text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi
09.03.2018
Aşgabat, 2018-nji ýylyň mart aýynyň 09-y (TDH). Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda mähriban halkymyzyň abadançylygyny üpjün etmäge gönükdirilen döwletimiziň içeri syýasatyna degişli wajyp meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy hem-de käbir resminamalaryň taslamalaryna garaldy.
Hormatly Prezidentimiz mejlisiň gün tertibine geçip, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredowa söz berdi. Wise-premýer hormatly Prezidentimiziň Kuweýt Döwletine hem-de Birleşen Arap Emirliklerine boljak resmi saparlaryna görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.
Bellenilişi ýaly, dünýäniň ähli döwletleri, şol sanda Ýakyn Gündogaryň ýurtlary bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak we giňeltmek Bitarap Watanymyzyň daşary syýasatynyň esasy ugurlarynyň biri bolup durýar.
Kuweýt Döwleti we Birleşen Arap Emirlikleri bilen däp bolan dostlukly gatnaşyklary muňa aýdyň mysal hökmünde görkezmek bolar. Hökümet derejesinde hem-de daşary syýasat edaralarynyň ugry boýunça ýola goýlan yzygiderli duşuşyklar hem-de abraýly halkara guramalaryň — BMG-niň, Yslam hyzmatdaşlyk guramasynyň we beýlekileriň çäklerinde netijeli hyzmatdaşlyk türkmen-kuweýt hem-de türkmen-emirlik gatnaşyklarynyň okgunly ösýändigine şaýatlyk edýär.
Döwletara hyzmatdaşlygy ösdürmekde ýokary derejedäki duşuşyklara we gepleşiklere möhüm orun degişlidir. Wise-premýer, daşary işler ministri milli Liderimiziň garamagyna öňdäki saparlaryň maksatnamalaryny hödürledi. Saparlaryň her biriniň netijeleri boýunça ikitaraplaýyn resminamalaryň ençemesine gol çekmek meýilleşdirilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Garaşsyz hem Bitarap Türkmenistanyň ählumumy parahatçylygyň we abadançylygyň bähbitlerine laýyk gelýän deňhukukly netijeli halkara hyzmatdaşlyk strategiýasyna ygrarlydygyny belledi.
Döwlet Baştutanymyz Kuweýt we BAE bilen gatnaşyklaryň netijeli häsiýete eýedigini kanagatlanma bilen belläp, ikitaraplaýyn ykdysady hem-de söwda gatnaşyklaryny ösdürmek, maýa goýum işini we işewür gatnaşyklary işjeňleşdirmek hem-de ýurtlarymyzyň we halklarymyzyň arasyndaky dostlugy pugtalandyrmaga gönükdirilen medeni-ynsanperwer ulgamda däp bolan gatnaşyklary çuňlaşdyrmak üçin ägirt uly kuwwatyň bardygyny nygtady.
Milli Liderimiz bular barada aýtmak bilen, öňümizdäki ýokary derejedäki gepleşikleriň wajypdygyny belledi. Şol gepleşikler Kuweýt Döwleti we Birleşen Arap Emirlikleri bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygyň esasy ugurlaryny kesgitlemäge, döwletara hyzmatdaşlygy häzirki döwrüň talaplaryna laýyklykda, täze many-mazmun bilen baýlaşdyrmaga ýardam etmelidir.
Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow wise-premýere, daşary işler ministrine Ýakyn Gündogaryň ýurtlary bilen netijeli gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmek babatda uly ähmiýete eýe bolan saparlara taýýarlyk görmek we olaryň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek boýunça degişli tabşyryklary berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Myradow degişli ministrlikler we pudak edaralary hem-de ýurdumyzyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi bilen bilelikde işlenip taýýarlanylan “Türkmenistanda kiçi we orta telekeçiligi goldamagyň 2018—2024-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasynyň” taýýarlanylyşy barada hasabat berdi.
Türkmenistany durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň möhüm wezipelerini beýan edýän bu maksatnama sebit we dünýä möçberinde milli ykdysadyýetimiziň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmaga, ýurdumyzyň eksport kuwwatyny artdyrmaga, azyk garaşsyzlygyny pugtalandyrmaga, hususy ulgamyň önümçilik, innowasiýa we maýa goýum işjeňligini höweslendirmäge gönükdirilendir.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, milli ykdysadyýetimiziň yzygiderli ösüşinde, onuň bazar gatnaşyklaryna geçirilmeginde telekeçilige möhüm ornuň berilýändigini nygtady. Milli Liderimiz agzalan maksatnamanyň taslamasyny oňlap, hususy ulgamy döwlet tarapyndan goldamagyň çäreleriniň durmuşa geçirilişine yzygiderli gözegçiligi üpjün etmegi tabşyrdy.
Şeýle hem wise-premýer hasabatyň çäklerinde Halkara pul gaznasynyň wekiliýetiniň Türkmenistana bolan iş saparynyň hem-de onuň barşynda ministrliklerde we pudak edaralarynda geçirilen ikitaraplaýyn duşuşyklaryň netijeleri barada hasabat berdi. Saparynyň netijeleri boýunça Halkara pul gaznasynyň wekiliýeti maglumat habaryny taýýarlady. Onda ýurdumyzyň ykdysady ösüşine, döwlet Baştutanymyzyň ýolbaşçylygynda amala aşyrylýan düýpli özgertmeleriň netijesinde gazanylan makroykdysady görkezijilere we üstünliklere ýokary baha berilýär. Bu maglumat habaryny Halkara pul gaznasynyň internet-sahypasynda ýerleşdirmek meýilleşdirilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň mundan beýläk-de düýpli özgertmeler ýörelgelerine eýerjekdigini nygtady. Şol özgertmeler milli ykdysadyýetimizi depginli ösdürmäge, ony öňdäki sepgitlere ýetirmäge we şunuň bilen birlikde, halkymyzyň hal-ýagdaýynyň yzygiderli ösüşini üpjün etmäge gönükdirilendir.
Döwlet Baştutanymyz şu maksatlar bilen ýurdumyzda bazar gatnaşyklaryna geçmek boýunça maksatlaýyn çäreleriň görülýändigini, iri düzümleýin taslamalaryň durmuşa geçirilýändigini, maliýe-bank, býujet-salgyt hem-de pul-karz ulgamlarynyň kämilleşdirilýändigini belledi. Şunda çeýe makroykdysady syýasatyň geçirilmegi, halk hojalyk toplumyny senagatlaşdyrmak we döwrebaplaşdyrmak boýunça wezipeleriň netijeli çözülmegi, iň täze tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagy hem-de iň oňat dünýä tejribesiniň öwrenilmegi, öňdebaryjy halkara maliýe düzümleri, şol sanda Halkara pul gaznasy bilen hyzmatdaşlygyň pugtalandyrylmagy möhümdir.
Diňe diwersifikasiýalaşdyrylan ykdysadyýet uzak geljek üçin durnuklylygy saklamaga, ýurdumyzyň dünýä hojalyk aragatnaşyklar ulgamyna işjeň goşulyşmagyna, Watanymyzyň dünýä derejesindäki abraýynyň has-da artmagyna ýardam berer diýip, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy hem-de şunuň bilen baglylykda wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary O.Gurbannazarow Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň döredilmeginiň 10 ýyllygy mynasybetli geçiriljek birleşmäniň agzalarynyň sergisine hem-de maslahatyna görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi. Şunuň bilen baglylykda, 17 — 18-nji martda TSTB-niň senagat, oba hojalygy, gurluşyk hem-de gurluşyk serişdeleri, gaýtadan işleýän we azyk senagaty, ulag, logistika, syýahatçylyk, bilim, söwda hem-de hyzmatlar ulgamlarynda işleýän agzalarynyň şu döwürde gazanan üstünliklerini görkezjekdigi habar berildi.
Ýurdumyzda telekeçileriň we senagatçylaryň işlemegi üçin zerur şertler döredilýär, hususy ulgamy ösdürmek boýunça döwlet derejesinde maksatnamalar amala aşyrylýar. Munuň özi ýokary tehnologiýalary, innowasion tejribäni ornaşdyrmak arkaly häzirki zaman önümçiliklerini döretmäge mümkinçilik berýär. Bu kärhanalarda öndürilýän ýokary hilli önümler diňe bir içerki bazarda däl-de, eýsem, daşary ýurtlarda-da uly islegden peýdalanýar.
TSTB-niň agzalarynyň maslahatynda 10 ýylda birleşmäniň alyp baran işleriniň netijeleri jemleniler, geljek üçin wezipelere garalar, Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2018 — 2024-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamasynda kesgitlenilen hususy ulgamda öňde goýlan maksatlara ýetmek baradaky çäreler belleniler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow telekeçileriň öz işleriniň gerimini giňeltmegi üçin mümkinçilikler näçe köp boldugyça, ýurdumyzyň ykdysady taýdan ösüşiniň depginleriniň hem şonça ýokary bolýandygyny nygtady. Döwlet Baştutanymyz TSTB-niň öňde boljak sergisini we maslahatyny ýokary derejede guramak boýunça tabşyryklary berip, olaryň diňe bir üstünlikleri görkezmän, eýsem, içerki we daşarky bazarlarda hususy kärhanalaryň önümlerini hem-de hyzmatlaryny ilerletmäge, ýurdumyzyň işewürliginde maýa goýum hem-de innowasion işleri giňeltmegiň has wajyp ugurlaryny kesgitlemäge ýardam berýän toplumlaýyn çärä öwrülmelidigini belledi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Babaýew “Türkmenistanyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Maksatnamasyny” durmuşa geçirmegiň barşy hem-de ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynyň dürli pudaklarynda işleriň ýagdaýy barada hasabat berdi.
Wise-premýer gözegçilik edýän pudaklarynda döwlet Baştutanymyzyň degişli düzümleriň işini mundan beýläk-de kämilleşdirmek boýunça ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hem hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzyň senagat kuwwatynyň hem-de daşary ykdysady bähbitleriniň ýerine ýetirilmegine gönükdirilen Türkmenistanyň energetika syýasatynyň ileri tutulýan ugurlaryna ünsi çekdi.
Döwlet Baştutanymyz pudagyň düzümleriniň döwrebaplaşdyrylmagyna, innowasiýa tehnologiýalarynyň we öňdebaryjy ylmy-tehniki işläp taýýarlamalaryň giňden ornaşdyrylmagyna, gazy gaýtadan işleýän, dünýä bazarlarynda uly islege eýe bolan önümleri öndürýän döwrebap önümçilikleriň gurluşygy ulgamynda taslamalaryň durmuşa geçirilmegine gönükdirilen çäreleri hemişe pugta gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Wise-premýere nebitgaz toplumyny dolandyrmak ulgamyny mundan beýläk-de kämilleşdirmek hem-de bu ugurlarda halkara hyzmatdaşlygy ösdürmek babatynda anyk tabşyryklar berildi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary E.Orazgeldiýew ýurdumyzyň welaýatlarynda möwsümleýin oba hojalyk işleriniň alnyp barlyşy barada hasabat berdi.
Agrotehniki kadalara laýyklykda we howa şertlerini nazara almak bilen, bugdaý ekilen meýdanlarda ösüş suwuny tutmak hem-de mineral dökünler bilen iýmitlendirmek işleriniň alnyp barylýandygy bellenildi. Şunuň bilen birlikde, gowaça ekiljek meýdanlarda ýerleri tekizlemek, tagt suwuny tutmak we beýleki işler dowam edýär.
Wise-premýer hormatly Prezidentimizden ýaz ekişine başlamagyň senesini belläp bermegini haýyş etdi.
Şeýle hem 21-nji martda geçiriljek ählihalk ýowaryna taýýarlyk görlüşi barada hasabat berildi. Bu çäräniň barşynda paýtagtymyzda hem-de sebitlerde giň möçberli bag ekmek işleri geçiriler. Hususan-da, şol gün Ahal welaýatynyň “Nowruz ýaýlasynda” 15 gektarda tut nahallaryny we 5 gektarda miweli baglaryň nahallaryny ekmek göz öňünde tutulýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, häzirki döwürde ýurdumyzyň oba hojalygynda hem giň gerimli özgertmeleriň üstünlikli amala aşyrylýandygyny belledi. Geçirilýän tutumly işleriň netijesinde oba hojalyk pudagy yzygiderli ösýär.
Döwletimiz oba hojalyk ekinleriniň bol hasylyny ösdürip ýetişdirmekde, azyk bolçulygyny üpjün etmekde daýhanlaryň netijeli işlemegi, ýerden bol hasyl alyp, halal zähmeti bilen baýamagy üçin ähli zerur şertleri döretdi.
Babadaýhanlarymyz ýokary hilli tohum, dökünleriň dürli görnüşleri, kämil oba hojalyk tehnikalary, ýeterlik mukdarda suw bilen hem-de beýleki zerur serişdeler bilen öz wagtynda we doly üpjün edilýär. Milli Liderimiz amala aşyrylýan bu işleriň oňat netijesini hem berýändigini aýtdy.
Edermen daýhanlarymyzyň yhlasly zähmeti bilen geçen ýyl ýurdumyz boýunça bir ýarym million tonnadan gowrak bugdaý we 1 million 100 müň tonnadan gowrak hem pagta öndürildi. Beýleki oba hojalyk ekinleriniň hem bol hasyly ösdürilip ýetişdirildi.
Oba ilatynyň hal-ýagdaýyny has-da gowulandyrmak maksady bilen, obalaryň, şäherçeleriň we etraplardaky şäherleriň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça ýörite maksatnama kabul edildi. Häzirki döwürde bu maksatnama laýyklykda ýurdumyzyň ähli ýerlerinde giň gerimli işler amala aşyrylýar.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow «Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» diýlip yglan edilen ýylda hem oba hojalyk işgärleriniň belent sepgitlere ýetip, uly zähmet üstünliklerini gazanjakdyklaryna ynam bildirdi.
Häzir pagtaçy daýhanlarymyzyň durmuşynda möhüm we jogapkärli döwür — ekiş möwsümi ýetip geldi. Bol pagta hasylyny ösdürip ýetişdirmek ekişiň agrotehnikanyň kadalaryna laýyklykda, öz wagtynda we ýokary hilli geçirilmegine köp derejede baglydyr. Şoňa görä-de, bu möwsümi bellenen möhletlerde we guramaçylykly geçirmek wajypdyr diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
Hormatly Prezidentimiz Ahal, Lebap we Mary welaýatlarynda 23-nji martda, Daşoguz welaýatynda hem 28-nji martda gowaça ekişine girişmäge ak pata berip, hormatly ýaşulularymyzdan ekiş möwsümini «Bismilla!» bilen başlap bermegini haýyş etdi.
Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň ähli oba hojalyk işgärlerine abadan we bagtyýar durmuş, yhlasly zähmet çekip, ene ýerden bol hasyl almagy, sahawatly türkmen topragynyň berekedini has-da artdyryp, belent sepgitlere ýetmegi arzuw etdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary K.Durdymyradow gözegçilik edýän senagat ulgamynda işleriň ýagdaýy barada hasabat berip, dokma pudagynda daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri öndürýän önümçilikleri döretmek boýunça döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada habar berdi.
Dokma senagaty ministrligi tarapyndan ýurdumyzyň deri önümçiligi pudagyny ösdürmek, onuň gaýtadan işlenilişini kämilleşdirmek hem-de deri önümleriniň dürli görnüşleriniň önümçiligini ýola goýmak maksady bilen, Ahal welaýatynda täze pudaklaýyn kärhanany gurmaga, Gökdepäniň we Marynyň hereket edýän gön zawodlaryny, “Türkmen — Kalkan” aýakgap fabrigini döwrebaplaşdyrmaga halkara bäsleşigiň yglan edilendigi bellenildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ilatyň isleg bildirýän ýokary hilli harytlary bilen içerki bazary doldurmak üçin ýurdumyzyň ýeňil senagatynyň ähli ugurlaryny sazlaşykly ösdürmegiň zerurdygyny nygtady. Bu wezipeleri çözmek üçin kuwwatly önümçilik mümkinçiligini hem-de baý çig mal serişdeleri goşmak bilen ýurdumyzda hemme şertler bar. Milli Liderimiz daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri öndürýän önümçilikleri döretmek boýunça maksatnamany durmuşa geçirmegiň çäklerinde öz ýurdumyzda taýýarlanylýan çig maldan öndürilýän önümleriň önümçiligini artdyrmaga we pudakda bilelikdäki kärhanalary döretmäge aýratyn üns berilýändigini belläp, bu babatda wise-premýere birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary D.Amangeldiýew Aşgabat şäherinde alnyp barylýan abadanlaşdyryş işleri barada hasabat berdi.
Bellenilişi ýaly, döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklaryna laýyklykda seýilgählere hem-de medeni-dynç alyş ýerlerine ideg etmek boýunça degişli derejede işler amala aşyrylýar, paýtagtymyzyň köçeleriniň ugrunda bezeg agaçlary, güller, gyrymsy baglar ekilýär. Şäheriň binagärlik-şähergurluşyk keşbini has-da gowulandyrmak, täze ýaşaýyş toplumlaryny gurmak, ýaşaýyş jaýlarynyň daşky durkuny abatlamak hem-de köçeleri arassa saklamak boýunça meýilleşdirilen çäreler geçirilýär.
Ulag düzümlerini has-da ösdürmäge uly üns berilýär: uly awtomobil ýollarynyň durky täzelenýär, täze köprüler we ýol aýrytlary bina edilýär. Aýratyn ýygy gatnawly awtomobil ýollarynyň böleklerinde ýolagçylara hyzmat etmekde oňaýlylygy üpjün etmek maksady bilen, ýol belgilerini hem-de duralgalarda oturdylan tehniki enjamlary arassalamak boýunça işler alnyp barylýar.
Paýtagtymyzy ösdürmegiň Baş meýilnamasyna laýyklykda, ýurdumyzyň baş şäheriniň ähli etraplarynda durmuş we inženerçilik düzümlerini kämilleşdirmek boýunça utgaşykly işler dowam edýär.
Hormatly Prezidentimiz ak mermerli Aşgabady dünýäniň iň owadan we abadanlaşdyrylan şäherleriniň birine öwürmäge gönükdirilen iri möçberli şähergurluşyk maksatnamasynyň örän möhümdigini nygtap, gurluşyklara bildirilýän esasy talaplary berjaý etmegiň wajypdygyna ünsi çekdi — ol talaplar adamlar üçin amatlylygy döretmekden, şeýle hem bina edilýän düzümleýin desgalaryň ählisiniň ygtybarlylygyny we berkligini üpjün etmekden ybaratdyr.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýaşaýyş toplumlaryny tertipleşdirmegi, ýanaşyk ýerleri abadanlaşdyrmagy, jemagat gulluklarynyň işlerini kämilleşdirmegi, bagy-bossanlyga büremegi we beýlekileri goşmak bilen, ähli ugurlarda alnyp barylýan özgertmeleriň depginini güýçlendirmegiň zerurdygy barada wise-premýere degişli görkezmeleri berdi.
Ýurdumyzyň baş şäheriniň gaýtalanmajak binagärlik keşbini döretmegiň zerurdygyna aýratyn üns berildi, däp bolan milli binagärligiň hem-de dünýäniň şähergurluşygynyň öňdebaryjy aýratynlyklaryny özünde sazlaşykly jemleýän owadan binalar paýtagtymyzyň bezegi bolmalydyr.
Döwlet Baştutanymyz ýol-ulag düzümini döwrebaplaşdyrmaga ähmiýet bermegiň örän wajypdygyny nygtap, öňde goýlan wezipeleriň hemmesini bellenilen möhletlerde ýerine ýetirmek üçin zerur çäreleri görmegi tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Annameredow gözegçilik edýän ministrliklerindäki hem-de pudak edaralaryndaky işleriň ýagdaýy barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzda ulag we aragatnaşyk pudaklaryny ösdürmek boýunça kabul edilen maksatnamalaryň yzygiderli durmuşa geçirilmeginiň hem-de bu ulgamlaryň öňünde goýlan wezipeleri çözmäge oýlanyşykly çemeleşmegiň wajypdygyny belledi.
Milli Liderimiz baý serişdeler binýadyna eýe bolan Türkmenistanyň halkara gatnaşyklar ulgamyna işjeň goşulyşmagynyň häzirki günüň möhüm wezipesi bolup durýandygyny aýdyp, munuň üçin ýurdumyzda iň täze enjamlar bilen üpjün edilen howa we demir ýol menzilleriniň gurlandygyny, täze polat we awtomobil ýollaryň çekilendigini we öňden barlarynyň durkunyň täzelenendigini, inženerçilik desgalarynyň gurlandygyny belledi.
Türkmenistanyň döwrebap ulag-üstaşyr logistika düzümini, aragatnaşyk we telekommunikasiýalar ulgamyny çalt döretmek babatda Beýik Ýüpek ýoluny gaýtadan döwrebap görnüşde dikeltmek boýunça görýän çäreleriniň diňe bir ýurdumyzyň halk hojalyk toplumynyň ösmegine däl, eýsem, tutuş sebitiň ykdysadyýetiniň ösmegine kuwwatly itergi berendigini nygtady. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz täze tehnologiýalary yzygiderli ornaşdyrmagyň, daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen tejribe hem-de peýdaly innowasion işläp taýýarlamalary alyşmagyň zerurdygyna ünsi çekip, wise-premýere bu babatda anyk görkezmeleri berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Abdyýewa Milli bahar baýramy mynasybetli, däp bolşy ýaly, “Nowruz ýaýlasynda” geçiriljek dabaraly çärelere taýýarlyk görlüşi barada hasabat berdi.
«Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» diýlip yglan edilen ýylda gözbaşyny asyrlaryň jümmüşinden alyp gaýdýan Milli bahar baýramynyň aýratyn many-mazmuna eýedigi bellenildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow müňýyllyklardan gelýän Milli bahar baýramynyň — Halkara Nowruz gününiň halkara ähmiýetine ünsi çekip, häzirki zaman dünýäsinde onuň jebisleşdiriji güýjüni nygtady. Milli Liderimiz Halkara Nowruz baýramynyň dünýäde parahatçylygyň we durnuklylygyň bähbidine döwletleriň özara gatnaşyklary üçin täze ýollary açýandygyny, daşary ýurtlar bilen özara ynanyşmagy we düşünişmegi, dostlugy pugtalandyrmaga ýardam edýändigini belledi.
Döwlet Baştutanymyz baýramçylyk mynasybetli meýilleşdirilen medeni-köpçülikleýin çäreleriň ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilmelidigini, halkymyzy täze ajaýyp işlere ruhlandyrmalydygyny aýdyp, wise-premýere bu babatda anyk görkezmeleri berdi.
Milli Liderimiz şeýle hem wise-premýere dünýäde türkmen halkynyň baý taryhy-medeni mirasyny giňden wagyz etmek boýunça işleri işjeňleşdirmegi tabşyrdy. Beýleki gymmatlyklar bilen birlikde, Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda ýerleşýän binagärlik ýadygärlikleri bu mirasyň şaýatlary bolup durýar. Döwlet Baştutanymyz soňky ýyllarda bu ýerde edilen arheologik açyşlaryň giňden wagyz edilmegine hem-de mundan beýläk-de ylmy taýdan çuňňur öwrenilmegine mynasypdygyny belledi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary P.Agamyradow Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynda 200 orunlyk şypahanany gurmaga görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.
Wise-premýer şeýle hem bilim hakyndaky resminamalaryň döwlet nusgalarynyň işlenip taýýarlanylyşy barada hasabat berdi. Döwlet Baştutanymyzyň garamagyna resminamalaryň täze nusgalarynyň dürli görnüşleri hödürlenildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow «Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynda 200 orunlyk şypahanany gurmak hakynda» Karara gol çekip, bu desgany bina etmegiň ähli tapgyrlaryny berk gözegçilikde saklamak barada görkezme berdi.
Hormatly Prezidentimiz adamlaryň saglygy hakyndaky aladanyň döwletimiziň ileri tutýan wezipeleriniň biridigini belläp, paýtagtymyzyň günortasynda döredilen saglyk şäherçesiniň çäklerinde adamlaryň ýüz keşbine timar bermäge, saç ösüşini kadalaşdyrmaga we beýleki hyzmatlary ýerine ýetirmäge ýardam bermäge gönükdirilen, döwrebap kosmetiki —–bejeriş merkeziniň gurulmagynyň maksada laýyk boljakdygyny belledi hem-de wise-premýere bu babatda degişli teklipleri taýýarlamak barada görkezmeleri berdi.
Milli Liderimiz şeýle hem wise-premýere bilim hakyndaky resminamalaryň döwlet nusgalaryny taýýarlamak boýunça tabşyryklary berip, şahsyýetiň hemmetaraplaýyn sazlaşykly ösmegine gönükdirilen okatmagyň täze usullaryny we tehnologiýalaryny giňden ornaşdyrmagyň, bilimiň usulyýet binýadyny kämilleşdirmegiň wajypdygyny belledi.
Mejlisiň Başlygy A.Nurberdiýewa milli parlamentiň kanunçylyk işi, ýurdumyzda amala aşyrylýan durmuş-ykdysady özgertmeleriň hukuk esaslaryny pugtalandyrmak we kämilleşdirmek boýunça görülýän çäreler barada habar berdi. 25-nji martda geçiriljek Mejlisiň altynjy çagyrylyşynyň deputatlarynyň, halk maslahatlarynyň hem-de Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlaryna görülýän taýýarlyk barada aýdyldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow milli parlamentiň ýurdumyzda syýasy medeniýeti ýokarlandyrmaga, raýat edaralaryna we demokratik gymmatlyklary pugtalandyrmaga gönükdirilen işiniň ileri tutulýan ugurlaryna ünsi çekdi. Milli Liderimiz ähli kanunçylyk işiniň jemgyýetimiziň bähbitlerine gönükdirilmelidigini aýdyp, halkymyzyň saýlanlarynyň esasy wezipesiniň ilatyň bähbitlerini goramakdan, kanunlarda döwletimiziň durmuş ulgamyndaky ileri tutulýan ugurlaryny beýan etmekden ybaratdygyny belledi.
Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzda saýlawlara taýýarlyk görmek boýunça geçirilýän işler barada aýdyp, bu çäräniň ýurdumyzda hereket edýän kanunçylyga hem-de halkara hukugyň umumy ykrar edilen kadalaryna laýyklykda geçirilmeginiň ähli meselelerini berk gözegçilikde saklamagyň wajypdygyny nygtady.
Mejlisde döwlet durmuşyna degişli başga-da birnäçe meselelere garaldy we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň mejlisini jemläp, oňa gatnaşanlara uly üstünlikleri, «Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» diýlip yglan edilen ýylda berkarar Watanymyzyň ähli halkyna gülläp ösüş arzuw etdi.


c: text/html

text:
Siziň telefonyňyzda pozulan zatlaryňyz barmy! Onda size bu programa kömek edip biler! Biz muňa Wondershare DR PHONE diýäris. Programa Soňky çykan Android telefonlardan root isleýär. Eger-de siziň telefonyňyzda root ýok bolsa onda programadan peýdalanyp bilmersiňiz! Bu diňe soňky çykan telefonlara degişli.
Programany ilki şu linkden ýükläp alyň WONDERSHARE 43 MB Soňra kompýuteriňize gurnaň! Suratlardan peýdalanyp bilersiňiz.
1.Programany gurnanyňyzdan soňra şunyň ýaly penjire geler. Bu ýagdaý Programany öçürüň we ikinji surata seredip dowam ediň.
2.Soňra siziň ýükläp alan Arhiw papkaň içindäki CRACK papkan içine girip WsAppFoundation.dll faýly 2nji suratdaky ýaly edip C:\Program Files (x86)\Wondershare\Dr.Fone for Android kompýuteriňizdäki şu ýere geçirmelli.
3.Soňra Programany açyň telefonyňyzy birikdiriň. Programaň özi Telefonyňyzy analiz edip tapýança garaşyň
4.Aşakdaky suratdaky ýaly telefonyňyza gelen penjira ALLOW basmaly!
5.Yzyny bolsa suratlara seredip dowam edip bilersiňiz!
7,392 gezek okaldy

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kino sungatynyň iň uly sylagy bolan Oskar baýraklarynyň ýubileý sany — 90-njy gowşurylyşy uly dabara bilen geçdi. Los Anjelesdäki “Dolby” teatrynda geçirilen dabara ýyldyzlaryň gyzyl halydan geçişligi bilen başlandy. 3 sagat 50 minutlap dowam eden dabarany komediýaçy Jimmi Kimmel alyp bardy.
Iň gowy film baýragynyň ýeňijisini bu gezegem weteran artistler – Worren Bitti bilen Faýe Danaweý yglan etdi. Mälim bolşy ýaly, olara geçen ýylky dabarada ýalňyş bukja berlipdi. Olaram ilki “La La Lend” filmiň ýeňiş gazanandygyny habar beripdiler. Soňundan ýalňyşlyk düzeldilip, iň gowy film baýragyny “Aýyň ýagtysy” kinosynyň alandygy mälim edilipdi. Akademiýa iki weteran artistden ötünç soramak maksady bilen bu ýylky iň gowy film baýragynyň ýeňijisini ýene-de olaryň yglan etmeklerini haýyş edipdi.
Meksikaly
režissýorlaryň üstünligi
90-njy Oskar baýraklarynda “Suwuň şekili” kinosy iň gowy film diýlip saýlandy. Özboluşly, fantastik, komediýa hem-de drama görnüşli bu film 13 ugurdan dalaşgär görkezilipdi. Bu ekran eseri şolaryň 4-sinde heýkeljigi eýelemegi başardy. Filmi surata düşüren meksikaly Gillermo Del Toro iň gowy režissýor baýragyna mynasyp boldy. 53 ýaşyndaky Gillermo Del Toro bu hormata laýyk görlen 3-nji meksikaly režissýordyr. Ondan öň Afonso Kuaron (2013) bilen Alehandro Gonzales Inýarritu (2014, 2015) iň gowy režissýor diýlip saýlanypdy. Şeýle-de Del Toronyň karýerasyndaky 10-njy kinosy bolan “Suwuň şekili” filmi iň gowy saz hem-de iň gowy önümçilik bezegi diýlen ugurlardan-da Oskaryň ýeňijisi boldy. Filmiň sazyny ýazan fransiýaly kompozitor Aleksandr Despla özüniň 7-nji dalaşgärliginde 2-nji Oskaryny ýokary göterdi.
Garaşylýanlar gazandy
Iň gowy aktýor baýragyny “Tümlük wagty” filminde keşbi üçin ussat aktýor Gari Oldmen eýeledi. Ol bu filmde Çerçilliň keşbini janlandyrýar. Oldmen Oskara ikinji gezek dalaşgär görkezilipdi. Iň gowy aktrisa baýragyna “Ebbing-Missuriniň çäklerindäki üç billbord” filmindäki keşbi üçin Fransis MakDormand laýyk görüldi. Bu filmiň başga artisti Sem Rokwell bolsa, ikinji plandaky iň gowy aktýor baýragy bilen sylaglandy. Ikinji plandaky iň gowy aktrisa baýragyna-da “Men, Tonýa” filmindäki keşbi üçin Ellison Jenni laýyk görüldi.
iň ýaşuly KINO IŞGÄRI
Mundan 3 hepde ozal BAFTA-da baş baýragy alan “Ebbinig-Missuriniň çäklerindäki üç billbord” kinosynyň iň gowy film hem-de asyl ssenariý ugurlaryndan-da ýeňiji bolmagyna garaşylýardy. Iň gowy asyl ssenariý diýlen ugurda “Çyk, daşary” filmi ýeňiş gazandy. Baýrak filmiň hem režissýory, hem-de ssenariçisi bolan Jordan Pile gowşuryldy. Iň gowy adaptirlenen ssenariý baýragy bilenem “Meni öz adyň bilen çagyr” filminiň edebi esasyny ýazan Jeýms Aýwori sylaglandy. 89 ýaşyndaky ssenariçi Oskar baýragyny alan iň ýaşuly kino işgäri boldy.
Ýene-de “Pixar” ýeňiji
Iň gowy animasiýa baýragy ýene-de “Pixar” şereketiniňki boldy. Li Unkriçiň surata düşüren “Koko” multfilmi iň gowy animasiýa diýlip saýlandy. Bu multfilmde ýerine ýetirilen “Remember Me” aýdymy-da iň gowy aýdym ugrunda Oskary eýeledi. Animasiýanyň režissýory Unkriç 2010-njy ýylda “Oýnawaçlaryň hekaýaty – 3” multfilmi bilenem bu hormata mynasyp bolupdy. Daşary ýurt dilindäki iň gowy film baýragyna çilili režissýor Sebastian Lelionyň ispan dilindäki “Ajaýyp zenan” kinosy laýyk görüldi.
14-nji gezekde heýkeljigi aldy
Şu wagta çenli 60-a golaý filmde operatorlyk eden 68 ýaşly Rojer Dikins ahyry Oskar heýkeljigini gazanmagy başardy. Ol “Tygda ylgaýan 2046” filminiň operatory hökmünde 14-nji gezekki synanyşygynda arzyly heýkeli eýeledi. Ilkinji gezek iň gowy režissýor ugrunda dalaşgär görkezilen Kristofer Nolanyň “Dýunkerk” filmi 3 ugurdan – iň gowy montaž, ses hem-de ses montažy baýraklaryna mynasyp boldy.
Oskarly basketbolçy
Belli basketbolçy Kobi Braýantyň ssenarisini ýazan “Hormatly basketbol” atly gysga göwrümli animasiýasy-da Oskar baýragyna mynasyp boldy. Iň gowy grim baýragy “Hyýaly ýüplük” filminiň grimçisine berlen bolsa, iň gowy makiýaž we saç bezegi diýlen baýrak hem “Tümlük wagty” filminiň işgärlerine gowşuryldy.
Şeýle-de iň gysga wagtlyk gutlag bilen çykyş eden “Hyýaly ýüplük” filminiň grimçisi Mark Brijjes ýörite goýlan suw skuteri baýragy bilen sylaglandy.


text:
2017-nji ýylyň 27-nji noýabrynda Türkmenistanyň Türkiýe Respublikasyndaky Baş konsullygy (Stambul ş.) tarapyndan Stambul şäherinde ýerleşen abraýly uniwersitetleriñ biri bolan Bahçeşehir uniwersitetinde, Hormatly Prezidentimiziň jöwher paýhasyndan syzylyp çykan “Türkmenistan – Beýik ýüpek ýolunyň ýüregi” atly kitabynyñ tanyşdyrylyş dabarasy geçirildi.
Dabaraly çärä Bahçeşehir uniwersitetiniň rektory Professor Doktor Şenaý Ýalçyn, Stambul uniwersitetiniň mugallymy Dosent Doktor Nurjan Güder, Ata Watan žurnalynyň baş redaktory Döwran Orazgylyjow, Türkmenistan-Türkiýe raýdaşlyk we hyzmatdaşlyk jemgyýetiniň ýolbaşçysy Ismail Nejdet Aýgün, Bahçeşehir uniwersitetiniň mugallymy Dosent Doktor Maksat Aşyralyýew we jemgyýetçilik guramalaryndan wekiller, ýokary okuw mekdepleriniň professor-mugallymlary we bilermenleri, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri hem-de Türkiýe Respublikasynda bilim alýan daşary ýurtly we Türkmenistanly talyplar gatnaşdylar.
Tanyşdyrylyş dabarasynyň dowamynda Bahçeşehir uniwersitetiniň rektory Professor Doktor Şenaý Ýalçyn, Türkmenistanyň Türkiýe Respublikasyndaky Baş konsuly Myratgeldi Seýitmämmedow, Bahçeşehir uniwersitetiniň mugallymy Dosent Doktor Maksat Aşyralyýew, Stambul uniwersitetiniň mugallymy Dosent Doktor Nurjan Güder, Serdar Nurmedow, Ata Watan Türkmenistan žurnalynyň baş redaktory Döwran Orazgylyjow, Bosfor gazetiniň baş redaktory Talha Balyk we Türkmenistan-Türkiýe raýdaşlyk we hyzmatdaşlyk jemgyýetiniň ýolbaşçysy Ismail Nejdet Aýgün dagylar çykyş etdiler.
Dabaraly çärede çykyş edenler kitabyň gysgaçy mazmuny, bölümleri, onuň içinde beýan edilýän pikirler, kitabyň aýratynlyklary we beýleki ähmiýetli taraplary barada bellenmek bilen, Türkmenistanyň Hormatly Prezidentiniň kitabynda köpugurly ykdysady, syýasy we durmuş ähmiýeti barada, kitapda Ýüpek ýolunyň medeniýetleriň ýakynlaşmagyna, siwilizasiýalaryň ösmegine, medeni mirasa hormat goýmaga, durmuş-ykdysady abadançylyga ymtylmaga, Günbataryň we Gündogaryň arasynda ykdysady, ylmy we medeni baglanyşygyň berkemegine uly orun berilýändigi barada pikirleri beýan etdiler.
Mundan başga-da çärä gatnaşanlar täze söwda ýollarynyň we ugurlaryň döremegine Beýik ýüpek ýolunyň esaslandyrylan döwründe dörän we häzirki wagtda kämilleşýän halkara ulag ulgamlaryň aýrylmaz gatnaşyjysy bolan Türkmenistanyň wajyp orny barada aýratyn durup geçdiler.
Soňra bolsa çärä gatnaşyjylara we myhmanalara türkmen milli tagamlary hödür edildi.


text:
Fransiýada 7-nji maýda geçen prezident saýlawynda öz milletçi bäsdeşi hanym Marine Le Penden aňsatlyk bilen üstün çykan 39 ýaşly Emmauel Makron Fransiýanyň Ýewropa bilen gatnaşygyny güýçlendirmegi wada etdi.
8-nji maýda sesleriň tas hemmesi sanalyp tamamlanynda, resmiler berlen 47 million sesiň 66.06 prosentini Makronyň alandygyny aýtdylar.
Pikir soraýyşlaryň görkezmegine görä, ozal saýlaw arkaly hiç bir wezipede bolmadyk öňki ykdysadyýet ministri we bankir merkezçi Makronyň “En Marche!” (Öňe!) atly hereketi 11-nji we 18-nji iýunda geçjek parlament saýlawlarynda hem birinji bolar.
Makronyň ýeňşi Ýewropanyň uly böleginiň rahatlyk bilen dem almagyna getirdi. Sebäbi Britaniýanyň Ýewropa Bileleşiginden çykmagy ileri tutmagyndan we noýabrda Amerikada Donald Trapmyň prezidentlige saýlanmagyndan soňra geçen saýlaw gowy netijelere getirmez diýlip howatyr edilipdi.
Makron Parižde “Louvre” muzeýiniň öňünde öz tarapdarlaryna ýüzlenip, ýurtda täze döwre girilýändigini aýtdy, Fransiýany we Ýewropany goramagy, “Ýewropa bilen onuň raýatlarynyň arasyndaky gatnaşyklary täzeden gurmagy” wada etdi.
Ol soňra hem aşa sagçy lider Le Pene berlen 11 million sese salgylanyp: “Men Fransiýa zyýan ýetirýän bölünişiklere garşy göreşerin” diýip, sözüniň üstüne goşdy.
23-nji aprelde saýlawyň birinji tapgyrynda üstün çykan 39 ýaşyndaky Makron Ýewropa Bileleşiginiň we söwda platformasynyň tarapyny çalyp, kampaniýa alyp bardy. Onuň bäsdeşi immigrantlara garşy 48 ýaşyndaky Marine Le Pen bolsa Fransiýany 28 agzaly bileleşikden çykarmagy we ýewro walýutasyny terk etmegi isleýärdi.
Ýewropa komissiýasynyň başlygy Jean-Klud Ýunker: “Fransiýanyň Ýewropanyň geljegini saýlamagyna begenýärin” diýip, “Twitterde” ýazdy.
Makrony gazanan ýeňşi bilen gutlan dünýä ýolbaşçylarynyň ýene biri amerikan prezidenti Tramp boldy.
“Fransiýanyň indiki prezidenti hökmünde bu gün gazanan uly ýeňşi bilen Emmanuel Makrona gutlag aýdýaryn. Onuň bilen bile işleşmäge sabyrsyzlyk bilen garaşýaryn” diýip, Tramp “Twitterde” ýazdy.
Saýlaw çekeleşikli kampaniýanyň ýokary derejesinde bolup geçdi. Le Pen Makryony yslam fundamentalizmi we fransuz döwletine howp salýan beýleki potensial howplar barada ýumşak elitist diýip atlandyrdy.
Kampaniýanyň dowamynda Makron hem Le Peni “hiç kimiň tarapyndan gürlemeýän gorky we ýigrençden peýdalanýan gorky ruhanysy” diýip häsiýetlendirdi. Ýöne saýlawdan soňra ol fransuz jemgyýetindäki bölünişikler adamlaryň “ekstremizme ses bermegine” getirdi diýdi.
Öz kakasy tarypndan gurlan Milli front partiýasyna ýolbaşçylyk edýän hanym Le Pen “ýewro bankirleriň puly, halkyň puly däl” diýip, ýewrony terk edip, Fransiýada ýurduň öňki puly frankyň ulanylmagy barada kampaniýa alyp bardy.
Le Pen saýlawdan soňra öz tarapdarlaryna: “Fransiýa respublikanyň täze prezidentini saýlady, öňküligiň dowam etmegine ses berdi” diýip, Makrondan ýeňlendigini boýun aldy.
Ol eden çykyşynda täze syýasy ýaranlyk döredip, iýunda parlament saýlawlaryna gatnaşjakdygyny we Fransiýanyň “garaşsyzlygyny, erkinligini, gülläp ösmegini, howpsuzlygyny, kimligini we jemgyýetçilik ülňüsini” goramak üçin “bu göreşe” özüniň ýolbaşçylyk etjekdigini aýtdy.
Daşary syýasatda Makronyň ýurduň häzirki prezident François Hollanyň tutan ýoluny dowam etdirerine garaşylýar. Ol Hollandyň hökümetinde 2014-nji ýyldan 2016-njy ýyla çenli ykdysadyýet ministri boldy.
Fransiýanyň saýlanan prezidenti saýlawyň birinji tapgyryndan bäri Orsýeti kiber hüjümleri bilen öz kampaniýasyna garyşmakda aýyplap gelýär. Moskwa bolsa Berlin we Waşington tarapyndan edilen öňki aýyplamalary ret edişi ýaly, bu aýyplamalary-da ret edýär.
Fransuz syýasatçylarynyň aglaba köplügi, Ýewropa ýolbaşçylary, şeýle hem Birleşen Ştatlaryň öňki prezidenti Barak Obama dagy Makrony berk goldadylar
Fransiýada prezident bäş ýyl möhlet bilen saýlanýar. Makronyň kasam edişlik dabarasy 14-nji maýda bolar diýip çaklanýar.


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň oba hojalyk toplumyna gözegçilik edýän orunbasarynyň hem-de ýurdumyzyň welaýatlarynyň we Aşgabat şäheriniň häkimleriniň gatnaşmagynda göni aragatnaşyk arkaly nobatdaky wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi. Onda ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek, möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy hem-de Oba milli maksatnamasynyň ýerine ýetirilişi, beýik Garaşsyzlygymyzyň şanly 26 ýyllygyna ýokary derejede taýýarlyk görmek bilen baglanyşykly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.
Göni aragatnaşyk arkaly geçirilýän iş maslahatynyň barşynda welaýatlaryň häkimleri häzirki döwürde welaýatlarda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, bugdaý ekişiniň hem-de pagta ýygymynyň barşy barada hasabat berdi. Möwsümleýin oba hojalyk işleriniň depginlerini güýçlendirmek boýunça hormatly Prezidentimiziň ozal beren tabşyryklaryny ýerine ýetirmek üçin giň möçberli işler ýaýbaňlandyryldy. Şeýle hem häkimler welaýatlaryň çäklerinde gurluşygy alnyp barylýan desgalardaky işleriň ýagdaýy we mukaddes Garaşsyzlyk baýramyna görülýän taýýarlyk işleri barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz ekişde tehnikalaryň doly güýjünde işledilmegine ünsi çekdi, şeýle hem pagtaçy babadaýhanlaryň alyn deri bilen ösdürilip ýetişdirilen gowaça hasylyny ýitgisiz ýygnap almak möwsümi bellenilen möhletlerde tamamlamak üçin howanyň şu günlerki amatly pursatlaryndan netijeli peýdalanmak boýunça birnäçe anyk görkezmeleri berdi. Milli Liderimiz daýhanlar üçin döredilýän şertleriň olaryň höwesli zähmet çekmegine ýardam berýändigini aýdyp, pagtaçylaryň armasynyň ýetililmeginiň, tabşyrylan hasyl üçin hasaplaşyklaryň öz wagtynda geçirilmeginiň we tehnikalaryň netijeli işledilmeginiň yzygiderli gözegçilikde saklanmalydygyny belledi.
Hormatly Prezidentimiz Oba milli maksatnamasyny durmuşa geçirmegiň möhüm talap bolup durýandygyny belläp, ondan gelip çykýan wezipeleriň ýerine ýetirilmeginiň oba ilatynyň durmuş derejesiniň has-da ýokarlandyrylmagyna düýpli täsir edýändigini nygtady. Beýik Garaşsyzlygymyzyň şanly 26 ýyllyk baýramy mynasybetli welaýatlarda geçirilýän çärelere uly ähmiýet berilmelidigini aýdyp, umumydöwlet häsiýetli bu çäreleriň örän möhümdigini, şoňa görä-de, olara hemmetaraplaýyn düýpli taýýarlyk görülmegini we ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilmegini üpjün etmek barada häkimlere anyk görkezmeleri berdi.
Wideoşekilli iş maslahatynda Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň oba hojalyk toplumyna gözegçilik edýän orunbasary E.Orazgeldiýew ýurdumyz boýunça häzirki wagtda ekerançylyk meýdanlarynda ýaýbaňlandyrylan esasy möwsümleýin işleriň alnyp barlyşy, hususan-da, bugdaý ekişiniň we pagta ýygymynyň depginlerini güýçlendirmek, babadaýhanlaryň tutanýerli zähmeti bilen ýetişdirilen pagta hasylyny ýitgisiz ýygnap almak barada döwlet Baştutanymyzyň tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, oba hojalygyndaky möhüm möwsümleýin işleriň—bugdaý ekişiniň we pagta ýygymynyň gysga möhletde agrotehniki kalalara laýyklykda guramaçylykly geçirilmeginiň zerurdygyna ünsi çekip, esasy möwsümiň depginini güýçlendirmegiň döwrüň talabydygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz tehnikalaryň talabalaýyk işledilmegini gazanyp, meýdanlardaky iş depginlerini artdyrmagyň zerurdygyny aýdyp, bu babatda wise-premýere birnäçe tabşyryklary berdi. Şeýle hem milli Liderimiz Oba milli maksatnamasyndan gelip çykýan wezipeleriň ýerine ýetirilişini yzygiderli gözegçilikde saklamagyň zerurdygyny aýtdy.
Soňra Aşgabat şäheriniň häkimi Ş.Durdylyýew ýurdumyzyň baş şäherini abadanlaşdyrmak, gök zolaklary döretmek we paýtagtymyzyň çäklerinde degişli arassaçylyk ýagdaýyny saklamak boýunça döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi. Mundan başga-da, häkim Türkmenistanyň şanly Garşsyzlygynyň 26 ýyllyk baýramy mynasybetli guraljak çärelere taýýarlyk görlüşi barada aýtdy.
Hormatly PrezidentimizMilli Liderimiz medeni-durmuş, inženerçilik-tehniki we ekologiýa ugurlaryny öz içine alýan abadanlaşdyryş işleriniň geçirilişine oýlanyşykly çemeleşmegiň wajypdygyna ünsi çekdi. döwlet Baştutanymyz ýakynlaşyp gelýän esasy baýramçylyk – Garaşsyzlyk güni mynasybetli dürli maksatly binalaryň açylyş dabarasynda guralýan medeni-köpçülikleýin çärelerde halkymyzyň ruhy dünýäsiniň, Türkmenistanyň ýeten derejesiniň beýanyny tapmalydygyny belledi. Hususan-da, häkime Aşgabatda geçiriljek açylyş dabaralar mynasybetli guraljak çäreleriň ýokary guramaçylyk derejesiniň üpjün edilmelidigi babatda birnäçe anyk görkezmeler berildi.
©Seýsmiki Taýdan Durnukly Gurluşygyň Ylmy-Barlag Instituty


text:
Söýänlerimden aýrylyanym ücin aglap gözlerim gyzaryp ciship gidipdi özimi saklap bilemokdym bu dünyäde yene byr näce ýyl ýashamak isleyädim.Men deñiziñ gyrasynda baryp Leyli bn otyran ýerimizde otyryp oñ bn gecen günlemiñ hemmesini göz öñümden gecirdim.Oñ gözlerne seredip yene söýýän diyip gaytalasym gelyärdi.Ol inni näm ederkä diyip alada edyädim.Men otyran yerimden Allatagalladan kalbyma giñlik bermegini diledim özimi ele almak isledim we deñziñ acaýyp howasyndan ulydan demimi alyp deñiz bn sagbolashdym inni men deñizi hacan gòrüp görmejegim nä bellidi inniki ýyl gelerin diyip yerimden turyp yzyma seretmän yöräp bashladym ýöne yene byr gezek iñ soñky sapar Leyli bn otyran yerimize seretdim we soñ yzyma seretmedim.Mende güyc kuwat hal ahwal yokdy organizimym gaty gowshakdy gürlemäne halym yokdy.Biz sheydip Ashgabada tarap ugradyk.Men samalyotda kelläm gaty agyrypdy ony Muhammetala bilirmejek bolup dermanlamy atyp cydadym.Biz sagaman eziz shähermize yetdik.Ayraportdan öýe baryakak men adamlañ bashagaýlyklarna haýran galdym.Olar meñ ģöwnime ishlemekden bashga pul gazanmakdan bashga hic zadyñ aladasyny etmeyän ýalydy.Men öye baryanjam byr agyz sòz gürlemän bardym.Öye baranymda reñki petim duwwakdy ejem gorkdy halymy sorady men bolsa ejemjany bagryma basyp hemezat gowy byraz ýadowrak gaty gyzykly gecdi diydim.Ol maña cay nahar taýarlapdyr.Men ony iyesimem gelenokdy yòne ejem taýarlap azara galansoñ gòwnine degmäyin diyip byraz datdym.meni uky basyardy ýerime gecip yatdym düýshimde deñizde ýüzüp kenara yetip bilmän gark bollym we oyandym tursam ertesi irden öyde hickim yokdy jañ gelli alsam daýzam aglancyrap gürläp iki sözi birikdirip bilenokdy menem daýza gowmy ýagdaýlañyz diyip sorasam ol maña daýyñ aýrylly diydi men aglap ejeme jañ etdim ejem telfony almady kakama jañ etdim olam telfony almady men özimi saklap bilmän ellem titräp Muhammetala jañ edip daýymlara äkitmegini haýysh etdim.ol meñ aglap duranymy bilip wagt gidirmän gelli.Men daýymlara barsam üýshmeleñ adamlar men olañ icinden ýöräp gecdimde öýe tarap haýdadym barsam daýymyń üsti ýapyk we ganlydygyny gördim ol gice erwet awarya düshüpdir ejem daýymyñ ölisiniñ gyrasynda doganjygym diyip seslenip aglap otyr men shol yerde özimi yitirdim we ýykyllym byraz salymdan oyanym gözimi acdym gyramda Muhammetali dost yat yat diyip yatyrjak bolly men byraz özime gelipdim men ýerimden tursam eyyam daýymy ugradyp baryalar men hem ony ugratmana jaylashmana gitdim men ony jaýlaýshlarny gòrüp meni hem bahym shular ýaly dünyä gelmedik ýaly edip ýere gömerler diyip pikirler kelläme gelyädi.Men ýashaýshyñ ýalandygyna bu dünyäde hakyky ýashaýysh yokdygyna bu dùnyäniñ düýshdigine has hem gowy dùshùnnim.Men shonda soñ Gurhan Kerimi türk dilinde yatman wagt gidirmän okap onyñ diýän zatlaryna amal edip bashladym.Men Gurhan Kerimi kicilikden okamanyma gynandym Eger siz shu durmushda bagytly bolasyñyz gelyän bolsa Gurhan Kerim size bagytly bolmagyñ yollaryny görkeder.Bu gudratly kitap size durmushda nahili yashamalydygyny öwreder kalbyñyzy giñelder we size hakyky durmusha tarap ýol görkeder.Men shu dünyäde diñe ylym bn iman gazanmalydygyna düshündim sebäbi ylym öwrenmek sizi ýaradanyñ ulydygyny ondan gorkmalydygyny oña ywadat etmelidigini öwreder.Bu wakaladan birnäce wagt gecdi ejem bn kakam intagem meñ aladamy edip dashary yurda dohtara äkitjek bolup ýörler men öz watanymy terk edip gidesim gelenokdy watanym ýaly rahat parahat yerleri görmedim.men ölsemem watanmyñ topragyna garyshmak isleyärin.kakama gidesim gelmeyänimi aytdym ol bolsa meni yere beresi gelmeyänini aytdyp maña sen meñ yekece cagam sen meñ neslimi dowam etdirmeli diyip gynanyp gürledi.Men kakama kaka biziñ hemämiz ahyr byr gün òlyäs shugün ölmesegem soñ òlmeli sen alada etme ejeme gowy seret menden bashgada cagañ bolar diyip kakamy kösheshdirmäne bashladym.Kakam meni gujaklap senýaly oglym bardygyna shukur edyän diydi.Men onyñ ol sözlerine begenip öz otagma girip agladym.Byr nace salymdan maña Muhammetali jañ edip agsham Watan kinoteatyrna gitmegi haýysh etdi men oña yok diymedim ol gussaly wagtym shatlandyryp hem güllürip bilyädi.Biz güliship degiship kinoteatyryñ icine girdik otyrdyk gramda byr otyrgyc bosh durdy men oña känbyr üns bermedim zalyñ ici adamdan dolydy yöne gramdaky yer henizem bosh durdy.Konsert bashlandy Azat Dönmezow öz söygi aydymlarynyñ biri ýashamany öwretdiñ diyen aydymyny aydyp bashlady men üns bilen diñläp Leyli gözegme geli soñ gyrama seretsem Leyli otyr men gözime gòrünyämikä diyip byrhili bolup täzeden seretdim ol bolsa ýylgyrdy men Muhammetala seretdim we oñ maña dushushyk guranyna düshündim Leyli deñizden gaytjak bolyaka Muhammetaliñ nomerni alypdyr ondan her wagt meñ ýagdaýlarmy sorap durypdyr ol meñ bn dushyshmak ün Muhammetala haýysh edipdir. Inä ykbal bizi yene byrgezek dushyrdy.
(dowamy bar....)
101- gije. Perdeli arwah 5- nji bölümi (mistiki waka)
Söýänlerimden aýrylyanym ücin aglap gözlerim gyzaryp ciship gidipdi özimi saklap bilemokdym bu dünyäde yene byr näce ýyl ýashamak isleyädim.Men deñiziñ gyrasynda baryp Leyli bn otyran ýerimizde otyryp oñ bn gecen günlemiñ hemmesini göz öñümden gecirdim.Oñ gözlerne seredip yene söýýän diyip gaytalasym gelyärdi.Ol inni näm ederkä diyip alada edyädim.Men otyran yerimden Allatagalladan kalbyma giñlik bermegini diledim özimi ele almak isledim we deñziñ acaýyp howasyndan ulydan demimi alyp deñiz bn sagbolashdym inni men deñizi hacan gòrüp görmejegim nä bellidi inniki ýyl gelerin diyip yerimden turyp yzyma seretmän yöräp bashladym ýöne yene byr gezek iñ soñky sapar Leyli bn otyran yerimize seretdim we soñ yzyma seretmedim.Mende güyc kuwat hal ahwal yokdy organizimym gaty gowshakdy gürlemäne halym yokdy.Biz sheydip Ashgabada tarap ugradyk.Men samalyotda kelläm gaty agyrypdy ony Muhammetala bilirmejek bolup dermanlamy atyp cydadym.Biz sagaman eziz shähermize yetdik.Ayraportdan öýe baryakak men adamlañ bashagaýlyklarna haýran galdym.Olar meñ ģöwnime ishlemekden bashga pul gazanmakdan bashga hic zadyñ aladasyny etmeyän ýalydy.Men öye baryanjam byr agyz sòz gürlemän bardym.Öye baranymda reñki petim duwwakdy ejem gorkdy halymy sorady men bolsa ejemjany bagryma basyp hemezat gowy byraz ýadowrak gaty gyzykly gecdi diydim.Ol maña cay nahar taýarlapdyr.Men ony iyesimem gelenokdy yòne ejem taýarlap azara galansoñ gòwnine degmäyin diyip byraz datdym.meni uky basyardy ýerime gecip yatdym düýshimde deñizde ýüzüp kenara yetip bilmän gark bollym we oyandym tursam ertesi irden öyde hickim yokdy jañ gelli alsam daýzam aglancyrap gürläp iki sözi birikdirip bilenokdy menem daýza gowmy ýagdaýlañyz diyip sorasam ol maña daýyñ aýrylly diydi men aglap ejeme jañ etdim ejem telfony almady kakama jañ etdim olam telfony almady men özimi saklap bilmän ellem titräp Muhammetala jañ edip daýymlara äkitmegini haýysh etdim.ol meñ aglap duranymy bilip wagt gidirmän gelli.Men daýymlara barsam üýshmeleñ adamlar men olañ icinden ýöräp gecdimde öýe tarap haýdadym barsam daýymyń üsti ýapyk we ganlydygyny gördim ol gice erwet awarya düshüpdir ejem daýymyñ ölisiniñ gyrasynda doganjygym diyip seslenip aglap otyr men shol yerde özimi yitirdim we ýykyllym byraz salymdan oyanym gözimi acdym gyramda Muhammetali dost yat yat diyip yatyrjak bolly men byraz özime gelipdim men ýerimden tursam eyyam daýymy ugradyp baryalar men hem ony ugratmana jaylashmana gitdim men ony jaýlaýshlarny gòrüp meni hem bahym shular ýaly dünyä gelmedik ýaly edip ýere gömerler diyip pikirler kelläme gelyädi.Men ýashaýshyñ ýalandygyna bu dünyäde hakyky ýashaýysh yokdygyna bu dùnyäniñ düýshdigine has hem gowy dùshùnnim.Men shonda soñ Gurhan Kerimi türk dilinde yatman wagt gidirmän okap onyñ diýän zatlaryna amal edip bashladym.Men Gurhan Kerimi kicilikden okamanyma gynandym Eger siz shu durmushda bagytly bolasyñyz gelyän bolsa Gurhan Kerim size bagytly bolmagyñ yollaryny görkeder.Bu gudratly kitap size durmushda nahili yashamalydygyny öwreder kalbyñyzy giñelder we size hakyky durmusha tarap ýol görkeder.Men shu dünyäde diñe ylym bn iman gazanmalydygyna düshündim sebäbi ylym öwrenmek sizi ýaradanyñ ulydygyny ondan gorkmalydygyny oña ywadat etmelidigini öwreder.Bu wakaladan birnäce wagt gecdi ejem bn kakam intagem meñ aladamy edip dashary yurda dohtara äkitjek bolup ýörler men öz watanymy terk edip gidesim gelenokdy watanym ýaly rahat parahat yerleri görmedim.men ölsemem watanmyñ topragyna garyshmak isleyärin.kakama gidesim gelmeyänimi aytdym ol bolsa meni yere beresi gelmeyänini aytdyp maña sen meñ yekece cagam sen meñ neslimi dowam etdirmeli diyip gynanyp gürledi.Men kakama kaka biziñ hemämiz ahyr byr gün òlyäs shugün ölmesegem soñ òlmeli sen alada etme ejeme gowy seret menden bashgada cagañ bolar diyip kakamy kösheshdirmäne bashladym.Kakam meni gujaklap senýaly oglym bardygyna shukur edyän diydi.Men onyñ ol sözlerine begenip öz otagma girip agladym.Byr nace salymdan maña Muhammetali jañ edip agsham Watan kinoteatyrna gitmegi haýysh etdi men oña yok diymedim ol gussaly wagtym shatlandyryp hem güllürip bilyädi.Biz güliship degiship kinoteatyryñ icine girdik otyrdyk gramda byr otyrgyc bosh durdy men oña känbyr üns bermedim zalyñ ici adamdan dolydy yöne gramdaky yer henizem bosh durdy.Konsert bashlandy Azat Dönmezow öz söygi aydymlarynyñ biri ýashamany öwretdiñ diyen aydymyny aydyp bashlady men üns bilen diñläp Leyli gözegme geli soñ gyrama seretsem Leyli otyr men gözime gòrünyämikä diyip byrhili bolup täzeden seretdim ol bolsa ýylgyrdy men Muhammetala seretdim we oñ maña dushushyk guranyna düshündim Leyli deñizden gaytjak bolyaka Muhammetaliñ nomerni alypdyr ondan her wagt meñ ýagdaýlarmy sorap durypdyr ol meñ bn dushyshmak ün Muhammetala haýysh edipdir. Inä ykbal bizi yene byrgezek dushyrdy.


text:
KÄR BILE
Gapyl adam, gam astynda ýatyp sen,
Ötdi ömrüň uşak-düşek kär bile,
Dünýä mardyr-ýastanyp sen, ýatyp sen,
Ynjalarmy bile ýatan mar bile?
Iman gazan, ynsabyňy ýutmagyl,
Göre-bile özüň oda atmagyl,
Bidar bolup, gijelerde ýatmagyl,
Munça dözüp ýatajak sen gör bile.
Her ýan gitseň, barar ýeriň gör bolar,
Haýyr gazan, ýatan eriň nur bolar.
Ýagşy bolsaň jaýyň jennet, hüýr bolar,
Ýaman bosaň köýdürerler nar bile.
Gözüň ýumduň, senden aýrylar malyň,
Öleňsoň, tirikler nä biler halyň,
Ýagşy-ýaman herne eden agmalyň
Garşyň alyp durar mydam bar bile.
Ömrüňe aldanma, ötgeňňe ýanma,
Malyňa guwanma, mülke daýanma,
Munda bet iş etme, onda utanma,
Hasap güni haýryň alyp bar bile.
Magtymguly, dogry söze ten bergil,
Sogap mundan ötmez—tapsaň, nan bergil.
Köňlüň tapan dost ýolunda jan bergil,
Işiň nedir seni diýmez ýar bile!


text:
Hindistan
Hindistan Respublikasy (hind. भारत गणराज्य, Bhārat Gaṇarājya?, iňl. Republic of India) — Günorta Aziýada döwlet. Hindistan tutýan meýdany boýunça dünýäde ýedinji, ilat sany boýunça bolsa, ikinji orunda durýar. Ol günbatarda Päkistan, demirgazyk-gündogarda Hytaý, Nepal we Butan, gündogarda Bangladeş we Mýanma bilen araçäkleşýär. Mundan hem başga, Hindistanyň günorta-günbatarda Maldiw adalary, günortada Şri-Lanka we günorta-gündogarda Indoneziýa bilen deňiz araçägi bär.
Mazmuny
UMUMY MAGLUMAT[üýtget | edit source]
Meýdany: 3287,6 müň km2
Ilaty: 1.1 milliarddan gowrak adam.
Paýtagty: Täze Deli şäheri (ilaty 7,2 milliondan gowrak).
Döwlet dili: hindi dili, ikinji döwlet dili iňlis dili hasaplanýar.
Dini: induizm (83%) we yslam
Esasy şäherleri: Kalkutta, Mumbaý, Madras, Haýdarabat we başgalar.
Döwlet gurluşy: Parlamentar federatiw respublika.
Pul birligi: Hindi rupiýasy
Tebigaty[üýtget | edit source]
Hindistanyň territoriýasy Hindistan ýarym adasyny Gimalaý we Karakorum daglarynyň bir bölegini, Hind-Gang düzliginiň gündogar bölegini, Bengal aýlagyndaky hem-de Arap deňzindäki adalaryň birnäçe toparyny öz içine alýar. Kenar ýakasynyň uzynlygy 12 müň inedördül kilometre golaý. Kenarlary pes we gowşak dilkawlanandyr. Hindistanyň territoriýasynyň 3/4 bölegine golaýy düzlükler we tekiz daglyklardyr.
===Esasy derýalary===:
Gang, Hind, Brahmaputro, Godawari, Krişna, Narbada, Mahanadi, Kaweri.
Kölleri[üýtget | edit source]
Iň uly köli Kaşmir jülgesindäki Wular kölüdir. Dekan tekiz daglygyndaky Lonar köli wulkanly ýerdir. Hindistanyň territoriýasynyň köp böleginde gyzyl topraklar ýaýrandyr. Onda başga-da gyzyl-sary ferrallit, gyzyl-goňur, gyzylymtyl-goňur, gyzyl ferrallit, çal, çal-goňur, çemen, küljümek, dag-çemen, allýuwial topraklar bar.
Hindistan ýarym adasynyň we Hind-Gang düzlüginiň tebigy ösümlikleri, esasan sawannalardan (akasiýa, palma) hem-de tokaýlardan (tik, sandal, bambuk) ybarat. Hindistanyň demirgazyk-gündogarynda ýapragyny dökýän garyşyk tokaýlar, günbatar daglaryň ýele eňňitlerinde, Gang we Brahmaputra derýalarynyň deltalarynda ebedi gök öwüsýän garyşyk tokaýlar ösýär.
Hindistanyň faunasy Hindi-Malaý welaýatyna degişlidir. Süýdemdirijilerden maýmynlar, sugunlar, antilopalar has häsiýetli bolup, hindi pili, ýolbars, pantera, gimalaý aýysy duşýar. Şir, gaplaň, kaşmir suguny bütinleý diýen ýaly gyrlyp gutarypdyr. Guşlaryň, süýrenjileriň we balyklaryň faunasy baýdyr. Hindistanda zapowednikleriň we milli parklaryň 47-si bar.
Taryhy[üýtget | edit source]
Daş asyry döwründe Hindistanda adamzat jemgyýetiniň bolanlygy barada arheologik tapyndylar şaýatlyk edýärler. Hind derýasynyň jülgesinden tapylan bürünç medeniýetiniň ilkinji senesi goýlan galyndylar b.e.öň 3 müň ýyllygyň başlaryna degişlidir.
XV asyryň ahyrlarynda Hindistanda ilkinji kolonial gul edijiler-portugallar peýda bolýar. XVI asyryň I ýarymynda olar deňiz ýakasyndaky obalaryň ençemesinde (Goa, Daman, Diu we başg.) ornaşyp, Hindistanyň diňe bir söwdasyny ele almak bilen çäklenmän, eýsem, basyp alan territoriýalarynyň ilatyny kolonial ekspluatasiýa sezewar edýärler. Demirgazyk Hindistany birleşdirmek Beýik Mogollar dinastiýasy döwründe amala aşyrylýar. XVIII asyryň I ýarymyndan Mogollar dinastiýasy dargaýar.
XVII asyryň başlarynda Hindistanda Ýewropa söwda kapitaly peýda bolýar. Hindi täjirleriniň kömegi bilen iňlisler, gollandlar, fransuzlar hindi önümlerini satyn alyp, olary diňe bir Ýewropa däl, eýsem, Eýrana, Indoneziýa, Ýaponiýa, Hytaýa we başga ýurtlara hem çykarypdyrlar. Döwletleriň, Mogol imperiýasynyň mirasdüşerleriniň arasyndaky togtamaýan uruşlar Hindistanda iňlis we fransuz çaknyşyklaryna getiripdir
Ost-Hindistan kompaniýalarynyň söwda ekspansiýasyndan harby ekspansiýalara geçmegi üçin amatly ýagdaý döredýär. Beýik Britaniýa bilen Fransiýanyň arasyndaky dünýäde birinjilik gazanmak ugrundaky göreş Hindistanyň territoriýasyny hem öz içine alýar. 1746-63-nji ýyllarda Günorta Hindistanda Ost-Hindistan kompaniýalarynyň arasyndaky dyngysyz diýen ýaly alnyp barlan urşuň netijesinde iňlisler öz bäsdeşlerini doly derbi-dagyn edip, Bengaliýany basyp alýarlar we Karnatigi hem-de Audy wassal garaşlylyga sezewar edýärler. Deliniň basylyp alynmagy bilen (1803) Beýik Mogol iňlis Ost-Hindistan kompaniýasynyň oýnatgysyna öwrülýär.
Hindistanda milli azat edijilik hereketleri täzeden ýokary göterilýär. 1946-njy ýylda goşunda, flotda we awiasiýada iňlislere garşy köpçülikleýin çykyşlar bolýar. 1946-njy ýylyň awgustynda Hindistanda J. Neruwyň baştutanlygynda wagtlaýyn hökümet düzülýär. 1947-nji ýylyň 15-nji awgustynda Hindistanyň territoriýasynda iki sany täze garaşsyz döwlet: Hindistan we Päkistan dominionlary döreýär. 1949-njy ýylyň 26-njy noýabrynda kabul edilen täze Konstitusiýa boýunça Hindistan respublika diýlip jar edilýär. Konstitusiýa 1950-nji ýylyň 26-njy ýanwaryndan güýje girýär.
Halk hojalygy[üýtget | edit source]
Hindistan agrar-industrial ýurt. Nebit, himiýa, alýuminiý senagaty, maşyn gurluşygy senagaty bar. Hindistan mineral we energetik resurslara baýdyr. Çykarylýan kömrüň 3/4 bölegi diýen ýaly Damodar jülgesinde jemlenendir. Günbatar Hindistanda täze nebitli-gazly etraplar işe girizildi. Atom çig maly (uran magdany) gazylyp alynýar. Gazylyp alynýan demir magdanynyň 1/2 bölegine golaýy eksport edilýär. Marganes, slýuda, boksit, altyn, almaz, mis magdanlary gazylyp alynýar. 1984-85-nji ýylda 157 mlrd. kwt/ elektroenergiýa öndürildi. Gara we reňkli metallurgiýa, maşyn gurluşygy hem metal işläp bejerýän, himiýa, sement, kagyz, dokma, gant, poligrafiýa senagaty ösen. Alýuminiý senagaty ösýär. Dokma we azyk senagaty ýurduň gadymy pudaklarydyr. Azyk senagatynda gant önümçiligi esasy orny eýeleýär. Hökümet ownuk kärhanalaryň we hünärmentçiligiň ösmegine goldaw berýär. 1985-nji ýylda demir ýoly 62 müň km-e golaý, awtomobil ýoly 1700 km. boldy. Esasy portlary-Bombeý, Kalkutta we beýlekiler. Halkara ähmiýetli aeroportlary Bombeýde, Kalkuttada, Delide we Madrasda ýerleşýär.
Esasy ekinleri: şaly, bugdaý, arpa, mekgejöwen, gowaça, şekerçiňrik, çaý, kofe, kauçuk we başgalar.
Ýaragly güýçleri[üýtget | edit source]
Hindistanyň ýaragly güýçleri guryýer goşunlaryndan, Hindistan howa güýçlerinden we Harby-deňiz güýçlerinden ybarat. Baş serkerdebaşy-prezident. Goşuna goranmak ministri gös-göni ýolbaşçylyk edýär. Goşun, awiasiýa we flot meýletinleri toplamak ýoly bilen komplektlenýär: Hindistanda ählumumy harby borçlulyk ýok. Ofiserler düzümi harby uçilişelerde hem-de milli kadet korpusynda taýýarlanylýar. Ofiserleriň bir bölegi goşunyň ýörite ugurlary boýunça daşary ýurtlarda taýýarlyk geçýär.
Medeniýet we milli gymmatlyklary[üýtget | edit source]
Medeniýeti[üýtget | edit source]
Hindistanyň medeniýeti dört müň bäş ýüz ýyldan bäri ösüp gelýär. Geçen müňýyllyklarda ýurduň medeniýetinde ösüşler hem gazanyldy, täze-täze medeni ojaklar döredildi, saz we dürli sungat görnüşlerinde täzeçil ideýalar emele geldi.
Bilimi[üýtget | edit source]
1990-njy ýyllarda ýurtda bilim alýanlaryň sany 154 million eken. Başlangyç, orta we ýokary okuw mekdeplerinde bilim berýän mugallymlaryň sany takmynan 3.5 milliona golaýdyr. Ýurtda 15 ýaşdan kiçi bolan çagalara başlangyç bilim hökmanydyr we mugtdyr. 1983-nji ýylda ýurduň bilim ulgamynda täze özgerişlikler amala aşyryldy. Bilim beriş ulgamy birnäçe bölege bölündi. Başlangyç we doly orta däl mekdeplerde bilim beriş möhleti 10 ýyl. Ýokary okuw mekdeplerinde okamak üçin hökmany suratda 12 ýyllyk doly orta mekdebi tamamlamak gerek. Ştatlardaky başlangyç mekdeplerde bilim döwlet dilinde berilýär.
Ýokary bilimi barada[üýtget | edit source]
Uniwersitetlerde we beýleki ýokary tehniki mekdeplerde ýaşlara iňlis dilinde bilim berilýär. Hindistanda 226 uniwersitet, 4.7 müň takyk we gumanitar ugurlarda bilim berýän kollejler, 1.9 müň mugallymçylyk, 185 inžener-tehnik we 359 lukmançylyk kolleji hereket edýär. Ýurduň iri uniwersitetleri: Kalkutta (150 müň talyp), Bombeý (150 müň talyp), Rajasthan (150 müň talyp), Deli ( 130 müň talyp), M.K Gandi adyndaky uniwersitet (150 müň talyp). Ýokary okuw mekdeplerinde 6.5 million talyp bilim alýar. Ol hem ýurduň 17-23 ýaş aralygyndaky ýaşlaryň 5-6 göterimini tutýar.
Ylmy[üýtget | edit source]
Ýurtda köp ugurly ylmy-barlag ojaklarynyň iňňän uly ulgamy döredilipdir. Olaryň arasynda döwlete degişli ylmy-barlag edaralary bilen bir hatarda hususy baglag institutlary we laboratoriýalary hem bar. Olar ylmyň dürli ugurlary boýunça iş alyp barýlarlar. Ylmy-barlag institutlarynda däp bolan ylymlar lukmançylyk, agronomiýa, weterinarçylyk, meteorologiýa, häzirki zaman ylymlaryndan atom energiýasy, älem giňişliginiň öwreniş we elektronika ýaly ugurlarda işler alnyp barylýar.
Bolliwud[üýtget | edit source]
Ol Hindistanyň Mumbaý şäheriniň kinoindustriýasynyň sinonimi hasaplanýar. ABŞ-nyň Kaliforniýa ştatyndaky Golliwud meňzeş edilip atlandyrylypdyr. Bolliwud Bombeý we Golliwud sözlerinden emele getirilipdir. Bolliwuddaky meşhur kinostudiýalar “Filmalaya” we “Film City” şäheriň demirgazyk böleginde ýerleşýär. Her ýyl Bolliwudyň kinostudiýalarynda 600-700 film surata düşürilýär. Olar esasanam hindi hem-de urdu we penjab dillerinde çykýar.
Soňky ýyllarda Bolliwudyň filmleri günbatar ýurtlarynda hem meşhurlyk gazanyp başlady. Şonuň netijesinde-de Bolliwudyň meşhur aktýordyr aktrisalary günbatar ýurtlarynyň filmlerinde surata düşmäge başladylar. Şol bir wagtda günbatarly kino ýyldyzlary-da Bolliwudyň filmlerinde esasy keşpleri janlandyrmaga höwes bildirýärler.
Dünýäniň iň beýik ymaraty[üýtget | edit source]
Hindistan gadymy binagärlik ýadygärliklerine örän baý ýurt. Ýurduň paýtagtynda-da şeýle ýadygärlikleriň köp sanlysyna duş gelmek bolýar. Bu ýerde gadymy döwürlerden biziň günlerimize çenli saklanyp galan käbir binalaryň gurluşy aklyňy haýran edýär. Mysal üçin, Hindistanyň iň beýik ymaraty bolan Kutb Minar. Onda dürli eýýamlaryň täsin nusgalaryny özünde jemleýän medeni we dini mirasyň utgaşmasyny görmek bolýar. Diwarynda Gurhanyň aýatlary hem minaranyň gurluşygy baradaky maglumatlar ýazylan bu ýadygärlik şäheriň ajaýyp ýerinden 72 metr belentlige howalanyp dur. Onuň aşakdan ýokarlygyna tarap aýlanyp gidýän 379 basgançagy bar. Aýtmaklaryna görä, basgançagyň diňe 156-njysyna çenli çykyp bolýar. Kutb Minardaky demir sütüni-de hakyky gudrat diýip, hasap edip bolar. Beýikligi 7 metr, ini iki adam eliniň uzynlygyna barabar bolan bu demir sütün 4-nji asyrda dikilipdir. 15 asyrdan gowrak wagt geçendigine garamazdan, ol henize çenli poslamandyr. Şol wagtlar şeýle uly demir bölegini nädip guýandyklary we ony poslamaz ýaly näme edendikleri häzire çenli ylymda uly syr bolup galýar.
Lotos ybadathanasy[üýtget | edit source]
Lotos ybadathanasy Bahaýi dininiň dünýäniň dürli yklymlarynda bar bolan ýedi ymaratynyň biridir. Onuň taslamasyny asly eýranly bolan kanadaly arhitektor Fariborz Sahba lotos gülüniň keşbinde döredipdir. Ybadathanany gurmak üçin serişde dünýä boýunça bahaizm dinine uýýanlar tarapyndan ýygnalypdyr. Onuň gurluşygy 1980-nji ýylda başlanyp 1986-njy ýylda hem tamamlanypdyr. Ybadathana 27 sany lotos gülüniň ýaprajygyndan ybarat bolup, ol betondan gurlupdyr we içinden owadan mermer daşlary bilen bezelipdir.
salgylanma[üýtget | edit source]
Zaman Türkmenistan gazeti onlaýn hyzmatyndan alyndy- http://www.zamantm.com/tm/newsDetail_getNewsById.action?newsId=53162


text:
Aşgabat şäheriniň Parahat-4 etrapçasynyň ýaşaýjylarynyň split sowadyjylary häkimlikler tarapyndan indi 2-nji gezek goparlyp aýrylýar.
Parahat-4 etrapçasynyň ýaşaýjysy, 50 ýaşly öý hojalykçy Tuwak daýzanyň aýtmagyna görä, bir ýyl mundan ozal Ýubileýnaýa köçesiniň ugrunda elita atlandyrylýan ýaşaýyş jaýlarynyň açylyş dabarasyna prezident Berdimuhamedowyň gatnaşmagy bilen bagly ’10 ýyl abadançylyk’ köçesiniň ugrundaky Türkmenbaşy şaýoly bilen Ýubileýnaýa köçesiniň aralygyndaky köp gatly jaýlaryň ählisinden, split sowadyjylar goparlyp aýrylypdyr.
Ýaşaýjylaryň öýde bardygyna-ýokdugyna seretmezden, kran maşynlaryň kömegi bilen häkimligiň işgärleri tarapyndan split sowadyjylar goparylyp aýrylýar. Käbir ýaşaýjylar işden gelenlerinde, öz split sowadyjylaryny gözläp tapyp almaly bolýarlar. Bu geçen ýylam, şu ýylam şeýle boldy.
“Öýde bar bolsaň, enjamyňy ýygnap alyp bilýärsiň, ýöne bu işler ýaşaýjylaryň işde wagty ýerine ýetirilýär we eýesi öýde bolmadyk enjamlara zeper ýetirilýän halatlary hem kän bolýar” diýip, Tuwak daýza sözüne goşýar.
Häzirki wagtda split sowadyjylaryň aýrylmagyny ’10 ýyl abadançylyk’ köçesi bilen Andalyp köçesiniň çatrygyndaky ýerasty geçelgäniň gurlup gutarmagy bilen, onuň açylyş dabarasyna taýýarlygyň çäginde, häkimligiň işgärleriniň açylyş dabarasyna prezidentiň gatnaşmagyna garaşylýandygy bilen düşündirýändiklerini aýdyp, bu açylyşlardan, çärelerden bizar bolan ýaşaýjylar, prezidentiňem, beýleki ýokary wezipeli işgärleriňem hatda sowadyjysy bolmadyk ulaglara hem münmeýändiklerini, ýarawsyz garrysy, ýaş çagasy bolan ýaşaýjylar barada bolsa olaryň asla alada etmeýändiklerini ýaşaýjylar nygtaýarlar.
Geçen ýyl split sowadyjylaryny aýyranlarynda, häkimlikler olary jaýlaryň daşky görküni bozmaz ýaly bir hatara goýup berjekdiklerine wada beripdiler. Emma split sowadyjylar aýrylandan soňra, olary gaýtadan goýup bermek barada berlen wada ýatdan çykypdy.
“Tomusyň jöwzasyna çydam edip bilmedik ýaşaýjylar ýene-de öz split sowadyjylaryny gurnapdylar. Split sowadyjylary aýyrmak, ony täzeden goýmak, elbetde, ýaşaýjylary uly çykdajylara goýar” diýip, bu etrabyň ýene bir ýaşaýjysy Kakabaý hem söhbetdeşlige goşulýar.
“Ozal gün-güzeranyny zordan aýlaýan ýaşaýjylara bu çykdaýjylar juda artykmaç bolýar. Splitleri goýmasaňam, hiç bir şerti bolmadyk bu jaýlarda tomusyň jöwzasynda dem almaga howa ýetenok” diýip, split sowadyjylary aýyrmak, soňra ony gaýtadan goýmak üçin 200-300 manat çykdaýjy bolýandygyny Kakabaý aýdýar.
Şol bir wagtda, indi 3-4-gün bäri bu köçäniň açylyş dabarasyna taýýarlygyň çäginde, ýol gyralarynda awtoulaglaryň goýulmazlygy, ’10 ýyl abadançylyk’ köçesi bilen baglanyşýan köçeleriň ugrunda awtoulag gatnawlarynyň bolmazlygy üçin, ýol gözegçilik gullugynyň işgärleri uzakly güni ses gataldyjy enjamlaryny ulanyp, ýaşaýjylaryň rahatlygyny bozýandygyny hem ýaşaýjylar nygtaýarlar.


text:
Türk daşary syýasatyna syn 05
Zeýtun şahasy operasiýasynyň çäginde Türkiýäniň milli goranyş ulgamlary
Türkiýe Respublikasy Zeýtun şahasy operasiýasy bilen terror guramalaryna garşy göreşini tutanýerlilik bilen dowam etdirýär. Türkiýe terrora garşy bolan bu operasiýada milli goranyş ulgamlaryny ulanýar. Biz hem gepleşigimiziň bu günki sanynda Zeýtun şahasy operasiýasynyň çäginde Türkiýäniň milli goranyş ulgamlary barada maglumat bermekçi
Atatürk uniwersitetiniň Halkara gatnaşyklar bölüminiň ylmy işgäri Dr. Jemil Dogaç Ipegiň mesele baradaky synyny dykgatyňyza ýetirýäris.
Türk goranyş senagaty serhetaşa Afrin operasiýasynda uly synagdan geçýär. Soňky ýyllarda dürli ýurtlardaky durnuksyzlyklar sebäpli türk goşuny gün saýyn kämilleşýär. Ýurduň sezewar bolýan howplarynyň köpdürlügi, durmuşa geçirlen taslamalaryň sanyny artdyrýar we hilini ýokarlandyrýar. Artýan howplar sebäpli türk goşuny hem gün saýyn güýçlenýär.
Soňky 15 ýylda Türkiýede öndürlen goranyş enjamlarynyň sany 15 esse artdy. Türk ýaragly güýçleriniň operasiýalarynda ýerli ýaraglary ulanmagy, pudagyň güýçlenmegine itergi berdi. Goranyş senagaty pudagynda iş alyp barýan 450 firma 2013-nji ýyldan bäri enjamlaryny 177 ýurda eksport etdi. Geçen ýyl Türkiýäniň goranyş senagaty eksporty 2 milliard dollara barabar boldy. Pudagyň awiasiýa bilen birlikde gazanan jemi girdejisi bolsa 6 milliard dollara çenli baryp ýetdi. 2002-nji ýylda goranyş senagatynyň importy 80 göterime golaýdy indi şol san 35 göterime çenli aşaklady.
Sowutly gury ýer ulaglary, gysga wa orta menzilli raketa ulgamlary, ýaragly uçarmansyz howa ulaglary, deňiz ulaglary we olaryň enjamlarynyň ýerli mümkinçilikler bilen öndürilmegi elbetde diýseň möhüm.
Türkiýä ýarag we harby enjam satýan ýurtlaryň syýasy sebäplerden beren wadalaryna durmandyklary sebäpli Türk goranyş senagatynyň ýerli enjamlar bilen üpjün edilmegi üçin işe girişildi.
Türkiýe Respublikasynyň Prezidenti R. T. Erdoganyň “Erbet goňşy sebäpli bizi öý hojaýyny bolduk” sözleri bilen kesgitlän etabynda Türkiýe dünýäniň ýarag we goranyş tehnalogiýasyny öndürýän esasy ýurtlaryň hatarynda ýer aldy.
Esasan Yrakdan we Siriýadan abanýan howplarda NATO-nyň we BMG-nyň hyzmatdaşlygyň kadalaryna laýyklykda Türkiýä ýeterlik goldawy bermändikleri, howadan goranyş ulgamlarynyň Türkiýä garşy ulanylmagynyň öňüni alyp bilmändikleri, zerur bolan gury ýer we howa ulaglarynyň döwrebaplaşdyrylmagy taslamalarynyň depginini gowşadandyklary sebäpli Türkiýäniň hyzmadaşlaryna bolan ynamy azaldy.
Şu günki günde ýetilen sepgitde dünýäniň iň abraýly goranyş senagaty sanawy hökmünde kabul edilýän “Defense News Top 100” sanawynda üç türk firmasy ýer alýar. Şol firmalardan önüm satyn almak üçin ýüz tutýan ýurtlaryň sany barha köpelýär. Soňky gezek Pakistan milli mümkinçilikler bilen öndürlen ATAK hüjüm we gözleg dik uçaryny satyn almak üçin, Malaýziýa bolsa uçarmansyz howa ulagyny satyn almak üçin ýüz tutdy.
Şeýlelikde Pakistan bilen dik uçar şertnamasy baglaşyldy, Malaýziýa bilen hem uçarmansyz howa ulagynyň satylmagy üçin geçirilýän gepleşikler dowam edýär.
Geçen ýyl geçirlen Ýefrat galkany operasiýasynda ulanylan Altaý tanklarynyň köpçülikleýin öndürilmegi işleri dowam edýär. Gysga menzilli howadan goranyş ulgamlary Atylgan we Zypkyn bilen birlikde Hisar-A taslamasynyň 2020-njy ýylda köpçülikleýin öndürilmegine garaşylýar.
Dikuçar we ýaragly uçarmansyz howa ulaglaryna birleşdirilýän Jirit raketalary soňky gezek Afrindäki Zeýtun şahasy operasiýasynda Türk ýaragly güýçleri tarapyndan ulanylmaga başlandy.
Emma ýerli we milli goranyş ulgamynyň dolulygyna milli tehnalogiýalar bilen üpjün edilmegi gysga möhletde elbetde gaty kyn. Bu uzak möhletli meýilnama ýaly görünýär. Ykdysady we tehnalogiýa taýdan mümkinçilikleri çäkli bolan Türkiýäniň öňünde uzyn ýol bar. Ykdysady we tehnalogiýa taýdan ösen ABŞ we Russiýa ýaly ýurtlardan başga ýurtlar goranyş senagatynda başga ýurtlara doly bolmasada tabyndyrlar. Elbetde Türkiýäniň ýakyn geljekde şol iki ýurda bäsdeş bolmagy beýle aňsat däl. Şol sebäpli Türkiýe uzak möhletde howadan goranyş ulgamlaryni kämilleşdirmäge dowam etmeli.
Beýleki tarapdan orta we uzak möhletde Türkiýäniň milli goranyş ulgamlary Türkiýäniň sebitara we halkara derejesinde öz maksadyna ýetmegine goşant goşýan esasy ugurlardan biri bolup biler.
Atatürk uniwersitetiniň Halkara gatnaşyklar bölüminiň ylmy işgäri Dr. Jemil Dogaç Ipegiň Türkiýäniň milli goranyş ulgamlary baradaky analizini dykgatyňyza ýetirdik.


text:
Global Perspektiwa 03 Iýerusalim synsa...
Ýyldyrym Beýazyt uniwersitetiniň Syýasy ylymlar fakultetiniň dekany Professor Kudret Bülbüliň Iýerusalim baradaky synyny dykgatyňyza ýetirýäris
Iýerusalim… Musulmanlar, hristiýanlar we ýehudiler üçin mukaddes şäher… Musulmanlaryň ilkinji kyblasy. Hezreti Pygamberiň Magraja göterilen şäheri. Şahyr Sezai Karakoçyň sözleri bilen “asmanda gurlup, ýere inderilen şäher”.
Ýowuz Soltan Selimiň 1516-njy ýylda zabt etmeginden soň 1917-nji ýyla çenli 401 ýyllap Osman Paktyna laýyklykda dürli dinlerden ähli adamlaruň asuda we parahat ýaşaýan şäheri…
Uzak dowam eden parahatçylyk döwründe şu günki düşünjäniň tersine Mekge we Medine bilen birlikde Iýerusalim Ýakyn Gündogara; Ýakyn Gündogardan bolsa bütin dünýä asudalyk yklymynyň ýaýran ýerlerinden biri bolupdyr. Şu günki günde bolsa Ysraýylyň gan kölüne öwürmegi we başdan geçirilýän wakalar bilen birlikde Ýakyn Gündogar käbirleri tarapyndan “batgalyk” hökmünde atlandyrylýar.
Ýyldyrym Beýazyt uniwersitetiniň Syýasy ylymlar fakultetiniň dekany Professor Kudret Bülbüliň mesele baradaky synyny dykgatyňyza ýetirýäris.
ABŞ-nyň öz içerki syýasy çekeleşikleriniň dowamy görnüşinde Iýerusalimi bir taraply häsýetde Ysraýylyň paýtagty hökmünde yglan etmegine bütin dünýä garşy durdy. BMG-da aç-açan, gödek we sylaşyksyz abaý-syýasatlara garamazdan ähli ýurtlar seýrek gabat gelýän buýsançly pozisiýa eýelediler. Howpsyzlyk Geňeşinde 14-e garşy 1 ses bilen ABŞ ýalňyz galypdy. Baş Assambleýda ABŞ-dan daşgary diňe 8 ýurt şantaža boýun egdi. Yslam dünýäsi, ÝB-ne agza ýurtlar, Afrika, Latyn Amerika, Uzak Gündogar ýurtlary seýrek gabat gelýän hem bolsa, arkalaşykly hereket etdi.
ABŞ we Ysraýyl bilen birlikde tas ähli ýurtlarda adamlar şol karary protest etdiler. Adamzat hamala diýersiňiz sagdyn pikirde birleşdiler.
Bu taýda Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasynyň ýolbaşçysy hökmünde Türkiýäniň öňbaşçy pozisiýasyna üns çekmek ýerlikli bolar. Prezident R.T.Erdoganyň ÝB-ne agza ýurtlaryň liderleri, Putin, Papa we beýleki ýolbaşçylar bilen gepleşik geçirmegi şol pozisiýanyň eýelenmegi taýdan iňnän möhümdi.
Iýerusalim öz içinde köp sanly düşnüşmezligi bolan musulman ýurtlaryny ýaňadandan birleşdirdi. ÝB-ne agza ýurtlar bilen musulman ýurtlary hem ýaňadandan bir maksada laýyklykda jebisleşdiler.
ABŞ-nyň Iýerusalim baradaky karary Palestina meselesinde hem global garaýyşyň ýüze çykmagyna goşant goşar diýip tama edýäris. Şol karara garşy emele getirilen global ylalaşyk, Palestinada uzak ýyllardan bäri dowam edýän etniki saplaýyşyň görülmegine we sebitde adalata esaslanýan çemeleşmäniň höküm sürmegine goşant goşsun.
Dünýä Garşy Durmadyk Bolsady! Ýa-da Iýerusalim Elden Gidäýse…
ABŞ-nyň Iýerusalim baradaky karary şer ýaly görünýän zatlardan haýyryň hem çykyp biljekdigini görkezýän mysallardan biri.
Eger garşy durulmadyk bolsady, merhum Premýer ministr Erbakanyň yzgiderli üns çekişi ýaly Ysraýyl sebitde ýerleşýän ýurtlara degişli ýerleri özüne birleşdirip, Tigr we Ýefrat derýalaryna çenli uzap gidýän “Arzy Mawut” ideýasy üçin umytlanjakdy. Şu günki günde sebit we adamzat üçin emele getirýän howpy göz öňüne getirilende “Beýik Ysraýylyň” ýüze çykarjak howpyna has gowy göz ýetirmek bolar.
“Arzy Mawut” ideýasynyň yzyna düşen we özleriniň saýlanan kowumdygyny öňe sürýän Sionist ýehudileriň döretmegi ähtimal howpyna rasist we faşist däl ýehudileriň ünsünden sypmaýar. Gitleriň nemesleriň “ýokary millet” bolandygy baradaky nasist ideologiýasynyň adamzat üçin nähili bela bolandygy ýatdan çykmady. ABŞ-nyň Iýerusalim baradaky kararyna garşy durulmadyk bolsady, şeýle “saýlanan millet” ideologiýasy güýçlenerdi.
Iýerusalim kararyna Ýewropa we musulman ýurtlarynyň bilelikde reaksiýa bildirmegi soňky döwürde barha dartgynlaşan musulman we günbatar gatnaşyklarynyň hökmany suratda garşydaş bolmaly däldigini ýene-de bir gezek görkezdi.
ABŞ-nyň kararyna garşy durulmadyk bolsady, mamlanyň däl, eýsem güýçliniň hökmürowan bolan dünýä garaýyşy hasam güýçlenerdi.
Iýerusalim boýunça global derejede tagalla edilmedik bolsady, endige öwrülen biçärelik hasam güýçlenerdi, çäresizleriň geljege bolan ynamy garalardy.
Şol karara synçy bolunan bolsady, Ysraýyl esgerlerine garşy gahrymanlarça göreşýän Palestinanyň buýsançly gyzy Aheediň gözlerine nähili serdilerdi?
Gazada palestinalylar öýleriniň ýykylmagyna garşy göreşýärkä Ysraýyla degişli buldozeriň aşagynda galan 24 ýaşly amerikaly aktiwist Raşel Gorriniň adyny kim tutardy?
Nasizm gaýdyp gelmesin, ýehudi nasizminiň öňi alynmaly….
Eýsem diňe bu ýerde galmak ýeterlikmi?
Elbetde ýok. Çünki Iýerusalim synsa, ýokardaky ähli oňyn zatlar tersine öwrüler.
Iýerusalimiň synmazlygy üçin esasan ýehudiler göreşmeli. Eger şeýle bolman halatynda ilki bilen şolara zarba urlar. Nemes nasizminde ilkinji ýitirenler azatlykçy nemesler bolupdy. Nemes nasizmi sebäpli iňňän agyr ýitgiler çekilipdi. Ýehudi nasizmi sebäpli şeýle pajygalar gaýtalanmasyn.
Görülşi ýaly Iýerusalim meselesi diňe bir musulmanlaryň, hristiýanlaryň, ýehudileriň meselesi däl. Yýerusalim meselesi bütin adamzadyň meselesi.
Çünki Iýerusalim synsa wyjdan synar, adalat synar, adamzat synar…
Ankara Ýyldyrym Beýazyt uniwersitetiniň Syýasy ylymlar fakultetiniň dekany Professor Kudret Bülbüliň mesele baradaky synyny dykgatyňyza ýetirdik.


text:
01.11.2017. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Täjigistan Respublikasyna boljak resmi sapary mynasybetli Duşenbe şäherinde türkmen-täjik işewürler maslahaty geçirildi.
Türkmen wekiliýetiniň düzümine dürli ministrlikleriň we pudak edaralarynyň, şol sanda Maliýe we ykdysadyýet, Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklary, Demir ýol ulaglary, Oba we suw hojalyk, Senagat, Gurluşyk we binagärlik, Dokma senagaty, Medeniýet ministrlikleriniň, şeýle hem “Türkmenhimiýa” we “Türkmennebit” döwlet konsernleriniň, Azyk senagaty döwlet birleşiginiň, “Türkmenhowaýollary” gullugynyň, Döwlet haryt-çig mal biržasynyň, Söwda-senagat edarasynyň hem-de Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň, Aşgabat şäheriniň we Lebap welaýatynyň häkimlikleriniň, ýurdumyzyň habar beriş serişdeleriniň wekilleri hem-de beýlekiler girdiler.
Duşuşyk Täjigistanyň Milli kitaphanasynyň maslahatlar zalynda geçdi. Bu ýerde şeýle hem ýurdumyzyň dokma, himiýa we nebithimiýa, azyk, oba hojalyk , gurluşyk serişdeleri we beýleki pudaklarynda öndürlýän önümleriň sergisi guraldy.
Işewürler maslahatyna täjik tarapyndan esasy döwlet düzümleriniň ýolbaşçylary, telekeçiler birleşmesiniň,kiçi hem-de orta telekeçiligiň milli assosiasyýasynyň wekilleri, şeýle hem maýa goýum we maslahat beriş ulgamlarynda, elektroenergetika, nebitgaz, himiýa hem-de alýumin senagaty, oba hojalygy, azyk senagaty, ýük daşaýyş we logistik, senagat hem-de lukmançylyk enjamlaryny iberýän ulgamlarda ýöriteleşdirilen döwlet we hususy kärhanalaryň hem-de kompaniýalaryň 30-dan gowragy gatnaşdy.
Täjigistan Respublikasynyň Premýer-ministriniň birinji orunbasary Said Dawlatali ýygnananlara gutlag sözi bilen ýüzlenip, täjik-türkmen gatnaşyklarynyň yzygiderli häsiýetde ösýändigini kanagatlanma bilen belledi. Iki halkyň arasynda gadymdan gelýän taryhy baglanyşyklar, dostluk-doganlygyň, özara hormat goýmagyň mizemez däpleri bu gatnaşyklaryň ygtybarly esaslaryny düzýär. Türkmenistanyň Prezidentiniň Täjigistana häzirki resmi saparynyň barşynda döwletara gatnaşyklaryna täze badalga berler. Ýaly, taraplar özara bähbitli söwda gatnaşyklarynyň ösdürilmegine, ykdysady häsiýetli bilelikdaki taslamalaryň durmuşa geçirilmegine, medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlygynyň işjeňleşdirilmegine uly ähmiýet berýärler.Iki ýurduň işewür toparlarynyň özara bähbitlerini anyklaşdyrmaga gönükdirilen şu günki duşuşyk hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmegiň möhüm meselelerini, geljegi uly işewürlik pikirlerini ara alyp maslahatlaşmak üçin oňat mümkinçilikleri açýar.
Duşuşyga gatnaşyjylar milli ykdysadyýetleriň häzirki ýagdaýy we geljekki ösüşi, telekeçiligi döwlet tarapyndan höweslendirmegiň ýollary, daşary ýurt maýadarlarynyň, tutuşlygyna alanyňda daşary ýurt işewürliginiň işini hukuk taýdan kadalaşdyrmagyň ugurlary baradaky syn bilen tanyşdyryldy.
Maslahatda çykyş eden türkmen wekiliýetiniň agzalary täjik kärdeşlerini daşary ýurtly hyzmatdaşlar, ilkinji nobatda bolsa, Merkezi Aziýa döwletleri bilen netijeli we özara bähbitli gatnaşyklary alyp barmaga hemiçe açyk bolan Türkmenistanyň daşary syýasat strategiýasynyň möhüm ugurlary bilen tanyşdyrdylar. Bu gyzyklanma ozaly bilen işewürligi, şol sanda amatly maýa goýum işini alyp barmak üçin ähli şertler döredilen ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň ýokary depginde ösýändigi bilen şertlendirilendir.
Soňky ýyllarda Türkmenistanda hil taýdan durnukly ösüşi, maýa goýumlarynyň işjeň goýulmagyny üpjün edýän ykdysadyýetiň köp ugurlaýyn ösdürilmegine, oňa innowasion häsiýet berilmegine tarap ugur alyndy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda yzygiderli durmuşa geçirilýän giň möçberli özgertmeler we işjeň maýa goýum syýasaty netijesinde, ýurdumyz eýýäm 10 ýyl bäri ykdysady ösüşiň ýokary depginini görkezýär. Häzirki wagtda umumy bahasy 47 milliard amerikan dollaryna barabar bolan iri senagat we durmuş desgalarynyň 1900-e golaýynyň gurluşygy alnyp barylýar.Olaryň 1800-si ýurdumyzyň gurluşyk kompaniýalary tarapyndan gurulýar.
Türkmenistanyň maýa goýum derejesiniň ösmegine durnukly jemgyýetçilik-syýasy ýagdaý, kuwwatly serişde, çig-mal binýady hem-de maýa goýumlarynyň ygtybarlylygyny kepillendirýän, halkara hukuk ölçeglerine kybap gelýän kanunçylyk ýardam edýär.
“Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2012-2016-njy ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça Maksatnamasynyň” çäklerinde, halkara ähmiýetli onlarça iri taslamalar amala aşyryldy. Halkara gaz geçirijilerini, demir ýollary, ýokary tizlikli awtomobil ýollaryny, häzirki zaman howa menzillerini, Amyderýanyň üstünde gurlan köprüleri, mysal hökmünde getirmek bolar. Bularyň ählisi sebitiň ýurtlarynyň halkara ykdysady giňişligine işjeň goşulyşmagyna ýardam berýän uly goşantdyr. "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda onlarça desgalar ulanylmaga berildi, Aşgabat şäherinde Olimpiýa şäherjigi bina edildi.
Daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen bilelikde Türkmenistanyň günorta-gündogarynda “Galkynyş” gaz ojagyny özleşdirmek işleri ýokary depginde alnyp barylýar, bu ýerde ýylylyk kuwwaty 30 milliard kub metr gazy geçirmäge ukyply desgalar toplumy guruldy. Bu taslamanyň ikinji nobatdakysynyň durmuşa geçirilmegi “Türkmenistan-Özbegistan-Gazagystan-Hytaý” gaz geçirijisi boýunça “mawy ýangyjyň” eksporta iberilýän möçberini artdyrmaga ýardam eder. Mundan başga-da,
“Galkynyş” gaz ojagynyň ägirt uly gorlaryny senagat taýdan özleşdirmek
“Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan” halkara gaz geçirijisiniň gurluşygyna girişmäge mümkinçilik berdi, onuň ýylylyk kuwwaty 33 milliard kub metre gaza deň bolar.
Türkmenistan çäk taýdan ýewraziýa ýollarynyň çatrygynda amatly ýerleşýär. Şuny nazara almak bilen, ýurdumyzda häzirki zaman ulag we aragatnaşyk düzümleri döredildi. Hususan-da, Demirgazyk-Günorta demir ýol geçelgesi ulanylmaga berildi, Atamyrat-Ymamnazar-Akina demir ýol şahasy çekildi, ol goňşy ýurtlar Owganystan we Täjigistan bilen söwda-ykdysady gatnaşyklary ösdürmäge ýardam berer.
Bular bilen bir hatarda, Türkmenbaşy şäheriniň deňiz menzilini düýpli täzelemek işleri alnyp barylýar. Ýurdumyzyň umumy uzynlygy 1,7 müň kilometr bolan içerki awtomobil ýollary halkara ölçeglerine kybap getirilýär. Bularyň ählisi ýakyn wagtda Türkmenistany Ýewropany Merkezi Aziýa hem-de Hazar sebitiniň döwletleri bilen birleşdirýän örän möhüm ulag-logistika merkezine öwrer.
Dünýä ykdysady ulgamynda bolup geçýän esasy meýiller hem-de üýtgemeler hasaba alnyp, “Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2018-2024-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamasy” işlenip taýýarlanyldy, ol milli ykdysadyýetimiziň bäsdeşlige ukyplylygynyň pugtalandyrylmagyna, ilatyň durmuş derejesiniň ýokarlandyrylmagyna gönükdirilendir. Şunda gaýtadan işleýän senagatda ýokary netijeli hem-de ekologiýa taýdan arassa eksport ugurly, daşyndan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümçilikleriň döredilmegine, ähli pudaklara innowasiýa tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagyna hem-de tehniki taýdan gaýtadan enjamlaşdyrylmagyna aýratyn üns berler.
Bazar gatnaşyklarynyň, telekeçiligiň ösdürilmegi bu maksatnamanyň möhüm ugrudyr. Maksatnamada ykdysadyýetiň hususy böleginde ýüzlerçe kiçi, orta hem-de iri senagat kärhanalarynyň, daşary ýurt we bilelikdäki kärhanalaryň, paýdarlar jemgyýetleriniň döredilmegi göz öňünde tutulýar. Ýurdumyzda erkin ykdysady zolaklar kemala geler, häzirki wagtda bar bolan döwlet kärhanalarynyň hususylaşdyrylmagy göz öňünde tutulýar.
Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanda hususy bölege düýpli döwlet goldawynyň berilýändigi, munuň bolsa onuň okgunly ösmegine ýardam edýändigi bellenildi. Häzirki wagtda telekeçiler senagatda we oba hojalygynda 110-dan gowrak taslamany durmuşa geçirýärler, olar eksporta iberilýän harytlaryň möçberleriniň artdyrylmagyna hem-de daşyndan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümçiligiň ýola goýulmagyna gönükdirilendir. 2020-nji ýyla çenli döwürde hususy bölegiň jemi içerki önümdäki paýyny 70 göterime çenli ýetirmek meýilleşdirilýär. Bu bolsa goňşy döwletleriň işewürler toparlarynyň arasynda üstünlikli hyzmatdaşlyk etmek üçin ägirt uly mümkinçilikdir.
Işewürler maslahatynyň dowamynda Türkmenistanyň ykdysadyýetiň dürli ulgamlarynda ýeten sepgitlerini beýan edýän wideofilm görkezildi. Täjigistan Respublikasynyň Maýa goýumlar we döwlet emlägini dolandyrmak baradaky döwlet komitetiniň, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň, iki ýurduň Söwda-senagat edaralarynyň wekilleri öz alyp barýan işleri bilen tanyşdyrdylar.
Işewür duşuşyga gatnaşyjylar iki döwletiň uly mümkinçiliklere eýe bolan özara bähbitli söwda-ykdysady hem-de ylmy-tehniki hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmäge özara gyzyklanma bildirýändiklerini tassyklap, hyzmatdaşlygy diwersifikasiýalaşdyrmak boýunça anyk çäreleri ara alyp maslahatlaşdylar. Bellenilişi ýaly, munuň üçin himiýa, dokma, gurluşyk serişdeleri senagaty, oba hojalygy ýaly pudaklarda uly mümkinçilikler bar.
Hususan-da, täjik kompaniýalary aýna, lak-boýag we beýleki serişdeleriň önümçiligi boýunça bilelikdäki kärhanalary, oba hojalyk önümlerini gaýtadan işlemäge ýöriteleşdirilen kärhanalary döretmäge gatnaşyp biler. Ulag we aragatnaşyk ulgamynda munuň özi, ozaly bilen,
Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan halkara ulag geçelgesini kemala getirmek boýunça taslamanyň durmuşa geçirilmegidir.
Gyzyklanma bildirilen, pikir alyşmalaryň çäklerinde söwda gatnaşyklarynyň yzygiderli ösdürilmeginiň, eksport-import amallarynyň, birek-birege iberilýän harytlaryň we ýerine ýetirilýän hyzmatlaryň sanawyny hem-de möçberini giňeltmegiň zerurdygy bellenildi. Iki ýurduň Söwda-senagat edaralary hem-de telekeçiler birleşmeleri tarapyndan yzygiderli esasda guralýan sergiler, ýarmarkalar, maslahatlar, işewür duşuşyklary telekeçilik düzümleriniň ýakyn hyzmatdaşlygynyň täsirli guraly bolup durýar.
Ynsanperwer hyzmatdaşlygyň ösdürilmegi, ylym, bilim hem-de medeniýet, şol sanda dürli pudaklar üçin işgärleri taýýarlamak, bilelikde düýpli we amaly ylmy barlaglary ulgamynda hyzmatdaşlyk möhüm bolup durýar.
Umumy mejlis tamamlanandan soňra, iki ýurduň döwlet düzümleriniň we hususy böleginiň wekilleriniň arasynda gepleşikler geçirildi, şolaryň çäklerinde özara bähbitli hyzmatdaşlygy giňeltmek meseleleri jikme-jik ara alnyp maslahatlaşyldy.
Duşuşyga gatnaşyjylar bu çäräni jemlemek bilen, geljekde hem netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin bitewi garaýyşlaryň kemala getirilmegine umumy çemeleşmeleri işläp taýýarlamak maksady bilen şeýle duşuşyklaryň geçirilmeginiň möhümdigini bellediler. Nygtalyşy ýaly, bu işewürler maslahaty Türkmenistanyň we Täjigistanyň işewür toparlarynyň ähli ugurlar boýunça ýakyn hyzmatdaşlygyny ep-esli giňeltmäge ýardam berýän ikitaraplaýyn söwda-ykdysady gatnaşyklary ösdürmäge gönükdirilen we täze, ileri tutulýan ugurlary kesgitlän ýene bir möhüm ädimdir.
www.tdh.gov.tm


text:
15-nji maýda Özbegistanyň prezidenti Şawkat Mirziýoýew resmi iş sapary bilen Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna bardy. Waşingtondaky “Endrýus” aeroportynda Mirziýoýewi we onuň aýalyny Birleşen Ştatlaryň hökümet agzalary garşy aldy.
Ak tamyň ýokary derejeli resmilerinden Liza Kurtis (Lisa Curtis) ilkinji sapar öz ýurduna resmi sapary amala aşyrýan özbek prezidenti Şawkat Mirziýoýewe Özbegistanda adam hukuklarynyň ýagdaýyny ösdürmek we ykdysady reformalary durmuşa geçirmäge dowam etmek boýunça çagyryş etjekdiklerini mälim etdi.
Ak tamyň Milli howpsuzlyk geňeşiniň düzüminde Merkezi we Günorta Aziýa ýurtlaryndaky ýagdaýlara seredýän Liza Kurtis 14-nji maýda eden çykyşynda uzak möhletli awtokrat lider Yslam Kerimowyň ornuna prezidentlik wezipesine Şawkat Mirziýoýewiň saýlanmagy bilen Özbegistanyň “öňe gidişlikleri gazanýandygyny” aýtdy.
Ýöne Özbegistanda uzak wagtdan bäri dowam edýän adam hukuklarynyň kemsidilmegi, mejbury zähmet, din we metbugat azatlygy ýaly meseleler boýunça Birleşen Ştatly resmileriň Mirziýoýewe basyş etjekdigini ýaňzytdy.
Düýbi Waşingtonda ýerleşýän Atlantik geňeşde eden çykyşynda Kurtis “Amala aşyrylýan sapar Mirziýoýewiň kabul eden reformalary babatda ony höweslendirip, özgerişleri ykrar etmek üçin mümkinçilikdir” diýdi.
16-njy maýda Mirziýoýew Ak tamda prezident Donald Tramp bilen ilkinji gezek duşuşar. 12-nji maýda Özbegistan dört ýyldan gowrak wagt bäri türme tussaglygynda saklanýan adam hukuklaryny goraýjy aktiwist Fahriddin Tillaýewi azatlyga goýberdi. Bu çärä Mirziýoýewiň Waşingtona etjek resmi saparynyň öňýany Birleşen Ştatlaryň administrasiýasyna eden asylly hereketi hökmünde baha berildi. Hukuk goraýjy toparlar Tillaýewiň syýasy matlaply türme tussaglygyna höküm edilendigine ynanýar.
13 ýyllap premýer-ministr wezipesini eýelän Mirziýoýew 2016-njy ýylyň sentýabr aýynda Kermiowyň aradan çykmagy bilen, ýurduň prezidenti wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetirmäge bellendi. Ol 2016-njy ýylyň dekabr aýynda ýurduň prezidenti wezipesine saýlandy.
Mirziýoýew hökümet başyna geçip Merkezi Aziýanyň iň gür ilatly ýurduny üzňelikden saplamaga we özünden öňki hökmürowanyň repressiw syýasatyndan el üzmäge synanyşyp gelýär. Ol daşary ýurt maýadarlaryny ýurda çekmek üçin we Özbegistanyň gowuşgynsyz ykdysadyýetini aýaga galdyrmak üçin dürli reformalary amala aşyrýar.
Mirziýoýewiň Waşingtona etjek saparyna resmilerden we biznes liderlerinden düzülen köp adamly özbek wekiliýeti gatnaşýar. Kurtisiň bellemegine görä, Özbegistanyň wekilçilikli topary saparyň dowamynda ABŞ-ly kompaniýalar bilen bahasy 4 milliard dollara barabar şertnama gol goýmagy göz öňünde tutýar.
Soňky aýlarda özbek hökümeti Waşingtonda we Günbatar paýtagtlarynda marketing işlerini alyp baryp, hökümetleri we daşary ýurtly kompaniýalary öz ýurduna çekmäge synanyşýar.
Gürrüňi edilýän saparyň öňýany Amnesty International beýanat ýaýradyp Mirziýoýewiň adam hukuklary boýunça reformalaryny çuňlaşdyrmagy üçin Tramp oňa basyş etmeli diýdi. Ýöne Mirziýoýew käbir syýasy tussaglary azat etse-de, onuň administrasiýasy kanun goraýjy gulluklaryň wekillerini we beýleki hökümet resmilerini tussag edýär. Bu ýagdaý, käbir Merkezi Aziýa boýunça ekspertleriň Mirziýoýewiň reformalaryna ägälik bilen çemeleşmegine we onuň amala aşyrýan özgerişlerine “öz elini güýjetmek üçin” edilýän çäre hökmünde baha bermeklerine getirdi.
Bu aralykda, Human Rights Watch 28-nji martda çap eden hasabatynda Özbegistanda žurnalistleriň we hökümetiň tankytçylarynyň kanuny çäklendirmeler, syýasy matlaply aýyplamalar we awto-senzura sebäpli basyş astynda galýandygyny habar berdi.
Kurtisiň sözlerine görä, Mirziýoýewiň saparynyň dowamynda Ak tam adam hukuklary we ykdysady reformalary gozgamak bilen bir hatarda Hytaýyň we Orsýetiň Merkezi Aziýadaky hereketlerini hem ara alyp maslahatlaşar.
Şeýle-de ol Ak tamyň Mirziýoýewden Owganystanda parahatçylygyň gazanylmagy üçin Özbegistanyň has köp tagalla etmegini sorajakdygyny aýtdy we Özbegistan we beýleki Merkezi Aziýa ýurtlary “bu ýüki çekişmeli” diýdi.


text:
Dünýädäki iň uzyn agaç ABŞ-nyň Kaliforniýa ştatyndadyr. Onuň uzynlygy 115 metre barabar.
Dünýäde kyrkaýagyň 3000-den gowrak görnüşi bolup, olaryň 800-den gowragy hasaba alnandyr.
Begemotyň derisiniň galyňlygy 4 sm-e barabar.
Möýler dok bolsalar-da, iýmit gory üçin mydama aw awlaýar.
Siňekleri kowmak üçin sarymsakdan peýdalanyp bilersiňiz.
Daşky gurşawa görä reňkini üýtgedýän hameleonlar özüni duýşuna görä, hem reňkini çalyşýar. Meselem, gorksalar olaryň reňki çala öwrülýär.
Eger-de ýarganat ýarawsyzlygy sebäpli awa çykyp bilmese, goňşulary ony iýmitlendirýärler.
Günorta Amerikada ýaşaýan gurbaganyň bir görnüşi öz duşmanyndan gözleriniň arkasyndaky zäherini pürkmek arkaly goranýar.
Adam her günde ortaça, 23 müň gezek dem alyp bilýär.
Ýarym kilogram bal öndürmek üçin balarylary iki milliondan gowrak güle gonmaly bolýarlar.
Amerikan ýerlileri hindi towugyny hiç haçan iýmändirler. Çünki şeýle ýuwaş haýwany öldürmek ýaltalyk hasap edilýän eken.
Pingwinler ýüzüp bilýän, ýöne uçup bilmeýän ýeke-täk guşdur.
Jennet Nobatowa,
S.A.Nyýazow adyndaky
Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň talyby.
Dünýädäki iň uzyn agaç ABŞ-nyň Kaliforniýa ştatyndadyr. Onuň uzynlygy 115 metre barabar.


text:
TÜRKMEN DÖWLET MEDENIYET INSTITUTY
2015/2016-njy okuw ýyly iiçin hünärmenleri taýýarlamagyň aşakdaky ugurlary (hünärleri) boýunça talyplyga kabul edýändigini yglan edýär
1. Aktýorçylyk sungaty we režissura (hünärler: drama we kino aktýory; estrada we sirk oýunlarynyň artisti; teleradiogepleşikleri guramak we alyp barmak; telewideniýe režissurasy; ses režissurasy; teatr öwreniş we dramaturgiýa; drama režissurasy; yşyk bilen bezemek; telekinooperatorçylyk).
2. Medeni-dynç alyş çärelerini guramak we ýola goýmak (hünärler: medeni-köpçülik çärelerini guramak we goýmak; folklor toparyny guramak we dolandyrmak; milli tans toparyny guramak we dolandyrmak; höwesjeň aýdym-saz toparyny guramak we dolandyrmak; taryhy-etnografiki gymmatlyklary rejelemek; medeniýeti öwreniş).
3. Kitaphanaçylyk we muzeýşynaslyk (hünärler: kitaphana Işini guramak; muzeý işini guramak; iş kagyzlarynyň dolanyşygyny guramak we arhiw işi; ylmyň we tehnikanyň maglumatlar bilen üpjünçiligi).
Instituta Türkmenistanyň umumy orta ýa- da orta hünär bilimli, ýaşy 35-den geçmedik raýatlary giriş synaglarynyň netijeleri boýunça bäsleşik esasynda kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlary Aşgabat şäherinde 2015-nji ýylyň 11-27-nji iýuly aralygynda kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlarynyň sanawy:
- bellenilen nusgada rektoryň adyna ýazylan arza;
- bellenilen nusgadaky sowalnama (anketa);
- umumy orta (ýa-da orta hünär) bilim baradaky resminama (asyl nusgasy), Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň garamagyndaky ýörite we orta sazçylyk, çeperçilik we sungat okuw mekdeplerini tamamlap, iki ýyllyk iş tejribeligini geçýän ýaşlar üçin orta hünär bilim hakyndaky wagtlaýyn şahadatnamanyň nusgasy;
- Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan bellenilen nusgadaky saglyk kepilnamasy;
- soňky okan ýerinden (işlän ýerinden, harby bölümden) häsiýetnama;
- 3x4 möçberde alty sany fotosurat;
- işleýänler üçin zähmet depderçesiniň tassyklanan göçürmesi;
- giriş synaglaryndan üstünlikli geçen ýagdaýynda artykmaçlyklardan peýdalanýan okuwa girýän ýylynda mekdep okuwçylarynyň dersler boýunça döwlet bäsleşiginiň ýeňijileri, umumybilim dersleri boýunça halkara bäsleşiklerine gatnaşan Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň agzalary, taýýarlygyň döredijilik ugurlary (hünärleri) boýunça bilim edaralaryna girýän milli we halkara döredijilik bäsleşikleriniň ýeňijileri şol ýagdaýlary tassyklaýan degişli resminamanyň asyl nusgasyny tabşyrýar.
Bulardan başga-da, okuwa girmäge isleg bildirýän ýokarda görkezilen resminamalar bilen birlikde resminamalary kabul edýän iş toparyna aşakdakylary görkezýär we nusgalaryny tabşyrýar:
- şahsy pasportyny;
- Türkmenistanyň Ýaragly Güýçlerinde harby gullugy geçenler harby şahadatnama- syny, harby gullugy geçmedik ýigitler ýazylyş, şahadatnamasyny we ýaşaýan ýeri boýunça harby wekillikden güwähaty.
Dalaşgär talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan peýdalanýandygyny tassyklaýan beýleki resminamalary görkezip biler.
Nädogry berlen maglumatlar we resmi iş kagyzlary üçin dalaşgär şahsy jogapkärçilik çekýär.
Giriş synaglary we okuwa kabul edilmek 2015-nji ýylyň 30-njy iýulyndan 12-nji awgusty aralygynda Tiirkmen döwlet medeniýet institutynda (Aşgabat ş.) geçirilýär.
Giriş synaglary aşakdaky dersler boýunça geçirilýär:
drama we kino aktýory hünäri — saýlanan hünär boýunça ukybyny barlamak (sahnada hereket üsti bilen işlemek we öz pikiriňi ýazuw üsti bilen beýan etmek), türkmen dili we edebiýaty, Türkmenistanyň taryhy;
teleradiogepleşikleri guramak we alyp barmak, telekinooperatorçylyk hünärleri - saýlanan hünär boýunça ukybyny barlamak (ýatdan, görkezmek arkaly), türkmen dili we edebiýaty, Türkmenistanyň taryhy;
estrada we sirk oýunlarynyň artisti, medeni-köpçülik çärelerini guramak we goýmak hünärleri — saýlanan hünär boýunça ukybyny barlamak, türkmen dili we edebiýaty, Türkmenistanyň taryhy;
telewideniýe režissurasy, drama režissurasy, teatr öwreniş we dramaturgiýa hünärleri - saýlanan hünär boýunça ukybyny barlamak (sahnada hereket üsti bilen işlemek we öz pikiriňi ýazuw üsti bilen beýan etmek), türkmen dili we edebiýaty, Türkmenistanyň taryhy;
ses režissurasy hünäri — saýlanan hünär boýunça ukybyny barlamak (akustika, saz ugrundan ukyby), türkmen dili we edebiýaty, Türkmenistanyň taryhy;
yşyk bilen bezemek hünäri — saýlanan hünär boýunça ukybyny barlamak (fizikany- nyň we optikanyň kanuny, teatr we kino boýunça umumy düşünje), türkmen dili we edebiýaty, Türkmenistanyň taryhy;
folklor toparyny guramak we dolandyrmak, milli tans toparyny guramak we dolandyrmak hünärleri — saýlanan hünär boýunça ukybyny barlamak (ýatdan, hereket üsti bilen), türkmen dili we edebiýaty, Türkmenistanyň taryhy;
höwesjeň aýdym-saz toparyny guramak we dolandyrmak hünäri — saýlanan hünär boýunça ukybyny barlamak (sesi we saz gurallarynyň üsti bilen), türkmen dili we edebiýaty, Türkmenistanyň taryhy;
medeniýeti öwreniş, taryhy-etnografiki gymmatlyklary rejelemek, kitaphana işini guramak, muzeý işini guramak, iş kagyzlarynyň dolanyşygyny guramak we arhiw işi, ylmyň we tehnikanyň maglumatlar bilen üpjünçiligi hünärleri — Türkmenistanyň taryhy, türkmen dili we edebiýaty, jemgyýeti öwreniş;
Dersler boýunça giriş synaglary Türkme- nistanyň orta mekdepleriniň okuw maksatna- malarynyň esasynda geçirilýär.
Dersler boýunça giriş synaglary döwlet dilinde dilden geçirilýär.
Giriş synaglarynyň tertibinde bellenilen wagtda synaga esassyz sebäplere görä gel- medikler ýa-da dersleriň biri boýunça synagdan geçip bilmedikler ondan soňky synaglara goýberilmeýär.
Giriş synaglarynyň netijeleri boýunça deň mukdarda baha alanlardan talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan aşakda görkezilenler peýdalanýarlar:
- saýlan hünäri boýunça 2 ýyldan az bolmadyk iş tejribesi bolanlar;
- harby gullugy tamamlap gelenler.
Türkmen döwlet medeniýet institutynyň salgysy:
Aşgabat ş., 10 ýyl Abadançylyk
Haladym
()


text:
Babasary Annamyradow: çeýelik öwüşginleri we söýgi zehini
Babasary Annamyradowyň toplan awtorlyk eserleriniň we işleriniň golaýda Çeperçilik akademiýasynyň galereýasynda we Çeperçilik sungaty muzeýinde gurnalan sergileri türkmen medeniýetiniň köpugurly durmuşynda Türkmenistanyň halk nakgaşynyň şahsyýetiniň täze ugurlaryny açan şanly waka boldy.
Babasary Annamyradow biziň bilen söhbetdeşlikde şeýle diýdi:
--Men tötänden heýkeltaraş boldum. Çagalykdan surat çekmäge ökdedim, çeperçilik ýörüte orta hünär mekdebine okuwa girmek üçin Aşgabada gelemde, meni myhman alan garyndaşym pikirimden dändirjek boldy. Ol: “Agronom bolsaň gowy bordy, oba hojalyk institutyna girmäge kömek edeýin”—diýdi. Oňa gulak asman, halan okuw jaýyma geldim. Maňa ilki duşan ýigit: “Nakgaş boljakmy? Gowsy heýkeltaraşlyga gir”—diýdi. Şol wagt men, oba oglany heýkeltaraşlygyň nämediginem bilemokdym. Ol: “Helkeltaraş—toýundan adam keşbiniu ýasaýan”-diýip düşündirdi. Şunlukda men resminamalarymy “heýkeltaraşlyk” bölümine tabşyrdym.
Şol döwür ol oglanyň diýen toýunynyň ýap boýundaky adaty palçyk däl-de, üýtgeşik toýundygyny bilmeýärdim. Bir zat ýasamazdan öň ony awtoryň pikirine tabyn edip köp wagtlap eliňde gyzdyrmaly. Biziň bölümimizde okaýan talyplara gowy mugallym duşdy—Pawel Wasilýewiç Popowyň beýik heýkeltaraşlar baradaky haýran galdyryjy gürrüňleri ýetginjek arzuwlarymyza ganat bagladýardy. Biz: “Olar ajap eserler döredip, dünýä sungatynyň taryhyna giren bolsalar, biz nä olardan kemmi?” diýip özümize göwniýetjilik bilen pikir edýärdik.
Men talyp ýyllarym Sylap Hudaýberdiýew, Mommy Seýitmyradow, Nyýazmyrat Annanurow, Gylyçmyrat Ýarmämmedow ýaly türkmen heýkletaraşlygynyň geljeki ussatlary bilen bile okadym. Gowy bilim almak üçin orta hünär mekdebi ýeterlik däldi, ýokary bilim almak üçin Moskwa ýa-da Daşkende gitmelidi.
Men Daşkendi saýladym. Ýene mugallym babatda meniňki şowuna boldy, bize Ýuriý Nikolaýewiç Kiselýow sapak berdi. Talyp döwri döreden “Weteran” diýen işim Moskwada geçirilen çeperçilik sungaty sergisine gatnaşyp, dessine-de sungaty öwrenijileriň ünsüni özüne çekdi we Tretýakow galereýasyna alyndy.
“Weteran” işi Babasary Annamyradowyň döredijiliginde möhüm tapgyr boldy. Nakgaş ýatdan oba intelligensiýasynyň nusgasy bolan ilkinji mugallymyny şekillendiripdir. Uzyn paltoly, eli hasaly, biraz küýkeren adam garrylara mahsus haýal ädimläp barýar. Babasary gurluş we duýgy taýdan gysbydan takyk keşp döredipdi, bu bolsa onuň özboluşly ussat döredijilik tilsiminiň kemala gelendigine şaýatlyk edýärdi.
Babasary Annamyradowyňky diňe bir mugallymlary babatda şowlaman, eýsem oňa dünýäniň iň gowy muzeýlerine baryp, dünýä naýbaşy eserlerini görmegem miýesser etdi. Tilsim ussatlygyny kämilleşdirip, Babasary Yewropa sungatynyň ajaýyp nusgalaryna türkmen halkynyň özboluşly çeperçilik däplerini utgaşdyryp, olaryň röwşenligini artdyrdy.
Bu onuň çeperçilik tilsiminiň kämilleşmeginiň ýene bir tapgyry bolup, heýkeltaraşyň abstrakt sungata ýykgyn etmegine itergi berdi. Angliýada belli “Maşgala” heýkeliniň awtory Genri Muruň ussahanasyna barmak bagty miýesser etdi. Babasary ussadyň işlerinde çeýeligiň güýjüne, näziklikden gaýra durmaklyga we duýgularyň täsirliligine haýranlar galdy.
Belki, Babasary Muruň işlerinden galan täsirlerini özüçe beýan eden borly, çünki şondan ençeme ýyl geçen soň türkmen heýkeltaraşy “Oturgyç” atly ýene bir üýtgeşik eserini döretdi. Aşgabatdaky Häzirki zaman sungaty muzeýine baryp görenler gözelligidir nepisligi bilen däl-de, eýsem äpetligi bilen geň galdyrýan on bir metrlik arkasyz oturgyja üns bermän durup bilmedik bolsa gerek. Heý-de beýikligi üç gat jaýyňky ýaly oturgyç gören barmy! Onuň gapdalynda-- diametri dört metrlik alma goýlupdyr. Babasary Annamyradowyň özi eserde nämäni göz öňünde tutanyny aytmak islemeýär-de, tomaşaçylaryň aýdýan her pikiri bilen ylalaşyp oňaýýar. Meselem, olaryň biriniň pikirne görä, äpet oturgyç- adamyň beýik maksatlara ymtylyşyny aňladýan filosofik allegoriýa, alma bolsa –ömür agajynyň miwesi, ol biziň öňe hereketimize güýç berýän zat bolmaly.
Babasarynyň golaýda döreden işlerinden “Abat” atly heýkeli ünsüňi özüne çekýär. Heýkeltaraş aýalynyň agaçdan ýonulyp ýasalan heýkeline ýumşak altynsow reňk berlipdir, ol ýeňil köýnekli zenana has gözel görk berýär. Abadyň keşbi çeper beýan edilip, onda güýçli söýgi duýulýar.
Heýkeltaraş Babasary Annamyradowyň döredijiligine döwürdeşleri ýokary baha berýärler. Oňa Türkmenistanyň halk nakgaşy, Döwlet Çeperçilik akademiýasynyň Hormatly doktory, Russiýanyň Çeperçilik akademiýasynyň Hormatly akademigi atlary berildi. Ol jemi 17 ýyl ýurdumyzyň Nakgaşlar birleşiginiň başlygy, 8 ýyl Türkmenistanyň medeniýet ministriniň orunbasary bolup işledi. Ýyl geçdiksaýy onuň döredjilik ýörelgesinde dünýä garaýşynyň köpröwüşliligi, açyklyk bilen göçme manylylyk sazlaşygy duýulýär, heýkeltaraş täzeden-täze eserleri döretmegiň arzuwynda, bizem onuň täze işlerine sabyrsyz garaşýarys...