text:
Türkmenistanyň Prezidentligine dalaşgär Durdygylyç Orazowyň maksatnamasy
Meni ýokary döwlet wezipesine dalaşgär hödürlän Türkmenistanyň Agrar partiýasynyň agzalaryna sagbolsun aýdýaryn we olara işlerinde hemişe uly üstünlikler gazanmaklaryny tüýs ýürekden arzuw edýärin.
Türkmen halkynyň ýadawsyz döredijilikli zähmeti netijesinde, gysga döwürde eziz Watanymyz ykdysadyýetde, saglygy goraýyşda, durmuş we beýleki ugurlarda ägirt uly üstünlikler gazandy, onuň halkara abraýy has-da ýokarlandy.
Uly dabaralar bilen bellenilip geçilen Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygy ýurdumyzda durmuşa geçirilen beýik özgertmeleriň aýdyň beýany boldy. Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzyň her bir raýaty “Döwlet adam üçindir!” diýen ajaýyp ýörelgäniň iş ýüzünde amala aşyrylýandygyny gördi. Häzirki döwürde amala aşyrylýan köp ugurly maksatnamalar, durmuşa geçirilýän ägirt uly özgertmeler her bir ynsanyň we tutuş jemgyýetiň bähbidini göz öňünde tutýar.
Halkymyzyň gadymdan dowam edip gelýän özboluşly demokratik ýörelgeleri esasynda geçmişde-de pederlerimiz her bir adamyň şahsy mertebesine, hukugyna sarpa goýup, milli demokratiýanyň mekdebini kemala getirip, jemgyýete, halka daýanyp iş tutupdyrlar.
Milli kanunçylygyň yzygiderli kämilleşdirilmegi, adam hukuklary babatdaky halkara kadalaryň işjeň ornaşdyrylmagy döwletimizde türkmen jemgyýetiniň hukuk binýatlaryny mundan beýläk-de pugtalandyrmaga we ýurdumyzyň her bir raýatynyň hukuklaryny we azatlyklaryny üpjün etmäge ýardam edýär.
Türkmenistanyň Prezidentligine saýlanylan halatymda, men şu işleriň mundan beýläk-de ýokary derejede amala aşyrylmagyny maksat edinýärin:
Döwletiň, jemgyýetiň we her bir şahsyýetiň bähbitleriniň has ysnyşykly birleşmegi, kanuny esaslarynyň üpjün edilmegi gözel ýurdumyzyň has-da gülläp ösmegine kuwwatly itergi berer.
Halkymyzyň jebisligine we ruhy gymmatlyklaryna daýanmak bilen, halkymyzyň abadançylygyny, ýaşaýyş-durmuş derejesini ýokarlandyrmaga, milli ykdysadyýetimizi ösdürmäge, azyk howpsuzlygyny has-da berkitmäge, mähriban Watanymyzda durnuklylygy, parahatçylygy, demokratik, hukuk we dünýewi döwletimiziň kanunçylyk binýadyny kämilleşdirmäge gönükdirilen işleri durmuşa geçirmek üçin ähli tagallalary etjekdigime saýlawçylary ynandyrýaryn.
Garaşsyz ýurdumyzyň Bitaraplyk derejesine eýe bolan döwrüniň içinde daşary syýasatda guwandyryjy netijeler gazanyldy. Dünýäniň döwletleri bilen ikitaraplaýyn esasda hem-de halkara guramalaryň çäklerinde umumy maksada eýe bolan gatnaşyklar ýola goýuldy we yzygiderli ösdürilýär.
Parahatçylyk, asudalyk, agzybirlik türkmeniň ata-baba milli ýol-ýörelgesidir, halkymyzyň kalbynda ýaşaýan hemişelik hemrasydyr. Halkymyz hemişe öz mertebesini saklap, mydama hoşniýetli gatnaşyklaryň tarapdary bolupdyr. Şeýle gatnaşyklaryň geljekde hem ösdürilmegine we kämilleşdirilmegine mynasyp goşandymy goşaryn.
Bitarap döwletimiz zerur bolan halatynda dünýä halklaryna hemişe kömek-goldaw bermäge taýýardygyny mydama mälim edýär we ony anyk işlerde durmuşa geçirýär. Dünýäniň köp ýurtlary bilen alnyp barylýan hoşniýetli diplomatik gatnaşyklar munuň aýdyň subutnamasydyr. Geljekde bu meseleler hem daşary syýasatda öz beýanyny tapar.
Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň taryhy kökleri, milli ruhy-ahlak gymmatlyklary, umumadamzat ynsanperwerlik ýörelgeleri özboluşly filosofiýa eýedir. Şeýle baý filosofiýa daýanmak bilen, biz Bitaraplyk syýasatyny dowam etdirip, parahatçylygyň hem-de durnukly ösüşiň bähbidine dünýä bileleşiginiň tagallalaryny birleşdireris.
Häzirki döwürde obany ösdürmek möhüm mesele bolup durýar. Ýerlerde ilatyň göwnejaý ýaşamagyny üpjün etmek üçin zerur bolan düzümi döretmegi maksat edinýäris. Oba ýaşaýjylaryny, şol sanda ýaş maşgalalary alada bilen gurşap almak, olaryň ýaşaýyş-durmuş şertlerini has-da gowulandyrmak, eneler we çagalar hakynda alada etmek, urşa gatnaşan, ekleýjisini ýitiren, kömege mätäç adamlara ýardam bermek üns merkezimizde bolar.
Pähim-parasatly ýaşulularymyzyň pentleri hem-de durmuş tejribesi türkmen halky üçin ahlak esasy bolup hyzmat edýär. Olaryň maslahatlary we teklipleri hemişe göz öňünde tutular.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzyň oba hojalygy hem düýpli özgertmeleriň netijesinde ösüşiň täze belentliklerine gadam basdy. Oba hojalyk ekinleriniň bol hasylyny ösdürip ýetişdirmek üçin babadaýhanlarymyza öndürijilikli işlemäge, ýokary hasyl alyp, halal zähmetinden baýamaga döwletimiz tarapyndan ähli şertler döredilýär.
Önümçilik-ykdysady gatnaşyklaryň täze görnüşleriniň ornaşdyrylmagy netijesinde oba hojalyk önümlerini öndürijilere ykdysady ýeňillikleriň berilmegi, öňdebaryjy kärendeçileriň we ýer eýeleriniň, ussat mülkdarlaryň zähmetine ýokary baha berilmegi, döwlet bilen daýhanlaryň arasyndaky ykdysady gatnaşyklaryň aýdyň, sazlaşykly we özara peýdaly esasda ýola goýulmagy daýhanyň hem, döwletiň hem bähbitlerini goramaga gönükdirilip, Türkmenistanda oba hojalyk pudagyny ösdürmäge kuwwatly itergi berýär.
Bu pudak durmuş gatnaşyklaryna hem-de ykdysadyýete örän uly we köp taraplaýyn täsir edýär. Şonuň üçin obany we oba hojalyk önümçiligini ösdürmek, azyk howpsuzlygyny üpjün etmek, oba hojalyk önümlerini senagat taýdan gaýtadan işlemek, şeýle hem hususy ulgamy, şol sanda kiçi we orta kärhanalary ösdürmek Türkmenistany durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň strategik wezipesi bolup durýar.
“Syýasy partiýalar hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda döredilen Türkmenistanyň Agrar partiýasy hem öz işlerini ýurdumyzyň oba hojalygynyň ösdürilmegine gönükdirýär.
Oba ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini gowulandyrmak boýunça işler alnyp barylýar, ýurdumyzyň toprak-howa şertlerini hem-de ylmy taýdan esaslandyrylan çemeleşmeleri nazara almak bilen, ýokary hasyl berýän sortlary önümçilige ornaşdyrmak boýunça işleriň netijeliligini ýokarlandyrmaga ýardam berilýär.
Obany özgertmek boýunça milli maksatnama üstünlikli durmuşa geçirilýär.
Ýokary hasyl berýän, ýaramsyz şertlere — aýaza, gurakçylyga, toprak şorlaşmasyna, kesellere, zyýankeş mör-möjeklere, haşal otlara durnukly sortlary döretmek, gowaçadan, bugdaýdan, şalydan, gant şugundyryndan we beýleki oba hojalyk ekinlerinden ýokary hasyl almak, oba hojalyk ekinlerini ylmy esasly ekin dolanyşygy şertlerinde ösdürip ýetişdirmegiň tärleriniň, düzgünleriniň tehnologik kartasyny işläp düzmek barada düýpli ylmy-barlaglary geçirmek şu günüň örän derwaýys we wajyp meselesidir.
Ekinleriň, aýratyn hem, gowaçanyň ir ýetişýän sortlaryny döretmek, ony çalt önümçilige ornaşdyrmak boýunça işleri dowam etdirmek, ekin meýdanlaryny agrotehniki kadalara laýyklykda giňeltmek, pagtaçylykda el zähmetini kemeltmek, hasylyň esasy bölegini tehnikanyň güýji bilen ýygmak zerur bolup durýar.
Obalarda bagçylygy, gök we bakja ekerançylygyny netijeli ösdürmek maksady bilen, ýöriteleşdirilen hojalyklary döretmek möhümdir.
Daýhan birleşiklerine, mülkdarlara ýeňillikli karz serişdelerini bermek arkaly, olaryň öz maşyn-traktor parklarynyň döredilmegine ýardam ederis.
Türkmen halkynyň milli baýlygy we buýsanjy bolan ahalteke atlarynyň gadymy nusgalaryny gorap saklamak, behişdi bedewlerimiziň dünýädäki şöhratyny has-da belende galdyrmak, türkmen atçylyk sportuny halkara derejelere laýyklykda ösdürmek barada ähli tagallalary ederis.
Şöhratly bäş müň ýyllyk taryhynyň dowamynda türkmen halky suwa uly sarpa goýup gelipdir. Ata-babalarymyzyň suwa aýawly garamak, ony tygşytly ulanmak baradaky sargytlary biziň günlerimize gelip ýetipdir. Garaşsyzlyk döwründe döwletimiziň baýlygy, onuň gülläp ösmeginiň we abadançylygynyň egsilmez gözbaşy, halkymyzyň eklenç hem ýaşaýyş çeşmesiniň gözbaşlarynyň biri bolan suwy ulanmak we ilaty suw bilen üpjün etmek meseleleri döwlet syýasatyna öwrülip, milletiň durmuşynyň derejesini ýokarlandyrmakda we saglygyny berkitmekde esasy ýörelge boldy.
Ýurdumyzyň ähli ilatly ýerlerini arassa agyz suwy bilen doly üpjün etmek üçin suwy arassalamagyň we baýlaşdyrmagyň, suw geçiriji ulgamlary gurmagyň iň öňdebaryjy tehnologiýalary esasynda her şäherde we etrapda suw arassalaýjy desgalaryň, arassa agyz suwuny öndürýän kiçi kärhanalaryň gurulmagyny üpjün ederis.
Garagum çölüni gülzarlyga öwürjek, ýurdumyzyň ätiýaçlyk suwlaryny ep-esli artdyrmaga, ýerleriň şorlaşmagynyň, suwa basdyrylmagynyň öňüni almaga mümkinçilik berjek “Altyn asyr” Türkmen köli suw serişdeleriniň peýdalanylyşynyň netijeliligini ýokarlandyrmaga, Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň azyk garaşsyzlygyny pugtalandyrmaga ygtybarly kepil döredýär.
Durnukly ösüşiň esasy şertleriniň biri hökmünde azyk howpsuzlygyny üpjün etmek, daşymyzy gurşap alan tebigaty goramak we suwdan peýdalanmagyň ekologiýa meselelerini çözmek, ýurdumyzda azyk bolçulygyny döretmek, ilaty özümizde öndürilýän azyk önümleri bilen doly üpjün etmek boýunça möhüm meselelere uly üns berip, zähmetsöýer halkymyz bilen suwuň her damjasyny tygşytly peýdalanyp, bereketli topragymyzdan gyzyla barabar hasyl öndürip, ýurdumyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmegi, halkymyzyň abadançylykda, bolçulykda ýaşamagy üçin zerur işleri dowam etdireris.
Ýurdumyzyň welaýatlarynyň senagat taýdan ösüşini düýpli ýokarlandyrmak, ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini has-da gowulandyrmak boýunça degişli işleri amala aşyrmak wezipesi möhüm bolup durýar. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe “Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň 2011—2030-njy ýyllar üçin Milli maksatnamasyny” üstünlikli durmuşa geçirmek, ýurdumyzyň sebitleriniň öndüriji güýçlerini ýokary derejede netijeli ulanmak, olaryň amatly geografiki ýerleşişinden doly peýdalanmak, senagatynyň pudaklaýyn ösüşini diwersifikasiýalaşdyrmak, täze iş orunlaryny döretmek boýunça toplumlaýyn işler durmuşa geçiriler.
Ýurdumyzyň täze taryhynyň döredilýän döwründe eziz Watanymyzyň we mähriban halkymyzyň abadançylygynyň hatyrasyna, diýarymyzy syýasy, ykdysady we medeni taýdan ösdürmekde, Watanymyzyň abraýyny, şöhratyny we mertebesini artdyrmakda her bir raýatdan ägirt uly tagallalar talap edilýär.
Hut şonuň üçin hem halkymyzyň ýolbaşçy saýlamakda gadymdan gelýän däp-dessurlaryna çuň eýerip, milli türkmen demokratiýasyny goldanyp, saýlawlara ýokary guramaçylykly barmak, saýlawçylaryň ýokary işjeňligini üpjün etmek bilen, ýurdumyza mynasyp baştutanyň saýlanylmagyna örän jogapkärli çemeleşmegimiz gerek.
Zähmetsöýer, agzybir halkymyz bilen bilelikde Berkarar döwletimiziň mundan beýläk hem has kuwwatly ösmegini, halkymyzyň abadan durmuşda ýaşamagyny, ýaşaýyş derejesiniň has-da ýokarlanmagyny, türkmen halkynyň jebislikde, bolçulykda ýaşamagyny we işlemegini gazanmak, döwletimiziň ykdysady mümkinçiliklerini has-da netijeli peýdalanmak ugrunda özümiň ähli bilimimi, tejribämi, gujur-gaýratymy gaýgyrman, ak ýürekden zähmet çekjekdigime saýlawçylary ynandyrýaryn.
Size berk jan saglyk, uzak ömür, bagt, maşgala abadançylygyny, işleriňizde uly üstünlikler arzuw edýärin.
Pursatdan peýdalanyp, hormatly Prezidentimizi, beýleki dalaşgärleri we bütin türkmen halkymyzy Sagdynlyk we ruhubelentlik ýyly bolan täze, 2017-nji ýyl bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn. Goý, täze ýyl düşümli, rysgally, döwletli ýyl bolsun!
Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär Durdygylyç Orazowyň terjimehaly
1956-njy ýylyň 3-nji ýanwarynda Mary welaýatynyň Sakarçäge etrabynyň Daýhan geňeşliginde doguldy.
1978-nji ýylda Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetini tamamlap, matematika mugallymy hünärini ele aldy.
1978—1996-njy ýyllarda Mary welaýatynyň Sakarçäge etrabyndaky 4-nji orta mekdepde matematika mugallymy, soňra müdiriň okuw-terbiýeçilik işleri boýunça orunbasary wezipesinde işledi.
1996—2000-nji ýyllarda Mary welaýatynyň Sakarçäge etrabynyň “Daýhan” daýhan birleşiginiň dowardarçylyk fermasynyň müdiri, gara mallar fermasynyň kärendeçisi bolup işledi.
2000—2014-nji ýyllarda Mary welaýatynyň Sakarçäge etrabynyň “Daýhan” daýhan birleşiginiň başlygy wezipesinde işledi.
2014-nji ýylyň dekabr aýyndan bäri Türkmenistanyň Agrar partiýasynyň Мary welaýat komitetiniň başlygy wezipesinde işleýär.
Maşgalaly, ýedi çagasy bar.


c: text/html

text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we Emir Tamim Bin Hamad Al Tani türkmen-katar hyzmatdaşlygynyň ugurlaryny anyklaşdyrdylar
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Katar Döwletine döwlet sapary bilen ugrady. Milli Liderimizi Halkara howa menzilinde ýurdumyzyň resmi adamlary ugratdylar.
Türkmenistan Katar bilen hyzmatdaşlygy ikitaraplaýyn görnüşde, şeýle hem Ýakyn Gündogar ýurtlary bilen sazlaşykly ösýän gatnaşyklaryň çäklerinde ösdürmäge uly ähmiýet berýär. Iki döwletiň arasyndaky diplomatik gatnaşyklar 1996-njy ýylda ýola goýuldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň bu dostlukly arap ýurduna ilkinji sapary 2010-njy ýylyň 11-12-nji oktýabrynda boldy. 2016-njy ýylyň 7-nji martynda Aşgabatda Türkmenistanyň Baştutanynyň hem-de Katar Döwletiniň Emiri Şeýh Tamim Bin Hamad Al Taniniň arasynda gepleşikler geçirildi.
Dostlukly döwletleriň Baştutanlarynyň şu gezekki duşuşygy hyzmatdaşlyk etmekde toplanan oňyn tejribäni, milli ykdysadyýetleriň gazananlaryny, syýasy, ynsanperwer, ykdysady we serişdeler mümkinçilikleri nazara almak bilen hyzmatdaşlygy hil taýdan täze derejä çykarmaga, oňa işewür we netijeli häsiýet çaýmaga bolan islegiň aýdyň subutnamasy bolup durýar.
Häzir Türkmenistan hem, Katar hem özara bähbitli hyzmatdaşlygy giňeltmek, dürli ugurlarda ikitaraplaýyn gatnaşyklary işjeňleşdirmek üçin uly serişdelere eýedir. Bu bähbitler bolsa hemişe ykdysady ölçege gabat gelmeýär, ýogsa ol has äşgär hem bolup durýar. Munuň özi düýn, 14-nji martda Dohada geçirilen türkmen-katar işewürler maslahatynyň netijeleri bilen hem doly derejede tassyklanyldy.
Ýurtlaryň ikisi hem söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy ileri tutmak bilen, medeni-ynsanperwer gatnaşyklary hem ösdürmäge çalyşýarlar. Saparyň öňýanynda Katarda geçirilen Türkmenistanyň Medeniýet günleri munuň aýdyň mysaly boldy.
.....Aşgabat şäheriniň Halkara howa menzilinden ugur alan hormatly Prezidentimiziň uçary iki sagatdan gowrak wagtdan iki ýurduň Döwlet baýdaklary bilen bezelen Doha şäheriniň howa menziline gondy. Hormat garawuly nyzama düzülen uçaryň ýanynda Türkmenistanyň Prezidentini kabul edýän tarapyň resmi adamlary garşyladylar. Katar Döwletiniň Emiriniň adyndan we tabşyrygy boýunça olar belent mertebeli türkmen myhmanyny mähirli garşyladylar.
Soňra hormatly Prezidentimiziň awtoulag kerweni Katar Döwletiniň Emiriniň köşgüne tarap ugrady.
Köşgüň öňündäki meýdançada Türkmenistanyň Baştutanyny Katar Döwletiniň Emiri Şeýh Tamim Bin Hamad Al Tani mähirli garşylaýar. Iki ýurduň Liderleri dostlarça görşüp, ýörite bellenilen ýerdäki münbere geçdiler. Soňra belent mertebeli türkmen myhmanyny resmi taýdan garşylamak dabarasy boldy.
Iki ýurduň Döwlet senalary ýaňlanýar. Türkmenistanyň we Kataryň Baştutanlary nyzama düzülen hormat garawulynyň serkerdesiniň hasabatyny kabul edip, esgerleriň öňünden geçip, Kataryň Döwlet baýdagyna tagzym etdiler.
Soňra Şeýh Tamim Bin Hamad Al Tani we hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow köşge girdi. Köşgüň eýwanynda belent mertebeli türkmen myhmany Kataryň resmi wekiliýetiniň agzalary bilen tanyşdyrylýar. Soňra Kataryň Emiri Türkmenistanyň resmi wekiliýetiniň agzalary bilen tanyşdyryldy.
Resmi çäre tamamlanandan soň döwlet Baştutanymyz “Uly mejlisler zalyna” geçdi. Bu ýerde iki ýurduň wekiliýetleriniň gatnaşmagynda giňişleýin düzümde gepleşikler geçirildi.
Emir Şeýh Tamim Bin Hamad Al Tani Türkmenistanyň Prezidentini hem-de türkmen hökümet wekiliýetiniň agzalaryny mähirli mübärekläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa Katara gelip görmek baradaky çakylygy kabul edendigi üçin hoşallyk bildirip, Türkmenistanyň Baştutanynyň şu saparyna iki doganlyk halkyň dostlukly gatnaşyklaryny berkitmegiň ýolunda möhüm ädim, döwletara gatnaşyklarynyň taryhynda täze sahypa hökmünde baha berilýändigini aýtdy.
Türkmenistanyň halkara abraýy okgunly artýar, köp babatda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň üstünlikli amala aşyrýan parahatçylyk hem-de bitaraplyk, hoşniýetli goňşuçylyk we giň halkara hyzmatdaşlyk syýasaty ýardam edýär diýip, Tamim Bin Hamad Al Tani arap işewür toparlarynyň Türkmenistanyň gazanýan üstünliklerine uly üns berýändigini hem-de özara bähbitli gatnaşyklary ösdürmäge gyzyklanma bildirýändigini nygtady.
Kataryň Emiri ýurdumyzda bolup geçýän ägirt uly özgertmelere guwanýandygyny aýtdy, olaryň üstünlikli amala aşyrylmagy bolsa türkmen halkynyň öz milli Lideriniň töweregindäki jebisligi bilen şertlendirilendir.
Emir ýurtlarymyzyň taryhy gatnaşyklarynyň gadymy döwürlerden gözbaş alýandygyny, biziň halklarymyzyň taryhy-medeni hem-de ruhy ýakynlygyny bolsa dostlukly gatnaşyklary, ynanyşmagy we özara düşünişmegi çuňlaşdyrmagyň ygtybarly girewi bolup durýandygyny belledi.
Gepleşikleriň barşynda döwletara hyzmatdaşlygynyň ileri tutulýan hem-de geljegi has uly ugurlarynyň hatarynda, ilkinji nobatda energetika, senagat hem-de söwda, ulag we aragatnaşyk, maýa goýumlary, maliýe-bank ulgamlarynda Katar ýeterlik tejribe toplady. Katar ykdysadyýetiň dürli pudaklarynda, şol sanda ulag-üstaşyr we nebitgaz toplumynda bilelikdäki taslamalary amala aşyrmaga gyzyklanma bildirýär.
Katar suwuklandyrylan tebigy gazyň eksporty boýunça dünýä liderleriniň biri bolup durýar. Kataryň bu ulgamdaky tejribesi biziň sazlaşykly ösýän ykdysadyýetimiz üçin hem örän peýdaly bolar. Bellenilişi ýaly, okgunly ösýän gaz bazary iri gaz ugradýan döwletleriň arasyndaky hyzmatdaşlygy ýola goýmaga bolan zerurlygy artdyrýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Şeýh Tamim bin Hamad Al Tanä görkezilen myhmansöýerlik üçin minnetdarlyk bildirdi we dostlukly ýurduň halkyna parahatçylyk, gülläp ösüş, bagt we abadançylyk arzuw etdi.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, Тürkmenistanyň wekiliýetiniň Katar Döwletine şu döwlet saparyna Türkmenistan bilen Katar Döwletiniň arasyndaky gatnaşyklary ösdürmekde möhüm ähmiýetli waka hökmünde baha berilýär. Döwlet Baştutanymyz iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň giňeldiljekdigine we onuň täze mazmun bilen üstüniň ýetiriljekdigine ynam bildirdi.
Döwlet Baştutanymyz sebitleýin we ählumumy syýasatyň, halkara düzümleriniň, ilkinji nobatda bolsa, Birleşen Milletler Guramasynyň, Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasynyň we beýleki düzümleriň çäklerindäki hyzmatdaşlygyň meseleleri boýunça taraplaryň garaýyşlarynyň gabat gelýändigini belledi.
2017-nji ýylyň 2-nji fewralynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 71-nji mejlisinde 12-nji dekabry Halkara Bitaraplyk güni diýip yglan etmek hakynda Kararnama kabul edildi. Şol Kararnamany bu Gurama agza döwletler biragyzdan goldady. Şol sanda Kataryň hem goldandygy üçin, minnetdarlyk bildirildi.
Bu waka aýratyn ähmiýete eýe bolup, ýurdumyzyň bitaraplyk syýasatynyň sebitde we dünýäde parahatçylygy, howpsuzlygy hem-de durnukly ösüşi üpjün etmekde möhüm ýörelge we gural bolup durýandygy görkezdi.
Gepleşiklerde şeýle hem Türkmenistanyň 2017-nji ýylda Energetika hartiýasynyň Konferensiýasynda başlyklyk etmeginiň konsepsiýasy barada aýdyldy, onuň çäklerinde şu ýylyň noýabr aýynda Aşgabatda bu guramanyň nobatdaky mejlisi geçiriler.
Türkmenistan bilen Katar Döwletiniň arasyndaky hyzmatdaşlygy ösdürmekde söwda-ykdysady gatnaşyklar möhüm ähmiýete eýedir. Milli Liderimiz bu ugurdaky gatnaşyklary has-da ösdürmek üçin iki ýurduň arasynda haryt dolanyşygynyň möçberlerini we hyzmatlaryň görnüşlerini artdyrmagyň, işewür bileleşikleriniň we hyzmatdaşlarynyň arasynda göni gatnaşyklary ýola goýmagyň zerurdygyny belledi.
Ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek üçin, milli Liderimiz iki ýurtda hem söwda sergilerini, işewürlik maslahatlaryny, Türkmenistanda we Katarda öndürilen harytlaryň ýöriteleşdirilen ýarmarkalaryny geçirmegi, iki döwletiň paýtagtlarynda Söwda öýlerini açmagy teklip etdi.
Türkmenistandaky maýa goýum taslamalaryna Kataryň belli kompaniýalarynyň gatnaşmagy bilen bagly meseleler özara gatnaşyklaryň gün tertibine girizildi. Bu maksat bilen, şu ýylyň dowamynda iki ýurduň döwlet, bank we maliýe edaralarynyň hem-de iri kompaniýalarynyň arasynda göni gatnaşyklary ýola goýmaly. Biziň ýurdumyzyň sebit ähmiýetli ägirt uly taslamalaryny durmuşa geçirmek boýunça Kataryň maýa goýum tekliplerini öwrenmäge taýýardygy, şol bir wagtda Katarda innowasion taslamalara maýa goýmak boýunça teklipleriň öwreniljekdigi bellenildi.
Şeýle hem döwlet Baştutanymyz Türkmenistanda öndürilýän dokma önümlerini Katara eksport etmek işini ýola goýmagyň zerurdygyny aýtdy.
Mundan başga-da, Türkmenistanyň çäginde gazy gaýtadan işleýän, nebithimiýa we gazhimiýa zawodlarynyň döredilmegine, halkara gaz geçirijileriniň gurluşygynyň taslamalaryna gatnaşmaga Kataryň kompaniýalaryny çagyrýaryn diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Hazar deňziniň türkmen böleginde amala aşyrylýan taslamalara, şeýle hem nebitgaz pudagynda hyzmatlar ulgamy we Türkmenistanyň nebitgaz toplumy üçin enjamlary getirmek boýunça işlere Kataryň dünýä belli kompaniýalary işjeň gatnaşyp bilerler. Häzirki döwürde biz Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisiniň taslamasyny amala aşyrmaga girişdik diýip, döwlet Baştutanymyz belledi we şunuň bilen birlikde Türkmenistanyň bu halkara taslamasyny durmuşa geçirmäge Kataryň iri maliýe we maýa goýum düzümleriniň gatnaşmagy bilen baglanyşykly meseleleri ara alyp maslahatlaşmaga gyzyklanma bildirýändigini aýtdy.
Türkmen-katar gatnaşyklarynda ýene bir möhüm ugur ulag ulgamynda hyzmatdaşlykdyr. Iki ýurduň arasynda deňiz we howa ýollary boýunça gatnawlary ösdürmek hem özara bähbitli, uly geljegi bolan hyzmatdaşlygyň möhüm ugrudyr. Milli Liderimiz bu ugurda Merkezi Aziýa we Ýakyn Gündogar sebitleriniň ýurtlarynyň arasyndaky ykdysady gatnaşyklary ösdürjek halkara ulag-üstaşyr geçelgesini döretmek boýunça başlangyjyň möhüm ähmiýetiniň bardygyny belledi. Özbegistanyň, Türkmenistanyň, Eýranyň, Omanyň we Kataryň arasynda halkara ulag we üstaşyr geçelgesini döretmek hakyndaky Ylalaşyga gol çekilmeginiň aýratyn möhüm ähmiýeti bardyr.
Häzirki döwürde Hazar deňzinde ägirt uly taslama - Türkmenbaşy halkara deňiz portunyň gurluşygy tamamlaýjy tapgyrda alnyp barylýar. Şoňa görä-de, türkmen tarapy Kataryň bu ugurda baý tejribesi bolan iri ulag-logistika kompaniýalaryny bilelikde işlemäge çagyrýar.
Türkmenistan Türkmenbaşy halkara deňiz portuny iri ulag-logistika ulgamyna öwürmegi maksat edinýär. Şoňa görä-de, biz Kataryň kompaniýalarynyň bu ugurda dünýä derejesinde toplan tejribesini öwrenmäge gyzyklanma bildirýäris.
Türkmen-katar gatnaşyklarynyň berk we binýatlyk esaslary bar. Şolaryň biri hem umumy medeni-ruhy gymmatlyklardan gözbaş alýan hoşniýetli gatnaşyklardyr. Bu gatnaşyklar asyrlaryň jümmüşine uzap gidýän taryhy köklerimiz bilen hem baglanyşyklydyr. Häzirki döwürde bu gymmatlyklar iki halkyň has-da ýakynlaşmagyna hyzmat edýär. Munuň özi saparyň öňüsyrasynda Katar Döwletinde Türkmenistanyň Medeniýet günleriniň geçirilmeginde has-da äşgär duýuldy. Döwlet Baştutanymyz kabul edýän tarapa bu çäräni geçirmek üçin oňyn şertleriň döredilendigini belläp, minnetdarlyk bildirdi. Gepleşikleriň dowamynda ýakyn wagtda Türkmenistanda Kataryň Medeniýet günlerini guramak teklip edildi.
Medeni - ynsanperwer ulgamda hyzmatdaşlygy has-da ösdürmek zerur. Şu maksat bilen, iki ýurduň baý medeniýeti baradaky neşirleriň, çap edilen maglumatlaryň we edebi eserleriň terjimeleriniň alşylmagynyň ýola goýulmagy ynsanperwer ulgamdaky gatnaşyklaryň işjeňleşdirilmegini üpjün eder.
Türkmen-katar gatnaşyklarynyň ýene bir möhüm ugry bilim, ylym we sport ulgamlary boýunça hyzmatdaşlykdyr. Mugallymçylyk we ylmy işler boýunça tejribe alyşmak zerurdyr. Şoňa görä-de, Türkmenistanda türkmen talyplary üçin arap dilini öwretmek boýunça okuwlary açmagyň meýilleşdirilýändigi aýdylyp, katarly hünärmenler bu işe gatnaşmaga çagyryldy. Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasy bilen Kataryň Ylymlar gaznasynyň arasynda ylmy hyzmatdaşlygyň ýola goýulmagynyň möhüm ähmiýeti bardyr.
Türkmenistanda we Katarda sporty ösdürmek, sagdyn durmuş ýörelgelerini ornaşdyrmak ýaly ugurlar döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Iki ýurt hem öz çäklerinde iri halkara sport çärelerini yzygiderli guraýarlar.
Türkmenistan Kataryň bu ugurda iri möçberli ýaryşlary, aýratyn-da, Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça şu ýylyň sentýabrynda Aşgabatda geçiriljek V Aziýa oýunlaryny, oňa Kataryň türgenleriniň hem çagyrylandygyny nazara almak bilen, toplan baý tejribesine uly gyzyklanma bildirýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu gezekki saparyň türkmen-katar syýasy, söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer gatnaşyklaryny has-da ösdürmekde möhüm ädim boljakdygyna we doganlyk gatnaşyklarymyzy giňeltmäge täze itergi berjekdigine berk ynam bildirdi.
Bellenilişi ýaly, Katar Döwletinde ýakyn wagtda Türkmenistanyň Ilçihanasynyň açylmagy bu çäreleriň işjeňleşmegine ýardam berer.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow çykyşynyň ahyrynda Şeýh Tamim bin Hamad Al Tanini özi üçin amatly wagtda Türkmenistana sapar bilen gelmäge çagyrdy.
Soňra ikiçäk görnüşdäki ýokary derejeli gepleşikler geçirildi.
Ýokary derejede geçirilen bu duşuşyk taraplaryň uzakmöhletleýin hyzmatdaşlygy täze derejä çykarmaga bolan gyzyklanmalaryny tassyklady. Döwletara, hökümetara we pudagara ylalaşyklaryny özünde jemleýän şertnamalar binýady bolan türkmen-katar gatnaşyklarynyň ösüşiniň esasy ugurlarynyň hatarynda iki ýurduň dünýäniň geosyýasy we ykdysady giňişligindäki orunlaryny pugtalandyrmak meýilleri bar.
Katar Döwleti Türkmenistan üçin Ýakyn Gündogar sebitinde möhüm we ygtybarly hyzmatdaş bolup durýar. Halkara guramalarynyň, aýratyn-da, BMG-niň çäklerinde iki ýurduň hyzmatdaşlygynyň netijeli ösdürilýändigini bellemeli.
Türkmenistanyň we Kataryň Daşary işler ministrlikleriniň arasynda geňeşmeleriň yzygiderli geçirilmegi özara hyzmatdaşlyga bolan täzeçil çemeleşmeleri işläp taýýarlamaga ýardam berýär. Türkmenistan Kataryň ykdysady, ylym we bilim ulgamlarynda, energetika hem-de sport pudaklarynda ýokary ösüş gazanan ýurt hökmündäki tejribesini öwrenmäge uly gyzyklanma bildirýär.
Türkmenistanyň we Kataryň söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy, özara haryt dolanyşygyny köpugurly esasda ösdürmek üçin ägirt uly mümkinçilikleriniň bardygy gürrüňsizdir. Şunda, hökümetara bilelikdäki türkmen-katar toparyna möhüm orun degişlidir. Iki ýurduň ägirt uly uglewodorod serişdelerine eýe bolmagy ýangyç-energetika toplumyndaky gatnaşyklaryň işjeňleşdirilmegini şertlendirýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we Emir Şeýh Tamim Bin Hamad Al Tani türkmen-katar hyzmatdaşlygynyň dürli meseleleri boýunça pikir alşyp, dürli ugurlarda netijeli gatnaşyklary amala aşyrmaga bolan çemeleşmelerini beýan etdiler.
Duşuşygyň barşynda söhbetdeşler döwletara gatnaşyklarynyň hil taýdan täze derejesini ýola goýmaga özara islegiň uludygyny kanagatlanma bilen bellediler. Şol gatnaşyklaryň esasynda iki halkyň medeni-taryhy umumylygy, däbe öwrülen dostluk we doganlyk gatnaşyklary durýar. Iki ýurduň Liderleri ykdysady we medeni hyzmatdaşlygyň geljegi barada aýdyp, bu hyzmatdaşlygyň uly mümkinçilikleriniň hem-de ony iki ýurduň bähbidine amala aşyrmaga özara taýýarlygyň bardygyny bellediler.
Ikiçäk görnüşdäki gepleşikler tamamlanandan soň ikitaraplaýyn resminamalara gol çekmek dabarasy boldy.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary instituty bilen Katar Döwletiniň Daşary işler ministrliginiň Diplomatiýa institutynyň arasynda diplomatlary taýýarlamakda özara hyzmatdaşlyk etmek barada özara düşünişmek hakyndaky Ähtnama; Türkmenistanyň Hökümeti bilen Katar Döwletiniň Hökümetiniň arasynda energetika pudagynda hyzmatdaşlygy ösdürmek barada özara düşünişmek hakynda Ähtnama; “Türkmenhowaýollary” döwlet milli gullugy bilen Katar Döwletiniň Raýat awiasiýasy müdirliginiň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Standartlaşdyrmak, metereologiýa, sertifikatlaşdyrmak we akkreditirlemek ulgamynda hyzmatdaşlyk etmek hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Katar Döwletiniň Hökümetiniň arasynda Ylalaşyga; Biologik dürlülik we janly tebigaty goramak babatda hyzmatdaşlyk etmek boýunça Türkmenistanyň Daşky gurşawy goramak we ýer serişdeleri baradaky döwlet komiteti bilen Katar Döwletiniň Munisipalitetiniň we daşky gurşaw ministrliginiň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama gol çekildi.
Resminamalara gol çekmek dabarasy tamamlanandan soň, döwlet baştutanlary köşkden çykyp, “Al Şakab” atçylyk sport toplumyna ugradylar.
Döwlet Baştutanymyz bu meşhur toplumyň işiniň guralyşy bilen tanyşdyryldy. Belent mertebeli türkmen myhmanyna nalyň görnüşinde taslamalaşdyrylan bu toplumyň ähli sahnalarynyň hem-de beýleki desgalarynyň şekili görkezildi.
Bu ýerde dünýä belli atçylyk oýunlary, festiwallary, ussat we ýörite derejä mynasyp bolan çapyksuwarlaryň gatnaşmagynda abraýly bäsleşikler gündogar äheňine laýyklykda giňden geçirilýär. Hormatly Prezidentimize ýörite ýataklary bolan athanalary, dürli ölçegdäki manežleri, konkur we atlary gezdirmek üçin açyk meýdançalar, tomaşa münberleri, karantin desgalary bolan weterinar otaglary, ýaryşlary we türgenleşikleri geçirmäge niýetlenen bölümleri, atlara ýokary derejeli ideg edilýän otaglary bolan atçylyk-sport toplumynyň düzümine girýän her bir desganyň gurluşy we ähmiýetli aýratynlyklary barada gürrüň berildi.
Şeýle hem bedewlere aýratyn gadyr goýýan we tejribeli çapyksuwar döwlet Baştutanymyz katar hünärmenleriniň atlary taýýarlamak hem-de seýislemek bilen baglanyşykly usullary we ýörelgeleri bilen tanyşdy. Milli Liderimiz bu ýerde alnyp barylýan tohumçylyk-seçgi işleri we at çapmagyň syrlarynyň öwredilişi bilen gyzyklandy.
Ýapyk manežde milli Liderimize has saýlama bedewler görkezildi. Ilki bilen hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tutuş türkmen halkynyň adyndan Şeýh Tamim Bin Hamad Al Taniniň Türkmenistana sapary mahalynda katar halkyna sowgat beren ajaýyp ahalteke bedewi meýdança çykaryldy.
Iki ýurduň arasyndayky bozulmaz dost-doganlyk gatnaşyklarynyň aýdyň nyşany bolan Meledag atly ajaýyp bedew buýsançly başyny dik tutup, meýdança çykdy. Ol özüne berlen tälimleri birkemsiz ýerine ýetirip, ýerleý uçýan guş mysaly çeýeligini görkezdi.
Ahalteke bedewiniň yzysüre meýdança ýagty reňki bolan arap atlary çykaryldy. Arap atlary hem gözelligini, bedewlere mahsus birsyhly ýörişini görkezdiler. Bu ýerde ajaýyp atlaryň görkeziliş çäresiniň ahyrynda meýdança Aziýa atly dor bedew çykaryldy. Bu bedew 2006-njy ýylda Doha şäherinde 50 müň tomaşaçy orunlyk “Halifa” stadionynda geçirilen Aziýa oýunlarynyň açylyş dabaralaryna gatnaşdy.
Soňra arap bedewleriniň gatnaşmagynda konkur boýunça görkezme çykyşlary ýaýbaňlandyryldy. Şeýle hem bu ýerde halkara gözellik bäsleşiginde ýeňiji bolan bedewler görkezildi.
Milli Liderimiz ajaýyp bedewleriň owadanlygyna, şeýle hem atlary saklamak hem-de sport ýaryşlaryna taýýarlamak üçin amatly şertler döredilen atçylyk sportunyň guralyşyna ýokary baha berdi we bu pudagyň Türkmenistanda hem möhüm orun eýeleýändigini belläp, munuň türkmen-katar gatnaşyklary hem-de tejribe alyşmak üçin möhüm ugry emele getirýändigini aýtdy.
Döwlet Baştutanymyzyň awtomobil kerweni “Al Şakab” merkezinden kabulhanasy ýerleşýän “St.Regis Doha” myhmanhanasyna tarap ugrady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Katara döwlet sapary dowam edýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
INÇEKESEL HOWPLUDYR!
Inçekesel – kesellemek we ölümçilik bilen tamamlanmak görkezijileriniň ýokarylygyna görä dünýäde ilkinji orunlaryň birini eýeleýär. Her ýyl bu kesele 9 milliondan gowrak adam duçar bolup, ol 3-4 million adamynyň ölüminiň sebäbi bolýandyr. Häzirki döwürde inçekesele garşy edilýän sanjymlar dünýäniň 64 döwletinde hökmany diýip yglan edilip, 118 döwletde sanjymlary dowam etmek maslahat berilýär. Olaryň hökmany senenamalara salynmadyk ýurtlarynda hem, ýaramaz sosial-durmuş şertlerinde ýaşaýan, şeýle hem inçekesel bilen syrkawlamagy ýokary bolan döwletlerden gelenlere bu sanjymlar edilýär. Soňky 10 ýylda Russiýada we GDA ýurtlarynyň käbirinde inçekesel bilen (şol sanda çaga inçekeseli bilen) syrkawlamagyň derejesi 2 esseden hem gowrak ýokarlandy. Bu keseliň gozgadyjysy, öň Kohuň taýajygy ady bilen belli bolan (ony açan nemes bakteriologynyň adyna görä) mikobakteriýa zeperlenen beden agzalarynda özboluşly çişme prosesini döredýär – olarda kesele mahsus "güberçek" emele gelýär. Keseliň häzirki zaman ady latyn sözünden gelip çykyp, güberçek diýmegi aňladýan tuberculum sözünden emele gelýär.
Inçekesele duçar bolan syrkawlaryň umumy sanyndan 7-8%-i çagalar bolup durýar. Esasan hem bu ýokanja has kiçi körpejeler duýgurdyr. Inçekesel syrkaw adamlar asgyranda, üsgürende, gepleşigiň dowamynda bölüp çykarýan tüýkülik arkaly daşky gurşawa ýaýramagy netijesinde ýokuşýar. Emma, ýokanç şol töwerekde bolan ähli adamlara geçmeýär, ýokanja sezewar bolanlaryň hem diňe 5-15% inçekesel bilen syrkawlaýar. Galanlaryň bedeninde kesel gozgadyjynyň saklanýanlygyna garamazdan kesellere garşy goraglylyk ulgamy (immunitet) işläp, ol güýçli bolan ýagdaýynda kesele garşy göreşip ýeňmegi başarýar.
Inçekesele garşy edilýän sanjymlar öz ähmiýetliligi boýunça ägirt uly orny eýeleýändirler. Sanjym edilen çagalar hem ulular ýaly ýokançlyga duçar bolup biler, ýöne olarda kesel ýeňil görnüşde geçip, köplenç zeperlenme başlangyç döwründe kämilleşen immun ulgamyň täsiri bilen öz-özünden geçip bilýändir. Şonuň üçin ýaňy ýagty jahana inen körpejelere waksinasiýa we ýetginjeklere hem-de ululara rewaksinasiýa (täzeden waksina göýbermek) geçirmek örän wajypdyr.
WAKSINANYŇ GÖRNÜŞLERI WE ONY ULANMAGYŇ DÜZGÜNLERI
1919-njy ýylda fransuz alymlary Albert Kalmet we Kamil Geren öküzden alynan mikobakteriýany (inçekeseli dörediji) ulanyp, ilkinji bolup inçekesele garşy waksinany almaň usulyny tapdylar. Gaýtadan ekme usuly bilen kesel gozgadyjynyň güýçden gaçan (attenuirlenen) görnüşi ösdürip ýetişdirildi. Oňa oýlap tapyjy alymlaryň adyna görä bacillus Calmette-Gueuin – BCG diýip at goýdular.
BSŽ waksinasy inçekeseliň ilkinji görnüşlerinden, has hem anyklamasy we bejergisi kyn bolan, agyr, giňden ýaýran we öýkenden daşary ýüze çykýan (meningit, süňkleriň zeperlenmesi) görnüşlerinden goraýar. Eger-de ene öz çagasyna BSŽ sanjymyny etdirmekden boýun gaçyrýan bolsa, onda ol perzendini örän uly howpa – inçekesel bilen syrkawlamak howpuna salýandygyny ýatdan çykarmaly däldir. Şonuň bilen birlikde ene çagasynyň syrkaw adamlar bilen aragatnaşykda bolmaýanlygyna doly göz ýetirmelidir.
Inçekesele garşy sanjymy çaga doglandan 4-5 gün geçen soň bäbekhanada edýärler. Immunizasiýa üçin waksinanyň iki görnüşini ulanýarlar – BSŽ we BSŽ-M. Ikinjisiniň düzüminde antigeniň (belli bir kesel gozgadyjynyň belogynyň) mukdary iki esse azdyr. BSŽ waksinasyny doglanda agramy 2500 gr az bolmadyk, sagdyn çagalara sançmak üçin ulanýarlar. BSŽ-M waksinasyny BSŽ sanjymyny etmäge garşy görkezmeleri bolan çagalara ulanýarlar. Mysal üçin, beden agramy 2000 gramdan pes bolan çagalara, gemolitiki (enäniň we çaganyň ganynyň rezus-faktory we toparyna görä utgaşyksyzlygy zerarly ýüze çykan kesel) kesel bilen dogulanlara, merkezi nerw ulgamynda zeperlenme bar bolanlara, şeýle hem dürli sebäplere görä bäbekhanada sanjym edilmedik çagalara ulanylýandyr.
WAKSINASIÝA HAÇAN GEÇIRILMEÝÄR?
Eger çagada doga ýa-da gazanylan (meselem, AIW ýokançlygy zerarly) görnüşli immun ýetmezçiligi bar bolsa; körpejäniň doganlarynyň inçekesele garşy waksinasiýadan soň agyr, ýaýran gaýraüzülmelere duçar bolmagy,inçekeseli başdan geçiren ýa-da mikobakteriýa ýokançlygy bar bolan, položitel ýa-da şübheli Mantu synagy (проба) ýüze çykarylan çagalara sanjym we rewaksinasiýa edilmeýär.
MANTU SYNAGY NÄME?
Mantu synagy ( has ýygy ulanylýar) we Pirke synagy (synagy hödürlän lukmanlaryň ady dakylan) – bedende inçekesele garşy immunitediň ýa-da şol ýokanjyň barlygyny anyklamak üçin ulanylýan çäredir. Deriň icine (Mantu synagy) ýa-da derüsti (Pirke synagy) inçekeseli döredijiden alnan belogy - tuberkulini goýberýärler. Göýberilen yerinde papulanyň (suwuklykly düwnüň) emele gelmegi, immun ulgamyň öň bu belok bilen tanyşlygyndan habar berýär. Synag geçirilen wagtyndan 72 sagat soň, dury lineýkanyň kömegi bilen, emele gelen düwnüň diametrini ölçeýärler. Käbir ýagdaýlarda düwnüň töwereginde gyzarma emele gelýär, ýöne ol inçekesele bolan immunitediň ýa-da ýokanjyň barlygyny aňlatman, tuberkuline bolan allergiki häsiýet bolmagy ähtimal, şonuň üçin barlag geçirlende diňe düwünjigiň özi ölçenýär. Netijelere baha berilýänçä sanjym ýerine suw degirmek, gaşamak, leýkoplastyr ýelmemek, ýaşylboýag, wodorod öteturşusyny çalmak bolmaýar.
Mantu synagy her ýylda geçirilmeli çäre bolup, eger çaga ilkinji gezek bäbekhanada inçekesele garşy sanjym alan bolsa, onda Mantu synagyny 1 ýaşandan soň geçirmelidir.
Tuberkulin goýberilenden soň papula emele gelmese synag otrisatel diýip hasaplanylýar. Otrisatel reaksiýa bedende inçekesele bolan immunitetiň ýokdugyny aňladýar. Waksinasiýadan soň ýara yzy döremedik bolsa we iki ýyl yzly-yzyna Mantu synagy otrisatel netije görkezen bolsa, inçekesele garşy waksinasiýa bellenilen öňüni alyş sanjymlaryň milli senenamasy boýunça geçirilýär. Eger synag položitel netije beren bolsa, onda ol bedeniň eýýäm mikobakteriýa duş gelendigini aňladýar.
Mantu synagyndan soň papulanyň diametri çagalarda – 17 mm-den, uly adamlarda – 21 mm-den uly bolsa, şeýle hem synag sanjymy edlen ýerinde gabarçaklar ýa-da ýaralaryň emele gelmesi, oňa golaý bolan limfatik düwünleriň ulalmasy bolup geçse, bedeniň synaga aşa duýgur jogap bermesi diýip hasaplanýar.
Eger bedeniň aşa duýgurlylygy ýüze çyksa, geçen ýylky bilen deňeşdirilende papulasynyň ölçegi 5 mm we ondan köp ulalan bolsa, öň ýanyndaky synag otrisatel netije berip soň položitel papula ýüze çyksa hökman ftiziatr lukmanyň maslahatyny almak wajypdyr.
Mantu synagy sanjym däldir, şol sebäpli hem käbir ýagdaýlara görä çaga öňüni alyş sanjymlardan boşadylan hem bolsa, Mantu synagyny geçirmelidir. Ony diňe çagada ýaýran allergiki alamatlaryň netijesinde, eliniň tuberkulin goýberilmeli ýeri doly zeperlenen bolsa geçirmek bolmaýar. Ýiti keseller dörände we gyzdyrma döwründe mantu synagyny, diňe inçekeseliň baryny-ýoguny anyklamak zerur bolanda edilýär, galan ýagdaýlarda syrkaw doly gutulandan 1 aý soň geçirmelidir.
ŞEÝLE TÄSIN ÝARA YZY
Waksina janly, ýöne gowşan öküz mikobakteriýalaryndan durýar we gury görnüşde alynýar. Ulanmazdan öň, ýany bilen berilýän zyýansyzlandyrylan fiziologiki ergin bilen garylýar. Sanjym üçin ýörite göwrümi 1 mm durýan tuberkulin sanjym iňňesi ulanylýar. Waksina çep egne, diňe deriasty usul bilen goýberilýär. Ilkinji sapar geçirilen waksinasiýadan soň 4-6 hepde geçende, rewaksinasiýanyň bolsa birinji hepdesinde sanjym edilen ýerinde tegmil, soňra diametri 5-10 mm-den uly bolmadyk gatylyk peýda bolýar. Uzagyndan ol ýerde dury, soňra bolsa bulanyk erginli iriňli gabarçak emele gelýär (onyň ölçegi hem 10 mm uly bolmaly däl) we onuň ýüzüni gabyk tutýar. 5-6 aýdan soň çagalaryň köpüsiniň sanjym edilen ýerinde uzynlygy 3-10 mm bolan ýönekeýje ýara yzy galýar, 1 ýaşa çenli bolsa ol durnukly sudura öwrülýär. Ýara yzynyň emele gelmegi sanjymyň başa baranlygyna şaýatlyk edip (ýerli deri inçekeselini geçirme alamaty), bedeniň inçekesel mikobakteriýasyna garşy özboluşly goragy döredendigini aňladýar. Waksinasiýa goýberlen ýere ýod we beýleki arassalaýjy serişdelerini çalmak, şeýle hem ony daňmak we güberçegiň içindäki suwuklygy gysyp çykarmak bolmaýar. Eger güberçek käbir sebäplere görä açylsa, ony serişdeler bilen arassalamakdan saklanyp, ýaranyň özi gurap ýüzi gabyklaýança garaşmalydyr. Gabygy goparmakdan, suwa düşülende sürtgüç bilen gazamakdan saklanmaly, sebäbi ol ýerli ýokançly şikeslenmeleriň başlangyjy bolup biler. Eger gatylygyň ölçegi adatdakydan uly bolsa (10 mm köp) ýa-da waksina goýberilen ýerinde güberçek, 6 aýdan bolsa ýara yzy emele gelmedik bolsa, eger körpejäniň goltugynyň töweregindäki limfatik düwünleriniň ulalmagy ýüze çyksa, ftiziatr lukmana ýüz tutmalydyr.
EGER BÄBEKHANADA SANJYM EDILMEDIK BOLSA...
Käbir ýagdaýlara görä, çaga bäbekhanada 4-6 günlük wagty sanjym edilmedik bolsa, onuň edilmegine rugsat berlenden soň, saglyk öýünde ýa-da hassahanada (eger çagany bäbekhanadan hassahana geçirseler) edilýär. Çaga doglandan 2 aýlyk bolýança inçekesele garşy sanjym, öňünden edilýän Mantu synagy geçirilmezden edilýär. Inçekesele garşy waksinasiýa 2 aýdan uly ýaşly çaga edilmeli bolsa, onda oňa hökman Mantu synagy geçirilip, sanjym soňundaky netije göz öňüne tutulandan soň geçirilýär (bu ýagdaý çaganyň sanjym almanka, inçekesel ýokanjyna duçar bolmak howpy bilen baglanyşykly). Mantu synagy otrisatel netije görkezen badyna sanjym geçirmeli, ýöne synagyň geçirilen wagtyndan 2 hepdeden uzak wagt geçmeli däldir. Eger körpejäni bäbekhanadan BSŽ (BSŽ-M) sanjymyny etmän çykaran bolsalar, ony gurşap aljak ähli uly adamlar flýurografiýa barlagyndan geçmelidir.
BSŽ SANJYMYNYŇ BEÝLEKI SANJYMLAR BILEN UTGAŞMAGY
BSŽ we BSŽ-M sanjymlary başga sanjymlar bilen bir wagytda geçirilmeýär. Olaryň arasyndaky araçäk 1 aý bolmalydyr. Bu kadadan çykma diňe ýaňy dogan çaga geçirilýän gepatit B keseline garşy sanjymdyr. Ony BSŽ sanjymyndan 3-4 gün öň geçirýärler. Bu shema dünýäniň köp ýurtlarynda ulanylýar we howpsuz hasaplanýar. Waksinalaryň ikisinde hem mümkin bolan goşmaça täsiri ýokarlanmaýar, immunitetiň berkeme netijeliligi bolsa saklanýar.
BOLUP BILJEK GAÝRAÜZÜLMELER
BSŽ waksinasiýasyndan soň ýerli gaýraüzülmeler ýüze çykyp biler:
⇒ limfodenit (ýokanjyň goltuk asty limfatik düwünlerine ýaýramagynyň netijesinde olaryň ulalmagy);
⇒ sanjym geçirilen ýerinde diametri 10 mm gowrak derasty sowuk abssesiň (iriň we mikobakteriýalar bilen dolan boşlugyň) emele gelmegi;
⇒ keloid görnüşli ýara yzy (sanjym ýerinde ýara yzynyň çensiz, gödek görnüşli ulalmagy);
⇒ ostemiýelit (süňküň zeperlenmegi).
Gaýraüzülmeler örän seýrek duş gelip, beýle ýagdaýlar sanjym edilen çagalaryň 0,02%-0,004 %-ne degişli edilip bilner. Rewaksinasiýada gaýraüzülmeleriň ýygylygy has pes- 0,001%-0,0001% ýagdaýlary düzýändir. Bularyň sebäbi, adatça, waksinasiýany geçirme düzgünleriniň bozulmagy bilen bagly bolup, derman serişdesini deriň içine goýbermän, deriň aşagyna goýberilmegi bilen düşündirilip bilner. Waksinanyň mikobakteriýalarynyň sanjym edilen çaganyň bedenine ýaýramagy, BSŽ ýokançlygy bilen bagly agyr gaýraüzülmelere getirip biler. Bu ýagdaý agyr immun ýetmezçiligi bilen doglan we immun ýetmezçiligi bilen häsiýetlendirilýän AIDS keseli bar bolan çagalarda ýüze çykyp biler. Şol sebäpli bu ýagdaýlar diňe inçekesele garşy waksina däl, eýsem ähli janly waksinalary goýbermek üçin ýaramsyz hasaplanýar. Sanjymdan soň adatdan daşary alamatlar peýda bolsa ýa-da gaýraüzülmeleriň ýüze çykmagyna şübhe dörese, ýöriteleşdirilen bejergi geçirilip ftiziatr lukmanyň gözegçiliginde bolmalydyr. Inçekesele garşy edilen sanjymdan soň gaýraüzülmeler dörän çagalara rewaksinasiýa geçirilmeýär.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Bu kesel ýuwaş-ýuwaşdan assyrynlyk bilen gelýär. Hemme zat birdenkä peýda bolýan gowuşgynsyzlykdan ýa-da bogunlardaky çalaja duýulýan agyrylardan başlanýar. Mysal üçin, siz käwagt oturmakçy bolanyňyzda ýa-da basgançakdan düşmekçi bolanyňyzda, dyzyňyzda sanjy duýýarsyňyz. Hawa, diňe aşak düşeniziňde, ýokary galanyňyzda däl. Ine, şu alamatlar osteoartroz keseliniň ilkinji alamatlarydyr. Bu alamtlar ilkibaşda gaty bir bildirip-de durmaýar. Saklanyp, demiňizi biraz dürsäniňizden soň agyry wagtlaýynça goýberýär. Emma soňabaka agyrylar hatda oturgyja oturjak bolanyňyzda-da peýda bolar. Bu agyrylar gijelerine has hem güýjeýär.
Osteoartroz keselini bejerip bolmaýar. Ýöne onuň ösüşini togtadyp ýa-da haýalladyp bolýar. Osteoartrozyň döremeginiň belli bir sebäbi ýokdur. Adam garradygyça, onuň organizminde bolup geçýän alyş-çalyş prosessleri üýtgeýär. Munuň netijesinde kekirdewükler gurap, döwülegen, çat atagan bolýarlar. Olar ýukalýar, käwagt bolsa düýbünden ýitip gidýärler. Bulary bary kentlewükleriň «könelişmegi» bilen düşündirilýär. Şunuň bilen birlikde süňk dokumalary hem üýtgeýärler. Bogun süňkleriniň gyralarynda «osteofitler» diýip atlandyrylýan ösüntgiler peýda bolýar. Halk arasynda olara «duz ýygnanmasy» hem diýilýar. Süňkleriň dykyzlyk ýagdaýy peselýär. Olar organizmdäki garmonal bozulmalarynyň netijesinde kalsini ýitirip, örän port bolýar. Şeýlelikde, osteoartroz keseli döreýär.
Osteoartroz bedene gök düşmeleriniň, döwük-ýenjikleriň, siňir-damarlara, bogunlara şikes ýetmeginiň netijesinde döreýär. Osteoartroz futbolçylaryň we şahtýorleriň (dyz, tirsek, egin osteoartrozy), kätipleriň we halyçylaryň (eliň ownuk bogunlarynyň osteoartrozy) keseli hasaplanylýar. Adamyň agramy kadalaýyk agaramyndan artyk bolan ýagdaýynda ýa-da ýasydaban bolanda, ol osteoartroza duçar bolýar. Sebäbi agram bogunlara düşýär. Ýasydabanlyk adamyň göwresiniň durşuny üýtgedýär. Munuň netijesinde bolsa bogunlara köp agram düşýär. Mysal üçin, eger siziň agramyňyz 80 kile bolsa, her dyzyňyza 40 kile agram salýarsyňyz. Howlukman ýörän ýagdaýyňyzda bu agram 4 esse, ylgan ýagdaýyňyzda bolsa 6 esse artýar. Şonuň üçin-de bedeni kesele duçar etmez ýaly, onuň döremegine sebäp bolýan faktorlary aradan aýyrjak bolmaly: horlanmaly, bedeniň durşuny dogrulamaly (bükülmän, dogry durjak bolmaly), çendenaşa agyr işlerden gaça durmaly, agyr işleri dynç alyş bilen gezekleşdirip etmeli. Ýasydabanlyk bar bolan ýagdaýynda köwşüň içinde ýörite ortopedik köwüş petegini ulanmaly, ýörite taýýarlanylan aýakgaplary geýmeli. Aýakgap rahat we oňaýly bolmalydyr, zenanlar beýik ökjeli köwüşlerden gaça durmalydyr. Käwagt süýnýän galyň matadan ýörite edilen dyzbaglary geýmek kömek edýär. Olar dyz bogunlaryna düşýän agramy azaldýarlar.
Agyrydan nähili dynyp bolar? Bogundaky kütek, sorkuldaýan agyryny ýylylyk, elektroterapiýa, iňňe sanjymlary arkaly ýeňledip bolar. Bogunlara kän agram bermejek bolmaly, olary aýamaly. Çanaklygy but süňki bilen birleşdirýän bognuň, dyz çatrygynyň bognunyň osteoartrozynda we ýasydabanlykda azrak ylgamak, azrak bökmek, azrak oturyp-turmak we agyr zat götermezlik maslahat berilýär. Beýikli-pesli ýerde çalt ýöremeli däl. Köp wagtlap şol bir durkda oturmak hem zyýanlydyr. Sebäbi näsag bogunlarda gan aýlanyşygy bozulýar. Şonuň üçin-de, her 15-20 minutdan 5-10 minut dynç alyp, bogunlara düşýän agramy ýeňletmek maslahat berilýär. Bogunlara düşýän agramy aýyrmagyň iň oňat usuly — aýagyňy uzyn salyp ýatmak ýa-da oturan ýeriňde aýaklaryňy uzatmak. Myşsalary gowy tapda saklamagyň iň gowy usuly — oňaýly köwüşde tekiz meýdanda howlukman ýöremek. Her gün 20-30 minut gezelenç etmek sizi oňat durkda saklar. Iň esasy zat howlukmazlyk. Şu ýokarda agzalan ýagdaýlar özüňizde bardyr öýdüp, heniz-de, emma sport bilen meşgullanmak islegiňiz bar bolsa, onda ýüzmekligi saýlaň. Sebäbi ýüzmek sportuň iň oňaýly görnüşidir. Suwda bogunlara hiç hili agram düşmeýär, myşsalar bolsa oňat oňat işleýär.
Ulanylan WEB Salgy
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
24.04.2016
Ýurdumyzda Türkmen bedewiniň baýramçylygy uly dabaralara beslendi. Behişdi bedewlere bagyşlanan çäreler bu ugur boýunça guralan sergileri, maslahatlary, çapyksuwarlaryň bäsleşiklerini döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda Aşgabadyň atçylyk sport toplumynda täze açyk manežiniň açylyşyny, Halkara ahalteke sport toplumynda guralan çäreleri we Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynyň «Kärizek» geňeşliginde gurlan döwrebap Aba Annaýew obasynyň açylyş dabaralaryny özünde jemledi.
Paýtagtymyzda geçirilen Halkara ahalteke assosiasiýasynyň VI mejlisine, Halkara sergi-ýarmarkasyna hem-de «Türkmen bedewi we dünýäniň seýisçilik sungaty» atly VIII Halkara ylmy maslahatyna dünýäniň onlarça döwletlerinden wekiller gatnaşdy. Düýn Ahalteke atçylyk toplumynda ahalteke bedewleriniň halkara gözellik bäsleşiginiň jemleýji tapgyry, sungat eserlerinde behişdi bedewleri iň gowy wasp eden döredijilik işgärleriniň arasynda guralan bäsleşigiň ýeňijilerine sylaglary gowşurmak dabarasy boldy.
Şu gün bolsa Aşgabadyň golaýyndaky Halkara atçylyk sport toplumyna müňlerçe türkmenistanlylar, köpsanly daşary ýurtly myhmanlar, daşary döwletlerden gelen wekiliýetleriň agzalary ýygnandylar.
Bu ýerde giň möçberli baýramçylyk ýagdaýy emele geldi. Ol halkyň ruhy galkynyşyny, giň möçberli dabaralary özünde jemläp, ýokary döwlet derejesine eýe boldy hem-de milli däpleriň özboluşlylygyny, gözelligini, halkymyzyň gadymy geçmişi, häzirki durmuşy we geljekki rowaçlyklary bir ýere jemlendi.
Toplumyň çäginde milli amaly-haşam sungatynyň eserleriniň, halk senetkärçilik işleriniň, ahalteke bedewleriniň keşbi şekillendirilen surat eserleriniň sergisi ýaýbaňlandyryldy. Toplumyň girelgesinden merkezine çenli uzap gidýän bu künjekde guralan sergide halkymyzyň milli baýlygy, döredijilik zehini öz beýanyny tapypdyr.
Bu günki dabara gatnaşyjylaryň hatarynda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, Mejlisiň, harby we hukuk goraýjy edaralaryň, ministrlikleriň hem-de pudak edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylary, wekilleri we Ahal welaýatynyň hem-de Aşgabat şäheriniň häkimleri, daşary ýurtlaryň Türkmenistanda işleýän diplomatik wekilhanalarynyň baştutanlary, hormatly ýaşulular, ýaşlar, ýurdumyzyň we daşary ýurtlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, atçylyga bagyşlanan halkara maslahatlaryna gatnaşyjylar bar.
Halkara atçylyk sport toplumyna ýygnananlar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy uly ruhubelentlik bilen garşyladylar.
Milli Liderimiz olar bilen mähirli salamlaşyp, ýurdumyzyň ähli welaýatlary tarapyndan guralan sergileri synlady. Döwlet Baştutanymyz halk döredijiliginiň häsiýetli aýratynlyklary, ussalaryň özboluşlylygy bilen tapawutlanýan her welaýatyň bölümlerini üns bilen synlady. Bularyň hemmesi halkymyzyň milli mirasynyň baýdygyna, köp öwüşgünlidigine we egsilmez zehine eýedigine aýdyň şaýatlyk edýär.
Bu ýerde ajaýyp halylar, ýüpek matalar, nepis nagyşlar, milli lybaslar, zergärçilik önümleri, bedewleriň şaý-sepleri, durmuş ulgamyna degişli serişdeleri, saz gurallary we beýlekiler görkezilýär.
Sergide sungat mekdeplerinde okaýan ýaşajyk suratkeşler bedewler, pederlerimiziň mirasa bolan gatnaşygy hakynda özünde galan täsirleri beýan etmäge çalşypdyrlar. Döwlet Baştutanymyz olaryň eserleri bilen tanşyp, ýaşajyk suratkeşleriň kämillige we ösüşe tarap ynamly gadam urmaklaryny arzuw etdi. Çagalar hormatly Prezidentimize atalyk aladasy we paýhasly sargytlary üçin hoşallyk bildirdiler.
Şeýle hem bu ýerde ahalteke bedewlerini çeper beýan etmek boýunça geçirilen bäsleşigiň ýeňijileriniň işleri hem görkezilýär. Surat eserlerinde, haly önümlerinde, daşlarda we beýleki serişdelerde, dürli görnüşdäki neşir önümlerinde buýsançly bedewler şekillendirilipdir. Olar kuwwatly we ýanbermez tebigy hadysalar, inçe dünýäsi bolan ruhuňy göterýän şekiller bilen sazlaşygy emele getirýär. Surat eserlerinde bedewleriň ajaýyplygy, kuwwaty hem-de nyşany utgaşýar.
Döwlet Baştutanymyz serginiň ýanynda Türkmenistanyň halk suratkeşi, bedewiň keşbi şekillendirilen iň gowy haly üçin diýen baýraga mynasyp bolan Ada Gutlyýew bilen söhbetdeş boldy.
Zehinli ussat milli Liderimize öz döredijiligine ýokary baha berendigi üçin ýene bir gezek hoşallyk bildirdi. Onuň döredijiliginde bedew mowzugy esasy orun eýeleýär. Şeýle hem ol ýurdumyzyň medeniýetiniň ösdürilmegi, ahalteke bedewlerine aýratyn gadyr goýýan halkymyzyň bedewsiz göz öňüne getirip bolmaýan mirasynyň saklanylmagy hem-de wagyz edilmegi ugrunda ähli zerur şertleriň döredilýändigini nygtady.
Halkara atçylyk sport toplumynyň baş binasynyň öňündäki meýdançada folklor we tans toparlarynyň aýdym-sazly baýramçylyk çykyşlary ýaýbaňlandyryldy.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tomaşaçylar üçin niýetlenen münbere geçýär.
Baýramçylyk çapyşyklaryna badalga berilmezinden öň bu ýerde ýurdumyzyň medeniýet we sungat ussatlarynyň, meşhur artistleriň gatnaşmagynda edebi-sazly sahnalaşdyrylan çykyşlara giň gerim berildi. Olarda nesilbaşymyz Oguzhanyň şöhratly ýoly aýdyň görkezildi. Oguzhan at üstünde ogullary Günhan, Aýhan, Ýyldyzhan, Gökhan, Deňizhan, Daghan we 24 agtygy bilen meýdança gelýär.
Bu ýerdäki görkezilen çykyşlarda Oguzhanyň peýkam oklary bilen pederleriň asylly hem-de ruhy däpleriniň nesilden-nesle geçijiligi, agzybirligiň kuwwatyny görkezýän asylly ýörelge beýan edildi. Munuň özi asyrlaryň jümmüşinden geçip, pederlerimiziň garaşsyz, gülläp ösýän döwlet baradaky arzuwlarynyň amala aşan zamanyna gelip ýetendigini alamatlandyrýar.
Oguzhanyň ýaýynyň oky mysaly ahalteke bedewi asyrlar we eýýamlar aşyp, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe halkymyzyň belent söýgüsine mynasyp boldy hem-de nesilleriň arabaglanyşygyny özünde birleşdirýän ýurdumyzyň baş nyşanyna öwrüldi. Şöhratly ahalteke bedewleriniň dünýädäki abraýynyň belende göterilmeginde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tagallasyny aýratyn nygtamak gerek. Milli Liderimiziň yzygiderli aladasy netijesinde atçylyk pudagy täze belentlige çykdy. Häzirki döwürde bu düzümi ösdürmek hem-de pudakda halkara hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirmek, atçylyk sportuny we milli atşynaslyk ýörelgelerini wagyz etmek boýunça ägirt uly işler durmuşa geçirilýär.
Amala aşyrylýan beýik özgertmeleriň we giň möçberli çäreleriň netijesinde Türkmenistan atçylyk sportunyň hem-de at çapyşyklarynyň işjeň geçirilýän halkara merkezine öwrülýär. «Galkynyş» milli at üstündäki oýunlar toparynyň jigitleri öz çylşyrymly çykyşlary, agzalarynyň ussatlyklary bilen dünýäniň dürli ýurtlarynda geçirilen bäsleşiklerde baýrakly orunlary eýeläp, belent abraýa mynasyp bolýarlar. Sirk sungatynda, at üstündäki oýunlarda bu toparyň agzalarynyň gazanýan ýeňişlerini dünýä ykrar edýär.
Bu belli toparyň çykyşlary tomaşaçylaryň ruhuny göterip, baýramçylyk maksatnamasynyň dowamyna öwrüldi. Ýaş, çalasyn çapyksuwarlar ýaňlanýan sazyň astynda ajaýyp bedewlere atlanyp, gaýtalanmajak ussatlyklaryny görkezýärler. Olar atyň üstüne çykyp ýa-da çapyp barýan bedewiň aşagyndan geçip, ýene-de eýerde peýda bolýarlar. Toparyň agzalarynyň ýerine ýetirýän çylşyrymly hereketleri, çapyp barýan atyň üstünde döredýän şekilleri haýran galdyrýar.
Göýä diýersiň, asmandan inen mysaly bedewler ajaýyp öwüşginli reňkleri bilen çapyksuwarlaryň hereketlerine sazlaşykly utgaşýarlar. Atçylyk sportunyň şu görnüşi tomaşaçylarda ýakymly täsir galdyrýar. Dabara gelen myhmanlar türkmen atlylarynyň ajaýyp çykyşlaryna haýran galyp tomaşa etdiler.
Şunuň ýaly ajaýyp çykyşlar çapyp barýan bedewlere hiç hili päsgelçiligiň böwet bolmaýandygyny alamatlandyrýar. Olar mähriban topragynyň azatlygyny goraýan gaýduwsyz ýigitler mysaly ganatlanan atlary bilen türkmen halkynyň taryhyna ýeňişli sahypalary ýazan şöhratly ata-babalarymyzyň üstünliklerini kämil derejede dowam edýärler. Türkmenistanyň häzirki döwürde gazanýan üstünlikleriniň esasynda milletimiziň taryhy tejribesi, pederlerimiziň mirasy bar. Biz olaryň paýhas ummanyndan susup alyp, özgerýän döwrüň ganatlanmagyny şertlendirýäris.
Häzirki döwürde bedew parahatçylykly döredijiligiň, belent ruhuň, ösüşinde ägirt uly üstünlikler gazanýan ýurdumyzyň kuwwatynyň baş nyşanyna öwrüldi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bedewlere halk söýgüsini bagyşlap, ahalteke atlarynyň abraýynyň we şöhratynyň belende galdyrylmagy, pederlerimiziň atşynaslyk sungatynda ýeten derejesiniň dünýäde wagyz edilmegi hem-de ösdürilmegi babatda yzygiderli alada edýär. Şunuň ýaly asylly işlere hormatly Prezidentimiz öz döredijiligini, ylhamyny bagyş edýär. Döwlet Baştutanymyzyň «Gadamy batly bedew» atly täze kitaby hem-de seýisler we atşynaslar, olaryň ýaşaýyş-durmuş şertleri üçin amatly şertleriň döredilmegine berýän ünsi munuň aýdyň subutnamasydyr.
Ýurdumyz bedew baýramçylygyny giňden we şowhunly dabaralandyrýar. Onda bereketli saçaklar ýazylyp, aýdym-sazlar ýaňlanýar we toýuň baş bezegi bolan at çapyşyklaryna giň gerim berilýär. Dabarany alypbaryjy baýramçylyk çapyşyklarynyň başlanýandygyny yglan edýär.
... Bedewler ýokary tizlik bilen ýaryşa goşulyp, barha batlanýarlar. Münberlerde oturan tomaşaçylaryň şowhuny bolsa al-asmana galýar.
Bedewleriň sazlaşykly çapuwy örän täsirli. Toýnaklary ýere sähel galtaşýan, uçup barýan mysaly bedewleriň bu görnüşi nyşanany nazarlaýan peýkam oklaryna çalymdaş. Bu pursatda gözelligiň, çydamlylygyň, güýjüň, joşgunyň hem-de duýgur kalby bolan buýsanjyň sazlaşygyny görýärsiň. Bedewlere mahsus bolan üýtgeşik wepalylyk, olaryň ajaýyplygyna güwä geçýär. Atlara ideg edýän adamlar bedew wepalylygyny ykrar edendir.
Häzirki döwürde dünýäniň dürli künjeklerinde atçylyk zawodlarynyň, ylmy we okuw binýatlarynyň, atçylyk sporty klublarynyň dikeldilmegine bolan durnukly gyzyklanmalar duýulýar. Türkmen halkynyň asyrlaryň synagyndan geçen atlary seýislemek boýunça milli ýörelgeleri, oňyn tejribeleri bu ugra degişli hünärmenleriň uly üns bermegine mynasyp bolýar. Çünki türkmenler ahalteke bedewleri ýaly halk seçgiçilik hünäriniň kämil eserini dünýä bermek bilen çäklenmän, eýsem bu ajaýyp atlary olaryň oňyn häsiýetleri bilen saklamagy we ösdürmegi başarypdyrlar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow häzirkizaman usullary ulanmak arkaly ýurdumyzda tohumçylyk-seçgi işini ylmy esasda ösdürmek, dürli görnüşdäki aýlawlaryň gerimini giňeltmek, atçylyk sportyny ýaýbaňlandyrmak hem-de bu işleri halkara ulgamyna utgaşdyrmak babatda degişli hünärmenleriň işiniň netijeli häsiýete eýe bolmagyny ugur edinýär.
Ýurdumyzda at çapmagyň gadymy däpleri häzirki döwürde hem işjeň ösdürilýar. At çapyşyklary hiç kimi biparh goýmaýar. Tomaşaçylar dünýäni unudyp, bedewleriň bäsleşigine syn edýärler. Münberleri dolduryp oturan tomaşaçylary, iki sagat gowrak dowam eden dabarany ýüzlerçe tele we fotokameralar, şol sanda daşary ýurt habarçylary surata düşürdiler. Ahalteke bedewleriniň çapyşygynyň türkmen halkynyň öçmejek şöhratynyň we buýsanjynyň senasyna öwrülendigini arkaýyn aýtsa bolar.
Bu gezek dürli aralyklar boýunça çapyşyklaryň ýedisi geçirildi. Her çapyşykda iň gowy häsiýetlerini görkezen bedewleriň 10-sy güýç synanyşdy.
Bir müň metr aralyga üçýaşar bedewleriň arasynda geçirilen birinji çapyşykda Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumyna degişli Kerkaw birinji geldi. Ony R.Abdyýew çapdy. Kerkaw bellenilen aralygy 1 minut 03,8 sekuntda geçmegi başardy.
Şeýle hem bu çapyşykda A.Meredowyň hojalygyna degişli Alsekil bu aralygy 1 minut 04,3 sekuntda geçip, ikinji geldi. Onuň çapyksuwary A.Nedirow. Şol çapyşykda üçünji baýrakly orna Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumyna degişli Sumrug düşdi. Bu aralygy 1 minut 04,6 sekuntda geçen bedewi B.Begliýew çapdy.
Soňky iki çapyşykda üç ýaşar bedewler 1600 metr aralyga goşuldylar. Onda ikinji çapyşykda Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesine degişli Gözguwanjym bellenilen aralygy 1 minut 44,7 sekuntda geçip, pellehana birinji geldi. Ony Y.Saparow çapdy.
Bu ýaryşda ikinji orna E.Çaryýewiň hojalygyna degişli Aýgytly düşdi. J.Hydyrowyň çapan Aýgytlysy bellenilen aralygy 1 minut, 45,6 sekuntda geçdi. Bu ýaryşda baýrakly üçünji orny G.Öwezowyň hojalygyna degişli Gazanjyk eýeledi. Aralygy 1 minut 46 sekuntda geçen Gazanjygy ussat çapyksuwar E.Babalyýew çapdy.
Üçünji çapyşykda I.Bekiýewiň hojalygyna degişli Tämiz diýen dor atyň öňüne hiç at geçip bilmedi. P.Babalyýewiň çapan bu aty bellenilen aralygy 1 minut 45,1 sekuntda geçdi. Türkmen oba hojalyk uniwersitetine degişli Alçep ikinji geldi. Çapyksuwar Y.Saparowyň çapan bu aty bellenilen aralygy 1 minut 45,6 sekuntda geçmegi başardy. Üçünji baýrakly orny bellenilen aralygy 1 minut 46,4 sekuntda geçen, Ç.Muhammedowyň hojalygyna degişli Aýdere eýeledi. Onuň çapyksuwary J.Hydyrow.
Dört we uly ýaşar atlaryň goşulan dördünji çapyşygynda menzil 1800 metr boldy. Şonda birinji belgide ýaryşa goşulan Gökýaýla bu aralygy 2 minut 03,4 sekuntda geçip, ýeňiji boldy. Ol Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumyna degişli bedewdir. Onuň çapyksuwary B.Agamyradow.
Şunlukda, ikinji orny Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynyň Dostluk diýen mele bedewi eýeledi. T.Taýlyýewiň çapan bu aty bellenilen aralygy 2 minut 04,2 sekuntda geçdi.
Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumyna degişli Turanyň görkezen wagty 2 minut 5 sekunda deň boldy. Çapyksuwar B.Begliýewiň çapan Turany baýrakly üçünji orna düşdi. Bäşinji çapyşykda dört we uly ýaşar bedewler 2200 metr aralyga goşuldylar. Çekeleşikli geçen çapyşykda Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk ministrligine degişli Serkerde bu aralygy 2 minut 30 sekuntda geçip, birinji geldi. Onuň çapyksuwary B.Berdimuhammedow.
Bu ýaryşda Türkmenistanyň Gümrük gullugyna degişli Tamaly atly gara-dor bedew ikinji geldi. Bellenilen aralyga 2 minut 30,8 sekunt wagt görkezen Tamalyny J.Hydyrow çapdy. Üçünji baýrakly orna düşen G.Kyýasowyň hojalygyna degişli Ülker bellenilen aralyga 2 minut 31,8 sekunt wagt görkezdi. Onuň çapyksuwary A.Nedirow.
Soňky iki çapyşyga hem dört we uly ýaşar bedewler 2400 metr aralyk boýunça güýç synanyşdylar. Olaryň ikisi hem ussat çapyksuwar B.Agamyradowyň ýeňşi bilen tamamlandy. Bu çapyksuwar 2012-nji ýylda Fransiýada geçirilen «Ark de Triumf» baş çapyşyklaryna gatnaşdy.
Onuň Aşgabadyň aýlawlarynda örän köp gezek ýeňiş gazanandygyny bellemeli. Baýramçylyk mynasybetli guralan altynjy çapyşykda ussat çapyksuwar Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumyna degişli Keýmirdony bilen bellenilen aralygy 2 minut 39,9 sekuntda geçip ýeňiji boldy. Ýedinji, jemleýji çapyşykda hem ussat çapyksuwar Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumyna degişli Dalbedewi bilen bellenilen aralygy 2 minut 44,3 sekuntda gelip baş baýraga mynasyp boldy.
Altynjy çapyşykda Türkmenistanyň Migrasiýa gullugyna degişli Sarpa bellenilen aralygy 2 minut 40,3 sekuntda geçip, ikinji orna düşdi. Ony B.Berdimuhammedow çapdy. Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň Gerçek atly al bedewi bellenilen aralygy 2 minut 41,9 sekuntda geçip, üçünji baýrakly orny eýeledi. Ony E.Babalyýew çapdy.
Ýedinji çapyşykda bolsa P.Babalyýewiň hojalygyna degişli Gaýrat atly dor at bu aralyga 2 minut 47,6 sekunt wagt sarp edip, ikinji orna düşdi. Ony E.Babalyýew çapdy. Bu ýaryşda üçünji baýrakly orny B.Guwanjyýewiň hojalygyna degişli Köpel eýeledi. Ol bu aralygy 2 minut 48,1 sekuntda geçdi. Köpeli A.Kiçigulow çapdy.
Soňra ýeňijilere hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň adyndan baýraklary gowşurmak dabarasy boldy. Bu gezekki tapgyrda baýrakly orunlara düşen çapyksuwarlaryň üçüsine ýeňil awtoulaglaryň açarlary gowşuryldy. Şeýle hem şu gün uzak aralyga geçirilen at çapyşygynyň we konkur boýunça guralan bäsleşigiň netijeleri yglan edildi.
Marafonyň menzili 60 kilometr boldy. Estoniýaly baş emin Kaýdo Rusettiň belleýşi ýaly, türkmen bedewleri bu aralykda diňe bir ýyndamlygyny däl, eýsem örän çydamlylygyny görkezdi.
Bu ýaryşda Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumyna degişli Garasakar atly bedew iň gowy netije görkezdi. Ony B.Mämmedow çapdy. Ikinji orna ýurdumyzyň Içeri işler ministrliginiň Edenli atly bedewi düşdi. Ony N.Nunnaýew çapdy. Döwlet serhet gullugyna degişli, çapyksuwar M.Gurbanbaýewiň çapan Gorkmazy üçünji baýrakly orny eýeledi.
Ahalteke bedewleri dünýä atşynaslygynda uzak aralyga çapmakda birnäçe gezek taryha girdi. Olaryň örän çydamlydygyny dünýä belli alym-atşynaslar birnäçe gezek bellediler. 1935-nji ýylda Aşgabat-Moskwa atly ýörişi geçirilende türkmen ýigitleri bu aralygy 84 günde geçmegi başardylar. Şonda olar bir gije-gündiziň dowamynda 60 kilometrden gowrak ýol aşdylar. Şondan 30 ýyl geçensoň, türkmen atly ýigitleri iýun aýynda howanyň yssy mahaly çölüň içinden 1200 kilometr aralygy 22 günde geçdiler. Olar bir gije-gündiziň dowamynda 55 kilometre golaý menzil aşmagy başardylar. Bu netijeleri şondan soň hiç kim, hiç ýerde gaýtalap bilmedi.
5-nji maýda ýene-de bir iri çäre guralar. Aziada — 2017-niň ýaryşlarynyň başlamagyna 500 gün galanda Türkmenistanyň ähli sebitlerinden atly ýöriş guralar.
Aşgabadyň atçylyk sport toplumynda täze açylan manežde geçirilen konkur bäsleşikleri barada aýdylanda bolsa, onda Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumyna degişli Toýçy ýeňiji boldy. Onuň çapyksuwary R.Hojanepesow. Bu bäsleşikde ikinji orna F.Zaripowanyň erk eden Ýerbendi mynasyp boldy. Üçünji orny bolsa çapyksuwar N.Beglarýanyň çapan Matlaby eýeledi. Bu bedewleriň ikisi hem «Türkmen atlary» döwlet birleşiginiň Milli atly sport merkezine degişli.
Bu bäsleşigiň baş emini we konkur boýunça ýurdumyzyň toparynyň tälimçisi germaniýaly Katarina Ýakobyň pikirine görä, türkmen çapyksuwarlarynyň şu döwürde görkezen kämilligi ýokary derejede.
Ahalteke bedewleriniň diňe bir däp bolan at çapyşyklarynda däl, eýsem atçylyk sportunyň beýleki görnüşleri, şol sanda indiki ýylyň sentýabrynda milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna girizilen konkur boýunça hem ýokary netijeleri gazanýarlar.
Aziada — 2017-niň ýaryşlarynyň ýurdumyzda konkuryň we atçylyk sportunyň beýleki görnüşleriniň ösdürilmegine kuwwatly itergi berjekdigi gürrüňsizdir. Çünki ahalteke bedewleri diňe bir çapyşykda ýokary netije görkezmek bilen çäklenmän, päsgelçiliklerden bökmek boýunça guralýan bäsleşiklerde hem ýokary derejä eýedigini görkezdiler. Şeýle hem bu bedewler örän gelşikli hem-de dürli oýunlary ýerine ýetirmäge ukyplylygy bilen tapawutlanýar. Şunuň bilen baglylykda, türkmen türgenleriniň çapyşyk, konkur boýunça guralýan halkara ýaryşlaryna gatnaşmaklary üçin oňyn mümkinçilikler açylýar. Olar dünýä atçylyk sportunyň öňdebaryjylaryna mynasyp bäsdeşlik edip bilerler.
Şeýle hem şu gün hormatly Prezidentimiz Halkara atçylyk toplumynda bolmagynyň çäklerinde daşary ýurtly toparlaryň wekilleri hem-de türkmen bedewiniň baýramçylygyna gatnaşýan hormatly myhmanlar bilen duşuşyklary geçirdi. Giň gerimli dabaralar şu günki çapyşyklarda ýeňiji bolan çapyksuwarlaryň milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň adyndan gowşurylan täze awtoulaglarda dabaraly ýörişi bilen tamamlandy.
* * *
Ýekşenbe gününde Türkmen bedewiniň baýramçylygy mynasybetli guralýan dabaraly çäreler ýurdumyzyň ähli şäherlerinde we obalarynda giňden ýaýbaňlandyryldy. Onuň barşynda baýramçylyk konsertleri, sergiler, edebi-sazly çykyşlar, şygyr agşamlary, dabaraly ýygnaklar, köpçülikleýin gezelençler guraldy we ýurdumyzyň atşynaslarynyň, seýisleriniň hormatyna dabaralar geçirildi.
Türkmen halkynyň ýyl ýazgysynda möhüm orun eýeleýän asman atlaryna bagyşlanan baýramçylyk mynasybetli köpçülikleýin we sport çärelerine giň gerim berildi. Şu gün baýramçylygyň çäklerinde özüniň gözelligi we çeýeligi bilen haýran galdyrýan bedewler mynasybetli guralan dabaralar dowam etdi.
Şeýle dabaralar we hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda milli atşynaslyk mekdebiniň ösdürilmegi boýunça amala aşyrylýan giň möçberli çäreler arkaly biziň ýurdumyz atşynaslygyň halkara merkezi hökmündäki ornuny barha pugtalandyrýar. Ajaýyp ahalteke bedewlerini dünýä beren halkymyz häzirki döwürde dünýä medeniýetiniň bahasyz baýlygyna öwrülen gymmatlygy geljekki nesiller üçin gorap saklaýar.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi,
fotosuraty Ýuriý ŞKURINIŇKI


text:
Sadaka bermek mümkinçilikleri
Gaýybana Injil Mekdebiniň hyzmaty uly pul çykdaýjysyny talap edýär. Häzirki wagtda mekdepde okuwlar meýletin sadaka berýänleriň hasabyna amala aşyrylýar, bu bolsa okamak isleýän her bir adama mümkinçilik berýär. Injil missiýasynyň bir kursyny okamak üçin her bir talybyň okuw tölegi ortaça 30 ýewro durýar.
Biz pul kömegini berjek her bir adama öz minnetdarlygymyzy bildirýäris.
Sadaka bermek üçin biz size birnäçe wariantlar teklip edýäris:
- Bank geçirimleri
- PayPal sistemasy boýunça geçirim
- WebMoney sistemasy boýunça geçirim
- Western Union sistemasy boýunça geçirim
- MoneyGram sistemasy boýunça geçirim
Menunyň sagynda siz özüňiz üçin amatly mümkinçiligi saýlap bilersiňiz we ol barada has köp maglumat alarsyňyz.
Eger siz sadaka bermek isleýän bolsaňyz, ýöne bu teklipleriň hiç birini ulanyp bilmeýän bolsaňyz, bize hat ýazyň.


text:
21 Ağustos 2015 Cuma
Türkmenistanda Güýzlük Bugdaý Ekişine Badalga Berildi
Türkmenistanda köpçülikleýin güýzlük bugdaý ekişine başlandy. Ozal habar berlişi ýaly, Ministrler Kabinetiniň 14-nji awgustda geçirilen giňişleýin mejlisinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ekişiň başlanýan senesini kesgitledi. Milli Liderimiziň ak pata bermegi bilen bu möhüm oba hojalyk möwsümine ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda birbada girişildi.
Asylly däbe görä, beýik Biribardan ak bugdaýyň bol hasylyny dileg edip, hormatly ýaşulular ekiş möwsümine ak pata berdiler. Olar ekiş üçin ýokary derejede taýýarlanan topraga “Her bir dänäň müň bolsun!” diýip, tohum taşladylar. Hormatly ýaşulular we olaryň ýaşajyk kömekçileri galla ekişini dowam etmegi mehanizatorlara geçirdiler. Olar ýokary öndürijilikli döwrebap tehnikalara ussatlyk bilen erk etmek arkaly bugdaý ekişine girişdiler.
Şu ýyl ýurdumyz boýunça 760 müň gektar meýdana güýzlük bugdaý ekiler. Gallaçy kärendeçiler ondan 1 million 600 müň tonna ak bugdaý almagy meýilleşdirdiler. Şol sanda Ahal welaýatynda 450 müň, Mary welýatynda 380 müň, Lebap welaýatynda 350 müň, Daşoguz welaýatynda 300 müň we Balkan welýatynda bolsa 120 müň tonna bugdaý öndüriler.
Türkmen daýhanlary bu jogapkärçilikli möwüme ykjam taýýarlyk gördüler. Olar galla oragyndan boşan meýdanlarda öz wagtynda sürüm işlerini geçirip, bugdaý ekmek üçin niýetlenen meýdanlary dökünler bilen iýmitlendirdiler. Ekişe ýokary hasylly we ýokary hilli azyklyk bugdaýyň tohumy irgözinden taýýar edildi. Hususan-da, şu ýyl bugdaýyň “Sähraýy”, “Juwan”, “Bitarap”, “Ýolöten-1”, “ Ýolöten-3”, ‘Türkmenbaşy-1”, “Gyzylşaglawuk-25”, “Miras”, “Akbaş”, “Wassa”, “Irişka”, “Ýubileýnaýa-100”, “Batko” şeýle hem “Krupinka” sortlary ekiler.
Gallaçy kärendeçiler zerur bolan oba hojalyk tehnikalary bilen doly üpjün edildi. Ýurdumyzyň merkezi pudaklaýyn düzümlerinde TDH-nyň habarçysyna habar berişleri ýaly, ekiş möwsüminde Türkmenistan boýunça “”Klaas”, “Keýs”, “Jon Dir”, “Belarus-80N” we “Belarus-82.1” ýaly ýokary öndürijilikli sürüm traktorlarynyň 2 müňden gowragy we bejergi traktorlarynyň 5 müňisi, şeýle hem 1670-den gowrak ekiş tehnikalary we beýleki enjamlar ulanylar. Şeýlelikde, ekiş möwümini bellenen wagtda tamamlamak üçin ähli zerur şertler bar. Munuň özi bol hasyl almagyň baş şertidir.
Mälim bolşy ýaly, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň halkymyzyň abadançylyk derejesiniň ýokarlanmagyna gönükdirilen ykdysady syýasatynda oba hoşjalyk pudagyna möhüm orun degişlidir. Milli Liderimiziň başlangyjy bilen amala aşyrylýan özgertmeler maksatnamasynyň çäklerinde oba hojalyk pudagyna hemmetaraplaýyn goldaw berilýär. Munuň özi obasenagat toplumynyň tutuş önümçilik düzüminiň tehniki taýdan döwrebaplaşdyrylmagyndan, pudagy mineral dökünler bilen üpjün edýän himiýa senagatynyň ösdürilmeginden, suwaryş ulgamy we suw üpjünçilik meseleleriniň oňyn çözülmeginden ybaratdyr. Oba senagat toplumy üçin häzirkizaman traktorlary, kombaýnlary we beýleki tehnikalar yzygiderli satyn alýanýar.
Şeýlelikde, “2012-2016-njy ýyllarda Türkmenistanyň oba hojalyk pudagyny ösdürmegiň maksatnamasyna” laýyklykda geçen ýylda ýurdumyzyň dürli künjeklerinde “Türkmengallaönümleri” Döwlet birleşiginiň buýarmasy esasynda döwrebap enjamlar bilen üpjün edilen elewatorlaryň 8-si ulanmaga berildi. Olaryň umumy sygym möçberi 360 müň tonna bugdaýa barabardyr. Her elewatoryň çäginde sagatda 10 müň tonna bugdaýy arassalaýan tohümlyk bugdaýy taýýarlaýan bölüm hereket edýär.
Şeýle hem kärendeçilere, daýhan hojalyklaryna, ýer eýelerine, mehanizatorlara oba hojalyk önümçiliginiň çykdajylaryny maliýeleşdirmek, oba hojalyk tehnikalaryny satyn almak üçin ýeňillikli şertde bank karzlary berilýär. Bugdaýy satyn alyş nyrhynyyň yzygideri ýokarlanmagy oba zähmetkeşleriniň zähmete bolan höweslerini ýokarlandyrýar.
Şunuň biler bir hatarda "Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etrapdaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin Milli maksatnamasynyň", “Türkmenistanyň ilatly ýerlerini arassa agyz suwy bilen üpjün etmek boýunça baş maksatnamanyň” we beýleki giň möçberli durmuş-ykdysady maksatnamalaryň çäklerinde ýurdumyzyň ähli sebitlerinde türkmen obalarynyň durmuş derejesini düýpli özgerdýän düýpli maýa goýum taslamalary durmuşa geçirilýär.
Türkmenistanyň azyklyk bugdaýy eksport edýän ýurda öwrülmegi döwlet ösüşi nukdaýnazardan has-da ähmiýetlidir. Şeýle hem şu ýyl biziň ýurdumyzyň 2015-nji ýyl boýunça döwür üçin bu guramanyň maksatnamasynda kesgitlenen we Müňýyllyk ösüş maksatnamalarynyň biri bolan azyk howpsuzlygyny üpjün etmek babatda ýeten derejesi üçin Birleşen Milletler Guramasynyň Azyk we oba hojalyk guramasynyň ýörite baýragyna mynasyp bolandygyny bellemeli. Munuň özi ýrdumyzda içerki bazary özümizde öndürilýän galla bilen doly üpjün etmek we azyk bolçulygyny ýola goýmak boýunça wezipeleriň üstünlikli durmuşa geçirilýändiginiň aýdyň subutnamasydyr.
Güýzlük bugdaý ekişiniň başlamagy mynasybetli Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynyň “Bugdaýly”, Balkan welwaýatynyň Serdar etrabynyň “Azady”, Daşoguz welaýatynyň Gubadag etrabynyň “Gökçäge”, Lebap welýatynyň Garaşsyzlyk etrabynyň “Bereket” we Mary welýatynyň Sakarçäge etrabynyň “Birleşik” daýhan birleşiklerinde ýurdumyzyň Oba hojalyk ministrliginiň, welýatlaryň we etraplaryň häkimlikleriniň, “Türkmengallaönümleri” we “Türkmenobahyzmat” döwlet birleşikleriniň, “Türkmenstandartlary” Baş döwlet gullugynyň, “Türkmenhimiýa” Döwlet konserniniň, Suw hojalygy ministrliginiň wekilleriniň, daýhan birleşikleriniň ýolbaşçylayrynyň, agronomlarynyň, mehanizatorlaryň, gallaçy kärendeçileriň we holrmatly ýaşulularyň gatnaşmagynda ýörite mashatlar geçirildi. Maslahatlarda galla ekişinde agrotehnikanyň häzirkizaman usullaryny we bu babatda öňdebaryjy tejribäni ulanmak arkaly ekiş möwsümini guramaçylykly geçirmek bilen baglanyşykly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.
Maslahata gatnaşyjylar oba zähmetkeşleriniň netijeli işi, Watanymyzyň abadançylygynyň we rowaçlygynyň bähbidine, ýurdumyzda azyk bolçulygynyň artdyrylmagyna mynasyp goşant goşýan ýer eýelerine döwrebap iş we durmuş şertleriniň döredilmegi ugrunda yzygiderli alada edýändigi üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa tüýs ýürekden hoşallyk sözlerini aýtdylar.
Maslahatlaryň çäklerinde ýurdumyzyň obasenagat toplumynyň kärhanalarynda öndürilen önümleriň, şeýle hem oba hojalyk pudagynda bar bolan döwrebap tehnikalaryň sergisi guraldy. Bu waka mynasybetli welýatlaryň aýdym-saz we folklor toparlary ýörite konsert maksatnamasyny taýýarladylar.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Adaty weşenka (Pleurotus ostreatus) ýetişdireliň
Häzirki wagtda adaty weşenka (Pleurotus ostreatus) gelinkömelekden has köp meşhurlyk gazandy. Gelinkömelekden tapawutlylykda bu ösümligiň bir uly aýratynlygy bar – ony zäherli ak ýylankömelege meňzetmeli däldir.
Bu kömelek adam organizmini zäherli maddalaryň täsirinden goraýan witaminlere, aminokislotalara we mineral maddalara baýdyr. Hatda ol gandaky holesteriniň derejesini azaltmaga-da ýardam edýär. Kömelegiň energiýa kuwwatlyly pesdir. Şonuň üçin ol az kaloriýaly berhiz üçin ulanylyp biler. Şeýle hem bu kömelegiň düzüminde düwnüge garşy maddalaryň bardygy çak edilýär.
Adaty weşenkany (Pleurotus ostreatus) ösdürmek instruksiýasy
Adaty weşenkany ösdürip ýetişdirmek üçin 2 mümkinçilik bar. Ony polietilen paketlerde samanda ýa-da agaçda ýetişdirmek bolýar.
Polietilen paketlerde samanda ýetişdirilişi
Ilki bilen samany taýýarlaň. Sapmazdan öň ony, bakteriýalar, sporalar, heňler we beýleki kömelekler ýok bolar ýaly zyýansyzlandyrmaly (sterilizasiýa etmeli). Zyýansyzlandyrmagyň 2 usuly bar:
- Samany ullakan gaba (gazan, köne piti) goýmaly. Üstüne suw guýup takmynan 1000C-a çenli gyzgynlykda 1 sagatlap gaýnatmaly. Soňra samany 20–250C-a çenli sowatmaly.
- Ikinji (has aňsat) usuly; samany ullakan gaba goýmaly, soňra üstüne gaýnag suw guýmaly we sowaýança goýmaly. Soňra suwyny döküp ýene gaýnag suw guýmaly. Saman 20–250C sowandan soňra sapmaga taýýar bolýar.
Saman şeýle sapylýar: saman we owradylan sapma substraty ullakan halta gezekli-gezegine goýulýar. Bir gap sapma substraty 15–20 kg öl saman üçin ýeterlik bolýar, ol takmynan 50×100 sm möçberdäki polietilen pakete deň bolýar. Paketi doldurup soňra ony ýapmaly (daňmaly). Päki ýa-da pyçak bilen paketi kesişdirmeli. 1 paketde 10 kesik bolmaly. Kesikler 3–5 sm ululykda bolmaly. Eger siz nahaly yzgary az ýerde ösdürýän bolsaňyz kesikler kiçiräk bolmaly (gerek bolan ýagdaýynda kesikleri soň ulaltmak bolýar). Sapylandan soňra paketleri ala kölegeli ýerde goýmaly (günüň şöhlesi göni düşmez ýaly). Kömelegi ösdürmek üçin iň amatly temperatura 15–25 0C. Temperatura näçe ýokary bolsa kömelek şonça-da çalt ösýär (netijede samandaky ýokumly maddalar çalt çykýar).
Şonuň üçin näçe weşenka gerek bolsa temperatura şoňa görä bolmaly. Eger kömelek hasyly size gerek bolan mukdardan köp bolsa olary sowgurak ýere geçirmeli. Eger has köp kömelek almak isleýän bosaňyz olary has ýyly ýerde ösdürmeli. Weşenka 3–4 aýyň dowamynda hasyl berýär. Soňra paketdäki ýokumly maddalar gutarýar we başga ösümlik ekmeli bolýar (muny täze samany köne samana sapmak arkaly edip bolar). Bir paketden 2–4 kg kömelek ösdürip ýetişdirmek bolýar.
Agaçda ýetişdirlişi
Adaty weşenka tebigatda ýaprakly agaçlarda ösýär. Şonuň üçin ony 30–80 sm uzynlykdaky odunlarda ösdürmek bolýar. Ýaprakly agaçlaryň ähli görnüşiniň (hwoýa ýapraklylar muňa girmeýär) odunynda kömelek ýetişdirmek bolýar. Agajy ýarym ýyldan köp saklamaly däl.
Oduny sapmagyň köp usullary bar. Kömelegiň süýümleri agaçda ösmäge başlar ýaly nahal agaja degip durmaly. Odunlary deşmeli ýa-da byçgy bilen kesmeli. Deşiklere ýa-da kesikleriň içine nahaly goýmaly. Sonra odunlary halta goýup, kömelek süýümleriniň gögermegi üçin 2–3 aý saklamaly. Soňra gögerip çykan miseliýleri bagyň kölegeli böleginde 1/3-ni topraga oturtmaly. Guranda suw pürkmeli. Odunlardaki hasyly (agajyň ýokumlylygyna baglylykda) 2–5 ýylyň dowamynda ýygnamak bolýar.
««« Öňki makala: Parajubaea torallyi palmasy Indiki makala: Çerimoýa (Annona cherimola) »»»
Sişenbe 8.12.2009 08:08 | Print | Kömelekler
KPR kluby hakda
Ösümlikleri ekip ýetişdirmekdäki tejribäňizi paýlaşyň. Bu barada makala ýazyň we ony öz diliňizde Botanix žurnalynda çap etdiriň! Has jikme-jik maglumat üçin biziň bilen habarlaşyň.


text:
4 Şubat 2015 Çarşamba
Parahatçylyk Ýyly Mynasybetli Konsert Geçirildi
“Watan” kinokonsert merkezinde paýtagtymyzyň häkimliginiň we şäheriň medeniýet müdirliginiň bilelikde gurnamagynda bitaraplyk we parahatçylyk ýyly mynasybetli konsert geçirildi. Bu ýerde belli ýerine ýetirijileriň Ş.Allaberdiýewiň, Ş.Durdyýewiň, D.Bäşimowyň, P. Hamydowyň, G. Annamyradowanyň ýerine ýetiren aýdymlarynda paýtagtymyz we eziz Watanymyz wasp edildi.
“Aşgabat” tans toparynyň ýerine ýetiren “Gyz ýüregi” tans kompozisiýasy tomaşaçylaryň ýadynda galan çykyşlaryň biri boldy.
Şunuň ýaly konsertler halk folkloryndan gaýdýan milli ýerine ýetirijilik sungaty şöhlelendirmek maksady bilen geçirilýär.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Aktual Analiz
Barak Obamanyň häkimiýetiniň soňky aýlary
Barak Obamanyň häkimiýetiniň soňky aýlarynda Demirgazyk Ýewropa, Balkanlar we Gara deňize kenardaş hyzmatdaş ýurtlary ýarag ammaryna öwüren gününden bäri gelýän tupana ünsleri çekmäge synanşdyk. Türkiýäniň Prezidenti Erdogan howpa göz ýetiripdi we Türkiýäniň ýarag ammaryna öwürlmegine ýol bermedi.
Ýyldyrym Baýezyt uniwersitetiniň Taryh bölüminiň mugallymy Erdal Şimşegiň meselesi baradaky synyny dykgatyňyza ýetirýäris.
2016-nji ýylyň 8-nji iýulynda Polşanyň paýtagty Warşawada geçirilen “NATO-nyň döwlet we hökümet ýolbaşçylarynyň maslahatyna” gatnaşan Erdogan Türkiýäniň Gara deňizi ýakasyna NATO-nyň harby bazasynyň gurulmagy baradaky teklibini ýerlikli sebäpler bilen kabul etmedi. Erdoganyň şol strategik göçüminden soň Russiýa Federasiýasy Türkiýe bilenbolan syýasy we diplomatik dartgynlyklaryny dessine bes etdi.
Russiýanyň Prezidenti Putin Erdoganyň parahatçylyk eline, elini uzatdy. Putin Erdogana ugradan jogap hatynda iki ýurduň arasynda ýüze çykan uçar dartgynlygynyň esasy sebäpkäriniň başga güýçlerdigini beýan etdi. Türkiýe bilen bes eden ähli ykdysady, syýasy we strategik gatnaşyklaryny ýaňadandan ýokary depginde başlatdy.
Putiniň Erdoganyň parahatçylyk islegine şertsiz jogap bermedi garaňky güýçleri herekete geçirdi. Halkara terror guramasy bolan FETÖ agza terrorçylardan biri Russiýanyň Türkiýedäki ilçisi Andreý Karlowy kameralaryň öňünde öldürdi.
Putin we rus döwlet býurokratiýasy meçew bermelere ýakyn durmady we garaňky oýuny paş etdi. Ýagny pajygaly meçew bermelere garamazdan ösen türk-rus gatnaşyklary gyşarnyksyz dowam etdi.
Türkiýäni we Gara deňiziň Türkiýe kenarlaryny ýarag hem-de ok-däri ammaryna öwürme işi netije bermänden soň garaşylmadyk pursatda Aziýa-Ýuwaş Umman sebitinden Hindi okeanyna çenli bolan sebitde deňize kenary bolan köp sanly ýurtda ykdysady çökgünlikler emele geldi.
Filippinde birdenkä terror guramasy DAİŞ ýüze çykdy. Asudalygyň we parahatçylygyň simwoly bolan Arakanda we Arakan bogazynda terrorçylykly aksiýalar boldy. Hytaý we Ýapon deňizi dartgynlaşdy. Köp sanly ýurt başga ýurtlaryň suw giňişliklerini bozmaga başlady. Bu wakalar dartgynlygyň tarapynda durýan ýurtlarda sosiologik özgerlişiklere sebäp boldy. Jemgyýetlerdäki söweşme islegi hamala diýersiňiz çarpaýa galdy. Howplaryň sebäpkäri hökmünde görkezilýän Demirgazyk Koreýada zähmetkeşleriň, partiýanyň agzalarynyň we ozalky harbylaryň goşunyň hataryna dolanyp barmak üçin meýletin bolandygy baradaky habarlar gelip gowuşmaga başlady. Phenýanyň propoganda çeşmeleri ýüzlerçe müň adamyň ABŞ-nyň Prezidenti Donald Trampyň gazaply beýannamalaryny protest etmek üçin köçelere çykandygyny, 3,5 million raýatyň bolsa goşunyň hataryna goşulmak üçin meýletin bolandygyny habar berdi.
Demirgazyk Koreýadaky şol dartgynlyk Günorta Koreýa hem geçdi. Özüni ýokary howpyň astyna duýýan günorta koreýalylar ýurtda azyk ammalaryny we bombalara çydamly gaçybatalgalary gurdurýar. Koreýalylar uruş howply sebäpli altyn almaga gönükdi we dünýäniň altyn bazary birdenkä herekete geçdi. Günorta Koreýanyň halkynyň altyn sarp edişiniň bäş essesine barabar altyn ýygnandygy gazetlerde ýazyldy.
Demirgazyk Koreýadan atyltan raketanyň 10 minutdan gelip düşjek ýeri bolan Ýaponiýada halk gaçybatalga gurdurmaga başlady. Firmalaryň gaçybatalga isleglerini kanagatlandyryp bilmeýändigi hem ýapon mediasy tarapyndan habar berilýär.
Amerikada-da güýçli hereketlenmeler bar. Trampyň “Ýaragymyz atylmaga taýar” diýlen beýannamasyndan soň Milli howpsyzlyk boýunça geňeşçisi Mk Master “Biz Demirgazyk Koreýanyň ýadro ýaraglary bilen hemle atmagyna garşy öňüni alyjy söweşe taýar” diýdi.
“Ýadro howp” sözi indi dünýäde ynandyryjylygyny ýitirdi. Çünki Amerikanyň şol wagtky hökümeti Yragyň ýadro howp emele getirýändigini öňe sürüpdi we 2001-nji ýylda ýurda hüjüm edipdi. Şol uruşda 1 milliondan gowrak adamyň pida bolandan soň Yragyň ýadro howp bolmandygyny beýan edipdi.
ABŞ-daky we günbatardaky “çetleşdiriji” we ýigrenç jenaýatynyň aç-açan görnüşde işlenmegi öz jemgyýetlerinde nägilelik döretmäge başlady. Günbatar Ýewropada aşa milletparazlyk we ABŞ-daky akýagyz rasizmi bütin dünýä howp salýar.
Russiýada-da şertler tapawutly däl. Rus goşuny uruş howpy sebäpli Ukrainadan Hytaý we Ýaponiýa serhedine çenli ýüzlerçe müň esgerini hüşgär ýagdaýa getirdi. Ýurduň uzak gündogardaky güýçleri “ýokary harby taýarlyk” yglan etdi. Rus goşuny Demirgazyk Koreýadan atylyp, ýalňyş ýere düşmegi ähtimal raketa üçin taýarlyk görülendigini beýan etdi.
Bu taýarlyklaryň gymmaty milliardlarça dollardan geçýär. Şol çykdajylar açlyk meselesine we parahatçylyk üçin sarp edilse, dünýä has eşretli bolar. Şeýlelikde ne bir damja gan, nede göz ýaşy göküler.


text:
Türk türgen Bütindünýä Ýeňil atletika çempionatynda altyn medala eýe boldy
Keniýada geçirilen Bütindünýä Ýeňil atletika çempionatynda bäsleşen türk türgen Mizgin Aý gyzlaryň arasynda 100 metr aralykda altyna medala eýe boldy
Halkara Ýeňil atletika federasiýalary bileleşigi tarapyndan Naýrobide geçirilen çempionatda gyzlaryň arasynda 100 metr aralykda ýaryşan 17 ýaşly Mizgin Aý 11,62 dereje bilen 1-nji bolup, altyn medal aldy.
Türkiýäniň Prezidenti R.T. Erdogan hem milli türgen Mizgin Aýa jaň edip, ony gazanan üstünligi bilen gutlady.


text:
29-njy iýunda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynyň Prezidenti Rustam Minnihanow bilen duşuşdy.
Myhman Türkmenistanyň Baştutany bilen mähirli görşüp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy 60 ýaş toýy bilen gutlady we berk jan saglyk, egsilmez gujur-gaýrat hem-de bellenilen ähli meýilnamalaryň durmuşa geçirilmeginde täze üstünlikleri, bagtyýarlyk we abadançylyk arzuw etdi. Rustam Minnihanowyň nygtaýşy ýaly, biziň ýurdumyz bilen netijeli hyzmatdaşlygyň ýola goýulmagy Tatarystan üçin möhüm ähmiýete eýedir. Bu ýurtda türkmen Lideri tarapyndan ählumumy rowaçlyga, parahatçylyga we ykdysady taýdan gülläp ösüşe gönükdirilip, alnyp barylýan parahatçylyk söýüjilikli syýasata ýokary baha berilýär we ol doly goldanylýar.
Hormatly Prezidentimiz mähirli sözler üçin minnetdarlyk bildirip, gadymy taryhy aragatnaşyklara iki halkyň medeni we ruhy umumylygyna daýanýan hem-de Russiýa Federasiýasy bilen döwletara gepleşikleriniň çäklerinde üstünlikli ösdürilýän ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň netijeli häsiýetini belledi.
Prezident Rustam Minnihanow Aşgabatda ýene-de bolmaga mümkinçilige örän şatdygyny nygtap, Tatarystanyň Türkmenistana ygtybarly we geljegi uly hyzmatdaş hökmünde garaýandygyny belledi. Häzirki tapgyrda özara hereket etmegiň toplanan uly tejribesi hem-de onuň köptaraply mümkinçiligi gatnaşyklaryň esasynda goýuldy. Ikitaraplaýyn gatnaşyklarda dürli ugurlarda üstünlikli amala aşyrylan birnäçe taslamalar jemlendi diýip, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow kanagatlanma bilen nygtady.
Duşuşygyň barşynda Türkmenistan bilen Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynyň arasynda hyzmatdaşlygy diwersifikasiýalaşdyrmaga açylýan täze mümkinçilikler barada pikir alşyldy. Ýangyç-energetika toplumy, söwda-ykdysady ulgam, oba hojalygy, syýahatçylyk ileri tutulýan ugurlaryň hatarynda kesgitlenildi. Türkmen önümlerini Kazana, şeýle hem Tatarystan Respublikasynda öndürilýän tehnikalary Türkmenistana ibermegi giňeltmek meselelerine aýratyn üns berildi.
Döwletara gatnaşyklaryny çuňlaşdyrmagyň möhüm şerti bolup durýan medeni-ynsanperwer ulgamyndaky özara hyzmatdaşlyk duşuşygyň meseleleriniň biri boldy. Netijeli gatnaşyklary berkitmek üçin bar bolan giň mümkinçilikler nazara alnyp, ylmy we okuw-bilim merkezleriniň arasynda özara hereketleri giňeltmek barada teklip aýdyldy. Sport ulgamy 2017-nji ýylyň Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görülmegi bilen baglylykda, ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň möhüm ugry hökmünde agzaldy.
Duşuşygyň ahyrynda Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Rustam Minnihanow Türkmenistan bilen Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynyň arasyndaky däp bolan dostlukly gatnaşyklaryň egsilmezdigini ýene-de bir gezek ngygtap, iki ýurduň halklaryna parahatçylyk, abadançylyk we gülläp ösüş baradaky arzuwlaryny aýtdylar.


text:
Salam, hormatly lukman! Kalýanyň (suw çiliminiň) zyýany barmyka?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Häzirki wagtda ýaşlaryň arasynda suw çilimini (kalýan) ulanma has hem ýörgünli boldy. Hindistanda oýlanyp tapylan suw çilimi, sorulyp alynýan tüssäni sowadýan hem-de çyglandyrýan, çilim çekmek üçin niýetlenen enjamdyr. Suw çiliminiň muşdaklary, onuň çilme garanyňda howpsuzlygyny nygtaýarlar.
Ýöne bu hakykatdan hem şeýlemikä?
Çilim belli bir standartlara görä öndürilip, onuň zyýanlylygyna gözegçilik etme ýeňil bolsa, suw çilimini ýasamakda belli bir görkezilen kadalar ýokdur. Onuň tüssesiniň zyýanlylygyna köp faktorlar täsir edňändir: temmäki garyndysynyň görnüşi we hili (öndürijä baglylykda temmäkiniň düzümindäki şepbikler hem-de nikotiniň görkezijileri üýtgäp bilýändir), temmäkiniň ýanma temperaturasy (oňa gözegçilik etme kyndyr), suw çiliminiň dogry "doldurylyşy" (temmäkini doldurma, gaba guýlan suwuň mukdary), ýakylýan kömrüň hili (seitraly we madneziýaly çalt ýanýan kömür agaç kömründen zyýanlydyr).
Suw çiliminiň düzüminde nikotiniň we şepbikleriň mukdary, çilime garanyňda az mukdarda saklanýan hem bolsa, zyýanly maddalaryň azlygy, kömürturşy gazyň ýokary mukdary bilen "deňagramlylykda" saklanýandyr. Adam çilimi birnäçe minutdakip gutarýan bolsa, suw çilimi şagalaň ýerlerde bir we ondan hem köp sagat çekilýändir. Bu wagtyň dowamynda adam kömürturşy gazyň köp mukdaryny öňkene sorup alyp, baş aýlanma, ýörek bulanma, demiň gysmasy ýaly zäherlenme alamatlarynyň döremegi mümkindir. Suw çiliminiň alkogol içgileri bilen utgaşdyrylmagy, zäherlenme alamatlaryny has hem ýokarlandyryp bilýändir.
Suw çilimini bir turbajykdan birnäçe adamynyň çekmegi hem keselleriň ýaýramagy babatda (uçuk ýokançlygy, gepatit A, B) howply bolup durýandyr.
"Passiw çilimkeşlik" düşünjesi suw çilimine hem degişli bolup, göwreli aýallaryň hem-de çagalaryň ýanynda ony çekme maslahat berilmeýär.
"Suw çilimini çekmelimi ýa-da çekmeli däl?" soragy, elbetde, her kişi özüçe çözer. Eger Siz ondan ýüz döndürip bilmeýän bolsaňyz, onda onuň zyýanly täsirini peseldip biljek düzgünleri ýatda saklaň:
⇒ Suw çilimini ýygy dälde, wagtal-wagtal çekiň. Ony endige öwürmäň.
⇒ Suw çilimi üçin hili belli temmäkini ulanyň.
⇒ Çalt ýanýan kömrüň ýerine agaç kömrüni ulanyň.
⇒ Suw çilimini ulananyňyzda çalşylýan müşdükleri (mundştuklary) ulanyň.
⇒ Suw çiliminiň çekilmegini alkogol içgileri bilen utgaşdyrmaň.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Hormatlamak bilen saytyn okyjysy
Deri leýşmanioz keselinden soň zeperlenmäniň yzyny( halk arasynda "peşorda" diýilýär)derman serişdeleriniň kömegi bilen aýyrmak synanşygy netijesiz bolýar.Bu ýagdaýda plastiki hirurgiýada ulanylýan dikeldiş usullary netijeli bolup biler.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
21 Şubat 2017 Salı
Türkmen Uşu Ussatlary Russiýada Üç Medala Eýe Boldular
“Moskwa ýyldyzlary—uşu—2017” atly III halkara ýaryşy geçirilýär, onda türkmen türgenleri üç medala—bir kümüş we iki bürünç medala mynasyp boldular.
Ýaryşa jemi 16 ýurtdan– Hytaýdan, Ispaniýadan, Germaniýadan, Çehiýadan, Polşadan, Ysraýyldan, Fransiýadan, Türkiýeden we beýlekilerden 200-den gowrak türgen gatnaşýar.
Türkmenistanlylar uşu – sanda söweş görnüşi boýunça tapawutlandylar. 56 kilograma çenli agram derejesinde çykyş eden Jennet Atabaýewa kümüş medala eýe boldy. Biziň ildeşimiz aýgytlaýjy tutluşykda ýer eýeleriniň wekilinden asgyn geldi.
Erkekleriň toparynda degişlilikde 48 kilograma çenli we 60 kilograma çenli agram derejelerinde çykyş eden Mekan Gulmyradow hem-de Serdar Nurgeldiýew bürünç medala eýe boldy.
Türgenlerimizi ýaryşlara Uşu milli federasiýanyň başlygy Ýazmyrat Annamyradow taýýarlady. Indi hytaý söweşjeň sungaty boýunça türkmen türgenleri şu ýylyň esasy ýaryşlaryna– güýz paslynda Kazanda (Russiýa) geçirilmegi meýilleşdirilen dünýä çempionatyna taýýarlyk görerler. Dünýäniň birinjiligine 80 ýurtdan 1,5 müňe golaý türgeniň gatnaşjakdygy eýýämden mälimdir.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Irma tupany sebäpli ýogalan adamlaryň sany 18-e ýetdi
Amerikanyň Florida ştatyna täsirini ýetiren Irma tupanynda ýogalan adamlaryň sany 18-e ýetdi
Ýekşenbe güni Irma tupanyndan soň Florida gaýdyp gelen adamlar öýlerni ýerinde tapmadylar.
Öýleriň 90 göterimi ýa ýumruldy ýa-du olara uly zeper ýetdi.
Iň uly mesele bolsa elektrik toklaryň ýoklugy. Ýekşenbe gününden bäri 6 milliona golaý öýe we iş ýerlerine elektrik tok berilip bilinenok.
Ak Tam sebite ýaňadandan elektrik tok berilmeginiň 1 hepdä çenli uzap biljekdigini habar berdi.
Floridada ýangyç ýetmezçiligi hem bar.
Emma sebitdäki howa menzili uly ýitgilere garamazdan ýaňadandan hyzmat bermäge başlady.
Tupan sebäpli 3500-den gowrak uçar gatnawy goý bolsun edildi.
Hünärmenler Harwi we ondan soň gelen Irma tupanlarynyň çykdajysynyň 290 milliard dollara ýetip biljekdigini belleýärler.
Prezident Trampyň penşenbe güni Florida barmagyna garaşylýar.