text:
Kiýewiň merkezinde ukrain polisiýasy hökümete garşy protestçiler bilen çaknyşdy.
Berilýän maglumata görä, çaknyşyk haçan-da demonstrantlar parlament binasyny goraýan polisiýa halkasyny böwsüp geçmekçi bolanda ýüze çykdy.
Polisiýa daş zyňýan protestçilere garşy tüsse granatlaryny we rezin oklary ulandy. Demonstrantlar bolsa polisiýanyň iki ulagyny ýakdylar.
Ukrainanyň habar serişdeleriniň maglumatyna görä, rezin oklardan azyndan iki aýal protestçi ýaralanypdyr. Içeri işler ministrligi wakada üç işgärine şikes ýetendigini habar berdi.
Reforma talaplary
Müňlerçe protestçi Kiýewiň Garaşsyzlyk meýdançasyndan parlament binasyna tarap ýöriş geçirip, prezident Wiktor Ýanukowiçiň ygtyýarlyklaryny çäklendirýän reformalaryň geçirilmegini talap etdiler.
Oppozisiýadaky “Swoboda” (“Azatlyk”) partiýasynyň lideri Oleg Týahnibok ýörişiň dowamynda žurnalistlere şeýle diýdi: “Güýjüň çeşmesi hökmünde halk köpçüligi özüne wekilçilik edýänlere basyş görkezip, parlamentde agzalan kararlaryň kabul edilmegini gazanjak bolarlar. Goý, bu sişenbe güni ýa çarşenbe güni ýa-da penşenbe güni bolsa-da bolsun. Emma bu zatlar şu gün amala aşsa, has gowy bolardy”.
Parlamentde...
Parlamentiň içinde bolsa oppozision deputatlar spikeriň münberiniň öňüni böwetlediler. Bu ýagdaý parlamentiň başlygynyň oppozisiýa tarapyndan hödürlenen reformalary diňlenişigiň gün tertibine girizmänligi sebäpli döredi.
Ukrainada hökümete garşy protestler eýýäm üç aýdan gowrak wagt bäri dowam edýär. Demonstrantlar prezident Ýanukowiçiň häkimiýetden çekilmegini talap edip, Kiýewiň Garaşsyzlyk meýdançasyny we ençeme hökümet binalaryny eýelediler.
Duşenbe güni oppozisiýa liderleri Arseniý Ýatsenýuk we Witaliý Kliçko Germaniýanyň kansleri Angela Merkel bilen duşuşyp, ýurtdaky syýasy krizisi maslahat etdiler.
Şeýle-de duşenbe güni Russiýanyň maliýe ministri Anton Siluanow Moskwanyň Ukrainanyň 2 milliard dollarlyk ýewroobligasiýalaryny satyn aljakdygyny mälim etdi.
Dekabr aýynda Kiýew bilen Moskwa Russiýanyň 15 milliard dollarlyk ukrain ýewroobligasiýalaryny satyn almagy boýunça özara ylalaşyga geldiler. Mundan öň Ýanukowiç Ýewropa Bileleşigi bilen planlaşdyrylan erkin söwda ylalaşygyndan ýüz öwrüp, köpçülikleýin protestleriň döremegine sebäp boldy.
Dowam edýän protestleriň fonunda Ukrainanyň milli pul birligi griwna şu ýyl eýýäm öz hümmetiniň 7%-ni ýitirdi.


c: text/html

text:
Owgan prezidenti Aşraf Gani Owganystanyň Türkmenistan bilen serhetleşýän Jowzjan welaýatyndaky Garkyn we Hamýap etraplarynyň eteginden akyp geçýän Amyderýanyň ortasynda dörän ada we türkmen-owgan serhediniň araçägi barada dörän dawalar dogrusynda derňewleriň geçirilmegi üçin ýörite komitet döretdi we ony gürrüňi edilýän sebite ugratdy.
Emma şol bir wagtyň özünde Owganystanyň Serhetler we Tire-taýpalar ministrliginiň tabşyrygy esasynda Jowizjan welaýatyna sapar edýän bu toparyň gürrüňi edilýän dawaly meseläniň täsiri ýetýän sebitlerine barmandygy habar berilýär. Bu ýagdaýa bolsa, Garkyn we Hamýap etrabynyň ýaşaýjylar öz nägileliklerini bildirýärler.
Kabuldaky habarçymyz Şamerdanguly Myradynyň taýýarlan maglumaty.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Orsýetiň Goranmak ministrligi öz radarlarynyň Ortaýer deňziniň gündogar bölegine golaý ýerde iki sany ballistik “obýektiň” atylandygyny hasaba alandygyny aýtdy.
Orsýetiň habar agentlikleri Goranmak ministrliginiň metbugat wekiline salgylanyp, raketalaryň sişenbe güni irden Aşgabat wagty bilen sagat 11:16-da atylandygyny habar berdiler. Bu Orsýetiň günortasyndaky Armawir regionynda ýerleşýän radar sistemasy tarapyndan anyklanypdyr.
Ysraýyl sişenbe güni Ortaýer deňzinde ABŞ bilen bilelikde raketa synaglaryny geçirendigini mälim etdi. Ysraýylyň Goranmak ministrligi özüniň raketadan goranmak sistemasyny synamak üçin raketalary atandygyny aýtdy. Munuň öňüsyrasynda Ysraýyl raketalaryň atylmagyndan özüniň habarsyzdygyny aýdypdy.
Raketa synaglary baradaky bu gapmagarşy maglumatlar ABŞ-nyň Siriýa garşy harby çärelere görýän taýýarlyklarynyň çäginde Ortaýer deňzinde amerikan harby gämileriň ýerleşdirilmeginiň yzýany peýda boldy.


text:
Orsýetiň Sankt-Peterburg şäheriniň sudy iki adamy öldürmekde we jynsparazlyk hüjümlerini amala aşyrmakda aýyplap, 19 adamy türme tussaglygyna höküm etdi.
AFP habar agentliginiň berýän maglumatyna görä, bu toparyň ýolbaşçysyna dokuz ýyl, beýleki agzalaryna bolsa ýedi ýyla çenli türme tussaglygy berlipdir.
Sagçy jynsparaz toparynyň agzalary 2007-nji ýylda slowýan keşbi bolmadyk adamlara ýigrenç bilen hüjüm etmekde, şol sanda bir özbegi we ermenini öldürmekde günäli tapyldylar.
Prokurorlaryň aýtmagyna görä, bu topar öz hüjümlerini wideo düşürip, olary internetde hem ýerleşdiripdir.


text:
Tunisde köp ýyllaryň dowamynda ilkinji gezek açyk saýlawlar geçirildi.
Garaşsyz saýlaw toparynyň başlygy Kamal Jendoubiniň bellemegine görä, ýekşenbe güni geçirilen saýlawara gatnaşyk “ähli çaklamalardan” hem ýokary bolupdyr.
Tunisliler ýurduň geçiş hökümetini bellejek we Konstitusiýanyň täze görnüşini düzjek 217 agzalyk milli geňeşiň wekillerine ses berdiler.
Tunisde geçirilen saýlawlar barada Arap Ligasynyň ozlaky Baş sekretary, şeýle-de Müsüriň prezidentligine dalaş edýän Amr Moussa şeýle diýdi: “Eger-de biz demokratiýa barada söz açýan bolsak, onda biz demokratiýanyň özüni we demokratik prosesden gelip biljek netijeleri hem kabul etmelidiris. Biz öz ösüşimizi, öz rewolýusiýalarymyzy ýele sowrup bilmeris. Biz demokratiýany saýladyk, demokratiýa hem oýnuň şerti bolmaly”.
Çaklamalara görä, ýekşenbe güni geçirilen saýlawlarda sesleriň aglabasyny yslamçy “Ennahda” partiýasy alar. Bu partiýa ýurduň ozalky prezidenti Ben Aliniň döwründe gadagan edilipdi.
Ben Ali şu ýylyň ýanwarynda halk tolgunyşyklary netijesinde häkimiýetden çetleşdirilipdi.


text:
Dawid Trezege
Dawid Trezege 1977nji yylyn 15nji oktýabrynda Fransiýanyn Ruan shaherinde dunya inyar.Fransuz futbolchysy bolup,hazirki wagtda Riwer Pleýt toparynyn hujumchisidir.Futbol yoluny Argentinan Platense klubunda bashlayar.1995-2000nji yyllarda fransuz Monakoda oynap,2 sapar yurdun chempionlygyna we 1 gezek superkubogyna eye bolyar.1998de Chempionlar ligasynyn charek finalynda Man.Yunayteda garshy gechiren goly in yokary tizllikli gol bolup,157.33 km/s barabardyr.Shol yylda Trezege Fransiya chempionatynyn in yash oyunchysy diyilip,saylandy.Jemi Monakoda 125 oyunda 62 gol bilen tutush Yewropada super bombardir at bilen meshhur bolyar.2000de ol Ýuwentusa gechyar we 10 yylda Ýuwentusyn taryhyna giryar.2001/02de ol ajayyp mowsum gechirip,Serie A-da in gowy bombardir we in gowy oyunchy bolyar.Topar bilen hem yzly-yzyna 2 yyllap yurdun chempiony bolyar.2002/03de Chempionlar ligasynyn yarym finalynda Reala garshy gechiren Trezegenin 2 wajyp goly bilen Yuwe finala chykyp,emma Trezege finalda gol gechirip bilman, A.C.Milandan asgyn gelyarler.2006/07de Italiyada uly dawaly skandal bolup,Yuwentusy hem 2nji liga hasaplanyan Serie B tashlayarlar.Trezege hem shol wagt topary tashlaman,galan oyunchylaryn biridir(Del Pýero,Kamoranezi,Buffonam galdy).Serie B-da chempion bolup,2007/08de yokary liga gaydyp gelen Yuwentus onki yaly guychli bolmasadam,emma 3nji yer alyp,chempionlar ligasyna gatnashmak hukuk gazanyar.Trezege bolsa Yuwentusyn taryhynda 171 gol bilen toparyn dashary yurtly oyunchy bolup,in kop gol gechiren futbolchy bolyar.2010/11de ol Ispaniya gidip,Erkulesda oynayar.Pes klubda belli-bir netije gazanyp bilman,2011de Argentinanyn Riwer Pleýt kluby bilen 2,5 yyl mohlet bilen shertnama baglanshyar.Fransiyan milli yygyndysynda 1998-2008 aralykda oynap,34 gol gechiryar.1998de ol Dunya chempiony bolup,2000daki Yewropa chempionatynyn finalynda Trezege altyn gol bilen oz yurduna chempion diyen at alyp beryar.2006daky dunya chempionady bolsa Trezegin in bir yaman dushlerin biri bolup,Italiya garshy gechen final dushushygyn oynun sonky jerime uruglardan son dine Trezegen gechirip bilmedik yeketak penaltisinden son Fransiya nokauta iberildi.


text:
Awstraliýanyň hökümeti çilim satmagyň düzgünlerini ep-esli berkitmekçi.
Awstraliýanyň premýer-ministri Kewin Radd 2012-nji ýyldan çilimleriň gaplarynyň daşyndaky olaryň markasyny görkezýän uly ýazgylary ulanmaga gadaganlyk giriziljekdigini aýtdy.
Bu plana gorä, ýakyn geljekde çilim gabynyň daşynda esasy orny çilimiň dürli kesellere alyp barýandygy baradaky duýduryşlar, degişli reňkli suratlar eýelär.
Mundan daşary, Awstraliýada şu gün ýarygijeden başlap çilim söwdasynyň salgydy hem 25% ýokarlanar.


text:
Şu ýylda doglan gününe 110 ýyl dolýan belli türkmen ýazyjysy Agahan Durdyýew bize näme berdi? Şu maksat bilen onuň edebi mirasyna göz aýlaýarys.
Başlaýjy
XX asyryň 20-nji ýyllaryndan döräp başlan türkmen sowet edebiýaty gysga wagt içinde ençeme söz ussadyny orta çykardy. Olardan biri ýazyjy A. Durdyýewiň hyzmaty öz döwri hem soňkular üçin iňňän möhüm boldy. Ol türkmen edebiýatynda çeper prozanyň kämilleşmegine ýardam etdi.
Biz Agahan Durdyýewiň eserleriniň mysalynda, täze edebiýatyň kemala geliş aýratynlyklaryny görüp bilýäris hem türkmen prozasynyň ösüşine göz ýetirmäge mümkinçilik tapýarys.
Ýazyjynyň ömri gysga bolup, bary-ýogy 43 ýaşapdyr. Şol 43 ýylda ýetimçiligi, horlugy, açlygy görüpdir. Bir döwüm çörek üçin, keseki gapysynda gezip, obanyň sygyr çopany bolupdyr. Likbezde okap, sowatsyzlygyny ýok edipdir.
Soňra Marydaky Türkmen döwlet magaryf institutynda, Daşkentdäki Orta Aziýa kommunistik uniwersitetinde okapdyr. Dürli gazetlerde işläpdir. Esasy hyzmaty çeper proza bolup, çynlakaý hem düýpli proza girişen döwründe aradan çykypdyr.
Synpy göreş
O döwürde synpy göreşden çetde durmak mümkin däldi. “Kim bizlik bolmasa, ol biziň duşmanymyzdyr” diýlen ýörelgeden ugur alynýardy. Agahan Durdyýew öz döwrüniň syýasatynyň ýetişdiren ýazyjysy. Başga bir sowady bolmadyk we başga dünýäni görmedik ýazyjy bolşewikleriň öwredişi ýaly, synpy göreşi beýan etmäge aýratyn üns berdi.
Şu ugurdan ençeme hekaýalar hem “Meret” powestini ýazdy. Ýöne ýazyjyny tanadan onuň satirasy boldy. Onuň syýasat üçin ýazan “Bagtly ýigit” powestiniň-de, birinji bölümi gowy görlüpdi. Annaguly sölpiniň bolup ýörşi okyjyda göwnaçyk gülki döredipdi. Bu esere abraý getiren onuň başky satiriki bölegi boldy.
Mylaýym satira
Agahan Durdyýew çeper satiranyň ussady hökmünde-de ilkinjileriň biridir. Onuň satirasy gödek däl, aşa mylaýym hem täsirli. Zergär kümşüň ýüzüne altyny nähili çaýýan bolsa, A. Durdyýew hem satirany öz eserlerinde şeýle ulanýar. Käbir ýerde satiriki äheňli bir jümle ýa-da bir epizod eseriň tutuş durkuna öwüşgin berýär.
“Gurban” hekaýasyny ýatlasak, ol başdan-aýaga: “Gurban!”, “Hä!”, “Bar, ol işi et, bar, bu işi et!” diýen ýaly jümlelerden düzülen. Ýöne ortarakda bir sözlem bar. «– Gel, meniň uçgurymy daňyp ber!» Şu söz hem Gurban biçäräniň nähili işlere ýetişmeli bolýandygyny görkezýär. Beýleki bir tarapdan, Gurbany dürli hyzmatlar bilen ezýänlere ýaňsy hem gülki oýarýar.
Ýazyjynyň “Han küýli” hekaýasy türkmen edebiýatynda belli eserleriň biri. Hekaýanyň baş gahrymanynyň adynyň yzyna “küýli” lakamynyň tirkelmegi okyjyda eýýäm kinaýaly duýgyny oýarýar. Ol adam diňe “küýli-de” däl, eýsem “Han küýli”!
Ol öz durmuşyna pitiwa etmeýär. Ýalta, iş ýakmaz, ýatyp iýmegi, janyny aýamagy halaýar. Aýaly Ejegyzyň janygyplar aýdýan sözüne gulak gabartmaýar. Aýaly ondan öý-içeri, hojalyk aladalary barada alada etmegini talap edip, halys iňirdäberse, şeýle diýýär.
«– Saçak hakda sen alada edýärsiň, besdir bize. Eger men hem alada etsem, onda guma goýun çykararys. Onsoň ol goýunlary sagmak gerek bolar. Süýdüni bişirip, basyrmak gerek bolar. Ýaýyp, ýagyny almak gerek bolar. Men hem goýunlaryň gurtlanyna seretmeli bolaryn, ýüňlerini gyrkmaly bolaryn. Sen ony saýyp, keçe etmeli bolarsyň. Bu işler bolsa bize başartmaz…»
“Bally molla”
Bally molla diýlende, garynjygynyň gadyryny bilýän, egni ak köýnekli, ak balakly, garasakgal pyýada göz öňüňe gelýär. Ol özüne üns berilýänini bilýän ýaly, köýneginiň jübüsinden sakgal daragyny çykaryp, wazalin çalyp ýalpyldadan sakgalyny daraýar.
Onuň oba kooperatiwinde gözüni çüýjerdip Gözel gyzy synlaýşy-da, ussaçylyk edişi-de örän özboluşly.
Bally mollanyň Näzik ejäniň ýanynda öwnüşini ýatlalyň. Ilki ýöne bir ýasalyp taşlanan kätmenden başlanan, soňra welosipede ýeten gürrüňi Bally molla şeýle jemleýär. «Näme, demre jan bermek kyn zat däl, traktor dagyny hem men ýasap biljek ahyryn!» Ol adam beýle sözi diýer. Şu söze özüniň güp ynanyp aýdýany hem belli. Özüne şeýle göwni ýetýän adam Gözel ýaly ýaş maşgalany “söýüp”, başdaş aýalyndan aýrylyşmak hyýalyna düşýär.
Kooperatiwde Gözel gyzyň “inini-boýuny” synlap, başy göçen Bally molla öýüne gelende, aýalyna azgyrylýar.
«– Be, bolşuň nätüýsli? Bir ýerden geleniňde, gyzýaň-da geläýýäň – diýip, aýaly ýerinden turdy.
– Bolup oturyşyň şol bolsa, men elmydam gyzgynlydyryn.
– Gyzgynly bolsaň bolupber, şu adamlar hem özüni sençe görýär. Seniň asyl, ömürboýy içiň düzelmän geçdi.
– Saňa meňzeş heleýi bolanyň asyl içi düzelmez.»
Ussat ýazyjy bize şeýle çeper hem satiriki hekaýalary berdi.
Makalada öňe sürülen pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Karel Çapek
Karel Çapek
(1890-1938)
Çehiýanyň iň meşhur ýazyjylarynyň biri Karel Çapek 1890-njy ýylyň 9-njy ýanwarynda Mala-Swatonowitz şäherçesinde, lukmanyň maşgalasynda dünýä inýär. Ilki Grades-Kralow şäherindäki gimnaziýada, soňra Pragada bilim alýar, 1915-nji ýylda Karl uniwersitetiniň filosofiýa hünäriniň doktorlyk derejesini gazanýar, soňra Berliniň hem Parižiň uniwersitetlerinde-de filosofiýany öwrenýär. 1917-nji ýylda «Narodni listy» gazetinde žurnalist bolup işe başlaýar. 1921-1923-nji ýyllar aralygynda Praganyň «Winogradeh teatrynda» dramaturg bolup işleýär.
1916-njy ýylda ýazyjy dogany Ýozef Çapek bilen bilelikde «Ýanyp duran çuňluklar» atly ilkinji hekaýalar ýygyndysyny çap etdirýär. Eýýäm şol kitabynda Karel Çapek özüniň realistik suratlandyrma ussatlygyny, ýumoryny hem-de täsin öňdengörüjiligini görkezmegi başarýar. Karel Çapekiň «Ene»(1938), «R.U.R.»(1920) pýeslary, «Absolýut fabrikasy»(1922), «Krakatit»(1922), «Gordubal»(1933), «Ýönekeý durmuş»(1934), «Salamandralar bilen uruş»(1936) romanlary çap edileninden soň tiz wagtyň içinde bütin dünýäde iň köp söýülip okalýan eserlere öwrülýärler. 1936-nji ýylda ýazyjyny Nobel baýragyna dalaşgär saýlaýarlar. 1925-nji ýylda Çapek Çehoslowakiýanyň PEN-klubyny esaslandyryp, oňa 1933-nji ýyla çenli baştutanlyk edipdir.
Mundan ötri, Karel Çapek ussat fotosuratçy hem jemgyýetçilik işgäri hökmünde-de bellidir. Ýazyjy öz döwrüniň iň bir erjel antifaşisti hökmünde-de tanalýar. Ol eýýäm 1920-nji ýylda ýazan eserlerinde faşizmiň dünýä halklaryna nähili jebir ýetirjekdigini duýdurypdyr. Faşistik režimine garşy, hususan-da, Gitleriň hut özüne ýazan awuly tankytlary sebäpli, fýurer ýazyjyny özüniň « şahsy duşmany » diýip yglan edipdir.
Karel Çapek 1938-nji ýylyň 25-nji dekabrynda, faşistleriň Çehoslowakiýany basyp almagynyň öňüsyrasy dünýeden ötdi.


text:
Çarşenbe güni Bagdadyň demirgazygyndaky Bakuba şäherinde utgaşykly amala aşyrlan üç partlamada azyndan sekiz adam öldi.
Bu bomba hüjümlerinde Aşura dabarsyna gatnaşmak üçin mukaddes Karbala şäherine tarap ýöräp barýan şaýy musulmanlary nyşana alnypdyr.
Şaýy musulmanlary 7-nji asyrda Muhammet pygamberiň agtygy Ymam Hüseýiniň ölümini belleýärler.
Bu däp her ýyl ýatlanyp geçilýän ýas tutmak döwri bolup, ol Aşura diýip atlandyrylýar we bu gün ýüz müňlerçe şaýy musulmanlarynyň gatnaşmagynda bellenilip geçilýär.
Sünni ekstremistleri şaýy musulmanlaryny dinden çykan hasaplap, olara ýygy-ýygydan hüjüm edýärler.
Yrakda mezhebara ýowuzlyklar barha möwjeýär. Şu ýylyň dowamynda amala aşyrlan hüjümlerde 5 müň 500 yrakly öldürildi, olaryň 1000-si diňe oktýabr aýynda heläk boldy.


text:
NATO-nyň ýokary derejeli komandiri Ukraina garşy “yzygiderli edilýän hüjümler”, Kiýewiň bir gün Günbataryň harby bileleşigine goşulmak maksady bilen öz armiýasyny döwrebaplaşdyrmak ugrunda edýän tagallalaryny böwetleýär diýip, duýduryş berdi.
27-nji maýda Kiýewde geçirilen goranyş ýygnagynda NATO-nyň syýasy we howpsuzlyk meseleleri boýunça başlygy Trasiwolosa Terri Stamatopoulos (Thrasyvoulos Terry Stamatopoulos): “Biz Ukrainanyň ýüzbe-ýüz bolýan howply kynçylyklaryndan habarlydyrys” diýdi.
Bu aralykda, Ukrain harbysynyň metbugat wekili ok atyşygy bes etmek barada fewral aýynda Minskde gol goýlan ylalaşyga garamazdan, gündogar Ukrainada Russiýa tarapyndan goldanylýan separatistleriň eden hüjüminde bir ukrain harbysynyň öldürilendigini we başga-da sekiz sanysynyň ýaralanandygyny habar berdi.
Ukrain harbysynyň metbugat wekili Oleksander Motuzýanykyň aýtmagyna görä, separatistler pitneçileriň kontrollygyndaky Donetsk şäheriniň daşynda we strategik taýdan ähmiýetli Mariupol şäheriniň golaýynda hökümet güýçlerine garşy yzygiderli hüjümleri amala aşyrýar.


text:
BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi Aleppodaky krizis barada ýene bir adatdan daşary sessiýa geçirýär.
BMG-niň bir resmisi Aleppodaky ýagdaýy «dowzaha düşmäge» deňedi.
Siriýanyň Orsýetiň howa güýçleri tarapyndan goldanylýan hökümet güýçleri Alepponyň gündogar etraplaryny gozgalaňçy toparlardan yzyna almak üçin elde baryny edýär.
Halkara Gyzyl haç komiteti soňky 72 sagat içinde bu ýerlere edilýän agyr hüjümden 20 müňe çenli adamyň gaçyp çykandygyny aýtdy. Alepponyň gündogar etraplary dört aýdan gowrak wagt bäri hökümet güýçleriniň gabawynda galýar we halkara kömek fondlary azalyp, azyk-suwluk önümleri gutaryp barýar.
Bütindünýä Azyk programmasynyň sözçüsi Bettina Luesçer asuda adamlaryň «kem-kemden dowzah ýagdaýyna salynýandygyny» aýtdy.
Fransiýanyň BMG-däki ilçisiFrancois Delattre halkara jemgyýetçiligiň hereket etmegine çagyrdy.


text:
Türkmenistanyň köpçülikleýin habar serişdeleriniň maglumatyna görä, bu türkmenistanly sportsmenleriň geçen ýylky üstünlikleriniň biri-de olardan käbirleriniň şu ýylky Beýik Britaniýanyň paýtagtynda boljak olimpiýa oýunlaryna gatnaşmak hukugyna eýe bolmaklarydyr.
Resmi maglumata görä, 2011-nji ýyl boýunça iň üstünlikli sportsmenleriň sanawyna giren aýal we erkek sportsmenler agyr atletikada, şeýle-de grek-rim göreşi, dzýudo, boks we kikboksing ýaly göreş tilsimleri boýunça üstünlik gazanypdyrlar.
Türkmenistanyň sport pudagynyň öňki işgäri, SSSR-iň Sport komitetiniň ýanyndaky respublikan futbol mekdebiniň we olimpiýa rezerwi boýunça sport mekdebiniň müdiri bolup işlän Anatoliý Fominiň bellemegine görä, agyr atletika, ilkinji nobatda-da, ştanga götermek we göreşiň dürli görnüşleri köpden bäri türkmen sportunyň öňde baryjy ugurlarydyr.
Käbir üstünlikler
Türkmenistanyň 2011-nji ýyl boýunça iň üstünlikli ştangaçylarynyň üçüsi Ömürbek Bazarbaýew, Daniýar Ismailow we Tolkunbek Hudaýbergenow şu ýyl olimpiýa oýunlaryna gatnaşarlar.
Aşgabadyň "Köpetdag" meýdançasynda tomaşaçylar sport ýaryşlaryna tomaşa edýärler.
Bu üç sportsmen 2011-nji ýylyň noýabr aýynda Fransiýanyň paýtagtynda geçirilen Dünýä çempionatynda üstünlikli çykyş etdiler. Hut şol ýaryşda agyr atletika boýunça sportsmen Ömürbek Bazarbaýew agramy 62 kilo çenli iň güýçli sportsmenleriň başky bäşisiniň hataryna giripdi.
Ştangaçy Daniýar Ismailow 2011-nji ýylda Malaýziýanyň Pinanga şäherinde ýaşlaryň arasynda geçirilen Dünýä çempionatynda bürünç medala eýe boldy. Şonda Ismailow 20 ýaşa ýetmedik ýaşlar kategoriýasynda ýaryşypdy.
Türkmenistanyň iň üstünlikli sportsmenleriniň 17 adamlyk sanawynda Arslan Oraşew, Hojamuhammet Toýçyýew, Kyýas Esenow, Amanaly Ataýew, Nursähet Pazzyýew, Gülnar Haýytbaýewa, Guwanç Atabaýew, Döwletmyrat Sapargeldiýew, Yhtyýar Matkerimow, Seýitjan Mirzoýew, Şameret Hallyýew, Çary Çaryýew, Tirkeş Aýazow we Ýagşymyrat Annamyradow dagylaryň atlary-da sanalyp geçilýär.
Ünsi talap edýän ugurlar
Sport ugrundan bilermen Anatoliý Fomin öz wagtynda Türkmentsanda ýeňil atletikanyň we ýaşlar futbolynyň-da Türkmenistanda ösen sport ugurlary bolanlygyny belledi.
Anatoliý Fomin Türkmenistanyň futbol boýunça sport mekdeplerine müdirlik eden döwründe onuň okuwçylarynyň arasynda soňra Tatarstanyň, Özbegistanyň we Orsýetiň futbol komandalarynda oýnan meşhur futbolçy we trener Waleriý Nepomnýaşiý we Orsýetiň “Rubin” futbol komandasynyň häzirki treneri Gurban Berdiýew dagylar hem türgenleşipdiler.
Häzirki wagt Türkmenistanyň sportunyň ösüşine degişli işler ýurduň Syýahatçylyk we sport boýunça döwlet komiteti tarapyndan amala aşyrylýar. 2011-nji ýylda üstünlik gazanan türkmen sportsmenleriniň döwlet tarapyndan nähili sylaglanýanlygy barada Türkmenistanyň Syýahatçylyk we sport boýunça döwlet komitetiniň resmi maglumatynda habar berilmeýär.
Bu wakalaryň fonunda Türkmenistan ýakyn geljekde abraýly halkara sport ýaryşyny geçirmeklige-de taýýarlyk görüp başlady. 2010-njy ýylda Türkmenistan Aziýanyň ýapyk jaýlardaky 5-nji oýunlaryny geçirmek hukuguna eýe boldy. 2005-nji ýylda esaslandyrylan bu oýunlaryň 5-jisi 2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriler.


text:
Penşenbe güni paýtagt Aşgabatda ýaşlaryň arasynda «Street football Daimler» atly futbol ýaryşy başlandy.
Aşgabadyň çagalar üçin sport mekdeplerinden düzülen 16 sany futbol komandasynyň gatnaşmagynda geçirilýän bu ýaryş Aziýanyň Olimpiýa geňeşi tarapyndan gurnalýar.
Bu ýaryşyň esasy maksady ukyply ýaş futbolçylary ýüze çykarmakdyr.
«Street football Daimler» ýaryşy Aziýanyň Olimpiýa geňeşi tarapyndan gurnalýan üçünji turnirdir. Ýaryşyň mundan ozalkylary Butanda we Gündogar Timorda gurnalypdy.
Aşgabatdaky futbol ýaryşynyň final oýny 22-nji maýda paýtagtyň “Köpetdag” stadionynda geçiriler.


text:
Ýakynda Täjigistanyň paýtagty Duşenbäniň 172-nji orta mekdebiniň okuwçysy Şukrona Dawlatowa iňňebagjygy ýuwudanlygy sebäpli keselhana ýerleşdirilýär. Onuň maşgalasynyň berýän maglumatyna görä, Şukrona mekdebe başörtgi dakynyp barany sebäpli mugallymy oňa käýäpdir.
Mugallymyň käýinjinden gorkan gyzjagaz hem başörtgüsini aýryp, ondaky iňňebagjygy dişi bilen agzynda saklaýar. Mugallymyň käýinçleriniň has-da artmagy netijesinde, Şukrona gorkup, agzyndaky temençäni ýuwudýar.
Umuman, käbir mekdeplerde mugallymlar tarapyndan okuwçylara käýenmegi, hatda olaryň ýenjilmegi ýaly wakalara dünýäniň dürli ýurtlarynda duş gelmek mümkin. Eýsem, häzirki wagt bu mesele Türkmenistanyň mekdeplerinde nähili? Bu baradaky tejribeleriňizi biziň bilen hem paýlaşyň.
Bu baradaky garaýyşlaryňyza, tejribeleriňize aşakadaky teswir bölüminde garaşýarys.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 15-16-njy maýda Orsýet Federasiýasyna edýän iş saparynyň çäginde GDA-nyň resmi däl sammitine gatnaşýar. Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň resmi däl sammiti 15-nji maýda Moskwada geçirilýär.
Türkmenistan şu ýyl GDA guramasyna baştutanlyk edýär. Emma 15-nji maýda Moskwada geçirilýän resmi däl ýokary derejeli bu duşuşyk Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň baştutanlygynda geçýär. Bu barada Azatlyk Radiosyna Orsýetiň prezidentiniň administrasiýasynyň metbugat gullugy aýtdy.
GDA guramasynyň agza döwletleriniň baştutanlarynyň gatnaşmagynda geçirilýän bu sammit Moskwa wagty bilen agşam sagat 19:30-da başlanýar. Onuň gün tertibi we maslahat ediljek temalar barada öňünden habar berilmedi. Kremliň metbugat gullugyna görä, bu barada köpçülige maslahatyň yzýany mälim ediler.
Türkmenistan GDA guramasyna assosirlenen agza hökmünde gatnaşýar. 1991-nji ýylda guramanyň doly derejeli agzasy bolan Türkmenistan 2005-nji ýylyň awgust aýynda guramanyň çägindäki statusyny çäklendirip, gurama assosirlenen agza hökmünde gatnaşmak kararyny yglan edipdi.
Emma soňky ýyllaryň dowamynda Türkmenistan GDA-nyň çägindäki roluny aktiwleşdirdi. Türkmenistanyň resmi maglumatlarynda Türkmenistanyň GDA-nyň düzüminde alyp barýan hyzmatdaşlygy we gurama şu ýyl baştutanlyk etmegi “Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýöredýän syýasatynyň halkara derejesinde giňden ykrar edilýänligini görkezýär” diýip bellenýär.
GDA guramasy şu ýylyň fewral aýynda Türkmenistanda geçirilen prezidentlik saýlawlaryna halkara synçysy hökmünde gözegçilik eden ýeke-täk gurama boldy.
Howpsuzlyk duşuşygy
15-nji maýda Kremlde GDA guramasynyň resmi däl sammiti bilen bir günde ýene bir regional guramanyň duşuşygy geçirildi. “Kollektiwleýin howpsuzlyk boýunça şertnama guramasynyň” ýubileý sammiti guramany döretmek boýunça ylalaşygyň 20 ýyllygyna we bu guramanyň döredilmeginiň 10 ýyllygyna bagyşlandy. Bu gurama Ermenistan, Belarus, Orsýet we Merkezi Aziýanyň Türkmenistandan başga ähli ýurtlary girýär.
GDA-nyň sammitiniň öňüsyrasynda Kremlde geçirilýän bu duşuşyga Orsýete iki günlük iş saparyna başlan Türkmenistanyň prezidenti gatnaşmaýar. Bu barada Azatlyk Radiosyna guramanyň baş sekretariatynyň metbugat wekili Wladimir Zaýnetdinow aýtdy.
Zaýnetdinowyň sözlerine görä, “Kollektiwleýin howpsuzlyk boýunça şertnama guramasynyň” sammitiniň baş temasy global we regional howpsuzlyga degişli problemalara we gurama agza döwletleriň bu howplara garşy bilelikdäki çärelerine degişli.
Türkmenistanyň prezidenti Berdimuhamedowyň Orsýete saparynyň dowamynda onuň prezident Wladimir Putin bilen ikiçäk duşuşyp-duşuşmajagy hem häzirlikçe belli däl.
Berdimuhamedowyň Orsýete iş sapary Tatarystan Respublikasynda dowam etdiriler. 16-njy maýda Kazanda Türkmenistanyň prezidentiniň Tatarystan Respublikasynyň prezidenti Rustam Minnihanow bilen gepleşikleri geçiriler. Resmi Aşgabat bu gepleşikleriň “uzakmöhletleýin esasda ýola goýlan ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyga täzeden kuwwatly itergi bermegine garaşýar”.


text:
10-njy oktýabrda Türkiýe bilen Ermenistan gatnaşyklaryny kadalaşdyrmak ugrunda protokola gol çekdiler.
Şweýsariýadaky şol gol çekişlik dabarasyna bu iki döwletiň daşary işler ministrlerinden daşgary-da Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Hillary Klinton, Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow, Ýewropa Bileleşiginiň Daşary syýasat boýunça komissary Hawier Solana dagylar gatnaşdylar.
Daglyk Garabag boýunça aladalar
Türkiýäniň we Ermenistanyň gatnaşyklaryny kadalaşdyrmak ugrundaky tagallalary heniz üstünde konflikt dowam edýän Daglyk Garbag baradaky gaýgy-aladalary artdyrýar.
85 ýaşly Garabagly ermeni Aleksandr Osipow bu gepleşiklere nägilelik bildirip, şeýle diýýär: «Ahyrsoňunda Garabag halky erkin ýaşamak hakynda karar kabul etdi. Eger biz Azerbeýjanyň bir bölegi bolup galsak, hiç haçan erkin bolmarys. Biz öz respublikamyzda ýaşamak isleýäris. Biz ermeni we erminler bilen ýaşamak isleýäris» diýip, Osipow aýdýar.
Daglyk Garabagyň üstünde Ermenistan bilen Azerbeýjanyň arasynda alty ýyllap uruş boldy, 1994-nji ýylda atyşyklar ýatyrylandan soňra Garabagdaky erminler bir taraplaýyn garaşsyzlygy yglan etdiler. Aglaba ýaşaýjylary ermenilerden bolan bu region Azerbeýjana degişli.
Ermenistanyň Garabagy basyp almagyna protest hökmünde Bakuwy goldap, Türkiýe Ýerewan bilen diplomatik gatnaşyklary ýatyrdy, muňa ermeni tarapynyň osmanly döwründe türkler etniki ermenileri gyrgyna berdi diýen garaýşy-da öz täsirini ýetirdi.
Bu mesele gozgaldymy?
Ýerewan bilen Ankara arasynda gol çekilen protokolda Garabag meselesiniň-de orun alandygyny azerbeýjanly syýasy analitik Ilgar Mämmedow aýdýar: «Gol çekişlik dabarasyna Garabag boýunça Minsk toparynyň egindeş ýolbaşçylary-da gatnaşdylar. Türkiýe-Ermenistan dostlukly gatnaşykary hakyndaky protokolda Ermenistan-Azerbeýjan meselesi-de orun alýar, bu gatnaşykdan sowulmaga Ermenistanyň ýoly ýok» diýip, Mämmedow aýdýar.
Ankara-Ýerewan arasynda alnyp barylýan bu tagallalardan Günbatar razydygyny aýdýar, ýöne Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýip Ärdoganyň 11-nji oktýabrdaky çykyşy nägilelik döretdi. Şonda Erdogan Ermenistan basyp alan azeri topragyndan çekilýänçä Türkiýäniň parlamentiniň bu protokoly makullamazlygy mümkin diýdi.
Erdoganyň bu sözlerine Ermenistanyň prezidenti Serž Sarkisýan nägilelik bildirip, beýle sözleriň Ýerewanda-da, Ankarada-da göwnüçökgünlige alyp geljekdigini aýtdy. Çarşenbe güni Türkiýe-Ermanistan arasynda oýnaljak futbol ýaryşyna tomaşa etmäge Sarkisýan Türkiýä barýar, mundan ozal Türkiýäniň prezidenti Abdylla Gül-de futbol ýaryşyna tomaşa etmäge Ýerewana barypdy.
Uruş zerarly...
Uruş zerarly 700 müň çemesi azeri öý-owzarlaryny terk etmäge mejbur boldular, olar Bakuwdan 350 km uzaklykda ýerleşdirildiler. Olar durmuş şertleriniň agyrdygyny aýdýarlar. 43 ýaşly Yusef Abbasow bu barada şeýle diýýär: «Hiç kim ýedi adam bolup, bir otagda ýaşamak islänok, 85 adam bolup bir hajathana nobata durmaly, adamlar biri-biri bilen ýakalaşmagyň deregine ermenileri ýurtdan çykarmak ugrunda söweşmeli» diýip, Abbasow aýdýar.
Gatnaşyklaryny kadalaşdyrmak baradaky dokumente Türkiýe bilen Ermenistan gol çekenden soňra, Bakuda-da bu ylalaşygyň garşysyna protest bildirenler-de bar.


text:
Ýakynda Türkmenistanda bolan bir waka halkara habar beriş serişdeleriniň ünsüni özüne çekdi. Bu habar dünýäniň ençeme ýurdunda hereket edýän “Parahatçylyk korpusynyň” meýletinçileriniň täze toparyna Türkmenistana barmaga rugsat edilmänligi baradadyr.
1993-nji ýyldan bäri bu ýurtda iş alyp barýan “Parahatçylyk korpusynyň” agzalary özleriniň Türkmenistan bilen bagly şeýle ýagdaý bilen ilkinji gezek ýüzbe-ýüz bolandyklaryny aýdýarlar.
Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir bu we beýleki meseleler barada “Parahatçylyk korpusynyň” metbugat bölüminiň ýolbaşçysy Joş Fild bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Ilki bilen Merkezi Aziýada, hususanam Türkmenistanda, alyp barýan işleriňiz barada dolurak maglumat beräýseňiz?
Joş Fild: 1993-nji ýylda Türkmenistanda işe başladyk. Şondan bäri “Parahatçylyk korpusynyň” 650 töweregi meýletinçisi Türkmenistanda iş alyp bardy. “Parahatçylyk korpusy” Türkmenistanda magaryf hemem saglyk sektorynda iş alyp barýar. Saglyk pudagy bilen bagly alyp barýan işlerimiz bilen bagly gürrüň edilende, biz esasanam bu ugurda ilat arasynda düşündiriş işleri bilen meşgullanýarys. Meselem, biz obalarda çaga dogulmagy bilen bagly ýüze çykýan saglyk problemalary hemem çagalaryň saglygy barada halk arasynda düşündiriş işlerini alyp barýarys.
Bu barada alnyp barylýan proýektlerimiz arkaly, hususanam bu keseliň nähili ýüze çykýandygy, munuň alamatlary we olaryň öňüniň alynmagy üçin görülmeli çäreler barada halka maglumat berilýär.
Türkmenistanda alyp barýan işlerimiziň gysgaça beýany şulardan ybarat.
Azatlyk Radiosy: 1993-nji ýyldan bäri şu güne çenli Türkmenistanda öz bitiren işleriňiz we gazanan üstünlikleriňiz barada has takyk maglumat berip biljekmi?
Joş Fild: “Parahtçylyk korpusynyň” Türkmenistanda amala aşyran proýektleriniň ählisi barada häzir meniň elimde jikme-jik maglumat ýok. Emma biz takmynan şeýle usulda iş alyp barýarys. Biz ýerli halk bilen işleşip, olaryň pikirlerini diňleýäris. Şol esasda biz “Parahatçylyk korpusynyň” meýletinçileriniň hödürläp biläýjek hyzmatlaryndan ýerli halkyň haýsy hajatlarynyň üpjün edilip bilinjekdigini kesgitlemäge synanyşýarys. Meselem, magaryf pudagy barada alnyp barylýan işler bilen bagly gürrüň bersem, biz mugallymlaryň hünärlerini kämilleşdirmek üçin olar bilen türgenleşik işlerini geçirýäris. Kähalatlarda biziň meýletinçilerimiz mekdeplere baryp, studentlere-de sapak berýärler. Bu biziň magaryf pudagy boýunça alyp barýan işlerimiziň bir bölegidir.
Saglyk pudagy bilen bagly alyp barýan işlerimiz barada gürrüň bersem, öň hem aýdyşym ýaly biz esasanam Türkmenistanyň obalarynda çaga dogluşy hemem çaganyň saglygyny goramak bilen bagly ilat arasynda düşündiriş işlerini alyp barýarys.
Azatlyk Radiosy: Alyp barýan işleriňiz barada berýän gürrüňleriňizden çen tutulsa, edýän işleriňiz halk bähbidi üçin gaty peýdaly aladalar ýaly bolup görünýär. Emma näme üçindir size öňki Sowet Soýuzyna girýän respublikaryň aglabasynda şübhe bilen garalýar. Meselem, Orsýet 2002-nji ýylda siziň guramaňyzyň işgärlerini ýurtdan çykardy. Munuň sebäbi näme?
Joş Fild: Haýsydyr bir ýurduň “Parahatçylyk korpusy” ýa onuň alyp barýan işleri barada şübhe bildirmegi ýa olaryň näme hakda pikirlenýänligi meselesi boýunça men kommentariý berjek däl. “Parahatçylyk korpusynyň” missiýasy gaty anykdyr. Biz haýsydyr bir ýurda diňe şol ýurt tarapyndan isleg bildirilen halatynda meýletinçilerimizi ugradýarys. Biziň guramamyzyň başga bir oňyn tarapy hem biziň diňe bize zerurlyk duýlan pudaklarda iş alyp barýanlygymyzdyr.
Şunlukda biz haýsydyr bir ýurda diňe şol ýurtdaky hökümet ýolbaşçylary tarapyndan çakylyk iberilen ýagdaýynda barýarys. Şunuň üçin her haçanda haýsydyr bir ýurt biziň hyzmatymyza zerurlygyň galmanlygyny aýtsa, biz onuň islegine hormat goýýarys. “Parahatçylyk korpusynyň” agzalary, elbetde, özlerinden hyzmata garaşylýan ýerlerde iş alyp barýarlar.
Azatlyk Radiosy: Aýdýan zatlaryňyz düşnükli, ýöne meniň biljek bolýan zadym, alyp barýan işleriňiz bilen bagly haýsydyr bir ýurduň siz barada şübhe bildirmegine sebäp bolup biläýjek bir zat barmy? Meselem, “Parahatçylyk korpusynyň” agzalarynyň Orsýetden çykarylmagyna sebäp bolan anyk zat näme? Rus ýolbaşçylary siziň meýletinçileriňiz barada kabul eden kararlary bilen sizi tanyşdyran bolmaly, şeýle dälmi?
Joş Fild: Bu barada size berip biljek maglumatym ýok.
Azatlyk Radiosy: Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlarda alyp barýan işleriňiz baradaky meselä gaýdyp gelsek, siziň nukdaýnazaryňyzdan şol ýurtlardan haýsynda iş alyp barmak has kyn?
Joş Fild: Men şol ýurtlarda alnyp barylýan operasiýalarymyzyň jikme-jikligi barada size maglumat berip biljek däl. Emma aýdyp biljek zadym, biziň meýletinçilerimiziň işleýän islendik ýurdunda ýolbaşçylar bilen biziň örän gowy aragatnaşyk saklaýanlygymyzdyr. Şeýle-de biz diňe biziň kömegimizi isleýän ýurtlarda iş alyp barýarys. Şunlukda häzirki döwürde biziň iş alyp barýan ýurtlarymyzda şol ýurtlaryň hökümet ýolbaşçylary bilen aragatnaşygymyz gaty gowy.
Azatlyk Radiosy: Emma siziň meýletinçileriňiziň iş alyp barýan ýurtlaryndan biri bolan Türkmenistan bilen aragatnaşygyňyz barada aýdylanda, siziň öňe sürýän bu pikiriňiz hakyky ýagdaý bilen çalymdaş däl ýaly bolup görünýär. Sebäbi Aşgabadyň siziň 47 töweregi meýletinçiňize Türkmenistana barmaga rugsat bermejegini aýdanlygy mälim edilýär. Bu ýagdaý barada bize dolurak maglumat beräýseňiz?
Joş Fild: Hawa, ilki bilen bu meseläni anyklaşdyrmaga maňa rugsat ediň. Biziň häzirki döwürde Türkmenistanda meýletinçilerimiz bar. Olar şol ýurtda galmaklaryny we hyzmat etmeklerini dowam etdirýärler. Bize gelip gowuşýan maglumatlara görä, Türkmenistanyň hökümeti biziň meýletinçilerimiziň bitirýän işlerinden razy. Täze meýletinçiler toparynyň Türkmenistana barmagy bilen bagly bize berlen maglumat Aşgabadyň bu ýurda goşmaça meýletinçileriň barmagyny islemeýändigi baradadyr.
Emma häzirki döwürde Türkmenistanda iş alyp barýan agzalarymyzyň şol ýerde galmagyny dowam etdirmegi bilen bagly hiç hili problema ýok. Oňa hökümet garşy däl.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan bilen bagly aýdylanda mundan öň hem haýsydyr şunuň ýaly ýagdaý bilen ýüzbe-ýüz bolupmydyňyz?
Joş Fild: Türkmenistandamy? Ýok, bolmandyk.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň hökümeti kabul eden bu karary barada size düşündiriş berdimi? Eger beren bolsa, olaryň bu düşündirişi sizi kanagatlandyrýarmy?
Joş Fild: Türkmenistanyň hökümeti bu barada bize hiç hili resmi düşündiriş bermedi. Emma biz bu ýurduň ýolbaşçylarynyň “Parahatçylyk korpusynyň” agzalaryna Türkmenistana barmaga rugsat berip-bermezlik bilen bagly karar kabul etmek hukugyna hormat goýýarys.
Azatlyk Radiosy: Häzirki döwürde Türkmenistanda iş alyp barýan meýletinçileriňiziň sany näçeräk we bu ýurtda öňümizdäki ýyl bilen bagly nähili planlaryňyz bar?
Joş Fild: Häzirki döwürde Türkmenistanda 70 töweregi meýletinçimiz bar. Olaryň ýurtda galmagyna hökümet garşy däl. Türkmen hökümeti Aşgabat tarapyndan çagyrylan meýletinçilerimiziň alyp barýan işlerini goldaýar. Biziň maglumatymyza görä, Türkmenistanyň hökümet wekilleri 2010-njy ýylyň sentýabr aýyna çenli özleriniň bu ýurda täze meýletinçileriň gelmegine garaşmaýanlygyny bildiripdirler.
Şunlukda biz öz meýletinçilerimiziň täze toparyny bellenilen şol möhlet tamamlanandan soňra Türkmenistana ibermekçi. Sebäbi şol wagta çenli meýletinçilerimiziň ýene Türkmenistana barmaklygyna zerurlyk ýüze çykar.
Azatlyk Radiosy: Siziň meýletinçileriňize ýurda barmaga rugsat bermänligi üçin Türkmenistanyň ýitirjek zady näme?
Joş Fild: Men bu barada çaklama öňe sürüp biljek däl. Bizi begendirýän zat, häzirki döwürde Türkmenistanda iş alyp barýan meýletinçilerimiziň şol ýurtda öz işlerini dowam etdirmegidir.
Azatlyk Radiosy: Düýbi Birleşen Ştatlarda ýerleşýän başga bir gurama “Halkara barlaglar we alyş-çalyş programmasynyň” hem Türkmenistandaky bölümini ýapjakdygy barada tassyklanmadyk maglumatlar bar. Häzirki döwürde-de siziň meýletinçileriňiziň täze toparyna ýurda barmaga rugsat edilmeýär. Mundan ozal Bişkekde, şeýle-de Bolgariýada ýerleşýän Amerikan Uniwersitetiniň Türkmenistandan bolan studentlerine-de, şol ýurtlara barmaga rugsat berilmändir. Sizden sorajak bolýan zadym: günbatar guramalary Türkmenistanda haýsydyr bir syýasy basyş astyndamy?
Joş Fild: Men diňe “Parahatçylyk korpusy” baradaky soraglaryňyza jogap berip biljek. Öz alyp barýan işlerimiz barada aýtsam, biz diňe türkmen hökümeti tarapyndan bize berlen teklip esasynda hereket edýäris. Olar Türkmenistana sapar etmegi planlaşdyrýan meýletinçilerimiziň täze toparynyň sanawyny bize bermäň diýdi, biz hem olaryň islegine hormat goýýarys.
Azatlyk Radiosy: Hökümet tarapyndan size syýasy basyş edilýärmi diýlen soragyma jogap bermediňiz?
Joş Fild: Ýok, hiç hili basyş edilenok.


text:
Semer Osman “Facebook” internet saýtynda Kairiň merkezindäki protestlere gatnaşmaga çagyryşlary görende, muňa başda ynamsyz garapdy. Şeýle maglumatlar “Facebook” sahypasynda öňem köp duş gelýärdi, emma mundan netije çykmaýardy.
Ýöne Tahrir meýdançasynda iň köp sanly protest çykyşlaryň bolan güni, 25-nji ýanwarda, Semer hökümete bolan öz gahar-gazabyny beýan etmek üçin mümkinçilikden peýdalanmak kararyna geldi. Ol bu hakda “Men diktaturadan halys boldum. Ýaşlaryň öz arzuwlaryndan we umytlaryndan mahrum edilmeginden halys boldum” diýýär.
Semer we müsirli beýleki zenanlar protestlere gatnaşmak bilen ýurduň konserwatiw sosial ýagdaýyna närazylygyny bildirmek bilen bir hatarda munuň jemgyýetiň durmuşyndaky roluny hem nygtadylar. Protestçileriň dörtden biri zenandy
Semer şu saparky çykyşlarda sosial çäklendirmeleriň aradan aýrylanlygyny belledi. Onuň sözlerine görä, adatça, eneler syýasy protestlere gatnaşmagyň howpludygana göz ýetirip, öz çagalarynyň şeýle protestlere gatnaşmagyna garşy bolýarlar. Emma şu sapar eneleriň özleri protestlere gatnaşdylar we tussaglyga ýa turmä taýýardyklaryny görkezdiler.
Ýagdaýlar dartgynlaşanda, zenanlara we çagalara Tahrir meýdançasyndan daşda durmak maslahat berildi.
Tahrir meýdançasyndaky protestçileriň biri Ahmed Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolup, protestlerde zenanlaryň rolunyň garaşylyşyndan has uly bolanlygyny aýtdy we protestlere zenanlaryň gatnaşmagynyň ähmiýetiniň uludygyny nygtady.
Ahmed protestleriň dowamynda zenanlaryň has berk duranlygyny we çykyşlaryň parahaçylykly häsiýetini saklamagy başaranlygyny belledi. Onuň sözlerine görä, zenanlaryň özlerini alyp barşy beýleki demonstrantlara-da görelde boldy.
Ahmediň we Semer Osmanyň çaklamalaryna görä, prezident Hosni Mubarage garşy geçirilen protestleriň ilkinji günlerinde çykyş edenleriň dörtden bir bölegi aýallar bolupdy. Jemgyýetiň dürli gatlaklaryna degişli
Protestlere gatnaşan zenanlar, ýaş taýdan we sosial, syýasy hem dini nukdaýnazardan, müsür jemgyýetiniň ähli gatlaklaryna degişli adamlardy. Ýewropa geýimli ýaş zenanlar bilen bir hatarda diniň berk talaplaryna laýyk geýnen musulman zenanlar hem protestlere gatnaşypdylar. Musulmanlar, hristianlar we ateistler režimden öz nägileligini biragyzdan mälim etdiler.
Ýewropa geýimli ýaş zenanlar bilen bir hatarda diniň berk talaplaryna laýyk geýnen musulman zenanlar hem protestlere gatnaşypdylar.
Emma ýagdaýlar dartgynlaşanda, zenanlara we çagalara Tahrir meýdançasyndan daşda durmak maslahat berildi. Semer Osman Müsüriň jemgyýetiniň konserwatiwdigini belledi, emma protestleriň ilkinji günlerinde zenanlaryň aktiwliginiň öň görlüp-eşidilmedik derejä ýetenligini aýtdy.
1957-nji ýylda ilkinji gezek bir zenan Müsüriň parlamentiniň düzümine giripdi. Şol döwürden bäri zenanlaryň ýurduň syýasatyndaky roly gowşaklygyna galdy we 2005-nji ýylyň saýlawlarynda diňe dört zenan parlamentde deputatlyk ornuny eýeläp bildi.


text:
Yragyň sud medisina bilermenleriniň topary Tikrit şäherinde “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileri tarapyndan öldürilen 1700 çemesi esgeriň jesediniň ýerleşýändigine ynanylýan 12 şübheli gonamçylykda gazuw işlerine başlady.
Bu gazuw işleri, Yrakda şaýy ýarymharbylary tarapyndan goldanylýan hökümet howpsuzlyk güýçleri birnäçe aý dowam eden gabawyň yzýany söweşijileri Tikrit şäherinden çykarandan soň başlady.
Gonamçylyklaryň käbirleri Yragyň öňki diktatory Saddam Husseýiniň prezidentlik edarasynyň golaýynda ýerleşýär. Jesetler mazardan çykarylandan soň, olaryň şahsyýetini anyklamak üçin DNK testleri geçiriler.
Geçen ýylyň iýun aýynda “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileri Yragyň demirgazygyny basyp alan mahaly, Birleşen Ştatlaryň öňki armiýa bazasy – Şpaýher lagerinden aglabasy şaýylardan ybarat ençeme esger öldürilipdi.


text:
Inçekesel ýokanç kesel bolup, ol adamlaryň, haýwanlaryň, guşlaryň arasynda giňden ýaýrandyr. Kesel nemes alymy Pobert Koh tarapyndan açylan inçekesel taýajyklary arkaly (oňa Kohuň taýajyklary hem diýilýär) döreýär. Kesel ýokuşandan soň birbada keseliň alamatlary ýüze çykman hem biler. Inçekesel taýajyklary köp ýyllaryň dowamynda adam bedeninde ýaşap, belli bir sebäpleriň täsiri netijesinde bedeniň kesellere durnuklylyk ýagdaýy gowşanda "oýanyp" bilerler. Ýaşaýşyň sosial şertleriniň ýaramazlaşmagy, iýmitlenmegiň ýeterlik bolmazlygy, garrylyk, nerw dartgynlylygy, alkogolizm, neşekeşlik, AIW-göterijilik, süýji keseli, öýkeniň dowamly keselleri şonuň ýaly sebäplere degişli bolup bilerler. Edil şol sebäpler netijesinde hem çagalykda (ýa-da ýetginjeklikde) ýokuşan kesel, köp ýyllardan soň, garrylyk döwründe hemme alamatlary bilen döräp bilýändir. Şonuň üçin hem çagalary daşky ýokuşmadan goramak zerur bolsa, garry adamlarda bedeniň tapdan düşmekligine ýol bermeli däldir. Oňa garamazdan, islendik ýaş üçin hem daşky ýokuşmanyň ähmiýeti uludyr.
Syrkaw gürlände, üsgürende ýa-da asgyranda nem we gakylyk damjalarynda saklanýan inçekesel taýajyklary sag adamynyň dem alyş ýollaryna düşüp, bedene aralaşyp bilerler. Üsgürýän syrkawyň inçekesel taýajyklarynyň köp mukdaryny bölüp çykarýanlygy sebäpli, howa-damja ýoly arkaly ýokuşma howply bolup durýandyr.
Seýrek ýagdaýlarda, inçekeselli haýwanlaryň süýdünden edilen süýt önümleriniň kabul edilmegi netijesinde hem ýokuşma bolup biler. Syrkaw göwreli aýaldan çagasyna hem kesel geçip biler.
Inçekeseliň ýokançlyk çeşmesi bolup duran syrkaw adam, köplenç öz keselliligi barada hiç zat hem bilmeýär. Inçekesel adaty dümew, uzak wagt bejerip bolmaýan öýken sowuklamasy ýaly hem geçip bilýändir. Kähalatlarda ol hiç hili alamatsyz hem bolup biler. Şol sebäpli hem inçekeseliň öňüni alyş çäreler toplumyny geçirmek, keseli ir möhletlerde anyklamak derwaýys meseleleriň biri bolup durýandyr.
Inçekeseliň öňüni alyş çäreleri çaga doglandan soň, dogrum öýünde başlanýandyr. Doglandan 2-3 gün soň, ol inçekesele garşy birinji sanjymyny (waksinasiýa) kabul edýändir. Sanjymyň edilen ýerinde alawlama, çişme ýaly ýagdaýlar döräp, onuň merkezinde kiçijik başjagaz emele gelýändir. Başjagaz 1,5-2 aýyň dowamynda bitip, onuň ýerinde menekli düwünçejik galýandyr. Çep golda galýan şol menekli düwünçejik hem sanjymyň geçirlendigini subut edilýändir.
Eger düwünçegiň ulylygy 5-7 mm-e deň bolsa, ol bedende inçekeseliň ýoklugyndan habar berýändir. Eger düwünçegiň ululygy 17 mm-den köp bolsa, çagany inçekesel hassahanasynda barlagdan geçirmek zerurdyr.
Waksinasiýa garşy görkezmeler aşakdakylardan ybaratatdyr:
- Wagtyndan öň dogrum (çaganyň agramy 2400 gr-dan kiçi bolsa);
- Çagada sarylama ýagdaýyna getirýän gemolitiki kesel dörände;
- Çaganyň derisinde iriňli düwürtikleriň döremegi;
- Çagada döreýän ýokanç keseller.
Sanjymdan soň kesele durnuklylyk 5 ýyla golaý wagt saklanýandyr. Şonuň üçin hem gaýtadan öňüni alyş sanjymlary geçirmek möhümdir. Meýilnama laýyklykda, gaýtadan sanjym 14 ýaşda geçirilýär. 14 ýaşdan soň öňüni alyş sanjymlary görkezme boýunça geçirilip bilner. Allergiki täsirler, deriniň käbir keselleri, öňki sanjymlarda ýüze çykan gaýraüzülmeler gaýtadan sanjymy geçirmäge garşy görkezmeler bolup durýandyr.
Käbir ýüze çykan ýagdaýlarda, inçekesele garşy serişdeler bilen öňüni alyş bejergileri geçirmek hem inçekesele garşy göreşiň bir bölegi bolup durýandyr.
Öňüni alyş bejergileriň ýaz-güýz aýlary izoniazid bilen geçirilmegi, keselçiligi peseltmäge ýardam berýär.
Öňüni alyş bejergileri aşakdaky toparlarda geçirmek möhümdir:
- Inçekeselli syrkaw bilen gatnaşykda bolýan çagalar we ýetginjekler;
- Inçekesel bilen keselläp gutulan, ýöne öýkeninde keselden soň tyg yzlary, fibroz ojaklar galan syrkawlar.
- Galan ojaklarda inçekesel taýajyklarynyň saklanyp galmagynyň belli bir şertlerde ýene-de keselçilige getirip bilmegi mümkindir;
- Süýji keselli syrkawlar. Bu keselde inçekesel bilen keselçilik ýokarlanýandyr;
- Glýukokortikoidleri hemişe kabul edýän, dowamly keselleri bolan syrkawlar. Gormonlar kesellere durnuklylyk ulgamyny gowşadyp, inçekeseliň ýokuşmagyna sebäp bolup bilerler;
- Ýaramaz iş şertleri netijesinde gazanylýan öýken keselleri, meselem, pnewmokonioz keselli adamlarda inçekesel bilen kesellemek howpy artýandyr.
Biziň belläp geçişimiz ýaly, inçekeselli syrkawlar inçekesel taýajyklaryny daş-töweregine ýaýradyp, öýde we önümçilikde ýakyn gatnaşykda bolan adamlara keseli ýokuşdyryp bilerler.
Ýokuşma çeşmesine öwrülmez ýaly, inçekeselli syrkaw aşakdaky çäreleri geçirmäge ymtylmalydyr:
- Inçekesel keselhanasynda, lukmanyň gözegçiligi astynda doly bejergi almalydyr;
- Ftiziatr lukmanyň gözegçilik etmegi bilen, inçekesele garşy serişdeleri 1-2 ýylyň dowamynda kabul etmelidir;
- Hemişe jübi tüfdanyndan (gakylyk ýygnamak üçin ýörite gap) peýdalanyp, ony ýanyňyzda göteriň. Inçekeseliň ýaýramagynyň öňüni almak üçin, hiç haçan gakylygy ýere, pola, zibilli bedrä, el ýuwujylara (rakowina), el ýaglyklara tüýkürmek bolýan däldir.
- Jübi tüfdanyndaky gakylygyň üstüne hloraminiň 5%-li erginini guýup, 4 sagat saklanandan soň, zyýansyzlandyrylan gakylygy kanalizasiýa guýmak bolýandyr.
- Tüfdana bolsa hloraminiň 5%-li erginini guýup,4 sagat saklamalydyr ýa-da iýmit sodasynyň 2%-li ergininde gaýnatmalydyr.(1 bulgur suwa 1 nahar çemçe iýmit sodasy).
- Gepleşende adamyň ýüzüne ýakyn durup dem almaly we gepleşmeli däldir. Tüýküligiň syçramalary arkaly sag adama inçekesel taýajyklaryny geçirmegiň öňüni almak maksady bilen asgyrlanda burnuny we agzyny el ýaglyk bilen tutmalydyr.
- Syrkawyň aýry ýatýan ýeri bolup, ol ýörite tuty bilen çäklenen bolmalydyr ýa-da onuň ýatýan düşegi başgalardan 1-2 metr daşlykda ýerleşmelidir.
- Çagalar we ulular bilen öpüşmek, çagalara, esasan hem 1 ýaşa çenli çagalara seretmek bolýan däldir.
- Syrkawyň aýratyn el ýaglygy we desmaly bolup, maşgalanyň başga agzalary olardan peýdalanmaly däldir.
- Syrkaw iýmit üçin aýratyn bölüp berlen gap-gaçlardan peýdalanmalydyr. Gap-gaçlary beýleki gap-gaçlardan aýry ýuwmalydyr. Olary aýratyn kirdanda 15 min dowamynda iýmit sodasynyň 2%-li ergininde gaýnadýarlar. Ýuwlandan soň gap-gaçlary süpürmän guratmalydyr.
- Syrkawyň egin-eşiklerini aýratyn saklap, beýleki eşiklerden aýry ýuwmalydyr. Hapa eşikleri ilkibada 4 sagatlap hloraminiň 5%-li ergininde saklap, ondan soň 1 sagatlap gaýnatmalydyr. Gaýnadylanda hloraminiň ýerine iýmit sodasynyň 2%-li erginini ulanmak hem bolýar.
- Syrkaw adamynyň iýmit galyndylaryny iýmit sodasynyň 2%-li ergininde 15 minut gaýnatmalydyr ýa-da olaryň üstüne hlor heki guýup, 2 sagat saklamalydyr. Hlor hekiniň mukdaryny iýmit galyndysynyň mukdaryna baglylykda 1:5 gatnaşykda almalydyr. Syrkawyň iýmit galyndylaryny mallara bermek bolýan däldir.
- Öz ýaşaýan otagyny tertipde we arassaçylykda saklamalydyr. Otagy her gün hlor hekiniň ýa-da hloraminiň 0,5%-li ergini bilen süpürmelidir. Otagy günüň dowamynda 3-4 gezek ýelejiretmelidir, onda halylary, ýumşak mebelleri goýmak bolýan däldir.
Inçekesel taýajygyny bölüp çykarýan syrkaw keselhana iberilende, onuň hususy zatlary kamera zyýansyzlandyrmany geçýändir. Maşgalanyň başga agzalaryny keselçilikden goraýan bu çäreden boýun gaçyrmaly däldir.
Inçekeselli syrkawlara önümçilikde we jemgyýetçilik ýerlerinde umumy gap-gaçlardan peýdalanmak bolýan däldir.
Berlen maslahatlary berjaý edip, Siz özüňize we lukmanyňyza kömek edip bilersiňiz, öz töwerek-daşyňyzdaky adamlara keseliň ýokuşmagynyň öňüni alyp, onuň ýaýramagyny saklap bilersiňiz.
Teswirlemeler
Inçekesel bilen keselleme töwekgelçiligi näsag bilen gatnaşykda bolnan wagtyň dowamlylygyna,siziň bedeniňize düşen inçekesel taýajyklarynyň mukdaryna we iň esasy bellemeli zat hem, siziň bedeniňiziň kesellere garşy durnuklylygyna (immun ulgamynyň ýagdaýyna)baglydyr.Statistiki maglumatlara görä,bedenine inçekesel taýajygy düşen her 100 adamynyň diňe 5-si inçekesel bilen keselleýändir.Keselli adam bilen gatnaşykda bolan wagtyňyzdan 1 aý geçensoň flýurografiýa barlagyny geçmegiňizi maslahat berýäris.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Düýn Britaniýanyň «Britiş petroleum» nebit kompaniýasynyň ýerine ýetiriji direktory Toni Haýward Meksikan aýlagyna guýulýan nebit akymyny iki esseden hem gowrak azaltmaklygyň başardandygyny mälim etdi.
Hususan-da, ol deňziň astynda ýarylan turbanyň üstüne oturdylan böwetleýji apparatyň kömegi bilen, deňze guýulýan nebitiň ýarsyndan gowragynyň indi deňizden ýokaryk sorulyp çykarylýandygyny aýtdy.
Toni Haýward nebitiň deňze guýulmagynyň öňüni almak ugrundaky çäreleriň dowam etdirilýändigini we şu ondäki hepdäniň ahyryna çenli deňze guýulýan nebitiň öňi doly alnar diýip umyt edýändigini mälim etdi.
«Britiş petroleum» kompaniýasyna degişli nebit skwažinasynyň ýarylmagy netijesinde Meksikan aýlagynyň ekologiýasyna örän uly zyýan ýetdi.


text:
Çarşenbe güni Brýusselde Ýewroparlamentiň daşary işler boýunça komitetiniň Belarusdaky ýagdaýa bagyşlanan ýörite maslahaty geçirildi.
Maslahata adam hukuklary boýunça kiçi komitetiň agzalary, Belarus bilen gatnaşyklar boýunça Ýewroparlamentiň delegasiýasy, “Gündogar Ýewropa partnýorlygy” Parlament assambleýasynyň delegasiýasy gatnaşdy.
Ýewroparlamentiň başlygy Ýeži Buzek we ÝB-niň beýleki ýokary derejeli wekilleri prezident saýlawlarynyň resmi netijelerine garşy oppozisiýanyň aksiýalaryna gatnaşanlardan tussag edilenleri eglenmezden boşatmaga ýene-de bir gezek belarus häkimiýetlerini çagyrdylar.
Buzek prezident saýlawlarynyň gidişinde köp sanly düzgün bozmalar we protestleriň gazaply basylyp ýatyrylmagy bilen bagly resmi Minsk bilen gatnaşyklarda ÝB-niň pozisiýasyna gaýtadan seretmegiň zerurdygyny belledi.
Çarşenbe güni Germaniýanyň kansleri Angela Merkel ÝB-niň prezident Aleksandr Lukoşenko we belarus ýolbaşçylygynyň beýleki wekilleri bilen bagly wiza sanksiýasy meselesine seretmelidigini nygtady.
Belarus häkimiýetleri oppozisiýa liderlerine we aktiwistlere 19-njy dekabrda Minskide bidüzgünçilikleri gurnamakda günä bildirdi.
Häzir 31 adam tussaglykda otyr. “Amnesty International” guramasy olaryň 16-ny wyždan ýesirleri diýip atlandyrdy.


text:
Prezident Wladimir Putiniň aýtmagyna görä, Moskwa Orsýetiň ýaragly güýçlerini Ukraina ibermäge zerurlyk görenok. Ýöne "iň soňky çäre" hökmünde bu mümkinçiligi aradan aýryp bolmaz.
Putin Moskwanyň daşynda öz ýaşaýan jaýynda geçirilen metbugat ýygnagynda şeýle diýdi: "Ukrainada Orsýetiň ýaragly güýçlerini ulanmak barada aýdanyňda, häzirki wagtda bular ýaly zerurlyk ýok. Ýöne şeýle mümkinçilik bar".
Krymda alnyp barlan harby operasiýalarda ors ýaragly güýçleriniň eli barmydy diýip soralanda Putin: "Ýok, olar gatnaşanoklar. Ukrainanyň regiondaky harby bazalaryny gabanlar ýerli goranmak güýçleri" diýip jogap berdi.
Orsýetiň Birleşen Milletler Guramasyndaky ilçisi Witaliý Çurkiniň duşenbe güni aýtmagyna görä, Ukrainanyň häkimiýet başyndan çetleşdirilen prezidenti Ýanukowiç öz ýurdunda tertip-düzgüni täzeden ornatmak üçin ors esgerleriniň ulanylmagy barada resmi taýdan Moskwa ýüz tutupdyr.
"Bikanun agdarylyşyk"
Prezident Putin Ukrainada hökümetiň çalşyrylmagyny bikanun we ýaragly döwlet agdarylşygy diýip atlandyrdy: "Bu bir bikanun agdarylyşyk, häkimiýetiň ýarag bilen eýelenmegi".
Ukraina barada ilkinji gezek jemgyýetçilige beýanat beren Putin: "Täze saýlawlar geçýänça, Ukrainanyň ýeke-täk kanuny prezidenti Wiktor Ýanukowiç" diýdi. Ýöne ol Ýanukowiçiň "syýasy geljeginiň" ýokdugyny, Orsýetiň oňa janyny goramak üçin pena berendigini-de sözüniň üstüne goşdy.
Putin ukrain halkynyň özgerişligi isleýändigine özüniň düşünýändigini belledi. Ýöne onuň "bikanun hereket" diýip atlandyrýany, onuň pikirine görä, goldanylmaly zat däl.
"Terrorçylykly şertler"
Ors prezidentiniň bellemegine görä, täze saýlawlardan bärde Ukraina bilen kadaly gatnaşygy dowam etdirip bolmaz. Ýöne Orsýet Ukrainada "häzirki terrorçylykly şertlerde" geçirilen saýlawlaryň netijesini-de ykrar etmez.
Kiýewiň täze ýolbaşçylary prezidentlik saýlawyny 25-nji maýda geçirmeli etdiler.
Orsýet sişenbe güni özüniň ukrain serhediniň golaýynda türgenleşik geçirýän 150 müň çemesi esgeriniň kazarmalara dolanmagyny buýurdy. Putiniň aýtmagyna görä bu türgenleşikler köp wagt mundan ozal planlaşdyrylypdyr. Olaryň Ukrainadaky häzirki ýagdaý bilen ilteşigi ýok.
Putin şeýle hem Krymy Orsýete birikdirmek barada planyň ýokdugyny aýtdy, öz geljegi barada krymlylaryň özi karar kabul etmeli. .
Ors prezidentiniň beýanaty Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerriniň Ukrainanyň täze ýolbaşçylary bilen pikir alyşmak üçin Kiýewe gelmegine garaşylýan wagta gabat gelýär.
Sişenbe güni Germaniýanyň daşary işler ministri Frank-Walter Steinmeier ors kärdeşi Sergeý Lawrow bilen Ženewada duşuşanyndan soň ukrain krizisi barada "görnüp duran çözgüt ýok" diýdi.


text:
“International Water Center”, ýagny Halkara suw merkezi (HSM) Awstraliýada masterlik bilimini almak üçin halkara studentlerine stipendiýaly okuw mümkinçiliklerini hödürleýär.
Gürrüňi edilýän merkeziň stipendiýaly okuwlaryna arza kabul edişlik 1-nji awgusta çenli dowam eder we oňa kabul edilenler 2015-nji ýylyň fewral aýyndan başlap okuwa başlarlar diýip, “Scholarships for development” websahypasynda habar berilýär.
HSM-niň Masterlik stipendiýalary Integrirlenen, ýagny Birleşdirilen suw üpjünçiligi boýunça masterlik derejesini almaklary üçin her ýyl ýerli we halkara studentlerine berilýän abraýly stipendiýa programmasydyr diýip, gürrüňi edilýän websahypada bellenilýär.
Integrirlenen suw üpjünçiligi boýunça masterlik okuwlaryna kabul edilen studentler Awstraliýanyň Brisbane şäherindäki “University of Queensland” uniwersitetinde okarlar.
Gürrüňi gidýän websahypada berilýän maglumata görä, “Global Water Partnership”, ýagny “Global suw hyztmatdaşlygy” guramasy we Halkara suw merkezi tarapyndan doly stipendiýaly okuwa 85 ýurtdan jemi dört adam kabul ediler.
Stipendiýanyň möçberi
Websahypada studentleriň Awstraliýadaky okuwynyň, saglyk ätiýaçlandyryşynyň, wiza çykdajysynyň we 15 aý üçin jemi 20 müň ýewro möçberindäki stipendiýanyň “Global suw hyzmatdaşlygy” we Halkara suw merkezi tarapyndan üpjün ediljekdigi bellenilýär. Agzalan bu goldawlar okuwa kabul edilmegi göz öňünde tutulýan dört studentiň ikisine berler.
Arzasy kabul edilen beýleki iki studentiň okuwynyň we saglyk ätiýaçlandyryşynyň çykdajylary bolsa Halkara suw merkezi tarapyndan berler.
Maglumatda agzalýan stipendiýadan peýdalanmak üçin studentiň “University of Queensland” arkaly Integrirlenen suw üpjünçiligi boýunça masterlik programmasyna hem arza tabşyrmalydygy we oňa girmek üçin talap edilýän düzgünler bilen tanyşmalydygy bellenilýär.
Bu stipendiýaly okuwa girmek üçin abituriýentden onuň masterlik okuw programmasy bilen ugurdaş ýokary okuw jaýyny gutarandygy barada diplomynyň, ýokary okuw jaýyny tamamlandan soň masterlik okuwyna degişli ugur boýunça iki ýyl iş stažynyň, iňlis dili boýunça ussatlyk derejesiniň bolmalydygy talap edilýär.
Awstraliýada masterlik okuwyna arza tabşyrmak üçin goşmaça maglumatlary "International Water Center" websahypasyndan okap bilersiňiz.


text:
BMG-niň Meteorologiýa guramasy 2015-nji ýylyň hasaba alnan iň yssy ýyl bolandygyny aýtdy.
Bu beýanat 25-nji noýabrda edildi we şu ýylyň adatdan daşary yssy bolup, 2014-nji ýylda bolan rekord derejedäki yssydan hem geçirendigi aýdyldy.
"Bu biziň planetamyz üçin erbet habar» diýip, BMG-niň Bütindünýä metreologiýa guramasynyň baş sekretary Mişel Jarraud aýtdy.
2014-nji ýyldaky rekord yssy dünýäde ortaça Selsiýa boýunça 14.57 gyzgynlyk derejesini görkezipdi. 2015-nji ýylda okean temperaturasy hem rekord derejä galdy.
30-njy noýabrda Parižde BMG-niň gurnaýan halkara klimat konferensiýasy geçirilýär. Oňa 140-dan gowrak döwletiň baştutany gatnaşmaly.
Pariž bu konferensiýa üçin 11 müň çemesi polisiýa ofiserini ýerleşdirmegi planlaşdyrýar.


text:
Prezident Wladimir Putin ukrainaly gapma-garşylykly, orsýetçi žurnalist Anatoliý Wassermana rus raýatlygyny berdi.
Putiniň 28-nji ýanwarda gol çeken karary Kremliň kanun dokumentleri sahypasynda çap edildi.
63 ýaşyndaky Wasserman Ukrainanyň döwletliligini sorag astyna alýan jemgyýetçilik beýanatlary bilen tanalýar. Ol Ukraina Orsýetiň bir bölegi, ukrain we belarus dilleri bolsa rus diliniň dialektleri diýýär.
Kiýew häkimiýetleri sentýabrda Wassermanyň garşysyna jenaýat işini açdylar. Olar ony separatizme çagyrmakda, etniki we sosial duşmançylyga meçew bermekde aýyplaýarlar.
1952-nji ýylda Odessada doglan Wasserman 1990-njy ýyllaryň ortasyndan bäri Moskwada ýaşaýar.


text:
Aşgabadyň “protokol” diýlip atlandyrylýan bu köçeleriniň aýratyn statusy barada hiç hili resmi maglumat ýa bellik ýok. Emma, il arasyndaky gürrüňlerden, olaryň arassaçylygyna seredilşinden, olaryň wagtal-wagtal halk köpçüligi üçin ýapylmagyndan çen tutsaň, onda muňa göz ýetirmek mümkin.
Atlary resmi taýdan bellik edilmedik hem bolsa, bu köçeler owadanlygy, giňligi we arassalygy bilen tapawutlanýar. Bu köçelere aýratyn üns berilmeginiň sebäbi bolsa ýurt baştutanynyň ulag kerweniniň her gün şol köçeleriň birinden geçýändigi bilen bagly.
Tapawutlyklar
Bu köçeleri beýleki köçelerden tapawutlandyrýan, belkem iň uly zatlardan birem, prezidentiň geçýän ýolunyň günüň dowamynda iki gezek ýapylmagydyr. “Ýaşuly geçýär” diýildigi, prezidentiň geçip barýan köçesi gadagan zona öwrülýär.
Awtoulaglaryň geçmegi gadagan edilip, köçäniň trotuarlaryndan geçip barýan pyýadalar hem haýdan-haý bukulmaly bolýarlar. Olaryň käbirleri bu köçeleriň gyrasyndaky binalaryň içinde ýa-da arkasynda bukulýan bolsalar, käbirleri ýerasty geçelgelere ylgaýarlar.
Prezident geçmeli edilende, şol köçelerden marşrut boýunça gatnaýan awtobuslaryň hereketleri hem ýörite gulluklar tarapyndan düzgünleşdirilýär.
Şol maksat üçin awtobus duralgalarynyň hersiniň diýen ýaly golaýynda ýörite bir boş awtobus durýar. Prezidentiň geçmegine 20-30 minut galanda köçäniň ugrundaky awtobus duralgalarynda duran pyýadalar derhal şol awtobuslara mündürilip, duralgalar boşadylýar.
Şeýlelikde şol pyýadalaryň köplenç halatda özleriniň münmeli awtobuslaryna däl-de, başga çem gelen awtobusa mündirilip, köplenç çem gelen ugra ugradylyp goýberilýändigi barada il arasynda gürrüň edilýär.
Ýaşamagyň "aýratynlyklary"
“Protokol köçeleri” diýlip atlandyrylýan bu köçeleriň ugrunda ýaşamagyň hem öz aýratyn talaplary bar.
"Bitaraplyk" şaýolunyň ugry
“Protokol köçelerindäki” ýaşaýyş jaýlarda ”çanak antennalary” görünmeli däl. Şol sebäpden käbir ýaşaýyş jaýlarynda antennalar köçe tarapdan görünmeýän ýere geçirilen bolsa, käbirlerinde öýlere “kabel telewideniýe” diýip atlandyrylýan kabel arkaly telesignaly kabul edip bolýan simler çekilen.
Protokol köçelerindäki ýaşaýyş jaýlarynda split sistemalar ýa-da kondisionerler hem görünmeli däl. Şol sebäpden split-sistemalary jaýlaryň girelgeleriniň içinde goýlan ýaşaýyş jaýlaryna-da duş gelmek bolýar. Bu hem Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan ýaşaýjylaryň aýtmaklaryna görä, jaýa ýangyn howpuny abandyrýar.
Protokol köçeleriň ýaşaýjylarynyň aýratyn ýaşaýyş düzgünleri hem bar. Mysal üçin, köçä tarap açylýan penjireler açylmaly däl. Prezidentiň awtomobil korteži geçýänçä, olar köçä çykyp bilmeýärler. Olar awtoulaglaryny hem köçä golaý ýerde goýmaly däl.
Köçe süpürijiler "protokol" köçelerini tämizleýärler
Özüni Atamyrat diýip tanadan, paýtagtyň Bitaraplyk prospektininiň ýaşaýjysynyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, üýşmeleň edilende hem köçäniň ýapyljagyny göz öňünde tutmaly. “Hudaýýoly ýa-da başga bir üýşmeleň etjek bolsaň, belli-belli wagta gabatlap etmeli. Myhmanlara bolsa biziň ýaşaýyş düzgünlerimizi düşündirmeli bolýar” diýip, Atamyrat aýdýar.
Öňem aýdyp geçişimiz ýaly, paýtagtyň protokol diýip atlandyrylýan köçeleriniň haýsylardygyny görkezýän ýa-da kesgitleýän ýörite dokumentdir bellikler ýok. Emma, käbir alamatlara we häkimiýetleriň ýaşaýjylara beren habarlaryna görä, olaryň käbirleriniň adyny agzap geçmek mümkin.
Haýsy köçeler "aýratyn"?
Şol maglumatlardan çen tutup, paýtagtyň merkezindäki, günortasyndaky we günorta-günbataryndaky köçelerdir, prospektleri ýa-da olaryň böleklerini “protokol köçeleriniň” hataryna goşsa bolar. olar Bitaraplyk, Garaşsyzlyk, 10 ýyl abadançylyk, Magtymguly, Türkmenbaşy, Köpetdag, Çandybil we Arçabil propsektleri we olaryň käbirleriniň böleklerinden ybarat.
Bu köçeleriň aýratynlyklaryndan ýene biri hem şol ýerde fotoappart ýa-da mobil telefon bilen aç-açan surat almagyň gadagan bolmagy. Olaryň beýleki köçelerden ýene-de bir tapawudy - bu köçelere paýtagtyň kommunal hojalygynyň işgärleriniň aýratyn gözegçilik edýänliginde. Aýdylyşyna görä, ol köçeler günüň dowamynda birnäçe gezek süpürilýär.


text:
Türkmen-owgan serhediniň Owganystan tarapynda ýerleşýän käbir obalaryň howpsuzlyk ýagdaýlary barada ep-esli wagtdan bäri aladaly habarlar gowuşýar. Ýerli çeşmelerden alnan maglumatlara görä, “Talyban” we “Yslam döwleti” ýaly dürli söweşiji toparlar regionda barha aktiwleşýär.
Söweşijileriň täsiri güýçli bolan şol obalardan käbirleri bolsa göni Türkmenistan bilen serhetleşýär. Demirgazyk Owganystanda söweşijilere garşy göreşýän ýerli ýarym resmi ýaragly toparyň ýolbaşçysy Boby Kommandir, soňky ýagdaýlar barada Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahira gürrüň berdi.


text:
Liwiýa ýurduň azat etdilendigini resmi taýdan yglan etdi. Munuň bilen baglylykda bazar güni ýurtda ýörite çäre geçirildi.
Dabara Kuranyň okalmagy we milli gimniň aýdylmagy bilen başlandy. Çärä Milli geçiş geňeşiniň lideri Mustafa Abdel Jalil we beýleki resmiler hem gatnaşdylar.
Jalil çykyş edip, ýurduň geljegi baradaky garaýyşlary orta atdy. Onuň bellemegine görä, Şerigat kanunlary ýurduň kanunçylygynyň “esasy çeşmesi” bolar, açyljak täze banklar hem yslam bank sistemalarynyň mysalynda bolar.
Şeýle-de Milli geçiş geňeşiniň liderleri Muammar Kaddafini agdarmak ugrunda sekiz aýa çeken uruşda pida bolanlary hatyraladylar.


text:
Dünýäniň ösen ýurtlarynda ýylda müňlerçe täze kitap çap edilýär, sowatly-düşünjeli adamlar, maşgalalar kitap satyn almaga, olary okamaga kän serişde, wagt harçlaýar. Şonuň bilen birlikde ösen ýurtlaryň metbugatynda hem kitap hakynda kän gürrüň edilýär.
Eýsem edebiýat hakynda näme üçin kän gürrüň edilýär, ol näme? Onuň jemgyýetdäki, durmuşdaky roly nämeden ybarat? Edebiýat diňe bir owadan söz, gyzykly güýmenjemi ýa-da jemgyýete oňyn täsir ýetirjek bolan raýatyň aýgytly sesi?
Azatlyk radiosy bu barada orsýetli ýazyjy we žurnalist Ýelena Fanaýlowa bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Ýazyjy, žurnalist hökmünde öz pikiriňizi aýtsaňyz, edebiýatyň jemgyýetdäki roly nämeden ybarat? Siz muňa nähili garaýarsyňyz we neneňsi baha berýärsiňiz?
Ýelena Fanaýlowa: Umuman, edebiýatyň durmuşda iki hili ähmiýeti bar. Orsýetdäki däplere görä, ýazyjynyň, edebiýat wekiliniň ähmiýeti nesihatçylyk bilen bagly. Bu nukdaý nazardan, 20-nji asyrda Tolstoýyň, Dostoewskiniň, soňra Şalamowyň, Pasternagyň şahsyýetlerini ýatlap bolar. Olardan soňkularyň biri hökmünde Brodskini agzap bolar.
Edebiýatyň ikinji tarapy ýa pozisiýasy barada aýdylanda, bu güýmenje, wagt geçirmek bilen bagly. Ýagny, internetde, kinoda, arhitekturada bolşy ýaly, adamlar özlerine görä, kim bolsalar, şoňa ýakyn zady saýlap alýarlar.
Umuman, bu islendik hodožnige degişli zat: eger ol häzirki zaman dünýäsinde çynlakaý bir adam bolsa, onuň sesi eşidilmeli, ýagny ol jemgyýete syýasy, sosial manyda nähilem bolsa bir täsir ýetirmeli ýa-da güýmemek, wagt geçirmek bilen meşgullanmaga mejbur bolmaly.
Aýdaly, diňe prezidentiň kitaplary çyksa, başga hiç bir kitap çykmasa, bu jemgyýetiň çuňňur arhaizmleşmeginiň, gadymylaşmagynyň alamaty. Ýagny jemgyýet modernleşmeýär, özüni ösdürmegiň häzirki zaman usullaryna gelmeýär.
Edebiýat, sözsüz, arhitektura, žiwopis, teatr ýaly uly rol oýnaýar, olar adamlary ösdürýär, jemgyýetiň durgunlaşmagyna, geçmiş çaňyna garylmagyna, aşak çökmegine ýol bermeýär. Sebäbi olar arhaizmleşen pikirleniş bilen yza galarlar, ýeňlerler. Umuman, edebiýat bolmasa, jemgyýetde hiç bir gowulyk bolmaz, edebiýatyň roly meselesinde men şeýle pikir edýärin.
Azatlyk Radiosy: Siziň arhaizmleşmek diýýäniňiz bilen Türkmenistanda emele gelen ýagdaýa gelsek, bu ýerde ýazyjynyň günäsi näme? Jemgyýet nädip bu hili ýagdaýa gelip bilýär?
Ýelena Fanaýlowa: Döwletde we jemgyýetde emele gelen ýagdaý barada aýdylanda, meseläniň hemişe iki tarapy bolýar. Bu ýerde Wladimir Putin bilen rus ýazyjylarynyň arasynda dörän ýagdaý barada hem şuny aýdyp bolar. Ýagny, gatnaşyklaryň şeýle ýagdaýda gurulmagyna kim günäkär? Aýdaly, Zahar Prilepin ýaly ajaýyp eserler bilen edebiýata gelen ýazyjynyň imperiýanyň aýdymçysyna öwrülmegine kim günäkär? Bu hili soragy Prohanow barada hem berip bolar.
Türkmenbaşy bilen türkmen ýazyjylarynyň arasynda hem, şeksiz, şu hili ýagdaý bolup geçýär. Ýagny olaryň şol režime hyzmat etmekleri türkmen jemgyýetiniň Sowet Soýuzy dargandan soň uçran agyr netijeri bilen bagly. Ýagny bu Sowet Soýuzynyň dargamagynyň gamgyn netijesi.
Azatlyk Radiosy: Siziňçe, Türkmenistanda häzir emele gelen ýagdaý, informasiýa waakumy, intellektual durgunlyk nämä getirip biler, munuň jemgyýet, okyjylar üçin nähili netijesi bolar?
Ýelena Fanaýlowa: Men umuman Moskwanyň täsirindäki ýurtlaryň hemmesi üçin ýagdaý erbet diýip pikir edýärin. Men şundan başlardym. Sebäbi Kreml tarapyndan ýagdaýy Moskwa bähbitli bolan režimler goldanylýar. Men muny toslanyp tapylan zatlar esasynda aýtmaýaryn, men muny dürli postsowet ýurtlarynda ýaşaýan adamlaryň edýän pikirleri easynda aýdýaryn.
Onsoň bu ýerde halk bilen zalym hökümdardan başga üçünji bir tarap, Kreml hem bar. Ýagny ol özüne amatly režimi goldaýar. Elbetde, ýagdaýyň durgunlaşmagy, çuňňur arhaizmleşmegi, gynansak-da, ýurdy izolýasiýa getirip biler. Eger ýurt munuň bilen ylalaşsa, sözüň göni manysynda garyplaşma bolar. Sebäbi bazar açyk, ol ýapyk režimde işläp bilmeýär.
Ýagny bu tendensiýa, ýapyklyga, arhaizmleşmäge gitmek göni ykdysady çökgünlige getirer, medisina – saglygy saklaýyş çökgünligine getirer, bilim sistemasynyň çökgünligine getirer. Ýene bir gezek aýtsam, bularyň hemmesi birleşip ýurduň has garyp düşmegine, tozmagyna alyp geler.
Bu ýerde gep edebiýatyň owadanlygynda, gözelliginde däl, eýsem umumy geosyýasy tendensiýalarda, postsowet ýurtlaryndaky, ozalky sowet giňişligindäki gamgyn ýagdaý barada. Bu köp adama düşnüksiz, emma sistemanyň taryhy kanunalýyklyklaryndan habarly adamlara düşnükli. Onsoň bu ýagdaý azda-kände düşünýän, bolýan zatlara akyl ýetirýän adamlary diýseň alada goýýar.


text:
Osman imperiýasy tarapyndan mundan 100 ýyl öň gyrlan ermenileriň hatyrasyna Ermenistanda we dünýäniň beýleki künjeklerinde ýatlama çäreleri geçirilýär.
Prezident Serž Sarkisýan we ençeme dünýä lideri ermeni paýtagty Ýerewanda baýryň depesinde ýerleşýän ýadygärligiň merkezindäki baky oduň öňünde gülleri goýdular. Bu ýadygärlik ermenileriň genosid diýip atlandyrýan wakada pida bolanlaryň hatyrasyna gurlandyr.
Türkiýe muny ret edýär.
Ýerewanda geçirilen bu dabara gatnaşanlaryň arasynda Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin, Fransiýanyň prezidenti Fransua Olland, Serbiýanyň prezidenti Tomislaw Nikoliç we Kipriň prezidenti Nikos Anastasiades dagylar bar.


text:
Türkmen metbugaty Aşgabatda at esbaplaryny satýan ilkinji dükanyň açylandygyny habar berdi. Bu dükan
Aşgabadyň “10 ýyl Abadançylyk” köçesiniň ugrunda ýerleşýär.
Mälim bolşy ýaly, sowet ýyllarynda, döwlet eýeçiligindäki zawod-fabriklerde öndürilýän önümleriň köpelmegi bilen, türkmen halkynyň gadymdan gelýän halk senetçilik medeniýeti, şol sanda at eýerlerini we beýleki esbaplaryny ýasaýan ussalaryň ähmiýeti belli bir derejede ünsden düşürildi.
"Bedew" dükanynyň ilkinji alyjylary
Indi Türkmenistanda at saklamak we münmek medeniýeti, atçylyk sporty gaýtadan, has giň gerim bilen ösdürilmäge çalşylýar. Bu ýagdaý at esbaplaryny ýasaýan ussalaryň el işine, ussatlygyna we bilim-tejribesine uly zerurlyk döredýär.
Azatlyk Radiosy Türkmenistanda bellenýän ýyllyk Bedew baýramçylgynyň öňüsyrasynda açylan täze dükan we ýurtdaky at esbaplary problemasy barada aşgabatly publisist Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Gazagystan Hytaýa bir million gektar ýeri kärendesine bermek isleýär. Sebäbi Gazagystanda boş ýatan ýer, Hytaýda bolsa ol ýer üçin ýatyrmaga maýa hem adam resurslary bar.
Ýöne gazak intellektuallarynyň bir bölegi bu pikire garşy çykýar. Olar hytaýlylaryň gazak ýerini zaýalajagyny, galyberse-de bu proýektiň uzagyndan sebite demografiki howp saljagyny aýdýarlar. Biz bu mesele barada Azatlyk Radiosynyň gazak gullugynyň žurnalisti Ýeržan Karabek bilen söhbetdeşlik guradyk. Söhbetdeşligi Ýowşan Annagurban alyp bardy.
Azatlyk Radiosy: Ýeržan, ozaly bu pikiriň döreýşiniň sebäbi ýa sebäpleri barada gürrüň etsek. Bir million gektar gazak ýerini Hataýa kärendä bermek ideýasy nähili döredi?
Ýeržan Karabek: Umuman alnanda, ýagdaý şeýle. Gazagystanyň ykdysadyýetinde esasy çig mal pudaklary, girdejili pudaklar hususylaşdyrylan ýa-da döwletiň milli kompaniýalarynyň ygtyýaryna, ýa bolmasa, daşary ýurt kompaniýalarynyň ygtyýaryna berlen. Ýagny, olar ol ýa-da beýleki görnüşde korrupsiýanyň obýekti, gazak emeldarlarynyň girdeji çeşmesi bolup durýar. Onsoň Gazagystanyň ykdysadyýetinde şu hususylaşdyrma işinden, girdeji almakdan diňe oba hojalygy daşarda galdy. Gazagystanyň oba hojalygy garaşsyzlyk ýyllarynda aşak gaçdy. Ýogsa, Gazagystanda millionlarça gektar ekerançylyk ýerleri bar. Bu ýerleriň köp bölegi häzir ykdysady dolanyşyga girenok we boş ýatyr.
Ýadyňyzda bolsa, Gazagystan sowet döwründe sowet respublikalaryna uly mukdarda maldarçylyk önümlerini ibererdi, sowet propagandasy Gazagystanyň döwlete bir milliard put galla tabşyrýandygyny wagyz ederdi. Bir söz bilen aýdylanda, şol wagtky ullakan we kuwwatly oba hojalygy häzir weýran bolup ýatyr. Bu pudaga hiç kim çynlakaý maýa ýatyrmaýar. Hususy kompaniýalar döwlet tabşyryklary boýunça galla önümini öndürýär. Ýöne bu ýer hem korrupsiýanyň öýjügi bolup durýar.
Azatlyk Radiosy: Ýeržan, görnüşine görä, gazak hökümeti Hytaýyň adam güýji bilen boş ýatan ýerleri ykdysady dolanyşyga girizmekçi. Bu ideýa häzir nähili ýagdaýda, ýagny ol haçanrak öňe sürüldi we häzir näderejede çynlakaý hasaplanylýar?
Ýeržan Karabek: Gazak hökümeti iki ýyl mundan öň millionlap gektar ýeriň boş ýatandygy baradaky meseläni galdyrdy we ol ýerlere hem zawodlara, nebit ýataklaryna çemeleşilişi ýaly çemeleşmegiň gerekdigini aýtdy. Ýagny, gazak döwletinde, daýhanlarda oba hojalygyny dikeltmäge serişde hem mümkinçilik ýok bolsa, onda daşary ýurtly maýadarlary çagyrmaly diýdi. Bu ideýa Gazagystanda garjaşyk pikirleri döretdi.
Dogrudanam, daýhanlaryň mümkinçiligi az. Ýöne oba hojalygyny dikeltmek islese, Gazagystanyň döwletiniň ummasyz uly serişdesi, mümkinçilikleri bar. Emma prezident Nazarbaýew täze paýtagt gurdy we milliardlap dollarlar Astananyň gurluşygyna gitdi, millardlap dollarlar ogurlandy ýa-da korrupsiýanyň obýekti boldy. Şeýlelikde döwlet oba hojalygyny öz içki serişdeleriniň hasabyna dikeltmegiň ýerine köne düzgüne, öňküje daşary ýurt maýasyny çekmek usulyna gol ýapýar. Bu bolsa korrupsiýanyň täze bir tolkunynyň gelýändigini aňladýar we gazak intellektullary muňa garşy çykýarlar. Ýöne bu protest örän gowşak.
Azatlyk Radiosy: Ýeržan, intellektuallar bu ideýa garşy nähili delil getirýärler?
Ýeržan Karabek: Olar esasan emosional şygarlary öňe sürýärler. Ýer meselesi bilen oppozisiýanyň diňe bir bölegi meşgullanýar. Şoň ýaly-da bu mesele bilen gazak milli demokratik guramalary, gazak jemgyýetçilik guramalary meşgullanýar. Olar watançylyk ideýalaryny, gazak milli aýratynlygy baradaky pikirleri öňe sürýärler. Özem olar demokratiki oppozisiýadan çeke durýarlar. Olar, adatça, liberal oppozisiýanyň hereketlerine goşulmaýarlar. Gazagystanda oppozisiýanyň iki görnüşi bar: Günbatara tarapdar, liberal demokrtik häsiýetli we gazak jemgyýetçilik guramalary. Olar esasan «bu ýer bize atalarymyzdan miras galdy, ol gan dökülip goralan ýer, biz ol ýeri Hytaýyň eýelemegine ýol bermeris» diýen ýaly duýguçyl zatlary aýdýarlar.
Jemgyýetçilik guramalarynyň protesti Hytaýa gönükdirilen we bu sebitde öňden gelýän antihytaý duýgulara, Hytaýy halamazlyga esaslanýar. Ýogsam bolmasa, Hytaý Gazagystanyň ägirt uly goňşusy bolup durýar. Emma Gazagystanyň döwleti diňe Hytaýy çagyrmak islemeýär, käbir Ýewropa ýurtlaryny hem bu proýekte goşulmaga çagyrmak isleýär. Eger anyk aýtmaly bolsa, Gazagystan daşary ýurtly kärendeçilere 3.5 million gektar ýer bermekçi bolýar. Hytaýa bolsa bir million gektar ýer bermekçi bolýarlar. Bu barada ilki prezident Nazarbaýew aýtdy, ýagny ol Hytaýyň soýa hem raps ekmek üçin bir million gektar gazak ýerini kärendesine almak isleýändigini habar berdi. Eger deňeşdirilse, bir million gektar ýer diýmek Gyrgyzystanyň ýarysy diýmek bolýar. Gazagystan bolsa 3.5 million gektar ýeri daşary ýurt kompaniýalaryna kärendesine bermek isleýär. Bu Gyrgyzystanyň iki essesi ýaly ýer bolýar.
Azatlyk Radiosy: Ýeržan, bu ideýanyň opponentleriniň käbiri onuň Hytaýdan abanýan demografiki howpy has güýçlendirjegini aýdýar. Siz bu pikire nähili garaýarsyňyz?
Ýeržan Karabek: Hawa, men bu ýagdaý Merkezi Aziýa sebitine täsir ýetirer diýip, pikir edýärin. Ýöne bu ýerde ykdysady sebäp hem bar. Hytaý, belli bolşy ýaly, çalt ösýär. Oňa täze we täze serişdeler gerek. Oňa türkmen gazyndan, gazak nebitinden başga azyk hem gerek. Hytaý bazarynda soýa bilen rapsa bolan talap gaty çalt ösýär. Onsoň bu ideýa şu ýerden gelip çykdy.
Gazak hökümeti Hytaýyň soýa bilen rapsy barybir başga ýurtlardan, Afrikadan, Orta Gündogardan satyn alýandygyny aýdýar we oňa bu önümleri Gazagystandan alamagyň has amatly boljagyny öňe sürýär. Gazagystanyň Oba hojalyk ministrligi bolsa bizde bu ekerançylyk ýerleriniň infrastrukturasyny dikeltmek üçin pul ýok diýýär. Sowet döwründe sowet maýasy bilen gurlan kanallar we beýleki suw desgalary häzir weýran bolup ýatyr. Hytaý bolsa bu zatlara maýa ýatyrmaga taýýardygyny aýdýar.
Prezident Nazarbaýew bu ideýanyň opponentlerine garşy emosional delilleri goýýar, ýagny ýeri bizden hiç kim alyp bilmez, ol biziňkiligine galýar diýýär. Emma gazak jemgyýetçilik guramalary muňa ynanmaýarlar. Sebäbi sowetlerden soňky umumy hususylaşdyrma mahalynda hem zawodlary hiç kim bizden alyp bilmez diýipdiler. Emma zawodlar hem öz gymmatyny ýitirýän eken. Daşary ýurt kompaniýalary diýilýänler olary mazaly ulanyp, lagşan ýagdaýda taşlap gidýärler. Gazak watançylary ýeriň hem şeýle boljagyny, hytaýlylaryň ol ýerde her dürli himiki dökünleri ulanjagyny we bu dökünleriň ekologiýa ullakan zyýan ýetirjegini aýdýarlar.
Gazagystanyň Hytaýdaky öňki ilçisi Myrat Auezow bolsa Hytaýyň bir million gektar ýeri işläp bejermek üçin bu ýere müňlerçe daýhany getirjegini aýdýar. Onsoň ol hytaýlylaryň daşary ýurtlarda öz aşpezleriniň naharyny iýmek, öz lukmanlaryndan bejergi almak medeniýetini nazarda tutsaň, ol daýhanlaryň öz ýanlary bilen ýene müňlerçe adamy getirjegini ýatladýar. Gazak oppozision partiýasynyň lideri Bulat Abilow bolsa Gazagystana getirilen hytaýlylaryň çalt köpeljegini we olaryň on ýylda elli müň boljagyny, munuň uzagyndan sebite demografiki howp saljagyny öňe sürýär.
Azatlyk Radiosy: Ýeržan, seniň öz hususy garaýşyňa görä, bu mesele nähili çözülmeli?
Ýeržan Karabek: Meniň şahsy ynanjyma görä, Gazagystanyň hökümeti ykdysadyýetiň talanmadyk soňky pudagyna daşary ýurt korporasiýalarynyň, haýsydar bir goňşy ýurtlaryň, nähilidir bir gurluşlaryň bähbidi nukdaýnazaryndan däl-de, dogruçyl çemeleşmeli. Sebäbi ýer islendik ýurtda iň bir agyryly meseleleriň biri bolup durýar. Şoň üçin, meniň çakyma görä, gazak hökümetiniň oba hojalygyny dikeltmek üçin serişde ýok diýýäni hakykata laýyk gelmeýär. Gazak hökümetinde pul bar. Olary gerek ýerinde dogry ulanmaly. Protestiň heniz o diýen uly güýje eýe bolmadyk aksiýalarynyň görkezişinden çen tutulsa, ýer meselesi turmagy mümkin ýangyn üçin ýakyljak otluçöp bolup biler.
Azatlyk Radiosy: Ýeržan Karabek, «Döwür we biz» programmasyna gatnaşyp, beren gürrüňiňiz üçin köp sag boluň.


text:
Ukrainanyň ozalky premýer-ministri Pawlo Lazarenkonyň ABŞ-nyň türmesinden boşadylmagyna garaşylýar. Ol kezzaplykda aýyplanyp, sekiz ýyl türme tussaglygynda oturyldy.
Kaliforniýadaky “Terminal Island” türmesiniň resmileri Lazarenkonyň penşenbe güni boşadyljakdygyny tassykladylar, emma anyk wagty mälim etmediler.
Lazarenko 1996-97-nji ýyllar aralygynda Ukraiananyň premýer-ministri bolup işlän döwri ýüzlerçe million dollary ogurlamakda aýyplanýar.
Ol “Transparency International” guramasy tarapyndan dünýäniň iň korrupirlenen adamlarynyň sanawynda sekizinji orunda hem ýerleşdirilipdi.
Lazarenko Ukraina dolanyp barjakdygyny aýdýar. Ol ýerde hem oňa ençeme aýyplama bildirilýär.


text:
BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi Kot d’Iwuaryň öňki prezidenti Loran Gbagbo garşy sanksiýany makullady hem ony we ýakyn töweregini häkimiýetden çekilmäge, geçen ýylyň dekabrynda geçirilen saýlawlarda halkara jemgyýetçiligi tarapyndan ýeňiji diýlip yglan edilen Alassan Uattara prezidentligi tabşyrmaga çagyrdy.
Sanksiýa Gbagbo, onuň aýalyna we ýakynlaryna wiza gadaganlygyny hem bank hasaplaryny doňdurmagy göz öňünde tutýar.
Loran Gbagbo saýlawlarda özüniň ýeňendigini aýdyp, prezidentiň kürsüsini terk etmekden ýüz öwürýär.
Düýn Uttaranyň tarapdarlaryndan düzülen ýaragly otrýadlar ýurduň paýtagty Ýamusukro girdi, olar häzirlikçe Gbagbonyň kontrollygyndaky günorta territoriýalara tarap süýşýärler.


text:
4-nji iýunda Aşgabat şäheriniň futzal boýunça açyk çempionatynyň birinji aýlawynyň jemleýji tapgyry geçirildi.
Ilkinji bolup meýdança «Gümrükçi» bilen Türkmenistanyň IIM-niň «Daşgala» toparlary çykdylar. Oýun häzire çenli bir gezek hem ýeňilmän, ýaryş tertibinde öňdäki orunda barýan “Daşgalanyň” artykmaçlygynda geçdi. Netijede bu topar 25 utuk toplap, birinji aýlawyň ýeňijisi boldy.
Baýrakly orunlara esasy dalaşgärleriň biri bolan Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň “Talyp sporty” topary hem öz duşuşygyny ýeňiş bilen tamamlady. “Daýanç” toparynyň futzalçylary talyplaryň ynamly oýnunyň garşysyna hiç hili çäre tapyp bilmediler. Şeýlelikde, 9:3 hasabynda ýeňiş gazanan “Talyp sporty” 18 utuk bilen birinji aýlawy ikinji orunda jemledi.
Ýaryşyň bu böleginiň dowamynda ikinji orny eýeläp gelen Türkmenistanyň Sagdyn jemgyýet howpsuzlygyny goraýyş döwlet gullugynyň “Wepalysy” şoňky iki tapgyrda şowsuz çykyş edip, ilkinji üçlükde galmak mümkinçiligini elden giderdi. Bu topar sonky tapgyrda Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynyň adybir toparyndan 1:3 hasabynda ýeňlip, Türkmenbaşynyň Deňiz portunyň “Deňizçisi” bilen 4-5-nji orunlary paýlaşmaly boldy (toparlaryň hersi 16 utuk toplady). “Migrasiýa” bolsa 17 utuk bilen baýrakly üçünji orunda ornaşdy.
Tapgyryň galan duşuşyklary şeýle tamamlandy:
“Bagtyýarlyk” — “Senagatbank” — 4:4
“Daýhanbank” — “Deňizçi” — 1:7
Toparlaryň birinji aýlawdan soň ýerleşiş tertibi
Aşgabat şäheriniň futzal boýunça açyk çempionatynyň birinji aýlawynyň jemleýji gününde geçirilen duşuşyklardan taýýarlan fotoreportažymyzy synlamagy unutmaň!


text:
Gazagystanyň günorta regiony Žambylda dörän güýçli gom ýeli onlarça binanyň ýumrulmagyna we 11 adamyň ýaralanmagyna sebäp boldy.
Ýaralanan adamlaryň üçüsi keselhana düşdi.
Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça regional edaranyň resmileriniň Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, güýçli gom regionda 3-nji noýabrda agşam emele gelip, regionyň paýtagty Tarazda we beýleki giňişliklerde ýaşaýyş jaýlaryň hem edaralaryň üçeklerini goparypdyr we elektrik liniýalaryny zaýalap, onlarça obany elektrik energiýasyz galdyrypdyr.
Gazagystanyň günorta regionlaryny ýurduň beýleki bölekleri bilen birleşdiren ençeme otlynyň gatnawy kesildi.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň liderleri Moskwanyň Ukrainadaky hereketlerine jogap hökmünde köptaraplaýyn iki karz beriji arkaly Russiýadaky täze proýektleri bloklamagyň we beýleki sanksiýalaryň gerimini giňeltmegiň üstünde işlärler.
“Reuters” habar gullugy tarapyndan görlen taslama beýanata görä, 16-njy iýulda Brýusselde duşuşýan Ýewropa Bileleşginiň liderleri Ýewropanyň Maliýe bankyndan Russiýanyň jemgyýetçilik pudagyny maliýeleşdirýän täze proýektleri soňa goýmagy sorarlar.
Gürrüňi gidýän beýanatda Ýewropanyň Rekonstruksiýa we ösüş bankynyň üsti bilen Russiýada täze proýektleri maliýeleşdirmegi soňa goýmagyň üstünde Ýewropa Bileleşigine degişli ýurtlaryň bilelikde işlejekdigi bellenilýär.
Şeýle-de, bu taslama beýanatda Ýewropa Bileleşigi Ukrainanyň özygtyýarlylygyny gowşadýan kompaniýalary we beýleki guramalary nyşana almak üçin bank hasaplaryny doňdurmagyň gerimini giňelder diýilýär.


text:
G.Berdimuhamedowyň Ýaponiýa edýän 3 günlük resmi saparynyň gün tertibinde Tokioda Ýaponiýanyň premýer-ministri Yukio Hatoýama we imperator Akihito bilen duşuşyklary, Osaka şäherinde “Komatsu” maşyn-gurluşyk kompaniýasyna sapary göz öňünde tutulýar.
Tokioda ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-ýapon komiteti 8-nji maslahatyny hem geçirer.
Türkmenistanyň prezindetiniň Ýaponiýa edýän resmi saparynyň ýurduň doly derejeli, ähli taraplaýyn halkara hyzmatdaşlyklary ýola goýmak boýunça strategiýasynyň dowamy bolup durýanlygy, Türkmenistanyň resmi maglumatlarynda aýdylýar. TDH gullugynyň ýazmagyna görä, türkmen-ýapon gepleşikleri ikitaraplaýyn, köptaraplaýyn we halkara guramalarynyň çäginde amala aşyrylýan adaty hyzmatdaşlyga itergi bermäge özara gyzyklanmanyň we taýýarlygyň subutnamasy bolup durýar.
Söwda we ykdysadyýet - esasy ugurlar
Türkmenistan bilen Ýaponiýanyň arasyndaky gatnaşyklar esasan söwda-ykdysady ugrunda alnyp barylýar we şu günki güne çenli döwletara, hökümetara we pudagara derejelerinde 20 sany dokumente gol goýuldy. Türkmenistanda Ýaponiýanyň maliýe goýumlarynyň gatnaşmagynda üç sany kärhana işleýär we 23 sany inwestision proýekt hasaba alnan.
Aşgabat bilen Tokio arasynda diplomatik gatnaşyklar 1992-nji ýylyň aprel aýynda ýola goýlupdy, Ýaponiýanyň ilçihanasy bolsa Türkmenistanda 2005-nji ýylda açyldy.
Ýangyç-energetika hyzmatdaşlygy maslahat ediler
Taraplaryň strategik ýangyç-energetika pudagynda hyzmatdaşlygy ösdürmek temasy 16-njy dekabrda Tokioda Ýaponiýanyň premýer-ministri Yukio Hatoýamanyň Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow bilen gepleşikleriniň üns merkezinde. Ýokary derejeli gepleşikleriň yz ýany ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-ýapon komitetiniň 8-nji maslahaty hem geçiriler.
Türkmenistan boýunça regional ekspert, Ankarada ýerleşýän Strategik barlaglar institutynyň ýolbaşçysy Mehmet Seýfetdin soňky döwürde Türkmenistanyň dünýäniň iň kuwwatly döwletleri bilen gatnaşyklara örän uly ähmiýet berip başlanlygyny we öňküsinden tapawutlylykda diňe Orsýete bil baglamak bilen çäklenmeýänligini belledi.
“Şu nukdaý nazardan Ýaponiýa sapar – Türkmenistanyň köptaraplaýyn syýasatynyň bölegi bolup durýar. Häzirki wagtda we belli bir derejede krizis bilen baglylykda Türkmenistan maliýe hem tehniki ýardama, şeýle-de tutuş regiona degişli kynçylyklardan çykmak üçin kömege mätäç. Bu ugurdan Ýaponiýa bilen gatnaşyklaryň ösüşi Türkmenistanyň ykdysadyýeti we ýurduň garaşsyz daşary syýasaty üçin möhüm bolup durýar” diýip, Mehmet Seýfettdin aýtdy.
HRW ynsan hukuklary problemasyna ünsi çekýär
Türkmenistnyň prezidentiniň Ýaponiýanyň premýer-ministri bilen gepleşiklerinde gumanitar meseleleriniň hem ara alnyp maslahat ediljegi türkmen metbugatynda habar berildi, emma gozgaljak meseleler barada jikme-jik aýdylmady.
Şol bir wagtda-da G.Berdimuhamedowyň Ýaponiýa saparynyň oň ýanynda ynsan hukuklaryny goraýjylar tarapyndan Turkmenistanda ynsan hukuklarynyň ýagdaýyna degişli tema gozgaldy.
“HRW” guramasy 15-nji dekabrda ýaýradan maglumatynda, Ýaponiýanyň liderleri G.Berdimuhamedowyň Tokio saparyny Türkmenistanda ynsan hukuklarynyň ýagdaýyna alada bildirmek we ýagdaýy gowulandyrmak ugrunda türkmen hökümetinden takyk ädimleri talap etmek üçin peýdalanmaly diýip belleýär.
Bu gurama öz ýaýradan maglumatynda şu ýylyň tomsunda daşary ýurtlardaky hususy uniwersitetleriň studentleriniň Türkmenistandan çykmagyna türkmen häkimiýetleriniň girizen çäklendirmeleri bilen bagly problema Ýaponiýanyň liderleri tarapyndan gozgalmaly meseleleriň biri diýip belleýär.
"Ösen döwletler ynsan hukuklaryny ünsden düşürmeli däl"
HRW guramasyndan Reýçel Denber beýannamanyň ýaýradylmagynyň maksady barada Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi: “Bu örän seýrek we wajyp mümkinçilik, sebäbi Ýaponiýa bilen Türkmenistanyň arasynda gatnaşyklar giňelip barýar. Ykdysady gatnaşyklar hem barha ösýär. Şeýle ýagdaýda Ýaponiýanyň hökümetiniň Türkmenistanda ynsan hukuklarynyň ýagdaýyna ünsi artdyrmagy zerur. Biz iki ýurduň gatnaşyklarynda ynsan hukuklaryna hem uly ähmiýet berilmegini umyt edýäris”.
HRW guramasynyň pikirine görä, “Ýaponiýanyň ODA, ýagny ösüş üçin resmi ýardam hartiýasy, kömek bermek boýunça kararlaryň şol ýurduň ynsan hukuklarynyň ýagdaýy hasaba alnyp çykarylmalydygyny göz öňünde tutýar. “Ýaponiýa özüniň bu prinsipini Birma we Zimbabwe babatynda ulanypdy” diýip, HRW belledi.
17-nji dekabrda Türkmenistanyň prezindetiniň Ýaponiýanyň imperatory Akihito tarapyndan kabul edilmegine garaşylýar. Resmi maglumatlara görä, Ýaponiýa saparynyň çäginde G.Berdimuhamedow Osaka şäherine hem sapar eder, şeýle-de ol “Komatsu” maşyn-gurluşyk kompaniýasynyň ýolbaşçylary bilen duşuşar.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Boks we hokkeý boýunça bäsleşikler
Boks we hokkeý boýunça milli derejedäki geçirilen ýaryşlar geçen hepdäniň esasy sport wakalary boldy. Boks boýunça bäsleşikler 1998-1999-njy ýyllarda doglan ýetginjekleriň arasynda Türkmenistanyň birinjiliginiň çäklerinde guraldy, hokkeý boýunça ýaryşlarda bolsa 2015-2016-njy ýyllaryň möwsüminde ýurdumyzyň çempionatynyň birinji aýlawynyň oýunlaryndan soňra öňdebaryjy topar kesgitlenildi.
Sport baradaky döwlet komiteti we Boks boýunça milli federasiýanyň guramagynda boksçylaryň arasyndaky bäsleşikler paýtagtymyzyň “Galkynyş” sport toplumynda geçirildi. Ýetginjek boksçylaryň arasynda iň güýçlileri kesgitlemek ugrunda ýürdumyzyň bäş welaýatyndan we Aşgabat şäherinden türgenleriň 150-ä golaýy gatnaşdy. Jemi sylaglaryň 10 toplumy ugrunda bäsleşikler geçirildi.
Paýtagtymyzyň boksçylary gowy netijeleri görkezip, öňdäki 6 ilkinji orunlary eýelediler. Muhammet Muhammedow, Aýmyrat Hojanepesow, Muhammet Berdibaýew, Serdar Amangeldiýew, Nurýagdy Nurýagdyýew we Mustapa Çaryýew ýeňijiler boldular. Olar Türkmenistanyň at gazanan tälimçileri A.Başyrowdan, Ý.Pazzyýewden, A.Sähedowdan we beýlekilerden tälim alýarlar. Lebap welaýatyndan Serdar Ereşow, Balkan welaýatyndan Taganmyrat Gurbanow, Mary welaýatyndan Baky Toýçyýew we Daşoguz welaýatyndan Begenç Alymow hem birinji orunlara mynasyp boldular.
Bu ýaryşlarda ýeňiji bolanlar milli ýygyndy toparyň düzümine girip, halkara ýaryşlaryna taýýarlygy dowam etdirdiler. 20-28-nji fewral aralygynda Taýilandda Aziýa çempionaty we güýzde Russiýa Federasiýasynda ýetginjekleriň arasynda dünýä birinjiligini geçirmek göz öňünde tutulýar.
Türkmenistanyň boks boýunça erkekler ýygyndy topary has jogapkärli halkara ýaryşlarynda çykyş eder we Braziliýanyň Rio-de-Janeýro şäherinde geçiriljek tomusky Olimpiada – 2016-a ýollanma almak ugrunda bäsleşer. 23-nji martdan 3-nji aprele çenli Hytaýda Aziýa yklymynyň synag ýaryşlary geçiriler. Şonda baýrakly orunlary eýelän boksçylar Olimpiýa oýunlaryna gatnaşmaga hukuk gazanarlar. 4-6-njy orunlary eýelän türgenler bolsa iýun aýynda Bakuwda (Azerbaýjan) Olimpiýa oýunlaryna gatnaşmaga hukuk gazanmak üçin ýene-de bir gezek güýç synanyşmaga mümkinçilik alarlar.
Hokkeý boýunça ýaryşlar paýtagtymyzyň iki buzly meýdançasynda – Gyşky görnüşler sport toplumynda we Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň sport toplumynda geçirilýär. Baýrakly orunlar ugrunda 6 topar – ýurdumyzyň häzirki çempiony “Galkan”, şeýle hem “Şir”, “Oguzhan”, “Nesil”, “Watançy” we “Alp Arslan” toparlary bäsleşýärler.
Deslapky oýunlar iki aýlawda geçiriler. Olaryň netijeleri boýunça güýçli toparlaryň dördüsi kesgitleniler. Olar çempionatyň baş baýrag ugrundaky ýaryşlary dowam ederler, toparlaryň her biri 5 duşuşyk geçirer. Olaryň ikisi finalda altyn medal ugrunda güýç synanyşar. Şunda toparlaryň biri ýeňiş gazanmak üçin öz bäsdeşini üç gezek utmalydyr.
Ilkinji aýlawyň oýunlaryndan soň “Galkan” topary öňde barýar, toparyň hokkeýçileri öz esasy bäsdeşi – “Şir” toparyny utdular. Toparlaryň ikisi hem çempionatyň dört tapgyrynyň dowamynda bir gezek hem ýeňlişe sezewar bolman, her biri 12 utuk toplady. Birnäçe ýagdaýlara görä “Şir” toparynyň hokkeýçileriniň üçüsi oýna gatnaşmady, munuň özi duşuşygyň netijesine gönüden-göni täsir etdi, şonda Türkmenistanyň iki gezek çempiony ynamly ýeňiş gazandy.
Häzirki wagtda “Galkan” 15 utuk bilen birinji orunda barýar. Ikinji orny “Şir”, üçünji we dördünji orunlary degişlilikde “Nesil” (9 utuk) we “Oguzhan” (6 utuk) eýeleýärler. Diňe bir gezek ýeňiş gazanmagy başaran “Watançy” we häzire çenli utuk alyp bilmedik “Alp Arslan” toparlary soňky orunlary eýeleýärler.
Türkmen hokkeýçileriniň tomaşaçylary diňe bir owadan oýun bilen däl-de, eýsem netijeler bilen hem begendirýändigini bellemek gerek – birinji aýlawyň oýunlarynda (15 duşuşyk) 219 hokkeý topy geçirildi. Häzirlikçe “Nesil” toparynyň hüjümçisi Pirmämmet Gylyçmämmedow 17 gezek derwezä dürs urup, öňde barýar. Ikinji orunda Baýmyrat Baýmyradow (“Oguzhan”, 15 hokkeý topy), her biri 9 hokkeý topuny geçiren Anatoliý Lýurtaýew (“Şir”) we Pawel Barkowskiý (“Galkan”) üçünji we dördünji orunlary paýlaşýarlar.
Hokkeý boýunça 2015-2016-nj ýyllaryň möwsüminde geçirilýän Türkmenistaynyň üçünji çempionatynyň ikinji aýlawy 19-njy ýanwarda başlanýar. IIM-niň sport toplumynda “Oguzhan” we “Galkan” toparlary duşuşarlar. Ýurdumyzyň birinjliginiň ýedinji tapgyryndan soň arakesme bolar, sebäbi hokkeýçiler Döwlet baýdagynyň gününe bagyşlanan ýaryşlara taýýarlyk görerler. Sekiz toparyň gatnaşjak bäsleşikleri 11-19-njy fewral aralygynda geçiriler.
Habarlar #Boks
- Soňky habarlar
Rio-de Žaneýro Olimpiadasy: türkmen boksçysynyň ýeňşe hyjuwy02 Awgust, 2016 (20:06)
- Soňky habarlar
Boks we hokkeý boýunça bäsleşikler17 Ýanwar, 2016 (23:41)
- Soňky habarlar
Türkmen boksçularynyň bürünç medallary01 Fewral, 2015 (23:14)
- Soňky habarlar
Ýeňijileri we baýrakly orunlara mynasyp bolanlary sylaglamak dabarasy03 Oktýabr, 2014 (19:26)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň ýygyndy topary bürünç medallaryň ýene-de ikisini gazandy02 Oktýabr, 2014 (19:27)
- Soňky habarlar
Türkmen türgenleriniň Inçhondaky nobatdaky üstünligi29 Sentýabr, 2014 (19:29)
- Soňky habarlar
Kaka we Ak bugdaý etraplarynyň sport mekdeplerinde toplumlaýyn oýunlar geçirilýär26 Awgust, 2014 (19:46)
- Soňky habarlar
Türkmen boksçysynyň altyn üstünligi01 Iýun, 2014 (20:27)
- Soňky habarlar
Türkmen boksçylarynyň ikisi dünýä çempionatynda üçünji tapgyra çykdylar21 Oktýabr, 2013 (22:58)
- Soňky habarlar
Biziň boksçymyzyň nobatdaky ýeňşi20 Oktýabr, 2013 (22:59)
- Soňky habarlar
Türkmen boksçularynyň bäşisi dünýä çempionatynda ýaryşy dowam edýär17 Oktýabr, 2013 (22:59)


text:
Güýz paslynyň gelmegi bilen howa sowap başlaýar. Howanyň sowamagy bilen adamlar köp wagtyny açyk ýerlerde, ýagny dynç alyş seýilgählerinde däl-de, ýapyk jaýlarda kafedir-restoranlarda ýa-da söwda merkezlerinde, teatrlarda we kinoteatrlarda geçirýärler.
Şeýlelikde, kinoteatrlarda görkezilýän täze filmleriň sany hem göz-görtele artyp başlaýar.
Olardan biri ýakynda täze çykan amerikan filmleriniň biri “A Teaсher” ýagny, “Mugallym”. Bu drama görnüşinde surata düşürilen filmdir. “Mugallym” filmi 6-njy sentýabrda dünýäniň birnäçe ýurtlarynyň kinoteatrlarynda görkezilip başlandy.
Bu filmde bir orta mekdep mugallymynyň öz okuwçysy bilen gatnaşyga girip, ondan soň olaryň aýrylyşy we mugallymyň şondan soňky durmuşy beýan edilýär.
Filmiň baş rollarynda Lindsaý Burdge, Will Brittain, Jennifer Prediger ýaly aktýorlar oýnaýarlar. Filmiň režissýory Hannah Fidel.
Fransuz filmi
Indiki kinofilm fransuz filmi bolup, ol hem 6-njy sentýabrdan başlap kinoteatrlarda görkezilip başlandy. Filmiň ady “Iň soňky moda söýgi”. Flimiň režissýory Deýwid Moreu we baş rollarda Wirjini Efira, Pier Niniý, Çarles Berling ýaly aktýorlar oýnaýarlar. Filmde moda žurnalynyň redaktory Alisiň işinde üstünlik gazanmak üçin başda bir ýaş oglany aldap, oňa özüni söýdürişi we oýun bilen başlan söýginiň soňra hakykata öwrülişi görkezilýär.
Gürrüňini etjek ýene-de bir kinofilmimiz bolsa bir türk filmi, onuň ady - “Häzirki döwür”. Bu film hem 6-njy sentýabrda kinoteatrlarda görkezilip başlandy. Filmiň režissýory Belmin Söýlemez, onuň baş rollarynda Sanem Öge, Şenaý Aýdyn, Ozan bilen ýaly aktýorlar oýnaýarlar.
Bu filmde işsiz we durmuşda gowulyga umydyny ýitiren Mina atly zenanyň ýaşaýşy beýan edilýär. Ol Amerika gidip, şol ýerde täze durmuşa başlamak üçin pul ýygnap ugraýar. Onsoň ol Türkiýäniň türk kofesi satylýan dükanynda kofe içilen käsäniň düýbünde galan kowe şemmesine garap, pal atýançy bolup işlemäge başlaýar. Filmde Minanyň şundan soňky durmuşy görkezilýär.
“Ölümsiz polisiýalar”
Indiki film bolsa oglanlaryň has köpräk halaýan filmlerinden biri. “RIPD”, ýagny “Ölümsiz polisiýalar” filminde "Nick Walker" atly polisiýa ofiseriniň öz ölüminden soň, o dünýäde özüni öldüren adamyny agtaryp ýörä başdan geçiren wakalary suratlandyrylýar.
Bu film Peter M. Lenkowyň multfilminden adaptirlenip, ýagny çeper film žanryna uýgunlaşdyrylyp, surata düşürlipdir. Filmiň režissýory bolsa, “Uçuş plany”, “Red” ýaly kinofilmleriň režissýory, germaniýaly Robert Şwenkdir. Filmiň baş rollarynda Raýn Reýnolds, Robert Knepper, Kewin Bekon ýaly aktýorlar bar.
Geçen hepdäniň dowamynda kinoteatrlarda görkezilip başlanan filmleriň arasynda agzalanlardan başga-da “Bir arzuwymyz bardy” atly britan, “El ele” atly fransuz, “Karaýel Poýraz” atly türk hem-de“Şeýtanyň geçidi” we “Durmuşa çykmadyk zenanlar” atly amerikan filmleri bar.


text:
Kremliň tankytçysy Alekseý Nawalnynyň aýaly soraga çagyryldy.
Ýuliýa Nawalnaýa adamsynyň Twitter hasabynda 25-nji awgustda galdyran ýazgysynda özüniň derňew komitetine çagyrylandygyny we özünden iýun aýynda Nawalnynyň kwartirasyndan konfiskasiýa edilen plakat barada soralandygyny aýtdy.
Polisiýa bu plakatyň Wladimir şäherinde bir köçeden, Moskwadan 170 km çemesi uzaklykdaky ýerden ogurlanandygyny aýdýar.
Nawalny bu plakatyň özüne doglan gününde sowgat berlendigini we munuň özüne basyş görkzmek üçin gozgalan işdigini aýtdy. Nawalnynyň aýaly derňewçileriň soraglaryna jogap bermekden ýüz öwrendigini, munuň öz konstitusion hukugydygyny aýtdy.
2013-nji ýylda ogurlykda aýyplanyp, şertli bäş ýyl iş kesilen Nawalny bu işiň özüne edilýän basyşlaryň dowamydygyny aýdýar.


text:
Orsýetiň Adatdan daşary ýagdaýlar ministrligi halas ediş işgärleriniň Irkutsk sebitinde ýykylan ýangyn söndüriji uçaryň ekipaž agzasy bolan dört adamyň jesetlerini tapandyklaryny aýdýar.
Ady aýdylmadyk resmi TASS habar gullugyna 1-nji iýulda ýykylan uçardaky beýleki ekipaž agzalarynyň hem gözlenilýändigini aýdypdyr.
Bu uçar Rybniý Uýan obasynyň dört km günortasyndaýykylypdy.
Il-76 uçary sebitdäki tokaý ýangynlaryny öçürmäge kömekleşýärdi we şol gün ikinji reýsini amala aşyrýan wagty ýitirim boldy.


text:
Çarşenbe güni azerbaýjanly ses berijiler ýurduň indiki prezidentini saýlaýarka, oppozision dalaşgärler saýlaw düzgünleriniň bozulmagyndan şikaýat edýärler.
Oppozision partiýalaryň koalisiýasynyň dalaşgäri Jamil Hasanlynyň Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, düzgüni bozmalar boýunça subutnamalaryň ençemesi toplanypdyr.
Oppozisiýanyň şikaýatlary
“Meniň synçylarymyň tutuş ýurt boýunça berýän maglumatlary köpçülikleýin galplyklaryň bolandygyny tassyklaýar, resmi netijeleri saýlawlardan öň kesgitlenýän ýurtda ses berişlik boldy diýip, anyk aýtmak mümkin” diýip, Hasanly belledi.
Paýtagt Bakuwdan 260 kilometr uzaklykda ýerleşýän Beýlagan regionynda oppozisiýanyň synçysy saýlaw nokadyna baranda, özüniň urlup-ýenjilendigini habar berdi.
Oppozisiýanyň aktiwistleriniň sosial ulgamlary arkaly ýaýradan maglumatlaryna görä, olar şol bir adamlaryň dürli saýlaw nokatlaryna guramaçylykly eltilendigine şaýat bolupdyrlar.
Häkimiýet başyndaky “Täze Azerbaýjan” atly partiýanyň metbugat wekili Huseyin Pasaýew ses berişligiň kadaly geçýändigini aýdyp, oppozisiýany saýlawlara zyýan ýetirmäge synanyşmakda aýyplady.
Pasaýew oppozisiýanyň hereketleriniň öňüni almak üçin çäre görülýändigini habar berdi. Pasaýew oppozisiýanyň saýlawlaryň geçişinde düzgüniň bozulýandygy barada il içinde pikir döretmekçi bolýandygyny, aýratynam bu hereketleri halkara synçylarynyň bolan ýerlerinde etmäge ymtylýandygyny aýtdy.
Halkara gözegçiligi
Çarşenbe güni Ýewropa Geňeşiniň Parlament Assambleýasynyň gözegçiler missiýasynyň wekilleri Azerbaýjandaky saýlawlarda bidüzgünçilikleriň entek hasaba alynmandygyny aýtdylar.
ÝHHG-niň Demokratiýa we adam hukuklary boýunça edarasynyň başlygy Janez Lenarçiç Azerbaýjanyň häkimiýetleri saýlawlaryň adalatly geçirilmegini üpjün etmeli diýdi we saýlawlaryň demokratiýa üçin synag bolup durýandygyny belledi.
Azerbaýjanyň Merkezi saýlaw komissiýasy ýerli wagt bilen öýlän sagat 3-de ýurduň 5.1 million ses berijileriniň 58%-iniň ses berendigini habar berdi.
Saýlawlara jemi on dalaşgär gatnaşýar. Muňa garamazdan, ýurduň häzirki prezidenti Ylham Aliýewiň bäş ýyllyk prezidentlik möhletine üçünji sapar aňsatlyk bilen eýe boljagyna garaşylýar.
Aliýewiň ýolbaşçylygy
Aliýew 2003-nji ýylda, kakasy Geýdar Aliýew aradan çykansoň, häkimiýet başyna geçipdi.
Soňky on ýylyň dowamynda Aliýewiň golastynda ýurduň ilatynyň durmuş derejesi ýokarlandy. Bu, esasan, Azerbaýjanyň Ýewropa satýan tebigy resurslarynyň hasabyna amala aşyryldy.
Şol bir wagtda-da Aliýewiň režimi korrupsiýada we başga pikirliligi yzarlamakda aýyplanýar. Adam hukuklaryny goraýjy guramalar çarşenbe günki saýlawlaryň öňüsyrasynda hökümetiň köp sanly garşydaşlarynyň galp aýyplamalaryň esasynda tussag edilendiklerini habar berdiler.