text:
Jemşid Karimowyň ruhy hassahanadan çykarylandygy barada ýerli adam hukuklaryny goraýjy toparlar maglumat ýaýratdylar.
Jemşid Karimow 2005-nji ýylyň sentýabrynda tussag edilipdi. Sud ony mejbury ruhy bejergä höküm edipdi. Tussag edilmezinden ozal Jemşid Karimow internetde ýerli we paýtagtdaky häkimiýet organlaryny tankytlaýan makalalary çap edipdi.
Jemşid Karimowyň azatlyga çykarylandygy barada, öz çeşmelerine salgylanyp, özbegistanly adam hukuklaryny goraýjy Saida Gurbanowa şeýle diýdi: «Men Jyzak şäherine baranymda, onuň goňşularyny gördüm. Muny şolar maňa aýtdylar. Jemşid ruhy kesellileriň hassahanasyndan çykypdyr. Öýünde eken. Soňra men muny beýleki adam hukuklaryny goraýjylardan hem soradym. Olar hem muny tassykladylar. Emma onuň şu wagt näme üçin çykarylandygyny hiç kim bilenok».
“Hassalygyň” taryhy
Jemşid Karimow 2005-nji ýylyň sentýabrynda tussag edilipdi we suduň karary bilen 6 aýlap mejbury ýagdaýda saglygyny bejertmek üçin ruhy kesellileriň hassahanasyna salnypdy.
2007-nji ýylyň awgustynda Samarkandyň ruhy hassahanasynda mejbury saklanýan Jemşid Karimowyň saglyk ýagdaýynyň ýaramazlaşandygy barada habarlar peýda boldy. Onuň soňky takdyry barasynda hiç zat mälim däldi. Netijede, suduň karary bilen saglygyny mejbury bejertmek üçin ruhy hassahana salnan Jemşid Karimow aradan 6 ýyl geçensoň, azatlyga çykaryldy.
Jemşid Karimowy tanaýanlar onuň aslynda fiziki we aň taýdan sagdygyny, diňe onuň hökümeti açyk tankyt edeni üçin köpsanly beýleki garaşsyz žurnalistler ýaly şeýle agyr ýagdaýa duçar bolandygyny belleýärler.
Jemşid Karimow prezident Yslam Karimowyň agasynyň ogly bolsa-da, hiç wagt onuň Yslam Karimowyň wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanmandygyny, onuň arkasyndan öz hiç bir işini bitirmändigini aýdýarlar.
Jemşid Karimow ruhy hassahana ýerleşdirileninden soň, birnäçe halkara guramalary onuň ykbalyna alada bildirip, žurnalistiň azatlyga çykarylmagyny yzygiderli talap edip geldiler.
“Hiç kim repressiýadan halas däl”
43 ýaşly Jemşid Karimowyň Britaniýadaky «Uruş we parahatçylyk maglumatlar instituty” bilen hyzmatdaşlyk edendigi we onuň şol institutyň “Uznews.net” saýtynda çap edilen tankydy makalalary üçin şeýle jezalara duçar edilendigi habar berilýär.
Günbatarly käbir analitikler Özbegistanda, hatda prezidentiň ýakyn garyndaşy bolsa-da, häkimiýetleriň syýasaty barada başgaça pikir edýänleriň repressiýalardan halas däldigini aýdýarlar.
Geçen aýda samarkantly adam hukuklaryny goraýjy Norboý Haljigitow hem türmeden boşadylypdy. Ol ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klintonyň Özbegistana saparynyň öň ýanynda azatlyga çykaryldy.
Ýerli adam hukuklaryny goraýjylary käbir aktiwistler türmelerdäki adam hukuklaryny goraýjylaryň we žurnlistleriň azat edilmegini Waşingtonyň adam hukuklary babatda Özbegistanyň hökümetine görkezýän basyşlarynyň netijesi diýip hasaplaýarlar.


c: text/html

text:
Argentinanyň öňki prezidenti Kristina Fernandez de Kirhner 1994-nji ýylda Buenos Aýresde Ýewreýleriň merkezinde bolan bomba partlamasynda Eýranyň roluny ýaşyrmak bilen bagly aýyplamalaryň esasynda suda çekiler diýip, ýurduň ýustisiýa resmileri aýdýarlar. Şol bomba partlamalarynda onlarça adam wepat bolupdy.
Argentinanyň sudunyň 5-nji martda çap eden kararyna görä, Fernandez we onuň hökümetiniň 11 sany agzasy maglumaty ýaşyrmakda we wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanmakda aýyplanýarlar we olaryň işi baş suduň garamagyna berilýär.
Aýyplanýanlaryň dördüsi tussag edildi. Dekabrda sudýa Bonadio kanun çykaryjylardan Fernandeziň jogapkärçilige çekilmekden el degrilmezlik hukugyny ýatyrmagy sorapdy. Kanun çykaryjylar sudýanyň talabyna jogap bermediler.
Fernandeziň jogapkärçilige çekilmekden el degrilmezlik hukugy onuň tussag edilmegine päsgel berýär.
2007-2015-nji ýyllaryň aralygynda Argentinanyň prezidenti bolan Fernandez ýurduň taryhyndaky iň agyr terrorçylyk hüjümine islendik gatnaşygy ret edýär.
1994-nji ýylda Argentinanyň we Ysraýylyň Buenos Aýresdäki bilelikdäki merkezinde bolan bomba partlamasynda 85 adam wepat boldy, ýüzlerçe adam ýaralandy. Eýran bu parlama gatnaşygy ret edýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Özge aw islemez, pil sesin aňsa;
Otag ören bolsa bilbili-zara,
Otaga ot salar, gül sesin aňsa.
Jereniň balasyn baksaň, bejerseň,
Suw ýerine şeker-şerbetler berseň,
Höregne gül berip, bir güni görseň,
Watandan el gögär, çöl sesin aňsa,
Gündize gün zynat, gijäge – mahtap,
Kümüş zäge mätäç, altyna – simap,
Derýa görki mähek hem dürri-naýap,
Bilur röwşen tapar, kül sesin aňsa.
Harsydünýä söýer teňňäni, maly,
Bir gün bitap bolup, gitse mejaly,
Dönüp-deprenmäge bolmasa haly,
Galar garysyna, pul sesin aňsa.
Jelep karar etmez ýeke är bilen,
Dostun görse, bolmaz kesbi-kär bilen,
Ýola gelmez taýak bilen, zor bilen,
Ýagşy zen daş gaçar, gel sesin aňsa.
Gula döwlet gelse bilmez agasyn,
Nakyldyr: har semrär – deper eýesin,
Kyrk çillede görseň doňuz çagasyn,
Bükürdi urar gaçar jul sesin aňsa.
Ýagşy zen suhanwer, bolsa sypaýy,
Ýüzi misli mahtap, on tördi aýy,
Gaçar bethüýlerden söz guran saýy,
Çyrag iba kylar, ýel sesin aňsa.
Bedasylyň köňli açylar, şer diýseň,
Hergiz gitmez, il derdine ýör diýseň.
Bahyllaryň jany çykar, ber diýseň,
Täzeden jan geler, al sesin aňsa.
Karun mülkün alsa bir är ýa tişi,
Pulum az diýr, her gün çeker käýişi,
Nuhuň ömrün hasyl etse bir kişi,
Ýakmaz gulagyna, öl sesin aňsa.
Nepes, sen sözleseň ulus illerde,
Bilbil şeýda bolar täze güllede,
Asal ezgil dahan içre tillerde,
Ary hüjüm eýlär, bal sesin aňsa.


text:
Elorda • Keshe
Buqaralyq sport búr jarǵan shahar
Salamatty ómir saltyn ustanyp, sportty serik etken adamnyń alar asýy da, baǵyndyrar bıigi de kóp bolmaq. Sondyqtan shynyǵyp, shymyr bolýǵa ult bolyp umtylyp kelemiz. Sonyń jarqyn dáleli retinde Nur-Sultan qalasynyń aýmaǵynda buqaralyq hám balalar sportyn damytýdyń dara dańǵyly sát sanap qalyptasyp keledi. Máselen, kúni keshe elordada «Qoljetimdi sport» jobasy qolǵa alyndy. Sonyń nátıjesinde, qala turǵyndary sporttyń 11 túri boıynsha taza aýada jattyǵyp júr.
О́ner • 20 Qazan, 2021
Elorda – órken jaıǵan óner tóri
Kóziqaraqty kórermenniń talǵamyn tarazylap, rýhanı kókjıegin keńeıtetin birden-bir óner ordasy – teatr. Alaıda «jaman tumaý» jaǵadan alǵan sátten beri jalǵyz teatr ǵana emes, kóptegen kópshilik orynnyń esigi tars jabylǵan edi.
Saıasat • 18 Qazan, 2021
Aǵa býynnyń alǵa qoıǵan maqsaty kóp
Jýyrda respýblıkalyq «Ardagerler uıymy» qoǵamdyq birlestiginiń kezekti VIII sezi eldegi epıdemııalyq jaǵdaıǵa baılanysty onlaın rejimde ótti.
Elorda • 14 Qazan, 2021
Kógildir otyn – qoıý tútin qursaýynan qutylý joly
Elimiz egemendigin alyp, óz aldyna táýelsiz memleket bolǵaly beri aýyz toltyryp aıtýǵa bolatyn aýqymdy jobalar qolǵa alyndy. Sol jobalardyń kóshbasynda Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Arqa tórine kógildir otyn tartý bastamasy tur der edik. О́z kezeginde Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev bas qalany gazdandyrý jumysyna aıryqsha nazar aýdaryp keledi. Máselen, kúni keshe Almaty aýdanyndaǵy Ońtústik-shyǵys turǵyn alaby Maıdaqońyr kóshesiniń turǵyndary da kópten kútken kógildir otynǵa qol jetkizdi.
Fotogalereıa • 13 Qazan, 2021
Elorda – qoǵamdy damytýdyń qozǵaýshy kúshi
Esildiń boıynda eńse tiktegen elorda – alasarmas aıbarymyzdyń, sarqylmas rýhanı qaınarymyzdyń altyn qazyǵy. Bas qaladan bastaý alatyn baıypty bastamalar men senimdi serpilisterdi el turǵyndary erekshe yqylaspen qabyldap, keleshektiń kelbetine úńiledi. Máselen, Elbasy Nursultan Nazarbaev usynǵan «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasy aıasynda Nur-Sultan qalasynyń ákimdigi bıyl aýyz toltyryp aıtýǵa turarlyq alýan túrli is tyndyryp, qoǵamdyq sanany jańǵyrtýdyń jarqyn úlgisin kórsetti.
Qazaqstan • 12 Qazan, 2021
Keńes Odaǵy ydyrap, egemendik enshimizge buıyrǵan jyldary Qazaqstan ǵana emes, kúlli TMD aýmaǵy abdyrap qalǵany anyq. Jumyssyzdyq pen joqshylyq talaı adamnyń taýdaı talabyn qumdaı úgitti.
Qoǵam • 11 Qazan, 2021
Veıp: El jastarynyń endigi ermegi – elektrondy shylym
«Urpaq saýlyǵy – ult saýlyǵy» deımiz. Alaıda jyldar jyljyǵan saıyn jas urpaqtyń densaýlyǵyna jaýyǵatyn qaterli zattardyń qatary kóbeıip barady. Abyroıdan aıyratyn alkogol men esten tandyratyn esirtkiden aryla almaı júrgende urpaq sanasyn ýlaıtyn taǵy bir tuıyqqa tap boldyq. Mereıimizdi ósire me dep júrgen mektep oqýshylarynyń endigi ermegi – elektrondy shylym.
Qoǵam • 30 Qyrkúıek, 2021
«Qarııasy bar úıdiń qazynasy bar». Ásilinde, qarııa degenińiz qara shańyraqtyń ǵana emes, bútin bir memlekettiń qazynasy. Qazynadan aıyrylsaq – qanatymyz qaıyrylady. Sondyqtan egde jastaǵy el turǵyndary memleket nazarynan tys qalǵan emes. Qomaqty qoldaý, jan-jaqty járdem kórsetiledi. Eldegi áleýmettik saıasattyń da áýelgi ustanymy – osy. Egemendiktiń eleń-alańynda erkin eldeń eńsesin tiktegen, aqylymyzǵa aqyl qosqan aǵa býynnyń aldynda búgingi urpaq máńgilik qaryzdar.
Qoǵam • 29 Qyrkúıek, 2021
Áleýmettik saıasattyń álpeti – Áleýmettik kodeks
Qaı memlekettiń bolsyn jemisi men jeńisi túptep kelgende turǵyndardyń ál-aýqatymen, eldiń ustanǵan áleýmettik saıasatymen baǵalanatyny anyq. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev bıyl «Halyq birligi jáne júıeli reformalar – el órkendeýiniń berik negizi» atty Joldaýynda zań da, qoǵam da, adamdardyń sana-sezimi de ózgerýge tıis ekenin paıymdaı kelip, elimizde Áleýmettik kodeks ázirlenip jatqanyn aıtqan bolatyn.
Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵy • 23 Qyrkúıek, 2021
Qazaqstan dep atalar qara shańyraǵymyz táý eter Táýelsizdiktiń 30 jylyna qadam basty. Úsh onjyldyq tarıhı ólshem boıynsha asa uzaq ýaqyt emes. Solaı bola tura, kózi ashyq, kókiregi oıaý otandastarymyz ótkenge úńilip, jyldar jylnamasyn paraqtaǵan saıyn jemisti jetistik baryn ańǵarar edi. Eń aldymen, egemendikke qol jetkizgeli beri el eńsesin tiktedi. Halyqtyń ál-aýqaty artyp, turmysy túzeldi. Qysqa merzim aralyǵynda áleýmettik damýdyń áleýetti jolyn tańdap aldyq.


text:
Ahmetjan mekdepden gelýärkä ellerindäki ýüküň agyrlygyndan gadamyny zordan süýräp basýan ýaşulyň yzyndan ýetip alypdyr. Ýaşula salam berip:
– Babajan, eliňizdäki haltalardan birini maňa beriň, göterişeýin, – diýip ýaşulyñ sag elindäki uly haltany alypdyr.
Menziline ýetip baryp, Ahmetjan haltany ýaşulynyň derwezesiniň öňüne goýup ýaşuly bilen hoşlaşdy.
– Oglum, şonça der döküp göterip geleniň näme ekenligini bildiňmi? – diýip Ahmedi duruzyp ýaşuly ondan sorapdyr?
– Bilmedim babajan. Özüňize gerekli zatdyr diýip oýladym.
– Men tebip. Her ýyly bahar güýz paslynda ýurdumyzdaky daglara çykyp dermanlyk otlary ýygnap gelýän. Bu gezek uzak ýyllardan bäri gözläp ýören dem gysma keseline şypa bolýan güli tapdym. Bilýäňmi, iň möhümi bu güli köpeldip, hem gögertmek mümkin. Ynha şu güli iki hepde şol ýeriň özünde ekip gögertdim. Meniň üçin eziz bolan şu gülden birini saňa berýärin. Çünki sen şeýle sylaga mynasypsyň – diýip ýaşuly oglanjyga ýylgyrypdyr.
Ahmetjan güle gyzygyp galypdyr. Çünki enesi köpden bäri howa ýetişmezliginden dem almaklyga gynalar eken. Ýaşulyñ “Bu gül otag howasyny täzeleýär, her hili çaňy bir wagtda ýapraga siňdirip zyýansyzlandyryp bilýär”, diýen sözlerinden köňlüde umyt oýandy. Ol gülli tabany alyp baryp ejesi ýatan otagyň aýnasynyñ öňünde goýupdyr. Ejesine tebibiň aýdan sözlerini aýdypdyr.
Ejesi gözlerinde ýaş bilen gül ýapraklaryny, soňra oglunyñ başyny sylypdyr.
Ahmetjan säher bilen ýüzlerinden kimdir öpýänini duýup gözlerini açypdyr. Seretse, depesinde ejesi ýylgyryp duran eken. Ahmetjan muny düýş diýip oýlapdyr. Çünki ejesi köp wagtlap ýerinden turup bilmän ýatan ekeni.
–özümiň mähribanym diýip, ejesi onuň ellerini tutupdyr, şonda Ahmetjan düýş däldigini aňypdyr.
– Oglum, çyndan hem sen getiren gül şypaly eken. Onuň atry maňa örän gowy täsir etdi. Birje kiçi ýapragyny üzüp alyp ýassygyma goýup ukladym. Bu şypa beriji gülleriň otagda ýakymly ys daradyp, howany täzeledip durýardy. Oýanyp gözlesem gudrat ýüz beripdir. Men sagalyp galdym. Ýerimden turdumda , ýanyňa girdim… Seret, lukmanlar haçandan bäri bejerip bilmedik keselim, bir gijede şypa tapdy, içimdäki dertlerim dargan ýaly boldy diýip ejesi ogluna ýüzlenipdir.
Ahmetjan begenjinden tebip ýaşulyň ýanyna baryp wakany aýdyp beripdir.
– Oglum, ýadyňda sakla:
adamlara edilen her hili ýagşylyk ýadyňda bolsun, adamlara edilen her bir ýagşylygyň şowsuz gitmeýär. Ejeňi gül otlary däl-de seniň eden ýagşylygyň bejerdi diýipdir.
Nurgeldi ILGELDIÝEW-Aşgabat şäherindäki syýahatçylyk orta hünär okuw mekdebiniň 2-nji ýyl talyby


text:
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Gahryman Arkadagymyzyň baştutanlygynda raýatlarymyzyň arasynda sagdyn durmuş ýörelgesini ornaşdyrmakda, köpçülikleýin bedenterbiýäni, sporty ösdürmekde uly tagallalar edilýär. Milli Liderimiziň özüniň şahsy göreldesi bilen halkymyzy sagdyn bolmaga, bagtyýar ömür sürmäge çagyrýar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şeýle diýip belleýär: “Sport bilen yzygiderli meşgullanmak adamlara ähli döwürde boş wagtyny has netijeli peýdalanmaga ýardam berýär we anyk peýda getirýär. Beden maşklary adamyň aňyna, pikirlenmesine, ünsüne we ýatkeşligine oňyn täsir edýär hem-de netijeli şahsy häsiýetiň döremegini şertlendirýär. Has takygy, bedenterbiýe adamda tutanýerliligi, erki, zähmetsöýerligi, birek-birege bolan oňyn gatnaşyklary, durmuş işjeňligini üpjün edýär.” Häzirki döwürde ýurdumyzda her bir adamyň sportuň saýlap alan görnüşi boýunça meşgullanmagy hem-de islegleriniň kanagatlandyrylmagy üçin ähli şertler döredildi. Bu bolsa her bir adamyň beden taýdan sagdyn bolmagyna mümkinçilik berýär. Şeýlelikde, sport we bedenterbiýe adamlaryň saglygynyň, erkiniň we sazlaşykly ösüşiniň köpugurly guraly bolup durýar.
Türgenler parahatçylygyň ilçileri hasaplanylýar. Ýurdumyzda geçirilýän iri sport ýaryşlary, hemişe bolşy ýaly, ägirt uly dostluk baýramçylygyna öwrülýär. Hemmämize mälim bolşy ýaly, döwlet Baştutanymyz ýurdumyzda iri sport ýaryşlaryny geçirmek üçin zerur şertleri döretmäge uly ähmiýet berýär, olary halklary we sebitde hem-de dünýäde parahatçylygy we dostlugy pugtalandyrmaga ýardam edýän, medeniýetleri birleşdirýän sport çäresi hökmünde garaýar. Halkymyz myhmanlary uly höwes bilen garşylap, olar bilen tejribe alyşýar. Munuň özi sport ýaryşlarynda bolşy ýaly, beýleki şanly seneler mynasybetli guralýan dabaralaryň-da baş ýörelgesine öwrüldi.
Türkmenistanda 2017-nji ýylda geçirilen “Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary”, “Amul-Hazar 2018” halkara awtorallisi, Agyr atletika boýunça dünýä çempionatynyň geçirilmegi ýurdumyzyň abraýyny has-da artdyrdy.
Sagdynlygyň we bagtyýarlygyň ýurdy hökmünde ykrar edilen Türkmenistan bu babatda sagdyn durmuş ýörelgeleriniň, bedenterbiýäniň we ýakyn hem-de uzak geljegi nazarlaýan sportuň ösdürilmegine, wagyz edilmegine gönükdirilen anyk çäreler babatda beýleki döwletlere görelde bolýar. Ýurdumyzyň ähli künjeklerinde ýaýbaňlandyrylan dabaralar bedenterbiýe-sagaldyş hereketiniň hil taýdan täze derejä çykandygyny aýdyň görkezdi. Onuň baş maksady bolsa halkymyzyň we her bir raýatyň abadançylygyny, bagtyýar durmuşyny üpjün etmekden ybaratdyr.
Toýly MYRATGELDIÝEW,
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň
Halkara gatnaşyklary institutynyň talyby.


text:
«Rýhanı jańǵyrý»: halyqtyń jas erekshelikterine saı jobalar ázirlenedi
NUR-SULTAN. QazAqparat – «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda halyqtyń jas erekshelikterine saı arnaıy jobalar ázirlenedi. Bul týraly halyqqa esep berý kezdesýinde QR Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Aıda Balaeva aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Mınıstrliktiń quzyryndaǵy taǵy bir mańyzdy ıdeologııalyq baǵyt – qoǵamdyq sanany jańǵyrtý salasy. Árıne, rýhanııat baǵytyndaǵy jumystyń nátıjesi birden kórinbeıtini belgili. Onyń ishinde qoǵamdyq sanany jańǵyrtý – úlken eńbekti, uzaq merzimdi talap etedi. Degenmen, qol jetkizgen nátıjeler joq emes. Tuńǵysh Prezıdent – Elbasymyzdyń tarıhı maqalasynan bastaý alǵan baǵdarlama boıynsha búginde 17 arnaıy joba júzege asyp jatyr. Jyl basynan beri 3 mıllıonnan astam halyqty qamtyǵan 13 myńnan artyq is-shara ótkizildi», - dedi Aıda Balaeva.
Onyń atap ótýinshe, ár jobanyń óz orny men aýdıtorııasy bar. Degenmen olardyń arasynda «Týǵan jer», «100 jańa esim», «Kıeli Qazaqstan», «100 jańa oqýlyq» «Eńbek – eldiń muraty», «Únem – qoǵam qýaty» jobalaryn erekshe ataýǵa bolady.
«Baǵdarlamanyń basty maqsaty – jańa sapadaǵy qoǵamdyq sana qalyptastyrý. Bul rette, bıyldan bastap «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn – Ulttyq jańǵyrý kezeńine ótkizý qolǵa alyndy. Baǵdarlamany halyqtyń jas erekshelikterine saı toptap, ár maqsatty topqa – arnaıy jobalar ázirlenedi. Onyń ishinde, ásirese mektepke deıingi jáne mektep jasyndaǵy býynǵa basty kóńil bólinetin bolady»,- dedi mınıstr.
- Almatydaǵy kásipkerlerge qandaı kómek kórsetilip jatyr
- Úlken Almaty jaǵalaýy abattandyrylady
- 28 qazan kúni elimizde ótetin mańyzdy sharalar ańdatpasy
- Atyraýda qoıma meńgerýshisi mekemeden 2,3 mln teńgeniń kıimin urlaǵan
- ShQO-da jastardyń 40 paıyzy jumyssyz júr
- Oryndyqta uıyqtaýǵa májbúr: Elordanyń balalar aýrýhanasyndaǵy jaǵdaıǵa túsinik berildi
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Qashaǵan ken ornyn ıgerýdіń eksperımenttіk baǵdarlamasy
Qashaǵan ken orny Kaspıı teńіzіnіń qazaqstandyq aımaǵyndaǵy teńіz munaı ken orny bolyp tabylady. 2 000 jyly ashylǵan ken orny Kaspıı teńіzіnіń soltústіk bólіgіnde Atyraý qalasynyń mańynda ornalasqan jáne Teńgіz kenorynymen bіrge sońǵy 30 jyldaǵy álemdegі eń іrі kenorny bolyp sanalady.
Ol tıіmdі basqarý men daýlardyń joqtyǵymen qatar qysqy kezeńde teńіz muzyn, temperatýranyń -35-40 °C (-31-104 °F) aýytqýyn, tótenshe taıaz sý men kúkіrtsýtektіń joǵary kontsentratsııasyn qosa alǵanda, yzǵarly jaǵdaılardyń sebebіnen kúrdelі munaı megajobalarynyń bіrі bolyp tabylady.
Kásіpshіlіktіk paıdalanýǵa qatysty ken ornyn daıyndaý jáne ashý jónіndegі jumystyń negіzgі obektіsі 12 munaı uńǵymasymen qosylǵan «D» Araly dep atalatyn qurylym bolyp tabylady. Ol munaı men gazdy bólý arqyly óndіrýdіń ekі jelіsіnen, sondaı-aq olardy jaǵalaý zaýytyna jetkіzý, degıdratatsııalaý jáne kúkіrtі bar gazdy rezervýarǵa іshіnara qaıta aıdaýdan turady.
The Island D consists of numerous Pipe Racks, a big portion of those have been fabricated in ERSAI Caspian Yard.


text:
DOKMA
2015-nji ýylda Ankara – Hasanoglanda 7,000 m2 zolakda gurlan fabrikada ýorgan daşlyk görnüşi, ýassyk we ýorgan önümçiligi bilen dokma sektorynda işlere başlan Karakoyunlu Group, öndürýän önümleri üçin TSE Laýyklykda resminamasyny alandan soňra DMO-nyň (Döwlet Çig mal edarasy) ulgamyna degişli işleri tamamlady.
KYK (Karz Ýurtlar Gurmasy) başda bolmak bilen söwda usuly bilen söwda edýän birnäçe jemgyýetçilik edaralarynyň we guramalarynyň öý dokma zerurlyklaryny kanagatlandyrmak üçin satuw we paýlama hyzmatlaryny teklip etmegini dowam edýär.
Munuň hatarynda birnäçe ýerli we daşary ýurt iri dokma firmasynyň esasy çig mal zerurlygy bolan Pagta Ýüpligi we Çig mal önümi daşary söwda we lomaý satuw işlerini amala aşyrýar.
Dünýede dokma pudagynda birtopar ýurduň arasyndan alnan ilkinji gelen ýurtlardan biri we Hytaýyň, Hindistanyň we Päkistanyň indiki taslama we önümçilik güýji bilen dünýäniň dördünji iri öý dokma öndürijisi bolan Türkiýäniň eksport maksatlaryny üpjün etmek maksady bilen hasaba alnan markasy bolan “Madame Rose” ady bilen ýorgan daşlygy görnüşi, örtümleri, ýassykdan we ýorgandan öndürilen göwrümli önüm görnüşliliginiň önümçiligini we eksportyny ýerine ýetirýär.
Öý Dokma önümlerimiz hakynda has doly maglumat almak üçin aşakdaky linkden Madame Rose-nyň resmi web saýtyny girip bilersiňiz.


text:
Jo Baýdeniň Döwlet departamenti “Talybanyň” Türkmenistanda geçiren gepleşiklerine gatnaşygyny inkär edýär
ABŞ-nyň Döwlet departamenti “Talyban” wekilleri bilen Aşgabatdaky resmileriň arasynda TOPH taslamasy, Türkmenistandan Owganystana, Pakistana we Hindistana gaz eltmeli geçiriji barada edilen maslahata ýardam berendigini ret etdi diýip, Newsweek.com 19-njy fewralda habar berdi.
Neşir ABŞ-nyň TOPH diýilýän taslamany uzak wagtlap goldandygyny, şol bir wagtda, PolitiFactyň maglumatyna görä, Klinton, Obama we Tramp administrasiýalarynyň goldawyna garamazdan, ABŞ-nyň oňa hiç bir serişde harçlamandygyny belleýär.
Bu taslama 1995-nji ýylyň mart aýynda Pakistan bilen Türkmenistanyň hökümetleriniň arasynda özara düşünişmek jarnamasyna gol çekilmegi bilen başlandy we onuň gurluşygy şu wagta çenli amala aşman gelýär.
"Таlyban" hereketiniň syýasy edarasynyň ýolbaşçysy Molla Abdul Gani Baradaryň baştutanlygyndaky wekiliýet Aşgabatda ýurduň daşary syýasat edarasynyň ýolbaşçylary bilen duşuşdy diýip, Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň web sahypasy 6-njy fewralda habar berdi.
"Таlybanyň" syýasy edarasynyň we gepleşikler toparynyň wekili Mohammad Suhail Şahin Türkmenistanyň Ministrler kabinetiniň başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri Reşit Meredow hem-de onuň wekiliýeti bilen geçirilen gepleşikleriň açyk we dostlukly bolandygyny, özleriniň "Bitarap Türkmenistanyň Owganystan babatynda alyp barýan syýasatyna", şeýle-de goňşy ýurduň "häzirki wagtda dowam edýän we geljekde hem beriljek köpýyllyk syýasy we ykdysady goldawyna" oňyn baha berendiklerini aýtdy.
"Türkmenistan, musulman, goňşy, Bitarap döwlet bolmak bilen, uzak ýyllaryň dowamynda Owganystanda parahatçylygyň ýola goýulmagyna we ýurduň ösüşine gönükdirilen başlangyçlar bilen yzygiderli çykyş edýär" diýip, Mohammad Suhail Şahin öz hereketiniň döwletiň çäginde durmuşa geçirilýän ähli milli taslamalaryň goraglylygyny üpjün etmek arkaly, owgan halkynyň abadançylygyna we ýurduň ösüşine saldamly goşant goşmaklyga çalyşýandygyny belledi.
Emma synçylar, hususan-da žurnalistler Brýus Panniýer bilen Abubakar Syddygyň bu duşuşygyň “syrlylygyna” bagyşlanan uly göwrümli synynda “Talybanyň” beren wadasynyň ygtybarlylygy sorag astyna alyndy.
Olar "Talybanyň" bu hili beýanatlary ozalam edendigini, şol sanda metbugat wekili Zabihullah Mujahidiň 2016-njy ýylyň noýabr aýynda "Talyban" diňe bir halkyň bähbidine bolup, milletiň ösüşine we gülläp ösmegine sebäp boljak ähli milli taslamany goldamak bilen çäklenmän, eýsem olary goramaga hem ygrarly” diýendigini belläp, şol ýylyň ýanwar we fewral aýlarynda Owganystanyň demirgazygynda Täjigistandan we Özbegistandan elektrik toguny getirýän simleri kesendigini ýatlatdylar.
"Talybanyň" 2016-njy ýylda beren wadasyndan soň, prezidentiň metbugat sekretarynyň orunbasary Şah Huseýin Murtazawi “Talyban” toparynyň bu wadany bermezinden birnäçe aý öň 302 mekdebi, 41 saglyk öýüni, 50 metjidiň minarasyny, 5305 ýaşaýyş jaýyny, 1818 dükany, hökümet binasyny, alty köprini ýumrandygyny, 11 welaýatda 293 geçelgäni we 123 kilometr ýoly ýykandygyny we zaýalandygyny aýtdy.
Aşgabatdaky gepleşikler Pentagonyň "Talyban" toparynyň geçen ýyl ABŞ bilen baglaşan Owgan parahatçylyk ylalaşygy esasynda öz üstüne alan borçnamalaryny ýerine ýetirmeýändigini aýdan wagtynyň yz ýanyna gabat geldi.
Prezident Jo Baýden 20-nji ýanwarda işe başlan ilkinji gününde Kanadadan ABŞ-nyň Nebraska şäherine çenli çekiljek “Keystone XL” geçirijisiniň gurulmagyna berlen rugsatlary ýatyrdy diýip, amerikan neşiri bu ýagdaýyň Baýden adminstrasiýasynyň “Talyban” bilen işleşip, TOPH geçirijisiniň gurulmagyna kömek bermeginiň tankytlanmagyna getirendigini belleýär.
“Washington Examinerde” Baýden adminstarasiýasynyň Aşgabatda bolan duşuşyga kömek edendigi baradaky pikir peýda bolandan soň, Döwlet departamentiniň metbugat wekili “Newsweek” neşirine beýanat iberip, bu aýdylýanlary ret etdi.
Synçylar TOPH taslamasynyň durmuşa geçirilmegine sebitdäki durnuksyzlygyň, hususan-da Owganysatnda saklanyp galýan howpsuzlyk ýagdaýlarynyň we Aşgabadyň maliýe kynçylyklarynyň bökdençlik döredendigini aýdýarlar.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu meýl: azathabar@derweze.net we sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPNulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň gizlinligini doly kepillendirýär.


text:
Russiýanyň teplowozlary Türkmenistana geldi
Aşgabat lokomotiw deposynyň gorunyň üsti Russiýada öndürilen teplowozlar bilen dolduryldy.
Öň hem habar berlişi ýaly, “Türkmendemirýollary” agentliginiň “Demirýollary” açyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti bilen Russiýa Federasiýasynyň “Transmaşholding” paýdarlar jemgyýetiniň düzümindäki “Kolomenskiý zawod” paýdarlar jemgyýetiniň we “Brýansk maşyngurluşyk zawody” paýdarlar jemgyýetiniň arasynda geçen ýylyň dekabrynda baglaşylan şertnama laýyklykda TEP70BС ýolagçy teplowozy we 2TE25KM esasy ýük teplowozy gelip gowuşdy.
Täze gelen teplowozlar Türkmenistanyň demir ýollarynda öňdebaryjy orny eýelär.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurduň ulag we logistika mümkinçilikleriniň ösmegine aýratyn üns berýär. Döwlet Baştutanynyň müdirligiň öňünde goýan birinji nobatdaky meseleleri häzirki zaman demir ýol infrastrukturasynyň ähli mümkinçiliklerinden peýdalanmagy, döwrebaplaşdyrylan demir ýollaryň geçirijiligini ýokarlandyrmagy we daşalýan ýüküň möçberini artdyrmagy öz içine alýar.
Swetlana Çirsowa


text:
1.Çagyryş boýunça harby gullugy geçýän, kanunda bellenen möhletleri gulluk eden harby gullukçylary 2010-njy ýylyň aprel-iýun aýlarynda Türkmenistanyň Ýaragly Güýçlerinden, beýleki goşunlaryndan harby gullukdan boşatmak,
2.Çagyryş gününe çenli 18 ýaşy dolan, çagyryşdan gaýra goýmaga hukugy bolmadyk Türkmenistanyň erkek raýatlaryny, harby gulluga çagyryşdan gaýra goýmaga hukugyny ýitiren uly ýaşly raýatlary, şeýle hem 17 ýaşa ýeten raýatlary harby gullugy meýletin geçmek hakynda öz şahsy arzalary boýunça 2010-njy ýylyň aprel-iýun aýlarynda harby gulluga çagyrmak hakynda aýdylýar.
Her ýylyň aprel-iýun aýlarynda hem-de oktýabr-dekabr aýlarynda ogullarynyň ýaşy 18-e ýeten ene-atalar aladalar sebäpli ber-başagaý bolýarlar. Ogluna harby gulluga çagyryş haty gelenden aglap ýören ene-atalar hem kän. Bu ýagdaý şeýle bolmaz ýaly däl. Türkmenistanda Watan goraýan esgerleriň başyna düşýän gün aýdyp-diýerden çökder.
Çünki goşunmyz polat galadan,
Goraýar bizi ähli beladan — diýen aýdymy çagalykda ähli körpelere öwredýärdiler.
Sowet soýuzy ýykylansoň, türkmen topragyny goramak türkmenleriň özlerine galdy. Türkmen topragynda ors esgerleriniň ýekejesem galmady. Ýöne olardan «dedowşina» diýen däp welin galdy. Önden gulluk edip ýören esgerleriň täze gelen esgerleri urmak däbi. Şunuň netijesinde maýyp edilen hem ölen esgerleriň sany-sajagy ýok. Ölenler-ä öldi, öz gullukdaşyny urup öldürenler bolsa türmä düşdi. Uzaga gitmän, öz ata Watanlarynyň territoriýasynda öz topraklaryny goraýan türkmenler biri-biri bilen agzybir bolmadylar. Şeýle bolansoň, ene-atalar esgerlige ugradýan çagalaryny öz şäherlerine, öz welaýatlaryna düşürmek üçin alada edýärler.
Goşundaky uruş-sögüş, ýeterlik iýmitsizlendirilmek heniz-henizlerem galarly däl. Şeýle ýagdaýda-da goşuna alynýanlaryň sany köpelmese, azalanok. Esgerler diňe gurluşyk işlerinde, garawulçylykda, gonamçylyklaryň otuny ýygmakda, pagta ýygmakda ulanylýar. Olara ýöremekden başga harby tälim öwredilmeýär. Ok atmak, ýaraglara erk etmek ýaly harby hünärler öwredilmeýär.
Bir zada üns bereliň...
Prezidentiň Permanynda 17 ýaşlylar hakyda aýdylýan sözlere üns bereliň! Ine, ýene ol sözler: « …17 ýaşa ýeten raýatlary harby gullugy meýletin geçmek hakynda öz şahsy arzalary boýunça 2010-njy ýylyň aprel-iýun aýlarynda harby gulluga çagyrmaly.»
Türkmenistanyň Konstitusiýasyna hem-de « Harby borçlulyk we harby gulluk hakyndaky» Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda harby gulluga çagyryş ýaşy 18 ýaş. Onda näme üçin eger özleri gulluk etmek isleseler, 17 ýaşlylary hem gulluga almak bellenilýär?
Esgerlige alynýan hernäçe köp hem bolsa, esgerleriň sany ýetmezçilik edýär. Sebäbi birinjiden: wezipeli adamlaryň çagalary gulluga barman, gulluk etmeli bölümlerde olaryň diňe ady ýöredilýär. Esgerleriň sanynyň ýetmezliginiň ikinji sebäbi: Ýaşlaryň köpüsi öz ýurtlarynda bilim almaga mümkinçilikleri bolmansoň, okuw üçin daşary ýurtlara gidýärler hem şol ýerlerde galýarlar. Üçünjiden: birki ýyldan bäri köp ýokary okuw jaýlarynda harby kafedra döredilip, okuwyň gapdalyndan okaýan oglanlar harby tälimler boýunça okadylýar.
Orta mekdepleri 17 ýaşynda tamamlaýan ýaşlar gulluga çagyrylyş ýaşy dolýança bir ýyllap garaşmaly bolýarlar, olar şol aralykda okuwa girip bilmeseler, iş tapyp bilmeseler, wagtlaryny biderek zatlara sarp edýärler. Neşe söwdasyna ulaşýarlar, sergezdançylyk sebäpli urşup, türmelere düşýänler-de kän bolýar. Şeýle wakalara ulaşmaz ýaly, elbetde, özleri razy bolsalar, 17 ýaşlylar hem gulluga alynsa gowy. Ýöne gulluga alynmak başga zat, gullugy geçmek başga zat. Harby gullugy geçmäge 18 ýaşlylar çydaman, her hili bela-beterleriň üstünden baryp durkalar, 17 ýaşlylary harby gulluga çagyrmak hem howply.
Esgerler biri-biri bilen uruşmaklary sebäpli özlerini alyp gitmeklerini sorap, öýlerine hat ýazýarlar. Ene-atalar tanyş - biliş gözleşip, çagalaryny ondan-oňa göçürjek bolup, gaýgy-alada galýarlar.
Häzirki nesliň özi gowşakmy, ýa-da hakykatdan-da harby bölümlerde rehimsizlik güýçlümi, özlerini asyp öldürýänler, otlanýanlar-da az däl. Olara syn edeniňde Türkmenistanyň üstüne hiç kimiň çozmaýandygyna, onuň Bitaraplygyň saýasynda ýaşaýanlygyna şükür edýärsiň. «Eger ýurdy goramak ykbaly gözümiziň görüp duran esgerleriniň başyna dagy düşäýse, türkmen halkynyň ne günde galjagy belli däl» diýip, içiňi gepledeniňi duýman galýarsyň.
«Meni äkidiň»
«Meni äkidiň» diýip, öýlerine aglap hat ýazýan oglanjyklar - olar biziň şu günki polat galamyz. Eýsem şeýle ejiz çagalardan polat gala edinmek Bitarap ýurtda hökmanmy? Öňi-soňy olara harby tälim öwredilmejek bolsa, ok atdyrylmajak bolsa, tank sürdürilmejek bolsa…olary her ýyl ýygnap, iýdirip-içirip ýörmek nämä gerek?
Garaşsyzlyk ýyllarynda Türkmenistanda ýokary bilimli harbylary taýýarlaýan harby institut, başlangyç harby tälimleri berýän harby mekdepler döredildi. Harby gullukçylar köpeldi. Harby gullukçylar - türkmen, gulluk edýän esgerler - türkmen, şeýle-de bolsa, goşunda ölüm-ýitimler, maýyp bolmalar örän kän boldy. Maýyp bolup gaýdyp gelýän esgerleriň aýtmagyna görä, harby bölümlerde esgerleriň ölmeginde hem-de maýyplyga sataşmagynda ofiserleriň-de günäsiniň bar. Ofiserleriň köpüsiniň ene-atalardan pul almak üçin esgerleri ýörite urýandyklary hakda esgerleriň özleri gürrüň berýärler.
Para almakda tutulyp hem-de öz garamagyndaky esgeri urup öldürenligi ýa-da maýyp edenligi üçin türmelere giden ofiserleriň-de sany-da ýeterlik.
Türkmenistan Bitaraplyk syýasatynyň kölegesinde saýalap ýörse-de ýüz müň esgerden ybarat goşun saklaýar. Şu ýüz müň esgere hem-de olaryň harby ýolbaşçylaryna iýdirilip-geýdirilmek üçin çykarylýan harajatlaryň hasabyna professional goşuny döredip bolardy. Ýogsa bir serediň-ä, 2008-njy ýylyň tomsunda Aždar diýlen kişi bilen bolan atyşykda iki gije-gündizläp, iki kişini diňe bir goşun däl, eýsem, bütin harbylar bolup ýeňip bilmän duruşlary hem Türkmenistanyň harbylarynyň ýagdaýynyň nähili gowşakdygyna göz ýetirmäge mümkinçilik berýär. Beýle goşuny saklamak nämä gerek!
Iýmit ýetmezçiliginden inçekesele sataşýanlar, içegeleri deşilip, operasiýa düşýänler hem esgerleriň arasynda ýetik.
Olar barybir, ýurdy goranoklar. Serhet ýakasynda ýaşaýanlar goňşy respublikalara ötüp-geçende, ýa-da neşe gaçakçylary serhetden aşanda esgerleriň kömegi bilen gaty aňsat geçýärler. Mydama aç esgerlere bir günki iýjek naharynyň puluny berseň, olar islendik kanuny bozup berýärler. Serhetlerden neşe maddalarynyň geçmegi hem serhetleriň gowşak goralýanlygynyň alamatydyr. Watan goragyna ýüregi bilen berlip, öz üstündäki borja aňly-düşünjeli paýhas ýetirýän goşun gerek. «Meni öýe alyp gidiň» diýip, aglaşyp duran häzirki çagalara Watan goragyny ynanmak gaty howply hem gorkunç.
Serdar Gulgeldiýew türkmenistanly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Dostlar, bu gün Erasmus Mundus programmasynyň magistr derejesiniň talyby bilen söhbetdeşligi paýlaşmak isleýäris. Myhmanymyz Şwesiýada we Awstriýada ykdysadyýet boýunça The International Master’s Programme on Circular Economy programmasynda okaýar. Bu maksatnama nädip girendigini we arzany tabşyranyňyzda ýatda saklamaly zatlar barada aşakda okaň. Laýk goýuň we teswirlrde pikiriňiz bilen paýlaşyň!
Erasmus Mundus programmasy bilen entek tanyş däl bolsaňyz, programmanyň gysgaça beýanyny indiki baglanyşyk üsti bilen okap bilersiňiz
Erasmus Mundus Joint Master Degree (EMJMD) talyp haky abraýly integrirlenen halkara bilim maksatnamasydyr. Ýewropa uniwersitetlerinde magistr programmalarynda mugt bilim almak üçin maliýeleşdirmäni gazanmaga mümkinçilik berýär. EMJMD-iň esasy aýratynlygy hereketlilikdir. Maksatnamanyň gatnaşyjylary okuwlaryny bir uniwersitetde däl-de, eýsem her ýarymýyllykda başga okuw ýerinde geçirýärler. Şeýlelik bilen, magistratura derejesini okaýan wagty talyplar 2, 3 we hatda 4 ýurtda okamaga we ýaşamaga mümkinçilik alýarlar. Umuman, konsorsium 130-dan gowrak utgaşdyrylan maksatnama hödürleýän 4000-den gowrak Ýewropa uniwersitetlerden ybarat bolýar.
Erasmus maksatnamasyna girmek tejribäňiz nähili? Uniwersitetleri nädip saýladyňyz?
– Umuman, programmalaryň sanawyndan (sahypada bar bolan), gyzyklanýan ugruňuz boýunça iň amatly 3 programmany saýlap bilersiňiz. Her bir maksatnama üçin utgaşdyryjy uniwersitetlere aýratyn resminamalar iberilýär.
Meniň ýagdaýymda, “Circular Economy” ugry haýsy uniwersitetlerde bar bolsa, şolary barladym. Meniň üçin ileri tutulýan ugur meniň ugrumdy, sebäbi meni gyzyklandyrjak we islenýän hünäri özleşdirip biljek ýerime girmek isledim. Her adamyň öz islegleri bardyr: dersler, professorlar, uniwersitet gurluşy we ş.m. Başga ileri tutulýan zat ýurt bolup biler. Wizany has aňsat alyp bolýan ýurtlaryň birini hem saýlap bilersiňiz, sebäbi Türkmenistandan arzaňyzy tabşyrsaňyz, Aşgabatda haýsy ilçihanalaryň bardygyny we başga bir ýurda wiza tabşyrmaga gitmeli boljakdygyňyza göz öňünde tutmalysyňyz. Uniwersitetiň meşhurlygy meniň üçin gaty möhüm däldi, emma okuwyň ugry esasydy.
Arzaňyzda üstünlik gazanmaga näme kömek etdi diýip pikir edýärsiňiz?
– Meniň pikirimçe, Erasmusa arzany tabşyrmak gaty ýönekeý we düşnükli. Meniň tabşyran beýleki programmalarymdan has aňsat. Adaty soraglar we birnäçe hödürleýiş hatlary bilen arzany doldurmalydy. Söhbetdeşlikler ýa-da synaglar bolmady.
Ähli zerur talaplary ýerine ýetirendigim üçin arzam üstünlikli boldy diýip pikir edýärin we meniň ugrum The International Master’s Programme on Circular Economy täze diýip hasaplanýar. Ýaňy ugrukdyrylandygy üçin köp adam arzalaryny tabşyrmadylar diýip pikir edýärin. Şeýle hem, saýlanan ugurda ýeterlik bilimim we tejribäm bardy, sebäbi öň Daşky gurşaw boýunça gözlegleri we Durnukly ösüşi öwrenipdim. Düzmämde, “Plastmassanyň bir gezeklik ulanylyşy” atly aktual mowzuk hakda ýazanym ýadyma düşýär we bu kabul ediş fakultetini gyzyklandyrdy diýip pikir edýärin. Şeýle hem, maksatnama haýsy bilim we tejribe getirjekdigim, programmamyň ösüşine nähili goşant goşjakdygym we durnukly ösüş ugrunda işlemek baradaky uzak möhletli meýilnamalarym hakda höweslendiriji hat ýazdym. Mundan başga, uniwersitetler synpda dürli ýurtlardan gelen talyplary isleýärler we biziň ýurdumyzdan gaty az adamyň tabşyranlygy maňa kömek etdi diýip pikir edýärin.
Umuman, oňat arzany tabşyrmak üçin rezýume we höweslendiriş hatynda bilimleriňizi we tejribäňizi görkezmek we geçmişde alan bilimiňiz saýlanan programma laýyk gelýändigini görkezmek möhümdir. Düzme üçin aktual mowzugy saýlamaga synanyşyň, uniwersitet web sahypasynda talyplaryň we mugallymlaryň haýsy temalar bilen meşgullanýandygyny okaň – bu kömek eder.
Häzir arzalaryny tabşyrýan dalaşgärler üçin näme maslahat bererdiňiz?
– Saýlanan ugur boýunça bilimleriň, tejribäniň we uzak möhletli maksatlaryň has köp düşündirilmegini maslahat berýärin. Uniwersitet üçin binýadyňyzyň bardygyny, okuw agramyny we meselelerini ýerine ýetirip biljekdigiňizi, maksatlaryňyzyň uniwersitetiň hödürleýän zatlary bilen deňeşdirilmegini görmek möhümdir. Haýsy ugur boýunça okamak, soň bolsa işlemek isleýändigiňiz barada pikirlenip we anyk ýazmak maslahat berýärin. Islendik anketada we durmuşda bu hemişe möhümdir: isleýän zadyňyzy bilmek, bilimiňizi we tejribäňizi görkezmek we uniwersitetiň hödürleýän zatlary bilen deňeşdirmek.


text:
70089
2020-02-22
Turkmensnews- Hýranda Korona wirusina uçran adamlaryň sany ýygnagda 28 adama ýetdi we bu sandan janlaryny elden berenleriň sany bolsa 5 adama ýetdi
Irna habarlar gullugynyň beren habaryna görä,Eýranyň saglygy saklaýyş ministrliginiň metbugat gullugynyň başlygy Kiýanuş Jahanpur şu mahala çenli Korona wirusyna uçramagy göman edilýän adamlaryň sany Eýranda 785 adama ýetdi bu adamlaryň ۲۸-siniň Korona wirusyna uçrandyklary anyklanyldy diýip yglan etdi.
Korona wirusyna uçran bu 28 adamyň ۱۰-synyň bu wirusa uçramagy şu gün anyklanyldy diýip jahanpur aýtdy.
Hytaýyň Wuhan şäherinden başlanan Korona wirusi durmuşda dünýäniň azyndan 25 ýurdyna şol sanda Amerika,Britaniýa,Ýaponiýa,Kanada,Fransiýa,Arabystan,Arap Emirlikleri ýaly ýurtlara hem ýaýrandyr.
şol bir wagtda Hytaýyň daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Eýranda 5 adamyň Korona wirusi arkaly janlaryny elden bermekleri babatly gynanjyny bildirip bu wirusiň öňüni almakda Hytaýyň Eýran bilen saklaýan ýakyn arkalaşyklaryny dowam etjekdigini aýtdy.
In Telegram
Join To Our Channel
In Instagram
Follow Our Page
Related posts
Commets
Last News
10 اکتبر 2021
08 اکتبر 2021
03 اکتبر 2021
02 اکتبر 2021
30 سپتامبر 2021


text:
-
-
-
-
-
-
-
keshe 22:39
-
-
keshe 22:08
-
-
-
-
-
-
keshe 20:51
-
keshe 20:37
-
-
keshe 20:19
-
-
FEIK: Vaktsına ázirleý úshin bir jyl ýaqyt jetkiliksiz
NUR-SULTAN. QazAqparat - Áleýmettik jelilerde qazaqstandyqtar QazVac KVI qarsy otandyq vaktsınanyń ázirlenýin talqylaýda. Keıbireýlerdiń pikirinshe, preparat tym tez ázirlendi jáne bul ýaqyt klınıkalyq zertteýler júrgizý úshin jetkiliksiz boldy. Sondaı-aq, paıdalanýshylar vaktsınany synaý týraly derekter Dárilik zattar men medıtsınalyq buıymdardy saraptaý ulttyq ortalyǵynyń saıtynda preparat qazaqstandyq naryqqa túskennen keıin ǵana shyqqanyna kúmánmen qaraýda. QR Densaýlyq saqtaý mınıstrligi men Bıologııalyq qaýipsizdik problemalary ǵylymı-zertteý ınstıtýty bul jaǵdaıǵa qatysty túsinikteme berdi. Bul týraly QazAqparat stopfake.kz saıtyna silteme jasap habarlaıdy.
Álem boıynsha COVID-19 qarsy vaktsınalar rekordtyq qysqa merzimde ázirlendi. Preparatty tez arada jasaýǵa birneshe faktor septigin tıgizdi : álem boıynsha ǵalymdardyń birlesken jumysy, kóp mólsherde qarjylandyrý, SARS jáne MERS koronavırýstaryna qarsy vaktsınalardy ázirleý boıynsha qoldanystaǵy ázirlemelerdi paıdalaný, sondaı-aq klınıkalyq zertteýler fazalaryn qatar júrgizý múmkindigi.
«COVID-19 qarsy vaktsınany barynsha tez jasaý úshin ǵalymdar men ázirleýshiler birneshe túrli kezeńderde qatar jumys isteıdi. Vaktsınalardy ázirleýdiń jedeldetilgen protsesi aıtarlyqtaı mólsherde qarjy bólýdiń jáne joǵary deńgeıde saıası mindettemeler alýdyń arqasynda múmkin boldy», – dep habarlady Bıologııalyq qaýipsizdik problemalary ǵylymı-zertteý ınstıtýtynan.
Sondaı-aq, QR Densaýlyq saqtaý mınıstrligi otandyq preparat ınaktıvtendirilgen vırýs negizinde jasalǵanyn jáne bul tehnologııa jaqsy zerttelgenin, ondaǵan jyldar boıy qoldanylyp kele jatqanyn atap ótti.
«COVID-19-ǵa qarsy otandyq vaktsınany qysqa merzimde ázirleý týraly aıtsaq, qazaqstandyq vaktsınany óndirý tehnologııasy ondaǵan jyldar boıy synalǵanyn, onyń belgili jáne senimdi (belsendiligi joıylǵan vaktsına, tiri vırýs joq) ekenin eskerý qajet. Óndirýshiniń osy sııaqty vaktsınalardy jasaý tájirıbesi bar, bul rette tumaýǵa qarsy vaktsına týraly aıtyp otyrmyz», – dep túsindirdi departamenttegiler.
Sonymen qatar, Mınıstrlik ókilderi vaktsınany synaý týraly aqparatty Bıologııalyq qaýipsizdik problemalary ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń saıtynda «QR klınıkalyq zertteýler tizilimine» engizý rásimi týraly aıtyp berdi.
Vaktsınany jasaýshylar ınstıtýtqa onyń tıimdiligi men qaýipsizdigi týraly barlyq málimetterdi usynady. Aqparat BQPǴZI-ǵa kelip túskende barshaǵa qoljetimdi bolýy úshin uıymnyń saıtynda jarııalanady.
«Ulttyq ortalyq janynan mamandar men sarapshylardan, ınfektsıonıst ǵalymdar, epıdemıolog, mıkrobıolog, ımmýnolog, bıolog, farmakolog mamandardan, bıoetıka jónindegi ortalyq komıssııa, medıtsınalyq uıymdar ókilderinen turatyn Komıssııa quryldy. Komıssııa vaktsınanyń klınıkaǵa deıingi, klınıkalyq synaqtarynyń derekterine saraptama júrgizedi, onyń nátıjeleri boıynsha vaktsınanyń qaýipsizdigi, sapasy men tıimdiligi boıynsha oń nemese teris qorytyndy beriledi», – dep túsindirdi QR DSM ókilderi.
QazVac vaktsınasynyń klınıkalyq synaqtarynyń I jáne II fazalarynyń nátıjeleri The Lancet tobyna kiretin retsenzııalanatyn EClinicalMedicine medıtsınalyq jýrnalynda da jarııalandy.
Demek, QazVac vaktsınasy tıimdi jáne qaýipsiz. Klınıkalyq synaqtar kezinde jetekshi sarapshylar ony ázirleý jáne baǵalaý protsesin qadaǵalady. Preparat synaqtary týraly aqparat ázirleýshilerdiń usynýyna qaraı jarııalandy. Vaktsınany synaýdyń birinshi jáne ekinshi kezeńderiniń qorytyndylary týraly derekter Halyqaralyq ǵylymı retsenzııalanatyn jýrnalda usynyldy.
- Elordada vaktsınatsııa pýnkteriniń biri jabylady
- Almatyda koronavırýs juqtyrǵan 24 bala emdelip jatyr
- Almatyda 900 myńnan astam adam vaktsınanyń eki komponentin saldyrdy
- Sońǵy táýlikte koronavırýs pen pnevmonııadan 27 adam kóz jumdy
- Bir kúnde 148 adam pnevmonııaǵa shaldyqty
- Qazaqstanda qansha óńir «qyzyl» aımaqta tur
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Gresiýa tarapyndan Türkiýäniň suw giňişligine itilen bosgunlar halas edildi
Gresiýanyň Kenarýaka howpsyzlyk gullugy tarapyndan Türkiýäniň suw giňişligine itilen 22 bosgun Türkiýäniň Kenarýaka howpsyzlyk gullugy tarapyndan halas edildi
Adam hukuklarynyň we halkara hukugyň düzgünlerini bozmaga dowam edýän Gresiýanyň Kenarýaka howpsyzlyk gullugy, 29-njy aprelde Aýdyn welaýatynyň Didim etrabynyň Dip Burnu diýilen ýerinden Gresiýa degişli adalara geçen 16-sy siriýaly, 2-si palestinaly, 2-si müsürli, 1-i liwiýaly we 1-i ýemenli jemi 22 bosguny daşaýan halas ediş plotyny Türkiýäniň suw giňişligine getirip taşladylar.
Deňizde ölüme terk edilen bosgunlar, Türkiýäniň Kenarýaka howpsyzlyk gullygy tarapyndan halas edildi.
Şeýlelik bilen mart-aprel aýlarynda Türkiýäniň Kenarýaka howpsyzlyk gullugy tarapyndan halas edilen bosgunlaryň sany 170 hökmünde bellige alyndy.
Degişli Habarlar
Türkiýede koronawirus pandemiýasyna garşy göreş dowam edýär
Prezident Erdogan AKM-nyň Millet bakjasynyň açylyşyna gatnaşdy
Prezident Erdogan: "Nesip bolsa 2053-nji ýyl maksatnamamyzyň ilkinji we iň tankydy maksadymyz hökmünde kesgitlän Ýaşyl galkynyş ynkylabymyzyň lokomotiw şäheri Ankara bolar" diýip nygtady
Çawuşogly: "Russiýa we ABŞ PKK/ÝPG-ny yzyna çekjekdigi baradaky sözünde durmadylar"
Mewlüt Çawuşogly: "PKK/ÝPG-nyň hüjümleri artdy. Ne Russiýa ne-de ABŞ olary yzyna çekjekdigi baradaky sözünde durmadylar. Bular ýaly ýagdaýda özümiz gerek bolan göçümi etmelidiris" diýip belledi


text:
Qaraǵandylyq oqýshylarǵa Qazaqstannyń táýelsizdik jyldaryndaǵy jetistikteri týraly aıtyldy
QARAǴANDY. QazAqparat - Qaraǵandy qalasynyń №104 mektep-gımnazııasynda 9-11 synyp oqýshylary úshin «Táýelsizdiktiń jetistigi» taqyrybynda respýblıkalyq synyp saǵaty uıymdastyryldy. Shara jastardy patrıottyq tárbıeleýge jáne oń dúnıetanymdy qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan, dep habarlaıdy QazAqparat Qaraǵandy oblysy ákiminiń resmı saıtyna silteme jasap.
Іs-sharanyń qurmetti qonaqtary «Tulǵataný» ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń dırektory Nursahan Beısenbekova, kásipker jáne metsenat Erlan Áshim, QR eńbek sińirgen qaıratkeri aqyn Dıdar Qamı boldy.
– Meni tarıhshy kózqarasymen jastarǵa Otanymyzdyń táýelsizdik jyldaryndaǵy tabystary týraly aıtyp berý úshin synyp saǵatyna shaqyrdy. Meniń oıymsha, elimizdiń jetistikteri jetip artylady. Kem degende, elde keremet mektepter salynyp jatqanyn alaıyq. 104-shi gımnazııanyń ózi buǵan dálel. Balalardyń memlekettik tilde oqýǵa múmkindigi bar. Bilim berý salasynda jahandyq ózgerister bolyp jatyr. Jyl saıyn pedagog mártebesi artyp keledi. Ǵylym men tehnologııa damyp keledi. Munyń bári bizdiń egemendigimizdiń kórsetkishi, – dep atap ótti Nursahan Beısenbekova.
Spıker mektep oqýshylaryn beıbitshilik pen birlikti baǵalaı bilýge, bilimge umtylýǵa jáne qoǵamnyń damýyna óz úlesin qosýǵa shaqyrdy. Balalar da shette qalmaı, bolashaq arman- josparlarymen bólisti.
– Men «Jyl oqýshysy – 2021» qalalyq baıqaýynyń júldegerimin. Sondaı-aq, meniń ustazdarym men mektbimniń arqasynda qol jetkizgen kóptegen marapattarym bar. Bolashaqta óz elime paıdamdy tıgizgim keledi. Sebebi qazir mende sapaly bilim alý úshin barlyq jaǵdaı bar. Qazir biz úshin barlyq esik ashyq ekenin baǵalaımyn, – dedi №104 mektep-gımnazııasynyń 9 «A» synyp oqýshysy Symbat Amankeldına.


text:
Türkmen futbolçysy FIFA –nyň geçiren maslahatynda çykyş etdi
Türkmenistanyň futbol boýunça Milli ýygyndy toparynyň kapitany, “Ahal” futbol toparynyň oýunçysy Arslanmyrat Amanow futbol assosiasiýalarynyň Halkara Federasiýasynyň 2024-nji ýyldan soňra geçiriljek futbol ýaryşlarynyň geljegine bagyşlanyp, geçirilen onlaýn duşuşygyna gatnaşdy.
FIFA –nyň futboly ösdürmek we dünýäde wagyz etmek boýunça departamentiniň ýolbaşçysy Arsen Wengeriň başlyklyk etmeginde geçirilen duşuşyga federasiýalaryň we assosiasiýalaryň wekilleriniň 200-den gowragy gatnaşdy.
“Bu meselede ýeňilenler bolmaly däldir, bu işden her kim ýeňiji bolup çykmalydyr. Eger özgertmeler futbol dünýäsiniň we onuň wekilleriniň her biriniň peýdasyna bolmajak bolsa, olaryň nämä geregi bar?” diýip, duşuşygy açan, baş futbol guramasynyň prezidenti—Janni Infantino belledi.
Duşuşykda häzirki wagtda dört ýylda bir gezek geçirilýän dünýä çempionatlaryny her iki ýylda bir gezek geçirmek bilen bagly mesele ara alnyp maslahatlaşyldy.
Onlaýn-duşuşykda çykyş eden türkmen futbolçysy Arsen Wengeriň dünýä çempionatyny her iki ýyldan geçirmek teklibini goldady. Amanowyň pikirine görä, munuň özi diňe bir ýygyndy toparyň oýunçylaryna däl, eýsem, ösüp gelýän ýaş nesillere-de, zerur bolan tejribäni toplamaga mümkinçilik berer.
Göz öňünde tutulýan bu özgertme erkek futboly bilen bir hatarda zenanlaryň futbolyna hem –de ýetginjekleriň arasynda geçirilýän ýaryşlara-da degişli bolar.
FIFA –nyň şeýle maslahatlary geçirmegi futboly ösdürmek boýunça edilýän tagallalar baradaky pikirleri doly derejede öwrenmek üçin mümkinçilik berýändigini bellemek gerek.
Taýýarlan: Aýjahan Ataballyýewa


text:
Ildeşlerimiz kikboksing boýunça Aziýanyň açyk çempionatynda (K-1 ugry boýunça) üstünlikli çykyş edip, 10 medala, şol sanda 6 altyn we 4 kümüş medala mynasyp boldular. Özbegistanyň Buhara şäherinde geçirilen ýaryşa Aziýa ýurtlarynyň birnäçesiniň güýçli kikboksçylary gatnaşdylar. Toparlaýyn hasapda Türkmenistanyň ýygyndysy öňdeligi eýeledi.
Altyn medallara Hudaýguly Kömekow (54 kilograma çenli agramlyk derejede), Nariman Aýdogdyýew (60 kilograma çenli agramlyk derejede), Merdan Mämmedow (67 kilograma çenli agramlyk derejede), Berdi Bekmyradow (75 kilograma çenli agramlyk derejede), Azamat Jumakulyýew (86 kilograma çenli agramlyk derejede) mynasyp boldular.
71 kilograma çenli agramlyk derejede türgenlerimiz Goçmyrat Jumanyýazow we Şöhrat Ýagmyrow degişlilikde birinji we ikinji orunlary eýelediler.
Şeýle hem kümüş medallara Gadam Abdyýew (63,5 kilograma çenli agramlyk derejede), Serdar Mämmedow (81 kilograma çenli agramlyk derejede), Şöhrat Pirimanow (91 kilograma çenli agramly k derejede) mynasyp boldular. Sport hünärmenleri türkmen kikboksçylarynyň ýokary ussatlyk görkezendiklerini bellediler. Ildeşlerimiz başarjaňlyk bilen hereket edip, güýçli garşydaşlaryndan üstün çykmagy başardylar. Biziň türgenlerimizi Aziýa çempionatyna ýurdumyzyň ýygyndy toparynyň baş tälimçisi, Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Aleksandr Snagowskiý taýýarlady.
Milli kikboksing federasiýasynyň başlygy Halmyrat Izmaýlowyň belleýşi ýaly, biziň ýygyndy toparymyz ynamly ýeňiş gazanyp, öz öňünde goýlan wezipäniň hötdesinden abraý bilen geldi. Bu ýaryşlar şu ýylyň sentýabr aýynyň başynda Koreýa Respublikasynda geçiriljek gündogar başa-baş söweşi boýunça dünýä oýunlarynyň öňüsyrasynda kikboksçylar üçin uly synag boldy.


text:
Güläleklerden narlara çenli
Bahar pasly dowam edýär. Bahar diýlende, öňi bilen, köz kimin gülälekler, ýüregiň «dili» ýaly bolup açylýan çigildemler göz öňüňe gelýär. Şonda ýene bir görnüş kalbyňda janlanýar. Ol hem bolsa suratkeşiň ýaz paslyna bagyşlap, şonuň bilen baglanyşykly döreden eserleri. Türkmenistanyň halk suratkeşi, Döwlet çeperçilik akademiýasynyň mugallymy Annadurdy Almämmedowyň eserleri şeýle eserlerden. Bahar pasly reňklerden başlanýar. Suratkeşiň döredijiligi hem şeýle. Onuň eserlerinde ak reňk özüniň özboluşly lowurdysy bilen haýran etse, ümsümligiň açyk, ýagty reňki seni özüne maýyl edýär. Şol reňkiň üsti bilen bolsa ajaýyp täsinlikleri synlamak bolýar.
Suratkeşiň döredijiliginde, göwnüňe bolmasa, reňkler özara bäsleşýän ýaly bolup görünýär. Naryň, gülälegiň reňki bilen sireniň ýa-da Aý daglarynyň arasynda uzaklyk bolsa-da, şol bir wagtda olar biri-birine şeýle golaý hem mähirli. «Ejemiň portreti» atly işinde mertligiň, gaýratlylygyň, mähribanlygyň mizemez hem goýras reňki bar. Ol reňk suratkeşiň özüniň köp gezen, ömür boýy keşt edip ýören berdaşly belent daglaryndan nusga alana meňzeýär.
Annadurdy Almämmedowyň döredijiliginde tebigata egsilmez söýgini synlamak bolýar. Ol söýgi soňra bahara, dag-derelere, güllere bagyşlanylyp döredilen eserlere siňdirilipdir. Ol eserlerde türkmen topragyna baharyň getirýän gözelligi özboluşly suratlandyrylýar. Olarda dag-derelere baharyň gelşi has hem üýtgeşik. Magtymguly Pyragynyň taryp eden daglarynyň, Aý daglarynyň reňkleriň üsti bilen şuglalandyrylyşy şoňa mysaldyr. Biz şu ýerde «şuglalandyrmak» sözüni ýöne ýerden ulanmadyk. Hakykatdan hem suratkeşiň döredijiliginde reňkler şugla saçýar.
Ussat suratkeş öz döredijiliginde kalbyna golaý zatlardan söz açýar. 1937- nji ýylda doglan hem-de oglanlykda goýun bakan ýerleri bolan häzirki Serdar etrabynyň Bendesen obasynyň, şol töwerekdäki daglaryň nurana keşbi suratkeşiň agrasdan synçy nazary bilen kendiriň ýüzüne geçipdir. Edil şonuň ýaly, pagtaçylaryň, nar ýygýan gyzlaryň keşpleri hem, «Nohur» suratlar toplumy hem bir göreniň asla gözünden gitmeýär.
Paýtagtymyzdaky ýörite çeperçilik mekdebinden soňra Daşkendiň teatral çeperçilik institutyny tamamlan suratkeş gaýry halklaryň durmuşyndan hem birnäçe nakgaş eserlerini döredipdir. Halypa suratkeşiň dürli ýyllarda dürli ýerlerde guran şahsy sergileriniň sanawy uzak. Berdinazar Hudaýnazarowyň, Çingiz Aýtmatowyň, Ýazmyrat Mämmediýewiň, Mustaý Kerimiň eserleriniň sahna bezegini ýerine ýetirmegi onuň bu ugurdaky zehininiň hem ykrarnamasyna öwrülýär.
Türkmen topragynyň baýlyk berekedi, gözel tebigaty suratkeşiň eserlerinde dürli reňkleriň nurana aýdymyna çalym edýär. Munuň şeýledigini «Bereketli toprak», «Meniň ülkämiň baýlygy», «Baýramçylyga» atly eserlerde aýdyň görmek bolýar. Suratkeşiň reňkler bilen özboluşly «dil tapyşyny» onuň «Gyzyl küýzeli gülälekler» diýip atlandyrylan işinde ýakyndan synlamak bolýar. «Bahar gülleri» atly ýene bir işinde bolsa gülleriň gözellik şuglasy olaryň goýlan küýzeleriniň reňki bilen özara sazlaşýar. Reňkleriň täsin sazlaşygyny suratkeşiň «Halyçylar» atly beýleki bir eseri dowam etdirýär. Bu işde halyçy zenanlaryň lybaslaryndan başlap, olaryň ýumaklary, ýüplükleri, barça tebigat, ylla, älemgoşar kimin öwşün atýar.
Edil bahar ýaly, güýz pasly hem suratkeşiň eserlerinde reňklere baýlygy bilen şuglazar dünýäni açýar. Muňa güýzde bişip ýetişýän nar, nar agajy bilen bagly döredilen eserleri hem goşmak bolar. Gyrmyzy gözelligi bilen narlar bu eserlerde many agramyny hem özünde jemleýän ýaly bolup görünýär. Bellemeli tarapy, suratkeş öz döredijiliginde baharda gyzyl güläleklere uly orun berse, güýzde gyrmyzy narlar onuň döredijiliginiň esasy ýaly duýgyny kalbyňa salýar. Şunda ynsan ömrüni manyly ýaşamak — owadan güllemek, owadan miwe getirmek ýaly tebigat nusgalaryndan ybarat alýan ýaly. Olaryň ýalkymyndan kalbyňa düşýän şöhle hiç haçan öçmeýär. Ol güläleklerden daglara, ondan hem narlara çenli uzaýar. Şeýdip, dowam edip gidip barýar. Güläleklerden narlara çenli...
Aýjemal OMAROWA


text:
Birleşen Arap Emirlikleriniň «Mubadala» emirlik kompaniýasy Türkmenistan bilen nebitgaz ulgamynda hyzmatdaşlygy ýola goýar.
Wise-premýer Serdar Berdimuhamedowyň Hökümetiň şu gün geçirilen mejlisinde döwlet Baştutanyna habar berlişi ýaly, ýakynda dostlukly döwlete bolan saparyň çäklerinde türkmen wekiliýeti bu kompaniýanyň ýolbaşçylary bilen duşuşyk geçirdi. Onda nebitgaz ulgamynda iri taslamalary durmuşa geçirmek üçin maýa goýumlary çekmek meselesine garaldy.
Şeýle hem amala aşyryljak taslamalary maliýeleşdirmek babatda degişli işleri geçirmek barada pikir alşyldy. Özara düşünişmek hakynda Ähtnamanyň taslamasyny taýýarlamak barada ylalaşyldy.


text:
Oksford uniwersitetiniň alymlary COVID-19 pandemiýasy sebäpli 2020-nji ýylda ömür dowamlylygynyň azalandygyny anykladylar.
Ýagny, 29 döwletiň 22-sinde, şol sanda Ýewropada, ABŞ-da we Çilide ömür dowamlylygynyň 2019-njy ýyl bilen deňeşdirilende, alty aýdan gowrak azalandygy bellenilýär. Bu görkeziji Beýik Watançylyk urşundan bäri ilkinji gezek şeýle pese gaçyşy görkezdi diýip, Reuters agentligi habar berýär. Muny gazeta.ru ýetirýär.
“Gözlegleriň netijesiniň COVID-19 pandemiýasynyň uly täsiriniň bardygyny görkezendigi baradaky fakt onuň köp ýurtlar üçin nähili agyr zarba urandygyny görkezýär” – diýip, agentlik gözlegiň awtorlarynyň biri bolan professor Ridhi Kaşýapyň sözlerini getirýär.
Reuters-iň maglumatlaryna görä, häzirki wagtda dünýäde täze koronawirus sebäpli 5 mln töweregi ölüm hasaba alyndy.
Ýurtlaryň aglabasynda erkekleriň arasynda ömür dowamlylygy zenanlara garanda has azaldy. Bu ýagdaýda amerikaly erkek adamlar has uly zyýan çekdi, olaryň ömür dowamlylygy 2019-njy ýyl bilen deňeşdirilende 2,2 ýyl azaldy. Umuman alanyňda, bu görkeziji 15 ýurtda erkekleriň arasynda, 11 ýurtda zenanlaryň arasynda 1 ýyldan gowrak azaldy.


text:
Türkmenistan garaşsyzlygyny alandan soň, başda Türkiýe bolmak bilen Russiýa Federasiýasy, Ukraina, Belarus hem ÝB-niň ýurtlaryna ýokary okuw jaýlarynda okamaga gidýänleriň köpelendigi aýdylýar. Daşary ýurtlarda ýokary bilim alýan türkmenistanly studentleriň käbiriniň dynç alyş ýa-da başga saý-sebäp bilen öýüne dolananlarynda, yzyna goýberilmeýändig...
Awtor:
durdy
(Wasýok)
|
Kategoriýa: Habarlar |
13.06.2018 08:11
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#152)


text:
Çarşenbe güni tussag edilen bu erkek kişiniň Missisipi ştatynyň Korins şäheriniň 45 ýaşly ýaşaýjysydygy aýdylýar. Federal Derňew Býurosynyň resmileriniň aýtmagyna görä, prezident Barak Obamanyň we senator Rojer Wikeriň adyna ýollanan bukjalardaky ýazgylar bir adam tarapyndan ýazylypdyr.
Ýöne sişenbe güni Ak Tama we Kongrese gelip gowşan bu bukjalaryň içinde ölüm howply risin maddasynyň alamatlaryny görkezýän jisimiň bardygy anyklanan badyna, ol bukjalar barlag bölümlerinde saklanypdyr.
Häzirki wagt bu bukjalardaky maddany doly takyklamak boýunça olarda has düýpli barlaglaryň geçirilýändigi aýdylýar.


text:
ABŞ-nyň federal žýurisi Donald Trampyň kampaniýasynyň ozalky başlygy Paul Manaforty salgytdan gaçmak we bank galplyklary bilen ilteşikli 18 aýyplamanyň 8 sanysy boýunça günäli tapdy.
Wirjinia ştatynyň Aleksandria şäherinde 21-nji awgustda çykarylan bu höküm Trampyň uzak wagtlyk şahsy aklawçysynyň kampaniýanyň maliýeleşdirilmegi we beýleki jenaýat aýyplamalary bilen baglylykda öz günäsini boýun almaga razy bolan gününe gabat geldi. Günäsini boýun almaga razy bolan aklawçy tölegler boýunça tabşyrygy 2016-njy ýylda geçirilen saýlawlara täsir etmek synanyşygy bilen Trampyň berendigini ýaňzytdy.
Bu iki sud işiniň ikisi-de Trampyň kanunçylyk bilen bagly agyr kynçylyklara duçar bolýandygyny alamatlandyrýar.
Gürrüňi edilýän kazyýet jogapkärçilikleri prezident Donald Trampyň ýaranlary bilen Kremliň arasyndaky gatnaşyklary, şeýle-de Russiýanyň ABŞ-nyň 2016-njy ýyldaky saýlawlaryna gatyşdy diýilýän ýagdaýlary seljerýän ýörite prokuror Robert Muelleriň alyp barýan derňewi bilen arabaglanyşyklydyr.
Bularyň ikisi-de saýlawlara rus gatyşygy bilen gönüden-göni baglanyşykly däldir, ýöne Manaforta bildirilýän aýyplamalar onuň Ukrainadaky orsýetçi syýasatçylardan, şol sanda ýurduň öňki prezidenti Wiktor Ýanukowiçden syýasy geňeşçi hökmünde alan maliýe serişdelerini seljerýär.
Wirjiniýada prokurorlar Manaforty özüniň kaşaň durmuşyny maliýeleşdirmek üçin millionlarça dollary salgytdan gaçyrmakda aýyplaýar. Žýuri Manafortyň öz girdejilerini bikanun ýagdaýda ýaşyrandygy, hem-de bank karzlaryny almak üçin onuň ýalan sözländigi barada prokuraturanyň ýüze çykaran maglumatlary bilen ylalaşdy.
Sud höküm çykaranda Manfortyň hem-de onuň aýaly Ketliniň ýüzüniň salyk bolandygy habarlarda aýdyldy.
Manaforta bildirilýän beýleki 10 aýyplama boýunça žýuri belli bir ylalaşyga gelip bilmänsoň, sudýa netije çykarylmadyk sud diňlenişigini yglan etdi.
Prokurorlar agzalýan aýyplamalar boýunça özleriniň täzeden sud diňlenişiginiň geçirilmegini sorajakdyklary ýa-da däldikleri barada öňümizdäki hepde karar aljakdyklaryny aýtdy.
Suduň jaýynyň daşynda žurnalistlere beren gürrüňinde adwokat Kewin Downing Manfortyň bu höküme “geň galandygyny”, ýöne şol bir wagtyň özünde Manafortyň “adalatly sud” üçin kazyýete minnetdarlyk bildirmek isländigini aýtdy.
Telewideniýede eden çykyşynda Tramp bu gozgalan işe özüniň dahylynyň ýokdugyny, ýöne Manaforta gynanýandygyny aýtdy.
Ol günbatar Wirjiniýa baranda “bu zatlara meniň dahylym ýok” diýdi. “Munuň Orsýet bilen dildüwşükli hyzmatdaşlyga dahyly ýok, ýöne şonda-da Muelleriň “arwah awçylygy” dowam eder” diýip, Tramp aýtdy.
Manafortyň beýleki ikinji sud diňlenişiginiň öňümizdäki aý Waşingtonda geçirilmegi meýilleşdirildi. Gürrüňi edilýän ikinji sud işinde ABŞ-a garşy galplyga ýüz urmak, galp şaýat edinmek aýyplamalaryna garalar, hem-de bu kazyýet işi ruslaryň gatyşyk tagallalary boýunça has köp maglumatyň üstüni açar.
“Dymdyrmak üçin berlen para”
Manafortyň sud jogapkärçiligine çekilmegi ähmiýetlidir, ýöne köp sanly ýurist synçylar Maýkl Kohene bildirilýän aýyplamalary has ýakyndan yzarlaýarlar. Sebäbi bu gozgalan iş gönüden-göni Tramp bilen bagly problemalary özünde jemleýär.
Aýdylmagyna görä, Koheniň işini Muelleriň tagallalary gozgady, ýöne bu iş soňy bilen Birleşen Ştatlaryň Menhetten prokuraturasyna geçirildi. Bu ýurduň iň täsirli prokuratura edaralarynyň biridir.
Kohen ençeme ýyllap Trampyň şahsy aklawçysy hem-de “araçysy” bolup gulluk etdi. Ol ylalaşyklarda we Trampy hem-de onuň maşgalasyny goramakda oňa ýardam berdi.
Aprel aýynda federal agentler Koheniň öýünde we iş edarasyna reýd geçirdi, hem-de millionlarça sahypalyk resminamalary, bank kagyzlaryny ele geçirdi. Onuň garşysyna dessine iş gozgalmady, ýöne häkimiýetler geçirýän derňewleriniň ýurduň saýlaw kanunlary boýunça mümkin bolan düzgün bozmalary seljerýändigini aýtdy.
Menhetteniň federal sudunda Kohen jemi 8 sany aýyplama, şol sanda salgytdan gaçmak boýunça günäsini boýun almaga razylyk bildirdi. Ol özüniň razyçylyk arzasynda Trampyň özleri bilen gatnaşyga girendigini aýdýan iki aýala “dymdyrmak üçin berlen para” diýip atlandyran töleglerini 2016-njy ýylda geçirilen prezidentlik saýlawlarynyň dowamynda amala aşyrandygyny aýtdy.
Kohen Trampyň adyny gönümel agzamady, ýöne ol “dalaşgäriň görkezmesi bilen” bikanun kampaniýa töleglerini amala aşyrandygyny hem-de bu maliýe serişdeleriniň 2016-njy ýyldaky “saýlawlara täsir etmek maksady bilen” geçirilendigini aýtdy.
“Dymmak üçin berlen paranyň” ähmiýeti uludyr, sebäbi Kohen olaryň saýlaw kampaniýasynyň dowamynda geçirilendigini aýtdy.
ABŞ-nyň saýlaw kanuny syýasy dalaşgärlere edilýän islendik maliýe goşandynyň jemgyýetçilige äşgär edilmegini talap edýär. Ýöne ne Tramp, ne-de onuň kampaniýasy bu talaby berjaý etdi. Bu agyr jenaýat hasaplanýar.
Tramp aýallar bilen gatnaşygy gaýta-gaýta inkär edip geldi. Ol ýeri gelende Koheni kemsitdi, ýeri gelende onuň kanun bilen bagly problemalaryna gynanýandygyny aýtdy.
Şeýle-de Tramp Muelleriň alyp barýan derňew işine gaýta-gaýta nägilelik bildirip geldi, hem-de ony “arwah awçylygy” atlandyrdy. Ol bu derňewiň kanuny esaslaryny sorag astyna alyp, Muelleriň toparyny takyklanmadyk pikire esaslanmakda aýyplady.
22-nji awgustda Tramp özüniň öňki adwokatyny hiç kime maslahat bermeýändigini aýtdy.
“Eger-de kimde-kim gowy adwokat gözleýän bolsa, men oňa Maýkl Koheniň hyzmatyndan peýdalanmazlygy maslahat berýärin” diýip, Tramp Twitterde ýazdy.
Bu aralykda, Koheniň adwokaty Lanni Deýwis öz müşderisinde Muelleriň “bähbitlerine hyzmat edip biljek” maglumatlaryň bardygyny aýtdy.
22-nji awgustda telewideniýede eden çykyşynda Deýwis müşderisindäki maglumatlaryň 2016-njy ýylda geçirilen saýlawlarda Demokrat partiýanyň elektron hatlarynyň döwülmegini Trampyň öňünden bilendigi ýa-da däldigini öz içine alýandygyny aýtdy.
Tramp wezipä girişeli bäri onuň bäş hyzmatdaşy ýa günäsini boýun almaga razy boldy ýa-da olara garşy aýyplama bildirildi. Kohen şolaryň bäşinjisidir, beýlekileriň hatarynda prezidentiň howpsuzlyk boýunça birinji geňeşçisi Maýkl Flin, Manafortyň orunbasary Rik Geýts dagylar bar. Geýts Wirjiniýada geçirilen sud diňlenişiginde öz başlygyna garşy şaýatlyk etdi.
Manafort özüne garşy gozgalan aýrybaşga iş boýunça sentýabr aýynda Waşingtonda sud ediler. Oňa pul ýuwmak, galp şaýatlyk, häkimiýetlere ýalan sözlemek, daşary ýurt agenti hökmünde hasaby durmazlyk ýaly aýyplamalar bildirilýär.


text:
Semalt: Dcsoup ulanyp web sahypalaryndan maglumatlary nädip bölmeli
Häzirki wagtda statiki we JavaScript ýükleýän web sahypalaryndan maglumat almak, bir sahypadan zerur mazmuna basmak ýaly ýönekeý boldy. Heuristik tehnologiýalardan ýasalan web gyryş gurallary onlaýn marketologlara, blogçylara we web ussatlaryna internetden ýarym gurluşly we gurulmadyk maglumatlary çykarmaga kömek etmek üçin öňe sürüldi.
Web mazmuny çykarmak
Web döwmek diýlip hem atlandyrylýan web mazmunyny çykarmak web sahypalaryndan köp sanly maglumatlary çykarmagyň usulydyr. Internet we onlaýn marketing barada aýdylanda, maglumatlar göz öňünde tutulmaly möhüm elementdir. Maliýe marketologlary we marketing geňeşçileri bir stockalarda harytlaryň öndürijiligini yzarlamak we marketing strategiýalaryny işläp düzmek üçin maglumatlara baglydyr.
Dcsoup HTML derňewçisi
Dcsoup, bloggerler we web ussalary tarapyndan web sahypalaryndan HTML maglumatlary gyrmak üçin ulanylýan ýokary hilli .NET kitaphanasydyr. Bu kitaphana maglumatlary dolandyrmak we çykarmak üçin örän amatly we ygtybarly Programma Programma Interfeýsini (API) hödürleýär. Dcsoup web sahypasyndaky maglumatlary derňemek we maglumatlary okalýan formatlarda görkezmek üçin ulanylýan Java HTML derňewçisidir.
Bu HTML derňewçisi web sahypalaryny gyrmak üçin “Cascading Style Sheets” (CSS), jQuery esasly usullar we Resminama obýekt modeli (DOM) ulanýar. Dcsoup, yzygiderli we çeýe web gözleg netijelerini berýän mugt we ulanmaga aňsat kitaphanadyr. Bu web gyrkyjy gural, HTML-i Internet Explorer, Mozilla Firefox we Google Chrome ýaly DOM bilen deňeşdirýär.
Dcsoup kitaphanasy nähili işleýär?
Dcsoup ähli HTML görnüşleri üçin manyly parse agajy döretmek üçin döredildi we işlenip düzüldi. Bu Java kitaphanasy HTML maglumatlaryny köp we ýeke çeşmelerden ýok etmegiň iň soňky çözgüdi. Gurnama
Kompýuteriňizde Dcsoup we aşakdaky esasy meseleleri ýerine ýetiriň:
- Mazmuny yzygiderli, çeýe we ygtybarly ak sanawdan arassalamak bilen XSS hüjümleriniň öňüni alyň.
- HTML tekstini, atributlaryny we elementlerini dolandyryň.
- DOM gezelenç we gowy dolandyrylýan CSS saýlaýjylaryny ulanyp, web sahypasyndan maglumatlary kesgitläň, çykaryň we derňäň.
- HTML maglumatlaryny ulanyp boljak formatlarda alyň we derňäň. Gyrylan maglumatlary CouchDB-e eksport edip bilersiňiz. Microsoft Excel elektron tablisasy ýa-da maglumatlary ýerli faýl hökmünde ýerli enjamyňyza ýazdyryň.
- XML we HTML maglumatlaryny bir faýldan, setirden ýa-da bir faýldan döwüň we derňäň.
XPaths almak üçin Chrome brauzerini ulanmak
Web gözlemek, HTML maglumatlaryny gyrmak we web sahypalaryndan maglumatlary derňemek üçin ulanylýan säwlik bilen işlemek usulydyr. Web brauzeriňizi maksatly elementiň XPath-yny web sahypasynda almak üçin ulanyp bilersiňiz. Ine, brauzeriňizi ulanyp, elementiň XPath-yny nädip almalydygy barada ädimme-ädim gollanma. Şeýle-de bolsa, sahypanyň asyl formaty üýtgese, web maglumatlary çykarmak ýalňyşlyklara sebäp bolup biljekdigi sebäpli ýalňyşlyk bilen işlemek usullaryny ulanmalydygyňyzy unutmaň.
- Windowsyňyzda "Öndüriji gurallary" açyň we XPath isleýän aýratyn elementiňizi saýlaň.
- "Elementler goýmasy" opsiýasyndaky elemente sag basyň.
- Maksat elementiňiziň XPath-yny almak üçin "Göçürmek" opsiýasyna basyň.
Web gözlemek, HTML we XML resminamalaryny derňemäge mümkinçilik berýär. Web gyryjylar, HTML-den degişli maglumatlary çykarmak üçin ulanylýan jikme-jik sahypalar üçin bir agaç döretmek üçin gowy işlenip düzülen programma üpjünçiligini ulanýarlar. Webden galan maglumatlaryň Microsoft Excel elektron tablisasyna, CouchDB eksport edilip ýa-da ýerli faýlda saklanyp bilinjekdigine üns beriň.


text:
2020-nji ýylyň 16-njy aprelinde “Türkmendemirýollary” agentliginiň edara binasynda “Demirýollary” açyk görnüşli paýdarlar jemgyýetiniň, “Türkmendemirýollary” agentliginiň we Russiýa Federasiýasynyň “Transmaşholding” Paýdarlar jemgyýetiniň wekilleriniň arasynda gepleşikler geçirildi.
Wideokonferensiýa görnüşinde geçirilen gepleşiklere “Türkmendemirýollary” agentliginiň, “Demirýollary” APJ-niň we Transmaşholding” PJ-niň ýolbaşçylary we wekilleri gatnaşdylar.
Web-ara alyp maslahatlaşmalaryň çäklerinde taraplar teplowozlaryň, şeýle-de olaryň ätiýaçlyk şaýlarynyň önümçiligi we üpjünçiligi, abatlaýyş we lokomotiw toparlaryna okuwlaryň geçilmegi, teplowozlara hyzmat etmegiň tertibi ýaly meseleler boýunça pikirleri alyşdylar.
Mälim bolşy ýaly, “Transmaşholding” ulag maşyngurluşygy pudagynda Russiýada öňdebaryjy orunlary eýeleýär we şunuň bilen birlikde hem Türkmenistan ulag-logistika ulgamynda taslamalaryň bilelikde durmuşa geçirilmegi üçin ägirt uly mümkinçiliklere eýe bolmak bilen, netijeli hyzmatdaşlygy yzygiderli ösdürýändir.


text:
Birgiden haýwanyň ýaşaýan ýeri bolan owadan jülge bardy. Ol ýerde bir ýolbarsam ýaşaýardy, beýleki haýwanlaryň hemmesi ondan eýmenýärdi. Sebäbi ol bukuda ýatyp, göwnüniň halan haýwanyny awlaýardy. Şo sebäpden o gözel jülge haýwanlar üçin ýigrenji bir ýere öwrülip barýardy.
Bir gün haýwanlar üýşüp, bir karara geldiler.
– Mundan soň, ýolbars bukulyp bizden birini awlajak bolup ýörmesin-de, biziň özümiz oňa her gün aramyzdan birini saýlap ibereli, şeýtsek has gowy bolar! Şonda, iň bolmanda, şo günlük kimiň ýolbarsa şam boljagyny-ha bilerisdä – diýdiler.
Arslanyň ýanyna baryp, gelen netijelerini aýtdylar.
– Biz her gün saňa iýjek naharyňy ýollamakçy. Sen o taýda-bu taýda bukuda ýatyp, bizi janymyzdan bezikdirme. Bu gözel jülgäni, bu gözel otluk meýdany bize zäher etme.
Ýolbars ilkibaşda olaryň sözüne ynanman, bu teklibi duzakdyr öýdüp pikir edenem bolsa, beýleki haýwanlar ýerli-ýerden ant içensoň, ynanmaly boldy. Olar mundan soň her gün öz aralarynda bije çekip, şiriň hinine bir haýwan ýollajaklardy. Şirem, alada galyp ýörmän, öz aýagy bilen geljek iýmiti iýip oňjakdy. Sagda-solda, biwagt-näwagt diýmän awlanyp ýörjek däldi.
Günler geçip gitdi, bir gün bije kiçijik towşana çykdy. Neresse towşanjyk gaýgy-gama batyp bagyrdy:
– Bu zulum haçana çenli dowam etjek?!.
Beýleki haýwanlar ýerli-ýerden:
– Seret, biz ýolbarsa beren sözümizi şunça wagtlap tutup geldik. Olam bize beren sözüni tutdy. Sen, indi, bu wagt karamlyk etjek bolma. Hany, tiz bol-da arslanyň hinine ugra! – diýişdiler.
Towşan olara:
– Eý, dostlar! Maňa rugsat berseňiz, şoňa bir oýun oýnaýyn. Belki öz janymam, siziň janyňyzam halas ederin – diýdi.
Haýwanlar:
– Sen biziň aýdanymyzdan çykma, towşandygyňy berk belle, hetdiňi aşma! – dýdiler.
Towşan:
– Dostlarym, bu pikiri maňa Alla ylham etdi. Özüňiz pikir edip görüň, Onuň bal arysyna ylham eden bal ýasamak ukyby haýsy arslanda bar? Ýa-da şu ýüpek gurçugynyň başarnygyny näçe pilde gördüňiz?
Bu sözleri eşiden haýwanlar towşandan soradylar:
– Diýmek, şol jotda boýuňa garamazdan arslan bilen ýaka tutuşmaga niýetlisin?!. Aýt bakaly onda, kelläňde nähili pikir bar?
Towşan şeýle jogap gaýtardy:
– Hemme syr aýdyp ýörülmeýär. Garaşyp, özüňiz görüň.
Şiriň hinine tarap ýola çykan towşan, eýlede-beýlede biraz güýmendi. Nahar wagtyndan epesli gijä galdy. Şiriň hinine golaýlaberende bar güýji bilen ylgamaga başlady.
Ýolbars nahary gijä galandygy üçin gazaba münüpdi. Öz ýanyndan hüňür-hüňür edip durka, uzakdan towşanyň gelýänini gördi-de arlamaga başlady:
– Eý, bihepbe! Meniň kimdigimi bilýäňmi sen? Men nijeme öküzleri parçalan, nije erkek ýolbarsyň gulagyny çeýnän bir gahryman! Sen şujagaz jotda boýuň bilen meni garaşdyrmaga neneň het edip bildiň?
Towşan özünden juda arkaýyn terzde gürrüň bermäge başlady:
– Aman, soltanym! Bendäňiz säher bilen ýola çykyp, huzuryňyza gelýärdi. Üstesine, ýanymda siziň üçin iberilen özüm ýaly ýene bir towşan bardy. Emma başga bir ýolbars ýolumyzy kesdi. Oňa ýagdaýymyzy düşündirdik. Ýöne bizi diňlemedi. Ýoldaşymy garbap aldy-da gidiberdi. Özem, bilýäňmi näme, ol towşan semizlikde meň iki essämçe dagy bardy.
Hawa soltanym, ýagdaýa şolar ýaly. Mundan soňra saňa iberiljek naharlary şol alyp galar öýdüp gaty gorkýan. Eger iýjek zadyňy dolulygyna almak isleýän bolsa, ýoluňy arassala. Gidip, şol batyr arslany bir zat et.
Eşiden zatlaryna şiriň gaty gahary geldi:
– Hany, düş öňüme! Şony maňa görkez. Baraýyn-da temmisini bereýin – diýdi.
Towşan öňde, ýolbars yzda, iki tirkeş bolup ýola düşdüler. Ýöräp-ýöräp, ahyry, bir gurruk guýunyň başyna bardylar. Ýöne towşan guýudan çekeräk durýardy.
Ýolbars oňa:
– Yza tesýäň weli, saňa näme boldy? – diýdi.
Towşan:
– Ol ýolbars şu guýuda ýaşaýar. Men ol ýere ýakyn barmaga gorkýan – diýdi.
Şir oňa:
– Takal okamaňy bes et-de, hany gelip şu guýa seret, arslan henizem şol taýdamyka? – diýip, gatyrgandy.
Towşan oňa:
– Men ýeke özüm guýa seredip biljek däl. Sen meni gujagyňa alyp baksak, belkem, bolmagy mümkin… – diýip jogap berdi.
Ýolbars towşany gujagyna alyp, guýunyň içine garady. Görse, guýunyň düýbünde hakykatdanam özi ýaly bir arslan dur eken; üstesine, gujagynda özüne iberilen beýleki towşan bardy.
Gazaba münen arslan onuň suwdaky öz suratydygyna düşünmedi. Gujagyndaky towşany beýläk zyňyp goýberdi-de, özüni guýa oklady.
Towşan bolsa, gülüp-oýnap, çaýyrlyga tarap ýumlukdy. Bolup geçen zatlary jülgedäki beýleki haýwanlara gürrüň berdi. Olaram begenjinden ýaňa joşup oýnadylar. Towşana ýolbarsy nädip duzaga düşürendigini gaýta-gaýt aýtdyrdylar. Towşan bolsa, olaryň bu joşgun hallaryny görüp şeýle diýdi:
– Eý, dostlar! Meniň bu başarnygym Allanyň ýardamy bilen boldy. Ýogsa towşan küje, arslany ýeňmek küje!
***
Eý, adam ogly! Başgasyndan görýän zulumdyr ýamanlyklaryň, sendäki ýaramaz häsiýetleriň olardan serpigip, saňa dolanmagydyr.
Allanyň yhsan eden akyly, ylhamy we goldawy saýasynda san taýdan nijeme az kişiler, san taýdan niçeme köp kişilerden rüstem çykandyr.
Eý, kişi! Sen dünýä atly şu guýunyň düýbüne, açgözlülik zerarly öz-özüni oklap, tussaglyga düşüren şol arslansyň. Nebsiňi ýeň-de towşan kimin erkin gez. Seniň towşana çalym edýän nebsiň sährada iýip-içip, hezil edip ýör. Sen bolsa, şo-ol şu gybat we ýaňkalaşma guýusynyň düýbünde otyrsyň.
ARSLAN BILEN TOWŞAN
Birgiden haýwanyň ýaşaýan ýeri bolan owadan jülge bardy. Ol ýerde bir ýolbarsam ýaşaýardy, beýleki haýwanlaryň hemmesi ondan eýmenýärdi. Sebäbi ol bukuda ýatyp, göwnüniň halan haýwanyny awlaýardy. Şo sebäpden o gözel jülge haýwanlar üçin ýigrenji bir ýere öwrülip barýardy.


text:
Pavel Ivanovıch Shorohov – tanymal qazaqstandyq músinshi jáne stanoktik, monýmentaldy, memorıaldy jáne saıabaq músinderiniń eń suranysqa ıe sheberleriniń biri. Onyń avtorlyq týyndylary Almaty, Nur-Sultan, Balqash, Talǵar, Ýsharal, Arqalyq, Jarkent sııaqty qalalardaǵy kósheler men alańdardy, saıabaqtar men alleıalardy, jaıaý júrginshiler men serýendeý aımaqtaryn bezendiredi. Bul dál músin saıabaǵynda qalalyq keńistiktiń sánine aınalýǵa jáne qorshaǵan landshaftqa úılesimdi túrde jazylýǵa arnalýy múmkin. Pavel Shorohov óziniń eń batyl ıdeıalaryn júzege asyra aldy. Pavel Ivanovıch qaladan shabyt alady, onyń dástúrlerin dáripteıdi jáne óte túsinikti, tabıǵı jáne tolyqtaı zamanaýı beıneler jasaıdy, olardy tasta, metalda, aǵashta nemese ártúrli materıaldardyń jıyntyǵynda iske asyrady.
Eń erterektegi músindik kompozıııalaryna - «Balalyq shaq», «Tazsha-Bala», «Qoqıqaz» jáne «Oınap júrgen balalar» jatady, olar Abaı atyndaǵy MAOBT janynda, qaraǵaı saıabaǵynda, Jibek-Joly kóshesiniń boıynda jáne basqa da kóptegen kóshelerde ornalasqan. Sál keıinirek Almatyda ırk ǵımaratynyń janynan otty saqına arqyly sekirip jatqan, «Kloýn» men «Qara qabylandarǵa» jongler jasaýshy ılemdi «Akrobatshylar músin ansambli ashyldy. 2000-jyldardyń basynda «Nurly-Taý» sáýlet kesheni men «Astana ortalyǵy» turǵyn úı kesheniniń janynda onyń «Kásipker», «Quıýshy», «Poshtashy» jáne «Ulý» týyndylary paıda boldy, sondaı-aq soltústik astana úshin Dóńgelek alańda, Oqýshylar saraıynda, «Astana saltanaty» turǵyn úı kesheni men «Hılton» qonaq úıiniń janynda «Sharyqtaý kezinde», «Ata-ana qamqorlyǵy», «Balalar shyǵarmashylyǵy», «Sherý» kompozıııalary jasaldy. 2014 jyly Á. Qasteev atyndaǵy QR Memlekettik óner mýzeıine irgeles jatqan aýmaqta Músin saıabaǵy – ashyq aspan astyndaǵy mýzeı óz jumysyn bastaıdy, eksponattardyń arasynan «Jabaıy mysyq», «Búrkitshi», «Barlyǵy basynan bastap qaıtalana beredi ...», sonymen qatar mýzeıdiń ortalyq qasbetine jaqyn ornalasqan «Qanatty barys» músindik tobyn kórýge bolady. 2016 jyldan 2021 jylǵa deıingi aralyqta jasalǵan jańa týyndylar qazir sheberdiń erterektegi músinimen kórshilik tapty jáne jas kórermender teatry janyndaǵy jaıaý júrginshiler men rekreaııalyq aımaqtardy, «Ańyz» TK, «Almaty Arena» sport kesheni, konservatorııa ǵımaratynyń janyn, Ortalyq mádenıet jáne demalys saıabaǵyn, Almatydaǵy temirjol men aerovokzal, sondaı-aq Nur-Sultan qalasyndaǵy balet teatrynyń ortalyq qasbetin bezendirýdi jalǵastyrýda.
Sheberdiń shyǵarmashylyq aýqymy aıtarlyqtaı keń: stanoktik músinder men bederli portretter, memorıaldyq taqtalar, qabyr ústindegi eskertkishter. Olardyń arasynda qoǵamdyq jáne saıası qaıratkerler, shyǵarmashylyq zııaly qaýym ókilderi bar (I.Baızaqov, B.Momyshuly, D. Qonaev, T. Shevchenko, Q. Sátpaev, M. Áýezov, Jambyl, Abaı, Pýshkın).
Músinshiniń qyzyǵýshylyq salasy da alýan túrli. Pavel Shorohov kóptegen nárseler týraly oılanady: ejelgi Ikar týraly, qazaq dalasynyń dańqty batyrlary, bı men mýzykanyń sıntezi týraly, áıelderdiń kerbezdigi, ana men bala týraly. Pavel Shorohov barlyq basqa janrlardan góri anımalıstik janrdy artyq kóredi. Faýna áleminiń baılyǵy men alýan túrliligin beıneleıtin músinder sany boıynsha Pavel Ivanovıchke teń keler adam joq. Pavel Shorohov aǵash, metall nemese tas bolsyn, kez-kelgen materıaldy baǵyndyra biledi.
Bıyl Pavel Shorohov óziniń 75-jyldyq mereıtoıyn atap ótýde, ol jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqytyn shyǵarmashylyqqa arnady, endi onyń qalanyń kórneki jerlerine aınalǵan áıgili músindik kompozıııalarynsyz Almaty men Nur-Sultandy elestetý múmkin emes. Osylaı, Pavel Shorohov qorshaǵan álem týraly oı júgirtip, oǵan tańdanyp, ondaǵy eń ádemi qubylystardy atap ótip, olardy metalda, tasta, aǵashta túsirip alyp, ýaqytty toqtatyp qoıady. Bul músindik pishinderdiń árqaısysy eń kishisinen irisine deıin eń úzdik kórkemdik dástúrler men sózsiz keremet sheberlikti qamtıdy.
Kórme jetekshisi – Oksana Tanskaıa, Á. Qasteev atyndaǵy QR MÓM ekskýrsııa bóliminiń jetekshisi


text:
Minecraft
Minecraft,kubik bloklardan 3D şekil ýasamagyňyzy ýeňilleşdirilen oýundyr. .Programmanuň ilkinji bölümini(versiýasy) Markus "Notch" Persson döredipdir ve Notch-uň guran Mojang kompanýasy tarapyndan özgerdilipdir.Oýun; Dwarf Fortres, RollerCoaster Tycoon, Dungeon Keeper ve Infiniminer oýunlaryndan ylham alyp ýasalypdyr. Minecraft, 16-njy Maý 2009-njy ýylda 1-nji halka açyk bölümi (wersiýasy) bir hepde-de gurulypdyr we TIGSource forumlarında görkezilipdir.Oýun meşhurlygyny, bu forumdan kazanypdyr


text:
Goranmak ministrliginiň metbugat sekretary general-maýor Athar Abbas gar süýşgüniniň tutuş bir harby lageri basandygyny we häzirki wagt halas ediş işleriniň alnyp barylýandygyny aýtdy.
Ol “Ir sagat altylarda gar süýşgüni gelip, ol ýerdäki 113 admyň gara gömülmegine sebäp boldy. Häzirki wagt ol ýere halas ediş topary ugradyldy. Biz bu işde wertolýotlary, ysgaw itleri we mümkin bolan harby toparlary ulanýarys” diýip, ýagdaýy düşündirdi.
Näçe adamyň ölendigi belli däl
General-maýor Athar Abbas eýýäm garyň astyndan käbir adamlaryň çykarylandygyny aýtdy, emma ol näçe adamyň diri tapylandygy barada anyk maglumat bermedi.
Maglumata görä, bu gar süýşgüni Gimalaý daglarynyň “Karakoram” diýlip atlandyrylýan gündogar bölegindäki Siaçen buzluklarynyň golaýynda ýüz beripdir.
Bu wakadan birneme öň, şu ýylyň fewral aýynda Kaşmir regionynyň Hindistan tarapyndan dolandyrylýan böleginde agyr gar süýşgüni harby lageriň üstünden geçende, Hindistanyň azyndan 16 esgeri ölüpdi.
Iň belent söweş meýdany
Bu regiony öz territoriýasy diýip hasaplaýan Hindistan bilen Pakistanyň ikisem özleriniň müňlerçe esgerini şu uzak daglyk raýonlarda saklaýar.
Bu harbylar dawaly Kaşmir regionynyň uzak daglyk ýerlerinde çakdanaşa sowuk howada we kislorody az bolan çakdanaşa beýiklikde gulluk alyp barýarlar.
1984-nýi ýyldan bäri Pakistanyň we Hindistanyň harbylarynyň yzygidreli çaknyşyp gelýän bu daglyk raýony dünýäde iň beýikde ýerleşýän harby söweş meýdany hökmünde tanalýar.
Harbylaryň ýerleşýän bu daglyk nokadynyň beýikligi 6 müň 700 metr töweregi.


text:
Natural sanlar
San okunda O nokatdan sagda[OE1],[OE2],[OE3],[OE4],... kesimlere degişli sanlar: 1, 2, 3, 4,...ýaly belgilenerler. Olara natural sanlar diýilýär we N bilen belgilenýär. Başgaça, natural sanlar predmetleri – naturalary – sanamakda ulanylýan sanlardyr. Natural sanlaryň üstünde deňeşdirmek, goşmak, aýyrmak, köpelt-mek, bölmek we natural derejä götermek amallary kesgitlenendir. k we n sanlar deňeşdirilende aşakdaky ýagdaýlar bolup bilerler:
k n .
k we n sanlaryň:
- jemi S=k+n ;
- tapawudy r=k-n ;
- köpeltmek hasyly p=k×n , p=k·n , p=kn ;
- paýy q=k÷n ,q=k/n
ýaly belgilenýärler. n sanyň k-njy derejesi
munyñ manysy A gezek n bar diýmek. ýaly belgilenip, n sana derejäniň esasy, k sana bolsa, görkezijisi diýilýär. Derejä götermek amalynyň aşakdaky häsiýetlerini belläliň:
- Eger m=n bolsa, onda ∀k ∈ N:
eger m>n bolsa, onda
- Islendik natural sanlar üçin derejä götermek amaly kesgitlenendir;
- Islendik k, n natural sanlar üçin ýeke-täkdir;
- Islendik k, n natural sanlar üçin natural sandyr;
- Islendik k, n, p natural sanlar üçin ;
- Islendik k, n, p natural sanlar üçin ;
- Islendik k, n, p natural sanlar üçin .


text:
XVIII asyr türkmen edebiýatynyň görnükli wekilleriniň biri Şabende 1720-nji ýylda Was diýen ýerde eneden bolupdyr. Şahyryň ýaşlygy Was, Köneürgenç sebitlerinde geçýär. Soň Hywada, Ahal, Gürgen töwereklerinde hem gezýär.
Şahyryň ady Abdylla bolup (käbir maglumatda Abdylnazar), Şabende edebi lakamydyr. Onuň bu lakamyny dostunyň Eýran şasyna bendi bolup düşmegi bilen baglanyşdyrýarlar.
Şabendäniň kakasyna Mämi molla diýer ekenler. Ol ylymly adam bolupdyr. Öz ogluny hem düşunjeli edip ýetişdirmek maksady bilen Hywa medreseleriniň birine okuwa ýerleşdirýär. Şabende bu mümkinçiliklerden peýdalanypdyr we netijede, ökde at-şynas, belli sazanda, görnükli söz ussady bolup ýetişipdir.
Şabende dil bilimini özleşdirmäge uly üns beripdir. Şahyryň "Şabehram", "Gül-Bilbil" ýaly dessanlary onuň goňşy halklaryň iň gowy ýadygärlikleri bilen tanyş bolandygyna güwä geçýär.
Şabende Meňli diýen öz obadaş gyzyna öýlenýär. Olardan dört ogul dünýä inýär. Ýöne Meňliniň biwagt aradan çykmagy bu maşgala uly urgy bolýar. Şahyr Meňlä bagyşlap düzen şygyrlarynda dünýäniň biwepalygyndan zeýrenýär. Şabende 1800-nji ýylda Wasda aradan çykýar. Maglumatlara görä onuň gubury Wasda, Aşyk Aýdyňyň gümmeziniň gapdalynda ýerleşýär. Şabendäniň nebereleri Daşoguz oblastynyň Görogly (Tagta) raýonynyň «Türkmenistan», Köneürgenç raýonynyň «Leningrad», «8-nji Mart», «Gyzyl Iyldyz» kolhozlarynda ýaşaýarlar.
1.1. ŞABENDÄNIŇ LIRIKASY:
Şabendäniň lirikasynyň möçberi şeýle bir köp däl. Onuň bary-ýogy otuz-kyrk töweregi şygry bar. Olar esasan, yşky-liriki, öwüt-nesihat, hem-de tapmaça häsiýetli goşgulardyr. Beýleki türkmen klassyklary ýaly, Şabende hem döredijiliginde yşky-liriki tema ep-esli orun beripdir. Onuň bu temada ýazan şygyrlarynda gelin-gyzlaryň gözellikleri hem-de adamkärçilik mertebeleri wasp edilýär. Olaryň belli-bellileri çeperçilik ussatlygy babatdan has-da tapawutlanýar. Şahyr «Gözelim», «Peri görmedim», «Dört gözel» («Magruplykda bellidir»), «Tylla seniň yşkyňda», «Söwer ýarym, Meňli», «Meňli hany nätdiň?» atly goşgulary muňa mysal bolup biler.
Şabendäniň «Gözelim» atly goşgusy diňe bir onuň öz döredijiligi boýunça däl, eýsem tutuş klassyky edebiýat boýunça-da saýlama eserleriň biri hasaplanýar. Tematikasynyň bitewiligi, şahyryna pikir-duýgularyň hyjuwly, göçgünli hem dabaraly halda beýan edilmegi epitetleriň, metaforalaryň we beýleki çeperçilik serişdeleriň diýseň köp hem-de ýerlikli ulanylmagy «Gözelim» atly goşgynyň şeýle şowly çykmagyna oňat ýardam edipdir.
Bar bolan maglumatlara görä, şahyr bu goşgusyny Gözel atly gelniň haýyşy bilen döredipdir. Ozal hem ýatlanylyşy ýaly, Şabende, Talyby, Kemine üçüsi ilki birnäçe gün Hywada bolanlaryndan soň, Ahala, Mara gezelenje gaýdýarlar. Ýolda gum etegindäki obalaryň birinde myhman bolýarlar. Olara oňat hezzet-hormat edýärler. Ertesi Kemine: «Bu öýüň ýaşulysy bir ýere gitdimi ýa-da ýokmy?» diýip soraýar. Şonda öý eýesi adamsynyň üç ýyl mundan öň aradan çykandygyny aýdýar. Kemine onuň ýaňy ýigrimi-ýigrimi üç töweregi ýaş, şeýle görk-görmek bilen ömrüni kül edip oturman, kime-de bolsa birine durmuşa çykmagyny maslahat berýär. Ol gelin hem kim bir bent goşguda ýedi aşygyň adyny getirip,özüne bagyşlap goşgy goşup berse, şoňa durmuşa çykmaga razydygyny aýdýar. Nobat Şabendä berilýär. Ol şol ýerde horjunyndan galam, kagyz alyp, «Gözelim» goşgusyny ýazýar we okap berýär. Goşgy gelne ýaraýar. Ol öz şertinde durmaga razydygyny aýdýar. Şabende bolsa oňa ýaşlarynyň deň däldigini, şonuň üçin ataly-gyz bolmagy teklip edýär.
Şabende «Gözelim» goşgusynda şol döwürde we ondan öňki edebiýatda ulanylan epitetleri, deňeşdirmeleri, meňzetmeleri, metaforalary we beýleki çeperçilik serişdelerini örän ýerlikli ulanypdyr. Şahyr aýtmyşlaýyn, ol Gözel «perileriň soltany, hany, toty kimin suhanwer, şirin zyban, kirpikleri hanjar, gaşy keman, lebleri şähdi-şeker, açylan ter gunça, bakyşy hun bahaly, älem görki-guwanjy, serwi-rowan, çölüň maraly, galam gaşly, gözleri jellat, dür-ýakut bilen bezenen, sahypkyran» gelin bolmaly.
Öňki öten aşyk-magşuklary ýatlamak bilen, liriki gahryman magşugyna «Öter üşbu gözellik, bäş gün söhbet guraly, Ýalançyda galmasyn janda arman, Gözelim» diýip ýüzlenýär hem-de real durmuşy lezzetini, hözirini görmegi, erkana ýaşamagy maslahat berýär. Yslam dininiň wagyz-nesihatçylarynyň adamlary göwnüçök-günlik, terkidünýälik ruhunda terbiýeläp, olary passiwleşdirmek, şeýdibem ähli sagdyn hem erkin pikirli adamlardan dynmak ugrunda güýçli göreş alyp barýan döwründe, Şabendäniň adam ömrüniň gysgadygyny, onuň geçip barýandygyný ýat-latmak bilen, döwürdeşlerini ýaşaýşa, göreşe aktiwleşmäge çagyrmagy uly ähmiýete eýedir.
Şabendäniň «Dört gözel» atly goşgusy-da onuň original eserleriniň biridir. Şahyr bu şygrynda gelin-gyzlary taryplamagyň özboluşly tärini ulanypdyr. Ol dört gözeliň biri-birinden bezemendigini, owadandygyny, şirin dillidigini nygtamak bilen, olaryň hemmesiniň-de mertebesini arşa çykarýar. Gelin-gyzlary şeýle usulda wasp etmek türkmen halk döredijiliginiň we klassyky edebiýatynyň taryhynda başga-da duş gelýär.
Şahyryň söýgi lirikasynda onuň şahsy durmuşy bilen bagly eserler bar. Ol söýgülisi hem baş ýoldaşy hakynda «Söwer ýarym, Meňli», «Meňli hany nätdiň?» atly goşgularyny döredipdir. Şahyryň «Söwer ýarym, Meňli» goşgusy onuň ýaş ýigitlik ýyllaryna degişli bolup, onda Meňliniň juwanlyk döwründäki görk-görmegi taryplanýar. «Meňli hany nätdiň?» goşgusy gam-gussaly motiwde bolup, ol şahyryň aýalynyň ölümi bilen baglanyşykly düzülipdir. Şabende goşgynyň bütin dowamynda ençeme öten-geçenleri ýatlap, pelekden şikaýat edýär hem-de olaryň hemmesini Meňliden jyda düşmegi bilen baglanyşdyrýar.
Şabende lirikasynyň uly bölegini öwüt-nesihat tema bagyşlapdyr. «Kim biler», «Aty bolmasa», «Haýyr-patasyn almanyň», «Ynsan ugraşsa», «Nä bilsin», «Ganatlanyp uçmaga», «Ussatdan tälim alanyň», «Haty ýagşydyr» atly goşgularynda namart, gorkak, husyt, harsydünýä, gedem, öwünjeň; utanç-haýasyz, ýaňra, samsyk, il derdine ýaramaýan adamlary kötekleýär hem-de şeýle häsiýetleriň adamkärçilik bilen bir ýere sygyşmaýandygyny öwran-öwran nygtap geçýär. Şahyr pikirlerini-kontrast usulda beýan etmek bilen, batyr, edermen, dogumly, mert, pähim-paýhasly, sahy, il derdine ýaraýan adamlary otrisatel tiplere garşy goýýar. Şabende adamkärçiligi wasp etmegi, adam mertebesini belent tutmagy özüne şygar edinipdir. Ol «Jepa eýledim» atly goşgusynda bu barada şeýle diýýär:
Kimseler bolupdyr äleme soltan,
Birnäçeler gezer akyly haýran,
Adam abraýy üçin eýledim jöwlan,
Men bu jana şeýle jepa eýledim.
Şahyr adam häsiýetlerini örän synçylyk bilen suratlandyrypdyr. Ol bir degimsize emel ýetse, gözi ýer görmeýändigini, doýmaz-dolmazlyga, harsydünýälige ýüz urýandygyny aýdýar hem-de şeýle adamlary paş edýär:
Bedasyl ýigide ýetişse beglik,
Tumak baglap, hatyrasyn jem biler.
Ýa-da:
Suw üstünde ýergesize ýer gelse,
Garny doýman, sarkyt bermez içmäge.
Şahyr batyr, edenli, dogumly, akylly adamlary göze sürme hasaplaýar.
Şabende ýaşan jemgyýetinde başarnygyň, adamkärçiligiň mal bilen, baýlyk bilen ölçenilýändigini uly gynanç bilen ýatlaýar.
Gürrüňde ýigidiň ady tutulmaz,
Gylygy, gylyjy, aşy bolmasa.
Ol Gündogaryň beýik söz ussady Alyşir Nowaýynyň durmuşyndan mysal getirip, öz pikirlerini has-da täsirli beýan edipdir. Bize belli bolşuna görä, Nowaýy Husaýyn Baýkaranyň köşgünde mürze bolup, döwlet işini dolandyrmakda, oňa köp peýdaly maslahatlar berýär. Şeýdibem ençeme ganly çaknyşyklaryň öňi alynýar, ýurduň, il-günüň hal-ýagdaýynyň gowulaşmagyna, ylmy-medeniýetiň ösmegine uly ýardam edýär. Emma şonda-da hiç kim onuň gadyryny bilmeýär. Gaýta tersine köşk adamlary tarapyndan oňa her hili şyltaklar atylýar, ol ençeme gezek döwlet işinden çetleşdirilýär. Beýik söz ussadynyň şeýle şowsuzlyklara uçraýşy, häkim toparlar bilen alyp baran göreşleri, onuň parasatlylygy, dilewarlygy türkmen halk döredijiligindäki anekdotlar toparynda örän çeper beýan edilipdir. Şabende hem «Kim biler» atly goşgusynda şu ýagdaýy ýatlap geçýär:
Selmany-päk bolsaň ýa kazy-lukman,
Myraly şir bolsa, gadryň kim biler.
Şabende öwüt-ündewlerini watançylyk ideýasy bilen-de baglanyşdyrypdyr. Ol halkyň erkinlik, özbaşdaklyk ugrunda daşary ýurt basybalyjylaryna garşy alyp baran göreşinde il-gününi söýýän batyr, gahryman, edenli ýigitleri terbiýeläp ýetişdirmegiň zerurlygyna düşünipdir hem-de olary taryplapdyr («Kem biler», «Ynsan ugraşsa», «Ganatlanyp uçmaga»). Şahyr halky birek-biregiň sarpasyny belent tutmaga, agzybirlige çagyrypdyr. Baş-başdaklygy, duşmançylygy, agzalaçylygy ýazgarypdyr:
Tutan işi barmaz başa,
Täsipli bolan iliň.
Şabendäniň ahlak-didaktiki goşgularynyň öz döwri üçin uly terbiýeçilik ähmiýetiniň bolandygy belli zatdyr. Olar häzir hem öz güýjüni ýitirmän gelýär.
Şahyryň aýdyşyk we tapmaça häsiýetli goşgylary hem bar. Mysal üçin, «Dagy bäş», «Wallasy kyrk», «Kaýdadygy bilinmez», «Zamany nedir», «Kaýsydyr erur» atly goşgularynda şahyr näme hakynda pikir ýöredilýän bolsa, onuň häsiýetli hem özboluşly aýratynlyklaryny aýlawly sözler arkaly ýatlatmak bilen, oýlap tapmasy kyn soraglary orta atýar. Oýlanyp tapylmaly jogaplar astronomiýa, anatomiýa, taryh, edebiýat we beýleki ylymlar bilen bagly bolup, oňa dini äheň berilýär. Şabendäniň «Dagy bäş» hem «Wallasy kyrk» atly goşgularynda Aý, Gün, ýyldyzlar, bir ýyl, dört pasyl, on iki aý, hepde, gije gündiz barasynda söz açylyp, olar bäş wagt namaz, kyrk parz (Yslam dini boýunça ýerine ýetirilmeli kada-kanunlar) bilen baglaşdyrylýar:
Habar bergil, Haşym hojam,
Ne çölüstandyr, dagy bäş.
Agzynda kyrk müň kyrk dişi,
Ne ýylandyr aýagy bäş.
Synamda yşkyň dagy bar,
Dilsiz, agyzsyz ýagy bar.
Üç ýüz altmyş aýagy bar,
Her aýagnyň barmagy bäş.
Birinji bentde şahyr gije-gündizi asty ak, üsti gara ýylana, gijäniň garaňkylygyny agza, asman ýyldyzlaryny bolsa dişe meňzedýär. Ikinji bentde, «Üç ýüz altmyş aýakly, dilsiz-agyzsyz ýagy» bir ýyl diýen manyny aňladýar. Milady hasabyndan tapawutly hijri senesi oýunça bir ýyl üç ýüz altmyş gün hasaplanýar. Onuň «Kaýdadygy bilinmez» atly goşgusynda şol maglumatlaryň üsti ýetirilýär:
Ol nedir kim, dört ýanynda ýüzi bar,
Ol nedir kim, synasynda gözi bar,
Ne kelamdyr üç ýüz altmyş sözi bar,
Ýerde, gökde, Aýdadygy bilinmez?
Bu bentdäki "dört ýanynda ýüzi bar" dört pasyl, "synasynda gözi bar" Aý hem Gün (iki göz), "üç ýüz altmyş sözi bar" üç ýüz altmyş gün bolmaly.
Beýleki birnäçe şahyr ýaly, Şabende «Kaýsydyr-Erur» atly tapmaçasynda sorag we onuň jogabyny bilelikde beripdir.
Şahyr tapmaça häsiýetli goşgularyny, bir tarapdan, Kasym hojam ýaly (kä ýerde Bakyr hoja) din wekilleriniň ylym-bilimini, olaryň dünýägaraýşyny barlap görmek, olary synagdan geçirmek, ikinji tarapdan bolsa, döwürdeşleriniň tiz pähimliligini, oýlanyşyny, ylym-bilimlerini ösdürmek maksady bilen düzüpdir. Ol ruhanylary sowatsyzlykda, nadanlykda aýyplaýar. Hatda ylym-bilimi bolmasa-da, halk köpçüliginiň öz aýdanlaryna düşünýändigini olara ýatladýar.
Şabendäniň tapmaça ýaly goşgulary onuň öz döwrüniň ýokary sowatly adamy bolandygyny, onuň köp zatlar bilen gyzyklanan-dygyny, pähim-paýhasly, ýiti zehinli, dilewar, gepe-söze çeper adam bolandygyny görkezýär.
Şabende «Lailaha illalladyr», «Lälezar etgen jelil» ýaly dini-mistiki äheňdäki goşgulary hem ýazypdyr. Olarda dini düşünjeler öwüt-ündew edilýär. Bu şahyryň döredijiliginiň çäkli tarapydyr.
Şabende lirikasyny türkmen şygyr sungatynyň gowy nusgalary bilen bezäpdir. Ol halk gepleşiginiň iň saýlama sözlerini kapyýa hökmünde ulanypdyr. Onda arap-pars sözleri örän az duş gelýär. Şabendäniň goşgularynyň köpüsi 8-11 bogundan ybarat bolup, olaryň hemmesi diýen ýaly goşuk (murapbag) formasynda ýazylypdyr. Onda 14–15–16 bogunly muhammes (bäşleme), on ikileme formasynda ýazylan şygyrlar-da duş gelýär. («Kaýsydyr - Erur», «Gözelim»).
Möçber taýdan şeýle köp bolmasa-da, hil babatdan gowy goşgulary bilen Şabende türkmen poeziýasyna gymmatly goşant goşupdyr. Ol XVIII asyr türkmen edebiýatynyň taryhyndaky realistik ugruň ösmegine uly ýardam edipdir.


text:
Bir garyp ýigit patyşanyň gyzyna aşyk bolýar. Ol şol jelagaýlaryň tanymal derwüşiniň ýanyna baryp, özüniň namut derde uçrandygyny aýdýar. Ondan kömek soraýar. Derwüş oňa: «Oglum, şähere girilýän ýerde otur. Senden näme sorasalar, diňe «Alla» diý, başga zat diýme!» diýýär. Garyp oglan diýleni edýär. Günler geçýär, aýlar geçýär. Şäheriň girelgesinde duran bu ýigidiň agzyndan «Alladan» başga söz çykmaýar. Hälki derwüş hem her gün onuň iýmitini ahmal etmän getirip durýar. Agzyndan «Alla» sözünden başga kelam çykmaýan bu ýigit halk arasynda meşhurlyk gazanmaga başlaýar. Ol baradaky gürrüňler ahyry patyşanyň hem gulagyna baryp degýär. Patyşa-da bu ýigit barada gyzyklanyp ugraýar. Häki derwüşi ýanyna çagyryp, ondan ýigit hakynda sorag-ideg edýär. Derwüş hem ýigidiň döwrüň uly alymlarynyň biridigini aýdýar. Patyşa ýigidi görmäge gidýär. Haçanda patyşa ondan: «Sen kim? Nähili derdiň bar? Näme isleýärsiň?» diýip soranda, ýigit patyşa diňe «Alla» diýip, jogap bermek bilen çäklenýär. Başga ýekeje sözem geplemeýär. Onsoň derwüş agşam ýigidiň ýanyna baryp, «Patyşa tä gyzymy bereýin diýýänçä, ondan zat diläýmegin» diýip sargaýar. Ýene bir gün patyşa ýigidiň ýanyna gelip, oňa şeýle diýýär: «Seniň islegiň näme? Eger isleseň, seni gyzym bilen öýlendireýin!» Derwüş üçin her näçe geň hem bolsa, ýigit patyşanyň bu teklibine-de şeýle diýip jogap berýär: «Ýok islemeýärin. Indi ony hem islemeýärin. Owwal başda Biribardan başga zadyň hatyrysyna «Alla» diýmäge başladym. Patyşa öz aýagy bilen huzuryma geldi. Meniň ýaly garyp biçärä gyzyna öýlenmegi teklip etdi. Allanyň hatyrysyna «Alla» diýen bolsadym, kim bilýär, nämeler bolardy!? Mundan beýläk Ondan başganyň adyny dilime almaryn, Ondan gaýry zat islemerin!»
***
Ony tapan nämäni ýitirer, Ony ýitiren nämäni tapar?
Ol islese, zyndanlar köşk, köşkler zyndan bolar.
Hawa, adam bütin jany-teni bilen:
«Pany men, pany zady islämok.
Ejiz men, ejiz zady islämok.
Ruhumy Rahmana bagş eýledim, gaýrysyny islämok.
Isläýärin, ýöne Baky Ýar isleýärin.
Zerre men, emma ýaşmaýan Gün isleýärin.
Hiç içre hiç men, emma bu barlyklaň baryn isleýärin» – diýip bilmeli.
Aşyk garyp
Bir garyp ýigit patyşanyň gyzyna aşyk bolýar. Ol şol jelagaýlaryň tanymal derwüşiniň ýanyna baryp, özüniň namut derde uçrandygyny aýdýar. Ondan kömek soraýar. Derwüş oňa: «Oglum, şähere girilýän ýerde otur. Senden näme sorasalar, diňe «Alla» diý, başga zat diýme!» diýýär. Garyp oglan diýleni edýär. Günler geçýär, aýlar geçýär. Şäheriň girelgesinde duran bu ýigidiň agzyndan «Alladan» başga söz çykmaýar. Hälki derwüş hem her gün onuň iýmitini ahmal etmän getirip durýar. Agzyndan «Alla» sözünden başga kelam çykmaýan bu ýigit halk arasynda meşhurlyk gazanmaga başlaýar. Ol baradaky gürrüňler ahyry patyşanyň hem gulagyna baryp degýär. Patyşa-da bu ýigit barada gyzyklanyp ugraýar. Häki derwüşi ýanyna çagyryp, ondan ýigit hakynda sorag-ideg edýär. Derwüş hem ýigidiň döwrüň uly alymlarynyň biridigini aýdýar. Patyşa ýigidi görmäge gidýär. Haçanda patyşa ondan: «Sen kim? Nähili derdiň bar? Näme isleýärsiň?» diýip soranda, ýigit patyşa diňe «Alla» diýip, jogap bermek bilen çäklenýär. Başga ýekeje sözem geplemeýär. Onsoň derwüş agşam ýigidiň ýanyna baryp, «Patyşa tä gyzymy bereýin diýýänçä, ondan zat diläýmegin» diýip sargaýar. Ýene bir gün patyşa ýigidiň ýanyna gelip, oňa şeýle diýýär: «Seniň islegiň näme? Eger isleseň, seni gyzym bilen öýlendireýin!» Derwüş üçin her näçe geň hem bolsa, ýigit patyşanyň bu teklibine-de şeýle diýip jogap berýär: «Ýok islemeýärin. Indi ony hem islemeýärin. Owwal başda Biribardan başga zadyň hatyrysyna «Alla» diýmäge başladym. Patyşa öz aýagy bilen huzuryma geldi. Meniň ýaly garyp biçärä gyzyna öýlenmegi teklip etdi. Allanyň hatyrysyna «Alla» diýen bolsadym, kim bilýär, nämeler bolardy!? Mundan beýläk Ondan başganyň adyny dilime almaryn, Ondan gaýry zat islemerin!»


text:
Qartaıýdan qorqasyz ba? Qartaıǵanda qaıda barasyz? Endi qansha jyl ómir súrgińiz keledi? Bir sát osy suraqtar tóńireginde oılanyp kórdińiz be? Eger tipti oılanýǵa da qorqynyshty bolsa, «Qupııa agent» derekti fılmin kórińiz. Rejısseri – Maıte Alberdı.
Sebebi bul fılm arqyly keıbirimizge qorqynyshty bolǵan álemniń qyr-syry ashylady, ondaǵy keıipkerlerdiń jan dúnıesine úńilý arqyly ishki qorqynyshyńyz seıiledi. Bizdiń mentalıtet boıynsha ata-anasyn qarttar úıine ótkizip jibergen balalarǵa degen jekkórinish sezimi ǵana bar. Al, ol ǵımarattyń ishindegi taǵdyr tálkegine túsken tulǵalardyń ishki sezimine, ótkerip otyrǵan oqıǵalaryna eshkim úńilip kórgen emes.
Fılmde keıipkerler óte kóp. Keıipkerlerdiń kóptigi derekti fılmdegi shyndyqtyń salmaǵyn jan-jaqty qamtamassyz etip tur. Sonysymen qundy, sonysymen tereń. Sebebi árqaısysynyń óz jarasy, óz shyndyǵy, oryndalmaı qalǵan armany bar. Avtor barlyǵynyń sheshimin bas keıipker arqyly sheshkisi keledi. Meıirim jetpegenderge jyly sózben shýaq shashady, ishi pysqandarmen áńgime dúken qurady, mahabbattan qur alaqan qalǵandarǵa júrek túkpirinen oryn ashady.
Fılm sınopsısi boıynsha chılılik tyńshy 8Z jastaǵy Serhıony qarttar úıine shpıon bolýy úshin jumysqa alady, óıtkeni qarttar úıindegi anasyna ondaǵy qyzmetkerler zorlyq-zombylyq kórsetedi degen kúmáni bar. Taza, ádil ári ázil-shyny aralas, shytyrmanǵa toly bul fılm ómirdiń ǵajaıyptaryn taný eshýaqytta kesh emes ekenin túsindirgisi keledi.
Kartına «Oskar-2021» premııasynyń «Úzdik derekti fılm» kategorııasyna usynylǵan. Bul derektiń ózi fılm maǵynasy men túsirýshi toptyń kásibıliginen barynsha habar berip tur. Keıipkerlerdiń shynaıy shyǵýy, belgili bir dramatýrgııalyq jelige utymdy qurylýy, rejısserlik kózqarastaǵy ońtaıly sheshimder, operator jumysynyń kórinisi barlyǵy ushtasa kelip, fılmniń kórkemdiń qyryn arttyryp, kórermen júreginen oryn alýyna septigin tıgizetini anyq.
«Qupııa agent» fılmin kóremin deseńiz, QaraFest usynatyn kınokórsetilimderge kelińiz.
23-28 qyrkúıek aralyǵynda «Arman» kınoteatrynda QaraFest usynatyn 10 halyqaralyq fılm kórsetiledi. Al onlaın-festıval – qarafilmfest.kz alańynda 30 qyrkúıek pen 9 qazan aralyǵynda ótedi.
QaraFest baǵdarlamasynda Chılı, Túrkııa, Shveııa, Germanııa, Norvegııa, Fınlıandııa, Grýzııa, Belgııa, AQSh jáne Rýmynııadan 10 týyndy bar. Barlyq fılmder túpnusqa tilinde, qazaq jáne orys sýbtıtrlerimen kórsetiledi.
Kórsetilimder Soros-Qazaqstan qorynyń jáne Nıderlandtyq movies That Matter kınofestıvaliniń granttar baǵdarlamasynyń qoldaýymen uıymdastyryldy.


text:
OWGANYSTANYŇ GOŇŞY DÖWLETLERINIŇ DAŞARY IŞLER MINISTRLERINIŇ DUŞUŞYGY GEÇIRILDI
2021-nji ýylyň 8-nji sentýabrynda Owganystanyň goňşy döwletleriniň daşary işler ministrleriniň wideoaragatnaşyk arkaly duşuşygy geçirildi. Duşuşyk Pakistan Yslam Respublikasynyň başlangyjy bilen guraldy.
Geňeşmelere şeýle-de Eýran Yslam Respublikasynyň, Hytaý Halk Respublikasynyň, Täjigistan Respublikasynyň we Özbegistan Respublikasynyň daşary syýasat edaralarynyň ýolbaşçylary gatnaşdylar.
Türkmenistanyň Daşary işler ministriniň orunbasary Wepa Hajiýew türkmen tarapynyň goňşy ýurtdaky we tutuş sebitdäki häzirki ýagdaýlar bilen bagly bolan garaýyşlaryny beýan etdi.
Türkmen tarapynyň çykyşynda: “Bu duşuşyk Türkmenistan tarapyndan Owganystanda parahatçylygyň we howpsuzlygyň üpjün edilmegi hem-de bu ýurduň mundan beýläk-de hemmetaraplaýyn ösdürilmegi ugrunda sebitleýin utgaşykly çemeleşmäniň işlenilip düzülmegi ugrundaky mümkinçilik hökmünde kabul edilýär” diýip bellenildi.


text:
Lukmanlar we alymlar köplenç «SARS-CoV-2» koronawirusy möwsümleýin wirus dümewleme ýaly bir kesele öwrüler diýip aýdýarlar, diýip «pravda.ru» ýazýar.
Lukmançylyk jemagatynyň wekilleri wagtyň geçmegi bilen «SARS-CoV-2» dümewlemäniň ykbalyny gaýtalar, onuň garşysyna sanjym bolsa her ýylky meýilleşdirilen çärä öwrüler diýip hasaplaýarlar. Russiýanyň Ylymlar Akademiýasynyň A.A.Harkewiç adyndaky maglumatlary bermek meseleleri Institutynyň uly işgäri, bioinformatik, Russiýanyň ylymlar akademiýasynyň ýalan ylym bilen göreşmek boýunça toparynyň agzasy, biologiýa ylymlarynyň kandidaty Aleksandr Pançin belli bir şertlerde koronawirusyň öz özünden ýitip gitmeginiň we täzeden sanjym etmegiň zerurlygynyň aradan aýrylmagynyň mümkindigini aýtdy. Biolog koronawirusyň dümewlemäniň wirusyndan haýal mutasiýa geçýändigini belledi. Şonuň üçin hem, onuň mundan beýläkki ykbalyny kollektiw immunitet alynmagy çözmäge kömek eder, diýip bellenilýär.