text:
Kıberbýllıng: Qazaqstan zańnamasyna qandaı ózgerister engiziledi
NUR-SULTAN. QazAqparat – Osydan bir jyl buryn Memleket Basshysy Qasym-Jomart Toqaev óz Joldaýynda ınternettegi ǵaıbattaýlardan azamattar ásirese balalar zardap shegetinin jáne kıberbýllıngten qorǵaý jónindegi zańnamalyq sharalardy qolǵa alý qajettigin aıtqan edi. Bul máselesi áli de ózektiligin joıǵan joq. Tıisti zań jobasy Parlament Májilisinde qaralyp jatyr. QR Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi BAQ salasyndaǵy memlekettik saıasat departamentiniń dırektory Zarına Baıanova zań jobasynda qandaı ózgerister bolatynyn, naqty qandaı áreketter kıberbýllıng uǵymyna kiretinin túsindirdi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
– Zarına Qanatqyzy, qazirgi ýaqytta Úkimettiń azamattarǵa qatysty kıberbýllıng máselelerin retteýdi josparlap otyrǵany, tıisti zań jobasy Parlament Májilisinde qaralyp jatqany belgili. Bul Zań jobasy qandaı tetikterdi qarastyrady?
– Iá, rasynda da 2020 jyldyń 1 qyrkúıeginde Prezıdent Qazaqstan halqyna Joldaýynda «Azamattardy, ásirese balalardy kıberbýllıngten qorǵaý boıynsha zańnamalyq sharalar qabyldaýdy» tapsyrǵan edi. Bul tapsyrma Memleket Basshysynyń Joldaýyn iske asyrý jónindegi Jalpyulttyq josparǵa endi.
Búginde atalǵan tapsyrmany oryndaý aıasynda Úkimet túzetýler paketin ázirledi, ol Parlament Májilisiniń depýtattary bastamashylyq etken Bala quqyqtaryn qorǵaý máseleleri jónindegi zań jobasyna engizildi. Usynylǵan túzetýler paketi BAQ týraly, Bala quqyqtary týraly, Bilim týraly, Baılanys týraly, Aqparattandyrý týraly zańdarda qarastyrylǵan.
Eń aldymen «býllıng/kıberbýllıng» uǵymy engiziledi. Onda býllıng pen qýdalaýdyń teń uǵymdar ekeni, onda bir adam nemese tutas toptyń kemsitý sıpatyndaǵy áreketterge tap bolatyny jazylady. Bul rette osy tulǵalar aqparattyq-kommýnıkatsııalyq tehnologııalar quraldaryn qoldanǵan jaǵdaıda bul is-qımyldar kıberbýllıngke jatady.
Odan bólek, zań jobasynda ýákiletti organdardyń jańa quzyretterin engizý kózdelgen:
- Bilim jáne ǵylym mınıstrligine Bilim berý protsesindegi qýdalaýdyń (býllıngtiń) aldyn alý qaǵıdalaryn ázirleýge jáne bekitýge;
- Al Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligine:
· QR zańdarynda taratýǵa tyıym salynǵan nemese ózgeshe túrde shektelgen aqparatty ornalastyratyn ınternet-resýrstardy esepke alýdyń biryńǵaı reestrin engizý;
· QR zańdarynda taratýǵa tyıym salynǵan nemese ózgeshe túrde shektelgen aqparatty ornalastyratyn ınternet-resýrstardy esepke alýdyń biryńǵaı reestrin júrgizý máseleleri boıynsha ýákiletti organnyń memlekettik organdarmen ózara is-qımyl tártibin bekitý;
· Tyıym salynǵan aqparatqa qoljetimdikti shekteý, QR zańdarynda taratýǵa tyıym salynǵan nemese ózgeshe túrde shektelgen aqparatty ornalastyratyn ınternet-resýrstarǵa qoljetimdikti toqtata turý jáne qaıta bastaý tártibin bekitý.
Usynylǵan quzyretter azamattarǵa qatysty býllıngke/kıberbýllıngke qarsy is-qımyl boıynsha mehanızmdi zańǵa sáıkes deńgeıde barynsha egjeı-tegjeıli jazýǵa múmkindik beredi.
– Áleýmettik jelide qýdalaýǵa ushyraǵan adam ne isteýi kerek, qaıda shaǵymdana alady? Osy týraly tolyǵyraq aıtyp berińizshi?
– Qazirgi qoldanystaǵy zańnama kámeletke tolmaǵandarǵa da, eresekterge de qatysty jala jabý, qorlaý, ózine qol salýǵa ıtermeleý jáne t. b. túrindegi býllıng nemese kıberbýllıng áreketteri úshin ákimshilik jáne qylmystyq jaýapkershilikti qarastyrady. Sonymen birge, bul atalǵan normalar jeke nemese jeke-jarııaly tártipte jumys isteıdi, sondyqtan qylmystyq is qozǵaý úshin zardap shekken taraptyń ótinishi qajet.
Osyǵan baılanysty, ózine qatysty áleýmettik jelide kıberbýllıng jasalǵan adam jáne kámeletke tolmaǵandarǵa qatysty zańdy ókil áleýmettik jelidegi qýdalaý faktileri boıynsha quqyq qorǵaý organdaryna júgine alady. Osy ótinish negizinde quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri QR zańnamasynda belgilengen ýákiletti organnyń memlekettik organdarmen ózara is-qımyl tártibi aıasynda azamatqa qatysty kıberbýllıng faktileri týraly habarlamamen Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligine júginedi. Bul rette, áleýmettik jelilerde ózine qatysty qýdalaýǵa tap bolǵan azamat áleýmettik jelilerdegi zańǵa qaıshy hat-habarlardy jedel joıý úshin de bizdiń mınıstrlikke júginýge quqyǵy bar ekenin atap ótemiz.
Quqyq qorǵaý organdary qyzmetkerlerinen nemese azamattyń ózinen kelip túsken ótinish negizinde Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi qujattarda kórsetilgen faktilerdi rastaý úshin áleýmettik jelilerge tekserý júrgizedi. Kıberbýllıng anyqtalǵan jaǵdaıda áleýmettik jelilerge zańǵa qaıshy resýrsqa qoljetimdilikti shekteý ne ony joıý jóninde shara qabyldaý qajettigi týraly nusqama daıyndaıdy.
Máselen Baılanys týraly zańda onlaın platformanyń (áleýmettik jeliniń) menshik ıesin baılanys operatorlarymen jáne MTQ-men qatar aqparat salasyndaǵy ýákiletti organnan nusqama alǵan jaǵdaıda, óz resýrsynan zańǵa qaıshy kontentti alyp tastaı alatyn derbes sýbekt retinde belgileý usynylady. Bul rette zań jobasynda Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵyndaǵy sheteldik áleýmettik jeli fılıalynyń (ókildiginiń) basshysy aqparat salasyndaǵy ýákiletti organnan nusqama alǵannan keıin jıyrma tórt saǵattan aspaıtyn ýaqytta ony oryndaýǵa mindetti ekeni qarastyrylǵan.
– Kıberbýllıng boıynsha qandaı áreketter úshin, naqty qandaı sózder úshin adamdy jaýapkershilikke tartýǵa bolady? Oǵan qandaı jaza qarastyrylǵan?
– Bul másele negizinen quqyq qorǵaý organdarynyń quzyretine jatady. Bul rette áleýmettik jelidegi qýdalaý faktileri boıynsha azamattardan ótinish túskende mınıstrlik úsh negizgi ólshemshartty ustanatynyn aıtqym keledi. Alǵashqysy – bir adamǵa qatysty hat almasýdy júzege asyratyn ekinshi adamnyń nemese adamdar tobynyń qasaqana áreketteri. Ekinshisi – ondaǵy zańsyzdyq, mysaly hat almasýda qorlaý, ar-namysy men qadir-qasıetin kemsitý, qandaı da bir zańsyz áreketterdi jasaýǵa ıtermeleý. Al úshinshisi – júıelilik, ıaǵnı belgili bir adamǵa qaıta-qaıta pikir aıtylǵan jaǵdaıda.
Eger usynylǵan hat almasý atalǵan barlyq krıterııge sáıkes kelse, mınıstrlik mindetti túrde áleýmettik jelige osy hat almasýdy joıý nemese oǵan qoljetimdikti shekteý týraly nusqama daıyndaıdy. Al áleýmettik jelilerdegi qýdalaý úshin taǵaıyndalǵan jaza men ony saralaý máselelerin árıne, ishki ister organdarynan suraǵan jón, olar óz krıterıılerin egjeı-tegjeıli aıta alady.
– Áleýmettik jelide jazba qaldyrǵandardy qalaı anyqtaýǵa bolady?
– Shynynda da, qazir áleýmettik jelide kıberbýllıngke ushyraǵan qarapaıym turǵyndar azamattyq is júrgizý aıasynda talap aryz berý úshin jazbalardy kim jasaıtynyn óz betinshe anyqtaı almaıdy. Osyǵan baılanysty Úkimet Aqparattandyrý týraly zańǵa áleýmettik jeliler (onlaın platforma) men messendjerler (jedel habarlamalarmen almasý servısi) úshin uǵymdar engizetin jáne QR aýmaǵyndaǵy sheteldik áleýmettik jeliler men messendjerlerdiń qyzmetin retteıtin bap engizetin normalardy ázirledi.
Atalǵan normalar aıasynda Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵynda qyzmetin júzege asyrý úshin sheteldik onlaın-platformanyń nemese jedel habar almasý servısiniń menshik ıeleri jáne (nemese) ózge de zańdy ókilderi zańdy tulǵany mindetti memlekettik tirkeýdi nemese sheteldik zańdy tulǵalardyń fılıalyn (ókildigin) eseptik tirkeıtini belgilengen. Sheteldikter ne azamattyǵy joq adamdar Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵynda sheteldik onlaın-platforma nemese jedel habar almasý servısi fılıalynyń (ókildiginiń) basshysy bola almaıdy.
Osylaısha, usynylǵan zań jobasy óz kúshine engen soń Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵynda sheteldik áleýmettik jeliler men messendjerlerdiń fılıaldary nemese ókildikteri paıda bolýǵa tıis. Bul quqyq qorǵaý organdaryna býllıngke ushyraǵan azamattardyń ótinishimen júrgiziletin jedel-izdestirý sharalarynda áleýmettik jelilerde qýdalaý jasaǵan adamdardyń jeke basyn anyqtaý týraly sheteldik áleýmettik jelilerdiń ókildikterine suraý salýǵa múmkindik beredi. Sonymen birge, munda sheteldik áleýmettik jeliler men messendjerlerdiń fılıaldary men ókildikteriniń bolýy ýákiletti organdarǵa olarmen neǵurlym jedel ózara is-qımyl jasaýǵa múmkindik beredi.
– Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵynda óz fılıalyn ashpaıtyn sheteldik áleýmettik jeliler men messendjerlerge qandaı sharalar qoldanylady?
– Birinshiden, zań jobasynda zańdy tulǵany memlekettik tirkeý nemese sheteldik zańdy tulǵalardyń fılıalyn (ókildigin) eseptik tirkeýdi 6 aıǵa keıinge qaldyrý merzimi qarastyrylǵanyn atap ótkim keledi. Ekinshiden, mınıstrlik jaqyn arada sheteldik áleýmettik jeliler men messendjerlerdiń menshik ıelerimen ázirlengen normalardy jáne Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵynda fılıaldar nemese ókildikter ashý sebepterin túsindirý týraly kelissózder rásimin bastaýdy josparlap otyr.
Sonymen birge halyqaralyq tájirıbe kórsetkendeı, sońǵy ýaqytta birqatar memleketter (Túrkııa, Germanııa, Frantsııa) uqsas normalardy qabyldady jáne olardyń aýmaǵynda sheteldik áleýmettik jeliler men messendjerlerdiń fılıaldary ashyldy nemese ýákiletti organdarmen ózara is-qımyl jasaý úshin ókilder taǵaıyndaldy. Eger sheteldik onlaın-platforma nemese jedel habar almasý servısi Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵyndaǵy fılıaldy (ókildikti) mindetti memlekettik tirkeýden ótkizbese, mınıstrlik ázirleıtin tyıym salynǵan aqparatqa qol jetkizýdi shekteý, Qazaqstan Respýblıkasy zańdarymen taratýǵa tyıym salynǵan nemese ózgeshe túrde shektelgen aqparatty ornalastyratyn ınternet-resýrstarǵa qol jetkizýdi toqtata turý jáne qaıta bastaý qaǵıdalaryna sáıkes, shekteý sharalary qabyldanýy múmkin.
- Atyraýda áıelin qyzǵanǵan 35 jastaǵy jigit týysynyń páterine jasyryn kamera qoıǵan
- Almaty oblysynda satýshy dúkende janjal shyǵarǵan klıentti óltirdi
- «Eń meıirimdi» konkýrsyna qatysý úshin ótinim qabyldaý jalǵasyp jatyr
- Almaty oblysynda jeńgetaılyqpen aınalysqan 40 jastaǵy kelinshek ustaldy
- Qazaqstanda jańa áleýmettik jeli paıda boldy
- Ulttyq joba: Aldaǵy 5 jylda elimizdiń agroónerkásiptik kesheni qalaı damytylady
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


c: text/html

text:
`Ortaýer deňizi` Netijeler
Habarlar [194]
- Azerbaýjan Hazar Deňizinde Harby Türgenleşik Geçirýär
- Egeý deňizinde 5,7 bal ululygynda ýer titremesi boldy
- Egeý deňizinde ýer titremesi boldy
- Erdogan: "Türkiýe tertipsiz göçe garşy göreşde ýalňyz galdy" diýdi
- ÝB-niň döwürleýin başlygy: "Türkiýe Ortaýer deňiziniň iň möhüm aktýorlaryň biri ýagdaýyna gelýär"
- Hazar deňizindäki partlama läbik wulkanyň sebäp bolandygy habar berildi
- Hazar deňizinde partlama boldy
- Rus Flotý Ýörite Türgenleşik Geçirýär
- Prezident Erdogan Tank-Zynjyr Zawoduna Baryp Gördi
- Türkiýe Afiny jarnamasyna reaksiýa bildirdi
- ABŞ, Türkiýäniň ÝB Derejesinde Edýän Tagallasyna Goldaw Berýär
- "Müsür bilen deňiz ygtyýar giňişlikleri boýunça gepleşikler geçirip şertnama gol çekişip bileris"
- Türkiýe-Türkmenistan-Azerbaýjan döwletleriniň Daşary işler ministrleriniň metbugat ýygnagy
- Türkiýe täze Nawteks yglan etdi
- Prezidentiň Howpsuzlyk we Daşary syýasat Geňeşiniň maslahaty Kalynyň ýolbaşçylyk etmeginde geçirildi
- Azerbaýjan we Türkmenistan "Dostluk" nebit ýatagynyň bilelikde işledilmegi babatynda ylalaşdylar
- Mewlüt Çawuşogly Gündogar Ortaýer deňizi bilen bagly beýanat berdi
- Türkiýe Gündogar Ortaýer deňizinde tebigy baýlyklaryň adalatly paýlaşylmagynyň tarapdary
- “ÝB Strategik Körlükden Halas Bolmaly”
- Mewlüt Çawuşogly TRT World Forumda Irini operasiýasynyň üstünde durup geçdi
- "Ortaýer deňizi tupany 2020" atly harby türgenleşik başlady
- Fahrettin Altun: "Gündogar Ortaýer deňizinde dartgynlygy azaltmalydyrys" diýdi
- Ortaýer Deňizinde Dartgynlyk Möwjeýär…
- Dünýäniň Gözi-Gulagy Gündogar Ortaýer Deňzinde (subtitrli)...
- Türkiýäniň Egeý Kenarlarynda Ýaşaýan Daşary Ýurtlylar
- Egeý deňzinde 6,3 bal ululygynda ýer titremesi boldy
- Gündogar Ortaýer deňizinde ýagdaý dartgynlaşýar.
- Türk Ýaragly Güýçleri Ortaýer Deňizinde göz Görkezdi…

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bu protest demonstrasiýasy paýtagt Bişkekdäki parlament binasynyň öňünde geçirildi.
Ýakynda geçirilen parlament saýlawlarynda parlamentden orun alan esasy bäş partiýanyň hatarynda iň köp sese eýe bolan «Ata-Žurt» partiýasynyň lideri Kamçybek Taşiýew ýurduň ozalky prezidenti Kurmanbek Bakyýewiň tarapdarlaryndan biri hasaplanylýar.
Ol şenbe güni Bişkek şäheriniň eteginde ýerleşýän öz öýüne birnäçe ýaragly adamyň kürsäp girendigini, ýöne olaryň hüjümine öz janpenalarynyň böwet bolandygyny aýdyp, çykyş etdi: «Ozaly bilen, men bu waka meniň syýasy işim bilen baglanyşykly waka diýip baha berýärin. Ikinjiden, bu wakada olaryň meni ogurlamak ýa-da öldürmek isleýändikleri belli boldy, sebäbi olar meniň tarapyma bilkastlaýyn iki-üç gezek ok atdylar».
Taşiýew özüne hüjüm eden adamlary öz janpenalarynyň saklandyklaryny we olaryň ýaraglaryny hem-de dokumentlerini ellerinden alandyklaryny aýtdy. Ol özüne hüjüm eden şol adamlardan biriniň ýanyndan onuň Gyrgyzystanyň Milli howpsuzlyk gullugynyň işgäridigini görkezýän dokumentiň tapylandygyny hem öňe sürdi.
Kim hüjüm etdi?
Gyrgyzystanyň polisiýasy Kamçybek Taşiýewiň öýünde hakykatdanam konfliktli bir wakanyň ýüze çykandygyny tassyklady, emma polisiýa wakanyň edil Kamçybek Taşiýewiň suratlandyryşy ýaly görnüşde ýüze çykmandygyny aýdýar.
Ýurduň Milli howpsuzlyk gullugy hem Taşiýewe bu gullugyň haýsydyr bir işgäriniň hüjüm edendigini ret edýär.
Gyrgyzystanyň harby prokurory Aýbek Turganbaýew Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda şol gürrüni edilýän wakanyň bolan wagty hakykatdanam Milli howpsuzlyk gullugynyň işgärleriniň Kamçybek Taşiýewiň öýüne barandyklaryny, emma olaryň bütinleý başga bir mesele bilen ol ýere barandyklaryny aýtdy.
Ol bu barada, hususan-da, şeýle diýdi: «Wakanyň bolan ýerine baran organ işgärleriniň hem-de adaty raýatlaryň sany barada häzirki wagt dürli hili nätakyk maglumatlar bar. Ýöne men bir zady aýdyp biljek, ýagny, ol ýere edil aýdylyşy ýaly derejede köp organ işgäri barmady. Ol ýerde döwlet howpsuzlyk gullugynyň bary-ýogy 4-5 sany işgäri boldy. Bizdäki bar bolan maglumatlara görä, ol ýerde operatiw çäreler geçirilipdir, ol çäreler bolsa asla Taşiýew bilen baglanyşykly çäreler hem däl»
Ýöne, muňa garamazdan, Aýbek Turganbaýew Gyrgyzystanyň döwlet howpsuzlyk edarasynda bu waka boýunça ýörite derňew işiniň geçirilmegine görkezme berendigini-de mälim etdi.
Koalisiýa tagallalary
Bu dawaly waka Gyrgyzystanyň parlamentinden orun alan partiýalaryň syýasy koalisiýa döretmek ugrunda çekeleşikli iş alyp barýan günlerine gabat geldi.
10-njy oktýabrda geçirilen parlament saýlawlary Gyrgyzystanda parlament demokratiýasyny döretmeklige tarap ädilen uly ädim hasaplanylýar.
Halkara synçylary bu saýlawlara azat we adalatly saýlawlar diýip baha berseler-de, saýlawlardan soň parlamentde koalisiýa döretmek meselesi dartgynly meselä öwrüldi. Hususan-da, Kamçybek Taşiýewiň «Ata-Žurt» partiýasy iň köp ses alan partiýadygyna garamazdan, parlamentde oppozision pozisiýany eýelemegi mümkin diýlip çaklanylýar.
Synçylaryň pikirine görä, täze konstitusiýanyň inisiatorlary bolup çykyş eden Sosial Demokratik partiýa bilen «Ata-Meken» partiýasy parlamentdäki üçünji bir partiýa bolan «Respublika» partiýasy bilen bileleşip, parlamentde dolandyryjy koalisiýany düzmekleri mümkin.
Ýöne bu heniz çaklama bolmagynda galýar. Dolandyryjy koalisiýany döretmek baradaky gepleşikler üstünlikli tamamlanýança, Gyrgyzystanyň premýer-ministri hem bellenmez.


text:
Hormatly Prezidentimiz baýramçylygyň öň ýanynda täze desganyň açylyş dabarasyna gatnaşdy
17-09-21
16-njy sentýabrda,eziz Watanymyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllyk baýramynyň öňüsyrasynda paýtagtymyzda ýene-de bir desganyň açylyş dabarasy boldy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda Köpetdag şaýolunyň ugrunda bina edilen täze Döwlet münberiniň toplumy açyldy.
Ýurdumyzyň taryhyndaky şanly seneler mynasybetli dabaraly çäreleriň geçiriljek ýeri bolan bu toplum Aşgabadyň günorta böleginde kemala gelýän täze edara ediş-medeni merkeziň ajaýyp binagärlik toplumy bilen sazlaşykly utgaşdy.
Döwlet Baştutanymyzyň awtoulagy baýramçylyk äheňinde gurnalan, ak reňkli howa şarlary bilen bezelen derwezäniň öňündäki meýdançada saklanýar.
Sungat ussatlarynyň, paýtagtymyzdaky ýokary okuw mekdepleriniň döredijilik toparlarynyň çykyşlary dabara özboluşly baýramçylyk öwüşginini çaýdy. Olar Garaşsyz, baky Bitarap Watanymyzy wasp edýän köpöwüşginli aýdym-sazly çykyşlary taýýarladylar.
Dabaraly pursat gelip ýetýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýygnananlaryň şowhunly el çarpyşmalary astynda toý bagyny kesýär. Şeýlelikde, Döwlet münberi açylýar. Şol pursatda dürli reňkdäki howa şarlary asmana uçurylýar.
Milli Liderimiz Döwlet münberiniň binasyna barýar we onuň gurluşynyň hem-de bezeginiň aýratynlyklary bilen tanyşýar.
Täze desganyň ajaýyp keşbinde milli binagärligiň iň gowy däpleri hem-de häzirki zamanyň binagärlik çözgütleri ajaýyp sazlaşygy emele getirýär.
Bu toplum kaşaňlygy bilen haýran galdyrýar. Onuň umumy meýdany 20 müň 450 inedördül metre barabardyr, granit we ak mermer bilen örtülen bu toplum üsti gümmezli iki gatly binany, Prezident münberini hem-de myhmanlar üçin niýetlenen 2 müň orunlyk münberi öz içine alýar.
Bu ýerde dabaralar üçin niýetlenen, mermer bilen bezelen giň holl, myhmanlary kabul etmek hem-de dabaraly çäreleri geçirmek üçin niýetlenen zallar bar. Bezeglerde ulanylan milli öwüşginler hem-de hyzmat ediş zolagy bu desgalaryň tapawutly aýratynlygy bolup durýar.
Ýörite enjamlar, sanly tehnologiýalar bilen üpjün edilen täze toplumda köpçülikleýin çäreleri geçirmek hem-de olary onlaýn görnüşde şöhlelendirmek üçin ähli şertler döredilipdir.
Münberiň öňünde granit daşy bilen örtülen meýdança ýerleşýär. Onda dabaraly harby ýörişler hem-de ykdysadyýetimiziň pudaklarynyň we durmuş toplumynyň gazanýan üstünlikleriniň gözden geçirilişi, şol sanda Türkmenistanyň Garaşsyzlyk güni mynasybetli baýramçylyk çäreleri geçiriler.
Şeýle hem münbere gelýän üç kilometre golaý ýol çekildi. Onuň ýanaşyk ýerleri abadanlaşdyryldy, dürli görnüşli bag nahallary oturdyldy, bezeg gülleri ekildi, şeýle hem oňa ýanýoda çekildi we özboluşly yşyklandyryş ulgamy ornaşdyryldy.
Mälim bolşy ýaly, häzirki döwürde hem ahalteke bedewleri ähli milli baýramçylyklaryň bezegidir. Bedewler türkmenleriň wepaly ýoldaşyna, Watanymyzyň taryhynyň we iň täze eýýamyň özboluşly nyşanyna öwrüldi. Munuň özi täze Döwlet münberiniň toplumynyň taslamasynda hem göz öňünde tutulypdyr.
Bu ýerde Merkezi Aziýada iň uly 120 metrlik LED ekrany hem-de 8 sany 30 metrlik maçtalar oturdyldy. Mundan başga-da, merkezi binanyň günorta tarapynda dikuçar meýdançasy, awtoduralgalar we beýleki desgalar guruldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow toplumyň ikinji gatyna çykýar. Şol ýerden ak mermerli Aşgabadyň, onuň täsin binagärlik toplumlarynyň, döwrebap şaýollarynyň we köçeleriniň, seýilgähleriniň hem-de seýilbaglarynyň ajaýyp görnüşi açylýar.
Şu ýyl esaslandyrylmagynyň 140 ýyllygy bellenen ak mermerli paýtagtymyz Garaşsyz, baky Bitarap Watanymyzyň häzirki ajaýyp gününi we nurana geljegini alamatlandyrýar. Seýilgählere hem-de seýilbaglara, Günüň nuruna öwşün atýan altyn gümmezli köşklere, köp sanly suw çüwdürimlerine beslenen şäher täsin we döwrebap binalaryň hem-de desgalaryň toplumlary bilen haýran galdyrýar. Şolaryň birnäçesi Ginnesiň rekordlar kitabyna girizildi.
Bu ulgamda innowasion tehnologiýalaryň, ylmy-tehniki ösüşiň öňdebaryjy gazananlarynyň hem-de dünýäniň iň gowy tejribesiniň giňden ornaşdyrylmagy milli Liderimiziň başlangyjy boýunça Aşgabatda ýaýbaňlandyrylan giň gerimli şähergurluşyk maksatnamasynyň esasy ugurlarydyr. Bularyň ählisi türkmen paýtagtynyň okgunly ösüşini, raýatlarymyzyň ýaşaýyş-durmuşynyň ýokary derejesini, olaryň döredijilikli zähmet çekmegini, ähli amatlyklaryň hözirini görüp ýaşamaklaryny hem-de göwnejaý dynç almaklaryny üpjün edýär.
Meýdançada sahnalaşdyrylan dabara başlanýar. Oňa paýtagtymyzyň döredijilik toparlary gatnaşýarlar. Aýdymçylar we sazandalar öz çykyşlarynda eziz Watanymyzy hem-de milli Liderimiziň beýik işlerini, täze taryhy eýýamyň ruhubelentligini, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň baştutanlygynda okgunly ösüş ýolunda gazanylan ägirt uly üstünlikleri, giň gerimli özgertmeleri, türkmen halkynyň jebisligini we bitewüligini wasp edýärler.
Ine, indi 30 ýylyň dowamynda mähriban halkymyz özbaşdak ýagty geljegini gurýar, tutanýerli zähmet çekip, eziz Watanymyzy gülläp ösýän mekana öwürýär. Mähriban topragymyzda öňden gelýän däp-dessurlara we mirasa sarpa goýulýar. Halkymyz şu günüň gazananlaryna buýsanýar hem-de ösüşiň täze belentliklerine tarap ynamly öňe barýar. Geçen gysga döwrüň içinde ýurdumyz dünýäniň okgunly ösýän döwletleriniň birine öwrüldi, onuň halkara giňişlikdäki abraýy barha artýar. Milli Liderimiziň parahatçylygy we durnuklylygy pugtalandyrmaga, häzirki döwrüň möhüm wezipelerini çözmäge gönükdirilen oňyn başlangyçlary giň goldawa eýe bolýar.
Soňra dabara gatnaşyjylaryň bilelikde ýerine ýetirmeginde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň döreden “Öňe, diňe öňe, jan Watanym Türkmenistan!” atly aýdym ýerine ýetirildi. Ýurdumyzyň meşhur sungat ussatlarynyň bilelikde ýerine ýetiren joşgunly aýdymy biziň güneşli ýurdumyzda halkymyzyň agzybirliginiň, jebisliginiň we bagtyýar durmuşynyň özboluşly senasyna öwrüldi.
Aýdym-sazlar, joşgunly tanslar ýörite döwrebap enjamlar hem-de sanly tehnologiýalar arkaly döredilýän täsin şekiller we ajaýyp görnüşler bilen sazlaşykly utgaşdy. Paýtagtymyzyň arassa asmanynda Garaşsyz, baky Bitarap ýurdumyzyň milli gymmatlyklarynyň, döwlet nyşanlarynyň şekilleri peýda bolýar.
Köpöwüşginli çykyşlar soňky döwürde baýramçylyk dabaralarynyň esasyny düzýän dronlaryň şüweleňiniň ýatdan çykmajak pursatlary döredýändigini görkezdi. Innowasion tehnologiýalar ýurdumyzyň durmuşynyň ähli ulgamlaryna, şol sanda medeniýet we sungat ugurlaryna içgin ornaşýar. Bularyň ählisi häzirki döwürde Arkadag Prezidentimiziň gatnaşmagynda ýurdumyzda geçirilýän dabaralary hemmetaraplaýyn esasda we täzeçil usullar arkaly guramaga çemeleşmäniň aýdyň subutnamasy bolup durýar.
Dronlaryň şüweleňiniň feýerwerkleriň dürli reňkli öwüşginleri bilen utgaşmagy Döwlet münberi toplumynyň açylyş dabarasy mynasybetli guralýan çäreleriň ýatdan çykmajak pursatlara baý bolmagyny şertlendirdi. Feýerwerkiň köpöwüşginliligi Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň ajaýyplygyny hem-de mähriban halkymyzyň bagtyýar we abadan durmuşyny alamatlandyrdy.
Däp bolşy ýaly, ýurdumyzyň taryhyndaky şanly wakalar mynasybetli guralýan baýramçylyk feýerwerki paýtagtymyzyň asmanyny köpöwüşginli reňkler bilen ýagtylandyryp, şu günki dabaranyň ajaýyp pursatlaryna öwrüldi.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýygnananlar bilen mähirli hoşlaşyp, bu ýerden ugrady.
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi
15-nji oktýabrda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sanly ulgam arkaly Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda döwlet durmuşyna degişli möhüm meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy, resminamalaryň taýýarlanan taslamalaryna seredildi.
Milli Liderimiz GDA-nyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisine gatnaşdy
15-nji oktýabrda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň onlaýn tertipde geçirilen mejlisine gatnaşdy.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň BMG-niň Durnukly ulag ulgamy boýunça ikinji ählumumy maslahatyndaky çykyşy
14-nji oktýabrda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Hytaý Halk Respublikasynyň Başlygy Si Szinpiniň çakylygy boýunça Birleşen Milletler Guramasynyň Durnukly ulag ulgamy boýunça ikinji ählumumy maslahatyna onlaýn tertipde gatnaşdy. Bu maslahat şu gün HHR-iň paýtagty Pekin şäherinde öz işine başlady.
Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň mejlisi
13-nji oktýabrda Türkmenistanyň Prezidenti, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow bu düzümiň mejlisini geçirdi, ol düzümiň öňünde goýlan ileri tutulýan wezipelere bagyşlanyp, onda degişli guramaçylyk meseleleriniň hem birnäçesine garaldy.
Türkmenistanyň Prezidenti “ARETI” halkara kompaniýalar toparynyň ýolbaşçysyny kabul etdi
12-nji oktýabrda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow “ARETI” halkara kompaniýalar toparynyň ýolbaşçysy Igor Makarowy kabul etdi.
TÜRKMENISTANYŇ PREZIDENTI GURBANGULY BERDIMUHAMEDOW:
– Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimizde ýaşaýan ynsanlaryň ählisi her bir ädimde özi hakynda Döwletimiziň, hökümetimiziň, Prezidentiniň özüniň yzygiderli alada edýändigini duýup ýaşamalydyr.


text:
Memleket basshysy RF Prezıdentimen telefon arqyly sóılesti
NUR-SULTAN. QazAqparat - Memleket basshysy Reseı Federatsııasynyń Prezıdenti Vladımır Pýtınmen telefon arqyly sóılesti, dep habarlaıdy Aqordanyń baspasóz qyzmeti.
Qasym-Jomart Toqaev Vladımır Pýtındi Memlekettik Dýma Federaldy Jınalysynyń VIII shaqyrylymyna saılaý naýqanynyń sátti ótýimen quttyqtady. Saılaý nátıjesi Reseıdiń ishki saıası turaqtylyǵyn nyǵaıtý úshin asa mańyzdy dep esepteıdi Qazaqstan Prezıdenti.
Sonymen qatar Qasym-Jomart Toqaev Perm memlekettik ulttyq zertteý ýnıversıtetinde bolǵan qandy oqıǵanyń saldarynan adamdardyń qaza bolýyna baılanysty kóńil aıtty.
Áńgimelesý barysynda memleketter basshylary Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq qatynastardyń qarqyndy damýyn oń baǵalap, Kókshetaýda 30 qyrkúıekte ótetin Óńiraralyq yntymaqtastyq forýmynyń mańyzdylyǵyna jáne onyń mazmundy ári sapaly bolýyna basa nazar aýdardy.
Qazaqstan men Reseı basshylary 16-17 qyrkúıek kúnderi Dýshanbede ótken UQShU men ShYU sammıtteri aıasynda qol jetkizilgen ýaǵdalastyqtardy júzege asyrý úshin is-qımyldardy úılestirýge daıyn ekenderin naqtylady.


text:
Ýakynda “The Times” gazeti dünýäniň dürli künjeklerindäki adamlaryň ses bermegi esasynda “Planetanyň iň halanýan adamsyny” saýlady.
“The Times” gazetiniň geçiren täze pikir soralyşygyna görä, dünýädäki iň baý adam iň gowy görülýän adam bolup çykýar. “Microsoft” kompaniýasyny döredijileriň biri we milliarder Bill Gates gürrüňi gidýän titula eýe bolmak ugrundaky bäsleşikde ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamadan, Wladimir Putinden we rim papasy Fransisden has köp ses alyp, dünýäniň iň halanýan adamy diýlen ada mynasyp boldy.
“Dünýäniň iň halanýan adamy” atly sanawyň ilkinji onlugyna Beýik Britaniýadan hiç kim girizilmändir. “YouGov” atly bu pikir soralyşykda Stiwen Howkin 16-njy orunda ýer almagy başarypdyr.
Beýik Britaniýa
Diňe beýik britaniýalylaryň ses bermeginde ýurduň iň halanýan syýasatçysy diýlip, Beýik Birtaniýanyň garaşsyz partiýasynyň lideri Niger Farage saýlanyldy. Farage özüniň beýleki syýasy partiýalaryň liderlerinden üýtgeşikdigini aýdyp, meşhurlyga eýe bolupdy. Ol beýleki syýasy partiýalaryň liderleriniň “hemmesiniň meňzeşdigini” aýdýar. Muňa garamazdan, ol hem diňe beýik britaniýalylaryň ses berişliginde 16-njy orny eýelemegi başardy.
Ses berişligiň netijelerine görä, bu sanawda korolewa, ýagny şa zenany Ýelizaweta birinji orny eýeledi, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň prezidenti - ikinji we rim papasy Fransis - üçünji orunlary aldylar. Beýik Britaniýanyň şa zenany Hindistanda iň halanýan adamlaryň birinji onlugyna girip bilmedi.
Beýik Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameron bolsa müňlerçe britaniýalylaryň diňe ikisi tarapyndan “iň halanýan” adam diýlip görkezilipdir. Ýurtda belli syýasatçylaryň biri bolan Ed Milibandyň ady sanawda hiç hili agzalmaýar. Diňe nemesleriň ses bermegindäki düzülen sanawda Germaniýanyň kansleri Angela Merkel ikinji orunda ýerleşdirilipdir.
Ilkinji onluk
Dünýäniň iň halanýan adamlary atly sanawda Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin üçünji orunda ýerleşdirilipdir. Hytaýyň prezidenti Si Jinping, hindi milletçisi Narendra Modi, hindistanly aktýor Amitabh Baççan we milliarder, maýa goýumçy Warren Buffet dagylar dünýäniň iň halanýan adamlarynyň sanawyndaky ilkinji onluga girmegi başardylar.
Bu sanawa ses bermäge Beýik Britaniýadan, Fransiýadan, Germaniýadan, Russiýadan, ABŞ-dan, Awstraliýadan, Pakistandan, Indoneziýadan, Hindistandan, Hytaýdan, Müsürden, Nigeriýadan we Braziliýadan takmynan jemi 14 müň adam gatnaşdy.
Russiýalylaryň arasynda iň halanýan adamlaryň onusyndan ýarpysy aýallar bolup, olaryň arasynda Angelina Jolie, Madonna we şa zenany Ýelizaweta ýaly şahsyýetler bar.
Bill Gates dünýäniň iň halanýan adamy diýlen titula eýe bolmak bilen birlikde hytaýlylaryň arasynda geçirilen ses berişlikde-de ilkinji orna eýe boldy. Bill Gates geçen ýyl dünýäniň iň baý adamy diýlen titula gaýtadan eýe bolupdy.
Iň halanýan we iň baý adam
Geçen ýyl onuň kompaniýasynyň aksiýasy 40% ýokary göterilenden soň, Gatesiň baýlygy 48 milliard britan paundyna, ýagny funt sterlingine çenli ýokary galdy. Häzirki wagtda ol özüniň haýyr-sahawat işleri bilen tanalýar. Gates “Bill we Melinda Gates” fonduna 17 milliard paund berdi. Bu fond ösüp barýan ýurtlarda poliomielit, gyzamyk kesellerini ýok etmäge ýardam berýär.
Dünýäniň iň halanýan adamlary atly sanawda Kiçi master ady bilen tanalýan hindistanly kriketçi Saçin Tendulkar öz ýurdunda uly meşhurlyga eýe bolany sebäpli bäşinji orunda ýerleşdirilipdir. Barselona futbol komandasynda oýnaýan, asly argentinaly futbolçy Lionel Messin goldawçylarynyň känligine garamazdan, bu sanawda diňe 15-nji orny alyp bilipdir.
Dünýäniň iň halanýan adamlarynyň sanawynda ilkinji orunda Bill Gates, ikinji orunda Barak Obama, üçünji orunda Wladimir Putin, dördünji orunda rim papasy Fransis, bäşinji orunda-da Saçin Tendulkar ýerleşdirilipdir.
Diňe beýik britaniýalylaryň ses bermegindäki düzülen sanawyň netijelerine görä, Beýik Britaniýada iň halanýan adamlaryň arasynda birinjiligi şa zenany Ýelezaweta II-nji, ikinji ýeri Amerikanyň prezidenti Barak Obama, üçünji ýeri-de rim papasy Fransis eýeleýär.
ABŞ-da, Braziliýada we Germaniýada iň halanýan adam diýlip, rim papasy Fransis saýlanylypdyr. Fransiýa, Nigeriýa we Indoneziýa ýaly ýurtlarda Barak Obama iň halanýan adam diýlip görkezilipdir.


text:
Täze okuw ýylynyň öňüsyrasynda, awgust aýynyň başynda paýtagtyň bazarlarynda, söwda merkezlerinde “Mekdep bazarlary” açylýar. Bu söwda nokatlarynyň assortimenti – mekdep okuwçylarynyň egin-eşigi we olaryň okuw esbaplary.
Bu hili “Mekdep bazarlarynyň” irileri “Gülüstan” söwda merkezinde (“Ors” bazarynda) we “Altyn asyr” Gündogar bazarynda ýa-da “Jygyldyk” bazarynda ýerleşýär. “Ors” bazaryndaky mekdep bazarynda döwlete degişli söwda guramalarynyň ýa-da edaralarynyň söwda nokatlary ýerleşýän bolsa, “Jygyldyk” bazarynda hususy söwdagärleriň mekdep harytlaryny satýan söwda nokatlary agdyklyk edýär.
Daşyndan göräýmäge olaryň satýan harytlary biri-birine meňzeş bolup görünse-de, esasy mekdep söwdasy “Jygyldyk” bazarynda bolýar. Bu bazaryň tapawudy onuň diňe bir assortiment baýlygynda däl, eýsem ondaky harytlaryň bahasy hem şäheriň merkezindäki mekdep bazarlarynyňkydan has elýeterli.
Mysal üçin, “Ors” bazaryndaky 80-90 manatlyk kostýum-balagy “Jygyldykda” 60-70 manada satyn alyp bolýar. Gowuja söwdalaşsaň, okuw esbaplaryny-da arzan satyn alyp bolýar. Paýtagtyň merkezindäki mekdep bazarlaryndaky döwlete degişli söwda nokatlarynda köplenç bahalar üýtgewsiz galýar.
Şol sebäpden bazar günleri “Jygyldyk” bazarynda çagalary bilen aýlanyp ýören ene-atalary köp görmek bolýar. Umuman, şu günler bu bazardaky esasy söwda mekdep, okuw bilen bagly. Bu ýere gelýän alyjylaryň köpüsi orta ýa-da ortadan hem pes gurpdaky ilat gatlagyndan.
Bu adamlaryň köpüsi üçin okuw esbaplaryny arzan almak, pullaryny tygşytlamak örän wajyp. Çünki mekdep formasyny, okuw esbaplaryny satyn almak maşgala býujetine o diýen ýeňil düşmeýär. Meselem, ikinji klasa gatnamaly gyzyň mekdep formasy üçin 250 manat töweregi pul harç etmeli. Oglanlar üçinem mekdep formasy, okuw esbaplary şondan arzana düşenok.
Ýeri gelende belläp geçsek, okuwçy gyzlar üçin mekdep formasy ýurduň içindäki tekstil fabrikleriniň önümleri. Emma okuwçy oglanlar üçin mekdep formasyna degişli harytlardan ýurduň içindäki tekstil fabrikleriniň önümlerinden sport we zähmet egin-eşikleri satyn alynýar diýäýmeseň, beýleki önümleri o diýen köp satyn alynmaýar. Ýerli tekstilçileriň kostýum-balaklarynyň bahasy 70-80 manat töweregi. Emma olaryň hili pes görülýär.
Söwdagärleriň aýtmaklaryna görä, daşary ýurtlarda, hususanam, oglanlar üçin Hytaýda we Türkiýede öndürilen kostýum-balaklar, köýnekler we köwüşler has gowy geçýär. Hytaýda öndürilen bu tekstil önümleriniň iň ýörgünlileriniň bahalary 100 manatdan ýokary geçenok. Olar Türkiýäniň tekstilçileriniň öndürýän egin-eşiklerini esasan gurply maşgalalaryň satyn alýandygyny aýdýarlar. Ol harytlaryň bahasy 100 manatdan başlap, tä 200 manada çenli ýetýär.
Mekdep, ýagny okuw esbaplary barada aýdylanda bolsa, olaryň arasynda Türkmenistanda öndürildi diýen ýazgyly harytlatyň bardygyna garamazdan, olaryň sany entek azlyk edýär. Türkmenistanda öndürilen okuw esbaplary, esasan, gündeliklerden, depderlerden, surat albomlaryndan we kontur kartalaryndan ybarat.
Şeýle-de türkmen dilinde Belarusda we Ukrainada çap edilen depderlerdir, gündelikler hem bar. Türkmenistanda öndürilen analoglaryndan bahasy gymmadrak bolan bu gündeliklerdir-depderleriň hili ýokary diýlip hasaplanýar.
Emma mekdep kanselýar harytlaryna gezek gelende, Türkmenistanda öndürilen bu hili harytlar ýok. Mekdep bazarlarynda Hytaýda öndürilen arzan kanselýar harytlary agdyklyk edýär. Ýokary hilli türk kanselýar harytlary bolsa her kime elýeterli däl. Mysal üçin, Türkiýede öndürilen umumy depderiň bahasy 10 manat bolsa, ýerli çaphanalaryň goýberen umumy depderleriniň bahasy 3-5 manat we GDA döwletlerinde öndürilen şeýle depderleriň bahasy-da 5-8 manat.
Mekdep okuwçylarynyň arkalarynda göterýän rýukzaklarynyň söwdasynda bolsa hytaý öndürijileriniň harytlary agdyklyk edýär. Olaryň bahalary hili boýunça tapawut edip, 20 manatdan tä 40-50 manada çenli ýetýär.
Umuman, öz çagalaryny okuw esbaplary bilen üpjün etmek üçin ene-atalar azyndan 100-150 manat harç etmeli bolýarlar. Elbetde, köp çagaly maşgalalar mekdep söwdasyna esseläp pul harç etmeli bolýarlar.
Türkmenistanda “Mekdep bazary” adyny alan mekdep harytlarynyň we okuw esbaplarynyň söwdasynyň möwsümi sentýabr aýynyň ortalaryna çenli dowam eder. “Mekdep bazarlary” ýurt boýunça 1 milliondan gowrak mekdep okuwçylaryny geýindirmeli, zerur okuw esbaplary bilen üpjün etmeli.


text:
20-nji maýda "Awaza" Kongresler merkezinde Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Özbegistan Respublikasynyň prezidenti Şawkat Mirziýoýewiň arasynda geçirilen gepleşiklerden soň ikitaraplaýyn hyzmatdaşly giňeltmek boýunça dokumentler toplumyna gol çekildi.
Hususan-da Türkmenistanyň Energetika ministrligi bilen «Uzbekenergo» paýdarlar jemgyýetiniň arasynda; Türkmenistanyň Daşky gurşawy goramak we ýer serişdeleri baradaky döwlet komiteti bilen Özbegistan Respublikasynyň Ekologiýa we daşky gurşawy goramak baradaky döwlet komitetiniň arasynda; Türkmenistanyň Sport baradaky döwlet komiteti bilen Özbegistan Respublikasynyň Bedenterbiýe we sport baradaky döwlet komitetiniň arasynda; “Türkmennebit” döwlet konserni bilen “Uzbeknefitgaz” milli holding kompaniýasynyň arasynda; «Türkmenhowaýollary» gullugy bilen «Uzbekiston hawo ýullari» milli awiakompaniýasynyň arasynda ikitaraplaýyn ylalaşyklara gol çekildi.
Taraplar Aşgabat bilen Daşkent şäherleriniň arasynda doganlyk gatnaşyklaryny ýola goýmak, Seýitnazar Seýdi adyndaky Türkmen döwlet mugallymçylyk instituty bilen Nizami adyndaky Daşkentiň döwlet mugallymçylyk uniwersitetiniň arasynda hyzmatdaşlyk etmek hakynda hem ylalaşyk baglaşdylar diýip, TDH-nyň habarynda aýdylýar.


text:
Türkmenistanyň raýaty Abakar Gadiýew Awstraliýadan ABŞ ekstradisiýa edildi. Media çeşmeleri Awtraliýadan Birleşen Ştatlara ekstradisiýa edilen we adam öldürmekde hem talamakda güman edilýän Gadiýewiň 1 fewralda anna güni Nýu Ýorkyň Bruklin böleginiň 60-njy uçastogyna alnyp barylandygyny we düşenbe güni sud ediljegini habar berdiler.
36 ýaşly Abakar Gadiýew özüniň jenaýat ýoldaşy bolmakda güman edilýän Arsen Başirow bilen bilelikde Nýu Ýorkyň Braýton böleginde 35 ýaşly telekeçi Wladimir Tolstyhy urup öldürmekde we 32 müň amerikan dollarlyk aýlykly bukjany alyp gitmekde aýyplanýar diýip, usa.one neşri habar berýär.
Maglumata görä, kamera ýazgylary hut şu adamlaryň adam öldürmek jenýatyny edendigi barada detektiw Piter MakMahony ynandyrypdyr. Emma jenaýatda güman edilýänler gysga wagtyň içinde öz watanyna Türkmenistana gidipdir. ABŞ-nyň Türkmenistan bilen ekstradisiýa barada ylalaşygy ýok. Şondan soň Başirow Türkmenistanyň daşynda kanun goraýjylaryň gözüne düşmändir, emma Gadiýew köp hereket edip, dürli ýurtlarda göreş ýaryşlaryna gatnaşypdyr we köp wagtyny Awstraliýada geçiripdir.
Nýu Ýorkyň detektiwleri jenaýatçylygy unutmadylar. Öldürlen adamyň aýaly Rita Tolstyh detektiw MakMahona örän minnetdardygyny, onuň kanun adalatçylygyna umyt döredendigini usa.one neşri belleýär we öldürlen Wladimir Tolstyhyň maşgalasyny sitirleýär: "Eger işe gatnaşan detektiwler bolmasa, men umytdan gaçardym. Olar örän gowy iş etdiler we meni goldamagyny dowam etdirýärler, bu meni köşeşdirýän ýeke-täk zat".
Nýu Ýorkyň polisiýasynyň komissary Jeýms O'Neýl Gadiýewiň işi boýunça Twitterde paýlaşan maglumatynda öz işgärlerine buýsanýandygyny ýazýar: Olar dünýäde iň beýik detektiwlerdir".
"Global syýasat" neşriniň ýazmagyna görä, detektiw MakMahon 2010-njy ýylda Gadiýewiň yzlaryny Awstraliýada tapypdyr we ol ýere talap hatyny iberipdir.
Maglumata görä, Awstraliýanyň polisiýasy Gadiýewiň Sidneýde ýaryşlarda galdyran gazly suw çüýşesini we çilim galyndysyny ýygnapdyr. Barlaglar Nýu-Ýorkda adamyň öldürlen ýerinde tapylan nusgalar bilen deňeşdirmäge mümkinçilik beripdir. 2014-nji ýylda Awstraliýanyň polisiýasy Gadiýewi tussag edip, ekstradisiýa boýunça halkara işine başlapdyr, oňa ABŞ-nyň Döwlet departamenti hem gatnaşypdyr. 1-nji fewralda detektiw MakMahon aýyplanýany alyp gaýtmak üçin Awstraliýa barypdyr.
Indi Gadiýewiň ykbalyny belki Brukliniň sudy çözer we ol ABŞ-da jeza çeker diýlip maglumatda bellenýär.
Ýaňy-ýakynda Türkmenistanyň ýene bir raýaty Orsýetde tutuldy. Ol ençeme agyr jenaýatçylyklarda, şol sanda adam satmakda güman edilýär.
Orsýet mediasynyň 8-nji fewralda habar bermegine görä, Federal Howpsuzlyk Gullugynyň (FSB) Twer regiony boýunça edarasynyň işgärleri halkara gözleginde bolan Türkmenistanyň raýaty B.Ý. Satypaldyýewi tapyp, ele salypdyr.
Ony Türkmenistanyň güýç strukturalary Jenaýat kodeksinde göz öňünde tutulan ençeme agyr jenaýatlar üçin gözlediler. Bu adamy gorkuzmak, töhmet atmak we rehimsiz daramak arkaly öz janyna kast etmäge ýa-da kast etmek synanyşygyna itermek, ok ýaragyna bikanun eýe bolmak we satmak, adam söwdasy ýaly jenaýatlar diýip, tvernews.ru habar berdi.
Maglumata görä, Türkmenistanyň Daşoguz welaýatynyň baş derňewçisiniň çykaran permanyna görä, Satypaldyýew agzalan maddalar boýunça aýyplanýan hökmünde işe çekilmeli. Orsýetiň Twer regionynyň Zawolžskiý etrap sudy Türkmenistanyň raýaty babatynda bir aýlyk möhletli tussaglyk çäresini saýlapdyr. Bu möhlet 2019-njy ýylyň 5-nji martynda tamamlanýar.


text:
Ukrain harbylarynyň sözçüsi hökümet güýçleriniň Donetsk aeroportunda orsýetçi güýçlere aýlap garşylyk görkezen pozisiýalaryndan yza çekilendiklerini aýdýar.
Şu aralykda metbugat pitneçileriň elindäki Donetsk şäherinde 22-nji ýanwarda jemgyýetçilik transportunda bolan partlamada azyndan alty, belki-de 13 çemesi adamyň öldürilendigini habar berýär.
Bu partlamanyň sebäbi bada-bat belli bolmady, emma käbir habarlarda minemýot ýa-da top okunyň trolleýbusa gelip degendigi aýdyldy.
Ukrainanyň Goranmak ministrligi 22-nji ýanwarda Donetsk aeroportunyň günorta böleginiň hökümet güýçleriniň kontrollugynda galandygyny we ol ýerde söweşleriň dowam edýändigini aýtdy.
Ministrlik 21-nji ýanwar güni giçlik terminalyň binasyndaky harabalykdan 20 sany ukrain esgeriniň çekilendigini, sebäbi olaryň pozisiýalarynyň weýran edilendigini we olary göni okuň aşagynda goýýandygyny aýtdy.
Beýanatda soňky 24 sagadyň çäginde aýeroportda bolan söweş mahalynda azyndan alty sany hökümet esgeriniň öldürilendigi aýdylýar. Ýene dört esger bolsa gündogar Ukrainanyň beýleki ýerlerinde barýan söweşlerde öldürilipdir.
Şeýle-de beýanatda hökümet esgerleriniň 16 sanysynyň ýaralanyp, Donetskiniň demirgazyk tarapynda ýerleşýän aeroportda pitneçiler tarapyndan ýesir alnandygy aýdylýar.
Ukrainanyň harby sözçüsi Wladislaw Seleznew terminalyň binalaryndan çekilmek kararyna 21-nji ýanwar güni giçlik gelnendigini, sebäbi ol ýerde arkasynda durup, okdan gizlenere zadyň galmandygyny aýtdy.
ÝHHG Donetsk tarapda, separatist söweşijiler tarapyndan kontrollukda saklanýan ýerdäki duralgada trolleýbusda bolan partlamanyň sebäplerini derňeýär.
«Roýter» habar gullugynyň kameraçysy özüniň bu duralgada ýerde we ulagyň içinde ýatan alty jesedi görendigini aýtdy.
Ol bu partlamanyň golaýdaky dükanlaryň äpişgelerindäki aýnalary hem kül-pagyş edendigini gürrüň berdi.
Şäher adminstrasiýasy biraz soň ýedi adamyň wepat bolandygyny aýtdy. Emma separatistleriň we saglyk işgärleriniň aýdýan zatlaryna ynansaň, ölenleriň sany 13-e ýetýär.
Ukrainanyň hökümet güýçleri bilen separatistleriň arasynda aprel aýyndan bäri dowam edýän konfliktde 4800-den gowrak adamyň öldürilendigi aýdylýar.
Soňky darkaş bu konflikti soňlamaga çalyşýan diplomatlaryň ýüzbe-ýüz bolýan kynçylyklaryny has-da güýçlendirdi.
Bu söweş Germaniýanyň daşary işler ministri Frank-Walter Steinmeier Berlinde bolan duşuşykdan soň, pitneçileriň we hökümet güýçleriniň arasynda agyr ýaraglary sentýabrda Minsk şertnamasynda kesgitlenen araçäk liniýasyndan 15 km yza çekmeli diýen ylalaşyga gelindi diýeninden birnäçe sagat soň boldy.
Steinmeier Ukrainanyň, Orsýetiň we ÝHHG-nyň «aragatnaşyk toparynyň» wekilleriniň ýakyn günlerde duşuşyp, ýaraglary yza çekmegiň detallaryny we wagtyny kesgitlejekdiklerini aýtdy.
Ol bu ylalaşygyň progres, ýagny öňegidişlik bolandygyny, emma Moskwa bilen Günbataryň arasyndaky dartgynlygy Sowuk uruş döwründen bäri görülmedik derejä düşüren konflikti soňlamakda uly bir böwsüş bolmandygyny aýtdy.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow 3-nji fewralda iş sapary bilen Türkmenistana barar. Bu saparyň Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen 2014-nji ýylyň 29-njy sentýabrynda Astrahanda gelnen ylalaşyklaryň ugrunda amala aşyrylýandygy Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň resmi beýannamasynda aýdylýar.
Maglumata görä, Aşgabatda Lawrow Türkmenistanyň ýolbaşçylary bilen ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň aktual meseleleri, şol sanda olaryň gumanitar tarapy boýunça gepleşik geçirer, halkara durmuşynyň esasy temalaryny, hususan-da ýurtlaryň BMG we GDA guramasynyň çägindäki hyzmatdaşlygy maslahat eder. Owganystandaky ýagdaý bilen baglylykda Merkezi Aziýanyň ýagdaýyny, şeýle-de Ýakyn Gündogary maslahat eder.
“Orsýet Türkmenistan bilen daşary syýasat, ykdysadyýet we gumanitar taýdan köp ugurlardan Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyga ýokary baha berýär”, diýip Orsýetiň resmi maglumatynda aýdylýar.
Türkmenistanyň we Orsýetiň prezidentleriniň geçen ýylda Astrahanda geçiren gepleşiklerinde G.Berdimuhamedow iki ýurduň söwda-ykdysady ugurdan hyzmatdaşlygynyň gowy barýandygyny belläpdi.


text:
Döwlet eýeçiligindäki “Kyrgyzmunaýgaz” korporasiýasynyň öňki başlygy Kanybek Masirowyň ýüzlerçe tarapdary Ylebaýewiň wezipesinden boşadylmagyny talap edip, gara ýoly bagladylar.
Ylebaýew Masirowy geçen aýyň ahyrynda wezipesinden boşadypdy. Protestçiler Masirowyň işden boşadylmagynyň syýasy äheňlidigini aýdýarlar.
Protestçiler Ylebaýewiň ýurdy dolandyrýan koalisiýa girýän “Respublika” partiýasynyň agzasydygyny belleýärler. Masirow bolsa oppozision “Ata Meken” partiýasynyň agzasy.
Sişenbe güni içeri işler ministriniň orunbasary Kursan Asanow protestçiler bilen duşuşdy we olaryň Oş-Bişkek gara ýoluny baglamagyny bes etmegini gazanmaga çalyşdy.
Protestçiler Atambaýewiň döwlet emlägi ministri Masirowy işden boşadandygyny öwrenenlerinden soň, gara ýoly “wagtlaýynça togtatmaga” ylalaşdylar. Emma olar Atambaýewiň “Kyrgyzmunaýgaz” korporasiýasyna gözegçilik etjek geňeşi döretmek kararyna garşydyklaryny we Masirowyň korporasiýa täzeden başlyk bellenmegini isleýändiklerini aýdýarlar.
Protestçiler Masirow ýene-de “Kyrgyzmunaýgazyň” başlygy edilip bellenýänçä, entek bu aksiýalaryny dowam etdirjekdiklerini aýdýarlar.


text:
Kabul edilen programma laýyklykda, 2007-nji ýyldan bäri bu ýerdäki gurluşyklar üçin 1.4 milliard dollar möçberinde pul serişdesi goýberilipdir. Bu ýeriň dünýä standartlaryna laýyk gelýän syýahatçylyk – dynç alyş zolagyna öwrüljekdigi programmada yglan edilipdi.
Daşary ýurtlardan belli aýdymçylar, artistler çagyrylyp, uly dabara bilen açylan Awazadaky myhmanhanalaryň bu ýere dynç almaga gelýänler üçin tölegi näçe we ol ýerdäki şertler näderejede göwnejaý?
Daşary ýurtly turistleri Awaza çekmekligiň nähili mümkinçilikleri bar? Awazany dünýäniň turistik standartlaryna ýetirmek üçin neneňsi meseleler çözülmeli? Bu gezekki Tegelek Stol gepleşiginde şu meseleleriň üstünde durulyp geçilýär.
Şu temadan geçirilen "Tegelek Stol" gepleşigini diňlemek üçin, şu ýere basyň:


text:
Azerbaýjanly hukuk aktiwisti Anar Mammadli 2014-nji ýylda adam hukuklary boýunça Waslaw Hawel baýragyna hödürlenen üç finalistiň biri boldy.
26-njy awgustda Pragada jemlenen panel agzalary Ysraýylyň adam hukuklary topary Btselemi we bosgunçylyk almakçy bolýanlaryň hukuklaryny goraýan halkara Jesüýt bosgun gullugynyň Malta bölümini hem finala goşdy.
Finala çykanlar 56 kandidatyň arasyndan saýlanyp alyndy. Ýeňiji 28 sentýabrda kesgitlener we we bir gün soň yglan ediler.
79 müň dollar pul sylagy bolan baýrak indi ikinji ýyl berilýär. 2013-nji ýylda bu baýraga belarusly hukuk aktiwsti Ales Býalýatski mynasyp boldy.


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Maýk Pompeo gelýän günlerde Günbatar ýaranlary bilen bilelikde Orsýetiň Ukrainadaky agressiýasyna garşy durmak üçin goşmaça çäreleri yglan edip boljagyna umyt baglýar.
“Eger biziň NATO-daky kärdeşlerimiz indiki hepde şäherde bolsa, biziň Orsýetiň Krymda, Azow deňzinde we regionda bolmagyna garşy ýene bir çäreler tapgyryny yglan edip bilmegimize umyt baglaýaryn” diýip, Pompeo 27-nji martda Wekiller öýündäki diňlenişik mahalynda aýtdy.
NATO agzalary 4-nji aprelde, Günbatar harby ýaranlygynyň esaslandyrylmagynyň 70 ýyllygyny bellemek üçin, Waşingtonda duşuşmagy planlaşdyrýarlar.
Pompeo bu meselede görlüp bilinmegi mümkin çäreleri anyklaşdyrmakdan saklandy we Moskwanyň Ukrainadaky hereketlerine garşy durmak üçin “biziň entek öz edip biljek zatlarymyzyň ählisini edendigimizi bilmeýärin” diýdi.
Pompeonyň bu sözleri Ukrainada 31-nji martda geçiriljek prezident saýlawlarynyň öň ýanyna gabat geldi.


text:
Keçe basmak
Halkymyzyň döreden milli gymmatlyklarynyň arasynda türkmen keçelerine uly orun degişlidir. Türkmen keçesi türkmen senetçilik sungatynyň kämil nusgalarynyň biridir. Ýüňden düzülen eserler hasap edilýän halydyr keçelerimiz halkymyzyň gözüniň guwanjy we milli baýlygydyr. Keçe sungaty türkmeniň sungat daragtynyň beýleki şahalary ýaly gadymy hem müdimi, dowamly sungatdyr. Keçe taýýarlamak köp zähmeti talap edýän inçe senetdir. Ulanmak üçin peýdaly bolan türkmen keçesi gözelligiň nusgasy bolup, asyrlar aýlansa-da, öz gymmatyny ýitirmän gelýär.
«Ýaz ýüňi keçä bolmaz güýz ýüňi dolaga» diýilşi ýaly, ýaz ýüňi girmezek bolansoň, ýaz ýüňünden keçe edilmeýär. Ýaz ýüňi keçe güllenende peýdalanylýar. Şeýle hem ýaz ýüňüni güýz ýüňi bilen garyp, ýörite ýylgyndan arassalanyp taýýarlanan çybyklar bilen saýylýar. Saýylan ýüň arka tutdurylýar. Arkalyk -2 gatdan goýulýar. Birinji gatyna saýgylanan galyndy ýüňler goýulýar. Görünjek arka ýüzüne gowy saýgylanan arassa ak ýa-da gögümtil ýüň goýulýar. Keçäniň gyrasyna gara ýüňden taýýarlanan gyragara goýulýar. Goýun ýüňleriniň arasyna guzy ýüňi düşen bolsa ony saýlap aýyrmaly. Guzy ýüňi gyragara goýulmaýar. Keçäniň güli üçin hem saýlanyp alnan güllük ýüňler ýuwlup arassalanýar. Soňra ýüň darakda gowy daralyp, sümek edilýär. Keçe güli üçin saýlanan ýüňler ilki sümek edilip, soňra boýalýar. Şeýle edilse, boýalan sümekden darakdiş az çykýar. Ýöne darakdiş hem keçe güllenilende ulanylýar, eger ýüňi daraman, sümek etmän boýasaň darakdiş köp çykýar. Keçäniň agramly bölegi güýz ýüňünden edilýär, ýagny keçäniň gülüniň üstünden goýulýan arkalyklar, şonuň ýaly-da gyragara-da güýz ýüňünden edilýär.


text:
Owganystanyň paýtagtynda çarşenbe güni Türkmenistanyň Kabuldaky Ilçisi Hoja Öwezow Owganystanyň Daşary işler ministriniň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetirijisi Amir Han Muttaki bilen duşuşdy.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň habar berşi ýaly, owgan daşary syýasat edarasynyň ýolbaşçysy Türkmenistanyň Baştutanyna hem-de halkyna ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllygy mynasybetli mähirli gutlaglaryny beýan etdi. Şonuň ýaly-da ýeňil bolmadyk döwürde owgan halkyna yzygiderli ynsanperwer hemaýaty üçin türkmen tarapyna minnetdarlyk sözlerini aýtdy.
Duşuşygyň barşynda taraplar iki ýurduň arasyndaky köpugurly hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmegiň derwaýyslygyny nygtadylar. Şu nukdaýnazardan, özara haryt dolanşygynyň artdyrylmagy hem-de ykdysady gatnaşyklaryň täze ugurlaryny gözlemek maksady bilen, iki ýurduň işewürler-toparlarynyň arasynda duşuşyklaryň guralmagynyň maksadalaýyklygy bellenilip geçildi.
Owganystanyň Daşary işler ministrliginiň resmi wekili Abdul Kahar Balhiniň “Twitter” hasabyndaky habaryna görä, taraplar söwda, energetika pudagyndaky hyzmatdaşlyk we Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan (TOPH) gaz geçirijisiniň gurluşygy barada pikir alyşdylar.
Muttaki owgan tarapynyň iri taslamalar boýunça hyzmatdaşlyga ygrarlydygyny mälim etdi. Şeýle hem daşary işler ministri türkmen tarapyny Owganystanda ýangyjyň bahasynyň galmagynyň öňüni almak üçin onuň eksportyny artdyrmaga çagyrdy.
Türkmen ilçisi hem öz gezeginde TOPH gaz geçirijisiniň taslamasy boýunça alnyp barylýan işler we indiki tapgyrlary barada maglumat berdi.
Sentýabr aýynyň ortalaryna Türkmenistanyň Daşary işler ministri Raşid Meredow Owganystanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň wagtlaýyn orunbasary hem-de “Talyban” hereketiniň wekili Abdul Salam Hanafi bilen wideoaragatnaşyk ulgamy arkaly gepleşik geçirdi. Türkmenistanyň daşary syýasat edarasynyň ýolbaşçysy Hanafini Owganystanyň täze hökümetiniň döredilmegi bilen gutlady we Aşgabadyň iki ýurduň arasyndaky dostlukly hem-de doganlyk gatnaşyklary ösdürmäge gyzyklanma bildirýändigini tassyklady.


text:
1981-nji ýylda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň kabul eden 36/67 belgili Karary esasynda her ýylyň “Sentýabr aýynyň üçünji sişenbesi – parahatçylyk güni” diýip yglan edilýär. Şondan 20 ýyl soň, 2001-nji ýylda BMG-niň biragyzdan kabul edilen 55/282 belgili Kararynyň netijesinde 2002-nji ýyldan bäri, Halkara parahatçylyk güni her ýylyň 21-nji sentýabrynda ählumumy ýaraşyk we zorluksyz gün hökmünde bütin dünýäde bellenilip geçilýär. Şeýle-de bu sene ähli yurtlaryň arasynda milli we halkara derejesinde parahatçylyk pikirlerini we başlangyçlaryny pugtalandyrýan gün hökmünde yglan edilýär.
Halkara parahatçylyk gününiň “Parahatçylyk kepderisi” atly nyşanynyň bolmagy bu baýramçylygyň ähmiýetini has-da artdyrýar. Aslynda, bu nyşan Pablo Pikasso tarapyndan 1949-njy ýylda bolup geçen ilkinji dünýäde parahatçylygy goldaýanlaryň gurultaýy üçin döredilýär. Halkara parahatçylyk gününde dünýäniň dürli künjeginde “parahatçylyk” mowzugyna bagyşlanan çäreler, baýramçylyk dabaralary gurnalýar. Şol ýurtlar bilen birlikde dünýäde bitaraplyk ýörelgesi esasynda parahatsöýüjiligi we ynanyşmagy goldaýan ata Watanymyz Türkmenistan hem öz işjeňligini görkezýär. Muňa BMG-niň Baş Assambleýasynyň 73-nji mejlisinde hormatly Prezidentimiziň öňe süren başlangyjy esasynda “2021-nji ýyl – Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýlip yglan edilmeginiň biragyzdan goldanylmagynyň mysalynda hem aýdyp bileris. Bu Kararnamanyň kabul edilmegi Türkmenistanyň diňe bir parahatçylykly ýurt bolman, eýsem ähli ugurlar boýunça syýasy, ykdysady, medeni, jemgyýetçilik we bilim ugurlary boýunça daşary ýurtlar bilen hoşniýetli gatnaşyk saklaýan ýurtdygynyň aýdyň subutnamasydyr. Şeýle-de BMG-niň Merkezi Aziýa üçin Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça Sebit merkeziniň edara binasynyň biziň ýurdumyzda ýerleşmegi hem parahatçylygy, howpsuzlygy we rowaçlygy pugtalandyrmak boýunça biziň umumy tagallalarymyza mynasyp goşandynyň bolmagydyr.
Gülsenem HOMMADOWA,
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň
Halkara gatnaşyklary institutynyň
Halkara hukugy we deňeşdirme hukuk öwreniş
kafedrasynyň öwreniji mugallymy.


text:
«Garaşsyzlyk, Bitaraplyk - ösüşiň goşa ganaty» atly çeper-publisistik makalalar bäsleşigine
“Garaşsyzlyk, Bitaraplyk-ösüşiň goşa ganaty”
“Türkmenistanyň ykdysady, syýasy we medeni taýdan ösdürmegiň 2020-nji ýyla çenli döwür üçin Baş ugry” 2007-nji ýylda kesgitlenildi. Bu Milli maksatnamanyň tutanýerli durmuşa geçirilmeginde pederlerimiziň asyrlar boýy toplan tejribesini iş ýüzünde ulanyp, asylly däplere eýerip Watanymyzy ösen ýurtlaryň hatarynda ornuny hemişelik eýelemegi göz öňüne tutulýar. Garaşsyzlygyň ilkinji ýyllarynda ýurdumyzda ykdysady taýdan ösdürmeklige aýratyn üns berilýär. Adamlaryň abadan durmuşyny, azyk bolçulygyny döretmeklik, halal zähmetiň rähnetini görmegini üpjün etmek barada yzygiderli aladalar edilýär. Şeýlede Garaşsyzlygyň ilkinji ýyllarynda Garaşsyz Türkmenistan dünýäniň beýleki döwletleri bilen, şonuň ýaly-da sebitiň döwletleri bilen özara bähbitli, doslukly gatnaşyklary ýola goýýar.
Türkmen halkynyň mukaddeslik gymmatlygy bolan Garaşsyzlygyň netijesinde täze kärhanalaryň döredilmegi bäsleşige ukuply önümleriň harytlaryň bolçulygyny döretmeklik barada yzygdiderli aladalar edilýär. Halkyň ýaşaýşyny gowulandyrmak barada ýaşaýyş jaýlaryň täze döwrebap ulgamlary döredilýär. Ýol ulag aragatnaşyk ulgamlary hem düýpgöter özgerdilýär. Bu bolsa sebitiň döwletleri bilen söwda aragatnaşyklaryň giňelmegine öz oňaýly täsirini ýetirýär.
Türkmenistanda oba hojalygynyň gaýtadan işleýän senagatynyň, ýangyç-energetika toplumynyň, dokma pudagynyň, ulag, saglygy goraýyş, bilim, söwda, gurluşyk, telekeçilik ulgamlary, ruhubelent we merdana işgärlerimiz, tutuş halkymyz uly üstünlikleri gazandy. Garaşsyzlyk ýyllarynda Türkmenistanda gurluşyk, söwda, bilim, telekeçilik, saglygy goraýyş pudaklarynda, gaýtadan işleýän senagatda, oba hojalygynda gazanan üstünlikleri bilen bu gün dünýäniň agzybirligi we ylalaşdyryjy merkezi, parahatçylygyň ojagy hökmünde Türkmenistan giňden tanalýar.
“Garaşsyzlygy gazanmak diýmek has düýpli meseledir, halkymyzyň öz milli baýlyklarynyň hem doly hukukly eýesi bolmaklygynyň manysynda, onuň gymmaty bimöçberdir.” diýip Hormatly Prezidentimiz nygtady. Garaşsyzlyk döwründe gurmak we döretmek ýolundan ynamly öňe barýam Türkmenistanda ýaşaýyş-durmuş derejesi yzygiderli ýokarlanýar.
Ýurdy özgertmekde bilim, ylym, saglygy goraýyş, sport, oba hojalyk ulgamynda gaýtadan işleýän senagaty döretmek esasynda düýpli özgertmeler amala aşyrylýar. Bu işleri amala aşyrmakda innowasion tehnologiýalar bilen enjamlaşdyrylan döwrebap binalarda ýokary derejeli hünärmenleri taýýarlamak, şeýlede raýatlaryň saglygyny berkitmek, sagdyn durmuş kadalaryna eýermek, sport bilen meşgullanmak, ylmy işleri alyp barmak üçin ähli zerur şertler döredilýär.
Türkmenistan Garaşsyzlyk ýyllarynda bilimiň, ylymyň gazananlaryny, innowasion tehnologiýalary, ylmy açyşlary önümçilige ornaşdyrmak bilen birlikde önümçiligiň täze pudaklaryny gaýtadan işleýän senagata uly üns bermek esasynda uly özgerişler gazanylýar. Bu özgerişleriň gazanylmagynda bilimli, ylymly, ýokary hünärli, medeniýetli ýaşlaryň ýetişdirilmegi olaryň täze tehnologiýalardan baş çykarmagy özüniň ajaýyp miwelerini berýär.
Selbi MUHAMMEDOWA,
S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba
hojalyk uniwersitetiniň Dokma önümçiligi fakultetiniň
Tebigy süýümleri egirmek hünäriniň
4-nji ýyl talyby


text:
Ýakynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary instituty tarapyndan her aýda iki gezek neşir edilýän “Ýaş diplomatyň sesi” atly gazetiniň 17-nji sany çapdan çykdy. Üç dilde neşir edilýän gazetimiziň bu sany many-mazmuny, bezeg we sahypa sany taýdan täzeçilligi bilen tapawutlanýar. Neşiriň ilkinji sahypasy institutyň mugallymy Mähriban Gandym...
2021-nji ýylyň 19-njy oktýabrynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynda “Pederlerimiziň akyl-paýhas mirasy – ýaşlara ýörelge” atly maslahat geçirildi. Bu ýokary okuw mekdebiň jemgyýetçilik guramalary tarapyndan guralan maslahata Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Mejlisiniň, Türkmen...
— Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň talyplary siziň diplomatik gullugyndaky tejribäňiz bilen içgin gyzyklanýarlar. Mümkin bolsa özüňiziň diplomat bolup işläp başlan ilkinji ýyllaryňyzda toplan tejribäňiz barada gürrüň beräýseňiz.
— Garaşsyzlygymy...
Dünýäde her bäş ýyldan bir gezek 20-nji oktýabrda bellenilýän “Bütindünýä statistika güni” öz gözbaşyny 2010-njy ýylyň 3-nji iýunynda geçirilen Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 41-nji mejlisinde “Bütindünýä statistika gününi” (World Statistics Day) bellemek barada kabul edilen Karardan alyp gaýdýar. Bu Kararda ösüş üçin ygtybarly statistikalary we...
18 октября 2021 года в гибридном формате состоялась конференция «Новый Узбекистан и региональное партнерство в Центральной Азии». В работе научного форума приняли участие эксперты из Узбекистана, Туркменистана, Казахстана, Таджикистана, Киргизии, России, США и Китая. Форум организованный Международным институтом Центральной Азии и Фондом имени Конрада Аденауэра в Уз...
2021-nji ýylyň 18-nji oktýabrynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynda “Beýik Ýüpek ýolunyň medeni gatnaşyklary we ekologiýa boýunça hyzmatdaşlygy ösdürmekdäki ähmiýeti” atly ylmy-amaly maslahaty geçirildi. Maslahata Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Taryh we arheologiýa institutynyň alymlary, Türkmenistanyň Daşary işler...
Her ýylyň 16-njy oktýabry Bütindünýä çörek güni we aşpezler güni giňden bellenilip geçilýär. Bu sene 2006-njy ýylda Halkara çörek bişirijiler birleşiginiň başlangyjy bilen döredildi. Bu senäniň saýlanmagy, 1945-nji ýylyň 16-njy oktýabrynda Birleşen Milletler Guramasynyň, Azyk we Oba hojalygy guramasynyň döredilmegi bilen baglanyşykly. Bu gurama oba hojalygynyň ö...
2021-nji ýylyň 15-nji oktýabrynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynda Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň Aşgabat şäher komitetiniň guramagynda okuw maslahaty geçirildi. Halkara ykdysady gatnaşyklary fakulteti tarapyndan guralan bu maslahata ýurdumyzyň telekeçilik ulgamynyň wekilleri, “Ýaş ykdysatçylar” yl...
2021-nji ýylyň 15-nji oktýabrynda Bütindünýä el ýuwmaklygyň güni mynasybetli Aşgabat şäherinde we welaýatlarda ýerleşýän orta mekdepleriniň okuwçylarynyň, şeýle hem Durnukly ösüş maksatlarynyň “Ýaş ilçileriniň” gatnaşmagynda Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň we Birleşen Milletler Guramasynyň Çagalar Gaznasynyň (UNICEF) Türkmenistandaky wekilhanasynyň guramag...
Her ýylyň 15-nji oktýabrynda Нalkara oba zenanlarynyň güni bellenilýär. Bu halkara gün oba zenanlarynyň zähmetiniň näderejede gymmatlydygyny jemgyýete ýatlatmak maksady bilen geçirilýär.
1995-nji ýylda BMG-niň Pekinde geçirilen 4-nji aýallar konferensiýasynda Нalkara oba zenanlarynyň gününi geçirmek teklip edildi.


text:
Bankrot dep tanylǵan Petropavl halyqaralyq áýejaıynyń qazirgi jaǵdaıy qandaı
PETROPAVL. QazAqparat – Petropavl halyqaralyq áýejaıyn ne kútip, tur, qordalanǵan másele qashan jáne qalaı sheshimin tappaq? QazAqparat tilshisine Soltústik Qazaqstan oblysy ákimdiginiń jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasy basshysynyń orynbasary Mırhat Ábilmájinov suqbat berdi.
- Maýsym aıynda Petropavl halyqaralyq áýejaıynyń bankrot dep tanylyp, 109 jumysshynyń eńbekaqy boıynsha qaryzy shamamen 30 mln teńgege jetkenin aıtqan edik. Jumysshylardyń eńbekaqy boıynsha qaryzy jabyldy ma?
- Iá, «Petropavl halyqaralyq áýejaıy» AQ jumysshylaryna eńbekaqy boıynsha qaryzy bankrottyq basqarýshymen shilde-tamyz aıynda tolyq jabyldy. Qazir qaryz joq.
- Petropavl áýejaıynyń daǵdarysqa ushyrap, keıin bankrot bolýyna ne sebep boldy?
- SQO mamandandyrylǵan aýdanaralyq ekonomıkalyq sotynyń 8 qazan 2013 jylǵy sheshimine sáıkes Petropavl áýejaıyna saýyqtyrý rásimi qoldanyldy. Nysan shyǵynsyz jumys isteýi úshin aıyna 80-85 reıs jasaýy tıis. Sondyqtan aı saıyn kredıtorlyq bereshegi, sonyń ishinde eńbekaqy qaryzy men mindetti tólemder óse berdi. Koronavırýs indeti jaǵdaıdy tipti ýshyqtyryp jiberdi. 2020 jyldyń 28 jeloqsany kúni SQO mamandandyrylǵan aýdanaralyq ekonomıkalyq soty áýejaıdy bankrot dep taýyp, taratylýy tıis dep sheshim shyǵardy.
- Qazirgi ýaqytta másele qalaı sheshilip jatyr?
- Búginde áýejaıdyń barlyq dúıemúlki, onyń ishinde ushý-qoný jolaǵy, rýlej joldary, áýe kemeleriniń turaǵy, jolaýshylar termınaly men barlyq arnaıy tehnıka respýblıkalyq menshikten SQO ákimdiginiń kommýnaldyq menshigine ótip, jolaýshylar kóligi jáne avtomobılder joldary basqarmasynyń balansyna alyndy.
Osylaısha, áýejaı jabylǵan joq. Avıatsııalyq apattyq-qutqarý qyzmetterine, sanıtarlyq avıatsııaǵa, sondaı-aq Nur-Sultan, Almaty, Túrkistan qalalaryna demeýqarjy arqyly ushý múmkindikteri qarastyrylǵan. Áýejaı jumysyn jandandyrý úshin qazirgi ýaqytta qyzyǵýshylyq tanytýy múmkin ınvestorlarmen kelissózder júrgizilip jatyr.
- Áýejaıdyń ushý-qoný jolaǵyn jóndeýge jáne jolaýshylar termınalyn qalypqa keltirýge qansha qarajat jumsaldy?
- 2015-2016 jyly respýblıkalyq bıýdjetten 7,1 mlrd teńge bólinip, bul qarajatqa áýejaıdyń ushý-qoný jolaǵy jóndeldi, sonyń ishinde jolaq 2800 metrge uzartyldy, eni 60 metrge deıin jetkizildi, jaryq, radıonavıgatsııalyq belgiler jáne meteoqondyrǵylar ornatyldy. Buǵan qosymsha jolaýshylar termınaly jónge keltirildi.
Qazastan men Reseı arasyndaǵy HV aımaqaralyq yntymaqtastyq forýmy qarsańynda áýe kemeleri turaǵy ekeýden segizge deıin ulǵaıtyldy. Bul maqsatqa 1,2 mlrd teńge jumsaldy. Áýejaı jolaýshylardy jáne olardyń júgin tekserý úshin tıisti qondyrǵylarmen qamtamasyz etildi. Qazirgi ýaqytta munda 39 beınekamera jumys isteıdi.
- Áýejaıdyń jumysyn qalypqa keltirý úshin qandaı is-sharalar qabyldandy?
- Qazirgi ýaqytta bizdiń basqarma quqyq belgileýshi qujattardy jónge keltirip jatyr. Óıtkeni áýejaıdyń aýmaǵy jáne keıbir sıpattamalary boıynsha sáıkessizdikter bar. Kelesi kezeńde senimgerlik basqarýǵa berý úshin konkýrs uıymdastyrylady. Qatysýshylarǵa qoıylatyn tenderlik sharttardyń biri - jyl saıyn áýejaıǵa ınvestıtsııa quıý. Sondaı-aq senimgerlik basqarýǵa alýshy júk tasymalyn uıymdastyrý úshin tez turǵyzylatyn metall angar salýy tıis. Júk tasymalyn uıymdastyrýǵa ushý-qoný jolaǵynyń beriktigi de qýaty da múmkindik beredi. Óıtkeni áýejaılardyń negizgi kirisi júk tasymaly arqyly túsetinin tájirıbe kórsetip otyr.
Budan basqa 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan SQO-ny áleýmettik-ekonomıkalyq keshendi damytý josparyna sáıkes demeýqarjy bólý arqyly áýe baǵyttarynyń sany kóbeıtilmek. Jospar boıynsha ushaqtar Almaty qalasyna aptasyna 3 ret, Nur-Sultanǵa kúndelikti, al Túrkistanǵa aptasyna eki ret ushatyn bolady. Qazirdiń ózinde Nur-Sultan men Túrkistan qalalaryna reıster bar.
- Rahmet!


text:
Türkmenistanyň “Türkmenbaşy” paýdarlar täjirçilik banky, Aşgabat şäheriniň 140 ýyllygynyň baýramçylygymynasybetli ýurdumyzyň raýatlarynaerkin pul serişdelerini amatly şertlerde ýerleşdirmek üçin «Ak şäherim Aşgabat» atly täze möhletli goýumyny hödürleýär.
«Ak şäherim Aşgabat» möhletli goýumy ýyllyk 12% bilen 1 (bir) ýyl möhlete açylýar. Goýuma pul serişdeleri iň az möçberi 500 (bäş ýüz) manatdan başlap 500 000 (bäş ýüz müň) manada çenli nagt we aýlyk zähmet haky geçirilýän «Altyn asyr» bank kartynyň üsti bilen nagt däl görnüşinde kabul edilýär.
Hormatly raýatlar! Türkmenistanyň “Türkmenbaşy” paýdarlar täjirçilik banky, «Ak şäherim Aşgabat» atly täze goýumyň 2021-nji ýylyň 5-nji aprelinden başlap 1-nji awgustyna çenli açylýandygyny ýatladýar.
Goşmaça maglumat almak üçin goýumyň düzgünleri bilen bankymyzyň https//www.tbbank.gov.tm internet sahypasy arkaly tanyşyp bilersiniz.
Habarlaşmak üçin telefon belgileri: 44-71-16, 44-71-78, 44-71-79.


text:
Jyldyń alǵashqy aıy Klýb úshіn sáttі óttі,trek maýsymyna daıyndyqty jalǵastyra otyryp, Klýbtyń sportshylary 13 resmı basty jarystarǵa qatysty.
Elena Mıhına 400 jáne 200 metrde 54:04 (400 m) jáne 24:47 (200 m) ýaqytynda kórsetіp, Qazaqstan Kýbogynda bіrіnshі jáne ekіnshі oryndy ıelendі.
Olımpıada chempıony Olga Rypakovanyń júldesіne IV halyqaralyq týrnırіnde Elına 53:29 nátıjesіmen 400 metrlіk jarysta jeńіske jettі. Sodan keıіn ol 1-3 aqpan aralyǵynda Iranda ótetіn Azııa chempıonatyna qatysatyn QR quramasyna kіrdі.
Sondaı-aq Olga Rypakov atyndaǵy júldeler týrnırі aıasynda bіzdіń Klýbtyń uıymdastyrýymen alǵashqy balalar jarysy uıymdastyryldy, bul nomınatsııa Altay Athletics Kids Cup dep ataldy. Bul nomınatsııa týrnır sheńberіnde dástúrge aınalyp,tanymal bolady dep úmіttenemіz.
Naıza aınaldyrǵyshtar - Artýr Gafner jáne Varvara Nazarova 2018 maýsymyna daıyndyqty jalǵastyrýda, Eýropadaǵy halyqaralyq tájіrıbe bastalýynda belgіlі nátıjege jetýge jaǵdaı jasap jatyr.
Sonymen qatar, Klýbtyń menedjerі úsh sportshyny aǵymdaǵy jyly úsh іrі halyqaralyq jarystaryna qatysýǵa shaqyrýmen qamtamasyz ettі. Sonymen, Karolın Kıpkırýı AQSh-taǵy Gold Label Road Races IAAF Aramco Houston Half Marathon IAAF Aramco Houston Half Marathon mártebesіne qatysyp, jeke rekordyn kórsettі jáne 66:48 esebіmen ekіnshі bolyp aıaqtady.
Nora Tanýı Jerýto qańtar aıynda IAAF tórt resmı jarysqa qatysty. Olardyń bіreýі Czech Gala -2018 sheńberіnde Ostravada qalasynda ótken jarysta 3000 m qashyqtyqta ózіnіń úzdіk kórsetkіshіn kórsettі jáne bul sondaı-aq elıtalyq eýropalyq bastamasy boldy.
Нора Джеруто Cross Internazionale della Vallagarina
Deızı Djepkımeı San-Sebastıanda (Ispanııa) klassıkalyq kross-kantrı maýsymyn bastap, bіrіnshі bolyp jeńіske jettі. Halyqaralyq jarystarǵa daıyndyqtaryn jalǵastyra otyryp, Shedrak Koech Kenya Cross Country Series úsh jarysqa da qatysyp,árqaısysynda 8 kılometr araqashyqtyqta ýaqyt kórsetkіshіn jaqsartty. Alǵashqy kross- kantrı 6 qańtarda ol 23:14:94 ýaqytymen aıaqtasa, 27 qańtarda nátıjesіn bіr mınýttan artyq ýaqytqa jaqsartty jáne ýaqytty 23:02:21 kórsettі. Bіzdіń sportshylardyń naqty nátıjelerіn Maýsym saıtynan tabýǵa bolady.
Sei'sembekov A.


text:
Lukmanyň maslahaty
Häzirki döwürde ýurdumyzda keselleriň öňüni almakda giň gerimli işler amala aşyrylýar. Olaryň hatarynda suwlaryň arassalygyna gözegçilik etmek, akaba suwlaryň daş-töweregini arassa saklamak, ilaty arassa agyz suwy bilen üpjün etmek we arassaçylyk düzgünlerini pugta berjaý etmek babatda geçirilýän wagyz-nesihat işlerini görkezmek bolar.
Arassaçylyk düzgünlerini berjaý etmek her bir adamyň borjudyr we ol, esasan-da, çaga terbiýesinde uly orun eýeleýär. Her bir adam daşardan gelneninden soň, nahardan öň we soň hökmany suratda ellerini sabyn bilen gowy ýuwmalydyr. Sebäbi howply keselleriň köpüsi hapa elleriň üsti bilen geçýär. Daşaryk çykylanda bolsa ýörite lukmançylyk agyz-burun örtügini dakynmaly, howpsuz araçägi saklamaly we her bir adamyň ýanynda arassa agyz suwy bolmalydyr.
Dowamly täsir edýän ýokary gyzgynlyk adam bedeninde we onuň ähli ulgamlarynda üýtgemeleriň ýüze çykmagyna getirýär. Bu bolsa köp mukdarda der bölünip çykmagyna, agyz boşlugynyň guramagyna, işdäniň peselmegine, ýadawlyga, ysgynsyzlyga getirýär. Adam derlän halatynda der bilen köp mukdarda bedene gerek bolan maddalaryň hem-de bedeniň suwuklyk ýitgisi ýüze çykýar.
Suwuklyk ýitgisiniň öwezini dolmak üçin önümleriň suwuk görnüşini ulanmak zerurdyr.
Tomusda içilýän içgiler diňe bir teşneligi gandyrman, eýsem, bedende suwdur duzuň, mikroelementleriň, witaminleriň gerek bolan mukdarda saklanmagyny üpjün edýär. Şeýle maksat bilen günüň dowamynda 2-2,5 litre golaý suw içmelidir. Munuň üçin arassa agyz suwuny ýa-da gaýnadylyp sowadylan suwy yzygiderli içmek maslahat berilýär. Bu bolsa bedeni suwdan doýurýar, onuň guramagynyň öňüni alýar. Mundan başgada, adam bedeni üçin limon atylan suw, miwe şireleri, dürli ir-iýmişlerden gaýnadylan kompotlar, çaý, mineral suwlar, çal, aýran hem peýdalydyr.
Çaý dürli otlar bilen garylyp demlense, onuň ähmiýeti has hem uly bolýar. Meselem, narpyz, injiriň ýapragy, ýandagyň güli, mekgejöweniň gulpagy, itburun garylan çaýlar teşneligi gandyrýar hem-de beden alyş-çalyş hadysalaryny kadalaşdyrýar. Ýöne bu melhem çaýlaryň lukmanyň maslahaty bilen ulanylmalydygyny hem unutmaly däldir. Azyk önümleri, gap-çanak saklanylýan we nahar bişirilýän ýerler arassa bolmalydyr. Gök önümler, miweler iýilmezinden öň gowy ýuwulmalydyr. Süýt we süýt önümleriniň saklanylyşyny ünsden düşürilmeli däldir.
Egerde, adam näsaglan bolsa, onda ol hökman lukmana ýüz tutmalydyr. Öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Bejergini diňe lukmanyň maslahaty bilen geçirip, onuň beren maslahatlaryny doly berjaý etmelidir.
Arassaçylyk düzgünlerini doly berjaý etmek her bir adamyň borjudyr!
Gurbanjema ARTYKOWA


text:
Aşgabadyň aeroportunda üç gezek Türkiýä gitmäge synanyşan, emma olaryň hiç birinde-de uçara goýberilmedik daşoguzly bir adamyň öz janyna kast edendigini, Azatlyk Radiosynyň Daşoguz welaýatyndaky habarçysy habar berýär.
Читайте также на русском
“Bu welaýatyň Akdepe etrabynyň bir ýaşaýjysy Türkiýä gitmekçi bolup, üç sapar aeroportdan türke goýberilmeýär. Ol hiç wagt goýberilmejegini eşidensoň, gije sagat 1 töweregi gapysyndaky agaçdan özüni asyp öldürdi” diýip, howpsuzlyk ýagdaýlary sebäpli adynyň efirde agzalmazlygyny soran habarçymyz gürrüň berdi.
Belläp geçsek, bu waka aprel aýynyň ikinji ýarymynda bolan bolsa-da, Azatlyk Radiosyna bu baradaky maglumatlar häzirki wagtda gelip gowuşdy. Şeýle-de, bu waka bilen ilteşikli şahsyýetiň ady belli bolsa-da, Azatlyk Radiosy howpsuzlyk jähtinden ony köpçülige mälim etmekden saklandy.
Habarçymyz 31 ýaşyndaky merhumyň ýakyn adamlara salgylanyp, onuň Türkiýä gitmek üçin prosentine karz pul alyp, uçar biletlerini satyn alandygyny, ýöne ýurtdan goýberilmändigi sebäpli alan karz puluny yzyna berip bilmändigini we şol sebäpli öz janyna kast edendigini aýdýar.
“Ol maşgalasynda gün-güzeranynyň ýaramazlaşmagy sebäpli, hatda çagalaryny bir wagtyna hem naharlap bilmeýär. Şeýle-de, çagalarynyň mekdebe geçen ýyllardan galan ýyrtyk egin-eşikler bilen gatnaýandygyna namys edip, bir süýthordan uly prosentine karz pul alýar. Şeýdip türke gitmekçi bolup, gerek resminamalary taýýarlaýar. Emma onuň bu synanyşygy başa barmaýar. Onuň alan karzyny tölemäne gapysynda ýeke towugy hem bolmansoň, Türkmenistanda başga iş tapsa-da, aljak aýlygynyň alan karzynyň prosentine-de ýetmejegine göz ýetirensoň, öz janyna kast edýär” diýip, habarçymyz gürrüň berdi.
Merhumyň ýakynlarynyň Azatlygyň habarçysyna aýtmagyna görä, ol öz janyna kast etmänkä, ýurtdaky işsizlikden we garyplykdan ýadandygy barada jikme-jik hat ýazyp, soňra dünýäsini täzeläpdir.
Türkmenistanyň demirgazyk welaýatyndaky habarçylary we çeşmeleri ýurtda dowam edýändigi aýdylýan ykdysady krizisiň fonunda, şu ýylyň başyndan bäri köpçülikleýin ýagdaýda eklenç gözleginde daşary ýurtlara gidýän daşoguzlylaryň sanynyň köpelendigini, olaryň arasynda býujet işgärleriniň hem bardygyny aýdýarlar.
“Käbir daýhan birleşiklerinde pagtaçy kärendeçileriň tas ählisi kärende ýerlerini tabşyryp gidipdirler. Häzirki wagt welaýatda ýekelenmän, otalman duran gowaça meýdanlary bar. Olar adam girmegine zar. Iş gözleginde gidýänleriň käbirleri maşgalasy bilen gidýärler. Býujet işgärleri hem işini taşlap, gidip başladylar” diýip, habarçymyz gürrüň berdi.
Ýerli synçylar we ýaşaýjylar tarapyndan “türkmen häkimiýetleriniň raýatlaryň köpçülikleýin ýagdaýda migrantlyga ýykgyn etmeginiň öňüni almak” diýlip häsiýetlendirilýän çäreleriň çäginde soňky aýlarda daşary ýurtlara gitmek isleýän türkmen raýatlarynyň uçara goýberilmän, yzyna gaýtarylmagy bilen baglanyşykly wakalar ýygy-ýygydan gaýtalanýar.
Geçen aýyň ahyrynda Aşgabadyň halkara aeroportynda Türkiýä goýberilmedik bir aýal maşgalanyň saglyk ýagdaýynyň ýaramazlaşyp, soňy bilen aradan çykandygyny, Azatlyk Radiosynyň biri-biriden habarsyz ençeme çeşmesi habar berdi.
Ýene şol aý Aşgabadyň halkara aeroportunda türkmenistanly zenanlaryň birnäçesiniň ýurduň daşyna goýberilmändigi bilen bagly wakalaryň ikisi Azatlyk Radiosyna mälim boldy.
Şu ýylyň fewral aýynda paýtagtyň aeroportynda aglabasy lebaply we daşoguzly zenanlardan ybarat ýolagçylar özleriniň uçara goýberilmezligine gahar-gazap bildirip, protest geçirdiler.
Galyberse-de, soňky aýlarda Aşgabatda türkmenistanlylaryň uçara goýberilmeýändigi barada habarlaryň artýan mahaly, paýtagtyň halkara aeroportynda ‘seni uçara mündirerin” diýen wada bilen adamlary aldap, olardan pul alýan käbir ‘hilegär’ toparlaryň hem peýda bolandygyny, Azatlyk Radiosynyň ýurt içindäki habarçylary we çeşmeleri aýdýarlar.
Türkmen häkimiýetleri we media serişdeleri türkmenistanlylaryň uçara goýberilmezligi, sebäpleri we munuň ilata ýetirýän täsirleri barada häzirki güne çenli dymyp gelýärler.


text:
17-nji asyr
Wakalar we ykdysadyýetEdit
1602-nji ýyl: Horezmiň hany Hajymuhammet hanyň ölümi.
1602-1621-nji ýyllarda Arapmuhammet hanyň Hywada hanlyk sürmegi. Onuň kakasy Hajymuhammet han. Arapmuhammet hanyň höküm süren döwründe Horezmde gazaply gandöküşikli feodalçylyk uruşlary bolupdyr. Şol uruşlara türkmen han-begleri we taýpalary köpçülikleýin gatnaşypdyrlar. Ol uruşlar Horezmi we bütin Orta Aziýany Rus döwleti bilen baglanyşdyrýan söwda ýollaryny, ýer-suwy, syýasy häkimiýeti eýelemek maksady bilen alnyp barlypdyr.
1606-njy ýyl-Garajaoglanyň (şahyr) dünýä inmegi.
1606 - njy ýylda Žitwatorok şertnamasy.
1623-1642-nji ýyllar: Ispendiýar hanyň dolandyrmagynda Hywa hanlygy. Ispendiýar han Türkmen atly goşunynyň güýjüne daýanyp häkimiýeti berkitmegi.
1626-njy ýyl: Hindistanyň türkmen hökümdary bolan Abdyrahym Baýram han oglynyň ölümi.
1645-nji ýyl: Çingiz hanyň neslinden bolan Abylgazynyň Hywada häkimiýet başyna geçmegi. Netije-de Hywada özbek feodallarynyň agalygy dikeldilipdir.
1545-1546-njy ýyllarda Abylgazy han türkmenleriň soňuna çykmak hakyndaky syýasaty we alyp baran işleri.
1646-njy ýyl: Abylgazy Bahadur hanyň Hywa tûrkmenlerini ähtiýalanlykda hezzet-hormat bildirip gije olaryň 200-den gowragyny öldürtmegi. Diri galan az sanly türkmenleriň günorta Türkmenistana gelmekleri.
1646-njy ýyl: Gyş aýynda Abylgazy Bahadyr hanyň Tejen türkmenleriniň üstüne talaňçylyk bilen dökülmegi we olary gyrgyna bermekligi. Şondan soň Tejen türkmenleriniň bir topary Mara we Ahala tarap süýşüp gelmekleri.
1648-nji ýyl: Abylgazy Bahadyr han Ahaldaky türkmenleriň üstüne uly ýörüş etmegi. Şol wagtlar Abylgazy hanyň zulmyndan gaçyp gelen türkmenleriň uly topary Bamy we Börme töweregine ýygnanyşmaklary.
1645 - njy ýylda: Krit adasy Osman türkmenleri tarapyndan basylyp alyndy.
1651-nji ýyl: Dünýäniň iň uzak çeken söwei bolan üç ýüz otuz bäş ýyllyk söweşi başlandy.
1651-nji ýylda: Abylgazy Bahadur han Demirgazyk Etrek çöllerinde çarwaçylyk edýän türkmenleriň üstüne çozmagy. Onuň türkmen obalaryndan birnäçe olja we ýesir almaklygy.
1653-nji ýylda Abylgazy Bahadur han ýene-de Ahalyň üstüne ýörüş edip Goçatanyň ýanyndaky Ýemrelileriň birentek obasyny tozdurmagy.
1653-nji ýylda Abylgazy Bahadyr hanyň Dynar guýusynyň golaýynda oturan Salyrlaryň obasyny talamagy.
1553一1654-nji ýyllara (başlanan wagty 1648-nji ý) çeken birnäçe uruşlaryň netijesinde Abylgazy han Türkmenleri boýun egdirip bilmezligi.
1661-nji ýyl一Abylgazy Bahadyr han一«Şejereýi Teräkime» atly Türkmenleriň şejere kitabyny ýazyp tamamlady.
1663-nji ýyl: Ukraina, Osman türkmenleriniň hemaýatyna girdi.
1664-nji ýylㄧS. Gotthard ýeňişi we Osman türkmenleriniň ýeňilmegi.
1669-njy ýyl一Krit adasy Osman türkmenleri tarapyndan basylyp alyndy.
1676一1681-nji ýyllar一Osmanly-Rus söweşi bolup geçdi.
1679-njy ýyl: Garajaoglanyň (şahyr) ölümi.
1683-nji ýyl: Wiýana gabawy.
1687-nji ýyl: Mohaç ýeňişi.
1691-nji ýyl: Salankamen ýeňişi.
1695-nji ýyl: Goýun adalary ýeňşi.
1695-nji ýyl: Döwletmämmet Azady dünýä indi. Ol Garrygalada, Etrek, Gürgen sebitlerinde ýaşap geçen.
1699-njy ýyl: Karlofça şertnamasy baglaşyldy. Osman imperiýasy durgunlyk ýagdaýynda saklandy.
Möhüm şahsyýetlerEdit
- Abulgazy Bahadur han
- Arapmuhammet
- Keymir serdar
- Abbas I
- Garry han


text:
2025-nji ýyla çenli Hytaý hökümeti maşgalada çagalaryň sanyny çäklendirmäni doly aýyrmakçy we çaga dogurmaga goldamak boýunça çäreleri görmekçi. Bu barada «The Wall Street Journal» gazetine salgylanmak bilen «ТАСС» habar berýär.
Maýda hytaý hökümeti maşgalalara haçan güýje girjekdigini aýtmazdan, üç çaga edinmäge rugsat beriljekdigi baradaky karara gelipdi.
1970-nji ýylyň ortalarynda HHR-de çaga dogurmak berk çäklendirilipdi. Käbir kadadan çykmalar bolaýmasa, her maşgala diňe bir çaga edinmek rugsat berilipdi. Birnäçe ýyl mundan ozal ikisi hem ene-atasynyň ýeke-täk çagasy bolan maşgala, şonuň ýaly-da, eger birinji çagasy gyz bolsa, obalaryň ýaşaýjylaryna iki çaga edinmäge rugsat berilipdi. 2013-nji ýylda hytaý kanun çykaryjylary hiç ýolmanda är-aýalyň biri ene-atasynyň ýeke-täk çagasy bolan maşgala iki çaga edinmäge rugsat berildi. 2016-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan HHR-da ähli hytaý maşgalalaryna iki çaga edinmäge rugsat berýän kanun güýje girdi.
2025-nji ýyla çenli Hytaý çaga dogurmaga bolan bolan çäklendirmäni aýyrmakçy
2025-nji ýyla çenli Hytaý hökümeti maşgalada çagalaryň sanyny çäklendirmäni doly aýyrmakçy we çaga dogurmaga goldamak boýunça çäreleri görmekçi. Bu barada «The Wall Street Journal» gazetine salgylanmak bilen «ТАСС» habar berýär.


text:
Owal basda bu dünýäge gelemde,
Bir ata asygam, bir-de gözele,
Jäht ediban dünýä nazar salamda,
Bir ata asygam, bir-de gözele.
Dasarda bir bedew köwlenip dursa,
Ak öýde bir gözel towlanyp dursa,
Allahym ikisin bir ýerde berse.
Bir ata asygam, bir-de gözele.
Goýberende kuýan yzyn yzlaýan,
Gantaranda, dag basyny gözleýän,
Ibrisim käkilli oglan gizleýän,
Bir ata asygam, bir-de gözele.
Günde görsem on dört ýasar gyz kibi,
Münen çagym könlüm dasar ýaz kibi,
«Däh!» diýende daglar-daslar düz kibi,
Bir ata asygam, bir-de gözede.
Bir tar käkilini mün tümen diýr men,
Ýupar ysy gelen ýüz gyza bermen,
Münüp guwanar men, görüp doýar men,
Bir ata asygam, bir-de gözele.
Saçlary serinden düser ýüzüne,
Söwes güni gan tutular gözüne.
Dünýä maly hiç taý gelmez özüne,
Bir ata asygam, bir-de gözele.
Döwletýar beg diýer, gördüm ertäni,
Hak ýagsy ýaratdy döwlet bersäni,
Söýmüsem dünýäde iki nersäni,
Bir ata asygam, bir-de gözele.


text:
"Çagada döreýän towşan dodak we möjek agzy kemçilikleri nähili anyklanylýar we olaryň sebäbi näme?"
Saýtyň okyjysy
Dowamy
Podagra (aýagyň bogunagyry keseli) – agyr ulgamlaýyn kesel bolup, bedende alyş-çalyş hadysalaryň bozulmagy netijesinde bogunlarda peşew turşylygyň kristallarynyň toplanmagy bilen häsiýetlenýär. Bu keselde bedeniň hemme bogunlary (dyz, tirsek, baldyr-daban, barmaklar) zeperlenýän bolsa hem, esasy şikeslenmä aýaklaryň barmaklary sezewar bolýar. Alamatlaryň meňzeşligi sebäpli onuň bogunlaryň başga keselleri bilen çalşylmagy netijeli bejerginiň gijikdirilmeginiň sebäbi bolýar. Bedende peşew turşylygynyň toplanmagy beden agzalarynyň işiniň bozulmagyna we howply gaýraüzülmeleriň ýüze çykmagyna getirýär.
Dowamy
"Ýatgynyň boýunjygynyň rak keseli zerarly ummasyz azaplaryň soňuna çykmak üçin her ýurtda netijeli we elýeterli ýatgynyň skrining we bejeriş programmalary bolmalydygy gürrüňsizdir. BSGG-nyň bu täze goldanmasy jemgyýetçilik saglygyny goraýyş üçin has köp anyklaýyş gurallaryna maýa goýmaga, güýçli bejerişleri amala aşyrmaga, skrining görnüşleriniň köp aýallara elýeterli bolmagyna we ençeme jany halas etmäge ugrukdurýan görkezijidir" – Dr. Prinsess Nono Simelela, Ileri tutulýan ugurlar boýunça Strategik programmanyň: Ýatgynyň boýunjygynyň rak keselini ýok etmek boýunça baş direktoryň kömekçisi.
2020-nji ýylda ýarym milliondan gowrak zenan ýatgynyň boýunjygyň ragy bilen keselledi we ol sebäpli takmynan 342,000 aýal öldi. Olaryň aglabasy garyp ýurtlardandyr. Ýatgynyň keselleri bolan her bir zenanyň zerur bejergini almagy hem-de ölümçiligiň öňüni almak üçin çalt we takyk skrining meýilnamalaryň bolmagy möhümdir.
Dowamy
Oňurganyň bölünmegi (spina bifida) – oňurga sütüniniň ýapylmagynyň doga defektidir. Käbir çagalarda az alamatly geçse-de, beýlekilerde zeperlenen ýeriň aşagyndan agyr newrologiki alamatlar döreýändir. Bu doga zeperlenme esasan oňurganyň döş bölüminiň aşaky böleginde, bil we türre böleginde döräp, adatça 3-6 oňurga segmentini öz içine alýandyr.
Dowamy
Simfiz – bu ýörite lukmançylyk sözi bolup, "çat" ýa-da "çatalba" manysyny berýär. Kadada çat hereketsiz bolýar. Ýöne göwrelilik döwründe käbir aýallarda çat süňklerde çişginlilik döräp, aralary açylyp başlaýar. Bu göwrelilikde döreýän simfizit keseliniň alamaty bolup, esasan göwreliligiň 20 hepdesinden soň ýüze çykýar.
Simfizitiň sebäpleri entek doly öwrenilmedik bolsa-da, amaly lukmançylykda oňa getirýän käbir faktorlar anyklanandyr:
Dowamy
Otyrýer nerwiniň (rus. sedalişşnyý nerw) sowuklamagy (işias) – sowuklama hadysasyny we otyrýer nerwiniň gysylmagy bilen häsiýetlendirilýän alamatlar toplumyny düzýändir.
Işias dürli keselleriň gaýraüzülmesi höküminde ýüze çyksa-da, esasan bil-türre osteohondrozynda ýa-da şol ýerde çykýan ingide döräp bilýändir. Esasan bu kesel gartaşan adamlarda we fiziki agramly işlerde işleýän adamlarda ýygy ýüze çykyp bilýär.
Işias göwrelilik döwründe hem ýüze çykyp bilýär. Göwrelilik ýagdaýynyň oňurga agram salmagy, oňurgalaryň biraz üýtgemegine we otyrýer nerwiniň gysylmagyna getirip bilýändir.
Dowamy
Rak keselinden ýogalýanlaryň arasynda, öýkeniň rak keselinden soň göni içegäniň ragy ikinji orny eýeleýändir. Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň (BSGG) bellemegine görä, 2018-nji ýylda rak keselinden ýogalan 9,6 mln. adamdan 1,8 mln. adam ýogyn we göni içegäniň ragyndan ýogalandyr.
Göni içegäniň ragy 40-60 ýaş aralygynda has ýygy anyklanylýan bolsa-da, ol has ýaş adamlarda hem kesgitlenip bilýär. Erkek adamlar we aýallar deň ýygylykda keselleýärler.
Dowamy
Sepsis bedeniň howply ýokançlyga bolan umumy jogabyny häsiýetlendirýär. Sepsisi başgaça ganyň zäherlenmegi, bakteriemiýa, septiki sindrom ýa-da alawlama hadysasyna ulgamlaýyn jogap sindromy diýip hem atlandyrýarlar.
Sepsis – ýerli ýokançlykly ýagdaýa jogap edip, bütin bedende, ulgamlaýyn döreýän alawlama hadysasydyr.
Sepsis haçan döräp bilýär?
Dowamy
Ýürek aritmiýasy – ýüregiň oýandyryjylygynyň, ýygrylşynyň, ritminiň we uruş ýygylygynyň bozulmagy netijesinde ýüze çykýan kadadan daşary ýagdaýydyr.
Kadaly ýagdaýda ýürek bir minudyň dowamynda 60-80 gezek urýar. Ýüregiň her urgusynda onuň bölümleriniň yzygider ýygrylmagy bolup geçýär – ilki alynýürekler, soň mädejikler. Ýüregiň kadaly urgysyndan üýtgän islendik ýagdaýyna aritmiýa diýilýär.
Ýürek keselleriniň we ölümçiligiň statistikasynyň görkezişi ýaly, hemme ýürek keselleriniň arasynda ýurek ritmleriniň bozulmagyndan döreýän ölümçilik 10-15%-i düzýändir.
Dowamy


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Serdar Gurbangulyýewiç Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda türkmen olimpiýaçylaryna Şa serpaýynyň gowşurylmagy mynasybetli Türkmenistanyň Sport we ýaşlar syýasaty ministrligi, ýurdumyzyň jemgyýetçilik guramalary bilen bilelikde Türkmen döwlet bedenterbiýe we sport institutynda hoşallyk maslahaty geçirildi.
Maslahatda Türkmenistanyň Sport we ýaşlar syýasaty ministrliginiň, Türkmen döwlet bedenterbiýe we sport institutynyň, ýurdumyzyň jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylary hem-de jogapkär işgärleri, Türkmenistanyň olimpiýa ýygyndysynyň türgenleridir tälimçileri gatnaşdylar.
Türkmen döwlet bedenterbiýe we sport institutynyň talyby Polina Gurýewanyň XXXII tomusky Olimpiadada kümüş medal gazanmagy hormatly Prezidentimiziň Türkmenistanda sporty ösdürmek boýunça alyp barýan dowamly tutumlarynyň miwesidir. Şonuň üçin hem maslahata gatnaşanlar bu hakykaty buýsanç bilen belläp geçdiler.
Hoşallyk maslahatynyň ahyrynda oňa gatnaşyjylar türkmen sportunyň hak howandary Gahryman Arkadagymyza hoşallyklaryny bildirip, Ýüzlenme kabul etdiler.


text:
Jalpyulttyq sanaq derekteri qaı jerde saqtalatyny belgili boldy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Jalpyulttyq sanaq arqyly alynǵan azamattardyń málimeti Ulttyq qaýipsizdik komıtetinde saqtala ma? Ulttyq statıstıka bıýrosynyń basshysy Nurbolat Aıdapkelovke Ortalyq kommýnıkatsııalar qyzmetinde ótken brıfıngide osyndaı suraq qoıyldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Joq, sanaq derekteri bizdiń serverlerde saqatalady. Biraq derekterdiń qaýipsizdigi men tasymaldanýy arnaıy organdar qoıyp otyrǵan talaptardyń bárine saı. Bul jerde qaýipsizdik turǵysynan ǵana organdar talap qoıatynyn aıtyp otyrmyn», - dedi bıýro basshysy.
Resmı derek boıynsha, eki aptada Halyq sanaǵynyń onlaın kezeńine qatysqandardyń sany 3 mln adamnan asqan.
«Halyq sanaǵy bastalǵan kúnnen bastap eki apta ótti. Ózderińiz biletindeı, qazirgi ýaqytta ol tek onlaın rejımde ótip jatyr. Sanaq suraqtaryna jaýap berýdi birneshe tásili bar. Bul - arnaıy Sanaq.gov.kz saıtyn, eGov portalynda avtorzatsııalaný arqyly, Aitu mobıldik qosymshasyn paıdalaný múmkindigi bar. Búgingi saǵat 14.00-degi jaǵdaı boıynsha, sanaqtan 3 mln 24 myń azamat ótti», - dedi Nurbolat Aıdapkelov.


text:
Mazmuny
N. Annamuhammedowa.
«Älem içre at gezer» we «Döwlet guşy» romanlarynda buşluk däbiniň çeper beýany.
A. Nurgeldiýewa, P. Halmyradow.
Haly daraklarynyň taýýarlanylyşy we özboluşly aýratynlyklary.
G. Maşadowa.
Gowaklar balykçylaryň gadymy düşelgeleri.
Ý. Rejepow.
W. A. Uspenskiniň ikinji ekspedisiýasy: Balkan welaýatynyň aýdym-saz sungaty.
A. Pigamow.
Sinonim nazaryýetiniň grammatik we sintaktik görnüşleriniň aýratynlyklary.
G. Gündogdyýewa.
Türkmen we pars dillerinde düzüminde «bir» we «iki» sanlar bolan frazeologizmleriň many aýratynlyklary.
G. Durdymyradow.
Iňlis dilinde döredijilikli sözleýşi guramagyň ýörelgeleri.
A. Aýdogdyýew.
Kompozitor W. Ahmedowyň hor eserleriniň ýerine ýetiriliş aýratynlyklary.
G. Kulowa.
Türkmen telewideniýesinde sungatlaryň arabaglanyşygy.
A. Saparow.
Dzýudoçylaryň beden ölçegleriniň we gatnaşyklarynyň aýratynlyklary.
K. Hümmäýew, Ç. Ussaýew.
Kärhanada zähmeti guramak.
Ý. Nuryýew.
Grafologiýa we ýazuwy öwreniş ylymlarynyň kazyýet önümçiligindäki ähmiýeti.
G. Kutlyýew, G. Garryýew, G. Geldiýew.
Ykdysady maglumatlaryň korrelýasiýa seljermesini awtomatlaşdyrmak.
M. Hudaýberdiýew, K. Muhammetmyradow, K. Arazmedow.
Gidroizolýasiýa örtgisini taýýarlamagyň tehnologiýasy.
P. Orazow, G. Hojamyradow.
Wertikal diffuzordaky gaz akymynda owunjak gaty jisimleriň hereketi.
A. Rahmanow, S. Hojageldiýew.
Öllenýän gatlakly ýylylyk çalşyjylarda ýerli materiallary ulanmagyň tejribe barlaglary.
A. Ahmedow.
Naften uglewodorodlarynyň konsentratyny okislendirmek arkaly alnan kislotalaryň mass-spektrometrik derňewi.
I. Lurýewa, S. Esedulaýew.
Gazberijilik koeffsiýentine täsir edýän faktorlary jübüt korrelýasiýa usuly bilen seljermek.
H. Geldiýew, R. Nepesow.
Gazlift guýularynyň işini tapgyrlaýyn modelirlemek.
P. Hydyrow.
Akaroid sakyrtgalary: olaryň köpelişi we gowaça ýetirýän zyýany.
O. Allanazarowa, T. Saryýewa, L. Nazarowa.
Kiçi ýaşly çagalarda infeksion-toksiki şoguň kliniki-morfologik aýratynlyklary.
G. Ataýewa, G. Çaryýewa, O. Çaryýewa.
Türkmenistanda öndürilýän darynyň düzümi hem-de ekologiýa taýdan arassalygy.


text:
Aqmola oblysynda turǵyn úılerdiń zańsyz berilgeni anyqtaldy
KÓKShETAÝ. QazAqparat - Aqmola oblysy prokýratýrasy memlekettik turǵyn úı qorynan páter bólý kezinde zań buzýshylyqtarǵa jol berý faktilerin anyqtady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi oblystyq prokýratýranyń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Vedomstvonyń málimetinshe, prokýrorlyq tekseris oblystyń barlyq aýdandaryn qamtydy. Kókshetaý qalasynda bıýdjettik uıymnyń qyzmetkeri 2017 jyly memleketten alǵan páterdi úshinshi tulǵalarǵa jalǵa beretindigi anyqtaldy.
«Kókshetaý qalasy prokýratýrasynyń qadaǵalaý aktisi boıynsha atalǵan tulǵa páterden kóshirilip, páter kóp balaly otbasyna berildi. Astrahan aýdanynda 2017 jyly bıýdjettik uıymnyń qyzmetkerine memleket qorynan páter usynylǵan bolatyn. 2020 jyly qyzmetker óz atyna budan basqa páterdi mura retinde qabyldaǵany anyqtaldy. Búgingi tańda memleket qoryndaǵy páter 11 jyl kezekte turǵan jetim balaǵa berildi», - dedi vedomstvodan.
Vedomstvodan atap ótkendeı, tekserý qorytyndysy boıynsha memleketke 20 páter qaıtaryldy.
«Jaqyn arada páterler qaıta bólinedi jáne birinshi kezekte halyqtyń áleýmettik osal toptaryna beriledi. Bul baǵytta jumys jalǵasatyn bolady», - dep tolyqtyrdy vedomstvodan.


text:
Almatyda qala kúnine arnalǵan sharalar onlaın formatta ótedi
ALMATY. QazAqparat - Almaty qalasy ákiminiń orynbasary Erjan Babaqumarov jyl saıyn qyrkúıek aıynyń úshinshi jeksenbisinde almatylyqtar atap ótetin Qala kúnin merekeleýdi uıymdastyrý boıynsha onlaın formatta jumys keńesin ótkizdi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Bıyl Qala kúnine oraı is-sharalardy ótkizýdiń eki nusqasy ázirlendi, atap aıtqanda, sanıtarlyq-epıdemıologııalyq ahýaldyń damýyna baılanysty oflaın jáne onlaın-sharalar qarastyrylǵan.Qalalyq Sanıtarlyq- baqylaý departamentiniń basshysy, megapolıstiń bas memlekettik sanıtarlyq dárigeri Jandarbek Bekshın Almatyda sońǵy táýlikterde koronavırýs ınfektsııasyna qatysty oń PTR saraptamasy bar 704 naýqastyń anyqtalǵanyn, bul juqtyrýdyń 0,49%-ǵa óskenin kórsetetinin aıtty.
«Sımptomdy» naýqastardyń úlesi artýda, 9 qyrkúıekte 96%-ǵa jetti. Demek, pandemııa dınamıkasy turaqsyz. Sondyqtan koronavırýs ınfektsııasynyń taralýyn aldyn alý ári Qala kúnin eskere otyryp, sanıtarlyq-epıdemıologııalyq sharalardy kúsheıtý qajet.
Sonymen qatar, kásipkerlik sýbektileri arasynda epıdemıologııalyq qaýipsizdiktiń belgilengen talaptaryn buzý jaǵdaılaryn tirkeý jalǵasyp jatyr. Tek osy jyldyń 9-12 qyrkúıegi aralyǵynda zańdy tulǵalardyń karantındik sharalardy buzǵany jóninde 34 fakti anyqtaldy.Buqaralyq sharalar ótetin bolsa,onda juqtyrý qaýpiniń arta túsetini anyq.
Keńesti qorytyndylaǵan Almaty qalasy ákiminiń orynbasary Erjan Babaqumarov epıdemıologııalyq ahýaldyń turaqsyz ári Almaty qalasynyń áli de «qyzyl» aımaqta ekenin eskere otyryp, barlyq mádenı is-sharalardy onlaın rejımde ótkizýge sheshim qabyldanǵanyn aıtty.
Oflaın formatta ótetin barlyq mádenı, oıyn-saýyq jáne buqaralyq kóńil kóteretin is-sharalar toqtatyldy.
Almatyda Qala kúnin merekeleý aıasynda birqatar nysandar ashyq bolady, ıaǵnı skverler men saıabaqtar, balabaqshalar, mektepter janyndaǵy jańa korpýstar jumys isteıdi. Az qamtylǵan jáne kópbalaly otbasylarǵa páter kiltteri tapsyrylady. Vaktsınalanǵan qalalyqtar karantındik shekteýlerdi qatań saqtaı otyryp, áleýmettik jáne qaıyrymdylyq sharalaryna qatysa alady.
Qala kúnin merekeleý kezinde megapolıs turǵyndary men qonaqtary dertti juqtyrmaýy tıis. Sondyqtan, monıtorıng toptar Polıtsııa departamentimen birge aǵymdaǵy jyldyń 19 qyrkúıeginen bastap aldaǵy aptalarda belgilengen shekteýlerdi baqylaý sharalaryn kúsheıtetin bolady.
Sonymen qatar, aýdandar ákimdikteri eriktiler uıymdaryn tarta otyryp, adamdar kóp jınalatyn jerlerde sanıtarlyq posttar men patrýlderdiń jumystaryn jandandyrady. Qalalyq qoǵamdyq densaýlyq basqarmasy vaktsınalanýdy keńeıtý boıynsha jumysty jalǵastyrady, qalalyqtarǵa yńǵaıly bolý úshin jyljymaly egý pýnktteri jumys isteıtin bolady.
Almaty qalasynyń ákimdigi COVID-19-ǵa qarsy vaktsınalanýǵa jáne profılaktıkalyq sharalardy saqtaýǵa shaqyrady. Betperde taǵýdy, áleýmettik qashyqtyqty saqtaýdy este ustaǵan jón.


text:
Il saglygy — ýurt baýlygy
31.08.2021
«Ynsan saglygy baş baýlykdyr» diýlişi ýaly, her bir ynsanyň onki synasy sagat bolsa, onuň hemişe keýpi çag bolýar. Şonuň üçinem Gahryman Arkadagymyzyň saýasynda ýurdumyzda adam saglygyny goramak barada uly alada edilýär. Türkmenistanyň saglygy goraýyş ulgamyndaky durmuşa geçirilýän beýik işleriň utgaşykly alnyp barylmagy hem halkymyzyň asuda, bagtyýar durmuşda ýaşamagyna getirýär.
Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan döwletimizde Gahryman Arkadagymyzyň “Saglyk” döwlet Maksatnamasyndan ugur alyp, il alkyşyna mynasyp bolýan eli ýeňil lukmanlaryň yhlasly zähmeti hem ýerine düşýär. Şeýle lukmanlaryň biri-de welaýat enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş merkeziniň ginekologiýa bölüminiň müdiri Aýnagözel Babakulowadyr. Ol bu ugurda 40 ýyldan bäri ýadawsyz zähmet çekip, şonuň 32 ýylyny bölümiň müdiri bolup işläp gelýär.
Ol indi halypa lukmanlaryň hatarynda tanalýar. Aýnagözel lukmanyň göreldesine eýerip, zähmet çekýän lukmanlar hem az däl. Lukman zenan eneleriň saglygy barada aladalanyp, olara peýdaly maslahatlary berýär. A. Babakulowa welaýat zenanlar bölüminiň agzasy bolup, zenanlaryň arasynda wagyz-nesihat işlerini hem geçirýär.
SURATDA: merkeziň ginekologiýa bölüminiň müdiri Aýnagözel Babakulowa iş wagtynda.
Surata düşüren Şamyrat AMADOW.


text:
Owganystanyň paýtagtynda amala aşyrylan hüjümde iki daşary ýurt harbysy öldürildi.
NATO-nyň berýän maglumatyna görä, 24-nji noýabrda “Owganystanyň gündogarynda amala aşyrylan hüjümde NATO-nyň iki harbysy öldürilipdir”.
NATO öldürilen iki esgeriň milleti ýa-da hüjümiň bolan ýeri barada goşmaça maglumat bermedi.
Kabul şäher polisiýasynyň ýolbaşçysynyň metbugat wekili Haşmat Stanekzaý motosikle ýerleşdirilen bombanyň şäheriň gündogar bölegindäki daşary ýurt harby kerweniniň golaýynda partladylandygyny habar berdi.
Şeýle-de, Stanekzaý partlamada parahat ilatdan bir adamyň ýaralanandygyny sözüniň üstüne goşdy.
Şu ýylyň dowamynda Owganystanda 63 daşary ýurt, şol sanda Birleşen Ştatlaryň 46 sany harbysy öldürildi.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň liderleri Brusselde geçirýän iki günlük sammitinde öz diskussiýasyny Orsýetden tebigy gazy Germaniýa akdyrmak boýunça planlaşdyrylan “Demirgazyk Akym -2” gaz geçirijisine gönükdirdiler.
Germaniýa tarapyndan goldanýan planlaşdyrylan täze gazgeçiriji Baltiýa deňziniň düýbünden Germaniýa we Ýewropa Bileleşiginiň beýleki agzalaryna gaz akdyrýan “Demirgazyk Akym” proýektiniň göwrümini artdyrýar.
Emma ÝB-niň Merkezi Ýewropa ýurtlary, şeýle-de ABŞ proýekte garşy çykyp, ony Orsýetiň Ukrainanyň daşyndan geçýän ugurlary güýçlendirmek strategiýasy bilen baglanyşdyrýarlar.
Brusselde 17-nji dekabrda başlanan sammitde ÝB-niň migrasion syýasatyna hem garalýar.


text:
Täze Tolkun: “Türkmen taryhy bilen gyzyklanmaýarys”
27-nji oktýabrda Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 23 ýyllygy bellenilýär. Şol bir wagtyň özünde-de Türkmen respublikasynyň düýbüniň tutulanyna şu ýyl 90 ýyl dolýar. Emma Türkmenistanyň resmi metbugatynda ýurduň garaşsyzlygyndan öňki ýyllar, has dogrusy geçen asyryň 20-nji ýyllarynda Türkmenistan respublikasynyň emele gelmeginde uly rol oýnan adamlar barada o diýen maglumatyň berilmeýändigini käbir ýerli ýaşaýjylar we synçylar aýdýarlar. Eýsem, garaşsyzlykdan öňki ýyllardaky taryhy şahsyýetler, olaryň öz ugrunda eden işleri hakda türkmen ýaşlary näme bilýär? Täze Tolkun ýaşlar gepleşiginiň nobatdaky sanynda bu soraglara türkmenistanly ýaşlar Maksat we Azat jogap berýär.
Epizodlar
-
Iýun 20, 2015
Aşgabadyň başbogy talaby
-
Maý 02, 2015
Türkmen mekdepleriniň tapawudy nämede?
-
Aprel 25, 2015
Türkmen zenanlary bagtlymy?
-
Aprel 18, 2015
Mugallym we okuwçy gatnaşyklary
-
Mart 28, 2015
Internet ahlaga täsir ýetirýärmi?
-
Mart 14, 2015
Ýaşlar etnigara nika nähili garaýar?


text:
“Apple” kompaniýasy dünýäde çipleriň ýetmezçiligi sebäpli täze “iPhone 13” smartfon modelleriniň meýilleşdiren mukdaryndan 10 million az öndürip biler.
Kompaniýa şu ýyl 90 million täze “iPhone” smartfonlaryny öndürmegi meýilleşdirýärdi. Emma enjamlarda ulanylýan ýarym geçirijileri öndürýän “Broadcom, Inc” we “Texas Instruments, Inc” kompaniýalary täze önümleri çipler bilen ýeterlik üpjün edip bilmeýändikleri sebäpli “Apple” täze smartfonlarynyň önümçiligini azaltjakdygyny mälim etdi. Bu barada “Bloomberg” agentligi sişenbe güni habar berdi.
“Bloomberg” agentliginiň habaryndan soňra, “Apple” kompaniýasynyň paýnamalarynyň bahasy 1,2%, şol bir wagtyň özünde “Texas Instruments, Inc” we “Broadcom, Inc” kompaniýalarynyňky bolsa 1% töweregi pese gaçdy.
Çipleriň ýetmezçiligi häzirden kompaniýanyň müşderilerine täze “iPhone 13” modelleriniň ugradylmagyna ýaramaz täsirini ýetirdi. “iPhone 13 Pro” we “iPhone 13 Pro Max” smartfonlarynyň sentýabrda satuwa çykarylandygyna garamazdan “Apple”-yň saýty arkaly edilen sargytlaryň müşderilere eltip berilmegi takmynan bir aý wagt alar. Şol bir wagtyň özünde kompaniýanyň käbir resmi dükanlarynda täze smartfonlaryň satuwy wagtlaýyn ýatyryldy.
“Bloomberg” agentliginiň belleýşi ýaly, “Apple” kompaniýasynyň sezewar bolan kynçylyklary COVID-19 pandemiýasy netijesinde ýüze çykan global ýetmezçiliklerden tehnologiýa dünýäsinde öňdebaryjy kompaniýanyň hem goragly däldigini görkezýär. “iPhone” modelleriniň önümçiligindäki bökdençlikler bilen bir hatarda kompaniýa “Apple Watch Series 7” we beýleki önümleriniň ýeterlik mukdaryny öndürmekde hem kynçylyk çekýär.
Dünýäde çipleriň ýetmezçiligi maşyngurluşyk, elektronika we şuňa meňzeş pudaklarda hem päsgelçilikleri ýüze çykardy. Şol sebäpli köp awtoulag öndürijileri önümçiligini wagtlaýynça togtatdylar.


text:
Sahna oýnunyň esasy özeninde ýaş, oba gyzy Nina Zareçnaýanyň betbagt söýgüsi ýatyr. Ol özüni kölüň üstünde erkin uçup ýören, soň bir awçynyň gelip, atyp öldüren çarlak bilen deňeýär. Sahna sungaty, aktýorlyk durmuşy barada arzuwlap, ol ýazyjy Trigorinyň yzyna düşüp gidýär. Emma keç ykbaly ony betbagtlyklara sezewar edýär. Söýgülisi ondan ýüz öwürýär, çagasy ýogalýar, aýraçylyk, kynçylyklar, ýöne ol hakyky artist bolup ýetişýär...
Söýgi mowzugy eserde beýleki gahrymanlaryň ykballarynda hem yzarlanýar. Jemgyýet we döredijilik esaslary bolmadyk adamlaryň durmuşynda söýgi zabun we weýran ediji bolýar. Treplew bilen Maşa üçin hem ykbal şeýle bolýar.