text:
Türk Dünýäsi
Doganlyk Türkmenistan bilen Türkiýe Respublikasynyň arasyndaky diplomatik gatnaşyklaryň 25 ýyllygy mynasybetli Aşgabat birnäçe çäre geçirild
Daşary işler ministri Mewlüt Çawuşogly Daşkendäki saparynyň çäginde ilki bilen türk we özbek işewür adamlary bilen duşuşdy
Beýanatda Daşary işler ministri Mewlüt Çawuşoglynyň Özbegistanyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýew tarapyndan kabul ediljekdigi ýatladyldy
Türkiýäniň paýtagty Ankara şäherinde ýerleşýän Hajettepe uniwersitedinde Aşgabatda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň başlamagyna 150 gün galmagyna we Sagdynlygyň we ruhybelentligiň ýylyna bagyşlanan sport çäreleri geçirildi
Azerbaýjanyň Ýaragly güýçleriniň başladan giň-gerimlli harby türgenleşigiň çäginde atyşlar ýerine ýetirildi
Gazagystanyň Milli muzeýinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gazak dilindäki neşirleriniň tanyşdyryş dabarasy boldy
Özbegistanyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýew 16-njy aprelde geçirilen referendumda gazanan üstünligi sebäpli Türkiýäniň Prezidenti Erdogany gutlady
Daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarifiň ýolbaşçylyk etmegindäki Eýranyň wekiliýeti syýasy geňeşmeler üçin Aşgabada bardy
18-nji aprelde Türkmenistanyň Prezidentiniň Gazagystan Respublikasyna döwlet sapary başlanýar
Russiýanyň at gazanan tälimçisi Aleksandr Lebzýak türkmen boksçylary bilen görkezme türgenleşigini geçirdi
Özbegistanyň Daşary işler ministrligi geçen hepde Şweýsiýanyň paýtagty Stokgolm şäherinde ýük ulagy bilen guralan hüjüm sebäpli jenaýat işine çekilen Rahmad Akilowyň DAİŞ-e agzadygyny habar berdi
Gazagystanyň Prezidenti Nursoltan Nazarbaýew ýurtdaky mekdepleriň krilllisadan latyn elipbiýine geçilmegi barada buýruk berdi
Türkmenistanda umumy bahasy ABŞ-nyň 48 milliard dollaryna deň bolan iri desgalaryň 1900-e golaýy gurulýar
Aýde 8 hepde soň gepleşikleriň ýaňadandan başlajakdygyny ýatlatdy


c: text/html

text:
Türkmenistanyň Galkynyş muzeýi
Türkmenistanyň Konstitusiýasy biziň beýik döwletimiziň ynamdar hukuk esasy bolup biziň halkymyzyň asyrlar boýy öz ýüreginde arzuw eden Galkynyş, ylalaşyk, gumanizm, akýüreklilik, azatlyk, watançylyk we döwletiň demokratik gurlyşy, birleşen Milletler Guramasy tarapyndan kabul edilen Bitaraplyk esasy ýaly düşünjeleri özünde jemleýär.
Alty zallardan we häzirki zaman interaktiw enjamlary bilen abzallaşdyrylan muzeýde özüniň baý medeni mirasy we belli şaýsyýetlere baý bolan türkmen halkynyň gadymy taryhy bilen tanyşmak bolýar.
Birinji zal türkmen döwletiniň Konstitusiýasynyň we Garaşsyz Bitarap Türkneistanyň taryhyna bagyşlanan. Zalyň merkezinde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň suraty ýerleşdirilen. Portretiň iki gapdalynda Prezidentiň döwlet gerbiniň we ştandartynyň şekilleri ýerleşdirilen. Aýratyn pýedestalda biziň döwletimiziň esasy kanunlaryň kodeksleri görkezilip, ýörite witrinalarda biziň Prezidentimiz tarapndan 2008 ýylyň 26 sentýabrynda gol çeken Türkmenistanyň Konstitusiýanyň kanuny “Türkmenistanyň konstitusiýasyna üýtgeşmeler we goşmaçalar girizmek baradaky”, şeýle-de 1990 ýylyň 22 awgustynda Türkmenistanyň garaşsyzlygy baradaky deklarasiýasy görkezilen.
Ikinji zalda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň kitaplary, biziň döwletimiziň kanun çykaryjy ykrarnamalary,Türkmenistanyň taryhy barada gürrüň berýän dürli ýyllarda çap edilen neşirler görkezilen.
Beýleki bölümlerde Türkmenistanyň Döwlet Gimni, Türkmenistanyň Konstitusiýasyndan alnan aýratyn sitatalar we mukaddes Kasam görkezilen. Bu zalyň esasy aýratynlygy – täze interaktiw tehnologiýalaryň esasynda elktron kitaphananyň döredilmegidir.
Eliň hereketi bilen gerekli kitaby saýlap okap bolýar. Kitaplar baradaky maglumat üç dillerde: türkmen, iňlis we rus dillerinde görkezilen.
Muzeýiň üçünji zaly halk hojalygyna we Milli ykdysadyýetiň wajyp pudaklaryna bagyşlanan. Dördünji zalda ýörüte stendiň synlamyň ýüzünde Türkmenistanyň Prezidentiniň pähimleri görkezilen. Şeýle-de bu ýerde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Bermuhamedowyň ylmy gazananlary, sylaglary we sowgatlary sanap geçilen we görkezilen. Dürli senelere bagyşlanan ýadygärlik we ýubileý pullar özüne ünsüni çekýär.
Bäşinji zalda etnografiýa esbaplary görkezilen. Gadymy golýazma kitaplar, milli egin-eşikler, şaý-sepler, täsir saz gurallary asyrlardan geçip tomaşaçyny gadymyýete alyp gidýär.
Altynjy zalda başlangyjyny şöhratly Oguzhandan alyp gaýdýan taryh barada gürrüň berilýär. Bu ýerde sensorly displeýiň kömegi bilen türkmen halkynyň urug başysynyň döredijiligi dürli wagtlarda biziň ata-babalarmyzyň döreden döwletleri baradaky maglumatlar alyp bolýar. Eksponatlaryň içinde häzirki Türkmenistanyň kartasy hem bar. Onda bütin dünýä meşhur bolan taryhy – medeni ýadygärlikleriň ýerleşýär ýeri aýratyn görkezilen. Şeýle-de bu ýerde arheologiýa gazuw – agtaryş işleri döwründe ýurdumyzyň dürli künjeklerinde tapylan tapyndylar goýulan.
Türkmenistanyň Galkynyş monumenti biziň Garaşsyz, Bitarap Watanymyzyň abraýyny we şöhratyny ýaýradyp, ýagty geljegmize tarap ynamly öňe barýandygymyza şaýatlyk edýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmensährada has irki döwürlerden bäri Etrek-Gürgen türkmenleriniň japarbaý taýpasynyň köpüsini ozünde ýerleşdirip Türkmensähranyň merkezi hasaplanýan
hakda henize çenli ýeterlik maglumat ýok .
Hazar deňziniň gündogar-günorta çüňkündäki, geçen asyryň başlarynda (XX asyr) bina bolan, Bendertürkmen port şäheriniň 18 kilometr demirgazygynda ýerleşen Kümüşdepe şäheri XX asryň başlarynda Reza Pählewi hökümeti eýelän döwründe oňa “Gomişan” diýlen at goýulypdyr. Eýranda Yslam Respublikasy döränden soň ýene-de öňki ady oňa gaýtarylyp alyndy.
Bu şäher Garaşsyz Türkmenistanyň günorta-günbatar çüňkünde ýerleşen Esenguly etrabynyň 40-50 kilometrlik göni günortasynda ýerleşen Kümüşdepe şäheri giň ýatan tekiz düzlükde bina bolupdyr. Ondaky jaýlar, köçeler ençeme taryhy wakalary başdan geçiripdir.
Bu şäher Gülüstan welaýatynyň Demirgazyk-Günbatarynda ýerleşýär. Günorta tarapy Hojanepes we Bendertürkmen şäherine, Demirgazykda Garaşsyz Türkmenistanyň serhedine, Gündogarda Akgala şäherine we Günbatary bolsa, Hazar deňzi bilen serhetleşýär. Onuň ýerşarynyň grafiki bellikleri boýunça 5 prima 54 gradus gündogar uzynlygyna we 6 prima 37 gradus demirgazyk iýnligine Angliýadaky Griniwiç şäherindäki ýerşary ölçeginiň başlangyç tarpyndan aralygy bar. Açyk deňiz ölçegi boýunça 22 metr suw ýüzlüginden pes derejede durýar.
Kümüşdepäniň günorta bölekleriniň howasy Hazaryň ýyly howasyndan gözbaş alýar. Demirgazyk bölekleri Garagum çölüniň täsiri sebäpli ýarym düzlükden ybarat. Ýerleriň az bölegi ekin-dikin üçin ýarasa, köp bölegi şor meýdanlary öz içine alýar. Gürgen derýasynyň boýlaryny göz öňünde tutmasak beýleki nokatlarynda ekerançylyk köplenç düme görnüşinde alnyp barylýar.
Bu şäheriň adam sany 50,000 bolup, olardan 30 göterimi şäherde ýaşasa, galany oňa tabyn obalarda ýaşaýarlar. Umuman Kümüşdepä tabynlykda durýan 53 sany oba bar.
Kümüşdepe şäheriniň binýat bolan çägi Ahamenitleriň döwründe “Girkany” ýa-da “Hirkany, Werkany” diýlip atlandyrylypdyr. [ ] 67
Bu oazis Sasanitleriň döwründe iňňän medeniýet merkezi hasaplanypdyr. Ol Maşatmisriýan we Dehistan ýaly medeniýetleriň ýakyn gatnaşyklarynyň bir bölegi bolupdyr. Kümüşdepäniň demirgazygynda ýerleşen “Kiçijik Kümüşdepe ýa-da Kümüşdepejik” depesinden tapylan gymmatly tapyndylaryň mälim edişine görä, ol ýerde ösen medeniýet bolup geçipdir. Bu depe Sasanitleriň patyşalary tarapyndan Turanlylaryň çozuşyndan aman galmak üçin saldyrylypdyr. “Gyzyl alaň” diwarlarynyň harabalarynyň soňky eteklerinde ýerleşipdir. Bu diwarlar Kümüşdepäniň
demirgazyk eteklerinden başlanyp 180 klm uzynlygy bilen Güllidag daglyklaryna çenli dowam edýär. Oňa pars dilinde “Sedde Iskänder” hem diýipdirler. [ ] 68
Bu diwaryň kerpiçleri gyzyl reňkli dört gyraň (dört burç)kerpiçlerden bolany üçin, ol häzirki döwürde-de gyzyl depejikler ýaly bolup görünýär. Şonuň üçin oňa halk “Gyzylalaň” diýipdir. Henize çenli bu ýerde hiç hili gazuw-agtaryş işleri ýa-da oňa degişli arheologik barlaglar geçirilmäni üçin ol harabaçylyga öwrülip adamlar onuň kerpiçlerini öý salynmak üçin peýdalanypdyrlar. Kümüşdepe, Hojanepes ýa-da oňa tabyn oba-etraplarda irki salynan jaýlaryň köpüsiniň kerpiçleri gyzylalaň diwarlarynyň kerpiçleri bolup durýar. Bu diwaryň deňze tarap çümüp gidýän eteklerinde ýerleşen depejik bolsa bir zamanlarda ada bolupdyr. Horezmşalaryň patyşasy Soltan Jelaleddin Horezmşanyň atasy Soltan Gütbetdinmuhammet Horezmşa, Çingizhanyň çozuş döwründe bu adany gaçybatalga edip saýlapdyr. Onuň öňki ady "Abesekun"
adasy bolupdyr.
Belli orta asyr alymy Hojanasretdin Tusynyň Abesekun baradaky wakany belläninde berýän geografiki ýerlik belliginiň, şoňa gabat gelýändigi gös göni görnüpdur. Aslynda Kümüşdepe adynyň goýulmagy hem bu depeden kümüşdir- bürünç ýaly şaý-sepleriň çykmagy sebäplidir. Şeýlelik bilen bu diwar “Sul” (Suwlyhan) atly türkmen patyşalary tarapyndan türkmenleriň gol astyna geçýär.
Bu diwaryň gapysy Turanylalara (Türkmenlere) açylmagy bilen Abesekun adasynda kem-kemden türkmen ilaty otutumlaşyp başlaýarlar. Birinji gelen ilat Oguzlaryň musulman bolan türkmenleri bolupdyr. Türkmenler bu adany bir bada oturumlaşmak üçin peýdalanman, eýsem gyş aýlarynda oturylýan “Gyşlyk” hökmünde peýdalanypdyrlar. “Köresuw” ýa-da “Abesekun” hakda gysgaça jemleýiji maglumaty “Kümüşdepe Taryhy
” websahypada-da käbir maglumatlary berilipdir.
1850-nji ýylda Abheri atly alym üç hepdelik Kümüşdepede ýaşan mahaly şeýle ýatlaýar: “ Kümüşdepe esasan gyş aýlarynyň ýaşaýyş mekany bolupdyr. Onuň sebäbi beýleki pasyllarda ol ýerlerde ýokanç keselleriň köpelmegi bilen az sanly adam onda galypdyr. Kümüşdepe Gürgen derýasynyň uly agzyna çenli dowam edýär. Ol ýerlerde derýanyň ini hem çuňlygy artyp, balyk awlamaga ilat üçin amatly şert döredilipdir”.
Emma kem-kemden Orsýet bilen alyş satyş söwdalarynyň ýola goýulmagy, awçylyk işleriniň ösmegi, gümrükhana enjamlarynyň gurulmagy bilen, Kümüşdepe şähere öwrülip, onda ösüş başlanýar. Birinji gezek Hojanepesbaý atly uly täjir patyşa Russiýasynyň huzuryna baryp, wekilçilik edýär.
Kümüşdepäniň 6-7 kilometr gündogarynda Nebitilje gor guýusynyň ýerleşmegi Eýranyň nebit companýalarynyň ünsini oňa çekýär. Bu ýerde ýerasty nebit gorlarynyň Demirgazykdan Günorta oazislerine tarap syrykmagy welin, döwlet aralarynda geopolitika ähmiýete eýe bolup durýar. Soňky ýyllarda Eýranyň “Köwser” atly Nebit Companiýasy bu ýerde ýörite plan-proýektleri düzgünleşdirmegiň ugurynda iş alyp barypdyrlar. Geljekde beýle alynyp baryljak nebit onümçiligi, ol ýerde ekologiýa bozgunlykary emele getirjekdigini, ekologiýa arassaçylygy edaralarynyň iş alyp barýan işöwürleriniň ünsini özüne çekip, gerekli çäreleri ýerine ýetirýärler. Bu ýeriň köl we kölçelerine
dünýäniň dürli ýerlerinden belli pasyllarda tebigy guşlaryň gel-gitleri we ol ýerlerde örňemegine nibit companiýalaryň alyp barjak planlary, yzyna getirip bolmajak ziýanlary ýetirjekdigini belleýärler.
1320-nji h.k. ýylda Mämmedaly Gurhançy Sulatnyzam öz göýberen habarnamasynda şeýle belleýär: “Kümüşdepe (Gomişan) oturymlaşan türkmenleriň ýomut taýpasynyň japarbaý ilaty ilkinji arassa, tämiz we baý taýpalarynyň biridir. Olar ruslar bilen gel-gitleri bolany üçin egin-eşik hem içeri şay-esbaplary taýdan has ýokary derejede durýar. Ir bilen turanlarynda ählisi isli sabyn bilen ýuwunýarlar. Gyşlarda galoş, putinka we gysgaça palto geýinip gezýärler.
Şu günüň özünde Orsýetden 150 sany agaç magazynlary getirildi. Olar örän owadan ýasalypdyr. Rowaç bazarlary bar. Orsýediň çaýy, şekeri, samawary, matalary, Hajytarhynyň gap-gaçlary, uny hem geýim-gejimleri onda satylypdur”.
Şeýle hem Eýran türkmenleriniň taryhçysy Eminylla Güli, Rezahanyň Mazenderana eden saparnamasy hakyndaky ýazgylaryna salgylanyp, Kümüşdepe barada şeýle ýazýar: “Kümüşdepe kasabasy (etraby) agaçdan salyhatly ýasalan iki mertebe jaýlar hem garsak öýler bilen hatarlanyşyp dur. Öýleri köçeden aýratynlaşdyrýan agaçdan ýasalan diwarlaryň ortasynda daş dökülen köçe geçýär. Öýleriň agajyna, otaklaryň diwarlaryna we amaratyň bamyna çalynan reňkler bu kasabanyň owadanlygyna gözellik goşýar. Ilatyň arasynda gedaýçylyk we zat soramak aýyp hasaplanyp, etrapda hiç hili gedaý görünmeýär. Kümüşdepede 3000 sany öýli raýat ýaşap, 11 mähälle (kwartal) bölünýär.” [ ] 69
we [ ] 70
Kümüşdepede medeniýet edarasy Reza hanyň döwüründe açylýar. Häzirki zaman Kümüşdepe welaýat bölünşiginde “Demirgazyk japarbaý” etraby ady bilen Türkmen şäheristanynyň tabynlygynda durýar. Bu şäher özünde Ussat Niýazmuhammet Niýazy, Hajymeretdurdy Gazy, Nurmuhammet Muttagy, Professor Rahman Rahmany, Doktor Sapar Ensary (Sapar ahally), Professor Nurmuhammet Aşyrpur Meredow, Ahmet Ahundow Gürgenli, Arazmuhammet Şaeri (Aram), S. Gökleňi, ýaly alym ulamalar we beýleki Annageldi Aç, Kyýathan, Hojanepesbaý, Abaserdar, Gurbandurdy Jerdeki, Amanjan Abaýy, Osman Ahun, Rejep Ahun, Allaguly Saýatly ... ýaly şahsyýetleri dünýä inderdi.
“Eýran ýazyjysy etnogrof Agaýe Apbas Şowgy, Kümüşdepäniň adajygynyň üstünde ilkinji oturumlaşan ilat hökmünde türkmenleriň ýedi sany taýpasyny (tiresini) sanap geçýär. Olar Kör, Kötük, Kelte, Kenan, Burkaz, Tumaç we çükgän ýaly tirelerden ybarat bolýar”.
“Elbetde Apbas Şowgynyň Kümüşdepäniň ilkinji ilaty hakynda bellände bir ýalňyşlygyny-da ýatlap geçmek zerur bolýar. Ýagny ol bu ýedi tirä Düýejileri goşmandyr. Bu tire hem bu ýerde ilkinji oturumlaşanlaryň biri bolup durýar.” [ ] 71
Taryhy çeşmeleriň rowaýat etmegine görä, “türky kowmyň Oguz diýlip atlandyrylýan bir topary Horezm, Etrek we Gürgen jülgeleriniň hasylly düzlüklerine tarap süýşýärler. Bu toparlar VI hijri asyrda yslam dinine meýletin boýun egip, soň ‘türkmen’ diýlen ada meşhur bolupdyrlar.”- dyilip bellenilyär.
Dünýädäki ähli türkmenler yslam dininiň sünni musulmanlaryndan ybarat bolýar. Şolar bilen bir hatarda Kümüşdepäniň hem ilaty sünni musulmanlaryň Abuhanyfa Ymam Agzama degişli bolup durýar. [ ] 72
Türkmenleriň yslam dinine boýun egmegi Ýewropa ilçihanasynyň wekili Riçard Fraý VI asyr alymy Şerefezaman Merweziniň kitabyndan şeýle setirleri getirýär: “Haçanda olar (Oguzlar) musulmanlaryň serhetlerine girip başlanlarynda şol wagt musulman bolanlara “Türkmen” diýipdirler. Bularyň arasynda musulman bolmadyklar bilen näsazlyk hem döräpdir. Şeýlelik bilen Oguzlaryň arasynda musulman bolanlaryň sany köpelip yslam dinine wepadar adamlar döräpdirler.
Olar kapyrlardan üstün çykyp olary daşary kowupdyrlar.”... Türkmenler yslam ýurtlarynyň ählisine ýaýrapdyrlar. Olar ähli ýerli ilatlar bilen oňyn aragatnaşyk saklap, olary hormatlapdyrlar. Şeýlelik bilen türkmenler yslam ýurtlarynyň ählisine eýe bolup patyşalyga ýetipdirler. Olar haýsy bir ýurtda hökümdarlyk sürseler hem, ýerli ilatyň dap-dessurlaryna, dili hem medeniyetlerine hormat bilen seredip, olaryň öz erkinligini ödäpdirler.
Kümüşdepede ýaşaýan ilat arassa türkmen dilinde gürleýärler. Ykdysadyýet taýdan olaryň kärleri daýhançylyk, maldarçylyk, awçylyk, ussaçylyk we dokma hem halyçylyk ýaly işler bilen meşgullanýarlar. Kümüşdepede esasy ekerançylyk önümleri arpa, bugdaý hem pagtadyr.
Ýer şorlygy hem suw gytymçylygy sebäpli ekerançylykda gerekli ösüşleri gazanyp bolmaýar.
Maldarçylyk meýdanynda bolsa, bu ilatyň iňňän gadymdan meşgullanyp gaýdan kärleriniň biridir. Olar goýun, sygyr, gäwmiş hem düýe ýaly mallary saklapdyrlar. Goýun sürilerini gyş paslynda Kümüşdepäniň demirgazygynda ýerleşen giň öri meýdanlarynda “gyşlaga” sürýärler “Ýaýlak” üçin hem tomuslarda sürileri şäheriň ýakyn töwereklerine getirýarler. Bu ýerlerde goýun ýüňi hem eti üçin ulanylýar. Onuň süýdünden peýdalanmaýarlar diýen ýaly.
Kümüşdepe ilatynyň esasy meşgullanýan işleri biri hem Hazar deňzinde awçylyk etmek bolupdyr. Bu ýerde uzynburun, bekre, tirana, göwrüç, pil balyk, akbalyk, azatmahy, kepir, takgaz, çapak, kefal, garabalyk, kilka, ... ýaly balyklary awlanylýar.
Kümüşdepäniň her bir türkmen maşgalasynda bolşy ýaly, zenanlaryň meşgullanýan kärleri dokmaçylyk bolup durýar. Olar gadymdan galan ähli göl nagyşlaryndan peýdalanmak bilen “Hojaýyngöl” atly täze göl hem döredipdirler.
Kümüşdepäniň taryhy-arhiologik gymmatlyklarynyň biri gyzylalaň diwarlary hakda ýatlap geçipdik. Gyzylalaň diwarlary taryhda dürli alymlaryň ünsini özüne çekipdir. Bu diwar hakda içeri we daşary arheologiýa hünärmenleri yzygiderli derňewleri geçirýärler. Dürli syýahatçylar öz seýil-syýahatlarynda bu diwary ýatlap geçipdirler “Şäheristanhaýe Iran” atly kitapda bu diwar hakda şeýle diýilýär: “Gürgende Dehistan atly şäheristanyny “Nersi Aşkany” atly patyşa binýat edipdir. Bäş sany galaly Kümüş şäheristany jadygöýleriň ýolbaşçysy Azydahak (Gadymy pars dilinde aždarhanyň ady) gurdurypdyr. Şapuryň ogly Ýezdgerd öz eýýamynda “Çöl” tarapdan bolýan çozuşlaryň öňüni almak üçin, şol taraplara didewan saldyrypdyrlar. Ol şeýle diýipdir: Ol ýerde 180 k.m. (parsang) uzynlygy we 25 arş (75 sm) boýy hem bir köşk bilen saklaw göründi”. [ ] 73
300-nji hijri ýylda “Mesalek wel-memalek” atly kitapda şeýle bellik bar: “Enewşirwanyň zamanasynda Türkmenleriň çozuşlarynyň öňüni almak üçin Gürgende kenarýaka begleriň goraýyş diwarlary guruldy, Hek bilen dört gyraň bişen kerpiçlerden mäkämlenen bu diwarlary türk patyşalarynyň biri “Sül” atly hökümdar oňa üstün çykdy we soň bolsa musulmanlar ony açdylar. [ ] 74
“Hudud-el älem” atly kitapda bu diwar hakda şeýle ýazylypdyr: ”Dehistan örän ekerançylykly, abadan we önümli ýerdir we söwda alyş-satyş rowaçlygy üsti-üstünedir.”.
Elbetde Dehistan, Gyzylalaň diwarlaryndan has demirgazykda ýerleşýär. Ýazgyny ýazan serhedi Dehistana çenli diýip düşünipdir. Ony Dehistana degişli edip goýupdyr. Öňler eger Dehistan Etrek derýasynyň demirgazygynda ýerleşen bolsa, Gyzylalaň onuň günortasynda ýerleşýär. Dehistan we Maşatmissirýan yslam dini Orta Aziýa ýurtlaryna ýaýramazdan öň, Eýran patyşalygyna tabynlykda durman Turan patyşalyklarynyň merkezi medeniýetleri hasaplanypdyr.[ ] 76
V hijri asyrda alymlaryň ýene birisi şeýle ýazýar: “Kuwadyň (Gobad) ogly Enewşirwan Sasany Hosrow bir Gürgende sul derwezesi hem bäş parsang uzynlygy bilen mermer daşdan bir diwar saldyrypdyr.”.
443-nji hijri ýylda Gerdizi atly bir alym şeýle ýazýar: “Enewşirwan adyl, Ýezdjerd ibn-e Bähramyň saldyryp başlan diwaryny, Gürgene baryp onuň binasyny tamamlapdyr” [ ] 77
we [ ] 78
605-nji hijri ýylda Nejib ibn-e Bekran atly geografiýaçy hem bu diwar hakda şeýle belleýär: “Gürgeniň serhetlerine dört gyraň bişen kerpiçden çekilen diwar, Ulýabat daglygynyň başyndan başlap, Syýawoşek owazislerine we ondan hem Abesekuna çenli dowam edip her kerpiç 30 menden (90 kilo) 40 mene (120 kilo) çenli (her “men” 3 kilo) agramy, uzynlygy bolsa, 50 parsang bolupdyr. Bu diwar Deregez we Bawartdan (Abiwerd) Dýebefudanyň ýakynyndan geçip Bawerd şäheriniň eteklerinden çöllüge geçip Sarahsa tarap çümüp gidýär. Bu şol diwarlygy mälim däl, ýöne Gürgendäki diwary “Tejenbar” diýip atlandyrypdyrlar.”.
“Jeografiýaýe taryhyýe Lesterenç” atly eserde we Rabinonyň Saparnamasynda hem Grişmeniň “Iran äz agaz ta eslam” atly eserinde-de ýokardaky matlaplara meňzeş faktlara gabat gelýäris.[ ] 79
Belli Eýran alymy Seidnefesi bu diwaryň täzeden gurulşy hakda şeýle ýazýar: “Mämmedaly Gurhançy (Suletnyzam) ony 20 parsah özi hem 224-nji hijri ýylda Täbäristanyň hökümdary Maziýaryň tarapyndan täzeden gurulyş çärelerini görüpdirler.” -diýip şeýle belleýär: “Bu böwediň uzynlygy bütinleýin 20 parsahdyr. Jürjän şäheriniň harabaçylygynyň ýakynyndan Gürgen derýasynyň agzyna çenli dowam edýär. Her parsahda salnan gala we garawulhanalar Senirsowanyň ýakynyndan Gojugabet hem Kümmede çenli dowam edýär. Bu böwedň ini 5 metre ýetýär”.
• Kümüşdepe şäheriniň balykçylarynyň iş esbaplary
A. Wamberi, Gyzylalaň diwarynyň ady barada şeýle ýazypdyr: “Dört garyň şekilli salnan jaýyň içinden tyňsykdan ýasalan bir uly küýze tapylýar. Bu küýzäniň ýognasynyň näzikligi kagyzdan inçe we onuň içinden mawy reňkli kül hem näçe sany altyn zikge we birnäçe gymmatly şaýlar çykypdyr. Şonuň üçin bu diwaryň hemme ýerini hem “Gyzyl alaň” ýagny “Altyn tapylyan depejikler” diýip atlandyrypdyrlar.” [ ] 80
Elbetde türkmen dilinde “alaň” ýagny depejik manyda bolsa, Wamberiniň pikiri boýunça oňa “ gyzyl alan (gyzyl tapylan)” manyda gidyar. ...DOWAMY ...
==============
----------------------------| Çykgytlar we Edebýat: |
==============
• Pars dilinde käbir maglumatlar:
کومیش دپه (گمیشان سابق) شهری از اعماق تاریخ
مقاله ای که در این پست فوقاً بدان پرداخته شده، به زبان ترکمنی با الفبای لاتین نگارش یافته است. این مقاله بخـشی از پایان نامه تحصیلاتی
ام می باشد که در آن به تشریح اماکن و مساکن ترکمنهای ایران در ترکمنصحرا
می پردازد. در حال حاضر جهت معرّفی منطقه وبلاگها و وب سایتهائی فعال می
باشند که مایه امیدواری مردم ترکمن می باشد. هر چند که کوچک و نارسا هم
باشد، حداقّل مطالبات و مشکلات
ملتمان و سرزمینمان را به سمع جهانیان میرساند. امیدواریم که در آینده بر
تعداد اینگونه از فعالیّتهای سالم و مفید ارتباط جمعی افزوده شود. از جمله
وبلاگهائی که مربوط به کومیش دپه (گمیشان) راه اندازی شده است: وبلاگ "کمیش دپه چی"، "نخبگان کومیش دپه"، "کلوب گمیشان(کوموش دپه)"، "گمیشان شهر دریادلان"، "پایگاه اطلاعرسانی گمیشان"
و ... می باشد که در آن اطلاعاتی از تاریخچه و اوضاع منطقه داده شده است.
برای نمونه در این وبلاگ ها به بافت شهری این مکان با عنوان "بافت قديم و عمارت هاي تاريخي كميش تپه"
اشاره شده است. هر چند این معلومات حجیم نیست، با این حال برای کسانی که
به دنبال پژوهش و تحقیقات علمی در پی کسب معلومات هستند، می تواند مورد
استفاده قرار بگیرد. اگر شهرستان گنبد کاووس را به لحاظ بافت قدیمی شهری که
در نزدیکی "جرجان قدیمی"
در اوایل قرن بیستم بنا شده است در نظر نگیریم، مثلاً: - "گمیشان(کومیش
دپه) دومین شهری است در استان گلستان بعد از شهر گرگان دارای بافت قدیم
شهری می باشد. این شهر به لحاظ شهرسازی مجموعه ای از عناصر شهری را در بر می گیرد که بر اساس نیازهای اجتماعی و منطبق با اقلیم آب و هوایی منطقه بوجود آمده است. ابنیه های زیبا در بافت قدیم کومیش دپه
ادامه سنت معماری و ساخت ابنیه دوره قاجار است.". مقاله فوق در مورد
شهرستان کمیش دپه بزبان ترکمنی با الفبای لاتین ترکمنستانی همانطور که در رساله ام
تحریر شده است، درج گردید. این مقاله در نشریات کثیرالانتشار جمهوری
ترکمنستان نیز به چاپ رسیده است.
*******************
ساختار معماري 40 قلعه ديوار تاريخي گرگان بررسي مي شود
سومين فصل كاوش و بررسي ديوار تاريخي گرگان با هدف بررسي ساختار هاي معماري 40 قلعه مسكوني و فضاهاي صنعتي موجود در امتداد اين ديوار از سوي هيات باستان شناسي سازمان ميراث فرهنگي آغاز شد.ه
در اين راستا محوطه باستاني قيزلر قلعه به عنوان يك مكان مركزي در امتداد ديوار مورد كاوش قرار مي گيرد تا با ايجاد برش لايه نگاري در اين قلعه توالي فرهنگي آن با قلعه هاي متصل به ديوار نيز مورد بررسي قرار گيرد. ( اين قلعه در دهه هاي 1310 و 1350 به ترتيب از سوي فرانسويان و ژاپني ها مورد بررسي قرار گرفته است.)ه
ديوار دفاعي گرگان به طول 200 كيلومتر و عرض 6 تا 10 متر يكي از بزرگترين و برجسته ترين آثار معماري دشت گرگان در دوره تاريخي محسوب مي شود.
* Kümüşdepe şäheriniň belliklenen kosmosuraty.
كارگران بقاياي ديوار را درآورده اند و آجرهاي سفالي رنگ ۴۰×10 آن كاملا مشخص است. «قربانعلي عباسي» مسؤول كارگاه ديگري در روستاي يسا قليق واقع در ۳۳كيلومتري جنوب شرقي شهر كلاله، مي گويد، در اينجا بقاياي ديوار در عرض ۲/۴۰متر و ارتفاع ۱/۲۰كاملاً مشخص شده است .د ر ديوار ۱۰رگه آجر سالم وجود دارد كه ملاط آن مخلوطي از گل و آهك است. علت ساخته شدن ديوار در قسمت كوهستاني با توجه به وجود موانع طبيعي دفاعي شايد نوعي نمايش قدرت سياسي بوده است. خانم «حسين زاده» مسؤول كارگاه سوم در جنوب رودخانه گرگان رود بر روي دامنه كوه نيز گفت، شكل ديوار در اين قسمت بسيار قابل توجه است چرا كه در داخل آن فضاي خالي وجود دارد. در پايه ديوار سه رج سنگ قرار داشته كه در بالاي آن آجر چيده شده است. بهترين نقطه اي كه مي توان شكوه اين ديوار تاريخي را ديد، همين نقطه است. «سامان حيدري» باستان زمين شناس، در اين باره گفت، ما در اين مرحله از كاوشها در جست وجوي پاسخي براي مشخص شدن جنس آجرها واينكه از چه درجه حرارتي براي پخت آجرها استفاده شده است، هستيم.
***************
«فريدون اونق» صاحبنظر در تاريخ منطقه مي گويد، در اين مرحله به دنبال شناسايي تاريخ و جغرافياي منطقه و قوم شناسي اطراف ديوار هستيم. اما در كنار باستانشناسان، تيمهاي طراحي، گرافيست و... نيز مشغول هستند تا مطالعه و پژوهش اين مرحله كامل باشد. چنانچه آنان به ترميم آثار مكشوفه و طراحي آنها مشغول هستند. شايان ذكر است، مورخان قدمت اين ديوار را به دوران حكومت انوشيروان ساساني نسبت مي دهند. به طوري كه «ابن خرداد» كه در سال۳۰۰هجري قمري درگذشت، در كتاب «مالك و الممالك» درباره اين ديوار مي نويسد: «ديوار دفاعي زمان انوشيروان كه درخشكي گرگان در برابر تركان ساخته شد، ديواري استوار از آجر و گچ بود تا اينكه يكي از پادشاهان ترك كه صول ناميده مي شد بر آن چيده شد و سپس مسلمانان آن را گشودند.» اين ديوار همچنين به ديوار دفاعي اسكندر نيز معروف است. ..ه
Sonky suratlar:
جبرئيل نوكنده سرپرست هيات باستان شناسي با اعلام اين خبر شروع مطالعات سنجش از راه دور ، قوم باستان شناسي، زمين شنــاســي و ساماندهي كاوشهاي فصول گذشته را از ديگر اهداف هيات باستان شناسي بر شمرد.ه
به گفته جبرئيل نوكنده اين اثر شگفت انگيز كه در متون تاريخي و علمي به نامهاي سد اسكندر، سد انوشيروان، سد فيروز، قزل آلان و ديوار دفاعي مطرح شده داراي تاسيسات وابسته همچون سد، قلعه، كانال، خندق و ... و بناهاي غير وابسته قلعه و تپه مي باشد.ه
شناسايي وضع موجود ديوار، مستند سازي و شناسايي سفال هاي باستاني در اطراف ديوار و رودخانه كرگانرود و شناسايي طول ديوار از 155 به 200 كيلومتر از دستاوردهاي فصول گذشته بررسي هاي باستان شناختي اين ديوار به شمار مي رود.
به گــزارش واحد اطلاع رساني سازمان ميراث فرهنگي كشور، اين ديوار از محلي به نام خواجه نفس شروع و پس از عبــور از شمال گنبد قابوس به طرف شمال غرب ادامه يافته و در كوههاي "پيش كمر" محو مي شود.ه
بررسي پيمايشي باستان شناسي اين ديوار در 1378 با توجه به مشكلات پروژه هاي عمراني بويژه سد گلستان كه تمامي مساحت شبكه آبياري آن در مسير ديوار قرار داشت انجام شد.
در اين سال همچنين با گمانه زني باستان شناسي در دو نقطه تقاطع ديوار و زهكش سد گلستان آثار معماري از بقاياي ديوار كشف شد. اين ديوار در بخشي داراي 6 متر و در قسمتي ديگر داراي 10 متر عرض مي باشد كه اين امر نشاندهنده آن است كه عرض ديوار در نقاط مختلف بنا به وضع طبيعي و زمين ساختي منطقه متفاوت بوده است.ه
در فواصل مختلف قلعه هايي در سمت جنوب اين ديوار ساخته شده كه كمترين فاصله قلعه ها 50 متر و طولاني ترين آن به ده كيلومتر مي رسد.
دومين ديوار بزرگ جهان در گرگان كاوش مي شودگرگان، «رحمت الله رجايي»: يك تيم كامل باستانشناسي، كار كاوش باستانشناسي ديوار تاريخي گرگان را كه دومين ديوار بزرگ جهان محسوب مي شود، آغاز كرده است. اين تيم باستانشناسي شامل: ۶باستانشناس و گروه كاري ۱۰نفره زمين شناس، معمار، جغرافيدان، مورخ، متخصص هنرهاي دستي، گرافيك و طراح به همراه ۵۰كارگر است. بررسي هاي ميداني اين كار سال۱۳۷۹ انجام شده است. به گفته «جبرييل نوكنده» سرپرست هيأت كاوش، سه كارگاه جداگانه به كاوش ديوار تاريخي گرگان مشغول هستند. «ماهفروزي» سرپرست كارگاه در روستاي «قره سير» مي گويد، كارگران كاوش از همين روستا انتخاب شده اند و محل كاوش در جنوب رودخانه گرگان رود با آب زلال آن قرار دارد.
ه* Orsỳetden getirilỳän tagtalar bilen örülen jaỳ
• Şäher meýdançasy* Kümüşdepäniň köçeleriniň biri
* Kümüşdepe şäherinde ilkinjiler salynan 3 gat jaý (tam)


text:
Türk resmileri ses berijileriň ýurtda prezident respublikasyny döretmäge mümkinçilik berjek konstitusiýon düzedişleri makullandyklaryny aýdýarlar. Deslapky netijelere görä, "hawa" netijesi sesleriň 51% töweregini emele getirýär.
Bu prezident Rejep Taýyp Erdogana goşmaça ygtyýarlyklary berip, onuň ýene bir 10 ýyla çenli häkimiýetde galmagyna ýol açar öýdülýär.
16-njy aprelde Erdogan özüniň tarapdarlaryna ýüzlenip, referendumyň netijelerini gutlamaga çagyrdy.
Türkiýäniň esasy oppozisiýa, Respublikan Halk Partiýasy sesleriň 60% töwereginiň täzeden sanalmagy talap etdi.
Saýlaw resmileri ses berijileriň 48%-niň "ýok" diýip, ses berendigini; şeýle-de ses bermäge haky bolanlaryň 86%-niň referenduma gatnaşandygyny habar berdiler.
Ses berişlik başlanandan birnäçe sagat soň, günorta-gündogardaky Diýarbekir welaýatynda saýlaw nokadynyň daş işiginde iki maşgalanyň arasynda bolan darkaşda iki adam öldürildi diýip, Türkiýäniň döwlet eýeçiligindäki habar gullugy habar berdi.
Hususy eýeçilikdäki “Dogan” habar gullugy bu waka “syýasy pikirleriň dürlüliginiň” sebäp bolandygyny, bir adamyň hassahana ýerleşdirilendigini, iki adamyň bolsa tussag astyna alnandygyny habar berdi.
Prezident Rejep Taýyp Erdogan Stambulda ses berip, “hawa” diýen kararyň “özgerişlik we öwrülişik üçin seçgi” boljakdygyny aýtdy.
"Biz adaty bolmadyk karar kabul etmeli” diýip, ol žurnalistlere aýtdy we ýurduň “garaşylýan” karary kabul etmegine umyt baglaýandygyny bildirdi.
Ýewropa Bileleşigi bilen Türkiýäniň arasyndaky gatnaşyklaryň gelejegi bireýýämden dartgynly we, synçylaryň çaklamalaryna görä, Erdoganyň ýeňşi Ankara bilen Brýusseliň arasyndaky gatnaşyklary düýpden üzüp taşlar.
Konstitusiýa girizilmeli 18 düzedişiň ykbaly diňe “hawa” ýa-da “ýok” diýen ýönekeý jogap bilen çözülmeli we bu ses berişlik Türkiýäniň parlamentini hem gowşadar, premýer-ministriň wezipesini ýatyryp, prezidente sudlaryň üstünden garamaga has kän ygtyýarlyk berer.
Erdogan we onuň Adalat we Galkynyş partiýasy (AKP) kürt separatistleriniň dowam edýän pitneçiligi, geçen iýulda başa barmadyk harby agdarlyşyk synanyşygy, ýurtda gaýtlanyp duran terror hüjümleri, goňşy Siriýadaky uruşdan gaçan 2 milliondan gowrak bosgunyň gelip goşulmagy birleşip, öz kararlaryny akgynlaşdyryp we ýurdy öňde duran synaglardan has gowy geçirip biljek güýçli pezidentlige zerurlyk döretdi diýen pikiri öňe sürýär.
Erdogan 15-nji aprelde Stambuldaky ýygnanyşykda referendumyň öň ýanynda goldaw gazanmak üçin soňky çykyşyny edip, başa barmadyk döwlet agdarylyşygyny nazara almak bilen, “hawa” diýen ses “biziň 15-nji iýulda başlan işimizi tamamlar” diýdi.
Oppozisiýadaky Milli hereket partiýasynyň (MHP) ýolbaşçylary hem, dolandyryjy AKP bilen aýdylmaýan ylalaşyga gelenlerinden soň, “hawa” diýip ses bermäge çagyrdylar.
Emma muňa garamazdan, MHP-nyň bäş sany deputaty teklip edilýän düzedişlere garşy kampaniýa geçirdi we pikir soraýyşlar partiýanyň goldawçylarynyň üçden ikisiniň bu çärelere garşydygyny görkezdi.
Respublikan Halk Partiýasynyň deputaty Silina Dogan bu düzedişleriň awtoritar tebigaty Türkiýäniň owalda-ahyrda Ýewropa Bileleşigine goşulmak umytlarynyň soňuna çykar diýdi.
Kürtlere tarapdar oppozisiýa topary, Halk demokratik partiýasy (HDP) hem, olaryň demokratik däldigini we sudlaryň garaşsyzlygyny bozýandygyny aýdyp, teklip edilýän düzedişlere garşy kampaniýa geçirdi.
Türkiýedäki tankytçylar hökümetiň täze sistemasy “saýlanan diktatura” ýaly bir zat bolar diýmäge çenli baryp ýetdiler. Olar onuň häkimiýet ygtyýarlyklaryny hiç hili bölmän, parlamenti kanuny ygtyýarlykdan we prezidentden ters işleri üçin hasap soramak mümkinçiliginden mahrum etjekdigini aýdýarlar.
Günbatar tankytçylary hem bu düzedişleriň prezidentiň eline häs kän ygtyýarlyk jemlejekdigini aýtdylar.
“Human Rights Watch” bu teklipleriň, eger kabul edilse, adam hukuklaryna, kanunyň hökmürowanlygyna, Türkiýäniň demokratik geljegine ägirt uly howp salýandygyny, olaryň Erdoganyň elinde “çäklendirilmedik häkimiýeti” jemleýandigini aýtdy.
Ýewropanyň adam hukuklary boýunça komissary Nils Muiznieks 12-nji aprelde hasabat çap edip, konstitusiýa düzedişleriniň Türkiýäniň ozaldanam gowşak sudlarynyň awtonomiýasyny azaltjakdygyndan “çuňňur alada” bildirdi.
Muiznieks teklip edilýän düzedişleriň Türkiýäniň konstitusiýasynda adam hukuklary we pikir azatlygy babatdaky “düýpli kemüiliklerden” sowa geçýändigini hem belledi.
German kansleri Angela Merkel apreliň başynda Ankara sapary mahalynda “Türkiýede häkimiýet ygtyýarlyklarynyň bölünişiginiň üpjün edilmegi we pikir dürlüliginiň kepillendirilmegi üçin ähli zadyň edilmegine” çagyrdy.
ÝHHG-nyň saýlaw gözegçiligi topary, Demokratik institutlar we adam hukuklary edarasy 7-nji aprelde bu kampaniýanyň we ses berişligiň özüniň 2016-njy ýylyň iýulynda başa barmadyk harby döwlet agdarlyşygy synanyşygyndan soň girizilen adatdan daşary ýagdaý şertlerinde geçirilýändigini belledi.


text:
15 Ağustos 2015 Cumartesi
Türkmen Kenarýakasynda Hazaryň Güni Bellenildi
Hazar deňziniň ajaýyp kenarýakasynda şu gün bellenilen Hazar deňziniň güni ajaýyp öwüşgünlere baý boldy. Baýramçylyk çäresi hormatly Prezidentimiziň ýakynda gol çeken Kararyna laýyklykda guraldy. Oňa laýyklykda, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzda alnyp barylýan geljegi nazarlaýan ekologiýa syýasatyny halkara jemgyýetçiligine giňden ýaýmak hem-de Hazar deňziniň deňiz gurşawyny goramak boýunça ekologiýa howpsuzlygyny we durnukly ösüşi üpjün etmäge gönükdirilen halkara gatnaşyklaryny berkitmek we giňeltmek maksady bilen, “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda Hazar deňziniň gününi dabaraly bellemek tabşyryldy.
Baýramçylyk çäreleriniň maksatnamasyna ylmy-amaly maslahat, çeperçilik sergisi, sport ýaryşlary we döredijilik bäsleşikleri girizildi. Olar Türkmenistanyň Tebigaty goramak ministrligi, Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi, Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Hazar deňziniň meseleleri boýunça döwlet kärhanasy we Balkan welaýat häkimligi tarapyndan bilelikde guraldy.
Däp boýunça “Hasyl” myhmanhanasynda geçirilen maslahata ýurdumyzyň Tebigaty goramak ministrliginiň, Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Hazar deňziniň meseleleri boýunça döwlet kärhanasynyň, Hazar döwlet tebigy goraghanasynyň, Deňiz we derýa ulaglary döwlet gullugynyň, Balyk hojalygy döwlet komitetiniň, Türkmenbaşy şäheriniň Awaza etrap häkimliginiň ýolbaşçylary hem-de hünärmenleri gatnaşdylar. Myhmanlaryň hatarynda Hazarýaka ýurtlarynyň—Russiýanyň, Eýranyň, Azerbaýjanyň we Gazagystanyň ýurdumyzda resmi taýdan bellenilen diplomatiki wekilhanalarynyň, halkara guramalarynyň—BMG-niň Ösüş maksatnamasynyň /BMGÖM/, Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň /ÝHGG/, Halkara hyzmatdaşlyk boýunça German jemgyýetiniň /HHGJ/, Türkiýe Respublikasynyň Hyzmatdaşlyk we utgaşdyrmak baradaky agentliginiň wekilleri bar.
Bitaraplyk we parahatçylyk ýylynda Hazar deňziniň daşky gurşawyny goramak babatda gazanylanlara bagyşlanan duşuşygyň barşynda çykyş edenler Türkmenistanyň düýpli ekologiýa wezipelerini, şol sanda Hazar meselesi bilen baglanyşykly wezipeleri çözmekde uly goşandyny nygtadylar. Şu ugurda ýurdumyz parahatçylyk söýüjilik hem-de hoşniýetli goňşuçylyk, milli we umumy bähbitleri göz öňünde tutmak, sebitde deňhukukly özara bähbitli hyzmatdaşlyk etmek, köpasyrlyk taryhy-medeni aragatnaşyklar birleşdirýän Hazarýaka ýurtlayň halklarynyň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary pugtalandyrmak ýörelgelerine esaslanan syýasaty durmuşa geçirýär.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň degişli şertnama-hukuk binýadynyň esasynda Hazar deňiz toplumynyň ekologiýasyny goramagyň ygtybarly ulgamyny döretmek boýunça utgaşdyrylan çözgütleriň kabul edilmegine gönükdirilen netijeli başlangyçlary halkara jemgyýetçiliginiň hakyky goldawyny tapýar. Hazar deňziniň deňiz gurşawyny goramak boýunça Çarçuwaly maksatnamasyna hem-de onuň Teswirnamalaryna gol çekilmegi bilelikde gazanylan möhüm resminamalaryň biri boldy.
Şonuň ýaly çözgütleri, şol sanda syýasy-hukuk häsiýetli çözgütleri işläp düzmek maksady bilen, döwlet Baştutanymyz Hazar basseýininde daşky gurşawy goramak meselelerine garamak hem-de degişli teklipleri we maslahatlary işläp taýýarlamak üçin hemişelik hereket edýän edara hökmünde Hazar ekologiýa forumyny döretmek baradaky başlangyç bilen çykyş etdi. Mundan başga-da, Türkmenistanyň 2013-2014-nji ýyllarda Hazar deňziniň gidrometeorologiýasy we hapalanmagyna gözegçilik etmek boýunça utgaşdyryjy komitetine /KASPKOM/ başlyklyk etmeginiň çäklerinde Aşgabatda bu babatda hyzmatdaşlyk etmek hakynda bäştaraplaýyn Ylalaşygyň taslamasy ylalaşyldy.
Amatly geografiki ýerleşişi, baý uglewodorod, balyk we beýleki tebigy serişdeleri, amatly howa şertleri häzirki wagtda Hazar sebitiniň depginli ösýän senagat, ulag we dynç alyş merkezine öwrülmegine ýardam etdi.
Şu babatda ençeme möhüm ugurlarda, şol sanda Hazar deňziniň biologik serişdelerini gorap saklamak, öndürmek we peýdalanmak boýunça, şeýle hem Hazaryň düýbüniň hem-de onuň jümmüşindäki uglewodorod serişdelerini işlemek we peýdalanmak boýunça hyzmatdaşlygy ýola goýmak aýratyn ähmiýete eýedir. 2014-nji ýylyň sentýabr aýynda Astrahan şäherinde geçirilen Hazarýaka döwletleriniň Baştutanlarynyň IV maslahaty muňa kuwwatly itergi berildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň öňe süren teklipleriniň netijesinde Astrahan maslahaty taraplaryň Hazarda özara hereket etmegiň esasy meselelerini çözmegiň ýörelgeleri barada gazanylan ylalaşyklary göz öňünde tutanyňda hakyky öňegidişlige öwrüldi. Olar degişli beýannamada berkidildi. Hazary parahatçylygyň hem-de ylalaşygyň zolagy, halkara strategiki durnuklylygyň we howpsuzlygyň möhüm bölegi, ähli meseleleri döwletleriň özygtyýarlylygyna hem-de çäk bitewüligine hormat goýmak esasynda diňe syýasy-diplomatiki serişdeler arkaly çözmegiň nusgasy etmäge umumy ymtylyş we aýgytlylyk şol resminamanyň mazmunyny kesgitleýär.
Şeýlelik bilen, hormatly Prezidentimiziň alyp barýan ekologiýa syýasaty ekologiýa ulgamynda, şol sanda Hazar deňziniň täsin ekoulgamyny, onuň tebigy gözelligini, baý bioköpdürlüligini gorap saklamak boýunça kabul edilen bilelikdäki çözgütleri ýerine ýetirmek babatda ylalaşykly çäreleri görüp, Çarşuwaly maksatnamanyň borçnamalaryny berjaý etmegiň çäklerinde özara bähbitli halkara hyzmatdaşlygyny giňeltmäge gönükdirilendir.
Maslahatyň barşynda ýurdumyzyň Hazar boýunça tebigaty goramak düzümleriniň işleriniň esasy ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy. Türkmenistanyň bioköpdürlüligini gorap saklamagyň milli strategiýasyny taýýarlamak, Hazar ýakasynyň çäklerinde ýerleşýän suw-batgalyk ýerleriniň birnäçesiniň, “Altyn asyr” Türkmen kölüniň hem-de guşlaryň mesgen tutan beýleki ýerleriniň halkara ähmiýetli peýdalanylýan ýerleriň derejesi bilen Ramsar konwensiýasyna goşmagyň geljegi ýaly meselelere aýratyn üns berildi. Mälim bolşy ýaly, Hazaryň türkmen kenaryndaky Hazar döwlet tebigy goraghanasy Ramsar konwensiýasynyň aýratyn sanawyna girizildi.
Deňizde iş alyp barmaga diňe ylmy taýdan çemeleşmeleriň sebitiň biologik dünýäsine zelel ýetirmezden uzakmöhletli geljek üçin balyk senagatyny üstünlikli ösdürmegi üpjün etjekdigi nygtaldy. Möhüm wezipeleriň hatarynda, Hazaryň biologik serişdeleriniň hem-de deňiz gurşawynyň ýagdaýyna yzygiderli gözegçiligiň amala aşyrylmagy, bu ulgamda ylmy-barlaglaryň uly toplumynyň geçirilmegi agzaldy.
Maslahata gatnaşyjylar Hazar deňziniň kenarynda deňsiz-taýsyz taslama bolan dünýä derejeli dynç alyş-“Awaza” milli syýahatçylyk zolagyny döretmek taslamasyna ýokary baha berdiler. Täze döwrebap hem-de bagy-bossanlygy döretmäge degişli tehnologiýalary ornaşdyrmak milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça durmuşa geçirilýän ägirt uly pikiriň berjaý edilmeginiň zerur şerti bolup durýar. Hazaryň kenarynda gurulýan döwrebap saglyk merkezleriniň we myhmanhanalaryň, senagat kärhanalarynyň ekologiýa howpsuzlygynyň halkara ölçeglerine laýyk gelmegi şol desgalaryň baş alamaty bolup durýar. Ekologiýa häsiýetli meselelere kenarýakasynda alnyp barylýan iri möçberli bagy-bossanlyga büremek işleri hem girýär. Şol ýerlerde ynsan eli bilen tokaýlyklar, täze seýilgäh zolaklary, dynç alýanlaryň saglygyna oňyn täsir edýän has amatly howa ýagdaýy döredilýär.
Hazar deňziniň baýramçylyk maksatnamasyny myhmanhana toplumynyň eýwanynda ýaýbaňlandyrylan ýurdumyzyň meşhur fotohabarçylarynyň hem-de Hazaryň gözelliginiň hakyky muşdaklarynyň suratlarynyň sergisi bezedi. Olar deňiz jandarlarynyň ajaýyp we nepis dünýäsini sergä gelenlere täsirli ýetirýär. Şu ýerde ýaş suratkeşleriň—amaly-haşam sungatynyň ussatlarynyň tebigy serişdeler bolan daşjagazlary, çägäni, balykgulagy, perjagazlary we şuňa meňzeşleri peýdalamak bilen döreden ajaýyp suratlary hem goýlupdyr.
Şeýle hem “Daýanç” çagalar sagaldyş merkeziniň çäklerinde ylmy-amaly maslahat bilen bir wagtda Türkmenbaşy şäheriniň mekdep okuwçylarynyň hem-de bu ýerde dynç alýan ýaşlaryň gatnaşmagynda futbol we woleýbol, şaşka we sportuň beýleki görnüşleri boýunça ýaryşlar geçirildi.
Baýramçylyk çärelerine gatnaşyjylaryň ählisi—ulular hem, ýaşlar hem günüň ikinji ýarymynda “Daýanç” myhmanhanasynyň maslahatlar zalyna ýygnandylar. Bu ýerde mähriban tebigatyň, Hazaryň deňiz giňişliginiň gözelligini we ynsanyň goragyna mätäç bolan onda mesgen tutan jandarlaryň gaýtalanmajak dünýäsini beýan eden iň oňat surat eserlerini döredenlere baýraklary gowşurmak dabarasy boldy.
Döredijilik toparlarynyň—“Miras” çagalar halk döredijilik toparynyň hem-de Türkmenbaşy şäheriniň medeniýet merkeziniň “Owaz” tans toparynyň ýerine ýetirmeginde guralan konsert baýramçylyk agşamynyň jemleýji bölegine öwrüldi.
“Awazadaky” duşuşyklar Hazar deňziniň güni mynasybetli baýramçylyga gatnaşyjylara we myhmanlara ýatdan çykmajak täsirleri sowgat edip, Ýer ýüzüniň bu täsin tebigy merjenini gorap saklamagyň bähbidine raýdaşlyk hyzmatdaşlygynda nobatdaky ädime öwrüldi.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Ýewgeniý Sloboda synçylar toparynyň häzirki saýlawlara taýýarlygyň gidişi we toparyň işiniň ilkinji netijeleri barada interwýu berdi.
– Ýewgeniý Aleksandrowiç, GDA-dan synçylat toparynyň nähili ygtyýarlyklary bar?
– Biz Türkmenistana Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek boýunça merkezi toparynyň çakylygy bilen geldik. Biz muňa ýurduň ýolbaşçylarynyň jemgyýeti mundan beýläk hem demokratiýalaşdyrmak, saýlawlaryň aýanlygyny, saýlawlaryň halkara synçylar üçin açyklygyny üpjün etmäge we biziň Toparymyzyň abraýyny ykrar etmäge islegi hökmünde baha berýäis. Şunuň bilen birlikde, GDA-dan synçylar toparynyň gelmegi Arkalaşygyň döwletleriniň arasynda özara ynamy berkitmäge ýardam edýär.
Şu güne çenli Azerbaýjandan, Belarusdan, Gazagystandan, Gyrgyzystandan, Russiýa Federasiýasyndan, Täjigistandan, Özbegistandan, şeýle hem GDA-nyň Ýerine ýetiriji komitetinden, GDA agzalary döwletleriň Parlamentara Assambleýasyndan we Belarusyň we Russiýanyň Parlament ýygnagy Bileleşiginden synçylaryň 50-den gowragy bu saýlawlara gatnaşmak üçin resminama iberdiler.
Topar we onuň Ştaby öz işinde Türkmenistanyň Konstitusiýasyndan we Saýlaw kodeksinden, halkara saýlaw hukugynyň umumy kabul edilen kadalaryndan, şeýle hem GDA-nyň synçylarynyň prezident, parlament saýlawlaryna we sala salşyklaryna gatnaşýan topary hakyndaky Düzgünnamadan ugur alýarlar.Topar öz işinde garaşsyzlyk, dogruçyllyk we syýasy bitaraplyk, döwletiň işine we saýlawlara gatyşmazlyk ýörelgelerine eýerýär. Biziň wezipämiz –erkin we demokratik saýlawlary üpjün etmekdir.
Biz şunda GDA-dan synçylar Toparynyň barlagçylar däldigine düşünýäris. Saýlawlar döwleti mundan beýlägem ösdürmek we jemgyýeti jebisleşdirmek maksady bilen geçirilýär. GDA-dan synçylar Toparyna saýlawlaryň milli kanunlara we ýurduň halkara borçlaryna laýyk gelmegine ýardam edýän hünärmen synçylar topary hökmünde garamaly. Biz işimizde açyklyk we aýanlyk syýasatyndan ugur alýarys.
– Synçylar Topary Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlary kampaniýasyna monitoringe girişdi. Eýýäm nirede, nähili duşuşyklar geçiridiňiz?
– Topar we onuň Ştaby 25-nji ýanwarda işe başlady. Häzire çenli biz Ahal welaýatynyň we Aşgabadyň saýlaw uçastoklaryna baryp gördük, Aşgabat şäher saýlaw iş toparynyň işi bilen tanyşdyk, Prezident wezipesine dalaşgärleriň käbiriniň ynanylan wekilleri bilen duşuşdyk. GD-nyň Ýerine ýetiriji komitetiniň başlygynyň orunbasary—GDA-nyň Ýerine ýetiriji sekretary Wiktor Guminskiý Türkmenistanyň Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek boýunça Merkezi toparynyň başlygy we daşary syýasat edarasynyň ministriniň orunbasary bilen duşuşyklarynda saýlawdan deslapky çäräniň ugurlary kesgitlenildi.
Häzirki wagtda synçylarymyz Saýlaw kodeksi bilen tanyşýarlar. Şol bir wagtyň özünde saýlawlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde beýan edilişine, saýlawçylara döwlet baştutanynyň wezipesine daşalgärler, olaryň saýlaw maksatnamalary hakynda maglumatlaryň dolulygyna berilmegine gözegçilik edýäris.
Türkmen tarapyna Topara guramaçylyk meselelerini çözmekde we işimiz üçin zerur şertleri döretmekde ýardam edendikleri üçin minnetdarlyk bildirýärin.
– Saýlawyň guralşy barada pikiriňizi aýdaýsaňyz?
– Maňa ozalam GDA-dan synçylar Toparynyň düzüminde Türkmenistanda geçirilen Prezident saýklawlarynda işlemek miýesser etdi, men saýlaw kampaniýasynyň guramaçylyk derejesiniň has ösenligine göz ýetirdim. Türkmenistanyň Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek boýunça Merkezi toparynyň işiniň sazlaşykly we netijeli guralandygyny belläsim gelýär. Saýlaw uçastoklarynya baryp görenimizde olaryň saýlawlara tehniki taýdan doly taýýarlygyna göz ýetirdik. Ähli derejedäki iş toparlarynyň işlemegi üçin amatly şertler döredilipdir.
Saýlaw iş toparynyň agzalary saýlawçylaryň sanawy bilen işlemek, ses bermegi guramak we geçirmek boýunça gerekli taýýarlyk geçipdirler. Iş toparlary zerur bolan hukuk we usulýet edebiýatlary bilen üpjün edilipdir, Merkezi iş topary ondan gowrak, şol sanda dalaşgärleri hödürlemek boýunça raýatlaryň teklipçiler topary uçin hem kitapçalary çykardy, olarda saýlawlara taýýarlyk işleri beýan edilen, saýlaw resminamalarynyň nusgalary görkezilipdir. Türkmenistanyň Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek boýunça Merkezi toparynyň saýty saýlaw çäresini maglumatlar bilen giňişleýin üpjün edýär. Türkmenistanda ilkinji gezek saýlaw býulletenlerinde Braýlyň şrifti ulanyldy, onuň batyllar we göreji gowşaklar üçin ähmiýeti ulydyr.
Saýlaw iş toparynyň agzalary bilen söhbetdeş bolanymyzda olaryň hünärine ussatdygyna göz ýetirdik. Biziň Toparymyz saýlaw iş toparynyň ählisinden gerekli maglumatlary alýar. Hemmeler döwlet baştutanynyň saýlawlary Türkmenistanyň mundan beýläkki ösüşiniň strategiýasyny kesgitleýän we jemgyýeti jebisleşdirýän möhüm jemgyýetçilik-syýasy wakadyr.
Prezidentlige dalaşgärleri hödürlemek we hasaba almak, biziň pikirimize görä, Türkmenistanyň Saýlaw kodeksine laýyklykda açyk, aýanlykda, giňişleýin alternatiwa esasynda geçirildi. Saýlawlara ilkinji gezek syýasy partiýalaryň üçüsiniň, raýatlaryň teklipçiler toparlarynyň öz dalaşgärlerini hödürlemek üçin saýlawçylaryň zerur sanyndan gol ýygnandygyny bellemek isleýärin.
Häzirki wagtda wagyz işleri ýaýbaňlandyryldy, Toparymyz dalaşgärlere deň şertleriň döredilmegine oňyn baha berýär. Saýlawçylar bilen duşuşyklar üçin gowy jaýlar, telewideniýede, radioda we neşirlerde çykyş etmekleri üçin ýetirlik wagt berlipdir.Saýlawçylar bilen duşuşyklar adamlar işjeň gatnaşýarlar, dalaşgärler öz maksatnamasyny erkin beýan edýärler, saýlawçylar olaryň ýurduň ösüşiniň geljegine garaýşy bilen içgin gyzyklanýarlar.
– Toparyň işi mundan beýläk nähili dowam eder?
– Biz wagyz işleriniň geçirilişine gözegçilik etmek üçin döwlet baştutanlygyna dalaşgärler we olaryň ynanylan wekilleri bilen duşuşyklary dowam etmegi göz öňünde tutýarys. Welaýatlaryň saýlaw iş toparlarynyň işi bilen tanşarys. Olaryň netijesi boýunça aralyk hasabat taýýarlanylar. Häzirden Türkmenistanyň Prezidentligine saýlawlary kampaniýasynyň ýokary derejede guralandygyny, onuň saýlaw kanunlarynyň çäklerinde, açyklyk we aýanlyk şertlerinde geçirilende geçýändigini, iş toparlarynyň netijeli işleýänligini, dalaşgärleriň ählisine deň şertleriň döredilendigini aýdyp biljek.


text:
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow Aşgabat şäheriniň Köpetdag etrabynyň Annanyýaz Artyk adyndaky 68-nji mekdepde ýerleşýän 48-nji saýlaw uçastogynda ses berdi.
Bu saýlaw uçastogynda saýlawçylaryň 1363-si hasaba alyndy. Döwlet Baştutanymyz bu ýere kyblasy Mälikguly Berdimuhamedow we käbesi Ogulabat Berdimuhamedowa, ogly, iki gyzy hem agtyklary bilen geldi.
Ilkinji bolup hormatly Prezidentimiziň kyblasy we käbesi, soňra çagalary özleriniň konstitusion hukugyny berjaý etdiler. Soňra döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow ses berdi.
Ses bermegiň barşyny daşary ýurt we türkmen žurnalistleriniň uly topary beýan etdiler.
Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlary ýurtda ir sagat 7-de başlandy. Ses bermek Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky diplomatik wekilhanalarynda we konsullyk edaralarynda hem dowam edýär. Saýlaw uçastoklary 19.00 sagatda ýapylar, soňra sesleri sanamak işi başlanar.


text:
Olar Döwlet weterinar gullugynyň we „Türkmen atlary“ Döwlet birleşiginiň hünärmenleri bilen bilelikde haýwanlarda keseleriň käbirlerini ýüze çykarmak boýunça barlaglar geçirdiler. Munuň özi konkuryň Aziada-2017-iň maksatnamasyna girizilendigi sebäpli wajypdyr.
Häzirki wagtda atlaryň uýan ganynyň barlagynyň esasynda wirusly we gan parazitar keselleriniň barlagy, meýilnamalaşdyrylan sanjymlar, bedewleri pasportlaşdyrmak we olaryň hereketine gözegçilik, beýleki epizootiki çäreler, şol sanda haýwanlaryň saglygyna işjeň gözegçilik işleri alnyp barylýar.Ýurtdaky goşa toýnaksyz haýwanlaryň, şol sanda düýeleriň we eşekleriň hem hemmesiniň gany barlanylýar. Zerur seljermeleriň ählisi MEB-iň ygtyýarly laboratoriýalarynda, hususan-da BAE-de geçirilýär. Döwlet weterinar gulluklary ahal-teke bedewleriniň baş sanyny, olaryň saklanýan ýerlerini hasaba almak, reňkini ýazga almak we beýleki maglumatlary ýygnamak boýunça çärelere gatnaşýarlar. Toplanan maglumatlaryň esasynda ýurtda goşa toýnaksyzlaryň, şol sanda ahal-teke bedewleriniň ýerleşýän ýerleriniň kartasy düzülýär.
MEB-iň wekillleri ilkinji gezek geçen ýylyň tomsunda we güýzünde ýurdumyza gelipdiler. Birnäçe ýüz haýwanlaryň keselleri babatda barlaglar geçirildi. MEB-iň bilermenleriniň saparynyň çäklerinde şu ýylyň fewral aýynyň ikinji ýarymynda-da şeýle çäre amala aşyrylypdy. Bilelikdäki iş Halkara atylyk sporty federasiýasynyň Weterinar düzgüniniň çäklerinde geçirildi, Türkmenistanyň Oba we suw hojalygy ministrligi bu gurama bilen hyzmatdaşlyk edýär. MEB-iň wekilleri türkmen kärdeşleriniň dessinligini we işe jogapkärçilikli çemeleşýändiklerini bellediler. Olaryň indiki saparlary şu ýylyň maý we awgust aýlarynda bolar.
Türkmenistana tohum sport atlaryny getirmek üçin şertleri döretmek işleri güýçli depginde alnyp barylýar. Kesgitlenilen weterinariýa kadalaryna laýyklykda çäklendirilen meýdanlar döredildi. Ol Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynyň Ýaşlyk şäherçesinden Baharly etrabyna çenli aralygy tutýar. MEB-iň halkara bilermenleri „Türkmen atlary“ Döwlet birleşiginiň ýanyndaky golaýda gurlan Karantin merkezinde baryp görenlerinde onuň atlary kabul etmäge taýýarlygyna oňyn baha berdiler. Türgenleşiklerdir ýaryşlar Aşgabadyň atçylyk sporty toplumynda we Halkara ahal-teke atçylyk sporty toplumynda geçiriler, bu ýerlerde hem taýýarlyk çäreleri alnyp barylýar.
Häzirki wagtda dünýäniň dürli ýurtlaryndaky şahsy at saklaýanalardan we bileleşiklerinden atlaryny Aziada gatnaşdyrmaga isleg bildirilen hatlaryň 19-syna garalýar, degişli identifikasiýa belgileri we ygtyýarnamalary taýýarlanylýar.


text:
8 Şubat 2015 Pazar
Ministrler Kabinetiniň Mejlisi
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda döwlet durmuşynyň ileri tutulýan meselelerine, şeýle hem birnäçe möhüm resminamalaryň taslamalaryna garaldy.
Hormatly Prezidentimiz mejlisiň gün tertibini yglan edip, gözegçilik edýän düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy barada hasabat bermek üçin Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A.Goçyýewe söz berdi. Wise-premýer hormatly Prezidentimiz tarapyndan ozal berlen tabşyryklaryň ýerine ýetirilişi barada aýdyp, ýurdumyzda maldarçylyk önümleriniň, hususan-da, deriniň we ýüňüň işlenip taýýarlanylmagyny we olaryň eksport ugry boýunça ýerlenmegini seljermek boýunça geçirilen işler hakynda habar berdi.
Deriniň, ony gaýtadan işlemek arkaly alynýan gönüň, şeýle hem ýüňüň daşarky bazarlarda ýerlenmegini düzgünleşdirmek maksady bilen, Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalaryna ilatdan çig malyň şol görnüşlerini kabul etmäge hem-de satmaga ygtyýar bermek teklip edilýär. Munuň özi ýurdumyza gelip gowuşýan maliýe serişdeleriniň artmagyna, maldarçylyk pudagyny ösdürmek üçin täze mümkinçilikleriň hem-de bazarlary ýurdumyzda öndürilen maldarçylyk önümleri bilen bolelin üpjün etmek üçin şertleriň döredilmegine ýardam berer.
Şeýle hem hasabat bermegiň barşynda dokma pudagynyň düzümini kämilleşdirmek boýunça teklip edilýän çäreler barada aýdyldy. Wise-premýeriň aýtmagyna görä, önümçilik kuwwatlyklaryndan netijeli peýdalanmak, önümçiligi utgaşykly dolandyrmak, serişdeleriň tygşytlanmagyny üpjün etmek üçin Aşgabat şäherindäki Abadan nah- egirme fabrigini Aşgabat dokma toplumynyň düzümine goşmak maksada laýyk bolar. Deslapky hasaplamalara laýyklykda, bu çäre Aşgabadyň dokma toplumyny nah ýüplüginiň dürli görnüşleri bilen zerur möçberde bellenilen möhletlerde we bökdençsiz üpjün etmäge, işlenip çykarylýan ýüplügiň hiline we onuň bildirilýän talaplara laýyk gelmegine berk gözegçilik etmäge mümkinçilik berer.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, oba hojalyk, şol sanda maldarçylyk önümlerini öndürmekde we gaýtadan işlemekde telekeçileriň mümkinçiliklerinden giňden peýdalanmagyň möhümdigini aýtdy. Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň kärhanalarynda öndürilýän önümleriň eksportuny artdyrmak boýunça anyk çäreleri görmegiň zerurdygyny belläp, şu ugurda öňde durýan möhüm meseleleriň birnäçesine ünsi çekdi. Milli Liderimiz derileri, olary gaýtadan işlemek arkaly alynýan gönüň şeýle hem ýüňüň daşary ýurtlarda ýerlenmegini düzgünleşdirmek boýunça geçirilen işleriň netijeleri babatda kanagatlanma bildirip, kararyň taslamasyna gol çekdi hem-de wise-premýere we degişli ýolbaşçylarar bu karardaky kadalaryň ýerine ýetirilmegine gözegçilik etmegi tabşyrdy.
Döwlet Baştutanymyz dokma pudagyna degişli kärhanalary birleşdirmek baradaky teklip boýunça durup geçip, dokma senagatynyň kuwwatyny pugtalandyrmagyň milli ykdysadyýetimizi ösdürmekde ileri tutulýan ugurlaryň hatarynda durýandygyny belledi. Hormatly Prezidentimiz Aşgabat şäherindäki Abadan nah-egirme fabrigini Aşgabat dokma toplumynyň düzümine goşmak baradaky teklibi, umuman, oňlap, bu ädimiň, ilkinji nobatda, şu pudaga degişli kärhanalaryň maliýe-ykdysady we önümçilik görkezijilerini ýokarlandyrmaga ýardam berjekdigini aýtdy. Hormatly Prezidentimiz pudagy döwrebaplaşdyrmak boýunça toplumlaýyn maksatnamanyň çäklerinde alnyp barylýan işleri dowam etmegiň hem-de ýurdumyzyň dokma önümleriniň dünýä bazarlarynda ýerlenýän möçberlerini artdyrmagyň zerurdygyna ünsi çekip, wise-premýere bu barada birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň daşary işler ministri R.Meredow 2013-2017-nji ýyllarda ýurdumyzyň daşary syýasat ugrunyň konsepsiýasyny durmuşa geçirmegiň çäklerinde Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Şeýle hem ýurdumyzda her ýylyň 18-nji fewralynda bellenilýän Türkmenistanyň diplomatik işgärleriniň gününe bagyşlanyp geçiriljek çärelere görülýän taýýarlyk barada aýdyldy.
2009-njy ýylda döwlet Baştutanymyzyň gol çeken degişli Permanyna laýyklykda, milli senenamamyzda tassyklanan ýurdumyzyň diplomatik işgärleriniň güni mynasybetli Türkmenistanda işleýän daşary ýurtlaryň diplomatik wekilhanalarynyň we guramalarynyň işgärleriniň gatnaşmagynda sport çäreleriniň geçiriljekdigi bellenildi. Ýurdumyzyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynda sergi, maslahat we baýramçylyk konserti bolar. Dabaraly çäräniň barşynda ýurdumyzyň diplomatik gullugynyň tapawutlanan ýaş hünärmenlerine, ýokary okuw mekdebiniň soňky ýyllyk talyplaryna degişli diplomlar gowşurylar.
Wise-premýer, DIM-niň ýolbaşçysy hormatly Prezidentimize netijeli iş üçin hemmetaraplaýyn alada edýändigi hem-de amatly şertleriň döredilýändigi üçin Türkmenistanyň diplomatik korpusynyň işgärleriniň adyndan hoşallyk sözlerini aýtdy we türkmen diplomatlarynyň öňde goýlan jogapkärli wezipeleriň üstünlikli ýerine ýetirlmegi ugrunda ähli tagallalaryny gaýgyrmajakdygyny ynandyrdy.
Milli Liderimiz hasabaty diňläp, Bitarap Türkmenistanyň parahatçylyk söýüjilik, hoşniýetli goňşuçylyk we sebit hem-de ählumumy möçberde abadançylygyň, durnukly ösüşiň maksatlaryna kybap gelýän netijeli halkara hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryna esaslanýan daşary syýasat ugrunyň yzygiderli durmuşa geçirilmeginde diplomatik gullugyň işine möhüm ornuň degişlidigini belledi.
Hormatly Prezidentimiz diplomataryň üstünlikli işlemegi, bu ulgamda ýokary hünärli işgärleriň yzygiderli taýýarlanylmagy ugrunda döwletimiziň mundan beýläk-de alada etjekdigini aýdyp, Türkmenistanyň diplomatik işgärleriniň güni mynasybetli guraljak çäreleriň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmegi tabşyrdy.
Döwlet Baştutanymyz ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn esasda bolşy ýaly, abraýly halkara guramalarynyň we düzümleriniň çäklerinde netijeli hyzmatdaşlygy artdymak maksady bilen, ýörite çäreleriň yzygiderli görülmeginiň zerurdygy barada aýtmak bilen, özara bähbitli gatnaşyklaryň mümkinçiliklerini doly durmuşa geçirmek, Türkmenistanyň dünýädäki abraýyny pugtalandyrmak babatda wise-premýere, DIM-niň ýolbaşçysyna birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy A.Nurberdiýewa ýurdumyzda amala aşyrylýan durmuş-ykdysady özgertmeleri we türkmen jemgyýetiniň demokratiýalaşdyrylmagyny kanunçylyk taýdan üpjün etmek boýunça parlamentiň işi barada aýdyp, häzirki wagtda döwlet Baştutanymyzyň maslahatlaryna eýerip, deputatlaryň täze kanunlaryň, şol sanda tebigatyň goralmagyna, bedenterbiýä we sporta, medeniýete we durmuş meselelerine, adam hukuklaryna we beýlekilere degişli kanunçylyk resminamalarynyň taslamalary boýunça işleýändikleri barada habar berdi.
Milli parlamentiň ýolbaşçysy Türkmenistanyň gender meselelerini çözmek, köp çagaly maşgalalara goldaw bermek boýunça üstünlikleri gazanýandygyny belläp, her ýylda Halkara zenanlar güni mynasybetli köp çagaly enelere "Ene mähri" diýen hormatly ady dakmak boýunça alnyp barylýan işler barada aýtdy.
Türkmenistanyň Mejlisiniň abraýly halkara guramalary, şeýle hem Birleşen Milletler Guramasy bilen özara arkalaşykly hereket etmegini ösdürmek boýunça alyp barýan işleri, parlamentarileriň BMG-niň sebit düzümleri tarapyndan Aşgabatda geçirilýän çärelere gatnaşýandygy barada aýdyldy. Ýurdumyzyň dolandyryş-çäk gurluşy babatda geçirilýän özgertmelere degişli meseleleriň çözülmegi hem-de halk maslahatlarynyň täze agzalarynyň netijeli işlemegine ýardam berilmegi Mejlisiň deputatlarynyň işiniň esasy ugurlarynyň hatarynda görkezildi. Häzirki wagtda halk maslahatlarynyň täze agzalary üçin okuw maslahatlary guralýar.
Deputatlaryň häkimlikler, ministrlikler we pudak edaralary, hukuk goraýjy, saglygy goraýyş we bilim edaralary, jemgyýetçilik guramalary hem-de köpçülikleýin habar beriş serişdeleri bilen birlikde, neşe serişdeleriniň bikanyn dolanyşygyna, olaryň ulanylmagyna garşy göreşmek, sagdyn durmuş ýörelgesini wagyz etmek boýunça hemişelik esasda alnyp barylýan işe içgin üns berýändikleri bellenildi.
Milli Liderimiz aýdylanlary diňläp, Mejlisiň deputatlarynyň döwletimiziň jemgyýetçilik-syýasy durmuşyndaky ähmiýetine we ornuna ünsi çekdi hem-de parlamentarileriň ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary bilen yzygiderli aragatnaşyk saklamak, ýaş nesliň döwrebap terbiýelenilmegine üns bermek arkaly, öz saýlawçylarynyň iş-aladalary bilen içgin gyzyklanyp durmalydygyny aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz köp çagaly enelere maşgala ojagyny we türkmen jemgyýetiniň belent ahlak ýörelegelerini aýawly saklaýan mukaddes enä –zenana uly hormat goýmagyň nyşany hasaplanýan Türkmenistanyň "Ene mähri" atly hormatly adyny dakmak boýunça guramaçylyk işlerine ünsi çekip, bu işe örän jogapkärli çemeleşmegiň zerurdygyny aýtdy.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň Prezidentiniň Diwanynyň we Ministrler Kabinetiniň iş dolandyryjysy Ş.Durdylyýew gözegçilik edýän ulgamyndaky işleriň ýagdaýy hem-de döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi. Şunuň bilen baglylykda, wise-premýer dolandyryş edaralarynyň işini kämilleşdirmek türkmen paýtagtynyň binagärlik düzümini mundan beýläk-de döwrebaplaşdyrmak boýunça görülýän çäreler barada habar berdi.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzyň baş şäherinde amala aşyrylýan ähli işleri berk gözegçilikde saklamagyň, möhüm ähmiýetli desgalaryň gurluşygynda işleriň ýokary hilli ýerine ýetirilmegine we olary ulanmaga bermegiň möhletleriniň berjaý edilişine aýratyn üns bermegiň wajypdygyny nygtady. Döwlet Baştutanymyz Aşgabady okgunly ösdürmek boýunça meýilnamalaryň durmuşa geçirilmegine, paýtagtymyzy abadanlaşdyrmak boýunça öňde goýlan wezipeleriň üstünlikli çözülmegine, raýatlarymyzyň ýaşaýyş-durmuşy üçin amatly şertleriň döredilmegine toplumlaýyn çemeleşmegiň möhümdigini belläp, bu babatda wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.
Milli Liderimiz döwlet dolandyryş edaralarynyň işiniň netijeliligini has-da ýokarlandyrmak boýunça guramaçylykly çäreleriniň görülmeginiň ähmiýeti barada aýdyp, bu ulgama öňdebaryjy usullary we tehnologiýalary işjeň ornaşdyrmagyň hem-de dünýäniň öňdebaryjy tejribesini öwrenmegiň wajypdygyny nygtady.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbaasry A.Ýazmyradow ýurdumyzda alnyp barylýan möwsümleýin oba hojalyk işleri barada hasabat berdi. Häzirki döwürde ak ekinlere agrotehniki kada laýyklykda ideg işleri, ösüş suwuny tutmak, mineral dökünler bilen iýmitlendirmek we haşal otlara garşy göreşmek boýunça zerur işler alnyp barylýar. Şunuň bilen bir hatarda, gowaçalaryň ekişine taýýarlyk görülýär. Ekiş geçiriljek ýerlerde sürüm işleri alnyp barylýar. Zerur bolan oba hojalyk tehnikalaryny taýýarlamak işlerine giň gerim berildi.
Şeýle hem "Türkmenistanyň milli tokaý maksatnamasyny" durmuşa geçirmegiň barşy, köpçülikleýin bag ekmek işlerine taýýarlyk çäreleri hakynda aýdyldy. Onuň çäklerinde Aşgabadyň töwereklerinde we welaýatlarda saýaly, miweli agaçlar, üzüm ekiler.
Döwlet Baştutanymyzyň garamagyna Ahal welaýatynyň Altyn asyr etrabynda pisse agaçlaryny ösdürip ýetişdirmek üçin Azyk senagaty döwlet birleşigi üçin 100 gektar ýer böleginiň çyzgysy hödürlendi. Wise-premýeriň belleýşi ýaly, pisse ösdürip ýetişdirmekde Türkmenistanyň Tebigaty goramak ministrliginiň Çöller, ösümlik we haýwanat dünýäsi milli institutynyň alymlarynyň işläp taýýarlan ylmy we synag tejribeleriniň ulanylmagy meýilleşdirilýär. Bu institut köp ýyllaryň dowamynda ýurdumyzyň dürli tebigy şertlerinde pisse ösdürip ýetişdirmek babatda tejribe-barlag işleri bilen meşgullanýar.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ekerançylyk meýdanlarynda agrotehniki kadalaryň berk berjaý edilişine, obasenagat toplumynda düýpli özgertmeleri durmuşa geçirmegiň möhüm ugry bolan ýerleriň hasyllylygynyň ýokarlandyrylmagyna aýratyn ähmiýet bermegiň zerurdygyny belledi. Ýurdumyzda oba hojalyk pudagy häzirkizaman talaplaryna laýyk gelýän täze derejelere çykarylmalydyr. Milli Liderimiz ekerançylyk meýdanlarynyň suwaryş suw bilen üpjünçiliginiň gowulandyrylmagyny, şol sanda emeli suw howdanlarynda ýagyn möwsüminde suwlary toplamak işleriniň alnyp barylmagyny möhüm wezipe hökmünde kesgitledi. Şeýle hem wise-premýere gowaça we beýleik ekinleriň ekişine taýýarlyk görmek bilen baglanyşykly birnäçe tabşyryklar berildi.
Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň ministrlikleri we pudak edaralary, welaýatlaryň häkimlikleri daşky gurşawy goramak, halkymyz üçin amatly şertlerii döretmek ulgamynda wajyp wezipeleriň üstünlikli çözülmegine gönükdirilen Milli tokaý maksatnamasynyň çäklerinde alnyp barylýan bag ekmek işleriniň gerimini giňeltmegiň zerurdygyna ünsi çekdi.
Ahal welaýatynyň gündogarynda pisse ösdürip ýetişdirmek boýunça hödürlenen taslamany, umuman oňlap, hormatly Prezidentimiz bu babatda wise-premýer degişli görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Hojamuhammedow ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynyň düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy we "2030-njy ýyla çenli ýurdumyzyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň maksatnamasyny" üstünlikli durmuşa geçirmek maksady bilen görülýän çäreler barada hasabat berdi.
Wise-premýer "Gazygaýtadanişleýiş" müdirliginiň edara binasyny gurmak üçin potratçyny saýlamak maksady bilen halkara bäsleşiginiň jemleri hakynda hasabat berdi. Bu binany Aşgabatda gurmak göz öňünde tutulýar. Şunuň bilen baglyykda, döwlet Baştutanymyzyň garamagyna degişli kararyň taslamasy hödürlendi.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ýangyç-energetika toplumyny mundan beýläk-de ösdürmek, pudaga öňdebaryjy tehnologiýalary ornaşdyrmak, iri düzümleýin taslamalaryň durmuşa geçirilmegine daşary ýurt maýadarlaryny çekmek boýunça birnäçe tabşyryklary berdi. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, ýurdumyzda uglewodorod serişdelerine baý ýataklary özleşdirmek boýunça alnyp barylýan işleriň gerimini giňeltmek üçin nebithimiýa pudagynyň döwrebaplaşdyrylmagyna, onuň tehniki taýdan enjamlaşdyrylmagyna, döwrebap gazhimiýa kärhanalarynyň gurulmagyna aýratyn ähmiýet berilmelidir.
Döwlet Baştutanymyz "Türkmengaz" döwlet konserniniň "Gazygaýtadanişleýiş" müdirliginiň edara binasyny gurmak hakyndaky" karara gol çekip, täze binanyň tehniki taýdan döwrebap enjamlaşdyrylyşyna hem-de binagärlik keşbine ýokary derejede üns bermegi tabşyrdy we desganyň ak mermerli paýtagtymyzyň binalar toplumy bilen ajaýyp sazlaşygy emele getirmelidigini aýtdy.
Şeýle hem mejlisiň barşynda hormatly Prezidentimiz S.Guladowy Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Nebitgaz serişdelerini dolandyrmak we peýdalanmak baradaky döwlet agentliginiň direktorynyň orunbasary wezipesine bellemek hakyndaky Karara gol çekdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Ýazmuhammedowa Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň gününe bagyşlanan baýramçylyk dabaralaryna taýýarlyk görlüşi Ýurdumyzda arheologik barlaglary geçirmek barada Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi bilen Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Waşington adyndaky uniwersitetiniň arasyndaky Ylalaşygyň taslamasy hem-de 2017-nji ýylda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny ýazgy etmegi we şöhlelendirmegi guramak boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Häzirki wagtda ählihalk baýramçylyk gününde paýtagtymyzdaky Maslahat köşgünde sungat ussatlarynyň geçiriljek döwlet konsertine, ýurdumyzyň medeniýet ulgamyna degişli edaralarda, ýokary we orta okuw mekdeplerinde, Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň institutlarynda, Aşgabatdaky Döwlet baýdagynyň meýdançasynda we welaýatlaryň merkezleriniň esasy meýdançalarynda guraljak aýdym-sazly çykyşlara, sergilere, maslahatlaryň we döredijilik duşuşyklarynyň, beýleki medeni-köpçülikleýin çäreleriň geçirilmegine taýýarlyk görülýändigi aýdyldy.
Wise-premýer Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi bilen Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň öňdebaryjy ýokary okuw mekdepleriniň biri bolan Jorj Waşington adyndaky uniwersitetiniň arasynda Ylalaşygyň baglaşylmagyna degişli mesele barada aýdyp, bu uniwersitetiň hünärmenleriniň Mary welaýatynyň Garagum etrabynda, Gadymy Margiananyň çäginde türkmen alymlary bilen bilelikde alnyp barylýan halkara arheologik toparynyň düzüminde gözleglere eýýam gatnaşyp gelýändigini belledi. Ylalaşyk bu işiň indiki bäş ýylda dowam etdirilmegini göz öňünde tutýar.
Wise-premýer 2017-nji ýylda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny halkara derejesinde göwnejaý görkezmek üçin alnyp barylýan işler barada hasabat bermek bilen, häzirki wagtda Türkmenistanyň Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komitetine daşary ýurt kompaniýalarynyň birnäçesinden bu giň gerimli sport ýaryşlarynyň milli telewideniýe we birnäçe daşary ýurt teleýaýlymlarynda göni ýaýlym arkaly görkezilmegini guramak boýunça teklipleriň berlendigini aýtdy. Şeýle hem bu kompaniýalar türkmen hünärmenlerini (operatorlary, sport habarçylaryny, teswirleýjileri we žurnalistleri) taýýarlamak, ähli sport desgalaryndaky telewizion enjamlaryň gurnalyşyna gözegçilik etmek, bilelikdäki döredijilik we tehniki hyzmatlaryny halkara telewizion bazaryna çykarmak ýaly birnäçe meseleler boýunça öz hyzmatlaryny hödürleýärler. Häzirki wagtda şu ugurda bilelikde işlemegiň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşylýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýetip gelýän – Garaşsyzlygymyzyň, döwletimiziň özygtyýarlylygyny, milli agzybirligi alamatlandyrýan Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň gününiň möhüm ähmiýetlidigini belläp, göz öňünde tutulan çäreleriň ählisiniň ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilmelidigini tabşyrdy.
Döwlet Baştutanymyz Gadymy Merwdäki ýadygärliklerde Halkara arheologik toparyň geljekki işiniň guralmagyna ünsi çekip, taryhy-medeni ýadygärlikleri aýawly saklamak, öwrenmek we gaýtadan dikeltmek bilen bagly meseleleriň ünsden düşürilmeli däldigini belledi. Hormatly Prezidentimiz türkmen arheologlarynyň we olaryň daşary ýurtly kärdeşleriniň bilelikdäki işi, açyşlaryň ylmy taýdan esaslandyrylyp, dünýäniň ylmy jemgyýetçiliginiň tanyşdyrylmalydygyna ünsi çekdi.
Milli Liderimiz 2017-nji ýylda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň ýokary halkara derejesinde alnyp görkezilmeginiň guralmagyna degişli mesele barada durup geçip, halkara hyzmatdaşlar saýlanyp alnanda, olaryň bu ugurdaky tejribesiniň, ygtybarlylygynyň we iş başarjaňlygynyň hökman göz öňünde tutulmalydygyny aýtdy. Hormatly Prezidentimiz V Aziýa oýunlarynyň bu ýaryşlaryň sport dünýäsinde möhüm ähmiýetli waka hökmünde giňden we ýokary hilli beýan edilmelidigini aýdyp, eýýäm häzirki wagtda şu ugurdaky işlere hemmetaraplaýyn girişmek barada anyk görkezmeleri berdi.
Soňra Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S. Toýlyýew Türkmenistanyň ylmy-tehniki syýasatyny amala aşyrmak, milli ylmyň ykdysadyýete goşýan goşandyny artdyrmak, ylym -bilim ulgamyna we önümçilige innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmak, halk hojalygynyň ileri tutulýan ugurlarynda tejribe bilen bagly ylmy barlaglaryň iş ýüzündäki netijeliligini ýokarlandyrmak hem-de işe zehinli ýaşlary giňden çekmek boýunça alnyp baylýan işler barada hasabat berdi. Soňra wise-premýer döwlet Baştutanymyzyň garamagyna her ýylda ýaşlaryň arasynda geçirilýän ylmy işleriň bäsleşigine degişli resminamany hödürledi, däp boýunça şol bäsleşigiň netijeleri Ylymlar gününiň öňüsyrasynda jemlenýär.
Wise-premýer "Saglyk" döwlet maksatnamasynyň kabul edilmeginiň 20 ýyllygy mynasybetli geçiriljek dabaralara taýýarlyk görlüşi barada hasabat berdi. Hasabat bermegiň barşynda iýulda Aşgabatda saglygy goraýyş boýunça halkara maslahatyny geçirmek maksady bilen, iş toparynyň döredilip, onuň düzümine Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň wekilleriniň girizilendigi aýdyldy. Häzirki wagtda bu uly maslahatyň gün tertibi işlenip düzülýär. Şunuň bilen birlikde, "Saglyk—2015" atly halkara sergisine taýýarlyk görülýär. Bäsleşik esasynda, talyplaryň gatnaşmagynda şanly sene mynasybetli ýörite nyşan taýýarlanyldy. Şu sene mynasybetli maglumatlar kitapçasy taýýarlanylýar, şeýle hem poçta belliklerini we ýadygärlik teňňelerini taýýarlamak we çykarmak boýunça işler alnyp barylýar. Şunuň bilen baglylykda wise-premýer ýadygärlik teňňesiniň görnüşleri bilen tanyşdyrdy.
Milli Liderimiz ylmyň ýagdaýynyň milli at-abraýy hem-de jemgyýetiň intelektual derejesini äşgär edýän görkeziji bolup durýandygyny hem-de muny kämilleşdirmegiň ýurdy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň, bilimlere esaslanýan habarly jemgyýeti kemala getirmegiň, Türkmenistanyň ylmy-tehniki taýdan halkara bileleşigine goşulyşmagynyň möhüm şertidigini belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ylmyň esasy ugurlaryna döwletimiziň hemmetaraplaýyn kömek bermeginiň, möhüm ähmiýetli taslamalary maliýeleşdirmegiň hem-de ýurdumyzyň ylmy edaralarynyň we merkezleriniň maddy-enjamlaýyn binýadyny döwrebaplaşdyrmagyň ulgamy kemala getirýän ýagdaýlardygyny belläp, ukyply ýaşlaryň arasynda has göwnejaý çäreleri görüp, täze zehinli alymlary ýüze çykarmagyň, ýaş alymlaryň hünär ussatlygyny artdyrmagyny höweslendirmegiň zerurdygyny aýtdy. Döwlet Baştutanymyz "Türkmenistanyň ýaşlarynyň arasynda ylmy işler boýunça bäsleşik geçirmek hakyndaky" karara gol çekip, oňa ýaş alymlar we hünärmenler, aspirantlar bilen birlikde ýokary okuw mekdepleriniň talyplarynyň gatnaşmagynyň ylmy-barlaglaryň kämilleşdirilmegine, ylmyň we bilimiň goşulyşmagyna, ýokary okuw mekdeplerinde we ylmy merkezlerinde tejribe ähmiýetli zerur barlaglaryň geçirilmegine degerli ýardam berýändigini belledi.
Milli Liderimiz "Saglyk" döwlet maksatnamasynyň 20 ýyllygyna bagyşlanan baýramçylyk dabaralaryny we halkara çärelerini guramak boýunça birnäçe tabşyryklary berdi.
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Ereşow gözegçilik edýän pudaklaryndaky işleriň ýagdaýy, milli ykdysadyýetimiziň senagat pudagynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny we önümçilik kuwwatyny pugtalandyrmak boýunça görülýän toplumlaýyn çäreler barada hasabat berdi. Hasabatyň çäklerinde Ahal welaýatynyň Derweze etrabynyň Owadandepe obasynda aýna we aýna önümlerini öndürýän kärhanany gurmak boýunça alnyp barylýan işler barada habar berildi.
Täze senagat kärhanasy "Türkmenistanyň gurluşyk, energetika we senagat pudagyny ösdürmegiň 2012-2016-njy ýyllar üçin Maksatnamasynyň" çäklerinde, şeýle hem ýurdumyzda aýna önümlerine bolan islegleri doly kanagatlandyrmak maksady bilen gurlar. Türkmenistanyň Senagat ministrliginiň aýna we aýna önümlerini öndürýän kombinatyny gurmak barada geçiren halkara bäsleşiginiň netijeleri boýunça daşary ýurt kompaniýalarynyň arasyndan potratçy kesgitlenildi. Ol degişli pudagara toparynyň garamagyna şu taslama boýunça döwrüň talaplaryna laýyk gelýän has amatly teklipleri hödürledi. Wise-premýer döwlet Baştutanymyzyň garamagyna geljekki täze desganyň ýerleşjek ýeriniň çyzgysyny hödürledi.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe senagat pudagynyň ösüşiň hil taýdan täze derejesine ynamly çykýandygyny belledi. Köpsanly senagat desgalarynyň yzygiderli ulanmaga berilmegi hem munuň şeýledigini tassyklaýar. Döwlet Baştutanymyz dünýäniň iň gowy tejribesini ulanmak arkaly, sebitlerde pudaklaryň önümçilik düzümini döwrebaplaşdyrmak we diwersifikasiýalaşdyrmak boýunça bellenen meýilnamalaryň möhletinde durmuşa geçirilmeginiň möhümdigini belläp, aýna senagatyny has-da ösdürmegiň, bu pudaga öňdebaryjy tehnologiýalary we innowasiýalary ornaşdyrmagyň wajypdygyny nygtady.
Milli Liderimiz ýokary tehnologiýaly enjamlar bilen üpjün ediljek täze aýna we aýna önümlerini öndürýän kombinatyň ýurdumyzyň möhüm senagat desgalarynyň biri boljakdygyny belläp, kärhananyň gurluşygynyň taslamasy we ekologiýa howpsuzlygynyň ähli talaplaryny nazara almak bilen, täze desganyň ýerleşjek ýerini kesgitlemek bilen baglanyşykly meseleleriň üstünde içgin işlemegi wise-premýere tabşyrdy.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Artykow gözegçilik edýän pudaklarynda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy we olary mundan beýläk-de ösdürmegiň geljekki ugurlary barada hasabat berdi. Şeýle hem wise-premýer Aşgabat şäheriniň Köşi ýaşaýyş toplumynyň günbatar tarapynda 8 sany dört gatly ýaşaýyş jaýlaryny gurmak bilen baglanyşykly alnyp barylýan işler barada habar berdi. Hasabatyň barşynda milli Liderimiziň garamagyna gurulmagy meýilleşdirilýän täze ýaşaýyş jaýlarynyň ýerleşjek ýerleriniň çyzgylary we olaryň görnüşleri görkezildi.
Hormatly Prezidentimiz Türkmenistanda ýaýbaňlandyrylan şähergurluşyk maksatnamasynyň çäklerinde gurulmagy meýilleşdirilýän ýaşaýyş-durmuş maksatly binalarda ygtybarlylyk, binalaryň we desgalaryň ähmiýetli tarapy bilen bir hatarda, olaryň binagärlik keşbine hem aýratyn üns bermegini nygtady. Döwlet Baştutanymyyz Köşi ýaşaýyş toplumynda gurulmagy meýilleşdirilýän täze jaýlar bilen baglanyşykly meselä ünsi çekip, olarda ýokary depginiň we häzirkizaman ýörelgeleriniň beýanyny tapmagynyň möhümdigini belledi hem-de bu babatda wise-premýere birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary P.Taganow gözegçilik edýän ulgamlaryndaky işleriň ýagdaýy, şeýle hem 10-12-nji fewralda Aşgabat şäherindäki Sergi köşgünde Türkiýe Respublikasynyň eksport harytlarynyň sergisini geçirmäge görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi. Bu sergä Türkiýe Respublikasyndan 400-e golaý işewürden ybarat wekiliýetiň gatnaşmagyna garaşylýar. Türk kompaniýalarynyň 160-a golaýy gurluşyk serişdelerini, metal önümlerini, dürli enjamlary, elektrik energetika hojalygy, dokma we azyk senagaty, söwda pudagy we sport ulgamy üçin enjamlary, öý hojalygynda ulanylýan tehnikalary we beýleki harytlary görkezer.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, dürli ýurtlaryň işewür toparlarynyň wekilleri gatnaşýan her ýylky ykdysady sergileriň ýurdumyza içerki bazaryň mümkinçiliklerini halkara jemgyýetçiligine görkezmäge we şunuň bilen birlikde önümçiligiň we tehnologiýalaryň dürli ulgamlarynda dünýäniň öňdebaryjy tejribesi bilen tanyşmaga giň mümkinçilikleri döredýär.
Hormatly Prezidentimiz türkmen-türk hyzmatdaşlygynyň baý tejribesiniň we uly kuwwatynyň bardygyny, milli ykdysadyýetleriň serişdelerini hem-de üstünliklerini nazara almak bilen, söwda-ykdysady gatnaşyklarda täze sepgitlere ýetmäge gönükdirilendigini belledi. Däp bolan ugurlarda, şeýle hem täze ulgamlarda hyzmatdaşlygy ösdürmegiň netijeli guraly bolan nobatdaky sergi hem özara gatnaşyklary has-da giňeltmek işinde uly ähmiýete eýedir. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz wise-premýere Türkiýe Respublikasynyň eksport harytlarynyň sergisiniň ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilmegini üpjün etmegi tabşyrdy.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Satlykow gözegçilik edýän düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, Türkmenistanyň Deňiz we derýa ulaglary döwlet gullugynyň Türkmen deňiz söwda floty müdirliginiň işini döwrebaplaşdyrmak hem-de kämilleşdirmek boýunç amala aşyrylýan çäreler barada hasabat berdi.
Hasabatyň çäklerinde Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginde aragatnaşygyň süýümli ulgamyny döwrebaplaşdyrmak, şol sanda ýokary tizlikli Internet ulgamyny almak hakynda alnyp barylýan işler barada habar berdi. Şeýle hem wise-premýer milli emeli hemrany älem giňişligine çykarmaga görülýän taýýarlyk işleri barada maglumat berdi. Bellenilişi ýaly, bu işler şu ýyl ýerine ýetiriler hem-de emeli hemra älem giňişligine çykayrylar.
Hormatly Prezidentimiz Türkmenistanyň durmuş-ykdysady taýdan okgunly ösüşinde ulag pudagynyň kärhanalarynyň netijeli we sazlaşykly işlemeginiň möhüm ähmiýetiniň bardygyny aýdyp, halkara ýüklerini daşamakda we ýolagçy gatnatmakda deňiz ulaglary ulgamynyň wajyp orun eýeleýändigini aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz täze tehnologiýalaryň yzygiderli ornaşdyrylmagynyň, tejribe alşylmagynyň, daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen innowasion işläp taýýarlamalaryň alşylmagynyň, Türkmenistanyň öňdebaryjy enjamlar bilen üpjün edilen ýörite gämileri satyn almagyň hasabyna deňiz flotuny sazlaşykly ösdürmegiň möhümdigini belledi. Munuň özi ýurdumyzyň Deňiz we derýa ulaglary döwlet gullugynyň kuwwatyny has-da artdyrar.
Milli Liderimiz häzirki döwürde Türkmenistanda aragatnaşyk ulgamynyň toplumlaýyn ösdürilmegine we döwrebaplaşdyrylmagyna uly üns berilýändigini bellemek bilen, onuň işiniň has-da kämilleşdirilmeginiň we ýokary hil derejesine ýetilmeginiň zerurdygyny nygtady. Türkmenistanyň aragatnaşygyň milli emeli hemrasy bilen üpjü edilmegi boýunça alnyp barylýan toplumlaýyn çärelere ünsi çekmek bilen, milli emeli hemranyň bolmagynyň ýurdumyzda aragatnaşyk ulgamynyň we telewideniýäniň ösüşini çaltlandyrjakdygyny aýtdy. Milli Liderimiz pudaklaýyn düzümleriň tehniki taýdan döwrebap enjamlaşdyrylmagynyň aragatnaşyk pudagynyň ösüşinde ileri tutulýan wezipeleriň biridigini belläp, wise-premýere ähli häzirkizaman tehnikalarynyň netijeli ulanylmagy, olara ýokary hilli hyzmat edilmegi boýunça guramaçylykly hem-de sazlaşykly işi üpjün etmek üçin ähli zerur çäreleri görmegi tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň mejlisinde döwlet durmuşyna degişli başga-da birnäçe wajyp meselelere garaldy we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Hormatly Prezidentimiz mejlisi jemläp, oňa gatnaşyjylara berk jan saglyk, abadançylyk, mähriban Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmeginiň bähbidine alyp barýan işlerinde üstünlikler arzuw etdi.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
11 Haziran 2015 Perşembe
ÝB-Latyn Amerika Gatnaşyklary
ÝB, Latyn Amerika we Karaipler Toparynyň maslahaty Brýusselde geçirilýär.
"Umumy geljegimizi guralyň" temaly maslahatda sebitara syýasy dialogyň we ykdysady hyzmatdaşlygyň ösdürilmegi maksat edinilýär.
Taraplar maslahatda howa çalşygyna we bikanun neşe söwdasyna garşy göreş ýaly meseleleri ara alyp maslahatlaşýarlar.
Taraplar 40-dan gowrak ýurduň liderlerinin gatnaşmagyndaky maslahatda halkara hyzmatdaşlyk alternatiwalaryny seljerýärler.
Kolumbiýanyň we Peruwyň raýatlary ÝB-ne wizasyz syýahat edip bilerler.
Kolumbiýanyň we Peruwyň raýatlarynyň Britaniýadan hem-de İrlandiýadan daşgary ÝB-ne ağza 26 ýurdy bilen İzlandiýa, Norwegiýa, Şweýsariýa we Lihtenştaýna 90 güne çenli wizasyz syýahat etmekleri baradaky ylalaşygyň ýylyn ahyrynda güýje girmegi maksat edinilýär.
Kolumbiýa we Peru bilen bilelikde ÝB-nin Şengen wizasynyň ýeňilliklerinden peýdalandyrýan ýurtlarynyn sany 38-e ýeter.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Aşgabat, 12.02.2015. “Türkmenportal”.
2015-nji ýylyň Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly diýlip yglan edilmegi hem-de Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň şanly 20 ýyllygy mynasybetli Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň guramagynda Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynda ýokary okuw mekdeplerinde bilim alýan talyp ýaşlaryň arasynda sport çäreleriniň açylyş dabarasy geçirildi.
Ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň bilim alýan talyp ýaşlaryň arasynda sportuň küşt, düzzüm, grek-rim göreşi, agyr atletika, woleýbol, sambo, ýeňil atletika, dzýudo, gandbol, milli göreş, ýaglyga towusmak, tanap çekmek, nyşana ok atmak, futzal, stol tennisi, suwda ýüzmek, basketbol, boks görnüşleri boýunça bäsleşikler geçiriler. Bäsleşikler tutuş ýylyň dowamynda yzygiderli geçirilip, 2015-nji ýylyň 15-nji dekabrynda onuň jemleri jemlener.
Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň sport zalynda guralan açylyş dabarasyna ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň talyplary we mugallymlary, şol sanda ýaryşlara gatnaşjak türgenler gatnaşdylar. Soňra bu institutyň “Sagdyn nesiller” aýdym-saz topary çykyş etdi. Türgenler bolsa sportuň 21 görnüşi (V Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna girýän görnüşler) boýunça görkezme çykyşlaryny ýerine ýetirdiler.
Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň guramagynda geçirilýän sport ýaryşlarynyň aglabasynyň 2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna girýändigini bellemek gerek. Bu bolsa öňdäki jogapkärli ýaryşlary wagyz etmäge we ukyply türgenleri ýüze çykarmaga ýardam berer.


text:
Şu gün döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine girişmegi mynasybetli guralan dabara tamamlanandan soň, Ruhyýet köşgünde Türkmenistanyň daşary syýasat edarasynyň ýolbaşçysy ýurdumyzda işleýän diplomatik wekilhanalaryň we halkara guramalaryň wekilleri, Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky ilçileri bilen duşuşyk geçirdi.
Duşuşygyň barşynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýurdumyzyň ministrlikleriniň we pudaklaýyn edaralarynyň, şol sanda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň öňünde goýan möhüm wezipeleri barada gürrüň edildi.
Bellenilişi ýaly, döwlet Baştutanymyz özüniň çykyşynda ýurdumyzyň ägirt uly özgertmeleri durmuşa geçirmegiň we sazlaşykly ösüşiň nobatdaky tapgyryna gadam goýandygyny aýtdy. Türkmenistan 20 ýyldan gowrak döwrüň içinde hemişelik bitaraplyk derejesine esaslanmak bilen, özüniň daşary syýasat işinde ähli ýurtlar bilen dostluk we hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryny alyp barýar.
Duşuşykda Birleşen Arap Emirlikleriniň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Hasan Abdulla Al-Adab, Russiýa Federasiýasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Aleksandr Blohin, Fransiýa Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Fransua Delaus, Ýaponiýanyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Takahito Kasumata, Ukrainanyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Walentin Şewalýow çykyş etdiler.
Ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmegiň meseleleri barada aýtmak bilen, diplomatlar bitarap döwlet hökmünde Türkmenistanyň syýasatynyň esasy ugurlarynyň ählumumy parahatçylygy, howpsuzlygy we durnukly ösüşi üpjün etmekden ybaratdygyny nygtadylar. Şeýle hem Türkmenistanyň ähli jedelli meseleleri we halkara gapma-garşylyklary syýasy-diplomatik we parahatçylykly ýol bilen çözülmeginiň tarapdary bolup durýandygy bellenildi.
Türkiýe Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Mustafa Kapuja we Gazagystan Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Orman Nurbaýew we beýlekiler diňe bir ikitaraplaýyn söwda-ykdysady gatnaşyklarynyň ösdürilýändigine däl-de, eýsem, Türkmenistanyň alyp barýan syýasaty netijesinde medeniýet we ylym, bilim ugurdaky hyzmatdaşlygyň berkidilýändigine ünsi çekdiler. Owganystanyň Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi TOPH taslamasynyň durmuşa geçirilmegi barada aýtmak bilen, halkara we sebitara energetika howpsuzlygyň meselelerine aýratyn ähmiýet berdi.
Duşuşykda halkara guramalarynyň adyndan Birleşen Milletler Guramasynyň Hemişelik utgaşdyryjysy, BMG-niň Ösüş maksatnamasynyň hemişelik wekili we BMG-niň ilat Gaznasynyň Türkmenistandaky wekili Ýelena Panowa hem-de Ýewropada Howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň Aşgabatdaky merkeziniň baştutany Natalýa Drozd çykyş etdiler. Olar halkara guramalarynyň Garaşsyz Türkmenistan bilen işjeň ösdürilýän hyzmatdaşlygynyň esasy ugry barada aýtdylar. Şeýle hem olar BMG-niň Baş Assambleýasynyň 12-nji dekabry, ýagny biziň döwletimiziň bitarpalygy hakyndaky kararnamanyň kabul edilen senesini Halkara Bitaraplyk güni diýip yglan etmegiň aýratyn ähmiýete eýedigini bellediler.
Awstriýa-türkmen jemgyýetiniň prezidenti Neda Berger Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlaryna halkara synçy hökmünde syn etmek bilen, ýokary döwlet wezipesine 12-nji fewralda geçirilen saýlawlaryň demokratik we bäsleşik esasynda bolandygyny we türkmen halkynyň hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň syýasatyny doly goldaýandygyny has aýdyňlygy bilen äşgär edendigini belledi.
Duşuşykda türkmen diplomatlarynyň adyndan Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň ýanyndaky wekili, ýurdumyzyň Wenesuela Boliwarian Respublikasyndaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Aksoltan Ataýewa, Türkmenistanyň Hytaý Halk Respublikasyndaky, Mongoliýadaky we Wýetnamdaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Çynar Rüstemowa çykyş etdiler. Olar hususan-da, toplumlaýyn we oňyn häsiýete eýe bolan, milli bähbitler bilen sebitleýin ösüşiň, ählumumy ýagdaýyň talaplaryny utgaşdyrýan türkmen bitaraplygynyň aýratynlyklary barada aýtdylar.
Umuman, çykyşlarda türkmen bitaraplygynyň umumy dünýä goşulmak ýagdaýyna köptaraply täsirine ýokary baha berildi. Şeýle hem hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň parahatçylyk söýüjilik başlangyçlary, daşary syýasat ýörelgesi babatynda umumy wezipeleriň çözgüdine bolan täzeçil çemeleşmeler beýan edildi.


text:
Janyna kast edilen rus oppozision syýasatçysy Boris Nemtsowyň kärdeşi Nemtsowyň Orsýetiň gündogar Ukraina konfliktindäki roly barada taslan hasabatynyň aprel aýynda çap ediljegini aýdýar.
Ilýa Ýaşin, öldürileninden soň polisiýa tarapyndan öýüniň we ofisiniň dökülendigine, kompýuteriniň we dokumentleriniň toplanyp äkidilendigine garamazdan, Nemtsowyň toplan materiallarynyň köpüsiniň dikeldilendigini aýtdy.
27-nji fewralda janyna kast edilen Nemtsowyň ýaranlary onuň ölümini Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň hökümetini tankytlamagy bilen baglanyşdyrýarlar.
Ýaşin BBC-ä Nemtsowyň başlan hasabatyny tamamlamak üçin ekspertler toparynyň işleýändigini aýtdy.


text:
10-14-nji martda Katar Döwletinde Türkmenistanyň Medeniýet günlerini geçirmek bellenildi. Döredijilik çäräniň çäklerinde ýurdumyzyň sahna ussatlarynyň konsertini, amaly-haşam sungatynyň eserleriniň we muzeý gymmatlyklarynyň, Garaşsyz Türkmenistanyň dürli ugurlarda gazanan üstünliklerine, Aşgabat şäherinde geçiriljek Aziýa oýunlaryna bagyşlanan neşir önümleriniň sergisini, iki ýurduň döredijilik işgärleriniň duşuşygyny guramak, türkmen kinofilmlerini görkezmek meýilleşdirilýär.
Çäre medeniýet ulgamynda halkara gatnaşyklarynyň giňeldilmegini, türkmen halkynyň baý ruhy mirasyny öwrenmek we dünýä ýaýmak işine bu ulgamyň edaralarynyň işjeň çekilmegini üpjün eder.Türkmen-katar ynsanperwer gatnaşyklary iki dostlukly ýurduň gatnaşyklaryny berkitmegiň aýrylmaz şerti bolup durýar.


text:
Eziz eneler!
Mähriban gelin-gyzlar!
Sizi joşgunly baharyň gül açýan – tebigatyň lälezar görnüşe dolup, dag-derelerimiziň gül-güläleklere beslenýän, Hydyr gören çöllerimiziň heýjana gelip, kalplarymyzy joşa getirýän ajaýyp paslynda dabaraly bellenilýän Halkara zenanlar güni bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn!
Siziň her biriňiziň durmuşyňyzyň mylaýym bahar pasly ýaly elmydama owadan we nurana bolmagyny, berk jan saglygyny, maşgala ojaklaryňyzyň abadançylygyny we bagtyýarlygy arzuw edýärin!
Halkymyzyň «Zenan begense, Zemin begener» diýen ajaýyp pähimi bar. Siziň şatlygyňyz, Siziň begenjiňiz ýurdumyzyň abatlygydyr, abadanlygydyr. Siziň ýylgyryşyňyz ulus-ilimiziň egsilmez bagtyýarlygydyr. Nurana baharlar sizden görk alandyr.
Şirinden-şirin aýdym-sazlar sizden owaz alandyr. Sizde bu ajaýyp tebigatyň ähli gözelligi jemlenendir. Gözümiziň guwanjy, edep-ekramly gyzlarymyz halkymyzyň buýsanjydyr. Öý-ojagyna wepaly gelinler buýsanç baýdagydyr!
Şonuň üçinem, biz mähriban enelerimiziň, bägül kimin gelin-gyzlarymyzyň sarpasyny hemişe belent tutýarys. Sizi ýaşaýşyň gözbaşyna, durmuşymyzyň bezegine deňeýäris. Sebäbi, bu dünýäniň päkligi hemişe siziň kalbyňyzdadyr. Biziň ähli maksatlarymyz, amala aşyrýan işlerimiz ýurdumyzda abadan, bolelin we parahat durmuşy pugtalandyrmaga gönükdirilendir. Asuda durmuş bolsa, ähli eneleriň köňül arzuwydyr, maksat-myradydyr.
Zenanlar öý-ojaklarymyzyň ýaraşygy bolmak bilen bir hatarda, ähli ugurlarda yhlasly zähmet çekip, ýurdumyzy özgertmäge hem mynasyp goşant goşýarlar. Siziň baý ruhy dünýäňiz, köňül gözelligiňiz ajaýyp şygryýetde, inçe sungatda has-da aýdyň beýanyny tapýar.
Siziň döredýän eserleriňiz kalbymyzy joşa getirip, ýaşaýşa hyjuwymyzy has-da artdyrýar. Siziň şygyrlaryňyzda dagdan şaglap inen çeşmeleriň şirinligi, lälezar sähralarda açylan gülleriň gözelligi bar. Siziň hoş owazly aýdymlaryňyzda döwrüň belent owazy bar. Joşgunly derýalaryň öz kenarlaryny gözellige besleýşi ýaly, siziň döredýän eserleriňiz durmuşymyzy özelleşdirýär. Ylhamyňyz hemişe joşup dursun!
Aslynda, iň beýik şahyrlar enelerdir. Iň beýik aýdymçylar hem enelerdir. Olar hoş owazly hüwdüleri bilen nesilleri terbiýeleýärler, perzentleriniň gursagyna iň gowy duýgulary guýýarlar.
Ene kalbynyň päkligi, mähremligi biziň dünýämizi, öý-ojagymyzy nurlandyrýar. Şoňa görä-de, mukaddeslik hökmünde hormatlap, biz eziz enelerimizi Käbä deňeýäris.
Beýik şahyr Magtymguly Pyragynyň şeýle ajaýyp setirleri bar:
«Dünýä sözi meňzär duzsuz tagama,
Söz içinde gelin-gyz hem bolmasa…»
Mähriban eneler, hormatly gelin-gyzlar!
Berkarar döwletimiz mundan beýlägem hemişe siziň sarpaňyzy belent tutar!
Ýüzüňiz hemişe bahar gülleri ýaly gülüp dursun!
Kalbyňyz hemişe derýa kimin joşgunly bolsun!
Durmuşyňyz ýaz ýaly owadan we gözel bolsun!
Sizi bahar paslynda bellenýän Halkara zenanlar güni bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn!


text:
19 Haziran 2015 Cuma
Türkmenistanyň Prezidenti Türkiýeniň Prezidentine Gynanç Hatyny Iberdi
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkiýe Respublikasynyň Prezidenti Rejep Taýyp Ärdogana ozalky Prezident Süleýman Demireliň biwagt aradan çykmagy zerarly Türkmenistanyň halkynyň adyndan we hut öz adyndan çuňňur gynanjyny beýan etdi.
“Süleýman Demirel görnükli syýasatçy we döwlet işgäri bolup, Türkiýäniň we onuň halkynyň abadan hem-de bagtyýar durmuşda ýaşamagy ugrunda örän uly işleri bitirdi” diýlip, hatda bellenilýär.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
« Diplomatik gatnaşyklaryň 25 ýyllygyny, ykdysady gatnaşyklaryň 25 ýyllygyny » bellemek üçin 2017-nji ýylyň 3-nji martynda Aşgabatda FTSP-yň sergisi [fr] [ru]
3-nji martda anna güni irden Ilçi Fransiýa - Türkmenistan Söwda palatasynyň gurnan, « syýasy gatnaşyklaryň 25 ýyllygy, ykdysady gatnaşyklaryň 25 ýyllygy » temasy boýunça gurnan sergisiniň açylyş dabarasynda gatnaşdy. Türkmenistanyň söwda-senagat palatasynyň binasynda görkezilýän, 10-njy marta çenli açyk bolan sergi fransuz kompaniýalarynyň Türkmenistanda onuň Garaşsyzlygyndan soň bitiren işlerine bagyşlanýar. 1992-nji ýylyň 6-njy martynda franko-türkmen diplomatik gatnaşyklary ýola goýuldy.


text:
Ýekşenbe güni BMG-niň ýadro meseleleri boýunça gözegçileri Eýranyň paýtagty Tährana bardylar.
BMG-niň synçylary Eýranyň ýadro nokatlaryna sapar edip, bu ýurduň ýadro programmasynyň harby maksatlaramy ýa-da parahatçylykly maksatlara eýerýändigine baha bermäge synanyşarlar.
Bu delegasiýa ýolbaşçylyk edýän Halkara atom agentliginiň direktorynyň orunbasary Herman Nakearts Wenadan Tährana ugramazynyň öňinçäsi eden çykyşynda öz toparynyň Eýranda alyp barjak işinde bu ýurduň hökümet resmileriniň-de ýakyndan hyzmatdaşlyk etmeklerine umyt edýändigini nygtady.


text:
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýi 2017-nji ýylyň 3-nji martynda Halkara zenanlar güni mynasybetli gurnan “Zenan kalbynyň gözelligi” atly sergisiniň açylyşyna ony synlamak isleýänleriň hemmesini çagyrýar.
Zenan kalbynyň gözelligi
Baharyň gelmegi bilen, ýaşyl reňkli baýdagy buýsanç bilen parlaýan ýurdumyzda Halkara zenanlar güni mynasybetli geçirilýän baýramçylyk çäreleri şatlyk-şowhuna beslenýär. Her ýyl hormatly Prezidentimiz bu baýramçylyk mynasybetli kümüş saçly käbelerimizi, baýdak boýly gelinlerimizi, eýjejik uýalarymyzy, çagalar bagynyň körpe gyzjagazlaryny, okuwçy we talyp gyzlarymyzy özüniň Şa serpaýy bilen begendirýär.
Halkymyz adamzat taryhynyň irki döwürlerinden başlap gelin-gyzlara aýratyn söýgi we hormat bilen garapdyr. Geçmişde gelin-gyzlarymyz edermenlikde, pahim-paýhaslylykda erkek adamlardan pes oturmandyrlar. Olar dokaýan halylarynda, çekýän keşdelerinde halkymyzyň taryhyny özboluşly şekilleriň, nyşanlaryň üsti bilen bermegi başarypdyrlar we gadymyýetimizi şu günümize baglapdyrlar. Şu günlere çenli gelip ýeten milli egin-eşiklerimiz, gündelik durmuş bilen bagly däp-dessurlarymyz üçin hem gelin-gyzlarymyza, enelerimize, mamalarymyza minnetdar bolmalydyrys.
Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe türkmen gelin-gyzlary ýurdumyzda alnyp barylýan giň gerimli işlere mynasyp goşantlaryny goşýarlar. Olar ykdysadyýetiň her bir pudagynda zähmet çekmek bilen, öz başarnyklaryny görkezýärler. Ýurdumyzyň syýasy, jemgyýetçilik durmuşynda hem gelin-gyzlarymyz möhüm orun eýeleýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gelin-gyzlarymyzyň çekýän zähmetine, alyp barýan köptaraply işine mynasyp baha berýär. Döwlet sylaglaryna eýe bolýanlaryň arasynda gelin-gyzlaryň köp duş gelmegi munuň aýdyň mysalydyr.
Türkmen gelin-gyzlary bilim almaga hem uly höwes bildirýärler. Ýokary okuw mekdeplerinde okaýan talyplaryň uly bölegi gelin-gyzlardan ybaratdyr. Bu ýagdaý geljekki nesillerimiziň hem ylymly-bilimli adamlar bolup ýetişmekleriniň möhüm girewidir. Çünki maşgalada çaga, esasan, ene tarapyndan terbiýelenýär. Ylymly-bilimli enäniň öz çagalaryny hem ylymly-bilimli adamlar edip ýetişdirmäge çalyşjagy öz-özünden hem düşnüklidir.
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde Halkara zenanlar gününe bagyşlap „Zenan kalbynyň gözelligi“ atly sergi gurnaldy. Bu sergide muzeýiň gaznasynda goralyp saklanylýan zenan şaý-sepleri, halylaryň birnäçe görnüşi, ussat suratkeşlerimiziň çeken eserleri hem-de häzirki döwürde döredilen zergärçilik eserleriniň birnäçesi görkezilýär. Şonuň ýaly-da, bu ýerde milli zenan lybaslarymyzyň gadymy nusgalary-da sergilendi. Nakgaşlaryň çeken eserlerinde bolsa ajaýyp gülleriň şekili, çeper elli gyz-gelinlerimiziň döreden önümleri öz beýanyny tapýar. Zergärçilik eserlerinde berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň beýik ösüşleri wasp edilýär.


text:
6 Şubat 2015 Cuma
Ýewropa Ukraina Krizisiniň Çözülmegi Üçin Tagalla Edýär.
Germaniýanyň Federal Kansleri Angela Merkel we Fransiýanyň Prezidenti Fransua Olland Kiewde Ukrainanyň Prezidenti Petro Poroşenko bilen duşuşdy.
Liderler Ukraina krizisiniň parahatçylykly ýagdaýda çözülmegi meselesini ara alyp maslahatlaşdy.
“Merkel we Oland bilen geçiren gepleşiginiň ýurduň gündogarynda ot açyşlygyň bes edilmegi meselesinde umyt berendigini” aýdan Poroşenko Minisk şertnamasynda ýer alan taraplaryň jogapkärçiliklerini ýerine ýetirmelidigini nygtady.
Ukrainadaky daşary ýurtly esgerleriň çekilmegini we zamun alynanlaryň boşadylmagyny islän Poroşenko, basyp alyşlyk astyndaky ýerlerde Ukrainanyň kanunlaryna laýyklykda ýerli saýlawlaryň geçirilmelidigini belledi.
Merkel bilen Olland Ukrainadan soň şu gün Moskwada Prezident Putin bilen duşuşar.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)