text:
Orsýetiň “Dožd” atly garaşsyz telewideniýesi Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň çagalyk döwründen dostunyň 550 million dollarlyk baýlyga eýe bolup, 2005-2010-njy ýyllar aralygynda “Gunwor” atly nebit satýan kompaniýanyň uly bölegine eýe çykandygyny habar berdi.
“Gunwor” berlen habarda käbir maglumatlaryň, şol sanda Pýotr Kolbiniň kompaniýanyň işine girişmeginiň wagtyna degişli görkezilen maglumatyň nätakykdygyny aýtdy. “Gunwor” Kolbiniň 2007-nji ýylda “bir ýyla golaý” döwrüň dowamynda “ujypsyz maýa goýujy” bolandygyny habar berdi.
“Dožd” telekanaly Kolbin we Putin olaryň kakalary 1950-nji ýyllarda duşuşanlaryndan soň dostlaşandygyny habar berdi. Kremliň tankytçylary 26-njy sentýabrda görkezilen derňew reportažynyň Putiniň we “Gunwor” kompaniýasynyň arasyndaky gatnaşyklary görkezýändigini aýtdylar. Käbirleri bu kompaniýanyň Wladimir Putiniň köpçülige mälim bolmadyk girdeji çeşmesi bolmagy baradaky çaklamalary öňe sürdüler. Putin öz girdejileriniň ujypsyzdygyny aýdýar we “Gunwor” kompaniýasy bilen gatnaşygy ret edýär.
2014-nji ýylda ABŞ Gündogar Ukrainadaky ýagdaýlara goşulyşmakda güman edilen Putiniň ýaranlaryna garşy ykdysady sanksiýalary girizdi. ABŞ-nyň maliýe ministrligi Putiniň “Gunworda” inwestisiýalarynyň bardygyny we bu kompaniýanyň maliýe serişdeleriniň onuň üçin elýeterlidigini” mälim etdi.
“Gunwor” kompaniýasynyň wekili 28-nji sentýabrda Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna elektron poçta arkaly beren jogabynda Putiniň “Gunwor” kompaniýasyna degişli “hiç wagt hiç hili eýeçiliginiň, bähbidiniň ýa-da başga bir gatnaşygynyň” bolmandygyny aýtdy.
“Dožd” telekanalynyň reportažy Kolbine, şeýle-de, “Gunwor” kompaniýasynyň düýbüni tutanlaryň ýene biri Putiniň ýakyn ýarany bolup, ABŞ-nyň sanksiýalaryna sezewar edilen Gennadiý Timçenko gönükdirildi. Esasan nebitiň söwdasynyň hasabyna baýan Timçenko Moskwanyň 2014-nji ýylda Krym ýarym adasyny Ukrainadan bölüp alyp, öz düzümine goşmagyndan soň özüniň Orsýetdäki maliýe hasaplaryny elden beripdi.
Şeýle-de “Dožd” telekanaly Putiniň 2000-nji ýylda ilkinji gezek prezident saýlananda, Kolbine ýazan hatyny paş etdi we Kolbiniň şondan bir ýyl geçensoň biznese başlandygyny öňe sürdi.
Häzirki wagtda Kolbiniň baýlygynyň 550 million dollar möçberde kesgitlenýändigini “Forbs” žurnalynyň rus dilindäki neşri habar berýär.
Orsýetde korrupsiýa garşy göreşýän aktiwist Alekseý Nawalnyý çap bolan soňky maglumatlaryň “Gunworyň” Putine degişlidigini tassyklandygyny aýdýar.


c: text/html

text:
Aşgabat, 27.02.2015. “Türkmenportal”.
Türkiýede neşir edilýän “Turcomoney” halkara maliýe-ykdysady žurnaly şeýle sözbaşy bilen biziň ýurdumyza bagyşlanan uly bir bölümi okyjylara hödürledi.
Onuň giriş bölegindäki habarda Türkmenistanyň häzirki döwründen söhbet açylýar. Soňky ýyllarda ähli pudaklarda ýokary makroykdysady görkezijileri bilen häsiýetlendirilýän türkmen ykdysadyýetiniň ösüşine bagyşlanyp hem ýörite makala ýerleşdirilipdir.
Neşiriň sahypalarynda daşary ýurtly myhmanlar şol sanda Türkiýäniň resmi wekilleri, işewürleri, ilçiler Türkmenistan, halkara hyzmatdaşlygynyň gelejegi baradaky pikir-garaýyşlaryny beýan edýärler.
Neşirde bellenilip geçilişi ýaly, Türkiýe Respublikasynda Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyk etmäge uly ähmiýet berilýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
13-nji aprelde paýtagt Skopýeniň çetinde 5 adamyň öldürilendigi baradaky habardan soň Makedoniýada etniki dartgynlylyk güýçlendi.
Bu waka makedoniýalylar bilen etniki albanlaryň arasyndaky dartgynlylygyň ýitelmegine ebäp boldy.
Polisiýa jesedi tapylan bäş adamyň Skopýe kölüniň golaýynda jezalandyrma görnüşinde öldürilendigini aýtdy.
Dördünji gün jesedi tapylan pidalaryň ählisiniň makedoniýalydygy aýdylýar.
Gazaba çykan makedoniýalylar anna güni şol töwerekde birnäçe köçäni baglady we ol ýere, çaknyşygyň öňüni almak, üçin polisiýa güýçleri ýerleşdirildi.


text:
Adam hukuklaryny gorap çykyş edýän, döwlete degişli däl gurama Ýewropanyň Ösüş we dikeldiş bankynyň Türkmenistanyň TOPH gazgeçiriji proýektiniň gurluşygyna gatnaşmak mümkinçiligine gyzyklanma bildirmegi, ýewropa bankynyň Türkmenistanda adam hukuklarynyň ýagdaýy barada öz öňde goýan prinsiplerinden yza çekilýändigini aňladýar diýip, ýörite beýanat ýaýratdy.
“Crude Accountability” guramasynyň 26-njy maýda ýaýradan beýanatynda, Ýewropanyň ösüş we dikeldiş bankynyň (ÝÖDB) prezidenti Suma Çakrabartiniň 23-nji maýda Türkmenistana eden saparynyň çäginde türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen duşuşyp, ÝÖDB-niň Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gazgeçiriji proýektiniň gurluşygyna gatnaşmak ähtimallygy barada maslahat edendigi aýdylýar.
Adam hukuklaryny gorap çykyş edýän gurama özüniň penşenbe güni köpçülige ýetiren beýanatynda Ýewropanyň Ösüş we dikeldiş banky esasy düzgünnamasynyň 1-nji maddasynda, Ýurtlar baradaky strategiýasynda we bu banka agza ýurtlaryň kabul eden Pariž şertnamasynda Türkmenistandaky adam hukuklarynyň ýagdaýy barada aýdylan beýanatlaryndan mysallar getirip, "ÝÖDB-niň häzirki tutumy şol beýanatlara gapma-garşy gelýär” diýýär.
Bankyň strategiýasy
“ÝÖDB-niň Türkmenistan baradaky strategiýasynda ýurtda syýasy we ykdysady problemalaryň, şol sanda adam hukuklarynyň bozulmalarynyň giňden ýaýrandygy, döwletiň ýurduň ykdysadyýetine öz erkine gatyşýandygy barada ençeme meseleler agzalýar. Bankyň strategiýasynda, eger Türkmenistan şu problemalary gowulandyrmakda öňegidişlik gazanmasa, onda bankyň Aşgabat bilen öz gatnaşyklaryny öňküsinden-de çäklendirjekdigi aýdylýar” diýlip, “Crude Accountability” guramasynyň beýanatynda nygtalýar.
Maglumatda, 2014-nji ýylda ÝÖDB bu strategiýany kabul edeni bäri, ýurduň syýasy sferasynda ujypsyzja üýtgeşmäniň bolandygy we söz azatlygy we syýasy pluralizm ýaly esasy azatlyklaryň depelenmeginiň dowam edýändigi aýdylýar.
Gürrüňi edilýän gurama, Türkmenistanyň halkara hasabatlarynda iň soňky ýerleri eýeleýändigini ýatladyp, Türkmenistanyň “Transparency International” guramasynyň hasabatynda dünýäniň iň bir korrumpirlenen bäş ýurdunyň we “Freedom House” guramasynyň demokratik ösüş boýunça edilen gözegçiliklere esaslanýan raportynda “ýamanyň ýamany” atly ýurtlaryň hatarynda saklanyp galýandygyny nygtaýar.
“Bank öz srategiýasyny, düzgünnamasyny bozýar”
Beýanatda “Eger ÝÖDB Türkmenistanyň ýerasty gazylyp alynýan ýangyç proýektlerine gatnaşmagy saýlap alsa, onda ol özüniň diňe Ýurtlar baradaky strategiýasyny däl, eýse Bankyň esasy düzgünnamasynyň 1-nji maddasyny hem bozar” diýlip nygtalýar.
Beýanatyň jeminde “Crude Accountability” guramasynyň Hazar energiýasy we daşky gurşaw baradaky koordinatory Soniýa Zilberman: “ÝÖDB Türkmenistan ýaly korrumpirlenen we awtoritar ýurtda nebit-gaz proýektlerini maliýeleşdirmegi ret etmek arkaly, özüniň daşky-gurşawyň goraglylygy babatdaky we düzgünnamasynyň 1-nji maddasyndaky borçlaryna ygrarlylygyny görkezmeli” diýýär.
Ýeri gelende belläp geçsek, her ýyl 33 milliard kubometr türkmen gazyny Owganystanyň we Pakistanyň üsti bilen Hindistana akdyrmagy göz öňünde tutýan TOPH proýektiniň gurluşygyna geçen ýylyň dekabr aýynda Maryda badalga berildi. Şondan bäri hem Türkmenistanyň prezidenti daşary ýurt banklaryny, edaralaryny TOPH halkara gazgeçirijisiniň gurluşygyna gatnaşmaga yzygiderli çagyryp gelýär.


text:
Institur aşakdaky hünärler boýunça talyplyga kabul edýär:
1. Bejeriş işi.
2. Pediatriýa.
3. Saglygy goraýyş-öňüni alyş işi.
4. Stomatologiýa.
5. Farmasiýa.
6. Sport lukmançylygy.
Uniwersitete Türkmenistanyň umumy orta ýa-da orta hünär bilimli, ýaşy 35-den geçmedik raýatlary giriş synaglarynyň netijeleri boýunça bäsleşik esasynda kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlary
Resmi iş kagyzlary welaýat merkezlerinde we Aşgabat şäherinde kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlarynyň sanawy:
- bellenilen nusgada rektoryň adyna ýazylan arza;
- bellenilen nusgadaky sowalnama (anketa);
- umumy orta (ýa-da orta hünär) bilim baradaky resminama (asyl nusgasy);
- Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan bellenilen nusgadaky saglyk kepilnamasy;
- soňky okan ýerinden (işlän ýerinden, harby bölümden) häsiýetnama;
- 3x4 möçberde alty sany fotosurat;
- işleýänler üçin zähmet depderçesiniň tassyklanan göçürmesi;
- giriş synaglaryndan üstünlikli geçen ýagdaýynda bäsleşiksiz okuwa kabul edilýän ýetim çagalar we ene-atasynyň hossarlygyndan mahrum bolan çagalar, maýyp çagalar lukmançylyk-durmuş taýdan anyklaýyş edaralarynyň netijenamasy esasynda degişli bilim edaralarynda okamak gadagan edilmedik I we II topar maýyplary, harby gulluk borçlaryny ýerine ýetirýän wagty wepat bolan harby gullukçylaryň çagalary, şeýle hem giriş synaglaryndan üstünlikli geçen ýagdaýynda artykmaçlyklardan peýdalanýan okuwa girýän ýylynda mekdep okuwçylarynyň dersler boýunça döwlet bäsleşiginiň ýeňijileri, umumy bilim dersleri boýunça halkara bäsleşiklerine gatnaşan Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň agzalary şol ýagdaýlary tassyklaýan degişli resminamanyň asyl nusgasyny tabşyrýar.
Bulardan başga-da, okuwa girmäge isleg bildirýän ýokarda görkezilen resminamalar bilen birlikde resminamalary kabul edýän iş toparyna aşakdakylary görkezýär we nusgalaryny tabşyrýar:
- şahsy pasportyny;
- Türkmenistanyň Ýaragly güýçlerinde harby gullugy geçenler harby şahadatnamasyny, harby gullugy geçmedik ýigitler ýazylyş şahadatnamasyny we ýaşaýan ýeri boýunça harby wekillikden güwähaty.
Dalaşgär talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan peýdalanýandygyny tassyklaýan beýleki resminamalary görkezip biler.
Giriş synaglary
Giriş synaglary hünärmenleri taýýarlamagyň ähli hünärleri boýunça biologiýa, himiýa derslerinden geçirilýär.
Dersler boýunça giriş synaglary Türkmenistanyň orta mekdepleriniň okuw maksatnamalarynyň esasynda geçirilýär.
Dersler boýunça giriş synaglary dilden döwlet dilinde geçirilýär.
Ýaşlaryň saýlap alan hünärine durnuklydygyny kesgitlemek maksady bilen, olar patologoanatomiki edarasynyň işi bilen tanyşdyrylar.
Giriş synaglarynyň tertibinde bellenilen wagtda synaga esassyz sebäplere görä gelip bilmedikler ýa-da dersleriň biri boýunça synagdan geçip bilmedikler ondan soňky synaglara goýberilmeýär.
Giriş synaglarynyň netijeleri boýunça deň mukdarda baha alanlardan talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan aşakda görkezilenler peýdalanýarlar:
- lukmançylyk mekdeplerini tamamlan we saglygy goraýyş edaralarynda iki ýyldan az bolmadyk iş tejribeleri bar bolanlar;
- harby gullugy tamamlap gelenler.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň milli ykdysadyýetimiziň ähli ulgamlarynda şu ýylyň üç aýynda ýerine ýetirilen işleriň netijelerine bagyşlanyp geçirilen mejlisiniň barşynda ýurdumyzyň Ýokary gözegçilik edarasynyň başlygy B. Atdaýew Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň düzümlerinde geçirilen barlag işleriniň netijeleri barada hasabat berdi. Hususan-da, şol ministrligiň garamagyndaky edaralarda bilim ulgamyny kämilleşdirmek, mugallymlaryň hünär derejesini ýokarlandyrmak, aýratyn-da, ýokary bilimli ýaş hünärmenleri işe ýerleşdirmek boýunça birnäçe kemçilikleriň bardygy aýdyldy.
Türkmenistanyň Prezidenti milli ykdysadyýetimiziň ähli ulgamlarynda alnyp barylýan işleriň halkara ülňülerine laýyk derejede guralmagy ugrunda degişli düzümleriň ýolbaşçylarynyň netijeli işlemekleriniň, öňde durýan wezipelere örän jogapkärçilikli çemeleşmeleriniň döwrüň möhüm talabydygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Prezidenti bilim ministri Gülşat Sahyýewna Mämmedowany eýeleýän wezipesinden boşatdy.
Türkmenistanyň Prezidenti raýatlary işe ýerleşdirmek, ýaş hünärmenleri degişli düzümlere işe ibermek boýunça alnyp barylýan işler barada durup geçip, zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministri B. Şamyradowa ýurtda hünärmenleri işe ýerleşdirmek bilen baglanyşykly wezipeleri talabalaýyk ýerine ýetirmeýändigi üçin berk käýinç yglan etdi we ýol berlen kemçilikleri gysga wagtda düzetmek üçin möhüm çäreleri görmegi tabşyrdy.
Milletiň Liderimiz Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň rektory Pürli Nurmämmedowiç Agamyradowy wezipesinden boşadyp, ony Türkmenistanyň bilim ministri wezipesine bellemek baradaky resminamalara gol çekdi. Şu ýokary okuw mekdebiniň rektorynyň wezipesine Sülgün Jumageldiýewna Ataýewa bellenildi.


text:
Lužkowyň gaharly hatynyň neşir edilmegi, iki tarapyň-da kanuny ýollara ýüz urjakdygyny aýtmagy netijesinde Kreml bilen Moskwanyň işden boşadylan meriniň arasyndaky dawa güýjedi. 18 ýyllap Moskwa häkimlik eden öňki mer üstümizdäki aýyň başlarynda bir gazetde çykan makalasynda prezident Medwedewi tankytlamak bilen Kremli gaharlandyrdy.
Wezipden boşadylaly bäri Lužkowyň özüniň aýdan zady ýok welin, ýöne ýakyn dosty Iosif Kobzonyň aýtmagyna görä, ol özüniň boşadylmagyna garşy sud üsti bilen göreşmekçi.
Bu habardan sanlyja sagat soň hem Moskwanyň şäher häkimliginde bolandygy aýdylýan korrupsiýa işleri barada ors federal derňewçileriniň barlag işine başlandygy aýdyldy.
Lužkow hem 29-njy sentýabrda oppozision “New Times” žurnalynyň internet saýtynda ýerleşdirilen hatynda prezident Medwedewi ýurtda gorky we repressiýa howpuny döretmekde aýyplady.
Hat ýekşenbe güni ýazylan hem bolsa, Kremliň sözçüsi Natalýa Timakowa onuň mazmunynyň Medwedewiň Lužkowy işden kowmak baradaky kararyna täsiriniň bolmandygyny aýtdy.
Jenaýat işi gozgalarmy?
Oppozision syýasatçy Boris Nemtsowyň çaklamagyna görä, Lužkowyň garşysyna jenaýat işi gozgalar. Nemtsow: “Lužkowa ýöňkelmegi mümkin ýeke-täk çynlakaý gara Moskwada giňden ýaýran, jylawlap bolmaýan korrupsiýa. Medwedew jenaýat işlerini gozgamaly bolar. Ol bu işi etmese, Lužkow bir güýçli syýasy ägirt bolup çykar. Ol lapykeç resmileri we biznesmenleri daşyna üýşürer. Lužkowyň 2012-njy ýylda geçmeli saýlawlarda prezidentlige dalaş etmegi hem mümkin” diýýär.
Lužkow “Bütewi Rossiýa” partiýasyndan, ozal özi onuň düýbüni tutmaga gatnaşan-da bolsa, “ýalan gürrüňleriň, töhmetleriň öňüni alyp bilenok” diýip, sişenbe güni ony terk etdi.
Konstantin Kosaçýow ors parlamentiniň ýokarky öýüniň Halkara gatnaşyklary komitetiniň başlygy. Ol şeýle diýýär: “Bu işlere jogapkär Lužkowyň özi. Şähere, ýurda we partiýa eden inkär edip bolmajak hyzmatlaryna garamazdan, gynansak-da, ol soňky wagtlarda özüni asla kemissiz saýdy, ýeke-täk öz strategiýasynyň we taktikasynyň dogrudygyna ynanyp ugrady. Bular ýaly zat hemişe konflikte getirýär. Ine, hut şeýle-de boldy”.
Syýasy analizçi Mihail Delýaginiň pikiriçe bolsa, goýberen ýalňyşlaryna garamazdan, Lužkowyň moskwalylara, aýratyn-da 1990-njy ýyllarda eden hyzmaty az däl. Ol: “Moskwa ösmekden galdy, içki problemalar köpeldi. Dolandyryş sistemasy peselip, halka ähmiýet berilmedi. Ogurlyk, kezzaplyk artdy. Ýeke söwda işlerine däl, eýse ýönekeý adamlar hem nyşana alyndy. Şeýdip, Lužkowyň 1990-njy ýyllarda oýnan roly ýatdan çykdy gitdi” diýdi.


text:
Orsýetiň we Owganystanyň prezidentleri Moskwada gepleşikler geçirerler.
Kremliň metbugat gullugynyň maglumatyna görä, Dmitriý Medwedew bilen Hamid Karzaýyň duşuşygynda esasy üns ykdysady hyzmatdaşlyga berler.
Gürrüň, hususan-da, Owganystana berilýän ors nebitiniň möçberini artdyrmagyň mümkinçilikleri barada bolar.
Owganystandan Orsýete neşe daşalyşyna garşy durmak hem möhüm temalaryň biri bolar.
Geçen asyryň 70-nji ýyllarynyň ahyryndan bäri owgan baştutanynyň Moskwa ilkinji resmi sapary barada gürrüň gidýär.


text:
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynda “Türkmenistanyň Prezidentiniň durnukly ösüş babatda strategiýasy: halkara hyzmatdaşlygynyň tejribesi we geljegi” atly maslahat geçirildi. Ol ýurdumyzyň daşary syýasat edarasy tarapyndan guraldy.
Maslahatyň işine ýurdumyzda resmi taýdan bellenen diplomatik wekilhanalaryň ýolbaşçylary, halkara guramalaryň, Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetiniň, Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkeziniň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.
Maslahatyň barşynda oňa gatnaşyjylar Türkmenistanyň ählumumy gün tertibiniň möhüm wezipelerini çözmekde barha artýan abraýyny bellediler. BMG-niň Baş Assambleýasynyň 70-nji mejlisiniň çäklerinde 2015-nji ýyldan soňky döwür üçin ösüş meseleleri boýunça hem-de türkmen döwletiniň hemişelik Bitaraplyk derejesine eýe bolmagynyň 20 ýyllygy ýaly ähmiýetli senä aýratyn üns berildi.
Mälim bolşy ýaly, şu ýyl ýurdumyzda Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly diýlip yglan edildi. Bu mowzuk Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň ýubileý mejlisine gatnaşmak üçin ABŞ-a bolan iş saparynyň çäklerinde 26-njy sentýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Mun bilen duşuşygynda hem ara alnyp maslahatlaşyldy.
Şol duşuşygyň çäklerinde milletiň Lideri Türkmenistanyň geçen ýyllaryň içinde BMG bilen ýola goýlan netijeli gatnaşyklara ygrarlydygyny tassyklady hem-de şu ýylyň iýun aýynda Guramanyň ýolbaşçysy Pan Gi Munuň Aşgabada bolan saparynyň Milletler Bileleşiginiň biziň ýurdumyz bilen hyzmatdaşlygyny ösdürmäge täze itergi berendigini nygtady.
Halkara gatnaşyklary institutynda beýan edilen çykyşlarda mundan beýläkki hyzmatdaşlygyň geljegi ara alnyp maslahatlaşyldy, 20 ýylyň içinde Türkmenistanyň daşary syýasat ugrunyň durmuşa geçirilişiniň esasy tapgyrlary we netijeleri häsiýetlendirildi. Maslahatdaky çykyşlarda ýurdumyzyň diplomatik üstünlikleriniň onuň garaşsyz ösüşiniň hemme ugurlarynda, döwlet we jemgyýetçilik gurluşyny kämilleşdirmek boýunça öňdengörüji we ylmy taýdan esaslandyrylan özgertmeleriniň amala aşyrylmagynda beýanyny tapandygy bellenildi. Geçen ýyllaryň bütin sebitde we Ýer ýüzünde durnuklylygy we gülläp ösüşi üpjün etmäge gönükdirilen Bitarap Türkmen döwletiniň netijeli, parahatçylyk döredijilik syýasatyny durmuşa geçirmekde uly üstünlikler bilen alamatlanandygy nygtaldy.


text:
Dünýä çempionaty — 2018-iň Türkmenistan bilen Eýranyň ýygyndysynyň arasynda Daşoguzda geçen saýlama duşuşygyna gatnaşmak üçin demirgazyk welaýatyň merkezine gelen türkmen kökleri bolan belli eýran futbolçysy bilen duşuşyp, söhbetdeş bolmak ýeňil düşmedi. Eýranyň ýygyndysynyň ýörite wekili köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işgärleriniň 20 şaýly ýyldyza ýakynlaşmazlygy üçin elinde baryny etdi. Şeýle-de bolsa, www.turkmenportal.com saýtynyň erjel žurnalistlerine 5 minutyň dowamynda Azmun bilen gürrüňdeş bolmak başartdy.
Ony okyjylaryň dykgatyna ýetirmezden ozal gürrüňdeşimiziň portretine käbir ştrihleri getirmegi makul bildik.
Serdar Azmun 1995-nji ýylyň 1-nji ýanwarynda Eýranyň Kümmethowuz şäherinde doguldy. Woleýbolçylar maşgalasynda önüp-ösdi. Kakasy belli eýranly woleýbolçy Halyl Azmun, Eýranyň ýygyndy toparynyň ozalky oýunçysy gyz dogany hem bu ýurduň ýygyndysynda çykyş etdi, ejesi — woleýbol tälimçisi.
Serdar türkmen hem pars dillerini bilýär, at üstünde gezelenç etmek hem onuň eý görýän pişesi.
Serdar Azmun futbol bilen 9 ýaşynda meşgullanyp başlady. 11 ýaşynda ilkinji gezek 12 ýaşa çenlileriň arasynda Eýranyň ýygyndysyna çagyryldy. 15 ýaşynda Eýranyň çempionatynyň ýokary diwizionynda çykyş edýän Yspyhanyň “Sepahan” toparynda oýnady. Kazanyň “Rubininiň” düzüminde 2012-nji ýylyň dekabrynda, ýagny 17 ýaşynda geçdi. Şeýlelikde, taryhda daşary ýurt toparynda çykyş edýän iň ýaş eýranly futbolçy boldy. 2015-nji ýylyň fewralynda “Rostowa” geçdi we ol ýerde möwsümiň ahyryna çenli kärendesine oýnady.
2013-nji ýylyň oktýabrynda ilkinji gezek Eýranyň milli ýygyndysyna çagyryldy. Onuň bu toparyň düzümindäki ilkinji duşuşygy 2014-nji ýylyň 26-njy maýynda bolup geçdi. Şonda Çernogoriýa garşy bolan ýoldaşlyk duşuşygynda Serdar 60-njy minutda meýdana girdi. Ýygyndynyň düzümindäki ilkinji goluny 2014-nji ýylyň 18-nji noýabrynda Günorta Koreýa garşy ýoldaşlyk duşuşygynyň 68-nji minutynda geçirdi. 2015-nji ýylyň başlaryna Awstraliýada geçirilen Aziýanyň Kubogy — 2015-iň final böleginde iki pökgi geçirip, Eýranyň ýygyndysyna toparçadan çykmaga kömek etdi. Ýakynda başlanan Dünýä çempionaty — 2018-iň saýlama ýaryşynda hem Serdar ilkinji pökgüsini geçirmäge ýetişdi. Ol Türkmenistanyň ýygyndysyna garşy oýnuň 4-nji minutynda tapawutlandy.
—Serdar, seniň ilkinji gezek Türkmenistana gelşiňmi?
—Ýok, Türkmenistana ilkinji gezek enem-atam bilen 8 ýaşymda garyndaşlarymyza barypdyk. Şonda belli türkmen aýdymçysy Leýle Şadurdyýewa bilen bolan duşuşyklarymyz hem ýadymdan çykanok.
—Seniň futbol durmuşyňda Gurban Berdiýew nähili orun eýeledi?
—Men bu meselede Gurban Berdiýewe minnetdar. Ol futbolçylaryň arasynda örän sylag-hormatly tejribeli, atly tälimçi. Gurban Bekiýewiçiň maslahatlary özüňe bolan ynamyňy artdyrýar, tükeniksiz güýç berýär.
—Siz Gurban Berdiýew bilen türkmen dilinde gürleşýärsiňizmi?
—Elbetde, klubda terjimeçi bar. Ýöne oýun wagty köplenç diňe türkmen dilinde gürleşýäs.
—“Rostowda” kärende möhletiň gutaransoň, haýsy toparda oýnamakçy?
—Men Kazanyň “Rubinine” dolanyp barmaly. Bu topar bilen ýene iki ýyllyk şertnamam bar.
—Türkmenistanyň Guamdan 1:0 hasabynda ýeňilmegini Eýranyň ýygyndysynda nähili kabul etdiler?
—Biz türkmen futbolçylarynyň köp wagty ýolda geçirendiklerini, oýna ýadow halda barandyklaryny bilýäs. Şonuň üçinem olar oýna doly derejede taýýar çykyş bilmediler. Ýöne muňa futbol diýýärler.
—Türkmenistanyň we Eýranyň ýygyndy toparlarynyň arasynda saýlama duşuşyga nähili duýgular bilen çykdyň?
—Meniň Watanym — Eýran, men ol ýerde önüp-ösdüm, kemala geldim, häzirem ýaşaýan. Şonuň üçinem öz toparymyň üstünlik gazanmagy üçin elimde baryny gaýgyrman.


text:
Pakistanyň täze premýer-ministri Nawaz Şarif goňşy Owganystana sapar eder.
Şarifiň metbugat wekiliniň ýaýradan beýanatynda, penşenbe güni premýer-ministr Nawaz Şarifiň Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý bilen telefon arkaly gepleşendigi aýdylýar.
Beýanatda bellenmegine görä, telefon arkaly geçirilen gepleşigiň dowamynda prezident Karzaý premýer-ministr Şarifi täze wezipesi bilen gutlap, ony Kabula çagyrypdyr.
Şarif çarşenbe güni üçünji gezek premýer-ministr wezipesine başlapdy. 11-nji maýda geçirilen saýlawlardan soň, Şarifiň partiýasy Pakistanyň parlamentindäki orunlaryň aglabasyna eýe bolupdy.
Mundan öň Karzaý, Yslamabady Owganystanda hüjümleri amala aşyrýan söweşijileri goldamakda birnäçe gezek aýyplapdy.
Kabul bilen Yslamabadyň arasyndaky dartgynlylyk, geçen aý iki ýurduň arasyndaky jedelli gümrük postunyň dawasy bilen baglanyşykly Pakistan bilen Owganystanyň esgerleriniň arasynda bolan çaknyşykdan soň has hem möwjedi. Şol çaknyşyklarda bir owgan polisiýa işgäri öldürilipdi.


text:
Hormatly jenap Başlyk!
Hormatly jenap Baş sekretar!
Hormatly wekiliýetleriň baştutanlary we agzalary!
Durnukly ösüş boýunça ýokary derejedäki bu duşuşygyň Birleşen Milletler Guramasynyň döredilmeginiň 70 ýyllygynyň bellenýän döwründe geçirilmegi bu çärä aýratyn ähmiýet berýär.
Dünýä döwletleriniň baştutanlarynyň ösüş babatda halkara Gün tertibini ilkinji gezek kesgitläp, häzirki döwrüň birnäçe möhüm meselelerini çözmäge gönükdirilen, arkalaşykly hereket etmegiň usulyny döreden pursadyndan bäri 15 ýyl geçdi.
1. Häzir biz Müňýyllygyň jarnamasynda beýan edilen Ösüş maksatlaryny durmuşa geçirmekde gazanylan üstünlikleriň ýakyn 15 ýyllyk döwürde bilelikde işlemek üçin berk esas bolup hyzmat etjekdigini ynam bilen aýdyp bileris. Şunuň bilen birlikde, bu ugurda gutarylman galan işleri tamamlamak hem möhümdir.
Şunuň bilen baglylykda, dünýä bileleşigine häzirki döwrüň hakyky ýagdaýlaryna esaslanýan we uzakmöhletleýin geljege gönükdirilen hyzmatdaşlygyň ählumumy strategiýasy zerurdyr. Ýokary derejedäki şu duşuşykda tassyklamak üçin hödürlenen, 2015-nji ýyldan soňky döwür üçin ösüş baradaky Gün tertibi şeýle strategiýa bolup durýar.
Türkmenistan bu resminamany doly goldaýar we onuň kabul edilmeginiň tarapdary bolup çykyş edýär.
2. Ählumumy maksatlaryň 17-sinde we wezipeleriň 169-synda beýan edilen täze Gün tertibiniň ösüş babatdaky meseleleri çözmäge esasy çemeleşmeleri öz içine alýandygyna doly ynanýarys. Bu meseleler häzirki döwürde adamzadyň öňünde duran möhüm wezipelerdir. Şol wezipeleriň esasy häsiýeti halkara bileleşiginiň durnukly ösüşi sazlaşykly we toplumlaýyn esasda üç ugur boýunça, ýagny ykdysady, durmuş we ekologiýa babatda gazanmagyna gönükdirilendir.
Ýokarda sanalyp geçilen şertler durnukly ösüşiň ykdysady wezipelerini ýerine ýetirmekde halkara bileleşiginiň takyk we sazlaşykly işlemegini talap edýär. Geçiriljek işleriň köp babatda göz öňünde tutulan maksatlary amala aşyrmaga ýardam berjekdigine ynanýaryn. Bu bolsa gymmat bolmadyk we ygtybarly häzirki zaman energiýa serişdeleriniň hemmelere elýeterli bolmagyny üpjün eder. Şeýle hem durnukly ykdysady ösüşi we iş bilen doly üpjünçiligi gazanmaga ýardam berer. Çeýe üpjünçilik ulgamlaryny döretmäge, senagat taýdan durnukly ösüşi goldamaga we innowasiýalary höweslendirmäge giň şertleri döreder.
Bu işleriň ählisi ahyrky netijede bize önümçiligiň we sarp etmegiň durnukly ülňülerini döretmäge, ýurtlaryň içinde we olaryň arasynda deňsizligi azaltmaga mümkinçilik berer. Elbetde, göz öňünde tutulan bu maksatlara ýetmek özara gatnaşyklaryň usullaryny mundan beýläk-de kämilleşdirmek bilen aýrylmaz baglydyr.
3. Şunuň bilen baglylykda, Birleşen Milletler Guramasynyň Ykdysady we Durmuş Geňeşiniň ýakyn wagtda geçiriljek mejlisleriniň birinde Durnukly ösüş maksatlaryny ýerine ýetirmegi utgaşdyrmagyň täze ählumumy usulyny döretmek baradaky meselä seredilse, maksadalaýyk bolar diýip pikir edýärin. Türkmenistanyň bu ugra degişli anyk teklipleri bermäge taýýardygyny bellemek isleýärin.
4. Şeýle hem Durnukly ösüşiň maksatlaryny amala aşyrmak babatda Birleşen Milletler Guramasynyň sebit toparlarynyň bu ugurda işleri güýçlendirilse, dogry bolar diýip pikir edýärin.
Hanymlar we jenaplar!
2015-nji ýyldan soňky döwür üçin Gün tertibiniň esasy häsiýetnamalarynyň biri hem onda ýaşaýyş-durmuş meselelerine aýratyn üns berilmegidir. Şoňa görä-de, Durnukly ösüş maksatlarynda ýaşaýyş-durmuş meseleleriniň birinji orna çykarylmagy ýöne ýerden däldir.
Bu wezipeleri iş ýüzünde durmuşa geçirmek Birleşen Milletler Guramasyna agza döwletleriň, şeýle hem ählumumy wezipeleri amala aşyrmaga gönüden-göni jogap berýän halkara guramalarynyň alyp barýan anyk maksada gönükdirilen işleriniň netijeli bolmagyny ýokarlandyrmak bilen baglydyr.
5. Şeýlelik bilen, dünýäde garyplygy aradan aýyrmak, açlyga garşy göreş alyp barmak, azyk howpsuzlygyny üpjün etmek we adamlaryň iýmitlenmek ýagdaýyny gowulandyrmak üçin ähli ýurtlaryň bilelikde hereket etmekleri möhüm ähmiýete eýedir. Şoňa görä-de, ähli döwletleriň Birleşen Milletler Guramasynyň Ösüş maksatnamasy, Azyk we Oba hojalyk guramasy, Bütindünýä azyk guramasy ýaly edaralary bilen sazlaşykly işlemegi zerurdyr.
6. Şunuň bilen baglylykda, biz Baş Assambleýanyň 70-nji mejlisiniň çäklerinde ýokary derejede Azyk maslahatyny çagyrmak mümkinçiligine seretmegi teklip edýäris. Ähli gyzyklanma bildirýän taraplar bilen bu ugurda netijeli işleri alyp barmaga taýýardygymyzy beýan edýäris.
7. Ýaşaýyş-durmuş wezipeleriniň hatarynda sagdyn durmuş kadalaryny berjaý etmek möhüm orny eýeleýär. Şunuň bilen baglylykda, Birleşen Milletler Guramasyna agza döwletleriň Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy, beýleki halkara guramalary bilen ysnyşykly hyzmatdaşlygy giňeltmegi zerurdyr. Bu bolsa Durnukly ösüş maksatlaryny durmuşa geçirmekde ýokary netijeleri gazanmaga mümkinçilik berer diýip pikir edýärin.
8. Hemmetaraplaýyn, adalatly we ýokary hilli bilimi üpjün etmek meseleleri hem täze halkara Gün tertibiniň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda durýar. Biz Birleşen Milletler Guramasy giňden höweslendirse, bu işleriň netijeli boljakdygyna doly ynanýarys. Geçiriljek işler giň halkara gatnaşyklaryny ýola goýmak, bilim babatda ýurtlar, sebitler boýunça we ählumumy derejede täze maksatnamalary ornaşdyrmak arkaly amala aşyrylmalydyr.
Birleşen Milletler Guramasynyň belli bir ugurlar boýunça guramalary we agentlikleri bilen örän işjeň hem-de netijeli hyzmatdaşlyk etmäge Türkmenistanyň taýýardygyny bellemek isleýärin. Biz bu ugurda Birleşen Milletler Guramasynyň Ösüş Maksatnamasyna, Bilim, ylym we medeniýet meseleleri boýunça guramasyna we Çagalar Gaznasyna esasy hyzmatdaşlarymyz hökmünde garaýarys.
9. Gender deňligi ählumumy ösüş strategiýasynyň esasy bölegi bolup durýar. Biz bu ugurda öz öňümizde belent maksady goýduk. Bu maksat ähli aýal-gyzlaryň doly gender deňligini gazanmakdan we olaryň hukuklaryny hem-de mümkinçiliklerini giňeltmekden ybaratdyr. Bu wezipäni ýerine ýetirmek biziň umumy borjumyz we bilelikdäki jogapkärçiligimiz bolup durýar.
Şunuň bilen baglylykda, biz Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Pan Gi Munuň şu ýylyň 27-nji sentýabrynda Nýu-Ýorkda dünýä döwletleriniň baştutanlarynyň gender deňligi boýunça duşuşygyny geçirmek baradaky başlangyjyny goldaýarys.
Hormatly wekiliýetleriň baştutanlary we agzalary!
10. Şu gün biz ýakyn 15 ýyl üçin bilelikdäki hereketleriň maksatnamasy hökmünde Durnukly ösüş maksatlaryny kabul edýäris. Şeýlelik bilen, howanyň üýtgemeginiň we ekologiýanyň meselelerini çözmezden, Ýer ýüzüniň döwletleriniň we halklarynyň durmuş-ykdysady ösüşini gazanmagyň mümkin däldigine aýdyň düşünýäris. Şunuň bilen baglylykda, Birleşen Milletler Guramasynyň, onuň Baş sekretarynyň ählumumy ekologiýa töwekgelçiliklerini azaltmak boýunça täsirli çäreleri taýýarlamaga gönükdirilen tagallalaryny goldaýarys. Birleşen Milletler Guramasynyň soňky ýyllarda ýokary derejede geçirilen duşuşyklary we halkara maslahatlary dünýäde daşky gurşawy goramak meselelerini çözmäge uly goşant goşdy.
11. Howanyň üýtgemegi baradaky Çarçuwaly Konwensiýanyň taraplarynyň şu ýylyň dekabr aýynyň birinji ongünlüginde Parižde geçiriljek maslahatynda biziň ählimiz bilelikde bütin dünýä üçin örän uly ähmiýetli möhüm çözgütleri kabul etmeli bolarys.
Türkmenistan howa bilen bagly meseleler boýunça halkara Ylalaşygyna gol çekilmegini goldap çykyş edýär. Biziň ýurdumyz maslahata çenli galan döwürde bu ugurdaky garaýyşlaryň işjeň öňe sürülmegine ýardam berer.
Şunuň bilen baglylykda, biziň döwletimiziň dürli maslahatlarda halkara ekologiýa hyzmatdaşlygyny berkitmek babatda öz konsepsiýasyny resmi taýdan beýan edendigini we birnäçe anyk teklipleri öňe sürendigini ýatlatmak isleýärin.
12. Bu teklipleriň hatarynda Birleşen Milletler Guramasy bilen hyzmatdaşlyk etmekde Merkezi Aziýa ýurtlary üçin howanyň üýtgemegi boýunça Sebit merkezini döretmek baradaky başlangyjy görkezmek bolar. Türkmenistanyň bu garaýşa ygrarly bolup, Birleşen Milletler Guramasynyň Ösüş maksatnamasy bilen bilelikde 2016-njy ýylda Aşgabatda şeýle merkezi döretmek üçin zerur işleri geçirmäge taýýardygyny bellemek isleýärin.
Hormatly Başlyk!
Hormatly wekiliýetleriň baştutanlary we agzalary!
13. 2015-nji ýyl Garaşsyz Türkmenistanyň we onuň halkynyň durmuşynda aýratyn möhüm ähmiýete eýedir. Şu ýyl Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýyny halkara derejesinde ykrar etmek baradaky Rezolýusiýasynyň kabul edilmegine 20 ýyl dolýar.
Geçen döwür biziň Garaşsyz döwletimiziň alyp barýan bitarap daşary syýasatynyň netijelidigini, onuň halkara bileleşiginiň uzakmöhletleýin bähbitlerine laýyk gelýändigini aýdyň görkezdi. Bu aýdylanlar Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygyna bagyşlanyp, Baş Assambleýanyň 2015-nji ýylyň 3-nji iýunynda täze Rezolýusiýany kabul etmegi bilen hem tassyklandy.
Şu mümkinçilikden peýdalanyp, Birleşen Milletler Guramasyna agza döwletleriň ählisine biziň ýurdumyzyň Bitaraplyk hukuk ýagdaýyny berk we üýtgewsiz goldandyklary üçin Türkmenistanyň adyndan tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirýärin!
14. Biziň Garaşsyz döwletimiziň paýtagty Aşgabat şäherinde 2015-nji ýylyň 12-nji dekabrynda bitaraplyk, parahatçylyk we ösüş meselelerine bagyşlanan Halkara maslahaty geçiriler. Birleşen Milletler Guramasyna agza ýurtlaryň döwlet we hökümet baştutanlaryny biziň ýurdumyza gelip, Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy mynasybetli geçiriljek çärelere gatnaşmaga şu belent münberden ýene-de bir gezek çagyrýaryn.
15. Sözümiň ahyrynda Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň parahatçylygyň we adalatyň belent maksatlaryny, Birleşen Milletler Guramasynyň maksatnamalaryny we wezipelerini durmuşa geçirmegiň hatyrasyna ysnyşykly halkara hyzmatdaşlygyny mundan beýläk-de ösdürmek üçin ähli zerur işleri geçirjekdigini aýratyn bellemek isleýärin.
Üns berip diňläniňiz üçin sag boluň!


text:
ABŞ-nyň razwedka gullugynyň ozalky işgäri Edward Snowden indi bäşilenji gün Moskwanyň “Şeremetewo” aeroportunda galmagyny dowam etdirýär diýlip hasaplanylýar.
Ol şu aýyň başynda Birleşen Ştatlary terk edip, bu ýurtda raýatlaryň şahsy maglumatlaryna gözegçilik etmek boýunça alnyp barylýan gizlin programma baradaky maglumatlary jemgyýetçilige aýan edipdi.
Edward Snowden ABŞ-daky bu gizlin programmany konstitusiýa garşy gelýän bikanun programma diýip hasaplaýar. Onuň tussag edilmegi barada ABŞ-nyň häkimiýetleriniň çykaran kararynyň yzy bilen, Edward Snowden geçen ýekşenbe güni Gon-Kongdan Moskwanyň “Şeremetewo” aeroportuna uçup bardy.
Orsýetiň döwlet telewideniýesi penşenbe güni prezident edarasynyň ýanyndaky ynsan hukuklary baradaky Geňeşiň käbir agzalarynyň Edward Snowdene Orsýetden syýasy gaçybatalga bermek teklibi bilen çykyş edendiklerini habar berdi. Waşington onuň Birleşen Ştatlara ekstradisiýa edilmegine aýak direýär.


text:
Orsýetiň prezidenti we premýer-ministri öz internet saýtlarynda 2011-nji ýyldaky girdejileri barada maglumat çap etdiler.
Olaryň maglumatyna laýyklykda, prezident Dmitriý Medwedew geçen ýylda 3 million 371 müň 270 rubl gazanypdyr. Ol 2010-njy ýyldaka garanyňda 7 müň rubl az gazanç edipdir.
Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin bolsa, geçen ýyl 3 million 661 müň 765 rubl gazanypdyr. Putin 2010-njy yyldaka garanyňda 1.5 million töweregi rubl az gazanypdyr. Onuň aýaly Ludmila Putina bolsa, geçen ýyl bu ýylkydan üç esseden hem köp gazanypdyr.
Orsýetiň hökümet agzalarynyň öz girdejileri barada beren maglumatlaryna görä, 2011-nji ýylda hökümet agzalarynyň arasynda iň köp gazanç eden Orsýetiň premýer- ministriniň orunbasary Aleksandr Hlolonin.Ol geçen ýyl 485 million çemesi rubl gazanç edipdir.


text:
Öz wagtynda buz üstündе tans etmеk boýunça dünýäni baglan bir zеnan ýaşajyk žurnalistе intеrwýu bеrеndе, şеýlе öwgüli sözlеri dilе gеtiripdir: «Mеniň çykyş edеn Sport köşgümiň jaýy mundan çärýek asyr öň tеkizlеndi, emma şo döwürlеr buzly mеýdançanyň üstüni örtеn dеssе-dеssе çеmеnlеr häzirеm solman ýatandyr...»
Biziňki bir buz üstündе tans etmеgеm däl, buz üstündе tozan aramagam däl, häki bir sporta gеzеk gеlеndе, çöl içindеn wеrtolýot bilеn tutulyp gеtirilеn wagşy däldigimizi, sport bilеn azda-kändе iş salyşyp görеndigimizi, edil SSSR-iň sport ussatlygyna dalaş etmеsеgеm, dilе çolarlyk bir zatlar edеndigimizi ýatlap, çalarak öwünäýsеk diýdik...
Dogrusy, başymy sokup görmеdik sport görnüşi galandyr öýdеmok, şonuň üçinеm sähеl üstünlik gazanan ugrumdan habar bеreýin.
Ilki aýtmaly zadym – sport bilеn has içgin gyzyklanan döwrüm goşun gullugynda ýörеn mahalyma, ýagny, 1964-1967-nji ýyllar aralygyna gabat gеlipdi.
Turuwbaşdan agyr atlеtika sеksiýasyna ýazylyp, ştanga götеrmägе synanyş dym. Gеçsе iki hеpdе gеçеndir, trеnеr mеniň bar höwеsimi bir üfländе gaýdyryp goýbеrdi: «Bu ugurdan saňa çörеk ýok, bеýlе uzyn ellеriň bilеn gowusy boksa gatna...»
Boks sеksiýasyna gatnap ugranyma-ha bir hеpdе-dе gеçip ýetişmеdi. Türgеnlеşik mahaly jaýdar dеgеn ýumrukdan soň burnumyň ganyny sarkdyryp, o ýerdеnеm gaýtdym. Öýkеläýdimеm öýdýän.
...Ýatdym, turdum, oýlandym, bir döwlеtli işiň başyny tutdum. Göwnümе ýaran esgеrlеriň bäş-on sanysyny jеmläp, harby bölümdе görlüp-eşidilmеdik wolеýbol komandasyny düzdüm. Içki ýaryşlara gatnaşan komandalaryň ählisini pitigе mündürip, ençеmе gеzеk birinji orny eýеlеdik. Simfoniýalary, kantatalary, oratoriýalary orkеstr çalýanam bolsa, baýragy dirižýoryň alyşy ýaly, komandanyň kapitany hökmündе sportuň üçünji razrýadyny gaňryp aldym.
Indiki üstünlik küşt bilеn bagly boldy. Saratowyň daş-töwеrеgindäki harby bölümlеriň arasyndaky ýaryşda ikinji orny eýеlänimdеn soň, maňa küşt oýny boýunça sportuň dördünji razrýady gowşuryldy. Sylagy gowşuran kapitan Dolgowa ýüzlеnip sowal bеrdim: «Oýun edýäňizmi – sportda razrýadyň dördünjisеm bolýarmy?» «Başga görnüşlеrdе bolmasa-da, küştdе bolýandyr» diýen jogap bilеn entеklеrеm ylalaşasym gеlеnok-da.
...Haýsydyr bir bеla-bеtеriň ýakyn wagtda üstünе abanjagyny adamyň süňňi öňündеn syzar ekеn, emma gowy zadyň özünе garaşýanyny aňsat-aňsat duýmaz ekеn. Oňa özüm dirijе şaýat.
1966- njy ýylyň maý aýynda gеlinligim ençе müň kilomеtr ýol gеçip, yzymdan görmе-görüşе gеldi. Sulhumyz alyşýan gullukdaşlarymyň bir topary bilеn üç gijе- gündizläp bеrýoza tokaýynyň içindе toý tutup, bolmajysy bolduk. Ýakyn obalaryň birinе gidip nikalaşanymyzdan soň aýalymy yzyna ugratdym...
Ýykma-ýykylma gullugy dowam edip ýörşümе, şo ýylyň dеkabrynda gеlnimdеn alan hatyma ank-tank bolup, «Ýedi aýlyk göwräni munça aralyga süýräp ýörmе» diýip, gyssagara hat ýolladym. Hatym barýança, gеlnimi Saratowyň wokzalynda garşylamaly boldum. «Bu halda nämüçin bеýlе töwеkgеlçilik edýäň?» diýen soragyma «Nämе bolsa-da sеniň ýanyňda bolsun» diýen jogaby alanymdan son, harby bölümiň ýakynragynda oturan bir kеmpiriň otagyny kirеýinе alyp, gеlnimi ýerlеşdirdim...
Onda-da ne ýerlеşdirmеk! Ýol-ýoda ýok, gar bilindеn, howaň sowuklygy minus kyrk gradus!
Inе-dе saňa gözüňе söwеýin täzеlik – ýedi aý diýlеndе ilkinji pеrzеndim dünýä indi!
Indi kim eli suw ýaly çagaly enäni yzyna ýekе goýbеrjеk?!
Häli-bu günе çеnli minnеtdarlyk bilеn ýatlaýan polk komandirim podpolkownik Dudarеnko ýol kirеýimizе dеniç harajat bilеn üpjün edip, maňa-da on günlük rugsat bеräýdi.
Bu mеniň üç ýyllyk goşun gullugynda bolan möhlеtimdе sowgat bеrlеn iň ýokary sylag, iň uly baýrak bolupdy...
Makalada öňe sürülýän pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Adam hukuklaryny goraýjy halkara toparlar BMG-niň Adam hukuklary boýunça geňeşiniň Ählumumy döwürleýin synynda resmi Aşgabadyň pikir azatlygyny we parahatçylykly ýol bilen öz islegiňi beýan etmek hukugyny kepillendirýän halkara derejesindäki rekomendasiýalary kabul etmegini gowy garşyladylar.
Emma şol bir wagtda-da ynsan hukuklaryna gözegçilik edýän guramalar bu kabul edilen rekomendasiýalaryň iş ýüzünde näderejede berjaý ediljekdigini hem sorag astyna aldylar.
Rekomendasiýalar
Geçen çarşenbe güni Ženewada BMG-niň Adam hukuklary boýunça geňeşiniň Ählumumy döwürleýin synynda Türkmenistan babatynda jemi 183 rekomendasiýa hödürlendi. Türkmen tarapy şol rekomendasiýalaryň 166-ny doly, birini hem gytaklaýyn kabul etdi. Maglumata görä, şol kabul edilen rekomendasiýalaryň ýedisi ýurduň pikir azatlygy ugruna degişli.
Baş edarasy ABŞ-da ýerleşýän Human Rigths Watch (HRW) guramasy munuň netijesinde “dünýäniň iň ýapyk we repressiw ýurtlarynyň birinde hakyky manyda özgerişlikleriň bolmagyna” umyt edýändigini bellese-de, esasy meseläniň türkmen hökümetiniň bu ugurda hereket edip-etmejekdigindedigini nygtady.
Amnesty International (AI) topary-da häzire çenli Türkmenistanda pikir azatlygyny kepillendirmek ugrunda iş ýüzünde düýpli ädimleriň bolmandygyny nygtaýar. Düýbi Londondaky bu gurama Türkmenistanda žurnalistleriň, adam hukuklaryny goraýjylaryň we beýleki aktiwistleriň dürli sütemlere, şol sanda türme tussaglygyna hem höküm edilýändiklerini aýdýar.
"Many ýok"
HRW topary geçen hepde Ženewada türkmen tarapynyň beýleki rekomendasiýalar bilen bir hatarda žurnalistleri we media işgärlerini zulumdan goramak boýunça rekomendasiýany kabul etmezligini “gynandyryjy” diýip atlandyrdy.
Guramanyň ýaýradan beýanatynda bu barada anyk şeýle diýilýär: “Bu möhüm bir mesele. Hökümet rekomendasiýalary göz öňünde tutup, döwrebap kanunlary kabul edip hem biler. Emma öz pikirini açyk aýdýan adamlar ýene-de jebir-sütem bilen ýüzbe-ýüz boljak bolsalar, onda bularyň [kanunlaryň] hiç hili manysy ýok”.
Düýbi ABŞ-da ýerleşýän guramanyň beýanatynda: “[Türkmenistanda] daşary ýurt habar serişdeleri bilen işleşip, öz pikirini aýtmaga gaýraty çatýanlaryň biriniň 2013-nji ýylyň maýynda iki hepdeläp tussaglykda saklanmagy hem muny subut edýär” diýilýär.
Şeýle-de HRW guramasy 2008-nji ýylda hem Türkmenistanyň pikir azatlygy boýunça umumy rekomendasiýalary kabul edendigini, emma olary durmuşa geçirip bilmändigini-de aýratyn nygtaýar.
Türkmen tarapy 18-nji sentýabrda Ženewada geçirilen Ählumumy döwürleýin synda hödürlenen rekomendasiýalaryň 16-ny “dellileriň ýeterlik däldigini, ýurduň kanunçylygyna we milli gymmatlyklara ters gelýändigini” bahanalap, ret etdi.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Gyrgyzystanyň günortasynda bolan etnigara çaknyşyklar bilen bagly zorluklaryň täze tolkunlarynyň öňüni almaga Gyrgyzystanyň prezidenti Roza Otunbaýewany çagyrdy.
Düýn Obama BMG-niň Baş assambleýasynyň sessiýasynyň çäklerinde Nýu-Ýorkda Otunbaýewa bilen duşuşdy.
ABŞ-nyň prezidenti Gyrgyzystanda bolan oňyn özgerişleri, hususan-da, garaşsyz habar serişdeleri üçin çäklendirmeleri aýyrmak boýunça çäreleri, täze Konstitusiýanyň proýektiniň taýýarlanmagyny, oktýabr aýyna bellenen partlament saýlawlaryny gutlady.
Şeýle-de Obamanyň gyrgyz hökümetini ýurduň günortasynda bolan köpçülikleýin bidüzgünçilikleriň sebäbini derňemäge çagyrandygy amerikan prezidentiniň administrasiýasynyň maglumatynda bellenýär.
Gyrgyzystanyň günortasynda gyrgyzlar bilen özbekleriň arasynda bolan çaknyşyklarda ýüzlerçe adam heläk bolupdy.


text:
Türkmenistanda däýhanlar kärendeçilik esasynda işleýärler. Bu ýagdaý olary köp babatda döwlete garaşly edip goýýar diýip, Azatlyk Radiosynyň habarçylary bilen söhbetdeş bolýan daýharlar gürrüň berýär. Sebäbi, olaryň aýtmaklaryna görä, ekilmeli ekinleri köplenç döwlet ýolbaşçylary kesgitleýärler.
Munuň üstesine, suw, tehnika hem döwletiň ygtyýarynda. Emma muňa garamazdan,Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow öz çykyşlarynda daýhanyň gowy işläp, gowy hasyl ýetişdirmegi we gowy girdeji almagy üçin ähli şertiň döredilmegini talap edýär.
Eýsem şeýle şertler dogrudanam döredilýärmi?
Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan maryly kärendeçileriň ýagdaýy bilen gyzyklanyp, Maryda ýaşaýan kärendeçi Kerim Atdanow bilen söhbetdeş boldy.


text:
Owganystanyň paýtagty Kabulda daşary ýurt potratçylary tarapyndan ulanylýan myhmanhanada owgan güýçleri bilen “Talyban” hereketiniň arasynda güýçli çaknyşyklar boldy.
Polisiýanyň berýän maglumatyna görä, 1-nji awgustda gije sagat 01:30 töweregi söweşijiler “Northgate” myhmanhanasynyň girelgesinde ýük ulaga ýerleşdirilen güýçli bombany partladyp, binanyň içine hüjüm etdiler.
Bu sebitdäki ýollar owgan howpsuzlyk güýçleri we owgan armiýasynyň ulag kerweni tarapyndan böwetlenip, territoriýada polisiýa güýçleri ýerleşdirildi.
Kabulyň polisiýasynyň başlygy Abdul Rahman Rahiminiň aýtmagyna görä, häzirki wagtda tamamlanan söweşde bir söweşiji öz ulagyny partladan mahaly heläk boldy we başga-da iki sanysy polisiýa tarapyndan atylyp öldürildi.
Şeýle-de, çaknyşyklarda bir polisiýa ofiseri öldi we başga-da dört sanysy ýaralandy.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini “Talyban” hereketi öz üstüne aldy.


text:
14-nji dekabrda Balkanabat şäherindäki sport toplumynda futbol boýunça Türkmenistanyň Kubogy ugrunda geçirilýän ýaryşyň jemleýji duşuşygy boldy. Onda Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň “Altyn asyr” we Türkmenbaşy şäheriniň “Şagadam” toparlary duşuşdylar. Duşuşygyň beýanyna geçmezden ozal, toparlaryň final duşuşygyna çenli geçen ýoluny yzarlalyň!
“Altyn asyr”: “Aragatnaşykçylar” Kubok ýaryşyna ¼ finaldan goşuldylar. Geçen ýyl bolşy ýaly, bu ýyl hem olaryň ilkinji garşydaşy Halkara türkmen-türk uniwersitetiniň topary boldy. Mälim bolşy ýaly, geçen ýyl HTTU iki duşuşygyň netijesinde “aragatnaşykçylardan” üstün çykyp, ýarym finala çykmagy başarypdy. Bu gezek welin, “Altyn asyr” HTTU-ny iki duşuşygyň netijesinde 4:1 hasabynda ýeňip, ýarym finala çykdy. Ýarym finalyň ilkinji duşuşygynda Balkanabat şäheriniň “Balkanyny” 8:1 hasabynda ýeňen “aragatnaşykçylar” final duşuşygyna doly artykmaçlyk bilen çykdylar.
“Şagadam”: Edil “Altyn asyr” ýaly, Kubok ýaryşyna ¼ finaldan goşulan “kenarlylaryň” ilkinji garşydaşy “Eneregetik” boldy. “Köpetdag”, “Merw”, “Daşoguz” ýaly toparlary ýaryşdan çykaryp, çärýek finala gelen “energetikçiler” Kubok ýaryşynyň “weteranyna” mynasyp garşylyk görkezdi. “Şagadam” Ýokary liganyň täze wekilini iki oýnuň netijesinde bir pökgi artykmaçlykda kynlyk bilen ýeňdi.
“Şagadam” üçin ýarym final hem ýeňil düşmedi. Hatda topar ilkinji duşuşykda “Hazynadan” 1:0 hasabynda ýeňildi. Ýöne öz meýdanynda geçirilen ikinji duşuşykda “Hazynanyň” derwezesinden jogapsyz 3 pökgi geçiren “kenarlylar” 8 ýyldan soň, adyny Kubok ýaryşynyň finalyna ýazdyryp bildiler.
Final: “Şagadam” şu ýyl “Altyn asyr” üçin iň agyr garşydaşlaryň biri boldy. Hatda “aragatnaşykçylaryň” şu möwsümdäki ilkinji utulyşyna-da “Şagadam” sebäp bolupdy. Garaşylyşy ýaly, final duşuşygy hem çekeleşikli boldy. Iki tarapdan hem hem ýiti hüjümler gurnalsa-da, 90 minudyň dowamynda hasaby açmak toparlaryň hiç birine-de başartmady. Şeýlelikde, duşuşyk ýene-de ýarym sagatlyk goşmaça wagtda dowam etdi. Munda-da netije ýok. Üstesine iň soňky sekuntlarda “Altyn asyryň” derwezewany Mämmet Orazmuhammedow gyzyl kart alyp, oýundan çykaryldy. Duşuşygyň ykbaly 11 metrlik jerime urgularyna galdy. Jerime urgularda her topar garşydaş derwezä 6 pökgini dürs geçirdi. Ýöne “Şagadamdan” Hydyr Ýakubow toparynyň 7-nji pökgüsini derwezä dürs gönükdirip bilmedi. “Altyn asyrdan” Şöhrat Söýünowyň hasaby 7:6-a çykarmagy bilen hem “aragatnaşykçylar” öz taryhynda ikinji gezek ýurdumyzyň Kubogyna mynasyp boldular.
Şeýlelikde, ýurdumyzyň Kubogy ugrunda ýene bir ýaryş tamamlandy. Ýaryşyň iň netijeli hüjümçisi Süleýman Muhadow (8 pökgi) hem ýörite baýraga mynasyp boldy.
Kubok ýaryşynyň finalyndan soňra, käbir sanlar we maglumatlar:
- “Şagadam” Türkmenistanyň Kubogynyň finalyna üç gezek çykyp, şolaryň ikisinde ýeňildi. Iki utulyş hem 11 metrlik jerime urgularynyň netijesindedir;
- “Altyn asyr” dört final geçirip, şolaryň diňe birinde ýeňiji 11 metrlik jerime urgularynyň netijesinde kesgitlenildi;
- Indi 1992-nji ýyldan bäri ýurdumyzyň Kubogyna iki gezek (üns beriň, üç ýa dört däl, diňe iki) mynasyp bolan toparlaryň sany dörde çykdy. Bu Kubogy iki gezek muzeýine äkiden toparlaryň arasynda HTTU, “Merw” we “Ahal” toparlary hem bar.
- Bu final ýeňijisi 11 metrlik jerime urgularynyň netijesinde kesgitlenen bäşinji finaldyr. Şol sanda 2006-njy ýylda HTTU we “Köpetdag” toparlarynyň arasynda geçirilen final duşuşygy 7:6 hasabynda talyplaryň peýdasyna tamamlandy.
- Şu wagta çenli finala çykyp, ýeňiş gazanyp bilmedik toparlar: “Asudalyk”, “Aşgabat”;
- Şu wagta çenli finalda ýeňilmedik toparlar: “Ahal”, “Garagum”.


text:
Orsýet sowet diktatory Iosif Staliniň ýogalan gününiň 60 ýyllygyny belleýär.
Ol Sowet Soýuzyna 1924-nji ýyldan tä 1953-nji ýylyň 5-nji martynda aradan çykýança ýolbaşçylyk etdi.
Kommunistler we beýleki berk liniýalylar ony ýurdy Ikinji Jahan Urşundaky ýeňşe ýetiren adam hökmünde hormatlasa, beýlekiler ony millionlarça adamy gyrmakda ýazgarýar.
Garaşsyz Lewada merkeziniň geçiren pikir soralyşygyna görä, Orsýetde Stalini goldaýanlaryň sany 1991-nji ýylda Sowet Soýuzy dargaly bäri mazaly köpelipdir.
Şeýle-de pikir soralyşyk Orsýetde prezident Wladimr Putiniň 13 ýyllyk dolandyryşy wagtynda Stalin babatdaky jemgyýetçilik garaýşynyň gowulanandygyny görkezýär.
Lewadanyň Staliniň ölüminiň 60 ýyllygynyň öňüsyrasynda geçiren pikir soraşlygyna gatnaşanlaryň ýarpysyna golaýy onuň ýurduň durmuşynda pozitiw rol oýnandygyny aýtsa, üçden biri bu pikir bilen ylalaşmaýar.


text:
Ýekşenbe güni Birleşen Ştatlaryň resmileri Ýemeniň prezidenti Aly Abdulla Salehiň öz saglygyny bejertmek üçin Birleşen Ştatlara barandygyny tassykladylar.
Ýöne Döwlet Departamenti bu barada ýaýradan maglumatynda Ýemeniň prezidentiniň anyk haýsy şähere ýa-da ştata barandygyny mälim etmeýär.
Prezident Aly Abdulla Saleh geçen ýylyň iýunynda özüne garşy edilen ýaragly hüjümde ýaralanypdy. Şondan bäri onuň saglyk ýagdaýynyň bejergi talap edýändigi aýdylyp gelinýär.
Ýakynda Ýemeniň hökümeti we oppozisiýa güýçleri prezident Abdulla Salehe geljekde eldegrilmesizlik statusyny kepillendirmek bilen, onuň wezipesinden çekilmegi barada ýörite bir ylalaşyga geldiler. Aly Abdulla Saleh Ýemene 33 ýyllap liderlik etdi.


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Türkmenistana edýän iki günlük saparynyň dowamynda Merkezi Aziýanyň ýapyk we awtoritar ýurdy bilen has ýakyn gatnaşyk alyp barmaga uly isleg bildirýändigini mälim etdi.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Türkmenistana edýän iki günlük saparynyň dowamynda Merkezi Aziýanyň ýapyk we awtoritar ýurdy bilen has ýakyn gatnaşyk alyp barmaga uly isleg bildirýändigini mälim etdi.
Lawrow prezident Gurbanguly Berdimuhamedow bilen 28-nji ýanwarda geçiren duşuşygynda Orsýetiň howpsuzlyk, neşe gaçakçylygynyň we guramaçylykly jenaýatçylygyň öňüni almak meseleleri boýunça Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyga gyzyklanma bildirýändigini aýtdy.
“Esasy meseleler”
Lawrow ýurtlaryň Daşary işler ministrlikleriniň arasyndaky 2016-njy ýyl üçin hödürlenýän hyzmatdaşlyk programmasynyň “esasy meseleleriň ählisini”, şol sanda ikitaraplaýyn aragatnaşygy, Merkezi Aziýanyň we oňa ýanaşyk regionlaryň problemalaryny öz içine alýandygyny habar berdi.
Lawrowyň aýtmagyna görä, Orsýet Türkmenistana Owganystan bilen günorta serhetlerini goramaga kömek bermäge taýýar. Emma Aşgabada edil häzir şeýle ýardam gerek däl.
Lawrow Orsýetiň we Türkmenistanyň regional howpsuzlyga güwä geçmek üçin goranmak hem howpsuzlyk hyzmatdaşlygyny ösdürmegi planlaşdyrýandygyny aýtdy.
“Bizde Daşary işler ministrlikleri, howpsuzlyk güýçleri we Howpsuzlyk Geňeşleri tarapyndan berjaý edilmeli ýöriteleşdirilen plan bar, ol potensial howplar babatynda netijeli hyzmatdaşlyk etmäge we olaryň öz wagtynda öňüni almaga mümkinçilik berer” diýip, Interfaks agentligi Lawrowy sitirleýär.
Sergeý Lawrowyň Aşgabada saparynyň öňüsyrasynda Orsýetiň Türkmenistana “strategik partnýor” hökmünde garaýandygy yglan edildi. Orsýetiň metbugaty 22-nji ýanwarda, Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň resmi wekili Mariýa Zaharowa salgylanyp, saparyň dowamynda Owganystandaky ýagdaýyň, şeýle-de Ýakyn Gündogarda halkara terrorizme garşy göreş we Ukrainadaky krizis bilen bagly meseleleriň maslahat ediljekdigini habar berdi.
Owganystanyň Türkmenistan bilen 1700 kilometrden gowrak umumy serhediniň ýakasyndaky demirgazyk etraplarynda soňky ýylyň dowamynda ýaragly toparlaryň hüjümleriniň güýçlenmeginiň Merkezi Aziýa regionynyň, şol sanda Türkmenistanyň howpsuzlygyna wehim salmagy bilen bagly aladalanmalar güýçlenýär.
Lawrowyň saparynyň öňüsyrasynda, 26-njy ýanwarda, Türkmenistan “öz harby kuwwatyny artdyrmak maksadyna” gönükdirilen harby doktrinasyny kabul etdi we bu doktrinanyň diňe “goranyş häsiýete eýedigini” mälim etdi.
“Gowy mümkinçilikler”
Habar berlişine görä, Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 28-nji ýanwarda Sergeý Lawrow bilen duşuşygynda ikitaraplaýyn gatnaşyklar üçin “köp we gowy mümkinçilikleriň bardygyny” belleýär.
Media maglumatlaryna görä, türkmen lideri, hususan-da tranzit koridoryny ösdürmegiň “uly potensiala” eýedigini belläp, öz wagtynda iki ýurduň arasynda tranzit transport koridoryny döretmek ideýasynyň öňe sürlendigini ýatladyp, häzirki wagtda parom gatnawynyň bardygyny ýatlaýar.
Berdimuhamedow “üstesine, biz ähli gämilerimizi Astrahan regionynda bejerýäris” diýip belleýär.
Türkmenistanyň prezidenti ykdysady-hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara komissiýasynyň geçen ýylky maslahatynyň ýurtlaryň özara haryt dolanyşygynyň ösmegine getirendigini aýtdy we hyzmatdaşlygyň ösen ugurlarynyň arasynda dokma-senagat, gurluşyk, oba hojalygy we nebit pudagyny agzady.
Gurbanguly Berdimuhamedow Orsýetiň prezidenti Wladimir Putini Türkmenistana sapar etmäge çagyrdy. “Biz Orsýetiň prezidentine öz çakylygymyzy gaýtalaýarys” diýip, türkmen prezidenti aýtdy.
Öz tarapyndan Sergeý Lawrow şeýle diýdi: “Orsýetiň lideri Wladimir Putin size iň gowy arzuwlaryny ýetirýär, siz bilen Tähranda 2015-nji ýylyň noýabrynyň aýagynda, gaz eksport ediji ýurtlaryň sammitindäki duşuşygyňyzy kanagatlanma bilen ýatlaýar we täze kontakta sabyrsyzlyk bilen garaşýar. Aýratynam, hormatly prezident Siziň aýdyşyňyz ýaly, başlanan oňyn tendensiýalarda berkitmeli zat hakykatdanam bar”.
Bilelikdäki çäreler
Lawrowyň Aşgabada saparynyň dowamynda Orsýetiň ilçihanasynyň täze binasynyň açylyş dabarasy boldy.
Lawrowyň Türkmenistana saparynyň dowanynda Aşgabatda Hazar deňziniň kanuny statusyny kesgitlemek boýunça ýörite işçi toparynyň 43-nji maslahaty öz işine başlady. 29-njy ýanwara çenli dowam etjek maslahat hazarýaka döwletleriň Türkmenistanyň, Orsýetiň, Gazagystanyň, Azerbaýjanyň we Eýranyň daşary işler ministrleriniň orunbasarlary derejesinde geçirildi.
Gün tertibindäki meseleler
Lawrowyň Türkmenistana geçen ýyl eden ozalky saparynda goşa raýatlyga eýe bolanlary goramak, gaz söwdasyna degili gapma-garşylyklar bilen bagly ykdysady gatnaşyklary gowulandyrmak meseleleri bilen barandygy habar berilýär.
Orsýet Türkmenistandan satyn alýan gazynyň ýyllyk mukdaryny geçen ýylyň başynda 11 milliarddan 4 milliarda çenli azaldýandygy mälim eden bolsa, şu ýylyň başynda türkmen gazyny satyn almak barada ylalaşygy doly ýatyrýandygyny yglan etdi.
Energiýa resurslaryna baý Türkmenistan dünýäniň iň ýapyk, korrumpirlenen we syýasy hem graždan azatlyklaryny, adam hukuklaryny iň gödek depeleýän ýurtlarynyň biri bolup galýar diýlip, halkara guramalaryň şu ýylyň başynda çap eden hasabatlarynda görkezildi.
2012-nji ýylda ikinji gezek prezidentlige saýlanan Gurbanguly Berdimuhamedowyň garyndaşlary we ýakyn töweregi ýurduň durmuşynyň ähli ugurlaryna çäksiz derejede eýelik edýärler.


text:
Montenegrodaky ýarag zawodynda bolan partlamada bir adam öldi we başga-da birnäçesi ýaralandy.
Polisiýanyň beýanatynda bu wakanyň 5-nji iýulda Moýkowas şäherçesindäki aerokosmos we goranyş desgalaryny öndürýän Tara atly zawodda bolandygy mälim edilýär.
Polisiýanyň beýanatynda wakanyň nähili ýüze çykandygy barada maglumat berilmeýär, emma partlama dogrusynda derňew işleriniň başladylandygy bellenilýär.
Bu 2014-nji ýylyň başyndan bäri Tara zawodynda bolan şuňa meňzeş partlamalaryň üçünjisidir. Mundan ozalky iki partlamada ýedi adam agyr ýaralanypdy we derňewçiler zawodda tehniki howpsuzlyk düzgünleriniň berjaý edilmeýändiginiň üstüni açypdylar.


text:
Birnäçe ýyl mundan ozal kosmosda höküm sürýän adatdan daşary ýagdaýlara salgylanylyp, ol ýerde molekulalar döräp bilmez, döräýse-de güýçli energiýalar we aşa sowuk boşluk zerarly şol bada dargap gider diýip pikir edilýärdi. Söňky ýyllarda bolsa kosmosda çylşyrymly molekulalaryň bardygy subut edildi.
Indi hem Çiliniň demirgazygynda Atakama çölünde ýerleşýän "ALMA" (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array) obserwatoriýasynda hem teleskop hem-de laboratoriýada täze tehnologiýadan peýdalanyp, älemiň himiki syrlarynyň üstüni açmakda bir ädim ilerlemek bilen, alymlara kosmosdaky himiki baglanyşyklary anyklama prosesini çaltlandyrmak başartdy. Şeýlelikde ozal mümkin bolmadyk ýa-da aşa köp wagt alýan derňewlere ýol açyldy.
Kosmosdaky himiki prosesleri subut etmek kyn. Sebäbi ölçelýän spektral liniýalaryň aslynda haýsy molekulalara degişlidigini aňsatlyk bilen kesgitläp bolanok.
Himiki baglanyşyklary anyklamak üçin ilki bilen molekulalaryň özboluşly tolkun uzynlyklary anyklanmaly. Bu hem, adatça, olaryň rotasiýalarynda we wibrasiýalarynda bolýan özgerişlere (kwant mehanikasy) esaslanýan hasaplamalardan çykarylýar.
Täze metod
Ulanylan täze usulda bolsa, alymlar bu hasaplamalaryň deregine spektral liniýalary eksperimental maglumatlar bilen deňeşdiripdirler. Olar ilki dürli molekulalaryň spektrlerini laboratoriýada müňe golaý temperaturada ýazga geçiripdirler, soňra hem molekularyň her biriniň tutuş spektral hereketleriniň astronomik gözleglere gabat gelip-gelmeýändigini barlapdyrlar.
Bu metody synagdan geçirmek üçin, takykdygy sebäpli, "ALMA" teleskopy ulanylypdyr. "ALMA" kosmosda organiki molekulalara baý hasaplanylýan Orion dumanlygynyň merkezinde ýyldyzlaryň has köp döreýän regionyny ölçäpdir.
Onsoň bu ýerde propionitriliň (C3H5N) bar ýa ýokdugyny anyklamak üçin regionyň spektri derňelipdir. Labratoriýada alnan maglumatlar bilen deňeşdirilende kosmosyň bu regionynda propionitril we beýleki himiki baglanyşyklaryň bardygy tassyklanypdyr. Mundan başga-da alymlar ozal özlerine başartmadyk spektral liniýalaryň haýsy molekulalara degişlidigini ýüze çykarypdyrlar.
Häzir kosmosda bardygy anyklanan himiki baglanyşyklaryň sany 170-den ýokary. Bularyň aglabasy sanlyja atomlardan durýan ýöntem molekulalardyr. Ýöne çylşyrymly organiki molekulalar-da bar.
Mysal üçin, 2012-nji ýylyň 29-njy awgustynda astronomlar ýerden 400 ýagtylyk ýylyna barabar uzaklykda ýerleşýän güne meňzeş bir ýaş ýyldyzyň golaýynda ilkinji gezek şeker molekulasynyň sada formasyny (Glycolaldehyde) tapandyklaryny mälim etdiler.
Aralygy ene ýyldyzdan ýer bilen günüň aralygynyň takmynan 20 essesi bolan ugleroddan, kisloroddan we wodoroddan düzülen bu molekulalar şol ýerde täze döräp gelýän planeta sistemasyna goşular diýip çak edilýär.
Bu açyş ýaşaýşyň döremegine gerekli "gurluşyk materiallary" kosmosda planetalar peýda bolmazdan öň döräp, soňra ýaş planetalara guýulýar diýilýän çaklamany güýçlendirýär.
Molekulalar kosmosda rotasiýada we wibrasiýada bolýarlar. Her bir molekulanyň öz mümkinçiligine görä, aýratyn aýlanma we titreme şertleri bar. Molekulalar her gezek bu şertleriň birinden beýlekä geçende, köplenç belli uzynlyklardaky radio tolkunlar şeklinde belli bir mukdardaky energiýany ýa ýaýradýarlar ýa-da ýuwudýarlar.
Her bir molekulanyň ýaýradýan ýa ýuwudýan tolkun uzynlyklaryndan durýan özboluşly ülňüsi bolýar. Molekulalary tanamakda şu ülňüler olaryň "barmak yzy" bolup hyzmat edýär. Alymlar bu ülňülerdäki tolkun uzynlyklaryna, diagrammada görnüşine laýyklykda, spektral liniýalar diýýärler.
Bir himiki madda dürli spektral liniýalary öndürip bilýär. Her bir liniýanyň tolkun uzynlygyny takyk ölçäp bolýar. Ýöne bu proses gaty çylşyrymly hem hysyrdyly iş. Munuň esasy sebäpleriniň biri spektral liniýalaryň temperatura baglylykda üýtgäp durýandygydyr.
Mundan başga-da her bir spektrde analizi kynlaşdyrýan ençeme nätanyş liniýalar bolýar. Alymlaryň çaklamagyna görä, bularyň wibrasiýasy gowşak az sanly molekulalardan gelip çykýan bolmagy mümkin.
Beýleki tarapdan bolsa bu ölçegler bolmasa, astronomik gözleglerde liniýalaryň haýsy molekula degişlidigini kesgitlemek kyn.
Ýöne indi täze tehnologiýa bilen tolkun uzynlyklarynynyň giň zolaklaryny jemläp, bir wagtda analizläp bolýar.


text:
Garaşsyzlykdan soň ençeme ýylyň dowamynda müňlerçe türkmenistanly daşary ýurtlara gitdi. Daşay ýurtlarda ýaşaýan türkmenistanly raýatlar dürli kärler bilen meşgullanýarlar. Olaryň arasynda öz ugry boýunça üstünliklere eýe bolan, at gazanan adamlar hem bar.
Azatlyk Radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanyny daşary ýurtlarda öz işleýän ugurlary boýunça üstünliklere eýe bolan türkmenistanlylaryň geçen ýolyna hem durmuş tejribelerine gönükdirmekçi.
Sizem daşary ýurtlarda üstünlik gazanan türkmenistanly raýatlary tanaýan bolsaňyz, olar barada diňleýjilere aýtjak maglumatlaryňyz bar bolsa, şeýle-de bu temadaky gepleşigimize gatnaşmak isleýän bolsaňyz onda bize hat ýazyň. Biziň aragatnaşyk hat salgymyz hat@azatradio.org


text:
Türkiýe, Orsýetiň indiden eýläk türk howa serhedini bozmagynyň öňüni almak üçin, rus harby resmileri bilen duşuşyk teklip edýär.
Türkiýäniň daşary işler ministrliginiň sözçüsi Tanju Bilgiç 7-nji oktýabrda Türkiýe rus harbylary bilen duşuşyp, howa serhediniň bozulyşyny düşündirmäge hem-de indi beýle zadyň bolmazlygy üçin görülmeli çäreler barada gürleşmäge rugsat berilmegini teklip etdi diýdi.
Bilgiç Türkiýedäki rus ilçisi Andreý Karlowyň 6-njy oktýabrda rus uçarlarynyň hepde ahyrynda türk howa giňişligini bozanlygy sebäpli gürleşmek üçin üçünji gezek çagyrylandygyny aýtdy.
Bilgiç rus mediasynyň Türkiýe Moskwanyň Siriýadaky hereketlerini kordinirlemek üçin «iş toparyny» döretmegi teklip etdi diýen habaryny ret etdi.
Türkiýäniň premýer-ministri Ahmet Dawutoglu 7-nji oktýabrda Siriýa konfliktiniň, Moskwa bilen Ankaranyň arasyndaky dawa zerarly, Orsýet bilen NATO-nyň arasynda krizis döretmegini islemeýändigini aýtdy.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Türkmenistanyň Oba hojalyk ministrligine, “Türkmengallaönümleri” döwlet birleşigine, Daşoguz we Lebap welaýatlarynyň häkimliklerine Daşoguz welaýatynyň Saparmyrat Türkmenbaşy etrabynyň hem-de Lebap welaýatynyň Garaşsyzlyk, Serdarabat, Saýat, Garabekewül we Halaç etraplarynyň daýhan birleşiklerinde önümçiligi we ekin dolanyşygyny agrotehnikanyň talaplaryna laýyklykda ylmy esasda ýola goýmak bilen, şalynyň ýokary hasylynyň öndürilmegini üpjün etmek tabşyryldy.
Karara laýyklykda, 2015-nji ýylda Daşoguz we Lebap welaýatlarynda şaly ekmek üçin 18 müň 300 gektar ýer bölünip berildi. Şonça meýdandan 81,2 müň tonna hasyl ýygnamak göz öňünde tutulýar.


text:
Ýakynda Aşgabadyň ençeme kiçi etrapçasynda köp gatly ýaşaýyş jaýlaryň öňündäki ýa-da ýokarsyndaky çanak antennalar aýryldy, olaryň käbirlerinde çanak antennalary aýyrmak çäresiniň heniz hem dowam edýändigi habar berilýär.
Bu çanak antennalaryň deregine ýaşaýjylar üçin tölegli kabel liniýalarynyň hödürlenýändigi aýdylýar. Şol bir wagtyň özünde Aşgabadyň käbir ýaşaýjylary döwlet tarapyndan hödürlenýän bu tölegli liniýalara paýtagtlylaryň ählisiniň maddy ýagdaýynyň ýetmeýändigini belleýärler.
Şeýle ýaşaýjylardan biri özüni Galina Kuliýewna diýip tanyşdyran paýtagtyň ýaşaýjysy, ol çanak antennalary aýrylandan soň, özüniň ýüzbe-ýüz bolýan kynçylyklary barada Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi.


text:
Ysraýylyň premýer-ministri Binýamin Natenýahu Ýakyn gündogarda gutarnykly ýaraşyk ylalaşygyny baglaşmagyň esasy şerti hökmünde palestinlileriň Ysraýyl döwletini ykrar etmelidigini öňe sürüpdir.
“Men Ysraýyl ýewreý döwleti ykrar edilmese, parahatçylyk gazanyp bolmaz diýip, palestin awtonomiýasynyň ýolbaşçylaryny öz halkyna aýtmaga çagyrýaryn” diýip, düýn ysraýyl parlamentinde çykyş edip aýdypdyr.
Ondanam başga Natenýahu BMG-nyň ýakynda çap eden dokladyny ýiti tankyt edipdir. Şol dokumentde geçen ýyl Gaza sektorynda harby operasiýa geçirende Ysraýylyň garşysyna harby jenaýatlarda günä bildirilýärdi.


text:
Nowruz dünýäde, şol sanda Türkmenistanda bellenilýän iň esasy baýramçylyklardan biri, ol her ýylyň 21-nji martyna gabat gelýär.
Eýse, globallaşýan döwür Nowruz baýramynyň bellenilşine, onuň däp-dessurlaryna nähili täsirini ýetirdi? Häzirki döwürde bellenilýän Nowruz baýramynda owalkylara görä nähili tapawutlar bar? Dünýä türkmenleriniň arasynda unudylan, ýatdan çykyp barýan ýa-da täze dörän nowruz adatlary nämeler? Dünýä türkmenleri bu gezek Nowruz baýramyny nähili bellediler?
Azatlyk Radiosy "Dünýä türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky sanyny Nowruz baýramçylygyna, däplerine we globallaşýan dünýädäki ýagdaýyna gönükdirýär. Gepleşige gatnaşyp pikirdir-teklipleriňiz bilen öz Nowruz däpleriňizi hem dünýä türkmenlerine ýetirip bilersiňiz.
Gepleşige gatnaşmak isleýänler hat@azatradio.org ýa-da metbugat@gmail.com elektronik hat salgylarynyň üsti bilen aragatnaşyga geçip biler. Teswirleriňizi bolsa aşakdaky foruma galdyryp bilersiňiz.


text:
Watikandan gowşan garaşylmadyk maglumata görä, Rim Papasy Benedikt XVI 28-nji fewralda wezipesinden çekiler. Ol soňky 600 ýylyň dowamynda bu wezipeden meýletin çekilen ilkinji Rim Papasy bolar.
85 ýaşly pontifik hepdäniň duşenbe güni çap edilen beýannamasynda soňky birnäçe aýyň dowamynda saglyk ýagdaýynyň ýaramazlaşandygyny we özünde güýç galmandygyny aýdýar.
Bu karar täze Papany saýlamak üçin syrly maslahatyň geçirilmegini talap edýär. Bu maslahatyň hristianlaryň iň möhüm baýramçylygy bolan Pashanyň öňüsyrasynda, mart aýynyň aýagynda geçirilmegine garaşylýar.
Wideo: Rim Papasy Benedikt XVI wezipesinden çekilýär
Kararyň sebäbi
Rim Papasy Benedikt kardinallar bilen geçirilen maslahatynda özüniň mundan beýläk öz wezipesini ýerine ýetirmäge “ukypsyzdygyny” boýun almaly bolandygyny aýtdy. Ol özüniň bu karary barada köp oýlanandygyny we onuň Rim-katolik ybadathanasynyň peýdasyna boljakdygyny belledi.
Watikanyň wekili Federiko Lombardi Rimde geçirilen metbugat konferensiýasynda eden çykyşynda Rim Papasynyň karary barada düşündiriş berdi. Federiko Lombardi Rim Papasy Benediktiň wezipesinden çekilmek kararyny Hudaýyň öňünde gelnen şahsy we düýpli karar diýip atlandyrdy.
Rim Papasynyň dogany Georg Ratzingeriň DPA agentligine aýtmagyna görä, Benedikt ýöremekde hem kynçylyk çekýär. Georg Ratzingeriň Benediktiň doglan ýeri bolan Bawariýanyň Regensburg şäherinde sözlän sözüne görä, lukmanlar Rim Papasynyň uzak syýahatlardan saklanmalydygyny aýdypdyrlar.
2005-nji ýylda Rim Papasy hökmünde saýlanan germaniýaly öňki kardinal Jozef Ratzinger taryhda iň garry pontifikleriň biri boldy. Ol wezipä bellenende 78 ýaşyndady. Ol Rim Papasy Ioann Pawel ikinjiniň aradan çykmagyndan soň dünýäniň 1.2 milliard katolik dinçilerine ýolbaşçy edilip bellenipdi.
Halkara reaksiýalary
Germaniýanyň hökümetiniň metbugat wekili Şteffen Seibert “Rim Papasynyň wezipesinden çekilmegi bilen bagly wakadan hristian dinine uýýan adam we katolik hökmünde çetde galyp bilmejegini” belledi.
Ysraýylyň baş rawwini Ýona Metsger Rim Papasy Benediktiň dinleriň arasyndaky gatnaşyklary pugtalandyrmak boýunça eden tagallalaryny goldady we iudaizmiň we hristian dininiň arasyndaky ýakyn gatnaşyklaryň dünýädäki ýagdaýy gowulandyrandygyny belledi.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama ähli amerikanlaryň adyndan Rim Papasyna minnetdarlyk bildirdi.
Şol bir wagtda-da Rim Papasy Benedikt XVI tankytlar we kynçylyklar bilen ençeme sapar ýüzbe-ýüz bolupdy. Hususan-da, geçen ýylda onuň kömekçisi Paolo Gabriýel Watikandan möhüm dokumentleri ogurlamakda aýyplandy. Ol sud edildi, emma soňra azatlyga goýberildi.
Rim Papasynyň wezipesinden çekilmegi adaty bolmadyk bir waka, sebäbi bu ömürlik wezipe hasaplanýar. Bu wezipeden iň soňky sapar 1415-nji ýylda Rim Papasy Gregori XII meýletin ýagdaýda çekilipdi.


text:
8-nji mart bütindünýä aýal-gyzlar güni mynasybetli Türkmenistanyň dürli künjeklerinde çäreleriň geçirilendigi habar berilýär.
Bu baýramçylyk mynasybetli Aşgabatda sekiz we ondan köp çagaly eneleriň käbirlerine ýaşaýyş jaý sowgat berildi. Şol güni prezident G.Berdimuhamedow baýramçylyk mynasybetli Türkmenistanyň zenanlaryna ugradan gutlagynda: "Köp çagaly eneleriň döredijilikli zähmet çekmegi we perzent terbiýelemegi üçin döwletimiz tarapyndan uly goldaw berilýär we ähli mümkinçilikler döredilýär" diýdi.
Emma şol bir wagtyň özünde ýurtda köp çagaly enelere o diýen ünsüň berilmeýändigini aýdýan türkmenistanlylar hem bar. Şeýle zenanlardan biri, ýagny Lebap welaýatyndan 8 çagaly zenan häkimiýetlere kömek sorap ýüz tutulandygyny, resmileriň özüne şahsyýeti kemsidiji sözler bilen jogap berip, edaradan çykaryp goýberendigini aýdýar.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Lebap welaýatyndaky habarçysy Osman Hallyýewiň taýýarlan maglumatyny aşakdaky düwmä basyp diňläp bilersiňiz.


text:
Geçen hepde türkmen metbugaty Türkmenistanyň prezidentiniň ýanyndaky Nebitgaz serişdelerini dolandyrmak we peýdalanmak baradaky döwlet agentliginiň ýolbaşçysy Ý.Kakaýewiň we daşary işler ministriniň orunbasary T.Kömekowyň 3-nji hem 9-njy awgust aralygynda Nýu Ýorka sapar edýändiklerini habar beripdi.
Bu saparyň dowamynda türkmen resmileri energiýa tranziti boýunça halkara hukuk resminamalaryny taýýarlajak ekspertler toparynyň döredilmegi babatda BMG-niň resmileri bilen gepleşik geçirerler diýlip, resmi metbugatda habar berildi.
Şol bir wagtyň özünde, ABŞ-da ýerleşýän "Bloomberg" neşiri ÝB-niň energiýa wekilleri Hazar deňziniň astyndan azyndan bir gazgeçirijiniň gurulmagy boýunça türkmen-azeri ylalaşygynyň gazanylmagyna esas döredip biljek dokumentiň nusgasyny taýýarladylar diýip, habar berýär.
Azerbeýjanyň prezidenti Ylham Aliýew bolsa "Bloomberg" neşiri bilen telefon arkaly geçirilen söhbetdeşlikde Azerbaýjanyň Türkmenistandan heniz anyk teklip almandygyny, emma özleriniň türkmen gazyna tranzit mümkinçiligini bermäge taýýardyklaryny bildirdi.“Adatdan daşary tagallalar”
Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Aliýew (çepde) we ÝB-niň energiýa komissary Gunter Öttinger Bakuwda, 12-nji awgust, 2009-njy ýyl.
ÝB-niň resmileri agzalýan dokument boýunça beýanat bermekden saklandylar. Emma ÝB-niň energiýa komissary Gunter Öttinger 27-ni iýulda Halkara Odessa forumynda “Nabukko” proýektini öz içine alýan “Günorta koridor” proýektiniň üstünlik gazanmagy üçin “adatdan daşary tagallalaryň” gerekdigini aýdypdy.
“ÝB proýekte degişli ýurtlar bilen ýol alnyp bilinjekdigini görkezýär we biz häzirki wagtda bu ugurda iş alyp barýarys. Emma men munuň ynjyk ýoldugyna, üstünligiň diňe bize bagly däldigine düşünýärin. Bu ugurda üstünlik gazanmak üçin adatdan daşary çäreleri görmeli bolmagymyz mümkin” diýip, G.Öttinger aýtdy.
ÝB-niň energiýa komissary G.Öttinger haýsy çäreleriň göz öňünde tutulýandygyny anyk aýtmady, emma Hazar Ösüş Korporasiýasynyň döredilmegini ýa-da Transhazar gazgeçirijisiniň gurulmagyny mysal getirdi. Bu çäreler täze gaz üpjünçileriniň ÝB bilen hyzmatdaşlyk etmeklerine has hem itergi berer diýip, ol sözüne goşdy.
Dokumentiň käbir şertleri
ÝB tarapyndan taýýarlanandygy aýdylýan dokumentiň nusgasyna görä, Türkmenistan we Azerbaýjan Hazar deňziniň astyndan çekiljek gazgeçirijiniň eýesiniň bu emlägi doly derejede bazar şertlerine görä ulanjakdygyna güwä geçmeli diýip, "Bloomberg" ýazýar.
Emlägiň eýesi gazgeçirijiden boş ýer bermegi ýa-da mümkin bolan göwrümiň ulanylmagyny ret edip bilmez diýip, şol ýerde aýdylýar. Bu barada "Bloomberg" neşiri habar berýär. Emma gazgeçirijiniň uzynlygy ýa-da göwrümi görkezilmändir.
Turbany ulanyp biljek taraplar kesgitlenende, Türkmenistanyň we Azerbaýjanyň hökümetleri biri-birleri bilen maslahatlaşmaly, gazgeçiriji tebigy gazy iki tarapa akdyrmak üçin hem ulanylyp bilner diýip, "Bloomberg" dokumentiň nusgasyna salgylanyp ýazýar. “Syýasy mesele”
7,9 milliard ýewroluk “Nabukko” proýektiniň paýdary bolan Awstriýanyň OMV AG kompaniýasynyň dolandyryş geňeşiniň agzasy Werner Auli 4-nji awgustda Wenadaky metbugat konferensiýasynda eden çykyşynda “Bu uzyn ýol däl, suw hem çuň däl, bu esasan syýasy mesele” diýdi.
“Şol sebäpli Brýussel bu proýekte başlady. Azeriler we türkmenler bu gazgeçirijiniň gurluşygyna başlap bilerler ýaly, Brýussel hukuk meselelerini çözmek üçin giňişleýin iş alyp barýar” diýip, Awstriýanyň OMV AG kompaniýasynyň dolandyryş toparynyň agzasy Werner Auli "Reuters" agentligine aýtdy.
OMV AG kompaniýasynyň wekili W.Auliniň aýtmagyna görä, “Nabukko” proýektiniň maliýeleşdirilmegi boýunça gutarnykly karar, gijä galan ýagdaýynda, indiki ýylyň ilkinji çärýeginde kabul ediler: “Bu barada konsorsiumyň agzalary açyk möwsüm prosesinde karara gelerler”.
“Nabukko” konsorsiumy şu ýylyň ahyryna çenli inwestisiýa boýunça gutarnykly netijä gejekdigini aýdýar, emma bu proýekt häzire çenli ençeme gezek soňa süýşürildi. OMV AG kompaniýasynyň wekili bolsa, “Ahyrky netijä şu ýyl hem gelinmegi hem mümkin...sebäbi açyk möwsüm prosesi üç aýa çekýär” diýdi. “Nabukko”
ÝB tarapyndan goldanylýan “Nabukko” proýektiniň gaz bilen üpjün edilmegi belli bir derejede Türkmenistana hem bagly bolup durýar. Ýyllyk 31 millard kubmetrlik tebigy gazy Ýewropa akdyrjak turbalara Türkmenistanyň ýyllyk 10 millard kubmetrlik tebigy gaz akdyrmagyna garaşylýar.
Ýakynda Türkmenistan Ýolöteniň Osman gaz ýatagyndan Hazaryň ýakasyna tarap 800 kilometrlik “Gündogar-Günbatar” gazgeçirijisiniň gurluşygyna hem başlady. 1,5 milliard dollarlyk bu gazgeçiriji ýurduň ummasyz gaz ätiýaçlyklaryna eýe bolan gündogar regionyny Hazar regiony bilen baglanyşdyrar.
“Nabukko”gazgeçirijisiniň uzynlygy bolsa 3,300 kilometrde barabar bolup, munuň agramly bölegi – 2,730 kilometri Türkiýäniň üstünden geçýär. Deslapky plana görä, gurluşyk 2011-nji ýylda başlanyp, proýektiň esasy bölegi 2015-nji ýylda tamamlanmaly.
“Nabukko” gazgeçirijisiniň gurluşygyna Awstriýanyň OMV AG, Wengriýanyň MOL Nyrt, Bolgariýanyň Bulgargaz EAD, Ruminiýanyň Transgaz SA, Germaniýanyň RWE AG we Türkiýäniň BOTAŞ energiýa kompaniýalary gatnaşarlar. Bu proýekt azyndan 7,000 iş orunlaryny hem döreder diýlip çaklanylýar.


text:
Täze Tolkun gepleşigimiziň bu hepdeki sanynda Ukrainadaky we Gyrgyzystandaky syýasy agdaryşyklyklara şaýat bolan türkmen ýaşlary bilen söhbetdeşlik geçirdik.
Ýokary bilimini Ukrainada dowam etdirýän türkmen talyby Arslan: “MenUkrainada halkyň agzybirligine, dost-dostuň elinden tutup ýurduň syýasatyna aktiw gatnaşýandygyna şaýat boldum” diýip, Ukrainadaky syýasy agdaryşyklarda şaýat bolan pursatlaryny gürrüň berýär.
Gyrgyzystanda okaýan türkmen talyby Azat bolsa: “Ukrainada-da, Orsýetde-de Türkmenistandaky ýaly diktatura ýok. Bu ýurtlarda her kim öz islän zadyny erkin aýdyp bilýär. Şonuň üçin bu ýurtlarda rewolýusiýa bolýar. Türkmenistanda hiç haçan bular ýaly zat [rewolýusiýa] bolmandy” diýýär.
Ýokary bilimini Orsýetde dowam etdirýän Arslanlynyň, Azadyň we Arslanyň beren gürrüňlerini diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň. Garaýyşlaryňyza teswir bölüminde garaşýarys.


text:
Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýew ýurduň günbatar regionynda ýüz beren ganly bulagaýçylyklaryň yzy bilen, penşenbe güni bu regiona sapara bardy. Bu saparynyň barşynda ol regionyň birnäçe ýokary derejeli resmilerini wezipelerinden boşatdy.
Prezident administrasiýasynyň metbugat gullugynyň maglumatyna görä, prezidentiň permany bilen penşenbe güni Nazarbaýewiň giýewisi Timur Kulibaýew hem “Samruk-Kazyna” atly döwlet fondunyň başlygy wezipesinden boşadylypdyr. Bu döwlet fondy “KazMunaýGaz” kompaniýasynyň ýeke-täk eýesi bolup durýar.
Mundan daşary, prezidentiň permany bilen “KazMunaýGaz” kompaniýasynyň we onuň Londondaky filial kompaniýasynyň ýolbaşçylary wezipelerinden boşadylypdyr.
Ýakynda şu regiondaky nebitçiler şäheri bolan Žanaozende polisiýa güýçleriniň protestçilere garşy ýarag ulanmaklary netijesinde 15 adam ölüp, 100 töweregi adam ýaralanypdy.
Penşenbe güni Gazagystanyň baş prokurory bu bolan waka boýunça derňew işlerine Birleşen Milletler Guramasyndan wekilleriň-de çagyrylandygyny mälim etdi.


text:
Okuwçynyň ene-atasy mekdebiň we polisiýanyň ötünç soramagyny talap edýär.
"Guardian" gazetiniň ýazmagyna görä, Angliýada bir harpy nädogry ýazyp, ýönekeýje bir ýalňyş goýberen 10 ýaşyndaky bir musulman mekdep okuwçysy terrorçylar bilen arabaglanyşyk saklamakda güman edilip, polisiýa tarapyndan soraga çekildi.
Okuwçy iňlis dili sapagynda ýaşaýan jaýynyň adyny ýazanda, "Terraced house" (utgaşyk öýler) diýip ýazmagyň deregine, bilmezden, "terrorist house", ýagny "terrorçy öý" diýen jaýda ýaşaýandygyny ýazypdyr.
Ýöne hiç kim ol musulman okuwçy çaganyň harp ýalňyşyny goýberendigine düşünmändir. Ol çaganyň maşgalasy 2015-nji ýylda ýurda kabul edilen ekeni. Onsoň terrorçylyga garşy howpsuzlyk düzgüniniň talaplaryna laýyklykda, ol okuwçyny polisiýa tabşyrmaly bolupdyrlar. Ol şertnamada aýdylmagyna görä, mugallymlar okuw jaýynda terrorçylyk bilen ilteşikli hereket edýändigi güman edilýän adamlar hakda derrew degişli howpsuzlyk guramasyna habar bermeli edilen.
“Çaga öz adyny ýazmakdan hem gorkýar”
Geçen ýylyň 7-nji dekabrda polisiýa diňe bir ol okuwçy oglanjygy soraga çekmek bilen çäklenmän, onuň öýdäki noutbugyny, ýagny göterme kompýuterini hem açyp barlap görüpdir.
BBC-niň beren habaryna görä, okuwçy çaganyň maşgalasy bu bolan waka sebäpli mekdebiň we polisiýany ötünç soramagyny talap edýär.
Okuwçy çaganyň bir hossarynyň aýtmagyna görä, onuň maşgala agzalary ilkibaşda özleri bilen oýun edýändirler öýdüpdirler. Ýöne bolan waka okuwçy çaganyň ruhy saglygyna zeper ýetiripdir.
Howpsuzlyk düzgünleri
Çaganyň hossary BBC-e beren interwýusynda şeýle diýýär: "Şeýle ýagdaýa 30 ýaşyndaky bir adam duçar bolanda, muňa düşünse bolar. Ýöne çaganyň beýle zada uçradylmagyna düşünmek mümkin däl. Mugallymy biynjalyk eden ýeke-täk ýagdaý bar, ýagny ol hem çagajygyň harpy nädogry ýazmagydyr".
Okuwçynyň şol hossarynyň bellemegine görä, çagajyk indi eline galam alyp, öz adyny ýazmakdan hem gorkýar.
Terrorçylyga garşy howpsuzlyk düzgünlerini tankyt edýänleriň aýtmagyna görä, şeýle görkezme mugallymlary öz aňy bilen hereket etdirmän, gaýta haýsam bolsa bir gümürtik meselä çakdanaşa reaksiýa bildirmäge iterýär. Kanuny bozmakdan gorkýandyklary üçinem, olar şeýle säwlikleri goýberýärler.


text:
German kansleri Angela Merkel nemes goşunlarynyň Owganystandan çykmaly anyk wagtyny bellemegiň ýalňyş bolmagynyň mümkindigini, sebäbi munuň Talybany hyjuwlandyrjagyny aýdýar.
Merkel Berlinde owgan prezidenti Hamit Karzaý bilen geçiren gepleşiklerinden soň guralan metbugat ýygnagynda çykyp gürledi.
Ol sişenbe güni Germaniýanyň Owganystana goşmaça 500 esger ibermegi palanlaşdyrýandygyny aýdypdy.
Şeýle-de Merkel Germaniýanyň Owganystana edýän ösüş kömeginiň gelýän üç ýylda iki esse köpeldilip, 430 million ýewro ýa-da 650 million dollara ýetiriljegini aýtdy.


text:
Freedom House, Birleşen Ştatlarda ýerleşýän «Azatlyk öýi» ykdysady kynçylyklaryň öňki sowet ýurtlarynda «kök uran diktaturalaryň» durnuklylygyna wehim salýandygyny, migrasiýa krizisiniň Gündogar Ýewropada populizmi güýçlendirýändigini, Balkan ýurtlaryndaky reformalaryň depgininiň peselýändigini duýdurýar.
2015-nji ýylda «Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň «görnetin awtokratiýany bagra basmasy» has çuňlaşdy diýip, Birleşen Ştatlarda ýerleşýän adam hukuklary guramasy aýdýar.
«Freedom House» bu netijelere özüniň ýyllyk Geçiş döwletleri hasabatynda, ozalky Sowet Soýuzynyň we Balkan ýurtlarynyň, Merkezi Ýewropanyň 29 ýurdundaky demokratik ösüşlere beren synynda gelýär.


text:
ABŞ-nyň wise-prezidenti Joe Biden Ýewropa energiýa üpjünçiligini diwersifikasiýalaşdyrmagyny dowam etdirip, Russiýa bolan garaşlylygyny kemeltmelidigini aýtdy.
Biden bu barada 22-nji noýabrda Stambulda geçirilen Atlantik Geňeşiniň energiýa howpsuzlygy sammitiniň dowamynda çykyş etdi. Ol Russiýa öz gazyny we nebitini geosyýasy gural hökmünde ulandyrmaly däldigini hem belledi.
“Şu wagt, edil häzirki pursat hereket edip başlamaly” diýip, Biden belledi. “Ukrainadaky bolýan zatlar munuň diňe nähili möhüm bir meseledigini äşgär edýär”.
Ýakynda Russiýa, Ukraina we Ýewropa Bileleşigi Ukraina we Ýewropa gazy kepillendirýän $4.6 milliardlyk ylalaşygy baglaşypdylar.
Moskwa Kiýewiň gaz bergisi sebäpli şu ýylyň iýun aýynda Ukraina akdyrýan gazyny togtadypdy. Bu Moskwany goldap çykyş eden ukrain prezidenti Wiktor Ýanukowiçiň häkimiýetden aýrylmagy we mart aýynda Russiýanyň Krym ýarymadasyny basyp almagynyň yzýanyna gabat geldi.
Howatyrlanmalar
Golaýda gelnen ylalaşyk 2009-njy ýylyň gyşynda bolan wakalaryň gaýtalanjakdygy baradaky howatyrlanmalary gowşatdy. Şol wagt Ukraina bilen bolan gaz dawalary sebäpli Moskwa iki hepde töweregi Ýewropa akdyrýan gazyny kesipdi.
Biden Russiýanyň energiýa serişdeleriniň esasy çeşmesi bolup galjakdygyna şek-şübhesiniň ýokdugyny aýdyp, munuň basyş üçin bir serişde hökmünde ulanylmaly däldigini hem belledi.
“Bu energiýa howpsuzlygy. Muny gazanmak üçin Ýewropa diwersifikasiýa ugrunda tagalla etmeli” diýip, Biden nygtady. Russiýanyň hem bu oýunda orny bolup biler, bolaram. Ýöne Russiýa kadalar boýunça oýnamaly”.
"YD"
Biden türk prezidenti Rejep Taýyp Erdogan bilen Siriýadaky we Yrakdaky meseleleri maslahat etmek üçin Türkiýä sapar edýär.
Saparyň çäklerinde Türkiýäni “Yslam döwleti” diýilýän topara garşy ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky halkara koalisiýanyň alyp barýan göreşine has köp goşant goşmagyny gazanmak göz öňünde tutulýar.
Ankara bu göreşe harby taýdan gatnaşmajakdygyny belli edenden soň, ABŞ bilen Türkiýäniň arasynda dartgynlylyk döredi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow we Hindistan respublikasynyň premýer-ministri Narendra Modi Aşgabatda geçiren gepleşiklerinden soň gol çekilen ikitaraplaýyn dokumentler barada habar serişdeleriniň wekilleriniň öňünde çykyş etdi diýip, türkmen metbugaty ýazýar.
Türkmen lideri gepleşikler iki ýurduň esasy halkara meseleleri, türkmen-hindi gatnaşyklaryny ösdürmek barada ugurdaş pikirlenýändiklerini görkezdi diýipdir.
«Biz birek-biregi halkara guramalarynyň, ilkinji nobatda hem BMG-niň çäklerinde goldamak babada ylalaşdyk» diýip, Berdimuhamedow aýdypdyr. Şeýle-de ol iki ýurduň hyzmatdaşlygynyň Goşulmazlyk hereketiniň çäginde yzygiderli giňeldiljegini aýdypdyr.
Türkmen lideriniň pikiriçe, şu günki gün dünýäniň köp regionynda dartgynly ýagdaý dowam edýär we Goşulmazlyk hereketiniň maksatlary barha kän aktuallyk gazanýar.
Türkmen metbugaty hindi lideri bilen gepleşiklerde Owganystandaky ýagdaýy kadalaşdyrmak meselesine aýratyn üns berlendigini we liderleriň ikisiniň hem bu ýerdäki çözgüdi diňe parahatçylykda we syýasy serişdelerde görýändigini ýazýar.
Taraplar Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan geçirijisi proektini amala aşyrmak, söwda-ykdysady gatnaşyklaryny giňeltmek, maýa ýatyrym, ýokary tehnologiýa pudaklaryndaky hyzmatdaşlyk babatdaky gyzyklanmalaryny hem tassyklapdyr.
Şeýle-de liderler aragatnaşyk, himiýa we saglygy saklaýyş, oba hojalygy pudaklarynda, turizm boýunça bilelikdäki proýektleri amala aşyrmagyň ägirt uly mümkinçilikleriniň bardygyny belläpdirler.
Metbugat ýygnagynda aýdylmagyna görä, hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri hem transport pudagy bolup, Türkmenistan bilen Hindistan «Gündogar-Günbatar» we «Demirgazyk-Günorta» ugurlary boýunça transport-infrastruktura proektlerini durmuşa geçirmekçi.
Premýer-ministr Narnedra Modi öz çykyşynda 1 milliard 250 million ilatly Hindistanyň ägirt uly mümkinçiligini belläp, «Demirgazyk-Günorta» transport koridory proektine goldaw bildiripdir we «Gazagystan-Türkmenistan-Eýran» demirýolunyň Eýranyň deňiz portlaryna çykmak çykmak mümkinçiligini berýändigini belläpdir.
Ol gepleşikleriň netijeli bolandygyny aýdyp, türkmen-hindi gatnaşyklarynyň mundan beýläk hem rowaç aljagyna umyt bildirdi diýip, türkmen metbugaty ýazýar.
Hindistanyň premýer-ministri türkmen prezidentini ýakyn wagta Hindistana sapar etmäge hem çagyrdy diýip, habarda aýdylýar.


text:
Siriýadaky protestleriň gazaply basylyp ýatyrylmagyndan gaçyp, ýurdy terk edýän bosgunlara Türkiýe özüniň “gapylaryny ýapmajakdygyny” aýdýar. Bu barada Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan öz çykyşynda ýörite belledi. Erdogan bu çykyşyny ýüze golaý siriýaly bosgun Türkiýä barandan soň etdi.
Günbatar bolsa Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk geňeşini Siriýada hökümetiň protestleri gazaply basyp ýatyrmagyny ýazgarýan rezolýusiýany kabul etmäge çagyrýar.
Türkiýä gaçýarlar
120 töweregi siriýaly, şol sanda aýallar we çagalar, başpena gözläp, gijäniň garaňkysynda Türkiýäniň serhedinden geçdiler. Bu adamlar Siriýanyň Jisr al-Şughur şäherinde hökümetiň gazaply çäreleri görmeginden howatyrlanyp, ýurdy terk etdiler. Häzir olar iki ýurduň serhediniň golaýyndaky Türkiýäniň Hataý welaýatynda çadyrlarda ýerleşdirildi.
Erdogan Damasky öz raýatlaryna has çydamlylyk bilen çemeleşmäge çagyrdy.
Bosgunlar sişenbe güni irden Türkiýä barypdy. Berilýän maglumatlara görä, şu gün ýene-de ýüzlerçe siriýaly serhetden geçmäge taýýarlyk görýär.
Erdogan Siriýadaky dowam edýän wakalary aladalanma bilen synlaýandygyny belläp, Damasky öz raýatlaryna has çydamlylyk bilen çemeleşmäge çagyrdy.
Adam hukuklaryny goraýjy guramalaryň berýän maglumatyna görä, Siriýanyň Jisr al-Şughur şäherinde şenbe gününden bäri, häzire çenli azyndan 42 adam öldürilipdir.
Şol bir wagtyň özünde Siriýanyň döwlet telewideniýesi hem bu şäherde ýokary derejede türgenleşdirilen 120 töweregi harbynyň duşenbe güni “ýaragly toparlar” tarapyndan öldürilendigini habar beripdi. “Ýaragly toparlar” - Siriýanyň režimi tarapyndan prezident Başar al-Assadyň hökümetine garşy çykýanlar üçin ulanýan söz düzümidir.
Siriýanyň adam hukuklaryny goraýjy toparlarynyň aýtmaklaryna görä, Siriýada mart aýynyň ortalarynda hökümete garşy protestler başlanaly bäri, ol hereketi basyp ýatyrmak üçin geçirilýän çärelerde 1,100 töweregi demonstrantçy öldürlipdir, başga-da 10,000-e golaý adam tussag edilipdir.
BMG-niň rezolýusiýasy
Britaniýa, Fransiýa we başga-da birnäçe günbatar döwletleri BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň Damaskyň režimini ýazgarýan rezolýusiýanyň kabul edilmegine çagyrýarlar.
BMG-niň 15 agzadan ybarat Howpsuzlyk geňeșiniň bu rezolýusiýa boýunça ses berlişliginde Orsýetiň we Hytaýyň weto haklaryny ulanmak mümkinçiligi kynçylyk döredip biler. Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow sişenbe güni eden çykyşynda Moskwanyň rezolýusiýa meselesine garşydygyny aýan edipdi.
Lawrow Siriýa meselesiniň BMG-niň Howpsuzlyk geňeșinde “syýasy ugur boýunça çözülmelidigini, şeýle-de nobatdaky harby konflikt üçin, şertleri döretmeli däldgini” nygtady.
Fransiýa, Britaniýa, Germaniýa we Portugaliýa tarapyndan taýýarlanan rezolýusiýanyň häzirki deslapky görnüşi Başal al-Assadyň režiminiň protestleri gazaply basyp ýatyrmagyny ýazgarýar, şeýle-de bu gazaplylygyň adamzada garşy jenaýatçylygyň subutnamasy bolmagynyň mümkindigi nygtalýar. Onda harby çärelere ýa-da sanksiýalara hiç hili salgylanma ýok.
Fransiýanyň daşary işler ministri Alain Župpe şol rezolýusiýa barada duşenbe güni Waşingtonda şeýle çykyş etdi: “Biz Orsýetiň näme etjegine serederis. Eger-de Orsýet weto ulansa, onda olar jogapkärçiligi öz üstlerine alarlar. Eger-de ol rezolýusiýany BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň 11 agzasynyň goldaýandygyny görseler, belki-de, olar pikirlerini üýtgederler”.


text:
Şu gün Şwesiýanyň ýokary sudy «WikiLeaks» internet saýtyny esaslandyryjy Julian Assanjy tussag etmek barada karar çykardy. Julian Assanja iki zenany zorlamakda aýyplama bildirilýär.
Şu gün sud Assanjyň özüniň günäkär däldigi barada şikaýat arzasyny kabul etmekden ýüz öwürdi.
Julian Assanj bu aýyplamalary Yrak we Owganystan barada gizlin harby dokumentleri, şeýle-de Birleşen Ştatlaryň diplomatik telegrammalaryny ýaýradanlygy üçin özüne garşy alnyp barylýan töhmet kompaniýasynyň bir bölegi diýip atlandyrýar.
Interpol hem Assanjy gözlenýän adamlaryň sanawyna goşdy. 39 ýaşly Julian Assanjyň häzir nirededigi belli däl.


text:
Türkmenistanyň hökümeti ýurduň sosial-ykdysady ýagdaýyna syn edip, soňky 10 aýyň jemlerine baha berdi. 6-njy noýbarda geçirilen hökümet maslahatynda ýurduň gurluşyk pudagynyň ýagaýyna-da garaldy.
Hökümet maslahatynda ýurtda makroykdysady görkezijileriň durnukly ösüşiniň göze ilýänligi bellenildi. Wise-premýer T.Japarowyň sözlerine görä, 2009-njy ýylyň 9 aýynyň jemlerine laýyklykda, umumy içerki önümçiligiň ýokary derejesi üpjün edildi we ol 106%-den ybarat boldy.
Ösüş görkezen pudaklaryň arasynda oba hojalygy, gurluşyk, transport, aragatnaşyk, söwda we hyzmatlar pudagy agzaldy. Geçen ýyl bilen deňeşdirilende elektro-energiýa, mineral dökünler, käbir gurluşyk materiallary, dokma, derman, oba hojalygy önümçiliginde-de, şeýle-de bilelikdäki we daşary ýurt kompaniýalary bilen bile alnyp barylýan nebit-gaz önümçiliginde hem ösüşiň bolanlygy habar berildi.
TDH gullugynyň habaryna görä, Türkmenistanda maýa goýumlarynyň özleşdirilmeginiň mukdary hem geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende iki ýarym prosentden gowrak artypdyr. Daşary söwda dolanyşygy hem ösýär. Ilatyň durmuş derejesi göterilýär. Ýylyň 9 aýynyň dowamynda tutuş ýurt boýunça ortaça aýlyklar geçen ýylkysyndan 10,8% ösüpdir. Bu barada TDH-niň maglumatynda aýdyldy.
Resmi görkezijiler we halkyň durmuşy
Ýurtda budjet işgärleriniň zähmet haklarynyň we pensiýadyr-sosial tölegleriň belli bir derejede ýokarlananlygyny we käbir pudaklarda iş orunlarynyň köpelenligini Türkmenistanyň ýaşaýjylary gürrüň berýärler. Hususan-da, prezidentiň gurluşyk pudagy boýunça beren ozalky käbir tabşyryklaryna görä, gurluşyklarda işleýän ýurduň raýatlarynyň sanynyň köpelenligi, olaryň aýlyklarynyň-da ozalkysyndan göterilenligi aýdylýar. Emma ykdysady ösüş görkezijileriniň we aýlyklaryň ýokarlanmagynyň ilat köpçüliginiň durmuş derejesinde onçakly göze ilmän gelýänligini synçylar aýdýarlar. Muňa näme sebäp bolýar?
Žurnalist Amanmyrat Bugaýew muny ýurt içinde nyrhlaryň gymmatlygy we işsizlik problemasy bilen baglanyşdyrdy: “Bazaryň korzinasy gymmat adamlaryň alýan aýlygyndan. Maşgalada işe ýaramly bäş adamdan biri işe ýerleşip bilse, bagtynyň gaty bir çüwdügidir. Netijede bir adam özi ýaly işe ýaramly birnäçe adamy eklemeli bolýar”.
Amanmyrat Bugaýewiň sözlerine görä, gurluşyk barada aýdylanda, ýerli ýaşaýjylaryň güýji esasanam welaýatlarda gidýän kiçiräk gurluşyklarda, jaý gurluşygynda we Aşgabat şäherinde jaýlary abadanlaşdyrmak boýunça alnyp barylýan işlerde ulanylýar. Şol bir wagtda-da türkmen gurluşykçylarynyň we hatda spesialistleriniň-de daşary ýurtly kärdeşlerine garanda has köp işläp, zähmedine has az hak alýanlygyny A.Bugaýew belledi.
Halk hojalygynyň ösüşine gurluşygyň täsiri
Geçen anna günki hökümet maslahatynda prezident G.Berdimuhamedow gurluşyk pudagynyň ähmiýetini aýratyn nygtamak bilen pudagyň mundan beýläk-de ösüşine itergi bermegiň zerurlygyny aýtdy. Prezidentiň pikirine görä, köp pudaklaryň netijeliligi göni gurluşyk ugrunyň ösüşine bagly.
Ýurtda gurulýan obýektleriň hili we işe girizilmeginiň möhleti ýaly meselelere berk gözegçiligi dowam etdirmegi tabşyrmak bilen G.Berdimuhamedow käbir ýolbaşçylaryň jogapkärçiliksizligini tankyt etdi we munuň bilen baglylykda Türkmenistanyň Energetika we senagat ministri Ýazgulyýewe berk käýinç bermek barada permana gol çekdi. Emma ýolbaşçylar tarapyndan jogapkärçilik we gözegçilik taýdan goýberilýän kemçilikler takyklanmady.
Gurluşyk ugrunda ýurtda nähili kemçilikler bar?
Hökümetiň soňky maslahatynda ýene-de “Awaza” proýektiniň ähmiýeti nygtaldy. Şol bir wagtda-da ýurtda ilat üçin ýaşaýyş jaý ýetmezçiligi agyrlygyna galýar. Munuň bilen birlikde ýurtda oňaýlylygy ýokary jaýlaryň gurluşygy dowam edýär.
Merkezi Aziýa boýunça analitik Artýom Ulunýan munuň sebäbini gurluşyk pudagyndaky korrupsiýa bilen baglanyşdyrýar: “Ýokary oňaýlykly jaýlaryň gurluşygy ilkinji nobatda gurýanlara we gurdurýanlara maliýe taýdan bähbitli. Ýagny, mundan häkimiýetler peýda görýärler. Ýokary oýaýlykly jaýlaryň, köşkleriň hem myhmanhanalaryň gurluşygy Türkmenistanda öz bähbitlerini öňe sürmek üçin dürli töleglere ukyply daşary ýurtly şirketler tarapyndan amala aşyrylýar”.
Artýom Ulunýanyň pikirine görä, gurluşyk pudagyndaky korrupsiýa ýurt ykdysadyýetine zyýan ýetirmekden daşgary ilatyň häkimiýetlere bolan ynamsyzlygyny hem gýçlendirýär. Türkmenistanda ýokary oňaýlykly jaýlary satyn almakda-da deňsizligiň höküm sürýänligi aýdylýar.
Amanmyrat Bugaýewiň sözlerine görä, meselem, ýurduň nebit-gaz pudagynyň işgärleri jaý satyn alanda, onuň ýarysy özleri, ýarysy bolsa edara tarapyndan tölenilýär, kanuny goraýjy edaralaryň işgärleri bolsa satyn alýan jaýlarynyň diňe 30 %-ni töleýärler, beýleki bujet pudaklarynyň, şol sanda medisina we magaryf işgärleri, jaý edinjek bolsalar, doly bahasyny tölemeli bolýarlar. Bahalar gymmat bolansoň, ýurtdaky aýlyklaryň nukdaýnazardan jaý satyn almak köplere elýeterli däl.
“Öňegidişliklerem göze ilip başlady”
Amanmyrat Bugaýew şäher gurluşygy ugrunda ozalky tejribelere garanda, pozitiw öňegidişlikleriň başlananlygyny gürrüň berdi we Aşgabat şäherinde häzir jaýlary abadanlaşdyrmak işleriniň alnyp barylýanlygyny aýtdy.
“Indi türkmen hökümeti jaýlary ýykmak tejribelerinden belli bir derejede el çekip, köne jaýlary bejerip başlady. Gaty owadan jaýlar emele gelýär we şol öňki jaýlar täze mermer jaýlardan has göze ýakymly” diýip, A.Bugaýew aýtdy.
Türkmenistan geljek ýyldan başlap, has ýokary ykdysady depginlere garaşýar. Bu barada ýurduň döwlet we hökümet baştutany G. Berdimuhamedow 6-njy noýbarda geçiren hökümet maslahatynda aýtdy we ol öz sözlerini “öňünden döreýän obýektiw şertler hem muny tassyklaýan garaşsyz halkara guramalarynyň bahalary” bilen delillendirdi.
TDH-niň maglumatyna görä, 6-njy noýbardaky hökümet maslahatynda ýurduň 2010-njy ýyl boýunça döwlet bujetini taýýarlamak işini tizleşdirmek tabşyrygy berlip, bujetiň sosial tarapynyň ähmiýeti aýratyn nygtaldy.


text:
Lebap welaýatynyň merkezi şäheri Türkmenabatda (öňki ady Çärjew) “Lebaptelekom” aragatnaşyk kärhanasy tarapyndan açylan internet kafeleriniň dördüsi bar. Olaryň hersinde 10-15 kompýuter goýuldy.
Ýöne günüň dowamynda ol ýere barýanlary barmak basyp sanaýmaly. Şäheriň 27 ýaşly ýaşaýjysy Ruslan ýagdaýyň sebäbini şeýle düşündirdi:
—Ilki açylaýanda, ol kafelere barýanlaryň sany kändi. Diňe bir şäher ýaşaýjylary däl, welayatymyzyň uzak obalaryndan-da gelerdiler. Birki sagatlap, nobata durýan halatlarymyzam bolardy. Indi tutuş günüň dowamynda internet kafelerine gelýänleriň sany 10-15 adamdan geçenok. Olar hem internetiň hyzmatyndan peýdalanyp ýörenler däl-de, bir ýere surat ýa hat ibermek mümkinçiliginiň bardygy hakda eşidip, tötänleýin gelýän adamlar. Internet tizliginiň gaty peseldilmegi hemişelik internet ulanyjylaryň ol kafelere barmazlygyna sebäp bolýar. Internet kafeleri täze açylan döwürlerinde tizlik sekundda 80-90 kilobaýt bolan bolsa, häzir 15-20 kilobaýtdan geçenok. Käte ol-da ýitýär.
Internet kafeleriniň biriniň açylan gününden bäri işläp gelýän işgäri şeýle gürrüň berdi:
—2008-09-njy ýyllarda biziň kafemiz her günde 200-300 adama hyzmat ederdi. Häzir ol 10 esse azaldy. Bir sagadyna 6 manat töläp, öz elektron poçtasyny barlap bilmän gidýänler-de bar. Ozal welaýatymyzdaky daşary ýurt kompaniýalarynyň işgärleri-de bize gelerdiler. Tizlik peseleli bäri olaryň-da gelmesi kesildi. Tizligiň peselmeginiň tehniki sebäbi ýok. Resmilerimiz adamlaryň internet hyzmatyndan bökdençsiz, erkin we köpçülikleýin peýdalanmaklaryny islänoklar. Resmileriň “ýurtda internet ýok” diýdiresleri-de gelenok.
Bir müşderi bolsa bu ýagdaýy şeýle beýan edýär:
—“Altyn asyr” öýjükli aragatnaşyk kompaniýasy müşderilere mobil-internet hyzmatyny hödürleýär. Şu günler isleg bildirýän her bir müşderä 20 manat tölese, üç gigabaýtlyk kuwwatlykdaky internet hyzmatyny birikdirip berýärler. Ýöne ol hem köp ýerde gowy işlänok. Kadaly işläýende-de, ýary gigeden bärde ondan peýdalanyp bolanok. Internet bilen bagly ýurtdaky häzirki ýadaý öňde biriniň ýüki ulagyň, ulagy-da ýüküň ýanyna eltip bilmän kösenşine meňzeýär. Olaryň ikisinden biri meýliňe tabyn bolmadyk halatynda, ýüki duran ýerinden gozgap bolanok.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow hem hökümet maslahatlarynda eden çykyşlarynda ýurtdaky aragatnaşyk hyzmatlarynyň ýagdaýyny ençeme gezek tankyt etdi we ýolbaşçylara birnäçe gezek möhlet berdi. Ýöne bu uguruda häzirlikçe göze ilýän ösüş ýok.
Osman Hallyýew Azatlyk Radiosynyň Lebap welaýatyndaky habarçysy.


text:
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Thales Alenia Space” kompaniýasynyň prezidenti, baş direktory jenap Žan-Loik Gally kabul etdi.
Myhman duşuşmaga döredilen mümkinçilik üçin hoşallyk bildirdi we Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowy doglan güni bilen gutlady hem-de türkmen Liderine jan saglyk we köptaraply işlerinde üstünlikleri tüýs ýürekden arzuw etdi. Işewüriň belleýşi ýaly, “Thales Alenia Space” kompaniýasy ykdysady ösüşiniň ajaýyp depginlerini görkezýän hem-de dünýäde döredijilikli ösüş syýasaty bilen tanalýan Türkmenistanyň hyzmatdaşlarynyň biri bolup durýandygyna buýsanýar.
Döwlet Baştutany gutlaglar we hoşniýetli arzuwlar üçin minnetdarlyk bildirip, döwlet durmuşynyň ähli esasy pudaklaryny düýpli özgertmegiň uly möçberli strategiýasyny tapgyrlaýyn durmuşa geçirip, Türkmenistanyň giň halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmäge we dünýäniň işewür toparlarynyň wekilleri bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga aýratyn üns berýändigini nygtady.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ýokary tehnologiýaly elektron ulgamlaryny, şol sanda awiasiýa hem-de kosmos tehnikalary üçin elektron ulgamlaryny işläp düzmekde we öndürmekde öňdebaryjy bolan “Thales Alenia Space” kompaniýasynyň ýurdumyzyň ozaldan gelýän hem-de ygtybarly hyzmatdaşlarynyň biridigini belläp, ynanylan taslamalary durmuşa geçirmäge jogapkärli çemeleşýändikleri üçin minnetdarlyk bildirdi.
Myhman ikitaraplaýyn özara gatnaşyklaryň häzirki ýagdaýy we geljegi barada bolan pikir alyşmalaryň barşynda Türkmenistanyň Baştutanyna bilelikdäki taslamalaryň öňe ilerledilişiniň barşy barada habar berdi. Işewüriň belleýşi ýaly, onuň ýolbaşçylyk edýän kompaniýasy geljegi uly türkmen bazarynda bolmagyny giňeltmäge gyzyklanma bildirýär. Şu babatda jenap Žan-Loik Gall netijeli hyzmatdaşlygy, şol sanda milli kosmos ulgamy üçin hyzmat ediş hem-de ýokary hünär derejeli inžener-tehniki işgärleri taýýarlamak babatda, şeýle hem oba hojalyk ekinlerine gözegçilik etmek meseleleri boýunça gatnaşyklary pugtalandyrmak bilen baglanyşykly birnäçe tekliplerini aýtdy.
Duşuşygyň ahyrynda jenap Žan-Loik Gall wagt tapyp, kabul edendigi üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa ýene-de bir gezek hoşallyk bildirip, “Tales” kompaniýasynyň bildirilen ynamy ödemek üçin ähli tagallalaryny gaýgyrmajakdygyny aýtdy.


text:
Oppozisiýadaky “Gürji arzuwy” hereketiniň başlygy Bidzina Iwanişwili hökümetiň gaznasyna 80 million larini (48 million amerikan dollary) geçirýändigini mälim etdi.
Iwanişwili munuň salnan jerimäni tölemek we ýurduň gündogarynda suw joşmalarynda ejir çekenlere hemaýat bermek üçin niýetlenendigini aýtdy. Iwanişwili ilki başda jerimäni tölemekden boýun gaçyrypdy. Emma ol özüniň “Facebook” hasabynda, munuň suw joşmalarynda jepalary başdan geçiren adamlara hemaýat bermek üçin gowy mümkinçilik boljakdygyny belledi.
Geçen aýda Iwanişwilä syýasy maliýeleşdirmäniň düzgünlerini bozdy diýlip, 90 million dollar töwereginde temmi hökmünde pul salgydy salnypdy. Soňundan jerime 45 million dollara çenli peseldildi.
Oppozisiýa lideri Bidzina Iwanişwili oktýabr aýynda geçiriljek parlament saýlawlarynda, prezident Mihail Saakaşwiliniň partiýasyny häkimiýetiň başyndan aýyrmak ugrunda çäreler geçirýär.


text:
Duşenbe güni Ýewropa Bileleşiginiň daşary işler ministrleri Siriýanyň režimine garşy täze sanksiýalary girizdiler.
Täze sanksiýalaryň esasynda 28 sany siriýaly raýatyň we iki şirketiň aksiýalaryny doňdurmak we olara syýahat gadagançylygyny girizmek barada ylalaşyga gelindi.
Şeýlelikde, ÝB tarapyndan gara sanawa salynan adamyň sany 181-e we kompaniýanyň sany 54-e ýetiriler.
Bu çäreleriň protestçilere garşy bidüzgünçilikleri ulanan adamlara we repressiýalar üçin niýetlenen enjamlar bilen režimi üpjün edýän kompaniýalara degişlidigi habar berilýär.
Ministrleriň maslahatynda Belorusa we Eýrana garşy hem täze çäreler barada meselelere garalýar.


text:
Bahreýniň paýtagty Manamada polisiýa oppozisiýanyň lagerini tozdurandan soň, harbylar şäheriň merkezine kontrollygy öz eline aldy.
Polisiýa bilen çaknyşyklar wagty dört adam ölüp, 150 töweregi ýaralanypdyr. Ýaralananlaryň arasynda amerikanyň AWS telekompaniýasynyň žurnalisti Migel Markes hem bar.
Harbylar köpçülikleýin aksiýalar geçirmäge wagtlaýynça gadaganlyk girizdi.
Häkimiýetleriň hereketlerine protest hökmünde iň uly oppozision partiýa parlamentden öz deputatlarynyň çekilýändigini yglan etdi.
Aksiýalara gatnaşyjylar syýasy reformar geçirmegi talap edýärler.
Ak Tamyň wekili Jeý Kerneý Bahreýnde protestçileriň garşysyna güýç ulanylmagyna Waşingtonyň garşydygyny aýtdy.
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun Bahreýnde, Ýakyn Gündogaryň beýleki ýurtlarynda we Demirgazyk Afrikada parahat demonstrasiýaçylaryň garşysyna zorlugy togtatmaga çagyryş etdi.


text:
Türkmenistanda galla oragy başlandy. Mundan öň, türkmen häkimiýetleri bu möwsümiň gysga möhletde we ýitgisiz geçirmek üçin taýýarlyk işleriniň alnyp barylýandygyny habar beripdiler. Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow hem öz çykyşlarynda daýhanyň gowy işläp, gowy hasyl ýetişdirmegi we gowy girdeji almagy üçin ähli şertleriň döredilmelidigini nygtap gelýär.
Kärendeçi daýhanlaryň ýagdaýy bilen gyzyklanyp, Azatlyk Radiosy 78 ýaşly pensioner, lebaply kärendeçi Hojanazar aga bilen söhbetdeş boldy.