text:
Azatlyk Radiosy: Siziň şenbe güni Birmanyň, Ýemeniň we Türkmenistanyň ilçihanalarynyň öňünde dissident goşgularyny okamak kararyna gelmegiňiziň sebäbi näme?
Azatlyk Radiosy: Ilçihanalarynyň öňünde protest bildiriljek üç ýurduň biriniň Türkmenistan bolmagynyň sebäbi näme? Siz Türkmenistanda şahyrlaryň arkaýyn gürläp ýa çykyş edip bilmeýänini nireden bilýärsiňiz?
Sara Brauniň: Men türkmen režiminiň adam hukuklary we söz azatlygy babatdaky ýagdaýynyň gaty ýaramazdygyny bilýän. Ýöne men bu ugurdaky gözleglerimi şindi hem dowam etdirýärin we köpräk zat tapmaga çalyşýaryn. Men häzir türkmençeden iňlisçä geçirilen goşgulary gözleýärin, emma olary tapmak kyn düşýär. Biz okamak üçin Merkezi Aziýanyň, söz azatlygynyň bogulýan beýleki ýerleriniň şahyrlarynyň terjime edilen goşgularyny gözleýäris. Men bu meseläniň üstünde häzirem işläp otyryn.
Azatlyk Radiosy. Siz bu çäre dogrudanam Türkmenistan ýaly ýurtlarda söz azatlygynyň ilerlemegine täsir ýetirer öýdýärsiňizmi?
Sara Brauniň: Men muny aýdyp biljek däl. Ýöne meniň umyt edýän zadym, biz amerikanlar hökmünde, dünýäniň köp ýerinde açyk pikirini aýdyp bilmeýän şahyrlaryň ýagdaýyna ünsi çekeris. Biziň öz hökümetimizem köplenç ýagdaýda şol şahyrlaryň, ýazyjylaryň we raýatlaryň sesini basýan režimleri goldaýar. Onsoň biz Türkmenistanyň hökümetine ýüzlenişimiz ýaly, öz hökümetimize-de ýüzlenýäris: biziň bu ganhor we repressiw režimleri goldamagy bes etmegmiz gerek, ähli ýurtlardaky adamlara söz azatlygy we azat bolmak gerek.


c: text/html

text:
Maý aýynda ýurduň günbatarynda ajalyna kaýyl adam bomba partladaly bäri, Gazagystanyň howpsuzlyk güýçleri yslamçy gozgalaňçylary gözleýärler.
Ýurtda ilkinji gezek partlama Aktöbedäki häkimligiň binasynda boldy.
Şu hepdäniň başlaryndaky howpsuzlyk operasiýasynda bir gozgalaňçy öldi we başga-da 18 gozgalaňçy ýaralandy.
Nazarbaýewiň sözlerine görä, täze kanun “döwleti dini ekstremizmden goramalydyr”.
Penşenbe güni Gazagystanyň baş ymamy Kaýrat Lama Şerif häkimiýetleriň ähli dini toparlary täzeden hasaba aljakdygyny habar berdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Merenga köplenç Şwetsariýa, Fransiýa, Polşa ýa-da Italýan aşhanasynda duş gelýän desert ýa-da süýji.
Içindäkiler — Merenga (Meringue, Безе) taýynlamak üçin gerekli azyk harytlary
- 2 ýumurtganyň agy
- 1 stakan şeker
- 5 gr wanilin
- 2 gr limon kislatasy
Taýynlanyşy / bişirilişi
- Suw banýasyny ýasamaly. Bir gazanyň içine biraz suw gýmaly. Üstüne gury aýna ýa-da demir gap goýmaly. Üstüne goýan gabymyz suwa we gazanyň düýbüne degmeli däl. Üstündaki gaba ähli önümleri goýmaly. Gazany haýal otda goýmaly. Garyndyny şeker ereýänçe bulamaly.
- Şeker eränden soň gabymyzy gazandan aýyrmaly we aşagyny süpürmeli. Mikser bilen haýal tizlikde garmaly. Ýuwaşjadan garyp mikseriň tizligini soňky derejä çenli ädimler bilen gataltmaly. Krem gowuja goýalýança garmaly.
- Protfine pergament kagyz (ýagly kagyz) ýazlamy. Kremi konditer haltajynyna goýup islän şekliňizi protfine ýasamaly. Isleseňiz konfeti bilen hem üstüni bezäp bilersiňiz.
- Duhowkany 80-100 gradusda gyzdyrmaly we 30-40 minut merengany bişirmeli. Işdäňiz açyk bolsyn.
Suratlary
-
Bu resepti etdiňizmi? Suradyny iberiň.


text:
Antıkor ókili densaýlyq saqtaý júıesindegi sybaılas jemqorlyq táýekelderin atady
NUR-SULTAN. QazAqparat – Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń Preventsııa qyzmeti basshysynyń orynbasary Ǵanıjan Asanuly densaýlyq saqtaý salasyndaǵy jemqorlyqqa jol ashatyn olqylyqtardy atady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Ózderińiz biletindeı, pandemııa densaýlyq saqtaýdyń kóptegen máselelerin, sonyń ishinde jemqorlyq táýekelderin kórsetti. Ótken jyly Áleýmettik medıtsınalyq saqtandyrý qory men Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń ortalyq apparatynda taldaý jumystary júrgizilgen edi. Bıyl Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Medıtsınalyq jáne farmatsevtıkalyq baqylaý komıteti men Sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý komıtetinde syrtqy taldaýlar aıaqtaldy. Barlyǵy 138 jemqorlyq táýekel anyqtaldy, olar boıynsha 246 usynym ázirlendi», - degen agentik ókili anyqtalǵan olqylyqtardyń negizgilerine toqtaldy.
«Birinshi. «Maqsattyq kórsetkishterdiń jetilmegendigi» belgili boldy. «Patsıentterdiń medıtsınalyq kómek sapasyna qanaǵattanýy» nátıjelerin «qolmen» ózgertý arqly burmalanýynyń joǵary táýekeli belgilendi. Bul densaýlyq saqtaý júıesiniń sapasy boıynsha obektıvti kórinis bermeıdi.
Ekinshi. Dári-dármektiń baǵasyn jasandy túrde kóterý táýekeli basym. Baǵa ótinish berýshiniń tekserilmegen aqparatyna nemese onyń kommertsııalyq usynysyna baılanysty qalyptasady. Dári-dármekterdiń baǵasyna olar bolmaǵan kezde de marketıngtik shyǵyndardy qosýy múmkin. Qoldanystaǵy kóterme-bólshek saýda erejeleri baǵany 30%-ǵa qosymsha arttyrýǵa múmkindik beredi», - deıdi Ǵanıjan Asanuly.
Onyń aıtýyna qaraǵanda, medıtsınalyq qyzmetterdiń sapasyn baǵalaý úshin júrgizilgen 147 tekserý kezinde syrttan sarapshylar shaqyrylmaǵan.
«Saraptama qorytyndylaryn ýákiletti emes adamdar jasady. Oǵan «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» kodeks pen zańǵa táýeldi akti arasyndaǵy qaıshylyq sebep bolǵan.
Epıdemıologııalyq monıtorıng jáne kameraldyq baqylaý salasy tsıfrlandyrylmaǵan. 600 mln teńgege satyp alynǵan planshetter men mobıldi prınterler ákimshilik praktıkany avtomattandyrý úshin paıdalanylmaıdy. Baqylaý qujattary qolmen qalyptastyrylady, bul sybaılas jemqorlyqqa jaǵdaı jasaıdy», - dedi agenttiń ókili.
Joǵaryda kórsetilgen sybaılas jemqorlyq táýekelderi boıynsha usynystar ázirlenip, Densaýlyq saqtaý mınıstrligine joldandy.
Foto: memkyzmet.kz


text:
Jogharghy sottan da senim ketti
Elimizdegi sot jýiesine degen halyqtyng senimining tym tómendep ketkendigi qazir eshkimge de asa qúpiya emes. Audandyq sot sudiyalarynyng paramen ústalyp jatqandyghy kýndelikti, eshkim de kónil audarmaytyn jaghdaygha ainalghaly qashan. Endi búl auru oblystardy jaghalay bastapty.
Osy jaqynda ghana Týrkistan oblystyq sot tóraghasynyng da qúlqynnyng qúlyna ainalyp, ústalyp qalghandyghyn estigende: «Biz osy ne bolyp baramyz?» dep auyr oidyng qúshaghynda qalghanbyz. Al endi osy indet әdilettilik izdep әbden sarsylghan júrttyng eng songhy ýmiti sanalatyn Jogharghy sotqa da júgha bastasa, jogharydaghy súraghymyzdyn: «Endi qayda baryp el bolamyz?» degen saualymyzgha jalghasyp, tyghyryqa tireytindigi sózsiz. Ózgesi-ózge, elimizding Preziydentining ózi sol Jogharghy sottyng sudiyasynyng 8 myng dollar para alyp jatqanda túzaqqa týskendigin estigende: «Búl súmdyq jaghday eken», dep mәselening ashyghyn aitqandyghy kóp nәrseden habardar etse kerek. Qasym-Jomart Kemelúly songhy bes jyl ishinde 17 birdey sudiyanyng jauapqa tartylghandyghyn tilge tiyek ete ketti.
Al sonda deymiz-au, ózgelerding qate shygharghan sheshimin ózgertetin, betimen ketken sudiyalardy tәrtipke shaqyratyn, sóitip eshkimning bet-jýzine qaramay әdilettilikti tu etip ústaytyn organymsyzdyng ózi paraqorlyqtyng batpaghyna batyp jatsa, qayda baryp arasha súraymyz? Múnyng ózi elimizdegi sot jýiesine ghana emes, jana ghana qaz túryp kele jatqa tәuelsiz elimizding bedeline týsken ýlken daq emes pe? Endi múny qashan juyp tazarta alar ekenbiz? Jalpy, búl qolymyzdan kele me?
Múnday pessimistik oigha jeteldegen bir jay bar. Ol - osy Joghary sotymyzdyng sudiyalarynyng ózderine eshbir sóz ermeytin, tazalyghyn shәk keltirmeytin etip ózderin biyik dengeyde ústay ala ma degen oi. Ókinishke qaray, búl organnyng óz mәrtebesine say kele bermeytindigi búrynnan-aq sóz bolyp jýrgen. Mýmkin búl bir ghana fakti emes, paraqorlyq atty syrqattyng múnda da mendep bara jatqandyghynyng belgisi shyghar degen kýmәndi oidan aryla almay jýrmiz.
Búghan byltyrghy jyly Núr-Súltanda bolghan bir sot oqighasy qosymsha dәlel esebinde esimizde qalyp qoyypty. Sonau 2016 jyldyng kókteminde Qostanay qalasynyng әkimi, osy shaharda birneshe «Metropoli», «Bavariya» sekildi «prestijnyi» meyramhanalary, jer uchaskeleri men júrt qyzyghatynday kólikteri bar, baylyghy bir basyna jeterlik deytindey Ahmetbek Ahmetjanov ózining jemtiktes ýlken bir tobymen isti bolghandyghy oblystaghy ghana emes, elimizding barsha júrtyn eleng etkizgeni bar.
Qylmystyq toptyng basshysy bolghan qala әkimi attay 13 jylgha kesilip, temir tordyng ar jaghynan bir-aq shyqqany edi. Bizde qaltalylardyng barlyghy da qanday da tughan-tuystarynyng sottalghandyghyn abaysyzda bolghan is sanap, olardy qamaudan qútqaryp alugha jantalasyp baghatyndyghy qalyptasqan dәstýr emes pe? Temir torda telmirip otyrghan búrynghy әkimdi bostandyqqa shygharu jolyndaghy attanysqa ol kisining әieli Baghlan men aghasy Marat belsene kirisip ketedi. «Qúlannyng qasynuyna myltyqtyng atuy» degendey osy orayda Núr-Súltanda búryn kәsipker bolghan ,keyin Aqtóbe oblysy әkimining orynbasary qyzmetine kóterilgen Ruslan Mamunov degen bir pysyqaydy kezdestiredi. Búrynghy әkimning orasan zor baylyghynyng bir bóligin jambasqa basyp qaludy armandaghan Ruslanymyz birden Qostanaygha kelip, әkimning tuystaryn uәdemen qarq qylady. Ol ózining Jogharghy sotta sózin jerge tastamaytyn myqty dostarynyng bar ekendigin, eger búlar bas-ayaghy 1 million 200 myng dollar berse «әdiletsiz kýiip ketken әkimnin» týrmedegi ghúmyryn 6-7 jylgha deyin qysqarta alatyndyghyn aityp, ant-su ishedi. Oghan imanday sengen búrynghy әkimning tuystary kóp qinalmay-aq súraghanyn bere salady.
Búdan keyin adam sengisiz oqigha bastalady. Kәdimgidey sheteldik detektivtti kinogha bergisiz shym-shytyraq dýnie dersin. Arada bir jarym jyl óter-ótpesten әlgi Jogharghy sotymyz búrynghy әkimge yqylasy týsip, onyng jazasyn 13 jyldan birden 5 jyl 8 aigha bir-aq týsiredi. Áriyne, biz múny zangha qayshy keledi demeymiz. Óitkeni sol kezderi paraqorlardyng bәrin týrmede kóp ústamay-aq, shartty týrde jazadan bosatu (UDO) degen syltaumen jazalaryn jappay qysqartyp, erkin jýrip-túratyn koloniya degenge auystyryp jatqan. Odan keyin kóp úzamay-aq birjolata bosap shygha keletin. Bizding әkimning de osylay joly boldy. Aldymen jazasy eki eseden astam qyrqardy, sosyn kelesi jyly-aq otbasymen qauyshty. Qysqasha aitqanda basynda oghan bar qaharyn tókken sotymyz ainalyp kelgende ony týrmede bas-ayaghy 4-aq jyl ústady.
Al endi nege sengisiz oqigha degenge kelelik. Ruslan Mamunov ózining jogharydaghy dostarynyng arqasynda «әkimning jazasyn 6-7 jylgha deyin qysartyp beremin» dep edi, mәsele dәl osylay sheshildi. Búl ne, zannyng saltanat qúruy ma, әlde Ruslannyng «asa kóripkeldiginin» jemisi me? Tergeu de, sot barysynda da ol «men qajetti aqshany mәsele sheshetin adamdargha berdim, yaghny aitqanymdy oryndadym», degennen taymady. Tipti Jogharghy sottaghy birer sudiyanyng aty ataldy da. Áriyne, múnysy esh dәlelesiz, qúrghaq sóz bolghan son, ol esepke alynbady. Alayda, para alushynyng sózi men sottyng qysqartqan merzimining óte bir sәtti ýilese ketken kezdeysoqtyghy biraz kýdikti oilargha jeteleytindigi sózsiz.
Endi mine sotty bolghan әkimning tuystary «Ony sottyng ózi zandy týrde bosatty. Al sen bizding aqshamyzdy aldap aldyn», dep sotqa sýireumen әlek. Al zandy týrde bosatatyn bolsa, mol aqshany nemenege beredi? Basynda temir tordyng arjaghyndaghy kisini bar baylyghynyng bir bóligin shyghyndap, týrmeden shygharyp alugha degen esh kýmәn da bolghan joq qoy. Endigisi ne tirlik? IYә, Ruslan aqyry «alayaqtyq jasady» degen aiyppen, sottyng sheshimimen 12 jyl arqalap kete bardy. Alayda artynda birtalay súraq qaldy. Mәselen, basynda Ruslan әkimning tuystarynan 1 million 200 myng dollar alghandyghyn aitqan edik. Búl aqshagha ol eki «Lexus» mashinasyn, Núr-Súltan qalasynan jaqsy bir eki bólmeli pәter satyp alghan. Solary týgelimen tәrkilendi. Esepke myqty bilgishterding aituyna qaraghanda әlgi eki mashinanyng әr qaysyssy әri ketkende 100 myng dollardan aspaydy eken. Baspana bolsa, ary ketkende 200 myng dollardyng shamasynda delik. Demek, әkimning tuystary ózderi bergen aqshanyng 400 myng dollaryn ghana qanaghat tútqan. Al qalghan qomaqty bóligi, yaghny 800 myng dollar qayda ketken? Sottalushy «olar óz maqsatyna júmsaldy» degennen taymaydy. Sonda ol qazir kimning qaltasyn qampaytyp jýr? Onyng jauabyn mýmkin oqyrmandar tauyp qalar?
Osy jerde ózinen-ózi taghy bir súraq tuyndaydy. Jaraydy, sol әkimning әieli biylikting qúityrqysyn bile bermeytin, tek kýieuining arqasynda shalqyp ómir sýrip jýrgen qarapayym jan delik. Anqaulyghy da sodan shyghar. Al endi ózi anau-mynau emes, oblysymyzdaghy neshe týrli jobalardy qarjylandyratyn, ekining birin janyna jaqyndata bermeytin «Tobyl» atty qúdyretti korporasiyasynyng bildey bir bastyghynyng orynbasary, múny az deseniz, ózi aityp maqtanghanday Últtyq qauipsizdik (KNB) komiytetinde attay 20 jyl qyzmet istegen Marat Ahmetjanovtyng «sottardy satyp alugha bolady» degen týsinikpen ómir sýrui qalay? Eger osynday bilikti deytin, kózi ashyq azamattardyng ómirlik ústanymdary әlgindey bolsa, qalghandaryna ne joryq? Múnyng ózi qarasha halyqtyng sottargha degen senimining tym qúldyrap ketkendegin anyq bayqatpay ma? Aytpaqshy, múnyng ózi bizding Últtyq qauipsiz komiytetine de ýlken núqsan keltirmey me?
Búl jerde taghy bir qyzyq jayt tuyndaydy. Osy isti tergeu barysynda nege ekeni belgisiz sonau Aqtóbe oblysynyng әkimi Ondasyn Orazalin qystyrylysyp, eki jaqty kezdestirudi úiymdastyrady. Sotta «Siz nege búlay istediniz? - degen saualgha, býkil bir oblysty basqaryp otyrghan adam: «Maghan bir asa qadirli kisi osylay dep ótinish jasap edi», dep qarap túr. Sonda kez-kelgen adam әlgindey «asa qadirli adam» ótinish jasasa, onyng kez-kelgen tapsyramasyn oilanbay istey bere me? Al «qylmys jasa» dese she? Bir ókinishitisi, «әlgi «asa qadirli kisinin» kim ekendigi aiqyndalmay qaldy. Kim bolsa da, osal adam emes ekendigi dausyz.
Jalpy, búl iske oblys әkimining sot isine aralasuy, onyng ornyna ózderi ýkim shygharugha úmtylu, yaghny sot organdaryn almastyrugha degen talpynys demeske laj joq. Tipti, bayaghy 90-shy jyldardaghy bandylardyng «strelkasy» sekildi dýniyege úqsap kete me qalay? Ákimderding búl isine tiyisti mekemeler óz baghasyn beredi ghoy degen ýmittemiz. Áytpese, týbi birdene bolsa, sotqa emes, oblys әkimderine jýginetindey masqara jaghdaygha jetpeyik.
Atamyz qazaq: «Et búzylsa túz sebedi, túz búzylsa ne sebedi?» degen eken. Mynau sonyng kerin keltirip túrghan synayly.
Jaybergen Bolatov
Abai.kz


text:
«Qazaqstan» teleradıokorporatsııasy Shyńǵys Aıtmatov týraly derekti fılm túsiredi
NUR-SULTAN. QazAqparat – «Qazaqstan» teleradıokorporatsııasy qyrǵyzstandyq áriptesterimen birlesip, Shyńǵys Aıtmatov týraly derekti fılm túsirýde. Bul týraly búgin XVII Eýrazııa medıaforýmynda teleradıokoroporatsııanyń basqarma tóraǵasy Lázzat Tanysbaı aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Qazaqstan» teleradıokorporatsııasy elimizdegi eń iri medıakompanııa retinde baýyrlas elderdiń telearnalarmen tyǵyz baılanys ornatýda. Ózbekstannyń Mening Yurtim, Yoshlar telearnalarymen, Túrkııanyń TRT AVAZ, TRT telearnasymen, Ázirbaıjannyń AZ TV arnalarymen kontent almasýdy turaqty júrgizip keledi. Ortaq mádenıetimiz kórinis tabatyn kóptegen derekti fılmder, tarıhı serıaldar, jobalar Túrkııa, Ózbekstan, Ázirbaıjan arnalarynda kórsetilip otyr. Telearnalarymyz ben radıolarymyzda «Túrki álemi» atty uzaq jyldyq tsıkldyq habarlar júrip jatyr», - dedi Lázzat Tanysbaı «Túrkitildes elderdiń buqaralyq aqparat quraldary» atty dóńgelek ústelde.
Bir jyl buryn pandemııa kezinde «Qazaqstan» korporatsııasy mádenı-rýhanı baǵyttaǵy Abai TV telearnasyn ashty.
Sonda baýyrlas, túrkitildes, kórshiles elderdiń tarıhyna, mádenıetine qatysty ónim almasý maqsatynda barlyq memleket ókilderine suranyshat joldanǵan.
«Sonyń nátıjesinde Abai TV efırinen túrkııalyq áriptesterimiz daıyndaǵan birneshe derekti fılm kórsetilip jatyr. Biz olardy dýblıajdap, óz tilimizde kórermenge usynamyz jáne ózge elderdiń de ónimderin qazaq tiline aýdaryp, efırden berýge daıyn ekenimizdi jetkizgimiz keledi. Teleındýstrııa óte qarqyndy damyp jatqan qazirgi kezde tek kontent almasyp qana qoımaı, tájirıbe almasqanymyz da óte mańyzdy dep esepteımiz. Mysaly bizdiń korporatsııa mamandary Túrkııanyń ozyq telearnalaryna jıi baryp turady, jaqynda ǵana kórshiles Qyrǵyzstannyń telearnalarynyń basshylary, áriptesterimiz kelip pikir almasty, stýdııalarymyzdy kórdi, ortaq memorandýmǵa qol qoıdyq. Nátıjesinde qyrǵyz tarapymen birlesip, uly jazýshy Shyńǵys Aımatovqa arnalǵan derekti fılm túsirip jatyrmyz», - dedi korporatsııa basshysy.
Qyrǵyz-qazaq birlesken derekti fılmi eki el arasyndaǵy tarıhı dostyq qarym-qatynasty nasıhatatýdy kózdeıdi.
Leıtmotıv retinde Shyńǵys Aıtmatovtyń shyǵarmashylyǵy alynǵan. Onyń eki el arasyndaǵy baılanysty nyǵaıtý jolynda atqarǵan eńbekteri baıandalady.
Túsirý toby Sh.Aıtmatovtyń aýyly Shekerde bolyp, ondaǵy Aıtmatovtyń shyǵarmalaryna arqaý bolǵan derekti oryndardy túsirip qaıtqan.
Sonymen birge L.Tanysbaı Balapan balalar telearnasy qyrǵyz anımatorlarymen birlesip, ǵarysh salasy týraly anımatsııalyq joba túsirilimine daıyndyq bastaǵanyn atap ótti.
«Qazirgi ýaqytta Qazaqstan bul sala boıynsha birqatar tabystarǵa qol jetkizdi, ónimderimiz syrtqy naryqqa shyǵaryla bastady. Eldegi balalarǵa arnalǵan jalǵyz ǵana Balapan telearnasy anımatsııa óndirisiniń damýyna erekshe serpin berip otyr. Jylyna 250-300 bólimdi quraıtyn 20-25 anımatsııalyq týyndy shyǵaryp otyrmyz. Túrkitildes elderdi birtutas túrki tarıhyn kórsetetin anımatsııalyq jobalar óndirisine atsalysýǵa shaqyramyz», - dedi basqarma tóraǵasy.


text: 16 Indi mukaddeslere kömek etmek hakda aýtsam, olar üçin pul ýygnanyňyzda+ Galatýadaky ýygnaklara beren görkezmäme eýerip bilersiňiz.2 Her hepdäniň birinji güni her kim ýagdaýyna görä göwnünden çykaran puly süýşürip goýsun. Şonda baran wagtym, pul ýygnamaly bolmarsyňyz.3 Men ýanyňyza baranymda bolsa höwes bilen beren sadakalaryňyzy alyp, olary hatyňyzda agzalan ynamdar* adamlar+ arkaly Iýerusalime ibererin.4 Eger gerek bolsa, men hem olar bilen giderin.5 Men Makedoniýa gidip barýaryn, Makedoniýadan soňra siziň ýanyňyza bararyn+.6 Belki, gyş geçýänçä, şol ýerde bolaryn. Soňra siz meni gitmeli ýerime çenli biraz ugradarsyňyz.7 Siziň bilen diňe ýol ugruna salamlaşyp geçmek islemeýärin. Ýehowa* ýol berse, ýanyňyzda biraz wagt bolaryn diýip umyt edýärin+.8 Ýöne Pentikost baýramyna çenli Efesde bolaryn+.9 Hudaý maňa Efesde gulluk etmek üçin gapyny giňden açdy+. Ýöne bärde duşmanlar hem köp.10 Timoteos+ barsa, eginme-egin işleşiň, hiç hili alada galmasyn. Ol hem meniň ýaly Ýehowa* hyzmat edýändir+.11 Şonuň üçin hiç kim Timoteosy äsgermezlik etmesin. Meniň ýanyma arkaýyn geler ýaly, sag-aman ýola salyň, sebäbi men hem, doganlar hem oňa garaşýar.12 Doganymyz Apollos+ hakda aýtsam, oňa doganlar bilen siziň ýanyňyza barmagy haýyş edipdim. Ýöne häzir baryp bilmese-de, mümkinçilik dörände barar.13 Oýa boluň+, imanda berk duruň+, mert*+ we güýçli boluň!+14 Ähli işleri söýgi bilen ediň+.15 Doganlar, Stefanisiň maşgalasyny tanaýansyňyz. Olar Ahaýýada ilkinji şägirtler boldy we mukaddeslere hyzmat etmek üçin janyny gaýgyrmaýarlar. Size şuny ündeýärin:16 şeýle adamlara, biziň bilen eginme-egin işleşip, agyr zähmet çekýänleriň ählisine hemişe tabyn boluň+.17 Häzir Stefanisiň+, Fortunatyň we Ahaýakusyň meniň ýanymdadygyna begenýärin. Sebäbi olar siziň ýoklugyňyzy bildirmediler.18 Olar meniň hem, siziň hem göwnüňizi galkyndyrdylar. Şeýle doganlaryň gadyryny biliň.19 Aziýadaky ýygnaklar salam aýdýar. Akila bilen Priska we olaryň öýündäki ýygnagyň agzalary+ hem ýürekden doganlyk salamyny ýollaýarlar.20 Bärdäki doganlaryň ählisi salam aýdýarlar. Biri-biriňiz bilen mähirli* salamlaşyň.21 Men Pawlus, size salam aýdýaryn, muny öz elim bilen ýazdym.22 Halypamyzy söýmeýäne nälet bolsun! Eý Halypamyz, tizräk gel!23 Goý, Halypamyz Isa size ýagşylyk etsin!24 Men sizi, Isa Mesihiň şägirtlerini söýýärin.


text:
Jambylda teplovoz ben avtokólik órtendi
TARAZ. QazAqparat – Jambyl oblysynda bir kúnde teplovoz men avtokólik órti tirkeldi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Jambyl oblysynda qazirgideı jazǵy maýsymda órt sóndirýshiler men qutqarýshylardyń jumysyna muqtaj azamattar qatary arta túsken. Ortasha eseppen kún saıyn jedel basqarý ortalyǵyna tótenshe jaǵdaılar týraly 20-dan astam habarlama kelip túsýde. Bul týraly oblystyq tótenshe jaǵdaılar departamentiniń baspasóz qyzmeti habarlady.
«Aıtalyq, ótken táýlikterde Talas aýdanynyń №12 órt sóndirý beketiniń «101» telefonyna, Talas aýdanynyń Tabakbulaq stantsııasyndaǵy teplovozdyń órti týraly habarlama kelip túsken. Shaqyrý ornyna órt sóndirý beketiniń kúshteri men quraldary jiberildi. Kelgen boıda órt sóndirýshilerdiń kásibı is-áreketteriniń arqasynda órt bir saǵat ishinde oqshaýlandy, bir jarym saǵatta sóndirilgen. Órttiń jalpy aýdany 50 sharshy metrdi qurady. Órttiń shyǵý sebebi anyqtalýda. Qaza bolǵandar men zardap shekkender joq»,-delingen habarlamada.
Sondaı-aq, sol kúni Almaty-Tashkent tas jolynda kóliktiń órtengeni týraly habarlama kelip túsken. Oqıǵa ornyna Taraz qalasynyń №2 mamandandyrylǵan órt sóndirý bóliminiń kúshteri men quraldary dereý jiberilip, órtti sóndirý boıynsha barlyq qajetti sharalardy qabyldanǵan. Órt sóndirýshi-qutqarýshylardyń is-qımyldary nátıjesinde tilsiz jaý oqshaýlanyp, joıylǵan. Órttiń shyǵý sebebi anyqtaý boıynsha sharalar qolǵa alynǵan desek, qaza bolǵandar men zardap shekkender tirkelmegen.
Sonymen qatar, órt sóndirýshi-qutqarýshylar kún saıyn qurǵaq shóptiń janýyn joıyp, quqyq qorǵaý organdaryna kómekke, jol-kólik oqıǵalary, sý basý , adamdardy, sondaı-aq janýarlardy qutqarýǵa barady.
«Osyǵan oraı Jambyl oblysy TJ departamenti oblys jáne qala turǵyndarynan órt nemese tótenshe jaǵdaı týyndaı qalsa, óz kúshterimen joıa almaıtyndyǵyna kóz jetken jaǵdaıda ýaqyt ótkizbeı shuǵyl túrde «101» jáne «112» telefon nómirlerine qońyraý shalý qajettigin eskertedi. Sondaı-aq shomylý maýsymynda sýdaǵy qaýipsizdik sharalaryn umytpaýdy jáne órt qaýipsizdigi erejelerin qatań saqtaýdy suraıdy»,-delingen vedomstvo habarlamasynda.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ç.Purçekow Hökümetiň şu gün geçirilen mejlisinde döwlet Baştutanyna ýurduň himiýa önümçilikleriniň kuwwatlyklaryny artdyrmak boýunça geçirilýän çäreler barada hasabat berdi.
“Türkmenhimiýa” döwlet konserni ýurdumyzyň oba hojalyk pudagyny karbamid döküni bilen diňe bir doly üpjün etmän, ony köp mukdarda eksporta hem ugradýar.
Häzirki wagtda onuň eksport edilýän mukdaryny artdyrmak üçin ýurdumyzyň karbamid zawodlarynyň önümçilik kuwwatyny ýokarlandyrmak ugrunda degişli işler alnyp barylýar.
“Tejenkarbamid” zawodyny taslama kuwwatyna çykarmak maksady bilen, onuň tehnologik enjamlarynda we desgalarynda tehniki seljerme işlerini geçirmek, zerur işleriň sanawyny ýerine ýetirmek boýunça degişli işler ýola goýulýar.
“Türkmenhimiýa” döwlet konserni tarapyndan daşary ýurt maýa goýumlaryny çekmek boýunça geçirilen işleriň netijesinde, “Tejenkarbamid” zawodynyň durkuny düýpli täzelemek boýunça maýa goýmak hem-de onuň üçin öndüriljek goşmaça önüm bilen hasaplaşmak baradaky teklipler öwrenildi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, himiýa toplumlarynyň bökdençsiz işlemeginiň üpjün edilmeginiň hem-de doly önümçilik kuwwatyna çykarylmagynyň zerurdygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, wise-premýere “Tejenkarbamid” zawodynyň durkuny täzelemek boýunça daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen şertnama baglaşmak baradaky meseläni ýene bir gezek içgin öwrenmek hem-de soňra oňa garamak üçin degişli düzümlere ibermek tabşyryldy.


text:
-
-
-
-
14:30
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Almatyda úı karantınin buzǵan 412 adamǵa aıyppul salyndy
ALMATY. QazAqparat – Almatyda úı karantınin buzǵan «qyzyl» mártebesi bar 412 adamǵa aıyppul salyndy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Ashyq arqyly 14 kúndik úı karantınin buzǵan 412 almatylyq ákimshilik jaýapqa tartyldy jáne aıyppul (30 AEK) tóledi», - dep habarlady sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamentinen.
COVID-19 úshin PTR testi oń nátıjesin bergen almatylyqtar qoǵamdyq oryndarǵa baryp, «ASHYQ» boıynsha jumys isteıtin nysandarda-HQKO, meıramhana, fıtnes-ortalyqtar, áýejaı, kınoteatrlar, kompıýterlik klýbtar, basseınder jáne taǵy basqa nysandardyń qyzmetterimen paıdalanýǵa tyrysty.
Ózin-ózi oqshaýlaý rejımin buzatyn turǵyndar medıtsınalyq uıym, áleýmettik sala, bilim berý, keńse uıymdary, bankter, saýda, qarjy naryǵy, áleýmettik qyzmetter, qoǵamdyq tamaqtaný jáne basqa da nysandardyń qyzmetkerleri ekeni anyqtaldy.
Sonymen qatar, «ASHYQ» jobasynyń qatysýshylaryna Almaty qalasynda koronavırýstyq ınfektsııanyń taralýyna jol bermeý maqsatynda barlyq kelýshilerdi skanerleý qajettiligin eske salamyz.
«Qyzyl» mártebedegi adamdar Ashyq jobasy boıynsha jumys isteıtin nysandarǵa kirgizilmeıdi.
Quqyq buzýshylardyń tolyq tizimin myna jerden tabýǵa bolady.
Sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamenti ambýlatorlyq em alyp jatqan azamattardy ózin-ózi oqshaýlaý rejımin buzbaýǵa jáne qoǵam aldynda azamattyq jaýapkershilikti umytpaýǵa shaqyrady.
Juqtyrǵandarmen baılanysta bolǵan adamdar da ózin-ózi oqshaýlaý rejımin saqtaýy jáne basqa adamdardyń juqtyrýyn boldyrmaý úshin adamdar jappaı jınalatyn oryndarǵa barýdan bas tartýy tıis.
- Batys Qazaqstanda sońǵy aptada koronavırýs juqtyrǵandar sany 10,2 paıyzǵa tómendedi
- Almaty áýejaıynda 47 jastaǵy er adam polıtseıdiń ar-namysyna tıgeni úshin ustaldy
- Almatyda «Jasyl qala» naýqany bastaldy
- Almaty jedel járdem qyzmetine táýligine 2800 qońyraý túsedi
- Almatyda mas júrgizýshi polıtsııa qyzmetkerin qaǵyp ketti
- Kókshetaýda dúrkiretip toı ótkizgender anyqtalyp, ákimshilik jazaǵa tartyldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
ABŞ-nyň Prezidenti saýlanan Jozef Baýden ABŞ-nyň Rod-Aýlend ştatynyň gubernatory Jin Raýmondy söwda ministri wezipesine we Massaçusets ştatynyň Boston şäheriniň meri Martin Wolşy ABŞ-nyň Zähmet ministri wezipesine hödürledi. J. Baýden Delawer ştatynyň Wilmington şäherinde geljekki dolandyryşda möhüm wezipelere dalaşgärler bilen duşuşdy. J. Raimond we M.Wolşdan başga-da, ABŞ-nyň kiçi telekeçilik administrasiýasynyň başlygy wezipesine dalaşgär hödürlendi.
Esasy Dünýä täzelikleri Baýden dalaşgärlerini hödürleýär


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
00:12
-
-
keshe 23:07
-
-
keshe 22:55
-
-
-
-
-
-
-
-
Basqa vaktsınalardy kútýdiń qajeti joq – Alekseı Tsoı
NUR-SULTAN. QazAqparat – Qazaqstannyń árbir jetinshi azamaty vaktsına aldy. Bul týraly QR Densaýlyq saqtaý mınıstri Alekseı Tsoı aıtyp berdi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Qazaqstannyń árbir jetinshi azamaty vaktsına aldy – bul úlken jetistik. Basqa vaktsınalardy kútýdiń qajeti joq. Barlyq vaktsınalardyń el aýmaǵynda qoldanýǵa ruqsat etilgenin túsiný óte mańyzdy. Olar qaýipsiz, tıimdi, tekserilgen jáne shamamen 2,9 mıllıon adam osy vaktsınalardy saldyrǵan. Tıimdiligi óte jaqsy, biz vaktsınalaýdyń kómektesetinin kórip otyrmyz», - dedi mınıstr A. Tsoı Ortalyq kommýnıkatsııalar qyzmetinde tilshiler suraǵyna bergen jaýabynda.
Sonymen birge, A. Tsoı elde koronavırýspen qaıta aýyrý jaǵdaılary bar ekenin eskertti.
«Vırýspen aýyrǵandar endi juqtyrmaımyn dep oılaýy múmkin, bul múldem durys emes. Qazaqstanda qaıta aýyrý jaǵdaılary tirkeldi, álem boıynsha da osyndaı statıstıka bar – kóptegen adamdar aýyrýda jáne jaǵdaılary da óte aýyr. Ókinishke oraı, qaıtys bolyp jatqandar da bar. Sondyqtan munda ózin qorǵaý úshin, otbasyn qorǵaý úshin mindetti túrde vaktsına saldyrý qajet», - dep atap ótti mınıstr.
- Grýzııada koronavırýstyń besinshi tolqyny bastaldy
- Qazaqstan delegatsııasy Kabýlda Aýǵanstannyń qazirgi ákimshiligi ókilderimen kezdesti
- Reseıde koronavırýs juqtyrǵandar jańa maksımýmǵa jetti
- 2022 jyldan bastap máslıhat hatshylarynyń jalaqylary ósedi
- Epıdahýaldy baǵalaý matrıtsasy: «Qyzyl», «sary» aımaqqa kirgen óńirler sany ósti
- Koronavırýs pen pnevmonııadan bir kúnde 33 adam kóz jumdy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Gahryman Arkadagymyzyň jöwher paýhasyndan dörän «Garaşsyzlyk — bagtymyz» atly kitap 13 bölümden ybarat bolup, ol türkmen, iňlis we rus dillerinde çapdan çykdy. Mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllyk toýunyň toýlanýan günlerinde elimize gowşan bu kitap ýüreklerimizi buýsanja besledi.
Kitabyň «Howpsuz, özerkli ýaşaýşyň galasy» atly birinji bölüminde mukaddes Garaşsyzlygymyzyň, özygtyýarlygymyzyň wajyplygy açylyp görkezilýär. Garaşsyzlygyň gözbaşlary we esaslary barada gürrüň berýän bu bölümde ýetilen sepgitleriň Garaşsyzlygymyzyň miwesidigi beýan edilýär. «Türkmen halky — döwlet häkimiýetiniň ýeke-täk eýesi!» atly ikinji bölümde taryhy maglumatlar beýan edilýär. Kitabyň «Budur Türkmen binasy!» atly üçünji bölümi Magtymguly Pyragynyň «Berkarar döwlet istärin» ýaly goşgy setirleri bilen başlanýar. Onda Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan kabul edilen kararnamalar, ýurdumyzda geçirilen konstitusion özgertmeler we iki palataly parlamentiň döredilişi öz beýanyny tapýar. «Galkynyşyň, ösüşiň, bagtyýarlygyň täze taryhy eýýamy» atly dördünji bölüm bolsa Täze galkynyşlar we beýik özgertmeler eýýamyny beýan edýän şöhratly sepgitler hakdadyr. Kitabyň «Gözbaşlar joşly bolsa bagtyňdan rowaçlyk hem üstünlik çykar» atly bäşinji bölüminde ylym-bilim we saglyk ulgamlarynda gazanylan ösüşler we özgertmeler barada giňden gürrüň berilýär. «Türkmen topragy — bereket mekany» atly altynjy bölüm oba hojalygy, ýagny bereketli türkmen topragynyň halkymyza eçilýän naz-nygmatlary hakdaky söhbedi özünde jemleýär.
Kitabyň ýedinji bölümi «Türkmen halky — dörediji we gurujy halk» bolup, «Altyn asyr» Türkmen kölüniň gurluşygy barada, dokma senagatynyň ösüşleri, türkmen halyçylyk sungaty, şol bir wagtyň özünde medeniýeti we sungaty ösdürmekde alnyp barylan işler hakdadyr. «Nusgalyk işler, ilkinjilik, täze önümçilikler, baý tejribe — ösüşiň özeni» atly sekizinji bölümde ýurdumyzyň senagat pudagyny diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmekde gazanylan üstünlikler, «Ýoluňyz ak bolsun!» atly dokuzynjy bölümde ulag ulgamy baradaky maglumatlar bar. Mundan başga-da, bu bölüm dünýäniň dürli ýurtlary, abraýly halkara guramalary bilen dostlukly gatnaşyklar we «Türkmenistanda 2019 — 2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasy» hakyndadyr. Kitabyň onunjy bölümi «Kalbyňyz hem ojagyňyz nurly bolsun!» diýlip atlandyrylypdyr. Onda ýurdumyzyň ýerasty we ýerüsti baýlyklary, ýagny nebit-gaz pudaklaryndaky özgertmeler, durmuşa geçirilýän möhüm taslamalar, Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumy, Garabogazdaky karbamid zawodynda we Gyýanlydaky gazhimiýa toplumyna degişli zawodda öndürilýän önümler barada giňişleýin gürrüň berilýär. Kitabyň «Ýaşyl ykdysadyýet» — ýaşaýyş ýörelgesi» atly on birinji bölümi daşky gurşawy goramak, ýagny ekologiýa meselelerini özünde jemleýär. On ikinji bölüm «Bazary baryň baýlygy bar» diýlip atlandyrylyp, bazar ykdysadyýeti bilen baglanyşyklydyr. Kitabyň soňky on üçünji bölümi «Garaşsyzlyk bilen geçmişlidiris, şu günlüdiris, geljeklidiris» diýlip atlandyrylyp, onda mukaddes Garaşsyzlygymyzyň gadyr-gymmaty beýan edilýär.
Umuman, «Garaşsyzlyk — bagtymyz» atly kitapda mukaddes Garaşsyzlygymyzyň baý taryhy, gazananlary beýan edilýär.
Hormatly Prezidentimiziň täze kitabyny, ondan gelip çykýan wezipeleri ýaşlaryň arasynda giňden wagyz etmek biziň borjumyz hem wezipämiz bolup durýar. Şeýle ajaýyp kitaplary halkymyza peşgeş edýän Gahryman Arkadagymyzyň jany sag bolsun, beýik işleri üstünliklere beslensin!
Baýram Çaryýew, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň Aşgabat şäher komitetiniň hünärmeni


text:
Jemgyýetçilik transporty bolan awtobuslarda soňky dört ýylyň içinde bu indi ikinji gezek ýol peteklerini girizmek synanyşygydyr. Dört ýyl mundan ozal, jemgyýetçilik transportynda ýol kireýi denominirlenen pulda 1 teňňeden 20 teňňä çenli gymmatladylandan soň hem awtobuslarda ýol petekleri girizilipdi. Emma 2-3 ýyldan soň ýol petekler ýatyryldy.
Şol wagt ýol petekleriniň ýatyrylmagynyň sebäpleri resmi taýdan düşündirilmedi. Emma käbir sürüjiler petekleri satmakda bidüzgünçilikleriň bolanlygy sebäpli ýol petekleriniň ýatyrylandygyny aýdýarlar. Hususan-da, olaryň aýtmaklaryna görä, ýol petekleri gereginden artyk çap edilip, arzan bahadan bikanun lomaý satylyp başlanypdyr.
Ýol petekleriniň ýaňadan girizilmegine eýýäm 10 gün geçen hem bolsa, awtobus ýolagçylarynyň köpüsi mundan bihabar. Ýogsam, ýol petekleriniň girizilýändigi baradaky bildiriş awtobuslarda ýerleşdirilen. Ýolagçylaryň bu ýagdaýdan bihabarlygynyň sebäbi-de sürüjileriň şol petekleri satmaýandyklary bilen bagly.
"Diňe barlag bolsa, şeýdip, ýyrtyp ýolagça berýäris" diýip, adynyň efirde tutulmagyny islemedik awtobus sürüjisi elindäki ýol petegini ýyrtyp görkezdi.
Ýokarda agzalan bildirişde aýdylşy ýaly, ýol petekleriň bahasy 20 teňňe bolup, ýolagçy awtobusyň öňki gapysyndan girende, sürüji ýol petegini ýyrtyp, oňa bermeli. Şeýle-de, ýolagçy awtobusdan düşende, ulagyň yzky gapysyndan düşmeli. Ýöne, hakykatda beýle däl. Adatdaky ýaly, ýolagçylar sürüjiniň gapdalyndaky guta 20 teňňäni oklap düşýärler. Adynyň efirde tutulmagyny islemedik awtobus sürüjisi bu ýagdaýdan nägile.
"Ýol petekleriniň girizilmegine düşüner ýaly däl. Nämä gerek? Iň soňy biz ýolagçylardan şol petegiň durýan bahasyny alýarys. Onsoňam, ýol petekleri girizilse, onda konduktorlar hem bolmaly. Olar bolsa ýok" diýip, awtobus sürüjisi aýdýar.
Awtotransport kärhanasynda işleýän 34 ýaşly inžener-mehanik Agamyrat hem bu sürüjiniň pikiri bilen ylalaşýar: "Häzirki ýagdaýda ýol peteklerini girizmeklik awtobusyň sürüjisine goşmaça kynçylygy döredýär. Onsuzam konduktorsyz işleýän sürüjiler konduktorlaryň işini hem etmeli bolýarlar. Eger-de, konduktorlar bolsa, onda ýol petekleri girizilip şol petekleri konduktor satyp, gözegçilik etse onda sürüjiniň işi ýeňlär“.
2008-nji ýyldan soň, birinji gezek jemgyýetçilik transporty bolan awtobuslarda ýol petekleri girizilende, paýtagtyň awtobuslarynda ýol peteklerini deşýän komposterler goýlup, konduktorlary işe alyp başlapdylar. Emma, soňra ýol petekleriniň ýatyrylmagy bilen, bu iş togtadyldy.
Käbir beýleki awtobus sürijileri bolsa, ýol petekleriniň doly düzgüne girizilen halatynda, özleriniň işini ýeňilleşdirmeginiň hem mümkindigini aýdýarlar.
"Kähalatlarda awtobus jemgyýetçilik transportynyň sürüjileri üçin ýolagçylardan ýol kireýini almaklyk dawa-jenjele hem eltýär. Sebäbi käbirleri tölemän gaçyp gidýärler. Onsoň olaryň yzyndan kowalap tutmaly. Uruşmaly hem bolýar. Şonuň üçin, sürüjiler duralgalarda öňki gapyny açyp ýolagçylary düşürýärler. Eger petek düzgünleri ýola goýlup, ol kada laýýyk işläp başlasa, adamlar öz petekleri bilen münüp, bidüzgünçilik etmese, ol biziň işimizi hem ýeňilleşdirer" diýip, başga bir awtobus sürüjisi aýdýar.


text:
Tetçer hökümet başyndan çekilensoň O’Sulliwan onuň kitaplarynyň üstünde bile işleşen iki sany ýazyjynyň biridi. 1993-nji ýylda Margaret Tetçeriň “Downing Streetdäki ýyllar” we 1995-nji ýylda “Häkimiýet ýoly” atly kitaplary çap bolupdy.
Jon O’Sulliwan öz wagtynda Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň ýerine ýetiriji müdiri we wise-prezidenti bolup işledi.
Azatlyk Radiosy Jon O’Sulliwan bilen Margaret Tetçeriň durmuşy we alyp baran işi barada söhbetdeşlik geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Britaniýanyň premýer-ministri Dewid Kameron BBC telekompaniýasy bilen söhbetdeşliginde Margaret Tetçeriň ýurdy dolandyrmak bilen çäklenmändigini, onuň öz wagtynda “ýurdy halas edendigini” aýtdy. Tetçer Britaniýany nädip halas etdi?
O’Sulliwan: Ol Britaniýany, esasan, ykdysady taýdan halas edipdi. Ol premýer-ministr wezipesine geçende ýurt “nägilelik gyşyny” başdan geçiripdi. Ýadyňyzda bolsa, şonda Britaniýanyň tutuş giňişliginde protest hökmünde işi taşlamak aksiýalary geçirilipdi. Şonda Liwerpulda heläkçilikli wakalar ýüze çykypdy, Londonyň koçelerini hapa basypdy, işini taşlan lukmanlar garaşyk etmänsoň, keselhanalarda hassalar ejir çekipdi. Bu mysallaryň diňe käbirleridir. Şonda adamlaryň köpüsi Britaniýanyň çöküp barýandygyny duýupdy. Ýurdy halas etmek üçin, dogrudanam, aýgytly hereket edilmelidi.
Londonyň şol wagtky suratlary
Tetçer şonda üç sany çäre görüpdi. Birinjiden, ol profsoýuzlary gözegçiligiň astyna almak üçin kanunlara üýtgetmeleri girizdi. Ikinjiden, ol maliýe pudagynyň işini berk düzgünleşdirdi, ýurduň milli puluny durnuklandyrdy we biznes üçin durnukly maliýe planyny işläp düzdi. Üçünjiden, Tetçer hususylaşdyryş we ykdysady azatlyk ugrundan rewolýusiýany amala aşyrdy. Şoňra bu bütin dünýäde nusga edilip alyndy.
Hususylaşdyryş barada aýdylanda, köpler hut hanym Tetçeriň muny ilkinji bolup Beýik Britaniýada amala aşyrandygyny ýatdan çykarýarlar. Şeýle-de, ol öň hiç haçan mülkdar bolmadyk adamlaryň paýdarlara öwrülmegini we olaryň aýratyn bir gatlagy döretmegini gazandy. Şeýlelikde bu Britaniýanyň jemgyýetinde öwrülişik pursaty bolupdy we on ýylyň dowamynda ýurdy dünýäniň iň ösen ykdysadyýetli ýurtlarynyň arasynda dördünji orna çykarypdy.
Azatlyk Radiosy: Tetçer özüne we edýän işine örän ynamly garan adamdy. Ol meşhur çykyşlarynyň birinde “men ylalaşyjy syýasatçy däldirin, men ynama eýerýän syýasatçydyryn” diýipdi. Onuň şeýle garaýyşlaryna nähili şahsy häsiýetleri täsir ýetiripdi?
O’Sulliwan: Tetçer Angliýanyň prowinsiýasynda ulalyp kemala gelipdi. Onuň atasy gök önüm satýan dükançydy. Tetçer munuň özüniň ykdysady garaýyşlaryna täsir ýetirendigini aýdýardy. Gök önüm satýan dükanlarda işläp gören adamlar bilýändir, şeýle dükanlarda satylýan harytlar dünýäniň ähli künjeklerinden gelýär we olaryň nädip getirilýändigi gyzyklanma döredýär. Tetçer öz atasynyň dükanynda işlän döwründäki tejribeleriniň onuň liberal ykdysadyýet barada oýlanyp başlamagy üçin ilkinji itergi bolandygyny aýdýardy.
Elbetde, Tetçer öz teoriýalaryny soňra bilim almak arkaly ösdüripdi. Tetçer protestant dininiň Metodist akymyna degişlidi. Onuň ýaşlygynyň geçen ýerinde hristian dininiň düzgünleri berk berjaý edilýärdi we zähmete uly ähmiýet berilýärdi. Tetçer bu ugurdan örän üstünlikli bolupdy. Teçer tutuş ömrüniň dowamynda dine uýýan adam bolup galdy, emma ol dinçi bolman, dine öz ynançlaryny durmuşa geçirmek arkaly uýýardy.
Onuň iň gowy görýän sitatalarynyň biri Angliýanyň hristian dindary 1703-1791 ýyllarda ýaşan Jon Uesliniň sözleridi. Ol şeýle diýipdi: “Gazanyp bileniňi gazan, saklap bileniňi sakla, berip bileniňi ber” diýipdi. Meniň pikirimçe, Tetçer hut şeýle hristian nesihatyna eýerip ýaşapdy.
Azatlyk Radiosy: Köpler oňa buýsanýardy, emma ony ýigrenýänler hem köpdi. Ol örän gapma-garşylykly bir şahsdy. Oňa özüniň “Tori” partiýasynyň düzüminde hem goldaw gowşapdy. Siz onuň näme üçin halanmaýandygynyň sebäpleri barada oýlandyňyzmy?
O’Sulliwan: Elbetde, Tetçer örän köp göreşmeli bolupdy. Ol ýagdaýa göz ýetirip, göreşýärdi. Ol ýitgi-de çekýärdi. Emma ol özüniň şahsy aýratynlygyny, dogry iş edýändigine ynamyny elden bermeýärdi. Ol örän batyrgaýdy, ol çekeleşikleri we öz hereketlerini delillendirmegi-de gowy görýärdi. Ol öz pozisiýasynyň dogrudygyna ynandyrmagy başarýardy. Şeýlelikde ol ýitgi çekip başlanda bu düýpli psihologik ýitgi bolmandy, bu gündeki durmuşyň netijesi bolupdy we meniň pikirimçe, bu ýagdaý Margaret Tetçeriň peýdasyna bolupdy.
Azatlyk Radiosy: Tetçer ABŞ-nyň öňki prezidenti Ronald Reýganyň gowy dostudy. Ol bir gezek ony “durmuşymda iň ähmiýetli adamlaryň biri” diýip atlandyrypdy. Tetçer ony öz adamsy Dennisden soň iň ýakyn adam hasap edýärdi. Siz bu dostlugyň nädip dörändigi barada ýatlatsaňyz?
O’Sulliwan: Bu dostluk 1975-nji ýylda, Tetçer Konserwatiw partiýasynyň lideri bolanyndan bir-iki hepde geçensoň başlanypdy. Ronald Reýgan şol wagt Londonda bolup, Tetçer bilen duşuşypdy. Bu ýarym sagatlyk duşuşyk hökmünde göz öňünde tutulypdy, emma netijede bir ýarym-iki sagada çekipdi. Olar şonda aragatnaşyk saklamak kararyna geldiler. Şeýdip, dostluga ýol açylypdy.
1981-nji ýylda olaryň syýasy bileleşigi döredi. Tetçer şonda öz ýurdunda uly basyşyň astynda bolupdy. Ol Waşingtona birinji gezek resmi sapar bilen baranda Reýganyň administrasiýasynyň köpçüligi onuň Tetçer bilen arasynda distansiýanyň saklanmagyny isläpdiler. Emma Reýgan muňa boýun bolmandy. Ol Tetçeri uly hormat bilen kabul edipdi. Döwlet protokolynyň çäginden çykýan duşuşyklary geçiripdi we özüniň Tetçer bilen bir ugurdan barýandygyny hem muny dogry ýol, diýip hasap edýändigini köpçülige görkezipdi. Bu Tetçer üçin ajaýyp bir dostlugyň başlangyjy bolupdy, meniň pikirimçe, bu Reýgan üçinem şeýledi.
Emma, bilşiňiz ýaly, olaryň arasynda jedelem köp bolýardy. Olaryň arasynda düýpli gapma-garşylyklaryň bolan pursatlary-da az däldi, ýöne olar muny köpçüligiň ünsünden gizläp saklamaga çalyşýardylar.
Azatlyk Radiosy: Taryhçy Riçard Aldous “Reýgan we Tetçer: Çylşyrymly gatnaşyklar” atly kitabynda bu iki lideriň arasyndaky meşhur dostlugyň belli bir derejede olaryň Ýewropany kommunizmden azat etmek boýunça syýasatlarynyň netijesi bolandygyny ýazýar. Tetçer Reýgana garanda has agressiw hereket etmegiň tarapdarydy, emma olar bütewi bir güýjüň bardygyny Moskwa görkezmek isläpdiler.
O’Sulliwan: Dogry, olar käbir zatlarda ylalaşmaýardylar. Şol wagtda Tetçer käbir zatlarda Reýgandan has agressiwdi, emma tersine-de bolýardy. Meselem, Reýgan Sowet Soýuzyndan Germaniýa tarap gurlan nebit turbasyny böwetlemegiň tarapynda has agressiw çykyş edýärdi. Tetçer bolsa muňa razy bolup bilmejegine düşünýärdi, sebäbi bu gol çekilen şertnamalara ters gelýärdi we köp britan zähmetkeşleriniň iş bilen üpjünçiligine howp salýardy.
Şeýlelikde olaryň garaýyşlarynda aratapawutlar bardy. Folklend urşuna degişli we ABŞ-nyň Grenada goşulyşmagyna degişli gapma-garşylyklaryň bolandygy barada hem bilýäris. Emma şol gapma-garşylyklar özara çözülýärdi. Olar NATO-nyň çäginde bir-birine hiç wagtda garşy durmaýardy. Olar garaşylmadyk ýerden bir-birine goldaw bildirip, köpçüligi haýran galdyrýardy. Günbatar Ýewropada amerikan raketalaryny ýerleşdirmek meselesinde Tetçeriň Reýgana beren goldawy sowuk urşuň tamamlanmagyna getiripdi. Ýagdaýlaryň ählisi hasaba alnanda, gatnaşyklaryň olaryň ikisi üçinem peýdaly bolandygyny görmek mümkin.
Azatlyk Radiosy: Siz soňky birnäçe ýylyň dowamynda Merkezi Aziýada we Ýewropada 1980-nji ýyllarda Tetçere azatlyklary goraýan lider hökmünde garan adamlar bilen işleşdiňiz, şeýlemi?
O’Sulliwan: Margaret Tetçer adamlaryň azatlyklaryny goramak ugurda çempiondy. Meniň bilen söhbetdeş bolan adamlaryň köpüsi Tetçeriň raýdaşlyk bildiren adam bolandygyny, onuň zerurlyk ýüze çykanda dissidentleri goldap çykyş edendigini bellediler. Şol döwürde Britaniýanyň daşary işler ministri Polşa eden saparyny režimiň pidasy bolan Irži Popieluszkonyň mazaryna barmak bilen başlapdy. Bu bolsa Margaret Tetçeriň tabşyrygydy. Tetçer Britan hökümetiniň çäginde Sowet Soýuzynyň tankyt edilmegine we antikommunistik çykyşlara güýçli itergi beripdi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Ýaşulular maslahatynyň nobatdaky mejlisini Aşgabatda, 14-nji sentýabrda geçirmek baradaky karara gol çekdi.
Türkmen mediasynyň maglumatyna görä,Ýaşulular maslahaty asyrlyk däplerden ugur alnyp, «döwlet ähmiýetli, giň gerimli işlereýaşululary işjeň çekmek», «il-ýurt bähbitli meseleleri pähim-paýhasly ýaşulular bilen maslahatlaşyp çözmek» üçin geçirilýär.
Aslynda, döwlet meselelerini ýaşulular bilen geňeşmek däbi Türkmenistan garaşsyz ýurt bolanyndan soň, parlamentden hem ýokarda goýlan Halk maslahatynyň döredilmegi bilen, S.Nyýazowyň ýurt dolandyran ýyllarynda ýörgünli bolupdy.
Şol döwürde Halk maslahatynyň mejlislerine gatnaşan Nurmuhammet Hanamowyň sözlerine görä, Nyýazow ýaşululary hakykatda olaryň pikirini, tejribesini öwrenmek üçin däl-de, öz ideýalaryny tassyklatmak üçin ulanypdyr.
Şol döwürde Türkmenistanyň Türkiýedäki we Ysraýyldaky ilçisi bolup işlän Hanamow Halk maslahatlaryna aýt diýilýän zady däl-de, hakyky öz pikirini aýtjak ýaşulularyň gatnaşdyrylmaýandygyny aýdýar.
Bu pikiri daşoguzly Dädebaý aga hem tassyklaýar we Azatlyk radiosyna bu maslahata diňe prezidentiň eden işlerini öwjek adamlaryň seçilýändigini aýtdy.
2006-njy ýylyň dekabrynda Türkmenistanda häkimiýet çalşanyndan soň, Halk maslahatynyň öňki roly ýatyryldy we ol diňe jemgyýetçilik guramasy hökmünde saklanylyp galyndy. Şeýle-de oňa ozal üç müňden gowrak adam gatnaşdyrylan bolsa, indi her welaýatdan 100, Aşgabat şäherinden hem 100 ýaşulynyň agza hökmünde gatnaşdyrylýandygy aýdylýar.
Ýöne maslahata gapdaldan gatnaşdyrylýan ýokary wezipeli emeldarlary, studentleri hem hasaba alsaň, oňa iki müňden gowrak adamyň gatnaşýandygy aýdylýar.
Elbetde, bu çäräniň guramaçylykly geçmegini üpjün etmek, hyzmat işleri üçin hem ýüzlerçe adam çekilýär.
Bosgunlykdaky Respublika partiýasynyň lideriNurmuhammet Hanamowyň pikirine görä, Berdimuhamedow Halk maslahatynyň ozalky roluny peseldip, dogry iş etdi. Emma ol ýaşulularyň adyna berilýän maslahatda bir gezegem garşylykly pikiriň aýdylmandygyny, onuň Berdimuhamedow döwründe hem öňünden taýynlanan adamlaryň maslahaty bolup galandygyny aýdýar.
Daşoguzly Dädebaý aga-da, Awstriýada ýaşaýan oppozisioner Hanamow-da türkmen ýaşulyçylyk däpleriniň saklanmagynyň gerekdigini aýdýar, ýöne olar asyrlyk däpleriň şahsyýet kultunyň peýdasyna ýoýulmagyny goldamaýarlar.
Türkmen metbugatynda Ýaşulular maslahaty barada çap edilen kararda Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginiň Ýaşulularyň maslahatyna gatnaşyjylar üçin sowgatlyk harytlary degişli ministrliklerden we pudak edaralaryndan bellenen möçberlerde kabul edip almagy hem-de sowgatlary taýýarlamagy buýrulýar.
Mundanam başga, Türkmenistanyň awtomobil we demirýol transporty ministrliklerine, «Türkmenhowaýollary» döwlet milli gullugyna Ýaşulular maslahatyna gatnaşyjylary Aşgabada getirmek we yzlaryna eltmek buýrulýar.


text:
Eýran Goňşy Ýurtlar Bilen Ýakyndan Gatnaşyk Etmek Isleýär
Eýranyň Prezidenti Ebrahim Raisi, ýurdunyň daşarky syýasatda ilkinji nobatda goňşularynyň başda durmagynda sebitde ýerleşýän ýurtlar bilen ýakyndan gatnaşyk etmek isleýändigini aýtdy.
Prezident Raisi, Şanhaý Hyzmatdaşlyk guramasynyň liderler maslahatyna gatnaşmak üçin Täjigistana gitdi. Eýranyň Prezidenti saparynyň öňüsyrasynda howa menzilinde metbugata beýanat berdi. Täjigistanyň Prezidenti Emomali Rahmonyň myhmany hökmünde ŞHG-nyň liderler maslahatyna gatnaşjakdygyny aýdan Reisi “Täjigistana gurajak saparym medeniýet, ykdysadyýet we syýasat taýdan özara gatnaşyklarymyzda täze sahypa açar” diýdi.
Saparynyň çäginde Täjigistan bilen hyzmatdaşlyk şertnamalaryna gol çekişjekdiklerini aýdan Raisi, maslahata gatnaşjak beýleki ýurtlaryň liderleri bilen hem duşuşjakdygyny ýatlatdy. Ýurdunyň sebitara hyzmatdaşlyga uly ähmiýet berýändigini aýdan Raisi, “Eýran, sebitara hyzmatdaşlyk meselesinde iň täsirli guramalardan biri bolan ŞHG-da uly rol oýnar” diýip belledi.
Eýranyň Prezidenti Raisi, ýurdunyň goňşy ýurtlaryň başda durmagynda sebitde ýerleşýän ýurtlar bilen ýakyndan hyzmatdaşlyk edilmegine uly ähmiýet berýändigine ünsi çekdi.
Degişli Habarlar
Hindistan Syýahatçylary Kabul Etmäge Başlady
Hindistan koronawirusa ýolukýanlaryň sanynyň azalmagyndan soň daşary ýurtly syýahatçylary kabul etmäge başlady
Inkçekesel Sebäpli Ölýänleriň Sany Artdy
Koronawirus pandemiýasynyň ýüze çykaran kynçylyklary sebäpli inçekesel sebäpli ölýänleriň sany artdy.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň ylym ulgamynda düýpli özgertmeleri amala aşyrmagy netijesinde, ýurduň akademiki ylmy-barlag institutlarynda, ýokary okuw mekdeplerinde, ylmy-tehnologik, ylmy-kliniki hem-de ylmy-taslama merkezlerinde, tejribe-önümçilik barlaghanalarynda, pudagara we pudak guramalarynda ylym hem-de döredijilik bilen meşgullanýan täze ýaş nesil kemala geldi.
Ýurdumyzda ylym ulgamy dünýä ölçeglerine laýyklykda ösdürilýär, onuň kanunçylyk we maddy-enjamlaýyn binýady berkidilýär, ylmyň möhüm ugurlary boýunça ylmy-barlag işlerini geçirmek, ýaş alymlary, ýokary hünärli işgärleri taýýarlamak boýunça giň mümkinçilikler döredilýär.
Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2019 — 2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyna laýyklykda, ýokary okuw mekdeplerinde, ylmy-barlag institutlarynda, ylmy-tehnologik, ylmy-kliniki hem-de ylmy-taslama merkezlerinde, tejribe-önümçilik barlaghanalarynda dürli ugurlar boýunça döwrebap ylmy-barlag işleri alnyp barylýar.
Milli Lider Gurbanguly Berdimuhamedow 2020-nji ýylda Türkmenistanda ylym ulgamyny 2020 — 2025-nji ýyllarda sanly ulgama geçirmegiň maksatnamasyny hem-de Türkmenistanda himiýa ylmyny we tehnologiýalaryny toplumlaýyn ösdürmegiň 2021 — 2025-nji ýyllar üçin döwlet maksatnamasyny kabul etdi.
2020-nji ýylda ýylda Ylymlar güni mynasybetli “Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ylym, tehnika we innowasion tehnologiýalar” hem-de Ylymlar akademiýasynyň Magtymguly adyndaky Dil, edebiýat we milli golýazmalar institutynyň Taryh we arheologiýa institutynyň guramagynda “Bitarap Türkmenistan — ÝUNEKO: taryhy we medeni ugurlarda halkara hyzmatdaşlyk” atly halkara onlaýn ylmy maslahatlary geçirildi.
Türkmenistan bilim işine dünýä ülňülerini ornaşdyryp, ynsanperwer ulgamda BMG bilen özara gatnaşyklary pugtalandyrýar. Türkmenistan 2014 — 2016-njy ýyllar üçin, soňra bolsa 2017 — 2020-nji ýyllar üçin BMG-niň ösüş maksadynda Ylym we tehnika komissiýasyna iki gezek saýlanyldy.
BMG-niň Nýu-Ýorkdaky ştab-kwartirasyndan gelen habaryna görä Türkmenistan Birleşen Milletler Guramasynyň ýene-de iki düzüminiň — 2021 — 2025-nji ýyllar üçin Durmuş ösüş komissiýasynyň hem-de 2021 — 2024-nji ýyllar üçin ösüş maksadynda Ylym we tehnika komissiýasynyň agzalygyna saýlandy.
Zehinli ýaşlar nanotehnologiýalar, ylmy barlaglar, energetika, biotehnologiýalar, molekulýar biologiýa, oba hojalygy, ekologiýa we genetika, maglumat-kommunikasiýalar, häzirki zaman saglygy goraýyş we derman senagaty, innowasion ykdysadyýet, ynsanperwer ulgamlarda we beýleki ugurlarda netijeli işleýärler.
Ylmy döwlet tarapyndan goldamak işi giňeldilýär hem-de onuň maddy-enjamlaýyn binýady pugtalandyrylýar, geljegi uly barlaglary, tejribe-synag hem-de tehnologik işläp taýýarlamalary maliýe taýdan goldamak işi gowulandyrylýar. Şunuň bilen bir hatarda, Türkmenistanyň Prezidentiniň ýaş alymlary goldamak baradaky gaznasy hem-de Ylmy ösdürmek gaznasy hereket edýär.
Türkmen ylmyny ösdürmek maksatnamalaýyn esasda amala aşyrylýar. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň ylym ulgamyny sanly ulgama geçirmegiň 2020 — 2025-nji ýyllar üçin Maksatnamasy hem-de Türkmenistanda himiýa ylmyny we tehnologiýalary toplumlaýyn ösdürmegiň 2021 — 2025-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasy kabul edildi. Bu strategik taýdan ähmiýetli maksatnamalaryň durmuşa geçirilmegi ylym ulgamyny kämilleşdirmäge itergi berdi, IT-tehnologiýalara esaslanan netijeli, durnukly sanly bilim ulgamyny kemala getirmäge, dünýäniň öňdebaryjy tejribesine laýyklykda ylym bilen önümçiligiň arasynda ysnyşykly gatnaşyklary ýola goýmaga, ykdysadyýetiň dürli pudaklarynyň dolandyrylmagyny ylmy taýdan esaslandyrmaga mümkinçilik berdi. Bulardan başga-da ylmy-barlag işläp taýýarlamalaryny, ýaşlary ylma çekmek, inžener-tehnologik hem-de telekeçilik işi üçin zerur bolan täze programma üpjünçiligini döretmek işiniň işjeňleşdirilmegine ýardam edýär.
Ylymlar akademiýasynyň ylmy-barlag institutlarynda hem-de Tehnologiýalar merkezinde ýangyç-energetika toplumynyň ösdürilmegine innowasiýalary ornaşdyrmak hem-de energiýa serişdelerini tygşytlamak meselelerini çözmek boýunça netijeli işler alnyp barylýar. Türkmen alymlary energiýanyň alternatiw çeşmelerini öwrenip, elektrik energiýasyny öndürmegiň, uglewodorod serişdeleriniň ýataklaryny gözlemegiň, işläp geçmegiň, ýangyç serişdelerini çykarmagyň we ulanmagyň täze tehnologiýalaryny döredýärler, ýangyjy elektrik hem-de ýylylyk energiýasyna öwürmek boýunça barlaglary geçirýärler.
Ylmy işgärler oba hojalygy, lukmançylyk, derman we azyk senagaty, molekulýar biologiýa, genetika, bioinženeriýa, biolukmançylyk ulgamlarynda-da ylmy barlaglar bilen meşgullanýarlar. Şonuň bilen birlikde, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ýurduň intellektual-tehnologik serişdelerini ösümlik hem-de haýwanat dünýäsiniň genetiki gaznasyny döretmäge, milli älem emeli hemrasynyň kuwwatyndan netijeli peýdalanmaga, ulag-logistik merkezleri döretmäge, halkara ulag-üstaşyr geçelgeleriň syýasy we ykdysady ähmiýetini ylmy taýdan esaslandyrmaga ugrukdyrýar.
Türkmen akademiki ylmynyň binýadynda wajyp işläp taýýarlamalaryň ençemesi döredildi. Şolaryň hatarynda “Altyn asyr” Türkmen kölüniň zeýkeş suw ulgamynyň gidrohimiki barlaglary bar. Şol barlaglaryň esasynda sähra zolaklarynda ekerançylygy, maldarçylygy, balykçylygy ösdürmek üçin ýol görkezijä öwrülen ekologiýa kartalary işlenip taýýarlanyldy. “Altyn asyr” Türkmen köli sebitini 2019 — 2025-nji ýyllarda özleşdirmegiň Konsepsiýasyna” laýyklykda, bu ýerde milli Lideriň gatnaşmagynda täze nusgadaky durmuş-önümçilik toplumynyň düýbi tutuldy.
Türkmenistanda innowasion işi ösdürmegiň maksatnamasyna laýyklykda, Hazar deňziniň daşky gurşawyny hem-de biologik köpdürlüligini goramak, tektonik ýagdaýyny, seýsmiki işjeňligini öwrenmek boýunça ylmy barlaglar geçirilýär. Diýarymyzyň günbatar sebitini durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň, onuň uglewodorod we beýleki serişdelerini özleşdirmegiň, ulag-üstaşyr kuwwatyndan netijeli peýdalanmagyň, bu ýerde iri himiýa, nebiti we gazy gaýtadan işleýän kärhanalary hem-de «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda şypahana-dynç alyş desgalaryny gurmagyň meýilnamalaryny nazara almak bilen, munuň özi ylmy-amaly taýdan möhüm ähmiýete eýedir.
Ylymlar akademiýasynyň institutlarynyň Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň 2019-njy ýylyň ýanwarynda gol çeken Karary bilen tassyklanan “Türkmenistanyň seýsmik taýdan howply zolaklarynda seýsmik töwekgelçiligi peseltmek” maksatnamasyny durmuşa geçirmegiň çäklerinde netijeli işleriň dowam etdirilýär. Bu ulgamdaky taslamalaryň birnäçesi Ýaponiýanyň halkara hyzmatdaşlyk agentligi, BMG-niň Ösüş maksatnamasy we beýleki abraýly halkara guramalar bilen hyzmatdaşlykda amala aşyrylýar.
Ylymlar akademiýasynyň alymlary döwlet Baştutanynyň tabşyrygy boýunça Garabogaz kölüniň mineral baýlyklaryny toplumlaýyn özleşdirmegiň tehniki-ykdysady esaslandyrmasyny işläp taýýarladylar. “Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň buýurmasy boýunça ýerine ýetirilen taslamada “Garabogazsulfat” önümçilik birleşiginiň binýadynda önümhanalaryň üçüsini — suwsyz natriý sulfatyny, magniý sulfatyny (epsomit) hem-de magniý hloridini (bişofit) çykarýan önümhanalary gurmak göz öňünde tutulýar. Türkmenabadyň himiýa zawodynyň buýurmasy boýunça Magdanly-Köýtendag dag-magdan sebitiniň “Durnaly” fosforid meýdanyny özleşdirmek üçin ylmy-tehniki şertler taýýarlanyldy.
Ýurduň alymlarynyň, “intellektual önümleriň” – barlaglarynyň, ygtyýarnama alnan ylmy açyşlaryň sanawy barha giňelýär. Şolaryň hatarynda ýerli çig malyň esasynda gurluşyk serişdeleriniň düzüminiň işlenip taýýarlanylmagyny, welaýatlaryň toprak-howa şertlerine uýgunlaşdyrylan orta we inçe süýümli gowaçanyň täze görnüşlerini, Garagumuň çägesini berkitmegiň usullaryny görkezmek bolar. Şeýle hem şolaryň hatarynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri” atly köp jiltli düýpli ensiklopedik işiniň esasynda döredilen derman serişdeleri we beýlekiler bar.
Himiýa institutynda adaty üzärligiň hem-de onuň düzümine girýän maddalaryň himiki düzümi öwrenildi. Bu ösümlik gadymdan bäri ýokanç keselleri bejermekde netijeli serişde hökmünde halk lukmançylygynda giňden ulanylýar. Netijede, ýurdumyzyň hünärmenleri tarapyndan belli bir basyşyň astynda hem-de beýleki maddalary ulanmazdan, dermanlyk ösümligi kadaly ýagdaýa getirmäge mümkinçilik berýän köpugurly usul işlenip taýýarlanyldy hem-de bu açyşa Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň Intellektual eýeçilik boýunça döwlet gullugyndan degişli patent alyndy.
12-nji iýunda Ylymlar gününe gabatlanyp “Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ylym, tehnika we innowasion tehnologiýalar” atly halkara ylmy maslahat geçirildi. Forum onlaýn usulynda guraldy. Döwrebap kommunikasion serişdeleri türkmen alymlaryny, mugallymlaryny, ýaş alymlary we 20 döwletden ylmy toparlaryň wekillerini bilimleriň dürli ulgamlarynyň wajyp meseleleriniň töwereginde birleşdirmäge mümkinçilik berdi. Şol ýurtlaryň hatarynda Ýaponiýa, Koreýa Respublikasy, Italiýa, Ispaniýa, Latwiýa, Polşa,Türkiýe, Russiýa Federasiýasy, Belarus, Moldowa, Gruziýa, Ermenistan, Gazagystan, Azerbaýjan, Özbegistan, Gyrgyzystan, Pakistan, Eýran, Müsür we Hindistan bar.
Milli bilim ulgamynda her ýyl täze işgärler taýýarlanylýar. Ylymlar güni mynasybetli Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetiniň maslahatlar zalynda Ylymlar akademiýasy hem-de Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşi tarapyndan bilelikde geçirilýän ýaş alymlaryň arasyndaky bäsleşigiň ýeňijilerini sylaglamak dabarasy boldy. Her ýyl intellektual bäsleşige ylmy-barlag institutlarynyň, önümçilik birleşikleriniň, ylmy-tehniki kärhanalaryň ýaş işgärleri, ýokary okuw mekdepleriniň mugallymlary we talyplary, ýörite orta okuw mekdepleriniň talyplary, işjeň ylmy işe uly gyzyklanma bildirýän, dürli hünärde işleýän türkmenistanlylar gatnaşýarlar.
2020-nji ýylyň ylmy işleriň bäsleşiginde nanotehnologiýalar, energetika, biotehnologiýalar, molekulýar biologiýa, oba hojalygy, ekologiýa we genetika, maglumat-kommunikasiýa, kompýuter tehnologiýalary, döwrebap lukmançylyk hem-de derman serişdeleriniň önümçiligi, innowasion sanly ykdysadyýet ýaly ulgamlara aýratyn üns berildi.
2020-nji ýylda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Kararyna laýyklykda, Bilim ministrliginiň Innowasion maglumatlar merkezi döredildi, “Türkmenistanda 2020 —2025-nji ýyllarda çaganyň irki ösüşi we mekdebe taýýarlygyny ýokarlandyrmak babatda mekdebe çenli çagalar edaralarynyň işini kämilleşdirmegiň maksatnamasy” we Türkmenistanda tebigy we takyk ylymlar boýunça dersleri okatmagy kämilleşdirmegiň Konsepsiýasy tassyklanyldy. Ylymlar akademiýasy tarapyndan ylmyň we tehnologiýanyň esasy ugurlary boýunça 346 işiň ýerine ýetirilişine gözegçilik edildi. Doktorlyk dissertasiýalarynyň 3-si, kandidatlyk dissertasiýalarynyň 14-si goralyp, degişli alymlyk derejeleri berildi.
Döwlet Baştutany ylmyň we saglygy goraýşyň özara baglanyşygy barada aýdyp, wirusologiýa, bakteriologiýa, epidemiologiýa ylmy-önümçilik merkezlerini gurmak barada tabşyryklary berdi. Olarda epidemiologiýa, molekulýar mikrobiologiýa we immunologiýa babatda çuňňur ylmy barlaglary geçirmek üçin zerur şertler döredilmelidir. Mundan başga-da, bu merkezlerde epidemiki keselleriň ýüze çykmagynyň sebäpleri boýunça ylmy-barlaglar alnyp barylmalydyr, ýokanç keselleriň ýaýramagynyň mümkinçilikleri kesgitlenilmelidir, öňüni alyş çäreleri geçirilmelidir we keseliň döreýiş çeşmeleri öwrenilmelidir. Daşky şertler bilen baglylykda, barlaglar barlaghanalarda geçirilmelidir.
Bu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tagallalary milletiň intellektual kuwwatyndan has netijeli peýdalanmak üçin ähli şertleri üpjün etmäge gönükdirilen. Döwlet Baştutanynyň başlangyçlary, ilkinji nobatda, Watanymyzyň ykbaly, türkmenistanlylaryň häzirki we geljekki nesilleriniň geljegi üçin ýokary jogapkärçilikde jemlenendir. Ýaş nesiller ylmyň we tehnikanyň okgunly ösýän, adamzat pikiriniň beýik gazananlarynyň asyrynda mynasyp ýaşamalydyr we işlemelidir.


text:
Eýranyň gümrük häkimiýetleri Türkmenistan bilen serhetdäki “Inçe Burun” gümrük geçelgesiniň açylýandygyny aýtdylar diýip, “Turkmen.news” Eýranyň PressTV neşirine salgylanyp habar berýär.
“Inçe Burun” barlag nokady 20 aýlyk karantinden soň, 14-nji oktýabrda öz işini işini dikeltdi. Eýranly telekeçilere bu geçelge arkaly Türkmenistana haryt äkitmäge we üstaşyr ýük daşamaga rugsat berilýär diýip, habarda aýdylýar.
“Inçe Burun” 2020-nji ýylyň fewral aýynda, Eýranda ilkinji koronawirus hadysasy barada çykan habarlardan soň ýapyldy.
Türkmen häkimiýetleri mundan öň, ýük awtoulaglary üçin ýörite dezinfeksiýa geçelgeleri gurlandan soň, "Sarahs" we "Lotfabad" serhet geçelgelerini açmaga rugsat berdi.
Ýöne Eýranyň gümrük gullugy “Inçe Burun” geçelgesiniň açylmagynyň deňze çykalgasy bolmadyk Merkezi Aziýa ýurtlaryna iberilýän harytlaryň möçberini has ýokarlandyrmagyna garaşýar. Şu aralykda Eýran-Türkmen gury ýer serhet geçelgesi, “Bajgiran” ýapyklygyna galýar.


text:
Bu press-relizde ÝHHG guramasy Amerikadaky bu saýlawlaryň “ýokary derejede bäsleşikli we plýuralistik şertlerde geçendigini hem-de professional ýagdaýda gurnalandygyny” belläpdir.
Ýöne, şol bir wagtyň özünde, bu gurama käbir meseleleriň gowulandyrylmagynyň zerurdygyny-da nygtapdyr.
ÝHHG-niň synçylar toparynyň başlygy Daan Ewerts “Ses bermek hukuklary, ses berijileriň sanawynyň aýyl-saýyllygy, saýlaw kampaniýasynyň maliýeleşdirilişiniň aýdyňlygy, berlen sesleriň gaýtadan sanalmagy, şeýle hem halkara synçylarynyň syn etmek mümkinçilikleri ýaly birgiden meseleler boýunça hakyky alada dörediji ýagdaýlar bar” diýip belleýär.
Mundan daşary, ÝHHG-niň press-relizinde ABŞ-nyň käbir ştatlarynda halkara synçylarynyň gözegçiliklerine ýol berilmeýändigi-de aýdylyp, munuň ÝHHG -niň agzasy hökmünde Birleşen Ştatlaryň boýun alan borçnamalaryna garşy gelýändigi nygtalypdyr.


text:
Owganystanda 2014-nji ýylyň 5-nji aprelinde geçiriljek prezidentlik saýlawlaryna çenli entek wagt bar. Ýöne, muňa garamazdan, eýýämden saýlawlar barada soraglar ýüze çykyp başlady.
Howatyrlar
Günbatarly we Owganystanly synçylar 2009-njy ýylda bolan prezidentlik saýlawlaryndaky bidüzgünçiligiň ýene-de gaýtalanmagyndan alada bildirýärler. Şeýle aladalanmalara ýurduň içinde barha ýaramazlaşýan howpsuzlyk meseleleri we saýlaw petekleriniň bikanun satylmagy sebäp bolýar.
Öňümizdäki aýlarda geçiriljek prezidentlik saýlawlaryna çenli entek ep-esli wagt bar hem bolsa, häzirden käbir meseleler ýüze çykyp başlady. 22-nji oktýabr güni dalaşgärlerikden çetledilen 17 sany kandidat ýurduň "Saýlawlar komitetini" galplykda aýyplaýarlar we özleriniň sanawdan ýörite çykarylandyklaryny, şeýle hem bu çäräniň kanuny esaslara gabat gelmeýändigni aýdýarlar.
Geçiriljek bu saýlawlar ýurtda ilkinji sapar demokratik esaslara görä gurnaljak çäreleri wada berýär. 2014-nji ýylda Owganystandan halkara güýçleriň çykaryljakdygyny nazarda tutup aýdanymyzda, öňümizdäki aýlarda geçiriljek saýlawlaryň ýurduň durnuklylygy üçin näderejede ähmiýetlidigi öz-özünden düşnüklidir. Günbatarly liderler, eger saýlawlar adalatly geçrilmese, onda olar bu ýurda özleriniň mundan beýläk maddy kömekleri edip bilmejekdiklerini aýdýarlar.
Çykarylan kandidatlar
27 dalaşgäriň arasyndan 17 sanysyny sanawdan çykaryp, 10 dalaşgär bilen saýlawy dowam edýän “Garaşsyz saýlawlar komiteti” çetledilen dalaşgärleriň täze talaplary ödemeýändiklerini aýdýar.
"Garaşsyz saýlawlar komitetiniň" talap edýän şertlerine görä, prezidentlik wezipesine dalaş edýän her bir dalaşgär 40 ýaşyndan geçen bolmaly we olar Owganystanda bar bolan 34 welaýatyň 20-sinden 100 müň adamyň özlerini goldaýandygyny subut edýän gol çekilen dokumentleri komitete tabşyrmaly. Şeýle-de olar 1 million owgany, ýagny 18 müň amerikan dollaryny ätiýaç hökmünde "Garaşsyz saýlawlar komitetiniň" hasabyna geçirmeli. Galyberse-de, dalaşgärleriň daşary ýurtlarda goşa raýatlygy bolmaly däl we olar ozal jenaýat jogapkärçiligine çekilmedik bolmaly.
Ýöne sanawdan çykarylan dalaşgärleriň köpüsi özleriniň talaplary berjaý edýändigini we soralýan şertlere dogry gelýändiklerini, emma muňa garamazdan, "Saýlawlar komitetiniň"olary sanawdan çykarandygyny we geçriljek saýlawlaryň aç-açanlygyna şübhe bildirýändiklerini aýdýarlar.
Parlamentiň ozalky agzasy Dawut Sultanzoýi hem sanawdan çykarylan dalaşgärleriň biri. Ol "Garazşsyz saýlawlar komitetiniň" näme sebäpden özüni sanawdan çykarandygyny düşündirýän resmi görnüşli haty almandygyny aýdýar.
“Owganystanyň Konstitusiýasyna salgylananymyzda, olaryň bizi näme üçin sanawdan çykarandyklaryny biziň bilmäge hukugymyz bar. Ýagdaýyň şeýle däldigi bizi haýran galdyrdy. Biz meseläni çözmäge çytraşýarys.”
Nägilelik
Ozalky söwda ministri Anwar Ul Hak hem ýagdaý boýunça öz aladalanmalaryny beýan etdi. 23-nji oktýabrda Kabuldaky habarçylarymyza beren gürrüňinde ol hem özlerinden edilýän talaplara doly gabat gelýändigini, ýöne muňa garamazdan, sanawdan bäsleşikden çykarylandygyny aýdyp, "Garaşsyz saýlawlar komitetiniň" başga şertleri nazarda tutýandygyny gürrüň berdi.
“Dalaşgärleriň saýlawlardan çetledilmegine sebäp bolan şertleriň, hakykatdanam, adalatly çözgütdigini men inkär edýärin. Biz 'Garaşsyz saýlawlar komitetiniň' iş başarmaýandygyny we hereketleriniň aç-açan däldigini berk ýazgarýarys. Biziň pikirimizçe, olaryň bu hereketi öňümizdäki ýylda boljak saýlawlaryň aç-açan geçriljekdigine şübheli garamaga doly esas bolup biler”.
Saýlawlardan çetledilen dalaşgärler birleşip, öz hukuklary ugrunda göreşjekdiklerini aýdýarlar.
Şübhe
“Täze Amerika” bileleşiginiň Orta Aziýa boýunça ýokary hünärmeni we Owganystanyň Fransiýa we Kanada döwletlerindäki ozalky ilçisi, eýýäm şu wagtdan ýüze çykyp başlan meseleleriň adalatly saýlawa gelişmeýändigni aýdýar.
Ol boldy diýilýän galplygyň, şeýle hem dalaşgärleriň kanuna dogry gelmeýän usullar bilen gol ýygnamaklarynyň, galyberse-de aç-açanlygyň ýoklugynyň ýagdaýy has erbetleşdirip, ýurduň ykbalynda aýratyn ähmiýeti boljak saýlawlaryň adalatly gurnalýandygyna şübhe bilen garamaga esas döredýändgini aýdýar.
“Owgan halky 2009-njy ýylda bolan wakalaryň ýene-de gaýtalanmagyndan gorkýar. Belki-de, edil olar ýaly bolmaz, ýöne has çylşyrymly we düýpli bolar. Saýlaw prosesine täsir etmek üçin edilýän islendik synanyşyk ýiti hem uzak möhletleýin zyýanly netijeleri berer.”
23-nji oktýabr güni saýlawlary synlamaga gatnaşjak garaşsyz synçylar topary, ýagny “Owganystanyň aç-açan saýlawlar bileleşigi” ýagdaý barada alada bildirýändiklerini aýdyp, beýanat ýaýratdy. Onda şeýle diýilýär: "Owganystanyň aç-açan saýlawlar bileleşiginiň” hünärmenleriniň pikirine görä, 'Garaşsyz saýlawlar komiteti' saýlawlardan çetledilen dalaşgärleriň näme sebäpden saýlawlardan çetledilendikleri barada dalaşgärlere we halka ýazmaça düşündiriş bermeli. Şeýle edilen ýagdaýynda bu mesele boýunça ýüze çykýan soraglar we şübheler ortadan aýrylar.”
"Garaşsyz saýlawlar toparynyň" dokuz sany agzasy iýun aýynda wezipä saýlananlarynda, olaryň bu işe bolan başarnygy we ukyplary barada birnäçe soraglar ýüze çykypdy. "Saýlawlar toparynyň" agzalaryny prezident Hamit Karzaýyň hut özi saýlapdy we saýlanan agzalaryň arasynda jemgyýetçilik guramalaryndan hiç kim ýokdy.
Prezident öňümizdäki aýlarda geçiriljek saýlawlarda bitarap galjakdygyny nygtasa-da, synçylar Karzaýyň öz isleýän adamsynyň prezident bolmagyny gazanmaga ýykgyn edýändigni aýdýarlar. Häzirki prezident owgan Konstitusiýasyna görä saýlawlara gatnaşyp bilmez, sebäbi onuň üçünji ýola bu wezipä saýlanmak hukugy ýok.
Häizrki 10 dalaşgärden ybarat sanaw hem wagtyň geçmegi bilen azaldylar we "Garaşsyz saýlawlar komitetiniň" bellemegine görä, sanawyň soňky görnüşi 16-njy noýabrda halka ýetiriler. Resmi kampaniýalaryň dekabr aýynda başlamagyna garaşylýar.


text:
Bu sözler duşenbe güni Ak tamyň sözçüsi Jeý Karniý tarapyndan, Yragyň Yslam döwletiniň we «Lewant» (ISIL) toparynyň geçen hepde Fallujanyň bir bölegini we Anbar welaýatyndaky Ramadi şäherini ele geçireninden soň aýdyldy.
Karniý Waşingtonda žurnalistlere Birleşen Ştatlaryň Yraga «Hellfire» raketalarynyň goşmaça tapgyryny şu güýzden gijikmän ýetirmegiň aladasyny edýändigini aýtdy.
Sözçüniň aýtmagyna görä, jeňçi toparlaryň yzyny yzarlamaga kömek etmek üçin, Waşington Yraga has köp gözegçilik dronlaryny hem berer, ýagny gelýän hepdelerde Yraga 10 dron, biraz soň, şu ýylyň dowamynda bolsa ýene 48 dron berler.
"Yraklylaryň öz işi"
Emma Karniý Yragyň bu söweşi öz güýji bilen alyp çykmalydygyny hem nygtady:
"Bu yraklylaryň özleriniň öňüni çekmeli we baş alyp çykmaly işi. Emma bu biziň olara kömek edip bilmeýändigimizi aňlatmaýar we biz olara [kömek etdik]. Biz yraklylar bilen «Al-Kaýda» dahylly toparlary üzňeleşdirmek boýunça maksadalaýyk strategiýa işläp düzmek ugrunda ýakyndan işleşýäris we Ramadide munuň käbir deslapky netijelerini gördük. Bilşiňiz ýaly, tire güýçleri, polisiýanyň hem Yrak goşunynyň goldaw bermeginde, ISIL toparyny şäheriň içinden çetleşdirene meňzeýär. Häzir ýagdaý yrga, onsoň bu barada bir zat aýdardan we netije çykarardan ir."
Ýüzlerçe ýaşaýjy eýýäm hökümet güýçleriniň topa tutmalarynyň we howa zarbalarynyň öňünden gaçýar. Yragyň premýer-ministri Nuri al-Maliki Fallujanyň ilatyny jeňçileri şäherden kowup çykarmak boýunça çäre görmäge hem-de Yrak goşunynyň şähere hüjüm etmek zerurlygyny aradan aýyrmaga çagyrdy.
Maliki duşenbe güni döwlet eýeçiligindäki telewideniýede berlen beýanatynda eger harbylar içeri girseler, Fallujanyň ýaragly çaknyşyklar howpy bilen ýüzbe-ýüz bolup biljegini duýdurdy. Premýer-ministr özüniň howpsuzlyk güýçlerine ýaşaýyş etraplaryna hüjüm etmezligi buýrandygyny hem sözüne goşdy.
Eýranyň teklibi
Mälikiniň hökümetiniň ýarany bolan Eýran hem öz kömegini teklip etdi. Yslam respublikasynyň döwlet eýeçiligindäki habar gullugy Eýranyň harby ştabynyň başlygynyň orunbasarynyň jeňçilere garşy söweşde harby enjam we maslahat-geňeş kömegini teklip edendigini habar berdi. Emma general Mohammad Hejazi Bagdat tarapyndan bilelikde operasiýa geçirmek haýyşynyň bolmandygyny aýtdy.
Anbar welaýatyndaky soňky söweş Bagdadyň günbatarynda, 30-njy dekabrda Ramadidäki sünni protest lageri hökümet güýçleri tarapyndan dargadylandan soň turdy. Hökümet bu lageri «Al-Kaýda» bilen iltewli jeňçilere baza bolup hyzmat etmekde aýyplady.
Yragyň sünni azlygy şaýylaryň ýolbaşçylygyndaky hökümetiň öz jemgyýetlerini ýyllarboýy üzňeleşdirmäge ýykgyn edendigini aýdýar.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow türkmen alabaýlarynyň gününi, türkmen bedewiniň güni bilen, ýagny apreliň soňky ýekşenbesinde ugtaşdyryp geçirmek barada teklip etdi.
Berdimuhamedow bu barada 25-nji ýanwarda Aşgabatda Halkara türkmen alabaý itleri assosiasiýasynyň buýurmasy esasynda gurulýan desgalar toplumynda alnyp barylýan işler bilen tanyşan pursady teklip etdi.
Halkara türkmen alabaý itleri assosiasiýasynyň ýolbaşçysy, prezidentiň ogly – Serdar Berdimuhamedow şol gün beýleki çäreler bilen birlikde, alabaýlaryň bäsleşiginiň hem guraljakdygyny mälim etdi.
Türkmenistanda alabaý itlerine berilýän resmi üns ýa-da it wagyzlary ýurtdaky eýesiz it-pişikleriň zäherlenip, urlup öldürilýändigi barada çykýan maglumatlaryň arasynda, prezident Berdimuhamedowyň ahal-teke atlaryndan soň alabaý itlerini hem öz “howandarlygyna” almagy, it wagyzlarynyň ýurtdaky şahsyýet kultunyň bir bölegine öwrülmegi bilen ýokarlandy diýip, synçylar aýdýarlar.
Geçen noýabrda Aşgabatda, ýurduň agyr ykdysady krizisi, gymmatçylygy başdan geçirýän döwri, alabaý itine 15 metrlik, altyn çaýylan heýkel hem açyldy.