text:
Terrorçylaryň düşelgesinde harby türgenleşikden geçýän intäk on ýaşyna ýetmedik bir çaganyň 34 sekuntlyk wideosyna seredýänleriň depesinden gaýnan suw guýlan ýaly bolýar.
Bu, "YD" toparynyň ors dilli söweşijileriniň çakdanaşalykda elhenç derejä ýetendigini görkezýän subutnamalaryň diňe biridir. Söweşijiler çagalara şeýle elhenç ýagdaýda "goranyşy" öwredýärler.
Çagajyk çitenekli berkitmäniň aşagyndan çykyp barýarka "Allah ekber" diýip gygyrýar. "YD" atly ekstremist toparyň "türgenleşdirijisi" bolsa onuň ýüzüniň birnäçe santimetr bäri ýanyna tüpeň bilen gülleler paýradyp goýberýär.
Bu wideo, 14-nji oktýabrda "YD" toparynyň Abu Aýşa Al-Kazahi atly gazagystanly söweşijisi tarapyndan Feýzsbuk sosýal ulgamdaky sahypasyna goýlupdyr. Wideodaky oglanjygyň boýy, sypady we hereketleri Abu Aýşäniň edil öz ogly Abdurahmanyňky ýaly. Ýöne wideoda oglanjygyň ýüzi açyk-aýdyň görkezilmeýär. Abu Aýşa, Feýzsbuk sosýal ulgamdaky sahypasyna "ony öz oglum hasaplap bilersiňiz" diýen teswirini soň pozup, aýrypdyr.
Soňky birnäçe aýyň dowamynda Abu Aýşa we şol bir wagtyň özünde hem Artýom Andreýew ady bilen tanalýan adam, Abdurahmanyň harby we ideologiýa türgenleşikleri barasynda düşürilen wideolaryny "YD" toparynyň söweşijileriniň "geljek nesillerinden biri" ady astynda internetde ýaýradypdyr.
Abdurahman entek on ýaşyna hem ýetmedik çaga. Ýöne muňa garamazdan onuň harby eginbaşda, "YD" toparynyň şygarlarynyň öňünde dürli ýaraglar ulanýan mahaly düşürilen wideolary görenleri gaty geňirgendirýär. Wideolaryň birinde Abdurahman atly oglanjyk eline sapança alyp, bar güýji bilen gygyryp, "YD"-niň baştutany Abu Bakr Al-Bagdada alkyş aýdýar. Şonuň ýaly-da ol oglanjygyň uýasy ýagny Abu Aýşanyň gyzy bilen bilelikde düşen suratlaram bar. Ol gyzjagaz takmynan on ýaşynda. Oglanjygyň elinde bolsa awçy pyçagyna meňzeýän bir zat bar. Başga bir suratda bolsa Abdurrahman ir-iýmişden ýasalan suwlaryň satylýan ýerinde dur. Ol ýer Mosul bolup biler. Çagajyga harby eginbaş geýdirilipdir we elinde hem sapança bar. Ýöne elindäki sapançanyň oýunjak bolmagy ahmal.
"Yslam döwletiniň" çagalary
"YD"-niň ors dilli söweşijileriniň arasynda "topara wepalylyga nyşana" höküminde öz çagalaryna harby eginbaş geýdirmek ýörgünli bolan ýaly. Ýöne "YD" toparynyň söweşijileriniň sosýal ulgamlardaky öz sahypalarynda görkezýän wideolary hem suratlary has möhüm başga bir ýagdaýa ünsi gönükdirýär. Ene-atalaryň berýän terbiýesi bilen olaryň çagalary hem edil ullakan adamlar ýaly pikir edýärler we göýä ekstremist söweşijiler ýaly uruşýarlar.
Abu Aýşa, Feýzsbuk we Wkontakte sosýal ulgamlarynda alyp barýan birnäçe sahypalarynda berýän gürrüňlerinde, öz oglunyň hut "YD" atly ekstremist toparyň kada-kanunlaryna görä yslam dinine peýdaly şahsyýet bolup kemala gelmegini arzuw edýändigini aýdýar. Abu Aýşa iýun aýynda Wkontakte sosýal ulgamyndaky sahypasynda ýazan we soňam pozulan teswirinde, öz çagalaryny "Yslam we Yslam döwleti" üçin ösdürip, kemala getirjekdigi barasynda kasam içipdir.
Abu Aýşanyň ogluna harby tälim bermek maksady bilen alyp barýan şeýle tagalla hem aladalaryndan daşaryn, diňe bir "YD" toparynyň resmi propagandalary däl, eýse söweşijileriň berýän şahsy maglumatlaram etniki gazaklaryň çagalarynyň hem Siriýa bilen Yrakdaky düşelgelerde harby türgenleşikden geçirilýändigini subut edýär.
Abu Aýşa Al-Kazahiniň geçen aý gazak söweşijileri bolan uly adamlar barada ýaýradan wideosy bolsa, halynyň üstünde oturan gazak çagajyklaryň görkezilmegi bilen tamamlanýar. Şonda oglanjyklardan biri öňe çykyp maşk edýär we beýleki çagalaram ony synlaýarlar.
Bulardan başga-de "YD" topary geçen ýyl gazak çagalarynyň Siriýa bilen Yrakda harby we ideýologiýa türgenleşikleri geçýändigi barasynda wideo ýaýradypdyr. Munyň üstesine Abu Aýşa hem öz ogluny söweşiji bolmagy üçin türgenleşdirýär. Şol bir wagtyň özünde-de, Orta Aziýaly beýleki çagajyklaryň hem "YD" toparynyň söweşijileriniň hatarynda egin-egine berip söweşmegi we ölmegi ündeýär.
Abu Aýşa, Wkontakte sosýal ulgamyndaky sahypasynda çap eden we soň pozulyp, aýrylan maglumatynda, Gyrgyzstandan Yraga aýaly we bäş çagasy bilen bilelikde gelen bir söweşijini taryplap öwýär we onuň 15 ýaşyndaky oglunyň uruşda ölendigini mälim edýär. Abu Aýşa olar barada:
- "Doganlar, Alla üçin öz ogluny pida edýän şeýle kakalara gaty seýrek duş gelinýändir" diýip, ýazypdyr.
Atraudan Mosula Stambulyň üsti bilen
Abu Aýşanyň gürrüň bermegine görä, onuň asly Atrudan. Ol 30 ýaşynda we ol çagalary bilen häzir Mosulda ýaşaýar. Ol o taýda özüne ýene bir aýal gözleýär.
Abu Aýşanyň näçe wagtdan bäri Yragyň "YD" toparynyň eýeçiligindäki ýerde bolýandygy anyk mälim däl. Ýöne onuň suratlaryna we ýazýan maglumatlaryna salgylanylanda, onuň bir ýyldan bäri Mosulda, ondan owalam Siriýada bolandygyny aýtmak mümkin.
Ol, 6-njy sentýabrda Feýzsbuk sosýal ulgamyndaky sahypasynda ýazan maglumatynda, aýaly we çagalary bilen Stambula barandan soň nädip Siriýa gidendigini gürrüň beripdir. Ony ol ýerde "araçy" garşy alypdyr we ony "YD" toparynyň hataryna goşulmak isleýän dürli milletlerden bolan ýene 15 adamyň ýaşaýan jaýyna eltipdir. Ol şeýle-de türk polisiniň ol jaýda barlag geçirendigini, ýöne pasporty bolmaýan diňe bir erkek adamyň tutulyp äkidilendigini ýazypdyr. Ondan soň olar serhetden Siriýa geçipdirler.


c: text/html

text:
Summer Admissions Workshop 2015 FLYER
Eger-de siz ABŞ-nyň kollejlaryna ýa-da uniwersitetlaryna resminama tabşyrmak bilen gyzyklanýan bolsaňyz, biz sizi kolledjlara girmeklige bagyşlanan Summer Admissions Workshop 2015 Tomus Seminaryň taýýarlaýjy sessiýasyna gatnaşmaga garaşýarys.
Şu bäş günlik intensiw tomus sessiýasy sizi ABŞ-da ýokary bilim almak üçin resminamany üstünlik bilen tabşyrmana has peýdaly endik bilen üpjün edýär.
Amerikan ýokary bilim sistemasy we ABŞ-da bilim mümkinçilikleri barada bilmek isleseňiz, biziň ABŞ-da ýokary bilim barada Tomus Seminaryna goşulyň!
Seminaryň geçiriljek wagtlary:
2015-nji ýylyň iýul aýynyň 22-den 26-na çenli
Talaplar:
• ABŞ-nyň okuw jaýlaryna (kollej, uniwersitet) resminama tabşyrmak sebäpli uly höweslilik
• gowy iňlis dili endikleri (iňlis dil bilimiňiz test arkaly barlanar!)
• bäş günlik seminaryň tertipli gatnamak
• positiw garaýyş
Nähili bellige alynýar?
1. Bellige alyş spisogyna ýazylyň
2. Iňlis dili testinden geçiň 20 iýun, 2015
3. Gatnaşyjy boluň
Bellige alynmak üçin we Tomus Seminary barada giňişleýin maglumat almak isleseňiz Bilim we maslahat beriş merkezinde (Education USA Advising Center) şu salgy boýunça gelip alyp bilersiňiz:
Aşgabat ş., Türkmenistan
Görogly köç. -48 А
Тel.(+99312) 36-90-16/21/22 (içerki.112)
Elektron salgysy: eac@americancouncilstm.org

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Düýn Yrakda BMG-niň ýörite wekili Ad Melkertiň awto kerwenine hüjüm edildi.
BMG-niň Yrakdaky missiýasynyň maglumatyna görä, diplomatyň münüp barýan maşynynyň ugruna bomba goýlupdyr.
Delegasiýa agzalaryna hiç zat bolmandyr. Yragyň ýörite gulluklarynyň bir işgäri ölüp, birnäçesi ýaralanypdyr.
Bu terroristik akt ýurduň merkezi bölegindäki Najaf şäheriniň eteginde boldy. Hüjümden öň Ad Melkert Yrak şaýylarynyň ýokary ruhany lideri Aly Al-Sistany bilen gepleşikler geçiripdi.
BMG-niň baş sekretary Ban Ki-mun bu hüjümi ýazgaryp çykyş etdi we: “Parahatçylyga we güllüp ösmäge tarap ýolda BMG-niň yrak halkyna kömek bermek ugrundaky tagallaryny ol saklap bilmez” diýdi.
BMG-niň diplomatyna edilen hüjümi dünýäniň ençeme ýurdunyň, şol sanda ABŞ-nyň we Fransiýanyň ýolbaşçylary ýazgardylar.


text:
Ermenistan
Ermenistan (erm. Հայաստան [hɑjɑsˈtɑn]), doly resmi ady — Ermenistan Respublikasy (erm. Հայաստանի Հանրապետություն [hɑjɑstɑˈni hɑnɾɑpɛtuˈtʰjun]) — Zakawkazýede ýerleşýän döwlet.
Alynky Aziýa geografiki sebtiniň demirgazygynda we Ermeni daglygynyň demirgazyk-gündogarynda ýerleşýär. Deňze çykalgasy ýok. Gündogarda Azerbaýjan we ykrar edilmedik Daglyk-Garabag Respublikasy bilen serhetleşýär. Günorta-günbatar tarapda Azerbaýjanyň düzümine girýän Nahiçewan Awtonom Respublikasy bilen araçäkleşýär. Ol günortada Eýran, günbatarda Türkiýe we demirgazykda Gruziýa bilen serhetleşýär.
Ermenistanyň ilaty, 2014ý. maglumatlaryna görä, 3 017 100 adam, tutýan territoriýasy — 29 743 km².
Paýtagty — Ýerewan şäheri. Döwlet dili — ermeni dili.


text:
14-nji iýulda Wenada Eýran bilen dünýäniň güýçli döwletleriniň arasynda gelnen taryhy ylalaşyk Tähranyň garşysyna girizilen halkara sanksiýalarynyň ýatyrylmagyna ýol açdy. Eýran hem munuň deregine öz ýadro işjeňligini çäklendirmeli.
Alty güýçli döwlet gelnen ylalaşyk Eýranyň ýadro ýaragyny edinme başarynygynyň badyny gowşadar diýse-de, bu ylallaşygyň Eýranyň dünýä jemgyýetçiligine täzeden goşulmagyndan döreýän mümkinçiligi bilen baglanyşykly giň gerimli netijeleri-de bolup biler.
Eýranyň ykdysady taýdan güllap ösmegi ýadro şertnamasyna şübheli garaýanlarda alada döredýär. Olar maliýe güýji artan Eýran ozal hem gowşak Orta Gündogary öňküsindenem beter durnuksyzlaşdyrar diýip gorky edýärler.
"Biz Eýran ýurt içinde güýçli çykdajylar bilen ýüzbe-ýüz bolsa-da, onuň sanksiýalaryň gowşamagynyň käbir netijelerini durunksyzlyk işleri üçin ulanmagynyň mümkindigini elbetde bilýäris we aladalanýarys" diýip, Amerikanyň Döwlet departmentiniň bir resmisi 8-nji iýulda aýtdy.
Ýöne Günorta Florida uniwersitetiniň Strategik we diplomatik barlaglar merkeziniň ýerine ýetiriji direktory Mohsen Milaniniň pikiriçe, ylalaşygyň Orta Gündogarda "transformasiýa hadysasy" bolup hyzmat etmegi-de mümkin. Sebäbi ol Eýran bilen Günbataryň arasynda gowy gatnaşyklara ýol açar. Munuň hem regionda dartgynlylygy azaltmagy mümkin.
Birleşen Ştatlaryň Eýran bilen ýadro ylalaşygyny goldamagy sunnüleriň agdyklygyndaky arap ýurtlarynda Waşington regionda şaýy Eýranyň öňüni almakdan saklanýar diýen alada sebäp boldy. Arap aýlag ýurtlary indi halkara ýaranlyklary köpeltmegiň gürrüňini edýärler.
"[Amerikan prezidenti Barak] Obama Eýran bilen gatnaşyklary gaýtadan dikelden prezident bolup ýatda galar. Ýöne onuň regiondaky gadymy ýaranlaryny ýitiren amerikan prezidenti bolup hem ýatda galmagy mümkin" diýip, Aýlag Hyzmatdaşlyk Geňeşiniň howpsuzlyk boýunça kuweýtli maslahatçysy Sami Al-Faraj iýun aýynda Reuters habar gullugyna aýtdy.
Aýlag Hyzmatdaşlyk Geňeşi - Saud Arabystanyny, Kuweýti, Bahreýni, Katary, Birleşen Arap Emirliklerini we Omany öz içine alýar - "Regionda güýç deňagramlylygyny gaýtadan ornatmagymyz üçin başga mümkinçilikleri agtarýar. Bu Orsýet bolýarmy, Fransiýamy ýa Türkiýe we Pakistan ýaly bir regional güýç bolýarmy [ol belli däl]" diýip, Faraj aýtdy.
Orsýetiň Siriýada Asadyň režimini goldaýandygyna garamazdan, Saud Arabystanynyň özbaşdak baýlyk fondy üstümizdäki aýyň başlarynda Orsýetde 10 milliard dollar maýa goýmak barada Moskwa bilen ylalaşandygyny aýtdy.
Saud Arabystany Fransiýa bilen hem ýakyn gatnaşyklary ýola goýup ýör. Er-Riýad bilen Pariž Saud Arabystanynda iki sany atom reaktoryny gurmak mümkinçiliklerini öwrenýändiklerini ýaňy iýun aýynda bildirdiler.
Saudylar bu reaktorlar parahatçylykly maksatlar üçin guruljak diýseler-de, köp çaklamalara görä, bu ýadro ylalaşygynyň urany baýlaşdyrmak meselesinde Er-Riýady iň bärkisi Eýranyň derejesine ýetmäge dyrjaşmaga itermegi mümkin.
"Eýrana öz başarnygynyň köpüni saklap galyp, barlag işlerini artdyrmaga rugsat edilýärkä, biz golumyzy gowşuryp boş oturyp bilmeris" diýip, bir arap ýolbaşçysy maý aýynda "The New York Times" gazetine aýtdy.
Eýranyň halkara derejesinde çetleşdirilmegi onuň öz energiýa baýlyklaryny pula öwürmegini bökdäpdi. Ýöne indi bu ýagdaýyň hem üýtgemegi mümkin.
Käbir synçylaryň garaýşyça, ylalaşyk ýurt içinde demokratik reformalaryň ýol alma perspektiwasyny hem artdyrar. Olar, sanksiýalar aýrylyp, uruş howpunyň sowulmagy reformalaryň tarapyny çalýan eýranlylara öz diýenlerini etdirmek üçin has giň mümkinçilik berer diýýärler.


text:
8-nji dekabrda Aşgabatda geçirilen hökümet maslahatynda Türkmenistanyň bitaraplygynyň 15 ýyllygy mynasybetli “Türkmenistanyň hemişelik bitaraplygy: parahatçylygyň, howpsuzlygyň we ösüşiň hatyrasyna hyzmatdaşlyk” atly Halkara konferensiýasynyň geçiriljekdigi mälim edildi.
Maglumata görä, oňa köpsanly daşary ýurtly myhmanlar, döwlet işgärleri, daşary işler ministrleri, diplomatlar we syýasaty öwrenijiler gatnaşarlar.
11-nji dekabrda geçjek bu foruma 32 döwletden wekilleriň barjakdygy habar berilýär. Konferensiýa, şeýle-de, abraýly halkara we regional guramalaryň ýolbaşçylary we ýokary derejeli wekilleri-de gatnaşarlar.
Türkmenistanyň habar agentligi bu guramalaryň hatarynda BMG, ÝHHG, Şanhaý hyzmatdaşlyk guramasy, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy ýaly guramalaryň we birleşmeleriň hem bardygyny habar berýär.


text:
Bäş sany janyndan geçen bombaçynyň 3-nji ýanwarda Bagdadyň demirgazygyndaky harby baza eden hüjümleri netijesinde Yragyň howpsuzlyk güýçleriniň azyndan 15 agzasy öldürilip, 22-si ýaralandy.
Yragyň howpsuzlyk resmileri iki bombaçynyň maşynda goýlan partlaýjylaryny Tikrit şäherindäki ozalky amerikan bazasynyň günbatar derwezesinde partladandyklaryny aýtdy.
Ýene üç bombaçy bolsa, bazanyň yrak polisiýasyna tälim berilýän ýerine girip, özlerini partladypdyr.
Yragyň demirgazygynda we günbatarynda uly territoriýany eýeleýän «Yslam döwleti» topary internetde beýanat çap edip, bu hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy.


text:
Mähriban halkym!
Eziz watandaşlar!
Sizi adamzadyň ýokary ruhy-ahlak gymmatlyklaryny özünde jemleýän, ynsanperwerligi ündeýän, halkymyzyň agzybirlikde, in gowy arzuw-umytlar bilen garşy alýan mukaddes Gadyr gijesiniň ýetip gelmegi bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn! Bitaraplyk we parahatçylyk ýylynda dost-doganlyga, bitewülige we dogruçyllyga çagyrýan mübärek Gadyr gijesiniň bagtyýar halkymyzyň giňden, mynasyp garşy aljakdygyna pugta ynanýaryn!
Oraza aýynyň Gadyr gijesi ruhy päkligi, adalatlylygy, arassaçylygy, parahatçylygy ündemek maksady bilen, gudraty güýçli Beýik Biribar tarapyndan Mukaddes Gurhany Kerimiň ilkinji aýatlarynyň iberilen mübärek gijesidir. Bu mukaddes gijäniň hormatyna halkymyz sagdyn we bagtyýar durmuşy, ýurt abadançylygyny, agzybirligi, asudalygy arzuw edip, agzaçar sadakalaryny berýär, ýagşy doga-dilegler edýär.
Mübärek Gadyr gijesiniň şanyna, beýik ata-babalarymyzyň bize wesýet eden rehimdarlyk we ynsanperwerlik däplerini goldanyp, jemgyýetimiziň rowaçlygyny, agzybirligini we bitewüligini has-da pugtalandyrmak maksady bilen, biz iş kesilenleriň günäsini geçýäris. Olaryň maşgala ojaklaryna sag-aman gaýdyp barmaklary berkarar döwletimiziň dünýäde tutýan ornunyň we abraýynyň dine bir ykdysady ösüşler bilen däl-de, eýsem baý maddy we ruhy gymmatlyklarymyz, ynsanperwer, hoşniýetli hem-de asylly däplerimiz bilen hem kesgitlenýändigine şaýatlyk edýär.
Merdana ata-babalarymyz her bir işde sabyr-kanagatly, parasatly we geçirimli bolmalydygy baradaky adamzat hakydasynda müdimilik orun alan däpleri döredipdirler. Bütin adamzat üçin ynsanperwerligiň beýik däplerine öwrülen ýokary ruhy-ahlak gymmatlyklaryny, edep kadalaryny kämilleşdirmekde hem, gözbaşyny ynsan paýhasyndan, durmuş synaglaryndan alýan oňyn tejribeleri toplamakda hem merdana halkymyzyň goşandy uludyr.
Däp-dessurlarymyzy, adatlarymyzy, milli garaýyşlarymyzy özünde jemleýän medeniýetimiz halkymyzyň parahatçylyk söýüjiliginiň ebedi we ýollarynyň aýdyň bolmagyndan nyşandyr. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe biz ata-babalarymyzyň miras goýan tejribesine daýanyp, uzak geljege gönükdirilen tutumly işleri amala aşyrýarys. Beýik taryhy eýýamda her bir ynsanyň ruhubelentligini artdyrýan we mertebesini beýgeldýän maddy we ruhy gymmatlyklarymyzy, däp-dessurlarymyzy baýlaşdyrýarys.
Berkarar Watanymyzyň beýik üstünlikleri gazanmagyna, röwşen ertirlerine, jemgyýetimiziň ruhy durmuşynyň mazmun taýdan baýlaşmagyna, her bir şahsyýetiň sazlaşykly ösmegine, nesillerde ýokary ahlak häsiýetleriniň kemala gelmegine gönükdirilen döwlet syýasatymyz merdana halkymyzyň egsilmez ruhy güýjüne, milli ykdysadyýetimiziň uly mümkinçiliklerine, deňsiz-taýsyz taryhy-medeni mirasymyza daýanýar.
Mähriban halkym!
Eziz watandaşlar!
Siziň Mukaddes Gadyr gijäňiz mübärek bolsun! Goý, bu haýyr-sahawatly mukaddes gijede dünýäde abraýy barha belende galýan ata Watanymyzyň berkararlygy hem-de rowaçlygy, merdana halkymyzyň agzybirligi we abadançylygy üçin etjek doga-dilegleriňiz, ýagşy umyt-arzuwlaryňyz gudraty güýçli Beýik Biribaryň dergähinde kabul bolsun!
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow


text:
Adam hukuklaryny goraýjy halkara Human Rights Watch guramasy Gyrgyzystandan Gazagystana baran migrant işçileriň temmäki meýdanlarynda agyr şertlerde işledilýändigini, köp halatlarda çaga zähmetiniň hem ulanylýandygyny habar berýär.
Gyrgyzystanly 12 yaşlyja gyzjagaz özüniň okuw sapaklaryna taýýarlanmaýar. Ol birnäçe aý bäri okuwa gitmeýändigini aýdýar. Sebabi ol her gün öz ene-atasy bilen Gazagystanyň temmäki meýdanlarynda zähmet çekýär.
Gyzjagazyň ene-atasy goňşy Gyrgyzystandan gelen migrant işçiler. “Biz daňdan 4-den sagat 10-a çenli temmäki ýapraklaryny ýygýarys. Sagat 11-den 13-e çenli nahar edinýäris we ýygan temmäki ýapraklarymyzy owradýarys. Öýlän 4-den agşam 8-e çenli ýene-de temmäki ýapraklaryny ýygýarys. Olary gije ýaryma çenli owradýarys, soňra ýatýarys. Irden 4-de turýarys. Bu ýagdaý zak wagt dowam edýär” diýip, gyzjagaz gürrüň berýär.
Bu gyzjagaz temmäki meýdanlarynda işleýän we adam hukuklary boýunça halkara Human Rights Watch guramasyna interwýu beren onlarça çaganyň biri. Guramanyň fakt ýygnamak çäreleri 2009-njy ýylda Gazagystanyň Enbekşigazak etrabynda geçirildi.
“Dowzah zähmeti”
Almatynyň 120 kilometr çemesi gündogarynda ýerleşýän bu region tutuş Gazagystanyň temmäki önümçiliginiň mekany hasaplanýar. Human Rights Watch guramasy bu ýerde esasan etnik gyrgyz migrantlarynyň we olaryň çagalarynyň zähmetiniň ulanylýandygyny habar berdi. Guramanyň hasabaty “Dowzah zähmeti” diýlip atlandyryldy.
Adam hukuklaryny goraýjy halkara Human Rights Watch guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa bölüminiň başlygynyň orunbasary Reýçel Denber Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda bir meseläniň köplenç başgasyna sebäp bolýandygyny belledi.
“Töleg strukturasy şeýle. Yagny, migrant işçiler ýygnan temmäkisi üçin zähmet hakyny möwsüm gutaranda bir gezek alýarlar. Ol hem çaga zähmetiniň ulanylmagyna iterýär. Çünki migrant işçiler maşgalalary bilen gidýärler, olar temmäki ýygnamak üçin mümkin boldugyça köp el güyjüne mätäç” diýip, Denber aýdýar.
Reýçel Denber mundan ozal Gazagystanyň adam hukuklary boyunça wekili Şakirow we sosial we zähmet ministriniň orunbasary Nurumbetow bilen duşuşdy. Denberiň sözlerine görä, Gazagystanda işleýän ýüz müňlerçe zähmet migrantlarynyň hiç bir hak-hukugynyň ýokdugy bilen gazak hökümeti ylalaşýar.
Resmi sanlara görä, müňden gowrak migrant işçiler esasan Gyrgyzystanyň Nookat şäherinden gelenler. Bular her ýyl temmäki ýygnalýan möwsümde 9 aýlap işlemäge barýarlar.
Philip Morris International
Regionyň temmäkisini ýeke-täk satyn alyjy Philip Morris International kompaniýasynyň Gazagystandaky bölümi. Philip Morris International dünýäniň 160 ýurduna çilim satýar we onuň bazary takmynan 90 milliard amerikan dollaryna deň.
Reýçel Denberiň aýtmagyna görä, Human Rights Watch öz barlaglarynyň netijesini oktýabrda Philip Morris International kompaniýasyna ýetirdi we ondan bäri kompaniýa bilen yzygiderli gatnaşykda .
Haçanda, Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy Philip Morris International kompaniýasyndan bu mesele boýunça kommentariýa bermegini soranda, kompaniýa 14-nji iýulda ýaýradan metbugat beýanatyny ýollady. Hut şol gün Human Rights Watch guramasy öz hasabatyny ýaýradypdy.
Philip Morris International kompaniýasynyň metbugat beýanatynda çaga zähmetiniň we başga-da ähli bikanun zähmetiň ulanylmagyna kompaniýanyň berk garşydygy aýdylýar.
Kompaniýa öz ekin meýdanlarynda işleýänler baradaky aladany artdyrmak üçin talap edilýän standartlary doly berjaý etmek borjunyň şertnama esasynda fermerleriň boýnuna goýlandygyny habar berdi. Şeýlede kompaniýa fermerleriň, işçileriň we agronomlaryň çaga zähmetini ulanmazlyk boýunça türgenleşdirilmegine ünsüň güýçlendirilendigini aýtdy.
Reýçel Denberiň sözlerine görä, Philip Morris International kompaniýasynyň wadalary entek durmuşa geçmedi: “Meniň pikrimçe, kompaniýanyň wadalary örän oňyn. Emma olar şu wagta çenli durmuşa geçirilmedi. Biz birnäçe gün temmäki meýdanynda bolduk. Häzirki möwsümde entegem uly bir özgerişlik ýok. Meniň pikirimçe, olaryň durmuşa geçirilmegini gazanmak üçin tagalla etmek juda möhüm”.
Human Rights Watch guramasynyň interwýu geçiren migrant işçisi temmäki meýdanlarynyň eýeleriniň polisiýada hasaba goýjak diýip migrant işçileriň pasportlaryny alýandyklaryny we olary işçiler öýlerine gaýdýançalar bermeýändiklerini aýdýar. “Hakyklatda welin ne hasaba alyş, ne-de iş rugsady bar” diýip, migrant işçi Human Rights Watch guramasyna aýtdy.


text:
“Roýters” habarlar gullugy Hindistanyň nebit sekretary S. Sanderşana salgylanyp, hindi firmalarynyň Türkmenistanyň gaz ýataklarynda işlemek isleýändigini ýazýar.
«Biz ýurduň içindäki gaz öndürilýän ýerlere maýa ýatyrmagy teklip etdik” diýip, Sanderşan žurnalistlere aýtdy.
Hindistanyň nebit ministri Mürli Deora sekretar Sanderşan hem döwlet eýeçiligindäki firmanyň ýolbaşçylary bilen bilelikde bu ýurtda saparda ýören türkmen prezidenti G.Berdimuhamedow bilen duşuşdy.
Deora hindi tarapynyň, gaz üpjünçiligi kepillendrilen ýagdaýynda, Türkmenistanda nebit-himiýa zawodyny gurmagy teklip edendigini aýtdy.


text:
Goşun gullugyndaky ogluny goramaga synanyşandan soň urlup-ýenjilen we üstüne kislota sepilip ýaralanan daşoguzly ene Umyda Jumabaýewanyň ýagdaýy ençeme adaty adamda täsir galdyrdy.
Türkmenistanda ençeme ýylyň dowamynda tutuş maşgalasy bilen türkmen häkimiýetleriniň yzarlamalaryna sezewar bolan Ýuliýa Serebrýannik Umydanyň düşen ýagdaýynyň özüne ýetiren täsiri barada pikirini beýan edip, şeýle-de öz şahsy duýgudaşlygyny bildirip, açyk hat bilen çykyş etdi. Onuň adamsy tanymal türkmen atşynasy Geldi Kärizow, gyzy Sofiýa we aýal doganlary Türkmenistanda birnäçe ýyllap yzarlamalara we basyşlara sezewar bolansoň, ol geçen ýylyň güýzünde maşgalasy bilen Türkmenistanyň daşyna çykdy.
Azatlyk Radiosy Umyda Jumabaýewanyň ýagdaýy barada Ýuliýa Serebrýannik bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Ýuliýa, türkmen jemgyýetinde agyr güne düşen adamlara köpçülikleýin goldaw bildirmeklik köp bir duş gelmeýän ýagdaý. Siziň ogluny gorap çykyş eden we zorluga sezewar bolan zenan Umydany goldamagyňyza näme itergi berdi?
Ýuliýa Serebrýanik: Birinjiden, şeýle ýagdaýlary meniň özümem başdan geçiripdim. Umydanyň häzir başdan geçirýän duýgulary hasam agyr, sebäbi ol fiziki zuluma sezewar edildi. Aýylganç hüjüme duçar boldy. Bu akyla sygmajak bir ýagdaýdyr. Meniň özüm lukman bolamsoň, şol zenanyň häzir nähili ejir çekýändigine doly göz ýetirýärin.
Bu ýagdaýda dymyp bolmaýar. Umydanyň ýagdaýynyň Türkmenistanda ýaşyrylýandygyny çak etmek mümkin. Onuň halyndan diňe goňşularynyň, belki-de käbir garyndaşlarynyň habarly bolmagy mümkin. Ýöne habarly bolan adamlar hem, kömek bermek isleseler-de, hiç zat edip bilmeýärler. Şeýlelikde, bu zenan ýeke galýar, adamsy we ogly, ýagny öz maşgalasy bolaýmasa, onuň goldaw tapjak ýeri ýok. Men muny öz tejribämden hem bilýärin. Güýç edaralary ara düşýärler we adamlary gorkuzýarlar. Netijede agyr güne düşen adamlar we olaryň ýakynlary hereket etmek ýa-da kömek bermek mümkinçiliginden mahrum bolýarlar. Olar işini ýitirmek, jaýyny elinden aldyrmak ýaly töwekgelçiliklere sezewar edilýärler. Şeýdip köpler öz hakyny talap etmekden el çekýärler.
Hut şeýle ýagdaýda, Umydanyň öz başyna geljek kynçylyklardan öňünden habarly bolsa-da, öz çagasyny goramak üçin janyny töwekgellige salmaga mejbur bolandygyny gördük.
Azatlyk Radiosy: Siziň pikiriňizçe, Türkmenistanda özlerini goramak, hukugyny talap etmek ugrunda hereket etmäge synanyşýan adamlaryň süteme sezewar bolmagynyň esasy sebäbi näme?
Ýuliýa Serebrýanik: Meniň pikirimçe, bu ýokardan aşaga çenli ýurt resmileriniň eden-etdilige baş goşmagynyň netijeleri. Olar raýatlaryň, ýaşlaryň arasynda zehinleriň döremegine we orta çykmagyna gyzyklanma bildirmeýärler. Häkimiýetler eden-etdilige garşy çykan adamlary halamaýarlar. Olar öz isleglerine garşy çykan adamlary, başgalara-da sapak bolar ýaly, jezalandyrýarlar. Öz ýeriňi bil, sesiňi çykarma diýýärler.
Azatlyk Radiosy: Ýuliýa, Umyda bilen duşuşmaga mümkinçiligiňiz bolan ýagdaýynda siz oňa häzir näme diýerdiňiz?
Azatlyk Radiosy: Men oňa birinji nobatda saglygyny dikeltmäge ýardam berjek bolardym we ruhy goldaw bildirerdim. Häzirki wagtda onuň ýanyna barýanlaryň “sen näme üçin beýtdiň, näme üçin herekete girişdiň?” diýýänlerini göz öňüme getirýärin, sebäbi hut meniň özüme-de daşymdaky adamlar köplenç şeýle diýýärdiler. Men oňa “ýan berme! Sen bar zady dogry etdiň!” diýerdim. Üstesine, mümkinçilik bolsa, Umyda kömek bermek, onuň saglygyny, görküni dikeltmek üçin pul toplamagy gurnap bolsa gowy bolardy.


text:
Türkmenistan “Demirgazyk-Gündogar” halkara demirýolunyň gurluşygynyň türkmen bölegini gurmak baradaky Eýranyň “Pars Energy” kompaniýasy bilen $700 million dollarlyk şertnamasyny ýatyrdy. Bu barada 7-nji sentýabrda Ministrler Kabinetiniň maslahatynda
prezident Gurbanguly Berdimuhamedow görkezme berdi.
Türkmen telewideniýesiniň maglumatyna görä, bilelikdäki türkmen-eýran iş toparynyň 31-nji awgustda Tähranda geçiren gepleşiklerinde “Demirgazyk-Günorta” transkontinental demirýolunyň türkmen bölegini gurmak hakynda şertnamanyň ikitaraplaýyn erkin ýagdaýda ýatyrylmagynyň zerurdygy aýdylypdyr.
“Pars Energy” kompaniýasynyň öz käbir ykdysady ýagdaýlary sebäpli bu möhüm ýoluň özüne ynanylan böleginiň gurluşygyny meýilnama laýyklykda ýerine ýetirip bilmeýänligi bizi, elbet-de gynandyrýar” diýip, Gurbanguly Berdimuhamedow hökümet maslahatynda eden çykyşynda nygtady, ýöne ol munuň sebäpleri barada jikme-jik maglumat bermekden saklandy.
Döwlet baştutany demirýoluň bu böleginiň gurluşygyny Türkmenistanyň öz güýji bilen ýerine ýetirjekdigini aýtdy.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow “Demirgazyk-Günorta” halkara demirýolunyň gurluşygy bilen bagly bu proýektiň “sebitdäki döwletler üçin hem örän uly ähmiýete eýedigini” belledi.
“Pars Energy” kompaniýasy bilen möhüm şertnamanyň ýatyrylmagy ýaly waka Türkmenistanyň goňşy ýurdy Eýran bilen gatnaşyklarynda ilkinji gezek bolýar diýlip hasaplanýar.
Şol bir wagtyň özünde Türkmenistanyň bu hereketi Eýranyň ýadro programmasy bilen baglylykda Tährana garşy halkara basyşyň ýiti döwrüne gabat gelýär.
Öňe sürülýän çaklamalar
Synçylar “Demirgazyk-Günorta” demirýolunyň türkmen böleginiň gurluşygynyň eýranly şirketden türkmen şirketine geçirilmeginiň maliýe-ykdysady sebäpleri bilen bir hatarda, syýasy sebäpleriniň hem bolup biljekdigini öňe sürýärler.
Orsýetiň Strategiki barlaglar institutynyň syýasy analitigi Aždar Kurdow “Pars Energy” kompaniýasynyň demirýol gurluşygy boýunça ýöriteleşdirilen edara däldigini belleýär we onuň dogrudan hem şertnama boýunça iş alyp barmakdan ejiz gelen bolmagynyň ähtimaldygyny aýdýar. Şol bir wagtyň özünde ol Türkmenistanyň eýranly kompaniýa bilen şertnamasyny ýatyrmagyna Tährana garşy halkara basyşyň täsiriniň hem bardygyna ynanýandygyny aýdýar.
Kurdow: “Munuň aýdyň delili hökmünde Aşgabadyň, ýagny türkmen hökümetiniň ABŞ ýaly ýurduň Eýrana garşy basyşynyň täsirine düşendigini aýdyp bolar, çünki ABŞ Eýranyň biznesiniň islendik bir proýekt üçin pul gazanmagyny islemeýär”.
Eýranly kompaniýanyň pul gazanmagyna ýol berlen ýagdaýynda Waşingtonyň Tährana garşy alyp barýan ykdysady taýdan bogujy syýasatyna garşy gelindigi bolardy diýip, Aždar Kurdow nygtaýar.
2010-njy ýylyň ýanwar aýynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň kararyna laýyklykda, Eýran Yslam Respublikasynyň “Pars Energy” kompaniýasy bilen demirýoluň Bereket-Etrek bölegini gurmak hakynda $696 million dollarlyk şertnama baglaşylypdy.
Resmi maglumatda bu gurluşyk işleriniň şertnama boýunça 2011-nji ýylyň dekabr aýynda tamamlanmalydygy aýdylýar.
Proýekt boýunça 900 kilometr uzynlykdaky “Demirgazyk-Günorta” demirýoly Gazagystanyň Aktau regionyndan başlanyp, Türkmenistanyň üsti bilen Eýranyň demirgazyk sebitine baryp ýeter.


text:
Prezident Barak Obamanyň yraklylar üçin ýörite amerikan wiza ýeňilligini berýän programmanyň uzaldylmagy baradaky karara gol çekmegine garaşylýar.
Bu programma amerikan harbylary üçin terjimeçi ýa ýolbeledi bolup, öz janlaryny töwekgellige salan adamlara amerikan wizasynyň berilmegini üpjün edýär.
Onuň möhleti şu hepde, täze maliýe ýylynyň başlanmagy bilen tamam bolupdy.
Häzir 2000-den gowrak yraklynyň wiza arzasy tassyklanmagyna garaşýar, wiza garaşýanlaryň käbiri amerikan harbylaryna kömek berendikleri üçin öz ýurtlarynda ar alynmagyndan howatyr edýändiklerini aýdýar.
Bu programma esasynda 2007-nji ýyldan bäri 12 müňden gowrak yrak maşgalasy Birleşen Ştatlara göçdi diýip, "Assoşeýted Pres" ýazýar.


text:
Muammar Kaddafi Liwiýada sekiz hepde bäri dowam edýän konflikti togtatmak üçin hödürlenen “iş planyny” kabul etdi. Bu barada Günorta Afrikanyň prezidenti Jeýkob Zuma aýtdy.
Prezident Zuma bu barada Afrika döwletleriniň liderlerinden düzülen delegasiýanyň Kaddafi bilen Tripolide geçiren gepleşiklerinden soň çykyş etdi.
Hödürlenen “iş plany” atyşyklaryň bes edilmegini, şeýle-de Kaddafiniň hökümeti bilen gozglaňçylaryň arasyndaky gepleşikleriň ýola goýulmagyny göz öňünde tutýar.
Afrika Geňeşiniň delegasiýasynyň duşenbe güni Liwiýadaky gozgalaňçylaryň ýolbaşçylary bilen hem duşuşmagyna garaşylýar.
Bu aralykda, NATO-nyň nygtamagyna laýyklykda, ýaranlyk Kaddafiniň güýçlerine degişli 25 tanky ýok edipdir.


text:
Gürrüňde haýsydyr bir zat diňleýjä (okyja) aýdyljak bolnanda, häli-şindi başganyň sözünden peýdalanylýar. Sözleýän (ýa ýazýan) adam öz sözüniň içinde başga biriniň sözüni hem ulanýar. Şonuň ýaly sözlere başganyň sözi diýilýär.
Başganyň sözi bir ýa-da birnäçe sözlemden ybarat bolýar. Onda başganyň aýdan sözüniň mazmuny berilmek bilen çäklenilmän, eýsem onuň aýdylyş formasy-da getirilýär.
Durdy çakanyň "Haý Alabaý, ýet, bas" diýen gykylygy eşidildi.
Eger-de başganyň sözüni sözlem şekilinde getirsek, ol wagtda onuň sözüniň ilki harpy baş harp bilen ýazylýar, emma başganyň sözüniň yzyndan başlanýan awtoryň öz sözi setir harp bilen ýazylýar.
Başganyň sözi goşa dyrnaga alynýar.
Awtoryň sözi başganyň sözünden öňde gelse, onda olaryň arasynda iki nokat (:) goýulýar. Eger awtoryň sözi başganyň sözünden soň ýene dowam etse ýa-da tutuşlygyna şondan yzda gelse, onda bular diýip, diýşip, diýen baglaýjy sözleri arkaly baglanyşýarlar. Diýip, diýşip baglaýjy sözleri bilen habar bolup gelen sözüň arasyna başga söz düşen ýagdaýynda, baglaýjylardan soň otur goýulýar.
Şol wagt Çarynyň: "Gurgunmysyň, how inim?" diýip, sesi eşidildi.
"Eger ol baglaýjylar bilen habaryň arasyna başga söz düşmese, otur goýulmaýar. Diýen baglaýjysyndan soň hem otur goýulmaýar.
"Birden Arslan baý gelen bolaýmasyn" diýen pikir hemmäni tisgindirdi.
Başganyň sözi awtoryň sözünden pikir aňladyşy, kim tarapyndan aýdylandygy, intonasiýasy we gurluşy taýdan tapawutlanýar. Başganyň sözi ulanylan sözlemlerde esasy pikiri bagşanyň sözi aňladýar. Awtoryň sözi bolsa ol pikiri kimiň nähili ýagdaýda aýdadygyny bildirýär.
Türkmen dilinde başganyň sözüniň ulanylyşynyň birnäçe görnüşi bar. Başganyň sözi aýratyn sözlemler görnüşinde gelip bilerler.
Başganyň sözi şol durşuna alnan sözlemler.
Magtymguly "Bir ajy doýurmak haçdyr, ýaranlar" diýipdir.
Başganyň sözi awtoryň sözi arkaly berlen sözlemler.
Magtymguly atamyz bize aç-ýalaňaja arka durmalydygymyzy aýdyp gidipdir.
Giriş sözler ýa-da giriş sözlemleri ulanmak bilen berlişi.
Magtymguly atamyzyň aýdyşy ýaly, biz horlanýanlara arka durmalydyrys.
Hakyndalyk doldurgyjynyň kömegi bilen hem başganyň sözüni aňlatmak mümkin.
Magtymguly atamyz horlananlara arka durmalydygymyz hakynda aýdyp gidipdir.
Awtoryň sözi bilen berlen başganyň sözünde başganyň sözüne mahsus bolan intonasiýa we forma aýratynlygy saklanmaýar.
Pikirimizi tassyklamak ýa-da düşündirmek üçin, kimdir biriniň aýdanlaryndan, ýazan işlerinden sözme-söz alnan bölege, mysala sitata diýilýär. Sitatalar awtoryň sözi bilen bile ulanylanda, olarda punktuasiýa belgileriniň goýluşy edil başganyň sözündäki ýalydyr.
Sitatalar awtoryň sözi getirilen sözlemlere utgaşyp, olaryň bir bölegi görnüşiňde hem gelip bilerler. Şeýle ýagdaýda, olar goşa dyrnaga alynsalar-da, setir harp bilen ýazylýarlar.
Beýik rus ýazyjysy Çehow "adamyň hemme zadynyň gözel bolmalydlygyny" nygtapdyr.
Eger sitatalar doly alynman, gysgaldylýan bolsalar, galdyrylan sözleriň ýerine köp nokat goýulýar.
Magtymgulynyň goşgulary ýurdumyzyň hemme halklary tarapyndan okalýar... (N.Tihonow).


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň inspektorlary Siriýada edildi diýilýän zäherli gazly hüjümleri derňemek üçin gaýtadan Damaska bardylar.
Ekspert Ak Selstromyň ýolbaşçylygyndaky toparyň 30 aý töweregi dowam edýän konfliktde 14 sapar ulanyldy diýilýän himiki ýaraglary derňemegine garaşylýar. Häzire çenli siriýa konfliktinde 110 müňden gowrak adamyň ölendigi çaklanylýar.
Toparyň geçen aý Siriýa eden deslapky saparyndan soň ekspertler 16-njy sentýabrda ýaýradan raportynda himiki ýaraglaryň giň göwrümde, şol sanda 21-nji awgustda Damaskyň eteginde ulanylandygy barada netijä gelipdi.
Sellstrom raportyň ýaýradylan ilkinji dokumentdigini, beýleki himiki hüjümleriň bolsa gözden geçirilmegiň zerurdygyny aýtdy.
Şeýle-de, Sellstrom Siriýada ulanyldy diýilýän himiki hüjümler baradaky iň soňky raporty toparyň “oktýabr aýynyň ahyrynda köpçülige ýaýratmagynyň mümkindigini” sözüne goşdy.


text:
Ýewropa Bileleşiginde 1-nji dekabrdan başlap täze Lissabon Şertnamasy güýje girýär. Bu waka Ýewropa Bileleşiginiň içerki we daşarky syýasaty üçin nämäni aňladyp biler?
Şu ýylyň 1-nji dekabrynda Ýewropa Bileleşeginiň Lissabon Şertnamasynyň güýje girýändigine hem-de ondaky ýokary wezipelere eýýäm anyk adamlaryň bellenenligine görä, Bileleşik teoretiki taýdan geljekki ýyllaryň aladasyny edip başlabermeli diýseň hem boljak. Ýöne iş ýüzünde welin ýagdaý birneme çylşyrymly görünýär. Bileleşikdäki wezipelerden käbirleri, hususan-da, Ýewropa Geňeşiniň prezidenti Herman wan Rompuýyň hem-de Daşary işler ministri Katerin Aştonyň wezipeleri täze döredilen wezipeler.
Olaryň öz wezipelerine girişmekleri bilen käbir diskussiýalar hem ýüze çykjaga meňzeýär. Mundan daşgary, ýakyn wagtlarda Ýewropa Parlamenti Ýewropa Komissiýasynyň täze düzümini hem ses berip, tassyklamaly. Bu hem öz gezeginde garaşylmadyk wakalary döredip biler diýlip çaklanylýar.
Skeptiki garaýyşlar
Ýewropa syýasatynda kän bir tanalmaýan Belgiýanyň premýer-ministri Herman wan Rompuýyň hem-de britaniýaly syýasatçy Katerin Aştonyň Bileleşikdäki ýokary wezipelere bellenmeklerine käbir synçylar Ýewropa Bileleşiginiň syýasy integrasiýa tarap ýolunda şeýle bir şowly bolmadyk ädim hökmünde baha berdiler. Olaryň pikiriçe, bu waka Ýewropa Bileleşiginiň ýakyn geljekdäki daşary syýasatyna-da öz täsirlerini ýetirer.
Ýewropa Komissiýasynyň başlygy Jose Manuel Barrosonyň Bileleşigiň giňeldilmegi we goňşy döwletler bilen hyzmatdaşlyk boýunça komissary wezipesine Çehiýa respublikasynyň ozalky kabinet ministri Stefan Füläniň kandidaturasyny saýlap almagy hem Ýewropanyň käbir diplomatlary tarapyndan skeptiki garaýyş bilen kabul edildi.
Ýewropa Parlamentindäki sagçy deputatlar Stefan Füläniň geçen asyryň 80-nji ýyllarynda şol wagtky KGB bilen ýakyn hyzmatdaşlykdaky Sowet diplomatik akademiýasynda işländigini göz öňünde tutmak bilen onuň kandidaturasyna garşy ses berjekdiklerini mälim etdiler.
Aştonuň hem ýagdaýy gowy görünmeýär
Ýewropa Parlamentiniň öz ygtyýarlyklaryny artdyrmaga çalyşýan häzirki döwründe Ýewropa Komissiýasynyň başlygynyň şowsuzlyklaryna onuň barmak çommaltmagy adaty bolaýmaly zat hökmünde kabul edilýär. Ýewropa Bileleşiginiň daşary işler ministri hem-de Ýewropa Komissiýasynyň wise-prezidenti wezipesine bellenen Katerin Aşton geljekde Stefan Füläniň işine ýolbaşçylyk etmeli wezipede. Ýöne Ýewropa Parlamentiniň goldawyny gazanmak meselesinde onuň hem ýagdaýy Stefan Füläniň ýagdaýyndan gowy görünmeýär.
Katerin Aşton 1980-nji ýyllaryň başlarynda Britaniýanyň ýadro ýaraglaryny azaltmak meselesi boýunça iş alyp baranda, ol şol wagtky Sowet Soýuzyndan para alanlykda tankytlanylypdy. Ýewropa Bileleşiginiň käbir diplomatlary Bileleşigiň daşary syýasatynda çözüji rollary oýnamaly adamlaryň hiç bir jähtden Bileleşigiň abraýyny pese gaçyrjak adamlar bolmaly däldigini nygtaýarlar.
Bu ýagdaýlardan hem daşgary Ýewropa Bileleşiginiň Lissabon Şertnamasynda Bileleşigiň ýokary wezipeleriniň ygtyýarlyklary birneme yrga görnüşlerde kesgitlenen. Bu ýagdaý bolsa öz gezeginde Ýewropa Geňeşiniň prezidenti Herman wan Rompuýyň, Daşary işler ministri Katerin Aştonyn, Ýewropa Komissiýasynyň başlygy Jose Manuel Barrosonyň we hatda Bileleşigiň giňeldilmek we goňşy döwletler bilen hyzmatdaşlyk boýunça komissary Stefan Füläniň arasynda ygtyýarlyklar hem-de täsir ugrunda göreşleriň ýüze çykmagyna getirip biler diýlip hasaplanylýar.


text:
90-njy ýyllarda Bosniýada bolan uruşda bosnýaly musulmanlaryň liderleriniň biri Eýýup Ganiçi Britaniýanyň sudy Serbiýa bermekden ýüz öwürdi.
Ganiç serb häkimiýetleriniň haýyşy bilen 1-nji martda Londonyň Heathrow aeroportunda saklanypdy.
Serbiýanyň häkimiýetleri Ganiçi 1992-nji ýylyň maýynda Bosnýanyň paýtagty Saraýewoda ýugoslaw armiýasynyň 18 esgerini öldürmekde aýyplaýar.
Ýöne Londonda sud Ganiçi jenaýatda aýyplamak üçin ýeterlik subutnamalary Serbiýa bermedi diýen karary çykardy.
Bu karary ondan ýokary derejede şikaýat etjekdigini Serbiýanyň häkimiýetleri öňe sürýärler.


text:
Dünýäniň iň uly yslamçy toparlanyşygy hasaplanylýan “Yslam konferensiýasy guramasynyň” liderleri Stambulda ýygnanyşyp, gurama agza ýurtlaryň arasynda söwda hyzmatdaşlygy we garyplyga garşy göreş dogrusynda pikir alyşýarlar.
9-njy noýabrdaky maslahata Sudanyň we Eýranyň prezidentleri Omar Hasan al-Başir bilen Mahmud Ahmedinejadyň gatnaşmagynyň beýleki meseleleriň üstüne kölege saljakdygy aýdyldy.
Jenaýatçylykda aýyplanýan el-Başir
Adamkärçilige garşy uruş jenaýatçylygynda aýyplanan el-Başiriň tussag edilmegi hakynda Halkara jenaýat sudy görkezme berdi. Oňa Sudanyň Darfur regionynda parahat ilata hüjüm etmekde jogapkär diýlip, aýyplama bildirilýär.
Halkara jenaýat sudy boýunça 2002-nji ýyldaky Rim Statusyna gol çekmedik Türkiýe el-Başiri tussag etmek planynyň ýokdugyny aýdýar. Türkiýäniň prezidenti Abdylla Gül Ýewropa Bileleşigini Omar el-Başiri çagyrmak meselesinde Ankaranyň içki işlerine goşulmakda aýyplady.
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan hiç bir musulman özgeleri genosid edip bilmez diýdi. Eger şular ýaly garaýyş bar bolsa, ony prezident el-Başir bilen ýüzbe-ýüz gepleşip bolar diýdi.
7-nji noýabrdaky çykyşynda “Yslam konferensiýasy guramasynyň” baş sekretary Türkiýeli Ekmeleddin Ihsanoglu el-Başiriň sammite goşulmagynyň tebigydygyny aýtdy: «Bu bir köp taraply duşuşyk. Sudan-da YKG-niň agzasy we edil BMG-niň ýa-da Afrika Birleşigi ýa-da beýleki guramalaryň wekilleriniň gatnaşyşy ýaly, onuň-da agza ýurduň prezidenti hökmünde maslahata gatnaşmagy tebigy zat. El-Başira garşy bir mesele gozgalan, ýöne sud bu barada karar kabul edenok, bu örän aýdyň mesele» diýip, Ihsanoglu aýtdy. Soňky gowşan maglumata görä el-Başir Stambula gelmegini goýbolsun edipdir.
Türkiýe Günbatardan daşlaşýarmy?
Bir günlük maslahata çagyrylan myhmanlar Ýewropa Bileleşigine agza bolmaga kandidat döwlet hökmünde Türkiýäniň daşary syýasatynyň Günbatardan çetleşýänligi we regionda dosty bolan Ysraýyldan arasyny açýanlygy Ýewropa Bileleşiginiň we ABŞ-nyň ünsüni özüne çekdi.
Stambuldaky sammita Eýranyň prezidenti-de gatnaşýar. Eýranda jedelli saýlawlardan soňra onuň prezident diýlip yglan edilmegi we Tähranyň öz ýadro programmasy sebäpli Günbatar bilen bar bolan tendensiýanyň dowam etmegi Ahmedinejadyň Stambula gelmegi-de üns merkezinde durýar.
Oktiýabr aýynda Tährana baran Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan Eýranyň ýadro programmasynyň bütünleý parahatçylykly maksatlydygyny öňe sürdi. Şol wizitiň dowamynda taraplar söwda we energiýa hyzmatdaşlygy hakynda birnäçe ylalaşyga-da gol çekipdiler.
YKG-niň Stambuldaky maslahatyna Siriýanyň prezidenti Başar el-Asadyň, Palestinanyň premýer-ministri Salam Faýýadyň gatnaşmagyna garaşylýar. Stambula Owganystanyň prezidenti Hamed Karzaý-da bardy. Prezidentlige gaýtadan saýlanan Karzaý ilkinji daşary ýurt wizitine Türkiýeden başlady.
Şonuň ýaly-da bu gurama agza bolan Türkmenistandan we Özbegistandan-da wekilleriň ýygnaga gatnaşandygyny Türkiýäniň TRT telekanaly habar berdi.
Saud Arabystanynda esaslandyrylan YKG-ä häzirki wagtda jemi 57 döwlet agza bolup durýarlar.


text:
2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlara taýýarlygyň çäklerinde Türkmenistanyň bouling boýunça ýygyndy topary Kalugada okuw-türgenleşik ýygnanyşygynda boldy — diýip, şu gün “Neýtralnyý Turkmenistan” gazeti habar berdi.
Türgenlerimiz halkara derejeli tejribeli tälimçi Aleksandr Gurkowyň ýolbaşçylygynda bir hepdäniň dowamynda tehniki ussatlyklaryny, şeýle hem beden we psihologik taýýarlyklaryny kämilleşdirdiler.
Ata Watana dolanyp gelensoň, türgenler “Aşgabat” stadionynda görkezme çykyşlarynyň üsti bilen ele alan başarnyklaryny görkezdiler.
Bouling sportuň bir görnüşi hökmünde Türkmenistanda ilkinji ädimleri ädýär. Geçen ýyl Milli bouling federasiýasy döredildi, oňa ýurduň gylyçlaşmak boýunça öňki belli türgeni Begenç Durdyýew ýolbaşçylyk edýär. Şu ýylyň ýazynda bolsa sportuň bu görnüşi boýunça Türkmenistanyň ilkinji çempionaty geçirildi.
—Hazirki günde biziň öňümizde durýan esasy wezipe öz ýurdumyzda geçiriljek Aziadada şowly çykyş etmäge ukyply topary taýýarlamakdan ybarat — diýip, Türkmenistanyň Milli bouling federasiýasynyň başlygy B.Durdyýew gürrüň berýär. — Ýakynda tamamlanan okuw-türgenleşik ýygnanyşygy bu ugurda ilkinji ädim boldy. Şeýle ýygnanyşyklary yzygiderli geçirmegi göz öňünde tutýarys. Ýakynda boljak halkara ýaryşlary türgenlerimiz üçin goşmaça tejribe bolar. Mundan başga-da, ýurdumyzyň bouling boýunça tälimçilerini daşary ýurtlarda okatmagyň meýilnamasy hem işlenip düzüldi.
Häzirki wagtda federasiýanyň Aşgabatdaky türgenleşik bazasynda bouling üçin dört ýodany enjamlaşdyrmak işleri alnyp barylýar, munuň özi türgenleşikleri täze derejä çykarmaga ýardam eder. 2016-njy ýylda bolsa gurluşygy dowam etdirilýän Olimpiýa şäherjiginde 32 ýodaly häzirki zaman bouling zaly ulanylmaga berler. Bu ýerde Aziada 2017-niň bäsleşikleri geçiriler.


text:
Birleşen Ştatlaryň resmileri Siriýanyň üç ýyllyk raýat urşunda janyndan geçip, bomba ýarýanlara goşulan ilkinji amerikan diýilýän raýatyň şahsyýetini anykladylar.
Döwlet departamentiniň sözçüsi Jen Psaki (Jen Psaki) onuň Moner Mohammad Abu-Salhadygyny aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň senatory, floridaly demokrat Bil Nelson (Bill Nelson) bu bombaçynyň Florida ştatyndandygyny aýtdy.
Oppozisiýa güýçleri biraz öň amerikan bombaçysynyň özüni Abu Huraýa al-Amriki diýip atlandyrandygyny aýdypdylar.
Ol 25-nji maýda dört adamyň biri bolup, hökümetiň elindäki Idlib şäherinde janyndan geçenleriň hüjümini amala aşyrmaga gatnaşypdy.


text:
Harward Uniwersitetiniň talyplary Hytaý-Türkmen gaz turbasy, şol turbanyň geçýän obalary we onuň halkyň durmuşyna, medeniýetine we obalaryň ekalogiýasyna ýetirýän täsirleri barada ýörite dokumental film taýýarlaýarlar.
“Kickstarter Project” atly bu proýekt “Ýüpek ýolundan, gaz ýoluna” diýilip atlandyrylýar, bu tagallanyň çäginde proýektiň guramaçylary şol obalara saýýahat ederler, adamlar bilen söhbetdeş bolup, olaryň pikirleri bilen tanyşarlar.
Şu ýylyň tomusynda başlap, ençeme aý dowam etmegine garaşylýan bu proýektiň netijesinde, taýayarlanan dokumental filmiň, şol proýekt we onuň netijeleri barada diskussiýalaryň geçirilmegine itergi bermegine garaşylýar.
Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir, proýektiň guramaçylaryndan Harvard Uniwersitetiniň talyby Benny Şaffer (Benny Şaffer) bilen söhbetdeş bolup, alyp barýan işleri hakda jikme-jik gürrüň etdi.
Azaltyk Radiosy: Bu proýekt sizi näme bilen özüne çekdi? Näme sebäpden muňa girişmäge karar berdiňiz?
Benny Şaffer: Bu proýekt Pekin Uniwersiteti bilen Harward Uniwersitetiniň arasyndaky bar bolan hyzmatdaşlygyň çäginde özümiň egideş professorlarym bilen geçirilen gürrüňdeşlikleriň çäginde döredi.
Biz uly bir proýekt barada kelle döwýärdik. Biz halkara energiýa geçirijileriniň onuň ugry boýunça ýaşaýan jemgyýetlere ýetirýän täsirini öwrenmek isleýärdik.
Azatlyk Radiosy: Siz bu proýektiňizi nähili durmuşa geçirmekçi?
Benny Şaffer: Biz proýekte teoretiki we praktiki nukdaýnazarlaryndan çemeleşýäris. Biz energiýa-geçirijiniň ugryny yzarlap, syýahat ederis.
Biz eýýäm degişli uniwersitetleriň we jemgyýetleriň wekilleri bilen habarlaşdyk. Olar bizi garşy alyp, degişli maglumatlary tapmaga hemaýat ederler.
Proýektiň çäginde biz Pekinden Urumçä, ondan aňyry hem Gazagystanyň serhedine syýahat ederis. Ýolumyzyň dowamynda biz maglumatlary toplap, bellikleri hem ederis.
Azatlyk Radiosy: Siz göz öňünde tutulýan energiýa-geçirijiniň ugruny yzarlap, onuň geçýän obalaryna syýahat etmekçi bolýaňyzda?
Benny Şaffer: Hawa, edil şeýle. Häzirki planymyz şular ýalyrak. Emma, hawa, ýolda her dürli garaşylmadyk ýagdaýlaryň hem ýüze çykmagy mümkin.
Azatlyk Radiosy: Siz bir oba baran mahalyňyz nähili maglumatlary toplamakçy bolýarsyňyz?
Benny Şaffer: Muny öňünden aýdyp bolmasa gerek. Sebäbi, bu görnüşdäki proýektlerde öz intuisiýaňa bil baglamaly bolýarsyň. Her sebitiň, her ýeriň öz aýratynlygy bolýar.
Azatlyk Radiosy: Siz her bir oba syýahat eden mahalyňyz anyk haýsy bir maglumatyň üstüni açmakçy bolýarsyňyz?
Benny Şaffer: Biz bu uly infrastruktura proýektiniň adamlaryň durmuşyna nähili täsir ýetirendigini öwrenmekçi bolýarys. Ýagny, bu geçirijiniň adamlaryň durmuşyny nä derejede üýtgedendigini anyklajak bolýarys.
Azatlyk Radiosy: Siz geçirijiniň geçýän ugry boýunça ekologiki ýagdaýlara hem seretmekçimi?
Benny Şaffer: Hawa, ekologiki ýagdaýlar hem bizi gyzyklandyrýar. Bärde belläp geçmeli bir ýagdaý bar: biz syýasy aktiwist hökmünde nähilidir bir proýekte gatyşmak islemeýäris; biz synçy, biz ýagdaýlary hasaba alýarys.


text:
Orsýet Britaniýanyň Londondaky rus diplomatlaryny goramak borjy bolup durýar diýdi.
Moskwa bu sözleri Britaniýanyň daşary işler sekretary Boris Jonsonyň aktiwistleri Moskwanyň Siriýadaky bombalaýyş kampaniýasyna garşy protest geçirmäge çagyrmagyna jogap edip aýtdy.
Kremliň sözçüsi Dmitriý Peskow 12-nji oktýabrda Jonson belki-de Wena konwensiýasyndan habarlydyr diýdi.
Şeýle-de ol Angliýanyň Britaniýada diplomatiki missiýada bolan rus diplomatlarynyň goragyny üpjün etmek borjunyň bardygyny ýatlatdy.
Jonson bir gün ozal parlamente «men Orsýetiň ilçihanasynyň daş işiginde demonstrasiýalaryň bolanyny görmek islärdim» diýdi. Ol gahar-gazap guýularynyň dolup-daşandygyny we urşa garşy toparlaryň Aleppodaky konflikt barada ýeterlik gazaply pikir aýtmaýandyklaryny belledi.
Jonson tomusda wezipä geçeli bäri Ýewropada Moskwa Siriýa meselesinde basyş görkezilmegini, sanksiýa girizilmegini ündeýän esasy tankytçylaryň birine öwrüldi.


text:
Kreml prezident Wladimir Putiniň ABŞ-nyň inwestisiýa banky we german gazeti barada aýdan nädogry sözleri üçin ötünç sorady.
Putin 14-nji aprelde telewideniýe arkaly ilat bilen gurnan sorag-jogap duşuşygynda "Suddeutsche Zeitung" gazetiniň Goldman Sachsyň howandarlygynda çap edilýändigini we «panama kagyzlarynyň» syzdyrylmagynyň arkasynda şol bank dur diýip çaklaýandygyny aýtdy.
Dünýäniň baý we kuwwatly adamlarynyň bir toparynyň şübheli pul geçiriş aksiýalarynyň jikme-jikligini açýan materiallar ilki şol german gazetiniň eline düşüpdi we olarda Putine ýakyn adamlaryň hem atlary geçýärdi.
Kremliň sözçüsi Dmitriý Peskow bu ýalňyşlyga prezidentiň sorag-jogap duşuşygynyň dokumentlerini taýýarlan adamlaryň, şol sanda özüniň jogapkärdigini aýtdy.
Putin öz ýokary derejede gurnalan ýyllyk sorag-jogap duşuşygynda «panama kagyzlarynyň» syzmasyny «prowokasiýa» diýip atlandyrdy.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 8-nji ýanwarda geçirilen mejlisinde Türkmen döwletiniň Baştutanyna hasabat berlişi ýaly, Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrligi boýunça 2014-nji ýyl bilen deňeşdirilende söwda dolanyşygynyň ösüş depgini 110,6 göterim üpjün edildi, şol sanda bölek söwdanyň ösüş depgini 106 göterime we lomaý söwdanyň ösüş depgini 112,9 göterime barabar boldy. Bu ulgamda özleşdirilen maýa goýumlarynyň ösüş depgini 214,8 göterime deň boldy.
Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasy boýunça şu döwürde 250 birža söwdasy geçirilip, umumy bahasy 76 milliard 766,8 million manada deň bolan 21 müň 242 şertnama hasaba alyndy. Hasaba alnan şertnamalaryň umumy möçberinde import-eksport şertnamalarynyň bahasy 16 milliard 543 million manada, gurluşyk şertnamalarynyň umumy bahasy 45 milliard 381,1 million manada deň boldy. Daşary ýurt pulunda gelip gowuşýan serişdeleriň möçberi 34 million 927 müň amerikan dollaryndan gowrak boldy.
Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy boýunça amala aşyrylan hyzmat işleriniň ösüş depgini 133,1 göterime barabar boldy. Edaranyň kärhanalary boýunça gazanylan peýdanyň ösüş depgini 127,8 göterim üpjün edildi. Ýerine ýetirilen hyzmatlardan gelip gowşan daşary ýurt pulunyň möçberi 3 million 205,75 müň amerikan dollaryna barabar bolup, 117,86 göterim ösüş depgini gazanyldy. Hasabat döwründe sergileriň 31-si we maslahatlaryň 28-si geçirildi.
Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi boýunça senagat önümleriniň öndürilişi 22,7 göterim we azyk önümleriniň öndürilişi 16,3 göterim artdy. Ýerine ýetirilen gurluşyk-gurnama işleriniň ösüş depgini 103 göterim, söwda haryt dolanyşygynyň ösüş depgini 123,4 göterim, hyzmat ulgamynda bolsa ösüş depgini 127,5 göterim üpjün edildi.


text:
Birleşen Ştatlarda her ýylyň fewralynyň birinji ýarymynda Garaýagyzlaryň taryh aýy ýa-da Afrikaly amerikanlaryň taryh aýy bellenilýär, Kanada bilen Angliýada bolsa bu çäre oktýabr aýynda geçirilýär.
Bu çäräniň bellenilýän günlerinde Afrikan diasporasynyň görnükli şahsyýetleri we möhüm wakalary ýatlanylýar.
Afrikan-amerikanlaryň taryh aýy aslynda 1926-njy ýyldan uç alýar, ýagny soň Kanadada we Angliýada hem däp bolan çäräniň düýbi taryhçy Karter G.Wudson (Carter G. Woodson) hem-de Garaýagyzlaryň durmuşyny we taryhyny öwrenýän assosiasiýa Birleşen Ştatlarda her ýylyň fewralynyň ikinji hepdesini «Garalaryň taryhy hepdesi» diýip yglan edeninde tutulýar.
Garaýagyzlaryň taryh aýyny bellemek üçin fewralyň ikinji hepdesiniň saýlanyp alynmagy Abraham Linkolnyň (12-nji fewral) we Fredrik Doglasyň (14-nji fewral) doglan günleri bilen gabat gelýär. Garaýagyzlar jemgyýetçiligi bu iki şahsyýetiň doglan günlerini 19-njy asyryň aýagyndan bäri bilelikde belläp gelýärdi.
Azatlyk radiosy Garaýagyzlaryň taryh aýynyň bellenilýän günlerinde tanymal afrikan-amerikan şahyry we ýazyjysy Langston Hughesiň (1-nji fewral, 1902 - 22-nji maý, 1967) «Arzuwlar» goşgusynyň iňlisçeden terjimesini okyjylaryna hödürlemegi makul bildi.
Arzuwlar
Berk ýapyş arzuwyňdan, islegden,
sebäp isleg-arzuw ýogalsa, ölse,
durmuş guşdur ganatlary gyrylan,
galkyp bilmez ýerden uçasy gelse.
Berk ýapyş arzuwyňdan, islegden,
çünki olar gitse, yza garamaz;
Durmuş boz meýdandyr arzuw-islegsiz,
doňup ýatan gar astynda eremez.


text:
Sözleriň böleklere bölünmeýän, eger böleklere bölünse, asyl manysyny ýitirýän sözlere asyl sözler diýilýär.
suw, ýüň, kitap, mata.
Asyl sözler sözüň many taýyndan bitewidir: Mysal üçin, ýylgyn diýen söz iki bogundan ybarat. Ony ýyl diýip bölüp bolmaýar. Çünki ol sözüň öňki manysy düýbünden ýitýär. Şol sebäpli bu sözi böleklere bölüp bolmaýar. Sebäbi ýylgyn we "ýyl" sözleriniň biri-birine baglanyşygy ýok.
Özbaşdaklykda many aňlatman, sözlere goşulyp ulanylýan böleklere goşulma diýilýär.
mal-darçylyk, bi-tertip, nä-mälim, okuw-çylar.
Türkmen dilinde goşulmalar, esasan, sözüň soňundan goşulýarlar. Emma nä-, bi- ýaly käbir goşulmalar sözüň öňünden goşulýar. Bular -syz, -siz, -suz, suz ýaly goşulmalaryň ýa-da däl sözüniň aňladýan manylarynda ulanylýarlar.


text:
744036, Türkmenistan, Aşgabat ş.,
Arçabil şaýoly, 56.
Telefon belgileri: (933 12) 40 34 01
(933 12) 40 34 09
«Türkmengeologiýa» Döwlet korporasiýasy ýurduň geologiýa-barlag işlerini geçirmek ulgamynda esasy döwlet edarasy bolmak bilen, Türlmenistanyň nebitgaz ýataklaryny toplumlaýyn öwrenmek, gazylyp alynýan peýdaly baýlyklaryň ählisiniň ýataklaryny ýüze çykarmak we öwrenmek bilen meşgullanýar.
Şu maksat bilen geologiýa-barlag işleriniň dürli görnüşleri, şol sanda çuňlaşdyrylan barlag burawy, meýdan şertlerinde geofiziki barlaglar, geologo-geofiziki materiallaryň işlenip taýýarlanylyşy hem-de interpritasiýasy, mehaniki kolonkaly buraw, geologiki, gidrogeologiki we geoekologiki surata düşürmek, inžener-geologiki barlaglar, dag magdanlarynyň, nusgalarynyň tejribehanalardaky barlagy, Türkmenistanyň geologiki gurluşy hem-de gazylyp alynýan peýdaly magdanlary hakynda maglumatlary toplamak we saklamak, şeýle hem Türkmenistanyň ýerasty baýlyklarynyň gurluşyny öwrenmeklige gönükdirilen işleri hasaba almak ýaly işler geçirilýär.


text:
Çarşenbe güni Amerikanyň Los-Anželes şäherinde müňe golaý polisiýa işgäri «Uoll Striti basyp al» hereketiniň protestçilerini dargatdy.
Protestçiler şäher edarasynyň binasynyň golaýyndaky parkda ýygnanypdy. Parky terk etmekden boýun gaçyran 200-e golaý protestçti tussag edildi.
Şuňa meňzeş çäreler Filodelfiýa şäherinde hem ýüz berdi. Ol ýerde 50-ä ýakyn adam tussag astyna alyndy.
Resmileriň sözlerine görä, protest lagerleri adamlaryň saglygy üçin howply, şeýle-de ol ýerli biznese zyýan ýetirip başlpadyr.


text:
Soňky ýyllarda Türkmenistanda köçe-ýol hereketine gözegçilik edýän radarlar, wideokameralar oturdylýar. Sürüjileriň aglabasy köçede ýol gözegçilik gullugynyň işgärleriniň azalmagyny, awtomatik ulgamyň oturdylmagyny, umuman oňyn hereket diýip hasaplaýar.
Emma soňky aýlarda Aşgabatda käbir sürüjilere awtomat kameralar arkaly jerime salynýandygy, ýöne olaryň bu jerime barada tas bir ýyla golaý wagt soň bilip galýandygy habar berilýär. Bu wagt aralygynda bolsa, salynýan jerimeleriň mukdarynyň ortaça iki essä golaý artýandygy aýdylýar.
Azatlyk Radiosy bu maglumatyň jikme-jikleri bilen gyzyklanyp, aşgabatly ýazyjy we synçy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Britaniýanyň premýer-ministri Dewid Kameron anna güni Orsýetiň Soçi şäherine bardy. Onuň Soçi şäherinde prezident Wladimir Putin bilen geçiren gepleşiklerinde Siriýadaky konfliktler bilen bagly meseleleriň esasy meselelerden biri bolandygy aýdylýar.
Britaniýa Siriýadaky oppozision ýaragly söweşijileri ýakyndan goldap gelýär we bu söweşijileriň ýarag bilen üpjün edilmegine böwet bolýan gadagançylygyň aradan aýrylmagyna aýak direýär.
Şol bir wagtyň özünde Orsýet Siriýanyň resmi hökümeti bilen ýakyn hyzmatdaşlyklaryny dowam etdirýär we Siriýanyň režimi bilen ýarag söwdasyny-da alyp barýar.
Ýöne Britaniýanyň premýer-ministri Dewid Kameron ýakynda Orsýet bilen Birleşen Ştatlaryň Siriýadaky ähli toparlaryň wekillerini öz içine aljak halkara konferensiýasyny geçirmek barada öňe süren inisiatiwalaryny goldaýandygyny aýtdy.


text:
Maliýe hasabatlylygynyň milli standartyna üýtgetmeleri we goşmaçalary
Täjirçilik kärhanalary üçin maliýe hasabatlylygynyň milli standartyna üýtgetmeleri girizmek hakynda (Buýruk № 113-Ö)
“Pullaryň çalşyk hümmetiniň üýtgemeleriniň täsiri” atly Döwlet býujet edaralary üçin maliýe hasabatlylygynyň milli standartyna üýtgetmeler (Buýruk № 114-Ö)
Buhgalterçilik hasaba alnyşynyň hasaplarynyň mysaly meýilnamasyna üýtgetmeleri we goşmaçalary (Buýruk № 115-Ö)
Girdejileri we çykdajylary emele getirmek boýunça usulyýet maslahatlaryna üýtgetmeleri we goşmaçalary (Buýruk № 116-Ö)
Kiçi we orta telekeçilik kärhanalary üçin maliýe hasabatlylygynyň milli standartyna şu üýtgetmeleri we goşmaçalary (Buýruk № 117-Ö)


text:
Ozalky Sowet Soýuzynyň iň tanymal dissidentleriniň biri Natalýa Gorbanewskaýa aradan çykdy. Ol Parižde, 77 ýaşynda ýogaldy.
Gorbanewskaýa 1968-nji ýylda, Sowet goşunlarynyň Çehoslowakiýa salynmagyna garşy Moskwanyň Gyzyl meýdanynda guralan proteste gatnaşany üçin tussag edildi.
Ol 1972-nji ýyla çenli ruhy hassahanada saklandy. Soň ol Günbatara emigrasiýa gitmäge mejbur edildi.
Gorbanewskaýa şu ýylyň başynda, 1968-nji ýylda sekiz adamyň gatnaşmagynda geçirilen protestiň 45 ýyllygyna gabat, Gyzyl meýdanda ýene bir proteste gatnaşdy.
Ol şahyr we terjimeçidi, Sowet Soýuzyndaky hukuk bozulmalaryny dokumentleşdiren «Häzirki wakalaryň hronikasy» atly neşiri esaslandyryjylaryň biri bolupdy.


text:
Ysraýyl Eýrana garşy islendik harby hüjümi amala aşyran ýagdaýynda, onda ol bu hereketine juda öküner we gazaply jezalandyrylar diýip, Eýranyň harby ýolbaşçysy, general Hassan Firouzabidiniň aýdan sözleri ýerli metbugatda çap edildi.
Mundan öň Ysraýylyň metbugatynda ýurduň baştutanlarynyň Tähranyň ýadro desgalaryna garşy hüjüm etmek mümkinçiligine seredýändigi baradaky habarlar peýda bolupdy.
Ýöne, Ysraýylyň daşary işler ministri Awigdor Libermanyň ysraýyl radiosyna aýtmagyna görä, Ysraýylyň Eýrana garşy hüjümi etmegi barada edilýän gürrüňleriň “99%-niň hakykat bilen ilteşigi ýok”.


text:
“Al Jazeera" media agentligi 500 iş ornuny çäklendirýändigini yglan etdi. Katarda ýerleşýän “Al Jazeera” iş orunlarynyň çäklendirilmeginiň tutuş dünýädäki işgärlerine täsir ýetirjekdigini, emma Dohadaky esasy edarasyna esasy agramyň düşjekdigini aýtdy.
“Al Jazeeranyň” beýannamasynda kararyň sebäbi “media giňişligindäki özgerişliklere” jogap bermek üçin “iş güýjüniň netijeliligi ugrundaky inisiatiwa” hökmünde häsiýetlendirildi.
Kataryň hökümeti tarapyndan 1996-njy ýylda döredilen “Al Jazeeranyň” tutuş dünýäde 70-den gowrak býurosy bar.
Käbir synçylar “Al Jazeeranyň” iş orunlaryny azaltmak kararyny dünýäde nebitiň bahasynyň peselmegi bilen baglanyşdyrýarlar. Katar nebit baýlygynyň eksportyna garaşly bolýar.


text:
Ykdysady azatlyklar boýunça täze çap edilen ýyllyk hasabatda Türkmenistana iň repressiw ýurtlaryň arasynda dünýäde dördünji orun berildi. Türkmenistan jemi 178 ýurdy öz içine alýan bu hasabatda umumy görkezijiler boýunça 174-nji orny eýeledi.
Ýaňy-ýakynda köpçülige ýetirilen bu hasabatda aýdylyşyna görä, Türkmenistanda ykdysady erkinligiň derejesi Gurbanguly Berdimuhamedow ikinji gezek prezident saýlanaly bäri barha pese gaçýar.
Gürrüňi edilýän hasabatyň Türkmenistan bölüminde, aýratynam ýurduň dürli görkezijiler boýunça, şol sanda kanunyň üstünligi kategoriýasynda sanawyň iň soňunda durýandygyny görmek bolýar.
Düýbi Waşingtonda ýerleşýän “Heritage Foundation” we “Wall Street Journal” neşirleri tarapyndan her ýyl bilelikde ýaýradylýan bu hasabatda emläk we zähmetkeşleriň hukugy, biznes, maýa goýumlary, söwda erkinligi we korrupsiýanyň derejesi ýaly ugurlara syn edilýär.
Hökümetiň eýeçiligindäki bank
Hasabatda aýratynam maýa goýumy sektorynda Türkmenistanda erkinligiň asla ýokdugy görkezilip, hökümetiň eýeçiligindäki alty bankyň tutuş ýurduň maliýe sektorynyň we kredit üpjünçiliginiň üçden iki bölegine eýeçilik edýändigi aýdylýar.
Hökümetiň zähmet we söwda sektoryna hem doly kontrollyk edýändigi we hususy söwdagärleriň bolsa diňe kiçi derejeli biznes bilen meşgullanmaga mümkinçiliginiň bardygy nygtalýar.
Hasabatyň has giňişleýin bölüminde Türkmenistana dürli görkezijiler boýunça berlen baha barada jikme-jik maglumat berlip, emläk hukuklary kategoriýasy boýunça Türkmenistan hasabatyň iň soňky ornunda ýerleşdirlipdir.
Yza gaýdyş
“Heritage Foundation” we “Wall Street Journal” gazetiniň raportynda aýdylyşyna görä, geçen ýyl bilen deňeşdirilende Türkmenistanda emläk hukugy, biznes erkinligi kategoriýalarynda jemi 25 görkeziji yza gaýdyş bolupdyr.
Raportda çap edilen dürli görkezijilerden çen tutulsa, Berdimuhamedowyň ilkinji prezidentlik möhletinde ýagdaýlar birneme gowy bolup, 2012-nji ýylda Türkmenistana berlen umumy baha 44 görkeziji bolan bolsa, ol häzir 41.9-a çenli aşak gaçypdyr.
Şeýle-de, prezident Berdimuhamedowyň Türkmenistanyň öňki prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň ykdysady syýasaty bilen deňeşdirilende belli bir derejede erkindigi aýdylsa-da, hökümetiň umuman üzňelik syýasatyny dowam etdirýändigi mälim edilýär.
Şeýle-de hasabatda Orsýetde dowam edýän ykdysady çökgünligiň, tutuş regiona bolşy ýaly, Türkmenistanyň ykdysadyýetine-de zyýan ýetirendigi nygtalýar.
Türkmenistan geçen hepde “Azatlyk Öýi” guramasynyň erkinlikler boýunça, Human Rights Watch guramasynyň adam hukuklary boýunça, şeýle-de korrupsiýanyň derejesine gözegçilik edýän “Transparancy international” guramasynyň ýyllyk hasabatlarynda hem iň pes baha alan ýurtlaryň arasynda galýar.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Olimpiýa şäherçesindäki söweş sungatlary sport toplumy –Aziada-2017-ä taýýarlygyň çäklerinde gurlan binalaryň arasynda iň meşhurlarynyň biridir
Halkara Olimpiýa Komitetiniň we Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň tehniki ölçeglerine doly laýyk gelýän bu bina dessine emçeme ýurduň sport jemgyýetçiliginiň ünsüni özüne çekdi. 2015-nji ýylyň aprel aýynyň başynda Aşgabatda Aziýanyň sambo Birleşiginiň (ASB) wekilleri kabul edildi. Täze sport toplumynda geçirilen maslahatda esasan Aziada-2017 we dünýä sportuny ösdürmekde Türkmenistanyň ähmiýeti barada gürrüň edildi.
Ýaryşyň bäsleşiklere hemme zat taýyn bolan ilkinji güni Aşgabadyň Olimpiýa şäherçesiniň sport toplumynyň maslahatlar zalynda Aziýanyň sambo Birleşiginiň kongresi geçirildi. Mejlise 20 ýurtdan wekiller gatnaşdylar. Maslahatda Türkmenistanda sambonuň ýokary derejede ösenligi belllenildi. Türgenler dünýä we Aziýa çempionatlarynda, beýleki halkara ýaryşlarynda şowly çykyş edýärler. Häzirki wagtda olar dünýä boýunça iň güýçli toparlaryň bäşligine we Aziýa yklymynda bolsa, güýçlileriň üçlügine girýärler.Ýurtda döwrebaplaşdyrylan sport infrastrukturasynyň bolmagy we türgenlerimize ussatlygyny ýokarlandyrmaga şertleriň döredilmegi olaryň dünýä çempionatlarynda we beýleki abraýly halkara ýaryşlarynda şowly çykyş etmeklerine ýardam etdi. 2015-nji ýylda türkmen türgenleri halkara ýaryşlarynyň 162-sine gatnaşyp, medallaryň 441-sini (143 altyn, 98 kümüş we 170 bürünç) eýelediler. Olaryň 74-si dünýä, 58-si Aziýa birinjiliklerinde gazanyldy.
Şeýle netijeli iş üçinem ýurdumyzda sambo hormat artýar—7 ýyl bäri sambo Federasiýasy ýurtda iň gowy federasiýalaryň biri diýlip ykrar edilýär.Türkmen samboçylary ülkämizde geçirilen Aziýa çempionatynda altyn medallaryň 13-sini eýeläp we umumytoparlaýyn birinji orna düşüp, ussatlygyny ýene bir gezek subut etdiler. Türkmenistanyň topary mundan başga-da, kümüş medallaryň 26-syna we bürünç medallaryň hem 19-syna mynasyp boldy.
Söweş sungaty sport toplumy janköýerleriň bäş müňüsine niýetlenendir. Bu ýerde başa-baş söweşleriň köp görnüşleri—sport göreşi, boks, taekwondo, agyr atletike boýunça ýaryşlary geçirse bolar. Onuň esasy zaly (52mx30m) birbada tatamileriň üçüsini goýmaga mümkinçilik berýär.Olimpiýa şäherjiginiň beýleki binalary ýaly bu desganyň taslamasy we gurluşygy Halkara Olimpiýa Komitetiniň we Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň tehniki ölçeglerine laýyklykda ýerine ýetirildi. Olar iň ýokary halkara ölçeglerine laýyk gelýär.
Ýaryşa gatnaşyjylar we myhmanlar üçin zerur şertleriň ählisi döredilen: oňaýly eşik çalşyrylýan ýerler, 30-dan gowrak ýuwnulýan otagçalar (duşlar), hammam we sauna bar. Toplumyň ikinji we üçünji gatlarynda umumy 448 orunluk naharhanalar ýerleşen. Köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleriniň oňaýly işlemegi üçin çaltlaşdyrylan internet ulgamy bilen üpjün edilen gowy enjamlaşdyrylan metbugat merkezi, masalhatlar zaly bar. Sport toplumynda ýörüteleşdirilen lukmançylyk kömegini bermek üçin zerur döwrebap enjamlar bilen üpjün edilen lukmançylyk nokatlarynyň birnäçesi bar.
Halkara ölçeglerine eýermek—ýokary derejeli ýaryşlary geçirmegiň hökmany şertidir. Olimpiýa şäherçesiniň gulluklarynyň her bir hereketi anyk kesgitlenendir we sazlaşykly gurnalandyr, onda hereket edýän düzgünlerden we kadalardan çykma ýokdur. Sambo boýunça Aziýa çempionaty ýaly synag ýaryşy hem olaryň Aziada 2017-ä taýýarlygyny görkezdi.
Başa baş söweş sungaty sport toplumy Fotogalereýa / Olimpiýa şäherjigi / 78 sany surat
...
Habarlar #Aşgabat-2017
- Resmi habarlar
Türkmenistanyň dünýäde sport abraýy artýar22 Sentýabr, 2016 (10:52)
- Resmi habarlar
Halkara sport media forumynyň mejlisi tamamlandy21 Sentýabr, 2016 (15:14)
- Resmi habarlar
Aşgabatda halkara sport media-forumy öz işine başlady20 Sentýabr, 2016 (15:21)
- Resmi habarlar
Aziýanyň sport žurnalistleriniň gününe bagyşlanan we 2017-nji ýylda Aşgabat şäherinde geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny mahabatlandyrmak mynasybetli sport media forumyna gatnaşyjylara20 Sentýabr, 2016 (14:22)
- Resmi habarlar
Halkara sport media-forumynyň maksatnamasy badalga aldy19 Sentýabr, 2016 (13:18)
- Resmi habarlar
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Aşgabat” stadionyndaky dabaralara gatnaşdy17 Sentýabr, 2016 (22:41)
- Resmi habarlar
Sport oýunlary toplumy – Aşgabadyň Olimpiýa şäherçesiniň iň iri desgasydyr05 Sentýabr, 2016 (12:51)
- Resmi habarlar
Olimpiýa şäherçesindäki söweş sungatlary sport toplumy –Aziada-2017-ä taýýarlygyň çäklerinde gurlan binalaryň arasynda iň meşhurlarynyň biridir02 Sentýabr, 2016 (12:37)


text:
Ýakynda rus prezidenti D.Medwedew bilen ukrain prezidenti W.Ýanukowiçiň Krymdaky rus harby flotynyň möhletini uzaltmak barada gol çekişen ylalaşyklary Ukrainada uly dawanyň turmagyna getirdi. Bu dawalar heinizem ýatanok. Şu wakalar barada Azatlyk Radiosy Ukrainanyň ozalky prezidenti W. Ýuşenko bilen ýörite söhbetdeş boldy
Azatlyk Radiosy: Ukrainada häzirki prezidentiň, parlament koalisiýasynyň we hökümetiň arasynda doly agzybirlik bara meňzeýär. Siziň pikiriňizçe, prezidentiň we onuň toparynyň elinde Ukrainany siwilizlenen, ýaşamaga we işlemäge oňaýly ýurda öwürmek üçin nähili mümkinçilikler bar?
Wiktor Ýuşenko: Häzirki bolýan zatlar barada dürli garaýyşlar we çaklamalar bar. Bularyň käbiri optimistik, käbiri pessimistik garaýyşlar. Mesele arassa köçeler ýa öýlerimiziň rahat bolmagy däl. Meniň pikirimçe, oňat pikir alyşmak üçin adamlaryň aň-pikirlerine düşünmek gerek.
Gürrüň ugur barada bolsa, onda Ukrain halkynyň pikir alyşmak isleýäni näme? Ol meniň alyp baran ugrum. Biz Ukrainany döwrebäp, Ýewropa döwleti etmeli. Biziň öňümizde duran wajyp mesele şu. Biz ýewropaly, sebäbi biz ukrainaly.
Azatlyk Radiosy: Häzirki ýöredilýän ugra nähili garaýarsyňyz, ol nähili ugur?
Wiktor Ýuşenko: Bu bir başga ugur. Bu Ukrainany Orsýetiň täsir zonasyna tabyn etmek ugry. Dürli syýasatçylar tarapyndan goldanylýan biri-birine bütinleý ters iki ugur bar. Ýanukowiçiň ugry barada aýdanyňda, onuň arkasynda millionlarça adam dur. Olar onuň indiki hereketlerine garaşýarlar. Onuň alyp barýan ugruny alkyşlaýarlar. Muny boýun almagymyz gerek.
Azatlyk Radiosy: 2017-njy ýyldan soň Orsýetiň Gara deňiz flotynyň ukrain topragynda bolmagynyň öňüni almaga kanuny bir ýol barmy?
Wiktor Ýuşenko: 3-4 gün mundan ozal ukrain parlamentinde bolan gykylygyň öňüni almaga çalt çözgüt ýok. Parlamentde ýenjilen Ukraina boldy.
Şertnamany ratifisirleme prosesinde bolan zady syýasy Çernobyl diýip atlandyrmak mümkin. Ýene bir gezek aýdýaryn, bu ugurda çalt çözgüt ýok. Bir düwmäni basyp, bu karary üýtgedip bolanok. Şol sebäpden hem, olaryň syýasy artykmaçlyklary bilen biziň artykmaç tarapymyzy analizläp görmeli. Olar parlamentde köplük. Biziň hem potensial köplügimiz jemgyýetde.
Azatlyk Radiosy: Siz ukrain hökümetiniň häzirki formasyny nähili hasiýetlendirip biljek?
Wiktor Ýuşenko: Edil şu wagt ol bir totalitar forma. Ondaky üç şaha - parlamentiň köplügi, hökümet we prezident administrasiýasy - bir adamyň elinde.
Azatlyk Radiosy: Siziň pikiriňizçe, eger Ýuliýa Timoşenko prezident bolan bolsa, ol orslar bilen Gara deňiz floty baradaky şertnama gol çekişermidi?
Wiktor Ýuşenko: Ideologiýa barada Timoşeko bilen Ýanukowiçiň arasynda hiç bir tapawut ýok. Ýanukowiç Timoşenkonyň gaz barada gol çekişen şertnamasyny üýtgetmedi. Sebäbi ol bularyň ikisine-de ýaraýar.
Orsýetiň premýer-ministriniň birnäçe wagt mundan ozal: “Timoşenko prezident bolsa, ol Orsýetiň harby-deňiz güýjüniň ýene 50 ýyllap galmagyna ýol berjek” diýeni ýadyňyzda bolsa gerek. Men bularyň tutumynyň biri-birinden tapawudynyň ýoklugyna şübhelenemok. Ýöne biri 25, beýlekisi hem 50 ýyllyk şertnama hakda oýlanýardy.


text:
Jinaid Nigeriýadaky öýüni terk edip, Täjigistana barýan mahaly, professional futbolçy hökmünde öz hünärini ösdürerin diýip umyt edipdi.
Emma ýaş futbolçynyň isleg-arzuwlary hakykat ýüzünde onçakly öz beýanyny tapmady. Öz arzuwynyň hasyl bolmagy üçin ençeme ýüz dollary harçlan Jinaid, edil häzirki wagtda pulsuz, öý-öwzarsyz Duşenbäniň wokzalynda otyr.
Jinaid: “Häzir meniň elimden hiç zat gelenok. Men aç. Meniň wizamyň möhleti gutardy. Hiç zat hem edip bolanok” diýýär.
Soňky üç ýylyň dowamynda Jinaid ýaly azyndan 10-a golaý nigeriýaly Täjigistana gelip, ýerli klublaryň düzüminde oýnap, belli bir derejede aram durmuşy ýöretmekçi bolupdy.
Olaryň käbirleri täjik futbol komandalarynda-da oýnadylar. Emma nigeriýaly futbolçylaryň belleýşi ýaly, ýagdaýlar olaryň garaşanyndan telim esse pes bolup çykypdyr.
Araçy
Nigeriýalylar Duşenbede ýaşaýan bir owgan raýatyny suda çekip, ony ýalan wadalary söz berip, araçyl bolup hereket etmekde aýypladylar. Şeýle-de Hamidullah Abdulmannon nigeriýaly ýaşlary Täjigistanyň ýokary okuw jaýlaryna salmak boýunça ýalan ähtleri edenlikde aýyplanýar.
Hamidullah Abdulmannon
Jinaidiň sözlerine görä, onuň bilen birlikde Täjigistana ýene-de üç nigeriýaly gelipdir. Jinaid bu hakda şeýle gürrüň berýär: “Abdulmannon meniň Nigeriýadaky tälimçime Täjigistana gowy oýunçylaryň gerekdigini aýtdy. Mundan soň, tälimçimiz biz bilen habarlaşyp, gowy teklibiň bardygyny aýtdy. Biz tälimçimize pul berdik. Edil meniň özüm 700$ dollar berdim”.
Jinaid Täjigistana gelenden soň hem, Abdulmannonyň “uniwersitet üçin” diýen bahana bilen özüne 1500 dollar töledendigini aýdýar: “Bu zatlary eşidip, men enem-atama jaň etdim. Men bu ýere futbolçy däl-de, student hökmünde çagyrylandygymy aýtdym. Olar bizden 1500 dollar isledi. Öýümdäkiler hem Hamidullaha şol pullary ýollady”.
Jinaid özleriniň "Zarafşon" Penjikent futbol toparyna oýunçy hökmünde alnandygyny aýdýar. Onuň sözlerinden çen tutulsa, nigeriýaly oýunçylar bilen dört aýlyk şertnama baglaşylyp, olara aýlyk töleg, ýaşamak üçin ýer we beýleki mümkinçilikler söz berlipdir.
Arza
Emma futbol toparynda oýnalan bäş aýyň dowamynda nigeriýalylara hiç hili pul tölenmändir. Mundan soň olar Täjigistanyň Futbol federasiýasyna şikaýat edipdirler.
Jinaid: “Federasiýa biziň oýnaýan toparymyzyň başlygyna hat ýazdy. Olar ‘bolýar, size pul tölener’ diýdiler. Emma berilmeli 3200 dollaryň ýerine olar her oýunça 300 dollar aýlyk tölediler”.
Täjigistanyň Futbol federasiýasynyň resmisi Nurali Korkaşew geçen ýyl nigeriýaly futbolçylardan şikaýat gelip gowşandygyny tassyklady. Korkaşew "Zarafşon" Penjikent futbol komandasyna oýunçylara eden bergilerini üzmek barada hökümiň çykarylandygyny aýtdy.
"Zarafşon" Penjikent toparynyň baş tälimçisi Jamşed Bahronow nigeriýaly oýunçylara ähli tölegleriň edilendigini aýdýar.
Araçylyk etmekde aýyplanýan Abdulmannon geçen aý tussag edilipdi. Emma Owganystanyň Duşenbedäki ilçihanasy Abdulmannonyň şäheri terk etmejigine kepil geçensoň, çarşenbe güni (19-njy iýunda) ol azatlyga goýberilipdir.
Awisenna adyndaky Täjigistanyň döwlet medisina uniwersitetiniň talyby Abdulmannon özüne ýöňkelýän aýyplamalary inkär edýär. Ol: “Men asly nigeriýaly bir adamy tanaýan. Onuň ady Kaliz. Ol meniň iňlis dili mugallymymdy. Men bu nigeriýalylary şol Kaliziň öýünde görüpdim. Kaliz meni olar bilen tanyşdyrdy. Olaryň ählisi bir ýurtdan, men hem başga bir ýurtdan. Olaryň wizasynyň möhleti gutarypdy. Olar birini günäkärläp, goh turuzsalar, täjik hökümetiniň olaryň wizasyny uzaltjakdygyny bilýän bolmaly” diýýär.
Bu aralykda Jinaid Duşenbäniň wokzalynda oturyp, geljege näumytlyk bilen garaýar.


text:
Pop Fransis betbagtçylygyň 100 ýyllygyna gabat geçirilýän Ýekşenbe ýygnanyşygynda osmanly esgerleriniň I Jahan urşy döwründe ermenileri köpçülikleýin öldürmegini "gyrgyn" diýip atlandyrdy.
Pop merhemetli Piter ybadathanasynda guralan dini çärede "Biziň adamzat maşgalamyz geçen asyrda üç sany köpçülikleýin we görülmedik betbagtçylygy başdan geçirdi. Olaryň birinjisi, «20-nji asyryň ilkinji gyrgynçylygy hasaplanýany», siziň öz ermeni halkyňyzyň başyndan indi" diýdi.
Fransis Jon Pol II bilen ermeni patriarhynyň 2000-nji ýyldaky beýanatynyň bir bölegini sitirleýärdi. Bu beýanat şol wagt Türkiýäniň ýiti reaksiýasyna sebäp bolupdy.
Pop Fransis şeýle diýdi: "Şeri ýaşyrmak ýa inkär etmek ýarany saraman, ganadyp goýan ýaly bir zat bolýar."
Pop 12-nji aprelde, ermeni katolik däplerini hem öz içine alan dini çärede ermeni patriarhy Nerses Bedros XIX Tarmouni bilen goşulyşdy.
Bu çärä ermeni prezidenti Serž Sarkisýan hem gatnaşdy.
Türkiýäniň reaksiýasy
Türkiýäniň Daşary işler ministrligi 12-nji aprel güni giçlik Watikanyň Ankaradaky wekilini çagyryp, pop Fransisiň "gyrgyn" sözüni ulanandygy üçin düşündiriş sorady.
Ministrlik popuň aýdan sözlerinden "juda lapykeç we gamgyn" bolandygyny aýtdy.
Mundanam başga, ministrlik popuň musulmanlaryň we beýleki dini toparlaryň çeken jebirlerini görmezlige salýan "bir taraply gürrüňe" goşulandygyny aýtdy.
Şeýle-de ministrlik popuň bu teswirleriniň onuň geçen ýylyň noýabrynda Türkiýä eden wajyp sapary mahalynda eden "parahatçylyk, ýaraşyk we dialog ündewüne ters gelýändigini" belledi.
Ermeni kampaniýasy
Ermeniler 1915-1917-nji ýyllar aralygynda, Osman imperiýasy böleklere bölünýän wagty 1.5 million çemesi etniki ermeniniň gyrgyna berlendigini aýdýar.
Ermeniler bu köpçülikleýin öldürmeleriň halkara derejesinde «gyrgyn» diýlip ykrar edilmegi üçin ýyllarboýy kampaniýa alyp barýarlar.
Ýewropa ýurtlarynyň birnäçesi bu köpçülikleýin öldürmeleri «gyrgyn» diýip resmi taýdan ykrar etdi.
Birleşen Ştatlar, 44 ştaty bu wakalary «gyrgyn» diýip ykrar eden hem bolsa, olara eýermedi. Onsoň respublikan we demokrat kanunçykaryjylar prezident Barak Obamany ermenileriň öldürilmegini «gyrgyn» diýip ykrar etmäge çagyrýan rezolýusiýa hödürlediler.
Ermenistan bu gyrgynçylygyň ýyl dönümini resmi taýdan 24-nji aprelde belleýär.
Pop geçen 100 ýyldaky beýleki iki gyrgynçylygyň nazism we stalinizm tarapyndan amala aşyrylandygyny aýtdy, ýöne ol golaýraklarda başga-da köpçülikleýin adam öldürmeleriň bolandygyny agzap, Kambodiýany, Rwandany, Burundini we Bosniýany ýatlady.
Ol «adamzat bigünä gan dökmekden saklanmaga ukypsyz ýaly» diýdi.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
1925-nji ýylda Türkmenistan SSR-niň Halk Komissarlar Sowetiniň Başlygy Gaýgysyz Atabaýewiň karary bilen kurort statusy berlen “Arçman” şypahanasynyň hyzmatyndan peýdalanýan türkmenistanlylaryň sany ýyl-ýyldan artýar.
Mineral suw ýylylygy 28,7°C, kükürt wodorodly – 15/22 mg/metr gowşak minerallaşdyrylan -2,0 -2,2 mg/metr, gaz düzümi boýunça azotly kationlaryň litiý, kaliý, natriý, magniý, kalsiý, stronsiý ýaly görnüşleriniň 5-sini düzüminde jemleýän Arçman mineral suw çeşmesi garyn, içege, aşgazan, öt haltasy, aýal keselleri ýaly keselleri bejermekde aýratyn täsirli hasaplanýar.
Rowaýata görä, endam-janynda gijilewükli örgün dörän Arçman atly bir adamy ýekirip, obadan çykaryp kowupdyrlar. Arçman obadan çykyp, ugrunyň hanjakdygyny bilmän, ýol bilen gidiberipdir. Dagyň göwsünden akyp ýatan bir çeşmäniň başynda dynç almak üçin aýak çeken Arçman suwdan ganyp içipdir. Suwa düşünip, çeşmäniň başynda birki gün dynç alyp, ýatyp turupdyr. Öz endam-janyndaky örgünden nam-nyşan galmandygyny görübem, ol yzyna — obasyna dolanypdyr. Adamlara üýtgeşik çeşme suwy barada gürrüň beripdir, şondan bärem bu çeşmäniň ady “Arçman ata” adyny alypdyr. Şu rowaýat il içinde henize-bu güne çenli aýdylýar.
Arçman obasynyň ýaşaýjysy Atageldiniň aýtmagyna görä, “Arçman” şypahanasynda gurlup, ulanylmaga berlen ilkinji kotej jaýlaryň sany bary-ýogy 10 sany bolupdyr. Birbada 40 adama hyzmat edip bilýän jaýlaryň ýany bilen Soýuz döwründe gurlan 800 orunlyk, köp gatly ýatak jaýlary, naharhana, suwa düşülýän wanna korpusy we beýleki bejeriş çäreleri geçirilýän otaglar gurlup, zerur enjamlar bilen enjamlaşdyrylan. Bir ýyl gowrak wagt mundan ozal bolsa 420 orunlyk täze bina halka hyzmat edip başlady. Garaşsyzlyk ýyllary döwlet tarapyndan aýratyn üns berilýän şypahananyň töwerek-daşy gür arça tokaýlygyna bürendi, ozalky bar bolan ýaşaýyş jaýlarynyň gapdalynda şypahananyň işgärlerine niýetlenen, ähli amatlyklary bolan 5 gatly ýaşaýyş jaýynyň, medeniýet öýünüň gurluşygy hem alnyp barylýar.
Daşoguz welaýatynyň Türkmenbaşy etrabyndan saglygyny bejertmäge gelen Selbiniň aýtmagna görä, şypahanada näsaglar üçin uly alada edilýär. Bu ýerde köp ýyllyk tejribeli lukmanlar, şepagat uýalary zähmet çekýärler. Bejergi almakda hiç bir bökdençlik bolmaýar, jana şypa berýän mineral suwly wannalaryň işi has hem ýola goýlan. Ýurduň ähli sebitlerinden bu ýere saglyklaryny bejertmek üçin gelmek isleýänler köp. Olar eýýäm şu günlerden iýun aýy üçin nobata ýazylýarlar. Şypahana saglygyny dikeltmäge gelýänleriň aglabasy ýaşlar.
Selbi özüniň Türkmenistanyň beýleki şypahanalarynda hem saglygyny bejertmek üçin bolup görendigini gürrüň berdi. Onuň aýtmagyna görä, häzirki wagtda täze binalaryň gurluşygy alnyp barylýan Mollagara şypahanasynyň, geçen ýyl täze binasynyň gurluşygy tamamlanan Farap şypahanasynyň näsaglara hyzmat edişi örän gözgyny.
“Ady agzalan şypahanalara ýolbaşçylyk edýän baş lukmanlar we degişli işgärler “Arçman” şypahanasynyň işiniň gurnalyşyndan tejribe alsalar, gowy boljak. Lukmanlaryň biri-biriniň iş tejribelerini öwrenmeklerini Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi gurnap bilerdi” diýip, Selbi aýdýar.
Türkmen topragyna tebigatyň eçilen gymmatlyklary örän köp. Olaryň biri hem ýer ýüzünde seýrek duş gelýän mineral suwly çeşmelerdir. Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy şäherinden 80 kilometr demirgazykda, “Garşy” dynç alyş öýüniň golaýynda, Hazaryň kenarynda burawlaýjylar tarapyndan 1956-njy ýylda üsti açylan ýürek-damar kesellerini bejeriş häsiýeti bolan mineral suwly skwažinanyň, Ýolöten etrabynda “Bulak baba” bejeriş häsiýetli kölüň, Köýten-Dag etrabynda “Gaýnar baba”, Magtymguly etrabynda “Parhaý” mineral suwly çeşmäniň halka hyzmat etmegi üçin onlarça ýyl bäri degerli alada edilmän gelinýär.
Döwlet ýolbaşçysynyň sanatorileriň, şypahanalaryň işlerini ýola goýmaga üns berýändiginden halk hoşal. Ady agzalan we ýurtda bar bolan başga-da birnäçe mineral suwly çeşmeleriň hem halka hyzmat edýän şypahanalaryň sanawyna goşuljakdygyna halkda ynam bar.
Soltan Açylowa Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy.


text:
17-nji noýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Russiýa Federasiýasynyň Hökümetiniň Başlygynyň orunbasary Sergeý Prihodkony kabul etdi. Ol Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-rus hökümetara toparynyň dokuzynjy mejlisine gatnaşmak üçin öz ýurdunyň hökümet wekiliýetine ýolbaşçylyk edip, Aşgabada geldi.
Myhman wagt tapyp, kabul edendigi hem-de myhmansöýerlik üçin hoşallyk bildirip, döwlet Baştutanymyza Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putiniň hem-de Russiýanyň Hökümetiniň Baştutany Dmitriý Medwedewiň salamyny ýetirdi. Prezident Wladimir Putiniň tabşyrmagy boýunça Russiýanyň wekiliýetiniň ýolbaşçysy hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa özi üçin islendik amatly wagtda Russiýa Federasiýasyna gelmek baradaky çakylygy ýene-de ýetirdi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow hem-de Russiýanyň wise-premýeri netijeli hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýyny we geljegini ara alyp maslahatlaşdylar. Taraplar iki ýurduň arasynda ýola goýlan hyzmatdaşlygy dowam etdirmäge uly gyzyklanma bildirýändigini nygtap, ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn esasda, ilkinji nobatda, abraýly halkara guramalarynyň hem-de sebit düzümleriniň çäklerinde üstünlikli guralýan dostluk gatnaşyklarynyň we köpugurly hyzmatdaşlygyň pugtalandyryljakdygyna ynam bildirdiler.
Duşuşygyň ahyrynda russiýaly wise-premýer öz ýurdunyň ýolbaşçylarynyň adyndan we olaryň tabşyrmagy boýunça türkmen döwletiniň Baştutanyna uzakmöhletleýin geljek üçin guralýan özara bähbitli ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy ilerletmek meselelerine aýratyn üns berýändigi üçin ýene-de bir gezek tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.


text:
Owganystanyň gündogardaky Wardak welaýatynyň resmileri janyndan geçen diýlip güman edilýän hüjümçiniň azyndan iki adamy öldürendigini we 40-dan gowrak adamyň ýaralanandygyny habar berýärler.
Talybanlar Wardak welaýatynyň paýtagty Maidan Şarda ýüz beren bomba partlamasynyň jogapkärçiligini öz üstlerine alýarlar.
Söweşiji toparyň sözçüsi Zabihullak Mujahidiň aýtmagyna görä, bu partlama çarşenbe güni Kabulda owgan döwleti tarapyndan tussag edilen dört sany talybanyň jezalandyrylyp öldürilmegi sebäpli ar almak üçin gurnalypdyr.
Owganystanyň resmileriniň maglumatyna görä, partlama anna güni owgan polisiýasynyň we esgerleriniň türgenleşik geçirýän desgasynyň golaýynda ýüz beripdir.


text:
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň (ÝHHG) berýän maglumatyna görä, Azerbaýjan ÝHHG-niň Bakuwdaky edarasynyň işini togtatmagy üçin bir aý möhlet wagt beripdir.
ÝHHG Baku özüniň bu netijesi boýunça hiç hili düşündiriş bermändigini aýdýar.
ÝHHG-niň metbugat wekili Şiw Şarma Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde bu baradaky talabyň şu hepdäniň başynda edilendigini aýtdy.
Bakuwyň bu ädimi Günbatar resmileriniň we adam hukuklaryny goraýan toparlaryň Azerbaýjandaky adam hukuklarynyň ýagdaýyny ýiti tankytlamagyna gabat geldi.
Adam hukuklaryny goraýan toparlaryň berýän maglumatyna görä, Ylham Alyýew 2013-nji ýylda üçünji möhlete prezident saýlanandan soň, ýurtda oppozisiýa wekillerine edilýän basyşyň gerimi artdyrylypdyr.
Düýbi Wenada ýerleşýän ÝHHG hem bu meseläni ýiti gozgan guramalaryň biridi.
Azerbaýjan Günbatar tankytçylarynyň adam hukuklary baradaky belliklerini ret edip gelýär.


text:
30-njy noýabrda gurnalan dabarada, Orsýetiň Müftiler geňeşi Kazanyň “Rubin” futbol komandasynyň tälimçisi Gurban Berdiýewe “Al-Fahr” baýragyny gowşurdy. Bu barada Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Tatar-Başgyr gullugy habar berýär.
Gurban Berdiýewiň liderligindäki “Rubin” komandasy Orsýetiň iki gezek çempiýony bolmagy başardy.
Asly Türkmenistandan bolan Gurban Berdiýew, Moskwanyň Metropol restoranynda gowşurylan bu baýragyň diňe özüne däl-de, tutuş Tatarystan respublikasyna, “Rubin” komandasyna we onuň janköýerlerine degişlidigini aýtdy.
Türkmenistana dolanyp barmak niýetleri barada Azatlyk Radiosynyň soran soragyna, Gurban Berdiýew, tatar prezidenti Mintimer Şaýmiýewiň we özüniň “Rubin” komandasynyň dargamagyny islemeýändigini aýtdy, emma ol bu soraga anyk jogap bermegiň kyndygyny hem sözüne goşdy.
Gurban baýramçylygy mynasybetli gurnalan dabara Russiýa Ferderasiýasynyň resmi Yslam liderleri, Döwlet dumasynyň deputatlary we beýleki resmiler gatnaşdylar.
Bu dabara Orsýetiň paýtagty Moskwada her ýyl geçirilýän şeýle çäräniň dördünjisidir.


text:
Ýuliýa Timoşenkonyň müňlerçe tarapdary we garşydaşlary duşenbe güni Ukrainanyň Harkow şäheriniň Şikaýatlara garaýan sudunyň öňünde jemlendi. Protestler Ukrainanyň öňki premýer-ministri Ýuliýa Timoşenkonyň salgytdan gaçmagy bilen bagly aýyplanmalar esasyndaky işine suduň garamagynyň öňüsyrasynda geçirildi.
Timoşenkonyň saklanýan türmesiniň ýolbaşçysy onuň sud jaýyna barmakdan ýüz öwürendigini yglan edensoň, sud diňlenişigi yza tesdirildi.
Öz häkimiýetinden hyýanatçylykly peýdalanmakda aýyplanyp, 7 ýyl türme tussaglygyna höküm edilen Ýuliýa Timioşenko 1990-njy ýyllarda hususy energiýa kompaniýasyna ýolbaşçylyk eden döwründen millionlarça amerikan dollary salgytdan gaçyrmakda günälenýär. Ol özüne ýöňkelýän aýyplamalary ret edýär. Timoşenkonyň işi Ukrainanyň we Günbatar döwletleriniň arasyndaky gatnaşyklary ýaramazlaşdyrdy. Günbatar Timoşenkonyň işi syýasylaşdyrylan, diýip hasap edýär.


text:
Öz metjidinde 10 ýaşly gyzy zorlan owgan mollasy 20 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.
Kabul sudy molla Muhammad Aminiň hökümini 25-nji oktýabrda çykardy.
Zorlanan gyz we onuň kakasy bu höküm bilen kanagatlanmady, olar Amin ölüme höküm edilmeli diýýärler.
Emma aýallaryň hukuklaryny goraýan aktiwistler bu karary gutladylar, olar muny Owganystandaky jynsy jenaýatlaryň pidasy bolýan zenanlar üçin ýeňiş atlandyrdylar.
Bu ýurtda zorlanan zenanlar köplenç zynahorlukda günälenip, türmä basylýar.
Demirgazyk Owganystanyň Gunduz welaýatyndaky aýallar gonalgasynyň başlygy Hassina Sarwari bu karary gutlady, zorluk şu welaýatda bolupdy.
8-nji oktýabrda Kabulda bäş erkek toparlaýyn zorluk üçin asylyp öldürildi.


text:
Anna güni dünýäniň dürli ýurtlarynda adamlar gadymy Maýýa kalendarynyň soňlanmagyny dürli görnüşlerde belläp geçýärler. Adamlaryň bir topary Maýýa siwilizasiýasynyň Meksikadaky gadymy arheologik merkezine ýygnandylar.
Maýýa kalendarynyň soňlanmagyna ahyrzamanyň geljekdigini aňladýan bir alamat hökmünde düşünýän adamlardan käbirleriniň tebigy heläkçiliklerden goranmak üçin daglaryň üstüne çykandyklary we hatda ýeriň astynda ýörite ýasalan gorag bunkerlerinde gizlenendikleri-de habar berilýär.
Köp alymlar gadymy Maýýa siwilizasiýasynyň kalendarynyň tamamlanmagynyň adamzat üçin nähilidir bir global heläkçiligi aňlatman, eýsem bu gadymy siwilizasiýanyň öz hasaplamalaryna laýyklykda täze kalendaryň başlanýandygyny aňladýandygyny öňe sürýärler.


text:
Birleşen Ştatlar Eýranyň ozalky aňtaw ofiserini öldürmekde günäli tapylan aýalyň asylyp öldürilmegini ýazgardy. Ol aýal ofiseriň özüni zorlamaga synanyşandygyny aýdypdy.
Birleşen Ştatlaryň döwlet deparatmentiniň sözçüsi Jen Psaki Waşington Reýhane Jabbariniň sudunyň adalatly bolandygyna we onuň işiniň daşyndaky ýagdaýlara çynlakaý alada bildirýär diýdi.
Psaki Jabbariniň «gazaply basyş astynda toba etdirilendigi» barada hem habarlaryň gowşandygyny aýtdy.
26 ýaşyndaky Jabbari 2007-nji ýylda Morteza Abdolali Sarbandini pyçaklaly bäri ölüm kamerasynda otyrdy.
BMG we halkara hukuk toparlary onuň agyr basyşlar we prokurorlaryň haýbatlary esasynda «günäsini boýun almaga» mejbur edilendigini aýdýarlar.


text:
Orsýetiň durnuksyz Demirgazyk Kawkaz regionyndaky Dagystan respublikasynda gadagan edilen yslamçy toparyň agzasy bolmakda güman edilen 14 adam tussag edildi.
Ýerli resmileriň 15-nji martda aýtmagyna görä, tussag edilenler “Nurjular” toparynyň agzalary bolmakda güman edilýärler.
Olaryň biri Ziawdin Dapaýew toparyň Orsýetdäki bölüminiň lideri bolmakda güman edilýär.
2013-nji ýyldan bäri Orsýetiň dürli künjeklerinde, şol sanda Moskwada we Sankt Peterburgda “Nurjular” toparynyň agzasy bolmakda güman edilen adamlaryň ençemesi tussag edildi.
“Nurjular” topary Türkiýede yslam alym Said Nursi tarapyndan döredildi. Bu topar 2008-nji ýylda Orsýetde gadagan edildi.
Orsýetiň häkimiýetleri toparyň ähli türki dilli regionlary öz içine alýan “yslam döwletini” döretmek maksadyna eýerýändigini aýtdylar.


text:
Türkmenistanyň milli parlamenti Mejlis “Türkmenhowaýollary” milli döwlet gullugynyň adyny üýtgetmek hakynda kanunyň taslamasyny makullady. Mejlisiň bu kanun proýektini 12-nji sentýabrda makullamagy Aşgabatda gurlan täze halkara aeroportuna barýan täze ýollaryň açylyş dabarasyna gabat geldi.
Ýurduň häzirki halkara aeroporty we “Türkmenhowaýolly” milli döwlet gullugy Türkmenistanyň öňki prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň adyny göterýär.
Azatlyk Radiosy Türkmenistanda öňki prezidentiň adyny aradan aýyrmak boýunça alnyp barylýan resmi çäreler barada türkmenistanly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Täjigistan Hytaý täjik serhet gullukçylary üçin ýurduň täjik-owgan serhedinde ençeme harby postlaryň gurluşygyny maliýeleşdirmegi planlaşdyrýar diýýär.
Täjik hökümetiniň 26-njy sentýabrda çap eden kararynda bu hereketiň Täjigistanyň howpsuzlygyny berkitjekdigi aýdylýar.
Şeýle-de, kararda hökümetiň ýurduň Milli Howpsuzlyk komitetine Hytaý bilen ylalaşyga gol goýmak barada ýörite görkezme berendigi bellenilýär.
1,345 kilometr uzynlykdaky täjik-owgan serhedi Duşenbe üçin uly howp bolmagyna galýar. Bu sebitde owgan neşe gaçakçylary yzygiderli täjik serhet gullukçylary bilen çaknyşýarlar. Şol bir wagtda, owgan “Talyban” hereketiniň söweşijileri hem bu serhet araçägindäki hereketlerini güýçlendirdiler.
Hytaý şu ýylyň başynda Täjigistanyň Owganystan bilen serhedinde bir harby posty gurup berdi.


text:
Rumyniýalylar şu gün, 29-njy iýulda merkez-sagçy prezident Traýan Baseskua ynam bildirmelimi ýa däl diýen meseläni sese goýýarlar.
Baseskuyň parlament tarapyndan togtadylmagy Ýewropa Bileleşiginiň we Birleşen Ştatlaryň demokratiýanyň ýok edilýänligi barada duýduryş bermegine getirdi.
Premýer ministr Wiktor Pontanyň merkez-çepçi hökümeti Baseskuy öz ygtyýarlygyny artdyrmakda we hökümetiň işine gatyşmakda aýyplaýar. Basesku muny inkär edýär we referendumy boýkot etmäge çagyrdy.
Eger referenduma gatnaşyk 50 prosentden az bolsa, ol bikanun diýlip yglan ediler we Basesku gaýtadan öz ornuna dikeldiler. Eger oňa ynam bildirmeli däl diýýänler köp bolsa, Rumyniýa täze prezident saýlawlaryny guramaly bolar.


text:
Ukrainada prezidentlik saýlawlarynyň ikinji tapgyrynyň geçirilmegi mümkin. Sebäbi 17-nji ýanwarda geçirilen saýlawlarda kandidatlardan hiç biri ýeterlik ses alyp bilmedi.
Habarlardan mälim bolşuna görä, 7-nji fewralda geçirilmegine garaşylýan şol ses berişlige ýekşenbe güni geçirilen saýlawlarda iň köp ses alan iki kandidat, ýagny premýer-ministr Ýulýa Timaşenko bilen oppozision lider Wiktor Ýanukowiç gatnaşar.
17-nji ýanwarda geçirilen ses berişligiň birinji tapgyrynyň resmi bolmadyk netijelerine görä, Wiktor Ýanukwiç berilen sesleriň 31 we Timaşenko bolsa 25 prosenti töweregini gazanypdyr.
Saýlawlaryň netijeleri barada çap edilen şol maglumatlarda aýdylşyna görä, Merkezi Bankyň öňki başlygy Sergeý Tigipoko üçinji we wezipesinden çekilýän prezident Wiktor Ýuşenko dördünji orunda.
Timaşenko saýlawlaryň netijesi barada sözlän sözünde, Ýanokowiçiň ses berişligi gazanmaga şansynyň ýokdugyny we beýleki kandidatlar bilen bileleşip öz tarapdarlarynyň sanyny artdyrmaga synanyşjakdygyny aýtdy.
Ýanokowiç bolsa eger bu saýlawlary özüniň gazanan ýagdaýynda häkimiýet başyndan çekiljek hökümetiň ýalňyşlyklaryny gaýtalamajakdygyny aýtdy.
Saýlawlaryň deslapky netijeleriniň şu gün giçlik yglan edilmegine garaşylýar. Ses berişlikde käbir bidüzgünçilikleriň hem bolanlygy mälim edilip, emma umuman aýdylanda saýlawlaryň birinji tapgyrynyň kadaly ýagdaýda geçirilenligi aýdylýar. Ukrainanyň ses bermäge hukugy bolan raýatlarynyň 66 prosentiniň bu çärä gatnaşanlygy mälim edildi.


text:
Gürjüstanyň tussag edilen ozalky premýer-ministri Wano Merabişwili şu hepde gysga wagtlyk açlyk yglan edip, beýleki zatlar bilen bir hatarda, türme resmileriniň öz kamerasynda telewizor goýmaklaryny hem gazandy.
Ol wezipesinden bikanun peýdalanandygy üçin sud edilmegine garaşýar. Onuň telewizor talabynyň biraz ýeňles görünmegi hem mümkin. Emma telewizor elýeterliliginiň esasy adam hukugy hökmünde talap edilişi birinji gezek däl.
Wano Merabişwili Gürjüstanyň iň bir edenli syýasatçylarynyň biri bolan ýyllarynda ýygy-ýygydan telegepleşiklerde peýda bolup, özüniň gülkünç, özüne çekiji taraplaryny hem görkezip bilipdi.
"Telefonda arkaýyn gürläp bilersiňiz"
Muňa onuň Wano Jawahişwiliniň gijelerine berilýän "Wanonyň şowy" programmasynda eden ýeser öwrümlerini mysal getirmek bolar. Merabişwili öz premýer-ministrligini basdaşy Bidzina Iwanişwilä bermeli bolanyndan soň, hatda öz adminstrasiýasyna bildirilen telefon diňlemek aýyplamasyny hem ýaňsa alyp bilipdi:
Merabişwili: Bu täze hökümet telefon gürrüňlerini diňlemeklige ýol bermez. Onsoň siz indi telefonda islän zadyňyzy aýdyp bilersiňiz. Siz ozal telefonda näme gürrüň eden bolsaňyz, ýene-de şo bolşuňyzy dowam edip bilersiňiz.
Wano: Onda men arkaýyn gürläp bilýän-dä?
Wano: Onda men ozal näme gürrüň eden bolsam, ýene şonuň ýaly arkaýyn gürläp bilýän-dä?
Merabişwili: Howa, biz siziň ozal aýdan zatlaryňyzy bireýýäm öçürdik.
Telewizor üçin açlyk
Merabişwili häzir tussaglykda we prezident Mihail Saakaşwiliniň döwründe wezipesinden bikanun peýdalanandygy baradaky aýyplamalar esasynda sud edilmegine garaşýar. Ol şu hepde kamerasynda telewizor goýulmagy üçin iki günläp aç oturdy.
Türme resmileri 19-njy iýunda ozal heder edilen içeri işler ministri we Saakaşwiliniň Birleşen milli hereket partiýasynyň baş sekertary bolan Merabişwiliniň açlygyny bes edendigini aýtdylar. Ol ýakyn günlerde kamerasynda telewizor goýuljagy aýdylansoň, açylygyny bes etmäge razy bolupdyr.
Türme-düzediş işleri boýunça ministr Sozar Subari häkimiýetleriň indi Tbilisiniň Matrosow türmesinde telewizor oturtmak meselesini çözmelidiklerini, häzire çenli ol ýerde telewizoryň bolmandygyny aýtdy:
"Onuň media elýeterliligi bar. Ol habarlary okap bilýär. Telewizor barada aýdylanda bolsa, men türme adminstrasiýasyna aýtdym, ol şu gün ýa ertir telewizorly bolar. Munuň anyk haçan boljagy türme adminstrasiýasyna bagly."
Mundanam başga, türme-düzediş häkimiýetleri Merabişwiliniň beýleki birnäçe talabyna, şol sanda maşgala agzalaryna onuň bank hasaplaryny dolandyrmak hukugyny bermäge razy bolana çalym edýär.
Mawy ekranyň ähmiýeti
Emma geçen aýyň aýagynda tussag edilen Merabişwiliniň we onuň tarapdarlarynyň nukdaý nazarlaryndan, bu ýerde esasy möhüm mesele kiçijik mawy ekran zerurlygynyň çözülmegi bolup görünýär.
Ors tussaglary Krasnoýarsk türmesinde telewizor görýärler. 14-nji maý, 2013.
Ýewropa parlamentiniň polşaly agzasy Krzysztof Lisek iýunyň başynda Merabişwiliniň ýanyna baryp göreninden soň, onuň kamerasynda telewizoryň bolmazlygyny, bu ýagdaýyň Merabişwilini habarlardan kesýändigini tankyt etdi.
Türme resmileri şol wagt Merabişwiliniň gazetleri alýandygyny we “adaty tussag” bolup, telewizor ýaly ýörite artykmaçlyklara hukugynyň ýodugyny, ýagny onuň syýasy telegepleşiklerden başlap, latyn kinolaryny, «Sopranolar» ýaly günbatar seriallaryny görmeginiň hökman däldigini aýtdylar.
Emma muňa garamazdan, Gürjüstanyň adalat ministri Tea Sulukiani, eger özüni tussaglykda gowy alyp barsa, “ruhy goldaw” hökmünde, Merabişwilä telewizor we radio berip boljakdygyny aýtdy.
"Minimal standartlar"
Birleşen milletler guramasy tussaglara çemeleşmekde "minimal standart" düzgünleriň saklanylmagyny, şol sanda olaryň kitaplara we gazet-žurnallar, simsiz geçirijiler arkaly "möhüm" täzeliklere elýeterliliginiň bolmagyny maslahat berýär. Emma 1955-nji ýylda çap edilen düzgünnamada telewizor barada anyk zat aýdylmandyr.
Ýöne Ýewropanyň Adam hukuklary sudunyň çykaran kararlarynyň azyndan birinde telewizor elýeterliligi ýönekeý raýatlaryň hukugy diýlip görkezilýär.
Strasburg sudy 2011-nji ýylda emigrantlar we diaspora jemgyýetleri üçin satalit antennalary örän wajyp, sebäbi olaryň öz ýurtlarynyň telegepleşiklerine tomaşa edip, öz dinlerine uýmak hukugy bar diýipdi.