text:
Arap döwletlerindäki bahar gozgalaňlarynyň ilkinji günlerinde planlaşdyrylan täze sosial aragatnaşyk ulgamy dünýädäki musulmanlary pornografiýa, yslama garşy hüjüm we syýasat ýaly meselelere degişli bolmadyk bir ugurdan birleşdirmekçi bolýar. Emma käbir musulmanlar muňa ynamsyzlyk bilen garaýarlar.
“Salamworld” – özüni tutuş dünýädäki musulmanlar üçin sosial aragatnaşyk ulgamy hökmünde tanatmaga çalyşýar. Bu resurs öňki sowet respublikalaryndan gelip çykan hususy şirket tarapyndan dolandyrylýar.
“Salamworld”, awgust aýynda işläp başlansoň, özüniň “Facebook” ýaly sosial aragatnaşyk ulgamlaryna meňzeş bolmajagyny, sebäbi özüniň yslam kada-kanunlaryna laýyklykda hereket etjegini wada berýär.
Bu internet resursy öz ulanyjylaryna yslam mazmunly maglumatlary hödürlejegini, şol sanda internetde yslam kitaphanasyny, yslam dindarlarynyň wagyzlaryny, şeýle-de musulmanlar tarapyndan musulmanlar üçin döredilen kompýuter oýunlaryny teklip etjegini aýdýar.
Başda Moskwanyň we Kairiň Yslam medeni merkezlerinde, soňra Stambulda öz edaralaryny açan “Salamworld” üç ýylyň dowamynda özüne 30 million adamy çekmek isleýänligini aýdýar.
Howatyrlanmalar
Emma käbir musulmanlar “Salamworldyň” Moskwa we beýleki postsowet döwletleriniň hökümetleri bilen gatnaşyk saklamagyndan howatyr edýärler.
Olar şeýle-de şirketiň 50 million dollardan ybarat maliýe üpjünçiliginiň kim tarapyndan amala aşyrylýanlygyny bilmek isleýärler. Şirket “Gazagystanly hususy biznesmenler” diýip bellän çeşmeleriniň üstüni açmagy wada beren hem bolsa, bu maglumat heniz ýapyklygyna galýar.
Noori Wali “Owgan-german onlaýn” atly internet neşirine ýolbaşçylyk edýär. Bu neşir dünýädäki owgan bosgunlary üçin işleýär. Noori Wali Moskwa bilen baglanyşygy bolan islendik proýekte owganlaryň ynamsyz garaýandyklaryny aýdyp, özüniň bu proýekte hem owgan hem musulman hökmünde garaýanlygyny belleýär.
Waliniň sözlerine görä, ol bu proýekte yslama peýda getirmän, tersine, zyýan ýetirip biljek we yslamyň abraýyny peseldip biljek pirim hökmünde garaýar.
Azerbeýjanly blogger Adnan Hajizade Azerbaýjanyň hökümetini ýaňsylanlygy sebäpli 2009-njy ýylda bir ýyllyk türme tussaglygyna höküm edilipdi. Ol hem “Salamworld” internet neşiri bilen bagly bildirilýän howatyrlanmalara duş gelenligini aýdýar:
—Men henizem muňa biznes proýekti hökmünde garaýaryn, emma “Facebook” arkaly käbir musulmanlardan eşidişime görä, olar “Salamworld” aragatnaşyk ulgamyna goşulmakçy däl, sebäbi olar bu ulgamyň dünýäniň dürli künjeklerindäki aktiw musulmanlary anyklap, olara gözegçilik etmek we yzarlamak ýaly çäreleri göz öňünde tutýan güýçleriň döreden bolmagyndan howatyrlanýarlar. Emma muňa hiç hili subutnama ýok.
“Salamworldyň” ýolbaşçylarynyň şahsyýeti-de has köp aladalanma döredýän meseleleriň biri. Kompaniýanyň baş müdiri Abdyl Wahid Nyýazow Moskwada ýerleşýän Yslam medeniýetiniň merkezine ýolbaşçylyk edýär. Bu medeni merkez bolsa Orsýetiň Müftüler Geňeşiniň jemgyýetçilik bölümi hökmünde iş alyp barýar.


c: text/html

text:
Belarus bilen Litwanyň serhedinde öten agşam saklanan belarus oppozision syýasatçy Stanislaw Şuşkewiç boşadyldy. Onuň ýany bilen bile barýan 12 student hem goýberildi.
Şu gün Belarusyň garaşsyzlyk güni, oppozisiýa şol çärä gabatlap, ýurt ýolbaşçylarynyň syýasatyna protest hökmünde dymmak aksiýasyny şu gün agşam geçirmegi planlaşdyrýar.
Minskide häkimiýetler harby parad geçirdi. Paradda eden çykyşynda prezident Aleksandr Lukaşenko ýurtda ýagdaýy durnuksyzlaşdyrmaga synanyşykda haýsydyr bir daşary güýçleri aýyplady.
Lukaşenkonyň sözlerine görä, maglumat hüjümi güýçlenýär, jemgyýetçilik pikirini galplaşdyrmak artýar.
Oppozisiýa häzirki ykdysady krizis şertlerinde harby parad üçin şeýle çykdajynyň maksada laýyk däldigini öňe sürýär.
Belarusda howpsuzlyk çäreleri güýçlendirildi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Penşenbe güni ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama bilen orsýetli kärdeşi Dimitriý Medwedewiň arasynda telefon arkaly söhbetdeşlik geçirildi. Bu barada Ak Tam habar berýär.
Resmi beýanatda aýdylmagyna görä, prezidentler BMG tarapyndan Eýrana garşy girizilmeli sanksiýalar baradaky tagallalary artdyrmak boýunça wekillerine tabşyryk bermek babatda ylalaşdylar.
Obama bilen Medwedew ýadro programmasy sebäbli BMG tarapyndan Eýrana garşy girizilmeli sanksiýalaryň dördünji tapgyry bilen bagly uly güýçleriň arasynda ylalaşyga gelmek boýunça geçirilýän gepleşiklerde “oňyn ösüşiň” bolanlygy barada gürrüň etdiler.
Bu ugurda alnyp barylýan gepleşiklerde tizräk netije gazanmak üçin tagallalary artdyrmak barada Medwedew bilen Obamanyň öz wekillerine tabşyryk bermek boýunça ylalaşanlygy habar berilýär.


text:
Siriýaly aktiwistler hökümet güýçleriniň hepdäniň penşenbe güni Damaskyň eteginde geçiren hüjümlerinde azyndan 35 adamyň öldürilenligini we, käbir adamlaryň gynamalara sezewar edilip, jezalandyrylandygyny aýdýarlar.
Siriýaly aktiwistleriň Londondaky ynsan hukuklary topary hökümet goşunlarynyň Damaskyň günorta-günbatar tarapyndaky Jdeýdet Artouz etrabynda 100-e golaý ýaş adamy tussag edendiklerini we mekdebe eltip, gynandyklaryny habar berdi.
Ýerli ýaşaýjylaryň aýtmagyna görä, harbylar penşenbe güni irden bu ýerden gidenlerinde, yzlarynda bir topar jeset galdyrypdyrlar.
Döwlet telewideniýesi Jdeýdet Artouz etrabynda “onlarça terrorçynyň we hakyna tutulan adamyň ýesir düşendigini ýa öldürilenligini” habar berdi.
Hepdäniň penşenbe güni Jdeýdet Artouz etrabynda bolan waka barada habar berilmezinden bir gün öň Aleppoda hökümete garşy çykyş edenler diýlip atlandyrylan adamlaryň jezalandyrylşyny görkezýän wideo ýazgylar peýda bolupdy.
Wideoda gazaply ýenjilip, diwaryň öňünde hatarlanyp goýlan adamlaryň oka tutulýanlygy görkezildi.
Halkara ynsan hukuklaryny goraýjylar Siriýadaky konflikte gatnaşýan taraplaryň ikisini-de zorluga ýol bermekde aýypladylar.
Söweş dowam edýär
Siriýanyň ynsan hukuklary boýunça gözegçisi atly topar hepdäniň penşebe güni gozgalaňçylaryň hökümetiň Aleppo şäheriniň golaýyndaky howa bazasyny oka tutandyklaryny we munuň üçin söweşlerde ele salnan tanky ulanandyklaryny habar berdi.
Menagh howa bazasynyň Aleppo hüjüm eden harby dikuçarlar tarapyndan ulanylanlygy hem habar berilýär.
Aleppoda agyr söweşler dowam etdirilýär. BMG-niň synçylary gozgalaňçylaryň söweşde hökümetiň elinden alnan tanklara we beýleki harby maşynlara eýe bolandyklaryny tassykladylar.
BMG-niň synçylary hökümet harbylarynyň Aleppoda howa hüjümlerini geçirip, gozgalaňçylary oka tutandyklaryny hem tassykladyrlar.
Ilatyň ýagdaýy
Aleppo şäheriniň ýüzlerçe ýaşaýjysy ýaşaýan ýerlerini terk edip, goňşy Türkiýedäki, Iordaniýadaky we Liwandaky bosgunlar lagerlerinde bolýan bosgunlara goşuldy.
Dünýä azyk pogrammasy we BMG-niň azyk we oba hojalygy boýunça guramasy şu ýyl çak bilen 3 milliona golaý siriýalynyň azyk önümleriniň ýetmezçiligini duýmaklarynyň ähtimaldygyny, sebäbi ýurtda gidýän söweşleriň oba hojalygyna zeper ýetirendigini aýtdy.
Şeýle-de bu guramalar, BMG-niň we Siriýanyň hökümetiniň maglumatlaryna salgylanyp, şu ýyl Siriýanyň oba hojalyk pudagynyň çak bilen 1.8 milliard dollarlyk zyýan çekenligini yglan etdiler.


text:
Şu geljek hepde Türkiýäniň paýtagty Ankarada “Türkmenistan” parky açylyp, onda beýik türkmen klassyk şahyry Magtymguly-Pyragynyň ýadygärligi ýerleşdiriler.
Bu barada hepdäniň anna güni geçirilen hökümet maslahatynda Türkmenistanyň daşary işler ministri Reşit Meredow eden çykyşynda mälim etdi.
Maglumata görä, Türkmenistanyň hormatyna döredilen bu parkyň açylyş dabarasy prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Türkiýä etjek saparyna gabatlanylyp gurnalar.
Berdimuhamedowyň Türkiýä etjek bu saparynyň barşynda Türkmenistan bilen Türkiýäniň özara hyzmatdaşlyklaryny mundan beýläk has-da ösdürmek meseleleri boýunça ýokary derejede gepleşikler geçiriler diýlip garaşylýar.
Mundan daşary, bu resmi sapara gabatlanylyp, Türkiýede ençeme medeni çäreleriň, şol sanda iki ýurduň aýdym-saz ussatlarynyň gatnaşmagynda konsert programmalarynyň-da gurnaljakdygy habar berilýär.


text:
Ýakynda Türkmenistanyň Maliýe ministrligi bilen Maliýe hasabatynyň halkara standartlary boýunça fondy (MHHS) özara täze bir ylalaşyga gol çekdiler. Bu ylalaşyk maliýe hasabatynyň halkara standartlaryny türkmen diline terjime etmek üçin awtorlyk hukugyny bermek we MHHS-i Türkmenistanyň çäklerinde mundan beýläk hem ornaşdyrmak barada iki ýyllyk şertnamany öz içine alýar.
ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň bu barada ýaýradan metbugat beýanatynda bu ädimiň Türkmenistanyň global ykdysady sistemasyna utgaşmak ugrunda hem-de ýurda inwestisiýalary çekmek babatda amala aşyrylýan çäreleriň biridigi nygtalýar.
Türkmenistanyň Maliýe ministrligi bilen gol çekişmek dabarasyna gatnaşan MHHS fondunyň ýokary derejeli wekili Kenet Kreýton çykyş edip, awtorlyk hukugyny bermek baradaky bu şertnamanyň Türkmenistanyň hökümetiniň MHHS-i türkmen diline geçirmek we halkara buhgalteriýa standartlaryny milli buhgalter-hasabat ulgamyna sazlaşykly girizmek üçin hukuk taýdan möhüm ädimdigini aýtdy.
Ozaldan zerurlyk bar…
Ýatladyp geçsek, 2010-njy ýylyň noýabr aýynda türkmen parlamenti ýurtdaky buhgalter hasabatyny halkara standartlaryna geçirmek babatdaky kanuny kabul etdi. Şol kanuna laýyklykda, 2014-nji ýyla çenli ýurtdaky edaradyr kärhanalaryň buhgalterlik hasabatlary we auditi halkara standartlaryna laýyklykda ýöredilmeli.
Ýurduň banklary maliýe hasabatlaryny düzmekde täze usula 2011-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan başlamalydy. Şu ýylyň 19-njy iýulynda ABŞ-nyň Halkara ösüş agentliginiň ýardamy bilen türkmen banklarynda maliýe hasaplaşyk sistemasynyň halkara ölçeglerine tapgyrlaýyn geçilýändigi barada ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçihanasy habar berdi.
Häzirlikçe, bughalter hasaplaşygyny halkara standartlaryna geçirmek işleriniň ýurduň “Senagat” hem “Daşary ykdysady” banklarynda amala aşyrylýandygy aýdyldy.
2008-2009-njy ýyllar aralygynda Türkmenistanda ABŞ-nyň halkara ösüş agentliginiň proýekti boýunça 20-den gowrak adam buhgalter hasaba alnyşyny we auditi halkara ölçeglerine laýyklykda alyp barmak boýunça okuw seminarlaryna gatnaşdy. 2010-njy ýylda bu okuwyň üç esasy moduly boýunça synagdan üstünlikli geçen dört sany türkmenistanly spesialiste sertifikat berildi.
Şertnama bilen mesele tamamlanmaýar
Maliýe hasabatynyň halkara standartlaryny türkmen diline terjime etmek üçin awtorlyk hukugyny bermek baradaky şertnama gol çekişlik dabarasynda Türkmenistanyň maliýe ministri Döwletgeldi Sadykow çykyş edip, bu şertnama gol çekilmeginiň milli ykdysadyýeti diwersifikasiýalaşdyrmak we häzirki zaman halkara ykdysady ulgamyna goşmak meselesine ýardam berýändigini aýtdy.
Buhgalteriýa hasabatynyň halkara ölçegleriniň ýurtda girizilmegi Türkmenistana daşary ýurt maýa goýumlarynyň möçberiniň artmagyna ýardam eder diýilip garaşylýar.
Türkmenistanyň maliýe ulgamynda uzak wagtlap işlän ykdysatçy Annadurdy Hajyýewiň pikiriçe, Türkmenistanyň buhgalteriýa hasabatynda halkara ölçegleriniň girizilmegi esasan daşary ýurtlular üçin zerur.
Bilermen halkara ölçeglerine laýyklykda düzülen bu maglumatlaryň daşary ýurtlulara hem düşnükli bolup, Türkmenistanyň içindäki ýagdaýa baha bermek üçinem zerurdygyny aýdýar.
«Maliýe hasabatynyň halkara standartlary entek Ýewropanyň hemme ýurtlarynda-da girizilenok, Orsýetde şu ýyldan başlap, bu ugurdan hereket edip başlaýarlar. ABŞ 2014-njy ýylda bu ölçeglere doly geçýär. Buhgalter hasabatlarynyň ýöredilmeginiň halkara ölçeglere geçirilmegi ýurda inwestisiýa çekmek meselesine öňyn täsir edip biler. Emma şol hasabatlarda görkezilýän sanlar näderejede özüne çekiji bolsa-da, kanunlar işlemese, korrupsiýa ýok edilmese, açyk jemgyýetde işlemäge öwrenişen Günbatar kompaniýalary Türkmenistana maýa ýatyrmakdan çekinerler. Ýagny, ýurtda halkara ölçegleriniň girizilmegi bilen Türkmenistan açyk ýurt bolar diýip, pikir edemok» diýip, A.Hajyýew belledi.
Ykdysatçy Annadurdy Hajyýew maliýe hasabatynyň halkara standartlary fondunyň hökümete degişli bolmadyk, garaşsyz guramadygyny belläp, Türkmenistanyň BMG ýaly guramalar bilen hem rezolýusiýalara gol çekip, käbir halatlarda olaryň şertlerini ýerine ýetirmeýändigini aýtdy.
Bilermeniň pikiriçe, dünýä ykdysadyýetiniň bir bölegi bolmak üçin belli bir işleri yglan edip, şol ugurdan kanunlary kabul etmek ýeterlik däl, ýurtda kanunlaryň işlemegini hem gazanmaly.
«Türkmenistanyň dünýä ykdysadyýetine integrirlenmegi barada gürrüň ederden entek ir. Sebäbi men ýakynda dünýä ykdysady forumynyň hasabatyny okadym. Dünýäniň dürli ýurtlarynyň ykdysady ýagdaýyna, olaryň dünýä ykdysadyýetine integrirlenmegine baha berlen şol hasabatda Türkmenistan barada maglumat berilmändir. Bu bolsa ýurduň henize çenli ýapykdygyna şaýatlyk edýär. Şonuň üçin, men-ä belli bir şertnamalara gol çekip, dünýä jemgyýetçiligine integrirlendik diýip netije çykarmaga howlukmazdym» diýip, A.Hajyýew belleýär.
Optimistik garaýyşlar hem bar
Moskwa Döwlet uniwersitetiniň Aziýa we Afrika institutynyň Merkezi Aziýa hem Kawkaz bölüminiň başlygy, professor Leonid Fridman türkmen häkimiýetleri tarapyndan ädilýän bu ädimlere gowy baha berip, Türkmenistany dünýäniň ykdysady sistemasyna goşmak üçin hem ýurda inwestisiýalary çekmek üçin ýurtda reformalary has çalt depginde geçirmelidigini aýtdy.
Leonid Fridman «Häzir Türkmenistanda bir ädim öňe ädilse, iki ädim yza süýşülýär. Bu usul bilen uzaga gidip bolmz. Uç-dört ädim öňe ädip, zerur bolan halatynda, bir ädim hem yza ädip bolar» diýip, belledi. Şol bir wagtda-da, ol Berdimuhamedowyň reformalary amala aşyrjagyna ynanýandygyny, häzirki prezidentiň Nyýazowdan tapawutlylykda aýagyny ýerden üzmändigini we onuň ýaş hem-de edermendigini nygtady.
Şeýle-de, Leonid Fridman beýleki ýurtlaryň maslahatyna gulak asman, reformalary geçirmedik ýurlartda ýüze çykýan häkimiýet agdarylşyklaryny başdan geçiren ýurtlaryň mysalynyň Berdimuhamedowa reformalary geçirmäge esasy itergi berjek faktordygyny hem aýtdy. Ýagny, bilermeniň pikiriçe, her adamda öz-özüni gorap saklamak instinkti bar. Şol instiktiň türkmen ýolbaşçylarynda hem bardygyna ynanýandygyny bilermen aýdýar.
Ykdysatçy professor Fridman türkmen häkimiýetleriniň indi hereket etmäge wagtyň gelendigine düşünýändiklerini aýdyp, üstümizdäki ýylda ykdysady görkezijileri deňeşdirmek boýunça geçiriljek nobatdaky halkara maslahatyna, köp ýyl dowam eden arakesmeden soň, Türkmenistandan hem wekilleriň gatnaşjakdygyna umyt edýändigini nygtady.


text:
Gyrgyzystanyň ýolbaşçylary dini ekstremizm bilen ilteşikli jenaýatlaryň artýandygyny habar berýärler. Şeýle-de, maglumatda azyndan 80 gyrgyz raýatynyň Siriýada yslamçy söweşijileriň tarapynda söweşýändigi bellenilýär.
Gyrgyzystanyň Içeri işler ministrliginiň 3-nji iýulda beren maglumatyna görä, 2014-nji ýylyň ilkinji alty aýynda dini ekstremistler diýlip güman edilýänler tarapyndan amala aşyrylan 181 jenaýat hasaba alnypdyr. Geçen ýylyň ýanwar aýyndan iýun aýyna çenli aralykda şuňa meňzeş jenaýatlaryň 133 sanysy hasaba alnypdy.
Ministrligiň maglumatynda gürrüňi gidýän jenaýatlara gatnaşmakda şübhelenilip, 1-nji ýanwardan bäri Gyrgyzystanda 145 adam we zenan tussag edilipdir.
Şeýle-de, ministrlik öz maglumatynda ekstremist işlere gatnaşýan gyrgyz zenanlarynyň sanynyň hem artýandygyny belleýär. Maglumatda Siriýada söweşýän 80 gyrgyz raýatynyň azyndan 10-synyň zenandygyna ynanylýar diýilýär.


text:
Şu gün Ukraina sapar edýän Birleşen Ştatlaryň wise-prezidenti Jo Baýden Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýuşenko bilen gepleşikler geçirdi.
Jo Baýdeniň Ukraina saparynyň esasy maksady Orsýet-Amerikan gatnaşyklarynyň ýakynlaşmagynyň fonunda Waşingtonyň Ukraina bilen hyzmatdaşlyklarynyň ozalky ähimiýetini ýitirmeýänligini bu ýurduň häkimiýetlerine ynandyrmakdan ybarat diýlip hasaplanylýar.
Şu gün giçlik ol Ukrainanyň premýer-ministri Ýuliýa Timoşenko, ýurduň Moskwa tarapdar «Regionlar» partiýasynyň lideri Wiktor Ýanukowiç we Parlamentiň ozalky spikeri Arseniý Ýatsenýuk dagylar bilen hem duşuşar diýlip garaşylýar.
Bularyň üçüsem geljek ýylyň ýanwarynda geçiriljek prezidentlik saýlawlarynda özara bäsleşmekligi planlaşdyrýarlar. Ukraina saparyndan soň Birleşen Ştatlaryň wise-prezidenti Jo Baýden hepdäniň üçünji güni Gürjüstana-da sapar eder.


text:
BMG-nyň ýaýradan raportynda, Owganystandaky urşuň parahat ilatyň ýaşaýan ýerlerine ýaýraýanlygyna alada bildirilýär.
Howa hüjümlerde, maşynda ýerleşdirilen bomba partlamada we ajalyna kaýyllaryň hüjümlerinde parhat ilatyň pida bolýandygy şol raportda agzalýar.
Diňe şu ýylyň ýanwar aýyndan iýunyň soňuna çenli parahat ilatdan 1000-den gowragynyň pida bolandygy BMG-niň raportynda aýdýlýar. Geçen ýyl bilen deňeşdirlende ol 24% artypdyr. Olaryň 59%-ne Talyp toparynyň, 30%-ne bolsa Owganystanyň howpsuzlyk güýçleriniň jogapkärdigine-de şol raportda üns çekilýär.


text:
Owganystanyň günorta-gündogaryndaky Host welaýaty köpden bäri regional çatryk hasaplanylýar. 2001-nji ýilda talyplaryň häkimiýetden agdarylmagy bilen täze owgan hökümeti düzüldi.
Ilatynyň aglabasy puştunlar bolan Hostuň raýatlary welaýatda täze uniwersitetiň açylmagyny talap etdiler. Şu gün ýerli ilat geljekki nesliň sowatly bolmalydygyna ynanýar we müňlerçe studentler uniwersitetde bilim alýarlar. Ýakyn Gündogarda işleýän on müňlerçe Hostlular bolsa, öýlerine pul ýollaýarlar.
Olar ýerli ykdysadyýeti ösdürmek üçin edilýän aladalara zerur goldawy berýärler. Ýöne käbir pudakdaky ösüşlere we welaýatda üç müňe golaý günbatarly söweşijileriň bardygyna garamazdan, regionyň howpsuzlygy ýaramazlygyna galýar.
Amerikanyň täze harby strategiýasy boýunça Pakistanyň golaýynda günbatarly söweşijileriň sanyny köpeltmek göz öňünde tutulýar. ABŞ-nyň we NATO-nyň Owganystana ýollajak 37 müň söweşijisiniň bäş müňe golaýy Host welaýatynda ýerleşdiriler.
Host welaýatynyň möhüm tire-taýpa lideri Gazi Newaz Tanaýyň radiomyza aýtmagyna görä, şol söweşijiler hakykatdanam asudalyk we howpsuzlyk üçin tagalla etjek bolsalar, ýerli ilatyň aladasyny etmelidirler: “Olar serhetdäki asuda bolmadyk regionlara gitmeli we ilaty goramaly. Olar biziň syýasy sistemamyzy täzeden dikeltmäge we ösdürmäge kömek etmeli. Meniň pikirimçe, bu zatlar owgan halkynyň we ähli taýpalaryň olar bilen hyzmatdaşlygy üçin peýdaly bolardy. Şunlukda, bizde asudalyk we adalat bolardy”.
Onuň aýdanlary Owganystanyň günorta-gündogarynda we günorta-günbatarynda ýaşaýan ilatyň islegleri. Çünki 2006-njy ýyldan talyban gozgalaňçylarynyň güýçlenmegi bilen bu regionlarda howpsuzlyk juda peseldi.
Helmend welaýatynda ýerleşdiriljege meňzeýär
Medianyň maglumatlaryna görä, Amerikanyň we NATO-nyň Owganystana ýollajak 37 müň söweşijisiniň agalabasy Helmend welaýatynda ýerleşdiriljege meňzeýär. Olar ilatyň köp ýygnanýan merkezlerini we durnuksyzlyk barha ösýän Gandagara barýan ýollary gorarlar. Şol habarlarda goşmaça 10 müň deňiz-pyýada güýçleriniň ozaldan Helmendiň çäginde bar bolan dokuz müň söweşijiniň hataryna goşuljakdygy hem aýdyldy.
10 müň sany Britaniýaly güýçler bilen birlikde Helmend welaýaty Halkara güýçleriniň Owganystanda iň köp ýygnanan regiony bolar. Günortada Pakistan bilen serhetleşýän we Owganystanyň günortasyna, günbataryna hem demirgazygyna aralaşyp bolýan Helmend welaýatyny talyplar möhüm Sebit hökmünde ulanýarlar. Regionyň kenep önümçiliginiň bolsa, gozgalaňçylary maliýeleşdirmekde uly rol oýnaýandygyna ynanylýar.
Talyplardan we ýerli resmilerden howatyrlanýandygy üçin adynyň tutulmazlygyny soran Puştunlaryň tire-taýpa lideri welaýatyň 80 prosent çemesi territoriýasynda talyplaryň hereket edýändigini belledi. Helmendli bir ýaşulynyň radiomyza aýtmagyna görä, ol Halkara güyçleriň gozgalaňçylara garşy uruşmagyny däl-de, welaýaty we onuň dolandyrylyşyny ösdürmek ugrunda alada etmegini isleýär.
“Häzir biziň ilat ýalňyşlykda ýaşaýar. Olar ösen mekdepleri, bilimi we gowy adminstrasiýany isleýärler. Biziň adminstrasiýamyzdaky korrupsiýa bolsa, ýetjek derejesine ýetdi” diýip, helmendli ýaşuly sözüne goşdy. Häzir Kabulda ýaşaýan owgan analitigi Muhammet Fakuryň sözlerine görä, entek Owgan resmileriniň düzen güýçli syýasy strategiýasy durmuşa geçirilmese, Amerikanyň tagallasy netije bermez. Emma Host welaýatyndaky möhüm lider Tanaý bolsa, gozgalaňçylar bilen gepleşikler üçin ýerlikli aladalary görmek isleýär.


text:
Käbir ekspertler Türkmenistanyň amala aşyrýan energiýa syýasatyna üstünlikli diýip, baha berýärler. Eýsem, ýurduň gaz eksporty boýunça mümkinçilikleriniň giňelmegi halkyň durmuşyna nähili täsir ýetirip biler?
Eýrana tarap täze turbanyň açylmagynyň ýurduň gaz eksportynyň ugurlaryny köpeltmek bilen birlikde türkmen gazynyň eksportynyň möçberini-de artdyryp biljegini ekspertler belleýärler.
Türkmenistan boýunça bilermen Aždar Gurdowyň bellemegine görä, Eýran gaza baý ýurt bolsa-da, onuň gaz baýlyklary esasan ýurduň pars aýlagyna golaý böleginde ýerleşýär we onuň Türkmenistan bilen serhetdeş giňişliklerinde gaza zerurlyk bar.
Türkiýeli bilermen Mehmet Seýfuddin Türkmenistanyň alyp barýan syýasatyny “açyk gapylar” strategiýasy diýip atlandyrdy. Bilermen ýurduň Günbatara, Hytaýa we Eýrana tarap äden ädimleriniň geljekde üstünlik getirjegine ynam bildirdi.
Girdejiler köpelermi?
Tebigy gazyň eksporty üçin mümkinçilikleriniň giňelmegi bilen Türkmenistanyň gazdan gelýän girdejileriniň-de geljekde köpelmegi göz öňünde tutulýar. Şol bir wagtda, bu halkyň durmuşyna nähili täsir eder diýen sowal hem döredýär.
Öz nobatynda synçylar gazdan gelýän girdejileriň ýakyn wagtda çürt-kesik köpelmejegini çak edýärler. Munuň sebäbi täze gaz geçirijileri doly güýjünde işläp başlaýança wagt gerekliginde.
Orsýete satyljak gazyň möçberi şu ýyl 30 milliard kubometr diýlip ylalaşylan hem bolsa, geçen ýyl Orsýete akýan gazyň kesilmeginden Türkmenistanyň çeken zyýanynyň öweziniň dolunmagy üçin hem wagt gerek bolar.
Girdejiler we onuň halka täsiri
Türkmenistanly žurnalist Amanmyrat Bugaýew häzirki wagtda Türkmenistana gazdan gelýän girdejiler ýurduň ykdysady kuwwatyna siňýär diýen pikirde. Žurnalist ýurduň içinde dünýä standartlaryna laýyk gurluşyklaryň, halkara aragatnaşyk sistemasyna degişli proýektleriň, şol sanda “Demirgazyk-Günorta” demirýol sistemasynyň durmuşa geçirilmegi ýaly proýketleriň ähmiýetini nygtady.
Şol bir wagtda-da, Amanmyrat Bugaýew «döwlet serişdelerinden halkyň sosial ýagdaýyny gowulandyrmaga has köp pul gönükdirilse gowy bolardy» diýip belledi.
Geçen ýylyň dowamynda ýurtda amala aşyrylan işleriň sanawynyň ýerli metbugatda çap edilip başlananlygyny bellemek bilen, Amanmyrat Bugaýew muny aç-açanlyga tarap ädim diýip atlandyrdy. Emma gazdan gelýän girdejilere gezek gelende welin, ol çykdajylar we girdejiler barada kopçüligiň habarly edilmeýänligini hem aýtdy.
Amanmyrat Bugaýewiň pikirine görä, halkyň durmuş derejesiniň gowulanmagy ýurduň umumy ykdysady ösüşine bagly, munuň üçin bolsa ýurduň ykdysadyýeti reformirlenip, bazar ykdysadyýetine geçilmeli.
“Bazar ykdysadyýetine geçilmese, bu mydama agyryly gürrüň bolar, mydama problema bolar. Türkmenistan 70 prosent bazar ykdysadyýetine geçjek diýýär. Şol proses çaltlandyrylsa we döwlet bujeti gazdan gelýan pullaryň hasabyna dal-de, halkdan gelýän salgydyň hasabyna kemala gelse, ine, şonda halka-da pul geler, beýleki sosial ugurlara-da pul geler. Häzirki wagtda bolsa, ahli ykdysady prosessler döwletiň eýeçiliginde” diýip, Amanmyrat Bugaýew belledi.


text:
S.Nyýazowyň heýkeli Bitaraplyk diňinden aýryldy
Bu Bitaraplyk diňi ýurduň bitaraplygynyň üç ýyllygy mynasybetli 1998-nji ýylda gurlupdy.
Türkmenistanyň birinji prezidentiniň heýkelini saklaýan Bitaraplyk diňini aýyrmak boýunça işler iýun aýynda başlandy. Halkara köpçülikleýin habar serişdeleriniň maglumatlaryna görä, 25-nji awgustda S.Nyýazowyň altyn çaýylan 12 metrlik heýkeli aýryldy.
Şu günki güne çenli Türkmenistanyň we Aşgabadyň esasy simwoly hökmünde tanalan Bitaraplyk diňiniň depesinden S. Nyýazowyň heýkeliniň aýrylmagyna türkiýeli bilermen, Ankaranyň Gazy uniwersitetiniň professory Mehmet Seýfetdin ýurduň S.Nyýazow döwrüni ýada salýan mirasdan saplanmagynyň başlangyjy hökmünde garaýar. Mehmet Seýfetdiniň pikirine görä, türkmen häkimiýetleri öz ädimleri bilen ýurduň demokratik ýoldan gadam basmaga isleginiň bardygyny görkezmek isleýärler.
Bitaraplyk diňiniň paýtagtyň merkezinden aýrylmagy şäheriň durkuny täzelemek boýunça planyň çäginde amala aşyrylýar.Paýtagtyň «durkuny täzelemek»
Hökümetiň 2008-nji ýylyň maý aýynda yglan eden kararyna laýyklykda, Bitaraplyk diňi paýtagtyň Bitaraplyk prospektiniň günorta bölegine göçürilip, Köpetdagyň eteginde ýerleşdiriler. Resmi derejede bu çäre paýtagtyň arhitektura keşbini gowulandyrmak maksady bilen delillendirilýär.
Beýikligi 95 metr edip guruljak täze Bitaraplyk monumenti Bitaraplyk prospektiniň we onuň töwereginiň rekonstruksiýa proýektiniň düzümine girýär. Käbir maglumatlara görä, proýektiň umumy bahasy 217 million dollardan aşýar. Proýekti prezident G.Berdimuhamedowyň görkezmesine laýyklykda Türkiýäniň “Polimeks” kompaniýasy durmuşa geçirýär.
Türkmenistanyň birnji prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň altyn çaýylan heýkeli goýlup, 1998-nji ýylyň 12-nji dekabrynda açylan Bitaraplyk diňini hem Türkiýäniň “Polimeks” Kompaniýasy gurupdy. Gurluşyga döwlet býujetinden 12 million dollardan gowrak pul sarp edilipdi.
Türkmenistanyň Merkezi bankynyň öňki başlygy Hudaýberdi Orazow Bitaraplyk diňini göçürmek we, umuman, paýtagtyň durkuny täzelemek boýunça çärelere agyr sosial-ykdysady kynçylyklar dowam edýän döwürde döwlet pulunyň boş sarp edilmegi hökmünde garaýar. Ilatyň garaýşy
Türkmenistanly synçy Nurgeldi S.Nyýazowyň heýkeliniň aýrylanlygy barada şu günler ýurtda habar berilmänligini Azatlyk Radiosyna gürrüň berip, paýtagtyň merkeziniň durkuny täzelemek boýunça çärelere ummasyz puluň sarp edilişiniň il içinde makullanmaýanlygyny belledi.
Regional bilermen Mehmet Seýfetdin awtoritar syýasaty bilen özüni tanadan Nyýazowyň heýkelini aýyrmak bilen türkmen hökümetiniň öňki prezidentiň şahsyýet kultundan daşlaşmak maksadyny göz öňünde tutýan bolmagynyň ahmaldygyny çak edýär.
Saparmyrat Nyýazow ýogalansoň, ýurtda onuň suratlary we heýkelleri aýrylyp başlandy, olaryň köpüsiniň ýerini häzirki döwlet baştutanynyň suratlary eýeledi. Syýasat özgerdimi?
Hudaýberdi Orazowyň pikirine görä, Türkmenistanyň häzirki hökümeti Nyýazowyň suratlarynydyr-heýkellerini ýok edip, onuň adyny agzamakdan saklanýan hem bolsa, Nyýazowyň döreden sistemasyndan el çekmekçi däl. Hudaýberdi Orazowyň bellemegine görä, Türkmenistanyň syýasy-jemgyýetçilik durmuşynda “Ruhnamanyň” güýçli rolunyň saklanyp galmagy-da muny tassyklaýar.
Şu günki güne çenli “Ruhnama” Türkmenistanyň ýokary okuw jaýlarynda öwredilýän esasy sapaklaryň biri bolup galýar. Türkmenistanly ýerli synçy Nurgeldi türkmen häkimiýetleriniň alyp barýan şular ýaly syýasatyndan nägilelikleriň il içinde güýçlenýänligini belledi. Hudaýberdi Orazowyň pikirine görä, Türkmenistanyň awtoritar režimiň mirasyndan saplanmagy üçin kanunlar we raýatlaryň hukuklary doly berjaý edilmeli.
“Hökümet halk tarapyndan saýlanan ýolbaşçylardan düzülmeli, adamlar hakykaty aýtmak we erkin gürlemek mümkinçiligine eýe bolmaly. Döwlet syýasaty halkyň durmuşyny gowulandyrmak maksadyna eýermeli. Hiç bir ýolbaşçy döwlet puluny özüçe sowmaga hakly boplmaly däl” diýip, H.Orazow belledi.


text:
Paýtagtyň öňki çäkleriniň daş-töweregini üzüm plantasiýalary gurşap alýar. Şpalerlere, ýagny ýörite söýgetlere çyrmaşdyrylan üzüm düýpleriniň seteräm uzalyp gidýän hatarlaryny Gökdepe, Gökje, Bagyr, Owadandepe ýaly obalaryň üzümçilik hojalyklarynda synlasa bolýar.
Emma üzümçülikleriň ählisinde beýle ýagdaý ýok. Mysal üçin, Gämi obasynyň “Türkmenistan” daýhan birleşiginiň üzümçülik meýdanlarynyň ýagdaýy gözgyny. Bu üzümçilik meýdanlaryny eýýäm birnäçe ýyl bäri gamyş basyp ýatandygyny görse bolýar.
Aşgabadyň atçylyk sport toplumynyň golaýyndaky Bedew ýaşaýyş massiwiniň gündogaryndaky meýdanda öňki üzümçiligi ýatladýan diňe bir alamat – şpalerler, gözenekleýin söýgetler galypdyr. Üzüm düýpleriniň köpüsi gamyşlardan ýaňa görnenok. Gämi obasynyň ýaşaýjysy Geldiniň aýtmagyna görä, öň bu üzümçiligiň ýagdaýy häzirkisi ýaly gözgyny däl eken.
“Türkmenistan” kolhozy üzümçilik meýdanlaryny kärendä bermedi şonuň üçin onuň meýdanlary gamyş basyp ýatyr. Hatda ol kolhozyň Aşgabadyň ortarasyndaky üzümçiliginde-de ýagdaý şeýle” diýip, Gämi obasynyň ýaşaýjysy Geldi gürrüň berýär.
Emma üzüm plantasiýalaryny her bir adam kärendä alyp bilmeýär. Gökje obasynyň ýaşaýjysy Ilmyradyň gürrüňinden çen tutsaň, bu ýerler esasan daýhan birleşiginiň daýhanlaryna paýlanylyp berilýär. Özi-de şolaryň hem ählisi üzüm plantasiýalaryny alyp bilmeýärler. .
“Kärendä almak, özem gowy üzüm ýerini kärendä almak üçin tanyş-biliş gerek. Ýogsam, asla kärendä alyp bilmersiň, ýa-da alsaňam, erbet ýeri bererler. Garaz, tanyşlyk gerek-dä” diýip, Ilmyrat bu barada öz pikirini beýan edýär.
Üzüm plantasiýalarynyň her gektarynyň kärendesi üçin ýylda, resmi suratda 400 manat tölenýär. Şeýle-de, suwa hem tölemeli.
Mundan başga-da, ýeri kärändä almak, üzümi ýetişdirmek bilen bagly ýüze çykýan ýagdaýlar bilen birlikde, alnan hasyly ýerlemek bilen bagly hem kärendeçileri alada goýýan ýagdaýlar bar.
“Esasy mesele ýetişdiren hasylyňy ýerlemek. Üzümi daşary ýurtlara satyp bilmeýäris. Esasan, çakyr zawodlaryna tabşyrmaly bolýar. Olar bir kilogrammyny 40 teňňeden satyn alýarlar” diýip, Ilmyrat gürrüň berýär.
50 ýaşlaryndaky Ilmyradyň aýtmagyna görä, geçen asyryň 90-njy ýyllarynda hasyly daşary ýurtlara eksport etmek aňsat bolupdyr. Esasanam Orsýetden gelen söwdagärler ýa-da şol ýurda gök önüm eksporty bilen meşgullanýan söwdagärleriň özleri daýhanlaryň ýerlerine aýlanyp, hasyllaryny satyn alyp gidýän ekenler.
“Häzir bolsa eksport ediljek üzüm ilki biržadan geçirilmeli. Soň serhede çenli pul çykdajysy bar. Ahyrynda bolsa gümrükden geçirmeli. Gümrükde, biržada tanşyň bolmasa geçirmek hem kyn. Munuň üstesine-de, serhetde ony arzan hem satmaly bolýar” diýip, Ilmyrat Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde üzümçilik bilen meşgullanýan daýhanlaryň gabat gelýän kynçylyklary barada gürrüň berdi.
Şol bir wagtda hem ýurtda üzüm önümçiliginiň ýagdaýyny görkezýän statistik maglumatlary tapmak başartmady. Daşary ýurtlar näçe möçberde üzüm we üzüm önümleriniň eksport edilýändigi baradaky maglumatlar hem elýeter däl.
Emma Türkmenistanyň Ministrler kabinetiniň 3-nji aprelde geçen giňişleýin mejlisinde prezident Berdimuhamedow ýurtda köp möçberde ýokary hilli üzümiň öndürilýändigini hem-de üzümi we üzümden öndürilýän önümleriň dürli görnüşlerini daşary ýurt bazarlaryna amatly şertlerde çykaryp boljakdygyny aýtdy.
Prezident şol mejlisde Ministrler kabinetiniň başlygynyň orunbasarlaryna we häkimlere bu meseläni düýpli öwrenmegi hem tabşyrdy. Emma prezidentiň görkezmesinden soň bu ugurda häzire çenli nähilidir bir özgerişiň göze ilmeýändigini üzüm käredneçisi Ilmyrat nygtaýar.


text:
Deňizýaka şäheriň Awaza etrabynyň Berkarar we Oguzhan şaýollarynyň çatrygynda Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň 100 metrlik Döwlet baýdagy parlaýar. Şu gün Watanymyzyň ýaşyl tugy Türkmenistanyň ýaşulular maslahatyna gatnaşyjylary garşylar.
Ägirt uly möçberli milli Tugumyz ini 20 metr we uzynlygyna 30 metr bolup, 600 inedördül metrden ybaratdyr. Dynç alyş zolagyna girilýän ýerde halkalaýyn çatrykda 2013-nji ýylda dikeldilen Baýdak sütüni “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynyň özboluşly derwezesi bolup, 2010-njy ýylda Ginnesiň rekordlar kitabyna girizilen paýtagtymyzdaky Baýdak sütüninden 33 metr kiçidir. Häzir bu Baýdak sütüni deňiz dynç alyş künjeginiň gözellikleriniň birine öwrüldi.
Watanymyzyň ýaşyl Tugy asuda asmanda buýsanç bilen parlap, milli buýsanjymyz bolmak bilen, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň, ýurt Garaşsyzlygynyň, Türkmenistanyň agzybir halkynyň durnuklylygynyň we abadançylygynyň nyşany hökmünde çykyş edýär. Türkmenler öz Baýdagyna hemişe örän aýawly garapdyrlar. Ol türkmenistanlylary beýik işlere ruhlandyrýar, olaryň ruhuny göterýär, her bir ynsanda söýgi we öz topragyňa, Watanyňa wepalylyk duýgularyny terbiýeleýär we ösdürýär.
Şeýle hem ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplyk derejesine eýe bolmagy bilen, Türkmenistanyň Döwlet baýdagyny zeýtun pudagynyň iki şahajygynyň bezeýändigini bellemek gerek. Ol halkymyzyň däp bolan köpasyrlyk parahatçylyk söýüjiligini alamatlandyrýar. Döwlet nyşanynda agzybirligiň, ylalaşygyň we parahatçylygyň aýdyň şöhlenenen nyşanlarynyň şunuň ýaly berkidilmegi dünýä taryhynda ilkinji gezek bolup geçdi.
Häzir “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda dikeldilen Baýdak sütüninde parlaýan mähriban Watanymyzyň uly möçberli milli Tugy parahatçylygyň, döredijiligiň we ösüşiň ýolunda ýurdumyzyň ägirt uly üstünlikleriniň ýene-de bir aýdyň ýüze çykmasy bolup durýar.


text:
Gawaý adalary
Gawaý adalary: Okeaniýanyň dg-da ýerleşmek bilen 100-çe ownuk adalardan ybaratdyr. Bu adalar Ýewropalylar tarapyndan ilkinji gezek 1555 ý. Açylypdy. Ýöne ol ikinji 1778 ýylda Ýewropalylara ýene-de mälim bolýar. Birinji gezek bu ýere ispanlar barýar we soň ýadyndan çykarýar. Ikinji gezek Jeýms – Kuk tarapyndan açylýar. XVIII asyryň 70-nji ýyllaryndan başlap Gawaý adalary özleşdirilip başlanýar. 1778 ý ol ýerde 300 müň çemesi adam bar eken. Soň ol ýerde adam sany gitdigiçe koloniýa syýasaty netijesinde azalýar. Häzirki wagtda ýerli ilatyň wekilleri metiňler bilen birlikde ilatyň 10% düzýärler. Her bir ilatyň öz metiňleri bar. Sebäbi ýerli ilatyň göçüp gelen ilaty bilen gatyşmagynda emele gelen ilat metiň hasaplanýar.


text:
Wittadini muhomory
(lat. Amanita vittadinii) Amanitalar (Ýylan kömelekler) maşgalasy Ýagdaýy. Derejesi IV. Seýrek görnüş. Genofondy gorap saklamakda ähmiýeti. Makromiset kömelekleriň gurak zolakdaky az sanly we üzlem-saplam ýaýrawly, mikoriza emele getiriji ekologiki toparynyň görnüşi [2]. Zäherli kömelek. Gysgaça beýany. Kömelegiň seýrek halatlarda sargylt ýa-da çalymtyl, diametri 4–14 sm ýetýän ak telpejigi bolýar. Kömelegiň göbegi sütün şekilli, köp bölegi ak, düýbi garamtyl reňkli. Ýaýraýşy. Günbatar Köpetdag (Hozlydere jülgesi). Türkmenistandan daşarda — Kawkaz, Merkezi Aziýanyň günortasy, Günorta Ýewropa, Arabystan, Demirgazyk Afrika, Günorta Amerika. Bitýän ýerleri. Daglaryň eňňitlerinde. Sany we onuň üýtgemek ýagdaýy. Seýrek, iki-ýeke sanysy duş gelýär. Soňky onýyllykda sany barha kemelýär. Esasy çäklendiriji sebäpler. Yssy we gurak howa zerarly gyş-ýaz möwsümlerinde topragyň yzgarlylygynyň pes bolmagy. Biologiýasynyň aýratynlyklary. Miwe bedenleri ýeke-ýekeden döreýär. Toprakda çyglylygyň ýeterlik ätiýaçlygy saklanan ýagdaýynda, aprel–maý aýlarynda ýüze çykýar [1]. Kömelegiň ýaşajyk düýpleri guran ýagdaýnda hem ösüş ukybyny ýitirmeýär. Wagtlaýyn gurakçylykdan soň ygal ýagsa, täzeden ösüp başlaýar we kadaly boý alýar [2]. Ýetişdirilişi. Ýetişdirilmedi. Gorag üçin görlen çäreler. Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna (1999) girizildi. Ýaýrawynyň bir bölegi Sünt-Hasardag döwlet goraghanasynyň çäklerinde goralýar. Gorag üçin zerur çäreler. Bitýän ýerlerinde gorag düzgünlerini berjaý etmeli. Barlaglar boýunça teklipler. Täze bitýän ýerlerini gözlemeli, biologiki aýratynlyklaryny öwrenmeli, çäklendiriji sebäplerini anyklamaly. Düzüjiler: I. P. Frolow, B. R. Imamgulyýew


text:
Türkmenistanyň Kiýewdäki ilçihanasynyň we Odessadaky konsulhanasynyň resmileriniň Ukrainadaky türkmenistanly studentler bilen ýygnak geçirendigi habar berilýär. Bu ýygnakda türkmen ilçihanasynyň işgärleri Ukrainada howanyň sowuk boljakdygyny duýduryp, türkmenistanly studentlere dekabr aýynyň 15-den mart aýynyň 15-ne çenli Türkmenistanda bolmagy maslahat beripdirler.
Azatlyk Radiosy bu mesele dogrusynda ýokary bilimini Ukrainanyň Odessa şäherinde dowam etdirýär türkmen studenti Arslan bilen söhbetdeş boldy. Söhbetdeşligi aşakdaky düwmä basyp diňläp bilersiňiz.


text:
2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda Amerika edilen terrorçylykly hüjümler dünýäniň iki sany uly dininiň arasynda dartgynlylyk döretdi. Musulman intellektuallary we aram yslama uýýan köp sanly ýurtlar, musulman ekstremistleri tarapyndan edilse-de, agzalan terrorçylykda yslam dininiňem, külli musulmanyňam asla günäsiniň ýokdugyny nygtaýarlar. Gowy ýeri, bu meselede musulmanlaryň köpçüligi bilen hristianlaryň köpçüliginiň pikiri deň gelýär.
Emma hristian dinine uýýanlaryň arasynda-da ekstremistik garaýyşlylar gyt däl. Olar dürli dinleriň arasynda dartgynlylyk döretmäge, mümkinçilk bolsa, her hili bahanalar bilen agzalalyk oduny ölçerip durmaga taýyn. Elbetde, 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrda bolan tragediýany-da olar öz maksatlary üçin ulanmaga we bütin dünýäde musulmanlaryň garşysyna ýigrenji öjükdirmäge çytraşmalaryny bes edenoklar. Nýu Ýorkda weýran edilen Bütindünýä söwda merkezinde ähli dinleriň wekilleriniň, şol sanda musulmanlaryň-da gurban bolandygyny olar hasaba alanoklar.Tankyda uçrady
Amerikanyň Florida ştatynda ýerleşýän hristian ybadathanasynyň pastory Terry Jones hem özüniň şeýle ekstremist meýilli adamlardandygyny görkezdi. Ol, gürrüňi edilýän tragediýanyň ýyl dönümine gabatlap, 11-nji sentýabrda öz 50 adamdan ybarat pastwasynyň mukaddes Gurhany jemagat öňünde köpçülikleýin ýakmagyna baştutanlyk etjekdigini dünýä jar etdi.
Bu habar dünýä ýaýran badyna Terry Jonesiň we onuň pikirdeşleriniň etjek bolýan işi uly tankyda uçrady. Diňe musulman äleminiň akyldarlary ýa ýönekeý musulmanlar däl, eýse hristian dünýäsiniň intellektuallary-da, şol sanda Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň prezidenti Barak Obamanyň hut özi-de bu gabahat başlangyjy ýiti tankyt etdi. Çünki beýle ýaramaz başlangyç ýol alsa, oduň uludan tutaşyp, munuň hem soňunyň has ýaramaz ýagdaýlara eltmeginiň mümkindigine akylly-paýhasly adamlar gowy düşünýärler.
Emma, gynansak-da, bu ýerlikli tankytlar Terry Jonesi hem onuň pastwasyny pälinden gaýtaryp bilenok. Olar öz niýetlerini amala aşyrmakdan el çekmejekdiklerini, öňünden taýynlan onlarça Gurhan kitaplaryny 11-nji sentýabrda hökman oda berjekdiklerini aýdýarlar.Düşünmek kyn däl
Terry Jones ýaly ekstremist meýilli adamlar bilmezlige salsalar-da, döwrüň hem adamzat jemgyýetiniň öňünde öz jogapkärçiligini ýeterlik duýýan syýasy ýolbaşçylar, şol sanda ABŞ-nyň prezidenti we Ýewropa Bileleşiginiň baştutanlary 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda Nýu Ýorkuň başyndan inen aýylganç tragediýanyň kökleriniň nireden yzgar alýandygyny gowy bilýärler. Şonuň üçinem ýarym asyrdan-da uzaga çeken we dürli dinleriň arasyna agzalalyk salýan palestin-ysraýyl konfliktiniň çözgüdini gözlemegi güýçlendirýärler.
Hut şu sentýabr aýynda Barak Obamanyň aladasy bilen gönümel Palestin-Ysraýyl gepleşikleriniň başlanmagy-da muňa şaýat. Eger bu gepleşikler uzak garaşdyran netijäni berse, gadymy Palestin topragynda Ysraýylyň gapdalynda özbaşdak Palestin döwleti dörediler we urşuň soňuna nokat goýlar. Sebäbi bu uzaga çeken territorial dawanyň zerur çözgüdi tapylmasa, adamzat üçin gitdigiçe howpunyň artýandygyna düşünmek kyn däl.
Gepiň gysgasy, Terry Jones ýaly ekstremistleriň hyjuwlaryna garamazdan, dinleriň arasyndaky ylalaşygy giden-gitdi bozmak we külli adamzadyň umumy öýi bolan Ýer planetasynda barlyşyksyz dini ýigrenji tutaşdyrmak hiç kese başartmaz.Ak Welsapar Şwesiýada ýaşaýan türkmen ýazyjysy. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
23 ýyldan gowrak türmede saklanan özbek syýasatçysy Samandar Kokonow 24-nji noýabrda azatlyga çykdy diýip, onuň garyndaşlary Azatlyk radiosynyň Özbek gullugyna aýtdylar.
Türme häkimiýetleri 72 ýaşyndaky Kokonowa berlen goşmaça möhletiň oktýabrda geçen sud diňlenişiginde ýatyrylandygyny aýdypdyrlar.
Ozalky parlament agzasy, döwlet emlägini ogurlamakda aýyplanan Kokonowyň 6-njy oktýabrda, türme möhleti dolup, azatlyga çykmagyna garaşylýardy.
Emma onuň maşgalasyna 30-njy oktýabrda Kokonowyň türme möhletiniň biraz öň, türme düzgünlerini bozandygy üçin,ýene üç ýyl uzaldylandygyny aýtdylar.
Kokonow 1993-nji ýylda tussag edildi. Tarapdarlary onuň syýasy sebäpler esasynda aýyplanandygyny aýdýarlar.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow, BMG-niň Aşgabada sapara gelen Baş sekretary Ban Ki-Munyň gatnaşmagynda, şenbe güni Birleşen Milletler Guramasynyň türkmen paýtagtynda gurlan täze wekilhanasynyň açylyş dabarasyna gatnaşdy.
Täze binanyň açylyş dabarasyna hökümet agzalary, halkara guramalarynyň Türkmenistandaky wekilleri, Durnukly ulgam ulgamy boýunça Aşgabatda geçirilen global maslahatyň delegatlary, ýerli we daşary ýurt habar serişdeleriniňwekilleri gatnaşdylar.
Prezident Berdimuhamedow bu «ägirt uly wakanyň çuňňur manysynyň we taryhy ähmiýetiniň bardygyny belläp, onuň Türkmenistan bilen BMG-niň arasyndaky hyzmatdaşlyklary ösdürmegiň täze bir tapgyrynyň başlanmagyny alamatlandyrýandygyny» aýtdy.
Şeýle-de ol Türkmenistanyň «abraýly halkara guramalar, ilkinji nobatda, dünýä diplomatiýasynyň özboluşly meýdançasy we esasy bölegi hasaplanýan Birleşen Milletler Guramasy bilen özara gatnaşyklary dowam etmäge çalyşýandygyny aýtdy» diýip, türkmen mediasy ýazýar.
Berdimuhamedow täze bina bilen bagly sözüni «şu pursatdan başlap, men bize Birleşen Milletler Guramasy bilen hyzmatdaşlykda uly üstünlikleriň garaşýandygyna tüýs ýürekden ynanýandygyny» nygtamak bilen jemledi.
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Ban Ki-Mun ýygnananlara türkmen dilinde salam berip, «siziň bilen duşuşanyma örän şat» diýip, türkmençe aýtdy. Ol sözüni iňlis dilinde dowam edip, özüniň köp ýurtlarda bolandygyny, BMG-niň wekilhanalarynyň binalarynyň tapawutlanýadygyny, emma bu ýerde gurlan wekilhana binasynyň «köşge meňzeşdigini» aýtdy.
«Bu iň bir elegant, iň bir gowy bina we şu sebäpden men size ýene bir gezek minnetdarlyk bildirýärin, jenap prezident» diýip, Baş sekretar Berdimuhamedowa ýüzlenip aýtdy. Şeýle-de ol BMG-niň bu jaýynyň dünýäniň ähli ýurtlary üçin nusga bolup durýandygyny nygtady.
Ban Ki-Mun öz gürrüňiniň dowamynda, Baş sekretar hökmünde, Türkmenistana üçünji gezek sapar edýändigini, geçen ýylyň iýun aýyndaky saparynyň bolsa öz doglan gününe gabat gelendigini ýatlady.
«Şonda türkmen tarapy meniň üçin uly dabara gurady. Türkmenistanyň çuňňur hormatlanylýan prezidentiniň tagallasy bilen, BMG-niň resmi diýlip ykrar edilen alty dilinde, meniň adyma gutlag sözleri aýdyldy. Munuň özi meniň üçin ýatdan çykmajak pursatlardyr» diýip, ýokary derejeli myhman minnetdarlygyny bildirdi.
Baş sekretar BMG-niň Aşgabatdaky wekilhanasynyň işgärlerini «ajaýyp sowgat bilen tüýs ýürekden gutlap», resmi habarda aýdylmagyna görä, munuň «Türkmenistanyň BMG bilen bilelikde iş alyp barmaga bolan ygrarlylygynyň nobatdaky subutnamasydygyny» belledi.
Täze binanyň açylyş dabarasynyň soňunda prezident Berdimuhamedowyň BMG-niň Türkmenistandaky wekilhanasyna sowgat hökmünde, täze ýokary hilli awtoulagyň açaryny gowşurandygy aýdylýar.
BMG-niň Baş sekretary "bu ajaýyp sowgat üçin" hem tüýs ýürekden hoşallygyny mälim edipdir.
Gepiň gerdişine aýdylsa, resmi Aşgabat golaýda Ženewada adam gynamalary boýunça hasabat berýän mahaly, 22-nji noýabrda BMG-niň Adam hukuklary boýunça ýokary komissarlygynyň saýty Türkmenistanda petiklengi boldy diýip, Azatlyk radiosy habar beripdi.
Mundanam başga, BMG-niň Eden-etdilikli tussag etmeler boýunça işçi topary Türkmenistanda üç ýyllyk türmä höküm edilen žurnalist Saparmämmed Nepesgulyýewiň saklanmagy we tussag edilmegi eden-etdilikli diýen netijä gelipdi.


text:
“Kawkazcenter” internet sahypasynyň ýazmagyna görä, 46 ýaşly çeçen söweşijisi Doku Umarow “saglyk ýagdaýy sebäpli” liderlik ornundan çekilýär. Emma ol “jyhaddan” el çekmeýär we täze ýolbaşçylara kömek etmek üçin elde baryny etmekçi.
Internetde ýerleşdirilen wideoýazgyda D.Umarowdygyna ynanylýan adamynyň aýtmagyna görä, Demirgazyk Kawkazyň gündogar regionyndaky söweşijilere birnäçe ýyllap ýolbaşçylyk eden Aslambek Wadalow onuň mirasdüşeri bolar.
D.Umarow agzalýan wideoýazgyda çykyş edýär: “Men Kawkaz emirlikleriniň emiri wezipämden çekilýärin. Men biziň doganymyz Aslambek Wadalow ýaş we kuwwatly diýip pikir edýärin. Ol dürli netijeleri gazanar. Emma, bu meniň jihaddan el çekýändigimi aňlatmaýar. Enşalla, men köne mujaheddin söweşiji hökmünde söz hem iş bilen elimden gelenini ederin”.
Hut şol wideoýazgyda D.Umarowyň “sag goly“ Huseýn Gakaýew özüniň A.Wadalowy goldaýandygyny aýdýar: “Biz doganymyz Dokunyň amala aşyran özgerişliginden razy. Biz doganlarymyzdan, şol sanda dagystanly, inguşystanly we kabardaly doganlarymyzdan oňa wepaly bolmagy soraýarys”.
Nämäni aňladýar?
Entek bu wideoýazga resmi reaksiýa ýok. “Kawkaz Knoty” atly internet sahypanyň baş redaktory Grigoriý Şedowyň Azatlyk Radiosynyň rus gullugyna aýtmagyna görä, Umarowyň yglan etmesi Kawkazda gozgalaňçylaryň söweşiniň bu ýakynda gutarmajakdygyny aňladýar.
“Şol söweşijiler örän çylşyrymly operasiýalary we diwersiýalary gurnamaga gatnaşýarlar. Şonuň üçinde, bu habaryň garaşylmadyk zatdygyna garamazdan, onuň esasy mazmuny garşylyklaryň, söweş hereketleriniň kemelmejekdiginden ybarat” diýip, G.Şedow aýtdy.
D.Umarow demirgazyk Kawkazda güýçli şahsyýet kultuny döretse-de, Orsýetiň Federal howpsuzlyk gullugy tarapyndan Emir Magas diýlip tanalýan inguşystanly belli lider tussag edeli bäri meýdan söweşijileriniň D.Umarowa wepalylygy sorag astyna düşdi.
Inguşystanly belli lider E.Magas hususy jaýda wagtlaýyn galanda, tussag edilipdi. Bu waka meýdan söweşijilerinden biriniň E.Magasy Orsýetiň Federal howpsuzlyk gullugy FSB-e satan bolmagynyň mümkindigini aňladýar.
Azatly Radiosynyň Demirgazyk Kawkaz boýunça eksperti Liz Fulleriň pikiriçe, A.Wadalow D.Umarowdan has ýaş. Ol, belki, 40 ýaş töweregindedir. A.Wadalow Demirgazyk Kawkazyň gündogar regionyndaky söweşijilere birnäçe ýyllap ýolbaşçylyk edipdi. A.Wadalowyň D.Umarowa wepalylygy onuň möhüm derejesi.
Doku Umarow
Geçmişde D.Umarow öz işleri barada birnäçe wideoýazgy ýaýratdy. Ol iýunda ýaýradan wideosynda mart aýynda Moskwanyň metrosyna edilen hüjümiň jogapkärçiligini boýun alypdy. Şol hüjümlerde azyndan 40 adam ölüpdi we ýene-de 100 adam ýaralanypdy.
Şeýle-de D.Umarowyň topary 2009 njy ýylyň noýabrynda Moskwa-Sankt Peterburg otlusyndaky bomba partlamanyň jogapkärçiligini hem öz boýnuna alypdy. Bir ýyla golaý mundan öň bolup geçen şol wakada 26 adam ölüpdi.
D.Umarow 1994-nji ýyldaky ilkinji çeçen urşundan bäri meýdan söweşijileriniň işlerine gatnaşýar. Ol iki çeçen urşunda hem orus güýçlerine garşy söweşdi.
2006-njy ýylyň iýunynda D.Umarow ykrar edilmedik garaşsyz “Çeçen Içkeriýa respublikasynyň“ prezidenti diýlip atlandyryldy. Emma mundan bir ýyl soňra D.Umarow Çeçenistanyň garaşsyzlygyndan el çekdi we özüni “Kawkaz Emirlikleriniň emiri” diýip atlandyrdy.


text:
Aşgabat, 07.02.2015. “Türkmenportal”.
A.S. Puşkin adyndaky Döwlet rus drama teatrynyň çeperçilik geňeşi teatryň aktýory Kerim Ataýewi 2014-nji ýylyň iň gowy aktýory diýip yglan etdi. Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň goldaw bermeginde ilkinji gezek geçirilen “Ýylyň iň gowy aktýory” bäsleşigi ýurduň medeni durmuşynda wajyp waka boldy.
Bäsleşigiň ýeňijisine dabaraly ýagdaýda hormatly baýrak — ganatly Pegasyň şekili we “2014-nji ýylyň iň gowy aktýorynyň” ýadygärlik nyşany gowşuryldy.
2008-nji ýylda orta mekdebi tamamlap, Kerim A. S. Puşkin adyndaky Döwlet rus drama teatrynyň ýanyndaky teatr studiýasyna girdi. Bu ýerde onuň aktýorlyk ýoly başlandy.
Zehinli artist Puşkin teatrynyň sahnasynda dürli häsiýetdäki gahrymanlaryň onlarçasynyň aýdyň keşbini döretdi. Olardan Molýeriň “Skapeniň pyrryldaklaryndaky” husyt Žerandy, A. Sagareliniň “Hanuma” komediýasyndaky hakykatçyl mülk kähudasy Akoby, B. Amanowyň “Zöhre we Tahyryndaky” hilegär bagban Hasany, Şekspiriň “Otellosyndaky” Ýagonyň içki Duýgusyny, A. Rahmanowyň, Ý. Şerbakowanyň “Awaza — söýgim meniň!” spektaklyndaky Azady, N. W. Gogolyň “Derňewçisindäki” Hlestakowy, G. Daňatarowyň, S. Nepesowyň “Pereňlisindäki” Amany... görkezmek bolar. Çagalar üçin döredilen spektakllarda oýnan rollary-da onuň döredijiliginiň aýratyn sahypasy bolup durýar.
“Ýylyň iň gowy aktýory” bäsleşiginiň her ýylda geçirilip durulmagy aktýorlaryň hünär taýdan kämilleşmeginde we ösmeginde uly ähmiýete eýe bolar.


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow şu ýyl birinji klasa gadam basjak okuwçylara personal kompýuter bermek hakynda tabşyryk berenden soňra, türkmen mediasy şu maksat üçin döwlet býujetinden 25 million amerikan dollaryndan gowrak puluň goýberilip, 100 müňe ýakyn birinji klasa barjak çagalaryň her birine netbuklaryň beriljekdigini habar beripdi.
Dogrudanam, şu ýylyň 1-nji sentýabrynda, täze okuw ýyly başlananda, heniz hiç zada düşünmeýän, birinji klasa gelen körpelere prezidente wepaly bolmak hakynda kasam aýtdyrylyp, olaryň her birine netbuk gowşuryldy. Emma ikinji sagat sapak başlanda eýýäm berlen netbuklar körpeleriň elinden alnyp ýygnaldy, mahlasy, şol gün Türkmenistanda ýekeje birinji klas okuwçysy-da öýlerine netbukly gelmedi.
Prezidentiň birinji klasa barjak okuwça söz beren personal kompýuteri berilse-de, ýokary derejeli bilim emeldarlarynyň buýrugy bilen çagalara berlen netbuklar her mekdebiň özünde saklanmaly edilipdir. Okuwyň birinji ongünlüginde her gün okuw başlananda netbuklar çagalara paýlanyp, mugallymyň gözegçiliginde, sapak tamamlanandan soňra netbuklar yzyna ýygnalýar.
Emma arakesmede her bir okuwçynyň oturýan partasynda goýlan netbuklaryň käbiri çagalaryň itekleşýänindenmi ýa okuwçylaryň entek jogapkärçiligi duýmaýanlygyndanmy, garaz, ýere gaçyp, şikes tapypdyr. Şonuň üçin indi 1-nji klas okuwçylarynyň birinji sagady başlananda olara netbuk paýlanyp, şol sapagyň soňunda hem ol yzyna ýygnalyp başlanypdyr.
Ýöne birinji klasy okadýan mugallymlaryň, mekdep ýolbaşçylarynyň käbiriniň aýtmagyna görä, netbuklaryň mekdepde saklanmaly edilmegi birnäçe goşmaça kynçylyklary döredipdir. Ilki bilen netbuklary nirede saklamaly, häzirlikçe köp mekdeplerde ýokdan bar edilip, birinji klasyň netbugyny saklamak üçin her mekdepde bir kabinet döredipdirler. Emma netbuk saklanýan ýörite seýf edinilmese, kompýuterleri boş kabinetde saklap bolmajakdygy köre hasa.
Pul soralýar
Şol sebäpli häzir birinji klasa gadam basyp, netbuk alan çagalaryň ene-atasyndan klasa berlen kompýuterleri saklamak üçin seýf ýasamaga 20 manat pul ýygnalyp, häzirki günlerimizde gyssagly ýagdaýda mekdeplerde netbuk saklamak üçin seýf ýasadylýar. Mundan daşary hem her ene-ata çagalaryna berlen netbuklaryň belli bolmagy hem howpsuz seýfde saklanmagy üçin, kompýuter saklar ýaly sumka almak maslahat berlipdir. Güýji ýetýän ene-atalar 40-45 manat berip, çagalarynyň mekdepdäki netbuklary üçin sumka alandyklaryny gürrüň berdiler.
Çagalaryň netbuklary mekdepde saklansa-da, mekdep ýolbaşçylary ene-atalar bilen ýygnak geçirip, eger çagalar netbugy döwäýseler, ene-atalaryň ussa pul berip, netbugy bejertmeli boljakdyklaryny-da aýdypdyrlar. Umuman, prezident tarapyndan birinji klasa okuwa baranlara söz berlen, personal netbuk, çagalaryň öýüne berilmedigem bolsa, ene-atalara uly çykdajy boljak. Köp ene-atalaryň närazydygyna garamazdan, netbuklaryň mekdepde goýulmagy bilen ylalaşylaýanda hem çagalara netbuk öwredilmäniň aladasy edilmelidir. Emma mugallymlaryň uly böleginiň kompýuter hakynda düşünjeleriniň ýokdugy, hatda birinji klaslara kompýuter sapagyny girizäýeniňde hem çagalaryň netbugy öwrenip biljekdigine şübhe döredýär.
Şol sebäpli okuwçylara berlen netbugy öwretmek üçin şert döredilmezden, birinji klaslylara netbuk berilmegi oňlanylsa-da, haýran galdyryjydyr. Ýöne hiçden giç ýagşy edip, gyssagly ýagdaýda birinji klasy okadýan mugallymlara täze ýyla çenli döwletiň hasabyna kompýuter öwretmeli. Täze ýyldan bolsa birinji klasdan “Ruhnama” sapagyny aýryp, “Kompýuter” sapagy girizilse, okuwçylar okuwyň soňuna çenli iň bolmanda, netbugy özbaşdak açyp-ýapmagy bilerdiler. Garaz, birinji klas okuwçylarynda personal netbuk bolmasa-da, olarda netbugyň eýesi diýen at bar, indi bilim emeldarlary kompýuter berlen çagalara ony öwretmegiň aladasyny etseler, ene-atalar çagalarynyň netbuklarynyň mekdepde goýulýanlygyndan närazy hem bolmazdylar. Şonuň üçin bu haýyrly işiň aladasy şu günden edilip başlanmalydyr.
Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler we maglumatlar awtoryň özüne degişli.


text:
Düýn Belarusyň Merkezi saýlaw komissiýasy geljek aý geçiriljek prezidentlik saýlawlary üçin 10 sany dalaşgäri hasaba aldy.
Bu hasaba alnan kandidatlaryň hatarynda ýurduň häzirki prezidenti Aleksandr Lukaşenko hem bar.
Şu noýabr aýynda garaşsyz barlaglar instituty tarapyndan geçirilen pikir soraýyşlyklar Belarusyň ilatynyň 44 prosentiniň Aleksandr Lukaşenkonyň gaýtadan prezident saýlanmagyny goldaýandygyny görkezdi.
Oppozision partiýalardan dalaş etjek ähli beýleki kandidatlara berlen goldawyň umumy görkezijisi 27 prosent töweregi boldy.


text:
Beýik Britaniýa Eýranyň bäş graždanynyň, şol sanda Waşingtondaky Saud Arabystanynyň ilçisiniň janyna kast edişligi gurnamakda aýyplanýan iki adamyň aktiwlerini doňdurdy.
Britaniýanyň daşary işler ministri Uilýam Heýg “Roýter” agentligine beren interwýusynda Ýewropanyň beýleki döwletlerini-de şeýle ädime çagyrdy.
Geçen hepde ABŞ dildüwşügiň üstüniň açylandygyny, iki adama aýyplama bildirilendigini, şolaryň biri Golam Şakuriniň Eýranyň yslam rewolýusiýasynyň sakçylar korpusy bilen baglydygyny yglan etdi.
Eýran dildüwşüge özüniň gatnaşygyny inkär edýär.


text:
15-nji noýabr türmedäki ýazyjylara raýdaşlyk günüdir.
Her ýylyň 15-nji noýabryny Halkara PEN Kluby, başgaça aýdylanda, Galamdaşlar birleşigi öz professional hyzmaty üçin, türmede oturan, yzarlanýan ýa-da dürli gysyşlara sezewar edilen ýazyjy-şahyrlara raýdaşlyk güni hökmünde belläp geçýär.
Şatlykly bolmadyk bu sene gönüden-göni biziň ýazyjylarymyza-da degişlidir. Olardan birnäçesi türmede oturyp çykdy. Käbirleri ýazyjy Turamerjen Gurbanowa hem Azatlyk Radiosynyň habarçysy Ogusapar Myradowa türmede heläk boldular. Beýlekileri, has köprägi bolsa öýde göz tussaglygynda diýen ýaly. Olara söz berilmeýär, eserleri çap edilmeýär. Olara hatda öz eserlerini özbaşdak çap etmäge-de rugsat berilmeýär diýip, ýerli synçylar aýdýarlar.
Ýazyjylaryň halkara birleşigi bolan PEN Klubda, onuň düýbi Angliýada ýerleşýär, ýörite Ýazyjylar türmede atly komitet bar. Bu komitetiň şu ýylyň özünde iki gezek halkara maslahaty geçirildi. Ilki Şotlandiýanyň Glazgo şäherinde, soňra bolsa Norwegiýanyň paýtagty Osloda geçdi. Şol maslahatlarda öz professional borjy sebäpli türmede oturan, üstüne agyr howp abanýan ýa-da yzarlanmalara duçar bolan ýazyjy-şagyrlar hem žurnalistler barada giňişleýin hasabat berýärler diýip, bu guramanyň internet sahypasynda aýdylýar. Bu ugurda görülmeli çäreler, edip bolaýjak işler maslahatlaşylýar. Türmede oturan ýa-da üstüne şeýle howp abanýan ýazyjylara dürli ýardamlar berilýär.
Meselem, Şwesiýanyň PEN merkezi özüniň hak sözüni aýdyp, azatlykdan mahrum bolan ýazyjylara Kurt Tuholsky baýragyny berýär. Bu baýraga 1995-nji ýylda Türkmenbaşy režiminiň pidasy bolan türkmen şahyry Şiraly Nurmyradow mynasyp bolupdy. Üstümizdäki ýylda bolsa meksikaly žurnalist zenan Lidia Kaço mynasyp boldy diýip, bu guramanyň internet sahypasynda aýdylýar.


text:
Resmi maglumatlara görä, şu ýyl ýokary okuw jaýlaryna 5445 türkmen ýaşlary kabul ediler. Munuň özi geçen ýyldakydan 260 adam köpdür.
Ýurduň 20-ä golaý ýokary okuw jaýlaryndaky bäş ýarym müňe golaý student ýerleri üçin dalaş etjek adamlaryň sany şu ýyl takmynan 20 müň adama golaý bolar diýip, ýerli synçylar çaklaýarlar.
Gurbanguly Berdimuhamedow häkimiýet başyna gelensoň, Türkmenistanyň ýokary okuw jaýlaryna okuwa girmek üçin synanyşýan dalaşgärleriň sany artdy. 2007-nji ýylda olaryň sany 40 müňden geçipdi.
Dalaşgärleriň sanynyň artmagy ýokary okuw jaýlaryna girmäge isleg bildirýän ýaşlarda para-peşgeşsiz okuwa girip bolar diýen umytdy. Emma 2009-njy ýylda ýokary okuw jaýlaryna girmäge dalaş edenleriň sany 30 müňe-de ýetmedi.
“Resmi däl sanaw”
Käbir çeşmeleriň tassyklamagyna görä, şu ýyl ýokary okuw jaýyna girmeli abituriýentleriň “resmi däl sanawy” eýýäm taýýar. Şonuň üçin türkmen ýaşlarynyň köpüsiniň Türkmenistanyň ýokary okuw jaýlaryna girip bilerin diýen ynamlary ýok.
Ýerli synçylaryň aýtmagyna görä, ýokary okuw jaýlaryna girmek üçin berilýän paranyň möçberi ýyl-ýyldan artýar. Şu ýyl ýokary okuw jaýyna girmek üçin berilýän paranyň möçberi ortaça 18-20 müň dollar boldy diýip, käbir synçylar aýdýarlar. Olaryň sözlerine görä, käwagt 40, 80 müň dollar para berilýän halatlary-da bolýar.
Türkmenistanda ýokary okuw jaýlaryna girmek üçin berilýän para daşary ýurtlaryň käbirlerinde bäş ýyl okap bolýar. Ýöne, muňa garamazdan, Türkmenistanda okamak isleýän ýaşlar az däl. Munuň sebäbi-de Türkmenistanda ýokary okuw jaýyny tamamlan studentiň ýurtda iş tapmak mümkinçiligi has ýokary diýlip hasaplanýar.
Daşary ýurtlara döwlet tarapyndan okuwa iberilýänlere-de iş tapmak kyn düşenok. Şu ýyl döwlet tarapyndan daşary ýurtlara okamaga iberilýänleriň sany 2746. Döwletiň ýardamy bilen daşary ýurtlara okamaga gitmek üçin ekzamenleri Türkmenistanda tabşyrylýar. Şol sebäpden döwlet tarapyndan daşary ýurtlara okamaga gitmek üçinem köplenç halatda para bermeli diýip, käbir ýaşaýjylar aýdýarlar.
9-njy iýulda geçen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ýokary okuw jaýlaryna kabul etmek çäresiniň hiç hili bidüzgünçiliklere we kemçiliklere ýol berilmän, talaba laýyk geçirilmelidigini degişli ýolbaşçylaryň ählisine ýene-de bir gezek duýdurýandygyny aýtdy.
Her ýyl diýen ýaly şeýle duýduryşlar edilýär. Emma, ýokary okuw jaýlaryna girmek üçin tanyş-bilişiň hem-de puluň gerekdigi indi hiç kime gizlin däl. Şonuň üçin Türkmenistanda ýokary okuw jaýlaryna girip bilmedik türkmen ýaşlary öz hasaplaryna daşary ýurtlara okuwa gitmeli bolýarlar.
Daşary ýurtlara gidýänler
Öz hasabyna daşary ýurtlara okamaga gidýänleriň sany barada anyk statistik maglumatlar ýok. Şu ýyl öz hasabyna daşary ýurtlara okamaga gidýänleriň sany Türkmenistanyň ýokary okuw jaýlaryna kabul edilýän ýaşlaryň sanyndan azyndan 2 esse köp bolmagyna garaşylýar. Daşary ýurtlara öz hasabyna okuwa gidýänleriň sanynyň 10 müňden tä 15 müňe çenli bolmagy ähtimal diýlip, çak edilýär.
Emma şu ýyl öz hasabyna daşary ýurtlara okamaga gitjekleriň sanynyň geçen ýyldaky bilen deňeşdireniňde azalmagynyň hem ähtimaldygyny ýerli synçylar aýdýarlar. Synçylar munuň sebäbini Gyrgyzystanyň Oş şäherindäki bolup geçen etnik çaknyşyklardan soň türkmen hökümetiniň bu ýurda okuwa gitmäge gadagançylyk girizmeginiň ähtimaldygy bilen baglanyşdyrýarlar.
Gyrgyzystanyň ýokary okuw jaýlary türkmen ýaşlary üçin öz elýeterliligi bilen amatly. Käbir maglumatlara görä, bu ýurtda ýaşamak hem-de okamak üçin ýylda ortaça 1,5 müň dollardan tä 2 müň dollara çenli çykdajy etmeli.
Emma daşary ýurtlarda öz hasabyna okap gelen ýaşlarymyz Türkmenistanda öz alan diplomlaryny tassyklatmak üçin ýörite ekzamenlerden geçmeli. Daşary ýurtlarda okap gelen ýaşlaryň ählisiniň diplomlary tassyklanmaýar. Diňe Türkmenistan bilen bilim baradaky ylalaşygy bolan ýurtlarda okap gelen ýaşlaryň diplomlary tassyklanýar.
Aşgabatly bilim işgäriniň aýtmagyna görä, daşary ýurtlardaky ýöriteleşdirilen orta hünärmen okuw jaýlaryny tamamlap gelen ýaşlaryň dokumentleri asla tassyklanmaýar. Orta Aziýa döwletleriniň ýokary okuw jaýlaryny tamamlap gelen ýaşlaryň diplomlary hem tassyklanmaýar diýip, ol sözüne goşdy. Munuň sebäbini ol şol döwletler bilen bilim hakyndaky döwletara ylalaşyklaryň ýoklugy bilen düşündirdi.
Myrat Gurban Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
Anna güni Gyrgyzystanyň Baş prokuraturasy ABŞ-nyň Orsýetdäki ilçisi Maýkl MkFauldan onuň 2009-njy ýylda, hamala, orsýetli resmileriň Manasdaky amerikan harby bazasyny ýapdyrmak üçin, şol wagtky gyrgyz prezidenti Kurmanbek Bakyýewe para berendikleri hakynda eden beýanaty barada düşündiriş bermegini talap etdi.
Maýkl MkFaul bu barada 25-nji maýda Moskwada eden beýanatynda orsýetli resmileriň beren parasyna garşy durmak üçin şol döwürde amerikalylaryňam az-owlak para bermeli bolandyklaryny öňe sürdi.
Ýöne birneme soňra ABŞ-nyň ilçisi Maýkl MkFaul öz garaýşyny birneme ýumşadyp, taraplaryň ikisiniňem Gyrgyzystana “ykdysady ýardamlary” hödürländiklerini belledi.


text:
Türkmenistanda Internet barada kabul edilen täze kanunyň bir maddasynda websaýtda çap edilen maglumatlarda ýurduň prezidentini kemsitmekligiň we oňa töhmet atmaklygyň bikanundygy bellenilýär. Bu barada Türkmenistanyň resmi metbugatynda habar berilýär.
Täze kanunda, bu kanun ýurtdaky internet ulanyjylaryň bütin dünýädäki websahypalara erkin girmegini üpjün etmäge niýetlenendir diýilýär.
Şol bir wagtyň özünde kanun ýetginjek ýaşyna ýetmedikleri neşe, temmäki, alkogolly serişdeleri ulanmaga höweslendirýän mazmunly maglumatlara ýa-da maşgala gymmatlyklaryna gabat gelmeýän websahypalara girmegi çäklendirýär.
Şeýle-de, bu kanun Türkmenistandaky internet ulanyjylaryň pornografiýa saýtlaryna girmegini hem gadagan edýär.


text:
Metbugatda peýda bolan maglumatlara görä, Türkmenistanyň ilkinji emeli hemrasynyň Fransiýanyň “Thales International” kompaniýasy tarapyndan guruljakdygy habar berildi. Türkmen telewideniýesi Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 20 ýyllygy bilen bagly Aşgabada baran bu kompaniýanyň wise-prezidenti Blez Jeýgeriň geljekde guruljak emeli hemranyň maketini Türkmenistanyň prezidentine gowşurandygyny habar berdi.
Türkmenistanyň prezidentiniň metbugat gullugy Fransiýanyň “Thales International” kompaniýasynyň wise-prezidenti Blez Jeýger bilen prezident Berdimuhamedowyň arasyndaky duşuşykda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň perspektiwalary, şol sanda aerokosmos tehnologiýalary pudagyndaky hyzmatdaşlygyň giň mümkinçilikleri barada gürrüň edildi diýip, habar berdi.
Maglumatlaryň çäklendirilmek mümkinçiligi
Häzir Türkmenistanyň teleýaýlymlary Orsýetiň “Gazprom” kompaniýasyna degişli “Ýamal” emeli hemrasy arkaly tomaşaçylara ýetirilýär. Türkmen gepleşikleri bilen birlikde ilat arasynda meşhur bolan Orsýetiň dürli programmalary hem “Ýamal” arkaly ýerli ýaşaýjylara elýeterli edildi. Mundan başga-da, türk satellitleri arkaly Türkiýäniň hem dürli telegepleşikleri türkmen halkyna ýetirilýär.
“Eurasianet.org” neşirinde çap edilen maglumatda Türkmenistanyň kosmosa öz hemrasyny Orsýetiň kanallarynyň ilata ýetirýän täsirinden dynmak üçin uçurýandygy aýdyldy. Makalanyň awtory Katrin Fizpatrik Orsýetiň telewideniýesinde Abadan wakalary ýaly häkimiýetleriň göwnüne ýaramaýan maglumatlaryň berilýändigini belleýär.
Türkmenistanyň öz emeli hemrasyny kosmosa uçurmak meýline esasan arap ýurtlarynda bolan wakalar itergi berdi diýlip, makalada nygtalýar.
Gazagystanyň “Kazsat” programmasy boýunça bilermen, käri boýunça matematika hem informatika mugallymy, Gazagystanyň mejlisiniň deputaty Myrat Abenow Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda öz hemrasyny kosmosa uçurmaklygyň her ýurt üçin bähbitlidigini aýtdy.
Emma Abenow, halkara kanunlaryna görä, bir hemradan çykýan tolkuna beýleki hemranyň tolkunynyň päsgelçilik döretmeli däldigini aýtdy: “Islendik ýurduň öz hemrasyny kosmosa uçurmagy beýleki hemralaryň maglumat ýaýratmak mümkinçiligini çäklendirmeýär. Belli bir ýurduň öz hemrasy bolan halatynda, şol ýurt özüniň ýaýradýan maglumatynyň hilini ýokarlandyryp bilýär. Bu ýerde bäsleşik döräp biler, ýöne maglumaty ýaýratmak meselesini çäklendirip bilmez”.
Perspektiwa
Şu ýylyň maýynda Türkmenistanyň prezidentiniň ýanynda Milli kosmos agentliginiň dörediljekdigi habar berlipdi. Türkmen tarapy kosmos agentliginiň döredilmeginiň maksadynyň ylymda gazanylan soňky öňegidişlikleri ýurduň ykdysadyýetine ornaşdyrmakdan, şeýle-de ýurduň kosmos giňişligindäki işjeňligini ýaýbaňlandyrmakdan ybaratdygyny aýdýar.
2009-njy ýylda emeli hemra bilen bagly işlere başlamaga görkezme beren prezident Berdimuhamedow Türkmenistanyň öz hemrasynyň kosmosda bolmagynyň ýurtda internet, telewideniýe hem aragatnaşyk sistemalarynyň ösmegine badalga berjekdigini aýtdy.
Gazagystanyň mejlisiniň deputaty Myrat Abenow öň Gazagystanyň beýleki ýurtlaryň hemralaryny kireýine alanlygy üçin ýylyna 33 million dollara golaý serişde tölemeli bolandygyny, netijede raýatlar üçin telefon, internet aragatnaşygynyň has gymmat bolandygyny aýtdy. Häzir bolsa, deputatyň tassyklamagyna görä, Gazagystanyň öz hemrasy kosmosa uçurlandan soň, mobil telefon, internet aragatnaşygynda bäsleşik döräp, bu hyzmatlaryň bahalary gitdigiçe pese gaçýar.
Abenow: “Maglumatlaryň köp hem elýeterli bolmagy bolsa, adamlaryň sowadyny artdyryp, olaryň aktiwligini ýokarlandyrýar. Bu zatlar netijede jemgyýetiň demokratiýalaşmagyna gowy täsir edýär” diýip, sözüne goşdy.


text:
Türkmenistanyň üç gezek çempiony bolan “Balkan” toparynyň futbolçylary Aziýa Futbol Konfederasiýasynyň prezidentiniň kubogyny almak ugrundaky saýlap-seçiş oýunlaryna gatnaşýarlar. Täjigistanda geçirilýän bu oýunlarda “C” toparynda çykyş edýän Türkmenistanyň “Balkan” topary Täjigistanyň “Ystyklol” we Palestinanyň “Al Amari” toparlary bilen oýnar.
Anna güni Duşenbe şäherinde “Balkan” toparynyň baş treneri Aman Meredow žurnalister üçin metbugat konferensiýasyny berdi.
“Balkan” toparynyň baş treneri Aman Meredow žurnalistleriň sowallaryna jogap bermezden öň täjik kärdeşlerine özlerini gowy garşy alandyklary üçin minnetdarlyk bildirip, iki topary köp zadyň baglaýandygyny aýtdy.
“Sebäbi, öňki Soýuz döwründe Täjigistanda “Pamir” we Türkmenistanda “Köpetdag” futbol topary bardy. Şol sebäpden men Täjigistanyň Futbol Federasiýasyna bizi gowy garşy alandyklary üçin minnetdarlyk bildirýärin we ähli topara üstünlik arzuw edýärin” diýip, Meredow aýtdy.
Aman Meredow “Balkan” toparynyň Duşenbedäki oýunlara taýýarlygynyň kadalydygyny sözüne goşdy: “Biz taýýarlyk işlerini kadaly hasaplaýarys. Siziň bilşiňiz ýaly, her bir topar öz öňünde uly maksat goýýar. Şonuň üçin-de, wagtyndan öň çaklap oturmalyň”.
Ol geçen ýylky bäsleşikde “Balkan” toparynyň ilki bilen Täjigistanyň “Ystyklol” topary bilen oýnandygyny hem aýtdy: “Meniň pikirimçe, biz olar bilen kadaly oýnadyk. Täjigistanyň futbol topary mydama gowy oýnady. Eger Täjigistanda öňki Soýuz döwründäki futboly ýatlasak, onda “Ystykloly” örän güýçli topar hasaplaýaryn”.
"Ilkinji oýun köp zat berýär"
Türkmenistanyň üç gezek çempiony bolan “Balkan” toparynyň futbolçylary Duşenbe şäherinde, 3-nji maý.
Meredowyň pikiriçe, bu futbol ýaryşynyň ilkinji tapgyry örän möhüm: “Elbetde, “C” toparyndaky 4 topardan 2-si jemleýji bäsleşikde oýnamalydy. Emma bir topar oýnamakdan boýun gaçyrdy. Elbetde, bu bäsleşikde iň esasy oýun ilkinji tapgyr. Belki, Duşenbä bäsleşmäge gelen beýleki toparlar hem şeýle pikir edýändirler. Ilkinji oýun köp zat berýär”.
Ol “Balkan” toparynyň 1991-nji ýylda esaslandyrylandygyny, öňki adynyň "Nebitçidigini" habar berip, özleriniň “Pamir”, “Köpetdag” toparlaryndan görelde alandyklaryny hem belledi: “Olar başky 3-4 ýylda çempion boldular. Soňra bizem çempion bolmak ugrunda güýçli oýnap başladyk. Biz 2000-nji ýyldan Aziýa oýunlaryna gatnaşyp başladyk. Biziň toparymyz Türkmenistanyň çempiony bolandan soňra, Arkalaşygyň kubogyny almak ugrundaky ýaryşa hem gatnaşdy”.
Aman Meredow geçen ýyl “Balkan” toparynyň Aziýa Futbol Konfederasiýasynyň kubogyny almak ugrundaky oýunlara gatnaşandygyny we türkmen ýolbaşçylarynyň öz topary üçin ähli mümkinçiligi döredýändiklerini hem sözüne goşdy.
Şenbe güni Türkmenistanyň “Balkan” topary Palestinanyň “Al Amari” topary bilen bäsleşer. Duşenbe güni Täjigistanyň “Ystyklol” topary Palestinanyň “Al Amary” topary bilen oýnar. Çarşenbe güni bolsa, Türkmenistanyň “Balkan” topary Täjigistanyň “Ystyklol” topary bilen bäsleşer.
Şenbe güni Duşenbe şäherinde başlanýan saýlap-seçiş futbol oýunlarynda birinji we ikinji orny eýelän toparlar Aziýa Futbol Konfederasiýasynyň prezidentiniň kubogyny almak ugrundaky jemleýji oýunlara gatnaşarlar.


text:
Türk polisiýasy Stambulda öli tapylan amerikaly aýalyň, görnüşinden, kellesine urlup öldürilendigini aýdýar.
Stambul polisiýasynyň başlygy Huseýin Çapkin sülçüler 33 ýaşly Saraý Siýerranyň kellesine salnan ýaradan ölendigini aýdýarlar diýdi.
Polisiýanyň Nýu-Ýorkdan gelen aýalyň öldürilmegi bilen baglylykda azyndan 11 adamy saklandygy aýdylýar.
Iki sany ýaş çaganyň ejesi bolan Siýerra şenbe güni, gadymy şäher diwarlarynyň harabasynyň ýanyndan öli tapyldy.
Ol bu ýurda ýanwaryň başynda, suratçylyk pişesi sebäpli gelipdir.


text:
Eýranda prezident Mahmud Ahmedinejadyň awto kerwenine hüjüm edilendigi baradaky habary Tähran ret etdi.
4-nji awgustda irden prezident Ahmedinejadyň awto kerweniniň golaýynda bombanyň partladylandygy Eýranyň konserwatorlarynyň internet saýtynda aýdyldy.
“Kaberonline” internet saýtyndaky bu maglumatda Eýranyň prezidenti Hemedan şäherinde ilatyň öňünde çykyş etmäge baranda oňa hüjüm edilendigi aýdyldy.
Onda prezident Ahmedinejadyň özüne zyýan ýetmän, planlaşdyrylyşy ýaly, onuň köpçüligiň öňünde çykyş edendigi habar berildi.
Al-Arabiýa telekanaly bu waka dahyllylykda aýyplanýanlaryň tussag edilendigini habar berdi.
Liwanyň telewideniýesinde berlen habara görä, şol hüjümde birnäçe adam ýaralanypdyr.
Eýranyň döwlet telewideniýesi bolsa, prezidentiň edarasyna salgylanyp, bu baradaky maglumatlaryň galpdygyny habar berdi.


text:
Twitter sosial ulgamynyň wideoýazgy paýlaşmak üçin niýetlenen "Vine" programmasynda içinde jynsy gatnaşyklar bar bolan wideolar mundan beýläk paýlaşylmaz. Bu barada Türkiýäniň "Milliýet" websahypasynda habar berilýär.
Mälim bolşy ýaly, Twitter sosial ulgamy eýýäm iki aýa golaý wagtdan bäri Türkmenistanda petiklenen. Ýöne, muňa garamazdan, türkmenistanlylaryň köpüsi proxi porgrammalar arkaly böwedini böwsüp, bu ulgama girýärler. Şeýle-de Twitter sosial ulgamynda soňky döwürde türkmenistanly ýaşlar hem wideo paýlaşyp başladylar. Hatda soňky paýlaşylan wideolaryň biri türkmen ýaşlary tarapyndan taýýarlanylan wideo.
Gürrüňini edýän bu wideomyz Twitter sosial ulgamynyň Begenç Ýazow atly agzasy tarapyndan 8-nji mart güni paýlaşylypdyr. Wideonyň aşagyndaky ýazgyda şeýle diýilýär: "Alty Garly sahypamyzyň adyndan türkmen gelin-gyzlarynyň 8-nji mart baýramyna taýynlanan ilkinji stop-motion animasiýamyz".
Bir minut 52 sekundlyk wideoda türkmen ýaşlary tarapyndan taýýarlanylandygy aýdylýan stop-motion animasiýa görkezilýär. Animasiýanyň soňunda wideonyň Kerim Aganyýazow we Batyr Gurbanow tarapyndan taýýarlanylandygy barada hat ýazylýar.
"Ertir.com"
"Ertir.com" sosial ulgamynda bolsa Täsin Paren atly agzanyň "Biz şeýle pesmi ýa olar şeýle akyllymy?" diýen temasy sosial ulgamyň agzalarynyň arasynda gyzyklanma döreden temalaryň biri bolupdyr. 10-njy martda gozgalan bu tema 16-njy marta çenli jemi 1083 sapar okalyp, 36 gezek hem halanypdyr.
Ulgamyň agzalary tarapyndan 105 sany teswir ýazylan temada şeýle diýilýär: "Sowet düşünjeli adamlar ölüp gutarmasa, we [olar] döwlet başyndan gitmeseler, ýurdumyz hijem ösmez. Şeýlelik bilen goňşy döwletlerimiz hem bardyr. Esasy başy - Russiýa we gazak, täjik, ermeni, özbek, owgan, ýagny öňki Sowet Soýuzynyň düzüminde bolan döwletleriň ösüş derejesi gaty pes. Şunuň sebäbi näme-de? Meniň düşünişimçe sebäp biz entägem sosializm, ýagny öňki SSSR-iň ýoly bilen ýöreýäris. A Ýewropa döwletleri, ABŞ, Ýaponiýa - olar bireýýäm ýetjek derejesine ýetdiler. Ýagny, kapitalizm ýoly bilen. Näme üçin olar biziňkä däl, biz olaryň edýän zatlaryna ymtylýarys? Düşünjämiz şeýle pesligindenmi ýa olaryň şeýle akyllylygyndanmy? Sowet düşünjeli Žirinowskiý diýen adamyň aýdýan zatlary dogrumy? " diýen sorag berilýär.
Bu soraga Mahinur atly agza: "Her kimiň dogrusy özüne dogrudyr... ''Sowet döwrüniň adamlary'' diýip, hemmesini garalap bolmaz, aralarynda gowy düşünjelilerem bar. Meselem, öz ene-atamyz, eýsem olar erbet adammy?! Ýok elbetde... Ýaş tapawudy köpeldigiçe adamlaryň arasynda düşünişmezlik bolup biler..." diýip jogap beripdir.
Conquerer atly agza bolsa: "Gözüňi açsana, Türkmenistana nebit-gazyň puluny ulan diýseň. Ýylda 30% ösýär diýýäňmi, hany näme ösenini aýdyp ber, täze binalarmy? Iň bärkisi özüňden sorap gör, täze çykýän kinolary kinoteatrda görüp bolýarmy? Aýdara zat köp, hemem Özbegistan, Gazagystan, Azerbaýjan Türkmenistanyň ösüşine aňyrda dur diýýär" diýip, öz tankydy pikirini beýan edipdir.
Guga88 atly beýleki bir agza bolsa: "Türkmenistanyň ösüşi häzir dünýä ýüzünde iň ýokary derejede ...33-göterim mundan başga näme gerekdigine men düşünemok..." diýip teswir galdyrsa, muňa Howandar atly agza: "Hawa, gaty gowy ösýär ýurdumyz. Emma meniň ýaşaýan şäherimden başga ýerde ösýän ýaly-da, [meniň ýaşaýan ýerimde] 20 ýyldan [bäri] üýtgän zat ýok.." diýip, öz ýaşaýan ýerindäki ýagdaýlar barada garaýşyny ýazypdyr. Umuman, bu tema şuňa meňzeş gürrüňler bilen dowam edýär.
"VKontakte"
"VKontakte" sosial ulgamynda bolsa, Ukrainanyň Harkow şäherinde geçiriljek gözellik bäsleşigi barada peýda bolan bildiriş ünsümi çekdi. Bildirişde 26-njy martda sagat 17:30-da "Harkiv Miss International 2014" atly bäsleşigiň geçiriljekdigi we oňa Türkmenistandan Madina Areşowanyň gatnaşjakdygy bellenilýär.
Bu bäsleşige Täjigistan, Ysraýyl, Gürjüstan, Hindistan, Azerbaýjan, Gazagystan, Owganystan, Ermenistan, Ýunanystan ýaly jemi 12 ýurtdan gözeller gatnaşýar. “Vkontakte” ulgamynyň Ýulduz Atakowa atly agzasy bu sosial ulgamyň ähli agzalaryny bäsleşige gatnaşýan türkmen gyzy Madina Areşowany goldamaga çagyrypdyr.


text:
Şu gün ir ertir Türkmenistanyň nebitgaz toplumynyň Merkezi binasynda Aşgabatda geçiriljek Aziada-2017-ä 250 gün galmagy hem-de Aziada mynasybetli geçirilýän atly ýörişiň Lebap welaýatyna gadam basmagy mynasybetli köpçülikleýin bedenterbiýe çäresi geçirildi. Ilatyň arasynda saglygy berkitmäge we sagdyn ruhy ösdürmäge gönükdirilen köpçülikleýin sport çäresine ýurduň nebitgaz toplumynyň ähli kärhanalarynyň ýolbaşçylary we işgärleri gatnaşdy.
Ine, eýýäm birnäçe ýyl bäri Türkmenistanda şular ýaly bedenterbiýe-sagaldyş çärelerini geçirmeklik asylly däbe öwrüldi. Gurbanguly Berdimuhamedowyň teklibi bilen 2017-nji ýyl Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýyly diýlip yglan edildi. 2017-nji ýylyň şygarynda döwlet syýasatynyň halkyň ýaşaýyş durmuş derejesini ýokarlandyrmaga we ony täze sepgitlere ýetmäge ruhlandyrmaga gönükdirilen iki ugry jemlenýär.
Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýylynyň esasy wezipeleriniň biri — durmuş ähmiýetli möhüm taslamalary goldamak, şol sanda ähli ýaşdaky adamlary sport bilen meşgullanmaga çekmek, raýatlygy we watançylygy ösdürmek, şeýle hem ösüp gelýän ýaş nesli sagdyn ruhly edip ýetişdirmek bolup durýar.
Geljek ýylyň sport çäreleriniň möhüm ähmiýetlisiniň biri 2017-nji ýylyň sentýabrynda badalga aljak Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarydyr.
Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýyly şygary astynda paýtagtymyzda we beýleki şäherlerde onlarça çäreler, şol sanda halkara ähmiýetli çäreler geçiriler. Şol çäreler Türkmen döwletiniň batly gadamlar bilen ösüşinde täze tapgyry, açyklygy, parahatçylyk söýüjiligi alamatlandyrýar.


text:
Günorta Sudanda geçirilen referenduma gatnaşyk görlüp-eşidilmedik derejede ýokary boldy diýip, saýlaw komissiýasy habar berýär.
Ses berişlik bir hepde dowam eder. Saýlawçylaryň azyndan 60 prosenti ses berişlige gatnaşsa, referendum başa bardy diýlip hasap ediler.
Referendumyň netijesi pozitiw bolar diýlip garaşylýar. Onuň netijesinde Sudan iki döwlete bölüner.
Ýurduň günorta regionynyň lideri Salwa Kiir bu ses berişligi taryhy pursat diýip atlandyrdy.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Günorta Sudanyň halkyna täze afrika döwletine kömek bermäge taýýardygyny bildirdi.
Sudanyň demirgazyk musulman bölegi bilen, esasan hristianlardan ybarat günorta böleginiň arasynda ýaragly konflikti bes etmek barada 2005-nji ýylda gelnen ýaraşyk ylalaşygynda referendum geçirmek göz öňünde tutulypdy.


text:
Sişenbe güni Türkmenistanyň milli «Awaza» turistik zonasynda ikinji Halkara gaz konferensiýasy öz işine başlady. Bu konferensiýa daşary ýurt kompaniýalaryndan we guramalaryndan jemi 500-den gowrak wekiliň gatnaşýandygy habar berilýär.
Maglumata görä, konferensiýada delegatlar Türkmenistanyň energiýa pudagyndaky ösüşler hem-de bu pudakdaky hyzmatdaşlyklaryň perspektiwalary barada maslahat ederler.
Konferensiýanyň çäklerinde «Awaza» turistik zonasyndaky «Nebitçi» myhmanhanasynda Türkmenistanyň we daşary ýurt kompaniýalarynyň önümleriniň gatnaşmagynda ýörite sergi hem açyldy.


text:
Ukrain derňewçileri ozalky energiýa ministri Eduard Stawitskiniň nagt pul, altyn şaý-sep, gymmatbaha sagat toplandygyny aýdýarlar.
Içeri işler ministrligi şenbe güni Stawitskiniň jaýlaryna we ofislerine geçirilen tapgyrlaýyn reýdler netijesinde 42 kg altynyň, bäş million dollara golaý ($4.8 million) nagt puluň tapylandygyny aýtdy.
Bu zatlaryň ählisi konfiskasiýa edildi. Orsýet bilen nebit we tebigy gaz gepleşiklerine başlyklyk eden Stawitski ýurtdan gaçdy.
Anna güni ýurduň milli gaz kärhanasy bolan Naftogazyň öňki başlygy Ýewhen Bakulin tussag edildi, ol 4 milliard dollary ogurlamakda güman edilýär.


text:
Gazagystanyň din işleri bilen gyzyklanýan döwlet edaralary, mekdeplerde we kollejlerde okaýanlaryň musulmanlaryň daňynýan ýalygy hijaptan tapawutlandyrmagy barasynda anyk çäreleriň geçirilmegini sorap, hijaby bolsa terrorçylyga garşy propagandanyň esasyna öwürmegi isläpdir.
Astanada geçirilen Gazagystanyň dini tagallaçylarynyň 5-nji jemlenşiginde, ýurduň ymamlarynyň okuw jaýlarynda hijabyň ulanylmagy barasynda bir pikire hem tutuma eýe däldigine aýratyn üns çekilipdir. Akmola welaýatynyň din işleri guramasynyň ýolbaşçysy Saule Ibraýewa öz çykyşynda, din işleri baradaky ýokary gurama çagyryş edip, indi muňa çäre görülmeli wagtyň gelendigini bildiripdir. Ol, ýola goýuljak kadalaryň yslam baradaky ýokary guramanyň web sahypasynda taýýarlamagy teklip edipdir.
Bir çete çekilip Azatlyk Radiosyna interwýu beren ol döwlet işgäri zenan, aslynda bu temada öz pikrini aýtmaga gorkýandygyny mälim edip, gysgaça şeýle diýipdir:
-Ymamlaryň aglaba köpçüligi şeýle pikirde... Hut olaryň öz aýallary hijaply ahbetin. Haçan-da olar tagallaçy toparyň agzalary höküminde maslahatlara gatnaşmaga gelen mahaly men olardan gorkýaryn. Men şeýle ýerde bir zat aýtmaga çekinýärin. Tagallaçy toparyň agzalarynyň hemmesiniň tutumy bir bolmaly ahyryn mekdeplerde hijap geýilmegi barasynda. Okuw jaýlarynda kesgitlenen ýeke-täk eginbaş bar we hemmeler şony geýäýmeli. Bir gyz maşgalanyň hijabyny çykaryp mekdebe gelmegi onuň dinden çykandygyny ýa-da Hudaýa ynanmaýandygyny aňlatmaýar ahyryn. Ine aslynda ymamlar şuny düşündirmeli. Saule Ibraýewa ynha şeýle pikirde.
Onuň aýtmagyna görä, ymamlaryň köpüsi aýdylan bilen razylaşýarlar. Ýöne olaryň käbiri bu tagallany goldaýan bolsa, käbirem goldanok.
Şeýle teklipden daşaryn Gazagystanyň dini öwrenýän alymlarynyň 5-nji jemlenşiginde Içeri işler ministrliginiň kriminal polis edarasynyň ekstremizme garşy göreş bölüminiň başlygynyň orunbasary Darhan Razuýew hem bir goldanma hödürläpdir. Onuň bellemegine görä, okuw jaýlarynda din barasynda düýpli maglumat berýän sapaklar ýetmezçilik edýär. Şonuň üçinem edil häzir "terrorçylyga garşy göreş propagandasynyň" esasy emee getirjek şeýle sapaklar okadylmaga başlanmaly.
-Jemgyyýetde radikallyk uklap ýatyrdy. Ýöne indi terror guramalarynyň sosýal ulgamlar hem ýörite adamlaryň üsti bilen alyp barýan aň üýtgetme propagandasynyň täsiri bilen radikallyk möwjeýär. Şonuň üçinem gijä galman bu ugurda abanýan howpa garşy gorajak ýörite bir goldanma taýýarlanmaly. Darhan Razuýew ynha şeýle pikirde.
Ýygnakda şol bir wagtyň özünde ýurtda kämilleşen teologlaryň ýetmezçilik edýändigine hem üns çekilipdir. Tagallaçy propaganda toparynda bolsa, diňe diniň esaslaryny okadýan mugallymlaryň, polis işgärleriniň we häkimligiň işgärleriniň orun alýandygy mälim edilipdir.
Döwlet işgärleriniň hödürlän şeýle tekliplerine din işleri baradaky ýokary guramanyň wekilleri gulak hem asmandyr. Gazagystanyň dini tagallaçylarynyň 5-nji jemlenşiginde ymamlar diňe açylyş mahalynda we arakesmedäki iýip-içişlikde ile görnüpdirler we soň bolsa çykyp gidipdirler. Şol sebäpdenem olar dini boýunça iş alyp barýan döwlet işgärleriniň çykyşlaryny, tekliplerini we ündewlerini eşdip bilmändirler. Din işleri baradaky ýokary guramanyň wekilleri metbugat işgärlerine daşarda öz garaýyşlaryny aýan etmekden saklanypdyrlar.
Gazagystanyň hökümet işgärleriniň aglaba köpçüligi hijabyň ýerli däl-de, eýse keseki däbidigini aýdýarlar. Mundan birnäçe ýyl owal Gazagystanyň musulmanlarynyň dini guramasy musulman geými baradaky öz garaýşyny aýan edip bir petwa beripdir. Petwa görä "haýsam bolsa bir saý-sebäp bilen hijaby çykarmak, şonuň ýaly-da sapaga goýberilmeýändigi üçin hijaby çykarmak kanuny taýdan rugsat berlen dini haka päsgelçilikdir. Şeýle-de bu adamyň dini azatlygynyň bozulmagy we onuň ynanç duýgusyna äsgermezçilik edilmegidir".
Magaryf ulgamynyň resmileri bolsa şeýle ýagdaýa ýörite bir düşündiriş bermek bilen, okuw jaýlarynyň adaty dünýewi aýratynlyga eýe öz kada-kanunlarynyň bardygyny mälim edipdirler.


text:
Hökümet resmileriniň aýtmagyna görä, Türkiýäniň prezidenti Abdylla Gül bilen premýer-ministr Rejep Taýyp Ärdogan penşenbe güni bu ýurduň harbylarynyň ýolbaşçysy bilen duşuşar.
Liderler häzirki döwürde häkimiýeti dolandyrýan we düýbi yslamçylyga esaslanýanlygy aýdylýan hökümeti agdarmak barada 2003-nji ýylda bolandygy öňe sürülýän dildüwşük bilen bagly ýüze çykan dartgynlyk hakda pikir alyşarlar.
Bu ýygnak Türkiýäniň prezidenti Abdyla Gülüň inisiýatiwasy boýunça geçirilýär.
Bu duşuşuk ady agzalýan dartgynlylyk boýunça goşunyň öňki we häzirki döwürde wezipe başynda bolan ençeme ýokary derejeli ofiserleriniň tussag edilmeginden soňra harbylaryň bildiren reaksiýasynyň yzýanyna gabat gelýär.
Mälim bolşuna görä, Türkiýäniň aşa güýçli goşunynyň 50 töweregi ýokary derejeli harby ýolbaşçylary howpsuzlyk güýçleri tarapyndan duşenbe güni saklanypdy.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy Siriýanyň lideri Başar al-Assadyň häkimiýetden çekilmegini talap edýän Arap Ligasynyň planyny goldaýan maslahat beriji rezolýusiýany kabul etdi.
Rezolýusiýa 193 agzaly Baş Assambleýada 137 ýurduň goldamagy, 12 ýurduň garşy ses bermegi bilen kabul edildi. 17 döwlet ses bermekden saklandy. Bu dokument 4-nji fewralda Orsýet we Hytaý tarapyndan weto goýlan rezolýusiýa çalymdaş.
Orsýet bilen Hytaý bu rezolýusiýa hem weto goýdy. Garşy ses berenleriň arasynda Demirgazyk Koreýa, Wenesuela, Eýran we Kuba hem bar.
Rezolýusiýa Siriýada graždan ilata garşy edilýän zorluklaryň bes edilmegine we mart aýyndan bäri dowam edýän zorluklaryň togtadylmagy babatda Arap Ligasy tarapyndan öňe sürlen planyň durmuşa geçirilmegine hem çagyrýar.
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Pan Gi Mun penşenbe güni Wenada eden çykyşynda Siriýada adamzada garşy jenaýatçylyk hökmünde häsiýetlendirilip bilinäýjek jenaýatçylyklaryň dowam edýändigini aýtdy.


text:
Orsýetde müňlerçe adam Wladimir Putiniň wezipesinden çekilmegini, şeýle-de ýurduň saýlaw sistemasynyň özgerdilmegini talap edip protest geçirdi.
Polisiýa sişenbe güni geçirilen proteste 10 müň töweregi adamyň gelendigini aýdýar. Demonstrasiýany gurnaýjylaryň öňe sürmegine görä, oňa 20 müňe golaý adam gatnaşypdyr.
Oppozisiýa liderleriniň biri Boris Nemtsow protestiň dowamynda şeýle çykyş etdi:
“Biz ýurdy ömür boýy dolandyrmak we bizi talamak isleýän, zor bilen häkimiýeti eýelän adamdan dynmagy teklip edýäris.”
Protest ýörişlerine oppozisiýanyň öňdebaryjy wekilleriniň gatnaşmagynda bökdençlik döredi. Sebäbi olar 6-njy maýda bolan bidüzgünçilikler bilen baglylykda sişenbe güni sorag edilýär. Şeýle-de duşenbe güni polisiýa aktiwistleriň öýlerini döküpdi.


text:
Düýn Çiliniň merkezi regionynda Rihter ölçeginde güýji 7.1 bal bolan ýer yranmasy ýüze çykdy. Edil häzirki wagt bu wakada nähilidir bir adam ýitgileriniň bolandygy barada maglumat alynmady.
Ýöne kenarýaka ýerlerdäki ýaşaýjylaryň bu ýer yranmadan soň sunaminiň ýüze çykmak howpundan ätiýaç edip, öz ýaşaýan ýerlerini terk rdendikleri habar berilýär.
Geçen ýylyň fewral aýynda Çiliniň şol regionynda ýüz beren güýçli ýer yranmanyň yzy bilen suw joşgunynyň ýüze çykmagy netijesinde 500-den gowrak adam ölüpdi.


text:
Golaýda "Alternativ News Turkmenistan" atly Facebook hasabynda Türkmenabat şäherinde alnandygy aýdylýan bir surat ýerleşdirilipdir. Onda bir haýatyň diwarynda "Häkim ýollarymyzy düzet" diýlen ýazgyny görmek bolýar. Azatlyk Radiosy özüni Toýly diýip tanyşdyran, "Alternativ News Turkmenistan” Facebook hasabynyň dolandyryjylaryndan biri bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Bu nirede düşürilen surat?
Toýly:
Suratyň haýsy ýerde, haýsy şäherde düşürilendigini aýdyp bilemok. Sebäbi özümem bilemok. Ýöne şol surat maňa Lebap welaýatynyň çeşmelerinden gelip gowuşdy.
Azatlyk Radiosy: Şol suratyň haçan düşürilendigi barada maglumatyňyz barmy?
Toýly:
Ony hem anyk bilemok. Ýöne ýaňy-ýakynda düşürilendigini bilýän. Ýöne anyk senesini aýdyp biljek däl.
Fotosergi: Türkmenabadyň erbet köçeleri
Azatlyk Radiosy: Toýly, bu surat “Odnoklassniki” ýaly sosial websahypalarda okyjylaryň örän ünsüni çekipdir. Ol barada diskussiýalar edilýär. Siz bu suratyň adamlaryň ünsüni çekmegine näme sebäp boldy diýip pikir edýäňiz?
Toýly:
Aý, dogrudanam, şol ýollaryň ýaramazdygy, ýollaryň häzirki görnüşini, durkuny adamlar ony gowy bilýärler. Şol ýaňky siziň aýdan saýtlaryňyzda, “Odnoklassniki”, “Vkontakte” diýen saýtlarda [adamlar] öz pikirlerini, öz duýgularyny şol suratyň aşagynda teswir görnuşinde ýazýarlar.
Azatlyk Radiosy: Ýaňky “Odnoklassniki” ýa-da beýleki sosial websahypalarda, şol surata nähili teswirler galdyrylypdyr?
Toýly:
Şol suratlara [ýazylan teswirlerde]: “Şuňa meňzeş suratlar köpräk çap edilmeli. Şular ýaly problemalar galdyrylmaly. Onuň hiç hili ýaramaz ýeri ýok, [eger] ilat bilen häkimiýetiň arasynda şeýle aragatnaşyk bolsa!..
Fotosergi: Lebabyň Garaşsyzlyk etrabynyň Niýazow şäherçesiniň köçeleri.
Azatlyk Radiosy: Toýly, indi haýsy tarapyndan seretsek-de, bu suratda çagyryş bar, seslenme bar. Hat-da bu suratda ýazylan zatda protest bar hem diýip boljak, protestiň bir görnüşi hem diýip boljak. Şular ýaly görnüşdäki ýa-da başga görnüşdäki protestler Türkmenistan üçin adaty däl. Mundan ozal halk tarapyndan edilen şeýle protestler yadyňyza düşýärmi?
Toýly:
Ýok, şuňa meňzeş protestler meniň ýadymda ýok. Aşgabatda ýaşaýyş jaýlaryň diwarlarynda dürli ýazgylaryň bardygyny iki-üç gezek gördüm. Ol hem şol sosial problemalara degişli ýazgylardy: ýol [barada], oglan gyzlaryň aragatnaşygy – şolar ýaly problemalar bardy. Ýöne şu häzirki suratdaky ýazgy, meniň pikirimçe, [täzelik], Türkmenistanda [beýle zadyň] häli mundan öň çykandygyny bilemok.
Azatlyk Radiosy: Indi, täze çykan bir zat diýjek bolýaňyz. Şeýle bir zadyň Türkmenistanda çykmagyna nähili baha berip bolar? Siziň pikiriňizçe, bu nämäniň alamaty?
Toýly:
Türkmenistanda şu wagt ilatyň we häkimiýetiň arasynda kommunikasiýa ýok. Mysal üçin, ýönekeý bir adam, ýonekeý bir işgär häkimiň ýanyna baryp, şular ýaly problema bar diýip, aýdybam bilmeýär. Sebäbi ol häkimiň ýa-da başga bir başlygyň wagty ýokdur, başga bir işi bardyr [öýdýär]. Ol häkimleriň, häkimýetiň aladalary başga. Olaryň ilat bilen işleri ýok. Bular ýaly problemalara hiç seredenoklar. Bu ýol diýen problema – ýekeje problema. Ondan başga-da problema kän. Okuwçylaryň, talyplaryň gatnaşýan çäreleri… Şol çärelerden adamlar bizar boldy.
Azatlyk Radiosy: Sözüňizden çen tutulsa, adamlar hökümet ýolbaşçylary bilen duşuşmaga pursatlary, olar bilen aragatnaşyklary bolmansoň, başga hiç hili çykalga tapmansoň, indi şeýle ýola baş goşdular diýjek bolýaňyzmy?
Toýly:
Hawa, hawa. Sebäbi habar serişdelerinde-de hiç hili ýüzlenme ýazyp bolmaz. Şular ýaly problemalary seslendirmek üçin radioda hiç kim saňa ses bermeýär. Başga ýoly ýok. Dogrusy, diňe şu diwaryň ýüzüne bir zat ýazaýmasaň, [adamlaryň] başga ýollary, pursatlary ýok.


text:
Anna güni Aşgabatda ýylyň sekiz aýynyň jemlerine bagyşlanyp, ýörite hökümet maslahaty geçirildi. Bu maslahatda prezident G.Berdimuhamedow oňa gatnaşyjylary “Ruhnama” güni bilen gutlady.
Ol öz çykyşynda “Ruhnamanyň” türkmen halkynyň bäş müň ýyllyk taryhyny, medeniýetini we baý ruhy dünýäsini giňden açyp görkezýändigini belledi. Ol bu kitabyň geljekki nesiller üçinem uly gymmatynyň bardygyny nygtady.
Ýurduň ozalky lideri Saparmyrat Nyýazowyň “Ruhnama” kitaby onuň şahsyýet kulty bilen aýrylmaz baglanyşdyrylyp gelnipdi we bu kitabyň ähli pudaklarda hökmany öwrenilmeli kitap hökmünde girizilmegini ynsan hukuklaryny goraýjy toparlar berk tankytlap gelipdiler.
Anna günki maslahatda wise-premýerler, ministrler we käbir pudak ýolbaşçylary geçen sekiz aýyň dowamynda edilen işler barada hasabat bilen çykyş etdiler.


text:
Ýurduň günorta-gündogarynda, demirgazyk Yrak bilen serhetde Türkiýäniň howpsuzlyk güýçleri bilen kürt pitneçileriniň arasynda bolan çaknyşyklarda 60-a golaý adam öldi.
Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan 29-njy sentýabrda demirgazyk Yrakdaky harby operasiýada 30-dan gowrak kürt pitneçisiniň öldürilendigini aýtdy.
Kürdüstan Işçiler partiýasy, PKK bolsa 28-nji sentýabrda, Adana şäherinde iki türk ofiserini öldürdi. Türk harbylary 28-nji sentýabrda kürt pitneçileriniň 6 sanysynyň öldürilendigini aýtdylar.
Şeýle-de harbylar 25-nji sentýabrda demirgazyk Yrakdaky nyşanalara urlan howa zarbalarynda azyndan 19 pitneçiniň öldürilendigini aýtdylar.
Erdogan iýuldan bäri Türkiýede we Yrakda 2 müň çemesi pitneçiniň öldürilendigini aýdýar.
Bu çaknyşyklarda 150 çemesi türk polisiýa ofiseriniň we esgeriniň öldürilendigi aýdylýar.


text:
Ysraýylyň we Palestinanyň gepleşikleri alyp barýan wekilleri soňky üç ýylyň dowamynda ilkinji gepleşiklerini geçirdiler.
Ysraýylyň wekili Tzipi Liwniniň we Palestinanyň wekili Saeb Erekatyň ABŞ-nyň döwlet sekretary bilen bilelikde geçiren bu duşuşygy duşenbe güni agşam Döwlet Departamentinde boldy.
Taraplaryň hiç biri bu gepleşikleriň netijeleri barada žurnalistlere maglumat bermedi. Tsipi Liwni Jon Kerrä salgylanyp, “gepleşikleriň üstünlikli bolmagy üçin olaryň mazmunynyň köpçülige mälim edilmezliginiň” zerurdygyny belledi.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Kremlde parlamentiň we hökümetiň goşma sessiýasynda ýyllyk çykyşyny edip, ýurduň ýüzbe-ýüz bolýan kynçylyklaryny ýeňip geçmäge taýýardygyny aýtdy.
"Biz bir bitewi, birleşen halk” diýip, Putin 1-nji dekabrda aýtdy. Ol ýurt boýunça ýokary tehnikaly medisina hyzmatynyň hiliniň gowulandyrylandygyny, emma saglygy saklaýyşdaky problemalaryň saklanyp galýandygyny aýtdy.
Prezident resmileri özara karar kabul etmän, jemgyýetçilik bilen maslahatlaşmaga hyjuwlandyrdy, regionalliderleri bolsa, sosial programmalary durmuşa geçirmek üçin, hökümetden aýry jemgyýetçilik guramalaryny ulanmaga çagyrdy.
Putin içerki meseleleriň, şol sanda bäsdeşligiň ýoklugynyň ýurduň ykdysadyýetini bökdeýän esasy problema däldigini aýtdy.
Dünýäniň iň uly energiýa eksportçysy bolan Orsýet, nebit bahalarynyň peselmegi we Ukrainadaky hereketleri sebäpli girizilen halkara sanksiýalary zerarly düşen ykdysady çökgünliginden çykmaga çalyşýar.
Putin Günbataryň girizen sanksiýalary «il içinde aýdylyşy ýaly, olaryň bize öz tanslaryny etdirip, milli bähbitlerimizden daşlaşdyrmak synanyşygy» diýdi.
Ol Moskwa halkara terrorçylygyna garşy göreşde Günbatar bilen hyzmatdaşlyk etmäge taýýar diýdi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti 188 sany zyýaratçynyň Saud Arabystanyna gitmegine rugsat berdi, diýip türkmen mediasy habar berdi.
Türkmenistanly zyýaratçylaryň 5-26-njy sentýabrda Saud Arabystanyna etjek haj zyýaraty döwletiň hasabatyna we “Türkmenhowaýollary” kompaniýasynyň uçary arkaly amala aşyrylar.
Türkmenistan 2000-nji ýyllaryň başyndan bäri ýylda Mekgä 188 sany zyýaratçysyny iberýär. Saud Arabystanynyň zyýarata barýanlaryň sany boýunça Türkmenistan üçin göz öňünde tutan kwotasy birnäçe müň adamdan ybarat.
Eýse, ýurtda öz hasabyna haj zyýaratyna gitmek isleýänler üçin nähili mümkinçilikler bar?
Azatlyk Radiosy şu we beýleki soraglary Aşgabatda ýaşaýan ýazyjy we synçy Amanmyrat Bugaýewe berdi.


text:
Gazagystanyň parlamenti Majlisiň aşaky öýi prezident Nursultan Nazarbaýewden özüni wagtyndan öň dargatmagy sorady.
13-nji ýanwarda geçirilen ýygnakda Majlisiň spikeri Kabidolla Žakypow parlamenti dargatmak baradaky karara anonim görnüşde ses berlendigini mälim etdi.
Bu karar, Gazagystanyň milli pul birligi tengäniň hümmeti amerikan dollaryna görä täze pes derejesine ýetenden bir gün soň, kanunçykaryjylaryň bir toparynyň inisiatiwasy bilen öňe sürüldi. Bu waka Merkezi Aziýanyň iň uly ykdysadyýeti dünýäde nebitiň bahasynyň pese gaçmagyndan we Orsýetiň ykdysady krizisiniň täsirinden ejir çekýän mahalyna gabat geldi.
Gazak kanunçylygyna laýyklykda, ýurduň prezidenti Majlisi dargadyp, täze saýlawlaryň iki aýyň dowamynda geçirilmegini planlaşdyryp bilýär.


text:
Moldowanyň parlamenti ýurduň prokuratura ulgamyny rasionalizirlemek barada ses berenden bir gün soň, ýurduň baş prokurory wezipesinden çekilýändigini yglan etdi.
26-njy fewralda kanun çykaryjylar bilen geçiren gepleşiklerinden soň, baş prokuror Korneliu Gurin (Corneliu Gurin) özüniň bäş ýyllyk wezipe möhletiniň dolmagyna tas üç hepde galan mahaly, 1-nji martda resmi taýdan wezipesinden çekiljekdigini aýtdy.
25-nji fewralda kanunçykaryjylar hökümetiň wada beren sud reformalarynyň bir bölegi hökmünde korrupsiýa garşy göreşýän döwlet edarasyny we ýörite işlere garaýan beýleki gulluklary birleşdirmegi goldap ses berdiler.
Şu ýylyň 1-nji awgustynda güýje girjek bu üýtgetmeler ýurduň baş prokurorynyň ygtyýarlyklaryny hem çäklendirýär. Şeýle-de, mundan beýläk ýurduň baş prokurory parlament tarapyndan däl-de, prezident tarapyndan wezipä belleniler.


text:
Şu gün ÝHHG-däki Gyrgyzystanyň ýörite wekili Lidiýa Imanaliýewa bu guramanyň synçylar toparynyň şu ýylyň oktýabr aýynda geçiriljek parlament saýlawlaryndan soň Gyrgyzystana barjakdyklaryny aýtdy. Bu barada Lidiýa Imanaliýewa şu gün Wenada eden çykyşynda mälim etdi.
Ýewropada howpsuzyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň ekspertler topary ozalbaşda awgust aýynda Gyrgyzystana barmaklygy planlaşdyrypdy. Bu ekspertler toparynyň Gyrgyzystana barmaly möhletiniň birneme yza süýşürilmeginiň sebäbi barada anyk maglumat berilmeýär.
Iýun aýynda Gyrgyzystanyň günorta regionynda etniki çaknyşyklar ýüz bereli bäri ýurduň wagtlaýyn hökümeti bu günorta regionda öz düzgünlerini we permanlaryny ýöretmekde belli bir kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolup gelýär.


text:
Prezident Dmitriý Medwedew Moskwanyň etegindäki Himkiniň ýanyndaky tokaýyň üstünden geçýän asfalt ýoluň gurluşygyny duruzmaly diýen karara geldi.
D.Medwedew Orsýetiň hökümeti tarapyndan ozal tassyklanan bu gurluşygy dowam etdirmezden öň onuň taslamasyna gaýtadan has ünsli garamagy tabşyrdy. Bu meselede Medwedew Putiniň goldan kararyny şübhe astyna aldy.
Orsýetiň prezidenti D.Medwedew öz internet sahypasynda ýerleşdiren wideo çykyşynda ilatyň juda köp şikaýaty sebäpli şeýle karara gelendigini aýtdy.
“Men köp sanly ýüzlenmäni göz öňünde tutmak bilen şeýle karara geldim. Ýagny, men asfalt ýol gurmak baradaky karary hökümetiň ýatyrmagyny we jemgyýetçiligiň, eksperleriň goşmaça maslahatlar geçirmegini tabşyrýaryn” diýip, Medwedew aýtdy.
Şol gara ýoluň gurulmagyna garşy nägileliklere Orsýetiň tebigaty goramak boýunça toparlary başladylar. Olar Moskwanyň golaýyndaky tokaýy goramak ugrunda elde baryny etdiler.
D.Medwedewiň bu görkezmesi haçanda Orsýeti dolandyrýan partiýa 8 milliard amerikan dollaryna barabar bahaly ýol-gurluşyk taslamasyny maslahat edip başlandan birnäçe sagat soňra yglan edildi.
Partiýa D.Medwedewi şol plana dykgatly seretmäge çagyrdy. “Bütewi Orsýet” partiýasynyň gelen karary barada onuň ýokary derejeli resmisi Weçýaslaw Wolodin metbugat konferensiýasynda yglan etdi.
“Bütewi Orsýet partiýasynda käbirleri şol ýoly gurmalydygyna ynanýarlar. Emma käbirleri-de tebigata ýetjek zyýany göz öňünde tutmak bilen ol taslama täzeden garamagy zerur hasaplaýarlar. Netijede biz ýagdaýlara obýektiw baha berilmegi üçin prezidente ýuzlenmegi dogry hasapladyk” diýip, Wolodin aýtdy.
Syýasatçylary birikdiren tokaý
Prezident Medwedewiň sözlerine görä, ol bu meseledäki aladalaryň syýasy bähbitlerden ýokarda durýandygyny göz öňünde tutdy. “Biziň “Bütewi Orsýet” partiýasyndaky adamlarymyzdan başlap, birleşen oppozisiýa toparlarynyň wekilleri we ekspertler bu kararyň goşmaça analizi talap edýändigini aýdýarlar” diýip, Medwedew sözüne goşdy.
Tebigaty goraýjy aktiwistler prezident Medwedewiň kararyna gowy baha berdiler. “Bu biziň ýeňşimiz. Eger biz şol ýoluň gurluşygyna garşy göreşmedik bolsak, onda şeýle karar hiç wagt kabul edilmezdi” diýip, tebigaty goramak boyunça hökümete degişli bolmadyk guramalaryň bileleşiginiň wekili Andreý Morgulýow “Associated Press” habar agentligine aýtdy.
Himki şäherindäki tokaýy goramak boýunça köp ýyllap alada edýän hereketiň başlygy Ýewgeniýa Çerikowanyň “Interfaksa” aýtmagyna görä, Medwedewiň karary “örän gowy”.
Şol hereketiň agzasy Ýaroslaw Nikitenko bu karar aktiwistleri “juda şatlandyrdy” diýip Azatlyk we Azat Ýewropa Radiosyna aýtdy. Emma ol munuň syýasy beýanat bolmajakdygyna umyt etdi. “Men munuň diňe syýasy beýanat bolmajakdygyna we onuň tokaýyň saklanyp galmagy üçin asfalt ýol gurmak baradaky taslama täzeden garalmagyna getirjekdigine umyt edýärin” diýip, Nikitenko belledi.
Agzalýan asfalt ýol bilen bagly taslama Kremli hem regional häkimiýetleri Moskwanyň häkimi Ýuriý Lužkowa garşy goýdy. Çünki Lužkow bu taslamany goldamady.


text:
Ýugoslawiýanyň ozalky lideri Iosif Broz Titonyň aýaly Belgarddaky mawzoleýde, doly harby hormat bilen soňky ýoluna ugradylýar.
Jowanka Broz geçen ýekşenbede, 88 ýaşynda, ýürek derdinden jan berdi. Ol Güller öýünde, 1980-nji ýylda ýogalan adamsynyň gapdalynda jaýlanar.
Jowanka kommunist lider bilen Ikinji jahan urşunda ýugoslaw partizanlaryna goşulanda, 17 ýaşynda tanyşýar. Olar 1952-nji ýylda durmuş gurýarlar.
Ol Titonyň üçünji aýalydy. Ol öz ömrüniň soňky 30 ýylyny, partiýa elitasy bilen arasyny üzenden soň, Belgraddaky kwartirasynda ýekelikde we garyplykda geçirdi.


text:
Ukrainanyň energiýa ministri Wolodymyr Demçyşyn Orsýetiň Ukraina kömür satmagyny çäklendirip başlandygyny aýtdy.
Demçyşyn 27-nji noýabrda Kiýewde parlamentde eden çykyşynda bu ýagdaýyň Orsýetiň anneksiýa eden Krym ýarymadasyna Ukrainadan gelýän elektrik energiýasynyň kesilmegine jogap hökmünde Kiýewi jezalandyrmak barada haýbat atmagynyň ertesi ýüze çykandygyny belledi.
Demçyşyn gündogar Ukrainada kömür känlerine gözegçilik edýän orsýetçi separatistleriň hem kömür üpjünçiligini bes edendiklerini aýtdy.
Şeýle-de Demçyşyn Günorta Afrikadan kömür alyp barýan iki gäminiň dekabr aýynda gelmeginden soň Kiýewiň 45-50 günläp energiýa sistemasynyň “durnukly işlemegini” üpjün etmäge ukyply boljakdygyny belledi.
Orsýetiň energiýa ministri Aleksandr Nowak 24-nji noýabrda eden çykyşynda Ukrainanyň Kryma elektrik energiýasyny berýän sistemasyny dikeltmekden ýüz öwürýändigi sebäpli, Orsýetiň Ukraina kömür üpjünçiligini kesip biljekdigini mälim etdi.