text:
Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şarif ýurtda ölüm jezasyna girizilen maratorini, ýagny ölüm jezasyny ulanmazlyk düzgünini terrorçylyk bilen bagly jenaýatlar babatynda ýatyrdy. Mundan bir gün öň “Talyban” hereketi Peşawar şäherinde 132 sany mekdep okuwçysyny we dokuz sany mekdep işgärini öldürdi.
Şarifiň maratoriý gadagançylygyny ýatyrmak karary 17-nji dekabrda Pakistanda pidalaryň hatyrasyna yglan edilen üç günlük matam çäreleriniň başlanan güni yglan edildi.
Şarif Peşawarda Pakistanyň parlamentiniň ähli partiýalarynyň gatnaşmagynda geçirilen duşuşykda eden çykyşynda Pakistanyň mundan beýläk terrorçylyga garşy uruş alyp baranda mekdepde wepat bolan bigünä çagalary ýatda saklajakdygyny aýtdy.
Şarif bu duşuşygy ýurduň syýasatçylarynyň söweşijileriň zorlugyna garşy tagallalaryny birleşdirmek maksady bilen geçirýändigini aýtdy.
Munuň öňüsyrasynda Şarif “wagşylaryň döreden milli betbagtçylygy” üçin ar alynjakdygyny aýtdy: “Terrorçylyk ýurtda doly ýok edilýänça bu uruş we göreş dowam etdiriler”.
Ölüm jezasyna maratoriý
Pakistanda ölüm jezasyna maratoriý girizilip, ony togtatmak boýunça ädim 2008-nji ýylda ädilipdi. Emma sudýalar käbir jenaýatçylyk we terrorçylyk işlerinde ölüm jezasy boýunça höküm çykarmagyny dowam etdiripdi. Ölüm jezasyna höküm edilen adamlar maratoriý girizileli bäri tussaglykda saklanýarlar.
Halkara we Pakistanda adam hukuklaryny goraýjy toparlar ölüm jezasyna höküm edilen 8 000 adamdan 800 çemesine terrorçylyk bilen baglylykda iş kesilendigini aýdlýarlar.
16-njy dekabrda Peşawarda harbylara degişli mekdebe edilen hüjüm Pakistanyň taryhynda iň ganly wakalaryň biri boldy.
Mekdepde harby we graždan maşgalalaryň ogul-gyzlary bilim alýardylar.
Terrorçylykly hüjüm
Pakistanyň harbylary hüjümiň ýedi sany ýaragly adam tarapyndan amala aşyrylandygyny aýtdylar. Olaryň bombaly keltekçeli otagdan-otaga aýlanyp, çagalary we mugallymlary oka tutandygy aýdylýar.
Hüjümçiler, atylyp öldürilýänçäler, 125 adamy ýaraladylar.
Pakistanyň “Tehrik-e Taliban” toparynyň metbugat wekili Muhammad Khorasani Azat Ýewropa Azatlyk Raidosynyň Maşaal Radiosyna jaň edip, hüjümiň jogapkärçiligini öz üstlerine aldy we munuň Pakistanyň harbylarynyň tire-taýpalar regionyndaky harby çärelerine jogap bolandygyny aýtdy.
17-nji dekabrda Peşawarda we onuň töwereginde pidalaryň jaýlanyş çäreleri geçirildi, geçen gije tutuş ýurt boýunça adamlar şem ýakyp, wepat bolanlaryň hatyrasyna matam tutdular.
Şol bir wagtyň özünde-de Pakistanyň goşun generaly Raheel Şarif goňşy Owganystana sapar edip, iki ýurduň umumy serhedinde ýerleşýän söweşijilere garşy göreşde bilelikdäki tagallalaryny sazlamak meselesini maslahat etdiler.


c: text/html

text:
Düýn Inguşystanda ölümine kaýyl bolanyň hüjüminde heläk bolan adamlaryň sany 21 adama barabar boldy.
Heläk bolanlaryň hemmesiniň polisiýa işgärleridigi habar berilýär. Bu wakada 140-den gowrak adamyň ýaralanandygy hem aýdylýar.
Bu iş boýunça derňew geçirýän sülçileriň beren maglumatlaryna görä, düýn 17-nji awgustda 2 sany janyndan geçen hüjümçi minalanan ulag bilen milisiýanyň binasynyň derwezesinden urduryp giripdir.
Bu waka bilen baglanşykly Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew Inguşystanyň Içeri işler ministerini wezipesinden boşatdy. Ýurtda 3 günlik matam yglan edildi.
Bu waka bilen baglanşykly ABŞ hem-de ÝB Orýetiň halkyna we hökümetine gynanç bildirdiler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanda her ýylyň maý aýynda Magtymguly günlerini bellemek, 18-nji maýda Galkynyş, agzybirlik we Magtymguly Pyragynyň şygryýet baýramyny giňden tutmak däbe öwrüldi.
Bu gün Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň kabul edilen gününe hem gabat gelýär.
Bu baýrama gabat Türkmenistanyň wekilleri Eýrana, Magtymgulynyň we onuň atasy Döwletmämmet Azadynyň guburlaryna zyýarat etse, ikinji tarapdan, daşary ýurtlarda, Eýranda, Owganystanda, Türkiýede we beýleki ýerlerde ýaşaýan türkmen wekilleri, daşary ýurtly edebiýatçylar, medeniýet işgärleri Türkmenistanda tutulýan dabaralara, ylmy maslahatlara, halk baýramçylygyna gatnaşmaga çagyrylýar.
Şol bir wagtda Magtymgulynyň goşgulary daşary ýurt dillerine terjime edilýär.
Emma ýerli edebiýatçylar garaşsyzlyk ýyllarynda Magtymguly şahyryň goşgularynyň türkmen dilinde çap edilişiniň sowet ýyllaryndaka garanda has azalandygyny, ony öwrenmegiň, halk içinde wagyz etmegiň mazmun taýdan garyplaşandygyny aýdýarlar.
Eýsem Magtymguly daşary ýurtlarda, hususanda Owganystan ýaly köp uruş-gowgany başdan geçirmeli bolan toprakda ýaşaýan türkmenleriň arasynda nähili bilinýär?
Galyberse, owgan türkmenleri Magtymgulyny ýeterlik okap, ýazyp bilmeýän adamlara, halk köpçüligine ýetirmekde Türkmenistandan näme kömege garaşýar?
Azatlyk Radiosynyň Kabuldaky habarçysy Şamerdanguly Myrady bu barada Owganystanyň medeniýet we maglumatlar ministrligi tarapyndan türkmen dilinde çap edilýän «Watandaran» gazetiniň baş redaktory Abdyrahman Söhbet we Owganystanyň Magaryf ministrliginiň Türkmen dili bölüminde türkmen dilinde okuw kitaplaryny taýýarlaýan Hafyzylla Uýgun bilen söhbetdeş boldy.
Bu söhbeti diňläp, Magtymgulyny dünýä türkmenlerine has elýeterli etmekde häzirki zaman internet, sosial ulgamlar mümkinçiliklerini ulanmak we bu işde ýaşlaryň özleriniň edip biljek işleri, guramaçylyk meselesi hakynda hem pikirleriňizi aýtsaňyz, hoşal bolarys.


text:
Orsýetiň liberal «Ýabloka» partiýasynyň egindeş başlygy özleriniň «Parnas» oppozisiýa hereketi bilen koalisiýa girmäge taýýardygyny aýtdy.
Ýöne ol munuň üçin täze blogyň 2018-nji ýyldaky prezident saýlawlarynda «Ýablokanyň» esaslandyryjysy Grigoriý Ýawlinskini goldamalydygyny öňe sürdi.
Emilia Salabunowa 29-njy ýanwarda ozalky premýer-ministr Mihail Kasýanowyň ýolbaşçylygyndaky «Parnasyň» sentýabrda Duma geçiriljek saýlawlar üçin koalisiýa gurmak teklibini goldap çykyş etdi.
Ol «Eger «Parnas» Ýawlinskiniň syýasy platformasyny we Ýawlinskini goldasa, «Ýabloka» bilelikdäki Duma kandidatlary barada maslahata başlamaga taýýar» diýdi.


text:
Aşgabadyň Parahat mikroraýonyndaky “Paýtagt” bazarynda mundan iki hepde ozal hem “dollar gerekmi?”, “dollar satýaňmy?” diýen soraglar bilen öňüňden çykýan “dollarçy” daýzalar indi juda seýrek, olara hatda duş gelmek mümkinem däl.
13-nji noýabrda Türkmen telewideniýesiniň “Watan” programmasynyň “il arasynda milli manadyň amerikan dollaryna bolan gatnaşygynyň üýtgemegi bilen baglanyşykly dowluň ýaýramagyna sebäp bolýanlaryň bardygy” we “hukuk goraýjy organlaryň birnäçe adamyny ele salandyklary” baradaky reportažyndan soň dollar “gara bazarynyň” dollarçylary hem ýitirim boldular.
Paýtagtyň Parahat mikroraýonynyň “Paýtagt” bazarynda häzir ýekeje-de dollar satýan “dollarçy” ýok. Häkimiýetler dollar "gara bazarynyň" "dollarçylaryny" bu bazardaky durýan ýerlerinden kowupdyrlar. Ýogsa, häzirki wagta çenli bazaryň her derwezesinde diýen ýaly olary görmek bolýardy.
Paýtagtyň beýleki bazarlarynda hem ýagdaý şeýle. Il içinde “Ors bazar” ady bilen tanalýan “Gülüstan” söwda merkezindäki, “Teke bazaryndaky” “dollarçylar” hem häzir özleriniň adaty bolýan ýerlerinde görnenoklar.
Duýduryş
“Dollarçylaryň” aýtmaklaryna görä, olaryň käbirlerini polisiýa işgärleri “ýygnap”, bikanun walýuta satmakda hem aýyplapdyrlar. Özüni Gözel diýip tanadan “dollarçylaryň” biriniň aýtmagyna görä, bu gezek polisiýa işgärleri tarapyndan “dollarçylaryň” ählisine dollar satmazlyk barada duýduryş berlipdir.
“Kim gulak asmasa, basarys diýdiler” diýip, Gözel gürrüň berýär.
Ýeri gelende aýtsak, mundan ozal “gara bazaryň” dollarçylarynyň adyny tutýan hem ýok diýen ýalydy. Olaryň özleriniň aýtmaklaryna görä, öňler käwagt polisiýa işgärleri ýörite reýd geçiräýmese, olara işlemäge päsgel bermeýän ekenler.
Gytçylyk
Şol wagtlar “dollarçylarda” milli manadyň amerikan dollaryna bolan gatnaşygy hem resmi alyş-çalyş nokatlarynyňkydan o diýen tapawutly däldi. “Dollarçylaram” dollary resmi kurs boýunça alyp-satýardylar. Emma bir-iki aý mundan ozal dollar gytçylygy döränsoň, häkimiýetleriň “dollarçylara” bolan garaýyşlary hem üýtgedi.
Mälim bolşy ýaly, dollar gytçylygynyň öňüni almak üçin häkimiýetler resmi işleýän walýuta alyş-çalyş nokatlarynda adam başyna berilýän walýutanyň möçberini çäklendirip, walýutany propiska boýunça berip başladylar.
Ýöne dollar “gara bazarynda” bu hili çäklendirmeler ýokdy. “Gara bazarda” çäklendirmesizden, islän möçberiňde diýen ýaly walýutany satyn alyp bolýardy. Elbetde, “gara bazaryň” bu ýeňillikleri üçin dollary resmi alyş-çalyş nokatlaryndan birneme gymmadrak satyn almaly bolýardy. Resmi derejede 1 dollar 2,86 manatlygyna saklanýan bolsa, “gara bazarda” ol 3 manada ýetdi.
Gözeliň sözlerinden çen tutsaň, onda häkimiýetleriň “dollarçylara garşy yglan eden aw çärelerine” garamazdan, “dollarçylardan” dollary satyn alyp bolýar.
“Dollar satýanlar öýlerinde dollar satýarlar. Olaryň müşderileri jaňlaşyp, olaryň öýlerine baryp çalyşýarlar” diýip, Gözel aýdýar.
Emma “dollarçylaryň” bu hyzmatlaryndan, esasan, uly möçberde walýuta satyn alýan müşderileriň peýdalanýandygyny hem “dollarçy” Gözel sözünüň üstüne goşýar.
Ýurtda ABŞ-nyň dollarynyň söwdasynyň çäklendirilmegi netijesinde kemala gelen dollar “gara bazary” ozalky prezident S.Nyýazow döwründe döräpdi. Mälim bolşy ýaly, şol döwürde resmi alyş-çalyş nokatlarynda dollar satylmansoň, dollar “gara bazary” döräp, ondaky dollaryň kursy resmi taýdan kesgitlenen kursdan dört essä golaý ýokarydy.
Emma 2008-nji ýylda dollaryň berkidilen kursy hereket edip başlady. Şondan soň ýurt boýunça döwlete degişli hem-de kommersiýa banklarynyň resmileşdirilen alyş-çalyş nokatlary açylyp, dollar “gara bazaryna” bolan mätäçlik görnetin peseldi. Dollar satýan “dollarçylaryň” sany hem görnetin azaldy.


text:
Şu gün Türkiýede häkimiýet agdarylyşygyny amala aşyrmak synanaşygynda güman bildirilip ýene 18 adam tussag edildi.
Ýurduň 13 şäherinde geçirilen reýdleriň dowamynda tussag edilen bu 18 adamdan 17-siniň harby bölümlerde işläp ýören ofiserlerdikleri we diňe biriniň otstawkadaky ofiserdigi aýdylýar.
Mundan öň hem şu hepdäniň dowamynda şeýle aýyplama bilen ýokary wezipeli harby ofiserlerden 50 töweregi tussag edilipdi. Şu günki güne çenli şol tussag edilenlerden jemi 31-sine ýurduň sudy resmi jenaýat aýyplamasyny bildirdi.


text:
Owganystanda ýaranlyk güýçleri tarapyndan parahat ýaşaýjylaryň öldürilmegine garşy geçirilen çäre zorluga öwrüldi.
Gündogar Owganystanda 11 asuda ýaşaýjynyň ölümi bilen bagly geçirilen bu demonstrasiýalarda owgan daýhanlary maşynyň tigirlerini otlap, ýollary bagladylar.
“Roýters” habar gullugynyň beren maglumatynda protest çäreleri geçirilýän Nangahar welaýatynda polisiýanyň demonstrantlara ok atandygy habar berilýär.
Ýerli häkimiýetleriň wekili protesçilerden biriniň heläk bolandygyny “Roýters” habar gullugyna aýtdy.


text:
Gyrgyzystanyň resmileri ýurduň günortasyndaky Oş regionynda lukmançylyk ugrundan ýokary bilim alýan 19 ýaşyndaky talybyň häzirki wagt Siriýada “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileriniň hatarynda “söweşýändigini” habar berýärler.
Oş regional polisiýasynyň 6-njy oktýabrda beren maglumatyna görä, ady köpçülige mälim edilmeýän gyz talyp iýul aýynda Türkiýeden Siriýa sapar edipdir.
Bu waka barada Gyrgyzystanyň regional ýolbaşçylary derňewleri başlatdylar.
Oş regional polisiýasynyň başlygy Suiun Omurzakowyň (Suiun Omurzakov) aýtmagyna görä, jyhadçy toparlar Siriýada şepagat uýasy bolup işlemegi üçin Oşyň lukmançylyk mekdebinden gyz talyplary işe çekýärler. Jyhadçy toparlar talyplara ýokary aýlyk hakyny wada berip, olaryň Türkiýäniň üsti bilen Siriýa sapar etmegini planlaşdyrýarlar, diýip Omurzakow belleýär.
Gyrgyz ýolbaşçylary işe çekilenleriň aglabasynyň Siriýanyň hökümet güýçlerine garşy söweşen yslamçy toparlaryň agzalary bolan gyrgyz raýatlarydygyny aýdýarlar.
Häzirki wagt Gyrgyzystanyň resmileri Siriýada “Yslam döwleti” atly toparyň ýa-da “Al-Kaýda” hereketiniň “Al-Nusra frontunyň” düzüminde 150 çemesi gyrgyz raýatynyň söweşýändigini çaklaýarlar.


text:
23-nji ýanwarda Birleşen Arap Emirlikleriniň Abu-Dabi şäherinde 2019-njy ýylda geçiriljek Aziýa çempionatynyň nobatdaky saýlama tapgyrynyň bije çekilşigine Türkmenistanyň Futbol boýunça milli ýygyndysy ikinji torbadan gatnaşar. Bu torbada türkmen futbolçylaryndan başga-da, Hindistanyň, Palestinanyň, Täjigistanyň, Wýetnamyň hem-de Gonkongyň futbol ýygyndylary bar.
Bije çekilşige Gyrgyzystanyň, Iordaniýanyň, Omanyň, Flippinleriň, Bahreýn Patyşalygynyň hem-de Koreýa Halk Demokratik Respublikasynyň ýygyndylary birinji torbadan gatnaşar. Üçünji torbany Maldiw adalarynyň, Liwanyň, Ýemeniň, Owganystanyň, Taýwanyň hem-de Mýanmanyň, dördünji torbany Malaýziýanyň, Singapuryň, Laosyň, Kambojanyň, Nepalyň we Butanyň futbolçylary emele getirdiler.
Torbalar ştab-kwartirasy Sýurih (Şweýsariýa) şäherinde ýerleşýän Futbol assosiasiýalarynyň halkara federasiýasynyň (FIFA) täze reýting sanawyna görä düzüldi. Mälim bolşy ýaly, bu sanawda Türkmenistanyň futbol ýygyndysy ýene bir basgançak aşak düşüp, 211 milli ýygyndynyň arasynda 143-nji orny, Aziýa ýygyndylarynyň arasynda bolsa 24-nji orny eýeledi. Reýting sanawynda milli ýygyndymyz Lesotonyň ýygyndysyndan ýokarda, Angolanyň ýygyndysyndan aşakda ýer aldy.
Surinamyň futbol ýygyndysy täze sanawda iň ýokary ösüş gazanan topardyr. Olar geçen aýdaky netijesini 22 basgançak ýokalandyryp, sanawyň 128-nji ornunda ýerleşmegiň hötdesinden geldiler. Trinidad we Tabogo döwletiniň ýygyndysy bolsa 5 basgançaklyk düşüş bilen, täze sanawda iň köp düşüşe sezewar bolan ýygyndy boldy.
Sanawyň başyny ýene-de Argentina çekýär. Ikinji orunda — Braziliýa, üçünji — Germaniýa. Sanawy Çiliniň, Belgiýanyň, Kolumbiýanyň, Fransiýanyň, Portugaliýanyň, Urugwaýyň we Ispaniýanyň ýygyndylary dowam edýärler. Umuman, ilkinji 34 orunda dekabr aýyndaky reýtingden hiç hili üýtgeşme ýok.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň daşary işler we howpsuzlyk syýasaty boýunça baş wekili Ketrin Äşton Merkezi Aziýa ýurtlaryna edýän saparynyň çäklerinde, Özbegistana bardy.
Äşton Daşkende çarşenbe güni Gyrgyzystanyň paýtagty Bişkekden bardy. Ol Bişkekda Merkezi Aziýa sebitiniň ähli bäş döwletiniň daşary işler ministrleri we olaryň orunbasarlary bilen, regiondaky howpsuzlyk we energiýa meselelerini maslahat etdi.
Äşton gepleşikleriň dowamynda 2014-nji ýylda Halkara güýçleriniň esgerleriniň Owganystandan çykarylmagyny we munuň sebite ýetirip biljek täsirleri barada hem maslahat edilendigini aýtdy.
Özbegistandan soň, Äşton Täjigistana we Gazagystana sapar eder.


text:
Şu hepde global sport hereketinde aragatnaşyk we halkara gatnaşyklary boýunça daşary ýurtly ekspertler bilen Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde duşuşyk geçirildi.
Mundan daşary, şu hepdäniň dowamynda Türkmenistandaky ABŞ-nyň Halkara ösüş agentligi “Halkara sport çärelerini gurnamakda dünýa tejribesi” atly üç günlük seminaryny maliýeleşdirdi. Sport ulgamynda gazanylýan üstünlikleri propaganda etmek bilen bir hatarda, halkara derejesinde geçirilýän sport çärelerinde Türkmenistanyň sportçularynyň ejiz gelýändigi hem häzirki wagtda döwlet derejesinde ünse çekilip başlandy.
Esasy üns berilýän ugurlar
TDH gullugynyň maglumatyna görä, “Jon Tibbs and Associates” kompaniýasynyň direktory Jon Tibbs hem-de Britaniýanyň Lafboro sport kollejiniň wekilleri bilen sişenbe güni geçirilen duşuşykda Türkmenistanda uly sport çärelerini, şol sanda ýapyk binalarda geçýän oýunlar we gündogar göreşleri boýunça “Aziýa-2017” ýaryşyny gurnamakda hyzmatdaşlygy ýola goýmak boýunça meselelere garalypdyr.
Mundan daşary, bu duşuşykda Britaniýanyň Lafboro kollejinde türkmen sportsmenlerini we trenerlerini taýýarlamak boýunça meseleleriň maslahat edilendigi aýdylýar.
Jon Tibbs Britaniýanyň söwda we inwestitiýalar boýunça agentliginiň global sport taslamalary boýunça bölümine ýolbaşçylyk edýär. Şeýle hem ol bu agentligiň Olimpiýa oýunlary boýunça işçi toparynyň agzasydyr.
Türkmen hökümeti ýurtda bedenterbiýä we sporta uly üns berilýändigini tekrarlaýar. Hatda, “sporty ösdürmeklige goşýan goşantlary üçin” golaýda prezident Gurbanguly Berdimuhamedowa Fudokan-Şotokan karate-do boýunça Dünýä federasiýasynyň karateniň we dzýudonyň iň ýokary ussatlyk derejesi bolan 10-njy danyň ýörite diplomy hem gowşuryldy.
Bu aýdylýan üstünliklere garamazdan, geçen tomus Londonda geçirilen Olimpiýa oýunlaryndan türkmenistanly sportsmenler medalsyz dolandylar we bu ýagdaý sebäpli ýurt baştutany degişli edaralaryň resmilerini tankytlady.
“Türgenlerimize Olimpiýa oýunlarynda üstünlikli çykyş etmek üçin we öňdäki orunlary eýelemek üçin ähli oňyn şertleriň we giň mümkinçilikleriň döredilendigine garamazdan, olar örän pes netije görkezip, baýrakly orunlary eýeläp bilmediler” diýip, prezident Gurbanguly Berdimuhamedow golaýda hökümet maslahatynda eden çykyşynda aýtdy.
Çözülmeli meseleler
Türkmenistanda döwletiň gözegçilik etmeginde soňky döwürde gymmat bahaly sport desgalary we olimpiýa şäherçesi gurulýar. Ilatyň bedenterbiýä bolan höwesini galdyrmakda, sporty ösdürmekde munuň ýeterlik däldigini synçylar aýdýarlar.
Geçen hepdede paýtagt Aşgabatda başlanan Türkmenistanyň prezidentiniň baýragyny almak ugrunda futbol boýunça halkara ýaryşyndan çen tutulsa, bu sport çäresine höwes bilen tomaşa etmäge gelýän ilatyň ujypsyzdygyny görmek bolýar. Döwlet derejesinde geçirilýän sport çärelerine tomaşa etmek üçin esasan studentler, mugallymlar we beýleki döwlet edaralarynyň işgärleri gatnaşdyrylýar.
Türkmenistanda sporty we oňa bolan höwesi galdyrmak üçin daşary ýurtlaryň tejribelerine daýanyp, bu ugurda hyzmatdaşlygy giňeltmek meselesi ABŞ-nyň Halkara ösüş agentliginiň “Halkara sport çärelerini gurnamakda dünýa tejribesi” atly Aşgabatda geçiren ilkinji seminarynyň esasy ugry boldy.
ABŞ-nyň Aşgabatdaky ilçihanasynyň çarşenbe güni ýaýradan maglumatyna görä, ABŞ-nyň Halkara ösüş agentliginiň çagyran halkara bilermenleri “köpsanly myhmanlary kabul etmek işleriniň gurnalyşy, myhman kabul etmegiň edepleri, ýaryş geçirilýän ýeriniň dolandyrylşy, medal gowşurmak dabarasynyň gurnalyşy, uly möçberli çäreleri geçirmegiň maliýeleşdirilmegi baradaky bilimleri bilen paýlaşdylar”.
Şeýle hem, Türkmenistanyň birnäçe döwlet edaralarynyň wekilleriniň gatnaşmagynda geçirilen bu seminarda sport çärelerini gurnamak barada dürli ýurtdan gelen bilermenleriň çykyş edendikleri habar berilýär.


text:
Gazagystanyň günorta-günbataryndaky Žanözen şäherinde ýowuz protestleri gurnamakda aýyplanyp, tussag edilen ýeke täk zenan aktiwist howpsuzlyk taýdan berk gözegçilikde bolmadyk koloniýa geçiriler.
Gazagystanyň Atyrau şäheriniň sudy aktiwist Roza Tuletaýewanyň gürrüňi edilýän koloniýa geçirilmegi bilen bagly karary penşenbe güni çykardy.
Tuletaýewa tussaglykda saklanan döwri özüniň gynamalara we jynsy zorluga sezewar edilendigini aýdyp, azatlykdan mahrum edilmegini protest etmek üçin açlyk yglan edipdi. Ol 2012-nji ýylda bäş ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Şonda başga-da onlarça aktiwist üç we bäş ýyl aralygynda türme tussaglygyna höküm edilipdi. 2011-nji ýylyň dekabr aýynda Žanözen şäherinde bolan nebit işgärleriniň protestleri döwründe polisiýa 16 adamy ýaragdan ot açyp öldüripdi.


text:
Daşoguz welaýatynyň Köneürgenç şäheriniň merkezindäki 1-nji orta mekdebiň ýumrulanyna indi üç ýyldan gowrak wagt geçse-de, onuň deregine henizem täze okuw binasy gurulmaýar.
Azatlyk Radiosynyň bu şäherdäki çeşmeleriniň aýtmagyna görä, 750 okuwça niýetlenen bu mekdebiň binasynyň könelendigi we onuň deregine 1000 okuwçy okatmaga mümkinçilik döretjek täze mekdebiň guruljakdygy aýdylyp, ol 2013-nji ýylda weýran edildi.
Aradan ep-esli wagtyň geçendigine garamazdan, bu mekdebiň binasynyň gurluşygynyň näme sebäpden henizem tamamlanmaýandygy barada resmiler tarapyndan köneürgençlilere anyk maglumat ýa-da düşündiriş berilmeýär.
Emma käbir mugallymlaryň we gurluşyk firmalaryň işgärleriniň aýtmagyna görä, mekdebiň gurluşygynyň bökdemegine “ýokary derejeli etrap resmileriniň arasyndaky düşünişmezlik” sebäp bolýar.
“Para-peşgeş”
“Käbir ýokary derejeli resmiler firmamyzyň başlygyndan mekdebiň gurluşygy üçin niýetlenen maliýe serişdesiniň 5%-ni para hökmünde talap edipdirler. Olar muny ret edensoň, ýaňy başlanan gurluşygy togtatmaly bolduk” diýip, howpsuzlyk ýagdaýlary sebäpli adynyň efirde agzalmazlygyny soran gurluşyk firmanyň işgäri aýtdy.
Häzirki wagtda bu mekdebiň ýerinde döwlet dükanlarynyň ammarlary ýerleşýär. Mekdebiň okuwçylary we mugallymlary bolsa, Köneürgenjiň 2-nji, 3-nji we 10-njy mekdeplerine paýlandy.
Bu mekdepler öňki mekdepden 2,5 we 5 kilometr uzaklykda ýerleşýär. Munuň bolsa, awtobuslaryň hemişe diýen ýaly öz wagtynda gatnamaýan şäherde okuwçylara we olaryň ene-atalaryna, şeýle-de, mugallymlara dürli kynçylyklary döredýändigi aýdylýar.
Köneürgenjiň ýaşaýjysy, iki çaganyň ejesi Bägül mundan üç ýyl ozal 1-nji mekdepde okan gyzy Maýsanyň häzir 10-njy mekdebe gatnaýandygyny aýdyp, “mekdebiň ýumrulmagy bilen ähli durmuşymyz üýtgedi” diýdi.
“Aýlygymyň dörtden bir bölegini sarp edýärin”
“Mekdep ýumrulansoň, gyzym öýden birnäçe kilometr uzaklykdaky mekdebe ýerleşdirildi. Pyýada gitsin diýerden uzakda. Şäherde awtobusam wagtynda gatnamaýar. Alaçsyz, her aý ýörite taksi tutup, çagamy mekdebe gatnadýaryn. Her aý 200 manat töleýärin. Bu meniň aýlygymyň dörtden bir bölegi” diýip, 29 ýaşyndaky Bägül aýdýar.
Onuň aýtmagyna görä, taksini dört okuwçy ýa-da mugallym bilelikde tutýar. Eger çagaň ýanyna başga okuwçy ýa-da mugallym tapylmasa, onda taksi üçin ýol kireýiň mundan gymmat bolýar diýip, Bägül belleýär.
Käbir köneürgençlileriň aýtmagyna görä, okuwçylaryň azyndan 70%-niň ene-atasynyň çagalaryny okuwa gatnatmagy üçin, ýörite taksi tutmaga ýagdaýy ýok. Şol sebäpli ýüzlerçe okuwçy gyşyň doňduryjy aýazynda mekdebe pyýada gatnaýarlar.
Azatlyk Radiosynyň redaksiýasyna Türkmenistanda, hususan-da, Daşoguz we Lebap welaýatlarynda mekdepleriň we çagalar baglarynyň ýetmezçilik edýändigi barada wagtal-wagtal maglumatlar gelip gowuşýar. Şol sebäpli ýaşaýjylaryň öz çagalaryny ýörite taksi tutup, uzakdaky çagalar baglaryna we mekdeplere gatnadýandygy aýdylýar.


text:
Saud Arabystanynyň Waşingtondaky ilçisine garşy gümän edilýän kast etmek synanyşygynyň üsti açylandan soň, Britaniýa Tährandan jogap talap etmek boýunça Amerika we Saud Arabystany bilen ysnyşykda hyzmatdaşlyk eder.
Bu barada penşenbe güni Britaniýanyň daşary işler ministri Wilýam Heýg ýurduň parlamentinde eden çykyşynda aýtdy.
“Bu kast etme synanyşygynyň Eýranyň režiminň, şol sanda Yslam Rewolýusion Gwardiýasynyň Kuds güýçleriniň gatnaşmagynda dolandyrylandygy görkezýän käbir alamatlar bar. Bu Eýranyň öz serhetleriniň daşynda terrorizmi maliýeleşdirmegini artdyrýandygyna delil geçýäne meňzeýär” diýip, Heýg belledi.
Şu hepde Birleşen Ştatlaryň resmileri Eýran hökümetiniň agentleri diýilýän iki sany eýran asylly adamy Saud Arabystanynyň ilçisi Adel Al-Jubeirýä hüjüm etmek synanşygynda aýyplady.


text:
Şenbe güni Türkmenistanda täze okuw ýylyna gabatlanylyp, Bilim we student ýaşlar güni bellenilip geçilýär. Şu gün Türkmenistanda 100 müňden gowrak çaga orta mekdepleriň 1-nji klasyna gadam basdy.
Bu baýramçylyk mynasybetli şenbe güni prezident G.Berdimuhamedow ýurduň magaryf işgärlerine we ýaşlaryna gutlag ýüzlenmesi bilen ýüzlendi.
Gutlag ýüzlenmesinde ol ýurduň milli bilim sistemasynda döwrebap reformalaryň durmuşa geçirilýändigini nygtapdyr.
Muňa mysal hökmünde bolsa, ol häzirkizaman tipli täze ýokary okuw jaýlarynyň, mekdepleriň we çagalar baglarynyň ulanylmaga tabşyrylýandygyny, okuw jaýlarynyň täze kompýuterler we okuw-tehniki emjamlary bilen enjamlaşdyrylýandygyny we internetiň-de elýeterli edilýändigini belläpdir.
Emma muňa garamazdan, käbir halkara guramalary internetiň elýeterlilik meselesinde ozalky postsowet ýurtlarynyň arasynda Türkmenistanyň iň yzdaky orunlardadygyny aýdyp, bu ýagdaýy tankytlap gelýärler.


text:
Yrakda ýerli güýçlere maslahat beriji tälimleri geçirýän mahaly, öldürilen eýranly general üçin Eýranyň paýtagty Tähranda jaýlanyş merasymy geçirildi.
Eýranyň döwlet telewideniýesiniň berýän maglumatyna görä, brigada generaly Hamid Tagawiniň jesedi, onuň dogduk şäheri Ahwazda jaýlanýar.
Eýranyň Rewolýusiýa gwardiýasynyň 28-nji dekabrda ýaýradan beýanatynda “brigada generaly Hamid Tagawi Yragyň Samara şäherinde yrakly meýletinçilere we ýurduň armiýasyna maslahat beriji tälimleri geçirýän mahaly şehit boldy” diýilýär.
Eýranyň döwlet mediasynyň berýän maglumatyna görä, Tagawi snaýper, ýagny mergen tarapyndan atylyp öldürilipdir.
29-njy dekabrda jyhdaçylaryň çap eden internet forumynda Tagawiniň “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileri tarapyndan öldürilendigi öňe sürülýär.


text:
Gürjüstan bilen Orsýetiň arasynda dowam edýän dartgynlyk sebäpli Kawkazyň daglyk regionynda ýerleşýän iki ýurduň serhet gapysy 3 ýyllap ýapyk galandan soň gaýtadan açyldy. Bu habary gürji wekilleri ýaýratdylar.
Werkhny Lars regionynda ýerleşýän bu geçelge Gürjüstanyň seperatist regionlary bolan Abhaziýa we Günorta Ossetiýadan beýleki ýerler boýunça iki ýurduň arasyndaky ýeke-täk serhet gapysydyr.
Gürjüstanyň Daşary işler ministrligi bu geçelgäniň halk köpçüligine, şol sanda ulaglara we ýük daşaýan maşynlara şu günden başlap açyljakdygyny habar berdi.
Emma Gürjüstana sapar etjek rus raýatlary wiza almaly bolarlar. Gürjüstanyň wizasy bolsa serhet gapysynda berilmez.


text:
Orsýetiň resmisi Siriýa goşun girizmegiň BMG-niň hartiýasy üçin “üsti ýaşyrylmadyk bir haýbat” bolup durýandygyny aýtdy.
Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň maglumatyna görä, bu barada Orsýetiň daşary işler ministriniň orunbasary Gennadiý Gatilow çarşenbe güni Gaada BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-Moona aýdypdyr.
Orsýet BMG-niň inspektorlary Siriýada geçirýän derňewlerini tamamlaýança bolandygy aýdylýan himiki hüjümleriň jogapkärçiligi barada diskussiýa geçirmek entek ir, diýip hasap edýär.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama ABŞ-nyň Siriýada ýüzlerçe adamyň ölümine sebäp bolan himiki hüjümleri Siriýanyň hökümetiniň amala aşyrandygy barada netijä gelendigini, emma bu ýurda goşun girizmek barada entek karar çykarmandygyny aýtdy.
Penşenbe güni Britaniýanyň parlamenti Siriýa garşy harby çäreler meselesini maslahat edýär.
Premýer-ministr Dewid Kameronyň çarşenbe güni aýtmagyna görä, BMG-niň inspektorlary Siriýadaky derňewlerini tamamlaýança Britaniýa harby çäreler boýunça karara gelmekçi däl.


text:
Aşgabatda hususy kärhanalarda işlän ençeme işçi öz aýlyk haklaryny eýýäm birnäçe aý bäri alyp bilmeýändigini aýdýar.
Azatlyk Radiosynyň habarçylary bilen habarlaşan “Ussat inžener”, “Syrly mukam”, “Ussat” we Diýar” hususy kärhanalarynyň 10-dan gowrak işçisiniň aýtmagyna görä, olara dürli ýerlerde çeken zähmetleri üçin umumy möçberi 75 müň türkmen manadyna barabar bolan aýlyk haklary berilmeýär.
Azatlyk Radiosy bu barada dolurak maglumat almak üçin aşgabatly ýazyjy we synçy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy “Ussat inžener”, “Syrly mukam”, “Ussat” we Diýar” hususy kärhanalary bilen habarlaşyp, bu barada maglumat almaga synanyşdy. Bularyň arasyndan bir hususy kärhananyň jogapkär resmisi işçilere aýlyk haklarynyň wagtynda berilmeýändigini tassyklady. Ýöne türkmen resmisi işçileriň aýlyk haklarynyň maý aýyna çenli berilendigini hem sözüniň üstüne goşdy.


text:
Lebap welaýatynda ýerleşýän Garlyk şäherçesi, göräýmäge, welaýatyň iň owadan şäherçelerinden biri. Garlygy ondaky täze ýaşaýyş jaýlar, sport kompleksler, medeni we söwda merkezleri, asfaltly ýollar ýurduň beýleki obadyr şäherçelerinden gowy manyda tapawutlandyrýar.
Lebabyň paýtagty Türkmenabatdan 350 kilometr uzaklykda ýerleşýän bu şäherçe, ýurtda soňky döwürde gurulýan täze şäherçeleriň biri. Şeýle şäherçelerde, adatça beýleki obalara mahsus bolan, elektrik we agyz suw gytçylygy hem bolmaýar.
Jaýlar bilen bilelikde ýollaram täzeden salynýar, saglyk ojaklary gurulýar, mekdepdir, çagalar baglary göz öňünde tutulýar, garaz, kadaly durmuşda zerur ähli amatlyklara aýratyn üns berilýär. Ine, Garlyk hem hut şeýle täze tipli şäherçelerden biri.
Garlyk ýaşaýjylaryna garaşýar...
Garlygyň gurluşygy 2013-nji ýylda tamamlandy. Emma ähli amatlyklary bolan şol jaýlaryň aglabasy henizem öz ýaşaýjylaryna garaşýar. Ýaşaýjylar bolmansoň, dükanlaram boş dur, sport merkezlerem ulanylman könelişip barýar, beýleki hojalyk desgalaram boş haňlap ýatyr.
Dört gat edilip gurlan jemi 52 jaýdan ybarat şol şäherçede aýlanyp ýören diňe ýek-tük adama duş gelse bolýar. Şeýle döwrebap gurlan Garlygyň näme sebäpden boş ýatandygy welin, bu ýagdaýy gören adamlarda dürli soraglary döredýär.
Häkimiýetlerden bu barada takyk maglumat alyp bolmady, il arasyndaky gürrüňlerden çen tutulsa, onda bu ýagdaýyň sebäbi jaýlaryň gymmatlygy bilen bagly bolmaly. Uly şäherlerden juda uzakda ýerleşýän bu obada jaýlaryň häzirki bahasy 50-80 müň dollar aralygynda.
Jaýlaryň bahasy
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan adamlaryň aýdyşlaryna görä, bu möçberdäki puly bolan adamlar Türkmenabatdan ýa beýleki uly şäherlerden 350 kilometr uzakda ýaşamak islemeýär. Bu şäherçede ýaşaýjak, oba adamlarynyň bolsa beýle gymmat jaýlary almaga gurby çatanok, olar bu jaýlary satyn alardan garyp.
Lebap öz territoriýasy boýunça Türkmenistanyň uly welaýatlaryndan biri, emma onuň ilat sany beýleki käbir welaýatlar bilen deňeşdirlende juda az. Şeýle ýagdaýda bu şäherçe tipli döwrebap obanyň welaýat merkezinden ýüzlerçe kilometer uzaklykda gurulmagynyň sebäbi barada-da resmi taýdan hiç hili göwnejaý düşündiriş ýok.
Jaýlaryň hili
Geň-taňlyk diňe obanyň uly şäherlerden uzaklygy bilen çäklenenok, jaýlaryň hili barada hem oňaýsyz gürrüňler bar. Özüni Atamyrat diýip tanadan bir lebaply Garlyga göçüp baran sanlyja ýaşaýjylardan biri, ol öz jaýynyň täze gurlandygyna garamazdan, eýýäm suwagynyň gopup başlandygyny aýdýar.
Atamyrat öz göçüp gelen şäherçesiniň klimat şertlerinden hem razy däl. Ol “[Obanyň] häzirki ýerleşen ýeriniň howa şertlerine seredeniňde, çar tarapdan güýçli şemal öwsüp ýatyr. Äpişgeleri açsaň, şemalyň badyna penjireleri we gapylary döwülýar” diýip gürrüň berýär.
Transport gatnawy
Garlygyň welaýat merkezi bilen aradaky gatnawy hem ullakan problema, sebäbi ol otly gatnawyna birikdirilmändir. Onsoň adamlar ilki Koýtendag etrabynyň merkezine baryp, şol ýerde otla münüp bilýärler, ol ýerden bolsa otly gije sagat 2-3-lere Kerki şäherçesine ugraýar we, Türkmenabada barýançaň, ýolda ýene-de bir gezek otlyny çalyşmaly bolýar.
Ýagny, öz ulagy bolmadyk bir ýolagçynyň Garlykdan Türkmenabada ýa Türkmenabatdan Garlyga barmagy üçin iki gün gerek. Şäherçäniň gapdalynda käbir senagat merkezleriniň hem guruljakdygy aýdylypdy, emma aradan 3 ýyl gowrak wagt geçendigine garamazdan, olardan diňe sement zawody işe girizildi.
Beýleki uly proýektleriň biri bolsa kaliý önümlerini öndürýän kaliý zawody bolmaly, emma onuň gurluşygy eýýam iki-üç ýyldan bäri dowam edýär. Emma onuň haçan işe giriziljegi häzirlikçe belli däl.
Obanyň gurluşygyna näçe çykdajy edilendigi hakda hem maglumat ýok, emma döwletiň hasabyna gurlan bu oba, näme maksat bilen gurlan hem bolsa, häzirlikçe boş ýatyr diýse boljak. Eger ýagdaý şeýle dowam etse, bu şäherçe tipli döwrebap oba öz-özünden çagşamak howpy abanýar.


text:
Fransiýanyň prezidenti Nikolýa Sarkozy ýurduň günortasynda ýerleşýän ýewreý mekdebinde bolan ok atyşygy “milli betbagtçylyk” diýip atlandyrdy. Bu waka zerarly dört adam, şol sanda üç çaga heläk boldy.
Sarkozy duşenbe güni pajygaly wakanyň bolan ýeri Tuluza şäherine baryp gördi:
—Bu aýylganç. Bu betbagtçylyk. Munuň aňyrsynda ýatan sebäpleri hiç zat bilen düşündirip bolmaýar. Kimdir biriniň mekdebiň öňünde, ýewreý çagalaryň mekdebiniň öňünde adamlary oka tutmagy akyla sygmaýar. Bu betbagtçylykdyr.
Meňzeş wakalar
Sarkozynyň sözlerine görä, mekdepdäki waka bilen geçen hepde şol bir regionda bolan we üç sany fransuz harbysynyň atylyp öldürilmegi bilen bagly aýry-başga wakalaryň arasynda örän uly meňzeşlik bar.
Fransiýanyň prezidenti jenaýatçylaryň häkimiýetler tarapyndan jenaýat suduna tabşyryljagyny wada berdi.
Premýer-ministr Fransua Fillon Fransiýanyň mekdeplerinde we dini ybadathanalarynda howpsuzlyk çäreleriniň güýçlendirilmegini talap etdi.
Fransiýanyň mekdeplerinde şeýle wakanyň ilkinji gezek bolanlygy habar berilýär.
Fransiýanyň terrorçylyga garşy göreş boýunça prokurorlary hem mekdepdäki heläkçilik, hem-de esgerleriň öldürilmegi bilen bagly ok atyşyklar boýunça derňew geçirmäge başlandyklaryny yglan etdiler.
Şaýatlaryň sözlerine görä, ýewreý mekdebinde bolan hüjüm motosiklli adam tarapyndan amala aşyrylypdyr.
Geçen hepde motosikl sürüji hüjümçi Tuluza we Montauban şäherlerinde jemi üç esgeri atyp öldüripdi. Derňewçiler şol wakalarda pidalaryň bir ýaragdan heläk bolandygyny aýtdylar. Berilýän maglumatlara görä, ýewreý mekdebine edilen hüjümde hem şol bir ýarag ulanylypdyr.
Mekdepdäki heläkçilik
Tuluza şäheriniň prokurory Mişel Waletiň žurnalistlere aýtmagyna görä, ok atyşyk duşenbe güni irden Ozar Hotrah mekdebinde sapaklar başlanmanka ýüze çykypdyr. Hüjümçi çagalary we ululary oka tutupdyr.
—Bu adam öz skuterinden çykdy we mekdebiň daşynda, öz golaýynda duran ähli adamlary, çagalary we ululary oka tutdy. Çagalar göni mekdebe gaçyp gutuldylar—diýip, Walet aýtdy.
Prokuroryň sözlerine görä, ok atyşykda 3, 6 we 10 ýaşly çagalar heläk bolupdyr. Şeýle-de mekdebiň din boýunça 30 ýaşly mugallymy we heläk bolan iki çaganyň atasy öldürilipdir. 17 ýaşly adam ýaralandy.
Fransiýada aprel aýynda boljak saýlawlarda Sosialistik partiýanyň dalaşgäri we prezident Sarkozynyň esasy bäsdeşi Fransua Ollandyň hem Tuluza sapar etmegine garaşylýar.
Ýewreý mekdebine edilen bu hüjüm halkara derejesinde berk ýazgaryldy. Ýewropa Komissiýasynyň başlygy Žose Manuel Barrozo wakany “aýylganç jenaýatçylyk” diýip atlandyrdy.
Ýewropanyň Ýewreý Kongressi bu hadysa “wagşylyk” diýdi.
Ysraýylyň daşary işler ministri Ýigal Palmor jenaýatyň üstüni açmakda Ysraýylyň fransus häkimiýetlerine bil baglaýandygyny aýtdy.


text:
Türkmenistanyň resmi habar agentligi «Charities Aid Foundation» atly garaşsyz ynsanperwerlik fondunyň maglumatlaryna salgylanmak bilen, adamlaryň ynsanperwerliginiň derejesi boýunça Türkmenistanyň dünýäde 14-nji orna eýe bolandygyny habar berýär.
Hususan-da, Türkmen Döwlet habarlar gullugy bu görkezijiniň düýbi ABŞ-da ýerleşýän «Gallup» barlaglar merkeziniň geçiren pikir soraýyşlyklarynyň netijesinde alnandygyny tassyklaýar.
Şol maglumata görä, dünýäniň 153 ýurdunda geçirilen bu barlaglarda raýatlaryň ynsanperwerlik işlerine näderjede ýygy-ýygydan pul berýändikleri we wagtlaryny sarp edýändikleri barada pikirleri soralypdyr.
Ýakynda «Gallup» barlaglar merkeziniň geçiren başga bir barlagy adamlaryň özlerini bagtly saýmaklarynyň derejesi boýunça-da Türkmenistanyň dünýäde 18-nji orundadygyny görkezipdi. Ýöne Türkmenistanyň häkimiýetleri muny raýatlaryň madda hal-ýagdaýynyň derejesine berlen baha görnüşinde häsiýetlendiripdiler.


text:
Gyrgyz-täjik araçägindäki dawaly territoriýada ýerleşýän bir çaýhananyň otlanandygy barada çykan habarlardan soň, serhediň ugrundaky birnäçe ýollar ýapyklygyna galýar. Otlanan bu çaýhana gyrgyz milletli adama degişlidi.
Gyrgyzystanyň premýer-ministriniň orunbasary Tokon Mamytow Täjigistanyň Isfara etrabynda ýerli gyrgyz we täjik resmileriniň arasynda geçirilýän gepleşiklere gatnaşmak üçin penşenbe güni gürrüňi edilýän sebite gitdi.
Bu waka Täjigistanyň serhet gullukçylarynyň iki gyrgyz raýatyny boşatmagyndan bir gün soň bolup geçdi. Olar ýekşenbe güni serhedi bikanun geçmekde aýyplanyp, tussag edilipdiler.
Duşenbe güni gyrgyz hökümeti Täjigistandan serhetleri kesgitlemek boýunça 24-nji dekabrda gepleşikleriň nobatdaky tapgyryny geçirmegi sorady.
Şu ýylyň dowamynda gyrgyz we täjik serhedinde ençeme çaknyşyklaryň bolandygy barada habar berilipdi.


text:
Duşenbe güni Aşgabatdaky Mukamlar köşgünde prezident G.Berdimuhamedowyň «Türkmenistanyň derman otlary» atly kitabynyň koreý dilinde çapdan çykan nusgasynyň tanyşdyrylyş dabarasy geçirildi.
Bu dabara Türkmenistanyň Medeniýet we teleradiogepleşikler ministrligi hem-de Günorta Koreýa Respublikasynyň Aşgabatdaky ilçihanasy tarapyndan gurnaldy.
Dabarada çykyş eden türkmenistanly we daşary ýurtly resmiler türkmen prezidentiniň derman otlary baradaky kitabynyň «deňi-taýy bolmadyk» aýratynlyklaryny nygtadylar.
Saparmyrat Nyýazowyň ýurdy dolandyran ýyllarynda Türkmenistandan kontrakt almak isleýän daşary ýurt biznes kompaniýalarynyň Nyýazowyň «Ruhnama» kitabyny daşary ýurt dillerinde çap etdirmekleri hem ýörgünli bir iş praktikasyna öwrülipdi.
Öz gezeginde ynsan hukuklaryny goraýjy guramalar şeýle tendensiýalary tankytlap gelipdiler.


text:
Gresiýanyň koalisiýa liderleri býujeti tygşytlamak boýunça täze plany kabul etdiler. Bu plan ýurdy batmakdan halas etmek üçin 130 milliard ýewrolyk halkara kömegini almagyň zerur şerti bolup durýar.
Býujet tygşytlamasy boýunça grek liderleriniň ylalaşyga gelendikleri barada Gresiýanyň premýer-ministri Lukas Papademosyň Ýewropanyň Merkezi bankynyň prezidenti Mario Drahiýe telefon arkaly habar berendigi aýdylýar.
Hödürlenen býujet tygşytlamasyna Gresiýanyň ilaty garşylyk görkezip, hepdäniň çarşenbe güni ählumumy 24 sagatlyk iş taşlaýyş gurnapdylar.
Häzir ýurduň hususy we döwlet sektorynyň iki sany bileleşigi anna we şenbe günleri 48 sagatlyk iş taşlaýşa çagyryş edýärler.


text:
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň prezidenti Barak Obama strategiki ýadro ýaraglaryň sanyny azaltylmak baradaky şertnama dekabrda Orsýet bilen gol goýulmagyna umyt edýänligini aýtdy.
Obama bu baradaky pikirini “Roýter” habar agentligine beren interwýusynda öňe sürdi. START diýilip atlandyrylan bu şertnamanyň möhleti dekabr aýynda tamamlanýar.
Mälim bolşuna görä, Orsýet bilen Birleşen Ştatlaryň wekilleri täze şertnamanyň jikme-jigini işläp düzmek barada iş alyp barýarlar. Bu şertnamanyň umumy görnüşi iýul aýynda Orsýetiň prezidenti Medwedew we Birleşen Ştatlaryň prezidenti Obama tarapyndan tassyklanypdy.
Obama aýratynam ýadro ýaraglaryň ýayramagynyň öňüni almak boýunça soňky bir näçe aýyň dowamynda edilen aladanyň soňky ençeme ýyldan hem köp bolanlygyny öňe sürdi.


text:
Golaýda XX asyryň türkmen halypa bagşylarynyň iň soňkusy Aşyrmämmet Dawudow biziň aramyzdan gitdi.
Ýazyjy Hudaýberdi Hally Aşyrmämmet aganyň ömür hem döredijilik ýoly barada aşgabatly şahyr hem ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen telefon arkaly gürrüňdeş boldy.
H. Hally:
Aşyrmämmet aganyň aýdymlary liriki äheňlidi, joşgunlydy hem baharyň gülleri ýaly açykdan gelen öwüşginlidi. Eger ýalňyşmasam, biz iň soňky halypany ýitirdik öýdýän?A. Bugaýew:
Rast aýdýaňyz. Ine, ikimiz sütün halypalaryň biri Sahy Jepbarowyň o dünýä göç edenine şaýat bolduk. Onuň ölümi türkmen adym-saz sungatynda öwezini dolup bolmajak boşluk döretdi. Ýöne aýdym-saz sunýaty halypasyz galmandy. Şo döwürde Ödeniýaz Nobat, Nurberdi gul, Ilaman Anna, Aşyrmämmet Dawut, Mäne Gara ýaly ussatlar biziň aramayzdady. Aşyrmämmet Dawut türkmen aýdym-saz sungatynyň iň soňky eýeli gädigidi. H. Hally:
Bizde “Adam edenini adam eder” diýen bir söz bar. Ýöne ussatlar babatynda beýle bolmajak eken. Aşyrmämmet aganyň ömür ýoly barada aýdyp beräýseň, sen oňa beletlerden biri.A. Bugaýew:
Bu ýerde aýdyňlaşdyrmaly bir ýagdaý bar. Aşyrmämmet aga aslynda Balkangulynyň ogly bolup, 1926-njy ýylda doglupdy. Balkanguly aga dogany Dawudyň perzendi ýokdugy üçin, Aşyrmämmedi oňa ogullyga berýär. Dawut aga çaga özüne hem aýalyna höwrügenden soňra, dört ýaşly Aşyrmämmede dogluş hakyndaky şahadatnamany alýar. Onuň “çaganyň atasy we enesi” diýen ýerine özüniň we aýalynyň adyny ýazdyrýar.H. Hally:
Onuň aýdym-saz sungatyna başlan döwürleri nähili boldy. Sebäbi “owal akan ýerden akarmyş aryk” diýlişi ýaly, bagşy-sazandalygam köplenç maşgala däplerinden gözbaş alyp gaýdýar.A. Bugaýew:
Dutara, aýdym-saza Aşyrmämmet ir, çagalygyndan höwrügýär. Ol Saryhan Sapanyň “Amanmy” diýen aýdymynda gelýän Gulat şahyryň agtygy ýa-da çowlugy bolmaly. 1938-nji ýylda ezber bagşy Soltan Atanepesow Gazanjyga göçüp gelýär hem Medeniýet öýüniň ýanynda bagşylar kružogyny döredýär. “Soltan akga” ady bilen tanalan ol ynsan 40-60-njy ýyllar agalygynda şol etrapda eli dutar tutanyň halypasy bolupdy. Soňra Aşyrmämmet aga-da şol Medeniýet öýünde bagşylar toparyna ýolbaşçylyk etdi. H. Hally:
Aşyrmämmet Dawudyň bagşylyk ýoly barada aýtsak, ol şol töwerekdäki başga bagşylara, meselem, Nurberdi Gula meňzemeýär. Onuň bagşyçylyk ýolunyň aýratynlygy nämeden ybarat?A. Bugaýew:
Ol ýomut-gökleň bagşyçylyk ýoluny dowam etdirdi. Bu ýol-da şaha-şaha böleklere bölünýär. Aşyrmämmet Dawut ondan Çowdur ýomudyň ýa-da halk arasynda aýdylyşy ýaly, Çowdur körüň ýoluny dowam etdiripdir. H. Hally:
Ýatlap geçsek, Aşyrämmet aga öňden belli bagşydy. Men entek oba oglanykam, 60-njy ýyllaryň başynda ony täze döredilen sowet aýdymlaryny, aýratynam komsomol-ýaşlar barada aýdymlary aýtmaýanlykda metbugatda tankyt edipdiler. “Näme ol komsomolyň bagşysymy?” diýýän oba adamlarynyň nägileligi munuň ýatda galmagyna sebäp bolupdy. Soňra Gazanjyga baranymda, çeper edebiýatyň hem aýdym-sazyň janköýeri Hydyr Kiçjikow Aşyrmämmet bagşy barada örän geň hem ýakymly zatlar aýdyp beripdi. Men şonda bu bagşynyň halk arasynda sarpasynyň gaty ýokarydygyna göz ýetirdim. Şol wagtyň özünde onuň töweregindäki bagşylar Saryhan Sapa hiç bir günäsiz gysylyşa sebäp boldy. Molla Çäkli gadagançylyga düşdi. Aşyrmämmet aganyň töwerek-daşyna garaýşy nähilidi?
A. Bugaýew:
Aşyrmämmet halypanyň türkmen iline, onuň bagşyçylyk ýollaryna, öz kärdeşlerine hormat-söýgüsi uludy. Öňräk Mäne Garanyň gyjakçysy Çary çepbe aradan çykdy. Şo günler bilagrydan, ýene gaýry dertlerden ejir çekýänem bolsa, Aşyrmämmet aga gazanjykly bagşy Hallyýew bilen uly ýola çykyp, ýük maşynyna münüp, Çary çepbäň aýadyna gelipdi. Saryhan Sapa barada aýtsak, ony “ogluňy sünnetledipsiň” diýip, partiýadan öçürenlerinde, işden aýranlarynda, soňra “öňki aýalyň bilen aýrylyşyp, ikinji gezek öýlenipsiň” diýip, aýdymlaryna gadaganlyk girizilende, Aşyrmämmet halypa-da, beýleki bagşylaram ýeke goýmadylar. Molla Çäkli barada aýtsak, onuň aýdymlaryndan il-gün mahrum bolmasyn diýen niýet bilen ony ýaňadan ýazgy etdirdiler. H. Hally:
Biz Aşyrmämmet aga klassyk, häzirki dilde aýdanymyzda, nusgawy ussat diýýäris. Nusgawy bolmak üçinem nusgalyk eser gerek. Şu ugurda Aşyrmämmet agadan näme miras galdy?
A. Bugaýew:
“Jereni kyblam”, “Bibi jany”, “Akmeňli”, “Ogulbeg”, “Haraýym, Döndi”, “Göwnüm seni”, “Dilber”, “Döneýin”, “Al sakar at”, “Höwäsem”, “Tapylar” ýaly onlarça aýdym galdy. Onuň gyzy Aýtäç atly bagşy, Türkmenistanyň at gazanan artisti, ogly Baýrammämmet ýurda belli ussat gyjakçy. Agtyk-çowluklarynyň arasynda-da onuň kesbini dowam etdirýänler bar.


text:
Amnesty International guramasy Türkmenistan açlyk yglan eden ölüm halyndaky tussagyň işine gaýtadan garamaly diýip çykyş edýär. Guramanyň 2-nji iýunda ýaýradan beýannamasynda “adalatsyz tussag edilen adam hukuklaryny goraýjy aktiwist 14 günläp açlyk çekensoň, ölüm halynda” diýip, habar berilýär we türkmen häkimiýetlerinden tussagyň işine gaýtadan garalmagy talap edilýär.
39 ýaşly Mansur Mingelow 19-njy maýdan başlap suwdan we iýmitden ýüz öwürdi. Neşe we çaga pornografiýasy bilen bagly aýyplamalar esasynda 22 ýyl türme tussaglygyna höküm edilen Mingelow özüne ýöňkelen günäni ret edip, protest hökmünde açlyk çekýär diýip, Amnesty International guramasy türmäniň lukmanynyň Mingelowyň agyr ýagdaýdadygyny tassyklandygyny ýazýar.
Subutnamalar
Amnesty International guramasy Mansur Mingelwoyň ykbaly bilen bagly uly aladalanma bildirýär. Guramanyň wekili Reýçel Bagler Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi: “Mansur Mingelow 2012-nji ýylda polisiýanyň tussaglary, esasan-da, buluç etnik toparynyň wekillerini gynamalara sezewar edýändigini görkezýän subutnamalary ýygnansoň, tussag edildi”.
Amnesti International Mansur Mingelowa adalatly bolmadyk suduň karary netijesinde höküm çykarylandygyny belleýär.
“Amnesty International Mingelowyň işi boýunça köp düzgünleriň bozulandygy sebäpli aladalanma bildirýär, hususan-da işiň gidişinde tanama düzgüni berjaý edilmedi, şaýat diýlip görkezilen adamlar türkmen diline düşünmeýän hem bolsalar, kagyzlara gol çekmäge mejbur edildiler. Şeýle-de Mingelowa suduň dowamynda öz islegine görä aklawçy saýlamak hukugy berilmedi” diýip, Reýçel Bagler mälim etdi.
Mingelowy halas etmek
“Türkmenistanyň häkimiýetleri öz borçlaryny berjaý edip, Mingelowyň işine gaýtadan garalmagyny üpjün etmek arkaly onuň ölmeginiň öňüni alyp bilerler” diýip, Amnesty International guramasy öz maglumatynda belleýär.
Reýçel Bagler Amnesty International gurmasynyň ýaýradan bu gyssagly beýannamasy bilen bilelikde BMG-niň edaralary we käbir halkara hökümetleri bilen işleşýändigini we olary türkmen hökümeti bilen gepleşiklerde Mingelowyň işi boýunça meseläni gozgamaga ündeýändigini aýtdy.
Birinji tussaglyk
Mansur Mingelow 2012-nji ýylyň iýun aýynda öz dogany Rustam tussag edilen gününiň ertesi neşe bilen bagly aýyplamalaryň esasynda birinji gezek tussag edilipdi. 15 günden soň boşadylan Mansur Mingelow özüniň we öz doganynyň tussaglykda gynamalary sezewar edilendigi barada şikaýat edipdi. Netijede iki sany polisiýa ofiseri wezipelerinden boşadylypdy.
Munuň yzysüre Mansur Mingelow gynamalara sezewar bolan beýleki adamlardan, esasan buluçlardan, subutnamalary toplap başlapdyr. Mingelow toplan maglumatlaryny ABŞ-nyň Aşgabatdaky ilçihanasyna, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasyna we Türkmenistanyň Baş prokuraturasyna iberipdir.
Mansur Mingelowyň Türkmenistanyň Baş suduna we beýleki resmilerine iberen ýüzlenmeleri jogapsyz galýar. Mingelow Lebap welaýatynyň Seýdidäki türmesinde saklanýar diýip Amnesty International guramasy habar berýär.


text:
Penşenbe güni Gyrgyzystanyň Oş oblastyndaky Kara-suu raýonynyň sudy şu ýylyň iýunynda ýerli metjitleri bulagaýçylyklar üçin ulananlykda aýyplap, dört adamyň her birini dört ýyl türme tussaglygyna hökum etdi.
Suduň başlygy Koýçubek Jobonow düýn Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda özbek milletinden bolan bu dört raýatyň şu ýylyň 10-njy iýunynda ýerli metjitleriň minaralaryna çykyp, adamlary bulagaýçylyklara çagyrandyklaryny aýtdy.
Gyrgyzystanyň jenaýat derňewçileri bu raýatlaryň ýarygijä golaý minaralardan arap dilinde eden çagyryşlarynyň ýerli etniki özbekleri bulagaýçylyklara çagyrmak üçin berlen bir duýduryş bolandygyny aýdýarlar.


text:
Türkmenistanda geljek ýylyň fewralynda boljak prezident saýlawlaryna taýýarlyk görülýär. Bu möhüm syýasy-jemgyýetçilik waka bagyşlanyp guralýan dürli-dürli çäreleriň arasynda prezidentlige dalaşgärlige hödürlenen syýasatçylaryň goldawyna geçirilýän ýygnaklar hem bar. Döwlet eýeçiligindäki türkmen metbugaty bu ýygnaklary türkmen jemgyýetçiligine mahsus bolan demokratiki ugur hökmünde häsiýetlendirýär.
Türkmenistanda hökümetiň goldawynda geçirilýän syýasy-jemgyýetçilik çäreleri, adatça, köp adamly bolýar. Şol bir wagtda bu hili çärelere asla gatnaşmaýan adamlaryň hem bardygy aýdylýar. Eýsem, Türkmenistanda 2012-nji ýylyň 12-nji fewralynda geçiriljek prezident saýlawlaryna bagyşlanan ýygnaklara esasan kimler we näme üçin gatnaşýar? Ýa-da bolmasa, bu çärelere gatnaşmaýan adamlar näme üçin şeýle möhüm wakadan çetde durýar?
Saýlaw çärelerine kim gatnaşyp, kim gatnaşmaýar?
Aşgabatda ýaşaýan publisist ýazyjy Amanmyrat Bugaýewiň ynanjyna görä, bu ýygnaklara gatnaşýanlar hakykatda öz ýürekden goldaýan kandidatlaryna goldaw bermek üçin ýygnanan adamlar däl-de, eýsem, döwlet edaralarynda işleýän, ýa-da bolmasa “jemgyýetçilik guramasy” diýlip atlandyrylýan gurama agza bolup durýan adamlar:
—Ýokardan berlen görkezme esasynda ýygnanýarlar, SSSR döwründäki partiýa ýygnagyna gatnaşyşlary ýaly gatnaşýarlar, SSSR döwründe ilkinji partiýa guramasynyň ýokardan hödürlenen adamy şol ilkinji gurama partorg ýa-da komsorg saýlaýyşlary ýalagam saýlaýarlar.
Bugaýew özüniň we özi ýaly pikirlenýän intellegensiýa agzalarynyň köplenç bu hili ýygnaklara gatnaşmaýandygyny aýdýar. Ýurduň has töwerekleýin pikirlenmäge ukyply hasaplanýan döredijilik adamlarynyň arasynda şeýle pozisiýanyň, ýagny ýurduň durmuşyndaky wajyp wakadan çetde durmak endiginiň erjellik bilen saklanyp galmagynyň sebäbi näme? Publisist Bugaýew bu soraga “şeýle syýasy oýna şärik bolasym gelenok, şonuň üçinem gatnaşamok” diýip jogap berdi. Ol özi ýaly pikirlenýän, ýa özünden has çuň, aýdyň pikirlenýän adamlaryň hem bu hili ýygnaklara özüniňki ýaly niýet bilen gatnaşmaýan bolmagynyň ahmaldygyny aýdýar.
Saýlaw çärelerinde tapawut, üýtgeşme barmy?
Ýerli synçylaryň käbiri prezident saýlawlary babatda geçirilýän häzirki çäreleriň 2007-nji ýyldaky çäreler bilen deňeşdirilende biraz tapawutlanýandygyny aýdýar. Mysal üçin, öňki gezek mejlisler zalyna ýygnanan Halk maslahaty 13 çemesi adamy kandidatlyga görkezip, şolardan 6-synyň prezidentlige dalaşgär bolmak üçin ýeterlik ses alandygyny yglan edipdi. Bu gezek, her hilem bolsa, prezidentlige kandidat hödürlemek ýa olara goldaw bildirmek ýurduň dürli ýerlerinde, dürli kärdäki adamlaryň gatnaşmagynda, halka öňki gezekkä garanda has golaý esaslarda geçirilýär diýip, synçylar belleýär.
Maglumat üçin aýdylsa, Türkmenistanyň prezidentiniň saýlawlary baradaky kanun 2006-njy ýylyň 26-njy dekabrynda, öňki prezident Saparmyrat Nyýazow ýogalandan birnäçe gün soň çap edilip, onda prezidentlige kandidatlaryň Halk maslahaty tarapyndan hödürlenýändigi aýdylypdy. Soň prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Halk maslahatyny ýatyrdy. Türkmenistanyň prezidentiniň saýlawlary baradaky kanunyň 2011-nji ýylyň iýunynda çap edilen nusgasynda prezidentlige kandidatlaryň syýasy partiýalar, jemgyýetçilik guramalary, inisiatiwa toparlary tarapyndan hödürlenýändigi aýdyldy.
Ýazyjy Bugaýew Türkmenistanda “saýlawlar”, “prezidentlige alternatiw kandidat hödürlemek”, “dalaşgärlere goldaw bildirmek” diýen ýaly sözleriň radio-telewideniýede aýdylmagynyň, gazetlerde ýazylmagynyň hem, kiçijigem bolsa, öňegidişlikdigini aýdýar. Onuň pikiriçe, geçen gezekki saýlawlarda alternatiw kandidatlar 10 prosente golaý ses alan bolsa, bu gezekki görkezijileriň biraz köp bolmagy hem mümkin. Sebäbi ol bu gezek olar barada öňki gezekkä garanda giňräk gerimde gürrüň edilýändigini aýdýar.
Saýlawlarda kimiň ýeňmegine garaşylýar?
Bu tapawutalaryň saýlawlaryň garaşylýan netijelerine ýetirjek täsiri nähili bolar? Ýerli synçylaryň köpüsi bu meselede uly tapawuda asla garaşmaýar. Amanmyrat Bugaýew häzir dalaşgärlige hödürlenýän adamlar hakynda gowy, öwgüli gürrüňler edilýän hem bolsa, saýlawlarda sesleriň 90 prosente golaýyny häzirki prezidentiň aljagyny çaklaýar. Bu pikir bilen tejenli agronom Akmyrat Ataýew hem ylalaşýar:
—Men geljekki prezident saýlawlarynda häzirki prezidentimiz ýeňer diýen pikirde, sebäbi onuň propagandasy ýokary bolar we şol ýeňdi ederler, halkyň parhsyzlygy şoňa elter.
Türkmenistanda prezident saýlawlary her bäş ýyldan geçirilýär.


text:
Ysraýylyň premýeri Benýamin Netenýahu özüniň Palestinanyň lideri Mahmud Abbas bilen duşuşyp, parahatçylyk boýunça ikitaraplaýyn gepleşiklere başlamak isleýändigini aýtdy.
Netenýahunyň edarasynyň beren maglumatynda bu duşuşygyň şu hepde geçirilýän BMG-niň Baş Assambleýasynyň işiniň dowamynda bolmagyna garaşylýandygy aýdylýar.
Abbasyň anna güni BMG-niň Baş Assambleýasynda Palestinanyň bu gurama agza bolmagy barada resmi suratda ýüz tutmagyna garaşylýar.
Ysraýyl Palestinanyň bu ädimine garşy çykýar. Birleşen Ştatlar hem Palestinanyň garaşsyz ýurt bolmagy üçin, Ysraýyl bilen gepleşikler geçirmegini goldaýar.
ABŞ Palestinanyň garaşsyzlygyny ykrar etmek meselesi orta atylsa, BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde öz weto goýmak hukugyndan peýdalanjakdygyny öňünden duýdurdy.
Hepdäniň duşenbe güni ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton çykyş edip, palestin-ysraýyl gepleşikleriniň aktiwleşmegine özleriniň ýardam berjekdigini aýtdy.
“Biz iki ýurduň parahat ýaşaşmagyny gazanmak üçin ýeke-täk ýoluň – özara gepleşiklerdigine ynanýarys” diýip, Klinton aýtdy.
BMG-niň Baş Assambleýasyna gatnaşmak üçin Nýu-Ýorka baran prezident Barak Obama hem palestin-ysraýyl meselesi bilen bagly gepleşikleri geçirer diýlip garaşylýar.


text:
4-nji oktýabr - Haýwanlary goramagyň halkara güni. Bu senäni bellemek kararyna 1931-nji ýylda tebigaty goraýjylaryň Italiýada geçirilen halkara konferensiýasynda gelnipdi. Soňky ýyllarda Haýwanlary goramak boýunça halkara gün dünýäniň 60 çemesi ýurdunda bellenip geçilýär.
Şu günki gün Türkmenistanda haýwanlara nähili garalýar?
Azatlyk Radiosy türkmenistanly graždan aktiwisti Nataliýa Şabunts bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda eýesiz haýwanlara nähili garalýar?
Nataliýa Şabunts:
Gynansak-da, ýurtda haýwanlary gowy görmeýärler. Ýögsa, Aşgabatda haýwanlar agressiw däl. Pişikler adamdan gorkýarlar, itler guýrugyny ýamzyna gysyp gezýärler. Umuman, haýwanlara rehimsiz garalýar, [adamlara] olary gowy görmek terbiýesi berilmeýär. Köçede iti gören çagalar, adatça, ýa gorkýarlar ýa-da eline daş alýarlar, depýärler.
Azatlyk Radiosy: Nataliýa, soňky döwürde Türkmenistanda itleriň, pişikleriň, käte guşlaryň jesetleriniň göze ilýändigi barada habar berilýär. Käbirleri itleri, pişikleri zäherlemekde häkimiýetleri aýyplaýarlar. Siz haywanlary ýok etmek boýunça çäreleriň geçirilmeginden habarlymy?
Nataliýa Şabunts:
Meniň syn edişime görä, bu yzygiderli, ýöne belli bir wagtda geçirilýän çäreler. Köplenç olar baýramçylyklara, binalaryň açylyş dabaralaryna gabatlanýar. Şonuň üçin öýlerinde iti bolan adamlar, şol sanda meniň özümem baýramçylyklardan örän howatyrlanýaryn. Men her bir baýramçylygyň öňüsyrasynda itim bilen köçä çykanymda, ol köçede hiç bir zady iýäýmesin diýip, örän hüşgär bolýaryn.
Azatlyk Radiosy: Aşgabadyň köçelerinde gözegçiliksiz gezip ýoren eýesiz itler ýa pişikler köpmi?
Nataliýa Şabunts:
Meselem, Çehow köçesindäki we onuň golaýyndaky jaýlar ýumrulanda, köp adamlara başda jaý berilmändi. Şonda adamaryň öýsüz galmagy sebäpli itler hem, pişikler hem köçede galypdy. Şäheriň köçelerinde iýmitiň gözleginde entäp ýören köp sanly itleri görmek mümkindi. Emma bu uzaga çekmedi. Gysga wagtdan köçelerde haywanlaryň üýşüp ýatan jesetlerini görmek mümkin boldy. Bu jesetleri ýerli gulluklar ýygnadylar.
Azatlyk Radiosy: Haýwanlar zäherlenýärmi?
Nataliýa Şabunts:
Adatça, olar zäherlenýär. Köplenç ulanylýan zäherli serişdelerden haýwanlar uzak wagtlap ölmän gynanýarlar. Aşgabatda gurulýan elit diýilýän awtoulaglar üçin duralganyň gurluşygynyň gidýän ýerinde şu ýylyň mart aýynda binýadyň içinde iki sany alabaý güjügi uzak wagtlap çyňsap öldi. Haýwanlaryň tiz ölýän halatlary-da bolýar, emma köplenç olar gynanyp ölýärler. Köplenç olary ýok etmek üçin köçelere içi iňňeli, çüýşe döwükli et taşlanýar.
Ýaşaýyş jaýyň golaýynda ýatan öli pişik, Aşgabat.
Şeýle-de, weterinar lukmanlaryň aýtmagyna görä, köp haýwanlar naftalin, ýagny güýä garşy ulanylýan zäherli serişde bilen zäherlenýärler. Bu serişde netijede haýwanyň ölümine getirýär, emma ol derrew ölmän, zäherlenensoň, haýal we örän yzaly ölüme sezewar bolýar.
Haýwanlary köçeden ýygnamak boýunça ýörite çäreleri durmuşa geçirmek gymmat bolansoň, ýerli häkimiýetleriň has arzan usullary ulanýan bolmaklary ähtimal.
Men bir gezek köçede ölüm halyndaky bir güjügi tapyp, ony haýwanlar keselhanasyna eltdim. Ol şeýle bir agyr ýagdaýdady, emma ölüp bilmän yzadan ýaňa gaty gynanýardy. Lukmanlaryň onuň ölümini tizeşdirip, yzadan halas etmekleri üçin men resmi töleg hökmünde täze puldan 50 manat töledim. Şonda-da it derrew ölüp bilmedi 15 minutlap uwlap, dünýäden ötdi. Men muny bagyşlap hem bilmerin, ýatdan hem çykaryp bilmerin.
Azatlyk Radiosy: Siz haýwanlaryň zäherlenýändigini aýtdyňyz. Bu çäreler resmi taýdan guramaçylykly geçirilýärmi? Muny kim edýär?
Nataliýa Şabunts:
Mundan birnäçe ýyl ozal Nyýazow döwründe köçelerde itleriň taýaklap öldürilmegine köp adam aladalanma bildiripdi. Bu hatda köpçüligiň gözüniň alnynda hem edilýärdi. Şol döwürde-de, häzirki wagtda-da itleri we pişikleri ýok etmek boýunça işleri öý uprawleniýeleri, hojalyk edaralary ýerine ýetirýärler. Emma hojalyk edaralary pişikler bolmasa, alakalaryň köpeljegine düşünmeýän bolsalar gerek.
Azatlyk Radiosy: Aşgabatda alakalar köpmi?
Nataliýa Şabunts:
Aşgabatda alakalar köp däldi. Olar belli bir ýerlerde, aýdaly, süýji tagamlary çykarýan fabrigiň golaýynda köp boýardy. Emma, meselem, Hitrowkadaky fabrigi ýumuranlarynda, alakalar tutuş töwerege ýaýrapdy. Çoganlyda uly bir çukur bardy, oňa tutulan haýwanlary eltip taşlaýardylar we soň şol ýerde mynjyradyp öldürýärdiler. Hut şu ýerde alakalar iňňän köpeldi. Meniň ýaşaýan mikroraýonymda-da alakalar gaty köpeldi. Jaýlaryň daşynda günde olaryň täze çukurlaryny görse bolýar. Olaryň köçelerde arkaýyn gezip ýörendigini hem görýärler.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýylyň 10 aýynyň netijelerine bagyşlanyp, 6-njy noýabrda geçirilen mejlisinde habar berlişi ýaly, ulag-aragatnaşyk toplumy boýunça hasabat döwründe bitirilen işler hem-de edilen hyzmatlar babatda meýilnama 114 göterim ýerine ýetirilip, ösüş depgini 114,4 göterim boldy.
Türkmenistanyň Demir ýol ulaglary ministrligi boýunça ýerine ýetirilen işleriň ösüş depgini 115 göterime ýetdi.
Türkmenistanyň Awtomobil ulaglary ministrligi boýunça hasabat döwründe hyzmat etmekde ösüş depgini 116,6 göterime deň boldy. Bu görkeziji ýük daşamakda 101,4 göterime, ýolagçy gatnatmakda bolsa 100,8 göterime barabar boldy.
Ýanwar-oktýabr aýlarynda Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligi boýunça işleri ýerine ýetirmegiň ösüş depgini 106,6 göterime deň boldy. Bu döwürde aragatnaşyk hyzmatlaryna bolan islegleri kanagatlandyrmak maksady bilen, ýurdumyzda 510 müň telefon nokatlary, şol sanda 477,5 müň öýjükli belgi, 6,5 müň radiotelefon belgi hem-de 26 müň ýerli telefon nokady gurnaldy. Geçen döwürde Oba milli maksatnamasyny durmuşa geçirmegiň çäklerinde 12 müň 336 telefon belgilik beketleri gurnaldy hem-de 1 müň 881 kilometr aragatnaşyk ulgamy çekildi.
“Türkmenhowaýollary” döwlet milli gullugy boýunça degişli döwürde howa ulaglarynda hyzmat etmekde ösüş depgini 115,4 göterime ýetdi.
Türkmenistanyň Deňiz we derýa ulaglary döwlet gullugy boýunça hasabat döwründe ýerine ýetirilen işleriň ösüş depgini 129,5 göterime deň boldy. Bu görkeziji ýük daşamakda we ýolagçy gatnatmakda degişlilikde 100,2 göterime we 140 göterime barabar boldy.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Sport oýunlary toplumy – Aşgabadyň Olimpiýa şäherçesiniň iň iri desgasydyr
Uniwersal oýunlar zalynyň umumy meýdany 26,2 müň inedördül metrden gowrakdyr. Elde oýnalýan toply oýunlara ýörüteleşdirilen zaly toplumyň esasy binasydyr, ol 155.40x168.40 metr möçberde, uzynlygy 43 metrdir, bu bolsa bäş gatly jaýdan-da belentdir. Toplumyň göwrümi ony biri-birini meňzeş sport görnüşlerini birnäçesini geçirmekde ulanmaga mümkinçilik berýär.
Ýapyk köpugurly sport meýdançasy Aşgabatda ilkinji gezek guruldy. Bu ýerde dünýä derejesindäki ýaryşlary geçirse bolar. 2017-nji ýylda geçiriljek Aziva oýunlarynda bu ýerde basketbol, woleýbol, gandbol, çeper gimnastika, badminton, gylyçlaşma sporty, stol üstünde oýnalýan tennis we batutda bökmek boýunça halkara ýaryşlary geçiriler. Mundan başga-da, toplumda dzýudo we milli göreş boýunça ýaryşlary gurnamaga mümkinçilik döredilendir.
Şu kysmy sport toplumlarynda stasionar we özgerdilýän kömekçi enjamlary bolýar. Göreş, boks we agyr atletika ýaly ýörüteleşdirilen zallardan tapawutlylykda uniwersal meýdançalarda tomaşaçylar üçin köp orunlaryň bolmagy ykdysady taýdan ýerliklidir. Biziň toplumymyzda janköýerler üçin 15 müň orun göz öňünde tutulandyr, bu bolsa bu ýerde dünýä derejesindäki ýaryşlary geçirmäge mümkinçilik berýär.
Sport toplumynda ýokary derejeli ýaryşlary geçirmek üçin örän amatly şertler göz öňünde tutulan. Münberlerde Olimpiýa komitetiniň we sport federasiýalarynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, maýyplar we olaryň kömekçileri üçin ýerler gurlan. Olimpiýa şäherçesiniň beýleki binalarynda bolşy ýaly, bu ýerde hem maglumatlar ulgamy we telewideniýe gepleşiklerini gurnamagyň tehnologik kadalary berjaý edilen. Äpet maglumatlar wideomonitorynyň beýikligi 11 metrdenem belent bolsa, daşky gurşawynyň ini 14 metr bolup, ol ýaryşyň barşyny onlaýn-şertde görkezmäge mümkinçilik berer.
Mundan başga-da, bäş gatly binada metbugat konferensiýalaryny, sport forumlaryny we okuw-maslahatlaryny geçirmäge niýetlenen umumy 330 orunlyk maslahatlar zallarynyň ikisi bar. Türgenler üçin ýuwunmak üçin otagçalaryň (duşlaryň) we hammamlaryň birnäçesi, owkalama otagy, naharhana göz öňünde tutulan. Toplumyň her gatynda sport muşdaklary ýaryşlaryň arakesmesinde dynç alar ýaly amatly kafeler bar.
Sportuň oýun görnüşleriniň toplumy Fotogalereýa / Olimpiýa şäherjigi / 10 sany surat
...
Habarlar #Aşgabat-2017
- Resmi habarlar
Türkmenistanyň dünýäde sport abraýy artýar22 Sentýabr, 2016 (10:52)
- Resmi habarlar
Halkara sport media forumynyň mejlisi tamamlandy21 Sentýabr, 2016 (15:14)
- Resmi habarlar
Aşgabatda halkara sport media-forumy öz işine başlady20 Sentýabr, 2016 (15:21)
- Resmi habarlar
Aziýanyň sport žurnalistleriniň gününe bagyşlanan we 2017-nji ýylda Aşgabat şäherinde geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny mahabatlandyrmak mynasybetli sport media forumyna gatnaşyjylara20 Sentýabr, 2016 (14:22)
- Resmi habarlar
Halkara sport media-forumynyň maksatnamasy badalga aldy19 Sentýabr, 2016 (13:18)
- Resmi habarlar
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Aşgabat” stadionyndaky dabaralara gatnaşdy17 Sentýabr, 2016 (22:41)
- Resmi habarlar
Sport oýunlary toplumy – Aşgabadyň Olimpiýa şäherçesiniň iň iri desgasydyr05 Sentýabr, 2016 (12:51)
- Resmi habarlar
Olimpiýa şäherçesindäki söweş sungatlary sport toplumy –Aziada-2017-ä taýýarlygyň çäklerinde gurlan binalaryň arasynda iň meşhurlarynyň biridir02 Sentýabr, 2016 (12:37)


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow saglygy saklaýyş we derman senagaty ministri Gurbanmämmet Elýasowa “işdäki borçlaryny kanagatlanarsyz ýerine ýetireni hem-de zähmet düzgünlerini bozany” üçin berk käýinç yglan etdi.
Geçen agşam wideo-konferensiýa arkaly geçiren hökümet maslahatynda Berdimuhamedow saglygy saklaýyş pudagynda obýektleriň gurluşyk işleriniň gowşadylandygyny we täze gurulýan binalary tabşyrmakda wagtyndan gijä galynýandygyny bellemek bilen, öz närazylygyny bildirdi.
Ministr Gurbanmämmet Ylýasowa işde goýberen kemçiliklerini gysga möhletde düzetmedik ýagdaýynda eýeleýän wezipesinden boşadyljakdygy barada duýduryş berildi.


text:
Şu hepde Eýranda Goşulyşmazlyk hereketiniň (NAM) sammiti geçirilýär. Oňa 7 müňe gowrak daşary ýurtly wekiliň we myhmanyň gatnaşmagyna garaşylýar.
Eýran Goşulyşmazlyk hereketiniň (NAM) 5 günlik sammitini geçirmek bilen, özüniň soňky 10 ýyllyk taryhyndaky iň uly syýasy çäräni gurnamak bilen çäklenmän, eýsem ol özüniň halkara jemgyýetçiligi tarapyndan gyrakladylan bir döwlet keşbini aradan aýyrmagy maksat edinýär.
“Halkara hyzmatdaşlygyň üsti bilen parahatçylygy gazanmak” şygary astynda 26-31-nji awgust aralygynda geçjek bu sammite, 40-dan gowrak döwlet baştutanynyň we ýüzlerçe ýokary derejeli hökümet wekiliniň gelmegine garaşylýar.
Goşulyşmazlyk hereketi sowuk urşy döwründe esaslandyrylypdy. Onuň düzümine giren döwletler haýsy hem bolsa bir syýasy bloguň düzümine girmän, garaşsyz durmagy maksat edinipdiler. Häzir bu guramanyň 120 agazasy bar.
Eýran Goşulyşmazlyk hereketiniň sammitini geçirmek bilen, bir tarapdan özüniň diplomatiki keşbini gowulandyrmagy maksat edinýän bolsa, beýleki bir tarapdan Tähran özüniň dawaly ýadro programmasy sebäpli, Günbataryň görkezýän basyşyna garşy durmak üçin özüne ýaranlary edinjek bolýar.
Eýran sammitiň taýýarlyk işlerine diýseň çynlakaý çemeleşýär. Tähranyň köçeleri düýpli arassalanyp, sammitiň geçjek günleri ýaşaýjylara hat-da bäş günlik dynç alyş hem berildi.
Sammite geljek ýokary derejeli wekilleriň sanawy eýýäm belli. Emma, oňa Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin ýaly syýasy läheňleriň gelip-gelmeji entek anyk belli däl. Emma, Demirgazyk Koreýanyň lideriniň eýýäm gelmejegi öňünden mälim edildi.
Penşenbe güni Phenýang Tährandaky sammite ýurduň baştutany Kim Jong-unyň ýerine hökümetiň beýleki ýokary derejeli agzasynyň ugradyljakdygyny aýan etdi.
Tähranyň "ýeňişleri"
Goşulyşmazlyk hereketiniň sammitine Müsüriň prezidenti Muhammet Mursiniň hem geljekdigi barada maglumat bar. Bu eýýäm Tähran tarapyndan uly ýeňiş hökmünde häsiýetlendirildi.
Tährandaky sammitiň dowamynda, Goşulyşmazlyk hereketiniň geçiji başlyklygy Müsürden Eýrana geçer. Tähran Muhammet Mursä çakylygy gowşurmak üçin, ýurduň wise prezidentini ýörite Müsüre ýollapdy.
Eger-de Mursi dogurdan hem sammite gatnaşsa, onda ol Eýranyň 1979-njy ýyldaky Yslam rewolýusiýasyndan soň, Tährana sapar eden Müsüriň ilkinji lideri bolar.
Eýran sammite BMG-niň Baş sekratary Ban Ki-munyň hem gatnaşmagyny özüniň beýleki bir ýeňşi hökmünde häsiýetlendirýär. Ysraýyl Ban Ki-mundan bu sammite gatnaşmazlygyny haýyş edipdi. Ýewreý döwletiniň bellemegine görä, BMG-niň Baş sekretarynyň bu sammite gatnaşmagy Eýranyň režimini ykrak etmegi bolar.
ABŞ hem Ban Ki-munyň Tährandaky sammite barmagynyň “gowulygyň alamaty” bolmajakdygyny duýdurdy.
Edilen tankytlara garamazdan 22-nji awgustda Banyň metbugat wekili Martin Nesirkiý BMG-niň Baş sekretarynyň sammite gatnaşjakdygyny mälim etdi.
Nesirkiýiň sözlerine görä, Ban bu saparyň “ynjyk boljakdygyna” düşünýär. Emma, BMG-niň Baş sekretary hökmünde onuň Goşulyşmazlyk hereketi we Eýran boýunça berjaý etmeli wezipe ygtyýarlyklarynyň bardygyny hem Banyň metbugat wekili sözüne goşdy.
Nesirkiý: “Bildirilýän aladalara garamazdan, onuň sapary ýerlikli we wajypdyr. Gürrüňi gidýän aladalardan BMG hem habarly. Baş sekretar ol ýerde halkara jemgyýetçiliginiň adyndan çykyş edip, Goşulyşmazlyk hereketine we Eýranyň ýolbaşçylaryna ýüzlenip, halkara jemgyýetçiliginiň Tährandan nämelere garaşýandygyny nygtap biler” diýdi.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň metbugat wekili Wiktoriýa Nuland çykyş edip, Tährandaky sammite gatnaşýanlar, şol sanda BMG-niň Baş sekretary hem Eýranyň halkara jemgyýetçiliginiň öňünde borçnamalarynyň bardygyny Tährana “berk bir görnüşde” belli etjekdiklerine ABŞ-nyň umyt edýändigini belledi.


text:
Prezident Traýan Basesku, eger ýewropa ýurtlarynda at etiniň sygyr eti diýlip satylmagy bilen bagly turan galmagalda rumyn et öndürijileri günäli tapylsa, bu ýurduň ynamdarlygyna "uzak ýyllyk" zeper ýetirer diýdi.
Ýewropa Bileleşiginiň agzasy bolan Rumynyýa bu meselede aýdylýan zatlary derňäp başlandygyny aýdýar.
Fransiýa öňünden taýýarlanan naharlara sygyr eti diýlip goşulan at etiniň arkasynda rumyn gassaplarynyň, golland we kipr täjirleriniň gatnaşmagyndaky üpjünçilik kökeniniň durýandygyny aýdýar.
Britaniýadaky, Fransiýadaky we Şwesiýadaky dükanlar bu hili naharlary satuwdan aýyrdylar.
Fransuz häkimiýetleri ýalňyş ýarlyk ýelmenmeginiň kezzapçylykly jenaýat hökmünde derňeljegini aýdýarlar.


text:
Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan Türkmenistanda ýyl kesilen türk mugallymynyň türmeden boşadylmagyny gazandy.
Türkiýäniň hökümetiniň internet saýtynda aýdylmagyna görä, prezident Erdogan Türkiýä öz talaby esasynda türmeden boşadylan Hajy Hamit Hamdi Polat we onuň maşgalasy bilen bile dolandy.
Türk mugallymy maý aýynda, okuwçyny urmakda aýyplanyp, iki ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi. Ol bir günüň dowamynda Şagal posýologyndaky türmeden boşadylyp, türk prezidentiniň uçaryna mündürilipdir.
Habarda Erdoganyň uçaryň üstünde türmeden boşadylan mekdep mugallymy, onuň aýaly, dogany we iki çagasy bilen söhbetdeş bolandygy aýdylýar.


text:
Ýewropada ýerleşýän Halkara krizis topary duşanbe güni özüniň golaýda Owganystan barada çap eden hasabatynyň “syýasy äheňlidigini” ret etdi.
Kabul oktýabr aýynda prezident Hamid Karzaýy berk tankytlan hasabaty üçin Halkara krizis toparynyň garşysyna hereket etmekçidigini aýdypdy. Prezidentiň sözçüsi Aýmal Faýzi duşanbe güni Halkara krizis toparynyň Owganystandaky hereketleri “syýasy äheňli we olaryň ýurtdaky ýagdaýa beren bahasy ynamdar däl” diýdi.
Halkara krizis toparyndan Andrýu Stroehleýn bu aýdylýanlary ret etdi.
Düýbi Brýusellde ýerleşýän toparyň hasabatynda Karzaý ýurtda uzak möhletli durnuklylygy döretmäge däl-de, öz şahsy häkimiýetini berkitmäge has köp gyzyklanýan ýaly diýilýärdi.
Şeýle-de bu hasabatda owgan döwletiniň 2014-nji ýylda, NATO goşunlary çykandan soň ýykylmagynyň we graždan urşunyň turmagynyň mümkindigi aýdylýardy.


text:
Malaziýanyň polisiýasynyň başlygy geçen hepdede ýitirim bolan malaziýaly uçara galp pasportlar bilen münen iki adamdan biriniň baş pena gözleýän 19 ýaşly eýranlydygyny aýtdy.
Tan Sri Halid Tan Sriniň sişenbe güni Kuala Lumpurda žurnalistlere aýtmagyna görä, agzalan adamyň Germaniýa aşmagy planlaşdyrandygy we hiç bir terrorçy toparyň agzasy bolmandygy hasap edilýär. Ogurlanan pasport bilen uçara münen ikinji adamyň şahsyýeti heniz anyklanýar.
Munuň bilen bir wagtda üç gün ozal ýitirim bolan uçary tapmak boýunça gözleg işleri dowam etdirilýär. 239 adamly bu uçary gözlemek boýunça Aziýa we Ýuwaş okean regionynyň 10 ýurdunyň 100-e golaý gämisi we uçarlary Günorta Hytaý deňzinde gözleg işlerini geçirýärler. Häkimiýetler gözleg geçirýän giňişligini duşenbe güni ýaýbaňlandyrdylar.


text:
Ýokary derejedäki ikitaraplaýyn gepleşikler we Hökümetara resminamalaryna gol çekişlik dabarasy tamamlanandan soň, Bolgariýanyň Premýer-ministri Boýko Borisow Aşgabadyň gözel ýerleri bilen tanyşdy.
Günüň ikinji ýarymynda bolgar hökümetiniň Baştutanynyň awtoulag kerweni Gypjak obasyna ugrady, şol ýerde jenap Boýko Borisow kümmete gül goýup, Türkmenistanyň ilkinji Prezidentiniň ýagty ýadygärligini hatyralady we Türkmenbaşynyň Ruhy metjidine baryp gördi.
Şol gün Bolgariýanyň Premýer-ministri Türkmenistanyň Garaşsyzlyk binasyna gül dessesini goýdy. Jenap Boýko Borisow Garaşsyzlyk binasynyň Hormatly myhmanlar seýilbagynda, asylly däbe görä, agaç nahalyny oturtdy.
Soňra Bolgariýanyň hökümetiniň Baştutany Olimpiýa şäherjiginde gurulýan desgalara baryp gördi we Türkmenistanda Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek boýunça alnyp barylýan işleriň gerimine hem-de depginine ýokary baha berdi.
Soňra Bolgariýanyň Premýer-ministri ýurdumyzyň öňdebaryjy gaýtadan işleýän senagat kärhanasyna — Aşgabat dokma toplumyna baryp gördi we nah matalaryň öndürilişi hem-de önümleriň köp görnüşleri bilen tanyşdy.
Agşam hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belent mertebeli myhmanyň hormatyna resmi agşamlyk naharyny berdi. Onuň barşynda Türkmen döwletiniň Baştutany we Bolgariýanyň hökümetiniň ýolbaşçysy söz sözläp, taraplaryň dostluk gatnaşyklaryna, özara ynanyşmaga netijeli syýasy gepleşikleri alyp barmaga, giň möçberli ykdysady we medeni hyzmatdaşlyga ygrarlydygyny tassykladylar.
Dabaraly kabul edişlik tamamlanansoň, Türkmen döwletiniň Baştutany we Bolgariýanyň Premýer-ministri köpugurly döwletara gatnaşyklarynyň gelejekde-de, üstünlikli ösdüriljekdigine ynam bildirýändiklerini, Türkmenistanyň we Bolgariýanyň dostlukly halklaryna iň gowy arzuwlaryny aýdyp, birek-birek bilen mähirli hoşlaşdylar. Şol gün Bolgariýa Respublikasynyň Premýer-ministri Boýko Borisow Watanyna ugrady.


text:
20-nji aprelde Aşgabadyň “Ýyldyz” myhmanhanasynyň mejlisler zalynda “Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe gender deňligi babatda gazanylan üstünlikler” şygary astynda dabaraly maslahat geçirildi. Ol ýurdumyzyň BMG-niň gender deňligi hem-de zenanlarynyň hukuklaryny we mümkinçiliklerini artdyrmak meseleleri boýunça düzüminiň Ýerine ýetiriji geňeşiniň agzalygyna saýlanylmagyna bagyşlandy.
Duşuşyga Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlary, Hökümetiň agzalary, döwlet, ýerine ýetiriji häkimiýet we ýerli öz-özüni dolandyryş edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, ylym, bilim we medeniýet ulgamlarynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň, şeýle hem BMGÖM, UNFPA, UNISEF ýaly halkara guramalarynyň wekilleri bar.
Çykyş edenler Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe aýal-gyzlaryň alyp barýan köpugurly işlerini, ýurdumyzyň syýasy, ykdysady we medeni durmuşynda işjeň orun eýeleýändigini bellemek bilen, zenanlaryň döwletiň we jemgyýetiň durmuşyna doly we deňhukukly gatnaşmagynyň üpjün edilýändigini nygtadylar. Jemgyýetiň we döwletiň durmuşynyň ähli ulgamlarynda Türkmenistanyň aýal-gyzlarynyň doly deňhukuklylygy, ýurdumyzyň Konstitusiýasy, kanunlary, şeýle hem Türkmenistanyň gatnaşýan halkara konwensiýalary tarapyndan berilýän ähli hukuklaryny we mümkinçiliklerini amala aşyrmagy kepillendirilendir.
Türkmenistanyň BMG-niň gender deňligi hem-de zenanlaryň hukuklaryny we mümkinçiliklerini artdyrmak meseleleri boýunça düzüminiň Ýerine ýetiriji geňeşiniň agzalygyna saýlanylmagyna ýokary baha bermek bilen, BMG-niň Türkmenistandaky Hemişelik utgaşdyryjysy we BMGÖM-niň ýurdumyzdaky Hemişelik wekili hanym Jasinta Barrins bu wakanyň dünýä bileleşigi tarapyndan ýurdumyzyň döwlet we jemgyýetçilik durmuşynyň bu möhüm ulgamynda gazanýan üstünlikleriniň nobatdaky gezek ykrar edilmegine şaýatlyk edýändigini belledi. Zenanlaryň ýagdaýyna degişli halkara kadalaryny we ýörelgelerini amala aşyrmagyň toplumlaýyn çäreleri netijesinde uly netijeleri gazanmak bilen, Türkmenistan bu ugurda beýleki ýurtlar bilen hyzmatdaşlygy ösdürmäge mynasyp goşandyny goşýar. Biziň ýurdumyzyň BMG-niň bu düzümine saýlanylmagy degişli syýasaty, ölçegleri we kadalary dünýä derejesinde taýýarlamaga we işläp düzmäge gatnaşmagy üçin uly mümkinçilikleri açýar. Gender deňliginiň möhümdigi onuň 2015-nji ýyldan soňky döwür üçin durnukly ählumumy ösüşiň maksatlarynyň biri hökmünde goşulmagynda jemlenýär.
Gender deňligini gazanmak Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň aýrylmaz bölegi bolup durýar: aýal-gyzlary döwlet häkimiýeti we dolandyryş edaralarynyň işine işjeň çekmäge, olaryň bilim derejesini we hünär taýýarlygyny ýokarlandyrmaga gönükdirilen milli kanunlar yzygiderli kämilleşdirilýär, degişli maksatnamalar işlenip taýýarlanylýar we amala aşyrylýar. Şu ýyl Türkmenistan 2015-2020-nji ýyllar üçin gender deňligi boýunça hereketleriň milli meýilnamasyny amala aşyrmaga girişdi. Bu resminama aýal-gyzlary jemgyýetiň we döwletiň durmuşyna çekmek boýunça döwlet edaralarynyň we jemgyýetçilik guramalarynyň işine täze itergi berer.


text:
Hytaýyň Çunsin şäherinde Hytaý bilen Taýwanyň arasyndaky ykdysady hyzmatdaşlyk ylalaşygyna gol çekildi.
Bu dokument 1949-njy ýylda Taýwan Hytaýdan bölünip aýrylandan soň iki tarapyň arasynda gol çekilen iň möhüm ylalaşyk diýip, synçylar aýdýarlar.
Bu ylalaşykda iki ýurduň arasyndaky gümrük tölegleriniň bölekleýin ýatyrylmagy ýa-da azaldylmagy göz öňünde tutulýar. Şeýle hem inwestiýa etmek boýunça öňki çäklendirmeler doly ýatyrýar.
Taýwandaky tankynçylar şeýle ylalaşyk bilen Hytaýyň Taýwany ykdysady taýdan gözegçilik astyna alyp, soňra bu adada syýasy gözegçiligi hem ornaşdyrmak isleýändigini öňe sürýärler.
Pekin Taýwany Hytaýyň territoriýasynyň bir bölegi hasaplaýar.


text:
MaNyLy SöZLeR-20HEMME TESWIRLER SOWGATLY:
Dünýädäki iñ gynandyrýan zatlardan biri, bir wagtlar biri-biriniñ hemme zadyny bilýän iki adamyñ, düýbünden nätanyş ýaly bolmagydyr...
***
Käte ýüregimde duýgy doly bir zat emele gelýär,düşündirip bilemok. Gürlemegi unutýan şol wagt. Gözlerim bilen aýtýan hemme zady,ýöne hiç kim görmeýär...
***
Bolmaz diýän nämäñ bolsa hemmesi bolar. Ýykylmaryn diýip ýykylarsyñ, üýtgemerin diýip üýtgärsiñ,öldüm diýip durarsyñ ýöne şonda-da ýaşarsyñ...
***
Şol gyz bolmasa başgasy bolar diýene erkek diýilýär. Şol gyz bolmasa başgasy bolmaz diýene hakyky erkek oglan diýilýär...
***
Hudaýjan söýýän gulunyñ ýüregini, söýýän gulunyñ ýüregi bilen birleşdirer...
***
Meni söý ýa-da ýigren, ikisi hem meniñ peýdama. Söýseñ mydama ýüregiñde bolaryn,ýigrenseñ mydama aklyñda...
***
Gülmek her wagt bagtly bolmak üçin däldir. Käte şeýle bir gülmeler bardyr: iñ uly ajylary gizlemek üçindir...
***
Käbir oglanlar köp puluñ ähli gyzlary eredibiljegini düshüner, ýagny köp makýažly gyzyñ özüni owadan hasap etmesi ýaly.
***
Söýgi sözlügüni ünsli ulanmalysyñ. Dodaklaryñdan añsatlyk bilen aýdylan o sözjük bashga bir adamyñ bagtsyzlygyna sebäp bolupbiler.
***
Tanyshmadyk bolsak, gije ýatamda dünýade sen ýaly biriniñ barlygyny bilmän ýatypgalardym.
***
Bir öýde söýgi bolmaly, bagt bolmaly, gawanjañlyk bolmaly, göwnede degishmeli, ýarashmalam, ýöne ilki bir öý bolmaly, ol öýde-de SEN bolmaly.
***
Adamyñ çaýyny demlejek bir söýýäni bar bolsa, diýmek o ýalñyz däldir.
***
Bir tarapdan hiç ýatlamazlyk üçin ýatdan çykarmak islärsiñ, bir tarapdan-da bu dünýäde seni ondan bashgasynyñ bagtly edibilmejegini düshünersiñ.
***
Söýmelisiñ, ýeke galañda aklyña geleni däl-de, hiç aklyñdan çykmaýany söýmelisiñ!..
***
Käwagt sessiz bolmak, göwnüñe degilenini bildirmegiñ iñ gowy ýoludyr.
***
Gaharlananda gözleri dolýan adamdan zyýan gelmez.
***
Adamlary tanadygymça ýalñyzlygy söýýän.
***
1 ýalñyş, 1 ýalan, 1 aýdym, 1 adam, 1 hakykat, 1 söz, 1 sms, 1 sekuntda durmuşymyzy üýtgedip biler...
***
Onuñ ýüregi başga biri üçin urmaga başlanda, seniñki durar...
***
Men ýanyñda wagtym gadrymy bilmeseñ, gadrymy bilen günüñ meni ýanyñda tapmarsyñ...
***
Biriniñ ýatmazyndan öñürti edýän dogasynda ýer almak, durmushda bolubiljegiñ iñ gowy ýerlerdendir.
***
Söýgi-çagakañ klasda paltoñy halaýan gyzyñ paltosynyñ üstünde goýmakdyr.
***
Bagyshlamak añsat, asyl kyn bolan täzeden ynanmak.
***
''MaNyLy SöZLeR-21'' çykanda size habar barar ýaly temalaryma ýazylyp bilersiñiz:
#wap-da temalaryma ýazylmak
#www-da temalaryma ýazylmak
Halanan (69)


text:
Eýran indiki hepdede Siriýa boýunça boljak parahatçylyk ugrundaky halkara konferensiýasyna özüniň gatnaşmagyna şert goýulan ýagdaýynda bu çärä gatnaşmakdan ýüz öwürýändigini aýtdy.
Eýranyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarif bu çykyşyny penşenbe güni Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen Moskwada geçiren duşuşygynyň yzýany etdi.
Lawrow BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-Moony 22-nji ýanwarda Ženewada geçiriljek konferensiýa Eýrany we Saud Arabystanyny çagyrmaga ündedi. Onuň sözlerine görä, regionyň täsirli ýurtlarynyň konferensiýa çagyrylmagy Siriýada üç ýyla golaý wagt bäri dowam edýän konflikti çözmek üçin syýasy çykalga tapmaga ýardam berip biler.
ABŞ Tähranyň konferensiýa gatnaşmagy üçin onuň Siriýanyň geçiş hökümetiniň prezident Başar Al-Assady we onuň ýakyn ýaranlaryny öz içine almazlygy barada gelnen ozalky ylalaşyk bilen ylalaşmalydygyny aýdýar.
Moskwada Zarif Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bilen hem duşuşdy. Sergeý Lawrow bolsa Siriýanyň daşary işler ministri Walid Muallem bilen aýratyn gepleşik geçirdi.


text:
Öten anna güni hem Ýemende prezident Ali Abdullah Salehiň tarapdarlary we opponentleri müňlerçe bolup, ýanba-ýan diýen ýaly paýtagt Sananyň köçelerinde ýöriş geçirdiler. Bu ýörişlerde esgerler duýduryş üçin ok atdylar, ýöne başga gazaply hereketler bolmady.
Bu gün režime garşy toparlar, aýratyn-da ýaşlar, ýene oppozisiýanyň düşelgesine öwrülen meýdança tarap barýarlar. Bu meýdançanyň daşynda protestçileriň tarapyna geçen general Ali Mohsen al-Ahmaryň goşun birikmleri garawyllyk edýär.
Ýemeniň prezidenti Ali Abdullah Saleh tarapdarlaryna salam berýär, Sana, 1-nji aprel.
18-nji martda Ýemeniň prezidentine degişli güýçler 52 demonstranty öldürensoň, Salehiň režiminden ýüz öwrüp, protestçileriň tarapyna geçen resmileriň sany köpeldi. Ýöne 30 ýyldan agdyk wagt bäri ýurtda höküm sürüp gelýän Saleh häkimiýeti häzirki oppozision ýolbaşçylara däl-da, diňe “ygtybarly ellere” tabşyrjakdygyny aýdýar.
Konfrontasiýa dowam etdigiçe, protestlere goşulýan şäherleriň sany köpelýär. Penşenbe güni ýüz müňlerçe adam Ýemeniň paýtagty Sananyň günortasynda ýerleşýän Taez şäherinde köçä çykyp, Salehiň häkimiýet başyndan gitmegini talap etdiler. On müňlerçe adam hem Ibb şäherinde ýöriş geçirdiler.Siriýadaky protestler
Siriýada hem reformaçylar halky tutuş ýurtda protestlere çagyrdylar. Howpsuzlyk güýçleriniň märekä ot açmagy netijesinde Daraa we Latakiýa şäherlerinde 18-nji martdan bäri 70-den köpräk adam öldi. Ýöne bu zorluk adamlary gorkuzyp bilmedi.
Siriýanyň Kamyşly şäherindäki hökümete garşy protestler, 1-nji aprel.
Öten anna güni dürli şäherlerde, şol sanda Siriýanyň paýtagty Damaskda-da, protestçiler köçelerde ýöriş geçirdiler. Ýurduň prezidenti Başar al-Assad anna gününe planlaşdyrylan protestlerden öňürtmek maksady bilen penşenbe güni parahat ilatyň öldürilmegi bilen bagly barlag geçirmek we onlarça ýyl bäri dowam edip gelýän adatdan daşary ýagdaýy ýatyrmak meselesine garamak üçin komissiýa döredip ýörendigini aýtdy.
Ýöne Assad şu hepde eden çykyşynda reformalary ýola goýmagy yglan eder diýlip ýörkä, ýurtda barýan gozgalaňlaryň jogapkärçiligini “çet ýurtlaryň dildüwşügi” diýip, yglan etdi. Waşington onuň bu aýyplamasyny ýazgaryp, prezidenti munuň deregine halkyň özgeriş baradaky talaplaryna jogap bermäge çagyrdy.
“Bu ýurtlaryň köpüsiniň ýolbaşçylary öz halkynyň kanuny isleg-arzuwlaryna jogap bermeli. Reforma baradaky çagyryşa manyly ýol bilen jogap bermegiň deregine dildüwşük teoriýalaryny gözläp tapmaga synanyşmak, gaty aňsat iş” diýip, Döwlet departamentiniň sözçüsi Mark Toner aýtdy.
Assadyň halkyň arasynda näderejede gowy görülýändigini çaklamak kyn. Şu wagta çenli onuň häkimiýet başyndan gitmegini açyk talap eden protestçileriň sany köp däl. Olar köplenç Siriýanyň berk howpsuzlyk düzgüniniň gowşadylmagyny, korrupsiýa garşy göreşilmegini talap edýärler.
Adamlaryň gahary ilkinji nobatda Assadyň dogany Maher bilen doganoglany Rami Mahloufa gönükdirilýär. Maher Respublikan gwardiýanyň başlygy. Ýurtda düşewüntli işleriň köpüsi hem Mahloufyň elinde.


text:
“Manchester United” futbol kluby Dawid Moyesyň ýerine wagtlaýyn ýolbaşçy edip Ryan Giggsy belledi. Moyes bu futbol klubyna bir ýyldan az wagtyň dowamynda ýolbaşçylyk etdi.
40 ýaşly öňki futbol ýyldyzy Giggs Moyesyň kömekçisi bolupdy.
“Manchester United” 22-nji aprelde klubyň websaýtynda çap eden beýannamasynda Moyesyň wezipeden çekilýändigini yglan etdi we oňa minnetdarlyk bildirdi.
Moyes kluba geçen ýylyň iýul aýynda baryp, 26 ýyllap baştutanlyk eden baýry ýolbaşçy Aleks Fergussony wezipede çalyşypdy. Moyesyň Fergusson tarapyndan hödürlenmegine garamazdan, klub onuň ýolbaşçylyga garşy çykdy.
Häzirki wagtda klub ýedinji ýerde durýar we bu onuň 1990-njy ýyllardan bäri görkezen iň pes derejesidir.


text:
Şu gün Orsýetiň hökümeti Ysraýylyň premýer-ministri Binýamin Netanýahuwyň Moskwa gizlin sapar edendigi barada ýaýradylan maglumaty ret edip, beýanat ýaýratdy.
Bu wakanyň öňýany Ysraýylyň «Ýediot Ahronot» atly gündelik gazýeti şu hepdäniň duşenbe güni Ysraýylyň premýer-ministriniň Moskwa gizlin sapar edip, Orsýetiň prezidenti Dimitriý Medwedýew hem-de premýer-ministri Wladimir Putin bilen Orsýetiň Eýrana we Siriýa ýarag satmak meselesi bilen baglanyşykly gepleşik geçirendigi barada maglumat ýaýradypdy.
Ysraýylyň häkimiýetleri indi köp ýyllardan bäri Orsýeti Eýrana «ýer-howa» kysymly raketa komplekslerini satmazlyga çagyryp gelýärler. Ysraýyl şeýle raketalary Eýranyň öz ýadro nokatlarynyň töwereklerinde gorag hökmünde ýerleşdirmeginiň mümkindigini öňe sürýär.


text:
Moskwanyň şäher häkimiýetleri liberal «Ýabloka» partiýasynyň Çeçenistan respublikasynyň baştutany Ramzan Kadyrowyň işden aýrylmagyna çagyrýan demonstrasiýa geçirmek talabyny ret etdi.
Partiýa bu habary 22-nji ýanwarda, öz websaýtynda çap etdi. Indi «Ýabloka» köpçülikleýin demonstrasiýa derek, 26-njy ýanwarda, günortandan başlap, prezident adminstrasiýasynyň daş işiginde bir adamly, gezekli piketlere başlajakdygyny aýdýar.
"Biziň piketimiz Kadyrowyň ötünç soramagyny, Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň bolsa Kadyrowy işden boşatmagyny talap eder» diýip, «Ýablokanyň» lideri Sergeý Mitrohiniň aýdan sözleri sitirlenýär.


text:
Orsýetde Günbataryň haýryna içalyçylyk etdi diýip türmä basylan alymyň aklawçysy Orsýet alymy geçen aý Birleşen Ştatlarda rus agentleri diýlip tutulan adamlar bilen çalyşmak isleýär diýýär.
Ýadro ýaraglary boýunça ekspert Igor Sutýagin 2004-nji ýylda ýaşryn harby maglumatlary britan firmasyna geçirmekde aýyplanyp, 15 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Sutýaginiň dogany Dmitriý rus häkimiýetleriniň Sutýagini Birleşen Ştatlarda içalyçylyk etdi diýilýän rus agentleri bilen çalyşmak isländigini aýtdy.
Ol doganynyň näçe agent bilen çalşyljagyny bilmeýär. Sutýaginiň aklawçysy Anna Stawitskaýa Orsýetiň bu çalşygy penşenbe güni amala aşyrmakçydygyny we şu sebäpden Sutýaginiň ilkibaşda Britaniýa iberilmelidigini aýtdy.


text:
1 DEKABR – AIDS KESELINE GARŞY HALKARA GÖREŞME GÜNI
AIDS – BARADA NÄME BILMELI?
AIDS-geçen XX – asyrda ýaýraýyş tizligi we gurşawy boýunça iň howply keselleriň biri boldy. Şonuň üçin bu kesele “XX asyryň mergisi“ diýip at berdiler. Häzirki wagtda bu kesel bütin ýer ýüzüne ýaýrap, onlarça million erkek adamlar, aýallar, çagalar bu keselden ejir çekýärler.
Keseliň ilkinji ýüze çykmalary geçen asyryň 80-nji ýyllarynda Kaliforniýada (ABŞ) gomoseksualistlerde (erkek bilen erkegiň jynsy gatnaşmagy) duş geldi. Näsaglarda pnewmosistalar arkaly dörän öýken sowuklamasy, Kapoşiniň sarkomasy we dürli-dürli kesel döredijiler arkaly ýüze çykyan, seýrek duş gelýän keseller hasaba alyndy. Şunuň ýaly ýagdaý bu täze kesele AIDS (gazanylan immunodefisit sindromy, rus dilinde SPID) diýen at goýmaga esas döretdi. 1983-1984 ýý biri-birinden habarsyz amerkan alymy R. Gallo we fransuz alymy L. Montanýe näsaglarda keseli döredýän retrowirusy ýüze çykardylar. Soňundan ol Adamynyň Immunodefisit Wirusy (AIW) diýlip atlandyryldy.
AIDS keseli bilen täze doglan çagalardan başlap, garry adamlara çenli keselläp bilýärler. Esasan hem keselçilik 20 – 40 ýaş aralygyndaky ýaş adamlarda köp duş gelýär.
AIW bedeniň hemme öýjüklerinde we suwuk sredalarynda duş gelýär. Esasan hem ol köp mukdarda ganda we erkeklik tohumynda bolýar. Keseliň tüýkülik, iýmit önümleri, galtaşma arkaly geçişi barada ylmy subutnama ýok.
AIW T-helperler diýlip atlandyrylýan, bedeni kesellerden goraýan ulgamynyň (immun ulgamy) öýjüklerine zeper ýetirýär. Wagtyň geçmegi bilen, degişli bejergi alynmasa, bu öýjükleriň sany azalýar, immun ulgamy gowşaýar we soňundan dargaýar. Bu ýagdaý AIDS keseline getirýär.
Her adam öz bedeninde köp sanly bakteriýalary, kömelekleri, wiruslary göterijidir. Biziň immun ulgamymyz dogry işlände kesel döredijilere garşy göreşýär, keseliň öňüni alýar. Ýöne ulgamyň işi AIW-iň zeper etirmegi bilen gowşasa, bu ýagdaý gözegçilikden çykýar we saglyga uly zeper ýetirilýär.
Ýokuşmadan 2-4 hepde soň, kesellän adamda kelle agyry, ysgynsyzlyk, köp derleme, myşsalarda we bogunlarda agyry, ysytma, bokurdagyň agyrmagy, içi geçme, bagryň we dalagyň, limfa düwünleriň ulalmagy ýaly alamatlar ýüze çykýar. Wagtyň geçmegi bilen bedeniň hemme ulgamlarynda, dürli-dürli seýrek duş gelýän keseller we howply täze döremeler döreýär, näsag horlanýar, ýagdaýy agyrlaşýar. Kesel tapgyrlaýyn geçip, ýitileşip, soň ýene dowamly ýagdaýa geçip biler. Adama AIW ýokuşyp, AIDS keseli ýüze çykýança 7-8 ýyl geçip biler.
Keseliň ýaýramagynda esasy töwekgelçilik toparlary ýüze çykaryldy:
Tertipsis jynsy gatnaşyklary edýän adamlar, gomoseksualistler.
Hapa şpris arkaly narkotiki serişdeleri kabul edýän neşekeşler.
AIW ýokuşan enelerden doglan çagalar. Yokuşma çaganyň yoldaşynyň üsti bilen, çaga dogrum ýollaryndan geçende, ene süýdi arkaly bolup biler.
Gandan ýasalan dermanlary kabul edýän gemofiliýaly (gan uýamagyň peselmegi) näsaglar.
Gan we gandan ýasalan dermanlar goýberlende, beden agzalary transplantasiya edilende, aýallarda emeli tohumlama ýa-da ekstrakorporal tohumlanma geçirlende hem keseliň ýokuşma howpy ulydyr.
Keseli anyklamagyň köp dürli usullary bar. Degişli barlaglary geçirip, adamyň AIW göterijidigini ýa-da AIDS bilen kesellänligini bilip bolýar. Eger T-helper öýjükleri 14%-den az, ýa-da onuň umumy mukdary 200-den az bolsa, onda ol AIDS-iň alamatydyr.
Häzirki wagtda AIDS keseliniň düýpli bejergisi ýok. Ýöne AIW-yň köpelmegini saklaýan bejergi işlenip düzüldi. Ol bejergi immun ulgamyň dargamagyny haýalladyp, näsagyň ömrüni uzaldyp biler. Esasy we goşmaça dermanlardan utgaşdyrylyp bejergi berilýär. Esasy bejergi üçin, Retrowir+Epiwir, Epiwir+Wideks, Emtriwa+Wireda, Epiwir+Zerit ýaly utgaşma, goşmaça bejergi üçin, Kriksiwan+Norwir, Leksina+Norwir, Inwirara+Norwir, Stokrin, Ziagen ýaly derman utgaşmalary ulanylýar.
AIDS bilen kesellän adam hemişe lukmanyň gözegçiliginde bolup, öz ýagdaýy we bejergisi babatda maslahat alyp durmalydyr.
AIDS-iň öňüni alyş çärelerini geçirmek, bu keseliň ýaýramagynyň öňüni almagyň esasydyr. Bu çäreler şulardan ybarat:
Halk köpçüligi bilen wagyz-nesihat işleri geçirmek;
Tertipsiz jynsy gatnaşyklary edyän adamlaryň, neşekeşleriň arasynda iş alyp barmak;
Gan we ondan ýasalan dermanlaryň ulanylşyny azaltmak. Gan tabşyrýan adamlary doly barlagdan geçirmek;
Saglygy goraýyş edaralara we ýokuşma bolup biläýjek ýerlerde (dellekhanalarda, gözellik salonlarda) arassaçylyk düzgünlerini doly berjaý etmek;
Bir gezek ulanylýan şprisleri ýaýratmak we olar bilen işlemek;
Töwekgelçilik toparyna girýän adamlara, şol sanda bosgunlary we daşary ýurda iş sapary bilen gidýän adamlary barlagdan kadaly ýagdaýda geçirip durmak.
Ref. http://www.saglyk.info
Filed under: Bütin Temalar, Saglyk


text:
Gyrgyzystanly adam hukuklaryny goraýjylaryň sözlerine görä, tussaglary gynamalara sezewar etmek ýurduň hukuk tertibini goraýjy organlarynda adaty bir däbe öwrülip barýar. 2010-njy ýylda adam hukuklaryny goraýjylar gynamalara sezewar edilen 300 adam baradaky faktlary anyklapdyrlar.
Çarşenbe güni gyrgyzystanly adam hukuklaryny goraýjylar «Gyrgyzystanyň hukuk goraýjy organ işgarleri döwletiň milli howpsuzlygyna howp salýan güýje öwrülip barýarlar» diýen beýanat bilen çykyş etdiler.
Adam hukuklaryny goraýjy Sardor Bagişbekowyň sözlerine görä, soňky bäş ýylyň dowamynda Baş prokuratura gynamalar barada 778 arza düşüpdir. 2010-njy ýylda bolsa Baş prokuratura, Içeri işler ministrligi we Milli howpsuzlyk gullugynyň işgarleri tarapyndan gynamalara sezewar edilenler hakda 97 sany arza duşupdir. Arzalaryň uly bölegi Oşdan.
Emma Baş prokuratura 778 arzadan diňe 91 sanysy, 97 arzadan hem diňe 11 sanysy boýunça jenaýat işini açypdyr. Belläp geçmeli ýagdaý: açylan jenaýat işleri diňe Bişkek, Yssyk köl we Çuý welaýatlaryna degişli. Oşdan gelen arzalar boýunça ýekje-de jenaýat işi açylmandyr.
Adam hukuklaryny goraýjylaryň sözlerine görä, beýle ýagdaý döwletiň milli howpsuzlygyna howp salýar. Çünki adamlary gynamalara sezewar etmek bilen günäsiz adamlary mejbury jenaýatça öwürýärler. Hakyky jenaýatçylar bolsa azatlykda galýarlar.
Gyrgyzystanyň adam hukuklaryny goraýjylarynyň biri Aziza Abdurasulowa, Gyrgyzystanyň Milli howpsuzlyk gullugynyň bu iş usulyny tankytlap, 29-njy noýabrda Oşda bolan bir wakany ýatlaýar: “Şol gün Milli howpsuzlak gullugynyň işgärleri Oşuň Majrimtal mähellesiniň ymamy Farhod Nurmatowyň öýüne dökülip, dört adamy terrorçy hökmünde atyp öldürdiler”.
“Günäsiz tutulsa, günäli sypýar!”
Abdurasulowanyn sözlerine göra, aslynda bu waka başgaça bolup, Milli howsuzlyk gullugy bu wakany ýörite gurnapdyr. Ol bu barada şeýle diýýär: “Bu waka barasynda hakykaty eşitseňiz, geň galarsyňyz. Bu waka şaýat bolanlaryň howpsuzlygynyň aladasyny edip, ol hakda entek bar hakykaty aýdyp bilmeýäris. Aýdyp bilaýjek zadymyz – bu ýörite gurnalan waka!”
Gyrgyzystanly adam hukuklaryny goraýjy Aziza Abdurasulowa sözüne şeýle dowam edýär: “Milli howpsuzlyk gullugy diňe öz içki bähbitleri üçin şeýle wakalary gurnaýar. Günäsiz adamlar terrorçy diýlip atlandyrylyp, hakyky terrorçylar öz işini dowam etdirýarler”.
Bişkekli adam hukuklaryny goraýjylar 2010-njy ýyldaky aprel wakalaryndan soň hem Gyrgyzystanyň Milli howpsuzlyk gullugy we Içeri işler minisrliginiň iş usulynyň üýtgemän gelýändigini aýdýarlar.
Emma Gyrgyzystanyň Milli howpsuzlyk we Içeri işler ministrliginiň resmileri adam hukuklaryny goraýjylaryň beýle tassyklamalaryny inkär edýärler. Gyrgyzystanyň Milli howpsuzlyk gullugynyň başlygynyň orunbasary Marat Imankulow ýurtda terrorçylar toparynyň hakykatdan bardygyny boýun alsa-da, tussaglaryň gynalýandygyny inkär edýär.
Gyrgyzystanyň içeri işler ministri Zarylbek Rysalyýew, umuman, tussaglaryň gynamalara sezewar edilýändigine ynanmaýandygyny aýdýar. Zarylbek Rysalyýew bu barada şeýle diýýär: “Terrorçylar bilen ekstremistleri gynap, olaryň jenaýatlaryny boýnuna goýup bolmaýar. Şonuň üçinem men “olar gynamalara sezewar edilýärler” diýilýän gep-gürrüňlere ynanmaýaryn”.


text:
23-nji martda Bişkek şäherinde geçirilen halk maslahatynda eden çykyşynda, Gyrgyzystanyň prezidenti Kurmanbek Bakiýew Günbatar demokratiýasynyň prinsipleriniň öz ýurduna laýyk gelmeýändigini aýtdy.
Gyrgyz prezidenti erkin saýlawlara hem raýatlaryň şahsy hak- hukuklaryna esaslandyrylýan demokratiýanyň prinsipleriniň Gyrgyzystanda ýöredilmeginiň gitdigiçe kynlaşýandygyny nygtady. Şonuň üçin K.Bakiýew Gyrgyzystanda demokratiýanyň täze görnüşiniň – maslahatly demokratiýanyň girizilmegini teklip etdi.
Şeýle hem 23-nji martda Gyrgyzystanyň Bişkek hem Oş şäherlerinde geçirilen demonstrasiýalarda çaknyşyklaryň emele gelendigi habar berildi.
Polisiýanyň beren maglumatlarynda 23-nji martda Bişkekde Bakiýewiň tarapdarlarynyň gurnamagynda geçirilen halk maslahatyna girmäge synanyşan 30-a golaý aktiwistiň tussag edilendigi aýdylýar.
Oş şäherinde bolsa, tussag edilen oppozisiýanyň wekili Ismaiyl Isakowyň goldawyna geçirilen ýörişiň barşynda polisiýa işgärleri bilen çaknyşyklaryň ýüze çykandygy aýdylýar. Bu ýerde 60-a golaý aktiwist tussag edildi.
Häzir Gyrgyzystanyň oppozisiýasy Bakiýewi awtoritarlykda hem korrupsiýada aýyplap, onuň wezipesinden çekilmegini talap edýär.
24-nji martda Gyrgyzystanda çigildem rewolýusiýasy netijesinde Askar Akaýewiň wezipesinden çetleşdirilip, onuň ýerine Kurmanbek Bakiýewiň saýlanmagyna 5 ýyl bolýar.


text:
BMG-niň Siriýa boýunça synçylar toparynyň missiýasy resmi taýdan öz işini tamamlady. Toparyň ygtyýarlyklary ýekşenbe güni giçlik gutardy.
Siriýa boýunça topar aprel aýynda BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi tarapyndan döredilipdi. Onuň maksady Siriýa boýunça halkara wekil Kofi Annanyň hödürlän, ot atyşyklary bes etmek boýunça planyň ýerine ýetirilişine gözegçilik etmekden ybaratdy.
300 adamdan ybarat toparyň işi iýun aýynda togtadylypdy. Şol döwür Siriýada gozgalaňçylar bilen prezident Başar al-Assadyň režiminiň arasyndaky çaknyşyklar has gazaply häsiýete eýe bolup başlapdy.


text:
Owganystanyň hökümet resmileri şu hepde geçiriljek Milli maslahatyň goragy boýunça planlary “Talyban” söweşijileriniň ele salandyklary barada olaryň ýaýradan beýanatynyň ýerliksizdigini aýdýarlar.
Bu Loýa-Jirge maslahaty hepdäniň çarşenbe güni, 16-njy noýabrda açylmaly. Bu maslahatda Birleşen Ştatlaryň Owganystandaky harby operasiýalarynyň geljegi hem-de “Talyban” söweşijileri bilen gepleşik geçirmek ýaly möhüm meseleler barada halk wekilleri bilen maslahat etmeklik göz öňünde tutulýar.
Bu maslahatyň öňýany, şu gün Owganystanyň howpsuzlyk güýçleri Loýa-Jirge maslahatynyň geçjek ýerinde ajalyna kaýyl bir adamyň bomba partlatmak synanyşygynda ony atyp öldürdiler.
Ýurduň Içeri işler ministrligi bu wakada bu adamyň içi partlaýyjy maddaly haltany goralýan territoriýa alyp geçjek bolanda, onuň atylyp öldürilendigini mälim etdi.
“Galp maglumat”
Owganystanyň Razwedka gullugynyň metbugat sekretary Lutfullah Maşal “Talyban” söweşijileriniň hepdäniň ýekşenbe güni öz internet saýtlarynda Loýa-Jirgäniň geçjek ýeri hem-de onuň goragynyň anyk planlary diýip çap eden maglumatynyň galp maglumatdygyny aýdýar.
Ol şu gün Kabulda žurnalistlere beren interwýusynda: “Biziň düzen planlarymyz talyplaryň media arkaly ýaýradan planlaryndan 100 prosent tapawutlanýar” diýip nygtady.
Loýa-Jirge maslahatynyň goragy baradaky planlary ele salandyklary barada talyplaryň ýaýradan maglumatynyň fonunda bu maslahata gatnaşjak käbir delegatlara talyplar tarapyndan haýbat atyjy duýduryşlaryň berlendigi barada-da maglumatlar peýda boldy.
Owganystanyň parlament deputaty Muhammad Daud Hasas şeýle haýbat atyjy duýduryşlaryň özüne mobil SMS-i görnüşinde gelendigini we ol telefon nomeriniň Pakistana degişli nomerdigini aýdýar.
“Olaryň telefon hatlarynda bu maslahat ‘Amerikan Loýa-Jirgesi’ diýlip atlandyrylýar we oňa gatnaşjak islendik adamyň ölüm bilen ýüzbe-ýüz boljakdygy aýdylýar. Her bir deputata we her bir hökümet resmisine şular ýaly haýbat gelip gowuşdy” diýip, Muhammad Daud Hasas mälim etdi.
Aladalary artdyrdy
Loýa-Jirge maslahatynyň goragy baradaky planlaryň ýaýradylmagy hem-de şular ýaly haýbatlaryň atylmagy “Talyban” söweşijileriniň bu maslahata garşy hüjüm gurnamak howpy baradaky aladalary-da artdyrdy.
Emma Loýa-Jirge boýunça komissiýanyň metbugat sekretary Safiýa Syddyki edil häzirki wagt delegatlaryň bu maslahata gatnaşmaklaryna böwet bolaýjak anyk bir päsgelçiligiň ýokdugyny aýdýar.
Safiýa Syddyki: “Şu gün irden maslahata çagyrylan delegatlar özlerini hasaba aldyrtmak üçin nobata durdular. Munuň özi adamlaryň bu ýere gelmek bilen, özlerine ynanylan işi etmek isleýändiklerini görkezýär. Men ýagdaý şundan başgaça bolmalydyr diýip pikir etmeýärin” diýip belledi.
Owganystanyň hökümeti şular ýaly çäreleriň howpsuzlygyny üpjün etmekde henize çenli belli bir kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolup gelýär.
Geçen ýylyň iýunynda geçirilen Loýa-Jirge maslahatynda ýaragly söweşijileriň ok atmalary prezident Hamid Karzaýyň maslahatyň açylyş dabarasyndaky çykyşynyň bökdelmegine sebäp bolupdy.
Şol wakada howpsuzlyk güýçleri billerine partlaýyjy enjamlar saralgy iki adamy atyp öldüripdiler. Wakada üç sany parahat ýaşaýjy hem heläk bolupdy.


text:
Hytaýyň howpsuzlyk resmileri duşenbe güni Pekiniň Tiananmen skwerinde bolan ulag hadysasyna jeňçi Gündogar Türküstan yslam hereketiniň jogapkärdigini aýtdy.
Meň Jiaňžu mundan aňyrky detallary aýtmady, diýilýän terrorçy topar bolsa jogapkärçiligi öz üstüne almady.
Duşenbe güni bir maşyn Tiananmen derwezesiniň ýanynda gyrada duran adamlaryň içinden urduryp, soňundan hem otlandy.
Bu hadysada maşyndaky üç adam, iki syýahatçy öldi, ondan gowrak adam bolsa ýaralandy.
Pekin polisiýasy bu işi eden adamlaryň etniki uýgurlardan bolan bir erkek adamdan, onuň aýalyndan we ejesinden ybaratdygyny aýtdy. Şeýle-de polisiýa, bu hüjüm bilen ilteşikli diýip, tipiki uýgur atly bäş adamy tussag etdi we bu hadysany planlaşdyrylan terror zarbasy diýip atlandyrdy.
Polisiýa maşynyň içinden pyçaklaryň, demir çybyklarynyň, benziniň we çap edilen dini şygarlaryň tapylandygyny aýtdy.


text:
Owganystanda saýlaw uçastoklary ýapyldy. Prezidentlik we welaýat geňeşlikleri boýunça geçirilen bu saýlawlarda ses berişlik üçin berilen möhlet bir sagat uzadylypdy.
Owganystandan gowuşýan habarlarda, saýlaw uçastoklarynyň ýapylan wagtynda hem ses bermek üçin baran adamlaryň uly bir böleginiň öz nobatyna garaşyp duranlygy aýdylýar.
Saýlawlar üçin bellenilen möhletiň gutarmagyna garamazdan olara ses bermäge rugsat edilipdir. Howpsuzlyk güýçleriniň aýtmagyna görä, bu saýlawlar umuman parahatçylykly ýagdaýda geçipdir.
Ses berişlige gatnaşanlaryň sany barada häzirlikçe bir zat aýtmak kyn, emma BMG-nyň Kabuldaky missiýasynyň metbugat wekili Alem Syddykynyň aýtmagyna görä, olaryň sany guwandyryjydyr.
NATO-nyň Baş-sekretary Andres Fog Rasmussen hem saýlawlaryň geçiriliş usulynyň orän gowydygyny aýtdy. Ol, Talyplaryň abandyrýan howpy zerarly saýlaw uçastoklarynyň sany az bolar diýlip garaşylypdy, emma açylan merkezler garaşylandan köp boldy, diýdi.
Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý hem, ses berişlik işleri tamamlanandan soňra eden çykyşynda, Talyplar tarapyndan haýbat atylmagyna garamazdan halkyň bu çärä gatnaşanlygy üçin, olara minnetdarlygyny bildirdi.


text:
Pederlerimiziň müňýyllyklaryň dowamynda arzuw eden Garaşsyzlygynyň XXII ýyllyk şanly toýy bilen hormatly Prezidentimizi we agzybir halkymyzy tüýs ýürekden gutlaýarys.
Hormatly Prezidentimiziň “Döwlet adam üçindir!” diýen baş ýörelgesi Türkmenistany we türkmeni dünýä tanadyp, döwletimiziň at-abraýyny älem-jahana doldurdy. Gahryman Arkadagymyzyň parasatly Baştutanlygynda ykdysadyýetiň ähli pudaklarynda, ylymda, bilimde, saglygy goraýyşda, medeniýetde uly ösüşler gazanyldy. Türkmen halky bu gün asuda, parahat ýurtda bolelin durmuşda ýaşaýar.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe milli Liderimiziň taýsyz tagallasy bilen ösüşlere beslenen gözel diýarymyzda şäherlerimiziň, obalarymyzyň durky gün-günden täzelenýär, ýurdumyzyň ähli ýerlerinde zawod-fabrikler gurulýar. Ýetilýän belent sepgitler, ýurdumyzyň geljeginiň has röwşen boljagyny alamatlandyrýar. Bularyň hemmesi hormatly Prezidentimiziň öňdengörüjilikli içeri we daşary syýasatynyň miweleridir.
Hormatly Prezidentimizi we bütin türkmen halkyny beýik Garaşsyzlygymyzyň XXII ýyllyk baýramçylygy bilen ýene bir gezek tüýs ýürekden gutlaýarys. Parasatly döwlet Baştutanymyzyň janynyň sag, ömrüniň uzak bolmagyny, il-ýurt bähbidine gönükdirilen beýik başlangyçlarynyň barha rowaçlanmagyny Beýik Biribardan dileýäris.Habarlar→