text:
Wikipediýa:Ýörelgeler
Daÿanç Akmuradow 1998-nji ÿylyñ 22-nji sentÿabrynda Lebap welaÿatynyn Dostluk shäherinde dünÿa inÿar. Onuñ özünden bashga bäsh dogany bar. Ol kiçiliginden shäherdäki (shol wagt shäherçe) "Nowruz" çagalar bakja-bagyna gatnap bashlaÿar. Çagalar bagynda örän garagol çagalaryñ biri bolÿar. Ol öz gany bir gardashy (doganoglany) Meÿlis bn gatnaÿar we köp ÿamanlyklary edÿärler. Terbiÿeçiden köp taÿak iÿÿärdiler. Warty gelip 7 ÿashap bular mekdebe gatnap bashlaÿarlar. Mugallym erbet bolÿar - yöne bir tarapdan haklaryndanam çykÿardy. Meÿlis diñe sögüsherdi Daÿanç bolsa gorkardy. Hatda shonda-da Meÿlis onuñ iñ gowy görÿän okuwçysydy. Ol mugallym näçe gezek olaryñ depderini ÿyrtardy ÿöne okuwçylara zat öwreden shol mugallymdy. Wagt öz boÿuna gidip bularyñ mugallymy-da almyshdy. Indi bular bashlangyç synp däldi. Okuwyñ kyn döwürleri bashlapdy. Beÿleki okuwçylar okajak bolup jan etseler, Daÿanç bolsa futbolçylaryñ nakleÿkasyny toplajak bolup jan ederdi. Ony özi etmezdi, bir klasdashy bilen ederdi. Gazetdanam gyrkyp alardylar. Bir 96 listlik depderi doldurypdylar. Shol mahal futbolyñ iñ ösen döwürleridi. Geçmish hakynda aytmaly bolsa ol 3nji klasdan bashlap göreshe gatnap bashlapdy. Sypdyrman gatnardy. Ökdeleshipdi. Ondan soñ näme üçindir goyup gitdi. Ondan soñ "Nakgashçylyk" mekdebine gatnapdy. Arasynda futbola-da gidÿärdi. Sheydip onda futbola uly höwes döredi.


c: text/html

text:
Ruhy saglyk – bu diňe bir ruhy keselleriň bolmazlygyny aňlatman, eýsem adamyň öz mümkinçiliklerini görkezmäne, stres ýagdaýlary ýeňip geçmäge, öndürijilikli zähmet çekmäge we öz ýaşaýan jemgyýetiniň durmuşyna öz goşandyny goşmaga mümkinçilik berýän ruhy we sosial abadançylyk ýagdaýydyr.
Adam öz maşgalasynyň we çagalarynyň aladasyny edip, olary durmuşa gönükdirmäge, durmuşdan lezzet alyp ýaşamaga we garrylyk döwründe döräp biljek ruhy bozulmalaryň öňüni almaga mümkinçiligi gazanmak üçin ruhy saglyga bütin ömrüniň dowamynda üns bermelidir. Ruhy saglyk hem, edil beden saglygyny goramak üçin geçirilýän çärelere meňzeş aladalary talap edýändir.
Ruhy saglygyň ýagdaýy nämelere bagly?
1. Iýmitlenme. Kabul edýän iýmitimiziň hili beden saglygymyza hem, ruhy saglygymyzyň ýagdaýyna hem täsir edýändir. Käbir önümleriň aşa köp kabul edilmegi (duz, şeker, sarymsak, gyzyl burç, gazlandyrylan içgiler) bedende gahar-gazap duýgyny, emosional dartgynlylygy ýokarlandyrýan gormonlaryň köp işläp çykmagyna getirip bilýändir. Tersine, suwuň talaba laýyk mukdarda içilmegi öz içki duýgularyňa erk etmäge kömek edip biler.
2. Fiziki işjeňlik. Fiziki saglygyň ruhy saglyk bilen aýrylmaz baglanşykdadygyny unutmaň. Geçirilýän maşklar diňe bir ýüregi we beden myşsalaryny taplandyrman, eýsem keýpiňi galdyrýan endorfin gormonlarynyň işläp çykmagyna ýardam berýär. Fiziki işjeňligi dynç alma bilen utgaşdyrma (7-8 sagat dowamly gijeki uky), "ýykylyp barýakaň" dälde, özwagtynda dynç alma wajypdyr. Ruhy ýagdaýa arassa howada, Günüň ýagtylygynda gezelençler etme (günde 25-30 min.) hem juda peýdaly bolup durýandyr.
3. Öz duýgularyňyzy bolşy ýaly kabul ediň. Gahar-gazap, gaýgy-hasrat, gorky, öz maksatlaryňa ýetme synanşygynyň puja çykmagy, ynamyň gaçmagy – ýakymsyz duýgular bolup, köp adamlar bu duýgulary özlerinde basyp, döreýän oňaýsyzlyklardan gaçmaga ymtylýarlar. Köplenç oňaýsyz ýagdaýlardan gaça durma islegi bilen biz öz hakyky duýgularymyzy, emosiýalarymyzy basyp ýatyrmaga çalyşýarys. Şeýle etmek bilen, biz özümizde daş-töwerekde bolup geçýän hadysalara perwaýsyzlyk we gatyşmazlyk häsiýetlerini döredýäris. Öz duýgularymyzy basyp ýatyryp, adamlar bilen gatnaşyklarda wajyp bolup durýan, begenmek, gynanmak, duýgudaşlyk etmek häsiýetlerinden özümizi mahrum etmäge çalyşýarys.
Ýaramaz duýgular – adamynyň ençeme ýaramaz (kadadan çykýan) ýagdaýlara bildirýan kadaly, adaty häsiýetidir. Eger maşgalaňyzdan daşda bolup, gynanma häsiýetini başdan geçirýän bolsaňyz ýa-da dükandaky satyjynyn aldandygyny bilip, gaharlanýan bolsaňyz, bu duýgulardan utanmagyň geregi ýokdur. Bu duýgular adama mahsus emosiýalar bolup, olary özüňde "basyp ýatyranyňdan" boýun alanyň peýdalydyr. Eger öz duýgularyňyzy aýdyň ýüze çykarmaga mümkinçilik bolmadyk ýagdaýynda ( meselem, siz öz ýolbaşçyňyza duýduryş berip bilmeýäňiz), öz ýaramaz duýgyňyzy daşyna çykaryp "zyňmagyň" başga ýollaryny gözläň. Gezelenç etme, ylgama ýa-da tennis oýnama, bolan ýagdaýy dostuňyz (joraňyz) bilen maslahatlaşma siziň gaharyňyzyň ýitip gitmegine kömek edip biler.
4. Öz duýgularyňyza gözegçilik ediň. Gahar-gazap duýgularyňyza we ýaramaz emosiýalara gözegçilik etme – siziň ruhy saglygyňyzyň we emosional ýagdaýyňyzyň gowy görkezijisi bolup durýandyr. Onuň üçin käbir usullary (20-den 0 çenli sanama, dem alyş maşklary) we ýoga, öz duýgularyňa erk etme (meditasiýa) ýollaryny ulanma maslahat berip bolar. Özüňiz üçin ýaramaz duýgularyňyzy, keýpiňizi äşgär etmegiň usulyny tapyp, olary ýüze çykarmak üçin turgenleşiň. Özüňizi biynjalyk edýän ýagdaýy dogry ýüze çykarmaga çalşyň. Meselem, "Siz meni aldaýarsyňyz" diýmegiň ýerine, "Men özümi aldanan adam ýaly duýýaryn". "Siz gödek adam" diýmegiň ýerine, "Siz meniň bilen şeýle gepleşeniňizde, men özümi lapykeç duýýaryn".
5. Öz ýetmezçilikleriňizi biliň. Eger siz haýsy ýagdaýlaryň sizde oňaýsyzlyk döredýändigini anyklasaňyz, stress ýagdaýyndan özüňizi gorap bilersiňiz. Siz ol ýagdaýlardan gaça durmalysyňyz ýa-da olarda nämäniň sizi oňaýsyzlyga getirýändigini öwrenmelisiňiz. Belki, sizi köpçüligiň öňünde çykyş etme oňaýsyzlyga getirýändir. Siz çykyş etmeden gaça durup bilersiňiz ýa-da ýörite bu ugurdan tälim berýän okuw sapaklaryny alyp, öz utanjaňlygyňyzy, özüňize bolan ynamsyzlygyňyzy ýeňip geçip bilersiňiz. Özüňizi gowy netijelere gönükdiriň. "Agzymy açanymdan meniň üstümden gülerler" diýmegiň ýerine, "Meniň aýtjak maglumatlarym adamlara gyzykly bolar we men ýalňyşlyk göýbersem hem, hiç aljyraman" diýmek dogry bolar.
6. Öz aňyňyzy gowy netijelere gönükdiriň. Ilki bilen özüňizi ýaramaz maglumatlardan goramaga başaryň we töwerekdäki adamlary, ýaramaz goňşyňyzy, işdeşleriňizi tankytlamagy bes ediň. Ýönekeý hadysalara üns berip, olara şatlanmagy başaryň: baharyň birinji gülüne, ýetip gelýän zähmet rugsadyňyza, öýüňiziň ýanynda gurulýan täse dükana...
7. Işiňizi meýilleşdirme we iş arakesmeleri sizi aljyraňlykdan halas edip, has wajyp işlere ünsüňizi gönükdirmäge we esasy çärelere wagt tapmaga kömek eder, stersden halas eder.
8. Öz başarnygyňyzy we gyzyklanmalaryňyzy kämilleşdiriň. Tukat we bagtsyz adamlaryň gyzyklanýan zatlary köp bolmaýar. Häzirki wagtda, bilim beriş merkezleriň meýilnamalary dürli ýaşdaky adamlara sport, ylym, sungat, döredijilik we hünär beriş ugurlardan bilimlerini ýokarlandyryp, başarnyklaryny ýüze çykarmaga mümkinçilik açýar. Köp zatlary başaryp, köp täze maglumatlary bildigiňizçe, durmuş hem şonça size gyzykly bolup başlaýar. Bilimlilik, başarjaňlyk häsiýetleri siziň özüňize bolan hormatyňyzy ýokarlandyrýar.
9. Ýakyn adamlaryňyzy begendirmäge çalşyň. Meselem, siziň ýaşuly daýzaňyzyň doglan gününiň ýetip gelýändigini öz wagtynda ýatlap, ony gül desseleri bilen gutlama oňa näçe şatlyk getirer. Adamlara näçe şatlyk paýladyňyzça, şonça-da öz ruhy dünýäňiziň baýlaşýandygyny duýarsyňyz.
10. Ýylgyrmagy öwreniň. Goňşyňyza ir çagy ýylgyryp salam berme ýa-da sorag bilen ýüzlenen ötegçä ýylgyryp jogap berme gaty bir çylşyrymly däl. Ýylgyryň we size hem şonça şatlyk we mähir gaýdyp geler.
Durmuşy täsin, gözel we dürli öwüşginli kabul etmäge ukypsyzlyk ruhy saglyga täsir edýändir. Ýaramly, ýakymly duýgularyň bolmazlygy we olary başdan geçirip bilmezlik ýagdaýy ruhy bozulmalaryň döremegine sebäp bolup biler. Gynansak hem, durmuşa begenip, ondan lezzet almagy hemmeler başarmaýar. Ony başarma uly ussatlylyk bolup, ony öwrenmelidir.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistan bilen Koreýa Respublikasynyň arasyndaky hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, söwda, ykdysady, ylmy we tehnologiki hyzmatdaşlyk boýunça Hökümetara türkmen-koreý toparynyň Türkmen böleginiň düzümi tassyklanyldy.
Meňzeş Täzelikler
Söwda Pudagynyň Ösüşi-Bazar Ykdysadyýetiniň Ösüşiniň Baş Şerti
Söwdany we telekeçiligi ösdürmek hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan ykdysady syýasatynyň möhüm ugurlary bolup …


text:
Tireparazlaryň nykabyny syýrmaly!
Ýürekler, köňüller bir bolup başlar...
Ø Ýomut gozgalaňçylaryň Gökdefe urşyna gatnaşandyklary hakynda taryhy bir dokument!
Ø Tireparazlaryň garaýşyndan Watany diňe bir taýpa gorapdyr, şoňa görä häkimiýet elmydama olaryň erkinde bolmalymyş!
Türkmenleriň ýakyn tarynyň ganly hem tragiki sahypalarynyň iň aýylganjy şüphesiz Gökdefede bolan gyrgynçylykdyr. Elbetde Türkmen topragy ondan ozalam daşarky, ylaýta-da Eýrandyr Hywa hanlygynyň ganly ýörişlere şaýat bolupdy, ýöne agzybir halk hüjümçileriň pendini berip, olary çym-pytak edipdiler. Beýle ýeňişlerde Maryň hany Gowşut han, Ahalyň hany Nurberdi han, Hazar ýaka ýomutlaryň belli serdary Mahmyt Işan şonuň ýaly-da Gökleň han-serdarlary batyrgaylyk görkezipdiler. Olar 1850-nji ýylda Eýranly Jafarguly hanyň goşunyny Garry galaň töwereginde derbi-dagyn edýäler.
“Söweşiň gyzgalaňly wagtynda günbatardan bir ulý tozan peýda boldy” diýip şol wakany suratlandyran Abdylsettar Kazy öz “Jeň namasynda” belläpdir. Abdy-setdar Kazynyň beýan edişine görä, öňünde sekiz sany tug göteriji bilen sekiz müň ýomut atlý goşun Garrýgala gelip ýetişýär:
Diýerler kim ol ärge Mahmyt işan,
Ýomut ilige ol kim baş boluban.
Ýetirdi özüni heňňam era çün,
Ýasaw kyldy oşol meýdan era çün.
Şonuň ýaly-da 1860-njy ýylda Gowşut hanyň ýolbaşçylygynda Mara çozan Hemze mirzaň 40.000 atlysyndan diňe 4 müňsi zordan yzna dolanmagy başaryp, galanlaryň jany jähenneme iberlipdir. 1873-nji ýylda Hywa çozup gelen rus generaly Fon-Kaufmana garşylyk görkezenem Gazawat we Ýylanly ýomutlary bolupdyr, şonuň üçinem olar generalyň gazaklaryň rehmsizlik bilen gyrgynçylygyna duçar edilýär.
Ruslaryň Hazaryň gündogaryna aralaşmagyna göz ýumup durup bilmedik bu sebtiň batyrlary ençeme gezek rus soldatlaryna Çelekende, Çekişlerde we Esenguly-da zarba urýarlar. Bular barada generallar Stoletiň, Markozowyň ekspeditsiýalarynda jikme-jik maglumat berilýär.
Ýöne näme üçin türkmenler Skoblewiň öňünde agzybir durup bilmändirler? Biziň pikrimizçe munuň sebäpleri şolardan ybarat bolup biler:
1. Nurberdi hanyň şüpheli ölüminden soňra (oňa ruslaryň plany esasynda bir parsyň awy berip öldürlendigi aýdylýar) han-serdarlaryň arasyndaky agyzalalyk artypdyr.
2. Lomakiniň otrýadyny yzyna serkipdiren batyrlar öz güýjüne buýsanyp, duşmanyň harby ukybyny dogry kesgitläp bilmändirler.
3. Ahalyň hanlary, bitewi bir türkmen halkyna mynasyp bolan birleşige çagyryş edip bilmändirler, olar hatta Mary tekelerini-de öz hatyna çekip bilmändirler, ýomutlar hem gökleňler bilen diplomatik gepleşikler geçirmändirler.
4. Nurberdi han halk maslahaty bolan “Jemhuriýet” gurultaýlarynda elmydama agzybirligiň ähmiýetine degip geçipdir, ýöne ol aradan çykandan soňra birleşik meselesi ünsden düşüpdir.
5. Skoblewe garşy urşmalymy dälmi dilen soňky maslahatda Hanmämet Atalygyň we Orazmämmet hanyň tekliplerine gulak asmag-a beýlede dursun, tersine olara “dönük” diýip töhmetem atylýar.
6. Fanat ruhany Gurbanmyrat işanyň fitwasyna gulak gabardan tekeler galada özlerini zyndan edýärler we Skoblewe aw bolýarlar. Gurbanmyrat işanyň fitwasyna görä galadan çykanyň hatyny talak diýilip yglan edilýär. Onuň özi bolsa galadan gaçyp atýar.
Sowet döwrüniň ideologlary şeýle pikri halkyň boýundan asyp geldiler, hamana Gökdefe urşynda ýomutlar kömege gelmändirler, watany bolsa diňe tekeler gorapdyr, şoňa görä häkimiýet elmydama olaryň erkinde bolmalymyş. Beýle pikre garşy bolanlar bolsa 1876-njy ýylda Kaufman ýomutlary gyrýarka beýlekiler nirdedi, tekeler kömege gelipdilermi diýýärler. Gaýtam “daş düşen ýerine” diýip her kim öz işi bilen bolupdyr. Ahalyň hanlary hatta Maryly doganlaryny-da öz hataryna alyp bilmändirler. Gökdefede urşyň gyzgylaňly wagtynda olar ekin-dikini bahana edip, “duşmaňyz özüňize nesip etsin” diýip, Ahaly terk edipdirler.
Golaýda, Gökdefe urşyny gowy suratlandyran, Skoblewiň harby geňeşçisi N.Grodokowyň 4 tomluk eserini okamda geň bir maglumatyň üstünden bardym. Şonda Grodokow ýomut gozgalaňçylar tarapyndan öz goşunlarynyň ençeme gezek hüjüme uçrandygyny, Çekişler-Astrabat, Çekişler-Bamy aralygyndaky telegraf simleriniň we sütünleriň ýomut gozgalaňçylar tarapyndan goparandygyny, ok-yraglaryň hem olar tarapyndan talanandygyny eseriniň 3-nji tomunyň 33-nji sahypasynda gürrüň beripdir.
Grodokow şeýle ýazypdyr:
“Çekişlerden Bama barýan düýä ýüklenen kerwenden ýomutlar köp mukdarda tüpeň, ok we top okuny ogurlap, Etregiň aňyrsyna aşyrypdyrlar ýa-da olary ýere gömüpdirler. 13-nji sentýabr agşamy ýene şeýle işe baş goşamaga synanşan ýomytlardan 11-si ele düşdi. Barlap görlende ýomutlar 18 müň sany tüpeň oky bilen 200 sany top okuny alyp gidipdirler. Şondan soňra Skoblew ýomut kazylaryna we ak-sakgallaryna haýbat atyjy şeýle mazmuly hat ýollady:
«В последнее время было несколько случаев порчи телеграфных столбов и воровства верблюжатыми разного казеннаго имущества и патронов. Простой народ туркменский не знает, что воровство патронов и уничтожение телеграфных столбов равносильно открытой вражде. Поэтому считаю необходимым предварить всех вас для объявлеания вашим соплеменникам, что всё пойманные в воровств'е патронов вожаки верблюдовъ и захваченные в порче телеграфа будутъ расстреляны без всякого снисхождения. Туркмены не знают, как строгие руссие законы будут карать виноватых в таких преступлениях и потому вам, какъ казъям и старшинам народа следует ознакомить с этим жителей ваших: «аулов и внушить им, чтобы они берегли себя и знали, что уничтожение телеграфной линии и воровство патронов не будет наказываться иначе, как смертью».
“Soňky günlerde birnäçe waka boldy, ýagny telegraf simleri we sütünleri goparyldy, döwlet emlägi ogurlandy, sada türkmenler ok-ýarag ogurlamagyň we telegraf simleriniň goparylmagynyň duşmançylygyň alamatydygyny bilmeýärler, şoňa görä sabrymyz gutarmadan ozal size duýdurýaryn öz tiredeşleriňizi harbardar ediň, mundan beýläk ok-ýarag ogurlan ýa-da telegraf simlerini kesip ele düşenler ölüme höküm ediljekdir. Beýle adamlary jezalandyrmakda rus kanunlarynyň agyrdygyny sada türkmenler bilýän däldirler, öz obadaşlaryňyza beýle işlerden çetde durmagyny bildiriň, bilip galyň telegeraf simlerini goparmak we ok-ýarag ogurlamagyň jezasy ölümdir. Biz olaryň baryny atyp öldüreris.”
Ynha bu sowet ideologlarynyň we olara eýeren tire-parazlaryň nykabyny syrýan dokumentlerden biri. Biz ýakyn taryhymyzyň garaňky sahyplaryny aýdyňlaşdrymak ugrundaky saparymyza dowam etdireris.
Akmyrat Gürgenli
20 few. 2011


text:
Türkiýäniň we Ýewraziýanyň Gün Tertibi
Häzirki döwürde maglumtlara we jemgyýetçilik guramalaryna esaslanýan diplomatik çäreler jemgyýetçilik diplomatiýasy hökmünde häsýetlendirilýär
Biz hem gepleşigimiziň bu sanynda Türkiýäniň Türkistan boýunça jemgyýetçilik diplomatiýasyndaky üç sany esasy guramanyň (TRT-niň, TİKA-nyň we Metbugat, Neşirýat we Maglumatlar Edarasynyň” alyp barýan işlerini analiz etmekçi.
Türkiýe 2000-nji ýylyň başyndan bäri taryhy we medeni mirasyna laýyklykda köp taraply daşary syýasat alyp barýar. Şol çälde jemgyýetçilik diplomatiýa hem daşary syýasatyň esasy serişdelerinden birine öwrüldi. Şol nukdaý nazardan ugur alyp biz hem Türkiýäniň Türkistan boýunça jemgyýetçilik diplomatiýasynda üç esasy esasy guramanyň (TRT-niň, TİKA-nyň we Metbugat, Neşirýat we Maglumatlar Edarasynyň” alyp barýan işlerini döwletler we sebit derejesinde analiz etmekçi.
TİKA-nyň Gazagystanda bilim pudagynda alyp barýan işleriniň hatarynda ýurtdaky mugallymlara we talyplara hünär öwrediş semirnarlaryny guramak, umumy ýaşaýyş jaý binalaryny, serwis ulaglaryny, dürli enjam goldawyny bermek ýaly işler bar. Saglygy goraýyş pudagynda; gazak lukmanlaryna öz ugurlary boýunça okuw-seminarlaryny bermek, saglygy goraýyş edaralaryna enjam goldawyny bermek we rehabiliýatasiýa ýaly işleri geçirmek ileri tutulýar. Dolanşyk we jemgyýetçilik infrastrukturasynda; Gazagystanyň Döwlet personal dolanşygy merkeziniň hünärmenleriniň we Gazagystanyň Milli bankynyň hünärmenlerine tälim bermek, terjime merkeziniň açylmagy we terrorçylyga garşy hyzmatdaşlyk ýaly işler bar. Bulardan daşgary türk jemgyýetçilik guramalaryna degişli enjam we gural kömeginiň berilmegi, şikestli raýatlara serwis üpjünçiliginiň döredilkmegi, mekdep, kitaphana we naharhana ýaly ýerlere enjam, mebel we tehniki üpjünçilik goldawynyň berilmegi ýaly işler dowam etdirilýär. Aragatnaşyk pudagynda Türk dünýäsi bilen bagly dokumental filmleriň düşürilmegine we neşirlere goldaw bermek we ekerançylyk pudagynda bolsa miwe we pagta önümçiligi boýunça hyzmatdaşlyk etmekde TİKA-nyň goşandy bar.
TİKA-nyň Gyrgyz Respublikasynda bilim pudagynda alyp barýan işleriniň hatarynda mekdeplere esbap, mebel we kitap goldawynyň berilmegi, şol mekdepleriň abatlanmagy, umumy ýaşaýyş jaýlaryny gurmak we “Halkara Taryhdan biziň günlerimize gyrgyz-türk gatnaşyklary halkara maslahatynyň” guralmagy ýaly iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklary şöhlelendirjek ylmy-amaly maslahatlara goldaw bermek bar. Saglygy goraýyş pudagynda dürli enjamlaryň we materiallaryň alynmagyna goldaw bermek, şol hassahanalaryň abatlanmagy ýaly işler ileri tutulýar. Agyz suwy we suwy aýawly saklamak boýunça taslamalar durmuşa geçirilýär. Dolanşyk we jemgyýetçilik infrastrukturada prokurorlara we döwlet geňeşiniň hünärmenlerine, şol sanda ýokary derejeli býurokratlara okuw-seminarlarynyň berilmegi, döwlet edaralaryna tehniki enjamlaryň berilmegi, Mesheti türkleriniň we uýgurlaryň jemgyýetçilik guramalaryna berilýän goldawlary ünsleri özüne çekýär.
TİKA-nyň saglygy goraýyş pudagynda Özbegistanda alyp barýan işleri ýokary depginde dowam edýär. Lukmanlara tälim bermek, ýüzlerçe çaganyň saglyk barlagyndan geçirilmegi we operasiýa edilmegi, müňlerçe adama saglyk hyzmatlarynyň berilmegi ýaly işler bu ugurda ünsleri özüne çekýär. Garrylar öýlerine, jemgyýetçilik guramalaryna goş-golamlaryň berilmegi ýaly işlerden ybarat. Aragatnaşyk pudagynda dürli jurnallaryň çap edilmegine goldaw bermek, ekerançylyk we syýahatçylyk pudaklarynda guralan iş saparlary we okuw-seminarlary TİKA-nyň Özbegistandaky beýleki işlerini emele getirýär.
TİKA Türkmenistanda bilim, saglygy goraýyş, syýahatçylyk, tokaý hojalygy, ekerançylyk we maldarçylyk pudaklarynda hyzmatdaşlyk etmek ýaly ugurlarda iş alyp barýar. Şeýle-de dolanşyk we jemgyýetçilik guramalary bilen hyzmatdaşlyk hem-de şol ýerlerde işleýän hünärmenlere tälim bermek ýaly ugurlar bilen türbetleriň abatlanmagy hem TİKA-nyň alyp barýan işleriniň hatarynda.
Media pudagynda sebit boýunça alynyp barylýan esasy işlerden biri Metbugat, neşirýat we maglumatlar edarasynyň (BÝEGM) sekretariýatyny ýerine ýetirýän Türki dilli döwletleriň Media platformasydyr (TÜRKMEP). 2010-njy ýylda BÝEGM we Daşary işler ministrliginiň hyzmatdaşlygynda wagtyň geçmegi bilen däbe öwrülken TÜRKMEP-iň döredilmegini üpjün etdi. Türk geňeşine agza ýurtlaryň Prezidentleriniň 4-nji maslahatynda kabul edilen kararlara laýyklykda geljekki ýyllarda Türki dilli döwletleriň hyzmatdaşlyk geňeşiniň çäginde döredilmegi meýilleşdirilýän “Türk dünýäsiniň habarlar ýaýlymynyň” özenini hem TÜRKMEP emele getirer.
BÝEGM tarapyndan sebit boýunça alynyp barylýan işlerden biri hem Türk media tälim maksatnamasydyr. Maksatnama ýaş media işgärleriniň Türkiýede okuw-semirnarlaryny geçip, Türkiýäni ýakyndan tanamaklary nazarda tutulýar. Şeýle-de TRT-niň Bilim Departamenti tarapyndan geçirilen Halkara media tälim maksatnamasyna orta aziýaly media işgärleriniň gatnaşygy BÝEGM tarapyndan üpjün edilýär.
2009-njy ýylyň 21-nji martyndan bäri ýaýlymyny dowam etdirýän Türk dünýäsiniň sesine öwrülmegi maksat edinýän TRT Awaz Türkiýäniň sebit boýunça iň esasy taslamalaryndan biri. Ýaýlymda gazak, gyrgyz, özbek we türk dilleri bilen birlikde Azerbaýjan türkçesinde we boşnýak dillerinde ýaýlymlar berilýär. ýaýlymda belli türk seriallary dürli türki dillerde efire berilýär. “Anadoly” habarlar gullugynyň rus dilindäki ýaýlymy bolsa Türkiýäniň sesini sebite ýetirýän beýleki bir ýaýlym. Şeýle-de TRT-niň Daşary ýurt ýaýlymlary departamentinde dürli türki dillerde berilýän radio we internet ýaýlymlary hem bu ugurdaky jemgyýetçilik diplomatiýa serişdesidir.


text:
Dokuz aýlyk asudalykdan soň, ýaňy dogulan çaga uly ses bilen bu ajaýyp dünýä gelýär. Nähili we haçan dogry uklamalydygyny hem-de gije bilen gündüziň tapawudyny ol entek bilenok. Bu ýagdaýlarda özüňi alyp barmagy oňa ene-atasy öwretmeli bolar.
Mümkin siziň perzendiňiz gijesine gowy uklaýandyr, bary-ýogy bir-iki gezek oýanyp we enesini emip, ýene-de uka gidýändir. Mümkin gündizine hem özüni rahat alyp barýp we emenden soň biraz wagt töweregine syn edip, ýuwaşjadan süýji uka batýandyr. Siziň hem öz işleriňizi edip, arkaýyn dynjyňyzy almana mümkinçiligiňiz döreýändir. Ýöne şeýle oňaýlylyk örän seýrek bolýar. Çaganyň uklama häsiýeti uly adamyň ukusyndan tapawutlanýar.
Bilýän bolsaňyz, uky çuňňur hem ýüzleý häsiýetli bolup bilýär. Uly adamyň ýüzleý ukusy uklamanyň 20%-ni tutsa, ýaňy doglan çaganyň ukysynyň 80%-ni, 6 aýlyk çaganyň ukysynyň bolsa 50%-ni tutýar. Ýüzleý uky derrew töwerekdäki gelýän sesleriň ýa-da çagada döreýän oňaýsyzlyklaryň (iç sanjama, açlyk, gorky we ş. m.) täsiri bilen kesilip bilýär. Bu kadaly ýagdaý bolup, ýüzleý uklama wagtynda çagajygyň beýnisiniň ösüş hadysasy bolup geçýär, täze gören, eşiden, duýan wakalaryny, duýgularyny seljerip özleşdirýär, çaga ertirki gün üçin gerek boljak çüýç toplaýar. Çalt oýanma – bu taze gurşawda ýönekeý we adaty ýaşaýyş usulydyr, bu tebigatyň kanunydyr. Çagajyk gürläp bilmänsoň, bu usul arkaly enesine ony biynjalyk edýän zatlar barada duýdurýar. Mümkin, oňa bir gapdalda ýa-da arkasynda ýatmak oňaýsyzdyr ýa-da ol suwsaýandyr, bolmasa-da ajygýandyr. Mümkin onuň arlyklary öldür ýa-da bolmasa onuň içi agyrýandyr, gulajygy sanjýlaýandyr...
ÇAGA ÝETERLIK UKYSYNY ALÝARMY?
Bu soraga diňe onuň ene-atasy jogap berip biler. Egerde çaga oz ýaşyna laýyk ösüp, arkaýyn oýanýan we uklamadyk wagty şatlykly, rahat görünýän, töweregindäki hemme zat bilen gyzyklanýan, her aýda agramyny kadaly alýan bolsa hem-de işdäsi açyk bolsa, diýmek çaga ukydan hem doýandyr.
Bir aýlyk çaga bir gije-gündiziň döwamynda 18-20 sagat ýatýar. Üç aýlyk çaga bir gije-gündiziň döwamynda 17-18 sagat ýatýan bolsa, bäş-alty aýlyk çaga takmyndan 16 sagat ýatýandyr.
Emma hiç wagt iki aýlyk çaga yzygiderli 3-4 sagatdan köp ýatmaýar. Käbir çagalar eýýam 8 hepdelik ýaşyndan başlap gijesine gowy ýatyp bilýärler. Köplenç ýagdaýlarda çagalar alty aýlyk ýaşa çenli ukynyň arasyny kesip ýatýarlar.
UKLAMA ISLEGINIŇ ALAMATLARY
Çaga pallaýar – pallama arkaly çaganyň öýkenine köp mukdarda kislorod düşüp, ýadaw çaga bedeni kuwwatlylyk bilen üpjün bolýar.
Çaga gözlerini owkalaýar, gözleri gyzaran – çaga uzak wagtlap oýanyp gezse, gözler gurap başlaýar we olary owkalan wagty ýaş çykarýan mäzler işläp başlaýar.
Çaga ýadaw görünýär – köşeşip uka gitme maksady bilen, çaga agzyny açyp enesini emmek islegini bildirip başlaýar.
Ine, çagajyk uklama islegini hossarlaryna bildirse-de, uka gitmek asla aňsat iş däl eken.
NÄHILLI PÄSGELÇILIKLER UKYNYŇ BOZULMAGYNYŇ SEBÄBI BOLÝAR?
Iç sanjama, iç ýellenme, disbakterioz (adaty içege mikroflorasynyň bozulmagy) – bu köplenç duş gelýän we çagany ilkinji üç aýyň döwamynda biynjalyklyga getirýän sebäpdir.
Otit – gulagyň sowuklamasy. Bokurdakdan, burun boşlugyndan ýokançlyklaryň ýewstahiew kanalynyň (gulaga ýakyn ýerleşýar) üsti bilen geçip, gulagyň bölümlerini zeperlenmegidir. Otit esasan hem çaga ýatan wagty güýçli agyrylaryň döremeginiň sebäbi bolýar.
Gaýtarma – çagajygyň aşgazanyndan gyzylödege we agyz boşlugyna iýmitiň çykmagy. Çaga agyry duýar, aglap ynjalyksyzlanýar.
Allergiýa, demgysma, burundan suw akma – çagajygyň burny dykylýar, dem alyşy kynlaşýar.
Gijelewük – diateziň ýüze çykmagy, diş çykýan döwri etiniň gijemegi.
Nerw ulgamynyň näsazlyklary – gaharjaňlyk, biynjalyksyzlyk, aglaklyk, kelläni gaýşdyryp aglama häsiýeti.
Maşgaladaky emosional dartgynlylyk – ýygy-ýygydan dawa, enäniň gahar-gazap duýgulary çaganyň emosial ýagdaýynada täsir edýändir.
Ýerbe-ýer gurnalmadyk otagyň şertleri – sowuk düşek, howasy gurak, petiş otag, sowuk ýa-da gyzgyn howa, öwrenişilmedik sesler ýa-da yslar, oňaýsyz krowat. Başga ýerden gelýän sesler hem uka gitmäge päsgel berip bilerler (meselem, goňşylardan gelýän diwar deşijiniň, çekijiň sesleri, aýdym). Tersine, bütinleý asudalykda şygyrdy eşidilýän ýagdaýda hem bäbejik ony ünsli diňleýär, onuň uklamagyna päsgel döredýär.
ÇAGANYŇ RAHAT ÝATMAGY ÜÇIN...
Ilki bilen ynjalyksyzlygyň sebäbini ýok etmäge, ýatýan otagynda hem-de düşeginde oňaýly şertleri döretmäge çalşyň. Mümkin bolsa birnäçe lukmanlaryň pikirlerini biljek boluň. Bir lukman size rahatlandyryjy serişdeleri maslahat berse, beýleki lukman hiç zat etmegiň gereginiň ýoklugy babatda ynandyrar, üçünjisi bolsa owkalama, maşk etdirme, arassa howada gezelenç, rahatlandyrýan otlar bilen uklamadan öň suwa düşürmäni maslahat berip biler. Çaganyň birahat ukysy sizi aladalandyrýan bolsa, bu ýagdaýy ölçäp, oňa her tarapdan seljerme beriň. Öz perzendiňiz üçin iň oňaýly maslahaty saýlap alyp bolar.
Ene bilen çaganyň ýakyn aragatnaşygy wajypdyr. Çagajyga wagtynda üns berip, onuň ýanynda bolmak, onuň bilen mähirli gürleşip, ýatmazyndan öň hüwdülemek onuň nerw ulgamynyň işini rahatlandyrmaga ýardam berip biler. Çaga ýatyrmazdan öň otagyň howasyny çalyşmak, ýöne körpejäniň düşegini bolsa gyzdyrmak zerurdyr. Sebäbi çagalar sowuk düşegi halamaýarlar we çalt oýanýarlar. Rahatlandyryjy we mylaýym sazlary ýa-da ýazga geçirilen janly tebigata degişli owazlary (ýagşyň, deňiz tolkunlarynyň, tokaýdaky şemala ygşyldaýan agaçlaryň seslerini diňletmek) çaganyň çalt uklamagy üçin peýdaly çäreler bolup biler. Çagada oňaýsyzlyk döretmezlik üçin emdirýän enä içegeleri ýellendirýän ömümleri (kösükliler, kelem, gazlandyrylan içgiler, üzüm, gawun) iýmekden saklanmalydyr.
Uka gitme düzgünini düzüň. Köplenç uka gitmegi suwa düşmeden, ýakymly saz bilen bilelikde rahatlandyrýjy owkalama geçirilmeden başlama netijeli bolup, soňra ýyljak eşik (pižama, trikotaž arlyk) geýlenden soň enäniň süýji hüwdili owazlary goşulsa, çagajygyň süýji uka gitjegi ikiuçsyzdyr. Ýaşy ulyrak çagalara erteki aýdyp beriň. Belki, onuň manysyna çaga gowy düşünmese hem, siziň ýuwaş sesiňiz ony rahatlandyrar.
Çagajyga her gün bir wagtda ýatmaga endik etdiriň. Barlaglaryň görkezişi ýaly, çaga sagat 19.00-21.30 aralykda ýatyrylsa gowy uklaýar. Şundan gijä galynanda çaga gaty ýadaýar, onuň nerw ulgamynyň aşa tolgunmagy netijesinde, ony uklatmak kyn bolýar. Uka gitmezden öň uly ýaşly çagalara oýunlar oýnama, tolgundyryjy multfilmleri we kinofilmleri görmek maslahat berilmeýär.
GIJE BILEN GÜNDIZI ÇALYŞMA
Köplenç ýaňy doglan çagalarda gije bilen gündizi çalyşma häsiýeti döräp, ol enäniň, aslynda bütün maşgalanyň gün tertibinde oňaýsyzlyk döredýär. Iki-üç hepdelik körpejä gije bilen gündiziň tapawudyny "düşündirmäge" çalyşmalydyr. Gündiz, çaga oýa wagty, onuň oýnap hereket etmegini goldamalydyr. Töwerekden gelýän sesleriň derejesini peseltmäň (telewizor, telefon, gürrüň, kir ýuwýan maşynyň sesi we baş.), çagany gündizki seslere öwrenişdirmelidir. Emdirilýän wagty uka gidýän bolsa ony ýuwaşlyk bilen oýandyryň. Gijesine bolsa çaga bilen oýnamaň, otaga düşýän ýagtylygy we töwerekden gelýän sesleri peseldiň. Aradan wagt geçensoň körpejik gündiziň oýun, gijäniň bolsa uky üçindigine düşünip başlar.
DÜZGÜNLERE UÝMA WAJYPLYGY
3 aýlykdan başlap çaga 6 sagadyň döwamynda öýanman ýatyp bilýär. Emma ol, saglyk kynçylyklary bolmazdan, gündizine we gijesine gowy ýatmaýan bolsa, bu çaganyň "eldeki" edilendiginiň alamaty bolup biler. Ýygy-ýygy çaga emdirilse, üwräp ýatyrylsa, çaga öýanan wagty sebäpsiz gujaga alnyp, elmydama göterilse çaganyň çalt öwrenişmegi bolup geçýär. Ol özi uklap başarmaýar, oýanandan soň hem enäniň şeýle hereketlerini talap edýär.
Dürli ýagdaýlarda hemişe tertibi saklamaga çalşyň. Çaga gündizine ýatmaly, şol bir wagtda iýmitlenmeli we oýnamaly. Oňa özbaşdak uka gitme mümkinçiligini beriň. Bu örän wajypdyr. Uka batmazyndan öň ony krowatda ýatyryň. Goý ol özi uka gidip öwrensin. Eliňizde göterip, sallançakda üwremegiň geregi ýokdur. Gijesine oýanandan soň, onuň üwrelmek islegini goýdurmak aňsat düşmez.
Çenden aşa uzak wagtlap ýatýan çagalar hem duş gelýär. Şeýle çagalar 6-8 sagadyň döwamynda oýanman uklaýarlar. Olar hereketjeň däl, gowşak emýärler, oýnamaýarlar we agram alşynda kada laýyk köpelmeýärler. Bu ýagdaýda enesiniň özi irden oýandyryp, günüň dowamynda ony oýnadyp we gezdirip, çagany kadaly gün tertibine öwrenişmäge kömek etmelidir.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
H.Söyunow, Sweden.
Yakyn gunlerde Amerikanyň prezidenti Donald Trampyň Saud Arabystana eden resmi sapary wagtynda şol regionda yerleşen sunni musulman döwletleriniň yolbaşçylary bilen bir hatarda ilaty sunni musulman bolan Merkezi Aziya döwletleriniň-de prezidentleri D.Tramp bilen duşuşmak we tanyşmak maksady bilen çakylyk aldylar.
Diňe bir döwlet,has takygy G.Berdimuhammedow bu duşuşyga çagyrlmady. Has takygy, D.Tramp biziň diktatorymyz bilen duşuşmak we oňa el uzatmak islemedi. Munuň hem yeke-täk sebäbi,ol hem Turkmenstanda ynsan hukuklarynyň,konstituçiyanyň gödek bozulyanlygy, rayatlaryň bolsa Berdimuhammedowyň rejimi tarapyndan birehim yzarlanyanlygy bilen gönuden-göni baglanşykly.
Gözboyagçylyk uçin daşary syyasatda 25 yyllap ullanyp gelnen, açyk gapylar syyasaty,bitaraplyk statusy,demokratik döwlet we demokratik saylawlar we yene -yeneler, ne turkmen halkyny ne-de dunyä jemgyyetçiligini mundan buyana ynandyrmayar. S.Nyyazowa we G.Berdimuhammedowa yapja we perde bolup hyzmat eden Turkmenistanyň Demokratik partiyasy, Daşary işler ministrligi we ol ministrlige uzak döwur yolbaşçylyk eden Reşid Meredowyň yalan sözlerine indi ynanyan adamam, döwletem yok.
Keramatly Mekkä gideniň bilen, metjidiň işigini subseläniň bilen, hatda hajy bolup geleniň bilenem ne Haky ne-de Halky aldap bolmajagyny, Gurbangula durmuş doly subut etdi.


text:
By Aly Ilamanow
Üşeýän,dowzaham ýylatmajak deý.
Ýüzüp ýörün ,duýgylaryñ deñzinde, Üşeýän, dowzaham ýylatmajak deý. Ýalñyz galdym,bu durmuşyñ çetinde, Umytlarym üzme,sen dolanyp gel. Ýöne bilýän,sen gelerden alysda, Özgäñ gujagyny mekan eýlediñ. Ykbal,herimizi bir ýana taşlap, Weýran boldy kalbym görä,neýlediñ. Aglaýaryn seni küýsäp,gizlenip, dowamy…
Gumlygelin (Bu gün, 19:38)
Unudylmaýan söýgi
Adaty aladaly säheriñ bir güni. Sagat 8-de, 80 ýaş töweregi garry goja uly barmagyndaky tikilen tikini sökdürmäge lukmanyñ ýanyna gelipdir. Onuñ gaty gyssanýandygy görünip duranmyş. Ol sagat 9-da örän bir möhüm işiniñ bardygyny sandyraýan sesi bilen düşündiripdir. Lukmanyñ ýanyndaky şepagat u dowamy…
Enka (Bu gün, 19:26)
Ýürekdesh agşamy
"SAÝTY NÄDIP GYZYKLY ETMELI, KIMDE NÄLI TEKLIP BAR" dowamy…
MAHRIBAN (Bu gün, 19:10)
Günä özümizde bolsa hem, özümizden görmezlik ýoñ bolupdyr
Gadym döwürlerde bir jadyly guýy bolanmyş. Adamlar gelip guýa bedrelerini oklasalar, ondan suwa derek olaryñ isleýän zatlary çykýarmyşyn. Ilkibaşda adamlar guýudan mähir-mylakatly, söýgini, ýaşlygy, ynsaby çekip alypdyrlar. Ozal adamlarda näme bar bolsa, ol şondan soñ ýene-de has köpelipdir. Soñra d dowamy…
Bilim name?
Ir dowurlerde uc sany atly colun ici bn gidip baryan eken olar guran deryanyn hanasyna yetenlerinde asmandan "saklanyn" Diyen ses eshdilipdir.Atlylar derrew ayak cekipdirler.Sonra ses olara:"Atynyzdan dushun yerden bir gysym dash alynda yolunyzy dowam etdirin ertir ir bn gun doganda siz begenersiniz dowamy…
Sahyr yigit (Bu gün, 19:38)
Aratapawut
Diriniñ òliden bir tapawudy Diri heniz bu dünýâde ýaşaýar Bilinmeýân bolsa señ ýaşaýanyñ Seniñ ölülereden nâme parhyñ bar? Adamyñ haýwandan bir tapawudy Adamda ullakan beýni ýerleşýâr Eger şol beýniñ hem içi boş bolsa Seniñ haýwanlardan nâme parhyñ bar? Akyllyñ akmakdan bir tapawudy Akylly dowamy…
Gercheknazar (Bu gün, 17:34)
In iri gami helakçiliklerinden aman galan
Wayolett Jessop Çagalygynda Wayolett agyr kesel bilen keselleyar, doktorlar ona gowy seretmeselerde sagalyp gityar. 23 yaşynda transatlantik reyslerini geçiryan kompaniya - White Star Line styuardessa bolup işe giryar. Uly "Olimpik" gamisinin bortunda işleyar. 1911-nji yylda gaminin başga bir gami b dowamy…
#Killer (Bu gün, 16:14)
Giderin diýme
"Giderin!"-diýme Sen! Aýtman gitseň- "Güýçli!"-diýjek. Gideniňden soň jaň etseň- "Öçmi?!"-diýjek. "Giderin"-diýmegiň, Gal diýmegime - "Hokgaňmy?" diýjek. Bir gezek gitmegiň üçin- On gezek "Giderin" "Hökmanmy?" diýjek. Aslynda şol sözüň boluşy bir geň, Geň sözi ulanýan iki esse geňdir. Belki-de sen dowamy…
Akmyradowna (Bu gün, 17:40)
Daşda sen
DAŞDA SEN Ýañy bir güýz düşen çagy, Howlukdyñ-da goýduñ gyşda. Ýüzüm sowuk, kalpda agy, Sen ýene-de menden daşda. Müñ ters hyýal höküm sürýär, Öñ terslikden çatlan başda. Göz geljegmi gara görýär, Sen ýene-de menden daşda. Tersleşipdik öñlerem kän, Ýaraşarys indem paşsa. Ownuk aýralygam nep däl, dowamy…
Daniel (Bu gün, 17:36)
AR GYLYJY (HEKAÝA)
Yeri yasuly! Bu yasdan son beyle yowuz is etmage has dogrysy beyle ganhor bolmagyna name sebap boldy! Sulcin bu soragyna sorag edilyanin stolynyn bir burcunda oturan , yasy yetmise yeten, sacy , sakgaly agaran garryja yasuly yeke sozde jogap berdi: -Namahremlik! -Siz namahremlik diyip arkayyn joga dowamy…
ONLINE2 (Bu gün, 17:01)
Goşgular çemeni
Kalbym aýaz gijelerde üşese, Beren,berýän duýgylaryňy ýapynýar. Käteler bolşuňdan nägile bolsam, Ýene-de söýmäge delil tapylýar. Pyşyrdylaň jana ýakym eçilýär, Bogun-bogun sökýär näzli garaýşyň. Huşumda synlamak nesip etmedik Iňrige boýalan saçyň daraýşyň Gijeler rahatlyk berenok maňa. Görejiňden dowamy…
Akmyradowna (Bu gün, 17:09)
Akyly ,,iýýän"zatlar.
Lukman Hekimden adam garranda akyl-huşyny gidirmezlik,akyl-huşy ýaş wagtyndaky ýaly saklamak üçin näme etmelidigini sorapdyrlar.Ol şeýle jogap beripdir: -Akyly iýýän dört sany zat ber:manysyz gep,köp ýatmak,artykmaç iýmek hem-de şerap içmek.Kim şu zatlardan özini saklasa,akyl-huşy jöwher keser. dowamy…
#kapriizka (Bu gün, 16:52)
Gözel gyz hem şahyr.
Söýgi hakdaky gazallary döretmegiň usady bolan şahyr ýolda bir gözel gyza duşypdyr.Gyz onuň gözüne kämilligiň nusgasy bolup görnüpdir.Şahyr haýal etmän onuň ýanyna baryp,ilkinji garaýşyndan aşyk bolandygyny aýdypdyr: -Eý,gözel gyz,adamlar meniň söýgä bäş barmagym ýaly beletdigimi aýdýarlar.Setirler dowamy…
#kapriizka (Bu gün, 16:59)
Gonamçylykdaky içgepletme. ..
Eneden doglamda başlanan hasap, Barýar bu panydan baka ýol ýasap. Wagt sen howlugma,aýak çek bir dem, Nirä ylgap barýaň,öňe alňasap. Aýak çek,durmuşdan ganasym gelýär, Baharlarda joşup,derýa deý mesäp. Wagt-wagt yza dönesim gelýär, Geçmişe ýaşlygmy,dostlarmy küýsäp. Arman,sen diňlemän barýarsyň eň dowamy…
Azat 33 ashyk (Bu gün, 19:15)
Peydaly datly nygmatlar
Beyi Turkmen topragynda beyilerin "alma beyi""armyt beyi""yerli dag beyisi""shirin beyi" yaly gornushleri bar.Dashy gatansydygyna garamazdan ellerin ayasyna mahmal mylayymlygyny berip duran beyiler gaynadylanda ondan tagamyna tay tapylmaz bal emele gelyar. Injir Injir in ey gorulyan agaclaryn birid dowamy…
Sahyr yigit (Bu gün, 14:24)
Süýji sözlerimi ýitirdim, nätmeli?
> Gaýgysyz Atabaý filminden... Adamlaryň özara gatnaşygyndaky hiliň pes bolmagy ýygy görülýän hadysadyr. Elbetde bu ýagdaýyň adamlaryň nähili ösdürilip ýetişdirilişi bilen baglydygyny inkär edip bolmaz. Dünýäniň her tarapynda adamlaryň arasyndaky a dowamy…
Sara (Düýn, 23:32)
Men,obamyñ ogly
Men türkmen perzendi, Oguz han nesli. Agam bar Görogly, Baýram han deýin. Gaty ir uçradym Watan yşkyna, Çagalykda ylgap Sumbaryñ boýun. Gaty ir düşündim käbir zatlara, Daglañ arasyna sygmady göwnüm. Ýõne käte kõp iş bitirdim diýip, Ýalan dostlañ arasynda öwündim. Ynha, indi pikir berip ot dowamy…
Şahuser. (Düýn, 02:33)
Gül we tiken
Ýetginjek ýigit howlysyna gül ekmegi ýüregine düwipdi.Güli ekdi we her gün yhlas bilen suwarmaga başlady.Güllerini her säher synlaýardy.Bir günem ol ýakyn wagytda açyljak bolup otyran bir güliň baldagyndaky tikenleri gördi.,,Şeýle köp dikenleri bolan ösümlikde neneňsi ajaýyp bägül açylyp biler?"diýi dowamy…
#kapriizka (19.01.2018 / 23:21)
Aristotel
(b. e. öň 384—322) Gadymy grek akyldary we alymy. Aristotel Stagirde doglupdyr. Afinyda Platonyň akademiýasynda 20 ýyl okandan soň şol ýerde öz mekdebini – Likeýi esaslandyrypdyr. Onuň garaýyşlary “Metafizika”, “Fizika”, “Organon”, “Syýasat”, “Etika” diýen eserlerinde beýan edilipdir. Aristoteliň fi dowamy…
#kapriizka (19.01.2018 / 18:21)
Gurbannazar Ezizowyň “Tabyt” hekaýasy
Meniň atam bardy, atamyňam tabydy. Onuň haçan, nähili sebäplere görä tabyt ýasadanyny bilemok, ýöne men atamyň tabydynyň bardygyny bilýärdim. Tut agajyndan ýasalan şol berdaşly tabyt biziň ýerzeminimizde saklanýardy. Gijeler beýlede dursun, hatda gündiziň günortanlary hem ýerzemine girmek miýesser g dowamy…
#kapriizka (19.01.2018 / 23:10)
Forum Map
Erkin mowzuklar (1)
Erkin mowzuklar (2)
Erkin mowzuklar (3)
Erkin mowzuklar (4)
Degişmeler älemi
Tanyşlyk
Gutlaglar
Agzalar bilen sohbetdeslik
Dunya tazelikleri
Saýt hakynda
Saýt täzelikleri
Ýerli täzelikler
Kitaphana
Goşgular dunyasi (1)
Goşgular dunyasi (2)
Goşgular dunyasi (3)
Goşgular dunyasi (4)
Sport älemi
Saglyk
Aşhana syrlary
Biznes we telekeçilik
Türkmen kinosy
Dünya kinosy
Türkmen aydym sungaty
Dunya aydym sungaty
Programmirleme dilleri
Internetde pul işle
Pully hyzmat we teklipler
Taze tehnologiyalar
Awto älem
Talyp we mugallymlar
Daşary ýurt dilleri
Takyk we tebigy ylymlar
Umumy sapaklar
Ussahana
Mobil operatorlar
Söýgi Dünyasi
Hekaýalar
Gyzykly wakalar
Şahyrlar biografiýasy
Kömek gerek
Rowaýatlar
Syýahat
Library Map
tesst
Türkmenistandaky ýeke-täk forum saýt


text:
Adam haýsydyr bir saglyk kynçylygyna uçramasa, öz saglyk ýagdaýy barada asla alada etmeýär. Emma biziň saglygymyz ýa-da ýakynlarymyzyň saglygy islendik wagt kynçylyga uçrap bilýändir. Şonuň üçin-de, saglygymyz barada öňünden alada edenimiz gowy dälmi näme?
Saglygy goramak we onuň aladasyny etmek babatda hemmeler tarapyndan ykrar edilen usullar, ine, şulardyr: sagdyn durmuş ýörelgesine eýermek, dogry iýmitlenmek we sport bilen meşgullanmak. Emma biziň günlerimiziň bazar ykdysadyýetinde lukmançylyk hyzmatlarynyň we derman serişdeleriniň bahalarynyň ähmiýeti hem az däldir. Biz saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasy arkaly bejergimiziň tölegini arzanladyp, maşgala byujetine "ýeňillikler" döredip bileris. Türkmenistanyň Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasy (DMSGÄ) raýatlaryň girdejisine garamazdan, hemmeler: işleýänler üçin-de, hormatly dynç alyşdaky adamlar üçin-de, çagalar üçin-de elýeterlidir. Saglygy goraýyş ätiýaçlandyrylmasynyň töleg gatanjy her aýda her bir adam üçin zähmet hakynyň (işelemeýänler üçin kesgitlenen binýatlyk möçberiniň) 2%-ne deňdir.
Siziň dykgatyňyza hödürlenýän şu ýazynyň esasy maksady döwlet düzgünnamasyna laýyklykda umumy maglumaty ilata sada dilde ýetirmekden ybaratdyr.
Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasy näme?
Bu raýatlaryň bähbidini araýan sosial goragyň bir görnüşidir. Bu ätiýaçlandyryş elýeterli we ýokary hilli lukmançylyk kömegini üpjün etmek bilen, derman serişdelerini olaryň bahasynyň 10%-ni töläp satyn almaga, tölegli lukmançylyk hyzmatlarynyň ähli görnüşlerine 50%-lik ýeňillikleriň berilmegine mümkinçilik döredýär.
Türkmenistanda saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasy nähili amal edilýär?
1996-njy ýylda ätiýaçlandyrmalaryň hökmany görnüşlerinden başga-da Türkmenistanda Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrylmasy girizildi. Ätiýaçlandyrmanyň bu görnüşi meýletin bolup, raýatlaryň arza ýazmagy arkaly amala aşyrylýar.
Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasynyň esasy maksady raýatlary ýarawsyzlyk döwründe derman serişdeleri we lukmançylyk hyzmatlary bilen üpjün etmekden ybaratdyr. Bu ätiýaçlandyrma raýatlaryň durmuş derejesine garamazdan, olaryň ählisi babatda adalatlylyk, deňlik we arkalaşyk esaslaryny durmuşa geçirmäge mümkinçilik berýär. Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasy häzirki döwürde hereket edýän saglygy saklaýşy döwlet tarapyndan maliýeleşdirme ulgamyna we ony býujet-ätiýaçlandyryş ulgamyna geçirmekligiň üstüni ýetirdi.
DMSGÄ her bir raýatyň öz saglygy we sagdyn durmuş ýörelgesi babatdaky jogapkärçiligini ýokarlandyrmagy, şeýle hem öz saglyklary, çagalarynyň saglygy üçin sarp edilýän serişdelerine töleg gatanjyny goşmaga gatnaşmaklaryny göz öňünde tutýar. Ätiýaçlandyryş meýletin bolup, raýatlaryň islegine görä baglanyşylýar. Raýatlar ony baglaşmazdan ozal, ätiýaçlandyrmanyň töwekgelçilikleri we öz mümkinçiliklerini doly derňäp bilýändirler.
DMSGÄ nähili işleýär?
Raýatlaryň saglygy goraýyş töleg gatançlary Türkmenistanyň saglygy goraýşy ösdürmekligiň döwlet gaznasyna geçirilýär. Bu gaznanyň serişdeleri mätäçlikleriniň öwezini dolmaga gönükdirilýär. Mysal üçin, tölegli lukmançylyk hyzmatlarynyň ähli görnüşlerine saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasyna laýyklykda ýeňillikler berilýär, ätiýaçlandyryş dermannamalary boýunça satylyp, keselliniň saglygy üçin örän möhüm bolan derman serişdelerini satyn almakda ýeňillikler berýär.
Şunlukda, Türkmenisatanyň DMSGÄ-sy raýatlaryň saglygyny goramagyň durmuşy esaslaryny berkitmäge gönükdirilip, ýokary hilli lukmançylyk hyzmatlarynyň elýeterli bolmagyny üpjün edýär.
Kadalaşdyryş-hukuk binýady
Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasyny girizmeklige we ony amala aşyrmaklyga Türkmenistanyň Konstitusiýasy, «Raýatlaryň saglygyny goramak baradaky» kanun, «Saglyk» döwlet maksatnamasy we raýatlaryň saglygyny goramaklygyň döwlet tarapyndan kepillendirilmegini üpjün edýän kadalaşdyryş–hukuk namalary esas bolup durýandyr.
Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasynyň subýektleri we obýektleri
DMSGÄ-den kim peýdalanyp biler?
Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasyndan hemme raýatlar, şol sanda olaryň 16 ýaşa ýetmedik çagalary we olaryň eklenjindäki adamlar peýdalanyp bilýändirler.
Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasyny şu aşakdakylar baglaşyp bilerler:
- Raýatlar (işleýänler we işlemeýänler, hormatly dynç alyşdaky raýatlar (pensionerler), talyplar, telekiçiler we başgalar);
- Ýüridik şahslar (emläginiň we edýän işiniň, kärhanalaryň, guramalaryň, okuw jaýlarynyň, paýdarlar hojalyk jemgyýetleriniň görnüşlerine garamazdan);
- Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrlikleriniň edaralary.
Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasynyň berýän ýeňillikleri
Türkmenistanyň raýatlary, şol sanda olaryň 16 ýaşa ýetmedik çagalary we olaryň eklenjindäki maşgala agzalary Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasyny baglaşyp, töleg gatançlaryny tölänlerinde, şu aşakdaky ýeňilliklerden peýdalanyp bilýärler:
- Gatnawly şertlerde bejergi alnanda lukmanlar tarapyndan ýazylan dermannamalar esasynda derman serişdelerini Türkmenistanyň ähli dermanhana edaralaryndan 90% ýeňillikli satyn alyp bolýar. Derman serişdeleriniň sanawy 2005-nji ýylda tassyklanylyp, 128 derman serişdelerini öz içine alýandyr. Bu derman serişdelerine agyrysyzlandyryjylar, ýürek-damar kesellerinde ulanylýan dermanlar, waksinalar we beýlekiler degişlidir.
- Döwlet byujetindäki we hojalyk hasaplaşygyndaky bejeriş-öňüni alyş edaralarynda amala aşyrylýan tölegli saglygy goraýyş hyzmatlarynyň ähli görnüşlerini öz bahasyndan 50% arzanladylan görnüşinde alyp bolýar.
- Bir hepde möhletde hassahana ýerleşmek (gyssagly däl halatlarda).
- Hyzmat edýän bejeriş edarasynyň çäklerinde maşgala lukmany bilen üpjün edilmek.
- Ýylyň dowamynda bir gezek Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagatyny ministrliginiň şypahana edaralarynda bejeriş-sagaldyş kömegini almak üçin berilýän we nagt hasaplaşygy esasynda alnan ýollanmanamalary olaryň bahasynyň ýüzden 50% möçberinde arzanlandylan görnüşinde satyn almak bolýar.
Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasy boýunça berilýän ýeňillikler döwlet tarapyndan kepillendirilen lukmançylyk kömeginden we hyzmatlaryndan daşary berilýändir.
Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasynyň çäklerinde berilýän ýeňillikleriň diňe döwlet bejeriş-öňüni alyş edaralarynda berilýändigini, DMSGÄ-niň berýän ýeňillikleriniň hususy klinikalara we dermanhanalara degişli däldigini belläp geçmelidir.
Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasy diş lukmanynyň, hirurgyň, dogrum öýlerinde edilýän tölegli hyzmatlarynyň töleglerine ýeňillikler berýär. 16 ýaşa ýetmedik çagalar we eklençdäki maşgala agzalary ene-atalarynyň DMSGÄ-den peýdalanýarlar; är-aýalyň saglyk ätiýaçlandyrylyşy olaryň işläp-işlemeýändigine garamazdan, aýry-aýry baglanyşylýandyr.
Ätiýaçlandyryşy amal etmegiň tertibi
Türkmenistanda DMSGÄ-ni amal etmek üçin raýatlaryň saglyk ätiýaçlandyryş pasportlary we DMSGÄ-niň şertnamasynyň resmikagyzlary (goşmaçada) ulanylýar.
Raýatyň saglyk ätiýaçlandyryş pasporty berk hasabatdaky resminama bolup, onuň tertip sanawy we seriýasy bardyr. Lukmançylyk kömegi üçin saglygy goraýşyň islendik edarasyna ýüz tutulanda we ätiýaçlandyryş dermannamalaryň esasynda dermanlar satyn alnanda, saglyk ätiýaçlandyryş pasporty hökman görkezilmelidir.
Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasy raýatlaryň dürli toparlary üçin nähili resmileşdirilýär?
- Işleýän raýatlar; talyplar we okuwçylar; hormatly dynç alyşdaky raýatlar (pensionerler) we döwlet kömek puluny alýan raýatlar
DMSGÄ-niň şertnamasy oňa gatnaşýanlaryň arasynda baglanyşylýar. Munuň üçin raýat öz ýaşaýan çäklerindäki saglygy goraýyş edarasynyň/kärhanasynyň başlygynyň (ýa-da hemişe aýlyk alýan ýerindäki ýurudiki şahsyň) adyna degişli arzany ýazýar:
- Işleýänler we gullukçylar, şol sanda işleýän pensionerler, çaga seretmek üçin rugsatdaky eneler we başgalar öz iş ýerlerinde şertnama baglaşýarlar;
- Ýokary okuw jaýlarynyň talyplary, ýörite orta we hünärmençilik-tehniki okuw jaýlarynyň talyplary öz okaýan ýerlerinde şertnama baglaşýarlar;
- Bellenilen pensiýa haky bolup, işlemeýän pensionerler we döwlet pul kömegini alýan raýatlar DMSGÄ-nyň şertnamasyny durmuş üpjünçiliginiň edaralarynda baglaşýarlar.
Şertnama 3 ekzemplýarda resmileşdirilýär. Onuň bir ekzemplýary ätiýaçlandyryş şertnamasyny baglaşan raýatda, ikinji ekzemplýary edarada (kärhanada), üçünji ekzemplýary bolsa ýerli Saglyk öýünde saklanylýar.
- Işlemeýän raýatlar; hukukly tarapy emele getirmeýan şashy telekeçileler, daşary ýurtly ýuridiki şahslar üçin işleýän raýatlar, oba hojalygy bilen meşgullanýan raýatlar we başgalar:
Şu aşakdaky raýatlar topary DMSGÄ şertnamalaryny ýerli Saglyk öýlerinde baglanyşylýar:
- Esasy iş ýeri bolmadyk raýatlar;
- Wagtlaýyn işlemeýän raýatlar;
- Daşary ýurtly ýuridiki şahslar üçin işleýän raýatlar;
- Hukukly tarapy emele getirmeýan şashy telekeçileler;
- Döredijilik işgärleri;
- Oba hojalygy bilen meşgullanýan raýatlar.
Şertnama baglaşýan raýat öz ýaşaýan ýerindäki Saglyk öýüniň başlygynyň adyna degişli arza ýazandan soň, saglyk ätiýaçlandyryş şertnamasy iki ekzemplýarda resmileşdirilýär: onuň bir ekzemplýary şertnama baglaşan raýatyň özünde, ikinji ekzemplýary bolsa ýerli Saglyk öýünde saklanylýar. Saglyk ätiýaçlandyryş şertnamalary degişli edaralaryň ýolbaşçylarynyň bellän jogapkär işgärleri tarapdan resmileşdirilýär.
Dogluş hakynda şahadatnamanyň nusga göçürmesiniň ýa-da ýaşaýyş jaýlara hyzmat edýän edaranyň (ÝJHEE) beren güwanamasynyň easasynda raýatyň saglyk ätiýaçlandyryş pasportyna onuň 16 ýaşa ýetmedik çagalarynyň we onuň eklenjindäki maşgala agzalarynyň atlary ýazylýar.
Saglyk ätiýaçlandyryş şertnamasy 2-3 iş gününiň dowamynda resmileşdirilýär.
Ätiýançlandyryş töleg gatançlarynyň möçberi näçe?
Türkmenistanyň DMSGÄ boýunça töleg gatanjynyň mukdary zähmet hakynyň (talyp hakynyň, pensiýa hakynyň, hemaýat pulunyň, girdejiniň) 2% -ne deňdir. Ätiýaçlandyryş töleg gatançlary şertnama baglaşan raýatyň işleýän edarasynyň/kärhanasynyň hasaphanalary tarapyndan hasaplanylyp, haklarynyň ujundan tutulyp alynýar we Türkmenistanyň saglygy goraýşyny ösdürmekligiň döwlet gaznasyna geçirilýär. Bu töleg gatançlary diňe raýatyň ýazan arzasynyň esasynda meýletin tölenilen ýagdaýynda tutulyp alynýandyr.
Saglyk ätiýaçlandyrmasyny baglaşan, emma wagtlaýyn işlemeýän ýa-da durnukly iş ýeri bolmadyk raýatlar töleg gatançlaryny her aýda yzygiderli girdejileri bolmadyk raýatlat üçin kesgitlenen binýatlyk möçberiniň 2%-ni ýa-da 1 manat (ýagny 50 manadyň 2%-ni) banklaryň bölümlerinde töleýärler.
Hasaphanalar we bank bölümleri töleg gatançlaryny kabul edenlerinden soň her aýda bu barada saglyk ätiýaçlandyryş pasportlaryna töleg gatanjynyň tölenendigi barada degişli ýazgyny ýazyp, edaranyň/kärhananyň möhürini basmalydyr.
Töleg gatanjy wagtynda tölenilip, dogry resmileşdirilen saglyk ätiýaçlandyryş pasporty Türkmenistanyň saglygy goraýşynyň bejeriş we keselleriň öňüni alyş edaralarynda tölegli hyzmatlaryny almakda, şeýle-de saglyk ätiýaçlandyryşy bolan raýatlara we olaryň eklenjindäki adamlara döwlet dermanhanalaryndan derman serişdelerini satyn almakda ýeňilliklerden peýdalanmaga hukuk berýär.
Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasy babatdaky hukuklaryň bozulan ýagdaýynda nirä ýüz tutmaly?
Saglyk ätiýaçlandyryşy bolan raýatlaryň tölegli hyzmatlar we derman serişdelerini satyn almakdaky ýeňillikler babatdaky arz-şikaýatlary Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagatynyň ministrligi tarapyndan garalyp, degişli çäreler görülýär. Şeýle-de, Türkmenistanyň kada-kanunyna laýyklykda, DMSGÄ boýunça ýüze çykýan dawaly meseleler kazyýet tarapyndan çözülýär.
Teswirlemeler
Для нормализации небольших функциональных изменений после больших нагрузок (учеба (чтение, письмо, компьютер, телевизор и др.), было назначено лечение - капли в глаза, витамины, корректирующие – перфорационные очки и охранительный режим. Благодаря своевременной медицинской консультации, кстати, которую в доме здоровья нам оказали абсолютно бесплатно, нам удалось избежать серьезных последствий. Спасибо.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Habarlar 10 ýanwar 2017
Wakalaryň jümmüşinde
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagtymyzyň sport merkezlerinde türgenleşik geçdi
Döwlet Baştutanymyzyň bu gezekki türgenleşikleri hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen yglan edilen Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýylynyň ilkinji günlerine gabat gelýändiginiň aýratyn manysy bar. Mälim bolşy ýaly, 2017-nji ýylyň möhüm wakalarynyň birine öwrüljek halkara sport baýramçylygy bolan Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna galan 250 günüň hasaby başlandy. Bu şanly waka halkara ýaryşlar mynasybetli yglan edilen atly ýörişiň Lebap welaýatynyň çägindäki birinji gününe gabat geldi. Ol ýurdumyzyň ähli künjeklerini gurşap almak bilen, Aziada — 2017-niň açylyş gününde Aşgabatdaky Olimpiýa şäherjiginiň baş meýdançasynda tamamlanar.
Ykdysadyýet
Ýakyn wagtda Türkmenistan her ýyl bir million tonnadan gowrak ýokary hilli kaliý dökünlerini daşary ýurtlara iberer
Mart aýynyň ahyrynda dag-magdan baýlaşdyryjy kombinaty ulanmaga bermek göz öňünde tutulýar. Häzirki wagtda senagat meýdançasynda esasy we kömekçi bölümleri--magdan baýlaşdyryjy fabrigi, magdan we taýýar önümler ammaryny, gazylyp alynýan baýlyklary çykaryjy toplumy we beýleki desgalary işe girizmäge taýýarlyk görülýär.
Teswirlemeler
6.Ylym we bilim ulgamy
Hut şoňa görä-de, milli ylym we bilim ulgamyny kämilleşdirmek, hususan-da, ýokary hünärli ýaş işgärleri — täzeçe pikir edýän alymlaryň neslini terbiýeläp ýetişdirmek, bu ugurda halkara hyzmatdaşlygy ösdürmek döwletimiziň özgertmeler syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýar.
Aziada 2017
Aziadanyň hormatyna atly ýöriş ýoluň ýarysyny geçdi
Ine, atly ýöriş öz ýolunyň gylla ýaryny geçip, Ahal, Balkan we Daşoguz sebitleriniň obadyr şäherlerini aýlanyp, Lebap welaýatyna geldi. Bu wakanyň öňüsyrasynda Gazojak şäheriniň häkimliginde atly ýörişiň geçen ýoly mynasybetli maslahat geçirildi. Ýygnananlar Aşgabatda yklym derejesindäki iri sport ýaryşyny — Aziada — 2017-ni geçirmek başlangyjyny öňe süren döwlet Baştutanymyza tüýs ýürekden hoşallyk sözlerini aýtdylar.
Jemgyýet
Bütin ýurdumyz maşka çykýar
17 atlynyň gatnaşmagynda ahalteke bedewlerinde Döwlet baýdagy, Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň baýdagy hem-de Aziýa oýunlarynyň alawynyň nyşany bilen tutuş ýurdumyzyň çäginden geçýän 500 günlük atly ýörişiň hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça guralandygyny ýatladýarys. Döwlet Baştutanymyz bu başlangyjy Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň Guramaçylyk komitetiniň geçen ýylyň fewral aýyndaky mejlisinde öňe sürdi.
Wakalaryň jümmüşinde
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna 250 gün galmagy mynasybetli Lebap welaýatynyň zähmetsöýer ilatyna hem-de Türkmenistanyň ähli halkyna
Sizi Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan döwletimiziň we agzybir halkymyzyň at-abraýyny, şan-şöhratyny has-da belende göterjek 2017-nji ýylyň şanly wakasy bolan Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna 250 gün galmagy mynasybetli tüýs ýürekden gutlaýaryn. Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň — halkara sport baýramynyň barha golaýlaşýandygyny alamatlandyrýan bu waka bedew bady bilen ösüşleriň täze belentliklerine tarap ynamly öňe barýan Garaşsyz, Bitarap Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işlerimizde egsilmez ruhy güýç berýär, jebisligiň we agzybirligiň belent duýgusyny terbiýeleýär. Şoňa görä-de, aýratyn möhüm ähmiýetli ...


text:
4 Şubat 2015 Çarşamba
Prezidentimiz Russiýayň Daşary İşler Ministrini Kabul Etdi
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyza iş sapary bilen gelen Russiýa Federasiýasynyň daşary işler ministri Sergeý Lawrowy kabul etdi.
Myhman wagt tapyp kabul edendigi üçin hoşallyk bildirip, türkmen döwletiniň Baştutanyna Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putiniň we Russiýa Federasiýasynyň Hökümetiniň Başlygy Dmitriý Medwedewiň mähirli salamyny we iň gowy arzuwlaryny ýetirdi, olar Russiýanyň Türkmenistan bilen däp bolan dostluk gatnaşyklaryna ygrarlydygyny tassykladylar. Bellenilişi ýaly, Russiýa Federasiýasynda ýurdumyz bilen hyzmatdaşlyga möhüm ähmiýet berilýär. Şol hyzmatdaşlygyň esasyny bolsa dürli ulgamlarda üstünlikli gatnaşyklaryň köp ýyllyk tejribesi düzýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mähirli sözler üçin minnetdarlyk bildirip, Russiýa bilen netijeli gatnaşyklaryň ösdürilmeginiň Bitarap Türkmenistanyň durmuşa geçirýän, ählumumy parahatçylygyň we abadançylygyň bähbidine özara bähbitli halkara hyzmatdaşlygyna gönükdirilen daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridigini nygtady. Milli Liderimiz, öz nobatynda, Russiýa Federasiýasynyň Prezidentine hem-de Hökümetiniň Başlygyna mähirli salamyny we iň gowy arzuwlaryny beýan edip, ýyl-ýyldan täze many-mazmuna eýe bolýan türkmen-russiýa gatnaşyklarynyň ýokary derejesini kanagatlanmak bilen belledi.
Ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýy we geljegi barada özara gyzyklanma bildirilen pikir alyşmalaryň barşynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we myhman ikitaraplaýyn ylalaşyklaryň, şol sanda Türkmenistanyň we Russiýanyň Baştutanlarynyň geçen ýylyň sentýabrynda Astrahanda, IV Hazar sammitiniň çäklerinde bolan duşuşygy mahalynda gazanylan ylalaşyklaryň durmuşa geçirilişine aýratyn üns berildi. Şunuň bilen baglylykda, birek-birege hormat goýmak we uzakmöhletleýin esasda guralýan hem-de strategiki häsiýete eýe bolan netijeli gatnaşyklary ösdürmek üçin uly kuwwatyň bardygy bellenildi. Nygtalyşy ýaly, döwletara, hökümetara hem-de beýleki derejelerde, şol sanda daşary işler ministrlikleriniň ugry boýunça geçirilýän yzygiderli duşuşyklar we gepleşikler bu kuwwatdan netijeli peýdalanmaga ýardam edýär. Şol gepleşikler bolsa häzirki döwrüň ýagdaýlaryny hem-de geljek üçin meýilnamalary nazara almak bilen, hyzmatdaşlygyň zerur bolan usullaryny işläp taýýarlamak üçin mümkinçilikleri döredýär.
Hormatly Prezidentimiz we myhman türkmen-russiýa hyzmatdaşlygynyň esasy ugurlaryny ara alyp maslahatlaşmak babatynda ikitaraplaýyn söwda-ykdysady gatnaşyklaryň okgunly ösýändigini nygtadylar. Mälim bolşy ýaly, Russiýa ýurdumyzyň iri daşary söwda hyzmatdaşlarynyň biri bolup durýar. Russiýa Federasiýasynyň işewür toparlary amatly maýa goýum ýagdaýy döredilen türkmen bazaryna uly gyzyklanma bildirýärler. Türkmenistanda Russiýanyň meşhur kompaniýalary netijeli işleýärler, olar bilen bilelikde dürli ulgamlarda möhüm taslamalaryň ençemesi durmuşa geçirildi we hyzmatdaşlygy giňeltmek hem-de diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek üçin uly mümkinçilikler bar. Şunuň bilen baglylykda, gazanylan ylalaşyklary durmuşa geçirmegiň we hyzmatdaşlygyň meselelerine oňaýly çemeleşmeleri kemala getirmegiň täsirli guraly hökmünde Hökümetara türkmen-russiýa toparyna möhüm orun berilýär.
Şeýle hem Türkmenistan bilen Russiýa Federasiýasynyň sebitleriniň – Tatarystan Respublikasynyň, Swerdlowsk we Astrahan oblastlarynyň, Sankt-Peterburg şäheriniň, Russiýa Federasiýasynyň beýleki sebitleriniň arasyndaky yzygiderli ösýän hyzmatdaşlygyň üstünlikli döwletara gatnaşyklarynyň aýdyň mysaly bolup durýandygy bellenildi.
Hormatly Prezidentimiz we Russiýa Federasiýasynyň daşary işler ministri türkmen–russiýa gatnaşyklarynyň möhüm bölegi bolan medeni-gumanitar ulgamda hyzmatdaşlyk meselesi barada durup geçip, bilim we ylym ulgamynda netijeli gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmegiň wajypdygyny nygtadylar. Häzirki wagtda Aşgabatda hereket edýän A.S.Puşkin adyndaky umumybilim berýän bilelikdäki türkmen-rus orta mekdebi bu gatnaşyklaryň aýdyň nyşanlarynyň biridir. Şunda milli Liderimiz we myhman medeniýet we sungat ugry boýunça özara bähbitli gatnaşyklary dowam etmegiň möhümdigini bellediler.
Söhbetdeşligiň çäklerinde, Türkmenistanyň Baştutany we Russiýanyň Daşary işler ministrliginiň ýolbaşçysy 1941-1945-nji ýyllaryň urşunda gazanylan Ýeňşiň 70 ýyllygyny baýram etmek meselesi barada durup geçip, geljekki nesilleriň parahat we bagtyýar ýaşaýşy üçin faşizme garşy bilelikde söweşen doganlyk halklaryň edermenligini alamatlandyrýan bu şanly senäniň möhümdigini nygtadylar.
Duşuşygyň barşynda hormatly Prezidentimiz we myhman, ilkinji nobatda, sebit we ählumumy möçberde parahatçylygy, howpsuzlygy hem-de durnukly ösüşi üpjün etmäge degişli halkara syýasatynyň wajyp meseleleriniň birnäçesi boýunça pikir alyşdylar. Şunuň bilen baglylykda, iki döwletiň ikitaraplaýyn, şeýle hem köptaraplaýyn görnüşde, BMG-niň, GDA-nyň we beýleki abraýly halkara guramalarynyň we düzümleriniň çäklerinde däp bolan hyzmatdaşlygy has-da pugtalandyrmaga ygrarlydygy tassyklanyldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we Russiýa Federasiýasynyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow hoşlaşanlarynda, türkmen-russiýa gatnaşyklarynyň köpden bäri dowam edip gelýän dostluga daýanyp, mundan beýläk hem işjeň ösdüriljekdigine we täze many-mazmun bilen baýlaşdyryljakdygyna ynam bildirdiler.
* * *
Şol gün Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde Russiýa Federasiýasynyň daşary işler ministri Sergeý Lawrowyň ýolbaşçylygyndaky Russiýa Federasiýasynyň Daşary işler ministrliginiň wekiliýeti bilen duşuşyk geçirildi. Duşuşygyň gün tertibine döwletara türkmen-russiýa gatnaşyklaryny ösdürmegiň, onuň esasy ugurlarynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň geljeginiň möhüm meseleleri girizildi.
Sebit we halkara meseleleriniň möhüm ugurlary hem gyzyklanma bildirilip ara alnyp maslahatlaşyldy.
Şeýle hem taraplaryň daşary syýasat edaralarynyň ugry boýunça netijeli gatnaşyklary pugtalandyrmaga, Daşary işler ministrlikleriniň arasyndaky yzygiderli geçirilýän we netijeli häsiýete eýe bolan geňeşmeleri dowam etmäge çalyşýandygy beýan edildi.
Duşuşygyň netijeleri boýunça Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň we Russiýa Federasiýasynyň Daşary işler ministrliginiň arasynda 2015-nji ýyl üçin hyzmatdaşlyk etmegiň maksatnamasyna gol çekildi.
http://www.turkmenhabargullugy.com/haber.php?haber_id=2709
Myhman wagt tapyp kabul edendigi üçin hoşallyk bildirip, türkmen döwletiniň Baştutanyna Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putiniň we Russiýa Federasiýasynyň Hökümetiniň Başlygy Dmitriý Medwedewiň mähirli salamyny we iň gowy arzuwlaryny ýetirdi, olar Russiýanyň Türkmenistan bilen däp bolan dostluk gatnaşyklaryna ygrarlydygyny tassykladylar. Bellenilişi ýaly, Russiýa Federasiýasynda ýurdumyz bilen hyzmatdaşlyga möhüm ähmiýet berilýär. Şol hyzmatdaşlygyň esasyny bolsa dürli ulgamlarda üstünlikli gatnaşyklaryň köp ýyllyk tejribesi düzýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mähirli sözler üçin minnetdarlyk bildirip, Russiýa bilen netijeli gatnaşyklaryň ösdürilmeginiň Bitarap Türkmenistanyň durmuşa geçirýän, ählumumy parahatçylygyň we abadançylygyň bähbidine özara bähbitli halkara hyzmatdaşlygyna gönükdirilen daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridigini nygtady. Milli Liderimiz, öz nobatynda, Russiýa Federasiýasynyň Prezidentine hem-de Hökümetiniň Başlygyna mähirli salamyny we iň gowy arzuwlaryny beýan edip, ýyl-ýyldan täze many-mazmuna eýe bolýan türkmen-russiýa gatnaşyklarynyň ýokary derejesini kanagatlanmak bilen belledi.
Ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýy we geljegi barada özara gyzyklanma bildirilen pikir alyşmalaryň barşynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we myhman ikitaraplaýyn ylalaşyklaryň, şol sanda Türkmenistanyň we Russiýanyň Baştutanlarynyň geçen ýylyň sentýabrynda Astrahanda, IV Hazar sammitiniň çäklerinde bolan duşuşygy mahalynda gazanylan ylalaşyklaryň durmuşa geçirilişine aýratyn üns berildi. Şunuň bilen baglylykda, birek-birege hormat goýmak we uzakmöhletleýin esasda guralýan hem-de strategiki häsiýete eýe bolan netijeli gatnaşyklary ösdürmek üçin uly kuwwatyň bardygy bellenildi. Nygtalyşy ýaly, döwletara, hökümetara hem-de beýleki derejelerde, şol sanda daşary işler ministrlikleriniň ugry boýunça geçirilýän yzygiderli duşuşyklar we gepleşikler bu kuwwatdan netijeli peýdalanmaga ýardam edýär. Şol gepleşikler bolsa häzirki döwrüň ýagdaýlaryny hem-de geljek üçin meýilnamalary nazara almak bilen, hyzmatdaşlygyň zerur bolan usullaryny işläp taýýarlamak üçin mümkinçilikleri döredýär.
Hormatly Prezidentimiz we myhman türkmen-russiýa hyzmatdaşlygynyň esasy ugurlaryny ara alyp maslahatlaşmak babatynda ikitaraplaýyn söwda-ykdysady gatnaşyklaryň okgunly ösýändigini nygtadylar. Mälim bolşy ýaly, Russiýa ýurdumyzyň iri daşary söwda hyzmatdaşlarynyň biri bolup durýar. Russiýa Federasiýasynyň işewür toparlary amatly maýa goýum ýagdaýy döredilen türkmen bazaryna uly gyzyklanma bildirýärler. Türkmenistanda Russiýanyň meşhur kompaniýalary netijeli işleýärler, olar bilen bilelikde dürli ulgamlarda möhüm taslamalaryň ençemesi durmuşa geçirildi we hyzmatdaşlygy giňeltmek hem-de diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek üçin uly mümkinçilikler bar. Şunuň bilen baglylykda, gazanylan ylalaşyklary durmuşa geçirmegiň we hyzmatdaşlygyň meselelerine oňaýly çemeleşmeleri kemala getirmegiň täsirli guraly hökmünde Hökümetara türkmen-russiýa toparyna möhüm orun berilýär.
Şeýle hem Türkmenistan bilen Russiýa Federasiýasynyň sebitleriniň – Tatarystan Respublikasynyň, Swerdlowsk we Astrahan oblastlarynyň, Sankt-Peterburg şäheriniň, Russiýa Federasiýasynyň beýleki sebitleriniň arasyndaky yzygiderli ösýän hyzmatdaşlygyň üstünlikli döwletara gatnaşyklarynyň aýdyň mysaly bolup durýandygy bellenildi.
Hormatly Prezidentimiz we Russiýa Federasiýasynyň daşary işler ministri türkmen–russiýa gatnaşyklarynyň möhüm bölegi bolan medeni-gumanitar ulgamda hyzmatdaşlyk meselesi barada durup geçip, bilim we ylym ulgamynda netijeli gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmegiň wajypdygyny nygtadylar. Häzirki wagtda Aşgabatda hereket edýän A.S.Puşkin adyndaky umumybilim berýän bilelikdäki türkmen-rus orta mekdebi bu gatnaşyklaryň aýdyň nyşanlarynyň biridir. Şunda milli Liderimiz we myhman medeniýet we sungat ugry boýunça özara bähbitli gatnaşyklary dowam etmegiň möhümdigini bellediler.
Söhbetdeşligiň çäklerinde, Türkmenistanyň Baştutany we Russiýanyň Daşary işler ministrliginiň ýolbaşçysy 1941-1945-nji ýyllaryň urşunda gazanylan Ýeňşiň 70 ýyllygyny baýram etmek meselesi barada durup geçip, geljekki nesilleriň parahat we bagtyýar ýaşaýşy üçin faşizme garşy bilelikde söweşen doganlyk halklaryň edermenligini alamatlandyrýan bu şanly senäniň möhümdigini nygtadylar.
Duşuşygyň barşynda hormatly Prezidentimiz we myhman, ilkinji nobatda, sebit we ählumumy möçberde parahatçylygy, howpsuzlygy hem-de durnukly ösüşi üpjün etmäge degişli halkara syýasatynyň wajyp meseleleriniň birnäçesi boýunça pikir alyşdylar. Şunuň bilen baglylykda, iki döwletiň ikitaraplaýyn, şeýle hem köptaraplaýyn görnüşde, BMG-niň, GDA-nyň we beýleki abraýly halkara guramalarynyň we düzümleriniň çäklerinde däp bolan hyzmatdaşlygy has-da pugtalandyrmaga ygrarlydygy tassyklanyldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we Russiýa Federasiýasynyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow hoşlaşanlarynda, türkmen-russiýa gatnaşyklarynyň köpden bäri dowam edip gelýän dostluga daýanyp, mundan beýläk hem işjeň ösdüriljekdigine we täze many-mazmun bilen baýlaşdyryljakdygyna ynam bildirdiler.
* * *
Şol gün Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde Russiýa Federasiýasynyň daşary işler ministri Sergeý Lawrowyň ýolbaşçylygyndaky Russiýa Federasiýasynyň Daşary işler ministrliginiň wekiliýeti bilen duşuşyk geçirildi. Duşuşygyň gün tertibine döwletara türkmen-russiýa gatnaşyklaryny ösdürmegiň, onuň esasy ugurlarynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň geljeginiň möhüm meseleleri girizildi.
Sebit we halkara meseleleriniň möhüm ugurlary hem gyzyklanma bildirilip ara alnyp maslahatlaşyldy.
Şeýle hem taraplaryň daşary syýasat edaralarynyň ugry boýunça netijeli gatnaşyklary pugtalandyrmaga, Daşary işler ministrlikleriniň arasyndaky yzygiderli geçirilýän we netijeli häsiýete eýe bolan geňeşmeleri dowam etmäge çalyşýandygy beýan edildi.
Duşuşygyň netijeleri boýunça Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň we Russiýa Federasiýasynyň Daşary işler ministrliginiň arasynda 2015-nji ýyl üçin hyzmatdaşlyk etmegiň maksatnamasyna gol çekildi.
http://www.turkmenhabargullugy.com/haber.php?haber_id=2709
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Seýitnazar Seýdi adyndaky Türkmen döwlet mugallymçylyk institutynda ýokary okuw mekdepleriniň talyplarynyň we Türkmenabat şäheriniň umumy orta bilim berýän mekdepleriniň okuwçylarynyň arasynda ylmy taslamalaryň bäsleşigi geçirildi.
Ylmy iş alyp barýan ýaşlaryň bäsleşigine ýer eýelerinden başga-da Magtymguly adyndaky TDU-nyň, Oba hojalyk uniwersitetiniň, Energetika, Binagärlik we gurluşyk, Maliýe institutlarynyň wekilleri gatnaşdylar. Lebap welaýat merkeziniň umumy orta bilim berýän mekdepleriniň ýokary synp okuwçylarynyň taslamalary-da talyplaryň işlerine bäsdeş bolmagy başardy.
Iki tapgyrda geçen aýgytlaýjy bölege işleriň altmyşdan gowragy saýlandy. Talyplar taslamalaryny professor – mugallymlaryň, okuwçylar- mekdep mugallymlarynyň ýolbaşçylygynda taýýarladylar. Bäsleşigiň çäklerinde ylmy täzelikler barada özara pikir alşyldy. Önümçiligiň dürli pudaklary üçin interaktiw görnüşde innowasion taslamalar görkezildi.
Taslamalaryň onusynyň awtorlary ýeňiş gazandylar, olaryň arasynda mekdepde sapak geçmäge multimediýa tehnologiýalaryny ornaşdyrmak boýunça taslamalar, awtorlyk komputer programmalary, mowzuklara görä elektron ensiklopediýalar we okuw kitaplary bar.
Maldarçylyga we ekologiýa degişli taslamalara aýratyn gyzyklanma bildirildi. Wajyp taslamalaryň awtorlaryna dabaraly ýagdaýda ýörüte hormat hatlary gowşuryldy.


text:
Adam aýagy bedende esasy mehaniki hereketi ýerine ýetirýän agzalaryň iň esasylarynyň biridir. Her günde aýaklarymyzyň bu mehanizmi amala aşyryp uly agramlara sezewar bolýandygy üçin, olara yzygiderli dogry ideg edilmelidir.
Durmuşyň häzirki zaman talaplary sebäpli uzak gün aýak üstünde gezilip, hat-da olara ideg etmeklige wagtymyzyň tapylmaýan pursatlary hem az bolmaýar. Köplenç bolsa aýaklarda döreýän agyrylara kän üns hem bermeýäris. Aýaklar diňe bir ýadawlyk sebäpli agyrýan bolsa, onda dynç alnandan soň agyrylaryň aýryljagy ikuçsyz bolsa hem, bu ýagdaý käte çynlakaý bir keseliň başlangyjy, alamaty hem bolup bilýändir.
Aýagyň agyrmagynyň sebäpleri
Aýaklaryň agyrmagyna ýadawlykdan başga-da aşakdaky keseller sebäp bolup biler:
1. Ýasydabanlyk. Häzir ýasydabanlyk keseliniň dürli derejelerine her ikinji adamda duşmak bolýar. Eger siz ýöräňizde çalt ýadap, günüň ahyrynda dabanyňyz agyrýan bolsa we topuklarda çiş emele gelse, onda onuň ýasydabanlykdan döreýändiginiň ähtimallygy ýokarydyr. Eger ýasydabanlygyň agyr görnüşleri bolup, ol uzak dowam etse, onda diňe bir dabanlar däl-de buduň, çanaklyk süňkleriniň, oňurgalaryň hem agyrmagy ýaly alamatlar ýüze çykyp bilýändir. Şonuň üçin hem, çagalarda we ulularda ýasydabanlygyň öňüni almak, aýaklarda dörejek agyrylary hem aradan aýryp biler. Keseliň derejelerine görä, ortoped lukmanlar ýörite bejergini, ortopediki köwüşleri we petekleri geýmekligi belleýärler. Has agyr derejelerde hirurgiýa bejergileri berilýär. Sizde ýasydabanlygyň bardygyny ýa-da ýokdugyny anyklamak üçin öz köwşüňize serediň. Eger köwşüňiz iç tarapa gyşaran bolsa, onda ortoped lukmanyna görüniň.
2. Wenalaryň warikoz giňelmegi. Adamda warikoz keseli emele gelende, aýakda wena gan aýlanşygy bozulýar, netijede periferiýadaky myşsalar we nerwler ýeterlik mukdarda kislorody alyp bilmeýärler. Şeýle hem, olarda madda çalşygyndaky gerekmejek artykmaç önümler toplanýarlar. Bu maddalar nerwleri gyjyndyryp, aýakda agyrynyň döremegine sebäp bolýarlar.
Warikozda "çekiji" agyry bolup, iş günüň ahyrynda güýçlenip ugraýar. Näsag agşam aýagynyň çişýändigine we agyra arz edýär. Näsagda aýagyny ýokary göterip ýatmak islegi döreýär. Eger şeýle edilende agyry alamatlary peselse, onda onuň warikozdygy gaty ähtimaldyr.
3. Osteoporoz. Osteoporozdan köp halatlarda uly ýaşly aýallar ejir çekýärler we ony aýal keseli hasaplaýarlar. Osteoporozyň sebäbi – bedende kalsiý mineralynyň ýetmezçiligidir. Aýaklarda damar çekmeler, bogunlarda we injik myşsalarda güýçli agyrylaryň peýda bolmagy ýaly alamatlar dörän bolsa lukmana ýüz tutmalydyr. Osteoporozy anyklamak üçin densitometriýa (süňk dokumasynyň dykyzlygyny kesgitleme) barlagy bellenilýär. Görkezmelere laýyklykda kalsiý we witamin D saklaýan serişdeler kabul edilmelidir.
4. Artrit. Artritde agyry irden bogunlarda ýüze çykyp, käwagt güýçlenme, käwagtlar bolsa gowşama häsiýetlidir. Artritiň sebäpleriniň biri, bogunlary zeperleýji ýokançlyklaryň bedene düşmegidir. Köplenç zeperlenen bogun gyzaryp, çişip, sähelçe hereketde-de güýçli agyryny döredýär. Artrit köp görnüşli bolup, daban, dyz bogunlaryny köplenç guragyryly artrit zeperleýär. Bogunlaryň rentgen barlagy we ganyň barlaglaryndan soňra artit keseli anyklanylýar we rewmatolog lukmany tarapyndan bejerilýär.
5. Endarteriit. Endarteriit – arteriýa gan damarynyň içki gatlagynyň sowuklama ýagdaýydyr. Agyry alamaty bu keselde hereket wagtynda, injikde we dabanda peýda bolýar. Käwagt aýagyň gurşmagy hem bolup geçýär. Endarteriitde agyry hemişe döremeýär: durlanda agyry peselip, hereket edilende güýçlenýändir. Keseli doly anyklamak üçin damar keselleri hirurgyna ýüz tutup, barlaglardan soň (gan barlaglary, angiografiýa, MRT, USB) degişli bejergini almalydyr.
6. Osteohondroz we oňurga ingisi. Osteohondroz ýagdaýy we bil oňurgasyndaky ingileriň nerw köklerini gysmagy netijesinde aýakda agyry döreýär. Bilden aýaga tarap ýaýraýan agyryny beýleki agyrylardan tapawutlandyrmak mümkindir:agyry aýagyň daş tarapy bilen gidip, hereketde çalt güýçlenýär. Eger agyry awuşamak bilen aýagyň üşemegi, sançmak we gurşmak ýaly alamatlary bilen bile gelse, onda sebäbini oňurgadan gözläbermelidir. Beýle ýagdaýda sebäbi anyklamak üçin newropatolog, neýrohirurg lukmanlaryna ýüz tutmak wajypdyr.
7. Süýji keseli. Süýji keselinde aýaklarda agyry, çişginlilik, sançmaklyk we gurşmak ýaly alamatlar ýygy duş gelýändir. Injik derisi gury we sypyrylmana ukyply bolýar. Süýji keselinde aýakda agyrylar bilen birlikde güýçli suwsamaklyk we umumy gowşaklyk ýüze çykýar. Süýji keseliniň bejergisi endokrinolog lukmany tarapyndan, ganda glýukozanyň derejesi kesgitlenenden soň bellenilýär.
8. Miozitler. Has güýçli agyrylar myşsalaryň sowuklamagynda peýda bolup bilýändir. Miozitler hemişe lukmanyň gözegçiliginde bolmagy talap edýän keselleriň biridir.
9. Şikesler. Käbir ýagdaýlarda aýaklardaky agyry geçirilen şikeslerden soň (çat açma, döwülme, çykyk, baglaýjylaryň üzülmegi we ş. m.) döräp bilýändir.
Bellik! Aşakdaky alamatlar dörände lukmana ýüz tutmalydyr:
► üç günläp aýrylmaýan duýdansyz dörän agyrylar;
► aýaklar gurşýar, sowaýar we gowşaýar;
► agyry aýagyň ýokarky we aşaky böleklerine ýaýranda;
► deri gögerip çişende;
► şikesden soňra güýli çiş peýda bolanda.
Aýakdaky agyrylaryň bejergisi
Alamatlara görä bejergi. Biz islendik agyry peýda bolanyndan alamatlary aýyrmak üçin bejergini alýarys. Edil şolar ýaly hem aýaklardaky agyry üçin şeýle bejergini belläp bolýandyr:
→ oňurga ingilerinde döreýän agyrylary aýyrmak üçin, lukman oňurga agyrsyzlandyryjy (nowokain, lidokain we baş.) serişdeleri göýberýär we duýujylygy togtadýar. Ondan başga-da, agyrsyzlandyryjylary gerdejik ýa-da sanjym görnüşinde kabul etmek bolar.
→ sowuklama garşy steroid däl serişdeleri (diklofenak, ibuprofen) ulanmak. Bu serişdeleriň melhem, krem görnüşlerini agyrýan ýere ulanmak bolar. Gyzdyryjy serişdeleri saklaýan melhemleri, gelleri peýdalanmak hem oňaýly täsir edip biler.
→ hassahananyň çäginde lukman miorelaksantlary belläp biler we bu serişdeler myşsalaryň ýygrylmalary güýçli bolanda peýdaly bolup bilýändir.
Periferiýa gan aýlanşygyny gowlandyrýan serişdeler (aktowegin, kawinton we baş.) zeperlenen ýerde gan aýlanşygyny ýokarlandyryp, ol ýerde madda çalşygy netijesinde toplanýan we agyry alamatyny döredýän maddalary aradan aýyrýar, meselem, süýt turşysyny.
Manual (el bilen täsir etme) bejergisi – aýaklarda agyryny aýyrmakda esasy orny eýeleýär. Çuň manual täsir etmeler nerw süýümlerini gowşadýar, myşsalaryň ýygrylmagyny peseldýär, myşsa dartgynlygyny aýyrýar. Bejergi maşklary, fiziobejergiler we beýleki usullar bilen bile geçirilýän manual täsir etmeler bejerginiň netijeliligini ýokarlandyrýar we myşsalary berkidýär.
Aýaklaryň gurşmagy
Aýaklaryň gurşmagy – duýujylygy ýitirmek ýa-da aýaklarda wagtal-wagtal sançma, deriň jümşüldemegi, awuşamagy ýaly wagtlaýyn ýa-da uzak wagtlyk alamatlaryň peýda bolmagydyr.
Aýaklaryň gurşmagynyň sebäpleri
⇒ Aýak gurşmagynyň sebäpleriniň hemmesi hem, aýaklaryň gan aýlanşygy we nerw dolandyrylşygynyň näsazlyklary bilen baglanşyklydyr. Köp halatlarda oňurga sütüniniň aşaky böleklerinde (bilde, türrede) döreýän näsazlyklara bagly bolýar. Bu ýagdaýda oňurga kanalyndan çykýan nerw süýümleriň gysylmagy bolup geçýär, netijede agyry ýa-da gurşmaklyk ýüze çykýar.
⇒ Osteofitler bilen gysylmaklyk – oňurga bedeninde ösýän süňk ösüntgiler. Oňurga ýiliginiň bardasy we nerw dokumalarynyň özüniň gyjyndyrylmagy netijesinde, dürli newrologiki alamatlar bilen birlikde aýagyň gurşmagy hem döräp bilýändir.
Aýak gurşmagynyň beýleki sebäpleri:
► Oňurgada, periferiýa nerwlerde we beýleki gan we nerw damarlarynyň gysylmagyna getirjek täze döreme çiş keselleri;
► Oňurga inçekeseli;
► Süýji keseli we beýleki nerw dokumasynyň näzarlygyna getirýän madda çalşygynyň bozulmalary;
► Poliartrit, arteriit, flebit, artritler;
► Reýno keseli;
► Gan we nerw damarlarynyň sklerozly üýtgemeleri.
Näsag barlagdan geçirilende ilkinji nobatda ýaşaýyş üçin howply bolan merkezi nerw ulgamynyň ýiti keselleri we damarlaryň geçirijiliginiň bozulmalary bolan trombozdyr, tromboemboliýa ýagdaýlary aradan aýrylmalydyr. Anyklaýyş maksatlary bilen häzirki zaman usullar – oňurgalaryň rentgen, MRT, KT, damarlaryň – dopplerografiýa, elektroensefalografiýa, elektromiografiýa ýaly barlaglary geçirilýär.
Aýaklaryň gurşmagynyň bejergisi
Aýaklaryň gurşmagynyň bejergisini, ýokarda belläp geçilen aýak agyrylaryň sebäbine meňzeşlikde, ony döredýän sebäpleri aradan aýyrmakdan başlamalydyr. Şeýlelikde, oňurga inçekeseli ýörite bellenilen antibiotikler we himiýa serişdeleri bilen bejerilip, kesel döredijini ýok etmeklige ugrukdyrylandyr. Çiş keselleri bolsa uzak wagtlyk şöhle we himiýa bejergisini talap edip, gerek halatynda hirurgiki çäreler geçirilýär.
Oňurga kesellerinde (osteohondroz, skolioz, ingiler we ş. m.) we olaryň gaýry üzülmelerinde, aýakda döreýän agyrylara bellenilýän bejergilere meňzeş bejergini belleýärler, çünki bu iki alamat biri-biri bilen aýrylmaz baglanşyklydyr.
Dermanly bejergi – sowuklama garşy steroid däl serişdeleri, gerek halatynda steroidly serişdeleri hem belleýärler. Görkezmä baglylykda agyrsyzlandyryjylar, miorelaksantlar, hondroprotektorlar, witaminler, minerallar, gan aýlanşygy gowlandyrýan serişdeler bellenilýär.
Manual terapiýa – myşsa dartgynlygyny aýyrmak, bogunlaryň işjeňligini dikeltmek, nerwleri we gan damarlary dartgyn ýagdaýdan gowşatmak üçn bellenilýär.
Bejergi maşklary – aýaklaryň gan aýlanşygyny dikeltmekde uly ýardam berip, myşsalary berkidýar we näsazlygyň geljekde ýüze çykmagyny peseldýär.
Fizioterapiýa – mikrotoklar, ultrases, pesgeçirijili lazer şöhleleri, magnit terapiýasy, elektroforez, fonoforez we beýleki köp sanly usullar – dokumalaryň gan aýlanşygyny ýokarlandyryp we kislorod üpjünçiligini gowlandyryp dokumalaryň dikeldilmegine kömek berýär.
Gündogar lukmançylygy – girudoterapiýa (sülükli bejergi), iňňe goýma bilen bejergi, daşly bejergi zeperlenen ýeriň iýmitlenşini gowlaşdyrýar we öz tijendiriji täsirini ýetirýär.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
22 Haziran 2015 Pazartesi
Türkmenistanyň Wekilleri Küşt Boýunça Dünýä Kubogy Ugrundaky Ýaryşlara Gatnaşarlar
Bu barada ýakynda Täjigistanyň paýtagty Duşenbe şäherinde geçirilen Aziýanyň zolaklaýyn (Merkezi Aziýa zolagy) çempionatynda mälim boldy, şonda türkmen küştçüsi, haklara derejeli sport ussady Ýusup Atabaýew erkekleriň arasynda geçirilen bäsleşikde ikinji orny eýeläp, şu ýylyň sentýabr aýynda Baku şäherinde geçiriljek dünýä birinjiligine gatnaşmaga hukuk gazandy.
Merkezi Aziýa ýurtlarynyň iň güýçli küştçüleriniň arasyndaky bäsleşikler şweýsar usuly boýunça 9 tapgyrda geçirildi. Erkekleriň we zenanlaryň toparlarynyň hersi boýunça düýnä çempionatyna gatnaşmak üçin iki ýollanma ugrunda bäsleşildi, şol sebäpli hem ýaryşlar çekeleşikli häsiýete eýe boldy. Şunda bu gadymy oýnuň ussatlarynyň köpüsiniň grossmeýsterlerdigini göz öňünde, 20 ýaşly türkmenistanly küştçi Ýusup Atabaýewiň üstünlik gazanmagy örän buýsançly ýagdaýdyr.
Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň talyby alty döwde ynamly ýeňiş gazanyp, iki oýunda deňme-deň oýnap, bir duşuşykda utuldy we mümkin bolan 9 utukdan 7 utuk toplady. Ýusup diňe gazak küştçüsi, grossmeýster Renat Jumabaýewden asgyn geldi. Bu duşuşyk 6 sagatlap dowam edip, çempionatda iň uzaga çeken oýun boldy – Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Aýdogdy Atabaýewiň şägirdiniň goýberen ýeke-täk ýalňyşy gazagystanly küştçiniň mynasyp bolan birinji ornunyň ykbalyny çözdi.
Şeýlelikde, Ý.Atabaýew güýzde geçiriljek dünýä çempionatynda baş baýrak ugrunda güýç synanyşar. Dünýä birinjiligi olimpiýa usulynda geçirilip, utulan oýundan çykýar. Eýýäm türkmen küştçüsi halkara derejeli ýaryşlaryň köpüsinde ýeňiş gazanmagy başardy, olaryň iň ähmiýetlisi 2010-njy ýylda Türkiýede geçirilen mekdep okuwçularynyň arasyndaky çempionatda gazanan bürünç medalydyr. 2008-nji ýylda Germaniýanyň Drezden şäherinde, 2010-njy ýylda Russiýanyň Hanty-Mansi awtonom okrugynda we 2012-nji ýylda Türkiýäniň Stambul şäherinde geçirilen Bütindünýä küşt olimpiadalaryna gatnaşan Ý.Atabaýew ýokary liga girýän erkekleriň arasynda Türkmenistanyň çempionatynda üç gezek ikinji orna eýe boldy. Indi bolsa ol Aziýanyň zolaklaýyn çempionatynda üstünlik gazanyp, dünýä kubogyna gatnaşmak hukugyna mynasyp boldy.
Bu ýaryşda gazanan ikinji orundan başga-da, Ýusup halkara grossmeýsteri derejesini almagyň ýolunda ikinji baly gazandy, şeýle hem öz dünýä derejesini ýokarlandyrdy, häzir ol 24-35 belgä deňdir. Küşt dünýäsinde iň ýokary derejä ýetmek üçin Ýusup halkara derejesindäki iri ýaryşda ýene bir bal gazanmalydyr: ol eýýäm güýzde Bakuwda geçiriljek dünýä birinjiliginde grossmeýster derejesine eýe bolup biler.
Zenanlar toparynda çykyş eden türkmen küştçüleri hem dünýä birinjiligine gatnaşmak hukugyna golaýlaşdylar. FIDE-niň ussady Bahar Hallyýewa Gazagystandan we Özbegistandan gelen küştçi zenanlaryň ikisi bilen deň - 6 utuk toplady. Şunuň ýaly deň möçberde utuk toplananda sport netijeliliginiň barabarlygy hasaba alynýar, şonda biziň ildeşimiziň netije barabarlygy pes gelip, olar bilen ikinji - dördünji orunlary paýlaşdy. Bu üstünlik Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň mugallymyna halkara ussady derejesine eýe bolmagyň ýolunda 1-nji baly getirdi.
Geçen ýekşenbe güni Aşgabadyň ýörite küşt-şaşka mekdebinde halkara ýaryşy badalga aldy, oňa ýurdumyzyň ähli welaýatlaryndan we Aşgabatdan, şeýle hem Russiýadan, Germaniýadan we Türkiýeden küştçüler gatnaşýarlar. Bu ýaryşlarda medallar ugrunda 7 ýaşdan 70 ýaşa çenli küştçüleriň 140-sy bäsleşer. Ýeňijiler 25-nji iýunda mälim ediler.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Azerbaýjan 15-nji iýul Demokratiýa we Milli jebislik gününde hem Türkiýäni ýalňyz goýmady
Azerbaýjan Fetullahçy terror guramasy FETÖ-niň 15-nji iýuldaky agdarlyşyk synanyşygynyň yzyna serpikdirilmeginiň birinji ýylynda hem Türkiýäni ýalňyz goýmady
Türkiýäniň Azerbaýjandaky ilçihanasynda guralan çärede 15-nji iýul şehitleri hatyralandy.
Şehitler üçin Gurhandan aýat-töwürler okaldy.
15-nji iýulyň şaýatlary şol gijäni gürrüň berdi.
TRT we Anadoly habarlar gullugy tarapyndan taýarlanan wideolar arkaly 15-nji iýulda bolup geçenler görkezildi.
Azerbaýjanyň Prezidentiniň Baş orunbasary Ali Hasanow Prezident Ilham Aliýewiň hatyny okap berdi.
15-nji iýul gijesi Prezident Aliýewiň we Azerbaýjanyň halkynyň türk halkyna beren goldawyny ýatladan Ali Hasanow: "Ol gije Azerbaýjanda hiç kim ýatmady. Azerbaýjanyň Prezidentiniň orunbasary hökmünde men Prezidentiň ruhdan düşenine şaýat boldym" diýdi.
Paýtagt Bakuda jumga namazlarynda 15-nji iýul şehitleri üçin dogalar okaldy.
Paýtagtdan başgada Genje we Nahçywan bilen Azerbaýjanyň ençeme ýerinde hatyralama çäreleri geçirildi.