan soňra takmynan 20 ýyl geçdi. Häzirki wagtda bu ulag görnüşi BMW kompaniýasynyň 38% göterimini tutup, 2017-nji ýylda 700,000-den gowrak awtomobil satmagy başardy.
X2 şu ýyl ol sany artdyrmagy maksat edinýär. Ol adaty X1-e garanyňda has gelşikli bolup, X sanawynyň iň ykjamlarynyň birine öwrülip, Mercedes GLA we MINI Countryman, hem-de Audi Q3 we Jaguar E-Pace ýaly awtoulaglar bilen bäsleşýär.
Göwrüm we şekil aýratynlyklary X2-ä çalymdaşdyr. Ol BMW kompaniýasynyň SUV-lerine (adaty däl ýollarda ulanylýan ulaglar) asla meňzemän, ýaş müşderiler üçin niýetlenilen awtoulagdyr.
X2-de öň tarapdaky tegelek BMW nyşany we burç şekilli öňki bamper ýaly birnäçe täze aýratynlyklar bardyr. Ulagyň yzky tarapy owadan aýnasy bilen örän gelşikli bolup, umumy alnanda bu ulag sagdynlygy öňe sürýär. Muňa garamazdan, käbir tarapdan seredilende X2 gelşikli SUV-a dälde, eýsem äpet heçbeke çalymdaş.
Içki salony barada durup geçsek onuň aýak goýulýan ýeri X1-e örän meňzäp, onuň kelle üçin ýeri bolsa rahatdyr. 470-litrlik bak sygymy doly ýagdaýda ýeterlikdir, emma X1-e garanyňda onuň sygymy 35-litr azdyr. Öň tarapda bolsa sürüji ýerleşişi pesde ýaly görünýär; bu hem ozal beýik SUV ulaglaryny sürmäge öwrenişen adamlar üçin ylalaşylmaly ýagdaýlaryň biridir.
Şonda-da oňaýly ornaşyň, sebäbi öňi soňy X2 sürmek üçin örän gowy ulagdyr. X1 bilen deňeşdirilende onuň içi hemmetaraplaýyn özgerdi. Daşky stiline garanyňda içki dizaýny has adaty bolup, ähli ýerinde-de hiliniň we açyklygynyň pesdigi görünýär.
X2-niň dartyş merkezi heçbekdäkä meňzeýär. Has dogrusy, X2 ýyndam krossowerdir (çalt çalyşýan) we bu hem öz gezeginde peýdalydyr. Pes tizlikde we oňaýsyz ýollarda sürmek kynrak bolup biler, emma ýokary tizlikde awtoýollarda sürmek örän rahat we ýeňildir.
Motoryň özi hem öz gezeginde örän täsindir. Onuň 400Nm-lik aýlanyş momenti uly aralykdaky aýlawlar üçin elýeterdir we görkezijini dessine göterýän tizligi bilen haýran galdyryjydyr. Şeýlelikde, ol şeýle sesli hem däl we ýangyjy has gowy tygşytlamagy başarýar.
Krossower alyjylary üçin X2 örän özüne çekiji saýlawdyr. Emma bu ulag ozal beýikde serkerde kimin oturyp rul öwren sürüjilere görä asla däl. Mundan başgada onuň bahasy hem ýeterlik derejede gymmat; beýik we ykjam X1 has amatly bahalydyr. Elbetde Mercedes GLA garanyňda X2 gowy ulagdyr we şol sebäpli onuň baýragy hem uludyr.
Netije
X2 BMW kompaniýasynyň ösüp barýan SUV-leriniň hataryna goşulan iň gyzykly ulaglaryň biridir. Onuň pes dartyş merkezi we ýiti rul dolandyryşy saýasynda ony sürmeklik has ýeňildir. Muňa garamazdan bu stilli ulag her kimiň küýsegi bolman hem biler. Ol çala gymmatdyr we ykjamlyk hem-de ýollara has beýikden garaýan alyjylar hökmany suratda X1 bilen gyzyklanmalydyr.
Source:autoexpress


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Aziýa oýunlaryna görülýän taýýarlyklaryň çäginde, Aşgabatda täze duralgalary gurmak we köçeleri abadanlaşdyrmak işleriniň depginini ýokarlandyrmagy tabşyrdy.
Türkmen döwlet habarlar gullugynyň maglumatyna görä, 14-nji awgustda türkmen lideri bu barada ýurduň durmuş-ykdysady taýdan ösüşiň kadalaşdyrylyşyna we V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk meselelerine bagyşlanan hökümet maslahatynda belläp geçdi.
“Hormatly Prezidentimiz paýtagtymyzyň Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny garşylamaga görýän taýýarlyk işleriniň derejesine ünsi çekip, paýtagtymyzda ýol-ulag düzümini kämilleşdirmek, täze duralgalary gurmak, şäher köçelerini abadanlaşdyrmak hem-de abatlamak boýunça alnyp barylýan işleriň depginlerini ýokarlandyrmagy tabşyrdy” diýlip, TDH-nyň habarynda bellenilýär.
Berdimuhamedowyň bu ugurda degişli düzümleriň sazlaşykly işiniň üpjün edilmelidigine ünsi çekip, meýilleşdirilen çäreleriň ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilmelidigi barada anyk görkezmeler berendigi aýdylýar. Emma habarda bu görkezmeler jikme-jikleri aýdyňlaşdyrylmaýar.
Ýeri gelende bellesek, prezidentiň beren bu tabşyrygy paýtagtyň sowadyjyly awtobus duralgalaryna ýolagçylaryň goýberilmeýändigi, şeýle-de köçelerde awtobus duralgalarynyň azalandygy we käbir abat köçeleriň sökülip, gaýtadan abadanlaşdyrylýandygy we munuň ýaşaýjylara oňaýsyz täsir ýetirýändigi barada maglumatlaryň peýda bolmagynyň yz ýanyna gabat geldi.
Mundan bir ýarym aý çemesi ozal paýtagtyň Saparmyrat Türkmenbaşy, Garaşsyzlyk we Bitaraplyk şaýollarynyň ugrunda ýerleşen we özüniň görnükliligi bilen tapawutlanýan awtobus duralgalarynyň ýolagçylar üçin niýetlenen sowadyjyly otaglaryna aşgabatlylaryň goýberilmeýändigi we olaryň gapylarynyň elmydama gulply saklanylýandygy habar berlipdi.
Şonda ýolagçylaryň ençemesi howanyň gyzgynlygy 40 gradusdan hem aşýan mahaly, özleriniň duralgalardaky split ulgamly otaglarda däl-de, olaryň kölegesinde ýa-da töwerekdäki baglaryň saýasynda garaşmaly bolýandyklaryny gürrüň beripdiler. Türkmenistanyň awtoulag ministrligine degişli käbir edaralaryň jogapkär resmileri Aziýa oýunlary başlanýança, bu otaglaryň gulply saklanylmalydygy barada “ýokardan berlen ýörite görkezmäniň” bardygyny aýdypdylar.
Mundanam başga, Aşgabadyň jemgyýetçilik transport serişdeleri gatnaýan köçelerinde geçirilen abatlaýyş işlerinden soň, awtobus duralgalarynyň sanynyň göz-görtele azalandygyny we olaryň tas ýarysynyň diýen ýaly gaýtadan ýerleşdirilmändigini Azatlygyň ýurt içindäki habarçylary habar berdiler.
Galyberse-de, iýun aýynyň başynda Aşgabatda uly dabara bilen açylan Nurmuhammet Andalyp köçesi gaýtadan ýapylyp, ony ýaňadandan asfalt bilen örtmek işleri hem geçirildi.
Türkmenistan 17-27-nji sentýabry aralygynda geçiriljek Aziýa oýunlaryna görülýän taýýarlyklaryň çäginde, beýleki çäreler bilen bir hatarda, paýtagtda köçeleri, awtoduralgalary abatlamak we jaýlaryň daşyny mermere meňzeş alfagon serişdesi bilen örtmek işlerini amala aşyrýar.
Türkmen häkimiýetleri Aziýa oýunlarynyň ýurduň halkara derejesindäki abraýyny artdyrjakdygyny tekrarlaýarlar, emma dünýäde energiýa serişdeleriniň bahalarynyň aşaklamagy bilen agyr ykdysady krizisi başdan geçirýändigi aýdylýan Türkmenistanyň bu oýunlara, oňa görülýän taýýarlyklara çykarýan pul serişdeleri barada aýdyň hiç zat aýdylmaýar.
Elýeterli maglumatlara görä, Aşgabatda gurlan olimpiýa şäherçesi we oýunlara gabatlanyp açylan täze aeroport üçin, döwlet gaznasyndan 7 milliard amerikan dollaryndan gowrak maliýe serişdesi harçlandy.


text:
Dohadaky gepleşikler Türkmenistanyň we Kataryň gatnaşyklary giňeltmäge bolan meýillerini berkitdi
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Katar Döwletine döwlet saparynyň ikinji, jemleýji güni boldy.
Ozal habar berlişi ýaly, düýn Dohada ýokary derejede türkmen-katar gepleşikleri geçirilip, uly üstünlige eýe boldy. Dostlukly döwletleriň Liderleriniň nobatdaky duşuşygynyň jemleri hyzmatdaşlykda toplanan oňyn tejribäni hem-de bar bolan uly mümkinçilikleri nazara almak bilen, taraplaryň döwletara gatnaşyklaryna hil taýdan täze mazmun bermäge çalyşýandygyny tassyklady.
Ýokary derejedäki gepleşikleriň barşynda Türkmenistanyň we Katar Döwletiniň Baştutanlary ýurtlarymyzyň durmuş-ykdysady ösüşiniň ileri tutulýan ugurlaryna laýyklykda, ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň esasy ugurlaryny ara alyp maslahatlaşdylar hem-de ozal gazanylan ylalaşyklary amala aşyrmaga gönükdirilen anyk ädimleri kesgitlediler.
Strategik ugurlarda, ozaly bilen söwda-ykdysady ulgamda tagallalary netijeli birleşdirmegiň mümkinçilikleri duşuşygyň esasy meselesi boldy. Bellenilişi ýaly, taraplaryň özara gatnaşyklarynyň anyk netijeleri getirip biljek ugurlary köpdür. Iki ýurduň döwlet we telekeçilik düzümleriniň arasyndaky işewür gatnaşyklary ösdürmek üçin önümçilikde uly mümkinçilikler açylýar. Olar ykdysadyýetiň energetika, gaýtadan işleýän, himiýa we dokma senagatlary ýaly ýokary tehnologiýaly pudaklarydyr.
Ýangyç-energetika toplumy döwletara gatnaşyklarynyň esasy ugurlarynyň biri hökmünde kesgitlenildi. Biziň ýurtlarymyzy energiýa serişdeleriniň, hususan-da, tebigy gazyň uly gorlaryna eýe bolup durýar. Munuň özi degişli ugurda hyzmatdaşlygy berkitmek üçin şertleri döredýär. Türkmenistan ýangyç-energetika toplumyny ösdürmäge, onuň halkara energetika ulgamyna goşulmagyna gönükdirilen strategiýany amala aşyrmagyny ynamly dowam edýär.
Şunuň bilen baglylykda, dünýä belli katar kompaniýalarynyň Hazaryň türkmen böleginde durmuşa geçirilýän taslamalara hem-de ýurdumyzyň nebitgaz pudagy üçin enjamlary getirmäge gatnaşmaga mümkinçiligi hakynda teklip aýdyldy. Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijini gurmagyň ähmiýeti barada aýtmak bilen, türkmen Lideri Gurbanguly Berdimuhamedow Kataryň iri maliýe we maýa goýum düzümleriniň bu transmilli taslamanyň amala aşyrylmagyna gatnaşmagy bilen bagly meseleleri ara alyp maslahatlaşmaga gyzyklanmanyň bardygyny aýtdy.
Ulag ulgamynda hyzmatdaşlyk türkmen-katar gatnaşyklarynyň möhüm ugry hökmünde kesgitlendi. Şunuň bilen baglylykda, gepleşikleriň barşynda Özbegistanyň, Türkmenistanyň, Eýranyň, Omanyň hem-de Kataryň arasynda halkara ulag we üstaşyr geçelgelerini döretmek hakynda gol çekilen Ylalaşygyň ähmiýeti bellenildi. Bu taslamanyň amala aşyrylmagy Merkezi Aziýanyň we Ýakyn Gündogaryň ýurtlarynyň arasyndaky ykdysady gatnaşyklary işjeňleşdirmäge ýardam eder.
Ylym-bilim ulgamy hyzmatdaşlygyň esasy ugurlarynyň hatarynda görkezildi. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň hem-de Kataryň Bilim, ylym we jemgyýetçilik ösüşi gaznasynyň derejesindäki gatnaşyklara uly orun berildi. Sport ulgamynda netijeli gatnaşyklary berkitmek üçin uly mümkinçilikler açylýar.
Sagdyn durmuş ýörelgesini berkarar etmek Türkmenistanda hem, Katarda hem döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýar. Şonuň bilen birlikde, sentýabr aýynda Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny nazara almak bilen, ýurdumyz uly möçberli ýaryşlary guramakda we geçirmekde dostlukly döwletiň baý tejribesine uly gyzyklanma bildirýär.
Umuman, geçirilen gepleşikleriň jemleri iki hyzmatdaş ýurduň we olaryň Liderleriniň arasynda emele gelen özara düşünişmegiň ýokary derejesini, Türkmenistanyň hem-de Katar Döwletiniň iki halkyň bähbidine hyzmatdaşlygy giňeltmäge hemmetaraplaýyn taýýardygyny görkezdi.
Energetika, standartlaşdyrmak, ygtyýarlandyrmak, metrologiýa we akkreditasiýa, biologiki köpdürlülik hem-de janly tebigaty goramak ulgamlarynda, howa gulluklarynyň ugry boýunça we iki ýurduň ýokary okuw mekdepleriniň arasynda netijeli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmäge gönükdirilen resminamalara gol çekilmegi munuň aýdyň subutnamasydyr.
Söwda-ykdysady ulgam hem-de maýa goýumlary Dohada geçirilen gepleşiklerde döwletara gatnaşyklarynyň möhüm ugry hökmünde kesgitlenildi. Bu mesele hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Katar Döwletine döwlet saparyna gabatlanylan türkmen-katar işewürler maslahatynyň gün tertibinde esasy mesele boldy. Şol işewürlik duşuşygy iki ýurduň giň ugurlar boýunça hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmaga we giňeltmäge çalyşýandygynyň aýdyň subutnamasyna öwrüldi. Onuň barşynda ýola goýlan gatnaşyklar özara bähbitli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de üstünlikli ösdürmäge ýardam eder.
Milli Liderimiziň tabşyrmagy boýunça türkmen wekiliýetiniň agzalarynyň katarly kärdeşleri bilen duşuşyklarynyň barşynda hem hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlary anyklaşdyryldy. Taraplar özara gyzyklanma bildirilen pikir alyşmalaryň çäklerinde gatnaşyklary üçin uly mümkinçilikleriň bardygyny belläp, olary giňeltmek boýunça birnäçe teklipleri aýtdylar.
Türkmen-katar gatnaşyklary asyrlaryň jümmüşinden gözbaş alýar we umumy ruhy-medeni gymmatlyklarda jemlenen dostlukly gatnaşyklara esaslanýar. Häzirki wagtda bu gymmatlyklar iki doganlyk halkyň has-da ýakynlaşmagyna ýardam edýär. Munuň özi saparyň öňüsyrasynda Katar Döwletinde geçirilen Türkmenistanyň Medeniýet günlerinde tassyklanyldy.
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Katar Döwletine döwlet saparynyň çäklerinde Kataryň Maýa goýum edarasynyň Baş ýerine ýetiriji direktory Şeýh Abdullah ben Muhammad ben Saud Al-Tani bilen duşuşdy.
Şeýh Abdullah ben Muhammad ben Saud Al-Tani türkmen Liderini mähirli mübärekläp, hormatly Prezidentimiziň şu saparynyň hem-de 15-nji martda ýokary derejede geçirilen duşuşyklaryň döwletara gatnaşyklarynyň taryhynda möhüm tapgyry alamatlandyryp, hyzmatdaşlygy hil taýdan täze derejä çykarmaga ýardam etjekdigine ynam bildirdi. Bellenilişi ýaly, Katarda Türkmenistanyň Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe oňyn özgertmeler ýolunda gazanan haýran galdyryjy üstünlikleri ruhubelentlik bilen kabul edilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hoşniýetli sözler üçin minnetdarlyk bildirip, ýurdumyzyň Katar Döwleti bilen dostlukly gatnaşyklary ösdürmäge uly ähmiýet berýändigini nygtady. Şol gatnaşyklar bolsa okgunly ösýär hem-de netijeli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de işjeňleşdirmek üçin ägirt uly kuwwata eýedir.
Duşuşygyň barşynda diwersifikasiýalaşdyrmak, senagatlaşdyrmak hem-de innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmak ýörelgeleri esasynda milli ykdysadyýeti döwrebaplaşdyrmak boýunça ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan giň möçberli maksatnamalary nazara almak bilen, Türkmenistanyň we Kataryň Maýa goýum edarasynyň arasyndaky gatnaşyklaryň geljegi barada özara gyzyklanma bildirilip pikir alşyldy. Dünýäniň energetika döwletleriniň hataryna girýän iki ýurt üçin hem strategiki häsiýete eýe bolan ýangyç-energetika ulgamy, ýokary tehnologiýaly nebit we gazhimiýa önümçiliklerini döretmek, ulag-aragatnaşyk hem-de beýleki ulgamlar hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda kesgitlenildi.
Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň başyny başlaýan, daşary ýurtly hyzmatdaşlaryň gatnaşmagynda durmuşa geçirilýän iri düzümleýin taslamalaryň maýa goýum ulgamynda netijeli gatnaşyklar üçin oňat mümkinçilikleri açýandygy nygtaldy. Munuň özi iki döwletiň bähbitlerine laýyk gelýär. Olaryň hatarynda kuwwaty ýylda “mawy ýangyjyň” 33 milliard kub metrine barabar bolan Türkmenistan-Owganystan — Pakistan — Hindistan (TOPH) transmilli gaz geçirijisiniň gurluşygy boýunça halkara energiýa taslamasy bar.
Bu taslamany iş ýzünde amala aşyrmak maksady bilen, “TAPI Pipeline Company Limited” konsorsiumy döredildi. “Türkmengaz” döwlet konserni onuň öňbaşçysy bolup durýar. Meşhur daşary ýurt kompaniýalary Aziýanyň ösüş banky ýaly abraýly halkara düzümiň gatnaşmagynda maliýeleşdirilýän bu giň möçberli taslama uly gyzyklanma bildirýärler.
“Galkynyş” iri gaz känini mundan beýläk-de özleşdirmek, Hazaryň türkmen ýalpaklygynda ýangyç serişdelerini işläp geçmek boýunça taslamalaryň hem hyzmatdaşlyk üçin geljegi uly hasaplanylýar.
Ulag ulgamynda gatnaşyklar barada aýdylanda bolsa, bu babatda halkara ulag-üstaşyr geçelgesini döretmek hakynda ozal gol çekilen Ylalaşygy nazara almak bilen, hyzmatdaşlyk üçin giň mümkinçilikler açylýar. Bu geçelge Merkezi Aziýanyň we Ýakyn Gündogaryň ýurtlaryny öz aralarynda baglanyşdyryp, sebitara we kontinental ähmiýetli multimodal ulag düzüminiň möhüm bölegi bolmalydyr.
Ulag-kommunikasiýa ulgamyny döwrebaplaşdyrmak hem-de ösdürmek maksady bilen, Türkmenistan giň möçberli toplumlaýyn işleri geçirýär, şol sanda döwrebap awtomobil we demir ýollary, degişli inžener-tehniki desgalary gurýar, bu ugurda sebit hem-de halkara hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirmäge saldamly goşant goşýar. Ýakynda Amyderýanyň üstünden gurlan Türkmenabat — Farap demir we awtomobil ýollarynyň açylyş dabarasy boldy.
Geçen ýylyň noýabr aýynda Aziýa halkara demir ýol ulag geçelgesiniň birinji tapgyry — ýurdumyzy goňşy Owganystan bilen baglanyşdyran polat ýol işe girizildi. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň öz tarapyndan ulag ýaly strategiki ulgamda netijeli hem-de ysnyşykly hyzmatdaşlyga hemişe taýýardygy nygtaldy.
Şunuň bilen birlikde, beýleki ulgamlarda, şol sanda dokma senagaty ugry boýunça hyzmatdaşlyk üçin hem amatly şertler bar. Mälim bolşy ýaly, häzirki wagtda Türkmenistanda ýerli çig maldan öndürilýän, daşarky bazarlarda uly islegden peýdalanýan dürli ýokary hilli önümleri çykarýan, öňdebaryjy tehnologiýalar bilen üpjün edilen döwrebap dokma önümçilikleriniň onlarçasy hereket edýär.
Ikitaraplaýyn ykdysady hyzmatdaşlygy täze sepgitlere çykarmakda yzygiderli geçirilýän işewür duşuşyklara möhüm orun degişlidir. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň döwlet saparyna gabatlanylyp Dohada geçirilen türkmen-katar işewürler maslahatynyň uly ähmiýeti bardyr. Bu maslahat taraplaryň uzakmöhletleýin esasda netijeli gatnaşyklary hemmetaraplaýyn pugtalandyrmaga hem-de ösdürmäge çalyşýandyklaryny tassyklady. Mundan başga-da, Kataryň paýtagtynda ýurdumyzyň ykdysadyýetiň dürli ulgamlarynda gazananlary bilen ýakyndan tanyşmaga mümkinçilik berýän türkmen eksport harytlarynyň sergisi guraldy.
Bellenilişi ýaly, Katar Döwletiniň işewür toparlary geljegi uly türkmen bazaryna uly gyzyklanma bildirýärler. Bu ýerde üstünlikli hyzmatdaşlyk üçin ähli zerur şertler döredildi. Milli Liderimiziň durmuşa geçirýän oňyn daşary syýasatynyň Bitarap Türkmenistanyň halkara abraýyny hem-de ygtybarly we jogapkärli hyzmatdaş hökmündäki abraýyny has-da belende galdyrandygy nygtaldy.
Ýurdumyzyň innowasion ykdysadyýeti döretmäge alan ugry, daşary ýurtly maýadarlar üçin has amatly ýagdaýlaryň döredilmegi, daşary ýurt maýalarynyň goraglylygynyň kepillendirilmegi özara gatnaşyklaryň täze ugurlaryna çykmak hem-de maýa goýum taslamalaryny bilelikde durmuşa geçirmek üçin giň mümkinçilikleri açýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň katarly hyzmatdaşlaryň hyzmatdaşlyk etmegi boýunça ähli tekliplerine garamaga taýýardygyny tassyklap, Kataryň Maýa goýum edarasynyň ýolbaşçysyny hem-de wekillerini ýurdumyza gelip görmäge çagyrdy. Şeýh Abdullah ben Muhammad ben Saud Al-Tani türkmen Liderine çakylygy hem-de türkmen-katar hyzmatdaşlygyny ösdürmek meselelerine uly üns berýändigi üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, katar tarapynyň ikitaraplaýyn ykdysady gatnaşyklary işjeňleşdirmäge hem-de giňeltmäge uly gyzyklanma bildirýändigini ýene-de bir gezek nygtady.
Duşuşygyň ahyrynda hormatly Prezidentimiz we Kataryň Maýa goýum edarasynyň Baş ýerine ýetiriji direktory däp bolan döwletara gatnaşyklaryň dostluk hem-de özara bähbitli hyzmatdaşlyk ýörelgelerine daýanyp, mundan beýläk-de okgunly ösdüriljekdigine we täze many-mazmun bilen baýlaşdyryljakdygyna ynam bildirdiler.
Şu gün hormatly Prezidentimiz Kataryň Ylym, bilim we jemgyýetçilik ösüşi boýunça gaznasynyň (Quatar Foundation) ýolbaşçysy Şeýh Hind bint Hamad Al Tani bilen hem duşuşdy. Duşuşyga Gaznanyň beýleki resmi wekilleriniň hem birnäçesi gatnaşdy.
Gaznanyň ýolbaşçysy türkmen Liderini mübärekläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy Katara saparynyň uly üstünlige eýe bolýandygy bilen gutlady hem-de söhbetdeşligiň barşynda ileri tutulýan ugurlar boýunça ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň möhüm meselelerini ara alyp maslahatlaşmaga dörän mümkinçilik üçin hoşallyk bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz hoşmeýilli sözler üçin minnetdarlyk bildirip, biziň ýurdumyzyň Katar Döwleti bilen köpugurly gatnaşyklara ygrarlydygyny tassyklady. Ýokary derejede geçirilen şu gezekki duşuşyk hem şol gatnaşyklaryň möhüm tapgyryna öwrüldi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz düýn Dohada geçirilen gepleşikleriň barşynda iki doganlyk ýurduň halklarynyň ýakynlaşmagyna, ruhy-medeni taýdan baýlaşmagyna ýardam etjek medeni-ynsanperwer gatnaşyklara uly üns berlendigini belledi.
Duşuşygyň çäklerinde Kataryň Ylym, bilim we jemgyýetçilik ösüşi boýunça gaznasy bilen hyzmatdaşlygy ösdürmegiň mümkinçilikleri barada pikir alşyldy. Bu Gazna “adam kapitalyna” maýa goýumlaryny goýmak, bilimiň innowasion nusgasyny kemala getirmek bilen baglanyşykly iri taslamalaryň birnäçesini durmuşa geçirdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Gaznanyň bu ugurdaky işine aýratyn ähmiýet berýändigini hem-de milli bilim ulgamyny ösdürmek, hususan-da, arap dilini öwrenmek boýunça bilelikdäki maksatnamalary hem-de taslamalary ara alyp maslahatlaşmaga taýýardygyny nygtady. Döwlet Baştutanymyz Kataryň meşhur halkara uniwersitetleriniň şahamçalaryny döretmek babatda toplan tejribesiniň hem uly gyzyklanma döredýändigini belledi.
Söhbetdeşligiň barşynda Gaznanyň özüniň maliýeleşdirýän ylmy barlaglarynda saglygy goraýyş, energetika, maliýe-bank ulgamlary, jemgyýetçilik ylmy ýaly möhüm ugurlara üns berýändigi bellenildi. Suw we energetika howpsuzlygy boýunça aýratyn işler alnyp barylýar. Iri mowzuklary çuňlaşdyryp öwrenmek üçin netijeli çäreler görülýär.
Gaznanyň ştab-kwartirasy Kataryň bilim şäherjigi diýlip atlandyrylýan bilim merkezinde ýerleşýär. Ol uniwersitetleriň uniwersiteti bolup durýar. Bu ýerde bilim we barlag institutlarynyň toplumy jemlenendir. Olar ylmy işleri alyp barýanlara dünýä derejeli tehniki üpjünçiligi hödürleýärler.
Gazna dünýäniň dürli ýurtlarynyň uniwersitetleri, Amerikanyň we Ýewropanyň ylym-bilim merkezleri bilen ysnyşykly hyzmatdaşlyk edýär. Hususan-da, Ylym, bilim we jemgyýetçilik ösüşi boýunça gaznanyň agzasy bolup durýan Hamad ben Halifa uniwersitetinde (HBKU) magistratura we doktorantura bar. Olarda maliýe ulgamy, energetika we häzirki zaman lukmançylygy meseleleri boýunça ylmy-barlaglar geçirilýär.
Ylmyň bilim bilen ysnyşykly özara gatnaşyklary katar ylmynyň güýçli tarapy bolup durýar. Şunda ylmy-barlag wezipeleri okuw maksatnamalary bilen utgaşdyrylýar. Iň täze ylmy edebiýaty terjime etmäge uly üns berilýär. Kataryň ýolbaşçylary ylmy we bilimi syýasatyň strategiki ugry hasaplaýarlar.
Söhbetdeşligiň barşynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nanotehnologiýalar, himiýa we biotehnologiýalar ulgamynda Türkmenistanda alnyp barylýan işläp taýýarlamalar barada gürrüň berip, olar boýunça hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny ýola goýmagy teklip etdi. Şunuň bilen baglylykda, türkmen we katar alymlarynyň özara gatnaşyklaryny utgaşdyrmak boýunça ýörite iş toparyny döretmegiň mümkinçiligi ara alnyp maslahatlaşyldy. Hormatly Prezidentimiz ekologiýa meselelerini, şol sanda howanyň üýtgemegi bilen bagly meseläni öňe sürdi.
Netijeli ylmy işler, dürli ulgamlarda bilelikdäki ylmy barlaglary geçirmek, Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň we Kataryň Milli ylym gaznasynyň hem-de Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkeziniň we Kataryň Ylym hem-de Tehnologiýalar parkynyň arasynda gatnaşyklary ýola goýmak üçin uly kuwwatyň bardygy nygtaldy. Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Golýazmalar institutynyň we Kataryň arap-yslam mirasy kitaphanasynyň arasynda hyzmatdaşlygyň möhüm ähmiýeti bellenildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň ilatynyň saglygy baradaky aladanyň Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýandygyny we Katarda hem bu meselä uly üns berilýändigini nygtap, ýurdumyzyň saglygy goraýyş merkezleriniň hem-de Kataryň Biolukmançylyk barlaglar merkeziniň, “Sidra” lukmançylyk barlag merkeziniň arasynda gatnaşyklary giňeltmegiň möhümdigini aýtdy.
Soňky ýyllarda Türkmenistanda bu ulgamda uly öňegidişlik gazanyldy: bejeriş — öňüni alyş, anyklaýyş we ylmy-kliniki ugurly saglygy goraýyş edaralarynyň giň gerimli ulgamyny döretmek, saglygy goraýyş işgärlerini taýýarlamak hem-de hünärini ýokarlandyrmak ulgamyny kämilleşdirmek, innowasion işläp taýýarlamalary, ýokary tehnologiýalary ornaşdyrmak bilen birlikde, ýokary derejeli lukmançylyk kömegine giň elýeterlilik, lukmançylyk hyzmatlarynyň netijeliligini ýokarlandyrmak, olaryň lukmançylyk ylmynyň öňdebaryjy gazananlaryna laýyklygy üpjün edildi.
Ýurdumyzda ilata lukmançylyk hyzmatyny mundan beýläk-de gowulandyrmak işi döwrebap tehnologiýalary yzygiderli täzelemek esasynda alnyp barylýar. Şunda bütin dünýäde täze ylmy açyşlar, saglygy goraýşyň innowasion ösüşi, iş tejribesine yzygiderli ornaşdyrylýan öňdebaryjy usullar nazara alynýar.
Milli Liderimiz Türkmenistanda ösüp gelýän nesle uly üns berilýändigini, şunuň bilen baglylykda, Katarda çagalar üçin ýörite telewizion gepleşikleri döretmek tejribesiniň aýratyn gyzyklanma döredýändigini belledi.
Gaznanyň baştutany ýokarda agzalan ulgamlarda hyzmatdaşlyga taýýardygyny mälim edip, energetika ulgamynda ylmy gatnaşyklaryň uly geljeginiň bardygyny aýtdy. Türkmenistan bu ulgamda halkara ähmiýetli iri taslamalary yzygiderli durmuşa geçirmek bilen, halkara hyzmatdaşlygy ösdürmäge, energiýa serişdeleriniň durnukly we ygtybarly iberilmegini üpjün etmäge uly goşant goşýar. Munuň özi häzirki döwrüň esasy wezipeleriniň biridir.
Häzirki wagtda Türkmenistanda täze gaztrubinalary elektrik stansiýalaryny gurmaga hem-de hereket edýänlerini mundan beýläk-de döwrebaplaşdyrmaga gönükdirilen giň möçberli taslamalar durmuşa geçirilýär, täze elektrik geçiriji hem-de paýlaýjy ulgamlar gurulýar. Iň täze energiýa tygşytlaýjy tehnologiýalary, ýokary netijeli, ygtybarly enjamlary ulanmak ýurdumyzyň energetika pudagynyň öňünde durýan esasy wezipeleriň biri bolup durýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow iki ýurduň arasyndaky däp bolan dostluk, doganlyk gatnaşyklaryny ösdürmäge saldamly goşant goşýandygy üçin Şeýh Hind bint Hamad Al Tanä minnetdarlyk bildirip, ony hem-de Kataryň Ylym, bilim we jemgyýetçilik ösüşi boýunça gaznasynyň wekiliýetini bilelikdäki işiň geljegi uly ugurlaryny hem-de anyk taslamalary ara alyp maslahatlaşmak üçin Türkmenistana gelip görmäge çagyrdy.
Gaznanyň baştutany hoşlaşanda, hormatly Prezidentimize ähli asylly başlangyçlarynda hem-de giň möçberli özgertmeler işinde täze uly üstünlikleri, doganlyk türkmen halkyna bolsa parahatçylyk, bagt we rowaçlyk arzuw etdi.
Döwlet saparynyň maksatnamasy tamamlanandan soň, milli Liderimiz Doha şäheriniň halkara howa menziline bardy we şol ýerden Watanymyza ugrady.
Biraz wagtdan soň, hormatly Prezidentimiziň uçary Aşgabadyň Halkara howa menzilinde gondy, şol ýerde döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowy resmi adamlar mähirli garşyladylar.


text:
Türkmenistan parahatçylyk söýüjilik ýörelgelerine esaslanýan daşary syýasat strategiýasyny üstünlikli durmuşa geçirýär
Türkmenistanyň daşary syýasat ugrunyň 2017-2023-nji ýyllar üçin konsepsiýasyny durmuşa geçirmek babatda ikitaraplaýyn görnüşde hem köptaraplaýyn görnüşde hem dostluk we oňyn hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny üstünlikli ösdürýär.
Hasabat döwründe milli Liderimiziň daşary ýurtlara amala aşyran saparlarynyň, şeýle hem daşary ýurt döwletleriniň birnäçesiniň hem-de abraýly halkara guramalarynyň ýolbaşçylarynyň, şol sanda BMG-niň Baş sekretarynyň Türkmenistana saparlarynyň netijeleri munuň aýdyň subutnamasydyr, diýip hökümetiň 2017-nji ýylyň jemlerine bagyşlanan giňişleýin mejlisinde DIM-niň ýolbaşçysy R.Meredow belledi.
Häzirki wagtda Türkmenistan 145 döwlet bilen diplomatik gatnaşyklary ýola goýdy, olaryň 38-sinde ýurdumyzyň diplomat wekilhanalary we konsullyk edaralary işleýär. Aşgabatda daşary ýurt döwletleriniň diplomatik wekilhanalarynyň we konsullyk edaralarynyň 35-si, şeýle hem halkara guramalarynyň wekilhanalarynyň 15-si işleýär. Häzirki döwürde ýurdumyz 145 halkara konwensiýasyna gatnaşýar. Döwletimiz olaryň 6-syna geçen ýyl goşuldy
2017-nji ýylyň dowamynda Daşary işler ministrligi arkaly ýurdumyza dürli derejedäki wekiliýetleriň 584-si sapar bilen geldi. Şol döwürde Türkmenistandan daşary ýurtlara 624 wekiliýet gitdi. Türkmenistanda hem-de onuň çäklerinden daşarda 235 çäre – maslahatlar, duşuşyklar we beýleki çäreler guraldy. Jemi 226 sany halkara resminamasy taýýarlanyldy we olara gol çekildi.
Geçen ýylyň dowamynda bilelikdäki hökümetara toparlarynyň 18 mejlisi hem-de işewür maslahatlarynyň 14-si geçirildi. Daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen özara bähbitli söwda-ykdysady gatnaşyklary, netijeli medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlygy pugtalandyrmakda olara möhüm orun degişlidir.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Bitarap Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk derejesine, parahatçylyk söýüjilik we hoşniýetli goňşuçylyk ýörelgelerine esaslanýan döredijilikli daşary syýasata ygrarlydygyny belläp, ileri tutulýan ugurlarda netijeli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek üçin bar bolan kuwwatdan we mümkinçiliklerden has netijeli peýdalanmak maksadynda yzygiderli işleri dowam etmegiň zerurdygyna ünsi çekdi.


text:
Рефлексотерапия: правильный массаж стоп
В Таиланде мы долго думали, на какой именно массаж пойти. В итоге решили перепробовать практически все, что предлагают. И почетное первое место в моем рейтинге занял массаж стоп!...
Ýazylan wagty: 06 декабря 2012 Ýazan HEZRET
18
Okalan sany: 578 Jogaplar: 1
Gyş pasly
Turkmen, ermeni, ors,we turk bolyp uly tokaýda tokýda ýeke özleri galypdyrlar, hiç zat ýok tokaýmyş weli...
Ýazylan wagty: 01 декабря 2012 Ýazan Betman
14
Okalan sany: 2002 Jogaplar: 0
Ýatdan çykmajak pursatlar
Demirýol menzili nikalar öýünden köp görendir ýürekden çykýan söýgi posalaryny.
Ýazylan wagty: 28 ноября 2012 Ýazan Betman
32
Okalan sany: 479 Jogaplar: 0
Iýeniňde çorbasy ýeňiňden akyp tirsegiňden damýan....
Iýeniňde çorbasy ýeňiňden akyp tirsegiňden damýan tamdyr somsasynyň bişirilşini kim bilýär???Täze ýylyň öň ýanynda oglanlar b-n üýşjek bolýas.
Ýazylan wagty: 27 ноября 2012 Ýazan Betman
3
Okalan sany: 836 Jogaplar: 4
Dünýä belli nakgaşçylyk eserlerinden döredilen PORTRETLER
Siziň dykgatyňyza Moskwaly nakgaşyň portertler ýygyndysyny hödürleýärin. Portretlerde nakgaş adatça öz dostlaryny suratlandyrypdyr. Eserler dünýä belli nakgaşçylyk eserleriniň kiçij...
Ýazylan wagty: 26 ноября 2012 Ýazan HEZRET
4
Okalan sany: 1433 Jogaplar: 3
Ýylgyralyň :)
...
Ýazylan wagty: 26 ноября 2012 Ýazan Permann
4
Okalan sany: 539 Jogaplar: 3
SEBAP NAME ???
Name uçin turkmenler bir-biriniň aýagyndan aslyşyp bir -birine goruplik edip ýorlerka???????????? SEBAP NAME ???????????? Yonekeyje Mysal:- işlap duran turkmen saýtla...
Ýazylan wagty: 20 ноября 2012 Ýazan Magnit
4
Okalan sany: 691 Jogaplar: 11
Mail.ru 10$ /75min. Türkmenistan jaň hyzmaty.
Essalowmaleýkim next-daşlar , nexttm.com-yň myhmanlary . Bu günem gündelik ulanylýan mail.ru agent hakda aýdyp gecmekçi . Umuman aýdanymyzda mail.ru agentiň üsti...
Ýazylan wagty: 19 ноября 2012 Ýazan Permann
3
Okalan sany: 1101 Jogaplar: 6
Mikro ,nano simkarta kesmek .
Tehnologiýanyň
ösmegi bilen mikro we nano simkarta gowrümleri çykyp ugrady . Hazirki wagtda
mikro sim iphone 4/s, samsung galaksy s3 ,note 2 , sony xpera s ýaly 2012 njy ýylda çykan telefonlarda
ulanylýar. A nano sim bolsa
diňe iphone 5 de diýsem ýalňyşmarmykam diýän. Elbetde mikro ,nano simkartalary
operatoryň iş ýerine baryp alyp(öwürdip) bilersiňiz yada yorite kesilyan enjam bilen kesip bolar , ýöne kesilyan enjamynyz bolmasa ýada
operatorda satylmaýan bolsa oy gurallary (gayçy ,çyzgyç,galam) bilen gündelik
ulanýan simkartamyzdan mikro nano simka kesip bolar. ...
Ýazylan wagty: 15 ноября 2012 Ýazan Permann
3
Okalan sany: 596 Jogaplar: 8
Dowamy... Ginnesiň rekordlar kitaby 2013
8. Самая высокая лошадьСледующий гигант в нашем списке — самая высокая лошадь. Ве...
Ýazylan wagty: 15 ноября 2012 Ýazan NEXTTM
5
Okalan sany: 4067 Jogaplar: 5
Ginnesiň rekordlar kitaby 2013
Ginnesiň rekordlar kitabynyň ilkinji neşiri 1955-nji ýylda çap edilip, gysga wagtda Britan bestsellerleriň ilkinjileň sanawyna goşulýar. Hazirki wagtda bu kitap dünýäniň 100-den gow...
Ýazylan wagty: 15 ноября 2012 Ýazan NEXTTM
4
Okalan sany: 6469 Jogaplar: 7


text:
Öter...
"ÖTER..."
Eý, dili-nadan, tekepbir bolma bul döwran öter!
Bakydyr ba:ry daragtyñ panydan bagban öter.
Gör, bu gün ebri-syýa elde şimşi:ri - desti-hat,
Erte mundan ak-gara her ne ebru-ba:ra:n öter.
Jem kylyp, mugtatlaryn diwan gurupdyr Şa-Senem,
Taýreder düýdi-hak Gökde, zeminden diwan öter.<...
Yurekdesh.ru
Yurekdesh.ru(ertir.tk) yapyldymay?
Iki molla ( 2 )
Duwuncek halem iki eliñ penjesinden sypanakdy.
Bulary aralajagam bolmadylar. Adamlara tomasha gerekdi. Sebabi,adamyñ ustunden adam gulyar.Bashga jandar gulmeyar. Yogsa olar towella-tagsyra goshulanda dym-dyrslyk bolmagam ahmaldy.
Hawa,iki molla gidishyardi.Olaryñ biriniñ mañlayynda kase dowuldi,beylekisiniñ depesinde ici gyzgyn cayly...
Kellä geýdiňiz-ow bu saýdy!
Eňňere etdiňizow bärsini. Gan dawasy ýaly, biz-ä nämäň namedigine-de düşünemzok!
25000-nji tema, yurekdesh.ru bosh adminina gelsin
Talyplar.com daky 25000-nji tema, yurekdesh.ru saytyn adminina we moderlerine kim sogesi gelse sogmek ucin acyldy
Daşary ýurda ýaşamaga, işlemäge we okamaga gidýänlere maslahat!
DAŞARY ÝURDA GEZELENJE GITMEK ÝA-DA ÝAŞAMAGA GITMEK ÜÇIN
BILMELI ZATLARYMYZ
Başga ýurda wagtlaýyn ýa-da düýpli gideniñizde hökmany biläýmeli zatlar
Ilki bilen şu soragy özümize bermelidiris?
"NIRÄ WE NÄME MAKSAT BILEN GIDÝÄRIS?!"
Hiç ýerde-de akyp ýatan bal ýok diýlişi ýaly, her ýurtda ýaşamagyñam özüne ýetik kynç...
Lki molla ( 1 ). satira
Yazly mekir uly hudayyoly berdi. Oña obadaky uly hem kici mollany cagyrdy. Uly molla taze alan yeñil mashyny bilen,Kici molla bolsa, kowush-messisini sharkyldadyp,pyyada geldi.Oye girensoñ jayyñ tori olaryñky boldy.Hudayyola cagyrylan adamlar gelip bashladylar. Bir zamandan giñ jay mahelleden hyryn-dykyn boldy. Sacagyñ ustunde gushuñ suydunden bash...
Nesibä gönükdirýän öwrümler
Nesibä gönükdirýän öwrümler
Beýle ýagdaýlaryň ýene bir hikmeti şunuň ýaly, mysal üçin, seniň mundan bu ýana gazanmaly rysgalyň indi başga ýerde goýlupdyr diýeli. Sen öwrenişen öňküje ýoluň bilen gidiberseň, igenç-teýeneden, gury sözdür gybatdan başga tapjak, gazanjak, aljak zadyň ýok. Dagda goýlan hazynany düzden, çölde gömlen hazynany deňiz...
KÜL
KÜL
Ilkinji söýgi.
Arzuw-umytlar.
Soñky duşuşyk...
Birdenem top oky ýarylan ýaly
Aýralyk.
Gözýaş.
Sowrulan küller.
Aljyraññy hallar
Höre-köşeler.
"Besdir, beýtme!" diýlenine garaman
Togalanyp elwan ýañaklaryñdan
Göwüsleñ üstüne buldurap inen
Turşumtyk...
Ak niýet
Köňül içre aý dogup,ýalkym salsa göwnüňe,
Haýyr donly pikirler görer ýoda-ýoluny.
Hoş niýetli oýlaryň, eger, gelse amady,
Seniň aýaň içine döker bary-ýogyny.
Beleň alyp sen ondan, galkyndyryp ruhyňy,
Nazaryňy dikersiň asman giňişligine.
Görersiň ak bulutlaň gökde gaýyp ýörşüni,
Synlap duran g...
Ak niýet
Köňül içre aý dogup,ýalkym salsa göwnüňe,
Haýyr donly pikirler görer ýoda-ýoluny.
Hoş niýetli oýlaryň, eger, gelse amady,
Seniň aýaň içine döker bary-ýogyny.
Beleň alyp sen ondan, galkyndyryp ruhyňy,
Nazaryňy dikersiň asman giňişligine.
Görersiň ak bulutlaň gökde gaýyp ýörşüni,
Synlap duran g...
Ömür kerweni. K.Kullyyew dowamy
Dowam 4
Sondan son kan wagt gecip-gecmanka, otuz yedinji yyl bularyn ustuni basdy. Basdy-da, yany ayak ustune galyp ugran Akynazar yekeoylinin ellerini arkasyna tutdyryp, idenekledip alyp gitdi. Onun «halk dusmanydygyny»,«kuyze-kuyze gyzyl gomup goyan cuyruk baydygyny», «sonun ucinem mydama onki baylaryn, beglerin tarypyny edip geledigin...
MAGTYMGULY PYRAGYNYŇ ÖMÜR ÝOLY BARADA MAKALA
17-nji asryñ soñlarynda anyk bolmadyk belli bir senede, Garrygala (häzirki Magtymguly etraby) we Marawadepe etraplarynda «Giñjaý» diýen bir ýerde Gökleñleriñ Gerkez tiresinden beýik Magtymgulynyñ 3-nji arkasy Döwletmämet molla ýaşapdyr. Ondan takmynan 1654-nji ýylda Magtymguly diýen perzent dünýä inýär. Ömrüni agaç ýonma we ussaçylyk bilen geçireni...
GALKAN DAŞ BASAN (Hekaya)
GALKAN DAŞ BASAN
Üç asyr mundan öň, 1770-nji ýylyň gyşydy. Gününiň ýylysy ýokdy. Ol asyl bulutlardanam kän çykyp bilenokdy, ygallykdy. Bir garry ene oglunyň getiren çyg odunlaryny tutaşdyryp bilmän gargynjyraýardy. Ýaşy ýigrimiden aşan ogly ejseniň gargyşlaryna üns bermezlige çalyşýardy. Emma enesiniň gara öýüň ortasynda „agzyndan ot...
Hacan...
,,Yurekdesh ruyñ"yapylan-a yaman boldy. Indi ,,mojekler mekany com"hacan ishlarka?
Goshgy
Ökunch. (ich gepletme)
Durun!
"Yalnyzlyk" atly koneje balkon.
A men bolsa seredip durn daglara bakan,
Daglaram bir zatlar aytjak bolyalar
Yatladyar' akyl beryan agtygna atañ
Yok, ey daglar siz, yalnyshyarsynyz,
(Bu agtyga) akyl gelmeyar hijem.
Ne sögünji ejeming, kär etmedi,
N...
Beýik Ýüpek ýoly täzeden janlanýar
Häzirki döwürde Garaşsyz hem baky Bitarap Türkmenistan diýarymyz täze awtomobil we demir ýollaryny, deňiz portlaryny hem-de köprüleri gurup, Beýik Ýüpek ýoluny üçünji müňýyllykda täzeden dikeldýär. Iki ýyl mundan ozal Beýik Ýüpek ýolunyň geçen ugrunda Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan halkara gaz geçirijisiniň gurluşygyna badalga berlipdi....
TÄZE AEROPORT TOPLUMY
“2012-2030-njy ýyllarda Türkmenistanyň raýat awiasiýasyny ösdürmegiň Milli maksatnamasyna” laýyklykda, Aşgabatda we sebitlerde howa gämileriň duralgalary gurulýar we ulanylmaga berilýär, hereket edýän aeroportlaryň, infrastruktura binalarynyň durky täzelenýär.
Türkmenistanyň Gündogar sebitiniň administratiw merkeziniň täze awiaulag toplumy...
Yurekdeshe nam boldy?
Salam. Sonky dowur goh boldy welin, Yurekdesh.ru yapylypdyr oydyan. Bu saytda admin kim, moder zat bamy? Soramagymyng sebabi, temalar hapa-payysh sozden doly. Bu zatlary gozegcilige alyan yokmy. Myhmanhana, temalar, bolumler, beyleki funksiyalaram yok oydyan, ya men dusunmedim entek doly. Acylarmyka indi o sayt, hacan acylarka?
Salam.
Salam hemmelere Yürekdeş.ru name sebapden yapyldy? Admin haysy agza bilen onuşmasa,şony ban edip,registrasiyany yapaymaly eken-da.Bu-ya bolmady.Ön ertir.comyn blokda duranam yetik.


text:
Şu gün Kaka etrabynyň Duşak şäherçesinde "Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etrapdaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin rejelenen milli maksatnamasynyň" durmuşa geçirilmeginiň çäklerinde bina edilen keselleriň öňüni almak boýunça ýöriteleşdirilen lukmançylyk toplumynyň açylyş dabarasy boldy.
Dabara etrabyň dolandyryş edarasynyň ýolbaşçylary, hormatly ýaşulular, saglygy goraýyş ulgamynyň işgärleri, jemgyýetçilik guramalarynyň we köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, ýerli ýaşaýjylar gatnaşdylar. Olary täze durmuş desgasynyň ulanmaga tabşyrylmagy bilen gutlamaga Mejlisiň deputatlary geldiler.
Dabara däp boýunça aýdym-sazly çykyşlardan başlandy: bezelen Täze ýyl arçasynyň töweregindäki meýdançada aýdymçylar hem-de etrabyň döredijilik toparlary bu waka bagyşlap taýýarlan aýdym-sazly, tansly çykyşlaryny görkezdiler.
Resmi açylyş dabarasynda hormatly myhmanlar, il sylagly ýaşulular hem-de kümüş saçly eneler halk baradaky yzygiderli aladasy üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa tüýs ýürekden çykýan hoşallyk sözlerini aýtdylar. Bellenilişi ýaly, Türkmenistan Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe milli Liderimiziň parasatly ýolbaşçylygynda kuwwatly ykdysadyýeti hem-de dünýäde uly abraýy bolan döwlete öwrüldi. “Saglyk” Döwlet maksatnamasynyň çäklerinde döwrebaplaşdyrylýan saglygy goraýyş ulgamynyň ösdürilmegi döwlet Baştutanymyzyň durmuş ugurly syýasatynyň ileri tutulýan ugry bolup durýar. Şäherlerde we obalarda gurlan, ilata ýokary hilli lukmançylyk hyzmatlaryny ýerine ýetirmäge mümkinçilik berýän iň döwrebap ýokary tehnologik enjamlar bilen enjamlaşdyrylan täze-täze lukmançylyk merkezleri alnyp barylýan şol işleriň yzygiderlidiginiň we üstünliklidiginiň aýdyň subutnamasydyr.
Bu ýere ýygnananlaryň öňünde Mejlisiň kada-kanunçylyk baradaky komitetiniň başlygy Serdar Berdimuhamedow çykyş edip, jemgyýetçilik saglygy goraýşyň ösüş derejesiniň ilatyň ýaşaýşynyň hiliniň, döwlet gurluşynyň nusgasynyň we durmuş syýasatynyň netijeliliginiň esasy görkezijileriniň biridigini nygtady. Ulgamda döwletiň alyp barýan işini ynsanperwer ölçegler gymmatly many-mazmuny berýän baş alamatlar durýar. Ol bolsa “Il saglygy—ýurt baýlygy” diýen düşünje bilen kesgitlenilýär.
Ilatyň zähmete ukyplylygy bilen gönüden-göni baglanyşykly bolan onuň saglyk ýagdaýynyň, umuman, döwletiň ykdysady işjeňligine täsir edýändigi gürrüňsizdir. Ýöne, türkmen döwletiniň Baştutany Gurbanguly Berdimuhamedowyň öz raýatlarynyň saglygy baradaky aladasynyň esasynda diňe bir oýlanyşykly halk hojalyk maksatlary durman, eýsem, ilkinji nobatda, her bir adamyň saglygyny berkitmäge, öz wagtynda lukmançylyk hyzmatlaryny almaga, ilatyň ähli gatlaklarynyň ýokary hilli lukmançylyk kömegine deň elýeterlilige bolan aýrylmaz we mizemez hukugy durýar.
Munuň özi “Saglyk” Döwlet maksatnamasynyň ynsanperwer ugurlylygydyr. “Saglyk” Döwlet maksatnamasynyň düýp manysy ilatyň saglygyny goramak meseleleriniň diňe bir lukmançylyk ulgamyna degişli bolup galmagyndan çykyp, esasynda adam, onuň abadançylygy, mynasyp ýaşaýşy duran durmuş-ykdysady ösüşiniň ähli taraplaryny we ugurlaryny öz içine alyp, jemgyýetçilik, döwlet hem-de şahsy ileri tutulýan ugurlaryň derejesine çykan wagty Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe giňden açyldy.
Öz kärdeşleriniň adyndan çykyş eden lukmanlaryň nygtaýşy ýaly, pudaga ýokary hünär derejeli işgärleri taýýarlamak, ygtyýarynda iň täze tehnologiýalar we enjamlar bolan lukmanlaryň hünär derejesini yzygiderli ýokarlandyrmak üçin şertleriň döredilmeginiň ýurdumyzyň saglygy goraýşynyň dünýä möçberinde gazanylanlaryň derejesine çykmagynyň möhüm ýagdaýy bolandygyny nygtadylar. Ýokanç keselleriň öňüni almak we olara gözegçilik etmek boýunça ulgamlaýyn çäreleriň netijeliligini halkara bileleşigi, şol sanda Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy tarapyndan ykrar edilen we ýokary baha berlen anyk görkezijiler bilen tassyklanyldy. Şunda oba lukmançylygynyň ösdürilmegine uly üns berilýär.
Jemgyýetçiligiň wekilleri hem öz çykyşlarynda halkyň saýlanlarynyň-- Mejlisiň deputatlarynyň milli Liderimiziň özgertmelerini öňe ilerletmekde hem-de ýerlerde durmuş meseleleriniň çözülmeginde goşandyny bellediler. Munuň şeýledigine Duşak şäherçesindäki täze lukmançylyk merkezi subutnama boldy. Şeýle edaranyň döredilmegi parlamentde Ahal welaýatynyň 24-nji saýlaw okrugynyň ýaşaýjylarynyň bähbitlerine wekilçilik edýän Serdar Berdimuhamedowyň yhlaslylygyny hem-de maksada okgunlylygyny talap etdi.
Bu ýere ýygnananlar bu kesel anyklaýyş-öňüni alyş edarasynyň açylmagynyň durmuş ähmiýetli wakadygyny nygtadylar, çünki oba ýaşaýjylary ozallar barlagdan geçmek üçin wagtlaryny we serişdelerini sarp edip, paýtagta gitmäge mejbur bolýardylar. Saglyk edarasyny gurmakdan we enjamlaşdyrmakdan başga-da, ony işgärler bilen üpjün etmek wezipesi hem çözüldi. Bu bolsa ilatyň ýokary hilli lukmançylyk kömegine elýeterliligini artdyrdy.
Soňra baýramçylyk dabarasy saglygy goraýyş edarasynyň gurluşygynda tapawutlanan işgärlere Türkmenistanyň Prezidentiniň adyndan sowgatlaryň gowşurylmagy bilen dowam etdi. Türkmen toýlaryna mahsus bolşy ýaly, dabara gatnaşýanlaryň ählisine duz-tagam hödür edildi.
Şowhunly el çarpyşmalar astynda täze lukmançylyk merkeziniň baş girelgesinde toý bagy kesildi. Şol pursat asmana howa şarlary uçuryldy.
Dabara gatnaşyjylar baş bina girip, işgärleriň işlemegi hem-de adamlary kabul etmek üçin bu ýerde döredilen şertler bilen tanyşdylar.
Taslamany Ahal welaýatynyň düýpli gurluşyk bölüminiň buýurmasy boýunça “Suhrab” hususy kärhanasy amala aşyrdy. Hassahana 375 orna niýetlenip, onda Ahal welaýatynyň hem-de Aşgabat şäheriniň ilatyna ýokary derejedäki ýöriteleşdirilen lukmançylyk kömegini bermek üçin ähli mümkinçilikler göz öňünde tutulypdyr.
Hassahananyň 110 orunlyk esasy binasynda reanimasiýa, operasiýa, kabul ediş-anyklaýyş bölümleri bolup, barlaghanalary hem-de keselleriň öňüni almak boýunça 55 orunlyk bölümi özünde jemleýär. Şeýle hem naharhana we kir ýuwujy bölüm bar. Mundan başga-da, ýene-de iki gatly binalaryň üçüsi guruldy. Olarda çaga we beýleki bölümler, dolandyryş binasy ýerleşdirildi. Tehniki toplumlar: awtoduralga, transformator, kabel, galyndylary zyýansyzlandyrmak üçin desgalar guruldy. Hassahananyň durmuş üpjünçiligine niýetlenip, agyz suwy üçin uzynlygy 14 kilometr bolan suw geçirijişeýle hem uzynlygy 7,5 kilometr bolan elektrik geçiriji çekildi, zerur bolan inženerçilik-aragatnaşyk ulgamlary bina edildi.
Keselleriň öňüni almak boýunça ýöriteleşdirilen lukmançylyk toplumy Germaniýada, Şweýsariýada, Italiýada, Fransiýada, ABŞ-da öndürilen tehniki we lukmançylyk enjamlar hem-de saglygy goraýyş maksatly serişdeler bilen enjamlaşdyryldy.
Mysal üçin, şöhle bilen anyklaýyş bölüminde magnit-rezonans tomografynyň kömegi bilen keseli takyk anyklamak üçin hemme şertler döredildi. Barlag geçirmegiň şeýle usulynyň gymmatlygy adam üçin doly diýen ýaly zyýansyz bolmagyndadyr. Bölümde barlaglaryň giň toplumy geçirilýär hem-de ýüz tutýanlara has oňaýly bolmagy üçin ähli şertler döredildi.
MRT-anyklaýşyň kömegi bilen birnäçe keselleri ýüze çykarmak bolýar. Bular dürli sowuklama ýagdaýlary we çişler, gan aýlanyş we nerw ulgamlaryndaky meselelerdir, oňurganyň we bogunlaryň agyrylary hem-de beýlekilerdir. Köp ýagdaýda bu usul diňe bir patologiýany ýüze çykarmaga däl, eýsem, onuň gelip çykyşyny anyklamaga we degişlilikde, öz wagtynda dogry bejergini kesgitlemäge mümkinçilik berýär. Munuň özi welaýatyň ilatynyň barlagdan geçişini gowulandyrmaga hem-de keselleri has irki döwürlerinde ýüze çykarmaga mümkinçilik berer.
Kliniki barlaghanada umumy, immunoferment, biohimiýa, serologiýa, parazitologiýa, bakteriokopiýa we molekulýar-genetiki barlaglar geçirilýär. Gan banky hem döredilip, ol ýerde plazma taýýarlamak, eritrosital agram, ganyň toparyny kesgitlemek we rezus-ýagdaý üçin ähli şertler döredilipdir.
Reanimasiýa we anesteziologiýa bölüminde gaýragoýulmasyz kömek bermek we hassalary bejermek üçin hemme mümkinçilikler bar. Operasiýa ediş, maslahat beriş-anyklaýyş bölümi hem-de ýatymlaýyn otaglar ajaýyp görnüşde enjamlaşdyrylypdyr. Ýeri gelende aýtsak, bu ýerde bejergi alýan çagalar bilen okuw geçmek üçin ders otaglary hem enjamlaşdyryldy. Partalardan, owadan görkezme esbaplardan hem-de okuw serişdelerinden başga-da, çagalar üçin okuw maksatnamalary bolan netbuklar gurnaldy. Mekdepde berilýän ders sagatlaryny sypdyrman özleşdirmekde terbiýeçi olara kömek eder. Netbuklar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň sowgadydyr.
Merkeziň çäklerinde gije-gündiz işleýän dermanhana hem açyldy. Täze hassahanada tiz lukmançylyk kömegi gullugynyň işi hem ýola goýuldy. Munuň üçin ýörite awtoulag satyn alyndy.
Duşak şäherçesiniň saglyk merkeziniň lukmanlary Täze ýyla ajaýyp sowgat üçin döwlet Baştutanymyza ýene-de bir gezek tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, berk jan saglyk, uzak ömür hem-de türkmen halkynyň abadançylygynyň bähbidine alyp barýan işinde üstünlikleri arzuw etdiler.
Maşgala lukmançylygyny, saglygy goraýyşyň ilkinji kömek beriş ulgamyny ösdürmegiň çäklerinde hem obada uly işler geçirildi we amala aşyrylmagy dowam edýär. Ýurdumyzyň sebitlerinde täze saglyk öýleriniň ýüzlerçesi guruldy, olaryň ählisi halkara ölçeglerine kybap gelýän hem-de keseli tiz anyklamaga, keseliň agyrlaşmagyny we çylşyrymlaşmagyny öňünden duýdyrmaga, öz wagtynda bejergi geçirmäge hem-de hassalaryň durmuşynyň hilini saklamak we ony uzaltmak üçin şertleri döretmäge mümkinçilik berýän döwrebap enjamlar bilen üpjün edildi.
Şeýlelikde, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan alnyp barylýan oba saglygy goraýyş özgertmesi öz anyk netijelerini berýär. Bular ulgamyň maddy-enjamlaýyn binýadynyň giňeldilmegi we döwrebaplaşdyrylmagydyr, öňüni alyş işlerini geçirmegi öz içine almakda köpçüligiň gatnaşmagynyň artmagydyr, ýerleşýän ýeriniň ýakynlaşmagy bilen ýokary hünär derejeli lukmançylyk hyzmatlarynyň has doly elýeterliligidir, obadaky saglyk edaralarynyň işgärler bilen üpjün edilmegidir.
Oba ilatyna lukmançylyk kömeginiň berilmeginiň döwrebap guralyşy ol ýa-da beýleki welaýatyň döwlet ösüşiniň strategik ugurlarynda serişdeleri has netijeli peýdalanmak maksady bilen onuň ösüş aýratynlygyny nazarda tutýan toplumlaýyn milli we sebitleýin maksatnamalaryň çäklerinde bolup geçýär.
Şeýlelik bilen, amala aşyrylmagyna örän uly serişdeler maýa goýulýan "Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etrapdaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin rejelenen Milli maksatnamasy" oba ýerleriniň sazlaşykly ösüşini, üpjün etmek, raýatlaryň, şol sanda ýaş maşgalalaryň we ýaş hünärmenleriň ýaşaýyş-durmuş şertlerini gowulandyrmak, ilatly ýerlerde umumybilim berýän hem-de bejeriş-öňüni alyş edaralarynyň ulgamyny ýaly durmuş we inženerçilik düzümleriniň desgalaryny gurmak, wezipelerini çözmäge gönükdirilendir.
Milli Liderimiziň bu ulgamdaky strategiýasy adamyň durmuşy üçin sagdynlygyň doly kemala getirilmegi ugrunda döwlet dolandyrylyşynyň ähli ugurlaryny çekmäge esaslanýar. Onda tutuş ömrüniň dowamynda adamyň saglygynyň berkidilmegine, ýokary tehnologiki lukmançylyk kömeginiň elýeterli bolmagynda durmuş deňliginiň gazanylmagyna hem-de jemgyýetçilik saglygy goraýşyň kuwwatynyň güýçlendirilmegine esasy üns berilýär. Bu bolsa öz saglygyň we töwerekdäkileriň saglygy üçin jogapkärçilik babatda öňki döwürlerdäkiden has giň hukuklary we mümkinçilikleri göz öňünde tutýar.
Lukmançylyk ulgamyna maýa goýmagyň hem-de saglyga gadyr goýulýan jemgyýeti döretmegiň zerurdygyny esaslandyryp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şeýle pikiri öňe sürýär: adamlaryň oňat saglygy ýurduň ykdysady we durmuş taýdan ösüşi üçin örän möhümdir. Şu hem milli Liderimiziň alyp barýan tutuş durmuş syýasatynyň, ýurdumyzyň saglygy goraýyşyny özgertmegiň maksatnamasynyň esasynda goýlandyr.


text:
Aziada-2017-niň ulag üpjünçiliginiň maksatnamasy durmuşa geçirilýär
Türkmenistanyň paýtagtynda iri halkara ýaryşlaryň — Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň açylmagyna sanlyja gün galdy. Bu oýunlary geçirmek boýunça dünýäniň öňdebaryjy kompaniýalary bilen hyzmatdaşlykda giň möçberli taýýarlyk işleri, şol sanda oýunlaryň myhmanlaryny we gatnaşyjylary ýokary derejede awtoulag serişdeleri we hyzmatlar bilen üpjün etmek boýunça taýýarlyk çäreleri alnyp barylýar.
“Aşgabat 2017” oýunlaryna hyzmat etmek üçin daşary ýurtlaryň iň gowy önüm öndürijileriniň dürli awtoulaglarynyň hatarynda Germaniýanyň “BMW” kompaniýasynyň iň täze kysymly awtoulaglary hem bar.
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna 10 gün galmagy mynasybetli geçirilen dabaralaryň çäklerinde Olimpiýa şäherçesiniň çäklerinde ýerleşýän “Sport” myhmanhanasynyň öňündäki meýdançada oýunlaryň geçirilýän döwründe türgenlere, myhmanlara we tomaşaçylara hyzmat etmäge niýetlenen “BMW” kysymly awtoulaglaryň sergisi guraldy.
Bellenilişi ýaly, türgenleri, hünärmenleri hem-de sport forumynyň köp sanly myhmanlaryny bökdençsiz gatnatmak, paýtagtymyzda sazlaşykly hereketi ýola goýmak üçin degişli maksatnama işlenip düzüldi. Sergide görkezilýän awtoulaglar enjamlaşdyrylyşy boýunça ýolagçylaryň aňrybaş derejede rahatlygynyň üpjün edilmegine gönükdirilip, howpsuzlyk we ekologiýa babatynda ýokary halkara talaplaryna doly laýyk gelýär, munuň özi Aşgabatda Aziýa oýunlarynyň geçirilmegini ýokary derejede guramagyň möhüm şerti bolup durýar.
Sergide elektrik hem-de ýangyç bilen işleýän hereketlendirijili ýeňil awtoulaglar görkezildi. Ekologiýa taýdan arassa awtoulag bolan elektrokarlaryň akkumulýatory 8 sagadyň dowamynda güýçlendirilýär, bu bolsa awtoulaga 300 kilometre çenli ýoly geçmäge mümkinçilik berýär.
Bu ýerde goýlan täze ulaglaryň hatarynda “Tiz kömek” gullugy üçin niýetlenen elektromobiller hem bar. Olarda öz wagtynda we ýokary hilli lukmançylyk hyzmatlaryny etmek üçin ähli şertler göz öňünde tutulandyr. Elektrik energiýasynda işleýän bu ulaglar daşky gurşaw üçin oňyn ekologiýa ýagdaýyny saklaýar, bu bolsa türkmen döwletiniň tebigaty goramak syýasatynyň talaplaryna laýyk gelýär.


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
Göwrelilik – bu hem iň bir ajaýyp döwür, hem-de gelin bilen ýoldaşynyň sabyrsyzlyk bilen garaşýan iň uly buşlugydyr. Bu döwürde şatlykdan we umytdan dolarsyňyz. Täze meýiller düzersiňiz we çagaň aladasy birinji orna geçer. Eje-kaka bolmak duýgusynyň ornuny hiç zat tutmaz. Durmuşa has dogumly bakarsyňyz we nirededigiňiz hem nirä barýanyňyz has aýdyňlaşar.
Bäşinji hepdede körpejäniň ýürek urgusy eşdilip başlar. Onuň ylmy ady embriondyr, emma siz oňa "balam", "oglum" we "gyzym" ýaly özüňize tanyş atlar bilen ýüzlenersiňiz. Çünki ol siziň çagaňyz we siz oňa dünýädäki hemme zatdan beter garaşýarsyňyz.
Göwrelilik – bu diňe bir bedeniň fiziologiki ýagdaýy bolman, uly bir jogapkärçiligi talap edýän ýagdaýdyr. Sagdyn çagany dünýä indermeklik üçin onuň göwrede galan ilkinji günlerinden aladasyny etmelidigi hemmä mälim bolsa gerek. Hut şu jähtden ugur alyp göwrelilik döwründe enede döreýän ýokanç we beýleki keselleri dogrusynda, çaga garaşýan islendik ene-ata bu baradaky maglumatlar bilen tanyşmalydyr. Şeýle keselleriň biri hem toksoplazmoz ýokançlygydyr.
Toksoplazmozyň ýokuşma ýoly
Toksoplazmoz bu adamlaryň we haýwanlaryň mugthorly keseli bolup, ony ýönekeýje mugthor – Toxoplasma gondii döredýändir. Köplenç halatda bu kesel adam bedeninde hiç hili alamatlary yüze çykarmaýar, käbir ýagdaýlarda bolsa edil dümewiň alamatlary ýaly bolup geçýär.
Göwrelilik döwründe aýalda biynjalyklyk we kynçylyk döredýän ýagdaýlara babasyl keseliniň döremegi hem degişli edilip bilner. Has takygy göwrelilik bu keseliň döremegine ýa-da beterlemesine sebäp bolup biler.
Statistiki maglumatlara görä, bu kynçylyga göwreli ýa-da dogrumy geçiren aýallaryň 50-75%-i sezewar bolýandyr.
Her bir aýal maşgala göwrelilikden soň beden öňki durkuna geler we durmuş öňküden hem gowlaşar diýip pikir edýär. Bu pikir hakykatdan hem dogry. Durmuş has hem gyzykly bolup, täze ýakymly aladalar goşulýar! Emma, aýal maşgala göwrelilikden soň bir az daş-keşbi üýtgese, özüni oňaýsyz duýup başlaýar. Daş-keşbi bilen hem ylalaşsa bolar welin, aýaklarda döreýän gök damarjyklar, egrem-bugram bolup çykyp başlaýar. Aýaklarda agyrylar we çişginlilik, agyrlyk we damar çekmeler döreýär. Muňa göwrelilikden soň dörän aýaklaryň warikoz keseli diýip şübhesiz aýdyp bolar.
Warikoz sözi – latin "varix" – çişmek diýen sözünden emele gelýär. Aýaklarda döreýän warikoz keseli seýrek ýagdaýda dogrumdan soň ýüze çykýar. Bu kesel köplenç göwrelligiň ikinji ýarymynda dörap, belli bir sebäpler bilen bagly bolýar:
Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň 2013-nji ýylda geçiren milli derňewiniň netijesi boýunça, ýurdumyzda çilim çekýän ilatyň 8%-e deňdigi tassyklandy. Bu bolsa diňe bir Ýewropa sebitinde bolman, eýsem bütin dünýä boýunça çilimkeşleriň iň pes derejesidir.
Meni çilim çekýän ilatyň sanynyň pes derejede bolmagy tüýs ýürekden begendirýar, emma muňa garamazdan, göwreli zenanlaryň passiw çilimkeş bolýandygy barada gürrüň açmagy makul bildim. Sebäbi yolda we käbir halatlarda goňşularymyň arasynda hem göwreli aýalynyň ýanynda yoldaşynyň arkaýyn çilim çekmegi meni geň galdyrýar. Bir gezek goňşyma: "Waheý goňşy, aýalyň göwreli eken. Sen hem ýanynda çilim çekýäňmi?" diýen soragyma, "Meniň çeken çilimimiň oňa zyýany ýok ahyry" diýip biparh jogap bermegi şu makalany ýazmagymyň sebäbi boldy.
Dogrum wagty dürli sebäplere görä ýüze çykýan dogrum ýollarynyň şikeslenmeleri dogrumdan soň aýalda biynjalyklylyk döredip, olaryň tikilmegi bolsa tikinlere seretmek düzgünini berjaý etmegi talap edýändir.
GÖRNÜŞLERI
Ýyrtylmalaryň döreýän ýerine baglylykda daşky (ýamyzda) we içki (jynshanada, ýatgynyň boýunjygynda) tikinleri tapawutlandyrýarlar. Olar dürli serişdelerden ýasalan sapaklar bilen dikeldilip, aýratyn idetme çärelerini talap edýär. Ol düzgünler barada her bir çaga dogran aýal habarly bolmalydyr.
Göwrelilik döwründe ösýän çaga üçin iň gowy şertleri döretmek maksady bilen enäniň bedeni hemme güýçlerini jemleýär. Elbetde, göwrelilik aýalyň bedeni üçin stress ýagdaýy bolup durýar. Adaty ýagdaýda bilinmän geçen ýarawsyzlyklar bu döwürde ýüze çykyp başlaýar. Bu ýagdaý bu döwürde gan basyşyň peselmegine hem degişlidir.
Gan basyşyň peselme ýagdaýy diýip, arteriýa gan damaryndaky gan basyşynyň 100/60 mm. simap sütüninden pes bolan halatlaryna aýdylýar.
Köplenç, göwrelilik döwründe (ortaça 12% ýagdaýlarda) aýalyň arterial gan basyşy biraz peselýär. Emma hemişe pesräk gan basyşyň görkezijisi bilen gezýän aýalyň göwrelilik döwründe gan basyşy has hem peselip, onuň umumy ýagdaýyna we göwreliligiň geçişine ýaramaz täsirini ýetirip biler.
"Kesarewo kesimi – akuşer-ginekolog lukmany tarapyndan geçirilýän operasiýa bolup, onuň gidişinde, çaganyň dogulmagyny upjün etmek üçin garyn boşlugynyň öňki diwary hem-de ýatgy kesilýändir. Çaganyň dogulmagynyň operatiw usulyny ulanma, akuşer-ginekolog lukmanyndan ýörite taýynlygy we tejribeliligi talap edýändir".
Halkara guramalaryň, Bütindünýa Saglygy Goraýyş Guramasynyň (BSGG) bellemegine görä, dünýäde kesar kesimi operasiýasy arkaly çaga dogurýan aýallaryň sany ýyl-ýyldan artýar. Lancet lukmancylyk žurnalynyň ýakynda çap eden, öz içine 21 sany ýurdy alýan barlaglarynyň görkezmegine görä, dünýäde 2010-2011-nji ýyllar aralygynda dogulan bäbekleriň 31%-i kesar kesimiň kömegi bilen dünýä inipdir. Barlaglardaky sanlar kesar kesimiň derejesiniň ähli ýurtlarda hem ýokarlanýandygyny görkezýär.
Amaly akuşerçilikde geşirilýän kesarewo kesimi operasiýasy, aýallarda garyn boşlugynda geçirilýän operasiýalaryň arasynda iň giňden ýaýranydyr. Çaganyň dogulmagynyň operatiw usulyny ulanma, akuşer-ginekolog lukmanyndan ýörite taýynlygy we tejribeliligi talap edýändir. Gözegçilikde saklanýan geljekki enelerde bu operatiw usuly barada dürli soraglar ýüze çykýar.
Kesarewo kesimi nämekä?
Kesarewo kesimi – akuşer-ginekolog lukmany tarapyndan geçirilýän operasiýa bolup, onuň gidişinde, çaganyň dogulmagyny upjün etmek üçin garyn boşlugynyň öňki diwary hem-de ýatgy kesilýändir.
Göwrelilik döwrüniň ýakymly garaşmalaryny, umytlaryny, arzuwlaryny puja çykarýan ýagdaýlaryň gynansak-da, duş gelýändigini bellemelidir. Şoniň ýaly ahwalatlara göwreliligiň ösmeden galmagy hem degişli edilip bilner.
Ösmeýän göwrelilik – çaga düwünçegiň ösmeden galyp ölýän ýagdaýydyr. Lukmanlar şu güne çenli düwünçegiň ösmeden galma ýagdaýlarynyň anyk sebäplerini aýdyp bilmeýärler.
Ýöne irki möhletlerde ýüze çykýan ýagdaýlaryň 70%-iň genetiki bozulmalar bilen baglydygyny seljermeler görkezýärler.
Использование и распространение материалов рекомендуется, однако, воспроизводство и публикации копий материалов не могут быть использованы в коммерческих целях. Дальнейшее использование разрешается в соответствии с условиями лицензии Creative Commons.
Use and dissemination of the materials is encouraged; however, reproduction and cross-posting of copies may not be used for commercial purposes. Further usage is permitted under the terms of the Creative Commons License.
Materiallary ulanmak we ýaýratmak maslahat berilýär. Emma materiallaryň göçürme nusgalaryny gazanç maksady bilen gaýtadan işläp çap etmek gadagandyr. Bu materaillary mundan beýläk Creative Commons lisenziýasynyň şertlerine laýyklykda ulanmak rugsat edilýär.


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň täze ýyldaky ilkinji mejlisini geçirdi. Onda ýurdumyzy mundan beýläk-de depginli ösdürmäge hem-de halkymyzyň abadançylygyny üpjün etmäge gönükdirilen döwletimiziň syýasatyna degişli käbir meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. Mejlisiň barşynda möhüm resminamalaryň birnäçesiniň taslamalaryna hem garaldy.
Has takygy, mejlisde
“Türkmenstandartlary” Baş döwlet gullugynyň işi, şol sanda Döwlet etalon merkeziniň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak, ony häzirki zaman serişdeleri bilen enjamlaşdyrmak, bu ulgamda kadalaşdyryjy-hukuk namalaryny kämilleşdirmek;
Türkmenistanyň «EKSPO-2020» Bütindünýä sergisine gatnaşmagyna görülýän taýýarlyk;
ýangyç-energetika toplumyny has-da kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işler hem-de “Türkmenistanyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin maksatnamasyny” üstünlikli durmuşa geçirmek maksady bilen görülýän çäreler, "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda “Türkmengaz” döwlet konserni tarapyndan taýýarlanylan “Sergiler merkezini” gurmagyň taslamasy;
ýurdumyzyň oba hojalyk meýdanlarynda dowam edýän möwsümleýin işler;
Ahal welaýatynyň Owadandepe obasynda «Türkmen aýna önümleri» täze kärhanasyny işe girizmäge taýýarlyk görlüşiniň barşy;
Marynyň döwlet elektrik stansiýasynyň çäklerinde utgaşykly dolanyşykda işleýän täze elektrik stansiýasynyň gurluşygynyň barşy;
ýurdumyzda Internet ulgamyny giňeltmek boýunça alnyp barylýan işler we beýleki meseleler boýunça hasabatlar diňlenildi.


text:
Ukrainada partladylan MH17 uçarynda pida bolanlaryň hatyrasyna Niderlandlarda gurlan ýadygärligiň açylyş çäresine gatnaşmak üçin 2000-den gowrak adamyň ýygnanmagyna garaşylýar.
17-nji iýulda golland şasy Willem-Aleksandr (Willem-Alexander) we şa zenany Maksima, şeýle-de beýleki halkara resmileri Amsterdamyň aeroportunyň golaýyndaky “Vijfhuizen” seýilgähinde gurlan ýadygärligiň açylyş çäresine gatnaşarlar.
Bu çäräniň dowamynda 2014-nji ýylyň 17-nji iýulynda bolan betbagtçylykda pida bolanlaryň maşga agzalary heläkçilikdäki 298 ýolagçynyň we ekipaž agzalarynyň atlaryny okarlar.
Ukrainada partladylan uçaryň bortunda aglabasy gollandlardan ybarat 17 ýurduň, şol sanda Awstraliýanyň, Britaniýanyň, Malaýziýanyň we Indoneziýanyň raýatlary bardy.
Gürrüňi edilýän seýilgähde Malaýziýanyň howaýollary kompaniýasynyň uçarynda pida bolan 298 adamyň hatyrasyna ýaşyl lentanyň şekilindäki jemi 298 agaç oturdyldy.


text:
7-nji awgustdan başlap Aşgabatda ýurduň beýleki regionlaryndan gelip işleýän gurluşyk işçilerini saklamak çäresi başlandy diýip, “Hronika Türkmenistan” neşiri habar berýär.
Bu neşiriň 10-njy awgustda beren maglumatyna görä, işçileri saklaýan polisiýa işgärleri olaryň aglabasynyň Aşgabatda wagtlaýyn hasaba durandygy baradaky resminamasynyň we işlemek hakyndaky rugsatnamasynyň ýokdugyny öňe sürýärler.
“Bu çäräniň netijesinde Aşgabatdaky gurluşyk işleriniň köpüsi togtady. Hususan-da, Mir-7 etrapçasyndaky ýaşaýyş jaýlaryň gurluşygy togtady. Polisiýa tarapyndan saklanan işçiler otluda öz ýaşaýan sebitlerine ugradylýar. Ýol çykdajylary işçileriň hasabyna amala aşyrylýar” diýip, neşir öz ýurt içindäki çeşmelerine salgylanyp ýazýar.
Welaýatlardan Aşgabada gelip, dürli gurluşyk obýektlerinde işleýän içerki migrantlaryň öz ýaşaýan sebitine ugradylmagy bilen baglanyşykly çäräniň ýene güýçlenendigini Azatlyk Radiosynyň ýurt çindäki çeşmeleri hem tassyklaýarlar.
Aşgabadyň Parahat-7 we Parahat-8 sebitlerinde ýaşaýyş jaýlaryň gurluşygyny amala aşyrýan hususy eýeçilikdäki firmalaryň käbir eýeleriniň Azatlygyň ýurt içindäki çeşmelerine aýtmagyna görä, şu günler polisiýa resmileri günde azyndan iki gezek gurluşyk barýan sebitlere aýlanyp, işçilerden şahsyýetini anyklaýan dokumentleri, ýaşaýan jaýynyň we Aşgabatda ýazga durandygy hakyndaky resminamalary görkezmegi talap edýärler.
“Polisiýa bu dokumentleri bolmadyk işçilere dessine ‘ýaşamagyň düzgün-tertibini bozandygy’ hakynda aýyplama bildirýär. Biz käbir işçilere kireýine jaý tutup, goşmaça çykdajy etmesin diýip, gurluşygyň tamamlanan jaýlarynda ýatyp-turmagyna rugsat berýärdik. Olarda Aşgabatda kireýine jaý alandygy barada resminama ýok. Şeýlelikde, köp işçimiz yzyna, öz welaýatlaryna dolanmaga mejbur boldy” diýip, adynyň efirde agzalmazlygyny soran hususy gurluşyk firmanyň eýesi aýtdy.
Käbir hususy firma eýeleri bolsa, oktýabr aýynyň birinji on günlügi tamamlanýança gurluşyk işleriniň togtadylýandygyny we şol sebäpli işçileriň öz ýaşaýan sebitlerine ugradylandygyny aýdýarlar.
“Mundan birnäçe gün ozal geçirilen hökümet maslahatynda ýurduň içeri işler ministri Aziýa oýunlarynyň geçýän döwründe, Aşgabat şäherinde awtoulaglaryň hereketiniň çäklendiriljegi hakynda döwlet baştutanyna hasabat berdi. Bu biziň öz işgärlerimizi wagtlaýyn işden boşatmagymyza sebäp bolan zatlaryň biri. Sebäbi paýtagtda awtoulaglaryň hereketi çäklendirilse, bu, birinjiden, işçileriň wagtynda işe gelmegini, ikinjiden, uly ýük maşynlarynda gurluşyk materiallaryny getirmek mümkinçiligini bökdär. Şol sebäpli biz işçilerimize wagtlaýyn öz ýaşaýan sebitlerine dolanmagy maslahat berdik” diýip, hususy gurluşyk firmanyň eýesi aýtdy.
Türkmen häkimiýetleri Aşgabatda ýazga durmadyk ýa-da ýaşamaga jaýy kireýine alandygy hakyndaky resminamasy bolmadyk welaýatdan gelen türkmenistanlylaryň öz ýaşaýan sebitlerine ugradylmagy bilen baglanyşykly çäräniň güýçlendirilmegi we onuň sebäpleri barada häzirlikçe hiç hili maglumat ýa-da düşündiriş bermän gelýärler.
Ýatladyp geçsek, Aşgabada ýurduň beýleki künjeklerinden işlemäge we, umuman, paýtagta gelýän welaýatlylara garşy resmi derejedäki dürli çäklendirmeler 2015-nji ýylyň aýagyndan girizilip başlanypdy.
Şonda Aşgabada welaýat belgili ulaglaryň girmegi gadagan edilip, bu düzgüni bozanlara administratiw çäre görlüp başlandy. Şeýle-de, paýtagtda işlemekçi bolýan welaýatlylaryň diňe “iş rugsatnamasy resmileşdirilenden soň işe kabul edilmelidigi” barada täze düzgün girizilipdi.
Bu çäklendirmeler şu ýylyň mart aýyndan has-da güýçlendirilip, paýtagtda polisiýa işgärleri sähel sölpi, ýagny tagaşyksyz görünýän raýatlary saklap, dokumentleri barlap başladylar. Şol adamlar paýtagtda ýazgyda durmadyk bolsalar, jerime salnyp, soňy bilen-de ýaşaýan sebitlerine ugradylýarlar.
Käbir ýerli synçylaryň we ýaşaýjylaryň ýerli türkmen häkimiýetlerine salgylanyp aýtmagyna görä, bu çäre şu ýylyň sentýabr aýynda geçiriljek Aziýa oýunlary bilen baglanyşykly bolup, bu sport çäresi başlanýança paýtagtda ýazga durmadyk türkmenistanlylary öz ýaşaýan sebitlerine ugratmak göz öňünde tutulýar.
Gepiň gerdişine görä bellesek, garaşsyz aklawçylaryň ençemesi Aşgabatda alnyp barylýan bu çäreleriň ýurduň Konstitusiýasyna “çapraz gelýändigini” nygtaýar.
Bu aralykda, gürrüňi edilýän ýagdaýlar dogrusynda ne Aşgabat häkimliginden, ne-de polisiýasyndan nähilidir bir maglumat almak başartdy. Ýurduň resmi metbugaty hem Türkmenistanyň raýatlarynyň Aşgabatdan zor bilen çykarylmagy dogrusynda, häzirki güne çenli dymyp gelýär.