text:
15 Eylül 2016 Perşembe
Milli Liderimiz Ýaşulularyň Maslahatyny Geçirdi
Ruhyýet köşgünde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlyklyk etmeginde döwletimiziň we jemgyýetimiziň taryhyna täze sahypany ýazan Türkmenistanyň Ýaşulularynyň maslahaty geçirildi. Eziz Watanymyzyň şanly 25 ýyllygynyň bellenilýän ýylynda geçirilen umumymilli maslahatyň gün tertibine geçen döwrüň içinde gazanylan netijeleri jemlemek, düýpli durmuş-ykdysady we demokratik özgertmeler ýoly bilen ynamly gadam urýan hem-de bu ýolda ägirt uly üstünlikleri gazanan ýurdumyzy hemmetaraplaýyn ösdürmegiň ilkinji nobatdaky wezipelerini ara alyp maslahatlaşmak meseleleri girizildi. Şu gün geçirilen Ýaşulularyň maslahaty möhüm, taryhy waka milli hukuk ulgamynyň daýanjy, Kanunyň rüstemliginiň, raýatlaryň hukuklarynyň we azatlyklarynyň, hakyky halk häkimiýetliligi ýörelgeleriniň mizemezliginiň kepili bolup çykyş edýän, eziz Watanymyzyň döredijiligiň we ösüşiň täze belentliklerine okgunly çykmagyny üpjün edýän Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň rejelenen görnüşiniň kabul edilmegine beslendi.
Ýaşulularyň maslahaty türkmen jemgyýetiniň gurluşynyň esasy mekdepleriniň biri bolup, onuň däpleri gözbaşlaryny uzakda galan asyrlaryň jümmüşinden alyp gaýdýar. Türkmen halky aksakal ýaşulularyna aýratyn hormat bilen garap, olaryň baý durmuş tejribesine daýanyp geldi. Häzirki taryhy döwürde bu hakyky demokratik däp ýurdumyzyň jemgyýetçilik-syýasy durmuşynda mynasyp orny eýeläp, döwürleriň we nesilleriň üznüksiz arabaglanyşygynyň, agzybir we jebis halkymyzyň öz belent gymmatlyklaryna we ata-babalarymyzyň parasatly wesýetlerine üýtgewsiz ygrarlylygynyň aýdyň beýanyna öwrüldi. Ýaşulular maslahatynyň her bir mejlisi umumymilli gerimli foruma öwrülip, onda açyk ara alyp maslahatlaşmak görnüşinde möhüm meselelere garalýar hem-de Garaşsyz, Bitarap Watanymyzyň gülläp ösmegi, türkmenistanlylaryň abadan we bagtly ýaşamagy üçin ileri tutulýan ähmiýeti bolan anyk çözgütler kabul edilýär.
Irden Türkmenistanyň Prezidenti paýtagtymyzyň Ruhyýet köşgüne geldi. Bu ýerde milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň ýolbaşçylary garşyladylar.
... Ruhyýet köşgüniň ajaýyp zalynda aýratyn dabaralylyk, ählumumy birleşme we ruhubelentlik ýagdaýy äşgär duýulýar, bu ýere Türkmenistanyň ähli sebitlerinden wekiller ýygnandylar.
Bu ýere ýygnananlar oňyn özgertmeler we reformalar syýasatynyň awtory--hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy ör turup, şowhunly, dowamly el çarpyşmalar bilen garşylaýarlar. Şol özgertmeler uzakmöhletleýin geljegi, halkymyzyň durmuş derejesini yzygiderli ýokarlandyrmagy nazara almak bilen, ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmäge gönükdirilendir hem-de dünýä giňişliginde eziz Watanymyzyň abraýynyň artmagyny şertlendirdi.
Döwlet Baştutanymyz zalyň sahnasyna çykýar hem-de türkmen jemgyýetinde onuň gadymdan gözbaş alýan demokratik däplerini, hakyky halk häkimiýetlilik ýörelgelerini berkitmegiň aýdyň subutnamasy bolup durýan maslahata gatnaşyjylar we onuň myhmanlary bilen mähirli salamlaşýar. Milli Liderimiz bu ýere ýygnananlara ýüzlenip, her bir tutumly işiň başy başlananda, toý-baýramlar geçirilende parasatly ýaşulular bilen maslahatlaşmak agzybir halkymyzyň gadymdan gelýän ýol-ýörelgesidir diýip belledi. Biz şu gün hem Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe, ata Watanymyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň 25 ýyllyk şanly baýramynyň giňden we dabaraly bellenýän ýylynda şöhratly ata-babalarymyzyň wesýetlerine we asylly däplerine eýerip, Türkmenistanda Garaşsyzlyk ýyllarynda gazanylan üstünlikleri, ýetilen sepgitleri we öňde duran belent wezipeleri, şeýle hem döwlet durmuşyna degişli möhüm meseleleri ara alyp maslahatlaşmak üçin, ak şäherimiz Aşgabadyň merkezinde ýerleşen Ruhyýet köşgünde Türkmenistanyň Ýaşulularynyň nobatdaky maslahatyna ýygnandyk diýip, hormatly Prezidentimiz belledi.
Maslahata gatnaşyjylaryň arasynda Hökümet agzalary, Mejlisiň, ministrlikleriň we pudak edaralarynyň, harby we hukuk goraýjy edaralaryň, syýasy partiýalaryň we jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylary, welaýatlaryň, şäherleriň we etraplaryň häkimleri, milli parlamentiň deputatlary, halk hojalygynyň dürli pudaklarynyň zähmetkeşleri, ýaşlar bar. Şeýle hem bu ýerde Türkmenistanyň daşary döwletlerdäki ilçileri hem-de biziň ýurdumyzda işleýän diplomatik wekilhanalaryň we missiýalaryň ýolbaşçylary, ýurdumyzyň we daşary döwletleriň habar beriş serişdeleriniň wekilleri bar. Halkyň hormatlaýan ýaşululary we kümüş saçly enelerimiz maslahatyň hormatly gatnaşyjylary bolup durýar.
Dabaraly pursat gelip ýetýär. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ýaşulular maslahatyny açyk diýip yglan edýär.
Türkmenistanyň Döwlet senasy ýaňlanýar, ony umumymilli maslahata gatnaşyjylar agzybirlikde alyp göterýärler.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ýaşulular maslahatynyň prezidiumyna saýlanan agzalaryny öz orunlaryna geçmäge çagyrýar.
Döwlet Baştutanymyz maslahatyň gün tertibine geçmezden öň, ilki bilen bu ýere yygnananlary mümkinçilikden peýdalanyp, Gurban baýramy bilen tüýs ýürekden gutlady hem-de hemmelere berk jan saglyk, asuda we abadan durmuş arzuw etdi. Gurban baýramynda beren sadakalaryňyz, eden doga-dilegleriňiz Beýik Biribaryň dergähinde kabul bolsun diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz maslahata gatnaşyjylara ýüzlenip, olaryň eýýäm gün tertibi bilen tanyşmaga mümkinçiliginiň bolandygyny belledi
hem-de gün tertibine hödürlenen meseleler we resminamalar boýunça teklipleriň ýa-da bellikleriň barlygy ýa-da ýoklugy bilen gyzyklandy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýygnananlaryň biragyzdan goldamagy we makullamagy bilen Türkmenistanyň Ýaşulular maslahatynyň gün tertibiniň tassyklanandygyny yglan etdi.
Soňra döwlet Baştutanymyz ýygnananlaryň öňünde maksatnamalaýyn söz sözledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Ýaşulularynyň maslahatyna gatnaşyjylara ýüzlenip, Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda şanly wakanyň Türkmenistanyň döwlet garaşsyzlygyna eýe bolmagynyň 25 ýyllygynyň öňýanynda ajaýyp Ruhyýet köşgünde geçirilýän şu forumyň ähmiýetini belledi.
Döwlet Baştutanymyzyň nygtaýşy ýaly, «Türkmenistanyň Garaşsyzlygy we döwlet gurluşynyň esaslary hakyndaky» Konstitusion kanunda: «Türkmenistanyň Garaşsyzlygy belent maksatlaryň hatyrasyna türkmen halkynyň öz hakyky milli döwletini edinmeginiň hatyrasyna, milletine, jynsyna, sosial gelip çykyşyna we uýýan dinine garamazdan, her bir adam üçin Türkmenistanyň Konstitusiýasynda, Adam hukuklarynyň ählumumy jarnamasynda we halkara hukugynyň beýleki kadalarynda göz öňünde tutulan hukuklary we azatlyklary üpjün etmegiň, kanun agalyk edýän ynsanperwer demokratik jemgyýet gurmagyň hatyrasyna jar edilýär» diýlip kesgitlendi.
Ata Watanymyzyň özygtyýarly we özbaşdak ösüş ýoluna gadam basmagy mähriban halkymyz üçin ägirt uly ähmiýeti bolan taryhy waka hem-de dünýä bileleşigine täsir eden ýagdaý bolup durýar diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi we şoňa görä-de, çärýek asyr mundan ozal 1991-nji ýylyň 27-nji oktýabrynda türkmen halkynyň öz Garaşsyz döwletini döretmek barada asyrlaryň dowamynda edip gelen mukaddes arzuw-islegleriniň hasyl bolandygyny, ýurdumyzyň taryhynda täze zamanyň başlanandygyny doly esas bilen aýdyp boljakdygyny belledi.
Garaşsyzlyk ýolunda geçilen her bir gün, her bir aý we her bir ýyl özboluşly şan-şöhratly we taryhy ähmiýetli syýasy, ykdysady we medeni wakalara baý boldy. Bu wakalar ata Watanymyzyň durmuş-ykdysady ösüşiň täze sepgitlerine tarap yzygiderli öňe barýandygyny, halkara abraýynyň gyşarnyksyz ýokarlanýandygyny, alyp barýan daşary we içeri syýasatymyzyň dünýä bileleşigi tarapyndan doly goldanylýandygyny aýdyň görkezdi.
“Biz eziz Diýarymyzyň Garaşsyzlyk eýýamynyň taryhyna buýsanmaga doly haklydyrys!” diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy we
Garaşsyzlyk ýyllarynda halkymyzyň aň-düşünjesinde, medeni we ruhy durmuşynda ägirt uly özgerişleriň bolup geçendigini kanagatlanma bilen belledi. Düýbünden täze jemgyýetçilik gatnaşyklary emele geldi. Döwlet Garaşsyzlygy bize sözüň doly manysynda milli ruhy we maddy gymmatlyklarymyzy dikeltmäge mümkinçilik berdi. Bu gymmatlyklar müňýyllyklardan gözbaş alyp gaýdýar hem-de merdana halkymyzyň milli duýgularyny we arassa arzuw-isleglerini beýan edip, nesilden-nesle geçip gelýän belent ynsanperwerlik däpleriniň esasy bolup durýar.
Geçen döwürde berkarar Watanymyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmäge, mähriban halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini ýokarlandyrmaga gönükdirilen, hemmetaraplaýyn oýlanyşykly we anyk delillere esaslanýan maksatnamalar üstünlikli amala aşyryldy. Bäsleşige ukyply ykdysadyýetiň milli nusgasy döredildi we hereket edýär. Şu ýyllarda döwletimiziň azyk garaşsyzlygy we howpsuzlygy üpjün edildi. Döwrüň wezipelerine laýyk gelýän döwlet häkimiýet hem-de dolandyryş edaralary döredildi diýip, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi.
Biziň Garaşsyz döwletimiziň kemala gelip başlamagy Sowet Soýuzynyň dargan hem-de uruşdan soňky halkara gatnaşyklarynyň çylşyrymlaşan döwrüne gabat geldi diýip, milli Liderimiz aýtdy we şol döwürde döwletimiziň resmi hukuk ýagdaýy we daşary syýasatymyzyň baş ugry hökmünde bitaraplyk ýoluny saýlap almak barada ykbal kesgitleýji çözgüdiň kabul edilendigini belledi.
Türkmen bitaraplygy halkara-hukuk tejribesinde täze ýagdaý hökmünde, ählumumy ösüşiň gurluşyny üýtgetmegiň has amatly ýoluny dünýä bileleşigine teklip etdi. Bu bolsa, hyzmatdaşlyk etmegiň we ählumumy parahatçylygy gazanmagyň täze binýadyna öwrüldi diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady.
1995-nji ýylyň 12-nji dekabrynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy hakyndaky Rezolýusiýany biragyzdan goldady we kabul etdi.
Bu Rezolýusiýada Milletler bileleşigi «Türkmenistanyň yglan eden hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýyny ykrar edýär we goldaýar» diýlip bellenilýär.
Biziň Garaşsyz döwletimiziň alyp barýan oňyn syýasatyny dünýä bileleşigi hemmetaraplaýyn makullaýar we goldaýar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy we Bitarap Türkmenistanyň birnäçe gezek Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň mejlisiniň, şol sanda 58-nji, 62-nji, 64-nji, 68-nji we 71-nji mejlisleriniň wise - başlyklygyna saýlanmagynyň hem muňa aýdyň şaýatlyk edýändigini belledi.
Milli Liderimiz Türkmenistanyň indi bäşinji gezek Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň mejlisiniň wise-başlyklygyna saýlanýandygyny kanagatlanma bilen belläp, munuň özüniň berkarar Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllyk şanly baýramynyň bellenýän ýylynda aýratyn ähmiýetli wakadygyny nygtady. Döwlet Baştutanymyz bu baradaky gürrüňi dowam edip, biziň ýurdumyzyň soňky ýyllarda bu iri halkara Guramasynyň abraýly düzümlerine we ykdysady edaralaryna köp gezek saýlanandygyny belledi.
Geçen ýylyň iýun aýynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 69-njy mejlisinde 193 döwlet tarapyndan «Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy» atly Rezolýusiýa biragyzdan gaýtadan kabul edildi. Dünýäniň 47 döwleti bu resminamanyň awtordaşy bolup çykyş etdi diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy. Milli Liderimiz resminamanyň esasy düzgünleri barada durup geçip, Rezolýusiýada biziň Garaşsyz döwletimiziň Merkezi Aziýada we Hazar sebitinde hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de pugtalandyrmaga gönükdirilen oňyn başlangyçlarynyň goldanylýandygyny hem-de türkmen Bitaraplygynyň ykdysady we geoykdysady taýdan sebit we dünýä ösüşine oňyn täsir edýändigini nygtady.
Şunuň bilen baglylykda, Bitarap döwletimiziň energiýa serişdelerini durnukly üstaşyr geçirmäge we ygtybarly ulag-kommunikasiýa geçelgelerini döretmäge degişli başlangyçlaryna ýene-de bir gezek goldaw bildirilýär diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy we Rezolýusiýada çylşyrymly we adatdan daşary hadysalar hem-de tebigy heläkçilikler zerarly kyn ýagdaýda galan ýurtlara we halklara ynsanperwer kömegini bermekde Türkmenistanyň oňyn ornunyň ykrar edilýändigini nygtady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy hakyndaky Rezolýusiýanyň gaýtadan kabul edilmeginiň ähmiýetini belläp, munuň Garaşsyz döwletimiziň halkara abraýynyň ýokarydygynyň täze aýdyň subutnamasy bolandygyny, alyp barýan oňyn bitaraplyk, parahatçylygy söýüjilik, hoşniýetli goňşuçylyk ýörelgelerine we giň halkara hyzmatdaşlygyna esaslanýan daşary syýasy ugrunyň netijelidigini görkezendigini aýtdy. Ol bu syýasatyň ählumumy bähbitlere laýyk gelýändigini we Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýyny Milletler bileleşiginiň üýtgewsiz goldaýandygyny ýene-de bir gezek aýdyň subut etdi. Parahatçylyk, howpsuzlyk we ösüş çärýek asyrlap Garaşsyz Türkmenistanyň daşary syýasy doktrinasyny anyk häsiýetlendirip gelýän esasy düşünjelerdir diýip, milli Liderimiz nygtady.
Bitarap Watanymyz halkara derejesinde ykrar edilen syýasy-hukuk ýagdaýyna eýe boldy. Merkezi Aziýa sebitinde hakyky parahatçylygy dörediji döwlete öwrüldi. Şu nukdaýnazardan, Türkmenistanyň Bitaraplygy dünýäde deňi-taýy bolmadyk özboluşly ýagdaýdyr. Garaşsyzlyk ýyllary şol döwrüň çylşyrymly we aýgytly pursatynda Türkmenistanyň saýlap alan ýolunyň mähriban halkymyzyň milli bähbitlerine doly laýyk gelýändigini aýdyň görkezdi diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Bitarap Türkmen döwletiniň häzirki döwürde dünýäniň ösen ýurtlarynyň arasynda mynasyp orny eýeleýändigini belläp, Türkmenistanyň yzygiderli amala aşyrýan içeri we daşary syýasatynyň Ýer ýüzüniň döwletleri we halklary bilen dostluk hem-de hoşniýetli goňşuçylyk ýörelgeleri esasynda ýakyn aragatnaşyk saklamak babatda asyrlaryň dowamynda emele gelen milli däplerimize doly laýyk gelýändigini nygtady.
Döwlet Baştutanymyz çykyşynyň dowamynda Garaşsyzlyk ýyllarynda ýurdumyzyň ykdysadyýetinde amala aşyrylan beýik işler barada birnäçe mysallary getirdi.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, şu maglumatlara görä, bitirilen işleriň gerimine mynasyp baha berip bolar. Geçen çärýek asyrda ýurdumyzyň esasy önümçilik gorlaryna gönükdirilen 144 milliard amerikan dollaryndan hem köp bolan düýpli maýa goýumlary özleşdirildi. Önümçilik we önümçilik däl maksatly iri desgalaryň 544-si guruldy hem-de işe girizildi. Umumy meýdany 35 million inedördül metr bolan ýaşaýyş jaýlary ulanmaga berildi. Häzirki döwürde ýurdumyzda her bir adamyň umumy ýaşaýyş meýdany bilen üpjünçiligi 23,2 inedördül metre ýetýär. Bu bolsa, 1991-nji ýyldaky görkezijiden iki esse ýokarydyr.
Ýurdumyzyň senagat pudagy hem ýokary depginler bilen ösýär diýip, hormatly Prezidentimiz kanagatlanma bilen belledi we geçen döwürde senagat önümleriniň möçberi ýedi esseden hem köp artandygyny aýtdy. Geçirilen düýpli ykdysady özgertmeler netijesinde, ýerli tebigy we beýleki serişdeleri ulanýan täze pudaklar emele geldi. Bu pudaklarda bäsleşige ukyply ýokary hilli önümler öndürilýär.
Döwlet Baştutanymyz şeýle hem nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda düýpli gaýtadan işlenen önümleri, hususan-da, polipropilen we polietilen ýaly nebithimiýa önümlerini öndürmegiň ýola goýlandygyny üstünlikleriň hatarynda görkezdi.
Gurluşyk materiallaryny öndürmegiň möçberleriniň hem yzygiderli artýandygy bellenildi. Häzirki döwürde ýurdumyzda ýylda 3,5 million tonnadan hem gowrak sement öndürilýär. Bu bolsa, 1991-nji ýyl bilen deňeşdireniňde 4 esse köpdür.
Çärýek asyryň dowamynda elektrik energiýasynyň öndürilişi 55,7 göterim, suwuklandyrylan tebigy gazyň öndürilişi 23 esse, mineral dökünleriň öndürilişi hem 2,8 esse artdy.
Ýurdumyzda häzirki zaman dokma senagaty düýbünden täzeden döredildi. Dokma pudagynyň kärhanalarynda 2015-nji ýylda 120 müň tonna nah ýüplük, 209 million inedördül metr nah mata öndürildi. Olaryň möçberi 1991-nji ýyldaka garanyňda degişlilikde 24,4 we 7 esse köpeldi diýip, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi.
Hormatly Prezidentimiz senagat pudagynyň önümçilik kuwwatynyň hem artýandygyny gazanylan üstünlikleriň hatarynda görkezdi. Bu bolsa, innowasiýa tehnologiýalarynyň ulanylmagyna, senagat düzümlerini diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmäge esaslanýar. Şeýlelikde, oba hojalyk pudagy agdyklyk edýän ýurdumyz Garaşsyzlyk ýyllarynda senagat taýdan
ösen döwlete öwrüldi.
Bitarap Türkmenistanyň alyp barýan «açyk gapylar» syýasaty daşary söwda gatnaşyklarynda hem oňyn ösüşi gazanmaga mümkinçilik berdi diýip, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi we ýurdumyzyň daşary söwda dolanyşygynyň möçberi 1995-nji ýyl bilen deňeşdireniňde häzir 8 esseden gowrak ösendigini belledi. Biziň döwletimiz dünýäniň 100-den hem köp ýurdy bilen söwda-ykdysady gatnaşyklary ýola goýdy.
Döwlet Baştutanymyz oba hojalygynda hem uly üstünlikler gazanylandygyny aýdyp, şu ýyl ýygnalan ak bugdaýyň möçberiniň 1 million 600 müň tonnadan geçendigini nygtady. Bu bolsa, 1991-nji ýyl bilen deňeşdireniňde 8 essä golaý köpdür. Häzirki döwürde Türkmenistan bugdaýy we uny daşary ýurtlara ýerleýän ýurda öwrüldi. Pagtanyň her ýylda öndürilýän möçberi hem 1 million 100 müň tonnadan geçdi. Ekerançylygyň azyk we çig mal pudaklary-da durnukly ösýär.
Diwersifikasiýa strategiýasyny yzygiderli amala aşyrýan biziň ýurdumyz soňky ýyllarda hyzmatdaşlarymyz bilen bilelikde gündogar we günorta ugurlary boýunça birnäçe iri turbageçiriji taslamalaryny durmuşa geçirdi diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi.
Milli Liderimiz häzirki döwürde türkmen tebigy gazynyň «TürkmenistanÖzbegistanGazagystan Hytaý» transmilli gazgeçirijisi boýunça iberilýändigini kanagatlanma bilen belläp, Türkmenistandan Eýran Yslam Respublikasyna gazgeçirijiniň ikinji şahasynyň gurluşygynyň amala aşyrylan beýleki bir taslama bolup durýandygyny aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz ýene-de bir iri energetika taslamasy bolan «TürkmenistanOwganystanPakistanHindistan» gazgeçirijisiniň gurluşygyna hem girişilendigini belledi. Ýurdumyzda her bir jaýy, her bir öýi elektrik energiýasy, tebigy gaz we agyz suwy bilen mugt üpjün etmek, ilata edilýän jemagat we beýleki hyzmatlaryň bahalarynyň ujypsyz bolmagy, indi biziň üçin adaty ýagdaýa öwrülip galdy diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy we döwletimiziň ýaşaýyş jaýyny gurmak, şol sanda ipoteka boýunça ýaşaýyş jaýlaryny almak üçin uly möçberlerde ýeňillikli karzlary berýändigini nygtady.
Çykyşynyň dowamynda milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow 2007-nji ýylyň ata Watanymyz, mähriban halkymyz üçin möhüm sepgit bolandygyny belledi. Şol ýyl ýurdumyzyň ykdysadyýetinde, maliýe we pul-karz hem-de durmuş ulgamynda özgertmeleriň täze tapgyryny amala aşyrmagyň zerurdygy yglan edildi, bazar ykdysadyýetiniň milli nusgasyny emele getirmegiň ylmy esaslary işlenip düzüldi.
Durmuş taýdan ösüşe gönükdirilen bu nusga döwletiň netijeli düzgünleşdirmegine esaslandy we bu ugurda bellenilen döwlet syýasaty üstünlikli amala aşyryldy diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy we ilatymyzyň maddy hal-ýagdaýynyň yzygiderli ýokarlanýandygyny, durmuş taýdan goraglylygynyň güýçlenýändigini kanagatlanma bilen belledi. Ýurdumyzyň çäkleriniň aglaba böleginiň ekologiýa ýagdaýy gowulanýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň nygtaýşy ýaly, bölek haryt dolanyşygynyň çalt depginler bilen ösýändigi, ilata edilýän tölegli hyzmatlaryň möçberleriniň köpelýändigi raýatlarymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesiniň we satyn alyş ukybynyň ýokarlanýandygyny, şeýlelikde, olaryň islegleriniň has artýandygyny görkezýär.
Döwlet Baştutanymyz döwlet we jemgyýetçilik durmuşyna demokratik kadalaryň yzygiderli ornaşdyrýandygyny, ylym-bilim, saglygy goraýyş we medeniýet ulgamlarynda düýpli özgertmeleriň dowam etdirilýändigini aýdyp, Aşgabatda Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetiniň dabaraly açylmagynyň ýurdumyzyň ylym we bilim ulgamynyň täze ýokary okuw mekdepleriniň hasabyna giňelýändigine hem-de dünýä ölçeglerine laýyklykda ösdürilýändigine aýdyň şaýatlyk edýändigini nygtady.
Ýurdumyzyň gurluşyk, senagat, oba hojalyk we nebitgaz pudaklarynda hem ýokary ösüş depginleriniň gazanylandygy bellenildi.
Biziň güneşli ülkämiziň ähli künjeklerinde köpsanly häzirki zaman desgalary we binalary giň gerim bilen gurulýar we ulanylmaga berilýär.
Häzirki döwürde «Türkmenistan OwganystanTäjigistan» halkara demir ýolunyň, Aşgabat şäherinde Olimpiýa şäherjiginiň, «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynyň, «Altyn asyr» Türkmen kölüniň ikinji nobatdakysynyň, howa menzilleriniň, Türkmenbaşynyň deňiz portunyň gurluşyklary ýokary depginler bilen alnyp barylýar. Iri köprüler, has oňaýly ýaşaýyş jaýlary, myhmanhana toplumlary, sagaldyş we dynç alyş merkezleri, çagalar baglarydyr orta mekdepler, medeniýet öýleri, senagat kärhanalary we köp sanly beýleki desgalar bina edilýär.
Garaşsyzlyk ýyllarynda içerki bazarlarymyzy ýurdumyzda öndürilen önümler bilen bolelin üpjün etmek boýunça hem köp işler bitirildi diýip, milli Liderimiz aýtdy we şol döwürde ýurdumyzda täze önümçilik mümkinçilikleriniň döredilendigini belledi. Öz milli senagat pudagymyz kemala geldi we ösüş ýoluna gadam basdy.
Hormatly Prezidentimiziň belleýşi ýaly, oba ýerlerinde kärende gatnaşyklarynyň ornaşdyrylmagy, daýhan birleşikleriniň maddy-enjamlaýyn binýadynyň berkidilmegi netijesinde, bazarlarymyz azyk önümleri bilen bolelin üpjün edildi.
Ulag, aragatnaşyk, telekommunikasiýa we maglumat tehnologiýalary ulgamlarynda hem uly üstünlikler gazanyldy diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy we 2015-nji ýylyň öz emeli hemramyzyň älem giňişligine çykarylan ýyly hökmünde Garaşsyz Watanymyzyň şöhratly taryhyna hemişelik girjekdigini nygtady.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu baradaky gürrüňi dowam edip, Bitarap döwletimiziň başlangyjy bilen «DemirgazykGünorta» we «Gündogar Günbatar» ulag geçelgeleriniň döredilmeginiň parahatçylygy üpjün etmekde, ýagny diňe sebit däl-de, eýsem dünýä derejesinde hem özara düşünişmegi we dostlugy berkitmekde hem, ykdysady hyzmatdaşlygyň ýokary netijeli bolmagyny gazanmakda hem möhüm ähmiýetiniň bardygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretarynyň çözgüdine laýyklykda şu ýylyň ahyrynda Aşgabat şäherinde geçiriljek Durnukly ulag ulgamy boýunça Ählumumy maslahatyň bu meselelerde ýardam berjekdigine ynam bildirdi.
Häzirki döwürde daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri ýurdumyzda öndürmek hem-de özümizde öndürilýän önümleriň beýleki döwletlere iberilýän möçberlerini artdyrmak, şeýle hem Türkmenistany senagat taýdan ösdürmek, elektron senagatyny döretmek boýunça kabul edilen döwlet maksatnamalary üstünlikli durmuşa geçirilýär. Amala aşyrylýan yzygiderli işleriň netijesinde, ýurdumyzda durmuş üpjünçiligine gönükdirilen bazar ykdysadyýeti emele geldi diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Milli Liderimiz orta we kiçi telekeçiligiň, şol sanda hususy telekeçiligiň yzygiderli ösýändigi barada aýdyp, häzirki wagtda, ýangyç-energetika toplumyny hasaba almanyňda, umumy içerki önümçiligiň düzüminde ykdysadyýetiň döwlete degişli bolmadyk böleginiň paýynyň 68 göterime barabardygyny kanagatlanma bilen belledi. Ýurdumyzda ykdysadyýetiň döwlete dahylsyz bölegine degişli kärhanalaryň umumy sany 25 müňe ýetdi.
Önümçilige ylmyň we tehnikanyň gazananlary giňden ornaşdyrylýar. Ekologiýa taýdan arassa önümleri öndürýän täze kärhanalar döredilýär.
Garaşsyz, Bitarap döwletimiziň daşary ýurtlar we halkara guramalary bilen alyp barýan gatnaşyklarynyň berkemegi hem ykdysadyýetimiziň ösüşine oňyn täsirini ýetirýär diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy we dürli ugurlarda özara peýdaly dostlukly gatnaşyklary saklamagyň biziň ýurdumyzyň milli, sebit we dünýä ösüşiniň bähbitlerine alyp barýan daşary syýasatynyň, hususan-da, halkara hyzmatdaşlygynyň esasy ugry bolup durýandygyny nygtady.
Ýuwaş ummany we Aziýa sebitleriniň, Orta we Ýakyn Gündogaryň, Ýewropanyň we Amerikanyň ýurtlary, şeýle hem Birleşen Milletler Guramasy, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy ýaly abraýly halkara hem-de sebit guramalary bilen hyzmatdaşlyk giň gerim bilen ösdürilýär.
Milli Liderimiz Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň ählumumy parahatçylygy we howpsuzlygy berkitmäge, sebitde hem-de dünýäde durnukly ösüşi üpjün etmek üçin zerur şertleri döretmäge gönükdirilen başlangyçlarynyň halkara jemgyýetçiligi tarapyndan giňden ykrar edilýändigini hem-de goldaw tapýandygyny kanagatlanma bilen belledi. Berkarar Watanymyzyň Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň halkara syýasy, durmuş-ykdysady we medeni giňişligindäki barha artýan täsiri hem-de mynasyp orny şunuň bilen kesgitlenýär.
Şeýlelikde, ata Watanymyzy senagat taýdan ösen döwlete öwürmegiň aýdyň ýoluna düşmek bilen, biz şu belent maksadymyza tarap yzygiderli barýarys. Bu bolsa, durnukly ykdysady ösüş üçin hökmany esas bolup durýar. Döwletimiziň bu möhüm ugurda iri taslamalary durmuşa geçirmäge gönükdirýän uly möçberdäki maýa goýumlary biziň geljegimiz üçin goýulýan maýa goýumlarydyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady.
Döwlet Baştutanymyz içeri we daşary syýasatda gazanan üstünliklerimize, milli ykdysadyýetimiziň hem-de jemgyýetçilik durmuşymyzyň ýokary depginler bilen öňe barýandygyna baha berip, biz hemmetaraplaýyn ösen demokratik, hukuk we dünýewi döwleti döredendigimizi uly buýsanç bilen aýdyp bileris diýip belledi. Berkarar döwletimiz durmuşyň ähli ugurlarynda ýokary netijeleri gazandy we gazanmagyny dowam edýär.
Milli Liderimiz ýygnananlara ýüzlenip, türkmen döwletini gurmaga işjeň gatnaşýandyklary üçin, mähriban halkymyza, aýratyn-da hormatly ýaşulularymyza tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz çykyşyny dowam edip, ýurdumyzda konstitusion özgertmeleri amala aşyrýandygyny aýtdy. Bu özgertmeler ýurdumyzyň täze ösüş döwründe hukuk özgertmelerini geçirmek boýunça alnyp barylýan işleriň özeni bolup durýar.
Ýurdumyzyň Esasy Kanunynyň kabul edilen wagtyndan bäri Türkmenistanda döwlet we jemgyýetçilik durmuşynyň dürli ugurlaryny ösdürmek boýunça uzak möhletlere gönükdirilen iri milli maksatnamalar kabul edildi diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy we biziň ykdysadyýetimiziň öndüriji güýçleri ep-esli artandygyny, demokratik kadalaryň durmuşymyza giňden ornaşdyrylýandygyny nygtady.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mähriban halkymyzyň hal-ýagdaýynyň yzygiderli gowulanýandygyny, onuň aň-düşünjesiniň, bilim derejesiniň we syýasy işjeňliginiň artýandygyny belläp, ýurdumyzyň mundan beýläk hem öňe gitmegini üpjün edýän durmuş-ykdysady özgertmeleri amala aşyrmagyň we şol özgertmeleri milli kanunçylygymyzda berkitmegiň wajypdygyny aýtdy.
Bularyň ählisi Konstitusiýanyň aýry-aýry düzgünleriniň ýeterlik derejede durmuşa geçirilendigini görkezýär. Döwlet ösüşiniň häzirki tapgyrynda döwrüň talaplaryna hemmetaraplaýyn laýyk gelýän täze konstitusion ýörelgeleri we kadalary işläp taýýarlamagyň zerurdygyna şaýatlyk edýär. Amala aşyrylýan özgertmeleriň häzirki tapgyry ýurdumyzyň syýasy, ykdysady we hukuk ulgamlarynyň ösüş ugurlaryny kesgitlemelidir. Şol ugurlar häzirki döwürde dünýä tejribesinde emele gelen ýagdaýlara laýyk gelmelidir diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi we Türkmenistanyň Konstitusiýasyny kämilleşdirmek boýunça Konstitusion topar tarapyndan Esasy Kanunyň rejelenen görnüşiniň taslamasyny taýýarlamak boýunça uly işleriň geçirilendigini belledi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu işlere biziň jemgyýetimiziň uly gyzyklanma bildirendigini aýdyp, taslama çap edilenden soň gelip gowşan teklipleri öwrenmegiň, düýpli seljermegiň we umumylaşdyrmagyň netijesinde, Esasy Kanunyň gutarnykly görnüşiniň taslamasynyň taýýarlanandygyny nygtady. Bu taslama bütin halkymyz tarapyndan taýýarlandy diýsek, dogry bolar diýip pikir edýärin diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz Ýaşulularyň maslahatyna gatnaşyjylaryň garamagyna hödürlenýän Konstitusiýamyzyň rejelenen görnüşiniň taslamasynyň esasy düzgünleri barada durup geçip, onuň täze maddalaryň 28-sini üýtgetmeler we goşmaçalar girizilen 107 maddany we täze girizilen bir bölümi öz içine alýandygyny belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, Döwletimiziň Garaşsyzlygy, hemişelik Bitaraplygy, hukuk, dünýewi we demokratik häsiýeti baradaky we Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň esas goýujy beýleki düzgünleri üýtgewsiz galýar.
Biziň ýurdumyz Birleşen Milletler Guramasynyň Rezolýusiýasyny öz Esasy Kanunynda beýan eden ýeke-täk döwletdir. Biz döwletimiziň bitaraplyk hukuk ýagdaýynyň ähmiýetini Esasy Kanunymyzda berkitmegi maksat edindik. Şeýle hem, Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplygy hakyndaky gaýtadan kabul edilen taryhy Rezolýusiýa aýratyn möhüm ähmiýet bermek isledik diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz şundan ugur alnyp, Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň rejelenen görnüşinde bitaraplyk hukuk ýagdaynyň täze, aýratyn maddada beýan edilmegi baradaky netijä gelnendigini belläp, bu teklibiň bütin halkymyz tarapyndan Esasy Kanunymyzyň taslamasy ara alnyp maslahatlaşylanda, doly makullanandygyny nygtady.
Garaşsyz Watanymyzyň parahatçylyk söýüji başlangyçlary we alyp barýan hoşniýetli goňşuçylyk syýasaty giňden goldanylýar. Biz beýleki ýurtlaryň içerki işlerine gatyşmazlyk, güýç ulanmazlyk we harby birleşmelere goşulmazlyk, sebitiň ýurtlary we bütin dünýäniň döwletleri bilen parahatçylykly, dostlukly we özara bähbitli gatnaşyklary ösdürmäge ýardam bermek ýaly daşary syýasatymyzyň möhüm ýörelgelerini Konstitusiýamyzda beýan etdik diýip, hormatly Prezidentimiz sözüni dowam etdi.
Milli Liderimiz Türkmenistanyň Konstitusiýasynda halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalarynyň ileri tutulýandygy baradaky düzgünleriň beýan edilendigine aýratyn üns bermek bilen,
Konstitusiýamyzy kämilleşdirmek boýunça geçirilen işlerde ýokary işjeňlik görkezendigi, şeýle hem Esasy Kanunymyzy Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň talaplaryna laýyk getirmäge uly goşant goşandygy üçin, bütin halkymyza tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirdi.
Mähriban halkymyzyň asuda, abadan we bolelin durmuşda ýaşamagy üçin ähli zerur şertleri döretmek biziň esasy maksadymyz bolup durýar diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Mejlisiň maslahatynyň geçirilmeginiň we onda Esasy Kanunymyzyň Ýaşulularyň maslahatyna gatnaşyjylar tarapdan makullanan maddalaryna seredilmeginiň maksadalaýyk boljakdygyny belläp, Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň rejelenen görnüşini tassyklamak barada Türkmenistanyň Konstitusion kanunynyň kabul edilmeginiň Garaşsyz döwletimiziň, mähriban halkymyzyň taryhynda şanly senä öwrüljekdigini aýtdy.
Ýurdumyzyň durmuşynda 2017-nji ýyl uly taryhy wakalaryň döwrüne öwrüler. Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlary şol wakalaryň arasynda örän möhüm ähmiýete eýe bolar. Elbetde, Prezident saýlawlary raýatlarymyzyň durmuş-syýasy işjeňligini we kämilligini, döwlet Baştutanyny saýlamagyň ýurduň geljekki ykbalyny kesgitlemekde ornunyň örän uludygyna düşünýändigini ýene-de bir gezek aýdyň görkezer diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy.
Geljek ýylda Prezident saýlawlary ähli türkmenistanlylaryň ýokary raýatlyk işjeňligi ýagdaýynda geçer. Bu saýlawlara ilkinji gezek üç partiýa, ýagny Türkmenistanyň Demokratik partiýasyndan başga-da, Senagatçylar we telekeçiler partiýasy hem-de Agrar partiýasy gatnaşar.
Bu partiýalaryň bäsleşigi ýurdumyzyň jemgyýetçilik-syýasy durmuşyna täze, möhüm ähmiýetli öwüşgin berer. Saýlawlaryň ýokary bäsleşik derejesini üpjün eder. Bu bolsa, bütin jemgyýetiň we her bir raýatyň syýasy medeniýetini mundan beýläk-de ösdürmäge, halk bilen häkimiýetiň bitewüligini pugtalandyrmaga, jemgyýetimizi demokratik başlangyçlar esasynda jebisleşdirmäge ýardam berer diýip, milli Liderimiz nygtady.
Jemgyýet we döwlet işlerini dolandyrmaga gös-göni ýa-da erkin saýlanan wekilleriň üsti bilen gatnaşmak hukugyny raýatlara bermek örän möhüm konstitusion ýörelgeleriň biri bolup durýar. Gizlin ses bermek arkaly ählumumy, deň we göni saýlaw esasynda döwlet edaralaryna erkin saýlamak we saýlanmak hukugy Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan 2013-nji ýylyň maýynda kabul edilen Saýlaw kodeksinde anyk kesgitlendi diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi.
Şu Kodekse laýyklykda dalaşgärler erkin we deňhukukly esasda hödürlenýär. Aýanlyk we açyklyk, wagyz erkinligi başlangyçlarynda, ähli dalaşgärler üçin deň mümkinçilikler döredilýär. “Men döwlet Baştutanynyň saýlawlaryna gatnaşmak üçin dalaşgärleriň has köp bolmagyny isleýärin” diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy. Milli Liderimiz baý durmuş tejribesi bolan ýaşulularymyza, maslahata gatnaşýan ähli adamlara ýüzlenýärin, ylymly-bilimli we tejribeli, halkymyza wepaly bolup, jany-teni bilen gulluk etmek isleýän her bir raýatymyza, syýasy partiýalardan ýa-da raýatlar toparlaryndan Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgärlik etmäge mümkinçiligiň döredilmeginiň zerurdygyny nygtady.
Döwlet Baştutanymyz ýygnananlaryň ählisiniň ýurdumyzyň sebitlerinde ýaşaýan dürli ýaşly we hünärli adamlaryň doly hukukly wekilleridigini bellemek bilen, olaryň türkmen döwletiniň Baştutanynyň geljekki saýlawlarynyň ähmiýetiniň örän uludygy barada ilat arasynda wagyz-nesihat işlerini geçirmekde ygtybarly kömekçiler bolmalydygyny nugtady.
“Diňe ähli raýatlaryň, ilatymyzyň ähli gatlaklarynyň we toparlarynyň wekilleriniň örän yhlasly, tutanýerli we işjeň gatnaşmagy netijesinde biz şu jogapkärli wezipä döwlet aladalaryny öz üstüne alyp, ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürip, dogry ýol bilen öňe alyp gitjek mynasyp adamy teklip edip we saýlap bileris. Goý, hemmeler bu hakykaty ýatda saklasyn” diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Milli Liderimiz sözüni dowam edip, ýygnananlaryň ünsüni 2017-nji ýyl üçin Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň taslamasynda göz öňünde tutuljak durmuş-ykdysady ösüşiň esasy ugurlaryna çekdi.
Türkmenistanyň Baştutany pudaklary ýokary depginler bilen ösdürmegiň we tutuş ykdysadyýetimiziň netijeli bolmagyny diwersifikasiýa ýoly bilen artdyrmagyň hasabyna ykdysady ösüşiň ýokary depginlerini durnukly saklamaga örän uly üns bermegiň wajypdygyny belläp, geçirilýän özgertmeleri dowam etmegiň möhümdigini nygtady. Bu özgertmeler bolsa, halkara we sebit ähmiýetli, iri hem-de aýratyn möhüm maýa goýum taslamalaryny göz öňünde tutýar.
Ilatyň abadan durmuşda ýaşamagyny üpjün etmek, raýatlaryň hukuklaryny we bähbitlerini goramak, Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň esasy ugry bolup durýar. Şoňa görä-de, öňki ýyllarda bolşy ýaly, 2017-nji ýylda hem, alyp barýan durmuş syýasatymyz halkymyzyň ýaşaýyş- durmuş derejesini ýokarlandyrmaga gönükdirilmelidir. Sebäbi, biz saglygy goraýyş, bilim, medeniýet ulgamlarynyň hem-de hyzmatlar ulgamynyň beýleki görnüşleriniň netijeliligini artdyrmak esasynda adam mümkinçiliklerini ösdürmek üçin şertleri döretmegi maksat edinýäris diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Döwlet Baştutanymyz iň ýokary dünýä talaplaryna laýyklykda bilim ulgamyny mundan beýläk-de ýokary hilli we hemmetaraplaýyn döwrebap ýagdaýa getirmäge gönükdirilen giň gerimli özgertmeleri dowam etmegiň wajypdygyny aýdyp, daşary ýurt dillerinde okatmagyň, täze okuw jaýlaryny açmagyň hem bu işlere ýardam berjekdigini belledi.
Milli Liderimiz ylmy ösdürmek, akademiki institutlaryň maddy-enjamlaýyn binýadyny berkitmek, ylmy barlaghanalary häzirki zaman enjamlary bilen üpjün etmek meselelerine ünsi çekip, munuň ýurdumyzyň ylmy-tehniki kuwwatyny artdyrmaga mümkinçilik berjekdigini belledi.
Kadaly iýmitlenmegi, ýaramaz endiklerden daşda durmagy, zähmet bilen dynç alşy utgaşdyrmagy, sport bilen meşgullanmagy göz öňünde tutýan milli saglygy goraýyş ulgamyny kemala getirmek dowam etdiriler. Saglygy goraýyş ulgamynda zerur özgertmeleri amala aşyrmak maksady bilen, keselleriň öňüni almakda, şol sanda dünýäniň öňdebaryjy merkezleri bilen ylmy taýdan hyzmatdaşlyk etmek boýunça giň gerimli çäreler geçiriler diýip, Türkmenistanyň Baştutany aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şeýle hem medeniýet baradaky döwlet syýasatynyň medeniýetiň gazananlarynyň jemgyýetiň ähli agzalary üçin mümkin boldugyça elýeterli bolmagyny maksat edinýändigini belledi.
Milli Liderimiz ýaşlary bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmaga köpçülikleýin çekmek meseleleri barada durup geçip, milli sport ulgamyny mundan beýläk hem ösdürmek üçin iň täze we kämil usullary hem-de tehnologiýalary, ylmyň we tehnikanyň gazananlaryny peýdalanmagyň, tälimçileriň we türgenleriň hünär ussatlygyny ýokarlandyrmak üçin milli hünärmenleri daşary ýurtlaryň ýokary sport merkezlerine ýörite okuwlara ibermegi dowam etmegiň wajypdygyny nygtady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow zähmet haklaryny, pensiýalary we talyp haklaryny ýokarlandyrmak boýunça (10 göterimden az bolmadyk möçberde) çäreleri geçirmegiň, ýaşaýyş-durmuş ulgamyny ösdürmek arkaly ilatyň durmuş goraglylygyny üpjün etmegiň öňde duran möhüm wezipeleriň biridigini belläp, bu işleriň makroykdysady taýdan durnukly ösüşi gazanmagyň we adamlaryň abadan durmuşda ýaşamagynyň ygtybarly binýadyny döretmäge ýardam berjekdigine ynam bildirdi.
Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz ýaşaýyş durmuş ulgamyny maliýeleşdirmegiň möçberiniň Döwlet býujetiniň çykdajylarynyň umumy möçberiniň 7580 göteriminden az bolmaly däldigini belledi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ilatyň girdejileriniň yzygiderli artmalydygyny, ýaşaýyş-durmuş şertleriniň has gowulanmalydygyny nygtady. Bu ýagdaý bolsa, diňe ykdysadyýetiň ygtybarly ösüşine esaslanyp biler. Jemgyýetde maliýe we durmuş taýdan durnukly ösüşi hem üpjün etmeli. Şeýle hem, döwlet enäni we çagany goramak boýunça yzygiderli çäreleri görmeli diýip, hormatly Prezidentimiz belledi.
Zähmet serişdelerini netijeli dolandyrmak, zähmet bazarynyň meselelerini çözmek, raýatlaryň işlemäge bolan konstitusion hukugyny amala aşyrmak üçin şertleri döretmäge gönükdirilen çärelere hem Döwlet býujetinde uly orun berilmelidir.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, durmuş-ykdysady özgertmeler ykdysadyýetiň ýokary depginler bilen ösmegini üpjün etmelidir. Işjeň maýa goýum syýasatyny alyp barmaga, kämil enjamlar bilen üpjün edilen, dünýä bazarynda bäsleşige ukyply önümleri öndürýän, eýeçiligiň dürli görnüşlerindäki döwrebap kärhanalary döretmäge, şeýle hem göni daşary ýurt maýa goýumlaryny çekmäge gönükdirilmelidir.
Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzyň maýa goýum ösüşi boýunça anyk maksatnamalary işläp taýýarlamaga aýratyn üns berilýändigi nygtaldy.
Milli Liderimiz sözüni dowam edip, 2017-nji ýyl üçin maýa goýum maksatnamasynda uglewodorod serişdelerini düýpli we köptaraplaýyn gaýtadan işlemek boýunça täze iri desgalary gurmagyň, eýeçiliginiň görnüşine garamazdan, çig maly gaýtadan işleýän we taýýar önümleri çykarýan senagat pudaklaryny döretmegiň göz öňünde tutulýandygyna ünsi çekdi.
Şeýle hem, Maksatnamada önümleri daşary ýurtlara ibermäge, beýleki döwletlerden getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri öndürmäge gönükdirilen bilelikdäki kärhanalary döretmek, ilatyň azyk üpjünçiligini gowulandyrmak boýunça oba hojalygynda özgertmeleri geçirmek,
ilatyň ähli gatlaklary üçin ýokary ýaşaýyş-durmuş şertlerini üpjün etmek bellenilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleri boýunça 2017-nji ýylda düýpli maýa goýumlarynyň möçberlerini artdyrmagyň göz öňünde tutulýandygyny belledi. Olaryň ýarysyndan gowragy önümçilik desgalarynyň gurluşygyna gönükdiriler. Serişdeleriň bir bölegi bolsa önümçilik bilen bagly bolmadyk desgalary gurmaga gönükdiriler. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz anyk maglumatlary getirdi.
Düýpli maýa goýumlarynyň ep-esli bölegi uglewodorod çig malyndan polietilen, polipropilen, ýokary oktanly benzin ýaly önümleriň gymmat bahaly görnüşleriniň önümçiligini ösdürmäge gönükdiriler. Maýa goýumlarynyň köp bölegini “TürkmenistanOwganystanPakistanHindistan» gaz geçirijisiniň gurluşygy üçin goýbermek göz öňünde tutulýar.
Geljek ýylda elektrik energetikasyny ösdürmäge, täze elektrik stansiýalaryny gurmaga we işläp gelýän elektrik stansiýalarynyň durkuny täzelemäge aýratyn üns berler. Bu bolsa, elektrik energiýasynyň goňşy ýurtlara iberilýän möçberlerini artdyrmaga we içerki sarp edijileri energiýa bilen bökdençsiz üpjün etmäge mümkinçilik döreder diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow himiýa senagatyndaky gaýragoýulmasyz wezipeler barada durup geçip, Lebap welaýatynyň Garlyk şäherçesindäki kaliý dökünlerini öndürýän dag magdan toplumynyň we Balkan welaýatynyň Garabogaz şäherçesindäki karbamid zawodynyň gurluşygy üçin düýpli maýa goýumlarynyň uly möçberiniň goýberilmelidigine ünsi çekdi. Mundan başga-da, himiýa senagatynda ýod we brom öndürýän birnäçe senagat kärhanalarynyň düýbüni tutmaly.
Şeýle hem, 2017-nji ýyl üçin maýa goýum maksatnamasynda ulag toplumyny we aragatnaşyk ulgamyny ösdürmäge uly üns berilýär diýip, milli Liderimiz aýtdy we «AşgabatTürkmenbaşy» ýokary tizlikli awtomobil ýolunyň bu toplumyň örän möhüm gurluşyklarynyň biridigini belledi. Bu täze ýoluň gurulmagy ýurdumyzyň ykdysadyýetine dünýäniň ykdysady ulgamyna has amatly goşulmaga we erkin ýörgünli daşary ýurt pulunda gowuşýan serişdeleriň möçberini artdyrmaga mümkinçilik berer.
Geljek ýyl Türkmenbaşy halkara deňiz portunyň gurluşygyna hem düýpli maýa goýumlarynyň uly möçberleri goýberiler. Bu maýa goýumlaryny özleşdirmek geljekde Halkara portuny Hazar deňzindäki iň iri logistika merkezleriň birine öwürmäge mümkinçilik berer.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow «AşgabatTürkmenbaşy», «AşgabatMaryTürkmenabatFarap» we «Aşgabat GaragumDaşoguz» awtomobil ýollaryny abadanlaşdyrmaga we döwrebap ýagdaýa getirmäge hem köp möçberde maýa goýumlaryny goýbermek göz öňünde tutulýar diýip belledi we geljek ýyl paýtagtymyzda Olimpiýa şäherjiginiň üçünji nobatdakysynyň gurluşygynyň tamamlanjakdygyny aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz şeýle hem ýakyn geljekde ýurdumyzda täze ýaşaýyş jaýlarynyň, umumybilim berýän mekdepleriň, mekdebe çenli çagalar edaralarynyň, hassahanalaryň, saglyk öýleriniň we merkezleriniň ulanmaga beriljekdigini, inžener üpjünçilik ulgamlarynyň birnäçe desgalarynyň işe giriziljekdigini aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýokarda aýdylanlary jemläp, Türkmenistanyň Maýa goýum maksatnamasynyň üstünlikli ýerine ýetirilmeginiň ýurdumyzyň ähli künjeklerinde müňlerçe täze iş orunlaryny döretmäge mümkinçilik berjekdigini belledi.
Milli Liderimiz Garaşsyz, hemişelik Bitarap ýurdumyzda döwletiň we her bir adamyň, bütin halkyň hem-de jemgyýetiň öňünde bir maksat ata Watanymyzyň gülläp ösmegini, mähriban halkymyzyň abadan we bagtyýar durmuşda ýaşamagyny üpjün etmek wezipesiniň durýandygyny aýdyp, egsilmez döredijilik ruhy bilen galkynýan merdana halkymyzyň şu belent maksatdan ugur alyp, içeri we daşary syýasatda öňümizde durýan jogapkärli wezipeleri mundan beýläk-de üstünlikli durmuşa geçirjekdigine, yhlasly zähmeti bilen has ajaýyp we nurana mekana öwrüljek mähriban Watanymyzyň bagtyýar geljegini üpjün etjekdigine berk ynam bildirdi.
“Biziň ýürekden buýsanýan ata Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmegi üçin ähli şertler we mümkinçilikler bar. Biz geçen taryhy ýolumyza buýsanmaga doly haklydyrys. Garaşsyz, hemişelik Bitarap Diýarymyz bolan eziz Türkmenistanyň iň täze taryhyna hem ajaýyp we şan-şöhratly sahypalary ýazarys” diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady.
Döwlet Baştutanymyz çykyşynyň ahyrynda amala aşyrylan işleriň hem-de gazanylan üstünlikleriň geljekki nesilleriň kalbynda öz halkyna we ajaýyp Watanyna buýsanç duýgularyny döretjekdigine ynam bildirdi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow çykyşyny şeýle sözler bilen tamamlady: “Goý, biziň Garaşsyz döwletimiziň we agzybir halkymyzyň at-abraýy we şan-şöhraty älem-jahana ýaň salsyn!
Goý, mukaddes Garaşsyzlygyň röwşen ýoly bilen ösüşleriň täze belentliklerine tarap ynamly öňe barýan eziz Diýarymyz mundan beýläk hem gülläp össün!
Goý, Türkmen döwletiniň halkara abraýy Ýer ýüzüne dolsun!
Ýaşasyn, eziz Watanymyz Türkmenistan!
Ýaşasyn, baky sarsmaz Türkmen döwleti!
Ýaşasyn, berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwri!
Ýaşasyn, Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan!”
Hormatly Prezidentimiziň maksatnamalaýyn sözlän sözi uly üns we ruhubelentlik bilen diňlenildi hem-de şowhunly el çarpyşmalar bilen garşylandy.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


c: text/html

text:
3 Eylül 2016 Cumartesi
Türkmenistanyň Prezidenti Inžener-Tehnologiýalar Uniwersitetiniň Açylyşyna Gatnaşdy
Ýurdumyzda umumymilli derejede bellenilýän Bilimler we talyp ýaşlar gününde paýtagtymyzda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda döwlet Baştutanymyzyň başlangyjy boýunça döredilýän täze ýokary okuw mekdebiniň — Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetiniň açylyş dabarasy boldy.
Ýokary hünärli hünärmenleri taýýarlamak ulgamynda bu ýokary okuw mekdebiniň döredilmegi Türkmenistanyň milli ykdysadyýetiniň hem-de innowasion ulgamynyň ösüşiniň ileri tutulýan ugurlaryny şöhlelendirýär. Milli Liderimiziň Türkmenistanda üstünlikli durmuşa geçirilýän giň möçberli bilim özgertmeleriniň esasynda goýlan oňyn başlangyçlary ýurdumyzyň intellektual — işgärler kuwwatyny artdyrmaga, döwletiň, ylmyň we işewürligiň netijeli gatnaşyklarynyň wezipelerini çözmäge ýardam etmäge gönükdirilen nobatdaky iri taslamada aýdyň beýanyny tapdy.
Şu gün täze ýokary okuw mekdebiniň açylmagy — munuň özi bir bilim ulgamynda ýene-de bir desganyň ulanmaga berilmegi bolmak bilen çäklenmän, eýsem, ol bilim babatdaky şanly wakadyr. Bu waka bolsa beýleki pudaklar bilen birlikde, bilim ulgamynyň hem okgunly ösýändigini we öňe barýandygyny alamatlandyrýar.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe döwletimiziň goldaw bermeginde hem-de hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallalary bilen milli ýokary okuw mekdebi häzirki döwrüň talaplaryna laýyklykda ýurdumyzyň hem-de dünýäniň iň gowy tejribesine, ösüşiň gazananlaryna daýanyp, özüniň ylym-bilim we pedagogik mümkinçiliklerini artdyrýar. Ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň çalt döwrebaplaşdyrylmagy, onuň täze, ylym bilen bagly pudaklaryny okgunly ösdürmek hem-de bilimlere esaslanýan jemgyýeti kemala getirmek babatda işgärler üpjünçiliginiň zerurlygy bilen baglylykda iň täze bilim tehnologiýalarynyň we standartlarynyň yzygiderli ornaşdyrylmagy tutuş ýokary okuw mekdepler ulgamynyň düýpli özgerdilmegini, soňky ýyllarda hünärmenleri taýýarlamagyň täze hünär ugurlarynyň onlarçasynyň ornaşdyrylmagyny talap etdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň nygtaýşy ýaly, biziň eýýamymyz ylmy-tehniki pikiriň okgunly ösmeginiň döwri bolup durýar. Munuň özi bilimleriň, tehnologiýalaryň, magaryfyň we döredijilik mümkinçilikleriniň okgunly ösüş derejesi bilen şertlendirilendir. Hut şoňa görä-de, Türkmenistanda ýokary kompýuter tehnologiýalaryny, multimediýa ulgamlaryny, öňdebaryjy iş tejribesini ulanmak arkaly döwrebap okuw mekdepleriniň ulgamyny giňeltmäge, ýagny tutuş bilim ulgamynyň innowasion ýol bilen ösdürilmegine aýratyn ähmiýet berilýär. Onuň esasy ugurlary hünärleşdirmekden, kompýuterleşdirmekden, okuwlary tehnologiýalaşdyrmakdan, dünýäniň bilim giňişligine işjeň goşulyşmakdan ybaratdyr.
...Ir säherden Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetiniň binalar toplumynyň öňünde ruhubelentlik hem-de uly baýramçylyk ýagdaýy emele geldi. Bu ýere Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, Mejlisiň, harby we hukuk goraýjy edaralaryň, ministrlikleriň we pudak edaralarynyň ýolbaşçylary, Türkmenistanda işleýän diplomatik wekilhanalaryň baştutanlary, milli köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, eli baýdakly köpsanly ýaşlar ýygnandylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow uniwersitetiň esasy girelgesiniň öňüne gelýär, bu ýerde milli lybasly gyzlar döwlet Baştutanymyza gül desselerini gowşurdylar. Hormatly Prezidentimiz bu ýerde Inžener-tehnologiýalar uniwersitetiniň açylyş dabarasyna gatnaşýan ýaponiýaly myhmanlar bilen mähirli salamlaşdy. Olaryň hatarynda Ýaponiýanyň biziň ýurdumyzda täze bellenilen Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Takahiko Kasumata, düýn Türkmenistana sapar bilen gelen Ýaponiýanyň daşary işler ministriniň orunbasary Motome Takisawa hem-de Ýaponiýanyň Bilim, medeniýet, sport, ylym we tehnologiýalar ministrliginiň wekilleri we täze gurlup ulanmaga berlen uniwersitetde işlejek beýleki hünärmenler bar.
Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň durmuşynda möhüm ähmiýeti bolan şanly wakalara gatnaşýandyklary üçin minnetdarlyk bildirip, ylym, bilim pudagynyň ösdürilmegi, oňa dünýäniň öňdebaryjy tejribeleriniň we täzeçil usullaryň ornaşdyrylmagy Türkmenistanyň durmuşa geçirýän döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridigini aýtdy we myhmanlary şanly waka mynasybetli guralan dabaralara çagyrdy.
Uniwersitetiň esasy binasynyň öňündäki baýramçylyk lybasyna beslenen meýdançada meşhur aýdymçylar hem-de döredijilik toparlary baýramçylyk aýdym-saz kompozisiýasy bilen çykyş edýärler.
Hormatly Prezidentimiz münbere gelýär we ýygnananlaryň öňünde gutlag sözi bilen çykyş edýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýygnananlaryň ählisini bereketli güýz paslynyň ilkinji gününde giňden bellenýän Bilimler we talyp ýaşlar baýramy, şeýle hem Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetiniň täze binalar toplumynyň açylyp, ulanmaga berilmegi bilen tüýs ýürekden gutlap, Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýyly eziz Diýarymyz, merdana halkymyz üçin taryhy wakalara, buýsandyryjy üstünliklere örän baýdyr diýip belledi. Şolaryň biri hem täze ýokary okuw mekdebiniň döredilmegi bilen baglanyşyklydyr. Ol häzirki zaman şäher binagärliginiň hem-de döwrebap bilimler merkeziniň ajaýyp nusgasyna öwrüler.
Öňdebaryjy dünýä tejribesi nazara alnyp bina edilen toplumda talyp ýaşlarymyz döwrebap bilimleri we ylymlary özleşdirerler. Olaryň öz ylmy-inženerçilik pikirlerini, senagat-innowasion, maglumat-tehnologiki ylmy-barlaglaryny Garaşsyz döwletimiziň ylmy-tehnologik binýadyny pugtalandyrmagyň bähbidine gönükdirjekdigine berk ynanýaryn diýip, milli Liderimiz aýtdy. Berkarar döwletimiz özüniň täze taryhyndaky ajaýyp sene bolan Garaşsyzlygynyň 25 ýyllyk şanly baýramyna uly üstünlikler bilen barýar. Şu günki gazanýan guwandyryjy netijelerimiz – eziz Diýarymyzyň durmuş- ykdysady ösüşi, syýasy taýdan durnuklylyk, jemgyýetimiziň agzybirligi mähriban halkymyzyň tutanýerli we yhlasly zähmetiniň miwesidir diýip, hormatly Prezidentimiz belledi.
Biz döwrebap obadyr şäherleri gurmak, jemgyýetimiziň döredijilik, aň-bilim mümkinçiliklerini kämilleşdirmek bilen, berkarar döwletimiziň syýasy, ykdysady, medeni binýadyny has-da berkidýäris. Ata Watanymyzyň beýik taryhyna şöhratly sahypalary ýazýarys.
Eziz Watanymyzyň dünýäniň ösen ýurtlarynyň hatarynda ornuny pugtalandyrmakda esasy şertleriň biri bolup durýan bilim ulgamyny hem döwrebap özgerdýäris. Raýatlarymyzyň, ilkinji nobatda bolsa, geljegimiz bolan ýaşlarymyzyň häzirki zaman ylymlaryny we tehnologiýalaryny düýpli özleşdirmekleri üçin ähli zerur şertleri döredýäris.
Ýurdumyzyň halkara bilim giňişligindäki abraýyny has-da berkitmek we ýokarlandyrmak boýunça zerur işleri alyp barýarys diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi. Eziz Diýarymyzyň ähli künjeklerinde häzirki zaman kompýuterleri, okuw-tehniki enjamlary, interaktiw — multimedia tehnologiýalary bilen üpjün edilen orta we ýokary okuw mekdeplerini, çagalar baglaryny, çagalar dynç alyş we sagaldyş merkezlerini gurmaga aýratyn üns berýäris diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady.
«Bilim serhetsizdir» diýen taglymatdan ugur alyp, Birleşen Milletler Guramasynyň Bilim, ylym we medeniýet meseleleri boýunça guramasy, şol sanda Aziýanyň, Ýewropanyň, Amerikanyň meşhur ylym-bilim merkezleri bilen hyzmatdaşlygy ösdürýäris. Ýokary derejeli hünärmenleri taýýarlamaga, bilim we adam mümkinçiliklerini yzygiderli artdyrmaga gönükdirilen bilelikdäki taslamalary üstünlikli durmuşa geçirýäris.
Bilimler we ylymlar dünýäsiniň gapylary giňden açylýan şu gün ulanmaga berilýän Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetinde hem ýokary hünärli, ýurdumyzda alnyp barylýan giň möçberli özgertmeleri üstünlikli durmuşa geçirmäge mynasyp goşant goşjak nesiller bilim alarlar.
Täze ýokary okuw mekdebiniň türkmenistanly we ýaponiýaly professor-mugallymlarynyň, talyp ýaşlarynyň hem-de ýurdumyzyň mekdep okuwçylarynyň berkarar döwletimiziň halkara bilim giňişligindäki abraýyny has-da berkitmäge mynasyp goşant goşjakdyklaryna berk ynanýaryn diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Türkmenistanyň Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetiniň täze binalar toplumynyň umumy meýdany on iki gektardan ybarat. Toplum bäş gatly baş binany, iki sany okuw binasyny hem-de ylmy-barlag merkezini özünde jemleýär. Bir ýüz segsen bäş okuw otagyndan ybarat ýokary okuw mekdebinde bir wagtyň dowamynda üç müň talybyň okamagy üçin ähli şertler döredildi.
Paýtagtymyz Aşgabadyň gözelligine özboluşly öwüşgin berýän täze Uniwersitetde bäş fakultet, on bäş sany hem kafedra işlär. Talyplar bu ýerde materiallary öwrenmek we täze materiallaryň tehnologiýasy; nanomateriallar; himiki tehnologiýa; biotehnologiýa; maglumat ulgamlary we tehnologiýalary; awtomatlaşdyrmak we dolandyrmak; mehatronika we robot tehnikasy; innowatika ýaly möhüm ugurlar boýunça döwrebap bilim alarlar.
Uniwersitetde okatmagyň häzirki zaman usullary bolan bakalawr, magistr we doktorant derejeleri ulanylar.
Okuwyň birinji ýylynda talyplar iňlis we ýapon dillerini düýpli özleşdirerler. Soňky ýyllarda bolsa, sapaklar diňe şu iki dilde alnyp barlar. Zehinli, ylmyň inçe ugurlaryny saýlap alan talyplar bolsa, Ýaponiýanyň uniwersitetlerinde bilimlerini dowam etdirerler.
Täze binalar toplumynda mejlisler we maslahatlar zaly, ýörite kitaphana we okalga zallary bar. Uniwersitetiň ýöriteleşdirilen otaglarynda we kafedralarynda professor-mugallymlaryň netijeli işlemegi, ylym bilen meşgullanmagy üçin hem ähli mümkinçilikler döredildi. Ýokary okuw mekdebine ýanaşyk 1200 orunlyk umumy ýaşaýyş jaýy we sagaldyş-sport toplumy ýerleşýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow açylyş dabarasynda çykyş edip, ylym-bilimiň her bir döwletiň ösmegi üçin egsilmez güýç bolup durýandygyny nygtady. Şoňa görä-de, talyp ýaşlarymyz beýik maksada – berkarar Watanymyzy bilimler mekanyna öwürmäge gönükdirilen giň gerimli işlerimize gowy okamak, yzygiderli zähmet çekmek, gurmak, özgertmek, ylym-bilim dünýäsine giňden aralaşmak bilen mynasyp goşant goşmalydyrlar.
Ýaşlarymyzyň ylym, bilim we hünär taýýarlygy hemişe ýokary derejede bolmalydyr. Bu bolsa geljekde ata Watanymyzyň dünýäde iň ösen, kuwwatly döwletleriň birine öwrülmegine mümkinçilik berer diýip, milli Liderimiz belledi.
Oguz han adyndaky Inžener- tehnologiýalar uniwersitetiniň professor-mugallymlary hem öz işleriniň ussatlary bolmak bilen, häzirki zaman enjamlaryny we tehnologiýalaryny okuw işinde giňden ulanmalydyrlar. Talyp ýaşlar bolsa, bu mümkinçiliklerden netijeli peýdalanyp, ylym-bilim basgançaklarynyň belentliklerine ýetmelidirler. Iş başarjaň, ukyply, kärine ussat hünärmenler bolup ýetişmelidirler. Umuman, nesilbaşymyz Oguz hanyň adyny göterýän Uniwersitet nusgalyk bilim we ylym ojagyna öwrülmelidir diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz talyp ýaşlaryň uzak taryhyň dowamynda agzybirligi, parahatçylygy, ynsanperwerligi baýdak edinip gelen merdana halkymyzyň watansöýüjilik, adalatlylyk, belent ahlaklylyk, lebzihalallyk ýaly ajaýyp sypatlaryny özünde jemlemelidigini belläp, täze ýokary okuw mekdebini tamamlan ýaşlaryň geljekde hünär tejribesini üstünlikli geçen, ussat hünärmenler bolup ýetişjekdiklerine berk ynam bildirdi.
Men Inžener – tehnologiýalar uniwersitetiniň ýolbaşçylary, professor-mugallymlary, şeýle hem ýaponiýaly hyzmatdaşlarymyz bu wezipeleri berjaý etmek üçin arkalaşyp, yzygiderli we ýadawsyz zähmet çekerler diýip pikir edýärin diýip, hormatly Prezidentimiz nygtady. Döwlet Baştutanymyz hut öz adyndan we türkmen halkynyň adyndan türkmen-ýapon gatnaşyklarynyň pugtalandyrylýandygy üçin ýaponiýaly myhmanlarymyza, Ýaponiýanyň Imperatory Akihito hem-de Premýer-ministri Sindzo Abä minnetdarlygyny beýan etdi.
Döwlet Baştutanymyz hemmeleri şu günki dabaralar bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlap, dabara gatnaşyjylaryň şowhunly el çarpyşmalary astynda ýaponiýaly myhmanlar bilen bilelikde toý bagyny kesýär we binanyň içine girip, ýokary okuw mekdebiniň abadanlaşdyrylyşy bilen tanşyp başlaýar.
Umuman, onuň düzümi bilim, ylym, önümçilik, innowasion we işewürlik ugurlarynyň bir merkezde birleşdirilmegini göz öňünde tutýar. Inžener-tehnologiýalar uniwersitetiniň esasy maksada bolsa milli Liderimiziň bir ýyl mundan ozal tassyklan “Ylmy işgärleri taýýarlamagyň maksatnamasyna” laýyk gelýär hem-de giň dünýägaraýyşly, döwrebap tehnologiýalardan baş çykarýan, döredijilikli pikirlenmegi hem-de oýlanyşykly çözgütleri kabul etmegi başarýan zehinli hünärmenleri ýetişdirmekden ybaratdyr.
“Uniwersitet” diýen söz latyn dilinden terjime edilende “birleşen” ýa-da “birleşik” diýmegi aňladýar. Onuň häzirki wagtda-da öz ähmiýetini ýitirmändigini aýtmak gerek. Orta asyrlar uniwersitetleri bilim bermek we bilim almak maksady bilen guralypdyr. Wagtyň geçmegi bilen ösüp, uniwersitetler okuwlary ylmy-barlag işleri bilen utgaşdyryp başlapdyr. Ahyrda-da , biziň günlerimizde uniwersitetiň täze görnüşi — bilimiň, ylmyň, önümçiligiň, tehnologiýanyň we işewürligiň birleşdirilmegini göz öňünde tutýan innowasion nusgasy — ýagny innowasion derejeli uniwersitet kemala geldi.
Häzirki wagtda hut şu nusga bilimleriň ykdysadyýetini ösdürmek, adam mümkinçiliklerini artdyrmak boýunça milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan öňde goýlan wezipeler babatda iň netijeli hasap edilýär. Düýpli ylymlar amaly bilimler bilen baýlaşýar, inžener we tehnologiýalar ulgamynda amaly barlaglar bilen birleşýär hem-de önümçilik bilen gönüden-göni ýakynlaşyp, bar bolan meseleleri çözýär.
Nusgawy ylym bilimiň hem-de geljegiň IT-tehnologiýasynyň däplerini birleşdiren Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetiniň düzümine ýurdumyzyň dünýä derejesindäki ykdysady, bilim, senagat kuwwatyny gazanmak üçin zerur bolan ugurlary hem-de hünärleri girizildi.
Ine, himiýa we nanotehnologiýalar fakultetinde esasan nanohimiýada tehnologiýalara, elektronika, biolukmançylyga, energiýanyň öwrülmegine ýerli tebigy çig mallaryň esasynda täze serişdeleriň işlenip taýýarlanylmagyna üns berler. Biotehnologiýa we ekologiýa fakultetinde genomika, amaly immunologiýa, dermançylyk, gen inženeriýasy, öýjükleri köpeltmegiň usullary we tehnikasy, derileri ösdürip ýetişdirmek, DNK-ny rekombinirlemek we beýlekiler öwreniler.
Kompýuter ylymlary we maglumat tehnologiýalary fakultetiniň okuw maksatnamasynyň esasyny maglumat nazaryýetleri, kibernetika, kompýuter ulgamlary we maglumat inženeriýasy düzer. Awtomatika we elektronika fakulteti ýokary hünärli inženerleri, robot tehniklerini, elektronika boýunça hünärmenleri we beýlekileri taýýarlar. Innowasiýalaryň ykdysadyýeti fakultetiniň amaly ugurly okuwlary innowasion işler we ylmy taslamalaryň täjirleşdirilmegi, marketingiň esasy ýörelgelerini hem-de başarnyklaryny, innowasion önümleri we taslamalary işläp taýýarlamagy, şeýle hem meýilleşdirmegiň esaslaryny we işewürligi alyp barmagyň hukuk ýagdaýlaryny öwretmek ulgamynda talyplaryň biliminiň kemala getirilmegine gönükdirilendir.
Uniwersitet şäherjigine Ylmy-barlag merkezi, Dil öwreniş merkezi hem-de dersleri çuňňur öwrenmek üçin dürli dillerdäki edebiýat gaznasy bolan kitaphana girýär. Mundan başga-da, ýokary okuw mekdebinde elektron kitaphanasy bar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýokary okuw mekdebiniň iňlis, ýapon we türkmen dillerindäki owadan suratlar, diwarlyklar we şygarlar bilen bezelen giň eýwanyny synlap, ikinji gatda ýerleşen lingafon otagyna galdy. Ol iň täze multimediýa ulgamlary bilen enjamlaşdyrylyp, iňlis dilini okatmak boýunça derslere niýetlenendir.
Döwlet Baştutanymyz talyplary okatmak üçin döredilen şertler we otagyň enjamlaşdyrylyşy bilen tanşyp, bu ýerde oturdylan programma üpjünçiligi, onuň mümkinçilikleri hem-de interaktiw wezipeleri bilen gyzyklandy.
Soňra milli Liderimiz ýapon dili boýunça okuw geçip duran otaga geldi. Döwlet Baştutanymyz görkezme okuw dersiniň geçişine syn etdi. Onuň barşynda mugallym bu ýerde gurnalan enjamyň, multimediýa tagtasynyň mümkinçiliklerini görkezdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow interaktiw okuw geçilişiniň usullary, talyplara nähili gönükmeleriň hem-de meseleleriň beriljekdigi we olaryň özbaşdak işleri ýerine ýetirişine neneňçi gözegçilik ediljekdigi, okuw geçilişiniň oňa goşmaça serişdeleri näderejede birleşdirmäge, ýaşlarda özbaşdak gözlegiň başarnyklaryny, maglumatlary seljermegi we oňa baha bermegi neneňsi kemala getirmäge mümkinçilik berýändigi bilen gyzyklandy.
Okuwlar ýapon edim-gylymy üçin däp bolan baş egmek bilen tamamlandy. Günüň dogýan ýurdunyň wekilleri mugallymyň dil biliş derejesine ýokary baha berdiler, talyplaryň taýýarlygyny nazarda tutup, peýdalanylýan okuw maksatnamalary, olary guramagyň ýörelgeleri barada soradylar. Türkmenistanyň Baştutany ýokary okuw mekdebiniň ugry boýunça ysnyşykly aragatnaşyklary ýola goýmagyň we ösdürmegiň türkmen mugallymlaryny hünärlerini ýokarlandyrmaga Ýaponiýa ugradyp durmagyň, özümize ol ýerden hünärmenleri köpräk çagyrmagyň wajypdygyny belledi.
Okuw geçmek üçin dil saýlamagyň esasy ugurlarynyň arasynda tehnologik hem-de maglumat ugurlary bar. Tehnologiýalar ulgamynda häzirki zaman işläp taýýarlamalaryň köpüsi, şol sanda Internet iňlis dilli ýurtlarda döredilendir. Möçberi we mazmuny boýunça ylmy neşirleriň, okuw we çeper edebiýatlaryň, filmleriň we sazlaryň örän köpsanlysy iňlis dilinde çykarylýar. Dünýäniň iri uniwersitetleriniň ählisi iňlis dilli ýurtlarda ýerleşýär. Iri habarlar agentlikleri işlerinde, ilkinji nobatda, iňlis dilini peýdalanýar. Bir söz bilen aýdylanda, şonsuz häzirki zaman hünärmenine, aýratyn-da, işiň ylym, tehnologiýa ulgamlarynda ýa-da halkara hünär aragatnaşyklary zerur bolan ugurlarda meşgullanýan hünärmene häzirki wagtda işlerini üstünlikli guramak kyndyr.
Ýapon dili barada aýdylanda bolsa, munuň özi ykdysadyýetde bolşy ýaly, bilim ugry boýunça-da Türkmenistanyň hem-de ýokary tehnologiýalar babatda hemişe öňdebaryjy bolan Günüň dogýan ýurdunyň uzakmöhletleýin hyzmatdaşlygynyň meýilnamasy bilen şertlenendir. Ýapon dilini öwrenmek eneçe beýlekilere elýeterli bolmadyk maglumatlaryň ägirt uly giňişligine ýol açýar. ABŞ-dan soň, Ýaponiýa iri kompaniýalaryň sany boýunça ikinji orny eýeleýär. Mundan başga-da, Internetde ýapon dili iňlis we hytaý dilinden soň, iň meşhurydyr.
Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetinde hünärleriň hem-de okuw dersleriniň ýurdumyz üçin täze dili göz öňünde tutulyp, bu ugurlar boýunça okatmaga meşhur ýapon professorlary we alymlary çagyrylýar. Ýokary okuw mekdebinde Ýaponiýa tarapyndan guramaçylyk işlerini Sukuba şäheriniň uniwersiteti öz üstüne aldy.
Döwlet Baştutanymyz okuw otaglaryny gözden geçirip, iň täze görnüşli kompýuterler hem-de wagtyň şol pursadynda peýdalanyjynyň elleriniň we gözleriniň hereketlerini yzarlamaga ukyply, ekrana çykarylýan üç ölçegli şekilleri dolandyrmaga mümkinçilik berýän 3D-displeýler bilen enjamlaşdyrylan okuw otagyna baryp gördi. Işläp düzüjileriň pikirine görä, “zSpace” atly täze enjam dürli serişdeleriň, desgalaryň taslamalary düzülende, nusgalary taýýarlanylanda olaryň hakyky ýagdaýynyň görülip-eşidilmedik mümkinçilik berer.
Hormatly Prezidentimiziň baryp gören beýleki otagynda hem talyplar milli Liderimize bu ýerde gurnalan enjamy iş ýüzünde, ýagny 3D-skanerleriň we printerleriň işleýşini görkezdiler. Tehnologiýalar, hakykatdan-da, haýran galdyrýar: 3D-printer islendik zady çap edip bilýär. Döredilýän zadyň ölçegi printerleriň diňe işledilýän meýdançasy bilen çäklidir, ýöne bu meseläni hem çözüp bolýar.
Printer 3D nusgany ýörite maksatnamada taýýarlanylan geljekki önümi kagyz ýüzüne çykarmak wezipesini berýän kompýutere birleşdirilendir. Bu 3D printerde çap etmek üçin gipsiň esasynda kompozit serişdesi peýdalanylýar. Ol ýokary mümkinçiligi bilen reňkleriň ähli görnüşlerini çykaryp, çap etmäge mümkinçilik berýär.
Iş usuly şeýle — printerde ownuk dispersli toz azajyk guýulýan, tekizlenilýän ýer bar. Şonuň üstünden kartrijli enjamjyk geçip gidýär hem-de dürli reňkdäki berkidijini gerekli ýerlere sepýär. Ýene-de tozuň bir gaty sepilýär, tekizlenýär, berkidiji sepilýär we şeýle hereket köp gezek gaýtalanýar. Gatlar şeýle bir ýuka, olaryň aşagynda öň ýanyndaky gatlar görünýär. 3D nusgany çap etmek üçin neşir edilýän önümiň çylşyrymlylygyna baglylykda birnäçe sagat gerek bolýar. Iş tamamlanandan soň, taýýar edilen nusga kompozitden seresaplylyk bilen alynýar hem-de ýörite ýerde ýerleşdirilýär. Şol ýerde ol kompressordan çykýan howanyň we ýumşajyk çotganyň kömegi bilen tozdan arassalanylýar. Şeýdip, taýýar önümleri iň ownuk böleklerine çenli görkezip, dürli taslamalary we nusgalary çap etmek bolýar.
Ýapon wekiliýetiniň agzalarynyň biri — robototehnikasy boýunça hünärmen ýokary okuw mekdebiniň “zSpace”toplumynyň enjamlaşdyrylyşynyň derejesine ýokary baha berip, özi kompýuteriň başyna geçip oturdy hem-de täsin ulgamyň mümkinçiliklerini synady. Ol şeýle hem tejribe geçilýän gurnamany böleklere bölüşdirip, talyba ony ýygnamagy teklip etdi. Talyp üstünlik bilen onuň hötdesinden geldi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýokary okuw mekdebi bilen tanyşlygyny dowam edip, baş binadan çykdy hem-de Ylmy-barlag merkeziniň toplumyna tarap ugrady. Milli Liderimiziň barýan ýolunyň ugrunda uniwersitet şäherjiginiň çäklerinde artistler çykyş etdiler, aýdym-sazlar ýaňlandy.
Ylmy-barlag merkezinde döwlet Baştutanymyz fizika barlaghanasyna baryp gördi. Şol wagt awtomatika we elektronika fakultetiniň talyplary bu ýerdäki enjamlardan peýdalanyp, tejribe geçirip otyrdylar. Barlag geçirmek işleri islendik tehniki ýokary okuw mekdebinde fizika boýunça ders taýýarlygynyň möhüm düzüm alamaty bolup durýar. Täze uniwersitetiň innowasion ugurlydygy nazara alnyp, bu ýerde iň döwrebap tejribe binýady döredildi. Ol ylmyň we maglumat tehnologiýasynyň ösüşi bilen deň gadam urup, yzygiderli täzelenip durar. Şol binýat barlaghana enjamlar toplumynyň we gurnamalaryň programma üpjünçiligine birleşdirilmeginiň hasabyna giň mümkinçiliklere eýedir.
Fizika amalyýetiniň çäklerinde talyplar özleriniň geljekki okuw we hünär işleriniň ugurlaryny anyk şöhlelendirýän barlaglary geçirerler diýip, milli Liderimize barlaghanadaky käbir enjamlar barada gürrüň beren uniwersitetiň mugallymy teswirledi. Mysal üçin, koreý önümçiliginiň bu ýerdäki atom güýçli mikroskopy üstki bölegiň ýa-da ýerleriň elektro geçiriji we magnit häsiýetlerini ýokary takyklyk bilen öwrenip, üç ölçegli relýefiň şekilini almaga mümkinçilik berýär. Ony kristal gözenekde atomyň görnüşini kesgitlemek üçin ulanyp bolar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Ýurdumyzda ýokary takyklygy bolan şunuň ýaly abzallar barmy?” diýen soragyna şeýle atom güýçli mikroskopyň Tehnologiýalar merkezinde bardygy, emma bu barlaghana eýýäm onuň kämilleşdirilen nusgasynyň gelip gowşandygy barada jogap berildi.
Talyp gyzlaryň biri milli Liderimize ähli deň-duşlarynyň adyndan ýaşlaryň döwrebap hünärleri ele almagyna ýurdumyzda döredilýän iň oňat şertler üçin çuňňur hoşallyk bildirdi hem-de öz düzen goşgy setirlerini okap berdi.
Soňra döwlet Baştutanymyz täze ýokary okuw mekdebiniň rektory bilen söhbetdeşlikde ýapon hünärmenleri bilen ylmy-tehnologiki hyzmatdaşlygy ösdürmek, bilelikdäki barlaglary geçirmek, ornaşdyryş häsiýetli taslamalary ýerine ýetirmek hem-de Ýaponiýadaky ýaly hünär derejesini ýokarlandyrmagyň netijeli usulyny has işjeň peýdalanmak boýunça görkezmeleri berdi.
Milli Liderimiz talyplara okuwda, saýlan hünäriňi ele almakda hem-de ýapon dilini içgin öwrenmekde maksada okgunly boluň diýip, ak pata berdi. Siziň üstünlikleriňizi görüp, men begenýärin hem-de size buýsanýaryn diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Milli Liderimiz Ýaponiýanyň bilim merkezleriniň wekilleri bilen söhbetdeşliginde jemgyýetiň we döwletiň durmuşynda ylmyň bahasyna ýetip bolmajak ornuny belläp, ylym mekdebini ösdürmek üçin alyş-çalyşlaryň hem-de hünärleriň dowam etdirilmeginiň wajypdygyny nygtady.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow okuwlaryň hilini üpjün etmekde zerur bolan täsin okuw diwarlyklary, multimediýa we seljeriji ýokary takyklygy bolan enjamlar bilen enjamlaşdyrylan himiýa barlaghanasyna bardy. Bu ýerde talyplar döwlet Baştutanymyza barlaghana tehnikalaryny we abzallary, sarp ediş serişdeleri peýdalanmak bilen, käbir barlaglaryň gurnalyşyny görkezdiler.
Ýerli çig maldan alnan serişdeleriň himiki birleşmesiniň gurluşynyň we düzüminiň, şeýle hem himiki täsir geçmäniň barabarlygynyň ýagdaýyny düşündirip, himiýa we nanotehnologiýalar fakultetiniň talyplarynyň biri özüniň peýdalanýan seljeriş we synag ediş enjamyny dünýäde esasy öndüriji bolan Shimadzu ýapon korporasiýasynyň infragyzyl spektrometri barada gürrüň berdi.
Ýokary duýujy spektrometr suwuklyklary, gazlary, plýonkalary hem-de gaty nusgalary hil we möçber taýdan seljermegiň wezipeleriniň giň toplumyny çözmegi üpjün edýär. Häzirki ýagdaýda enjam özüniň programma üpjünçiliginde bar bolan maglumatlaryň kömegi bilen seljerilýän nusganyň häsiýetleriniň ugurlaryny çalt kesgitledi — bu nebitgaz pudagy tarapyndan işlenilip taýýarlanylýan polietilen, sintetik serişdedir.
Hormatly Prezidentimiz talyp gyzyň haýsy daşary ýurt dillerini bilýändigi bilen gyzyklandy. Ol ýapon, iňlis dillerini bilýändigi, türk we rus dillerinde oňat gepleşip bilýändigi barada aýtdy. Milli Liderimiz myhmanlara soňky wagtlarda ýaş türkmenistanlylaryň bir däl-de, iki-üç daşary ýurt dilini bilýändigi barada aýdyp, ýurdumyzyň bilim ulgamynda dil maksatnamasynyň irki döwürden, çagalar bagyndan başlanýandygyny belledi. Şol döwürde çagalaryň kabul edijiligi hem-de daşary ýurt dilinde sözleýşiniň kemala gelmegi-de tebigy, ene dilindäki ýaly ýokary bolýar.
Döwlet Baştutanymyz barlaghananyň tekjelerindäki dürli serişdeleriň we önümleriň nusgalaryna üns berdi. Bularyň ählisi türkmen topragynyň baý serişdelerine, peýdaly gazylyp alynýan baýlyklaryna gönüden-göni degişlidir. Şu ýerde polipropilenden dürli ölçegli geçirijiler görkezildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzda gazdan alynýan önümleriň senagat önümçiligi barada gürrüň gozgap, gazy geçirijiler, gaplar, plýonkalar, ýuka örtükler, dürli enjamlar.... ýaly harytlara öwürmek üçin gaýtadan işlemekde onuň geljegi örän uly serişdedigini nygtady. Türkmenistanda şu ýyl polipropilenden haly we haly önümlerini öndürýän kärhana ulanylmaga tabşyryldy.
Polipropileniň esasynda kompozit serişdeleri döretmek ulgamynda täze ylmy işläp taýýarlamalar peýdalanylyp, lukmançylykdan başlap, awiasiýa we kosmos tehnikalaryna çenli onuň ulanylyşy çäksiz derejede bolýar. Şoňa görä-de, döwlet Baştutanymyz ylmyň, hakykatdan-da, serhediniň ýokdugyny we diňe ylmyň biziň mümkinçiliklerimiziň çäklerini giňeltmäge ukyplydygyny aýratyn nygtady.
Milli Liderimiziň baryp gören indiki — biotehnologiýalar barlaghanasynda hem ajaýyp tehniki mümkinçilikler bar. Bu ýerde döwlet Baştutanymyzy ýaş hünärmenler garşylap, ylmy-barlaglary hem-de tejribeleri geçirmek üçin bar bolan enjamlar barada gürrüň berdiler. Bu enjamlar lukmançylyk, derman serişdeleri, ekologiýa, energetika hojalygy, azyk senagaty we obasenagat toplumy ýaly ulgamlarda mikrobiologlaryň, tehnologlaryň hem-de beýleki barlagçylaryň amatly we netijeli işlemegini üpjün etmäge niýetlenen abzallardyr hem-de serişdelerdir. Hemme enjamlaryň berkligi, takyklylygy we ygtybarlylygy düýpli we amaly seljermeleri hem-de barlaglary geçirmäge mümkinçilik berýär.
Şu ýerde döwlet Baştutanymyz ýapon hünärmenleri, alymlary bilen söhbetdeş bolup, ýurdumyzda ekologiýa ulgamyny goramak boýunça toplumlaýyn çäreleriň durmuşa geçirilýändigi, türkmen tebigatynyň ösümlik we haýwanat dünýäsiniň köpdürlidigi, Garagumuň merkezinde şor suwlaryň jemlenýän “Altyn asyr” Türkmen kölüniň döredilendigi barada gürrüň berdi. Şor suw çölüň çägelerinden akyp geçip, arassalanýar. Bu bolsa daşky gurşawyň ekologiýa ýagdaýyna oňyn täsir edýär.
Milli Liderimiz ýurdumyzda abraýly halkara düzümleri bilen bilelikde Aral meselesiniň ýaramaz täsirlerini ýeňip geçmek babatda giň möçberli işleriň geçirilýändigi barada gürrüň berdi. Daşoguz sebitinde onuň ýaramaz täsirini peseltmek üçin bagy-bossanlygyň düýbi tutuldy. Ol Aral giňişliginde durmuş-ekologiýa ýagdaýynyň sagdynlaşmagyna kömek edýär.
Türkmenistanyň Baştutanynyň ýapon alymlary bilen söhbetdeşliginde täze müňýyllykda adamzadyň düýpli meselesine — agyzsuwy meselesine deglip geçildi. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow esasynda Hazaryň kenarynda deňiz suwunyň süýjedilmegi ýola goýlan tehnologiýalar barada gürrüň berdi. Ýaponiýada hem duzly suwlaryň süýjedilmegi uly möçberde alnyp barylýar — görnüşi ýaly, bu ulgamda hem ylmy-tehnologik taýdan özara hereket etmegiň mümkinçilikleri açylýar.
Milli Liderimiz ýapon hyzmatdaşlarymyzy “Awaza” milli syýahatçylyk zolagyna baryp, deňizýaka sebitindäki özgertmeleriň gerimini öz gözleri bilen görmäge çagyrdy. Bu ýerde ekologiýa barada giň gerimli işler alnyp barylýar. 7 kilometre uzap gidýän gämi gatnawly derýa hem-de gök zolaklar şypahananyň bezegine öwrüldi. Munuň özi bu ýerde ýoduň ionlaryna we fitonsidlerine baý howanyň bolmagy netijesinde bejeriş häsiýetli mikroklimaty döredýär.
Ýapon myhmanlarynyň biri hormatly Prezidentimiziň Sukuba uniwersitetiniň Hormatly doktory diýen adyň dakylmagy mynasybetli dabarada aýdan sözüni ýatlap, şu günki mazmunly söhbetdeşligiň onuň dowamyna hem-de geljegi uly hyzmatdaşlygyň ugurlarynyň anyklaşdyrylmagyna öwrülendigini aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz iki ýurt üçin hem wajyp bolan ugurlarda bilelikdäki barlaglaryň zerurdygyna ýene-de bir gezek ünsi jemledi. Bu meseläni ara alyp maslahatlaşyp, daşary ýurtly hünärmenler arap ýurtlarynda häzir suwy süýjetmek boýunça ýapon tehnologiýalarynyň giňden ulanylýandygyny hem-de bu ulgamda Günüň dogýan ýurdunda toplanan tejribäniň Türkmenistanda-da netijeli ulanylyp bilinjekdigini aýtdylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şeýle hem ýurdumyzyň tebigy baýlyklaryna ünsi çekip, olary çig mal serişdelerini gaýtadan işlemek boýunça hyzmatdaşlyk etmäge çagyrdy. Gazyň arassalanylmagyndan galýan kükürdiň gaýtadan işlenilmeginiň meseleleri hem jikme-jik ara alnyp maslahatlaşylmaga mynasypdyr. Häzirki wagtda kükürt birnäçe himiýa önümçilikleri üçin çig malyň möhüm görnüşleriniň biridir, şoňa görä-de, dünýä bazarynda isleg bildirilýän kükürdiň görnüşlerini çykarjak kärhanalary döretmegiň üstünde pikirlenmek gerek.
Türkmenistandan tapawutlylykda, Ýaponiýa gazylyp alynýan peýdaly baýlyklara onçakly baý däl, ýöne bizde innowasion önümçilikleri döretmek boýunça öňdebaryjy tehnologiýalar bar diýip, ýapon alymlary türkmen ykdysadyýetini senagat taýdan has-da döwrebaplaşdyrmak babatda geljekki taslamalara gatnaşmaga taýýardyklaryny beýan etdiler.
Soňra milli Liderimiz ýapon hünärmenleri bilen söhbetdeşliginiň barşynda uniwersitetiň ýanynda şu gün umumybilim berýän orta mekdebiň açylandygyny aýtdy. Onuň maksatnamasyna daşary ýurt dili hökmünde ýapon dili girizildi. Milli Liderimiz bu mekdebe baryp görüp, dil boýunça dersleriň okadylyşynyň usullary bilen tanyşmaga çagyrdy. Bu mekdebiň direktory Ýaponiýada bilim aldy.
Şeýle mekdepler ýurdumyzyň welaýatlarynda-da açyldy. Şunuň ýaly mekdepleriň sany Türkmenistanda eýýäm on ikä ýetdi diýip, milli Liderimiz bu okuw mekdeplerinde işlemäge isleg bildirýän ýapon mugallymlary we professorlary üçin hemme zerur şertleriň dörediljekdigini belledi.
Döwlet Baştutanymyz talyplara hünärleri özleşdirmekde uly üstünlikleri arzuw edip, elektronika barlaghanasyna bardy. Bu ýerde işleýän hünärmen barlaghananyň aýratynlyklary, bu ýerde oturdylan tehniki serişdeler, ýerli ulgama birleşdirilen kompýuterleriň binýadynda degişli programmalaryň we “trenažorlaryň” gollanmalary hem-de toplumlary barada gürrüň berdi. Munuň özi talyplara bilim berlende we okadylanda, olaryň kompýuter başarnyklary ýokarlandyrylanda hem-de öňdebaryjy sanly tehnologiýalar bilen işlemek başarnyklary öwredilende aýratynlykda çemeleşmäge mümkinçilik berýär.
Bu ýerde talyplar mugallymyň ýolbaşçylygynda dürli elektron enjamlary işläp düzmek we öndürmek üçin zerur bolan düýpli ylmy-barlaglary geçirmäge mümkinçilik berýän işleriň usullaryny özleşdirýärler. Bu ugur bolsa, mälim bolşy ýaly, ýurdumyzda milli ykdysadyýetiň täze pudagynyň — elektron senagatynyň döredilmeginiň başyny başlady.
Döwlet Baştutanymyz mugallym bilen gürrüňdeş bolup, onuň üstünde işleýän dissertasiýasynyň mowzugy, şeýle hem bar bolan awtorlyk işläp düzmeleri, patentleri hem-de oýlanyşykly teklipleri bilen tanyşdy. Mugallym şeýle hem elektronika we nanoelektronika ylmy barlaghanasynda bar bolan “Weybl” meşhur nemes kompaniýasynyň enjamlary barada jikme-jik gürrüň berdi.
Milli Liderimiz dabaralara gatnaşan myhmanlar bilen söhbetdeşliginiň barşynda ýurdumyzda elektroenergiýanyň önümçiligi üçin giň mümkinçilikleriň döredilendigini hem-de bu ugruň ösüşiniň ägirt uly geljeginiň bardygyny belledi. Ýurdumyzda tebigy gazda işleýän hem-de energiýanyň eksportuny artdyrmaga mümkinçilik berýän elektrobeketler gurulýar. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow 2015-nji ýylyň oktýabrynda Ýaponiýanyň Premýer-ministri Sindzo Abeniň Türkmenistana bolan sapary mahalynda gol çekilen ençeme ikitaraplaýyn resminamalaryň hatarynda Lebap welaýatynyň Serdarabat etrabynda ýanaşyk ýerleri abadanlaşdyrmak bilen gazturbina elektrobekediniň taslamasyny düzmek we ony gurmak üçin Türkmenistanyň Energetika ministrliginiň Döwlet elektroenergetika korporasiýasy bilen “Sumitomo” korporasiýasynyň arasynda Ylalaşygyň hem bardygyny ýatlatdy.
Biz elektrik energiýasyny öndürýäris hem-de goňşy Owganystana kömek berip, ony ýeňillikli baha boýunça iberýäris, Ýaponiýanyň gatnaşmagynda gurlan elektrobeket siziň ýurduňyzyň owgan halkynyň durmuş-ykdysady taýdan galkynmagyna goşant bolar diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Soňra döwlet Baştutanymyz uniwersitetiň eýwanyna bardy, şol ýerde 3 müň talyp orunlyk täze uniwersitet şäherjiginiň hem-de onuň çäklerindäki ähli desgalaryň taslamasy görkezildi.
Täze ýokary okuw mekdebiniň düzümi bilen tanyşlyk onuň döredilmegi bilen ýurdumyzyň hünär bilim ulgamynda giň möçberli işiň başlanandygy, ýagny okuwda tebigy we ykdysady ylymlary utgaşdyrmagyň başardandygy barada netijä gelmäge mümkinçilik berýär. Täze pikir-garaýyşly hünärmenleri taýýarlamakda bu ýerde fizika, matematika, himiýa, tehnologiýa, ykdysadyýet, dolandyryş, maliýe, hukuk we beýlekiler ýeke-täk bir ulgama jemlenýär. Şoňa görä-de, onuň uçurymlary diňe bir inžener-tehnologlar däl, eýsem, programmaçylar, alym barlag geçirijiler, seljerijiler we işewürler bolup ýetişer.
Döwlet Baştutanymyz täze ýokary okuw mekdebiniň binalar toplumynyň gurluşygynyň potratçysy bolup çykyş eden “5M” türk kompaniýasynyň wekillerine minnetdarlyk bildirdi. Milli Liderimiz türk hyzmatdaşlaryň döwlet maksatnamalarynyň hem-de ähmiýetli durmuş we ykdysady taslamalaryň olaryň taryhy Watany bolan Türkmenistanda ýerine ýetirilmegine goşandyna ýokary baha berdi.
Milli Liderimiz uniwersitet şäherçesi bilen tanyşlygyny tamamlap, bu günki ajaýyp wakadan ýadygärlik hökmünde ýokary mekdebiň Hormatly myhmanlar kitabynda ýadygärlik ýazgy galdyrdy.
Döwlet Baştutanymyz Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetiniň talyplaryny we mugallymlaryny şanly waka bilen gutlady hem-de olara okuwda we işde uly üstünlikleri arzuw etdi. Talyplar we mugallymlar türkmenistanlylaryň ýaş nesilleriniň, bilim almagyna, hemmetaraplaýyn sazlaşykly ösmegine berýän yzygiderli ünsi üçin milli Liderimize tüýs ýürekden hoşallyk bildirdiler.
Döwlet Baştutanymyz hemmeler bilen hoşlaşyp, bu ýerden ugrady.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ýaňy-ýakynda, Endriýu Farrujiýa, Malta şokoladyndan iň uzyn şekolad otlusyny ýasaýar.Ol,öz ýasan iň uzyn şekolat otlusyny Brýusseliň demir ýol menzilinde görkezýär. Ýasalan şekolat otlysynyň uzynlygy 34,5 metr-den ybaratdyr.Bu üstünligi rekortlar kitabynyň wekilleri resmi ýagdaýda kabul etdipdirler.Bu otlyny ýasamak üçin,çen bilen 700 iş sagady we 1285 kg şekolad sarp edipdir.Şekolatdan ýasalan otlynyň ilkinji üç wagony, Belgiýanyň täze otlylarynyň kiçeldilen wagonlarynyň nusgasynda bolup,galan bölekleri öňki wagonlaynyň nusgasynda bolupdyr.
03 января 2013
iiimmmm.. tagamy gowudyr,iýäýseň....


text:
28-nji madda. Pul-karz syýasatynyň esasy gurallary
Şu aşakdakylar Türkmenistanyň Merkezi bankynyň pul-karz syýasatynyň esasy gurallarydyr:
1) Türkmenistanyň Merkezi bankynyň amallary boýunça göterim derejeleri;
2) Türkmenistanyň Merkezi bankynda deponirlenýän ätiýaçlyk talaplaryň möçberleri;
3) açyk bazardaky amallar;
4) karz edaralaryny gaýtadan maliýeleşdirmek;
5) pul interwensiýalary;
6) pul toplumynyň ösüşiniň gözükdirijilerini bellemek;
7) göni mukdar çäklendirmeleri;
8) pul-karz syýasatynyň beýleki gurallary.
29-njy madda. Türkmenistanyň Merkezi bankynyň amallary boýunça göterim derejeleri
1. Türkmenistanyň Merkezi banky amallaryň dürli görnüşleri boýunça bir ýa-da birnäçe göterim derejelerini bellemäge ýa-da göterim derejesini bellemezden göterim syýasatyny geçirmäge haklydyr.
2. Türkmenistanyň Merkezi banky bazar göterim derejelerine täsir etmek üçin göterim syýasatyny ulanýar.
30-njy madda. Ätiýaçlyk talaplary
1. Ätiýaçlyk talaplary – munuň özi Türkmenistanyň bank ulgamynyň umumy ukyplylygyny düzgünleşdirmek maksady bilen karz edaralarynyň Türkmenistanyň Merkezi bankynda deponirlenen serişdeleri.
2. Ätiýaçlyk talaplarynyň kadalaşdyryjysy, şeýle hem Türkmenistanyň Merkezi bankynda olary deponirlemegiň tertibi Türkmenistanyň Merkezi bankynyň kadalaşdyryjy hukuk namalary bilen bellenilýär.
3. Ätiýaçlyk talaplarynyň kadalaşdyryjysy karz edarasynyň borçnamalarynyň 20 göteriminden ýokary geçip bilmez we dürli karz edaralary üçin tapawutly bolup biler.
4. Ätiýaçlyk talaplarynyň kadalaşdyryjysy bozulan mahalynda Türkmenistanyň Merkezi banky karz edarasynyň Türkmenistanyň Merkezi bankynda açylan korrespondent hasabyndan geçirilmedik serişdeleriň pul möçberini jedelsiz tertipde tutup almaga haklydyr.
5. Ätiýaçlyk talaplaryna tutup almalar degişli däldir.
6. Karz edarasy ýatyrylan mahalynda Türkmenistanyň Merkezi banky ätiýaçlyk talaplarynyň pul möçberini bellenilen tertipde karz edarasyna gaýtarýar.
31-nji madda. Açyk bazardaky amallar
1. Açyk bazardaky amallar diýlip Türkmenistanyň Merkezi banky tarapyndan döwletiň gymmatly kagyzlarynyň, Türkmenistanyň Merkezi bankynyň gymmatly kagyzlarynyň, şol sanda bergidarlyk gymmatly kagyzlarynyň satyn alynmagyna-satylmagyna, şeýle hem soňundan gaýdymlaýyn geleşigi amala aşyrmak hukugy bilen görkezilen gymmatly kagyzlar bilen gysga möhletli amallara düşünilýär.
2. Türkmenistanyň Merkezi banky pul toplumynyň möçberini kadalaşdyrmak maksady bilen gös-göni öz adyndan ýa-da gymmatly kagyzlary gaýtadan satyn almak hakyndaky ylalaşyk arkaly satyn almak we satmak boýunça bellenilen limitiň çäklerinde şu maddanyň birinji böleginde görkezilen açyk bazardaky amallary amala aşyrýar.
32-nji madda. Karz edaralaryny gaýtadan maliýeleşdirmek
1. Karz edaralaryny gaýtadan maliýeleşdirmegiň tertibi we şertleri (şol sanda çäkleri kesgitlemek) Türkmenistanyň Merkezi banky tarapyndan bellenilýär.
2. Türkmenistanyň Merkezi banky diňe karz edarasynyň ukyplylygyny saklamak zerurlygyndan dörän aýratyn ýagdaýlaryň täsiri boýunça gaýtadan maliýeleşdirmegi amala aşyrýar.
33-nji madda. Türkmenistanyň Merkezi bankynyň göni mukdar çäklendirmeleri
1. Türkmenistanyň Merkezi bankynyň göni mukdar çäklendirmeleri diýlip karz edaralaryny gaýtadan maliýeleşdirmäge we olar tarapyndan bank amallarynyň aýry-aýry görnüşlerini geçirmäge çäkleriň bellenilmegine düşünilýär.
2. Türkmenistanyň Merkezi banky Türkmenistanyň kabul edilen ýeke-täk döwlet pul-karz syýasatyna laýyklykda, berilýän karzlaryň umumy möçberini kadalaşdyrýar.
3. Türkmenistanyň Merkezi banky aýratyn halatlarda Türkmenistanyň Ministrler Kabineti bilen ylalaşyp ähli karz edaralaryna deň derejede degişli göni mukdar çäklendirmelerini ulanmaga haklydyr.
34-nji madda. Türkmenistanyň Merkezi bankynyň pul interwensiýalary
Pul interwensiýalary Türkmenistanyň Merkezi banky tarapyndan Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda amala aşyrylýar.
35-nji madda. Pul toplumynyň artmagynyň çelgilerini bellemek
Türkmenistanyň Merkezi banky ýeke-täk döwlet pul-karz syýasatynyň esasy ugurlaryndan ugur alyp, pul toplumynyň bir ýa-da birnäçe görkezijileriniň artmagynyň çelgilerini belläp biler.
36-njy madda. Türkmenistanyň Merkezi bankynyň bank amallary we geleşikleri
1.Türkmenistanyň Merkezi banky şu Kanunda göz öňünde tutulan maksatlara ýetmek üçin şu aşakdaky bank amallaryny we geleşiklerini amala aşyrmak hukugyna eýedir:
1) eger Türkmenistanyň kanunçylygynda başgaça bellenilmedik bolsa, gymmatly kagyzlar we beýleki aktiwler bilen üpjünçilik esasynda karzlary bermek;
2) açyk bazarda döwletiň gymmatly kagyzlaryny satyn almak we satmak;
3) Türkmenistanyň Merkezi banky tarapyndan emitirlenen obligasiýalary we depozit güwänamalaryny satyn almak we satmak;
4) daşary ýurt puluny, şeýle hem Türkmenistanyň we daşary ýurt döwletleriniň karz edaralary tarapyndan çykarylyp goýlan, daşary ýurt pulunda nominirlenen töleg resminamalaryny we borçnamalaryny satyn almak we satmak;
5) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda gymmat bahaly metallary we pul gymmatlyklarynyň beýleki görnüşlerini satyn almak, saklamak, satmak;
6) hasaplaşyk, pulhana we depozit amallaryny geçirmek, gymmatly kagyzlary we beýleki aktiwleri saklamaga we dolandyrmaga kabul etmek;
7) maliýe töwekgelçiliklerini dolandyrmak üçin peýdalanylýan maliýe gurallary bilen amallary amala aşyrmak;
8) Türkmenistanyň we daşary ýurt döwletleriniň karz edaralarynda hasaplary açmak;
9) islendik puldaky çekleri we wekselleri çykaryp goýmak;
10) halkara bank tejribesinde kabul edilen iş dolanyşygynyň adatlaryna laýyklykda öz adyndan beýleki bank amallaryny we geleşikleri amala aşyrmak.
Türkmenistanyň Merkezi banky bank amallaryny we geleşikleri ýygymly esasda amala aşyrmaga haklydyr, Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan halatlar muňa degişli däldir.
2. Türkmenistanyň Merkezi bankynyň şu aşakdakylara haky ýokdur:
1) şu Kanunyň 19-njy maddasynyň altynjy böleginde göz öňünde tutulan halatdan başga ýagdaýlarda, gös-göni karz, gaýtarylmaýan ssuda, şertli borçnama görnüşinde ýa-da islendik başga görnüşde maliýe kömegini bermäge;
2) eger Türkmenistanyň kanunçylygynda başgaça göz öňünde tutulmadyk bolsa, karz edaralaryň, beýleki täjirçilik we täjirçilik bolmadyk guramalaryň maýalaryna gatnaşmaga;
3) täjirçilik işi bilen meşgullanmaga;
4) gozgalmaýan eýeçilige ýa-da ondaky paýlara eýelik etmäge bolan hakyky hukuklary edinmäge, Türkmenistanyň Merkezi bankynyň işini üpjün etmek, şeýle hem Türkmenistanyň Merkezi bankynyň işgärleriniň okadylmagyny, dynç alşyny, durmuş taýdan goldawyny üpjün etmek üçin zerur bolan halatlar muňa degişli däldir.


text:
Konferensdäki çykyşlara jogapkärler:
Iñlis dilinde: Dr. Ýusup Azmun, dilçi we edebiýatçy;
Şwed dilinde: Ak Welsapar, ýazyjy we neşirýatçy;
Türkmen dilinde: Aydmohammad Ownuq, şahyr;
Pars dilinde: Reza Talebi (ABF Göteborg)
Yglan edilen çykyşlardan soñra sorag-jogap alyşmak üçin 30 minut wagt goýulýar.
Konferensiñ aýdym-saz bölegine jogapkärler:
Mansoor Sabouhi, sazanda;
Murad Rahimov, bagşy.
Şahyryñ ömrüne we döredijiligine bagyşlanan çykyşlaryñyzy we makalalaryñyzy şu ýylyñ 10-njy maýyna çenli aşakdaky adrese ýollap bilersiñiz:
magtymguly.poezia.sweden@gmail.com
Hödürlenen materiallaryñ iñ kämilleriniñ gysgaça mazmuny konferense gatnaşyjylaryñ dykgatyna ýetiriler we edebi Internet saýtlarda ýerleşdiriler. Konferensiñ materiallarynyñ esasynda soñra broşýura çap etmek hem göz öñünde tutulýar.
Konferensiñ resmi guramaçysy Göteborg Türkmen kultur ojagydyr.
Magtymgulynyñ döredijiligine bagyşlanan konferense hoş geldiñiz!
Konferensiñ Guramaçylyk komiteti


text:
Babizm
BABIZM — babitler sektasynyň dini taglymaty. Ol 19 asyryň 40 ýyllarynda Eýranda Bab tarapyndan esaslandyrylýar. Ol Eýran söwda burjuwasynyň peýdasyna jemgyýeti täzeden üýtgedip gurmak talaby bilen çykyş edipdir. Bab öz taglymatynda feodalsyz, açgöz ruhanysyz we daşary ýurtlularsyz monarhistik hökümet gurmagy, söwdagärleriň we hünärmentlernň şadyhorram ýaşamagyny ündäpdir. Eýran şasy ony Maku türmesine taşladypdyr. Bab turmede «Beýan» diýen kitabyny ýazypdyr. Onuň pikiriçe, bu kitap Gurhany çalşyrmaly eken. Eýranyň ezilýän halky bu taglymatyň feodalizme garşy taraplaryny kabul edip alyp, köp ýerlerde gozgalaň edipdir. Şol döwürde Bab öldürilipdir. Babyň taglymatlarynyň demokratik elementlerini ösdürenlerden iň görnüklisi molla Muhammet Aly Barforuçskiý bilen görnükli babitka Kurrat al-Aýnydyr. 1848 ýylda olar Şahrud şäheriniň golaýyndaky Bedaşt obasynda birnäçe ýüz babidi ýygnap ýygnak geçiripdirler. Şonda olar ähli döwlet düzgünleriniň, kanunlarynyň, salgytlarynyň, feodallara garaşlylygyň we hususy eýeçilignň ýatyrylmagyny, aýal-gyzlaryň erkek adamlar bilen deň hukukly bolmagyny talap edipdirler. Olar Barforuş şäherimiň golaýyndaky Mazanderanda gala gurup berkleşipdirler. Emma, gala şa goşuny tarapyndan alnyp, gozgalaň rehimsizlik bilen ýatyrylypdyr. Şondan soň hem babitleriň hereketi togtamaidyr Zenjan, Neýriz we Fars şäherlerinde hem babit gozgalaňlary bolupdyr. Bu gozgalaňlaryň şowsuz gutarmzgy netijesinde babit ýolbaşçylary terrorçylyk herekete başlapdyrlar. Olaryň 1852 ýylynda Eýran şasynyň janyna kast etmek üçin eden synanyşyklary hem başa barmandyr. Eýran feodallary we ruhanylar babitlerden rehimsizlik bilen öç alypdyrlar. Babizm esasynda soňra behaizm taglymaty döräpdir.


text:
Balansy bilmek üçin öz telefonyňyzdan *0800# giriziň we “çagyryş” düwmesini basyň.
Ýa-da öz telefonyňyzdan boş SMS habaryny 0800 belgä ýollaň, jogap SMS habarynda Siziň balansyňyz barada maglumat geler.
Roumingde ilki bilen – USSD soragnama usulyny ulanmak gerekdir, sebäbi käbir döwletlerde gysga SMS habaryny ýollamak, ýörite tölegli hyzmatlaryň çagyrylmagyna getirip bilner.
Eger-de Siz Internete ygtyýar üçin 3G-modem TMCELL ulanýan bolsaňyz, onda modemiň programma üpjünçiliginiň kömegi bilen boş SMS habaryny 0800 belgä ýollaň. Jogap SMS habary modemiň şahsy hasabynyň balansy baradaky maglumatdan ybarat bolar. Siz oňa modemiň programma üpjünçiliginiň kömegi bilen seredip bilersiňiz.
Hyzmatymyz mugt.


text:
"Azerbaýjan ABŞ tarapyndan terror howpynyň bolan ýurtlarynyň sanawynda görkezilmegine geň galýar"
Azerbaýjan ABŞ tarapyndan terror howpynyň bolan ýurtlarynyň sanawynda görkezilmegine reaksiýa bildirdi
Azerbaýjan ABŞ-nyň Döwlet sekretarlygy tarapyndan terror howpynyň bolan ýurtlarynyň sanawynda görkezilmegine we Amerikan raýatlaryna Azerbaýjana syýahat etmezlikleri üçin beren duýduryşyna geň galýar.
Azerbaýjanyň Daşary işler ministrliginiň metbugat geňeşçisi Hikmet Hajyýew mesele hakynda beren ýazmaça beýanatynda Azerbaýjanyň terrory berk ýazgarýandygyny nygtady.
Soňky ýyllarda Azerbaýjana gelen syýahatçylaryň sanynyň 24 göterim artandygyny, 2017-nji ýylda 2,7 million syýahatçynyň gelendigini ýatladan Hajyýew;
“1-nji Ýewropa oýunlaryna, 4-nji Yslamy arkalaşyk oýunlaryna, Formula-1 ýaryşlaryna, ABŞ-nyň we Russiýanyň Baş ştabynyň özara duşuşygyna, NATO agza ýurtlar bilen Russiýaly ýokary derejeli harby ýolbaşçylaryň gepleşiklerine ýer eýeçiligini eden Azerbaýjan barada ABŞ-nyň Döwlet sekretarlygynyň şeýle beýanat bermegi geň galdyryjy” diýdi.
Hajiýew “Ermenistanyň basyp alyşlygyndan daşary Azerbaýjanyň hökümeti ýurdunyň howpsyzlygyny doly gorap saklaýar. Basyp alyşlyk sebitiň parahatçylygy we durnuklylygy üçin esasy howp hökmünde galmaga dowam edýär” diýip belledi.


text:
Incekesel barada aydylanda bolsa, sonky dowurde dunyanin ahli kunjeklerinde gowreli we dogran ayallaryn incekeseli yokary epidemiologik howsalalygy doredyar .
Incekesel nesil yzarlayandyr oydulyardi,Egcr incekesel tayajygy gobek wena arkaly duwuncege dusup,dunya injek caga zaherlenen suwuklygy yuwudan yagdayynda, caga incekesel bilen dogabitdi keselleyar.Bu yagdayda gowreli zenan hokman incekeselin aktiw gornushinde bolmaly. Yone, seyle yagday oran seyrek dusmak bilen, edebiyatda hem az sohlenenen.
Oyken incekeselli ayallaryn gowreliligi. dogurmaklygy, gowreliligin incekesele tasiri kop asyrlaryn dowamynda owrenilip gelinyan cylsyrymly mesele bolmak bilen, ona bolan garayyslar gapma-garsylygyna galyar. Yagny, lukmanlaryn bir topary gowreliligin incekesele tasirinin bardygyny, kabiri – yokdygyny, beylekileri bolsa, gowreliligin kahalatlarda peydalydygyny nygtayarlar.
Gowreliligin haysy dowrunde oyken incekeseliniA beterlesyandigini dusniksizdi
Eyyam incekesel bilen kesellan ayalyn gowreliligi onun keselinin gecisine gowy tasir edip hem biler.Sonda keselin yza gaydyanlygy kabir edebiyatlarda hem yazylyp gecilen. Muny ayallaryn garmonlarynyn anaboliki tasirin bardygy we gowrelilik yagdayda diafragma yokarda durup, kahalatlarda pnewmoperitoneum yaly bejergi beryanligi bilen dusundirilyar. Gowreliligin sonky aylarynda incekesel bilen kesellan gowreli zenan has gowy duymaklygy mumkin. Yone sol bir wagtda bu yagdayyn gizlin gecyan incekeselin sowuk formasy bolmagy rniimkin. Sebabi gowreliligin sonky 2-nji yarymynda bu yagday simptomsyz bolup, kop organlara we algamlara ginisleyin zeper yetiryar.
Medisinanyn gorkezijileri boyunca sonky dowre cenli incekesel gowreliligi logtatmaga sebap bolyardy. Hazirki dowurde bizin Garassyz Bitarat yurdumyzda Saglyk maksatnamasyndan ugur alyp,tejriba bejefgiain taze koptaraplayyn metodlarynyn girizilmegi incekeselli ayalyn gowreliligini saklamak baradaky mesele onayly cozuldi. Galybersede. gowreliligin togtadylmagy ayalyn saglyk yagdayyny yenillesdirman, gaytam, esasy keselin gecisinin agyrlasyandygy bellenildi, sol sebapli hem incekeselde gowreliligi togtadylmagyn gorkezmeleri hazirld dowurde has caklendirildi.
Gowreliligin emeli yagdayda togtatmagyn gorkezmeleri asakdakylardan ybarat:
1. fibroz-kowekli oyken incekeseli progressirlemeginde;
2. Onurganyn, canagyn abssesli ya-da fistulaly gornuslerinde, ayagyn hemme bogunlarynyn aktiw gornusli incekeselinde;
3. Ikilaraplayyn, otusen bowrek incekeselinde.
Yokarky keseller bolanlygynda gowreliligi irki mohletde (12 hepda cenli) togtatmaly. Yone gowreliligi togtatmaklyk meselesini her inekeselli ayalda ayratynlykda cozmeli.
GowreliJik ayal bedeninin ahli atiyaclyk mumkineiliklerini jemleyar.Duwuncekdaki caganyn sunkunin emele gelyan dowri enanin bedenindaki kalsinin kop rnukdarda sarp edilmegini talap edyar. Yagny. demineralizasiya gecyar. Bu bolsa ,Gon ojagynyn ya-da cetki limfa mazlerindaki kalsinatlaryn yumsamagyna we latent yagdayyn ojemegine getiryar .Ayratyn hem gowreliligin ilkinji 3 ayy amatsyz. Ona gowrelilik,dogurmak, emdirmek yaly dowurlerdaki ojcmekligin l/3 bolegi gabat gelyar. Bu dowurdaki incekeseli anyklamak kyn.Sebabi infeksiya ozuni irki toksikozyn alamatlarynyn astynda bolup biler.
Caga dogurmaklygyn ozi beden ucin guycli stress yagday bolmak bilen, incekeselli ayalyn immuna ulgamlaryny birden peseldip,keselin ojemegine we beterlemegine getiryar
Gowrelilik, dogurmaklyk we emdirmeklik dowurlerindaki incekeselin hemme ojemelerinin 2/3 bolegi dogurandan sonky 1-nji yarym yyla dusyar hem incekeselli ayalyn saglygyna has howp salyar.
2001-2002-nji yyllarda Turkmenistan boyunca ayallaryn arasynda incekeselin ilkinji yuze cykarlysyj 81,7% (goterim). Destruktiw yagdayyn yygylygy ayallarda 34,4%. Incekeselin hemme gornuslerinden oykenden gayry synalaryn incekeseli – 7,4%.
Biz Merkezi Incekesel Hassahanasynyft dispanser boluminde hasapda duran 18-44 yas aralygyndaky 29 ayalyn kesel depdercesini dernedik (1-nji sekil). Ayallaryn is yagdayy barada aydylanda bolsa, olaryn agramly bolegi oy hojalykcy ya-da isci (2-nji sekil). Durli dowurlerde keselin ojemegi (3-nji sekil). Incekeselin kliniki gornusleri (4-nji sekil).
Seylelikde, gowreli we dograndan sonky dowurlerde keselin yiti baslap, progressiw gecyandigini gozegciligimiz gorkezdi. Sol sebapli incekeselli gowreli ayal ftiziatoryn, akuser-ginekologyn, masgala lukmanynyn bilelikdaki gozegciliginde bolmagy hokmandyr.
Gowrelilik dowrunde incekeseli anyklamakda gakylygy kop gezek bakteriologiki barlagdan gecirmelLEger gakylyk az bolanda, ony ingalasiya arkaly emeii guyclendirmeli.Rentgen barlaglaryny ayawly,uly rentgen plonkalarda gecirmeli.Rentgenoskopiya we fluorografma ulanmaly dal.
Incekeselin bejergisini ayratyn shema boyunca gecirmeli. Sonda streptomisin, pirazinamid ulanmaly dal. Hokmany duwuncek icre gipoksiyanyn onuni alys bejergini gecirmeli. Dogurandan sonky dowurde 4-5 ABP bilen patogenetiki serisdeleri ulanyp, bejergini intensiw gornusde gecirmeli.
Ref.iatp.edu.tm/kesel
Filed under: Bütin Temalar, Saglyk |


text:
Habarlar 4 ýanwar 2018
Resmi habar
Türkmenistanyň Prezidenti birnäçe işgärleri wezipelere belledi
Guwançali Mämmetguliýewiç Baýramow Türkmenistanyň demir ýol ulaglary ministriniň orunbasary wezipesine;
Ykdysadyýet
Mary welaýatynyň «Minara-3» meýdançasynda bir gije-gündizki çykymy 1 million kubmetrden gowrak bolan gazyň senagat akymy alyndy
“Lebapnebitgazgözleg” müdirliginiň hünärmenleri tutuş Türkmenistan boýunça uglewodorod çig malynyň gözlegini üstünlikli alyp barýarlar. Geçen ýyl ýerastynda gözleg geçirijiler Ekeremde (Balkan welaýaty) ýokary nebit akymy bolan burawlanan guýyny ulanyjylara tabşyrydylar. Müdirlik deňiz ýakasynda – Akpatlawuk, Gerçek, Uzynada meýdançalarynda, Lebap welaýatynda “Halkabat-2” we “Täjibaý” meýdançalarynda uglewodorody tapmak ugrunda gözleg işlerini alyp barýar. Şol ýerlerde geologiýagözleýjiler tebigy gazyň we kondensatyň ýatagynyň üstüni açmagy maksat edinýärler.
Ykdysadyýet
Ýurdumyzda öndürilýän regenerirlenen süýümiň köp bölegi daşary ýurtlara ugradylýar
Ýokary tehnologiki enjam dokma galyndylaryny düşekçeler, ýassyklar ýa-da dokalmadyk serişdeler öndürilinde ulanylýan önümlere öwürmäge mümükinçilik berýär. Häzirki zamanyň ykdysady şertlerinde dokma senagatynda öndürijileriň köpüsi, hususan-da, ýorgan-düşekdir ýassyk öndürijiler tikinçilik galyndylarynyň ýörite enjamlarynda gaýtadan işlenilmeginde (süýümlerden aýrylanda) alynýan regenerirlenen süýümi ulanyp başladylar. Abadan fabriginde öndürilýän regenerirlenen süýümiň köp bölegi daşary ýurtlara ugradylýar. Bu önüm Türkiýäniň, Russiýa Federasiýasynyň we beýleki ýurtlaryň kärhanalarynda uly islegden peýdalanýar.
Wakalaryň jümmüşinde
Türkmenistan 2018-nji ýyl üçin iň gowy syýahatçylyk ugurlarynyň hatarynda
Italiýanyň döwlet teleradio gepleşikleri korporasiýasynyň “Rai 3” teleýaýlymy Türkmenistany 2018-nji ýylda iň gowy syýahatçylyk ugurlarynyň biri hökmünde atlandyrdy. Bu ýaýlym medeniýet baradaky gepleşiklere aýratyn üns berýär.
Resmi habar
Özbegistanyň Baştutany Türkmenistanyň Prezidentini diplomatik gatnaşyklaryň 25 ýyllygy bilen gutlady
Hormatly Gurbanguly Mälikgulyýewiç!


text:
Luwr muzeýi Abu Dabide hem açyldy
Fransiýanyň paýtagty Parižde ýerleşýän meşhur Luwr muzeýi BAE-niň paýtagty Abu Dabide hem açyldy
Fransiýanyň Prezidenti Emmanuel Makronyň gatnaşmagynda açylan ýene-de bir täze Luwr muzeýinde Pariždäkiden has köp eser sergilener.
Araplar Fransiýa muzeýiň ady üçin 525 million dollar, alynan eserleriň howpsyzlygy üçin bolsa 750 million dollar tölär.
Makron gurluşygy 2007-nji ýylda başlanan we bellenen möhletden 5 ýyl soň gurulyp tamamlanan muzeýi Gözelligiň ybadathanasy hökmünde häsýetlendirip: “Biz üçin medeniýeti, bilimi we gözelligi goldamakdan has gyssagly bir zat ýok” diýdi.


text: Älem-jahany läle-reýhana bezäp, ýurdumyza bahar geldi. Bu paslyň gelmegi bilen ak ýagyşdan hünji seçýän, Ýer ýüzüne älemgoşar nagyşly maýsalardan gözellik paýlaýan ajaýyp bahar ynsan kalbyny ýagşy duýgulara besleýär. Bahar güllerinden ilkinji boglan çemenler bolsa mähriban enelerimize, uýalarymyza, gyzlarymyza bagyşlanýar. Zenan bagty ýurt parahatçylygyna, maşgala sazlaşygyna bagly bolýar. Asuda ilimizde, bagtyýar döwrümizde zenanlarymyz juda bagtly. Ene mähri, zenan päkligi, olaryň gözelligi ýaşaýşyň dabaralanmasy bolan ýaşyl ýazlara meňzeýär.