c: text/html

text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 2-nji awgustda geçiren hökümet maslahatynda 1166 tussagyň günäsini geçmek baradaky karara gol çekdi.
Prezident Berdimuhamedow anna güni Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini açmak bilen, onda şu ýylyň ýedi aýynda alnyp barlan işleriň netijelerine we käbir resminamalaryň taslamlaryna, şol sanda ýurduň durmuşyna degişli beýleki birnäçe meselä serediljegini aýtdy.
Şondan soň ýurduň milli howpsuzlyk ministri Ý.Berdiýewe söz berildi. Berdiýew türkmen halkynyň gadymdan gelýän ynsanperwerçilik däpleriniň häzirki döwrüň ruhuna laýyklykda ösdürilýändigini, eden jenaýatyna ak ýürekden ökünip, toba gelen raýatlaryň günäsini geçmek çäresiniň asylly bir adata öwrülendigini bellidi diýip, türkmen telewideniýesi habar berýär.
Soňra milli howrsuzlyk ministri mukaddes Gadyr gijesi mynasybetli iş kesilenleriň günäsini geçmek baradaky permanyň taslamasynyň taýýarlanandygy barada hasabat beripdir.
"Öňki tussaglary işe ýerleşdirmeli"
Prezident Berdimuhamedow bu hasabaty diňläp, ýurtda adat bolan ynsanperwerçilik däplerine eýerip, mukaddes Gadyr gijesi mynysybetli, iş kesilen 1166 raýatyň günäsini geçmek baradaky premana gol çekýändigini aýtdy.
Şeýle-de prezident hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylaryna günäsi geçilen adamlaryň ählisini tussaglykdan boşadyp, olaryň baýramçylyk günleri öz öýlerine, maşgala agzalarynyň arasyna barmagy üçin ähli zerur işleriň geçirilmegini üpjün etmegi tabşyrdy.
Prezident "Biz şeýlelik bilen eden etmişlerine ökünip, toba gelen adamlara öz günälerini halal zähmetleri bilen ýuwup, ýurdumyzyň ösüşine işjeň gatnaşmaklary üçin mümkinçilik döredýäris" diýdi.
Şeýle-de ol, ozalky günä geçişlerde hem bolşy ýaly, hökümetiň azatlyga çykan tussaglaryň jemgyýete gaýtadan goşulmagy, işe ýerleşdirilmegi üçin ähli zerur çäräni görmelidigini aýtdy.
Türkmenistanda Gadyr gijesine gabat ýüzlerçe tussagyň günäsini geçmek indi ençeme ýyl bäri adat boldy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“Roždestwo”, ýagny Isa Mesihiň dogulmagy bilen bagly baýramçylyk çärelerini adamlar biri-birine sowgat bermek, gutlamak arkaly dünýäniň dört künjeginde-de belleýärler.
Müňlerçe adam Iordaniýa derýasynyň günbatar kenaryndaky Bethlehem şäherindäki “Roždestwo” meýdançasyna ýygnandylar. Şol şäherde Isa Mesihiň dogulandygy aýdylýar.
Watikanda Rim papasy Benedikt “Roždestwo” agşamynyň öňüsyrasynda, keramatly Peter ybadathanasynda köpçülikleýin çäre geçirdi.
Rimiň katolik ybadathanasynyň ýolbaşçysy dünýäni parahatçylyga çagyrdy.


text:
Sumkany bir egniňe atyp götermegiň we arkaňda agyrlaryň döremeginiň arasynda nähili baglanyşyk bolup biler?
Sumkanyň şeýle göteriş usuly adaty we örän tebigy bir zat bolup görünýär we onuň zyýany barada hatda pikir hem döremeýär, sebäbi hut egiňde götermek üçin ýörite ýasalan bir zady, eýse, ýene nädip göterjek...
Emma..
Birden arkaň agyryp, güýçi yzanyň, doň uran ýaly duýgynyň döremegi, kelle agrynyň başlanmagy ýaly alamatlar ýönekeýje sumkanyň göterilmeginiň netijesi bolup bilýär.
Çehiýaly fizioterapewt lukman Tomaş Opplyň sözlerine görä, ýokarda agzalan alamatlar muskullaryň deňagramlylygy bozulyp, oňa zeper ýetendiginden habar berýär: “Sumkanyň uzak wagtlap bir eginde, deňagramly bolmadyk bir görnüşde göterilmegi boýnyň muskullarynyň bir tarapyna aşa agram salýar, beýleki tarapy, bolsa gowşaýar”.
Bedende näme bolup geçýär?
Tomaş Oppl: “Bedendäki deňagramlylyk ýitýär, oňurganyň, göwräniň gurluşy üýtgäp başlaýar. Netijede agyry, çişme, bogunlaryň hereketleriniň çäklenmegi, süňkleriň gowşamagy, gurluşygynyň üýtgemegi ýaly saglyk problemalary emele gelip başlaýar. Üstesine, organlaryň disfunksiýasy döräp bilýär”.
Sumkany götermeli dälmi?
Şu günki egin torbalaryň ýüzlerçe görnüşi bar, olar dürli maksatlar üçin ulanylýar. Dürli ýaşdaky adamlar, esasan aýal maşgalalar tutuş ömrüniň dowamynda sumka göterýärler. Sumkalar moda pudagynyň hem esasy ugurlarynyň biri we uly girdeji çeşmesi bolup durýar.
Eýse, saglyga zyýany sebäpli sumkadan el çekmelimi?
Lukmanlar çykalganyň bardygyny, ýöne meselä başgaça seretmegiň zerurdygyny belleýärler. Sebäbi her bir zadyň, şol sanda sumkanyň egniňe atyp götermegiň öz düzgünleri bar, olar ýönekeý, emma köp adam mundan ýa habarsyz, ýa-da üns bermeýär.
Näme etmeli?
Ýagdaýy düzetmek üçin endikleri üýtgetmek we bedeniň etlerinde emele gelen deňagramlylygyň netijelerini aradan aýyrmak üçin maşklary berjaý etmek gerek, diýip lukman Tomaş Oppl belleýär: “Eger siz sumkany egniňize atyp götermegi halaýan bolsaňyz, ony tiz-tizden bir egniňizden başgasyna geçirip durmaly, ýa-da boýnuňyzdan geçirip, keseligine götermeli, şonda-da ony bir tarapdan başgasyna ýygy-ýygydan geçirmegi unutmaly däl”.
Lukmanyň sözlerine görä, başda bedene ýeten zyýany aradan aýyrmak örän möhüm. Munuň üçin ýörite maşklary berjaý etmeli. Maşklar soň hem, muskullary mydama kadaly ýagdaýda saklamak üçin hem zerur.
Maşklary erinmän günde azyndan bir gezek etmeli. Agyry ýa oňaýsyzlyk dörän wagtynda günüň dowamynda mümkinçilik tapyp, gerinmek, eginleriňi hereketlendirip, aýlamak ýaly ýeňil maşklary edip, bedeniňi çekmeli. Şeýle hereketleriň günüň dowamynda birnäçe gezek edilip durmagy bedende ýeňillik döreýär we özüňi duýuşyny gowulandyrýar.


text:
Adam hukuklaryny gorap çykyş edýän “Human Rights Watch” guramasy Owganystanyň hökümeti we howpsuzlyk güýçleri tarapyndan owgan žurnalistlerine garşy amala aşyrylýan ýowuzlyklaryň we haýbatlaryň gerimi artýar diýýär.
“Human Rights Watch” guramasynyň 21-nji ýanwarda ýaýradan täze raportynda berilýän maglumata görä, şuňa meňzeş hüjümler 2001-nji ýyldan bäri Owganystanda metbugat azatlygy dogrusynda gazanylanlara howp salýar.
48 sahypalyk raportda žurnalistlere garşy edilýän azar bermeler, gorkuzmalar, hüjümler dogrusyndaky maglumatlar dokumentleşdirilip, onda owgan hökümetiniň bu wakalaryň jogapkärlerini derňemekde we olara garşy iş gozgamakda şowsuz bolýandygy bellenilýär.
Adam hukuklaryny gorap çykyş edýän gurama Kabuly žurnalistlere garşy edilýän ýowuzlyklaryň we gorkuzmalaryň soňuna ýetmäge çagyrdy. Şeýle-de, gurama “Talyban” hereketi raýat gurmalaryna, şol sanda metbugat serişdelerine garşy edýän hüjümlerini bes etmelidir diýýär.


text:
Şu günden başlap 6 aý möhlet bilen Ýewropa Birleşigine Şwesiýa ýolbaşçylyk edýär. Şu ýylyň 1-nji ýarymynda Çehiýa respublikasy birleşige ýolbaşçylyk etdi. Şwesiýanyň resmileri, ykdysady krizise we yklymyň üýtgemegine garşy göreşiň çuňlaşdyryljakdygyna söz berýärler.
Şwesiýanyň premýer ministri Fredrik Reinfelt, Ýewropada işsizlige garşy göreşiň hem uly möçberde alnyp baryljakdygyny aýdýar.
Ýewrokomisýanyň başlygy Barosso, Şwesiýanyň 6 aýyň dowamynda köp iş edip biljekdigini, Stokgolmdaky metbugat konferensiýasynda mälim etdi.


text:
Orsýetiň Arhangelsk şäher sudy täjik erkegini «terrorçylyk propagandasy» aýyplamalary üçin üç ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Arhangelsk regional prokuraturasy 20 ýaşyndaky Şahboz Azimowy ýigrenji öjükdirmekde, terrorçylyga çagyryş etmekde, internet arkaly terrorçylygy aklamakda günäli tapdy.
Derňewçiler Azimowyň internetde Orsýetdäki musulmanlary musulman dällere garşy jyhada çagyrandygyny, şeýle-de Yrakdaky we Siriýadaky yslamçy jeňçileriň hataryna goşulmagy wagyz edendigini aýdýarlar.
Azimowyň hökümden şikaýat etmek üçin 10 gün wagty bar.


text:
Pakistan “Talyban” hereketiniň birnäçe söweşijisini tussaglykdan azat etmäge razy boldy. Bu barada Pakistanyň we Owganystanyň habar serişdeleri maglumat berýär.
Pakistanyň Daşary işler ministrligi bu baradky maglumatlary tassyklamakdan ýüz öwürdi. Ministrligiň metbugat wekili Azatlyk Radiosyna hiç kimiň azatlyga goýberilmändigi aýtdy.
Mundan öňki peýda bolan maglumatlarda, bu baradaky ylalaşyga çarşenbe güni Owganystanyň Parahatçylyk boýunça ýokary geňeşi bilen pakistanly resmileriň arasyndaky gepleşiklerde gelnipdir.
Owgan delegasiýasy 2010-njy ýylyň fewralynda Pakistanyň Karaçi şäherinde tussag edilen, “Talyban” hereketiniň komandiri Molla Abdul Ghani Baradaryň türme tussaglygyndan azat edilmegi ugrunda tagalla edýärdi.
Owganystanda parahatçylygyň bolup-bolmajagy, aglaba owgan hökümeti bilen “Talyban” söweşijileriniň komandirleriniň arasyndaky gepleşiklere bagly. Baradaryň “Talyban” söweşijileriniň arasynda uly täsiriniň bardygy aýdylýar.


text:
“Amnesty International”
we “Human Rights Watch”
guramalarynyň beýanatynda düýbi Wenada ýerleşýän döwlete degişli däl guramanyň direktoryna Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk ministrliginiň agentleriniň bir zat etmeginden alada bildirilýär.
Adynyň aýdylmazlygyny talap eden ynamdar çeşmäniň aýtmagyna görä, ministrligiň resmileri Farid Tuhbatullinden “ümsüm dynmak”, ýagny onuň yzyny yzarlamasy kyn ýagdaýda, hamala diýersiň ýürek durmasyndan ýa ýol hadysasyndan heläk bolmagy barada maslahat edipdirler diýip, beýanatda aýdylýar we bu maglumata çynlakaý garalmalydygy öňe sürülýär.
1990-njy ýyllaryň ilkinji ýarymynda Farid Tuhbatullin Daşoguzdaky daşky gurşaw boýunça hökümete degişli däl gurama bilen işleşdi, şeýle hem Türkmenistandaky adam hukuklarynyň bozulmalary barada maglumat ýygnady. 2002-nji ýylyň 23-nji dekabrynda Moskwada geçirilen adam hukuklary boýunça konferensiýa gatnaşandan soň, ony Milli howpsuzlyk ministrliginiň işgärleri Daşoguzdaky öýünde tussag etdiler. ÝHHG-niň, ABŞ-nyň hökümetiniň we birnäçe halkara guramalaryň eden basyşlary netijesinde, ol 2003-nji ýylyň aprel aýynda tussaglykdan boşadyldy. Emma “jenaýat edendigini” kabul etmek we ötünç soramak boýnuna goýuldy.
Häzir Wenada ýaşaýan «Türkmen inisiwasy» toparynyň başlygy Farid Tuhbatullin özüne haýbat atylýandygyny, öz guramasynyň Türkmenistanyň hronikasy atly internet saýdyna
bolsa hüjüm edilendigini aýdýar. Ol bu hüjümiň 28-nji sentýabrda K+ atly hemra telekanalyna interwýu berenden soň we bu interwýu 29-njy sentýabrda gaýtalanyp görkezilenden soň edilendigini aýdýar.
Azatlyk Radiosy Farid Tuhbatullinden bu ýagdaý barada giňräk gürrüň bermegini haýyş etdi. Söhbetdeşligi Ýowşan Annagurban geçirdi. Farid Tuhbatullin:
Hakykdatdanam, ýadyňyzda bolsa, prezident Berdimuhamedow sentýabryň aýagynda ýurduň Milli howpsuzlyk ministrliginiň döredilmeginiň 19 ýyllygy mynasybetli çap eden beýanatynda howpsuzlyk işgärlerini neşe söwdegärlerine we beýlekilere, şol sanda demokratik, dünýewi esasly türkmen döwleti barada “töhmetçilikli maglumat ýaýradýanlara” garşy barlyşyksyz göşmäge çagyrdy.
Bilşiňiz ýaly, biziň internet saýtymyzda Türkmenistan hakynda dürli materiallar, şol sanda sosial ýagdaý, adam hukuklary bilen bagly problemalar barada tankydy makalalar çap edilýär. Görnüşine görä, bu türkmen häkimiýetlerine ýaramaýan ýaly. Men bu edil şu ýagdaý bilen bagly diýip tassyklap biljek däl, ýöne şol beýanat çap edilenden soň biziň internet saýtymyzyň işinde bökedençlik döredi. Biz häzir doly ýagdaýda bolmasa hem öz internet saýtmyzyň işini dikeltdik, ol işleýär. Biz ýakyn wagtda bu problemany doly çözeris diýip umyt edýärin.Azatlyk Radiosy: Farid, sizde öz saýtyňyza edilen hüjümiň prezidentiň 30-njy sentýabrdaky beýanaty bilen baglydygyny tassyklaýan başga delil ýa bu meselede goşmaça aýdyp boljak zat barmy?Farid Tuhbatullin:
Soňky bir ýylyň dowamynda meniň özüme şeýle basyş edilýändigi duýulýar, hatda tomusda bir zaman Türkmenistanda meniň çagalarym bilen mekdepde bile okan oglanlar hem kynçylyga salyndy. Bularyň hemmesi türkmen häkimiýetleriniň psihologiki basyş etmäge çalyşýandygyny görkezýär. Häzir bizde bu meselede fiziki çäreleriň görülmek ähtimallygy ýa-da işiň şu ugra gönügýänligi hakynda-da maglumat bar. Onsoň men bu ýagdaý baradaky aladalarymy halkara guramalaryndaky kärdeşlerim bilen bölüşmeli boldum. Olar maňa häzir öz howpsuzlygymyň üpjün edilmegi üçin Awstriýanyň häkimiýetlerine ýüz tutmagy maslahat berýärler.
Belki-de bu ädimler diňe gorkuzmak we dymmaga mejbur etmek üçin ädilýändir. Men gelýän günlerde ýagdaý birneme aýdyňlaşar diýip, umyt edýärin. Emma maňa arada durýan adamlaryň üstünden ýa elektron poçta arkaly esli wagt bäri haýbat atylýar. Şeýle bir zadyň bolmak ähtimallygy barada has bir ýokary guramadan berlen maglumat hem bar.


text:
Ýekşenbe güni Serbiýada geçirilýän ikilenji tapgyr prezidentlik saýlawlarynda ýurduň häzirki prezidenti Boris Tadiç bilen oppozisiýanyň wekili Tomislaw Nikoliç özara bäsleşýärler.
6-njy maýda geçirilen birinji tapgyr saýlawlarda Tomislaw Nikoliç prezident Boris Tadiçden sähel tapawut bilen yza galypdy.
Ýurduň häzirki prezidenti Boris Tadiç özüniň üçülenji gezek prezident saýlanan halatynda, Serbiýanyň Ýewropa Bileleşigine agza bolmagy ugrundaky tagallalaryny has-da güýçlendirmeklige söz berdi.
Saýlawlaryň deslapky netijeleri duşenbe güni yglan ediler diýlip garaşylýar.


text:
«Adam hukuklary» programmamyzyň bu gezekki sanynda türkmen parlamentiniň jenaýat kodeksine girizilýän düzedişler we goşmaçalar, adwokatura ve aklawçylyk işi baradaky kanun taslamalaryny ara alyp maslahatlaşmagy, Bejik Ýeňşiň 65 ýyllygyna gabat geçirilen günä geçiş barada ýerli synçylar Aşyrguly Baýryýewiň, Döwletmyrat Ýazgulyewiň gatnaşmagynda gürrüň edýäris.
Programmany Pragadaky studiýadan Ýowşan Annagurban alyp barýar.
"Adam hukuklary" programmasyny diňlemek üçin sag tarapda ýerleşdirilen audio düwmäni basyň.


text:
Penşenbe güni Türkmenistanyň häkimiýetleri neşä garşy göreş boýunça soňky geçirilen operasiýalaryň barşynda ele salnan 1 müň 300 kilogram töweregi neşe maddasyny ýakdylar.
Ilat köpçüligine açyk ýagdaýda neşe maddalarynyň ýakylmagy bilen bagly şeýle çäre Türkmenistanda şu ýyl indi ikilenji gezek geçirilýär.
Şu ýylyň başlarynda-da Türkmenistanyň häkimiýetleri 1 müň 200 kilogram töweregi neşe maddasyny oda beripdiler.
Neşe önümçiligi boýunça dünýäde birinji orunda durýan Owganystan bilen serhetdeş Türkmenistanda neşe söwdasy we neşekeşlik bilen baglanyşykly problemalar ýiti sosial problemalardan biri bolmagynda galýar.


text:
GDA-nyň gözegçiler missiýasynyň Aşgabatdaky ştabynda AÝ/AR-na aýtmaklaryna görä, Türkmenistanyň Mejlisine saýlawlar “häzir asuda geçýär”.
Bu maglumata görä, 15-nji dekabrda Türkmenistanda geçýän parlament saýlawlaryna GDA guramasynyň 68 sany gözegçisi syn edýär. Olaryň “toparlara bölünip, saýlawlaryň geçişine ýurduň ähli welaýatlarynda” syn edýändigini GDA guramasynyň gözegçiler missiýasynda aýtdylar.
Missiýanyň düzümine Azerbaýjanyň, Belarusyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystany, Orsýetiň, Täjigistanyň, Özbegistanyň, Ukrainanyň, şeýle-de Belarus-Orsýet birleşiginiň Parlament bileleşiginiň hem GDA-nyň Ýerine ýetiriji komitetiniň wekilleri girýärler.
Saýlawlar 2 446 saýlaw nokadynda geçýär, 33 saýlaw nokady Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky diplomatik wekilhanalarynda ýerleşýär.
GDA-nyň gözegçileri Türkmenistandaky saýlaw kampaniýasynyň gidişine 27-nji noýabrda syn edip başladylar. Missiýa kampaniýanyň alynp barlyşyna “guramaçylykly” diýip baha beripdi.
Türkmenistanyň parlament saýlawlaryna daşary ýurtly gözegçilerden ÝHHG-nyň Demokratik institutlary we adam hukuklary edarasynyň we Parlament Assambleýasynyň gözegçiler missiýalary hem syn edýärler.


text:
ABŞ-nyň Döwlet sekretarynyň Merkezi Aziýa meseleleri boýunça kömekçisiniň orunbasary Jorj Krol "Türkmenistanyň nebiti we gazy - 2009" atly halkara sergä gatnaşmak üçin Aşgabada gelýän ABŞ-nyň delegasiýasyna ýolbaşçylyk eder. Bu barada ABŞ-nyň Aşgabatdaky ilçihanasynyň metbugat beýanatynda aýdylýar.
Beýanatda aýdylmagyna görä, Ýewraziýa sebitiniň energetika meseleleri boýunça ABŞ-nyň ýörite wekiliniň baş geňeşçisi Daniel Steýn Ilçi Krol bilen bilelikde onuň köp duşuşyklaryna gatnaşar.
Ilçi Krol köp sanly ikitaraplaýyn meseleler, şeýle hem energetika meselesi boýunça gepleşikler geçirmek üçin birnäçe ýokary derejeli türkmen hökümet wekilleri bilen duşuşyk geçirer.


text:
Birleşen Ştatlaryň raýaty, milleti boýunça rus Sergeý Melnikow Orsýet barada özüniň ýiti tankydy garaýyşlary bilen tanalýar. Ol Orsýeti «gullaryň ýurdy» diýip atlandyrmakdan hem çekinip durmaýar.
Sungat bilen syýasat garyşanda partlaýjy madda ýaly özboluşly birleşme emele gelýär. Sergeý Melnikowyň fotosergisi bilen baglanyşykly geçen hepde Gyrgyzystanda ýüze çykan dawalar hem hut şuňa mysal bolup biljek wakalardan biridi.
Melnikowyň «Gyrgyzlaryň topragy» diýlip at berlen sergisi bu ýurduň uly daglyk peýzažyny wasp etmäge bagyşlanan. Sergini Bişkegiň Milli muzeýinde 11-nji fewralda açmaklyk planlaşdyrylypdy. Fotosuratçynyň işleriniň professional çeperçilik derejesine hiç kim kembaha garamaýar. Ýöne fotosuratçy Sergeý Melnikowyň Orsýet baradaky ýiti tankydy garaýyşlary Gyrgyzystanda uly dawalaryň ýüze çykmagyna sebäp boldy.
Orsýet Gyrgyzystanyň iň bir möhüm halkara partnýorlaryndan biri hökmünde tanalýar. Orsýet Gyrgyzystanyň pese düşen ykdysadyýetine ýardam bermek üçin bu ýurda 2 milliard dollardan hem gowrak möçberde karz bermeklige we maýa ýatyrmaklyga söz beripdi.
Gyrgyzystanyň dolandyryjy «Ak Žol» partiýasynyň käbir parlament deputatlary bu wakalaryň fonunda Orsýet barada öz ýiti tankydy garaýşy bilen tanalýan amerikan fotosuratçysy Sergeý Melnikowyň Bişkekde surat sergisiniň gurnalmagyna garşy çykyş etdiler. Olar, hususan-da, beýle çärä ýol berilmeginiň Bişkegiň Moskwa bilen gatnaşyklaryna ýaramaz täsir etjekdigini öňe sürdüler.
Prezident Kurmanbek Bakyýew 3-nji fewralda parlament sessiýasynda ýaňlanan bu tankytlaryň tas yz ýanyndan ýurduň medeniýet boýunça döwlet agentliginiň başlygy Sultan Raýewi wezipesinden boşatdy. Bu waka bolsa öz gezeginde nobatdaky dawalaryň ýüze çykmagyna sebäp boldy. Gurnalan oýunmy?
Gyrgyzystanyň medeniýet boýunça döwlet agentliginiň başlygy Sultan Raýew parlamentde eden çykyşynda fotosuratçy Sergeý Melnikowy Gyrgyzystana diňe bir özüniň çagyrmandygyny aýtdy: «2009-njy ýylyň 3-nji martynda prezidentiň ozalky maslahatçysy Asylbek Aýdaralyýew Sergeý Melnikowy ýurda çagyrdy we ondan Gyrgyzystan barada fotoalbom taýýarlamaklygy haýyş etdi. Şeýle hem ol Gyrgyzystanda onuň sergisini gurnamak barada-da gürrüň etdi. Onuň surat kitaby «Gyrgyzlaryň topragy» diýlip atlandyrylýar. Bu kitabyň tanyşdyrylyşyna öňden bäri taýýarlyk görlüp gelinýär. Gyrgyzystanyň turizm baradaky ozalky döwlet agentligi şol kitap üçin 100 müň dollarlyk kontrakta gol çekdi we kitap çap edildi».
Fotosuratçy Sergeý Melnikowyň özi Gyrgyzystanda ýüze çykan bu soňky wakalaryň ýurduň medeniýet boýunça döwlet agentliginiň başlygy Sultan Raýewi wezipesinden çetleşdirmek üçin ýörite gurnalan oýun bolmagynyň mümkindigini çaklaýar.
Sergeý Melnikow Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosyna öz elindäki resmi çakylygyň skanlanan nusgasyny iberdi. Şol çakylygyň nusgasynda prezidentiň ozalky maslahatçysy Aýdaralyýewiň goly bar. Sergeý Melnikow özüniň Gyrgyzystana ýurduň prezidentiniň edarasy we prezidentiň hut öz maslahatçysy tarapyndan çagyrylandygyny aýtdy.
Käbir synçylar Sergeý Melnikowyň Bişkekde surat sergisiniň gurnalmagynyň gadagan edilmegine onuň ”Gulag.ipwnews.org” atly şahsy internet saýtynyň sebäp bolandygyny öňe sürýärler. Melnikow özüniň bu saýtynda Orsýetde alnyp barylýan döwlet syýasatyny, aýratynam onuň Çeçenistan we Gürjüstan babatynda alyp barýan syýasatyny berk tankyt edýär.
Örän ýiti we ötgür sözler bilen ýazylan bu materiallar Leninden başlap, Wladimir Putine çenli tas ähli Sowet we rus liderlerini terror hem-de genosid ýaly jenaýatçylyklarda aýyplaýar.
Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugyna beren interwýusynda Sergeý Melnikow Moskwanyň syýasaty barada özüniň çakdanaşa ýiti garaýyşlara eýerýändigini inkär etmedi. Ýöne, beýleki tarapdan, ol her bir zat barada her kimiň öz şahsy garaýşynyň bolup biljekdigini öňe sürdi.


text:
Munuň sebäbi dürli regionlary ileri tutýan ýurtlaryň her biri gezekleşip ýerine ýetirilýän prezidentligi ele alanynda daşary syýasatyň gün tertibene-de wagtlaýyn kontrollyk edýärdi. Onsoň Ispaniýa ýaly bir ýurduň prezident bolmagy Ýewropa Bileleşiginiň ünsüniň Demirgazyk Afrika gönükmeginden başga zady aňlatmaýardy.
Ýöne indi Lissabon şertnamasy muny üýtgetdi, iň bärkisi teoritiki taýdan. Iş ýüzünde bolsa Ýewropa Bileleşigi daşary syýasatda täze ýol arçamaga synanyşýar. Ol munuň üçin hem gezekleşip ýerine ýetirilýän prezidentlik, daşary işler ministrleriniň geňeşi ýaly köne, ýeke-täk baş diplomat we Bileleşigiň prezidenti wezipesi ýaly täze mehanizmlerden peýdalanmak isleýär.
Ine, 1-nji ýanwarda Ispaniýa Lissabon şertnamasy döwründe Bileleşige prezidentlik edýän ilkinji ýurt bolýar. Şol sebäpden hem onuň näme edip, näme goýjakdygynyň bu bloguň indiki işlerine güýçli tasiri bar. Bu barada häzir hemmeden köp aladalanýan Ukraina, Moldowa, Ermenistan, Azerbeýjan we Gürjüstan. Bular özleriniň gözden salynmagyndan gorkýarlar.
Ispaniýanyň Ýewropa Bileleşiginiň işleri boýunça Döwlet sekretary Diego Lopez Garrido 9-njy dekabrda Brýusselde eden çykyşynda ”Gündogar
Ýewropanyň Goňşuçylyk syýasatynyň, aýratyn-da Gündogar Partnýorlygynyň gün tertibinde ileri tutulýan meselerleriň biri boljagyny aýtmak isleýärin.
Partnýorlygy” progammasyna degişli bu ýurtlary köşeşdirdi: “Indiki prezidentligiň wekili hökmünde Ýewropanyň Goňşuçylyk syýasatynyň, aýratyn-da Gündogar Partnýorlygynyň gün tertibinde ileri tutulýan meselerleriň biri boljagyny aýtmak isleýärin. Bu ýeke Ispaniýa, Belgiýa we Wengriýadan ybarat geljekki üç prezidentlikde däl, ylaýta-da Ispaniýanyň möhletinde şeýle bolar”.
Onuň bu aýdany köp adamlary geň galdyrdy. Sebäbi Ispaniýa geçen 10 ýyllykda Fransiýa bilen birlikde Ýewropa Bileleşiginiň Marokko, Aljir, Tunis, Liwiýa we Mawritaniýa ýaly ýurtlary bilen hyzmatdaşlygy ösdürmek ugrunda tagalla baryny etdi. Ýöne bu ugurda uly öňegidişlik ýok. Sebäbi bu ýurtlar Ýewropa Bileleşigi bilen hyzmatdaşlyk etjek diýip, oda-köze düşüp baranoklar.
Indi Ispaniýanyň prezidentligi daşary syýasatyň gün tertibini tutuşlygyna Demirgazyk Afrika süýşürer diýip pikir edilmeýär. Sebäbi Lissabon şertnamasy boýunça prezident bolan her bir ýurt daşary syýasatyň gün tertibini özünden soň bu orny eýelejek iki ýurt bilen maslahatlaşmaly.
“Ispan prezidentliginde ”Gündogar Partnýorlygynyň” gün tertibinde ýokary orunda durmajakdygy belli. Ýöne ispanlar bu partnýorlygy togtatmajakdyklaryny ozal aýtdylar” diýip, Brusselde ýerleşýän Ýewropa Syýasatyny Öwrenmek baradaky merkeziň işgäri Piotr Kaçzynski belleýär.


text:
«IranBriefing Fondy» atly hökümete degişli bolmak hukuk goraýjy guramanyň internet saýty eýranly atomçy alym Şahram Amiriniň geçen ýyl Birleşen Ştatlardan dolanyp barandan soň, türmä salnandygyny habar berýär.
Geçen ýyl Şahram Amiri Eýrana dolanyp barmazyndan öň, özüniň Birleşen Ştatlaryň gizlin gulluklarynyň agentleri tarapyndan Saud Arabystandan alnyp gaçylandygyny aýdyp, çykyş edipdi.
Emma Birleşen Ştatlaryň resmileri Şahram Amiriniň meýletinlik bilen Birleşen Ştatlara barandygyny we meýletinlik bilen hem onuň Eýranyň ýadro programmasy barada gizlin maglumatlary berendigini aýdýarlar.
Şahram Amiri ABŞ-da bir ýyl bolandan soň, 2010-njy ýylyň iýulynda Eýrana gaýdyp barypdy. «IranBriefing Fondy» atly hökümete degişli bolmak guramanyň internet saýtyndaky maglumatda Şahram Amiriniň başda oý tussaglygynda saklanandygy, birneme soňra bolsa onuň Tährandaky «Heşmatieh» türmesine salnandygy aýdylýar.


text:
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýýip Erdogan düýn Arap Ligasyna girýän ýurtlaryň daşary işler ministrleriniň öňünde eden çykyşynda Palestina döwletini ykrar etmek bir borç diýip nygtady.
Palestina BMG-ä agza bolmak üçin arza bermäge taýýarlyk görýär. Erdogan Kairde Arap Ligasynyň baş edarasynda «Palestina şu ýyl tamlanmazdan öň örän başgaça ýagdaýda bolar» diýdi.
Şeýle-de Erdogan «Ysraýyl geçen ýyl Gaza Sektoryna barýan kömek gämisinde öldürilen türk raýatlary üçin ötünç soraman, özüni izolýasiýa saldy we öz eden jenaýatlary üçin jogap bermelidir» diýip nygtady.
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýýip Erdogan Müsürden soň Tunise we Liwiýa hem sapar eder.


text:
Ukrainanyň parlamenti ýurduň gündogaryndaky Donetsk we Luhansk regionlara “ýörite statusy” bermek boýunça kanuny kabul edip, regionlara öz-özüni dolandyrmak boýunça 3 ýyl möhletli çäkli ygtyýar berdi. Parlamentiň kabul eden ýene bir kanunynda orsýetçi separatistleriň we hökümet güýçleriniň arasyndaky konflikte gatnaşanlara amnistiýa kepil geçilýär.
Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko gündogar regionlara “ýörite statusyny” bermek baradaky kanuny konflikti bes etmek boýunça tagallalaryň çäginde teklip etdi.
Ukrainanyň parlamentiniň kabul eden kanunlary konflikti bes etmek boýunça 5-nji sentýabrda gelnen ylalaşyklar bilen bagly. Ukrainanyň gündogarynda aprel aýyndan bäri dowam eden konflikt zerarly 3 000 gowrak adam wepat boldy.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň Owganystandaky saýlaw gözegçileriniň raporty 2014-nji ýylyň iýun aýynda geçirilen prezidentlik saýlawlarynyň ikinji tapgyrynda sistematiki galplyklaryň bolandygy baradaky käbir güýçli çaklamalary goldaýar.
Ýewropa Bileleşiginiň Owganystandaky toparynyň soňky raportynda şübheli ses býulletenleriniň ujypsyzja böleginiň üstüni açan topar hem tankyt edilýär.
16-njy dekabrda çap edilen raportda bellenilmegine görä, 8,1 million saýlaw býulleteniniň 2 million sanysy problemaly saýlaw okruklaryndan gelipdir.
Şol bir wagtyň özünde Ýewropa Bileleşiginiň baş gözegçisi Thijs Berman häkimiýeti paýlaşmak barada ylalaşany üçin prezident Aşraf Ganä we baş ýerine ýetiriji Abdulla Abdulla gowy baha berdi.


text:
Fransiýadaky maşynlara ýangyç guýýan stansiýalaryň bir ýarym müň gowragy nebiti gaýtadan işleýän kärhanalaryň köpçülikleýin iş taşlamagy netijesinde benzinsiz galdy.
Iş taşlaýjylar ýurtdaky ýangyç terminallarynyň girelgelerini hem petiklediler.
Fransiýada emele gelen ýagdaý düýn dünýä bazarynda nebitiň bahasynyň ep-esli galmagyna sebäp boldy.
Iş taşlaýanlar hökümetiň ýurtda pensiýa ýaşyny galdyrmak planlaryna protest bildirýärler.
Fransiýanyň prezidenti Nikolýa Sarkozi köpçülikleýin protest aksiýalaryna garamazdan bu plandan ýüz öwürmejekdigini aýtdy.


text:
Owganystanyň günortasynda aýra-başga hüjümlerde alty polisiýa ofiseri wepat boldy.
Ýerli resmi Omar Zwak günorta Helmand welaýatynyň Laşkar Gah şäherinde 3-nji fewralda janyndan geçen hüjümçiniň awtoulagda goýlan bombany partlatmagynyň netijesinde iki polisiýa wekiliniň wepat bolandygyny we bäşisiniň ýaralanandygyny aýtdy.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini “Talyban” öz üstüne aldy.
ABŞ-nyň we NATO-nyň goşunlary 2014-nji ýylyň aýagynda Owganystandaky söweş missiýasyny formal taýdan tamamlansoň “Talybanyň” söweşijileri öz hüjümlerini güýçlendirdiler.
Günbataryň, esasan, ABŞ-nyň birnäçe müň harbysy Owganystanda galýar.


text:
Çarşenbe güni Türkmenistanyň paýtagty Aşgabatda GDA döwletleriniň hökümet ýolbaşçylarynyň ýörite maslahaty açyldy.
Bu maslahatda GDA döwletleriniň söwda-ykdysady, tehnologiýa, agrosenagat we medeni-gumanitar pudaklardaky özara hyzmatdaşlyklaryny ösdürmek meseleleri barada maslahat ediljekdigi habar berilýär.
Bu maslahatyň öňýany, sişenbe güni prezident G.Berdimuhamedow GDA-nyň Ispolnitel Komitetiniň başlygy Sergeý Lebedew bilen duşuşyp, bu maslahatyň gün tertibi barada özara pikir alyşdy.
Şeýle hem, sişenbe güni prezident G.Berdimuhamedow Aşgabatdaky maslahata gatnaşmak üçin Türkmenistanyň paýtagtyna baran GAD agza ýurtlaryň hökümet ýolbaşçylary bilen aýry-aýrylykda duşuşdy.


text:
Şenbe güni Birleşen Ştatlaryň gündogar raýonynda ýüz beren güýçli tupanyň netijesinde 13 adam öldi.
Tupanyň döreden ýykan-ýumrançylyklarynyň netijesinde elektrik üpjünçiliginde-de uly bökdençlikler ýüze çykdy we ol millionlarça adama täsir etdi.
Bu apy-tupan sebäpli ýurduň Wirjiniýa, Ohaýo we Günbatar Wirjiniýa ştatlarynda adatdan daşary ýagdaý yglan edildi.
Prezident Barak Obama bu wakada ejir çeken adamlara öz gynanjyny bildirdi we ştatlaryň gubernatorlaryny gyssagly çäreleri görmeklige çagyrdy.


text:
Şenbe güni agşamlyk Şwesiýanyň Malmo şäherinde aýdym aýtmak boýunça geçirilen halkara “Ýewrowideniýe”
festiwalynyň final tapgyrynda daniýaly Emmelie de Forest
ýeňiji boldy.
Ol final bäsleşikde “Only teardrops” atly aýdymy bilen bu bäsleşigiň final tapgyryndaky 25 sany beýleki aýdymçydan öňe geçdi.
20 ýaşly daniýaly Emmelie de Forest dünýäniň dürli künjeklerinden tomaşaçylaryň we emin agzalarynyň beren sesleri boýunça 281 bal gazandy. Ikinji orna özüniň “Hold me” atly aýdymy bilen azerbaýjanly Farid Mammedow
eýe boldy, ol 234 bal gazandy.
“Ýewrowideniýe” bäsleşiginde azerbaýjanly Farid Mammedow (sagda) ikinji orna eýe boldy.
Ukrainaly ýaş aýdymçy gyz Zlata Ognewiç
“Grawity” diýen aýdymy bilen üçünji orny eýeledi, ol 214 bal gazanmagy başardy.
Aýdymçylara baha bermeklik Ýewropanyň 39 ýurdunyň her birinden ýerli emin agzalarynyň sesi hem-de tomaşaçylaryň telefon arkaly göni ýollan sesleri esasynda kesgitlendi. Bu ses berişlikde haýsydyr bir aýdymçynyň öz ýurdundan oňa ses bermeklik gadagan.
“Ýewrowideniýe” festiwalyny gurnaýjylar bäsleşigiň final tapgyryna tutuş dünýä boýunça göni efirde 125 million töweregi adamyň tomaşa edendigini aýdýarlar.
Geljek ýyl Daniýada geçer
Bu bäsleşikde daniýaly aýdymçynyň ýeňiş gazanmagy geljek ýyl bu “Ýewrowideniýe” bäsleşiginiň Daniýada geçiriljekdigini hem aňladýar.
Munuň özi “Ýewrowideniýe” festiwalynyň taryhynda daniýaly aýdymçylaryň gazanan üçülenji ýeňşidir. Soňky gezek şeýle ýeňşi Daniýadan Olsen Brozers 2000-nji ýylda özüniň “Fly on the wings of love” atly aýdymy bilen gazanypdy.
Şenbe günki final bäsleşikde daniýaly Emmelie de Forest sahna aýakýalaňaç çykdy
we öz aýdymyny fleýtanyň hem-de deprekleriň sazy astynda ýerine ýetirdi.
“Ýewrowideniýe” bäsleşiginde ukrainaly Zlata Ognewiç üçünji orny eýeledi.
Ýeňşiniň yzýany habarçylara beren interwýusynda
Emmelie de Forest öz ýeňşini ejesine we kakasyna bagyşlaýandygyny aýdyp, şeýle diýdi: “Men özümiň Daniýa üçin, aýratynam Şwesiýa üçin ýeňiş getirendigime şeýle şat. Sebäbi meniň kakam şwed, ol muňa örän buýsanar. Men edil häzir özümi örän bagtly duýýaryn”.
Şenbe güni Şwesiýada gurnalan “Ýewrowideniýe” festiwalynda şwesiýaly legendar “ABBA” aýdym-saz toparyna aýratyn hormat we minnetdarlyk bildirildi. “ABBA” topary hem 1974-nji ýylda “Ýewrowideniýe” bäsleşiginiň ýeňijisi bolupdy we şondan soň bu toparyň aýdym-sazlary bütin dünýä meşhur bolup başlapdy.
Final agşamsynyň başynda “ABBA” toparynyň agzalary Bjorn Ulwaeus bilen Benni Anderssonyň bilelikde ýazan aýdymy diňleýjilere eşitdirildi. Bäsleşigiň netijeleri yglan edilende bolsa, şwesiýaly aýdymçy Sarah Daun Finer “ABBA” toparynyň “The winner takes it all” atly aýdymyny aýtdy.


text:
Aşagabatda “On at” ýa-da “Kyrkaýak” atlary bilen il içinde belli bolan Türkmenistanyň garaşsyzlygynyň 10 ýyllygyna bagyşlanyp gurlan ýadygärlik aýrylýar. On sany atyň we S.Nyýazowyň heýkellerinden ybarat bu ýadygärlik 2001-nji ýylyň 25-nji oktýabrynda açylypdy.
Paýtagtyň merkezinde oturdylan bu ýadygärlikden häzir diňe S.Nyýazowyň heýkeli galypdyr. Onuň hem bu ýerden aýryljakdygy aýdylýar. Käbir maglumatlara görä, bu ýadygärligiň aýrylmagy onuň ýerleşýän parkynyň durkunyň täzelenmegi bilen bagly.
"10 at" we S.Nyýzowyň heýkeli. 2013 ý.
Bu ýadygärlikler toplumynyň şäheriň merkezinden aýrylmagy ilaty belli bir derejede haýran galdyrdy hem diýse bolar.
“Bu ýadygärligi aýyrmak nämä gerek? Öňem ony gurmak üçin pul çykdajy edip, indi ony aýryp, ýerinde täze park gurmak üçinem ep-esli pul sarp ediler” diýip, paýtagtly taksiçi Aman Azatlyk Radiosyna gürrüň berýär.
Resmi düşündiriş we bu ýadygärligiň mundan beýläkki ykbaly barada hiç hili habar berilmese-de, paýtagtlylaryň käbirleriniň pikiriçe, bu ýadygärligiň aýrylmagynyň düýp sebäbi onuň öňündäki ozalky prezident S.Nyýazowyň heýkelinde.
“Nyýazowdan soňky täze hökümet onuň döwrüniň simwollaryny aýyrjak bolýar. Ýuwaş-ýuwaşdan paýtagtda onuň ady bilen bagly zatlaryň ählisi aýrylar” diýip, paýtagtly medeniýet işgäri Oraz öz çaklamasyny aýdýar.
Orazyň aýdýanlary bilen belli bir derejede ylalaşmazça hem däl. Soňky birnäçe ýylyň dowamynda S.Nyýazowyň adyny göterýän etrapdyr, edara-kärhanalaryň atlary çalşyldy. Mysal üçin, paýtagtyň S.Nyýazow adyndaky etrabynyň ady Bagtyýarlyk diýip üýtgedildi. Milli medeniýet merkezinden hem onuň "Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky" diýen goşmaçasy aýryldy.
Nyýazowyň paýtagtyň öňki şäher häkimliginiň öňündäki we serhet gullugynyň binasyndaky heýkelleri hem şol binalar bilen birlikde ýok edildi.
"Ruhy miras"
Şeýle-de S.Nyýazowyň “ruhy mirasy” hem ýok edilýär. Onuň ýazdy diýlip yglan edilen "Ruhnama" kitabynyň paýtagtdaky ýadygärligi öňki ýerinde dursa-da, indi "Ruhnamany" kitap dükanlaryndan tapmak mümkin däl. Bu kitap boýunça indi, öňki ýaly, orta mekdeplerinde hem sapak geçilmeýär.
Orta mekdepleriň okuw kitaplarynyň birinji sahypalaryndaky Nyýazowyň suratlary hem Berdimuhamedowyň portretleri bilen çalşylýar. Şeýle-de onuň döretdi diýilýän goşgulary hem indi hiç kime ýat tutdurylmaýar.
Emma häkimiýetleriň Nyýazowyň şahsyýet kultuna garşy alyp barýan işleri resmi metbugatda giňden beýan edilmeýär. Bu alnyp barylýan işler köplenç halatda gümürtik ýagdaýda amala aşyrylýar. Nyýazowyň ýa-da onuň maşgala agzalarynyň adyny göterýän edaradyr-kärhanalaryň atlary üýtgediljek bolunsa, kähalatda şol edaralaryň rekonstruksiýa edilýän mahallary hem bolýar.
Mysal üçin, Nyýazowyň ejesiniň ady dakylan kinoteatr rekonstruksiýa edilip, “Türkmenistan” diýlip atlandyryldy. Paýtagtdaky S.Nyýazowyň ady dakylan Olimpiýa stadiony we halkara aeroporty hem ilki doly ýumrulyp, soňam täzesi gurlup, olara başga at goýuldy.
S.Nyýazowyň kakasynyň monumenti hem söküldi.
Ýokarda belläp geçişimiz ýaly, bu proses diňe S.Nyýazowyň kulty bilen bagly simwollara degişli bolman, eýsem onuň ejesi we kakasy bilen bagly nyşanlara hem degişli. Soňky günlerde S.Nyýazowyň kakasynyň adyny göterýän prospektiň ugrundaky parkdaky onuň ýadygärligi ýerinden sökülip aýryldy.
S.Nyýazowyň ejesiniň ady dakylan žurnalyň, ordeniň atlary hem üýtgedilip, olardan onuň şekilleri aýryldy. Häzirki döwürde Nyýazowyň ejesiniň ady dakylan Gurbansoltan eje prospekti hem doly rekonstruksiýa edilýär. Şondan soň bu prospektiň hem adynyň ütgedilmeginiň ähtimaldygy aýdylýar.
Garaz, S.Nyýazowyň özi hem-de onuň maşgala agzalary bilen bagly simwollardan ýurdy halas etmek ugrunda hökümetiň alyp barýan işleri göze ilýär. Emma şol bir wagtda-da resmiler bu alnyp barylýan kampaniýany gös-göni S.Nyýazowyň şahsyýet kulty bilen baglanyşdyrmaýarlar.


text:
Bütindünýä Saglyk guramasynyň günbatar Afrikada ýaýran “ebola” wirusynyň halkyň saglygyna halkara derejesinde howp salýandygyny hem-de wirusyň ýaýramagynyň öňüni almak üçin adatdan daşary işleriň alnyp barylmalydygyny yglan edendigine garamazdan, Türkmenistanyň habar serişdelerinde bu wirusyň howplulygy barada we ondan goranmagyň usullary barada hiç hili maglumat berilmeýär.
Hatda ebola wirusy bilen bagly habarlar we halkara jemgyýetçiligiň bu wirusyň garşysyna alyp barýan göreşi baradaky maglumatlar hem ilata ýetirilmeýär. Paýtagtyň medisina edaralarynda hem ebola wirusy barada düşünje berýän plakatlardyr stendler asylmandyr. Ýogsa, öňler ”guş dümewi” ýaly pandemiýa barada we ondan goranmagyň usullaryny görkezýän plakatlar asylýardy. Döwlet edara-kärhanalarynda ýa-da okuw jaýlarynda hem düşündiriş işleri geçirilmeýär.
Ebola wirusy barada maglumatyň ilat köpçüligine elýeter bolmaýşy ýaly bu wirusdan goranmak üçin häkimiýetler tarapyndan nähili işleriň alnyp barylýandygy barada hem habar berilmeýär. Maglumatlaryň ýoklugy bilen birlikde bu ugurda ýörite barlag-seljeriş merkezleriniň döredilmegi ýaly alnyp barylýan ýörite işler hem göze ilmeýär.
"Görkezme ýok"
1-nji Saglyk öýünde ebola wirusy boýunça nähili lukmançylyk çäreleriniň göz öňünde tutulandygyny soranymyzda, bu Saglyk öýüniň lukmany ebola wirusy barada hiç hili ýörite görkezmäniň berilmändigini hem-de bu barada lukmanlaryň öz ýygnaklarynda hem maslahatlaşylmaýandygyny aýtdy.
Paýtagtyň çetinde ýerleşen Ýokanç keselleri bejeriş-öňüni alyş merkezinde ebola wirusy boýunça alnyp barylýan işler barada maglumat almak başartmady. Şol bir wagtda köpçüligiň ýygnanýan ýerlerinde ýörite lukmançylyk gözegçiligi hem göze ilmeýär. Mysal üçin, demir ýol wokzalynda ýa-da awtowakzalda lukmançylyk gözegçiligi ýok.
Paýtagtyň halkara aeroportynda ebola wirusyna garşy nähili çäreleriň görlendigini anyklamak başartmady. Ýöne türkmen hökümeti tarapyndan haja ugradylan zyýaratçylaryň geçen anna güni, ýagny 17-nji oktýabrda ýurda dolanyp gelenlerinde, ýörite medisina barlagyndan geçirilendigi anyklandy.
Şol bir wagtda Günorta Afrikanyň Durban şäherinde ýaşlaryň arasyndaky geçen halkara küşt ýaryşyndan mundan üç hepde töweregi ozal Türkmenistana dolanyp gelen türkmen sportsmenleri Aşgabadyň aeroportunda hiç hili medisina barlagyndan geçirilmändirler.
Ebola wirusy mart aýynda Gwineýada ýaýrap başlapdy. Şondan soň ol Sierra Leone, Liberiýa we Nigeriýa ýaly afrika ýurtlaryna ýaýrady. Günbatar ýurtlarynda hem wirusa ýolugan adamlar hasaba alyndy.
Bütindünýä Saglyk guramasynyň maglumatlaryna görä, häzire çenli ebola wirusyna 10 müňe golaý adam ýolugypdyr. Bu wirus sebäpli ýogalanlaryň sany bolsa 4877-ä ýetipdir. Bu wirusyň garşysyna täsirli waksinanyň häzire çenli ýokdugy aýdylýar.


text:
Şonda Ogulsapar Myradowanyň jesedini gören dogan-garyndaşlary onuň teninde zorluk-sütemiň yzynyň bardygyny aýtdylar. Türkmen häkimiýetleri, halkara guramalarynyň çagyryşlaryna garamazdan, Myradowanyň ölümi bilen bagly häzire çenli-de garaşsyz derňew geçirenoklar.
Ýakynda “WikiLeaks” internet saýtynda Ogulsapar Myradowanyň ölümi bilen bagly goşmaça maglumatlar hem peýda boldy.
2006-njy ýylyň18-nji iýunynda Ogulsapar Myradowa bilen birlikde Sapardurdy Hajyýew we Annagurban Amangylyjow hem içalyçylykda aýyplanyp, tussag edilipdiler. Bu aktiwistler 2006-njy ýylyň awgust aýynyň ahyrynda ýanlaryndan bikanun ýarag tapylanlykda aýyplanyp, uzak möhletleýin türme tussaglygyna höküm edildiler.
Fransuzlar oňaýsyzlyga düşdi
Şol wakadan kän wagt geçmänem, Fransiýanyň telekanaly Ogulsapar Myradowanyň, Sapardurdy Hajyýewiň we Annagurban Amangylyjowyň ýardam bermeginde «Galaksi-Press» agentligi tarapyndan Türkmenistan barada surata düşürilen dokumental filmi efire berdi. Bu filmde «Galaksi-Press» agentligi türkmenistanly bu üç aktiwistiň hiç hili kanuny bozmazdan, Türkmenistandaky adaty ýagdaýlar barada dokumental filmi surata düşürmäge ýardam berendigini görkezýär.
Ogulsapar Myradowa öz oglunyň toý gününde. Ashgabat, 2004.
Tussag edilmezinden öň, Ogulsapar Myradowa Azatlyk Radiosy bilen hem hyzmatdaşlyk saklap, käbir ýerli meseleler barada radioda az-owlak çykyş etmäge-de ýetişipdi.
“WikiLeaks” internet saýtynyň Türkmenistan bilen baglanyşykly ýaýradan soňky maglumatlarynda graždan aktiwistleriniň tussag edilmegi bilen bagly Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşit Meredowyň Fransiýanyň Türkmenistandaky işleri ynanylan wekili Henri Tomasini bilen duşuşyp, oňa faktlar bilen temmi berendigi aýdylýar.
Raşit Meredow Tomasininiň aktiwistleri fotokamera ýaly tehniki enjamlar bilen üpjün edendigini aýdypdyr. Maglumatda Tomasininiň başda muny ret edip, soňra Meredow oňa kesesinden ýaşyryn düşürilen suratyny görkezensoň, žurnalistlere zerur bolan enjamlary berendigini boýun alandygy aýdylýar we Meredowyň: “Bu ýer çagalar bagy däl” diýen sözleri getirilýär.
Şeýle hem Reşit Meredow Türkmenistanyň Fransiýa bilen özara gatnaşyklaryna sarpa goýýandygyny aýdyp, hut şol sebäpden Tomasinini “persona non grata” diýip yglan etmek planynyň ýokdugyny aýdypdyr.
“WikiLeaks” internet saýtynda çap edilen amerikan ilçihanasynyň diplomatik hatlarynda fransuz hökümetiniň bu oýlanyşyksyz hereketi netijesinde türkmen aktiwistleriniň köpüsine abanýan howpuň has artandygy aýdylýar.
Hatlaryň birinde bu barada şeýle diýilýär: “Fransiýa türkmen aktiwistlerine şeýle enjamlary bermek bilen, onsuz hem paranoýa ýagdaýyndaky we daşary ýurtlularyň täsirlerinden howatyrlanýan was-was türkmen hökümetine meçew berip, günbatar ýurtlarynyň hem halkara guramalarynyň adam hukuklaryny hem söz azatlygyny öňe sürmek meselesinde Türkmenistanda alyp barýan işleri barada şübhe döretdi. Bu waka söz azatlygyny öňe sürmek boýunça hereket mümkinçiligini çäklendirdi”.
“Ol režimiň öňünde dyzyna çökmedi”
Ynsan hukuklaryny goraýjy “Türkmen Helsinki Fondunyň” ýolbaşçysy Täjigül Begmedowa Ogulsapar Myradowanyň Türkmenistanda adam hukuklarynyň bozulmagyna protest hökmünde graždanlyk aktiwligini görkezendigini belledi.
“Belli bolşy ýaly, diktatorlyk režimler aktiw adamlardan howatyrlanýarlar. Şonuň üçin Ogulsapara toslama aýyplamalar ýöňkelip, ol tussag edildi. Ogulsapar bilen bir hatarda türkmen häkimiýetleri onuň doganyny hem üç çagasyny tussag etdiler. Ýöne, Ogulsapar ejizlemän, özüne ýüklenen hemme galp aýyplamalary ret etdi. Diktatorlyk režimiň öňünde dyzyna çökmedi. Şondan soň türkmen häkimiýetleri Ogulsaparyň ölendigini aýtdylar. Ogulsaparyň jesediniň öýüne ugradylmagyna gatnaşan daşary ýurt ilçihanasynyň işgäri merhumyň maňlaýynda palta ýaly ýiti demir zat bilen urlup salnan ýaranyň yzynyň bardygyny tassyklady” diýip, Täjigül Begmedowa ýatlaýar.
Täjigül Begmedowa bu bolan wakany yatlap, ýene şeýle diýdi: “Şol wagt biziň guramamyzam, adam hukuklary boýunça halkara guramalary-da, Ogulsaparyň öz çagalary-da merhumyň jesedini garaşsyz sud-medisina ekspertizasy barlamaly diýip, talap etdik. Emma häkimiýetler şeýle ekspertizany geçirmediler. Nyýazowyň ölüminden soň häkimiýet başyna gelen Berdimuhamedowyň hökümeti hem Ogulsapar Myradowanyň ölümi boýunça garaşsyz derňew geçirmän gelýär”.
“WikiLeaks” internet saýtynda çap edilen maglumatda Ogulsaparyň ölüminden 10 gün geçensoň, 24-nji sentýabyrda, ABŞ-nyň Türkmenistandaky işleri ynanylan wekiliniň Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşit Meredow bilen duşuşyp, Ogulsaparyň jesedi boýunça geçirilen sud-medisina ekspertizasynyň netijeleri barada gürrüň edendikleri aýdylýar.
Raşit Meredow Türkmenistanyň hökümetine sud-medisina ekspertizasynyň
"Öz professional işlerini ýerine ýetirýärkä ölen žurnalistleriň hormatyna 2008-nji ýylda Parižiň etegindäki Baýe şäherinde açylan ýadygärlik daşynyň ýüzüne Ogulsapar Myradowanyň hem ady ýazyldy".
netijelerini ýaýratmagyň kanuny taýdan gadagandygyny aýdypdyr. Amerikan ilçihanasynyň wekili bolsa kanuny taýdan Ogulsaparyň dogan-garyndaşlaryndan rugsat alyp, ekspertizanyň netijelerini ýaýratmagyň mümkindigini ýatladypdyr. Emma Meredow bu teklibi hem ret edýär.
ABŞ-nyň ilçihanasynyň wekili özlerinde Ogulsaparyň jesediniň suratynyň bardygyny aýtdy diýlip, “WikiLeaks” internet saýtynda çap edilen maglumatda aýdylýar.
Häkimiýetler henizem dymýarlar
Şunlukda, üç çaganyň enesi Ogulsapar Myradowanyň ölüminiň sebäpleri barada bu wakadan bäş ýyl geçensoň hem türkmen häkimiýetleri hiç hili düşündiriş bermeýärler.
2008-nji ýylda, metbugat gününe gabatlanylyp, öz professional işlerini ýerine ýetirýärkä ölen žurnalistleriň hormatyna Parižiň etegindäki Baýe şäherinde açyk muzeýde açylan ýadygärlik daşynyň ýüzüne türkmenistanly ene Ogulsapar Myradowanyň hem ady ýazyldy. Öldürilen žurnalistleriň hatyrasyna olaryň atlarynyň ebedileşdirilýän ýeri bolan Waşingtonyň Newseum muzeýinde hem Ogulsapar Myradowanyň suratydyr ady bar.
Aktiwistlerden beýleki ikisi, her biri ýedi ýyl türme tussaglygyna höküm edilen Sapardurdy Hajyýew bilen Annagurban Amangylyjow heniz hem türme tussaglygynda galýarlar.
Adam hukuklaryny goraýjy Amnesty International, Human Rights Watch we «Serhetsiz reportýorlar» ýaly halkara guramalary olaryň ikisinem syýasy tussag hasaplaýarlar.
BMG-niň Eden-etdilikli tussag etmeler baradaky iş toparynyň geçen ýylyň ahyrynda ýaýradan beýanatyna görä, Annagurban Amangylyjow bilen Sapardurdy Hajyýewiň tussag edilmegi Adam hukuklary boýunça ählumumy Jarnamanyň 9, 10, 11, 19 we 20-nji maddalarynyň hem-de Graždan we syýasy hukuklar boýunça halkara Konwensiýsyanyň 9, 14, 19, we 22-nji maddalarynyň bozulandygyny aňladýar.


text:
Düýn Türkiýäniň howpsuzlyk gullugynyň resmileri ýurduň günorta-gündogar regionynda kürt ýaragly söweşijileriniň eden hüjüminde bir esgeriň ölüp, ýene bir esgeriň hem ýaralanandygyny habar berdiler.
Howpsuzlyk gullugynyň resmileriniň aýtmaklaryna görä, wakada kürt ýaragly söweşijileriniň bir topary Yrak we Eýran bilen serhetlere golaý ýerde harby ulaglaryň kerwenini oka tutupdyrlar.
Bu wakanyň bolan prowinsiýasynda şu mart aýynyň başynda amala aşyrylan mina partlamalarynda iki sany türk esgeri ölüpdi.


text:
Özbegistanyň oppozisiýasynyň aktiwisti Fahritdin Tillaýew we onuň aýaly urulyp-ýenjildi. Bu wakanyň Tillaýewe bir aýaly zorlamakda edilen aýyplamalardan soň bolandygy aýdylýar.
42 ýaşly Tillaýew “Erk” partiýasynyň agzasy we adam hukuklaryny goraýjy aktiwist.
Tillaýewiň çarşenbe güni Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna gürrüň bermegine görä, geçen anna güni goňşysy onuň gapysyna kakypdyr, ol gapysyny açanda goňşy aýalyň ýalaňaç durandygyny görüpdir. Onuň sözlerine görä, goňşy aýal gapy açylan badyna Tillaýewiň ony zorlandygy barada gygyryp başlapdyr. Munuň yzýany üýşen adamlar Tillaýewi we onuň aýalyny urup başlapdyr.
Tillaýew özüne garşy resmi aýyplamalaryň bolmandygyny we bu waka bilen baglylykda özüniň polisiýa ýüz tutandygyny gürrüň berdi.
Ýakynda özbegistanly aktiwistleriň birnäçesine, şol sanda “Badamlik” oppozision hereketiniň 71 ýaşly lideri Hasan Çoriýewe we adam hukuklaryny goraýjy aktiwist 61 ýaşly Bobomurod Razzakowa zorlamak aýyplamalary esasynda iş kesilipdi.


text:
Ukrainanyň uly böleginde ýerli saýlawlaryň ikinji tapgyry geçirildi.
15-nji noýabrda bolan ses berişlikde ses berijiler Kiýewiň we ýurduň 28 şäheriniň häkimlerini hem ýerli geňeşleriň agzalaryny saýladylar.
Ilatyň gatnaşyk derejesi 34% bolupdyr.
Deslapky netijelere görä, Kiýewiň häkimi wezipesine gaýtadan Witaliý Kliçko
saýlanypdyr.
Saýlawlaryň 25-nji oktýabrda geçirilen birinji tapgyrynyň yzýany amala aşyrylan pikir öwrenmeler prezident Petro Poroşenkonyň hökümetiniň ýurduň günbatarynda we merkezinde berk pozisiýa eýeleýändigini görkezdi.
Emma ýurduň gündogarynda ses berijileriň aglabasy 2014-nji ýylda protestleriň netijesinde häkimiýet başyndan çetleşdirilen öňki prezident Wiktor Ýanukowiçiň partiýasyndan galan güýçlerden düzülen Oppozision Blogy goldady.
Ýerli saýlawlar orsýetçi separatistleriň gözegçiligindäki Donetsk we Luhansk regionlarynyň käbir böleklerinde geçirilmedi.


text:
Türkmenistanyň Lebap welaýaty pagta ýygym kampaniýasynda beýleki regionlardan öňe çykyp, welaýatyň pagtaçylary 115 müň tonnadan gowrak pagta tabşyrypdyr. Munuň regionda planlaşdyrylan 300 müň tonna pagtanyň 40% emele getirýändigi resmi maglumatlarda aýdylýar.
Türkmenistanda şu ýyl pagta 535 müň gektar ýerde ekildi. Ahalyň 207 müň tonna, Marynyň 313 müň tonna, Daşoguzyň 230 müň tonna pagtany ýygyp tabşyrmagyna garaşylýar.
Türkmen metbugatynyň maglumatlarynda pagta ýygym kampaniýasynyň uly ähmiýete eýedigi nygtalýar we pagta meýdanlarynda mehanizatorlar, pagtaçylar we “beýleki gatnaşyjylar” üçin iş we dynç alyş taýdan ähli zerur şertleriň döredilendigi habar berilýär. Lebap welaýatyndan gowuşýan maglumatlara görä, pagta ýygyma mejbury sürülýän bujet işgärleri köp we olar üçin pagta meýdanlarynda amatly şertler döredilmeýär.


text:
Yragyň hökümet güýçleri şaýylaryň ýaragly toparlarynyň we sünni tire-taýpalarynyň söweşijileriniň kömegi bilen, bir hepde mundan ozal “Yslam döwletiniň” basyp alan giňişliklerini ýene yzyna gaýtaryp aldylar we Yragyň günbatar şäheri bolan Ramada basyşy artdyrýarlar.
Ýerli sünni tire-taýpalaryň lideri Amir al-Fahdawä salgylanyp 24-nji maýda habar berlişine görä, häzirki wagtda garyşyk güýçler Ramadiden 10 kilometr uzaklykdaky Husaiba al-Şarkiýa şäherine gözegçilik edýärler we ”YD-niň” söweşijilerini yza serpikdirmek üçin basyşy dowam etdirmäge taýýarlanýarlar.
17-nji maýda Ramadiniň elden giderilmegi Yragyň harbylary üçin örän uly ýeňliş boldy. Olar Yragyň Anbar welaýatynda “Yslam döwletine” garşy netijeli basyşa ýaňy başlapdylar.
Yragyň premýer-ministri Haider al-Abadi 25-nji maýda BBC agentligine beren interwýusynda “olar söweşde ýeňen hem bolsalar, bu olaryň üstün çykandygyny aňlatmaýar” diýdi.
Şol bir wagtyň özünde-de harby toparyň Yragyň goşunlaryny yza serpikdirip, 24-nji maýda Eýranyň we Siriýanyň serhedindäki geçelgäni doly öz gözegçiligne alandygy habar berildi.
Yrak tarapyndan Al-Walid serhet geçelgesinde YD häzirki wagtda Siriýanyň we Anbar welaýatynyň arasyndaky esasy ýollara gözegçilik edýär.
Bu hüjümler ABŞ-nyň goranmak sekretary Aşton Karteriň Yragyň goşunlarynyň ”YD” garşy söweşmek islegine degişli berk çykyşyna gabat geldi. Karter Yragyň goşunlarynyň Ramadidäki söweşlerde şowsuzlyga uçramagynyň olarda öz-özlerini goramaga islegiň gowşakdygyny görkezýändigini aýtdy.
Ol 24-nji maýda CNN telekanalyna bu barada şeýle diýdi: “Ramadide bolan ýagdaýlar Yragyň goşunlarynyň söweşmäge islegsizligini görkezdi. Olaryň sany ”YD-den” az däldi – hakykatda Yragyň goşunlary garşydaşyndan san taýdan artykdy, emma şonda-da olar yza çekildiler. Bu bolsa yraklylarda ”YD” garşy söweşmäge we öz-özlerini goramaga isleg meselesiniň bardygyny maňa we köpçülige görkezdi”.
Yrak goşuny Anbar welaýatyndaky söweşlerde yza çekilende özüne ABŞ tarapyndan berlen ulaglary, tanklary taşlap gaýdypdy.
Yrakly kanunçykaryjy, parlamentiň Goranmak we howpsuzlyk komitetiniň başlygy Hakim al-Zamili 24-nji maýda “Associated Press” agentligi bilen söhbetdeşlikde Karteriň kommentarilerini “hakykata gabat gelmeýän we esassyz” diýip atlandyrdy.
Ol Waşingtony Yragyň esgerlerini “gowy enjamlar, ýarag we howadan goldaw bilen üpjün etmekde” şowsuz hereketlerde aýyplady.


text:
Harbylar soňky 24 sagatda Owganystanda dört amerikan esgeriniň öldürilendigini aýdýarlar.
NATO-nyň düýnki beýanatynda üç amerikan esgeriniň şenbe güni, günorta Owganystanda öldürilendigi aýdylýar. Olaryň ikisi bomba partlamasy, üçünjisi bolsa ok degip wepat bolupdyr.
Dördünji esger ýurduň gündogarynda bomba partlamasynda heläk bolupdyr. Bu dört esgeriň ölümi noýabrda öldürilen amerikan esgerleriniň sanyny 15-e etirdi.
Oktýabr aýy Birleşen Ştatlar üçin sekiz ýyl öň başlan konfliktiň iň köp ölümli aýy boldy, şonda bir aýda 58 esger wepat boldy.


text:
Protestleriň merkezi hasaplanýan şäherlerde çarşenbe güni hökümet güýçleri we beýleki ýaragly toparlar tarapyndan azyndan 19 adam öldürildi. Protestçilere edilen bu hüjümlerde tanklardan hem peýdalanyldy.
Ýurduň uly, senagatlaşan şäherleriniň arasynda üçünji orunda durýan Homs şäheri çarşenbe güni top okuna tutuldy. Şäheriň ýaşaýjylary howpsuzlyk güýçleriniň öýme-öý aýlanyp, hökümete garşy protestlere gatnaşanlaryň sanawynda ady bar adamlary tutandyklaryny aýtdylar.
Çarşenbe güni agşam müňlerçe studentiň, hökümetiň görkezýän gysyşyny äsgermezlik edip, Halap şäherinde geçiren demonstrasiýasy sebäpli penşenbe güni ençeme adamyň tutulandygy habar berildi.Boýun alýarlar, emma…
Londonda ýerleşýan “Adam hukuklary boýunça Siriýa gözegçilik” merkeziniň işgäri Rami Abdel Rahman harbylaryň Bania şäherinde protestlere ýolbaşçylyk edýänleri gabamagy penşenbe güni hem dowam etdirendigini aýtdy.
Siriýanyň harbylary Deraa şäheriniň golaýynda, 5-nji maý.
Assadyň hökümeti bu hüjümleri geçirýändigini boýun alýar. Ýöne ol: “Munda harbylaryň nyşana alýany söweşiji yslamçylar” diýýär.
Siriýanyň harbylary çarşenbe güni Homs we Deraa şäherlerinde bolan çaknyşyklarda iki esgeriň ölüp, 9 esgeriň ýaralanandygyny aýtdylar. Adam hukuklary toparlary mart aýynyň ortalarynda protest hereketi başlaly bäri 600-den agdyk adamyň öldürilip, azyndan 8 müň adamyň tutulandygyny aýdýarlar.
Protestçiler erkin saýlawlary, syýasy tussaglaryň boşadylmagyny, Baş kanuna üýtgetmeler girizilip, Assadyň “Baas” partiýasynyň agalygynyň çäklendirilmegini talap edýärler.Siriýa hökümeti ýazgarylýar
Siriýa hökümeti halkara derejesinde gitdigiçe ýazgarylýar. Bileşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Ban Ki-mun çarşenbe güni Ženewada: “Assad Siriýanyň halkynyň reformalar we azatlyk baradaky çagyryşlaryna üns bermeli” diýdi. Ban şeýle hem Damasky parahatçylykly demonstrantlaryň garşysyna çakdanaşa güýç ulanmazlyga we adamlary köpçülikleýin tutmazlyga çagyrdy.
“Deraa we soňky zorluklardan zyýana uçran beýleki şäherlerde ýagdaýa özbaşdak, bitarap baha berip, gerekli gumanitar kömegi planlaşdyrmaga bize mümkinçilik bermegi üçin biz Siriýanyň häkimiýetlerine gysyş görkezmegi dowam etdirýäris” diýip, Ban aýtdy.
10-njy maýda ÝB Siriýanyň 13 resmisini öz sanksiýa sanawyna girizdi. Bu 13 resminiň biri Başar Assadyň (sagda) dogany Maher (çepde).
Ýewropa Bileleşigini baş diplomaty Ketrin Aşton hem penşenbe güni ÝB-niň Siriýa baradaky sanksiýalary giňeltmäge taýýardygyny bildirdi. Onuň aýtmagyna görä, bu sanksiýalar Assadyň özüni hem öz içine alar. 10-njy maýda ÝB Siriýanyň 13 resmisini öz sanksiýa sanawyna girizdi. Bu 13 resminiň biri Başar Assadyň dogany Maher.
Aşton Awstriýa radiosyna şu günki beren interwýusynda: “Assad entek sanksiýa sanawyna girizilenok. Ýöne Ýewropa Bileleşiginiň daşary işler ministrleri üstümizdäki hepde bu meselä dolanyp gelip, Fransiýanyň ‘Siriýanyň prezidenti-de bu gara sanawa goşulmaly’ diýýän teklibi barada pikir alşar” diýdi.Milli miras
Siriýanyň öňki wise-prezidenti, 2005-nji ýylda ýurtdan gaçyp çykan Abdel-Halim Haddam çarşenbe güni Brýusselde “Reuters” habar gullugyna: “Assad Liwiýanyň lideri Kaddafiniň edýän işlerini edýär” diýdi.
“Belli bir derejede interwensiýanyň gerek bolmagy mümkin. Adamlar öldürilýär. Öz halkyny gyrýan režim kanuny däl. Aslynda olar öz halkynyň duşmany. Şol sebäpden olar milli mirasy alyp bilmez. Milli miras, nähili ýollar bilen hem bolsa, bu ýolbaşçylardan dynmagy talap eder” diýip, Haddam aýtdy.
Waşingtonda Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamenti Siriýada halka edilýän sütemi “wagşyçylyk” diýip ýazgardy. Döwlet departmentiniň sözçüsi Mark Toner: “Siriýa häkimiýetleri özleriniň parahatçylykly demonstrantlara garşy edýän zorlukly hereketlerini artdyrýarlar” diýdi.
Analizçiler prezident Barak Obamanyň administrasiýasyny Assadyň zorluga daýanýan repressiw režiminiň soňuna çykylmagy barada çagyryş etmäge göwünsizlikde aýyplaýarlar. Olaryň aýtmagyna görä, Waşington Siriýada bolan rewolýusiýanyň Orta Gündogaryň bu bölegini bulagaýlyga salyp, Liwana, Eýrana we Ysraýyla täsir etmeginden gorkýar.


text:
Anna güni “Roýter” habar agentligi “Türkmengaz” döwlet konserniniň sözlerine salgylanmak bilen, Türkmenistandan Eýrana gaz akdyrylmasynyň gaýtadan ýola goýlandygyny habar berýär.
“Türkmengaz” döwlet konserniniň başlygy Sähetmyrat Mämmedow “Roýter” habar agentligine beren interwýusynda şu hepde Türkmenistanyň Eýrana akdyrýan gazynyň wagtlaýynça togtadylmagynyň Tähranyň haýyşy esasynda ýüze çykandygyny aýdypdyr.
“Roýteriň” maglumatyna görä, Sähetmyrat Mämmedow bu bökdençligiň gazyň bahasy bilen bagly ylalaşmazlyklar sebäpli ýüze çykandygy barada habar serişdeleriniň ýaýradan maglumatyny ret edipdir.
Emma şu hepdäniň çarşenbe güni Eýranyň “Mehr” habar agentligi Eýranyň nebit ministri Rostam Koseminiň sözlerine salgylanmak bilen, Türkmenistandan akdyrylýan gazyň wagtlaýynça kesilmegine gazyň bahasy baradaky ylalaşmazlyklaryň sebäp bolandygyny habar beripdi.


text:
Aşgabat, 03.02.2015. “Türkmenportal”.
Şu ýyl Türkmenistanyň dünýä bileleşigi tarapyndan biragyzdan goldanylyp, BMG-niň Baş Assambleýasynyň rezolýusiýasyna laýyklykda, hemişelik Bitaraplyk derejesine eýe bolanyna 20 ýyl dolýar. Bu waka mynasybetli Türkmenistanyň Ýaşulylarynyň maslahatynda “2015-nji ýyl Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly” diýlip yglan edildi.
Türkmenistanyň Özbegistan Respublikasyndaky ilçisi Şiri Şiriýew “12news.uz” saýtyna beren beýanatynda Türkmenistanyň Bitaraplyk derejesine eýe bolmak bilen öz üstüne uly jogapkärçilik alýandygyny we onuň hötdesinden gelmek üçin yzygiderli iş alnyp barylýandygyny nygtady. “Parahatçylyk, howpsuzlyk we ösüş – Bitarap Türkmenistanyň daşary syýasatynyň esasy ugurlarydyr” diýip, ilçi sözüni jemledi.
Dabaraly waka mynasybetli 2015-nji ýylyň 12-nji dekabrynda Aşgabatda döwlet baştutanlarynyň, BMG-niň we onuň ýöriteleşdirilen edaralarynyň ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda halkara maslahatyny geçirmek maksat edinilýär. Şeýle-de BMG-niň we halkara guramalarynyň ýokary derejeli wekilleriniň gatnaşmagynda iri forumlary guramak göz öňünde tutulýar.
Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygy mynasybetli geçiriljek çäreleriň arasynda Özbegistanyň žurnalistleriniň arasynda yglan ediljek Bitarap Türkmenistan baradaky iň gowy makalalaryň bäsleşiginiň hem bardygyny aýtmalydyrys.


text:
Yragyň ýezit azlygynyň müňlerçe wekili ýurduň demirgazygynda “Yslam döwletiniň” söweşijileriniň harby basyşy astynda öz öýlerini terk etmäge mejbur boldy. Bu ýagdaý ABŞ-nyň ýezitlere ynsanperwer kömegini ýollamagyna itergi berdi. Ýezitler kimler?
Yslam söweşijileri demirgazyk Yrakda ýezitler azlygynyň müňlerçe wekilini gabawa salyp, Obamanyň administrasiýasyny Sinjar dagynda gaçyp gizlenen bosgunlara şu hepdede howadan ynsanperwer kömegini ýetirmäge mejbur etdiler. Ýezit halky haýsy dine uýýar we olaryň taryhy barada nähili maglumat bar.
Ýezitler kim?
Ýezitler sosial we din esasynda emele gelen bir topar. Olar, adatça, oba ýerlerinde ýaşaýarlar we daýhançylyk ýa-da maldarçylyk bilen meşgullanýarlar. Olar kürt dilinde gürleýärler. Ýezitleriň dünýädäki sany bir million töwereginde diýlip hasaplanylýar.
Bu jemgyýetiň lideri şazada adyny göterýär we Yragyň demirgazygyndaky Mosul şäherinden gündogar tarapdaky Ain Sifni şäherinde ýaşaýar.
Ýezitleriň ybadathanasy ýezitleriň arasynda mukaddes hasaplanýan Laliş obasynyň golaýynda ýerleşýär. Britaniýaly meşhur ýazyjy Agata Kristi ýеzitleriň ybadathanasyny öz ömründe gören iň ajaýyp ýerleriniň biri diýip atlandyrypdy.
Olar Yrakda seýrekmi?
Ýezitleriň köpüsi Yrakda ýaşaýar we olaryň sany 500-700 müň aralygynda hasaplanylýar. Ýezitleriň köpüsi Mosuldan günbatar tarapda ýerleşýän Sinjar dagynda ýaşaýar. Olaryň syýasy we intellektual merkezleri Mosuldan gündogarda Şeikhan etrabynda ýerleşýär. Şeýle-de onlarça müň ýezit beýleki ýurtlarda, şol sanda Siriýada, Ermenistanda, Gürjüstanda, Germaniýada we Orsýetde ýaşaýar. Ýezitleriň 20-nji asyryň başynda Eýranda hem bolandygy aýdylýar.
Olaryň dini nähili?
Ýezidizmiň döremegi 1073-1163-nji ýyllarda häzirki Liwanyň giňişligine degişli ýerde doglan musulman wagyzçysy Şeih Adiniň şahsyýeti bilen baglanyşdyrylýar. Ol Mosul şäheriniň gündogaryndaky daglarda wagyz edipdir we Lalişde ornaşypdyr.
Ýezitleriň sany soň tire-taýpalaryň bileleşmeginiň we dinden-dine geçmegiň hasabyna ýaýbaňlanypdyr.
Ýezitleriň dini Hudaýyň birligine esaslanýar we reinkarnasiýa, ýagny ölenleriň gaýtadan dünýä inýändigine ynanýar. Dini tekstler kürt diliniň kurmanji dialektinde ýazylan.
Olar öz taryhynda yzarlamalara sezewar boldularmy?
Ýezitler öz taryhynyň ilkinji ýyllarynda Mosulyň we kürt welaýatlarynyň ýerli ýolbaşçylary tarapyndan yzarlanypdy, ýerli häkimiýetler olara yslam dininden çykanlar hökmünde garapdy.
1254 we 1415-nji ýyllar aralygynda ýezitlere edilen basyşlar olaryň yslamdan bölünen din hökmünde güýçlenmegine we harbylaşmagyna sebäp boldy.
Soňra ýezitler kürtleriň häkimiýet gatlaklarynda orun tapdylar, 19-njy asyrda Osman imperiýasynyň täsiriniň ýaýbaňlanmagynyň netijesinde ýerli häkimiýetleriň hüjümleri sebäpli ýezitler Orsýete gaçyp çykdylar.
1892-nji ýylda Mosulyň Osman imperiýasyndan bolan ýolbaşçysy ýezitleri gyrgyna berdi we olaryň bir toparyny yslama geçmäge mejbur etdi.
Ýezitleriň Lalişdäki ybadathanasy metjide öwrüldi we bu ýagdaý 1904-nji ýyla çenli dowam edipdi.
Soňky döwürde ýezitleriň jemgyýeti kürtleriň azat ediş toparlarynyň we hökümet toparlarynyň arasyndaky söweşleriň arasynda galdylar we bu olary Germaniýadan gaçybatalga soramaga mejbur etdi.
Ýezitleriň beýleki dinler bilen gatnaşygy nähili?
Bir tarapdan, ýezitlere musulman goňşulary tarapyndan şübheli garalýar. Yslam dininiň we beýleki dinleriň wekilleri ýezitleriň dini ynançlaryna ýalňyş düşünip, olary “şeýtanyň tarapdarlary” diýip atlandyrýarlar.
Ýezit aýallarynyň erkekler bilen baýramçylyklara bile gatnaşmagy olaryň arasynda bikanun jynsy gatnaşyklar baradaky myş-myşlaryň ýaýramagyna sebäp bolýar.
Şol bir wagtda-da ýezitleriň regionda birnäçe dini toparlar, esasan, hristianlar bilen gowy gatnaşyklary bar.
Ýezitleriň ýaşaýan Sinjar daglary 1915-nji ýylda Osman imperiýasyndaky gyrgynçylyk döwründe ermeniler üçin gaçybatalga bolupdy. 19-20-nji asyrlarda häzirki Türkiýäniň giňişliginde ýezitleriň birnäçesi hristian dinine hem geçipdiler.


text:
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdoganyň aýtmagyna görä, Müsüriň prezidenti Hosni Mubarek häkimiýet çalşygyny amala aşyrmagyň deregine “has başgaçarak ädimleri etmeli”.
Premýer-ministr Erdogan bu barada çarşenbe güni Gyrgyzystana edýän saparynyň dowamynda aýtdy.
Sişenbe güni prezident Mubarek nobatdaky prezidentlik saýlawlaryna gatnaşmajakdygyny, şeýle-de özüniň galan möhletinde häkimiýetiň parahatçylykly geçişini sazlamak üçin işlejekdigini aýtdy.
Hosni Mubaregiň prezidentlik möhleti şu ýylyň sentýabrynda tamamlanýar.


text:
Adam hukuklaryny goraýjylar Türkmenistanyň howpsuzlyk çärelerini güýçlendirmegi bilen ýurtda pikir azatlygyna garşy gysyşlaryň artjakdygyna alada bildirýärler.
Özbegistanyň adam hukuklaryny goraýjy “Najot” guramasy Türkmenistanyň döwlet syrlarynyň ýaýramagynyň öňüni almak hem-de “döwlet üçin howp dörediji” diýlip hasaplanýan şahslara we toparlara gözegçiligi güýçlendirmek boýunça 11-nji maýda Döwlet howpsuzlygy geňeşinde maslahat edilen çärelere ünsi çekýär.
Adam hukuklaryny goraýjy “Najot” guramasynyň başlygy Haýytboý Ýakubow Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlygy geňeşinde ýurduň harby kuwwatyny ösdürmek, harby tehniki üpjünçiligini gowulandyrmak meselelerinden daşgary terrorçylyk howpuna, dini ekstremizme garşy göreş üçin kanuny goraýjy organlarda ýörite bölümleri döredip, oňa halkara spesialistlerini çekmek meselesiniň hem maslahat edilenligini belleýär.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde Haýytboý Ýakubow Türkmenistanyň bu meselä ünsi artdyrmagyna terrorçylykly hüjümler barada Özbegistanda habar berilýän ýagdaýlaryň Türkmenistanda bolmazlygy üçin edilýän bolmagy mümkin diýip çaklaýar.
Näme maslahat edildi?
AKI press habar agentligine degişli “Central Asian News” internet neşiri, ýapyk görnüşde geçirilen Döwlet howpsuzlygy geňeşiniň metjitlerde we ybadathanalarda wideokameralary goýmak hem-de raýatlaryň, ilkinji nobatda-da döwlet edaralarynyň işgärleriniň dini garaýyşlaryny öwrenmek, dindarlara gözegçiligi güýçlendirmek bilen baglydygyny tassyklaýar.
“Central Asian News” internet neşiri hökümet maslahatynda ýurduň serhedinden köp geçýän adamlaryň täze sanawyny döretmek kararyna-da gelnenligini habar berýär.
Türkmen metbugatyna görä, Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlygy geňeşiniň soňky maslahaty 11-nji maýda geçirildi. Bu maslahatda Ýeňiş baýramynyň 65 ýyllygy bilen bagly dabaralaryň, harby we kanuny goraýjy organlaryň ýylyň başyndan bäri alyp baran işleriniň netijeleriniň we ýurtda neşä garşy göreşiň gidişiniň maslahat edilenligi resmi maglumatlarda aýdyldy.
Türkmenistanda graždan azatlyklaryna, şol sanda din azatlygyna garşy gysyşyň öňden bäri alnyp barylýanlygyny we basyşlaryň häzire çenli-de, güýçlenmese, gowşamanlygyny ynsan hukuklaryny goraýjy türkmenistanlylar belleýärler.
Käbir guramalar ýapylar
“Türkmen Helsinki fondunyň” başlygy Täjigül Begmedowa Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlygy geňeşiniň maslahatynda garalan meseleler barada resmi taýdan anyk maglumat berilmedik hem bolsa, içerki howpsuzlyk gözegçiligini berkitmek çäreleriniň Türkmenistan üçin täzelik däldigini belledi.
Adam hukuklayrny goraýjynyň sözlerine görä, raýat aktiwistleriniň we olaryň maşgalalarynyň yzarlanýanlygy, olaryň öýleriniň hemişe göz astynda saklanýanlygy barada “Türkmen Helsinki fondunyň” adyna Türkmenistandan maglumatlaryň gowuşmagy dowam edýär.
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlygy geňeşiniň ýurtda daşary ýurt raýatlarynyň we guramalarynyň, şol sanda Türkmenistanyň giňişliginde raýat jemgyýetçiligi bilen iş alyp barýan guramalaryň işini jikme-jik öwrenmek, käbiriniň rugsatnamalaryna gaýtadan garamak we käbir halkara guramalarynyň ýurtdaky bölümlerini ýapmak meselelerine hem garalanlygyny, şeýle-de Türkmenistanda işleýän daşary ýurt ilçihanalarynyň işi barada ýörite organlaryň wekilleriniň beren hasabatlarynyň diňlenenligi “Central Asian News” neşiriniň maglumatynda bellendi.
Şeýle meseleleriň Türkmenistanyň ýolbaşçylarynyň arasynda näderejede maslahat edilýänliginiň köpçülik üçin nämälim galýanlygyna garamazdan, ýurduň howpsuzlyk güýçleriniň ygtyýarlyklarynyň öňküsi ýaly ululygyna galýanlygyny we olaryň graždanlara gözegçilik we basyş etmek üçin şol öňki köne usullaryndan peýdalanyp gelýänligini belläp, Tajigül Begmedowa bu ýagdaýyň ynsan hukuklaryny goraýjylary örän uly alada goýýanlygyny aýtdy.
Başgaça pikirlenmek duşmançylykmy?
“Türkmen Helsinki fondunyň” başlygy Tajigül Begmedowanyň aýtmagyna görä, türkmen ýolbaşçylarynyň açyk dialoga islegsizligi, başga pikirli her bir adama režimiň duşmany hökmünde garamagy, kemçilikleri görkezmäge çalyşýanlaryň döwleti garalamak däl-de, ýagdaýy gowulandyrmak maksatlaryna düşünmek islemeýänligi örän alada dörediji mesele bolmagyna galýar we türkmen hökümetiniň ýagdaýy üýtgetmek islemeýänligi barada pikir döredýär.
Türkmenistanyň harby mümkinçilikleri, saglygy saklaýyş we bilim pudagy barada çap edilýän maglumatlara gözegçiligi güýçlendirmek meselesiniň hem Döwlet howpsuzlygy geňeşinde maslahat edilenligi internet neşirleriniň birnäçesinde çap edilen maglumatlarda aýdylýar.
Halkara habar serişdelerinde we halkara guramalarynyň hasabatlarynda Türkmenistandaky kemçilikler barada çap edilýän maglumatlara türkmen metbugatynyň sahypalarynda soňky aýlarda ençeme sapar resmi reaksiýa görkezilipdi.


text:
Birleşen Ştatlar we birnäçe arap döwleti «Yslam döwletiniň» jeňçileriniň Siriýadaky güman edilýän nyşanalaryna garşy howa zarbalaryny urmaga başladylar.
Mundan ozal şeýle howa zarbalary «Yslam döwleti» toparynyň diňe Yrakdaky nyşanalaryna gönükdirilendi we täze zarbalar bu alnyp barylýan kampaniýanyň gerimini giňeldýär.
Pentagonyň çap eden beýanatynda bu kampaniýa gatnaşýan arap ýaranlarynyň arasynda Iordaniýanyň, Saud Arabystanynyň we Aýlak döwletleri bolan Bahreýniň, Kataryň we Birleşen Arap Emirlikleriniň bardygy aýdylýar.
Beýanatda Birleşen Ştatlaryň YD bilen ilteşikli nyşanalara 14 howa zarbasyny urandygy aýdylýar. Bu zarbalar söweş uçarlaryndan, bombaçylardan, daşdan dolandyrylýan dronlardan we Tomahawk raketalaryndan urlupdyr.
Birleşen Ştatlaryň Gyzyl deňizdäki we Demirgazyk Arap aýlagyndaky gämilerinden jemi 47 Tomahawk raketasy atyldy.
"Bu zarbalar YDYL-yň bir topar nyşanasyny ýok etdi ýa-da olara zeper ýetirdi. Ýok edilen we zyýan ýetirilen nyşanalar YDYL-yň söweşijelerini, tälim binalaryny, ofis jaýlaryny we komanda hem kontrolluk desgalaryny, maliýe merkezlerini, üpjünçilik ulaglaryny we harby tehnikalary öz içine alýar» diýip, beýanatda aýdylýar.
"Gatnaşdylar ýa goldaw berdiler"
Pentagon arap döwletleriniň bu howa zarbalarynyň urulmagyna «gatnaşandygyny ýa-da goldaw berendigini» aýtdy, emma şundan aňryk geçmedi.
Siriýanyň Adam hukuklary obserwatoriýasy, ýagny Britaniýada ýerleşýän gözegçilik topary howa zarbalarynyň demirgazykdaky Rakka welaýatyny, onuň paýtagtyny, şeýle-de gündogarda, Yrak bilen serhetleşýän Deir el-Zour welaýatyny nyşana alandygyny aýtdy. Rakka «Yslam döwleti» toparynyň jeňçileriniň esasy mesgenidir.
Obserwatoriýanyň ýolbaşçysy Rami Abdurrahman özünde YD söweşijileriniň arasyndaky pidalar barada tassyklanan maglumatlaryň bardygyny aýtdy.
Pentagon Birleşen Ştatlaryň aýratynlykdaky sekiz howa zarbasynyň «Horasan topary» diýip bilinýän ozalky «Al-Kaýda» nökerlerine garşy gönükdirilendigini aýtdy.
Adam hukuklary obserwatoriýasynyň başlygy Abdurrahman Aleppo welaýatyndaky nyşanalara urlan zarbalarda “Al-Kaýda» bilen ilteşikli «Nusra frontuň» 30 söweşijisiniň, asuda ilatdan sekiz adamyň, şol sanda çagalaryň heläk bolandygyny aýtdy.
NATO 23-nji sentýabrda Birleşen Ştatlaryň ýolbaşçylygynda YD jeňçileriniň Siriýadaky nyşanalaryna garşy urlan zarbalara özüniň galtaşygynyň bolmandygyny aýtdy.
Orsýet bu howa zarbalarynyň Siriýanyň özygtyýarlylygyny we halkara kanunçylygyny bozandygyny aýtdy.
Siriýanyň Daşary işler ministrligi Damaska howa zarbalaryndan birnäçe sagat öň Birleşen Ştatlaryň we Waşingtonyň käbir ýaranlarynyň onuň territoriýasyndaky YD jeňçilerini nyşana aljakdygy aýdyldy diýdi.
Telewideniýede okalan beýanatda ýurduň Daşary işler ministrligine howa zarbalaryndan öň Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerriniň Yragyň üsti bilen iberen haty gelip gowuşdy diýilýär.
Birleşen Ştatlaryň harby uçarlary, bombaçylary we dronlary awgustyň başyndan bäri Yrakdaky YD jeňçileriniň nyşanalaryna 190 çemesi howa zarbasyny urdy.
Birleşen Ştatlaryň hasaplamalaryna görä, YD jeňçileriniň üçden ikisine golaýy Siriýada ýerleşýär.
YD jeňçileri Siriýanyň içinden başlanyp, demirgazyk we günbatar Yrakda uly giňişligi öz içine alýan giň territoriýany basyp aldylar.
Şeýle-de olar müňlerçe adamy jezalandyryp öldürdiler, Birleşen Ştatlaryň iki žurnalistiniň, Britaniýanyň bir kömek işgäriniň kellesini kesdiler.


text:
Penşenbe güni Amerikanyň Birleşen Ştatlary Eýranyň üç sany sany hökümet guramasyna garşy sanksiýa girizýändigini yglan etdi.
Waşingtonyň resmileri bu sanksiýalaryň Eýranda 2009-njy ýylda geçirilen prezidentlik saýlawlaryndan soňky geçen döwrüň içinde ynsan hukuklarynyň basgylanmagy bilen baglanyşykly wakalar sebäpli girizilýändigini mälim etdiler.
Olaryň aýtmaklaryna görä, sanksiýalar Eýranyň Rewolýusion Gwardiýasyna, Basyj harby toparyna we Eýranyň polisiýa edarasyna garşy girizilipdir.
Bu sanksiýalar esasynda bu toparlara degişli Birleşen Ştatlaryň territoriýasyndaky islendik bir bank hasaplary we biznes işleri doňdurylýar.


text:
Türkmenler
Türkmenler — Esasan Orta Aziýada ýaşaýan türki kowumlardan biri.
Makalamyzyng bashynda "Turkmen" sozunin manysyna durup gechsek ahli babatda maksadymyza layyk bolarmyka diyyan. Bu maglumaty biz yewropa ya-da bashga yerlerin alymlaryndan alman ,ony biz garashsyz cheshmelerden alsak elbetde gowy bolar. Muny biz Gundogar Turkistanda (Harirki wagtda Hytay Halk Respublikasynyn demirgazyk gunbatar bolegi) yashap gechen alymymyz, turkishynas Mahmut Kashgarlynyn "Divani lugat et-turk"(alymyn Bagdatda yazyp tamamlan eseri , dili Garahanlychadyr) eserinin "Oguzlar" babyndan alsak onda , Yslam dinine Iman eden Oguz boylaryna Turki-Iman diylendigini bileris . Bilshimiz yaly Yslam dinine iman etmedik oguzlarda bardyr , Mysal uchin Moldowa Respublikasynda yashayan Gokoguzlar(gagauzlar) uyyan dinleri Ortadoks Hristianchylygydyr ,dilleri hem oguz turkichesine oran yakyndyr.Mowzugymyza dolanyp gelsek , Yslamyn Orta gelmegi bilen Yslam dinini kabul edip taryh sahnasyna chykan esgerlerdir.Yslamdan ongjeki taryhda biz olary dine ogu0larz ya-da turkler diyip bilyaris.Arap taryhchylarynyn aytmagyna gora bir gunde 200000 mung adam musulman bolypdyr. Yene bellap gechmeli zat arap serkerdelerinin beren maglumatlarynda kowsa sypdyrmayan gachsa tutdurmayan soweshijilerdigi aydylyar,hatda arap serkerdeleri olary kowalamazlygy esgerlerine maslahat beripdirler , chunki olaryn atyng ustunde wagty yza seredip atan oklary nyshana has goni we durs degyan eken.Bu soweshijiler geljekde guruljak Turkmen dowlwetlerini we Yslamy hachlylardan gorajak esgerlerdi.
Soltan Alp-Arslanyn Malazgirt(1071-nji yylyng 26 awgusty) yenishinden son Turkistandaky we Horaandaky Turkmenler Anadola tarap gochleri yola goyup bashladylar. Anadola gochup gelen Turkmen taypalary oz begliklerini doredip Seljukly Soltanlaryna tabyn boldylar . Soltan Sanjaryn oluminden son , Anadoluda Anadolu seljukly dowleti dowam etdi . Yzda galan Turkmenler bolsa ozal Horezmshahlaryn we Ol dowletin Mongol goshunlary tarapyndan yykylmagy netijesinde Mongollaryn golastyna dushduler . Yone yzda galan turkmenler Soyun Hanili taypa birleshmesini doredip Dashoguz we Ichoguz ulgamy bilen mongollara garshy durdylar. Bu taypalar esasan hem hazirki wagtda Turkmenistanyn , Owganystanyn we Eyranyn chaklerinde yashayan Turkmenlerdir.Bu Turkmen taypalary oguzlaryn Salyr boyuna degishlidir .Sebabi Mongol basyp alyshlary dowrunde Salyrlar Hazirki Turkmenistanyn we Eyranyn chaklerine yayradylar we shondan son her topar oz toparynyn serdarynyn ady bilen atlardyrylyp bashlandy .Muna mysal edip Hywa Hany Abul Gazynyn "Ad Shajarayi Terekime" eserinde "Salyr boyunda Arsary bay atly biri dunyage geldi " diyip yazyaz . Bilshimiz yaly Arsary baba Arsary turkmenlerinin serdarydyr. Eyrana gechen Salyrlar eyranda oz dowletini gurmagy basharan hem bolsalar ol dowlet mongollar tarapyndan yykyldy. Sonra Anadoluda Kazy Burhaneddinin guran dowleti hem Salyr boyuna degishlidir . Mongollardan sonra turkmen Diyarynda turkmenlering ozune degishli bir dowlet gurulmady. Ustesinede Turkmen Diyary Hywa hanlygy , Buhara Emirligi hemde Eyran arasynda bir sowesh meydany halyna geldi.Bu adalatsyz urushlar ta Gokdepe soweshine chenli dowam etdi . Bashyndan kop sowdalary gechiren turkmen halky in sonunda Rus patyshalygynyn gol astyna dushdi . Ondan sonra sowetler dowleti, bu halky otdan alyp suwa sokdy... 1991 nji yylda sowetler dowletinin yykylmasy bilen oz dowletini gurmagy basharan Turkmenler,hazirki wagtda gaty dar mana eye bolan Milletin adyna eyeboldular. Aslynda Azerbayjan we Turkiye de yashayan halkda ganybir doganlarymyz !!!


text:
Awstriýanyň “OMV” energiýa kompaniýasy Azerbaýjanyň “Şa deňiz-2” energiýa ýatagyny özleşdirmek boýunça iş alyp barýan “NabukkoWest” energiýa konsorsiumynyň “Nabukko” truboprowodyndan peýdalanmajakdygyny yglan edendigini mälim etdi.
Awstriýanyň “OMV” energiýa kompaniýasy “NabukkoWest” energiýa konsorsiumynyň esasy partnýorlaryndan biri hasaplanylýar.
Bu kompaniýanyň aýtmagyna görä, “NabukkoWest” energiýa konsorsiumy Azerbaýjanyň “Şa deňiz” ýatagynda özleşdirjek gazyny başga bir alternatiw geçiriji arkaly Ýewropa akdyrar.
Ekspertleriň pikiriçe, munuň özi bu konsorsiumyň öz gazyny has gysga we arzan gaz truboprowody hasaplanylýan Trans-Adriatik truboprowody arkaly akdyrjakdygyny aňladýar.
Şu günki güne çenli “Nabukkony” gaz bilen üpjün etjek esasy çeşmeler Kaspi deňziniň astyndan çekilmegi göz öňünde tutulýan Transkaspi proýekti hem-de Azerbaýjanda özleşdirilýän gaz ojaklary hasaplanylýardy.
Indi Azerbaýjanyň “Şa deňiz” energiýa ýatagyny özleşdiriji konsorsiumyň “Nabukko” geçirijisinden ýüz öwürmegi bilen, tutuş “Nabukko” proýektiniň durmuşa geçmek meselesi uly sorag astyna düşýär.


text:
Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynda halypa mugallymlaryň we talyplaryň “Portret” atly toparlaýyn sergisi açyldy. Bu sergide akademiýanyň halypa mugallymlary we talyplary özleriniň nakgaş, grafika, dizaýn, keramiki we heýkel eserlerini görkezýärler.
Eserlerde dürli çeperçilik serişdeleri ulanmakdaky täzelik bada-bat gözüňe ilýär. Zakirjan Babaýew, Sadap Hojagulyýewa, Hijran Umarowa, Bahar Gylyçlyýewa, Muhammetnyýaz Öwezalyýew ýaly ýaşlaryň portret eserleri sergä gelenleriň ünsüni has özüne çekdi. Olar eserlerinde döwrümiziň gahrymanlaryny, meşhur şahsyýetleri, öz ýakynlaryny, dostlaryny... şekillendiripdirler.
Sergä gatnaşyp bilmeýän okyjylarymyz üçin bu sergiden taýýarlanylan fotoreportažymyzy hödürleýäris.


text:
Çarşenbe güni Belarusyň Ýokary sudy şu ýylyň aprel aýynda Minskiň metrosyndaky hüjümi gurnanlykda aýyplanýan 25 ýaşly Dmitriý Konowalowy we Wladislaw Kowalýowy ölüm jezasyna höküm etdi.
Belarusyň hukuk goraýjy aktiwistleri Konowalowyň hem Kowalýowyň günäleriniň subut edilmändigini aýdyp, goşmaça derňewiň geçirilmegini talap edýärler.
Şu ýylyň aprel aýynda “Oktýabrskaýa” metrostansiýasynda gurnalan partlamada 15 adam ölüp, 200 töweregi adam ýaralanypdy. Şonda bir türkmen studenti hem aýagyndan ýaralanyp, keselhana düşüpdi.
Häzirlikçe ýewropa ýurtlarynyň arasynda diňe Belarusda ölüm jezasy ulanylýar.


text:
Anna güni Siriýanyň iki sany esasy oppozision guramasy Siriýada demokratik prosesler arkaly prezident Başar al-Assadyň režimini häkimiýetden çetleşdirmek barada ýörite ylalaşyga gol çekdi.
Müsüriň paýtagty Kairde geçirilen bu gol çekişlik çäresine Siriýanyň oppozision Milli Geňeşiniň hem-de Siriýadaky demokratik özgerişlikler baradaky Milli Koordinasion Geňeşiň agzalary gatnaşdylar.
Siriýada hökümete garşy halk çykyşlary indi on aýa golaý wagt bäri dowam edip gelýär. Birleşen Milletler Guramasy şu döwrüň içinde Siriýada hökümet güýçleriniň ýarag ulanmaklary netijesinde 5 müňden gowrak adamyň ölendigini aýdýar.
Şu günler Arap Ligasynyň ýörite wekilleri Siriýanyň dürli şäherlerine sapar edip, ýurduň režiminiň parahatçylyk baradaky boýun alan borçnamalaryna eýeriş ýagdaýyna syn edýärler.


text:
Demirgazyk Kawkazyň Dagystan respublikasynda bir ymam näbelli hüjümçiler tarapyndan atylyp öldürildi.
“Itar-Tass” we “AFP” habar agentlikleriniň berýän maglumatyna görä, näbelli hüjümçiler sişenbe güni Derbent şäherinde ymam Kalimulla Ibragimowyň barýan ulagyny oka tutupdyrlar.
Ulagyň içinde ymam bilen birlikde onuň dogany we kakasy hem bar eken. Hüjümde olaryň ählisi heläk boldy. Maglumata görä, olar namaz okamak üçin metjide barýan ekenler.
Demirgazyk Kawkaz sebitinde, ýagny Çeçenistanda, Dagystanda, Inguşystanda we Kabardino-Balkariýada yslamçy söweşijileridigi öýdülýän toparlar bilen howpsuzlyk güýçleriniň arasyndaky çaknyşyklarda her ýyl onlarça adam ölýär we ýaralanýar


text:
Ýekşenbe güni Gresiýada gaýtadan parlament saýlawlary geçirilýär. Ýakynda, 6-njy maýda parlamente geçirilen ozalky saýlawlarda ýurduň hiç bir partiýasy orunlaryň aglaba köplügine eýe bolup bilmändi.
Ykdysady problemalara çözgüt tapmak meselesinde bar bolan gapma-garşylykly garaýyşlar sebäpli, syýasy partiýalar parlamentde dolandyryjy koalisiýany-da döredip bilmediler.
Netijede, parlament dargadylyp, saýlawlary täzeden geçirmeklik karara edilipdi. Gresiýada geçirilýän bu gezekki parlament saýlawlarynda esasy bäsleşik Ýewropanyň banklaryndan karz alynmagyna garşy çykyş edýän “Syriza” partiýasy bilen konserwatiw “Täze Demokratik” partiýasynyň arasynda bolar diýlip garaşylýar.


text:
Ukrainanyň Odessa şäherindäki durnuksyzlyk bu ýerde bilim alýan türkmen studentlerine nähili täsir ýetirýär? Ýatlatsak, 2-nji maýda Odessada Ukrainanyň hökümetini goldaýan we Orsýete tarapdar aktiwistleriň arasynda bolan çaknyşyklar zerarly 46 adam wepat boldy.
Odessanyň ýokary okuw jaýlarynyň birinde bilim alýan türkmenistanly student Arslan Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolup, Türkmenistanyň ilçihanasynyň wekilleriniň Odessada okaýan türkmen studentleri bilen duşuşandygyny we olara 20-nji maýa çenli Türkmenistana gitmegi tabşyrandygyny gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosy Türkmenistanyň Ukrainadaky ilçihanasyna ýüz tutdy, emma ilçihanadan jogap bolmady.
Student bilen söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň:


text:
Statistika ynanylsa, bir adamynyň Täze ýyl arzuwynyň geljekde hakykata öwrülmek mümkinligi o diýen uly däl. Ýöne, keýpiňizi gowulap, arzuwlaryňyzy täzelemek üçin hökman 2017-nji ýylyň 1-nji ýanwaryna çenli garaşmagyň geregi ýok. Ýyl täzelenende, her bir işe täzeden başlamaga köp mümkinçilik döreýär.
Bir işe gaýtadan başlamak üçin sepgitleriň täzelenýän günlerinden birini saýlap alyň. Şeýlelikde siz alymlaryň "täze başlangyjyň täsiri" diýip atlandyrýan güýjünden hem hyjuwyndan peýdalanyp bilersiňiz.
Adamlar her gezekde, şowsuzlugyň yzda galmagyny isläp işe has düşümli we şowly ýagdaýda täzeden başlamagy ýüregine düwende, özüni göz öňünde tutýan pellehanasyna ýeter ýaly derejede gurply we hyjuwly duýýar.
Uorton mekdebinden Katherine Milkmanyň ýolbaşçylyk edýän bir topary golaýda "Täze başlangyjyň täsiri" barasynda bir barlag geçiripdir. Olaryň pikriçe, bir fitnes merkezine gatnap başlamak hem, edil doglan güni, täze aýyň, täze hepdäniň, ýagny haýsam bolsa möhüm bir döwrüň başy ýaly bir öwrülişik pursadynyň roluny oýnap biler.
Göýä täze öýe geçen ýaly göz öňüne getiriň...
Alymlar, bu barlagyň netijelerinden ugur alyp, täze bir netijäniň üstünde hem synag geçirmäge başlapdyrlar. Alymlar, synaga gatnaşýan adamlardan ilki bilen nämäni arzuw edýändiklerini sorapdyrlar. Soňra bolsa olardan özlerini täze bir öýe göçen ýaly duýmagyny haýyş edipdirler. Käbirlerinden 10 ýyldan bäri ýaşap ýören şäherinden başga bir ýere göçen ýaly, käbirlerinden hem her ýyl öýlerini täzeleýän ýaly, şeýle-de ýaşaýan ýerlerini üýtgetmegi adaty bir ýagdaý ýaly duýmagy haýyş edipdirler. Soňra-da olardan täze ýere göçen mahaly öz göz öňünde tutýan maksatlaryna ýetmek üçin özüni näderejede hyjuwly duýýandygyny, başdan geçiren döwrüne görä, nähili üstünlikli sepgitlere ýetdim diýip hasap edýändiklerini sorapdyrlar. Barlagyň netijesinde, soňky 10 ýylda ýaşaýan ýerini ilkinji gezek çalşan ýaly göz öňüne getirenleriň özüni has hyjuwly duýýandygy aýan bolupdyr. Olar şeýle üýtgeşikligi özüne adatça ýyl çalşygynyň berýän täsiri ýaly duýupdyrlar.
Özüňize täze başlangyçlar gözläň
Geçirilen ylmy barlagdan şeýle netije çykarmak mümkin, ýagny "täze başlangyçlar" öz göz öňünde tutýan maksatlarymyza ýetmek taýdan bizi has hyjuwly ýagdaýa getirip bilýär. Şeýle bolanda biz özümizi geçen döwri onuň ähli şowsuzlyklary bilen birlikde yzda galdyrmaga has başarjaň hasap edýäris. Bu bolsa adamda özüne ynam duýgusyny döredýär hem ony dogumlandyrýar.
Geçirilen ylmy barlagyň netijeleri şol bir wagtda özüni ýaramaz endiklerden saplamak isleýänlere hem ylham çeşmesi, hem tutaryk bolýar. Şeýle-de öz ýaman endiklerini telim gezek taşlamaga synanyşyp, ony başaryp bilmeýänleri hem bir netije gazanmaga höweslendirýär. Olar munuň netijesinde her bir öwrülişik pursadyny (Doglan güni, Täze ýyl, täze işe başlamak, täze öýe göçmek, täze tälime başlamak we ş.m) göýä durmuşda täze bir başlangyç ýaly kabul edip, öz göz öňünde tutýan maksatlaryna ýetmäge has güýçli hem höwesli ymtylyp, çalt öňegidişligi gazanyp bilerler.


text:
Aşgabat, 23.02.2015. “Türkmenportal”.
Aşgabatda soňky üç günde ygalyň 2 aýlyk normasy ýagdy.
Diňe fewralyň 21-nden 22-sine geçilen gijede düşen ygal aýlyk norma deň boldy.
Bolluk bilen ýagan bu aýda ähli rekordlary täzeledi. 2015-nji ýylyň fewraly iň bolmanda soňky 78 ýylyň içinde iň ygally aý boldy.
Öň bu rekord 1978-nji ýyla degişlidir.
Häzirki wagtda eýýäm ygalyň 3,6 aýlyk normasy ýagdy we bu möçber artmagyny dowam etdirýär.
Bu bahar Köpetdagyň eteginde bol otly öri meýdanlaryny, ýerasty suwlaryň ep-esli ätiýaçlygyny, dagýaka zolakdaky suw howdanlarynyň üstüniň ýetirilmegini, düme galla ekinleriniň bol hasylyny wada berýär.


text:
35 ýaşyndaky palestin şahyry Aşraf Faýad iki ýyla golaý tussaglykdan soň, 17-nji noýabrda Saud Arabystanynyň şerigat kanuny esasynda ölüme höküm edildi.
"The Independent" gazeti "Human Rights Watch" guramasynyň sud dokumentlerini görendigini we Faýada bildirilen aýyplamalaryň arasynda dinden çykmak aýyplamasynyň hem bardygyny habar berýär.
Faýad 2014-nji ýylyň 1-nji ýanwarynda, 2008-nji ýylda çap edilen "Instruction Within" ("Içdäki tabşyryk") atly goşgular ýygyndysynda hudaýsyzlygy wagyz etmekde aýyplanyp, tussag astyna alyndy.
Başda ony polisiýa 2013-nji ýylyň awgustynda tussag etdi, emma girew alyp, bir günden boşatdy. Faýadyň dostlarynyň sosial mediada edýän gürrüňlerinden çen tutulsa, polisiýa onuň hudaýsyzlygy wagyz edendigine delil tapman, saçynyň uzynlygyny, çilim çekmek endigini bahana edinipdir.
“Olar meni ateizmde we jemgyýte käbir ýykgynçylykly pikirleri ýaýratmakda aýypladylar" - diýip, Faýad aýdypdyr.
Şeýle-de ol öz goşgularynyň diňe "özüniň palestin bosgunydygy, käbir medeni we filosofiki meseleler" barasynda söz açýandygyny aýdyp, käbir ekstremistleriň olary "Hudaýa garşy ýykgynçylykly pikirler hökmünde düşündirendigini" gürrüň beripdir.
Aýdylmagyna görä, sudda görkezme beren ýeke şaýat Faýadyň hudaýy we onuň pygamberi Muhammedi, şeýle-de Saud Arabystanyny näletlendigini aýdypdyr. Faýadyň öz ynanjyna görä, onuň üstünden edilen arz-şikaýat bir kafede başga bir hudožnik bilen häzirki zaman sungaty barada edilen jedelden uç alýar.
Faýad başda, ölüme höküm edilmezinden öň, 2014-nji ýylda dört ýyl türme tussaglygyna we 800 dürre urulmagyna höküm edilipdi. Täze hökümden soň onuň, Saud Arabystanyň şerigat kanuny esasynda, şikaýat etmek üçin bir aý möhleti bar.
Şol bir wagtda, "BBC Trending" Faýada çykarylan höküm barada resmi beýanatyň ýokdugyny, Saud Arabystanyň Londondaky ilçihanasynyň bolsa düşündiriş bermekden ýüz öwrendigini habar berýär.
Ýöne muňa garamazdan, Amerikan Galamdaşlar merkezi, Iňlis Galamdaşlar merkezi we Halkara Galamdaşlar merkezi bileleşip, Britaniýanyň hökümetini Saud Arabystanyna şahyr, ýazyjy we hudožnik Aşraf Faýadyň azatlyga goýberilmegi üçin basyş etmäge çagyrýarlar. Şol bir wagtda internetde "Sue me Saudi" hashtagy astynda, saud häkimiýetlerine garşy ullakan protest hereketi ýaýbaňlanýar.
Azatlyk radiosy başy gowgadaky palestin şahyry Aşraf Faýadyň bir goşgusynyň iňlisçeden terjimesini okyjylaryna hödürlemegi makul bildi.
***
Gaçybatalga: Bu nobat soňunda,
Boýnuň sallap durmak gelýänçä gezek,
Bir döwüm nan almak üçin berseler.
Durmak hem garaşmak bir zaman ataň
Egnin gysyp durşy ýaly uzak gün,
Hem düşünmän nümüçin,
Sebäbi nä durmagyň,
Nanmy ýa-da seň özüň?
Watan: Gaty kagyz gapjykda durýan.
Pul: Kagyzlar ýüzi başlyk suratly.
Foto: Oruntutar gelýänçäň yza.
A dolanmak: Rowaýaty janawer...
Garry eneň aýdan ertekisinden.
Ahyry şu ilki sapagyň menden.


text:
Azerbaýjanyň “Musawat” oppozisiýa partiýasynyň aktiwisti möhletinden öň azatlyga goýberildi.
Elşan Hasanow geçen ýylyň 2-nji aprelinde hökümetiň syýasatyna garşy Bakuwda gurnalan we polisiýa tarapyndan basylyp ýatyrylan protestde 13 sany aktiwist bilen bilelikde tussag edilipdi.
Arap dünýäsindäki ýaly, oppozisiýa aktiwistleri birnäçe protest ýörişini gurnamaga çagyryş edip, demonstrasiýa geçiripdi.
Hasanow geçen ýylyň awgust aýynda 18 aý türme tussaglygyna höküm edildi, ýöne soňra ol bir ýyla çenli azaldyldy.
Hasanowyň garyndaşlarynyň Azatlyk Radiosynyň Azeri gullugyna aýtmaklaryna görä, ýarawsyzlykdan ejir çekýän Hasanow çarşenbe güni azatlyga goýberilipdir.


text:
"Twitter" saýty soňky döwürde ýaşlaryň iň köp agza bolýan saýtlarynyň biri hasaplanýar. Bu saýta agza bolmak mugt hem aňsat.
Internet ulanyjylary "Twitterdäki" öz saýtlaryna islendik habary we maglumaty mobil telefon arkaly ýerleşdirip bilýärler. Ýöne iberilýän maglumatlar 140 sany harp ýa-da bellik bilen çäklenýär.
"Twitter" saýty käbir habarlary we maglumatlary bermekde hatda halkara habar agentliklerinden hem öňde. Meselem, Ukrainadaky prezidentlik saýlawlaryndaky sesleriň netijeleri barada ilki başda "Twitterde" okamak mümkindi.
Türkmenistanda "Twitter" saýty geljekde has köp ulanylmagy mümkin diýlip çak edilýär. Sebäbi Türkmenistanda 1 milliondan gowrak adam mobil telefon ulanýar.
Azatlyk Radiosynyň Germaniýadaky habarçysy Taher Şir Mohammadi tarapyndan taýýarlanan "Ýaşlar" programmasynda "Watan goraýjylarynyň güni" barada hem-de Türkmenistanda uly binalar, şol sanda ýokary okuw jaýlarynyň täze binalarynyň gurulmagynyň ýaşlara iş hem-de okuw orunlaryny döredip biljekdigi barada maglumat berilýär.
Bu baradaky gepleşigi diňlemek üçin sahypanyň sag tarapynda ýerleşdirilen audio düwmäni basyň.


text:
Ýerli resmiler «talyban» jeňçileriniň Kabulyň günorta-günbataryndaky Gazni welaýatynda bir etraba hüjüm edip, 20 golaý adamy, şol sanda aýallary we çagalary öldürendigini aýdýarlar.
Welaýat polisiýasynyň başlygynyň orunbasary Asadullah Ensafi 26-njy sentýabrda hökümet güýçleri bilen jeňçileriň arasyndaky gyzgyn söweşiň Ajrestan etrabynda dört gün bäri dowam edýändigini aýtdy.
Ensafi jeňçileriň 12 adamyň, şol sanda ýerli polisiýa ofiserleriniň we olaryň maşgala agzalarynyň kellesini kesendigini aýtdy. Jeňçiler üç obany eýeläp, ýaşaýyş jaýlaryna ot berdiler diýip, resmi aýtdy.
«Talybanyň» sözçüsi diýilýän Kary Ýusuf Ahmed adamlaryň kellesi kesildi, jaýlar otlandy diýilýänleri inkär etdi, emma ol jeňçileriň Ajrestanda 40 sany polisiýa ofiserini öldürendigini aýtdy.
Owganystanyň Içeri işler ministrligi etrabyň «Talybanyň» eline geçmezligi üçin Ajrestana goşmaça goşun iberýändigini aýdýar.


text:
Siriýa meselesi boýunça BMG-niň ýörite wekili Kofi Annan Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad bilen duşenbe güni Damaskda duşuşdy.
Olar Annanyň häzire çenli netije bermän gelen parahatçylyk planyny ara alyp maslahatlaşdylar. Bu plan Siriýada 16 aý bäri dowam edýän gandöküşligiň soňuna çykmak üçin Kofi Annan tarapyndan hödürlenipdi.
Annanyň aýtmagyna görä, Siriýada bidüzgünçilikleriň soňuna çykmak “usuly” boýunça ol Siriýanyň prezidenti bilen ylalaşyga gelipdir. Bu gepleşik barada Annan jikme-jik maglumat bermekden saklandy.
Assad bilen duşuşygyndan soň eden çykyşynda Kofi Annan ylalaşylan bu "usul" barada ýurduň oppozisiýasy bilen hem gepleşikler geçirmekligi planlaşdyrýandygyny aýtdy.
Maglumatlara görä, Siriýa meselesi boýunça Eýranyň resmileri bilen gepleşikler geçirmek üçin Annanyň Tährana sapar etmegine garaşylýar.
Germaniýanyň telewideniýesine beren interwýusynda Assad ABŞ-nyň “terrorçylary” goldamagy Annanyň planyna päsgelçilik döretdi diýip aýtdy.
Onuň bu çykyşyndan öň, geçen hepde ahyrynda Siriýanyň harby deňiz güýçleri gämilerden we wertolýotlardan urşujy raketalaryny atdylar. Munuň daşky agressiýadan ýurdy goramak maksady üçin türgenleşikdigi aýdyldy.


text:
Baýramaly şäherinde ýaşaýan 60 ýaşlaryndaky Emine daýza Türkmenistanda ýaşaýan etniki kürt milletindendir. Ol Türkmenistana göçüp baran kürtleriň haýsy nesliniň wekilidigini bilenok, emma ata-babalarynyň bir döwürlerde Eýrandan Türkmenistana göçüp barandygyny bilýär.
Türkmenistanly kürtleriň sany barada häzirki döwürde takyk maglumat ýok, emma resmi çeşmelere görä, 1989-njy ýylda Türkmenistanda bary-ýogy 4,400 adam kürt hökmünde sanawa alnypdyr. Olar, umuman, Baýramalyda ýaşaýarlar, paýtagtda ýerleşenleriniňde-de bardygy aýdylýar.
Emine daýza kürtçäni gowy bilýär we dinine, däp-dessurlaryna berk bolan etniki kürtlerden biri. Olaryň aglabasy yslam dininiň “şaýy” akymynyň, “ymamlyk” mezhebini tutýarlar. Däp-dessurlaryna berk bolan kürtleriň iň uly toýlary - nika toýy.
Meniň oglum, seniň gyzyň bar...
Kürtler diňe tanyş maşgalalar bilen garyndaş bolmaklygy makullaýan millet, gudaçylyk boýunça-da özlerine mahsus däpleri bar. Sawçylyga barlanda, ýigit ýa gyz tarapynyň ýaşululary tarapyndan: “Meniň oglum bar, seniň bolsa gyzyň. Gel, ikimiz garyndaş bolaly” diýen teklip bilen ýüzlenilýär ekeni.
Emine daýzanyň sözlerinden çen tutsaň, adaglamak däbine görä, ýigit tarapy bir saçak gök önüm, bir saçak gymmat bahaly şokolad, bir saçak hem datly zatlary hödür etmeli. Sawçylar gyz üçin täze egin-eşikdir, dürli ýaglyklary alyşdyryp, aýdym-saz bilen gyzyň öýüne barýarlar. Aýdym-saz hem kürtleriň toý däbiniň aýrylmaz bölegi.
“Şu gün adaglaýan bolsak, gyzyň öýünde hemme çykdajylary men çekýärin. Azyk önümlerinden tä aşpezine çenli oglan tarapy gurnamaly, hatda aşpeziniňem puluny oglan tarapy bermeli. Gyz öýi hiç bir çykdajy etmeýär. Soňra bolsa garyndaşlarymyz bilen üýşüp, gyzyň köçesine ýetenimizde, aýdym-saz bilen barýarys” diýip, Emine daýza gürrüň berýär.
Gyz adaglanandan soňra toýuň maslahatyny edýärler.
Türkmenistanda kürtler köplenç söwda bilen meşgullanýarlar, olar Eýrandan haryt getirip, Türkmenistanda satýarlar. Kürtleriň içinde döwlet edaralarynyň orta gatlaklarynda işleýänlere-de duş gelse bolýar.
Soňky wagtlarda bolsa eklenjiň ugrunda daşary ýurtlara gidýänlerem bar. Olaryň aglabasy hem ýaşlar diýip, Emine daýza aýdýar. Eýranda ýaşaýan dogan-garyndaşlary bilen gatnaşykda bolanlaryňam, özleri üçin mukaddes diýlip hasaplanýan Kerbela şäherine gidýänleriňem bardygyny gürrüň berýärler.
Beýleki etniki milletleriň hatarynda ýurdy terk eden kürtlerem bar. Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan kürt milletli türkmenistanlylaryň aýdanlaryndan çen tutulsa, bu göçhä-göçlük, umuman, 90-nji ýyllarda bolupdyr.
89-njy ýylda türkmenistanly kürtleriň jemi sany 4.400 adam diýlip hasaba alnan bolsa, olaryň häzirki sanlary barada takyk maglumat ýok, emma Türkmenistanda dekabryň 15-26 aralygynda geçirilýän ilat ýazuwynyň, beýleki milletler bilen bir hatarda etniki kürtleriň sanyna hem takyklyk getirmegine garaşylýar.


text:
Ysraýylyň Gaza zolagyna amala aşyran howa zarbasynda bir palestinaly öldi, başga biri hem ýaralandy diýip Palestinanyň saglyk resmileri maglumat berýär.
Gazanyň Saglyk ministrliginiň metbugat wekili Aşraf al-Kudranyň berýän maglumatyna görä, bu hüjüm sişenbe güni Gaza zolagynyň günbataryndaky Şati bosgunlar lagerine garşy amala aşyrylypdyr.
Ysraýylyň hökümetiniň metbugat wekiliniň sözlerine laýyklykda, hüjüm “raketalary öndürýän ekspert jihadça” garşy gönükdirilipdir.
Ysraýylyň harbylary hüjümiň nyşanasy “ýaraglary öndürýän Hithem Ziad Ibrahim Masşalyň” bolandygyny maglumat berdiler.
Şaýatlar raketa hüjüminde Salafi yslamçylar toparynyň agzasy, 23 ýaşly Masşalyň ölendigini tassykladylar.


text:
Şenbe güni Yragyň häkimiýetleri ýurduň demirgazygyndaky lagerde ýaşaýan eýranly oppozision Halk mujaheddinleri guramasynyň bosgunlaryndan 400-sini Bagdadyň aeroportunyň golaýyndaky tranzit lagerine geçirdiler.
Yragyň häkimiýetleriniň bu ädimini Eýranyň oppozision Halk mujaheddinleri guramasynyň wekilleri oňyn ädim hökmünde kabul etdiler.
Ýakynda Yragyň hökümeti Birleşen Milletler Guramasy bilen geçiren ýörite gepleşikleriniň yzy bilen, Eýranyň Halk mujaheddinleri guramasynyň bosgunlaryny daşary ýurtlara ugratmak üçin Bagdadyň aeroportunyň golaýynda wagtlaýyn tranzit lagerini döretdi.
Indi daşary ýurtlara ugradyljak eýranly bosgunlar şol tranzit lagerlerine ugradylar. 1980-88-nji ýyllaryň eýran-yrak urşundan bäri Eýranyň oppozision bosgunlarynyň müňlerçesi Yragyň demiragzygyndaky “Aşraf” bosgunlar lagerinde ýaşaýarlar.


text:
Türkmenistanyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleri (KHBS) halkara hyzmatdaşlygy ösdürýär. “Türkmenistan: altyn asyr” saýtynyň habar berşi ýaly, Türkmenistanyň Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komiteti Aziýa-Ýuwaş ummany telegepleşikler birleşiginiň habarlar toparynyň (AÝUTB) agzalygyna kabul edildi. Bu baradaky Ylalaşyga Sendaý şäherinde, Türkmenistanyň Prezidentiniň Ýaponiýa bolan iş sapary mahalynda gol çekildi.
KHBS-i ugry boýunça hyzmatdaşlygyň ýola goýulmagy tejribe we tehnologiýa alyşmakda, şeýle hem türkmen teleýaýlymlarynyň internet-giňişligi we bu ugurdaky kommunikasiýa serişdelerini özleşdirmeginde täze mümkinçilikleri açýar.
Häzirki wagtda habar alyşmak we KHBS-i ugrunda birnäçe şol sanda goňşy döwletler bilen hem ylalaşyklary gazanmak boýunça işleriň taýýarlyk tapgyry alnyp barylýar. Munuň özi Türkmenistan baradaky dogruçyl habarlaryň bütin dünýä ýaýramagyna ýardam eder.


text:
Owganystanda ýol ugrunda goýlan bombanyň partlamagy netijesinde azyndan 20 adamyň heläk bolandygy habar berilýär.
Helmant welaýatynyň polisiýasynyň beren maglumatynda, bu hüjümden pida bolanlaryň arasynda aýallaryň hem çagalaryň bardygy aýdylýar.
Garmser regionynda ýüze çykan bu hüjümde ýene 5 adamyň ýaralanandygy aýdylýar.
Häzirki döwür Talyp jeňçileriniň merkezi bolan Helmant welaýatynda müňlerçe britan we amerikan esgerleri pitneçileri gysyp çykarmak maksady bilen harby hereketleri amala aşyrýarlar.


text:
Pakistanyň Penjap welaýatynyň häkimi Salman Taseeriň öldürilmegi biziň syýasatda wagtal-wagtal duş gelýän möhüm pursatlarymyzyň biri bolup durýar. Bu waka düýpli bir süýşmäniň bolandygyny, düzedip bolmajak bir zadyň gopandygyny aňladýan pursatlaryň biri.
Bu waka Ryszard Kapusinskiniň Eýrandaky rewolusiýadan soň beren bir reportažyny ýadyma saldy. Ol şol reportažynda bir protestçiniň Şahyň güýçli polisiýasyna çekinmän, gorky duýgusyny syrly ýagdaýda ýitirendigini suratlandyrypdy.
Taseeriň öldürilmegi hem şular ýaly häsiýete eýe. Ýöne döwrebap Pakistan barada aýdanyňda, gorky tiranynyň aralaşýan ýeri - syýasy sistemanyň ýüregi. Ýurduň syýasy medeniýetini uçudyň gyrasyndan kimiň, nädip yza çekjekdigi belli däl.
Gynandyrýan zat Taseeriň diňe dünýewi, pluralistik Pakisanyň tarapyny çalyp, çydamsyzlyga garşy duran, azlyk toparlaryň hukukyny, söz erkinliginiň zerurdygyny goranlygy üçin dürli halatlarda urlup-ýenjilen, gynalan, türmä dykylan adamdygy däl. Ýa diňe onuň Pakistanyň iň gurply, ilat taýdan iň uly welaýatyna baştutanlyk edenligi hem däl.
Adamy gynandyrýan zat - syýasy sistemanyň özüne degişli bir adamy gorap bilmänligi. Öz güýç monopoliýasyny özünden daşardakylara beren döwlet funksiýasyny ýerine ýetirýän döwlet hasaplanmaýar. Pakistanyň oňa gatnaşýan dürli partiýalara we toparlara wekilçilik etmeli syýasy düzgüni indi dünýä jemgyýetçiligine goşulmaýan garaýyşyň talaplaryna tabyn bolýar.
Taseeriň partiýasy sistemanyň sütüni hasaplanýardy. Ýöne bu partiýadan oňa goldaw beren bolmady. Özlerine çydamly yslamyň tarapdary diýýän 500 sany dini alym hem onuň öldürilmegini gutlap, ony öldüreni öwdüler.
Taseeri öldüren onuň janpenalarynyň biri diýilýär. Bir döwlet işgärini goramagy kasam eden adam “has ýokarka” edilen kasam üçin ony goramagyň deregine öldürýär.
Meniň Huma Imtiýazyň: “Ähli zadyň soňlanýan ýeri şu ýer. Mundan yza gitme ýok, gudratly em hem ýok, bir gün ähli zady gowulandyrjak jadyly taýak ýok” diýýäni bilen ylalaşýandygymyň sebäbi şu.
Men bir pakistanly däl. Ýöne Salman Taseeriň ölüminiň ol ýerde ýaşaýanlar üçin uly bir betbagtçylykdygyny duýýaryn.
Takfiri dünýä garaýşynyň tarapyny tutýanlar munuň “hakyky yslamyň” düşündirişini özlerine diniň goragçysy diýýänleriň eline berýän bir ideologiýadygyna, şu düşündirişiň hem diniň ýoýulmadyk buýruklaryna däl-de, syýasy ýagdaýa, ownuk bähbitlere göre üýtgeýändigine düşünmeýäne meňzeýär. Bu hem bu gün özlerine dogry ýoldaky dindarlar diýýänleriň ertir aňsatlyk bilen Kalaşnikowyň öň tarapynda durmaklarynyň mümkindigini bilmeýändiklerini aňladýar.
Günbatar, aýratyn-da Birleşen Ştatlar muňa üns bermeli. Waşingtondaky syýasatçylar Pakistanyň Owganystanyň gapdalynda bolup geçýän bir tomaşa däldigine düşünmeli. Köp ilatly, bulaşyk, atom ýaragly Pakistan ähmiýetden düşürilmeli däl. Öz içinden partlan Pakistan hem özüne, hem-de tutuş dünýä ejir-azap getirer.
Kristian Karyl Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Waşingtondaky býurosynyň baş redaktory. Bu kommentariýadaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Belgiýanyň hollandça gürleýän böleginiň garaşsyz bolmagyny wagyz edýän separatist partiýa Belgiýanyň parlament saýlawlarynda orunlaryň uly bölegini utdy.
Ýekşenbe güni geçirilen saýlawlaryň soňky netijeleri Täze Flaman ýaranlygynyň 150 deputat ornundan 27-sini utandygyny görkezýär.
Bu Belgiýada bölünişigi wagyz edýän partiýanyň milli saýlawda ilkinji gezek şeýle kän orun alşydyr.
Bu partiýa Belgiýany ýurduň demirgyzygyndaky hollandça gürleýän flanderler bilen günortadaky fransuzça gürleýän wallonlaryň arasynda iki bölmegi goldaýandygyny aýdýar.
Ýöne bu partiýa şu saýlawdan soň ýurdy dolandyrjak bolsa, wollon partiýalary bilen koalisiýa düzmeli.
Sosialistler Wolloniýada köp ses aldylar we 26 orun utdular.