text:
Häzirki wagtda Aşgabatda “Türkmenhowaýollary” döwlet milli gullugynyň binasy sökülýär. Çary Nurymow köçesinde ýerleşýän bu binanyň häzir ak mermer örtülen diwarlaryndan mermeri sökülip, diňe diwarlarlaryň özi galypdyr. Binadaky işleýän gurluşykçylaryň sözlerinden çen tutulsa, bina sökülip, dolulygyna ýumrulmaly.
Garaşsyzlyk döwründe gurlan bu binanyň daşky görnüşi hem-de içki interýeri gowy saklanypdyr. Aýdylşyna görä, bu binada işgärler üçin ähli döwrebap şertler döredilipdir. Häzirki zaman ofis mebelleri, orgtehnika bilen üpjün edilen bu bina öz döwründe iň bir modern edara jaýlarynyň biridi. Bu bina özboluşly arhitekturasy bilen hem tapawutlanýar.
"Türkmenhowaýollary" binasynyň ozalky görnüşi
“Türkmenhowaýollarynyň” edara binasynyň ýumrulmagy onuň edil gapdalynda gurluşygy tamamlanyp barýan Türkmenistanyň hökümetiniň täze binasynyň gurlumagy bilen baglydygy aýdylýar.
“Hökümet binasyna golaý ýerleşýänligi üçin ýumrulýar. Örän uly gurulýan bu binanyň daş-töweregi boş bolmaly. Onuň golaýyndaky beýleki binalar hem ýumrular” diýip, bu gurluşygy alyp barýan daşary ýurt kompaniýasynyň bir işgäri aýdýar.
Galan pidalar
Ýeri gelende belläp geçsek, türkmen hökümetiniň täze gurulýan binasynyň ýeke-täk pidasy diňe “Türkmenhowaýollarynyň” edara binasy däl. Mundan ozal paýtagtyň häkimliginiň binasy, “Türkmenistan” myhmanhanasy hem ýumruldy. Ýaňy-ýakynda ýumrulan öňki “Garagumstroý” edarasynyň binasynyň ýumrulmagy hem türkmen hökümetiniň binasynyň öňünde gurulmaly uly seýilgähiň göz öňünde tutulýan gurluşygy bilen baglanyşdyrylýar.
Paýtagtyň taryhy merkezi diýip atlandyrylýan bu raýonynda diňe bir binalar däl, eýsem birnäçe ýadygärlikler hem aýrylypdy. Il içinde “üç aýak” adyny alan Bitaraplyk binasy
, “öküz” diýip atlandyrylýan, ýagny Aşgabatda 1948-nji ýylda bolup geçen ýer titremesiniň pidalarynyň hormatyna gurlan ýadygärlikler hem mundan öň başga ýerlere göçürilipdi.
Ýaňky aýdyşymyz ýaly, öňki Karl Marks meýdanynda täze seýilgäh gurulmaly. Il içinde bu ýerden öňki prezident Nyýazowyň kakasynyň ýadygärliginiň aýrylmagy
hem şu seýilgähiň gurluşygy bilen bagly diýen gürrüňler bar.
Şol bir wagtda hem Türkmenistanyň hökümetiniň täze gurulýan binasyndan başga-de bu raýonda hökümete degişli ýene iki sany bina bar. Olaryň biri Türkmenistanyň mejlisiniň öňki binasy, beýlekisi bolsa Merkezi bankyň öňki binasy.
Ýerliklilik
Bu iki binanyň hem maňlaýynda Türkmenistanyň Ministrler Kabineti diýen altyn çaýylan ýazgy bar. Şol sebäpden paýtagtlylarda Türkmenistanyň Ministrler Kabineti üçin täze ägirt uly binanyň gurulmagy näderejede talabalaýyk diýen kanuny soraglary döredýär.
“Türkmenistan o diýen uly ýurdam däl. Şonuň üçin, hökümetdäki çinownikler üçin şunça binany gurmak nämä gerek? Ondan gowusy adamlara peýdasy degjek binalary gurmaga pul sarp edilen bolsa, gowy bolardy” diýip, paýtagtly Hydyr öz pikirini beýan edýär.
Paýtagtyň gürrüňi edilýän raýony resmi metbugatda “paýtagtyň taryhy merkezi” diýlip atlandyrylýar. Emma garaşsyzlyk döwründe bu raýonda alnyp barlan ýumrup-gurmak işleriniň netijesinde bu raýonyň taryhylygyndan diňe ady galdy diýseň-de boljak.
Bu raýondaky gurulýan, ýokarda ady agzalan hökümet binasynyň, gurluşygyny “VINCI Construction Grands Projets” fransuz kompaniýasy amala aşyrýar. Bu gurluşyk boýunça kontrakta 2011-nji ýylda gol çekildi. Şol wagt berlen resmi maglumata görä, bu binanyň gurluşygyny 2011-nji ýylyň dekabr aýynda başlap, 2013-nji ýylyň dekabrynda tamamlamak göz öňünde tutulýardy.
Emma umumy meýdany 54 müň kwadrat metrden köp bolan bu binanyň gurluşygy diňe şu günler tamamlaýjy tapgyryna gadam basdy. Bu binanyň bahasy barada ýerli mediada maglumat berilmese-de, käbir daşary ýurt websaýtlarynda
onuň bahasynyň 185 million ýewrodygy aýdylýar.


c: text/html

text:
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew terrorizmiň Orsýet üçin iň çynlakaý howpdugyny aýtdy.
Ol bu beýanaty Moskwanyň “Domodedowo” aeroportunda bolan partlamada 35 adam ölüp, 150 çemesi adam ýaralanandan soň etdi. Bu hüjüm janyndan geçen bombaçy tarapyndan amala aşyrylandyr öýdülýär.
Medwedew häkimiýetleriň bu jenaýaty eden garakçylaryň şahsyýetini hökman anyklajakdygyny we olaryň sud jogapkärçiligine çekiljekdigini aýtdy.
Şeýle-de ol Baş prokuraturanyň we Orsýetiň derňew komitetiniň aeroportuň howpsuzlyk işgärleriniň bu jenaýatdaky jogapkärçiligini hem derňejekdiklerini aýtdy.
Aeroportuň howpsuzlyk işgärleri güman edilýän bombaçynyň aeroporta bildirmän girip bilmegine ýol bermekde aýyplanýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ABŞ-nyň gündogar kenarynda bolan “Sendi” diýip atlandyrylan apy-tupan saýlaw kampaniýasynyň gün tertibini üýtgetdi. Emma bu onuň prezidentlik saýlawlaryna ýetiren täsirleriniň biri boldy.
ABŞ-nyň prezidentlik saýlawlaryna bir hepde galanda ýüze çykan we ýurduň demirgazyk-gündogar ştatlarynyň uly bölegine uly zyýan ýetiren tebygy betbagytçylygyň prezident Barak Obama we respublikan partiýasynyň dalaşgäri Mitt Romneý üçin garaşylmadyk pursatlaryň ýene birnäçesini döretmegi ähtimal.
Bu apy-tupan Obamanyň we Romneýiň saýlawlaryň öňýanyndaky kampaniýalarynyň iň soňky hepdesiniň gün tertibini üýtgetdi.
Obama hepdäniň duşenbe güni Florida, Ogaýo hem Wirjiniýa ştatlaryna öňünden bellenen saparlaryny we sişenbe güni Wiskonsin ştatyna belenen saparyny ýatyrdy.
Obama bu apy-tupanyň ses berişlige ýetirip biljek täsiri baradaky sowala jogap berip, saýlawlar meselesine indiki hepdede garaljagyny, häzir bolsa tebygy betbagytçylyk boýunça tiz hereket etmegiň zerurdygyny belledi.
Mitt Romneý duşenbe güni Ogaýo ştatyna we sişenbe güni New Hempşir ştatyna planlaşdyran saparlaryny ýatyrdy.
Obama bilen Romneýiň planlaşdyran gün tertipleriniň üýtgedilmegi apy-tupanyň saýlaw kampaniýasyna ýetiren täsiriniň diňe bir bölegi bolup durýar.
Täsirler
Apy-tupan hepdäniň duşenbe güni Merilend we Kolumbiýa okruglarynda möhletinden ozalky ses berişligi yza tesdirdi.
Möhletinden ozalky saýlawlar Wirjiniýa ştatyndaky ses berişligi-de ýatyrdy.
Şeýle-de gündogar ştatlarynda slawlardan öňki köpçülikleýin pikir soralyşygynyň çäkli geçirilmeginiň mümkindigi çak edilýär.
Üstesine, elektron ses berişlik üçin ýörite gurallaryň tebygy betbagytçylykdan soň nädip işlejegi-de sorag astynda galýar.
Nýu-Ýorkda we Nýu-Jerside elektrik togy, telefonlar we internet üçin infrastrukturanyň nä derejede tiz dikeldiljegine-de köp zat bagly bolar. Ol wagtynda doly dikeldilmese bu hem ses berişligiň kada laýyk geçirilmegine täsir ýetirip biler.
Federal hökümetiň ses berişligi yza tesdirmegine ýuridiki meseleler päsgel berýär. Birleşen Ştatlaryň Konstitusiýasy Kongresse prezidentlik saýlawlarynyň gününi üýtgetmäge ygtyýar berýär. Emma Kongressiň işindäki arakesme kongressmenleriň ses berişlik barada karara gelmek mümkinçiliklerini çäklendirýär.
Federal resmiler saýlawlaryň yza tesdirilip-tesdirilmezligi barada karar çykarmak işiniň her bir ştatyň özüne baglydygyny aýdýarlar.
Şol bir wagtda-da adatdan daşary ýagdaýlara degişli düzgünlerde kesgitsizlik bar, meselä nähili çemeleşilmelidigine doly düşündiriş berilmeýär.
Käbir ştatlar saýlaw uçastoklaryny başda planlaşdyrylyşyndan has uzak wagtlap açyk galdyrmaga ýa-da ses berişligiň geçirilişline beýleki uýtgetmeleri girizmäge hakly.
Ýuristler adatdan daşary ýagdaýda döwletiň ähli federal saýlawlary yza tesdirmäge ygtyýarly bolup-bolmazlygynyň-da düşnüksiz görünýändigini belleýärler.
Şol bir wagtda-da Birleşen Ştatlaryň adatdan daşary ýagdaýlar boýunça federal agentligi apy-tupanyň 6-njy noýabrda geçiriljek prezidentlik saýlawlaryna täsir ýetirmeginiň ähtimaldygyny göz öňünde tutup taýýarlyk gorýär.


text:
Orsýet eger ABŞ-nyň Germaniýada ýadro ýaraglaryny täzelemegi planlaşdyrýandygy baradaky media habarlary hakykata laýyk bolsa, Ýewropada “güýç deňagramlylygyny” dikeltmek boýunça öz tarapyndan çäre görjekdigini mälim etdi.
Kremliň metbugat-wekili Dmitriý Peskow 23-nji sentýabrda eden çykyşynda Germaniýanyň ZDF telewizion stansiýasynyň maglumatyna salgylanyp, ABŞ-nyň şu ýylyň aýagynda Germaniýanyň Buechel howa bazasynda 20 sany täze taktiki ýadro bombasyny ýerleşdirmek niýetiniň bardygyny belläp, şeýle hereketiň “Ýewropada güýç deňagramlylygyny bozup biljekdigini” aýtdy.
Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň metbugat-wekili Maria Zaharowa Moskwanyň Waşingtonyň planlaryna aladalanma bildirýändigini mälim etdi.


text:
Ermenistanyň paýtagtynda bu ýurtda elektrik energiýasynyň bahasynyň gymmatlamagyna garşy geçirilýän ýörişler ikinji hepdesine girdi. Polisiýa bilen has köp çaknyşyklaryň bolmak ähtimallygyna garamazdan, 25-nji iýunda ýanbermezek protestçiler öz çärelerinden yza gaýtmajakdyklaryny aýtdylar.
25-nji iýunda Ýerewanyň prezidentlik köşgüniň golaýynda ýüzlerçe adam oturyp, protest çäresini geçirdi. Munuň netijesinde olar şäheriň esasy köçesini bagladylar.
Ermenistandaky bu protestleri guramalaşdyrýan “Talaňçylyga – ýok!” atly raýat jemgyýetiniň lideri Waginýak Şuşanýan Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda: “Biz howlugamyzok. Biziň 1-nji awgustdan elektrik energiýasynyň gymmatladylan bahasy güýje girýänçä, ýene 1 aý 10 günümiz bar” diýdi.
Hökümetiň karary
Bu aralykda ermeni premýer-ministri Howik Abrahamýan hökümet ýurtda elektrik energiýasynyň bahasyny ýokarlandyrmak baradaky kararyndan yza gaýtmaz diýdi.
Muňa garamazdan, ol 25-nji iýunda geçirilen hökümet maslahatynda ýurtda elektrik energiýasynyň bahasynyň ýokarlandyrylmagyna hötde gelmekleri üçin 105 müň çemesi “ýetirnip bilmeýän” maşgalalara döwlet tarapyndan berilýän pul kömegininiň möçberiniň artdyryljakdygyny aýtdy.
Abrahamýan protestçileri beklenen Bagramýan skwerini açmaga çagyrdy.
Bu aralykda Russiýanyň Daşary işler ministrligi ermeni häkimiýetlerini “demonstrantlaryň gozgan meseleleri boýunça ylalaşykly netije” tapmaga ündedi.
24-nji iýunda giçlik ýaýradylan beýanatda Russiýanyň daşary işler ministriniň orunbasary Grigoriý Karasin Moskwa “ermeni liderleriniň akyl-paýhasdan ugur aljagyna” bil baglaýar diýdi.
Protestleriň döremegi
Ermenistandaky gahar-gazabyň döremegine bu ýurtda ilata berilýän elektrik energiýasynyň bahasyny 1-nji awgustdan başlap 16% gymmatlatmak baradaky kararyň kabul edilmegi sebäp boldy.
Ermenistanyň ýurdy elektrik energiýasy bilen üpjün edýän kompaniýasy - “Ermenistan elektrik ulgamyna” Russiýanyň “Inter RAO” firmasy doly eýeçilik edýär.
Ermenistanyň prezidenti Serž Sarkisiýan protestçiler bilen iki gezek duşuşmaga synanyşdy, emma onuň bu synanyşygy şowsuz boldy. Sarkisiýan Ýewropanyň Halk partiýasynyň sammitine gatnaşmak üçin 24-nji iýunda Brýussele gaýtdy.
Gepleşikleri geçirmekden ýüz öwren demonstrasiýalaryň guramaçylary hökümetden ýurtda elektrik togunyň bahasyny gymmatlatmak barada kabul eden kararlaryny ýatyrmagy isleýändiklerini nygtadylar.
25-nji iýunda ir bilen Ermenistanyň polisiýasynyň başlygy Wladimir Gasparýan Ýerewanda protestleriň geçirilýän ýerine baryp gördi, emma ol demonstrantlaryň hijisi bilen gürrüňdeş bolmady.


text:
Gyrgyzystanda häkimiýet başyndakylaryň iň garybynyň premýer-ministr Ömürbek Babanowdygy belli boldy. Ol girdeji emlägi barada dolduran deklarasiýasynda 2000-nji ýylda satyn alan awtoulagynyň bardygyny we hatda hususy jaýynyň hem ýokdugyny görkezipdir. Babanow bir ýylyň dowamynda hökümetden 779 müň som, ýagny 20 müň dollara barabar zähmet hakyny alypdyr.
Gyrgyzystanyň premýer-ministriniň maglumat syýasaty boýunça edarasynyň başlygy Soltan Kanazarow berlen maglumatlaryň dogrudygy barada Azatlyk Radiýosyna şeýle diýdi:
—Ol jaýym ýok diýse ýokdur. Men bilemok. Hökümet işgärleri öz girdeji emlägi barada deklarasiýa doldurýarlar. Olar öz deklarasiýalarynda näçe girdeji gazanýandyklaryny, nähili emläkleriniň bardygyny görkezýärler. Olaryň maglumatlaryny salgyt polisiýasy arkaly barlap bolýar. Şeýle-de olar beren maglumatlarynyň dogrudygy ýa-da däldigi barada kanunyň öňünde jogap berýärler.
Emma ilat arasynda “AKB Gyrgyzystan” bankynyň, “Rio” awtoulag bazarynyň, “NTS” telekanalynyň Ömürbek Babanowyň gözegçiligindedigi barada gürrüňler bar. Ýöne ýuridiki taýdan olaryň başga bir adamlaryň adyna bolmagynyň mümkindigi güman edilýär.
Şol bir wagtda premýer-ministriň 2011-nji we 2012-nji ýyldaky girdeji emlägi barada beren maglumatlarynyň arasynda düýpli tapawutlar bar. Analitik Jyrgalbek Turdyhojaýewiň pikiriçe, Babanow hökümet başlygy bolandan soňra öz emlägini gizläpdir:
—Ömürbek Babanow geçen ýyl dolduran deklarasiýasynda iki gatly jaýynyň, ýeňil awtoulagynyň bardygyny görkezipdir. Emma Babanowyň şu ýylky deklarasiýasynda hiç hili emlägim ýok diýmesi juda geň galdyrýar. Hökümetde uzak wagtdan bäri işleýänleriň öz emläkleri barada doly maglumat bermezligi gowy zat däl. Resmileriň deklarasiýasyny gören halkyň olara ynamy has-da azalýar.
Prezidentiň emlägi
Prezident Almazbek Atambaýew geçen ýylda 1 million 213 müň som ýagny, 30 müň dollardan gowrak aýlyk alypdyr. Atambaýew 100 müň dollarlyk jaýynyň, bahasy 5 million dollardan gowrak mülk ýeriniň bardygyny görkezipdir. Emma ol bu ýeriň kimiňkidigini anyk görkezmändir. Şonuň ýaly-da Atambaýew öz deklarasiýasynda 4 müň dollarlyk iki awtoulagynyň bardygyny hem görkezipdir.
Prezidentiň metbugat wekili Kadyr Togtogulow prezident öz girdeji emläkleri baradaky maglumatlary gizlemedi diýýär:
—Prezident özüniň näçe girdeji gazanandygyny, nähili emläginiň bardygyny doly görkezdi. Ol prezident hökmünde hemmelere görelde bolup, girdejisi, emläkleri barada açyk ýazdy.
Synçylar hökümetde işleýänleriň arasynda öz aýlyklaryny we emläklerini gizleýänleriň köpdügini aýdýarlar. Munuň sebäplerini parlamentiň deputaty, oppozision “Ar Namys” partiýasynyň agzasy Tursunbaý Bakir ogly şeýle düşündirýär:
—Gyrgyzystanyň akylly syýasatçylary öz baýlyklaryny ýurtdan çykarýarlar. Olaryň Türkiýede, Gazagystanda, Birleşen Arap Emirliklerinde, hatda Malaýziýada hem emläkleri bar. Olar özleriniň ertirki gün suda berilmeginden gorkup, emläklerini öz garyndaşlarynyň atlaryna geçirýärler. Ikinjiden, olar hökümetde işleýänler munça baýlygy nireden alýarka diýip halkyň soramazlygy üçin öz emläklerini gizleýärler.
Gyrgyzystanda resmiler her ýylda öz aýlyklary we emläkleri barada deklarasiýa doldurýarlar. Emma olaryň beren maglumatlaryny barlap görmek häzirlikçe mümkin däl.


text:
Ýurtda dollaryň kursunyň 21% ýokary galmagy bilen “Türkmenhowaýollarynyň” daşary ýurt reýsleriniň biletleriniň ýokary galandygyny bu edaranyň awiakassalarynda habar berdiler. Awiakassanyň işgäriniň aýtmagyna görä, awiabiletleriň bahalary dollaryň täze kursy, ýagny 1 dollar 3,50 manat gatnaşyk boýunça kesgitlener.
Şeýlelikde, eger öň Stambula gidip gelmek üçin iki tarapa biletiň bahasy 1240 manat bolan bolsa, indi ol baha 1527 manat bolar. Minsk şäherine öň iki tarapa biletiň bahasy 1098 manat bolan bolsa, indi ol 1352 manat bolar. Türkmenistanlylaryň beýleki bir has köp ulanýan ugry bolan Dubaýa uçaryň bahasy öň 720 manat bolan bolsa, indi Dubaýa gidip gelmek üçin 890 manat tölemeli bolar.
“Türkmenhowaýollarynyň” awiakassasynyň işgäriniň aýtmagyna görä, awiabiletleriň dollardaky bahalary üýtgewsiz galýar. Emma anyk kimleriň dollar boýunça hasaplaşyk geçirip, awiabilet satyn alyp bilýändiklerini ol aýdyp bilmedi. Şeýle-de ol häzirlikçe diňe daşary ýurt ugurlary boýunça reýsleriň awiabiletleriniň gymmatlandygyny aýtdy. Içerki awiareýsleriň biletleriniň bahalary entäk öňküligine galýar.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanyň raýatlary “Türkmenhowaýollarynyň” awiabiletlerini milli walýutada, ýagny manatda satyn alýarlar. Onsoň manadyň dollara görä hümmetiniň aşak gaçmagy türkmenistanlylar üçin halkara awiabiletleriň bahasynyň gymmatlandygyny aňladýar.
Ýeri gelende belläp geçsek, iň soňky gezek “Türkmenhowaýollarynyň” daşary ýurt awiareýsleriniň awiabiletleriniň bahalary 2012-nji ýylyň 15-nji iýulynda gymmatladylypdy.
Mundan başga-da...
Şol bir wagtda hem soňky 3-4 aýyň içinde ýurtda transport aragatnaşygynda ýol kireýleriň nyrhynyň ýokarlanmagy diňe bir ”Türkmenhowaýollarynyň” awiabiletleriniň bahasynyň galmagy bilen çäklenmeýär.
Ýatlap geçsek, geçen ýyl ýurtda ýolagçy transporty bilen baglanyşykly ýol kireýiniň bahalary üç gezek gymmatladyldy. Geçen ýylyň 1-nji oktýabryndan şäher içi awtobuslaryň hem bir ugra ýol kireýiniň nyrhy 50% ýokary galdyrylyp, ol 30 teňňä ýetirildi. Awtobuslara umumy ýolagçy ýol peteginiň bahasy hem 8 manatdan 20 manada çenli ýokary galdyryldy.
Mundan başga-da geçen ýylyň 1-nji noýabryndan demirýol ýolagçy gatnawy üçin ýol kireýler gymmatlady. Şonda otly biletleriniň bahasy 100% töweregi ýokary galdyryldy.
Şeýle-de şäherara awtobuslaryň hem ýol kireýleri ýokary galdyryldy. Geçen ýylyň noýabryndan başlap şäherara awtobus gatnawynyň biletleriniň bahasy 50% ýokary galdy.


text:
Öten agşam Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama täze göz öňünde tutulýan saglyk programmasynyň döwlet üçin 900 milliard dollar töweregi çykdaja durjakdygyny aýtdy.
Ýöne şol bir wagtyň özünde-de, Barak Obama bu programmanyň möhümligini nygtap, onuň giň ilat köpçüligine mugt medisina kömegini almaklyga şert döretjekdigini belledi.
Statistiki maglumata görä, häzirki wagt amerikalylaryň 50 milliona golaýy medisina strahowaniýesinden peýdalanmaýarlar. Respublikan partiýanyň wekilleri medisina hyzmatynyň döwlet býujetiniň hasabyna ilat köpçüligi üçin mugt edilmegine garşy çykyş edýärler. Obamanyň demokratik partiýasynyň wekilleriniň arasynda bolsa bu mesele barada gapma-garşylykly garaýyşlar bar.


text:
Gyrgyzystanyň hökümeti metbugat serişdelerini suduň hökümi bolmazdan hem ýapmaga şert döredýän kanun taslamasyny teklip edýär.
Adalat ministrliginiň sözçüsi Emir Zulpiýew 30-njy ýanwarda teklip edilýän kanun düzedişleri astynda ministrlige eýeleri ölen we kanuny mirasdara geçmedik metbugat serişdelerini ýapmaga ygtyýar beriljegini aýtdy.
Şeýle-de Zulpiýew metbugat guramasynyň eýesiniň kompaniýasy ýapylan ýa telekeçilik durumy ýatyrylan halatynda hem ýapylyp bilinjegini aýtdy.
Mundan başga, täze kanun Medeniýet, maglumat we syýahat ministrligine, jemgyýetçilik şikaýatlary esasynda, metbugat serişdesini suda bermäge mümkinçilik berer.


text:
NextTM hödürleýar
Halanan ýazgylar
Bölümler
Soňky jogaplar
18-nji iýulda her ýyl iýul aýynyň üçünji ýekşenbesinde bellenilýän Galla baýramynyň öň ýanynda paýtagtymyzdaky Oba hojalyk toplumynyň mejlisler zalynda “Bitaraplyk we parahatçylyk ýylynda gallaçylyk pudagynda ýetilen sepgitler” atly ylmy-önümçilik maslahaty geçirildi. Ony Oba hojalyk ministrligi, “Türkmengallaönümleri” döwlet birleşigi, Türkmenistanyň jemgyýetçilik guramalary bilen bilelikde guradylar.
Maslahata oba hojalyk pudagynyň esasy hünärmenleri, alymlar, ugurdaş ylmy-barlag institutlarynyň işgärleri, ministrlikleriň we pudaklaýyn edaralaryň, şeýle hem jemgyýetçilik guramalarynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, ýokary okuw mekdepleriň mugallymlary we talyplary gatnaşdylar. Maslahatyň hormatly myhmanlarynyň hatarynda belli ekerançylar, zähmet weteranlary, hormatly ýaşulular, ýurdumyzyň ähli sebitlerinden öňdebaryjy hojalyklaryň ýolbaşçylary bar.
Ýurdumyhyň zähmetsöýer ekerançylarynyň hormatyna esaslandyrylan Galla baýramy orak möwsüminiň üstünlikli tamamlanandygyny alamatlandyrýar. Ählhalk dabarasy bolan bu baýram gallaçy daýhanlaryň ýadawsyz zähmeti netijesinde bol hasyl berýän bereketli topraga özboluşly hoşallyk senasydyr.
Bitaraplyk we parahatçylyk şygary astynda geçýän şu ýyl şanly wakalara baýdyr. Ýurdumyzyň gallaçylary Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan öňlerinde goýlan wezipeleri üstünlikli amal edip, halkymyzyň abadançylygyny mundan beýläk-de ýokarlandyrmaga uly goşant goşdular. Amatsyz gelen howa şertlerine garamazdan, Watan harmanyna 1 million 400 müň tonnadan gowrak ak bugdaý tabşyryldy. Munuň özi ýurdumyzyň edermen ekerançylarynyň çylşyrymly howa şertlerinde hem gallanyň bol hasylyny ýygnamakda ýeterlik tejribesiniň we başarnygynyň bardygyna şaýatlyk edýär.
Galla baýramyna bagyşlanan baýramçylyk çäreleriniň maksatnamasy Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň söwda merkezinde geçirilýän “Rysgal başy bugdaýdyr” atly sergi bilen açyldy. Onda ýurdumyzyň telekeçilik düzümleriniň öndürýän çörek we çörek önümleriniň dürli görnüşleri görkezilýär.
Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň sergi zalynda ýaýbaňlandyrylan türkmen suratkeşleriniň, heýkeltaraşlarynyň döredijilik işleriniň sergisi daýhanlaryň zähmetini we ene topragyň tükeniksiz jomartlygyny wasp edýär. Paýtagtymyzyň “Parahat” medeni-dynç alyş merkezinde ussat gallaçylaryň we oba hojalyk işgärleriniň gatnaşmagynda baýramçylyk çäresi geçirildi.
Oba hojalyk toplumynda geçirilen ylmy-önümçilik maslahaty umumy mejlis bilen açyldy, onda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň ähli halkymyza, zähmetsöýet babadaýhanlara, edermen gallaçylara iberen Gutlagy okaldy.
Döwlet Baştutany baýramçylyk mynasybeli tüýs ýürekden gutlamak bilen, “Biziň baş maksadymyz ýurdumyzda azyk bolçulygyny döretmekden ybaratdyr. Ata-babalarymyzyň asyrlarboýy sünnäläp, sungat derejesine ýetiren daýhançylyk kärini häzirki zaman ylmynyň gazananlary bilen baýlaşdyrmakda, dünýäniň ýokary öndürijilikli kämil tehnikalaryna başarnykly erk edip, öndürijilikli zähmet çekmekde, ähli zehinini, gujur-gaýratyny siňdirip, bol hasyl ýetişdirmekde nusgalyk iş bitirýän, başarjaň daýhanlarymyz sanardan köp” diýip belleýär.
Ýurdumyza BMG-niň Azyk we oba hojalyk guramasynyň Üçünji müňýyllygyň ösüş maksatlarynyň biri bolan hem-de bu guramanyň 2015-nji ýyl üçin maksatnamasynda kesgitlenilen wezipeleriň biri bolan azyk howpsuzlygyny üpjün etmekde ýetilen sepgitler üçin ýörite baýragynyň gowşurylmagy Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň durmuşa geçirýän öňdengörüjilikli syýasatynyň netijelidiginiň aýdyň subutnamasydyr.
Munuň özi biziň Watanymyzyň ägirt uly üstünlikleriniň, şol sanda oba hojalyk pudagynda gazanan belent sepgitleriniň dünýä derejesinde nobatdaky gezek ykrar edilmegidir. Şu gezekki orak möwsüminde gazanylan netijeler ýurdumyzyň gallaçylyk pudagynyň we obaseneget toplumynyň ugurdaş pudaklaryny, şol sanda pudagyň düzümlerini gaýtadan enjamlaşdyrmaga we döwrebaplaşdyrmaga, öňde baryjy tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagyna, ekerançylary ýokary hilli tohum serişdeleri we zerur bolan mineral dökünler bilen üpjün etmäge gönükdirilen ösüş makstnamasynyň çäklerinde amala aşyrylýan toplumlaýyn çäreleri netijesinde mümkin boldy.
Geçen ýyl esasy galla öndüriji sebitlerde bina edilip ulanma berlen, iň täze enjamlar we barlaghanalar bilen üpjün edilen häzirki zaman elewatorlarynyň umumy sygymy 360 müň tonna dänä deň bolup, olar ýygnalan hasyly ýokary hilli gaýtadan işlemäge we saklamaga mümkinçilik berýär. Ýurdumyzyň gallaçylarynyň gazanan zähmet üstünligi Türkmenistan üçin azyklyk bugdaýy daşary ýartlara iberýän ýurt hökmünde okgunly önsüşi nukdaýnazaryndan hem ägirt uly ähmiýete eýedir.
Soňra maslahat Oba hojalyk toplumynyň mejlisler zalynda we Türkmen oba hojalyk uniwersitetinde aýry-aýry bölümlerde öz işini dowam etdi. Olaryň gün tertibine ýurdumyzda gallaçylygy mundan beýläk-de ösdürmegiň möhüm wezipeleri, öňdebaryjy oba hojalyk tehnikasynyň önümçilige ornaşdyrylmagy, tohumçylyk we seçgi işinde ylmy-barlag işleriniň netijeleri, gallany senagat taýdan gaýtadan işlemekde iň täze tehnologiýalary peýdalanmak ýaly meseleler girizildi.
Agşam meslahata gatnaşyjylar, paýtagtymyzyň köpsanly myhmanlary – iň gowy gallaçylar we mehanizatorlar türkmen paýtagtynyň günorta-gündogar böleginde bina edilen “Ak bugdaý” binasynyň öňündäki meýdança ýygnandylar, bu ýerde ekerançylaryň hormatyna medeniýet we sungat ussatlarynyň, döredijilik toparlarynyň gatnaşmagynda baýramçylyk konserti berildi.


text:
Moskwada müňlerçe adam ylmy-barlag merkezini hökümetiň basyşyndan goramak üçin ýöriş geçirdiler.
Mundan iki hepde ozal ýurduň Adalat ministrligi şahsy “Dinastiýa” fonduny özüniň daşary ýurtly agentleriniň sanawyna goşupdy. “Dinastiýa” fondy Russiýada ylmy-barlag işlerini maliýeleşdirýän esasy guramalaryň biridir.
Putiniň 2012-nji ýylda çykaran karary esasynda daşary ýurt tarapyndan maliýeleşdirilýän islendik gurama “daşary ýurt agenti” hökmünde hasaba alynmaly.
Moskwanyň merkezinde geçirilen ýörişe alymlar, intelligensiýanyň wekilleri we oppozisiýa aktiwisti Alekseý Nawalnyý hem gatnaşdy.
Demonstrantlaryň ellerinde “Nobel laureatlary daşary ýurt agentleri” we “Putin meseläni çözüp bilmez, onuň özi mesele” diýen ýazgyly plakatlar hem bardy.


text:
Şu gün Yragyň wise-prezidenti Tarik al-Haşimi özüne terrorçylykly işlerde güman bildirilmegini “galplaşdyrylan iş” diýip atlandyryp, çykyş etdi.
Hepdäniň duşenbe güni Yragyň Içeri işler ministrligi wise-prezident Tarik al-Haşimi tussag astyna almak barada orderiň çykarylandygyny mälim etdi. Içeri işler ministrligi Tarik al-Haşimini ýurduň käbir hökümet resmilerini öldürmek barada öz gorag toparyna görkezme berenlikde aýyplaýar.
Howpsuzlyk resmileri oňa bildirilýän aýyplamalaryň “al-Haşemi” atly gizlin terror guramasynyň tussag edilen agzalarynyň şaýatlyk görkezmelerine esaslanýandygyny aýdýarlar.
Yragyň “Irakiýa” atly dünýewi syýasy blogynyň liderlerinden biri, wise-prezident Tarik al-Haşimi şu gün Arbil şäherinde eden çykyşynda özüne bildirilýän bu aýyplamalary “galplaşdyrylan iş” diýip atlandyrdy.


text:
Çarşenbe güni Serhetsiz Reportýorlar Guramasy dünýäniň dürli ýurtlaryndaky metbugat azatlygynyň ýagdaýy barada ýyllyk hasabatyny çap etdi.
Guramanyň resmileri bu ýylky hasabatyň hökümetleriň media azatlygy baradaky tendensiýasynyň düýpli bir üýtgemeýändigini görkezýändigini aýdýarlar.
Geçen ýyl bolşy ýaly, bu ýyl hem metbugat azatlygy boýunça iň öňdäki üçlüge Finlýandiýa, Gollandiýa we Norwegiýa girdi. Iň ýaramaz ýurtlaryň üçlügine bolsa, ýene-de Türkmenistan, Demirgazyk Koreýa we Eritreýa girizilipdir.
Türkmenistan hasabatda syn berlen 179 ýurduň arasynda 177-nji orunda goýlupdyr. Serhetsiz Reportýorlar Guramasynyň bu sanawynda Gürjüstan 100-nji orunda, Ukraina 126-njy, Belarus 157-nji, Özbegistan 164-nji orunda goýlupdyr.


text:
Eýranlylaryň serhetden geçen badyna horjunlaryny alkagolly içgilerden doldurýandyklary, zenanlarynyň bürenjeklerini çykaryp, makiýaž edýändikleri barada gürrüňleri eşidýärdik.
Ynha, şol gadagançylyklar ýurdunda sungatyň iň azat, erkin, galyba sygmaýan bir görnüşi kämilleşdi.
Yslam ülkesinde döwrebap kino düşürmek
"Kino+" gazetinde işlän wagtymyz, 90-njy ýyllardaky bulaşyklyklardan soň özüne gelip bilmeýän Azerbaýjanyň kino sungatyndan söz açanymyzda, bu ýagdaýdan çykalga gözlänimizde, çykgynsyz ýagdaýy eýran kinosy bilen deňeşdirýärdik.
Eýran biziň üçin şerigat kanunlarynyň astynda ezilýän ýurtdy. Ol ýerde adamlar daşlanmak bilen jezalandyrylýar, gülşüp aýdyşlaryna görä, adamlarda jynsy isleg döretmesin diýip, dükanlaryň witrinalarynda goýlan plastik manekenleriň göwüsleri kesilýär, bürenjek geýdirilýär, zenanlar bu dünýä diňe gara bürenjekleriň astyndan garaýarlar.
Bu ýurtda, haýsy ideýa gulluk edýändigine garamazdan, gozgalýan problemany açyk sahna çykarýan, açyk suratlandyrýan kinofilmler, yslam kadalaryna gabat gelmeýän edebiýat gadagandy. Eýranlylaryň serhetden geçen badyna horjunlaryny alkagolly içgilerden doldyrýandygy, zenanlarynyň bürenjegini açyp, boýanýandyklary barada gürrüňleri eşidýärdik.
Şeýle gadagançylyklar ülkesinde sungatyň iň azat, erkin kadalara sygmaýan bir görnüşi ösüşe eýe boldy. Eýsem, ýönekeý bir ösüşem bolman, eýsem fenomene öwrüldi, ýagny gaty meşhurlyk gazandy - ýalaňaç zenanlar bolmazdan, erotikasyz, söýüşmesiz, gansyz.
Günsaýyn rehimsizleşýän, bu ugurda örüsini giňeldýän dünýä kinosy bir tarapa, sada, adamkärçilikli duýgylary wasp edýän, gumanizm barada söz açýan eýran kinosy - Abbas Kiarostami, Mühsin Mahmalbaf, Mejit Mejidi, Bähram Kubady bolsa beýleki tarapdady.
Hatda Azerbaýjanyň režisýorlary olaryň tilsimlerinden peýdalanýardylar. (Elçin Musaoglunyň "40-njy gapy", Ali Isa Jabbarowyň "Toý" kinofilmleri).
Maksat-myratlaryna ýetdilermi–ýetmediler, bu eýýäm başga temady. Ýöne şol tilsimleri özleşdirmegi, öz ýörelgelerimize öwrüp, ondan täze eserler döretmekligi başaryp bilmändigimiz indi syr däl. Eýran kinosynyň gün tertibinden çykyşy ýaly, režissýorlarymyz hem ony bireýýäm unutdylar, ünslerini başga tarapa - Triýere, N.B. Jeýlana, Zwýakintsewe gönükdirdiler. Eýse, bu näme üçin?
Belki, deňeşdirmeklik babatda obýektiwligimiz nädogrudyr? Has dogrusy, adatda bolşy ýaly käbir işiň aňyrsyna ýetip bilen däldiris? Derrew sagalmak isleýän hassa ýaly elimizdäki dermany içmäni unutmaga synanyşandyrys?
Aslynda Azerbaýjan kinosy, ylaýta-da häzirki ýagdaýda Eýran kino sungatynyň Yslam rewolýusiýasyna çenli bolan döwrüni ýada salýar.
Turuwbaşdan şuny aýratyn belläp geçmek gerek, ýagny Eýranda kino sungatynyň resmi taýdan döreýşi 1900-njy ýyl hasaplanýar. Şol ýyl Fransiýa sapar gurnan Muzafereddin şa Kontrekswilde tölänleýin kino düşürýän enjamy görýär. Enjama haýran galan we öz gündeligine "bu enjamlar diwarda hereket edýän adamlary görkezýärler" diýip ýazan Eýran şasy, köşk fotografy Mürze Ybraýym hana kino düşürýän enjamdan satyn almagy tabşyrýar. Proýektor, ýagny kino düşürýän enjam bilen bilelikde montaž enjamlaryny hem alan Mürze Ybraýym hanyň şanyň buýrugy esasynda ilkinji eden işi-de her ýyl gurnalýan gül baýramçylyk çärelerini we "adamlara gül zyňýan ýaş gyzlary" kino düşürmeklik bolýar.
Şeýlelik-de Mürze köşk durmuşyny, Muzaffereddin şanyň resmi we resmi däl ýagdaýlaryny, edýän işlerini kino lentasyna düşürmäge başlaýar we şol düşüren kinolaryny öz öýüniň haýatynda gyzyklanýanlara gözkezýär. Ol wagtlar tomaşaçylar esasan asylzadalardan, ýokarky gatlagyň agzalaryndan ybarat bolupdyr.
1905-nji ýylda bolsa Tähranyň Gerrakkaz meýdançasynda ilkinji kinoteatr açylypdyr. Tomaşaçylary ýere ýazylan halylaryň üstünde oturyp, kino tomaşa eden bu kinoteatryň ömri gaty gysga bolupdyr. Birnäçe aýdan soň syýasy sebäplere görä (Mürze binýady kanunlara esaslanýan monarhiýanyň tarapdary bolupdyr we rewolýusionerlere ýardam edipdir), çakdanaşa dinçi metbugat toparynyň gatnaşmagynda şol kinoteatr ýapylypdyr. Soňra şanyň esgerleri tarapyndan ähli tehniki enjamlar konfiskasiýa edilip, hanyň özi-de sürgüne iberilipdir. Bu hadysa Eýran kinosynyň 60-njy we 70-nji ýyllara çenli bolan täleýi üçin örän möhüm ähmiýete eýedir. Köşkdäkileriň dynç alyş adaty ýaly dörän kino sungatynyň ösüşi 60-njy we 70-nji ýyllara çenli döwlete ymtylýan şalaryň, olaryň aýallarynyň keýpleriniň çeşmesi bolupdyr.
Ýurtda kino sungaty döredijiliginiň, umuman alanyňda şeýle özboluşly aýratynlyklara eýe onýyllyklardan ybarat taryhy bar.
Özbaşdak işlemek isleýän režissýorlar bolsa bir ýa-da iki kinofilmden soň şeýle niýetinden el çekipdir, ýurdy terk edipdir ýa-da sungaty.
Abdulhüseýin Sepenta, eýran ermenisi Owanes Ohaniýan, Ybraýym Muradi şolaryň käbirleridir. Owanes Ohaniýan kino sungatyny Moskwada öwrenipdir we 1925-nji ýylda kino düşürmeklik üçin watanyna dolanypdyr. Beýik kino sungatyny döretmek isleýän O. Ohaniýan bu ugurdan kadrlara mätäçlik çekilýändigini bilýärdi we onsoň ol Tähranda “Parvareshgahe Artistiye cinema” (Kino artistlerini taýýarlaýan merkez) atly mekdep açypdyr.
Ol "Abi we Rabi" (1929) atly birinji kinofilmi şu mekdebiň okuwçylary bilen bilelikde surata düşüripdi. Kino taryhçysy Kafariniň ýazmagyna görä, şeýle-de Eýranyň ilkinji poetiki kinofilmi bolan "Abi we Rabi", "Pet we Paterson" atly daniýaly gülkünç personažlara öýkünilmeginden ybaratdy. Şeýle-de arryk, uzyn boýly Abi bilen keltejik Rabiniň çagalyk hereketleri barada senariý ýazylypdyr.
"Abi we Rabi" kinofilminiň şowly bolmagy režissýory täzeden kameranyň arkasyna geçmäge ruhlandyrypdyr. O. Ohaniýan 1933-nji ýylda mekdebiň ikinji tapgyr uçurymlary bilen bilelikde "Kinoaktýor Hajy aga" atly nobatdaky komediýasyny surata düşüripdir.
Turuwbaşdan kino sungatyna şübhe bilen garan, emma soň özi hem aktýor bolan bir konserwatiw adam hakda gürrüň berýän şol kinofilm şowly bolmaýar we girdeji getirmeýär. Ohaniýan geljekki uçurumlar üçin serişde tapyp bilmeýär we Hindistana göçýär.
Eýrandaky ilkinji sesli kinofilmiň eýesi Abdulhüseýin Sepentanyň ykbaly hem ermeni kärdeşiniňkiden kän tapawutly bolmandyr.
20-nji ýyllaryň ortasynda gadymy pars dilini öwrenmek üçin Hindistana giden we ol ýerde hem ýaňy-ýaňy döremäge başlan kino sungaty bilen tanyş bolan Sepentada režissýorlyk höwesi döreýär. Bombeýde kärdeşi Ardeşir Irani bilen bilelikde "Lor gyzy" atly kinofilmi surata düşürýär.
Eýranda tomaşaçylar tarapyndan gaty gowy görlen "Lor gyzy" kinofilmi iki ýyllap ekranlardan aýrylmaýar. Hindistanda "Imperial film" kino firmasynyň islegi boýunça ýene dört kinofilmi surata düşüren režissýor ("Firdöwsi", "Şirin bilen Perhat" - 1934, "Gara gözler" - 1935, "Leýli-Mejnun" - 1936) 1936-njy ýylda öz kino firmasyny döretmekligi maksat edinip Eýrana gaýdanda, ne döwletden, ne-de hususy pudakdan goldaw alyp bilýär. Şondan soň maşgala güzeran üçin kinony taşlamaly bolýar.
"Firdöwsi" kinofilmine bolsa, Mahmyt şa Gaznawy bilen Firdöwsiniň çekeleşikli sahnasy sebäpli Ryza şanyň göwnüne ýaramanlygy sebäpli, çäklendirme girizilýär.
Abdylhüseýin Sepenta kino sungatyna 1968-nji ýylda 62 ýaşynda täzeden gaýdyp gelýär. 8 mm kinolenta surata alýan kamerasy bilen daş-töwereginde bolup geçýän ýagdaýlary surata düşürýär. Emma onuň şol kinofilmi hiç wagt ekranlarda görkezilmeýär.
Iň gyzykly ýeri hem, ynha, şu ýerde, ýagny 1960-njy ýyllara çenli takmynan 25 doly metražly komediýa kinofilmi surata düşürilipdir we ýurtda kinoteatrlaryň sany hem ýyldan-ýyla artypdyr. (Eýsem, bu tanyş ýagdaý dälmi?)
Daşary ýurt kinofilmleriniň kömegi bilen tomaşaçy gatlagy emele gelipdir. Hatda 1926-njy ýylda zenanlar hem kino gidipdirler.
Ali Wekili atly kinoteatr eýesi ilkinji gezek zenanlara hem kinozalda orun aýrypdyr. Kino şondan soň diňe ýokary gatlagyňky bolman, eýse ol her bir adam üçin elýeterli bolupdyr we islän adam oňa tomaşa edip bilipdir.
1950-nji ýyllardan owal Jorj Sadulun "Eýran kino senagatynyň atasy" diýip atlandyrylýan Ysmaýyl Kuşanyň "Puşman" (1954), "Ahyrky gepleşik", M. Muhseniniň "Ekin bilbili" (1957), "Söýgi ogrulary" (1959) kinofilmleriniň şowly ädimlerinden soň kinomatografiýa hem garaýyş üýtgäpdir.
Hindi kinolarynyň tilsiminde surata düşürilen şol kinofilmleriň şowlulygy kinomatografiýadan gazanç edilip bilinjekdigini-de subut edipdir. Şeýle-de kino biznesiniň we kinofilm önümçiliginiň ösmegine hem sebäp bolupdyr.
Birnäçe ýyl soň - "60-njy ýyllardan öň - ýurtda işlän 7 kinostudiýada her ýyl komediýa, melodrama we adaty dramaturgiýa žanrynda sazly şowhundan ybarat ýetmiş kinofilm surata düşürilipdir we bu filmler ýerli kino bazary bilen bir hatarda Ýakyn Gündogar ýurtlaryna hem eksport edilipdir. Bu bolsa kino senagatynyň ýaýramagyna hem uly mümkinçilik döredipdir.
Şol döwürden başlap Günbataryň ykdysady ünsüni özüne çeken Eýran kinosynda hem döwrebaplyk usulynyň ilkinji alamatlary göze ilipdir we jemgyýetçilik durmuşynyň talaplaryna hem öz täsirini ýetiripdir.
Şonuň bilen bir hatarda daşary ýurt kinofilmleriniň ýurda getirilmegine girizilen çäklendirmäniň aýrylmagy bolsa, dünýä bilen bütewüleşmäge, ýagny integrasiýa mümkinçilik döredipdir" (A. Dadaşow "Eýran kinosynyň ösüş alamatlary").
Bütin bu ähli geçilen sepgitler, tapgyrlar hususy pudakda we ýaşlaryň arasynda kino bolan ünsüň güýçlenmegine sebäp bolýardy. Şol sanda italýan neorealizminiň täsiri bilen bütin gadagançylyklara, represiýalara, ýagny gysyşlara hem çäklendirmelere garamazdan, indi Eýranda hem jemgyýetçilik meselelerini gozgaýan çynlakaý kinofilmler surata düşürilýärdi.
Ferruh Gaffary "Şäheriň çet böleginde" (1958), "Küýkiniň gijesi" (1963), Ybraýym Gülüstani "Garlawaçlar höwürtgesine gaýdar" (1964), "Toprak we aýna" (1966), Mesut Kemýaýe "Sezar" (1969), Darýuş Mehrjuýi "Sygyr" (1970) kinofilmleriniň üsti bilen Yslam rewolýusiýasyndan on-on bäş ýyl soň dünýä kinosynyň hatarynda fenomen ýaly meşhurlygy bilen özüne orun alan Eýranyň täze kino sungatynyň akymynyň düýbüni tutmagy başarypdyrlar.
Emma bu eýýäm düýbünden başga tema.


text:
Sünnüleriň Yragy gurşap alan protestleri togtarly görnenok.
Ilatynyň aglaba köplügi sünnülerden durýan welaýatlarda indi üç hepde bäri on müňlerçe adam köçelere çykyp, şaýy premýer-ministr Nuri al-Malikiniň ýolbaşçylygyndaky hökümete garşy şygarlary göterip, ýöriş geçirýärler.
Mosulda, duýduryş üçin, polisiýa protestçileriň üstaşyr howa ok atdy. Anbar welaýatynda hem protestçiler Yragy Iordaniýa birikdirýän esasy ýoly ençeme günläp baglansoňlar, Bagdat bu ýurda girilýän serhet geçelgesini howpsuzlyk çäreleri sebäpli ýapmaly boldy.
Amerikan esgerleri bir ýyl ozal ýurtdan çekileli bäri turan bu iň uly sünni protestleri premýer-ministr Malikini kyn ýagdaýda goýýar.
Protestleriň maksady
Protestleriň turmagyna sebäp bolan öten dekabrda tanymal sünni syýasatçy, maliýe ministri Rafaie al-Esawiniň şahsy goragçylarynyň polisiýa tarapyndan terrorizmde aýyplanyp, tutulmagy boldy. Sünnüler bu adamlaryň tutulmagyna dini azlyklara degişli ilata edilýän zulum-sütemiň bir bölegi diýip garap, agzalan 10 janpenanyň boşadylmagyny talap etdiler.
Aradan salym geçmänkä bu talap Yragyň terrorizm baradaky kanunynyň ýatyrylmagyny-da öz içine aldy. Sünnüler bu kanunyň birsyhly öz garşylaryna ulanylýandygyny aýdýarlar.
"Adamlaryň demonstrasiýa geçirip, terrorizm baradaky bu adalatsyz kanunyň belli bir mezhebiň garşysyna ulanylmagyna garşy protest bildirmekden başga ýol ýok" diýip, Anbar welaýatyndan bir protestçi aýtdy.
Yragyň "Aldustoor" gazetiniň redakory Basam al-Şaýhyň pikiriçe, protestler sünnüleriň özlerine şindi-de ikinji derejeli adamlar diýip garalmagy baradaky gaharyndan gelip çykýar. Bu gahar hem hökümetde ornaşan sünni syýasatçylarynyň hem-de, umuman, hökümetiň garşysyna gönükdirilýär.
"Bu protestler syýsatçylaryň aýagynyň aşagyndaky halylary sogrup alýar. Sebäbi adamlar syýasatçylary halkyň sosial we ykdysady talaplaryna jogap berip bilmeýänlikde aýyplaýarlar. Protestçiler özleriniň halkyň hakyky isleg-arzuwlaryny beýan edýändiklerini aýdýarlar. Diýmek, olarda ýurduň syýasy kartasyny täzeden düzerlik potensial bar" diýip, Şaýh öz pikirini beýan edýär.
Ýagdaýyň çözgüdi
Malikiniň häzir ýüzbe-ýüz bolýan gyssagly meselesi – bu krizise, ol şaýylar bilen sünnüleriň arasyndaky bölünişigi artdyrmazyndan öň, bir çözgüt tapmak.
Londonyň "The Royal United Services" institutynyň analizçisi Şahşenk Joşiniň pikiriçe, sünnüleriň protestleriniň şu wagta çenli parahatçylykly geçmegi Yragyň syýasy ewolýusiýasynyň bir alamaty bolmagy mümkin.
"2011-nji ýylyň aýagynda amerikan esgerleri çekileli bäri aradan geçen bir ýyl Yrak we yraklylar üçin gaty kynçylykly ýyl boldy. Gazaply herketler, janyndan geçen hüjümçileriň bomba partlatmagy, şaýylar bilen sünnüleriň arasyndaky gan döküşikli çaknyşyklar boldy. Şol sebäpden bir protest hereketiniň konstitusion metodlary ulanmagy, parahatçylykly protest, onuň ekstremistler tarapyndan eýelenmänligi ýa ekstremistler tarapyndan hüjüme uçramanlygy örän oňaýly zat" diýip Joşi nygtaýar.
Ýöne, Joşiniň pikiriçe, Maliki bir ýol tapyp, hökümetdäki sünnülerde hakyky ýaranlyk duýgusyny oýarmasa, köçe protestleriniň zorlukly hereketlere ýazmagy mümkin.
Malikiniň bolsa bu krizisi nähili çözjekdigi barada entek görkezen anyk plany ýok.
Ol 9-njy ýanwarda Bagdatda eden çykyşynda kabinetiň protesçileriň käbir talaplaryny ara alyp maslahatlaşmak üçin bir komissiýa döredendigini aýtdy.
Ýöne ol şol bir wagtyň özünde-de protestçileri garym-gatymlyk döredýänlikde aýyplady. Ýagdaý näbelli wagta çenli dowam etse, protestleri duruzmak üçin howpsuzlyk güýçleriniň ara goşulmagynyň ähtimaldygyny bildirdi.


text:
Duşenbe güni hormatly dynç alyşdaky täjik žurnalisti, 70 ýaşly Hamid Atahanow özüniň Özbegistandan deportasiýa edilendigini habar berdi.
Žurnalistiň aýtmagyna görä, ony 20-nji awgustda Özbegistanyň Buhara şäheriniň prokuraturasy çagyryp, oňa ýerli täjikler bilen özbekleriň arasynda etniki duşmançylygy öjükdirmekde aýyplama bildiripdir we ony Täjigistana deportasiýa edipdir.
Öz döwründe Täjigistanyň dürli gazetleriniň, şeýle hem Orsýetiň "Izwestiýa" gazetiniň habarçysy bolup işlän Hamid Atahanow 2003-nji ýylda Özbegistanyň Buhara şäherinde ýaşaýan öz näsag aýalynyň ýanyna göçüp barypdy.
Özbegistandan deportasiýa edilen žurnalist Atahanow Buharadaky öz näsag aýalynyň ýanyna dolanyp barmak üçin ähli tagallalary etjekdigini aýtdy.


text:
Dünýäniň dürli künjegindäki syýasy liderler Barak Obamanyň Birleşen Ştatlaryň prezidenti wezipesine ikinji gezek saýlanmagyny oňat garşyladyar.
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-Mun Obamany gutlap, ony Siriýadaky urşy soňlamak üçin herekete geçmäge we Ýakyn Gündogarda parahatçylygy täzeden dikeltmäge çagyrdy.
Germaniýanyň kansleri Angela Merkel Obamanyň “trans-Atlantik gatnaşyklary durnuklylaşdyrmakda” hyzmatdaşlyk etmegine garaşýandygyny aýtdy: “Barak Obamany prezidentlige täzeden saýlanmagy bilen gyzgyn gutlaýaryn. Biz birek-biregi oňat tanaýarys. Men Germaniýa Federatiw Respublikasy bilen Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň trans-Atlantik gatnaşyklary durnuklylaşdyrmak babatda özara hyzmatdaşlyk etmegine, şeýle-de Ýewropa Bileleşigi bilen Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň hem özara hyzmatdaşlygyna garaşýaryn. Üstünlik arzuw edýärin”.
Wladimir Putiniň metbugat sekretary Orsýetiň prezidentiniň Obamanyň öz respublikan garşydaşy Mitt Romniden üstün çykyp, prezidentlige täzeden saýlanmagyny “oňlap” baha berendigini we Waşingtona gutlag telegrammasyny ýollandygyny aýtdy.
Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Žoze Manuel Barroso bilen Ýewropa Bileleşiginiň prezidenti Herman Won Rompuý özleriniň bilelikde ýaýradan beýanatynda Obama bilen “ýakyn hyzmatdaşlygyň” dowam etdirilmegine garaşýandyklaryny aýtdylar.
NATO-nyň Baş sekretary Anders Fogh Rasmussen özüniň “gyzgyn gutlagyny” beýan edip, Obamanyň Ýewro-Atlantik gatnaşyklaryny ýola goýmakda “ajaýyp ýolbaşçylyk” edýändigini magtady.
Britaniýanyň premýer-ministri Dawid Cameron Obama bilen hyzmatdaşlygy dowam etmäge “sabyrsyzlyk bilen garaşýandygyny” aýtdy: “Barak Obamany wezipä täzeden saýlanmagy bilen gutlaýaryn. Men soňky birnäçe ýylyň dowamynda onuň bilen işleşmekden lezzet aldym. Öňümizdäki dört ýylda-da onuň bilen işleşmäge sabyrsyzlyk bilen garaşýaryn”.
Fransiýanyň prezidenti Franua Olland Obamanyň öz respublikan garşydaşy Mitt Romniden üstün çykyp, ýeňiş gazanmagy Birleşen Ştatlaryň halkara meselelere içgin gatnaşmagyny dowam etdirjekdiginiň alamatydyr diýdi. Ol Obamanyň gazanan ýeňşini “Birleşen Ştatlar üçin we, galyberse-de, tutuş dünýä üçin ähmiýetli pursat” diýip atlandyrdy.
Ysraýyl ozal, öz hemişelik garşydaşy Eýran babatda Obamanyň diplomatiki pozisýasyndan bez bolandygyny aýdanam bolsa, onuň täzeden wezipä saýlanmagyny gyzgyn garşylady.
Prezident Şimon Peres Obamanyň Eýranyň ýadro programmasy bilen bagly howpy aradan aýyrmak üçin “islän zadyny edip biljegine” ynanýandygyny beýan etdi: “Men onuň uruş we terror howpuny aradan aýyrmak üçin islän zadyny etmäge başarnygynyň bardygyna ynanýaryn. Ol Eýran babatda näme diýen bolsa, şonam eder. Men oňa berk ynanýaryn. Onuň üstüne düşen jogapkärçilikler aňsat däl”.
Palestina awtonomlygynyň prezidenti Mahmut Abbas özüniň gutlagyny aýdyp, Obamany Ýakyn Gündogarda parahatçylygy ornaşdyrmakda edýän tagallalaryny dowam etmäge çagyrdy.
Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý hem-de Pakistanyň prezidenti Asif Ali Zardari Obamanyň täzeden saýlanmagy bilen bagly öz gutlaglaryny ýollap, Birleşen Ştatlar bilen gatnaşyklaryny giňeltmäge umyt edýändiklerini nygtadylar.
Şol bir wagtda-da “Talyban” pitneçileri Obamany Birleşen Ştatlaryň Owganystana garşy alyp barýan urşunda ýeňlendigini boýun almaga we derhal goşunyny yza çekmäge çagyrdy.
Hytaýyň daşary işler ministri prezident Hu Jintaonyň hem-de wise-premýer Wen Jiabaonyň Obamany telefon arkaly gutlandygyny aýtdy.
Dalaý Lama hem Obamany gutlap, özüniň “oňa halkyň bil baglamagy üçin saldamly tagallalary edendigini” aýtdy.
Siriýadaky esasy oppozision hereket bolan ”Siriýanyň Milli geňeşi” Obamanyň gün tertibinde öz ýurtlaryndaky konflikti çözmegiň esasy mesele boljakdygyna umyt edýändiklerini aýtdy.


text:
Halk arasynda:
IMANY HEMRA BOLSUN,
IMAN BAYLYGYNY BERSIN diyilyan sozleri eshidensingiz, bir yerlerde okansyngyz ya dilingiz bilen aydan gezekleringiz bolandyr.
Eysem, IMAN name?
Name uchin Iman hemramyz yagny yoldashymyz bolmaly?
Ya-da mal-mulk, emlak dal-de Iman baylyk?
IMAN - bu, LA ILAHA ILLALLAH MUHAMMEDEN RESULALLAH sozuni dilimiz bilen hem kalbymyz bilen tassyklamakdyr.
Diymek, Iman mal-baylyk genji-hazynadanam, yoldash bolup biljek jananlarymyzdanam has ustun bolarly.
Geling bilelikde ichimizden LA ILAHA ILLALLAH MUHAMMEDEN RESULALLAH sozuni aydalyng.
02 апреля 2013
iman baýlygy diňe öziň gazanyp bilersiň kalbyň päk bolsa


text:
Türkmenistanyň Mary şäherinde tussag edilen pastor Ilmyrat Nurlyýewiň aýaly Maýa Nurlyýewa süýji keselinden ejir çekýän adamsyna türmede medisina kömeginiň berilmeýandigini aýdyp, bu meselede ýardam bermeklerini sorap, halkara guralamalaryna ýüzlendi.
Din azatlygy baradaky maglumatlary ýaýradýan “Forum 18” toparynyň 10-njy sentýabrda ýaýradan maglumatyna görä, soňky döwürde Türkmenistanda din azatlygy bilen bagly ýagdaý has ýaramazlaşýar. Musulmanlaryň haç zyýaratyna iberilip-iberilmejekdigini hem “Forum 18” toparyna türkmen resmilerinden anyklamak başartmandyr.
“Forum 18” toparynyň ýaýradan maglumatynda Ilmyrat Nurlyýewiň aýaly Maýa Nurlyýewanyň öz adamsynyň saglyk ýagdaýyny alada edýändigi aýdylýar. Bu toparyň ýolbaşçysy Feliks Körli Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde 27-nji awgustda tussag edilen Ilmyrat Nurlyýewiň maşgala agzalarynyň hiç birine oň bilen duşuşmaga rugsat berilmändigini aýdýar.
“Ilmyrat Nurlyýewiň süýji keseli bar. Oňa bu kesele garşy derman berilmeýar. Adatça, ol bu keseli bilen baglylykda aýda bir gezek keselhanada bejerilýärdi. Häzir bolsa, onuň maşgalasynyň aýtmagyna görä, Ilmyrat medisina hyzmatlaryndan peýdalanmakdan mahrum edildi” diýip, “Forum 18” toparynyň ýolbaşçysy Feliks Körli aýdýar.
Ilmyrat Nurlyýewiň adamsynyň 20 adama niýetlenen kamerada 40-a golaý tussag bilen bilen oturandygyny, çilim çekmeýän Ilmyradyň beýlekileriň çiliminiň tüssesinden dem almaly bolýandygyny gürrüň berdi diýip, Feliks Körli Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde belledi. “Bu türmedäki erbet şertler Ilmyrat Nurlyýewiň onsuzam ýaramaz saglygyna has köp zeper etirip biler” diýip, Maýa Nurlyýewa alada bildiripdir.
Aýyplamalar ret edilýär
ÝHHG Ilmyrat Nurlyýewiň işini dykgatly synlaýandyklaryny “Forum 18” toparyna mälim edipdir. Nurlyýewe ýüklenýän jenaýatyň toslanyp tapylandygyny, onuň öz dini ynanjy üçin ýanalýandygyny, adamsyna garşy gozgalan jenaýat işine gaýtadan garalmagyny sorap, Maýa Nurlyýewanyň Türkmenistanyň prezidentiniň adyna hem hat ýollandygy habar berilýär.
“Forum 18” topary bu mesele bilen bagly Mary şäheriniň prokurory Orazmyrat Durdyýewe jaň edip, “Birnäçe zenan pastora garşy şikaýat ýazmaga mejbur edilendiklerini boýun aldy. Bu ýagdaýy düşündirip bilersiňizmi?” diýen sowal bilen ýüzlenipdir. Mary şäheriniň prokurory Orazmyrat Durdyýew hiç kime basyşyň edilmändigini, özleriniň kanuna laýyk hereket edendiklerini öňe sürüpdir.
Ilmyrat Nurlyýew ybadathanada geçirilýän çärelere gatnaşan aýallardan iki ýarym müň dollara barabar serişde alanlykda aýyplandy. Ilmyradyň aýaly Maýa Nurlyýewa we onuň aklawçysy bu aýyplamalar boýunça pastoryň emläginiň alnyp, onuň bäş ýyla çenli türme tussaglygyna höküm edilip bilinjekdigini “Forum 18” toparyna habar berdiler.
Adam hukuklary boýunça “Türkmen Helsinki” toparynyň ýolbaşçysy Täjigül Begmedowa türme tussaglygynda saklanýanlaryň saglyk ýagdaýy üçin döwletiň jogapkärçilik çekýändigini gürrüň berdi. “Ýöne Ilmyrat Nurlyýewiň tussag edilmegi Türkmenistanda dini azatlyklar bilen bagly ýagdaýyň ýaramazlaşýandygyna şaýatlyk edýän ýeke-täk waka däl” diýip, “Forum 18” toparynyň ýolbaşçysy Feliks Körli aýdýar.
Türkmen türmelerinde Ýegowanyň şaýatlaryndan bäş adamyň saklanýandygyny, ýene ikisine şertli ýyl kesilendigini, ýarag saklamakda we beýleki şubhe döredýän aýyplamalar esasynda birnäçe ymamyň tussaglykda saklanýandyny, olaryň biriniň şu ýyl türmede heläk bolandygyny “Forum 18” toparynyň ýolbaşçysy Feliks Körly Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde belledi.
Çapraz hereketler
Türkmen resmileriniň BMG-ä beren hasabatynda ýurtda 123 dini guramanyň hasaba alnandygy aýdyldy. Olardan 100-e golaýynyň musulman, 13-niň prawoslaw hristianlar, galanlarynyň-da bahaýylara, baptistlerlere, krişnaitlere we beýleki dini azlyklara degişli guramalardygy aýdylýar.
Ýöne Aşgabatda hatda resmi taýdan hasaba alnan dini toparlaryň wekillerine-de häkimiýetleriň welaýatlarda dini çäräleri geçirmäge zerur bolan jaýdyr ýerleri bermekden boýun gaçyrýandyklary habar berilýär. Bu barada dini azlyklaryň bir wekili Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi: “Biziň guramamyz Türkmenistan boýunça hasaba alyndy diýlip hasaplansa-da, bize Maryda dürli çäreleri geçirmäge zerur bolan ýeri almak başardanok. Ýerli häkimiýetleriň wekilleri bizden gaçyp ýörler”.
“Forum 18” toparyna türkmen resmilerinden şu ýylyň noýabr aýynda başlanjak haç zyýaratyna musulmanlaryň iberilip-iberilmejekdigi baradaky meseläni anyklamak başartmandyr. Bu toparyň beren maglumatynda Saud Arabystanynyň häkimiýetleri tarapyndan Türkmenistan üçin ýylda bäş müňe golaý ornuň teklip edilýändigi, ýöne türkmen häkimiýetleriniň 2005-nji ýyldan bäri 200-e golaý adamy haç zyýaratyna iberýändigi aýdylýar.
2009-njy ýylda dümewiň H1N1 wirusyndan howatyrlanyp, haç zyýaratyna hiç kimiň iberilmändigi habar berilýär.


text:
Aşgabadyň atçylyk sporty toplumynda “Ýylyň iň owadan ahalteke bedewi” atly gözellik bäsleşiginiň ikinji saýlama tapgyry geçirildi.
Bu çäre “Türkmenatlary” döwlet birleşigi, Aşgabat şäher we welaýat häkimlikleri hem-de ýurduň Medeniýet we teleradioýaýlymlar ministrligi tarapyndan gurnaldy.
Bäsleşigiň birinji tapgyrynda 80 bedewiň arasyndan 20-si saýlanypdy. Çarşenbe güni geçirilen saýlap-seçişlikde bolsa, şol 20 bedewiň hataryndan ýene-de 10 sanysy saýlandy.
“Ýylyň iň owadan ahalteke bedewi” bäsleşiginiň soňky – final tapgyry şu ýylyň 23-nji aprelinde geçiriler.


text:
Orsýetiň iň uly nebit kompaniýasy bolan Rosneft özüniň Demirgazyk Buzly okeanyň Kara deňiz regionyndan täze nebit ýatagyny tapandygyny aýdýar.
Bu beýanat Birleşen Ştatlar Moskwanyň ukrain konfliktindäki roly üçin Rosnefti we onuň başlygy Igor Seçini sanksiýa nyşanasyna alanyndan soň ýaýradyldy.
Rosneft 27-nji sentýabrda täze ýatagyň nebit gorunyň 100 million tonna ýeňil çig nebitden hem kän diýlip hasaplanylýandygyny aýtdy.
«Pobeda», ýagny ýeňiş diýlip atlandyrylan täze ýatakda 338 million kub metr gaz hem bar diýlip hasaplanýar.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Eýrany öz ýadro programmasy sebäpli dörän dartgynlyklary kemeltmek üçin gyssagly ädimleri ätmäge çagyrýar.
Obama bu çagyryşy duşenbe güni, eýran halkynyň şu hepdäniň aýagynda belleýän Nowruz baýramyna gabatlap ýaýradylan wideoýazgyda etdi.
ABŞ-nyň prezidenti şeýle diýýär: "Indi eýran hökümetiniň dartgynlyklary azaltmak we ýadro meselesini berk, uzagyndan çözmäge tarap gyssagly we manyly ädimleri ätmeginiň wagty geldi."
Obama eger Eýran şeýle herket etse, eýran halky beýleki ýurtlar, şol sanda Birleşen Ştatlar bilen has uly söwdanyň, hyzmatdaşlygyň bähbitlerini görüp başlar diýýär.
Prezident şu hepdäniň aýagynda Ysraýyla we Iordaniýa sapar eder we ol ýerde hem Eýranyň ýadro programmasy baradaky meseläniň gün tertibinde bolmagyna garaşylýar.


text:
Eýranda zenanlaryñ jemgyýetçilik ýerlerinde welosiped sürmegini gadagan edýän petwa berlipdir. Eýranly zenanlar bolsa oña güýçli nägilelik bildiripdirler.
Olar muña protesto hökmünde "Facebook" sosyal ulgamynda döredilen ýörite sahypalarynda, welosiped sürüp ýörkä düşürilen suratlay halk köpçüligine hödürläpdirler.
Ýurduñ ruhany lideri Aýatollah Ali Hamaneýi golaýda eden çykyşlarynyñ birinde, zenanlaryñ köpçülik ýerinde welosiped sürmeginiñ gadagandygyny bildiripdir.
Aslynda bu tema şu ýylyñ başynda aktiwistleriñ "Awtoulagsyz çarşenbe agşamy" kampanýasyny başladan mahaly gün tertibine gelipdir.
Şeýle kampaniýanyñ üsti bilen şäher howasy mundan beter hapalanmaz ýaly, adamlary daşaryk awtoulagsyz çykmaga höweslendirmek maksat edinilipdir.
Zenanlaryñ bu kampaniýa welosiped bilen gatnaşyp, goldaw bermegini käbir ruhany ýolbaşçylar halamandyr.
Bir gyzyñ ejesi bilen bilelikde welosiped sürüp ýorkä düşen wideosyna "Facebook" sosyal ulgamynda 98 muñ duýgydaşlyk bildirilipdir.
Kampaniýanyñ Nýu-Ýorkda ýaşaýan zenan guramaçysy Masih Alinejadyñ aýtmagyna görä, zenanlar boýun bolmak islemeýárler. Çünki welosiped sürmegi olar özleriniñ kanuny hak-hukugy hasap edýärler.
Alinejad 21-nji asyrda zenanlara garşy şeýle görnişde petwa berilmegini aýyp hasaplaýar.
"2016-njy ýylda bir aktiwist zenanlar toparynyñ jemgyýetçilik ýerlerinde welosiped sürmegi sebäpli, tussag edilendigini ýa-da bu işi gaýdyp etmejegi barasynda dilhat ýazmaga mejbur edilendigini eşitmek ylalaşar ýaly bir ýagdaý däldir. "Instigram" sosýal ulgamdaky sahypamda eýranly zenanlara raýdaşlyk bildirdim. Ondan soñ olardan gaty köp şeýle suratlar we wideolar gelip gowuşdy. Olar bolan waka ör-gökden gelip, nägilelik bildirmek isleýärler" diýip, ol nygtapdyr.
Masin Alinejad Eýranyñ jenaýat kodeksinde welosiped sürenler barasynda hiç bir jeza çäresiniñ ýokdugyny ýatladyp, emma muña garamazdan zenanlara garşy çykyş edilýändigini belleýär: "Eýranyñ zenanlary jemgyýetde işjeñ orun almak isleýärler. Emma bu ruhanylar üçin uly howp hasaplaýar. Çünki olaryñ pikirine görä, zenan köpçülik ýerlerinde görünmeli däl, zenanyň sesi eşidilmeli däl, sümülip basyrynyp oturmalydyr”.
Alinejad sözlerini şeýle jemläpdir: "Göreşmek taryhy prosesdir we Ýewropa bilen ABŞ-da zenanlar şeýle maksatlaryna ýetipdirler. Eýranyñ zenanlaryna hem bu nesip eder".


text:
Hokkeý boýunça milli ýygyndy toparymyz Minskide (Belarus) “Raubiçi” olimpiýa sport toplumynyň binýadynda geçirilen halkara okuw-türgenleşik ýygnanyşygyndan dolanyp geldi. Milli ýygyndymyz ýerli toparlar bilen ýoldaşlyk duşuşygynyň ikisini geçirip, olardan ynamly ýeňiş gazandylar.
Häzirki ýygnanyşyklar türkmenistanlylar üçin indiki aýda Sapporo şäherinde (Ýaponiýa) geçiriljek VIII Aziýa gyşky oýunlaryna taýýarlyk görmegiň möhüm tapgyry boldy. Şol ýaryşlarda biziň hokkeýçilerimiz ilkinji gezek çykyş ederler.
Meşhur halkara tälimçileriň ýolbaşçylygynda geçen okuw-türgenleşiginiň barşynda hüjüm we gorag ugurlarynda hereket etmegiň usullarynyň üstünde işlemäge aýratyn uly üns berildi. Öwrenilen emeller Belarusyň höwesjeň toparlary bilen geçirilen oýunlaryň barşynda barlanyp görüldi. Birinji duşuşykda türkmenistanlylara “Soýuz” toparynyň hokkeýçileri garşy durdular. Olar biziň derwezeçimiziň toruna bary-ýogy bir hokkeý pökgüsini geçirmegi başardylar, emma öz derwezelerine 18 pökgi goýberdiler. Ikinji duşuşykda milli ýygyndy toparymyzyň garşydaşy “Aýs Soft” topary boldy. Bu oýunda hem türkmen türgenleri 17:3 hasaby bilen üstün çykdylar. Tälimçileriň pikirine görä, öňde boljak gyşky Aziadanyň öň ýanynda Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň geçiren ýygnanyşyklary netijeli boldy.
Ýaponiýadaky Oýunlardan soň, türkmenistanlylar ýene-de bir jogapkärli ýaryşlara – aprelde Kuweýtde geçiriljek Aziýanyň Kubogy ugrundaky ýaryşa taýýarlyk görmeli bolar. Türgenlerimiz birinji dwizionda çykyş eder. Ýaryşlaryň toparlaýyn tapgyrynda türkmenistanlylaryň garşydaşlarynyň Filippinleriň, Omanyň, Kataryň, Kuweýtiň, Hindistanyň we Makaonyň toparlarynyň boljakdygy eýýämden bellidir.
Hokkeýçilerimiz gyşky Aziada taýýarlanýar
Hokkeý boýunça milli ýygyndy toparymyz Minskide (Belarus) “Raubiçi” olimpiýa sport toplumynyň binýadynda geçirilen halkara okuw-türgenleşik ýygnanyşygyndan dolanyp geldi. Milli ýygyndymyz ýerli toparlar bilen ýoldaşlyk duşuşygynyň ikisini geçirip, olardan ynamly ýeňiş gazandylar.


text:
Gyrgyzystanyň oppozisiýasynyň birnäçe liderleri ýurduň Milli howpsuzlyk ministrligine çagyryldy. Muňa döwlet telewideniýesinde gapma-garşy mazmunly wideonyň görkezilmegi sebäp bolupdyr.
“Akýikat” atly oppozision partiýanyň başlygy Alikbek Jekşenkulowyň Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, duşenbe güni agşam ýurduň baş telekanalynda görkezilen wideoda oppozisiýanyň agzalarynyň atlary sanap geçirilipdir. Şonuň üçin olar sişenbe güni öýlän Milli howpsuzlyk ministrligine çagyrylypdyr.
Bu wideo ýazgysynda ýaş aktiwist Erlanbek Omuraliýew oppozision syýasatçylaryň Naryn derýasyny zäherlemek we bu işde altyn öndürýän “Kumtor” atly korporasiýany aýyplamak üçin dildüwşük gurnaýandygy barada özüniň habarlydygyny aýdýar.
Şeýle-de, Erlanbek Omuraliýew oppozision syýasatçylaryň ýurtda gadagan edilen “Hizb ut-Tahrir” yslamçy toparynyň agzalaryny öz tarapyna çekip, hökümete garşy köpçülikleýin protest aksiýalaryny geçirmegi planlaşdyrýandygy barada aýtdy.


text:
2011-2030-njy ýyllar üçin Milli Maksatnamanyň çäginde Türkmenistanyň jemagat hojalygyny mundan beýläk hem ösdürmek, ýerine ýetirilýän jemagat hyzmatlarynyň hilini gowulandyrmak, döwrebap enjamlaşdyrylan kärhanalary açyp, täze iş orunlaryny döretmek maksady bilen, täze — Jemagat hojalygy ministrliginiň döredilmegini ilat köpçüligi makullady.
Soňky ýyllar ýurtda durmuş we medeni maksatly binalaryň sanynyň artmagy bilen, binalary talaba laýyk saklamakda alnyp barylmaly işleriň möçberiniň hem artýandygyny, jemagat hojalygy, jemagat hyzmatlary, abadanlaşdyrmak we arassaçylyk ugurlaryndan işleriň bökdençsiz ýerine ýetirilmegi göz öňünde tutulup, jemagat ministrliginiň döredilmeginiň zerurlygyny döwlet baştutany 8-nji aprelde geçirilen Ministrler Kabinetiniň Mejlisinde aýtdy.
Aşgabatly ýaşaýjy, mugallyma Aýlar häkimlikler we olara degişli gulluklaryň binalary we desgalary abatlamak, olary göwnejaý ýagdaýda saklamak boýunça alnyp barylmaly işleriň hötdesinden gelmeýändigini döwlet baştutanynyň dogry belländigini aýdýar.
Aşgabat şäheriniň çäginde diňe merkezi köçelere üns berilýär, aýratyn-da prezidentiň işe gidende-gelende geçýän köçeleri arassa saklanýar. Emma şäheriň 4,5,6-njy mikroraýonlarynyň jaýlarynyň aralaryna, ozalky Şaumýan, häzirki Ata Gowşudow köçesiniň ugrundaky jaýlaryň aralaryna, «8-nji mart» adyny göterýän territoriýada ýerleşýän köçelere, «Hitrowka» diýlip atlandyrylýan raýonyň köçeleriniň ýagdaýy öwerlik däl.
Soňky iki ýylyň dowamynda ozalky 1-nji maý, häzirki Görogly köçesiniň hem-de bu köçeler bilen ýanaşyk köçelerde, Azady köçesiniň, Magtymguly şaýolunyň ugrunda ýerleşýän, Soýuz döwründe gurlan jaýlaryň üçeklerini täzelemek, bejeriş-abatlaýyş işlerini geçirmek ýaly birnäçe işler amala aşyryldy. Bu işler häzir hem dowam ediýär.
Işler öňde
Şol bir wagtyň özünde bolsa gurluşyk işleri alnyp barylýan meýdançalarda we gurluşyk işleriniň gidýän ýerine alyp barýan ýollarda tozan asmana göterilýär. Tozamaz ýaly, gurluşyk meýdançalaryny, ýollary suwlamak düzgünleri ýerine ýetirilmeýär.
Şäherde bar bolan awtobus duralgalary, merkezi köçeler, dükandyr bazarlaryň daş-töweregi arassa saklanýar. Duralgalary, köçeleri syryp-süpürýän işgärler irden sagat 6-dan başlap iş orunlarynda işe başlaýarlar. Dynç günleri hem nobatçylyk çekip, irden sagat 6-dan agşam sagat 19-a çenli Günüň howrunyň, gar-ýagşyň aşagynda zähmet çekýän zenanlaryň iş şertleri ýeňil däl. Olardan talap güýçli bolsa-da, başga bir ýere işe ýerleşmek mümkinçiligi bolmadyk zenanlar bu işlere döz gelip işleýärler.
Ozal ujypsyz zähmet hak alýan köçe süpürijileriň zähmet haklary şu ýylyň başyndan 35 prosent artdyryldy. Häzir olara 560 manada çenli zähmet hak tölenýär. Bu ugurdan zähmet çekýän işgärleriň zähmet haklarynyň has hem ýokarlandyrylmaga degişlidigini Aýlar mugallym nygtaýar.
Soltan Açylowa Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
Grek polisiýasy häkimiýetleriň Gresiýadan daşary ýurtlara iberilýän poçta düwünçeklerini azyndan iki günlük saklamaly edendigini aýtdy.
Bu karara Şweýsariýanyň, Orsýetiň, Çiliniň, Bolgariýanyň we beýleki ýurtlaryň Gresiýadaky ilçihanalaryna güman edilýän poçta bombalary iberilenden soň gelindi.
Şeýle-de Germaniýanyň kansleri Angela Merkeliň Berlindäki edarasyna iberilen partlaýjyly düwünçek tutulyp saklandy.
Grek polisiýasynyň ýaýradan beýanatynda poçta arkaly iberilýän düwünçekleriň derňew geçirmek üçin 48 sagat saklanjagy aýdylýar.


text:
Penşenbe güni geçirilen maslahatyň dowamynda “Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugynyň başlygy N.Orazow we onuň orunbasary O.Ataýew işden boşadyldy.
Prezident ýurduň baş prokuroryna bu pudagyň işinde goýberilen kemçiliklere kanunçylyk esasynda garap, günäkärleri jogapkärçilige çekmegi tabşyrdy.
Türkmenistanyň baş prokurory Ý.Ýazmyradowyň iş maslahatynda beren hasabatyna görä, “Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugynyň işinde geçirilen barlag Türkmenistanyň territoriýasynda uly ýük maşynlarynyň, hususan-da Hytaýyň ýerli howa şertlerine laýyk gelmeýän “Howo” kysymly ulagynyň ulanylyşynda hem adam zaýaçylygyna, hem ýol zaýaçylygyna getirýän bidüzgünçilikleri ýüze çykarypdyr.
Transport resmileri hökümet maslahatynda, 19-njy iýul.
“Tehniki häsiýetleri boýunça biziň ýurdumyzyň tebigy şertlerine gabat gelmeýän, hereketlendirijisiniň sesi ýokary bolup, durzuş ulgamynda we nowasynyň gurluşynda kemçilikleri bolan “Howo” kysymly ýük awtoulaglary getirilip, “Türkmenstandartlary” döwlet gullugy tarapyndan näsazlyklary ýüze çykarmaga niýetlenen ýörite enjamlary ulanmazdan, diňe daşyndan serediş geçirmek usuly bilen çäklenilip, laýyklyk sertifikatynyň berlendigi anyklandy” diýip, Ýazmyradow aýtdy.
Baş prokuror bu ulaglaryň gümrük taýdan resmileşdirilişinde we olaryň ulanylyşynda hem kanunçylyk kadalarynyň ýeterlik berjaý edilmeýändigini aýdýar.
Artyk ýük hem ulagy, hem ýoly ýykýar
Häzir ýurtda “Howo” ýük ulagynyň
4330-synyň bardygy, şolaryň 3412-siniň hususy eýeçilige, 744-siniň döwlet edaralaryna, 170-siniň bolsa daşary ýurt kompaniýalaryna degişlidigi aýdylýar.
Resmi maglumatlara görä, bu ulaglaryň jemi 3368-sine ygtyýarnama berlip, galan 962-siniň ygtyýarnamasyz işledilýändigi anyklanypdyr. Gürrüňi edilýän ulaglaryň ulanylyşynda ýol berlen bidüzgünçilikler, hususan-da olaryň her okuna düşýän agramyň 10 tonnadan agdyk bolmagy, ulag togtadyjysynyň zaýalanmagy we beýleki kemçilikler netijesinde, 2008-nji ýyldan bäri 160 sany ýol hadysasynyň
bolandygy aýdylýar.
"Howonyň" ulag togtadyjysynyň zaýalanmagy we beýleki kemçilikler netijesinde, 2008-nji ýyldan bäri 160 sany ýol hadysasynyň bolandygy aýdylýar.
Türkmenistanyň içeri işler ministri I.Müllikow iş maslahatynda ýurtda häzir gurluşyk pudagynda ulanylýan 98 müňden gowrak ýük ulagynyň hasaba alnandygyny, ol ulaglarda ýüklenmelisinden artyk ýük daşamagyň hem ulaglaryň özünde näsazlyk döredýändigini, hem ýollaryň çalt zaýalanmagyna getirýändigini
aýtdy.
2012-nji ýylyň dowamynda geçirilen barlaglar 468 raýatyň degişli rugsady bolmazdan ýük ulagyny ulanandygyny ýüze çykarypdyr.
Awtobus, otly, uçar we gämi gatnawy meselesi
Türkmen studentleri Moskwanyň Domodedowo aeroportunda, 1-nji iýul, 2012.
Berdimuhamedow iş maslahatynda ilata edilýän ulag, gatnaw hyzmatynyň ýaramazlygyna galýandygyny
tassyklap, ýurduň awtomobil transporty ministri S.Berkeliýewi hem işinden boşatdy. Aýdylmagyna görä, oňa ozal iki gezek berk käýinç berlipdir.
Türkmenistanda ilata edilýän ulag hyzmatynda, şäheriçi we şäherara awtobuslarynyň, otlularyň, uçarlaryň gatnawynda, hususan-da ilata bilet satmak düzgüniniň
kadalaşdyrylmagynda uly kynçylyklaryň bardygy aýdylýar.
Berdimuhamedow Aşgabatdaky we welaýat merkezlerindäki, etrap ýerlerindäki awtobus duralgalarynda ulaglaryň kadaly gatnamazlygy
sebäpli ullakan adam üýşmeginiň emele gelýändigini, demir ýol gatnawynda,
adamlary we gurluşyk materiallaryny daşamakda, gämi gatnawynda, uçar hyzmatynda
bar bolan kemçilikler barada hem gürrüň edip, bu ugurda bar bolan problemalary haýal etmän çözmegiň üstünde işlemäge, kadrlary taýýarlamak meselesine aýratyn üns bermäge çagyrdy.
Maliýe bidüzgünçilikleri we internet
Türkmenistanyň baş prokurory Ý.Ýazmyradow hökümet maslahatynda, 19-njy iýul.
Türkmenistanyň baş prokurory Ý.Ýazmyradowyň iş maslahatynda eden çykyşynda ýurduň Aragatnaşyk ministrliginde ýol berlen kemçilikler, hususan-da maliýe bidüzgünçilikleri hakynda habar berildi. Berdimuhamedow bu kemçilikler üçin aragatnaşyk ministriniň orunbasary A.Muhammedowy işden boşatdy.
Iş maslahatynda aragatnaşyk, telefon we internet hyzmatlaryny
döwrebaplaşdyrmak, dünýä standartlaryna laýyk, berk beton düşekli ýollary gurmak
, bu ýollary ulanmagyň kanunçylyk esaslaryny berkitmek, paýtagtda arassaçylygyň, tertip-düzgüniň saklanmagy, polisiýanyň gowy taýýarlykly ýol gözegçilerini taýýarlamak, Aşgabatda gurulmaly gurluşyklar we döwlet işiniň beýleki wajyp meseleleri barada hem gürrüň edildi.


text:
Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow öz çykyşynda ABŞ tarapyndan Siriýa garşy edilen islendik harby hüjümiň terrorizmiň möwjemegine getirjekdigini aýtdy.
Lawrow bu duýduryş bilen duşenbe güni, Moskwa sapar edýän Siriýanyň daşary işler ministri Walid al-Muallem bilen geçiren gepleşiklerinden soň, çykyş etdi. Lawrow: “Barha köp syýasy we döwlet resmileri biziň Siriýa ediljek harby hüjümiň netijesinde terrorizmiň ýaýbaňlanjakdygy baradaky garaýşymyz bilen ylalaşýarlar. Bu ýagdaý hem Siriýa, hem onuň töweregindäki döwletlere degişli. Munuň netijesinde köp sanly bosgunlar peýda bolar. Aslynda ABŞ-nyň harby hüjümi amala aşyrmaga meýillidigi baradaky beýanatyndan soň, ýagdaýlar şeýle hem özgerip başlady” diýdi.
Lawrow Ýakyn Gündogarda “heläkçilikli” diýip häsiýetlendiren wakalaryny howply çäkden yza gaýtarmak üçin Russiýanyň degişli çäreleri görýändigini hem belledi. Ol meseläniň syýasy ýol bilen çözülmegine ýykgyn edýän ähli taraplaryň Moskwa çagyrylyp bilinjekdigini-de sözüniň üstüne goşdy.
Muallem Damaskyň “ýurtda parahatçylygyň oranaşmagyny isleýän ähli syýasy taraplar bilen dialoga taýýardygyny” aýtdy.
Minnetdarlyk
Mundan öň, Muallem Wladimir Putine prezident Başar al-Assadyň “şahsy minnetdarlygyny” ýetiripdi. Bu Putiniň “G20” sammitiniň dowamynda we ondan soňky” görkezen goldawyna berlen jogapdy.
”G20-lik” sammitiniň dowamynda Putin, eger-de ABŞ Siriýa hüjüm etse, Moskwanyň Damaska hemaýat etjekdigini söz beripdi. Kreml geçen aý Damaskyň eteginde amala aşyrylan himiki hüjümiň arkasynda Assadyň režiminiň durandygynyň ynanarlykly däldigini aýdýar. ABŞ we onuň ýaranlary zäherli gazy siriýa hökümetiniň öz halkynyň garşysyna ulanandygyny öňe sürýärler.
Obamanyň administrasiýasy Siriýa garşy çäklendirilen harby hüjümi amala aşyrmak üçin, ABŞ-nyň kanunçykaryjylarynyň razylygyny almak ugrunda basyşyny dowam edýär.
"Jeza bermek"
Kerri özüniň britaniýaly kärdeşi William Heýg bilen duşuşanda, Siriýa konfliktini harby ýol bilen çözüp bolmajakdygyny, emma himiki ýaragy ulanandygy üçin Siriýanyň režiminiň jezalandyrylmalydygyny aýtdy.
Kerri: “Men açyk aýdaýyn, ABŞ, prezident [Barak] Obama, men we beýlekiler Siriýadaky konfliktiň syýasy ýol bilen çözülmelidigi bilen doly ylalaşýarys. Bu ýerde harby çözgüt ýok, biz muňa doly göz ýetirýäris” diýdi.
Kerri “hereket etmezligiň töwekgelligi, hereket edeniňkä garanyňda has uly” diýip belledi. Şeýle-de Kerri eger Assad geljek hepdäniň içinde ýurtdaky ähli himiki ýaraglary halkara jemgyýetçiligine tabşyrsa, Siriýa zarbanyň bolmazlygynyň mümkindigini hem nygtady. Kerri bu ädimi Assadyň etmejege meňzeýändigini-de aýdyp, sözüniň üstüni ýetirdi.
Heýg Siriýa meselesi boýunça, harby çärä goşulmasa-da, Britaniýanyň ABŞ-y doly goldaýandygyny aýtdy. Mundan ozal britan parlamenti ses berlişigiň netijesinde harby çärä goşulyşmazlyk kararyna gelipdi.


text:
Türkmenistanyň milli pul birliginiň - manadyň hümmetiniň dollara garanda peselmegi şu günler türkmenistanlylary, şol sanda daşary ýurtlarda bilim alýan türkmen ýaşlaryny we olaryň ene-atalaryny iň köp alada goýýan meseleleriň biri bolsa gerek.
Ýokary bilimini Türkiýede dowam etdirýän Myrat Türkmenistanda dollaryň gymmatlamagynyň özüne we maşgalasyna ikitaraplaýyn zarba urandygyny belleýär. Ukrainanyň ýokary okuw jaýynda okaýan Maral bolsa, mundan beýläk sowalga pullaryny has tygşytly ulanmaly boljakdygyny aýdýar.
Täze Tolkun gepleşigimiziň nobatdaky sanynda Türkmenistanda dollaryň gymmatlamagy we onuň daşary ýurtlarda bilim alýan türkmen ýaşlarynyň durmuşyna ýetirýän täsirleri barada ýokary bilimini Ukrainada dowam etdirýän Maral we Türkiýede okaýan Myrat bilen söhbetdeş bolduk. Söhbetdeşligi aşakdaky düwmä basyp diňläp bilersiňiz.


text:
Orsýetiň prezidenti Dimitriý Medwedew Kalaşnikowyň dizaýneri Mihail Kalaşnikowa Orsýetiň gahrymany diýen ady dakdy.
Klaşnikowyň 90 ýaşyna girmegi mynasybetli Kremlde geçirilen dabarada, Orsýetiň prezidenti Medwedew onuň ähli rus halkyny buýsandyrjak iş bitirenligini aýtdy.
Orsýetiň gahrymany diýen at bu ýurduň iň uly adalgalaryndan biridir.
Mälim bolşuna görä, Kalaşnikow öz ady dakylan şeýle-de AK-47 diýlip hem atlandyrylýan tüpeňi 1947-nji ýylda dizaýn edipdi.
“Roýter” habar agentligi bu ýaragyň häzirki döwürde dünýäniň 55 ýurdunda resmi taýdan ulanylýanlygyny habar berýär.


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Halkara Atom Agentliginiň teklibi bilen ýlalaşýandygyny aýtdy.
Bu baradaky teklip Birleşen Milletler Guramasynyň Atom agentligi tarapyndan şu hepdäniň başynda Wenadaky gepleşiklere gatnaşan Eýrana, ABŞ-na, Fransiýa we Orsýete hödürlenipdi.
Bu teklip edilen ylalaşyk Eýranyň atom elektrostansiýalary üçin zerur bolan urany Orsýetde hem Fransiýada baýlaşdyrmak meselesini öz içine alýar.
Halkara Atom Agentligi proýekt hödürlenen hemme ýurtlardan şu gün jogaba garaşýandygyny mälim etdi.


text:
Nebit öndürýän ýurtlar 17-nji aprelde Katarda duşuşyp, nebit öndürmegi çäklendirip, global nebit nyrhlaryny artdyrmagyň maslahatyny edýärler.
Dohadaky duşuşyga 15 çemesi ýurt, esasan nebit eksport edýän ýurtlaryň OPEK guramasynyň agzalary, şeýle-de OPEK guramasyna agza bolmadyk Orsýet ýaly ýurtlar gatnaşýar.
Saud Arabystany regional bäsdeşi bolan Eýran hem şeýle etmedik ýagdaýynda özüniň nebit önümçiligini belli bir çäkde doňdurmak baradaky karara gol çekmejegini aýdanyndan soň, Tähran Doha hiç bir wekilini ibermejekdigini aýtdy.
Eýran, öndürýän nebitiniň möçberi şindi hem sanksiýalardan öňki derejelerinden aşakda durýan wagtynda, nebit öndürmegiň möçberini ýanwardaky derejelerinde doňdurmak teklibi bilen ylalaşmaýar.
Halkara Energiýa agentligi Doha gepleşiklerinden uly bir zada garaşmazlyk barada duýduryş berdi, ýagny bu duşuşygyň nebit çykarylyşyna diňe «çäkli» täsiriniň bolmagynyň ahmaldygyny aýtdy.


text:
Demirgazyk Koreýanyň raketa synagyna taýýarlyk görýändigi baradaky çaklamalar köpelýärkä, Günorta Koreýanyň we ABŞ-nyň bilelikdäki harby gözegçiliginiň güýçlendirilendigi barada habar berildi.
Günorta Koreýanyň we ABŞ-nyň resmilerine salgylanyp berilýän maglumatlara görä, Demirgazyk Koreýa öz gündogar kenaryndan orta uzaklyga atylýan iki sany raketasyny herekete getirip biler.
"Musudan"
Günorta Koreýanyň daşary işler ministri Ýun Byung-seniň ýurduň kanun çykaryjylaryna aýtmagyna görä, bu raketa synagynyň “islendik pursatda amala aşyrylmagy ähtimal”.
Ýun Byung-sen bu barada şeýle diýýär:
“Demirgazyk Koreýanyň Musudan atly täze görnüşli raketany synamagy ähtimal. Ol orta uzaklykdaky raketadyr. Ol 3 500 kilometr uzaklykdaky nyşana ýetmäge ukyply. Onuň näderejede uzaga atyljagy Demirgazyk Koreýanyň kararyna bagly bolar. Raketalar geçen sapar Ýaponiýanyň üstünden uçurylanda bolşy ýaly, ýakyn aralyga-da, has uzak aralyga-da uçurylyp bilner”.
Günorta Koreýanyň “Ýonhap” habar agentliginiň ady agzalmadyk bir harby resmä salgylanyp ýaýradan maglumatyna görä, Günorta Koreýanyň we ABŞ-nyň bilelikdäki güýçleriniň ýolbaşçylygy potensial howpa jogap bermäge taýýarlyk derejesine geçipdir.
Phenýanyň soňky ädimleri
Şu ýylyň fewral aýynda Phenýan özüniň üçünji ýadro synagyny geçirensoň, BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi Demirgazyk Koreýa babatynda sanksiýalary güýçlendiripdi. Şondan bäri Phenýan ençeme sapar haýbat atyp çykyş edipdi. Şeýle-de, Demirgazyk Koreýa ABŞ-nyň Günorta Koreýa bilen bilelikde geçirýän harby türgenleşiklerine gahar-gazap bildirdi.
Sişenbe güni Demirgazyk Koreýanyň kommunistik hökümeti daşary ýurtlulary Günorta Koreýadan gitmäge ündäp, urşuň bolmagynyň mümkindigini mälim etdi. Geçen hepdede Demirgazyk Koreýa daşary ýurt ilçihanalarynyň Phenýandan çykarylmagyna çagyrdy.
Ýaponiýanyň taýýarlygy
Çarşenbe güni Tokioda, Ýaponiýanyň daşary işler ministri Itsunori Onodera şäheriň merkezinde ýerleşýän raketalardan goranyş sistemasyny barlady.
Ol Goranmak ministrliginiň golaýynda ýerleşdirilen bu sistema gözegçilik edýän esgerleriň birine ýüzlenip, sistemany ýokary derejede işletmegi we ýurdy hem ýapon halkyny goramaga doly taýýar bolmagy talap etdi.
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-moon Koreý ýarym adasynda kiçijik bir hadysanyň ýüze çykmagynyň-da “gözegçilik edip bolmajak” bir ýagdaýa sebäp bolup biljekdigini duýdurdy.
Demirgazyk Koreýa ýakyn günlerde birnäçe döwlet senelerini bellemäge taýýarlanýar. Phenýanyň bu ýagdaýy öz harby kuwwatyny görkezmek üçin bahana hökmünde ulanmagynyň ähtimaldygy bellenilýär.


text:
Gazak prezidenti Nursultan Nazarbaýew Gazagystan üçin “Nurly Žol”, ýagny “Nurly ýol” atly täze ykdysady programmasyny mälim etdi.
10-njy noýabrda eden ýyllyk çykyşynda Nazarbaýew täze syýasata laýyklykda, 1-nji ýanwardan başlap gazak raýatlary üçin ýaşaýyş jaýlarynyň öňünden tölegsiz satylyp başlanjakdygyny we munuň üçin ipotekalaryň ýyllyk 1% ýa-da 2% bilen beriljekdigini aýtdy.
“Nur-Otan” partiýasynyň syýasy geňeşiniň ýygnagynda çykyş eden Nazarbaýew, hökümet raýatlara uzak-möhletleýin kireýine bermäge hödürlenjek “hakyna tutma sosial ýaşaýyş jaýlarynyň” gurluşygyna başlar diýdi. Ol soňy bilen, bu jaýlary raýatlaryň satyn almaga hukugynyň boljakdygyny sözüniň üstüne goşdy.
Şeýle-de, Nazarbaýew bu täze ykdysady programma üçin jemi 24 milliard amerikan dollary möçberinde pul serişdesiniň bölünip aýryljakdygyny belledi.


text:
Penşenbe güni Gyrgyzystanyň häkimiýetleri ýurduň parlament deputaty Marat Sultanowyň öýüniň ýanynda amala aşyrylan partlama bilen bagly wakany derňeýändiklerini mälim etdiler.
Deslapky maglumatlarda şu hepdäniň çarşenbe güni agşamlyk näbelli adamlaryň deputat Sultanowyň öýüni nyşana alyp, granat zyňandyklary aýdylýar. Wakada hiç kime zeper ýetmändir.
Bu wakadan birneme öň Gyrgyzystanyň habar serişdeleri Marat Sultanowyň şu ýylyň güýzünde prezidentlige dalaş etmekligi planlaşdyrýandygy barada maglumat ýaýradypdylar.


text: 19-njy ýanwarda Türkmenistanda ýurduň ilkinji hokkeý çempionaty tamamlandy. Ýekşenbe güni Türkmenistanyň haryt we çig-mal biržasynyň “Şir” we sport mekdebiniň “Bagtyýarlyk”(wideoda ýaşyl egin-eşikde) komandalary duşuşdylar. Bu duşuşykda "Şir" komandasy 16-4 hasap bilen öz garşydaşlaryny ýeňdi. Ilkinji gezek geçirilen hokkeý çempionatynda 8 komanda gatnaşyp birinji orny Içeri işler ministrliginiň Galkan komandasy eýeledi. Ikinji orny Içeri işler ministrliginiň institutynyň “Nesil” komandasy we üçünji orny Türkmenistanyň haryt we çig-mal biržasynyň komandasy “Şir” eýeledi.


text:
Dünýä
Eýran Yslam Respublikasy Aziýa-Ýuwaş ummany sebitindäki ýurtlara eksport edýän nebitiniň mukdaryny...
1980-nji ýylyň ilkinji çagasy 2017-nji ýylyň birinji bäbegini dünýä inderdi. Islandiýada...
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan 2017-nji ýyl durnukly ösüş üçin...
Afrikadaky Sahara çölüne gar ýagdy. Bu seýrek duş gelýän ýagdaý ikinji...
Boks sportunyň muşdaklary Entoni Joşua bilen Wladimir Kliçkonyň arasyndaky tutluşyga sabyrsyzlyk...
Uçar gatnawynyň ygtybarlydygy sebäpli olarda ýolagçylar we daşalýan ýükler üçin mümkin...
Kubanyň daşary işler ministri Bruno Rodriges Parilýa, Ýewropa Bileleşiginiň wekili Federika...
Gyrgyz Respublikasynda konstitusion özgertmeleri amala aşyrmak üçin sala salşyk geçirildi. Oňa...
Birleşen Milletler Guramasynyň saýlanan Baş sekretary Antoniu Guterriş Baş Assambleýada kasam...
Täze Zelandiýanyň saýlanan Premýer-ministri Bill Ingliş kasam kabul edip, täze wezipesine...


text:
Yragyň şäherlerinde bolan bomba partlamalarynda azyndan 32 adamyň heläk bolup, 100-den gowrak adamyň ýaralanandygy habar berildi. Polisiýa ýekşenbe günki hüjümleriň köpüsiniň şaýy musulmanlara we howpsuzlyk resmilerine garşy edilendigini aýtdy.
Iň köp pidaly waka Taji şäherinde boldy. Azyndan üç sany bomba partlamasynda azyndan sekkiz adam heläk boldy. Bu hüjümleriň jogapkärçiligini öz üztüne alan bolmady.
Yrakda ulagda goýlan bombalaryň partladylmagy adatça "Al-Kayda" toparynyň sünni söweşijileri tarapynda amala aşyrylýar.


text: 1-nji noýabrda Türkmenistanyň Merkezi bankynyň mejlisler zalynda milli manadymyzyň dolanyşyga girizilmeginiň 22 ýyllygyna bagyşlanan ylmy-amaly maslahat geçirildi. Oňa hökümetiň agzalary, döwlet we paýdarlar-täjirçilik banklarynyň, ykdysady topluma degişli ministrlikleriň hem-de edaralaryň ýolbaşçylary we hünärmenleri, ýokary okuw mekdepleriň professorlary, mugallymlary hem-de talyplary, Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň, Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy akademiýasynyň hem-de köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar. Maslahatda, ilki bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň bank ulgamynyň işgärlerine iberen Gutlagy okaldy. Maslahatyň barşynda “Bank ulgamyny ösdürmegiň 2011—2030-njy ýyllar üçin döwlet maksatnamasynda” kesgitlenen wezipelere laýyklykda bank ulgamynda amala aşyrylýan düýpli özgertmeler, abraýly sebit we halkara maliýe düzümleri bilen hyzmatdaşlygy giňeltmek, Türkmenistanda pul dolanyşygynyň taryhy hakynda çykyşlar boldy


text:
Prezident Başar al-Assad Siriýa režiminiň halkara ýolbaşçylaryň gözegçiliginde himiki ýaraglary ýok etmek baradaky planlaryna garamazdan, Birleşen Ştatlaryň Damaska garşy harby zarbalary entäk hem güýçde galýana meňzeýär diýdi.
Assad Wenesuelanyň telewideniýesine beren interwýusynda ABŞ-nyň Korea, Wietnam, Liwan, Somali, Owganystan we Yrak konfliktlerine goşulyşyny ýatladyp, Birleşen Ştatlaryň “bir çozuşdan beýleki çozuşa geçýändigini” aýtdy.
Assad “bu saparky bahana himiki ýaraglar boldy, inidiki sapar başga bir zat bolar” diýdi. Muňa garamazdan, Assad himiki ýaraglaryň garşysyna ABŞ-nyň we Russiýanyň ylalaşygy çäginde gol goýlan şertnama Siriýanyň entäk hem wepalydygyny we onuň iş ýüzünde amala aşyrylmagy üçin “hiç hili bökdençligiň ýokdugyny” belledi.
Ýöne Assad “terroristler” halkara ekspertleriniň gürrüňi edilýän “takyk ýerlere” barmagynyň öňüni almagy mümkin diýdi. Assadyň režimi söweşijilere "terrorist" diýip ýüzlenýär.


text:
Sişenbe güni Nýu-Ýorkuň sudy “Al-Kaýdanyň” ozalky lideri Osama bin Ladeniň şahsy sekretary Wadih El-Hageni ömürlik türme tussaglygyna höküm etdi. Asly liwanly amerikan raýaty Wadih El-Hage 2001-nji ýylda ýene üç adam bilen bilelikde tussag edilipdi.
Amerikan sudy Wadih El-Hageni 1998-nji ýylda ABŞ-nyň Keniýadaky we Tanzaniýadaky ilçihanalaryny partlamak bilen bagly wakalara dahyllylykda günäli tapdy. Şol gürrüňi edilýän partlamalarda jemi 224 adam ölüp, ýüzlerçe adam ýaralanypdy.
Ozalbaşda Birleşen Ştatlaryň sudy oňa ömürlik türme tussaglygyny berip, 2008-nji ýylda bu hökümi ýatyrypdy we işiň gaýtadan seljerilmelidigi barada karar çykarypdy.
Sişenbe günki sud diňlenişiginde Nýu-Ýorkuň sudy Wadih El-Hageniň tussaglykdan boşan halatynda onuň ýene Birleşen Ştatlara garşy terror işleri bilen meşgullanmak howpunyň bardygyna salgylanmak bilen, ony ýene gaýtadan ömürlik türme tussaglygyna höküm etmek kararyna geldi.


text:
Pakistanyň paýtagtynda hökümete garşy protestçiler bilen polisiýanyň arasynda ýene çaknyşyk boldy.
Premýer-ministr Nawaz Şarifiň işden çekilmegine çagyrýan demonstrasiýalar dowam edýär.
1-nji sentýabrdaky habarlarda daş we taýak bilen ýaraglanan protestçileriň polisiýanyň hatarlaryny böwsüp, premýer-ministriň rezidensiýasyna barmaga çalşandyklary aýdylýar.
30-njy awgustda Şarifiň rezidensiýasyna zabt etmäge edilen synanyşykda 3 adam öldürildi, ýüzlerçe adam ýaralandy.
Pakistanyň harbylary 15-nji awgustda başlanan gapma-garşylygy çözmek barada protestçilere we häkimiýetlere duýduryş berdi.
Bu protest oppozisiýa lideri Imran Hanyň we meşhur ruhany Tahir ul-Kadriniň müňlerçe tarapdary tarapyndan başlanyldy.
Harbylar döwletiň howpsuzlygyny üpjün etmelikdiklerini aýdýarlar. Protestçiler Şarifi 2013-nji ýylda özüni häkimiýete getiren saýlawlary galplaşdyrmakda aýyplaýarlar.


text:
Orsýetiň Ýaroslawl oblastynda dörän uçar uçar heläkçiliginden soň, buzuň üstündäki hokkeý boýunça Halkara federasiýasynyň başlygy çykyş edip, hokkeý sportunyň özüniň “garaňky gününi” başdan geçirendigini aýtdy.
Moskwanyň 250 kilometr demirgazyk-gündogarynda ýerleşýän Ýaroslawldaky uçar heläkçiliginde azyndan 43 adam, şol sanda hokkeý oýunçylary, türgenler we ekipaž agzalary heläk boldy.
Rene Fasel öz çykyşynda Ýaroslawlyň “Lokomotiw” toparynyň düzüminde beýleki ýurtlardan, ýagny Belarusdan, Çehiýadan, Latwiýadan, Şwesiýadan, Slowakiýadan we Kanadadan gelen oýunçylaryň we türgenleriň hem bolandygyny belläp, heläkçiligiň gamynyň diňe Orsýetde çekilmeýändigini hem sözüne goşdy.
Häzir derňewçiler Wolga derýasynyň kenaryna gaçan uçaryň “gara guty” ýazgylaryny gözlemek bilen meşgul. Dünýä Ýaroslawlyň “Lokomotiw” hokkeý toparynyň pidalaryny ýatlaýar.
Uçaryň gaçandygy bardaky habaryň peýda bolandan soň, hokkeý toparynyň janköýerleri stadionyň töwereginde ýygnanyp, ol ýerde gül desselerini we şarflaryny goýdular. Ol ýere ýygnanlaryň köpsüsiniň aglaýandygyny görmek bolýardy. Käbirleri komandanyň oýunçylarynyň atlaryny ýekän-ýekän tutup, gygyryp aglaýardy.
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew heläkçilige uçranlaryň maşgalalaryna öz gynanjyny bildirip, “’Lokomotiw’ matam tutýar, tutuş ýurt ýasda” diýdi.
Medwedew penşenbe güni heläkçiligiň bolan ýerine baryp, şeýle çykyş etdi: “Bu, elbetde, her bir heläkçilikde bolşy ýaly, tutuş ýurdy sarsdyrdy. Ýöne bu ýerde ýene-de bir ýagdaý bar. Uçaryň bortunda Ýaraslowlyň, has dogrusy tutuş Orsýetiň iň söýgüli toparlarynyň biri, ýurduň iň güýçli we iň şowly klublarynyň biri – “Lokomotiwiň” esasy düzümi bardy. Bu diňe ölenleriň maşgalary üçin uly ýitgi bolman, eýsem tutuş ýurt, ähli hokkeý janköýerleri üçin hem ýitgi boldy”.
Hokkeý boýunça belli sport topary “Lokomotiw” 2011/2012 möwsüminiň ilkinji oýunlarynyň çäginde anna güni Minksiniň “Dinamo” topary bilen Belarusyň paýtagtynda duşuşmalydy.
Çarşenbe güni bolan uçar heläkçiliginde toparyň bir hüjümçisi Aleksandr Galimow we ekipaž agzalarynyň biri ölümden aman galdylar. Ýöne olaryň ýagdaýlary juda agyr.
“Lokomotiwiň” oýun geçirmeli toparynyň baş direktory Alýakseý Torbin Minskden çykyş edip, şeýle diýdi: “Biziň üçin bu juda sarsdyryjy boldy. Biz pida bolanlaryň ählisiniň maşgala agzalaryna çuňňur gynanjymyzy bildirýäris. “Lokomotiw” kluby hokkeý ligasyndaky iň güýçli toparlaryň biridi. Bärde jankoýerler geçirilmeli oýna juda sabyrsyzlyk bilen garaşýardylar. Öňler hem bolşy ýaly, biz “Lokomotiwiň” oýnunda tribunalaryň tomaşaçydan doly bolmagyny garaşýardyk”.
Häzire çenli uçaryň näme sebäpden heläkçilige uçrandygy barada hiç zat aýdylmady.
Bu heläkçilikde hokkeýiň iň öňdebaryjy ussatlarynyň, şol sanda Ýaroslawlyň “Lokomotiw” toparynyň türgeni, Birleşen Ştatlar-Kanada milli hokkeý ligasynda 18 möwsümiň oýnuna gatnaşan, Brad MakKrimmon, Slowak hokkeýiniň ýyldyzy we Slowakiýanyň milli hokkeý toparynyň kapitany Pawol Demitra, şeýle-de Belarusyň iň ökde oýunçylaryň biri Ruslan Saleýiniň hem ömür tanapy üzüldi.
Çehlar bolsa, özleriniň dünýä çempiony bolan toparynyň düzüminden üç oýunçysyny - Jan Maregi, Karel Raçunegi we Josef Wasiçegi ýitirdiler.
Ýüzlerçe çeh jankoýerleri çarşenbe güni giçlik ölenleriň hatyrasyny tutmak üçin paýtagt Praganyň köne şäher meýdançasyna ýygnandylar. Olaryň köpüsi “Oglanlar, razy boluň!” diýen şygarlary hem gygyrýardylar.
“Hokkeýiň iň gowy oýunçylary. Bize wekilçilik eden, buzuň üstünde uly işleri bitiren gowy oglanlardy. Indi biz olary ýitirdik” diýip, Praganyň köne şäher meýdançasyna çykanlaryň biri aýtdy.
“Lokomotiw” Orsýetiň üç gezek çempiony bolupdy.


text:
Müsüriň jemgyýetçilik prokurory ýurduň öňki prezidenti Hosni Mubaregi oňa garşy korrupsiýa bilen bagly gozgalan jenaýat işi derňelýänçä, tussag etmäge görkezme berdi.
Mubaregiň 15 günüň dowamynda tussaglykda saklanjakdygy aýdylýar.
Müsüriň öňki prezidenti Mubarek häzir ýürek agyrysy sebäpli keselhanada ýatyr. Ol 12-nji aprelde sorag edilýärkä, ýüreginden tutup, keselhana äkidilipdi.
Şu gün irden Mubaregiň ogullary Alaa hem Gamal sorag edilip, 15 günlük tussag edildi. Olar hem korrupsiýada we wezipelerinden hyýanatçylykly peýdalanmakda aýyplanýarlar.
Ýurtda 18 gün dowam eden protestlerden soň, Hosni Mubarek 11-nji fewralda wezipesinden çekilmäge mejbur bolupdy.
Mubaregiň özüne, ogullaryna hem olaryň aýallaryna ýurtdan çykmak gadagan edildi. Mubaregiň maşgalasyna degişli bank hasaplary doňduryldy.


text:
Düýn Bosniýanyň Srebrenisa obasynda 1995-nji ýylda serb harbylary tarapyndan köpçülikleýin gyrlan ýerli ýaşaýjylaryň hormatyna ýörite hatyra çäresi gurnaldy.
Gyrgynçylygyň 15 ýyllygyna gabatlanylyp gurnalan bu hatyra çäresine on müňlerçe adam gatnaşdy.
1995-nji ýylyň tomsunda Bosniýanyň şu Srebrenisa obasynda 8 müňe golaý parahat ýaşaýjy, şol sanda, kämillik ýaşyna ýetmedik ýaş oglanlar hem köpçülikleýin öldürilipdi.
Düýn şol gyrgynçylykda öldürilen adamlardan 775-siniň jesediniň galyndylary Srebrenisa obasynyň golaýyndaky mazarystanlykda gaýtadan jaýlanyldy.
Bu hatyra çäresine gatnaşan daşary ýurtly resmileriň hatarynda Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýýyp Erdogan, Fransiýanyň daşary işler ministri Bernard Kuşner, Serbiýanyň prezidenti Boris Tadiç, Horwatiýanyň prezidenti Iwo Ýosipowiç we Birleşen Ştatlaryň Bosniýadaky ilçisi Çarlz Engliş dagylar hem boldular.


text:
10-njy noýabrda Aşgabatda Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-ermeni toparynyň ýedinji mejlisi geçirildi. Onuň işine Türkmenistanyň we Ermenistan Respublikasynyň döwlet edaralarynyň, şol sanda iki ýurduň pudak ministrlikleriniň hem-de edaralarynyň ýolbaşçylary we wekilleri gatnaşdylar.
Gün tertibine ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ençeme meseleleri girizildi. Söwda-ykdysady we maliýe ulgamlary, ýangyç-energetika we ulag pudaklary, medeniýet, sport we syýahatçylyk, maglumatlary alyşmak babatda hyzmatdaşlyk onuň ileri tutulýan ugurlary hökmünde görkezildi. Duşuşygyň barşynda ozal gazanylan ylalaşyklary iş ýüzünde amala aşyrmak boýunça bitirilen işleriň netijeleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
Mejlise gatnaşyjylar geçen döwrüň içinde esasy ugurlaryň birnäçesi boýunça özara gatnaşyklaryň işjeňleşendigini belläp, gurluşyk serişdeleri senagaty, oba hojalygy, halkyň sarp edýän harytlaryny we azyk senagatynyň önümlerini, ýerli çig maly peýdalanmak bilen innowasion tehnologiýalara esaslanan bäsdeşlige ukyply harytlary öndürmek babatda hyzmatdaşlygy giňeltmek ugrunda pikir aýtdylar.
Ýangyç-energetika toplumynda hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin uly mümkinçilikleriň bardygyny nazara almak bilen, Türkmenistandan Ermenistan Respublikasyna elektrik energiýasyny ibermek bilen bagly meseleleri işläp taýýarlamak hakynda teklip aýdyldy.
Toparyň agzalary ulag-üstaşyr ulgamda hyzmatdaşlygy berkitmegiň möhümdigi barada aýdyp, Gazagystan — Türkmenistan — Eýran halkara demir ýoly boýunça ýükleri daşamagyň amatly boljakdygyny bellediler. Şeýle hem duşuşyga gatnaşyjylar bazarlary döretmek we ösdürmek arkaly iki ýurduň eksport edýän harytlarynyň görnüşlerini artdyrmak barada aýtdylar.
Ylym, bilim we saglygy goraýyş ulgamlarynda hyzmatdaşlyk meselesi aýratyn ara alnyp maslahatlaşyldy. Hususan-da, ylmy-tehniki gazanylanlary hem-de bar bolan innowasion işleri alyşmagy ýola goýmagyň möhümdigi bellenildi. Mejlise gatnaşyjylar Türkmenistanyň we Ermenistan Respublikasynyň ylmy institutlarynyň we merkezleriniň, ýokary okuw mekdepleriniň arasynda göni gatnaşyklary ýola goýmaga ýardam etmek maksady bilen ylmy-tehniki gatnaşyklaryň anyk çärelerini kesgitlediler.
2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek halkara möçberindäki möhüm sport wakasy—Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary bilen baglylykda sport ulgamy türkmen-ermeni hyzmatdaşlygynyň möhüm ugurlarynyň hatarynda görkezildi. Şunuň bilen baglylykda, iki ýurduň sport federasiýalarynyň we guramalarynyň arasyndaky hyzmatdaşlygy giňeltmegiň möhümdigi bellenildi.
Mejlise gatnaşyjylar sport, syýahatçylyk we medeniýet ulgamlarynda özara gatnaşyklar üçin oňat mümkinçilikleriň bardygyny nygtap, Türkmenistanyň hem-de Ermenistan Respublikasynyň degişli döwlet düzümleriniň arasynda gatnaşyklary berkitmek babatda pikirlerini beýan etdiler.
Hökümetara toparyň mejlisiniň jemleri boýunça degişli teswirnama gol çekilip, onda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ileri tutulýan ugurlary hem-de gazanylan ylalaşyklary iş ýüzünde amala aşyrmak maksady bilen anyk ädimler kesgitlenildi.


text:
27-nji maýda türkmen paýtagtynda ykdysady we medeni-gumanitar hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki Hökümetara türkmen-ukrain toparynyň dördünji mejlisi geçirildi. Oňa gatnaşmak üçin Ukrainanyň wise-premýer ministri, sebitleýin ösüş, gurluşyk we ýaşaýyş-jemagat hojalygy ministri Gennadiý Zubkonyň ýolbaşçylygyndaky wekiliýet Aşgabada geldi.
Iki dostlukly ýurduň birnäçe ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň ýolbaşçylarynyň hem-de esasy hünärmenleriniň gatnaşmagynda geçirilen mejlisiň gün tertibine döwletara ylalaşyklarynyň, Türkmenistan bilen Ukrainanyň arasyndaky netijeli hyzmatdaşlygy has-da ösdürmegiň ileri tutulýan ugurlarynyň durmuşa geçirilmegine degişli meseleleriň giň toplumy girizildi.
Gepleşikleriň çäklerinde özara bähbitli söwda-ykdysady hyzmatdaşlygyň, şol sanda nebitgaz, himiýa we energetika pudaklarynda, gurluşyk, ulag we aragatnaşyk babatda hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýy we geljegi barada özara gyzyklanma bildirilen pikir alyşmalar boldy.
Mejlise gatnaşyjylar oba hojalygyny özara bähbitli gatnaşyklaryň möhüm ugry hökmünde görkezip, oba hojalyk ekinlerini ösdürip ýetişdirmegiň täze ýokary netijeli tehnologiýalary we öňdebaryjy usullary; häzirki zaman oba hojalyk önümçiligini dolandyrmak; weterinar hyzmatlaryny hem-de weterinar gözegçiligini kämilleşdirmek babatda üstünlikleri we tejribeleri alyşmak boýunça pikir alyşdylar.
Taraplar netijeli gatnaşyklary işjeňleşdirmäge uly gyzyklanma bildirýändiklerini nygtap, Aşgabatdaky bilelikdäki toparyň şu mejlisiniň köpugurly türkmen-ukrain hyzmatdaşlygyny ösdürmäge täze itergi berjekdigine ynam bildirdiler.
Mejlisiň barşynda söwda-ykdysady hyzmatdaşlygynyň diwersifikasiýalaşdyrylmagynyň, ikitaraplaýyn söwda gatnaşyklaryny giňeltmäge gönükdirilen goşmaça çäreleri kabul etmegiň zerurdygy nygtaldy. Kiçi we orta telekeçiligiň kärhanalarynyň arasynda işewür aragatnaşyklary işjeňleşdirmegiň we goldamagyň, şeýle hem önümçilik ulgamynda bilelikdäki kärhanalary döretmegiň wajypdygy bellenip geçildi.
Toparyň agzalary däp bolan gatnaşyklary ösdürmäge barha artýan özara gyzyklanmany nygtap, iki ýurduň söwda-senagat edaralarynyň arasyndaky hyzmatdaşlygy, telekeçilik işleriniň kanunçylyk taýdan sazlaşdyrylmagyny has-da ösdürmek boýunça, Türkmenistanyň we Ukrainanyň işewür- maslahatlaryny, sergilerini, ýarmarkalaryny, ykdysady günlerini geçirmek wezipelerini ara alyp maslahatlaşdylar.
Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-ukrain toparynyň işiniň netijeleri boýunça degişli teswirnama gol çekildi.


text:
Çarşenbe güni Täjigistanyň sudy ýurduň 11 sany raýatyny kanun taýdan gadagan edilen «Hizb-ut Tahrir» atly dini ekstremistik topara agza bolmakda günäli tapdy.
Sogd oblastynyň sudy bu 11 adama jynsy, etniki we dini duşmançylygy öjükdirmekde, bikanun gurama agza bolmakda we bikanun ýol bir döwletiň konstitusion gurluşyny agdarmaga synanyşmakda günä bildirip, olara aýry-aýrylykda 5 ýyl bilen 20 ýyl aralygynda türme tussaglygyny berdi.
Orsýetiň «Interfaks» habar agentligi geçen 2010-njy ýylda Täjigistanda ekstremistik dini toparlaryň agzalarynyň 158-sine türme tussaglygynyň berlendigini habar berýär.


text:
Soňky döwürler Türkiýäniň daşary syýasatynda gapma-garşylykly garaýyşlara sebäp bolup gelýän zatlardan birem onuň Eýran bilen ýakyn hyzmatdaşlyk alyp barmak ugrundaky tagallalary bolup geldi.
Ýöne beýleki tarapdan, ýakynda Türkiýäniň öz territoriýasynda NATO-nyň howa goranyşyna degişli harby radar sistemasyny ýerleşdirmäge razylyk bermegi Eýranda ýiti garşylykly reaksiýalary döretdi. Eýran muňa garşy gahar hem-de haýbat bilen reaksiýa bildirdi.
Eýranyň baş ruhany lideri Aýatolla Ali Hameneýi Türkiýäniň bu kararyny ýazgaryp çykyş eden bolsa, ýurduň ýokary derejeli harby we hökümet resmileri Ankaranyň bu kararynyň onuň özi üçin “gowulyk bilen gutarmajakdygyny” aýdyp, haýbat atdylar.
“Çynlakaý ýagdaý”
Fransiýadaky “Burgundy” biznes merkeziniň Eýran boýunça analitigi Jamşid Assadi Eýran tarapynyň bu reaksiýalaryna düşünip bolýandygyny belleýär:
—Bu örän çynlakaý ýagdaý we bu Eýran üçin örän möhüm zady aňladýar, şoňa görä-de Eýran muny halamaýar. Eýran özüni indi has-da izolirlenen hem-de howp astynda duýýar. Eýranyň metbugatyny, aýratynam, konserwatiw neşirlerini okanyňda, olaryňam bu ýagdaýy berk tankytlaýandyklaryny görmek bolýar.
NATO-nyň harby radar sistemasyny öz territoriýasynda ýerleşdirmäge Türkiýäniň razylyk bermegini köp synçylar Waşingtonyň özboluşly bir harby we diplomatik ýeňşi hökmünde häsiýetlendirýärler. Olaryň pikiriçe, bu waka Türkiýäniň NATO-daky öz partnýory bolan Birleşen Ştatlaryň Eýran babatda alyp barýan syýasatyny goldamasy hökmünde alamatlandy.
Ýöne, beýleki tarapdan, bu waka yslam köklerine daýanýan Türkiýäniň dolandyryjy “Adalat we Galkynyş” partiýasynyň soňky ýyllar goňşy Eýran bilen hoşniýetli gatnaşyklary ösdürmek hakynda yglan eden syýasatyndan daşlaşmasy ýaly bolubam görünýär.
Türkiýäniň ozalky diplomaty Sinan Ulgen bu soňky wakanyň indi Eýran bilen gatnaşyklary gowulandyrmak syýasatynyň tamamlanandygyny görkezýändigini aýdýar.
—Meniň pikrimçe, biz indi täze bir fazanyň gürrüňini etmelimikäk öýdýärin. Hakykatdanam, biz indi has realistik baha berişligiň döwrüne gadam basýarys. Tährandan gelip gowuşýan açyk beýanatlar indi Ankara bilen Tähranyň arasyndaky dartgynlylygyň-da artmak howpundan habar berýär. Bu dartgynlylyk Türkiýe bilen Eýranyň arasyndaky gatnaşyklara ozaldan mahsus bir dartgynlylyk. Munuň sebäbem, bu ýurtlaryň taryh boýunça regionda öz täsirlerini ornaşdyrmak ugrunda birek-birek bilen özara bäsleşip gelýändikleri bilen baglanyşykly.
Siriýada boýunça pozisiýalar
Beýleki tarapdan, Stambul uniwersitetiniň syýasy ylymlar boýunça analitigi Nuraý Mert NATO-nyň harby radar sistemasy bilen bagly meseleden birneme öň hem Ankara bilen Tähranyň arasynda bähbitleriň çaprazlygynyň ýüze çykandygyny aýdýar. Hususan-da, ol bu meselede arap ýurtlaryndaky, aýratynam, Siriýadaky halk çykyşlary babatda Türkiýe bilen Eýranyň eýeleýän garşylykly pozisiýalarynyň uly rol oýnaýandygyny belleýär.
Nuraý Mertiň pikiriçe, Türkiýe tarapyndan goldanylýan Siriýanyň oppozision güýçleri häkimiýet başyna gelse, bu ýagdaý Eýranyň bähbitlerine uly urgy bolup biler:
—Eger Siriýada režim çalşaýsa, regiondaky täsirleriň mynasybeti hem düýpli özgerer. Sebäbi, bu ýagdaýda Eýran Siriýany ýitirýär, ýagny, eýranlylar Ýakyn Gündogardaky we regiondaky möhüm bir täsir bazasyny ýitirýärler. Şeýlelikde, bu Eýran üçin uly bir ýeňliş bolar. Şu wakalaryň çygrynda bolsa, Türkiýe Siriýanyň dissidentleriniň tarapyny tutýar we nähilidir bir režim çalşyrylyşygyny goldaýar. Eýran muny gönüden-göni özüne garşy gönükdirilen hereket hökmünde kabul edýär.
Ýone, bu wakalaryň fonunda Türkiýe bilen Eýranyň arasynda dowam edýän maliýe we söwda hyzmatdaşlyklary Waşingtonda doly goldaw tapmaýar. Syýasy sahnada Türkiýe bilen Eýranyň arasyndaky gatnaşyklarda sowuklygyň emele gelendigine garamazdan, olaryň söwda gatnaşyklary kem-kem ösmek bilen.
Günbatar döwletleri tarapyndan käbir ykdysady sanksiýalar bilen ýüzbe-ýüz bolup gelýän Eýran bu meselede Türkiýe bilen ykdysady we maliýe hyzmatdaşlyklaryna örän uly zerurlyk duýýar. Käbir synçylar Eýranyň şu zerurlygynyň hem syýasy sferada Ankaranyň özüni has ynamly duýmagyna sebäp bolýandygyny öňe sürýärler.