text:
Biziň ýurdumyzyň seýsmiki çäkde ýerleşip, köplenç halatlarda tebigy hadysa bolan ýer titremesiniň bolup durýandygyndan biziň hemmämiz hem habarlydyrys. Esasan hem dag eteklerindäki zolaklarda döreýän bu tebigy hadysa her birimizden çalt, dogry we guramaçylykly çäreleri alyp barmagyň zerurlygyny talap edýär. Biziň we ýakynlarymyzyň saglygy we ömri ol çäreleriň özwagtynda we dogry geçirilşine juda bagly bolup durýandyr.
ÝER TITREME NÄME?
Bu ýer astyndan döreýän urgy we ýer üstüniň sarsgyny netijesinde ýer gabygynyň ýa-da mantiý gatlagynyň üstki böleginiň uly aralykda berk, çeýe yrgyldy görnüşde böwsülip ýarylmagy, boşluklaryň emele gelmegidir. Ýer titremesiniň güýji seýsmiki şkala boýunça 12 bal bilen bahalandyrylýar. Şertleýin ýer titremesiniň güýjüni ballar boýunça topara bölýarler: 1-4 ball – gowşak, 5-7 ball – güýçli, 8 we ondan hem ýokary – weýran ediji.
Ýer titreme hadysasynyň başlanmagy aýnalaryň jaýrylmagy, döwülmegi, üçekleriň yrgyldap ondaky duran goşlaryň herekete gelip başlamagy, kitap tekjeleriň, şkaflaryň, çyralaryň yrgyldamagy, diwarlarda ýaryklaryň peýda bolmagy bilen häsiýetlendirilýär. Bularyň gulagyňy gapýan sesler bilen gabat gelmegi köplenç halatlarda alamatlydyr.10-20 sekuntdan soňra bolsa ýer sarsgynynyň güýçlenmegi bilen, jaýlaryň we gurluşyklaryň ýykylmagy bolup geçýär.10-a golaý bally güýçli yrgyldy jaýlary, binalary ýykyp bilýändir. Aralyk ýer titremesi 5-20 sekunt dowam edýär. Titremeler näçe uzak dowam etse, şonçada heläkçilik ýokarlanýar.
ÝER TITREMÄNIŇ BALLARDA HÄSIÝETNAMASY
1 bal – bellenilmeýän – adamlar duýmaýar, ýeriň titremesi diňe abzallaryň kömegi bilen hasaplanylýar.
2 bal – öran gowşak – jaýyň ýokarky gatynda ýaşaýan adamlar duýup bilýär.
3 bal – gowşak – titremäni köp adamlar duýýar.
4 bal – aram ýagdaý – hemme adam diýen ýaly duýýar, aýnalar şakyrdaýar.
5 bal – aram güýçli – ýatanlaryň köpüsi oýanýar, çyralar yrgyldaýar.
6 bal – güýçli – jaýlaryň ýeňil zeperlenmegi, diwarlarda kiçi jaýryklaryň bolmagy.
7 bal – örän güýçli – diwarlaryň ýarylmagy, olaryň bölünip gaçmagy.
8 bal – zeperlendiriji – tuty asgyçlaryň gaçmagy, tüsse çykaryjylaryň gopmagy, diwarlaryň uly möçberde jaýrylmagy, bölekleýin ýumrulmagy, adamlaryň aýak üstünde durmagynyň kynlaşmagy.
9 bal – haraba döndürýän – diwarlaryň ýumrulmagy.
10 bal – weýran ediji – köp jaýlaryň, gurluşyklaryň ýykylmagy,1 metre çenli uzynlykda ýeriň ýarylmagy.
11 bal – heläkçilik – ýer üstünde köp sanly ýaryklar, opurulmalaryň bolmagy.
12 bal – güýçli heläkçilik – ýerli ýer relýefiniň üýtgemegi.
ÝER TITREMESINE NÄHILI TAÝÝARLYK GÖRMELI?
Eger siz seýsmiki taýdan howply çäklerde ýaşap, islendik ýerde bolsaňyzam: öýde, işde, kinoteatrda, transportda, köçede ýer titreme howpy barada köpçülikleýin yglan edilende özüňi alyp çykmagyň meýilnamasyny öňünden pikirleniň. Şol sanda maşgala agzalaryňyza hem ýer titreme wagtynda özüňi alyp barmagyň aýratynlyklary we berilýän ilkinji lukmançylyk kömeginiň düzgünlerini öwrediň.
Eger ýer titreme howpy barada öňünden habar edilen bolsa:
→ Belli bir amatly ýerde şahsy resminamalaryňyzy, pullaryňyzy, jübi çyrasyny we goşmaça batareýleri saklaň.
→ Öýde goşmaça agyz suwunyň we gaplanan, zaýa bolmajak iýmit önümleriniň birnäçe günlük ýeterlik mukdaryny taýynlap goýuň.
→ Düşekleri penjiräniň we daşky diwarlaryň öňünden aýyryň. Şkaflary, tekjeleri berkidiň, ýokarda saklaýan agyr goşlaryňyzy aşak düşüriň.
→ Howply jisimleri (zäherli himiki maddalar, çalt ýanyp biljek suwuk görnüşli himikatlar) çetleşdirip, howpsuz ýerde ýygnap goýüň.
→ Öýüň ähli ýaşaýjylary zerurlyk ýüze çykanda ýapar ýaly merkezi elektrik şitiniň nirde ýerleşýändigini, esasy gaz we suw geçirjileriň berklenýän ýerini bilmelidirler.
→ Öýde ulanýan dermanhana gutujygyňyzda saklanýan derman serişdelerine üns beriň. Maşgala agzalaryňyzyň ulanýan dermanlaryny alyp goýuň.
→ El telefonyňyza tiz lukmançylyk kömegi we ýangyn howpsuzlygy gullugynyň, ýerli polisiýanyň we seýsmiki stansiýanyň telefon belgilerini belläp goýuň.
ÝER TITREME WAGTYNDA ÖZÜŇI NÄHILI ALYP BARMALY?
Oturan ýeriňiziň yrgyldap ugranyny duýup başlama, çyralaryň yranyp, ýokarda ýerleşen goşlaryň gaçyp, güýçlenýän güwwüldili sesleriň we aýnalaryň şakyrdysynyň ýokarlanmagy, şol sanda sygyr, it, düýe, eşek ýaly öý haýwanlarynyň adaty bolmadyk hereketleri we sesleri birbada howsalanyň we galagoplugyň döremegine getirip biler. Gorky we howsala erkiňizi bermäň. Ýer titremäniň başlanan pursatyndan, onuň weýrançylyga getirip biljek pursadyna çenli 20-25 sek. (ýer titremäniň güýjüne baglylykda) wagtyňyzyň bardygyny ýadyňyzda saklaň. Eger jaýyň aşaky gatlarynda ýaşaýan bolsaňyz, haýal etmän zerur bolaýjak goşlaryňyz bilen daşyna çykyň. Jaýdan çykylanda lifti ulanman hökman basgançak bilen aşak düşüň. Ýola çykyp duruň, ýöne uly gatly binalaryň, jaýlaryň golaýyndan daşda, açyk meýdançada durmaga ymtylyň.
Asudalygy saklajak boluň, beýleki adamlary hem köşeşdirmäne çalşyň. Uly gatly jaýlarda bolup, jaýyň içinde galan halatyňyzda howpsuz ýeri saýlaň: diwarlaryň birigýän burçlarynda, üçegi göterýän diregleriň ýanynda, gapy oturtmalaryň aşagynda. Eger stolyň aşagynda gizlenmek mümkünçiligiňiz bolsa gizleniň, ol sizi ýokardan gaçýan kerpiçdir, beton böleklerinden gorar. Penjireden we agyr mebellerden daşda duruň.
Ýangyn döretmeden gaça durup, şem, kükürt, otlawaç ulanmaň. Çykyp duran uly balkonlardan, tutularyň karnizlerinden, tok geçiriji simlerden daşda duruň. Eger siz maşynda bolsaňyz, açyk, hiç hili tok geçirijileriň ýok ýerlerinde saklanyň we hadysa sowulmasa maşyndan çykmaň. Köpri, tunnel ýaly gurluşyklara ýakynlaşmaň. Beýleki adamlara kömek etmeklige hemişe taýýar boluň.
ÝER TITREMEDEN SOŇKY PURSATLARDA ÖZÜŇI NÄHILI ALYP BARMALY?
Bolup geçen hadysa aňly-düşünjeli baha beriň. Töweregiňize seredip ejir çekenleri kesgitlemäge we olara ilkinji lukmançylyk kömegini bermäge taýyn boluň.
Ýer titremede beden dokumalary müçükmä (ýenjilmä), süňkleri döwülmä sezewar bolan adamlara dogry we özwagtynda kömek bermek wajypdyr.
Müçükmelere sezewar bolan adamlaryň şikeslenen ýerine buzly haltajyklary goýup, soňundan basyp saklaýjy daňylary goýmak, ýörite agaçdan ýasalan söýgetleriň (şina) kömegi bilen hereketlensizdirmek zerurdyr. Lukmanlar gelip ýetýänçä, heläk bolana agyrsyzlandyryjy gerdejikleriň birnäçesini berip, köpräk suwuklyk içirmelidir.
Süňk döwülmeleri bolan heläk bolanlaryň el-aýaklaryny ýörite söýget bilen berkidip, olary asuda ýagdaýda saklamaga çalyşmalydyr. Döwükleriň açyk görnüşine ilki bilen arassa sargy, zerur bolan halatlarynda žgut goýulýandyr.
Ýer titreme wagtynda ýokardan gaçma, birzada urulma netijesinde kelläniň, döşüň, oňurganyň, garyn boşlugynyň dürli şikeslenmeleri ýüze çykyp bilýändir.
Şikeslenmeleriň dürli görnüşlerine garamazdan, aşakdaky hereketleri geçirme gadagandyr:
heläk bolanyň kellesini galdyryp, onuň aşagyna ýassyk, torba ýa-da eplenen eşikleri goýma;
⇒ zerurlyk bolmasa heläk bolany ýerinden gymyldatma;
⇒ huşsuz arkan ýatan adamyny ýeke goýmak.
Ilki bilen üns bermeli ýagdaýlar:
♦ Alnan şikesiň näme netijesinde bolandygyny kesgitläp, onuň agyrlygyna baha bermelidir;
♦ Ýürek urgularyň bardygyny kesgitlemeli, eger ol bolmasa, haýal etmän ýüregi owkalama çärelerini geçirmeli;
♦ Eger adam hüşsuz bolup, dem almasy we ýürek urmasy kesgitlenýän bolsa, onda haýal etmän ony garnyna ýatyryp agzynyň içini el ýaglyk ýa-da süpürgiç bilen arassalamaly;
♦ Eger heläk bolanda gan akma dörän bolsa, şikeslenen ýere daňy goýup, gan akmany duruzmaga synanyşmalydyr.
Zeperlenip emma doly ýykylmadyk jaýlara, ymaratlara ýakynlaşmaň, olara girmäň. Hadysadan 2-3 sagat soň ol ymaratyň ýa-da jaýyn sarsgyn astynda ýykyljagyna taýyn boluň. Gaty wajyp bolmasa jaýa girmäň.
Eger siziň özüňiz kesekleriň astynda galan bolsaňyz:
► Mümkün boldugyndan özüňize lukmançylyk kömegini bermegi başaryň;
► Daşyndaky adamlar bilen baglanşygy gazanjak bolmaga ymtylyň. Gygyrmak, kakmak arkaly olara özüňiziň bardygyňyzy bildiriň;
► Ot ýakmaly däldigini ýadyňyzda saklaň, zerurlyk dörände çeleklerden, hajathananyň suw ýygnaýjysyndan suw alyp içip bilersiňiz;
► Ýyladyş turbalaryny kakmak arkaly hem dürli duýduryşlary berip bilersiňiz. Güýjüňizi tygşytlaň. Siz näçe wagt kesek astynda boljakdygyňyz belli däldir.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


c: text/html

text:
2.1. Bank hasaplary aşakdaky görnüşlere bölünýär:
- hasaplaşyk hasaby (kömekçi hasaby);
- manatdaky gündelik hasap;
- daşary ýurt pulundaky gündelik hasap;
- býujet hasaby;
- depozit (goýum) hasaby;
- ýörite hasap;
- wagtlaýyn hasap;
- manatdaky aragatnaşyk hasaby (kömekçi hasaby);
- daşary ýurt pulundaky aragatnaşyk hasaby (kömekçi hasaby).
2.2. Hasaplaşyk hasaby özbaşdak balansy bolan ýa-da beýannama düzýän we peýda almak maksady bilen iş geçirýän, edara görnüşindäki tarap ýa-da edara görnüşindäki tarapy döretmeýän hususy telekeçi bolup durýan müşderä açylýar.
Öz işini edara görnüşindäki tarapy döretmezden amala aşyrýan hususy telekeçä, bank hasaby onuň öz adyna açylýar we bu hasaba başga adamlaryň eýelik etmegi gadagandyr.
2.3. Müşderiniň bolýan ýeriniň daşynda ýerleşýän we edara görnüşindäki tarap bolup durmaýan şahamçasyna hem-de wekilçiligine, baş edarasynyň ýüz tutmasy boýunça, birligiň hukuk salgysyna görä hasaplaşyk kömekçi hasaby açylyp bilner.
Ministrligiň, pudaklaýyn dolandyryş edarasynyň edara görnüşindäki tarapyň hukugy berlip esaslandyrylan düzüm birligine, käbir maliýe-hojalyk wezipeleriniň merkezleşdirilmegi şertlerinde, hasaplaşyk kömekçi hasaby açylyp bilner.
Hasaplaşyk kömekçi hasaby baş edara tarapyndan jikme-jik hasaba alnyşy alyp barmak maksady bilen açylýar we esasy hasaplaşyk hasabyndan aýratynlykda seredilip bilinmez.
Hasaplaşyk kömekçi hasaby nagt girdejileri jemlemek we görkezilen düzüm birligiň ygtyýarlyklarynyň çäklerinde, onuň tölegleri boýunça nagt däl hasaplaşyklary geçirmek üçin niýetlenilýär.
Hasaplaşyk kömekçi hasaby müşderiniň hasaplaşyk hasaby açylan bank tarapyndan berlip, onuň ýolbaşçysy we baş buhgalteri tarapyndan gol çekilen hem-de bankyň möhüriniň yzy bilen berkidilen ýazmaça rugsady esasynda açylýar. Rugsat hatynda, müşderiniň ýüz tutmasy esasynda, hasaplaşyk kömekçi hasaby boýunça toplanan serişdeleriň baş edarasynyň hasaplaşyk hasabyna geçirilmeli möhletlerini hökmany tertipde görkezmek bilen, hasaplaşyk kömekçi hasaby boýunça amallaryň sanawy berilýär. Müşderiniň ýüz tutmasy we hasaplaşyk kömekçi hasaby açmaklyga bankyň rugsat hatynyň nusgasy müşderiniň esasy işine hyzmat etmek boýunça hukuk işinde saklanylýar.
2.4. Manatdaky gündelik hasap aşakdaky alamatlary bolan müşderä açylýar:
-
täjirçilik işi bilen meşgullanmaýan edara görnüşindäki tarapa;
-
býujet sarp edijisi bolana ýa-da döwlet býujetinden maliýeleşdirilýäne;
-
jemgyýetçilik gaznalarynyň hemişelik ygtyýarlandyrylany bolana;
-
jemgyýetçilik birleşigine ýa-da dini gurama bolana;
-
edara görnüşindäki tarapyň bolýan ýeriniň daşynda ýerleşýän we edara görnüşindäki tarap bolup durmaýan şahamçasyna hem-de wekilçiligine.
Gündelik hasap ýokary duran guramasyndan ýa-da nagt girdejileri jemlemek üçin hasaplaşyk kömekçi hasabyndan geçirmeler boýunça serişdeleri girdeji etmek hem-de zähmet hakyna we edara ediş-hojalyk çykdajylarynyň tassyklanylan sanawynyň çäklerinde, dolandyryş diwanyny saklamak üçin çykdajy etmäge niýetlenilendir;
-
gastrola gelen tomaşa kärhanasyna.
Gastrola gelen tomaşa kärhanasyna gündelik hasap tomaşa kärhanasynyň hasaplaşyk hasabyna hyzmat edýän bankyň bellän möhletine açylýar. Gastrola gelen tomaşa kärhanasynyň gündelik hasabyna nagt girdejisi hem, eger-de bu barada tomaşa kärhanasynyň esasy işi boýunça hasaba hyzmat edýän bankyň görkezmesinde görkezilen bolsa, girdeji edilip bilner.
2.5. Daşary ýurt pulundaky gündelik hasap şulara açylýar:
- daşary ykdysady işe gatnaşyjy hökmünde hasaba alnan, Türkmenistanyň rezidenti bolan edara görnüşindäki taraplara we hususy telekeçi - şahsy adamlara;
- Türkmenistanyň çäkleriniň daşynda ýerleşip, daşary ýurtlaryň kanunçylygyna laýyklykda esaslandyrylan (şol sanda Türkmenistanyň kärhanalarynyň we guramalarynyň gatnaşmagynda) we hereket edýän kärhanalara, guramalara (firmalara);
- Türkmenistanda ýerleşip, diplomatik ýeňilliklerden we goraglylykdan peýdalanýan daşary ýurt diplomatik, söwda we gaýry resmi wekilçiliklere, halkara guramalaryna we olaryň şahamçalaryna;
- gaýry daşary ýurt guramalarynyň we firmalarynyň hojalyk ýa-da gaýry täjirçilik işi amala aşyrmaýan Türkmenistandaky wekilçiliklerine;
- edara görnüşindäki tarapy döretmeýän, rezident bolmadyk hususy telekeçilere.
2.6. Býujet hasaby Türkmenistanyň Döwlet býujetine salgyt we beýleki tölegler boýunça girdejileri jemlemek üçin, şeýle hem Döwlet býujetiniň serişdelerini ulanmak boýunça amallary hasaba almak üçin, Türkmenistanyň Ykdysadyýet we maliýe ministrliginiň Gazna müdirligine hem-de onuň ýerli bölümlerine açylýar. Býujet hasaby şeýle-de, Geňeşleriň býujetleriniň serişdeleriniň jemlenilmegi we ulanylmagy üçin Geňeşlere açylýar.
2.7. Depozit (goýum) hasaby bank bilen müşderiniň arasynda baglanyşylan depozit (goýum) şertnamasy esasynda, şertnamada görkezilen möhlete, möhletsiz esasda (talap edilýänçä), şeýle hem kesgitli şertler bilen açylyp bilner. Hasaplaryň maksatlaýyn niýetlenilişi bankyň içerki kadalaryna laýyklykda kesgitlenilýär.
Bankyň içerki syýasatyny kesgitlemeginde, talap edilýänçä goýumlar (depozitler) boýunça hasaplaryň şertnama baglanyşylmazdan açylmagy göz öňünde tutulyp bilner.
2.8. Ýörite hasap Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda, pul serişdelerini anyk maksatlara toplamak, deponirlemek ýa-da saklamak üçin açylýar we täze esaslandyrylýan kärhananyň esaslandyryjylaryň gatançlaryny jemlemek üçin, haýyr-sogap we gaýry maksatlar üçin serişdeleri toplaýjy hasap görnüşinde bolup biler:
a) ýörite (toplaýjy) hasap täze esaslandyrylýan kärhananyň esaslyk maýasyna esaslandyryjylaryň goýumlaryny geçirmek üçin, esaslandyryjylara açylýar. Kärhananyň döwlet hasaba alnyşyndan soňra ýörite hasapdaky serişdeler hasaplaşyk hasabyna geçirilýär.
b) haýyr-sogap maksatlaryna (aýry-aýry adamlaryň daşary ýurtlarda saglygyny dikeltmegi, Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda beýleki çäreleriň geçirilmegi) serişdeleri toplamak üçin ýörite hasap, serişdeleri toplamagyň zerurlygyny tassyklaýan şu resmi namalar banka tabşyrylan ýagdaýynda açylýar:
- saglygy dikeltmek üçin – Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan berlip, tugraly möhüri bilen tassyklanylan netijenama;
- gurluşyk üçin – degişli gyzyklanýan edaranyň (gaznanyň) ýüz tutmasy we häkimligiň delilnama - rugsatnamasy;
- gaýry haýyr-sogap çäreleriniň geçirilmegi üçin – degişli gyzyklanýan guramanyň (gaznanyň) ýüz tutmasy;
ç) gaýry maksatlar (grantlara, edara görnüşindäki tarapy döretmezden şertnama (geleşik) esasynda amala aşyrylýan, bilelikdäki işiň dürli görnüşlerine hyzmat etmek we beýlekiler) üçin ýörite hasap, granty alyjynyň, bilelikdäki işe gatnaşyjy – rezidentiň esasy işine hyzmat etmek boýunça hasabyň açylýan balans hasabynda açylýar;
d) ýörite depozit hasaby Türkmenistanyň Döwlet haryt – çig mal biržasynda geleşikleri baglaşmak üçin açylýar.
2.9. Wagtlaýyn hasap bölekleýin ulanmaga berlen (goýberiş toplumy, nobat, tapgyr we ş.m.) gurulýan kärhana, şeýle hem gurluşygy Türkmenistanyň hereket edýän kanunçylygy bilen kesgitlenen tertipde tassyklanan kärhananyň dolandyrmasyna açylyp bilner.
Wagtlaýyn hasap kärhananyň doly ulanylmaga berilmegine çenli möhlete açylýar.
Gurluşyk tamamlanandan soň, hasabyň eýesi hyzmat ediji bankyna esasy işine hyzmat etmek boýunça hasaby açmak üçin zerur bolan resmi namalary tabşyrýar. Esasy işine hyzmat etmek boýunça bank hasaby açylandan soň, wagtlaýyn hasapdaky serişdeleriň galyndysy şol hasaba geçirilýär.
2.10. Manatdaky aragatnaşyk hasaby bank amallaryny geçirmäge Türkmenistanyň Merkezi bankynyň (mundan beýläk – TMB) ygtyýarnamasy bolan baş banka TMB-niň hasaplaşyk ulgamynyň edaralarynda we beýleki banklarda açylýar.
2.11. Manatdaky aragatnaşyk kömekçi hasaby baş bank tarapyndan öz şahamçasyna TMB-niň hasaplaşyk ulgamynyň edaralarynda açylyp bilner.
2.12. Daşary ýurt pulundaky aragatnaşyk hasaby daşary ýurt pulundaky bank amallaryny geçirmäge TMB-niň ygtyýarnamasy bolan baş banka, şahamça aragatnaşyk gatnaşyklaryny ýola goýmak hakynda ylalaşyk esasynda açylýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Russiýa 2017-nji ýylyň ýanwarynyň ahyrynda OPEC we gurama degişli däl döwletleriň nebit çykarylyşyny çäklendirmeklige gözegçilik etmek boýunça komitetiň maslahatyny geçirmegi teklip edýär, diýip ТАСС RF-ip energetika ministri Aleksandr Nowaka salgylanyp habar berýär.
Nowak şeýle hem Russiýanyň içinde nebit çykarylyşyny çäklendirmek boýunça iş toparynyň şu duşenbede maslahatyny geçirendigini habar berdi. iş toparyň düzümine Russiýada nebit çykarylyşynyň 90 göterimine gözegçilik edýän 12 sany kompaniýanyň wekilleri girýär.
Nebiti eksport ediji ýurtlaryň guramasynyň ýurtlarynda we bu gurama degişli däl döwletler nebit çykarylyşyny çäklendirmek baradaky ylalaşyklaryň berjaý edilişine gözegçilik etmek üçin Kuweýtiň ýolbaşçylygynda ministrlik gözegçilik komiteti döredildi. Onuň düzümine şeýle hem Alžir, Wenesuela we OPEC-e agza däl ýene-de iki döwlet girýär. Azerbaýjanyň energetika ministri Natik Aliýewiň öň habar berşi ýaly, Wenada geçirilen gurama agza we agza däl döwletleriň nebit çykarylyşyny çäklendirmek boýunça kararlarynyň berjaý edilişine gözegçilik etmek boýunça topara Kuweýt we Russiýa ýolbaşçylyk eder. Komitetiň birinji mejlisini Kuweýtde geçirmek meýilleşdirilýärdi.
Nebiti eksport ediji döwletleriň guramasy we gurama degişli däl döwletler 2016-njy ýylyň 10-njy dekabrynda nebit çykarylyşyny bilelikde çäklendirmek barada ylalaşyga gol çekdiler. OPEC ýurtlary tarapyndan indiki ýylyň birinji ýarym ýyllygynda nebit çykarylyşyny günde 1,164 mln barrele çenli çäklendirmek baradaky karara, ýene-de 11 döwlet goşuldy. Şol döwletler hem nebit çykarylyşyny ýene günde 558 mln barrele çenli azaldarlar. Şeýlelik-de, nebitiň çykarylyşynyň jemi çäklendirmesi 1,7-1,8 mln barrele deň bolar.
Duşuşygyň netijeleri boýunça resmi Beýanda OPEC gurama girmeýän döwletler boýunça nebit çykarylyşynyň ahyrky çäklendirmesi hökmünde günde 558 mln barrel möçberde kesgitledi.
RF önümçiligini 300 müň barrele çenli azaldar. Duşuşyga gatnaşyjylaryň özleriniň beýan etmeklerine görä, Meksika – 100 müň barrel, Oman – 40 müň barrel, Azerbaýjan – 35 müň barrel, Gazagystan – 20 müň barrel möçberde azaldar. Ýene-de 63 müň barreliň çäklendirilmesi Sudanyň, Günorta Sudanyň, Malaýziýanyň, Ekwatorial Gwineýanyň, Bruneýiň we Bahreýniň arasynda bölüşiler.


text:
18 Mayıs 2016 Çarşamba
Türkmen Kikboksçylary Dünýäniň Kubogy Ugrundaky Ýaryşa Taýýarlyk Görýärler
Paýtagtymyzyň «Galkynyş» sport toplumynda kikboksingiň «lou kik» bölümi (aýak urgularynyň tilsimleri ulanylýan tutluşyklar) boýunça Türkmenistanyň çempionatynyň final tutluşyklary geçirildi. Ýaryşyň netijeleri başa-baş göreşiň bu görnüşi boýunça paýtagtymyzyň türgenleriniň ýurdumyzda öňdäki orunlary eýeleýändiklerini ýene bir gezek görkezdi. Olar on iki agram derejeleriniň dokuzysynda ýeňiş gazanmagy başardylar.
Türkmenistanyň Milli kikboksing federasiýasy we Sport baradaky döwlet komiteti tarapyndan guralan çempionatda ýurdumyzyň ähli sebitlerinden we Aşgabatdan bolan 100-e golaý ezber türgenler ýaryşyň baýraklary ugrunda bäsleşdiler. Ýaryşyň baş maksady, 3-nji iýundan 5-nji iýuna çenli Italiýanyň Rimini şäherinde geçiriljek dünýäniň Kubogy ugrundaky ýaryşa milli ýygyndymyzyň wekilleriniň taýýarlyk derejesini barlap görmekden ybarat boldy.
Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi hem-de milli ýygyndymyzyň baş tälimçisi Aleksandr Snagowskiniň şägirtleri, aşgabatly türgenler Hudaýguly Kömekow, Şameret Hallyýew, Pygy Sylabow, Şöhrat Hallyýew, Merdan Mämmedow, Şöhrat Ýagmyrow we Ylham Geldimämmedow dagy dürli agram derejelerinde altyn medallaryň ýedisine mynasyp boldular. Şeýle hem paýtagtymyzyň toparyndan Roman Umirowyň şägirdi Goçmyrat Jumanyýazow hem-de Gurban Çaryýewden tälim alýan Serdar Mämmedow ýeňiş gazandylar.
Çempionatyň beýleki üç medalyny Lebap welaýatynyň toparynyň wekilleri eýelemegi başardylar. Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Ýusup Haýydow bilen Kuwwat Gurbanowyň şägirtleri Farhat Döwletnazarow, Şöhrat Pirimanow hem-de Azamat Jumagulyýew hormat münberiniň iň ýokarky basgançagyna çykdylar.
Türkmenistanyň Milli kikboksing federasiýasynyň başlygy Halmyrat Izmaýlowyň aýtmagyna görä, başa-baş söweş sungatlarynyň bu görnüşiniň türkmen mekdebiniň çempionatdan çempionata gitdigiçe kämilleşip barýandygy äşgär görünýär. Halkara derejesindäki iri ýaryşlarda yzygiderli ýokary netijeleriň gazanylmagy hem muňa aýdyň şaýatlyk edýär. Diňe şu ýylda kikboksçylarymyz Rigada (Latwiýa) we Antaliýada (Türkiýe) bolan ýaryşlarda jemi 13 medal—sekiz altyn, iki kümüş we üç bürünç medal gazandylar.
Şeýle ýokary netijeler Italiýada geçjek Dünýäniň kubogy ugrundaky ýaryşda hem türkmen türgenleriniň üstünlikli çykyş etjekdiklerine ynam döredýär. Dünýä derejesindäki şeýle uly ýaryşlara gatnaşmak biziň kikboksçylarymyza ussatlyklaryny ýokarlandyrmak babatynda hem zerur bolup durýar. Çünki geljek ýyl Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna kikboksing boýunça ýarryşlar hem girýär.
Şeýle hem sportuň bu görnüşi bilen meşgullanýan ussatlarymyz sentýabr aýynda Koreýa Respublikasynda geçiriljek «K-1» ugry boýunça Aziýanyň çempionatynda baýrakly orunlar ugrunda bäsleşerler. Geljek ýylyň ýanwar aýynda bolsa paýtagtymyzyň Olimpiýa şäherjiginde kikboksing boýunça halkara synag ýaryşlaryny geçirmek göz öňünde tutulýar. Bu ýaryşa diňe bir Aziýadan däl-de Okeaniýadan hem iň gowy türgenler gatnaşarlar.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Meniň pikirimçe şu ýagdaý köp gelin-gyzlara tanyş: sen iş günüň ahyrynda aýaklaryň ýadawlygyny duýýarsyň. Sen tizräk öýe ýetmegi, köwşüňi çykaryp, aýaklaryňy uzatmak isleýärsiň. Ýöne aýaklaryň ýadawlygy we agyrysy şonda-da aýrylmaýar. Eýsem aýaklaryň ýadawlygyny nähili aýryp bolar? Ynha bu mesele boýunça käbir maslahatlar.
- Aýaklaryň ýadawlygyny we agyrysyny aýyrmagyň iň aňsat usuly: bir legene gyzgyn suw guýuň (suwuň gyzgynlygy 37-40 С), beýlekisine otag ýylylygyndaky suwy guýuň. Ilki bilen aýagyňyzy gyzgyn suwly legende 2 minut saklaň, soňra 15 sekunt beýleki legene salyň. Bu usuly 3-4 gezek gaýtalaň. Soňra aýagyňyzy desmal bilen süpürip, jorap geýiň.
- Ýyly suwly legende ýarym käse duzy erediň. Şeýle-de bägüliň ýa-da lawandanyň ýapraklaryny goşup bilersiňiz. Aýaklardaky gan aýlanyşygynyň gowulanmagy üçin efir ýaglaryny ýa-da narpyz goşup hem bolýar. Aýaklaryňyzy şu suwa salyň. Siz aýaklaryňyzyň ýadawlygynyň kem-kemden aýrylýandygyny derrew duýarsyňyz. Aýaklaryňyzy şu suwda 10-20 minut saklaň. Soňra olary desmal bilen süpürip, oňat nemlendiriji krem çalyň. Bu kremiň düzüminde narpyz bolsa has hem ýaramlydyr. Kerem çalanyňyzda aýaklaryňyzy oňatja owkalaň (muny maşgala agzalaryndan biri etse, has hem oňat).
- Ýarym käse baly, ter rozmariniň şahajygyny, efir ýagynyň birnäçe damjasyny ýa-da narpyzy garyň-da, bu garyndyny ýuwlan aýaklaryňyza çalyň. Soňra ýyly jorap geýiň we aýaklaryňyzy ýokary galdaryp ýatyň.
- Hwoýa ekstrakty hem aýaklaryň ýadawlygyny aýyrýar. Munuň üçin gyzgyn suwly legenjige hwoýa ektraktynyň 15 gramyny we nahar duzunyň iki nahar çemçesini goşuň. Suwuň gyzgynlygy 38-40 С bolmalydyr. Bu suwda aýaklaryňyzy 5-10 minut saklaň. Aýaklaryň ýadawlygy el bilen aýrylan ýaly bolar.
Eger siziň dabanyňyz gaty we gury bolsa, ony ýumşatmagyň iň oňat usuly pilingdir (gatan derini ýörite enjamlar arkaly usullyk bilen gyrmak). Munuň üçin ¼ bulgur baly, ¼ bulgur şekeri, üzüm dänesiniň ýagynyň iki nahar çemçesini garyň. Bu garyndyny ýuwlan aýaklara çalyp, dabanyňyzy, aýratyn-da ökjäňizi oňatja owkalaň. Soňra aýaklaryňyzy çyg desmala dolaň-da, 10-15 minut aýaklaryňyzy galdyryň. Soňra aýaklaryňyzy ýuwup, nemlendiriji krem çalyň.
Biz bu maslahatlaryň aýaklaryňyzyň ýadawlygyn aýryp, size rahatlyk berer diýip umyt edýäris.
Ulanylan WEB Salgy
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Başga adamlara açyk we dogruçyl äheňde özüňi gyzyklandyrýan zat barada garaýşlaryňy, islegiňi aýdyp bilmek nämäni aňladýar? Bu seniň şahsy mertebäňi ýokary tutmak, özüňe bolan ýnamyň we hormatyň görkezijisi bolýar. Mundan başga-da, bu seniň daş-töweregiňdäki adamlar uçin seni tanamana, gowy düşünmäne mümkinçilik döredýär. Başgaça aýtsak, pikiriňi anyk yglan edip bilmek söhbetdeşiňe şeýle diýmekdir: "Meni diňle, meňiň dünýägaraýşymy we duýgularymy hasaba al. Belki sen meň garaýşlarymy özüňki ýaly gowy we dogry däl diýip hasaplaýansyň. Ýone nähili bolanda-da meniň pikirlerim diňlenmäne mynasyp".
Öz pikirlerini, isleg-arzuwlaryňy takyk aýdyp bilmeýän adamlar töweregindäki adamlar bilen doly, manyly aragatnaşyga girişip bilenoklar. Adamlar olary "passiw", "geplemezek" diýp hasiýetlendirýärler. Munuň ýaly adamlar öz isleg-arzuwlaryna ýetip bilmän öz ýanlaryndan gaharlansalar, daş- töweregindäki adamlarda olar bilen düşünişmezlik we üzňelik duýgulary güýjeýär.
Ýone diňe öz aýdanlaryny dogry hasaplaýan adamlar hem, özlerini agressiw alyp barmaklarynyň netijesinde başga adamlardan üzňelige düşýärler. Olar ýzygiderli "gorkuzmalar" bilen, öz pikirleriniň başgalaryň pikirlerinden wajyplylygy, gymmatlylygy barada yglan edip, daşyndaky adamlary özlerinden çetleşdirýärler. Şunuň ýaly adam, başga adamyň pikirini öz pikiri ýaly dogry, ýürekden aýdylýan pikir diýp hasaplanok we kabul etmegi başaranok.
Hawa, başga adamlaryň pikiri hasaba alynmadyk, çynlakaý diňlenilmedik wagtynda, netijeli söhbetdeşlige, pikir alyşmaga we bar bolan kynçylygy çözmäne bolan mümkinçlik bütünleý ýitirilýär. "Men, men" diýip diňe öz garaýyşlaryny dogry hasaplamak agyr ýagdaýy döredýär. Beýle ýagdaýda agressiw adamyň pikiri dogry bolaýanda-da, töweregindäki adamlarda oňa bolan ýigrenç döreýär.
Özüni agressiw alyp barýan adamlaryň söhbetdeşi olaryň "diňe meň pikirim" diýip alyp barýan monologyny özüniň üstünden gülmek, kemsitmek, hüjüm etmek we gorkuzmak ýaly kabul etmekleri mümkindir. Şu ýagdaýda söhbetdeş hüjüme ya-da özüni goramak usulyny saýlamaga ymtylmaga, kähalatlarda aragatnaşyk saklamakdan ýüz öwürmegi hem mümkindir. Şeýle ýaramaz, gorkuly ýagdaý dowam edende, iki tarap hem biri-birini eşitmeýär. Siz şuňa meňzeş ýagdaýlara düşüp gördüňizmi? Özüňizi nähili alyp bardyňyz?
► Siz söhbetdeşiňiziň pikirleri we duýgulary barada göni özünden soraň. Çaklamalar, gep-gybatlar esasynda başga adamyň pikirlerini we düýgularyny kesgitlemekden çetde duruň. Eger bir sebäp bilen sorap bilmeýän bolsaňyz, belki soramazdan öň bu zatlar barada pikirlenersiňiz? Näme uçin siziň söhbetdeşiňiz şiz bilen aragatnaşyk etmäniň şeýle ýoluny saýlap aldyka?
► Öz pikirleriňe düşündiriş tapjak bolmak, olary aklamak hökmanmy? Mümkin siz diňe "bagyşlaň, biziň durmuş tejribämiz, garaýyşlarymyz deň gelenok. Şonuň üçin hem biz bu mesele barada dürli ugurlary eýeleýäris" diýip bellärsiňiz?
► Agressiw herekete geçmän ýa-da çendenaşa öz garaýşlaryňyzy düşündirjek bolup ötünç soraýan ýaly bolman, öz pikirleriňizi söhbetdeşiňize nähili aýdyňlaşdyryp bilersiňiz?
Bir zady anyk düşünmek gerekdir. Siziň razylygyňyz bolmasa, hiç kim Siziň pikirleriňizi, garaýyşlaryňyzy nädogry, manysyz we hakykatdan daşlaşan diýip yglan edip bilmez. Eger siz dörän ýagdaýa degişli maglumatlary inkär etmän, bu babatda doly habarly bolsaňyz, diňe Siz öz pikirleriňizi we duýgularyňyzy nädogry ýa-da hakyky däl diýip yglan edip bilýäňiz. Bäşga adamlaryň pikirlerini, duýgularyny ret etjek bolanyňyzda hem şu barada pikirleniň!
Maral Nazarowa.
Teswirlemeler
Ondan soñra pikir alyşsañ öz pikiriñi beýan etseñ has täsirli bolar. Köpümiz bolsa diñlemäni hem başarmaýarys....
Siziň gürrüňňizi diňläp, soňra öz pikirini jemläp, netije çykarýan adamyny goldaň!
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Edaranyň gurluşy:
Hassahananyň Fiziologiýa ylmy-kliniki merkezi Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň garamagynda işleýär. Merkezde 5 barlaghana (Gan aýlanyş, Ýylylygy sazlaýyş, Saglygy çaklaýyş, Eneleriň we çagalaryň fiziologiýasy, Ösümlikleriň melhemlik täsirini öwreniş barlaghanalary) we wiwariý işleýär.
Ylmy işlerde alnan esasy netijeler:
Tema: “Pnewmoniýa keselli näsaglarda beden gyzgynlyk sazlanyşygyny we suw-duz çalşygyny öwrenmek”.
Pnewmoniýa keselli näsaglarda, suw-duz çalşygynyň we böwrekleriň işjeňlik ýagdaýlary öwrenildi. Barlaglaryň netijesinde böwrekleriň purin maddalaryny daşaýyş, suw çykaryş, wolyumosazlaýjy we ionsazlaýjy mehanizmleriň bozulmasy anyklandy. Bu bozulmalar öýkeniň çişme hadysalarynyň derejesi bilen utgaşykly geçýär.
Tema: “Demirýol ulgamynda işleýän aýallaryň saglyk ýagdaýyny çaklamak we olarda sagaldyş çärelerini geçirmek”.
Saglygyň näsazlyk alamatlarynyň howpuna mukdar taýdan baha bermek we biologiki ýaşy kesgitlemek usullary arkaly demirýol ulgamynda işleýän aýallaryň saglyk ýagdaýlary öwrenildi. Alnan maglumatlara görä kesel ýüze çykmak howpy we biologiki garramaklyk derejesi boýunça operatorlar näsaglamak howpunyň ýokary toparyny düzýärler. Barlagdan geçen her bir zenana sagdyn durmuş ýörelgesini berjaý etmek maslahat berildi.
Tema: “Içki mäz keselleri döremek howpy bolan aýallarda böwregiň üstki mäzleriniň gabygynyň, galkan görnüşli mäziň, simpat-adrenal ulgamynyň işjeňlik ýagdaýlaryny barlamak”.
Demirýol ulgamynda işleýän içki mäz keselleriniň döremek howpy bar bolan zenanlaryň simpat-adrenal ulgamynyň, böwregiň üstki we galkan şekilli mäziniň işjeňlik ýagdaýy öwrenildi. Barlaglaryň netijesinde biologiki suwuklyklaryň düzümindäki gormonlaryň mukdary howp toparyna degişlilikde we hünärine baglylygy görkezildi. Alnan maglumatlar önümçilikdäki zyýanly we howply faktorlara düýpli baha bermekde ulanylyp bilner.
Tema: “Nesil öndüriji ýaşdaky zenanlarda ýürek-gan damar ulgamyndaky sazlyk we näsazlyk araçäk ýagdaýlary öwrenmek”
Demirýol ulgamynda zähmet çekýän nesil öndüriji ýaşdaky zenanlarda ýürek-gan damar ulgamynyň işinde dartgynlyk ýagdaýlary kesgitlendi. Netijelere görä ýaşyň ulalmagy bilen ýürek we gan-damar ulgamynda dartgynlyk ýagdaýyň ýokary bolmagy anyklandy. Iş ýagdaýyna görä keseliň döremek howpy operatorlar toparynda ýokary bolmagy kesgitlenildi.
Geçirilen ylmy maslahatlar:
Fiziologiýa ylmy-kliniki hassahanada deslapky ýylyň Baýdak aýynyň 7-8-ne ýurdumyzyň içkeselleri we maşgala lukmanlarynyň, pulmonologlaryň, TDLI-nyň talyplarynyň we mugallymlarynyň gatnaşmagynda Türkmenistanyň Döwlet Baýdagynyň baýramy we Türkmenistanyň ilkinji Prezidenti Beýik Saparmyrat Türkmenbaşynyň doglan güni mynasybetli “Öýkeniň mahsus bolmadyk keselleriniň ilkinji öňüni alyş çärelerini kämilleşdirmegiň ugurlary – içki kesel dörediji howply sebäplere garşy aýgytly göreş” atly ylmy-amaly maslahat geçirildi. Maslahat Fiziologiýa ylmy-kliniki merkezli hassahana, Türkmen döwlet lukmançylyk instituty tarapyndan gurnaldy. Maslahata 224 lukman gatnaşyp, ol 4 bölümçede geçirildi:
Öýkeniň dowamly mahsus däl keselleriniň basgançaklaýyn döreýiş nukdaýnazarlary içki keseliň öň ýagdaýlaryň anyklanyşy, bejerilişi we ony kämilleşdirmekde Türkmenistanda ösýän birnäçe otlaryň ähmiýeti;
Saglyk öýleri ýagdaýynda öýkeniň dowamly mahsus däl keselleriniň keseliň öň ýagdaýyndaky ilatyň saglygyny dikeldiş çäreleri we olaryň netijesi;
Çagalarda öýkeniň dowamly mahsus däl keselleriniň keseliň öň ýagdaýynyň anyklanyşy, bejerilişi, olaryň saglygyny dikeldiş ugurlary;
Öýkeniň täze döremeleriniň keseliň öň ýagdaýynyň ýaýraýşy, anyklanyşy, öňüni alyş çäreleri.
Maslahatyň netijeleri boýunça Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligine teklipler edildi.
science.gov.tm
Filed under: Bütin Temalar, Bilim, Saglyk |


text:
Günortadaky Kandahar welaýtynda bir owgan polisiýa ofiseri 5-nji awgustda içerki hüjüm sebäpli öldürildi diýip, NATO we owgan resmileri aýtdy.
NATO-nyň ýolbaşçylygygyndaky aýgytly goldaw missiýasy beýanat çap edip, polisiýa ofiseriniň NATO geňeşçileri tarapyndan, ol heniz özleriniň Kandahar howa bazasynyň golaýyndaky güýçlerine hüjüm etmezinden öň öldürilendigini aýtdy.
Beýanatda bu hadysanyň geňeşçiler hukuk goraýjylar üçin bellenen türgenleşik sapagyny tamamlanlaryndan soň bolandygy, bazalaryna dolanmaga taýýarlanýan wagty bir polisiýa ofiseriniň olara hüjüm edendigi aýdylýar.
Şeýle-de beýanatda atyşyk mahalynda bir rumyniýaly esgeriň we bir owgan polisiýa ofiseriniň ýaraly bolandygy habar berilýär.
AFP habar gullugy polisiýanyň sözçüsi Abdul Hamid Mubareze salgylanyp, daşary ýurt goşunlarynyň owgan polisiýa ofiserleri bilen bolan “dil çaknyşygyndan” soň, polisiýa güýçlerini oka tutandygyny aýtdy.
Hüjümiň jogapkärçiligini bada-bat öz üstüne alan bolmady.


text:
Hünärmenler agyz boşlugy barada oňat alada etmek üçin diňe diş pastasy ýeterlik däl diýip hasaplaýarlar. Goşmaça serişde hökmünde "stomatologiýa kosmetikasyny" hem ulanmak maslahat berilýär. Bu serişdelere diş eliksirleri we agyz boşlugyny çaýkamaga niýetlenen ýörite suwuklyklar degişlidir. Maglumatlary derňeýän gullugynyň bellemigine görä, uly ýaşly adamlaryň 35%-i bu serişderleri yzygiderli ulanýar.
Bu çaýkalýan serişdeler dükanlaryň we dermanhanalaryň köpüsinde satylýar. Olaryň görnüşleri şeýle bir köp welin, alyjy haýsysyny saýlajagyny bilmän, ilkibada aljyraýar. Çaýkalýan serişderleriň reňki, täsin gaplary "meni satyn al" diýýän ýaly, alyjyny özüne çekýär. Ýöne çaýkalýan serişderleriň gabyna ýa-da reňkine üns bermäň-de, olaryň düzüminiň hiline üns beriň. Haýsydyr bir çaýkalýan serişdäni satyn almazdan öň, onuň düzümindäki maddalaryň sanawyny ünsli okaň.
Esasay zat - bulaşdyrmazlyk!
Hünärmenler diş eliksirleriniň ählisini iki topara bölýärler: diş çüýremesinden goraýan we agyz boşlugyny sowuklamadan goraýan eliksirler. Diş çüýremesinden goraýan eliksirleriň düzüminde kalsiniň ýa-da ftoruň ionlary bolýar. Bu düzüjiler diş dokumasynyň oňat minerallaşmagyna ýardam berýär. Şeýle-de olar diş syrçasyny gorap, ony bakteriýalaryň weýran ediji täsirinden halas edyärler. Bu serişdeleri ulanmaklygyň ýygylygy olaryň düzümindäki şypa beriji maddanyň konsentrasiýasyna baglydyr. Mysal üçin, düzümindäki ftor birikmeleriniň 0,05% bolan balzamlary günde ulanmak bolýar. Emma düzümindäki ftoryň mukdary 0,2%-den artyk bolan eliksirleri hepdede bir gezek ulanmak bolýandyr.
Diş lukmanlary hemmelere diş çüýremesinden goraýan eliksirleri ulanmagy maslahat berýärler. Sebäbi hiç bir adam: "Men dişlerim asla çüýremez" diýip ynamly gürläp bilmez. Şonuň üçin-de bu arassaçylyk serişdesi artykmaçlyk etmez. Ýöne bu serişdäni alty ýaşdan kiçi çagalara ulanmak gadagandyr. Sebäbi çaga serişde bilen agzyna çaýkamaga derek ony içip goýbermegi-de mümkin.
Diş çüýremesiniň öňüni almagyň käbir aýratynlyklary
Diş çüýremesiniň öňüni almaga niýetlenen balzamlary ulanmaklygyň käbir aýratynlyklary bardyr. Birinjiden, ilki dişleri arassalamaly, soňra balzam bilen çaýkamaly. Şeýle edilende ftoruň we kalsiniň ionlary dişiň daşyna ýelmeşip, onuň daşky gatlaklaryna aralaşyp bilerler. Eger dişleri arassalaman, balzam bilen çaýkalsa, onuň täsiri hiç peýda bermez. Sebäbi dişiň daşyndaky bakterial gatlak ftoruň we kalsiniň ionlaryny "itekläp" olary dişiň daşky gatlagyna golaýlatmaz. Ikinjiden, alymlar ftoruň we kalsiniň bada-bat özleşdirilmeýändigini anykladylar. Olaryň özleşdirilmegi üçin azyndan 2-2,5 minut gerekdir. Şonuň üçin-de, oňat netijäni gazanmak üçin, agyz boşlugyny birnäçe minudyň dowamynda çaýkamaly. Çaýkanyňyzda suwuklygy dişleriňiziň arasyndan birnäçe gezek "iteriň" şeýle edilende suwuklyk dişleriň arasyndan geçip, olaryň iki tarapdan hem ýuwulmagyna ýardam edýär. Bu göze görünmeýän, ýetip bolmaýan diş aralyklary diş çüýremesiniň döremegi üçin iň oňaýly ýerlerdir. Sebäbi olara diş pastasynyň täsirini aňsatlap ýetirip bolmaýar. Diş çotkasynyň ýetip bilmeýän ýerine suwuk serişdeler oňat ýetýärler. Şoňa görä-de her zat edip, bu ýöriteleşdirilen suwuklyklary dişleriň arasyndan mümkin boldugyndan köpräk geçirjek bolmaly.
Sowuklama ýol bermeli däldir!
Agyz boşlugynyň sowuklamasynyň öňüni alamaga niýetlenen serişdeleriň düzümine esasan hem gan üpjünçiligine we mikroflora täsir edýän maddalar girýändir. Şeýle serişdeleriň düzümine köplenç neowitin girýär. Neowitin — bu ösümliklerden taýýarlanylan biooksidant toplumydyr. Ol diş etindäki gan aýlanyşygy gowulandyryp, onuň çişini aýyrýar. Şeýle-de onuň yara bitiriji täsiri hem bardyr. Biziň döwrümizde giňden tanalýan azuleniň, hwoya ösümliginden taýýarlanan ekstraktlaryň, ženşenden taýýarlanylan antioksidantlaryň hem şeýle täsirleri bardyr. Bu serişdeleri dişleri arassalamazdan öň ulanmalydyr. Olar dişiň daşynda emele gelen hapa örtügiň ýumşap, aňsat aýrylmagyna ýardam berýär.
Zyýan ýetirmekden saklanyň!
Diş eliksirleriniň köpüsiniň düzümine dürli antiseptikler goşulýar. Olara triklozan we hlorogeksidin dagy degişlidir. Bu antiseptikler sowuklamanyň döremegine sebäp bolýan mikroblary ýok edýärler. Ýöne düzüminde hlorgeksidin bolan serişdelerden örän seresaply peýdalanmalydyr, sebäbi olar dişleri garaldyp bilýärler. Mundan başga-da hlorgeksidin diňe zyýanly mikroblary däl, eýsem örän peýdaly mikroblary hem öldürýändir. Mikroblary saýgarmazdan, hemmesini uçdantutma "gyrmaklyk" wagtyň geçmegi bilen agyz boşlugynyň disbakteriozyna uçradyp bilýär. Hlorgeksidiniň şeýle häsiýetlerini göz öňüne tutup, hünärmenler onuň goşulan serişdelerinden diňe gaýragoýulmasyz ýagdaýlarda diňe iki hepdeden köp bolmadyk wagtyň dowamynda peýdalanmaklygy maslahat berýärler. (Iki hepdeden soň başga bir serişdeden peýdalanaýmaly.)
Ýokarda agzalan talaplar triklozana degişli däldir. Bu serişde disbakterioza uçratmaýar, şonuň üçin-de ony arkaýyn ulanybermeli. Ýöne alymlaryň arasynda şol bir serişdäni dyngysyz ulanmak onuň edýän täsirini gowşadýar diýen pikir-de bar. Şonuň üçin-de, diş lukmanlary agyz boşlugyny çaýkamaga niýetlenen serişdeleri wagtal-watgal çalşyp durmagy maslahat berýärler. Mysal üçin, sowuklama garşy niýetlenen balzamlary diş çüýremesinden goraýan balzamlar bilen gezekleşdirip ulanmaly. Şeýle edilende, dişler hemmetaraplaýyn goralýandyr. Hünärmenler bu balzamlary we eliksirleri her iki aýdan çalşyp durmagy maslahat berýärler.
Tekjelerde rejeläp goýalyň
• Diş eliksirleri
Dişleri çaýkamaklygyň dürli görnüşleri bardyr. Bu esasan-da çaýkalýan serişdeleriň düzüm konsentrasiýasyna (goýulygyna) baglydyr. Görnüşleriň biri — diş eliksirleri. Bu eliksirler ösümlik ekstraktlarynyň doýgun erginlerinden we spirtden ybaratdyr. Etanol taýýar önümde mikroblaryň köpelmeginiň öňüni alyp, konserwirleýji wezipäni ýerine ýetirýär. Mundan başga-da ol agyz boşlugynyň nemli gatlagyndaky ýaralary ýakýar, aşgarlaýjy täsirini ýetirýär. Şoňa görä-de, «gury agyz» ýagdaýyndan (bu esasan-da gartaşan adamlarda duş gelýär) ejir çekýänlere düzüminde spirt bolan serişdelerden peýdalanmak maslahat berilmeýär. Diş eliksirlerini hökman suw bilen garmalydyr. Diş lukmanlary olary şeýle usulda ulanmagy maslahat berýärýärler: agyz boşlugynyň keselleriniň öňüni almak üçin bir bulgur suwa 20-25 damja damdyryp çaýkamaly; agyz boşlugynda sowuklama ýagdaýlary dörände bir bulgur suwa 30-50 damja damdyryp çaýkamaly.
• Diş çaýkalýan suwuklyklar
Diş çaýkalýan suwuklyklary suw bilen garmak gerek däl. Olaryň düzüminde-de spirt bar, ýöne onuň mukdary örän ujypsyzdyr (adatça 2-3% bolýar). Soňky döwürde bu diş suwuklyklaryň spirtsiz görnüşleri hem öndürilip başlandy. Olar esasan-da alkogola allergiki duýgurlygy ýokary bolan ýa-da 6 ýaşdan uly çagalar üçin niýetlenendir.
• Gurak serişdeler
Soňky döwürde satuwda diş çaýkalýan serişdeleriň gurak görnüşleri hem peýda boldy. Olar jebis gaplanan polietilen paketlerde satylýar. «Şypa beriji suwuklygy» taýýarlamak üçin, paketdäki tozy gaýnag suw bilen belli bir mukdar gatnaşygynda garmaly. Bu serişdäni agyz çaýkamagyň öňüsyrasynda taýýarlamaly. Taýýarlanylan ergin "sorujy" häsiýete eýe bolup, agyz boşlugynyň ýaralaryndaky, çişlerindäki iriňi sorup alýar. Şonuň üçin-de gurak serişdelerden iriňiň dörän ýagdaýlarynda ulanmak maslahat berilýär. Olar gündeki çaýkamalar üçin amatsyzdyr.
• Düzüminde ýod bolan suwuklyklar
Düzüminde ýod bolan suwuklyklaryň antibakterial we kömeleklere garşy bolan täsiri bardyr. Olar diş etiniň hem-de köküniň sowuklamasy we agyz boşlugynyň beýleki sowuklamalary bilen oňat "göreşýärler". Ýöne düzüminde ýod bolan suwuklyklary galkan şekilli mäzi kadalaýyk işlemeýan adamlara ulanmak gadagandyr.
Lukmanyň bellän serişdesi
Diş lukmanlary diş balzamlaryny günde azyndan iki gezek – irden we agşam ulanmaklygy maslahat berýärler. Biz uklanymyzda agyz boşlugynda tüýkülik azalýar (tüýkülik zyýanly mikroblary öldürýndir!). Şonuň üçin-de, agyz boşlugyndaky dürli zyýanly bakteriýalar köpelýärler. Agyz boşlygy irden çaýkalanda, gijäniň dowamynda köpelen mikroorganizmleri ýuwup aýyrýar. Agşam çaýkalanda bolsa günüň dowamynda emele gelen zyýanly örtügi ýuwup aýyrýar. Ýöne iki gezek çaýkamak maslahat berildi diýip, diňe şoňa eýermeli däl. Nahardan soň çaýkamak hem zyýanly däldir. Balzam iýmitiň galyndylaryny ýuwup aýyrýar, dişde zyýanly örtügiň emele gelmegine päsgel berýär. Şonuň üçin-de, dişlerini sagdyn saklamak isleýän adam şeýle serişdeler bilen günde "duşuşmaga" taýýar bolmalydyr.
Ulanylan WEB Salgy
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
“Deadpool” filmi.
Ekrana çykjak senesi: 2016-njy ýylyň 12-nji fewraly.
“Marvel Comics” şereketi tarapyndan surata düşürilen bu başdan geçirme tomaşaçylaryň uly gyzyklanma bilen garaşýan filmleriniň biridir. Häzirkizamanyň meşhur gahrymanlaryndan biri bolan Deadpool bilen Aýratyn Güýçler Goşunynyň esgeri Wade Wilsonyň özara göreşi dürli sýužetleriň üsti bilen tomaşaçylaryň gyzyklanmasyny özüne çeker. Filmiň gahrymanlary gapma-garşylykly başdan geçirmeleriniň netijesinde kemala gelýän özüňi kämilleşdirmek güýjüniň hem-de özüňe bolan ynamyň ähli zatdan üstün çykýandygy açylyp görkezilýär. Täze başarnyklar esasynda kämilleşen, özüniň gara niýeti üçin hiç zatdan gaýtmaýan Deadpool, durmuşynda päsgel berjek ähli garşydaşlaryny ýok etmäge çalyşýar...
“Batman we Superman: Adalatyň Şapagy” filmi.
Ekrana çykjak senesi: 2016-njy ýylyň 25-nji marty
Dünýä ynsanlary hakykat ýüzünde nähili gahrymana zerurlyk bardygy barada kelle döwýärdi. Bu döwrüň dowamynda Supermanyň edýän eden-etdilikleridir, bidüzgün hereketlerinden döreýän alada muňa mynasyp garşydaşy ugratmaga mejbur edýär. Gotham şäheriniň ýaşaýjysy, güýçli hem-de rehimsiz Batman atly höwesjeň gorag wekilini Metropoluň häzirki döwrüň iň hormatlanýan goragçysy hökmünde orta çykarypdyr. Şeýlelikde Batman bilen Supermanyň arasyndaky söweşiň üsti bilen, täze bir howp ýokary galýar, ýagny ynsanlyk ýer ýüzünden ýitip gitmek howpy bilen ýüzbe-ýüz bolýar...
“Kapitan Amerika: Gahrymanlaryň söweşi” filmi
Ekrana çykjak senesi: 2016-njy ýylyň 6-njy maýy.
“Ýeňilmezler” topary tarapyndan alnyp barylan birnäçe özgertmeleriň şowsuz tamamlanmagy netijesinde, ýurtda täze düzgüne bolan isleg barha ýokary galýar. Ýurtdaky syýasy güýçler “Ýeňilmezleriň” bir awtoritar tarapyndan gözegçilik edilýän hem-de ugrukdyrylýan bir ulgamynyň gurulmagy üçin herekete girişýärler. Bu ýagdaý “Ýeňilmezleriň” özara düşünişmezlige gelmegine we iki topara bölünmegine sebäp bolýar. Olardan birinjisi Stiw Rojersiň ýolbaşçylygyndaky, hökümetiň täsiri bolmazdan, “Ýeňilmezleriň” erkin ýagdaýda ynsanlygy goramagyny goldaýan we muny dowam etmeginiň tarapyny tutýan topary bolupdyr. Beýleki topar bolsa Tony Starkyň hökümetiň gözegçiligini we iş alyp barmagyny goldaýan ikinji topardyr. Filmde bu iki toparyň özara bäsdeşligi we göreşi açylyp görkezilýär...
“X-Men: Apocalypse” filmi.
Ekrana çykjak senesi: 2016-njy ýylyň 19-njy maýy.
Medeniýetiň başlangyjyndan bäri oňa hudaý ýaly çokunanlar bolupdyr. X-Men ewolýusiýasynyň ilkinji we iň güýçli mutanty bolan Apocalypse, birnäçe mutantlaryň güýjüni özünde jemlemek bilen ölümsiz we ýeňilmez ýagdaýa gelipdir. Müň ýyllyk ukysyndan soňra oýanan hem-de garşylaşan dünýäsini halamadyk gahryman, aralarynda Magnetonyň hem ýer alan güýçli mutantlardan düzülen bir toparyny gurýar we ynsanlygy ýok edip, öz hökmürowanlygyny sürdürmegi maksat edinýän täze bir dünýäni gurmak isleýär...
“Kast ediş buýrugy (Suicide Squad)” filmi.
Ekrana çykjak senesi: 2016-njy ýylyň 12-nji awgusty.
“Warner Bros” şereketiniň ýolbaşçylygynda we Dawid Aýeriň rejisýorlyk etmeginde şu ýyl efire girjek “Kast ediş buýrugy” filminde Jared Leto bilen iki gezek “Oskar” baýragyna dalaşgär Will Smithi “Deadshot”, Joel Kinnamany “Rick Flagg”, Margot Robbieni “Harley Quinn”, Jaý Kourtneýi “Captain Boomerang”, Sara Delewingneýi “Enchantress” we iki sany “Oskar” baýrakly Wiola Dawisi “Amanda Waller” rollarynda görüp bileris.
“Doctor Strange” filmi.
Ekrana çykjak senesi: 2016-njy ýylyň 4-nji noýabry.
Filmde howply ulag heläkçiligine duçar bolan hem-de bu wakadan soň täzeçe pikirleri orta çykarýan bir lukmanyň alyp baran täsin işleri açylyp görkezilýär. Bu heläkçilikden soň gizlin, syrly dünýäni hem-de durmuş zerurlyklaryna alternatiw ölçegleri gezelenç eden beýni we damar hirurgy Doktor Stephen Strangeniň täsin başdan geçirmeleri barada gürrüň berilýär...


text:
Ýüregiň adam ömrüniň dowamynda dyngysyz işleýänligi sebäpli, ol kislorodyň we ýokumly maddalaryň üznüksiz gelip durmagyna mätäçdir. Şonuň üçin hem ýüregiň ýörite öz damarlar ulgamy bolup, daşky görnüşi boýunça ol täji (rusça "korona") ýadyňa salýandyr. Şol sebäpden hem ýüregiň damarlaryny "koronar" ýa-da "täç görnüşli" diýip atlandyrýarlar.
Ýüregiň üznüksiz işi damarlardan ganyň hem üznüksiz hereketini talap edýändir.
Ýüregiň infarkty (miokardyň infarkty) ýürek gan aýlanyşygyň bozulmagy netijesinde döreýän ýürek keselleriniň iň howplusy bolup durýandyr.
Miokardyň infarkty – ýürek gan aýlanyşygynyň ýiti bozulmalary netijesinde ýürek myşsasynda emele gelýän nekroz (myşsa öýjükleriniň ölmegi) bilen häsiýetlendirilýän ýagdaýdyr.
Ýürek gan aýlanyşygynyň bozulmagy ýüregiň oňa bolan talaby bilen gan aýlanyşygy amala aşyrma mümkinçiligiň deň agramlylygy ýitirlende ýüze çykýandyr.
Soňky 20 ýylyň dowamynda erkek adamlaryň miokardyň infarktyndan ölümçiligi 60%-e barabar boldy. Häzirki wagtda bolsa bu kesel "ýaşaryp", 30-35 ýaşly adamlarda hem duş gelýändir.
Aýallar 50 ýaşa çenli (aýal gormonlary goraýarka) bu kesele ýolukmaýan bolsalar hem, aýbaşdan galma döwründe olaryň keselçiligi erkek adamlaryňky bilen deňleşýändir. Bu kesel maýyplyga getirýän esasy sebäpleriň biri bolup, kesellänleriň içinde ölümçilik 10-12%-e deňdir.
Miokardyň gan aýlanyşygynyň bozulmagyny, gan damarynyň gan lagtasy ýa-da aterosklerotiki ýaşmajyklar bilen ýapylmagy, ýürek myşsasynyň üýtgemegi netijesinde 2-3 koronar damaryň içiniň daralmagy ýaly sebäpler döredip biler.
Miokardyň infarktynyň döreýşinde birnäçe tapgyry belleýärler:
1. Infarktyň öň ýanyndaky döwür – birnäçe minutdan 1,5 aýa çenli dowam edýär. Bu döwürde ýüregagyryly tutgaýlaryň güýji we dowamlylygy artýar. Bejergi özwagtynda başlananda, infarktyň öňüni alyp bolýar.
2. Iň ýiti döwri – köplenç duýdansyz ýüze çykýar. Bu döwürde infarktyň ýüze çykjak kliniki görnüşi aýyl-saýyl bolýandyr.
Ol aşakdaky görnüşlerde ýüze çykyp biler:
- Agyryly görnüşi – ýüze çykan infarktlaryň 90%-i şu görnüşe eýe bolýandyr. Ýakýan, gyzýan, basýan ýiti, güýçli agyrylar döşde peýda bolýar. Agyry güýjäp, çep egne, ele, pilçä, ýaýjyk süňke, çep tarapdan aşaky äňe çenli ýaýraýandyr. Agyryly tutgaýlaryň dowamlylygy birnäçe minutdan 2-3 güne çenli dowam edýändir. Köplenç näsaglarda howsalaly ýagdaýyň (sowuk der inme, ýüzüň gyzarmagy ýa-da agarmagy) ýüze çykmagy mümkindir.
- Demgysmaly (astmatiki) görnüşi – infarktyň demiň gysmagy, öýkeniň çişginliligi bilen emele gelýän görnüşidir. Bu görnüş köplenç gartaşan ýa-da gaýtadan infarkty başdan geçirýän adamlarda ýüze çykyp biler.
- Garyn (abdominal) görnüşi – infarkt garyn boşlugynda agyrylaryň döremegi bilen başlanýar. Näsagda ýürek bulanma, gaýtarma, içiň ýellenmegi ýaly alamatlar bolup biler. Infarktyň bu görnüşi köplenç hirurgiki keseller bilen çalşylýar.
- Ýürek urşuň bozulmagy bilen ýüze çykýan (aritmiki) görnüş – ýürek urmanyň çaltlaşmagy ýa-da seýreklemegi bilen ýüze çykyp, näsagyň huşuny ýitirmegine getirip biler.
- Beýni (serebral) görnüşi – ýüregagyry ýüze çykanok, ýöne beýniň gan aýlanyşygynyň peselmegi netijesinde kellagyrylar, baş aýlanma, görüşiň bozulmagy ýaly alamatlar ýüze çykýar. Köplenç el-aýagyň duýgurlylygynyň peselmegi ýa-da ysmazlyk ýüze çykyp biler.
3. Ýiti döwri – takmynan 10 gün dowam edýär. Bu döwürde ýürek myşsasynyň ölen ýeri gutarnykly emele gelip, onuň ýerinde ýara yzy döreýär. Bu döwürde bedeniň gyzgyny ýokarlanyp biler.
4. Ýiti döwürden soňky döwür – 8 hepdä çenli dowam edip, onuň dowamynda yara yzy doly emele gelip dykyzlanýandyr.
5. Infarktdan soňky döwür – 6 aý dowam edýän bu döwürde näsagyň ýagdaýynyň kadalaşmagy bolup geçmelidir.
Bejergi çäreleri talaba laýyk alnyp barylmadyk ýagdaýynda infarktyň gaýtadan döremegi, ýüregagyry tutgaýlaryň ýa-da ýürek ýetmezçiliginiň döremegi mümkindir.
Miokardyň infarktyny üç alamat boýunça anyklamak mümkindir:
- Özboluşly agyrylaryň döremegi;
- EKG-de ýüze çykýan üýtgemeler;
- Ganyň biohimiki görkezijileriniň üýtgemegi (fermentleriň hem-de fibrinogeniň ýokarlanmagy, leýkositleriň köpelmegi).
Miokardyň infarktynyň getirýän gaýraüzülmelerini irki we giçki toparlara bölüp bolar:
Irki gaýraüzülmeler: ýürek-damar ulgamynyň işiniň ýiti ýetmezçiligi, kardiogen şogy, ýürek urgularyň we geçirijiligiň bozulmagy, damarlarda gan lagtalarynyň emele gelip, damary dykmagy (tromboemboliki gaýraüzülmeler), perikardit.
Giçki gaýraüzülmeler: ýürek-damar ulgamynyň işiniň dowamly ýetmezçiligi, ýüregiň giňelmegi, tromboemboliki gaýraüzülmeler.
Miokardyň infarktynyň bejergisi näçe tiz başlansa, şonça-da näsag üçin onuň netijeliligi artýar.
Bejergi keselhananyň reanimasiýa bölüminde alnyp barylmalydyr.
Tiz lukmançylyk kömegi ýetip gelýänçä, näsagy ýatyrmalydyr we agyryny aýrar ýaly serişdeleri bermelidir. Bu maksat üçin nitrogliserin ulanylýar. Näsag nitrogliseriniň bir gerdejigini (0,5mg) ýa-da sepme (aerozol) görnüşini kabul edýär.
Eger agyryly tutgaýlar 5 minutdan gowşamasa serişdäni gaýtalaýarlar.
Tiz kömek gelýänçä agyrylar aýrylmasa, lukman narkotiki agyrysyzlandyryjylary ulanýar.
Agyryny aýyrmak gaýragoýulmasyz kömegiň esasy çäresi bolup, onuň şok ýagdaýyna getirip biljekdigini ýatda saklamalydyr.
Näsagyň ýagdaýyny gowulandyrmak üçin aşakdaky çäreler geçirilýär:
- Gan damarynda emele gelen gan lagtasyny eretmek – bu çäre näçe tiz geçirilse, şonça-da netijeler kanagatly bolýandyr. Gan lagtasynyň 6 sagatdan soň eremegi, zeperlenen ýürek myşsasynyň diňe 5%-e golaý bölegini halas etmäge mümkinçilik berýändir. Bu maksat üçin streptaza, kabikinaza ýaly serişdeler ulanylýar.
- Ýürege düşýän agramy azaltmak – bu maksat üçin hereket edýän umumy ganyň mukdaryny azaldýan, gan basyşy peseldýän, ýürek urmalaryň ýygylygyny seýrekleşdirýän serişdeler ulanylýar. Bu çäreler ýürek myşsasynyň kisloroda bolan talabyny azaldyp, zeperlenen myşsa öýjüklerine agramlylygy peseldýändir.
- Miokardyň alyş-çalyş ýagdaýlaryny gowulandyrmak çäreleri (meselem, witamin E, preduktal).
Ýüregiň infarktynyň bejergisi diňe keselhanadaky çäreler bilen tamamlanman, keselden soň näsag 6 aýlyk dikeldiş döwrüni geçmelidir.
Infarktdan soň adam ýaşaýyş düzgünini üýtgetmelidir. Fiziki işjeňligi kem-kemden köpeltmelidir, zyýanly endiklerden (çilim çekmek, alkogol içgilerini içmek) saplanmalydyr.
Lukmanyň bellän dermanlaryny hemişe kabul etmelidir.
Gan basyşyň, gandaky holesteriniň, trigliseridleriň mukdaryna gözegçilik edip durmalydyr.
Lukmanyň gözegçiligi astynda näsag adaty ýaşaýyş düzgünlerini, iş endikleri bilen meşgullanmagy dowam edip biler.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Olimpiýa stadionynda «Aşgabat 2017» oýunlarynyň açylyş dabarasy boldy
Paýtagtymyzda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň, birnäçe ýurtlaryň döwlet we hökümet Baştutanlarynyň, daşary ýurtlaryň belli hünärmenleriniň, halkara guramalarynyň ýolbaşçylarynyň hem-de beýleki hormatly myhmanlaryň gatnaşmagynda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň resmi açylyş dabarasy boldy.
Häzirki döwürde Aşgabadyň ykrar edilen parahatçylyk söýüjilik we iri sport merkezine öwrülmegi üçin ägirt uly mümkinçilikler açylýar. Merkezi Aziýada ilkinji gezek Aziýa oýunlarynyň geçirilýän ýerine öwrülen paýtagtymyzda Olimpiýa şäherjiginiň gurulmagy ýurdumyzyň täze belentliklerine we sportuň ýokary netijelerine bolan çalyşmalarynyň aýdyň nyşanyny alamatlandyrdy. Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň şeýle çözgüdi kabul etmeginde bedenterbiýäniň we sportuň ösdürilmegini döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri hökmünde kesgitlän hormatly Prezidentimiziň başlangyçlaryna möhüm orun degişlidir. Türkmenistanyň Milli Olimpiýa Komitetiniň Prezidenti milli Liderimiz sportuň ösdürilmegine goşan ägirt uly goşandy üçin Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň ýokary sylagy bolan Hormat ordenine mynasyp boldy.
…Günüň ikinji ýarymynda döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň Söwda-senagat edarasynyň binasynyň ýanyna geldi.
Edaranyň binasynyň eýwanynda hormatly Prezidentimiz ýurdumyz we tutuş sebit üçin ähmiýetli waka bolan “Aşgabat 2017” oýunlarynyň açylyş dabarasyna gatnaşmak üçin paýtagtymyza gelen döwlet derejesindäki wekiliýetleriň agzalary bilen görüşdi.
Mähirli salamlaşanlaryndan soň milli Liderimiz olaryň her biri bilen surata düşdi we belent mertebeli myhmanlary binanyň VIP zalyna çagyrdy. Soňra Onuň Alyhezreti, Türkmenistanyň Prezidentiniň adyndan Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň açylyş dabarasy mynasybetli resmi kabul edişlik boldy.
Agşamlyk naharynyň dowamynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň Prezidenti şeýh Ahmad Al-Fahad Al-Sabah söz sözlediler.
Halkara Olimpiýa komitetiniň we Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň agzasy bolan Türkmenistan halkara olimpiýa hereketiniň ösdürilmegine mynasyp goşant goşýar. Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň işine netijeli gatnaşmak ýurdumyzyň sport ulgamyndaky halkara hyzmatdaşlygynyň möhüm ugrudyr. Biz Aziýa döwletleriniň dünýä olimpiýa hereketiniň ilerledilmegine pugta ygrarly bolmak bilen, häzirki döwürde olimpiýa hereketiniň asylly ýörelgesi bolan sportuň halklaryň özara düşünişmeginiň we dostlugynyň işjeň gurallarynyň biri bolup durýandygyna pugta ynanýarys diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Ýurdumyza Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny geçirmek hukugynyň ynanylmagy munuň aýdyň subutnamasydyr. Bu ynam Türkmenistanyň sport ulgamynda ýeten derejesiniň we gazanýan üstünlikleriniň ykrar edilýändiginiň, sagdyn durmuş ýörelgelerini wagyz etmek, adamlary bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmaga giňden çekmek boýunça alyp barýan işlerimiziň oňyn netije berýändiginiň aýdyň nyşanydyr diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
V Aziýa oýunlary Türkmenistana dünýäniň sport ulgamynda giň möçberli halkara derejesindäki sport bäsleşiklerini guramaga ukyply ýurt hökmünde mynasyp orun eýelemegine mümkinçilik berer.
Türkmenistanyň goldaw bermegi we myhmansöýerligi netijesinde, bu ýaryşlara Okeaniýa ýurtlarynyň goşulandygy aýratyn guwançly ýagdaýdyr. Aziýa we Okeaniýa ýurtlarynyň bilelikdäki tagallalary netijesinde, paýtagtymyzda Aziýa oýunlarynyň geçirilmegi dünýä sportunyň mundan beýläk-de ösdürilmegini şertlendirer. Aşgabatda geçirilýän bu ýaryşlara dünýäniň örän köpsanly ýurtlarynyň gatnaşmagy onuň asylly parahatçylyk söýüjilik ýörelgelerinden habar berýär. Bu oýunlaryň halklaryň arasyndaky dostluk we özara düşünişmek gatnaşyklaryny berkitmekde, Ýer ýüzünde parahatçylygy üpjün etmekde aýratyn ähmiýeti bolar.


text:
Owganystanyň paýtagty Kabulda 31-nji oktýabrda bolan bomba partlamasy uly adam pidasyna sebäp boldy diýip, şaýatlar habar berýärler.
Owganystanyň Içeri işler ministrliginiň we polisiýanyň tassyklamagyna görä, partlama şäheriň berk gözegçiligindäki böleginde bolupdyr. Emma olar ýagdaýyň jikme-jiklerini mälim etmediler.
Reuters agentliginiň telewizion topary Kabulyň Wazir Akbar Han etrabynda bolan partlamada azyndan sekiz adamyň heläk bolandygyny we ýene ençeme adamyň ýaralanandygyny görüpdir.
Saglygy saklaýyş resmileri şäheriň keselhanalaryna üç adamyň jesediniň we 10 ýaralanan adamyň alnyp barylandygyny habar beridiler.


text:
Sporta lukman gözegçiligi
1) Soňky wagtda tutuş dünýäde sporta lukman gözegçiligi barada ýygy-ýygydan aýdyp ugradylar. Muňa dürli ýurtlaryň sportsmenleri bilen bolup geçen betbagtçylykly wakalar sebäp bolýan-a däldir.?! Ýadyňyza düşýän bolsa, KHL (kontitental hokkeý ligasynda) oýnaýan Magnitogorskiniň “Metalurg” komandasynyň oýunçysy Alekseý Çerepanowyň ömür tanapynyň oýun gidip durka üzülendigine dünýä jemgyýetçiligi şaýat boldy. Şeýle mysallar başga-da bar.
2) Biziň ýurdumyzda sporta lukman gözegçiligini üpjün etmek barada ýurt derejesinde alada edilýändiginiň subutnamalarynyň biri — ýörite lukman gözegçiligi ýola goýlan sport suw toplumy işe başlady.
3) Ýurdumyzyň beýleki sport edaralarynda bu babatda ýagdaý nähili?
4) Bir tanşymyň 16 ýaşly ogly karate gatnap ugrandan 6 aý geçenden soň onuň barmaklary, dyzlary “şatyrdap”, başlapdyr. Tälimçi onuň ýagdaýyny duýup, saglygyny barlatmagy maslahat beripdir. Ýöne oglanjyk lukmanyň ýanyna barmaga çekinýär. Ol lukman karate bilen meşgullanmagy gadagan eder öýdýär. Eýsem onuň bogunlarynyň şatyrdamasy nämedenkä?
5) Sportyň haýsy görnüşleri bogunlar üçin has howply?
6) Dünýä belli sport ýyldyzlarynyň hormatly dynç alyşa çykandan soň maýyp bolýan halatlary seýrek däl. Bu näme üçin beýle bolýar? Belki, käbir sportsmenler sportyň özleriniň saglyk ýagdaýyna laýyk gelmeýän görnüşlerini saýlaýandyr? Belki-de, olar saglygyny aýamak barada pikirem etmän, juda köp meşgullanýandyr?
7) “Ýokanç keselli adamlar sportyň bogunlara agram salýan görnüşleri bilen meşgullanmaly däl” diýen düşünje bar. Bu hakykatdanam şeýlemi?
8) Umuman, sportuň haýsy görnüşleri bilen saglygyndan ätiýaç etmän meşgullanyp bolýar? Haýsy görnüşleri lukmandan ygtyýar almagy talap edýär.
Filed under: Bütin Temalar, Durmyş, Saglyk |


text:
Naryň peýdasy
Dilşat Sultanowa,
Gabygyndan başlap, dänesine çenli peýdaly miweleriň ýene birem nardyr. Nar “C”, “B”, “B1” ýaly witaminlere baýdyr. Onuň gabygy çaý ýaly demlenip içilende, aşgazan hem-de içege kesellerine garşy örän peýdalydyr. Suwy bolsa böwrek hem-de bagyr kesellerine garşy göreşmekde ulanylýar. Mundan başga-da gan basyşyna we ýürek agyrylaryna derman bolýar. Naryň özi bolsa ýüregi kuwwatlandyrýar, bagyry goraýar, süýji keseline garşy göreşýär.
Nary aňsat arassalamagyň usuly
Nary kesip, dört bölege bölmeli. Soňam suwly gapda goýup, biraz garaşmaly. Soňra-da suwuň içinde aňsatlyk bilen arassalamaly. Onuň däneleri çökýär we gabyklary suwuň ýüzüne galýar.
Dilşat Sultanowa,
HTTU-nyň talyby.
Filed under: Bütin Temalar, Bilim, Saglyk |


text:
4-nji dekabrda Türkmenistanyň Mejlisinde, Magtymguly adyndaky sazly-drama teatrynda, Aşgabat şäher häkimliginde, Senagat, Ykdysady, Nebitgaz, Oba hojalyk, Söwda toplumlarynyň binalarynda, Türkmenistanyň DIM-niň Halkara gatnaşyklar institutynda, demir ýol ulaglary hem-de bilim ministrliklerinde döwlet sylagyna—Türkmenistanyň “Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan” ýubileý medalyna mynasyp bolan raýatlary sylaglamak dabaralary geçirildi. Ildeşlerimiziň ýüzlerçesi döwlet sylagyny dabaraly ýagdaýda kabul etdiler.
Soňky habarlar
Archive news
Türkmenistanyň «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan» ýubileý medalynyň eýelerine sylaglar gowşuryldy
22:4104.12.2015
0
2539
Teswirler
Teswir ýazmak üçin içeri giriň ýa-da registrasiýa boluň


text:
3 Eylül 2016 Cumartesi
Türkmenistanyň Prezidenti Karara Gol Çekdi
Türkmenistanyň we Tatarystan Respublikasynyň (Russiýa Federasiýasy) arasyndaky hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek, şeýle hem Söwda-ykdysady, ylmy-tehniki we medeni hyzmatdaşlyk hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Tatarystan Respublikasynyň (Russiýa Federasiýasy) Hökümetiniň arasyndaky Ylalaşygy amala aşyrmak maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Söwda-ykdysady, ylmy-tehniki we medeni hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki türkmen-tatar iş toparynyň Türkmen böleginiň düzümi tassyklanyldy.
“Türkmenistanyň prokuraturasy hakyndaky” Türkmenistanyň Kanunynyň 16-njy maddasyna laýyklykda, Türkmenistanyň Prezidenti, Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy Gurbanguly Berdimuhamedow Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, ýustisiýanyň kiçi geňeşçisi Osman Rejepmyradowiç Babaýew Aşgabat şäheriniň prokurorynyň orunbasar wezipesine bellenip, ol Daşoguz welaýatynyň Gurbansoltan eje adyndaky etrabynyň prokurory wezipesinden boşadyldy;
***
1-nji derejeli ýurist Begenç Ýazmuhammedowiç Gurbangulyýew Daşoguz welaýatynyň Gurbansoltan eje adyndaky etrabynyň prokurory wezipesine bellenip, ol Aşgabat şäheriniň prokurorynyň orunbasary wezipesinden boşadyldy;
1-nji derejeli ýurist Çarygeldi Garagulow Aşgabat şäheriniň Köpetdag etrabynyň prokurory wezipesine bellenip, ol Mary welaýatynyň Wekilbazar etrabynyň prokurory wezipesinden boşadyldy;
2-nji derejeli ýurist Ahal Ýazgeldiýewiç Rejepow Mary welaýatynyň Wekilbazar etrabynyň prokurory wezipesine bellenildi.
***
Türkmenistanyň Prezidenti Buýruga gol çekdi. Resminama laýyklykda, 2016-njy ýylyň 5-26-njy sentýabry aralygynda haj parzyny berjaý etmek üçin 188 zyýaratçyny Saud Arabystany Patyşalygyna ibermek bellenildi. “Türkmenhowaýollary” döwlet milli gullugyna zyýaratçylary Saud Arabystany Patyşalygyna eltmek we yzyna getirmek üçin “Boing-757” uçarynyň ýörite gatnawyny öz serişdeleriniň hasabyna amala aşyrmak tabşyryldy.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Ykdysadyýet
Soňky 15 ýylda Ukraina bilen Türkiýäniň arasyndaky gatnaşyklar gün saýyn pugtalanýar
Germaniýada senagat önümçiligi sentýabr aýynda geçen aý bilen deňeşdirilende 1,6 göterim aşaklady
Dünýäde umuman alnanda hökümetleriň jemi bergisi 663 trillion dollardan geçýär. ABŞ şol sanawda 20 trilliona golaý bergisi bilen birinji orny eýeleýär
Türkiýeden ugradylan pomidor 750 dükanda satuwa çykarlar
Türkiýäniň esasy portlaryndan biri bolan Aýdynyň Kuşadasy etrabyna 2017-nji ýylyň syýahatçylyk möwsüminiň soňky ýolagçy gämisi geldi
Yrakda merkezi hökümetiň 2018-nji ýyldaky bujet taslamasynda Erbile bölünip berlen paýyň 5 göterim azaldylandygy ýüze çykdy
Kataryň paýtagty Doha bilen Türkiýäniň Adana şäheriniň arasynda ikitaraplaýyn häsýetde uçar gatnawlary başlady
Türkiýäniň Bursa welaýatynyň meşhur injiri Bursa garasy bu möwsüm Gonkonga eksport edildi
Türkiýäniň eksporty sentýabr aýynda geçen ýylyň sentýabr aýyna garanyňda 8,7 göterim artdy
Beyanatda ady agzalyan döwürde Türkiyä edilendigi tebigy gaz eksportynyň bolsa 22,5 göterim artandygy bellenildi
Türkiýäniň Myhmanhanalar Bileleşiginiň Baş sekretary Hediýe Güral Gür mesele bilen bagly beýanat berdi
Girdejiniň 77 göterimi daşary ýurtly syýahatçylardan, 23 göterimi bolsa daşary ýurtlarda ýaşaýan türk raýatlaryndan gazanyldy


text:
Iň täzeler
- Amoli Larijani:Amerikanyň soňky gadaganlyklarynyň garşysynda Eýran parhsyz oturmaz
- musulman ýurtlaryň parlamentara konferensiýasynyň umumy ýygnagy öz işine başlady
- Eýran bilen Türkmenistanyň parlament başlyklary duşuşdylar
- Siriýanyň daşary işler ministrligi Amerikanyň harby hereketini ýazgardy
- Eýranda umumy matam yglan boldy
- Eýranyň nebit daşaýan gämisi gark boldy
- Owganystanda Taliban topary bilen Yslam partiýasynyň arasynda çaknyşyklar ýüze çykdy
- Donald Trampyň eden bihormatçylygyna Afrikanyň 54 ýurdy gaýtawul berdi
- musulman ýurtlaryň 13-nji parlamentara maslahaty Tehranda öz işine başlady
- Zarif:medeni gepleşikler hemmeler üçin gaty zerur meseledir
Monday, 17 July 2017 21:53
Sonist režimi Al-Aksa metjidinde gatnawlary kontrol edýän girelgeleri goýdy
Wednesday, 15 March 2017 20:39
Sionist režimiň Palestinalylara garşy tassyklaýan kanunlardan yzarlaýan maksady
Tuesday, 12 May 2015 19:26
Sionist režimiň Beýt Al-Mokaddes-de Sionisler üçin täzä 77 jaýyň salynmagy bilen ylalaşmagy.
Wednesday, 08 April 2015 23:19
Birleşen milletler guramasy Sionistleriň jenaýatlary barada hasabat berdi.
Sunday, 10 August 2014 22:47
Gazzada atyşygy bes etmek baradaky teklip kabul edildi.
Tuesday, 05 August 2014 16:20
Sionist režimiň premýer-ministri Gazzada ýeňilendigini dile getirdi.
Tuesday, 22 July 2014 18:50
Amerikanyň döwlet sekretary bilen Müsüriň daşary işler ministriniň metbugat konferensiýasy.
Monday, 21 July 2014 21:49
Ysraýyl Gazzada bir hassahana hüjüm etdi.
Sunday, 13 July 2014 19:19
Ysraýyl pilotsyz uçarlar bilen Gaza hüjüm etdi
Friday, 11 July 2014 22:49
Gazzada şehitleriň sany 105 adama ýetdi.
Thursday, 10 July 2014 15:57


text:
NextTM hödürleýar
Halanan ýazgylar
Bölümler
Soňky jogaplar
2-nji sentýabrda Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynda “Bilimler we talyp ýaşlar güni” mynasybetli döredijilik serginiň dabaraly açylyşy boldy. “Dizaýn” hem-de “Heýkeltaraşlyk” kafedralarynyň müdirleri Jumageldi Amangeldiýew bilen Polat Mämiýew bu serginiň guramaçylyk işlerini alyp bardylar.
Sergide “dizaýn” kafedrasynyň 4-nji ýyl talyplary Jennet Garaýewanyň, Güljemal Ýamadowanyň hem-de “heýkeltaraşlyk” kafedrasynyň 4-nji ýyl talyplary Agaýusup Çohowyň, Maksat Nurmetowyň işleri görkezildi. Serginiň açylyşyna tanymal türkmen suratkeşleri we sungaty öwrenijileri gatnaşdylar. Türkmenistanyň halk suratkeşi, tanymal heýkeltaraş Ýedi Madatow hem-de sungaty öwrenji Azat Annaýew talyplaryň dury pikirlerine, döredijilik gözleglerine hem-de işleriniň kämil derejesine oňyn baha berdiler.
“Bilimler we talyp ýaşlar gününe” bagyşlanan sergi ýaş zehinleriň dürli žanrlarda ýerine ýetirlen işlerini görmäge mümkinçilik döretdi. Döredijilik ýaşlary portretlerde özlerini gurşap alan dürli adamlary, ýagny mugallymlaryny, dostlaryny, ýakynlaryny, tanyşlaryny şekillendirýärler. Sergi talyplaryň diňe bir portrete däl, eýsem taryhy žanra hem-de peýzaža bolan gyzyklanmalarynyň ösüşini äşgär edýär.
Agaýusup bilen Maksadyň işlerinde durmuş janlandyrylýar. Bu ýaşlar heýkeltaraşlygyň inçe syrlaryny ilkinji bilen oz mugallymlary Begmyrat Rejepowdan, Wepa Reýimowdan öwrenýärler. Talyplaryň portret işlerinde daşky meňzeşligi şekillendirmekde we adamyň ruhy dünýäsini açyp görkezmekde alyp barylýan okuw tejribe işleri aýdyň ýüze çykýar. Olaryň taslamalarynda hereketlilige aýratyn üns berilýär. Türkmen halkynyň taryhynyň, dessanlarynyň baş gahrymanlarynyň keşplerinden ruhlanmak bilen ýaş heýkeltaraşlar olaryň söweşde görkezen gaýduwsyzlyklaryny beýan etmäge çalyşýarlar.
Sergide “dizaýn” kafedrasynyň göreldeli talyplary Güljemal Ýamadowanyň we Jennet Garaýewanyň işleri aýratyn öwüşgüne mynasyp boldy. Jennet Garaýewanyň ikinji halypasy öz ejesi bolupdyr. Soňra oňa çagalar ýörite sungat mekdebinde Altyn Çaryýewa halypalyk edýär. Garaýewa Jennet Türkmen Döwlet çeperçilik akademiýasyň ýanyndaky ýörite çeperçilik sungat mekdebinde okan döwründe mugallym Berdi Çaryýewiň elinde bilim alýar. Häzirki günde bolsa bu gyzlar biziň çeperçilik akademiýamyzyň dizaýn kafedrasynyň mugallymy Hoşgeldi Atasaparowyň mugallymçylygynda dizaýn sungatynyň aýratynlygyny we inçe ýollaryny öwrenýärler. J.Garaýewa, G.Ýamadowa dizaýn ugruny saýlap alan bolsalar-da nakgaşçylyk bilen hem meşgullanýarlar. Olaryň nakgaş eserlerine seredeniňde dizaýnyň esaslarynyň täsiri aýdyň ýüze çykýar. Dizaýn hünärinde birnäçe ugurlar bar. Ýaş dizaýnerler interýeri bezemek ugry boýunça sagatlaryň, yşyklandyryjylaryň maketlerini ýerine ýetirýärler. Bu işleriň taslama esaslarynda gözel tebigatymyzyň janly-jandarlarynyň we ösümlikleriniň ajaýyp şekilleri jemlenýär.
“Türkmenportal” redaksiýasy zehinli talyplara täze döredijilik üstünliklerini arzuw edip, olaryň geljekki täze sergilerine hem gatnaşmaga umyt edýär.
Sergi çeperçilik akademiýasynyň sergiler jaýynda sentýabr aýynyň 15-ine çenli dowam eder.


text:
Hormatly lukmanlar! Meniň durmuşda kösenýän meseläm bar. Men gijelerine ukuda ýatan mahalym, dem almagymy unudýan ýaly bolýaryn. Demim ýetmän hopugup turýaryn. Soň ep-esli wagt ýatyp bilemok. (dogrusyny aýtsam gorkýan). Bu ýagdaý gündelik bolup duranok. Indi 5-6 gezek gaýtalandy. Beýle ýagdaý nämeden bolup bilýärkä? Agyrýan ýerim ýok. Saglygym gowy. Eger şeýle ýagdaýa gabat gelen bolsaňyz lukman maslahatyny bermegiňizi haýyş edýärin.
Saýtyň okyjysy.
Salam hormatly lukman! Soňky wagtlar, men kakamyň ukuda demi tutulýan ýaly bolup oýanýandygyny görýärin. Bu ýagdaý meni gaty alada goýýar. Kakam 49 ýaşynda. Lukmana gitmezmikä diýip pikir edýärin. Bu ýagdaý keselmikä? Maňa düşündirip bermegiňizi haýyş edýärin.
Saýtyň okyjysy.
>>
30 ýaşdan uly her başinji adam ukyda horlaýar. Giňden ýaýran pikire görä, horruldy oňaýly bolmadyk, ýöne howpsyz ses emele gelmeleridir. Ýöne has "sesli" horruldylaryň, agyr kesel bolan, ukyda dem alşyň togtama (apnoe) keseliniň alamaty bolup durýandygy hemmelere mälim bolmasa gerek. Bu howply keseliň birinji şaýatlary höküminde, bolup geçýän şeýle ýagdaýy howsala bilen ýakyn maşgala agzalary synlaýarlar: horruldy birden kesilýär we howsala düşüriji dem alşyň togtamasy bolup geçip, biraz salymdan ýatan adam horruldap, el-aýaklaryny hereketlendirip dem alyp başlaýar. Kähalatlarda, gije umumy dowamlylygy 3-4 sagada ýetýän, dem alşyň 200-300 gezege çenli togtamagy syn edilip bilinýändir.
Uklap ýatan adamynyň dem alşynyň bozulmagy ukynyň bozulmalaryna hem getirýändir. Ukusyny alyp bilmedik adamda kellagyrylar, ukyçyllyk, gaharjaňlyk, ýadyň we ünsüň peselmegi, jynsy gowşaklygyň ýüze çykmagy ýaly alamatlaryň duş gelmegi mümkindir. Ondan başga-da, maşyn sürüjilerde ukynyň bozulmalary has howply ýagdaýlara getirip, bu keselden ejir çekýän adamlar ýol-hereketleriniň düzgünlerini, beýleki sürüjiler bilen deňeşdirilende, on esse ýygy bozýandyrlar.
NÄME BOLUP GEÇÝÄRKÄ?
Ýokary dem alyş ýollaryň geçirijiligi olaryň diametrine, damak myşsalaryň tonusyna, dem almada döreýän otrisatel basyşyň görkezijisine bagly bolup durýandyr. Adam uka giden wagty damak myşsalaryň ýuwaş-ýuwaşdan gowşamagy bolup geçip, olaryň diametriniň kiçelmegi üçin şert döräp bilýändir. Dem alma hereketinden soň otrisatel basyş döräp, dem alyş ýollarynyň diwarlarynyň ýakynlaşmagy üçin şert döreýändir we dem alşyň togtamasy bolup geçýändir. Dem alyş ýollaryň geçirijiligini dikeltmek üçin beýniniň işjeňleşmegi zerurdyr. Beýniden iberilýän impulslar damak myşsalarynyň tonusyny ýokarlandyryp, dem alyş ýollarynyň giňelmegini üpjün etmelidir. Kadaly dem alyş ýola goýlandan soň, beden kislorodyň ýeterlik derejesi bilen üpjün edilýändir we beýni ýene "uka gidip"… bu aýlaw ýene gaýtalanýandyr.
Ukyda dem almanyň wagtlaýyn togtama ýagdaýy uzak dowam edende ganyň kislorod bilen upjünçiligi peselýändir. Kislorod ýetmezçiligine beýni bilen ýürek has hem duýgurdyr. Irden ýüze çykýan kellagyrylar beýniniň kislorod ýetmezçiliginiň alamaty bolsa, ýürek myşsasynyň kislorod bilen upjünçiliginiň bozulmagy, howply bolan ýürek urşunyň näsazlyklaryna we ýürek myşsasynyň infarktyna getirip bilýändir.
Gije ýüze çykýan dem alşyň togtama hadysasy beden üçin stress ýagdaýyny döredip, gan basyşyň azwagtlaýyn ýokarlanmagynyň sebäbi bolup bilýär. Dem alşyň togtamagy gaýtalanyp duranda, gan basyşyň ýokarlanma keseliniň döremegi mümkindir. Şol sebäpden hem şeýle adamlarda beýnä gan inme (insult) keseliniň döreme mümkinçiligi ýokarlanýandyr.
Ukynyň doly alynmazlygy we beýnide kislorod ýetmezçiliginiň ýüze çykmagy, bedende ýag çalşygyna jogap berýän ösüş gormonynyň ýetmezçiliginiň sebäbi bolup biler. Belli bolşy ýaly, kabul edilen iýmitiň bir bölegi kuwwatlylyk çeşmesine öwrülýän bolsa, beýleki bölegi ätiýaçlyk ýag görnüşinde bedende toplanýandyr. Iýmit ýetmezçiliginde, ösüş gormonynyň täsiri bilen toplanan ýag kuwwatlylyk çeşmesine öwrülip, beden tarapyndan sarp edilýändir. Ösüş gormonynyň ýetmezçiligi netijesinde, zerur bolan ýagdaýynda ýagyň öwrülme hadysalary bolup geçip bilmeýär. Adam öz bedenini kuwwatlandyrmak üçin hemişe iýmeli bolýar. Iýmitiň bir böleginiň ýaga öwrülip toplanmagy we sarp edilip bilmezlik ýagdaýy adamynyň beden agramynyň ýokarlanmagyna getirýär. Üstesine hem, boýunda ýag gatlagynyň köpelmegi dem alyş ýollaryň has hem daralmagyna getirip, ukyda dem almanyň togtama keselini beterleşdirýändir.
Keseliň agyr derejelerinde erkeklik gormony bolan testosteronyň azalyp, jynsy gowşaklyga getirip biljekdigini hem bellemelidir.
NÄME ETMELI?
Uklama wagtynda dem alşy kadalaşdyrmaga gönükdirilen aşakdaky umumy maslahatlar, özbaşdak ýerine ýetirmek üçin niýetlenip bilner:
1. Gapdala öwrülip ýatyň. Arkan ýatylan wagty diliň gitmegi netijesinde hem dem almanyň togtama keseli ýüze çykyp bilýändir. Arkan ýatmaklygyň öňüni almak üçin ýönekeý we netijeli usul bardyr. Gije geýýän eşigiňiziň arkasyna, has takygy iki pilçäniň arasyna jübüjik tikip, oňa tennis oýnalýan pökgüjigi salyň. Şeýle ýagdaýda, adam her gezek arkan ýatjak bolanda oýanýandyr. Eýýäm 3-4 hepdeden adamda arkan öwrülmezlik endigi emele gelýändir.
2. Kelläňizi galdyryp ýatyň. Bu ýagdaýda hem diliň gidip, horruldynyň güýjemeginiň öňüni alyp bolýar.
3. Ukladyjy we rahatlandyryjy derman serişdeleri kabul etmekden gaça duruň. Bu serişdeler damak myşsalaryň tonusyny peseldip, dem alyş ýollarynyň geçirijiligine täsir edip bilýändir.
4. Ýatmazdan öň alkogolly içgileri kabul etmäň. Alkogol içgileri hem damak myşsalarynyň tonusyny gowşadyp, horruldynyň we dem alşyň togtamagynyň sebäbi bolup biler.
5. Beden agramyňyzy kadalaşdyryň. Barlaglaryň görkezişi ýaly, beden agramynyň 10% azalmagy, ukyda dem almanyň hilini 50%-e çenli gowulandyryp biler.
6. Çilim çekmäňizi taşlaň. Çilim çekme köplenç damagyň we aşaky dem alyş ýollarynyň alawlama ýagdaýyna getirip, olaryň çişginliliginiň sebäbi bolup biler. Şeýle ýagdaý hem dem alyş ýollarynyň daralmagyna getirip bilýändir.
7. Burundan erkin dem alşy ýola goýuň. Burundan dem almanyň kynlaşmagy horruldyny güýçlendirip, ukyda dem almanyň togtamasynyň sebäbi bolup biler. Eger şeýle ýagdaý wagtlaýyn häsiýete eýe bolsa, dümew wagty ulanylýan islendik damarlary daraldyjy derman serişdelerinden (galazolin, naziwin, otriwin) peýdalanyň. Burundan dem almanyň kynlaşmagynyň dowamly ýagdaýlarynda (polip, burun germewiniň gyşarmagy, burnuň nemli örtüginiň kadadan artyk ösmegi) gulak-burun-bokurdak lukmanynyň maslahatyndan soň, operatiw bejergi baradaky soragy çözmek zerurlygy döräp bilýändir.
8. Agyz boşlugyna salynýan serişdeleri ulanmak. Şeýle serişdeler höküminde, horrulda garşy ulanylýan "emzikleri" mysal getirip bolýandyr. Ondan başga-da, agyz boşlugyna salynýan serişdeleriň dürli görnüşi bu maksat üçin ulanmaga maslahat berlip biler. Köp halatlarda olar keseliň dine ýeňil görnüşinde peýdaly netijeleri berip, bozulmanyň eke-täk netijeli bejergi usuly höküminde kabul edilip bilinmez.
BEJERGI USULLARY
Häzirki wagtda horruldynyň döremegini we ukyda dem alşyň bozulmalaryny bejermek üçin aşakdaky usullar ulanylýar:
► Ýumşak kentlewügiň lazer bilen geçirilýän plastiki operasiýasy;
► Damagyň derejesinde degişli dokumalary (kentlewük mindalinasy, kentlewük diljagazlary) aýryp, dem alyş ýollaryny giňeltmäge ýardam berýän plastiki operasiýa (uwulopalatofaringoplastika). Operasiýa ukyda dem alşyň togtama keselini bejermek üçin ulanylýandyr. 5-7 ýyldan damak derejesindäki nemli örtükleriň ösüp, keseliň gaýtalanmagy we operasiýanyň agyryly bolmagy, bu usulyň ýetmezçilikli tarapy bolup durýandyr. Soňky ýyllarda bu usul seýrek ulanylýar.
► Dem alyş ýollarynda položitel basyşy (CPAP-bejergi) döretmek. Ýörite compressor turbajyklaryň we maskanyň kömegi bilen dem alyş ýollaryna çyglandyrylan howany berip, dem alyş ýollarynyň diwarlarynyň ýakynlaşmagynyň öňüni alýandyr. Häzirki wagtda ukyda dem alşyň bozulmalarynyň agyr görnüşlerini bejermekde giňden ulanylýan netijeli usul bolup durýandyr.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Milli bahar baýramyna gabatlanyp, “At-myrat” atly film ýurdumyzda görkezilip başlanyldy. Bu günler filmiň paýtagtymyzyň “Aşgabat” kino merkezinde we “Türkmenistan” kinokonsert merkezinde, Marynyň Kemine adyndaky Döwlet drama teatrynda görkezilişi boldy. Şu aýda milli telewideniýäniň ýaýlymlarynda “At-myrat” filminiň ilkinji görkezilişi boldy.
Filmde Merdan atly onki ýaşly oglan hakynda gürrüň berilýär, ol atasy, belli seýis Çerkez aganyň ýanynda bolup, diňe bir atşynaslyk bilen tanyşmak bilen çäklenmän, eýsem, seýisçiligiň inçe syrlaryny öwrenýär, onda behişdi bedewlere hakyky söýgi döreýär. Bedewler bilen ýakyndan tanyşdygyça, onuň daşky gurşawa garaýşy üýtgeýär, onuň gözelligi we sazlaşykly häsiýeti barada düşünje alýar. Ýetginjek ýelden ýüwrük bedewler bilen söhbetdeş bolup, asyllylyk, wepadarlyk, gaýduwsyzlyk we buýsanç, mertebe hem-de edermenlik ýaly müdimilik gymmatlyklaryň many-mazmunyna göz ýetirýär, ussat türkmen seýisleri ahalteke bedewlerinde şeýle häsiýetleri kemala getirdirler.
Merdan meşhur çapyksuwar bolmak ýaly asylly maksady öňde goýýar, filmiň “At-myrat” diýlip atlandyrylmagy hem şundan gelip çykýar. Filmiň baş gahrymany düýşünde hem-de özüniň döredijilik hyýalbentliginde geçmişiň ummanyna çümüp, tomaşaçylara hem asyrlaryň jümmüşine yza dolanmaga we Oguzhanyň eýýamyna özboluşly taryhy gezelenç etmäge, hakyky watançylyk we gahrymançylyk ruhuna ýugrulan edermen çapyksuwarlar bilen tanyşmaga mümkinçilik berýär. Filmiň gurluşy nesilleriň aýrylmaz ruhy baglanyşygyna esaslanýan çuňňur taryhy wakalara hem-de garaýyşlara daýanýar. Resminamalaýyn häsiýetli wideoşekilleriň peýdalanylmagy atşynaslyk, onuň gaýtadan dikeldilmegi hem-de häzirki döwürde ösdürilmegi bilen baglanyşykly milli däp-dessurlar barada düşünje almaga ýardam berýär.
Şeýlelikde, wagt we giňişlik çäklerinde beýan edilýän wakalar filmi döredijilere eziz Watanymyzyň geçmişini we häzirki gününi baglanyşdyrýan ýodajygy tapmaga mümkinçilik berýär.
Behişdi bedewlere uly sarpa goýýan, at üstünde gezelenç etmäge aýratyn ähmiýet berýän hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýaş çapyksuwarlar üçin ussatlygyň hakyky göreldesidir. Milli Liderimiziň çapyksuwarlyk ussatlygyna ýurdumyzyň we daşary ýurtlaryň hünärmenleri ençeme gezek göz ýetirendirler.
Filmiň gahrymany özüniň uly sarpa goýýan halypasynyň at çapyşyklarynda ýeňiş gazanyşyna, şeýle hem onuň agtygynyň ahalteke bedewinde çapyşyna tolgunmak bilen syn edýär. Merdan hem çapyşyklaryň ýeňijisi bolmagy arzuw edýär, öz ussatlygyny we batyrlygyny, ahalteke bedewleriniň güýjüni, gözelligini, çeýeligini görkezmek isleýär. Onuň bu arzuwy hasyl bolýar, ol ýetginjek çapyksuwarlaryň arasynda geçirilen ýaryşlarda ýeňiş gazanýar.
Täze film tomaşaçylarda ýakymly täsir galdyrýar, onda sazlar we öwüşginler utgaşýar. Filmde öňe sürülýän esasy pikir işjeň dörediji döwlet we ajaýyp geljegi bolan Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň durmuşy bilen baglanyşyklydyr, ýurdumyzyň ynsanperwerlik, hoşniýetlilik ýaly ruhy güýjüň çäksiz çeşmeleri bar, ol milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan häzirki döwürde durmuşa geçirilýän syýasatda öz ajaýyp beýanyny tapýar.
“At-myrat” atly film Oguzhan adyndaky “Türkmenfilm” birleşiginde režissýor K.Annanowyň ýolbaşçylyk edýän topary tarapyndan döredildi. Filmde keşpleri döretmäge gatnaşan belli artistler bilen bir hatarda, oglanyň we onuň atasynyň keşbini sungat bilen ykbalyny baglamadyk, emma atşynaslyk bilen meşgullanýan höwesjeň artistler ýerine ýetirdiler. Munuň özi filmde öňe sürülýän esasy pikiri tomaşaçylara takyk ýetirmäge ýardam berdi.


text:
Mary welaýat alyjylar jemgyýetleriniň birleşiginiň şu ýylyň on aýy boýunça umumy meýilnamasy 39 million 549 500 manat bolup, ýerine ýetirileni 39 million 502 700 manada deň boldy. Kärhanalar ösüş görkezijileri boýunça geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdireniňde 100,1 % ösüş gazandylar. Azyk önümleriniň ençeme görnüşiniň önümçiligini alyp barýan Murgap önümçilik birleşigi-de bu ugurda öz kuwwatlylygyny görkezdi. Ol ýerde taýýarlanýan goýaldylan we gaýnadylyp gaplanan süýt önümleri, süýji-köke, gaýtadan işlenilip, gaplanan gök önümler, şöhlat we pamyk önümleri ýurdumyzyň ähli söwda nokatlaryna ugradylýar. Zähmet üstünligini gazanan hünärmenler geljek ýyl has oňat netijeler gazanmagy göz öňünde tutýarlar.
- Sowda
- •
- 06.11.2017


text:
Türkmenistanda raýatlaryň häkimiýetlere arz edip, kanuny talaplaryny eşitdirmeginiň, möhümini bitirmeginiň juda kyndygy aýdylýar.
Ýogsa kanun boýunça häkimiýetler ilatyň arzyny diňlemeli, olaryň kanuny talaplarynyň ýerine ýetmegine kömek etmeli.
Azatlyk Radiosy bu meseledäki düşünişmezligiň ýa-da emele gelen ýaramaz endigiň syrlaryny öwrenmek üçin Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowanyň häkimiýetler we arz edýän adam babatda şaýat bolan tejribelerini paýlaşmagyny haýyş etdi.
Belki, söhbetdeşligi diňläp, siz hem öz tejribeleriňizi paýlaşarsyňyz.


text:
Ata Gowşudow
Ata Gowşudow 1903-nji ýylda Ahal etrabynyň Büzmeýin şäherinde eneden bolýar. Ol ilki oba mekdebinde, Aşgabatdaky mugallymçylyk kursunda, soňra Moskwada okaýar. Ýazyjynyň kakasy Gowşut Baýly daýhançylyk edipdir. Ejesi Ogulgerek eje belli ertekiçi-rowaýatçy bolupdyr. Onuň aýdyp beren erteki-rowaýatlary Gowşudowyň bütin döredijiligine uly täsir edipdir.
Ata Gowşudow 1922-nji ýylda ilkinji eserini – “Gyzyl puluň gullary” (“Zakaspiý fronty”) atly pýesasyny ýazýar.
Ata Gowşudow 20-30-njy ýyllarda Aşgabatda dürli işlerde işleýär. 1926-njy ýylda täze açylan drama studiýasynyň direktory, çeperçilik tehnikumynyň, kolhoz ýaşlary mekdebiniň direktory bolýar. Halk artisti Alty Garlyýew öz çykyşlarynyň birinde Ata agany ýatlap, “Türkmen halkynyň iň görnükli artistlerinden Aman Gulmämmedowy, Bazar Amanowy, Gylyç Berdiýewi we başgalary, meniň özümi-de okadyp, teatryň gapysyndan girizen… Ata Gowşudow bolupdy. Bize nähili oturmagy-turmagy, ýamany ýigrenmegi we oňady wasp etmegi öwredip başlan Ata Gowşudowdy” – diýýär.
Ata Gowşudow 1929-njy ýylda “Ganly jeňňel” pýesasyny ýazýar. Ol “Türkmenistan” gazetinde işlän ýyllarynda (1933-1938) onlarça felýeton, hekaýa, şol sanda “Ýolumy düzetdim”, “Azaşan yzyny tapdy”, “Garryny ýigdelden guwanç” eserlerini çap etdi. 1938-nji ýylda Ata Gowşudow Türkmen döwlet ylmy-derňew dil we edebiýat institutyna ylmy işgär bolup geçýär. Ol şundan soň “Türkmen halk ertekileri”, “Aýal-gyzlaryň aýdym we läleleri”, “Görogly” diýen kitaplary çapa taýýarlaýar. “Halk gahrymançylykly eposy”, “Görogly”, “Magtymguly we halk döredijiligi”, “Bagşy we şahyrlar” diýen ylmy makalalaryny çap edýär. Ol şu ýyllarda “Watan ogly” powestini okyja hödürledi. “Perman» romanynyň birinji kitabyny neşirýata berýär. “Juma” pýesasyny ýazyp, teatra tabşyrýar.
Ata Gowşudowyň “Mähri-Wepa”, “Köpetdagyň eteginde”, “Perman” romanlary, “Iň soňky arçyn”, “Dordepel” powestleri we birtopar ajaýyp hekaýalary türkmen edebiýatyna uly goşant boldy, ony has baýlaşdyrdy.
Çeşme: Türkmen edebiýaty, 8-nji klas üçin synag okuw gollanmasy – hrestomatiýa. – A.: M.Kösäýew, B.Şamyradow, O.Ýazymow, N.Çaryýew. “Magaryf”,1995.


text:
“Repetek” döwlet goraghanasy
Repetek Döwlet biosfera goraghanasy 1927-njy ýylyň 27-nji oktýabyrynda Gündogar Garagumyň ajaýyp gara ojar tokaýlaryny hem-de onuň daş-töweregindäki meýdanlary gorap saklamak üçin döredildi. Goraghananyň wezipesine Garagumyň çägeli çölüniň aýratyn, özboluşly üýtgeşik ösümlik we haýwanat dünýäsini öwrenmek, goramak hem-de dikeltmek işleri girýär. Olardan başga-da demir ýol duralgalaryň, säginelgeleriň we öri meýdanlardaky guýularyň töwereklerini gök-bakjalyga öwürmäge uly üns ….. »