text:
Saýlawlar jemgyýetiň özboluşly aýnasydyr. Ýurtda geçirilýän islendik derejedäki saýlawlar ýa-da sala salşyklar jemgyýetiň dürli gatlaklarynda höküm sürýän ajaýyp sazlaşygyň, jebisligiň, agzybirligiň, asudalygyň derejesini görkezýän täsin ölçeg guralydyr.
Saýlawlary geçirmegiň halkara tejribelerini, saýlaw ulgamynyň ugurlaryny giňişleýin öwrenmek, olar barada saýlawçylaryň arasynda, saýlaw toparlarynyň arasynda düşündirişler geçirip, ony halk köpçüliginiň aňyna ýetirmek, şonuň netijesinde-de, saýlaw ulgamynyň işini has-da kämilleşdirmek Türkmenistanda saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň baş wezipeleriniň biri bolup durýar.
Häzirki döwürde Türkmenistanda saýlaw ulgamynyň işini döwrebaplaşdyrmak, ony milli ýörelgelere esaslanyp, has-da baýlaşdyrmak bilen bagly ençeme işler alnyp barylýar.
Hemişelik Bitarap Türkmenistan Diýarymyz Birleşen Milletler Guramasy, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy, Ýewropa Bileleşigi, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy we beýleki guramalar bilen ýakyn aragatnaşyk saklaýar. Bu ysnyşykly hyzmatdaşlyk bolsa, ýurduň saýlaw ulgamynyň işiniň kämilleşdirilmegine belli bir derejede öz täsirini ýetirýär.
Türkmenistanda geçirilýän saýlawlara Birleşen Milletler Guramasyndan, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasyndan, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna girýän ýurtlardan, şeýle hem sebitdäki döwletlerden halkara synçylarynyň gatnaşmagy bu möhüm jemgyýetçilik-syýasy çäräni geçirmekde halkara derejesinde tejribe alyşmaga ýardam berýär.
Türkmen halkynyň durmuşynda raýatlaryň saýlamaga we saýlanmaga bolan hukuklary özüniň gözbaşyny taryhyň jümmüşinden alyp gaýdýar. Taryhy jähtden bu wajyplygy şeýle düşündirip bolar. Türkmen halkynyň durmuşynda özboluşly maslahatlaryň, sala salşyklaryň yzygiderli geçirilendigini taryhy çeşmeler subut edýär. Bu ýygnaklarda, ýagny kiçi parlament geňeşlerinde halkyň her bir agzasy deň görlüpdir. Şol geňeşlerde daýhanyň hem, çopandyr çolugyň hem, kethudadyr baýlaryň hem deň ses bermek hukugynyň bolmagy türkmen jemgyýetinde irki zamanlarda hem çuň demokratik ýörelgeleriň höküm sürendiginden habar berýär.
Türkmenistanyň Baş Kanunyna, Türkmenistanyň Saýlaw kodeksine esaslanýan we döwletimiziň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryndan ybarat bolan saýlawlar we sala salşyklar hakyndaky döwletimiziň kanunçylygy, şeýle hem gol çekilen halkara şertnamalarynyň kadalarynyň ulanylmagy ýurtda geçirilýän dürli görnüşli saýlawyň ösen dünýäniň talaplaryna laýyk derejede guralýandygyndan habar berýär.
Türkmenistanda saýlamaga we saýlanmaga, sala salşyklara gatnaşmaga hukuklar çäklendirilmeýär we ol ählumumy häsiýete eýedir. Munuň özi halkyň ähli gatlagynyň wekilleriniň öz erk-islegini açyk we erkin beýan edip bilmekleri üçin döredilen oňyn şertlerdir.
Türkmenistanyň kanunlarynda we hakyky durmuşda adamlaryň syýasy hukuklary babatda hiç hili gadagan etmeler we çäklendirmeler ýokdur. Bu ýörelge jemgyýetçilik gatnaşyklarynyň degişli ugurlaryny düzgünleşdirýän kanunçylyk namalarynda berkidilendir.
Biziň ýurdumyzyň saýlaw hukuklary we azatlyklary boýunça kanunlarynyň möhüm aýratynlygy olaryň bu ugurdaky halkara talaplaryna we ülňülerine gabat gelýänligidir.
Merkezi saýlaw toparynyň işiniň esasy ýörelgesi kanunylygyň, garaşsyzlygyň, tarap tutmazlygyň, kollegiallygyň, açyklygyň we aýanlygyň üpjün edilmeginden ybarat bolup durýar.
Ilatyň hukuk taýdan habarlylygyny üpjün etmek üçin Merkezi saýlaw topary saýlawlaryň öňüsyrasynda Türkmenistanyň Saýlaw kodeksiniň esasy düzgünlerini, şeýle hem saýlawlary guramaga degişli hukuk kadalarynyň gysgaça düşündirişlerini öz içine alýan, saýlawlara dahylly kadalaşdyryjy resminamalary hem-de edebiýatlary neşir edýär.
Geçirilýän dürli görnüşli saýlawlara ses bermäge gelýänler üçin Türkmenistanda ähli zerur şertler döredilendir.
Türkmenistanyň Merkezi saýlaw topary.


c: text/html

text:
Saýlaw ulgamynyň işi bilen içgin we giňişleýin tanyşmagy maksat edinip, Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy akademiýasynyň hem-de Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň bilelikde tassyklan meýilnamasyna laýyklykda, Döwlet gullugy akademiýasynyň «Ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralarynyň we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň gullukçylarynyň hünärini ýokarlandyrmak» ugry boýunça diňleýjileri şu ýylyň 30-njy maýynda Merkezi saýlaw toparynda önümçilik tejribesini geçdiler.
Döwlet gullugy akademiýasynyň diňleýjilerine saýlaw toparlarynyň wezipeleri, düzümi, saýlaw ulgamy, ýurdumyzda geçirilýän saýlawlar, halkara tejribeleri, saýlaw kanunçylygyna girizilen goşmaçalar we üýtgetmeler barada Merkezi saýlaw toparynyň edarasynyň tejribeli hünärmenleri tarapyndan giňişleýin düşünje berildi.
Hormatly Prezidentimiziň dürli kärde zähmet çekýän gullukçylaryň hünär derejelerini kämilleşdirmäge döredip beren mümkinçiliklerinden peýdalanyp, ýurdumyzyň welaýatlaryndan we Aşgabat şäherinden hünärlerini ýokarlandyrmak ugry boýunça gelen diňleýjileriň arasynda ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralarynyň we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynda dürli wezipelerde zähmet çekýän adamlaryň bardygyny bellemek ýerliklidir. Önümçilik tejribesiniň dowamynda diňleýjiler saýlaw ulgamy, saýlaw kanunçylygy barada özlerini gyzyklandyrýan sowallara giňişleýin jogaplary aldylar. Şunuň ýaly önümçilik tejribesiniň öň hem Merkezi saýlaw toparynda ençeme gezek geçirilendigini-de nygtamak bolar.
Önümçilik tejribesine gatnaşyjylar okamaga, işlemäge, hünärlerini ýokarlandyrmaga döredip beren şertleri üçin Arkadag Prezidentimize öz hoşallyklaryny bildirdiler we mukaddes Oraza aýynda hem-de sahawatly Gadyr gijesinde edilen ähli doga-dilegleriň, berilýän agzaçar sadakalarynyň gudraty güýçli Biribaryň dergähinde kabul bolmagyny dilediler.
Ýurdumyz bu gün demokratik ýörelgeleri çuňlaşdyrmak ýoly bilen öňe ynamly gadam urýar. Demokratik şertleriň çäklerinde ýurdumyzda her bir türkmen raýatynyň saýlaw hukuklarynyň üpjün edilmegine hem uly...
Hormatly Prezidentimiziň pähim-parasatly baştutanlygynda günsaýyn ösüp barýan asuda ýurdumyzda raýatlaryň hukuklaryny we azatlyklaryny goramaga gönükdirilen il-ýurt bähbitli çäreler yzygiderli amala a...
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda ýurdumyzda milli ykdysadyýetimiziň ähli pudaklaryny sanlylaşdyrmak işi ýokary depginler bilen dowam edýär....
?Türkmenistan – parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» ýylynda, mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllyk baýramyna taýýarlyk görülýän günlerde hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda alnyp...
Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan döwletimizde hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda alnyp barylýan il-ýurt bähbitli, giň gerimli işler Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüne mahsus...
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň pähim-parasatly ýolbaşçylygynda ýurdumyzyň jemgyýetçilik-syýasy durmuşynda milli kanunçylygy kämilleşdirmäge hem-de halkara tejribes...
Ynsan kalbyny päklige, halallyga besleýän, merdana ata-babalarymyzdan miras galan, halkymyzyň asyrlar, boýy dowam edip gelýän asylly ýörelgelerine aýratyn ähmiýet berilýär. Hormatly Prezidentimiziň...
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň pähim-parasatly ýolbaşçylygynda beýleki ulgamlar bilen birlikde saýlaw ulgamyna içgin üns berilýär. Ýurt Baştutanymyzyň ýakyndan ýa...

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Angliýanyň Liwerpul uniwersitetinde doly PhD talyp haky.
Liwerpul uniwersiteti görnükli dalaşgärler üçin «Experimental Discovery of New Inorganic Materials» üçin PhD talyp hakyny hödürleýär.
Bu bilim baýragy Angliýanyň uniwersitetinde PhD programmasyny başlamak isleýän dünýäniň dürli künjeginden gelen ajaýyp talyplar üçin elýeterlidir.
Kriteriýalar:
Ähli milletler üçin açyk.
Giriş hukugy ýa-da dersler: Himiýa ylymlarynyň doktory.
Dalaşgärleriň himiýa, fizika ýa-da materiallar ylymlary boýunça magistr derejesi bolmaly.
Arzany nädip tabşyrmaly?
Bu talyp hakyny almak üçin dalaşgärler PhD derejesine arzany tabşyrmaly. Ondan soň onlaýn talyp haky anketasyny doldurmaly.
Dalaşgärler aşakdaky resminamalary tabşyrmalydyrlar: bahalaryň tabeli, häzirki PG talyplary akademiki geňeşçisinden we akademiki rezýumesinden ugradyjy hat ibermeli bolarlar.
Okuwa girmek üçin talyplar iňlis dili boýunça halkara derejesinde ykrar edilen şahadatnama eýe bolmalydyrlar.
Talyp hakynyň mukdary:
Liwerpul uniwersiteti doly okuw tölegini we 3,5 ýyllyk tehniki hyzmat subsidiýasyny berer. Grantyň mukdary ýylda 15,009 funt.
Tabşyryş möhleti: 30-njy iýula çenli.
Has giňişleýin maglumat üçin: https://www.liverpool.ac.uk/study/postgraduate-research/studentships/experimental-discovery-of-new-inorganic-materials/


text:
9 kólik zaqymdalyp, oq atyldy: Astanada kólik urysy qalaı ustaldy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Nur-Sultan qalasynda kólik urysyn ustaý barysynda 9 mashına zaqymdalyp, polıtseıler kúdiktige qarsy oq atýǵa májbúr bolǵan, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Buǵan deıin habarlaǵanymyzdaı, Qaraǵandy oblysynyń Jańaarqa aýdanynda Mitsubishi markaly kólik urlandy. Kólik búgin elorda aýmaǵynda baıqalǵan. Kólik urysy izinen qýǵan polıtsııa qyzmetkerleriniń zańdy talaptaryna baǵynbaı, jol júrisi erejelerin óreskel buzdy. Saldarynan polıtsııa qyzmetkeri zardap shekti.
Nur-Sultan qalalyq Polıtsııa departamentiniń resmı ókili Danııar Oral málim etkendeı, polıtseıge qajetti kómek kórsetildi. Onyń ómirine qaýip joq.
«Jol júrisi qatysýshylaryna tóngen qaýipke tosqaýyl bolý maqsatynda, júrgizýshiniń toqtaý týraly talaptardy elegisi kelmegendigi eskerilip, polıtseıler barlyq qaýipsizdik talaptaryn saqtaı otyryp tabeldik qarýdy paıdalanýǵa májbúr boldy. Qashyp qutylmaq bolǵan ury bordıýralardan sekirip, qarsy bettegi jolǵa shyǵa otyryp, jol boıynda turǵan birneshe kólikti zaqymdaǵannan keıin eskertý retinde aýaǵa, odan keıin avtokólik dóńgelegine oq atyldy. Osylaısha, kólik toqtatyldy», - dedi Danııar Oral.
Quqyq buzýshynyń áreketi saldarynan 9 kólik zaqymdaldy. Polıtsııa departamentinde naqtylaǵandaı, kólik ıeleri men keltirilgen materıaldyq shyǵyn anyqtalýda.
22 jastaǵy kúdikti ustalyp, ýaqytsha ustaý abaqtysyna jetkizildi.


text:
Keselleriň ýaýramagyna garşy göreşýän adatdan daşary toparyň «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda geçirilen göçme mejlisinde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bu toparyň öňünde täze wezipeleri goýdy.
Döwlet Baştutany saglygy goraýyş we derman senagaty ministri N.Amannepesowa ýüzlenip, Dolandyryş merkeziniň Awazada ýerleşdiriljek ýerini kesgitlemegi, onuň düzümini tassyklamagy we orunbasar bellemegi tabşyrdy. Bu merkeze ministriň özi ýolbaşçylyk eder. Şeýle hem raýatlarymyzyň howpsuz dynç almagyny üpjün etmek boýunça çäreleriň meýilnamasyny taýýarlamak we tassyklamak üçin hödürlemek tabşyryldy.
«Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda ýerleşýän myhmanhanalaryň degişli ministrlikleri we pudak edaralary zolagyň çäginde ýerleşýän myhmanhanalarda we kottejlerde dynç almaga isleg bildirýän raýatlara ýollamanamany bermeli diýip, milli Lideri nygtady.
Türkmenistanyň Prezidenti Dolandyryş merkeziniň esasy wezipeleriniň tomus döwründe «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda raýatlarymyz üçin dynç alşy bökdençsiz guramakdan, ilat arasynda düşündiriş we wagyz-nesihat çärelerini geçirmekden ybaratdygyny nygtady.
Milletiň Lideri Gurbanguly Berdimuhamedow bu baradaky gürrüňi dowam edip, syýahatçylyk zolagyndaky deňiz suwuny süýjediji desgada işleriň gije-gündiz alnyp barylmagyny we desganyň goragyny bellenen tertipde güýçlendirilen düzgüne laýyklykda üpjün etmegiň zerurdygyny aýtdy.
Bu ýerdäki myhmanhanalar özlerine degişli bolan ministrlikler we pudak edaralary ýollamanamasy resmileşdirilen raýatlaryň elektron sanawyny Dolandyryş merkezine we Döwlet migrasiýa gullugynyň edaralaryna gündelik ibermegi üpjün etmelidir diýip, döwlet Baştutany nygtady. Raýatlary öz wagtynda zolakdaky myhmanhanalara bron esasynda ýerleşdirmek maksady bilen, bu baradaky maglumatlary web sahypasynda barlamak mümkinçiligini ýola goýmaly diýip, milletiň Lideri aýtdy.
Dolandyryş merkezinde jemlenýän maglumat-hasabatlar Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginde ýerleşýän Baş dolandyryş merkezine iberilmelidir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi we arassaçylygy üpjün etmek boýunça işleriň yzygiderli geçirilmeginiň zerurdygyna ünsi çekdi.
Soňra milli Liderimiz Döwlet migrasiýa gullugynyň başlygy B.Öwezowa ýüzlenip, zolagyň çäginde döredilen gözegçilik-geçiriş ýerinde beýleki ygtyýarly edaralaryň wekilleri bilen bilelikde gije-gündiz nobatçylyk etmek üçin jogapkär wekili bellemek barada görkezme berdi. Şeýle hem gözegçilik-geçiriş ýerinde zolakda işlemek we dynç almak üçin barýan raýatlaryň resminamalaryny ygtyýarlyklaryň çäginde gözden geçirmek, hasabatyny ýöretmek, Aşgabat şäherinden we welaýatlardan zolaga gelýän raýatlaryň bellige alynmagyna gözegçilik etmek tabşyryldy.
Içeri işler ministri M.Çakyýewe welaýatlardan gelen we zolakda ýerleşen desgalarda işleýän işgärlere wagtlaýyn rugsatnama berlende, olardan Döwlet migrasiýa gullugynyň degişli edaralary tarapyndan resmileşdirilýän bellige alyş şahadatnamasyny talap etmek tabşyryldy.
Syýahatçylyk zolagyna girilýän ýerdäki gözegçilik nokadynda polisiýanyň ýol gözegçiligi we jemgyýetçilik howpsuzlygy gulluklarynyň işgärleriniň gije-gündiz nobatçylygyny guramak, ulag serişdeleriniň diňe ýörite niýetlenen ýerlerde durmagyny üpjün etmek esasy wezipeleriň hatarynda görkezildi.
Jemgyýetçilik tertip-düzgünini we ýol hereketiniň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin, bu ýerde gurnalan wideogözegçilik ulgamyndan netijeli peýdalanmak wajypdyr diýip, milletiň Lideri aýtdy.
Döwlet Baştutany Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ş.Durdylyýewe Awazada ýerleşýän desgalaryň elektrik energiýasy bilen bökdençsiz üpjün edilmeginiň ýola goýulmagyny tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary E.Orazgeldiýewe «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynyň kenarýaka çäkleriniň we Hazar deňziniň suwunyň ekologiýa ýagdaýyny hem-de himiki taýdan arassaçylyk derejesini, şeýle hem çäklendirme döwründe ministrliklere we pudak edaralaryna degişli tokaý meýdanlarynda baglara ideg edilişini berk gözegçilikde saklamak tabşyryldy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Mämmedowa Aşgabat şäherinde we welaýatlarda ýerleşýän syýahatçylyk kärhanalarynyň Awazadaky myhmanhanalar bilen şertnamalaýyn esasda işlemegini ýola goýmak, bu ýerdäki hyzmatlaryň görnüşi barada köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde bildirişleri bermek barada görkezmeler berildi.
Mundan başga-da, degişli ýolbaşçylara zerurlyga görä, internet ýa-da optiki-süýümli aragatnaşyk hyzmatlaryny, Dolandyryş merkezini aragatnaşyk enjamlary we internet bilen üpjün etmek, dynç alýan raýatlara söwda hyzmatyny «Awaza» söwda merkezinde ýola goýmak, bu ýerdäki myhmanhanalarda söwda, jemgyýetçilik iýmiti we hyzmat etmek kadalarynyň berjaý edilişine gözegçilik etmek tabşyryldy.
Keselleriň ýaýramagyna garşy göreşýän adatdan daşary toparyň göçme mejlisiniň barşynda Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredowa «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda dynç alşy guramagyň wagtlaýyn Tertibiniň talaplary barada daşary ýurt döwletleriniň ýurdumyzdaky diplomatik wekilhanalaryny we konsullyk edaralaryny habarly etmek tabşyryldy.
Milletiň Lideri Awazada ýerleşýän desgalaryň daş-töwereginde arassaçylyk -dezinfeksiýa çärelerini geçirmegiň wajypdygyna ünsi çekip, dynç alyş möwsüminde zolakdaky sagaldyş-dynç alyş merkezlerinde lukmançylyk otaglarynyň sazlaşykly işini ýola goýmagy, «Tiz kömek» gullugynyň hem-de tejribeli saglygy goraýyş işgärleriniň nobatçylygyny guramagy, bu ýerde zerur bolan derman we saglygy goraýyş maksatly serişdeleriň ýeterlik bolmagyny gazanmagy, dermanhanalaryň iş tertibini güýçlendirmegi tabşyrdy.
Deňziň suwa düşülýän we dynç alynýan ýerlerinde arassaçylyk ýagdaýlaryna gözegçilik etmek zerurdyr diýip, Türkmenistanyň Prezidenti belledi.
Milli Liderimiziň nygtaýşy ýaly, Dolandyryş merkezine, Içeri işler ministrliginiň hem-de Döwlet migrasiýa gullugynyň degişli edaralaryna COVID-19-a garşy sanjym edilen adamlaryň elektron sanawyny gündelik bermegi üpjün etmek zerurdyr. Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň epidemiologiýa ýagdaýyna gündelik seljeriş işlerini geçirmegiň we ony berk gözegçilikde saklamagyň möhümdigini belläp, bu ugurda öňde duran wezipeleri çözmekde üstünlikleri arzuw etdi.


text:
Ulttyq salt - halqymyzdyń rýhanı baılyǵynyń aıqyn kórinisi. Bulaı bolýynyń óziniń sebepteri de barshylyq. Qazaqtardyń baıyrǵy ómiri jıi kóship-qonýdy talap etetin mal sharýashylyǵymen tyǵyz baılanysty bolǵan. Sondyqtan ómirdiń, turmys-salttyń yńǵaıymen ómir súrgen. Bul jaǵdaı kóptegen salttyń erkin qalyptasýynyń paıda bolýyna jaǵdaı týdyrdy. Osyndaı salttyń eń bastysy - amandasý. «Amandasý» degen sózdiń ózi aıtyp turǵandaı adamnyń aman-esendigin, deniniń saýlyǵyn bilý ári tilektestik bildirý.
Eń basty amandasý
Qazaq úlken kisimen «Armysyz», jasy kishimen «Armysyń» dep amandasady. «Armysyz» dep amandasqan adamǵa «Barmysyz», «Barmysyń» dep jaýap qaıtarylady.
Bulaı amandasýdyń túp-tórkini 11 ǵasyrda ómir súrgen ǵalym Mahmut Qashqarıdyń «Túrki sózdiginde» jazylǵan. «AR» sóziniń «Adam» jáne «Ar, uıat» degen maǵynalary bar dep jazǵan tereń bilikti babamyz. Sondyqtan da baıyrǵy zamannan beri «Armysyz», «Armysyń» dep amandasýdyń arǵy jaǵynda «Aryń taza ma ma, eshkimniń ala jibin attaǵan joqsyń ba» degen suraq tur. Oǵan «Barmysyz», «Barmysyń» dep, «Ózińniń de aryń taza ma, eshkimniń ala jibin attaǵan joqsyń ba» dep suraqpen jaýap qaıtarylyp otyrǵan.
Aqyn Ádilbek Qaba «Armysyń!» atty óleńinde ultymyzdyń ǵasyrlar boıy aınymaı kele jatqan kózqarasyn anyq bildirgen:
Armysyńdar, qazaǵym! Ar ma? Ar ma?
Sen – adamsyń, aq, adal, kóńiliń barda.
Tarazyǵa tússe eger Ar menen Jan,
Ardy saqta, keýdemnen janymdy al da!
Áıel adamdarmen amandasý
Jasy úlken er adamdar ózderimen qatarlas áıel adamdarǵa: «Qalaısyz, báıbishe, otaǵasy, bala-shaǵa aman-esen be?», boıjetken qyzdarǵa: «Aınalaıyn, amansyń ba?», qurmetpen sálem salyp amandasqan kelinshekterge, «Jaqsymysyń kelin, baqytty bol, ul tap» dep jyly tilek tileı otyryp amandasqan.
Qazaqtar ózi qatarly adamǵa, dosy, qurbysyna «Arma» dep amandasady. Mysaly «Qyz Jibek» jyrynda Bekejan Jibekke osylaısha amandasady:
Aıtamyn, aıt degennen arma, Jibek,
Botasy ólgen túıedeı zarla, Jibek.
Ketkeli jaman jaryń kóp jyl boldy,
Habary sol jezdemniń bar ma, Jibek!
Jaǵdaıǵa baılanysty amandasý
Qazaq ultynyń bolmysyn tereńinen zerttep kópshilikpen bólisýge búkil sanaly ómirin baǵyshtaǵan Aqseleý Seıdimbek «Qazaq álemi» kitabynda bylaı dep jazǵan:
«Qazaq amandyq-saýlyq bilisýge aıyryqsha mán berip, jónimen sálemdesýdi yrym kóretin bolǵan. Máselen, mal jaıyp júrgen malshyǵa esendeskende «Jaıar kóbeısin!», «Óris shúıgin bolsyn!», «Óris keń bolsyn!» – degendeı tilek bildire til qatady. Mundaı tilekke «Aıtsyn!», «Aıtqanyń kelsin», dep jaýap berip, ári qaraı jón surasyp ketetin bolǵan. Sol sııaqty, mal sýaryp tursa «Sýarar kóbeısin!», kóshke kezdesse «Kósh kólikti bolsyn!», jolaýshyǵa kezdesse «Sapar oń bolsyn!», bas qosqan ortaǵa tap bolsa «Orta tolsyn!», mal soıyp jatsa «Soıar kóbeısin!», Soǵym shúıgin bolsyn!», shóp shaýyp, qı oıyp nemese basqa jumys jasap jatsa «Eńbek berekeli bolsyn!», kıiz basyp jatsa «Basar kóbeısin!», «Eńbek zeınetti bolsyn!», qoı qyrqyp jatsa «Qyrqym kóbeısin!», ólik ústinde kezikse «Qazanyń artynyń qaıyryn bersin!», keshtetip úıge kirse «Kesh jaryq!», bala týǵan úıge kirse «Náresteniń baýy berik bolsyn!», aýyl jańa qonyp jatsa «Qonys qutty bolsyn!» t.b. degendeı tilekter aıtysyp amandasý túrleri qalyptasqan. Tipten, tanymaıtyn adamnan jón surasqanda «Kimsiń dep dúńk etkizbeı, «Tanymadyq qoı» dep sypaıylap til qatqan».
«Kesh jaryq!» degenge uıqastyra «Eshkiń aryq!»dep jaýap berý qazaqtyń basty isi mall sharýashylyǵy ekenin dáleldeıdi. Bir qyzyǵy bulaı amandasý qazirgi kúnde tipti qalada da saqtalǵan. «Qaıyrly tań! Qaıyrly kún! Qaıyrly kesh!» dep amandasýlarǵa sol kúıinde jaýap berip amandasady.
Arab tilinde Assalamaǵaleıkým dep amandasý, oǵan Ýaleıkúmsálem, dep jaýap berý, qazaq dalasyna arab elinen shyqqan din taratýshylarmen birge keldi.
Laýazymy bıik adamdarmen amandasý
Laýazymy bıik qoǵam múshelerimen aman-saýlyq surasý bir bólek bolǵany belgili. Burynǵy kezde qazaq halqy aqsúıek, qarasúıek dep eki topqa bólingen. Shyńǵys hannyń urpaǵy tóreler men din ókilderi qojalar aqsúıek sanatynda qabyldanǵan. Al kópshilik halyq qarasúıek dep atalǵan.
Qazaqtar han, tóre-sultandarmen amandasqanda olardy «Aldııar» dep atap, eki qolyn keýdesine, nemese tizerlep turǵanda oq qolyn oń tizesine qoıýy shart bolǵan. Tóremen jol ústinde kezdesip qalǵan jaǵdaıda qarapaıym qazaq atynan túsip bir tizesin búgip amandasýy kerek bolǵan. Al tóre oń qolyn onyń ıyǵyna qoıyp: «Aman ba?» dep jaýap beretin.
Handar elshilerdiń ıyǵyna da qolyn qoıǵan. 1756 jyly Kishi júzdiń hany Ábilhaıyrdyń ordasynda bolǵan elshi Djon Kestl bylaı dep estelik qaldyrǵan: «Tez ótken úsh saǵattaı ýaqyt alǵan qabyldaý barysynda han meniń ıyǵyma qolyn qoıdy. Keıin bilýimshe bul adamdy sılaýdyń eń úlken kórinisi eken».
Islam dinimen birge qazaq dalasyna arab ultynyń «Asalaýmaǵaleıkúm» degen amandasý úlgisi keldi.
Aqyndardyń amandasýy
Jalpy qazaqta amandasýdyń taǵy bir túri aqyndardyń amandasýy. Jyr súleıleri kópshiliktiń aldyna shyqqanda oń qolyn keýdesine qoıyp basyn ıetin bolǵan. Bundaı amandasýǵa halyq kóbinese: «Bar bol!, Órkeniń óssin!» dep jaýap qaıtarǵan. Sebebi qaı aqynǵa bolsa da halyqtyń qoldaýy kerek-aq. Ásirese jas aqyndarǵa halyqpen osylaı amandasý úlken rýhanı qýat beretini sózsiz. Ataqty aqyn Kenen Ázirbaıuly dúıim jurttyń aldyna alǵash shyqqany týraly óziniń aıtýynan belgili.
Bolys Erkebaı Buǵybazaruly jas ánshi Kenendi ertip kórshi qyrǵyz elindegi Shabdan Janbaıulynyń asyna barady. Kezegi kelgende jınalǵan halyqqa amandasyp bolǵan soń arýaq shaqyra aıqaılap alyp endi óleń aıtaıyn degende Kenenniń aýzyna sóz túspeı qalady. Ekinshi retinde de dál solaı bolady. Sonda kópti kórgen bir aqsaqal jas aqynǵa dem bere sóılep: – Er kezegi úshke deıin degen, shyraǵym, qaıta aıt, – deıdi. Sonda Kenenniń aýzyna myna sózder túsedi:
Men ózim Dýlat degen elden keldim,
Kól Qopa, Qordaı degen jerden keldim.
Jas bala jańa talap men bir qoıshy,
Týǵaly mundaı jıyn kórmep edim.
Osylaısha bastaǵan Kenen qyzynǵany sonsha toqtamaı uzaq óleń aıtady. Jınalǵan kópshilik dán rıza bolyp, aqyndarǵa syılyq úlestirgende Kenenge kemer beldik tıedi. Sondaǵy beldik aqynnyń qazirgi murajaı-úıinde saqtaýly tur. Osydan keıin Kenenniń aty keń jaıylady.
Salt qazaq ádebıetinde
Osylaı amandasýdyń ǵasyrlardan beri jalǵasyn taýyp kele jatqany qazaq jazýshylarynyń shyǵarmalarynda da kórinis tapty. Ilııas Esenberlınniń «Qahar» atty tarıhı romanynda «Armysyz» dep amandasý sýrettelgen:
«Erteýilder bastyǵy alyp kelgenderiniń kim ekenin túsindirgenshe Baıtabyn:
- Iapyrmaý, mynaý Aqbóken emes pe? – dep daýystap jiberdi.
Qyz da tanydy.
- Baıtabynsyń ba? – Ol endi ózgelerge ıile sálem berdi, –
armysyzdar, aǵalar?
Jolaman jaýap qaıtardy.
- Barsyń ba, qaraǵym».
Osylaısha bizdiń dana babalarymyz «Armysyz», «Armysyń» dep amandasý arqyly, tek ary taza adamdar ǵana elin damyǵan órkenıettiń bıigine jetkize alady degen túsinikti asyl mura retinde urpaqtaryna qaldyra bildi.
Berdaly OSPAN,
"Adyrna" ulttyq portaly


text:
"Eren-13" operasiýasynyň çäginde 3 terrorçy täsirsiz ýagdaýa getirildi
Sebitdäki operasiýalar dowam edýär
Türkiýäniň Milli Goranmak ministrligi tarapyndan berilen beýanata görä, Şyrnak welaýatynyň Bestler Dereler diýilen ýerinde Şyrnagyň Žandarma serkerdeliginiň koordinasiýasynda Žandarmanyň komandos toparlary tarapyndan operasiýa geçirildi.
Žandarmanyň uçarmansyz howa ulagy, ýaragly uçarmansyz howa ulagy we Harby-howa güýçleriniň goldaw bermeginde geçirilen operasiýada ekstremist terror guramasyna agza 3 terrorçy täsirsiz ýagdaýa getirildi.
Sebitdäki operasiýalar dowam edýär.
Degişli Habarlar
Türkiýäniň Kowid-19 epidemiýasyna garşy göreşi dowam edýär
Daşary Işler Ministri Çawuşogly Kärdeşleri Bilen Telefon Arkaly Söhbetdeşlik Geçirdi
Çawuşogly, Eýranyň we Birleşen Arap Emirlikleriniň Daşary işler ministri bilen telefon arkaly söhbetdeşlik geçirdi
Tunjeli welaýatynda bir esger şehit boldy
Tunjeli welaýatynda dowam edýän Eren-7 operasiýasynda 1 esger şehit boldy


text:
Áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik satýshylar úshin jaldaý aqysy tómendetiledi – Asqar Mamın
NUR-SULTAN. QazAqparat – «Azyq-túlik kelisimshart korporatsııasynyń» qaıta óńdeýshiler úshin shıkizattyń boljamdy ári turaqty baǵasyn qamtamasyz etýdegi róli keńeıtiledi. Bul týraly Úkimet otyrysynda Premer-Mınıstr Asqar mamın málim etti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Úkimet Inflıatsııaǵa qarsy áreket etý jónindegi sharalar keshenin ázirledi. Birinshiden, azyq-túlik ınflıatsııasyn tejeý jónindegi jedel sharalar aıasynda ekonomıkanyń sektorlarynda qun belgileýdiń búkil tizbeginde baǵany turaqtandyrý boıynsha naqty sharalar qabyldanady. Áleýmettik mańyzy bar azyq-túlikti satyp alý uıymdastyrylyp, «Azyq-túlik kelisimshart korporatsııasynyń» qaıta óńdeýshiler úshin shıkizattyń boljamdy ári turaqty baǵasyn qamtamasyz etýdegi róli keńeıtiledi», - dedi A. Mamın.
Onyń aıtýynsha, óndirýshilerge jeńildikpen kredıt pen sýbsıdııa berý mehanızmderi keńeıtilip, agroónerkásiptik keshen ónimderin saqtaý ınfraqurylymyn salý úshin sýbsıdııalaý normalary ulǵaıtylady.
«Áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik satýshylar úshin jaldaý aqysy tómendetiledi. Eldegi Óndirýshilerdiń biryńǵaı tizilimin jasaý jáne baǵany monıtorıngteý jónindegi taldamalyq platformany iske qosý óńirlerde ınflıatsııanyń kúrt ósý faktilerine dereý áreket etýge múmkindik beredi», - dedi Úkimet basshysy.
- Qyzylordada azyq-túlik taýarlarynyń baǵasyn turaqtandyrýǵa nazar aýdaryldy
- QR Premer-Mınıstri saıtynyń jelidegi resmı paraqshalaryna fıshıngtik shabýyl jasaldy
- 2022 jyldan bastap máslıhat hatshylarynyń jalaqylary ósedi
- Asqar Mamın baǵany turaqtandyrý boıynsha ákimdikterge tapsyrma berdi
- Toqaev TMD-da ónerkásip keshenin damytýdyń jańa baǵdarlamasyn ázirleýdi usyndy
- Dostastyq elderiniń saýda-ekonomıkalyq baılanystaryn jandandyrý qajet – Prezıdent
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Qandastargha qatysty kezek kýttirmes tórt mәsele...
Qaraghandy oblysyndaghy Dýniyejýzi qazaqtarynyng qauymdastyghy jәne «Otandastar qory» front-ofiysining basshysy bolyp júmys atqaramyn. Maghan oblys aumaghynda qonystanghan qandastarymyzdan bólek respublika kólemindegi ózge oblystardan, tipti shetelderdegi qandastarymyz da әleumettik jelidegi jeke paraqshama ótinish joldap jatady. Qazirgi uaqytta ózime kelip týsken kezek kýttirmey sheshilui qajet tórt mәseleni atap ótuge bolady.
Birinshi mәsele
Kóp jaghdayda kóshi-qon zannamasyndaghy kemshilikterge baylanysty súraqtar tuyndaydy. Búl mәseleni әli de kóshi-qon zanyna tolyqtyrular engizip rettegeni dúrys dep oilaymyn. Kóshi-qon zannamasyna qatysty deytinim búrynghy zang talaptarynda shetelden qonys audarghan qandastarymyz ata-analarymen birge kelgen, kәmelet jasqa tolmaghan balalardyng 16 jasqa jetip, jeke kuәlik altyn uaqytta Qazaqstan azamatyghy joq ekeni belgili bolyp jatady. Osyghan deyingi zannama talaptarynda shetelden qonys audarghan qandastarymyz aldymen túrghylyqty túru ýshin yqtiyar hat alatyn. Sodan keyin ghana qandastardy Qazaqstan azamattyghyna qabyldaytyn edi. Mine osynday jaghdaylar polisiya departamentining kóshi-qon qyzmetining tirkeu bazasynda kәmelet jasqa tolmaghan balalar turaly tizimning bolmauyna baylanysty, azamattyq alghandar tizimine olar enbey qalghan. Osynday qatelikterden kәmelet jasqa tolmaghan balalardyng keybiri Qazaqstan azamattyghynda joq bolsa, azamattyq alghandarynyng keybiri kelgen elining azamattyghynan shyqpay, qos el azamattyghy bar jaghdaylar kezdesip, bizge ótinishpen jýginip jatady.
Mysaly, osynday jaghdaygha baylanysty juyqta Qaraghandy oblysyna Ózbekstannan 2007 jyly qonys audarghan Aqnúr esimdi qandasymyz tórt jastaghy qyzymen birge kelgenin jetkizdi. Qazir Aqnúr Qazaqstan azamattyghyn alghan. Qyzy mektepte oqidy. Biyl qyzy 16 jasqa tolyp, jeke kuәlik alugha barghanda, qyzynyng Qazaqstan azamaty emes ekeni belgili bolghan. Al qyzyna jeke kuәlik alu ýshin aldymen oghan Qazaqstan azamattyghyna qújat tapsyru kerek. Kóshi-qon zang talaby boyynsha qyzy Ózbekstan tarapynan últy qazaq, jәne sottylyghy joq, sonymen qatar tirkeuden shyqqany turaly anyqtamalar әkelu kerek, nemese azamattyqtan bas tartqany turaly anyqtama tapsyrady. Búl jerde 2007 jyldan kәmelet jasqa tolmay, tórt jasynda Qazaqstangha ózining anasymen birge qonys audarghan balagha Ózbekstan tarapy eshqanday anyqtama bermeydi. Sebebi, anasy Qazaqstan azamaty. Osynday týiinshekti mәsele qandastarymyzdyng әr qúzyrly mekemege tabanynan tozyp, ary-beri sharshatyp, sheshimsiz qalatyn súraqtarynyng ýlken bas auruyna ainalyp otyrghany jasyryn emes.
Ekinshi mәsele
Kóshi-qon zang talaptary boyynsha yqtiyar hatpen elimizde túraqty túrghan qandastarymyz balaly bolghan jaghdayda olargha Qazaqstan tarapynan balalaryna tuu turaly kuәlik berilgen. Biraq olar shetel azamaty bolyp sanalady. Ata-anasy Qazaqstan azamattyghyn alghan kezde Qazaqstan jerinde tughan balalar zang talaby boyynsha oralman mәrtebesine jazyluy kerek edi. Kóp qandastarymyz búl jaghdaydan habarsyz. Sol sebepti olar shetel azamaty qalpynda qalyp qoyghan. Osy súraqtarmen qandastarymyz qazirgi uaqytta ózderin dәleldeu ýshin sottyng kómegine jýginip jatady. Onyng ózi qyruar qarjymen, zangerlik qorghaushynyng kómegin talap etetini belgili. Búl da aitarlyqtay qarjylyq shyghyndy qajet etedi.
Ýshinshi mәsele
Qazaqstangha qonys audarghan qandastarymyz zeynetkerlik jasqa jetkende sheteldegi tuu turaly aktidegi jazylghan esimderin Qazaqstan azamattyghyn alghan kezde jeke kuәligine qazaqshalap jazghyzyp aluyna baylanysty ózin dәleldey almaghan qandastarymyz bar. Osy mәseleni de bir jaqty retteu kerek ekeni de ózekti bolyp otyr. Tuu turaly aktidegi esimimen jeke kuәligindegi atynyng sәikes kelmeui, jasy kelip zeynetke shyghuyna aitarlyqtay qiyndyq keltiredi. Yaghni, kelgen qandastarymyz ózin dәleldey almay jatatyn jaghdaylar jii kezdesedi.
Osy tústa búl mәselelerding naqty sheshu joldaryn qarastyru kerek. Elge qonys audarghan qandastarymyzdyng azamattyq alghan uaqytta kәmelet jasqa tolmaghan balalaryna Qazaqstan azamattyghyn bergen kezde olargha jeke eresek adamdarmen ata-analaryna da Qazaqstan tarapynan tuu turaly kuәlik berilse búl mәsele joghardaghy jaghdaydy sheshuge ong әserin tiygizer edi.
Tórtinshi mәsele
Shet memleketten Qazaqstandaghy jogharghy oqu oryndaryna týskisi keletin jastargha últtyq birynghay testileuding ózindik qiyndyqtary bar ekenin jetkizip, juyqta Mongholiyadan bir top qandastarymyz ótinish joldady. Biyl pandemiya jaghdayyna qaramastan qandastarymyzgha últtyq birynghay testileudi oflayn ótkizu talaby qoyylypty. Sonymen qatar, ol aqyly týrde ótetini aitylghan. Qandastarymyzdyng búl jaghdaygha kónili tolmay otyr. Sebebi, biylghy jaghdaygha baylanysty memleket shekarasy jabyq. Shetelden kelgen qandastardyng últtyq birynghay testileudi tapsyru ýshin Qazaqstangha keluge mýmkindikteri joq. Al bolashaqta olardyng últtyq birynghay testileudi tapsyru ýshin Qazaqstangha kelip-ketu jol qarjysy, jatyn orny, tamaghy degendey aitarlyqtay qarjylyq shyghyndy talap etedi. Sol sebepti aldaghy uaqytta sheteldegi qazaq jastary ýshin últtyq birynghay testileudi alyp tastau turaly ótinishterin bildirdi.
Dýniyejýzi qazaqtarynyng qauymdastyghynyng tóraghasy, Elbasy N.Á.Nazarbaevtyng sheteldegi qazaq jastarynyng Qazaqstannan bilim aluyna jol ashyp, barynsha jaghday jasaghanynyng arqasynda býgingi kýni elimizding týpkir-týpkirinde enbek etip, el damuyna әr salada aitarlyqtay ýles qosyp jatqany quantarlyq jaghday. Sondyqtan aldaghy uaqytta da shetten keletin qazaq jastarynyng jogharghy oqu ornyna týsuine eshqanday kedergi jasamay, kerisinshe olardy elge tartugha barynsha qoldau kórsetkenimiz abzal. Jalpy el ishindegi jastardy, kórshiles Reseyding oqu granttarynda oqytu mәselesine basa mәn bergen jón. Elimzdegi jogharghy oqu ornyna týsu ýshin jergilikti bolsyn, shetten keletin qandastarymyz bolsyn, osy últtyq birynghay testileu mәselesin de qayta qarau, ony alyp tastau mәselesine kónil bólu kerek. Sebebi, elimizding bolashaghy jastar. Olardyng ózge eldegi oqu oryndaryna qyzghushylyghy artyp, elden ketip qaluy әbden mýmkin ekenin esten shygharmaghan abzal.
Meruesh Bashayqyzy
Abai.kz


text:
Jezqazǵan óńirinde 60 myń tonna kókónis óndiretin jylyjaı men qus fabrıkasy salynady
JEZQAZǴAN. QazAqparat – Jezqazǵan óńirinde zamanaýı jylyjaı, qus fabrıkasy, mal soıý tsehy salynyp, jańa mal sharýashylyq fermasy qurylatyn bolady. Áleýmettik jobalardy iske asyrý óńirdiń azyq-túlik naryǵyn jergilikti et jáne kókónis ónimderimen qanyqtyrýǵa múmkindik beredi. Jańa nysandardyń qurylysy esebinen 600-den astam jumys orny ashylmaq, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Qaraǵandy oblysy Aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Asqar Sanaýbarov Óńirlik kommýnıkatsııalar qyzmeti platformasynda ótken onlaın-brıfıngte Jezqazǵan óńirindegi aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy aldaǵy 5 jylǵa iske asyrylýy josparlanǵan jańa jobalar týraly aıtyp berdi.
«Jezqazǵanda 530 jumys ornyn quratyn eki joba júzege asyrylady. Bul qus fabrıkasynyń qurylysy. Kásiporynnyń jobalyq qýattylyǵy jylyna myń tonnaǵa deıin qus etin óndirýd kózdeıdi. Qýattylyǵy jylyna 60 myń tonnaǵa deıin kókónis ósirýge arnalǵan jylyjaı sharýashylyǵyn salý josparlanǵan», – dedi Asqar Sanaýbarov.
Sátbaev qalasynda 660 tonna kókónis saqtaıtyn jylyjaı men qus etin óńdeıtin soıý tsehy salynady. Tsehta jylyna 5 myń tonnaǵa deıin et óńdeý josparlanǵan.
Barlyǵy 55 jańa jumys orny ashylady.
«Ulytaý aýdanynda mal sharýashylyǵy salasynda úsh áleýmettik joba júzege asyrylady. Bul 23 jumys ornyn qurýǵa múmkindik beredi. Aýdanda eki mal jáne bir jem-shóp bazasy paıda bolady», – dedi Asqar Sanaýbarov.


text:
Ana tіlі – ult rýhynyń ózegі. Rýhy myqty tulģanyń qalyptasýy ana tіlіn úırenýden,ana tіlіndegі ádebı muralardy bіlýden bastalady.
«Tіl» degen sóz úsh árіpten quralsa da,árbіr halyq úshіn asa qasıettі qazyna sanalady. Sondyqtan da danyshpandar ulttyń ana tіlіn óte joģary baģalaģan. Alashtyń ardaqtysy,qazaq poezııasynyń bıіk shoqylarynyń bіrі M.Jumabaev «Tіl – ulttyń jan dúnıesі» dese,qyrģyzdyń ataqty jazýshysy Sh.Aıtmatov «Tіl joq jerde ult joq» dep aıtqan. Dańqty qolbasshy,jazýshy B.Momyshuly «Tіl degenіmіz qaı halyqtyń bolmasyn,keshegі,búgіngі ģana emes,erteńgі de taģdyry» degen. Tіl – adamdardyń іsі men áreketіnіń barlyq salasynda, óndіrіs pen ekonomıkalyq qatynastar salasynda, qoģamdyq ómіr men kúndelіktі turmysta, saıasat pen mádenı salada bіrlesіp jumys іsteýge múmkіndіk beretіn negіzgі qural ekenі belgіlі.
Elbasymyz N.Á.Nazarbaev «Bolashaqqa baģdar:rýhanı jańģyrý» atty baģdarlamalyq maqalasynda zamanģa saı jańģyrýymyzģa negіz bolatyn túrlі taqyryptar qatarynda qazaq tіlіn latyn álіpbıіne kóshіrýdі aldymyzģa maqsat etіp qoıģan edі. Elbasy bul máselege úlken jaýapkershіlіkpen qaraýymyzdy talap ettі. Bіzdіń elіmіz kóp ultty bolģandyqtan,latyn álіpbıіne kóshýdі jan- jaqty saralaı kelіp,bіrtіndep júzege asyrýdyń qajettіgіn eskerttі. Árıne,bul qadam óz kezegіnde ana tіlіmіzdіń damýyna,ósіp-órkendeýіne tyń serpіn beredі.
Qazaq halqy óz tarıhynda bіrneshe jazýdy qoldanģany beseneden belgіlі. Olardyń arasynda 1929 jyldan 1940 jylģa deıіn ómіr súrgen latyn álіpbıі de bar edі. Osy aralyqta Alashtyń ardaqtylary,qazaqtyń uly aqyn-jazýshylary ózderіnіń shyģarmalaryn latyn jazýyna negіzdelgen álіpbıde mura etіp qaldyrdy. Sol kezdegі keńestіk saıasattyń áserіnde 1940 jyldan bastap basqa odaqtas respýblıkalar qatarynda qazaq tіlі de kırıllısaģa kóshіrіldі.Bastaýyn b.z.d. VII ģasyrda ejelgі Rımnen alatyn latyn álіpbıі búgіnde zamanaýı tehnologııa men ģylymnyń tіlіne aınaldy. Búgіnde álem elderіnіń 80 paıyzy osy álіpbıdі qoldanady eken. «Latynshaģa kóshýdіń tereń logıkasy bar. Bul qazіrgі zamanģy tehnologıalyq ortanyń, kommýnıkasıanyń, sondaı-aq, HHI ģasyrdaģy ģylymı jáne bіlіm berý úrdіsіnіń erekshelіkterіne baılanysty», — dep Elbasy aıtqandaı ,latyn álіpbıіne kóshý – zaman talaby.
Qazіrgі kezde Elbasymyz bekіtken 32 árіpten turatyn latyn grafıkasyna negіzdelgen jańa qazaq álіpbıі qoldanysqa engіzіle bastady. Jańa álіpbıdіń emle erejelerі de jasaldy. Bul álіpbıden qazaq tіlіnіń tabıģatyna jatpaıtyn árіpter alynyp tastaldy. Sol arqyly qazaq tіlіnіń taza tabıģı qalpyn saqtaýģa múmkіndіk týyp otyr. Óz kezegіnde mektepterde qazaq tіlі pánіn úıretýde de jańa álіpbı kóp qıyndyq týdyrmaıdy. Latyn álіpbıіne negіzdelgen jańa qazaq jazýy ana tіlіmіzdіń qulashyn keń jaıyp,órkendep ósýіne jańa múmkіndіkter alyp keledі. Sondaı-aq latyn álіpbıіne kóshý ana tіlіmіzdіń halyqaralyq dárejege shyģýyna jol ashady. Jańa aqparattyq tehnologıalar arqyly álemdіk aqparat keńіstіgіne kіrіgýge bolady. Óıtkenі qazіrgі tehnologıalar latyn jazýyna negіzdelgen. Sonymen qatar túbі bіr túrkі dúnıesіmen túrlі salalarda baılanystardy nyģaıtýģa keń jol ashylady. Kórshі túrkі tіldes memleketter áldeqashan latyn álіpbıіn qabyldaģan. Bul Qazaq elі úshіn olarmen mádenı jáne rýhanı baılanystardy barynsha nyģaıtyp,damytýģa taptyrmas múmkіndіk.
Latyn álіpbıі – ana tіlіmіzdіń ózіndіk tabıģatyn ashyp,áýezdі tіldі qaıta jańģyrtady,jan-jaqty damýyna jańa serpіn beredі dep senemіz. Óıtkenі qoģamdaģy rýhanı jańģyrý jazýdan bastalady. Latyn álіpbıіne kóshý – qazaq tіlі men ulttyq sanany jańģyrtýdyń basty kórsetkіshі bolmaq.
Óz oılarymdy «Ana tіlіm» atty óleńіmmen aıaqtamaqshymyn:
Ana tіlіm,dana tіlіm,arymsyń,
Sen – qazynam,boıymdaģy barymsyń,
Á lemnіń qaı buryshynda júrsem de
Demeýshіm – ózіńsіń,shyrqar ánіmsіń!
Ana tіlіm,ózіń ómіr syılyģy,
Kóńlіmde saqtalģan ana áldıі,
«Abaı jolyn» jer júzіne tanytqan
Sen halqymnyń sóz marjany,baılyģy.
Ana tіlіm,kúsh jіgersіń boıymda,
Sen arqyly ósken aqyl-oıym da,
Atam Abaı bolyp óleń arnadym
Tartý etіp táýelsіzdіk toıyńa!
Asylbek ÁMIRBAEV,
Shamalģan beketіndegі jańa qazaq
orta mektebіnіń qazaq tіlі men ádebıetі pánіnіń muģalіmі.


text:
Ynsanlar her minutda ortaça 24 gezek gözüni gyrpýarlar. Gyssanan
ýa-da ýadan wagtlary göz gyrpmalarynyň sany has-da artýar. Ünsli
bolmagy talap edýän işler ýerine ýetirilende, ýagny awtomobil sürlende,
göz gyrpmalaryň sany minutda 15 gezege çenli seýreklenýär. Göz
gyrpmanyň dowamlylygy bolsa, bary ýogy 200 milli sekuntdyr.
***
Eliňiziň orta barmagynyň uzynlygyny ölçäň, soňra 19-a köpeldiň.
Netijede, öz boýuňyzyň uzynlygyny alarsyňyz.
***
Adamyň derisiniň her bir 2,5 sm 2 -lik böleginde 19 million sany
öýjük,60 sany gyl, 90 sany ýag mäzi, 625 sany der mäzi we 1900 sany
duýuş öýjügi bardyr.
***
Beýnimiziň agramy umumy agramymyzyň 3% -ne barabardyr.
Ýöne şeýle-de bolsa, beýni alýan kislorodymyzyň 20% -ni,
kaloriýamyzyň 20%- ni we bedendäki ganyň 15% -ni ulanýar.
***
Adamyň ortaça ömründe barmaklar 25 million gezek açylyp-
ýumulýar.
***
Ynsam beýnisinde ortaça 12 milliard sany nerw öýjükleri bar. Eger
bu nerw öýjükleri we süýümeleri biri-birine çatylsa, bularyň uzynlygy
Aý bilen Ýeriň arlaygyna 2 gezek ýeterdi.
***
Nerw öýjükleriniň täzelenmek möhleti 4-6 hepdedir.
***
Dynç alan wagtynda ynsan damarlaryndaky ähli gan bagyr
tarapyndan her minutda bir gezek arassalanýar.
Gülşat Çetiliýewa
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň
Halkara gatnaşyklary institutynyň


text:
Boloniýada ýerleşýän italýan kompaniýasy “Boarini Milanesi” 7 million dollarlyk zenan torbasyny döretdi. Bu barada “Daily Mail” habar berdi.
Täze “Parva Mea” zenan torbasy ýarym ýalpyldawuk krokodil derisinden we 10 kebelek şekilli şaý-seplerden we ak altyndan ýasaldy. Olarda dört göwher, üç sapfir we umumy agramy 130 karat bolan özboluşly Paraiba turmalin ulanyldy. Torbanyň çeňňeginde göwher gaşy goýuldy.
Kompaniýa diňe üç önüm öndürýär we satylan her garnituranyň 950,000 dollary deňizleri plastik galyndylardan arassalamak üçin ulanylýar.
Ginnesiň rekordlar kitabynyň hasabatlaryna görä, dünýädäki iň gymmat torba “Mouawad 1001” “gijeki göwher” gapjygydyr. Ýürek şekilli aksessuar 18 karat altyn we 4517 göwher bilen bezelendir. Onuň bahasy 3,8 million dollar hasaplanýar.


text:
"ABŞ tarapyndan goýlan sanksiýalar dowam eden halatynda gepleşik geçirmegiň hiç hili manysy ýok"
Ruhani bilen Fransiýanyň Prezidenti Makron telefon arkaly söhbetdeşlik geçirdi
Eýranyň Prezidenti Hasan Ruhani ABŞ tarapyndan goýlan sanksiýalar dowam eden halatynda gepleşik geçirmegiň hiç hili manysynyň ýokdygyny belledi
Eýran tarapyndan berlen beýanata görä, Ruhani bilen Fransiýanyň Prezidenti Emmanuel Makron telefon arkaly söhbetdeşlik geçirdi.
Ruhani bilen Makron telefon söhbetdeşliginde ýadro şertnamasy we ABŞ bilen geçiriljek gepleşikler hakynda pikir alyşdy
ABŞ-nyň köp taraply halkara şertnama bolan ýadro şertnamasyndan çekilmek bilen jogapkärçiligini ýerine ýetirmekden gaçandygyny nygtan Ruhani, “Eýran hökümetine, Mejlisine we halkyna görä, sanksiýalar dowam eden halatynda ABŞ bilen gepleşik geçirmegiň manysy ýok” diýdi.
Ruhani “ÝB-ne agza ýurtlar bilen ylalaşyk gazanylan halatynda ýadro şertnamasyndaky jogapkärçiliklerimizi ýerine ýetireris. Eýran bilen 5+1 ýurtlarynyň arasyndaky gepleşik bolsa diňe sanksiýalar bes edilen halatynda başlar” diýip belledi.
Fransiýanyň Prezidenti Emmanuel Makron hem täze şertnama baglaşylmagy üçin Amerikaly ýolbaşçylar bilen geçiren gepleşikleri hakynda Ruhana maglumat berdi we Fransiýanyň ýadro ylalaşygynyň gazanylmagy üçin tagalla etmäge dowam etjekdigini belledi.
Degişli Habarlar
Pakistan Bilen Hytaý, Owgan Halkyna Ynsanperwer Kömeginiň Berilmegi Üçin Çagyryş Berdi
Premýer-ministr Imran Han, Hytaýyň döwlet Ýolbaşçysy Sizinping bilen telefon arkaly söhbetdeşlik geçirdi.
BMG: "Eýranda 2020-nji ýylda 250 adama ölüm jezasy berildi" diýdi
Eýranda geçen ýyl aralarynda 4 çaga hem bolan jemi 250 adama ölüm jezasy berildi
EMA, Modernanyň Kovid-19 Sanjymynyň Üçünji Dozasynyň Edilmegini Maslahat Berýär
EMA, Pfizer-BioNTejh tarapyndan öndürlen Kovid-19 sanjymynyň hem üçünji dozasynyň edilmegini maslahat beripdi


text:
Hökümetiň şu gün geçirilen mejlisinde habar berlişine görä, Türkmenistanda 2021-nji ýylda welotrek boýunça dünýä çempionatyny geçirmäge taýýarlyk görülýär. Türmenistanyň Prezidentiniň Kararyna laýyklykda, ýurdumyzda guramaçylyk komitetiň düzümi döredildi we tassyklanyldy, bu komitetiň mejlisinde dünýä çempionatyny ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmäge taýýarlyk görmek boýunça wajyp wezipeler ara alnyp maslahatlaşyldy.
Şunuň bilen baglylykda wise-premýer M. Geldinyýazow 2021-nji ýylda Aşgabatda welotrek boýunça dünýä çempionatyny geçirmek barada Kararyň taslamasyny işläp taýýarlamak boýunça teklibi beýan etdi. Welosipedçileriň halkara birleşiginiň düzgünnamasyna laýyklykda, bu iri halkara bäsleşigini 2021-nji ýylyň 13-17-nji oktýabry aralygynda Aşgabatdaky Olimpiýa şäherçesiniň welotrek sport toplumynda geçirmek meýilleşdirilýär.
Döwlet Baştutany welotrek boýunça geljek ýylda geçiriljek dünýä çempionatyna taýýarlyk bilen baglanyşykly teklipleri oňlap, bu işlere örän çynlakaý girişmegi tabşyrdy.


text: Lebap welaýatynyň etraplarynda we Türkmenabat şäherinde «Ýaňlan, Diýarym!» telebäsleşiginiň saýlama tapgyrlary geçirildi. Olara zehinli ýaş aýdymçylar gatnaşdylar. Olar türkmen kompozitorlarynyň dürli döwürlerde döreden eserlerini, halk aýdymlaryny ýerine ýetirdiler. Ýeňijiler bäsleşigiň welaýat tapgyryna gatnaşmaga hukuk gazandylar. Onda ýeňiji bolanlar bäsleşigiň döwlet tapgyryna gatnaşarlar. Ol Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygynyň öň ýanynda Aşgabat şäherinde geçiriler. Türkmenistanyň Prezidentiniň yglan eden «Türkmeniň altyn asyry» bäsleşiginiň çäklerinde geçirilýän «Ýaňlan, Diýarym!» telebäsleşigine her ýyl zehinli ýaş ýerine ýetirijileriň ýüzlerçesi gatnaşýar. Onda zehinli aýdymçylar ýüze çykarylýar.


text:
Qostanaı oblysynda 443 bala koronavırýstan emdelip jatyr QOSTANAI. QazAqparat — Qostanaı oblysy ákimdiginiń densaýlyq saqtaý basqarmasy koronavırýs ınfektsııasymen aýyrǵan azamattardyń, onyń ishinde júkti áıelder men balalar sanynyń ósýine baılanysty azamattarǵa qaýipsizdik sharalaryn ustanýǵa keńes beredi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Qazaqstanda balalardy mindetti vaktsınalaý týraly buıryqqa qol qoıyldy - feık NUR-SULTAN. QazAqparat - Áleýmettik jeliler men messendjerlerde qazaqstandyqtar QR Densaýlyq saqtaý mınıstri Alekseı Tsoı balalardy COVID-19 qarsy mindetti vaktsınatsııa týraly buıryqqa qol qoıǵany týraly habarlama tarap jatyr. Bul - jalǵan, dep málim etti Stopfake.kz.
Almatyda bıylǵy jylytý maýsymynda 549 márte órt shyqty ALMATY. QazAqparat - Almatyda jylytý maýsymynda qutqarýshylar 148 myńnan astam jeke úıdi esepke aldy. Bul týraly óńirlik kommýnıkatsııalar qyzmetiniń brıfınginde Almaty qalasy tótenshe jaǵdaılar departamenti basshysynyń orynbasary Samat Asaınov aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
ary qaraı
Muraǵat
Joǵary qaraı


text:
“Apple”” iPhone 13” seriýasyna degişli enjamlar bilen bir hatarda “iPad” we “akylly” sagadynyň täze nusgasyny köpçülige görkezdi. Tehnologiýa ägirdi birnäçe ýyldan bäri her ýylyň sentýabr aýynda (geçen ýylkysy pandemiýa sebäpli biraz yza süýşürilipdi) täze enjamlary barada giňişleýin maglumat berýär.
Dünýäniň iň iri tehnologiýa kompaniýasynyň Marketing boýunça baş direktorynyň orunbasary Kaýann Drans täze “iPhone”-lary köpçülige görkezdi.
Tanyşdyrylyş agşamynda “iPhone” bilen “iPhone Mini” smartfonlarynda “A15 Bionic” çipsetiniň oturdylandygy mälim edildi. Bu enjamlarda suwa çydamlylygyny tassyklaýan “IP68” sertifikaty berlipdir. Yzky kameralaryň ýerleşişi biraz üýtgedilipdir. “iPhone”-lar diňe tehniki aýratynlyklary bilen däl, eýsem reňkleri bilen hem bäsdeşlerinden tapawutlanýar. Täze smartfonlarda gülgüne, gök, “gije”, “ýyldyz” we gyzyl reňkler ulanylar.
“iPhone 13”-iň aýratynlyklary
“iPhone 13” bilen “iPhone 13 Mini”-niň ekrany ozalky nusgasyndan 28 göterim ýagty. Ekranda “Super Retina XDR” atly tehnologiýa ulanylypdyr.
“iPhone 13” seriýasynyň batareýalary hem kämilleşdirilipdir. “iPhone 13” 2,5 sagat, “iPhone 13 Mini” 1,5 sagat has köp wagt ulanmaga mümkinçilik berýär.
“iPhone 13”-däki yzky kameralaryň “iPhone 12 Pro”-dan has gowudygy mälim edildi. F/1.8 diafram giňligindäki goşa kameralarda 1,7 mikronlyk sensorler oturdylypdyr.
Bahasy
“iPhone 13 Mini” ABŞ-da 699 dollardan başlaýan baha bilen müşderilere hödürlenýär. “iPhone 13” bolsa 799 dollardan satylar. Isleg bildirýänler 512 GB-lyk görnüşini hem satyn alyp bilýärler.
“iPhone 13 PRO” we “Pro Max”
“iPhone 13 Pro”-nyň ekranynyň has çydamlydygy mälim edildi. “iPhone 13”-de bolşy ýaly bu enjama hem “IP68” sertifikaty berlipdir. Bu enjamda üç yzky kamera oturdylypdyr. Bu kameralar arkaly has giň meýdany ýokary durulykda surata alyp boljakdygy aýratyn bellenildi. Bu smartfonyň batareýasynyň ozalky nesle garanyňda 1,5 sagat köpdügi aýdyldy. “iPhone 13 Pro” 999 dollardan, “iPhone 13 Pro Max” 1099 dollardan başlaýan bahalar bilen satuwa çykaryldy. “Pro” seriýasynyň 1 TB-lyk görnüşi hem bar. “iPhone 13 Pro” smartfonynda “A15” çip hem-de 5 ýadroly GPU oturdylypdyr.
Gutuda nämeler bar?
Adatça telefonlar satylanda gutynyň içinden telefon bilen bir hatarda zarýad beriji enjam hem-de gulaklyk bolýar. “Apple” kompaniýasy geçen ýyllarda gutynyň içinden ilki gulaklygy, soňra bolsa zarýad beriji enjamyň “kellesini” aýyrdy. Şeýlelikde, ulanyjylar gulaklygy we zarýad beriji enjamyň “kellesini” aýratynlykda satyn almaly boldular. Tehnologiýa ägirdiniň ýolbaşçylary munuň daşky gurşawy aýawly saklamak bilen bagly çäredigini öňe sürýärler. Sebäbi, täze smartfon alnanda ozalky telefonyň zarýad beriji enjamyny ulanmak ýa-da USB geçiriji bilen başga bir enjam arkaly hem zarýad bermek mümkin. Mundan başga-da telefonyň ýany bilen berilýän zatlar azalanda, onuň gutusy kiçelýär. Bu bolsa, olaryň önümçiligi üçin sarp edilýän çig malyň mukdaryny azaldýar. Şeýle hem daşalanda hem aňsat bolýar. 13-nji nesilde hem smartfonyň ýany bilen diňe zarýad beriji geçiriji beriljekdigi aýdyldy.
“iPad”-iň 9-njy nesli
Tanyşdyrylyş agşamynda ilki bilen “iPad”-iň 9-njy nesli görkezildi. 5G aýratynlygy bolan enjamyň ABŞ-daky bahasynyň 329 dollardan başlanýandygy mälim edildi.
8.3 dýuým ekrany bolan “iPhone Mini” bolsa, 499 dollardan başlanýan nyrh bilen amerikan bazaryna hödürlendi. Bu enjamyň dört reňklisi bolar.
“Smart” sagadynyň täze nusgasy
“Apple” kompaniýasy diňe smartfonlaryň däl, eýsem, “akylly” sagatlaryň hem ýaýbaňlanmagyna şert döretdi. Mälim bolşy ýaly, el telefonlary köpelenden soňra goşar sagatlaryna bolan isleg görnetin azalypdy. Tehnologiýa kompaniýasy telefonlar bilen sazlaşykly işleýän sagatlary çykaryp başlamagy bilen bu enjamlar has köp ýaýrady. Tanyşdyrylyş dabarasynda “Apple Watch”-yň 7-nji nesli barada maglumat berildi. Sagadyň ozalky nesle garanyňda 20 göterim uly ekranynyň bardygy mälim edildi. Ekran ellenende ýüzünde klawiaturanyň hem peýda bolýandygyny bellemek gerek. Enjamyň urga, suwa we tozana çydamlydygy aýdyldy.
Şeýle hem täze “Apple Watch” ozalky nusgasyna garanyňda 33 göterim has çalt zarýad alýar. Enjamyň 0-dan 80 göterim zarýad almagy üçin 45 minut ýeterlik. Bu enjamyň amerikan bazaryndaky bahasy 399 dollar.


text:
Foto: Shymkent qalasy ákiminiń baspasóz qyzmeti
Shymkent qalasynda osy jyldyń qańtar-tamyz aılarynda negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalar kólemi 201,1 mlrd teńgeni qurap, 32,5 paıyzǵa artty. Onyń ishinde memlekettik bıýdjetten 57,5 mlrd. teńge, jeke kózderden 143,6 mlrd.teńge ınvestısııa tartylǵan.
О́tken jyldyń tıisti kezeńinde bul kórsetkish 147,9 mlrd. teńgeni qurasa, jekemenshik ınvestısııanyń úlesi 56 paıyz shamasynda bolatyn. Investorlar ónerkásip jobalarymen qosa, turǵyn úı qurylysy, aýylsharýashylyǵy, baılanys, medısına, bilim, sport, kólik qatynasy, taǵy basqa ekonomıka sektorlaryna qarjy baǵyttaýda.
Qalada jyl basynan beri ınvestısııa quny 12,6 mlrd. teńgeni quraıtyn 5 joba «Ońtústik», «Tassaı» ındýstrıaldy aımaqtary men Ońtústik» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynda ashylǵan. Nátıjesinde jańadan 200-den astam jumys orny ashylǵan.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


text:
Futbol boýunça Türkmenistanyň ýaşlar ýygyndy topary okuw-türgenleşik ýygnanyşygynyň dowamynda Türkmenbaşy Şäheriniň “Şagadam” topary bilen ýoldaşlyk duşuşygyny geçirdi. Paýtagtymyzdaky Olimpiýa şäherçesiniň türgenleşik meýdanynda geçirilen ýoldaşlyk duşuşygy 1:0 hasabynda Türkmenbaşy şäheriniň toparynyň peýdasyna tamamlandy. “Şagadama” ýeňiş getiren topy oýnuň 60-njy minutynda Yhlas Magtymow öz adyna ýazdyrdy.
Ahmet Agamyradowyň ýolbaşçylygynda ýurdumyzyň ýaşlar ýygyndysynyň 2022-nji ýylda geçiriljek Aziýa Kubogynyň saýlama tapgyrynyň duşuşyklaryna taýýarlygynyň çäginde paýtagtymyzda ikinji okuw-türgenleşik ýygnanyşygyny geçirýändigini ýatladýarys.
Paýtagtymyzda dowam edýän okuw-türgenleşik ýygnanyşygynda milli ligalarymyzda çykyş edýän futbolçylaryň 21-si gözden geçirilýär.
Ýaşlar ýygyndy toparymyzyň paýtagtymyzda dowam eden birinji okuw-türgenleşik ýygnanyşygynyň 2-9-njy awgust aralygynda geçirilendigini ýatladýarys. Onuň dowamynda ýygyndy toparymyz “Ahal” hem-de “Aşgabat” toparlary bilen ýoldaşlyk duşuşyklaryny geçirdi.
Ýeri gelende bellesek, Aziýa Kubogy-2022-niň saýlama tapgyrynyň “F” toparçasynda Iordaniýanyň hem-de Palestinanyň ýygyndylary bilen bilelikde çykyş edýän ýaşlar ýygyndymyzyň duşuşyklary şu ýylyň oktýabr aýynda merkezleşdirilen (bir ýurtda) görnüşinde Iordaniýada geçiriler.
Ýaşlar ýygyndy toparlarynyň (U23) gatnaşmagyndaky Aziýa Kubogynyň final tapgyry 2022-nji ýylyň 1-19-njy iýuny aralygynda Özbegistanda geçiriler.


text:
Ýaponiýa Demirgazyk Koreýa degişli raketalaryň milli ýörite ykdysady zolaga gaçandygyny habar berdi
Demirgazyk Koreýa degişli raketalaryň Ýaponiýanyň günbataryndaky Noto ýarymadasynyň suw giňişligine, ýörite ykdysady zolaga gaçandygy mälim edildi.
NHK habarlar agentligi tarapyndan berilen maglumata görä, Ýaponiýanyň hökümeti Demirgazyk Koreýa tarapyndan synagdan geçirilen raketalaryň gaçan nokatlary bilen bagly ozal beýan eden çaklamasyny düzeltdi.
Berilen täze maglumata görä, raketalaryň Işikawa welaýatynyň Noto ýarymadasynyň suw giňişiginiň çäklerindäki Neguražima adasynyň 300 km demirgazygyna gaçdy.
NHK milli ýörite ykdysady zolagyň çägine gaçan soňky Demirgazyk Koreýa degişli raketalaryň, 2019-njy ýylyň oktýabr aýynda gaçandygyny habar beripdi.
Ýurdyň Premýer ministri Suga Ýoşihide, synag bilen bagly: “Demirgazyk Koreýanyň synaglarynyň Ýaponiýanyň we sebitiň parahatçylygyna we howpsuzlygyna wehim salýar” diýip belläpdi.
Degişli Habarlar
Hindistan Syýahatçylary Kabul Etmäge Başlady
Hindistan koronawirusa ýolukýanlaryň sanynyň azalmagyndan soň daşary ýurtly syýahatçylary kabul etmäge başlady
Inkçekesel Sebäpli Ölýänleriň Sany Artdy
Koronawirus pandemiýasynyň ýüze çykaran kynçylyklary sebäpli inçekesel sebäpli ölýänleriň sany artdy.


text:
Almatyda 100 jastaǵy ardager «Eńbegi úshin» tósbelgisimen marapattaldy
ALMATY. QazAqparat - Qala ákimi Baqytjan Saǵyntaev soǵys ardageri Qaıyrly Jonqobaevty júz jyldyq mereıtoıymen quttyqtady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Bul týraly ákim óziniń Twitter paraqshasynda jazdy.
«Memleket basshysynyń atynan aty ańyzǵa aınalǵan Panfılov dıvızııasynda soǵysqan Qaıyrly Jonqobaevty júz jyldyq mereıtoıymen quttyqtadym. Ardagerge «Eńbegi úshin» tósbelgisi tabys etildi. Aqsaqalǵa zor densaýlyq pen amandyq tileımiz», – dep jazady ákim.
1941 jyly Otanyn qorǵaýǵa attanǵan qazaq sarbazy nebári 20 jasta edi.
Máskeý túbindegi erligi men soǵysta kórsetken batyldyǵy úshin kóptegen nagradalarmen marapattaldy.
Búginde qart jaýynger 5 baladan 7 nemere, 14 shóbere súıip otyr.


text:
Türkmenbaşy, 7-nji iýul (TDH). Balkan welaýatynda iş saparynda bolýan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şu gün ir säher bilen Hazaryň kenaryna çykyp, irki maşklaryny ýerine ýetirdi we welosipedde gezelenç etdi.
Sagdyn durmuş ýörelgeleriniň işjeň tarapdary, köpçülikleýin bedenterbiýäni we sporty ösdürmegi döwlet syýasatynyň möhüm ugry hökmünde kesgitlän milli Liderimiz sport bilen meşgullanmagyň her bir adamyň ýaşaýyş kadasyna öwrülmelidigini ündeýär. Soňky ýyllarda ýurdumyzda ýokary netijeli sportuň we bedenterbiýe-sagaldyş hereketiniň hemmetaraplaýyn ösdürilmegine, oňa ilat köpçüliginiň, aýratyn-da, ýaşlaryň işjeň çekilmegine döwlet derejesinde uly üns berilýär. Bu bolsa öňde goýlan belent maksatlara ýetmegiň esasy şerti bolup durýar.
Ähli möwsümlerde bolşy ýaly, tomus paslynyň ir säheriniň özboluşly gözelligi, hoştap howasy hem-de serginligi ynsan ruhuna ýakymly täsir edýär. Ýokary ekologiýa derejesini saklamak boýunça giň gerimli işleriň geçirilýän ýeri bolan Awazanyň bagy-bossanlygy adamlaryň ruhuny göterýär.
«Awaza» milli syýahatçylyk zolagynyň şypaly howasy hem-de dynç alyş amatlyklary türkmen topragynyň bu behişdi künjeginiň sanatoriýa-şypahana, şeýle hem sport merkezine öwrülmegi üçin ähli şertleri döredýär.
Soňky ýyllarda bu ýerde döwrebap sport toplumlary gurlup, olarda sportuň dürli görnüşleri bilen meşgullanmak bolýar.
Mälim bolşy ýaly, sagdyn we işjeň durmuş ýörelgesiniň tarapdary hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan giň gerimli işleri netijesinde sport hereketi ýurdumyzyň ähli künjeklerinde görlüp-eşidilmedik derejä eýe boldy. Sportuň dürli görnüşleri bilen meşgullanmak arkaly saglygy hemmetaraplaýyn berkitmek bu gün ähli ýaşdaky we hünärdäki adamlary birleşdirýän umumymilli maksada, kuwwatly şerte öwrüldi.
Döwlet Baştutanymyzyň şahsy göreldesi hem-de ruhlandyryjy başlangyçlary netijesinde türkmenistanlylar, aýratyn-da, ýaşlar bedenterbiýe bilen utgaşyp gidýän işjeň dynç alyş ulgamyna çekilýär.
Säher şapagynyň öwüşginleri bilen ajaýyp görnüşi emele getirilýän Hazar deňziniň ekologik taýdan arassa kenarýaka zolagynda welosipedli gezelenç etmek saglygyňy berkitmegiň baş şerti bolup durýar. Çünki welosiped sporty adamyň saglygyny berkidip, ony täze üstünliklere ruhlandyrýar.
Köpçülikleýin bedenterbiýe-sagaldyş hereketiniň ösdürilmeginde, jemgyýetde sagdyn durmuş ýörelgeleriniň berkidilmeginde welosiped sportuna möhüm ornuň degişlidigini belleýän hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sportuň bu görnüşiniň hemmetaraplaýyn ösdürilmegine, welosipedli gezelençleriň wagyz edilmegine möhüm ähmiýet berýär. Mälim bolşy ýaly, döwlet Baştutanymyz Türkmenistanda köpçülikleýin welosipedli ýörişi geçirmegiň asylly we örän peýdaly däbiň başyny başlady. Bu pikir watandaşlarymyzyň goldawyna eýe bolup, olar ýurdumyzda yzygiderli guralýan giň gerimli çärelere uly höwes bilen gatnaşýarlar.
Milli Liderimiz türkmenistanlylara nusgalyk şahsy görelde görkezýär. Ine, şu ýyl hem hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Bütindünýä Saglyk güni, Aşgabadyň 140 ýyllygyna hem-de Bütindünýä welosiped gününe bagyşlanan ekologiýa çäresi mynasybetli paýtagtymyzda geçirilen welosipedli ýörişiň başyny çekdi.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe milli Liderimiziň baştutanlygynda jemgyýetde sagdyn durmuş ýörelgesini berkarar etmek, köpçülikleýin bedenterbiýe-sagaldyş hereketini hem-de ýokary görkezijiler sportuny wagyz etmek, şeýle hem halkara derejeli iri sport döwleti hökmünde Türkmenistany ösdürmek boýunça giň gerimli işler amala aşyrylýar. Biziň ýurdumyz bu möhüm işe belent ynsanperwer many çaýyp, adamyň mümkinçiliklerini doly açmak üçin şertleriň döredilmegine gönükdirilen Durnukly ösüşiň maksatlaryny amala aşyrmak bilen, olimpiýa maksatlaryna gös-göni eýerýär.
BMG-niň Baş Assambleýasynyň her ýylyň 3-nji iýunynda Bütindünýä welosiped gününi baýram etmek hakynda ýörite Kararnamany kabul etmegi milli Liderimiziň baştutanlygynda dünýäniň sport giňişliginde uly üstünliklere eýe bolýan Türkmenistanyň gazananlaryna berilýän ýokary bahanyň we ykrarnamanyň aýdyň subutnamasydyr. Munuň özi dünýä bileleşiginiň türkmen Lideriniň ählumumy ösüşiň, parahatçylygyň we rowaçlygyň bähbidine ýöredýän sport diplomatiýasyny biragyzdan goldamagynyň nobatdaky güwäsine öwrüldi.
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow welosipedli gezelenjiniň dowamynda, hemişe bolşy ýaly, beden taýdan taplygyny görkezdi.
Milli Liderimiz işiniň köpdügine garamazdan, bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmaga wagt tapyp, şahsy göreldesinde olaryň artykmaçlygyny, adamyň saglygyna hem-de duýgularyna, immunitetiniň berkemegine, zähmetsöýerlik, maksada okgunlylyk, tutanýerlilik, düzgün-nyzamlyk ýaly häsiýetleri kemala getirmäge bolan oňaýly täsirini tassyklaýar.
Welosiped sporty bilen meşgullanmagyň adamyň saglygyny berkidip, onuň işe ukyplylygyny artdyrýandygy jedelsizdir. Ylmy taýdan tassyklanylyşy ýaly, adam welosiped sürende, bedeniniň ähli möhüm agzalaryny işledýär. Bu bolsa onuň gujur-gaýratyny artdyrýar, güýçlenmegini şertlendirip, ruhy ýagdaýyny gowulandyrýar, ýürek-damar we beýleki keselleriň töwekgelçiligini peseldip, gan basyşynyň durnuklaşmagyna hem-de dartgynlylygyň gowşamagyna ýardam edýär. Welosipediň çarhlarynyň sazlaşykly aýlanmagy beýniniň gan aýlanyşygyny kadalaşdyrýar. Bu bolsa, pikirleniş ukybyny gowulandyrmaga mümkinçilik berýär.
Ýurdumyzda sportuň bu görnüşiniň muşdaklarynyň günsaýyn artmagy tötänden däldir. Dürli ýaşdaky adamlar üçin elýeterli bolmagy onuň artykmaçlyklarynyň biri bolup durýar, diýmek, ýakymly zadyň peýdaly zat bilen utgaşdyrylmagyny aňladýar.
Arassa howada, aýratyn-da, säher bilen gezelenç etmek oňyn duýgulary döredip, ylham joşgunyny artdyrýar, tutuş günüňe güýç berýär.
Ulagyň ekologiýa görnüşi bolmak bilen, welosiped güneşli ülkämiz boýunça syýahat etmegiň hem ajaýyp serişdesidir. Beden saglygy üçin peýdadan başga-da, welosiped sporty bilen meşgullanmak daşky gurşawyň gözelligini, ajaýyp tebigaty synlamaga mümkinçilik berýär.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, ata-babalarymyz hemişe tebigat bilen sazlaşykda ýaşap, ondan beden we ruhy taýdan güýç, döredijilik ylhamyny alypdyrlar. Munuň özi gündelik durmuşda hem-de türkmen halkynyň baýramçylyklarynda, asylly däp-dessurlarynda, baý döredijiliginde, ajaýyp sungat eserlerinde öz beýanyny tapdy.
Häzirki döwürde tebigata aýawly garamak milli özboluşlylygyň aýrylmaz ölçegleriniň biri bolup, döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugruna öwrüldi. Sport, saglyk we ekologiýa — biri-birinden aýrylmaz düşünjeler. Ekologiýa ýagdaýy — ýurdumyzda amala aşyrylýan toplumlaýyn özgertmeleriň we pudaklaýyn maksatnamalaryň, adamlaryň durmuşy üçin oňaýly şertleri üpjün etmäge gönükdirilen iri düzümleýin taslamalaryň möhüm bölegidir.
Ählihalk bag ekmek çäreleri milli Liderimiziň degişli ugurda başyny başlan öňdengörüjilikli strategiýasynyň esasyny düzýär. Olaryň geçirilmegi netijesinde ýurdumyzyň ähli şäherdir obalarynda, şol sanda Hazaryň ekologiýa taýdan arassa dynç alyş zolagynda seýilgähleriň we tokaýlaryň meýdany ýylsaýyn giňelýär.
Gözüňi dokundyrýan gök guşaklyklar — tomsuň jöwzasy, tozanly ýeller ýaly howanyň ýaramaz täsirlerinden goraýan ýene-de bir şertdir. Olar howanyň arassalanmagyna, oňaýly howa şertleriniň döremegine, biodürlüligi gorap saklamaga we artdyrmaga ýardam edýär. Şeýle hem olar çölleşmäge we ýerleriň zaýalanmagyna garşy göreşmekde ähmiýetli orny eýeleýär.
Ýurdumyzda eko-sport çäreleri yzygiderli geçirilip, olar sagaldyş we terbiýeleýiş ähmiýetinden başga-da, aň-bilim wezipesini ýerine ýetirip, jemgyýetiň ekologiýa medeniýetini artdyrmaga we kämilleşdirmäge ýardam edýär.
Döwlet Baştutanymyz welosipedli gezelenji Hazaryň kenaryndaky ajaýyp künjekde ýerleşýän gämi duralgasynyň ýanynda tamamlady. Bu ýerde hormatly Prezidentimiz ýurdumyzyň “Türkmendeňizderýaýollary” agentliginiň ygtyýaryna gelip gowşan “Rahat” atly täze ýolagçy gämisiniň ilkinji ýüzüşine ak pata bermek çäresine gatnaşdy.
Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynda gurlan bu ýokary tizlikli ýolagçy gämisi deňizde gezelenç etmegi halaýan syýahatçylar we jahankeşdeler üçin niýetlenendir. Gäminiň umumy uzynlygy 33 metrden gowrakdyr.
Täze gäminiň serkerdesi döwlet Baştutanymyza “Rahat” atly ýokary tizlikli, ähli amatlyklary bolan ýolagçy gämisiniň ilkinji ýüzüşe taýýardygy barada hasabat berdi hem-de hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowdan ilkinji ýüzüşe ak pata bermegini haýyş etdi.
Milli Liderimiz egindeşleri bilen ak guwa çalymdaş ak gämä mündi. Döwlet Baştutanymyzyň ak patasy bilen “Rahat” atly gämi gojaman Hazaryň giňişligi boýunça ýüzüşe badalga aldy.
Ýolagçylar üçin ähli amatlyklary bolan gämi rahat ýüzüşi amala aşyrmak, ýüzüşiň dowamynda oňaýly dynç almak hem-de deňiz giňişligini synlamak üçin zerur şertler bilen üpjün edilipdir. Döwrebap bezegi, kenardan 100 mile çenli uzaklykda ýüzüşi amala aşyrmaga mümkinçiligi bolan bu gäminiň tehniki görkezijileri we enjamlaşdyrylyşy häzirki zaman ýolagçy gämilerine bildirilýän ýokary talaplara doly laýyk gelýär.
Bu gäminiň Türkmenistan bilen Tatarystan Respublikasynyň arasynda gazanylan ýokary derejeli ylalaşyklaryň esasynda ýurdumyz üçin gurlandygyny bellemeli. Munuň özi Türkmenistan bilen Russiýa Federasiýasynyň aýry-aýry sebitleriniň, hususan-da, Tatarystanyň arasynda ýola goýlan hyzmatdaşlygyň işjeň ösdürilýändiginiň aýdyň beýany bolup durýar.
Öňden gelýän hyzmatdaşlar bilen söwda-ykdysady gatnaşyklaryny yzygiderli pugtalandyrmak ýurdumyzyň amala aşyrýan daşary syýasy ugrunyň hem-de deňhukukly, uzak möhletli we özara bähbitli esasda guralýan halkara hyzmatdaşlygynyň esasy ugurlarynyň biri bolup durýar.
Biziň ýurdumyz geografik taýdan amatly ýerleşmek bilen, ulag kommunikasiýalarynyň köp şahaly ulgamynyň döredilmegine aýratyn üns berýär. Munuň özi ýurdumyzyň durmuş-ykdysady taýdan durnukly ösmegine hyzmat etmek bilen çäklenmän, eýsem, tutuş sebitde parahatçylygy, durnuklylygy we howpsuzlygy pugtalandyrmaga ýardam edýär.
Bu ugur deňiz ýakasyny durmuş-ykdysady taýdan ösdürmekde esasy şert bolup durýar. Türkmenbaşydaky Halkara deňiz porty bu babatda nusga alarlyk mysal bolup, ol ýurdumyzyň esasy “deňiz derwezesi” bolmak bilen, sanlyja ýyllaryň içinde Ýewropanyň we Aziýanyň arasynda iri halkara üstaşyr ulag merkezine öwrüldi.
Ýeri gelende aýtsak, halkara söwda-ykdysady gatnaşyklary giňeltmek hem-de söwda ýollaryny ösdürmek boýunça işleriň çäklerinde Türkmenistan beýleki Hazarýaka ýurtlar ýaly, milli gämiçilik ulgamynyň kuwwatyny artdyrmaga uly üns berýär.
Şeýlelikde, soňky ýyllarda türkmen tarapynyň buýurmasy boýunça döwrebap tankerler hem-de söwda flotunyň beýleki gämileri guruldy we ulanmaga berildi. Olaryň ýokary ulanyş häsiýetnamalary, innowasion tehniki ölçegleri gämileri deňiz arkaly ýük daşamalar bazarynda zerur bolan ulaglaryň hataryna çykarýar.
Ýolagçy gämilerini tehniki taýdan enjamlaşdyrmak we yzygiderli üstüni ýetirmek boýunça hem uly işler alnyp barylýar. “Rahat” atly täze gäminiň portumyza gelmegi munuň aýdyň subutnamasyna öwrüldi.
Gojaman Hazaryň tolkunlarynyň arasyndan ýol külterleýän gämi kenardan daşlaşdy. Gözýetimde asman bilen birleşýän ajaýyp deňiz giňişligi haýran galdyrýar. Bu ýerden kenarda ýaýylyp gidýän “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynyň keşbi has-da gözel görünýär.
Milli Liderimiziň başlangyjy we yzygiderli tagallalary netijesinde, Hazar deňziniň türkmen kenarynda giň möçberli taslamalar yzygiderli durmuşa geçirilýär. Bu bolsa ýokary halkara ölçeglere kybap gelýän ösen syýahatçylyk hem-de dynç alyş düzümini döretmäge ýardam edýär.
Döwlet Baştutanymyz her bir sebitiň, şol sanda deňizýaka sebitiniň hemmetaraplaýyn ösdürilmegine, onuň mümkinçilikleriniň amala aşyrylmagyna aýratyn üns berýär. Bu bolsa ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmäge, halkymyzyň abadan durmuşyny üpjün etmäge gönükdirilen döwlet syýasatynyň esasy ugurlarynyň biridir.
Hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallalary netijesinde Awaza öz çäklerini ýylsaýyn giňeldip, Hazaryň türkmen kenaryny innowasion düzümli döwrebap deňiz şypahanasyna öwürýär. Häzir bu ýerde ýokary derejeli myhmanhanalar, köp sanly şypahanalar, çagalar üçin sagaldyş-dynç alyş merkezleri guruldy hem-de gurulmagy dowam etdirilýär. Olar wagtyňy gyzykly geçirmek, birkemsiz dynç almak, saglygyňy berkitmek üçin giň mümkinçilikleri hödürleýär.
Bu şypahana merjeniniň desgalary ýerli tebigy gözellikler bilen sazlaşykly utgaşýar hem-de adam eli bilen döredilen tokaý zolaklary amatly howa şertlerini emele getirýär.
Hazar deňziniň ekologiýa taýdan arassa kenarynyň keşbi gün-günden gözelleşýär. Awazanyň çäginde sagaldyş toplumlarynyň, oýun attraksionlary bolan seýilgäh zolaklarynyň, köpugurly sport toplumlarynyň peýda bolmagy eziz Diýarymyzyň bu künjeginiň özüne çekijiligini has-da artdyrýar.
Özüniň gaýtalanmajak gözelligi bilen haýran galdyrýan Hazaryň keşbi ruhuňy galkyndyrýar. Ajaýyp tebigy ýagdaýlar — tämiz, şypaly howa, arassa altynsow kenar, deňizde suwa düşmek oňat dynç alşy kepillendirýär, kalbyňa rahatlyk çaýyp, gujur-gaýratyňy artdyrýar.
Deňizde ýüzüşiň dowamynda döwlet Baştutanymyz egindeşleri bilen türkmen topragynyň bu ajaýyp künjeginde alnyp barylýan netijeli işleri yzygiderli dowam etmek, Hazaryň ekologiýasynyň ýokary derejesini, onuň biodürlüligini saklamak we künjegiň ösümlik hem-de haýwanat dünýäsini ylmy esasda öwrenmek bilen baglanyşykly meseleler boýunça pikir alyşdy.
Hazar deňzi — umman gelip çykyşly dünýädäki iň iri içerki suw howdanydyr. Ol deňizleriň hatarynda tutuş adamzadyň gymmatly mirasy bolup, biziň günlerimize çenli tebigatyň ajaýyp künjeklerini, örän baý ösümlik we haýwanat dünýäsini saklap galan suw giňişligidir.
Hazar sebitinde ýaşaýan halklaryň, şeýle hem bütin dünýäniň ilatynyň abadançylygynyň bähbidine daşky gurşawa aýawly çemeleşmek bilen bu baýlyklary gorap saklamak hem-de artdyrmak, deňziň çäksiz hazynalaryny we uglewodorod serişdelerini rejeli peýdalanmak hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan alnyp barylýan, işjeň ösdürilýän halkara hyzmatdaşlygyň çäklerinde üstünlikli amala aşyrylýan Türkmenistanyň ekologiýa syýasatynyň esasyny düzýär.
Mälim bolşy ýaly, biziň ýurdumyz Hazar deňziniň meseleleriniň oýlanyşykly çözgütlerini işläp taýýarlamak boýunça üýtgewsiz öňdäki orny eýeleýär. Öz wagtynda Türkmenistan Hazar deňzinde hyzmatdaşlygyň şertnamalaýyn-hukuk binýadyny döretmekde möhüm başlangyçlar bilen çykyş etdi hem-de bu işler häzirki wagtda ekologiýa meselelerini hasaba almak bilen, halkara hukugyň çäklerinde Hazarýaka ýurtlar bilen hyzmatdaşlykda dowam etdirilýär.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow 2019-njy ýylyň awgust aýynda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda geçirilen birinji Hazar ykdysady forumynda çykyş edip, Hazaryň ekologiýa deňagramlylygyny, deňziň täsin biologik köpdürlüligini saklamak meselelerine ylmy taýdan çemeleşmegiň zerurdygyna ünsi çekdi.
Hazar deňziniň baý tebigy serişdeleriniň aýawly saklanylmagyna hem-de rejeli ulanylmagyna gönükdirilen tebigaty goraýyş çäreleriniň toplumy hökmünde täze Hazar ekologiýasy maksatnamasynyň döredilmegi ugrunda çykyş edýäris diýip, milli Liderimiz belledi. Şol bir wagtyň özünde bu Maksatnama Hazarda ekologiýa ýagdaýynyň monitoringi wezipesini amala aşyryp hem-de kenarýaka ýurtlarynyň hökümetlerine degişli maslahatlary döredip bilerdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow deňiz boýunça şu günki gezelenjiniň dowamynda Hazaryň kenarynda işjeň dynç alşyň häzirki zaman usullaryny ornaşdyrmak, myhmanlara edilýän hyzmatlaryň hilini ýokarlandyrmak we onuň görnüşlerini artdyrmak boýunça talabalaýyk işleriň amala aşyrylmagy zerurdyr diýip belledi.
Bu möhüm ugurda alnyp barylýan işlerde adam, olaryň bagtyýar durmuşy we amatly dynç alşy hakyndaky alada uly üns berilmelidigi nygtaldy.
Häzirki wagtda ýurdumyzyň hünärmenleriniň baha bermegine görä hem-de abraýly halkara bilermenleriň netijenamalaryna laýyklykda, Hazar deňziniň türkmen kenary ekologiýa taýdan örän arassa diýlip hasaplanýar.
Ekologiýa taýdan arassa, öňdebaryjy tehnologiýalar şähergurluşyk ulgamynda, nebitgaz pudagynda, himiýa senagatynda, elektroenergetikada, oba hojalygynda möhüm çelgi hökmünde çykyş edýär we umuman, ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan durmuş-ykdysady maksatnamalaryň, iri halkara we sebit taslamalarynyň aýrylmaz bölegi bolup durýar.
Ýurdumyzyň nebithimiýa senagatynyň öňdebaryjysy bolan Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň düýpli döwrebaplaşdyrylmagyny hem-de gaýtadan enjamlaşdyrylmagyny anyk mysal hökmünde getirip bolar, bu işler daşky gurşawa tehnogen taýdan zyýan ýetirmegiň öňüni almaga mümkinçilik berýän iň täze tehnologiýalary peýdalanmak arkaly amala aşyrylýar.
“Ýaşyl port” (Green port) halkara ölçegine laýyklykda, 2018-nji ýylyň maý aýynda döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda dabaraly ýagdaýda ulanylmaga berlen Türkmenbaşy şäherindäki täze Halkara deňiz portunyň taslamasy işlenip taýýarlanyldy.
Türkmenistan ekologiýa meselesi ýaly örän möhüm ugurda halkara hyzmatdaşlygyna işjeň gatnaşyjy bolmak bilen, BMG-niň çäklerinde hyzmatdaşlygy has-da çuňlaşdyrmak hem-de giňeltmek, beýleki iri guramalar we düzümler bilen netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmek ugrunda çykyş edýär hem-de tutuş adamzadyň geljegine dahylly meseleleriň oňyn çözgüdini tapmak boýunça hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmäge ýardam berýär.
Türkmenistanyň Prezidentiniň BMG-niň Baş Assambleýasynyň maslahatlarynda, Birleşen Milletler Guramasynyň durnukly ösüş boýunça “Rio+20” konferensiýasynda hem-de beýleki iri halkara forumlarda öňe süren oňyn başlangyçlary dünýä bileleşiginiň giň goldawyna eýe boldy.
“Awaza” milli syýahatçylyk zolagynyň gämiler toplumynyň üstüni ýetiren täze gämi Hazaryň giňişliginde asuda ýüzüşini dowam etdi.
Syýahatçylar we dynç alýanlar üçin deňiz gezelençlerini guramaga niýetlenen ak gar ýaly gämi ösüşiň we abadançylygyň ýoly bilen öňe barýan ýurdumyzyň täze taryhy eýýamynyň rowaçlyklara beslenýändigini alamatlandyrdy.
Hazar deňziniň baý tebigy mümkinçilikleriniň netijeli peýdalanylmagy netijesinde, bu ýerde syýahatçylyk we şypahana düzümleri okgunly ösdürilýär. Bu bolsa kenarda we aňyrsyna-bärsine göz ýetmeýän deňiz giňişliklerinde dynç alşy we gezelençleri guramak üçin täze mümkinçilikleri açýar.
Milli Liderimiziň ak patasy bilen badalga berlen “Rahat” atly gämi ilkinji ýüzüşini tamamlap, deňziň kenarynda saklandy.
Döwlet Baştutanymyzyň egindeşleri hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy bu şanly waka bilen gutladylar we gämä mundan beýläk-de şowly ýüzüşleri arzuw etdiler.
Milli Liderimiz hoşlaşanda, “Rahat” gämisiniň serkerdesine we ekipažyň ähli agzalaryna işlerinde üstünlikleri arzuw etdi.
Döwlet Baştutanymyz Balkan welaýatyna iş saparyny tamamlap, bu ýerden Türkmenbaşy şäheriniň Halkara howa menziline tarap ugrady. Ol ýerde hormatly Prezidentimizi ýurdumyzyň resmi wekilleri ugratdylar.
Hormatly Prezidentimiz Aşgabada ugramazynyň öň ýanynda degişli ýolbaşçylara sebiti mundan beýläk-de durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça kesgitlenen wezipeleriň üstünlikli ýerine ýetirilmegine yzygiderli we toplumlaýyn esasda çemeleşmegiň wajypdygyny aýtdy.
Biraz wagtdan döwlet Baştutanymyzyň uçary Aşgabadyň Halkara howa menziline gondy.
* * *
Şu gün “Rahat” atly täze ýolagçy gämisini asyrlar aşyp gelýän milli ýörelgeler esasynda dabaraly garşylamak çäresi geçirildi. Kenarda dabara gatnaşyjylar gämini aýdym-sazlar hem-de şowhunly elçarpyşmalar bilen garşyladylar. Milli däp-dessura laýyklykda, gämä alaja dakylyp, ak un sepildi we oňa Hazar deňziniň giňişliklerinde abadan ýüzüş dileg edildi.
Türkmen halkynyň dünýä nusgalyk ýagşy dessurlarynyň berjaý edilmegi täze gäminiň deňziň kenarynda dynç alýanlara ýokary derejeli hyzmatlary ýola goýjakdygyna bolan pugta ynamyň aýdyň beýanyna öwrüldi we paýhasly pederlerimiziň döreden asylly däpleriniň döwrebap derejede ösdürilýändigini äşgär etdi.
Döredijilik toparlaryny, hormatly ýaşululary we kümüş saçly eneleri goýnuna alan “Rahat” gämisi Hazaryň giňişligine ýüzüşe çykdy. Welaýatyň sungat ussatlary, folklor toparlary hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tagallasy bilen täze gelip gowşan ak gämide joşgunly çykyşlaryny dowam etdiler.
Hazaryň ekologiýa taýdan arassa kenarynda milli Liderimiziň aladasy bilen amal bolan dynç alyş mümkinçilikleriniň hözirini görýän ildeşlerimiz türkmenistanlylaryň bagtyýar we abadan durmuşy ugrundaky atalyk aladasy üçin Arkadag Prezidentimize alkyş sözlerini aýtdylar.


text:
Adam hukuklaryny goraýjy “Najot” guramasynyň başlygy Haýytboý Ýakubow Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlygy geňeşinde ýurduň harby kuwwatyny ösdürmek, harby tehniki üpjünçiligini gowulandyrmak meselelerinden daşgary terrorçylyk howpuna, dini ekstremizme garşy göreş üçin kanuny goraýjy organlarda ýörite bölümleri döredip, oňa halkara spesialistlerini çekmek meselesiniň hem maslahat edilenligini belleýär.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde Haýytboý Ýakubow Türkmenistanyň bu meselä ünsi artdyrmagyna terrorçylykly hüjümler barada Özbegistanda habar berilýän ýagdaýlaryň Türkmenistanda bolmazlygy üçin edilýän bolmagy mümkin diýip çaklaýar.
Näme maslahat edildi?
AKI press habar agentligine degişli “Central Asian News” internet neşiri, ýapyk görnüşde geçirilen Döwlet howpsuzlygy geňeşiniň metjitlerde we ybadathanalarda wideokameralary goýmak hem-de raýatlaryň, ilkinji nobatda-da döwlet edaralarynyň işgärleriniň dini garaýyşlaryny öwrenmek, dindarlara gözegçiligi güýçlendirmek bilen baglydygyny tassyklaýar.
“Central Asian News” internet neşiri hökümet maslahatynda ýurduň serhedinden köp geçýän adamlaryň täze sanawyny döretmek kararyna-da gelnenligini habar berýär.
Türkmen metbugatyna görä, Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlygy geňeşiniň soňky maslahaty 11-nji maýda geçirildi. Bu maslahatda Ýeňiş baýramynyň 65 ýyllygy bilen bagly dabaralaryň, harby we kanuny goraýjy organlaryň ýylyň başyndan bäri alyp baran işleriniň netijeleriniň we ýurtda neşä garşy göreşiň gidişiniň maslahat edilenligi resmi maglumatlarda aýdyldy.
Türkmenistanda graždan azatlyklaryna, şol sanda din azatlygyna garşy gysyşyň öňden bäri alnyp barylýanlygyny we basyşlaryň häzire çenli-de, güýçlenmese, gowşamanlygyny ynsan hukuklaryny goraýjy türkmenistanlylar belleýärler.
Käbir guramalar ýapylar
“Türkmen Helsinki fondunyň” başlygy Täjigül Begmedowa Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlygy geňeşiniň maslahatynda garalan meseleler barada resmi taýdan anyk maglumat berilmedik hem bolsa, içerki howpsuzlyk gözegçiligini berkitmek çäreleriniň Türkmenistan üçin täzelik däldigini belledi.
Adam hukuklayrny goraýjynyň sözlerine görä, raýat aktiwistleriniň we olaryň maşgalalarynyň yzarlanýanlygy, olaryň öýleriniň hemişe göz astynda saklanýanlygy barada “Türkmen Helsinki fondunyň” adyna Türkmenistandan maglumatlaryň gowuşmagy dowam edýär.
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlygy geňeşiniň ýurtda daşary ýurt raýatlarynyň we guramalarynyň, şol sanda Türkmenistanyň giňişliginde raýat jemgyýetçiligi bilen iş alyp barýan guramalaryň işini jikme-jik öwrenmek, käbiriniň rugsatnamalaryna gaýtadan garamak we käbir halkara guramalarynyň ýurtdaky bölümlerini ýapmak meselelerine hem garalanlygyny, şeýle-de Türkmenistanda işleýän daşary ýurt ilçihanalarynyň işi barada ýörite organlaryň wekilleriniň beren hasabatlarynyň diňlenenligi “Central Asian News” neşiriniň maglumatynda bellendi.
Şeýle meseleleriň Türkmenistanyň ýolbaşçylarynyň arasynda näderejede maslahat edilýänliginiň köpçülik üçin nämälim galýanlygyna garamazdan, ýurduň howpsuzlyk güýçleriniň ygtyýarlyklarynyň öňküsi ýaly ululygyna galýanlygyny we olaryň graždanlara gözegçilik we basyş etmek üçin şol öňki köne usullaryndan peýdalanyp gelýänligini belläp, Tajigül Begmedowa bu ýagdaýyň ynsan hukuklaryny goraýjylary örän uly alada goýýanlygyny aýtdy.
Başgaça pikirlenmek duşmançylykmy?
“Türkmen Helsinki fondunyň” başlygy Tajigül Begmedowanyň aýtmagyna görä, türkmen ýolbaşçylarynyň açyk dialoga islegsizligi, başga pikirli her bir adama režimiň duşmany hökmünde garamagy, kemçilikleri görkezmäge çalyşýanlaryň döwleti garalamak däl-de, ýagdaýy gowulandyrmak maksatlaryna düşünmek islemeýänligi örän alada dörediji mesele bolmagyna galýar we türkmen hökümetiniň ýagdaýy üýtgetmek islemeýänligi barada pikir döredýär.
Türkmenistanyň harby mümkinçilikleri, saglygy saklaýyş we bilim pudagy barada çap edilýän maglumatlara gözegçiligi güýçlendirmek meselesiniň hem Döwlet howpsuzlygy geňeşinde maslahat edilenligi internet neşirleriniň birnäçesinde çap edilen maglumatlarda aýdylýar.
Halkara habar serişdelerinde we halkara guramalarynyň hasabatlarynda Türkmenistandaky kemçilikler barada çap edilýän maglumatlara türkmen metbugatynyň sahypalarynda soňky aýlarda ençeme sapar resmi reaksiýa görkezilipdi.


text:
Türkmenistan Birleşen Milletler Guramasynyň düzümine 1992-nji ýylyň mart aýynyň 2-ne täze Garaşsyz döwlet hökmünde girdi. Şondan bäri BMG Durnukly ösüş maksatlaryna (DÖM) jogapkär bolup duran milli ileri tutulýan ugurlara ýetmek üçin Türkmenistana goldaw berýär. BMG-niň Hemişelik utgaşdyryjysy Hökümetiň ösüş babatyndaky üç sany strategik ugrunda ileri tutýan ägirt uly tagallalary boýunça BMG-niň strategiki hereketlerini kesgitlemek we ol ugurda ylalaşyga gelmek üçin Hökümet bilen maslahatlaşyp BMG-niň ýurt boýunça toparyna ýolbaşçylyk edýär: adamlaryň gyzyklanmalaryna gönükdirilen dolandyryş we kanunyň hökmürowanlygy; inklýuziw, ýaşyl we durnukly ykdysady ösüş; BMG-niň 2021-2025-nji ýyllar üçin Durnukly ösüş ugrunda hyzmatdaşlygyň täze çarçuwaly Maksatnamasynda kesgitlenen ýokary hilli, inklýuziw we elýeter saglyk, bilim we durmuş goragy. BMG-niň agentlikleri öz alyp barýan işlerini bilelikdäki döredilen Netijeler boýunça toparlarynyň çäginde bilelikdäki iş meýilnamalar arkaly utgaşdyrýarlar.
Esasy wakalar
Ýetilen sepgitler
Türkmenistan 2021-2025-nji ýyllar üçin BMG-niň Durnukly ösüş ugrunda hyzmatdaşlygyň çarçuwaly Maksatnamasyna gol çekdi we Türkmenistanda Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek üçin özara strategiki gatnaşyga ýol açdy.
Türkmenistan Hökümeti Birleşen Milletler Guramasy bilen bilelikde Türkmenistanda ýiti ýokanç kesel pandemiýasyna garşy dessin durmuş-ykdysady çäreleriň Meýilnamasyny we BSGG-niň goldawy bilen Ýiti ýokanç kesele garşy taýýarlygynyň we dessin çäreleriň görülmegini üpjün etmegiň meýilnamasyny işläp düzdi we kabul etdi we bu iň ýokary derejede tassyklandy.
Türkmenistanyň hökümeti we BMG, Türkmenistanyň hökümeti bilen adatdan daşary ýagdaýlara taýýarlygy we çäreleri görmek boýunça hyzmatdaşlyk barada özara düşünişmek boýunça Memorandumyna gol çekmek bilen bilelikdäki Milli Hereket meýilnamasy arkaly milli derejede taýýarlygy ýokarlandyrmak we betbagtçylyklaryň töwekgelçiligini azaltmak ýaly ugurlarda alnyp barylýan işleri pugtalandyrdylar.
BMG-niň goldawy bilen işlenip düzülen 2021-2025-nji ýyllar üçin Jyns deňligi boýunça ikinji Milli hereket Meýilnamasy Hökümet tarapyndan tassyklandy we gol çekildi.
BMG we Türkmenistan DÖM bilen bir hatarda inklýuziw ýokary hilli jemgyýetçilik hyzmatlarynyň milli nusgasyny döretmek arkaly Türkmenistanda durmuş hyzmatlaryny ýokarlandyrmak maksady bilen bilelikdäki ilkinji iki ýyllyk Maksatnamasyny başlady. Bilelikdäki Maksatnamanyň esasy maksady gowşak toparlaryň mätäçliklerini aradan aýyrmak; milli kanunçylyk we kadalaşdyryjy-hukuk binýadyny gözden geçirmek we ýokarlandyrmak, şeýle hem jemgyýetçilik esasynda täze durmuş hyzmatlary ulgamyny ornaşdyrmak üçin institusion mehanizmleri döretmek; we ýurduň jemgyýetçilik we durmuş hyzmat işini pugtalandyrmak.
Hökümet we BMG Maliýe we Ykdysadyýet ministrligi bilen düşünişmek boýunça Memorandumynyň çäginde DÖM-nyň durmuşa geçirilmegini maliýeleşdirmek boýunça, şeýle hem tejribe we pikir alyşmak üçin sebitleýin platforma hökmünde hereket edýän toplumlaýyn Milli maliýe mehanizmleriniň orny barada öndürijilikli gepleşikleri dowam etdirýärler.


text:
Semalt: FMiner-iň düýbünden ajaýyp aýratynlyklary, güýçli web gyrkyjy guraly
FMiner web sahypalaryny döwmek, maglumatlary çykarmak, webde gezmek ýa-da indekslemek, Mac OS X we Windows ulanyjylary üçin makro goldawy üçin güýçli we peýdaly guraldyr. Ulanylyşy aňsat bolan bu programma dünýä derejesindäki aýratynlyklary we içgin wizual dizaýny birleşdirýär.
Birnäçe web sahypasyny indekslemeli ýa-da proksi serwer sanawyny we Ajax gollanmasyny talap edýän çylşyrymly maglumatlary çykarmak taslamasyny amala aşyrmaly bolsaňyz, FMiner siziň üçin dogry saýlawdyr! Bu programma arkaly, ýönekeý we kyn maglumatlary gazyp almak we web gözlemek usullaryny aňsatlyk bilen özleşdirip bilersiňiz we gozgalmaýan emläk kategoriýalary, gözleg motorlary, sary sahypalar, kataloglar, onlaýn forumlar we önüm kataloglary ýaly birnäçe saýtdan maglumatlary ýygnap bilersiňiz.
FMiner aýratynlyklary:
Eger yzygiderli we gyssagly täzelenmegi talap edýän bir taslama ýerine ýetirýän bolsaňyz, FMiner-iň toplumlaýyn meýilnama moduly döwürleýin tertibi kesgitlemäge mümkinçilik berer. Käbir görnükli aýratynlyklary aşakda beýan edilýär.
1. Wizual redaktor opsiýasy
Maglumatlary çykarmak taslamalaryny wizual redaktor opsiýasyny ulanyp dizaýn edip bilersiňiz we 10 minutdan az wagtyň içinde islenýän maglumatlary alyp bilersiňiz.
2. Kodlaşdyrmak hökman däl
Simpleönekeý, ulanyjy üçin amatly we interaktiw interfeýs, kodlara zerurlyk bolmazdan, galan taslamalary ýazga almagy aňsatlaşdyrýar.
3. Ösen aýratynlyklar
FMiner ulanyp, JavaScript ýa-da Ajax ulanýan gaty kyn Web 2.0 dinamiki saýtlaryndan maglumatlary aňsatlyk bilen çykaryp ýa-da döwüp bilersiňiz. Bu programmistler we web döredijiler üçin ajaýyp gural.
4. Birnäçe gezelenç ýoly nawigasiýa warianty:
FMiner web sahypalarynda burawlamaga kömek edýär we ajaýyp baglanyşyk gurluşlaryny, açylan saýlamalary, URL nagşyny we awtomatiki görnüşdäki giriş ýazgylaryny birleşdirýär.
5. Açar söz giriziş sanawy:
FMiner-iň iň gowy aýratynlyklaryndan biri, maksatly sahypanyň web formasy bilen ulanmak isleýän giriş bahalaryňyzy aňsatlyk bilen ýükläp bilersiňiz. Şeýle hem açar sözleriň sanawyny taýýarlap, dürli açar sözler üçin formalary aýratyn tabşyryp bilersiňiz.
6. Içerki maglumatlar elementleri:
FMiner köp derejeli höwürtge çykarmak görnüşleri bilen iň meşhurdyr. Baglanyşyk gurluşlaryny aňsatlyk bilen gözläp we ýerleşdirilen önüm kataloglaryny alyp biler. Mundan başga-da, sahypaňyzyň gözleg motorynyň netijelerini gowulandyrýar we maglumatlaryňyzy ägirt uly kataloglara iberýär.
7. Köp sapakly gezelenç:
FMiner-iň köp brauzerli gözleg mümkinçilikleri bilen maglumatlary çykarmagy çaltlaşdyryp bilersiňiz. Bu gural, Google, Bing we Yahoo-da sahypalaryňyzy indekslemegi aňsatlaşdyrar.
8. Eksport formatlary:
FMiner Excel, CSV, HTML, XML we JSON ýaly köp sanly eksport formatlaryny goldaýar. Şeýle hem, maglumatlaryňyzy MySQL, MS SQL we Oracle ýaly maglumat bazalarynda saklaýar.
9. Captcha synagy:
FMiner-iň Captcha synagy bilen onlaýn goraglylygyňyza ynanyň. Bu botlaryň we möýleriň sahypaňyza girmeginiň öňüni alar we giňişleýin üçünji tarap awtomatlaşdyrylan kapça hyzmatydyr.
10. Anonim giriş üçin proksi we gutapjyklar:
FMiner-iň iň gowy aýratynlyklaryndan biri, näbelli giriş üçin dürli proksi we gutapjyklary goldaýar. Diýmek, internetde eden her bir işiňiz ýazylmaýar we IP adresiňiz gizlenýär.
Diňe çykyş faýl formatyny saýlamaly we FMiner-e öz işini ýerine ýetirmeli. Ol siziň üçin maglumatlary çykarar we guralyň ýerine ýetiren ähli ädimlerine gözegçilik edip bilersiňiz. FMiner-iň ajaýyp wizual dizaýn opsiýasy ähli ädimleri ele alar we maksatly web sahypalary bilen täsirleşip bilýän proses kartasyny modelleşdirer. Mundan başga-da, maglumatlaryňyzyň hiline gözegçilik edip bilersiňiz, ekran suratlary bilen üpjün eder. FMiner-iň maglumatlary Excel, SQL ýa-da CSV formatlarynda saklanýar we spesifikasiýalara deňeşdirilýär.


text:
Bütindünýä bankynyň ýanynda sermaýa dawalaryny çözýän halkara merkez (ICSID), Arbitrasiýa paneli çarşenbe güni Türkiýäniň hususy kompaniýasynyň Türkmenistana garşy eden 567 million dollarlyk şikaýatyny ret etdi diýip, Law360 neşiri Los Anjelsden habar berdi.
Türk kompaniýasy uly gurluşyk proektleriniň türkmen hökümetiniň ikitaraplaýyn inwestisiýa şertnamasyny bozýan gatyşmasy esasynda togtadylandygyny aýdyp, şikaýat edipdi. Emma 10-njy martda çap edilen habarda türk kompaniýasynyň hökümet resmileriniň birugsat gatyşmasyny görkezip bilmändigi aýdylýar.
Netijede, üç agzaly tribunalyň 175 sahypalyk kararynda «Içkale Inşaat Limited» şirketiniň Türkmenistanyň hökümetinden edýän şikaýaty ret edilýär. Munuň üstesine, Arbitrasiýa paneli türk gurluşyk kompaniýasynyň Türkmenistana, kanun tölegleri we çykdajylary üçin, 1 million ýedi ýüz elli müň dollara golaý töleg tölemegini buýurdy.
Ýatladýarys, «Içkale Inşaat Limited» şirketi 2010-njy ýylyň 10-njy noýabrynda, sermaýa dawalaryny çözýän halkara merkezine, ICSID, talap bilen ýüz tutupdy we bu iş şol ýylyň 20-nji dekabrynda, agzalan merkeziň konwensiýasynyň 36(3)-njy maddasy esasynda hasaba alnypdy.
Gepiň gerdişine aýdylsa, "Içkale Inşaat Ltd" şirketinden başga, Türkmenistanda işleýän “Kylyç Inşaat Ithalat Ihrajat Sanaýi we Tijarat Anonim", "Adem Dogan" kompaniýalary hem Türkmenistanyň üstünden şikaýat edip, Bütindünýä bankynyň ýanyndaky sermaýa dawalaryny çözýän halkara merkezine ýüz tutupdy.
Şikaýatçynyň talaplary
Arbitrasiýa paneliniň karary bilen bagly çap edilen maglumatlardan görnüşine görä, şikaýatçy tarap 2007-nji ýylyň martyndan 2008-nji ýylyň iýuly aralygynda, gysga wagtda Türkmenistanyň döwlet guramalary we döwlet edaralary bilen ondan gowrak gurluşyk şertnamasyny baglaşypdyr. Emma şikaýatçy türkmen hökümetiniň iş prosesine keseden gatyşmak, edilmeli işleriň möçberini artdyrmak, ol işleri maliýeleşdirmeli fondlary ýatyrmak netijesinde Ikitaraplaýyn maýa ýatyrym şertnamasyny bozandygyny öňe sürýär.
Şikaýatda aýdylmagyna görä, bu ýagdaýlar firmanyň şertnama esasyndaky işleriniň tölegleriniň düýpli gijikmegine sebäp bolýar. Şeýle-de şikaýatçy şertnamalaryň maliýe şertleriniň üýtgedilendigini, bank hasaplarynyň goşmaça salgyt töleginiň tölenilmändigi üçin baglanylandygyny, adalatsyz jerimeleriň salnandygyny öňe sürýär.
Mundanam başga, türk şirketiniň şikaýatynda iş ýüzündäki şertnamanyň kanuny taýdan esaslandyrmazdan togtadylandygy, öňünden habar bermezden we gatnaşdyrylmazdan sud prosesiniň başlanylandygy aýdylýar. Bu proses netijesinde şikaýatçy tarapyň maşynlary we enjamlary konfiskasiýa edilýär we olara jerime salynýar.
«Içkale Inşaat Limited» şirketi Türkmenistana maýa harçlanydygyny, ýagny bu ýurtda öz bölümini döredendigini we gurluşyk proýektleri üçin tehnika, enjam getirendigini aýdyp, çeke zyýanynyň deregine, öwez puly hökmünde, jemi 537 million amerikan dollarynyň we 26.7 million ýewronyň tölenmegini talap edýär.
Aşgabat şikaýat esassyz diýýär
Türkmenistan Arbitrasiýa tribunalynda türk firmasynyň edýän şikaýatlarynyň bir bir esasynyň ýokdugyny aýdypdyr. Resmi Aşgabadyň tribunala beren jogabynda aýdylmagyna görä, şikaýat edýän türk firmasynyň öz baglaşan 13 şertnamasy boýunça boýun alan düýpli işlerini amal etmek üçin dolandyryş, tehnika, adam we maliýe serişdeleri ýeterlik bolmandyr.
Biraz yza çekilsek, Türkiýäniň «Hürriýet» gazeti 2011-nji ýylyň tomsunda Türkmenistanda işleýän türk firmalarynyň bir bölegine tamamlanan proýektler üçin 1 milliard dollar töwereginde iş hakynyň tölenmeýändigini habar beripdi.
Türk metbugaty şol wagt Türkiýäniň prezidenti Abdylla Gül bilen Döwlet ministri Zafer Çaglaýanyň Türkmenistana eden bir günlük saparynyň 25 çemesi türk kompaniýasynyň Türkmenistandan almaly diýilýän algysy bilen baglydygyny ýazypdy.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 2011-nji ýylyň iýun aýynyň başynda geçiren hökümet maslahatynda Türkmenistanda işleýän türk kompaniýalarynyň bitiren işleriniň haklaryny öz wagtynda hem yzygiderli alýandyklaryny aýdypdy.


text:
“Press” telekanalynyň bu inkär ediji habary Sakineh Mohammadi Aştiýaniniň türmeden boşadylmagy ugrunda tagalla edenlere we onuň boşadylandygy baradaky habara şatlanan adamlara agyr zarba bolup degdi.
Bu wakanyň öňýany Eýranyň “Press” telewideniýesinde Aştiýaniniň Osku şäherindäki öýünde öz ogly Sajjad Gaderzadeh bilen birlikde görkezilmegi onuň türmeden boşadylandygy barada myş-myşlaryň ýaýramagyna sebäp bolupdy.
Ýöne “Press” telekanalynyň internet sahypasynda aýdylyşyna görä, Sakineh Mohammadi Aştiýani türmeden boşadylmandyr. Oňa diňe adamsyny nähili öldürendigi barada taýýarlanýan bir dokumental filme gatnaşmagy üçin öýüne gitmegine rugsat edilipdir.
Şol maglumatda aýdylmagyna görä, bu programma şu gije telewideniýede görkeziler.
Ýene ýiti reaksiýalary döretdi
Daşlap öldürmelere garşy is alyp barýan Germaniýadaky Halkara komitetiň wekilleri bu soňky habara ýiti reaksiýa bildirdiler.
Bu Halkara komitetiň adam hukuklary boýunça aktiwisti Mariam Namazi “Aktiwistler Aştiýaniniň öz ogly bilen bu telewizion programma gantaşanlygy sebäpli, ol türmeden boşadylypdyr diýip pikir etdiler” diýdi.
Mariam Namazi Eýranyň “Press” telewideniýesini adamlary aldawa salmak üçin şeýle suratlary bilgeşleýin efire goýberenlikde aýplady.
“Biz bu barada ‘Press’ telewideniýesiniň işini kesgitli ýazgarýarys. Olar özlerini media serişdesi diýip atlandyrýarlar. Şol bir wagtyň özünde-de, olar režimiň aňtaw gullugynyň organy ýaly iş alyp barýarlar. Olar Aştiýani bilen onuň ogluny Aştiýaniniň adamsyny öldürenligini boýun almaga mejbur edýärler. Olar bu işi bilgeşleýin edýärler. Munuň esasy sebäpleriniň biri bolsa - Aştiýaniniň daşlanyp öldüriljekdigi bilen bagly dörän gahar-gazap. Olar şeýdip, bir bahana tapyp, muny ölüm jezasyna öwürmek isleýärler, ony adamsyny öldürenlikde günäli tapjak bolýarlar” diýip, Mariam Namazi öz garaýşyny mälim etdi.
Dawa döredýän höküm
Eýranyň sudy Sakineh Mohammadi Aştiýanini zyna edenlikde we öz ärini öldürenlikde günäläp, onuň daşlanyp öldürilmelidigi barada höküm çykarypdy. Ýöne günbatar ýurtlarda muňa garşy goh turansoň, bu höküm ýerine ýetirilmän, yza süýşürilipdi.
Ýewropa Bileleşigi bu aýal barada çykarylan hökümi “wagşyçylykly” diýip atlandyrdy. Watikan bolsa, rehim-şepagat sorap, eýrän häkimiýetlerine ýüz tutdy. Braziliýa hem Aştiýaniýä baş pena bermegi teklip etdi.
Muňa garamazdan, adamsyny öldürenlikde günäli tapylansoň, onuň dardan asylyp öldürilmegi mümkin diýen garaýyşlar hem bar.
Prezident Mahmud Ahmedinejad ýakynda, sentýabr aýynda amerikan telewideniýesine beren bir interwýusynda beýleki eýran resmileriniň tersine, Aştiýaniniň daşlanyp öldürilmäge höküm edilendigini inkär edipdi.
Eýranyň döwlet habar serişdelerinde hem zyna işi agzalman, ol adamsyny öldürenlikde aýplanylýar.


text:
Pakistanyň polisiýasy ýurduň demirgazyk-günbataryndaky sopuçylyk akymyna degişli ybadathanada tanymal dini lideriň we onuň iki janpenasynyň öldürilendigini habar berýär.
“Reuters” habar gullugy partlamanyň 4-nji awgustda Fakir Jemşed Dera Ismail Han şäheriniň golaýyndaky ybadathanada geçirilýän çärä baranda bolandygyny habar berýär. Bu çärä müňlerçe adam gatnaşandygy bellenilýär.
Muňa garamazdan, Pakistanyň metbugaty bolsa, Jamşediň we onuň janpenalarynyň ulagynyň ýoluň gyrasyna düşelen bombanyň üstünden barmagy netijesinde ýogalandygyny habar berýär.
“Talyban” ekstremistleri sopuçylyk akymyna degişli musulmanlary “yslama degişli däl” diýip hasaplap, soňky ýyllaryň dowamynda Musulman dininiň sopuçylyk akymyna degişli ybadathanalara garşy onlarça hüjümi amala aşyrdylar.


text:
Türkmenistanyň we Şwesiýanyň Daşary işler ministrlikleri Stokgolmda syýasy konsultasiýalary geçirdi diýip, «Trend» habarlar gullugy türkmen hökümetine salgylanyp ýazýar.
Taraplar duşuşyk mahalynda 2016-njy ýylyň fewralynda bilelikdäki biznes forumyny geçirmek meselelerini ara alyp maslahatlaşypdyrlar.
Şeýle-de taraplar Türkmenistan bilen Şwesiýanyň arasynda syýasy, söwda we ykdysady, medeni we ynsanperwerçilik ugurlarynda hyzmatdaşlyk etmegiň perspektiwalary barada pikir alyşdylar diýip, «Trend» habarlar gullugy ýazýar


text:
Orsýetiň premýer-ministri Dmitriý Medwedew Türkiýäni «Yslam döwleti» toparynyň jeňçilerini goramakda aýyplady.
Ol «käbir türk resmileriniň» «Yslam döwletiniň» kontrollyk edýän territoriýasynda öndürilýän nebit önümleriniň söwdasyndan «göni maliýe bähbitleri bar» diýdi.
Medwedew bu sözleri 25-nji noýabrda Ýekaterinburgda, Türkiýäniň harby howa güýçleri rus harby uçaryny türk-siriýa serhediniň boýunda urup ýykanyndan bir gün soň aýtdy.
Bu hadysada bir rus piloty öldürildi. Ikinji pilotyň tapylyp, Siriýadaky rus harby bazasyna iberilendigi aýdylýar.
Medwedew rus uçarynyň urlup ýykylmagy «Yslam döwleti» toparynyň jeňçileriniň goralmagyna barabar» diýdi.
Ol iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklara zyýan ýetirilendigini aýtdy we bilelikdäki proektleriň goýbolsun edilip, türk firmalarynyň rus bazaryndaky orunlaryny ýitirip biljegini duýdurdy.
Ankara rus uçarynyň türk howa serhedini gaýta-gaýta bozup, 10 gezek berlen duýduryşa jogap gaýtarmandygyny aýdýar.
Orsýet öz uçarynyň howa serhedini bozmandygyny aýdýar we Türkiýäniň Moskwadaky ilçisine berk protest bildirdi.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow 25-nji noýabrda Türkiýä planlaşdyrylan saparyny goýbolsun etdi.
Soňky çykan habara görä, Orsýet özüniň kämilleşdirilen S-400 anti-uçar sistemasyny Siriýadaky harby bazasyna ýerleşdirmegi planlaşdyrýar.


text:
Maǵzum Myrzaǵalıev Energetıka mınıstri bolyp taǵaıyndaldy
NUR-SULTAN. QazAqparat – QR Prezıdenti Jarlyǵymen Maǵzum Myrzaǵalıev Energetıka mınıstri bolyp taǵaıyndaldy, dep habarlaıdy QazAqparat Aqordaǵa silteme jasap.
«Maǵzum Maratuly Myrzaǵalıev Qazaqstan Respýblıkasynyń Energetıka mınıstri bolyp taǵaıyndalsyn, ol Qazaqstan Respýblıkasynyń Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri laýazymynan bosatylsyn», delingen qujatta.
Eske sala ketsek, buǵan deıingi Energetıka mınıstri Nurlan Noǵaev laýazymynan bosatylyp, Mańǵystaý oblysynyń ákimi bolyp taǵaıyndalǵan edi.
Maǵzum Maratuly 1978 jyly 7 qarashada Almaty qalasynda týǵan. «Turan» ýnıversıtetin, Syrtqy ister mınıstrliginiń dıplomatııalyq akademııasyn, Sh.Esenov atyndaǵy Qazaq memlekettik tehnologııa jáne ınjınırıng ýnıversıtetin bitirgen. 2001-2004 jyldary - Teńiz jáne Batys Sibir kenishterinde «MIDrillingFluidsInternational» (Schlumberger) burǵylaý eritindileri jónindegi ınjener. 2004-2007 jyldary - «MIDrillingFluidsInternational» Aqtaý fılıalynda bıznesti damytý menedjeri, óndiris jónindegi menedjer, fılıal basshysy. 2007-2010 jyldary - «QazMunaıGaz» UK» AQ «TeńizServıs» JShS bas dırektory. 2010-2012 jyldary - «QazMunaıGaz» UK» AQ basqarýshy dırektory. 2010-2013 jyldary - «QazMunaıGaz» UK» AQ basqarma tóraǵasynyń ınnovatsııalyq damytý jáne servıstik jobalar jónindegi orynbasary. 2013-2014 jyldary - QR munaı gaz vıtse-mınıstri. QR Energetıka mınıstriniń orynbasary (2014-2019). Qazirgi qyzmetinde 2019 jyldyń maýsymynan beri beri.