text:
Eric Stewart
ABŞ-nyň Günorta we Merkezi Aziýa meseleleri boýunça Döwlet sekretarynyň kömekçisi Robert Bleýkiň ýolbaşçylyk etmegindäki ABŞ-nyň hokümet wekillerinden ybarat delegasiýa bilen bilelikde iri amerikan kompaniýalarynyň wekilleri hem Aşgabada bararlar.
ABŞ-nyň Söwda Palatasynyň ýokary derejeli geňeşçisi hem-de Türkmen-amerikan biznes geňeşiniň
dolandyryjy direktory Eric Stewart hem bu delegasiýa bilen bilelikde Aşgabada sapar eder.
Amerikan işewürleriniň Aşgabada boljak sapary barada Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy Türkmen-amerikan biznes geňeşiniň dolandyryjy direktory Eric Stewart bilen söhbetdeş boldy.Azatlyk Radiosy: ABŞ-nyň Döwlet sekretarynyň kömekçisi Robert Bleýkiň Türkmenistana sapar edýänligi barada maglumat gowuşdy, resmi delegasiýa bilen bilelikde barýarsyňyzmy? Eric Stewart:
Bu bilelikde gurnalan sapar, emma biziň missiýamyz tapawutly. ABŞ-nyň Döwlet departamenti Türkmenistan bilen bilelelikde gurnalýan ýyllyk özara konsultasiýa gatnaşjak amerikan delegasiýasyna ýolbaşçylyk edýär. Biziň toparymyz bolsa olar bilen hyzmatdaşlyk esasynda gurnalan we Türkmenistana barýan ilkinji şeýle amerikan biznes toparyndan ybarat.
Azatlyk Radiosy: Siz Türkmenistanyň prezidenti Berdimuhamedow tarapyndan ýurda çagyrylypsyňyz, bu barada maglumat berip biljekmi?
Eric Stewart:
Erik Stewart Berdimuhamedow bilen duşuşýar, Nýu-Ýork, 2009-njy ýyl
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow 2009-njy ýylyň sentýabrynda BMG-niň ýyllyk ýygnagyna gatnaşmak üçin Nýu Ýorka gelende, biz işewürler hökmünde onuň hormatyna agşam naharyny beripdik. Şonda prezidenti az-kem ýakyndan tanamaga pursatymyz boldy hem-de Türkmenistanda iş alyp barmakçy kompaniýalar hakda maglumat topladyk. Prezident şol ýygnakda meni we beýleki käbir kompaniýalaryň ýolbaşçylaryny Türkmenistanyň Garaşsyzlyk güni mynasybetli dabaralara gatnaşmak üçin oktýabr aýynda Aşgabada çagyrdy.
2009-njy ýylyň oktýabrynda Türkmenistana baranymyzda, men we beýleki amerikaly biznesmenler prezident bilen duşuşmaga mümkinçilik aldyk we onuň bilen ýakyn gatnaşyklary ýola goýduk. Prezident meni şonda amerikan biznesmenleriniň delegasiýasyny Türkmenistana getirmäge höweslendiripdi.
Azatlyk Radiosy: Prezident Berdimuhamedow birnäçe ýyldan bäri ýurdy dolandyryp gelýär, ykdysady ösüş we Günbatar bilen hyzmatdaşlyk barada onuň nähili planlary bar?Eric Stewart:
Türkmenistanda täzeçe garaýşyň bardygyna şübhe ýok, bu garaýşa prezidentiň özi baştutanlyk edýär. Eger prezidentiň daşary syýasatyna seretseňiz, geçen birki ýylyň dowamynda ol daşary ýurtlara yzygiderli sapar edýär. Ol Hytaýya, Orsýete, Eýrana, Ýewropanyň ýurtlaryna we ýakynda-da Hindistana sapar etdi, prezident ABŞ bilen hem berk aragatnaşyk gurmaga synanyşyp gelýär.
Berdimuhamedowyň täzeçe syýasy görşi Türkmenistany diňe syýasy taýdan däl, ykdysady taýdan hem möhüm ýurda öwürmekden ybaratdyr. Türkmenistanyň ýerleşýän regiony we goňşulary göz öňünde tutulanda, täzeçe garaýşyň iň möhüm ugry hem bu ýurduň bitaraplyk syýasatyny saýlap almagy we onuň BMG tarapyndan ykrar edilmegidir. Azatlyk Radiosy: Siziň bilen Türkmenistana barýan işewür toparlar barada maglumat beräýseňiz, olar biznesiň haýsy ugurlary bilen meşgullanýarlar we siziň toparyňyzyň sany nähiliräk? Eric Stewart:
Türkmenistana barýan toparymyz 10-dan gowrak kompaniýanyň wekillerinden ybarat we 40 töweregi delegaty öz içine alýar.
Şol kompaniýalar dürli işler bilen meşgullanýarlar. Olaryň arasynda howa gatnawy, energiýa, oba hojalyk, infrostruktura we tehnologiýa ýaly ugurlaram bar. Azatlyk Radiosy: Türkmenistandaky planlaryňyz nämelerden ybarat? Eric Stewart:
Bu saparymyz üç gün dowam eder. Bu saparyň dowamynda amerikaly işewürler türkmen hökümeti, ABŞ-nyň Aşgabatdaky ilçihanasy hem-de biznesmenler tarapyndan gurnaljak dürli çärelere gatnaşarlar.
Bu hemmeler üçin peýdaly bolup biläýjek görnüşde dostlukly ýagdaýda amala aşyrylar. Şeýle-de kompaniýalaryň wekilleri bilen prezidentiň we ministrlikleriň arasynda duşuşyklaram geçiriler. Biznesmenler Aşgabatda ABŞ-nyň hökümet wekilleri bilen-de duşuşarlar. Amerikaly biznesmenleriň bir bölegi Awaza turistik we ykdysady zonasyna hem sapar eder.Azatlyk Radiosy: Amerikanyň hökümet wekilleri bilen geçiren duşuşyklaryňyzda ABŞ-nyň Türkmenistana näme üçin ilçi bellemeýänligi barada araňyzda gürrüň boldumy? Eric Stewart:
Bu biznesmenler üçin gaty möhüm bir mesele bolup durýar, sebäbi amerikan kompaniýalarynyň Türkmenistanda alyp barýan ýa alyp barjak işlerini düzgünleşdirmek nukdaýnazaryndan ilçiniň roly möhümdir.
Şol sebäpdenem biz bu meseläni Döwlet departamentiniň we Ak tamyň wekilleri bilen duşuşyklarymyzda mydama gozgaýarys. Amerikan kompaniýalarynyň Türkmenistanda üstünlik gazanyp bilmegi üçin bu meseläniň gaty möhümdigini olara ýatlatmagy dowam etdireris. Azatlyk Radiosy: Türkmenistana ilçiniň bellenmezliginiň sebäbi barada ABŞ-nyň Döwlet departamenti size haýsydyr bir düşündiriş berdimi? Eric Stewart:
Bu soraga mende jogap ýok. Ak tamyň Türkmenistana ilçi bellemezliginiň ençeme sebäpleri bar ýaly. Bu barada synanyşyklaryň bolanlygyny yzygiderli eşidýäris, emma näme sebäpdir bu tagalla başa baranok. Bu sebäpler hökümetiň özüne degişlimi, ýogsa-da Kongres bilen bagly bir meselemi, bu barada maglumatym ýok. Emma, muňa garamazdan, biz Türkmenistanda Amerikanyň ilçisiniň bolmagynyň möhümdigini olara ýatlatmagy dowam etdireris. Azatlyk Radiosy: Adam hukuklary we demokratiýa barada gürrüň edilende, Türkmenistan mydama tankyt edilýän ýurtlardan biri. Siz prezident ýa hökümet wekilleri bilen geçirjek duşuşyklaryňyzda resmi ýa näresmi derejede bu meseläni gozgamagy planlaşdyrýarsyňyzmy? Eric Stewart:
Resmi taýdan bu barada gürrüň etmegi planlaşdyrmaýarys, bu, elbetde, biziň missiýamyza girenok, bu Döwlet departamentine degişli mesele. Emma işewür toparlar göni bolmasa-da, başgaça ugurlardan ýurtda ýagdaýyň özgermegine goşant goşýarlar. Meselem, käbir kompaniýalar korporatiw iş dolanyşygy ýaly zatlar bilen gyzyklanýarlar. Biziň kompaniýalarymyzdan ençemesi korporasiýa iş dolanyşygy barada türkmen hökümeti bilen işleşip gelýär we olar mundan beýlägem bu ugurda iş alyp barmakçy.
Türkmenleri täze döwrüň usullary, tehnologiýasy, Günbataryň biznes dolandyryş ugurlary bilen tanyşdyryp, olar bilen şol standartlarda iş alyp bararys. Şeýlelik-de biz türkmenleriň biznesiň şu usullaryny kabul etjekdgine we olary durmuşa ornaşdyrjakdygyna umyt edýäris. Azatlyk Radiosy: Şeýle hyzmatdaşlyk ýurtda graždan jemgyýetçiliginiň ösmegine we metbugat azatlygynyň ornaşdyrylmagyna nähili täsiri ýetirip biler?
Eric Stewart:
Eger Türkmenistana seretseňiz, häzirki döwürde bu ýurtda biznesiň korporasiýa görnüşiniň ornaşmanlygyny aýtmak mümkin, kiçi biznesem o diýen ösen däl. Biziň kompaniýalarymyz türkmenistanly biznesmenlere halkara derejede iş alyp barýan kärhanalar we toparlar bilen işleşmäge mümkinçilik döreder, netijede olar Amerikada biznes dolanyşygynyň nähili amala aşyrylýanlygy bilen tanyş bolarlar.
Men biziň saýlap alan ýolumyzyň iň gowy usuldygyny aýdyp biljek däl, emma bu biznes dolanyşygynyň iň üstünlikli amala aşyrylýan ugurlaryndan biridir. Şunlukda, bu usullaryň türkmenler tarapyndan ykrar ediljekdigine hat-da durmuşa ornaşdyrylmagyna umyt edýärin. Azatlyk Radiosy: Siziň toparyňyza girýan biznesmenleriň käbiri üçin bu gezekki saparyň Türkmenistana ilkinji wizit bolmagy mümkin. Türkmenistan, elbetde, ABŞ bilen deňeşdirilende gaty üýtgeşik ýurt, Türkmenistanda nähili garşy alnarsyňyz diýip pikir edýärsiňiz?Eric Stewart:
Kawkaz ýa Merkezi Aziýada ýerleşýän islendik ýurda sapar eden adamy göz öňünde tutup aýtsam, olar Türkmenistanda hem şol ýurtlardaky ýaly ýagdaýlara garaşyp bilerler, şol ýurtlar biri-birine meňzeş.
Türkmenistan gaty owadan ýurt, amerikan kompaniýalary gaty gyzgyn garşylanar. Men mundan ozalam bir gezek Türkmenistanda boldum, amerikalylar bu ýurtda gaty gowy garşy alynýarlar. Bular ýaly ýagdaýa beýleki käbir ýurtlarda duş gelmek kyn.


c: text/html

text:
Türkmenistanda häzir saglyk pudagyna işgärleriň gözlenýändigi, şeýle-de ozalky prezident Saparmyrat Nyýazow döwründe işden boşadylan lukmanlaryň hem yzyna alynýandygy barada habarlar gowuşýar.
Azatlyk Radiosy häzir daşary ýurtda işläp ýören türkmenistanly aýal, owalky lukman Maral bilen Türkmenistanyň prezidenti G. Berdimuhamedowyň S.Nyýazow döwründe işinden aýrylan saglyk işgärlerini yzyna, öňki hünärlerine dolap getirmek baradaky teklibini, garaýyşlary hakdaky pikirini bilmek üçin onuň bilen söhbetdeşlik geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Maral, siz, ynha, Türkmenistandan gaýdyp, daşary ýurtda işläp ýören saglyk işgärlerinden biri. Türkmenistanyň owalky prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň ýurduň saglyk pudagynda geçiren reformasy sebäpli işsiz galandygy aýdylýan müňlerçe saglyk işgärleri häzir nirede?
Maral: Nyýazow şonda saglyk pudagynda owaldan bäri işläp gelýän tejribeli kadrlary işinden aýryp, olaryň deregine esgerleri işe goýdy. Hassahanalar edil harby lagerlere meňzedi. Türkmenistanda işinden boşadylan we ýagdaýy bolan saglyk işgärleri tiz wagtda ýurdy terk etdiler. Galanlaram, kimsi öýünde işsiz otyrdy, kimsi bazarlarda zat satmaga synanyşdy, kim ýene bir ýerde söwda-satyk edip, güzeranyny dolandyrdy. Olar diňe bir öz hünärini ýadyndan çykarman, eýse geljekki pensiýasyndan, ýagny hormatly dynç alyş aýlyk hakyndanam mahrum boldular. Türkmenistanda täzeden bir işe durmak üçin tanyş tapyp, para bermeli.
Azatlyk Radiosy: Häzirki wagt Türkmenistanda Nyýazow döwründe işden aýrylan lukmanlaryň hem yzyna alynýandygy aýdylýar. Siz muňa nähili baha berýärsiňiz?
Maral: Türkmenistanda Saparmyrat Nyýazow häkimýetbaşyndaka, häzirki prezident Gurbanguly Berdimuhamedow hem onuň ýanynda işleýärdi. Diýmek, lukmanlaryň hem hekimleriň işden kowulmagyny olar bilelikde durmuşa geçirdiler.
Türkmenistanyň prezidenti we owalky saglyk ministri Gurbanguly Berdimuhamedow ýedi ýyllap kürsüde otyrka, näme üçin şol işinden kowlan bigünä lukmanlary we hekimleri yzyna getirmedi?
Indi, bolan wakanyň üstünden 10 ýyl geçenden soň, prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň bu teklibi absurda meňzeýär. Türkmenistanyň owalky Saglyk ministri, 7 ýyl prezident bolup oturandan soň, indi oýanýar. Bu hadysa gaty gülkünç. Nyýazow döwründe işden kowlan şol lukmanlary we hekimleri indi nireden tapmaly?
Meniň pikrime görä, Türkmenistanyň häzirki prezidentiniň öz işinden göwni suw içmeýäne meňzeýär. Boş gürrüň nämä gerek? Ilki iş görkez we iş ber. Başarmasaň, özüň işiňden git. Ana, şonda Türkmenistanyň saglyk pudagynyň ýitgileriniň öwezi dolar.
Azatlyk Radiosy: Onda, siziň pikriňizçe, häzirki lukmanlary yzyna almak kampaniýasy kime nähili bähbidi bolarka, kime peýda getirerkä?
Maral: Eger şeýle permana gol çekilse, mundan ne halk, ne-de Türkmenistanyň saglyk pudagy peýda görer. Sebäbi giden pursat gaýdyp gelmez. Birinjiden, aradan on ýyl geçmegi bilen adamyň hünäre bolan ukyplylygy ýitýär.
Ikinjiden, adam özüni, maşgalasyny eklemek üçin başga bir hünäre uýgunlaşýar. Nyýazow döwründe işinden boşadylan şol lukmanlaryň we hekimleriň köpüsi daşary ýurtlarda, ýagny Russiýa Federasiýasy, Türkiýe we beýleki ülkelerde öz ugrundan iş tapyp, işläp ýörler. Olar gaýdyp Türkmenistana gelip, öz boýunlaryna täzeden diktatoryň hamydyny atmazlarmyka diýýärin. Bu sebäpden açyklamadan gözlenýän peýda ol hem diňe prezidentiň öz etmişlerini ýuwmarlamakdyr diýip pikir edýärin.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ÝHHG-niň media azatlygy boýunça ýörite wekili wezipesine bellenen Dunja Mijatowiç
56 ýurdy özüne birikdirýän Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň media azatlygy boýunça ýörite wekili wezipesine Dunja Mijatowiç mundan uç aý öň bellenipdi.
Asly gelip çykyşy boýunça Bosniýa-Gersogowinadan bolan hanym Dunja Mijatowiç 9-njy iýunda Birleşen Ştatlaryň Helsinki Komissiýasynyň öňünde ýörite hasabat bilen çykyş etdi.
Ol özüniň bu çykyşynda ÝHHG guramasyna agza ýurtlaryň çäklerinde kabul edilýän repressiw kanunlaryň we jogapsyz galdyrylýan hüjümleriň bu guramanyň «ýüzügaraçylygyny» has-da artdyrýandygyny nygtady.
Şeýle hem, ol bu ugurda bar bolan problemalara garşy gysga wagtlyk we ýüzleý görülýän çäreleriň garaşylýan netijeleri bermeýändigini belledi.
Ol bu barada, hususan-da, şeýle diýdi: «Žurnalistlere garşy ulanylýan zorluklar jemgyýete we demokratiýa garşy gurnalýan zoruk bolup durýar. Şoňa görä-de, beýle zorluklar olary gurnaýjylary berk ýazgarmak hem-de olary jogapkärçilige çekmek bilen garşy alynmalydyr”.
Dunja Mijatowiç hökümet piramidalarynyň iň ýokary derejelerinden başlap, yzarlamalary amala aşyrýan apparatlaryň we kanun goraýjy güýçleriň işleri düýpli özgerdilmezden, bu ugurdaky ýagdaýlary gowulandyryp bolmajagyny öňe sürdi. Baş bolmasa, göwre läş
Bu çykyşda bellenilişi ýaly, häzirki wagt ÝHHG-ä ýolbaşçylyk edýän ýurduň özünde-de media azatlygy bilen baglanyşykly problemalar az däl diýlip hasaplanylýar.
Hökümete degişli bolmadyk köpsanly guramalaryň protestlerine garamazdan, şu ýylyň 1-nji ýanwaryndan başlap Gazagystan Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň ýolbaşçylyk roluna eýe bolupdy.
Şol wakanyň yzy bilen, Gazagystanyň häkimiýetleri bu ýurtdaky ynsan hukuklary we media azatlygy bilen bagly ýagdaýlary gowulandyrmaklyga söz beripdiler.
Emma ÝHHG-niň media azatlygy boýunça ýörite wekili Dunja Mijatowiç şondan bäri bäş aýdan hem gowrak wagtyň geçendigine garamazdan, Gazagystanyň özünde-de oňyn netijeleriň göze ilmeýändigini aýdýar.
«Gazagystanyň planlary hem-de wadalary, ýagny, onuň bu gurama agza 56 ýurda beren wadalary baradaky meselä gelsek, häzirki wagt men diňe berlen wadalaryň sanawyndan diňe biriniň berjaý edilmegi ugrunda işleriň alnyp barylýandygyny görýärin. Olam efir programmalaryny alyp baryjylary lisenzirlemek boýunça kanuna girizilen kosmetiki üýtgetmelerden ybarat» diýip, Dunja Mijatowiç öz çykyşynda belledi.
ÝHHG-niň territoriýasyna girýän regionlarda žurnalistin janyna kast edilmegi bilen baglanyşykly bolan iň soňky waka hem Gazagystana degişli bolup durýar. Postsowet ýurtlaryndaky ýagdaý
Žurnalistleriň öldürilmegi bilen baglanyşykly üsti açylmaýan jenaýatçylyklar Gazagystandan daşary käbir beýleki ýurtlarda-da alada döredýän mesele bolmagynda galýar.
Dunja Mijatowiç Birleşen Ştatlaryň Helsinki Komissiýasynyň öňünde eden çykyşynda žurnalistleriň öldürilmegi bilen baglanyşykly görkezijiler boýunça Orsýetiň birinji orunda durýandygyny aýtdy.
Dunja Mijatowiç bilen bir hatarda bu Komissiýanyň öňünde çykyş eden Freedom House guramasynyň Ýewroaziýa programmasynyň bölüm ýolbaşçysy Sam Patten hem postsowet ýurtlarynda media azatlygy boýunça ýagdaýlaryň 1990-njy ýyllaryň başlarynda gysga wagtlyk gowulanandygyna garamazdan, birneme soňra bu ugurdaky ýagdaýlaryň kem-kem ýaramazlaşmak bilen bolandygyny belledi.
ÝHHG-niň media azatlygy boýunça ýörite wekili Dunja Mijatowiç öz çykyşynyň dowamynda postsowet giňişligindäki ýurtlarda soňky wagtlar media azatlygy boýunça özboluşly bir göreş meýdanyna öwrülen internetiň geljekde uly potensial güýjüniň boljakdygyna ynanýandygyny nygtady.


text:
Şenbe güni Palestinanyň Günbatar Kenar regionynda ýerli geňeşlere saýlawlar geçirilýär. Bu geňeşlere dalaş edýänleriň aglabasy prezident Mahmud Abbasyň dolandyryjy “Fatah” partiýasynyň wekilleri.
Palestinanyň Gaza sektorynda häkimiýeti elde saklaýan “Hamas” partiýasynyň tarapdarlary Günbatar Kenardaky bu saýlawlaryň baýkotirlenmegine çagyryş edýärler.
Günbatar Kenary dolandyryp gelýän prezident Mahmud Abbasyň ilat arasyndaky goldawy soňky wagtlar görnetin pese gaçdy. Munuň sebäbi bolsa onuň “Hamas” topary bilen özara dil tapmagy başarman gelýändigi bilen düşündirilýär.


text:
14 agzaly OPEC nebit karteliniň ministrleri, nebitiň dünýä derejesinde kesgin gaçan bahasyny ýokarlandyrmak üçin,öz önümlerini günde 1.2 million barrel kemeltmek ylalaşygyna geldiler.
Nebit eksport edýän ýurtlaryň guramasynyň 30-njy noýabrda gelen ylalaşygy ýanwardan başlap, karteliň günde öndürýän nebitiniň möçberini 32.5 million barrel aşak düşürer.
Bu ylalaşyk habary yglan edileninden soň 15 minut içinde nebitiň bahasy 8-den 9 prosente çenli ýokarlandy.
Saud Arabystanynyň energiýa ministri Khalid al-Falih Tährana öz nebit önümçiligini halkara sanksiýalaryndan ozalky derejesinde doňdurmaga rugsat beriljekdigini aýtdy.
Ol Orsýetiň we nebit karteline girmeýän esasy nebit öndürijileriň öz nebit önümçiligini günde 600 müň barrele çenli kemeltmäge razy bolandyklaryny aýtdy.


text:
Şu gün Eýranda 20% baýlaşdyrylan uran öndürilip başlandy. Bu barada Eýranyň “Al-Alam” telekanaly maglumat ýaýratdy.
Bu baradaky maglumatda, prossese Atom energiýasy boýunça halkara agentliginiň inspektorlarynyň gözüniň öňünde başlanandygy aýdyldy.
8-nji fewralda bu baradaky habar ýaýradylandan soň, ABŞ hem Fransiýa Eýranyň ýadro programmasyny bes etdirmek üçin has berk sanksiýalary girizmegi talap etdiler.
Şu çaka çenli BMG Eýrana garşy üç tapgyrdan ybarat sanksiýalary girizdi.
Orsýet hem Eýranyň 20% baýlaşdyrylan uran öndürilip başlamagy bilen bagly alada bildirip, bu habardan soň Eýranyň ýadro programmasynyň näme maksatlar bilen amala aşyrylýandygy babatda özlerinde has köp şübheleriň döreýändigini mälim etdi.


text:
Şu hepdäniň ahyrynda Bahreinde geçiriljek maşyn sürmek boýunça “Formula-1” ýaryşynyň öňýanynda ýurtda protestler dowam edýär.
Anna güni paýtagt Manamada ýüzlerçe adam hökümete garşy protest geçirmäge synanyşanda, polisiýa olara garşylyk görkezdi. Proteste çykanlar Britaniýanyň ilçihanasynyň golaýyndaky gara ýoly baglamaga synanyşanlarynda, polisiýa olara garlşy göz ýaşardyjy gaz ulandy.
Şol bir wagtyň özünde, maşyn sürmek boýunça “Formula-1” ýaryşyna gatnaşýan “Force India” toparynyň bir agzasy içi ýangyçly çüýşe zyňlanda, ýaralandy.
Maşyn sürmek boýunça “Formula-1” ýaryşyny gurnaýjylar bu protestleri tankytlaýarlar.


text:
Gepi çagalykdan gulagymyza guýlan bir pentden başlasym gelýär. Ene-atamyzdan, ululardan eşiden zadymyz: «Gije-girim öýe myhman gelse, öýde hem suw bolmasa, garaňkyda suw almaga gitmeli bolsa, baraňda suwa salam bermeli, bimahal wagt geleniň üçin ötünç sorap, soň suw dilemeli» diýerdiler.
Bu haýyş şeýleräk ýadymda galypdyr: «Essalawmaleýkim, Suw aga, elim-ýüzüm ýuw aga, öýümize myhman geldi, bir çaý içimlik suw ber aga?»
Soň, ýetginjek bolup, toýda-ýasda hyzmata ýarap ugramyzda, ýaşulularyň elini ýuwdurmaly bolanda, kündügi iki el bilen tutup, suwy bölüp-bölüp akytmagy öwretdiler. «Suw damjasy – altyn dänesi» diýen sözi hem, meger, ilkinji gezek şo mahal eşidendirin. Soň bu at bilen Berdi Kerbabaýewiň bir kitabyny okamak miýesser edipdi.
Suw we sowet planlary
Sowet hökümeti Türkmenistan, Özbegistan ýaly respublikalara uly pagta planyny berýärdi. Bu plany doldurmak üçin köp gektar ýere gowaça ekip, ýokary hasyl almak barada hem ýokardan basyş edilýärdi, hem metbugatda giňden propaganda, wagyz işleri ýöredilýärdi.
Pagta sowet hökümeti üçin strategiki önümdi, Moskwa sosialistik lager diýilýände kän möçberde esger saklaýardy we, pagta süýüminiň başga tehniki maksatlar üçin näderejede zerurdygyny nazara almanyňda hem, diňe esgerleriň eşigi, uly soýuzyň beýleki respublikalaryndaky ilatyň zerurlyklary üçin hem kän pagta gerekdi.
Garagum derýasy, ozal Lenin adyndaky Garagum kanalydy. 2014.
Türkmenistanda W.I.Lenin adyndaky Garagum kanalynyň gurulmagy üçin ummasyz kän serişde goýberilmegi hem şu pagta zerurlygyndan uç alýardy. Elbetde, kanalyň gurluşygy aýratyn mesele. Ýöne kanal suwunyň ulanylyşy, umuman, bol we bahasyz, eýesiz suwa çemeleşiş bilen bagly endikler, medeniýet, onuň netijeleri welin şu günem ýurt, adamlar üçin uly problema.
Gijeki suw tutuş
1970-nji ýyllarda, Tejen ýaly pagtaçylyk etraplarynda adat bolşy ýaly, meniň ýetginjek ýyllarym gowaça meýdanlarynda geçdi. Dogry, ýekeleme, otag, suw tutmak ýaly işlerden «ösüp», külte basýan traktorçynyň kömekçisi bolmak ýaly arzuwlarymyz hem bolupdy. Ýöne bir gezek, gowaça suw tutmagyň gijikýändigini, şu sebäpden gije hem gowaça suw tutmagy talap edýändiklerini eşidip, gijesine suwçy bolmaga razylyk berenim ýadymda. Emma bu işi 13-14 ýaşly çaga ynanman, bir suwçynyň 70 ýaşly ýarawsyz kakasyna ynanmagy teklip etdiler.
Biziň pagta meýdanymyz Aşgabat-Tejen ýolunyň golaýyndady. Agşam işden gaýdamyzda, Amangeldi aga suw tutulmaly gowaça kartalarynyň gyrasynda goýlan demir krowatda aýagyny sallap otyrdy. Oňa çybyn örüp ugranda girmek üçin hasadan peşehana hem gurup beripdiler.
Şeýle-de onuň ýanynda panus çyrasy bardy. Brigadir Kakajan aga oňa Tejen şäheri tarapdan maşyn çyrasy görünse, panus çyraly kartanyň gyrasynda eýläk-beýläk ýörän bolmagy, esasan uklap üstüni basdyrmazlygy tabşyrdy. Ol şundan başga zada ýarajak hem däldi.
Kommunistik partiýa gowaça kartalaryny dört-bäş gezek suwarmagy we bejergi geçirmegi talap edýärdi, sebäbi şonda hasyllylyk ýokary bolýardy. Emma ýaşulular «Moskwadan berilýän plan real däl, adam güýjümiz az, suw az, ýaplary gamyş basan, dökün az, tehnika ýeterlik däl» diýip zeýrenýärdiler.
Saryja obasy. 2014
Netijede, kanun boýunça ekilmeli ýerden has kän ýere gowaça ekilýärdi we ol ýerleriň hemmesini talap edilişi ýaly suwarmak, dökünlemek, bejermek mümkin bolmaýardy. Şu ýerden hem artdyryp ýazmalar, bikanun işler gelip çykýardy. Gijeki suwaryş diýilýän bolsa, agşam suwy karta düzüp gaýtmakdan ybaratdy.
Ertesi işe gelemizde, Amangeldi aganyň demir krowaty bilen suwuň içinde galandygyny görüp, çaga-da, hezil edip gülüpdik. Gowaça düzülen suw kartadan çykyp, boş ýere, esasan ýoluň gyrasyndaky peslige gaçyp, gijeki suwçynyň töweregini täze bir kölçä öwrüpdi.
Şor basan ýerler we zeýkeş gurluşygy
Emma soň gowaça meýdanlaryna hasapsyz suw kowmagyň ýerleri sandan çykarýandygyna, uly-uly erik agaçlarynyň gözümiziň alnynda guraýandygyna, bir wagtlar çörekli ýurt diýlip bilnen Tejeniň topragyny şor alandygyna, umuman ýurduň ýazda gül-pürçüge beslenýän mes toprakly ýerleriniň müňlerçe gektaryny şor basandygyna düşünip, bu ýerde gülkünç hiç zadyň ýokdugyna göz ýetirip başladyk.
Kommunistik partiýa aşakdan ýokary galan şor suwlary zeý kanallaryny gazmak bilen çözmegi maslahat berdi, soň bu şor suwlar garaşsyz Türkmenistanyň emeli köl gurmak üçin milliardlap dollar çykdajy etmegine alyp geldi. Emma entek mesele çözüldi diýip bolmaýar. Sebäbi, spesialistleriň köpüsiniň pikirine görä, ekerançylykda, oba hojalygynda şeýle kyn ýagdaýy döreden sebäpler, ýere, suwa çemeleşiş, sowet pikirlenişi saklanyp galýar.
Garagumdaky "Altyn asyr" kölüne suw eltýän zeýkeş.
Munuň üstesine, Türkmenistanda suw ilata belli bir möçberde mugt berilýän zatlaryň biri. Bu ýagdaý kä ýerlerde içimlik suwuň bisarpa akdyrylyp, maşyn ýuwmak-beýleki üçin, ýa keýpine, geleňsizlikden ýitirilmegine sebäp bolýar. Şol bir wagtda, ilatyň bir bölegi agyz suwuny, ulanjak suwuny satyn alyp bilse zor boldugy.
Umuman, Türkmenistanyň, sowetleriň gowaça syýasatyny başdan geçiren regionyň suw meselesi juda çylyşyrymly we bu ýerde edilmeli gürrüňiň aňyrsy-bärsi ýok. Mundan başga, Owganystanda parahatçylyk ornap, suw has netijeli ulanylyp başlansa, Türkmenistana gelýän suw azalar. Ondan ötri, suw baradaky syýasat, aýratynam onuň mugt ýa bahasyz bir zat hökmünde görülmegi derhal bes edilmeli ýaly.
Golaýda türkmen metbugaty ýurduň suw hakyndaky kodeksine girizilen düzedişler we goşmaçalar baradaky habary çap edende, men «bir zatlar üýtgeýän ýaly» diýip pikir etdim we bu barada ýerli synçy Nurberdi Nurmämmet bilen söhbetdeş boldum.
Blogda aýdylan pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Somaliniň kanun çykaryjylary duşenbe güni 56 ýaşly uniwersitet professoryny ýurduň prezidenti wezipesine saýladylar.
Parlament agzalary ses berişligiň ikinji tapgyrynda Hassan Şeýh Mohamada iş başyndaky prezident Şarif Şeýh Ahmada garanda kän goldaw bildirdiler.
Prezidentlige dalaş edýän 22 kandidatyň 18-si ses berişligiň birinji tapgyrynda bäsleşikden galdy. Bäsleşik galan dört kandidatyň ikisiniň arasynda dowam etdirildi.
Şarif ýeňlenini boýun aldy we Mohamady gutlady.
Somalide 1991-nji ýyldan bäri ýurduň köp bölegine kontrolluk edýän netijeli merkezi hökümet bolmady. Duşenbe güni bolan saýlawa BMG-niň goldamagynda onýyllykalara çeken zorluklary soňlamakda edilen saldamly iş hökmünde garalýar.


text:
Hytaý resmileri demirýol stansiýasynda bolan pyçakly hüjümde ýurduň uzak günbataryndaky Sinjiaň sebitiniň separatistlerini günälediler.
Şenbe güni ýurduň günorta-günbatar şäheri Kanmiňde gara geýnen adamlaryň topary ýolagçylara pyçakly hüjüm edip, azyndan 29 adamy öldürdiler, 130 adamy bolsa ýaraladylar.
Sinhua döwlet habar gullugy polisiýanyň güman edilýän hüjümçileriň dördüsini atyp öldürendigini aýdýar.
Häkimiýetler muny «guramaçylykly, öňünden planlaşdyrylan zorlukly terror hüjümi» hökmünde häsiýetlendirdi.
Kanmiňli resmiler biraz soň wakanyň bolan ýerinden Sinjiaň separatistlerini salgy berýän subutnamalaryň tapylandygyny aýtdy.
Sinjiaňda musulman uýgurlarynyň etniki azlygy ýaşaýar.


text:
Hytaýyň uzak günbatar Ksinjiang Uýgur awtonom regionynyň kommunistik partiýasynyň ýolbaşçysynyň saparynyň dowamynda Hytaýyň we Gazagystanyň arasynda iki million dollarlyk ylalaşyga gol çekilendigini hytaý mediasy habar berdi.
Owganystanyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Pakistanyň we Täjigistanyň arasynda ýerleşýän durnuksyz Ksinjiang regiony Pekiniň Aziýa bilen söwda we transport gatnaşygyny ösdürmek boýunça resmi strategiýasynyň esasy bölegi bolup durýar.
Ksinjiangyň kommunistik partiýasynyň ýolbaşçysy we baş resmisi Žang Çunksian Ksinjiang we Gazagystan täze Ýüpek Ýolunyň döredilmeginden bähbit tapyp bilerler diýdi.
Iki million dollarlyk proýektiň energiýa, oba hojalyk, senagat pudaklaryna degişlidigini hytaý mediasy habar berdi.
Ksinjiangyň düzümine kazaklaryň üç sany awtonom birligi girýär, regionda 1.5 million etnik gazak, 250 müň gyrgyz we 200 müň çemesi täjik ýaşaýar.


text:
Anna güni prezident G.Berdimuhamedow Aşgabada sapara baran Ýewropa futbol birleşikleriniň Geňeşiniň başlygy Mişel Platini bilen duşuşdy.
Bu duşuşykda Berdimuhamedow bilen Platini Türkmenistanda sportuň ösdürilişi, şeýle hem Ýewropanyň bu futbol guramasy bilen Türkmenistanyň gatnaşyklaryny ösdürmek meseleleri barada pikir alyşdylar.
Bu duşuşykdan soň prezident Berdimuhamedow ýewropaly myhmany paýtagtyň “Aşgabat” stadionyna alyp baryp, bu stadionyň infrastrukturasy bilen ýakyndan tanyşdyrdy. Ol ýerde 20-nji asyryň iň bir legendar fransuz futbolçysy Mişel Platini ýerli sport muzeýi üçin ýörite futbol topuna öz awtografyny ýazdy.
Şol gün hem Mişel Platini Türkmenistanyň hökümet agzalary, habar serişdeleriniň, futbol we student ýaşlar toparlarynyň wekilleri bilen-de duşuşyk geçirdi.


text:
Türkmenistan — Hindistan duşuşygynyň öňüsyrasynda Hindistanyň milli ýygyndysynyň kapitany Sunil Çetri köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleriniň sowallaryny jogap berip, şeýle diýdi:
— Tälimçimiziň hem aýdyşy ýaly, Hindistanyň milli ýygyndysy häzir ösüş döwrüni başdan geçirýär. Muňa garamazdan, esasan, ýaş oýunçylardan düzülen milli ýygyndymyz oýunlarda okgunly çykyş edýärler. Her duşuşyk bizi taplaýar we kemçiliklerimize göz ýetirmäge ýardam berýär. Biz Türkmenistanyň milli ýygyndysy bilen boljak duşuşyga hem ýokary derejede taýýarlyk gördük. Milli ýygyndynyň geçiren oýunlaryň wideoýazgysyna tomaşa etdik.
Şu duşuşyga çenli Türkmenistanyň we Hindistanyň milli ýygyndylarynyň arasynda 5 duşuşyk geçirildi. Maňa şolaryň birine — 2008-nji ýylda Haýdarabat şäherinde geçirilen duşuşyga gatnaşmak miýesser etdi. Bu gezek türkmen futbolçylary bilen Aşgabatda duşuşýandygymyz üçin örän şatdyryn
Men Aşgabatda şäheri barada aýratyn aýtmak isleýärin. Ilkinji nobatda aýdylmaly ýagdaý Aşgabadyň juda arassa şäherdigidir. Biz paýtagtdaky «Ýyldyz» myhmanhanasynda ýerleşdik. Dag eteginde ýerleşýän bu myhmanhanadan şäheriň ähli gözellikleri eliň aýasynda ýaly görünýär. Biz gündizlerine ak, gijelerine-de şuglaly ajaýyp görnüşe şaýat bolýarys. Şeýle ajaýyp şäherde futbol oýnamak biziň üçin ýakymly.
«Köpetdag» stadiony bilen tanyşdyk. Bu ýerde ilkinji türgenleşigimizi geçirdik. Stadion meýdançasy halkara derejeli duşuşyklary geçirmek üçin oňaýly. Nesip bolsa, gyzykly duşuşygyň boljakdygyna ynanýaryn. Sag boluň!


text:
Arap ligasy Kairde palestinalylar bilen Ysraýylyň arasyndaky gytaklaýyn gepleşiklere golaw bermekden çekilmäge çagyrýar.
Munuň sebäbi Ysraýylyň gündogar Iýerusalimde täze jaýlary gurmak karary bilen düşündirilýär.
Arap ýurtlarynyň daşary işler ministrleri 3-nji martda palestin prezidenti Mahmut Abbasa gepleşiklere gaýtadan başlamak üçin zerur bolan syýasy goldawy bermek kararyna gelipdiler.
Ysraýyl sişenbe güni gündogar Iýerusalimde 1600 täze jaý blogynyň gurulmagyny tassyk etdi.
Bu habar Birleşen Ştatlaryň wise prezidenti Jo Baýdeniň Ysraýyla sapar edýän wagtyna gabat geldi, ol gepleşikleri gaýtadan başlamaga kömek etmek üçin gelipdi.
Baýden bu karary bada-bat ýazgardy, ol bu pozisiýasyny şu gün hem gaýtalady.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň ýolbaşçylary býujet düzgün-tertibini pugtalandyrmak we maliýe krizisiniň öňüni almaga gönükdirilen täze düzgünler boýunça ylalaşyga geldiler. Bu düzgünleriň maksady: üstümizdäki ýylyň başynda Gresiýanyň bergi krizisi zerarly dörän ýewro zonasy üçin howply ýagdaýlaryň gaýtalanmagyna geljekde ýol bermezlik.
Gelnen ylalaşyk boýunça maliýe taýdan kyn ýagdaýa düşen ýurtlary goldamak üçin bir hemişelik fond döredilmeli. Şeýle hem öz býujet defisitlerini gözden salýan ýurtlara sanksiýa garaşýar.
Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Herman Wan Rompuý muny şeýle düşündirdi: “Häzirki ýagdaý bilen deňäniňde sanksiýalar ir we öňünden berilýän duýduryş bolar. Defisit ölçegleri bilen birlikde jemgyýetçilik bergilerine hem üns berler. Ýeterlik çäre görülmedik ýagdaýynda ýyllyk defisit üç prosente ýetmezden öň hem sanksiýalaryň girizilmegine mümkinçilik bolar”.
Gresiýany halas etmek üçin 110 milliard ýewro, ýewro zonasyna degişli 16 ýurduň maliýe howpsuzlygy üçin hem 440 milliard ýewro göz öňünde tutuldy. Bu puluň uly bölegini Germaniýa töleýär.
Berlin Ýewropa Bileleşiginiň Lissabon şertnamasynyň käbir ýerleriniň üýtgedilmegini talap etdi. Sebäbi Bileleşigiň esasy hartiýasy boýunça bir ýurt beýleki agzalaryň bergilerine jogapkär däl.
“Bir hemişelik krizis mehanizminiň bolmalydygy bilen hemmeler ylalaşdylar. Muny agza döwletleriň döretmegi bilen hemmeler ylalaşdylar. Şol sebäpden Lissabon şertnamasyna käbir üýtgetmeleriň gerekdigi bilen hem hemmeler ylalaşdylar” diýip, german kansleri Angela Merkel aýtdy.
Tutuşlygyna üýtgedilmez
Diplomatlaryň aýtmagyna görä, agza döwletleriň käbiri Lissabon şertnamasynyň üýtgedilmegine, bu üýtgetme çäkli hem bolsa, meýilli däl. Olar bu barada ylalaşsalar-da, göwünsizlik bilen ylalaşdylar.
Lissabon şertnamasy barada täzeden çekeleşik gitmegini köpler islänok. Sebäbi bu şertanama barada ozal giden gepleşikler ençeme ýyla çekdi. Ikinjiden-de, onuň güýje girenine ýaňy 11 aý boldy.
Ýöne Wan Rompuýyň aýtmagyna görä, şertnama tutuşlygyna üýtgedilmez: “Gürrüň Lissabon şertnamasynyň täzeden açylmagy ýa täze institusional çekişme barada däl. Ýöne hemişelik krizis mehanizmine gerekli şertler döredilmeli. Bu hemmeleriň arzuwy. Şol sebäpden bu şertnama üçin kanuny esas gerek”.
Lissabon şertnamasyna üýtgetme girizmek, çäkli hem bolsa, aňsat iş däl. Sebäbi ilki bilen-ä bu üýtgetmeler biragyzdan oňlanmaly, ikinjiden-de, olar agza döwletler tarapyndan ýa parlamentde ýa-da refendum arkaly ratifisirlenmeli.
Indi Lissabon şertnamasyna giriziljek üýtgetmeleriň nusgasyny taýýarlamak we munuň milli referendumlary geçirmezden tassyklanmagyny gazanmak Wan Rompuýa düşýär. Liderler ediljek teklipleri dekabr aýynda geçiriljek sammitde maslahatlaşarlar. Eger şertnamanyň täze nusgasy kabul edilse, ol 2013-nji ýylyň maý aýyndan soň güýje girer.


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Baýdak baýramy we diplomatlaryň güni mynasybetli eden çykyşynda, eger isleg bolsa, biz şu ýyldan başlap, syýasy partiýalary hasaba almaga taýýar diýdi.
Ol oppozision partiýanyň döremeginiň Türkmenistanyň jemgyýetçilik we syýasy durmuşynda möhüm waka boljakdygyny mälim edip, şol partiýanyň ýurduň jemgyýetçilik we syýasy durmuşyna gatnaşmak bilen bäsleşik esasynda iş alyp barjakdygyny sözüniň üstüne goşdy. Şert goýuldy
Emma prezidentiň täze dörediljek partiýalar barada bir şerti hem bardy.
“Ýöne täze düzüljek syýasy partiýalar biziň ählimiziň umumy maksadymyz bolan döwletimiziň dünýä bileleşiginde mynasyp orny eýelemegi üçin halkymyzyň milli aýratynlyklaryna esaslanmaly. Ykdysadyýetinde, ýaşaýyş we durmuş ulgamynda, gumanitar ugurlarda ýurdumyzy ösüşiň ýokary sepgitlerine ýetirmegi, dünýäde öňdäki hatarlara çykarmagy bolmalydyr” diýip, Berdimuhamedow aýtdy.
Bu şert iş ýüzünde nämäni aňladýar, bu barada prezidentiň eden gysgaça çykyşyndan haýsydyr bir takyk netije çykarmak kyn, emma ol sözüniň dowamynda bu baradaky aladalaryň we özgerişleriň howlukman amala aşyryljakdygyny aýtdy.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň öňe süren bu pikiri öňki prezident Saparmyrat Nyýazowyňkydan tapawutly bolarmy diýlen soraga-da häzirlikçe jogap bermek kyn, emma muňa garamazdan, bu pikir ýurduň içinde giňden ýaňlandy.
Lebäp welaýatyndaky Azatlyk Radiosynyň habarçysy Osman Hallyýew ýerli ýaşaýjylara salgylanyp beren maglumatynda, ilat köpçüliginiň, umuman, bu pikiri gowy garşy alanlygyny we, prezidentiň aýdyşy ýaly, Agrar partiýasyny döretmegiň gowy pikirdigini goldaýandyklaryny habar berdi.
Osman Hallyýew aýratynam ýurtda ýeke-täk partiýa bolan Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň öňki bir agzasyna salgylanyp beren maglumatynda şeýle diýýär: “Ilkinji edilmeli iş, ýurtda syýasy partiýalar we jemgyýetçilik guramalar barada döwrebap täze kanun gerek. Türkmenistanyň Mejlisi haýal etmän bu işe girişse we ýakyn aýlarda şeýle kanun kabul edilse, kem bolmazdy”.Bosgunlykdaky oppozisiýa seresaply
Berdimuhamedow tarapyndan syýasy partiýalaryň döredilmegine rugsat ediljekdigi baradaky bu pikire daşary ýurtlarda hereket edýän Türkmen oppozision partiýalary has seresaply çemeleşdiler.
Bosgunlykda hereket edýän Respublikan partiýanyň ýolbaşçylaryndan Çary Işanyýazow Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda, ilki bilen
Berdimuhamedow diňe bir ugur boýunça iş alyp barjak syýasy partiýany dörediň diýjek bolýar.
Berdimuhamedowy bu çykyşy bilen gutlap, yzy bilen hem bu barada onuň öňe süren pikiriniň bulaşykdygyny aýtdy.“Sebäbi meseläniň goýluşy, ýagny oppozisiýadaky syýasy partiýany döretmek meselesi bulaşyk. Ol agrar ugurdan partiýa döretmeli diýýar, agrar ugurdan diýmeklik näme?”
Işanyýazowyň aýtmagyna görä, adaty syýasy partiýa ähli ugurlar boýunça işlemeli, ol diňe bir dar ugra baglanmaly däl. “Berdimuhamedow oňünden diňe bir ugur boýunça iş alyp barjak syýasy partiýany dörediň diýjek bolýar. Meselem, ol Agrar partiýasy oba hojalyk meseleleri bilen gyzyklanmaly we oba hojalykdan başga ýere siz burnuňyzy sokmaň diýýär”.
Ol sözüniň dowamynda Berdimuhamedowy içi boş uly gürleýän ýolbaşçy hökmünde häsiýetlendirip, onuň oppozision partiýalaryň döredilmegine rugsat ediljekdigi baradaky bu pikiriniň hem nobatdaky adaty beýanat bolmagynyň mümkindigini belledi. Günbatar nähili garaýar?
Günbatar synçylary hem Berdimuhamedowyň bu pikirine o diýen ynanyp barmaýandyklaryny aýdýarlar.
Düýbi Germaniýanyň paýtagty Berlinde ýerleşýän “Ýewraziýa tranzition toparynyň” ýolbaşçysy Maýkal Laubuş hem şeýle pikiri orta atýan synçylardan biridir.
Maýkal Laubuş Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda diňe şeýle pikiriň orta atylmagy ýurda demokratiýa we aç-açanlygyň geljekdigini we sosial durmuşyň özgerjekdigini aňlatmaýar diýýär.
“Biz häzirlikçe bu çykyşyň netijesine garaşmaly, daşary ýurtlarda hereket edýän oppozision partiýalaryň wekillerine ýurda dolanmaga rugsat edilermi, sebäbi olar hakyky oppozision partiýalardyr. Men türkmen režiminiň diňe Berdimuhamedowa ýakyn bolan emeli syýasy partiýalary döretjekdigini alada edýäryn” diýip, Laubuş aýdýar.
Daşary ýurtlarda hereket edýän oppozision partiýalaryň wekillerine ýurda dolanmaga rugsat edilermi?
Laubuş aýratynam daşary ýurtlara gaçyp çykmaga mejbur bolan oppozision aktiwistleriň ýurda dolanmagyna we şol ýerde hereket etmegine rugsat edilen ýagdaýynda bu özgerşligiň Günbataryň göwnüne jaý boljakdygyny sözüniň üstüne goşdy.
Jenap Maýkal Laubuş bilen bir hatarda daşary ýurtlarda hereket edýän Respublikan partiýanyň wekili Çary Işanyýazow hem bu ädimiň gowy hereketdigini belläp, ýagdaýa takyk baha bermek üçin mundan beýläk hökümetiň iş ýüzünde amala aşyrjak çärelerine garaşmagyň zerurdygyny aýtdy.


text:
Ýakynda Aşgabadyň ençeme kiçi etrapçasynda köp gatly ýaşaýyş jaýlaryň öňündäki ýa-da ýokarsyndaky çanak antennalar aýryldy, olaryň käbirlerinde çanak antennalary aýyrmak çäresiniň heniz hem dowam edýändigi habar berilýär.
Bu çanak antennalaryň deregine ýaşaýjylar üçin tölegli kabel liniýalarynyň hödürlenýändigi aýdylýar. Şol bir wagtyň özünde Aşgabadyň käbir ýaşaýjylary döwlet tarapyndan hödürlenýän bu tölegli liniýalara paýtagtlylaryň ählisiniň maddy ýagdaýynyň ýetmeýändigini belleýärler.
Şeýle ýaşaýjylardan biri özüni Galina Kuliýewna diýip tanyşdyran paýtagtyň ýaşaýjysy, ol çanak antennalary aýrylandan soň, özüniň ýüzbe-ýüz bolýan kynçylyklary barada Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi.


text:
Sişenbe güni, Ýewropa Bileleşigi Özbegistana garşy girizen ozalky sanksiýalarynyň hemmesini resmi ýagdaýda ýatyrdy. Mundan öň Ýewropa Bileleşigi bu sanksiýalardan aglabasyny ýatyrypdy we diňe ýarag söwdasy bilen baglanyşykly sanksiýalar öz güýjünde galypdy.
Ýewropa Bileleşigine agza ýurtlaryň daşary işler ministrleri Lýuksemburgda geçiren şu günki maslahatlarynda Özbegistanyň hökümetini ynsan hukuklaryny we kanunçylygyň durmuşdaky roluny ýokarlandyrmaklyga tarap ruhlandyrmak maksady bilen, sanksiýalaryň soňky tapgyrynyň hem ýatyrylýandygyny yglan etdiler.


text:
Onuň Alyhezreti
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly BERDIMUHAMEDOWA
Hormatly jenap Prezident,
Slowakiýa Respublikasynyň halkynyň adyndan we hut öz adymdan Sizi milli baýram — Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn.
Slowakiýanyň we Türkmenistanyň arasyndaky dostlukly gatnaşyklaryň mundan beýläk hem iki ýurduň halklarynyň abadançylygynyň bähbidine ähli ulgamlarda ösdüriljekdigine berk ynanýaryn.
Siziň ýurduňyza hem-de onuň halkyna ösüş, rowaçlyk we demokratik raýat jemgyýetini gurmagy dowam etmäge ygrarlylygy arzuw edýärin.
Hormatlamak bilen,
Andreý KISKA,
Slowakiýa Respublikasynyň Prezidenti.
* * *
Onuň Alyhezreti
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly BERDIMUHAMEDOWA
Çuňňur hormatlanylýan
Gurbanguly Mälikgulyýewiç!
Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygy mynasybetli gagauz halkynyň adyndan we hut öz adymdan tüýs ýürekden çykýan gutlaglarymy beýan edýärin.
Garaşsyzlyk ýyllarynyň dowamynda Türkmenistan durmuş-ykdysady, ylmy-tehniki we medeni ösüş ýoly bilen ynamly öňe barýar. Halkyň abadançylygynyň hem-de döwletiň halkara giňişlikde abraýynyň ýokarlanmagy ynamly we okgunly ösüşiň netijesi boldy.
Siziň taýsyz tagallalaryňyz bilen Türkmenistan berk we durnukly binýady emele getirmegi başardy. Häzirki wagtda şol binýadyň esasynda ýurduň ykdysadyýetini we durmuş ulgamyny pugtalandyrmak hem-de halkyň abadançylygyny üpjün etmek boýunça netijeli işler alnyp barylýar.
Siziň Türkmenistanyň milli medeniýetini aýawly saklamaga, halkara gatnaşyklary ösdürmäge hem-de halklaryň arasyndaky hoşniýetli gatnaşyklary saklamaga uly üns berýändigiňiz aýratyn bellenilmäge mynasypdyr.
Biziň Awtonomiýamyza üns berýändigiňize hem-de goldawyňyza ýokary baha berýäris we doganlyk türkmen hem-de gagauz halklarynyň arasyndaky gatnaşyklaryň parahatçylygyň we özara düşünişmegiň bähbidine ösdüriljekdigine ynanýarys.
Pursatdan peýdalanyp, çuňňur hormatlanylýan Gurbanguly Mälikgulyýewiç, Size çuňňur hormat goýýandygym baradaky ynandyrmalarymy beýan edýärin we Size berk jan saglyk, işde üstünlikler, doganlyk türkmen halkyna bolsa parahatçylyk we abadançylyk arzuw edýärin.
Irina WLAH,
Moldowa Respublikasynyň Gagauziýa awtonom çäkli düzüminiň baştutany.


text:
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Ýaponiýanyň premýer-ministri Sindzo Abeniň arasyndaky gepleşikler tamamlanansoň, ikitaraplaýyn resminamalaryň onusyna gol çekildi.
Esas goýujy resminamalaryň hatarynda Türkmenistan bilen Ýaponiýanyň arasynda hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmak baradaky bilelikdäki Beýannama bar. Şeýle hem Türkmenabat şäherindäki ýöriteleşdirilen mekdepde maýyp çagalar üçin ýyladyşhana gurmak arkaly hünär okuwyny geçirmek üçin Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý milli jemgyýeti bilen Ýaponiýanyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň arasynda grant Şertnamasyna, Akademiki alyşmak we hyzmatdaşlyk boýunça Türkmenistanyň Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersiteti bilen Tokionyň daşary ýurt dilleri uniwersitetiniň arasynda Ylalaşyga, Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş banky (TDDYIB) bilen Ýaponiýanyň Eksporty we maýa goýumlaryny Ätiýaçlandyryş agentliginiň (NEXI-niň) arasynda özara düşünişmek hakyndaky Ähtnama, Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi bilen Medical Excellence Japan (MEJ) guramasynyň arasynda hyzmatdaşlyk etmek hakyndaky Ähtnama, Türkmenistanyň Demir ýol ulaglary ministrligi bilen Ýaponiýanyň Ykdysadyýet, söwda we senagat ministrliginiň arasynda Türkmenistanyň ulag ulgamynyň tehniki-ykdysady esaslandyrmasy boýunça hyzmatdaşlyk etmek hakyndaky Ähtnama, Türkmenistanyň Bilim ministrligi bilen Ýaponiýanyň Bilim, medeniýet, sport, ylym we tehnologiýa ministrliginiň arasynda bilim we ylym babatda hyzmatdaşlyk etmek hakyndaky Ähtnama, Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi bilen Ýaponiýanyň Miho Muzeýiniň arasynda Türkmenistanyň taryhy we medeni ýadygärliklerini öwrenmek hem-de rejelemek babatda ylmy hyzmatdaşlyk etmek hakyndaky Ähtnama.
Diplomatik we gulluk pasportlarynyň eýelerini diplomatik we gulluk wizalaryndan özara boşatmak hakyndaky mesele boýunça Türkmenistan bilen Ýaponiýanyň arasynda werbal notalaryň alşylandygyny tassyklaýan Resminama, Tebigy betbagtçylyklaryň öňüni almak babatda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Ýaponiýanyň Hökümetiniň arasynda özara hyzmatdaşlyk etmek hakyndaky Ähtnama gol çekildi.
Şu gün Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň we premýer-ministri Sindzo Abeniň gatnaşmagynda bolup geçen türkmen-ýapon işewürler maslahatynyň jemleri boýunça bilelikdäki resminamalaryň ýene-de dokuzysyna gol çekildi. Olaryň arasynda “Türkmengaz” döwlet konserni we “Itochu Corporation”, “JGС Corporation”, “Mitsubishi Corporation”, “Chiyoda Corporation”, “Sojitz Corporation”, «Çalik Group of Companies» we “Rönesans Endüstri Tesisleri Inşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi” kompaniýalar konsorsiumynyň arasynda Türkmenistanda “Galkynyş” gaz ýatagyny özleşdirmek boýunça” gurluşygyň taslamasy hakynda Çarçuwaly ylalaşyk “Türkmengaz” döwlet konserni bilen «JGС Corporation» (Ýaponiý, Tokio), «Itochu Corporation» (Ýaponiýa, Tokio), “Gap Inşaat Yatirim ve Diş Ticaret Anonim Şirketi” (Stambul, Türkiýe) kompaniýalar konsorsiumynyň arasynda Daşoguz welaýatynda etileni pes dykyzlykly çyzykly polietilen öndürmek boýunça taslama barada özara düşünişmek hakynda Ähtnama bar.
Şeýle hem Türkmenistanda Ýapon-GTL taslamasy boýunça Türkmenistanyň Nebitgaz senagaty we mineral serişdeler ministrliginiň, “Türkmengaz” döwlet konserniniň we Ýapon nebit, gaz we metal milli korporasiýasynyň (“JOGMEC”) arasynda özara düşünişmek baradaky Ähtnama; “Türkmengaz” döwlet konserni bilen “Mitsubishi Corporation” (Ýaponiýa) we “Gap Inşaat Yatirim ve Diş Ticaret Anonim Şirketi” (Türkiýe) kompaniýalar konsorsiumynyň arasynda Türkmenistanda “gazy polimerlere” gaýtadan işleýän zawodyň gurluşygy boýunça taslama hakynda Çarçuwaly ylalaşyga; Türkmenistanyň Suw hojalyk ministrligi bilen Ýaponiýanyň “Marubeni” korporasiýasynyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş banky (TFEB) bilen «Sumitomo Mitsui Banking Corporation» (SMBC) bankynyň arasynda hyzmatdaşlyk hakynda Ylalaşyga; “Türkmenhimiýa” döwlet konserni bilen “Mitsubishi Corporation” (Ýaponiýa) we “Gap Inşaat Yatirim ve Diş Ticaret Anonim Şirketi” (Türkiýe) kompaniýalar toparynyň arasynda “Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň himiýa senagatynda amala aşyrylýan taslamalary boýunça hyzmatdaşlyk etmek barada Çarçuwaly ylalaşyga; “Türkmenhimiýa” döwlet konserni bilen “Sojitz Corporation” (Ýaponiýa), “TTCL Public Company Limited” (Tailand) we “Rönesans Endüstri Tesisleri Inşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi” (Türkiýe) kompaniýalar toparynyň arasynda Türkmenistanda, Türkmenabadyň himiýa zawodynda konsentrirlenen fosfor dökünlerini öndürýän toplumynyň taslamasyny düzmek we ony ulanmaga doly taýýar edip gurmak barada Çarçuwaly ylalaşyga; Türkmenistanyň Energetika ministrliginiň «Türkmenenergo» Döwlet elektroenergetika korporasiýasy bilen «Sumitomo» korporasiýasynyň arasynda Türkmenistanyň Lebap welaýatynyň Serdarabat etrabynda umumy kuwwatlylygy 432 MWt (ISO şertinde) bolan ýönekeý dolanyşykda işleýän gazturbinaly elektrik stansiýasynyň taslamasyny düzmek we ony ýanaşyk ýerlerini abadanlaşdyryp gurmak barada Şertnama gol çekildi.


text:
Ukraina Türkmenistandan gaz import etmegiň mümkinçiliklerine seredýär.
TASS habar gullugynyň 4-nji iýunda Parižden ýaýradan maglumatyna görä, Ukrtransgaz strategiki planlaşdyryş departamentiniň wekili Anton Kolişnik çarşenbe güni žurnalistlere Ukrainanyň Türkmenistandan gaz import etmek mümkinçilikleri barada maslahat edýändigini aýtdy.
Onuň ekspert hökmündäki şahsy pikirine görä, türkmen gazyny suwaldylan görnüşde import etmek arkaly Ukrainanyň gaz importyny diwersifikasiýa etmek mümkinçiligi bar.
Ukraina türkmen gazyny Orsýete garaşsyz, göni import etmek meselesine öňräkden bäri gyzyklanma bildirýär.
Ukrain prezidentiniň metbugat gullugynyň mart aýynyň aýagynda ýaýradan maglumatyna görä, Kiýewde Türkmenistanyň wise-premýeri, daşary işler ministri Reşit Meredow bilen ukrain ýolbaşçylarynyň arasynda bolan gepleşiklerde bu mesele ýene bir gezek gozgalypdy.
Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko şonda türkmen-ukrain gatnaşyklarynyň ýokary derejede saklanylýandygyny, ýurduň tebigy gaz bilen üpjünçiliginiň türkmen gazynyň hasabyna putlandyrylmagyna gyzyklanma bildirýändiklerini belläpdi.
Ukraina 2006-njy ýyla çenli Türkmenistandan ýylda Orsýetiň üsti bilen 36 milliard kub metre çenli gaz alýardy.
Ukrainanyň mundan öňki hökümeti hem Türkmenistanyň gazyny Orsýete garaşsyz, göni almak meselesi bilen gyzyklanypdy. Has anygy, 2013-nji ýylyň sentýabrynda ukrain hökümetiniň wise-premýeri Nikolaý Azarow ýerli habar serişdeleri bilen söhbetdeşlikde 2015-nji ýyldan başlap Kiýewiň Aşgabatdan göni tebigy gaz alyp başlajagyny aýdypdy.
TASS-yň berýän maglumatyna görä, Ukrtransgaz strategiki planlaşdyryş departamentiniň wekili Anton Kolişnik Orsýetiň Ukrainadaky häzirki syýasy ýagdaýlar bilen baglylykda türkmen gazynyň Ukraina import edilmegi bilen ylalaşjaga meňzemeýändigini hem sözüne goşupdyr.


text:
Türkmenistan bilen Täjigistanyň arasyndaky hyzmatdaşlygy berkidýän ikitaraplaýyn dokumentlere gol çekildi diýip, türkmen metbugaty 20-nji awgustda habar berdi.
Gol çekişlik dabarasy Aşgabatdaky «Ruhyýet» köşgünde, iki ýurduň prezidentleriniň «ýekme-ek» we iki ýurduň delegasiýalarynyň gatnaşmagynda geçirilen duşuşyklaryndan soň, «Şat» zalynda geçirildi.
Gepleşiklerde sebitdäki howpsuzlyk, Merkezi Aziýadaky suw-energiýa problemalaryna, ekologiýa, oba hojalygy, sqwda we haryt dolanyşygy, inwestisiýa, transport, medeni-gumanitar pudaklaryndaky hyzmatdaşlyga aýratyn üns berlendigi aýdylýar.


text:
Anna güni giçlik futbol boýunça dünýä ýaryşyna saýlama oýunlaryň birnäçesi geçirildi. 2014-nji ýylda Braziliýada geçiriljek bu dünýä ýaryşyna saýlama oýunlaryň ilkinji tapgyry Ýewropadaky oýunlar bilen başlandy.
Anna güni ozalky dünýä çempiony Italiýa Bolgariýanyň komandasy bilen 2-2 hasap bilen deňme-deň oýnady.
Portugaliýanyň futbol komandasy Lýuksemburgyň komandasyny 2-1 hasap bilen, Orsýetiň komandasy Demirgazyk Irlandiýanyň komandasyny 2-0, Ermenistanyň komandasy bolsa Maltanyň komandasyny 1-0 habap bilen utdy.
Şeýle hem, anna güni Germaniýa Faroe adalarynyň komandasyndan 3-0 hasap bilen, Gürjüstanyň komandasy Belarusyň komandasyndan 1-0 hasap bilen, Irlandiýanyň komandasy bolsa Gazagystanyň komandasyndan 2-1 bilen üstün çykdy.


text:
Britaniýada 7-nji maýda geçirilen saýlawlarda premýer-ministr Deýwid Kamerunyň “Konserwatiw” partiýasy parlamentde ýerleriň aglabasyny eýeledi.
Sesleriň tas ählisi diýen ýaly sanalansoň, Kamerunyň partiýasy parlamentde 330 çemesi ýeri alana meňzeýär.
Kamerun bu ýeňşi öz syýasy karýerasyndaky “iň süýji ýeňiş” diýip atlandyrdy.
Kamerun 8-nji maýda Britaniýanyň şa aýaly Ýelizaweta bilen hem duşuşdy. Hökümeti düzmek üçin Britaniýada formal taýdan monarh bilen duşuşmaklyk talap edilýär.
Esasy bäsdeş
Konserwatiwleriň esasy bäsdeşi hasaplanylýan “Zähmet” partiýasy parlamentde 25 çemesi ýeri ýitirdi. Bu partiýanyň başlygy Ed Miliband öz wezipesinden çekildi.
Kamerunyň ýeňşi Britaniýanyň Ýewropa Bileleşiginiň düzüminde galjakdygy ýa-da -galmajakdygy barada iki ýylyň içinde referendum geçiriljekdigini aňladýar. Ol bu barada öz saýlaw kampaniýasynyň dowamynda wada beripdi.
BBC korporasiýasynyň geçiren pikir soralyşyklarynda, oppozision “Labour Party”, ýagny “Zähmet” partiýasynyň parlamentde diňe 239 orun gazanmak bilen lapykeç boljakdygy çaklanylýardy.
Eger pikir soralyşygyň netijeleri hakykata öwrülse, onda “munuň Konserwatiwler üçin örän, örän arassa ýeňişdigi we “Zähmet” partiýasy üçin örän ýaramaz gijedigi mese-mälim görnüp dur” diýip, Londonyň häkimi Boris Johnson saýlawlaryň netijeleri mälim edilmezinden öň belledi. Ol parlamentde orun almak üçin konserwatiwleriň hatarynda saýlawlara gatnaşdy.
Uly urgy
Bu saýlawlaryň netijeleri “Liberal demokratlara” hem uly urgy boldy we olaryň parlamentdäki orunlary pese gaçyp, 56-dan 10-a geldi.
Britaniýada “Zähmet” partiýasynyň we “Liberallaryň” parlamentdäki orunlarynyň pese gaçmagy, kiçi partiýalaryň häkimiýete gelmegine täsir ýetirdi. Aýratynda Şotlandiýanyň Milletçi partiýasynyň parlamentdäki ýeriniň ikiden 58-e ýetmegine sebäp boldy.
Bu özgerişlikleriň çäginde Şotlandiýanyň ýaşlaryň arasynda meşhur bolan separatist partiýasyndan 20 ýaşly student hem parlamente girmegi başardy. Mhairi Black 1667-nji ýyldan bäri Britaniýada saýlanan iň ýaş kanunçykaryjydyr.
Britan saýlawlarynda Milletçileriň uly üstünlik gazanmagy, Şotlandiýanyň öz garaşsyzlygy ugrunda täze referendumy geçirmegi üçin mümkinçilikleri artdyrdy.


text:
Aýallary we erkekleri uly we ýakymsyz alada goýýan meseleleriň biri goňakdyr. Adamlaryň köpüsi goňakdan dynmak üçin dürli serişdelerden, emlerden peýdalanýarlar, meseläni özbaşdak çözmäge synanyşýarlar. Goňak ýörite şampunlaryň kömegi bilen aýrylýan akja tozgajyklardyr diýen pikir nädogrudyr. Eger ulanýan ýörite serişdeleriňize garamazdan, goňak aýrylmaýan bolsa, bu bedeniňizde bir näsazlygyň dörändiginden habar berýändir.
Goňak nädip emele gelýär?
Kelläniň saçly böleginiň deri örtüginden wagtal-wagtal gopýan buýnuz gowjagazlara goňak diýilýär. Her dört hepdeden deriniň buýnuz gatlagynda öýjükler doly täzelenýär. Şol sebäpli hem azajyk goňagyň emele gelmegi kadaly fiziologiki hadysadyr. Emma käwagt goňak teňňeli demrew ýaly deri keselleriniň alamatlarynyň biri hökmünde hem döräp bilýär. Teňňeli demrewde örgün diňe bedende däl-de, eýsem, kelläniň saçly örtüginde-de emele gelýär. Kesele mahsus bolan gyzylymtyl gabarçaklaryň ýüzi agaryp, goňaga meňzeýär. Olar deriden aňsatlyk bilen gopýar. Goňagyň döremeginiň hakyky sebäbini bilmek üçin dermatolog ýa-da triholog lukmanyň maslahatyny alyp, umumy lukmançylyk barlaglaryndan geçmek zerurdyr.
Seboreýanyň alamaty bolan goňak
Birnäçe barlaglaryň netijelerine görä, goňak köplenç seboreýanyň alamatlarynyň biri bolup durýar. Ýöne seboreýa näme? Seboreýa ýüzüň, kelläniň, arkanyň, döşüň saç örtükli böleginiň kadadan artyk ýaglanmagy bilen häsiýetlendirilýän keselidir. Bu hadysa ýag mäzleriniň bölüp çykaryjylyk işjeňliginiň ýokarlanmagy, şeýle hem deri ýagynyň himiki düzüminiň üýtgemeginiň netijesinde ýüze çykýar.
Seboreýada şikeslenen deri bölekleri köplenç öýjük-öýjük bolup, ýaldyraýar. Saç ýagly bolýar. Bölünip aýrylan deri öýjükleri ýag mäzleriniň gözbaşlaryna dykylýar. Netijede kelläniň açyk böleklerinde düwürtikler, saçly böleginde bolsa goňak emele gelýär. Käte seboreýada deri gurak hem bolup bilýär. Onda ol örän duýgur we ynjyk bolýar, goňak bolsa köp mukdarda aňsatlyk bilen dökülýär. Seboreýanyň dowamly görnüşinde ýygy-ýygydan ýitileşme döwürleri ýüze çykýar. Seboreýa nesil yzarlaýjylyk häsiýete eýedir.
Ýetginjeklik döwründe deri ýagy has köp mukdarda bölünip çykýar. Şol sebäpli hem seboreýa, esasan, 14-25 ýaş aralygynda emele gelýär. Bu döwürde bedende aýal we erkek gormonlarynyň deňagramlylygy bozulýar.
Seboreýa kelle derisine nädogry ideg edilmegi (aşgarlaýjyly, hili pes şampunlardan peýdalanmak, saçlary ýygy-ýygydan boýamak, himiki buýralama) netijesinde-de döräp biler. Iýmitde witaminleriň ýetmezçiligi, aşa ýadawlyk, atmosfera täsirleri hem seboreýanyň döremegine itergi berýär.
Barlag üçin deri bölegi alnyp, oňa mikroskopda seredilse, seboreýanyň häsiýetli aýratynlyklaryna syn etmek bolar: ýokarky gatlagyň has galňamagy (giperkeratoz), deriniň aşa guraklygy, ýag mäzleriniň ulalmagy (gipertrofiýa).
Seboreýanyň görnüşleri
Seboreýanyň alamatlary we geçişi öwrenilip, onuň ýagly, gurak, garyşyk görnüşleri bellenildi.
Seboreýanyň goýy görnüşinde deri gataňsy, reňki goňrumtyl-çal bolýar. Ýag mäzleriniň gözbaşlary giňeýär, saçlar gür, gaty bolýar. Ýag mäziniň daşyna çykaryjy akymyna köplenç deri öýjükleri dykylýp, ol bitýär. Netijede, komedon (gara düwürtik) emele gelýär. Seboreýanyň goýy görnüşinde ýag mäzleriniň kistalary (ateromalar) ýygy duş gelýär. Olar kesilip görlende, içinden doraga meňzeş madda çykýar. Ateroma beterleşende, ony kesip, iriňi aýyrmaly bolýar. Bu görnüşdäki seboreýanyň netijesinde stafilokokklaryň we streptokokklaryň döredýän iriňli deri keselleri ýüze çykýar.
Seboreýanyň suwuk görnüşinde deri pyrtykalyň gabygyna meňzeş bolýar. Deri öýjükleri giňelýär. Deri ýalpyldaýar, onuň giňelen akymlaryndan köp mukdarda deri ýagy bölünip çykýar. Saçlar ýag çalnan ýaly bolýar, bir-birine ýelmeşýär. Olary her 2-3 günden ýuwup durmaly bolýar. Sarymtyl gowjagazlar saçlary örtýär. Netijede deriniň gijemegi we saçlaryň dökülmegi mümkindir.
Seboreýanyň bu görnüşi furunkulýoz (köp sanly iriňli çykuwlaryň döremegi), impetigo (saç follikullarynyň şikeslenmegi) ýaly keselleriň döremegine eltýär.
Seboreýanyň gurak görnüşinde deri gury görünýär. Deri ýagy şonda-da bölünip çykýar, ýöne ol has şepbeşik bolýar. Şol sebäpli hem ol ýag mäzlerinden kynlyk bilen bölünip çykýar. Epidermisiň ýokarky gatlaklary has gurak görünýär. Deri juda duýgur bolýar. Goňak tutuş kellä ýaýrap, aňsatlyk bilen dökülýär, deri gijeýär. Käte goňak gat-gat bolup, çalymtyl-ak ýa-da sarymtyl-çal reňkli gabygy emele getirýär. Ýeňse-depe töweregi ýa-da kelläniň saç örtükli derisi tutuşlygyna guraksyrap durýar.
Gurak seboreýada kelläniň saçly örtüginde Pityrosporum ovale atly mikroskopik kömelejik işjeňleşýär. Ol adamlaryň hemmesinde bolýar we keseli diňe dartgynly fiziki iş, immunitetiň peselmegi ýaly belli şertlerde döredýär.
Seboreýanyň garyşyk görnüşi ýagly we gurak seboreýanyň alamatlaryny özünde jemleýär. Mysal üçin, maňlaýyň, burnuň, eňegiň derisi ýagly bolsa, ýaňaklaryň derisi gurak bolup bilýär. Seboreýanyň iň ýygy duş gelýän gaýraüzülmeleriniň biri seboreýa alopesiýasydyr (saçyň düşmegi). Ol nädogry bejerginiň netijesinde ýa-da bejergi geçirilmedik ýagdaýynda adamlaryň 25%-nde döreýär. Başda saç çen bilen düşýär we kadaly ýagdaý hökmünde kabul edilýär. Bu fiziologiki seboreýanyň alamatydyr. Käbir adamlarda fiziologiki seboreýa 2-5 ýyldan öz-özünden ýok bolup gidýär we bölünip çykýan deri ýagynyň mukdary kadalaşýar. Emma bu hemişe beýle bolmaýar. Fiziologiki seboreýa durnukly seboreýa öwrülýär we saçyň doly düşmegine eltýär. Täze çykýan saçyň ömri gysgalýar, olar inçelip, selçeňleşýär. Aýallaryň köplenç maňlaý saçy düşse, erkekleriň depe saçy düşüp başlaýar. Mikroskopa seredilende, saçyň köküniň düzedip bolmajak derejede üýtgändigini görmek bolýar. Diýmek, düşen saçyň ýerine täze saçyň çykmagyna hiç hili mümkinçilik galmaýar. Şeýle ýagdaýlarda aýallaryň aýbaşy halkasy hem üýtgäp bilýär.
Seboreýanyň bejergisi
Ilkinji nobatda keseliň döremegine elten sebäpleri aradan aýyrmaly. Triholog ýa-da dermatolog lukmana ýüz tutup, barlaglardan geçmeli. Işi bozulan beden agzalarynyň we ulgamlarynyň (endokrin mäzler, iýmit-siňdiriş we merkezi nerw ulgamy) işini kadalaşdyrmaly.
Umumy berkidiji bejergi
Seboreýany bejermekde umumy berkidiji bejerginiň ähmiýeti uludyr: arassa howada gezelenç etmek, sport bilen meşgullanmak, ukyňy almak. Iýmitde duzy, ýagy, uglewodlary, ajy we kakadylan önümleri, spirtli içgileri çäklendirmeli. Bakja, miwe we süýt önümlerini, witaminleri öz esasy iýmitiňize öwürmeli.
Witamin bilen bejermegi mikroelementleri kabul etmek bilen utgaşdyrmalydyr. Zerur bolan ýagdaýynda, lukman bilen maslahatlaşyp, witaminleri sanjym görnüşinde kabul etmek bolýar. Newrozda, psihiki sustupeslikde pişik dyrnak otunyň we şirguýrugyň (pustyrnik) esasynda taýýarlanylan serişdeleri ulanmak maslahat berilýär. Sanitar-kurort bejerginiň hem örän peýdaly täsiri bardyr.
Ýagly seboreýada lukmanyň maslahatyndan soň aýalyň bedeninde erkek gormonlarynyň artykmaç bölünip çykmagyny azaldýan gormonal serişdeler ulanylyp bilner (meselem, Diane-35). Ýöne bu gormonal serişdeleri diňe lukmanyň maslahatyndan soň kabul etmelidir.
Ýerli bejergi
Seboreýada hökman ulanýan şampunyňyza üns bermelidir. Goňaga garşy ulanmaga maslahat berilýän her bir şampundan peýdalanmakdan gaça durmaly. Olar kelläniň derisini öňküsinden hem azdyryp, ýagdaýy beterleşdirip biler. Goňaga garşy göreşmek üçin lukmanyň maslahat berýän bejergi şampunlaryny ulanmaly.
Bejergi şampunlaryň dürli görnüşleri bolýar:
- kömelejiklere garşy şampun: onuň düzümine ketokonazol (nizoral) girýär;
- bakteriýalara garşy şampun:onuň düzümine oktopriroks, sinkiň piritony girýär;
- deriniň üstki gatlagyny arassalaýan şampun: onuň düzümine salisil turşulygy, kükürt girýär. Bu şampun skrab hökmünde ulanylýar.
- ösümlik ekstraktly şampun: kömelejiklere we bakteriýalara garşy ulanylýan ösümlik ekstraktlary girýär.
Bejergi şampunlary şikeslenen saçyň gurluşyny dikeltmäge ukyplydyr. Olaryň düzüminde allergiýanyň döremegine sebäp bolup biljek konserwantlar, reňkler we beýleki zyýanly maddalar ýokdur.
Seboreýany bejermekde düzümi kükürt-salisilli melhem, salisilli, bor turşulykly, rezorsinli, kükürtli losýon, A, E we F witaminli krem hem ulanylýar.
Seboreýany bejermekde fitoterapiýa (derman ösümlikler bilen bejermek) giňden ulanylýar. Bu usul ösümliklere allergiýasy bar bolan adamlar üçin ulanylmaýar.
Oblepihanyň sykylyp alnan suwunyň 1/3 mukdaryna zeýtun ýagyny garyp, suw hammamynda 30 minut gyzdyrmaly, bir gije goýup, saçyň köklerine siňdirip çalmaly. Oblepihanyň düzümindäki witaminler derini we saçlary iýmitlendirerler. Bu melhemi gury seboreýada ulanmak maslahat berilýär.
Pižmanyň gülleriniň 100 g 10 minut 3 litr suwda suw hammamynda gyzdyrmaly, bir gije geçensoň, ýyladyp, kelläňizi ýuwmaly. Onuň dezinfesirleýji täsiri bardyr. Bu emi ýagly seboreýada ulanmak maslahat berilýär.
Mundan başga-da, çopantelpek, dyrnakgüllüler derini dezinfesirlemek üçin giňden ulanylýar. Sogany we sarymsagy ezip, kelläňize siňdirip çalmaly. Bu melhem kesel ýaýradyjy ýokançlyklary ýok edýär we gan aýlanyşy gowulandyrýar.
Seboreýadan saplananyňyzdan soň, keselli bolan döwrüňizde ulanan daraklaryňyzy, ýaglyklaryňyzy we kelläňize geýýän beýleki zatlaryňyzy ulanmaň ýa-da olary mazaly dezinfesirläň.
Lukmanyň bellän bejergisini alanyňyzdan soň, deriňiziň ýagdaýy has gowulaşyp, goňak aýrylar. Umumy berkidiji emler we sagdyn iýmitlenme bolsa goňagyň täzeden döremegine ýol bermez.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Gürjüstanda syýasy tussaglar üçin yglan edilen amnistiýa düşüp, azatlyga çykanlar gürji hökümetinden maliýe kompensasiýasyny talap edýärler.
Geçen aý gürji hökümeti 190 adamy syýasy tussag diýip kesgitleýän kanuny kabul etdi. Bu kanuna şenbe güni parlamentiň başlygy Dawid Usupaşwili tarapyndan gol çekilenden soň, ýekşenbe güni şol adamlar azat edildi.
Prezident Mihaýil Saakaşwili, bu kanunyň ýalňyşlykdygyny öňe sürüp, oňa gol goýmakdan ýüz öwüripdi. Saakaşwili tussaglary jenaýatçylar we Orsýetiň içalylary diýip atlandyrypdy.


text:
Owganystanda milli howpsuzlyk boýunça maslahatçy Rangin Dadfar Spantanyň dogany – Ahmad Wali ýurduň günbataryndaky Herat welaýatynda atylyp öldürildi.
Ýerli polisiýanyň metbugat wekiliniň “AFP” habar gullugyna beren maglumatyna görä, Wali çarşenbe güni irden, hammamdan çykan mahaly, motosikletli iki sany näbelli hüjümçi tarapyndan öldürilipdir. Bu waka Karukh şäherinde bolup geçdi.
Polisiýa hüjümçileriň hadysanyň ýüze çykan ýerinden gaçmagy başarandyklaryny aýdýar.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini hiç bir topar öz üstüne almady.
Wali Karukh şäheriniň prokurory bolup işleýärdi. Onuň dogany Spanta 2006-2010-njy ýyllar aralygynda Owganystanyň daşary işler ministri hem bolupdy.


text:
Penşenbe güni Türkiýäniň günorta-gündogar regionynda ýene nobatdaky gezek harbylaryň ulag kerwenine hüjüm edilendigi barada maglumat alyndy.
Türkiýäniň habar serişdeleriniň maglumatyna görä, Hakkari prowinsiýasynda ýüz beren bu wakada ýaragly söweşijiler harby ulaglaryň barýan ýolunda minalary partladypdyrlar. Partlamalarda nähili ýitgi çekilendigi barada häzirlikçe anyk maglumat alynmady.
Soňky günler Türkiýäniň bu regionynda separatist Kürdüstan Işçiler partiýasynyň söweşijileriniň hereketleriniň güýçlenendigi göze ilýär.
Diňe geçen aýyň dowamynda bu söweşijileriň hüjümleri netijesinde ýurduň harbylarynyň 40-dan gowragy öldi.


text:
Türkmenistanda soňky üç günde Internet ulanyjylar öz mobil telefonlary arkaly Internede girip bilmeýärler. Muňa nämäniň sebäp bolandygy barada häzirlikçe anyk maglumat ýok.
Türkmenistanda ilaty mobil Internet bilen üpjün edýän iki sany Internet prowaýderi bar. Olaryň biri döwlet eýeçiligindäki “Altyn Asyr”, ýagny "TMCell", beýlekisi Orsýetiň Türkmenistandaky “MTS” kompaniýasydyr. Bu kompaniýalary Internet bilen üpjün edýän esasy edara bolsa Türkmenistanyň döwlet eýeçiligindäki “TürkmenTelekom” kärhanasydyr.
Azatlyk Radiosynyň habarçylarynyň aýtmaklaryna görä, şenbe güni ir säherden bäri, agzalan iki kompaniýanyň hödürleýän mobil hyzmatlarynda-da Internediň elýeterlidigini alamatlandyrýan “antennalar” görünýär, emma bu internet hyzmatyndan günüň dowamynda hiç hili peýdalanyp bolmaýar.
“MTS” we “Altyn Asyr”
“MTS” kompaniýasynyň müşderi hyzmatlary bölüminiň jogapkär resmileri Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda, tutuş Türkmenistanyň çäginde mobil Internet hyzmatlarynyň öçürilendigini tassyklap, “onuň näme sebäpden kesilendigi we haçan işläp başlajakdygy barada özlerinde takyk maglumatyň ýokdugyny” aýtdylar.
“Altyn Asyr” kompaniýasynyň merkezi edarasynyň jogapkär resmileri bolsa, Internediň kesilmeginiň sebäbi barada anyk maglumat bermekden saklanyp, “häzirki wagtda Internediň işleýändigini, ýöne onuň tizliginiň öňküsinden haýallandygyny” bellediler.
Ýeri gelende aýtsak, 25-nji iýundan bäri dowam edýän bu bökdençlikleriň sebäbi, onuň haçana çenli dowam etjekdigi barada müşderilere maglumat berilýän bildirişleri ne “MTS”-iň, ne-de “Altyn Asyryň” merkezi ofislerinde we websaýtlarynda görse bolýar.
Soňky ýyllarda ilkinji gezek
Türkmenistanda mobil telefonlardaky Internet hyzmatlarynyň kesilmegi bilen baglanyşykly ýagdaý mundan ozal hem wagtal-wagtal bolýardy. Emma bu ýagdaý her welaýatda dürli wagtlarda bolup, adatça, ol diňe 6-10 sagat çemesi wagt dowam edýärdi.
Tutuş ýurtda mobil Internediň kesilmegi we bu ýagdaýyň 3 güne çenli uzaga çekmegi soňky ýyllarda ilkinji gezek ýüze çykýar.
Bu ýagdaýyň haýsy pudaklara we kimlere näderejede täsir ýetirendigi barada anyk maglumat bolmasa-da, mobil telefonlarda Internediň kesilmegi bilen Internet-kafelere barýan adamlaryň sanynyň köpelendigi habar berilýär.
4G Internet hyzmaty
“Häzirki wagtda türkmenistanlylaryň Internetden peýdalanmagy üçin başga nähili mümkinçilikleriň bardygy barada anyk maglumat ýok. Ýöne köçelerde Internediň işleýän ýerini gözleýän admalar köpelýär. Internet-kafelerde nobata duran adamlaryň sany hem öňküsinden ep-esli köp” diýip, Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy Soltan Açylowa aýdýar.
Türkmenistanyň Telekomunikasiýa ministrliginiň bir resmisi Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda mobil Internediň şu günden işläp başlandygyny we üç gün dowam eden bökdençligiň ýurtda 4G internet aragatnaşyk hyzmatyny ýola goýmak çäresi bilen baglanyşykly dörändigini öňe sürdi.
Emma Azatlyk Radiosynyň habarçylarynyň beren soňky maglumatlaryna görä, ýurtda mobil Internet hyzmaty heniz hem işläp başlamandyr.
Türkmenistanda 1,89 million adam “MTS”-yň, 3,5 million adam “Altyn Asyryň” mobil hyzmatlaryndan peýdalanýar.


text:
Türkmenistanda telekeçiligi we kiçi biznesi goldamak boýunça kanunlar kabul edildi. Mejlis 21-nji maýda geçiren nobatdaky maslahatynda “Mikromaliýe guramalary we mikromaliýeleşdirme hakynda” we “Türkmenistanyň senagatçylar we telekeçiler bileleşigi hakynda” kanunlary kabul etdi. Bu kanunlaryň kabul edilmegi ýurduň maliýe-ykdysady ýagdaýyna nähili täsir ýetirip biler?
Türkmenistanyň Mejlisi “Mikromaliýe guramalary we mikromaliýeleşdirme hakyndaky” kanuny kabul etmek bilen, maliýe serişdelerini çekmek, döwrebap senagat we telekeçilik infrastrukturany döretmek we ykdysadyýetiň hususy sektorynyň bäsdeşlige ukybyny ösdürmek ýaly maksatlary göz öňünde tutýar. Bu barada resmi maglumatlarda aýdylýar. Bu çäräniň bazar ykdysadyýetine geçiş şertlerinde amala aşyrylýanlygy hem bellenilýär.
Türkmenistan öz ykdysadyýetiniň bazar şertlerine esaslanýanlygyny we bu ugurdan öňe tarap ynamly barýanlygyny yglan edýär. Bilermenler bolsa Türkmenistanyň döwletiň doly gözegçiligindäki ykdysadyýetli ýurtdugyny we bu ýurtda hususy sektoryň ösüşine ýeterlik derejede mümkinçilik döredilmeýänligini öňe sürýärler.
Muňa garamazdan, bazar ykdysadyýetine mahsus käbir mehanizmleriň döwlet gözegçiligindäki ykdysady sistemaly ýurtlarda-da netijeli ornaşyp bilýänligini we mikromaliýeleşdirmäniň şeýle usullaryň biridigini hem bilermenler aýdýarlar.
Mikromaliýeleşdirme näme?
Orsýetiň “RosBusinessConsulting” maliýe-ykdysady agentliginiň analitika departamentiniň müdiri Aleksandr Ýakowlewiň sözlerine görä, döwlet gözegçiligindäki ykdysadyýetli ýurtda mikromaliýeleşdirme usulynyň netijeliligini Hytaýyň mysalynda görmek mümkin. Bilermen bu usulyň Aziýanyň ösýän döwletlerinde giňden ulanylýanlygyny belledi.
“Mikromaliýeleşdirme maliýe guramalarynyň arasynda kredit bilen bagly amala aşyrylýan gatnaşyklaryň bir görnüşidir. Şeýle gatnaşyklary alyp barýan mikromaliýe guramalary bolsa kiçi biznese, hususy telekeçilere kredit berýärler. Olar, meselem, banklardan kredit almakda kynçylyk çekýän ýa-da az möçberde karz pul almak isleýän şirketlere we telekeçilere ýardam bermek bilen meşgullanýarlar. Bu usul Aziýanyň ösýän döwletlerinde giňden ulanylýar we ilkinji nobatda oba hojalygy, söwda hem transport ýaly ugurlarda netijeli bolýar” diýip, A.Ýakowlew Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Ýakowlewiň sözlerine görä, iri maliýe guramalaryndan we banklardan tapawutlylykda mikromaliýe guramalary kiçi biznes bilen gönümel işleşýärler we olar kiçi biznesi we hususy telekeçiligi goldaýarlar. Şu sebäpli bu ykdysady usul dünýäde Birleşen Milletler Guramasy we iri maliýe guramalary tarapyndan goldanylýar.
Netijeliligi nämä bagly?
Emma, Ýakowlewiň aýtmagyna görä, Türkmenistanyň hususy sektorynyň ösdürilmegi üçin kabul edilen täze kanundaky şertleriň kesgitli bolmagy we olaryň doly ýerine ýetirilmegi zerur: “Fondlary döretmeli. Ýa bolmasa, kredit berýän edaralary, banklary höweslendirip, olaryň ýörite bölümleri açmagyny gazanmaly. Hökümet hususy mikromaliýe guramalaryň döremegini islemese, şeýle kredit beriji organ hökmünde özi çykyş etmeli”.
“Mikromaliýeleşdirme usulynyň görnüşi döwletiň ykdysady gurluşyna bagly bolýar. Usulyň netijeliligi bolsa hökümetiň kanuny akylly-başly düzmäge we ony ýerine ýetirmäge taýýarlygyna bagly bolar” diýip, Ýakowlew aýdýar.
Resmi maglumatlara görä, ýurduň hususy sektoryny goldamak üçin Türkmenistanyň Mejlisi “Mikromaliýe guramalary we mikromaliýeleşdirme hakyndaky” kanun bilen bilelikde “Türkmenistanyň senagatçylar we telekeçiler bileleşigi hakyndaky” kanuny hem kabul etdi.


text:
Şu gün Eýranyň Ýokary sudunyň başlygynyň orunbasary Ebrahim Raasi ýurtdaky oppozision protestlere gatnaşanlardan ýene 9-syna ölüm jezasynyň berlendigini we ýakyn wagtlarda bu hökümiň ýerine ýetiriljekdigini aýtdy.
Eýranyň “Pars” habar agentligine beren interwýusynda Ebrahim Raasi bu adamlaryň kontrrewolýusion toparlara degişlidiklerini öňe sürüp, olaryň döwlet agdarylyşygyny amala aşyrmaga synanyşykda günäli tapylandyklaryny belledi.
Geçen hepde şuňa meňzeş aýyplamalar esasynda ölüm jezasyna höküm edilen iki adam Eýranda asylyp öldürildi.


text:
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerry (John Kerry) Türkmenistana sapar edýär. ABŞ sebitiň awtoritar hökümetleriniň adam hukuklaryna we demokratiki gymmatlyklara hormat goýmaklaryny isleýär. Munuň netijesinde regiondaky ekstremizm howplarynyň has peseljekdigine ynanylýar.
Eýse, Kerrynyň Türkmenistana edýän saparynyň dowamynda gürrüň edilmeli esasy temalar nämelerden ybarat?
Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir bu sorag bilen gyzyklanyp, “Serhetsiz raportýorlar” guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa bölüminiň başlygy Ýohan Bir bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: ABŞ-nyň döwlet sekretary John Kerry Türkmenistana sapar edýär. Bu onuň Türkmenistana ilkinji sapary. Siziň nukdaýnazaryňyzdan, gürrüň edilmeli esasy temalar nämelerden ybarat?
Ýohan Bir: John Kerry Türkmen ýolbaşçylaryna Waşington bilen aragatnaşygy güýçlendirmegiň käbir jogapkärçilikleriniň hem bardygyny anyk aýtmaly. Meselem, Türkmenistanyň adam hukuklary boýunça gol goýan jarnamalaryndaky borçlaryny berjaý etmeginiň zerurdygy hökman ýatladylmaly.
Metbugat azatlygy boýunça 180 ýurdy öz içine alýan hasabatymyzda Türkmenistanyň 178-nji orunda duranlygyny göz öňünde tutup aýtsak, Kerrynyň öz saparynyň dowamynda metbugat azatlygyna ünsi çekmegi zerurlyk bolup durýar. Beýle bolmasa, bu saparyň maksady asla düşnükli bolmaz.
Kerrynyň tutuş Merkezi Aziýa edýän saparyny jemläp, şu çaka çenli adam hukuklaryna berlen ünsi göz öňünde tutup aýtsak, bu biziň lapymyzy keç etdi. Esasanam, onuň Özbegistanda özüni alyp barşy bizi gaty geň galdyrdy.
Biz onuň Nazarbaýew Uniwersitetinde eden çykyşyndaky pikirlerinden ugur alyp, onuň şol ýerde aýdan sözlerinde tapylmagyna garaşýarys. Onuň öz çykyşynda adam hukuklaryny basgylamak terrorizmi güýçlendirýär diýen sözi gaty ýerlikli boldy.
Şonuň ýaly pikirler diňe uniwersitetlerde däl-de, eýse agzalýan ýurtlaryň ýolbaşçylary bilen, şol sanda Türkmenistanyň ýolbaşçysy bilen duşuşyklarda hem aç-açan aýdylmaly.
ABŞ tarapyndan maliýeleşdirilýändigini göz öňünde tutup aýtsam, Kerrynyň ünsüni, esasanam, Azatlyk Radiosynyň ýagdaýyna çekesim gelýär. Bu guramanyň Türkmenistandaky habarçylarynyň kynçylyklary hakda gürrüň etmek, John Kerrynyň jogapkärçiligine girýär.
Bu ýurtda garaşsyz žurnalistlere edilýän basyşlar soňky döwürde iň ýokary derejä ýetdi, esasanam, Saparmämmet Nepesgulyýewiň ýagdaýyna üns çekilmeli. John Kerry habarçylaryň wezipesi üçin türmä basylmagynyň asla kabul ederlikli däldigini türkmen ýolbaşçylaryna duýdurmaly.
Azatlyk Radiosy: Ýohan, metbugat barada öz pikirleriňizi gysgaça beýän etdiňiz, emma ähli azatlyklary göz öňünde tutup aýdanymyzda, Türkmenistan baradaky beýleki aladalaryňyz nämelerden ybarat?
Ýohan Bir: Iň esasy mesele, elbetde, ýurtda köp ugurlylygyň asla bolmazlygy, bu ýagdaýy metbugatda-da, syýasy arenada-da görmek mümkin. Resmileriň käbir wadalary berendigine garamazdan, ýagdaýy gowulaşdyrmak üçin iş ýüzünde hiç zat edilenok.
Bu ýagdaýlar hem Türkmenistanyň dünýäde iň ýapyk ýurtlardan biri diýlip hasaplanmagyna getirýär. Senzura gaty güýçli, bu Interneti hem öz içine alýar, diýmek, Türkmenistanyň ilatyna diňe bir ýurduň içindäki ýagdaýlar däl, eýse ýurduň daşynda bolup geçýän wakalar baradaky garaşsyz habarlar-da elýeterli däl.
Azatlyk Radiosy: Belläp geçen ýagdaýlaryňyzy göz öňünde tutup aýtsak, bu siziň guramaňyzyň ýaýradýan ýyllyk hasabatynda Türkmenistana berilýän baha nähili täsir ýetirer? Türkmenistan hemişe sanawda iň yzdaky ýurtlardan biri bolup gelýär ahyryn?
Ýohan Bir: Bu barada bir zat diýmek gaty kyn, sebäbi biziň indeksimiz öz ugry boýunça ýagdaýdan habarly adamlaryň beren bahalaryna görä kesgitlenýär. Diýjek bolýanym, ýurtlara berilýän bahany biz özümiz kesgitlämzok.
Elbetde, Türkmenistanda soňky döwürde hukuk bozmalaryň sany köpeldi, bu indeksiň statistiki böleginde hökmän öz ornuny tapar diýip pikir edýärin. Şeýlelikde bu ýagdaý Türkmenistanyň metbugat azatlygy boýunça ozaldanam pes abraýyna öz täsirini ýetirer.
Siziň aýdyşyňyz ýaly, umumy sanawda Türkmenistan barybir iň soňky orunlarda ýerleşýär, soňky döwürde bolan wakalaryň bu ýurda berilýän umumy baha nähili täsir ýetirjegi hakda bir zat aýtmak kyn. Elbetde, soňky döwürde bolan hukuk bozmalaryň hasabatymyzda ýer aljakdygy ikuçsyz.


text:
Moskwada 10-a golaý oppozisiýa wekili Kremle tarap ýöriş geçirjek bolanda tussag edildi.
Ýekşenbe güni 100-e golaý demonstrant Bolşoý Teatryň öňündäki meýdançada ýygnandy. Olaryň bu ýygnanyşygyna rugsat berlipdi.
Emma demonstrantlar öz talaplaryny öňe sürmek üçin Kremle tarap ýöriş etjek bolanlarynda Moskwanyň polisiýasy olaryň ýoluny böwetledi.
Bu wakada tussag edilenleriň arasynda “Çep Fronty” toparynyň lideri Sergeý Udaltsow hem bar.
Orsýetiň oppozisiýa ýolbaşçylary ýurtdaky adam hukuklarynyň çäklendirilmegine juda aladalanýandyklaryny aýdýarlar.


text:
Bütin dünýäde syýasy liderler, meşhur ýyldyzlar we adaty adamlar Nelson Mandelanyň hatyrasyny tutdular. Demokratiýanyň simwolyna öwrülen Mandela 95 ýaşynda aradan çykdy.
Günorta Afrikanyň prezidenti Ýakob Zuma Nelson Mandelanyň penşenbe güni giçlik Ýohannesburgdaky öýünde, öz maşgala agzalarynyň arasynda rahatlykda jan berendigini aýtdy.
Dünýäniň dürli künjeklerinden Mandelanyň ölümi bilen bagly gynanç hatlary gelip başlady.
Prezident Barak Obama Mandelanyň hatyrasyna ABŞ-nyň Ak tamyň öňündäki baýdagynyň ýarym dereje aşak düşürilmegini tabşyrdy.
"Iň möhüm şahsyýet"
Ýewropa liderleri, Russiýa, Hytaýyň prezidenti Si Jinping, Dalaý Lama we beýleki meşhur adamlar beýanat ýaýradyp, Mandelany 20-nji asyryň iň möhüm şahsyýetleriniň biri hökmünde häsiýetlendirdiler.
Mandela ençeme aý öýken infeksiýasyndan ejir çekenden soň ýogaldy.
Mandelanyň ölümini yglan edip, Günorta Afrikanyň prezidenti Zuma şeýle diýdi: “Biziň halkymyz özüniň beýik oglundan jyda düşdi. Bu günüň iru-giç geljekdigini her kim bilse-de, ýitginiň, hasratyň öwezini dolup biljek zat ýok”.
Günorta Afrikada Mandelanyň aradan çykmagy bilen, ençeme gün matam yglan edilmegine garaşylýar.
Ilkinji gara prezident
Günorta Afrikany azlykdaky aklaryň dolandyrmagyndan demokratiki döwlet gurluşyna getirmegi başaran Mandela ömrüniň 27 ýylyny tussaglykda geçiripdi. 1990-njy ýylda azat edilenden soňra Mandela 1994-nji ýylda Günorta Arikanyň ilkinji garaýagyz we adalatly ses berişligiň esasynda saýlanan ilkinji demokrtiki prezidenti boldy.
Şeýle-de Mandela ýurduň graždanlyk urşuna uçramagynyň öňüni almagy başardy. 1994-nji ýylda Mandela we Günorta Afrikanyň prezidenti F.W. de Klerke ýurtda aparteid režiminiň soňlanmagy ugrundaky eden tagallalary üçin Parahatçylyk boýunça Nobel baýragy berlipdi.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama dünýä “iň täsirli, mert we çuňňur gowy adamy ýtitirdi” diýdi. Obama: “Biz Mandela ýaly şahsyýetleri indi görmän bileris. Diýmek, biziň borjumyz onuň galdyran göreldesini, ýagny kararlaryň ýigrenç bilen däl-de, söýgi bilen kabul edilmelidigini, her bir adamyň möhümdiligini äsgermezçilik etmeli däldigini [ýatda saklap], öz janyňy pida etmäge mynasyp geljek ugrunda göreşi dowam etdirmekdir. Häzir, geliň, dymyp, Nelson Mandela ýaly adamlaryň [biziň bilen bir döwürde] ýaşandygyna minnetdar bolalyň. Ol taryhy özgerdip, ony ahlak kadalarynyň esasynda adalaty gurluşa ugrukdyrdy”.
Russiýanyň prezidenti Nelson Mandelany “häzirki döwrüň iň beýik syýasatçylarynyň biri” diýip häsiýetlendirdi.
Britaniýanyň korolewasy Ýelizaweta Mandelanyň ölüm habaryny eşidip, “çuňňur gaýga batandygyny” aýtdy.
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-Mun Mandelany “adalatyň läheňi” diýip atlandyrdy.


text:
Şu gün Eýranda Yslam rewolýusiýasynyň 31 ýyllygy bilen bagly geçirilen demonstrasiýalarda dürli çaknyşyklar bolup geçdi.
Häzirki döwür Eýranyň içerki syýasatynda ýüze çykan syýasy krizis, Yslam rewolýusiýasyndan bärki iň agyr krizis diýlip hasaplanýar.
Bu sene mynasybetli halkyň öňünde çykyş eden prezident Ahmedinejat öz ýurdunyň urany has ýokary derejä çenli baýlaşdyryp başlandygyny mälim etdi.
Eýranyň Yslam rewolýusiýasynyň ýyl dönümi bilen bagly demonstrasiýalardaky dürli çaknyşyklarda, oppozisiýanyň lideri Mehdi Karrubä hem-de Eýranyň öňki prezidenti Muhammed Hatama hüjüm edilendigi hem habar berilýär.
Karrubiniň ogly Azatlyk Radiosynyň Pars gullugyna beren interwýusynda, öz kakasyna degilmändigini aýdyp, Mehdi Karrubiniň ýanynda bolan adamlaryň urlup-ýenjilendigini gürrüň berdi.


text:
Hökümete degişli bolmadyk halkara “Crude Accountability” guramasy
ýakynda “Türkmenistandaky reformalar: ýylmanan görnüş. Prezident Berdimuhamedowyň häkimiýetdäki dört ýylyna syn” atly hasabatyny ýaýratdy. Bu hasabatda Berdimuhamedow häkimiýete gelenden soň, türkmen hökümetiniň amala aşyrýan reformalary hem-de olara Günbataryň reaksiýasy hakda maglumat berilýär.
Gurbanguly Berdimuhamedow ozalky diktator Saparmyrat Nyýazowyň ölüminiň yzysüre häkimiýet başyna geçdi. Berdimuhamedowyň baştutanlygynda ýurduň syýasy-ykdysady durmuşynda, adam hukuklary meselelerinde özgerişlikler amala aşyrylarmy ýa-da öňki diktator režiminiň ýoly dowam etdirilermi diýen ýaly soraglar Günbatary juda ýakyndan gyzyklandyrýar.
2007-nji ýylyň 11-nji fewralyndaky prezidenlik saýlawlarynda Berdimuhamedow Türkmenistanyň baştutanlygyna geçenden soň, ýurtda giň möçberli reformalary amala aşyrmaga söz beripdi. Bu wadalar belli bir derejede iş ýüzünde durmuşa geçirldi. Ýagny, Türkmenistanda internetiň ulanylyşy açyldy, ýurduň içindäki hereket çäklendirmeleri hem belli bir derejede azaldy. Emma, käbir ekspertleriň bellemegine görä, bu diňe Günbataryň gözüni baglamak üçin edilýär.
“Uruş we parahatçylyk maglumatlary institutynyň” ýerine ýetiriji direktory Jon MakLaud Berdimuhamedowyň Türkmenistanda sosial we saglygy saklaýyş meseleleri boýunça käbir öňegidişlikleri gazanandygyny belläp, adam hukuklary babatda öňegidişlikleriň bolmandygyny aýdýar.
“Ol käbir ugurlar boýunça, şol sanda sosial üpjünçilik, saglygy saklaýyş, bilim ulgamlarynda belli bir reformalary amala aşyrdy. Bu ugurlarda, dogrudan hem käbir oňaýly özgerişlikler bar. Ýöne, beýleki pudaklara gezek gelende, ýagny adam hukuklary, demokratiýa boýunça göze ilýän özgerişler ýok. Şeýle-de men bu ugurlarda üýtgeşik bir özgerişlik bolaram öýdemok. Mysal üçin, onuň arada syýasy partiýalaryň açylmagynyň gerekdigi barada aýdanlaryna asla-da bil baglap bolmaýar” diýip, MakLaud aýdýar.
“Crude Accountability” guramasynyň ýaýradan hasabatynda aýdylmagyna görä, günbatar hökümetleri, halkara guramalary we maliýe gurluşlary prezident Berdimuhamedowyň “bular” ýaly reformalaryny oňaýly garşylap, türkmen hökümetine Nyýazowyň döwründäki bolan garaýyşlaryny üýtgedipdirler.
Şeýle-de, hasabatda nygtalmagyna görä, prezident Berdimuhamedow günbatarly liderleriň aladalaryna gulak asýandan bolup, olar bilen, hamana, ysnyşykly gatnaşyk gurýar diýen pikiri döredipdir.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow düýn, ýagny 24-nji dekabrda birnäçe kanunlar bilen bir hatarda “Eýeçiligiň döwletiň garamagyndan aýrylmagy we döwlet emläginiň hususylaşdyrylmagy hakynda” hanuna gol çekdi.
Bu kanunyň taslamasy barada Türkmenistanyň Mejlisiniň 18-nji dekabrda geçiren ýygnagynda mälim edilipdi.
Azatlyk Radiosy güýje girjek bu kanynyň prosesleri, düzgünleri we ähmiýeti bilen gyzyklanyp, aşgabatly syýasy aktiwist Nurberdi Nurmämmet bilen söhbetdeş boldy. Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Düýn NATO güýçleri Owganystanyň Gunduz welaýatynda talyplaryň esasy komandirlerinden biri Molla Ýar Muhammediň we onuň azyndan iki kömekçisiniň howadan urlan zarba bilen öldürilendigini habar berdiler.
Welaýat gubernatory Mohammed Omar talyp komandiriniň Gunduzdan 30 kilometr uzaklykdaky Arçi etrabynda öldürilendigini aýtdy.
Şeýle hem, düýn Owganystanyň Kandahar şäherinde bolan iki partlamada asuda ilatdan iki adamyň ölendigi habar berildi. Polisiýanyň ýerli resmisi bu partlamalaryň maşyna hem motosikle berkidilen bombalar arkaly amala aşyrylandygyny aýtdy.
Remout kontrol arkaly bir minudyň içinde diýen ýaly deň partladylan bombalar polisiýanyň ulag kerwenini nyşana almak üçin gurnalan diýlip çaklanylýar.


text:
BMG-däki duşuşykda Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň prezidenti Barak Obama Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Aliýewe demokratiýa we adam hukuklary boýunça Bakuwyň öňe gidişlik gazanmagynyň zerurdygyny aýtdy, diýip amerikan diplomaty aýdýar. Bu barada Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Azeri gullugy habar berýär.
Tussag edilen žurnalistler, şol sanda türmedäki blogçylar Adnan Hajizada we Emin Milli Obamany aýratyn alada goýýar diýip, ABŞ-nyň Azerbaýjandaky işleri wagtlaýyn ynanylan wekili Adam Sterling Azatlyk Radiosyna aýtdy. Sterling ol ikisiniň we žurnalist Eýnulla Fatullaýewiň tussaglykda saklanmagynyň “lapykeçlik döredýändigini” bildirdi.
“Eger bu meseläni prezident Obamanyň hut özi gozgasa, onda ol has täsirli bolýar. Şular ýaly meseleler iki ýurduň hökümetleriniň mümkin bolan iň ýokary derejedäki hyzmatdaşlykdan peýdalanyp bilmeklerine päsgelçilik döredýär. Bu mesele biziň beýleki etmekçi bolýan işlerimiziň öňünde böwet bolýar” diýip, Sterling nygtaýar.
Sterlingiň aýtmagyna görä, Obama Aliýew bilen 24-nji sentýabrdaky duşuşygynyň dowamynda raýat jemgyýetçiliginiň ähmiýetini hem nygtapdyr. “Elbetde, azeri tarapy muny juda gowy garşylan däldir. Emma bu ABŞ-nyň resmileri üçin diýseň möhüm bolan meseleleriň açyk we gönümel ara alnyp maslahatlaşylmagy boldy” diýip, Sterling aýdýar.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama bilen Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Aliýewiň arasyndaky duşuşyk barada Azerbaýjanyň hökümetiniň resmi Web sahypalalarynda agzalmady. Emma diplomat Sterling duşusykda gozgalan meseleleri azeri tarapynyň hormat bilen garşylandygyna özüniň ynanýandygyny bildirdi.
Şeýle hem Sterling Azerbaýjanda noýabr aýynda geçiriljek parlament saýlawlarynyň “möhüm öňegidişligiň” yşaraty boljakdygyna umyt bildirdi. “Biz erkin we adalatly saýlawlaryň geçirilmegine şert döretmek üçin Azerbaýjanyň häkimiýetleri bilen işleşmeklige ygrarly bolup galýarys” diýip, Adam Sterling Azatlyk Radiosyna aýtdy.
“Men gözümize ilýän problemalara çäre tapmak boýunça ABŞ-nyň kömegini hödürlemek üçin Merkezi saýlaw komissiýasynyň başlygy, prezidentiň administrasiýasy we Daşary işler ministrligi bilen duşuşyk geçirdim. Biz saýlaw kampaniýalary döwründäki ýygnanyşmak azatlygynyň ähmiýetini nygtadyk” diýip, Sterling aýdýar.
ABŞ-nyň Azerbaýjandaky ilçisiniň wezipesi bir ýyldan gowrak wagt bäri boş dur. Ermeni-amerikan lobbi toparlary bu wezipä hödürlenen Metýu Braýzanyň Ermenistana garşy tarap tutjakdygyny öňe sürýärler. Braýzanyň bu wezipä bellenmegi Kaliforniýa ştatyndan demokrat senator Barbara Bokseriň garşylygy sebäpli soňa süýşürildi.


text:
Birleşent Ştatlaryň goranmak sekretary Leon Panetta, «Talybana» tarapdar ýokary derejeli hüjümler dowam etjege meňzese-de, Owganystanyň howpsuzlygy oňyn ugurdan barýar diýdi.
Panetta çarşenbe güni Kabulda, owgan prezidenti Hamid Karzaý bilen bile çykyş eden metbugat ýygnagynda amerikan goşunlary we olaryň owgan ýaranlary soňky bäş ýylda zorlukly wakalary esli azaltmak bilen, saldamly öňegidişlik etdiler diýdi.
Şeýle-de ol owgan missiýasynyň entek soňlanmandygyny, Birleşen Ştatlaryň Owganystandan golaýda Amerikanyň bir adamsyz uçarynyň goňşy Eýranda eýe salynmagyna getiren gözegçiligini dowam etjegini aýtdy.
Karzaý öz çykyşynda Owganystanyň Eýran bilen örän dostlukly gatnaşykda bolasynyň gelýändigini we Waşington bilen Tähranyň arasyndaky konflikte goşulmak islemeýändigini aýtdy.


text:
WLADIMIR NABOKOW
W. Nabokow 1950-nji ýylda "The Paris Review" žurnaly bilen geçiren söhbetdeşliginde özüçe iň gowy edebi eserleriň şulardan ybaratdygyny aýdypdyr:
Jeýms Joýs (J. Joyce) "Uliss”
F. Kafka "Üýtgemek"
Andreý Belyý "Peterburg"
M.Proustyň “Öten zamanyň gözleginde” eseriniň birinji bölegi.
REÝ BREDBERI (RAY BRADBURY)
R. Bredberi 83 ýaşy dolanda beren bir interwýusynda şeýle diýipdir:
"Jorj Bernard Şouň saýlanan eserleri adamzat taryhynyň bir asyryny we hatda ondanam köp wagtda goýalan akylyny suratlandyrýar.
Loren Eisley atly ýazyjynyň kitaplaryny gaty halaýaryn. Ol soňky 40 ýylyň iň gowy şahyry we esseistimizdir.
Melwilleniň “Mobiý Dik” ("Moby Dick") atly romany. Bu kitabyň mende galdyran täsiri 50 ýyldan hem köp wagta çekdi".
Edgar Raýse Burroughsyň ýazan "John Carter. Warlord of Mars" ady bilen çykarylan saýlanan eserlerini hem diýseň halaýaryn. Ol saýlanan eserler meniň ruhy dünýäme 10 ýaşymdakam girdi. Onsoň bir gün tomusda meýdana çykdym we ellerimi ýokaryk galdyryp, Marsdan meni öýe äkitmegini isledim. Şondan soň az wagtdan özüm hem çeper eser ýazmaga başladym we Burroughsyň ylhamy bilen henizem ýazyp gidip otyryn”.
JEÝN OSTIN (JANE AUSTEN)
Jeýn Ostin “Ulumsylyk we güman”, “Emma” ýaly klassyk romanlaryň awtorlaryny diýseň sylaýandygyny aýdyp, özüniň haýsy kitaplary has gowy görýändigi baradaky gürrüňi şeýle dowam edipdir:
“Lord Baýronyň "Korsar" poemasyny, Madame de Genlisiň “Olimp we Teofile” ("Olimpe and Theophile"), Anne Radcliffeniň "Udolf köşgüniň syrlary” atly kitaplary, iň halaýanym bolsa Samuel Richardsonyň "Ser Charls Grandison" atly epistolýar romany”.
MARK TWEN (MARK TWAIN)
Mark Twen 1887-nji ýylda bir ruhanynyň (gürrüň Charles D. Crane hakda barýar) beren sowalyna "Ýaşlaryň hökman okamaly we özüniň hem diýseň halaýan" kitaplary barada şeýle diýipdir:
1. Thomas Carlyle "Fransuz rewolýusiýasy"
2. Thomas Malory "Korol Artur"
3. “Müň bir gije” atly kitap
SAMUEL BEKET (SAMUEL BECKETT)
“Kodo hasraty” atly dünýä meşhur pýesanyň awtory, edebiýatda bilinýän gylyklaryň biri bolan şöhratparazlyga ýüz urmadyk, we modernizmiň klassyklarynyň biri hasaplanýan Samuel Beket 1969-njy ýylda Nobel baýragyny alýar. Emma ol şondan soň hem öz asly bolşuny, gylyk-häsiýetini üýtgetmän saklaýar.
Bu ýazyjy baradaky maglumatlary öwrenmek isleýänler onuň 1941-nji ýyldan 1956-njy ýyla çenli dostlaryna ýazan hatlaryndan peýdalanýarlar. Ol bu hatlarynda özüniň gaty gowy görýän kitaplaryndan söz açýar. Hatlarda beýan edilişine görä, onuň halaýan kitaplary, ynha, şulardan ybarat:
Žýul Wern (Jules Verne) “Dünýäniň daşyna 80 günlük syýahat”, Teodor Fontan (Theodor Fontane) "Effi Briest". Ol “Bu eseri dört gezek okadym, her gezegem haçan-da gadymy ýerler hakdaky sahypalary okanymda gözýaşlarymy saklap bilmezdim" diýip ýatlaýar. Ol J.D. Selinjeriň (J.D.Salinger) “Uçudyň gyrasynda, çowdarlykda” atly romanyny hem dostlaryna ýazan hatlarynda "gaty köp wagtlap iň halan kitabym" diýip görnüşinde ýatlaýar.


text:
Şu gün Gyrgyzystanyň günortasyndaky Batken raýonynda adamlaryň bir topary serhediň üstaşyry geçmekçi bolanlarynda, özbek serhetçilerileriniň atan okundan azyndan 13 adamyň ölendigi barada maglumat alyndy.
Özbegistanyň resmileri Azatlyk Radiosyna beren maglumatlarynda özbek serhetçileriniň diňe serhedi bikanun bozanlara garşy ýarag ulanandyklaryny mälim etdiler.
Geçen hepde Gyrgyzystanyň serhetýaka bazaryndan haryt alyp, bikanun serhedi bozanda, serhetçileriň atan okundan 22 ýaşly özbek raýaty Muzaffar Şodmonow ölüp, onuň ýanyndaky iki adam hem ýaralanypdy.


text:
Birleşen Ştatlaryň Türkmenistandaky ilçihanasynyň metbugat beýanatynda aýdylmagyna görä, ilçihana mart aýynyń 14-18-i aralygynda “Zenanlar üçin ilkinji gezek Internetde işläp görmek” hepdeligini geçirýär.
Bu çäräniň dowamynda Internet ulanyp görmedik aýallar we gyzlar bu ulgam bilen tanyşarlar.
Birleşen Ştatlaryň Türkmenistandaky ilçihanasynyň metbugat wekili Bredleý Maguieriň bellemegine görä, bu çärä duşenbe güni 50-60 töweregi adam gatnaşypdyr.
Programma gatnaşýanlaryň arasynda mekdepleriň ýokary klas okuwçylarynyň, ýagny 15-16 ýaşly gyzlaryň, 50-60 ýaş aralygyndaky zenanlaryň hem bardygyny Maguier sözüne goşdy.


text:
Azatlyk Radiosynyň sosial ulgamlaryndaky sahypalarynda “Türkmenistanda pagta ýygym möwsümi başlandy. Siz pagta ýygymyna gatnaşan bolsaňyz, nähili tejribäňiz bar?” diýen sorag bilen açan forumy okyjylarymyzyň arasynda uly gyzyklanma döredip, oňa onlarça teswir gelip gowuşdy.
Facebook-daky sahypamyzda 7-nji sentýabrda ýerleşdiren bu forumymyza diňe bir günüň dowamynda, ýagny 8-nji sentýabra çenli 70-e golaý teswir ýazylypdyr. Teswirleriň aglabasynda okyjylarymyz pagta ýygymy döwründe başdan geçiren tejribelerini beýan edip, käbirleri pagta ýygym kampaniýasy sebäpli öz çagalyk ýyllarynyň köp böleginiň pagta meýdanlarynda geçendigini ýazýarlar.
Jennet atly okyjymyz: “5-nji synpdan başlap irden sagat 6-da atyzyň gyrasynda hatara durýardyk. Agşam sagat 8-de ýa-da 9-da hem öýümize dolanýardyk. [Şu zatlardan] bizar bolup, Orsýete okuwa gaýtdyk. Ol ýerde hem 5 ýyllap kartoşka topladyk. Gysgaça aýdanymyzda, çagalyk, ýaşlyk ýyllarymyň işini gördüler” diýip, öz teswirinde ýazýar.
“Saglygymy ýitirdim”
Jahanna bolsa: “Okuw ýok, bilim ýok, diňe pagta ýygmaly. Ony ýygmasaň, 4-5-lik baha hem ýok. Şeýle bolanda, bilimli-ukyply ýaşlar ýetişermi?” diýen soragy berýär. Osman atly okyjymyz hem bu pikiri goldap: “Pagta ýok, bugdaý ýok, pomidor ýok, sogan ýok, kartoşka ýok, suw ýok, häkimlik ýok, iş ýok, zawod ýok, diňe parahorlyk bar” diýip, öz garaýşyny jemleýär. Zuhra atly okyjymyz bolsa: “Bizde iş bolsa, Türkmenistanyň pagtasynam ýygardyk, ähli ýerinem süpürerdik, ýöne gynansakda, bizde iş ýok” diýip teswirinde belleýär.
Pagta ýygymy sebäpli öz saglygyny ýitirendigini ýazýan okyjylarymyz hem bar. Olaryň biri Newa bolup, ol öz teswirinde: “Suwly joýalaryň içinde pagta ýygyp, saglygymy ýitirdim” diýip ýazsa, Eje Ataýewa bolsa: “Meni 3-nji synpda mekdepden pagta äkitdiler. Pagta meýdanyna giden günüm hem burnuma ary girip, ary çakdy. Tas ölüpdim... Şondan soň pagta diýseler gaçýardym, mugallymym öýe gelip ýalbarýardy” diýip ýazýar.
“Pagta ýygmagy küýsedim”
Forumda öz teswirini galdyran okyjylarymyzyň arasynda pagta ýygmagy “küýsändiklerini” ýazan okyjylarymyz hem bolup, Şasenem: “Her gün 120 kilogram pagta ýygýardym” diýip, “pagta ýygmagy küýsändigini” aýdýar. Gülbaharam bu pikire goşulyp, “Gaty kösenýärdik, ýöne gyzyklydy, häzir pagta ýygmagy küýsedim” diýip belleýär.
Ýöne okyjylarymyzyň arasynda bu pikire garşy çykyş edenler hem bar. Madina: “Türkiýä ýol açylmadyk bolsa, pagta ýygmagy häzirem dowam etdirerdiňiz. Biderek zatlar ýazmaýyň... Eger-de, pagta ýygmagy küýsän bolsaňyz, onda gidiň-de, pagta ýygyň” diýip, maslahat berýär .
Foruma gatnaşan okyjylarymyzyň arasynda pagta ýygymy çäresiniň ösen ýurtlarda adam elleriniň däl-de, ýörite tehnikanyň güýjüne daýanýandygyny belleýänler hem bar. Fahreddin atly okyjymyz özüniň hem bir wagtlar bir günüň dowamynda ýeke özüniň “120 kilogram pagta ýygandygyny” öňe sürüp, “Türkiýede pagtany adamlar däl-de, maşyn ýygýar” diýip pikirini jemleýär.
Ruslan hem bu teswire goşulyp: “Pagtany biziň mähriban halkymyz ýygmaly däl ahyryn, bize kombaýn gerek. Çagalarymyz okamaly, olar biziň gelejegimiz. Işgärlerimiz hem mähriban halkymyza hyzmat etmeli” diýip, öz teswirinde ýazýar.
Ýeri gelende belläp geçsek, bu pikirler Azatlyk Radiosynyň okyjylarynyň pikiri bolup, ol hiç bir görnüşde Azatlyk Radiosynyň resmi pozisiýasyny şöhlelendirmeýär.


text:
Golaýda daşary ýurtlarda ýaşaýan we internet mümkinçiliklerini ulanyp, sosial ulgamlarda Türkmenistandaky syýasy-ykdysady, sosial-medeni ýagdaýlar barada öz pikirini aýtmaga çalyşýan türkmen raýatlaryna näbelli adamlar tarapyndan haýbat atylandygy barada habarlar çykdy.
Azatlyk radiosynyň «Dünýä türkmenleri» gepleşiginiň nobatdaky sanynda, türkmen migrantlarynyň gatnaşmagynda, bu haýbatlaryň kimler tarapyndan we näme üçin atylýandygy, bu hili gorkuzma synanyşyklarynyň olaryň durmuşyna, işine we garyndaşlary bilen gatnaşyklaryna ýetirip biljek täsirleri barada pikir alşylýar.
Bu söhbetdeşligi diňläp, sizi hem gürrüňe goşulmaga we bu ugurda bolan tejribeleriňizi paýlaşmaga çagyrýarys.


text:
Şu ýylyň 23-nji iýunynda Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň sergiler jaýynda Aşgabat şäheriniň B.Nuraly adyndaky 1-nji çagalar çeperçilik mekdebiniň zehinli okuwçylarynyň halkara sungat bäsleşiginde gazanan baýraklarynyň gowşurylyş dabarasy boldy.
Bu bäsleşik öňräk — 2014-nji ýylyň 22—26-njy dekabrynda Özbegistan Respublikasynyň paýtagty Daşkent şäherinde “Daşkent şatlyklary” ady bilen geçirildi. Onda zehinli ýaşlarymyz 19 sany şahadatnama hem-de 1 altyn medal bilen diploma mynasyp boldular.
Bäsleşige gatnaşyp, altyn medala mynasyp bolan zehinli gyz Merjen Handurdyýewa ýörite diplom gowşuryldy. Bu hoş habar ýurdumyzda Medeniýet we sungat işgärleriniň gününiň uludan toýlanylýan, Medeniýet hepdeliginiň dabaralanýan günlerinde mynasyp sowgat boldy.


text:
“Amerikada musulman jemagatynyň radikallaşmagynyň çäkleri we muňa jemgyýetiň jogaby” ady bilen penşenbe güni Kongressde geçen diňlenişik jedelli hem çekeleşikli diňlenişikleriň biri boldy.
Tankytçylar Wekiller palatasynyň Watan howpsuzlygy komitetiniň başlygy respublikan Piter King tarapyndan ýola goýlan bu çekeleşik “Ýalňyş çemeleşme, ol millionlarça amerikaly musulmanyň garalanmagyna getirer” diýýärler. Olar ýurduň içindäki dörän terrorizme giňişleýin garalmagyny we munda zorluga daýanýan beýleki toparlaryň hem roluna üns berilmegini ündeýärler.
Komitetiň agzasy demokrat Şeila Jakson diňlenişigi “kanunyň gödek bozulmagy” diýip atlandyryp: “Bu adamzadyň tutuş esasyny garalamaga gönükdirilen zat” diýdi. Demokrat Benni Tomson hem: “Diňlenişik amerikaly musulmanlar barada gorky we ynamsyzlyk döretmek potensialyna eýe. Mundan terroristleriň hem peýdalanmagy mümkin” diýdi.
“Al-Kaýda Birleşen Ştatlary häzirki modern döwürde yslamyň garşysyna haçly ýöriş alyp barýanlykda aýyplaýar. Biz bu ýalana orun bermeli dal. Men Amerikanyň musulman jemagatynyň garşysyna gönükdirilýän bu diňlenişik baradaky propagandanyň janyndan geçen bombaçylary bu işe höweslendirmek üçin ulanylmagy hakda oýlanman bilemok” diýip, Tomson nygtady.
Komitetdäki beýleki respublikanlar tarapyndan goldanylýan Piter King bolsa diňlenişigi dowam etdirip: “Bu Obamanyň administrasiýasy tarapyndan soňky aýlarda ençeme gezek berlen gyssagly duýduryşlaryň logiki jogaby” diýdi.
“Men bu gün bu diňlenişigiň dowam etmelidigine ynanýandygymy açyk aýdaýyn. Yza tesmek syýasy sypaýyçylyga gorky bilen boýun egmek we bu komitetiň esasy jogapkärçiliginden, ýagny Amerikany terror hüjüminden goramakdan el üzmek bolar” diýip, King tekrarlady.
Göreşi güýçlendirmäge çagyrdy
King amerikaly musulmanlary yslam radikalizmine garşy göreşi güýçlendirmäge çagyrdy.
Amerikadaky musulman toparlar bolsa Kingi aralaryndaky radikalizmiň derejesini bolşundan has beter edip görkezýär diýip tankytlaýarlar. Mysal üçin, King Birleşen Ştatlardaky ymamlaryň 85 prosentiniň ekstremist bolmagynyň mümkindigini aýdýar. Ol şeýle-de musulmanlary howpsuzlyk güýçleri bilen bolmalysyça hyzmatdaşlyk etmezlikde aýyplaýar.
Penşenbe günündäki diňlenişigi emosional taýdan iň ýokary derejä ýetiren demokrat Keýt Ellisonyň görkezmesi boldy. Ellison 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda bolan terror hüjümlerinde “Dünýa söwda merkezi” çökende ol ýerdäki adamlara kömek etjek bolup, özi heläk bolan bir musulman medisina işgäri barada gürrüň berende, gözüniň ýaşyny saklap bilmän aglady.
Ellison: “Ol musulman bolansoň, käbir adamlar ol hüjümçileriň biri diýip, ýalan gürrüňleri ýaýratdylar. Ýöne munuň ýalandygy, onuň kimdigi belli bolansoň, ýüze çykdy. Mohammad Salman Hamdani bir amerikalydy. Ol öz janyny beýleki amerikanlar üçin pida etdi. Ol diňe bir etniki topara ýa bir dine degişli edilmeli däl” diýdi.
Görkezme beren beýleki adamlar bolsa, radikallaşan musulmanlaryň aýdanlaryna we olaryň edinen tejribelerine salgylanyp: “Bu diňlenişigiň geçirilmegi dogry” diýdiler. Mysal üçin, Melwin Bledşu kanun çykaryjylara öz ştatyndaky ymamyň ogluny terrorizm ýoluna salyp, onuň Ýemene gitmegine sebäp bolandygyny aýtdy.
Amerikadaky musulmanlaryň hemmesi barada däl-de, diňe bir kiçi topar hakda gürrüň barýandygyna göz ýetiren Bledşu: “Biz musulmanlaryň hemmesi barada gürrüň edemzok. Biz aram musulmanlaryň arkasyna bukulýanlar hakda gürleýäris. Amerika howp salýan şolar” diýdi.


text:
Müsüriň Saglyk ministrligi şenbe güni, ýurtda öňki prezident Hosni Mubaragiň agdarylmagynyň üç ýyllygy bellenende azyndan 49 adamyň öldürilendigini aýtdy.
Saglyk ministrliginiň ýekşenbe güni çap eden beýanatynda polisiýa bilen çaknyşyklarda ölen adamlaryň sany öňki berlen habarda aýdylanyndan iki esse köpeldildi.
Saglyk ministrligi 247 adamyň ýaradar bolandygyny hem habar berdi. Içeri işler ministrliginiň ýekşenbe güni ýaýradan beýanatynda demonstrasiýalar mahalynda 1079 adamyň tussag edilendigi aýdylýar.
Şenbe güni müňlerçe adam demonstrasiýa çykdy. Olaryň bir topary häzirki harby goldawly hökümeti goldasa, beýlekileri tussaglykda saklanýan öňki prezident Muhammad Morsiniň tarapyny tutýardy.


text:
Owgan resmileri Içeri işler ministrliginiň öňünde janyndan geçen hüjümçiniň özüni partladandygyny habar berýärler. Çarşenbe güni Kabulda bolan bu wakada azyndan alty polisiýa ofiseri öldi.
Owganystanyň 5-nji aprelde geçiriljek prezidentlik saýlawlarynyň soňky kampaniýa günlerine gabatlap amala aşyrylan bu hüjümiň jogapkärçiligini “Talyban” hereketi öz üstüne aldy.
Owganystanyň Içeri işler ministrliginiň berýän maglumatyna görä, janyndan geçen hüjümçi ministrligiň esasy girelgesinde özüni partladan mahaly harby eşiginde eken. Owganystanyň Içeri işler ministrliginiň bu girelgesi berk goraglar bilen üpjün edilendir.
“Talyban” hereketi ýurtda şenbe güni geçiriljek prezidentlik we welaýat geňeş saýlawlaryny bulaşdyrjakdygyna wada berdi.