text:
Türkmenistanda geçen ýylyň oktýabr aýyndan başlap, welaýat belgili ulaglaryň Aşgabat şäherine girmegi gadagan edilipdi. Başlangyçda bu çäräniň “Garaşsyzlyk baýramy” bilen baglanyşyklydygy aýdylsa-da, onuň häzirki wagtda hem güýçde saklanyp galýandygy habar berilýär.
Eýse, bu ýagdaý welaýatdan gelýän ýaşaýjylara nähili täsirini ýetirýär?
Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa bu sorag bilen gyzyklanyp, Mary welaýatyndan özüni Orazdurdy diýip tanyşdyran taksi sürüjisi bilen söhbetdeş boldy.


c: text/html

text:
Azerbaýjan häkimiýetleri demokratiýaçy aktiwisti harby gullukdan gaçmakda aýyplap tussag etdiler.
Aktiwist Bagtyýar Hajyýewiň tarapdarlary onuň birinji gün, azeri-gürji serhetinden geçmekçi bolanda tussag edilendigini aýdýarlar. Bu onuň soňky aýlarda ikinji gezek tussag edilişidir.
Hajyýew şeýle aýyplama bilen noýabr aýynda hem gysga wagtlyk saklanypdy. Şonda “Amnesty International” azeri häkimiýetlerini hökümet opponentlerine garşy ýanamalary we gorkuzmany ulanmakda aýyplapdy.
Aktiwistiň tarapdarlary onuň harby gullugynyň daşary ýurtda okaýanlygy üçin kanuny suratda soňa goýlandygyny aýdýarlar.
Amerikada okan Hajyýew birinji tussaglygynyň öňüsyrasynda parlament saýlawlaryna garaşsyz kandidat bolupdy we azeri häkimiýetlerini berk tankytlapdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Daşary ýurtda okuwyny dowam etdirmek üçin studentleriň bir toparyna türkmen häkimiýetleriniň rugsat bermegi, häkimiýetiň ýokary gatlagynda bu karara gelinmegi halkara synçylarynyň ýene bir gezek ünsüni çekdi.
Bu görkezme 22-nji ýanwarda bolan Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň maslahatyndan soň peýda boldy. Prezident tarapyndan iki edaranyň alyp barýan işi tankyt astyna alyndy.
Hususan-da, Gurbanguly Berdimuhamedow Gümrük hem Migrasiýa gulluklarynyň işinden nägilelik bildirdi. Gümrük gullugynyň başlygy çalşyldy. Migrasiýa gullugynyň işini prezident uly syýasy ähmiýetli iş bilen baglanyşdyrdy.
Prezident köp sanly faktorlaryň fonunda Migrasiýa gullugynyň kemçilikleriniň aýan bolýandygyny belledi. Şol faktorlara “Häzirki zaman hem güýçli depginde ösýän Türkmenistana halkara jemgyýetçiligi tarapyndan barha artýan gyzyklanma şaýatlyk edýär” diýip, prezident belledi. Hut şunuň bilen bagly kemçilikleri gyssagly aradan aýyrmagy ol Migrasiýa gullugyndan talap etdi.
Awgust aýynda 50-den gowrak studentiň daşary ýurda okuwa gitmegine ýokardan girizilen garaşylmadyk gadaganlygyň prezidentiň yglan edýän çagyryşlaryna ters gelendigini synçylar bellediler.
Synçylar daşarky dünýä üçin Türkmnistanyň barha giň açylýandygy, ýurtda kadrlar ýetmezçiligini aradan aýrmak üçin uly planlaryň düzülýändigi dogrudaky tassyklamalara, bilim sistemasyny doly reforma etmek ýaly ideýalara bu gadaganlygyň ters gelýändigini belläp, prezidentiň aýdýan zatlaryny studentler toparynyň ýurtdan çykmagyna girizilen gadaganlygyň püçege çykarýandygyny aýdýarlar.
Bir zat welin näbelli
Bir zat şu wagta çenli näbelli bolup galýar: şol karar haýsy derejede hem haýsy esaslara salgylanyp, kabul edildi? Ol Wiktor Hramowyň ýolbaşçylyk edýän ideologiýa we propaganda apparatynda döredimi?
Studentleriň ýurtdan çykmagyna gadaganlyk girizilmegine ideologiýa meselesinden çetde durmaýan Milli howpsuzlyk ministrliginiň nähili gatnaşygynyň bardygy-da näbelli bolup galýar. Şol gadaganlyga ýurduň içindäki edaralaryň ýene haýsylarynyň gatnaşygy bar? Bu aksiýa diňe Migrasiýa gullugy gatnaşdymy?
Belki-de, prezidentiň ýanyndaky kanun goraýjy organlaryň işi boýunça graždanlaryň şikaýatlaryna seredýän döwlet komissiýasy özüni görkezendir? Studentleriň maşgala agzalarynyň, hossarlarynyň ýokaryk eden şikaýatlary täsir etdimikä? Çünki prezident Howpsuzlyk sowetiniň maslahatynda döwlet komissiýasyny ýöne ýere goldamady ahyryn! Mundan beýläk graždanlaryň şikaýatlaryna dykgat bilen seretmegi, her bir ýagdaýy üns bilen öwrenmegi talap etdi.
Sarsgyn döretdi
Studentler bilen bagly ýagdaý halkara derejesinde sarsgyn döretdi. Bu gadaganlygyň nireden çykanlygy, ony kimiň tapandygy hem işe girizendigi barasynda açyklyk ugrundan ýüz öwrüp, studentleriň daşary ýurtlara akymyny kesmäge gönükdirilendigi ýaly köp sanly çaklamalar, myş-myşlar peýda boldy.
S.Nyýazowyň ýoly bilen gitmäge prezidenti mejbur etmek üçin gurnalan prowakasiýa bolmagy mümkin diýen çaklama-da döredi. Her zadam bolsa, şol gadaganlygyň ýatyrylmagy kimiňdir biriniň hatasyny düzetmäge synanyşygy aňladýar.
Ýokarda kimiň şunuň ýaly ýalňyşlyk goýberendigini, kimiňdir biriniň ýurda örän uly zyýan ýetirendigini jemgyýet bilermikä? Bu bir säwlikmi ýa akylly-başly gurnalan iş.
Aleksandr Narodetski post-Sowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
“Wall Street Journal” neşiri we Waşingtonda ýerleşýän “Heritage Foundation” tarapyndan çap edilýän “Ykdysady Azatlyk Indeksi” atly hasabatyň 2010-njy ýyl boýunça sanawynda
Türkmenistan 171-nji orunda ýerleşýär. Sanawda jemi 179 ýurt bar. Hasabata görä, Türkmenistandan soň Kongo, Liwiýa, Wenesuela, Birma, Eritreýa, Kuba, Zimbabwe we Demirgazyk Koreýa durýar. Ykdysady azatlyk näme?
“Ykdysady Azatlyk Indeksi - 2010” hasabatynda aýdylyşyna görä, ykdysady azatlyk - her bir adamyň öz zähmet güýjüni we emlägini dolandyrmak boýunça esasy hak-hukugy bolup durýar. Ykdysady taýdan azat jemgyýetde adamlar öz islegine görä, işlemek, gazanmak, maliýe serişdelerini sarp etmek we maýa ýatyrmak hukugyndan erkin peýdalanyp bilýärler. Olaryň ykdysady azatlygy döwlet tarapyndan goralýar.
Hasabatda ýurtlaryň ykdysady azatlygyna 10 kategoriýadan we 100 balyň çäginde baha berilýär. Bizness, söwda, maliýe, hökümetiň çykdajylary, pul dolanyşygy, maýa goýumlar, emläk hukugy, zähmet azatlygy kategoriýalardan ýurduň ýagdaýyna syn edilýär.
2010-njy ýyl boýunça hasabatda 171-nji orunda duran Türkmenistana 42.5 baldan ybarat baha berildi. 2009-njy ýyl boýunça hasabatda Türkmenistan 169-njy orundady, ýagny ykdysady azatlyk ýagdaýy boýunça şu ýylky görkezijisinden iki setir öňde barýardy.
Ykdysady azatlyk boýunça täze hasabatda Türkmenistanda aýratynam inwestision azatlygy we pul-kredit erkinliligi taýdan yzagaýdyşlygyň emele gelenligi bellenildi we Türkmenistana berilýän bahalaryň hasabatdaky beýleki döwletler bilen deňeşdirilende, orta görkezijilerden hem pesdigi aýdyldy. Türkmenistan täze ösüşlerini yglan edýär
Türkmenistan bazar ykdysadyýetine tarap ädim ätmäge isleg bildirýär. Hususan-da, ýurduň ykdysadyýetini ösdürmek ugrunda täze energiýa bazarlaryna çykmak, ýurda daşary ýurtly maýa goýumlaryny çekmek, telekeçiligi ösdürmek, orta we maýda biznese goldaw bermek ýaly meselelere üns artdyryldy. Emma munuň bilen birlikde ýurduň ykdysady ösüşiniň güýçli depginde dowam edýänligi hem resmi derejede yglan edilmegi dowam etdirilýär.
15-nji ýanwarda geçirilen hökümet maslahatynda prezindet G.Berdimuhamedow 2009-njy ýylda ýurduň umumylykda öňküden iki esse ykdysady ösüşe eýe bolanlygyny mälim etdi: “2009-njy ýylda gazanylan ajaýyp üstünlikler ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň ösüşini görkezýän anyk sanlarda hem aýdyň görünýär. Biz önümleriň öndürilişiniň depgini has-da artdyrdyk we zähmet öndürijiligini ýokarlandyrdyk”.
Şol bir wagtda-da Türkmenistanyň dünýä ykdysadyýetine aralaşmagy örän haýal gidýär diýip, “Wall Street Journal” neşriniň we “Heritage Foundation” barlaglar fondunyň ykdysady azatlyk boýunça täze hasabatynda
baha berildi. Maglumatda Türkmenistanyň energiýa serişdelerine garaşly ykdysadyýetiniň döwletiň kontrollygynda galýanlygy bellenip, munuň ýurduň ykdysady azatlyga tarap özgerişini kynlaşdyrýanlygy aýdyldy.
Ykdysady azatlyk boýunça hasabatda Türkmenistanyň ykdysady binýädynyň çäklidiginiň, hökümet dolanyşygynyň netijesizliginiň we döwletiň ykdysadyýete goşulmagynyň ýurtda sagdyn hususy sektoryň döremegine böwet bolup, ösüşiň haýallamagyna sebäp bolanlygy bellenildi. "Maýa goýujylara hem ykdysady azatlyk gerek"
Soňky ýylyň dowamynda Türkmenistan daşary ýurtly inswetorlary ýurda maýa ýatyrmaga çagyryp gelýär. Muňa garamazdan ýurduň halkara hyzmatdaşlygy güýçlenip, Türkmenistanda işleýän daşary ýurt kompaniýalarynyň sany ozalkysyna garanda köpelen hem bolsa, halkara derejesinde Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyga uly gyzyklanma bildirilýärkä, ýurduň ykdysadyýetine öz puluny ýatyrmak isleýän kompaniýalaryň köp däldigini bilermenler belleýärler.
“Daşary ýurt kompaniýalary üçin Türkmenistanda biznes alyp barmak agyrlygyna galýar. Sebäbi kanunlar reformirlenmedi, biznes üçin şertler özgermedi” diýip, Merkezi Aziýa we Kawkaz Institutynyň “Ýüpek Ýol” programmasynyň müdiri Swante Kornel belleýär.
Daşary ýurt kompaniýalary üçin Türkmenistanda biznes alyp barmak agyrlygyna galýar. Sebäbi kanunlar reformirlenmedi.
Daşary ýurt kompaniýlarynyň ýurda maýa ýatyrmaga ýygy-ýygydan çagyrylmagyna garamazdan, daşary ýurt biznesiniň Türkmenistanyň ykdysadyýetine öz puluny ýatyrmaga howlukmazlygy ýurduň ykdysadyýetinde açyk-aýdyňlygyň we erkinligiň ýetmezçilik edýänliginiň aýdyň mysaly bolup durýar diýip, synçylar belleýärler.
Şu günki gün Türkmenistanyň regional derejesinde orta we kiçi biznes alyş-çalyş proseslerinden hem üzňelikde durýanlygyny synçylar aýdýarlar. Hususan-da, Owganystanly telekeçiler regionyň beýleki döwletlerinden tapawutlylykda Türkmenistana barmagyň elýeterli däldigini gürrüň berýärler.
“Men, mysal üçin, näçe sapar Eýrana, Hindistana, Dubaýa, Hytaýa gitdim, emma ata Watanym bolan Türkmenistana barmaga synanyşýan welin, maňa wiza berilmeýär. Menden başga-da müňlerçe adam şeýle ýagdaýda. Türkmenistan goňşy döwletler üçin bazar bolup durýar. Türkmen önümleri hem Owganystana getirilip satylsa, bu Türkmenistanyň ykdysadyýetine kömek etjek” diýip, Owganystanly türkmen telekeçisi Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde aýtdy.


text:
Somalidäki «Al-Kaýda» iltewli «Al-Şahab» jeňçi topary 21-nji iýunda hökümetiň Mogadişudaky aňtaw gullugynyň tälim howlusyna edilen hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy.
«Al-Şahabyň» harby operasiýalar boýunça sözçüsi Abdiasis Abu Musab «Roýtere» aňtaw gullugynyň «bir topar adamynyň» öldürilendigini aýtdy.
Ol jeňçileriň Milli howpsuzlyk we Aňtaw gulluklarynyň golaýyndaky howlynyň içine zabt edip girendiklerini aýtdy.
Somaliniň polisiýasy hökümetiň howpsuzlyk güýçlerinden azyndan bir adamyň öldürilendigini, «Al-Şahab» jeňçilerinden bolsa dört adamyň öldürilendigini tassyk etdi.
Şaýatlar hüjümiň janyndan geçen bombaçynyň maşynyny howlynyň derwezesine sürüp, şol ýerde ýarmagy bilen başlandygyny aýtdylar.
Bir gün ozal Afgoýda, Mogadişudan 30 kilometrlikde bir polisiýa stansiýasynda 8 ofiser öldürildi. Bu hüjümde hem «Al-Şahab» günälendi.


text:
Orsýet şu gün howpsuzlyk güýçleriniň Dagystan respublikasynda geçiren reýdinde güman edilýän jeňçileriň üçüsiniň öldürilendigini aýtdy.
Polisiýa şu gün irden Çeçenistan bilen serehete golaý Komsomol obasynda bir öýüň daşyny gabady.
Içeri işler ministriginiň sözçüsi ol ýerdäki pitneçileriň tabyn bolmandygyny we ýaraglaryny goýdurjak bolup töwella eden oba adminstratoryny öldürendiklerini aýdýar. Şondan soňky söweşde iki milisioner öldürildi.
Howpsuzlyk güýçleri ýekşenbe güni welaýat paýtagty Mahaçgalada bir polis resmisi gabawa salnyp öldürilenden soň reýd geçirdi. Netijede polisiýa bu ölüme dahylly hasaplanýan 8 pitneçini öldürdi.


text:
Gazak prezidenti Nursoltan Nazarbaýew öz özbek kärdeşi Yslam Karimow bilen Daşkentde ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyk, şeýle-de regional howpsuzlyk meseleleri barada maslahat etdi.
Nazarbaýew özbek paýtagtyna 15-nji aprelde, iki günlük iş sapary bilen bardy. Ol Türkiýeden, Yslam hyzmatdaşlyk guramasynyň 13-14-nji aprelde Stambulda geçirilen sammitinden gelýärdi.
Nazarbaýew we özbek prezidenti Şanhaý Hyzmatdaşlyk guramasynyň 23-24-nji iýunda Daşkentde geçiriljek sammitine taýýarlyk görmek barada hem maslahat etdi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow anna güni ýurtda şu ýylyň Gurban baýramyny bellemek we döwlet uçarynda haj zyýaratyny amala aşyrmaga iberilmeli adamlar baradaky kararlara gol çekdi.
Hökümet başlygynyň kararyna görä, şu ýylyň Gurban baýramy 24-25-26-njy sentýabrda bellenilmeli we bu günler iş günleri däl diýip yglan edilmeli.
Şeýle-de bu ýyl, prezidentiň karary boýunça, «Türkmenhowaýollarynyň» hasabyna, 188 dindar 8-28-nji sentýabr aralygynda haj parzyny berjaý etmek üçin Saud Arabystany patyşalygyna zyýarata iberiler.


text:
Türk kinosunyň meşhur aktýorlarynyň biri Zeki Alasýa aradan çykdy.
Türk metbugatynyň berýän maglumatyna görä, ussat artist 22-nji aprelden bäri saglyk bejergisini alýan “Koç” keselhanasynda 8-nji maýda ýogaldy.
Alasýa aktýor kärdeşi Metin Akpynar (Metin Akpınar) bilen bilelikde oýnan filmleri bilen meşhurlyga eýe bolupdy.
Stambulda dünýä indi
Zeki Şenol Alasýa 1943-nji ýylyň 18-nji aprelinde Stambulyň Şahzadabaşy sebitinde dünýä inipdi.
Ol 1964-nji ýyldan başlap, resmi taýdan teatr karýerasyna başlapdy.
1967-nji ýylda Haldun Taner, Metin Akpynar we Ahmet Gülhan bilen birlikde “Dewekuşu Kabare” atly teatry döredip, onda aktýor, ýazyjy we režisýor wezipelerinde işledi.
Alasýa 1973-nji ýyldan başlap, kinofilmlerde surata düşüp başlaýar.
“Ajaýyp egindeşler”
Artist Alasýa 37 ýylyň dowamynda Metin Akpynar bilen birlikde dürli filmlerde oýnady.
Alasýa 1977-nji ýyldan başlap, režisýorlyk karýerasyna başlaýar. Ol režisýory bolan öz filmlerinde hem oýnaýar.
Iň soňky gezek..
Alasýa uzak wagt aradan soň, iň soňky gezek “Hoş onda!” filminde oýnapdy.
Zeki Alasýa döwlet artistidi. Ol 2010-njy ýylda “Altyn apelsin” atly film festiwalynda abraýly baýrak bilen sylaglanypdy.


text:
2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda bolan terroristik aktyň ýyl dönümine gabatlap, ABŞ-daky ewangel keliseleriniň biriniň köpçüligiň gözüniň öňünde Gurhany otlamak baradaky planyna amerikan häkimiýetleri alada bildirdi.
Ak Tamyň wekili Robert Gibbs şeýle hilli aksiýanyň amerikan goşunlarynyň howpsuzlygyna wehim saljakdygyny aýtdy: “Şunuň ýaly aksiýanyň Owganystanda general Deýwid Petreus tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän biziň goşunlarymza howp boljakdygyny bilýäris. Biziň goşunlarymyz üçin howpdugyny general aýtdy, ol öz gezeginde biziň administrasiýamyz üçin hem goşmaça alada bolar”.


text:
Ikinji jahan urşunda hitlerçi faşistler tarapyndan basylyp alnan Polşada gurlan ölüm lageri Auşwis-Birknauda guralan dabara sirenanyň iňňildisi bilen başlandy.
Ölüm lagerinden aman sypanlar ol ýerde özleriniň halas edilmeginiň 65 ýyllygyny bellediler.
65 ýyl gowrak ozal bu ýerde 1.1 million adam ölüpdi we olaryň köpüsi ýewreýdi.
Ysraýylyň premýer ministri Benýamin Netenýahu we polýak ýolbaşçylary hem ýatlama dabaralaryna goşuldylar.
Auşwis ýa-da oswensim lageri Sowetleriň Gyzyl goşuny tarapyndan, 1945-nji ýylyň 27-nji ýanwarynda azat edilipdi.


text:
Rudi Juliani, Nýu-Ýork şäheriniň ozalky häkimi, aýdylmagyna görä, ABŞ-nyň saýlanan prezidenti Donald Trampyň döwlet sekretarlygyna bellejek ilkinji kandidaty bolup durýar.
Bu ýagdaý onuň, eger kandidaturasy hödürlense, geçmişde daşary ýurt liderleri we serbiýaly, orsýetli we eýranly toparlar bilen salşan işleriniň derňelmegine getirip biler.
Juliany ozalky döwlet sekretary Hillari Klintony, Ak tam ugrunda bäsleşýärkä, daşary ýurt hökümetleri we korporasiýalary bilen guran gatnaşyklary üçin tankyt edipdi.
Emma tankytçylar indi onuň özüniň hem ozalky gatnaşyklarynyň şeýle aýyplamalara getirip biljegini aýdýarlar.
Aýdylmagyna görä, Juliany 2012-nji ýylda Belgrada sapar edip, Serbiýanyň häzirki premýer-ministri Aleksandar Wusiç (Vucic) bilen duşuşypdyr.
Ýogsa ol şol wagt Serbiýanyň Slobodan Miloşowiç bilen bagly Progressiw partiýasynyň lideridi.


text:
Biziň köpümiz AIW-iň ýokuşma töwekgelçiligine howaýy zat höküminde garaýarys we häzirlikçe bu wirusyň bize ýokuşmajakdygyna ynamly bolýarys. Bir gezek geçirlen jynsy gatnaşyklaryň ýa-da adaty bolmadyk jynsy gatnaşyklaryň üsti bilen bu wirusy "peşgeş" almajakdygymyz barada ýalňyş düşünjelere aldanyp gezýäris.
Ilkinji gezek geçirlýän jynsy gatnaşyklarda hem ýoldaşyňyz bu wirusy göteriji bolup, siz prezerwatiw ulanmadyk bolsaňyz, ýokuşmanyň bolup biljekdiginden habarly bolmalydyr. Soňky jynsy gatnaşyklary bu töwekgelçiligi has hem artdyrýandyr. Şeýle hem, bu töwekgelçilik aýbaşy döwründe geçirilýän goragsyz jynsy gatnaşyklarda, ýatga spiral goýlan bolsa we bejerilmedik jynsy gatnaşyklary arkaly geçýän ýokançlyklaryň bolan wagty has hem ýokarlanýandyr. AIDS keseliniň döremegine getirip biljek AIW-iň beden suwukluklary – ganyň, dölüň, jynshana bölünip çykmalaryň, ene süýdüniň üsti bilen ýokuşýandygyny ýatda saklamalydyr.
Barlaglaryň görkezişi ýaly, erkeklere aýallardan ýokuşma ýagdaýy bilen deňeşdirlende, aýallar üçin wirusy göterýän erkek adamdan ýokuşma mümkinçiligi 2-3 esse ýokarydyr. Belli bir ýagdaýlarda aýallar üçin howplulyk fiziologiki faktorlaryň täsiri bilen ýokarlanýandyr: aýbaşy döwri ýa-da gyzlyk perdesiniň ýyrtylan wagty AIW aňsatlyk bilen gana düşüp bilýändir. Uçuk, hlamidioz ýaly weneriki ýokançlyklarda jyns agzalarynda döreýän şikeslenmeler netijesinde hem wiruslar bedene çalt aralaşyp bilýärler. Köp aýallaryň bolsa jyns agzalarynda şeýle häziýetli şikeslenmeleriniň bardygyny bilmezligi, ýokuşma howpuny has hem artdyrýandyr.
AIW-iň ýokuşma ýollarynyň içinde anal (artbujakdan) jynsy gatnaşyklaryň geçirilmegi iň howplusy hasaplanýandyr. Göni içege tebigy nemlendirijilerden mahrum bolup, onuň nemli gatlagynda AIW-e ýol açýan şikeslenmeler döräp bilerler. Kanadada geçirlen barlaglar, jübütleriň 20-30%-niň käbir sebäplere görä (göwreli bolmazlyk üçin ýa-da gyzlyk perdäniň bütewliligini saklamak maksady bilen) anal jynsy gatnaşyklaryny geçirýändigini äşgär etdi. Biziň ýurdumyzda şeýle barlaglar geçirilmese hem, bu babatda aýdylanlary subut edýän maglumatlaryň alynjagy aýdyňdyr.
Oral (agyz boşlugy) jynsy gatnaşyklary, dölüň agyz boşlugyna düşmedik ýagdaýynda, bu babatda has höwpsuz hasaplanýar. Oral jynsy gatnaşyklary arkaly wirusyň ýokuşmagy hasaba alnan halatlar seýrek bolsa hem, ýokuşma töwekgelçiligini agyz boşlugynda, dodaklarda ýarajyklaryň, jaýryklaryň bolmagy ýa-da diş etiniň alawlama ýagdaýy netijesinde ganamagy ýokarlandyryp bilýändir.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Täjik häkimiýetleri ýerli medianyň terrorda aýyplanan ozalky resminiň gaçgaklykda öldürilendigi baradaky habarlary tassyklamakdan ýüz öwürdi.
Golaýda ýurduň goranmak ministriniň orunbasarynyň baştutanlygynda guralandygy aýdylan hüjümlerde polisiýa ofiserleri öldürilipdi.
Asia-Plus we Avesta habar gulluklary Abduhalim Nazarzodanyň 11-nji sentýabrda Romit jülgesinde öldürilendigini habar berýär. Ol şol ýerde öz goldawçylary bilen gizlenýär diýip bilinýärdi.
Täjigistanyň içeri we goranmak ministrlikleri bu habarlary tassyklamakdan ýüz öwürdi.
Emma Azatlyk radiosynyň Täjik gullugy bilen söhbetdeş bolan kanun resmisi, adynyň aýdylmazlyk şerti bilen, häkimiýetleriň Romitden getirilen birnäçe jesediň şahsyýetini anyklamaga synanýandyklaryny aýtdy.


text:
Düýn Birleşen Ştatlaryň Gazygystandaky ilçisi Riçard Hogland Astanada özüniň bu wezipedäki iň soňky iş güni metbugat-konferensiýasynda Gazagystanda planlaşdyrylýan referendum bilen bagly tankydy garaýyşlary aýtdy.
Hususan-da, ol bu meselede gazagystanlylaryň dürli ideýalary we dürli şahsyýetleri saýlamak hukugyna mynasypdyklaryny nygtady.
Gazagystandan Pakistana täze diplomatik wezipe bilen gidýän Riçard Hogland öz bu bellikleriniň Nursoltan Nazarbaýewiň adyna aýdylýan tankyt däl-de, özüniň umumy nukdaýnazary hökmünde kabul edilmelidigini belledi.
Geçen aý Gazagystanda döredilen bir inisiatiw topar 2012-nji ýylda geçirilmeli prezidentlik saýlawlarynyň ýerine Nazarbaýewi 2020-nji ýyla çenli prezidentlik wezipesinde galdyrmak meselesi boýunça ählihalk referendumyny geçirmek ideýasy bilen çykyş edipdi.
Bu ideýany dekabryň ahyrynda ýurduň parlamenti hem goldady.


text:
Bäsdeşi Abdylla Abdylla saýlawdan çekilenden soň Owganystanyň prezidenti Hamit Karzaý ikinji bäş ýyl möhlete hem prezident bolur galýar.
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obamanyň adminstrasiýasynyň resmileri Birleşen Ştatlaryň Karzaý bilen işleşmäge taýýardygyny, onuň indi ikinji möhlete galmagynyň anyk bolup görünýändigini aýtdylar.
Owganystanyň ozalky daşary işler ministri Abdylla Abdylla ýekşenbe güni irden özüniň saýlawdan çekilýändigini, sebäbi saýlawyň adalatly geçmegi üçin öňe süren talaplarynyň, şol sanda Owganystanyň baş saýlaw resmisiniň işden aýrylmagy baradaky talabynyň kabul edilmändigini aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň we Britaniýanyň hökümet resmileri indi 7-nji noýabra bellenen saýlaw owgan häkimiýetlerine bagly diýdiler.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurduň oba hojalygynda geçirilýän reformalaryň depginini güýçlendirmegi, gök we miwe önümleriniň importyna harçlanýan altyn pullaryň möçberini azaltmagy talap edýär.
Ol Ministrler kabinetiniň anna güni, ýylyň ýedi aýynyň jemlerine bagyşlanyp geçirilen giňişleýin mejlisinde ýurduň oba hojalyk ministrine ýüzlenip, onuň ýolbaşçylyk edýän pudagynda alnyp barylýan özgertmelerden örän nägiledigini aýtdy.
Prezident geçen ýyl daşary ýurtlardan getirilýän gök önümleriň möçberini azaltmagyň «öz öňlerinde wezipe edilip goýlandygyny» ýatladyp, hasabatlarda getirilýän sanlaryň bu wezipäniň ýerine ýetirilmändigini görkezýändigine ünsi çekdi.
Hasabatlarda aýdylmagyna görä, häzirki döwürde Türkmenistana daşary ýurtlardan getirilýän soganyň möçberi 21 prosent, kartoşkanyň möçberi 18 prosent, hyýaryň möçberi 45 prosent, pomidoryň möçberi bolsa üç esse artypdyr.
Prezident bu gök önümleri daşary ýurtlardan getirmek üçin 50 million amerikan dollary möçberinde serişde harçlanandygyny aýtdy.
Döwlet baştutanynyň pikiriçe, Aşgabat, Türkmenbaşy ýaly şäherlere Daşoguz, Lebap ýaly uzak aralyklardan gök önüm getirmegiň asla hajaty ýok. Şeýle-de ol daşary ýurtlardan gök önüm getirmek hajatynyň ýokdugyny, sebäbi olary uzak aralykdan getirmegiň bahalary ýokarlandyrýandygyny belledi.
Döwlet baştutany bu meselede çykalgany uly şäherleriň alkymynda ýyladyşhanalary gurmakda, ýagny gök önüm öndürmek isleýän adamlara ýer böleklerini, ýyladyşhana gurmak üçin ýeňillikli karzlary bermekde görýär.
Prezident Berdimuhamedowyň pikirine görä, şu günki günde ýurduň her bir welaýaty öz ilatyny miwe we gök önümler bilen üpjün etmeli, uzakdaky etraplardan ýa daşary ýurtlardan gök önüm getirmeli däl.
Türkmen metbugaty ýurtda oba hojalyk işgärleriniň toprakdan bol hasyl almagy üçin ähli şertleriň döredilýändigini aýdyp durýar.
Bu pikir Ministrler kabinetiniň anna güni geçirilen mejlisinde prezident tarapyndan hem gaýtalandy. Ol daýhanlaryň ýokary hilli tohum, dökünleriň dürli görnüşleri, kämil oba hojalyk tehnikalary, ýeterlik mukdarda suw hem beýleki zerur serişdeler bilen doly üpjün edilýändigini aýtdy.
Emma ýurt içinden gelýän habarlarda kärendeçi daýhanlardan esasan galla we pagta planlaryny doldurmagyň talap edilýändigi, olaryň hakyky bazar şertlerinde önüm öndürmek we gazanç etmek mümkinçilikleriniň çäklidigi, netijede ýurduň daşary ýurtlardan getirilýän miwelere we gök önümlere barha kän mätäç bolýandygy aýdylýar.


text:
Marynyň iň gyzgalaňly söwda merkezleriniň biri şäheriň maşyn bazary diýlip hasaplanýar. Adaty günlerde bu ýere ýüzlerçe adam gelýär we alyja garaşýan onlarça görnüşdäki dürli maşynlara syn edýärler. Bu bazarda söwda, umuman, gyzgalaňly bolýar.
Emma bu bazarda soňky döwürde alyjydan satyjy köp, bu bolsa Maryda maşyn söwdasy bilen meşgullanýan adamlar üçin adaty ýagdaý däl. Galyberse-de, bu ýagdaý dollara bolan talabyň ösmegi we onuň kursy bilen bagly Türkmenistanda dörän adaty bolmadyk ýagdaýa gabat gelýär.
Bazaryň bir tarapynda durup, beýleki tarapyny synlasaň, onda dürli reňkli hem görnüşdäki maşynlaryň ýüzlerçesini görmek mümkin, emma ol satlyk maşynlaryň arasynda aýlanyp ýören alyjylary welin, barmak büküp sanaýmaly.
Bu ýagdaýyň sebäbi dollaryň nyrhynyň üýtgäp durmagy bilen baglanyşdyrylýar. Satyjylardan käbirleriniň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, Türkmenistana getirilýän maşynlaryň, esasan, daşary ýurtlardan getirilýänligi sebäpli, maşynlaryň satuw nyrhydollar hasabynda kesgitlenilýär.
Emma soňky döwürde dollaryň hümmetiniň manada görä ýokarlanmagy maşynlaryň hem bahasynyň ýokarlanmagyna sebäp boldy, bu ýagdaý bolsa adamlaryň satyn alyjylyk ukybyna ýaramaz täsirini ýetirdi.
Mälim bolşuna görä, Türkmenistanda şu ýylyň ýanwar aýynda dollaryň türkmen manadyna bolan kursy uýtgedilip, bir dollar 2.85 manat bolanlykdan 3.5 manada ýetirildi. Üstesine-de, her adam başyna bir günde satylýan walýutanyň möçberi 1000 dollar möçberinde çäklendirildi.
Geçen ýylyň soňlarynda dörän "dollar nobatlary" bu ýylyň başynda biraz köşeşse-de, soňky günlerde ”dollar nobatlary” ýene-de uzap ugrady. Muňa sebäp bolan zat hem – ”dollaryň bahasy ýene galjakmyş” diýen myş-myşlar boldy.
Marynyň banklarynyň öňünde şu geçen hepdäniň ahyrynda hem şu hepdäniň başynda emele gelen nobatlarda 1000-den gowrak adam mähellesini görmek bolýardy. Şeýle-de şol banklaryň käbirlerinde adam başyna her günde 1000 dollar satylmaly diýlen çäklendirmäniň möhleti gitdigiçe uzaldylýar. Indi käbir banklar agzalan summadaky walýutany bir hepdede, hatda bir aýda bermeli edýärler.
Bahalar
Dollaryň töweregindäki bu ýagdaýlar, hususanam maşynlaryň bahasyna täsirini ýetirýär, Meselem, Türkmenistanda ”Titanik Awalon” diýlip atlandyrylýan ”Toyota” kysymly we 2012 – 2013-nji ýyllaryň ulaglary dollaryň kursy 2.85 bolanda, 42000 manada duran bolsa, ol bir dollar 3.50 manada çalyşylýan häzirki döwürde - 52000 manada durýar.
Bu bolsa köp alyjy üçin, esasanam dollar gytçylygy dowam edýän häzirki pursatda, elýeter däl,
Özüni Myrat diýip tanadan 45 ýaşlaryndaky bir müşderi Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi: “Dollaryň öňki kursy bilen halaýan maşynymy almaga ýagdaýym bar, emma täze ýyla geçip, dollar gymmatlady. Maňa bolsa maşyn aljak ýerim dollar bilen berýä, ýada manatda dollaryň häzirki kursy bilen ber diýýär, bu gaty gymmada düşjek”.
Alyjylar bilen birlikde satyjylar hem aladaly. Özüni Kerim diýip tanadan 40 ýaşlaryndaky söwdagär alan maşynlaryny satyp bilmeýändigini, we oňa dollaryň ýokarlanan kursunyň sebäp bolýandygyny aýdýar.
“Adamlar häzirki wagtda köneräk we motory kiçeňräk maşynlary almaga ýykgyn edýärler, sebäbi olaryň uly maşyn almaga gurby çatanok, dollar gymmatlady” diýip Kerim Azatlyk Radiosyna beren gürrüňinde aýtdy.
Elbetde, maşynlaryň az satylmagynyň, ýa satylmazlygynyň sebäbi diňe dollaryň kursy bilen çäklenmeýär. Şu ýylyň başlarynda benziniň bahasynyň ýokarlandyrylmagy hem alyjylaryň belli bir bölegine öz täsirini ýetirýär.
2014-nji ýylda bir liter benziniň bahasy 60 teňňe bolan bolsa, ol häzir 1 manada durýar.
Soňky birnäçe günlükde maşynlaryň bahasyna täsir ýetirjek ýene bir karar kabul edildi. Ol hem Türkmenistana gara reňkli maşynlaryň import edilmeginiň gadagan edilmegi bilen bagly. Bu kararyň ýurduň içine getirilen gara reňkli maşynlara hem täsirini ýetip başlandygy aýdylýar.


text:
ABŞ-nyň Kongresiniň Wekiller öýüniň daşary gatnaşyklar boýunça komitetiniň agzasy Brent Wulfork Aşgabada sapar edýär.
Sişenbe güni Türkmenistanyň Mejlisinde Türkmenistan bilen ABŞ-nyň arasyndaky parlamentara gatnaşyklary mundan beýläk hem ösdürmegiň ýollary Brent Wulfork bilen maslahat edildi.
B.Wulforkyň Daşary işler, Nebit gaz senagaty we mineral serişdeleri ministrliklerinde kabul edilendigi hem habar berilýär.
B.Wulfork öz saparynyň çäginde Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasynyň Internet merkeziniň işleri bilen tanyşar we Milli muzeýe baryp görer.


text:
Günorta Koreýanyň harbylarynyň maglumatyna görä, Demirgazyk Koreýa bilen serhetdäki Ýenpýong adalarynda top atyş türgenleşikleri tamamlanypdyr.
Muňa garşylyk hökmünde, Demirgazyk Koreýa şol adalaryň özüniňkidigini ýene nobatdaky gezek öňe sürdi. Şeýle-de, ol indiki türgenleşiklere özüniň degişli çäreler bilen jogap berjekdigini duýdurdy.
Günorta Koreýanyň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Kim Young-sun Demirgazyk Koreýanyň bu aladalaryny ýerliksiz edip atlandyrdy.
"Ýenpýong adalarynda geçirlen atyşyk türgenleşikleri öz suwlarymyzy we territoriýamyzy goramak maksady bilen dowamly we delillendirilen görnüşde geçirilýär. Şu sebäpli bu biziň özbaşdaklyk meselämizdir” diýip, Kim Young-sun şu gün çykyş etdi.
23-nji noýabrda Demirgazyk Koreýanyň Ýenpýong adalaryna ot açmagy sebäpli sebitdäki ýagdaýlar dartgynlaşypdy.


text:
Hytaýyň döwlet mediasy ýurduň günbataryndaky Ksiňjan sebitinde gazaplylygyň artandygyny habar berýär.
“Global Times” habar gullugynyň şenbe güni beren maglumatyna görä, anna güni Hotan sebitinde motosikletdäki 100 golaý adam pyçaklar bilen ýaraglanyp, polisiýanyň ýerli edarasyny basyp almakçy bolupdyrlar.
“Terrorist hüjümi” diýlip atlandyrylan bu wakada näçe adamyň heläk bolandygy barada häzirlikçe hiç hili maglumat berlenok.
Şu hepdäniň başynda Ksiňjan regionynda bolan gazaplylykda 35 adamyň ölendigi hem habar berilýär.


text:
Pakistanyň Ýokary sudunyň täze başlygy wezipesine başlamak üçin kasam etdi. Tassaduk Hussain Jillani 2004-nji ýyldan bäri ýurduň Ýokary sudunda kazy wezipesinde işleýärdi.
Jillaniniň kasam ediş dabarasyna Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şarif we hökümetiň ýokary derejeli resmileri gatnaşdylar.
Ýurduň ýokary sudunyň öňki başlygy Iftikar Çaudri ýokary kazy üçin kabul ederliksiz diýip hasaplanylýan dikdüşdi garaýyşlary üçin aýyplanypdy.
2005-nji ýylda Muşarraf tarapyndan gürrüňi edilýän wezipä bellenen Çaudri şondan üç ýyl soň harby dolandyryşa garşy köçe protestlerini gurnapdy. Bu protestler Muşarrafyň wezipesinden çekilmegine sebäp bolupdy.


text:
24-nji oktýabrda Moskwada geçirilen halkara konferensiýada daşary ýurtlarda ýaşaýan orsýet raýatlarynyň problemalaryna degişli meseleleriň arasynda orsýet raýatlygyna eýe bolan türkmenistanlylaryň problemalary-da gozgaldy. Edilen çykyşlarda döwletleriň arasynda gelnen ylalaşyklar we çözülmän galýan problemalar barada maglumat berildi.
Orsýet Türkmenistan bilen gelnen özara ylalaşyklaryň iş ýüzünde berjaý edilmegini isleýär.
Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň GDA döwletleri boýunça üçünji departamentiniň müdiri Aleksandr Sternik Moskwanyň we Aşgabadyň arasynda şu ýylyň iýun aýynda gelnen ylalaşyklaryň durmuşa geçirilişine iki tarapdanam üns bilen syn edilýändigini belledi.
"Üns bilen syn edilýär"
Aleksandr Sternik 24-nji oktýabrda bu temadan Moskwada geçirilen konferensiýada şeýle diýdi: “Orsýetiň DIM-niň goşa raýatlaryň Türkmenistanyň täze daşary ýurt pasportlary bilen üpjün edilmegine üns bilen syn edýändigini aýratyn belläsim gelýär. Türkmen tarapy mundan gowy habarly. Türkmen tarapy-da şol bir wagtyň özünde Döwlet Dumasynda [ozal ylalaşylan] protokolyň tassyklanmagynyň gidişine üns bilen syn edýär”.
Orsýet resmisi türkmen tarapy bilen gelnen ylalaşyklaryň berjaý ediljegine şübhe bildirmäge esasyň ýokdugyny aýtdy. Şol bir wagtda-da Sternik ylalaşyklary berjaý etmekde “öňe tarap sazlaşykly” hereket edilýändigini yzygiderli görkezmegiň zerurdygyny belledi. Aleksandr Sternigiň sözlerine görä, şol ylalaşyklar 2003-nji ýylyň 22-nji iýunyndan soň orsýet raýatlygyny alan türkmenistanlylara hem degişli.
"Goşa raýatlar" barada ylalaşyk
Orsýetiň we Türkmenistanyň arasynda şy ýylyň bahar we tomus aýlarynda gelnen ylalaşyklaryň netijesinde 14-nji iýunda Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi resmi beýannama ýaýratdy we goşa raýatlyga eýe bolan adamlara biometrik pasportlaryň beriljegini yglan etdi.
Munuň yz ýanyndan, 3-nji iýulda, Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň Orsýetiň we Türkmenistanyň arasynda 1993-nji ýylda baglaşylan we iki ýurduň raýatlaryna goşa raýatlyga eýe bolmaga mümkinçilik döreden ylalaşygy ýatyrmak barada 2003-nji ýylyň aprel aýynda gol çekilen protokoly ratifikasiýa etmek üçin Duma tabşyrandygy barada habar berildi.
Aleksand Sternigiň sözlerine görä, gelnen ylalaşyklaryň netijesinde Türkmenistanyň Migrasiýa gullugy biometrik paporty bermek üçin goşa raýatlaryň 15 000 çemesiniň dokumentlerini kabul edipdir, goşa raýatlyga eýe bolan 6 800 adama täze turkmen pasporty berlipdir.
24-nji oktýabrda Moskwada geçirilen konferensiýada çykyş eden graždan aktiwistleri Türkmenistanyň täze pasportlarynyň diňe 2003-nji ýyla çenli Orsýet raýatlygyna eýe bolan türkmenistanlylara berilýändigini aýtdylar we Türkmenistan bilen Orsýet arasynda gelnen ylalaşyklaryň diňe dilden berlen wadalar bolup, ýurudiiki taýdan berkidilmändigine unsi çekdiler.
"Esasy mesele"
Aleksandar Sternigiň Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde aýtmagyna görä, Orsýetiň we Türkmenistanyň arasynda gelnen ylalaşygyň iş ýüzünde doly ýerine ýetirilmegini gazanmak häzirki wagtda esasy mesele bolup durýar.
Konferensiýa türkmen resmilerinden Türkmenistanyň Moskwadaky ilçihanasynyň geňeşçisi Serdar Dyrdyýew gatnaşdy, emma ol çykyş etmedi.
Azatlyk Radiosynyň Türkmenistanyň goşa raýatlyk meselesi boýunça resmi pozisiýasy barada beren sowalyna Durdyýew Türkmenistanyň DIM-niň 14-nji iýunda ýaýradan resmi beýananmasyny salgy berdi.
Bu beýannamada Türkmenistanyň prezidentiniň 2013-nji ýylyň 12-nji aprelinde hökümet maslahatyda çykyş edip, her bir türkmenistanlynyň hökmany tertipde we kesgitlenen wagt möhletinde täze görnüşli pasporta eýe boljagyny aýdandygy bellenýär we şu sebäpden Türkmenistanyň Döwlet Migrasiýa gullugynyň 2013-nji ýylyň 17-nji iýunyndan başlap, Orsýetiň pasportyna eýe bolan Türkmenistanyň raýtlaryna biometrik paspotlary berip başlaýandygyny habar beripdi.
Orsýet tarapynyň yglan eden resmi sanlaryna görä, Orsýetiň raýatlygyna eýe bolan türkmenistanlylaryň jemi sany 134 212 adam, olardan 7 585 adam 2003-nji ýyldan soň orsýet raýatlygyna eýe bolupdyr. Häzirki wagtda Türkmenistanda Orsýetiň konsulhanasynda hasapda duran goşa raýatlyga eýe adamlaryň sany bolsa 44 460 adamdyr.


text:
22-nji ýanwarda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Balkan welaýatyna sapary tamamlanandan soň Aşgabada gelip, paýtagtymyzyň Halkara howa menziliniň ýanynda gurluşygy alnyp barylýan täze binalaryň birnäçesinde işleriň ýagdaýy, şeýle hem bu künjekde gurulýan ýol düzüminiň desgalarynda işleriň barşy bilen tanyşdy.
Hususan-da, Atamyrat Nyýazow şaýolunyň ugrundaky awtomobil köprüsini synlap, döwlet Baştutanymyz Aşgabat şäheriniň häkiminiň, desganyň buýrujysynyň we potratçysynyň adyna gurluşyk işiniň hiliniň pesligi we tasamanyň tehniki ölçegleriniň ýerine ýetirilmeginde goýberilen näsazlyklar, olaryň halkara ülňülere laýyk gelmeýändigi sebäpli, düýpli nägilelik bildirdi.
Şunuň bilen baglylykda milli Liderimiz kemçilikleri düzetmek hem-de desganyň şunuň ýaly inženerçilik düzümlerine bildirilýän häzirki zaman gurluşyk kadalaryna laýyk getirilmegi üçin ähli zerur çäreleri görmegi talap etdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagtymyzda we ýurdumyzyň sebitlerinde gurulýan täze binalaryň ählisinde geçirilýän işlere gözegçiligi güýçlendirmek barada degişli ýolbaşçylara tabşyryk berdi we diňe işe jogapkärçilikli çemeleşmegiň öňde goýlan wezipeleri çözmekde üstünlik gazanmaga mümkinçilik berjekdigine ynam bildirip, bu ýerden ugrady.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Türkmen hokkeýçileri ýeňlişsiz gelýär
Aşgabat, 10-njy fewral (TDH). Şu gün Gyşky oýunlar sport toplumynda hokkeý boýunça Türkmenistanyň Prezidentiniň Kubogy ugrundaky ikinji halkara ýaryşynyň çäklerinde nobatdaky oýunlar geçirildi, şeýle hem owadan şowhunly dabara öwrülen ýaryşyň resmi açylyşy boldy.
«Türkmengaz» döwlet konserniniň «Oguzhan» hem-de Belarusyň Grodno şäheriniň adybir komandalarynyň arasynda bolan duşuşykdan başlamak isleýäris. Ýakynda Döwlet haryt-çig mal biržasynyň «Şir» komandasynyň özleriniň garşydaşy bolan Satpaýew (Gazagystan) şäherinden «Kazahmys» hokkeý toparynyň oýunçylaryndan 15:3 hasabynda üstün çykandyklaryny ýatlap geçeliň.
Bu günki duşuşykda hem aşgabatlylar oýnuň ilkinji pursatlaryndan dessine hüjüme geçip, eýýäm 43-nji sekuntda hasaby açmagy başardylar. Soňra biziň Türkmenistanyň Prezidentiniň Kubogy ugrunda geçen ýylky ýaryşyň wise-çempiony bolan hokkeýçilerimiz meýdançada özleriniň rüstemdiklerini görkezip, netijede 6:1 hasabynda ýeňiş gazandylar. «Oguzhan» toparynda D.Gazakow we A.Loginow iki topdan, Ş.Gaýnutdinow we Ý.Žarinow bir topdan geçirip tapawutlandylar.
Myhmanlardan ýeke-täk topy W.Aleşik geçirdi.
Bu oýundan soň köp wagt geçmänkä, Gyşky oýunlar sport toplumynyň baş meýdançasynda ýaryşyň dabaraly açylyşy başlandy. Buzly meýdança aşgabatly figuralaýyn typyjylaryň ýüze golaýy çykdy. Türkmenistanyň Döwlet senasy ýaňlanýar, şondan soň häzirki zaman türkmen milli sazynyň joşgunly owazy astynda figuralaýyn typyjylar çykyş edip başladylar.
Soňra çyralar söndürilip, janköýerlerden dolan tomaşaçylaryň oturan ýerlerinde müňlerçe ýagty öwüşginler şugla saçdy. Bu ýagdaý ýyldyzly asmany ýatlatdy. Şu pursatda buzly meýdança Halkara ýaryşynyň baş baýragy — Kubok çykaryldy.
Ýurdumyzyň Syýahatçylyk baradaky Döwlet komiteti we Milli hokkeý merkezi tarapyndan guralan ýaryşa gönüden-göni gatnaşyjylar bilen tanyşmagyň wagty ýetdi. Buzly meýdança biri-biriniň yz ýany bilen ýokarda agzalan «Oguzhan», «Şir», «Grodno», «Gazakmys», şeýle hem Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň «Galkan», Mytişi (Russiýa) şäheriniň «Atlant», Almetýewsk (Tatarystan) şäherinden «Neftýanik» hem-de Kiýew (Ukraina) şäherinden «Akademiýa» komandalary çykýarlar. Olar iki topara bölünen 8 komandadan ybarat.
Türgenler bilen tanyşdyryşdan soň, dabara gatnaşyjylaryň we janköýerleriň öňünde meşhur estrada aýdymçylary çykyş etdiler. Olar Watan, hormatly Prezidentimiz we elbetde, sport barada aýdym-sazly kompozisiýany ýerine ýetirdiler.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Türkmenistanyň diňe bir ykdysady taýdan kuwwatly döwlet hökmünde abraýy barha artman, eýsem güýçli sport derejeli döwlet hökmünde hem abraýy barha pugtalanýar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça bina edilen döwrebap sport binýatlarynyň netijeinde ýurdumyz ýyl-ýyldan iri halkara ýaryşlarynyň — sambo, tennis, futbol, hokkeý we sportuň beýleki görnüşleri boýunça ýaryşlaryň geçirilýän merkezine öwrülýär. 2017-nji ýylda bolsa Aşgabatda ýapyk binalarda we söweş sungatlary boýunça V aziýa oýunlary geçiriler. Mälim bolşy ýaly, bu ýaryşlar sebitde deňi-taýy bolmadyk paýtagtymyzyň günortasynda bina edilýän Olimpiýa şäherjiginiň binýadynda geçiriler.
Sportuň gyşky görnüşleri hem işjeň ösdürilýär. Muňa Gyşky oýunlar sport toplumynda guralan halkara ýaryşlarynyň birnäçesi, şol sanda Türkmenistanyň Prezidentiniň Kubogy ugrundaky häzirki ýaryş hem mysal bolup biler.
Ýaryşlar aýlaw ulgamy boýunça geçirilýär. Toparlarda diňe birinji we ikinji orunlary eýelän komandalar baş baýrak ugrunda göreşmegini dowam ederler. Ýarym final duşuşyklary 16-njy fewralda geçiriler.
Ozal habar berlişi ýaly, ýarym finala tarap ýolda «Şir» we «Oguzhan» ynamly ädim ätdiler. «Galkanyň» hokkeýçileri şu gün türkmen janköýerleriniň ählisiniň alada etmegine getirdiler: olaryň ýaryşyň resmi açylyşyndan soň, «Atlant» komandasy bilen duşuşdylar.
Myhmanlar örän tiz hereket edip başladylar, belli bir wagtyň içinde olar buzly meýdança tutuşlaýyn eýelik etdiler. Bu bolsa ilkinji minutlarda biziň hokkeýçilerimiziň derwezesine topuň geçmegine getirdi. «Atlant» komandasynda hüjümçi A.Klisunow tapawutlandy. Geçirilen top türkmen hokkeýçileriniň has ünsli oýnamaklaryna ýardam berdi we olar tiz wagtda jogap topy geçirdiler. Hasaby Ý.Gerasim deňledi.
Deňme-deňlik uzak dowam etmedi: A.Klisunow türkmenistanlylaryň goragynda goýberilen ýalňyşlykdan peýdalanyp, öz komandasyny ýene-de öňe çykardy. Arakesmä az wagt galanda «Galkanyň» hüjümçisi M.Žomer garşydaşlaryň derwezesiniň alkymyndaky garma-gürmelikde has ukyplyrak bolup, hasaby ikinji gezek deňlemegi başardy — 2:2.
Oýnuň ikinji döwründe deňlik hasaby 17 minut saklandy. Galan wagtyň içinde ýeke-täk topy türkmenistanlylar geçirmegi başaryp, ilkinji gezek hasapda öňe geçdiler. «Galkanyň» hüjümçisi R.Mikelis gyradan tiz öňe gitmek bilen, derwezäniň ýokarky burçuna dürs urmagy başardy.
Jemleýji döwürde biziň komandamyz goranyşda oýnamakdan başlap, garşylyklaýyn hüjümde garşydaşlarynyň asgyn taraplaryndan peýdalanmaga synanyşdylar. Şeýle synanyşyklaryň biri 7-nji minutda üstünlige beslendi: W.Gawrus goragçylardan sypmagy başaryp, dördünji topy geçirmegi başardy we ol «Atlantyň» derwezesine geçirilen ýeňiş topyna öwrüldi. Munuň özi türkmen hokkeýçileriniň synmaz erkiniň ýeňşidir.
11-nji fewralda hokkeý boýunça Türkmenistanyň Prezidentiniň Kubogy ugrunda halkara ýaryş «A» toparynyň komandalarynyň duşuşyklary bilen dowam eder: «Şir» — «Neftýanik» (14.00) hem-de «Akademiýa» — «Gazakmys» (17.00) komandalary öz aralarynda duşuşarlar.
Habarlar #Aşgabat
- Soňky habarlar
Bitaraplyk baýramynyň hormatyna ýaryşlar04 Dekabr, 2015 (21:10)
- Soňky habarlar
Taý boksunyň ussatlary ýaryşa çagyrylýar30 Noýabr, 2015 (21:12)
- Soňky habarlar
Futbol boýunça 2018-nji ýylyň dünýä çempionatynyň saýlama oýunlarynda Türkmenpistanyň ýygyndy toparynyň üstünligi17 Noýabr, 2015 (21:16)
- Soňky habarlar
Türkmen türgenleri üçin halkara sertifikatlary10 Noýabr, 2015 (21:18)
- Soňky habarlar
Aşgabatly hapkido ussatlarynyň ýeňşi01 Noýabr, 2015 (19:55)
- Resmi habarlar
Aziada—2017-ä bagyşlanan Halkara maslahaty02 Aprel, 2015 (22:23)
- Soňky habarlar
Halkymyzyň sagdynlygynyň hatyrasyna01 Aprel, 2015 (22:27)
- Soňky habarlar
Gözelligiň we çeýeligiň baýramçylygy29 Mart, 2015 (22:37)
- Soňky habarlar
«Ahal» ýeňşe golaýlady11 Mart, 2015 (22:45)
- Soňky habarlar
“Ahal” – AFK-nyň Kubogynyň eýesi bilen bir toparda19 Fewral, 2015 (22:54)
- Soňky habarlar
“Ahal” topary AFK-nyň kubogy ugrundaky ýaryşlaryň toparlaýyn tapgyryna çykdy18 Fewral, 2015 (22:55)
- Soňky habarlar
“Altyn Asyr” topary AFK-nyň kubogy ugrundaky ýaryşlardan çykýar10 Fewral, 2015 (23:05)
- Soňky habarlar
“Ahal” AFK-nyň Kubogynda ýeňiş bilen başlady09 Fewral, 2015 (23:07)
- Soňky habarlar
Sport syny08 Fewral, 2015 (23:11)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň hokkeý boýunça çempionaty badalga aldy20 Ýanwar, 2015 (23:21)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň Kubogy paýtagtly kikboksçylarda28 Dekabr, 2014 (18:28)
- Soňky habarlar
Söweş sungatynyň ussatlarynyň bäsleşigi26 Dekabr, 2014 (18:29)
- Soňky habarlar
Täze ýylyň öňýanyndaky ýeňişler we ýokary netijeler21 Dekabr, 2014 (18:30)
- Soňky habarlar
Ýurdumyzda täze binalaryň açylyş dabaralary08 Dekabr, 2014 (18:31)
- Soňky habarlar
Aşgabadyň topary kabaddi boýunça Türkmenistanyň Kubogynyň eýesi boldy07 Dekabr, 2014 (18:33)


text:
Orsýet Siriýanyň gabawdaky Aleppo şäherinde howadan edilen hüjümde ýaralanan oglanyň wideosy 18-nji awgustda internetde peýda bolansoň ok atyşygy bes etmek baradaky 48 sagatlyk arakesmä razylyk berdi.
Wideoda tiz kömek ulagynda oturan ýüzi gana, tozana bulaşan oglanjygyň gorkudan doly ýadaw gözleri Siriýanyň hökümet güýçleriniň orsýet uçarlarynyň goldawyna daýanyp ençeme aýlap gabawda saklaýan gozgalaňçylaryň galasy hasaplanýan şäherdäki aýylgançlyklary alamatlandyrdy.
Giň ýaýran bu wideonyň döreden halkara reaksiýasy geçen ýylda Türkiýäniň kenarynda siriýaly oglan çagajygyň jesediniň tapylmagynyň döreden täsirini ýada saldy.
“Bu kiçijik oglanyň durmuşynda öz ýurdunyň uruşsyz, ölümsiz, ýykan-ýumranlyksyz, garyplyksyz ýekeje-de güni bolmady”, diýip ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň metbugat-wekili John Kirby Aleppodaky oglanjyk barada aýtdy.
Ok atyşygy bes etmek barada indiki hepdede boljak arakesmäniň Aleppo ynsanperwer kömegini bermäge ýardam berjekdigini we indiki arakesmeler üçin “synag proýekti” boljakdygyny Orsýetiň generaly Igor Konaşenkow 18-nji awgustda aýtdy.
Konaşenkow Orsýetiň BMG-niň şähere kömek bermegine ýardam etmäge taýýardygyny aýtdy.


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri Yragyň Kürdistan regionynyň Irbil şäherine bardy. Kerriniň 24-nji iýunda eden bu sapary Yrakda harby we syýasy krizisi gowşatmak ugrundaky tagallalaryň çäginde amala aşyrylýar.
Reuters agentliginiň ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň ýokary derejeli resmisine salgylanyp aýtmagyna görä, Kerri regionyň prezidenti Masud Barzani bilen duşuşmakçy we kürt liderlerini sünni toparlarynyň gahar-gazabyny gowşatmak üçin şaýylaryň ýolbaşçylygyndaky hökümetde reforma geçirmekde “örän aktiw rol” oýnamaga ündemekçi.
23-nji iýunda Kerri Bagdatda Yragyň premýer-ministri Nuri al-Maliki bilen gepleşikleri geçirdi. Kerri Bagdatda eden çykyşynda Yraga amerikan goldawynyň “güýçli we yzygiderli” boljagyny mälim etdi, şol bir wagtda-da syýasy bütewilige çagyrdy. Kerri Malikiniň täze hökümeti 1-nji iýula çenli döretmek borçnamasyny tassyklandygyny aýtdy.


text:
Awstriýanyň Konstitusiýa sudy ukrain biznesmeni Dmitro Firtaşyň Birleşen Ştatlara ekstradisiýa edilmezlik üçin eden şikaýatyna seretmekden boýun gaçyrdy.
Firtaş Birleşen Ştatlarda korrupsiýa aýyplamalarynda aýpylanýar.
Firtaş suda ABŞ-Awstriýa arasyndaky ekstradisiýa şertnamasynyň konstitusiýa ters gelýändigini ykrar etmek baradaky arza bilen ýüzlenipdi.
"Deutsche Welle" suduň bu işe seretmekden ýüz öwrendigini 19-njy awgustda habar berdi.
ABŞ resmileri Firtaşy Hindistanda titan gazyp almak üçin 18.5 million amerikan dollary möçberinde para berenligi sebäpli ekstradisiýa etmäge çalyşýarlar.
51 ýaşyndaky Firtaş Gazprom bilen bilelikde, Şweýsariýada hasaba alnan we Türkmenistandan Gündogar Ýewropa tebigy gaz eksport edýän RosUkrEnergo kompaniýasynyň egindeş eýesidir.
Şeýle-de ol Ukrainadaky titan biznesiniň uly bölegine kontrolluk edýär we ýurduň iň baý adamlarynyň biri bolup durýar.


text:
Eýran Atom energiýasy boýunça halkara agentligine wekil bellenen diplomatlaryň käbirini ýurduň ýadro desgalaryny gelip görmäge çagyrandygyny habar berýär.
Üstümizdäki aýda Eýranyň jedelli ýadro programmasy barada Stambulda täze gepleşikler geçýär. Ýurduň Daşary işler ministrliginiň sözçüsi Ramin Mehmanparastyň aýtmagyna görä, çagyrylanlaryň arasynda bu gepleşiklere gatnaşýan dünýäniň güýçli döwletleriniň altysynyň käbirinden-de wekiller bar. Bu alty döwlet: Britaniýa, Amerikanyň Birleşen Ştatlary, Fransiýa, Germaniýa, Hytaý we Orsýet.
Mehmanparastyň aýtmagyna görä, Ýewropa Bileleşiginden we ösüp gelýän ýurtlardan hem wekiller çagyrylypdyr. Hytaýyň Daşary işler ministrliginiň sözçüsi Hong Lei çagyrylanlaryň biriniň Hytaýdygyny tassyklady. Ýöne onuň beren başga maglumaty ýok. Aýdylyşyna görä, Orsýetden hem delegatlar çagyrylypdyr.
ABŞ-nyň wekili barmy?
“Çagyrylanlaryň arasynda Birleşen Ştatlaryň wekili barmy?” diýlen soraga Mehmanparast: “Çagyrylan ýurtlaryň sanawy doldurylansoň, bu bildiriler” diýdi. Ýöne, bu haty gören bir diplomatyň aýtmagyna görä, Eýran Birleşen Ştatlary çagyrmandyr. Amerikanyň Döwlet departamentiniň sözçüsi Mark Toner: “Bu çakylyk Eýranyň halkara atom gullugy bilen hyzmatdaşlyk etmek barada öz üstüne alan borçlarynyň ýerini almaz” diýdi.
Mehmanparastyň aýtmagyna görä, çagyrylan diplomatlar üstümizdäki aýyň aýaklarynda Stambulda geçmeli gepleşiklerden öň Eýranyň ýadro desgalaryna baryp görerler. Ol: “Çakylyk yslam respublikasynyň hoşniýetliligini görkezmek üçin edýan tagallasyna degişli” diýdi.
Mehmanparast: “Dürli ýurtlardan ilçileriň biziň ýadro desgalarymyzy gelip görmäge çagyrylmagy hyzmatdaşlyk we parahatçylykly işler barada ýurdumyzyň hoşniýetliligini ýene bir gezek görkezýär” diýip, ýurduň bu ugurdaky pozisiýasyny mälim etdi.
Gepleşikler uzaga çekýär
Gepleşikleriň öňki tapgyry, bir ýyl arakesmeden soň, 6-7-nji dekabrda Ženewada geçipdi. Ýöne onuň Eýranyň ýadro işleri baradaky uzaga çeken dawada getiren öňegidişligi ýok diýerlik.
Günbatar Eýranyň atom programmasyndan maksat atom bombasyny öndürmek diýip güman edýär. Eýran hem bu programmanyň parahatçylykly elektrik öndürmekden başga zat üçin däldigini aýdýar.
Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşi Tährandan uran baýlaşdyrmagy duruzmagy talap edip, onuň garşysyna dört gezek sanksiýa girizdi. Sebäbi ýokary derejede baýlaşdyrylan urany ýadro ýaraglary üçin ulanyp bolýar.
Eýranyň wekilleri Stambulda geçjek duşuşykda bular ýaly talap barada gürrüň edilmejekdigini aýdýarlar.


text:
Aşgabat, 09.02.2015. “Türkmenportal”.
2010-njy ýyl — Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow iki günlük resmi sapar bilen Birleşen Arap Emirliklerine ugrady.
2009-njy ýyl — şäher geňeşiniň karary bilen Dalaý-lama Rimiň hormatly ýaşaýjysy boldy.
1969-njy ýyl — “Boing — 747” uçarynyň ilkinji uçuşy amala aşyryldy.
1960-njy ýyl — Golliwudyň şöhrat seýilgähinde Jon Wudwarda degişli bolan ilkinji ýyldyz goýuldy.
1948-nji ýyl — Tokioda Bütindünýä Aýkikaý aýkido merkezi esaslandyryldy.
1931-nji ýyl — “Soýuzkino” merkezi fabriginiň (häzirki “Mosfilm”) dabaraly açylyşy we ilkinji surata düşüriliş güni boldy.
1924-nji ýyl — Azerbaýjan SSR-niň düzüminde Nahiçewan ASSR-i döredildi.
1920-nji ýyl — Parižde arhipelogyň halkara-hukuk derejesini kesgitlän Şpisbergen ylalaşygyna gol çekildi.
1900-njy ýyl — 20 ýaşly amerikaly tennisçi Dwaýt F. Dewiň öz adyna döredilen Dewisiň Kubogy ugrundaky ýaryşy esaslandyryldy.
1895-nji ýyl — woleýboluň döredilen güni. 1895-nji ýylyň 9-njy fewralynda massaçusets amerikan ştatynyň Holioke şäherinde, ýaş hristianlaryň Assosiasiýasynyň sport zalynda UMSA-nyň (Ýaşlar Hristian Guramasynyň) bedenterbiýe boýunça ýolbaşçysy Uilýam Morgan (1870 — 1942) pökgüli toparlaýyn oýny oýlap tapdy.
1885-nji ýyl — Russiýada ilkinji muzdsuz kitaphana — Moskwada Iwan Sergeýewiç Turgenow adyndaky okalga açyldy.
Halkara stomatologiýa güni


text:
10-njy noýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-ermeni hökümetara toparynyň nobatdaky mejlisine gatnaşýan wekilçilikli topara ýolbaşçylyk edip Aşgabatda gelen Ermenistan Respublikasynyň energetika we tebigy serişdeler ministri Ýerwand Zaharýany kabul etdi.
Bilelikdäki toparyň mejlisiniň gün tertibine girizilen meseleler barada aýtmak bilen, bu topara ermeni tarapyndan başlyklyk ediji Ýerwand Zaharýan Aşgabatda geçirilýän bu gezekki duşuşygyň, edil ozalkylary ýaly, döwletara gatnaşyklarynyň ösdürilmegine kuwwatly itergi berjekdigine we türkmen hem-de ermeni halklarynyň arasyndaky dostluk gatnaşyklary pugtalandyrmaga, uzakmöhletleýin we özara peýdaly esasda ýola goýulýan köp ugurly hyzmatdaşlygy yzygiderli ösdürmegiň has amatly ýollaryny we ugurlaryny kesgitlemäge gulluk etjekdigine ynam bildirdi.
Işjeň we netijeli geçen duşuşygyň barşynda gatnaşyklaryň möhüm ugurlaryny, şol sanda söwda-ykdysady we medeni-gumanitar pudaklardaky hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýy we geljekki ösüşi boýunça netijeli pikir alyşmalar boldy. Ylym, energetika, senagat pudagy we oba hojalygy boýunça hyzmatdaşlygyň yzygiderli ösdürilmeginiň mümkinçiliklerine aýratyn ähmiýet berildi.
Duşuşygyň ahyrynda Türkmenistanyň Prezidenti we Ermenistan Respublikasynyň energetika we tebigy serişdeler ministri iki ýurduň arasyndaky birek-birege ynanyşmak we özara bähbitli esasda ýola goýulýan gatnaşyklaryň türkmen we ermeni halklarynyň bähbidine mundan beýläk-de ösdüriljekdigine ynam bildirdiler.
Duşuşyga Ermenistan Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi B.Badalýan gatnaşdy.


text:
Hormatly lukman! Çaga dogrumynda sekizinji aý bilen deňeşdirilende göwreliligiň ýedinji aýynda dogurmak howpsuz diýýärler. Şu düşünje dogrumyka?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Enesiniň içinde ösýän çaga 36 hepdeden (doly dokuz aý) soňky möhletde doly kemala gelen we daşky gurşawyň şertlerine uýgunlaşmaga ukyply hasaplanýar. Ondan irki hemme möhletlerde hem çaganyň dogulmagy wagtyndan öň hasaplanyp, dürli kynçylyklaryň (nerw ulgamyň näsazlyklary, dem alyş kynçylyklary, ýokançlyklara garşy durmanyň gowşaklygy we başgalar) döremegine getirip biler. Şol sebäpli hem, wagtyndan öň dogma howpunyň alamatlary ýüze çykanda (garynda agyrylar, jynshanadan gan gelme) tizden-tiz bejergini geçirme möhüm bolup durýandyr.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Buşluk suwlary gidensoň dörän ýagdaýa baha bermek üçin lukmanyň gözegçiligini geçmek juda zerurdyr.Dogrum ýollaryň taýynlygy, çaganyň ýagdaýyna baglylykda geçirilmeli çäreleriň tertibi bellenilip bilner.Eger dogrum burgulary özbaşdak başlamasa, ýörite derman serişdeleriň kömegi bilen dogrumy oýandyrma çäresi geçirilip, ol lukmanyň ünsli gözegçiligi astynda alnyp barylmalydyr.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Wladimir Putiniň liderligine garşy çykýan meşhur adamlary we aktiwistleri öz içine alýan Orsýetiň Saýlawçylar Ligasy ýekşenbe güni geçirilen prezidentlik saýlawlaryna “graždan jemgyýetini ynjytmak” diýip baha berdi we ony ýazgardy.
Liga öz ýaýradan beýanatynda “giň gerimde ýüz beren bidüzgünçikler sebäpli prezident saýlawlarynyň netijesini kabul etmek mümkin däl” diýip belledi.
Saýlawlaryň resmi netijelerine görä, wezipesinden gidýän premýer-ministr Wladimir Putin 4-nji martdaky saýlawlarda sesleriň 64 prosent töweregini toplap, prezidentligiň üçünji möhletini eýelemäge mümkinçilik gazanypdyr.
Mundan ozal, hepdäniň başynda günbatarly synçylar saýlawlara adalatsyz diýip baha berdiler. Olar häkimiýetleriň saýlaw prosesini Putiniň haýryna gönükdirendiklerini, şunlukda hakyky bäsleşigiň bolmandygyny aýdýarlar.
Moskwanyň Şäher saýlaw komissiýasy paýtagtda Putiniň sesleriň ýarysyndan azyny, ýagny 47 prosente golaýyny toplandygy baradaky netijäni tassyklady.


text:
Elektronik poçta ulgamyny döretdi diýlip hasaplanýan Raý Tomlinson (Ray Tomlinson) 74 ýaşynda aradan çykdy.
Birleşen Ştatlaryň kompýuter hünärmeni Tomlinsonyň 5-nji martda ýürek näsazlygyndan heläk bolandygy habar berilýär.
1971-nji ýylda Tomlinson bir adamdan başga bir adama email ugratmak ulgamyny döredýänçä, anyk bir şahsdan başga birine maglumat ugradyp bolmaýardy.
Tomlinson, häzirki wagtda e-mail diýlip hasaplanylýan elektron maglumaty ilkinji gezek ugradan adamdyr. Ol şol döwür “Bolt, Beranek we Newman” firmasynda inžener wezipesinde işleýärdi.


text:
Adam hukuklaryny goraýan Türkmen inisiatiwasy guramasy 16-njy martda Ýewropa parlamentinde Annette Bohriň (Chatham House) taýýarlan “Türkmenistan: häkimiýet, syýasat we nebit awtoritarizmi” atly hasabaty boýunça diňlenişigiň we diskussiýanyň bolandygyny habar berdi.
Bu diňlenişikde hasabatyň awtoryndan başga adam hukuklaryny goraýjy guramalaryň ekspertleri we wekilleri Iwar Dale (Norweg Helsinki komiteti), Farid Tuhbatullin (Adam hukuklary baradaky Türkmen inisiatiwasy) dagy hem çykyş etdi. Azatlyk radiosy bu maslahat barada gürrüň bermegini sorap, Farid Tuhbatulline telefon etdi.
Azatlyk Radiosy: Farid, siziň websaýtyňyzda Ýewropa parlamentinde Çatham Hausyň, Britaniýanyň halkara meseleleri baradaky patyşalyk institutynyň eksperti Annet Bohryň Türkmenistan barada çap eden hasabaty boýunça diňlenişik bolandygy aýdylýar. Ozaly bu diňlenişik hakynda gysgaça maglumat berip bilmezmisiňiz.
Farid Tuhbatullin: Dogrudanam, düýn Brýusselde, Ýewropa parlamentiniň binasynda siziň agzan hasabatyňyz boýunça diňlenişik boldy. Bu çäre Ýewropa Bileleşigi bilen Türkmenistanyň wagtlaýyn söwda ylalaşygyny baglaşmagy baradaky meseläniň çäginde geçirilýär. Biz, hukuk goraýjylar, bu ylalaşyk baglaşylanda Türkmenistanda adam hukuklarynyň juda ýaramaz ýagdaýyna üns berilmegini isleýäris.
Biziň pikirimizçe, eger Ýewropa Bileleşigi Türkmenistan bilen şeýle ylalaşyga gol çekmekçi bolsa, Aşgabat bilen öňünden gürleşmeli. Ýagny türkmen häkimiýetlerinden adam hukuklary babatdaky elementar normalaryň berjaý edilmegini talap etmeli.
Onsoň, Türkmenistan baradaky hasabatyň diňlenişigine biziňkiden başga-da hukuk goraýjy guramalar gatnaşdylar. Netijede, adam hukuklarynyň anyk bozulýan halatlaryndan başlap, Türkmenistanyň içindäki çynlakaý korrupsiýa meseleleri barada hem gürrüň edildi. Umuman, örän giň taraply diskussiýa boldy.
Azatlyk Radiosy: Brýussel diňlenişiginde çykyş edenler Türkmenistanda adam hukuklary meselesinde özgeriş bolmagy üçin näme etmeli diýýärler?
Farid Tuhbatullin: Birinjiden, bu meseläniň maslahaty has öňräkden bäri edilýär. Türkmenistan öňki Sowet Soýuzynyň giňişliginde Ýewropa Bileleşiginiň entek wagtlaýyn söwda şertnamasyny baglaşmadyk ýeke-täk ýurdy. Özbegistan bilen şeýle şertnama baglaşylanda, öňünden nähilidir bir şert goýulmady. Ýagny biz şertnama baglaşaly, soň özbek häkimiýetleri ýagdaýy üýtgedip başlar diýdiler. Ondan bäri köp wagt geçdi, olar indi şonda ýalňyş iş edendiklerine düşünýärler. Sebäbi özbek häkimiýetleri olaryň talaplaryna hiç bir baş galdyrmaýar.
Şu gaýgyly tejribe sebäpli Ýewroparlamentiň bir topar deputaty Türkmenistandan ilki adam hukuklary ýagdaýynyň hakykatda üýtgejegine anyk kepillik almaly, soň şertnama baglaşmaly diýýär. Hususan-da olar Türkmenistan BMG-niň dürli komitetlerinden dokladçylary çagyrmaly diýýärler. Ýagny millik azlyklar, din azatlygy, çagalaryň, aýallaryň hukuklary boýunça ýörite dokladçylar bar.
Türkmenistan hakykatda bu hili hasabat taýýarlaýanlaryň hiç birini ýurda goýbermedi. Teklipleriň biri şeýle hasabatçylaryň ýurda baryp, ýagdaýy gözi bilen görmegi hem-de hasabat taýýarlamagy barada boldy. Emma Türkmenistan, gynansak-da, ozalkylary ýaly, bu talaplary kabul etmek islemeýär.
Azatlyk Radiosy: Farid, bu duşuşykda garaşsyz žurnalistleriň Türkmenistandaky ýagdaýy barada gürrüň edildimi? Mälim bolşy ýaly, žuranlist Saparmämmet Nepesgulyýew indi ençeme aý bäri türmede otyr.
Farid Tuhbatullin: Hakykatdanam biz aýratyn işleri, hususan-da siziň agzan žurnalistiňiziň we Türkmenistandaky beýleki syýasy tussaglaryň ýagdaýyny ara alyp maslahatlaşdyk. Iwar Dale, Norwegiýanyň Helsinki komitetiniň eksperti Türkmenistandaky syýasy tussaglar barada çykyş etdi. Men bolsam öz çykyşymda 2014-nji ýylyň maýynda jemgyýetçilik guramalary hakynda, 2013-nji ýylyň ýanwarynda köpçülikleýin habar serişdeleri hakynda täze kanunlaryň kabul edilendigi barada gürrüň etdim.
Bu kanunlaryň işläp başlamagy üçin ýeterlik wagt geçdi, emma Türkmenistanda ne täze jemgyýetçilik guramalary, ne-de garaşsyz metbugat peýda boldy. Ýagny bu kanunlar diňe daşary ýurt diplomatlaryna görkezmek üçin, biz täze kanunlary kabul etdik diýmek üçin kabul edilýär. Emma Türkmenistanda soňky 25 ýylda örän kän kanun kabul edildi, olar umuman erbedem däl, ýöne hakykat ýüzünde işlemeýär. Kanunlar işlese, aktiwistler we žurnalistler erkin öz işini edip bilmeli, garaşsyz metbugat, hukuk goraýjy toparlar döremeli.
Mysal üçin, Türkmenistanda gorkman, öz ady bilen açyk işleýän žurnalist Natalýa Şabuntsyň ady agzaldy, ol eýýäm Ýewroparlamentiň, ÝB-niň agzalary bilen duşuşdy. Olar şeýle aktiwistleri goldamak, türkmen häkimiýetlerinden žurnalistleriň, graždan aktiwistleriniň öz işlerini arkaýyn edip bilmegine şert döredilmegini talap etmek isleýärler.


text:
Eýranyň dini ýolbaşçylygy geçen prezidentlik saýlawlaryndaky protestler ýaly ýagdaýyň gaýtalanmagyna ýol bermejekdigini açyk mälim etdi we 2013-nji ýylyň saýlawlarynyň planlaşdyrylyşy ýaly geçmegi üçin çäre gördi.
Häkimiýetler 14-nji iýunda boljak saýlawlaryň “parahtçylykly” geçirilmeginiň ähmýetini nygtamak bilen, 2009-njy ýylyň saýlawlarynda bolan protestler ýaly gozgalaňlara ýol berilmejegini yglan etdiler.
Oppozisiýany çäklendirmek
Geçen prezidentlik saýlawlaryndan bäri ýurtda syýasy oppozisiýa çäklendirildi. Oppozisiýanyň meşhur liderleri Mehdi Karrubi we Mir Husseýn Mussawi öý tussaglygynda saklanylýar, reformaçy partiýalar gadagan edilýär.
Bu çäklendirmeler häzirki prezident Mahmud Ahmadinejadyň ýakyn töweregine hem degişli. Ahmadinejadyň ýarany Esfandiari Maşainiň prezidentlik saýlawlaryna dalaşgär bolmagy ýurduň Ýokarky geňeşi tarapyndan makullanmady.
Makullanmadyk potensial dalaşgärleriň ýene biri ýurduň öňki prezidenti Ali Akbar Rafsanjany. Rafsanjany 2009-njy ýylyň gapma-garşylykly prezidentlik saýlawlarynda oppozisiýa belli bir derejede goldaw bildiripdi.
Protestleriň öňüni almak
Eýranyň häkimiýetleri özlerine garşy çykyş edýänlere gaýtargy bermek üçin dürli gurallaryň bardygyny duýdurdylar.
Eýranyň polisiýasynyň ýolbaşçysy Ahmadi Moghadamyň ISNA agentligine 22-nji maýda aýtmagyna görä, 2009-njy ýylda bolan protestleriň gaýtalanmazlygy üçin howpsuzlyk güýçleri tarapyndan ähli taýýarlyklar görlüpdir.
Beýik Britaniýada ýerleşýän harby we howpsuzlyk meseleleri boýunça bilermen Hossein Arýan Eýranda görlen howpsuzlyk çäreleriniň gizlin gulluklar tarapyndan maglumat toplamak işini hem öz içine alýandygyny belledi. Eýranyň aňtaw ministri Geýdar Moslehi 9-njy aprelde eden çykyşynda saýlawlary bulaşdyrmaga synanyşanlara rehim edilmejegini aýtdy.
Şu hepdede ýarym resmi ”Farsnews” agentligi polkownik Rasool Sanaeirada salgylanyp, saýlawlaryň öňünden çak edip bolmajak bir görnüşde geçmeginiň ähtimaldygy we “bolup biljek protestleriň” Tährandan başlap, ýurduň beýeki regionlara ýaýramagynyň mümkindigi barada habar berdi.
Eýranyň habar serişdeleri protestleriň öňüni almak boýunça çäreleriň çäginde 14-nji maýda Tähranda geçirilen türgenleşikleriň suratlaryny çap etdiler
.
Informasiýany çäklendirmek
Eýranyň häkimiýetleriniň ýurduň raýatlarynyň maglumat alyşmak mümkinçiliklerini çäklendirmäge synanyşýandyklary barada hem maglumat berilýär. Soňky hepdelerde häkimiýetler internete edilýän resmi gözegçiligiň daşyndan internetden peýdalanmaga mümkinçilik berýän hususy gurallaryň ençemesini ýok etdiler.
Eýranyň parlamentiniň milli howpsuzlyk we daşary syýasat boýunça komitetiniň agzasy Mohammad Saleh Jokaryň 10-njy maýda aýtmagyna görä, hökümet adamlary internet arkaly birleşdirmek boýunça tagallalaryň öňüni almak üçin hem çäre görýär.
Soňky aýlarda žuranlistlere basyşlar güýçlendi. Ýanwar aýynda ondan gowrak žurnalist tussag edildi. “Serhetsiz reporterlar” guramasyndan Reza Moýni habar seridelerini çäklendimek boýunça başga-da çäreleriň ulanylýandygyny žurnalistleriň polisiýa çagyrylyp, sorag edilýändigini we olaryň tussag astyna alynýandygyny aýtdy.
Saýlawlar bilen baglylykda emeli hemra boýunça berilýän kanallara, oppozision websaýtlara we sosial ulgamlara gözegçilik etmek üçin “Fajr” atly ýörite toparyň hem döredilendigi barada habarlar bar.


text:
Şu gün Aşgabatda Birleşen Ştatlaryň biznes kompaniýalarynyň sergisi hem-de türkmen-amerikan biznes forumy öz işine başlady.
Bu çärelere gatnaşmak üçin Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretarynyň kömekçisiniň orunbasary Jeffi Paýattyň we türkmen-amerikan işewür geňeşiniň ýerine ýetiriji direktory Erik Stýuartyň ýolbaşçylygyndaky wekilçilikli delegasiýa Türkmenistanyň paýtagtyna bardy diýlip, habar berilýär.
Türkmenistanyň resmi habar agentligi bu amerikan delegasiýasynyň düzüminde iri amerikan kompaniýalaryndan 60-a golaýynyň wekilleriniň bardygyny habar berýär.
Maglumata görä, Aşgabadyň «Sergi köşgünde» gurnalan bu sergide Türkmenistanyň raýatlary bu kompaniýalaryň önümleri we hyzmatlary barada giňişleýin düşünje alarlar.


text:
Yragyň günbatar Anbar welaýatynda söweşleriň güýçlenendigi barada habar gowuşýar. Bu ýerde ýurduň howpsuzlyk güýçleri “Ak-Kaýda bilen bagly” ýaragly toparlary gysyp çykarmaga çalyşýarlar.
AÝ/AR-nyň Azat Yrak gullugynyň maglumatyna görä, Anbar welaýatynyň paýtagty Ramadi şäherinde geçen gije tankdan ok atyşygy, howadan edilen zarbalar we awtoulaglara goýlan bomba partlamalary bolupdyr.
Ýerli sünni taýpalaryň söweşijileriniň ýaranlygyna daýanýan howpsuzlyk güýçleri geçen hepdede Ramadi şäheriniň käbir böleklerini we Falluja şäherini basyp alan “Al-Kaýda” bilen bagly söweşijileri gysyp çykarmaga synanyşýarlar.
Azat Yrak gullugy ençeme taýpalaryň liderleriniň we ýerli hökümet resmileriniň awtoulaglarda goýlan bomba partlamalarda heläk bolandygyny habar berdi. Soňky zorlukly wakalarda wepat bolanlaryň sany barada entek takyk sanlar berilmedi. Yragyň şaýylaryň ýolbaşçylygyndaky hökümeti bu şäherlere goşun girizmekden heniz saklanýar.


text:
Russiýa bilen Türkmenistanyň arasyndaky gatnaşyklar nebiti we gazy gaýtadan işlemek boýunça hyzmatdaşlygyň derejesinde ösdürilýär. Şu hepdede penşenbe we anna günlerinde Aşgabatda iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklara degişli gepleşikler geçiriler . olar ykdysady we söwda ulgamlaryna, şeýle hem ylmy-tehniki hem medeni hyzmatdaşlyga degip geçer.
Nebit çykaryş senagatynda gatnaşyklary giňeltmegiň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşylar. Şeýle hem energetika, ulag, senagat, gurluşyk, daşky gurşawy goramak, oba hojalygy ýaly pudaklardaky gatnaşyklara garalar. Bilim, syýahatçylyk, sport, saglygy goraýyş ýaly wajyp ulgamlar hem ýatdan çykarylmaz.
Türkmenistan üçin Russiýa öňdebaryjy hyzmatdaş bolup durýar. Russiýa Federasiýasynyň barha köp şäherleri onuň bilen hyzmatdaşlygy ýola goýýar. Gürrüň Tatarystan, Astrahan we Swerdlowsk oblastlary, Sankt-Peterburg barada barýar. Türkmenistanyň çäginde Russiýanyň serişdeleriniň hasabyna 190-dan gowrak kärhananyň işi ýola goýuldy.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistan nebit ýataklary boýunça dünýäde 4-nji orny eýeleýär we Russiýanyň esasy hyzmatdaşlarynyň biri bolup durýar. Şeýle hem gaz Günbatar ýurtlaryna we ýakyndaky daşary döwletlere ugradylar. Soňky ýyllarda ýurduň ykdysadyýeti ösüş depgini üzül-kesil ýokarlandy.


text:
Birleşen Ştatlaryň hökümeti Türkmenistanda nähili okuw we hünär alyş-çalyş maksatnamalaryny geçirýär? Bu sorag bilen gyzyklanyp, Azatlyk Radiosyndan Merdan Saryýew ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň Medeni işler boýunça ataşesi Kourtneý Doggart bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Kourtneý, bilşimize görä, ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň köp sanly okuw-bilim programmalary bar. Siz bularyň käbirleriniň üstünde durup geçseňiz.
Kourtneý Doggart:
Siziň ýaňky belleýşiňiz ýaly, biziň Türkmenistanda köp sanly okuw-bilim programmalarymyz bar. Bularyň üsti bilen biz Türkmenistanyň ýaşaýjylarynyň ABŞ-da bilim almagyna mümkinçilikler döredýäris.
Eger-de bularyň käbirleri hakynda anyk gürrüň etmeli bolsa, onda, mysal üçin, okuwy gutaran talyplara niýetlenýän “Fulbraýt” programmasyny alyp göreliň. Munuň üsti bilen türkmen talyplary 1-2 ýyl ABŞ-a gidip, magistraturany okap bilerler.
Şeýle-de ýokary okuwy jaýyny gutaran talyplar üçin “Maski” programmamyz bar. Munuň üsti bilen türkmen talyplary ABŞ-a gidip, şol ýerde 1 ýa-da 2 ýyl magistraturada okap bilerler.
Biziň başga-da köp sanly okuw programmalarymyz bar. Isleg bildirýän talyplar bu programmalaryň ählisi boýunça anyk maglumatlary biziň turkmenistan.usembassy.gov
websaýtymyzdan tapyp bilerler.
Azatlyk Radiosy: Kourtneý, indiki sorajak zadym programmalaryňyz boýunça ýüz tutjak talyplaryň iňlis dilini biliş derejesi bilen bagly. Siziň hödürleýän bilim programmalaryňyza gatnaşmak üçin, iňlis diliniň derejesi nähili bolmaly, ýagny ony suwara bilmek zerurmy?
Kourtneý Doggart:
Bu ýerlikli sorag. Elbetde, iňlis dilini suwara bilmek gaty kyn bolaýmasa, hatda meniň özüm üçin hem. Ýöne, hawa, programmalarymyza gatnaşmak üçin, iňlis dilini gowy bilmeli. Sebäbi, ol adam soňy bilen okuwyny iňlis dilinde okamaly bolar. Ýöne, elbetde, diliň talap edilýän derejesi öz gezeginde ýene-de talybyň saýlap alýan programmasyna bagly. Men ähli gyzyklanýan talyplary ýetişip bildiginden iňlis dilini öwrenmäge çagyrýaryn. Bu gaty uly hemaýat berer. Iňlis dilini bilýänlere hem duran ýerinde durman, öz başarnyklaryny kämilleşdirmeklerini maslahat berýän.
Azatlyk Radiosy: Ýöne nähili hem bolsa, ABŞ-da siziň programmalaryňyzyň üsti bilen ýa-da özbaşdak okuwa gitmek isleýän talyplar siziň Medeni merkeziňizden hem goşmaça maglumatlary arkaýyn alyp bilýärler. Üstesine-de, ol ýerde iňlis dilini öwrenip bolýar, şeýlemi?
Kourtneý Doggart:
Bu gaty dogry. Biziň Medeni merkezimizde köp maglumat bar. Ol Aşgabatda “Ak Altyn” myhmanhanasynda ýerleşýär. Özbaşdak okuwa gitmek isleýänler üçin hem ol ýerde bu ugurda köp informasiýa bar.


text:
Sişenbe güni Birleşen Ştatlaryň senatory Jon Kerri iki sany pakistanlyny öldürmekde aýyplanýan amerikan raýatynyň meselesini aýdyňlaşdyrmak maksady bilen Pakistana barýar.
Tussag edilen amerikan raýatynyň aýtmagyna görä, iki adam ony talajak bolanda, ol özüni goramak makady bilen olary atyp öldüripdir.
Birleşen Ştatlaryň resmileriniň aýtmagyna görä, tussag edilen amerkan raýatynyň diplomatik el degrilmezlik statusy bar.
Pakistanyň sudy tussag edilen amerikan raýatynyň diplomatik el degrilmezlik statusy aýdyňlaşdyrylýança, onuň tussaglykda saklanmagy barada höküm çykarypdy.


text:
Jon Kerri Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary hökmünde işe başlanda eden ilkinji telefon gürrüňlerinde ysraýyl we palestin liderleri bilen gürleşdi.
Palestin häkimiýetiniň sözçüsi Kerri Palestinanyň prezidenti Mahmud Abbas bilen gürleşip, oňa prezident Barak Obamanyň ysraýyl-palestin parahatçylyk prosesini ilertletmek bilen gyzyklanýadygyny we palestin halkynyň ýüzbe-ýüz bolýan ykdysady kynçylyklaryndan habarlydygyny aýtdy diýdi.
Resmiler Kerriniň Amerikanyň ýarany Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netenýahu, prezident Şimon Peres bilen hem gürleşendigini aýtdylar.
Döwlet departamenti Kerriniň Birleşen Ştatlaryň ýaranlary bolan Ýaponiýanyň, Türkiýäniň, Günorta Koreýanyň, şeýle-de goňşy ýurtlar bolan Kanadanyň, Meksikanyň daşary işler ministrleri bilen gürleşendigini aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň ozalky senatory Jon Kerri anna güni Hillari Klintonyň ýerine döwlet sekretary hökmünde kasam kabul etdi.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamenti we Demirgazyk Koreýanyň resmi metbugaty Demirgazyk Koreýanyň häkimiýetleriniň ýurduň ýadro programmasyny togtatmaga taýýardygyny mälim etdi.
Bu mesele bilen bagly ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton şeýle diýdi:
—Dialog geçirmek üçin zerur bolan şertleri gowulandyrmak maksady bilen, hem-de dünýäniň ýadro ýaragyndan azat edilmegi meselesine goşýan goşantlaryny beýan etmek üçin, Demirgazyk Koreýa özüniň ýadro programmasyna, uzak ara niýetlenen raketalarynyň synagyna we ýadro synaglaryna maratoriý girizmäge ylalaşdy.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň metbugat sekretary Wiktoriýa Nuland bu ylalaşygyň çäginde Demirgazyk Koreýanyň urany baýlaşdyrmak ugrundaky işlerini-de togtadýandygyny, Halkara Atom Energiýasy Gullugynyň inspektorlaryna moratoriniň ýerine ýetirilişine we Ýoňbioň atom reaktorynyň işiniň togtadylyşyna gözegçilik etmäge rugsat edýändigini mälim etdi.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň beren maglumatyna görä, ýakyn wagtda ABŞ-nyň we Demirgazyk Koreýanyň wekilleri duşuşyp, bu ýurda 240 müň tonna azyk önümleriniň iberilmegi barada ylalaşyga gol çekmegi göz öňünde tutýarlar.


text:
Yragyň hökümet güýçleri şaýy söweşijileriniň we Peşmerga kürt goşunynyň goldamagynda Yragyň paýtagtyndan Eýranyň paýtagtyna barýan esasy ýoly eýelemek üçin Bagdatdan demirgazyk-gündogar tarapdan ýerleşýän iki şähere hüjümi güýçlendirdiler.
Yragyň goşuny we Peşmerga topary Jawla we Saadiýa şäherlerinde üstünlik gazanandygyny 23-nji noýabrda yglan etdiler. “Yslam döwletiniň” söweşijileri bu şäherleriň ikisini-de awgust aýynda basyp alypdy.
Hanagin keselhanasyna ýakyn çeşmeler 23-nji noýabrda söweşlerde Peşmerganyň we ýaragly toparlaryň 10 esgeriniň wepat bolandygyny we 32 adamyň ýaralanandygyny habar berdiler.
Şol bir wagtda-da Yragyň premýer-ministri Haider al-Abadi Anbar welaýatynyň Ramadi şäherini öz gözegçiligine almak ugrunda söweşýän hökümete tarapdar güýçlere howadan goldawy güýçlendirmegi tabşyrdy.


text:
Azerbaýjanyň birleşen oppozisiýasy oktýabrda geçjek prezident saýlawlaryna, öňki ýeke-täk kandidatyň ýany bilen, alternatiw kandidat görkezdi.
Demokratik güýçleriň Milli geňeşi anna güni Bakuwda bolan ýygnagynda, biraz öň oppozisiýadan ýeke-täk kandidat görkezilen Rustam Ibragimbekowyň yzyny tutmak üçin, Kamil Hasanlyny kandidatlyga saýlady.
74 ýaşly kinorejisser Ibragimbekow, şindi hem Birleşen oppozisiýanyň ilkinji kandidaty bolmak bilen, häzir Azerbaýjandan daşarda ors raýatlygyndan çykmak bilen meşgul.
Eger ol ors raýatlygyndan çykmasa, Azerbaýjandaky prezident saýlawlaryna kandidat bolup bilmeýär.
69 ýaşyndaky Hasanli belli taryhçy we ozalky deputat. Ol kandidatlyga saýlananyndan soň eden çykyşynda, 9-njy oktýabrda geçjek prezident saýlawlarynda ýeňiş gazansa, häkimiýeti halka gaýtaryp berjegini aýtdy.
Onuň kandidaturasy Ibragimbekow tarapyndan hödürlenildi.


text:
Türk häkimiýetleri 15-nji iýuldaky harby döwlet agdarylyşygy synanyşygy bilen bagly 6 müňden gowrak adamy tussag etdi.
Prezident Rejep Taýyp Erdogan bu waka bilen bagly döwlet edaralarynda «arassalaýyş» çäreleriniň dowam etdiriljekdigini wada beripdi.
Erdogan 17-nji iýulda Stambulda merhum jaýlananda çykyş edip, «ähli döwlet edaralaryny wirusdan saplamak üçin arassalamagy» wada berdi.
Ankara bu agdarylyşyk planyny Birleşen Ştatlarda ýaşaýan ruhany Fethulla Gülenden görýär. Erdogan Türkiýe bu ruhanynyň ekstradisiýa edilmegini sorar diýdi. Gülen başa barmadyk döwlet agdarylyşygyna dahyllydygyny ret edýär.
Tutulan adamlaryň arasynda ýokary derejeli harby ofiserler we 2,700 sudýa bar. 17-nji iýulda 50-den gowrak uly derejeli esger tutuldy.
Adalat ministri Bekir Bozdag bu tut-da-baslyklary «tämizlik operasiýalary» diýip häsiýetlendirdi. Resmiler öňi alnan harby agdarylyşykda azyndan 265 adamyň öldürilendigini aýdýarlar.


text:
17-nji oktýabrda Yrak hökümetiniň kabul eden karary bilen 2014-nji ýyldan bäri "Yslam döwleti" (DAEŞ) ýaragly toparynyň gol astynda saklanýan Mosul şäherini azat etmek ugrunda, harby hereket başlanypdyr.
Yrak türkmen frontunyň baştutany, şeýle-de Yrak mejlisinde türkmenlere Kirkuk boýunça wekilçilik edýän halk wekili bolan Erşat Salihi Azatlyk Radiosyna Mosulda bolup geçýän ýagdaýlar barasynda şeýle gürrüň berdi:
– Mosul iki ýyldan bäri "YD" toparynyň gol astyndady. Yragyň goşuny häzir bäş tarapdan Mosuly gaýtaryp almak üçin hüjüme geçdi. Häzir käbir şäherçeler "YD" toparyndan azat edilipdir, käbir ýerleri bolsa terrorçylaryň özi taşlap gidipdir. Ýöne bu harby hereket aňsat bolmajaga meňzeýär. Belkem, birnäçe ýyla çekip biler. Çünki, terrorçylar käbir ýerleri terk edýänem bolsa, olaryň eýeçilik edýän diýseň giňiş sebitleri bar we olar şol ýerlerde gaty mäkäm otyrlar. Onsoňam "YD-niň” gaty köp janyndan geçenlerem bar. Olary möhüm partlamalarda ulanýarlar. Yrak goşuny şu wagt aldym-berdimli harby hereketler barýar.
Azatlyk Radiosy: Mosul bilen aragatnaşygy ýola goýup bildiňizmi?
-Aragatnaşyk gaty az. Gaty az sanly adamda aragatnaşyk saklar ýaly enjam bar. Halk bilen aragatnaşykda bolmak başartmaýar. Türkmenleriň aglaba bölegi "YD-den” gorkany üçin, ol ýeri terk edipdir. Ol ýerden Türkiýä, Kirkuga we Yragyň beýleki ýerlerine göçüp gidenler bolupdyr.
Azatlyk Radiosy: Geçen iki ýylyň dowamynda Yrak hökümetiniň Mosuly azat etmek barasynda bir plany bolupdymy?
– Ýok, Yrak hökümetiniň bu wagtyň dowamynda beýle bir islegi bolmady. Sebäbi, "YD-nyň” gol astynda bolan başga sebitler hem bardy. Hut şonuň üçinem Mosul barasynda şeýle plan bolmandy. Galan sebitleri azat edip, soň biziň sebitimize gelmegi göz öňünde tutýardylar. Mosul geografiýa taýdan hem örän möhüm bir sebitde ýerleşýär. Mosul, şol bir wagtda, Türkiýe we Siriýa serhetlerine gaty ýakyndyr.
Azatlyk Radiosy: Mosul harby hereketine Yrak goşuny, kürt peşmerge toparlary gatnaşýarlar. Bu harby hereketde türkmenleriň nähili roly bar?
– Biz, bu harby herekete gatnaşmak üçin, Yrak hökümetine ýüz tutduk. Ýöne bize harby serişde berilmedi. Şonuň üçinem türkmenler öz-özüni ýaraglandyrmaga mejbur boldy. Mosulda az sanly hem bolsa, türkmenlerem söweşýärler. Mosulyň içinde harby hereket başlan mahaly, türkmen ýaragly toparlarymyz hem öz ýerlerimizi gaýtaryp almaga başlar.
Azatlyk Radiosy: Mosul harby hereketi başlandan soňky günlerde Türkiýäniň goşunynyň hem operasiýa gatnaşdyrylmagy barasynda gaty köp gepleşikler geçirildi. Türkiýäniň prezidenti Erdogan hem "Türkiýäniň Yrak bilen 350 km serhedi bar. Şonuň üçinem türk esgerleri Mosul harby hereketine gatnaşmalydyr" diýip belläpdir.
– Türk harby güýçleri Beşika sebitinde ýerleşýär. Yrak hökümeti türk esgerleriniň ol sebitde bolmagyna garşy çykýar. Ýöne Türkiýe PKK (Kürt işçi partiýasy) sebäpli ynjalyksyzlanýar. Türkiýe Yrak hökümetinden PKK-nyň Sinjar sebitinden çykarylmagyny talap edýär. Sebäbi ol sebit Türkiýe bilen serhetleşýär. Şonuň üçinem Yrak bilen Türkiýäniň arasyndaky düşünişmezlik henizem dowam edýär.
Azatlyk Radiosy: Käbir syýasatçylar Mosulyň hem edil Aleppo (Halap) ýaly täleýe duçar boljakdygyny öňe sürýärler. Siz bu barada näme pikir edýärsiňiz, dogrudanam şeýle meňzeşlikler barmy we tapawutlary näme?
– Mosulyň hem edil Aleppo ýaly boljagyny pikir etmeýärin. Çünki Aleppo şol bir wagtyň özünde Asad režimi we Russiýa tarapyndan zarba tutulýar. Mosulda ýagdaý edil o dereýä baryp ýetmez. Çünki halkda tutanýerli garşylyk görkezmek islegi bar. Halk ruhubelent. Onsoňam "YD" topary ýörite taýýarlanan wagtlaýynça bir maksatnama aýratynlygyna eýedir. Möhledi dolan mahaly sebitden daşlaşar.
Azatlyk Radiosy: BMG Mosuldan 100 müňe golaý adamyň gaçyp, Türkiýe bilen Siriýa bosgunlyga gitjekdigini çaklaýar. Mosuldan göçhä-göçlük başlandymy?
– Hawa, şeýle alamatlar bar. Harby hereketler uzaga çekse, Mosulyň içinden bosgunlyga çykanlaryň sany gaty köp bolar. Şu wagta çenli Mosuldan 50 müňe golaý adam gaçyp gidipdir. Ýöne has köp bosgunyň bolmagyna garaşylýar. "YD" adamlaryň gaçmagyna maý bermeýär. Adamlaryň özi eýdip-beýdip, bir alajyny tapyp gaçýarlar.
Azatlyk Radiosy: Kirkuk bilen Mosulyň arasynda näçe menzil bar? Ol ýerde bolup geçýän hadysalara Kirkugyň halky nähili çemeleşýär?
– Kirkuk bilen Mosulyň arasy 200 kilometrdir, ýagny maşynly iki sagatlyk ýol. Men indi Kirkuk barada aýdasym gelýär. Türkmenler bolup biz sebitimizde bolup geçýän hadysalardan gaty biynjalyk bolýarys. Türkmenleriň ýaşaýan sebitlerinde gurnalýan oýunlaryň ählisi türkmenleriň bähbidine däldigi gaty geň galdyrýan bir ýagdaýdyr. Dünýäniň esasy döwletleriniň hiç biri Kirkuga ýardam etmedi. Yrak türkmenleri eýesizdir. Ýöne, şonda-da, biz öz dilimiz, edebiýatymyz we medeniýetimiz bilen tutanýerlilik görkezýäris. Türkiýe hem bizi taşlady. Azerbaýjan bolsa umuman aýdylanda bizi terk edipdir. Ençeme gezek Azerbaýjanyň hökümetine "Bu ýerde seniň halkyň bar" diýip ýüz tutduk. Bakuwdaky biri edil Kirkukdaky ýaly gepleýär, ýagny aramyzda hiç hili tapawut ýok. Ýöne şu wagta çenli başdan geçiren hadysalarymyz barasynda, jenap Ilham Aliýew iň bärikisi bir gynanç hem bildirmedi. Yrak türkmenleriniň baştutany hökmünde bir gezegem bolsun, meni ol ýere çagyrmadylar. Şonda-da tutuş Azerbaýjanyň halkyna siziň üstüňiz bilen salam iberýärin.
Azatlyk Radiosy: Edil häzir hemmeler Mosulyň azat edilmeginiň näçe wagta çekjekdigi barasynda oýlanýarlar. Harby hereketleriň ençeme aýlap we hatda ençeme ýyllap dowam etjekdigini aýdýanlar bar.
– Görnüşinden, bu iş dogrydanam biraz uzaga çeker we aňsatlyk bilen tamamlanmaz. Sebitde uzak möhletli gaty aldym-berdimli çaknyşyklar bolar. Uruş ýagdaýynda heläk bolanlar ýaly ýaralananlar hem gaty köp bolar. Sebäbi janyndan geçenler gaty uly partlamalary amala aşyrýarlar. Birnäçe ýerde goşundan we peşmerge toparyndan hem ýitgiler bolupdyr.
Azatlyk Radiosy: 15-nji oktýabrda Yragyň premýer ministri Haýdar al-Abadi Kirkuga gelipdi. Premýer ministr şonda türkmenler bilen görüşdimi? Şonda "Türkmeneli" telekanalynyň sapary surata düşürmegine rugsat berilmändigi barasynda hem sosial ulgamlarda gürrüňler bolupdy.
– Hormatly premýer ministr al-Abadini Kirkuga hemmelerden iň köp men çagyrypdym. Ýöne ol Kirkuga biz Bagdatda bolan mahalymyz gelipdir. Ol bizden bihabar sapar gurnapdy. Sapar mahalynda geçirilen gepleşiklerde türkmenleriň wekilleriniň bolmagy hem hökmanydy. Türkmen telekanalynyň hem gepleşikleri surata düşürmegine rugsat berilmändigi dogrydyr. Bu hem türkmenleriň güýçli nägileligine sebäp boldy.
Azatlyk Radiosy: Jenap Salihi, soňky çykyşlaryňyzda türkmenleriň arasynda mezhep agzalalygynyň döremezligi barasynda gaýta-gaýta çagyryş etdiňiz. Türkmenleriň arasynda şeýle howp barmy näme?
– Türkmenleriň arasynda sünniler ýaly şaýylar hem bar. Emma biz Yrak türkmen fronty hökmünde hemişe şeýle nygtaýarys: "Uly ýurtlaryň öz bähbitleri üçin mezhep agzalalylygy döretmek babatynda gurnaýan oýunlaryna gulluk gabartmaň. Biziň hemmämiz bir türk halkyndan. Hemmämiz "türk" halky şygarynyň astynda birleşmelidiris. Çünki käbir päliýamanlar türkmenleriň arasynda "şaýy-sünni" diýip, agzalalyk döretmek isleýär. Bu bize gaty uly zyýan ýetirip biler. Araplaryň arasynda bolşy ýaly Bakuwdaky, Kirkukdaky, Ankaradaky, Kyrymdaky, Balkandaky türki halklar hem "Türk" adynyň astynda birleşmelidir.
Azatlyk Radiosy: Türkmenleriň has giň gerimli ýagdaýda harby hereketlere gatnaşmagyna garaşylýarmy? Geljek barada nähili pikirdir garaýyşlaryňyz bar?
– Yrak hökümeti bize goldaw berse, biz hem düzgün-nyzamly ýagdaýda harby hereketlere gatnaşmak isleýäris. Ýöne hökümet bize beýle kömek etmeýär. Ol ýerde türkmenler hem söweşýärler. Ýöne biz has uly toparlarymyzyň gatnaşmagyny isleýäris. Näme üçindir bilemizok, ýöne muňa rugsat berilmedi. Gaty geň ýagdaý. Geljek barasynda pikrim şundan ybarat. Ankara bilen Bagdadyň arasyndaky düşünişmezlik çözülmeli. Sebäbi bu ýagdaý Yrak türkmenleriniň pozisiýasyny hem gaty gowşadýar. Biz iki döwletiň arasynda galan ýaly bolýarys.
Azatlyk Radiosy: Häzir Yrakda türkmenleriň sesi nähili eşidilýär?
-Kirkugyň türkmen şäheridigini bütin dünýä ýaly, Yrak hem gaty gowy bilýär. Ýöne häzirki ýagdaýda syýasat düýpgöter başgaça netijeler berýär. Kirkik Yragyň içinde türkmen sebitiniň paýtagty hasaplanýar. Yrak mejlisinde hem hemişe öz hak-hukuklarymyzy gün tertibine getirýäris. Premýer ministrden hem öz hak-hukuklarymyzy talap etdik. Mundan beýlak hem öz hak-hukuklarymyz ugryndaky göreşimizi dowam etdireris.


text:
Mýanmarda demokratiýanyň tarapdary Aung San Su Çiniň 20 ýyldan gowrak wagtdan soň daşary ýurda syýahat etmegine garaşylýar.
Su Çi Mýanmaryň harby režimi tarapyndan 24 ýyldan gowrak wagtyň dowamynda öý tussaglygynda saklandy.
Ol ilki bilen Taýlanda baryp, ol ýerde anna güni Dünýä ykdysady forumynda çykyş eder. Soňra ol Ýewropa syýahat etmegi planlaşdyrýar we 21 ýyl mundan ozal berlen Nobel baýragyny resmi taýdan kabul etmek üçin Norwegiýa barar.
Mýanmaryň harbylary tarapyndan ýurduna dolanmakdan mahrum edilmeginden howatyrlanyp, Su Çi şu wagta çenli Mýanmary terk etmekden ýüz öwrüp geldi.
Mýanmarda 18 aý mundan ozal geçirilen saýlawlardan soň täze hökümetiň döredilmegi bilen, bu ýurt soňky aýlarda halkara izolýasiýasyndan saplanýar.


text:
Karl Rowe biynjalyk däl, ýöne kararly. Ol: "Orsýetden abanýan howpuň gitdigiçe artýandygyna şübhe ýok. Putin uruşjaň, ol täsir sferasynyň çäklerini giňelderin öýdýär" diýýär.
Ukrainanyň paýtagty Kiýewde Mistetskiý Arsenalynda ak diwanda otyrkak Amerikan prezidenti Jorg Buşuň öňki ýokary derejeli geňeşçisi we ştab başygynyň orunbasary bolan Rowyň diplomatlar ýaly gürläsi gelenok.
Ol gürrüňini şeýle dowam etdirýär: "Orsýetiň täsirini SSSR döwründäki derejä ýetirmek üçin [Putin] elinden gelen we islän zadyny, näme hem bolsa, edýär. Orsýet 1972-nji ýyldan bäri ilkinji gezek indi Orta Gündogarda. Ukraina, şeýle hem Baltika we demirgazyk Ýewropa ýurtlaryna howp salýar. Bu iş Orsýet üçin agyr baha düşse-de, Putin muny tölemäge meýilsiz däl".
Rowyň aýdýanlary dogry. Putin ilki 2008-nji ýylda Gürjüstan bilen bolan uruşda Orsýetiň gudratyny gaýtadan görkezmäge synanyşdy. Ol bu işi 2014-nji ýylda Krymy bikanun anneksiýa etmek we gündogar Ukraina basyp girmek bilen dowam etdirdi. Öten ýylyň aýaklarynda hem Orsýetiň ýaragly güýçleri Siriýa girdiler. Bular Kreml üçin okgunly ýyllar boldy.
Ýöne Orsýet bu awantýurizmden ep-esli ejir-de çekdi. Halkara sanksiýalar bilen barha aşaklaýan nebit bahasy onuň ykdysadyýetine agyr zarba bolup degdi. 2000-nji ýyllarda Putin gudratyny pugtalandyrmaga başlanynda ors halkynyň dilini tapmak kyn zat däldi. Olar erkinligi ýetirip, ykdysady durnuklylygy almalydy. Bu gün indi bu alyş-çalyş ýörejege meňzänok. Erkinligi ýene-de ýitiren, ykdysady kynçylygyň içindäki orsýetliler guwanarlar. Sebäbi Günbatar tarapyndan bir wagt üstünden gülnen Orsýet global güýç syýasatynyň merkezinde özüne mynasyp orny eýeledi. Ykdysady ösüş gidip, şowinizm geldi.
Häzirki wagtda alyş-çalyş dowam edýäne meňzeýär. Aprel aýynda Moskwa we Sibire eden saparymda bilimli we global derejede iş alyp barýan adamlary hasaba almasaň, köpçüligiň prezidenti goldaýandygy görnüp durdy. "Orsýet ýene güýçli" diýlenini öwran-öwran eşitdim. Putini tankytlaýanlar diňe žurnalistler ýa ýaşlar.
Aýratyn-da global derejede öz güýjüňi görkezmek oýny bolan Siriýada Putin özüniň mümkinçiliklerinden peýdalandy. Özüni "Yslam döwleti" diýip atlandyrýan ekstremistik toparyň regionda peýda bolmagy bu toparyň aýylganç rehimsizliklerine garşy göreşmek bahanasy bilen Moskwanyň konflikte garyşmagyna getirdi. Aslynda Putin Waşingtonyň daşary syýasat boýunça giň gerimli 21-nji asyr inisiatiwasy bolan "terrora garşy global uruşda" ýolbaşçy roluny eýeledi. Ol Orsýetiň täsir meýdanyny giňeltmek üçin bu doktorinany perde edindi. Putin üçin "Yslam döwleti" Orta Gündogarda Orsýetiň strategik täsirini howpsuzlandyrmak üçin geosyýasy sowgat.
Käbir adamlar onuň bu işi etmegine ýol açan Günbataryň aýgytsyzlygy diýýärler. "Prezident Barak Obama Siriýa turuwbaşdan ýaramaz çemeleşdi. Himiki ýaraglaryň ulanylmagy gyzyl çyzyk diýip-de, bu ýaraglar ulanylanda hiç bir iş etmän oturmaly däl. Indi hem biz "Jabhat al-Nusra" we "Yslam döwletine" garşy göreşde Orsýet bilen Birleşen Ştatlaryň hereketlerini ýakyndan koordinirleýändigini görýäris. Munuň gowy göçüm bolmazlygy mümkin. Onuň nähili gidýänini iş ýüzünde görmeli bolarys. Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad Orsýetiň müşderisi. Orsýetiň hem ýeke-täk aladasy Siriýadaky weýrançylyga we Assadyň sünni musulmanlara salýan howpuna garamazdan onuň häkimiýet başynda galmagy. Moskwa Assadyň ýurduň [Orsýetiň Tartusdaky] harby deňiz bazasyny hem öz içine alýan bölegini saklap galmagynyň aladasyny edýär" diýip, Rowe sözüniň üstüne goşýar.
Rowyň aýdan sözleri adamy gaýga batyrýan welilik bolup çykdy. Birleşen Ştatlar bilen Orsýetiň araçylyk etmeginde atyşyklary bes etmek boýunça Assada ygrarly güýçler bilen oňa garşy gozgalaňçy toparlar arasynda gelnen - Yslam Döwletiniň jeňçilerini we beýleki jihatçy toparlary ýok etmek maksady bilen Moskwa bilen Waşingtonyň güýç birikdirmegine gönükdirilen - 12-nji sentýabr ylalaşygy dowam etmän tamamlandy. Has ýamany hem ozal Birleşen Ştatlaryň "Yslam Döwletiniň" jeňçileriniň deregine ýalňyşlyk bilen Siriýanyň hökümet goşunyna degişli 60 esgeri öldürdi diýilen howa zarbalarynyň indi zor bilen Siriýa goşunynyň formalary geýdirilen tussaglary öldürene meňzeýänligi.
Putin Siriýanyň režimi atyşyklary bes etmek ylalaşygyny "doly ýerine ýetirýärkä" gozgalaňçy toparlaryň (bularyň käbirni Amerika goldaýar) pursatdan peýdalanyp, öz hatarlaryny täzeden düzendigini aýdyp, Waşingtony regiony ekstremistik toparlardan arassalamagyň deregine öz harby güýjini saklap galmaga synanyşýanlykda aýyplady.
Aslynda bolsa ýagdaý mundan has bulaşyga meňzeýär. Bir wideoda gozgalaňçy topar Erkin Siriýa goşuny Amerikanyň ýörite güýçlerine demirgazyk Siriýada Al-Rai şäherinden çykmak barada buýruk berýär. Olar "hristiýanlara we amerikanlara biziň aramyzda ýer ýok" diýşip gygyryşýarlar. Aýdylyşyna görä, amerikan esgerleri birnäçe sagat soňra bu şähere dolanyp barypdyrlar. Protesti gurnanlar hem Ankaranyň tabşyrygy boýunça gullukdan "çykarylypdyr".
Häzirki pursatda bularyň hemmesi Orsýetiň islegine gabat zatlar. Ýöne esasy sorag onuň özüniň imperial awantýurasyny ýene näçe wagtlap dowam etdirip biljekdigi. Rowe: "Putin orslaryň goldawyndan peýdalanyp, wagtlaýyn üstünlik gazanmagy başarydy. Ýöne bu goldaw ykdysady durgunlyk ýene bir ýyl dowam etse, gowşar. Şol bir wagtyň özünde-de onuň hereketleri Ýewropany energiýa syýasaty babatda täzeden oýlanmaga mejbur etdi" diýýär. Ýewropa Orsýetiň gazynyň uly müşderisi. "Şol sebäpden ol müşderilerini-de ýitirip barýar. Bu hem göni Putine ýeten zyýan bolar".
Goşunyny ukrain serhedine toplan Putin häzir Global sahnada Siriýa "asudalyk" getirmäge, Yslam döwletinden abanýan howpy ýok etmäge synanyşýandygyny aýdyp, öňe tarap barýar. Öz müşderisini güýçlendirmek üçin Orsýetiň ýaragly güýçleriniň Siriýada Yslam döwletine degişli däl, ýöne Assada garşy toparlary nyşana almagy Orsýetiň Siriýa boýunça alyp barýan syýasatynyň ikiýüzlülik gatlagyny emele getirýär.
17-nji sentýabrda geçen "YES" maslahatynda eden çykyşynda prezident Jorj Buşuň syýasy planlaşdyryş toparynyň öňki başlygy Riçard Haas ukrainaly parlament wekillerine, çet ýurtly diplomatlara we žurnalistlere ýüzlenip: "Sowuk urşuň howply pursatlarynda, Kubanyň raketa krizisinde [Öňki Sowet Soýuzynyň lideri Nikita] Hruşçew syýasy býuro bilen maslahatlaşmaly bolýardy. Ýöne men Putin barada gözegçilik we deňagramlylyk göremok. Aslynda, ors dilinde 'gözegçilik we deňagramlylyk' diýen aňlatmanyň bardygyna-da şübhelenýärin" diýdi.


text:
Ukrainanyň gündogar şäheri Mariupoldaky dartgynlylyk 10-njy maýda, howpsuzlyk güýçleri bilen orsýetçi jeňçileriň arasynda bolan ganly çaknyşyklardan bir gün soň hem dartgynly bolmagynda galýar.
Şäherdäki žurnalistler şäherdäki atyşyklaryň we çaknyşyklaryň gaýtadan başlanandygyny aýdýarlar.
Mariupolyň polisiýa başlygy Waleriý Androşçugyň nämälim adamlar tarapyndan urlup-çenjilendigi we alnyp gaçylandygy barada habarlar peýda boldy.
Ukrain goşunlary 9-njy maýda ýerli polisiýa edaralaryny basyp alan separatist pitneçileriň garşysyna reýde başlady.
Içeri işler ministri Arsen Awakow söweşde 20 jeňçiniň we bir polisiýa ofiseriniň öldürilendigini aýtdy. Onuň maglumatyna görä, ýene dört polisiýa ofiseri ýaralanypdyr we dört pitneçi hem ýesir alnypdyr.
Sebitiň saglyk resmileri ölenleriň sanynyň 7, ýaraly bolanlaryň bolsa 39 bolandygyny aýtdylar.
Mariupol häkimiýetleri 10-njy maýy ýas güni diýip yglan etdiler.
Ukrainanyň Milli gwardiýasy, mundan aňryk gandöküşikligiň öňüni almak üçin, özüniň goşun bölümlerini Mariupoluň merkezinden çykarandygyny aýtdy.
Milli gwardiýanyň resmi websaýtynda «Ukrian Milli gwardiýasynyň komandirleri we esgerleri şäherdäki ýagdaýy durnuklylaşdyrmak üçin ellerinde bar bolan ähli zady edýärler» diýilýär.
Kiýewdäki hökümet özüniň, pitneçileri gündogardaky Orsýete ýaplanýan ondan gowrak şäherde, basyp alan esasy hökümet we polisiýa edaralaryndan çykarmak üçin, «terrorçylara garşy operasiýa» geçirýändigini aýdýar.
Iş başyndaky prezident Oleksandr Turçinow 10-njy maýda öz hökümetiniň, milli dialogy ilerletmek kampaniýasnyň bir bölegi hökmünde, gündogar Ukrainanyň wekilleri bilen gepleşik stolunyň başyna geçmäge taýýardygyny aýtdy. Emma ol Kiýewiň «terrorçylar» bilen gepleşmejegini hem sözüne goşdy.
Gündogar Donetskde we Luhanskde 11-njy maýda dawaly garaşsyzlyk referendumlaryny geçirmekligiň bellenilmegi dartgynlylygy has-da güýçlendirdi.
Bu ses berişlik, Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň referendumlary soňa goýmak baradaky çagyryşyna garamazdan, Donetsk we Luhansk sebitleriniň özlerini lider diýip jar eden ýolbaşçylary tarapyndan gurnalýar.
Wideo: Putin Krymyň "watana" dolanmagyny dabaralandyrýar
Kiýew we Günbatar gündogar Ykrainada geçiriljek referendumlary ykrar etmejeklerini aýtdylar.
Germaniýa we Fransiýa 10-njy maýda iki tarapy hem bikanun ýaragly toparlary dargytmaga we zorlukdan saklanmaga çagyrdy.
German kansleri Angela Merkel bilen fransuz prezidenti Fransua Olland, eger Ukrainanyň prezident saýlawlary planlaşdyrylyşy ýaly geçirilmese, Orsýete garşy has kän sanksiýalaryň giriziljegini aýdyp, haýbat atdylar.
Şeýle-de olar Orsýeti ukrain serhedindäki goşunlaryny has görnetin azaltmaga we 25-nji maýdaky prezident saýlawlaryndan öň «hüjümli hereketlerden saklanmaga» çagyrdylar.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidentligine kandidatlar Hillari Klinton we Donald Trump 26-njy sentýabrda geçirilen başa-baş diskussiýada ykdysady we daşary syýasat meseleleri boýunça jedelleşdiler.
Birleşen Ştatlarda 8-nji noýabrda geçiriljek saýlawlaryň öňüsyrasynda şuňa meňzeş üç diskussiýanyň geçirilmegi planlaşdyrylýar. Bu diskussiýanyň duşenbe güni geçirilen ilkinji duşuşygynda iki bäsdeş birek-biregine kemsidiji sözler aýdyp, bir-biriniň sözüni böldüler.
Trump we Klinton köp wagtdan bäri garaşylan duşuşygyň başynda birek-biregi bilen elleşip salamlaşdylar. Diskussiýanyň dowamynda Trump Klintona “sekretar Klinton” diýip ýüzlenen mahaly, Klinton ony “Donald” diýip atlandyrdy.
Şeýle-de, duşuşygyň çäginde 68 ýaşyndaky Klinton Trumpy saýlawlarda üstünlik gazanmak üçin “bolgusyz zatlary” aýtjak ýalançy adam hökmünde häsiýetlendirip, ony rus prezidenti Wladimir Putini Amerikanyň nyşanalaryna garşy kiber-hüjümleri amala aşyrmaga iteklemekde aýyplady.


text:
Ýewropa Parlamenti Gazagystany raýatlaryň syýasy, media we dini azatlyklaryna hormat goýmazlykda tankytlap, rezolýusiýa kabul etdi.
Penşenbe güni Ýewropa Parlamentiniň websaýtynda ýerleşdirilen beýanatda Gazagystanyň sudunyň käbir oppozision partiýalaryň, şol sanda “Alga” partiýasynyň-da işini gadagan etmeginiň alada döredýändigi bellenipdir.
Ýewropa Parlamentiniň kabul eden rezolýusiýasynda oppozision “Alga” partiýasynyň lideri Wladimir Kozlowyň tussaglykdan azat edilmegine-de çagyryş edilýär. Ol geçen ýyl sosial bulagaýçylyga meçew bermekde aýyplanyp, türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Ýewroparlamentiň rezolýusiýasynda soňky wagtlar Gazagystanda oppozision liderlere, žurnalistlere we ýuristlere garşy geçirilen sud prosesleriniň-de “halkara standartlaryna laýyk gelmeýändigi” aýdylyp, bu ýagdaýlar barada hem alada bildirilipdir.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama 29-njy iýulda, Moskwanyň gündogar Ukrainadaky separatistlere goldawy sebäpli, Orsýete garşy sanksiýalary güýçlendirdi.
Obama Ak tamda çykyp gürläp, şu günki gün munuň Birleşen Ştatlaryň halkara jemgyýetçiligini jebisleşdirip, dünýä ýüzündäki halklaryň hukuklaryny goramak pozisiýasyny eýelemeginiň ýatlatmasy bolup durýandygyny nygtady.
Birleşen Ştatlar bu karara Ýewropa Bileleşigi 29-njy iýulda irden rus şahslaryna we kompaniýalaryna garşy has gerimli ykdysady sanksiýalary girizmek barada karara gelenden soň geldi.
Obama ýewropalylar bilen bilelikde hereket etmegiň sanksiýalaryň täsirini has-da güýçlendirjegini aýtdy.
ABŞ-nyň Gazna departamenti 29-njy iýulda, Orsýetiň Ukrainadaky hereketlerine jogap edip, üç banky sektor sanksiýalarynyň sanawyna goşdy we bir gämi gurujy kompaniýa garşy sanksiýa girizdi.


text:
Türkmenistandaky iň meşhur we hökümet tarapyndan häzire çenli ýapylmadyk Line sosial ulgamy ýurtda geçen şenbeden bäri işlemeýär.
Gürrüňi gidýän sosial ulgamyň petiklenmeginiň yzysüre Azatlyk Radiosynyň redaksiýasyna Türkmenistandan köpsanly hatlar gelip başlady. Soňra-da Azatlygyň saýtynda “Line ulgamynyň petiklenmegi size nähili täsir ýetirdi?” diýen sorag bilen açylan foruma biziň diňleýjilerimizden we okyjylarymyzdan onlarça teswirler gelip gowuşdy.
Bu mesele bilen bagly öz pikirlerini aýdanlaryň tas ählisi diýen ýaly bu soňky gadaganlygyň garşysyna ýiti nägilelik bildirýärler.
Meselem, Mekan atly okyjymyz ilki forumda goýlan soraga jogap berip, soňra-da gös-göni türkmen hökümetine ýüzlenip, şeýle diýýär: “Gaty erbet täsir ýetirdi. Näme sebäpden ýapdylarka bu saýty??? Türkmenistanda internet umuman işlänok. Ýönekeýje bir Line işleýärdi. Ony-da aýyrdylar. Köp zady şu Line-niň üsti bilen görüp-eşidip bilýärdik... Näme üçin ýapýarsyňyz?! Açyň-da bu saýty, ýapmaň, gaýrat ediň!”.
Lineniň petiklenmegine, esasan-da, daşary ýurtlarda okaýan türkmen talyplary öz närazylygyny bildirip, türkmen hökümetinden bu soňky ädiminiň sebäbini düşündirmegini soraýarlar.
“Bu daşary ýurtda okaýanlara gaty erbet täsir ýetirdi. Üç günden bäri öý bilen habarlaşyp bilemok; telefon nomerden jaň etseňem, puluna çydar ýaly däl. Hökümet mundan ozal Skype-y petikledi. Öýdäkiler bilen günde gürleşýärdim... Daşary ýurtda okap ýören talyplary näme sebäpden köseýäňiz???” diýip, “Talyp Istanbul” lakamly okyjymyz türkmen hökümetine ýüzlenýär.
Nurmuhammedowa A.G. atly başga bir türkmenistanly “Daşary ýurtlarda her kimiň çagasy okaýar... Indi maşgalam bilen habarlaşyp bilemok. Hemme ýerden bagladylar. Türkmenistandaky hökümet halkyny kösäp bilse, başga armany ýok ýaly” diýip zeýrenýär.
Özüni “Gaplaňbaý” diýip atlandyran başga bir okyjymyz “Biz – daşary ýurtda okaýan talyplara esasan hem öýümiz bilen habarlaşmak kynlaşdy. Sebäbi Türkmenistan üçin Line messenjerinden başga gürleşer ýaly amatly programma (tilsim – red.) ýok, hemmesi petikelenen. Internedi arkaýyn ulanyp bilmejek bolsak, nämä gerek ol ‘INTERNET’, şonsuzam ‘arzanjak’ we ‘örän ýokary tizlikli internedimiz’ bar” diýip, bu ýagdaý bilen bagly öz kinaýasyny bildirýär.
Ýeri gelende bellesek, okyjymyz “Gaplaňbaýyň” aýdyşy ýaly, Türkmenistanda Facebook, WhatsApp, Skype, Wkontakte ýaly sosial ulgamlar ozaldan hökümet tarapyndan petiklenen.
Okyjylarymyzyň tas barysy diýen ýaly öz teswirlerinde bir ýurtda Internediň çäklendirilmeginiň ýurdy “yza tesdirýändigini” nygtaýarlar.
“Umuman Internedi petikleýärler. Gaty yzagalak döwletimiz bar, hökümet (agentler) hemme zatdan gorkup otyr. Youtube, Facebook, WhatsApp, Line [ýaly sosial ulgamlary] petiklemek nämä gerek?! Adamlar oýanmasynlar, dogryny öwrenmesinler diýip etjegini edýärler...” diýip “Atsyz” lakamly okyjymyz Türkmenistanda sosial ulgamlaryň ýapylmagynyň sebäplerine ünsi çeýär.
“Ýakdyň Süleýmany” ady bilen teswir galdyranlaryň biri bolsa “Türkmenistan ýuwaş-ýuwaşdan onunjy asyra geçip barýar... Indi elimize ok-ýaý alyp, şony atyp oýnaýmasak” diýip, türkmen hökümetiniň halky salan ýagdaýyny ýaňsylaýar.
Azatlyk Radiosynyň bu temadan açylan forumuna agzalanlardan başga-da ençeme, şol sanda Türkmenistandaky Internet gadagançylygynyň ýurduň geljegine ýetirip biljek oňaýsyz tasirlerini suratlandyrýan teswirler geldi.
Bu we beýleki teswirler bilen, Türkmenistanda elýeterli bolan proksi tilsimler arkaly, Azatlyk Radiosynyň ”Azathabar.com” saýtyna girip, tanyşmagy diňleýjilerimiziň we okyjylarymyzyň özlerine goýýarys.
Biz Azatlyk Radiosynyň forumynda galdyrylan, şeýle-de efirde seslendirilen teswirleriň okyjylaryň öz şahsy garaýyşlarydygyny we olaryň Azatlyk Radiosynyň resmi pozisiýasyny aňlatmaýandygyny ýatladýarys.
Sözümiziň soňunda bellesek, petiklenmesi kyn hasaplanýan Telegram sosial ulgamy Türkmenistanda häli-häzirlikçe işleýäne meňzeýär.