text:
13-nji oktýabrda Aşgabatda we Maryda futbol boýunça Türkmenistanyň kubogy ugrundaky ýaryşyň ilkinji ýarym final duşuşyklary geçirildi.
Paýtagtyň «Aşgabat» stadionynda «Ahal» häzirki çempion «Altyn asyry» kabul etdi. Bu iki topar häzirki wagtda hem çempionlyk we Kubok üçin ýiti göreşi dowam etdirýärler. Ýurdumyzyň iň güýçli iki toparynyň arasyndaky duşuşyk ýokary depginde, howply pursatlara baý boldy diýip bolmaz. Üstesine-de, futbolçylar biri-birine garşy örän gödek oýnadylar. Netijede, halkara derejeli emin Jumamyrat Jumamyradow 10 sany sary duýduryş kartyny görkezmäge mejbur boldy.
Duşuşykdaky ýeke-täk gol 24-nji minutda geldi. Ýer eýeleri — «Ahalyň» futbolçylary pökgini hüjümiň sag ganatyndan myhmanlaryň jerime meýdançasyna girizdiler. Pökgini «Altyn asyryň» goragçysy Şöhrat Söýünow garşylady, emma onuň hereketi özüne we toparyna şowsuzlyk getirdi. Ýalňyş edilen urgy pökginiň «Altyn asyryň» derwezesine girmegine sebäp boldy.
Ikinji ýarymda «Ahalda» hasaby artdyrmaga ýene bir mümkinçilik döredi. Ýöne Wahyt Orazsähedowyň depen pökgüsi derwezäniň üstünden geçdi. Şeýlelikde, «Ahal» 1:0 hasabynda üstün çykdy.
Bu jübütleriň arasyndan çykjak finalçy 16-njy oktýabrda «Altyn asyryň» ýer eýeliginde geçjek duşuşygyň netijesinde belli bolar.
Ýarym finalyň beýleki jübütleriniň duşuşygynda Türkmenbaşy şäheriniň «Şagadam» futbol topary myhmançylykda «Energetigi» 2:0 hasabynda ýeňdi. Hasaby 51-nji minutda Serdaraly Ataýew açdy. Jemleýji sözi bolsa «Altyn asyryň» ozalky hüjümçisi Süleýman Muhadow sözledi. Duşuşygyň ahyrky minutlarynda «Energetikden» Alybek Abdyrahmanow ikinji sary kart sebäpli oýundan çykaryldy.
Jogap duşuşygy 16-njy oktýabrda Türkmenbaşy şäherinde geçiriler.
Kubok ýaryşynyň final duşuşygy Garaşsyzlygymyzyň 26 ýyllyk baýramy mynasybetli 28-nji oktýabrda Aşgabadyň «Köpetdag» stadionynda geçiriler.
"Ahal" futbol toparynyň Türkmenistanyň kubok ýaryşynda görkezen umumy netijesi.
Duşuşuklar: 45
Ýeňişler: 16
Deňlikler: 8
Utulyşlar: 21
Pökgüler: 58-72
"Şagadam" futbol toparynyň Türkmenistanyň kubok ýaryşynda görkezen umumy netijesi.
Duşuşuklar: 80
Ýeňişler: 34
Deňlikler: 15
Utulyşlar: 31
Pökgüler: 112-99
"Balkan" futbol toparynyň Türkmenistanyň kubok ýaryşynda görkezen umumy netijesi.
Duşuşuklar: 110
Ýeňişler: 59
Deňlikler: 14
Utulyşlar: 37
Pökgüler: 209-137
"Energetik" futbol toparynyň Türkmenistanyň kubok ýaryşynda görkezen umumy netijesi.
Duşuşuklar: 13
Ýeňişler: 6
Deňlikler: 3
Utulyşlar: 4
Pökgüler: 17-14
"Aşgabat" futbol toparynyň Türkmenistanyň kubok ýaryşynda görkezen umumy netijesi.
Duşuşuklar: 29
Ýeňişler: 10
Deňlikler: 4
Utulyşlar: 15
Pökgüler: 29-36
"Altyn Asyr" futbol toparynyň Türkmenistanyň kubok ýaryşynda görkezen umumy netijesi.
Duşuşuklar: 34
Ýeňişler: 17
Deňlikler: 10
Utulyşlar: 7
Pökgüler: 68-27
Täzeden dikeldilen "Köpetdag" futbol toparynyň Türkmenistanyň kubok ýaryşynda görkezen umumy netijesi.
Duşuşuklar: 12
Ýeňişler: 7
Deňlikler: 2
Utulyşlar: 3
Pökgüler: 16-12
"Merw" futbol toparynyň Türkmenistanyň kubok ýaryşynda görkezen umumy netijesi.
Duşuşuklar: 100
Ýeňişler: 46
Deňlikler: 20
Utulyşlar: 34
Pökgüler: 145-121
"Turan" futbol toparynyň Türkmenistanyň kubok ýaryşynda görkezen umumy netijesi.
Duşuşuklar: 65
Ýeňişler: 23
Deňlikler: 9
Utulyşlar: 33
Pökgüler: 84-105
Türkmenistanyň kubogy — 2017-de tapawutlanan futbolçylar
Röwşen Halmämmedow, «Köpetdag», 2 gol
Wahyt Orazsähedow, «Ahal», 2 gol
Myrat Annaýew, «Ahal», 2 gol
Orazberdi Myradow, «Ahal», 2 gol
Ibragim Ibragimow, «Turan», 1 gol
Ýazgylyç Gurbanow, «Köpetdag», 1 gol
Merdan Rejepbaýew, «Turan», 1 gol
Döwlet Döwletmyradow, «Köpetdag», 1 gol
Mekan Saparow, «Balkan», 1 gol
Myrat Ýagşyýew, «Altyn asyr», 1 gol
Begenç Allamow, «Merw», 1 gol
Guwanç Abylow, «Energetik», 1 gol
Baýramgeldi Nuryýew, «Köpetdag», 1 gol
Hydyr Ýakubow, «Şagadam», 1 gol.
Akmämmet Metdäýew, «Balkan», 1 gol
Nurtagan Mämmedalyýew, «Balkan», 1 gol
Güýçmyrat Annagulyýew, «Ahal», 1 gol
Aşyrgeldi Ylýasow, «Balkan», 1 gol
Nazar Baýramow, «Aşgabat», 1 gol
Altymyrat Annadurdyýew, «Altyn asyr», 1 gol
Alybek Abdyrahmanow, «Energetik», 1 gol
Selim Ataýew, «Energetik», 1 gol.
Annasähet Annasähedow, «Şagadam», 1 gol
Amir Gurbany, «Şagadam», 1 gol
Begenç Annagurbanow, «Şagadam», 1 gol
Serdaraly Ataýew, «Şagadam», 1 gol
Süleýman Muhadow, «Şagadam», 1 gol.


c: text/html

text:
Jemgyýet
juma 15-nji iýun musulman ýurtlaryň aglabasynda oraza baýramy günidir.
Turkmensnews - Eýranyň günorta gündogarynda ýerleşen Sistan we Baluçestan welaýatynyň tertip düzgün goraýjy güýjiniň serkerdesi bu welaýatyň sarawan etrabynda bir ...
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň saýlanan eserleriniň «Ösüşiň täze belentliklerine tarap» atly kitabynyň nobatdaky – 10-njy tomy türkmen we rus dillerinde ...
24-nji noýabrda geçirilen hökümetiň mejlisinde ýurdumyzyň okuw mekdeplerinde daşary ýurt dilleriniň okadylyşyny kämilleşdirmek, bilim ulgamynyň ähli basgançaklarynda bitewi bilim gurşawuny ...
Şu gün “Arçabil” myhmanhanasynyň mejlisler zalynda Türkmen-awstriýa işewürler maslahaty geçirildi. Onuň işine gatnaşmak üçin Awstriýanyň döwlet edaralarynyň hem-de energetika, maşyngurluşyk, ...
Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow 5-nji dekabrda Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň göçme mejlisini geçirdi. Mejlisde ...
آخرین خبرها
© کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت محفوظ و متعلق به وب سایت "ترکمن نیوز" می باشد. کپی برداری از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع است .

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Domalan
Terfeziýalar maşgalasy Ýagdaýy. Derejesi III (VU). Ýitmek howpunyň abanmagyna ýakyn görnüş. Genofondy gorap saklamakda ähmiýeti. Türkmenistanda köp görnüşli urugyň bir görnüşiniň populýasiýasy gabat gelýär. Ýaýrawynyň demirgazyk çäginde ýerleşýär. Iýilýän kömelek. Ösdürip ýetişdirmek we seçgi işlerini geçirmek üçin uly ähmiýeti bar. Gysgaça beýany. Miwesi etlek, bedeni kartoşka şekilinde, ilki başda açyk, ýetişenden soň ýapylýar. Hoz bilen kartoşka aralygyndaky ululykda bolýar. Miwe bedeniniň daşy derijimek we ýylmanak örtükli. Kömelegiň etlek dokumasynyň içi mermer daşyna çalymdaş agymtyl-garamtyl zolaklardan we çylgymlardan ybarat. Ýaýraýşy. Sarahsdan Etrege çenli Köpetdagyň etegi we dag etek düzükleri, Sumbar we Hojagala jülgeleri. Türkmenistandan daşarda — Merkezi Aziýanyň günortasy, Eýran, Kiçi Aziýa, Ural, Kawkaz, Arabystan, Fransiýa, Italiýa, Demirgazyk Amerika. Bitýän ýerleri. Garaýylak-gyrtyç-efemer– iri otly ýa-da efemer-garaýylak-gyrtyçýowşan ösümlik toplumly toýunsow we çägesöw topraklar. Sany we onuň üýtgemek ýagdaýy. Ygally ýyllar köp gabat gelýär: 2002‑nji ýylda Aşgabat şäheriniň günorta tarapynda 20 m² meýdanda 5‑e çenli kömelek (şol bir meýdanda öz möwsüminde her gün 1‑den 5‑e çenli) bellendi. Howdan ýolunyň ugrunda 1 sagadyň dowamynda 10–15 sanysy ýygnaldy. Ýyl-ýyldan ýaýrawy daralýar. Esasy çäklendiriji sebäpler. Dag eteklerinde we dag etek düzlüklerinde alnyp barylýan hojalyk işleriniň geriminiň artmagy; köpçülikleýin we gözegçiliksiz ýygnalmagy; gyş we ýaz pasyllarynda yssy we gurak howa zerarly topragyň çyglylygynyň peselmegi Biologiýasynyň aýratynlyklary. Diňe ýazyna ygal bol ýagýan ýyllarda (her on ýylda 1–2 gezek) köpçülikleýin duşýan, ösüşiniň dowamlylygy örän gysga efemeroid häsiýetli kömelek. Birýyllyk ösümlik bolan domalan otunyň (Helianthemum salicifolium (L.) Mill.) bitýän ýerlerinde ösýär (onuň bilen mikorizany emele getirýän bolmagy hem ähtimal). Ýetişdirilişi. Ýetişdirilmedi. Gorag üçin görlen çäreler. Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna (1999) girizildi. Gorag üçin zerur çäreler. Bitýän ýerleriniň çäklerini anyklamaly we ol ýerlerde gorag düzgünlerini berk berjaý etmeli. Duş gelýän ýerlerinde (dag eteklerinde) alnyp barylýan hojalyk işlerini çäklendirmeli. Gözegçiliksiz ýygnalmagynyň öňüni almaly, ilat arasynda düşündiriş işlerini ýaýbaňlandyrmaly. Barlaglar boýunça teklipler. Biologiki we ekologiki aýratynlyklaryny düýpli öwrenmeli. Täze bitýän ýerlerini ýüze çykarmaly. Domalanoty bilen mikoriza emele getirmek mümkinçiliklerini anyklamaly. Ösdürip ýetişdirmegiň usullaryny işläp düzmeli. Düzüjiler: I. P. Frolow, B. R. Imamgulyýew


text: Zenanlaryň arasyndaky UEFA Çempionlar ligasy ýaryşynda Fransiýanyň “Lion” topary çempion boldy. Olar Kiýewdäki Waleriý Lobanowskiý adyndaky stadionda oýnalan finalda Germaniýanyň “Wolfsburg” toparyndan üstün çykdy. Duşuşygyň esasy wagtynda hasap açylmady. 93-nji minutda Pernille Harder bilen öňe saýlanan nemes toparynyň hüjümçisi Aleksandra Popp 96-njy minutda gyzyl kartoçka aldy. Şondan soň, oýnuň jylawyny ele alan “Lion” 4 pökgi geçirdi. Gollary Amandin Anri (98), Oujin Le Sommer (99), Ada Hegerberg (103) hem-de Kamille Abili (116) derwezä girizdi. Bu ýeňiş “Lionyň” Çempionlar ligasyndaky yzly-yzyna 3-nji, umumylykda-da 5-nji çempionlygydyr.


text:
Hytaýdaky ýokary tizlikli otly ýollarynyň uzynlygy 25 müň kilometre ýetdi. Olaryň ählisiniň soňky on ýylda gurlandygy aýratyn bellärliklidir. Bu görkeziji dünýä ýurtlaryndaky ýollaryň 66 göterimini emele getirýär. Bu ýollardan her ýylda 1 milliarddan gowrak ýolagçy gatnaýar. Ýurtdaky ýokary tizlikli otlular beýleki döwletlerdäkiler bilen deň ýa-da has ýokary. Sagatda ortaça 300 km tizlik bilen hereket edýän otlular Pekin bilen Týianszin şäherleriniň arasyndaky 120 km ýoly 35 minutda geçýär. Onuň tizligi kä ýerlerde 348 km/s-a çenli ýetýär. 2008-nji ýylyň 1-nji awgustynda açylan bu ugur ýurtdaky ilkinji ýokary tizlikli otly ýoludyr. Şol ýyl ýurduň paýtagtynda geçirilen tomusky Olimpiýa oýunlaryny görmäge gelen myhmanlaryň köpüsi şeýle otlulara ilkinji gezek münüpdi. Pekiniň demir ýol edarasynyň metbugata beren beýanatyna görä Pekin-Týanszin arasyndaky gündelik otly gatnawynyň sany 94-den 217-ä çykarylypdyr. Häzire çenli bu aralykda 250 million ýolagçy gatnadylypdyr. Häzirki wagtda hem ýurtda ýokary tizlikli otly ýollarynyň gurluşygy dowam edýär. Ýurduň Içerki Mongoliýa awtonom raýonynyň merkezi şäheri Huh-Hoto, iri şäherleri Ulançab we Çžanszýakou şäherleriniň arasynda gurulýan demir ýol 2019-njy ýylda işe giriziler. Şeýlelikde, Pekin-Çžanszýakou arasynda häzirki wagtda 9 sagatda geçilýän aralyk 3 sagada düşüriler. Indiki ýylyň ahyryna çenli ýurduň Tibet sebitinden başga ähli welaýatynda ýokary tizlikli otlular hereket eder.
Demir ýol edarasynyň berýän maglumatlaryna görä, häzirki wagtda ýurtda her günde 4 müň km ýol geçilýär we 4 million ýolagçy gatnadylýar. Pekin-Guançžou arasyndaky otly 2 300 km aralygy 8 sagatda geçýär. Sagatda 350 km tizlik bilen hereket edýän täze “Fuxing” otlulary Pekinden Şanhaýa (1,318 km) 4 sagat 18 minutda barýar. 2020-nji ýyla çenli ýurtdaky ýokary tizlikli otly ýollarynyň uzynlygy 30 müň km-e ýetiriler.
Ýokary tizlikli polat ýollarynyň 66 göterimi Hytaýda
Hytaýdaky ýokary tizlikli otly ýollarynyň uzynlygy 25 müň kilometre ýetdi. Olaryň ählisiniň soňky on ýylda gurlandygy aýratyn bellärliklidir. Bu görkeziji dünýä ýurtlaryndaky ýollaryň 66 göterimini emele getirýär. Bu ýollardan her ýylda 1 milliarddan gowrak ýolagçy gatnaýar. Ýurtdaky ýokary tizlikli otlular beýleki döwletlerdäkiler bilen deň ýa-da has ýokary. Sagatda ortaça 300 km tizlik bilen hereket edýän otlular Pekin bilen Týianszin şäherleriniň arasyndaky 120 km ýoly 35 minutda geçýär. Onuň tizligi kä ýerlerde 348 km/s-a çenli ýetýär. 2008-nji ýylyň 1-nji awgustynda açylan bu ugur ýurtdaky ilkinji ýokary tizlikli otly ýoludyr. Şol ýyl ýurduň paýtagtynda geçirilen tomusky Olimpiýa oýunlaryny görmäge gelen myhmanlaryň köpüsi şeýle otlulara ilkinji gezek münüpdi. Pekiniň demir ýol edarasynyň metbugata beren beýanatyna görä Pekin-Týanszin arasyndaky gündelik otly gatnawynyň sany 94-den 217-ä çykarylypdyr. Häzire çenli bu aralykda 250 million ýolagçy gatnadylypdyr. Häzirki wagtda hem ýurtda ýokary tizlikli otly ýollarynyň gurluşygy dowam edýär. Ýurduň Içerki Mongoliýa awtonom raýonynyň merkezi şäheri Huh-Hoto, iri şäherleri Ulançab we Çžanszýakou şäherleriniň arasynda gurulýan demir ýol 2019-njy ýylda işe giriziler. Şeýlelikde, Pekin-Çžanszýakou arasynda häzirki wagtda 9 sagatda geçilýän aralyk 3 sagada düşüriler. Indiki ýylyň ahyryna çenli ýurduň Tibet sebitinden başga ähli welaýatynda ýokary tizlikli otlular hereket eder.


text:
Geldi Käriz at ogrusydygyny boýun aldy
Geldi Käriz at ogrusydygyny boýun aldy
Ýaňy ýakynda Ýewropa gelip, bärde öňden ýaşap ýören türkmenleriň arasynda özüni syýasatçy ýaly alyp baran bolup, akyl satmaga synanyşýan Geldi düýn türkmen türmesinde paraşa arassalanyny ýa-da ýalbaryp dyza çöküp, amnistiýa düşjek bolup (bagyşlaň welin) g*tüni berenini çalt ýatdan çykardy öýdýän.
Heleýguly häsiýeti bilen aýalynyň täsirinde hereket edýän Kärizowa aslynda “at ogrusy” diýen ady Ýewropada ýaşaýan türkmenler dakdy. Bu at onuň ýörgünli adydyr.
Diýmek at ogrusy ady onuň göwnüne ýakman, wideoda agzamagy “günbataryň grant berijileriniň gulagyna degäýmesin, abraýym gaçaýmasyn” diýen düşünje bilen aýdylan gürrüň ol.
Özüňi türkmen saýyp, millilik, taryh hakynda iki söz aýdanyň bilen türkmençiligi gündelik durmuşyňda ulanmaýan bolsaň, 16 minut kameranyň öňünde çykyş edip, yzyndan gaýry milletden bolan aýalyňa busulyp, onuň medeniýeti bilen ýaşaýan adama diňe bir “at ogrusy” däl, eýsem “moşennik”, “mezhepsiz”, “ynsapsyz”, “podkobluçnik”, “Geldi Serebrýanik” diýseňem bolar.
Geldi, sen türkmenlere şyltak atmazdan öň, ilki öz “şkafyňdaky skeletler” bilen çözlüş. Ýewropadaky türkmenleriň köpüsi öz medeniýeti, däp-dessury bilen ýaşaýar. Sen bärlek gelip, akyl satjak bolma-da, sessiz heleýiň gujagynda ýaşaber. Biziň hemmämiz seniň at ogrusydygyňy bilýäris. Diňe biz däl, hemmelerem bilýär. Bolmanam ogry bolsaň türmä atylarsyňda. Orsyýetdäki tanyşlaryň seniň nähili mahinasiýalary edeniňi başga ýerlerde aýdan däldirler öýdýäňmi?
At satyp baýanyň üçin saňa dakylan ady her gezek eşideniňde satan atlaryň göz öňüne gelip durandyr. “Правда глаза колит” diýýär ruslar. Seňkem edil şol ýagdaý.
Jurnalist
- Сообщения : 11
Дата регистрации : 2016-02-12
-
Re: Geldi Käriz at ogrusydygyny boýun aldy
Tashron
- Сообщения : 6
Дата регистрации : 2013-05-24
-


text:
TDH habaryna görä ýakynda awtobuslaryň gatnaw tölegleri üçin täze elektron kartlar girizilýär. 25-nji awgustda Türkmenistanyň Ministrler kabinetiniň mejlisinde Wise-premýer Baýram Annameredow jemgyýetçilik transportynda elektron tölegleri sistemasynyň girizilmegi barada hasabat berdi. Häzirki pursatda awtobuslarda gatnawyň elektron töleg sistemasy ...
Awtor:
nazaroff
(Talyp)
|
Kategoriýa: Habarlar |
26.08.2017 23:59
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#55)


text:
Hormatly mugallymlar we bilim işgärleri!
Mähriban talyplar, eziz okuwçylar!
Sizi Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýylynda ýurdumyzda giňden bellenýän Bilimler we talyp ýaşlar güni hem-de 2017-2018-nji täze okuw ýylynyň başlanmagy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn!
Berkarar Watanymyz giň möçberli özgertmeleriň, uly ösüşleriň aýdyň ýoly bilen belent sepgitlere barýar, bagtyýar halkymyz eşretli durmuşyň hözirini görüp ýaşaýar. Gözel paýtagtymyz Aşgabatda sagdynlygyň, ruhubelentligiň, dostlugyň baýramçylygyna öwrüljek Yapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň dabaraly açyljak güni barha golaýlaýar. Nesip bolsa, biz bu Oýunlary ýokary derejede geçireris. Mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 26 ýyllygynyň toýuny we halkara derejesi berlen Bitaraplyk gününi hem ýokary ruhubelentlik, uly zähmet üstünlikleri bilen garşylarys.
Biziň parahatçylyga, döredijilige we ösüşe gönükdirilen syýasatymyz, döwlet, halk, umumadamzat bähbitli işlerimiz, amala aşyrýan düýpli özgertmelerimiz ýurdumyzy ykdysady taýdan ösdürmekden, halkymyzyň eşretli durmuşyny üpjün etmekden ybaratdyr. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe biz muny döwlet syýasatymyzyň esasy ugry hökmünde kesgitledik. Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň içeri we daşary syýasaty, amala aşyrylýan döwrebap özgertmeler, il-ýurt bähbitli, halkara ähmiýetli taslamalar halkymyzyň, ýurdumyzyň we tutuş adamzadyň abadançylygyna gönükdirilendir.
Bilim jemgyýetiň öňe gitmeginiň, döwletiň ösmeginiň berk binýadydyr. Şoňa laýyklykda, bedew batly ajaýyp zamanamyzda berkarar döwletimiz ykdysady we medeni-durmuş ulgamlarynda uly üstünlikleri gazanmak bilen, bilim babatda hem sazlaşykly ösýän ýurtlaryň hatarynda dünýäde öňdäki orunlaiyň birini eýeleýär. Döwlet syýasatynda bilim ulgamyny barha kämilleşdirmäge aýratyn ähmiýet berilýär. Täze döwrebap orta, orta hünär, ýokary okuw mekdepleri, çagalar baglary, çagalar dynç alyş we sagaldyş merkezleri gurulýar, bilim-terbiýeçilik edaralarynyň maddy-enjamlaýyn binýady yzygiderli berkidilýär. Mekdep okuwçylary, talyplar, mugallymlar okuw-tehniki enjamlar, okuw kitaplarydyr gollanmalar bilen doly üpjün edilýär.
«Döwlet adam üçindir!» diýen belent şygary baýdak edinip, geljegimiz bolan ýaşlaryň islän hünärleri boýunça bilim almaklary üçin hem giň mümkinçilikler döredilýär. Orta hünär we ýokary okuw mekdepleriniň, olara kabul edilýän talyplaryň sany ýyl-ýyldan artyar. Ata Watanymyz, merdana halkymyz üçin taryhy wakalaryň, uly üstünlikleriň ýyly bolan Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýylynda hem paýtagtymyzda Türkmenistanyň Jemagat hojalygy institutynyň döredilmegi, Magtymguly adyndaky Turkmen döwlet uniwersitetiniň Himiýa fakultetiniň täze binalar toplumynyň, orta mekdepleriň we çagalar baglarynyň onlarçasynyň gurlup, ulanmaga berilmegi bilim ulgamynda amala aşyrýan özgertmelerimiziň netijeli häsiýete eye bolýandygyna, bu ugurda mümkinçilikleriň yzygiderli giňelýändigine aýdyň şaýatlyk edýär.
Mähriban talyplar, eziz okuwçylar!
Siz ajaýyp döwrümiziň bagtyýar nesilleri. Siziň eşretli durmuşda ýaşamagyňyz, sagdyn ösmegiňiz, oňat okamagyňyz, il-ýurdumyza abraý getirjek ökde hünärmenler bolup ýetişmegiňiz üçin, döwletimiz ähli zerur şertleri döredýär. Şoňa görä-de, Watana, halka wepaly, merdana pederlerimiziň mukaddes däplerine eýerýän, ylym-bilime teşne, ruhubelent, zähmetsöýer ýaşlar kemala gelýär. Dünýäniň dürli künjeklerinde Garaşsyz Watanymyza, halkymyza mynasyp wekilçilik edýän zehinli ýaşlarymyza biz guwanýarys!
Siz Watany söýmek, agzybirlik, zähmetsöýerlik ýaly ajaýyp häsiýetleriňiz we tutanýerliligiňiz bilen, bilim-ylym dünýäsine has-da çuňdan aralaşmalysyňyz we täze belentliklere ýetmelisiňiz! Okamak, öwrenmek, döredijilikli we yhlasly zähmet çekmek bilen, eziz Diýarymyzyň şan-şöhratyny hem-de mertebesini öňküden-de belende götermelisiňiz!
Hormatly mugallymlar we bilim işgärleri!
Berkarar döwletimiziň dünýä bileleşigine ynamly goşulmagyna, bilim ulgamyny mundan beýläk-de ýokary depginler bilen ösdürmäge ýardam bermekde, giň dünýägaraýyşly, häzirki zamanyň ösen tehnologiýalaryndan oňat baş çykarýan, watansöýüji, ussat hünärmenleri taýýarlamakda, agzybirligi, jebisligi berkitmekde mugallymlaryň we bilim işgärleriniň aýratyn orny bardyr.
Bilimiň mazmunyny we usulyýetini kämilleşdirmek giň gözýetimli, durmuşa ukyply, zehinli nesilleri terbiýeläp ýetişdirmekde uly ähmiýete eýedir. Bilim işinde umumadamzat gymmatlyklary, dünýäniň ösen döwletleriniň tejribesi göz öňünde tutulmalydyr. Bu tejribe halkymyzyň medeni, milli-ruhy ýörelgeleri, däp-dessurlary bilen sazlaşykly bolmalydyr. Siziň bu wezipeleri üstünlikli durmuşa geçirjekdigiňize, bilim ulgamynyň işini döwrebap ösdürjekdigiňize, ykdysadyýetimiziň dürli ugurlary üçin ýokary derejeli hünärmenleri taýýarlamakda netijeli işleri alyp barjakdygyňyza berk ynanýaryn!
Hormatly mugallymlar we bilim işgärleri!
Mähriban talyplar, eziz okuwçylar!
Sizi Bilimler we talyp ýaşlar güni hem-de täze okuw ýylynyň başlanmagy bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn!
Size berk jan saglyk, uzak ömür, okuwda we işde uly üstünlikleri, maşgala abadançylygyny arzuw edýärin!


text:
YHG-niň sebitinde TOPH-yň ähmiýeti :Stambul Maslahaty
Türkmenistanyň başlangyjy bilen asyryň iri taslamasy – Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan (TOPH) gaz geçirijisiniň gurluşygyna başlandy. Bu taslama bir tarapdan türkmen tebigy gazyny Günorta Aziýanyň ýokary depginlerde ösýän 2 ýurdy – Pakistan we Hindistana elter we beýleki tarapdan sebitde parahatçylygyň we howpsuzlygyň höküm sürmegine öz oňyn goşandyny goşar. Ýyllyk tebigy gaz iberijilik kuwwaty 33 milliard kubmetre deň bolan gaz geçirijisiniň uzynlygy 1814 kiloemtre deňdir.


text:
Etikanyň we estetikanyň dürli-dürlüligi
Ýazylan wagty: 27 мая 2018 Ýazan Mayichka
Etikanyň we estetikanyň dürli-dürlüligi. Sportuň etiki we estetiki dünýäsi edil beýleki etiki we estetiki hadysalar ýaly çylşyrymlydyr we dürli-dürlüdir. Ilkinji nobatda ol özüne sporta degişli bolan aýratynlyklary, görnüşlerini, möhüm sypatlaryny esas edip alýar. Şu zatlaryň ählisinde sportuň etikasyny hem-de estetikasyny öwrenýän hökmünde birnäçe topara bölüp bolýar.
Birinjisi – bu sportuň etiki we estetiki mazmuny bolup, ol geljekde şol nukdaýnazardan etiki we estetiki gymmatlyklar hökmünde çykyş edýär.
Ikinjisi – sport bilen baglanyşykly etiki we estetiki duýgulary, tagamlary, islegleri, taglymatlary, garaýyşlary we nazaryýetleri arkaly etiki we estetiki aňy düzýär.
Üçünjisi – adamyň sportdaky etiki we estetiki hereketleri. Şeýlelikde, sportuň etikasy we estetikasy – bu sportuň etiki we estetiki gymmatlyklaryny we many-mazmunyny öwrenýän ylymdyr. Ol etiki we estetiki nukdaýnazardan sporty şöhlelendirýän aňyýet kanunydyr, adamyň sport pudagyndaky etiki we estetiki hereketleriniň görnüşidir.
Okalan sany: 32 Jogaplar: ( 0 )


text:
Birža täzelikleri 29-njy Maý
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 27-si hasaba alyndy.
Daşary ýurt walýutasyna Russiýadan, Beýik Britaniýadan, Täjigistandan, Owganystandan we beýleki ýurtlardan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen awtobenzini we polipropileni satyn aldylar. Şotlandiýadan, Türkiýeden we Owganystandan gelen işewürler “B” kysymly karbamidi (“Türkmenhimiýa” DK) satyn almak barada geleşik baglaşdylar. Mundan başga-da daşary ýurt puluna pagta ýagy, nah ýüplük we arassalanan galyndy, pagta süýümi, buýan köki ýerlenildi. Olary Russiýadan, Hytaýdan, Şweýsariýadan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Türkiýeden, Ukrainadan, Gyrgyzystandan gelen telekeçiler satyn aldylar. Geleşikleriň jemi bahasy ABŞ-nyň 60 million 986 müň dollaryndan gowrak boldy.
Manat serişdelerine russiýaly we türkiýeli işewürler jemi bahasy 1 million 74 müň manatdan gowrak bolan nah ýüplügi satyn aldylar.
Ýurdumyzyň telekeçileri içerki bazar üçin jemi bahasy 2 million 156 müň manatdan gowrak polipropileni (TNGIZT), pagta süýümini we awtoulagy satyn aldylar.


text:
2017-ýylyň 14-nji dekabrynda paýtagtyň «Arçabil» myhmanhanasynda Türkmen-amerikan Işewürler geňeşiniň nobatdaky maslahaty geçirildi, onuň çäklerinde ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň kuwwatyny durmuşa geçirmegiň we söwda-ykdysady gatnaşyklary, işjeň gatnaşyklary we ylmy-tehniki hyzmatdaşlygy ösdürmegiň täze usullary kesgitlenildi.
Maslahatyň işine Türkmen-amerikan Işewürler geňeşiniň we «Westport Trading Europe», «Elizarov Consulting Group», «Oxbow Sulphur», «General Electric», «John Deere», «Nicklaus Design», «Boeing», «Coca cola», «Fedex» institute of Memphis University we beýlekiler ýaly öňdebaryjy Amerikan kompaniýalarynyň wekilleri gatnaşdylar. Türkmen tarapyndan foruma ministrlikleriň we pudaklaýyn edaralaryň, banklaryň we ylmy edaralaryň, Aşgabat şäher häkimliginiň, Söwda-senagat edarasynyň hünärmenleri we ýolbaşçylary gatnaşdylar.
Işewürler geňeşiniň işi üç bölümden ybarat bolup: birinji bölümiň işi ýangyç-energetika ulgamynyň häzirki zaman ösüşiniň şertlerini ara alyp maslahatlaşmaga, şeýle-hem ulag ulgamynda hyzmatdaşlygyň meselelerine bagyşlandy. Ikinji bölümiň barşynda agrosenagat toplumynda barlaglaryň netijelerine we Türkmenistanyň azyk senagatynda öňdebaryjy tehnologiýalary ulanmagyň meselelerine seredildi. Maslahatyň üçünji bölegi bilim we syýahatçylyk pudagyny ösdürmäge bagyşlandy.
Maslahata gatnaşyjylar söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy, bilelikdäki taslamalary ösdürmegiň, netijeli gatnaşyklary ýokary derejä çykarmagyň şeýle-hem maýa goýum işini güýçlendirmegiň netijeli guralyna öwrülen şeýle işewür duşuşyklaryň ähmiýetini belläp geçdiler.
ABŞ-nyň işewürleri şeýle-hem Türkmenistanyň ministrlikleriň we pudaklaýyn edaralaryň ýolbaşçylary bilen iki taraplaýyn duşuşyklary geçirdiler, şol sanda ýangyç-energetika, oba hojalyk ulgamy boýunça. Ol duşuşyklarda esasy üns geljekde özara bähbitli türkmen-amerikan gatnaşyklaryny giňeltmäge we çuňlaşdyrmaga gönükdirilen bilelikdäki ýokary tehnologiki taslamalary durmuşa geçirmäge berildi.
Maslahatyň dowamynda amerikan kompaniýalarynyň Türkmenistan bilen däp bolan hemmetaraplaýyn hyzmatdaşlygy ösdürmäge bolan ýokary gyzyklanmalary bellenilip geçildi.


text: Dünýä Ralli çempionatynda möwsümiň 6-njy ýaryşy Portugaliýada geçirildi. 20 tapgyrdan ybarat 358,19 kilometrlik ýaryşda “Hyundai Shell Mobis” toparynyň belgiýaly sürüjisi Tierri Noýwill ýeňiji boldy. Ol 3 sagat 49 minut 46,6 sekuntda pellehanadan geçip, möwsümdäki 2-nji, karýerasyndaky 8-nji ýeňşini gazandy. “M-Sport Ford” toparynyň sürüjileri britaniýaly Elfin Ewans bilen finlýandiýaly Teemu Suninen 2–3-nji orunlary paýlaşdylar. Soňky 5 ýylyň çempiony Sebastian Ožie 5-nji tapgyrda awariýa uçrap, 21-nji orun bilen oňňut etmeli boldy. Utuk sanyny 119-a ýetirip, Ožieden 19 utuk öňe saýlanan Noýwill umumy sanawda 1-nji orna geçdi. Möwsümiň indiki bäsleşigi 7–10-njy iýunda Italiýada geçiriler.


text:
Düzümi: Buýan köküniň gury ekstrakty. – 100 mg.
Derman görnüşi: süýri däneler.
Farmakoterapewtiki topary: gakylyk goparyjy we mukollitiki derman serişdeleri.
Farmakologiki maglumatlary: buýanyň kökleri likkurazid glisirrizin tursusyny (6%-den pes däl), ýagny gakylyk goparyjy we sowuklama garşy täsirli triterpen glikozidleri saklaýar. Likwiritozid (flawonoid glikozidleri) we 244-trioksihalkon spazmolitik täsir edýär. Pentasiklik tri terpen – karbenoksolon aýgazanda baş keselleriniň bitmesini tizleşdirýär. Onuň sowuklama garşy we baş kesellerine edýän täsiri gormonal (adrenokortikomeňzeş) işjeňligi bilen bagly diýen çaklama bar. Buýan kökünden alnan derman serideleriniň gakylyk goparyjy täsiri bar.
Ulanma görkezmeleri: bronhit, pnewmoniýa, bronhoektatiki keseli, giperasid gastriti, aşgazanyň we oniki barmak içegäniň baş keseli.
Ulanylyşy we ulanyş möçberi: günde 1 süýri däneden 2-3 gezek nahardan soň içmeli.
Saklanyş şerti: gury, salkyn, ýagtylykdan goralýan ýerde saklamaly.
Ulanma möhleti: 2 ýyl.
Gaplama görnüşi: hersinde 10 süýri däneler bolan blisterler.


text:
Aşgabat şäheriniň dükanlarynda we bazarlarynda azyk harytlarynyň görnüşleriniň azalyp, olaryň käbiriniň satuwda asla tapdyrmaýandygyny görse bolýar.
Aşgabatly ýaşaýjylaryň Azatlyk Radiosyna aýtmaklaryna görä, soňky hepdede azyk harytlarynyň tapdyrmaýan görnüşlerine Türkmenistanyň guş toplumlarynda öndürilen towuk eti hem goşulupdyr. Mundan öň, ýaşaýjylar daşary döwletlerden getirilýän towuk etleriniň hem satuwda tapdyrmaýandygyny gürrüň beripdiler.
Soňky 4-5 günden bäri bolsa, Aşgabadyň 30-njy etrapçasynyň azyk dükanlarynda ozal bir ele berilýän bir gap “Ahal” ýagynyň, bir ele 1 kilogramdan berilýän şekeriň, bir ele 1 kilogramdan berilýän Türkmenistanda öndürilen birinji sortly unuň hem satuwa çykarylmaýandygyny bu etrapçanyň ýaşaýjylaryndan eşitse bolýar.
“Şeker satyn almak üçin ‘Altyn Asyr gündogar’ bazaryna gitmeli boldum. Ol ýerde şekeriň 1 kilogramyny 9 manatdan satyn aldym. 4 manat pulum hem ýol kireýine gitdi. Şunlukda, 1 kilogram şeker maňa 13 manada düşdi” diýip, Aşgabadyň 30-njy etrapçasynyň ýaşaýjysy Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
“Aşgabadyň hususy dükanlarynda bolsa, şekeriň 1 kilogramynyň 15 manatdan satylýandygyny hem ýaşaýjy sözüne goşýar. Nobatlara durup, wagtymyzy ýitirsek-de, azyk dükanlarynda çäklendirme bilen berilýän şekere, una, “Ahal” ýagyna sarp edilýän pulumyz maşgala býujetine o diýen agram salmaýardy. Ujypsyz aýlygmyzy nämä ýetirjegimize aklymyz haýran. Indi döwlet bahasyndan döwlete degişli diýen önümleriň ady ýitip barýar” diýip, Aşgabadyň bazarlarynda mal etleriniň hem juda azalandygyny ýaşaýjy aýdýar.
Efirde adynyň tutulmazlygyny soran ýaşaýjynyň aýtmagyna görä, sygyr etleri Aşgabadyň bazarlarynda ýitrim boldy diýen ýaly. Bazarlarda “sygyr eti” diýlip 18 manatdan baha ýazylyp goýulsa-da, 18 manatdan et satyn alyp bolmaýar. Sygyr eti diýlip satuwa çykarylýan etler bolsa düýäniň etleri. Alyjylaryň köpüsi bolsa, düýe etini sygyr etinden tapawutlandyryp bilmeýärler. Sygyr eti diýip, satyjylar kepil geçip eti çekip berýärler. Emma eti bişireniňde, onuň tagamyndan sygyr eti däldigini bilip, alyjylar aldawa düşendiklerine göz ýetirýärler.
Parahat-7 etrapçasynyň golaýynda gurlan “Bereketli” lomaý söwda bazarynyň et dükanlaryndan 1 kilogramyny 24 manatdan sygyr eti diýip satyn alan etiniň soňra düýe eti bolup çykandygyny etrabyň ýaşaýjysy gynanç bilen gürrüň berýär.
“Düýäniň etini asla halamaýaryn. Emma ony çig görnüşinde sygyr etinden tapawutlandyryp bilmeýärin. Et satyn almaga baran wagtyňda bolsa, satyjylardan sorasaň oraza aýydygyna hem seretmezden, satýan etiniň sygyr etidigine ant içip, alyjyny aldaýarlar. Alladan hem gorkmaýarlar, ilatdan hem utanmaýarlar. Pul gazansalar bolýar. Düýe etini satyn aljak bolsaň, ony 24 manatdan satyn almanyňda hem 18 manatdan paýa girip satyn alsaň bolýar. Emma paýa girseň, 15-20 kilogram eti birbada satyn almaly bolýarsyň. Beýle mukdardaky puly hem maşgalada jemläp bolmandan soňra 4-5 kilogram et satyn almak üçin bazarlaryň et dükanlaryna barmaly bolýarsyň. Bazarlaryň satyjylary bolsa, düýe etini göläniň eti diýip alyjyny aldap satýarlar. Hiç bir et dükanynda etleriň görnüşleriniň, atlarynyň ýazylan ýerinde düýe eti diýen ýazgy görünmeýär. Emma hakykatda, indi sygyr etleri satuwda tapdyrman, et dükanlaryna düýe etleri getirilýär” diýip, ýaşaýjylar aýdýarlar.
Etleriň bahalarynyň 18 manatdan ýokary bolmaly däldigine gözegçilik edilse-de, düýe etini sygyr eti diýip, alyjyny aldap satylmagyna gözegçiler hem göz ýumýarlar diýip, edilýän bikanunçylyklardan ilatyň çekýän görgüleriniň yzynyň üzülmeýändigini, diňe ýalan bilen ýaşamaga mejbur bolýandyklaryny, ýaşaýjylar nygtaýarlar.


text:
Eger elimizdiń egemendigine shırek bolǵan myna baqytty zamanda ǵaıyptan bir múmkinshilik týa qalyp qazaqtyń ardaqty uly Álıhan Bókeıhanmen kezdesetindeı jaǵdaı týyp jatsa:
Kósh bastaǵan erimiz,
Qýanyshta elińiz.
Tóbemiz kókke jetkendeı,
Kókirekten búgin ketkendeı,
Sizdi kórip sherimiz.
Elińizdiń bul shaǵyn,
Alash týyn hám baǵyp,
Kózben kórip tólendi
Kópten bergi terińiz.
Alash týyn qolǵa alǵan
Qarańǵyda jol salǵan
Arystanym kelińiz! –
dep ataqty aqyn Sultanmahmuttyń 1917 jyly eliniń ardaqty ulyna arnaǵan óleńimen qarsy alsaq nur ústine nur bolar edi.
Sebebi Álıhan Bókeıhan 19 ǵasyrdyń sońy men 20 ǵasyrdyń basyndaǵy qazaq zııalylarynyń, qoǵam jáne memleket qaıratkerleri qataryndaǵy asa erekshe tulǵa. Á.Bókeıhan Keńes ókimeti tusynda onyń esimi uzaq jyldar boıy sırek atalyp, nemese tipten talmaı «býrjýazııalyq ultshyldyqtyń» belgisi retinde baǵalanyp keldi. Keıingi urpaqqa qaldyrǵan orasan zor amanat-murasy uzaq ýaqyt shań basyp jatty. Reseıdiń I Memlekettik dýmasynyń depýtaty, Reseıdiń jergilikti jáne qalalyq qoǵam qaıratkerleriniń seziniń depýtaty, IV Memlekettik dýmasy musylman frakııasynyń Bıýro múshesi, qazaqtyń HH ǵasyr basyndaǵy ult-azattyq qozǵalysynyń negizin salýshy ári kósemi, halqymyzdyń tuńǵysh saıası Alash partııasynyń uıymdastyrýshysy jáne Alashorda avtonomııaly úkimetiniń tóraǵasy, ǵulama ǵalym – ádebıettanýshy, ekonomıst, tarıhshy, etnograf, aýdarmashy, pýblııst, ormantanýshy – mine ardaqty azamattyń halqy úshin, otanynyń jarqyn bolashaǵy úshin sońǵy demi taýsylǵansha atqaryp ótken san-qıly qyzmetiniń bolar-bolmas qana kórinisi.
Á.Bókeıhan 1870 jyly burynǵy Semeı oblysy, Qarqaralay ýezi, Toqyraýyn bolysy, Toqyraýyn ózeni boıyndaǵy (nómiri 7-shi) aýylda dúnıege kelgen. Bul qazirgi Jezqazǵan oblysy, Aqtoǵaı aýdanynyna qaraǵan Qaratal sovhozynyń jeri.
Álıhan Bókeıhanulynyń ata-tegi Shyńǵyshannan beri kele jatqan tóre tuqymy Bókeıhannan taraıdy. Bókeıhan qazaqtyń taqqa otyrǵan sońǵy handarynyń biri. Hannyń ordasynda qazaq halqynyń qamyn jegen kóptegen ister istelinýimen qatar halyqty halyq etetin ónerge dep kóńil aýdarylyp qamqorlyq jasalǵany málim.
Bókeı ordasyna ánshiler men kúıshilerdiń jınalýy baıaǵydan kele jatqan salıqaly salt edi. Bókeı ordasynyń eń ataqty kúıshisi halyq Bapas dep atap ketken Dáýletkereı bolatyn. Shynynda da Bókeı ordasynda Dáýletkereımen teń keletin kúıshi joq edi. Álkeı de myqty kúıshi bolǵan. Dáýletkereıdiń uly Salaýatgereı de myqty kúıshi edi. Odan keıingi Bókeı ordasynyń kúıshisi Maqar edi. Bulardyń bári de Bókeı ordasynyń jyly qabaǵynyń jaqsylyǵyn kórip óz óner týyndylaryn halyq qazynasynyń qoımasyna quıa bildi.
Bókeı ataqty kókjal Baraq sultannyń uly. 1816 jyly bes meıram-arǵyn Ýálı bıligin moıyndamaı, Orta júzde ekinshi handyq qurady. Kóp bolyp jınalyp seksennen asqan Bókeıdi aq kıizge otyrǵyzyp han saılaıdy.
Bókeı hannyń bes áıelinen on bir ul bolǵan. Sol on bir uldyń biri – Álıhannyń arǵy babasy Batyr. Batyr sultannan Rústem, Áshimtaı, Myrzataı týady. Myrzataıdan Álıhannyń ákesi Numuhamed, Qoske, Sholaq, Áptihan taraıdy. Eldegi aty Muqan bolyp ketken Nurmuhamedten Álıhan, Smahan, Bazylhan, Ázihan, Tátihan atty bes ul men Nurbek atty bir qyz týady.
Bókeıden soń Qarqaraly dýanynyń bıligi nemeresi Jamantaıǵa aýysady. Sodan soń Rústem, Myrzataı men Jamantaı arasynda ásker jáne el bıleý isine baılanysty basarazdyq bolyp, sonyń nátıjesinde Rústem men Myrzataı sultandar Qarataý jaǵyna yǵysqan. Biraq kóp uzamaı qaıta oralyp, Kenesary han bastaǵan ult-azattyq kóterilisine at salysady.
Álıhannyń ákesi Nurmuhamed te, anasy Begimhanym da oqý-bilimge jaqyn, parasatty adamdar bolǵan. Nurmuhamedtiń tuńǵyshy Álıhan jastaıynan zerek, alǵyr bolyp ósedi de, ákesi ony 1879 jyly Qarqaralyǵa alyp baryp, sol jerdiń jergilikti moldasyna oqýǵa beredi.
Álıhannyń inisi Ázihannyń uly Raıymjannyń aıtýynsha, kózi ashyq, kókiregi oıaý Álıhan moldanyń oqýyna kóńili tolmaı qaladaǵy úsh klastyq mektepke aýysady.
Balasynyń bulaı jasaǵanyn keıin bilgen kezde, han tuqymynyń balalaryna týǵannan jeti eldiń tilin bilý mindetin júkteıtin saltynan habary bar ákesi Nurmuhamed «nege bulaı» dep jatpaı ishteı ulynyń bilim qýalaǵanyna qýanyp aq batasyn beredi.
Álıhan Bókeıhannyń qaıratker retinde qalyptasýynyń eki rýhanı negizderin atap aıtqan durys. Birinshiden Álıhan Nuruhameduly erkindik pen teńdikti joǵary baǵalaǵan ortada ósti. Onyń qoǵamdyq kózqarasynyń kemeldenýine halyqtyń rýhanı murasy aýyz ádebıetini yqpaly bolǵandyǵy. Sonyń kórinis retinde ómir boıy «Qobylandy», «Ersaıyn», «Qozy-Kórpesh – Baıansulý» jyrlary jáne basqa kóptegen aýyz ádebıeti úlgilerin jınap, zerttep jáne nasıhattap júrýi kezdeısoqtyq emes.
Bolashaq ult kóseminiń han Kenesary Qasymuly bastaǵan azattyq jolyndaǵy búkilulttyq qozǵalys týraly el arasyndaǵy áńgime, ańyzdardyń aıtarlyqtaı áseri bolǵany anyq. Buny Álıhan Bókeıhannyń 1923 jyly Tashkent qalasynda jaryq kórgen kitabyna alǵysóz retinde ákesine arnap jazǵan óleń shýmaǵynan kórýge bolady:
Jalyn qushyp ýaqyttyń,
Azat dala ulyndaı.
Jyl sońynan jyl qýyp,
Kenesary kelbeti
kórinedi saǵymdaı.
Jas Álıhanǵa uly Abaıdyń jáne basqa aqyn-jyraýlardyń tereń oıly shyǵarmalarynyń da yqpalynyń ıgi áseri bolǵany anyq. Abaıdyń kózi tirsinde, ony orys oqyrmandaryna alǵashqy tanystyrýshy – Álıhan Bókeıhanuly. Abaı baqılyq bolǵan soń aqynnyń ómirbaıanyn orys tilinde jazyp, Semeıde shyǵyp turatyn «Semıpalatınskıı lıstok» atty gazette 1905 jyly jarııalaıdy.
Á.Bókeıhan 19 ǵasyrdyń 80-shi jyldary Omby qalasyndaǵy tehnıkalyq ýchılıщede oqıdy. Oqý bitiretin mezgil jaqyndaǵanda, tehnıkalyq ýchılıщeniń dırektoryna óziniń oqýyn jalǵastyrǵysy keletinin aıtady. Dırektor N.Dobrohotov óz tarapynan Qarqaraly ýeziniń bastyǵyna «Onyń (Álıhannyń) óte jaqsy oqyp, úlgili tártip kórsetýine baılanysty joǵarǵy oqý ornyna barýy óte qajet, sol sebpti oǵan oqýǵa barý úshin qazaq qaýymdastyǵy stıpendııasynyń berilýi jalǵasa bersin» degen ótinish hat joldaıdy. Osy kezde Álıhan óziniń tegi Bókeıhan ekenin bildiredi.
Degenmen bolashaq belgili qoǵam qaıratkeriniń úlken saıasattyń ne ekenin túsingen kezi, árıne, Sankt-Peterbýrgtegi orman-tehnıkalyq ınstıtýtynda oqyp júrgen jyldaryna tuspa-tus keledi. 1906 jyly Sankt-Peterbýrgtegi «Novaıa jızn» gazeti «Álıhan Bókeıhan 1894 jyly, Orman ınstıtýtynyń 4 kýrs stýdenti stýdenttik tolqýlarǵa qatynasty» dep jazdy.
Álıhan kúndelikti sabaqtarymen qosa, stýdentterdiń saıası , ádebı, ekonomıkalyq jáne taǵy basqa da úıirmeleriniń jumysyna qyzý aralasyp, stýdenttik tolqýlarǵa qatysady. Osy jyldary Álıhannyń saıası kózqarasy qalyptasa bastaıdy. Eki ǵasyrǵa jýyq Reseı ımperııasynyń qol astynda otyrǵan eski feodaldyq kúres-tartystan kóz asha almaǵan týǵan halqynyń taǵdyry ony qatty tolǵandyra bastaıdy. Qarańǵylyq pen nadandyq shyrmaýynan qutyla almaı otyrǵan halqyna, eń aldymen, bilim men mádenıet kerek ekenin anyq uǵynady. Halqyn mádenıeti joǵary elder sanatyna qosýdy arman qylyp, eldiń turmysyn, mádenıetin, bilimin kóterýdi aldyna maqsat etip qoıady.
Osy baǵdarda jazǵan maqalalary Álıhan Bókeıhannyń oılaǵan oıyna jetpeı qoımaıtyn eńbekqor adam ekenin dáleldeıdi. Oǵan jazǵan maqalalaryń attary kýá: «Qazaq», «Alashtyń azamatyna», «Úshinshi dýma hám qazaq», «Tórtinshi dýma hám qazaq», «Bas qosý týrasynda», «Sýsaǵannyń túsine sý kiredi», «Qazaqtan soldat ala ma?», «Taǵy da bı hám bılik», «Uıat-aı», «Rýhanı mádenıet qaraýylynan», «Kerek sóz», «Taǵy soǵys», «Alashtyń ulyna», «Endi jigitter jaıyna kelelik», «Kúnbatys maıdanynan», «Járdem jııý kerek», «Saılaý huqy», «Qazaq halqyna», «Alashtyń talapty azamatyna», «Qazaq depýtattary», «Memleket hali», «Alash partııasynyń programmasynyń jobasy», «Jurt tóreshi», «Túrki, qyrǵyz, qazaq hám handar shejiresi», «Qalqaman-Mamyr jyry», «Qara qypshaq Qobylandy» t.b.
Álıhan Bókeıhanov óziniń is-áreketiniń barlyǵyn memlekettik erkindikke jetýge baǵyshtady. Biraq búkil Reseı ımperııasy kóleminde saıası jaǵdaıdyń kúrt shıelenisýine baılanysty bul shıelenistiń sheshilýi kúnnen kúnge qıyndaı túsip bul oıdyń iske asýy ekitalaı edi. Ýaqytsha úkimettiń pármensizdigine baılanysty el ishinen tynyshtyq ketip, túrli terrorıstik aktilerge jol ashyldy. Mine osyndaı kezde Á.Bókeıhan men A.Baıtursynuly bastaǵan bir top qaıratkerleriniń usynysy jáne uıymdastyrýy boıynsha 1917 jyly 5-13 jeltoqsan kúnderi Orynbor qalasynda qazaq memlekettigi týraly másele qaraǵan jalpy qazaq sezi bolyp ótti. Sezdiń kún tártibindegi eń engizgi másele – ulttyq avtonomııa týraly baıandamany Álıhan Bókeıhan jasady. Sezd bul másele boıynsha qarar qabyldap, onda Alash oblystaryn búlinshilikten qorǵaý maqsatymen «Ult Keńesin quryp, onyń aty «Alashorda» bolsyn» dedi. On bes adamnan turǵan bul ókimettiń tóraǵasy bolyp kópshilik daýyspen Á.Bókeıhan saılandy.
Biraq Imperııa kóleminde qalyptasqan jaǵdaı Alashorda ókimetine kelesi 1918 jyldyń kúzine deıin iske kirisýge yryq bermedi. Qazan tóńkerisinen keıin de jaǵdaı ýshyǵa tústi. Degenmen Alashorda ókimeti Keńes ókimetiniń birinshi basshylarymen teń deńgeıde sóılese alatynyn baıqatty. Kommýnıster bılikke kelgen soń halyq aq pen qyzyl bolyp bólinip kóp qyrǵynǵa ushyrady. 1919-20 jyldary Lenın basqarǵan Keńes ókimetiniń Alash qozǵalysyna qatysqandarǵa keshirim jarııalaǵannan keıingi ýaqytta da Á.Bókeıhan óz maqsatynan taımady. Keńes bıligi tusynda da týǵan el úshin belsendi qyzmetten bas tartqan joq. Jubaıy Elena Iakovlevna ekeýi Úkitaı-Sergeıdi, qyzy Elızavetany eliniń adal perzentteri etip ósirýdi kózdedi. Qyzy Elızaveta boıjetip kórnekti saıası qaıratker Smaǵul Sádýaqasovqa turmysqa shyǵyp Eskendir atty ul súıdi.
Biraq Keńes ókimeti bastapqy ýádesinen taıyp Álıhan Bókeıhanuly men qazaqtyń betke ustar basqa da azamattyryn «halyq jaýy» dep jala jaýyp atty. Álıhan Bókeıhanov 1937 qyrkúıeginde Máskeý qalasynda alashtyń taǵy bir aıaýly azamaty Nyǵmet Nurmaqov pen bir kúnde atyldy. Jerlengen jeri Máskeý túbindegi monastyr aýdany dep atalatyn «Don zıraty».
«Bostandyqqa qýansańdar, meni basshymyz dep aıtqandaryń shyn bolsa mine men óle-ólgenshe senderge qyzmet qylýǵa ýáde berem, sender ýáde beresińder me, bostandyqtyń jolymen bolýǵa? Beısharany jemeýge, bas paıdasy men jurt paıdasyn birdeı kórýge, barlyq kúshterińdi ǵylym jolyna bostandyq arqasymen kógerý jolyna jumsaý kerek. Mine bostandyq bolǵaly osylardy jasap otyrǵan shyǵarsyńdar. Osylardy iske asyrmasańdar bostandyq ózinen ózi senderge túk ákep bermeıdi» degen ult kósemi Álıhan Bókeıhannyń sózderi búgingi Qazaqstanda ómir súrip jatqan barlyq býyn ókilderine ótken ǵasyrdan joldaǵan amanaty.
Endi osyndaı elim degen uly azamattyń amanantyn júzege asyrý búgingi urpaqtyń mindeti.
Berdaly OSPAN,
«ADYRNA» ulttyq portaly


text:
Aspirantura
Gysgaça maglumat
A.S. Puškin adyndaky Brest dowlet mugallymçylyk institunyn yardamyndaky asperantura SSSR-yn dowlet komitetinin halk ylymy tarapyndan 1991 yylyn 31 iyulynda açyldy.
Asperanturanyn baš maksady yokary derejeli ylymyn dowrebap ugurlaryny tejribede ulanyp bilýän, düýpli professional taýynlykly, ylmy-barlag islerinden bašy çykýan, dowrebap matodlaryny we tehnologiýalaryny okuw prosessinde peýdalanyp bilýan ylmy-mugallymçylyk kadyrlaryny hem-de A.S.Puškin adyndaky Brest dowlet uniwersitetiniñ kafedralary üçin mugallymlar rezerwini doretmekden ybarat.
Habarlašmak üçin maglumatlar
Salgysy: Kosmanawtow bulwary, 21, kabinet №325, Brest šaheri 224016
Telefon: (+375 162) 21-92-43
E-mail: aspirant@brsu.brest.by
Düzümi
Moroz Lyudmila Wasilyewna aspiranturanyn müdiri, tel. 21-92-43
Takyk maglumat
Asperanturada ilki üç sany ugur açylýar:
01.01.01-matermatiçeskiý analiz;
01.01.02-differensiýal deñlemeler we matematiçeskaýa fizika;
03.00.05-botanika.
1991 ýylyñ 30 sentyabrynda RB-nyñ Milli bilim Ministrliginiñ karary bilen ýene-de üç sany ugur açylýar,1992-1995 ýyllar aralygynda ýene-de 8 sany ugur açylýar.


text:
Gyrgyz kazyýetiniň adam hukuklary aktiwisti, milleti özbek Azymjan Askarowyň ömürlik türme tussaglygy baradaky karary öz güýjünde galdyrmagy halkara derejesinde tankyda uçrady.
24-nji ýanwarda Bişkegiň Çuý oblast kazyýeti Askarowy 2010-njy ýylda ýerli özbekler we gyrgyzlar arasynda turan gan döküşikli çaknyşyklarda etniki ýigrenji tutaşdyrmakda we bir polisiýa işgäriniň öldürilmegine gatnaşmakda ýene günäli tapdy.
Suduň başlygy Kidik Junuşpaýew kazyýet Jelalabat kazyýetiniň günäli diýip, 2010-njy ýylda çykaran kararyny makullady diýdi.
Kazyýetiň karary okalanda, 66 ýaşly Askarow muňa protest bildirip, açlyk yglan etjekdigini aýtdy.
Onuň aklawçysy bolsa suduň karary barada şikaýat bilen Ýokary kazyýete ýüz tutjakdygyny bildirdi.
Askarowyyň aklaw tarapyna degişli, adam hukuklary boýunça aktiwist Tolekan Ysmaýylowa kazyýetiň kararyny “syýasy karar” diýip atlandyrdy.
Iýul aýynda Ýokary kazyýet Askarowyň işi boýunça 2010-njy ýylda çykarylan hökümi ýatyryp, “ýüze çykan täze ýagdaýlary” göz öňünde tutup, gaýtadan garalmagy üçin, ony yzyna - aşaky kazyýete iberdi.
Baş kazyýet bu karary çykarmazdan öň Birleşen Milletler Guramasynyň Adam hukuklary komiteti Askarowyň eden-etdilik bilen tussag edilendigini, urlup-ýenjilendigini we adalatly proses hukugyndan mahrum edilendigini aýdyp, Gyrgyzystany ony boşatmaga çagyrdy. Komitet şeýle hem jenaýat derňewinde prosesural bidüzgüçilikleriň bolandygyny aýtdy.
Askarowň işine 4-nji oktýabrda täzeden garalyp başlandy. Ol bildirilýän aýyplamalaryň syýasy sebäplidigini, özüniň polisiýa we türme işgärleriniň adam hukuklaryny bozmagyny paş etmek boýunça iş alyp barandygy üçin sud edilýändigini aýdýar.
Adam hukuklaryny gorap çykyş edýän guramalar Askarowyň işine täzeden garalmagyny köp wagt bäri talap edip gelýärler. Bu mesele dürli halkara duşuşyklarynda prezident Almazbek Atambaýewe hem aýdyldy.
2015-nji ýylda Amerikanyň döwlet departmenti Askarowy “Adam hukuklarynyň goraýjysy” baýragy bilen sylaglady. Bu hem Gyrgyzystanyň Waşington bilen bolan ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyk ylalaşygyny ýatyrmagyna sebäp boldy.
2010-njy ýylyň aprel aýynda prezident Kurmanbek Bakiýewiň häkimiýet başyndan çetleşdirilmeginiň yz ýany günorta Gyrgyzystanda turan etnikara zorluklar zerarly köpüsi özbeklerden ybarat 450-den gowrak adam öldi, on müňlerçe adam hem öý-öwzaryny taşlap gaçmaly boldy.


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Maýk Pompeo 14-nji iýunda Seulda Demirgazyk Koreýa ýadro ýaraglaryndan doly saplanýança Phenýana garşy girizilen sanksiýalaryň ýatyrylmajakdygyny aýtdy.
Pompeo şu hepde ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp bilen Demirgazyk Koreýanyň lideri Kim Jong Unyň arasynda bolan sammit barada Günorta Koreýanyň prezidenti Moon Jae-Ine maglumat bermek üçin Seulda boldy.
Pompeo günorta koreýaly we ýaponiýaly kärdeşleri Kang Kyung Wha we Taro Kono bilen metbugat ýygnagynda çykyş edip, Demirgazyk Koreýa ýadro ýaraglaryndan saplanmagyň “şertlere” we “dowamlylyga” esaslanýan “çalt” prosesiniň zerurdygyna düşünýär diýdi.
Tramp we Kim Singapurda duşuşanyndan soň bilelikdäki jarnama gol çekdi, onda Demirgazygyň “Koreýa ýarymadasyny ýadro ýaraglaryndan doly saplamak ugrunda işlemäge” ygrarlydygy gaýtadan tassyk edilýär, ABŞ-nyň Günorta Koreýa bilen geçirýän harby türgenleşikleriniň bes edilýändigi we Waşintonyň Phenýana howpsuzlyk kepilliklerini berendigi bellenilýär.
Emma muňa garamazdan, bu ylalaşyk tankyt hem edildi we onda Phenýanyň öz ýadro ýaraglaryndan haçan we nähili saplanjagy, munuň nähili barlanyp biljegi barada hiç bir detalyň aýdylmandygy bellendi.


text:
“Sagdynlygyň we ruhubelentligiň belent nusgalary” atly jemleýji serginiň açylyşyna gatnaşmak we sergini synlamak isleýänleriň ählisini 2017-nji ýylyň 30-njy dekabrynda sagat 1000-da myhmançylyga çagyrýar.
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýi Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýyly mynasybetli gurnalan “Sagdynlygyň we ruhubelentligiň belent nusgalary” atly jemleýji serginiň açylyşyna gatnaşmak we sergini synlamak isleýänleriň ählisini 2017-nji ýylyň 30-njy dekabrynda sagat 1000-da myhmançylyga çagyrýar.
SAGDYNLYGYŇ WE RUHUBELENTLIGIŇ BELENT NUSGALARY
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň 2017-nji ýyly “Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýyly” diýip yglan etmegi ýurdumyzda şu ýylda amala aşyrylan işleriň ählisine özboluşly aýratynlyk bagyşlady. 2017-nji ýylyň dowamynda bolup geçen şanly wakalar ýurdumyzyň ähli ugurlar boýunça öňe ilerleýändigine, halkymyzyň durmuş hal-ýagdaýynyň barha gowulanýandygyna şaýatlyk edýär. Şeýle taryhy wakalaryň hatarynda bolsa, ilkinji nobatda, geçen ýylyň fewralynda bolup geçen Türkmenistanyň Prezidentiniň ählihalk saýlawlarynda bütin il-ulsumyzyň agzybirlik bilen hormatly döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowy bu ýokary döwlet wezipesine saýlamagyny görkezse bolar. Şeýle hem ýurdumyzyň Lebap welaýatynda kaliý dökünini öndürýän Garlyk dag-magdan baýlaşdyryjy kombinatynyň, Amyderýanyň üstünden geçýän Türkmenabat-Farap demir we awtomobil ýollary üçin köpriniň, Mary welaýatynyň merkezinde bina edilen saglyk merkeziniň, Awazadaky sport toplumynyň, paýtagtymyzda Jemagat hojalygy institutynyň binalar toplumynyň, Köpetdagyň eteginde gurlan “Gala” medeni-dynç alyş merkeziniň, ýaşaýyş jaýlar toplumynyň we golf oýny üçin meýdançany özünde jemleýän sport toplumynyň ulanylmaga berilmegini ýatlap geçmek gerek.
Şu ýylyň sentýabr aýynda paýtagtymyzda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň geçirilip, onda türkmen türgenleriniň şowly çykyş etmegi 2017-nji ýylda gazanylan şanly üstünlikleriň biri boldy. Bu ýaryşlarda Türkmenistanyň ýygyndysy 89 altyn, 70 kümüş, 86 bürünç – jemi 245 medal gazanyp, toparlaýyn birinji orna mynasyp boldy.
Oktýabr aýynda paýtagtymyzda Türkmenistanyň Ýaşulularynyň maslahaty geçip, onda il-ýurt bähbitli taryhy kararlar kabul edildi. Maslahatda milli Liderimiziň teklibi boýunça 2018-nji ýyl “Türkmenistan – Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” diýlip atlandyryldy. Maslahatda hormatly Prezidentimize ikinji gezek Türkmenistanyň Gahrymanynyň “Altyn Aý” nyşany gowşuryldy.
Döwlet muzeýinde gurnalan “Sagdynlygyň we ruhubelentligiň waspy” atly jemleýji sergi hem 2017-nji ýylda ýurdumyzda gazanylan üstünliklere bagyşlandy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň parasatly sözleri serginiň many-mazmunyny kesgitleýär. Milli Liderimiziň welosiped, kwadrosikl sürüp barýarka, tennis oýnaýan wagty, Saglyk ýolundan barýarka, sport ulagyny dolandyrýan wagty düşürilen suratlary serginiň ähmiýetini has hem artdyrýar. Sergide Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň Nyşanynyň we Tumarynyň şekillerini hem synlamak bolýar. Şonuň ýaly-da, bu ýerde sportuň V Aziýa oýunlarynyň düzümine giren 21 görnüşi, meşhur türkmen türgenleri barada gyzykly maglumatlary almak mümkin.


text:
Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň mejlisler zalynda dolanşyga milli walýutanyň-manadyň girizilmeginiň 24 ýyllygyna bagyşlanan ylmy-amaly maslahat geçirildi.
Foruma hökümet agzalary, döwlet we paýdarlar -täjirçilik banklarynyň, pudaklaýyn ministrlikleriň we edaralaryň ýolbaşçylary we hünärmenleri, ýokary okuw mekdepleriniň professorlary-mugallymlary we talyplary, şeýle hem Türkmenistanyň YA-nyň, Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy akademiýasynyň we köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.
Maliýe we bank ulgamlaryny kämilleşdirmek, manadyň durnuklylygynyň we ykdysady ösüş depginleriniň özara baglanşygy, banknotlaryň ýokary goraglylygy, abraýly sebit we halkara maliýe düzümleri bilen hyzmatdaşlygy giňeltmek, şeýle hem Türkmenistanda pul dolanşygynyň taryhy ýaly ugurlar boýunça çykyşlar boldy.
Ilata we telekeçilere hyzmat etmegiň döwrebap tehnologiýalary foruma gatnaşanlaryň üns merkezinde boldy. Internet-bankingiň ornaşdyrlmagy, şeýle hem nagt däl hasaplaşyga geçilmegi bilen bank hyzmatlary ulgamy täze, san tekizligine geçýär, ol türkmen manadynyň ähmiýetini güýçlendirmäge ýardam eder.
Şahsy we hukuk taraplara karz bermegiň dürli gurallaryna garaldy, karz bermek ulgamyny ösdürmek ara alyp maslahatlaşylan esasy mowzuklaryň biri boldy. Türkmenistanda kiçi we orta telekeçiligi ösdürmäge ýardam edýän ýörütleşdirilen maksatnamalaryň döredilmeginiň zerurlygy ara lanyp maslahatlaşyldy. Karz alyjylar bilen karz berijileriň hyzmatdaşlygyny düzgünleşdirmäge niýetlenen kanunçylyk binýadynyň kämilleşdirilýänligi nygtaldy.
Maslahaytň barşynda türkmen ykdysatynyň diwersifikasiýasy, önümleri eksporta iberilmegine ugrukdyrylmagy we daşary ýurtlarda öndürilýän harytlaryň ornuna harytlaryň ýurdumyzda öndürilmegi ýaly ileri tutulýan ugurlary bellenildi, bu bolsa türkmen manadynyň durnuklylygyna oňyn täsir edýär. Eksportyň paýy artýar, daşary ýurt harytlary türkmen haryt öndürijileriniň milli bazarda ýokary hilli, ekologiýa taýdan arassa we özüne düşýän gymmaty arzan önümleri bilen bäsleşige ejiz gelýärler. Senagatyň ösüşi we düzüm döwrebaplaşdyrylşy, täze önümçilikleriň döredilmegi we milli özgertmeler maksatnamalarynyň üstünlikli durmuşa geçirilmegi adamlaryň iş bilen üpjün edilmegine we ilatyň hal-ýagdaýynyň ýokarlanmagyna oňyn täsir edýärler.
Forumda şeýle hem 2009-njy ýylyň denominasiýasynyň oňyn netijesi bolan türkmen manadynyň taryhyna bagyşlanan çykyşlar boldy. Täze nusgadaky banknotlary dizaýnynda Türkmenistanyň taryhy-medeni mirasyny we häzirki zaman gazananlaryny beýan etmek mowzugyna garaldy.
Milli manadyň dolanşyga girizilmeginiň 24 ýyllygyna bagyşlanan maslahat geljekki maliýe-bank ulgamynyň hünärmenleri taýýarlanylýan Ykdysadyýet we dolandyryş institutynda geçirildi. Olaryň öňünde bu ulgamy döwrebaplaşdyrmagyň strategiýasyny durmuşa geçirmek, elektron täjirçilig işjeň ösdürmek wezipesi durýar. Şonuň üçinem okuwa innowasiýalar we döwrebap bilim tehnologiýlary işjeň ornaşdyrylýar, mugallaymlar-professorlar düzümi talyp ýaşlaryň intellektual we döredijilik mümkinçiliginiň açylmagyna ýardam etmäge çalyşýarlar.


text:
Türkmenistanly graždan aktiwist Ýaýlym Begow 6-njy oktýabr güni 83 ýaşynyň içinde aradan çykdy. Merhum sişenbe güni dogduk topragy Maryda soňky ýoluna ugradyldy.
Ýaýlym Begow köp ýyllyklaryň dowamynda Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasynyň Çöller institutynda işledi. Gum içinde ýylylygyň özgermegi barada iş alyp bardy, ylmy makalalary çap boldy.
“Ýaýlym aga 1991-nji ýyldan başlap demokratiki pikirlere goşuldy. Ol garaşsyzlygyň ilkinji ýyllarynda döredilen hereketiň işlerine aktiw gatnaşdy. Ýurtdaky eden-etdilikler baradaky maglumatlaryň halkara derejesinde ýaýramagyna köp ýardam etdi” diýip, aktiwistiň pikirdeşi Azatlyga gürrüň berdi.
Ýaýlym Begow ýurduň içinde durup, Azatlyk Radiosyna interwýu berip bilen adamlardan biri boldy.
Ol Türkmenistanda geçirilýän prezidentlik saýlawlary barada 2011-nji ýylyň dekabr aýynda Azatlyga beren interwýusynda ýurduň syýasy durmuşynda köp partiýalylygyň ähmiýeti barada şeýle gürrüň beripdi:
“Häzire çenli islendik ýurtda bir partiýalyk hereket edýän wagtynda, bir partiýa ýurdy dolandyrýan wagtynda, hiç hili demokratiýanyň bolmandygyny taryh görkezdi. Geljekde-de, meniň pikirim boýunça, bir partiýanyň dolandyrmagynda hiç haçan demokratik prinsipler durmuşda ornaşyp bilmez”
Onuň Azatlykda eden çykyşyndan bir aý soňra, 2012-nji ýylyň ýanwarynda Türkmenistanda köp partiýalylyk kabul edildi, fewralda prezident saýlawlary geçirildi.
Ýaýlym Begow ýurtda 2013-nji ýylyň dekabr aýynda geçirilen parlament saýlawlarynda saýlawçylaryň saýlamak we saýlanmak hukugyna bolan biparhlygyny aradan aýyrmak üçin zerur bolan çäreler barada, adam erkinliginiň döwletiň syýasy durmuşyndaky orny barada gürrüň berdi.
Ol ýeri gelende halkara ähmiýetli wakalar boýunça-da garaýyşlaryny beýan edip, 2014-nji ýylyň mart aýynda Azatlykda eden çykyşynda Orsýetiň Krymy anneksiýa etmegini “adalatsyzlyk” häsiýetlendirdi.
“Ýaýlym Begow Türkmenistanda demokratiýanyň ýol almagy üçin, mümkinçiliginiň ýetdiginden hereket etdi hem bu ugurda iş alyp barýanlara ýardam berip geldi. Ol bu işden gorkmady hem gaça durmady” diýip, aktiwistiň pikirdeşi Azatlyga gürrüň berýär.
Ýaýlym Begow birnäçe ýyllyklaryň dowamynda Türkmenistandaky jemgyýetçilik-syýasy ýagdaýlar barada we beýleki möhüm temalar boýunça Azatlykda çykyş edip, şahsy synyny, pikir-garaýyşlaryny beýan etdi.
Azatlyk Radiosy dünýäsini täzelän Ýaýlym Begowyň maşgala agzalaryna çuňňur gynanç bildirýär!


text:
Bir zada ynansaňyz hökman başararsyňyz: Pygmolionyň effekti
Bir zady köp isleseňiz şonuň amala aşjagyna ynanyaňyzmy?
Bu makalamyzda , höweslenmegiňiz , özüňize we edýän işleriňize bolan ynanjyňyza bir azajygam bolsa ýol görkezmek üçin Pygmalionyň effekti teoriýasy hakynda gürrüň bermekçi.
Pymalionyň effekti teoriýasy Grek mifologiýasyndan, ýagny heýkeltaraş Pymoliondan gelip çykýar.Pygmolion
Pygmailon bir zenanyň heýkelini ýasapdyr we adyna Galatea goýupdyr. Rowaýata görä bu heýkel Pygmailonyň arzuwyndaky iň owadan zenanyň heýkelidi we öz ýasan heýkeline aşyk bolýar. Onuň hakyky bir zenen bolmasy üçin hemişe Hudaýdan dileýär. Muny şeýle bir ýürekden isleýär we soňunda Hudaý onuň dileglerini eşidýär we heýkele jan berýär. Söýgüsine gowuşan Pygmalion Galatea bilen birlikde hiçkimiň olary tapyp bilmejek bir ýere gidýäler we ömrüniň soňuna çenli bagtly bolýarlar.
Bu rowaýat görä, bir zady çyn ýürekden isleseňiz onuň amala aşmagy gaty ähtimaldyr. Muňada Pygmalionyň effekti diýilýär.
Bu tema bilen baglanşykly 1965-nji ýylda psiholog Robert Rosenthal we mekdep müdüri Lenore Jacobson bir barlag geçirýäler: Mekdepdäki her synpdan tötänleýin deň sanda okuwçy alynýar we olardan 2 topar emele getirýäler. Rosenthal, 1-nji topardaky okuwçylara beýleki topardan hiç hili tapawudy bolmasada olaryň tapawutlydygyny, zehinlidiklerini, uly ukyplaryň bardygyny, başarjaňdyklaryny aýtýar.
1 ýyldan soň bu 1 –nji topardaky okuwçylaryň beýleki 2-nji topardan tapawutlanyp zehinlerini başarjaňlyklaryny görkezýärler, hatda IQ balynyň hem 4 bal ösüşi bellenilýär. Rosenthal, mugallymlaryň bu okuwçylardan has başarjaň bolmagyna garaşanlyklary üçin okuwçylar bilen arasynda tapawutly bir bag bolup, bu hem okuwçylaryň özlerine bolan ynamyň döremegine we başarjaňlyklaryna ynanmagyna sebäp bolýar. Muňa görä çaga başarjaň bolup biljegini duýdursaňyz, ol başarjaň bolar.
Bu tejribelerden çykarjak netijämiz: duýgularymyz, pikirlerimiz we durmuşdaky talaplarymyz biziň durmuşymyzy üýtgedip bilýär we ätlejek ähli ädimlerimizi ugrukdyrýar. Irden nähili täze güne şadyýan, gowy energiýa bilen başlasaňyz we günüňiziň gowy geçjegine ynansaňyz, gün boýunça özüňizdäki pozitiw energiýa daş töwregiňize täsir eder we ähli zadyň gowy tarapyny görmäge başlarsyňyz we günüňiz hakykatdanam gowy geçer.” Göwni açygyň-ýoly açyk” nakyly hem muny düşündirýän bolsa gerek. Elbetde munuň tersäm bolup biler: bir zadyň bolmagyndan gaty gorkýan bolsaňyz bu başyňyza gelip biler. Eger-de dostlaryňyzy sylaýan bolsaňyz ýöne olaryň sizi sylamaýandygyny pikir etseňiz olara şüpheli gararsyňyz we negatiw energiya emele getirersiňiz , bu bolsa hakykatdanam dostlaryňyzyň gözünden düşmegine, sylagyňyzyň azalmagyna sebäp bolar.
Öz-özüňizi höweslendirmek ýa-da höwesiňizi ýok etmek diňe öz eliňizde…maňlaýyňyza hemişe gowy zatlaryň duş gelmesi ýa-da diňe negatiw zatlary özüňize çekmek…. Bularyň ählisi siziň eliňizde. Üstünlik gazanjagyňyza hakykatdan hem ynansaňyz we üstünlik gazanmak üçin eliňizden geleni edersiňiz we üstünligi gazanarsyňyz. Elbetde muňa ynanmasaňyz şowsuz bolarsyňyz. Pygmolion
Bir zady başarjagyňyza ynansaňyz beýniňiz şol ugurda işlär, size kömek etjek ähli ýollary pikirlener, Eger edip bilmerin diýseňiz beýniňiz diňe ýapyk ýollary size görkezer, sizem etmekden yüz öwürersiňiz .
Pygmalion effektini asla unutmaň! Durmuşdan diňe gowy zatlara garaşyň! Hatda bulary bir kagyza ýazyp, görüp biljek ýeriňize asyp bilersiňiz. Şeýlelik bilen näme isleýäniňizi bilersiňiz, höweslenersiňiz we bir görseňiz ahli zady ýuwaş-ýuwaş başararsyňyz….:) Pygmolion
Ünsüňizi çekip biler: Dumuşyňyzy üýtgetjek bir güýç: 5 sagat kanuny


text:
Türkiýäniň Ýaragly güýçleri PÝD-niň Afrindäki ýerlerine od açmaga başlady
Türkiýäniň Ýaragly güýçleri terror guramasy PÝD/PKK-niň Siriýanyň Afrin şäherindäki söweşjeň liniýalaryna od açmaga başlady
Hataý welaýatynyň Siriýa serhedine ýerleşdirilen artilleriýa bölümleri PÝD/PKK-nyň Afrindäki ençeme ýerine od açdy.
Türk Ýaragly güýçler Hassa we Kyrykhan etraplaryndan Siriýanyň Afrin sebitiniň Basufan, Jindere, Memelan, Meskenli we Rajo diýilen ýerlerine azyndan 40 gezek od açdy.
Düýn günortan Türkiýäniň Prezidenti Erdogan Adalat we ösüş partiýasynyň Elazygdaky VI nobatdaky welaýat kongresinde Siriýadaky terrora guramalaryna garşy göreş bilen baglanşykly ýüzlenme beren mahaly Türkiýäniň Ýaragly güýçleri hem guramanyň Afrindäki ýerlerine hüjüm gurapdy.


text:
Muzeý gymmatlyklarynyň terbiýeçilik ähmiýeti
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýi «Muzeý gymmatlyklarynyň terbiýeçilik ähmiýeti» atly serginiň açylyşyna gatnaşmak isleýänleriň hemmesini 2018-nji ýylyň 8-nji awgustynda sagat 10:00-da myhmançylyga çagyrýar.
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly Berdimuhamedow:
«Watana söýgi, geçmişiňe buýsanç, şu günüňe guwanç, geljegiňe ynam şanly taryhy geçmişden gözbaş alýar. Hut şonuň üçin her bir nesil şöhratly taryhyny, medeni üstünliklerini – milli buýsanjyny çuňňur bilmelidir».
2018-nji ýylyň hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen «Türkmenistan – Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» diýlip atlandyrylmagy ýurduň geçmişini, şu günki gününi we geljegini baglanyşdyrýan, dünýäniň halklary bilen alnyp barylýan medeni gatnaşyklary täze taryhy derejä gönükdirýän, türkmen halkynyň baý taryhy-medeni mirasyny tutuş dünýäde toplumlaýyn öwrenmeklige we giňden wagyz etmeklige itergi berýär.
Beýik Ýüpek ýolunyň taryhyna şaýatlyk edýän gadymy arheologiýa tapyndylary özünde jemleýän muzeýler üçin, bu ýyl aýratyn ähmiýete eýedir. Ol taryhy gymmatlyklary aýawly saklamak, öwrenmek we wagyz etmek, şeýle hem her bir raýat üçin elýeterliligini üpjün etmek muzeýleriň öňde goýýan möhüm wezipeleriniň hatarynda kesgitlenilýär.
Muzeý islendik adama gutarnykly maglumat berýän ýokary mekdepdir. Muzeýleriň maksady adamlary medeniýetlilige ugrukdyrmakdan, şeýle hem muzeý gymmatlyklarynyň üsti bilen Watana, halka söýgi döretmekden ybaratdyr. Muzeýleriň adamlara öz halky, öz ýurdy, onuň tebigaty, taryhy, ýaşaýyş-medeniýeti barada bilim we düşünje bermek bilen jemgyýeti terbiýelemekde, olaryň bilimini, düşünjesini artdyrmakda, medeniýetli dynç almaklarynda ýardamy uludyr.
Mälim bolşy ýaly, köki alys geçmişiň müňýyllyklaryna siňip gidýän türkmen halkynyň baý taryhy bar. Ýurdumyzda ýerleşýän muzeýleriň gaznalarynda Türkmenistanyň taryhy ýerlerinde tapylan muzeý gymmatlyklarynyň, maddy we ruhy gymmatlyklaryň, tebigata degişli gymmatlyklaryň, şekillendiriş sungatynyň eserleriniň seýrek nusgalaryny saklamak bilen olar ylmy taýdan hem öwrenilýär.
Muzeýiň işgärleri muzeýe gelýän adamlar bilen, pudak edaralarynyň işgärleri, jemgyýetçilik guramalary bilen duşuşyklary, okuwçylar we talyplar bilen bäsleşikleri gurnamak ýaly işleri alyp barýarlar. Ol işler zähmet we ahlak terbiýeçilik işleriniň jebisleşmegine getirýär, has dogrusy halky we ösüp gelýän ýaş nesli terbiýelemek işiniň toplumlaýyn ýerine ýetirilmegini amala aşyrýar. Muzeýlerde bilim we terbiýeçilik işi ylma esaslanyp gurnalýar. Bu işler taryh ylmynyň gazananlary bilen üsti ýetirilýär.
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň gaznahanalarynda Türkmenistanyň gadymy ýadygärliklerinden tapylan täsin tapyndylar saklanýar. Şol tapyndylary görkezmek hem-de halky tanyşdyrmak maksady bilen, «Muzeý gymmatlyklarynyň terbiýeçilik ähmiýeti» atly sergi gurnaldy. Sergide esasan Türkmenistanyň taryhyna we etnografiýasyna degişli gymmatlyklar görkezilýär. Ol gymmatlyklar döwürleriniň yzygiderliligi boýunça ýerleşdirilip, şol döwürleriň şaýady bolan arheologiki tapyndylar serginiň esasyny düzýär. Etnografiýa degişli gymmatlyklar türkmen halkynyň maddy-medeniýetinden, ýaşaýyş durmuşyndan habar berýär.


text:
Şu ýyl köp sanly daşoguzly ýaşlar Özbegistanyň Garagalpagystan awtonom respublikasynyň Nöküs şäherinde ýerleşýän Berdah adyndaky garagalpak döwlet uniwersitetine okuwa girmek üçin resminama taýýarlaýarlar. Bu barada Azatlygyň daşoguzly çeşmesi habar berýär.
Читайте также на русском
“Bu ýokary okuw jaýynda Türkmen dili fakulteti bar ekeni, şoňa biziň raýatlarymyz kabul edilýän ekeni. Şol sebäpden şu ýyl köp sanly daşoguzly ýaşlar Nöküsiň Berdah uniwersitetine okuwa girmäge taýýarlyk görýär” diýip, welaýatdaky meýillerden habarly çeşme gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosy 10-njy maýda agzalýan ýokary mekdebiň okuw işleri boýunça prorektory, matematika-fizika ylymlarynyň kandidaty, dosent Muhtar Ibragimow bilen telefon arkaly söhbetdeşlik geçirdi.
Ibragimow gürrüňdeşlikde öz ýokary okuw jaýlarynda Türkmen dili we edebiýaty fakultetiniň bardygyny tassyklap, mundan ozal hem özlerinde türkmenistanly talyplaryň bilim alandygyny, häzirki wagtda-da ol ýerde onlarça türkmenistanlynyň okaýandygyny aýtdy.
“Türkmen dili we edebiýaty okadylýan Türkmen filologiýa fakulteti biziň okuw jaýymyzda köp wagtdan bäri bar. Bizde 74 sany türkmenistanly talyp bilim alýar” diýip, prorektor gürrüň berdi.
Ol Türkmenistandan gelip, Berdah adyndaky garagalpak döwlet uniwersitetinde okaýan talyplaryň esasan daşoguzly we lebaply ýaşlardan ybaratdygyny, ýöne olaryň hatarynda ýurduň beýleki welaýatlaryndanam oglan-gyzlaryň bardygyny mälim etdi.
Talyplaryň nähili şertlerde okuwa kabul edilýändigi barada özüne berlen soraga prorektor olaryň kada-kanun esasynda baglaşylan şertnama boýunça okuwa kabul edilip, ylalaşykda görkezilen okuw töleglerini walýutada töleýändiklerini, şeýle-de olaryň ýokary mekdebe degişli umumy ýaşaýyş jaýlarynda ýatak jaýlar bilen üpjün edilýändiklerini aýtdy.
“Olar şertnama esasynda okuwa kabul edilýärler. Talyplar ýokary mekdebiň umumy ýaşaýyş jaýynda ýatak jaýlary bilen üpjün edilýärler. Olar şertnamada görkezilen okuw töleglerini walýuta görnüşinde töleýärler” diýip, prorektor belledi.
Söhbetdeşligiň dowamynda agzalýan ýokary mekdebiň prorektory Ibragimow türkmenistanly talyplaryň okuw tölegleriniň möçberi barada-da gysgaça maglumat berip, olaryň bir ýyllyk okuw töleginiň takmynan 2 müň amerikan dollaryna barabardygyny mälim etdi.
Prorektor agzalýan tölegiň talyplaryň ýaşaýyş jaý çykdajylaryny-da öz içine alýandygyny aýdyp, giriş synagynyň söhbetdeşlik esasynda geçirilýändigini aýtdy.
“Şu tölegiň içine umumy ýaşaýyş jaýyň tölegleri-de girýär. Okuw giriş synaglary geçen ýyldan başlap, söhbetdeşlik görnüşinde geçirilýär” diýip, ol belledi.
Şeýle-de, gürrüňdeşimiz öz okuw jaýlarynda okamaga isleg bildirýän türkmenistanly talyplar barada has giňişleýin maglumat berip, goňşy ýurtdan okuwa gelýän oglan-gyzlaryň sanynyň soňky ýyllarda has-da artýandygyny, olaryň aglaba böleginiň özbek garagalpak dillerine erk edýändigini, ýöne arasynda arassa türkmen dilinde gepleýänleriň hem tapylýandygyny sözüne goşdy.
“Ozalky ýyllar bilen deňeşdireniňde [türkmenistanly talyplaryň] sany artýar. Gyzykly ýeri, gelýänleriň köpüsi özbek, garagalpak dillerine erk edýär. Olaryň hatarynda diňe arassa türkmen dilinde gepleýänlerem bar. Türkmen filologiýa kafedrasynda alty mugallym talyplara bilim berýär” diýip, prorektor belledi.
Türkmenistandan gelip gowuşýan habarlarda, ýerli ýaşaýjylaryň ençemesi orta mekdebi tamamlaýan ýaşlaryň käsiniň ýurduň çäginde ýerleşýän ýokary okuw jaýlara girmek üçin talap edilýän paranyň mukdaryny eýgermänsoň, olaryň daşary ýurtlarda bilim almaga isleg bildirýändiklerini aýdýarlar. Şeýle-de, daşary ýurtlarda bilim alýan käbir türkmenistanly talyplaryň Azatlygyň habarçylaryna gürrüň bermeklerine görä, olar ýa ýurduň çägindäki okuw jaýlarda talyplaryň “çärelere” çekilmeginden nägile bolansoň, ýa-da daşary ýurtlarda berilýän bilimiň hilinden juda razy bolansoň, daşary ýurtlara has ýykgyn edýärler. Ýöne, Berdah adyndaky garagalpak döwlet uniwersitetinde okamaga isleg bildirýän türkmenistanly ýaşlaryň anyk motiwasiýalarynyň nämedigi doly mälim däl.
Ýatladyp geçsek, golaýda Orsýetde, Belarusda, Ukrainada we Tatarystanda bilim alýan türkmenistanly ýaşlar özleriniň türkmen banklary bilen bagly ýüze çykan meseleler sebäpli maddy taýdan ejir çekýändiklerini aýdyp, Azatlyk bilen habarlaşypdylar.


text:
Günbatar liderleriniň Makedoniýanyň ady boýunça Gresiýa bilen dawasyna degişli meselede makullaýjy çykyş edýän wagtynda ýurtlaryň ikisiniň-de liderleri ylalaşygy milli parlamentlerden geçirmekde kynçylyga duçar bolýarlar.
Ylalaşygyň tankytçylary ýurtlaryň ikisinde-de ýöriş geçirip, 12-nji iýunda ylalaşygyň tassyklanmagyna garşy çykyşlaryny dowam etdirmegi wada berdiler.
“Şu günki gün Makedoniýa Respublikasy üçin agyr gündir” diýip, Makedoniýanyň oppozision partiýasynyň (VMRO-DPMNE) prezidenti Hristiýan Miçkoski aýtdy we ýurduň Demirgazyk Makedoniýa adyna eýe bolmagyny “galp ýeňiş” diýip atlandyrdy.
Miçkoski premýer-ministr Zoran Zaewiň Gresiýanyň öňünde “kapitulýasiýa” edendigini aýtdy.
Gresiýada hem oppozisiýa hökümeti tankyt edip, onuň demirgazyk goňşusyna Makedoniýa adyny ulanmaga rugsat bermegini ýazgardy.


text:
Sheylelikde, terssiyalar sekunda, sekuntlar minuda, minutlar sagada, sagatlar sutga, sutgslar hepda, hepdeler aya, aylar yyla, yyllar mucha owrulup, Jalay molla 30 yashady. Onuñ ene-atasyndan jyda dushenine 5 yyl doldy. Shol gecen bash yylyñ icinde ol atasyndan galan mallaryñ ucden iki bolegini yele sowurdy. Indi onuñ gapysynda 12 sygyr,60-a yakyn dowar, 40-50- cemesi towugy galypdy. Atasynyñ yetishdiren miweli agaclary, idegi yetman, gurap galypdy. Durli-dumen ekin ekilyan yasy-yayman,kolce-kolce atyzlary, ekin ekilman,ot basyp yatyrdy.
Jalay molla galan mallaryny yylyna iki janly berip, Alty mollañ ogluna bakdyryardy. Ozuniñ ishi yatmak boldy. Gunduz ite kolege bermedi, gijelerine bolsa ,,rahat yeri tapyar" diyip,pishifiniñ ornuny eyeledi.
Ine,bu gun welesipetini shakyrdadyp, garajurjene oglanjyk gunortana yakyn gelip,ony oyatdy. Salam berdi.
---Jalay molla aga, hazir gunortan Sopy aganyñ sadakasy bar. Shoña aydanym-diyip,ol oz ugruna gitdi.
---Zaññar Begeyik sopy,hayyr-sogap ucin olup yatyrsyñ. Sadaka diyip,adamlaryñ ukysyny bozduryañ. Hali gunortanam bolman eken. Attorba yaly sakalyñ gurasyn seniñ-diyip, Jalay molla yerinden turdy. Gerilip,sozulup, geyimlerini geyindi. Gapysyna tayak dirap,sadaka ugrady.
Jalay molla ( 2 )
Sheylelikde, terssiyalar sekunda, sekuntlar minuda, minutlar sagada, sagatlar sutga, sutgslar hepda, hepdeler aya, aylar yyla, yyllar mucha owrulup, Jalay molla 30 yashady. Onuñ ene-atasyndan jyda dushenine 5 yyl doldy. Shol gecen bash yylyñ icinde ol atasyndan galan mallaryñ ucden iki bolegini yele sowurdy. Indi onuñ gapysynda 12 sygyr,60-a yakyn dowar, 40-50- cemesi towugy galypdy. Atasynyñ yetishdiren miweli agaclary, idegi yetman, gurap galypdy. Durli-dumen ekin ekilyan yasy-yayman,kolce-kolce atyzlary, ekin ekilman,ot basyp yatyrdy.


text:
HADYS 26. MUSULMAN AHLAGY - Hamd дlemleri? Robbi, Bizi эaradan, эa?adэan, Kyэamat gьni direldip hasabata зekjek...
HADYS 26.
MUSULMAN AHLAGY
Resulullah (sallaLlahu aleэhi we sellem) aэtdylar: „Mu'min adama adamlary masgara etmek, olary lagnatlamak, ahlaksyz (gel?iksiz) hereket etmek geli?mez (эara?maz).“
?ERHI:Mu'mini? ahlagy imanyny? netijesidir. Adamlar bilen o??ukly, ylala?ykly gatna?yk saklap bilmeэдn adam, Allah (jelle jelaluhu) bilen nдhili sazla?ykly we dogry gatna?yk saklap biler? Adamy? amal we hereketleri onu? kalp we a?yny? aэnasydyr. Mu'min (iman getiren) sцzini? цzьni? bir agramy we ahlagy bardyr. Iman getiren adam ba?galary? ьstьnden gьlьp, dil эetirip, kemзiligini gцzlдp, masgara etmek bilen me?gul bolup bilermi? Kalp we a?ynda ?onu? эaly niэet we dь?ьnje bolup bilermi? Adamlara sцgip, olary lagnatlap, ahyretini? we dьnэдsini? helдk bolmagyny isleэдn adama mu'min ady, sejde amaly, Allahy? (jelle jelaluhu) halyfy derejesi geli?эдrmi? Akla sygэarmy? Mu'mine ahlaksyz hereketler, эagny gysganзlyk, эalan sцzlemek, bihaэalyk, ?erraэlyk, gybat, gцriplik, gedemlik, цz bдhbidi?den ba?ga hiз kimi? hak-hukuklaryna hormat-sylag goэmazlyk, gцwniэetmezзilik, эa?ulylary sylamazlyk, эa?kiзilere-de mдhirsizlik, ma?gala?da biedeplik, sцwda i?lerinde ygtybarsyzlyk, aзgцzlilik we ?.m. mu'mine geli?эдrmi? Bu zatlar hidaэet bilen sazla?ykly bolup bilermi? Mu'min adamy? dili hapa bolup bilermi? Dil iзi?dдki ruhy эagdaэy? aэnasy dдlmidir, Utanjy?, haэany?, edep-ahlagy?, Allaha (jelle jelaluhu) bolan hormat sylagy? gцrkezmesi dдlmidir? ?u эaman hдsiэetler imandan gelip bilermi? Эok bolsa, onda bu hapalyk nireden gelip зykэar we nireden kцk alэar? Gцzel, owadan sцzler, цzь?i цwmek we ba?galara nesihat edip эцrmek mu'mini? ahlagyny gцrkezmez. Iman-adamy? adamlar bilen gatna?ygyndaky tertipde i? gowy ?ekilde цzь?i gцrkezэдr. Ylym we takwa eэesi adamlar ?o?a a?satlyk bilen dь?inip, цzleri ьзin dogry netijeler зykararlar.
HADYS 27.
MUSULMAN-MUHAJIR
Amr ibn As (radyэAllahu anhu) rowaэat etmegine gцrд Resulullah (sallaLlahu aleэhi we sellem) buэurdylar: „Musulman ?eэle adamdyr, ol ba?ga musulmana цz dili we eli bilen ezэet (эamanlyk) bermez. Muhajir bolsa, Allahy? (jelle jelaluhu) gadagan eden zatlaryny etmдni terk eden adamdyr“. (Buhary).
Hadyslar Yslamy i? gowy ?ekilde dь?indirэдn sцzlerdir. Resulullah (sallaLlahu aleэhi we sellem) olary hemmelere dь?nikli dilde beэan edip, Yslamy? esaslaryny, ahlagyny i? gцzel ?ekilde эetirmдni ba?arэar. Ine bu hadysda Resulullah (sallaLlahu aleэhi we sellem) i? gцzel ?ekilde musulmany? kimdigini dь?indirэдr. Эagny musulmanda ba?da bolmaly wasplardan sцz aзэar. Resulullah (sallaLlahu aleэhi we sellem) musulmany wasp edende, onu? namaz-sadakasyndan, geэni?inden-aslyndan sцz etmдn, ilki bilen onu? musulmanlar bilen gatna?ygyndan sцz edэдr. Эagny musulman bende hiз wagt dili we eli bilen ba?ga musulmana эamanlyk etjek bolmaz. Sebдbi ilki bilen onu? kalbynda di?e pдklik (hidaэet) bardyr, a?ynda bolsa musulman doganlyga dьэpli dь?ьnmeklik bardyr, jemagat we ummat dь?ьnjesi bardyr. Musulmanda ylahy ahlak bardyr, Ol Allahy? (jelle jelaluhu) beren dil we el amanatyny Allahy? (jelle jelaluhu) islemeэдn zatlaryna sarp etmez. Muhajirler - musulmanlary? iзinde Allahy? (jelle jelaluhu) razylygy ьзin эurdyny-baэlygyny terk edenlerdir. Olary? derejesi ьstьndir, Kuran we Sьnnetde birnдзe эerde olar цwьlendir. Эцne bu эerde Resuly Ekrem (sallaLlahu aleэhi we sellem) muhajir bolmak ьзin di?e bir эerden ba?ga bir эere gцзmeklik dдl-de, asyl gьnдlerden hijret etmek gerekdigini aэdypdyr. Muhajir - Allaha (jelle jelaluhu) gowu?maklyga, muhabbetine tarap, razylygyna эola зykan adamdyr. Цz iзinde ?o?a berk karar beren adamdyr. ?ol sebдpli ol bьtin Allahy? (jelle jelaluhu) gadagan eden we halamaэan zatlaryndan эьregi bilen эьz цwьren musulmandyr. Hijret-Yslamdaky hemme amallarynda bolu?y эaly, ?ekli bir hereket dдldir, niэet we dьэp manyly yhlasa daэanэan amaldyr. ?ony gцrmekligi ba?armaly we dь?inmelidir. Allah (jelle jelaluhu) bizi musulman-muhajirlerden eэlesin...
HADYS 28.
SABYR HAKDA
Enes ibn Mдlik (radyэAllahu anhu) rowaэatyna gцrд Pygamberimiz (sallaLlahu aleэhi we sellem) aэtdylar: „Hakykatdan hem sabry i? kцp adam ba?yna kynзylyk gelen wagtynda sabyr eden adamdyr“. (Buhary rowaэat edэдr).
?ERHI: Musulman - ahlak gцreldesidir, onu? her bir hereketi Allahy? (jelle jelaluhu) halyfasy derejesine mynasyp bolmalydyr. Durmu?da Allah (jelle jelaluhu) musulmany her hili synaglar bilen synap biler. Mu'mini? i? gцzel ahlak hдsiэeti-sabyrdyr. Mu'min hiз wagt цz agraslygyny, mertebesini, edep-ahlagyny gaharlanyp эitirmeli dдldir. Sebдbi ?eэtany? i? uly maksady mu'mine ahlaksyzlyk etdirip bilmesidir. Gaharyny getirder, haram sцz etdirer, kalbynda bolgusyz i? etdirip эaman amal i?leder. ?onu? ьзin mu'min sabyr bilen эaraglanmaly. Adamy? ba?yna musybet-kynзylyk gelende ilki bilen ba?da kyn bolэar. ?onu? ьзin i? kyny ba?da sabyr etmekdir, erki?i эitirmдn ahlakdan зykmazlykdyr. Sebдbi synaglar gelip-geзuwjydyr, emma amal galyjydyr we depderi?e эazylэandyr. Sabyr bir bada gazanylэan ahlak hдsiэeti dдldir. Ol iman, takwa, yhlas, adamy? ylym we hikmeti bilen baglany?yklydyr (эagny ?o?a baglydyr). Resulullah (sallaLlahu aleэhi we sellem) bir hadysynda „Sabyr imany? эarysydyr“ diээдr. Sabyrlylyk-Allahy? (jelle jelaluhu) guluna bagy? edэдn i? gцzel hдsiэetidir. Sabyr-amallary? dowamatynda, gьnдlerden saklanmakda we Allah (jelle jelaluhu) эolunda ba?y?a gelэдn kynзylyklarda gerekdir. Mu'min ?u ьз эagdaэda hem ilki babatda sabyr etmeklige ьns bermeli. Wagty? geзmegi bilen adam sowa?эar, kц?e?эдr we цzь?i erkde saklamak a?sat bolэar. ?onu? ьзin i? ba?daky nebis urgysyna we ?eэtan waswasasyna gar?y saklanmak i? kyn sabyrdyr. Resulullah (sallaLlahu aleэhi we sellem) gahary? gelende tдret almany, kynзylykda Kuran okap Allah (jelle jelaluhu) tцwekgellik etmдni, Allahdan (jelle jelaluhu) sabyr dilemekligi ьndeэдr. Bir gezek ahlak perdesini цzi?e erk edip bilmдn эyrtanso?, ol adamy? ruhynda yz galdyrэar. Kalby?yzy we musulman ?ahsyэeti?izi goramak i? mцhim i?dir, has hem ц?de baryjylar ьзin zerurdyr.
HADYS 29.
NESILLER
Abdullah ibn Mesudy? (radyэAllahu anhu) rowaэat etmegine gцrд, Resulullah (sallaLlahu aleэhi we sellem) buэurdylar: „Adamlary? i? gowylary meni? dцwьrde?lerimdir (эagny sahabalarym), so?ra olardan so?ra geljeklerdir (эagny tabiynler), so?ra bolsa olardan so?ky geljeklerdir (эagny etbau tabiynler). Olardan so?ra ?eэle adamlar dцrдr! Olary? ?aэatlygy kasam-andlaryndan ц?de geler, kasam-andlary bolsa ?aэatlyklaryndan ц?de geler“. (Buhary).
?ERHI:Sahabalar-hakykatdan hem Resulullahy? (sallaLlahu aleэhi we sellem) mekdebinde, Allah (jelle jelaluhu)-y? garamagynda эeti?en nesildir. ?onu? ьзin olar kyэamata зenli hemme mu'min-musulmanlara mysal we gцreldeli nesildir. Olar Resulullahy? (sallaLlahu aleэhi we sellem) aэdy?y эaly „Sizi? ьзin asmandaky эyldyzlar эalydyr. Olary? haэsysyny? yzyna dь?se?iz hidaэat taparsy?yz“. Olary? her biri bizi? ьзin gцzel mysal we ybratdyr. Seээid Kutuby? (rahymahuLlah) aэdy?y эaly, „Эene bir gezek dьnэдni? haэsy hem bolsa bir эerinde, ?ol sanda, ?ol wasplarda Yslam jemagaty dцrese, onda Yslam эene-de эer эьzьnde hдkim bolar“. Olardan so?ra tabiynlar nesili gelэдr, эagny sahabalary gцren we olardan ylym-terbiэesini alan musulmanlar. Olar hem Yslama kцp hyzmat edipdirler, hem ylymda, hem jihatda uly i?ler bitiripdirler. Etbau-tabiynler, эagny tabiynleri gцren nesil bolsa, hadys, tesfir we fykh ylymlarynda зygyr aзypdyrlar. Эцne musulman nesil nдзe ?ol ajap Resulullah (sallaLlahu aleэhi we sellem) dцwrinden (эagny Asry-Sagadatdan) da?la?dygyзa, ?onзada gьэзli, imanly, зu??ur takwaly we Pygamber ahlakly adamlar diэse? azalypdyr. Эцne olar hiз wagt эitip gitmдndir, nдзe kyn bolsa-da, gцre?mдge, pдk Yslamy dь?ьndirip-эaэratmaga dowam edipdirler. ?ol adamlary? saэasynda bize pдk Yslam ьэtgemдn, Pygamber (sallaLlahu aleэhi we sellem)-i? цwredi?i эaly gelip gowu?ypdyr. Resulullah (sallaLlahu aleэhi we sellem) ?eэle bir dцwьr gelip, musulmanlary? iзinde ?eэle hдsiэetli adamlary? dцrejekdigini aэdэar. Эagny her bir i?e, dogry bolsa-bolmasa ?aэatlyk ederler. Kasam et diэse? welin эaэdanarlar, sebдbi эalandyr. Emma ilki pikirlenip, Allahdan (jelle jelaluhu) gorkup kasam etseler gowy dдlmi? Dogrysy ?ol dдlmi? ?aэatlygy? uly jogapkдrзiligi bar ahyryn. Эalan ?aэatlyk i? uly gьnд dдlmidir. Olary? kasamlary ц?de geler. Wallahi bu ?eэle diэip kasam ederler. Onda nдdogry zada nдdogry, dogry zada dogry diэi? diэip ?aэatlyk edi? (цzь?izde we ba?galarda) olar derrew цz aэdan wada-kasamlaryny unudyp gaзmak bilen bolarlar. Эagny Pygamber (sallaLlahu aleэhi we sellem) ?eэle bir dцwir geler welin, ummaty? iзinde iзinde ?ahsiэetsiz, ygtybarsyz, ygrarsyz, dowamatsyz, цz bдhbidine gцrд ьэtgдp durэan adamlary? kцpeljekdigini aэdypdyr. Эal?y?masam, Pygamber (sallaLlahu aleэhi we sellem) ?u zamandaky ymmaty salgy berэдr. Hiз hili takwalyk we hikmet эok, akmaklyk we tekepbirlik, gorkaklyk we betnebislik, ahlaksyzlyk we ?.m. bar. Ynamdar bil baglarlyk, syr ynanarlyk, arkala?arlyk nдзe musulman bar da?-tцweregi?izde? Nдзesi ba?y?a kyn gьn dь?ende ц?ki ahlagyny, ant-wadasyny, ?aэatlygyny ьэtgetmдn ?ol bir durkyny saklap bilэдr? Nдзesi dьnэдni? bezeg we lezzetlerini? ц?ьnde aljyrap цzьni эitirmдn bilэдr? Эцne elhamdulillдh, zamana nдзe bozgak bolsa-da, pдk Yslamy boэunзa эa?amaga dowam edэдn, kynзylyklara sabyr edэдn mu'minler bar we olar Allaha (jelle jelaluhu) tцwekgellik edip, ylym, hikmet, yhlas bilen Yslam эolundan эцremдge dowam edэдrler. Olara hiз kimi? цwgisi, gollamagy hem gerek dдl, olar цz sogaplaryny, muzduny Allahdan (jelle jelaluhu) gara?эarlar we ?onu? ьзin эa?aэarlar. Цmьrlerini, mal-mьlklerini, bьtin zehin-mьmkinзiliklerini di?e Allah (jelle jelaluhu) razylygyny gazanmak ьзin ulanэarlar. Musulmanlary? sahaba nesli barada gowy цwrenmekleri gerekdir, olar hakykatdan hem Allahy? (jelle jelaluhu) we Pygamberi? (sallaLlahu aleэhi we sellem) цwen neslidir. Hasan Basri (rahymahuLlah) цz dцwrьni? musulmanlaryna „Siz sahabalary gцrsedi?iz olara dдli diэerdi?iz. Эцne olar sizi gцren bolsalar, size kдmil musulman diэmezdiler“ diэipdir. Sebдbi olar ?eэle takwa эa?aэy? alyp barэardylar welin, sizi? ьзin bu ge? bolup gцrьnerdi. Olary? gцzьnde bolsa, siz Yslama ?eэle эьzleэ garap эa?aэa?yz welin, olar (sahabalar) bular musulman dдlmi, nдmemi diэip ge? galardylar. Allah (jelle jelaluhu) bize sahabalary? ahlagyny bersin. Дmin.
HADYS 30.
TAKDYRA RAZY BOLMAK BARADA
Ebu Hureэra (radyэAllahu anhu) rowaэat etmegine gцrд Pygamberimiz (sallaLlahu aleэhi we sellem) buэurdylar: „Sa?a peэdaly boljak zada ymtyl, Allahdan (jelle jelaluhu) эardam dileg et we elleri?i goэberme. Eger ba?y?a bir bela-beter (эagny musybet) gelende „Men ?eэden bolsadym“ diэme, sen ?eэle „Allahy? (jelle jelaluhu) эazgydydyr we Ol islдnini etdi“ diэ. Sebдbi ?eэtsedim-beэtsedim sцzleri ?eэtany? i?lerine эol aзэar“ (Mьslim rowaэat edэдr).
?ERHI:Allah (jelle jelaluhu) adam ьзin i? peэdaly i?i?, i? gцzel эa?aэ?y? nдmedigini i? эag?y biluwjydyr. Resulullah (sallaLlahu aleэhi we sellem) hadyslarynda adamlara ylahy ahlagy цwredэдr. ?u hadysda Resulullah (sallaLlahu aleэhi we sellem) ilki bilen adama di?e цzi ьзin peэdaly i?e ymtylmagy ьndeэдr. Эцne hemme adam цzi ьзin peэdaly i?i? haэsydygyny bilip bilmeэдr. Onu? ьзin iman, ylym, hikmet gerek. Musulman adam bo? i?ler bilen me?gul bolmaly dдl, ahyreti we dьnэдsi ьзin i? peэdaly i?e эapy?malydyr. Bir i?i etmezden ?ol i?i? o?a nдme peэdasyny? bardygy barada oэlanmaly. Ilki oэlanmaly, so? amala ba?lamaly. Bir i?i edip so?ra pikir edip ba?lamaly dдl. Bir i?i berjaэ edeni?de, ilki bilen ?ol i?i? maksady bolmaly, onso? erk we maksada okgunlylyk, dowamatlylyk we tutanэerlilik gerek. Bir gьn bir i?e ba?lap, sabyr edip bilmдn ta?lany? nдme haэyry bar. Ol akmaklary? we ?ahsyэeti bolmaэanlary? i?idir. ?ahsyэet diэmek-adamy? цz pikirini?, цz garaэ?yny? we эa?aэy? prinsiplerini? bolmagydyr. Bir zatdan ba?ga zada bцkьp durmaklyk adamy? цz pikirini? эokdugyny a?ladэar. Mu'min-edэдn i?lerini? ba?ynda ilki bilen ahyreti ьзin i? peэdaly i?lere ьns bermelidir. Dьnэд i?lerinden hem, ahyretine i? haэyrly boljagyna эapy?malydyr. Bu husus musulmany? ?ahsy we jemgyэet babatynda цzgermegine peэdalydyr. Edэдn i?i maksatsyz, di?e nebsi?i kanagatlandyryjy, wagty?y hem geзirmek ьзin bolsa, ?ol i?i? hiз hili peэdasy эokdur we ol adamy? i? gymmat amanaty bolan цmri?i bo?a sowmaklyk we isrifdir. Bu zatlara bolsa berk sorag bardyr. Hadysda ьndelэдn ikinji zat - mu'mini? hemi?e Allaha (jelle jelaluhu) dileg etmegidir. Sebдbi ynsan ejiz we nд?ьkir tebigatda эaradylandyr. Allah (jelle jelaluhu) o?a hemme taraplaэyn kцmek etmese, ol hiз zady цzi ba?armaz. Ybadaty hem, takwalygy hem, gьnдlerden goranmagy hem ba?aryp bilmez. ?onu? ьзin mu'min her babatda Allahdan (jelle jelaluhu) dileg etmelidir. Hususan hem эag?y we peэdaly i?ler babatda Allahdan (jelle jelaluhu) hemi?e dileg etmeli we эardam islemelidir. „Dileg-imany? цzenidir, ybadatdyr“ hadyslary bize doga dilegi? manysyny we дhmiэetini gцr nдhili dь?indirэдr. Allah (jelle jelaluhu) guluna gьэз kuwwat, sabyr we towfyk hidaэet bermese, gulu? edэдn i?lerini? netijesi эokdyr. Dileg ynsany? Allah (jelle jelaluhu) bilen sцhbeti we baglany?ygydyr. Dileg-tцwekgellik, umyt, ynam we tцwhidi? miwesidir. Dileg edэдn musulman bilen dileg etmeэдn musulman-edil diri bilen цli adam эaly tapawutlanэar. (Gi?i?leэin seredi? dileg baradaky 31-nji hadysa). Hadysda eli?i gцэberme diээдni - umydy?y ьzme, dilegi bes etme diэmekdir. Эagny ruhdan dь?me diэmekdir. Adamy? эapy?an i?i her wagt ba?a barman biler, maksada эetme эolunda bir giden pдsgelзilikler dцrдp biler. Emma iman eэesi gьэзli ?ahsyэet bolsa hiз wagt ruhdan dь?mдn, umydyny hem ьzmez. Jennete barэan эol kynзylyklar bilen dь?elgidir. Kдwagt gurup barэan bina? эykylyp biler we эenede tдzeden ba?lamaly bolup bilersi?. Эakyn adamlary? sa?a dцnьklik edip, seni эal?yz goэup, эolda ta?lap gidip bilerler. Du?manlary? kцp we gьэзli, sen bolsa gьэзsiz we эadaw bolup bilersi?. Эцne hiз wagt umytdan dь?mдn maksady?a okgunly эцremд?i dowam etmelisi?. Men ba?armaryn, men ejiz, gьэjim эok we meni hiз kim goldanok, bary bir maksadyma эetmeэдrin diэmeklik mu'min adamy? aэtjak sцzi dдldir. Bu ?ahsiэeti gow?ak, ygtybarsyz, tutanэersiz, hemi?e gьэзli we di?lini? tarapyny alэan adamyny? i?irdisidir. Allahy? (jelle jelaluhu) hцkmine nдrazy bolan adamy? nalamasydyr. Bu bolsa dьrs dдldir. Sebдbi mu'min Allahdan (jelle jelaluhu) gelen haэyr we ?ere razy bolup begenip almalydyr. Ejizlдp ahlagy?y эitirmeli dдldir. Allah (jelle jelaluhu) haэyr berende begenip, men musulman diэip agzy?y dolduryp gepleэдn, haзanda ba?yna kynзylyk synag gelende bolsa derrew эьzini цwьrip, ruhdan-umytdan dь?эдn adamy hiз wagt halamaz. ?eэle adamlar derrew da?-tцweregindдki adamlary gьnдkдrlдp, эamanlap ba?laэarlar. Эa-da hut ykbaldyr-эazgytlaryny gьnдkдrlдp ugraэarlar. „Aэ ?uny etmдn muny eden bolsadym, эa-da ?eэtmдni? эerine beэden bolsadym“ diэip, zeэrenip ba?laэarlar. Bu onu? Allahy (jelle jelaluhu) we imany dьэbinden tanamaэandygyny a?ladэar. Sebдbi mu'min adam эazgyda, эagny haэyr we ?eri? di?e Allahdan (jelle jelaluhu) gelэдndigine ynanmagy gerekdir. Ba?yna her gelen i?, ?ertlerden эa-da adamlardan dдl-de, ilki bilen Allahy? (jelle jelaluhu) eradasy bilen bolэandygyna gцz эetirmelidir. Ba?a gelene sabyr etmekligi? uly Yslam ahlagy bolandygyna ynanmaly we ?onu? bilen amal etmelidir. Yslama dь?ьnэдn, sabyrly-ahlakly, ylymly-hikmetli adamy? ?eэle эagdaэlarda jogaby ba?gaзa bolar. „Hemme zat Allahdandyr, Ol nдme etse etmдne Kadyrdyr. Haэyrlysyny bersin“ we ?.m. Ine ytagady?, pespдlligi?, razylygy? alamaty we ahlak gцreldesidir. „?eэtsedim-beэtsedim“ sцzlerini adama ?eэtan diэdirэдr we ?eэlelik bilen adamy цz tarapyna зekэдr. Цz эollaryna iterэдr we iman nuryna zeper эetirэдr. Allah (jelle jelaluhu) barada bilmeэдn zatlary?y aэtdyrэar we ?eэdip fitnд зьmdьrэдr, salyh amallary?yzy? zaэa bolamgyna sebдp bolэar. Allahy? (jelle jelaluhu) hцkmьne nдrazy bolup, nalap ba?lan adamdan hemme zada gara?aэmalydyr. Ol Allaha (jelle jelaluhu) dцnьklik etmдne golaэdyr, sebдbi eээдm Ondan we hцkminden nдrazydyr. Mu'min ?eэle ?ahsyэetsiz, i?irdewik we nalajedeэin bolmakdan Allahdan (jelle jelaluhu) utanmalydyr. Gьnь? эe?il bolanda Allahy (jelle jelaluhu) цwip, agyr gьne dь?e?de mьэnli bolup эцrmek Allahy? (jelle jelaluhu) gulyna geli?ermi, ahlagyna laэykmydyr. Ertir эene эe?il we gowy gьnler gelse эenede utanman „Men hemi?e Allahdan (jelle jelaluhu) razy, Men O?a wepaly gul“ diэmдne nдdip dili? barjak? ?ьbhesiz Allah (jelle jelaluhu) merhemetlidir we tobalary kabul edijidir. Эцne ynsap, haэa diэip hem bir zat bar. Resulullah (sallaLlahu aleэhi we sellem) bir hadysynda „Utanmasa?yz islдni?izi ediberi?“ diэilэдr. ?ol hadys bilen Resulullah (sallaLlahu aleэhi we sellem) bize kцp zady aэdandyr.
2014-07-19 18:44