text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Gazagystan Respublikasyna döwlet saparyna ugrady. Aşgabadyň Halkara howa menzilinde milli Liderimizi resmi adamlar ugratdylar.
Türkmenistanyň Baştutanynyň Gazagystana bu nobatdaky sapary döwletara gatnaşyklaryň taryhyna täze möhüm sahypany ýazar. Mizemez dostluk hem-de doganlyk gatnaşyklary, iki goňşy ýurduň halklaryny birleşdirýän köpasyrlyk ruhy we medeni umumylyk şol gatnaşyklaryň esasyny düzýär. Häzirki döwürde taraplaryň hoşmeýilli erk-islegine esaslanýan türkmen-gazak gatnaşyklaryna kuwwatly itergi berildi. Iki döwletiň netijeli we özara bähbitli hyzmatdaşlyga ygrarlydygy bilelikdäki tagallalar bilen durmuşa geçirilen iri düzümleýin taslamalarda beýanyny tapdy. Şol taslamalar bolsa özara bähbitlere hem-de sebit möçberinde we tutuş Ýewraziýa giňişliginde umumy abadançylygyň maksatlaryna kybap gelýär. Ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ägirt uly kuwwaty ähli ugurlar boýunça özara gatnaşyklaryň täze möhüm ugurlaryna çykmak üçin giň mümkinçilikleri açýar.
Hormatly Prezidentimiziň uçary Aşgabat — Astana ugry boýunça uçuşy amala aşyryp, iki ýurduň Döwlet baýdaklary bilen bezelen Gazagystan Respublikasynyň paýtagtynyň Halkara howa menziline gondy. Belent mertebeli türkmen myhmanynyň hormatyna haly ýodajygynyň iki tarapynda Hormat garawulynyň esgerleri nyzama düzüldi. Türkmenistanyň Baştutanyna gül desseleri gowşuryldy.
Howa menzilinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy kabul edýän tarapyň resmi adamlary garşyladylar, olar Gazagystanyň ýokary derejeli ýolbaşçylarynyň adyndan we tabşyrygy boýunça türkmen Liderini Astanada mähirli mübäreklediler.
Howa menzilinden Türkmenistanyň Baştutanynyň awtoulag kerweni Gazagystan Respublikasynyň Prezidentiniň “Akorda” köşgüne tarap ugrady. Bu ýerde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy Prezident Nursultan Nazarbaýew mähirli we dostlarça garşylady.
Döwlet Baştutanymyz Gazagystanyň resmi wekiliýetiniň agzalary bilen tanyşdyryldy. Soňra Prezident Nursultan Nazarbaýew ýurdumyzyň hökümet wekiliýetiniň agzalary bilen tanyşdy.
Iki döwletiň Baştutanlary ýörite niýetlenen ýere barýarlar. Hormat garawulynyň başlygy dabaraly hasabat berýär. Türkmenistanyň we Gazagystan Respublikasynyň Döwlet senalary ýaňlanýar. Türkmenistanyň Prezidenti Gazagystanyň Döwlet baýdagyna baş egýär. Iki ýurduň Liderleri hormat garawulynyň esgerleriniň nyzamynyň öňünden geçýärler.
Resmi garşylamak dabarasy tamamlanandan soň, Prezident Nursultan Nazarbaýew hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy “Akorda” köşgüniň “Altyn zalyna” çagyrýar. Bu ýerde iki ýurduň Döwlet baýdaklarynyň öňünde bilelikde surata düşmek dabarasy tamamlanandan soň, bu ýerde ýokary derejedäki türkmen-gazak gepleşikleri geçirildi. Ol ilki çäklendirilen düzümde başlap, soňra ikiçäk görnüşde dowam etdi.
Gazagystan Respublikasynyň Baştutany belent mertebeli myhmanyny mähirli mübärekläp, türkmen kärdeşini Astanada ýene-de kabul edýändigine örän şatdygyny nygtady. Prezident Nursultan Nazarbaýew hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa Gazagystana döwlet sapary bilen gelip görmäge çakylygy kabul edendigi üçin hoşallyk bildirip, iki goňşy döwletiň hem-de halklaryň arasyndaky däp bolan dostlukly gatnaşyklary mundan beýläk-de pugtalandyrmagyň we ösdürmegiň ýolunda nobatdaky möhüm ädim hökmünde şu ýokary derejedäki duşuşygyň ähmiýetini belledi.
Gazagystan we Türkmenistan daşary syýasat ulgamynda işjeň hyzmatdaşlyk edip, halkara derejesinde birek-biregiň başlangyçlaryny goldaýarlar, dürli ugurlarda netijeli gatnaşyklary ösdürýärler. Gazagystanyň Lideri bular barada aýtmak bilen, hususan-da, Gazagystany, Türkmenistany hem-de Eýrany baglanyşdyrýan demir ýoluň gurluşygyny bilelikdäki taslamalary üstünlikli durmuşa geçirmegiň aýdyň mysaly hökmünde görkezdi.
Prezident Nursultan Nazarbaýewiň nygtaýşy ýaly, ýurtlarymyzyň arasynda hiç hili çözülmedik mesele ýok. Gazagystan Respublikasynyň Baştutany gol çekilmäge taýýar edilen, özara bähbitli türkmen-gazak hyzmatdaşlygynyň mundan beýläk-de okgunly ösdürilmegine gönükdirilen ikitaraplaýyn resminamalaryň ähmiýetini belläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa berk jan saglyk we üstünlikler, doganlyk türkmen halkyna bolsa rowaçlyk arzuw etdi.
Türkmen Lideri gazagystanly kärdeşine mähirli kabul edendigi hem-de myhmansöýerlik üçin tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanyň we Gazagystanyň arasyndaky hoşniýetli goňşuçylyk, dostluk hem-de birek-birege düşünişmek esasynda ýola goýulýan gatnaşyklaryň häzirki döwürde sazlaşykly we okgunly derejä çykýandygyny, birek-birege ynanyşmagyň, deňhukuklylygyň hem-de açyklygyň bu gatnaşyklaryň häsiýetli aýratynlygydygyny kanagatlanma bilen belledi.
Ikitaraplaýyn gatnaşyklar türkmen hem-de gazak halklarynyň gadymdan gelýän doganlyk we birek-birege hormat goýmak däplerine, ruhy hem-de taryhy gymmatlyklaryň umumylygyna, döwletlerimiziň halkara gatnaşyklarynda parahatçylyk söýüjilik, ynsanperwerlik ýörelgelerine ygrarlylygyna esaslanýar. Munuň özi Türkmenistan bilen Gazagystanyň abraýly halkara düzümleriniň çäklerindäki ýygjam gatnaşyklary, ählumumy we sebitleýin ösüşiň esasy meseleleri boýunça özara düşünişmek üçin oňyn binýat bolup durýar. Bu babatda Türkmenistanyň we Gazagystanyň garaýyşlary ýakyndyr ýa-da örän meňzeşdir.
Pursatdan peýdalanyp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow BMG-niň Baş Assambleýasynyň 12-nji dekabry Halkara bitaraplyk güni diýip yglan etmek hakyndaky Kararnamasyny goldandygy we onuň awtordaşy bolup çykyş edendigi üçin Gazagystanyň adyna minnetdarlyk sözlerini aýtdy. Biziň ýurdumyz şol resminamany kabul etmek boýunça başlangyç bilen çykyş etdi. Öz tarapyndan, Türkmenistan gazagystanly hyzmatdaşlaryň BMG-niň Howpsuzlyk geňeşindäki ähli pikirlerini goldaýar. Halkara giňişliginde hyzmatdaşlyk etmek meselesi baradaky gürrüňi dowam edip, milli Liderimiz BMG-niň öňüni alyş diplomatiýasy boýunça Merkezi Aziýa üçin sebit merkeziniň sebitiň ýurtlary üçin möhüm ähmiýetini belledi. Bu merkeziň ştab-kwartirasy Aşgabatda ýerleşýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, köpugurly türkmen-gazak gatnaşyklarynyň gün tertibinde söwda-ykdysady hyzmatdaşlygyň ösüşi möhüm orun eýeleýär. Bu babatda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň täze ugurlaryny kesgitlemäge ýardam berýän Ykdysady, ylmy-tehniki we medeni hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-gazak toparyna hem möhüm orun degişlidir.
Energetika we ulag ulgamyndaky özara gatnaşyklara möhüm ähmiýet berilýär. Türkmenistan-Hytaý gaz geçirijisiniň hem-de Gazagystan-Türkmenistan-Eýran demir ýolunyň gurluşygynyň taslamalarynyň üstünlikli amala aşyrylmagy munuň aýdyň subutnamasydyr. Olar diňe bir sebit möçberinde däl, eýsem halkara giňişliginde hem uly ähmiýete eýedir. Şunuň bilen baglylykda, BMG-niň Baş Assambleýasy tarapyndan ýurdumyzyň başlangyçlaryndan ugur alnyp, energetika we ulag meseleleri boýunça degişli kararnamalaryň ikisiniň kabul edilendigi bellärliklidir.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şeýle hem gol çekilmäge taýýar edilen ikitaraplaýyn resminamalaryň wajypdygyny nygtady. Bu resminamalar däp bolan hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine täze itergi berer.
Ekologiýa ulgamynda özara gatnaşyklara, hususan-da, Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň çäklerinde alnyp barylýan bilelikdäki işe uly üns berilýär. Häzirki wagtda Türkmenistan bu gaznada başlyklyk edýär. Hazar meseleleri boýunça hyzmatdaşlyk döwletara gatnaşyklarynyň esasy ugurlarynyň biri bolup durýar.
Şeýle hem medeni-ynsanperwer, ylym we bilim pudaklarynda dostluk hem-de hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň ýola goýlandygyny bellemeli. Bu ugurda baý tejribe toplanyldy. Ol yzygiderli baýlaşdyrylýar. Häzirki wagtda Gazagystanyň ýokary okuw mekdeplerinde türkmen talyplarynyň uly topary bilim alýar, şol bir wagtyň özünde gazagystanlylaryň ýaş wekiliniň nesilleri ýurdumyzda okaýarlar.
Sport ulgamynda hyzmatdaşlyk etmek üçin hem oňat mümkinçilikler bar. Mälim bolşy ýaly, Gazagystan Aziýa oýunlaryny üstünlikli geçirmegiň tejribesine eýedir, Türkmenistan bolsa häzirki wagtda Aziada — 2017-ni kabul etmäge taýýarlyk görýär. Munuň özi hem sport ulgamynda özara peýdaly gatnaşyklary işjeňleşdirmek üçin mümkinçilikleri şertlendirýär.
Şeýlelikde, Türkmenistan bilen Gazagystan döwletara hyzmatdaşlygy iki ýurduň anyk bähbitlerine laýyk derejä çykarmak üçin ähli zerur mümkinçiliklere eýedir.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ösüşine goşýan şahsy goşandy üçin Prezident Nursultan Nazarbaýewe minnetdarlyk bildirip, bu gezekki duşuşygyň döwletlerimiziň arasyndaky dostluk hem-de hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny mundan beýläk-de pugtalandyrmagyň ýolunda möhüm ädime öwrüljekdigine ynam bildirdi we Gazagystanyň Baştutanyna hem-de goňşy ýurduň doganlyk halkyna iň gowy arzuwlaryny beýan etdi.
Özara ynanyşmak we işjeň ýagdaýda geçen gepleşikleriň dowamynda Türkmenistanyň hem-de Gazagystan Respublikasynyň Baştutanlary döwletara gatnaşyklaryň häzirki ýagdaýyna we geljegine degişli meseleleri ara alyp maslahatlaşdylar, häzirki döwrüň ýagdaýyny hem-de mümkinçilikleri nazara almak bilen, onuň ileri tutulýan ugurlaryny anyklaşdyrdylar. Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Nursultan Nazarbaýew taraplaryň strategiki hyzmatdaşlyk ugruna ygrarlydygyny tassyklap, özara bähbitli söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmegiň, ysnyşykly işewür gatnaşyklary höweslendirmegiň hem-de türkmen-gazak gatnaşyklarynyň möhüm bölegi bolan ynsanperwer gatnaşyklary çuňlaşdyrmagyň wajypdygyny bellediler.
Duşuşygyň barşynda taraplar özara gyzyklanma bildirilýän sebit we halkara syýasatynyň möhüm meseleleri boýunça-da pikir alyşdylar.
Soňra gepleşikler giňişleýin düzümde, iki ýurduň resmi wekiliýetleriniň agzalarynyň gatnaşmagynda geçirildi.
Prezident Nursultan Nazarbaýew hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy we türkmen wekiliýetiniň agzalaryny ýene-de bir gezek gazak topragynda mähirli mübärekläp, Gazagystan üçin Türkmenistanyň sebitde möhüm hyzmatdaş bolup durýandygyny nygtady.
Gadymy döwürlerden bäri iki ýurduň halklaryny doganlyk, hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklary, umumy taryhy kökleri, dili, ruhy däp-dessurlary baglanyşdyrýar.
Gazak Lideriniň belleýşi ýaly, Gazagystan we Türkmenistan dürli ugurlarda, şol sanda ulag we energetika ulgamlarynda üstünlikli hyzmatdaşlyk edýärler. Beýleki ulgamlarda hem netijeli gatnaşyklar üçin giň mümkinçilikler bar.
Şunda Prezident Nursultan Nazarbaýew şu gün möhüm resminama – strategik hyzmatdaşlyk hakyndaky Şertnama gol çekilmegi ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmekde täze tapgyry alamatlandyrýandygyny aýratyn nygtady.
Gazagystan Respublikasynyň Baştutany hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň şu döwlet saparynyň iki ýurduň arasyndaky diplomatik gatnaşyklaryň ýola goýulmagynyň 25 ýyllygynda amala aşyrylýandygyny ýatladyp, türkmen kärdeşini bu şanly sene bilen gutlady hem-de iň gowy arzuwlaryny beýan etdi.
Prezident Nursultan Nazarbaýew hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda soňky ýyllarda Türkmenistanyň tanalmaz derejede özgerendigini, onuň halkara abraýynyň has-da artandygyny belledi. Aşgabat iri halkara duşuşyklaryň geçirilýän ýerine öwrüldi. Gazagystan türkmen Lideriniň öňe sürýän döredijilikli başlangyçlaryny hemişe goldaýar we goňşy ýurduň doganlyk halkynyň gazanýan üstünliklerine tüýs ýürekden begenýär.
Gazagystan Respublikasynyň Baştutany söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy döwletara gatnaşyklaryň möhüm bölegi hökmünde görkezdi. Taraplaryň umumy pikirine görä, bar bolan kuwwatdan netijeli peýdalanmakda, gatnaşyklary işjeňleşdirmekde, şol sanda işewür düzümleriň ugry boýunça hyzmatdaşlygy pugtalandyrmakda, özara haryt dolanyşygynyň möçberini artdyrmakda we dürli pudaklaryň öndürýän önümlerini ibermegiň hasabyna olaryň sanawyny giňeltmekde bilelikdäki Hökümetara toparyna möhüm orun degişlidir.
Iki ýurduň sebitleriniň arasynda göni gatnaşyklary mundan beýläk hem pugtalandyrmak üçin amatly mümkinçilikler açylýar. Munuň özi hem däp bolan hyzmatdaşlygyň netijeliligini ýokarlandyrmaga ýardam eder, oňa goşmaça itergi berer.
Gazagystan Respublikasynyň Baştutany iki ýurt üçin hem strategiki häsiýete eýe bolan energetika ulgamyny hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlarynyň hatarynda görkezdi. Bu ulgamda tagallalary üstünlikli birleşdirmek üçin uly tejribe toplanyldy. Şunda Türkmenistanyň Prezidentiniň başlangyjy boýunça durmuşa geçirilýän TOPH gaz geçirijisini gurmak boýunça taslama Gazagystan üçin uly gyzyklanma döredýär.
Prezident Nursultan Nazarbaýew iki dostlukly halkyň has-da ýakynlaşmagyna ýardam edýän medeni-ynsanperwer gatnaşyklaryň ähmiýeti barada aýdyp, gazak tarapynyň bilim, ýokary hünärli işgärleri taýýarlamak boýunça netijeli gatnaşyklary giňeltmäge taýýardygyny tassyklady.
Gazagystanyň Baştutany sport ulgamynda hyzmatdaşlyk meselesine degip geçmek bilen, Gazagystanyň türgenleriniň hökmany suratda Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna gatnaşjakdygyny aýtdy. Ýurtlaryň ikisinde hem sport ulgamyny ösdürmäge uly üns berilýär.
Prezident Nursultan Nazarbaýew şu günki gepleşikleriň netijeleriniň ähli ugurlar boýunça netijeli ikitaraplaýyn gatnaşyklary üçin ygtybarly esasy goýjakdygyna ynam bildirip, gol çekilmäge taýýar edilen resminamalaryň wajyplygyny nygtady. Şol resminamalar döwletara gatnaşyklaryny hil taýdan täze derejä çykarmaga ýardam etmelidir. Sözüniň ahyrynda Gazagystanyň Lideri hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň şu gezekki döwlet saparynyň örän netijelidigini aýratyn belläp, türkmen kärdeşine iň gowy arzuwlaryny beýan etdi.
Türkmenistanyň Baştutanyna söz berilýär.
Milli Liderimiz gazagystanly kärdeşine hem-de wekiliýetleriň agzalaryna ýüzlenip, Gazagystan Respublikasyna bu gezekki döwlet saparynyň baş maksadynyň ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy has-da berkitmekden, täze hil we täze mazmun bilen baýlaşdyrmakdan ybaratdygyny belledi. Bu gatnaşyklar ikitaraplaýyn gyzyklanmalara, şol bir wagtyň özünde biziň ýurtlarymyzda bar bolan ägirt uly mümkinçiliklere laýyk gelmelidir. Şunda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Gazagystanyň Türkmenistan üçin doganlyk ýurtdugyny hem-de strategiki hyzmatdaşdygyny nygtady.
Häzirki türkmen-gazak gatnaşyklarynyň many-mazmunyny seljermek bilen, öňi bilen onuň ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ileri tutulýan we geljekki ugurlaryna bolan garaýyşlarda sebitara hem-de halkara ösüşiň meýillerinde doly özara düşünişmek ýörelgeleri bilen şertlenendigini bellemek isleýärin. Türkmenistanyň we Gazagystanyň ählumumy parahatçylygy hem-de durnuklylygy saklamak we oňa goldaw bermek, halkara terrorçylygynyň, ekstremizmiň wehimlerine garşy durmak, Owganystandaky ýagdaýy parahatçylyk serişdeleri bilen kadalaşdyrmak ýaly möhüm meseleler boýunça garaýyşlary birdir diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
Biziň döwletlerimiz BMG, ÝHHG, YHG, GDA, YHG ýaly abraýly halkara we sebit düzümlerinde ýakyn hyzmatdaşlyk edýärler. Türkmenistan hem-de Gazagystan halkara giňişliginde öz gatnaşyklaryny utgaşdyrýarlar we birek-birege goldaw berýärler, bu bolsa oňyn netije berýär hem-de sebitde we tutuş dünýäde bolup geçýän ýagdaýlara oňyn täsir edýär. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gazak tarapyna ýurdumyzyň başlangyjy bilen BMG-niň Baş Assambleýasynyň 12-nji dekabry Halkara Bitaraplyk güni diýip yglan etmek hakyndaky kararnamasyna goldaw berendigi we oňa awtordaş bolandygy üçin minnetdarlyk bildirdi. Birek-birege goldaw bermek ýörelgesi ikitaraplaýyn bähbitlere, dünýä jemgyýetçiliginiň ählumumy howpsuzlyk binýadyny pugtalandyrmak babatdaky uzakmöhletleýin maksatlaryna doly kybap gelýär.
Türkmenistan we Gazagystan biziň sebitimizdäki ähli meseleleriň birek-biregiň bähbidini nazara almak bilen hoşniýetli goňşuçylyk, hormat goýmak, deňhukuklylyk ýörelgelerine daýanýan parahatçylykly serişdeler arkaly çözülmelidigine berk ynanýar. Milli Liderimiz bular barada aýtmak bilen, BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça Sebit merkeziniň işiniň netijeli häsiýete eýe bolmagyna, gapma-garşylykly ýagdaýyň öňüni almagyň netijeli guralyny döretmek, syýasy geňeşmeler arkaly sebitara gatnaşyklary giňeltmek boýunça başlangyçlara mundan beýläk-de goldaw beriljekdigini tassyklady.
Gazagystan Türkmenistanyň Hazar deňziniň gurşawyndaky goňşusy bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi. Ikitaraplaýyn hem-de köptaraplaýyn görnüşdäki gatnaşyklar Hazar deňzini parahatçylygyň, hoşniýetli goňşuçylygyň, ylalaşygyň we özara peýdaly hyzmatdaşlygyň giňişligine öwürmegiň möhüm şerti bolup durýar. Soňky ýyllarda bu ugurda örän köp işler bitirildi. Hazar deňziniň derejesi hakyndaky Konwensiýanyň üstünde alnyp barylýan bilelikdäki işler tamamlaýjy tapgyra gadam goýdy diýip, milli Liderimiz aýtdy we Gazagystanda geçiriljek Hazarýaka döwletleriniň nobatdaky Sammitinde oňa gol çekiljekdigine ynam bildirdi.
Biziň döwletlerimiz ýaragsyzlanmak ýaly möhüm ugurdaky pugta garaýşyny görkezýärler diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi. Türkmenistan we Gazagystan Merkezi Aziýada ýadro ýaragyndan azat zolak hakyndaky Şertnama gatnaşyjylar bolup durýar. Munuň özi Demirgazyk ýarym şarda yklymlaýyn parahatçylygy we howpsuzlygy saklamagyň möhüm şerti bolup durýan ilkinji ylalaşykdyr. Biz BMG-niň we ÝHHG-niň çäklerinde bu ugurdaky anyk işleriň durmuşa geçirilmegi ugrunda bilelikde tagalla ederis diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Milli Liderimiz suw-energetika meselelerine ünsi çekip, olaryň umumy ykrar edilen halkara hukuk kadalarynyň, birek-birege hormat goýmagyň we sebitiň ähli döwletleriniň bähbitlerini nazara almagyň hem-de ýöriteleşdirilen halkara guramalarynyň gatnaşmagynyň esasynda ýerine ýetirilmelidigini nygtady.
Ekologiýa meselesi boýunça özara gatnaşyklar ikitaraplaýyn bolşy ýaly, halkara derejesindäki hyzmatdaşlygyň möhüm ugry bolup durýar diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy. Ýurtlaryň ikisi hem Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň işiniň mundan beýläk-de pugtalandyrylmagyny we kämilleşdirilmegini nazarlaýar.
Gaznada başlyklyk ediji ýurduň borçnamalaryny kabul etmek bilen, Türkmenistan degişli Konsepsiýany işläp taýýarlady. Onda agza döwletleriň bilelikdäki işiniň möhüm meýilnamalary beýan edildi. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz Gazagystan bilen ýakyn gatnaşyklaryň ýola goýuljakdygyna ynam bildirdi.
Owganystan meselesi biziň gepleşiklerimizde adatça möhüm orun eýeleýär. Biz Owganystany parahat hem-de gülläp ösýän döwlet, sebitiň ähli ýurtlarynyň hoşniýetli goňşusy we hyzmatdaşy hökmünde görmek isleýäris hem-de owgan meselesini kadalaşdyrmak işi diňe parahatçylykly we syýasy serişdeler arkaly amala aşyrylyp bilner diýip hasaplaýarys diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady. Şunuň bilen baglylykda, abraýly halkara guramalarynyň, ilkinji nobatda bolsa, Birleşen Milletler Guramasynyň, onuň ýöriteleşdirilen düzümleriniň gatnaşmagynda netijeli syýasy-diplomatik guralyň döredilmegi möhümdir.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, Türkmenistan we Gazagystan bize ýakyn bu ýurtdaky ýagdaýy kadalaşdyrmak, soňky ýyllarda göze ilýän oňyn meýilleri pugtalandyrmak, ykdysady hem-de durmuş ulgamlaryny dikeltmek, Owganystany sebit we dünýä hojalyk gatnaşyklary ulgamyna goşmak maksady bilen zerur gatnaşyklary dünýä bileleşigine aýan etmäge taýýardyr.
Gazagystan Respublikasy Türkmenistanyň ozaldan gelýän we ygtybarly ykdysady hyzmatdaşy bolup durýar diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi. Biz dürli ugurlardaky ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň, hökümetara we pudagara derejesindäki gatnaşyklar boýunça toplanan tejribäniň derejesine ýokary baha berýäris. Şunuň bilen birlikde, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ikitaraplaýyn mümkinçilikleriň doly derejede peýdalanylmaýandygyny, onuň bar bolan kuwwatlyklara laýyk gelmeýändigini belledi.
Milli Liderimiz bular barada aýtmak bilen, söwda-ykdysady gatnaşyklaryň umumy ýagdaýyna we haryt dolanyşygynyň ösüşine bilelikde seljerme geçirmegiň maksadalaýyk boljakdygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz häzirki döwürde Türkmenistanyň we Gazagystanyň ikitaraplaýyn söwdanyň mukdaryny has-da artdyrmaga, özara gatnaşyklary köpugurly esasda ösdürmäge mümkinçiliginiň bardygyna ynam bildirdi. Iki ýurtda kuwwatly energetika, senagat we oba hojalyk binýady döredildi. Döwrebap ulag düzümi bar.
Bu mümkinçilikler bolsa söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy giňeltmek, maýa goýumlary çekmek maksady bilen doly ulanylmalydyr. Senagat ulgamynda, hyzmatlar pudagynda we obasenagat toplumynda giň möçberli taslamalara çykmak zerur bolup durýar. Şunuň bilen baglylykda, bilelikdäki hökümetara toparynyň işjeňleşdirilmegi zerur bolup durýar. Biz ondan Türkmenistan bilen Gazagystanyň arasyndaky söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy diňe bir san taýdan däl, eýsem, hil taýdan ýokarlandyrmak boýunça anyk tekliplere garaşýarys diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Biziň ýurtlarymyzyň işewür bileleşikleriniň arasyndaky hyzmatdaşlyk üçin ägirt uly giňişlik açylýar. Häzirki döwürde Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň ulgamy boýunça ýurdumyzda gurluşykda, söwdada, düzümleýin işlerde we hyzmatlar ulgamynda ägirt uly taslamalar durmuşa geçirilýär. Türkmenistan Gazagystanyň kompaniýalarynyň şeýle taslamalara işjeň gatnaşmagyny goldaýar.
Geçen ýylyň awgust aýynda Aşgabatda Gazagystanyň maşyn gurluşygy, metallurgiýa, himiýa, gurluşyk, azyk senagaty ýaly pudaklarda işleýän önüm öndüriji kompaniýalarynyň 30-synyň gatnaşmagynda Gazagystan Respublikasynyň söwda sergisi guraldy. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz geljek ýylda Astana şäherinde ýurdumyzyň önüm öndürijileriniň şeýle duşuşygyny guramagyny teklip etdi.
Energetika ulgamy biziň hyzmatdaşlygymyzyň strategiki ugry bolup durýar. Mälim bolşy ýaly, 2009-njy ýylda Türkmenistan-Hytaý gaz geçirijisi guruldy. Bu möhüm taslamanyň durmuşa geçirilmegi Ýewraziýa giňişligindäki energetika hyzmatdaşlygynyň ösdürilmeginde aýratyn ähmiýetlidir.
Türkmenistan şu we beýleki energetika taslamalaryny öňe sürmek bilen, öňi bilen, yklymda energiýa serişdelerini ugratmagyň täze taslamasyna goňşy ýurtlaryň goşulyşmagynyň zerurdygyndan ugur alýar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bular barada aýtmak bilen, döwletlerimiziň ýangyç geçirijileri köpugurly esasda ösdürmek, öz kuwwatyny beýleki ugurlar boýunça durmuşa geçirmek üçin ägirt uly mümkinçiliklere eýe boljakdygyna ynam bildirdi.
Ählumumy energetika howpsuzlygy we durnukly energetika ösüşi meselelerine biziň çemeleşmelerimiziň ýakynlygy munuň baş şerti bolup durýar. Şunda, Gazagystanyň Türkmenistanyň bu ugurdaky başlangyçlaryna yzygiderli goldaw bermegi, BMG-niň Baş Assambleýasynyň 2008-nji we 2013-nji ýyllardaky degişli kararnamalaryna awtordaş bolup çykyş etmegi munuň aýdyň subutnamasydyr.
Iki ýurduň ulag ulgamyndaky hyzmatdaşlygy olaryň üstünlikli ykdysady ösüşinde, ählumumy gatnaşyklar ulgamyna goşulyşmagynda möhüm orun eýeleýär. Gazagystan-Türkmenistan-Eýran ugry boýunça demir ýoluň gurulmagy onuň anyk netijeleriniň biridir. Bu demir ýol häzirkizaman ulag düzüminiň kemala getirilmeginiň möhüm bölegine öwrüldi we Merkezi Aziýa hem-de goňşy sebitleriniň ýurtlarynyň arasyndaky ykdysady we söwda gatnaşyklaryny hil taýdan täze derejä çykarmaga, uzak geljek üçin sebitara hyzmatdaşlygynyň ösdürilmegine mümkinçilik berer.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz ulag ulgamyndaky türkmen-gazak gatnaşyklarynyň häzirki döwürde Merkezi Aziýanyň we beýleki ýakyn sebitleriň ösüşiniň möhüm ugry, ykdysady goşulyşmagyň, Demirgazyk-Günorta, Gündogar-Günbatar ugurlary boýunça gatnaşyklaryň wajyp mümkinçiligi bolup durýandygyny belledi. Iki ýurduň Ýewraziýa yklymynyň möhüm çatrygynda çäk taýdan amatly ýerleşmegi ulag taslamalary babatdaky hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek, sebit we yklym ähmiýetli täze ulag-üstaşyr geçelgeleriniň gurluşygyna gatnaşmak zerurlygyny ýüze çykarýar diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady.
Medeni-ynsanperwer ulgamdaky gatnaşyklar döwletara hyzmatdaşlygynda möhüm orun eýeleýär. Türkmenistanyň we Gazagystanyň halklaryny diňe bir çäk taýdan ýakynlyk däl, eýsem, hakyky doganlyk gatnaşyklary, taryhyň umumylygy baglanyşdyrýar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi. Häzirki döwürde bu düşünjeler täze mazmuna eýe bolýar we halklarymyzyň arasyndaky dostluk, birek-birege düşünişmek, döwletara gatnaşyklaryny ösdürmek üçin möhüm şertidir.
Biziň ýurtlarymyzyň döredijilik toparlarynyň wekilleri yzygiderli duşuşýarlar, dürli festiwallary, maslahatlary we forumlary guraýarlar. Bilim pudagyndaky hyzmatdaşlyk yzygiderli durmuşa geçirilýär. Häzirki döwürde Gazagystanyň ýokary okuw mekdeplerinde dürli ugurlar boýunça Türkmenistanyň talyplarynyň 800-e golaýy bilim alýar. Iki ýurduň Ylymlar akademiýalary ulgamy boýunça gatnaşyklar giňeldilýär. Munuň özi ynsanperwer ulgamdaky hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin ägirt uly mümkinçilikleriň bardygyny äşgär edýär. Taraplar şeýle gatnaşyklara döwlet derejesinde hemmetaraplaýyn goldaw bermek babatda ylalaşdylar diýip, milli Liderimiz nygtady.
Soňky ýyllarda sport ulgamyndaky hyzmatdaşlyk işjeňleşdirildi. Türkmenistanyň we Gazagystanyň türgenleri iki ýurtda geçirilýän ýaryşlara işjeň gatnaşýarlar. Mälim bolşy ýaly, şu ýylyň sentýabr aýynda Aşgabatda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary geçiriler. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mümkinçilikden peýdalanyp, gazagystanly kärdeşini şu ýylyň 17-nji sentýabrynda Aşgabatda boljak bu oýunlaryň açylyş dabarasyna gelmäge ýene-de bir gezek çagyrdy.
Milli Liderimiz aýdylanlary jemläp, köpugurly türkmen-gazak gatnaşyklarynyň hoşniýetli goňşuçylyk, birek-birege hormat goýmak, açyklyk we ynanyşmak ýörelgelerine esaslanýandygyny ýene-de bir gezek nygtady. Hyzmatdaşlygyň kadalaşdyryjy-hukuk binýady taýýarlanyldy. Möhüm ugurlarda ýüze çykýan islendik meseleleri dessine çözmäge mümkinçilik berýän geňeşmeler we gepleşikler yzygiderli geçirilýär. Öz gatnaşyklarynda Türkmenistan hem-de Gazagystan ahlak gymmatlyklary, ruhy ýörelgeler, medeniýetleriň we däp-dessurlaryň umumylygy arkaly baglanyşýan köpasyrlyk taryhy doganlyk gatnaşyklara daýanýarlar. Şol bir wagtyň özünde häzirki döwrüň anyk ýagdaýlaryna göz ýetirip, döwlet ösüşinde netijeli ykdysadyýetiň, döwrebap düzümiň, tehnologik täzeçilligiň döredilmegine bil baglanylýar. Bu bolsa döwlet ösüşiniň kepili bolup durýar. Türkmenistan we Gazagystan hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynda hut şu ýola eýerýär.
Ýygjam ikitaraplaýyn gatnaşyklar, halkara giňişligindäki işjeň hyzmatdaşlyk, ulag we energetika ulgamyndaky bilelikdäki düzümleýin taslamalaryň ýerine ýetirilmegi Türkmenistanyň hem-de Gazagystanyň häzirki ýeten derejesiniň, ýurtlarymyzyň ählumumy durnuklylygyň, howpsuzlygyň, sebitleýin ýagdaýlaryň oňyn çözülmeginiň, halklarymyzyň we döwletlerimiziň ösüşiniň hem-de abadançylygynyň ýola goýulmagynyň aýdyň subutnamasy bolup durýar.
Biz bu ýerde, Astanada adamlaryň ýurdumyza bolan mährini, oňyn garaýşyny duýýarys. Munuň özi iki goňşy döwletleriň we doganlyk halklaryň arasyndaky gatnaşyklaryň oňyn görkezijisidir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Sözüniň ahyrynda milli Liderimiz Gazagystanyň Prezidentine mähirli kabul edendigi we myhmansöýerlik, işjeň hem-de netijeli bilelikdäki iş üçin döredilen ajaýyp şertler üçin minnetdarlyk bildirdi hem-de gazagystanlylaryň ählisine parahatçylyk we abadançylyk arzuw etdi.
Giňişleýin düzümde gepleşikler tamamlanandan soň, ikitaraplaýyn resminamalara gol çekmek dabarasy boldy.
Ýygnananlaryň el çarpyşmalary astynda Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Nursultan Nazarbaýew Bilelikdäki Beýannama, Türkmenistan bilen Gazagystan Respublikasynyň arasynda strategiki hyzmatdaşlyk hakyndaky Şertnama hem-de Türkmen-gazak döwlet serhedinde demarkirlemek işlerini geçirmek hakynda Türkmenistan bilen Gazagystan Respublikasynyň arasyndaky Ylalaşyga gol çekýärler.
Iki döwletiň Baştutanlarynyň gatnaşmagynda Söwda-ykdysady, ylmy-tehniki we medeni hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki hökümetara topar hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Gazagystan Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda Ylalaşyga; Gizlin maglumatlary özara goramak hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Gazagystan Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda Ylalaşyga; Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi bilen Gazagystan Respublikasynyň Daşary işler ministrliginiň arasynda 2017-2018-nji ýyllar üçin hyzmatdaşlyk Maksatnamasyna; Jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileri kanunlaşdyrmaga we terrorçylygy maliýeleşdirmäge garşy göreşmek babatda hyzmatdaşlyk etmek hakynda Türkmenistanyň Maliýe ministrligi bilen Gazagystan Respublikasynyň Maliýe ministrliginiň arasynda Ylalaşyga; Aşgabat şäheri bilen Astana şäheriniň arasynda doganlyk gatnaşyklaryny ýola goýmak hakynda Aşgabat şäheriniň häkimligi (Türkmenistan) bilen Astana şäheriniň akimatynyň (Gazagystan Respublikasy) arasynda Ylalaşyga; Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy bilen Gazagystan Respublikasynyň Telekeçileriniň “Atameken” milli edarasynyň arasynda hyzmatdaşlyk etmek hakyndaky Ylalaşyga gol çekilýär.
Ikitaraplaýyn resminamalara Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi (TDH) bilen “Kazinform” halkara habarlar agentligi” jogapkärçiligi çäklendirilen şereketiniň arasyndaky Ähtnama hem goşuldy. Oňa şu gün köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işgärleriniň gatnaşmagynda “Kazinform” agentliginde gol çekildi.
Resminamalara gol çekmek dabarasy tamamlanandan soň, iki ýurduň Liderleri köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekillerine ýüzlenme bilen çykyş etdiler.
Gazagystan Respublikasynyň Prezidenti ýokary derejedäki duşuşygyň netijelerini teswirläp, şu gün giň gepleşikleriň geçirilendigini belledi. Onuň barşynda döwletara gatnaşyklaryň möhüm meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
Gazagystanyň Lideriniň habar berşi ýaly, söwda – ykdysady hyzmatdaşlyga aýratyn üns berildi. Şol hyzmatdaşlygyň entek ulanylmadyk mümkinçilikleri bar. Mümkinçiliklerden netijeli peýdalanmak maksady bilen, Hökümetara toparyna degişli tabşyryklar berildi. Bu topar öňde goýlan wezipeleri çözmegiň üstünde işlär.
Gepleşikleriň barşynda taraplar ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň şertnamalaýyn – hukuk binýadyny kämilleşdirmek meselesine hem üns berdiler. Şu gün onuň üsti täze resminamalaryň birnäçesi bilen ýetirildi.
Prezident Nursultan Nazarbaýew Gazagystanyň hem-de Türkmenistanyň iri düzümleýiýn taslamalara gatnaşmagynyň möhümdigini aýdyp, taraplaryň bu ugurda bilelikde işlemegiň geljegini öwrenmäge taýýardygyny tassyklady. Şunuň bilen baglylykda, Gazagystanyň Lideri Gazagystan-Türkmenistan-Eýran polat ýolunyň bilelikde ulanmaga berilmegini taryhy waka diýip atlandyrdy we onuň gurulmagynyň sebitiň üstaşyr kuwwatyny artdyrmaga, biziň döwletlerimize ilkinji gezek Pars aýlagyna göni çykalgany üpjün etmäge mümkinçilik berendigini belledi. Iki ýurduň telekeçilerine özara haryt dolanyşygyny artdyrmak üçin bu artykmaçlyklardan peýdalanmak zerurdyr diýip, Gazagystanyň Baştutany aýtdy.
Energetika ulgamy türkmen-gazak gatnaşyklarynda strategiki ähmiýete eýedir. Bu ulgamda taraplar eýýäm Türkmenistan-Özbegistan-Gazagystan-Hytaý gaz geçirijisiniň taslamasyny durmuşa geçirmegiň çäklerinde ysnyşykly hyzmatdaşlygyň tejribesini topladylar. Häzirki döwrüň ýagdaýlaryny nazara almak bilen, bu möhüm ulgamda özara gatnaşyklary ösdürmek üçin täze mümkinçilikler açylýar.
Suw – energetika meselesi hem-de Türkmenistanyň Araly halas etmegiň Halkara gaznasyna başlyklyk etmeginiň çäklerinde bu gaznanyň işini işleňleşdirmek, sebitiň suw serişdelerini rejeli peýdalanmak gepleşikleriň aýratyn meselesi boldy.
Gazagystanyň Lideri şeýle hem taraplaryň halkara we sebit gün tertibiniň wajyp meselelerini jikme-jik ara alyp maslahatlaşmak bilen, meseleleriň köpüsi boýunça garaýyşlaryň meňzeşdigini ýene-de bir gezek tassyklandyklaryny belledi. Gepleşikleriň barşynda Owganystandaky ýagdaý bilen baglylykda sebitde howpsuzlygy üpjün etmek meselesi hem ara alnyp maslahatlaşyldy.
Prezident Nursultan Nazarbaýew şu gün döwletara gatnaşyklary mundan beýläk-de çuňlaşdyrmaga gönükdirilen resminamalaryň ençemesine gol çekilendigini belläp, olaryň arasynda ikisini – strategik hyzmatdaşlyk hakyndaky Şertnamany hem-de iki ýurduň arasyndaky döwlet serhedinde demarkirlemek işlerini geçirmek hakyndaky Ylalaşygy aýratyn belledi. Şeýlelikde, Gazagystan we Türkmenistan serhede degişli meseleleriň ählisini çözen sebitde ýeke-täk iki döwletdir diýip, Gazagystanyň Lideri aýtdy. Strategiki hyzmatdaşlyk hakyndaky Şertnama ikitaraplaýyn doganlyk gatnaşyklaryň taryhynda täze sahypany açýar. Şol gatnaşyklar düýbünden täze häsiýete eýe bolýar.
Sözüniň ahyrynda Prezident Nursultan Nazarbaýew türkmen Lideriniň şu saparynyň netijeleriniň iki ýurduň arasyndaky däp bolan, dostlukly, goňşy halklaryň abadançylygynyň bähbitlerine laýyk gelýän hyzmatdaşlyga täze kuwwatly itergi berjekdigine ynam bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleriniň öňünde çykyş edip, ýurdumyzyň wekiliýetiniň adyndan myhmansöýerlik, mähirli kabul edendikleri we bilelikdäki iş ugrunda döredilen oňyn şertler üçin Gazagystan Respublikasynyň Prezidentine, ähli gazak dostlarymyza minnetdarlyk bildirdi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gepleşikleriň netijeleri barada aýdyp, onuň dowamynda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň häzirki ýagdaýynyň hem-de geljekki ugurlarynyň, özara gyzyklanma bildirilýän sebit we halkara syýasatynyň meseleleriniň ara alnyp maslahatlaşylandygyny hem-de özara gatnaşyklaryň geljekki anyk ugurlarynyň kesgitlenilendigini belledi we birek-birege ynanyşmak hem-de açyklyk esasynda geçen gepleşikleriň netijeli we işjeň häsiýete eýe bolandygyny aýratyn nygtady.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, taraplar häzirki döwürde syýasy, ykdysady, medeni-ynsanperwer ugurlar boýunça alnyp barylýan ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň häzirki derejesine ýokary baha berdiler. Türkmen-gazak gatnaşyklary deňhukukly we özara peýdaly esasda sazlaşykly hem-de okgunly ösdürilýär.
Gazagystan — biziň sebit boýunça möhüm we ygtybarly hyzmatdaşymyz. Biz Merkezi Aziýada parahatçylygy, durnuklylygy we howpsuzlygy üpjün etmekde gatnaşyk edýäris. Türkmenistan bilen Gazagystanyň hyzmatdaşlygy Merkezi Aziýa giňişliginde durnuklylygyň we oňyn ösüşiň möhüm şerti bolup hyzmat edýär. Ýurtlaryň ikisi-de sebiti gapma-garşylyklardan, özara uruşlardan azat yklymda uzakmöhletleýin durnuklylygy pugtalandyrýan zolaga, giň halkara gatnaşyklary giňişligine öwürmek ugrunda çykyş edýär diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Ählumumy parahatçylygy we durnuklylygy saklamak, oňa goldaw bermek, halkara terrorçylyk howplaryna, ekstremizme, neşeleriň dolanyşygyna garşy durmak ýaly möhüm meseleler boýunça iki ýurduň çemeleşmeleriniň umumydygy tassyklandy. Merkezi Aziýada ýadro ýaragyndan azat zolak hakyndaky şertnama gatnaşyjy ýurtlar hökmünde Türkmenistan we Gazagystan mundan beýläk-de sebitde ýaragsyzlanmak ýagdaýyna goldaw berer. Şeýle hem taraplar Owganystandaky ýagdaýy parahatçylykly we syýasy serişdeler arkaly kadalaşdyrmagyň möhümdigi barada bellediler diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
Iki ýurduň Birleşen Milletler Guramasy, Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasy, Garaşsyz döwletleriň arkalaşygy, Yslam hyzmatdaşlyk guramasy, Ykdysady hyzmatdaşlyk guramasy ýaly abraýly halkara we sebit düzümleriniň çäklerinde hyzmatdaşlygyň işjeňleşdirilmegini dowam etmäge taýýardygy bellenildi.
Türkmenistan bilen Gazagystanyň arasynda Hazar deňzinde bäştaraplaýyn hyzmatdaşlygyň çäklerindäki ýakyn gatnaşyklar dowam etdiriler. Biziň ýurtlarymyz Hazaryň parahatçylygyň, hoşniýetli goňşuçylygyň, ylalaşygyň we dürli ugurlardaky özara gatnaşyklaryň giňişligine öwrülmeginiň yzygiderli tarapdarlary bolup durýarlar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady.
Ekologiýa meselesine, hususan-da, Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň işiniň mundan beýläk-de berkidilmegine we kämilleşdirilmegine aýratyn orun degişli boldy. Bu gazna Aral ýakasynda ekologiýa we durmuş-ykdysady ýagdaýy gowulandyrmak babatda hyzmatdaşlygyň üpjün edilmegine gönükdirilen möhüm sebitleýin düzüm bolup durýar. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz Gaznada başlyklyk ediji ýurduň borçnamalaryny kabul etmek bilen, Türkmenistanyň degişli Konsepsiýany işläp taýýarlandygyny belledi. Onda agza döwletleriň bilelikdäki işleriniň möhüm meýilnamalary beýanyny tapdy. Biz Gaznanyň işiniň degişli netije bermegine we anyk mazmun bilen üstüniň ýetirilmegine itergi bermek maksady bilen ýygjam gatnaşyklar babatda ylalaşdyk diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, gepleşikleriň barşynda söwda-ykdysady hyzmatdaşlygyň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Özara söwdany giňeltmek, senagat, hyzmatlar ulgamynda, obasenagat toplumynda, kiçi we orta telekeçiligi höweslendirmek boýunça bilelikdäki giň möçberli taslamalary durmuşa geçirmek üçin maýa goýum syýasatyny işjeňleşdirmek boýunça ähli çärelere jikme-jik seretmek boýunça ylalaşyldy. Şunuň bilen baglylykda, iki ýurduň işewür bileleşikleriniň ulgamyndaky özara gatnaşyklaryna möhüm ornuň degişlidigi bellenildi. Biz döwletlerimiziň bar bolan kuwwatly we düzümleýin, täze geljegi uly ugurlara çykmaga bolan degişli mümkinçiliklerine laýyklykda, bu ugurdaky gatnaşyklary ösdürmegiň möhümdigi barada bir pikire geldik diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Energetika we ulag ulgamlary ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlarydyr. Türkmenistan we Gazagystan yklymda energiýa serişdeleriniň önümçilik möçberleri boýunça öňdäki orunlary eýeleýär. Biz döwrebap düzüme eýe bolmak bilen, Ýewropada we Merkezi Aziýada energetika hem-de ulag akymlarynyň işjeňleşmegine bolan umumy garaýyşlarymyzy beýan etdik. Biziň ýurtlarymyzyň gatnaşmagynda giň möçberli taslamalar durmuşa geçirildi. Munuň özi Gazagystanyň çäginden geçýän Türkmenistan-Hytaý gaz geçirijisidir we Gazagystan-Türkmenistan-Eýran demir ýoludyr diýip, milli Liderimiz belledi.
Bu mysallar häzirki döwürde biziň döwletlerimiziň ägirt uly serişde kuwwatyna eýedigini äşgär edýär. Türkmenistan şeýle taslamalary öňe sürmek bilen, sebitiň döwletleriniň, biziň goňşularymyzyň Ýewraziýada energetika we ulag hyzmatdaşlygyna goşulmagynyň, bu ugurlary köpugurly esasda ösdürmegiň zerurlygyndan ugur alýar. Özümiziň täze bilelikdäki taslamalaryň durmuşa geçirilmegine gönükdirilen ähli kuwwatlyklarymyzy mundan beýläk-de durmuşa geçirmek üçin ähli mümkinçilikleri peýdalanarys diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady.
Milli Liderimiz sebit hyzmatdaşlygy baradaky gürrüňi dowam edip, häzirki wagtda Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygynyň alnyp barylýandygyny belledi. TOPH gaz geçirijisiniň göz öňünde tutulýan ugurdaş düzümine demir we awtomobil ýollar, elektrik geçiriji ulgamlar, optiki-süýümli aragatnaşyk ulgamlary we beýleki zerur desgalar girýär. Şeýle sebit ähmiýetli taslamalara bu ulgamlarda uly tejribesi bolan Gazagystan hem gyzyklanma bildirýär.
Gepleşikleriň barşynda serhetýaka söwdasynyň netijeliligini ýokarlandyrmak barada hem gürrüň edildi we Türkmenistan bu pikiri doly goldaýar.
Astanada geçiriljek “EKSPO — 2017” halkara sergisiniň hem söwda-ykdysady we beýleki ulgamlarda netijeli gatnaşyklary işjeňleşdirmäge hem-de ösdürmäge ýardam etjekdigi bellenildi. Bu sergä biziň ýurdumyz hem gatnaşar.
Milli Liderimiz köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekillerine ýüzlenip, iki ýurduň arasynda medeni, ynsanperwer, ylym, bilim we sport gatnaşyklaryny mundan beýläk-de giňeltmek hakynda ylalaşyk gazanylandygyny habar berdi.
Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz talyplary alyşmak ulgamynda gatnaşyklary işjeňleşdirmegiň, türkmen we gazak ýaşlaryny iki ýurduň ýokary okuw mekdeplerinde okatmagyň mümkinçiliklerinden peýdalanmagyň hem-de ylmy we amaly barlaglar boýunça, şol sanda suw meselesi boýunça gatnaşyklary pugtalandyrmagyň wajypdygyny belledi.
Sport ulgamyndaky hyzmatdaşlygyň hem geljegi uly hasaplanylýar. Bu babatda Türkmenistan gazagystanly hyzmatdaşlaryň tejribesine gyzyklanma bildirýär. Munuň özi Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny nazara alanyňda, aýratyn ähmiýete eýedir.
Döwlet Baştutanymyz şu günki duşuşygyň netijelerine ýokary baha berdi. Onuň jemleri boýunça Türkmenistan bilen Gazagystan Respublikasynyň arasynda strategiki hyzmatdaşlyk hakyndaky Şertnama, şeýle hem dürli ugurlardaky gatnaşyklar hakyndaky birnäçe resminamalara gol çekildi.
Biz Gazagystan bilen ýola goýulýan gatnaşyklara aýratyn ähmiýet berýäris we ony doganlyk döwlet hasaplaýarys. Biziň ýurtlarymyzy we halklarymyzy köp asyrlyk hoşniýetli goňşuçylyk däpleri, taryhyň, medeniýetiň, diliň, ruhy gymmatlyklaryň ýakynlygy baglanyşdyrýar. Biz gazanylan ruhy baýlyklary aýawly saklap, häzirki döwrüň ruhunda onuň üstüniň täze mazmun bilen ýetirilmegine üns berýäris. Türkmenistan bilen Gazagystanyň arasyndaky hyzmatdaşlyk ähli ugurlar boýunça yzygiderli ösdüriler. Munuň özi iki ýurduň we halklaryň uzakmöhletleýin bähbidine laýyk gelýär hem-de halkara ýagdaýlaryň oňyn ösüşiniň, Merkezi Aziýada parahatçylygyň we durnuklylygyň saklanmagynyň, onuň ykdysady rowaçlygynyň möhüm şerti bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Milli Liderimiz ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň berkidilmeginde, Türkmenistan bilen ýola goýulýan hyzmatdaşlygyň meselelerine yzygiderli üns berilmeginde Prezident Nursultan Nazarbaýewiň ägirt uly şahsy goşandyny bellemek bilen, gazagystanly kärdeşine tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirdi hem-de Gazagystanyň doganlyk halkyna parahatçylyk we gülläp ösüş, döredijilikli zähmetde mundan beýläk-de üstünlik arzuw etdi.
Şu gün belent mertebeli türkmen myhmanynyň hormatyna Gazagystan Respublikasynyň Prezidenti “Akorda” köşgünde resmi agşamlyk naharyny berdi. Onda iki döwletiň Baştutanlary söz sözlediler.
Dabaraly kabul edişligiň barşynda Gazagystanyň Lideri hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň dostluk, hoşniýetli goňşuçylyk, döwletara gatnaşyklaryny ösdürmäge, iki halkyň arasyndaky gadymdan gelýän dostluk gatnaşyklaryny pugtalandyrmaga hem-de ählumumy parahatçylygy we ylalaşyklylygy üpjün etmek işine, netijeli halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmäge ägirt uly goşandyny nygtap, Türkmenistanyň Baştutanyny Gazagystan Respublikasynyň döwlet sylagy – I derejeli “Dostyk” ordeni bilen sylaglamak barada çözgüdiň kabul edilendigini habar berdi.
Ýygnananlaryň şowhunly el çarpyşmalary astynda Prezident Nursultan Nazarbaýew türkmen kärdeşine bu ýokary we hormatly sylagy hem-de degişli şahadatnamany gowşurdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Gazagystanyň Baştutanyna bildirilen hormat-sarpa üçin tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirip, bu ýagdaýy iki ýurduň arasyndaky dostluk we doganlyk gatnaşyklarynyň barha berkeýändiginiň aýdyň subutnamasy hem-de Türkmenistanyň parahatçylyksöýüjilikli bitarap daşary syýasatyna berlen ýokary baha, tutuş türkmen halkyna ýokary sylag hökmünde kabul edýändigini belledi.
Döwlet Baştutanymyz myhmansöýerlik üçin gazagystanly kärdeşine ýene-de bir gezek minnetdarlyk bildirip, Gazagystanyň Prezidentine hem-de doganlyk halkyna iň gowy arzuwlaryny beýan etdi.
Dabaraly kabul edişlik tamamlanandan soň, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sapar döwründe özi üçin niýetlenen kabulhanasyna tarap ugrady.
Hormatly Prezidentimiziň Gazagystan Respublikasyna döwlet sapary dowam edýär.
***
Şu gün döwlet Baştutanymyzyň tabşyrmagy boýunça Türkmenistanyň resmi wekiliýetiniň agzalary gazagystanly kärdeşleri bilen iş duşuşyklaryny we gepleşikleri geçirdiler. Olaryň barşynda ýokary derejede gazanylan hem-de ileri tutulýan ugurlarda özara bähbitli hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek üçin täze mümkinçilikleri açýan ylalaşyklar babatda dürli ulgamlarda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy ösdürmegiň geljegi ara alnyp maslahatlaşyldy.
Çeşme: TDH


c: text/html

text:
iPhone 4S
‘Apple’ kompaniýasy tarapyndan işlenilip düzülen sensor ekranly (has dogrusy ‘maltitaç’ – birbada iki ýa-da ondan köp barmagyň degirilmegine jogap berýän) akylly telefondyr. Bu enjam iPhone-yň bäşinji neslidir. Özünden öňki çykan iPhone 4-den daş görnüşi üýtgeşik bolmasa-da, apparat üpjünçiligi we programma üpjünçiligi ugrundan birnäçe üýtgeşmeler bardyr. Bu üýtgeşmeler ‘Apple’-yň taýýarlan täze ulanyjy interfeýsini we funksiýalaryny öz içine alýar. Bu diýmek, ‘Siri’ atly ses tanaýan we gürleýän kömekçi, şahsy kompýuterden garaşsyzlyk, täze ‘iCloud’ atly ‘bulut’ ulgamy we kämilleşdirilen kamera ulgamy. Enjamyň köp funksiýalaryny indi ses üsti bilen işledip bolýar. Bu bolsa ulanyjyny käbir ýumuşlar üçin telefona seredip, basmagyndan azat edýär.
iPhone 4S ilkinji gezek oktýabr aýynyň 4-ine Kaliforniýa ştatynyň Kupertino şäherinde görkezildi. Oktýabr aýynyň 14-ine bolsa dünýäniň 7 döwletinde (ABŞ, Kanada, Awstraliýa, Beýik Britaniýa, Fransiýa, Germaniýa we Ýaponiýa) bu enjam satuwa çykardy. Satuwyň birinji hepdesinde 4 milliondan gowrak iPhone 4S satyldy.
Daş görnüşi:
Daş görnüşi edil iPhone 4-iňki ýalydyr. Öňi hem-de yzy düzdür. Ekrany aýnadan edilen we 3.5 dýumdyr. Ekranyň aşagynda ‘Home’ (Öý) düwmesi, yzynda bolsa 8 megapiksellik (hem-de 1080 p wideo) kamera bar. 4 gapdaly hem poslamaýan polatdandyr. Enjam 2 reňk bilen çykarylar – gara we ak.
Prosessory we ýady:
iPhone 4S-de iki ýadroly A5 prosessory goýuldy (iPhone 4-de ýeke ýadroly A4 prosessor). Wagtlaýyn ýat (RAM) edil öňki ýaly 512 mb. Enjamyň içki ýadynyň sygymy 3 görnüşde çykýar: 16 GB, 32 GB we 64 GB. (iPhone 4-de 16 GB we 32 GB). iPhone 4S-iň grafikasy iPhone 4-iňkiden 7 esse güýçlüdir.
Siri:
Ses ýumuşlaryny ýerine ýetirýän kömekçi. Mysal üçin, eger siz “Şugün howa nähili?” diýip sorasaňyz, enjam size “Bulutly howa bolup, howanyň temperaturasy 10oC –dyr” diýip jogap berer. ‘Siri’ diňe iPhone 4S-de bolar. Beýleki iPhone-larda Siriniň bolmazlygyň esasy sebäbi A5 prosessorydyr. Emma synçylaryň aýtmagyna görä, esasy sebäp ‘Siriniň’ bar bolmagy iPhone 4S-iň iPhone 4-den ýeketäk uly tapawudy bolmaklygyndadyr. Şeýle hem bellenmeli zatlaryň biri, ‘Siri’ internet üsti bilen işleýändir.
Dolandyryş ulgamy:
Dolandyryş ulgamy iOS 5-dir. Öňki dolandyryş ulgamy bilen deňeşdireniňde 200-e golaý täze funksiýa bar diýip habar berildi.
Wikipedia-dan alnyp terjime edildi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Habarlar 3 april 2017
Wakalaryň jümmüşinde
Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisinde harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýylyň ilkinji çärýegindäki işleriniň netijeleri jemlenildi
Döwlet Baştutanymyz mejlisiň çäklerinde harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylarynyň işleriň ýagdaýy hem-de ozal berlen jogapkärli tabşyryklaryň ýerine ýetirilişiniň barşy baradaky hasabatlaryny diňledi.
Resmi habar
Türkmenistanyň Prezidenti Russiýanyň ýolbaşçylaryna Sankt-Peterburg şäheriniň metrosynda bolan partlama zerarly gynanç bildirdi
Döwlet Baştutanymyz şu agyr pursatda Türkmenistanyň halkynyň we Hökümetiniň adyndan, şeýle hem hut öz adyndan gurban bolanlaryň dogan-garyndaşlaryna hem-de ýakynlaryna ýürekden gynanjyny we medet beriji sözlerini beýan etdi, ejir çekenlere bolsa, tiz wagtda sagalmaklary baradaky dileglerini aýtdy.
Sport
Ýaş türkmen küştçimiz Aziýa çempionatynyň bürünç medalynyň eýesi
Ýaryşa 18 ýurtdan bu gadymy paýhas oýny bilen meşgullanýan 400-e golaý türgen gatnaşýar. L.Şöhradowanyň çykyş eden toparynda Hytaýdan, Hindistandan, Wýetnamdan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Şri-Lankadan we beýlekilerden 30-dan gowrak küştçi baýrak ugrunda bäsleşdi. “Rapid” görnüşinde bir döwe 15 minut “arassa” wagt berilýär, her göçülen göçümden soňra wagta 10 sekunt goşulýar.
Medeniýet
Arheologlar we dikeldijiler gadymy Paryzdepe şäherinde rejeleýiş işlerini geçirýärler
Bu ýerde gadymy siwilizasiýanyň bolandygynyň subutnamalary saklanylýar, şol döwürlerde şäher we ekerançylyk medeniýeti, suw desgalarynyň gurluşygy, şol sanda täsin gidrotehniki ulgamlar-kärizleri gazmak sungaty ösüşe eýe bolupdyr, ilkinji kärizleriň biri hut şu ýerde çekilen bolmagy hem mümkindir.
Resmi habar
Jemgyýet
«Türkmenhowaýollary» Gullugynyň uçarmanlar düzümi paýtagtymyzyň täze aeroport toplumynyň trenažor merkezinde hünärini ýokarlandyrýar
Bu uçuş NG tapgyrdan «Boing-737» uçarynyň uçarmanlar trenažorynda howa gämisiniň baştutany Azat Nepesow bilen ikinji uçarman Serdar Baýramgeldiýewden ybarat ekipaž tarapyndan hakyky uçuşa meňzeş türgenleşik hökmünde geçdi.Olar «Türkmenhowaýollary» Gullugynda golaýda açylan trenažor merkezinde türkmen uçarmanlaryndan ilkinji bolup hakyky ýagdaýa golaý şertlerde türgenleşik geçdiler.


text:
«Doňuz dümewi» barada söhbetdeşlik
Gyrgyzystanyň Saglygy saklaýyş ministrligine degişli sanepidemiologik döwlet departamentiniň epidemiologik meseleler boýunça baş spesialisti Otorbaýewa Dinara Sattarowna bilen «doňuz dümewi» barasynda geçirilen söhbetdeşlik.
Azatlyk Radiosy: Dinara Sattarowna, «Doňuz dümewiniň» nämedigi barasynda gürrüň beräýseňiz?
Dinara Otorbaýewa: Doňuz dümewiniň A, B we S görnüşleri bolyar. Dümewiň A görnüşi üýtgäp durýan hasaplanylýar. 2009-njy ýylda onuň bu görnüşi üýtgände ýagny mutasiýa geçende, dümewiň N1 N1 görnüşi peýda boldy. Bu dümewiň täze görnüşu peýda bolanda, adamlaryň arasynda kesel köp bolýar. Şol keselden epidemiýa başlanýar.
Azatlyk Radiosy: Doňuz dümewiniñ ilkinji alamatlary näme?
Dinara Otorbaýewa: Doňuz dümewi edil adatdaky dümew ýaly başlanýar. Birinjiden, adamyň temperaturasy 38 gradusa ýetýär we ondan hem ýokary bolýar. Näsagyň kellesi agyryp, gözünden, burnundan suw akýar. Syrkaw üsgürip başlaýar. Syrkaw derrew lukmana ýuz tutmasa, dümewiň öýkene geçmegi mümkin.
Azatlyk Radiosy: Bu keseli bejermek mümkinmi?
Dinara Otorbaýewa: Bu keseli bejermek mümkin. Biz ony tamiflýu atly derman bilen bejerýäris. Bizde bu derman bar. Biz häzir 8 müňden gowurak adamy bejerip bileris. Häzir bütin dünýäde doňuz dümewini esasan tamiflýu bilen bejerýärler.
Azatlyk Radiosy: Siz bu dermany nireden aldyňyz?
Dinara Otorbaýewa: Onuň 7 müňe golaýyny bize Bütindünýä Saglyk Guramasy berdi. Galanlaryny ýurdumyzda amala aşyrylýan guş dümewine garsy göreş proýekti boýunça ozaldan her ýylda satyn almagy planlaşdyrypdyk. Bu kesele ýolugyp, bize gelen üç adamy-da şol derman bilen bejerdik. Olaryň derdi ýeňil görnüşde geçdi.
Azatlyk Radiosy: Doňuz dümewiniň öňüni nädip almaly?
Dinara Otorbaýewa: Adamlar biri-biri bilen azyndan bir metr uzaklykdan gepleşmeli. Kesele ýolugan adam hökman maska geýmeli. Kesellini hökman başgalardan izolirlemeli we ol derrew lukmanlara ýüz tutmaly. Adamlar daşardan geldigi hökman elini sabynlap ýuwmaly. Sowuklamadan özüni goramaly. Sowuklan adam hökman laboratoriýa analiz tabşyrmaly we dümewiň haýsy görnüşi bilen keselländigini anyklamaly.
Azatlyk Radiosy: Doňuz dümewine garşy sanjym barmy?
Dinara Otorbaýewa: Elbetde, häzir dünýäniň köp medisina institutlary bu dümewe garşy sanjymy taýýarlamak ugrunda iş alyp barýarlar. Orsýetde, Hytaýda we Amerikada bu sanjymy bireýýäm taýýarladylar. Häzir ony synap görýärler. Merkezi Aziýa ýurtlaryna bu sanjymyň dekabr aýynda gelmegi mümkin Ol gelen badyna biz birinji nobatda medisina işgärlerini, soňra mekdep okuwçylaryny we beýlekileri sanjym etmekçi.
Azatlyk Radiosy: Doňuz dümewi bilen haýsy ýaşdaky adamlaryň köpräk kesellemegi mümkin?
Dinara Otorbaýewa: Doňuz dümewi bilen köplenç ýaş adamlar keselleýärler. Olar esasan ýaş çagalardan başlap, 45 ýaşa çenliler. Ýaşy 50-den geçenleriň bedeninde bu kesele garşy göreşip biljek antijisimler, ýagny organizme üýtgeşik maddalar girende, onuň täsirini ýok edip bilýän maddalar bolýar. Şonuň üçin-de doňuz dümewinden ölyänler ýaşlaryň arasynda köp bolýar. Sebäbi bu kesele ýoluganlar muny ýöne bir sowuklamadyr öýdüp, öz bildiginden bejerýärler. Olar öz wagtynda lukmanlara ýüz tutmaýarlar. Netijede ol soňabaka öýkene geçýär we öýkençişmä öwrülýär.
Azatlyk Radiosy: Häzire çenli dünyäde bu kesele ýolugan näçe adam hasaba alyndy?
Dinara Otorbaýewa: 25 nji oktýabra çenli dünýä boýunça bu kesele ýolugan 400-müň adam hasaba alyndy. Şolardan 6 müňe golaýy ölüpdir. Gyrgyzystanda hem bu kesele ýolugan dört adam hasaba alyndy. Şolardan üçüsi daşary ýurtdan kesel ýokuşyp gelenler. Bir aýala Arap Emirliklerinden gelen adamsyndan doňuz dümewi ýokuşdy.
Azatlyk radiosy: Bu kesel haçan we nirede anyklandy?
Dinara Otorbaýewa: Aprel aýynda Ýewropada we Orsýetde çagalaryň arasynda dümew giňden ýaýrap, bu wirus analiz edilende,onuň beýleki sowuklamalardan düýpden tapawutlanýandygy anyklanyldy. Bu dümew regionda öň hasaba alynmandy. Häzirki wagtda Ýewropa regionynda bu dümewiň birinji tolkuny geçip, ikinji tolkuny başlanýar. Biziň regionymyz bolsa entek onuň birinji tolkunyna garaşýar. Sebäbi häzir esasan wirusly keselleriň dümew möwsümi başlanýar.
Filed under: Bütin Temalar, Saglyk |


text:
Diňe ykdysady taýdan kuwwatly döwlet halkyň ýokary durmuş derejesini üpjün etmäge gönükdirilen netijeli durmuş ugurly syýasaty meýilleşdirmek esasynda ýylyň-ýylyna durmuşa geçirmäge ukyplydyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtaýar. Milli Liderimiziň 2018-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan býujetden maliýeleşdirilýän edaralaryň, hojalyk hasaplaşygyndaky kärhanalaryň hem-de jemgyýetçilik guramalarynyň işgärleriniň aýlyk zähmet haklarynyň, pensiýalaryň we döwlet kömek pullarynyň, talyp hem-de diňleýji haklarynyň möçberini 10 göterim ýokarlandyrmak hakyndaky Permana gol çekmegi munuň aýdyň mysalydyr.
Bu ähmiýetli resminama 7-nji iýulda geçirilen Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde kabul edildi.
Şu ýylyň alty aýynyň dowamynda Döwlet býujetiniň girdejileriniň artmagy netijesinde ortaça zähmet haky 9 göterime çenli ýokarlandy.
Ýanwar—iýun aýlarynda durmuş ulgamynyň maliýeleşdirilmegine býujet serişdeleriniň 76,7 göterimi gönükdirildi.
Ykdysady strategiýanyň durmuşa geçirilmeginiň barşynda ýurdumyzyň raýatlaryna häzirki zaman, hemmetaraplaýyn amatly ýaşaýyş jaýlaryny satyn almakda ýardam etmäge aýratyn ähmiýet berilýär. 2017-nji ýylyň birinji ýarymynyň jemleri boýunça ulanylmaga berlen ýaşaýyş jaýlarynyň, ýokary amatlykly öýleriň umumy meýdany 632 müň 500 inedördül metre deň boldy.
Milli Liderimiz öňde durýan möhüm wezipeleriň hatarynda geljek ýyl üçin Döwlet býujetiniň kemala getirilmegine aýratyn ünsi çekip, ýurdumyzyň baş maliýe meýilnamasynyň halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş hem-de abadançylyk derejesiniň mundan beýläk-de ýokarlandyrylmagyny doly üpjün etmelidigini belledi.
Daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan hem-de eksport ugurly önümleriň möçberlerini artdyrmak boýunça strategiýa durmuşa geçirilýär, uglewodorod serişdeleri bilen bagly bolmadyk ulgamlaryň doly herekete getirilmegine ugur alyndy, giňden karzlaşdyrmak hem-de maksadalaýyk bolmadyk çykdajylary azaltmak işleri amala aşyrylýar.
Makroykdysady görkezijilere laýyklykda, alty aýyň dowamynda jemi içerki önümiň ösüş depgini 6,4 göterime barabar boldy.
Şeýle hem ýylyň birinji ýarymynda hususy we döwlet eýeçiligindäki düzümlere gönükdirilen maýa goýumlarynyň möçberleri artdyryldy. Senagat we durmuş maksatly desgalaryň gurluşygy giň gerimde alnyp barylýar. Häzirki wagtda ýurdumyzda umumy bahasy ABŞ-nyň 47 milliard dollaryna deň bolan iri desgalaryň 1900-si gurulýar.
Bazar ykdysadyýetine tapgyrlaýyn geçmek boýunça yzygiderli alnyp barylýan işlerde Döwlet eýeçiligindäki kärhanalary hem-de desgalary hususylaşdyrmak maksatnamasynyň durmuşa geçirilmegine möhüm orun degişlidir. Bu ugurda amala aşyrylýan işler senagat önümçiliginiň netijeliligini we düşewüntliligini artdyrmaga, ýurdumyzyň telekeçiliginiň okgunly ösdürilmegine ýardam berýär.
Milli Liderimiz salgyt ulgamyny düýpli özgertmegiň zerurdygyny belledi. Salgyt salynmagynyň şertleri bir pudakda işleýän ähli kärhanalar üçin deň bolmalydyr. Şunda diňe bir býujetiň girdejileriniň artdyrylmagy däl-de, telekeçilik we işewürlik ösüşiniň üpjün edilmegi esasy ölçeg bolmalydyr.
Milli manadymyzyň durnukly dolanyşygynyň üpjün edilmegi strategik maksat bolup durýar, ol ykdysady ösüşe hem-de halkymyzyň ýaşaýşynyň mundan beýläk-de gowulandyrylmagyna ýardam berýär.
Türkmenistanyň dünýä ykdysadyýetine işjeň goşulyşýan şertlerinde eksport kuwwatyny höweslendirmek we galkyndyrmak, onuň netijeliligini ýokarlandyrmagyň ugurlaryny işläp taýýarlamak wajyp wezipe bolup durýar. Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde daşary ýurtlaryň eksportynyň ösüşini hem-de milli ykdysadyýetimiziň aýratynlyklaryny seljermek esasynda daşary ýurt pulunda gelýän girdejileri artdyrmak babatda hem anyk teklipler aýdyldy.
Häzirki wagtda ýurdumyzda «Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2018—2024-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamasynyň» taslamasyny taýýarlamak boýunça işler alnyp barylýar. Bu maksatnama ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmaga, eksport mümkinçiliklerini artdyrmaga gönükdirilendir. Bu ugurda netijeli çäreleriň kabul edilmegi jemi içerki önümiň möçberini depginli artdyrmaga, bahalaryň durnuklylygyny, ilata iş orunlarynyň döredilmegini üpjün etmäge, ýurdumyzyň harytlarynyň daşary döwletleriň bazarlarynda erkin satylmagy netijesinde daşary söwda dolanyşygynyň oňyn deňeçerligini saklamaga ýardam eder.
Şeýlelikde, hormatly Prezidentimiziň makroykdysady kadalaşdyrmagyň dolandyrylyşynyň ylmy taýdan esaslandyrylan strategiýasynyň baş maksady halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini we onuň hilini ýokarlandyrmakdan ybarat bolan iri möçberli durmuş maksatnamalaryny amala aşyrmaga giň mümkinçilikleri açýar. Bagtyýar halkymyz milli Liderimiziň baştutanlygynda gülläp ösüşiň we abadançylygyň ýolundan öňe ynamly gadam urýar.


text:
Atom energiýasy boýunça halkara agentligi (IAEA) Gazagystanyň hökümeti we Ýadro howpuny azaltmak boýunça inisiatiwa (NTI) bilen bilelikde Günorta Gazagystanda az baýlaşdyrylan uran üçin täze bank goruny döredýärler. Oskemen şäherinde açylýan 150 million dollarlyk desganyň açylyş dabarasy 29-njy awgustda geçirilýär.
Bank “ýadro energetikasyna maýa ýatyrýan ýurtlary parahatçylyk maksatlary üçin ulanyljak ýangyç bilen üpjün eder we olaryň baýlaşdyrmak üçin öz obýektleriniň döredilmegine çykdajy etmezligini we global töwekgelçilikleri artdyrmazlygyny gazanar” diýlip, düýbi ABŞ-da ýerleşýän NTI agentliginiň beýanatynda aýdylýar.
Maglumata görä, Wenada ýerleşýän Atom energiýasy boýunça halkara agentligi tarapyndan dolandyryljak bank “şuňa meňzeş ilkinji bolar we hiç bir aýra ýurda gözegçilik edip bilmez”. Bu ýangyç gorunda ýadro ýangyjy döretmek üçin zerur 90 tonna möçberinde az baýlaşdyrylan uran saklanar.


text:
Halkara Basketbol Asossasiýasy
HBA Halkara Basketbol Asossasiýa çempiýonadyň gysgaldylyp ýazylyşy.HBA çempiýonatda çykyş etýän 30 topar hemişe şol HBA çempiýonadynda çykyş etýärler.HBA çempiýonady iň soňky tamamlasaňam indiki ýyl ýene HBA çempiýonatda çykyş etýärsiň, 2-nji liga gitmeýärsiň.Şol sebäpden käbir topar çempiýonatda iň soňky bolup beýleki ýyl bolsa HBA çempiýony bolup bilýär.
Mazmuny
HBA Çempiýonatda Ýaş Oýunçylaryň saýlawy[üýtget | edit source]
Bul tema HBA hemme topary gaty gyzyklandyrýar.Pes toparlar şeýle saýlawlarda iň ezber ýaş oýunçy saýlama hakyna eýe, sebäbi toparlaryň arasynda kän tapawut döremez ýaly şeýdilýär.HBA ýaş oýunçy saýlawlaryna NBA draft diýýärler.Bul ýaş oýunçy saýlawlary iki tapgyrdan ybarat bolyp jemi altmyş sany ýaş basketbolçy HBA çempiýonadyna gazandyrylýar.Türkmen ýaş basketbolçylar hem öz başarjaňlygyny Aziýa çempiýonatlarynda we beleki Ýewropa basketbol ligalarynda özüni subut etseler HBA çempiýonadyna saýlanyp bilerler.Bu ýerde basketbolçylaryň ýyllyk girdejileri gaty gowy.Meselem HBA çempiýonatda iň köp girdejisi bolan LeBron Džeýmisiň bir ýylda gazanýan pulyna 1025 sany 2017-nji ýylyň Awalonyny alyp bolýar.Ortaça basketbolçylar ýylda 2017-nji ýylyň Awalonynyndan 200 sanysyny alyp biljek derejede pul gazanýarlar.
2016–2017-nji ýylynda iň köp ýyllyk girdejileri bolan on sany basketbolçy[üýtget | edit source]
Çempiýonlar[üýtget | edit source]
Daşarky çykgytlar[üýtget | edit source]
- HBA çempiýonadyň resmi saýty(iňlis dilinde)
- HBA oýunçylar birleşmäniň saýty(iňlis dilinde)
- HBA emin agzalaryň saýty(iňlis dilinde)
- ↑ "NBA Player Salaries". Hoopshype. Retrieved 2016-09-05.


text:
Eje, meni öldürip, sen meni ýatdan çykararyn öýdýärmiň? Belki-de sen, menden hem has garaşylan, has gerek çagalaryň bolar diýip pikir edýänsiň? Eje, meniň olardan nämäm kem?
Eje, sen meniň gözlerimiň nähilidigini bilmän, meniň geljekki doganlarymyň gözüne nädip seretjek?
Eje, näme üçin siz-ulularda hemme zat şeýle çylşyrymlyka? Sen hiç haçan kiçijik güjüjegi ýa-da pişijegi suwa gark etmersiň-ä? Seniň olara haýpyň geler. Näme üçin maňa seniň haýpyň gelmeýärkä? Men ultrases barlagyndaky gözgyny nokatjyk däl. Men bölek-bölek edilip bedrä zyňylandan soň, öwrüljek gan lagtasy hem däldirin. MEN ADAM! Sende dörän birinji günümden bäri men adamdyryn!
(Dogulmadyk çaganyň eşidilmedik nalyşy).
ABORT – (latynça, abortus - "çaga düşme" ) – özbaşdak ýaşamaga ukyby bolmadyk (wagtyndan öňki dogrumdan tapawutlylykda) çaga düwünçeginiň ölümine getirýän göwreliligi emeli usul bilen aýyrmakdyr.
Çaga düşürme ýagdaýyna jemgyýetde dürli garaýyşlar bolupdyr. Gadymy taryha göz aýlasak, ol döwürlerde çagany düşürmä adaty ýagdaý höküminde garapdyrlar. Gadymy jemgyýetçilikde täze doglan çagany maşgalanyň atasy eline alyp, ybadathanada kellesiniň ýokarsynda göterip sublatio adatyny geçiripdir. Diňe şondan soň täze doglan çaga adam hasaplanypdyr.
"Göbegeneler göwreli aýallara kömek berip hem bilerler, gerek bolan ýagdaýlarda çagany düşürip hem bilerler" diýip Platon (b.e. öň 427-347ý) ýazypdyr.
Aristotel (b.e. öň 384-322ý) bolsa, "Är-aýalyň islegine garamazdan çaga emele gelen bolsa, onda ýaşaýyş duýgulary emele gelmezden ötri ony aýyrmalydyr" diýip belläpdir.
Gippokratyň kasamynyň birinji nusgasynda bolsa, tersine (b.e. öň V asyr) "Hiç aýala çaga düşüriji serişdeleri berme" diýen jümle bardyr.
Orta asyrlarda çaga düşürme hemme bar bolan kanunlar esasynda ýazgarylypdyr we temmi berilipdir. Diňe Fransiýada, XVII asyryň birinji ýarymynda käbir ýagdaýlary göz öňüne tutup, aýala çaga düşürme netijesinde berilýän temmi gowşadylsa-da. Fransuz Rewolýusiýasyndan soň abort etmek üçin jezalandyrma ýene güýçlendirilipdir.
Häzirki wagtda, dünýäde abort etmäge rugsat bermek soragy örän çekeleşikli jedelleriň özeni bolup, öz içine dini, sosial, lukmançylyk, hukugy goraýyş soraglary hem alýandyr. Käbir ýurtlarda (meselem, ABŞ, Polşa) bu soragyň töweregindäki jedeller jemgyýetde gapma-garşylyklaryň ýüze çykmagyna sebäp boldy. Jedellere getirýän we ahlaklylygy kesgitleýän esasy sorag orta atylýar – "Abort edilme netijesinde emele gelen adam ömri kesilýärmikä?" Abortyň garşydaşlary "emele gelen çaga", "dogmadyk körpe", "enäniň göwresindäki çaga" barada gürrüň edýärler. Din emele gelmäniň irki döwrüne garamazdan, aborta adam öldürmäniň bir usuly ýaly garaýandyr.
Abortyň tarapdarlarynyň pikirine görä bolsa, hukugy gorama, sosial, biologiki nukdaýnazaryndan embriony çaga hasap edip bolmaýandyr.
Jedelleriň gözbaşy bolýan ikinji sorag bolsa, aýalyň hem-de embrionyň hukuklarynyň derejesini kesgitlemek bilen baglydyr. Bu soragda abortyň garşydaşlary embrionyň ýaşaýyşa bolan hukugyny hemme zatdan ileri goýsalar, onuň tarapdarlary aýalyň öz bedenine we şahsy durmuşyna hukugynyň bardygyny belleýärler. BSGG-nyň bellemegine görä,dünýäde her ýyl 46 mln. abort edilip, bu san umumy göwrelilik ýagdaýlarynyň 22 %-ni tutýandyr.
Häzirki wagtda abort etdirmäniň sebäpleri höküminde aşakdaky ýagdaýlar kesgitlenýär:
- 40%-i aýalyň islegi boýunça;
- 25%-i aýalyň janyna howp salma netijesinde;
- 23% -i sosial faktorlar (göwrelilik döwründe aýrylyşma, adamsynyň ölümi, aýalyň ýa-da onuň adamsynyň tussagda bolmagy, zorlanma netijesinde dörän göwrelilik, ene-ata hukugyndan mahrum edilme, göwreli aýalyň adamsynyň agyr keseliniň ýa-da şikeslenmesiniň bolmagy);
- 12%-i lukmançylyk görkezmeler bilen (göwrelilikde gaýraüzülmeleri döredip biljek ýürek-damar, peşew çykaryş ulgamynyň keselleri, inçekesel, ruhy keseller we başgalar).
Her ýagdaý boýunça netijäni lukmançylyk topary çykarýandyr.
Abort çaga düwünçeginiň emele gelip, göwreliligiň 22-nji hepdesine çenli edilýändir. Düwünçegiň ejesiniň içinde ösüşden galmagy, göwrelilik ýagdaýynyň aýalyň janyna howp salmagy, düwünçegiň köpsany dogabitdi şikeslenmeleri ýa-da enä göwrelilige ýaramaz täsir etjek lukmançylyk bejergileriň geçirilmegi göwreliligi aýyrmaga görkezme bolup biler.
Köplenç ýagdaýlarda aborty ulanmagyň zerurlygy baradaky soragy çözme hukugy ene-atalaryň özüne berilýändir.
Göwreliligiň möhletine baglylykda, ony togtatma dürli usullar bilen geçirilýändir:
- Ýörite derman serişdeleriniň kömegi bilen çagany düşürme – farmasewtiki abort. Göwreliligiň 2-8 hepdesinde geçirilýär.
- Wakuum – sordurylmasy (mini-abort) – göwreliligiň 2-5 hepdesinde geçirilýär.
- Lukmançylyk aborty – hirurgiki usul, ýagny çaga düwünçegini ýatgydan ýörite gurallaryň kömegi bilen aýyrmak. Göwreliligiň 6-12, käwagtlar 22 hepdesine çenli ulanylýar.
Göwreliligi aýyrtmak isleýän her aýala ginekolog lukmanyň barlagyndan, laborator barlagdan (ganyň umumy barlagy, ganyň merezýel, AIW, B we C gepatite barlagy, koagulogramma, jynshana çyrşagy) geçmek hökmany çäre bolup durýandyr.
Abortdan soňky gaýraüzülmeleriň döreme ahtimallygy ony geçirýän lukmanyň hünärmenlik ukybyna, geçiriş usulyna we göwreliligiň möhletine baglydyr.
BSGG-si howpsyz abort etme usullary bolan farmakologiki we wakuum usullaryny giňden ulanmagy maslahat berýändir. Hirurgiki aborty geçirmek babatda hem peýdaly maslahatlar berilýär.
Aborta başlamazdan öň, ýörite derman serişdeleriniň ulanylmagy (ýatgynyň boýunjygy hirurgiki gurallar bilen giňeldilýär, ýörite serişdeleriň kömegi bilen bolsa özbaşdak açylýar) aýala ýetirilýän şikeslendirmeleriň derejesini peseldýändir. Hirurgiki abortda ýüze çykýän gaýraüzülmeler göwreliligiň möhleti bilen baglanşyklydyr. Meselem, ýatgynyň diwarynyň deşilmegi göwreliligiň her iki hepdesinde 20% ýokarlanýandyr.
Abortyň getirýän gaýraüzülmeleri aşakdaky toparlara bölünýär:
1. Irki (abort geçirilýän wagty ýa-da bir hepde soň)
- ýatgynyň diwarlarynyň deşilmegi;
- ýatgynyň içinde gan lagtalaryň üýşüp galmagy (gematometra);
- ýatgynyň içinde çaganyň ýa-da onuň ýoldaşynyň bölekleriniň galdyrylmagy (doly däl abort);
- ýatgynyň boýunjygynyň ýyrtylmagy – ýyrtylma ýerleri dikeldilmese boýunjygyň soňky göwrelilikleri saklap bilmezlik ukypsyzlygynyň döremegi ýüze çykyp biler;
- ganakmalar.
2. Giçki (1 hepde – 1 aý)
- jyns agzalarynyň sowuklamalary – ýatgynyň, ýumurtgalyklaryň sowuklamagy, ýatgynyň turbalarynda iriňiň ýygnanmagy we başgalar.
3. Uzaklaşan (1 aýdan soň)
- aýbaşy halkasynyň bozulmagy;
- plasentar polip;
- endometrioz;
- ýatgynyň turbalarynyň geçirijiliginiň bozulmagy;
- Aşermanyň sindromy (ýatgynyň içinde sepleşmeleriň döremegi);
- önelgesizlik;
- aýalyň ganynda rezus gapma-garşylygyň döremegi. Bu gaýraüzülme otrisatel rezus- faktorly aýallara degişlidir. Rezus položitel ganly çaga bilen göwrelilikde, onuň 4-5-nji hepdesinden enäniň bedeninde antitelalar (göreşiji öýjükler) döreýändir. Olar düwünçegiň resus položitel eritrosit gan öýjüklerine garşy täsir höküminde ýüze çykýar. Abortdan soň antitelalar aýalyň bedeninde galyp, indiki resus položitel çagany agyr kesele ýolukdyryp bilýändir.
Düwünçegiň gemolitiki keseli ýüze çykyp,çaganyň eritrositlerini enäniň antitela öýjükleri dargadýandyrlar. Bu kesel dürli görnüşde geçip, ýörite bejeriş çärelerini talap edýändir. Abortdan soňky rezus gapma-garşylyklarynyň öňüni almak üçin, operasiýadan soňky 72 sagadyň içinde antirezus immunoglobulin dermanyny ulanmak peýdaly netijeleri berip biler.
Görşümiz ýaly, çaga düşürmek meselesi we onuň töweregindäki çekeleşmeler edil adamzat taryhy ýaly gadymydyr. XXl asyryň başynda, jemgyýetiň sosial-ykdysady ösüşine, lukmançylyk ulgamynyň kämilleşiş derejesine garamazdan, islenilmedik göwrelilik babatda lukmana ýüz tutýan aýallaryň sany azalmaýar. Meniň pikirimçe, bu ýagdaý esasan adam faktoryna, maşgalanyň içki gurşawyna, onuň guramaçylygyna, är-aýal gatnaşyklarynyň ruhy jebisligine baglymyka diýýärin.
Aýalyň geleňsizligi, maşgalany meýilleşdirme düzgünleri we serişdeleri babatda sowatsyzlygy abortlaryň sanynyň ösmeginiň belli bir uly sebäbi bolup bilýändir.
Maşgalany meýilleşdirmekde, göwreliligiň öňüni almak meselesi köplenç (örän köp ýagdaýlarda) diňe aýalyň gatnaşmagynda çözülýär. Bu meselede erkek adamlaryň hem ýeterlik gatnaşygy, jogapkärçiligi duýulsa, belki-de abort edilýän otaglara şeýle uzyn nobata durmalar bolmazdy.
P. S. Abort bilen bagly ahlak soraglary, onuň öňüni alyş çäreler toplumy, köpeliş sebäpleri babatda her adamynyň öz pikiri bolup biler. Bu meseleler barada Siziň pikirleriňizi bilmek biz üçin gyzykly bolar.
Teswirlemeler
Siziñ maslahatlaryñyz diýseñ peýdaly (ýerlikli). Wagyt tapsam okaýan.
Käbir meseleler babatda gosmaça maslahat bermegiñizi haýys edýärin.
Islenilmeýan göwrelilikden diñe serishdeleriñ üsti bilen goranmalymy(eger çagalaryñ ýashynyñ arasyny açmak isleseñ).
Meniñ pikrimçe: Aýal mashgalanyñ aýbashy döwriniñ tamamlanmagyndan, ýatgynyñ içki perdesiniñ täzelenmeginden soñ 7-10-güniñ dowamynda är-aýal gatnashyklary amala ashyrylanda, aýal mashgalanyñ synasynda düwunçegiñ döremegi müñkin. Eger-de gatnashyk tamamlanandan soñ aýal mashgala rahat (ýüzün) ýatmasa, tizden-tiz ýuwunmak bilen bolsa ýatgydaky tohymlaryñ ashak dökülmegi müñkin.
Elbetde, enäniň janyna, saglygyna howp abananda abort etme zerurlygy ýüze çykyp biler, Ýüze çykan sosial ýagdaýlar sebäpli hem käbir ýagdaýlarda (adamsynyň ölümi, tussagda bolmagy, aýrylyşmagy) abort etmek düşnüklidir. Ýöne çagany aýyrmak üçin ýüz tutýan aýallaryň 82-85%-i, ony çagany meýilleşdirmändikleri üçin etdirýärler. Şu görkezijiler gynandyryjy bolup, aýallardan jogapkärçiligi, göwreliligiň öňüni alyş serişdelerini ulanmak babatda bilimi talap edýändir. Bu işe lukmanlaryň gatnaşygy hem möhümdir.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
"Salam lukman! Men duzsuz iýmitleri halaýan. Öz bişiren naharlaryma we işdäaçarlaryma duzy az salmagy makul bilýän. Käwagt asla duz salamok. Duzsuz iýmitleriň adam saglygyna peýdasy we zyýany barmy?"
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Elbetde, nahar duzynyň aşa köp kabul edilmegi bedende suwuklygyň saklanyp çişginliligiň döremeginiň, gan basyşynyň ýokarlanmagynyň, ýürek-damar ulgamynyň işiniň bozulmalarynyň döremeginiň sebäbi bolup bilýändir. Şol sebäpli hem, ýürek-damar ulgamynyň kesellerinden ejir çekýän näsaglara duzy çäklendirmek maslahat berilýändir.
Başga tarapdan bolsa, nahar duzy, has takygy natriý mineraly suw-mineral deňagramlylygyny saklap, beden öýjüklerinde bolup geçýän hadysalary sazlamaga işjeň gatnaşýandyr. Şonuň ýaly hem, ol kaliý mineralynyň alyş-çalşygyna gatnaşyp, bedende bolup geçýän biologiki hadysalaryň geçmegine möhüm täsirini ýetirýändir.
Şonuň üçin hem, hemme zatdada çäkliligiň möhüm bolşy ýaly, nahar duzynyň ulanylşynda hem kadany saklamak möhümdir. Nahar duzynyň bir gije-dündizde maslahat berilýän mukdary – 9-10 gramm.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Sorag 1: Saýty kim döretdi? Döredenler daşary ýurtlylar bolmaly we olar takyk syýasy maksatlar bilen saýty döreden bolmalydyr?
Jogap: Saglyk.info saýty Türkmen halkynyň saglyk baradaky bilim derejesi we düşunjesi barada çynlakaý aladalanýan Türkmenler tarapyndan döredildi. Sen bu meseleler bilen gyzyklanýan bolsaň bize goşul! Kömegiňe we goldawyňa elmydama isleg bardyr.
Sorag 2: Näme maksatlar bilen bu maglumatlar Internetda goyulýarka? Sebäbi Interneda baglanmak Türkmenistanda gaty kyn, hemmelere elýeter däl, onuň tizligi haýal.
Jogap: Hawa, entek Türkmenistanda Internet hemmelere elýeter dal, ýone saýt üç ýylyň dowamynda ýurtda ýaşaýan okyjylaryň arasynda goldaw tapmana başardy. Saglyk we daşky gurşaw barada täze, ýokary hilli türkmen dilinde bolan materiallary taýynlamak we olary köpçülige hödürlemek – bilimi artyrmakda ilkinji möhüm ädim bolýar diýp hasaplaýas. Bu saýt türkmen dilinde saglyga degişli meselelerden söz açýan birinji we ýeke-täk çeşme bolup durýandyr. Internet hyzmatlary kämilleşenden soň bu maglumatlar köpçüligiň peýdalanmagy üçin taýyn bolup durar. Käbir okyjylar saýtdaky maglumatlary indirip we çap edip, Internedy ýok kärdeşleri, okadýan mekdep okuwçylary we talyplary, dost-ýarlary bilen paýlaşýarlar.
Sorag 3: Bu başlangyjy kim maliýeleşdirýär?
Jogap: Täze, peýdaly, ýokary hilli makalalary, kitapçalary taýynlamak, lukmanlar tarapyndan okyjylaryň soraglaryna jogap bermek kän wagty we pul serişdesini talap edýar. Hemme ýerde bolşy ýaly, girdeji almak üçin däl-de, ynsanperwerlik maksady bilen döredilen başlangyjy işletmek hem-de kämilleşdirmek uçin, biz pul serişdeleriň we donorlaryň gözleginde. Şeýle-de, biz elmydama täze we gyzykly teklipleriň we täze hyzmatdaşlygyň gözleginde. Bize haýyr-sahabat işine düşünýän we goldaw berjek adamlary tapmana kömek ber! Biz elmydama Türkmen halkyna saglyk baradaky esasy maglumatlary ýaýratmagyň gymmatyna düşünýan adamlaryň we guramalaryň gözlegindediris.
Sorag 4: Men siziň terjime eden kitaplaryňyzy çap edip ýaýradyp bilerinmi?
Jogap: Işgärler topary iki kitaby: Maşgala Saglygy we Amaly Gollanma: Daşky Gurşaw we Adam Saglygy kitaplary terjime edip köpçülige hödürledi. Iki kitaby hem saýtdan doly göwrümde indirip, çap edip bolar. Kitaplaryň çap edip ýaýradylmagy bizi begendirer. Bize bu barada habar ediň.Biz hyzmatdaşlygyň anyk şertleri barada gepleşip, siz üçin oňaýly çözgütleri tapmaga taýyndyrys.
Sorag 5: Men Saglyk.info saýtyndan alnan bloglary, makalalary, kitapçalary, lukmanlaryň jogaplaryny sosial ulgamlarynda, başga saýtda paýlaşyp, goýup bilerinmi?
Jogap: Elbetde, paýlaşyp bilersiňiz. Bu siziň saglyk meselelerine degişli bilimi ýokarlandyrmaga edilýän işe uly goşandyňyz bolar. Ýone maglumatlaryň çeşmesini görkezmegi ýadyňyzdan çykarmaň!
Sorag 6: Men tejribeli lukman. Men nahili şertlerde bu işe gatnaşyp bilerin?
Jogap: Saýt lukmanlary hyzmatdaşlyga çagyrýar. Hyzmatdaşlygyň şertleri bilen saýtda ýerleşdirilen bildirişden tanşyp bilersiňiz.
Sorag 7: Men lukmançylyk uniwerstitetinde okaýaryn. Men saýtyň işine gatnaşyp bilerinmi ýa-da okuwy gutaryp, diplom alýançaň garaşma hökmanmyka?
Jogap: Biz üçin seniň näçinji ýylyň talybydygynyň tapawudy ýokdur. Sen adam saglygy, daşky gurşaw bilen adam saglygynyň baglanşygyna degişli meseleler bilen gyzyklanýamyň? Bar bolan kynçylyklar seni alada goýýarmy? Onda bize goşul! Diplomyňy alýançaň garaşma. Öňde goýulýan maksatlar uly hem-de wajyp bolup, seniň kömegiňe elmydama isleg bardyr.
Sorag 8: Men mekdepde mugallym bolup işleýän. Men siziň peýdaly maglumatlaryňyzy ýaýratmakda nähili kömek edip bilerin?
Jogap: Saýtdaky hemme materiallary printerdan çykaryp öz kärdeş mugallymlaryňyz, okuwçylaryňyz bilen paýlaşyp, bilim bermek işinde ulanmagyňyzy maslahat berýäs. Ondan başga-da, öz ýaşaýan ýeriňizdäki adam saglygyna we daşky gurşawa degişli meseleler barada bize habar bermegiňizi haýyş edýäs. Biz täze mowzuklar, galdyrylmadyk wajyp meseleler barada maglumat hödürlemegi öz öňümizde maksat edinýäris.
Sorag 9: Men halkara gurmasynyň Türkmenistandaky edarasynda işleýän. Bizde adam saglygyna we daşky gurşawa degişli Türkmen dilinde köpçülige niýetlenen materiallar bar (kitapçalar, makalalar, kitaplar). Siz şu materiallary www.saglyk.info saýtynda ýerleşdirip ýa-da olara çelgileri görkezip bilersiňizmi? Biziň guramamyzyň web sahypasynyň adresyny Salgylar bölüminde ýerleşdirip bilersiňizmi?
Jogap: Elbetde, saýtyň maksady köpçülik uçin niýetlenen saglyga we daşky gurşawa degişli Türkmen dilinde bolan hemme maglumatlary halka elýeterli etmekdir. Bu maksada ýetmek uçin hemme guramalar, aladalanýan adamlar hyzmatdaşlykda bolmaly. Bize maglumatlaryňyzy ýollaň we habarlaryňyz bilen paýlaşyň!
Teswirlemeler
Dyrnaklaryň köp wagt suwda saklanmagy, ýaşaýyşda ulanylýan ýuwujy maddalar bilen, önümçilikde aşgarlar ýa-da turşylyklar bilen galtaşmagy, temperaturalaryň üýtgemegi( daşda sowuk, öýde ýyly), gyş aýlary el-aýaklaryň sowukdan goralmazlygy, iýmitde sink, kalsiý, selen, kadmiý minerallaryň we A,D,E witaminleriň ýetmezçiligi dyrnaklaryň döwülmegine getirip bilse, şikeslenmeler, dyrnaklaryň kömelekli zeperlenmeleri, dar köwüş geýme, dyrnaklary gaty gysga gyrkma olaryň töweregindäki deriniň içine ösmeginiň sebäbi bolup biler. Sebäpleri bilip we olary aradan aýryp, siz dyrnaklaryňyzyň sagatlygyny gazanyp bilersiňyz.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
26 Aralık 2016 Pazartesi
Türkmenistanyň Prezidenti Russiýa Federasiýasynyň Prezidentine Gynanç Bildirdi
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Gara deňziniň çäklerinde Russiýa Federasiýasynyň Goranmak ministrliginiň “Tu-154” kysymly uçarynyň heläkçilige uçramagy zerarly, Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putine çuňňur gynanjyny iberdi.
Döwlet Baştutanymyz şu agyr pursatda Türkmenistanyň halkynyň we Hökümetiniň adyndan, şeýle hem hut öz adyndan gurban bolanlaryň maşgalalaryna, dogan-garyndaşlaryna hem-de ýakynlaryna çuňňur gynanç bildirip, medet beriji sözlerini beýan etdi.
http://www.turkmenhabargullugy.com/turkmenistanyn-prezidenti-russiya-federasiyasynyn-prezidentine-gynanc-bildirdi/
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Ýekşenbe güni Sudanda ýörite resmi delegasiýany alyp barýan uçar heläkçilige uçranda, ondaky 31 adam wakanyň pidasy boldy.
Sudanyň Awiasiýa kompaniýasynyň metbugat sekretary Abdelhafiz Abdelrahim bu uçaryň musulmanlaryň Oraza baýramy bilen baglanyşykly geçiriljek çärä ýörite bir delegasiýany alyp barýarka, ýaramaz howada daga baryp urandygyny aýdýar.
Resmi maglumata görä, bu uçaryň içinde köpsanly beýleki resmiler bilen bir hatarda Sudanyň Serenjamlyk we dini işler boýunça ministri Gazi al-Sadyk Abdel Rahym hem bar eken.


text:
Geçen hepde söweş sungaty bilen meşgullanýan türkmen türgenleri üçin baýraklara baý hepde boldy. Türgenlerimiziň köpugurly söweş sungaty we kikboksing boýunça dünýä ýaryşlarynda şowly çykyş edip, medallaryň 18-sini eýeläp, Watanymyza dolanmaklary munuň aýdyň subutnamasydyr.
21—26-njy sentýabrda Russiýanyň Medyn şäherinde ýetginjekleriň we gyzlaryň arasynda geçirilen köpugurly söweş sungaty boýunça dünýä ýaryşlaryna 23 ýurtdan saýlama türgenler gatnaşdylar. Şonda Aşgabadyň mekdepleriniň ýokary synplarynda okaýan okuwçylaryň 5-si Türkmenistana wekilçilik etdiler. Olaryň her biri “laýt” we “nusgawy” bölümlerinde çykyş edip, kümüş we bürünç medallary eýelediler.
Şeýlelikde, Aşgabatdaky 6-njy orta mekdebiň 9-njy synp okuwçysy Amirşa Kabulow 50 kilogram agram derejede, “laýt” ugry boýunça dünýäniň güýçli türgenleri bilen göreşip, üçünji orny eýeledi. “Nusgawy” görnüşinde bolsa ol ikinji orna mynasyp boldy. Şol mekdebiň ýene bir okuwçysy Ylýas Berdigylyjow 55 kilogram agram derejede çykyş edip, “laýt” bölüminde ikinji, “nusgawy” bölüminde bolsa üçünji orna düşüp, degişlilikde kümüş we bürünç medallara mynasyp boldy. 69-njy orta mekdebiň 11-nji synp okuwçysy Meýlis Kiçikakaýew 60 kilogram agram derejede çykyş edip, edil şunuň ýaly netije gazandy.
70-nji orta mekdebiň 11-nji synp okuwçysy 65 kilogram agram derejede çykyş edýän Enwer Kiçikakaýew we 70 kilogram agram derejede çykyş edýän Begençmyrat Myradow dünýä çempionatynda sport hünärmenleriniň ýokary bahasyna mynasyp boldular. Olaryň birinjisi “laýt” görnüşinde kümüş medala, “nusgawy” görnüşde bolsa bürünç medala mynasyp boldy. Ikinji türgen “laýt” görnüşinde bürünç, “nusgawy” görnüşde bolsa kümüş medallary eýeledi.
Dünýä birinjiligi ugrunda geçirilen ýaryşda türkmen türgenlerijemi 10 medal — 5 kümüş we 5 bürünç medal eýelediler.
... Kikboksing boýunça dünýä Kubogy ugrundaky ýaryşlar hem türkmen türgenleri üçin netijeli boldy. Bu iri halkara bäsleşigi şu ýylyň 22—27-nji sentýabry aralygynda Russiýa Federasiýasynyň Anapa şäherinde geçirildi. Oňa 23 döwletden saýlama türgenler gatnaşdy. Biziň ýurdumyzdan bu ýaryşa 8 türgen gatnaşdy we olaryň her biri Watanymyza medally dolandylar.
Türkmenistanly türgenler 3 kümüş we 5 bürünç medal eýeläp, Türkmenistanyň sport ulgamynda gazanýan üstünlikleriniň üstüni ýetirdiler.


text:
referat yazdym
Halkymyzyň parahatçylygyny gije-gündiz üpjün edýän edermen harby gullukçylarymyz bardyr. Bilmeýänler üçin ine şu aşakdakylary ýazmak isledim. Her bir ýurt özüne degişli teritoriýasyny milli bütewilik, ýurdunyň dünýäde jemgyýet bileleşigi hökmünde hereket edip aýratyn, özbaşdak döwlet derejesini almak üçin öz çäklerini gorap saklamalydyr. Ýer şarynyň bir bölegini öz ygtyýaryna almak bilen şol çäklerdäki gury ýerleri, deňzini – derýasyny, howa giňişligini goramak ýaly jogapkärli wezipeler ýüklenýär. Türkmenistan döwletimizde hem bu jogapkärli mukaddes borçlarymyzy edermen merdana harby gullukçylarymyz alyp barýar. Häzirkizaman goşun aýratynlyklaryny nazary alnyp, ylmyň, tehnologiýanyň gazananlaryny ulanmak bilen kämil şertlerde iň kämil bilimleri alyp, harby gullukçylar özüniň harby hünärini alandan soňra hi bir şu ýokarda ýazylan zatlara ynanar ýaly däl.
garagazak


text:
2017-nji ýylyň 2-nji maýynda Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugy türkmen paýtagtyna iş sapary bilen gelen, Aziýa ösüş bankynyň (AÖB) wekiliýeti bilen duşuşyk geçirdi.
Duşuşygyň dowamynda Türkmenistanyň we Aziýa ösüş bankynyň arasyndaky hyzmatdaşlygynyň häzirki ýagdaýy we ösdürilmeginiň meseleleri barada pikir alyşmalar boldy. Şeýle hem, gümrük işi babatda taraplaryň hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny giňeltmegiň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
Gepleşikleriň dowamynda Merkezi Aziýa sebiti boýunça ykdysady hyzmatdaşlyk Maksatnamasynyň çäginde gatnaşyklary ösdürmäge üns berildi.
Gümrük habarlary
Aziýa ösüş bankynyň wekiliýeti bilen duşuşyk
2017-nji ýylyň 2-nji maýynda Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugy türkmen paýtagtyna iş sapary bilen gelen, Aziýa ösüş bankynyň (AÖB) wekiliýeti bilen duşuşyk geçirdi.


text:
ÝURIDIK ŞAHSLARYŇ, ÝERLI BIRLIKLERIŇ, DAŞARY ÝURT KÄRHANALARYNYŇ ŞAHAMÇALARYNYŇ HEM-DE WEKILLIKLERINIŇ STATISTIK SANAWY
Hojalyk subýektleriniň statistiki sanawy
Türkmenistanyň Prezidentiniň 1993-nji ýylyň 20-nji dekabrynda çykaran «Ähli eýeçilik we hojalyk formaly kärhanalaryň we guramalaryň Ýeke-täk döwlet bellige alnyşy barada» 1627 belgili Kararyna laýyklykda we Türkmenistanyň hasaba alyş we statistika ulgamynyň halkara tejribesine geçmegi bilen kabul edilen Döwlet maksatnamasyna laýyklykda eýeçiligiň ähli formalaryndaky kärhanalaryň we guramalaryň Ýeke-täk döwlet bellige alnyşy (KGÝDB) döredildi. Soňra 1997-nji ýylda onuň esasynda Türkmenistanyň hojalyk subýektleriniň statistiki sanawy (HSSS) döredildi, ol Türkmenistanyň «Döwlet statistikasy hakyndaky» kanunyna (5 madda) laýyklykda 1998-nji ýylyň 15-nji sentýabrynda kabul edildi, ol Türkmenistanyň çäginde öz işlerini amala aşyrýan hojalyklar barada zerur maglumatlary özünde saklaýar. Ýuridiki taraplaryň döwlet bellige alnyşy boýunça Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrliginiň edara görnüşli taraplaryň döwlet bellige alnyşy we maýa goýumynyň taslamasy müdirligi, Baş döwlet salgyt gullugynyň, şeýle hem buhgalter hasabatlarynyň maglumatlary we beýleki maglumat çeşmeleri esasynda döwlet statistiki bellige alnyşy Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti we onuň çäkleýin bölümleri tarapyndan alnyp barylýar.
HSSS ähli statistiki gözegçilikler we seçimleýin gözegçilikler üçin esas bolup durýar. Seçimleýin usulyýet gözegçiligi ulanylanda HSSS seçimleýin gözegçilik üçin subýektleriň sanawyny emele getirmäge mümkinçilik berýän esasy jemleriň roluny ýerine ýetirýär.
Hojalyk subýektleriniň statistiki sanawy Türkmenistanyň çäginde bellige alnan ähli kärhanalaryň, guramalaryň we aýrybaşgalaşan bölümleriň (şahamçalar we wekillikler) maglumatlar binýadyny özünde saklaýar. Kärhanalaryň, guramalaryň we olaryň aýrybaşgalaşan bölümleriniň maglumatlarynyň täzelenmegi (derwaýyslaşdyryşy) ýylda bir gezek statistika edaralary tarapyndan amala aşyrylýar.
Statistiki sanawda maglumatlar aşakdakylara bölünýär:
-
edara ediş bölümi (kärhananyň ady, salgysy, telefony, faks, elektron poçtanyň salgysy we beýlekiler);
-
Türkmenistanda hereket edýän klassifikatorlara laýyklykda klassifikasiýa bölümi (kärhananyň eýeçilik formasy, onuň guramaçylyk-hukuk formasy, pudaklaýyn degişlilik, ykdysady işleriň görnüşlerine degişlilik we beýlekiler);
-
hojalyk işleriniň esasy ykdysady görkezijileri.
Statistiki sanawda bellige alnan we derwaýyslaşdyrylan hojalyk subýektleri boýunça maglumatlar saklanylýar. HSSS-däki hojalyklar — bu ýuridiki taraplar we aýrybaşgalaşan bölümlerdir (şahamçalar we wekillikler).
Statistiki sanawda ýuridiki taraplar we olaryň aýrybaşgalaşan bölümlerinden başga-da işleýän hususy telekeçiler boýunça maglumatlar saklanylýar. Hususy telekeçileriň statistiki sanawyndaky maglumatlar her ýyl derwaýyslaşdyrylýar. Bu iş Türkmenistanyň Baş döwlet salgyt gullugy bilen bilelikde amala aşyrylýar. Hojalyk subýektleriniň işleýän hususy telekeçilerine degişli bolmagyň esasy ölçegi, telekeçilik işinden girdeji almak we hasaba alnan ýerler boýunça ýylyň dowamynda Türkmenistanyň Baş döwlet salgyt gulluklaryna girdejiler hakyndaky beýannamalary bermekdir.
Hususy telekeçileriň statistiki sanawynda maglumatlar aşakdakylara bölünýär:
-
edara ediş bölümi (hususy telekeçiniň F.A.A., salgysy, telefony, hususy salgyt nomeri we beýlekiler);
-
Türkmenistanda hereket edýän klassifikatorlara laýyklykda klassifikasiýa bölümi (çäkler boýunça ýerleşýän ýerleri, ykdysady işleriň görnüşleri we beýlekiler);
-
hojalyk işleriniň esasy ykdysady görkezijileri.
Statistiki sanawda bellige alnan we derwaýyslaşdyrylan hojalyk subýektleri boýunça maglumatlar saklanylýar. HSSS-däki hojalyklar — bu ýuridiki taraplar we olaryň aýrybaşgalaşan bölümleridir (şahamçalar we wekillikler).


text:
Owganystanyn içinde yerleşyan Horasan Ülkesi’nin Belh şaherinde dogulyar. Mewlânanyn kakasy Belh Şehrinin tanymal ynsanlaryndan bolup, Sultânü’l Ulemâ (“Alymlaryn Soltany”) adyny alan Hüseyin Hatibînin ogly Bahâeddin Weled’dir. Ejesi bolsa Belh Emiri Rükneddin’in gyzy Mümine Hatyn’dyr.
Kakasy Sultânü’l Ulemâ mongollaryn cozuşlary sebapli, 1212-1213 yillarynda Belhden Nişapur’a, ol yerden Bagdada, sonra Kûfe yolu bilen Kâba hereket edyar. Hajdan sonra, yzyna gelyarka Şama degip gecyar. Şamdan sonra Malatya, Erzincan, Siwas, Kayseri, Nigde yoly bilen Lârenda (Karaman) geldiler. Karamanda Subaşy Emir Mûsânyn gurdyran medresesine yerleşdiler.
1222 yylynda Karamana gelen Sultânül-Ulemâ we maşgalasy bu yerde 7 yyl galdylar. Mewlâna 1225 yylynda Şerefeddin Lalanin gyzy Gowher Hatyn bilen Karaman’da oylenyar. Onun Soltan Weled we Alâeddin Çelebi adynda iki ogly bolyar. Gowher Hatyn wepat edyar, son Mewlâna bir çagaly dul bolan Kerrâ Hatyn bilen goş birikdiryar. Mewlânanyn ondan Muzaffereddin we Emir Alym Çelebi adynda iki ogly we Melike Hatyn adynda bir gyzy dünya gelyar.
Bu yyllarda Anadolynyñ uly bolegi Selçuklu Dewleti’nin golastyndady. Konya’da bu dowletin baş şaheridi. Konya sanat eserleri bilen bezelip, bilim adamlary we sanat ussatlarynyn merkezi bolupdy. Gysgacasy, Selçukly Dowleti in parlak dowruni yaşayardy we Dowletin hokümdary Alâeddin Keykubâddy. Alâeddin Keykubâd Sultânü’l-Ulemâ Bahaeddin Weledi Karamandan Konyaya cagyrdy we Konya yerleşmegini isledi.
Bahaeddin Weled soltanyn cakylygyny kabul etdi we Konya 3 Magtymguly 1228-de maşgalasy we dostlary bilen geldiler. Soltan Alâeddin olary hormat bn garşy aldy we Altunapa (Yuplikçi) Medresesini olara berdi.
Soltânü’l-Ulemâ 12 Turkmenbaşy 1231 yylynda Konyada wepat etdi. Mazar yeri hokmunde Selçukly Sarayynyn Gül Bakjasy seçildi.
Durmuşyny Çygdym, bişdim(ýetişdim), ýandym” sözleri bilen şygar edinen Mewlâna 17 Bitaraplyk 1273 ruh güni Hakyň rehmetine gowuşýar.
Mewlâna ölüm gününi tazeden dogluş güni hokmunde kabul edyardi. Ol ölen wagty soygulisine, yagny, Allah’a gowuşjagyny bilyardi. Şonun uçin Mewlâna ölüm gününe toy güni ya-da gelin gijesi manysyna gelyan “Şeb-i Arûs” diyyardi we dostlaryna ölüminin son ah-ah, wah-wah edip aglamazlyklaryny wesyet edyardi.
“Ölümimizden soňra mazarymyzy ýerde gözlemäň!
Biziň mazarymyz akyldarlaryň köňüllerindedir”
Onuň iň meşhur sözlerinden biri hem:
”Gel, gel, ýene-de gel, kim bolsaňam gel! Otparaz bolsaňam, dinsiz bolsaňam, putparaz bolsaňam gel! Tobaňy ýüz gezek bozan bolsaňam gel! Bu ýeri umydyň gapysy, her näme bolsaňam gel!(Ynsanlary söýdük, Ýaradandan ötüri!)”
Mewlanadan altyn öwütler:
1-Jomartlyk we kömek etmekde akýan suw ýaly bol;
2-Şepagat we merhemetde gün ýaly bol;
3-Başgalarynyň günäsini örtmekde gije ýaly bol;
4-Gahar we gazapda öli ýaly bol;
5-Kicigöwünlilikde ýer ýaly bol;
6-Hoşniýetlilikde deňiz ýaly bol;
7-Ýa bolşuň ýaly görün, ýa-da görnüşiň ýaly bol!
Filed under: Bütin Temalar, Bilim |


text: Pasyllaryň soltany, gül-gülälekli baharyň türkmen topragyna gelşi üýtgeşik. Bahar her ýylda Zemine ylham bolup gelýär. Bahar pasly dokan nepis halysyny baýyrlaryň egnine atyp, onuň ýüzüne nepis gülleri çitýär. Aslynda, baharyň özi — zenan ýaly duýguçyl, näzik hem gözel. Ajaýyp pasylda Halkara zenanlar güni özüniň üýtgeşik şowhuny, dabarasy, gözelligi bilen gelýär. Bahar bagtyň hem gözelligiň pasly. Gözellik bilen zenanlar bir bitewüdir. Bu pasylda ýaşaýşyň ýaraşygy artyp, ene tebigat täsin görke gelýär. Gülzarlyga beslenip gelýän bahar pasly hem öz gözelligini ene mährinden alýar.


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrmagy boýunça Mejlisiň Başlygy A.Nurberdiýewa Çili Respublikasynyň ýurdumyzdaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi jenap Hose Manuel Silwa Widaurreden ynanç hatyny kabul etdi.
Döwlet Baştutanymyzyň adyndan milli parlamentiň ýolbaşçysy ilçini jogapkärli diplomatik wezipä bellenilmegi bilen gutlap, iki ýurduň we halklaryň arasyndaky dostluk gatnaşyklaryny, özara ynanyşmak we düşünişmek ýagdaýyny pugtalandyrmak işinde üstünlik arzuw etdi.
Öz nobatynda, jenap Hose Manuel Silwa hoşniýetli arzuwlar üçin hoşallyk bildirip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa Çili Respublikasynyň Prezidentiniň mähirli salamyny hem-de türkmen halkyna abadançylyk we rowaçlyk baradaky iň gowy arzuwlaryny ýetirdi. Ilçi öz üstüne ýüklenen wezipäniň möhümdigini nygtap, Türkmenistan bilen giň möçberldi döwletara gatnaşyklary ýola goýmak üçin ähli tagallalary etjekdigine ynandyrdy.
Ileri tutulýan ugurlar duşuşygyň esasy meseleleriniň biri boldy. Duşuşygyň barşynda Türkmenistanyň giň halkara hyzmatdaşlyga, şol sanda Günorta Amerikanyň ýurtlary bilen gatnaşyklara ygrarlydygy nygtaldy. Soňky ýyllarda bu döwletler bilen netijeli gatnaşyklar ýola goýulýar.
Ilçä ýurdumyzda toplumlaýyn maksatnamalaryň hem-de giň möçberli taslamalaryň çäklerinde amala aşyrylýan, dünýäniň hojalyk gatnaşyklar ulgamyna üstünlikli goşulyşmaga gönükdirilen durmuş-ykdysady özgertmeler barada gürrüň berildi. Ylym, bilim, saglygy goraýyş we sport ulgamlaryndaky özgertmelere aýratyn ünç berildi.
Diplomat Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň üstünlikli geçirilen ýeri bolan ak mermerli Aşgabadyň gözelligine haýran galýandygyny aýdyp, diňe bir sebit möçberinde däl, eýsem, dünýä möçberinde hem sport ulgamynda netijeli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak işinde bu ägirt uly wakanyň aýratyn ähmiýetini belledi.
Jenap Hose Manuel Silwa iki dostlukly ýurduň arasyndaky özara bähbitli hyzmatdaşlygyň mümkinçilikleri barada aýdyp, Çiliniň işewür toparlarynyň ulag, metallary we beýleki peýdaly gazylyp alynýan baýlyklary gaýtadan işlemek, himiýa we dokma pudaklarynda, obasenagat toplumynda, elektronika ulgamynda ýöriteleşdirilen türkmen hyzmatdaşlary bilen gatnaşyklary ýola goýmaga gyzyklanma bildirýändiklerini belledi.
Demokratik özgertmeler babatda Mejlisiň alyp barýan işi bilen baglanyşykly meselelere hem garaldy. Şunda göni parlamentara gatnaşyklary ýola goýmak barada pikir aýdyldy.
* * *
Aşgabatda bolmagynyň çäklerinde Çili Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Daşary işler ministrliginde kabul edildi.
- Sowda
- •
- 03.10.2017
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrmagy boýunça Mejlisiň Başlygy A.Nurberdiýewa Çili Respublikasynyň ýurdumyzdaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi jenap Hose Manuel Silwa Widaurreden ynanç hatyny kabul etdi.


text:
BSGG-niň temmäkä garşy göreş boýunça Çarçuwaly konwensiýasyny durmuşa geçirmegiň 2017-2021-nji ýyllar üçin Milli maksatnamasy tassyklanyldy.
Hormatly Prezidentimiz Türkmenistanda Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň temmäkä garşy göreşmek boýunça Çarçuwaly konwensiýasyny durmuşa geçirmegiň 2017-2021-nji ýyllar üçin Milli maksatnamasyny, şeýle hem bu maksatnamany durmuşa geçirmek boýunça Çäreleriň meýilnamasyny we Pudagara utgaşdyryjy toparyň düzümini tassyklamak hakyndaky Karara gol çekdi.
Bu çäreleriň durmuşa geçirilmegini üpjün etmek pudak edaralaryna, welýatlaryň we paýtagtymyzyň häkimliklerine tabşyryldy. Bellenilişi ýaly, maksatnama temmäkä garşy göreşilmegine, sagdyn durmuş ýörelgesiniň wagyz edilmegine, ömrüň dowamlylygynyň artdyrylmagyna 2025-nji ýyla çenli keselleriň öňüni almakdan we temmäki önümleriniň sarp edilişini çäklendirmäge gönükdirilendir.
Türkmenistan temmäkä garşy göreş boýunça dünýäde öňdäki orny eýelemek bilen, bu babatda beýleki ýurtlara görelde bolýar hem-de Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasy bilen işjeň hyzmatdaşlygy ösdürýär.