text:
Şu Kanun statistikanyň hukuk, ykdysady we guramaçylyk esaslaryny kesgitleýär, statistika babatynda bitewi döwlet syýasatynyň ýöredilmegine, döwletiň we jemgyýetiň doly, dogry, ylmy taýdan esaslandyrylan statistik habarlara bolan islegleriniň kanagatlandyrylmagyna gönükdirilýär, statistika işini amala aşyrmak bilen baglanyşykly hukuk gatnaşyklaryny düzgünleşdirýär.
1-nji bap. Umumy düzgünler
1-nji madda. Şu Kanunda ulanylýan esasy düşünjeler
Şu Kanunda aşakdaky esasy düşünjeler ulanylýar:
1) statistika işi - statistik maglumatlary ýygnamak, işlemek, seljermek, goramak we saklamak, statistik habarlary emele getirmek we ýaýratmak, statistik gözegçilikleri, ýazuwlary geçirmek, statistik usulyýeti işläp düzmek, şeýle hem dürli çeşmelerden alnan maglumatlary umumylaşdyrmak bilen baglanyşykly iş;
2) statistik gözegçilik - öwrenilýän hadysa hakynda maglumatlaryň ylmy taýdan esaslandyrylan usulyýet we işlenip düzülen maksatnama esasynda amala aşyrylyp, guramaçylykly ýygnalmagy;
3) ilkinji statistik maglumatlar - statistik gözegçiligiň obýekti hakynda uçdantutma we seçimleýin statistik gözegçilikleriň degişli formalary boýunça berlen dogry, doly, deňeşdirip bolýan maglumatlar;
4) statistik görkeziji - öwrenilýän obýektiň we (ýa-da) hadysanyň häsiýetlerine mukdar taýdan baha berilmegi;
5) statistik forma - ilkinji statistik maglumatlary bellenilen tertipde almaga we ony bellige almaga niýetlenilen kagyz ýa-da elektron göterijidäki resminama (hasabatlylygyň formasy, sowalnama we beýleki resminamalar);
6) statistik klassifikator - statistik gözegçiligiň obýektiniň kesgitli alamatyny aňladýan ululyklaryň ulgamlaşdyrylan sanawyny, şeýle hem şol obýektiň koduny özünde jemleýän resminama;
7) seçimleýin statistik gözegçilik - gözegçiligiň tutuş köplügine däl-de, onuň kabul edilen usulyýet boýunça emele getirilen diňe bir böleginiň gözegçilik edilýän usuly;
8) milli ýazuw - Türkmenistanyň fiziki şahslarynyň, ýuridik şahslarynyň (şol sanda olaryň şahamçalarynyň, wekillikleriniň we beýleki aýrybaşgalanan düzüm birlikleriniň, (mundan beýläk - aýrybaşgalanan düzüm birlikleri) we öý hojalyklarynyň, şeýle hem Türkmenistanyň çäginde ýerleşýän daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň, daşary ýurt ýuridik şahslarynyň (aýrybaşgalanan düzüm birlikleriniň) we halkara guramalarynyň wagtyň belli bir pursatyndaky ýagdaýyna görä geçirilýän umumydöwlet statistik gözegçiligi;
9) statistik bellige alyş sanawy - statistik gözegçiligiň obýektleriniň birlikleriniň olar barada döwlet statistik gözegçiliklerini guramak üçin zerur bolan maglumatlary görkezilýän sanawy;
10) respondentler - döwlet statistika edaralaryna we oňa ygtyýarlylygy bolan edaralara bellenilýän tertipde ilkinji statistik maglumatlary berýän Türkmenistanyň fiziki şahslary, ýuridik şahslary (aýrybaşgalanan düzüm birlikleri) we öý hojalyklary, şeýle hem Türkmenistanyň çäginde ýerleşýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar, daşary ýurt ýuridik şahslary (aýrybaşgalanan düzüm birlikleri) we halkara guramalary;
11) statistik habary peýdalanyjylar - statistik habary peýdalanýan Türkmenistanyň fiziki we ýuridik şahslary (aýrybaşgalanan düzüm birlikleri), daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar, daşary ýurt ýuridik şahslary (aýrybaşgalanan düzüm birlikleri) we halkara guramalary;
12) statistik usulyýet - statistika işinde peýdalanylýan umumy düzgünleriň, ýörelgeleriň, ýörite tärleriň we usullaryň köplügi;
13) statistik amalyýet resminamalary - statistik gözegçiligi geçirmek we maglumatlary bellige almak boýunça gözükdirmeler, hasabatlylygyň formalary, sowalnamalar, ýazuw kagyzlary we ilkinji maglumatlaryň beýleki göterijileri;
14) resmi statistik habar - döwlet statistika edaralary tarapyndan döwlet we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň statistik hasabatlylygy hem-de administratiw maglumatlaryň esasynda döredilýän statistik habar;
15) jemleýji statistik habar - ykdysady, demografik, sosial we ekologik ýagdaý barada ilkinji statistik maglumatlaryň işlenilmegi we umumylaşdyrylmagy arkaly alnan agregirlenen maglumatlar;
16) administratiw maglumatlar - öz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde statistik maglumatlaryň ýygnalmagyny amala aşyrýan döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralary, ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary we beýleki edaralar tarapyndan döredilýän maglumatlar;
17) maglumatlaryň ýaşyrynlygy - maglumatlaryň diňe statistik maksatlar üçin peýdalanylmagy.
2-nji madda. Statistika ulgamy
1. Türkmenistanyň habarlar ulgamynyň düzüm bölegi hökmünde statistika ulgamy döwlet statistika edaralary we oňa ygtyýarlyk berlen edaralar tarapyndan halkara standartlaryna laýyklykda işlenip düzülen bitewi usulyýet esasynda we statistik habarlary peýdalanyjylaryň isleglerini kanagatlandyrmak üçin niýetlenilen ilkinji statistik maglumatlary ýygnamagyň, olary işlemegiň, umumylaşdyrmagyň, seljermegiň, ýaýratmagyň we saklamagyň umumydöwlet ulgamy bolup durýar.
2. Türkmenistanyň statistika ulgamy döwlet statistikasyndan we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň statistikasyndan ybarat bolup durýar.
3-nji madda. Türkmenistanyň statistika hakyndaky kanunçylygy
1. Türkmenistanyň statistika hakyndaky kanunçylygy Türkmenistanyň Konstitusiýasyna esaslanýar hem-de şu Kanundan, Türkmenistanyň statistikanyň meselelerini düzgünleşdirýän beýleki kadalalaşdyryjy hukuk namalaryndan ybarat.
2. Eger Türkmenistanyň halkara şertnamasynda şu Kanunda bellenilen kadalardan başga kadalar bellenilen bolsa, onda halkara şertnamasynyň kadalary ulanylýar.
4-nji madda. Şu Kanunyň hereket ediş çygry
Şu Kanunyň hereketi Türkmenistanyň fiziki we ýuridik şahslaryna (aýrybaşgalanan düzüm birliklerine), şol sanda öz işini Türkmenistanyň çäginden daşarda amala aşyrýan şahslara, Türkmenistanyň öý hojalyklaryna, şeýle hem şu Kanuna laýyklykda statistik hasaba alnyşa degişli Türkmenistanyň çäginde ýerleşýän daşary ýurt raýatlaryna, raýatlygy bolmadyk adamlara, daşary ýurt ýuridik şahslaryna (aýrybaşgalanan düzüm birliklerine) we halkara guramalaryna degişlidir.
5-nji madda. Statistika babatyndaky döwlet syýasaty
Statistika babatyndaky döwlet syýasaty onuň esasy ýörelgeleri esasynda gurulýar we maglumatlary ýygnamagyň, işlemegiň, seljermegiň, toplamagyň hem-de statistik habary ýaýratmagyň ylmy taýdan esaslandyrylan bitewi ulgamynyň döredilmegine we işlemegine, statistikanyň halkara standartlaryna laýyklykda ösdürilmegine we kämilleşdirilmegine gönükdirilendir.
6-njy madda. Statistikanyň esasy ýörelgeleri
Türkmenistanda statistikanyň esasy ýörelgeleri şu aşakdakylardan ybarat:
1) ähmiýetlilik, obýektiwlik;
2) elýeterlilik;
3) garaşsyzlyk we hünärjeňlik;
4) hasabat bermeklik we aýdyňlyk;
5) resmi statistikanyň öz wagtlylygy we hili;
6) ilkinji statistik maglumatlaryň ýaşyrynlygy;
7) halkara hyzmatdaşlyk.
7-nji madda. Statistikanyň maliýeleşdirilişi
1. Döwlet statistikasynyň maliýeleşdirilişi Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň, şeýle hem býujetden daşary we beýleki çeşmeleriň serişdeleriniň hasabyna amala aşyrylýar.
2. Döwlet statistika edaralary tarapyndan Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda býujetden daşary we beýleki çeşmelerden alynýan maliýe serişdeleri maksatlaýyn niýetlenilişi boýunça peýdalanylýar.
3. Döwlet statistika edaralarynyň býujet we býujetden daşary hasaplary bolýar.
4. Sebitleýin maksatnamalara laýyklykda amala aşyrylýan statistika işi ýerli býujetleriň serişdeleriniň hasabyna maliýeleşdirilýär.
5. Tassyklanan döwlet maksatnamalaryndan we statistika edaralarynyň meýilnamalaryndan daşary geçirilýän döwlet statistik gözegçilikleri sargytçynyň serişdeleriniň hasabyna maliýeleşdirilýär.
6. Hojalyk işinden alnan serişdeler, salgytlar tölenenden soňra, döwlet statistika edaralary tarapyndan statistika işini kämilleşdirmek we maddy-tehniki binýadyny pugtalandyrmak maksatlary üçin peýdalanylýar.
7. Pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň statistikasynyň maliýeleşdirilmegi ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň serişdeleriniň hasabyna amala aşyrylýar.
2-nji bap. Statistika babatynda döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek
8-nji madda. Statistika babatynda döwlet tarapyndan düzgünleşdirmegi amala aşyrýan edaralar
Statistika babatynda döwlet tarapyndan düzgünleşdirmegi Türkmenistanyň Ministrler Kabineti we Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti amala aşyrýar.
9-njy madda. Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ygtyýarlyklary
Türkmenistanyň Ministrler Kabineti:
1) statistika babatynda döwlet syýasatynyň esasy ugurlaryny kesgitleýär;
2) Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň ýanyndaky Statistika boýunça pudagara geňeşiň (mundan beýläk – Pudagara geňeş) düzümini tassyklaýar;
3) milli ýazuwlaryň geçirilmegi hakynda çözgütleri kabul edýär, olary geçirmegiň görnüşini, tertibini we möhletlerini kesgitleýär;
4) statistika babatynda halkara hyzmatdaşlygyň maksatnamalaryny tassyklaýar;
5) döwlet statistikasy babatynda başga ygtyýarlyklary amala aşyrýar.
10-njy madda. Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň ygtyýarlylygy
1. Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti:
1) statistika babatynda döwlet syýasatyny durmuşa geçirýär;
2) statistika babatynda Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalaryny işläp düzýär;
3) statistikanyň halkara standartlaryna laýyklykda ylmy taýdan esaslandyrylan bitewi statistik usulyýeti işläp düzýär we tassyklaýar;
4) statistik klassifikasiýalaryň ulgamyny işläp düzýär, ornaşdyrýar we kämilleşdirýär;
5) respondentler tarapyndan ilkinji statistik maglumatlary bermegiň tertibini işläp düzýär we tassyklaýar;
6) döwlet statistik hasabatlylygyň formalaryny işläp düzýär we tassyklaýar;
7) pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň statistik hasabatlylygynyň degişli ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary tarapyndan ylalaşmaga berilýän formalaryna seredýär;
8) statistiki işleriniň sanawyna laýyklykda döwlet statistik gözegçilikleri geçirýär;
9) milli ýazuwlaryň maksatnamalaryny işläp düzýär we olaryň durmuşa geçirilmegini utgaşdyrýar;
10) milli hasaplar ulgamynyň talaplaryna laýyklykda statistik görkezijileri döretmegi amala aşyrýar;
11) Usulyýet geňeşini döredýär;
12) Hojalygy ýörediji subýektleriň statistik bellige alyş sanawyny we beýleki statistik bellige alyş sanawlaryny ýöredýär;
13) döwlet häkimiýet we dolandyryş, ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralaryna we beýleki peýdalanyjylara resmi statistik habarlary berýär;
14) statistik maglumatlary ýygnamagyň, işlemegiň, statistik habarlary ýaýratmagyň täze tehnologiýalarynyň döredilmegini we kämilleşdirilmegini amala aşyrýar;
15) döwlet statistikasynyň sebitleýin edaralarynyň (mundan beýläk-sebitleýin statistika edaralary) statistika işini utgaşdyrýar;
16) statistik maglumatlaryň seljermesini amala aşyrýar;
17) milli hasaplary düzýär we balans hasaplamalaryny amala aşyrýar;
18) statistikanyň kämilleşdirilmegini amala aşyrýar;
19) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda onuň ygtyýarlylygyna degişli başga wezipeleri amala aşyrýar.
2. Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti statistik gözegçiligiň maksatnamasyny durmuşa geçirmek üçin statistik amalyýet resminamalaryny işläp düzýär we tassyklaýar.
3. Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti halkara guramalary we beýleki döwletleriň milli statistika gulluklary bilen statistika babatyndaky hyzmatdaşlygy amala aşyrýar. Ol halkara guramalarynda statistika işiniň meseleleri boýunça Türkmenistanyň bähbitlerine wekilçilik edýär hem-de Türkmenistanyň kanunçylygyna we Türkmenistanyň halkara şertnamalaryna laýyklykda statistika babatynda halkara hukuk goragyny üpjün edýär.
3-nji bap. Döwlet statistika edaralarynyň ulgamy. Döwlet statistika edaralarynyň hukuklary we borçlary
11-nji madda. Döwlet statistika edaralarynyň ulgamy
1. Döwlet statistika edaralarynyň ulgamyna şu aşakdakylar girýär:
1) Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti;
2) sebitleýin statistika edaralary.
2. Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti Türkmenistanyň statistik hasaba alyş merkeziniň wezipesini amala aşyrýan döwlet dolandyryş edarasy bolup durýar.
3. Sebitleýin statistika edaralary welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň statistika müdirlikleri bolup durýarlar.
Welaýatlaryň statistika müdirlikleriniň düzümine etraplaryň we etrap hukukly şäherleriň statistika bölümleri girýär.
4. Sebitleýin statistika edaralary Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetine tabyndyr hem-de statistika işini Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti tarapyndan tassyklanylýan düzgünnama laýyklykda amala aşyrýarlar.
5. Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti sebitleýin statistika edaralarynyň hukuklaryny we borçlaryny belleýär.
6. Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti öz üstüne ýüklenen wezipeleri ýerine ýetirmek üçin Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde öz tabynlygyndaky kärhanalary döretmäge haklydyr.
7. Döwlet statistika edaralarynyň işine bikanun gatyşylmagyna ýol berilmeýär.
12-nji madda. Pudagara geňeş
1. Statistika işini utgaşdyrmak, statistik usulyýetiň pudagara meselelerini düzgünleşdirmek we döwlet statistikasyny guramak, pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň statistikasyny ýöretmegiň meýilnamalaryny ara alyp maslahatlaşmak we ylalaşmak üçin döwlet statistika edaralarynyň, ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, ylmy we beýleki edaralaryň wekillerinden ybarat düzümde Pudagara geňeş döredilýär. Ol maslahatçy gurama bolup durýar.
2. Pudagara geňeş hakynda Düzgünnama Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan tassyklanylýar.
3. Pudagara geňeşiň işiniň guramaçylyk we habar üpjünçiligi Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti tarapyndan amala aşyrylýar.
13-nji madda. Döwlet statistika edaralarynyň hukuklary
1. Döwlet statistika edaralary öz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde şu aşakdaky hukuklara eýedir:
1) respondentlerden bellenilen tertipde muzdsyz esasda statistik maglumatlary almaga;
2) döwlet häkimiýet we dolandyryş, ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralaryndan, döwlet we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň statistikasynyň meseleleri boýunça zerur habarlary soramaga we almaga;
3) statistik maglumatlary işlemegiň tehnologik işini awtomatlaşdyrmak üçin programma önümlerini işläp düzmäge we (ýa-da) satyn almaga;
4) statistik usulyýet we maglumat-aragatnaşyk tehnologiýalary babatyndaky gazanylanlary nazara almak bilen işgärleri gaýtadan taýýarlamagy amala aşyrmaga;
5) halkara guramalary we beýleki döwletleriň milli statistika gulluklary bilen statistika babatyndaky hyzmatdaşlygy amala aşyrmaga, hyzmatdaşlygyň çäklerinde olar bilen degişli statistik habarlary alyşmaga, ylmy işläp düzmelere gatnaşmaga, bilelikdäki iş hakynda olar bilen şertnamalary baglaşmaga;
6) şu Kanunyň ýüze çykarylan bozulmalaryny aradan aýyrmak boýunça respondentlere hökman ýerine ýetirmek üçin görkezmeleri bermäge;
7) statistik hasabatlylygynyň berilmegini togtatmaga we olary ýatyrmaga;
8) respondentler tarapyndan berilýän statistik hasabatlylygyň maglumatlarynyň dogrulygyny barlamaga;
9) ýuridik şahslaryň (aýrybaşgalanan düzüm birlikleriniň) ýolbaşçylarynyň statistik hasaba alnyşyň we statistik hasabatlylygyň ýagdaýy hakyndaky habarlaryny diňlemäge;
10) ýuridik şahslaryň (aýrybaşgalanan düzüm birlikleriniň) wekillerini olaryň ýolbaşçylary bilen ylalaşmak arkaly statistik hasaba alnyşyň we statistik hasabatlylygyň ýagdaýynyň barlaglaryny geçirmäge çekmäge;
11) Hasabatlylygyň nädogry maglumatlary ýüze çykarylan mahalynda döwlet statistik hasabatlylygyna bellenen tertipde düzedişler girizmäge;
12) resmi statistik habary peýdalanmak boýunça düşündirişleri bermäge;
13) şertnama esasynda statistika işlerini ýerine ýetirmäge we statistika hyzmatlary etmäge;
14) Türkmenistanyň kanunçylygynda başgaça bellenilmedik bolsa, statistik habarlary tölegli esasda ýaýratmaga we başga habar beriş hyzmatlaryny etmäge;
15) Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti, sebitleýin statistika edaralary öz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde statistik materiallary we statistik amalyýet resminamalaryny neşir etmäge we çap edip köpeltmäge;
16) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda başga hukuklara.
2. Döwlet statistik gözegçilikleri geçirilýän mahalynda döwlet statistika edaralary kärhanalaryň, guramalaryň we edaralaryň (mundan beýläk-kärhana) ýolbaşçylary bilen ylalaşyp, zerur bolan halatynda şol işlere olaryň aýry-aýry işgärlerini çekmäge haklydyr.
3. Türkmenistanyň raýatlarynyň döwlet statistik gözegçiliklerine çekilmegi şertnama esasynda amala aşyrylýar.
14-nji madda. Döwlet statistika edaralarynyň borçlary
Döwlet statistika edaralary öz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde şu aşakdakylara borçludyr:
1) statistik maglumatlaryň doly möçberde we bellenen möhletlerde ýygnalmagynyň, işlenilmeginiň we seljerilmeginiň ýerine ýetirilmegini guramaga;
2) statistikanyň milli we halkara standartlaryna laýyklykda statistik usulyýeti kämilleşdirmäge;
3) döwlet statistik gözegçilikleriň guralmagyna we geçirilmegine usulyýet taýdan ýolbaşçylygy amala aşyrmaga;
4) maglumatlaryň statistik binýatlaryny döretmäge;
5) peýdalanyjylary bellenilen tertipde jemleýji statistik habarlar bilen üpjün etmäge;
6) degişli peýdalanyjylar üçin statistik habarlara elýeterliligi üpjün etmäge;
7) statistika edaralarynyň hünärmenleriniň hünärini we bilim derejesini ýokarlandyrmaga;
8) statistik maglumatlary döretmegiň usulyýetiniň peýdalanylmagy barada zerur düşündirişleri bermäge we döwlet statistikasyndaky üýtgetmeler barada Türkmenistanyň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde zerur habarlary bermäge;
9) döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralaryny Türkmenistanyň sosial-ykdysady ýagdaýy hakynda dogry we hakyky statistik habarlar bilen üpjün etmäge;
10) respondentleri döwlet statistik hasabatlylygynyň zerur formalary we olary doldurmak boýunça gözükdirmeler bilen bellenilen tertipde üpjün etmäge;
11) statistik görkezijileriň ulgamyny, olaryň metamaglumatlaryny, statistik gözegçilikleri geçirmegiň usulyýetini halkara standartlaryna laýyklykda kämilleşdirmäge;
12) statistik maglumatlaryň toplanmagyny, saklanylmagyny we goralmagyny üpjün etmäge;
13) döwlet we täjirçilik syrlarynyň goralmagyny, ilkinji statistik maglumatlaryň ýaşyrynlygyny üpjün etmäge;
14) öz ygtyýarlylyklarynyň çäklerinde beýleki borçlary ýerine ýetirmäge.
4-nji bap. Statistika işiniň amala aşyrylmagy
15-nji madda. Döwlet statistika işiniň amala aşyrylmagy
1. Döwlet statistika işi Türkmenistanyň döwlet statistika edaralary tarapyndan amala aşyrylýar.
2. Döwlet statistika edaralary döwlet statistikasyny statistik usulyýete laýyklykda döwlet statistik gözegçilikleriniň formalary boýunça alyp barýarlar.
16-ny madda. Pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň statistika işiniň amala aşyrylmagy
1. Türkmenistanda pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň statistika işi ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary tarapyndan öz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde amala aşyrylýar.
2. Pudaklaýyn dolandyryş edaralaryň statistik hasabatlylygynyň formalary we olary doldurmak boýunça görkezmeler ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary tarapyndan Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti bilen ylalaşmak arkaly işlenip düzülýär we tassyklanylýar.
17-nji madda. Statistik gözegçilikler
1. Statistik gözegçilikler statistik gözegçiligiň maksatnamasyna laýyklykda geçirilýär.
2. Statistik gözegçiligiň maksatnamasynda şu aşakdakylar görkezilýär:
1) statistik barlagyň maksady we wezipeleri;
2) gözegçiligiň obýekti we birligi;
3) gözegçiligiň pursaty ýa-da döwri;
4) statistik gözegçiligi geçirmegiň görnüşi, guramaçylyk formasy we usuly;
5) gözegçiligiň birlikleri boýunça jogap alynmaly beýleki meseleler ýa-da alamatlar.
3. Statistik gözegçilikler şu aşakdakylara bölünýär:
1) köplügiň birlikleriniň gurşalyp alnyşy boýunça - köplügiň birlikleriniň hemmesini durşuna gurşap alýan uçdantutma hem-de öwrenilýän köplügiň diňe bir bölegini gurşap alýan seçimleýin;
2) geçiriliş wagty boýunça – üznüksiz (gündelik), bir wagtlyk we döwürleýin;
3) guralyş usuly boýunça – ýörite guralýan statistik gözegçilik we hasabatlylyk;
4) maglumatlaryň çeşmeleri boýunça – gös-göni gözegçilik, resminamalaýyn gözegçilik we sowal soraşma.
4. Döwlet statistik gözegçilikleriniň sanawy we meýilnamalary her ýyl Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti tarapyndan düzülýär we tassyklanylýar.
5. Sosial-ykdysady, demografik, ekologik we beýleki ugurlar boýunça bir wagtlyk uçdantutma döwlet statistik gözegçilikleri Türkmenistanyň Prezidentiniň karary boýunça döwlet statistika edaralary tarapyndan geçirilýär.
6. Pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň statistik gözegçilikleri degişli ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary tarapyndan olaryň işläp düzen maksatnamalary boýunça geçirilýär.
Şeýle gözegçilikleriň sanawy we meýlnamalary Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti bilen ylalaşylýar hem-de ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň serişdeleriniň hasabyna maliýeleşdirilýär.
7. Pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň sebitleýin statistik gözegçilikleri ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň çözgüdi boýunça degişli sebitleýin edaralar tarapyndan geçirilýär.
Sebitleýin statistik gözegçilikleriň sanawy we meýilnamalary olaryň geçirilmegi hakynda çözgüt kabul eden degişli edara tarapyndan Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti bilen ylalaşmak arkaly işlenip düzülýär.
8. Türkmenistanda geçirilýän statistik gözegçilikleriň umumy ýolbaşçylygy we usulyýet üpjünçiligi Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti tarapyndan amala aşyrylýar.
9. Döwlet statistik gözegçilikleriniň geçirilmegine Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde fiziki we ýuridik şahslar (aýrybaşgalanan düzüm birlikleri) çekilip bilner.
18-nji madda. Statistik gözegçiligiň obýekti
1. Statistik gözegçiligiň obýekti gözegçilik bilen gurşalyp alynýan hadysalaryň we (ýa-da) predmetleriň köplüginden ybarat bolup durýar.
2. Köplügiň aýry-aýry birlikleri statistik gözegçiligiň obýekti bolup bilerler.
Gözegçiligiň birligi köplügiň zerur maglumatlar ýygnalýan elementidir.
Köplügiň birligi bolup, Türkmenistanyň fiziki şahslary, ýuridik şahslary (aýrybaşgalanan düzüm birlikleri) we öý hojalyklary, şeýle hem Türkmenistanyň çäginde ýerleşýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar, daşary ýurt ýuridik şahslary (aýrybaşgalanan düzüm birlikleri) we halkara guramalary çykyş edip bilerler.
19-njy madda. Milli ýazuwlar
1. Milli ýazuwlar Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti tarapyndan Türkmenistanyň Prezidentiniň kararyna laýyklykda geçirilýär.
2. Milli ýazuwlar geçirilen mahalynda döwlet häkimiýet we dolandyryş, ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň işiniň utgaşdyrylmagy Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň, onuň döreden ýörite iş toparynyň, ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň üstüne ýüklenip bilner.
3. Milli ýazuwlaryň barşynda alnan maglumatlar ilkinji statistik maglumatlara degişlidir we olar respondentlere emläk we (ýa-da) ahlak taýdan zelel ýetirmek, olaryň hukuklaryny çäklendirmek maksatlary üçin peýdalanylmaly däldir.
4. Milli ýazuw geçirilen mahalynda ilkinji statistik maglumatlar respondentler tarapyndan hökmany tertipde muzdsuz esasda berilýär.
20-nji madda. Statistik usulyýet
1. Statistik habaryň döredilmegi statistik usulyýet esasynda amala aşyrylýar.
2. Resmi statistik habarlar döredilende statistik usulyýetiň ulanylmagy hökmanydyr.
3. Döwlet statistik gözegçilikleri we degişli statistik habary döretmek boýunça statistik usulyýet Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti tarapyndan işlenip düzülýär we tassyklanylýar.
4. Pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň statistik gözegçilikleri we degişli statistik habary emele getirmek boýunça statistik usulyýet Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti bilen ylalaşylyp, ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary tarapyndan işlenilip düzülýär we tassyklanylýar.
5. Statistik usulyýet ylmy usullar, çemeleşmeler esasynda işlenip düzülýär we elýeterli bolmalydyr.
6. Statistik usulyýetiň döredilmegine döwlet edaralarynyň, olaryň wezipeli adamlarynyň, şeýle hem beýleki şahslaryň gatyşmagyna ýol berilmeýär.
21-nji madda. Hojalygy ýörediji subýektleriň statistik bellige alyş sanawy
1. Hojalygy ýörediji subýektleriň statistik bellige alyş sanawy, eýeçiliginiň görnüşine garamazdan, kärhanalar baradaky, şeýle hem ýuridik şahsy döretmezden telekeçilik işi bilen meşgullanýan fiziki şahslar-hususy telekeçiler baradaky zerur habarlary özünde saklaýan maglumatlar binýady bolup durýar.
2. Hojalygy ýörediji subýektleriň statistik bellige alyş sanawy hojalygy ýörediji subýektleriň statistik hasaba alnyşyny üpjün etmek we olar baradaky habarlar binýadyny emele getirmek maksatlary bilen döredilýär.
3. Hojalygy ýörediji subýektleriň statistik bellige alyş sanawy Ýuridik şahslaryň ýeke-täk döwlet sanawynyň, Türkmenistanyň salgyt gullugy edaralarynyň maglumatlarynyň we başga çeşmeleriň maglumatlarynyň esasynda Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň edaralary tarapyndan ýöredilýär.
5-nji bap. Statistik maglumatlaryň berlişi, statistik habarlaryň ýaýradylyşy we peýdalanylyşy
22-nji madda. Statistik maglumatlaryň berlişi
1. Statistik maglumatlar döwlet statistika edaralaryna we ony almaga ygtyýarly edaralara ilkinji statistik maglumatlar görnüşinde berilýär.
2. Respondentler ilkinji statistik maglumatlary döwlet we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň statistika gözegçilikleriniň formalary boýunça berýärler.
Döwlet statistik gözegçilikleri geçirilen mahalynda zerur maglumatlar olar tarapyndan muzdsyz esasda berilýär, öý hojalyklarynyň ykdysady we sosial ýagdaýyna döwlet statistik gözegçilikleri muňa degişli däldir.
3. Statistik gözegçilikler geçirilende ilkinji statistik maglumatlaryň respondentler tarapyndan döwlet statistika edaralaryna we pudaklaýyn dolandyryş edaralaryna berilmegi hökmanydyr hem-de muzdsuz esasda amala aşyrylýar.
4. Pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň statistik gözegçilikleriniň maglumatlary döwlet statistika edaralaryna muzdsuz esasda berilýär.
5. Ýuridik şahsy döretmezden telekeçilik işi bilen meşgullanýan fiziki şahslar-hususy telekeçiler hem-de ýuridik şahslar (aýrybaşgalanan düzüm birlikleri) statistik hasabatlary döwlet statistika edaralaryna we oňa ygtyýarly beýleki edaralara olaryň berilmegine we dogrulygyna jogapkär adamlaryň gol çekmekleri bilen bellenilen möhletlerde bermäge borçludyrlar.
6. Statistik maglumatlar respondentler tarapyndan kagyz göterijilerde, elektron göterijilerde, şeýle hem telefon boýunça we Internet arkaly berlip bilner. Statistik maglumatlary bermegiň formasy Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti tarapyndan kesgitlenilýär.
7. Döwlet statistika edaralary tarapyndan alynýan we goralyp saklanylýan statistik maglumatlar Türkmenistanyň aýratyn eýeçiligi bolup durýar.
23-nji madda. Statistik habaryň ýaýradylmagy we peýdalanylmagy
1. Döwlet statistika edaralary jemleýji statistik habarlary döwlet häkimiýet we dolandyryş, ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralaryna hem-de beýleki peýdalanyjylara, şeýle hem Türkmenistanyň kanunçylygyna we halkara şertnamalaryna laýyklykda başga döwletleriň milli statistika gulluklaryna we halkara guramalaryna berýär.
2. Döwlet statistika edaralary we oňa ygtyýarly edaralar tarapyndan ýaýradylýan statistik habar resmi habar bolup durýar.
3. Statistik habar kagyz we (ýa-da) elektron göterijilerde, şol sanda çap etmek, Internetde ýerleşdirmek arkaly döwlet dilinde we beýleki dillerde ýaýradylyp bilner.
4. Ilkinji statistik maglumatlar ýaşyryndyr we olar jemleýji statistik habarlary emele getirmek üçin peýdalanylýar.
5. Statistik habarlar döwlet dolandyryşynyň, ylmy barlaglaryň, peýdalanyjylary habarly etmegiň maksatlary üçin, şeýle hem jemgyýetiň we döwletiň başga maksatlary üçin peýdalanylýar.
24-nji madda. Ýaşyrynlygyň kepillendirilmeginiň hem-de statistik maglumatlary berýänşahslaryň hukuklarynyň goralmagynyň üpjün edilmegi
1. Ýuridik şahsy döretmezden telekeçilik işi bilen meşgullanýan fiziki şahslara-hususy telekeçilere hem-de ýuridik şahslara (aýrybaşgalanan düzüm birliklerine) döwlet statistika edaralaryna berlen ähli ilkinji statistik maglumatlaryň ýaşyrynlygy kepillendirilýär.
2. Ilkinji statistik maglumatlar döwlet statistika edaralary tarapyndan diňe statistik maksatlar üçin peýdalanylýar. Ilkinji statistik maglumatlar ýygnalanda, işlenilende, seljerilende we saklanylanda ýaşyrynlyk olar tarapyndan üpjün edilýär.
3. Döwlet statistika gözegçiliklerini geçirmäge çekilen şahslar alnan maglumatlary diňe statistik maksatlar üçin peýdalanmaga hem-de olaryň ýaşyrynlygyny üpjün etmäge borçludyrlar.
4. Aýry-aýry ýuridik şahsy döretmezden telekeçilik işi bilen meşgullanýan fiziki şahslaryň-hususy telekeçileriň hem-de ýuridik şahslaryň (aýrybaşgalanan düzüm birlikleriniň) işi hakyndaky statistik maglumatlar diňe olaryň razylygy bilen ýaýradylyp bilner.
5. Statistik maglumatlar diňe agregirlenen görnüşde ýaýradylýar.
6. Döwlet syrlary we gizlinligi bolan statistik habar Türkmenistanyň kanunçylygynda kesgitlenilýän tertipde berilýär.
25-nji madda. Döwlet statistika edaralarynyň aragatnaşyk hyzmatlaryndan peýdalanmak boýunça artykmaçlykly hukugy
Döwlet statistika edaralary Türkmenistanyň çäginde aragatnaşyk hyzmatlaryndan peýdalanmakda artykmaçlykly hukuga eýedir.
6-njy bap. Respondentleriň hukuklary we borçlary
26-njy madda. Respondentleriň hukuklary
1. Respondentler şu aşakdaky hukuklara eýedirler:
1) döwlet statistik gözegçiliginiň formalaryny kagyz we (ýa-da) elektron göterijilerde we olary doldurmak boýunça gözükdirmelerini, şeýle hem ilkinji statistik maglumatlaryň elektron görnüşde berilmegi üçin programma üpjünçiligini bellenilen tertipde almaga;
2) ministrliklerden we pudaklaýyn dolandyryş edaralaryndan pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň statistik gözegçilikleriniň formalaryny we olary doldurmak boýunça gözükdirmeleri bellenilen tertipde almaga;
3) zerur bolan halatlarynda döwlet statistika edaralaryndan ozal berlen ilkinji statistik maglumatlary bellenilen tertipde almaga;
4) döwlet statistika edaralary tarapyndan edilýän hyzmatlardan Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde peýdalanmaga;
5) zerur bolan halatlarda döwlet statistika edaralary tarapyndan geçirilýän çärelere (seminarlara, konferensiýalara we beýlekilere) gatnaşmaga;
6) döwlet statistika edaralaryndan özleri tarapyndan berilýän ilkinji statistik maglumatlaryň ýaşyrynlygynyň berjaý edilmegini talap etmäge;
7) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda başga hukuklardan peýdalanmaga.
2. Tabynlygynda düzüm birlikleri bolan respondent-ýuridik şahslar olardan statistik hasabatlylygy almaga we dogrulygyny barlamaga haklydyrlar.
3. Respondentler döwlet statistika edaralarynda bolan statistik habarlardan bellenilen tertipde peýdalanmaga haklydyrlar.
27-nji madda. Respondentleriň borçlary
1. Respondentler şulara borçludyrlar:
1) bellenilen möhletlerde döwlet statistika edaralaryna we oňa ygtyýarly edaralara statistik hasabatlylygy bermäge;
2) statistik gözegçilikler geçirilýän mahalynda döwlet statistika edaralaryna dogry ilkinji statistik maglumatlary, olary bermegiň tertibine we statistik usulyýete laýyklykda bermäge;
3) döwlet statistika edaralarynyň soramagy boýunça olaryň wezipe borçlaryny ýerine ýetirmegi üçin ýygnalýan zerur maglumatlary bermäge;
4) statistik hasaba alnyşyň we hasabatlylygyň ýeke-täk formalaryny ýöretmäge;
5) döwlet statistik gözegçilikleriniň geçirilişine gatnaşmaga;
6) statistik hasabatlylygynyň doldurylyşynyň, statistik maglumatlary bermegiň tertibini berjaý etmäge;
7) statistik hasabatlylygyň maglumatlarynyň dogrulygynyň barlaglary geçirilende döwlet statistika edaralaryna ýardam etmäge;
8) döwlet statistika edaralarynyň şu Kanunda göz öňünde tutulan talaplaryny ýerine ýetirmäge;
9) Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen beýleki borçlary amal etmäge.
2. Respondentler berilýän statistik maglumatlaryň dogrulygyny, dolulygyny we olaryň öz wagtynda berilmegini berjaý etmäge borçludyrlar.
7-nji bap. Şu Kanunyň bozulmagy üçin jogapkärçilik. Jedelleriň çözülişi.
28-nji madda. Şu Kanunyň bozulmagy üçin jogapkärçilik
Şu Kanunyň talaplaryny bozan şahslar Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen jogapkärçiligi çekýärler.
29-njy madda. Jedelleriň çözülişi
Statistika işi amala aşyrylýan mahalynda ýüze çykýan jedeller Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde çözülýär.
8-nji bap. Jemleýji düzgünler
30-njy madda. Şu Kanunyň güýje girmegi
1. Şu Kanun resmi taýdan çap edilen gününden güýje girýär.
2. Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalary şu Kanunyň güýje giren gününden başlap üç aý möhletiň dowamynda oňa laýyk getirilmäge degişlidir.
3. Şu aşakdakylary güýjüni ýitiren diýip hasap etmeli:
1998-nji ýylyň 15-nji sentýabrynda kabul edilen “Döwlet statistikasy hakynda” Türkmenistanyň Kanunyny (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 1998 ý., № 3, 48-nji madda);
2000-nji ýylyň 15-nji iýunynda kabul edilen “Türkmenistanyň käbir kanunçylyk namalaryna üýtgetmeler girizmek hakynda” Türkmenistanyň Kanunyny (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2000 ý., № 2, 20-nji madda);
2009-njy ýylyň 18-nji aprelinde kabul edilen “Türkmenistanyň käbir kanunçylyk namalaryna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek we güýjüni ýitiren diýip ykrar etmek hakynda”Türkmenistanyň Kanunynyň XXVII bölegini (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2009 ý., № 2, 33-nji madda).
Türkmenistanyň Gurbanguly
Prezidenti Berdimuhamedow
Aşgabat şäheri
2012-nji ýylyň 31-nji marty


c: text/html

text:
«Türkmengaz» döwlet konserni bäsleşik yglan edýär 05.11.2018 — 19.12.2018
«Türkmengaz» döwlet konserni material-tehniki serişdelerini satyn almak boýunça
№ T/GAZ-099 belgili açyk Bäsleşik yglan edýär
Lot №2 – zawod enjamlary;
Lot №3 – elektrotehniki enjamlar, barlag we ölçeg enjamlary;
Lot №5 – himiýa önümleri;
Bäsleşige gatnaşmaga isleg bildirýänler Aşgabat ş. 1939, Arçabil şaýoly 56, «Türkmengaz» DK, 13-nji gat salgysy bilen ýüz tutup:
- bäsleşige gatnaşmaga isleg bildirýäniň doly ady, hukuk ýagdaýy, hasaba alnan ýurdy, bank rekwizitleri hakynda maglumatlary görkezip ýazmaça görnüşde arza tabşyrmaly;
- «Döwlet zerurlyklary üçin harytlar bilen üpjün etmek, işleri ýerine ýetirmek, hyzmatlary etmek boýunça bäsleşikler hakynda» Türkmenistanyň Kanuny, «Bäsleşikleri geçirmekligiň düzgünleri» we bäsleşige gatnaşmak üçin gerekli resminamalar bilen tanyş bolmaly;
- Lotuň häsiýetnamasyny, degişli tehniki talaplary we şertnamanyň esasy şertlerini almaly;
- Yzyna gaýtarmasyzlyk şerti bilen bäsleşige gatnaşmak üçin bir Lotuň bahasy 500 (bäş ýüz) amerikan dollary möçberde ýa-da şu barabarlykda manat görnüşinde (GBS-i we bank harajatlaryny hasaba almazdan) töleg tölemek üçin hasap belgisini almaly.
Gerekli bolan ähli maglumatlary http://www.oilgas.gov.tm/ internet salgysyndan ýa-da ýokarda görkezilen salgy boýunça alyp bilersiňiz.
Elektron salgymyz: turkmengaz@online.tm
Habarlaşmak üçin telefonlar: 40- 37-45 (faks), 40-37-39, 40-37-40, 40-37-41, 40-37-42
Bäsleşik boýunça teklipler — 19.12.2018 ýyla, ýerli wagt bilen 12:00-a çenli kabul edilýär.
Görkezilen seneden giç gelen teklipler kabul edilmeýär.
Pul serişdelerini geçirmek üçin hasap belgisi ýazmaça arza tabşyrylan mahaly habar berilýär.
Bildiriş neşir edilen pursatyndan başlap bäsleşik üçin doly görnüşde teklip ýerleşdirilen, degişli möhür bilen kepillendirilen bukja ýokarda görkezilen salga ugradylyp, hasaba pul serişdeleriniň geçirilenden soň seljerilip başlanjakdyr.
Bäsleşik bukjasynda hökmany suratda anketanyň elektron nusgasy, şertnamanyň esasy şertleri («Word» formatda) we tehniki-ykdysady ýöriteleşmeleri («Excel» formatda) bolmalydyr.
Elektron salgymyz: turkmengaz@online.tm
«Türkmengaz» DK-nyň internet salgysy: http://www.oilgas.gov.tm/

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
UniqueMaster
Talyplar.Com admini gerek
Salam millet. Talyplar.Com admini bn näli habarlaşsa bolar? Eger admin şuny okaýan bolsaň, habarlaşmak üçin birzatjyklar goý. Zerur mesele boýunça hyzmat bardy agam.
Dostluk saýtyna çagyrýarys
Essalawmaleýkum, Hormatly talyplar.com agzalary we myhmanlary. Hemmäňizi täze açylan Dostluk saýtyna çagyrýaryn.
Indi bolsa, saýtymyzda, häzirlikçe bar bolan, mümkinçilikler bilen sizi tanyş etsem.
1. Kimler saýtda - bu sahypa arkaly siz şu wagt kimleriň ulgamdalygyny we haýsy sahypadalygyny bilip bilersiňiz.
2...
Fifa2018
Bu mowzukda FIFA 2018 oýunlary barada bolar. Geliň üýşüp futbola tomaşa edeliň.


text:
Awans
Awans - 1) geljekki harajatlar üçin öňünden berilýän pul summasy; 2) şertnama boýunça bir kärhana tarapyndan beýleki kärhana geljekde gaýtaryp bermek şerti bilen berilýän pul summasy; 3) kärhananyň ýa-da edaranyň öz işgärine çykdajy üçin berýän pul summasy. Awans birek-birege kredit bermegiň (bankdan daşary) formasydyr, ýöne ol sosialistik kärhanalaryň arasynda gadagandyr. Awans düýpli gurluşyk barada şertnama baglaşylanda, promysel kooperasiýasynda we kanun tarapyndan göz öňünde tutulan beýleki halatlarda berlip bilner. Awans pul ýa-da natural görnüşde adam günlerine laýyklykda aýma-aý ýa-da kwartallaýyn paýlanýar.


text:
Göwün
Awtory:Seýitliýew Maksat
Bolan waka
Awtobus menziline tarap sallamlyja ýöräp barýardym.Tebigatda güýz pasly saralan ýapraklaryny zemine seçelemegini dowam etdirýärdi.Men bady gowşan düýe ýaly ädimläp barşyma awtomenzile ýetenimi bilmän galypdym.Barsam awtobusyň ugramagyna ýene bäş minut çemesi wagt galan eken.Wagtymy ýitirmän ýolugra dükandan içer ýaly agyz suw bilen ýolda güýmener ýaly bir žurnal aldym.Alan žurnalym hem iliňkä meňzeş däldi,diňe awtoulaglaryň suraty, ýöne ýokdan bar ýagşy diýäýmeseň okar ýaly gyzykly zat ýok.Garaz, awtobusa münüp ikinji hatarda oturdym.Meň yzymda bolsa bir çagajyk, daş keşbinden çen tutsaň ýaşy otuza golaýlan gelin we bir kempir otyrdy.Ýaňky çagajyk awtobusyň aýnasyndan seredip, eýläk-beýläk gatnaýan ulaglara göwni gidýärdi.
-Eje,seret, hana kakamyň maşyny!
-Ýok oglum ol kakaň maşyny däl.
-Onda kimiňki?
-Başga bir daýyňky.
Otuz sekuntlap çaga ümsümje oturdy-da(mundan uzak hiç bir çaga-da saklanmaýar) garamtylja gaşlaryny çytyp:
-Eje, biziň kakamyz nirede?-diýdi.
-Oglum, kakaň uzak ýerlerde zähmet çekýär.
Gelniň bu sözüni aýdany hem şoldy welin ýanynda oturan garry( gelniň ejesi bolmaga çemeli) hemle bilen,,Hä,dogrudyr!''diýdi.
-Eje,kakam maňa-da goňşymyzyňky ýaly owadan welosiped alyp berer gerek?!
-Elbetde oglum, hökman alyp berer.
-Alyp bermänjik geçäýer-diýip, ýüzüni aç arslana meňzedip oturan kempir gülümsireýän ýaly gürledi
- Indi kakaň gelip bolandyr. Ol indi başga eje bilen.
Gelin kempiriň ýüzüne gözlerini süzüp bakdy-da gözlerinde hünji bolup akan gözýaşlaryny öz garamtyl öýmesine süpürdi.Şol wagt men ähli zada oňat düşündim.Diri wagty atasy öz çagasyny ýetim goýup,başga birine göwün beripdir.Emma meni has-da beter şol kempir kejikdiripdi.Nämäň-nämedihine düşünmese-de çagajyk öz kakasynyň indi gaýdyp gelmejegine göz ýetiripdi.Men oturyp bilmedim.Ýerimden turdumda çagajyk bilen salamlaşdym.Ol ilki bada menden çekinjiredi.
-Oglanjyk seň adyň näme?
-Meň adym Aman-diýip, körpeje oglanjyk ejesinin gujagyna gysyldy.
-Wiý,Amanjan, bu senmidin asyl!Men seň kakaň bilen bile işleýän.Ol seni gaty göresi gelýär.Ol saňa welosiped alyp berjek diýdi. Kakaň seni görmäne gaýtmalydy welin men ýaramadym, onsoň meni sagalýançam öýe iberip, kakaňa biraz işlemegi haýyşt etdiler.Ol saňa sowgatjygam iberdi, ýöne men seň salgyňy ýatdan çykaraýypdyryn!
-Hany onda kakamyň maňa iberen sowgady-diýip, oglanjyk maňa soragly nazaryny aýlady. Men dükandan alan žurnalymy aldym-da oglanjyga uzatdym.Ol göýä uly sowgat berilen ýaly žurnaly garbap aldy-da, ony derrew bagryna basdy.Elbetde,bu sowgat onuň üçin bahasyzdy, sebäbi ol öz zähmetkeş kakasynyň sowgady ahyryn.Şonda ol öz mähirlije ýylgyrşyny edip, göz ýaşyny saklap bilmän oturan ejesine ýüzlendi:
-Eje, kakam dogurdan-da daş ýerde işleýän eken, indi ol gelip maňa welosiped hem alyp berer, maňa ony sürmegi hem owreder, goňşymyzyň kakasy ýaly meni gujaklap, seýilgähe-de äkider.
Çagaň her sözi meň ýüregimi para-para edýärdi.Ine-de meniň duralgam.Men awtobusdan düşüp galsam-da ýüregim şol çagajyk bilen galypdy.Ol çagajyk häzir-häzir hem kakasyna garaşýandyr.Şol gün men öz maşgalasyny sebäpsiz taşlaýan nadan erkekleri näletledim.Özüm entek maşgala atly bagtyň eýesi bolmasam-da,öz nebsimiň öňünde beýle nadanlyga baş bermejegime söz berdim.Goý beýik merhemetli Allaň özi şeýle ykbally çagalary öz penasynda aman saklasyn.Ämin.
,,Göwün'' bolan waka
Göwün
-
garayolly68
4 months ago
- Tolgundyryjy hekaya.liriki ,,men,, eseriñ adamkarcilik shtrihlerini emele getirmek bilen hekayanyñ simpatiya elementini doredyar.
-
garayolly68
4 months ago
- Tolgundyryjy hekaya.liriki ,,men,, eseriñ adamkarcilik shtrihlerini emele getirmek bilen hekayanyñ simpatiya elementini doredyar.
-
SiziňÝalyBiri
4 months ago
- bolýa diýeli aýaly bilen aýrylşypdyrda aýaly erbetmiş. Bar aýrylş aýalyň bilen. Ýöne ol çagany aýalyňa bermeli däl öziň saklamaly. Öz doluni köçä oklap bolasy ýoga. Öz suwuňdan bolanyň gadryny bilmeýän bolsaň köp saňa, haram saňa, haýp(žalko diýýämi türkmençe bilmeýänler) saňa Alan her demiň


text:
Türkmenistanyň Mejlisi 2019-njy ýyly «Türkmenistan ‒ rowaçlygyň Watany» diýip yglan etmek hakynda Karar kabul etdi.
Resminamada bellenilişi ýaly, biziň ýurdumyzda döwrüň talaplaryndan ugur alnyp we möhüm wakalaryna bagyşlanyp gadam basylýan her ýyly döwrebap atlandyrmak baradaky ýörelge indi asylly däbe öwrüldi. Bu bolsa halkymyzyň watançylyk ruhunyň we duýgularynyň ýokarlanmagyna, her bir adamyň eziz Watanymyzda durmuşa geçirilýän işlere...
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 69-sy hasaba alyndy.
Daşary ýurt walýutasyna Owganystandan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen uçar kerosinini satyn aldylar. Russiýa Federasiýasyndan we Birleşen Arap Emirliklerinden gelen işewürler ýokary dykyzlykdaky polietilene we polipropilene isleg bildirdiler.
Bulardan başga-da, Russiýa Federasiýasyndan, Beýik Britaniýadan, Şweýsariýadan, Türkiýeden, BAE-den, Singapurdan gelen telekeçiler daşary...
Goňşy ýurtlar — Owganystan, Azerbaýjan, Eýran, Gazagystan we Özbegistan, şeýle hem Merkezi Aziýa sebiti boýunça goňşy ýurtlar — Täjigistan we Gyzgyzystan bilen hyzmatdaşlygy giňeltmek türkmen daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugrudyr. Bu barada Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow penşenbe güni Türkmenistanyň beýleki döwletlerdäki diplomatik hem-de konsullyk edaralarynyň ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda geçirilen hökümet mejlisinde belledi.
Diňe şu ýylyň özünde goňşy ýurtlarymyz...
2018-nji ýylda Türkmenistanda jemi içerki önümiň ösüş depgini 6,2 göterim derejede üpjün ediler. Bu barada Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Myradow geçen penşenbe güni geçirilen hökümet mejlisinde milli ykdysadyýetiň 2018-nji ýylda ösüşiniň deslapky netijeleri hakynda beren hasabatynda belledi.
Şol sanda şu ýylyň dowamynda ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň meýilnamalaýyn tabşyryklary üstünlikli ýerine ýetirmegi üçin ähli çäreler görüldi....
Täze — 2019-njy ýyl türkmenistanlylar üçin «Türkmenistan — rowaçlygyň Watany» diýen şygar astynda geçiriler. Bu çözgüt Ministrler Kabinetiniň Täze ýylyň öň ýanyndaky giňişleýin mejlisinde kabul edildi.
Döwlet edaralarynyň, iri jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleriniň we ýönekeý raýatlaryň adyndan 2019-njy ýyla şu şygary saýlamak teklibi bilen Mejlisiň Başlygy Gülşat Mämmedowa çykyş etdi.
Bellenilişi ýaly, dünýä ykdysadyýetiniň häzirki ýagdaýyna garamazdan, ýurdumyzyň...
Gepleşikleriň dowamynda ABŞ-nyň wekilleri «Talyplar» owgan oppozisiýa hereketine alty aý möhlet bilen ýaraşyk, şeýle hem geljekde Owganystanyň syýasy ulgamynyň bir bölegi bolmagy teklip etdi. Bu barada Pakistanyň «The News International» iňlis dilli gazetine salgylanyp TASS habar berýär.
Neşiriň habar berşi ýaly, talyplar hem öz tekliplerini öňe sürdüler. Olar amerikanlardan hereketleriniň tussag edilen ähli agzalaryny erkinlige çykarylmagyny,...
Täze ýyl baýramy mynasybetli dekabr aýynyň aýlyk haklaryny, talyp haklaryny, pensiýalary we döwlet kömek pullary möhletinden öň tölendi. Maliýe we ykdysadyýet ministri Batyr Bazarowyň habar bermegine görä, Prezidentiň beren tabşyryklaryna laýyklykda, dekabr aýynyň aýlyk haklaryny möhletinden öň tölendi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow halkyň ýaşaýyş durmuş derejesini ýokarlandyrmaga gönükdirilen durmuşa geçirilýän maksatnamalarda bellenilen wezipeleri öz wagtynda ýerine...
Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti 2022-nji ýylda ählumumy ilat ýazuwyny we Türkmenistanyň ýaşaýyş jaý gaznasyny geçirmäge taýýarlyk görýär. Statistika baradaky döwlet komitetiniň başlygy H.Gurbanow hökümet iş maslahatynyň dowamynda dürli pudaklarda we ulgamlarda statistiki seljerme işleriniň geçirilişi barada hasabat berdi.
Bu çäre BMG-niň Ykdysady we Durmuş Geňeşi tarapyndan kabul edilen “2020-nji ýylda Ilat ýazuwynyň we ýaşaýyş jaý...
«CIFAL» kompaniýasynyň dolandyryjy direktory Ýurgen Kran «Turkmenportala» beren eksklýuwiz interwýusynda gurluşygy alnyp barylýan TOPH magistraly hem-de Hazarüsti gaz geçirijisiniň taslamasy boýunça öz pikirini beýan etdi.
Noýabr aýynda üstünlikli geçirilen «Türkmenistanyň nebiti we gazy — 2018» Halkara maslahatyny ýatlap geçip, işewür şeýle belledi: «köpler nebitgaz forumyna syýasat, ykdysadyýet nukdaýnazardan sebit üçin iň wajyp bolan TOPH taslamasy dogrusynda...
Pakistanyň Goranmak ministrligi Türkmenistan – Owganystan – Pakistan – Hindistan gaz geçirijisiniň geçjek ugruny tassyklady we taslama gatnaşýan «Inter State Gas Systems» döwlet gaz kompaniýasyna turba geçiriji ulgamyň inženerçilik işlerine başlamak üçin zerur bolan aerosuratlary geçirmek üçin rugsat berdi, diýip pakistan neşirleri ýazýarlar.
ISGS-niň ýolbaşçysy Mobin Saulatyň «Dawn» gazetine beren interwýusynda bellemegine görä, gaz geçirijiniň 780...
2018-nji ýylyň ýanwar-noýabr aýlarynda Baku-Tbilisi-Jeýhan nebit geçirijisi boýunça 5,99 million tonna türkmen nebiti iberildi. Bu görkeziji geçen ýylyň degişli döwrüniň görkezijisinden (5,88 million tonna) ujypsyz köpdür, diýip Trend agentligi Azerbaýjanyň Statistika baradaky döwlet komitetine salgylanyp aýdýar.
Umuman, BTJ nebit geçirijisi boýunça 2018-nji ýylyň ýanwar-noýabr aýlarynda 31,02 mln tonnadan gowrak nebit iberildi. 2017-nji ýylyň 11 aýynda bu...
Aşgabada ulag we üstaşyr hyzmatdaşlyk hakynda baglaşylan Ylalaşyga laýyklykda, “Lazurit” (Owganystan — Türkmenistan — Azerbaýjan — Gruziýa — Türkiýe) ugry boýunça ilkinji synag gatnawyny amala aşyrýan ýük ulaglar kerweni geldi.
13-nji dekabrda ýükli ulag kerweni Owganystanyň Hyrat şäherinden öz ýoluny başlap, Türkmenbaşy şäheriniň Halkara deňiz portuna tarap barýar. Bu ýerde ol parom aragatnaşygy arkaly Azerbaýjana iberiler,...
Türkmenistanyň Prezidenti Türkmenistanyň hem-de Gruziýanyň halklarynyň bähbidine ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň geljekde hem ösdüriljekdigine we pugtalandyryljakdygyna berk ynanýandygyny beýan etdi. Bu barada Gurbanguly Berdimuhamedowyň hanym Salome Zurabişwilä Gruziýanyň Prezidenti wezipesine girişmegi mynasybetli iberen gutlagynda aýdylýar.
Döwlet Baştutany öz gutlagynda ýurtlaryň arasyndaky dostlukly gatnaşyklara ýokary baha berýär.
Türkmenistanyň Prezidenti ýakymly mümkinçilikden peýdalanyp, Gruziýanyň Prezidentine berk jan saglyk hem-de dostlukly gruzin...
2019-njy ýylyň 12-nji awgustynda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda Birinji Hazar ykdysady forumyny geçirmek meýilleşdirilýär. Şol gün, däp bolşy ýaly, Hazar deňziniň güni bellenilýär. Bu barada geçen anna güni hökümet mejlisinde Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow habar berdi.
Wise-premýer Türkmenistanda birinji Hazar ykdysady forumyny geçirmäge görülýän taýýarlyk barada habar bermek bilen, şu maksat bilen...
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň geçen anna güni geçiren Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisinde döwlet durmuşynyň möhüm meselelerine garaldy. Hususan-da, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Meredow ýangyç-energetika toplumynyň düzümine girýän edara-kärhanalarda işleriň ýagdaýy hem-de “Türkmenistanyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin maksatnamasyny” üstünlikli amala aşyrmak maksady bilen görülýän çäreler barada hasabat berdi.
Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Türkmenistanyň energetika...


text:
Türkiýäniň we Ýewraziýanyň gün tertibi
Türkiýe-Täjigistan gatnaşyklary
Ýewraziýa sebitiniň strategik taýdan ähmiýetli ýurtlaryndan biri hem Täjigistan. Biz hem gepleşigimiziň bu sanynda Türkiýe-Täjigistan gatnaşyklaryny analiz etmekçi.
Atatürk uniwersitetiniň Halkara gatnaşyklar bölüminiň asisenti, doktor Jemil Dogaç İpegiň mesele baradaky analizini dykgatyňyza ýetirýäris.
Täjigistan Ýewraziýanyň esasy ýurtlaryndan biri. Täjigistan türk dünýäsi bilen eriş-argaç bolandygyna garamazdan 1991-nji ýylda garaşsyzlygyny yglan eden gününden bäri Türkiýe- Täjigistan gatnaşyklary çäkli derejede dowam etdi. Täjigistanyň ykdysady şertleri, ýurtda başdan geçirilen içerki uruş, Täjigistanyň Russiýa bilen we esasanda Eýran bilen ýakyn gatnaşyklary sebäpli islenýän derede gatnaşyklar ýola goýlup bilinmedi. Emma soňky ýyllarda gatnaşyklar durnukly ösýär.
Türkiýe 1991-nji ýylyň 16-njy dekabrynda Täjigistanyň garaşsyzlygyny ykrar etdi. 1992-nji ýylyň 29-njy ýanwarynda bolsa iki döwletiň arasynda diplomatik gatnaşyklar ýola goýuldy. Türkiýäniň Täjigistandaky ilçihanasy 1992-nji ýylyň 4-nji awgustynda, Täjigistanyň Türkiýedäki ilçihanasy bolsa 1995-nji ýylyň 16-njy oktýabrynda açyldy. Türkiýe Täjigistandaky ilçihanasy 1992-1997-nji ýyllaryň aralygynda dowam eden içerki uruşda-da işini dowam etdirdi.
Täjigistan üçin daşary syýasatda Eýran dil ýakynlygy sebäpli möhüm orun eýeleýär. Şol sebäpli Täjigistan bilen Eýranyň arasynda diňe bir söwda ulgamynda däl, bilim we medeni ugurlarda-da düýpli gatnaşyklar bar.
Türkiýe Respublikasy hem Uly talyp taslamasynyň çäginde 1992-93-nji okuw ýylyndan bäri köp sanly täjigistanly talyba ýokary bilim alma şertini döretdi.
Ýewraziýa Ykdysady toparyna we Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramalaryna agza bolan Täjigistan, soňky ýyllarda ÝB bilen hem gatnaşyklaryny ösdürýär. Häzirki wagtda ÝB-niň Orta Aziýada iş ýüzüne geçirýän taslamalarynyň we berýän kömeginiň esasy bölegi Täjigistana gidýär. ÝB bilen Täjigistanyň arasynda gol çekişilen ylalaşyklaryň çäginde sosial üpjünçilik, saglygy goraýyş we hususy pudagyň ösdürilmegi meýilleşdirilýär.
Täjigistan tebigy baýlyklara eýe bolandygyna garamazdan saglyk gurluşy sebäpli olary çykarmakda uly kynçylyk çekýär. Şeýle-de oba hojalyk işleri hem agyr şertlerde alynyp barylýar. Täjigistanyň iş üpjünçiligi taýdan-da uly kynçylyklary bar.
Käbir sosial we ykdysady kynçylyklary başdan geçirýän Täjigistanda türk firmalarynyň sanynyň we telekeçileriň artmagy Täjigistanyň ykdysadyýetine goşant goşar. Esasanda soňky ýyllarda hususylaşdyrma boýunça birnäçe taslamany iş ýüzüne geçirýän Täjigistanda türk firmalarynyň şol ugurlara gönükmegi hem Täjigistan hem-de Türkiýe üçin bähbitlidir. Soňky ýyllarda Türkiýe bilen Täjigistanyň arasyndaky ykdysady we syýasy gatnaşyklaryň ösýändigini we geljekde hasam güýçlendigini nygtap geçmek ýerlikli bolar. Türkiýe-Täjigistan gatnaşyklary Möwlana Jelaleddin Rumy ýaly beýik pikirzadalary hem özünde jemleýän baý medeni mirasa esaslanýar. Şu günki günde gatnaşyklaryň ähli ugurlarda ösdürilmegi üçin ygtyýar bar.
Şol çäkde Täjigistanyň Prezidenti İmomali Rahmonyň 2012-nji ýylyň 12-nji dekabrynda Türkiýä guran resmi saparynyň dowamynda özara gatnaşyklaryň konstruktiw häsýetde ornaşdyrylmagy maksady bilen “Türkiýe Respublikasy bilen Täjigistan Respublikasynyň arasynda Hyzmatdaşlyk Geňeşiniň Döredilmegi Baradaky Bilelikdäki Beýannama” gol çekişildi.
Türkiýäniň Daşary işler ministri Mewlüt Çawuşoglynyň 2016-njy ýylyň 21-nji oktýabrynda Täjigistana guran saparynyň dowamynda Türkiýe Respublikasynyň Daşary işler ministrligi bilen Täjigistanyň Daşary işler ministrliginiň arasynda “2017-2020-nji ýyllaryň aralygyndaky döwür üçin İş meýilnamasyna” gol çekişildi. Saparyň dowamynda Täjigistanyň Prezidenti İmomali Rahmon tarapyndan kabul edilen Çawuşogly, duşuşykdan soň Täjigistanyň Daşary işler ministri Sirojiddin Aslow bilen duşuşdy. Saparyň esasy özbolyşlyklaryndan biri 8 ýyl soň Daşary işler ministriniň derejesinde amala aşyrylmagy. Şeýlede şol wagtlar Bilelikdäki ykdysady toparyň egindeş ýolbaşçysy Wise-premýer Ýyldyrym Tugrul Türkeşiň geňeşiň 9-njy maslahatyna gatnaşmak üçin 2017-nji ýylyň fewral aýynyň 15-17-i aralygynda Duşenbede saparda bolupdy. Şular bilen birlikde iki ýurduň arasynda transport pudagynda güýçli hyzmatdaşlyk dowam edýär we hem gara ýoly hem-de demir ýol gatnawy taýdan möhüm taslamalar iş ýüzüne geçirilýär. Sebitleýin geçişler taýdan möhüm pozisiýa eýeleýän ýurtlaryň geljekki ýyllarda hyzmatdaşlygynyň ösmegine garaşylýar.
Soňky ýyllarda söwda gatnaşyklary barha ösýär. Görkezijilere görä Türkiýe Täjigistanyň söwda gatnaşyklary taýdan esasy 4-nji hyzmatdaşy. 2013-nji ýylda Täjigistan bilen Türkiýäniň arasyndaky söwda mukdary 655,115 million Amerikan dollaryna barabar boldy. Türk İş Hyzmatdaşlygy we Utgaşdyryjy Agentligi TİKA-nyň Täjigistandaky taslamalary hem dowam edýär. Täjigistan bilen Türkiýäniň arasyndaky gatnaşyklaryň geljekki ýyllarda has-da ösmegi üçin taraplar yzgiderli saparlary aşyrýarlar.
Şeýle-de Türkiýe bilen Täjigistan BMG, Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasy we Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasy ýaly halkara guramalarynyň çäginde-de ýakyn hyzmatdaşlyk edýarler.


text:
1) Bir gezek goşulan bildirişi barlagdan geçmänkä gaýtadan goşmak gadagan.
2) Şol bir bildirişi 1 hepde geçmänkä gaýtadan goýmak gadagan.
3) Bildiriş goşanyňyzdan soň, administrator siziň bildirişiňizi 24 sagadyň içinde barlar we eger-de ähli şertlere gabat gelse bildirişiňizi kabul eder.
4) Bildiriş goşanyňyzdan soň, kabul edilmese, doly sebabini bilmek üçin, bildirişi goşan ýeriňizde, içine girip aşakda sebäbini okap bilersiňiz.
5) Administrator bildirişiňizi hiç hili sebäp görkezmän kabul etmän bilýär.
6) Size degişli bolmadyk, başga biriniň harydyny bildiriş hökmünde goýmak ýa-da size degişli däl telefon belgini görkezmek gadagan.
7) Ýazgylarda hapa-paýyş söz ulanmak gadagan.
8) Türkmenistanyň kanunyna garşy gelýän maglumatlaryň programmada çykarylmagyna rugsat berilmeýär.
9) Hiç bir bildirişi/harydy ýerleşdiren ulanyja öňünden bölek ýa-da doly töleg (telefon arkaly we ş.m.) geçiriji bolmaň. Diňe harydy öziňiz görip, hakykylyga göz ýetirip satyn alyň.
10) Ulanyjy öz goýan maglumaty boýunça doly jogapkärçilik çekýär.Administrasiýa ulanyjylaryň hereketleri, programmada çykarylýan maglumatlaryň mazmuny barada jogapkärçilik çekenok we şu programma arkaly aluw-satuw ylalaşygyny eden ýa-da etjek bolýan taraplaryň hukuk gatnaşyklarynda gatnaşmaýar. Administrasiýa islendik ulanyja programmany ulanmagy gadagan etmek hukugyny özünde saklaýar we ulanyjy tarapyndan teklip edilýän maglumaty hiç hili sebäbini beýan etmän programmada çykarman bilýär. Şu programmany ulanmak şu Şertleri gürrüňsiz kabul edýänliginiň şaýady bolup durýar.


text:
Dežpasand:milli pul birligiň gymmatyny goramak milli kimligi goramakdyr
Eýranyň ykdysadyýet we maliýe ministri Farhad Dežpasand Amerikanyň prezidenti Donald Trampyň walýutanyň Eýrana geçirilmeginiň öňüne geçmek ugurda tagalla edip duran mahaly Eýranyň milli pul birligini goramak milli kimligi goramak manysyndadyr diýdi.
Eýranyň ykdysadyýet we maliýe ministri Farhad Dežpasand sözüniň dowamynda gadaganlyklar döwürinde hususy bölümiň ýöriteräk rola eýedigini aýdyp iş ýagdaýyny gowlaşdyrmak.bank,pul,gümrük we salgyt düzümini düzeltmek ugurda hususy bölümiň wekilleriniň işjeň gatnaşmaklaryny isledi.
Amerikanyň hazynadarlyk ministrligi geçen duşenbe güni Eýranly 700 şereketi ,şahsyýeti, banky,uçary we gämini gadaganlyklar sanawna aldy.
Amerika döwletiniň bir taraplaýyn şekilinde ýadro ylalaşykdan çykmagy dünýä derejesinde köp nägilelikleri we tankytlary öz yzyna tirkändir.


text:
Türkmen ýaşlary häzirki wagtda ýurdumyzyň ýokary okuw jaýlary bilen bir hatarda daşary ýurtlaryň abraýly uniwersitetlerinde hem bilim alýarlar. Köp sanly okyjylarymyzyň haýyşyny nazara alyp, esasan hem daşary ýurda okuwa gitmek isleýän raýatlarymyz üçin maglumatlaryň elýeterli bolmagyna goşant goşmak maksady bilen daşary ýurtda bilim almak bilen baglanşykly habarlarymyzy ýaýratmaga dowam edýäris. Bellemeli zat, bilim we migrasiýa bilen baglanşykly habarlarymyzda berilýän maglumatlar, degişli edaralaryň web saýtlarynda ýa-da edaralaryň maglumat tagtalaryna öňden ýerleşdirilen maglumatlaryň habarlaşdyrylan görnüşi bolup, halk köpçüligine peýdaly bolmasyny gazanmak maksady bilen saýtymyza ýerleşdirilýär.
Şol sebäpli, bu habarymyzda bolsa, daşary ýurt döwletlerinde berlen diplomy Türkmenistanda ykrar etdirmek üçin zerur resminamalaryň sanawyny ýetirýäris.
- Arza (bellenen nusga boýunça) – 2 sany (el yazuwynda)
- Döwlet tarapyndan okuwa ugradylan raýatlar üçin anketa;
- Bellenen nusga boýunça özi we üç arkasy barada maglumat (nusga boýunça)- 2 sany
- 4 sany 3x4 fotosurat;
- Görkezilen nusga boýunça okuw mekdebiniň resmi blankynda ýazylan Arhiw kepilnama (türkmen dilinde terjimesi bilen) – 2 sany (asyl nusgasy we 1 sany göçürmesi);
- Türkmen diline resmi terjime edilen Diplomyň 2 sany göçürmesi (GDA agzasy bolmadyk ýurtlarda berilen diplom kanunlaşdyrylan bolmaly);
- Türkmen diline resmi terjime edilen diplomyň goşundusynyň (ýa-da Diplom Supplement) – 2 sany göçürmesi;
- Okuw mekdebini okuw döwründe üýtgedenler, öňki okuw ýerinden aýratyn arhiw kepilnama getirmeli (terjimesi bilen) – 2 sany (asyl nusgasy we 1 sany göçürmesi);
- GDA agza ýurtlaryň okuw mekdepleriniň akkreditasiasynyň (terjimesi bilen) okuw mekdebi tarapyndan möhür bilen tassyklanan – 2 sany nusgasy
- Okuw mekdebini okuw döwründe üýtgedenler ilki okan ýerinden akademik kepilnama getirmeli ( terjimesi bilen) – 2 sany (akademiki kepilnamanyň asyl nusgasy ýok bolan halatynda, okuw mekdebi tarapyndan möhür bilen tassyklanan nusgasy hökman bolmaly);
- Raýat pasportynyň ähli sahypalarynyň göçürmeleri – 2 sany;
- Daşary ýurt pasportynyň ähli sahypalarynyň göçürmeleri – 2 sany;
- Bir sany Papka (20 faýl sahypaly) we bir sany aýratyn faýl;
- Okuwy 2000-nji ýyldan öň tamamlan raýatlar iş kitapçasynyň 2 sany nusgasyny getirmeli( iş kitapçasy elinde ýok bolsa işgärler bölümi tarapyndan tassyklanan bolmaly);
- Ikinji ýokary bilim hakynda resminama, magstr derejesi hakynda resminama, orta hünär bilimiň ýa-da akademiki kepilnamanyň binýadynda alnan ýokary bilim hakyndaky resminamalar ykrar edilen ýagdaýynda ozalky bilimi hakynda resminamalarynyň terjime edilen göçürmeleri we bar bolan halatynda Ykrar şahadatnamasynyň nusgasy – 2 sany
- Resminamalar tabşyrlanda diplomyň (şahadatnamanyň) we diplomyň goşundysynyň, kepilnamalaryň asyl nusgalary hem-de resminamanyň eýesiniň we tabşyrmaga ynanylýan şahsyň pasportlarynyň asyl nusgalary görkezilmeli.
- Türkmenistanyň Bilim ministirliginiň iş topary zerur bolan ýagdaýynda raýatdan onuň daşary ýurtda okandygy barada anyklaýjy goşmaça maglumatlary sorap biler.
Resmimalaryň Terjimesi üçin Makul Hyzmat Terjime Merkezine hem ýüz tutup bilersiňiz !
Habarlaşmak üçin:
Aşkabat, Oguzhan-Ankara Caddesi, A Blok, Makul Hyzmat Ofis, 4. Kat, 401
E: Mail Adres : makulhyzmat@gmail.com
Telefon : +993 63 78 96 73 (Türkmenistan)
Resmi Line ID : @makulhyzmat
Resmi Line Hesabı : https://line.me/R/ti/p/%40makulhyzmat
Türkiýede okamak üçin maslahat almak üçin
Atawatan Danyşmanlyk LTD şereketine
Ýüz tutup bilersiňiz
Habarlaşmak üçin
Stambul, Güneşli Mah, Kırazlı Cad. Önka İş Merkezi, N 8 D/116, Güneşli-Stambul
E: Mail Adres : tercume@atavatan-turkmenistan.com
Telefon : +90 532 401 71 52 (Türkiye)
Telefon : +90 212 550 61 49 (Türkiye)


text:
Iň täzeler
- Türkmenistanyň Prezidenti Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidentini gaýtadan saýlanmagy bilen gutlady
- Gasemi: Saudylar Sionistleriň ýanynda Ortagündogarda jenaýatyň simwolyna dönendirler
- Kamalwwandi:ýadro ylalaşygyň bozulmagy halkara köpçüligine urgy mysalyndadyr
- Eýranyň ýadro işlerine Braziliýa goldaw berýär
- Eýran bilen Orsýetiň parlament hyzmatdaşlyklary barada bir ylalaşyga gol goýuldy
- Ruhani:ýadro ylalaşygyň bozulmagy bilen ygraryndan dänen taraplar puşman boljakdyrlar
- Aşgabada Aziýa futbol konfederasiýasynyň wekiliýeti bardy
- Minskde GDA-nyň Daşary işler ministrleriniň geňeşiniň mejlisi geçirildi
- Hytaý bilen Orsýet ýadro ylalaşygyny bozmak dogrusyndaky Amerikanyň hereketini ýazgardylar
- Brujerdi: ýadro ylalaşygyndan peýdalanyp bilýän mahalyna çenli Eýran ýadro ylalaşygyndan çykmaz
Türkmenistan
Tuesday, 24 January 2017 23:01
Din işgärleri däp-dessurlaryň özboluşlygyny hem-de ýörelgelerini saklamagy ara alyp maslahatlaşdylar
Friday, 20 January 2017 23:09
Türkmenistanyň Prezidenti Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidentine gynanç hatyny iberdi
Wednesday, 18 January 2017 23:19
Olimpiýa şäherjiginde Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça 5-nji Aziýa oýunlaryna bagyşlanan metbugat maslahaty geçirildi
Thursday, 12 January 2017 17:55
Türkmenistanyň Prezidenti bilen Pakistanyň Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisininiň duşuşygy
Thursday, 12 January 2017 10:08
Berdimuhamedow BMG-niň Türkmenistandaky hemişelik utgaşdyryjysyny kabul etdi
Tuesday, 03 January 2017 21:32
türkmenistanyň Eýrana akdyrýan gazyny kesmegi barada türkmen radiosynyň müdiri hajy araz muhammet hurmalyň beren gürrüňleri
Tuesday, 03 January 2017 21:32
türkmenistanyň Eýrana akdyrýan gazyny kesmegi barada ak-galanyň juma ymamy haj ahun rähbäriň beren gürrüňleri
Tuesday, 03 January 2017 21:32
türkmenistanyň ٍٍEýrana akdyrýan gazyny kesmegi barada Eýranly türkmen deputat Şähram garrawynyň aýdan gürrüňleri
Wednesday, 28 December 2016 19:58
Türkmenistanyň Eýrana akdyrýan gazyny kesmegi bilen haýbat atmagyna Eýranyň beren jogaby
Monday, 26 December 2016 16:34
Türkmenistanyň Prezidenti Russiýa Federasiýasynyň Prezidentine gynanç bildirdi
Thursday, 22 December 2016 21:37


text:
NATO Russiýany köşeşmäge çagyrýar1
Wideo: NATO-nyň Baş sekretary Anders Fog Rasmussen Demirgazyk Atlantik Geňeşiniň we NATO-Ukraina Komissiýasynyň duşuşygynyň öňüsyrasynda metbugat beýanatyny berdi:
Russiýanyň Ukrainadaky harby hereketleri, şeýle hem prezident Putiniň bu özbaşdak ýurda abandyrýan howplary üçin, men şu gün Demirgazyk Atlantik Geňeşini ýygnaga çagyrdym.
Russiýanyň häzirki edýän zady Birleşen Milletler Guramasynyň Düzgünnamasyny bozýar. Ol Ýewropadaky parahatçylyga we howpsuzlyga wehim salýar. Russiýa özüniň harby çärelerini we howp abandyrmagyny bes etmelidir.
Biz şu gün bu ýagdaýlardan Ýewropa parahatçylygy we howpsuzlygy üçin gelip çykýan netijeler barada, şeýle hem NATO-nyň Russiýa bilen gatnaşyklary barada maslahat ederis.
Soňra biz NATO-Ukraina Komissiýasynyň duşuşygyny geçireris.
Ukrainanyň territorial bütewiligini we özbaşdaklygyny goldaýarys. Ukrainanyň halkynyň, daşardan gatyşylmazdan, geljeklerini özleriniň kesgitlemegi baradaky hak-hukuklaryny goldaýarys. Şeýle hem Ukrainanyň bu ýurtdaky ähli adamlaryň demokratiki hak-hukuklaryny gorap saklamagynyň we etniki azlyklaryň hukuklarynyň goragyny kepillendirmeginiň zerurdygyny nygtaýarys.
Ukraina biziň goňşymyzdyr. Ukraina NATO-nyň möhüm hyzmatdaşydyr.
Biz ähli taraplary şu howply ýagdaýdan yza çekilmek baradaky tagallalaryny gyssagly ýagdaýda dowam etdirmäge çagyrýarys. Hususan-da, Russiýany dartgynlylygy gowşatmaga çagyrýaryn.


text:
GADYMY RIM DÖWLETINIŇ BEDENTERBIÝESI
GADYMY RIM DÖWLETINIŇ BEDENTERBIÝESI Gadymy Rim gul eýeçilik döwleti örän ösen derejede bolupdyr. Gadymy Gresiýa döwletine garanyňda Rim gul eýeçilik döwletiniň aýratynlygy onuň merk...
Ýazylan wagty: 22 января 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 9 Jogaplar: 0
IÇKI ORGANLARYŇ KESELLEMELERINDE ULANYLÝAN BEDEN MAŞKLARY
IÇKI ORGANLARYŇ KESELLEMELERINDE ULANYLÝAN BEDEN MAŞKLARY
Amaly sapaklaryň materialy. Irki gimnastika. Anyk kesellemeler üçin bejeriş we taplaýyş gimnastikasy. Bellenilen tertipde düz...
Ýazylan wagty: 22 января 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 5 Jogaplar: 0
G I M N A S T I K A
G I M N A S T I K A
Gimnastika sportunyň häsiýetnamasy, gimnastikanyň görnüşleri.
Gimnastika sportunda şikesleriň öňüni almagyň serişdeleri.
Türkmen gimnastikaçy türgen...
Ýazylan wagty: 22 января 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 8 Jogaplar: 0
Ussatlygyñ pes derejesindäki tälimçiler
U s s a t l y g yny ň p e s d e r e j e s i n d ä k i tälimçilerde ýaş türgenler bilen alyp barylmaly iş dürs kesgitlenilenok. Olaryň işiniň esasynda diňe häzirki wagt taktiki meselel...
Ýazylan wagty: 22 января 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 11 Jogaplar: 0
Häzirki zaman tälimçileri
Häzirki zaman tälimçileri – bu ýokary ahlak sypatly, duýgur we mylakatly adamlardyr. Ýetginjeklerde terbiýelejek bolunýan häsiýetler tälimçiniň özünde-de bolmalydyr. Ýokary ahlak syp...
Ýazylan wagty: 22 января 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 14 Jogaplar: 0
Tejribelilik, işine başarnykly ýapyşmak mahsusdyr
Ýaş türgenler bilen jemgyýetçilik-syýasy işini alyp barmak bu tälimçileriň ünsünden düşenok. Olar oýlap tapmalara baýlygy, oýlanyşykly, gowy mugallymçylyk ukyplary bilen tapawutlan...
Ýazylan wagty: 22 января 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 5 Jogaplar: 0
Lukman- pedagog gözegçiligi
Lukman- pedagog gözegçiligi - türgenlere türgenleşik we ýaryş döwründe gözegçilik etmek, barlag geçirmek dispanserizasiýa işiniň zerur we wajyp bölegidir. Sport lukmanyñ şol işi tä...
Ýazylan wagty: 17 января 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 26 Jogaplar: 0
Sapaklaryň fiziologiki “çyzgysyny” anyklamak
Sapaklaryň fiziologiki “çyzgysyny” anyklamak.
Lukman türgenleşikleriň dürli tapgyrlaryna gatnaşmak bilen ýüregiň ýygrylyş ýygylygyny (ýýý) ýa-da başga bir fiziologiki görke...
Ýazylan wagty: 17 января 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 17 Jogaplar: 0
Lukman barlagy gullugynyñ guramaçylygy
Lukman barlagy gullugynyñ guramaçylygy.
Lukmançylyk barlagy (LB) fiziki maşklary bilen meşgullanmalarda 2 ýol bilen amala aşyrylýar: ýöriteleşdirilen lukman bedenterbiýe gullygy tarap...
Ýazylan wagty: 17 января 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 12 Jogaplar: 0
Yzygiderli fiziki agramlaryň türgenliligiñ ösüşine täsiri
Yzygiderli fiziki agramlaryň türgenliligiñ ösüşine täsiri. Ganyñ düzüminde eritrositleriñ we gemoglobiniñ mukdary köpelýär, bu bolsa ganyñ kislorod netijesinde nerw işjeñligi we sazl...
Ýazylan wagty: 17 января 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 15 Jogaplar: 0
Antropogen ýadygärlikleri
Antropogen ýadygärlikleri. Ýekedeşik gowaklar toplumy. Türkmenistanyň çet günortasynda (Serhetabatdan Tagtabazara çenli) Murgap derýasynyň sag kenarynda neogen döwrüniň jynslaryndan düz...
Ýazylan wagty: 16 января 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 10 Jogaplar: 0
güýçli, deňagramly, çalt
Gadymy hytaý akyldary Sýunszynyň düşündirişine görä, “Däp-dessurlara baglylykda asman bilen yer ylalaşyga gelýär, Gün bilen Aý ýagty şöhle saçýar, ýylyň dört pasly biri-birini...
Ýazylan wagty: 10 января 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 42 Jogaplar: 0
Ÿürek iş wagtynda
ÝÜREK IŞ WAGTYNDA “Adam diňe aýaklary bilen däl-de, köp derejede özüniň ýüregi hem-de öýkeni bilen ylgaýar”- diýip belli lukman işgäri S.Iwanow belleýär. Ylgamak ýürekden ba...
Ýazylan wagty: 09 января 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 32 Jogaplar: 0
ÖZ-ÖZÜŇE GÖZEGÇILIK ETMEK
ÖZ-ÖZÜŇE GÖZEGÇILIK ETMEK
Ylgamaga başlaýanlaryň öz bedenindebolup geçýän üýtgeşmeleri tiz-tizden lukmanyň gözegçiliginde barladyp durmaga mümkinçilikleri bolmaýar. Şeýle ýa...
Ýazylan wagty: 09 января 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 8 Jogaplar: 0
BEDENTERBIÝEDE WE SPORTDA KOMPÝUTER ANYKLAMALARY
BEDENTERBIÝEDE WE SPORTDA KOMPÝUTER ANYKLAMALARY
Bölümiň mazmuny: türgenleri taýýarlamakda 3D grafikaly usullar. Adam hereketleriniň optikoelektron ölçegleriniň usulary (3D skanirleme...
Ýazylan wagty: 07 января 2019 Ýazan Mayichka
1
Okalan sany: 16 Jogaplar: 0


text:
Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumy bäsleşik yglan edýär 19.04.2018 — 01.06.2018
Türkmenbaşydaky Nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumy
Türkmenistanyň Nebitgaz toplumyny harytlar bilen üpjün edijileri bäsleşik esasynda kesgitleýän Toparyň adyndan
halkara Bäsleşik yglan edýär:
Lot №4 –Awtotehnika
Bäsleşige gatnaşmaga isleg bildirýänler Türkmenistan, Balkan welaýaty, Türkmenbaşy şäheri, Türkmenbaşynyň nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň DYA bölümine ýüz tutmaly we:
- bäsleşige gatnaşmaga isleg bildirýäniň doly ady, hukuk ýagdaýy, hasaba alnan ýurdy, bank rekwizitleri hakynda maglumatlary görkezip ýazmaça görnüşde arza tabşyrmaly;
- «Harytlary satyn almak, amallary ýerine ýetirmek, döwlet üçin zerur hyzmatlary ýerine ýetirmek hakynda» Türkmenistanyň Kanuny bilen tanyş bolmaly;
- tehniki talaplary almaly;
- 575 amerikan dollaryny töläp, bäsleşigiň resminamalaryny almaly.
Lot boýunça gerekli bolan ähli maglumatlary http://www.oilgas.gov.tm/ internet salgysyndan ýa-da ýokarda görkezilen salgy boýunça alyp bilersiňiz.
Tender boýunça teklipler Türkmenistan, Balkan welaýaty, Türkmenbaşy şäheri, Türkmenbaşynyň nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň DYA bölümine tender neşir edilen senesinden soňky 30 günüň dowamynda kabul edilýändir.
Pul serişdelerini geçirmek üçin hasap belgisi ýazmaça arza tabşyrylan mahaly habar berilýär. Bildiriş neşir edilen pursatyndan başlap bäsleşik üçin doly görnüşde teklip ýerleşdirilen, degişli möhür bilen kepillendirilen bukja ýokarda görkezilen salga ugradylyp, hasaba pul serişdeleriniň geçirilenden soň seljerilip başlanjakdyr.
Habarlaşmak üçin telefonlar: +993243 96-0-33 (arzany ugratmak üçin tel/faks: +993243 2-48-49, 2-22-04)


text:
Nurperzent DOMBAI «Ana tili» Joǵarydaǵy taqyrypty qozǵaýǵa kóńildi ári-sári etken eki jaǵdaı áser etip otyr. Sirá, ekeýine de selqos qaraýǵa bolmas. Qaraǵandydaǵy oqıǵa bárimizge jaqsy belgili. Eń aldymen aıtarymyz mundaı dúrbeleńdi qoldaı…
Negizinde adam sanasy sáýlelenip otyrmasa, jadymyzdyń da kómeski tartyp, kóneni umytyp, jańany jatyrqap, boıkúıezdikke qaraı beıimdele túsetinimiz aıqyn. Osy rette, Elbasymyzdyń budan bir jarym jyldaı buryn jarııa bolǵan «Bolashaqqa baǵdar:…
Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń májilis zalynda Ǵalymdar keńesi men «Ádilet» tarıhı-aǵartý qoǵamynyń jınalysy ótti. Jıyn taıaýda ómirden ótken ǵalymdardy, «Ádilet» qoǵamynyń múshelerin bir mınýt únsizdikpen eske alýdan…
Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń bastamasymen júzege asyp jatqan «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy baǵyttarynyń biri «Jahandaǵy zamanaýı qazaqstandyq mádenıet» jobasy jalǵasyp keledi. Osy joba aıasynda qazirgi qazaq…
Baǵdagúl Balaýbaeva «Ana tili» Memleket basshysy N.Nazarbaev «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty Joldaýynda mektepke deıingi bilim berý sapasyn jaqsartý, balanyń aqyl-oı men shyǵarmashylyq qabiletine…
– Áńgimemizdi «Asyl arna» telearnasynan bastasaq. Arna qalaı quryldy? Ideıasy qaıdan keldi? Quryltaıshysy kimder? Ustanyp otyrǵan saıasaty qandaı? – «Asyl arna» – der kezinde qolǵa alynǵan joba. Elbasynyń tikeleı qoldaýymen quryldy. Iaǵnı «Asyl…
Fılologııa ǵylymynyń doktory, professor,QR Joǵary mektebi UǴA-nyń korrespondent-múshesi, QR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, belgili lıngvıst ǵalym, sanaly ǵumyrynyń 55 jylyn til ǵylymyna arnap, qazaq til bilimi men jalpy til biliminiń túrli…


text:
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde «Türkmen tebigaty Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda» atly sergi gurnaldy
2018-nji ýylyň 5-nji iýunynda Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde Daşky gurşawy goramagyň bütindünýä güni mynasybetli gurnalan «Türkmenistanyň tebigaty Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda» atly baýramçylyk serginiň dabaraly açylyşy boldy. Baýramçylyk çärämize Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Biologiýa we dermanlyk ösümlikler institutynyň tanymal alymlary, Ýokary okuw jaýlarynyň professor mugallymlarydyr talyplary, Türkmenistanyň Daşky gurşawy goramak we ýer serişdeleri baradaky Döwlet komitetiniň hünärmenleri, Çöller, ösümlik we haýwanat dünýäsi milli institutynyň alymlary, Türkmenistanyň Tebigaty Goramak jemgyýetiniň gözegçileri hem gatnaşdylar.
Dabarany Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň direktory, taryhy ylymlarnyň kandidaty Öwezmuhammet Mämmetnurow açdy. Çäräniň dowamynda – geologiýa-mineralogiýa ylymlarnyň kandidaty A.Buşmakin, Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasynyň Biologiýa we derman ösümlikler institutynyň Geobotanika we milli gerbariý gaznahanasy barlaghanasynyň müdiri, biologiýa ylymlarnyň kandidaty P. Kepbanow, Türkmenistanyň Daşky gurşawy goramak we ýer serişdeleri baradaky döwlet komitetiniň Çöller, ösümlik we haýwanat dünýäsi milli institutynyň Biodürlilik laboratoriýasynyň esasy ylmy işgäri E.Kokanowa, S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň maldarçylyk kafedrasynyň uly mugallymy S.Annamuhamedow, Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasynyň Taryh institutynyň aspiranty G.Ballyýewa, Türkmenistanyň Döwlet binagärçilik institutynyň Senagat ekologiýasy kafedrasynyň mugallymy O.Orazdurdyýewa, tebigatçy alym, ekolog W.I.Kuznesow, Türkmenistanyň Tebigaty Goramak jemgyýetiniň Ahal welaýat bölüminiň Tebigat gözegçisi G.Çaryýarowa çykyş etdiler.
Serginiň açylyş dabarasynda alymlar biziň ýurdumyzda daşky gurşawy goramakda alyp barylýan işleri we şol ugurda Hormatly Prezidentimiziň Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan syýasaty barada çykyş etdiler. Serginiň açylyş dabarasynda Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň Tebigat we ülkäni öwreniş ekspozisiýasy boýunça ekskursiýalarda we teleradio ýaýlymlarda tebigaty goramagyň meselelerine degişli wagyz etmekde hem-de mahabatlandyryş işlerine işjeň gatnaşanlygy üçin muzeýiň ylmy işgärleri Türkmenistanyň Tebigaty goramak jemgyýeti tarapyndan sowgat bilen sylaglandy.
Daşky gurşawy goramak bütindünýä güni mynasybetli şu ýylyň maý aýynda Türkmenistanyň Döwlet muzeýinde Magtymguly adyndaky Türkmen Döwlet uniwersitetiniň himiýa-biologiýa we geografiýa fakultetleriniň hem-de S.A.Nyýazow adyndaky Oba hojalyk uniwersitetiniň talyplarynyň arasynda ekologiýa boýunça test bäsleşigi geçirildi. Bäsleşikde ýeňiş gazanan talyplar baýramçylyk serginiň açylyş dabarasynda sylaglandylar.
Soňra dabara gatnaşyjylaryň ählisi serginiň ekspozisiýasyna aýlanyp, onda gymmatlyklar bilen tanyşdylar. Sergide Türkmenistanyň çäginde ýerleşýän tebigy ýadygärlikleriň foto suratlary, Türkmenistanyň aýratyn goralýan ýerleriň kartasy, Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizilen ösümlikleriň fotosuratlary, haýwanlaryň gäpleri, haly pannolary, nakgaş eserleri ýerleşdirilip, olaryň üsti bilen türkmen tebigatyň gözelligi görkezilýär. Bu ýerde ekologiýa degişli kitaplar we žurnallar ýerleşdirlipdir.


text:
Milli Basketbol Asossasiýasy
HBA Halkara Basketbol Asossasiýa çempiýonadyň gysgaldylyp ýazylyşy.HBA çempiýonatda çykyş etýän 30 topar hemişe şol HBA çempiýonadynda çykyş etýärler.HBA çempiýonady iň soňky tamamlasaňam indiki ýyl ýene HBA çempiýonatda çykyş etýärsiň, 2-nji liga gitmeýärsiň.Şol sebäpden käbir topar çempiýonatda iň soňky bolup beýleki ýyl bolsa HBA çempiýony bolup bilýär.
Mazmuny
HBA Çempiýonatda Ýaş Oýunçylaryň saýlawy[üýtget | edit source]
Bul tema HBA hemme topary gaty gyzyklandyrýar.Pes toparlar şeýle saýlawlarda iň ezber ýaş oýunçy saýlama hakyna eýe, sebäbi toparlaryň arasynda kän tapawut döremez ýaly şeýdilýär.HBA ýaş oýunçy saýlawlaryna NBA draft diýýärler.Bul ýaş oýunçy saýlawlary iki tapgyrdan ybarat bolyp jemi altmyş sany ýaş basketbolçy HBA çempiýonadyna gazandyrylýar.Türkmen ýaş basketbolçylar hem öz başarjaňlygyny Aziýa çempiýonatlarynda we beleki Ýewropa basketbol ligalarynda özüni subut etseler HBA çempiýonadyna saýlanyp bilerler.Bu ýerde basketbolçylaryň ýyllyk girdejileri gaty gowy.Meselem HBA çempiýonatda iň köp girdejisi bolan LeBron Džeýmisiň bir ýylda gazanýan pulyna 1025 sany 2017-nji ýylyň Awalonyny alyp bolýar.Ortaça basketbolçylar ýylda 2017-nji ýylyň Awalonynyndan 200 sanysyny alyp biljek derejede pul gazanýarlar.
2016–2017-nji ýylynda iň köp ýyllyk girdejileri bolan on sany basketbolçy[üýtget | edit source]
Çempiýonlar[üýtget | edit source]
Daşarky çykgytlar[üýtget | edit source]
- HBA çempiýonadyň resmi saýty(iňlis dilinde)
- HBA oýunçylar birleşmäniň saýty(iňlis dilinde)
- HBA emin agzalaryň saýty(iňlis dilinde)
- ↑ "NBA Player Salaries". Hoopshype. Retrieved 2016-09-05.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň metbugat wekili Birleşen Ştatlaryny Siriýa garşy howa hüjümlerini amala aşyrmazlyga çagyryp, şeýle hüjümiň Ýakyn Gündogary “juda durnuksyzlaşdyrjakdygyny” aýtdy.
Kremliň sözçüsi Dmitri Peskow 11-nji aprelde eden çykyşynda ABŞ-nyň piteneçileriň elindäki Doma şäherine garşy ulanylandygy aýdylýan zäherli gaz hüjümine jogap edip, Siriýanyň hökümet güýçlerine zarba urup başlamazlygy barada beýleki rus resmileriniň aýdan zatlaryny tekrarlady.
Saglyk guramalary 7-nji aprelde onlarça adamyň ölümine getiren Domadaky hüjümi himiki diýip häsiýetlendirensoň, Birleşen Ştatlary we onuň käbir ýaranlary Siriýa hüjüm edip-etmezligi seljerýär.
“Eger-de nähilidir bir hüjüm amala aşyrylanda nämeleriň boljakdygy baradaky sorag barada aýdylanda, biz ähli taraplaryň şulardan saklanmagyny umyt edýäris, ýagny, birinjilik bilen, öjükdiriji hereketlerden, ikinjiden regiondaky onsuzam ýaramaz ýagdaýlary durnuksyzlaşdyrjak hereketlerden saklanmaklaryny umyt edýäris” diýip, Peskow žurnalistler bilen geçiren adaty duşuşygynda aýtdy.
Ol Orsýetiň Liwandaky ilçisiniň eden çykyşlary boýunça kommentariýa bermekden saklandy. Rus ilçisi 10-njy aprelde ABŞ-nyň Siriýa atan islendik raketasynyň urlup ýykyljakdygy we olaryň raketa atýan enjamlarynyň hatardan çykaryljakdygy barada harbylaryň beren duýduryşyny gaýtalady.
Orsýet Siriýanyň prezidenti Başar Al-Assadyň güýçleriniň Domada himiki hüjümi amala aşyrandygyny ret edýär. Peskow özleriniň muny ret edýändigini täzeden gaýtalady. “Orsýet bu çaklamalary düýbünden ret edýär we bu hadysanyň garaşsyz derňelmegini isleýär” diýip, ol aýtdy. Agzalýan hadysada 40 adam, şol sanda çagalar jan berdi.
ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp Domadaky hüjümi amala aşyrmakda güman edilýänlerden “agyr hasap” soramagy wada berdi. Ol Siriýadaky ýagdaýlar bilen ýakyndan gyzyklanmak üçin 10-njy aprelde Günorta Amerika etjek saparyny ýatyrdy. Siriýanyň armiýasy üç günlük howsala ýagdaýyny yglan etdi. Şol bir wagtyň özünde,ABŞ-nyň Harby deňiz flotuna degişli “USS Donald Cook” raketalary hatardan çykaryjysy Ortaýer deňzinde Siriýa golaý aralykda peýda boldy.
10-njy aprel güni Reuters we TASS Ýewropanyň umumy howa hereketlerine gözegçilik agentliginiň “öňümizdäki 72 sagadyň dowamynda Siriýa howadan we deňizden edilmegi ahmal bolan raketa hüjümleri sebäpli” howaýollary kompaniýalaryny Ortaýer deňziniň gündogarynda hüşgärlige çagyrandygyny habar berdi.
10-njy aprelde Orsýetiň BMG-däki ilçisi Birleşen Ştatlaryny Siriýada harby hüjümleri amala aşyrmazlyga çagyrdy. Şol gün BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi Domada amala aşyrylandygy çak edilýän himiki hüjüm boýunça derňew geçirilmegini tassyklamady.
Siriýadaky hüjümi kimleriň amala aşyrandygyny anyklamak boýunça ABŞ-nyň BMGHG-a eden teklibini Orsýet weto etdi. Geňeşde bu teklibe 12 agza razyçylyk bildirip, 2 agza garşy çykdy. Geňeşlerde köplenç Orsýete ýaranlyk edýän Hytaýa saklanan ses berdi.
“Taryh muny unutmaz! Bu gün Orsýet Siriýanyň halkyny goramaga derek “aždarhany” goramagy saýlap aldy” diýip, Birleşen Ştatlaryň BMG-daky ilçisi Nikki Heýli Assady göz öňünde tutup aýtdy.
Orsýetiň BMG-daky ilçisi Wasiliý Nebenza ABŞ-ny “Siriýa ediljek hüjümi” aklamak üçin ses berişligi gurnamakda aýyplady.
Orsýet özüniň BMG-daky soňky wetosy bilen Siriýa görüljek çäreleri 12-nji gezek weto etdi.
ABŞ-nyň teklibi BMG-niň düzüminde ozal döredilen paneli täzeden güýje girizip bilerdi. Agzalýan panel Bilelikdäki Derňew Mehanizmi diýlip atlandyrylýardy. Geçen noýabr aýynda Orsýet agzalýan toparyň ygtyýarlyklaryny uzatmak boýunça kabul edilen rezolýusiýany-da weto edensoň, panel ýatyryldy.
Agzalýan topar “Siriýanyň Howa güýçleri 2017-nji ýylyň aprel aýynda Han Şeýhun obasyna sarin gazyny taşlap 100-den gowrak adamy öldürdi” diýen netijä gelipdi.
Han Şeýhundaky hüjümden soň Tramp ony amala aşyran uçarlaryň uçýan ýerlerine raketa hüjümlerini amala aşyrmagy buýruk berdi.
BMG-niň düzüminde döredilip häzir güýji ýatyrlan paneliň Damaskyň 2014-nji ýyldan bäri ençeme himiki hüjümleri amala aşyrandygyny aýdandygyna garamazdan Siriýa bu hüjümlerdäki roluny ret edýär.
10-njy aprelde Himiki ýaraglary gadagan etmek boýunça gurama subutnama toplamak üçin özüniň ekspertler toparyny Doma ugradýandygyny mälim etdi.
Güman edilýän hüjüme beriljek gaýtawul boýunça Tramp Fransiýanyň we Britaniýanyň liderleri bilen maslahat etdi.
10-njy aprelde Tramp bilen Britaniýanyň premýer ministri Tereza Meýiň arasynda geçirilen telefon söhbetdeşlikde “liderler mundan beýläk himiki ýaraglaryň ulanylmagyna rugsat bermezlik barada ylalaşdylar” diýip, Ak tam mälim etdi.
Fransiýanyň prezidenti Emmanuel Makron “Günbatar ýurtlarynyň etjek hüjümleri Siriýanyň hökümetiniň ýaranlaryny, şol sanda Orsýeti we Eýrany nyşana almaly däl, muňa derek Siriýanyň hökümetine degişli himiki desgalara gönükdirilmeli” diýdi.
Siriýadaka urşy ýakyndan synlaýan “Adam hukuklary boýunça Siriýanyň synçylary” guramasy Siriýanyň armiýasynyň harby desgalarda, şol sanda aeroportlarda we bazalarda üç günlük howsala ýagdaýyny yglan edendigini habar berdi.


text:
- Türkmenistanyň Prezidenti Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidentini gaýtadan saýlanmagy bilen gutlady
- Gasemi: Saudylar Sionistleriň ýanynda Ortagündogarda jenaýatyň simwolyna dönendirler
- Kamalwwandi:ýadro ylalaşygyň bozulmagy halkara köpçüligine urgy mysalyndadyr
- Eýranyň ýadro işlerine Braziliýa goldaw berýär
- Eýran bilen Orsýetiň parlament hyzmatdaşlyklary barada bir ylalaşyga gol goýuldy
- Ruhani:ýadro ylalaşygyň bozulmagy bilen ygraryndan dänen taraplar puşman boljakdyrlar
- Aşgabada Aziýa futbol konfederasiýasynyň wekiliýeti bardy
- Minskde GDA-nyň Daşary işler ministrleriniň geňeşiniň mejlisi geçirildi
- Hytaý bilen Orsýet ýadro ylalaşygyny bozmak dogrusyndaky Amerikanyň hereketini ýazgardylar
- Brujerdi: ýadro ylalaşygyndan peýdalanyp bilýän mahalyna çenli Eýran ýadro ylalaşygyndan çykmaz
Larijani:Donald Tramp Sionist režimini goldamak ugurda çäklik kaýyl bolýan däldir
Suhoi-57 gysymly uruş uçarlaryň Siriýa geçirilmegi barada Sionist režimi howatyr edýär
Larijani:Sionist režimi sebitde syýasy çaşgynlygy döretmegiň yzyndadyr.
mertebesi belent ýolbaşçy:Amerika, Sionist režimi we sebitde olara eýerýänler dünýäniň häzirki zaman firownlarydyrlar
Siriýanyň daşary işler ministrligi Ysraýyl režimiň basybalyjylykly hereketlerine nägilelik bildirdi
Ysraýylyň Eýrana garşy ähtimal hüjüminiň netijesi barada duýduryş berildi.
Eýran ýadro işlerine Halkara Atom Agentliginiň gözegçiligi astynda dowam edýär.
Ysraýylyň Gaza garşy hüjümleri agyr şekilde dowam edýär
Sionist režimiň Gaza garşy jenaýatlary dowam edýär we bu režimiň baş goşýan bu agyr jenaýatlary barada , halkara guramalar şol sanda Birleşen Milletler Guramasy sessiz galmagy dowam edýändirler.


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Russiýa-1 tele kanaly bilen geçiren Demirgazyk Koreýanyň ýadro ýaraglaryny bahanalap Amerikanyň raketa garşy goranyş sistemasynyň Günorta Koreýa we Ýaponiýada ýerleşdirilmegini Orsýeti gurşamak manysynda hasaplady.
Lawrow sözüniň dowamynda Demirgazyk Koreýanyň ýadro ýaraglarynyň gaty howply bolýanlygy ýadro hüjümi babatly dälde eýsem sebitde Amerikanyň amatly bolmadyk harby hereketlerine bahana döredenligi sebäplidir diýip nygtap geçdi.
mundan ozal Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin hem Amerikanyň Alaska we Demirgazyk Koreýada ýerleşdiren raketa garşy goranyş sistemasynyň Orsýete garşy uly howpdygyny yglan edipdi.
dünýäniň başga ýurtlary Orsýetiň serhet çäklerinde harby kuwwatlylyklaryny berkidip duran mahaly Orsýet bu mesele barada parhsyz oturyp başarmaz diýip Putin sözüne goşdy.


text:
Dogry düzülen biznes-meýilnama diňe bir maýagoýum almak mümkinçiligi däl, eýsem, siziň kärhanaňyzyň üstünlikli ösmeginiň hem kepilidir. Meýilnama düzülende beriljek esasy maslahatlaryň sany diňe ikidir. Taýyn biznes-meýilnamany internetden almak maslahat berilmeýär: ony ulanyň, ýöne hemmesini özüňiz ýazyň. Sowatly ýazylan biznes-meýilnama üç sany w...
Awtor:
merdan96
(Wasýok)
|
Kategoriýa: Biznes |
04.06.2018 20:01
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#141)


text:
Ýurdumyzda jögiler juda köpeldi...Olar ýarawsyzlyk posowýasyny alýarlar. Ýöne bu meseläniñ soñy däl...
Bular ýönekeý işçilerden, daýhanlardan gowy ýaşaýarlar. Biz işçiler ýalandan jögiçilik etmän, Paýtagta ýa-da Awaza ýaly ýaşaýan ýerlerimizden has uzaklara gazanç etmek üçin, işlemäge gitmeli bolýarys. Bu sebäpli, ýaşaýan sebitlerimizde bolýan ýakynlarymyzyñ märekelerine, toýlaryna hem köplenç gatnaşyp bilmeýäris. Emma tersine ýalandan ýarawsyz bolan bolup, maýyplyk puluny alýanlar mydama öz ilinde, ýyly jaýynda hemişe oba märekelerinde bolmak bilen olaryñ hemişe dili uzyn. Märeke sowujy gaty akylly we abraýly bolan bolýarlar.
Özüni maýyp diýip posowýa alýanlaryñ köpüsi her aýda pul almaly wagty gelende aralaryna düşen ýek-seýrek Pensiýenerleri Nobatdan itekläp gysyp çykaryp göýberýärler. Hat-da garry pensiýenerleri bularyñ bas-basdaklygyndan dyndaraýyn diýip pensiýesini almaga nobata durup göremde, Ýaş ýigit bolsam hem özümi olardan fiziki taýdan gowşagrak duýdum.
Sebäbi olaryñ gaty uly güýç bilen biri-birini itekleýişlerine haýran galdym. Bularyñ bolşuny wideo-kamera alaýmasañ görmeseñ eşidip ynanar ýaly däl. Bulary kim maýyplyga çykardyka?! Künjara, kepek, un ýaly harytlaryñ bas-basdaklygyny döretýänler hem köplenç şular ýalylar. Bularyñ arasynda 100% sagdynlary gaty köp bolansoñ, özlerine gerek bolanda iñ agyr fiziki zähmeti hem kemsiz oñarýanlary köp.
Hökümet adalatly bolmaly... Biz harby gullukda bolup, ýurdumyzy 2 ýyl goradyk. watana peýda berdik. Bize Şonda-da ýeñillikler edilmän jögiçilik edýänlere edilýär. Jögilerden Halka-da, Döwlete-de we Hökümete-de peýda ýok. Eger ýurdumyz hakykatdan hem ykdysady taýdan kynçylyk çekýän bolsa şu jögilere pul bermesin. Ýa-da hemmäni deñ tutup, işsizlere-de kömek puluny bersin.
Aslynda bu haty Prezidentiñ hut özüne ýazmakçydym. Emma oýlanyp gördüm. Howpsuzlyk sebäpli saklandym. We size haýyşt etdim.
Redaksiýadan: Okyjylaryň hatlary bolşy ýaly çap edilýär. Hatlarda aýdylanlar Azatlyk Radiosynyň resmi pozisiýasyny şöhlelendirmeýär.


text:
Pakistanyň “Talyban” topary ýurduň Demirgazyk Waziristan regionynda öz lideriniň orunbasarynyň ABŞ-nyň sürüjisiz uçarynyň hüjüminde wepat bolandygyny tassyklady.
“Tehrik e-Talyban Pakistan” toparynyň metbugat-wekili Azam Tarik Mehsudyň 12-nji fewralda aýtmagyna görä, toparyň ýolbaşçysynyň orunbasary Halid Mehsud Gorwak obasyna amala aşyrylan hüjümde wepat bolupdyr.
Mudan öň Mehsudyň ölümi barada Pakistanyň howpsuzlyk resmileri 8-nji fewralda habar beripdi. Olaryň sözlerine görä, bu ýagdaý Owganystanyň Patika regionynda Pakistan bilen serhediň golaýynda bolupdyr.
“Tehrik e-Talyban Pakistan” toparynyň metbugat-wekili toparyň ýolbaşçysy Molla Fazlullahyň özüne täze orunbasar edip, komandir Mufti Noor Walini belländigini mälim etdi.
Öldürlen talyban ýolbaşçysynyň 2011-nji ýylda Karaçiniň harby-deňiz bazasyna edilen hüjüme we 2012-nji ýylda Bannu şäherinde türmä edilen hüjüme gatnaşygynyň bolmagy güman edilýär.
Pakistan öz territoriýasynda ABŞ-nyň sürüjisiz uçarlarynyň amala aşyrýan hüjümlerine garşy çykyş edýär we munuň ýurduň territorial bütewüligini bozýandygyny aýdýar.


text:
Önüm baradaky maglumatlary alyşmak (Esasy maglumatlar)
Esasy maglumatlar – bu maglumatlaryň önümiň ýagdaýyny beýan edýän belli bir alamatlarynyň, mysal üçin beýikligi, ini we çuňlugy ýaly muglumatlaryň toplumydyr. GS1 Maglumatlary Global Sinhronlaşdyryş ulgamy (GDSN) söwda hyzmatdaşlaryna önüm baradaky esasy maglumatlary hakyky wagt düzgüninde elýeter etmäge we alyşmaga mümkinçilik berýär. Önümiň esasy maglumatlary GDSN tarapyndan sertifikatlaşdyrylan maglumatlary toplaýja geçirilýär.
Maglumatlary Global Sinhronlaşdyryş ulgamy (GDSN)
Maglumatlary Global Sinhronlaşdyryş ulgamy söwda hyzmatdaşlaryna önüm baradaky barlanan maglumatlary global derejede alyşmagy amala aşyrmaga mümkinçilik berýär. Işewür hyzmatdaşlaryň arasynda önüm baradaky maglumatlary alyşmagyň awtomatiki usulda amala aşyrylmagy we netijeli alşylmagy brendiň tükelligini we bitewiligini üpjün etmäge mümkinçilik berer.
GDSN standartlary barada has doly maglumat almak üçin GS1 Global bilim merkeziniň sahypasy bilen tanyş boluň.
GS1 Source
Häzirki wagtda san kanallarynyň peýdalanylmagyny diňe bir önümleri satmak prosesi talap etmän, eýsem bu önümler baradaky maglumatlaryň has jikme-jik bolmagy we sarp edijileriň barha artýan garaşmalaryna we düzgünleşdiriji häkimiýetleriň talaplaryna laýyk gelmegi talap edilýär. GS1 Source standarty önüm baradaky maglumatlary alyşmak üçin esas bolup durýar. Bu esas size we siziň işewür hyzmatdaşlaryňyza maglumatlary olaryň önümleriň satylýan kanallarynyň üstünden ulanylmagy üçin alyşmagy amala aşyrmaga mümkinçilik berer.
GS1 Source standartlary barada has doly maglumat almak üçin GS1 Global bilim merkeziniň sahypasy bilen tanyş boluň.
Global klassifikator (GPC)
GPC klassifikatory önümleri olaryň esasy häsiýetnamalaryna we beýleki önümler bilen özara gatnaşyklaryna baglylykda kategoriýalara jemlemek bilen klassifikasiýa bölýär. GPC awtomobillerden başlap süýde çenli ähli islendik önümler üçin standartlaryň ählumumy toplumyny teklip edýär.
GPC standartlary barada has doly maglumat almak üçin GS1 Global bilim merkeziniň sahypasy bilen tanyş boluň.
GTIN+ on the web
Biz öz agzalarymyz, standartlaşdyrmak boýunça guramalar (W3C) we gözleg ulgamlaryny işläp taýýarlaýan kompaniýalar bilen bilelikde internetde harytlary has aňsat tapmagy we ýazyp beýan etmegi üpjün etmek meselesiniň üstünde işleýäris.
Biziň GTIN+ on the web standartymyz we işlenip taýýarlanylan gollanma telekeçilik işinde şu artykmaçlyklary üpjün eder:
- sarp edijijiler tarapyndan özlerine zerur bolan önümleri we maglumatlary gözlemeginiň ýokary netijeliligini
- hakyky wagt düzgüninde gözlegiň barşynda önümleriň aýdyňlyk we görnüş derejesini ýokarlandyrmak
- onlaýn düzgüninde önüm baradaky maglumatlaryň dogrulyk derejesini ýokarlandyrmak
- önüm baradaky maglumatlary ykjam enjamlaryň we web saýtlaryň üstünden alyşmagy amala aşyrmagyň hasabyna satuwlaryň möçberini artdyrmak.
GTIN+ on the web standarty we işlenip taýýarlanylan gollanma telekeçilik işinde bu peýdalaryň önüm baradaky maglumatlary struktirlemek we şol maglumatlary GTIN laýyk getirmek arkaly alynmagyny üpjün edýär. Önüm baradaky struktirlenen maglumatlar soňra gözleg maşynlary, smartfonlar we beýlekiler tarapyndan sarp edijiniň tejribesini baýlaşdyrmak we giňeltmek maksatlarynda peýdalanylyp bilner.
GTIN+ on the web standartlary barada has doly maglumat almak üçin GS1 Global bilim merkeziniň sahypasy bilen tanyş boluň.


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
MÖHÜM SORAGA SESLENME
Bildigiňçe, mydam ýagşy sözlegin,
Ýagşy söz tapmasaň, otur sem bolup.
Magtymguly
Bir ýaman söz ýürek bular,
Ýagşyny älem arzuwlar.
Magtymguly
Alma ýaman sözi hergiz ýadyňa,
Tiken bolup, dürtüp geçer donuňdan.
Magtymguly
Aklyň bolsa, märekede az sözle,
Köp söz seni il içinde har eýlär.
Magtymguly
Adamzat taryhynyň başlangyjyndan häzirki ýaşaýan wagtymyza çenli adamlar öz aralarynda ylalaşmak, gürleşmek, pikir alyşmak, has hem giňeldip aýtsak, durmuşyny dowam etdirmek üçin dili ulanypdyrlar. Birnäçe müňýyllyklaryň dowamynda dil we gürleşmek endigi her hili ewolusiýalardan geçip häzirki görnüşine eýe boldy. Elbetde, beýleki diller ýaly biziň dilimiz hem öz gezeginde ençeme üýtgeşmelere sezewar bolup, häzir hem şol hadysa dowam edýändir. Ýöne men bu makalada gündelik durmuşymyzda dilimize zeper ýetirýän endikleriň üstünde durup geçesim gelýär.
Eger häzirden şeýle endikleriň öňüni almasak, geljekde dilimizde uly kemçilikleriň döremegi ähtimaldyr. Gündelik dilimizde köpleriň ulanýan, ýöne köpleri hem pikirlenmäge mejbur edyän meselelerinden biri bolan hapa, paýyş sözleriň gün-günden has hem ýaýraýandygyna herimiz şaýat bolýarys.
Biz näme üçin hapa söwýäris?
Paýyş sözli dili ulanmazdan durmuşymyzy dowam etmek mümkindir. Ýöne halk arasynda ýaýran pikire görä, gaharly adamyň paýyş sözleri ulanmagy üýtgeşik hereket saýylmaýar, üstesine adaty wagtlarda hem gödek we hapa sözler giňden ulanylma endik edildi. Bu ýagdaý esasan hem ýaşlaryň arasynda uly depginde ýaýraýar. Paýyş sözleriň ýaş tapawudy bolmazdan giňden ulanylmagynda jemgyýetiň iň esasy birligi bolan maşgalanyň täsirli ýeriniň bardygy bellidir. Çagalyk wagtynda ene-atasy we daş-töweregindäki adamlar tarapyndan paýyş sözleriň säginmän we oylanyşylman ulanylmagy, çaga üçin ony gaça durmaly häsiýetleriň hataryndan çykarýar. "Men hem ulalyp şeýle diýsem, hossarlarym garşy çykmaz" diýen pikir döräp başlaýar.
Maşgaladan daşda-köçede, märekede çaganyň şaýat bolýan ähli hereketleri, gürrüňdeşlikleri çaganyň hereketlerine we häsiýetine uly täsirini ýetirýär. Çagalaryň terbiýesinde göýberilen kiçijik kemçilikler ýa-da göze ilteşmeýän endikler, çaga ýetginjek ýaşa ýetende uly kemçiliklere, häsiýetinde düýpli bozulmalaryň ýüze çykmagyna sebäp bolup biler. Şol sebäpden hem, kiçi ýaşdan maşgala agzalary sözleşme ýagdaýyna jogapkärli çemeleşip, özlerini alyp barşyna has hem üns bermeli, hapa paýyş sözleri ulanmajak bolmaly, çagany nätanyş we hapa sözler ulanýan adamlar bilen ýeke goýmaga ýa-da olar bilen wagt geçirmäge rugsat bermeli däldir.
Paýyş sözleriň ulanylmagynyň düýbünde köplenç ýigrenç bilen baglanşykly duýgular ýer alýar. Ýagny, hormat, sylag-sarpa, söýgi bilen aragatnaşyklar guralsa, ýigrenje ýa-da ýigrenç sözlere ýer berilmese, hapa sözleriň ulanylmagyna hem zerurlyk bolmaz. Sylag-sarpanyň dowamynda bolsa adamkärçiligiň ösmegi we adamlarda gülerýüzlüligiň dowamlylygy berk pugtalanar. Hapa söz ulanýan adamlar bilen gödek hereket edýän adamlaryň arasynda bir baglanşyk bar. Ýürekdäki erbet duýgular, dile hapa sözler alma, gödek hereketleri amala aşyrma netijesinde äşgär edilýär.
Zenanlar, ýaşlar ýa-da "pylanyňy pylan edeýin"
Jemgyýetimizde paýyş sözleriň iň ýaramaz täsir edýän topary – zenanlardyr. Sebäbi paýyş sözlerde zenanlara garşy bir käýinç, kemsidiji sözler ulanylýar. Adamzadyň köpelmek üçin edýän tebigy endigini paýyş sözlerde bir-birinden ýokary boljak bolup ulanýarlar. "Pylanyňy pylan edeýin" ýaly hapa sözler zenanlarymyzy agyr ýaralaýar. Hapa sözleriň jynsy diskriminasiýa hem sebäp bolmagy ahmal, ýa-da jynsy deňsizligiň dowam etmegine kömek edýänligi hem ahmal. Paýyş sözlerde esasy orun erkeklik jyns agzalaryň beýgeldilmegine gönükdirlip, garşydaş jynsy kemsitmek maksat edilýär. Şonun üçin hem, paýyş sözleriň ulanylmagynyň azaldylmagy, aslynda zenanlarymyza hormat goýýandygymyzyň hem subutnamasy bolup biler. Diňe hem olara däl, eýsem daş-töweregimizdäki adamlaryň hemmesine hormat goýýandygymyzy we süýji dil bilen meselelere aralaşylmalydygyny görkezip biler.
Adamlaryň aragatnaşygynyň kämilleşmegi üçin goldaw zerurlydyr. Erbet niýetli aýdylan sözler bolsa kämilleşmegiň öňünde uly böwet bolup durýar. Atalarymyzyň aýdyşy ýaly, arassa we owadan sözler adamy sagaldyp biler, hapa we paýyş sözler bolsa keselledip biler. Kesellemegiň beden taýdan bolşy ýaly, ruhy taýdan hem bolmagy mümkin. Ruhy taýdan sagdyn bolmadyk adamyň beden saglygy hem gowşak bolýar. Hem ruhy, hem bedeni näsaglygyň jemgyýetdäki beyleki adamlara hem ýokuşmagy mümkindir we doly çemeleşilmese has agyr zyýanlary bermegi ahmal. Her agzymyzdan çykjak sözlere üns berip ulansak, ýagny "dil bela diş gala" pähimine eýerip hereket etsek, jemgyýetimizde sagdyn adamlaryň sany artyp, parahat we owadan durmuşda ýaşamagy gazanarys.
Watanyňa hoş geldiň!
Daşary ýurtlarda bolup, daşary ýurt ýaşaýyş tejribesi bolan adamlar yzyna dolanyp gelenlerinde, köplenç gödek sözlere we hereketlere sezewar bolýandyklaryndan närazyçylyklaryny bildirýärler. Mysal üçin, märekede ýa-da adamlaryň bar ýerinde bir zatlar soramak ýa-da adamlara ýüzlenmek kynçylyklarynyň hemmesi gödek jogap almak gorkusynyň netijesinde döreýär. Daşary ýurtlarda adamlar tanamaýan adamlaryna garşy gödek hereket etmeklikden gaça durýarlar. Aragatnaşykda biri-birini tanamasalar hem mylaýym gürleşmegi maksat edinýärler. Şunuň esasy çeşmesi bolsa, olaryň terbiýeleniş ýoly bilen baglanşyklydyr. Çagalykdan, tä ulalýança daş-töwerek nahili bolsa, adam hem şoňa görä ýetişýär. Gündelik durmuşymyzda gödek hereketlerden uzak dursak, mylaýym sözler bilen ylalaşsak, onda jemgyýetiň hem wagtyň geçmegi bilen düzelmegi mümkinmikä diýip pikir edýärin.
Hapa söwünmäň! Söwýani "oýandyryň"!
Paýyş sözleriň giňden ýaýramagynda her bir adamyň jogapkärçiligi bar. Uly jogapkärçilik ene-atalara düşýär. Olaryň çagalaryna tarap hapa sözleri ulanmazlygy ündemegi we özleriniň hem ulanmazlygy wajypdyr. Adamlar märekede, köpçülikde paýyş sözleri ulanýanlara, ýaşyna seretmezden, garşy durmalydyrlar. Hapa sözler ulanylanda äsgermezlik, gülmek hapa söz ulanýan adama iň uly goldaw bolýar. Jemgyýetiň içinde gödeklikleri azaltmak üçin örän hüşgär bolmaly, kiçijik kemçilikleri we nogsanlyklary mylaýymlyk bilen çözmäge çemeleşmeli. Esasan, ýaşlaryň arasynda hapa sözleriň adatylaşmagyna garşy hereket edip, olara hormat goýup diňlemeli. Psihologiki näsazlyklar hapa sözleriň ýygy ulanylmagyna getirip biler. Ýaşlar özlerine üns berilýändigini parhlasalar, süýji diliň häsiýetleriniň dikeldilmegine tarap uly iterginiň bolmagy ahmal. Garaz, adamlaryň arasyndaky aragatnaşygyň düzedilmegi esasy maksat bolmaly. Şeýlelik bilen, hapa paýyş sözleriň öňüni almakda biziň herimis manyly ädimleri ädip bileris.
Makalada beýan edilýän pikirler, garaýyşlar hem-de teklipler awtoryň özüne degişli bolup, olar Saglyk.org saýtynyň garaýyşlary hökmünde kabul edilmeli däldir.
Makaladaky suratyň awtory: Merjen Gylyjewa
- 2935 gezek okalan


text:
Eýran, Russiýa we Saud Arabystanyna nägilelik bildirdi
Erdebili, her iki ýurdyň gündelik nebit önümçiliklerini 1 million barrel azaltmalydyklaryny nygtady
Eýranyň Nebit eksport edýän ýurtlar guramasynyň (OPEC) wekili Hüseýin Kazympur Erdebili, Russiýanyň we Saud Arabystanynyň nebit önümçiliklerini artdyrandygyny we bu ýagdaýyň nebitiň her barreliniň bahasynyň 15 dollar arzanlamagyna sebäp döredendigini habar berdi.
Eýranyň Nebit ministrligine degişli bolan SHANA habarlar agentligine beýanat beren Erdebili: "Nebit önümçiliginiň artmagy ady agzalan önümiň bahasynyň artmagyna sebäp boldy. Bu ýagdaý beýleki öndüriji ýurtlara zyýan ýetirýär. Russiýa we Saud Arabystany nebit önümçiliklerini azaltmaly" diýdi.
Erdebili, her iki ýurdyň gündelik nebit önümçiliklerini 1 million barrel azaltmalydyklaryny nygtady.
Energetika Howsyzlygy analiz kärhanasynyň habarnamasyna görä, Eýranyň Ýewropadaky nebit ýitgileriniň öwezini şu aýdan başlap Russiýa öz üstüne aldy.
Russiýanyň ýewropaly nebit kärhanalarynyň Eýrandan nebit importlaryny bes etmekleri bilen ÝB ýurtlaryna nebit eksportyny artdyrjakdygy çak edilýär.


text:
Tähran bilen Süleýmaniýe şäheriniň arasyndaky uçar saparlary 9 aý soň ýaňadandan başlady
Eýran bilen Yragyň Kürt Awtanomiýasynyň Süleýmaniýe şäheriniň arasynda Yragyň merkezi hökümeti tarapyndan saklanan uçar saparlary 9 aý soň şu gün ýaňadandan başlady
Eýranyň paýtagty Tährandan uçan Eýranyň Mahan howa ýollaryna degişli ýolagçy uçary şu gün irden Süleýmaniýe şäheriniň Halkara howa menziline gondy.
Süleýmaniýe Halkara howa menziliniň müdüri Tahyr Abdullah Yragyň Kürt Awtanomiýasynda geçirlen bikanun referendumdan soň saklanan uçar saparlarynyň ýaňadandan başlamagy üçin Yragyň merkezi hökümeti bilen möhüm gepleşikler geçirendiklerini nygtady.
Abdullah “Geçirlen gepleşikleriň netijesinde şu gün Tähranyň Ymam Humeýni howa menzilinden uçan ýolagçy uçary Süleýmaniýe howa menziline gondy” diýdi.