text:
Türkmen döwlet habarlar agentligi (TDH) / 29.06.2017 /
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi, onda döwlet durmuşynyň möhüm meselelerine hem-de käbir resminamalaryň taslamalaryna garaldy. Mejlise Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň agzalary çagyryldy.
Mejlisiň gün tertibine geçmezden öň milli Liderimiz hökümet agzalaryna “Arkadagyň ajap eýýamy” atly täze çap edilen kitaby ýadygärlik sowgady hökmünde gowşurdy.
Döwlet Baştutanymyz gün tertibine girizilen meseleleri ara alyp maslahatlaşmaga geçip, ilki bilen Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Hojamämmedowa söz berdi. Ol nebitgaz, senagat, saglygy goraýyş, söwda we beýleki pudaklarda ulanylýan ölçeýji enjamlary metrologik synaglardan we deňeşdirme barlaglaryndan geçirmek bilen meşgullanýan Döwlet Etalon merkeziniň işi barada hasabat berdi. Wise-premýer milli maksatnamada “Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugynyň öňünde kesgitlenen wezipelere laýyklykda, Merkeziň etalon barlaghanalaryny halkara akkriditasiýasyndan geçirmegiň meýilleşdirilýändigini habar berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, häzirki wagtda milli ykdysadyýetimiziň dürli pudaklarynda ulanylýan ölçeg birlikleriniň etalon standartlaryny üpjün etmek boýunça işi kämilleşdirmäge gönükdirilen netijeli çäreleriň görülýändigini belledi. Türkmenistanyň dünýä ulgamyna goşulyşmagynyň işjeňleşýändigini, hödürlenýän harytlarň we hyzmatlaryň bazarlarynyň ösýändigini nazara almak bilen, bu ulgamda öňde goýlan wezipeleri çözmäge täze çemeleşmeleri ornaşdyrmak zerur bolup durýar.
Ýakyn geljek üçin ýurdumyzyň senagat-innowasion ösüş strategiýasyny üstünlikli durmuşa geçirmek maksady bilen, halkara derejesinde akkreditasiýalaşdyrmak boýunça işleri geçirmek zerur bolup durýar.Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz degişli düzümler bilen bilelikde bu meseläni ýene-de bir gezek öwrenmegiň wajypdygyny belledi we bu babatda wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Babaýew ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynyň dürli ugurlarynda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, “2030-njy ýyla çenli Türkmenistanyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň maksatnamasyny” iş ýüzünlde durmuşa geçirmek maksady bilen amala aşyrylýan çäreler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynyň senagat hem-de eksport kuwwatlyklaryny berkitmek, pudaklaýyn düzümleri täzeçil tehnologiýalary we kämil işläp taýýarlamalary ulanmagyň esasynda döwrebaplaşdyrmak, işjeň maýa goýum syýasatyny alyp barmak babatda wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň olrunbasary D.Amangeldiýew gözegçilik edýän düzümlerindäki işler, Aşgabatda gurulýan, ulanmaga taýýar edilen binalar we desgalar barada hasabat berdi. Şol desgalaryň hatarynda Parahat-7 ýaşaýyş toplumynda dokuz gatly 54 öýli alty sany we 36 öýli on sany jaýlar, 400 orunlyk köp gatly awtoduralga, paýtagtymyzyň günortasynda meýdany 630 gektar bolan seýilgäh bar. Mundan başga-da, 59,14 kilometr awtoýollary çekmek boýunça işler tamamlandy, köprüleriň 18-si, ýerasty geçelgeleriň 34-si we ýerüsti geçelgeleriň 20-si guruldy. Bu desgalaryň açylmagynyň meýilnamasy taýýarlanyldy. Olar şu gün dabaraly ýagdaýda ulanmaga tabşyrylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, wise-premýere taýýarlanylan meýilnama laýyklykda, Aşgabadyň mundan beýläk-de abadanlaşdyrylyşyny yzygiderli gözegçilikde saklamagy hem-de täze desgalaryň degişli derejede ulanylyşyny üpjün etmegi tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň Orunbasary B.Annameredow ýurdumyzyň Aragatnaşyk ministrliginiň maýa goýum serişdelerini özleşdirmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Wise-premýeriň aýdyşy ýaly, ilatyň aragatnaşyk hyzmatlaryna bolan isleglerini kanagatlandyrmak maksady bilen, ýurdumyzda 183 müň 684 belgilik telefon beketleriniň 526-sy oturdylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, pudaklaýyn düzümleriň toplumlaýyn esasda döwrebaplaşdyrylmagy, iň öňdebaryjy enjamlaryň we täzeçil usullaryň ulanylmagy netijesinde, ýurdumyzda aragatnaşygyň köp şahaly ulgamy, sanly tele we radio ýaýlymlaryň hereket edýändigini belledi. Telefon beketleriniň ulgamynyň ösdürilmegi giň zolakly Internete birikmek, maglumatlary ugratmak üçin ýokary tizlikli ýaýlymlary üpjün edýär.“Altyn asyr” öýjükli aragatnaşygyň milli abonent ulgamy yzygiderli ösýär.
Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz ýaýlymlaryň tehniki taýdan ýokary hil derejesini üpjün etmek, Internet ulgamynyň geçirijilik ukybynyň artdyrylmagy boýunça zerur çäreleri görmek barada wise-premýere anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary O.Gurbannazarow ýurdumyzyň önümçilik we eksport kuwwatyny artdyrmak hem-de şunuň bilen baglanyşykly halkara derejesinde söwda işlerini guramak boýunça gözegçilik edýän düzümlerindäki işler barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyzyň “Türkmenistanyň Döwlet haryt- çig mal biržasynyň işini kämilleşdirmek hakynda” Kararyna laýyklykda, Haryt-çig mal biržasynda döwlet eýeçiligine degişli bolmadyk edara görnüşli taraplaryň we hususy telekeçileriň harytlary satyn almak bilen baglanyşykly daşary söwda şertnamalaryny baglaşmagyň täze görnüşi girizildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow eksport-import amallaryny sazlaýjy baş edara hökmünde Döwlet haryt-çig mal biržasynyň işinde guramaçylyk taýdan çemeleşmeleriň täzelenmeginiň hem-de özgerdilmeginiň wajypdygyny nygtady. Döwlet Baştutanymyz dünýä bazarlarynda ýurdumyzyň haryt öndürijileriniň önümlerini ýerlemek maksady bilen, maglumat işleri boýunça biržanyň netijeli işleri ýola goýmagyny talap etdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Aýdogdyýew gözegçilik edýän senagat ulgamyndaky işleriň ýagdaýy hem-de ýurdumyzyň içerki bazarlaryny sement, magdan däl we beýleki gurluşyk serişdeleri blen üpjün etmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Sarp edijileri ýurdumyzda öndürilýän sement we magdan däl serişdeleri bilen üpjün etmek maksady bilen, welaýatlaryň ählisinde bu önümleri bellenen döwlet bahalary boýunça ýerlemek üçin söwda dükanlarynyň hereket edýändigi bellenildi.
Mundan başga-da, Senagat ministrligi tarapyndan Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi bilen bilelikde kiçi hem-de orta telekeçiligi goldamak, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleriň täze görnüşlerini we eksporta niýetlenen önümleri çykarmaga gönükdirilen öňdebaryjy tehnologiýalaryň esasynda önümçilik kuwwatlyklaryny artdyrmak boýunça çäreler amala aşyrylýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, innowasion tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagynyň, şolaryň esasynda ýerli çig mal serişdelerini ulanmak arkaly daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleriň we eksport ugurly harytlaryň öndürilişini artdyrmagyň ýurdumyzyň senagat pudagyny durnukly we okgunly ösdürmegiň zerur şerti bolup durýandygyny belledi. Munuň özi ýurdumyzyň harytlarynyň içerki we daşarky bazarlarda bäsdeşlige ukyplylygyny, şol sanda ýokary hilli gurluşyk serişdeleriniň köp mukdarda öndürilmegini üpjün edýär. Milli Liderimiz ýurdumyzyň telekeçileriniň gatnaşmagynda täze bilelikdäki kärhanalary döretmegiň hasabyna gurluşyk senagatynyň önümçilik düzümini giňeltmek boýunça işleri çaltlaşdyrmagyň wajypdygyny belläp, wise-premýere bu babatda anyk tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyeň orunbasary S.Toýlyýew häzirki döwürde Ýapyk binalara we söweş sungaty boýunça Aşgabatda geçiriljek V Aziýa oýunlaryna ýaýbaňlandyrylan taýýarlyk işleri hem-de çagalaryň tomusky dynç alşynyň guramaçylyk derejesi barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, ýurdumyzyň durmuşynda möhüm ähmiýeti bolan Aziada-2017-ä taýarlyk çärelerine hemmetaraplaýyn üns berilmelidigini belläp, şu günlerki ýaýbaňlandyrylan taýýarlyk işleriniň öňde boljak ýaryşlaryň ýokary guramaçylyk derejesiniň üpjün edilmeginde möhüm ornuň bardygyny aýtdy we bu babatda wise-premýere birnäçe görkezmeleri berdi.
Döwlet Baştutany şeýle hem ýurdumyzyň çagalar sagaldyş-dynç alyş merkezlerinde mekdep okuwçylarynyň tomusky dynç alyş möwsümlerini guramaçylykly geçirmegi bilen balanyşykly meseleleri yzygiderli gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A.Garajaýew Medeniýet hepdeliginiň çäklerinde paýtagtymyzda geçirilen çäreler barada hasabat berdi. Däp bolşy ýaly, Medeniýet we sungat işgärleriniň gününe gabatlanylyp geçirilen hepdeligiň barşynda Aşgabadyň iri medeni merkezlerinde hem-de açyk sahna meýdançalarynda milli ruhy-medeni mirasy giňden wagyz etmäge gönükdirilen dürli çäreler geçirldi.
Olaryň hatarynda döredijilik toparlarynyň, aýdymçylaryň we sazandalaryň çykyşlaryny, şygryýet agşamyny, opera we beýleki sahna eserleriniň görkezilişini, kino sungatynyň işgärleri bilen duşuşyklary we filmleriň görkezilişini, ýurdumyzyň suratkeşleriniň amaly-haşam sungaty eserleriniň, şeýle hem V Aziýa oýunlary mynasybetli neşir we çaphana önümleriniň, fotosuratçylaryň sergisini we beýlekileri görkezmek bolar. Bu çäreler köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde giňden beýan edildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, medeniýet edaralarynyň milli ruhy mirasy, ýurdumyzyň häzirki gazananlaryny dünýä ýaýmak hem-de wagyz etmek boýunça işini mundan beýläk-de işjeňleşdirmegiň wajypdygyny belledi hem-de bu babatda wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.
Soňra Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň agzalary – ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň ýolbaşçylary ýerine ýetirilen işler baradaky hasabatlar bilen çykyş etdiler.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary E.Orazgeldiýew möwsümleýin oba hojalyk işleriniň, şol sanda sebitlerde galla oragynyň barşy barada hasabat berdi. Häzirki güne çenli ýurdumyz boýunça bugdaýyň 1 million tonnadan gowragy ýygnaldy. Döwlet Baştutanymyzyň tabşyrygy boýunça oba hojalyk özgertmelerini işjeňleşdirmek boýunça geçirilýän işler barada habar berildi.
Hormatly Prezidentimiz galla oragynyň depginini üzül-kesil güýçlendirmegiň wajypdygyny belläp, wise-premýere bu jogapkärli möwsümi öz wagtynda we ýokary hilli tamamlamak boýunça anyk tabşyryklary berdi. Şeýle hem milli Liderimiz boşan ýerleri ekiş möwsümine taýýarlamagyň we aralyk ekinleri ekmek boýunça degişli çäreleri görmegiň möhümdigini belledi.
Döwlet Baştutanymyz gowaça ideg etmek işlerine gözegçiligi güýçlendirmegiň hem-de ýurdumyzda gök we bakja önümleriniň öndürilişini artdyrmak boýunça işleri işjeňleşdirmegiň wajypdygyny aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow oba hojalyk toplumyny mundan beýläk-de özgertmek meselelerine ünsi çekip, bu pudagyň öňünde durýan wezipeleriň –oba hojalygyny düzümleýin özgertmek, onuň pudaklarynyň düşewüntliligini ýokarlandyrmak, ýurdumyzyň oba hojalyk zähmetkeşlerini hemmetaraplaýyn goldamak wezipeleriniň möhümdigini nygtady.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow Tokio bolan gulluk iş saparynyň netijeleri barada hasabat berdi. Saparyň dowamynda Türkmenistanyň wekiliýeti Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça Türkmen-ýapon we Ýapon-türkmen komitetleriniň bilelikdäki 12-nji mejlisine gatnaşdy.
Duşuşygyň gün tertibine söwda-ykdysady we ulag-aragatnaşyk, nebitgaz, himiýa we beýleki pudaklardaky, senagat, maýa goýum, ýokary tehnologiýalary iş ýüzünde durmuşa geçirmek boýunça gatnaşyklaryň giň meseleleri, işewür toparlaryň çäreleri girizildi. Şeýle hem bilim, ylym, medeniýet, sport we syýahatçylyk ulgamlaryndaky däp bolan gatnaşyklary dowam etmegiň mümkinçilikleri hakynda pikir alyşmalar boldy. Şunuň bilen baglylykda, ýokary derejede gazanylan we ikitaraplaýyn resminamalar arkaly berkidilen ylalaşyklary durmuşa geçirmek, şeýle hem bilelikdäki iri taslamalary amala aşyrmak meselelerine üns berildi. Mejlisiň jemleri boýunça degişli Teswirnama gol çekildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, soňky ýyllarda hil taýdan täze derejä çykan dostlukly we netijeli döwletara gatnaşyklarynyň ösüşine kanagatlanma bildirdi. Aziýa-Ýuwaş umman sebitiniň döwletleri, şol sanda uzakmöhletleýin esasda gatnaşyk saklaýan Ýaponiýa bilen netijeli hyzmatdaşlygyň ösdürilmegi Bitarap Türkmenistanyň daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir.
Milli Liderimiz ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça köpugurly çäreleriň doly durmuşa geçirilmegine gönükdirilen we özara gatnaşyklar üçin täze mümkinçilikleri açýan Türkmen-ýapon we Ýapon-türkmen komitetleriniň işine ünsi çekip, wise-premýere, DIM-niň ýolbaşçysyna.
Ýaponiýa bilen umumy gyzyklanmalara kybap gelýän özara bähbitli gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmek boýunça birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Mejlisiň Başlygy A. Nurberdiýewa milli parlamentiň ýurdumyzyň kanunçylyk – hukuk binýadyny mundan beýläk-de döwrebaplaşdyrmak boýunça alyp barýan işleri barada habar berdi. Häzirki wagtda milli ykdysadyýetimiziň pudaklaryny we döwlet durmuşynyň beýleki ulgamlaryny ösdürmek meselelerini kadalaşdyrýan täze kanunlaryň taslamalary işlenip taýýarlanylýar hem-de ýurdumyzyň ösüşiniň täze taryhy tapgyryny nazara almak bilen, hereket edýän kanunçylyk namalaryna üýtgetmeler we goşmaçalar girizilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow habary diňläp, halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalaryna laýyk gelýän häzirki zaman hukuk binýadyny döretmekde milli parlamentiň işiniň wajypdygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz täze kanunlaryň kabul edilmeginiň ýurdumyzyň durmuş-ykdysady we demokratik özgertmeler ýoly bilen mundan beýläk-de okgunly öňe gitmegine gönükdirilen döwlet maksatnamalarynyň üstünlikli durmuşa geçirilmegine ýardam etmelidigini belledi.
Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, goranmak ministri Ý.Berdiýew ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysyna harby we hukuk goraýjy edaralardaky işleriň ýagdaýy hem-de Milli goşunyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak, harby gullukçylaryň hünär derejesini ýokarlandyrmak maksady bilen görülýän çäreler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, döwletimiziň parahatçylyk döredijilik ýörelgelerine eýermek hem-de diňe goranyş häsiýetine eýe bolan Harby doktrina esaslanmak bilen, ýurdumyzyň parahatçylygynyň we howpsuzlygynyň, halkymyzyň bagtyýar durmuşynyň kepili hökmünde Milli goşunymyzyň kuwwatyny mundan beýläk-de pugtalandyrmaga uly üns berjekdigini belledi.
Soňra Döwlet serhet gullugynyň başlygy B.Gündogdyýew ýolbaşçylyk edýän düzümindäki işleriň ýagdaýy hem-de eziz Watanymyzyň mukaddes serhetleriniň ygtybarly goralmagyny üpjün etmek boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz bu ugurda geçirilen işleriň wajypdygyny belläp, serhetçileriň mukaddes Garaşsyzlygymyzyň beýik gazananlarynyň goragynda hüşgär durmalydygyny aýtdy. Milli Liderimiz döwletimiziň mundan beýläk-de gullugyň işini kämilleşdirmek meselelerine aýratyn üns berjekdigini aýtdy.
Içeri işler ministri I.Mulikow ýolbaşçylyk edýän düzümindäki işleriň ýagdaýy hem-de tertip-düzgün bozmalara garşy göreşmek, ýol hereketiniň howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, ýurdumyzda kanunçylygy hem-de tertip-düzgüni saklamak, raýatlarymyzyň konstitusion hukuklaryny goramak boýunça toplumlaýyn çäreleri görmegiň möhümdigini belledi. Milli Liderimiz ýol gözegçiligi gullugynyň işine ünsi çekip, ilkinji nobatda, ýol-ulag hadysalarynyň öňüni almaga gönükdirilen wezipeleri çözmäge täze çemeleşmeleri işläp taýýarlamagy tabşyrdy.
Ýokary kazyýetiň başlygy G.Hallyýew ýurdumyzyň kazyýet ulgamyny kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan köpugurly işler barada hasabat berdi.
Milli Liderimiz bu edaranyň işiniň Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň esasy ugurlaryna hem-de halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalaryna laýyk gelmelidigini belläp, işgärleri içgin seçip almak meselesine aýratyn üns bermegi talap etdi.
Baş prokuror B.Atdaýew döwletimiziň we jemgyýetimiziň durmuşynyň ähli ulgamlarynda kanunçylygyň üpjün edilmegine gözegçiligiň amala aşyrylyşy barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, bu edaranyň işgärleriniň üstüne kanunlaryň berk berjaý edilişini we ýerine ýetirilişini üpjün etmek boýunça uly jogapkärçiligiň ýüklenýändigini belledi.
Soňra milli howpsuzlyk ministri D.Baýramowa söz berildi. Ministr ösüşiň we rowaçlygyň ýoly bilen ynamly gadam urýan ýurdumyzda durnuklylygy we asudylygy üpjün etmek maksady bilen, Milli howpsuzlyk ministrliginiň alyp barýan işi barada hasabat berdi.
Amatly jemgyýetçilik-syýasy ýagdaýy üpjün etmekde ministrligiň alyp barýan işiniň ähmiýetini belläp, milli Liderimiz jemgyýetde durnuklylygyň we türkmen halkynyň agzybirliginiň üpjün edilmegi Türkmenistanyň sazlaşykly ösüşiniň möhüm şerti bolup durýandygyny belledi.
Soňra Döwlet gümrük gullugynyň başlygy Ý.Soýegow ýolbaşçylyk edýän düzümindäki işleriň ýagdaýy hem-de Belent Serkerdebaşymyzyň ozal berlen tabşyryklaryň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gullugyň işiniň döwrüň hem-de umumy ykrar edilen halkara kadalarynyň talaplaryna laýyk gelmelidigi baradaky meselä ünsi çekip, gümrük düzümleriniň maddy-enjamlaýyn binýadyny mundan beýläk-de döwrebaplaşdyrmak, ýokary hünärli işgärleri taýýarlamak boýunça anyk tabşyryklary berdi.
Soňra Döwlet migrasiýa gullugynyň başlygy M.Nobatow ýolbaşçylyk edýän düzümleriniň işi hem-de dünýäniň öňdebaryjy tejribesini ornaşdyrmak boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu düzüm tarapyndan amala aşyrylýan köpugurly işiň Türkmenistanyň dünýäniň ýurtlary bilen dostlukly gatnaşyklary ösdürmekde we pugtalandyrmakda möhüm orun eýeleýändigini belläp, göz öňünde tutulan çäreleri üstünlikli geçirmek, şol sanda V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek babatda gullugyň ýolbaşçysyna anyk tabşyryklary berdi.
Soňra Ykdysady jenaýatlara garşy göreşmek baradaky döwlet gullugynyň başlygy M.Çakyýew korrupsiýa bilen baglanyşykly kanun bozmalaryň öňüni almak, ýüze çykarmak we barlamak boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň ykdysady esaslarynyň durnuklylygynyň hem-de amala aşyrylýan özgertmeleriň netijeliliginiň köp babatda degişli edaralar tarapyndan amala aşyrylýan çäreleriň netijeliligine baglydygyny belledi we şunuň bilen baglylykda birnäçe görkezmeleri berdi.
Adalat ministri B.Muhammedow milli kanunçylyk binýadyny hemmetaraplaýyn ösdürmek boýunça yzygiderli görülýän çäreler barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, Türkmenistanda ýaýbaňlandyrylan, ýurdumyzyň okgunly ösüşini üpjün etmäge, halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini has ýokarlandyrmaga gönükdirilen özgertmeleri üstünlikli amala aşyrmakda bu ministrligiň işiniň ähmiýetini belledi.
Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisinde döwlet durmuşyna degişli başga-da, birnäçe meseleleroe garaldy we degişli çözgütler kabul edildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mejlisi jemläp, oňa gatnaşyjylara jan saglyk, Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmeginiň, halkymyzyň bagtyýarlygynyň we abadançylygynyň bähbidine alyp barýan işlerinde uly üstünlik arzuw etdi.


c: text/html

text:
2017-nji ýylyň 11-nji aprelinde Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde Koreýa Halk-Demokratik Respublikasynyň Daşary işler ministrliginiň Birinji Ýewropa departamentiniň direktory O Sun Honyň ýolbaşçylygyndaky wekiliýeti bilen duşuşyk geçirildi.
Gepleşikleriň dowamynda iki tarapyň wekilleri özara gatnaşyklaryň häzirki ýagdaýyny seljerdiler. Şu ýyl Türkmenistanyň we KHDR-ň arasynda diplomatik gatnaşyklarynyň ýola goýulmagynyň 25 ýyly dolýar. Bu ýubileý sene mynasybetli iki döwletiň Baştutanlarynyň arasynda gutlag ýüzlenmeleri bilen alşyldy.
Duşuşygyň çäginde taraplar gyzyklanma bildirýän dürli ugurlardaky ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmegiň geljekgi mümkinçilikleri barada ara alyp maslahatlaşdylar. Wekiliýetleriň yzygiderli alyş-çalşygy esasynda iki ýurduň daşary syýasat edaralarynyň ugry boýunça gepleşikleri giňeltmegiň zerurlygy bellenip geçildi. Taraplar abraýly halkara guramalaryň çäginde gatnaşyklary ösdürmekde özara gyzyklanmalaryny beýan etdiler.
Şeýle hem medeni-gumanitar ugrunda özara gatnaşyklary ösdürmegiň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Bu babatda iki ýurtda geçiriljek bilelikdäki medeni çärelerini guramak we olara özara wekiliýetleriň gatnaşmaklary baradaky teklipler ara alnyp maslahatlaşyldy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Londondaky ýangynda ýogalanlaryň sany 79 adama ýetdi
Britaniýanyň paýtagty London şaherinde 24 gatly binada bolan ýangynda ýogalan adamlaryň sany 79-a ýetdi
Polisiýa gullugy ýangynda dereksiz ýitip, tapylmaýan adamlaryň hem öli hökmünde bellige alynjakdygyny habar berdi.
Ýangynyň geleňsizlik sebäpli bolandygyny aýdýan adamlar geçen hepdäniň ahyrynda protest geçirdiler.
Demonstrantlar Premýer ministr Tereza Meýiň wezipesinden çekilmegini islediler.
Tereza Meý ýangyn sebäpli zelel ýetenlere 5 million sterlin beriljekdigini habar berdi.


text:
Biziň günlerimize çenli ýetip gelen sünnet etmek däbi öz gözbaşyny taryhyň jümmüşinden alyp gaýdýar. Taryhçylaryň bellemegine görä, käbir gadymy halklarda sünnet däbi adat bolup, "bütin zady halas etmek üçin, belli bir bölegini gazaply we rehimsiz hudaýlara bagyş etmek maksady bilen, çaganyň janyny halas etmek üçin ony sünnet etmelidir. Ol Hudaý ýoluna aýdylan haýyr-zekatdyr" diýip düşündirilipdir. Sünnet etmek köp halklarda duş gelýär. Gerodot şeýle ýazýar: "Ýer ýüzünde diňe üç halk özüne sünnet edýändir: kolhlar, müsürliler we efiopiýalylar. Palestinada ýaşaýan siriýalylaryň aýtmagyna görä, olar bu adaty müsürlilerden alypdyrlar. Parfeniý derýasynyň ýakasynda ýaşaýan siriýalylar we olaryň goňşusy makronlar hem sünnet etmegi müsürlilerden öwrenendiklerini belleýärler. Müsürlileriň we efiopiýalylaryň sünnet etmegi nireden kabul edenligini aýdyp biljek däl. Bu adatyň örän gadymy bolmagy ähtimal".
Iudaizimde sünnet etmek (iwrit dil. - brit mila) – Hudaý bilen ysraýyl halkynyň arasyndaky ylalaşygyň nyşany höküminde kabul edilýär. Sünnet edýän başga gadymy halklardan tapawutlylykda, ýewreý çagalary jynsy kämilligiň başlanýan döwründe däl-de, doglandan soň 8-nji günde sünnetlenilýändir. (Töwratda ýazylyşy ýaly, Yshak pygamber hem doglandan 8-nji güni sünnet edilipdir). Eger müsürlilerde sünnet etmek diňe jemgyýetiň ýokary gatlagyna degişli wekillerinde geçirilýän bolsa, ýewreýlerde sünnet etmek tutuş halka degişli bolupdyr. Olar gullary hem sünnetledipdirler.
Ýewreýlerde çaga doglandan soň 8-nji günde sünnet edilmegine birnäçe düşündiriş bardyr:
- Lukmançylyk jähtinden, dogrumdan soň, 7-8 günüň içinde ýaş çaga özüni dürseýändir. Çaga lukmanlarynyň bellemegine görä, ýaş çagada ganyň lagtalanşyny üpjün edýän witamin K we protrombin faktorlary 8-nji günde bedende gerekli mukdarda emele gelýändir;
- Gaýraüzülmeleriň öňüni almak maksady bilen çaganyň saglyk ýagdaýyny anyklamaga bir hepde wagt ýeterlik bolýar;
- Talmudda bellenilşi ýaly, dogrumdan soň ene bir hepdäniň içinde gurplaşýandyr we bu şatlykly çärä gatnaşyp bilýändir;
- Dini jähtden düşündiriş hem bardyr – 8 güne çenli, çaga şenbe gününi ýaşap, onuň keramatlylygyna öwrenişip (ýewreýlerde şenbe güni keramatly hasaplanýar), sünnetiň keramatlylygyny kabul etmäge taýyn bolmalydyr.
Yslam dininde hem sünnetlenmä wajyp adat höküminde garalýar. Keramatly Gurhanda sünnetlenmäniň üstünde gönüden-göni durlup geçilenok, ýöne onuň gerekliligi barada söz açýan ençeme hadyslar bar. Biri Muhammet pygamberiň ýanyna gelip, "Men yslam dinini kabul etdim" diýipdir. Muhammet pygamber ol adama: "Dinsizligiň saçyny taşla (saçyňy syr) hem-de sünnet etdir" diýip taşyrypdyr. Hadyslar toplumynda, Muhammet pygamberiň öz agtyklary bolan Hasan bilen Hüseýne, olar doglandan soň ýedi günden, janly soýup sünnet etdirenligi barada aýdylyp geçilýär.
Biziň döwrümizde, yslama uýýan halklarda sünnet milli däp hasaplanyp, dürli halklarda onuň geçirilýän wagty dürli-dürlüdir. Meselem, türklerde sünnet 8-13 ýaşda, parslarda – 3-4 ýaşda, Malaýziýaly musulmanlarda – 10-13 ýaşda, şäherli araplarda – 5-6 ýaşda, obaly araplarda bolsa – 12-14 ýaşda geçirilýär. Oňa garamazdan, Muhammet pygamberiň sünnelerinde ýazyşy ýaly, sünneti çaga doglandan 7-nji günde geçirmek dogry bilinýär.
Hristiançylykda Hudaýa ýakynlyk adamyň içki ruhy taýdan özgermegi arkaly gazanylýanlygy barada bellenilýär. "Şol sebäpli hem özüňe sünnet etmek öz manysyňy ýitirip, gerek bolman galýar" diýip düşündirilyär. Hristiançylykda bu adat saklanylmaýar. Sünnet geçirilen ýagdaýynda hem, ol dini sebäpler bilen hiç baglanşykly däldir.
Sünnet edilende, ujydyň pürçügi tutuş tegelekleýin (sirkumsisio) kesilip aýrylýar. Pürçügi skalpel ýa-da gaýçy bilen kesip, ýaranyň gyralary ketgut ýa-da wikril sapaklary bilen tikilýär. Hirurg tikinleriň arasyny açman, olary ýygy-ýygydan goýmalydyr. Beýle çäre ýaranyň tiz bitmegine kömek edýär we gelşiksiz, gödek tyglaryň galmagynyň öňüni alýar.
ABŞ-da, Ýewropa ýurtlarynda tegelek kesmäni ýörite gysyçlaryň kömegi bilen amala aşyryarlar. Olary ujydyň ululygyna görä saýlaýarlar. Ol gysyçlary ujydyň kellejigini şikeslenmelerden goraýjy serişde höküminde hem ulanýarlar. Operasiýa edilende ýerli agyrsyzlandyrma maksady bilen nowokain we lidokain serişdeleri ulanylýar. Kiçi çagalara umumy agyrsyzlandyrma geçirilýär.
Sünnet etmekde diatermokoagulýasiýa ýa-da lazer skalpeli ulanylyp bilner. Ýöne köplenç "el bilen işlemek" usuly saýlanyp alynýar.
Häzirki zaman lukmançylygynda sünnet etme babatda iki gapma-garşylykly pikir ýöreýär. Şonuň üçin hem geçirilýän ylmy işleriň netijesi, onuň awtorynyň garaýşyna baglylykda dürli-dürli bolup biler.
Urolog we androlog lukmanlaryň bellemegine görä, sünnet etme operasiýasy erkek adam üçin birnäçe ugur boýunça peýdalydyr:
- Ýokançlyklardan gorag – sünnetlenmeden soň ujydyň kellejigi we peşew çykaryş kanalyň nemli örtügi gorag bardasyndan mahrum bolýar. Şol sebäpli derisi gataňlaşýar we jyns gatnaşygynda az şikeslenýär. Şonuň üçin hem dürli ýokançlyklara, şol sanda AIW-na hem sezewar bolmak mümkinçiligi azalýar;
- Jynsy gatnaşygyň hiliniň gowulanmagy – ujydyň kellejiginiň derisiniň gataňsy bolmagynyň netijesinde onuň duýujylygy peselýär. Bu bolsa, jynsy gatnaşygyň uzalmagyna getirip, wagtyndan öň ýüze çykýan tohum zyňylmasynyň öňüni alýar;
- Arassaçylyk taýdan peýdalylyk – ujydyň kellejigi we pürçükdäki ýag mäzleri ýörite bölünip çykmalary (smegma) emele getirýärler. Peşewiň galyndylary bilen bilelikde olar dürli bakteriýalaryň ýaýramagy üçin amatly şert döredip bilerler;
- Howply täze döremeleriň öňüni almak – sünnetledilen erkek adamlarda, ylaýtada ol çagalykda geçirilen bolsa, ujydyň rak keseli duş gelmeýär. Onuň hem esasy sebäbi, ýokarda agzalyp geçilen smegmanyň howply täze döremelere getirýänligi bilen düşündirilýär.
- Käbir urologiki keselleriň bejeriş çäresi höküminde ulanylýar – käbir erkek adamlarda ujydyň pürçüginiň deşigi örän insiz bolyar."Fimoz" diýip atlandyrylyan keselde, pürçük ujydyň kellesi bilen bitişip, dürli agyryly ezýetlere getiryärler.Ýygnanan bölünip çykmalar ujydyň kellejiginiň sowuklama keseline(balanopostite) getirip biler. Ýöne üç ýaşa çenli çagalarda bu ýagdaý adaty fiziologiki häsiýete eýedir. Ondan başga-da, peşew çykaryş kanalyň daşky deşigi bilen pürçügiň deşiginiň deň gelmezligi, peşew çykarmany kynlaşdyryp, peşewiň çykyşyny saklap biler. Bu ýagdaý wagtynda bejerilmese, peşew haltanyň ulalmagyna, peşew çykaryş ýollarynyň sowuklama keseline getirip biler.
Sünnet etmä garşy kabul edilen deliller şulardan ybaratdyr:
- Agyry netijesinde şok ýagdaýynyň ýüze çykmagy – sünnet operasiýasy çaga agyryny duýmaga mejbur edýär. Soňky ýyllarda ýerli agyrsyzlandyrma serişdeleri ulanylýar;
- Jemgyýetde etiki gapma-garşylyklaryň ýüze çykmagy – geçen asyryň 90-njy ýyllarynda dörän hukuk goraýjy guramalary dürli etiki kynçylyklary, şol sanda saglyk bilen baglanşykly kynçylyklary ýüze çykardylar. Olaryň bellemegine görä, adamyň razyçylygy bolmasa, onuň bedeniniň islendik bölegini aýyrmaga ýol bermeli däldir. Kiçi çaganyň sünnet etdirmek üçin razyçylygyny berip bilmeýänligini göz öňüne tutup, bu adaty geçirmegi gadagan etmelidigini nygtaýarlar;
- Jynsy kämillige ýetmedik erkek adamlarda sünnet agyr şikeslenmelere getirip biler: ujydyň bedene tarap çekilmegi, sepleşme keseli, ujydyň damarlarynyň giňemegi, ujydyň duýujylygynyň ýitmegi, deriniň ýetmezçiligi sebäpli ujydyň gyzarmagy (sünnet edilende deriden kän alnanda), agyryly jynsy gatnaşyklar, gan akmalar, tötänleýin ujydyň kellejiginiň kesilmegi we başgalar.
Biziň zamanymyzda, sünnet etmek musulman ýurtlarynda giňden ýaýrandyr. (Orta Aziýada, Ýakyn Gündogarda, Demirgazyk Afrikada). Ol Ýewropa ýurtlarynda, Russiýada, Hytaýda, Günorta Amerikada, Awstraliýada seýrek duş gelýändir. Kanadada, ABŞ-da, Beýik Britaniýa ýurtlarynda onanizme (öz jyns agzalaryňy el bilen gyjyndyrmak) garşy göreşmek çäresi höküminde geçen asyryň birinji ýarymynda giňden geçirilýärdi. Geçen asyryň ikinji ýarymynda ol ýurtlarda giňişleýin sünnet etme däbi ýatyryldy.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Watan gahrymanlarynyň hormatyna dabara
Bu gün köşgüň belent zalynda, şeýle hem ýurdumyzyň ähli welaýatlarynyň teatrlarynda hormatly Prezidentimiziň adyndan uruş weteranlaryna we uruşda wepat bolanlaryň ýanýoldaşlaryna pul baýraklary we gymmat bahaly sowgatlar dabaraly ýagdaýda gowşuryldy. Baýramçylyk çärelerini Türkmenistanyň uruş weteranlary guramasynyň Merkezi geňeşi, Demokratik partiýanyň syýasy geňeşi, jemgyýetçilik guramalary, Goranmak ministrligi, Medeniýet ministrligi, Aşgabat şäheriniň we welaýatlaryň häkimlikleri bilelikde guradylar.
Türkmenistanda öz gahrymanlaryna çuňňur sarpa goýlup, weteranlara, esgerleriň ýanýoldaşlaryna, tylyň zähmetkeşlerine aýratyn üns we hormat bilen garaýarlar. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe halk gahrymanlary döwlet tarapyndan hemmetaraplaýyn alada bilen gurşalandyr. Weteranlaryň saglygy, ýaşaýyş-durmuş şertleriniň gowulandyrylmagy şonda ileri tutulýar.
«Mekan» köşgündäki dabara ýeňiş gününi ýakynlaşdyran gahrymanlara çuňňur hoşallyk we hormatlamak duýgusyna beslenen mähirli ýagdaýda geçirildi. Ak saçly uruş we zähmet weteranlarynyň gahrymançylygyna we edermenligine baş egmek hem-de olary beýik baýramçylyk bilen tüýs ýürekden gutlamak üçin bu ýere ýurdumyzyň jemgyýetçilik guramalarynyň, şäher häkimliginiň, ýokary we orta okuw mekdepleriniň ýolbaşçylary, medeniýet işgärleri, köp sanly aşgabatlylar ýygnandylar.
Çykyş edenleriň belleýşi ýaly, Beýik ýeňşiň gazanylan gününden bäri 70 ýyl geçdi, emma biziň gahrymanlarymyzyň atlary we edermenligi baradaky hakyda öçmez-ýitmezdir. Olar ene topragymyzy goraýjylaryň, şeýle hem Ýeňşiň hatyrasyna gije-gündiz zähmet çeken tylyň janypkeş zähmetkeşleriniň batyrlygynyň we gaýduwsyzlygynyň öňünde baş egýän türkmen halkynyň kalbynda baky ýaşar.
Weteranlar öz gezeginde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa urşa gatnaşyjylar we uruşda wepat bolanlaryň ýanýoldaşlary hakynda yzygiderli aladasy, asylly ylalaşdyryjylyk işi we häzir ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan giň gerimli özgertmeler üçin çäksiz hoşallyk bildirdiler. Weteranlar uruş ýyllarynyň agyr günlerini, ene topraga bolan çäksiz söýginiň agyr synaglara döz gelmekde we adamzadyň taryhynda gandöküşikli uruşda ýeňiş gazanmaga ýardam edendigini ýatladylar.
Biziň gadyrly weteranlarymyzyň — gaýduwsyz gahrymanlarymyzyň we Watan goragçylarymyzyň belent edermenligi ýaşlar üçin watançylygyň beýik nusgasy, türkmenistanlylaryň häzirki we geljekki neslini Watana çäksiz söýgi we wepalylyk ruhunda terbiýelemekde mynasyp ýol görkeziji bolup galar.
Dabaranyň gahrymanlaryna — uruş weteranlaryna we uruşda wepat bolanlaryň ýanýoldaşlaryna hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň adyndan pul baýraklary, gymmat bahaly sowgatlar we ajaýyp gül desseleri dabaraly ýagdaýda gowşuryldy.
Ýurdumyzyň döredijilik toparlary baý mazmunly konsert maksatnamasyny taýýarladylar. Garaşsyz Watanymyzy we onuň edermen halkyny wasp edýän watançylyk aýdymlary watan gahrymanlaryna bagyşlandy. Biziň hemmämiz üçin parahatçylygy gorap saklan we Ýeňiş gününi ýakynlaşdyran weteranlaryň hormatyna ýerine ýetirilen joşgunly tanslar tolgundyryjy duşuşyga öwüşgin çaýdy.
Ýeri gelende aýtsak, Ýeňiş baýramyna bagyşlanan çäreler maý aýynyň ilkinji gününden başlap ýurdumyzyň ähli künjeklerinde geçirilýär. «Mugallym, esger, ilhalar ynsan Berdimuhammet Annaýewiň gahrymançylykly ömür ýoly nesillere görelde mekdebidir» ady bilen geçirilen dabaraly maslahat şanly waka öwrüldi. Ol 1-nji maýda Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynyň Yzgant obasynda ýerleşýän Berdimuhammet Annaýew adyndaky 27-nji orta mekdepde geçirildi. Mälim bolşy ýaly, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň atasynyň — gahryman ynsanyň, esgeriň we mugallymyň tutanýerli zähmeti bilen watandaşlarynyň çäksiz hormatyny gazanan ynsanyň adyny göterýän bu orta mekdep usulyýet merkezine hem-de möhüm jemgyýetçilik — watançylyk çäreleriniň geçilýän ýerine öwrüldi. Bu ýerde şeýle hem 8-nji maýda «Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň watançylaryny ösdürip ýetişdirmek — bilim ulgamynyň wekilleriniň mukaddes borjy» atly ylmy-amaly maslahat geçirildi.
1941 — 1945-nji ýyllaryň urşunda gazanylan Ýeňşiň 70 ýyllygyna bagyşlanyp, şu günler tutuş ýurdumyz boýunça ministrliklerde we pudak edaralarynda, ýokary, orta we ýörite okuw mekdeplerinde, medeniýet merkezlerinde, harby bölümlerde we beýleki ýerlerde urşuň weteranlary hem-de uruşda wepat bolan esgerleriň ýanýoldaşlary bilen dabaraly duşuşyklar geçirilýär. Ýurdumyzyň ähli künjeklerinde sazly we teatrlaşdyrylan çykyşlar, şygryýet agşamlary, sergiler, ýurdumyzyň döredijilik toparlarynyň gatnaşmagynda konsertler guralýar. Şolarda ýurdumyzda uly üns we mynasyp hormat bilen gurşalyp alnan urşuň we tylyň weteranlaryna gül desseleri we ýadygärlik sowgatlary gowşurylýar.
Ýeňiş gününiň hormatyna 4-nji maýda ýurdumyzyň Içeri işler ministrliginiň Mälikguly Berdimuhamedow adyndaky 1001 harby bölüminde baýramçylyk konserti geçirildi. «Watanyň gahrymanlary — ýaşlar üçin görelde» diýen şygar astynda milli gahrymanlar bilen duşuşyk Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşiniň maslahatlar zalynda geçirildi.
Ýurdumyzyň türgenleri hem ajaýyp çykyşlaryny Ýeňiş baýramyna bagyşlaýarlar. Paýtagtymyzyň hem-de welaýatlaryň sport we bedenterbiýe-sagaldyş toplumlarynda, şeýle hem ýurdumyzyň ýokary we orta okuw mekdepleriniň sport merkezlerinde sportuň dürli görnüşleri boýunça ýaryşlar, milli oýunlar we Türkmenistanyň çempionaty geçirilýär.
Baýramçylygyň öň ýanynda weteranlar bilen dabaraly duşuşyklar hem-de meşhur estrada we halk aýdymlaryny ýerine ýetirijileriň, ýurdumyzyň görnükli tans toparlarynyň gatnaşmagynda «Parahat» we «Toý mekany» medeni-dynç alyş merkezlerinde uly baýramçylyk konsertleri geçirildi. 7-nji maýda urşuň gahrymanlarynyň hormatyna «Halk hakydasy» ýadygärlikler toplumynyň «Watan mukaddesligi» muzeýinde çäre geçirildi. Şol gün Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Taryh institutynda «1941-1945-nji ýyllardaky urşuň taryhy — watançylygyň nusgalyk göreldesi» atly ylmy maslahat geçirildi.
9-njy maýda 1941-1945-nji ýyllaryň urşunda faşizmden üstün çykylyp gazanylan Ýeňiş baýramy gününde ýola goýlan däbe görä, paýtagtymyzdaky «Halk hakydasy» ýadygärlikler toplumynyň «Baky şöhrat» ýadygärligine gül desselerini goýmak bilen wepat bolan milli gahrymanlarymyz sarpalanar.
Ýeňiş gününde Aşgabatda «Toý mekany» dynç alyş merkeziniň belent gümmeziniň astynda uly baýramçylyk konserti geçiriler. Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň Merkezi geňeşi hem-de Uruş weteranlary guramasynyň Merkezi geňeşi onuň guramaçylary bolup çykyş eder. Konserte iň oňat estrada ýerine ýetirijileri, tans we beýleki döredijilik toparlary gatnaşarlar.
9-njy maýda Beýik Ýeňşiň hormatyna «Aşgabat» kinoteatrynda, «Türkmenistan» we «Watan» kinokonsert merkezlerinde, şeýle hem ýurdumyzyň welaýatlarynyň teatrlarynda we baýramçylyk meýdançalarynda baýramçylyk çäreleri geçiriler. Meşhur aýdymçylaryň we sazandalaryň, zehinli estrada ýerine ýetirijileriň we bagşylaryň gatnaşmagyndaky dabaraly konsertler ýurdumyzyň Medeniýet, Bilim, Goranmak ministrlikleri, paýtagtymyzyň we welaýatlaryň häkimlikleri tarapyndan guralar. Köpsanly dabaralaryň esasy gahrymanlary, elbetde, uruş we zähmet weteranlary bolar. Olara şeýle hem ýurdumyzyň ýaşaýjylary we myhmanlary, talyp ýaşlar, zähmet toparlarynyň wekilleri gatnaşar.


text:
DAIŞ Yrakdan takmynan 835 million dollara golaý pul ogurlady
Merkezi bank mesele bilen baglanşykly ýazmaça beýanat berdi
Yragyň Merkezi banky terror guramasy DAIŞ-iň hökümete we hususy banklara degişli takmynan 835 million dollara golaý pul ogurlandygyny habar berdi.
Merkezi bank tarapyndan berilen ýazmaça beýanatda: "DAIŞ hökümete we hususy banklara degişli takmynan 835 million dollara golaý pul ogurlady" diýilýär.
DAIŞ-iň banklardan ogurlan pulunyň 2014-nji ýylda hökümediň edaralaryna aýyryp goýan býujet bilen birlikde Içeri işler we Goranmak ministrliklerine, hususy kärhanalara we käbir raýatlara degişli bolandygy mälim edildi.


text:
TYA-nyň Biologiýa we derman ösümlikleri institutynyň Botanika bagynda hem ösümlik dünýäsiniň köpdürlüligini artdyrmak, olary gorap saklamak boýunça işler ylmy esasda alnyp barylýar.
Türkmen milli göreşi medeniýetimiziň aýrylmaz bölegidir. Türkmen halky gadymy döwürlerden bäri göreş sungaty bilen içgin gyzyklanyp gelipdir.
Daşky gurşawy goramak, ekologiýanyaýawlysaklamak bilen baglanyşykly meseleler häzirki zaman dünýäsinde esasy meseleleriň birine öwrüldi.
Ýurdumyzda ylym-bilime, dünýä ylmynyň iň soňky gazananlaryny özleşdirmäge uly ähmiýet berilýär. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň tagallalary bilen ylym-bilim ulgamyny kämilleşdirmek babatda, alymlaryň işine itergi bermek, türkmen ylmynyň taze binýadyny tutmak boýun-ça düýpli işler amala aşyrylýar.
Öňňin, 15-nji iýunda hormatly Prezldentimiziň paýtagtymyzda we Ahal welaýatynda alnyp barylýan işler bilen dikuçarda, guşuçar belentlikden tanyşlykda, akyldar şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň ýadygärlik heýkelini Köpetdagyň belentliginde ýerleşdirmek barada aýdanlary halkymyzda uly buýsanç duýgusyny döretdi.
Şu gün ýurdumyzda giňden bellenilýän Ylymlar güni mynasybetli paýtagtymyzda Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşi we Ylymlar akademiýasy bilen bilelikde her ýyl geçirilýän ýaşlaryň arasynda ylmy işleriň bäsleşiginiň ýeňijilerine sylaglary gowşurmak dabarasy boldy.
Gadymy hem şöhratly taryhynda Änew, Nusaý, Dehistan, Marguş, Merw, Köneürgenç, Amul, Sarahs, Abywerd ýaly medeni ojaklary döredip, umumadamzat medeniýetiniň ösüşine uly goşant goşan türkmen halky ylym-bilime aýratyn sarpa goýup gelipdir.
Ylym biziň düşünjämizde, ýönekeýleşdirilip aýdylanda, döredijilikli işiň netijesidir.
Sagdynlygyn we ruhubelentligiň ýylynda ynsany bagtly, eşretli durmuşa ýetirýän güýç ylymdyr.
Halkymyz «It geldi gut geldi» diýýär. Gut sözi gadymy türkmen sözi bolup, ol bagt manysyny aňladýar.
Öz durmuşyny türkmen topragyndan üzňe görmedik alym-arheolog Wiktor Iwanowiç Sarianidi ömrüniň köp bölegini türkmen sährasynda, has takygy, Garagum çölünde, gadymy ýadygärlikleri öwrenmek üçin gazuw-agtaryş işlerini alyp barmak bilen geçirdi.
«Mirasa sarpa soýmak, Watany özgertmek ýyly» diýlip atlandyrylan 2016-njy ýylyň 4-nji ýanwarynda geçiren wideoşekilli iş maslahatynda hormatly Prezidentimiz türkmen halkynyň müňýyllyklaryň dowamynda toplanan maddy we ruhy gymmatlyklaryny gorap saklamagyň döwlet syýasatynyň möhüm ugry bolup durýandygyny aýratyn nygtady.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzda bolup geçýän öz-gerişlikler halk hojalygynyň ähli pudaklaryny öz içine alyp, halkyň medeni babatda hem kämilleşmegine şert döredýär.
Milli Liderimiz şu ýylyň 13-nji ýanwarynda il içinde Paryzdepe ady bilen meşhur bolan gadymy taryhy ýadygärlige baryp gördi. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, örän baý medeni-taryhy ýadygärliklere eýe bolan bu toprakda geçmişde dünýä ýaň salan beýik işler bitirilipdir: şäherler
döredilip, binalar gurlupdyr.
Şu ýylyň dowamynda paýtagtymyzda, onuň
töwereklerinde hem-de ýurdumyzyň welaýatlarynda agaç nahallarynyň 3 million düýbüni oturtmak bellenildi. Gahryman Arkadagymyz ýurdumyzyň baş şäheriniň binagärlik keşbini özgertmek hem-de abadanlaşdyrmak boýunça meýilnamalaryň öz wagtynda we
ýokary hilli ýerine ýetirilmegine berk gözegçilik etmegiň wajypdygyny sargyt edýär.
Edermen ekerançy daýhanlarymyzyň
nesilme-nesil çekip gelýän päk zähmeti netijesinde sadymy döwürlerden şu günlere gelip ýeten maddy mirasymyz bolan gawunlar milletimizin ruhy mirasynda-da ykjam orun alypdyr: türkmen dilinde, däp-dessurlarynda, halk döredljiliginde gawun bilen bagly aýtgylaryň, durnukly söz düzümleriniň, rowaýatlaryň... giden ulgamyny görmek bolýarŞu toý günlerinde şolaryň kähirini ýatlasak, datly gawunlarymyzyň ýakymyna hem-deýokumyna sarpa goýdugymyz bolar.
Geobotanika we Milli gerbariý gaznasynyň, şeýle hem Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Biologiýa we derman ösümlikleri institutynyň barlaghanalarynda biziň ýurdumyzyň dürlik künjeklerine bolan ýazky ekspedisiýanyň barşynda toplanan maglumatlary we ösümlik materiallaryny işläp taýýarlamak boýunça işler alnyp barylýar.
Häzirki döwürde ata-babalarymyz tarapyndan bize miras galdyrylan milli baýlyklarymyz bolan taryhy ýadygärliklerimizi öwrenmäge, olarda rejeleýiş, öň ki durkuny dikeldiş işlerini geçirmäge hem-de täze nesle abat ýagdaýynda ýetirmäge, olar barada nesihat işlerini alyp barmaga giň ýol açyldy.
Zenanyň şirin owazyna eýlenip, çagany uklatmak maksady bilen hiňlenilip aýdylýan sallançak başyndaky hüwdülerden başga-da, oňy ele alyp, bökdürip, hopba edip ýa-da aýagyň üstünde ýatyryp, yralaýan wagtyňda aýdylýan her hili çeper setirler hem folklor diýlip atlandyrylýan gymmatly hazynanyň içinde kän gabat gelýär.
Halkymyzyň ata-babadan gelýän halal we arassa ýoluny döwrebap dowam etdirýän hormatly Prezidentimiz türkmen halkynyň geçmiş taryhyny, edebiýatyny, sungatyny, milli däp-dessurlaryny täzeçil, töwerekleýin hem-de düýpli öwrenmegiň, nesillerimizi watansöýüjilik, halallyk, ynsan-perwerlik ruhunda terbiýele-mekde egsilmez hazyna bolan milli mirasymyzy dikeltmek bilen, halkymyzyň medeni-ruhy dünýäsini baýlaşdyrmagyň döwletimiziň gaýragoýulmasyz wezipeleriniň biridigini nygtaýar.
Häzirki döwürde iň wajyp meseleleriň biri hem ylym we önümçilik bähbitli ösümlikleriň tohumlarynyň asyl nusgalaryny genetika banklarynda saklamak hem-de olaryň nesil toplumynyň gorlaryny ýöriteleşdirilen ekin ýerlerinde diri görnüşde ösdürmek we öwrenmek bölüp durýar.
Ýakynda Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkezinde «Ýurdumyzy özgertmekde innowasion tehnologiýalar» atly ylmy maslahat geçirildi.
Milli Liderimiz ylym ulgamyny ösdürmegiň, alnyp barylýan ylmy-barlag işlerinde ýokary netijeleri gazanmagyň esasy şerti hökmünde ýaş alymlaryň täze neslini terbiýeläp ýetiş-dirmäge aýratyn üns berýär.
Hormatly Prezidentimiz Türkmenistanda düýpli we amaly ylymlary, innowasion senagaty ösdürmegi, ylmy, bilimi halka peýda berer ýaly derejä ýetirmegi wezipe edip goýdy we geljegi has uly bolan ylmyň ileri tutulýan ugurlaryny kesgitledi. Şol ugurlaryň biri hem ynsanperwer ylymlardyr.
Magtymgulynyň döredijiliginiň özeni türkmeniň gadymy hem baý halk döredijiligidir. Halkyň dünýa hakyndaky oýlanmalary, dünýa düşünmeleri ähli çuňlugy we danalygy bilen şahyryň döredijiligine siňipdir.
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Biologiýa we derman ösümlikleri institutynyň Botanika bagynyň bu işi ýokary hünärli biolog-floristiçileri we sistematikaçylar amala aşyrýarlar. Bu işiň esasy ugry daşary ýurtlaryň howa şertlerine uýgunlaşan ösümlikleri ýurduň howa-toprak şertlerine uýgunlaşdyrmak ýa-da introduksiýa, ösümlikleriň seýrek duş gelýän görnüşlerini goramak bolup durýar.
Ýurdumyzyň çäginde ýerleşen taryhy ýadygärlikleri gorap saklamak, milli medeni mirasymyzy öwrenmek, wagyz etmek bilen baglanyşykly il-ýurt bähbitli işler Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe has giň gerim bilen dowam etdirilýär.
Merdana türkmen halkymyz gözbaşyny asyrlaryň jümmüşinden alyp gaýdýan, edermen pederlerimizden şu günki bagtyýar nesillere miras galan behişdi bedewlerimizi milli buýsanjy saýyp arzylaýar.
Hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen «Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýyly» diýlip atlandyrylan üstümizdäki ýylda eziz Watanymyzy mundan beýläk hem ösdürmek, özgertmek ugrunda alnyp barylýan ägirt işleriň her biri milli mirasa sarpa goýmak bilen utgaşdyrylýar.
Bu prosess anyk, nätanyş ösümlik bilen alnyp barylýan işiň ykdysady we sosial maksada laýyklygyny, onuň ýerli flora bilen ekologik we biologik deňeşdirip bolujylygyny nazara almak bilen oýlanyşykly toplumlaýyn ylmy çemeleşmäni talap edýär.
Özüniň milli medeni, edebi we taryhy gymmatlyklary bilen adamzat jemgyýetiniň ösmegine saldamly goşant goşan türkmen halkynyň geçmiş taryhyny çuňňur öwrenmek we dünýa ýaýmak Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň döwlet syýasatynyň ileri tutudan ugurlarynyň biri bölüp durýar. Belent maksatlara beslenen bu ugurlary has-da ýaýbaňlandyrmak Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda giň gerime eýe bolýar.
Ol ýazgylar ilkinji gezek kiçi Bezegli deräniň diwar ýazgylarynda gabat gelýär. Diwar suratlary, alymlaryň pikirine görä, takmynan, 14 müň ýyl ozalrak döredilipdir. Şeýlelikde, şol gowak ýazgylaryndan 8 kilometr uzaklykda ýerleşýän Çendir jülgesiniň, Ak obasynyň, Gyzyl Ymam gonamçylygynyň gapdalynda, iki dagyň arasynda, beýik gumly dag depelerinde ýerleşen daş heýkelleriň ýaşy, takmynan, 10ó11 müň ýyla golaýdyr. Şol ýadygärlikler birbada döremändir. Olar müňýyllyklaryň dowamynda ýasalypdyr. Şonuň üçin olaryň dörän wagty we daşky şekili asyrlar boýunça üýtgäp durupdyr.
Repetek Döwlet biosfera goraghanasy 1927-nji ýylyň Garaşsyzlyk aýynyň 27-sinde Gündogar Garagumuň ajaýyp gara ojar tokaýlaryny hem-de onuň daş-töweregindäki meýdanlary gorap saklamak üçin döredildi. Goraghananyň wezjpesine Garagumuň çägeli çölüniň aýratyn, ÖTjboluşly iiýtgeşik ösümlik we haýwanat dünýäsini öwrenmek, goramak hem-de dikeltmek işleri girýär. Olardan başga-da, demir ýol duralgalarynyň, säginelgeleriň we öri meýdanlaryndaky guýularyň töwereklerini gök-bagçylyga öwürmäge uly iins berüýär.
Türkmenistanyň biçak baý geçmişi bar. Bu gün Altyn depe, gadymy Merw, Coltan Sanjaryň mawzoleýyi, Köneürgenjiň binalary, Maşady-Misserian galalary, Nusaý galasy köpleri haýran galdyrýar. Bu ýadygärlikler dünýä siwilizasiýasynda aýratyn orun tutýar. Türkmenistanda olar bilen bir hatarda henize çenli doly öwrenilmedik ýadygärlikler hem az däldir.
«Türkmenistan» gazeti, 2017-09-26
Halyçylyk sungatynyň waspy
Halyçylyk sungaty uzak heňňamlarda timarlanyp, gitdigiçe owadanlanyp, türkmeni dünýä ýüzüne tanadyp gelen milli guwanjymyzdyr, halkyň ýüzüniň tuwagydyr. Pazyryk depesinde gazuw-agtaryşlar geçirilende tapylan haly we keçe bölekleriniň türkmenlere degişli bolmagy hem bu sungatyň iňňän gadymylygyna şaýatlyk edýar.
Halyçylyk sungaty kämilleşýän sungat. Geçmişde türkmenler, esasan, öz öýüni bezemek üçin dürli bezeg önümlerini öýe ýazmak üçin halylary, çuwal-torbalary, gapylyklary, horjunlary, atlaryna, düýelerine niýetlenen haly önümlerini dokan bolsalar, indi türkmen gelin-gyzlary dürli reňkli halylary, haly portretleri, döwrebap elde göterilýän haly torbalary, sowgatlyk üçin niýetlenen dürli görnüşi haly önümlerini dokaýarlar. Şu günler ýurdumyzda uly üstünliklere beslenip geçirilýan «Aşgabat 2017-niň» oýunlaryna hem halyçylarymyz uly sowgatly geldiler. Aziadanyň dürli şekilleri haly önümlerinde öz beýanyny tapdy. Bu bolsa daşary ýurtly türgenlerde hem myhmanlarda örän uly gyzyklanma döretdi.
Halkyň döreden baý folklor sungaty öz gezeginde geçmişimiz, halkyň ýaşaýyş-durmuş şertleri, ahlak ýörelgeleri dogrusynda, meşgullanan kesp-kärleri, dili, edebiýaty, sungaty, medeniýeti barada, ölmez-ýitmez bakylyga öwrülen sungat eserleri dogrusynda gymmatly maglumatlar berýän, taryhy döwürler bilen aýakdaş dowam edip gelýän ruhy hazynadyr. Şol hazynada türkmen halysy hakda hem gymmatly pikirler bar. Eneler, ejeler, uýalar gyzjagazyň ökde halyçy bolup ýetişmegini arzuwlap, täsin bentleri şirin owaza eýläp, çagany huwwalapdyrlar:
Aýlar gyzym almaly,
Aýda dokar bir haly.
Halysynyň kenary,
On barmagnyň hünäri.
Şu bentde «halysynyň kenary» diýen setir bar. Bu setirde çagasyny huwwalaýan ene gyzjagazynyň ulalyp, ökde halyçy bolup ýetişensoň, halynyň kenaryny, ýagrry gyrasyny dogry alyp gitmegine, hiç gyşarma ýol bermän, gyralary «oklaw ýaly» diýilýän, gös-göni halyny dokap bilýän, ökdeleriň ökdesi bolmagyna umyt baglap, ýürek arzuwyny beýan edipdir. Şu ýerde türkmen halkynyň nurana, mähriban gelin-gyzlarynyň, ene-mamalarynyň arasynda «Edenine el ýetmez, dokanyndan suw ötmez» diýilýän, yssy mahir sindirilip dokalan halylary bilen şöhratlananlaryň kän bolanlygyny ýatlamalydyrys.
Matallarda meňzetme, deňeşdirme çeper-çilik serişdeleri örän ýerlikli ulanylypdyr. Bular ýaly matallary dilewarlar, zehinliler ýeterlik döredipdirler, «Sanasaň sogaby bar» diýlenidä. Şu halylary dokaýan hünärine ezber, şeýle hem dilewar gelin-gyzlar öz döredýän halylary we beýleki el işleri, ulanýan gurallary hakda özleriniň döreden täsin folklor eserlerinde mataldyr tapmaçalarda, ertekidir rowaýatlarda, hüwdüdir lälelerde ýatlapdyrlar. Olar özleriniň hyýalkeşligi bilen asman jisimleri hakda pikir ýöredip, öz dokaýan halylaryny giň asmana deňäp, matal döredipdirler: «Agyr halym kakabilmen, ownuk daşyn dökebilmen». Matalyň manysy: asman we ýyldyzlar, diýmek, halyny giň asmana,
nagyşlaryny ýyldyzlara meňzedipdirler. «Iki sany geň halym, ikisi-de deň halym» bu matalda hem asman giňişligi bilen ene ýer ýazylyp ýatan hala meňzedilýar.
Her bir enäniň kämillik ýaşyna ýetip gelýän gyzyna haly-palas dokamagy, tikin-çatyn öwretmegi zerurlyk bolupdyr, çünki zat başarmaýanlygy üçin gyzynyň üstünden gülünmegi, oňaýsyz ýagdaýa düşmegi ahmal. Ümelerde köpçülik bolup zähmet çekilende, eli çeper gelin-gyzlar emelsizleriň üstünden gülmän, gaýta olarada iş öwredipdirler, şeýdip köpçülik bolup terbiýeläpdirler, birek-biregi goldap, ýardam beripdirler. Paýhasly enelerimiz bolsa ýaşlara hünär öwrenmegi ündäpdirler, şeýle hem edep-ekrama degişli gürrüňler edipdirler, şeýlelikde, gyz-gelinler köpçülik ýerlerinde özüňi alyp barmagy hem öwrenipdirler. Ol ýerde ýaşulurak aýallar «Emelsiziň eli derlär, emelliň ýeňsesi», «Emelsiziň dili awy...», «Enesini gör-de, gyzyny al, gyrasyny gör-de biýzini», «Aý ýanynyň ýyldyzy, gelin ýanynyň baldyzy», «Edip beren ýeňňemden, edep beren ýeňňem gowy» diýen ýaly nakyllary, dürli ganatly sözleri, söz oýnatmalaryny, degişme henekleri aýdyp, inçe işe höweslendirmäge çalşypdyrlar. Ol sözlerden her kim many çykaryp, öz-özüni terbiýeläpdir. Şeýlelikde, agzybirlik bilen çekilýän köpçülikleýin zähmetiň uly terbiýeçilik ähmiýeti bolupdyr. Galyberse-de, täsin folklor eserlerimiziň biziň döwrümize gelip ýetmeginde hem gelin-gyzlaryň gatnaşýan ümeleriniň ähmiýetiniň uly bolandygy aýratyn bellenilmelidir. Bu barada hem hormatly Prezidentimiziň «Janly rowaýat» atly kitabynda gymmatly pikirler bar.
Umuman, halyçylyk sungaty türkmen gelin-gyzlarynyň milli hasiýetlerini özüne sindiren sungat, haly hem türkmen gelin-gyzlary ýaly mähirli, owadan, nepis, nazik. Söz ussatlarynyň ajaýyp şygyrlary ýaly, bu ajaýyp sungat hem uzak asyrlary aşyp gelipdir. Şonuň üçin hem Kemine şahyr:
Seniň elin, meniň dilim hünäri
Nusga bolup galsyn ilden-illere
diýende, esasan, halyçylyk sungatyny göz önünde tutan bolsa gerek. Goý, halyçy gelin-gyzlaryň daraklarynyň sesi batly ýaňlansyn!
Gurbanjemal YLÝASOWA,
TYA-nyň Milli golýazmalar institutynyň
esasy ylmy işgäri,
filologiýa ylymlarynyň kandidaty.


text:
Soňky ýyllarda „ekologiýa medeniýeti“ sözi ýygy-ýygydan ulanylýar. Ol dürli jähtden: ähliumumy durnuklu ösüş jähtindenem, milli durmuş-ykdysady syýasat, tebigaty goramak işi, ahlak terbiýesi babatda hem ulanylýar.
Owadan we abadanlaşdyrylan, päkize we bagy-bossana bürenen häzirki Aşgabat Türkmenistanyň dünýä döwletleriniň ençemesi üçin nusgalyk ekologiýa medeniýetiniň ösen derejesine ýetenliginiň aýdyň subutnamasydyr.
Ekologiýa medeniýeti – dogrudanam, ruhy gymmatlyklaryň we etiki ýörelgeleriň ulgamydyr, döwlet çäreleriniň, ykdysady gurallaryň we hukuk kadalarynyň, durmuş edaralarynyň toplumydyr.
Bu zatlaryň esasynda her bir adamyň şahsy jogapkärçiligi, onuň alyp barýan işi,başarnygyny öz ornunda güýjüniň ýetdiginden adamlara haýyr etmäge ulanmak ýörelgesi ýatyr.
Jemgyýetiň ekologiýa medeniýeti köp ugurlydyr, ol adamyň ýaşaýan jaýyndan başlap, oba ýa-da şäher, ýurt, älem derejesine gerimini giňeldip otyr…Ekologik pikirlenýän adamlaryň sany näçe köp boldygyça bizi gurşap alýan tebigatdyr durmuşymyzam gowydyr. Biz şeýle adamlaryň biri barada gürrüň bermekçi.
Bu jaýda ýaşaýanlaryň ählisi döredijilik adamlary. Haýsy öýe barsaň, onda meşhur artist, kompozitor, žurnalist, nakgaş ýaşaýandyr… Biz Myrat Baýramgeldiýewiň öýüne bardyk, ol diňe bir tanymal aýdymçy bolman, eýsem jaýyň töwereginde juda owadan gülleri hem ýetişdirýär. Olar göreniň göwnüni galkyndyrýar.
Myrada bagbanlyk ukyby bütin ömrüni sahawatly Sumbar jülgesindäki Gargyly obasynda ýaşan kakasy Baýramgeldi agadan geçen borly, onuň eli degen bagy gülläp miwe berýärdi. Bu zehini üçin obadaşlary oňa Miçurin diýerdiler. Ýöne ony bir zat lapykeç edýärdi – öýlenenine edi ýyl bolsa-da, çagasy ýokdy. Soňam onuň dilegleri kabul bolan ýaly on bir çagasy dünýä indi. Şol döwürde köp çagaly maşgalalara goşmaça ýer bölüp bererdiler. Muňa Baýramgeldi aga bilen dördünji ogly Myrat aşa begendiler, ol nahallara ideg edýärdi, olaryň düýbüni depýärdi. Ol edil kakasy ýaly, şeýle işden lezzet alýardy.
Ýöne kakasyndan üýtgeşik ýeri – ol nirde bolsa – öýde ýa atyzda – tapawudy ýk, hemişe aýdym aýdardy.Onuň labyzly owazy we üýtgeşik ýatkeşligi daýysy, Türkmenistanyň halk artisti, Türkmenistanyň Gahrymany Mýa Kulyýewanyň ýanýoldaşy Hojadurdy Annaýewden geçen borly. Ol radiodan bir gezek eşiden romansyny ýa-da aýdymyny takyk aýdyp bilýärdi. Sekizinji synpy tamamlandan soň Daňatar Öwezow adyndaky ýörüte sazçylyk mekdebiniň aýdym bölümine okuwa girmekçi boldy. Ýöne 15 ýaşda sesiň üýtgeýänligi, aýdym aýdyp oňa agram salmaly däldigi sebäpli ony okuwa kabul etmediler. Aýdym aýtmagy halaýan ýigdekçe çörek bişirilýän kärhana işe girdi, kärhananyň klubynda konsertde çykyş edenden soň welin, oňa „biziň Polat Bilbil oglymyz“ diýip ugradylar.
Iki ýyl ýyldyrym çaltlygynda geçdi. Soň sazçylyk mekdebinde okuwlar başlandy. Ikinji synpdan okuwynyň daşyndan Magtymguly adyndaky opera we balet teatrynda işläp başlady. Onuň başga ýerlerden gelen ýoldaşlary öýlerinden zar gelerine tamakin bolsa, Myrat tersine, ejesine owadan matalar, şowuna düşende doganlaryna täze eşiklerem ugradardy. Iň esasy, horuň hatarynda çykyş edip, ol tomaşaçylaryň öňünde özüni arkaýyn alyp barmagy öwrendi.
Sazçylyk mekdebini tamamlandan soň Myrat Baýramgeldiýewi Türkmen döwlet mugallymçylyk sungat institutyna kabul etdiler. Ol aýdymçylyk kafedrasynda Türkmenistanyň at gazanan artisti Bäşim Artykowdan sapak aldy.
– Opera aýdymçysynyň sesiniň kemala gelmegi – döredijilik toparyndaky hoşgylawlylyga bagly çylşyrymly iş, – diýip Myrat Baýramgeldiýewiç gürrüň berýär. – Bu babatda meniňki çüwdi. Daýym Hojadurdy bilen onuň tanymal aýaly Maýa Kulyýewa hünär tilsimlerini irmän-arman öwredýärdiler. Men tenor Ýuriý Udalow, Türkmenistanyň halk artistleri Gurt Nazarow, Aýdogdy Gurbanow bilen bile işleşip, olardan köp zat öwrendim.
Instuty tamamlanymdan soň meni bu ýerde aýdym-saz kafedrasynda mugallym edip işe alyp galdylar. Men sahna arzuwlaýardym, şonuň üçinem muňa gynandym. Bäş ýyldan soň meni Opera we balet teatryna işe aldylar, epizodlarda çykyş etsemem, baş gahrymanlaryň keşbinde aýdym aýtmagyň arzuwyndadym.
Topara Gülnar Nuryýewanyň gelmegi bilen sahna ykbalym ýagşylyga özgerdi. Seslerimiz sazlaşýardy, onsoň kän wagt geçmän biz bilelikde esasy partiýalarda çykyş edip ugradyk. Bu aýdymça duşup işim oňuna bolup ugrady diýip oýlandym. Birnäçe ýyldan ykbalymyzam birleşip gitdi – maşgala gurduk.
Gülnar Türkmenistanyň sungatda at gazanan işgäri kompozitor Orazgylyç Gurbannyýazowyň maşgalasyndan. Olaryň öýüne SSSR-iň halk artisti Medeniýet Şahberdiýewa bilen Türkmenistanyň halk artisti Roza Töräýewa köp geler eken. Olar aýdym aýtsa, gaýyn atam olara sazandarlyk edipdir, Gülnar bilen ejesem olary höwes bilen diňläpdirler. Gülnaryň ejesi Zinaida Petrowna geň ykbally zenan. Uruş ýyllary iki ýaşyndaka ata-enesinden juda düşýär. Ýanynda resminamalary bolmansoň sary saç gyzjaga Zina Petrowa diýip at dakýarlar-da, ony çagalar öýüne ýerleşdirýärler. Gyzjagaz labyzly aýdym aýdýan eken, onsoň ony zehinli çagalar öýüne ugradýarlar. Ol ulalandan soň radio we telewideniýe hory üçin kursa okuwa girýär, bu ýerde-de kompozitor Orazgylyç Gurbannyýazow bilen tanyşýar we tizara oňa durmuşa çykýar. Zinaida Petrowna aýdymçylygyny goýup, özüni maşgalasyna bagyş edýär. Uruşdan 30 ýyldan soň ony uly dogany Gözel gözläp tapýar, ol maşgalada sary saç gyzjagaz dünýä inende oňa Akjagül diýip at dakandyklaryny gürrüň berýär. Şeýdibem Zinaida Petrowna hem-ä doganyna gowuşdy, hemem rus zenany bolanlygyndan türkmene öwrüldi oturyberdi.
Myrat Baýramgeldiýewi diňe bu ýagdaý geň galdyrmady. Gaýyn atasy maşgalada saklanyp galan bir gyjak görkezdi, onuň ýasalanyna 200 ýyl bolupdyr. Ony Garrygaladan Aly Seýit diýen ussa ýasapdyr. Onuň sapy erik agajyndan, kellesi suw kädiden eken.
Aýdyşlaryna görä, Aly Seýit kädini 15 ýyllap tüssä ýatyrandan soň ondan saz guralyny ýasapdyr. Owazy päk çykýan gyjagy ol aradan çykmazdan ozal iň gowy görýän şägirdi Halmämmet Annanurowa sowgat beripdir. Ondan soň ol Gülnaryň garry atasy etrekli sazanda Berdigylyja geçýär, olam ony ogly Gurbannyýaza, olam gyjagy Gülnaryň kakasyna berýär. Indi ol Gülnaryň ogly, Türkmen milli konserwatoriýasynyň ýanyndaky Ýörüte sazçylyk mekdep-internatynyň fleýta bölüminde okaýan Emir Baýramgeldiýewde. Şeýle şirin owazly gyjak apalanyp, ýuka keçe gapda, daşy alajaly saklanylýar. Indi oňa saz guraly hökmünde däl-de, eýsem gymmatly zat hökmünde garalýar.
Maşgaladaky geň wakalryň entek soňy däl. Olar Türkmenistanyň halk artisti adynam bir günde aldylar! Gülnar: „Telefona dynuw ýokdy. Bizi Myradyňam garyndaşlary, meniňkilerem, ýurdumyzyň dürli künjeklerinden tanyş-u-nätanyş adamlar gutlaýardylar“ – diýip gürrüň berýär.
Myrat Baýramgeldiýew kompozitorlykda-da güýjüni synap gördi. Ol Türkmenistanyň halk ýazyjysyAllaýar Çüriýewiň goşgularyny halansoň onuň rugsady bilen şahyryň goşgularyna birnäçe aýdym döredip, olary aýaly bilen çykyşlarynda ýerine ýetirdi.
2011-nji ýylda Türkmenistanyň halk artistleri Myrat Baýramgeldiýew bilen Gülnar Nuryýewa döwlet baştutany Gurbanguly Berdimuhamedowdan ajaýyp sowgat – Döredijilik şäheresinde ýokary amatlykly öýüň açaryny aldylar. Myrat öýüň işigindäki boş ýatan ýere hasam begendi. „Men çagalygyma dolanan ýaly boldum. Garrygaladan bägüliň iň gowy görnüşlerini, smorodina, wişnýa, leýlisaç, derek başga-da ençeme bagyň nahallaryny getirdim, olaryň ortasynda-da çynar ekdim“ – diýip gürrüň berdi.
Her gün irden altyda Myrat 12-nji gatdan aşak düşüp, halaýan aýdymlaryna hiňlenip hemmelere deň bagyna ideg edýär. Ýetişdiren hasylyny, güllerini gowşylaryna paýlaýar.
Tamara GLAZUNOWA,
surat düşüren Süleýman ÇARYÝEW


text:
Kim Mr. Bin hakynda bilmeýär? Elmydama özüne çekiji Rowen Atrkinson gülkünç hereketleri we ýüz keşbi bilen ençeme wagtdan bäri biziň söýgimizi gazandy. Emma bugün esasy nyşan onuň özi dal-de, tersine, onuň 22 ýaşly gyzy - Lili. Gadymy nakylda aýdylyşy ýaly "Alma agaçdan daş gaçýan däldir". Bu ýagdaýda, aýdylan zat hakyky bolup çykarmy....
Ilki bilen, biz Mr. Biniň ýatdan çykmajak käbir sypatlaryna seredip geçeliň.
Ol diýseň gülkünç
Ol ençeme emosiýalary ýeňillik bilen görkezip bilýär.
Dogrudan hem, bu adamyň gyzy nähili bolup bilerkä?
Elbetde, suratdaky ýaly bolmaz. Ýöne siz şeýledir diýip pikir edensiňiz.
Aslynda, ol örän owadan we ukyply gyz! Bu suratda Lili 16 ýaşynda
Ol has hem ejesine meňzeýär.
Ol eýýam kakasy bilen birlikde käbir filmlerde düşdi, şol sanda "Mr. Biniň dynç alyşy we Jonni Iňliş"
Lili 5 ýaşyndan bäri goşgy ýazýar, aýdym aýdýar we tans edýär. 14 ýaşy dolanda aktrisa bolmagy ýüregine düwdi we şuwagtda çenli bu arzuwy onuň elinden gelýär.


text:
Büjnürt
Büjnürt şäheri (Parsa: بجنورد) Eýranyň Demirgazyk Horasan welaýatynyň merkez şäheridir.
Şäheriň ilaty 2006-nji ýyldaky sanawa görä 176.726 adamdyr.
Bu şäher 1689-njy ýylda şadlu iliniň emirlerinden biri bolan Tuly han tarapyndan gurlandyr.
Baba aman çeşmesi, bäş gardaş çeşmesi we baba töwkkül gonamçylygy bu şäherin meşhur seýlgähleridir.
Bu şäher Büjnüer Etrabynyň merkezidir.
Büjnürt etraby Merkezi, Raz we Jergelan we Germhan bolmak bilen 3 etrapçadan ybaratdyr.
Merkezi etrapça Aladag, Baba aman we Bedrany bolmak bilen 3 bölekden ybaratdyr. Bu etrapçanyň merkezi Büjnürt şäherdir.
Raz we Jergelan etrapçasy Jergelan, Raz we Gulaman böleklerinden ybarat bolup merkez şäheri Raz şäheridir.
Germhan etrapçasy da Germhan we Gifan böleklerinden ybarat bolup merkez şäheri Hysar Germhandyr.
Büjnürdyň şäher merkezi we 3 etrapçasynda da Eýran Türkmenleri ýaşaýandyr.
Türkmenler bilen bilelikde bu şäherde Parslar, Kürmanç Kürtleri, Azerler, Tatlar we Buluçlar da ýaşaýandyr.


text:
Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Magtymguly Pyragynyň şygryýet gününiň baýram edilmeginiň öň ýanynda Owganystan Yslam Respublikasynyň serhetýaka welaýatynda beýik türkmen şahyrynyň we akyldarynyň hormatyna özboluşly binagärlik görnüşindäki ýadygärligiň açylyş dabarasy boldy.
Dabara gatnaşyjylaryň belleýşi ýaly, Magtymguly Pyragynyň öçmez-ýitmez şygyrlary, onuň ynsanperwer maksatlary we wesýetleri nusgalyk paýhas, belent ruhy-ahlak mekdebi bolup hyzmat edýär. Beýik akyldar şahyryň agzybirlige, jebislige, ynsanperwerlige çagyrýan goşgulary, öçmejek ganatly setirleri umumadamzat, şol sanda owgan halkynyň gymmatlyklarynyň aýrylmaz bölegine öwrüldi.
Bu ýere ýygnananlaryň pikirine görä, şu günki waka iki goňşy döwletiň arasyndaky gatnaşyklary berkitmäge hyzmat eder, olaryň halklary gadymdan gözbaş alýan doganlyk we ruhy ýakynlyk gatnaşyklary bilen bagly bolup, dostluk we hoşniýetli goňşuçylyk däpleriniň mizemezliginiň aýdyň mysalyna öwrüldi.


text:
Salam, hormatly lukman! Men 26 ýaşymda. Men jynsy gowşaklykdan ejir çekýän! Men nirä we haýsy lukmana ýùz tutmaly? Sizden geljek jogaplara garaşýaryn!
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Jynsy gowşaklyk babatda barlagdan geçip, bejergi almak üçin Enäniň we Çaganyň Saglygyny Goraýyş Ylmy Kliniki Merkezli hassahanasynyň "Önelgelilik saglygy" bölüminiň ýa-da "Ene mähri" merkeziniň androlog lukmanlaryna ýüz tutup bilersiňiz.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Jynsy gowşaklyk kynçylygy barada doly maglumaty saýtymyzda ýerleşdirilen "Jynsy gowşaklyk" atly makaladan alyp bilersiňiz.Ýokarda bellenişi ýaly, bu bozulmanyň bejergisi üçin bejeriş merkezleriň androlog lukmanlaryna ýüz tutup bilersiňiz.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Çarşenbe güni Azatlyk Radiosynyň Maşaal gullugy ýerli talyban çeşmelerine salgylanmak bilen, üsti pilotsyz amerikan uçarynyň geçiren hüjüminde pakistanly talyban söweşijileriniň lideriniň orunbasary Waliur Rehman Mehsudyň ölendigini habar berdi.
Bu maglumata görä, Pakistandaky talybanlaryň lideri Hekimullah Mehsudyň orunbasary hasaplanylýan Waliur Rehman Mehsud sişenbe güni agşam Demirgazyk Weziristan regionyndaky Çaşmapul obasynda geçirilen howa hüjüminde heläk bolupdyr.
Mundan ozal Amerikanyň Birleşen Ştatlary Pakistandaky bu talyban liderlerinden her biriniň ele salynmagyna ýa-da öldürilmegine ýardam etjek maglumat üçin 5 million dollar pul sylagynyň beriljekdigini yglan edipdi.


text: Ilatymyzy azyk önümleri bilen üpjün edýän dükanlaryň biri-de Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginiň “Türkmenbakaleýa” döwlet lomaý-bölek söwda firmasynyň dükanlarydyr. Onuň garamagynda paýtagtymyzyň çäginde 1 naharhana, 3 kafeteriýa we 8 sany azyk söwda dükanlary hereket edýär. Şeýle-de welaýatlarymyzda ýerleşýän “Balkanbakaleýa”, “Marybakaleýa”, “Lebapbakaleýa” we “Daşoguzbakaleýa” döwlet lomaý-bölek söwda firmalary onuň düzümine girýär. Dükanlaryň ählisinde ýerli önümçiligimiziň gazanan üstünlikleriniň miwelerini görmek bolýar. Olar et, ýag, towuk budy, un, süýt önümleri, miweler, şeker, marinad, et-ýapma, konditer we çörek önümleri, dürli görnüşli içgiler, şire suwlary ýaly gündelik gerekli azyk önümleriniň uly toplumy bilen üpjün edilendir.


text:
Türkmenistan “EKSPO-2017” halkara ýöriteleşdirilen sergisine gatnaşmaga taýýarlyk görýär. Sergi 10-njy iýundan 10-njy sentýabra çenli Gazagystanyň paýtagty Astana şäherinde “Geljegiň energiýasy” şygary astynda geçiriler.
Sergide Türkmenistanyň bölüminde Garaşsyz hem Bitarap döwletimiziň syýasatynyň esasy ugrunyň, ýurdumyzyň ykdysadyýetinde gazanylan üstünlikler, onuň tebigy baýlyklary, durmuş ulgamynda ýeten sepgitleri, halkymyzyň medeniýeti we däp-dessurlary, Diýarymyzyň syýahatçylyk kuwwaty, daşky gurşawy goramak boýunça alnyp barylýan işler öz beýanyny tapar.
Mundan başga-da, sergi halkara jemgyýetçiligini “Aşgabat-2017” taslamasy hem-de Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny wagyz etmek boýunça geçirilýän işler bilen ýakyndan tanyşdyrmaga mümkinçilik berer.


text:
Habarlar 12 april 2017
Teswirlemeler
Türkmenistanyň maýa goýum boýunça özüne çekijiligi: köp milliardlyk bilelikdäki taslamalar
Türkmenistanyň esasy işjeň hyzmatdaşlarynyň biri bolan Hytaýyň “CNPC” milli nebitgaz korporasiýasy türkmen bazaryna gelen daşary yurt kompaniýalarynyň ilkinjileriniň biridir. “CNPC” 2007-nji ýyldan bäri “Bagtyýarlyk” şertnamalaýyn çägiň düzümine girýän ýataklary gözlemek, abatlamak we işläp taýýarlamak işlerini alyp barýar. Ol Türkmenistan-Hytaý halkara gaz geçirijisiniň serişde binýady bolup hyzmat edýär.
Jemgyýet
Golf-kluby we dynç alyş zolagy Aşgabadyň dynç alyş düzüminiň hataryna goşular
Seýilgäh zolagy Türkmenistanyň Gahrymany Atamyrat Nyýazow şaýolundan Tähran köçesine çenli aralygy tutar. Aşgabady ösdürmegiň baş meýilnamasyna laýyklykda Bekrewe köçesine çenli gurulýan täze gara ýol bina edilýän ýaşaýyş jaýlaryna barmagy ýeňilleşdirer. Mundan başga-da, ol Görogly köçesiniň ýüküni ýeňleder.
Ykdysadyýet
TOPH gaz geçirijisiniň 214 kilometrlik bölegini abadanlaşdyrmagyň taslama-çenlik resminamalaryny taýýarlamak işleri tamamlanyp barýar
Türkmenistan-Owganystan-Päkistan-Hindistan (TOPH) döwletara gaz geçirijisiniň türkmen böleginde müdirligiň hünärmenleri geljekki gazgeçiriji ulgamyň 73 kilometrlik böleginiň taslama resminamalaryny taýýarladylar. Şu ýylyň aprel aýynyň ahyryna çenli Türkmenistanyň içinden geçýän gaz geçirijiniň 214 kilometr bölegindäki işleriň ähli görnüşleriniň taslama-çenlik resminamalaryny taýýarlamak göz öňünde tutulýar. Hünärmenler geljekki binalaryň düzümindäki gaz geçirijileriň, suw, elektrik ulgamlarynyň, ýollaryň we beýleki ýerüsti kömekçi bölekleriň gurluşygynyň taslamalaryny taýýarlaýarlar.
Jemgyýet
Aleksandr Blohin: biz bilelikdäki tagallalar bilen russiýa-türkmen hyzmatdaşlygyna täze itergi berip bileris
Biz ýurtlarymyzyň halklarynyň arasynda kemala gelen taryhy, doganlyk gatnaşyklara sarpa goýýarys. Biz ählumumy we sebit boýunça esasy meselelerde Russiýanyň we Türkmenistanyň garaýyşlarynyň gabat gelýändigini ýa-da ýakyndygyny, daşary syýasat ulgamynda ikitaraplaýyn hem-de köptaraplaýyn hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmaga isleglerimiziň umumylygyny kanagatlanma bilen belleýäris.
Ylym
Daşoguz welaýatynyň suwly-batgalyk ýerlerinde guşlaryň höwürtgeleme möwsümi başlandy
Sarygamyş, Aýböwür, Zeňňibaba we beýleki kölleriň ösümlik hem-de balyk baýlyklary suwda ýüzýän guşlaryň ençeme çörnüşiniň bu ýerlere hemişelik we wagtlaýyn uçup gelmegine sebäp bolýar, olaryň arasynda tüňňele, ördek, çuluk, jübtün we guw ýaly guşlar bar. Bu ýerlerde wagşy guşlar-da gabat gelýär. Guşlaryň köp toplanýan ýerlerinde tebigaty goramak çäreleriniň işjeňleşdirilmegi we olaryň howpsuz ýaşaýşy üçin şertleriň döredilmegi ýurdumyzyň demirgazyk sebitiniň guşlaryň köp ýygnanýan ýerine öwrüilmegine ýardam etdi, olaryň bir bölegi Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizilendir.


text:
Owganystanyň Kandahar welaýatynda janyndan geçen hüjümçiniň içi partlaýjy serişdeli Humvee ulagyny partlatmagynyň netijesinde howpsuzlyk güýçleriniň 12 wekiliniň wepat bolandygyny 28-nji sentýabrda polisiýa habar berdi.
Maroof etrabynda hökümetiň we polisiýanyň edara jaýlaryna edilen bu hüjümiň jogapkärçiligini “Talyban” topary öz üstüne aldy.
“Talyban” Maoof etrabynyň merkezini ele salandygyny aýtdy. “Talybanyň” bu beýanatyny Kandaharyň polisiýasynyň metbugat-wekili Zia Durni, welaýatyň welaýat geňeşiniň agzalary Haji Agha Lali Dastgiri we Haji Saýed Jan Hakrezwal ret etdiler.
Humvee kysymly müňlerçe ulag ABŞ-nyň harbylary tarapyndan owgan goşunyna berildi.
“Talyban” bu gymmat bahaly harby ulaglarynyň ençemesini soňky ýyllarda ele saldy. ABŞ-nyň goranmak sekretary Jim Mattisiň we NATO-nyň baş sekretary Jens Stoltenbergiň 27-nji sentýabrda Kabula eden ýokary derejeli saparynyň dowamynda gozgalaňçylar Kabulyň aeroportuny raketadan oka tutdular.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini Talyban” we “Yslam döwleti” topary öz üstüne aldylar.


text:
Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko orta mekdeplerde bäşinji klasdan başlap ukrain diliniň hökmany bolmagyny ykrar edýän gapma-garşylykly kanuna gol çekdi.
Poroşenko bu çäräni 25-nji sentýabrda Ukrainanyň etnik azlyklarynyň tankydy çykyşlarynyň yzýany tassyklady.
Kanun başga dillerde sapak berilmegini ret etmeýär, okuwçylar öz ene dillerini aýratyn sapak hökmünde öwrenip bilýärler. Emma Ukrainada uly etnik toparlaryny emele getirýän polýaklar, rumynlar we wengrler aladalanma bildirýärler.
Orsýet Ukrainanyň bu kanunyny açyk tankyt edip çykyş etdi. Orsýetiň Daşary işler ministrligi şu aýda eden resmi beýanatynda Ukrainany “köp milletli ýurtda bir dilli režimi zor bilen ornaşdyrmakda” aýyplady.
Kanun Ukrainanyň birnäçe regionynda, esasan hem birinji dil hökmünde rus dilinde gepleýän ilat köpçülikli gündogar böleklerinde närazylyk döretdi.
Täze kanun 2012-nji ýylda Ukrainanyň Orsýete tarapdar prezidenti Wiktor Ýanukowiçiň kabul eden öňki kanunyny ýatyrdy. Şol kanunda ilatyň 10%-ni emele getirýän etnik azlyklara öz ene dillerinde okatmak rugsat berilipdi.


text:
Maý aýynda Minskide geçiriljek dünýä çempionaty türkmen taý-boksçylary üçin V Aziada taýýarlygyň möhüm tapgyry bolar
Şu ýylyň sentýabr aýynda Aziýa yklymyndan söweş sungatynyň dürli ugurlaryndan ussat türgenler Aşgabada ýygnanarlar. Muaý Taý boýunça bäsleşikler iň gyzykly tutluşyklar bolar. Taý boksy ady bilen tanalýanbu başa-baş söweş sungatynyň biziň ýurdumyzda-da muşdaklary kän.
2014-nji ýylda ildeşlerimiz sportuň bu görnüşinde şowly çykyş etdiler: Bangkokda (Tailand) geçirilen Aziýa kenar oýunlarynda zenanlarymyz üçünji orny eýelediler. Şol ýyl Stambulda (Türkiýe) gurnalan söweş sungaty boýunça Bütindünýä oýunlarynda türkmenistanlylar altyn medallaryň dördüsine mynasyp boldylar. 2014-nji ýylyň dekabrynda Türkmenistanyň Taý boksy boýunça federasiýasy döredilip, ol höwesjeňler Muaý Taý Halkara federasiýasynda hasaba alyndy. 2015-nji ýylda Bangkokda talyplaryň arasynda Dünýä kubogy ugrunda ýaryş geçirilip, onda toparymyz bir bürünç medal eýeläpdi. Ýene şol ýyl Türkiýäniň Antalýa şäherinde geçirilen Ýewropanyň Kubogy ugrundaky açyk ýaryşda türkmen topary 1 birinji, 3 ikinji we 3 üçünji orunlary eýeläpdi. Geçen ýylyň maý aýynda Ýençepingde (Şwesiýa) geçirilen dünýä çempionatynda bolan çekeleşikli tutluşyklarda ildeşlerimiziň ikisi kümüş medala mynasyp boldy. Munuň özi sportuň şu görnüşiniň biziň ýurdumyzda üstünlik getirýänligine şaýatlyk edýär. 2016-njy ýylyň noýabrynda Russiýanyň Kazan şäherinde geçirilen Dünýä kubogy ugrundaky ýaryşda taý- boksçylarymyz 1 kümüş we 5 bürünç medala mynasyp boldylar.
Aziada-2017-de erkekler we zenanlar milli ýygyndymyz baýrakly orunlar ugrunda dalaşarlar. Erkekler 54, 57, 60, 63,5, 67, 71, 75, 81 we 86 kg, gyzlar-54, 57, 60, 63,5 agramlarda çykyş ederler. Olaryň hersinde altyn, kümüş we iki sany bürünç medallar ugrunda bäsleşikler geçiriler.
Häzirki wagtda milli toparymyzyň her agzasynyň söweşlere hyjuwlylyk we ýeňşe erjellik häsiýetlerini, söweş tilsimlerini kämilleşdirmek babatda türgenleşikler geçirilýär.
Muaý Taý ýowuz başa-baş söweşi hasaplanylýar. Şonuň üçinem onda ellik, başgap, tirseklik we aýak goraýjy geýilýär. Şol sebäplem taktiki-tehniki tilsimlere uly üns berilýär.
Ildeşlerimiziň gündelik türgenleşkleri tilsimleri kämilleşdirmäge gönükdirlendir. Aziada taýýarlygyň çäklerinde bu söweşiň watany bolan Tailandda okuw-türgenleşikleriniň birnäçesi geçiriler. Şu ýylyň maý aýynda Minskide geçiriljek dünýä çempionaty Oýunlara taýýarlygyň möhüm tapgyry bolar.


text:
18 Mayıs 2016 Çarşamba
Birža Täzelikleri
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 33-si hasaba alyndy.
Daşary ýurt walýutasyna Russiýadan, Beýik Britaniýadan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Owganystandan we Gazagystandan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen binýatlyk ýagy we polipropileni satyn aldylar. Owganystanyň işewür toparlarynyň wekilleri “B” kysymly karbamid (“Türkmenhimiýa” DK) boyunça geleşik baglaşdylar. Bulardan başga-da, daşary ýurt puluna arassalanan pagta ýagy, nah matalaryň we ýüplükleriň dürli görnüşleri, pagta süýümi ýerlenildi. Olary Russiýadan, Niderlandlardan, Türkiýeden, Gyrgyzystandan we beýleki ýurtlardan gelen telekeçiler satyn aldylar.
Geleşikleriň jemi bahasy ABŞ-nyň 23 million 968 müň dollaryna golaý boldy.
Manat serişdelerine russiýaly, türkiýeli, pakistanly telekeçiler jemi bahasy 6 million 232 müň manatdan gowrak bolan nah ýüplügi we pagta soapstogynyň çig ýagly kislotasyny satyn aldylar.
Ýurdumyzyň telekeçileri içerki bazar üçin jemi bahasy 984 müň manatdan gowrak awtoulagy satyn aldylar.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
21-nji martda Dauna sindromly adamlaryň Halkara güni bellenilip geçilýär.
2011-nji ýylda BMG-nyň Assambleýasy bu güni Dauna sindromly adamlaryň guni diýip yglan etdi we halkara guramalaryna, häkimiýete degişli bolmadyk guramalara, hususy sektory öz içine alýan hemme guramalara bu güni doly derejede belläp, jemgyýetçiligi bu kesel barada habardar etmekligi tabşyrdy, şeýle adamlaryň duş gelýän kynçylyklaryny çözmäge gönükdirilen çäreleriň ugrunda işlemegi hygtady.
Dauna sindromy – hromosomlaryň sanynyň köpelmegi netijesinde ýüze çykýan, genetiki bozulmaly, doga hromosomly keseldir.
Şeýle bozulma ýygy – 650 çagadan birinde duş gelip bilýändir. Käbir lukmançylyk edebiýatynda bu bozulmalar "Dauna keseli" diýip atlandyrylýan bolsa hem, alymlar "Daunyň sindromy" diýlip atlandyrmany dogry hasaplap, 1866-njy ýylda iňlis alymy Džon Daunyň beýan eden alamatlar we aýratynlyklar toplumyny göz öňüne tutýarlar.
Dauna sindromyň ýüze çykmagynyň sebäpleri
93 ýyldan soň, 1959-njy ýylda fransuz alymy Žerar Ležen artyk hromosomanyň döremeginiň bu sindromyň sebäbi bolup durýandygyny anyklaýar. Adam bedeniniň öýjükleri ene-atadan çaga geçýän alamatlary saklaýan 46 (23 jübüt) sany hromosomadan ybaratdyr. Dauna sindromly doglan çagalaryň 21-nji jübüt hromosomlary goşmaça hromosomy saklaýandyr. Şol, artyk 47-nji hromosoma hem Dauna sindromynyň ýüze çykmagynyň esasy sebäbi bolýandyr.
Köpsanly geçirilen barlaglar, Dauna sindromynyň ýüze çykma ýygylygy bilen enäniň ýaşynyň (35 ýaşdan uly) arabaglanşygynyň bardygyny belleseler hem, bu baglanşyk hemişe yzarlanmaýar. 19-20 ýaşly enelerde hem şeýle genetiki bozulmaly çagalaryň dogulýandygy syn edilýändir. Şeýle-de, ene-atanyň durmuş endikleriniň, ýaşaýyş tertibiniň, hünär aýratynlyklarynyň hem bu sindrom bilen baglanşygynyň ýokdygyny alymlar belläp geçýärler.
Şeýle sindromly adamlaryň gününiň bu senede bellenilip geçilmegi tötänden däldir: 21-nji hromosomanyň üçlenmegi seneleriň diline geçirilendir – 21.03.
Dauna sindromynyň alamatlary
Dauna sindromynyň alamatlaryny çaga doglan badyna anyklap bolýandyr. Çaganyň daşky keşbinde tapawutlandyryjy alamatlary aýdyň görmek bolýar: kelle çanagynyň nädogry görnüşi, ýasy ýüzlülik, göz yşlarynyň gyýa ýerleşmegi, ýokarky gabykda gasynyň bolmagy, ýeňse süňküniň ýasy bolmagy, gulak ýelkenleriniň kiçiligi, elleriň we aýaklaryň gysga bolmagy, barmaklaryň gysgalygy, eliň 5-nji barmagynyň gyşyklygy, eliň aýasynda kese gasynjygyň bolmagy.
Özboluşly, "Günüň çagalary" diýlip atlandyrylýan bu sindromly çagalarda köplenç doga ýürek ýetmezçilikler, süňkleriň ösüşiniň yza galmagy, galkan şekilli mäziniň işiniň ýetmezçiligi, kemakyllylyk, myşsalaryň çeýeliginiň peselmegi, hereketleriň dogrulygynyň bozulmagy ýaly alamatlar anyklanylýar. Şeýle çagalar giç ýöreýärler we gepleýärler, ýöne olaryň köpüsi sözleýşe, saza düşünýän, şadyýan, mähirli, göwnüňi tapmaga ymtylýan häsiýetli bolýarlar.
Dauna sindromynyň bejergisi
Esasy üns çaga dogmagy meýilleşdirýän jübütlere genetiki lukmanlar tarapyndan berilmelidir. Genetik lukmanlar barlaglar netijesinde maşgalada keselli çaganyň dogulma ähtimallygyny anyklamaga kömek edýärler.
Genetiki keselleriň arasynda ýygy ýaýran Dauna sindromyny bejerip bolmaýar. Bu sindromly adamlara berilmeli lukmançylyk we sosial kömegi bar bolan beden bozulmalaryna täsir edýän bejergini bermek, olara öz-özlerine hyzmat etme, gepleme, köpçülige uýgunlaşma endiklerini öwretme ýaly wajyp çärelerden düzülen bolmalydyr.
Barlaglaryň görkezişi ýaly, Dauna sindromynda peýdaly netijeleri tireoidin derman serişdesi berýär. Şeýle-de, prefizon serişdesi hem gowy netijeleri gazanmaga kömek edýär. Çaganyň kämilleşmeginde niamid, nuredal dermanlary peýdaly bolup, olar ruhy gamgynlylygyň döremegine garşy hem peýdalydyr.
Bedeniň alyş-çalyş hadysalaryny kadalaşdyrmakda nerobil, dianabol serişdeleri peýdaly bolup, umumy gurplandyryjy serişdeler höküminde kalsiý, demir we aloe ösümliginiň şiresini saklaýan dermanlary ulanma maslahat berilýär. Elbetde, bu derman serişdeleri diňe lukmanyň maslahatyndan soň, onuň gözegçiligi astynda kabul edilmelidir.
Ylymda gazanylan öňegidişlikler biziň döwrümizde sütünli (rus. - stwolowyýe) öýjükleri giňden ulanmaga mümkinçilik berýär. Bu öýjükler çaganyň hemme agzalarynyň işini kadalaşdyrmaga, immun ulgamyny taplandyrmaga, dokumalaryň üýtgän öýjüklerini dikeltmäge kömek edýär. Bejerginiň bu görnüşi beýniniň kadaly ösmegini üpjün etmäge kömek edýändir. Şeýle bejergi çaga doglandan soň gijikdirilmän başlanmalydyr we özwagtlaýyn bolmalydyr.
Dauna sindromly çagalara öz-özüňe hyzmat etme ukyplarynyň öwredilmegi, logoped lukmanynyň sapaklary, çagalar bilen aragatnaşyk saklamak ruhy taýdan kämilleşmegine uly itergi berip bilýändir.
Teswirlemeler
Hormatly Lukman! Soragyma jogap beräýiňdä! 23 jübüt hromosomlaryň näme üçin 21si üçlenýärkä? Beýleki jübütlerem üçlenip bilmez öýdýärsiňizmi ýa olar üçlenip bilmeýärlermyka? Näme üçin "Günüň çagalary" diýipdirler?
Beýleki hromosomlarda-da artyklygy(trisomiýa 13,18,23 jübbütlerde koplenç bolýar)ýa-da kemligi gabat gelýär,yone beýle ýagdaýda bashgaça kesel we alamatlary düýpgöter bashgaça bolýar.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
41-nji madda. Türkmenistanyň Merkezi bankynyň döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralary, ýerli häkimiýet edaralary bilen özara gatnaşyklary
1. Türkmenistanyň Merkezi banky öz üstüne ýüklenen wezipeleri durmuşa geçirmek bilen döwletiň ykdysady syýasatynyň işlenip taýýarlanylmagyna gatnaşýar.
2. Türkmenistanyň Merkezi bankynyň Başlygy Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlislerine gatnaşmaga, Türkmenistanyň ykdysady, pul-karz, maliýe we bank syýasatynyň meselelerine dahylly kanunçylyk namalarynyň taslamalaryna garalanda Türkmenistanyň Mejlisiniň maslahatlaryna gatnaşmaga haklydyr.
3. Türkmenistanyň Merkezi banky Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndan wekilçilik edilýän Türkmenistanyň Ministrler Kabinetine karzlary bermäge haklydyr.
4. Türkmenistanyň Merkezi banky döwletiň borçnamalary boýunça jogap bermeýär, döwlet Türkmenistanyň Merkezi bankynyň borçnamalary boýunça jogap bermeýär, Türkmenistanyň Merkezi bankynyň ýa-da döwletiň şeýle jogapkärçiligi öz üstüne alan halatlary muňa degişli däldir.
5. Türkmenistanyň Merkezi banky Türkmenistanyň kanunçylygy bilen özüne berkidilen wezipeleri durmuşa geçirende döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralaryndan, ýerli häkimiýet edaralaryndan garaşsyzdyr.
42-nji madda. Türkmenistanyň Merkezi banky Türkmenistanyň bankiri, geňeşçisi we fiskal agenti hökmünde
1. Türkmenistanyň kanunçylygynda başgaça göz öňünde tutulmadyk bolsa, Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň serişdeleri Türkmenistanyň Merkezi bankynda saklanylýar.
2. Türkmenistanyň Merkezi banky Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň bank hyzmatyny, şeýle hem Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň serişdeleri bilen amallary ýygym hak-heşdeklerini almazdan amala aşyrýar.
Görkezilenler:
a) hakyky harajatlar boýunça amala aşyrylýan daşary ýurt banklary tarapyndan alynýan ýygym hak-heşdekleriniň öwezi dolunan;
b) ýygym hak-heşdekleriniň öwezini dolmak býujet sarp edijileri üçin işleri ýerine ýetirýän, hyzmatlary edýän we harytlary getirmekligi amala aşyrýan şertnamanyň tarapyna degişli edilen,
halatlara degişli däldir.
3. Türkmenistanyň Merkezi banky Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň tabşyrygy boýunça hem-de Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň serişdeleriniň hasabyna döwletiň içerki we daşarky bergisine bank hyzmatyny amala aşyrýar.
4. Türkmenistanyň Merkezi banky döwlet karz almak-bermek syýasatyny işläp taýýarlamakda we durmuşa geçirmekde, pul-karz syýasatynyň meseleleri boýunça Türkmenistanyň Döwlet býujetini döretmekde Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň geňeşçisidir.
5. Türkmenistanyň Merkezi banky Türkmenistanyň Prezidenti bilen ylalaşylan şertlerde Türkmenistanyň fiskal agenti hökmünde çykyş edýär.
43-nji madda. Türkmenistanyň Merkezi banky depozitariý-bank hökmünde
1. Türkmenistanyň Merkezi banky depozitariý-bank hökmünde çykyş etmäge we Türkmenistanyň Ministrler Kabinetine bank hyzmatyny etmek boýunça amallary amala aşyrmaga haklydyr.
2. Türkmenistanyň Merkezi banky beýleki karz edaralaryna Türkmenistanyň Merkezi banky tarapyndan göz öňünde tutulan şertlere laýyklykda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetinden depozitleri kabul etmäge rugsat bermäge haklydyr.


text:
Salam, hormatly lukman! Men 39 ýaşymyň içinde 30 gezege çenli abort etdirdim. Şeýle ýagdaýyň geljekde saglyga täsiri barmyka? Şundan soň sagdyn çaga dogrup bolarmy?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Aýalyň başdan geçirýän köpsanly abortlary aýal bedenine, esasan hem endokrin ulgamyna uly zarba uryp, gormonal deňagramlylygyň bozulmagyna sebäp bolup biler. Gormonal bozulmalar, jyns agzalaryň alawlama hadysalary, ýatgynyň içinde döreýän sepleşme ýagdaýlary, ýatgynyň boýunjygynyň gowşap, indiki göwreliligi saklap bilmezlik ýagdaýy abortlar netijesinde döreýän gaýraüzülmelerdir. Eger siz göwreliligi meýilleşdirýän bolsaňyz, ondan öň barlagdan geçiň. Şeýle-de dörän sorag babatda has doly maglumaty almak üçin, saýtymyzda ýerleşdirilen "Eje jan, meni halas et!" atly makala bilen tanyşmagyňyzy maslahat berýäris.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
21 Ağustos 2015 Cuma
Gökderede Ýaş Syýahatçylaryň Möwsümde Ikinji Ýygnanyşygy Geçirildi
“Agama” alpinist klubynyň tejribeli daga çykyjylary şu tomusky möwsümde ikinji gezek ýaş syýahatçylaryň bäsleşigini – dag we alpinist tehnikasy boýunça Gökderäniň sagaldyş merkezlerinde dynç alýan 14 ýaşa çenli mekdep okuwçylarynyň arasynda ýaryş guradylar. Alpinistler toparlaryň agzalary bilen tejribe okuw sapaklaryny geçdiler, olaryň barşynda çagalar diňe bir çadyrdan öýjagazlary çalt gurnamak bilen çäklenmän, ätiýaçlyk ýüplerinde alpinistlik enjamlary peýdalanmak bilen dürli päsgelçilikleri geçmegi, şeýle hem dag şertlerinde ilkinji lukmançylyk kömegini bermegi öwrendiler. Alpinizm edermenlik mekdebi diýlip ýöne ýere aýdylmaýar. Çäginiň bäden bir bölegi daglyk ýerler bolan Türkmenistanda edermenligi öwrenmek we öwrenmek gerek.
“Çeşme”, “Demirýolçy”, “”Şöhle”, “Nesil”, “Çynar” we beýleki dynç alyş merkezleriniň ýaş syýahatçylar toparlary bäsleşiklerde öz ukyplaryny görkezdiler. Ýaşlar Gökderäniň täsin künjegindäki tokaýjykda geçirildi. Bu ýerde şadyýanlyk ýagdaýy höküm sürdi, Paýtagtymyzyň Arçabil etrabynyň häkimliginiň “Agama” alpinistler kluby bilen bilelikde Türkmenistanyň Sport baradaky döwlet komitetiniň hem-de ýurdumyzyň Bilim ministrliginiň goldaw bermeginde guran ýaryşlaryna dynç alýan çagalaryň ýüzlerçesi gatnaşdy. Öz deň-duşlaryna janköýerlik edýän tomaşaçylaryň ýokary ruhubelent ýagdaýlaryndan çen tutanyňda, olaryň hem päsgelçilikleri höwes bilen geçmäge, belkem bäsdeşlerinden ozmaga hem taýýardyklaryny görmek bolýar.
Bije atylmagy netijesinde “Çeşme” sagaldyş merkeziniň topary ilki bilen dag ýoluna düşdi. Bäsleşikleriň şertlerine laýyklykda çagalar öz syýahatçylyk torbalaryny alyp we çadyr öýjagazlary jemläp, dik we gapdal ýollary geçdiler, “batgalyk” ýerden aşdylar, şertli şikes alany ulag bilen ugratdylar, çadyr öý dikdiler, şeýle hem ejir çekýänlere lukman gelmezden ozal kömek berlişi baradaky sowallara jogap berdiler. Bu işleriň ählisine 14 minut sarp edildi. Emma görkezilen wagt “Çeşme” sagaldyş merkeziniň syýahatçylaryna üstünlik getirmedi. Päsgelçilikli ýollary has tiz geçen “Nesil” sagaldyş merkeziniň topary iň netije görkezdi. Olara diňe bir başarnyklary däl-de, janköýerleriniň goldawy hem hemaýat berdi. Üçünji orna “Beýik Serdar Ruhubelent” sagaldyş merkeziniň topary mynasyp boldy.
Daga çykmak boýunça Gökderede geçirilen bäsleşikler ýeňiji bolan toparlary sylaglamak we ýaryşa gatnaşyjylara ýadygärlik sowgatlaryny gowşurmak bilen tamamlandy. Ýaryşa gatnaşanlaryň ruhubelent ýagdaýy, olaryň geljekde hem dag belentliklerine çykmagy we päsgelçilikleri ýeňip geçmegi başarjakdyklaryna şaýatlyk edýär.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
REŇKLI DEMREW (KEPEK GÖRNÜŞLI DEMREW)
Demrew (Lichen) sözi adamzada Gippokratyň döwründen bäri bellidir. Deri keselleriniň köpüsi il arasynda «demrew» diýip atlandyrylýar. Şu keseller deride reňkli tegmilleriň döräp, deriniň soýulmagyna eltýär. «Demrew» sözi diýseň şertlidir. Mysal üçin, uçugy il arasynda gurşaýjy demrew, psoriazy bolsa teňňeli demrew diýip atlandyrýarlar. Emma bu deri keselleriň demrew bilen umumylygy gaty azdyr.
Demrewiň dürli görnüşleri dürli sebäplere görä ýüze çykýar. Muňa kömelek infeksiýasy ýa-da wirus, ýöne köp halatlarda immunitetiň peselmegi sebäp bolýar. Şu makalada reňkli demrew (il arasynda kepek görnüşli demrew diýip atlandyrylýan) barada gürrüň berilýär.
Demrewiň döremegine näme sebäp bolýar
Reňkli demrew (kepek görnüşli demrew) ýer ýüzüniň ähli künjeklerinde duş gelýär. Ol aýratyn-da howasy yssy we çygly bolan ýurtlarda giňden ýaýrandyr. Derlek adamlarda, derileriň himiki düzüminde aýratynlygy bolan adamlarda reňkli demrewiň ýüze çykmak howpy artýandyr. Şeýle-de bu kesel endokrin mäzleriniň işiniň bozulmalary, iýmit siňdiriş organlarynyň dowamly keselleri, immunoýetmezçiligi bolan adamlara ýokup bilýär.
Soňky ýyllarda kliniki ylmy-barlaglaryň netijesinde reňkli demrewiň genetiki meýilligidigi (tohum yzarlaýandygy) kesgitlenildi. Reňkli demrew öýken inçekeseliniň, limfogranulematozyň bolan ýagdaýynda has-da aňsat ýokup bilýär. Sebäbi öýken inçekeseli ýa-da limfogranulematozy bolan syrkawlar köp derleýändirler.
Reňkli demrewi döredýän kömeleklerýorgan-düşek ýa-da egin-eşik arkaly geçip bilýär. Ýöne bu kesel bedenlerinde kömelek bolan adamlar arkaly hem geçip bilýändir. Bu adamlar öz bedenlerinde kömelek infeksiýasyny göterip gezseler-de, demrewiň döremegine sebäp bolýan şertler döreýänçä, demrew bilen kesellemeýärler.
Demrew nämeden başlanýar
Reňkli demrew adatça uly bolmadyk, gaty gyzarmadyk, deriniň ýüzünde güberilip saýlanmaýan gülgüne tegmiliň döremeginden başlanýar. Bu tegmil käwagt sarymtyl ýa-da süýtli gara çaýyň reňkinde bolýar. Bu tegmiller kem-kemden «doganlary» bilen birleşip, birgeňsi çäkleri – «geografiki» nagyşlary emele getirýärler. Reňkli demrewiň tegmilleri gursakda, arkanyň ýokary böleginde, boýunda we eginlerde bolýar.
Güne ýanan deride bu tegmiller agymtyl görünýär. Tegmiller birigip, has uly tegmilleri emele getirýär. Ýöne olar kiçi tegmil görnüşinde hem galyp bilýär. Tegmiller gyzarmaýar, deri kepek görnüşinde biraz soýulýar.
Lukmana ýüz tutuň
Ýokarda agzap geçişimiz ýaly, demrewiň görnüşleri köpdür. Şonuň üçin-de, teniňizde peýda bolan nämälim tegmilleri ýa-da örgünleri özbaşdak bejerjek bolmaň. Demrewiň käbir alamatlary başga keseleriň alamatlaryna meňzeýändir. Şonuň üçin-de, deri keselleriniň lukmanyna ýüz tutuň. Sebäbi özbaşdak bejegi geçirjek bolup, üçran keseliňizi azdyryp, özüňize zyýan ýetirmegiňiz mümkin.
Demrewiň her bir görnüşiniň öz bejergi aýratynlyklary bardyr. Olaryň käbirini ýörite niýetlenen antiwirus melhemleri ýa-da kömelek infeksiýasyna garşy ulanylýan melhemleri bilen bejermeli. Demerewiň käbir görnüşlerini adamyň immunitetini ýokarlandyrmak arkaly bejerip bolýar, käbirleri bolsa öz-özünden aýrylýar. Şonuň üçin-de, demrewe uçran bolsaňyz, özbaşdak bejergi geçirmän, hökman lukmana ýüz tutuň.
Demrewi nähili saýgarmaly
Reňkli demrewi ýüze çykarmak üçin dürli usullar ulanylýar. Bu usullaryň biri-de Balzeriň ýod usulydyr: deriniň kesellän ýerini we onuň töweregindäki sagdyn derä ýoduň spirtdäki 5%-li ergini çalýarlar. Örgün zerarly deriniň ýumşan ýerleri sagdyn derä garanyňda has goýy reňklenýär. Bu usuly özbaşdak ulanjak bolmaň, sebäbi keseliň hemme alamatlaryny diňe lukman anyklap biler. Şeýle-de bu keseli Wuduň çyrasy arkaly ýüze çykaryp bolýar. Bu usulda deriniň kesellän ýerleri sarymtyl öwüsýär.
Reňkli demrewi ýüze çykarmakda ulanylýan başga bir usul — Saburonyň sredasyny ulanmak. Bu usulda kömelek infeksiýasynyň döräp ösmegine we ýaýramagyna ýardam berýän şertler döredilýär. Bu şertlerde 3 hepdeden gaýmak şekilli bakteriýalar emele gelýär. Olar hamyrmaýa kömelegine meňzeş bolup, mikroskopiki barlaglaryň netijesinde kömelekleriň topbaklaýyn öýjükleri ýüze çykarylýar.
Melhemler kömelegi «öldürýär»
Ýokanç kömeleklere garşy ulanylýan köp dürli melhemleri saýlanyňyzda şulara üns beriň:
kömelegiň köpelýän ýerlerinde ýygnanýan melhemleri saýlaň;
kömelegiň bolmadyk ýerlerine aralaşmaýan melhemleri saýlaň.
Reňkli demrew adatça derä çalynýan serişdeler arkaly bejerilýär. Keseliň has ötüşen ýagdaýlarynda ulgamlaýyn antimikotinleri ulanylýar. Olar bejergi möhletlerini gysgaldyp, keseliň gaýtalanmagynyň öňüni alýarlar.
Ýatda saklaň: eger-de siz özüňizde demrewiň alamatlary bardyr öýtseňiz, özbaşdak bejergi geçirjek bolmaň. Derrew lukmana ýüz tutuň. Lukman siziň keseliňizi doly anyklap, dogry bejergini maslahat berer.
Filed under: Bütin Temalar, Saglyk |


text:
Indi ahyry mysh-mysh dal. Bankda ishleyanlerin aytmagyna gora, olara eyyam buyruk we dushundirish haty gelipdir. 2008-nji yilin Turkmenbashy ayinin 1-nden bashlap banklarda amerikan dollaryny manat bilen chalyshmaly. Dowlet nyrhy, 1 dollor = 20 mun manat.
Ikinji gaty gowy tazelik bolsa, internetdaky censorship-i ayiripdirlar!!! Mundan on kabir sahypalara giryan Turkmenistanlylar sahypanyn yerine "403 - Acess Denied / Forbidden" yali yazgilari goryardiler. Indi bolsa censorship yok. Yenede bir gezek urrraaa!!!
Yokarky okuw jaylarynda internet diysen elyeterli, mugt, calt we tygshytlandyrylmadyk! Islan talyp islan wagty baryp isedigi shekilde ulanybermeli. Bu diyyanlerim Magtymguly TDU we Azady adyndaky dunya diller inst. ucin degishli. ITTU-de entek hem talyp bashyna 30 yada 40 minut, gunlik. Politdaky tanyshlara dushsam sorap gorerin.
Turkmen TV-daky Hoja/Gandym/Ashyr dade toparyna yene bir gezek telpek. Gaty gowy oyunlar tayyarlayarlar. Taze yil agshamsynda 1-nji gezek gorkeziljek "Bagta cenli bash adim" atly taze filmlerine sabyrsyzlyk bilen garashyaryn.
Kabir yagdaylar bolsa diysen gynandyryar, yagni diymek isleyanim, onkusi yalak. Olar barada sonra yazmakcy.
Taze yiliniz bilen.
Telpekler (4 kisiden 4 sany)
Bu yazgi ucin
- Bayram 1 telpek goyyar we yazyar: "Gaty gowy yazipsin! Berekella!"
- Gadyr 1 telpek goyyar we yazyar: "Gaty gowy yazipsin! Berekella!"
- akgül 1 telpek goyyar we yazyar: "Gaty gowy yazipsin! Berekella!"
- selmonelk85 1 telpek goyyar we yazyar: "Gaty gowy yazipsin! Berekella!"