text:
Bostonda we Massaçusetsiň beýleki şäherlerinde ylaýyk bir hepde mundan öň, duşenbe güni, Boston marafony mahalynda bolan partlamalaryň pidalarynyň hormatyna bir minutlyk dymyşlyk geçirilýär.
Geçen hepde Boston marafonynyň soňky pursatlarynda ýarylan iki bomba üç adamy öldürip, 180-den gowrak adamy ýaradar etdi.
Güman edilýänleriň biri Tamerlan Sarnaýew 19-njy aprelde polisiýa bilen atyşyk netijesinde heläk boldy.
Onuň kömekçisi hasaplanýan inisi Johar Sarnaýew Bostonyň eteginde, töwerekleýin gurnalan gözlegden soň, 19-njy aprelde ele salyndy.
Garşysyna aýyplama taýýarlanýan 19 ýaşly Johar hassahanada ýatyr we bokurdagyndaky ok ýarasy zerarly gürläp bilmeýär.
Boston polisiýasynyň komissary Ed Deýwis ýekşenbe güni şeýle maglumat berdi:
"Güman edilýän agyr, ýöne durnukly ýagdaýda. Federal derňew býurosynyň ýörite sorag topary onuň bilen gürleşmek üçin ol ýere bardy. Emma bu heniz başa barmady. Sorag edilip, derňew ýerinden gozganýança, biz ýene näme bolup biljegini anyk bilemzok."
Şeýle-de Deýwis iki doganyň has kän partlatmany planlaşdyran bolmagynyň ähtimaldygyny aýtdy. Häkimiýetler iki doganyň polisiýa bilen ýaragly söweşe giren ýerinden öýde ýasalan bombalaryň bir toparyny, 250-den gowrak ok düzümini tapdylar.
Ene-ata aýyplamalara ynanmaýar
Emma iki doganyň ene-atasy ýekşenbe güni Azatlyk Radiosyna öz ogullarynyň galp aýyplanýandygyny aýtdy.
Olaryň atasy Anzor Sarnaýew öz ogullary babatda adalaty gazanmak üçin Birleşen Ştatlara gitmegi planlaşdyrýandygyny aýtdy:
Anzor Sarnaýew, Mahaçgala, 20-nji aprel, 2013 ý.
"Men hakyky adalat isleýärin. Meniň [amerikan] polisiýasyndan we gizlin gulluklaryndan bir topar sorajak soragym bar. Meniň özüm hem ýurist. Men jenaýat meseleleri we terrorçylyk baradaky ähli soragyma jogap isleýärin. Meniň bilmegim gerek” diýip, ol özüniň aklawçy tutmak isleýändigini sözüne goşdy.
Oglanlaryň ejesi Zubeýdat Sarnaýewa Azatlyk Radiosyna öz uly ogly Tamerlanyň gözegçilik astynda bolandygyny gürrüň berdi. Ol öz oglunyň soňky bäş ýylda FDB tarapyndan kontrollukda saklanandygyny aýtdy we diýilýän zatlara subutnama ýoklugy üçin garşylyk bildirdi.
Ejesi bilen kakasy Tamerlanyň geçen ýyl Çeçenistana we Dagystana garyndaşlaryny görmäge gelendigini, Orsýetiň zorluk-sütemli bölegindäki jeňçiler bilen duşuşmaga gelmändigini aýtdylar. Kakasy oglunyň wagtynyň köpüsini ýatyp geçirendigini hem gürrüň berdi.
Orsýetiň Demirgazyk Kawkazyndaky yslamçy garşy duruş hereketi, “Kawkaz emirligi” atlandyrylýan gurama tarapyndan ulanylýan websaýt ýekşenbe güni özüniň Boston partlamalaryna dahylsyzdygyny aýdýan beýanat çap etdi.
Ýekşenbe güni Londonda başlanan şäher marafonynda hem Boston partlamalarynda heläk bolanlaryň hormatyna bir pursat dymyşlyk edildi. Marafona gatnaşýanlaryň köpüsi, raýdaşlyk alamaty hökmünde, gollaryna gara mata daňdy.


c: text/html

text:
Kosowanyň polisiýasy oppozision lideriň ýurduň resmisiniň öz wezipesini berjaý etmegine päsgel bermekde tussag edilendigini habar berýär.
Kosowanyň polisiýasynyň metbugat wekiliniň berýän maglumatyna görä, Dardan Molligaj daşary ýurda sapar etmek üçin ýurduň halkara aeroportuna baran mahaly, 1-nji maýda tussag edilipdir.
Molligajyň partiýasynyň resmileri oppozision lideriň Şweýsariýadaky tarapdarlary bilen duşuşmak üçin sapar etmegi planlaşdyrandygyny aýtdylar. Şweýsariýada kosowaly migrantlaryň uly jemgyýeti ýerleşýär.
Molligaj “Vetevendosje”, ýagny “Özygtyýarlylyk” atly milletçi partiýanyň ýokary derejeli resmisidir. Ol ýanwar aýynda hökümete garşy protest çäresini geçiripdir.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hytaýyň daşary işler ministriniň orunbasary Çen Gopiniň ýolbaşçylygyndaky delegasiýa iş sapary bilen Türkmenistana bardy.
Duşenbe güni delegasiýa Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde gepleşik geçirdi. Gepleşikleriň dowamynda ikitaraplaýyn bähbitli özara meseleler boýunça pikir alyşyldy.
Mundan başga-da, Hytaýyň delegasiýasy Türkmenistanyň Ministrler Kabinetinde duşuşyk geçirdi. Onda esasan iki ýurduň energiýa pudagy boýunça hyzmatdaşlyk barada maslahat edildi diýlip, habar berilýär.
Hytaýyň delegasiýasy Türkmenistanyň taryhy we medeni merkezleri bilen hem tanyşdy diýip, türkmen metbugaty ýazýar.


text:
Şu gün Ýewropa Bileleşigi Belarusda graždan jemgyýetine, syýasy oppozisiýa we garaşsyz media garşy dowam edýän repressiýalara jogapkär adamlara garşy goşmaça sanksiýalary girizdi.
Ýewropa Bileleşiginiň daşary işler ministrleri Lýuksemburgda maslahat geçirip, wiza gadagançylygy girizilen we serişdeleri doňdurylan belarusly 192 adamyň sanawyna ýene-de 16 adamy goşdy.
Şeýle-de, ozalky sanksiýalaryň möhleti ýene-de bir ýyl - 2012-nji ýylyň 31-nji oktýabryna çenli uzaldyldy.
Mundan başga-da, Ýewropa Bileleşigi adam hukuklaryny bozmakda gümän edilýän 29 sany eýranly resmä garşy hem sanksiýa girizdi. Netijede bu sanaw 61 adama ýetdi.


text:
Bir belany görmedik bolsam, bu «söýgi» hem «kürsi» sözüniň biri-birine garşy zatlygyna asla ynanmazdym.
Ýazgül atly joram bardy. Ýazgül diýseň, Ýazgül. Hut aýazly gara gyşdan soň gül-gülälekden boşap galan takyr meýdanda gögerip, owadan keşbi bilen hemmelerde ýakymly duýgy döredýän ýaz güli ýaly, meniň joram Ýazgül diýseň özüne çekijidi. Şadyýandy. Ýazgül özüniň görki bilen klasdaş hem obadaş gyzlarynyň owadanlaryndan-da saýlanyp durardy. Onuň ne boýunda kem bardy, ne syratynda.
Orta mekdebi tamamlap barýan uçurlarymyzdy. Bir gün agşam Ýazgül bize oturmaga geldi. Nämedir bir zada onuň ýüregi böküp durdy. Birsyhly ýylgyrýardy. Süňňüýeňil gopýardy. Ol ep-esli gürrüňleşip oturanymyzdan soň, öýlerine gaýtmakçy bolanda özüne klasdaşymyz Myradyň söýgi hatyny ýazandygyny gürrüň berdi. Şol günden soň Ýazgül bilen Myradyň söýgüsi ugrugyp gitdi. Ýazgül her sapar Myrat bilen duşuşanda aralarynda bolýan gürrüňi gelip, maňa aýdýardy. Süýji-süýji arzuwlara batyp, bagtly geljek hakda umyt edýärdi.
Orta mekdebi tamamladyk. Myrat ýokary okuw jaýyna okuwa girdi. Ýazgül bolsa öýde galyp, köýnek tikme, ýaka bejerme ýaly, türkmen gyzlarynyň köpüsiniň edýän el işine güýmendi. Nagyş tikmä-de gaty ökdedi. Ol şeýle gowy gyzdy. Durmuşda her hili ýagdaý bolýar. Men köplenç «Myrat Ýazgüle öýlenip bilmese-hä gaty gynanar» diýip, pikir edýärdim.
Myradyň talyp ýyllarynda hem Ýazgül mydama onuň bilen duşuşyp, gepleşip, hatlaşyp gezdi. Olar biri-birlerini şeýle gowy görýärdiler. Ýazgül häli-şindi özüni Allanyň Myratdan aýyrmazlygyny dileýärdi. Myratdan aýrylaýsa, özüniň ýaşap bilmejekdigini aýdyp, käteler gözlerine ýaş aýlaýardy. Men ony ikisiniňem biri-birini gowy görýändigini aýdyp, ikisiniň aýrylmagyna hiç hili päsgelçiligiň ýokdugyny nygtap, köşeşdirýärdim.
Ýazgüle orta mekdebi tamamlanymyzdan soňky bäş ýylyň içinde örän köp ýerlerden gudaçylyga geldiler. Sebäbi gowy gyzyň hyrydary köp bolýar. Gudalaryň biri gitse, biri gelýärdi. Ýazgül olaryň hiç biriniň sözüni aldyrmady. Ol Myrada garaşdy.
Myrat ýokary okuwy tamamlady. Ýazgül bir gün onuň işe girjek bolýanyny aýtdy. Soň bolsa her gün diýen ýaly gelip, Myratdan hiç hili habaryň ýokdugyny gürrüň berip, nalap başlady. Men oňa Myratdan özümiziň habar tutup biljekdigimizi, islese, özümiň oňa ýoldaş boljakdygymy aýtdym. Jaň edip bermäge, öýünden habar tutup bermäge söz berdim. Ýazgül meniň teklibimi kabul etmedi. «Gyz halyma onuň üstüne atylyp durmaýyn, ahyr bir ýerden çykar» diýdi.
Hemme zat manysyn ýitirdi birden...
Şol gürrüňden soň aradan iki aý wagt geçmändi. Gün batsa-da, heniz garaňky düşmändi. Ýüzüni ak tam edip, Ýazgül geldi. Diri adamyň ýüzüniň şeýle reňksiz wagtyny hiç wagt görmändim. Ýazgülüň ýüzünden adam reňki uçupdy. Ol ölüp barýan adamyň pyşyrdysy bilen maňa Myradyň öýlenýändigini, toýuna ähli klasdaşlary çagyryp, Ýazgül ikimize hiç hili habar ibermändigini aýtdy-da, yzyna öwrüldi. Ýazgül Myradyň öýlenýänini toýa gitmek üçin ýygnanyşýan klasdaşlar jaň edende bilip galypdyr.
«Eý, toba! Myradyň kellesi üýtgedimikä? Onuň bu bolşuna nähili düşünmeli?» diýip, men bu bolýan işlere haýran galyp, içimi gepletdim. Myradyň näme üçin beýdenine hiç akyl ýetirip bilmedim. Yzyma dolandym. Ýaňy saçak-supra ýazyp, agşamlyk naharynyň başyna üýşeli diýip otyrkak, jaň geldi. Maňa Ýazgülüň öz janyna kast edendigini, bir guty derman içip, zäherlenip ölendigini habar berdiler.
Ol waka meniň ýeke salym-da ýadymdan çykanok. Şol gün Ýazgül-ä dünýäni taşlap gitdi, Myrat bolsa öýlendi. Özem meniň şu diýýän zatlarym hiç hili oýlanyp tapylan zat däl-de, hakyky bolup geçen waka.
Bu wakadan ýarym ýyla golaý wagt geçipdi. Men bir iş bilen şähere gitdim. Uly ýoluň gyrasy bilen ýöräp barýarkam, ýerden çykan ýaly bolup, maňa Myrat pete-pet gabat geldi. Akja köýnek, garaja penjek, galstuk… Misli, ütüklenen ýaly bolup dur. Ol maňa salam berdi. Men onuň salamyny-da alman, deňinden sessiz geçiberdim. Ýüzüne ýigrenç bilen seretdim.
Ol menden ýekeje salym durmagymy haýyş etdi. Men aýak çekdim. Ol Ýazgülüň başyna düşen ykbal sebäpli Ýazgüli günäledi. Söýüşýänlerinden aýrylýanlaryň köpdügini, olaryň hemmesiniň öz janlaryna kast edip durmaýandygyny, Ýazgülüň hem özünden aýrylany üçin gynanyp durmaz öýdüp pikir edendigini, öň-soň özüniň oňa öýlenip bilmejegini gürrüň berdi. Sebäbi Myrat Milli howpsylyk komitetine işe giripdir. Beýle jogapkärli edaralara işe girilende öýlenen bolsaň, aýal tarapyň ýedi arkasy barlanýan eken, eger öýlenmedik bolsaň, öýlenjek bolýan gyzyň ýedi arkasy barlanýan eken.
Ýazgülüň kakasy müň dokuz ýüz ýetmişinji-segseninji ýyllarda magazinde satyjy bolup işlände harydy kem çekeni üçin sud jogapkärçiligine çekilipdir hem-de azatlykdan mahrum edilip, türmede oturyp gelipdir. Şeýle bolansoň, Ýazgülüň arkasynda sud edilen hossary bolanlygy üçin ýurduň abraýly edarasynda işlejek oglana Ýazgüle öýlenmegi gadagan edipdirler. Eger Myrat Ýazgüle öýlenen bolsa, ony agzalan edara işe almajak ekenler. Söýgi mukaddesmi, kürsi? Muny her kim bir hili saýlaýar.
Men oňa özüne ýeten täsin kürsi sebäpli başga biriniň ölümine bir sepäp bolmazlygy arzuw edip, hoşlaşyk sözüni hem aýtman, ýolumy dowam etdim. Indi men ony görsem hem ýüzümi öwrüp geçýärin.
Her ýyl ýaz gelende Ýazgül joramyň başyna düşen ajy ykbal hakdaky ýatlamalar meniň kalbymda has-da möwç alyp, meni gaýgy-gussa batyrýar. Şol, «ýedi arkany barlamak» diýen sprawkany kim oýlap tapdyka? Durmuşda ýalňyşmaýan adam az. Şol nälet siňen «ýedi arka» barlamak sebäpli ene-atanyň, mama-babanyň, dogan-garyndaşyň bir wagtlar eden ýalňyşlygy üçin günäsiz çagalar jebir çekýärler.
Maral Agaberdiýewa Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy.


text:
Öň hem habar berlişi ýaly, Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň wekilýeti iş sapary bilen Polşa Respublikasynda boldy. Ol ýerde ol Warşawa şäherinde bolan adam ölçeglerii boýunça ÝHHG-niň her ýylky maslahatyna gatnaşdy. Maslahatyň dowamynda adam ölçegi babatyndaky halkara hyzmatdaşlygynyň esasy meseleleri, demokratiki institutlaryň ösdürülmegi, çydamsyzlygyň we hukuk kemsildilmeleriniň dürli görnüşleri, gender deňliginiň meseleleri, adam söwdasyna garşy hereketler, migrasiýa, adam hukuklary, bilim ugrunda bilelikdäki taslamalar we ş.m. ara alnyp maslahatlaşyldy.
Dowamy...


text:
Pakistanyň demirgazyk-günbataryndaky polisiýa bölümine söweşijileriň amala aşyran hüjüminde azyndan alty adamyň öldürilendigi habar berilýär.
Duşenbe güni Bannuň golaýyndaky Kaki polisiýa bölümine edilen bu hüjümde ölenleriň arasynda üç polisiýa işgäriniň we parahat ilatynyň bolandygy aýdylýar.
AÝ/AR-nyň Maşaal gullugynyň maglumatyna görä, bu hüjüm janyndan geçen iki hüjümçi tarapyndan, şeýle hem söweşijileriň el granatlary bilen amala aşyrylypdyr.
Hüjümiň jogapkärçiligini Pakistanyň “Talyban” ýa-da “Tehrik-e Talyban” topary öz üstüne aldy.
Hüjümiň bolan ýeri Owganystanyň serhedine ýakyn Demirgazyk Waziristana golaýda ýerleşýär.


text:
Çarşenbe güni Ukrainanyň ozalky içeri işler ministri, tussaglykdaky Ýuriý Lusenkonyň aklawçysy Kiýewiň sudunyň çykaran kararyna garşy Ýokary şikaýat suduna ýüz tutmakçydygyny mälim etdi.
Çarşenbe güni Kiýewiň şikaýat sudy Ýuriý Lusenko dört ýyl türme tussaglygyny bermek barada şäher sudunyň ozalky çykaran kararyny öz güýjünde galdyrdy.
Onuň aklawçy Igor Fomin suduň bu hökümi bilen öz müşderisiniň ylalaşmaýandygyny aýtdy we indi bu höküme garşy Ukrainanyň Graždan we Jenaýat meseleleri boýunça Ýokary suduna ýüz tutmakçydygyny mälim etdi.
Ukrainanyň ozalky içeri işler ministri Ýuriý Lusenko şu ýylyň fewral aýynda bikanun pul ýuwmakda we wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanmakda aýyplanyp, dört ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.


text:
Gollandiýaly bilermenler iýul Ukrainanyň gündogarynda heläkçilige uçran ýolagçy uçaryň “ýokary energiýaly obýektleriň” uly möçberinden zeper ýetip ýere gaçandygyny aýtdylar.
Gollandiýanyň Howpsuzlyk Geňeşiniň ilkinji hasabatynda Malaziýanyň howa ýollarynyň MH17 reýsiniň heläkçilige uçramagyna “tehniki ýalňyşlyklaryň” ýa-da ekipažyň kemçilikleriniň sebäp bolmagyna hiç hili alamatyň ýokdugy aýdyldy.
17-nji iýulda Ukrainanyň Topez şäheriniň golaýynda ýere gaçan uçaryň 298 ýolagçysynyň ählisi heläk boldy. Olaryň köpüsi Gollandiýanyň raýatlarydy.
Uçar heläkçiliginiň bolan ýerinde derňewler geçirilip, jesetleriň köpüsi çykaryldy. Emma Ukrainanyň hökümet güýçleriniň we orsýetçi separatistleriň arasyndaky söweşler derňewleriň dowam etdirilmegine päsgel beripdi.


text:
Anna güni Türkmenistanda çörek önümleriniň birnäçe esse gymmatlamagy bilen bir wagtda prezident G.Berdimuhamedow ençeme ýokary derejeli çinownigi wezipesinden boşatdy.
Ministrleriň, welaýat we etrap häkimleriniň hem-de beýleki pudaklaýyn edaralaryň ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda geçirilen anna günki hökumet maslahatynda Türkmenistanyň prezidenti ýurtdaky çörek önümleriniň bahasynyň ur-tut ýokarlanmagy bilen bagly ýüze çykan kynçylyklar barada gürrüň gozgamady.
Emma, şol bir wagtyň özünde-de, bu maslahatda prezidentiň permany bilen ýokary derejeli ýolbaşçylardan ençemesi, şol sanda, oba hojalyk ministri M.Baýramow we “Türkmengallaönümleri” Assosiasiýasynyň başlygy Ý.Aşyrow hem wezipelerinden boşadyldy.
Mundan daşary, prezident “Türkmenawtoýollary” Döwlet konserniniň başlygy A.Sarybaýewi, wise-premýer N.Atagulyýewi, Balkan welaýatynyň häkiminiň orunbasary A.Altybaýewi, ýurduň Seýdi şäheriniň häkimi A.Wellekowy, şeýle hem Türkmenistanyň etrap häkimleriniň 13-sini wezipelerinden boşatmak baradaky permana gol çekdi.
Galla hasyly bilen baglanyşykly
G.Berdimuhamedow bu etrap häkimleriniň aglabasynyň wezipelerinden boşadylmagynyň sebäbini olaryň şu ýyl galla hasyly boýunça planlaryny ýerine ýetirmändikleri bilen baglanyşdyrdy.
Ýokary wezipeli çinownikleriň şeýle uly toparynyň birbada wezipelerinden boşadylmagy Türkmenistanda unuň we çörek önümleriniň bahasynyň ur-tut ýokarlan gününe gabat geldi.
Türkmenistanda çinownikleriň uly toparynyň wezipeden boşadylan güni paýtagt Aşgabadyň dükanlarynda unuň bahasy iki esseden hem gowrak ýokarlandy. Mundan öň 1-nji sort unuň kilosy 40-45 teňňe bolan bolsa, indi ol 1 manada bardy. Hökümete degişli çörek zawodlarynda bişirilýän uly türkmen çöreginiň bahasy mundan öň 1 manat bolan bolsa, häzir onuň 1 manat 60 teňňeden satylýandygy aýdylýar.
Şu ýyl Türkmenistanda 1 million 600 müň tonna galla hasylyny döwlete tabşyrmaklyk planlaşdyrylan bolsa-da, galla oragynyň tamamlanyp barýan häzirki döwrüne çenli diňe 1 million tonna töweregi galla hasylynyň tabşyrylandygy habar berilýär.
Käbir synçylar Türkmenistanyň öz galla hasylynyň belli bir bölegini daşary ýurtlara eksport etmeginiň-de ýurtdaky un we çörek önümleriniň bahasynyň ýokarlanmagyna sebäp bolýandygyny öňe sürýärler.
Anna güni geçirilen hökümet maslahatynda prezident G.Berdimuhamedow “işlerinde goýberen kemçilikleri üçin” Döwlet medisina uniwersitetiniň rektory G.Ezizowany, “Edebiýat we sungat” gazetiniň baş redaktory B.Sähedowy we “Nesil” gazetiniň baş redaktory K.Rejepowy-da wezipelerinden boşatdy. K.Rejepow "Edebiýat we sungat" gazetiniň baş redaktory wezipesine bellenildi.


text:
Biologiýa
Biologiýa (grek. BιoλoYίa; gad.-grek. Bίoς — ýaşaýyş + λόYoς — öwrenmek, ylym) — janly jandarlaryň içerki guramaçylygyny we olaryň daşky gurşaw bilen özara gatnaşygyny öwrenýän ylym ulgamy. Biologiýa ýaşaýşyň ähli aspektlerini, ylaýta-da, Ýerde ýaşaýan janly organizmleriň gurluşyny, funksionirlenmegini, ösüşini, gelip çykyşyny, ewolýusiýasyny we ýaýraýşyny öwrenýär. Ol janly jandarlary, olaryň görnüşleriniň gelip çykyşyny, özara we daşky gurşaw bilen gatnaşyklaryny klassifisirleýär we beýan edýär.
XIX asyrda alymlar janly organizmleriň ählisi üçin umumy käbir aýratynlyklaryň bardygyny ýüze çykaran wagty biologiýa aýratyn ylym hökmünde tebigy ylymlardan tapawutlandyrylypdyr. "Biologiýa" adalgasyny özbaşdaklykda birnäçe awtor, ýagny Fridrih Burdah 1800-nji ýylda, Gotfrid Reýnhold Trewiranus 1802-nji ýylda[1] we Žan Batist Lamark girizipdir.
Mazmuny
Bellikler[üýtget | edit source]
Edebiýat[üýtget | edit source]
- Большой энциклопедический словарь. Биология. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1999.
- Биология // Биологический энциклопедический словарь — М.: Сов. Энциклопедия, 1986 г.
Salgylanmalar[üýtget | edit source]
- Biologiýa okuw kitaby
- "Вся Биология" taslamasy
- Биология: Государственный рубрикатор научно-технической информации (ГРНТИ).


text:
Şu geçen hepde öý tussaglygyndan boşadylan Mýanmaryň meşhur oppozisiýa lideri Auňg San Su Çi düýn ilkinji gezek jemgyýetçilige açyk syýasy ýüzlenme bilen çykyş etdi.
Hanym Su Çi öz çykyşynda indi onlarça ýyl bäri demokratiýa ugrunda alyp barýan göreşini mundan beýläk ýene-de dowam etdirmekçidigini nygtady.
Ýöne, şol bir wagtyň özünde-de, ol Mýanmaryň beýleki syýasy partiýalaryny we dolandyryjy harby huntasyny özara gepleşiklere hem-de ylalaşyklara çagyrdy.
Nobel baýragynyň laureaty Auňg San Su Çi oppozision işlere bagyşlan öz ömrüniň soňky 21 ýylynyň 15 ýylyny türmede ýa-da öý tussaglygynda oturyp geçirdi.


text:
Döwlet telewideniýesiniň ornuny jemgyýetçilik telewideniýesi çalyşmaly diýip, Orsýetiň prezidentiniň ýanyndaky adam hukuklary boýunça Sowetiň başlygy Mihail Fedotow aýtdy.
Onuň sözlerine görä, bu tema häzirlikçe sowetiň çäklerinde maslahat edilmändir, ýöne bu ideýanyň goldanjagy belli.
Jemgyýetçilik telewideniýesi barada 2002-nji ýyldan bäri kanunyň bardygyny-da Fedotow ýatlatdy.
Hepdäniň ikinji güni prezident Dmitriý Medwedew Federal ýygnaga ýüzlenmesinde “gazetler, zawodlar, gämiler döwlet organlaryna degişli bolmaly däldir” diýipdi.
Şondan soň döwlet baştutanynyň kömekçisi Arkadiý Dworkowiç heniz anyk karar ýogam bolsa, Orsýetiň köpçülikleýin habar serişdeleriniň satyljakdygyny aýdypdy.


text:
Hyzmatdaşlygyň tutuş dünýä tendensiýasy hyzmatdaşlar bilen wizasyz gatnaşyga geçmegi öz içine alýar. Şu ugurdan Türkmenistan bir zatlar edýärmi?
Ukraina ýakynda Ysraýyl bilen iki tarapyň graždanlarynyň wizasyz baryp-gelmegi barada ylalaşyga gol çekişdi. Şu mesele boýunça Kiýew Bosniýa bilen gepleşikler geçirýär.
Ukraina birnäçe ýyl mundan öň Ýewrobileleşigiň, Amerikanyň, Kanadanyň graždanlary üçin birtaraplaýyn ýagdaýda wiza düzgünini ýatyrdy. Wizasyz düzgüne eýe bolmak üçin Orsýet ÝB bilen yzygiderli gepleşikleri alyp barýar.
Her gün diýen ýaly Aşgabada dünýäniň köp ýurtlaryndan resmi delegasiýalar gelýär. Birki günlükde Italiýanyň wekilleri Türkmenistana geldiler.
Görlüp oturylsa, italýan hökümetinde Türkmenistan boýunça Daşary işler ministrliginiň ýanynda ýörite wekil diýen wezipe bar eken. Jenap Paolo Serpi italýan delegasiýasyna baştutan bolup geldi, ol diňe bir energetika boýunça hyzmatdaşlyk däl, gumanitar meseleleri hem maslahat etdi.
Wizasyz düzgün meselesi
Gynansagam, türkmen tarapy dünýäniň hiç bir döwleti bilen wizasyz düzgün meselesini gozgamaýar. Prinispde Aşgabada goňşy döwletler bilenem, beýleki ýurtlar bilenem bu meseläni maslahatlaşmak ýeňil däl.
Şu günki gün bu temany uzakdaky Ýewropa, Amerika ýurtlary bilen däl, duldegşir goňşulary – Merkezi Aziýa döwletleri bilen gozgamagy-da akyla sygjak zat däl ýaly bolup görünýär.
Şu nukdaýnazardan ideologiýanyň iň şowhunly “Döwlet – halk üçindir” diýen şygary Türkmenbaşydan miras galan Türkmenistanyň daşarky dünýä bilen aradaky ýapyklyk böwedini böwserden ejiz.
Belki, dünýäniň köp ýurtlary Türkmenistan bilen wizasyz režim düzgünine çynlakaý seretmäge taýýardyr. Olaryň käbiri şu wagt hem häzir.
Mysal üçin, Ýewropa ýurtlarynda Türkmenistan bilen jenaýatçylyga degişli hiç hili problema ýok. Olaryň türkmen graždanlary üçin wiza almagyň ýeňilleşdirilen dürli görnüşlerine razylyk bermegi mümkin.
Eger şeýle bolaýsa, ol Günbatarda studentleriň okamak meselesinde, ylmy kadrlary alyşmak programmalarynda, käbir turistik syýahatlarda derrew özüni görkezerdi. Ýewropa Türkmenistan bilen diňe bir energetikada däl, gumanitar ugurdan-da ýakynlaşmaga gyzyklanýar.
Ýapyklyk derdi
Adamlaryň bir ýurtdan beýlekisine azat-erkin, hiç hili päsgelçiliksiz baryp-gelmek mümkinçiligi ykdysady gatnaşyklaryň ösmegine-de gowy täsir ýetirýär. Emma Türkmenistan ozaly bilen resmi derejede özüniň ýapyklyk derdinden hiç bir şertde halas bolup bilenok.
Häzirlikçe daşarky dünýä üçin açyk adam bolup prezidentiň hut özi göze ilýär. Ol daşary ýurtlardan gelýänler bilen höwesli duşuşýar, olary kabul edýär, özem dünýä syýahat edýär.
Şundanam režim daşarky dünýä bilen erkin ýüzleşmäge, görüşmäge, duşuşmaga diňe bir adama azatlyk berip goýan ýaly bolup görünýär. Ýöne barybir onuň özüne-de diplomatik wiza gerek.
Türkmenistandaky beýleki adamlarda onda bar azatlyk, ondaky erkinlik ýok. Bu ýerde ýönekeý graždanlaryň-a gürrüňinem edip oturmaly däl.
Beýleki ýurtlar bilen wizasyz düzgün meselesine ýakynlaşmak üçin, iň bolmanda öz graždanlaryna wiza alyp, daşary ýurtlara erkin gidip-geler ýaly mümkinçilik döretmeli.
Emma pasportyňda ol ýa beýleki ýurda wizanyň barlygy ýurduň häzirki şertlerinde päsgelçiliksiz baryp-gelmegi kepillendirmeýär. Bu işde häzire çenli-de başga bir režim, ýagny “Milli howpsuzlyk” diýen gorkunç adyň aşagyndaky režim hojaýynçylyk edýär.
Türkmenistanyň graždanlarynyň beýleki ýurtlara baryp-gelmeginiň üstünden baş hojaýynçylyk entegem hut şol edara degişli.
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Şu gün dünýäniň millionlarça prawoslaw hristianlary Isa Mesihiň doglan gününi, ýagny, Kristmas dini baýramçylygyny belleýärler.
Öten agşam Moskwada hristianlaryň esasy ybadathanasynda bu waka bagyşlanyp gurnalan dini ybadat çäresine müňlerçe hristianlaryň hatarynda prezident Dmitriý Medwedew hem öz aýaly bilen bilelikde gatnaşdy.
Ýulian kalendaryna eýerýän prawoslaw hristianlar her ýyl Isa pygamberiň doglan gününi 7-nji ýanwarda belleýärler. Grigorian kalendaryna eýerýän katolik we käbir beýleki hristan toparlary bolsa, bu baýramçylygy dekabryň ahyrynda belläp geçýärler.


text:
Owganystanda Kabulyň ýol gözegçilik gullugynyň baş binasynda söweşijiler bilen howpsuzlyk güýçleriniň arasynkday ok atyşlyk tamamlandy.
Azatlyk Radiosynyň owgan gullugynyň berýän maglumatyna görä, duşenbe güni bolan hüjüme bäş söweşiji gatnaşypdyr. Hüjümiň dowamynda janyndan geçen hüjümçiler bir ulagy we özlerini ýardylar.
Owganystanyň içeri işler ministriniň orunbasary Abdurrahman Rahman üç söweşijiniň binanyň içine girmegi başarandygyny aýtdy. Birnäçe sagada çeken atyşlykdan soň, howpsuzlyk güýçleri binanyň içindäki söweşijileri öldürdiler.
Rahmanyň berýän maglumatyna görä, ýol gözegçilik gullugynyň üç ofiseri ölüpdir, başga-da 18-si ýaralanypdyr.
Bu hüjümiň jogapkärçiliginiň “Talyban” hereketi öz üstüne aldy.


text:
Şeýle öýler daşary ýurtlarda barmy-ýokmy, ony biljek däl, ýöne “Oba medeniýet öýleri” diýilýän medeni ojak sowet döwrüniň peşgeşi. Oba medeniýet öýlerini Türkmenistan Garaşsyzlygyny alandan soň Türkmenistanyň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazow ýapyp, ýok edipdi.
Gurbanguly Berdimuhamedow döwlet başyna geçenden soň, ýurduň intelligensiýa wekilleri bilen bolan duşuşyklarda oba medeniýet öýlerini dikeltmek barada birnäçe sapar gürrüň edildi we oba medeniýet öýlerini dikeltmek barada prezidentiň Karar kabul edendigi hakda Türkmenistanyň Medeniýet we teleradioýaýlymlar ministri Gulmyrat Myradow geçen ýylyň 19-njy awgustynda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhammedowyň medeniýet we köpçülikleýin habar beriş serişdeleri ulgamyny ösdürmegiň meseleleri boýunça geçiren maslahatyndaky çykyşynda hem aýdyp geçdi.
Çanak antennalarynyň, wideogörkeziji enjamlaryň ýok döwründe, oba ýerlerine paýtagt teatrlarynyň, kinolaryň az barýan döwründe oba medeniýet öýleriniň ilat arasyndaky hyzmaty örän uludy. Olar halkyň arasynda aýdym-sazlar, az aktly spektakllar bilen ýygy-ýygydan çykyş eder durardylar. Gününi gara zähmet bilen geçirýän pagtaçylar, obalardan uzakda — çöl içinde, dag içinde mal bakýan çopanlar, obalardan uzaklarda ýaşaýan çarwalar üçin oba medeniýet öýleriniň höwesjeň artistleriniň aýdym-saz, sahna oýunlary bilen çykyşlary olara tomaşa edenleriň durmuşdan üzňe bolmazlygyna kän goşant goşýardy.
Höwesjeňlerden düzülýärdi
Oba medeniýet öýleriniň artistleri profesional artistler bolmaýar, olar höwesjeňlerden düzülýärdi. Has dogrusy oba medeniýet öýleriniň öz işgärleri artistlige ukyby bar adamlar bolmalydy. Olar işe alnanda halkyň arasyndan artistlige üşügi barlar saýlanyp-seçilip alnardy. Oba medeniýet öýüniň ýolbaşçysy, medeniýet öýüniň tam süpürijisi, şofýory, elektrigi, kitaphanaçydan ybarat topar gündizlerine öz işlerini ederdiler, gijelerine ýa-da dynç günleri, baýramçylyk günleri halkyň arasynda aýdym-saz, dürli sahna oýunlary bilen çykyş ederdiler.
Bu topara oba mekdepleriniň ýokary klas okuwçylaryndan bolan höwesjeňler, artistlige höwes edýän kolhozçy ýaşlar hem goşulyp bilýärdi. Olara halk teatrlarynyň artistleri diýerdiler. Işleýänlere diňe özleriniň gündizki işleri üçin aýlyk tölenerdi, artistlik üçin tölenmeýärdi. Şeýle-de bolsa, adamlar bu işe höwesekdiler. Halk teatrlarynyň artistleri medeniýet öýlerine hökümet tarapyndan berilýän köneje awtobuslarda obalary, çopan goşlaryny, çarwa gollaryny birsyhly aýlanyp, halka hyzmat ederdiler. Sahna oýny üçin pýesalary Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi satyn alyp bererdi. Käte höwesjeň artistleriň arasyndaky zehinliräk kişiler hem pýesa ýazardy. Oba medeniýet öýleriniň halk teatrlarynyň arasynda şeýle bir kämilleşenleri bardy, hatda olar köplenç paýtagt teatrlarynda goýulýan oýunlary-da halka görkezip bilerdiler.
Türkmenistanyň eksperimental-ýaşlar teatry bolan “Jan” teatrynda goýlan “Däli Domrul” spektaklynda Ezraýylyň garşysyna göreşe çykan däli Domrulyň roluny ýerine ýetirip, Türkmenistanyň halk artisti diýen ada mynasyp bolan, başga-da ençeme görnükli, baş rollary ýerine ýetirip, köp baýraklary alan mäne-çäçeli ýigit Töre Annaberiýew başda öz obalaryndaky medeniýet öýünde şofýor bolup işläp ýörkä halk teatrynyň işine goşulyp, artistlige başlan. Kiçijik oba sahnalaryndan paýtagt teatryna düşen Töre Annaberdiýew hiç hili ýokary bilimi bolmasa-da, örän köp, ajaýyp sahna rollaryny döretmek bilen türkmen halkynyň ýadynda baky galdy.
Oba medeniýet öýleriniň halk teatrlaryndan çykyp, uly artistlere öwrülen sungat ussatlary Türkmenistanyň teatr sungaty işgärleriniň arasynda az däl.
21-nji asyrda
Häzirki döwürde — çanak antennalarynyň, wideo görkeziji enjamlaryň ösen döwründe, adamlaryň her hili kinolary öz öýlerindäki telewizorda CD-DVD görkezijileriň üsti bilen görüp bilýän zamanasynda Türkmenistanda gaýtadan dikeldiljek bolunýan oba medeniýet öýleriniň hyzmatyna —görkezjek sahna oýunlaryna, aýtjak aýdymlaryna muşdak tapylarmy-tapylmazmy, ony häzirlikçe hiç kim aýdyp bilmez.
Elbetde, janly teatryň oýnuny synlamagyň öz lezzeti bar. Muşdaklaryň tapylmagy-da mümkin. Ýöne halk teatrlaryny öňküler ýaly abraýa galar ýaly derejede döretmegi başarmak häzirki hökümete başardarmyka? Dramaturglaryň, ýazyjylaryň gara spisoga salnyp kowlan zamanasynda, uly teatrlar üçin derekli pýesa tapyp bilmeýän, pýesa tapylan halatynda-da ony satyn alyp bermäge maliýe ýagdaýy ýabygorly Medeniýet ministrligi halk teatrlaryny nädip pýesa bilen üpjün ederkä? Munuň-da üstesine, oba medeniýet öýlerini dikeltmek üçin ilkinji nobatda olaryň ýerleşýän ýerleri bolan oba klublaryny dikeltmek gerek.
Dogrusyny aýtsaň-a, oba medeniýet öýlerini dikeltmek sowet döwrüne tarap ýene bir ädim diýip aýtsa bolar. Bazar ykdysadyýetine geçilýän ýurtda halk teatrlaryny, oba teatrlaryny, oba çeper höwesjeňlerini oba adamlarynyň özleri döretmeli. “Bäş-alty sany adama iş orny bolar” diýäýmeseň, oba medeniýet öýleri hem, olara degişli halk teatrlary hem ýene hökümetiň gysymyndaky edaralar bolar hem-de olaryň baş maksady hem halka hyzmat etmek däl-de, uly teatrlar ýaly, hökümetiň tarypyny ýetirmek bolaýmasa.
Düşer ýaly däl, bir görseň — sowet döwrüne dolanylýan ýaly, bir görseň—bazar şertlerine geçiljek bolunýan ýaly.
Serdar Gulgeldiýew Aşgabatda ýaşaýan intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy, synçy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Anna güni Aşgabatda Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Metbugat azatlygy boýunça edarasynyň Merkezi Aziýa üçin “Adaty metbugatdan onlaýn-metbugata tarap: öňdebaryjy tejribeler we ösüş ugurlary” atly konferensiýasynyň jemleýji maslahaty boldy. Bu iki günlük konferensiýa Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň, Türkmenistanyň, Özbegistanyň we Owganystanyň wekilleriniň gatnaşandygy habar berilýär.
Azatlyk Radiosy bilen hyzmatdaşlyk edýän aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew we Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy Myrat Gurbanow konferensiýanyň jemleýji günündäki maslahatyna synçy hökmünde gatnaşdy. Ýazyjy Bugaýew bu konferensiýada gozgalan meseleler barada gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosy: ÝHHG Merkezi Aziýa ýurtlarynyň metbugaty boýunça konferensiýasyny ilkinji gezek Aşgabatda geçirýär. Muňa regionda nä derejede gyzyklanma boldy?
A. Bugaýew:
Şu konferensiýadan oňyn netijelere garaşylýar. Gyzyklanma-da boldy şuňa. Umuman, resmi gatnaşan delegatlaryň sany 150-den köpräk. Onuň daşyndan, synçy bolup gatnaşanlary, ýene gaýrylary goşsaň, 200 çemesi adam şu konferensiýanyň işine gatnaşdy. Umuman, işjeň ýagdaýda geçdi. Gürrüňi edilenine degýän konferensiýa boldy diýip çaklaýan men.
Azatlyk Radiosy: Konferensiýada Türkmenistana peýdaly boljak, görelde alarlyk nähili tejribeler barada gürrüň edildi?
“Adaty metbugatdan onlýan-metbugata tarap: öňdebaryjy tejribeler we ösüş ugurlary” atly konferensiýanyň jemleýji maslahatynda, 6-njy iýul.
A. Bugaýew:
Şunda esasan edilen gürrüň, “ähli ýerde horaz deň gygyrýar” diýen ýaly, çykyş edenler öz ýurtlarynda onlaýn medianyň ýola goýluşy, ondaky kemçilikler hakynda gürrüň etdiler. Ine, türkmen tarapyndan Serdar Durdyýew hem çykyş edende kemçilikleriňem bardygyny boýun aldy.
Azatlyk Radiosy: Nähili kemçilikler?
A. Bugaýew:
“Şol häzir ýaňy ýola düşüp ugrady – diýdi. – Şuny biz gaty çaltlandyrmaly hem-de häzirki zaman tehnologiýasyna bap gelýän tehnologiýa bilen üpjün etmeli. Iň esasy zadam ilatyň internet düşünjesini, internet sowatlylygyny ösdürmeli” diýip aýtdy. “Sebäbi öňümizde halkara çäreler dur. Meselem, 2017-nji ýylda Türkmenistanda ýapyk sport desgalarynda geçirilýän sport oýunlary boýunça Aziýa ýaryşlary geçiriljek. Ine, şoňa-da biz häzirden taýynlyk görmesek, dünýä boýunça edilýän talaplardan yzda barýas” diýip, o zatlary aç-açan aýtdy.
Serdar Durdyýew Türkmenistanyň şu ugurdan amal edýän hem amal etjek bolýan işleri hakynda konferensiýa gatnaşyjylara habar berdi. Şolardan iň bir ýakymlysy hem bellemäge degişli hasap edýänim – ol häzir Türkmenistanda metbugat hakynda, şol sanda-da onlaýn-internet aragatnaşyklary hakynda ýörite kanunyň taýyn edilendigini, onuň dünýä ekspertleri tarapyndan okalýandygyny, şolar tarapyndan makullanandan soňra, golaý aýlarda Türkmenistanyň Mejlisinde seredilip, şol kanunyň kabul ediljekdigini habar berdi hem-de şol kanunyň dünýäniň häzirki zaman talaplaryna laýyk gelýän kanundygyny aýtdy. Ine, bu bellemeli tarapy.
Azatlyk Radiosy: Ýurtda käbir saýtlaryň petiklenendigine üns berildimi?
A. Bugaýew:
Şu geçirilen konferensiýanyň ahyrynda ýörite deklarasiýa kabul edildi. Umuman, diňe Türkmenistanda däl, eýsem Orta Aziýa regionynda şoň ýaly ýörite beklenýän saýtlar hakynda gürrüň edildi hem-de žurnalistleriň mertebesini kemsidiji kanunlaryň käbiriniň entegem bardygy hakynda gürrüň edildi. Şol deklarasiýa her bölümçesi boýunça, abzasma-abzas ara alnyp maslahatlaşyldy hem-de şo bellikleriň ählisi ýygnanyp alyndy. Indi şu gün agşam täzeden seretjekler hem-de iň soňky, gutarnykly deklarasiýa soňra, gijräk kabul ediljek diýip aýtdylar.


text:
Berkarar Watanymyzyň merdana serhetçileri!
Sizi Bitaraplyk we parahatçylyk ýylynda ýurdumyzda uly dabara bilen bellenýän Türkmenistanyň Serhet goşunlarynyň döredilmeginiň 23 ýyllygy hem-de Serhetçiler güni bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn!
Eziz Diýarymyzyň gaýduwsyz serhetçileri!
Garaşsyzlyk ýyllary içinde, aýratyn hem, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe siz mertligiň, Watana wepalylygyň, harby ussatlygyň ýoluny geçip, ýokary derejede taplandyňyz, kämilleşdiňiz we ata-babalarymyzyň arzuwlan özbaşdak türkmen döwletiniň milli serhet goşunlarynyň esasyny düzdüňiz. Mert ýigitleriň gulluk edýän mizemez goşuny bolan ýurdumyzyň Serhet goşunlary döwrüň talabyna laýyk kämilleşip, eziz Watanymyzyň polat galkanyna öwrüldi. Siz uzak ýyllaryň dowamynda eziz Watanymyzyň dost-doganlyk araçäkleriniň ygtybarly goragyny üpjün edip, halkymyzyň guwanjyna öwrüldiňiz. Milli emeli hemrasy bolan döwletleriň sanawyna goşulan Garaşsyz, baky Bitarap ýurdumyzyň has-da gülläp ösmegine, parahatçylygyň, asudalygyň, dost-doganlygyň berkemegine uly goşant goşup, il-günümiziň hormatyna mynasyp bolduňyz. Çünki Watana, halka wepaly gulluk etmek biziň her birimiziň mukaddes borjumyzdyr.
Watana, harby borjuna wepaly, gaýduwsyz ýurt goragçylarynyň kämilleşmeginde harby-watançylyk terbiýesiniň, «Döwlet adam üçindir!» diýen taglymatymyzyň esasynda alyp barýan il-ýurt bähbitli işlerimiziň örän uly ähmiýetiniň bardygyny bellemek gerek.
Biziň parahatçylyk söýüjilige, dost-doganlyga we ynsanperwerlige esaslanýan içeri we daşary syýasatymyzy goşun hatarlarynda gulluk edýän esgerlere düşündirmek we netijede, watansöýüji esgerleri terbiýelemek her bir serkerdäniň borjudyr.
Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugynyň harby gullukçylarynyň syýasy-ynsanperwerlik, beden, taktiki we söweşjeň taýýarlyk derejesini ýokarlandyrmagyň berkarar döwletimiziň araçäkleriniň mizemezligini, eldegrilmesizligini üpjün etmekde häzirki döwrüň esasy talaplarynyň biridigine siz oňat düşünmelisiňiz we bu ugurda zerur işleri geçirmäge aýratyn üns bermelisiňiz.
Garaşsyz ýurdumyzyň merdana serhetçileri!
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Watanymyzyň parahatçylygynyň we abadançylygynyň bähbidine durmuşa geçirilýän beýik işler milli ykdysadyýetimiziň ähli ugurlar boýunça gülläp ösmegini, asudalygyny hem-de ygtybarly goragyny, aýratyn hem Döwlet serhetlerimiziň eldegrilmesizligini üpjün etmäge gönükdirilendir. Bitaraplygymyzyň şanly 20 ýyllyk toýuna barýan günlerimizde Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 69-njy mejlisinde «Türkmenistanyň hemişelik bitaraplygy» Rezolýusiýasynyň gaýtadan kabul edilmegi biziň döwletimiziň alyp barýan içeri we daşary syýasatynyň bütin dünýäde uly goldaw tapýandygynyň aýdyň subutnamasydyr. Eziz Watanymyzyň dost-doganlyk serhetleriniň goragy üpjün edilende hem bu çözgütden gelip çykýan wezipelerden ugur alynmalydyr.
Beýik ösüşleri nazarlap barýan eziz Diýarymyzyň daşynyň polat galasy bolan serhet goşunlarymyzyň öňünde goýlan örän möhüm we jogapkärli wezipeleri üstünlikli berjaý etmekde öz käriniň ussatlary bolan hünärmenleri taýýarlamaga hem biz aýratyn üns berýäris. Türkmenistanyň Serhet institutynyň döredilmegi, bu ýokary harby okuw mekdebiniň ähli zerur serişdeler bilen üpjün edilen täze binalar toplumynyň gurlup, ulanmaga berilmegi bilen, bu ýerde öz işine ezber, wezipesine doly düşünýän serhetçi serkerdeleriň täze ýaş nesli kemala gelýär. Olar serhedi goramagyň usullaryndan ussatlyk bilen baş çykaryp, häzirki zamanyň çylşyrymly, kämil harby tehnikalaryny, enjamlaryny başarjaňlyk bilen dolandyrýarlar we döwlet serhedimiziň ygtybarly goragyny üpjün edýärler.
Berkarar Watanymyzyň edermen serhetçileri!
Watany goramak mukaddes borçdur. Şol mukaddes borjy ilatly ýerlerden has uzaklarda, dürli tebigy şertlerde berjaý edýän serhetçileriň gulluklary nusga alarlykdyr. Olara döwlet tarapyndan hemişe aýratyn üns berilýär. Hut şonuň üçin hem serhetçileriň göwnejaý gulluk etmegi we olaryň maşgala agzalarynyň döwrebap şertlerde ýaşamagy üçin ähli mümkinçilikleriň döredilmegi ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan harby özgertmeleriň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Täze, döwrebap serhet galalaryny, harby gullukçylar üçin ýaşaýyş jaýlaryny we beýleki gulluk hem-de durmuş ähmiýetli desgalary yzygiderli gurup, ulanmaga bermegi, häzirki zamanyň iň kämil, öňdebaryjy harby tehnikalaryny, enjamlaryny yzygiderli satyn almagy biz mundan beýläk hem dowam ederis.
Berkarar Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmegi, ýurdumyzyň dost-doganlyk serhetlerinde asudalygyň üpjün edilmegi ugrunda siziň her biriňiziň bilimiňizi, ukyp-başarnygyňyzy, gujur-gaýratyňyzy gaýgyrmajakdygyňyza, ýurdumyzyň hemişe parahat we abadan bolmagy üçin, zerur bolsa, şirin janyňyzy hem aýamajakdygyňyza berk ynanýaryn!
Eziz Watanymyzyň edermen serhetçileri!
Sizi ýurdumyzda döwlet derejesinde giňden bellenýän Serhet goşunlarynyň döredilmeginiň 23 ýyllygy hem-de Serhetçiler güni bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn! Siziň her biriňize berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, egsilmez bagt, dost-doganlyk serhetlerimiziň ygtybarly goragyny üpjün etmek ugrunda alyp barýan jogapkärli gullugyňyzda uly üstünlikleri arzuw edýärin!
Türkmenistanyň Prezidenti, Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy Gurbanguly Berdimuhamedow.


text:
Türkiýäniň Ystambul şäherinde düýnden bäri dowam edýän sil heläkçiliginde azyndan 20 töweregi adamyň ölendigi barada maglumat alyndy. Bu barada şu gün Ystambulyň gubernatory Muammer Güler habar berdi.
Habarçylara beren interwýusynda Muammer Güler üstümizdäki hepdäniň dowamynda bu regionda agyr ýagynyň dowam eder diýlip garaşylýandygyny, şoňa görä-de sil heläkçiligine garşy durmak üçin çäreleriň dowam etdirilýändigini aýtdy.
Türkiýäniň demirgazyk-günbatarynda dowam edýän güýçli ýagyn düýn bu regionda sil heläkçilikleriniň ýüze çykmagyna getirdi. Bu sil heläkçiligi Ystambul şäherinde ýüzlerçe jaýlaryň we transport ýollarynyň weýran bolmagyna sebap boldy.


text:
Şu günki gün Moskwada, Brýusselde we Waşingtonda köp gürrüňi edilýän gymmatlyklar ulgamyndaky uly aratapawutlar diňe bir Orsýetiň we Günbataryň arasyndaky gapma-garşylyklara sebäp bolman, Günbataryň musulman dünýäsi bilen gatnaşyklarynyň häsiýetini hem kesgitleýär. Galyberse-de, Günbataryň çydamly ýaşaýjylarynyň musulmanlaryň medeniýetindäki ençeme zatlaryň öz duýgularyny kemsidýändigini hiç wagt boýun almasalar-da, bu hem siwilizasiýalaryň arasyndaky dialogy kynlaşdyrýar.
Kuweýtiň parlamentiniň konserwatiw deputaty we “Ýat däp-dessurlara garşy durmak boýunça komitetiň” ýolbaşçysy Hamdan al-Azemi aýallaryň köpçülik ýerlerinde, şol sanda suw howdanlarynda “ýalaňaçlanmagyny” kanun taýdan gadagan etmek isleýär.
Ýalaňaçlygyň nämedigini kesgitlemegi soranlarynda al-Azemi “ Kuweýtiň medeniýetine we gymmatlyklaryna ters gelýän hiç bir negatiw ýagdaý ýuridiki kesgitlenmä mätäç däldir, biz muny şeýle-de anyklap bilýäris” diýip jogap berdi.
Onuň suwa düşmek üçin niýetlenen bikini geýmini göz öňünde tutýanlygyny çak etmek mümkin. Parlamentde edilen bu çykyşyň öňüsyrasynda bolan sud diňlenşiginde ýerli bir zenan maşgalanyň bilelikdäki çagalaryna hossarlyk hukugyna kim eýe bolmaly diýen jedelde öz adamsyndan utuldy. Bu zenana garşy ulanylan ýeke-täk subutnama onuň suw howdanynyň boýunda başga erkek adamyň golaýynda suwda ýüzülýän bikinili durka alnan suraty bolupdyr.
Iki ýyl mundan öň Kuweýtiň hökümetiniň “Jemgyýetçilik işleri we ahlak düşünjeleri boýunça departamenti” aýallara bikini geýmezligi teklip etdi, şol bir wagtda-da bikinili suwa düşýän hiç bir zenanyň özüni kadaly alyp baran ýagdaýynda tussag bolmajagyny aýtdy. Arap dili we medeniýeti boýunça amerikan bilermeni Daniel Paýps musulmanlaryň iki asyr bäri Günbatar tarapyndan basyş duýýandygyny aýdýar.
“Bu harby, ykdysady we medeni taýdan basyşlar. Bu basyşlara musulmanlar dürliçe garaýarlar. Käbirleri günbatar gymmatlyklaryny doly kabul eden bolsalar, beýlekiler käbir elementlerini kabul edip, beýlekileri ret edýärler. Ýene bir bölegi Günbataryň gymmatlyklaryndan doly ýüz öwürýärler. Bu üçünji topar yslamçylaryň ýa fundamentalistleriň arasynda bolýar we bu günki gün olar agdyklyk edýärler. Olar Günbatardan derman ýa-da harby tehnikany almaga mejbur bolýarlar, emma başga zatlary ret edýärler. Aram toparlara olara garşy durmak örän kyn bolýar.
Doktor Faez al-Şehri Saud Arabystanynyň kanunlar boýunça maslahat ediji edarasy bolan Mejlis al-Şuranyň köpçülikleýin habar serişdeleri boýunça geňeşçisi. Al Şehri Günbatar Saud patyşalygyna garşy “yzygiderli medeni urşy” alyp barýar, diýip pikir edýär. Ol şu sebäpden jogap bermek çäresi hökmünde interneti düzgünleşdirýän kanunlary üýtgedip, häkimiýetleriň internetde, sosial ulgamlarynda, hamala gomoseksualizmi we ten satmaklygy, hususan-da, çagalaryň ten satmagyny propaganda edýän arap dilli 25 müň saýtyň, şeýle-de, hamala, ateizm ideýalaryny ýaýradýan 4,5 müň arap dilli saýtyň guramaçylaryny sud arkaly yzarlamaga mümkinçilik bermegi teklip edýär. Seksuallygyň islendik görnüşiniň köpçülikde mälim edilmegi köp sanly musulmanlarda gaýduwsyz garşylyk döredýär diýip Daniel Paýps aýdýar.
“Agzalan saýtlarda käte Saud patyşalygynyň tanymal adamlarynyň atlary hem agzalýar we olaryň seksual durmuşyna gytaklaýyn yşarat edilýär. Global internetden üzňelikde bolan “milli interneti” döretmek synanyşyklary babatynda aýdylanda, men häkimiýet başyndaky Saud maşgalasynyň Demirgazyk Koreýadan nusga almak isleglerini görmeýärin. Internete bagly döwürde mobil tehnologiýalardan üzňe galmaga hiç hili mümkinçilik ýok. Saud arabystanlylar Eýranyň we Türkiýäniň Twitter hem Facebook ulgamlaryny ýapmak bilen bagly negatiw tejribeleri bilen tanyş bolmaly. Bellemeli zat, Türkiýede şeýle gadagançylyk güýje giren badyna ony Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdoganyň özi bozdy. Doktor al-Şehriniň ateizme bildirýän garşylygy barada aýdylanda bolsa, köpçülikde dine ynamsyzlyk bildirmek, ýa-da yslama açyk ýigrenç bildirmek musulmanlar üçin seksuallygy mälim etmek bilen deň derejede uýat hasaplanýar. Bu azyndan edepsizlik hasaplanýan bolsa käbir ýurtlarda ölüm jezasyna sebäp hem bolup bilýär. Şeýle tejribeler günbatarlylaryň şu günki garaýyşlaryna hiç bir tarapdan gabat gelmeýär” diýip, Paýps belleýär.
2007-nji ýylda Pakistanda 13 ýaşly gyz öz obasynyň oglanlary tarapyndan köpçülikleýin zorlanypdyr, soň ol nikasyz jynsy gatnaşyklary üçin ýaşulular maslahaty tarapynda ölüm jezasyna höküm edilipdir. Geňeşçi hasaplanýan, emma iş ýüzünde resmi sud häkimiýeti bilen deň derejede häkimiýete eýe bolan Jirga gyzyň garyndaşlaryndan, maşgalanyň namysyny depeländigi üçin, onuň öldürilmegini talap edipdir. Emma gyzyň maşgalasy polisiýa ýüz tutup, zorlanlaryň atlaryny aýdypdyr. Polisiýanyň jenaýatkärleri tussag etmekçi däldigini bilensoňlar, obadaşlary öz gyzyny öldürmek islemedik maşgala hüjüm edipdirler.
Çaklamalara görä, Pakistanda ýylda “maşgalanyň ar-namysyny goramak bilen bagly” diýilýän sebäplere görä müňe golaý adam öldürilýär.
Örän seýrek wakalardan başga halatlarda öldürilýänleriň köpüsi nikasyz jynsy gatnaşyklarda güman edilýän ýa-da özüne är saýlanda atasyna ýa başga garyndaşlaryna gulak asmadyk zenanlar bolup durýar. Şeýle ýagdaýlara “jemgyýetiň däp-dessurlaryna zeper” ýetirmek hökmünde çemeleşilýär.
Polisiýa köplenç däp-dessurlary goramak üçin kanunlary bozýanlaryň etmişleriniň üstüni ýaşyrýar.
Pew sosiologiýa gullugynyň maglumatyna görä, Pakistanda ilatyň 40%-i “ar-namysy goramak üçin adam öldürilmegine” erbet garamaýar.
Müsürde we Owganystanda şeýle garaýyşly adamlaryň sany ilatyň 60-70%-ini, Gazagystanda bolsa 15% çemesini düzýär.
Daniel Paýps şeýle diýýär: “Yslam kanunlary we Günbataryň kanunlary” bir-birinden örän tapawutlanýan düşünjelerdir. Yslam kanunçylary günbatar kanunçylary tarapyndan hiç wagtda pikir hem edilmejek zatlara baş goşýar, ýagny adamlaryň gündeki durmuşyna, meselem şahsy gigiýena arassaçylyk ýaly meselelerde hem gönüden-göni goşulýar. Bu birinji mesele. Ikinjiden bolsa, yslam kanunçylygynda günbatar kanunçylygyndan tapawutlylykda gytaklaýyn subutnamalar diýlen düşünje düýpden ulanylmaýar. Käbirleri “ar-namys sebäpli adam öldürilmegini” Günbatarda maşgalalarda bolýan zorluklara meňzetmäge çalyşýar, emma maşgalalardaky zorluklar düýpden başga zat bolýar. Sebäbi bu gahar-gazabyň netijesinde bolýan ýagdaýlar we indiwidual häsiýete eýe. Ar-namys bilen bagly zorluklar bolsa köpçülikleýin häsiýete eýe bolup, hemişe kollektiwleýin amala aşyrylýar. Şol bir wagtda-da bu zorluk Gurhanda göz öňünde tutulmaýar we yslam kanunlarynyň bölegi bolup durmaýar”.
“Yslamda haýsy-da bolsa bir müfti tarapyndan çykarylan kararyň ýuridiki güýji ýok, emma onuň durmuşa geçirilmegi dindarlaryň ýa-da täsirli adamlaryň berjaý etmäge taýýarlygyna bagly bolýar” diýip, Daniel Paýps aýdýar. Meselem, aktuallygy sebäpli dünýä mediasy tarapyndan giň derejede şöhlelendirilen fetwanyň birinde Saud ruhanysy Abd al-Rahman al-Barak futboly “Hudaýyň göwnünden turmaýan” we ahlak ýörelgelerine ters gelýän we hakyky ynanjyň gowşamagyna getirýän iş diýip atlandyrdy. Onuň sözlerine görä, “futbolyň zyýanly täsiriniň astyna düşen musulmanlar keýp çekmek we oýun oýnamak bilen meşgullanýan yslamyň duşmanlarynyň däp-dessurlarynyň öňünde ýan bererler.
Ol bu barada şeýle diýýär: “Hiç bir komandanyň janköýeri bolmaly däl, bu butparazlykdyr. Başga bir komandanyň janköýerlerini, ol musulman bolan ýagdaýynda, ýigrenmek bolmaýar. Janköýerlere mahsus bolan hapa sözleri aýtmak we agressiýa baş goşmak hem günädir. Şeýle-de musulman dinine uýmadyk futbolça buýsanmak hem bolmaýar”.


text:
12-nji ýanwarda Türkmenistanyň Mejlisiniň bäşinji çagyrylyşynyň nobatdaky, 12-nji mejlisi geçirildi. Onuň barşynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň deputatlaryň öňünde goýýan möhüm wezipelerini ýerine ýetirmek babatda milli parlamentiň işiniň ileri tutulýan ugurlaryna seredildi, şeýle hem birnäçe täze kanunlar we kadalaşdyryjy-hukuk namalary kabul edildi.
Mejlisiň gün tertibine laýyklykda, deputatlar Türkmenistanyň “Jebir çekenleriň, şaýatlaryň we jenaýat kazyýet önümçiligine gaýry gatnaşyjylaryň döwlet goragy hakyndaky” Kanunynyň taslamasyna garadylar. Resminamada jenaýat kazyýet önümçiligine gatnaşýan adamlaryň we olaryň ýakyn garyndaşlarynyň, şol sanda prokurorlaryň we kazylaryň durmuşynyň, saglygynyň, namysynyň, abraýynyň we emläginiň goragyna gönükdirilen howpsuzlyk çäreleri, şeýle hem olara durmuş goldawy kesgitlendi.
Türkmenistanyň “Ýangyn howpsuzlygy hakynda” (rejelenen görnüşi) Kanunynyň taslamasy deputatlaryň ara alyp maslahatlaşmagyna hödürlendi. Onda ýangynyň öňüni almaga, ony we ýangynyň zyýanlaryny aradan aýyrmaga, şeýle hem ilat arasynda ýangyn howpsuzlygynyň esaslaryny düşündirmek we okatmak işlerini geçirmäge, ýangyny öçürmegiň hem-de jebir çekenlere ilkinji kömek bermegiň usullaryny öwretmäge gönükdirilen hukuk, guramaçylyk, ykdysady we durmuş ylmy-tehniki çäreler kesgitlendi.
Türkmenistanyň Mejlisiniň Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň ugurlaryny hasaba almak bilen durmuş syýasaty baradaky komiteti tarapyndan işlenip taýýarlanylan “Derman üpjünçiligi hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň taslamasy boýunça gyzyklanma bildirilýän pikir alyşmalar boldy.
“Meýletinçilik hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň taslamasyna seretmek bilen baglanyşykly meselelere geçmek bilen, bu ýere ýygnananlar resminamanyň jemgyýetde ýokary ruhy-ahlak gymmatlyklaryň ykrar edilmegine, raýatlaryň döwletimiziň ykdysady, syýasy we medeni durmuşyna işjeň gatnaşmagyna, ýaş nesilleriň türkmen halkyna gadymy döwürlerden mahsus bolan watansöýüjilik, ynsanperwerlik we zähmetsöýerlik ruhunda terbiýelenmegine gönükdirilendigini bellediler.
Şeýle hem deputatlar “Türkmenistanyň Administratiw hukuk bozulmalary hakynda kodeksine üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda”, “Türkmenistanyň Jenaýat iş ýörediş kodeksine üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda”, “Türkmenistanyň Howa kodeksine üýtgetmeler girizmek hakynda”, “Türkmenistanyň Mejlisi hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetme girizmek hakynda”, “Ýol hereketiniň howpsuzlygy hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetme girizmek hakynda”, “Neşe serişdeleri, psihotrop maddalar, prekursorlar we olaryň bikanun dolanyşygyna garşy göreş çäreleri hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetme girizmek hakynda”, “Türkmenistanyň käbir kanunçylyk namalaryny güýjüni ýitiren diýip ykrar etmek hakynda”, “Türkmenistanyň Söwda deňiz gatnawynyň kodeksine üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda”, “Sertifikatlaşdyrmak hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda”, “Döwlet zerurlyklary üçin harytlar bilen üpjün etmek, işleri ýerine ýetirmek, hyzmatlar etmek boýunça bäsleşikler hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda”, “Ösümlikleriň karantini hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda”, “Türkmenistanyň dolandyryş-çäk gurluşynyň meselelerini çözmegiň hem-de döwlet kärhanalaryna, guramalaryna, edaralara we beýleki obýektlere at dakmagyň we adyny üýtgetmegiň tertibi hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler we goşmaçalar hakynda” Türkmenistanyň Kanunlarynyň taslamalaryna garadylar.
“Edebi we çeper eserleri goramak boýunça Bern konwensiýasyna goşulmak hakynda”, “Girdejiler üçin salgyt babatda iki gezek salgyt salynmagyny aradan aýyrmak barada Türkmenistanyň Hökümeti bilen Finlýandiýa Respublikasynyň Hökümetiniň arasyndaky Ylalaşygy tassyklamak hakynda”, “Türkmenistanyň we Eýran Yslam Respublikasynyň arasynda Hazar deňzinde söwda gämi gatnawy babatda hyzmatdaşlyk etmek hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Eýran Yslam Respublikasynyň Hökümetiniň arasyndaky özara düşünişmek hakyndaky” Ähtnamany tassyklamak hakynda” Türkmenistanyň Mejlisiniň kararlarynyň taslamalaryna garamak mejlisiň gün tertibiniň möhüm bölegine öwrüldi.
Mundan başga-da, Türkmenistanyň Mejlisiniň 2016-njy ýyl üçin kanunçykaryjylyk işiniň meýilnamasyna garaldy.


text:
Owgan häkimiýetleri gumanitar missiýanyň 10-njy aprelde tussag edilen üç italýan işgärini azatlyga çykardy.
Italiýanyň daşary işler ministri Franko Frattini yzygiderli diplomatik gepleşikleriň netijesinde bu işiň başa barandygyny aýtdy.
Milandaky Emergency saglyk guramasy bilen hyzmatdaşlyk edýän italýanlar Owganystanyň Gilment welaýatynyň gubernatoryny öldürmek maksady bilen dildüwşüge gatnaşykda aýyplanyp, tussag edilipdi.
Şol üç adamyň häzir Kabuldaky italýan ilçihanasyndadygy, özlerini gowy duýýandygy habar berilýär.


text:
Türkmen häkimiýetleri tarapyndan soňky 3-4 ýylyň dowamynda Aşgabat şäheri bilen bir hatarda, ýurduň ähli sebitinde hem ilatyň awtobus üpjünçiligine uly üns berlip başlandy, emma bu pudakda heniz hem düýpli ýetmezçilikler ýok däl.
Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň ilkinji ýyllarynda ýolagçylary gatnadýan awtotransport kärhanasy ýurtda iň bir çöken pudak bolupdy. SSSR-iň dargamagy bilen, Wengriýadan, Ukrainadan, Russiýadan getirilýän awtobuslaryň gelmesi kesildi. Ozaldan bar bolan awtobuslara-da ätiýaçlyk şaýlaryny tapmak hyllalla bolupdy.
Welaýatdyr etraplarda bar bolan awtokärhanalarda sanaýmaly awtobuslar galdyrylyp, ulanyş möhleti dolan köne awtobuslaryň aglabasy hasapdan çykaryldy. Kä halatlarda bolsa köne awtobuslaryň hususyýetçilige berlen wagtlary hem bolupdy.
Hökümete degişli awtokärhanalaryň bar bolan awtobuslarynyň ilatyň islegini kanagatlandyryp bilmeýänligi üçin, onlarça ýyl ilat köpçüligi hususy awtobuslaryň hyzmatlaryndan peýdalanyp geldiler. Şäherara gatnaýan awtobuslaryň ýetmezçiligi ýönekeý ýaşaýjylaryň jübülerine agram salmagyndan başga-da, ýolagçy otlularynyň ýolagçylarynyň sanynyň ep-esli artmagyna getirdi.
Soňky 3-4 ýylyň dowamynda ýurduň ähli künjeklerinde, aýratyn hem paýtagt Aşgabatda we onuň eteklerinde ilata hyzmat edýän awtobuslary göreniňde meseläniň onlarça ýyl çözülmän gelendiginiň sebäpleri oýlanmaga mejbur edýär. "Ilatyň iň bir agyryly meselelerini çözmäge döwlet ýolbaşçylarynda diňe islegiň bolmagy gerek eken" diýeniňi duýman galýarsyň. Köçelerde, magistral ýollarda hereket edýän dürli kysymly ýolagçy awtobuslary göwnüňi göterýär.
Yzygiderli üsti ýetirlip duranlygyna garamazdan, awtobuslaryň heniz hem ilatyň islegini doly kanagatlandyrmaýan ýerleri bar. Munuň-da özüne ýetesi sebäpleri bar. Paýtagt şäherde ähli ugurlar boýunça awtoulag gatnawlary ýerbe-ýer bellenen, hatda Köşi, Gökje, Bekrewe, Şor, Garadamak ýaly paýtagty etekläp oturan obalar hem şäher marşrutlaryna birikdirilen.
Awtobuslar göwnüňi göterýär, ýöne...
Adaty günler şäher ilaty awtobus gatnawlarynyň göwnejaý gurnalandygyna göz ýetirýärler, emma günde-günaşa döwlet baştutanynyň haýsydyr bir açylyş dabaralaryna gatnaşmagy sebäpli awtoulaglaryň öz ýöremeli liniýalaryndan aýrylyp, mekdep okuwçylarynyň, çagalar baglarynyň körpeleriniň dabara bolmaly ýere eltilmegi üçin ugradylýan halatlary, döwlet baştutanynyň işe gelýän we işden gaýdýan wagty, haýsydyr bir ýere sapara ugraýan ýa sapardan gelýän wagty, daşary döwletlerden gelýän haýsydyr bir ýokary derejeli myhmanlaryň gelmegi mynasybetli köçeleriň ýapylmagy bilen, ýollarda döreýän dyknyşyklar wagty şäher ýaşaýjylary düşündirip bolmajak kyn ýagdaýa düşýärler.
Şeýle ýagdaýda ýolagçy awtobuslarynyň birnäçesi awtoduralgalarda nobatçylyk çekmäge goýlup, ýollaryň ýapylmadyk ýerlerinde hem awtobus ýetmezçiligi ýiti duýulýar. Üsti ýolagçyly awtobuslaryň köpüsi bolsa ýollar ýapyk bolandan soň, çem gelen ýerden sürüp, şäheriň günbataryna barmaly ýolagçylary şäheriň demirgazygyndan çykarýarlar. Has hem ir ertir, giç agşam şäher ilatynyň işe barmaly, işden gaýtmaly wagty şu sebäpler bilen ýolagçy awtobuslarynda uly dyknyşyklar emele gelýär.
Awtokombinat-aeroport aralygyny birikdirýän 1-lik awtobusy iň bir agyryly marşrutdyr. Bu marşrut boýunça gatnaýan awtobusyň ýolagçysy bolmak durşuna güzap. Agşam sagat 18-den sagat 20 aralygy bu marşrut ýöremeli ýolundan bütinleý ýitýär. Duralgada oňa garaşyp, wagtyny ötürýän adamlar köp. Aýratyn-da, çagaly eneler, işe ýa öýüne howlugýan işgärler kösençlik çekýärler.
Günorta Koreýadan satyn alnan «Hýundaý» kysymly awtobuslar hem, taksiler hem şu günki gün şäher ilatyny ulag bilen üpjün etmäge ýeterlik ýaly görünýär. Ýöne nämüçindir transport işi göwnejaý ýola goýlubermeýär.
Soltan Açylowa Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
Türkmenistanda elektrik energiýasynyň öndürilişini şu ýyl 21,9 milliard kilowat-sagada, eksportyny bolsa 2,89 milliard kilowat-sagada ýetirmek göz öňünde tutulýar.
Ýurduň energoüpjünçiligini gowulandyrmak we elektrik energiýasynyň eksportynyň möçberlerini artdyrmak boýunça işler dowam etdiriler.
Şu maksat bilen, 2015-nji ýylda Lebap welaýatynyň Watan we Zergär gazturbinaly elektrik stansiýalarynyň gurluşygyna girişmek hem-de Ahal welaýatynyň Derweze etrabynda 504,4 megawat kuwwatlykdaky elektrik stansiýasynyň gurluşygyny tamamlamak bellenildi.
Elektroenergetika Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň esasy pudaklarynyň biri bolup durýar. Häzirki wagtda türkmen elektroenergiýasyny Owganystan, Eýran we Türkiýe satyn alýar.


text:
Irlandiýanyň supermarketlerinde, şol sanda belli “Tesco” söwda merkezinde-de atyň etinden ýasalan gamburger önümleriniň satylýandygy ýüze çykaryldy.
Irlandiýanyň azyk önümleriniň howpsuzlygyna gözegçilik edýänler gamburgerde ulanylan adaty bolmadyk haýwan DNK-synyň hiç hili howp abandyrmaýandygyny, ýöne “belli bir derejede alada döredýändigini” aýtdylar.
Britaniýanyň “Tesco” kompaniýasy gamburgerleriň önümçiliginde ulanylan atyň eti üçin ötünç sorap, Irlandiýanyň hem-de Britaniýanyň söwda merkezlerinden “Tesco” gamburgerlerini satuwdan aýyrýandygyny aýtdy.


text:
Birleşen Ştatlaryň Merkezi Aziýa boýunça tanymal ekspertleriniň biri, Kolumbiýa uniwersitetiniň Barnard kollejiniň professory Aleksandr Kuleý
“Uly oýunlar, ýerli düzgünler: Merkezi Aziýada güýç ugrundaky täze bäsleşik” atly kitabyny çap etdi.
Kuleý öz kitabynda 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda ABŞ-da amala aşyrylan terroristik hüjümden soň Merkezi Aziýa sebitinde uly güýçleriň, ýagny ABŞ-nyň, Orsýetiň we Hytaýyň başlan özara bäsleşigine ünsi çekýär.
“Aktual gürrüň” gepleşiginiň bu sanynda Azatlyk Radiosyndan Merdan Saryýew kitabyň awtory Aleksandr Kuleý bilen söhbetdeş boldy. Ol öz kitabynyň mazmuny, şeýle-de onda öňe sürülýän esasy pikirler barada gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosy: Kitabyň mazmuny barada gürrüňe başlamazdan ozal, men kitabyň sahabynda ýerleşdirilen surat barada soramaçky. Kitabyň daş ýüzünde Merkezi Aziýa sebitine meňzeýän bir şekliň daşynda aždarhanyň, aýynyň we bürgüdiň abanyp durandygyny görmek bolýar. Siz munuň manysyny düşündirseňiz?
Aleksandr Kuleý:
Hawa, dogry. Kitabyň daş ýüzünde ýerleşdirilen jandarlar ýurtlary aňladýar. Bürgüt – ABŞ-y, aýy – Orsýeti we aždarha – Hytaýy şekillendirýär. 2001-nji ýyldan soň bu ýurtlaryň Merkezi Aziýa sebitine gönükdirýän ünsi juda artyp başlady. Munuň netijesinde-de bu ýurtlaryň arasynda özara bäsleşik peýda boldy.
Azatlyk Radiosy: Siz kitabyňyza “Uly Oýunlar, Ýerli düzgünler: Merkezi Aziýada güýç ugrundaky täze bäsleşik” adyny beripsiňiz. Bu barada gürrüň berseňiz.
Kolumbiýa uniwersitetiniň Barnard kollejiniň professory Aleksandr Kuleý
Aleksandr Kuleý:
Bilýäňizmi, kitabyň adynyň belli bir derejede yaňsyly manysy bar. Köp media kommentatorlary kitabyň adynyň “uly oýun” bölegini regiondaky bäsleşik bilen baglanyşdyrýarlar.
“Uly oýun” diýlende, 19-njy asyrda Merkezi Aziýa regionyna kontrollyk etmek ugrunda Britan we Orsýet imperiýalarynyň özara bäsleşigi göz öňünde tutulýar. Kommentatorlaryň aglabasy hem “bä, serediň, biz täze bir ‘uly oýna’ şaýat bolýarys” diýen pikiri öňe sürdüler. Emma häzirki bäsdeşler, ýagny ABŞ, Hytaý we Orsýet Merkezi Aziýa kontrollykdan ötri, onuň tebigy baýlyklaryny almak ugrunda täsirli bolmaga synanyşýarlar.
Ýöne meniň kitabymda hem nygtalyşy ýaly, Merkezi Aziýa yza tarap gaýdan region bolman, ol tersine, öňe barýan bir sebit. Men Merkezi Aziýany “post-günbatar dünýäsiniň bir bölegi” diýip atlandyrýaryn. Ýagny, bu diýýän dünýämde ABŞ-nyň regiondaky täsiri pese gaçýar, munuň tersine, Hytaýyňky artýar.
Azatlyk Radiosy: Siz kitabyňyza başlangyç esas hökmünde 2001-nji ýyly alypsyňyz. Muňa aýratyn bir sebäp barmy?
Aleksandr Kuleý:
Hawa, munuň ençeme sebäbi bar. Ilkinji nobatda 11-nji sentýabr wakalary. Mundan ozal Waşington häzirkisi ýaly, Merkezi Aziýa sebitine içginden ýakynlaşmandy. 9/11 wakalaryndan soň ABŞ Owganystandaky alyp barýan operasiýalaryny goldamak üçin, Merkezi Aziýada özüniň bazalaryny, ýük daşamak üçin merkezlerini açdy. Bu häzirki günde hem saklanyp galýar. Muňa mysal hökmünde “Manas” harby bazasyny ýa-da ýükleri daşamak üçin ulanylýan Demirgazyk üpjünçilik ýoluny getirip bolar. Ýöne şol bir wagtyň özünde edil şol ýyl Hytaý Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň ilkinji mejlisini geçirdi. Bu hem 2001-nji ýyly başlangyç esas edip almagymyň bir sebäbi.
Ýene-de bir hökman nygtap geçmeli ýagdaý bar, Orsýetiň täze saýlanan prezidenti Wladimir Putin hem şol ýyllar Merkezi Aziýa has ýakyndan aralaşyp başlapdy. Şeýlelikde taraplaryň bähbtileri 2000-2001-nji ýyllarda eýýäm çaknyşyp başlady. Ýöne ABŞ-nyň birden Owganystana girmegi, beýleki iki ýurduň – Orsýet bilen Hytaýyň – region baradaky aladalaryny güýçlendirdi.
Azatlyk Radiosy: Aleks, ýaňy belläp geçen 2001-nji ýylyňdan hasap tutup, Orsýetiň, ABŞ-nyň we Hytaýyň her birinde aýratynlykda durup geçäýseň. Ýagny, olaryň her biriniň bu regiona nädip çemeleşendigi we näderejede täsirli bolandygy barada maglumat beräýseň?
Aleksandr Kuleý:
Hawa, elbetde. Geliň, başda ABŞ-nyň üstünde durup geçeliň. Waşington Owganystandaky alyp barýan operasiýasy sebäpli, özüniň sebitdäki gatnaşyklaryny enjamlaşdyrdy diýilse bolar. Ýagny, ol howpsuzlyk hyzmatdaşlygyny ilkinji nobatda öňe sürüp, özüniň regiondaky demokratiýa we adam hukuklary ýaly meselelerine başgaça çemeleşip başlady. Netijede bu iki arada käbir dartgynly ýagdaýlar hem bolup geçdi. Esasan hem, Özbegistandaky Andijan wakalaryndan soň bu ýagdaý has hem orta çykdy.
Elbetde, Waşington bu meseleler boýunça özüniň närazylygyny bildirjek boldy. Ýöne Merkezi Aziýanyň döwletleri “eger-de biz bilen howpsuzlyk meseleleri boýunça hyzmatdaşlyk etjek bolsaň, onda bize adam hukuklary barada takal okamagyňy bes et” diýen ýaly äheňde duýduryş etdiler.
Orsýet barada aýdylanda, Moskwanyň esasy aladasy, özüniň regiondaky agalygyny saklap galmakdy. 9/11 wakalaryndan soň, Moskwa ABŞ-nyň regiona aralaşmak planlaryny hyzmatdaşlyk üçin gowy mümkinçilik hökmünde kabul edipdi. Ýagny, Orsýet olaryň arasynda araçylyk etjekdi. Emma haçan-da Waşington Merkezi Aziýanyň hökümetleri bilen gönüden-göni ikitaraplaýyn gepleşiklere geçeninde, Orsýet ýagdaýlaryň başgaçarak ugur boýunça ýaýbaňlanjagyna göz ýetirdi.
Şol bir wagtda, Orsýet Hytaýyň täsirinden hem ägä bolýar. Orsýet hernäçe Pekin bilen hyzmatdaşlyk edýändigini aýtsa-da, Merkezi Aziýada Hytaýyň täsiriniň artmasyndan juda aladalanýar.
Merkezi Aziýa Hytaý üçin hem juda wajyp bir region. Merkezi Aziýa döwletleriniň garaşsyzlygynyň ilkinji on ýyllygynda Pekin olara onçakly uly üns hem bermändi. Emma soňra Hytaý bu regiona çynlakaý aralaşdy. Munuň sebäpleri-de bir tarapdan energiýa serişdeleri bolsa, beýleki bir tarapdan, özüniň günbatar araçäklerindäki, ýagny Sinszýan regionundaky separatistik hereketlere kontrollyk etmekdi.
Şunlukda bu üç ýurduň her biriniň regionda başga-başga maksatlary bolsa-da, ondan ötri olaryň ählisi Merkezi Aziýa aralaşýar.
Azatlyk Radiosy: Indi ýaňky aýdýan üç güýjüňiziň regiondaky özara gatnaşyklary barada gürrüň berseňiz. Bu gatnaşyklarda kim has üstünlikli boldy?
Aleksandr Kuleý:
Bu taýda dürli-dürli garaýyşlar we çemeleşmeler boldy. Şeýle-de bolsa, elbetde, özara bäsleşik boldy. Men ýagdaýlaryň öňki “uly oýun” görnüşine ýazmaýandygyny aýtsam-da, bu hiç hili bäsleşigiň bolmandygyny aňlatmaýar. Mysal üçin, Orsýet bilen ABŞ “Manas” harby bazasy ugrunda özara bäsleşipdi. Olaryň her biri 2009-njy ýylda Bakyýewiň hökümetine baza üçin esli pul serişdelerini hödürläpdi.
Şol bir wagtda Orsýet bilen Hytaýyň nebit-gaz kompaniýalary energiýa serişdeleri ugrunda özara bäsleşýärler. Ýöne nähili hem bolsa Moskwa bilen Pekiniň birleşip, Günbataryň täsirine garşy durýan ýerleri hem bar. Mysal üçin, saýlawlary alyp göreliň. Günbatardan saýlawalara köplenç ÝHHG-niň wekilleri gatnaşýar. Şol bir wagtda GDA we Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasy hem öz gözegçi toparlaryny düzüp, olary saýlawlara ugradýarlar. Netijede, soňky iki guramanyň gözegçileri has optimistik netijeleri çykarýarlar.
Regionda haýsy güýjüň has üstünlikli çykyş edýändigi barada gürrüň edilende, meniň pikirimçe, olaryň ählisine-de belli bir derejede ýeňiji diýip bolar. Olaryň ählisi öňünde goýan kiçi maksatlaryny, ýagny “plan minimumlaryny” amala aşyrdymyka diýýän. Ýöne iň köp üstünligi kim gazandy diýseňiz, belki-de, bu Hytaý bolsa gerek. Soňky wagtlarda onuň regiondaky, esasan hem Türkmenisandaky täsiri juda artdy.
Azatlyk Radiosy: Aleks, bilşiňiz ýaly, 2014-nji ýylda Owganystandan halkara goşunlaryny çykarmak planlaşdyrylýar. Bu Merkezi Aziýa sebitine nähili täsir eder? Munuň netijesinde täze bir döwür başlanyp bilermi ýa-da owalky proses dowam edermi?
Aleksandr Kuleý:
Meniň pikirimçe, öňki ýagdaýlar dowam eder. Ýöne, elbetde, täzelikler hem bolar. Meniň pikirimçe, ABŞ-nyň Owganystandan çykmagy bilen, ýagdaýyň çaýkanmagy mümkin. Munuň netijesinde Hytaýyň hem zyýan çekmegi mümkin. Dogry, Hytaý Owganystana köp sermaýa ýatyrýar, ýöne ol muny ABŞ-nyň ol ýerdäki esgerlerine, ýagny howpsuzlyga bil baglap edýär. Mundan soň Pekiniň nädip öz sermaýasyny gorajagy hem aýratyn sowal bolup galýar.
Orsýet hem mundan peýdalanyp, elbetde, özüniň täsirini artdyrmak ugrunda hereket edip başlamagy mümkin. Ýagny, ol Merkezi Aziýanyň ýurtlary bilen hyzmatdaşlygyny artdyrmak ugrunda tagalla eder.
Ýöne, umuman aýdylanda, köp zat üýtgemezmikä diýýän. Elbetde, regionda kimiň agalyk etmelidigi barada belli bir bäsleşik bolar.


text:
135-den gowrak eýranly kinoçy ýurduň suduna açyk hat ýazyp, oktýabr aýynda alty ýyl türme tussaglygyna we 223 dürre urulmagyna höküm edilen kärdeşleriniň aklanmagyna çagyrdy.
30 ýaşyndaky Kaýwan Karimi Tähranda bir rewolýusiýa sudy tarapyndan, şäher diwarlarynda ýazylan syýasy şygarlar barada düşüren dokumental filmi üçin, «mukaddeslige şek ýetirmekde» günäli tapyldy.
Ol 23-nji dekabrda şikaýat sudunda boljak diňlenişige çenli azat, emma şikaýaty dogry tapylmasa, jezasyny çekmeli.
Eýranyň rewolýusiýon sudlary açyk geçirilmeýär, olarda žýuri hem bolmaýar, bir sudýa, köplenç birnäçe minut içinde höküm çykarýar.


text:
Orsýetiň Daşary işler ministrligi ýurduň türmesinde ölen tanymal ýurist Sergeý Magnitskiniň ölüminde güman edilýän orsýetli resmileriň bir toparyna garşy Birleşen Ştatlaryň ýörite sanksiýalary girizmegine jogap beriljekdigini aýtdy.
Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň ýaýradan beýanatynda sanksiýalaryň girizilmeginiň “kabul ederliksizdigi” nygtalyp, munuň Orsýet-ABŞ gatnaşyklaryna zyýan ýetirip biljekdigi bellenilýär.
Amerikanyň Döwlet departamentiniň metbugat wekili Mark Toner bolsa şeýle çykyş etdi: “Men Orsýet tarapyndan käbir beýanatlaryň edilendigini bilýärin. Ýöne biz ol adamlar boýunça garaşsyz derňew geçirdik. Bizde hereket etmäge ynamly maglumatlaryň bardygyna ynanýarys”.
Sergeý Magnitskiý 2009-njy ýylda, 37 ýaşynda saglyk ýagdaýynyň ýaramazlaşmagy we zerur bejergi berilmezligi netijesinde Orsýetiň türmesinde aradan çykypdy.


text:
Psiphon 3 internet mazmunyna senzurasyz girmäge mümkinçilik berýän VPN, SSH we HTTP tehnologiýasyny ulanýan, Psiphon Inc. tarapyndan hödürlenýän dolanyşyk guralydyr. Psiphon 3 müşderiňiz senzura ilmezden geçmek mümkinçiligini ýokarlandyrmak üçin täze giriş nokatlary barada awtomatiki öwrener.
Psiphon 3 onlaýn mazmuna açyk girişi üpjün etmek üçin niýetlenendir. Psiphon siziň onlaýn gizlinligiňizi ýokarlandyrmaýar, şonuň üçin ony onlaýn gorag guraly diýip hasaplamaly ýa-da ulanmaly däl.
Windows XP, Vista, 7, and 8 (desktop) ýa-da Android 2.2+ üçin müşderi programmasyny göçürip almak üçin baglanyşyga basyň.
iOSwe Mac OS X üçin Psiphon 3 müşderileri ýakynda çykýar.
Müşderi programmasyny göçürip alyp, ony işlediň. Ony işledeniňizde, bu programmanyň Psiphon Inc. kompaniýasynyň kanuny önümidigini görkezýän howpsuzlyk sowalyny görersiňiz.
Psiphon 3-i işledeniňizde ol awtomatiki birigip başlaýar. Birigýärkä, pyrlanýan kiçi belgi görkezilýär. Aşakdaky ötük rejeleriniň birini saýlap bilersiňiz: VPN (IPSec üstünde L2TP ), SSH ýa-da SSH+ (SSH goşmak perde, protokolyň barmak yzy alynmaz ýaly SSH-iň ýokarsynda tötänleýin gatlak).
Ýaşyl reňkli kiçi belgi görkezileninde Psiphon serwerine birikme amala aşyrylýar. VPN rejesinde gelýän we gidýän mazmun awtomatiki usulda tutuşlygyna Psiphon 3 arkaly alnyp barylýar.
SSH we SSH+ rejelerinde Psiphon 3 Windows ulgamy proksi sazlamalaryny awtomatiki sazlaýar we şu sazlamalary berjaý edýän programmalarda gelýän hem-de gidýän mazmun Psiphon 3 arkaly amala aşyrylýar. Esasy web brauzerleriň ählisi bu sazlamalary öňünden kabul edilen görnüşde berjaý edýär.
Mundan başga-da, SSH we SSH+ rejelerinde Psiphon 3 bölünen ötük opsiýasyny hödürleýär, bu ýerde halkara gelýän we gidýän mazmun proksi arkaly amala aşyrylýar, ýurduň içindäki mazmun bolsa beýle däl. Bölünen ötügi işjeňleşdirmek üçin "Proksi etme..." opsiýasyny belläň. Bu opsiýa açyk mahaly proksi edilmedik domenler barada habar ýaýlasynda hasabat berilýär.
Programmany ýapanyňyzda Psiphon 3 birikmäni awtomatiki kesýär. Birikmäni açyp-ýapmak üçin kiçi belgä basyp hem bilersiňiz.
Gurnamany başlatmak üçin Android e-poçtaňyzyň ýa-da brauzeriňiziň içinde Psiphon APK baglanyşygyna basyň.
Psiphon APK-ni gurnamak üçin Android enjamyňyzda söwda bazaryndan başga ýerden alnan programmalary gurnamaga rugsat berýän opsiýany açmaly. Android üçin Psiphon 3 özüni täzelär.
Psiphon 3 programmasyny işe goýbereniňizde ol Psiphon toruna awtomatiki birikmäge başlaýar.
Programma tora birigeninden soň ol öz içindäki Psiphon brauzerini işe goýberýär. Android üçin Psiphon 3 gelýän we gidýän mazmuny öňünden kabul edilen Android brauzeri ýa-da beýleki programmalar üçin awtomatiki amala aşyrmaýar.


text:
Owgan prezidenti Hamid Karzaý üç günlük resmi sapar bilen Waşingtona gitdi. Ol ýerde prezident Karzaý ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama we beýleki ýokary derejeli resmiler bilen duşuşmagy planlaşdyrýar.
Geçiriljek gepleşikleriň dowamynda howpsuzlyk, ykdysadyýet we syýasy geçiş döwri bilen bagly meseleleriň maslahat ediljekdigi aýdylýar.
2014-nji ýylyň ahyryna çenli Birleşen Ştatlaryň we NATO-nyň ýolbaşçylygyndaky goşun Owganystany terk etmegi planlaşdyrýar.
Halkara güýçleri Owganystany terk edenden soň, owgan goşunyna ýardam etmek we türgenleşdirmek üçin ýurtda näçe goşunyň galdyrmalydygy baradaky sorag ABŞ-nyň we Owganystanyň prezidentleriniň öňünde duran esasy meseleleriň biridir.
Şeýle-de prezident Karzaý Owganystanyň Milli howpsuzlyk direktorynyň ýolbaşçysy Asadulla Halidini hem görmegi planlaşdyrýar. Halid Birleşen Ştatlarda saglyk ýagdaýy sebäpli bejergi alýar.


text:
Çarşenbe güni dünýäniň ösen döwletleriniň altysynyň wekilleri Eýranyň ýadro programmasy bilen baglanyşykly meseleleri ara alyp maslahatlaşmak üçin Yragyň paýtagty Bagdatda maslahata ýygnandylar.
Bu maslahatda Birleşen Ştatlaryň, Britaniýanyň, Hytaýyň, Orsýetiň, Fransiýanyň we Germaniýanyň resmileri Eýranyň ýadro meselesi boýunça araçyl wekili Saed Jalili bilen Tähranyň ýadro programmasy bilen baglanyşykly meseleler barada pikir alşarlar.
Bu alty döwlet bilen Eýranyň arasynda şu ýylyň aprel aýynda Stambulda geçirilen gepleşiklerde taraplar oňyn bir ylalaşyga gelip bilmediler.


text:
Şu gün NATO-nyň Baş sekretary Andre Fogh Rasmussen Pakistanyň hökümetiniň NATO-nyň ýüklerini geçirmek üçin Owganystan bilen serhet geçelgesini ýakyn wagtlarda açjakdygyna umyt edýändigini aýtdy.
Geçen hepde NATO-nyň dikuçarlary Pakistanyň serhetýaka territoriýasynda howa hüjümlerini geçirende üç sany pakistanly harbynyň öldürilmegi sebäpli, Pakistan NATO-nyň ýükleriniň öz serhedinden Owganystana geçirilmegine gadaganlyk girizipdi.
NATO-nyň ýük ulaglarynyň gatnawynyň togtadylan wagty Pakistanda NATO-nyň 20-den gowrak nebit daşaýan maşyny otlandy we 3 adam heläk boldy.


text:
Orsýetiň çäklerinde mekezi aziýaly bosgunlary goraýjy tanymal aktiwist Ýelena Rýabinina rak keseline garşy uzak wagt dowam eden göreşden soň aradan çykdy.
Adam hukuklaryny goraýjylar merkezi aziýaly syýasy bosgunlaryň baýry, gaýduwsyz we ýadawsyz goragçysy bolan Ýelena Rýabininanyň ýasyny tutýarlar.
Ýelena Rýabinina 4-nji maýda Moskwada 59 ýaşynda aradan çykdy. “Ol adalatyň hatyrasyna migrantlaryň we başpena soraýanlaryň adyndan hökümet resmileri bilen dürli derejede, gozegçi ofiserlerden başlap iň ýokarsyna çenli göreşmekde çäksiz gaýrata eýe bolan adamdy” diýip, Human Rights Watch (HRW) guramasy öz beýannamasynda
ýazýar.
Asly Odessaly Ýelena Rýabininanyň dostlary we kärdeşleri onuň Merkezi Aziýadan gaçyp çykan onlarça bosguny halas edendigini adýarlar. Ol Orsýetde bosgunlyk statusyny almaga synanyşan adamlara kömek bermek boýunça programmalary döredipdi. Sebäbi olar Orsýetde häli-şindi türmä atylyp, soňra Merkezi Aziýanyň hökümetleriniň gizlin gulluklary tarapyndan ogurlanyp, öz ýurtlaryna ekstradisiýa edilmek howpuna uçraýardylar.
Rýabinina käri boýunça ýurist däldi, emma ol adam hukuklaryny goraýjy toparlar bilen işleşip başlandan soň bosgunlyk meselelerine degişli kanunlar boýunça güýçli bilermene öwrülip, Orsýetiň we Ýewropanyň sudlarynda garalan işlerde bosgunlar üçin üstünlikli netijeleriň çykarylmagyna ençeme gezekler ýardam beripdi.
“Onuň adyny we telefon nomerini bilmeýän merkezi aziýaly ýok bolsa gerek. Ol bütin hepdäniň dowamynda 24 sagatlap telefondady we deportasiýa howpy astyna düşen islendik adamy halas etmek üçin gije sagat üçde-de polisiýa ylgamaga taýýardy” diýip, HRW guramasynyň Ýelena Rýabinina barada çap eden beýannamasynda bellenýär.
Ýelena Rýabinina bilen hoşlaşyk
Dostlary we kärdeşleri Ýelenanyň ýürekdeşligini we onuň zehininiň ötgürligini aýratyn belleýärler.
Rýabinina Moskwada adam hukuklaryny goraýjy guramalaryň ençemesi, şol sanda abraýly “Memorial” merkezi bilen hem işleşipdi.
Ýelena Rýabinina bilen hoşlaşyk çäresi 6-njy maýda Moskwada geçirildi.
(Orsça maglumat)


text:
Owganystanyň Mazary Şerif şäherinde türkmen harytlarynyň ýörite bir dükany bar. Şol dükanda satuwa çykarylan zatlaryň bary diýen ýaly türkmenistanly aýallaryň getiren harytlaryndan ybarat.
Azatlyk Radiosy şol dükanyň eýesi Öwez Hajy aga bilen ýörite söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Dükanyňyzda nämeler satýaňyz?
Öwez Hajy: Biz ýakalary, donlary, türkmen esbaplaryny satýarys. Şulary gyzlar-gelinler gelip alýarlar. Başga-da biz haly, öýe tutulýan torbalary [horjunlary], haly-kilem, ýün saçaklar hem satýarys. Mende türkmenleriň geýýän başgaplaryna çenli bar.
Azatlyk Radiosy: Dükanyňyzda türkmen ýaklaryňyz, donlaryňyz, joraplaryňyz, tahýadyr, ýüň saçaklaryňyz bar. Olary nireden alýaňyz?
Öwez Hajy: Bulary Türkmenistandan alyp gelýärler. Biz şu ýerde satyn alýarys. Şulary olardan satyn alýarys. Bu ýerde [Owganystanda] tikilýäni hem bar.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistandan getirýärler diýdiňiz. Olary Türkmenistandan kim alyp gelýär?
Öwez Hajy: Bu ýakalary Türkmenistandan gelen aýallar getiräýrler. Erkek adam alyp gelenok, aýallar getirýär. Hol gün hem dört sany aýal şu ýere [haryt] getiripdi. Köp ýaka getiripdi.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanly aýallarmy?
Öwez Hajy: Hawa, Türkmenistandan gelýärler. [Olar] köýnek, ýaka, kellä atynylýan yaglyk hem getiripdiler. Gowy-gowy ýüpek ýalyklardan hem getiripdiler.
Azatlyk Radiosy: Şol türkmenistanly aýal söwdegärler her näçe wagtdan Owganystana haryt alyp gelýärler?
Öwez Hajy: Her dört-bäş aýdan gelýärler. Çalt-çalt gelenoklar. Aradan dört-bäş aý geçmän gelenoklar.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanly aýal söwdegärler satmaga başga nämeler getirýärler?
Öwez Hajy: Ýaka, köýnek, don, çyrpy, gyzyl don, gara don getirýärler. Donlar hem üç-dört görnüşli. Gara donuň garalamaly diýen görnüşi hem bar. Çyrpynyň hem agy, sarysy, garasy bar. Üç görnüşi bar.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanly aýal söwdegärler getiren şol harytlaryny lomaý tabşyryp gidýärlermi ýa-da her dükana aýlanyp satýarlarmy?
Öwez Hajy: Olar gelenlerinde hemmesi meniň ýanyma, şu dükanymyň öňüne gelýärler. Soňra [beýleki alyjy] dükanlaryň eýeleri hem şu ýere gelýärler. [Şol] dükanlaryň eýeleri gelip, hersi 20, 30, 10 ýa-da bäş sany geregini alyp gidýärler.
Azatlyk Radiosy: Nähili harydyň gerekdigini siziň özüňiz sargaýaňyzmy ýa-da olaryň özleri islän harytlaryny getirýärler?
Öwez Hajy: Özleri getirýärler.
Azatlyk Radiosy: Şol gelýän türkmenistanly söwdegärler her saparynda şol birleri gelýärmi ýa-da her gezeginde başga-başgalary gelýärmi?
Öwez Hajy: Ýok, başga-başgalary gelýär. Hemişe şol bir aýallar gelenok. [Her sapar] başga-başgalary gelýär.
Azatlyk Radiosy: Türkmen harytlaryna bolan isleg nähili?
Öwez Hajy: [Satyn] alýarlar. Gyzlar-gelinler dükanlara gelip alýarlar. Özüm [Türkmenistana] gidip getiremok. Şol aýallar getirýärler şolardan [satyn] alýan. Türkmenistanly aýallaryň haryt getirýänine 14-15 ýyl boldy. Ondan ozal bolsa gelim-gidim ýokdy.
Azatlyk Radiosy: Şol söwdegär aýallaryň getirýän harytlarynyň hemmesini Owganystanda satyn alyp galýarlarmy ýa-da satyp bilmän yzyna alyp gidýän ýagdaýlary hem bolýarmy?
Öwez Hajy: [Satyn] alýarlar. Hemme kişi satyn alýar. [Türkmenistanly söwdegär aýallar] obalarada baryp gelýärler.
Azatlyk Radiosy: Obalarada baryp gelýärler diýdiňiz. Harytlaryny satmak üçin haýsy obalara gidýärler?
Öwez Hajy: "Bermezit" diýilýän tekeleriň obasyna, Meýmene şäherinde "Şah" diýip oba bar oňa-da gidip gelýärler.
Azatlyk Radiosy: Söwdaňyz nähili?
Öwez Hajy: Söwdamyz gowy, erbat däl. Şu günlerde ozalky ýaly däl. Ýöne Hudaýyň nesip edeni bolup dur.


text:
Syrly gutylar
Biri “Dulluk halys ýüregime düşdi. Näler öýlenjek welin, aýallaryň juwan, garrysyny tanap bolanok. Ýüzlerine telim gat kosmetika çalýarlar. Haçana çenli hammamdan çykan wagtlaryny garawulajak?” diýip, ýoldaşynyň ýanynda zeýrenýär. Ýoldaşy:
-Hammam garawullama, el bukjasyna-sumkasyna ünsli äňet! Kosmetika salýan gutysy kindiwanja, däri-derman salýan gutysy-apteçkasy uly bolsa, ol garry aýaldyr -diýip, peýdaly maslahat beripdir.
Lukman ýalňyşy
Biri “Iýmiti azaltdym, ir ertir-giç agşam gezelenç edýän, ýöne horlanyp bilemok. Agramym artyp barýar-diýip, lukmana arz edýär. Lukman at münmegi, her gün atly gezelenç etmegi maslahat berýär. Aradan birki aý geçýär. Semizlikden arz eden lukmanyň ýanyna gelýär. Lukman onuň ýagdaýy bilen gyzyklanýar. Semiz kişi:
-Iki aý at mündüm. Maslahat berşiň ýaly, ir ertir-giç agşam atly gezelenç etdim. Ýöne men däl, at janawer horlandy. Gapyrgasyndan torba asybermeli boldy -diýipdir.
Aýallar näme diýýär
Bir gezek söwda bazasynyň başlygynyň aýaly “Kakasy, işiňde kemçilik känmişin, basym barlagçylar bazany barlajakmyşyn” diýýär. Äri “Kim bü gürrüňi tapýan, men arassa işleýän” diýip, goh edýär. Aýaly “Aýallar” diýýär. Äri “Aýallaryň-da gepi bolarmy?” diýýär. Basym barlagçylar bazany barlaýar. Aýaly “Işiňde kemçilik känmişin. Seni türmä basjakmyşynlar” diýýär. Äri “Kim bu gürrüňi tapýar?” diýýär. Aýaly “Aýallar” diýýär. Äri “Aýallarda gybat kän, haýsy birine ynanjak?” diýýär.
Basym sud bolup, ony türmä basýarlar. Aýaly äriniň yzyndan türmä görme-görşe barýar. Äri “Aýallar diýýär” diýlen gürrüň hakykata öwrülip, çyna ýazyp duransoň aýalyndan:
-Aýallar näme diýýär? -diýip soraýar. Bende “Aýallar “Äriňi türmä nähak basypdyrlar, ol basym türmeden boşajakmyşyn” diýýär” diýen hoş habara tamakin eken.
Höwes
Bir gezek biri “Köçä çyksam, bezemen geýinen görmegeý gelinlere görýärin. Öz ýanymdan “Şeýle bezemen geýnen owadan gelniň äri bolsadym” diýýärin” diýip, dostunyň ýanynda zeýrenýär. Dosty:
-Zeýrençden, ham-hyýaldan dynmak aňsat. Öz gelniň üst-başyny beze -diýipdir.
Gep reňkde
SSSR döwri biri “Lotereýim “Wolga-24” maşynyny utdy. Ýöne reňkini halamanym üçin almadym. Özüňçe barly-ýoklylar maşynyň reňkine çort atyp, dodak çöwürse, özüm-ä namys etjek” diýip, dostunyň ýanynda öwünýär. Dosty:
-Ynanýaryn. Menem “Wolga” utup gördüm, seniň günüňe düşdüm, reňkini halamanym üçin ony almadym. Senem meniňki ýaly düýş görensiň-dä? -diýipdir.
Il içinden çöpläp, taraşlan Amanmyrat BUGAÝEW.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillary Klinton Pakistanyň söweşijileri basyp ýatyrmak üçin has köp hereket etmegine çagyryş etdi. Bu barada ol goňşy Hindistana iki günlük saparynyň soňky gününde aýtdy.
Pakistanyň hökümeti öz territoriýasynda içki we daşky söweşijileriň hüjümlerine ýol bermezligi gazanmaly diýip, Klinton nygtady.
Hindistanyň daşary işler ministri SM Krişna bilen Nýu-Delide žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda Hillary Klinton Pakistanda “terrorçylar” tarapyndan 30 müňden gowrak pakistanly öldürildi diýdi.
Mundan bir gün öň eden çykyşynda Klinton “Laşkar-e-Taibe” toparynyň düýbüni tutujy Hafiz Saeede garşy Pakistanyň hereket etmelidigini aýtdy. Saeed 2008-nji ýylda Mumbaýda 165 adamyň ölümine sebäp bolan hüjümde günäkär hasaplandy.
Klintonyň aýtmagyna görä, ABŞ Saeediň ele salynmagy üçin 10 million dollar hödürlemek bilen Pakistandaky terrorçylyga garşy göreşe özüniň ygrarlydygyny görkezýär.


text:
Aşgabat, 20.02.2015. «Türkmenportal».
Türkmen pälwanlary Minskide tamamlanan sambo boýunça Dünýä Kubogy ugrundaky ýaryşda ýedi: iki altyn, bir kümüş, dört bürünç medal gazandylar. Bu ýaryşa 18 döwletden türgenler gatnaşdylar.
Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň baýrak gaznasyna 4 medaly söweş sambosynyň ussatlary getirdiler.
68 kg çenli agramda Abdylla Babaýew altyn, 17 ýaşly Kerimberdi Döwletow bürünç medallara mynasyp boldular. 82 kg çenli agramda çykyş eden Jöwlanbek Madaminow hormat münberiniň üçünji basgançagyna çyksa, 90 kg çenli agramda Mergen Tejenow altyn medal eýeledi.
Sport sambosynyň ussatlaryndan Tejen Tejenowyň (82 kg çenli agram) bürünç, şeýle hem zenanlaryň arasynda Gülbadam Babamuratowyň (52 kg çenli agram) kümüş, Zuhra Madraimowanyň (60 kg çenli agram) bürünç medallaryny bellemek bolar.


text:
Düýn Ukrainanyň öňki premýer-ministri Ýuliýa Timoşenko ýurduň Baş prokuraturasynyň özüne garşy jenaýat işini gozgandygyny mälim etdi. Ol, hususan-da, özüniň Kýoto protokolynyň bir bölegi hökmünde paýlanan serişdelere el urmakda aýyplanýandygyny aýdýar.
Onuň bu beýanatynyň yzy bilen, düýn Baş prokuratura Timoşenkonyň hakykatdanam Kiýewden çykmasyz edilendigini aýtdy.
Kiýewde žurnalistlere beren interwýusynda Timoşenko sülçüleriň heniz özüne garşy resmi ýagdaýda aýyp bildirmändigini belledi.
Ukrian häkimiýetleri biraz öň daşky sreda boýunça ozalky ministr Georgiý Filipçugy tussag edipdiler. Ol öz wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanmakda aýyplanýar.


text:
Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şarif özüniň maliýe hasaplarynda hiç hili bidüzgünçilige ýol berilmändigini aýdyp, ýurduň parlamentinden “Panama kagyzlarynda” öňe sürülýän maglumatlary derňemegi üçin ýörite komissiýa döretmegi sorady.
16-njy maýda Pakistanyň parlamentinde çykyş eden Şarif öz baýlygyny syýasata girmezden ozal kanunalaýyk ýollar bilen gazanandygyny we döwletiň pulundan bidüzgünçilikli peýdalanmandygyny aýtdy.
“Men Pakistandan ýekeje hem puluň çykarylmandygyna kepil geçip bilerin” diýip, Şarif belledi.
“Panama kagyzlary” atly maglumatlarda Şarifiň çagalarynyň birnäçe ofşor kompaniýa eýeçilik edýändigini we olaryň bu kompaniýalary Londonda emläk satyn almak üçin ulanandygyny görkezýän dokumentler peýda bolany bäri, Pakistanyň premýer-ministrine basyş edilýär.


text:
Fransiýanyň prezidenti Nikolýa Sarkoziniň tarapdarlary düýnki regional saýlawlarda uly ýeňlişe sezewar boldy.
Deslapky sanalan sesleriň netijelerine görä, sosialistleriň baştutanlygyndaky çepçi partiýalar saýlawa gatnaşanlaryň 50% gowragynyň goldawyny alypdyr.
Sarkoziniň taraplarlary 17% ses alypdyr. Fransiýanyň 22 regionyndan diňe birinde - Elzasda sagçylaryň ýeňiş gazanmaga şansy bar.
Fransiýanyň premýer-ministri Fransua Fiýon dolandyryjy partiýanyň işiniň şeýle şowsuz bolmagynda öz jogapkärçiliginiň bardygyny eýýäm mälim etdi.
Onuň şu gün iş başyndan çekilmek barada prezidente ýüzlenjekdigini käbir synçylar belleýärler. Ýöne täze kabineti düzmegi Sarkozi ýene-de Fiýona tabşyrar.


text:
Azatlyk Radiosynyň “Dünýä türkmenleri” atly nobatdaky gepleşiginde Eýranyň Türkmensähra ülkesiniň käbir wekilleri bilen Eýranda geçiriljek prezidentlik saýlawlarynyň ol ýerdäki türkmenleriň durmuşyna ýetirmegi mümkin täsirleri barada söhbet edilýär.
Mundan daşary, owganystanly türkmen işewürlerinden biri Eziz Sadyk bilen Owganystandaky “Türkmen Şuranyň” alyp barýan işleri hem-de Balh welaýatyndaky türkmenleriň ykdysady durmuşy barada gürrüň edilýär.
Şeýle-de, bu gepleşikde türkmenistanly howesjeň dörediji Akmuhammet Baýhan bilen gysgajyk söhbetdeşlik we onuň täze goşgulary diňleýjilere hödürlenýär.
Şu “Dünýä türkmenleri” gepleşigini diňlemek üçin aşaky düwmä basyň:


text:
Türkiýe Orsýetiň ilçisi Andreý Karlowy çagyryp, Orsýetiň uçarlarynyň demirgazyk Siriýada türkmen obalaryny «dyngysyz» bombalandygy üçin protest bildirendigini aýdýar.
Premýer-ministr Ahmet Dawutoglu bu habary 20-nji noýabrda žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda aýtdy.
Türkiýäniň Daşary işler ministrliginiň beýanatynda Siriýada türkmen azlygynyň ýaşaýan obalarynyň bombalanmagy «çynlakaý netijelere getirip biler» diýilýär we Orsýetiň «öz operasiýasyny derhal bes etmegi» soralýar.
Şeýle-de Türkiýe prezident Wladimir Putiniň Ýakyn Gündogardaky ýörite wekili Mihail Bogdanowa «duýduryş we talap» bildirdi.


text:
Janyndan geçen bombaçy Owganystanyň Aňtaw gullugynyň başlygynyň orunbasaryny we ýene azyndan 22 adamy öldürdi.
Hüjümçi Lahman welaýatyndaky Mehterlam şäherinde, metjidiň işigindäki mähelläniň içinde, resmileriň metjitden çykyp barýan wagty özüni partlatdy.
Welaýat gubernatory Owganystanyň Milli howpsuzlyk guramasynyň başlygynyň orunbasary Abdylla Lahmaniniň öldürilendigini tassyk etdi.
Partlamada başga-da birnäçe ýokary derejeli resmi we azyndan 18 graždan adam öldi.
Talyban bu hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy we Lahmanini nyşana alandygyny aýtdy.


text:
Şu ýylyň başyndan ýurtda Türkmenistanyň Administratiw hukuk bozulmalary hakyndaky täze kodeksi güýje girdi. Ol güýje giren badyna hem degişli çäreler göze ilip başlady.
Köçe-ýol düzgünleri
Täze kodeksiň pyýadalaryň uly köçeleri kesip geçmek tertibi baradaky maddasy babatynda aýdylanda, bu maddany äsgermezlik edenlere jerime salynjakdygy hakyndaky duýduryşlar köpçülikleýin ýerlerde asyldy.
Bu hili duýduryşlar mekdep okuwçylarynyň käbirleriniň gündelik depderlerinde hem ýelmenipdir. Diňe duýduryşlar bilen çäklenilmän, bu barada iş ýüzünde görülýän çäreler hem göze ilyär. Soňky birnäçe gün bäri paýtagtyň uly köçelerindäki awtobus duralgalarynyň golaýynda ýörite duran jürlewükli bir-iki sany polisiýa işgärlerini görmek bolýar. Polisiýa işgärleri köçeden geçmesiz ýerden geçýän pyýadalara duýduryş berip, Administratiw kodeksiň 231-nji maddasy boýunça, bu hukuk bozulmalarynyň öňüni almaga synanyşýarlar.
Ölçeýjçiler
Geçen ýylyň ahyrynda bolsa, sarp edilýän elektrik toguny ölçeýjisi bolmadyk ýa-da olary täze, talabalaýyk görnüşine çalyşmadyk hojalyklara hem bu kodeksiň ýörite maddasy boýunça jerime salynjakdygy baradaky duýduryş hatlary paýtagtda öýme-öý aýlanylyp paýlanyldy.
Netije-de täze ýylyň öňüsyrasynda Döwletenergogözegçilik edarasynyň Aşgabat bölüminiň abonent toparynyň bir gatly binasynda uly nobatlar emele geldi. Bu ýagdaý elektrik toguny ölçeýji enjamlaryň bahalarynyň ýokary galmagyna getirdi.
Çilim
Kodeksiň täze görnüşi çilim we çilimkeşlik barada hem dürli maddalary öz içine alýar. Meselem, bu kodeksiň 79-njy maddasy boýunça köpçülikleýin ýerlerde çilim çekenlere salynýan jerimäniň möçberi 100 manada ýetirildi.
Birinji ýanwardan başlap täze görnüşi güýje giren bu kodeks 1984-nji ýyldan bäri hereket edýär. Emma öňler şol kodeksiň maddalaryna ilat ýa-da ýolbasçylar tarapyndan o diýen uly üns berilmeýärdi.
Şeýlelik-de täze kodeksiň güýje girmegi bilen oňa bolan ünsüň aşa güýçlendirilmegi il arasynda käbir soraglary döredýär. Ýerli synçy Ýaýlym Begow bu barada Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi: “Meniň pikirimçe, hökümetiň bu kodekse häzirki döwürde aýratyn üns bermegi ýurtda tertip-düzgüni hem-de kanunçylygy berkleşdirmek üçin edilýän bolmagy mümkin”.
Döwlet gaznasy
Emma ildeşlerimiziň arasynda hökümet tarapyndan bu kodekse bolan aýratyn ünse döwlet gaznasyny goşmaça girdeji çeşmesi bilen üpjün etmek tagallasy hökmünde garaýanlar hem bar.
“Häzirki alnyp barylýan milliardlarça dollarlyk gurluşyklar döwlet gaznasyny boşadan bolara çemeli. Jerimeler bilenem onuň üstüni doljak bolýandyrlar. Soňky döwürler salgytlara-da köp üns berilýär. Bu-da şonuň bilen bagly bolmagy ähtimal” diýip, paýtagtly telekeçi Nurmyrat öz çaklamasyny beýan edýär.
Şol bir wagtda-da Administratiw hukuk bozulmalary hakyndaky kodeksdäki jerimeleriň degişli häkimiýet wekilleri üçin para-peşgeş almaga täze mümükinçilikleri döredýändigini aýdýan ildeşlerimiz hem bar. Şeýle çaklamanyň öňe sürülmegine belli bir derejede ýurtda giňden ýaýran parahorluk hem sebäp bolýar.
Ýerli synçy Ýaýlym Begow bu barada Azatlyk Radiosyna ýene şeýle gürrüň berýär: “Hökümet işgärleriniň käbirleriniň bu kodeksi para almak üçin ulanmaklaram mümkin. Mysal üçin, pyýadalar köçäniň geçmeli däl ýerlerinden geçenlerinde, olary saklap, para alyp goýbermekleri mümkin”.
Ýeri gelende belläp geçsek, güýje giren Türkmenistanyň täze Administratiw hukuk bozulmalary hakyndaky kodeksi şu ýyla çenli hereket eden 1984-nji ýyldaky kodeksden tapawutlylykda 591 sany maddadan ybarat bolup, oňa 272 sany täze maddalar girizilipdir.


text:
Türkmen metbugaty prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň sagdyn jemgyýetiň goragçylaryna professional baýramçylyklary mynasybetli ýazan gutlag hatyny çap etdi.
Gutlagda harby gullukçylara we Jemgyýet sagdynlygynyň howpsuzlygyny goraýan döwlet gullugynyň işgärlerine ýurtda sagdyn durmuş ýörelgeleriniň we ruhubelentligiň orun almagy meselesinde goşan goşantlary üçin sagbolsun aýdylýar.
Türkmenistanyň Jemgyýet sagdynlygynyň howpsuzlygyny goramak baradaky döwlet gullugy (2012-nji ýylyň awgustyna çenli – Türkmenistanyň neşe maddalaryna garşy göreş baradaky döwlet gullugy) prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň 2008-nji ýylyň 18-nji ýanwaryndaky karary esasynda, neşe serişdeleriniň bikanun dolanyşygyna garşy göreşi ýaýbaňlandyrmak we ýurduň bu meselede halkara jemgyýetçiliginiň öňünde boýun alan borçlaryny ýerine ýetirmek maksady bilen döredildi.
Türkmenistanda ýylyň dowamynda iki gezek, iýunda we dekabrda, Türkmenistanyň kanun goraýjy gulluklary we harby guramalary bilen bilelikde geçirilen ýörite operasiýalar netijesinde ele salnan neşe maddalary jemgyýetçilige göz edilip, ýakylyp ýok edilýär.
Türkmenistanyň çap eden resmi maglumatlaryna görä, 2007-nji ýylda 1,5 tonna neşe maddasy ýakyldy. Geçen ýylyň iýunynda 232, dekabrynda bolsa 200 kg neşe maddasy otlanyldy.
Eýsem Türkmenistanda jemgyýet sagdynlygy ugrunda alnyp barylýan göreş welaýatlarda nähili netijeleri berýär?
Biz bu barada Lebapdaky habarçymyz Osman Hallyýew bilen söhbetdeş bolduk.


text:
Eýranyň daşary işler ministri Ali Akbar Salehi geçen hepde Britaniýanyň Tährandaky ilçihanasyna hüjüm edilmegine özüniň juda gynanýandygyny aýtdy.
Ýekşenbe güni Berlinde Salehi germaniýaly kärdeşi Gido Westerwelle bilen duşuşanda öz ýurdunyň şular ýaly wakalaryň mundan beýläk gaýtalanmazlygy üçin elde baryny etjekdigini nygtady.
Salehi Bonnda Owganystan barada açylýan halkara konferensiýa gatnaşmak üçin Germaniýa bardy.
Şol bir wagtyň özünde, ýekşenbe güni eýranly harbylar ýurduň howa giňişligini bozan Amerikanyň pilotsyz uçaryny urandyklaryny yglan etdiler.
NATO-nyň Owganystandaky güýçleriniň ýolbaşçylary Owganystanyň territoriýasynda tabşyrygy ýerine ýetirýärkä geçen hepde aragatnaşygy kesilen uçaryň şol pilotsyz uçar bolmagynyň mümkindigini aýtdylar.


text:
Owganystanda geçirilen harby operasiýalarda halas edilen Pakistanyň öňki premýer-ministriniň ogly öýüne gaýtmazdan ozal, Kabulda Pakistanyň resmilerine gowşuryldy.
Pakistanyň öňki premýer-ministri Ýusuf Raza Gilaniniň ogly Ali Haýdar Gilani 10-njy maýda Owganystanyň we Birleşen Ştatlaryň güýçleriniň geçiren bilelikdäki harby operasiýalarynda halas edilipdi.
“Men owgan hökümetiniň we owgan güýçleriniň başga bir ýurtly biri üçin şeýle tagalla etmeklerine uly ähmiýet berýärin. Bu owgan hökümetiniň regiona parahatçylygy ornaşdyrmak tagallalaryny görkezýär” diýip, Gilani Kabuldan Pakistana uçmazdan ozal, žurnalistlere beren gysga beýanatynda aýtdy.
Ali Haýdar Gilani 2013-nji ýylyň 9-njy maýynda “Talyban” söweşijileri diýlip güman edilýän adamlar tarapyndan alnyp gaçylypdy.


text:
Öz ilinden, dogan-garyndaşyndan alysda ýören mysapyra näme ýakyn?
Ýatlar
Ýat ilde gündizler özgäniňki, abadançylyk, arassa köçeler, belent ymaratlar, rahatlyk, haryt doly dükanlar, ekinler, tertipli bag-bakjalar ýatlaryňky.
Zähmetiň siňmedik bol-elinlik seni şatlandyryp bilmeýär. Sen olaryň eýesini tanamaýşyň ýaly, töwerekdäkiler hem seni tananoklar. Beýle durmuşa olaryň nädip ýeteninden habaryň ýok. Töweregiň kesekiden doly.
Şol salgymda iş-alada bilen güni batyrýarsyň. Garaňky düşýär. Bagtyňa asman açyk bolsa, depäňe bir seret.
Eý, aman! Ýat ildäki ynsanyň depesinde her gije öz asmany peýda bolýar. Kalbyňda bolsa ýurduň hakdaky gussa möwç alýar.
Ony synla! Ol nähili mähriban. Ümbilmez gara tümlük, gujagy müňlerçe syrlardan, millionlarça täsinlikden doly asman şol öňküsi, seniň oglan wagtyňda görşüň ýalydyr.
Gezen ýerleriňde, gören köp ýurtlaryňda mydama şol mähriban gümmez depäňi örtýär. Geň zat, onuň bar ýerde durky bir, şekili-de bir. Ýat adam üçin töwerek-daş düýş ýaly bolsa-da, asman hakykylygyna galýar.
Muny bir synla, düýşüňde görmegi höwes etjek gözelligiň depäňden saňa seredip dur. Sen ondan habarsyz, ol bolsa mydama depäňde.
Bu nireden gelipdir? Öz obaňdanmy, mähriban topragyňdanmy? Ol edil çagalykda görşüň ýaly. Ol garramandyr, özgermändir. Ýöne ýyldyzlar birneme gyşygrak hem keseräkde görünýär.
Süýnýän ýyldyz
Ejemiziň ýanynda doganjyklarym bilen ýyldyzly asmana syn ederdik. Şonda bir ýyldyz süýnüp giderdi. Ejemiz bolsa muny şeýle düşündirerdi.
– Her adamyň asmanda bir ýyldyzy bolarmyş. Adam dünýäden ötende, onuň ýyldyzy süýnermiş.
Bu düşündiriş bizi haýran galdyrýardy, ýöne dürli sowallar döredýärdi.
– Onda näme üçin, hiç wagt süýnmeýän ýyldyzlar bar? Anha, Ýedigen, Demirgazyk ýyldyzy, olar mydama durlar. Kitaplarda-da şeýle ýazylypdyr. Olar häzirem bar.
Ejem bize ýüzugra jogap berýärdi.
– Olar pygamberleriň ýyldyzy. Olar kitap galdyran adamlara degişli. Magtymguly bar, Nowaýy bar, olar hiç wagt ölen hasaplanmaýar. Olar mydama biziň depämizde durýar. Olar süýnse bolmaz, balam.
Ejemiň berk ynanjy bizi oýa batyrýardy. Ýyldyzlaryň mysalynda adamlaryň dürli bolup bilşine, olaryň süýnýän hem hiç wagt süýnmeýän ýyldyzlara bölünişine haýran galýardyk.
Gözellik dünýäsi
Ýyldyzlar ýere seredýärdi. Çagalykda biziň depämizdäki asman örän açykdy hem ak nurdan doludy. On dördi gijede aýyň ýagtysyna gazet okamaga synanyşýardyk.
Arkan ýatyp, Ýedigeniň ýedi göçüp, ýedi gonuşy baradaky sanawajy dem alman sanaýardyk. Asman biziň oglanlyk höwesimizi, bar bilesigeljiligimizi özüne çekýän bir gözellik hem täsinlik dünýäsidi. Göwnüňe bolmasa, indi onuň şöhlesi birneme solguşan ýaly görünýär. Şeýle-de bolsa, täsin!
Adam hyýalynyň çäksiz giň hem dowamly bolmagyna asman sebäp bolupdyr diýen çaklama bar. Ynsan gözelligi ilki depesinde görýär we soň ony ýerde döretmäge çalyşýar.
Ol ýeriň üstünde her näçe gözellik döretse-de, ýene asmana maýyl bolýar. Ynsan ömri ötýänçä oňa bakyp, ahyrynda ondan doýman geçýar. Sebäbi oňa akyl ýetiribem, göz ýetiribem bolmaýar.
Terezi
Asmanda Terezi atly üç ýyldyz aýratyn saýlanyp dur. Ol gaty çalt gözüňe ilýär. Megerem, Terezi örän möhüm, aýratyn çuň mana eýe ýyldyz bolsa gerek. Belki-de, ol kyýamat terezisidir.
Ony synlanyňda, iň möhüm duýgulary; ömrüň ýagşylygyny hem ýalňyşlaryny ýada salýarsyň. Ynjadan adamlaryň, söz berip bitirmedik wadalaryň ýadyňa düşýär. Gadyryny bilmedik dostlaryň, didarlaşara wagt tapmaýan doganyň ýadyňa dňşýär.
Asman seniň şindi diridigiňi hem adamdygyňy ýatladyp dur.
Hol giçlik, ýat şäheri, ýat köçeleri, ýat baglary, ýat topragy garaňkylyk örtende, depäňe bir seredip gör.
Bir ýerlerde bu ýyldyzlar seniň doganyň depesinde ýaldyraýandyr. Belki-de, doganyň olara bakyp, seni ýatlaýandyr.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy.
Bu ýerde aýdylanlar awtoryň pikiri.


text:
Gyrgyz häkimiýetleri tarapyndan geçen hepde tussag edilen Birleşen Ştatlaryň raýaty Umar Faruk Gyrgyzystandan deport edildi.
Faruk Oş şäheriniň dini ekstremizmde aýyplanan ýaşaýjylary barada maglumat ýygnamak üçin “Bir Dunýo” (Bir dünýä) atly adam hukuklaryny goraýan ýerli topar bilen duşuşandan soň, 25-nji martda Gyrgyzystanyň howpsuzlyk resmileri tarapyndan tussag edildi.
Geçen hepde “Bir Dunýo” atly toparyň edaralary dökülip, Faruk Gyrgyzystanda talabalaýyk akkreditasiýasy bolmazdan, žurnalistiki işleri alyp barmakda aýyplandy.
28-nji martda Oşyň sudy Farugyň ýurtdan deport edilmelidigi barada karar çykardy. Faruk 29-njy martda Twitter sosial ulgamynda ýazan maglumatynda özüniň ýurdy terk edendigini mälim etdi.


text:
Türkmenistanyň täze Konstitusiýasynyň 15-nji fewralda milli metbugatda çap bolan taslamasynda prezidentlik möhletini bäş ýyldan ýedi ýyla çenli uzaltmak göz öňünde tutulýar. Şeýle-de prezident wezipesine saýlanmagyň sany görkezilmeýär.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow “Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň taslamasyny makullamak we maslahat üçin köpçülige teklip etmek barada” permana 2-nji fewralda gol çekipdi.
Türkmenistanyň baş kanunynyň taslamasy 143 maddany öz içine alýar. 28 maddanyň täzedigini, ýene 80 madda üýtgetmeleriň we goşmaçalaryň girizilendigini türkmen mediasy habar berdi.
Türkmenistanyň Konstitusiýasyny düzmek işi prezidentiň karary bilen 2014-nji ýylda döredilen Konstitusion komissiýasy tarapyndan amala aşyryldy. Bu komissiýa prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň özi baştutanlyk edýär.