text:
Türkmenistanyň Bitaraplyk
syýasatynyň atasy merhum
Saparmyrat Niýazow ýatdan
çykana meňzeýär. Şu sene bilen
baglylykda-da onyň ady ýurdyň
köpçülikleýin habar beriş
serişdelerinde tutulmady.
Geliň şu pursatda garaşsyz
Türkmenistanyň ilkinji
prezidentini, öz döwründe
“Türkmenbaşy” diýlip atlandyrylan
we 20 ýyllyk zamana öz möhürini
basan adamy ýatlap geçeliň.
Yatdan cykar yaly adam dal ol
Mena kawagtlar yatlayan...
20 yyl dalde 21 yyl bolmaly dalmi?
Yatlayas,bizin yadymyzdan chykmaz hichwagtam((
Unutmalyn dostlarym hich wagtam atamyzy
21.12.2006 арадан чыкдымы?
Ochmejek yz galdyrdy,yatan yeri yagty bolsun,jayi jennet!
Biza unudamyzok...!
Biza unudamyzok...!
Beyik adamdy! Pahyryng yatan yeri yagty bolsun!
Tuweleme,gena,sheyle mowzuk achypsyň! Unudamzok,unutmarysam!Uly işler bitiren Lider Ol!Jaýy Jennetden bolsun!:( Tiz 21i hem geler,6 ýyl bolup gelyar,eýýäm:(
Şol döwürdäki alýan aýlygym häzirkimden 3 esse azdy. Ýogsa, şol bir işi edýärdim...
Şol döwürler (2000-2006) internet ulanmak üçin çeken kynçylyklarym häzir 3G internet hyzmatyny ulanyp otyrkam ýadyma düşýär. Onsoň men nähili ýagdaýda ýatlar öýdýäňiz?
Ol taze dowleti guran geçiş döwüründen baş alyp çykan, halkyna köp zady peşgeş beren ýeke täk ýatdan çykmajak şahsdyr
Gözüme ýaş aýlanyp gitdi. Sag bol Gena. Ol ýurduny saklamagy başarypdy.Beýik Hormatlymyzy ýatdan çykarmarys
sawyer:
Şol döwürdäki alýan aýlygym häzirkimden 3 esse azdy. Ýogsa, şol bir işi edýärdim... Şol döwürler (2000-2006) internet ulanmak üçin çeken kynçylyklarym häzir 3G internet hyzmatyny ulanyp otyrkam ýadyma düşýär. Onsoň men nähili ýagdaýda ýatlar öýdýäňiz?
Gideniň yzyndan duşmanyňam bolsa ýagşy sözleseň oňat bolar
Şol döwürler mekdepde okaýarkak, pagta gidişim ýadyma düşýär...
Türkmeni beýik edip biljek diňe Türkmendir!
Bizem ýatdan çykaramzok. men öz ýaşaýan otagymda häzirem suratyny aýyramok. Ýatan ýeri ýagty bolsun. Hiç wagt ýatdan çykarmalyň. Biz atamyz diýip ulaldyk.Adam atasyny ýatdan çykarsa ..................................................???
Beyik shahsyyet hokmunde turkmenistan dowletini doreden hokmunde iki adamy hormatlayan: GAYGYSYZ ATABAYEW weTURKMENBASHY.
Name eden bolsalaram watan uchin, halk uchin etdiler.
Kate goshgularyny yatlayas uyshup: ruhunyz tug kimin belentde bolsun
Beyik ishleri amala ashyran Turkmenistan dowletimiz ucin beyik S.Turkmenbashy
Ar-namysym Watandadyr
aý,sawýer! AÝlygyň az bolup biler,yone,döwre görä däldimi?Internet uazirem oň däl.Ýene 10 yyldan bugunleriňi ýamanlap ýatlajakmy? şu wagtlar pagta gidilenokmy?
Sawyer,3G haçan çykdy? dunyade 4G Ulanyp yorler,bizde 3G.ŞUŇA-da näşükürlik etjekmi?
nostradamus_:
Sawyer,3G haçan çykdy? dunyade 4G Ulanyp yorler,bizde 3G.ŞUŇA-da näşükürlik etjekmi?
gowy belleýäň nostradamus. näşükürlik betbagtçylyklara alyp barýar
Belent boluň, beýik işe baş goşuň, / Ruhuňyz tug deýin belentde bolsun!
Goşgularyny Magtymgulydan soň gowy görüp okaýan Beýik şahsym
Ýüzi nurly ynsandy!
Türkmeni türkmen eden beyık adam,garaşsyzlygy,bitaraplygy alyp berdi,gynancly yerı türkmenler pathalym halk bolany ücın in bolmanda shugünem yatlamadylar,yatan yerı yagty bolsun
Geçiş döwründe ýurdymyzy asuda saklany üçin hormat goýýan şahsyýetim!
Emma, geroin belasyny aradan aýyrmak aňsat düşmändi. Haram geroin belasy diňe 2007-nji ýyldan soň azalyp başlady we häzir 2012-nji ýylda ýurtda geroin satmak we çekmek bilen meşgullanýan ýok diýen ýalydyr. Bu belent hakykatam ýatdan çykarmalyň, adamlar! Bir zady başarjak bolsaň, başaryp bolýan eken! Geroin belasyny ýok etmek - munuň aýdyň subutnamasy! Nesip bolsa, çilim, nas bilen aragam ýok bolar. Netije-de sagdyn nesil emele geler!
Wiý, ýene-de, Ylymlar Akademiýasy we gonorar (galamhaky) we ýene-de köp zatlar (sirk, opera-balet, we ş.m.) 2007-nji ýyldan soň dikeldildi. Şu söze üns beriň: dikeldildi. Diýmek, öň ýatyrylypdyr-da?! Kim ýatyrdyka? SSSR-mi?
elbetde yatan yeri yagty bolsun. deneshdirmegem belki dogry dal iki dowri. yone edilip bolunayjak kabir ishleri etmeyshine dushunmek kyn. meselem neshe we neshekeshlik pajarlap osdi ya osdurdi. emma ondan son iki yylada yetirman aygytly goresh alyp bardy we alyp baryar hudaya shukur sonuna chykdy. bilim meselesi ilde yok zat edilip 9 yyla getirildi, 5 yyl edilmegem ahmaldy. komek pullar pensiyalar sebapsiz ayryldy. bu zatlaram hudaya shukur kadalashdyryldy. gowy ya erbet diymegin deregine edilen ishlere gora baha bermeli. elbetde taryhda yz galdyrdy ona soz yok.
Türkmenistanyň Bitaraplyk
syýasatynyň atasy
be owadanlabam aýdypsyñaý:-)
gowy goshgulary bar, garashsyzlykdan on yazan goshgularyny okasym gelyar
Aýdylmasa-da ady tutulmasa-da Ýüreklerde, halkyň dilinde ýaşaýar BEÝIK YNSAN!
...Ýigrendiler a$a söýenim üçin,
meýdimi öz y$kym bilen ýakdylar...
...Ýigrendiler a$a söýenim üçin,
meýdimi öz y$kym bilen ýakdylar...
Beyik admalr hic hacan yatdan cykmayar Ol yureklerde yasayar.
Beyik Adam ol. Olar yaly Alla halan ynsanlar dünya müñde bir gelyandir diysemem belki yalñyshdyr. Atam yaly söyyän we hormatlayan Türkmenbashymyzy! Türkmenbashymyz hemishe Türkmenbashymyz bolup yüreklerimizde yashar! Allajan yatan yeri yagty, jayy Jennetde bolsun!
beyik adamlar beyik ishler edyarler. edilen beyik ish shahsyyeti olmez yitmezleshdiryar. wagtyn synagyndan gechip bilmedik shahsyyetler we olaryn ishleri unudylyp gidyar. elbetde adamlar onun beyle bolmagyny islemeyar. yone bu taryhyn yowuz kanuny. onun onunde adamogly durup basharmaz. adamlara geljege umyt doredip bilen shahsyyetler beyik bolyar, hakydalarda yashayar. halkyn yagty geljegine kast edip, tumuluge tarap haydap baryan shahsyyetlerin ozleri tumlukde yitip gidyarler. halk bolsa ony chaltlyk bilen unudyar. unudyar we geljege yagtylyga alyp barjak mynasyp onbashchyny ozune tapynyar.
sawyer:
Geçiş döwründe ýurdymyzy asuda saklany üçin hormat goýýan şahsyýetim!
Emma, geroin belasyny aradan aýyrmak aňsat düşmändi. Haram geroin belasy diňe 2007-nji ýyldan soň azalyp başlady we häzir 2012-nji ýylda ýurtda geroin satmak we çekmek bilen meşgullanýan ýok diýen ýalydyr. Bu belent hakykatam ýatdan çykarmalyň, adamlar! Bir zady başarjak bolsaň, başaryp bolýan eken! Geroin belasyny ýok etmek - munuň aýdyň subutnamasy! Nesip bolsa, çilim, nas bilen aragam ýok bolar. Netije-de sagdyn nesil emele geler!
Wiý, ýene-de, Ylymlar Akademiýasy we gonorar (galamhaky) we ýene-de köp zatlar (sirk, opera-balet, we ş.m.) 2007-nji ýyldan soň dikeldildi. Şu söze üns beriň: dikeldildi. Diýmek, öň ýatyrylypdyr-da?! Kim ýatyrdyka? SSSR-mi?
@sawyer,sen mekdepde \'A\'ny,\'B\'ny öwrendiň.Bilim aldyň.bulary saňa -mekdepdäki mugallymyň owretdi.Soň,Yokary okuw jayyna bardyň.Ylym aldyň.Has ginişleyin owretdiler-institutdaku mugallymlaryň.Indi,in uly peydany iloinji mugallymdan gordunmi ya institutdaky?
nostradam, soragyn yalnysh
wah, Garaşsyzlygymyzy alyp berdi bizi Bitarap etdi iñ esasy zatlary etdi Türkmenbaşy! Ýöne käbir adamalar diñe ýaman tarapyna seredip baha berýär :\'(
chagalar bagyna baranymdan bashlap, yokary okuv jayyna chenli yuregmizin penasy,dilimizin senasy bolan Turkmenbashymyzy unudyp bolmaz! yatan yeri yagty bolsun! yagshylykda yatlalyng!
Gowy adamdy pahyr yatan yeri yagty bolsun turkmenistana gara$syzlyk alyp beren adamdy hic hacan yatdan cykarmayas
Iki aýdan bäri teswir ýazman otyrdymda.... bolmady, Beýik nirdou halky nähili ezdi, pensiýalary pasobýalary ýatyrdy aýlyklar wadtynda berilenokdy, halkyň hal ýagdýy üçin oba ilatly ýerlere hiç hili pul goýberilenokdy!!! Esasy zat halkyň hal ýagdaýydyr hemme ýurtda!!!!!!! Bu taýda plan etdi näme diýdi Bitarap bolluk dýen bolup boljakdälow bitarap dok boljak,manitoryň aňyrsynna sud etmek aňsat size, bizzede ofisny planktonnar bardygy gynandyrýa.
Iki aýdan bäri teswir ýazman otyrdymda.... bolmady, Beýik nirdou halky nähili ezdi, pensiýalary pasobýalary ýatyrdy aýlyklar wadtynda berilenokdy, halkyň hal ýagdýy üçin oba ilatly ýerlere hiç hili pul goýberilenokdy!!! Esasy zat halkyň hal ýagdaýydyr hemme ýurtda!!!!!!! Bu taýda plan etdi näme diýdi Bitarap bolluk dýen bolup boljakdälow bitarap dok boljak,manitoryň aňyrsynna sud etmek aňsat size, bizzede ofisny planktonnar bardygy gynandyrýa.
Duyn duysimde gordum. Gozi yasyldy welin icimden mun ejesi orsmyka diyyan.
Erwet ishlerem edipdi, onam yatdan cykarmarys
Josbush:
Gowy adamdy pahyr yatan yeri yagty bolsun turkmenistana gara$syzlyk alyp beren adamdy hic hacan yatdan cykarmayas
Ýalňyşma Garaşsyzlygy alyp berenokda, SSR dagady beýik imperiýa pytrady Şol wagtam Nyýazow TSSR-iň birinji sekretarydy!!! Şol wagtky birinji sekretarlaryň hemmesi diýen ýaly Garaşsyz boldylar.
Yatan yeri yagty bolsun! Gowy adamdy yone halk sho dowure garanynda shu wagt has gowy yashayalarmyka diyyan, dashary yurtlarda bilim almak yollary hem ansatlashdy kop zatlara mumkinchilikler achyldy.
Goshgyly kitaplaryny halap okayan. Beyik adamdy yatlamaly Beyik Atamyzy!!!
garashyzlygy kimden alypberdi, nadip. wagtynda garashsyz bolmalyn diyibem referendum gechirdi. 15 respublika garashsyzlyk beren gorbachew. berilen garshsyzlygam halkyn peydasyna doly ulandy diyip bilmeyas. hazirki gunumizin yarysynam doredip bilmedi. dollar iki bahadan satylyar we gyt, internet gadagan, etraplaryn arasynda post bar, yanyn pasportly gechmeli ondan ona gechjek bolsanam, oba hojalykda artdyryp yazyldy, galp chishirilen sanlar, ishsizlik, welayatlara gurlushyk babatda yeke gazygam kakylmady. Garashsyzlyk alypberdi diymankaniz bir oylanyn. kimden aldy. almak niyetinde barmyka. garashsyzlyk aljak adamy 85-nji yylda kompartiya birinji sekretar etmeya. beyle pikirde bolan adam annasoltan kekilowa yaly dalihanada chuyredilerdi. SSSr-in taryhyny okan nahili totalitar imperya bolanlygyny owrenin.
Bu gun yatlama gun dal. Bu gun bayram. Nyyazowyn yatlama guni bizin dowledimizde kanun bilen berkidilen. ana shol gun yatlamaly. Chislosuny anyk bilemok.
Name sebapden minus goyyanyzay ???
Adam kemciliksiz bolmaz, onsañam biziñ syýasata dü$ünmezligimiz ol BEÝIGIÑ peselmegine eltmez.
.
Onuñ Bitaraplygy almak ücin ýurtdan-ýurda gezeni ýadyma dü$ýär. Pahyr ýurda gelmäni ba$ga döwletlere giden wagtam az däldi.
.
Ogul özüni öýli-ishikli, goragly, özüne ynamly eden atasynyñ eden ishlerini dabaralapda özüni bir gezegem adyny tutmazlyga oñat däl.
.
Ýene-de syýasata dü$ünmezligimiz bizi ýalñy$dyryp biler.
.
Pahyryñ ýatan ýeri ýagty bolsun!
Gowy tema acypsyn sag bol dostjan. Yatan yeri yagty jayy jennetden bolsyn hormatly beyik prezidentimizin hic wagt yatdan cykarmarys
sawyer:
Geçiş döwründe ýurdymyzy asuda saklany üçin hormat goýýan şahsyýetim!
Emma, geroin belasyny aradan aýyrmak aňsat düşmändi. Haram geroin belasy diňe 2007-nji ýyldan soň azalyp başlady we häzir 2012-nji ýylda ýurtda geroin satmak we çekmek bilen meşgullanýan ýok diýen ýalydyr. Bu belent hakykatam ýatdan çykarmalyň, adamlar! Bir zady başarjak bolsaň, başaryp bolýan eken! Geroin belasyny ýok etmek - munuň aýdyň subutnamasy! Nesip bolsa, çilim, nas bilen aragam ýok bolar. Netije-de sagdyn nesil emele geler!
Wiý, ýene-de, Ylymlar Akademiýasy we gonorar (galamhaky) we ýene-de köp zatlar (sirk, opera-balet, we ş.m.) 2007-nji ýyldan soň dikeldildi. Şu söze üns beriň: dikeldildi. Diýmek, öň ýatyrylypdyr-da?! Kim ýatyrdyka? SSSR-mi?
gynansakda neshe belasy ýitip gidiberenok,arada teleýaýlymda görkezenlerinde haýran galdym,ýöne azaldy diýsek ýerine düsher.
ADS:
Adam kemciliksiz bolmaz, onsañam biziñ syýasata dü$ünmezligimiz ol BEÝIGIÑ peselmegine eltmez.
.
Onuñ Bitaraplygy almak ücin ýurtdan-ýurda gezeni ýadyma dü$ýär. Pahyr ýurda gelmäni ba$ga döwletlere giden wagtam az däldi.
.
Ogul özüni öýli-ishikli, goragly, özüne ynamly eden atasynyñ eden ishlerini dabaralapda özüni bir gezegem adyny tutmazlyga oñat däl.
.
Ýene-de syýasata dü$ünmezligimiz bizi ýalñy$dyryp biler.
.
Pahyryñ ýatan ýeri ýagty bolsun!
Syýasata düşinmeýänligiň şu wagt seni ýalňyşdyrýa! Bitaraplyk bir ýönekeý status....
Yatlamalymy?Haysy bir =gowulygyny=yatlayyn?2 gram uchin adamlary kowalap yorman diyip narkobiznese yol achyp bereninimi?Ya-da garry ejemin(enemin) alyanja 600 mun manat pensiyasyny keseninimi?Mekdepde her 6 aydan bir kitabyny almaly diyip pul chykaranlamymy?Okuwchy wagtym okamagyn yerine pagta surilenimi?9 yylyk okuw okanymymy?Yatlasam yatlap oturmaly,bu entek bir bolejigi.Sho dowurlerde nacheme mashgalalar dargady.Nacheme gelinler dul galdy,nebir oglanlar zayalandy.Obada her gun diyen yaly ogurlyk,kimin towugy kimisinin sygyry gidyardi.Shuwagt obalara baryp gor,Hudaya shukur ogurlyk yok,chekyanem yok,satyanam yok.Halkyn yashayysh derejesi pesdi...
Tak shto mena pahyryn plyus taraplaryny tapyp bilemok,dine minuslaryny yazdym.
sawyer:
Şol döwürler mekdepde okaýarkak, pagta gidişim ýadyma düşýär...
eger shol sheydip sanga garashsyzlygy alyp bermedik bolsa onda sen orslang gotuni yalardyng.oz ayratynlygyng nama degenok?sho wagt name uchin arz edip bilmeding?dowlet gaty bay daldi shol sebaplem sheyle az aylyk beryadi...indi hazir ol cheynap berdi bulam yuwdup otyr....
Garashsyzlygymyzy alyp berdi-diyyanler.Telewizordaky podhalimlan aydanlaryny gaytalap oturman barde.Ony bize Niyazow alyp bermedi,SSSR dargady Niyazowam sho TSSR-in birinji sekretarydy,sho wagt tayyna eye bolup galdy,galp saylaw gechiribem prezident boldy.
Gugam:sawyer:eger shol sheydip sanga garashsyzlygy alyp bermedik bolsa onda sen orslang gotuni yalardyng.oz ayratynlygyng nama degenok?sho wagt name uchin arz edip bilmeding?dowlet gaty bay daldi shol sebaplem sheyle az aylyk beryadi...indi hazir ol cheynap berdi bulam yuwdup otyr....
Şol döwürler mekdepde okaýarkak, pagta gidişim ýadyma düşýär...
Merikk:
Garashsyzlygymyzy alyp berdi-diyyanler.Telewizordaky podhalimlan aydanlaryny gaytalap oturman barde.Ony bize Niyazow alyp bermedi,SSSR dargady Niyazowam sho TSSR-in birinji sekretarydy,sho wagt tayyna eye bolup galdy,galp saylaw gechiribem prezident boldy.
bayba akyldarlar kop ekena....hamala sssr bar sen shol dowleti al sengki diyip berayen yaly bla...
Merikk:
Yatlamalymy?Haysy bir =gowulygyny=yatlayyn?2 gram uchin adamlary kowalap yorman diyip narkobiznese yol achyp bereninimi?Ya-da garry ejemin(enemin) alyanja 600 mun manat pensiyasyny keseninimi?Mekdepde her 6 aydan bir kitabyny almaly diyip pul chykaranlamymy?Okuwchy wagtym okamagyn yerine pagta surilenimi?9 yylyk okuw okanymymy?Yatlasam yatlap oturmaly,bu entek bir bolejigi.Sho dowurlerde nacheme mashgalalar dargady.Nacheme gelinler dul galdy,nebir oglanlar zayalandy.Obada her gun diyen yaly ogurlyk,kimin towugy kimisinin sygyry gidyardi.Shuwagt obalara baryp gor,Hudaya shukur ogurlyk yok,chekyanem yok,satyanam yok.Halkyn yashayysh derejesi pesdi...
Tak shto mena pahyryn plyus taraplaryny tapyp bilemok,dine minuslaryny yazdym.
Beyik Saparmyrat Turkmenbashy atamyzy hijem unudamok, unutmarynam. Her bir dowrun oz plusy oz minusy bar, Beyik Serdarymyz Turkmen dowletimizi esaslandyrdy, Garashsyzlygymyz Bitaraplygymyz, Ene dilimiz, milli dap-dessurlarymyz, asyl Turkmen adymyzy bermegi hich bir ozunin turkmendigini bilyan adam UNUTMALY DALDIR!!! Yatan yeri yagty , jayy jennet bolsun.
hakykatdanda turkmenbasy diyilyan adam beyik hormatlanyan adamdy turkmenistany adam eden asgabady saher eden sol adamda
Gugam:garashsyzlygy Alla berdi, Gorbochewin eli bilen ganhor, demir yumruk totalitar mehenizm chagshady we Gaygysyz atabay we egindeshlerinin esaslandyran turkmenistan respublikasy garashsyz dowlet bolup dunyan kartasynda peyda boldy. Bu halkymyz uchin uly buysanch tapylgysyz baylyk mundan beylak muny gozumizin goreji yaly goramak her birimizin mukaddes borjumuz. Dowledimiz gaty bay daldi diyilen dushunje bilen ylalashamok. belki bashky iki yyl emlak paylashylyancha kynchylyklar bolandyr. emma shondan son dowledimiz ozuni tutdy.sawyer:
Şol döwürler mekdepde okaýarkak, pagta gidişim ýadyma düşýär...
eger shol sheydip sanga garashsyzlygy alyp bermedik bolsa onda sen orslang gotuni yalardyng.oz ayratynlygyng nama degenok?sho wagt name uchin arz edip bilmeding?dowlet gaty bay daldi shol sebaplem sheyle az aylyk beryadi...indi hazir ol cheynap berdi bulam yuwdup otyr....
hich kim garyp dowletde omurlik bashtutan bolasy gelmeya
Gugam:SSSR-in taryhyny oka namanin namedigine dushunersin. sen aydyshyndanam beter boldy. Al senki git diyilende de gitmedi. dine ona dal halka da gerek daldi shol wagt. hatda bir yyldan sonam gaytadan dikelmezmika diyen umyt bilen yashayardylar. Elbetde ilchilik garashsyzlygyn gadyr gymmatyny bilyan adamlaram bolandyr. yone olaryn edip bilyan zady yokdy. in yonekey mysal garashsyzlyk diymanka dine erkinlik barada soz edende annasoltan kekilowa dalihanada chuyredildi. milli edebiyaty dikeldeni uchin mati kose turmeden turma oklandy, turkmen dilini osdurmek barada gurrun edende hydyr derya 20 yyl surgun edildi onson kompartiyanyn birinji derejeli ishgarinden beyle gahrymanchylaga garashmak dogry dal. Men yazgarmaly diyemok. Dogry zady gurlemeli, bilmeli.Merikk:
Garashsyzlygymyzy alyp berdi-diyyanler.Telewizordaky podhalimlan aydanlaryny gaytalap oturman barde.Ony bize Niyazow alyp bermedi,SSSR dargady Niyazowam sho TSSR-in birinji sekretarydy,sho wagt tayyna eye bolup galdy,galp saylaw gechiribem prezident boldy.
bayba akyldarlar kop ekena....hamala sssr bar sen shol dowleti al sengki diyip berayen yaly bla...
Оз кейпи ве готини горамак учин бизи-халкы коп коседи, мал орнуна гойды, йоне бу гун говы эден ишлери учин ягшылыкда ятлалын пахыры!
tazeden guramak dowruning agyr yukuni cheken, yurdy garyplykdan, garashlylykdan alyp chykan, yurdy asuda saklamagy basharan, turkmen dowletini dunyade ykrar edilen, hormat goyulyan dowlete owren, hakykatdanam omruni, ahli arzuw maksatlaryny turkmen halkyna baglan, omruning ahyryna chenli dinge ejesini yatlanda ejizlan bolmasa bashga her hili yagdaylarda ejizleman mert duran, yurdy bitarap etmek bilen shu gun we gelejek ucin asudalyk, parahatlyk kepilini halkyna bagysh eden, olum jezasyny gadagan etmek bilen ynsana bolan soygusini gorkezen, halkyna gazy, suwy, togy, nahar duzuny mugt beren, ahli salgytlary diyen yaly yatyran, asgabady ak shahere owren, enceme metjitleri gurduran, yetimlere arka duran, ishining dashyndan kop eserleri yazan, taryhymyzy owrenmage ging yol achan, yurdy senagat yurduna owren, korrupsia garshy gayduwsyz goreshen, ....yetim oglanlykdan patyshalyga cenli agyr hem nusgalyk yoly gecen bu adama hormatym uludyr...
Düşinmejek adama 52-gezek aýtsaňam düşinmeýä, birini garalajak ýa ýene birzat etjek bolýan ýoga menem ilkinji prezidentimiz hökminde Nyýazowa hormat goýýan, ýöne her zady öz ady bilen aýtmaly!!!
Gaty Beyik adamdy pahyr. Özne Beyik diydirip, her yilda Turkmenistanyn Gahrymany men diyip gahryman ady alyan beyikdi. Öz halkyny ylym-bilimdn mahrum eden beik adamdy. Halky gysyp, bugdayi 400manatdan alyp, pagtanam 1000manatdan alyp, dayhany ezen beyikdi. Pensialary kesip, dashary döwletlere okuwu yapyp, 25.000 manatdan dollar satdyryp. Ökde adamlary yok edip, Yurtdaky kynchylyklar, öz dashna uyshuren pankellelernin ustune atyp -ay yashulu gowu, yandakylar erbet- didirmek ucin show gurnap bilyan namart beiyikdi. Özni, ejesini, kakasyny öwdurup daje bir tuwalet tapsada adyny dakdyran beyik adamdy. O beyigin, beyikliklerini sanap tukeder yaly dal. Telewidiniamzdaky gyzykly gepleshkler, chareler, podhalymlyk, bilimsizlik hemmesem sho beyigin mirasy bize
Bu beygin halkyna beren eziyetini shuwat hem duysa bolya. Halkyn ganyny gurcuk yaly soran wagtlary bilim sistemany yok edeni sewapli shuwat hic pudakdada specialist, kadr yetenok. Specialista derek, bir topar zombi ba: Ol bize garashsyzlyk alp berdi, bitaraplyk alp berdi diyip gaytalayan. A nadip, urshup aldymy o garashsyzlygy? SSR, daganda 15 respublika bady, alman galany bamy? Tkm\' bu 15\'dn name ucn 13nji bolup aldy, beile krutoi bolsa name ucn 5 ya 6njy bolup almady? Name ucn biz Ssr\'dn gitjekdal dp yokary dumada cykysh etdi? On alp beren bitaraplygy nama yaraya, name o? dp sorasan welin, Ol bize garashsyzlygmyzy we bitaraplygy alp berdi dp popugaylarlar, natjek O beigin bilm sistemany yikip yasan zombilaryda bular, bashga jogap tapmazlar
shuwagtkyn basyp giden yzynada degenokdy o beyik
Mr.Putin:ADS:Syýasata düşinmeýänligiň şu wagt seni ýalňyşdyrýa! Bitaraplyk bir ýönekeý status....
Adam kemciliksiz bolmaz, onsañam biziñ syýasata dü$ünmezligimiz ol BEÝIGIÑ peselmegine eltmez.
.
Onuñ Bitaraplygy almak ücin ýurtdan-ýurda gezeni ýadyma dü$ýär. Pahyr ýurda gelmäni ba$ga döwletlere giden wagtam az däldi.
.
Ogul özüni öýli-ishikli, goragly, özüne ynamly eden atasynyñ eden ishlerini dabaralapda özüni bir gezegem adyny tutmazlyga oñat däl.
.
Ýene-de syýasata dü$ünmezligimiz bizi ýalñy$dyryp biler.
.
Pahyryñ ýatan ýeri ýagty bolsun!
Bäh-bäh, türkmen halkynyň jellady, beýik gerre söwdegäri mahluk barynyň ýüreginde ýaşaýan eken-ow. Ol bitaraplyk bahanasy bilen ýurdy neşehana öwürdi we türkmen ýaşlaryny gyrgyna berdi, ölmän galanlaryny bolsa, ruhnamasy bilen akyl agtasy etdi. Indi olar özlerini aň agtasy eden sünnetçä çokunýarlar. Nesip bolsa, Bitaraplyk hem bir ýok bolar, bitaraplyk diýmek bimesseplik, prinsipsizlik diýmekdir.
Nyýaz samsygyň samsyk propagandasyna, siňegiň möýüň kerebine düşüşi ýaly, şunça kän adam düşendir öýdemokdym. Ýöne Hitleriň hemşerisi Gebbelsmi-nämemi aýdypdyr-da, propaganda, ýalan näçe gömelteý we samsyk bolsa, oňa şonça-da ynanýan kän bolýar diýip.
dogry ol diktatordy we shol dowurde yurdumyza diktatorcylyk duzguni we guycli diktator zerurdy, diktatorcylyk turkmenistana hazirem gerek we bar, we bu duzgun men pikirimce 2030 ya 2050.nji yyla chenli gutulgysyz dowam etmeli we kem.kemden yitip gitmeli
Cybyjak solup bashlanda ony eýe göz bilen seredip gerekli dermanlaryny (elbetde derman ajy bolar) berip, bag edip ýetishdirip bashlanda pahyr boldy. Ol bag indi miwe berýär.
Süýji miwelerini iýip, ajy dermanlary ücin ony ýatlamazlyk gaty gynancly.
Shol ajy dermanlar wagtynda berilmedik bolsa bu ýerde hijimizem gürläp bilmezdik.
Pahyr hic kimden cekinmezdi, göni tv de dashary ýurtly wekillere islänini diýip bilerdi.
.
Ýokarda agzalan minuslar hakykatyñ edil özi. Hic bir döwlet agyr gün görmese ösüp bilmeýär.
.
Häzirem erbet günde däl biz. Pahyryñ ýoly dowam edilýär. Ýatlanmazlygynda bolsa dölet bähbidi bolmagy ahmal. Ýokardakylar hem ýedi ölcäp bir kesýändir. Biziñ aklymyza gelmejek zatlaram täsir edip biler onuñ ýatlanmaýanyna.
.
Umuman bu ishler ücin gijesini gündiz edip ishleýänler bar. Bize mätäclik ýokmyka diýýän. Olar oñat biler. Öz sönük pikirlerimiz bilen olara päsgel bermäliñ!
Cybyjak solup bashlanda ony eýe göz bilen seredip gerekli dermanlaryny (elbetde derman ajy bolar) berip, bag edip ýetishdirip bashlanda pahyr boldy. Ol bag indi miwe berýär.
Süýji miwelerini iýip, ajy dermanlary ücin ony ýatlamazlyk gaty gynancly.
Shol ajy dermanlar wagtynda berilmedik bolsa bu ýerde hijimizem gürläp bilmezdik.
Pahyr hic kimden cekinmezdi, göni tv de dashary ýurtly wekillere islänini diýip bilerdi.
.
Ýokarda agzalan minuslar hakykatyñ edil özi. Hic bir döwlet agyr gün görmese ösüp bilmeýär.
.
Häzirem erbet günde däl biz. Pahyryñ ýoly dowam edilýär. Ýatlanmazlygynda bolsa dölet bähbidi bolmagy ahmal. Ýokardakylar hem ýedi ölcäp bir kesýändir. Biziñ aklymyza gelmejek zatlaram täsir edip biler onuñ ýatlanmaýanyna.
.
Umuman bu ishler ücin gijesini gündiz edip ishleýänler bar. Bize mätäclik ýokmyka diýýän. Olar oñat biler. Öz sönük pikirlerimiz bilen olara päsgel bermäliñ!
ADS:IN MANYSYZ TESWIR
Cybyjak solup bashlanda ony eýe göz bilen seredip gerekli dermanlaryny (elbetde derman ajy bolar) berip, bag edip ýetishdirip bashlanda pahyr boldy. Ol bag indi miwe berýär.
Süýji miwelerini iýip, ajy dermanlary ücin ony ýatlamazlyk gaty gynancly.
Shol ajy dermanlar wagtynda berilmedik bolsa bu ýerde hijimizem gürläp bilmezdik.
Pahyr hic kimden cekinmezdi, göni tv de dashary ýurtly wekillere islänini diýip bilerdi.
.
Ýokarda agzalan minuslar hakykatyñ edil özi. Hic bir döwlet agyr gün görmese ösüp bilmeýär.
.
Häzirem erbet günde däl biz. Pahyryñ ýoly dowam edilýär. Ýatlanmazlygynda bolsa dölet bähbidi bolmagy ahmal. Ýokardakylar hem ýedi ölcäp bir kesýändir. Biziñ aklymyza gelmejek zatlaram täsir edip biler onuñ ýatlanmaýanyna.
.
Umuman bu ishler ücin gijesini gündiz edip ishleýänler bar. Bize mätäclik ýokmyka diýýän. Olar oñat biler. Öz sönük pikirlerimiz bilen olara päsgel bermäliñ!
SSSR nadip dargady?
Soyuzy dargadan Gorbacow dal, onun shol wagtky syýasaty. \'Ac-acanlyk\' diyip bir syýasat girizyar shol dowur, ol syýasatam aylanyp gelip Gorbacowyn oz manlaýyndan uryar. Yagny, soz azatlygyny doly yagdayda yglan edyar. Shondan son cykyshlar, zabastowkalar dorap ugrayar. Ruslar oz cykyshlarynda 14 sany dowleti ozunden ayrylmagyny talap edyarler. Sebabi, \'namemish, ol dowletler ruslardan eklenyarmish, olaryn yiligini soryarmysh..\' Sheydibem 14 respublika ayrylyar welin orslaryn gonumel yurdy krizise batyar. Asyl gorseler, orslary eklap oturan shol 14 sany respublika bolsa natjek, sokulanny son bilyarler. Soyuzyn dargaýysh taryhy sheylerak diyip eshitdim mena..
ADS:Pikirin sonukligine hich hili shuphe yok. senin shu yerde yazanlaryn birbirine garshy. Yatlanmazlygynda dowlet bahbidi bar bolsa pahyryn yoly dowam edenok diymek. Muny yatlamazlyk uchin gijani gundiz edip ishlemek gerek dal. bu pikirin gaty gulkunch.
Pahyryñ ýoly dowam edilýär. Ýatlanmazlygynda bolsa dölet bähbidi bolmagy ahmal. Ýokardakylar hem ýedi ölcäp bir kesýändir. Biziñ aklymyza gelmejek zatlaram täsir edip biler onuñ ýatlanmaýanyna.
.
Umuman bu ishler ücin gijesini gündiz edip ishleýänler bar. Bize mätäclik ýokmyka diýýän. Olar oñat biler. Öz sönük pikirlerimiz bilen olara päsgel bermäliñ!
Nayza:ADS:IN MANYSYZ TESWIR
Cybyjak solup bashlanda ony eýe göz bilen seredip gerekli dermanlaryny (elbetde derman ajy bolar) berip, bag edip ýetishdirip bashlanda pahyr boldy. Ol bag indi miwe berýär.
Süýji miwelerini iýip, ajy dermanlary ücin ony ýatlamazlyk gaty gynancly.
Shol ajy dermanlar wagtynda berilmedik bolsa bu ýerde hijimizem gürläp bilmezdik.
Pahyr hic kimden cekinmezdi, göni tv de dashary ýurtly wekillere islänini diýip bilerdi.
.
Ýokarda agzalan minuslar hakykatyñ edil özi. Hic bir döwlet agyr gün görmese ösüp bilmeýär.
.
Häzirem erbet günde däl biz. Pahyryñ ýoly dowam edilýär. Ýatlanmazlygynda bolsa dölet bähbidi bolmagy ahmal. Ýokardakylar hem ýedi ölcäp bir kesýändir. Biziñ aklymyza gelmejek zatlaram täsir edip biler onuñ ýatlanmaýanyna.
.
Umuman bu ishler ücin gijesini gündiz edip ishleýänler bar. Bize mätäclik ýokmyka diýýän. Olar oñat biler. Öz sönük pikirlerimiz bilen olara päsgel bermäliñ!
+1
Гена, давай сердечку сюда!
Tüweleme Gena gaty gowy tema açypsyñyz yatlanyñyz üçin kop sag boluñ.100ÿylda 1 dogya diyilyän adamlardan biri Beyik Saparmyrat Türkmenbašy (Iman baylygyny bersin Allajan)
kartanesi94:
Tüweleme Gena gaty gowy tema açypsyñyz yatlanyñyz üçin kop sag boluñ.100ÿylda 1 dogya diyilyän adamlardan biri Beyik Saparmyrat Türkmenbašy (Iman baylygyny bersin Allajan)
Aý ýok 1000 ýyllanam dogmaýa munýaly
Bah, menem Onjyk daýza ýaly ýaranjaňlyk eden ýaly boldumaý, 4 gezek dagy gidipdir foto.
Siz name diyseniz,shony diyin!..
Men uchin shu adam,GOWY ADAMdy!
bir zady aytmakchy: S.Turkmenbashy dowleting binasyny galdyrdy. G.Berdimuhamedowa bolsa sho binany yykman, owadan saklaymak galdy.
Imany hemra bolsun! Ajayyp ynsandy...
Onjugyň yzyny dowam etdirýänler bar ekeni aramyzda... :(
sawyer:
Onjugyň yzyny dowam etdirýänler bar ekeni aramyzda... :(
\"A\"ny yazgaryp,\"B\"a yaranmaklygam,bir Onjuklyk.
Şol döwürler (2000-2006) internetiň \'i\' harpy hem ýokdy... :(
Men a-ny yazgarsamam, b-ny owemok. Hakykaty aydyan, dost. Yalan yerine yalan diyay.
Öwmeli bolsa, üç şahsyýeti öwerdim:
1. Gaýgysyz Atabaýew.
2. Şaja Batyrow.
3. Balyş Öwezow.
Mening-ha hich hili aladam yok,arzym yok. Mumkin,ilde bardyr.Ilin adyndan gurlejek dal.
Nostra, eger sen meniň bilen deň-duş bolup, 9 ýyllyk mekdepde okan bolsadyň, daşary ýurda okamaga gitmänjik geçerdiň. Sebäbi ol döwürler ýagdaý şeýledi. Nätjek?!
Şu temada yazyan teswirlerime kabirleri minus goyyarlar, kabirleri plyus. Hemmanize kop sag bolsun aydyaryn.
Offtopic: \'Yzynam aýdaýynmy: Bir oňat heleýiň bolsun! Bolmasa, garranyňy duýman galarsyň.
Düzeliber, düzeliber! P......ent saňa diýýän bolsa, ugrunda bardyr\'.
sawyer:
Şol döwürler (2000-2006) internetiň \'i\' harpy hem ýokdy... :(
$ola 2005 de de bardy
dostlar hany agzybirje bolalynla uysipjik
dostlar hany agzybirje bolalynla uysipjik
sawyer:
Nostra, eger sen meniň bilen deň-duş bolup, 9 ýyllyk mekdepde okan bolsadyň, daşary ýurda okamaga gitmänjik geçerdiň. Sebäbi ol döwürler ýagdaý şeýledi. Nätjek?! Şu temada yazyan teswirlerime kabirleri minus goyyarlar, kabirleri plyus. Hemmanize kop sag bolsun aydyaryn. Offtopic: \'Yzynam aýdaýynmy: Bir oňat heleýiň bolsun! Bolmasa, garranyňy duýman galarsyň. Düzeliber, düzeliber! P......ent saňa diýýän bolsa, ugrunda bardyr\'.
Mumkin! Herkim oz pikirini aydyar-a,@sawyer dost! Dogry dalmi?!
\"...PREZIDENT sana diyyan bolsa,ugrunda bardyr!\"
Owaly oglanlyk sony garrylyk
Aralykda duys ekenin omrum hey
Bu dunyade galan barmy omurlik
Is edelin is edeyin omrum hey
Garly gysyn gursagynda koz goydum,
Diyaryma sowulmajak yaz goydum
Ogla aydym, gyzlaryma saz goydum
Onde sonda ish ekenin, omrum hey
Yanyja dogan gun yasyp baryandyr
Gaytgyn bolan umman dasyp baryandyr
Yasadym men, isledim men armansyz
Onde sonda is ekenin omrum hey
Beyikler unudulmayar. Nyyazow elmydama yureklerde yasar
Gena:
dostlar hany agzybirje bolalynla uysipjik
gawy tema acda shonda
Gena:
dostlar hany agzybirje bolalynla uysipjik
gawy tema acda shonda
Köne_ürgenç-li:Gena:gawy tema acda shonda
dostlar hany agzybirje bolalynla uysipjik
halamadynmy sen
Owaly oglanlyk sony garrylyk
Aralykda duys ekenin omrum hey
Bu dunyade galan barmy omurlik
Is edelin is edeyin omrum hey
Garly gysyn gursagynda koz goydum,
Diyaryma sowulmajak yaz goydum
Ogla aydym, gyzlaryma saz goydum
Onde sonda ish ekenin, omrum hey
Yanyja dogan gun yasyp baryandyr
Gaytgyn bolan umman dasyp baryandyr
Yasadym men, isledim men armansyz
Onde sonda is ekenin omrum hey
Beyikler unudulmayar. Nyyazow elmydama yureklerde yasar
Owaly oglanlyk sony garrylyk
Aralykda duys ekenin omrum hey
Bu dunyade galan barmy omurlik
Is edelin is edeyin omrum hey
Garly gysyn gursagynda koz goydum,
Diyaryma sowulmajak yaz goydum
Ogla aydym, gyzlaryma saz goydum
Onde sonda ish ekenin, omrum hey
Yanyja dogan gun yasyp baryandyr
Gaytgyn bolan umman dasyp baryandyr
Yasadym men, isledim men armansyz
Onde sonda is ekenin omrum hey
Beyikler unudulmayar. Nyyazow elmydama yureklerde yasar
Gena:Köne_ürgenç-li:halamadynmy senGena:
dostlar hany agzybirje bolalynla uysipjik
gawy tema acda shonda
hiç zadam etmedim men.
Köne_ürgenç-li:Gena:hiç zadam etmedim men.Köne_ürgenç-li:Gena:
dostlar hany agzybirje bolalynla uysipjik
gawy tema acda shonda
halamadynmy sen
hmmm
Adamyng ozi olup gitsede bitiren ishi adamyng angynda galyar, shol ishler arkaly yatlanyar, yokarda yatlanan Zatlang aglabasy hakykat, kasi bolsa hakykatlashdyrylan...
он хотел чтобы было лучше , а получилось как всегда....
онын алып баран сыясатыны наче язгырып гараланан болсада , менин пикиримче хер бир туркмэн райяты оз довлет ёлбашчысына болан гарайшыны уйтгетмели дёл.
Ховва, Сапармырат А.Н-ов туркменистанын тарыхында очмез ыз гойан шахсыет . ве онун дореден республикасында ,онун алып берен довлет статусынын байрамчылык гунинде Ол шахсыетин адынын агызланмаянлыгы жуда гынандырыжы ягдай... аранызда шол эпохада догулуп, онуп-осуп, билим алан ишлан адамлырымыз бардыр . биз туркменбаши эпохасыны горен адамлар , эгер биз оны ятламаян болсак йене 100 йылдан ол ятламалара наме болар ?
историю переписать невозможно . сильные лидеры остаются во все века сильными (минусы и плюсы есть у всех ) . и предщевственникам не должно быть унижением или еще чем-то вспоминая , напоминая народу о его великих лидерах ! ! ! не смотря ни на что мне всегда будет приятно прочитать , или слушать историю связанное с эпохой правления туркменбаши . это мне интересно , потому что и я часть этой истории как и вы !!
Siz Stockholm sendromy diyip esitdinizmi? Hacanda zamun alynan adamlar zamun alan adamlara duygudaslyk gorkezse ona Stockholm sendromy diyilyar. Nyyazowy belende chykaryanlarda Stockholm sendromy bolmaly. Menin pikirimce Nyyazow edil yokarda suratlandyrylyshy yaly gahryman dal. Yone Nyyazowyn halk ucin eden gowy ishleri hem bar. Ol ishler elbetde yatlanmaly. Yone ony el degirilmez belent adam diyip suratlandyrmak yalnys bolar. Dogry zady dogry aytmaly.
yatan yeri yagty bolsun!
историю переписать невозможно . сильные лидеры остаются во все века сильными (минусы и плюсы есть у всех )
Beyik saparmyrat nyyazow ol kimin yadyndan cyksyn sebawi OL BOLUP BILJEK YOK on yaly halkyn yuregine hickim ornashyp bilmez ozini halka søydiriwem bilmez.
Olam dine halkynada dal yer yuzine beli bolup ozini sheyle soydirdi.
ozollor birden Niýazow dp atlandyrýan we ni çut Hudaý epitetini göterýan,hatda Baky Serdar dp plakatfa ady tutalan bu şahs,ýogolonda nahil adyny tutarlarmy dp soranlarynda şeýleräk jogap berdik: Eger, ýerine geşjek,şahs, ölen şahsdan has gowy işler etse,ondo Turkmbaşyny näletlap ýatlarlar,eger ondon erbet bolso,ýagny,ölen şahsýetden erbet bolsalar,ondo Türkmenbaşy ady ýagşylykda tanslar! bu diýseñ ajy hakykat!
Name edenem bolsa, Halky ucin, Milletinin bitewiligi ucin etdi. Allajana shukur, shol kyn gunlerde bashga millet oz dogan dost diyip yoren, oz milletdeshleri bilen urush etdi, agzalalyk dorapdi, biz bolsa shukur shonyalak zatsyz alyp chykdyk shol kyn gunleri, ol hem Turkmenbashynyn Turkmen milletini jebisleshdirip, halk bolup yenip gecdik. Tajiklere seret shol dowur, Gyrgyzlara seret shol dowur, Ozbeklere seret shol dowur. Her bir bashlangycda elmydam kyncylyk bolup bilmezmi, shu gunimizi asuda gorup bilyanimize shukur et, shu gunlere getirendigi ucin shukur et. Belki hic zat etmedik bolsa nam bolardy, kim bilya.
Yatan yeri yagty jayy jennet bolsun.
Nayza:Gugam:eger shol sheydip sanga garashsyzlygy alyp bermedik bolsa onda sen orslang gotuni yalardyng.oz ayratynlygyng nama degenok?sho wagt name uchin arz edip bilmeding?dowlet gaty bay daldi shol sebaplem sheyle az aylyk beryadi...indi hazir ol cheynap berdi bulam yuwdup otyr.... garashsyzlygy Alla berdi, Gorbochewin eli bilen ganhor, demir yumruk totalitar mehenizm chagshady we Gaygysyz atabay we egindeshlerinin esaslandyran turkmenistan respublikasy garashsyz dowlet bolup dunyan kartasynda peyda boldy. Bu halkymyz uchin uly buysanch tapylgysyz baylyk mundan beylak muny gozumizin goreji yaly goramak her birimizin mukaddes borjumuz. Dowledimiz gaty bay daldi diyilen dushunje bilen ylalashamok. belki bashky iki yyl emlak paylashylyancha kynchylyklar bolandyr. emma shondan son dowledimiz ozuni tutdy.sawyer:
Şol döwürler mekdepde okaýarkak, pagta gidişim ýadyma düşýär...
Alla berse berendir yone esasy orun oynan kim o yerde?dowletimizde pul baram bolanlygynda minisdirler(dogry yazdymmykam?)ya bashga yokary ishde ishlan ishgarler naili pulllary ozune basyp aldylar?nadip masgaralap basdy o dowurler watan habarlary gormedingmi?dogry menem hemme eden ishini goldap biljekdal kop eden ishleri gaty yalngyshdy,yone shol bizi ayratyn dowlet eden sholdy!ol baglary ekdi yetiship muwelerini yygaymaly bolandada aradan chykdy,indem muwelerini yygyalar...
bir ýerden bir maglumat alan wagtyňyz çeşmesini görkezmegi unutmaň, siziň diliňizde ogurlyk bolar! Aramyzda öwrenilmän geçen häsiýet şu boldy. Çeşmesi: fb.com/salamturkmen
olam adam! Yalngyshmayan adam barmy? Elbetde, yalngyshlyklar goyberendir...
Duye koshegini gowy gorse, hem deper, hem gapar diyilyamidi...
Yzyndaky teswirleri okamadym, yone menin ozuma Turkmenistanyn ilkinji prezidenti Saparmyrat Niyazowa uly hormat goyyaryn. Onun SSSRin dagamagy (yykylmagy) esasynda doredip beren Turkmen dowletine minnetdar. Saywer taze dowleti gurup birnace million adamyn agzyny bir edip agzybir dowlet etmegini ozi nama degmeyar, basda hemmezady super etmek mumkin daldir. Sonun yerine ozun bolsadyn sony basarmazlygyn ahmal adamy dasyndan sudit etmek ansatdyr, yone Turkmen liderinin eden zatlaryny yatdanam cykarmalyn! Awtor teman ucin sagbol
Yatan yeri yagty, jayy jennetden bolsun! Allajan iman baylygyny bersin.
Saywer taze dowleti
gurup birnace million
adamyn agzyny bir
edip agzybir dowlet
etmegini ozi nama
degmeyar
saywer täze döwlet näme zat boldygy bolýar?
Imany hemrasy bolsun! Unudulanok, yöne dogrymy aytsam kan yatlasymam gelenok. Munynam yeke sebabi diktatorlygy, ol öleninden son biz beyleki gonşularymyzyn derejesine yetip başladyk. Ön daşky dünyaden, internetden mahrum bolduk, hakyky goyun yaly yaşadyk. Okayan yerimde beyleki döwletlerden okayan oglanlar bilen gürrin edemde dilim gysga bolyady. Inni bolsa yuwaşjadan il hataryna goşulyas. Inniki geljek prezidentem (şuwagtkyny ömirlik etmesek) hazirki yagdayy hasam özgertse hasam gowy bor. Prezidentlerin hijisem unudylasy yok.
salamturkmen:
bir ýerden bir maglumat alan wagtyňyz çeşmesini görkezmegi unutmaň, siziň diliňizde ogurlyk bolar! Aramyzda öwrenilmän geçen häsiýet şu boldy. Çeşmesi: fb.com/salamturkmen
Eý, dost! Öz ýashan, gören, kyncylygy deñ cekiship guran döwrümizi ýatlamak ücin ceshme nämä gerek. Meniñ öz ýashan döwrüme özümden bashga kim ceshme bolup biler?
Siz nähili pikir edýäesiňiz? Saparmyrat Niýazowyň ýazan goşgulary barada. Näme üçin kän wagt Türkmenistana ýolbaşçylyk edenden soň öz kitaplaryny çykaryp başlady.birnäçe goşgular toplumyny çykardy? Hemmesiniň awtory Niýazowyň özümikä?????????
Yatan yeri yagty bolsun iman baylygyny bersin
Beyik Adamlar hakkynda yazylar,geplener....emma kichi adamlar dine geplar arkadan...Yatan yerin yagty,jayyn jennet,imanyn hemra bolsun...Beyik Serdarym
mekdebi gutaranymyzda 2 ýyl stajirowka ish tapyp osan ishe girip iki yil ishlap bolup osan yokary yada orta hunar okuwyna ekzamen tabshyrmaly diyip buyruk kanun cykarlypdy shonda yaman gahar edipdik,ish tapmak hem prablemady kabir oglonlar gulluga giderdiler,men shu yerde iki yilin ornuna mekdebi 11 yillyk edeninde hasam gowy bolardymykan diyerdim,hazirler gowy yone tuweleme yuwashdan osip baryarys hudaya shukur...
SIZ kellanizi ishlediň,shuncha zady borden ozgertmek bir adama nahili kyn dushyandigie dushunjek bolun.
windizel:
Siz nähili pikir edýäesiňiz? Saparmyrat Niýazowyň ýazan goşgulary barada. Näme üçin kän wagt Türkmenistana ýolbaşçylyk edenden soň öz kitaplaryny çykaryp başlady.birnäçe goşgular toplumyny çykardy? Hemmesiniň awtory Niýazowyň özümikä?????????
hazirki hormatlymyzyn ozi yazandyrmy yazan hemme kitaplaryny?
Özi diri döwrunde Türkmeniñ soñky yüz ýyllykdaky belli shahsyýetlerini (syýasatdaky,medeniýetdäki,bilimdäki we sh.m) yatlamaga rugsat bermedi.Indi özüni hem sheydýärler.
men prezident bolsam,menem diktator boljak,turkmen halkyna chala erkinlik bersen,gorumsiz halkdyr,yurdy dagadar
YASHASYN ARKADAG GURBANGULY
Ýazylan teswirleriñ baryny sypdyrman okap gaytdym, hawa, men bular yaly temada dinge okayjy. Gan basyshym peselip- galyp kadalashyp teswirlering songuna yetdim. Wahhh ölmeli wagtyndan 10 ýyl öñ ölmeli ekeni. Hää \'Ölen adamynyñ yzynda ýagshy dilegde\' bol diýäñizmi!? Ylalashýan, ýöne bir shert bilen, dawaý Gitlerem öldi, \'Gitleri gowy adamdy, özini dünýä tanatdy\' diýip öweliñ ilki!
Türkmenbashy we alyp baran syýahatyny we yene-de shol rejimi öwüp ýazanlara HAÝWAN diýesim gelýär.
Atdow:
YASHASYN ARKADAG GURBANGULY
штангист высшего ранга
Shu wagt bir pursat gözim ýumdumda, 2 döwri deñeshdirdim. Aýagym rezin adikli maý aýynda okuwa gitýän wagtym, Kepegi eläp nan bishirip iyshimiz. Goñshularym gerrä otyryp gunde gunasha öýlerinde turyan galmagal. Kuhnyyada biship duran manyty gazanyñ mantysy bilen ogurlanmagy. Oye girip dash cyksang kowshung yok bolmagy... Ohow sanasañ sanap oturmaly, yazyberseng bir roman boljak.
A shu wagtky durmushum Öz halal gazanjym bilen, Men mes ýashaýan.
ELBETDE JANY SAGBOLSUN ARKADAGYMYZ
ýeter-ýetmezlik bilen ömrüm geçer öýtýädim. ine boljak ekenä ajaýyp durmush. intägem düzeler
Türkmenbashy diýdi \'her öýde mashyn bolar ýaly ederin\' ýok muny turkmen bashy basharmady. Shu wagt bashaasha hojalykda mashyn bar diýen ýaly. Aýdaly edil bash-ashada yok diýeli, zato kop hotalykda 3-4 mashyn bar, statistika cykarsang dushýärem. Nesip bolsa 10 yyldan dolulygyna mashyn bolar her hojalykda.
\'Benzin gymmatlady\' diýjegem tapylar. Hawa benzin ongki yaly 400manatdan (kone puldan) alda 4litirlik matorly mashyn bn bosh kangkap howa zayalada dowleting tukanýan ýer asty baýlygyny howa sogurda yor. Shu nyrhy gaty normal.
95-nji ýyllarda okuwchy bolup mekdebe gatnan bolsangyz bilerdiñiz. Ýokarda pangkylyanlar 90-96 njy yyl aralykdaky passanlar, olar bilenokda namang namedingni. Ene Atasynyñ nadip pul gazanyp eklanlerinden habarlary ýok agzyndan suyt ysy gitmedikler.
oglan :
Türkmenbashy diýdi \'her öýde mashyn bolar ýaly ederin\' ýok muny turkmen bashy basharmady. Shu wagt bashaasha hojalykda mashyn bar diýen ýaly. Aýdaly edil bash-ashada yok diýeli, zato kop hotalykda 3-4 mashyn bar, statistika cykarsang dushýärem. Nesip bolsa 10 yyldan dolulygyna mashyn bolar her hojalykda. \'Benzin gymmatlady\' diýjegem tapylar. Hawa benzin ongki yaly 400manatdan (kone puldan) alda 4litirlik matorly mashyn bn bosh kangkap howa zayalada dowleting tukanýan ýer asty baýlygyny howa sogurda yor. Shu nyrhy gaty normal.
onjuk aga salamaleykim...onyaly pikir etyan bolsa bashga dowletlere satmasyn,hemmesini oz halkyna bersin,oz halkam mugt alanok benzini.4lik boldy 6boldy namesi bady?indi taze chykyan mashynlaryng haysysy 4likden kichay?ing pesi 3,5 a bize getirip bilyanimiz ing ulysy 3,5.hay onjuk adyngam uly bilen yazasym gelmeday.95-96 chagalary hem badyr yone meng agzymdan suydung ysy sengkiden ongurak gitdi.95nji yylarda ayratyn bolanlygymyza 4yyl bolan ozungem pikir et bir giden azashan halky birikdirip dowlet gurmak angsatdyr oytyangmi?yone sheyle dowlet gurup bolyamy?dowlet bolmak uchin nache pullar gerekdir sho zatlary pikir etmedingmi?hazirki yagdayyngam dowleting bergide otyr zato o wagt adama bergimiz yokdyr.yone Turkmenbashyng dowrundede ozuni ongaran gaty gowu yashady...a ozuni ongarmadyklar hazirem ernini sallap yorler...
oglan :
95-nji ýyllarda okuwchy bolup mekdebe gatnan bolsangyz bilerdiñiz. Ýokarda pangkylyanlar 90-96 njy yyl aralykdaky passanlar, olar bilenokda namang namedingni. Ene Atasynyñ nadip pul gazanyp eklanlerinden habarlary ýok agzyndan suyt ysy gitmedikler.
Gowy zadam bilýän ekeniň,80nji yyllardan bari gelen ştangisti.
Ay name diyjegimi bilemok mena. Alkysham aldy, nalysham aldy. 1 soz az, 2 soz kop.
Herkim öz bilyanje hünärini bu dowurde erk etse hor bolmaz. Elbetde ishlemek gerek
onjukgam shol monjygyñam
yatan yeri yagty bolsun
oglan :
Ýazylan teswirleriñ baryny sypdyrman okap gaytdym, hawa, men bular yaly temada dinge okayjy. Gan basyshym peselip- galyp kadalashyp teswirlering songuna yetdim. Wahhh ölmeli wagtyndan 10 ýyl öñ ölmeli ekeni. Hää \'Ölen adamynyñ yzynda ýagshy dilegde\' bol diýäñizmi!? Ylalashýan, ýöne bir shert bilen, dawaý Gitlerem öldi, \'Gitleri gowy adamdy, özini dünýä tanatdy\' diýip öweliñ ilki! Türkmenbashy we alyp baran syýahatyny we yene-de shol rejimi öwüp ýazanlara HAÝWAN diýesim gelýär.
ine teswir ajam bolsa hakykat
her bir adamda bolsy yali plusy hem bardy minusy hem.
eden yagsy islerinden gaz cekip bermegi...birem garyndasy yokdy...
yone minus taraplary weli sanap gutarmak cetin
-diktator
ozunden basga adam bardyr oytmedi. sahyram sol gimn yazyanam sol rejisyoram sol...
5welayat diyip ala tutup agzy alardyp hokum surenem sol.
hemme an bilimin onuni kesenem sol.
onsonam yeke ozi sunca ishi etdi diyyanlere... kim ona yeke isle diyyar. dogrusy su eden islerini yeke ozi edisine hayran...
ADS:
Adam kemciliksiz bolmaz, onsañam biziñ syýasata dü$ünmezligimiz ol BEÝIGIÑ peselmegine eltmez. . Onuñ Bitaraplygy almak ücin ýurtdan-ýurda gezeni ýadyma dü$ýär. Pahyr ýurda gelmäni ba$ga döwletlere giden wagtam az däldi. . Ogul özüni öýli-ishikli, goragly, özüne ynamly eden atasynyñ eden ishlerini dabaralapda özüni bir gezegem adyny tutmazlyga oñat däl. . Ýene-de syýasata dü$ünmezligimiz bizi ýalñy$dyryp biler. . Pahyryñ ýatan ýeri ýagty bolsun!
Birinjiden ol hema kop adamy i$den chykarypdy hemem aylyklar azdy. Geroin belasyny halkdan ayyrmak kyn daldi yone ol halky sheyle zatlara ugrukdyryp halky gomuk, bisowat bolmagyny yola goydy. Her bir hokumet ishgari diyen yaly ayagyny yalnysh yere basar yaly etdi. Sonam ozune gerek wagty kim yalnys eden bolsa sony hem yoklady. Benzin, tok, gaz mugt edilmegi ol dowlete zyyandy we halky dok saklan yagdayynda halk hokumet bilen isi bolmayar. Dasoguz welayatynda onler granisa yok diyen yalydy adamlar ozbekistan bilen sowda edyardi, buda halky dok saklamak ucin we netijede dowlete sesini cykarmazlygy ucin edilen oyundy. Halk bulara ynanyp geldi we netijede kimdir biri dowlet hakda hakykatlary aytsa: \"gadrybilmez donul, dowlet sana mugt gaz, tok kukurtden arzan benzin beryar sen bolsa garsy cykyan\" diyen dusunje doredi. Niyazowyn isleyan zady we plany $udy isleysi yaly hem etdi. Halk onyn adamlara oklan decoyyna agyz uzatdy we netijede niyazow halky oz duzagyna dusurdi. Geroin hem seyle kop adamy hem kanun bozmagyna hem dowlete patriot edip yetishmegini yola goymak ucin nyyazowyn eden oyuny. Bir tarapdan niyazow dowrunde pajarlap osen korrupsiya gowy goz bilen seredilmegi uchin bir decoy bu hem. Adamlar okuwa girmek gymmat diyen wagty: \"iller granisadan sowda edip ya geroin satyp tapya\" puly, yatan yerinde yatman ishle diyen jogaby alar yaly etdi. Samalyot 30 000 manatdy o pulda bu hem dowlete zyyandy. O pul oz cykdajysynyn 10dan 1ini hem yapanokdy, niyazow nebitden gelyan girdejinin belli mukdaryny oz rayatlaryma beryan arzan hyzmatynyn owezini dolyan diyip ynandyrdy halky. Seyle: samalyotda 31 000 manatdan bilet alnanda ol hich zat hem bolmayada dowlete cykdajyny yapmak ucin emma niyazow dasary satylan nebitden gelen pulyn belli bolegini seyle arzan hyzmatlara yatyryanam bolsa ol pulyn belli bir bolegi ozune gidyardi. Dasary yurt banklarynda 2 milliondan gowrak dollary bar. Nebitden gelen girdeji bir tarapdan oz bahasyndan arzan bolan rayat hyzmatlaryna gidisi yaly niyazow we onun yaranlaryna hem gitdi. Halk bu yerde hem niyazowyn \'decoyyna\' aldandy. Ol arzan hyzmatlary decoy edip halka oklady halk su decoy bilen guymenyaka oz kisesine gerekli pullary oklady. Decoy sebapli halkyn agramly bolegi muna akyl hem yetirmedi. Umuman seyle aydyljak zatlar kople.
Kelleli we mekir adamdy yone zehinini halky uçin dalde ozi uçin ulandy. Dowleti osdurmek yaly pikiri yokdy mumkin boldugyça halky gysyp saklamakdy. Men entek onyn oz wezipesi barada aytdym ahlaky isleri barada aytjagam dal
@nayza we beyleki sen yaly pikir edyanler,,teswirlerinizi doly okamadym,,okaman menem jogap yazayjak...bitaraplyk yonekey statusmyshyn??? Hany irak bizinki yaly nebit-i bolup naili gune dushdi,,libiya musur siriya dunya chyk dowletler bolany uchin name bolyar ichinde?? Egerde niyazow diktator bolmadyk bolsa ya da bitaraplyk bolmasady bizin gunumizem sholardan uytgeshik bolmazdy..dashary yurda okuwa gidenler shuwagt naili yagdayda?? Ichenokmy chekenokmy yada spid bilen kesellanokmy?? Dashary yurdam shuwagt gerre den uytgeshik zayalanok..aylyk pesdi, internet yokdy..dogry yone internet 12 yashly chagany ozune chekip bilimsiz edenokmy?? Sho dowur 5mln aylyga gowy yagdayda mashgalany gechirip bolyady bu dowurde 1000$ alsanam shondan uytgeshik dal..shon uchin ikisine de shukur edeli bir kemsiz gozel bolmayshy yaly belki bulardan beterini gorerdik..:-/


c: text/html

text:
Indi ahyry mysh-mysh dal. Bankda ishleyanlerin aytmagyna gora, olara eyyam buyruk we dushundirish haty gelipdir. 2008-nji yilin Turkmenbashy ayinin 1-nden bashlap banklarda amerikan dollaryny manat bilen chalyshmaly. Dowlet nyrhy, 1 dollor = 20 mun manat.
Ikinji gaty gowy tazelik bolsa, internetdaky censorship-i ayiripdirlar!!! Mundan on kabir sahypalara giryan Turkmenistanlylar sahypanyn yerine "403 - Acess Denied / Forbidden" yali yazgilari goryardiler. Indi bolsa censorship yok. Yenede bir gezek urrraaa!!!
Yokarky okuw jaylarynda internet diysen elyeterli, mugt, calt we tygshytlandyrylmadyk! Islan talyp islan wagty baryp isedigi shekilde ulanybermeli. Bu diyyanlerim Magtymguly TDU we Azady adyndaky dunya diller inst. ucin degishli. ITTU-de entek hem talyp bashyna 30 yada 40 minut, gunlik. Politdaky tanyshlara dushsam sorap gorerin.
Turkmen TV-daky Hoja/Gandym/Ashyr dade toparyna yene bir gezek telpek. Gaty gowy oyunlar tayyarlayarlar. Taze yil agshamsynda 1-nji gezek gorkeziljek "Bagta cenli bash adim" atly taze filmlerine sabyrsyzlyk bilen garashyaryn.
Kabir yagdaylar bolsa diysen gynandyryar, yagni diymek isleyanim, onkusi yalak. Olar barada sonra yazmakcy.
Taze yiliniz bilen.
Telpekler (4 kisiden 4 sany)
Bu yazgi ucin
- Bayram 1 telpek goyyar we yazyar: "Gaty gowy yazipsin! Berekella!"
- Gadyr 1 telpek goyyar we yazyar: "Gaty gowy yazipsin! Berekella!"
- akgül 1 telpek goyyar we yazyar: "Gaty gowy yazipsin! Berekella!"
- selmonelk85 1 telpek goyyar we yazyar: "Gaty gowy yazipsin! Berekella!"

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Palaw
Palaw hem onuň görnüşleri Tüwiden taýynlanýan naharlaryň arasynda palaw iň saýlanýanydyr. Ol, umuman, Gündogar halklaryň arasynda giň ýaýran nahar bolansoň, ony taýarlamagyň usullary-da dürli-dürli. Palawyň datly bolmagy üçin bişiriliş usulynyň talaplaryny doly berjay etmeli; tuwiniň köne-tazeliginiň ähmiyetleri-de ýatdan cykarmaly däl. Türkmen halkynyň arasynda hatda her taýpanyň, her tiräniň öz bişiriş usuly bar diysek-de ýalňyş bolmaz. Meselem, deňiz ýaka raýonlarymyzda ete derek balyk atybam, balykly palaw bişirilýandigini belläp gecmeli. Şoňa görä palaw taýarlamagyň usulynda umymylyklar-da, ayratynlyklar-da bar, ýöne köplenç bişiriliş usullary bir meňzeş. Esasy aýratynlyk onuň içine atylýan zatlarda we näçe atylýanlygynda.
Palaw taýarlamak üçin, ilki bilen, tüwini çeltiginden saylap, hapa-hupasyny aýyrmaly. Arassalanan tüwini aýry bir gapda üstüne gaýnan suw guýup goýmaly. Dogramçanyň her birinin agramy 30-40 gr bolar ýaly edip, eti dogramaly we duzlamaly. Gazandaky ýag kemsiz ýanansoň, taýarlanan eti salyp gowurmaly. Eti gyzaryp başlanda, üstüne düýp sogany tegelek görnüşde dograp, dilimlenen käşiri atyp, gowurmagy dowam etdirmeli. Sogan bilen käşir kemsiz ýumşansoň, birazrak gaynan suw guýup, gazanyň gapagyny jebis ýapmaly. Ojagyň oduny peseldip, gazana atylan zatlary öz buguna goýmaly. Biraz wagtdan soňra ody ýene güýçlendirip, hälki suwa salnyp goýlan tüwini gazandaky zatlaryň üstüne endiganja sepip rejelemeli . Üstüne-de gaýnag suw guýmaly, ol orta barmagyň birinji bognundan geçmeli däldir. Hemme zady ýetik salnan gazany gaýnatmaly . Tüwi suwuny mazaly çekensoň, ony agdaryşdyryp , pugta basyrmaly . Şeyle ýagdaýda takmynan 25-30 min-dan son tüwini oňat agdarmaly-da, ýene 10-15 min saklamaly . Tüwi basyrylyp goýlanda, gazanyň ody peseldilýar. Taýýarlamak üçin 1 kg tüwi , hersi 500 gr et bilen käşir , 250 gram ýag ( mesge saryýag . kunji ýagy , çigit ýagy), 2-3 düýp sogan, duz we burç gerek. Indi palawlaryn aýry - aýry gornüşleri dogrusynda gysgajyk durup geçeliň.
Toý Palawy
Toý palawy beýlekilerden känbir parhlanmaýar ol köp mukdarda bişirilýär. Şonuň üçin aşagy köýmez ýaly, atyljak başga bir gazanda gowrulýar. Taýýar bolup palaw tabaklara salnanda, eti dogralyp, üstüne goýulýar.
Gök Tuwili Palaw
Şalynyň birinji hasyly, ýagny gök tüwi elde dowlüp taýýarlanýar. Ony gyzgyn ýa-da gyzgyn suwda ezip goýmaly. Suwyny kemsiz alansoň, palaw üçin niýetlenen önümler salnyp gowrulan gazana tüwini rejelap salyşdyrmaly. Gaýnap suwyny çekenden soň, ony buguna goýmaly. 25-30 min-dan ýene agdaryp basyrmaly, oduny söndürmeli.
Mäşli Palaw
Bu hem ýokarky usulda bişirilýar. Tapawutly ýeri mäşi arassalap, suwda ýumşadyp goýulýandygydyr. Soňra arassalanan tüwi (700 g) bilen mäşi (300 g) garyşdyryp, bilelikde gazana atmaly.
Wermişelden Palaw
Adaty palaw ýaly bolup, diňe tüwi şol möçberde wermişel atylýar.
Beýili Palaw
Tüwiden oňurti arassalanan 3-4 sany beýi dogralyp, gazana atylýar. Taýyar bolansoň, beýi palawyň ýokarsyna çykarylýar, seýdibem, saçaga äberilýar.
Şalgamly Palaw
Onuň taýyarlanyş usuly şeyle: şalgam böleklenip salynýar we käşirini eti bilen bilelikde gowrulýar. Galan prosedura adaty palaw bişirilişi ýalydyr.
Towuk Etli Palaw
Bu görnüşli palawyň bişiriliş usuly öňküler ýaly bolup, diňe mal eti towuk eti bilen çalşylýar.
Saryýagly Palaw
Eti ilki bilen bir gazanda gaýnadyp, ýene bir gapda saryýagy eredip, sogany, eti hem käşiri ýaga salyp, bilelikde gowurmaly. Azajyk suw guýup, tüwini ýumşandan soňra, oduny söndürip, az wagtlap buguna basyryp goýmaly. Ýene-de suw guýup gaýnatmaly. Suwyny çekensoň, basyryp goýmaly. Etini özbaşyna oýkarmaly. Palaw saçaga getiriljek wagty, ýaňky eti maýda dograp, her çanagyň üstüne goýuşdyrmaly. Ýene bir zady ýatda saklaň: suwy öňki usulda we öňki ölçegde guýmaly: kişmiş (100g), burç, sarymsak ýaly goşmaça tagamlyklary, duruşde gowrulansoň tüwiden öň salmaly.
Kunji Ýagly Palaw
Künji ýagyny birkemsiz gyzdyrmaly. Ýüzüne çykan köpügi aýyryp, ýagy ta gyzyl renke gelýänçä ýakmaly. Soňra etdir käşirini, soganyny salyp, biraz gowurmyşlamaly. Tüwisini atyp, gaýnadyp, suwyny çekdiren soň, üstüni basyryp goýmaly. Taýyar bolanda ýaz salatyny-da palawyň ýany bilen saçaga äberseň, juda tagamly bolýar.
Guýruk Ýagly Palaw
Bişirilişi adaty palawlar ýaly. Tapawudy böleklere bölünen guýruk ýagy ilki özbaşdak, soňra dogralanan et bilen belikde gowrulýar.
Ýilikli Palaw
Munuň üçin ilki sygyr sünküniň ýiligini almaly (300g). Ýilik ýagyna gowurmyşlanan etin üstüne palawa gerekli önümleri atyp gowurmaly. Soňky prosesler adaty palawyňky ýaly.


text:
Abazinler
Abazinler' - esasan, Garaçaý-Çerkes Awtonom Oblastynda ýaşaýan halk. Olaryň käbir toparlary Adygeý Awtonom Oblastynda hem-de Kislowodsk raýonunda duş gelýär. Ilatynyň sany 25 müň adam (1970). Abazinleriň ep-esli bölegi 19-njy asyryň 60-njy ýyllarynda Türkiýä göçüp barýar. Abazinleriň dili kawkaz dilleriniň adygeý-abhaz toparyna girýär. Olaryň asly musluman-sünnilerdir. Abazinleriň ata-babalary Gara deňziň gündogar kenarynda yaşapdyr. Etniki taýdan iki topara - tapaita we şkaraua diýen taýpalara bölünýär. Bu taýpalaryň dil aýratynlyklary häzir hem bar. Esasy kärleri geçmişde uzak öri meýdanlarynda mal bakmak, ekerançylyk, demirçilik hünärmentçiligi we ýüň-ýüplük egirmek bolupdyr. Biziň günlerimizde maldarçylyk, ekerançylyk, käbir ýerlerde emeli suwaryş arkaly bagçylyk, bakjaçylyk bilen meşgullanýarlar. Dili we medeniýeti boýunça abhazlara ýakyn. Bolşewik Rewolýusiýasyndan soň Abhazinleriň öz ene dilinde ýazuwy döredildi. Olar kabardin we rus dillerini, hatyny deň derejede bilýärler.


text:
Birinji jahan urşunyň netijeleri
Mowzuk : Birinji jahan urşunyň netijeleri . Wersal –Waşington ulgamy.
MEÝILNAMASY :
1. Jahan urşunyň tamamlanmagy. Pariž parahatçylyk maslahaty we onuň kararlary.
2. Waşington maslahaty. Waşington şertnamalary.
3. Wersal-Waşington ulgamy, onuň mazmuny.
Uruş döwründe ýekeje-de düýpli ýeňiş gazanmadyk Italiýanyň goşuny 1917-nji ýylyň Garaşsyzlyk aýynda masgaraçylykly ýeňlişe sezewar boldy. Bu söweş Izonso derýasynyň kenarynda Kaporetto obasynda bolup geçdi. Italiýanyň ruhdan düşen esgerleri uruşdan halys ýadapdyrlar. Şonuň üçin-de olar ýeňildiler we dowla düşüp söweş meýdanyndan gaçdylar.
Russiýanyň uruşdan çykmagy. 1917-nji ýylyň Oktýabr döwlet agdarylyşygyndan soňra Russiýa iş ýüzünde uruş hereketlerine gatnaşmagyny bes etdi. 1917-nji ýylyň Bitaraplyk aýynda başlanan Russiýa-german gepleşikleri 1918-nji ýylyň Nowruz aýynyň 3-inde Brest şertnamasynyň baglanyşylmagy bilen tamamlandy. Brest parahatçylyk şertnamasynyň şertleri Russiýa üçin gaty agyrdy. Şertnama boýunça Polşa, Pribaltika, Belorussiýanyň bir bölegi Germaniýa berildi. Rus goşunlary Ukrainany, Finlýandiýany terk etmeli boldular. Ardagan, Kars, Batumi sebitleri Türkiýä berildi. Üstesine-de 6 mlrd. marka möçberindäki puly Russiýa Germaniýa tölemelidi. Täze rus hökümeti ähli şertlere razy bolup uruşdan çykdy.
Russiýanyň uruşdan çykmagy bilen indi ýeke-täk frontda – Günbatarda uruşmalydy. Emma urşy dowam etdirmek taraplaryň hiç birine hem ýeňil düşmeýärdi.
Urşa gatnaşýan ýurtlaryň ykdysadyýeti. Uruş we halk. Uruş ähli ýerde ýetmezçilik döredýär. Çünki uruşýan taraplar ykdysadyýetini halkyň däl-de urşuň bähbitlerine gönükdirýärler. Diňe bir öz ýurtlaryndan däl eýsem, olar özüne garaşly bakna halklary hem mümkin boldugyça öz peýdasyna ulanýarlar. Antanta döwletleri 45 mln, german toparlanyşygy 25 mln. adamy gönüden-göni frontlarda ulanypdy. Bulardan başga-da tyldaky işler üçin päleçilige adam toplapdylar.
Uruş döwri açlyk-horluk görlüp eşidilmedik derejä ýetdi. Ýarawly adamlaryň urşa çekilmegi önümçiligi pese gaçyrdy. Ýeter-ýetmezçilikden horlanan halk köpçüligi Fransiýada, Germaniýada, Russiýada, şol sanda Türkmenistanda urşa garşy gozgalaňlar etdiler. Birnäçe uruşýan ýurtlarda içki dartgynlyk, urşa garşy hereketler ýetjek derejesine ýetip, rewolýusiýalar bolup geçdi.
Urşuň tamamlanmagy. Brest ýaraşyk şertnamasy baglaşylandan soňra Germaniýa Günbatar frontda ýene-de bir hüjüme synandy. Hat-da 1918-nji ýylyň tomsunda nemesler Marn derýasynyň kenaryna çenli aralaşyp, uzakdan Pariži oka tutup başladylar. Emma bu Germaniýanyň iň soňky gezek topulyşydy. ABŞ-dan gelýän täze-täze goşun bölümleri bilen üsti ýetirilen iňlis-fransuz goşunlary 1918-nji ýylyň Gorkut aýynda güýçli hüjüme başladylar. “Dörtler bileleşigi” urşy dowam etdirmegiň netijesizdigine düşündiler. German esgerleri Fransiýadan, Belgiýadan kowlupdylar. Balkan ýarym adasynda bolgarlar ýeňlişe uçrap, 1918-nji ýylyň Ruhnama aýynyň 29-ynda Bolgariýa ýeňilendigini boýun aldy.
Siriýada, Mesopatamiýada we Palestinada iňlisler ýerli arap gozgalaňçylarynyň kömegine daýanyp, türkleri 1918-nji ýylyň Garaşsyzlyk aýynyň 30-ynda boýun egdirdiler. Türk esgerleri arap ýerlerinden çykaryldy.
Awstro-Wengriýa bilen Germaniýanyň söweş meýdanlaryndaky ýeňlişleri ol ýurtlardaky halk gozgalaňlary, milli azat edijilik hereketleri bilen utgaşdy. Awstro-Wengriýadan Çehiýa we Slowakiýa, Gündogar slawýan welaýatlary bölünip aýryldy. 1918-nji ýylyň Garaşsyzlyk aýynyň 31-inde Awstro-Wengriýadaky rewolýusion wakalar netijesinde Awstriýa hem-de Wengriýa respublikalary döredi. Täze dörän Awstriýa Awstro-Wengriýanyň adyndan 1918-nji ýylyň Sanjar aýynyň 3-inde ylalaşyga gol çekdi.
Germaniýanyň boýun egmegi. “Dörtler bileleşiginden” Bolgariýa, Türkmen-Osmanly imperiýasy, Awstro-Wengriýa uruşdan çykanlaryndan soňra, Germaniýanyň hem garşylygy dowam etmäge ýagdaýy ýokdy. Ykdysady ýagdaýyň erbetleşmegi, esgerleriň uruş islemezligi, Ýewropadaky rewolýusion wakalar, frontdaky ýeňlişler ýeke-täk dogry ýoluň urşy bes etmeklikdigini görkezýärdi. Germaniýa ýeňlipdi. Emma ony boýun almak kyndy. Şeýle şertlerde German hökümeti ylalaşyk barada gepleşiklere başlamaklygy haýyş etdi. Şol bir wagtda özüniň entek ýeterlik harby kuwwatynyň bardygyny
1914-1918-nji ýý. Jahan urşunda adam pidalary (müň adam)
görkezmek üçin deňiz söweşini guramaga synandy. Emma German harby flotynyň deňizçi esgerleri ýolbaşçylaryň buýrugyny ýerine ýetirmän, gozgalaňa başladylar. Kil şäherinde başlanan gozgalaň rewolýusiýanyň başlangyjy boldy. Sanjar aýynyň 9-ynda Berlinde hem gozgalaň başlandy. Wilgelm II ýurtdan çykyp gaçdy.
Şeýle şertlerde täze dörän German hökümeti 1918-nji ýylyň Sanjar aýynyň 11-inde Antanta döwletleriniň öňe süren şertleri esasynda, Kompýen tokaýynda uruş hereketlerini togtatmak hakyndaky ylalaşyga gol çekdi. 1918-nji ýylyň Sanjar aýynda Russiýa hem Brest şertnamasyny ýatyrdy. Uruş tamamlandy.
Urşuň jemleri. Kompýen ylalaşygy boýunça Germaniýa Belgiýadan, Fransiýadan öz goşunlaryny çykarmalydy. Ol 5 müň top, 25 müň pulemýot, 1700 harby uçarlaryny, 150 müň wagon, 5 müň ýük awtoulaglaryny we başga-da birnäçe suwasty gämileridir beýleki harby ýaraglaryny Antanta döwletlerine we Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna bermeli boldy.
I jahan urşunda Germanýa garşy toparlanyşygyň ýurtlarynda öldürilen adamlaryň sany
Ýurtlar Öldürilenler (müň adam)
Orsýet 1200
Fransiýa 898
Beýik Britaniýa 485
Italiýa 381
Rumyniýa 152
Serbiýa we Çernogoriýa 140
Britan dominionlary we Hindistan 119
Fransiýa bakna ýurtlar 48
ABŞ 37
Belgiýa 32
Gresiýa 9
Portugaliýa 5
Ýaponiýa 0,3
Jemi 3506,3
Çeşme : Urlanis B.S. Istoriýa woýennyh poter.-SPb.-M. 160 s.
Birinji jahan urşy adamzat taryhynda şol wagta çenli bolan uruşlaryň iň bir gan döküşiklisi, elhenji boldy. Uruşa 73,5 mln. esger gatnaşyp, olardan 10 mln. adam öldürildi. 20 mln. adam ýaralandy, maýyp boldy. Birnäçe obalar, şäherler, senagat kärhanalary tozduryldy.
Urşuň baş günäkärleri bolan Germaniýanyň, Awstro-Wengriýanyň we Russiýanyň imperatorlarynyň ählisi-de tagtyndan agdaryldy.
Uruş döwri diňe bir söweş meýdanynda däl, eýsem tylda hem parahat ilatyň birnäçesi açlykdan, ýeter-ýetmezçiligiň pidasy boldular.
Uruş birnäçe halklaryň milli taýdan oýanmagyna itergi berdi. Birnäçe halklar özbaşdaklyk ugrunda aýaga galdylar. Birnäçe täze döwletler döredi.
I jahan urşunda german toparlanyşygyna girýän ýurtlaryň goşunynda öldürilen adamlaryň sany
Ýurtlar Öldürilenler (müň adam)
Germaniýa 1473
Awstro-Wengriýa 727
Türkiýe 250
Bolgariýa 49
Jemi 2449
Çeşme : Urlanis B.S. Istoriýa woýennyh poter.-SPb.-M. 165 s.
Uruşda ýeňen döwletler parahatçylykly şertnamany baglaşmaga taýýarlyk görýärdiler. Olar şu mesele boýunça maslahat çagyrmagy makul bildiler. Fransiýa maslahatyň Parižde geçirilmegini haýyş etdi.
1919-njy ýylyň Türkmenbaşy aýynyň 18-inde Pariž maslahaty işe başlady. Oňa 27 döwletiň wekilleri gatnaşdylar. Emma esasy sözi diňlenilýänler. ABŞ-yň prezidenti W.Wilson, Beýik Britaniýanyň premýer-ministri G.L. Žorž we Fransiýanyň premýer-ministri Ž. Klemanso dagylardy. Maslahata Russiýa we uruşda ýeňilen döwletler çagyrylmandy.
Maslahatda esasan Germaniýa bilen baglanyşyljak parahatçylyk şertnamasynyň şertleri ara alyp maslahatlaşyldy. Gepleşiklerde 78 ýaşly gojalygyna seretmezden, fransuz ýolbaşçysy Žorž Klemanso (1841-1929) köne duşmany Germaniýany her edip hesip edip, düýpli gowşatmak isleýärdi. Elzas we Lotaringiýany almakdan başga-da başarsa, Germaniýany paýlaşjakdy.
63 ýaşly ABŞ-yň prezidenti W.T. Wilsonyň (1856-1924) öňe süren teklipleriniň iň esasysy Milletler ligasyny döretmek pikiridi. Serhetleri üýtgetmek meselesine goşulyp, ol Fransiýa Elzas we Lotaringiýanyň gaýtarylmagyny, Belgiýanyň täzeden dikeldilmegini goldady.
Beýik Britaniýanyň hökümet ýolbaşçysy Loýd Žoržy (1867-1945) Germaniýanyň harby kuwwatynyň syndyrylmagy guwandyrsa, ABŞ-yň dünýä, Fransiýanyň Ýewropa täsiriniň güýçlenmegi ony diýseň biynjylyk edýärdi.
Ýeňijileriň arasyndaky dawalar. Pariž maslahatynda ABŞ-nyň Beýik Britaniýanyň we Fransiýanyň arasynda üç mesele boýunça uzaga çeken dawalar başlandy.
1. Serediljek meseleleriň tertibi hakyndaky dawa : Beýik Britaniýa we Fransiýa Germaniýa we Türkmen-Osmanly imperiýasyna degişli bakna (koloniýa) ýurtlary paýlaşmak meselesini ilkinji nobatda çözmegi teklip etdiler. Emma olar ABŞ-yň berk garşy durmagy bilen Milletler ligasyny döretmekligi ara alyp maslahatlaşmakdan başlamaga mejbur boldular.
2. Germaniýanyň tölemeli jerime tölegleriniň möçberi we ony paýlaşmak meselesi boýunça hem dawa turdy. Fransiýa Germanýany düýpli gowşatmak üçin alynmaly öwez töleginiň möçberini 450-480 mlrd. altyn marka ýetirmegi, onuň hem 58% möçberindäkisini Fransiýa bermegi talap etdi. ABŞ we Beýik Britaniýanyň azaldyp 50-100 mlrd. marka getirmegi teklip etdiler. Bu mesele ahyryna çenli çözülmän galdy.
3. Iň aýgytly göreş öňki Germaniýa we Türkmen-Osmanly imperiýasyna degişli bakna halklary özara paýlaşmak meselesinde başlandy.
Wilson bakna halklary eýeçilik etmegiň täze, medeniýetli ýoluny mandat düzgünini teklip etdi. Bu düzgün boýunça öň Germaniýa we Türkmen-Osmanly imperiýasyna bakna bolan halklar Milletler Ligasynyň tabşyrygy boýunça ösen halklar tarapyndan tä “özbaşdak ýaşamaga taýýar bolýançalar” dolandyrylmady.
Milletler Ligasy Palestinany, Transiordaniýany, Yragy, Tanganikany Beýik Britaniýa berdi. Siriýany we Liwany dolandyrmaga Fransiýa mandat aldy. Ýaponiýa Marian, Korolin, Marşal adalaryny we Hytaýyň Şandun ýarym adasynda hojaýynçylyk etmäge hukuk aldy. Kameruny we Togony Beýik Britaniýa bilen Fransiýa paýlaşdylar.
Umuman, Pariž konferensiýasy dawalara seretmezden ýaraşyk şertnamasynyň şertlerini işläp taýýarlady.
Wersal şertnamasy. 1919-njy ýylyň Gurbansoltan aýynda şertnamanyň taslamasy taýýar boldy. Indi ony resmileşdirmek galypdy. Şu maksat bilen Germaniýanyň ygtyýarly wekilleri Pariže çagyryldy. German wekilçiligi taslama hiç-hili üýtgeşme girizip bilmedi.
1919-njy ýylyň Oguz aýynyň 28-inde Parižiň uly Wersal köşgünde şertnama gol çekildi.
Wersal şertnamasy boýunça Germaniýa özüniň territoriýasynyň sekizden bir bölegini, ilatyň on ikiden bir bölegini elden gidirdi. Elzas we Lotaringiýa Fransiýa gaýtarylyp berildi. Üç welaýaty Belgiýa, Sileziýanyň bir bölegi Çehoslawakiýa, Prussiýanyň Pomoriýanyň, Poznanyň bir bölegi Polşa Demirgazyk Şlezwing Daniýa berildi. Germaniýanyň eýeçiligindäki bakna halklar onuň elinden alyndy. Germaniýanyň harby güýçlerine çäklendirmeler girizildi. Onuň goşuny meýletinçilerden düzülip, 100 müňden geçmeli däldi. Suwasty flot ýa-da harby güýçlerini edinmeklikden ol mahrum edildi. Reýn sebitinde harby berkitmeler gurmak, goşun ýerleşdirmek gadagan edildi.
Germaniýanyň tölemeli öwez tölegleriniň möçberi Wersal şertnamasynda görkezilmändi. (ol soňra 1921-nji ýylda 132 mlrd. Marka möçberinde kesgitlendi). Ýöne kime näçe bölegini bermelidigi welin anyklandy. Tölegiň esasy bölegini Fransiýa (53%), soňra Beýik Britaniýa (22%), Italiýa (10%), Belgiýa (8%) ýaly döwletler almalydy.
Germaniýa bilen baglanyşylan şertnamanyň mysalynda 1919-njy ýylyň Ruhnama aýynyň 10-unda Awstriýa, Sanjar aýynyň 27-sinde Bolgariýa bilen hem şertnamalara gol çekildi. Wengriýa bilen 1920-nji ýylyň Oguz aýynyň 4-inde, Türk soltany bilen Alp Arslan aýynyň 10-unda parahatçylyk şertnamalary baglaşyldy. Şertnamalarda serhetler üýtgedildi, olaryň harby güýçlerine çäklendirmeler girizildi. Pariž konferensiýasy Polşa we Çehoslowakiýa döwletleriniň döredilýändigini jar etdi. 1919-1920-nji ýyllarda Finlýandiýa, Estoniýa, Litwa we Latwiýa hem garaşsyzlygyny aldylar. Şonuň ýaly-da öwez tölegini tölemek şerti hem bardy. Şularyň içinde türkler bilen baglaşylan şertnama kagyz ýüzünde galdy. Mustafa Kemal Atatürküň ýolbaşçylygynda milli-azat edijilik hereketiň başlanandygy we Antantanyň goşunlarynyň-da türk watançylary tarapyndan derbi-dagyn edilendigi üçin Türkiýe bilen 1923-nji ýylda täze şertnama baglaşyldy.
Wersal şertnamalar ulgamy Ýewropada Fransiýanyň güýçlenmegine, Ýakyn Gündogarda Beýik Britaniýanyň täsiriniň artmagyna itergi berdi. Milletler Ligasy ABŞ-nyň teklibi boýunça döredilse-de, bu guramada Beýik Britaniýa bilen Fransiýanyň täsiri güýçlidi. Bu ýagdaý amerikan senatyndaky respublikaçylara ýaramaýardy. ABŞ-nyň senaty Wilsonyň Pariždäki geçiren gepleşiklerinden närazydy. Şonuň üçin senat Wersal şertnamasyny tassyk etmedi. ABŞ Germaniýa bilen ikitaraplaýyn parahatçylyk şertnamasyny baglaşmaga mejbur boldy.
Hytaý hem Şandunyň Ýaponiýa berlendigi üçin Wersal şertnamasyna gol çekmekden ýüz öwürdi.
Waşingtom maslahaty 20-nji ýyllaryň başynda iňlis-amerikan we amerikan-ýapon garşylyklary ýitileşdi. Respublikaçylara partiýasy häkimiýete gelenden soňra ABŞ Wersal şertnamalar ulgamynyň käbir meselelerine täzeden seretmek üçin halkara maslahatyny çagyrmak teklibi bilen çykyş etdi. ANŞ-yň bu gezekki maksady Uzak Gündogarda Ýaponiýanyň täsirini gowşatmak we harby-deňiz ýaraglanyşygyny düzgünleşdirmekdi.
Maslahat 1921-1922-nji ýyllarda Waşingtonda geçdi. Oňa ABŞ, Beýik Britaniýa, Fransiýa, Ýaponiýa, Italiýa, Belgiýa, Portugaliýa, Gollandiýa we Hytaý gatnaşdy. Olar 4 aýlap maslahatlaşyp, esasy üç şertnama gol çekdiler.
Birinjisi ABŞ, Beýik Britaniýa, Fransiýa we Ýaponiýa döwletleriniň arasynda Ýuwaş ummanyndaky adalara eýeçilikleri üýtgewsiz galdyrmak baradaky şertnamadyr.
Ikinjisi, Beýik Britaniýa, ABŞ, Fransiýa, Ýaponiýa we Italiýa döwletleriniň harby-deňiz güýçleriniň gatnaşygyny 5:5:3:1, 75:1, 75 möçberde kesgitleýän bäşleriň şertnamasydyr. Harby gämileriň ululygy hem çäklendirildi. Bu şertnama ABŞ üçin uly ýeňişdi. ABŞ harby deňiz güýçlerini bu ugurda dünýäde iň öňde baryjy – Beýik Britaniýa bilen deňleşdiripdi. Harby gämileriň ululygynyň çäklendirmegi-de ikinji nobatda ABŞ üçin zerurdy. Çünki onuň iri harby gämileri zerur wagty Panamakanalyndan geçip biljek däldi. Üçünjisi, Hytaý meselesine degişli şertnamadyr. ABŞ uzak Gündogarda Ýaponiýanyň güýçlenmeginden heder edip, Şanduny Hytaýa yzyna gaýtaryp bermäge Ýaponiýany mejbur etmegi başardy. Bu şertnamanyň aşagyna maslahata gatnaşan dokuz döwletiň wekilleri gol çekdiler. Hytaýyň
Ýewropa döwletleriniň territorial üýtgeşmeleri (km2)
garaşsyzlygyny, çäk bitewiligini hormatlamak ylalaşyldy. Şertnamada ABŞ-yň 1899-njy ýyldan bäri öňe sürýän “açyk gapylar” we “deň mümkinçilikler” ýörelgeleri kabul edildi. Bu ýörelgeler boýunça Hytaýý täsir zolaklaryna bölmek gadagandy. Ykdysady taýdan beýlekilerden güýçli bolan ABŞ Hytaýda deňlik bolsa, ol ýurduň bazarlaryndan beýlekileri çykaryp biljekdi.
Waşington maslahaty hem Wersal şertnamalar ulgamynyň dowamydy.


text:
At güýji
At güýji – kuwwatlylyk birligi. Dünýäde at güýji atlandyrylýan birnäçe ölçeg birligi bar. Biziň ýurtlarymyzda, adatça, at güýji diýlende, takmynan 735,5 watta barabar metriki at güýji göz öňünde tutulýar.
Häzirki wagtda ol kanuny taýdan ulanyşdan galdy, ýöne henize çenli transport salgydynyň hasaplaşyklarynda ulanylýar. Dünýäniň köp ýurdunda ol henizem içinden ýanýan hereketlendirijileriň peýdalanylýan ýerlerinde has giňden ýaýrandyr. Ol bolsa, awtoulaglarda, motosikllerde, traktor tehnikalarynda we beýlekilerde ulanylýar. Halkara ulgamynda resmi suratda kesgitlenen güýç ölçeginiň birligi hökmünde watt ulanylýar. Iňlislerde ölçeg ulgamy, güýji ölçemegiň birligi sekuntdaky funto-fut hasaplanýar, ýöne, hakykatda, ol Angliýada eýýämden bäri ulanyşdan galdy, ABŞ-da bolsa, örän seýrek peýdalanylýar.
AG=At güýji
Mazmuny
At güýçleriniň görnüşleri[üýtget]
Ýewropa ýurtlarynyň aglabasynda, şol sanda biziň hem ýurdumyzda at güýji 75 kgs•m/s hökmünde kesgitlenýär, ýagny 75 kg agramdaky ýüki 1 metr ýokary 1 sekuntda götermek üçin sarp edilen güýçdür. Şeýle hem ol aşak erkin gaçyşyň standart tizligine (9,80665m/s²) barabardyr. Şeýle ýagdaýda 1 a.g. göni 735,49875 Wt-dan ybarat bolup, birligiň metrik ulgamyna girmese-de, käwagt metrik at güýji atlandyrylýar. (Ol nemesçe. PS, fr. Ch, niderlandça pk). ABŞ-da we Beýik Britaniýada awtoulag pudagynda ýygy-ýygydan häzirki günlere çenli at güýji 745,69988145 Wt (iňlisçe aňladylyşy hp) deňeşdirilip, ol 1,01386967887 metrik at güýjüne barabardyr. Şonuň ýaly hem ABŞ-da elektrik at güýji we magdan at güýji ulanylýar. (Ol energetikada we senagatda ulanylýar).
Taryhy[üýtget]
Takmynan, 1789-njy ýylda şotland inženeri we oýlap tapyjysy Jeýms Uatt “at güýji” adalgasyny girizipdir. Ol özüniň bug maşynynyň deregini näçe atyň işiniň tutmaga ukyplydygyny görkezmek isläpdir. Hususan hem, Uattyň ilkinji maşynlarynyň birini suw nasosyny herekete getirýän atynyň deregini tutar ýaly haýsydyr bir piwo gaýnadyjynyň satyn alandygy tassyklanýar.
Şol wagtlar Angliýada magdanlardan kömür çykarmak üçin 140,9-dan tä 190,9 litre çenli sygymly çelek (BARREL) haýyrlanylypdyr. Bir görnüşli barrel ýüküniň 400 funt (1 funt – 0,4095 kg) agramy bolupdyr, ýagny 1 barrel = 163,8 kg. Elbetde, şunuň ýaly çelegi diňe bloguň üstünden zyňyp geçirilen urgana baglanan iki at çekip, çykaryp bilipdir. Ortaça iş ulagynyň güýji 8 sagat işiň dowamynda onuň agramynyň 15 göterimini düzýär ýa-da 500 kg atyň 75 kg barabardyr. At 8 sagadyň dowamynda şeýle güýç bilen sagatda 3,6 km (1/m/s) tizlik bilen 28,8 km geçip biler. Uatt atyň gadymdan gelýän energiýa çeşmesine gözegçilik edip, şahtadan 160 kg agramly çelegi diňe sagatda 2 millik (3,6 km/s) tizlikli iki atyň çekip, çykaryp biljekdigini çak edipdir. Şeýle ýagdaýda at güýji iňlis ölçeginde 1 hp = 1/2 barrel * 2 mill/h = 1 barrel*mill/h görnüşine eýe bolýar. Şol bir ýagdaý has ownuk birliklerde 180 funtdan 181 futa barabardyr. Ol funt-fut hasaplaryny minuta tegeläp, at güýjüniň minutda 33 000 funt-futa deň boljakdygyny hasaplap çykarypdyr.
Uattyň hasaplamalary uzak wagt üçin ortaça at güýjüne barabar bolupdyr. Az wagtyň içinde at güýji 1000 kgs•m/s töweregi güýje çenli ösüp, ol 9,8 kWt ýa-da 33 475 BTU/s-e (magdan at güýji) laýyk gelýär. Beýleki bir maglumata görä, pikde - 15 a,g barabardyr. Britaniýanyň Ylmy assosiasiýasynyň ikinji kongresinde 1882-nji ýylda güýjüň ölçeginiň täze birligi – Watt (aňlatma: Wt, W) kabul edilipdir. Ol bug maşynyny oýlap tapyjynyň hormatyna dakylypdyr. Şoňa çenli aglaba hasaplamalarda Jeýms Uattyň girizen at güýji ulanylypdyr.
Hereketlendirijiniň kuwwaty[üýtget]
Awtoulag hereketlendirijileriniň kuwwatlylygy üçin diňe bir dürli-dürli ölçeg birlikleri bolman, eýsem, dürli netijeleri berýän ölçegiň dürli usullary bar. Ýewropada kabul edilen kuwwatlylygy ölçemegiň ülňülere laýyk usuly hökmünde kilowatt ulanylýar. Eger-de kuwwatlylyk at güýjünde berlen bolsa, onda ölçegiň usuly dürli ýurtlarda tapawutlanyp biler. (Hatda, eger-de şol bir at güýçleri ulanylan halatynda hem).
ABŞ-da we Ýaponiýada hereketlendirijiniň at güýjüni kesgitlemekde öz ülňüleri peýdalanylýar, ýöne olar eýýäm köpden bäri amaly taýdan bütinleý başgalar bilen bir nusga geçirildi. Amerikada we Ýaponiýada görkezijiniň iki görnüşi bar: Sap agramy ölçemek (netto, net) we bruttony ölçemek (brutto, gross).
At güýji transport salgydynda[üýtget]
Biziň ýurtlarymyzda transport salgydy hereketlendirijiniň at güýjündäki kuwwatlylygyna baglydyr. Ozallar käbir ýurtlarda (mysal üçin, Beýik Britaniýada, Germaniýada, Belgiýada, Fransiýada, Ispaniýada) transport salgydy at güýjündäki kuwwatlylygyna bagly bolupdyr. Ýöne soňky ýyllarda, käbir ýurtlarda ylaýta-da Beýik Britaniýada hereketlendirijiniň kuwwatlylygy bilen birlikde awtoulagyň gabarasyny, Fransiýada bolsa, at güýji bilen birlikde kilowatty hem ulanyp başladylar.
Güýçleriň gatnaşygy[üýtget]
AG=At güýji


text:
William Randall Kremer
William Randall Kremer-18.03.1828-22.07.1922
ÖMRI WE ZÄHMET ÝOLY BARADA GYSGAÇA[üýtget]
Adatça, Randal ady bilen bilinýär we Parlamentiň iňlis liberal agzasy(iňlisçe: English Liberal Member of Parliament) bolan.
1965-nji ýylda Halkara işçiler Assosasiýasynyň(iňlisçe: International Workingmen's Association ) sekretarlygyna saýlandy, 2 ýyl soňra, ýagny 1867-nji ýylda öz islegi bilen işden çykdy.
1903-nji ýylda Halkara arbitražlyk(iňlisçe: international arbitration) işleri üçin we 1887-nji ýyldaky Anglo-Amerikan arbitraž ylalaşygyndaky(iňlisçe: Anglo-American arbitration treaty) zähmetleri üçin üçin Parahatçylyk ugry boýunça nobel baýragy bilen sylaglandy. Halkara Arbitraž ligasynyň (iňlisçe: International Arbitration League) düýbüni tutyjylardan.
Hagerston (iňlisçe: Haggerston) şäherinde onuň adyny göterýän mekdep bar.
BELLIKLER[üýtget]
ýaý içinde iňlisçesi görkezilen türkmençe sözler öz terjimäm, türkmen diline geçirlende belki başga şekilde geçýändigini gözöňünde tutup iňlisçesini hem goýdum.
ýazgyda şeýle(gyşyk) ýazylan sözler birbirine bagly bolan sözlerdir.
SALGYLANMA[üýtget]
Iňlisçe wikipediadaky makalanyň terjimesi: Randal Cremer


text:
Inbriding
INBRIDING (inl. Inbreeding- yakyn garyndashlara kopelish) – yakyn garyndashlara mallary gatyshdyryp tohumlandyrmak arkaly kopeltmek, atanaklayyn tozalanyan osumlikleri mejbury suratda oz ozunden tozanlandyryp kopeltmek. Tebigy Inbriding osumlikcilikde maldarcylykdaka garanda adaty hadysadyr. Bugday, arpa, shaly nohut, noyba, arahos, soya, pomidor, burc, shetdaly we gowaca yaly birentek ekinler oz ozunden tozanlanyar. Inbriding uzak wagtlap dowam etse, osumliklerde we mallarda zyyanly resessiw genlerin tasirinin yuze cykmagy mumkin, bu bolsa kemciligin doremegine, onumliligin yashaysh ukyplylygynyn peselmegine eltip biler. Mallarda (seyrek halatda osumliklerde-de) Inbriding gecirilende yashayysh ukyplylygy kadaly bolan ayry ugurlary almak bolyar.


text:
Arapmuhammet han
Arapmuhammet han 1602-1621-nji ýyllarda Hywada hanlyk edipdir. Ol ilki Durunyň hökümdary, kakasy Hajymuhammet han ölenden soň, bütin Hywanyň hany bolýar. Onuň höküm süren döwründe Horezmde gazaply gandöküşikli feodalçylyk uruşlary bolupdyr. Şol uruşlara türkmen han-begleri we taýpalary köpçülikleýin gatnaşypdyrlar. Ol uruşlar Horezmi we bütin Orta Aziýany Rus döwleti bilen baglanyşdyrýan söwda ýollaryny, ýer-suwy, syýasy häkimiýeti eýelemek maksady bilen alnyp barlypdyr.
Arapmuhammet han halkyň suwa bolan mätäçligini ýeňilleşdirmek üçin 1602-nji ýylda Amyderýanyň aşak akymynda, Nöküsiň demirgazyk tarapynda uly kanal gurdurypdyr. Emma bu hem suw ugrundaky göreşi gowşadyp bilmändir, suw gytçylygyny kanagatlandyrmandyr.
Arapmuhammet han döwründe Horezmde ilki türkmen han-begleri agalyk ediji ýagdaýy eýeläpdirler, emma soňra birwagtlar bu ýerden göçüp giden goňratly, maňňytly özbek taýpalary we başgalar Horezme gaýdyp gelipdirler. Şol taýpalaryň han-begleri özleriniň ozalky agalyk ediji ýagdaýyny eýelemek ugrunda dawa edip başlapdyrlar. Arapmuhammet han olaryň talaplaryny kanagatlandyrmandyr. Şoňa görä-de, naýmanlar we uýgurlar Arapmuhammet hana garşy bolupdyr. Arapmuhammet hanyň ogullary Hebeş we Ilbars bolsa şolara daýanyp, öz kakasyna garşy çykypdyr, ony tagtyndan agdarypdyr hem-de gözüni oýupdyr.
salgylanma[üýtget]
http://ertir.com/index.php#main.php?cid=0&type=all
Çeşme:Türkmen hanlary we serdarlary.A.:Türkmenistan Ylymlar Akademiýasy “Ensiklopediýa” neşirýaty, 1992


text:
Autizm
Çagalykda, esasan hem çaganyň 3 ýaşyna çenli döwründe onuň ruhy taýdan ösüşiniň binýady tutulyp, gylyk-häsiýetler toplumynyň emele gelmegi we kebşirlenmegi bolup geçýändir.
Autizm keseliniň alamatlary hem çaganyň 3 ýaşyna çenli döwründe ýüze çykýandyr.
Çaga autizmi – beýniniň ösüşiniň bozulmalary netijesinde döräp, hemmetaraplaýyn sosial aragatnaşyklaryň, esasan hem gürrüňleşme ukybynyň ýetmezçiligi, gyzyklanmalaryň çäkliligi we şol bir hereketleri gaýtalap durma endiginiň döreýänligi bilen häsiýetlendirilýär.
Barlaglaryň görkezişi ýaly, autizmiň alamatlary her 1000 çaganyň 6-da duş gelip bilýär. Gyzjagazlara garanyňda, oglanjyklarda bu ýagdaý 4 esse ýygy duş gelýändir.
Autizm keseliniň sebäpleri beýniniň nerw öýjükleriniň geçirijilik ukybyna täsir edýän genler bilen baglanyşdyrylýar. Ýöne keseliň gelip çykmagynyň sebäpleri çylşyrymly bolup, onuň ýüze çykmagynda haýsy ýagdaýyň has täsir edýänligini bilip bolmaýar: gen toplumynyň özara arabaglanşygymy ýa-da belli bir faktorlar sebäpli geniň häsiýetleriniň üýtgemegimi (gen mutasiýalary).
Gen toplumyna täsir edýän ýaramaz faktorlary öwrenmekde hem ylmy işler alnyp barylýar. Ýaramaz täsir edýän bu faktorlara şular degişlidir: käbir iýmit önümleri, ýokançly keseller, agyr metallar, himiki eredijiler, dizel dwigateliň tüssesi, plastik önümçiliginde ulanylýan fenol we ftalatlar, pestisidler, brominirlenen oda çydamly materiallar, alkogol içgileri, neşe önümleri, çilimkeşlik. Autizmiň döremeginde bu faktorlaryň gönüiden-göni täsiriniň bardygyny subut edýän ylmy deliller entek bolmasa-da, göwreliligiň birinji 8 hepdesinde olaryň düwünçege edýän täsiri howpludyr. Keseliň ýüze çykmagynda waksinasiýanyň täsiri barada hem käbir deliller getirilýär. Bu barada aýdylan pikirler, käbir ýurtlarda öňüni alyş sanjymlary geçirmegiň ýygylygyny azaltdy. Bu bolsa gyzamyk keseline uçraýanlaryň sanyny artdyrdy. Geçirilen köpsanly barlaglar, MMR- waksinanyň, şonuň ýaly-da waksinalara goşulýan timerosalyň autizmiň döremegi bilen hiç hili arabaglanşygynyň ýoklugyny subut etdiler. Şonuň ýaly-da, autizmiň ýüze çykmagynda enäniň we atanyň ýaşynyň uly bolmagy, kiçi agramly çagalar, wagtyndan öň bolan dogrum, dogrumda çagada ýüze çykýan kislorod ýetmezçiligi ýaly ýagdaýlary hem ünsden düşürmeli däldir.
Keseliň taryhyna göz aýlasak, "austsmuş" termini 1910-njy ýylda şweýsar psihiatry Eýgen Bleýler tarapyndan şizofreniýanyň alamatlaryny beýan etmek üçin ulanylşa girizilipdir. Ol "özüni çendenaşa gowy görmek" manysyny aňladýan täze latyn sözüne "özüm" diýen grek sözüni goşmak bilen, "näsaglaryň öz guran howaýy dünýäsinde ýaşaýanlygy we islendik daşdan gelýän täsire ýürege düşgünçlik ýaly garaýandyklaryny" nygtajak bolupdyr. D. Hopkins gospitalynyň lukmany Leo Kanner iňlis dilinde "autizm" sözüne täze döwrebap many berdi. 1943-nji ýylda 11 sany çaganyň özüni alyp barşynda umumy alamatlaryň bardygyny beýan edip, ol "irki çaga autizmi" diýen söz düzümini ulandy.
Autizmden ejir çekýän näsaglaryň gylyk häsiýetlerinde aşakdaky özboluşly alamatlar döräp, käbir çäklerde olar has hem aýdyň ýüze çykýandyr:
- Sosial aragatnaşyklarda ýüze çykýan kynçylyklar şu alamatlary öz içine alyp biler:
Sözsüz gatnaşyklarda tejribe toplamak kynçylyklarynyň ýüze çykmagy bolup biler. Meselem, göni gözüňe seretmek endigi, ýüzüň içki duýgulara görä üýtgemegi, bedeniň ýagdaýynyň üýtgemegi; Öz deň-duşlary bilen dostlukly aragatnaşyklary gurap bilmezlik; Töweregindäkiler bilen şatlygyny, üstünliklerini, gyzyklanmalaryny bölüşip bilmezlik ýagdaýynyň ýüze çykmagy; Autizmli adamlarda başga adamlaryň içki duýgularyna, gam-gussaly ýagdaýyna düşünip, olara duýgudaşlyk etme häsiýeti bolmaýar.
- Sözli we sözsüz aragatnaşyklaryň bozulmagy aşakdaky alamatlary öz içine alýar:
Çaga giç dil açýar ýa-da asla geplemeýär. Autizmli näsaglaryň 40%-i hiç haçan geplemäni öwrenip bilmeýärler; Gürrüňdeş bolmak üçin söz açmak autizmli näsaglara kyn düşýär. Şonuň ýaly-da, başlanan gürrüňi alyp gitmek, gürrüňdeşligi saklamak olar üçin kyn mesele bolup durýandyr; Autizmli näsaglara öz gürrüňlerinde birmeňzeş, gaýtalanýan sözleri we söz düzümlerini gaýtalamak (eholaliýa) mahsusdyr; Autizmden ejir çekýän adam öz gürrüňdeşine kynlyk bilen düşünýändir. Meselem, ol öz gürrüňdeşiniň degişme äheňli gürrüňine düşünmän biler. Sebäbi olar hemme aýdylanlara gönimel düşünip, sözüň gizlin manysyny anyklap bilmeýärler.
- Autizmli näsaglaryň durmuşynda çäkli gyzyklanmalar ýüze çykýandyr:
Bir zadyň böleklerinde ünsüň jemlenmegi. Autizmli kiçijik çagalar bütin bir oýnawaç bilen oýnaman, onuň aýry-aýry böleklerine güýmenýärler. Meselem, tutuş maşynjagaz bilen gyzyklanman, onuň tigirjikleri bilen gümra bolýarlar; Şonuň ýaly-da, autizmli çagalar belli bir zada gyzyklanma bildirýärler. Meselem, uly ýaşly çagalar we ulular wideooýunlar, kartly oýunlar ýa-da maşynlaryň nomerli belgileri bilen gyzyklanyp bilerler; Öz gün tertibinde birmeňzeşlige ymtylmak ýagdaýy autizmli näsaglara mahsusdyr. Meselem, çaga işdäaçar iýmezden öň, hemişe çörek iýýär ýa-da ony her gün mekdebe şol bir ýol bilen äkidilmegini talap edýär. Olar öz oýnawaçlaryny, otagdaky zatlaryny hemişe rejeläp goýmaga ymtylýarlar; Autizmli näsaglara uzak wagt şol bir hereketleri gaýtalama ýagdaýy mahsusdyr. Meselem, yranyp oturma ýa-da uzak wagt çapak çalma, kellesini aýlap oturma we başgalar. Öz-özüňi dişlemek ýa-da ýiti jisimler bilen özüňi sançmak ýaly hereketler autizmden ejir çekýän näsaglaryň arasynda ýygy duş gelýändir. 2007-nji ýylda geçirilen barlaglaryň görkezişi ýaly, autizmli çagalaryň 30%-i öz ömründe bir gezek hem bolsa özlerine şikeslenme ýetirendirler.
Özüni alyp barmada we häsiýetinde gaýtalanma hereketleriň hiç biri hem autizm üçin aýratyn mahsus bolmasa-da, bu keselde hereketleriň gaýtalanmagy ýygy we aýdyň duş gelýäligini bellemelidir.
Autizmden ejir çekýän näsaglary başga alamatlar hem tapawutlandyrýar:
Okuw sapaklaryny ýeterlik özleşdirip bilmezlik häsiýeti olaryň arasynda ýygy duş gelýändir. Tutgaýlaryň ýüze çykmagy. Ýetginjeklik döwründe olaryň has hem köpelmegi bolup biler. Ünsi jemlemekde ýetmezçilikleriň ýüze çykmagy. Ulular tarapdan berlen tabşyryklaryň ünssüz ýerine ýetirilmegi mümkin (meselem, okuw sapaklary) bolup, tersine, öz saýlan güýmenjelerine (şol bir multfilmi gaýta-gaýta görmek, kubikleri yzly-yzyna düzmek) ünsli çemeleşip bilerler Autizmli çagalaryň ýygy we güýçli gaharlanmagy mümkindir. Bu ýagdaý çaga öz talaplaryny doly beýan edip bilmedik ýa-da onuň adaty gün tertibine başga biri goşulanda ýüze çykyp biler. Näsaglarda daş-töwereginden gelýän gyjyndyrmalary nädogry kabul etmek ýagdaýy ýüze çykýar. Bu olaryň duýujylygynyň (sensor kabul ediş) bozulanlygy bilen düşündirilýär. Meselem, olar hemişe hereketde bolýarlar ýa-da tersine çalt ýadaýarlar, olara deglende tisginme ýagdaýynyň ýüze çykmagy, ys almada ýokary duýujylyk, elleri hapalananda alada galmak ýagdaýlary degişlidir. Çagalar belli bir hereketi amala aşyranda oňaýsyzlyk duýup bilerler: hiňňillikde uçanlarynda, ýapgyt tekizlikden düşenlerinde, meselem, basgançakdan ýa-da tersine ýapgyt ýere dyrmaşmaly bolan ýagdaýlarynda. Autizmli näsaglaryň 2/3 böleginde iýmit saýlaýjylyk, iýmitden ýüz döndürmek ýaly ýagdaýlar duş gelýär. Olarda iýmit siňdiriş agzalarynyň näsazlyklary ýüze çykyp biler, ýöne bu autizm üçin mahsus alamat däldir. Autizmli çagalarda ukusyzlyk has ýygy duş gelip, olar gijäniň ýarymynda ýa-da ir säherde oýanyp bilýändirler. Autizmli çagalaryň ene-atalary çagalarynyň adaty bolmadyk ýaşaýşy we oňa hemişe gözegçilik etme zerurlygynyň ýüze çykýanlygy sebäpli, uly dartgynlylyk ýagdaýda ýaşaýarlar. Autistler doganlary bilen seýrek ýagdaýda dawalaşýarlar, olar köplenç öz doganlaryna buýsanyp gezýärler. Ýöne uly ýaşly autistlerde ene-atalary we doganlary bilen düşünişmezlikler ýygy duş gelip biler.
Ene-atalar öz çagalarynda bar bolan autizme mahsus alamatlary, çaga 18 aýlyk bolandan soň duýup başlaýarlar. Çaga 2 ýaşyna baranda bu alamatlara ene-atalaryň 80%-e golaýy üns berýärler. Çaganyň ömrüniň birinji ýylynda käbir alamatlar saýgaryp bilner, meselem çaganyň aýry-aýry sesler bilen lak atmasynyň giç ýüze çykmagy, gürrüňleşmek üçin söz atylanda gowşak reaksiýanyň döremegi ýaly yagdaýlar ýüze çykýar. 2-3 ýaşly çagalara az we seýrek gepleme, öz sözlerinde çekimsiz sesleriň az ulanmagy, söz baýlygynyň garyp bolmagy mahsusdyr. Autist çagalar haýyş bilen seýrek ýüz tutup, içki hyýallaryny başgalar bilen paýlaşýan däldirlrer. Öň belläp geçişimiz ýaly, başgalaryň aýdan sözlerini gaýtalap durma (eholaliýa) ýa-da at çalyşmalaryny ýalňyş ulanmak olar üçin mahsusdyr. Meselem, "Seniň adyň näme?" diýen soraga, çaga "seniň" sözi "meniň" söze çalşyrman "Seniň adyň Myrat" diýip jogap berip biler. Çagalaryň ünsüniň ýeterlik däldigi sebäpli, eliň bilen bir zat görkezilende, olar zada seretmän, adamyň eline seredýändirler. Özleri hem bir zady el bilen görkezip, şol barada öz pikirlerini aýtmaga ukyply bolmaýarlar.
Autizm keselinde, öz wagtynda başlanylmadyk bejerginiň, gerekli, peýdaly netijelere giç getirjekdigini bellemelidir. Şol sebäpli hem, aşakdaky alamatlaryň islendigi ýüze çykanda lukmana ýüz tutmalydyr:
Eger 1 ýaşly çaga şindiz hem aýry-aýry sözleri we bogunlary aýdyp, geplejek bolmaýan bolsa; 1 ýaşly çaga hereketleri bilen düşünişmäge ukyply bolmadyk ýagdaýynda (eli bilen bir zady görkezme, hoşlaşanda eljagazyny bulamak); 16 aýlykda sözleri diýip bilmese; 24 aýda iki sözden ybarat söz düzümlerini diýip bilmese; Eger islendik ýaşda gepleme ýa-da sosial ukyplylygyň bir bölegi ýitirilse. Autizm her näsagda dürli derejede ýüze çykyp biler. Dil we akyl taýdan yza galýan, yranyp ýa-da üznüksiz ellerini bulaýlap wagtyny geçirýän näsaglar hem, tersine, gepleşikde täsin bolup görünýän, çäkli gyzyklanmalar spektri bolan, köp gürleýän, sosial taýdan işjeň autistler hem duş gelip bilýändirler.
Käbir uly ýaşly autizmden ejir çekýän adamlar özbaşdak işläp hem ýaşap bilýärler. Başga biriniň kömegine garaşsyz ýaşamak ukyby adamynyň akyl taýdan kämilligine we gürrüňleşip bilme ukybyna baglydyr. Näsaglaryň 33%-i başgalardan az garaşly bolup ýaşap bilýärler. Akyl taýdan pes we sözleşip bilmeýän uly autizmli adamlar başgalaryň kömegine mätäçdir.
Autizmiň bejergisinde ýeke-täk netijeli usullar ýokdur. Her näsagyň ýagdaýyna, keseliň alamatlarynyň ýüze çykyş derejesine baglylykda çäreler toplumy saýlanylmalydyr.
Bejerginiň esasy maksady – maşgalada autizm bilen bagly bolan dartgynlylygy aradan aýyrmak we autistiň ýaşaýşynyň hilini ýokarlandyryp, başgalardan garaşsyz bolmagyny gazanmakdyr. Psihososial kömeginiň dürli usullarynyň peýdaly netijeleri berýändigini belläp geçmelidir. Her näsagyň häsiýetiniň dürli taraplary derňelip, ýörite düzülen uýgunlaşma meýilnamalarynyň kömegi bilen okuw sapaklaryny geçmek, sosial ukyplylygy ösdürmek, logoped lukmanyň bejergisini almak, özleşdirilşine görä zähmetiň dürli görnüşlerini öwretmek bejerginiň esasy usullary bolup durýandyr. Geçirilen çäreler toplumy degerli netijeler bermedik ýagdaýynda demanlaryň käbir görnüşlerinden peýdalanylýandyr. ABŞ-da autist çagalaryň ýarysyndan gowragy tutgaýa garşy serişdeleri, ruhy gamgynlylyga we psihiki üýtgeşmelere garşy dermanlardan peýdalanýandyrlar. Autizmli näsaglarda dermanlaryň ýerliksiz ulanylmagy ters netijelere we gaýraüzülmelere getirip biler. Autizmde ýüze çykýan sosial kynçylyklary hiç bir dermanyň düzedip bilmejekdigi düşnüklidir.
Geçen asyryň 70-nji ýyllarynda autizmiň ömürlik dowam edýän keseldigi barada düşünje döredi.
Psihiatr lukmanlary ony şizofreniýadan, kem akyllylykdan tapawutlandyryp, belli bir alamatlar toplumy mahsus bolan psihiki kesel höküminde kesgitlediler.
Häzirki wagtda autizm keseline garaýşyň ugurlary üýtgäp, käbirleri autistler keselden saplanmagyň ýollaryny gözlese, başgalary autizmi "ýaşaýşyň köp ugurlarynyň bir görnüşi" diýip hasaplaýarlar.


text:
Bagtyýarlyk-Lebap
Klubyň resmi web sahypasy [[1]]
Klubyň Täze Taryhy
2008-nji ýylda topar „Bagtyýarlyk“ ady bilen ýokary liga gaýdyp gelýär. Futbol kluby täzeden döredilip, ýaş oýunçylardan düzülýär. Tejribesi kän bolmadyk oýuçylar bilen bu ýyl şowly çykyş edip bilmeýär we 7 sany resmi duşuşygyny käbir sebäplere görä oýnamady. Türkmenistanyň ýokary ligasynda 4 utuk bilen 11-nji ýerde tamamlandy. 2009-njy ýylda hem 5 utuk bilen turnir tablisany 9-njy ýerde tamamlaýar. 2010-njy ýylda komanda-da kän özgerişikler geçirilýär. Şol ýyl komandanyň adyny “Lebap” futbol kluby diýip üýtgedilýär. 2010-njy ýylda Türkmenistanyň 18-nji Milli Çempionatynda Ýokary Liganyň 10 sany toparynyň gatnaşmagynda ýaz-güýz tertibi boýunça 2 aýlaw geçirildi. “Fk Lebap” kluby geçirilen 18 duşuşykda 10 ýeňiş, 4 deňlik we 4 utulyş bilen 34 utuk gazanyp turnir tablisada hormatly 3-nji ýere mynasyp boldy.


text:
Russiýa
Russiýa (grek. Pwσίa — Rus; resmi ady — Russiýa ýa-da Russiýa Federasiýasy) — Gündogar Ýewropada we Demirgazyk Aziýada ýerleşýän ýurt. Ol dünýäde iň iri döwletdir (17 075 400 km² ýa-da Ýeriň tutuş guryýer meýdanynyň 11,46 % (1/9), ýa-da adam ýaşaýan guryýeriň 12,65 % (1/8)).
Russiýanyň döwlet dili — rus dili.
Ol 16 sany ýurt bilen araçäkleşýär (dünýäde iň uly görkeziji), olar guryýer boýunça şu ýurtlardyr: Norwegiýa, Finlýandiýa, Estoniýa, Latwiýa, Litwa, Polşa, Belarus, Ukraina, Gruziýa, Azerbaýjan, Gazagystan, Hytaý, Mongoliýa, Demirgazyk Koreýa; ol deňiz boýunça Türkiýe, Ýaponiýa we ABŞ bilen serhetleşýär.
Russiýanyň paýtagty — Moskwa.
pul birligi: Rubl


text:
Bermuda üçburçlugy
Atlantik okeanyň bu böleginde esasanam 1960-njy ýyllarda birnäçe gämidir uçarlar gözden gaýyp bolup, olardan hiç bir yz galmandyr. Hiçkimiň düşündirip bilmeýän bu täsin wakasy, birnäçe adamlar hat-da alymlar tarapyndan hem “tebigy bolmadyk birnäçe güýçleriň birleşýän ýeri” bolup tanadyldy we şeýle galdy. Emma uzyn ýyllar edilen tejribe işleri ýakyn geçmişde netije berdi we bu üýtgeşik, geň wakalaryň ýönekeýje “tebigi gazyň” oýnamasydygy orta çykdy.
Ýeriň aşagyndan çogup çykýan tebigi gazlar diňe uly daş bölekleriniň aşagyndan däl, deňiz we okeanlaryň aşagyndan hem çogup çykýarlar. Sebabi deňiziň aşagy hem üsti suw bilen gaplanan (gury)ýer bölegidir. Şeýlelikde okeanlar gaty çuň bolany üçin aşagynda güýçli basyş bardyr. Ine, bu güýçli basyşyň aşagyndaky ýerlerden çykýan tebigy gazlar, çuňlukdaky ýylylygyň pesligi netijesinde “gaty” ýagdaýa gelerler we “hidrat” diýilýän ak we hek (мел) ýaly bir madda halyna öwrülýärler. Okeanyň iň çuň ýerlerine çenli çümüp bilýän robot kameralaryň ol ýerdäki gar ýaly ak okeanyň aşagyny we birnäçe gämi harabalaryň suratlaryndan soňra bu ýagdaýa ylmy düşündiriş getirilendir: Ýer şarynyň bu bölegi “Gulf Stream” diýip atlandyrylýan ýyly suwuň akyp geçyan ýeridir. Ýeriň aşagynyň käwagt ýylanmasyndan soňra bu “hek gazlar” ereýär we suwdan ýeňil bolany üçin ýokary galýarlar. Şol wagt suwuň aşagyndan ýokarsyna çenli boşluk (wakuum-deşigi) emele gelýär, okean deşilen ýaly bolýar. Şeýle ýagdaý bolup duran wagty şol ýerden geçýän näme bar bolsa çuňňur guýa gaçýan ýaly ýokary tizlik bilen okeanyň düýbüne gaçar. Sebäbi suwuň aşagyndan çykýan gazyň göterme güýji gämileri galdyryp bilmejek derejede pesdir. Gazyň çogup çykmagy gutaranda bolsa boşluk ýene öňküsi ýaly dolar we hiç hili yz galdyrmaz.
Uçarlaryň suwa gaçyp ýitmesi hem ýene şol sebäpdendir. Ýokary çykan tebigy gazlar howadan ýeňil bolany üçin ýene ýokary galmaga dowam edýärler. Bu gezek wakuum şol ýerdäki howada (atmosferada) emele geler. Şo ýerden tötänleýin geçýän uçarlar derrew kontrolyny ýitirer we motorlary durar. Sebäbi motorlardaky benziniň ýanmasy üçin kislorod gereklidir we bu boşlukda (wakuumda) howa bolmadygy üçin kislorod hem bolmaz. Şoň üçinem uçarlar tizlik bilen okeanyň düýbüne gaçarlar. Megerem biziň onlarça ýyllap gyzyklanan Bermudamyz ýönekeýje tebigy gaz sebäpli üýtgeşik, geň ýagdaýa eýe bolupdyr.


text:
Ýuriý Oleşa
Ýuriý Oleşa
(1899-1960)
Tanymal rus ýazyjysy Ýuriý Oleşa Rus imperiýasynyň Ýelisawedgrad şäherinde, belorus dworýanlaryň maşgalasynda dünýä inipdir. Onuň kakasy salgytçy bolup işleýän eken. 1902-nji ýylda maşgala Odessa göçýär. Bu ýerde Ýuriý gimnaziýa okuwa girýär. Eýýäm 16 ýaşyndaka onuň «Klarimonda» atly goşgusy çap edilipdir. 1917-nji ýylda Oleşa Odessa uniwersitetine kabul edilýär. Okuwynyň daşyndan gälämgär bolup işleýär, goşgy ýazýar. 1922-nji ýylda ýazyjy Moskwa göçýär. Bu ýerde ol ilkibada felýeton hem makalalary bilen çykyş edip ugraýar.
1924-nji ýylda Oleşa «Üç sany çişik» atly erteki-romanyny döredýär. Emma eser diňe 1928-nji ýylda çap edilýär. Oňa çenli Ýuriý Oleşa özüniň «Görüplik» (1927) atly ikinji romanyny çap etdirip ýetişýär. Bu eser okyjylarda uly gyzyklanma döredýär, tankytçylar bolsa romany XX rus edebiýatynyň iň naýbaşy eserleriniň biri hasaplaýarlar. 1929-njy ýylda ýazyjy bu eseriniň esasynda «Duýgylaryň dilleşigi» pýesasyny döredýär. Hupbatly 30-njy ýyllarda ýurduň syýasy ýagdaýy sebäpli Oleşa köp eser döredip bilmeýär. 1936-njy ýyldan başlap onuň esasy eserleriniň çap edilmegi saklanylýar, gadagan edilýär.
Beýik Watançylyk urşy döwri Oleşa Aşgabatda ýaşapdyr. Soň ýene Moskwa dolanypdyr. Halkymyz uruş döwri görkezen ruhy berkligi, gujur-gaýraty hem tutanýerliligi bilen ýazyjyny haýran galdyrypdyr. Bu ýerde ol «Türkmen» atly hekaýasyny döredýär.
Ömrüniň ahyrynda Oleşa özüniň ömri barada, döwri barada kitap ýazyp ugrapdyr. Ol ýazyjynyň ýogalmagyndan bir ýyl geçeninden soň, 1961-nji ýylda «Setirsiz günüm geçmez» ady bilen çap edilipdir.
Oleşanyň ussatlyk bilen döredilen, metaforadan we allegoriýadan doly eserleri soňky dörän hem indiki dörejek ýazyjylara özboluşly mekdep bolup galdy.