text:
2011-nji ýyldan aýlyk-günlükleriň, pensiýadyr kömek pullarynyň, çaga tölegleriniň, studentleriň stipendiýalarynyň 10% galdyryljakdygy hakynda 6 aý öňünden yglan edildi.
Aýlyk günlükleriň galdyrylmagy gowy garşylanýan hem bolsa, muňa ilat arasynda belli bir derejede nägilelikleriň hem bardygyny ýerli ýaşaýjy Nurgeldi aýdýar.
«10% diýýänleri ujypsyzja pul. Köp bolsa taze puldan 20-30 manat bolýar. Azyndan 20-30% galdyrsa gowy bolardy. Onsoňam aýlyk günlük galdyryrlýar diýlenden soň bazarda ir-iýmişleriň bahasy gymmatlaýar» diýip, Nurgeldi aýdýar.
Emma garaşsyz žurnalist we synçy Döwletmyrat Ýazgulyýew bu pikir bilen ylalaşmaýar. «Sebäbi bazardaky bahalar öz kanuny boýunça, ýagny harydyň bol ýa–da gytdygyna görä galýar. Şonuň üçin hem mesele aýlyk-günlügiň galmagynda däl-de, bazar ykdysadyýetine nähili geçilýändiginde» diýip, žurnalist Ýazgulyýew aýdýar.
Ýazgulyýewiň sözlerine görä, aýlyk-günlükleri 10% galdyrmak bazar ykdysadyýetiniň häzirki şertlerine talaby ödemeýär, inflýasiýany hem ýapmaýar. Gazagystanly ykdysatçy Saparbaý Jubaýew bolsa, döwletiň inflýasiýa derejesinde aýlyk-günlügi galdyrmagy diňe Merkezi Aziýa döwletlerinde däl, eýse bütin dünýäde bar diýýär.
«Merkezi Aziýa döwletlerinde aýlyk-günlükler galdyranlarynda ol hökman bazardaky bahalara täsir edýär we inflýasiýanyň ýokarlanmagyna getirýär. Emma bu umuman tersine bolmaly. Bar bolan 8-9% inflýasiýanyň öwezini dolmak üçin berilen pul bolmaly” diýip, ykdysatçy Jubaýew aýdýar.
Orta we kiçi biznes
Jubaýew orta we kiçi biznesi ösdürmek barada Merkezi Aziýanyň her bir döwletinde kanunlaryň kabul edilendigini, emma buýruk bermek ýagdaýynyň we parahorlygyň güýçli bolmagynyň adamlaryň işlemegine mümkinçilik bermeýändigini hem sözüniň üstüne goşdy.
Ykdysatçy Saparbaý Jubaýewiň pikirine görä, raýatlara öz şahsy biznesini ösdürmek üçin Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasynda diňe Gazagystanda şertler bar. “Birinjiden, Gazagystanda salgyt az. Ikinjiden, bularyň kanunlary anyk. Onsoňam telekeçilikde erkinlik we söz azatlygy bar. Olara kimdir biri azar berýän bolsa, radioda, telewideniýede, metbugatda ýazyp şowhun turuzýarlar”.
Jubaýew goňşy ýurtlaryň ençeme spesialistleri, hatda işçileri-de Gazagystanda işleýärler diýýär. “Sebäbi bu ýerde şertler bar. Aýlyk-günlük hem ýokary. Yzygiderli barlaglar ýok. Uly söwdagärler hem şu ýerde işleýärler. Sebäbi bu ýerde peýda görse bolýar» diýip, Jubaýew aýdýar.
Geçen ýyl Türkmenistan ykdysadyýetiniň 70%-e golaýyny hususylaşdyrmak barada planlarynyň bardygyny yglan edipdi.


c: text/html

text:
Parahorluk, korrupsiýa dünýäniň köp döwletlerinde bar. Käbir döwletlerde ol bela bilniksiz bolup, jemgyýete öz täsirini o diýen ýetirmeýär. Beýleki döwletlerde bolsa para-peşgeşsiz bir mesele-de çözülmeýär, bir ädimem ädilmeýär. Korrupsiýanyň ösen ýurtlarynda jemgyýetiň ösüşinde öňegidişlik duýulmaýar.
Eýse, bu ýagdaý Türkmenistanda nähili?
Korrupsiýa bilen bagly meseleleri içgin öwrenýän “Transparency International” halkara guramasynyň 2010-njy ýylda taýýarlan maglumatynda Türkmenistan Orta Aziýada-da, postsowet giňişliginde-de has korrumpirlenen döwletleriň sanawyn girizilipdir. Ol 178 döwletiň arasynda 172-nji orny eýeleýär.
Korrupsiýanyň möçberiniň artmagynyň döwletiň ykdysady we sosial esaslaryna howp salýandygyna garamazdan, häkimiýetler bu howply hadysaň giňden ýaýranlygyny boýun alanoklar. Olar hatda “korrupsiýa” sözüni hem ulanmakdan howatyrlanyp, para almak ýa-da para bermek bilen bagly korrupsion wakalary “kemçilikler” diýip atlandyrmaga ýykgyn edýärler.
Bir ýylda “birje waka”
Resmi habar çeşmeleriniň beren maglumatyna ser salsaň, onda tamamlanan 2011-nji ýylda Türkmenistanda parahorluk bilen bagly bary-ýogy birje waka ýüze çykypdyr. Ol waka barada ýurduň Ministrler Kabinetiniň 8-nji iýulynda geçirilen giňişleýin maslahatynda aýdyldy. Şonda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow “gurluşygy maliýeleşdirmek” bahanasy bilen telekeçilerden para alan bank işgärleriniň bir toparynyň ele salnandygy barada habar beripdi.
Ýigrimi günden soň, ýagny 28-nji iýulda türkmen telewideniýesinde parahor bank işgärleriniň kazyýet öňünde kellelerini ýalaňaçlap, jogap berip duran pursady tomaşaçylara görkezildi.
Gurbanguly Berdimuhamedowyň hökumet başyna gelenine ýakyn gunlerde laýyk 5 ýyl dolýar. Geçen şol döwrüň içinde-de korrupsiýa garşy alnyp barylýan göreşde-de, para alýan döwlet emeldarlaryny paş etmekde-de göze görnerlik iş edilmedi. Synçylaryň belleýşine görä, Berdimuhamedowyň “Täze galkynyşy” döwründe Sapamyrat Nyýazowyň “Altyn asyr” diýip atlandyrylan döwründäkisi bilen deňeşdireniňde, parahorluk has hem möwjäpdir. Şol bir wagtyň özünde-de bu ýaramaz hadysa ýerli habar serişdelerinde soňky bäş ýylda az agzalypdyr.
Tutulan bank işgärleri baradaky habar soňky 5 ýylyň dowamynda Türkmenistanda ele salnan parahorlar barada ikinji resmi habar bolupdyr. Birinji habar 2009-njy ýylyň iýul aýynda Döwletmämmet Azady adyndaky Dünýä dilleri milli institutynyň rektorynyň, Gündogar dilleri fakultetiniň dekanynyň we bir mugallymynyň okuwa girjeklerden uly möçberde para almagy bilen bagly berlipdi.
Giň gerim alýar
Parahorluk barada köp halatlarda dymylsa-da, bu bela Türkmenistanda giň gerim alýar. Ýerli ýaşaýjylaryň aýtmagyna görä, islendik döwlet edarasynda, goý, ol çagalar bagy, mekdep, hassahana ýa-da salgyt gullugy, polisiýa bölümi, kazyýetdir häkimlik bolsun – tapawudy ýok, pul bermeseň, seniň işiň bitenok.
Tirkiş atly bir aşgabatly taksiçi özüniň hakyky maýyp agasynyň lukmançylyk-zähmet ekspert toparynyň (WTEK) başlygyna her ýyl 200 amerikan dollaryny berip, özüniň maýyplygyny tassyklaýan kepillik resminamany alýandygyny zeýrenip gürrüň berse, Haýytguly atly boldumsazly kärendeçi gowy hilli dökün aljak bolanda, ýerlerini öz wagtynda sürdürjek, ekilen gowaçalara külte basdyrjak bolanda para bermeli bolýandygyny aýdýar. Haýytgulynyň sözlerine görä, brigadire, suwça, dökünça, traktorça, daýhan birleşiginiň başlygyna bermeli hakyny bermedik daýhanyň ekin meýdanyndaky işi mydama bökdelýär, asla ýöremeýär.
Soňky döwürlerde täze doglan çagalaryň sany artyp başlady. Bu bolsa obalarda we etrap merkezlerinde bar bolan çagalar baglarynda, bilim bölümlerinde parahorlugyň köpelmegine getirdi. Ene-atalar öz perzentlerini çagalar bagyna ýerleşdirmek üçin çagalar baglarynyň müdirlerine, arada durýan dellallara 200-400 manat para bermeli bolýarlar.
Ýene başga bir mysal. Daşogzuň bir orta mekdebiniň rus dilinde okadylýan ýeke-täk klasynda çagasyny okatjak bolýanlar mekdebiň direktoryna 700-1000 dollar aralygynda para bermelidigini aýdýarlar. Bir edara garawul bolup işe durjak bolsaňam, döwlet kepillendiriş edarasyndan zerur kepilnamany çaltrak aljak bolsaňam, polisiýanyň ýol gözegçilik gullugynda ulagyňy hasaba goýjak ýa-da hasapdan cykarjak bolsaňam, gymmatly wagtyňy biderek ýitirmejek bolsaň, parasyz bolanok.
Aýtmaklaryna görä, soňky wagtlarda günäsi geçilip, tussaglykdan boşadylýanlaryň sanawyna goşulýanlaryň arasynda-da para berenler az bolmandyr.
Belaň körügi nämede?
Halkara syýasy ekspertiza institutynyň (HSEI) 2011-nji ýylyň mart-aprel aýlarynda geçiren barlaglaryna gatnaşan hünärmenleriň aýtmagyna görä, korrupsiýa Türkmenistanda milli medeniýetiň aýrylmaz bölegine öwrülipdir. Ekspertleriň pikiriçe, döwleti dolandyrmagyň býurokratik ulgamynyň özi adamlary her hili ýagdaýda para bermäge we para almaga mejbur edýär, çakdanaşa korrumpirlenen hem-de çişirilen döwlet apparaty bolsa häkimiýetdäki bar bolan tireparazlyk bilen bilelikde parahorlugyň örüsini has hem giňeldýär.
Öňki prezident Saparmyrat Nyýazow özüniň çykyşlarynyň birinde: “Ýokarda oturanlar para almasalar, aşakdakylaram öz ýerinde para almazlar” diýipdi. Häzirki döwürde parany hemme ulgamlarda-da, guramalarda-da, edaralarda-da, ýokardakylaram, aşakdakylaram – edil gözüňi oýup! – alýarlar. Bu ugurda dürli derejedäki döwlet emeldarlary: bank, prokuratura, kazyýet, polisiýa, döwlet howpsuzlyk, salgyt, migrasiýa, gümrük, arassaçylyk we keselleriň öňüni alyş we beýleki köp sanly döwlet guramalarynyň işgärleri birinjiligi elde saklaýarlar!
Jemgyýet gözegçiligi we aýanlyk gerek!
Türkmenistanda para alynýanlygyny ýedi ýaşdan ýetmiş ýaşa çenli hemme kişi bilýär! Ýöne adamlar bu barada dil ýarmakdan saklanýarlar. Jemgyýetdäki höküm sürýän gorky olary dilsiz-agyzsyz goýdy. Sebäbi soňky 20 ýylda kemçilikler, edilýän jenaýatlar barada aýtjaklaryň agzyna urlup gelindi.
Aşgabatly ýurist Perhadyň pikiriçe, ilat köpçüligi gorkudan saplanmasa, adamlar “aga – ak, gara – gara” diýmäni başarmasalar, korrupsiýa ýaly ýowuz belany hiç mahalam ýeňip bolmaz.
Türkmenistanlylaryň belli bir bölegi korrupsiýa garşy işleýän ýörite gulluk döredilmeginiň tarapdary. Olar şeýle gulluga eli arassa işgärler alnan halatynda parahorlugyň soňuna çykyljakdygyna ynanýarlar. Emma beýle pikirlileriň garşydaşlary her bir täze döredilen döwlet gözegçilik gullugynyň soňy bilen özüniň hem korrupsiýa batjakdygyny duýdurýarlar.
Opponentleriň pikiriçe, dine sagdyn raýat jemgyýeti we garaşsyz metbugat tarapyndan gözegçilik ýola goýulsa we aýanlyk üpjün edilse, Türkmenistanda-da, beýleki parahorlugyň ösen döwletlerinde-de korrupsiýanyň soňuna sogan ekiler.
Şatlyk Öwezow türkmenistanly synçynyň edebi lakamy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy (ÝHHG) makedoniýaly žurnaliste edilen hüjümi ýazgardy. Sase Iwanowski hökümetiň ýiti tankytçysydy.
“Maktel” internet neşiriniň eýesi Iwanowskä 22-nji maýda hüjüm edilipdi. Wakada onuň kellesine we biline şikesler ýetip, ol keselhana ýerleşdirildi.
ÝHHG-niň Media azatlygy boýunça wekili Dunýa Miýatowiç bu hüjümi ýazgaryp, munuň soňky aý žurnalistlere edilýän hüjümiň we atylýan haýbatlaryň biri bolandygyny aýtdy.
Miýatowiç makedon resmilerine ýüzlenip, hadysany içgin derňemäge çagyrdy.


text:
Gazak teňňesiniň hümmetsizlenmegi köplere öz täsirini ýetirip başlady. Gazagystanda işleýän orta aziýaly migrantlaryň maşgalalary dörän soňky oňaýsyz ýagdaýlardan baş alyp çykmagyň ýollaryny gözleýärler.
Soňky wagtlarda Mamnuna Babalakowanyň dogan-garyndaşlary we maşgala agzalary agşamlyk edinmek üçin bir saçagyň başynda jem bolanlarynda, çaý başynda olaryň “teňňäniň hümmetsizlenmeginden” başga edýän gürrüňleri ýok. Olar Almatyda üç otagly jaýda kireýine ýaşaýarlar.
20% ýitgi
Täjigistanly Babalakowa we onuň myhmanlarynyň hemmesi Gazagystanda migrant işçi bolup işleýärler. Beýleki migrantlar bilen bir hatarda olar hem öz gazanan pullaryny gazak teňňesinde saklaýarlar we 11-nji fewralda teňňäniň hümmeti aşak gaçanda olar ýygnan pullarynyň 20 göterimini bir gijede ýitirdiler.
Babalakowa we beýleki täjigistanly migrantlar öz gürrüňlerinde, haçan-da Gazagystanda ykdysady we syýasy tolgunyşyklar bolanda, özleriniň ejir çekýändiklerini aýdýarlar. Olar özleriniň Täjigistanda ýaşaýan maşgalalaryna bank üsti bilen pul ugradanlarynda “hümmetsiz teňňäniň” oňaýsyz täsirini aňry ýany bilen duýýarlar. Sebäbi olara bankdan diňe “amerikan dollaryny” ugratmaga rugsat berilýär.
“Düýn men gaýynlaryma ugratmak üiçn 30 müň teňňe satyn aldym. Ozallar bu 200 amerikan dollaryna barabar bolardy. Indi bary ýogy 160 dollar” diýip, Babalakowa gürrüň berýär: “Bu ýagdaý biziň maşgala gaznamyza düýpli täsir etdi. Munuň täsirini göni duýmak bolýar”.
Täjigistandaky maşgalalar üçin 40 dollar az pul däl. Ýurtda ortaça aýlyk haky 120 dollar. Üstesine, iş tapmagam görgi.
Aratapawut
Babalokawa we onuň adamsy Alamatynyň bazarynda aýakgap satýarlar. Olar Gazagystanda öz ýurtlarynda gazanjak pullaryndan 4-5 esse köp pul gazanýarlar.
Gazagystanda takmynan 80 müň sany täjik migrantynyň ýaşaýandygy aýdylýar. Olaryň aglaba bölegi bazarlarda we gurluşyk meýdanlarynda işleýärler.
Gazgystan Orta Aziýada Orsýetden soň ikinji iň köp işçi migrantlaryny kabul edýän ülke. Ol ýerde ykdysadyýetiň güýçli depginde ösmegi, gurluşyk pudagynyň has hem kämilleşmegi we syýasy durnuklylygyň saklanyp galmagy ýurduň gelejekde-de has köp işçi migrantlary kabul etmäge mümkinçiliginiň barydgyny görkezýär.
Orta aziýaly migrant işçiler üçin Gazagystanyň golaýda ýerleşmegi, onuň din, medeniýet we däp-dessur taýdan beýleki orta aziýaly halklara golaýdygy migrantlara käbir ýeňillikleri döredýär. Gazagystana işlemäge gelen özbegistanly we gyrgyzystanly migrantlar hiç hili dil kynçylygyny başdan geçirmeýärler. Sebäbi gazak dili-de türki diller maşgalasyndan.
Almatyda taksi sürüji bolup işleýän Suhrap Soltanow bu hakda şeýle gürrüň berýär: “Bu ýerde Orsýetdäki ýaly däl. Mysal üçin, polisiýa işgärleri seniň üstüňe topulyp duranoklar ýa-da bolmasa jynsparazlar seniň daşyňa geçenok. Men ozal Orsýetde işläp soňra Gazagystana gelen köp sanly täjigistanly migrant işçilerini tanaýaryn. Olar bu ýerde Orsýetdäkä garanyňda has az pul gazansalar-da, şonda-da bu taýyk gelýärler”.
“Eger seniň dokumentleriň düzüw bolsa, kanunlary berjaý etseň, hiç zady alada etmek gerek däl. Käwagt meni polisiýa işgärleri saklaýarlar we dokumetnlerimi barlap, olaryň sazdygyny görensoňlar, ýene-de öz ýoluma goýberýärler”.
Migrantlar näme diýýärler?
Gazgystanda teňňäniň hümmeti pese gaçan hem bolsa, migrantlar bu ýeri terk etmekçi bolanok. Ýogsa, maddy durnuklylygyň gelejegei entek doly anyk däl.
Babalakowa öz gürrüňinde soňky dörän krizisden baş alyp çykmak üçin bu ýurduň öz raýatlaryna käbir ýeňillilkeriň bardygyny aýdýar. Hünäri boýunça ykdysadyýetçi bolan 32 ýaşly köwüş satyjysy, haçan-da teňňäniň hümmeti pese gaçanda gazagystanlylaryň hökümete garşy protest geçirişleri barada gürrüň berýär.
Garaşylmadyk ýagdaýda puluň hümmetiniň pese gaçmagy harytlaryň arzanlamagyna getirdi. Gazagystanyň raýatlarynyň we migrantlaryň arasynda aljyraňňy ýagdaý döredi. Ýöne Babalakowa ýaly işçi migrantlara köçä çykyp, öz haklaryny talap etmeklik peýda getirmez.
Babalakowa: “Ýurduň raýatlary döwletden käbir kompensasiýalara garaşyp biler, ýa-da iň bolmanda olar köçä çykyp, özleriniň ýagdaýdan biynjalyk bolýandyklaryny görkezip bilerler. Ýöne migrantlar üçin ýagdaý beýle däl. Olar hiç kime hiç zadyň üstünden şikaýat etmezden, ýagdaýa öwrenişmeli bolýarlar” diýip, gürrüň berýär.
Babalakowanyň Täjigistanda ýaşaýan ýüwürjisi Şahbaz Babalakow Gazagystandaky soňky ýagdaýlara örän gynanýar.
Şahbazyň maşgalasy, ýagny onuň ene-atasy we gyz jigileri Almatydan özlerine iberilýän puldan arkaýyndylar. Şonuň üçinem ozallar olaryň gaýgy-aladalary ýokdy. Ýöne indi Şahbaz hem goşuny düwüp, işlemek üçin Gazagystana gidäýsemmikäm diýip pikir edýär.
“Haçan-da Gazgystanda puluň hümmetiniň pese gaçandygyny eşidenimde, men gaty gynandym. Şondan bäri hem men mydama bu barada Internet we telewideniýe arkaly soňky habarlary sypdyrmaýaryn. Men Gazagystana gidip, ýagdaýlara ýerinde göz ýetiresim gelýär. Ondan soň näme etjegimi çözerin” diýip, Şahbaz gürrüň berýär.


text:
Gyrgyzystanyň koalision hökümeti korrupsiýa faktlary boýunça adamlaryň arzalaryny Internet saýty arkaly açyk äşgär edip, olara çäre görmegi planlaşdyrýar. Ýurduň her bir raýaty täze Web saýta
özüniň gören-bilen korrupsion işleri barada maglumat berip bilýär. Hökümet her bir düşen arzany hasaba alyp, şol arza boýunça görlen çäre barada Internet saýtynda yzygiderli maglumat berip durýar.
Korrupsiýa boýunça Web saýtyň maksatlary barada Korrupsiýa garşy işçi geňeşiň Baş sekretary Nurina Muhanowa şeýle diýýär: “Bu saýty açmakdan maksat korrupsiýa garşy göreş alyp barýan hökumet, döwlet organlarynyň işgärlerini, graždan jemgyýetine degişli institutlary, umuman, ýurtda korrupsiýa garşy göreş bilen gyzyklanýanlaryň hemmesiniň bilelikdäki göreşini ugrukdyrmakdan ybarat”.
"Saýtda graždan jemgyýetlerinden wekiller, orta we kiçi biznes aktiwistleri işleýärler. Saýta halkara guramalary gözegçilik edýärler. Biz döwlet organlary bilen memorandum esasynda işleýäris" diýip, Nurina Muhanowa aýdýar. "Häzirki günde bizde parlamentiň dolandyryjy koalisiýasy, Baş prokuratura, ýurduň Gümrük we Serhet gulluklary hem-de beýleki döwlet organlary bilen memorandum bar".
Nurina Muhanowanyň sözlerine görä, olar işi korrupsion faktlar barada maglumat berilýän gyssagly telefon aragatnaşygyny ýola goýmakdan başlapdyrlar: “Arza düşen badyna döwlet organlary bilen bile barlag işlerini geçirýäris. Barlaglarymyzyň netijelerini köpçülikleýin habar serişdeleri arkaly halka ýetirýäris. Biziň barlaglarymyzyň netijeleri esasly. Indi bizde parahorlary paş etmek mümkinçiligi döredi. Öňler döwlet organlaryndaky korrupsiýa barada aýtmak mümkin däldi”.
Soňky döwürde Gyrgyzystanda möhüm obýektlerde, ýagny harydyň we transportyň köp geçýän Manas aeroportunda hem-de Gazagystan bilen serehetde geňeş merkezleri açyldy. Şeýle-de ýolagçylara doldurmaga berilýän deklarasiýada hem gyssagly telefon aragatnaşygynyň, ýagny “gyzgyn liniýanyň” telefon nomerleri berilýär.
“Korrupsiýa bilen ýüzbe-ýüz bolýan ýolagçylaryň şol telefonlara jaň etmäge mümkinçilikleri bar. Biziň gyssagly telefon aragatnaşygymyz gije-gündiz 24 sagadyň dowamynda işleýär” diýip, Korrupsiýa garşy işçi geňeşiň Baş sekretary Nurina Muhanowa aýtdy.
Agzalýan saýt barada 18-nji martda Gyrgyzystanyň premýer-ministriniň birinji orunbasary Ömürbek Babanow žurnalistlere maglumat berdi we mundan beýläk çinownikleriň, para alsalar, munuň halk köpçüligine äşgär bolmagyndan gorkjakdyklaryny aýtdy. Ol hökümetiň korrupsiýa garşy saýt bilen bilelikde işläp başlany bäri býujetiň möçberiniň 22 milliard som köpelendigini belläp geçdi.
Maglumat üçin Gyrgyzystandaky korrupsiýa garşy göreş alyp barýan internet saýtynyň adresi: www.adc.kg


text:
Türkmenistanyň Prezidenti wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi
2016-njy ýylyň 26-njy sentýabrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň oba hojalyk toplumyna gözegçilik edýän orunbasarynyň hem-de welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleriniň gatnaşmagynda göni aragatnaşyk arkaly nobatdaky wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi.
Iş maslahatynyň gün tertibine möwsümleýin oba hojalyk işleriniň, hususan-da, güýzlük bugdaý ekişiniň we pagta ýygymynyň barşy, ýurdumyzda durmuş-ykdysady özgertmeleriň ilkinji nobatdaky meseleleri, Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygyna gabatlanyp täze desgalary ulanmaga bermäge görülýän taýýarlyk meseleleri girizildi.
Döwlet Baştutanymyz iş maslahatyny açmak bilen wideoşekilli aragatnaşyga Ahal welaýatynyň häkimi E.Orazgeldiýewi çagyrdy. Häkim milli Liderimiziň welaýatyň ekin meýdanlarynda güýzlük bugdaý ekişiniň we pagta ýygymynyň depginlerini ýokarlandyrmak boýunça ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi. Şeýle hem ol welaýatda bina edilýän durmuş-medeni maksatly desgalary ulanmaga tabşyrmak hem-de Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllyk şanly baýramyna taýýarlyk işleri barada hasabat berdi.
Soňra milli Liderimiz Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary R.Bazarowyň ýurdumyzyň ekerançylyk meýdanlaryndaky işleriň ýagdaýy, güýzlük bugdaý ekişiniň we pagta ýygymynyň barşy baradaky hasabatyny diňledi.
Döwlet Baştutanymyz welaýatda Oba milli maksatnamasyny ýerine ýetirmegiň çäklerinde geçirilýän işlere ünsi çekip, alnyp barylýan ähli çäreleriň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmegiň möhümdigini belledi.
Milli Liderimiz güýzlük bugdaý ekişiniň guramaçylykly geçirmegine hemişe gözegçilik etmegiň zerurdygy barada aýtmak bilen, Tejen, Sarahs, Kaka, Ak bugdaý etraplarynda işleriň gowşak depginde alnyp barylýandygy sebäpli güýzlük bugdaý ekişiniň bellenilen möhletden yza galýandygyna ünsi çekdi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz welaýat häkimine ýüzlenip, ondan güýzlük bugdaý ekişiniň depginlerini güýçlendirmek boýunça zerur guramaçylyk çäreleri görmegi talap etdi.
Şeýle hem milli Liderimiz welaýatyň Kaka we Ak bugdaý etraplarynda pagta hasylyny ýygnamak boýunça bellenilen meýilnamalaryň haýal alnyp barylýandygyna nägilelik bidirdi. Döwlet Baştutanymyz welaýat häkiminden jogapkärli oba hojalyk möwsümini öz wagtynda we oňat netijeler bilen tamamlamak üçin bar bolan ähli tehniki serişdelerden doly güýjünde peýdalanmagy talap etdi.
Soňra Balkan welaýatynyň häkimi D.Durdyýew alnyp barylýan möwsümleýin oba hojalyk işleriniň ýagdaýy, hususan-da, güýzlük bugdaý ekişiniň depginini ýokarlandyrmak, senagat düzümini mundan beýläk-de ösdürmek, welaýatda gurulýan täze desgalaryň gurluşygyny öz wagtynda tamamlamak boýunça geçirilýän çäreler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz ýurdumyzyň günbatar sebitinde galla ekişini geçirmek meselesine ünsi çekip, Serdar, Bereket etraplarynda we tutuş welaýatda bugdaý ekişiniň depgininiň pesdigini aýtdy.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sebitiň ýolbaşçysyna bu jogapkärli oba hojalyk çäresini talabyna laýyklyk geçirmek barada görkezme berip, güýzlük bugdaý ekişiniň depginlerini düýpli ýokarlandyrmak üçin gaýragoýulmasyz çäreleri görmegi talap etdi.
Soňra döwlet Baştutanymyz ýurdumyzda amala aşyrylýan, sebitleriň durmuş we ykdysady düzümlerini toplumlaýyn ösdürmäge gönükdirilen milli özgertmeler maksatnamalarynyň çäklerinde bina edilýän desgalaryň gurluşygynyň barşyna ünsi çekip, häkime bu işleriň depginini ýokarlandyrmak hem-de baýramçylyga gabatlanan desgalary öz wagtynda ulanmaga bermek babatda anyk tabşyryklary berdi.
Soňra wideoşekilli aragatnaşyga şol bir wagtda Daşoguz welaýatynyň häkimi O.Gurbannazarow çagyryldy. Häkim ýurdumyzyň demirgazyk sebitiniň ekerançylyk meýdanlarynda ýaýbaňlandyrylan oba hojalyk işleriniň, bugdaý ekişiniň hem-de pagta ýygymynyň depginleri barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz welaýatda bugdaý ekişiniň depgininiň pesdigini, hususan-da, Gurbansoltan eje adyndaky, Görogly etraplarynda bugdaý ekişiniň depgininiň örän pesdigini aýtdy we demirgazyk sebitiň ýolbaşçysyna şu etraplarda agrotehniki kadalary berk ýerine ýetirmek bilen bugdaý ekişiniň depgininiň ýokarlandyrylmagyny üpjün etmegi tabşyrdy.
Döwlet Baştutanymyz pagta ýygymynyň möhletiniň berk berjaý edilmeginiň wajypdygy barada aýdyp, ýetişdirilen hasyly çalt we ýitgisiz ýygnamak üçin degişli çäreleri görmegi talap etdi. Hormatly Prezidentimiz bu möhüm işiň depgininiň Ruhubelent, Köneürgenç etraplarynda pesdigini aýdyp, pagta hasylyny ýygnap almak üçin degişli çäreleri görmek babatda häkime anyk tabşyryklary berdi. Mundan başga-da, milli Liderimiz ilatyň ýaşaýyş-durmuş derejesini has-da ýokarlandyrmaga gönükdirilen Oba milli maksatnamanyň durmuşa geçirilişi barada durup geçip, baýramçylyga gabatlanyp ulanmaga beriljek desgalardaky işleriň ýagdaýy bilen gyzyklandy hem-de gurluşyk işlerini hemişe gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Lebap welaýatynyň häkimi Ç.Çarlyýew, öz nobatynda, sebitde oba hojalyk pudagyndaky işleriň ýagdaýy barada hasabat berdi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa pagta taýýarlamak boýunça şertnamalaýyn borçnamanyň ýerine ýetirilişi hem-de güýzlük bugdaý ekişiniň geçirilişi barada habar berildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, bugdaý ekişiniň depginini ýokarlandyrmak bilen bagly meseleleri berk gözegçilikde saklamagy talap etdi. Milli Liderimiz Sakar, Saýat, Birata etraplarynda ekişiň depgininiň örän pesdigini aýdyp, sebitde dörän ýagdaýy düzetmek üçin zerur bolan guramaçylyk çärelerini kabul etmäge degişli anyk görkezmeleri berdi.
Döwlet Baştutanymyz welaýatyň Birata we Döwletli etraplarynda pagta ýygymynyň pesdigine ünsi çekip, ýetişdirilen hasyly çalt we ýitgisiz ýygnap almak, munuň üçin pagta ýygýan kombaýnlardan netijeli peýdalanmak boýunça zerur çäreleri görmegi tabşyrdy. Döwlet Baştutanymyz pagtanyň milli baýlygymyz bolup durýandygyny belläp, welaýatyň ýolbaşçysyna ýetişdirilen pagta hasylyny öz wagtynda ýygnap almagy hem-de ony aýawly saklamagy üpjün etmek babatda anyk tabşyryklary berdi.
Soňra milli Liderimiz Mary welaýatynyň häkimi B.Annagurbanowyň hasabatyny diňledi. Häkim bugdaý ekişiniň we pagta ýygymynyň barşy, dürli maksatly desgalardaky gurluşyk işleriniň depgini hem-de hormatly Prezidentimiziň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Milli Liderimiz häzirki wagtda pagta ýygmak boýunça jogapkärli döwrüň gelip ýetendigini belläp, ýetişdirilen hasyly çalt we ýitgisiz ýygnap almak üçin ähli çäreleri görmegi talap etdi. Hormatly Prezidentimiz Baýramaly, Wekilbazar, Murgap, Oguzhan etraplarynda pagta ýygymynyň depgininiň pesdigine ünsi çekip, işleri guramak babatda kemçilikleri seljerip, möwsümleýin oba hojalyk işleriniň depginlerini ýokarlandyrmak boýunça gaýragoýulmasyz çäreleri görmegi talap etdi we welaýat häkimine oba hojalyk tehnikalarynyň işledilişine we saklanylyşyna berk gözegçilik etmegi tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, bu sebitde hem bugdaý ekişiniň depgininiň pesdigini, hususan-da, Murgap, Wekilbazar, Mary, etraplarynda işleriň talabalaýyk guralmandygyny aýtdy we bu jogapkärli işiň depginini ýokarlandyrmak üçin gaýragoýulmasyz çäreleri görmegi häkimden talap etdi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz welaýat häkimine oba hojalyk tehnikalaryndan netijeli peýdalanmak we olary gurat saklamak meselelerini berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz ýurdumyzyň baş baýramy bolan mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 25 ýyllygyny mynasyp garşylamak boýunça alnyp barylýan işleriň depginini güýçlendirmegiň wajypdygyny aýdyp, taýýarlyk işleriniň sazlaşykly utgaşdyrylmagy babatda anyk görkezmeleri berdi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow möwsümleýin oba hojalyk işleriniň, hususan-da, pagta ýygymynyň we bugdaý ekişiniň guramaçylykly geçirilmeginiň wajypdygyny ýene-de bir gezek nygtap, wise-premýer R.Bazarowa oba hojalyk işleriniň depginlerini haýalladýan ýagdaýlary seljermek we aradan aýyrmak, pudaga degişli düzümleriň welaýatlaryň hojalyklary bilen utgaşykly işlemegini hem-de bar bolan tehnikalary netijeli ulanmak we ähli agrotehniki çäreleriň ýokary hilli ýerine ýetirilmegini üpjün etmek babatda anyk tabşyryklary berdi.
Soňra Aşgabat şäheriniň häkimi M.Abilow paýtagtymyzdaky işleriň ýagdaýy, bu ýerde gurulýan desgalarda alnyp barylýan gurluşyk işleriniň depginini ýokarlandyrmak boýunça görülýän çäreler hem-de milli Liderimiziň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi. Hususan-da, Aşgabatda abadanlaşdyryş we arassaçylygy üpjün etmek boýunça geçirilýän işleriň barşy, seýilgäh zolaklaryny dörwebaplaşdyrmak baradaky maksatnamalaryň ýerine ýetirilişi hem-de paýtagtymyzyň durmuş ulgamyny kämilleşdirmek boýunça görülýän çäreler barada habar berildi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň baş şäherinde amal aşyrylýan özgertmeleriň hem-de durmuşa geçirilýän maksatnamalaryň aşgabatlylaryň abadançylygyna we ýaşaýyş durmuş derejesini mundan beýläk-de gowulandyrmaga gönükdirilmelidigini belläp, häkimden bu ugurda geçirilýän işleriň ählisini berk gözegçilikde saklamagy talap etdi. Döwlet Baştutanymyz şeýle hem Aşgabadyň baýramçylyk desgalaryndaky işleriň ýokary hilli hem-de öz wagtynda ýerine ýetirilmeginiň wajypdygyna ünsi çekip, ýurdumyzyň baş şäherinde arassaçylygy we tertip-düzgüni üpjün etmegiň möhümdigini nygtady. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz türkmen paýtagtynyň ähli babatda tutuş ýurdumyz üçin görelde bolmalydygyny belledi.
Hormatly Prezidentimiz maslahaty jemläp, oňa gatnaşyjylaryň ählisine öňlerinde durýan, ýurdumyzyň durmuş-ykdysady taýdan okgunly ösdürilmegine, türkmen halkynyň abadançylygynyň ýokarlandyrylmagyna we döwlet Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygyny garşylamaga taýýarlyk görýän eziz Watanymyzyň gülläp ösmegine gönükdirilen wezipeleri çözmekde üstünlikler arzuw etdi.
TDH


text:
Owgansytanyň Türkmenistan bilen serhetleşýän Marçak etrabyna “Talyban” söweşijileri tarapyndan hüjüm edilip, etrapdaky bir postuň söweşijileriň kontrollugyna geçendigi habar berilýär.
Owganystanyň Marçakdaky Serhet güýçleriniň komandiri Döwlet Mawiniň aýtmagyna görä, postuň söweşijileriň gözegçiligine geçmegi bilen owgan harbylarynyň 10 çemesiniň ykbaly barada henize çenli maglumat ýok.
Azatlyk Radiosy Marçak etrabyndaky soňky ýagdaýlar bilen gyzyklanyp, Owganystanyň Marçakdaky Serhet güýçleriniň komandiri Döwlet Mawin bilen söhbetdeş boldy.


text:
Türkler Russiýanyň döwlet kitaphanasyndan türk edebiýatynyň tapylgysyz eserlerini tapypdyrlar.
Russiýanyň döwlet kitaphanasy 1828-nji ýylda açylypdyr we türk edebiýatynyň ilkinji eserleri kitaphana şol bada goşulypdyr. Ol eserler Osman imperiýasynda ilkiji neşir edilen kitaplardyr. Olaryň käbiri şol bada Russiýa sowgat edilipdir.
Iňlis dilindäki türk metbugatynyň ýazmagyna görä, olaryň arasynda ylaýta-da bir sözlük seýrek duş gelinýän tapylgysyz eser hasaplanýar. Sebäbi ol Osman imperiýasynda çap edilen ilkinji kitapdyr. Ol iki topluk arapça-osmança sözlük, 1729-njy ýylda müň ekzemplýar tiraž bilen Ibrahim Muteferrika tarapyndan çap edilipdir. Onuň awtory Ismail al-Jewheridir. Ol sözlük öz döwrüniň intellektuallaryna esasy gollanma bolupdyr.
Tapylgysyz kitaplaryň ýene birem "Tarih-i Hind-i Garbi" (Günbatar hindileriň taryhy) atly Emir Muhammet tarapyndan ýazylan, ýagny musulman dünýäsiniň ilkinji suratly, illýustrirlenen kitabydyr.
Ýöne Ibrahim Muteferrikanyň ol kitaby nähili çap edendigi nämälimdir. Sebäbi, ol döwürde dini kadalar suratly kitaplaryň çap edilmegine rugsat bermeýär ekeni. Şol döwürde adamlaryň we haýwanlaryň suratlaryny çekmek gadagan bolupdyr.
Kitaphanadaky tapylgysyz türk kitaplarynyň ýene birem osman alymy Kätip Çelebiniň "Dünýä geografiýasy" atly kitabydyr. Ol kitabyň Türkiýedäki asyl nusgasynda suratlar, kartalar ýogam bolsa, şol döwürde Russiýa sowgat edilen nusgada el bilen çekilen suratlar bilen kartalar bar.
Russiýanyň döwlet kitaphanasynda edebiýatdan daşaryn osman imperiýasynyň döwlet adamlarynyň käbir golýazmalary we hususy gollary bilen respublikanyň ilkinji ýyllaryndaky hadysalara degişli dokumentler hem saklanýar.


text:
Aşgabadyň Garadamak aýlawynda, haýsydyr bir ulagyň bu ýere gelip saklanmagy töwerekdäki garaşyp oturan adamlarda ýakymly umyt oýarýar. Onsoň, maşyn gelip duran badyna, onlarça adam ylgap maşynyň ýanyna barýar. Çünki haýsydyr bir ulagyň bu aýlawa gelmegi garaşyp oturanlaryň käbiri üçin ähtimal gazanjyň gapysyny açýar.
Garadamagyň aýlawy paýtagtda işläp ýörenleriň arasynda, “Açyk zähmet biržasy” diýlip hasaplanýar, onuň il arasyndaky ikinji ady bolsa “Gul bazary”. Bu ýer, günlük işiň gözlegindäki adamlaryň merkezi, şol ýere gelýän maşynlaryň köpüsi-de günlükçi işçi güýjüni gözläp barýan adamlar.
Iş gözleginde Garadamaga baran şol adamlaryň arasynda galypçy, demirçi, betonçy, boýagçy, garaz, haysy ugurdan diýseň işçi bar. Soňky wagtlarda bolsa gurluşyk sektorynda iş ýerleriniň gysgaldylmagy şeýle işçileriň sanyny barha artdyrýar.
“Obada hiç hili işim ýok”
Işiň gözlegindäki adamlaryň sanynyň artmagy bolsa şol ýere jemlenşen adamlaryň iş tapmak mümkinçiligini azaldýar. Şeýlelikde uzyn gün garaşyp, iş tapman eli boş we lapykeç bolup öýüne dolanýanlar hem bar.
“Häzirki wagtda men şu ýerde günüme bolmanda 10-20 manat gazanýan. Obada bolsa meniň hiç hili işim ýok. Entek pensiýam ýok. Bu ýaşdan soň aňsat bolmasa-da, güzeran aýlamaly” diýip, özüni Sapar diýip tanadan 60 ýaşlaryndaky ildeşimiz aýdýar.
Sapar aga, Aşgabadyň bir wagtlar gülläp ösen gurluşyk sektorynda işlemek üçin, welaýatlardan paýtagta gelen türkmenistanlylardan biri. Ol paýtagta Daşoguzdan, ýagny ykdysady taýdan ýurduň iň garyp diýlip hasaplanýan welaýatlarynyň birinden gelipdir.
Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, ol indi ençeme wagtdan bäri Garadamak aýlawynda durup, günlükçi hökmünde gazanç edip, maşgalasyny eklemäge synanyşýar. Onuň Aşgabada gelenine indi ençeme ýyl bolupdyr.
Gurluşygy durzulan desgalar
Sapar aga, başga çykalga tapman, günlükçi bolup gazanç etmek üçin Aşgabada gelip, uzynly gününi Garadamakda talaba garaşyp geçirýän ildeşlerimiziň diňe biri.
Energiýanyň bahasynyň dünýä bazarynda barha peselmegi, türkmen manadynyň hümmetiniň aşak gaçmagy soňky aýlaryň dowamynda Türkmenistanyň ykdysadyýetine göz-görtele täsir ýetirdi.
Aşgabadyň gurluşyk pudagynda göze ilýän haýýallama - şol täsiriň aýdyň mysaly. Häzirki wagtda paýtagtda gurluşygy durzulan ençeme desgalar göze ilýär. Bu ýagdaý bolsa gurluşyk kärhanalarynyň öz golastyndaky işçileriň sanyny azaltmagyna getirýär.
Türkmenistanda edil soňky aýlaryň dowamynda näçe adamyň işden çykarylandygy ýa-da iş gözläp näçe adamynyň zähmet biržasynda hasaba durandygy barada takyk maglumat berilmeýär. Emma Halkara Walýuta Fondy ýaly guramalar öz hasabatynda Türkmenistandaky göz-görtele ykdysady gaýra tesmeden habar berýär.
Türkmenistanyň ykdysadyýeti
“Forbes” žurnalynyň, Halkara Walýuta Fondunyň ýakynda çap eden hasabatyna salgylanyp 10-nji maýda çap eden maglumatyna görä, şu ýyl Merkezi Aziýada adamlaryň ortaça aýlyk girdejisi soňky 20 ýylyň dowamynda iň pes derejä düşer.
Türkmenistanyň jemi içerki önümi bolsa 2015-nji ýylda 6.5% bolanyndan, bu ýyl 4.3%-e çenli aşak gaçar. Bu görkeziji 2014-nji ýylda 10.3%-e barabardy. Halkara Walýuta Fondunyň maglumatyna görä, dünýä bazarynda nebit-gazyň bahasynyň pese gaçmagy girdejisi energiýa serişdeleriniň eksportyna bagly ýurtlara has köp ýaramaz täsir ýetirer.
Türkmenistanyň ykdysadyýeti ýerasty baýlyklaryň, esasanam, daşary ýurtlara tebigy gaz satmagyň hasabyna dolandyrylýar. Türkmenistanyň gaz eksporty bolsa tas dolulygyna diýen ýaly Hytaýa gönükdirlen. Emma şol eksportdan ýurda näçe girdejiniň gelýändigi hakda halka takyk maglumat berilmeýär.
“Bäriniň ýagdaýy hem barha agyrlaşýar”
Emma Aşgabadyň Garadamak aýlawynda günlükçilik edip maşgalasyny ekleýän Sapar aga we şeýle-de maşgala eklenji üçin bu ýerde oturan 50 ýaşlaryndaky Begli aga ýurduň häzirki ýkdysady ýagdaýynyň Garadamaga hem gös-göni täsir ýetirip başlandygyny aýdýarlar.
“Meniň ýaşym 50-den geçdi, özümiň bäş çagam bar, oglum işleýär, ýöne hojalyk dolandyrmana diňe onuň aýlygy ýetmeýär. Şonuň üçin menem Aşgabada iş tapaýyn diýip geldim. Oba ýerinde iş ýagdýy hasam kyn, soňky döwür Garadamaga işçi gözläp gelýänleriň sany hem barha azalýar. Bäriniň ýagdaýy hem barha agyrlaşýar” diýip, maryly ýaşuly Begli aga Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Emma Begli aga ýaly welaýatlardan iş gözläp paýtagta gelen raýatlaryň problemasy diňe işiň azalmagy bilen çäklenmän, olar üssesine , tutulyp öz gelen welaýatlaryna yzyna iberilmek howpy bilen hem ýüzbe-ýüz bolýarlar.
Sebäbi soňky aýlaryň dowamynda howpsuzlyk güýçleri welaýatlardan iş gözläp Aşgabada gelen we Aşgabatda ýaşamak we işlemek rugsady bolmadyk adamlara garşy alyp barýan çärelerini barha artdyrýarlar. Bu hem welaýatlardan iş gözläp Aşgabada gelen agyr ykdysady ýagdaýdaky adamlaryň hal-ýagdaýny hasam agyrlaşdyrýar.


text:
Germaniýanyň goranmak ministri Karl-Teodor zu Güttenberg plagiatda aýyplanyp, wezipesinden gitdi. Bu dawa Germaniýanyň konserwatiw hökümetini erbet sarsdyrdy.
Güttenberg doktorlyk işini ýazanda plagiatçylyk etmekde, ýagny başganyň pikirini ogurlamakda aýyplanýar. Ol sişenbe güni Berlinde geçiren metbugat konferensiýasynda işden gitmek kararynyň özüne agyr düşendigini aýtdy: "Syýasy edaradan gidýändigimi dostlukly söhbetdeşlikde kansleriň dykgatyna ýetirdim. Şeýle-de wezipämden boşadylmagymy haýyş etdim. Bu meniň ömrümdäki iň agyr pursat boldy”.
Geçen hepde 39 ýaşly aristokrat we ozalky maliýe ministri, soňraky goranmak ministri öz dissertasiýa işinde kemçilikleriň bardygyny boýun alanyndan soň, Baýroýt uniwersitetiniň Hukuk fakulteti onuň doktorlyk derejesini ýatyrdy. Ol uniwersitetden ötünç sorasa-da, gönüden-göni plagiata baş goşandygyny boýun almady.
Emma Germaniýanyň metbugaty Güttenbergi “Googleberg” diýip atlandyryp, onuň 2006-njy ýyldaky “Ýewropa Bileleşiginde we Birleşen Ştatlarda konstitusion hukugyň özgerişi” atly dissertasiýasynyň ençeme sahypalaryny çap etdi. Bu böleklerde ýerleşdirilen maglumatlar gös-göni gazet makalalaryndan hem beýleki akademiki dissertasiýalardan düzüwli düşündiriş berilmezden, göçürilipdir.
Güttenberg bu dawalaryň özüni halys güýçden gaçyrandygyny aýtdy: "Men elmydama-da göreşmäge taýýardym, ýöne men eýýäm öz güýjümiň ahyrky çäklerine ýetdim”.
Öz aýtmagyna görä, ol bu dissertasiýa bilen bagly galmagalyň mundan beýläk-de zyýan ýetirmek howpunyň öňüni almak maksady bilen işden gidipdir: "Meniň edarama, Ýaragly güýçlere, Akademiýa we partiýalara gelip biljek zyýanyň öňüni almak üçin, men bu netijä geldim, men bular ýaly hereketi başga biri bolsa-da, talap ederdim. Ähli kişiler ýaly, men hem özümiň gowşak ýerlerimi we ýalňyşlarymy boýun almaly”.
Germaniýanyň meşhur kansleri bolan Otto Won Bismarkyň ýuwlugyna öýlenen Güttenbergiň işden çekilmegi Merkel üçin has uly zarba boldy. Merkel ony dawaly ýagdaýlarda goldap gelýärdi.
Duşenbe güni 23,000 student we başga adamlar Merkeliň ony goramak kararyny ýazgaryp, kanslere açyk hat ýolladylar.
Güttenbergiň işden gitmek karary Merkeliň Hristian demokratik partiýasynyň şu aýda ýurduň üç ştatynda saýlawlary geçirmäge taýýarlyk görýän wagtyna gabat geldi.


text:
Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly Berdimuhamedowa
Milli baýram—Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygy mynasybetli Italiýanyň halkynyň adyndan we hut öz adymdan Size tüýs ýürekden rowaçlyk, dostlukly türkmen halkyna bolsa abadançylyk arzuw edýärin.
Biziň ýurtlarymyzyň arasyndaky syýasy, ykdysady we medeni gatnaşyklaryň mundan beýläk hem ikitaraplaýyn derejede we Türkmenistan bilen Ýewropa Bileleşiginiň arasyndaky oňyn gatnaşyklaryň çäklerinde pugtalandyryljakdygyna ynanýaryn.
Kabulhasany Rimde ýerleşýän Ilçiňiziň bellenilmegi üçin men hoşaldyryn. Munuň iki ýurduň bähbidine hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmaga ýardam etjekdigi şübhesizdir.
Serjio Mattarella,
Italiýa Respublikasynyň Prezidenti
* * *
Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly Berdimuhamedowa
Siziň Alyhezretiňiz,
Türkmenistanyň Garaşsyzlyk güni mynasybetli häzirki wagtda Awstriýa Respublikasynyň Federal Prezidentiniň wezipesini ýerine ýetirýän Awstriýa Respublikasynyň Milli Geňeşiniň Prezidiumy Size tüýs ýürekden çykýan gutlaglaryny ibermäge şatdyr.
Milli Geňeşiniň Prezidiumy Size abadançylyk we türkmen halkynyň bagtyýar geljegi baradaky iň gowy arzuwlaryny beýan edýär.
Milli Geňeşiniň Prezidiumynyň adyndan
Doris Boris,
Awstriýa Respublikasynyň Federal Prezidenti
* * *
Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly Berdimuhamedowa
Hormatly Gurbanguly Mälikgulyýewiç,
Gyrgyzystanyň halkynyň adyndan we hut öz adymdan Türkmenistanyň Garaşsyzlyk gününiň 25 ýyllygy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn.
Gyrgyzystanda doganlyk Türkmenistan bilen dostlukly gatnaşyklara ýokary baha berilýär we özara bähbitli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de çuňlaşdyrmaga we ösdürmäge uly ähmiýet berilýär.
Bilelikdäki tagallalary netijesinde gyrgyz-türkmen gatnaşyklarynyň ýurtlarymyzyň we halklarymyzyň bähbidine has-da pugtalandyryljakdygynа berk ynanýaryn.
Hormatly Gurbanguly Mälikgulyýewiç, Size berk jan saglyk we abadançylyk, Türkmenistanyň doganlyk halkyna bolsa parahatçylyk we gülläp ösüş arzuw edýärin.
Hormatlamak bilen,
Almazbek Atambaýew,
Gyrgyz Respublikasynyň Prezidenti
* * *
Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly Berdimuhamedowa
Siziň Alyhezretiňiz,
Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygy mynasybetli Siziň Alyhezretiňize we Türkmenistanyň halkyna mähirli gutlaglarymy ýollaýaryn.
Geljek ýyllarda ýurtlarymyzyň arasyndaky ynanyşmak we hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň hem-de iki halkyň arasyndaky dostluk gatnaşyklarynyň mundan beýläk-de ösdüriljekdigine berk ynanýaryn.
Siziň Alyhezretiňize berk jan saglyk we bagt, Siziň ýurduňyza gülläp ösüş baradaky iň gowy arzuwlarymy kabul etmegiňizi haýyş edýärin.
Pak Kyn He,
Koreýa Respublikasynyň Prezidenti
* * *
Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly Berdimuhamedowa
Siziň Alyhezretiňiz,
Türkmenistanyň Garaşsyzlyk güni mynasybetli Şri-Lanka Respublikasynyň hökümetiniň we halkynyň adyndan hem-de hut öz adymdan Size we dostlukly türkmen halkyna tüýs ýürekden çykýan gutlaglarymy ýollamak meniň üçin hormatdyr.
Biziň halklarymyzyň arasyndaky dostlukly gatnaşyklaryň hem-de ýurtlarymyzyň arasyndaky ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de ösdüriljekdigine hem-de halklarymyzyň gülläp ösmeginiň bähbidine täze belentliklere çykjakdygyna ynanýaryn.
Siziň Alyhezretiňiz, Size berk jan saglyk, bagt we abadançylyk, Türkmenistanyň dostlukly halkyna bolsa rowaçlyk we gülläp ösüş baradaky iň gowy arzuwlarymy kabul etmegiňizi haýyş edýärin.
Maitripala Sirisena,
Şri-Lanka Demokratik Sosialistik Respublikasynyň Prezidenti
* * *
Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly Berdimuhamedowa
Siziň Alyhezretiňiz,
Türkmenistanyň Garaşsyzlyk gününiň baýram edilmegi mynasybetli Maltanyň halkynyň adyndan Siziň Alyhezretiňize we türkmen halkyna mähirli salamymy hem-de gutlaglarymy uly kanagatlanma duýgusy bilen ýollaýaryn.
Iki ýurduň arasyndaky oňyn gatnaşyklaryň halklarymyzyň bähbidine mundan beýläk-de berkidiljekdigine ynanýaryn.
Siziň Alyhezretiňize berk jan saglyk we abadançylyk, Siziň ýurduňyza bosla gülläp ösüş arzuw edýärin.
Hormatlamak bilen,
Mari-Luiz Koleýro Preska,
Malta Respublikasynyň Prezidenti
* * *
Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Gurbanguly Berdimuhamedowa
Türkmenistanyň milli baýramy mynasybetli Siziň Alyhezretiňize we Siziň ýurduňyzyň ähli halkyna tüýs ýürekden çykýan arzuwlarymy ýollamaga şatdyryn.
Siziň parahatçylygy we adalatlylygy pugtalandyrmakda, aýratyn hem has mätäçlik çekýänler barada alada etmekde bilelikdäki işe gönükdirilen tagallalaryňyzyň goldanylmagyny dileg edýärin.
Fransisk,
Rim Papasy


text:
Hormatly Ministrler Kabinetiniň agzalary!
Hormatly adamlar!
Ýurdumyz üçin 2014-nji ýylyň ýeňil bolmandygyny açyk aýtmak isleýärin. Biziň ykdysadyýetimiz dünýäniň köp döwletleriniň ykdysadyýeti bilen berk baglanyşykly. Şoňa görä-de, dünýäde bolup geçýän ýaramaz hadysalar, aýry-aýry döwletleriň çylşyrymly maliýe-ykdysady ýagdaýy ýurdumyza hem gönüden-göni öz täsirini ýetirýär, ykdysady görkezijilerimize ýaramaz täsir edýär. Bu bolsa, bizi ähli çäreleri görmäge, kähalatlarda bolsa, ýüze çykan meseleleri çözmek üçin adaty bolmadyk, gyssagly çäreleri görmäge mejbur edýär.
Şeýle ýagdaý ýurdumyzyň durmuş üpjünçiligi, ylym we bilim, saglygy goraýyş ulgamlarynda, oba hojalygynda, ýangyç-energetika toplumynda, ulag we aragatnaşyk pudagynda, gurluşykda, medeniýet, kanun çykaryş we maliýe ulgamlarynda, umuman, ähli ugurlarda çözülmeli anyk wezipeleri öňümizde goýýar.
Biz ähli pudaklarda işi üýtgedip guramak, her bir pudakda ýokary netijeleri gazanmak, täze sepgitlere ýetmek boýunça anyk wezipeleri kesgitledik. Bu wezipeler Türkmenistanyň ykdysady kuwwatyny has-da berkitmäge, mähriban halkymyzyň hal-ýagdaýyny gowulandyrmaga gönükdirilendir.
Alyp baran tutanýerli işlerimiziň netijesinde, biz 2014-nji ýylda göz öňünde tutan maksatnamalarymyzyň ählisini diýen ýaly durmuşa geçirdik. Zerur bolan kanunlary işläp taýýarlamak we öz wagtynda güýje girizmek boýunça alyp barýan işlerimizi dowam etdik. Bu kanunlar halkymyzyň mizemez däplerini, Garaşsyzlyga we Bitaraplyga, parahatçylyga, raýat agzybirligine we demokratiýa esaslanýan garaýyşlaryny öz içine alýar.
Biz giň gerimli özgertmeleri geçirmekde, ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmekde hem uly üstünlikleri gazandyk. Ýurdumyzda jemi içerki önümiň ösüş depgini 10,3 göterime barabar boldy. Senagatda 11,1 göterim, gurluşykda 12,8 göterim ösüş gazanyldy. 2013-nji ýyl bilen deňeşdirilende ykdysadyýetiň dürli pudaklaryna gönükdirilen maýa goýumlarynyň möçberi 6,7 göterim artyp, 49 milliard manatdan gowrak boldy. Daşary söwda dolanyşygynyň möçberi 33 milliard amerikan dollaryna golaý boldy.
Biz puluň hümmetini hem bellenen ölçegleriň çäklerinde saklamagy başardyk. Zähmet haklarynyň, pensiýalaryň we döwlet kömek pullarynyň möçberlerini hem göz öňünde tutulan çäklerde ýene-de köpeltdik. Mähriban halkymyz öňküsi ýaly elektrik energiýasyndan, tebigy gazdan, agyz suwundan we nahar duzundan mugt peýdalanyp biler ýaly biz döwlet tarapyndan ýardam bermegi dowam etdik. Ýurdumyzda jemagat hyzmatlary üçin tölegleriň möçberleri hem ujypsyz bolmagynda galýar.
Biz kabul eden maksatnamalarymyzyň çäklerinde Garaşsyz Watanymyzy mundan beýläk-de ösdürmek boýunça giň gerimli işleri alyp bardyk. Häzirki döwürde diňe gurluşyga gönükdirilýän maýa goýumlarynyň möçberi 51 milliard amerikan dollaryndan gowrak bolup durýar. Diňe bir geçen ýylyň dowamynda maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleriniň hasabyna bahasy 10 milliard amerikan dollaryna golaý bolan 456 sany önümçilik we medeni-durmuş maksatly iri desgany gurup, ulanmaga berdik.
Ulanmaga berlen iri desgalaryň hatarynda Bagtyýarlyk känindäki zawody we onuň ýerüsti üpjünçilik ulgamlaryny, umumy kuwwaty 550 megawat bolan 3 sany gazturbinaly elektrik stansiýasyny, Mary şäherindäki ammiak we karbamid öndürýän zawody, ýurdumyzyň welaýatlarynda gurlan 8 sany iri elewatory görkezmek bolar. Şeýle hem, «Demirgazyk–Günorta» demir ýoluny, Aşgabat şäherinde we welaýat merkezlerinde gurlan edara binalaryny, döwrebap myhmanhanalary, «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyndaky dynç alyş merkezlerini we köp sanly durmuş maksatly desgalary ulanmaga berdik.
Şol desgalaryň hatarynda sagaldyş merkezleri, 13.200 orunlyk 85 sany çagalar bagy, iň häzirki zaman enjamlary bilen üpjün edilen 91 sany sport mekdebi we orta mekdepler, 1 million 348 müň inedördül metr ýaşaýyş jaýlary bar.
«Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin Milli maksatnamasyna» laýyklykda ýurdumyzyň her bir welaýatynda ähli üpjünçilik ulgamlary bolan täze, döwrebap şäherçeleriň gurluşygy dowam edýär.
Geçen ýylda bazar gatnaşyklaryny emele getirmek we ösdürmek wezipelerinden ugur alyp, ýurdumyzyň ykdysady we durmuş syýasatyny özgertmek boýunça netijeli işleri amala aşyrdyk. Häzirki döwürde telekeçilerimiz döwletiň berýän uly goldawyndan peýdalanyp, dürli ugurlarda giň gerimli işleri alyp barýarlar.
Olar gurluşyk pudagynda, söwda we jemgyýetçilik iýmiti ulgamynda, oba hojalygynda, senagatda, bilim we syýahatçylyk, mahabat we neşirýat ulgamlarynda uly işleri amala aşyrýarlar. Halkara bäsleşiklerine işjeň gatnaşýarlar.
Häzirki döwürde telekeçileriň amala aşyrýan giň gerimli işleri guwanmaga mynasypdyr. Mysal üçin, telekeçilerimiziň Aşgabat şäherinde guran «Berkarar» söwda-dynç alyş merkezi meşhur daşary ýurt firmalarynyň guran desgalaryndan hiç bir babatda pes däldir. Hatda, hili boýunça şol desgalardan has ýokarydyr.
Hormatly Ministrler Kabinetiniň agzalary!
Hormatly adamlar!
Biz kabul eden maksatnamalarymyza we daşary syýasatymyzyň ileri tutulýan ugurlaryna laýyklykda netijeli işleri alyp bardyk. Daşary ýurtlar bilen ikitaraplaýyn esasda we halkara guramalarynyň çäklerinde alyp barýan gatnaşyklarymyzy anyk maksada gönükdirip, yzygiderli ösdürdik. Biziň daşary syýasatymyz Bitaraplyk, parahatçylyk söýüjilik, hoşniýetli goňşuçylyk we özara bähbitli hyzmatdaşlyk etmek maksatlaryna doly eýermek esasynda amala aşyryldy.
Häzirki döwürde türkmen Bitaraplygyna sebitde we halkara derejesinde durnuklylygy üpjün etmegiň aýrylmaz bölegi we möhüm şerti hökmünde garalýar.
Ýurdumyzyň Bitaraplyk hukuk ýagdaýyna Merkezi Aziýada we onuň çäklerinden daşarda döwletara gatnaşyklaryny ýola goýmagyň möhüm guraly, özara düşünişmegiň we hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryny ösdürmegiň netijeli usuly hökmünde ýokary baha berilýär. Bu ugurda alnyp barlan işleriň ählisi Türkmenistanyň jogapkärli, ygtybarly we açyklyga eýerýän hyzmatdaş hökmünde dünýäde tutýan ornunyň has-da berkemegine, Garaşsyz Watanymyzyň halkara abraýynyň barha artmagyna ýardam etdi.
Hormatly Ministrler Kabinetiniň agzalary!
Hormatly adamlar!
Men öň hem birnäçe gezek aýdypdym, ýene-de gaýtalap aýdýaryn: biziň gazanan üstünliklerimiz we ýeten belent sepgitlerimiz mähriban halkymyzyň alyp barýan syýasatymyzy giňden goldamagynyň netijesinde mümkin boldy.
Biz ýurdumyzyň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini has-da gowulandyrmak boýunça giň gerimli özgertmeleri durmuşa geçirýäris. Biz bu ugurda alyp baran işlerimizi merdana halkymyzyň işjeň gatnaşmagynda amala aşyrdyk. Şoňa görä-de, ministrlikleriň we pudak edaralarynyň ýolbaşçylaryna, zähmetsöýer halkymyza, umuman, öz halal zähmeti bilen döwletimiziň uly üstünlikleri gazanmagyna ýardam eden, öz mynasyp goşandyny goşan adamlaryň ählisine tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirýärin!
Hormatly Ministrler Kabinetiniň agzalary!
Hormatly adamlar!
Häzir men şu ýyl amala aşyrmaly wezipelerimiz barada durup geçmek isleýärin. Bu wezipeleriň üstünlikli durmuşa geçirilmegi ýurdumyzyň mundan beýläk-de ösmegine itergi berer. Göz öňünde tutan ösüş depginlerimizi üpjün etmäge ýardam eder.
Siziň bilşiňiz ýaly, 2015-nji ýyly biz Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly diýip yglan etdik. Şoňa görä-de, biziň alyp barjak işlerimiziň ählisi göz öňünde tutan beýik maksatlarymyza ýetmäge, mähriban halkymyzyň abadan we bagtyýar durmuşda ýaşamagyna, gülläp ösmegine gönükdiriler.
A.Nurberdiýewa, Türkmenistanyň Mejlisi ýurdumyzyň kanunçylygyny kämilleşdirmek boýunça alyp barýan işlerini dowam etmeli. Mähriban halkymyzyň demokratik gymmatlyklaryny nazara alyp, döwletimiziň hukuk binýadyny we ykdysady esaslaryny has-da berkitmäge ýardam edýän täze kanunlary işläp taýýarlamaly.
Sentýabr aýyna çenli ýurdumyzyň Konstitusiýasynyň täze taslamasyny taýýarlamaly we ony ähli halkymyzyň ara alyp maslahatlaşmagy üçin hödürlemeli. Oba hojalygynda alnyp barylýan özgertmeleriň, telekeçiligi mundan beýläk-de goldamagyň, maliýe ulgamyny ösdürmegiň, maýa goýum işjeňligini ýokarlandyrmagyň hukuk binýadyny berkitmeli. Tebigy baýlyklary gazyp alýan senagaty ösdürmegiň, ýurdumyzda öndürilýän önümleriň daşary ýurtlara iberilýän möçberlerini artdyrmak boýunça alnyp barylýan işleriň hukuk binýadyny berkidýän kanunlar hem bize gerek.
Häzir Türkmenistanyň Mejlisiniň öňünde durýan wezipeler barada anyk aýdyp durjak däl. Biz bu wezipelere her ýyl Mejlisiň deputatlary bilen geçirýän duşuşygymyzda jikme-jik serederis.
R.Meredow, ýurdumyzyň diplomatik işgärleriniň öňünde durýan wezipeleri biz geçen ýylyň dekabr aýynda giňişleýin ara alyp maslahatlaşdyk. Şoňa görä-de, ýurdumyzyň diplomatik işgärleriniň ählisi «Türkmenistanyň daşary syýasat ugrunyň 2013–2017-nji ýyllar üçin Konsepsiýasyna» laýyklykda tutanýerli iş alyp barmalydyrlar. Döwletimiziň bähbitlerini yzygiderli goramalydyrlar. Diplomatik işgärlerimiz dünýäniň döwletleri bilen özara bähbitli gatnaşyklary ösdürmek we pugtalandyrmak boýunça zerur işleri durmuşa geçirmelidirler.
Biz ýurdumyzyň ähli mümkinçiliklerini –geosyýasy taýdan amatly ýerleşişini we oňyn Bitaraplyga esaslanýan syýasy ugrumyzy öňküsi ýaly Birleşen Milletler Guramasy bilen özara hyzmatdaşlyk etmek esasynda netijeli ulanmalydyrys. Dünýäde dawalaryň parahatçylykly ýol bilen çözülmegine gönükdirmelidiris. Energetika howpsuzlygyny üpjün etmek, ulag geçelgelerini döretmek, täze dünýä medeniýetini emele getirmek boýunça bu abraýly halkara Guramasy bilen bilelikde ähli tagallalary etmelidiris.
Daşary syýasat edaramyz ýurdumyzyň Hökümet wekiliýetiniň daşary ýurtlara we daşary ýurtlaryň wekiliýetleriniň ýurdumyza guraljak saparlarynyň, halkara duşuşyklarynyň we maslahatlarynyň maksatnamalaryny işläp taýýarlamaly.
Döwletimiziň Bitaraplyk hukuk ýagdaýynyň ykrar edilmeginiň 20 ýyllyk ýubileýi mynasybetli göz öňünde tutulan ähli çäreleriň ýokary derejede guralmagyny we geçirilmegini üpjün etmeli.
A.Goçyýew, maliýe-ykdysady toplumyň ähli ýolbaşçylarynyň wezipesi uzak möhlete niýetlenen strategik, pudaklaýyn, anyk maksatlara gönükdirilen we sebit maksatnamalaryny durmuşa geçirmekden ybaratdyr. Ýurdumyz üçin ileri tutulýan ugurlarda ýokary ykdysady ösüş depginlerini saklamak boýunça zerur işleri amala aşyrmak bolup durýar. Pudaklary döwrebap ýagdaýa getirmek we makroykdysady görkezijileri deňagramly saklamak boýunça alnyp barylýan syýasaty dowam etmeli.
Siz maliýe ulgamynyň durnukly bolmagyny, maýa goýum işjeňliginiň ýokarlanmagyny üpjün etmeli. Milli pulumyzyň durnuklylygyny we satyn alyş ukybyny ýokarlandyrmaly. Daşary ýurtlara iberilýän önümleriň we erkin ýörgünli puldaky ätiýaçlyk gorlarynyň möçberleriniň artmagyny gazanmak boýunça zerur çäreleri görmeli.
Ýurdumyzda sazlaşykly we durnukly salgyt-býujet syýasatyny dowam etmeli. Ykdysadyýetimiziň ähli pudaklarynyň çalt depginler bilen ösdürilmegini gazanmaly. Bu bolsa, býujete gelip gowuşýan serişdeleriň möçberleriniň artmagyna ýardam berer.
Bank ulgamynyň esasy wezipesi öňküsi ýaly, puluň hümmetiniň pese düşmeginiň öňüni almakdan, bu görkezijini göz öňünde tutulan ortaça 6 göterimden geçirmän saklamakdan ybaratdyr. Bank ulgamy pul dolanyşygyny düzgünleşdirmek we oňa gözegçilik etmek esasynda ýurdumyzyň ykdysadyýetini pul serişdeleri bilen zerur möçberde üpjün etmelidir.
Ýurdumyzda alnyp barylýan pul syýasaty öňküsi ýaly esasy wezipäni çözmäge – manadyň daşary ýurt puluna bolan hümmetini saklamaga we onuň durnukly bolmagyny üpjün etmäge gönükdiriler. Ýurdumyzyň ykdysady ösüş depgininiň durnukly bolmagyny üpjün etmek üçin banklaryň karz beriş işjeňligini ýokarlandyrmaly. 2014-nji ýyl bilen deňeşdirilende şu ýyl ýurdumyzyň ykdysadyýetini ösdürmek üçin gönükdirilýän karz serişdeleriniň möçberini 20 göterim, hususy pudaga we ilata berilýän karz serişdeleriniň möçberini bolsa, 30 göterim artdyrmaly.
Biziň şu ýyl alyp barjak durmuş syýasatymyzyň esasy maksady ýurdumyzyň ilatynyň ýaşaýyş derejesini has-da ýokarlandyrmak bolmalydyr. Bu wezipäni amala aşyrmak maksady bilen, saglygy goraýyş, bilim, medeniýet ulgamlarynyň we hyzmatlar ulgamynyň işiniň we beýleki ugurlarda alnyp barylýan işleriň netijeliligini ýokarlandyrmaly. Şu maksatlardan ugur alyp, «Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin Milli maksatnamasyny» we beýleki milli maksatnamalary durmuşa geçirmegi dowam etmeli.
B.Hojamuhammedow we nebitgaz toplumynyň ähli ýolbaşçylary! Ýangyç-energetika pudagyny toplumlaýyn döwrebaplaşdyrmak boýunça alnyp barylýan işleri dowam etmeli. Şol sanda gazylyp alynýan tebigy baýlyklary gözläp tapmak we çykarmak, täze ýataklary özleşdirmek, uglewodorod çig malyny gaýtadan işlemek boýunça göz öňünde tutulan taslamalary durmuşa geçirmeli. Türkmen energiýa serişdelerini täze geçirijiler boýunça daşary ýurtlara ibermegi diwersifikasiýa ýoly bilen dowam etmeli. Energetika howpsuzlygyny üpjün etmek maksady bilen, netijeli işleri alyp barmaly.
«Türkmenistan–Owganystan–Päkistan–Hindistan» gazgeçirijisini gurmak boýunça örän möhüm ähmiýeti bolan strategik taslamany durmuşa geçirmek ugrunda alnyp barylýan işleriň depginini has-da güýçlendirmeli.
Häzirki döwürde ýurdumyzyň gündogarynda ýerleşýän «Galkynyş» gaz känini özleşdirmek boýunça netijeli işler alnyp barylýar. Ahal welaýatynda gazy gaýtadan işläp, benzin öndürýän kärhana gurulýar. «Gündogar–Günbatar» gazgeçirijisini we nebitgaz toplumyna degişli beýleki desgalary gurup, ulanmaga bermek göz öňünde tutulýar. Bu bolsa, ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň nebitgaz pudagynyň çig mal binýadyny berkitmäge we eksport mümkinçiliklerini has-da artdyrmaga oňyn şertleri döreder.
Şeýle hem, tebigy gazyň 83,8 milliard kub metrden az bolmadyk möçberde çykarylmagyny gazanmaly. Şol mukdardaky tebigy gazyň 48 milliard kub metrini daşary ýurtlara ibermegi göz öňünde tutmaly.
Şu ýyl nebitiň çykarylyşyny 11 million 110 müň tonna ýetirmeli. 2014-nji ýyl bilen deňeşdirilende bu ugurda gazanylan ösüş depgini 102,9 göterimden ýokary bolmalydyr. Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumyny döwrebap ýagdaýa getirmek arkaly nebiti gaýtadan işleýän pudagy ösdürmegi dowam etmeli. Netijede, nebit çig malyny düýpli gaýtadan işläp, taýýar önüm almak, önüm öndürmäge täze tehnologiýalary ornaşdyrmak arkaly bu pudagy yzygiderli ösdürmeli. Suwuklandyrylan gazyň öndürilişini we daşary ýurtlara iberilýän möçberlerini artdyrmak boýunça alnyp barylýan işleri dowam etmeli.
M.Artykow we maýa goýum-gurluşyk toplumynyň ýolbaşçylary! Siziň öňüňizde hem uly wezipeler durýar. 2015-nji ýylda ýurdumyzyň gurluşyk maksatnamasynyň geriminiň örän giňdigini bellemek isleýärin. Biz şu ýyl 362 sany iri desgany gurup, ulanmaga bermeli. 10 milliard amerikan dollaryna golaý möçberde maýa goýum serişdelerini özleşdirmeli.
Ýurdumyzyň önümçilik-tehniki maksatly pudaklary, öňküsi ýaly, maýa goýumlaryny goýmak üçin ileri tutulýan pudaklar bolmagynda galýar. Bu pudaklaryň ösmegi köp sanly täze iş orunlaryny döretmäge mümkinçilik berýär. Şoňa görä-de, maýa goýumlarynyň umumy möçberiniň esasy bölegini bu pudaklara gönükdirmeli.
Biziň gurluşykçylarymyzyň öňünde diňe bir oba ilatynyň ýaşaýyş jaý şertlerini gowulandyrmak üçin 5 milliard manada golaý serişdeleri özleşdirmek wezipesi durýar. Biz bu serişdeleri 11 sany hassahanany, 32 sany saglyk öýüni we saglyk merkezini, 27 sany mekdebe çenli çagalar edarasyny, 43 sany orta mekdebi, 23 sany medeniýet öýüni gurmak üçin ulanarys.
Şonuň ýaly-da, 8 müň kilometr suw geçirijileri, 269 guýyny, 9866 kilometr lagym ulgamyny, uzynlygy 2320 kilometr bolan awtomobil ýollaryny, 2252 kilometr elektrik geçirijileri gurmaga we olaryň durkuny täzelemäge gönükdireris.
Bulardan başga-da, şu ýyl umumy meýdany 218 müň inedördül metr bolan ýaşaýyş jaýlaryny gurmak göz öňünde tutulýar. Şeýle hem, döwlet serişdeleriniň we hususy maýa goýumlarynyň hasabyna şäherlerde ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygyny güýçli depginler bilen dowam etmeli.
Biz ýurdumyzda energiýa üpjünçiligini gowulandyrmak we elektrik energiýasynyň daşary ýurtlara iberilýän möçberini artdyrmak boýunça alyp barýan işlerimizi hem netijeli dowam ederis. Şu maksat bilen, 2015-nji ýylda Lebap welaýatynda Watan we Zerger gazturbinaly elektrik stansiýalarynyň gurluşygyna başlamaly. Ahal welaýatynyň Derweze etrabynda kuwwaty 504,4 megawat bolan elektrik stansiýasynyň gurluşygyny tamamlamaly.
Bu desgalaryň gurlup, ulanmaga berilmegi ýurdumyzyň energetika ulgamyny Gündogar ugry boýunça bir bitewi halka doly birleşdirmäge mümkinçilik berer. Şeýle hem, şu ýyl elektrik energiýasynyň öndürilişini 21,9 milliard kilowat sagada ýetirmäge, 2,89 milliard kilowat sagat möçberdäki elektrik energiýasyny bolsa daşary ýurtlara ibermäge şert döreder.
Siziň esasy wezipäňiz beýleki ministrlikler we pudak edaralary bilen bilelikde göz öňünde tutulan desgalaryň ählisini ýokary hilli we bellenen möhletlerde gurup, ulanmaga bermekden ybaratdyr.
A.Ýazmyradow, welaýatlaryň we etraplaryň häkimleri, oba hojalyk toplumynyň ýolbaşçylary! Oba hojalygynda amala aşyrylýan özgertmeleriň toplumlaýyn maksatnamasyny durmuşa geçirmegi dowam etmeli. Oba hojalygyny ýokary düşewüntli pudaga öwürmeli. Bu wezipäni durmuşa geçirmek maksady bilen, agrosenagat toplumynyň köpugurly mümkinçiliklerini netijeli ulanmaly.
Pudaga bütinleý täze, has döwrebap usullary, ylmyň we tehnikanyň öňdebaryjy gazananlaryny, iň oňat dünýä tejribesini giňden ornaşdyrmaly. Şu maksat bilen, biz tebigaty goramaga, ekologiýanyň talaplaryny berjaý etmäge, seçgi-tohumçylyk işinde innowasion tehnologiýalary giňden ulanmaga uly möçberde maýa goýumlaryny gönükdirýäris. Ösümlik we haýwanat dünýäsini goramak boýunça möhüm ähmiýetli çäreleri durmuşa geçirýäris. Ýer-suw serişdelerini netijeli ulanmak boýunça yzygiderli iş alyp barýarys.
Oba hojalyk ekinleriniň bol hasylyny ösdürip ýetişdirmek we ýygnap almak hem möhüm wezipeleriň biri bolup durýar. Ýurdumyz boýunça şu ýyl 1 million 600 müň tonna galla, 1 million 50 müň tonna pagta hasylyny ösdürip ýetişdirmeli we ýygnap almaly.
Ähli hojalyklarda maldarçylyk önümleriniň öndürilişini artdyrmaly. Şu wezipeden ugur alyp, 2015-nji ýylda Ahal welaýatynda 15 sany, Balkan welaýatynda 11 sany, Daşoguz welaýatynda 5 sany, Lebap welaýatynda 7 sany we Mary welaýatynda bolsa, 10 sany häzirki zaman maldarçylyk toplumlaryny gurmaly. Şeýlelikde, etiň öndürilişini diri agramda 656,8 müň tonna, süýdüň öndürilişini 2 million 536,4 müň tonna, ýumurtganyň öndürilişini 1 milliard 255,5 milliona, ýüň öndürilişini 49,1 müň tonna ýetirmeli. Bu görkezijiler 2014-nji ýyl bilen deňeşdirilende has ýokarydyr.
Biz şu ýyl beýleki oba hojalyk ekinleriniň: gök-bakja önümleriniň, üzümiň we miweleriň dürli görnüşleriniň öndürilişini hem artdyrmalydyrys.
Suw hojalyk ministrliginiň ýolbaşçylarynyň öňünde hem uly wezipeler durýar. Ýurdumyzyň suw hojalyk pudagynyň işini talaba laýyk guramaly. Suw desgalaryny, akabalary, suw göteriji desgalary abatlamaly we täzelerini gurmaly. Netijede, ýurdumyzyň şäherlerini we obalaryny, şeýle hem, oba hojalygyny suw bilen doly üpjün etmeli.
S.Satlykow, ulag we aragatnaşyk toplumynyň ýolbaşçylary! Şu ýyl ýurdumyzyň ulag we aragatnaşyk pudaklaryny ösdürmek üçin 5 milliard manada golaý serişde gönükdirilýär. Pudagy ösdürmek maksady bilen, Ýewropany we Aziýany birleşdiren halkara demir ýolunyň mümkinçiliklerini netijeli ulanmaly. «Ekerem–Madaw» demir ýolunyň gurluşygyna başlamaly. «Türkmenistan–Owganystan–Täjigistan» täze demir ýolunyň ýurdumyzyň çäklerinden geçýän böleginiň gurluşygyny tamamlamaly.
Ulag we aragatnaşyk pudaklaryny döwrebaplaşdyrmak, awtomobil we demir ýol ulaglaryny, suw we howa gämilerini täzelemek, täze demir ýol we howa menzillerini gurmak hem-de bar bolanlarynyň durkuny täzelemek boýunça alnyp barylýan işleri dowam etmeli.
Ähli ministrlikler, pudak edaralary we ykdysadyýetiň döwlete dahylsyz pudaklary boýunça daşalýan ýükleriň möçberi nazara alnanda, ulaglaryň ähli görnüşleri bilen daşalýan ýükleriň umumy möçberini 542,6 million tonna ýetirmeli. Ýolagçylary gatnatmagyň umumy möçberini bolsa, bir milliard adama ýetirmeli.
Welaýat merkezleriniň ählisinde häzirki zaman ýolagçy awtoulag menzillerini gurmaly. Howa menzillerini gurmak boýunça alnyp barylýan işleri dowam etmeli. Ýerli ugurlar boýunça howa gatnawlaryny açmaly. Ýurdumyzyň söwda deňiz flotuny ösdürmeli. Türkmenbaşy şäherindäki halkara deňiz portunyň gurluşygyny dowam etmeli.
Ulag pudagy bilen bir hatarda ýurdumyzda aragatnaşyk ulgamyny ösdürmäge hem aýratyn üns bermeli. Telewideniýäni, täze sanly telefon beketleriniň we kompýuter torlarynyň ulgamlaryny, Internet we öýjükli aragatnaşygy, şeýle hem beýleki aragatnaşyk ulgamlaryny ösdürmek maksady bilen bu ugurlarda maýa goýum taslamalaryny durmuşa geçirmegi dowam etmeli. Bu bolsa, ilata edilýän aragatnaşyk hyzmatlarynyň, şol sanda Internet, telefon we öýjükli aragatnaşyk hyzmatlarynyň geriminiň has-da giňeldilmegine mümkinçilik berer.
Aragatnaşyk ulgamyny ösdürmek boýunça mundan beýläk-de netijeli işleri alyp barmaly. Şu ýyl öz milli emeli hemramyzy älem giňişligine çykarmaly. Milli emeli hemranyň mümkinçiliklerini ulanyp, ýurdumyzda öýjükli aragatnaşyk ulgamyny, telewideniýäni ösdürmegi, kompýuter tehnologiýalaryny we Internet ulgamyny ornaşdyrmagy dowam etmeli.
S.Toýlyýew, ylym, bilim, saglygy goraýyş, syýahatçylyk we sport ulgamlarynyň ýolbaşçylary! Ýurdumyzyň alyp barýan döwlet syýasatynyň örän möhüm ugurlarynyň biri bolan ýokary bilim we ylym ulgamlaryny kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işleri has-da çaltlandyrmaly. Täze okuw mekdeplerini gurup, ulanmaga bermäge, olaryň maddy-enjamlaýyn binýadyny berkitmäge aýratyn üns bermeli.
Şu ýyl ýurdumyz boýunça umumy bilim berýän mekdepleriň sany 2014-nji ýyl bilen deňeşdirilende 4,6 göterim, mekdebe çenli çagalar edaralarynyň sany bolsa, 7,9 göterim artmalydyr. Netijede şu ýyl orta hünär okuw mekdepleriniň okuwçylarynyň sany 13,3 göterim köpeler. Şoňa görä-de, täze ýokary okuw mekdepleri, orta mekdepler we mekdebe çenli çagalar edaralary üçin hünärmenleri taýýarlamak boýunça alnyp barylýan işleri has-da güýçlendirmeli.
Ýene-de bir örän möhüm meselä, ýagny türkmen dilini kämilleşdirmek meselesine aýratyn üns bermeli. Şoňa görä-de, S.Toýlyýew, dilçi alymlardan ýörite topar döredip, düşündirişli we orfografik sözlükleri taýýarlamaly. Sözlükler taýýarlanandan soňra, olary tassyklap, köp möçberde neşir etmeli.
Ylmyň iň soňky gazananlarynyň giňden ulanylýan, senagat-innowasion usullara geçilýän häzirki döwürde ylym ulgamyny ösdürmek uly wezipe bolup durýar. Şoňa görä-de, ýurdumyzyň ylmy-tehniki binýadyny täzelemegiň we döwrebaplaşdyrmagyň möhüm ähmiýeti bardyr. Bu ugurda göz öňünde tutulan işler «Türkmenistanda ylym ulgamyny ösdürmegiň 2012–2016-njy ýyllar üçin Döwlet maksatnamasynda» kesgitlenen ileri tutulýan ugurlara laýyklykda amala aşyrylmalydyr.
Şu wezipeleri üstünlikli durmuşa geçirmek maksady bilen, ýokary derejeli ylmy işgärleri, aspirantlary we doktorantlary taýýarlamak boýunça alnyp barylýan işleri yzygiderli dowam etmeli. Ylym ulgamyny ösdürmäge, ulgamyň maddy-enjamlaýyn binýadyny döwrebap ýagdaýa getirmäge, öňküsi ýaly döwletimiz tarapyndan uly goldaw berler. Şoňa görä-de, ýurdumyzyň ylym we bilim ulgamyny dünýä derejesine çykarmak, ýaşlarymyzyň sazlaşykly ösmegi, dünýägaraýşynyň giňelmegi üçin ähli şertleri döretmek siziň öňüňizde durýan örän uly we möhüm wezipeleriň biridir. Siz ähli pudaklar we ulgamlar üçin ýokary derejeli ökde hünärmenleri, ýaş alymlary taýýarlamaga aýratyn üns bermeli.
Ýurdumyzyň alyp barýan döwlet syýasatynyň beýleki bir ileri tutulýan ugruny – saglygy goraýyş ulgamyny ösdürmek boýunça alnyp barylýan işleri netijeli dowam etmeli. Häzirki döwürde bu ulgamy ösdürmek «Saglyk» döwlet maksatnamasynyň çäklerinde amala aşyrylýar. Şu ýyl «Saglyk» döwlet maksatnamasynda amala aşyrylmagy göz öňünde tutulan ähli işler doly tamamlanýar. Şoňa görä-de, häzirki döwrüň talaplaryndan ugur alyp, halkara ölçeglerine laýyk gelýän täze «Saglyk» döwlet maksatnamasyny taýýarlamaly we kabul etmeli. Saglygy goraýyş ulgamynda geçirýän özgertmelerimizi giň gerim bilen dowam etmeli.
Ýurdumyzda sporty mundan beýläk-de ösdürmek boýunça alnyp barylýan işleri has-da güýçlendirmeli. Sportuň dürli görnüşleri bilen meşgullanmaga mümkinçilik berýän, ähli zerur enjamlar bilen üpjün edilen täze stadionlary we sport desgalaryny gurmagy dowam etmeli.
2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek bilen bagly toplumlaýyn çäreleri amala aşyrmagy dowam etmeli. Türgenleri we tälimçileri taýýarlamaga aýratyn üns bermeli. Ýurdumyzyň ýaşlaryny sport we olimpiýa hereketine has işjeň çekmeli. Olimpiýa şäherjiginiň ikinji tapgyrynyň gurluşygyny tamamlamaly.
Halkara syýahatçylyk ulgamyny has-da ösdürmek boýunça alnyp barylýan işleri hem dowam etmeli. Bu ugurda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyny ösdürmek bilen bagly taslamalary durmuşa geçirmek öňküsi ýaly ileri tutulýan ugurlaryň biri bolmagynda galar.
M.Ýazmuhammedowa we köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ýolbaşçylary! Şu ýyl medeniýet işgärleriniň, sungat ussatlarynyň döredijilik hem-de hünär taýdan ösmegi we kämilleşmegi üçin giň mümkinçilikler açylýar. Häzirki döwürde ýurdumyzda 11 sany teatr, 36 sany muzeý, 230 sany kitaphana işleýär. Oba ýerlerinde ýene-de 14 sany Medeniýet öýüni gurmak göz öňünde tutulýar. Biz medeniýet ulgamynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny mundan beýläk-de pugtalandyrarys.
Şunuň bilen baglylykda, dürli halkara medeni çärelerini taýýarlamaga we geçirmäge aýratyn üns bermeli. Şol sanda, Mary şäheriniň 2015-nji ýylda türki dünýäsiniň medeni paýtagty diýlip yglan edilmegi mynasybetli geçiriljek çärelere düýpli taýýarlyk görmeli.
Ýurdumyzda neşirýat işini kämilleşdirmäge, neşir önümleri senagatynyň kuwwatyny artdyrmaga aýratyn üns bermeli. Şu maksat bilen, şu ýyl Aşgabat şäherinde iň öňdebaryjy tehnologiýalar bilen üpjün edilen Metbugat öýi toplumynyň gurluşygyny tamamlamaly we bu toplumy açyp, ulanmaga bermeli.
Ýurdumyzyň teleradioýaýlymlarynda berilýän habarlaryň we gepleşikleriň hilini ýokarlandyrmaga aýratyn üns bermeli. Teleradioýaýlymlar jemgyýetimizde bolup geçýän oňyn özgertmeleri giňden beýan etmelidirler. Ýurdumyzyň gazanýan uly üstünliklerini wagyz edip, dünýä ýaýmalydyrlar. Ýurdumyzyň Milli hemra aragatnaşyk ulgamynyň işläp başlamagy bilen, uly mümkinçilikler döreýär. Şol mümkinçilikleri ýurdumyzyň teleradioýaýlymlarynyň gerimini giňeltmek üçin doly we netijeli ulanmaly.
Medeniýet ulgamynyň maddy binýadyny berkitmek boýunça alnyp barylýan işleri dowam etmeli. Şu maksat bilen, welaýat merkezleriniň her birinde medeni desgalaryň birnäçesini, dynç alyş zolaklary toplumlaryny we söwda merkezlerini açyp, ulanmaga bermeli.
Ýene-de bir möhüm wezipe – döwletimiziň Bitaraplyk hukuk ýagdaýynyň ykrar edilmeginiň 20 ýyllygy mynasybetli geçiriljek baýramçylyk çärelerini ýokary derejede guramaly we geçirmeli.
P.Taganow we söwda toplumynyň ýolbaşçylary! Söwda pudagynyň häzirki zaman üpjünçilik ulgamlaryny döretmek boýunça alnyp barylýan işleri netijeli dowam etmeli. Şeýle hem, Aşgabat şäherinde we welaýatlarda täze söwda merkezleriniň we supermarketleriň gurluşygyny yzygiderli alyp barmaly.
Döwlet haryt-çig mal biržasynyň işini has-da kämilleşdirmek boýunça zerur işleri geçirmeli.
Biz şu ýyl hem döwletimiz tarapyndan telekeçilere goldaw bermek boýunça alyp barýan işlerimizi dowam ederis. Telekeçiligi goldamak boýunça ähli çäreleri göreris, bu ugurda täze usullaryň giň toplumyny durmuşa ornaşdyrarys.
Ýurdumyzyň jemi içerki önüminiň möçberinde ýangyç-energetika toplumy hasaba alynmanda, telekeçilik pudagynyň paýyny 65 göterime ýetirmek wezipesi biziň öňümizde durýar. Biz ýurdumyzyň telekeçilerine giň goldaw bermek maksady bilen, olara 300 million manat ýa-da 100 million amerikan dollaryna golaý möçberde maksatlaýyn karz serişdelerini bölüp berýäris!
Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň başlygy A.Dadaýew, bölünip berilýän serişdeleri mähriban halkymyzy et-süýt önümleri bilen arzan bahalardan üpjün etmäge, maldarçylyk hojalyklarynyň we fermalaryň işini talaba laýyk guramaga, ýurdumyzda maldarçylygy ösdürmäge gönükdirmeli.
B.Ereşow we senagat toplumynyň ýolbaşçylary! Şu ýyl ýurdumyzyň senagat pudagynda alyp barýan syýasatyny senagaty innowasiýa esasynda durnukly ösdürmäge, milli ykdysadyýetimiziň ýokary derejede bäsleşige ukyply bolmagyny gazanmaga gönükdirmeli.
Daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri özümizde öndürmäge aýratyn üns bermeli. Ýurdumyzda öndürilýän senagat harytlarynyň dünýä bazarynda tutýan ornuny pugtalandyrmak boýunça zerur çäreleri durmuşa geçirmeli. Şeýle hem, ykdysady we tehnologik ulgamlarda ýurdumyzyň howpsuzlygyny üpjün etmeli.
Biz bu syýasaty alyp barmagyň çäklerinde bäsleşige ukyply we eksporta niýetlenen harytlary öndürmegi guramaly. Bu ugurda netijeli işleri alyp barmaly we hyzmatlary ýola goýmaly.
Ilkinji nobatda, gaýtadan işleýän senagatda, hyzmatlar ulgamynda, ulag-kommunikasiýa pudagynda ýokary hilli önümleri öndürmäge aýratyn üns bermeli. Şonuň esasynda ýurdumyzyň ykdysady ösüşiniň çig mala bagly bolmagyny yzygiderli azaltmaly. Biz daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümçiligi döretmegiň hasabyna özümizde öndürilýän harytlar bilen içerki bazary üpjün etmek meselesini çözmeli.
Himiýa senagaty milli ykdysadyýetimiziň ýokary depginler bilen ösmegini üpjün edýän pudaklaryň biridir. Şu ýyl iri senagat toplumlarynyň biri bolan Köýtendag etrabyndaky Garlyk kaliý duzlarynyň ýatagynda kaliý dökünlerini öndürýän dag magdan toplumynyň gurluşygyny, şeýle hem Garabogaz şäherinde ýylda 1 million 155 müň tonna karbamid öndürýän kärhananyň gurluşygyny dowam etmeli.
Ýurdumyzda giň gerim bilen alnyp barylýan gurluşyk işlerini zerur bolan materiallar bilen üpjün etmek üçin, gurluşyk materiallary pudagynda dünýä ölçeglerine laýyk gelýän dürli görnüşli önümleri öndürmegiň möçberlerini has-da artdyrmaly. Biz bu wezipäni hereket edýän kärhanalary döwrebap ýagdaýa getirmek we täze kärhanalary gurup, ulanmaga bermek arkaly çözmelidiris.
Şu ýyl balykçylyk pudagynyň ösüşini täze derejä çykarmaly. Ýurdumyzda bar bolan suw howdanlarynyň mümkinçiliklerini rejeli ulanyp we üznüksiz önümçiligi ýola goýup, biz bu wezipäni üstünlikli çözüp bileris. Balykçylyk pudagynyň kärhanalaryny ösdürmek boýunça göz öňünde tutulan çäreler hem bu wezipeleri çözmäge gönükdirilendir. Geçiriljek bu çäreler balyk önümleriniň öndürilýän möçberlerini artdyrmaga we hilini gowulandyrmaga, gaýtadan işlemegiň tehnologiýalaryny täzelemäge mümkinçilik berer.
Ş.Durdylyýew, Aşgabat şäheriniň etraplarynyň häkimleri öz ýolbaşçylyk edýän etraplarynda 2017-nji ýyla çenli binalary we desgalary gurmagyň meýilnamasyny gysga wagtyň içinde taýýarlap, seretmek üçin bersinler.
Aşgabat şäheriniň häkimi R.Nurmämmedow, Siz paýtagtymyzda binalary we desgalary gurmagyň umumy meýilnamasynyň üstünde işläp, taýýarlanan meýilnamanyň taslamasyny Ministrler Kabinetine tassyklamak üçin hödürläň!
Eýýäm häzirki döwürde ak mermere beslenen paýtagtymyz öz gözelligi bilen ýurdumyza gelýän myhmanlary haýran galdyrýar. Ýöne, muňa garamazdan, entek paýtagtymyzy ösdürmek boýunça biziň köp işleri etmelidigimizi bellemek isleýärin. Şoňa görä-de, A.Goçyýew, Döwlet býujetinde paýtagtymyzy ösdürmek üçin zerur bolan serişdeleri her ýyl göz öňünde tutmaly.
Aşgabat şäheriniň häkimi R.Nurmämmedow, Siz paýtagtymyzda gurluşyk işlerini alyp barmak üçin zerur bolan goşmaça serişdeleri çekmek arkaly gurulmagy göz öňünde tutulan binalaryň hem-de desgalaryň gurluşygyna girişiň!
Hormatly Ministrler Kabinetiniň agzalary!
Hormatly adamlar!
Görşüňiz ýaly, biz şu ýyl örän giň gerimli maksatnamany durmuşa geçirmegi göz öňünde tutýarys. Bu maksatnamany üstünlikli ýerine ýetirmekde döwlet dolandyryş edaralaryna, ähli derejedäki ýolbaşçylaryň üstüne aýratyn jogapkärçilik düşýär. Ähli derejedäki ýolbaşçylar geçen ýyldaky ýaly agzybir we ýokary derejede guramaçylykly işläp, öz öňlerinde durýan wezipeleriň ählisiniň üstünlikli ýerine ýetirmelidirler!
Hormatly Ministrler Kabinetiniň agzalary!
Hormatly adamlar!
Şu günki mejlisimizi tamamlamak bilen, bar bolan kynçylyklara garamazdan, öz maksatlaryna ýetmek - bütin dünýäde parahatçylygy, howpsuzlygy, durmuş-ykdysady ösüşi üpjün etmek, mähriban halkymyzyň durmuşyny has-da gowulandyrmak ugrunda berkarar Watanymyzyň öz saýlap alan ýoly bilen ynamly öňe barýandygyny bellemek isleýärin!
Şunuň bilen Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisini geçirip gutarýarys. Men siziň ähliňize berk jan saglyk, alyp barýan işleriňizde uly üstünlikleri, mähriban halkyma bolsa, abadan we bagtyýar durmuş arzuw edýärin!


text:
Premýer-ministr Wladimir Putin bu gezek ajysyny Ýewropa Bileleşigine gönükdirdi. Ol 2-nji noýabrda Ukraina bu ýyl ors gazynyň bahasyny tölär ýaly Ýewropa Bileleşigi oňa iň bärisinden bir milliard dollar kömek etmeli diýdi: “Olar näme üçin beýle gysganç? Pullary-ha ýok däl. Goý, gapjyklaryny açsynlar”.
Ýewropa öz sarp edýän gazynyň dörtden biri üçin Orsýete garaşly. Bu gazyň hem köpüsi Ukrainanyň üstünden geçýär. Öten gyş baha barada oňuşman, Moskwa Kiýewe iberýän gazyny kesende, beýleki ýurtlar-da gazsyz galyp, millionlarça adam sowuk howada kynçylyk çekdiler.
Orsýet indi hem Ukrainadan öten aýyň gaz hasaby üçin 400-500 million dollar pul soraýar. Bu pul 7-nji noýabra çenli tölenmeli.
Ukrainanyň energiýa kampaniýasy ”Naftogaz” Orsýete bergilerini tölemek üçin Merkezi Bankdan aljak kreditlerine bil baglapdy. Ýöne ekspertler bankyň häli-şindi pul çap etmegi inflýasiýa getirer diýip, duýduryş berýärler. Ýuşenko tankyt edilýär
Merkezi Banka kontrollyk edýän Prezident Wiktor Ýuşenko üstümizdäki aý bu işi togtadanda, Putin gahar-gazaba mündi: “Ýurduň altyn we walýuta rezerwlerini saklaýan Ukrainanyň Merkezi Banky bilen Ukrain hökümetiniň arasyndaky adaty hyzmatdaşlyga päsgel berip, puly geçirmän oturan Ýuşenko”.
Hökümetiň hem ”Naftogazyň” üstünden garaýan Ýuşenkonyň ganym bäsdeşi Ýuliýa Timoşenko. Ýene bir problema-da Ýuşenkonyň maliýe krizisi zerarly geljek ýyl Ukraina gerek gazyň mukdary azaldy diýip, Orsýet bilen baglaşylan kontraktyň üýtgedilmegini isleýändigi. Timoşenko: “Täze kontrakt üçin taýýarlyk işleri eýýäm bitirildi. Ýöne şu ýylyň aýagyna çenli bir gutarnykly ylalaşyga gelinmese, geljek ýyl prezidentlik saýlawynda ýene bir krizis turar” diýýär.
Onuň bu aýdýany bilen hemmeler ylalaşanok. Olaryň biri Kiýewiň syýasy barlaglar baradaky ”Penta” Merkeziniň işgäri Wolodymyr Fesenko. Ol ýagdaýa gaty umytly garaýar: “Meniň pikirimçe, Ukrainada hem Orsýetde syýasatçylaryň köpüsi ýene beýle bir krizisiň bolmagyny islänok”. Fesenko Putiniň Ýuşenkony tankytlamakdan maksady saýlawa täsir etmek däldir diýen pikirde.
Moskwanyň syýasy barlag topary ”Panoramanyň” işgäri Wladimir Pribylowskiý hem Putin Ýuşenkony halamasa-da oňa degjek bolýan däldir. Sebäbi Ýuşenkonyň ýanwar saýlawynda ýeňmäge “hiç bir şansy” ýok diýýär: “Kreml Ukrainadaky ýagdaýa täsir etmegi, elbetde, isleýär. Ýöne ol özüniň Kiýewden näme isleýändigini entek kesgitläp bilenok”.
Timoşenkony goldamalymy ýa Orsýetiň hemişeki ýarany ”Regionlar partiýasynyň” başlygy Wiktor Ýanukowiçi? Pribylowskiniň aýtmagyna görä, Kremliň bu barada entek gelen belli bir karary ýok.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 9-njy ýanwarda geçiren geçiren hökümet maslahatynda ýurduň baş prokurorynyň beren hasabatyny diňläp, korrupsiýa meselesinde «ýüz görmezden, adamyň haýsy wezipede işleýändigine garamazdan, geljekde hem berk göreş alnyp baryljagyny» aýtdy.
«Bu ugurda günäkär adamlaryň hiç biri temmisiz galaryn ýa-da jogapkärçilikden syparyn öýdüp pikir etmesin» diýip, türkmen lideri Ministrler kabinetiniň agzalaryna, häkimlere we ýolbaşçylara ýüzlenip aýtdy.
Emma muňa garamazdan, Türkmenistanda işleýän türkiýeli işçiler özleriniň we tanyş-bilişleriniň başdan geçirenlerinden mysal alyp, türkmen polisiýasynyň açgözlügi we ýurtda giň ýaýran para-peşgeş medeniýeti zerarly hem daşary ýurtlularyň, hem ýurduň öz ilatynyň uly kösençliklere sezewar bolýandygyny aýdýarlar.
«Dünýä türkmenleri» gepleşigimiziň şu tema bagyşlanan ýörite sanyny diňläp, bu ugurdaky pikirleriňizi, tejribeleriňizi paýlaşmaga çagyrýarys.


text:
Owganystanyň Milli howpsuzlyk müdirligi pakistan "Talybanynyň" öňki sözçüsi, «Yslam döwleti» toparyna wepadarlygyny jar eden Mawlawi Şahidullah Şahidiň gündogar Owganystanda öldürilendigini aýdýar.
Şahid 7-nji iýulda, Nangrahar welaýatynyň Açin etrabyna urlan howa zarbasynda ölüpdir.
Ol 2014-nji ýylyň oktýabrynda pakistan «Talybanynyň» sözçüliginden aýrylanyndan soň, bu sebitde «Yslam döwleti» jeňçi toparyna açyk wepadarlyk kasamyny içen ilkinji jeňçi bolupdy.
Soň ol özüni «Horasan regiony» diýip atlandyrýan toparyň lideri boldy.


text:
Birleşen Ştatlar Orsýetiň Krymy anneksiýa etmegi bilen baglylykda täze sanksiýalary yglan etdi we Waşingtonyň we onuň partnýorlarynyň Moskwa garşy has kän çäre görmäge taýýar bolandyklaryny duýdurdy.
Birleşen Ştatlaryň Gazna departamentiniň 11-nji apreldäki beýanatynda bu sanksiýalaryň “Çernomorneftgaz” gaz kompaniýasynyň hem-de regionyň Orsýet tarapyndan bölünmegine we anneksiýa edilmegine ilteşikli bolan alty sany krymly separatist lideriň, ozalky ukrain resmisiniň garşysyna girizilýändigi aýdylýar.
Bu karar garşysyna sanksiýa girizilenleriň Birleşen Ştatlaryň kanuny çäginde saklanýan islendik emlägini doňdurýar we amerikan raýatlarynyň olar bilen işleşmegini gadagan edýär.
“Çernomorneftgaza” garşy sanksiýa girizilmeginiň sebäbi bu kompaniýanyň Ukrainanyň döwlet emläklerini bikanun ele geçirmeklige gatnaşygy barada aýdylýan zatlar bilen bagly.
Birleşen Ştatlaryň Gazna sekretarynyň terrorizm we maliýe maglumatlary boýunça orunbasary Deýwid Kohen 11-nji aprelde şeýle diýdi: «Krym eýelenen territoriýa. Biz munuň bahalaryny Ukrainanyň özygtyýarlylygynyň we territorial bitewiliginiň dowam edýän bozulmasyna ilteşikli bolanlara ýüklemegi dowam etdireris."
Garşysyna sanksiýa girizilen şahslar şular: Krymy we şäheri Orsýete birikdirmek baradaky mart şertnamasyna gol çeken Sewastopol resmisi Alekseý Çaliý; mart aýynda bölünmek baradaky referendumy geçirmekde rol oýnamakda aýyplanýan Rustam Temirgaliýew, Ýuriý Žerebsow, Mihail Malyşew we Waleriý Medwedew; ozalky howpsuzlyk başlygy Pýotr Zima, ol Ukrainynyň wagtlaýyn hökümetiniň ýolbaşçylary tarapyndan täze Krym häkimiýetlerine kasam kabul edenligi üçin işden boşadylypdy; Ukrainanyň parlamentiniň spikeriniň ozalky orunbasary Sergeý Treskow, onuň referendumyň geçirilmegine ýardam edendigi aýdylýar.
Bu Birleşen Ştatlaryň Ukrainadaky krizis bilen bagly girizýän sanksiýalarynyň üçünji tapgyry bolup durýar.
Şu arada Gazna sekretary Jek Lýu Waşingtonda, Halkara pul fondunyň, Bütindünýä bankynyň ýazky ýyllyk sessiýasynda, 11-nji aprelde çykyş edip, Birleşen Ştatlaryň, Moskwa yza çekilmedik ýagdaýynda, has kän çäre görmäge hem taýýardygyny gaýtalady.
"Men öz duşuşyklarymda, şol sanda düýn (10-njy aprel) Orsýetiň maliýe ministri [Anton Siluanov] bilen bolan duşuşygymda Birleşen Ştatlaryň Orsýete Krymy bikanun we bidüzgün eýelemeginiň bahalaryny ýüklemegi dowam etdirjegini aýtdym» diýip, Lýu aýtdy.
Ol Waşingtonyň, eger Orsýet Ukrainadaky ýagdaýy ýitileşdirmegi dowam etse, Moskwa garşy goşmaça möhüm sanksiýalary hem girzmäge doly taýýardygyny sözüne goşdy.
Lýu G7-niň (senagat taýdan ösen ýurtlaryň) içinde sanksiýalary artdyrmak we Orsýetiň eskalasiýa hereketiniň bahalaryny tölemegi üçin giň we güýçli birleşigiň bardygyny aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň sözçüsi Jen Psaki 11-nji aprelde Birleşen Ştatlaryň, Orsýetiň, Ukrainanyň we Ýewropa Bileleşiginiň uly derejeli resmileriniň arasynda 17-nji aprelde Ženewada gepleşik geçiriljegini aýtdy.
Psaki dört tarapyň gatnaşygynda guralýan duşuşyga Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerriniň hem gatnaşjagyny aýtdy.
Ýewropa Bileleşininiň daşary syýasat başlygy Ketrin Aşton hem bu maslahata gatnaşjakdygyny tassyk etdi.


text:
Gözegçilik topary «Yslam döwleti» toparynyň öten agşam demirgazyk-gündogar Siriýanyň Hasake şäherine girendigini aýdýar.
Olar, aýdylmagyna görä, hökümet güýçleri bilen agyr çaknyşyklar netijesinde şäheriň iki mähellesini ele geçiripdir.
Düýbi Britaniýada ýerleşýän Adam hukuklary obserwatoriýasy şäherdäki çaknyşyklarda hökümete ygrarly adamlardan azyndan 30, YD jeňçilerinden 20 söweşijiniň öldürilendigini aýtdy.
Bu sebitde kürt milisiýasy hem bir topar ýeri elde saklaýar. Emma Siriýanyň goşun çeşmeleri bu habarlary ret etdi we hökümet güýçleriniň Hasakedäki hüjümi yzyna serpikdirendiklerini aýtdy.
Bu habarlaryň hiç biri garaşsyz çeşmeler tarapyndan tassyklanylyp bilinmedi.


text:
Täze ýylyň bosagasynda gazanylan üstünlikleri ýatlamak ýakymly. Garaşsyzlygyň 20 ýylynda Türkmenistanda ozal 70 ýylda gurulmadyk jaýlar, desgalar guruldy. Ilatyň takmynan üçden biri entek garyplyk şertlerinde ýaşasa-da, umuman, adamlar soňky döwürde azda-kände gurplandylar. Daşary syýasatda-da Türkmenistan döwlet hökmünde öz bähbitlerini goramakda käbir üstünlikleri gazandy. Ýöne häzirlikçe bu üstünlikler diňe ykdysady we söwda sferasyna, esasanam tebigy gazyň eksportyna degişli.
Elbetde, islendik häkimiýetiň içerki syýasatda gazanyp biljek iň uly üstünligi – halkyň ynamydyr. Sebäbi halk bilen häkimiýetiň arasynda özara ynam näçe güýçli bolsa, döwlet şonça-da berk bolýar. Bu ynam adamlarda döwletlilik düşunjesini döredýär hem berkidýär. Bu düşünje bolsa ilat köpçüligine-de, häkimiýet gatlaklaryna-da deň degişli. Sebäbi döwletlilik düşünjesi ýok emeldarlardan düzülen häkimiýet diýdimzorluga, parahorluga, korrupsiýa ýüz urup, çüýremek bilen bolýar.
Döwletiň berkararlygy halkyň oňa bolan gatnaşygyna bagly. Halk döwleti dolandyrmaga gatnaşsa, özüni döwlete ýakyn duýýar. Adamlar özlerini öz döwletine näçe ýakyn duýsa-da, ýurduň binýady şonça-da berkdir. Bu-da demokratik saýlawlar, söz we metbugat azatlygy arkaly gazanylýar. Ilatda hak-hukuk bolmasa, halk bilen häkimiýetiň arasynda ullakan boşluk emele gelýär. Ol boşlugy ýaranjaňlara prezidenti öwdürip, dolduryp bolanok.
Başgaça aýdanyňda, döwletlilik düşünjesi adamlaryň öz ýurduna, watanyna söýgüsidir, ertirki güne ynamydyr. Bu düşünjäni, söýgini adamlarda buýruk ýa perman bilen döredibem, ösdüribem bolanok. Bu erkin adamlaryň öz dogduk topragyna, döwletine gatnaşygy, öz hak-hukuklarynyň goralyşyna goýýan bahasy.
Gynansagam, Türkmenistanda 2011-nji ýylda-da halk bilen hökümetiň arasy ýakynlaşmady. Sebäbi bu ugurda zerur işler edilmedi. Prezident G.Berdimuhamedowyň 2007-nji ýylda döwlet başyna gelende beren wadalary boş wada bolup çykdy. Ýurtda ne köppartiýalylyk, ne söz, metbugat azatlygy, ne-de demokratik saýlawlar girizildi. Iň bärkisi internet hyzmaty-da köpçülige ýetdirenok, halkara synçylarynyň bahasyna görä, Türkmenistanda ilatyň diňe 1% töweregi internetden peýdalanyp bilýär. Ýalňyşmasam, bu dünýädäki iň pes görkezijidir!
Şol bir wagtyň özünde-de ýurtda gara sanawlar saklanyp galýar, adamlar ala tutulýar: kim häkimiýete ýaranjaňlasa, wezipe, baýrak berilýär, ynsaply, mertebeli adamlar-da ýekirilýär. Tomus Abadanda bolan tragediýa halk bilen häkimiýetiň arasynda ullakan boşlugyň bardygyny görkezdi. Täze ýylda bu kemçilikler düzedilse, gowy bolardy.
Men geljek täze 2012-nji ýylda Türkmenistanyň halkyna saglyk, bagt, döwletiň hem adamlaryň mertebesini ýokary göterjek – hakyky prezident saýlawlaryny hem munuň üçin zerur bolan söz, metbugat azatlygyny arzuw edýärin. Sebäbi halkyň mertebesi – ýurduň döwletiň mertebesidir.
Ak Welsapar Şwesiýada ýaşaýan türkmen ýazyjysy. Blogda beýan edilen pikirler we garaýyşlar awtoryň özünde degişli.


text:
Salam ertirçiler! Men şu temany açmagymyň sebabi her agza oz ýaşaýan şäherini yada etrabyny yazyp şol barada gysgaça maglumat berse . Şeýtsek hem has gowy tanyşlyk bolar hemde gözel ýurdumyz barada koprak maglumata eýe bolarys . Özümden başlaýyn. Men Daşoguz welaýatynyň boldumsaz etrabyndan . Boldumsaz etraby daşoguz şäheri bilen köneürgenç şäheri arasynda ýerleşen kiçiräjik şäherçedir. Öňki ady kalininsk eken .etrabyň öňe çykýan tarapy bu yerde çowdurlaryň iň köp yaşayan etrabydyr. Hatda biz dost oglanlar arasynda degişip oňa çowdurystanam diyyas :-D sizlerdenem şeýle maglumatlara garaşýan !
Ses berilşik ýok.
Halanan (22)


text:
Ukrainanyň dolandyryjy “Regionlar” partiýasyna we Kommunistik partiýa wekilçilik edýän deputatlary oppozisiýasyz parlament sessiýasyna ýygnandylar.
Parlament köplügini düzýän deputatlar penşenbe günündäki sessiýa adaty ýerinde däl-de, parlament binasynyň golaýyndaky başga bir zalda başladylar. Oppozision fraksiýalar soňky aýlarda ençeme gezek mejlisiň münberini eýeläp, parlamentiň işini togtadypdylar.
Münber protestiniň arkasynda Ukrainanyň professional boksçy Witaliý Kliçko tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän Reformalar üçin demokratiki ýaranlygynyň (UDAR) we “Batkiwşina" hem “Swoboda” partiýalarynyň agzalary durýar.
Oppozisiýanyň talaplary
“Batkiwşina” partiýasynyň lideri Arseniý Ýatsenýuk penşenbe güni oppozision deputatlaryň Kiýewde geçirilmeli häkim saýlawynyň iýula geçirilmegini, pensiýa reformasy programmasynyň goýbolsun edilmegini hem-de hökümetiň iş başyndan çekilmegini talap edýändigini aýtdy.
Parlamentiň spikeri Wolodimir Ribak parlament köplüginiň oppozisiýasyz sessiýasyna jemi 244 deputatyň toplanandygyny aýtmak bilen başlady. Parlament sessiýasynyň kanuny esasda geçirilmegi üçin bolsa 226 deputatyň sessiýa gatnaşmagy geýerk.
“Regionlar” partiýasynyň parlament lideri Oleksandr Ýefremow žurnalistlere oppozisiýasyz sessiýa geçirmekde hiç bir tersligiň ýokdugyny aýtdy.
"Eger oppozisiýa biz bilen bile işlemek islemese, köplük olardan aýratynlykda hem ýygnanyp biler. Biz parlamentiň gyzyklanma bildirýän agzalaryny çagyryp bileris, bu ýerde maslahat edilip bilner, prosedura düzgünleri biziň parlament sessiýasyny geçirmek ýa-da kanunlary kabul etmek kararyna gelmegimizi gadagan etmeýär."
UDAR-yň agzalarynyň birnäçesi ol ýerdäki deputlaryň sanyny bilmek üçin köplügiň sessiýasynyň geçýän ýerine bardy. Azatlyk Radiosynyň habarçysy dolandyryjy partiýanyň deputatlarynyň UDAR-yň agzalaryny maslahat otagynyň gapysyndan goýbermändiklerini wakanyň bolýan ýerinden habar berdi. UDAR-yň agzalary "Regionlar" partiýasynyň özlerini zala goýbermedik agzalary bilen tutluşyga girdiler.
Bikanun sessiýa
UDAR-yň başlygynyň orunbasary Witialiý Kowalçuk žurnalistlere, göni wideo ýazgydan görnüşine görä, ol ýerde 180-den kän deputatyň bolmandygyny gürrüň berdi. Bu ýagdaý aýratynlykda geçirilen sessiýanyň bikanundygyny aňladýar.
Ýatsenýuk bu ýagdaýy “agdarylyşyk” atlandyrdy we ony 1991-nji ýylyň awgustynda Sowet Soýuzynda geçirilen döwlet agdarylyşygy synanyşygyna deňedi.
Ol Ukrainanyň dolandyryjy partiýasynyň agzalary sowet “agdarylyşygynyň” liderleriniň hemmesiniň türmä basylandygyny ýatda saklamaly diýdi.
Oppozisiýa fraksiýalary parlamentiň adaty zalynda öz sessiýalaryny geçirdiler.


text:
Täjik paýtagty Duşenbäniň sudy asly täjigistanly bir raýaty prezidenti kemsitmekde, ekstremist işleri etmäge çagyryş etmekde we ýurtda gadagan edilen “Group 24” atly oppozision hereketiň agzasy bolmakda aýyplap, 17 ýarym ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Şeýle-de, täjik paýtagtynyň Ismoili Somoni etrap sudynyň 4-nji martda çykaran kararynda, Umedjon Solehowyň türme tussaglygy tamamlanandan soň, bäş ýyla çenli biznes işleri bilen meşgullanyp bilmejekdigi bellenilýär.
Solehow Russiýadaky täjik zähmet migrantlarynyň üýşmeleňini görkezýän wideoda görünenden soň, geçen ýylyň oktýabr aýynda tussag edilipdi. Şol wideoda täjik zähmet migrantlary Täjigistanyň prezidenti Emomali Rahmonyň wezipesinden çekilmegi üçin çagyryş edýärler.
Solehow gaçgaklykdaky täjik oppozisiýa lideri Umarali Kuwatowyň “Gorup 24” atly hereketiniň hiç haçan agzasy bolmandygyny nygtaýar.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 28-nji maýda Balkan welaýatyna iş saparyna baryp, aeroportda resmileriň hasabatlaryny diňledi.
Türkmen döwlet habarlar gullugy prezident Berdimuhamedowyň Türkmenbaşy şäherindäki halkara aeroportda hökümet başlygynyň orunbasarlarynyň we Balkan welaýatynyň häkiminiň gatnaşmagynda iş maslahatyny geçirendigini habar berýär.
Prezident ýurduň ýangyç-energetika toplumyna jogap berýän resmisi B.Hojamuhammedowyň hasabatyny diňläp, bu pudagyň eksport mümkinçiligini ösdürmek bilen bagly meseleleriň ählisini, hususan-da iş şertleriniň gowulandyrylmagyny «üns merkezinde saklamagy» tabşyrypdyr.
Çynlakaý nägilelik
Şeýle-de prezident ýurduň dokma senagatynyň işinden çynlakaý nägilelik bildiripdir. Ol bu pudaga yzygiderli döwlet goldawynyň berilýändigine garamazdan, dünýä bazarynda has giň isleg bildirilýän dokma önümlerini artdyrmak boýunça öňde goýlan wezipelere amal etmekde haýal-ýagallyga ýol berilýändigini aýdypdyr.
Mundanam başga prezident uly ýollary gurmak we olaryň ulanyş ýagdaýyny gowulandyrmak boýunça edilýän işleriň tizliginden we hilinden nägiledigini aýtdy diýip, TDH ýazýar.
Prezident Balkan welaýatynda senagat infrastrukturasyny, sosial pudagy we oba hojalygyny talabalaýyk ösdürmekde edilýän işlerde guramaçylygyň pesliginden hem nägilelik bildiripdir.
Araçäkdäki howpsuzlyk aladalary
Prezident G.Berdimuhamedowyň bu sapary Türkmenistan bilen Gazagystanyň arasyndaky Temirbaba serhet geçelgesindäki ýeňilleşdirilen wiza düzgüniniň Türkmenistan tarapyndan wagtlaýyn togtadylýandygy baradaky habaryň çap edilmeginiň yz ýanyna gabat geldi.
Gazak metbugaty 27-nji maýda Mangistau oblastynyň gümrük gözegçiligi bölüminiň metbugat gullugyna salgylanyp, goňşy döwletiň ýolbaşçysynyň Türkmenistan respublikasynyň serhet etraplaryna sapar edýänligi sebäpli araçäkdäki howpsuzlyk çäreleriniň güýçlendirilendigini habar berdi.
Gazagystynyň Temirbaba serhet geçelgesinden Azatlyk radiosyna telefonda aýtmaklaryna görä, iki ýurduň arasyndaky ýeňilleşdirilen wiza düzgüniniň Türkmenistan tarapyndan wagtlaýyn togtadylmagy ýygy-ýygydan bolup durýar.


text:
Türkmenistanyň prezidentiniň tabşyrygy bilen 24-nji fewralda Mejlisiň başlygy Akja Nurberdiýewa Italiýa Respublikasynyň adatdan daşary we doly ygtyýarly ilçisi Dzanardi Laniden ynanç hatyny kabul etdi.
Şol gün ilçi Türkmenistanyň DIM-de hem kabul edildi.
Onuň Türkmenistanyň Ministrler Kabinetinde, Ykdysadyýet we ösüş ministrliginde, Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetinde hem duşuşyklary planlaşdyryldy.
Medeni programmanyň çäklerinde italýan ilçisi paýtagtyň uly muzeýlerine baryp görer diýip, TDH gullugy habar berýär.


text:
Nursoltan Nazarbaýew global derejede maglumatlaryň elýeterliliginiň we açyklygyň giňelýän döwründe habar beriş serişdeleriniň ahlak taýdan jemgyýetiň öňünde has jogapkär bolmagynyň talap edilýändigini belledi.
Gazagystanyň prezidentiniň bu çagyryşy penşenbe güni Astanada geçirilen Ýewraziýanyň mediýa forumynda okaldy.
Guramaçylaryň sözlerine görä, iki günlük bu çäre dünýäniň 40-dan gowrak ýurdundan 450 wekiliň gatnaşmagynda geçirilýär.
Forumyň gün tertibindäki meseleleriň arasynda Arap baharynyň regiona täsiri we “ýewropa ýurtlarynyň köp medeniýetli syýasatynyň şowsuzlygy” ýaly temalar gozgalar.
Gazagystan Ýewraziýanyň mediýa forumyny 2001-nji ýylda Gündogar we Günbatar arasynda has ýakyn hyzmatdaşlygy yola goýmak maksatly esaslandyrypdy.


text:
Moldowanyň esasy kanun sudy, oppozision kommunistik partiýasynyň garşy çykmagyna garamazdan, Mihai Gimpuny ýurduň wagtlaýyn prezidenti wezipesine belledi.
Gimpu parlamentiň spikeri bolup, ol iýul aýynda geçirilen saýlawlarda ýeňiş gazanan we Ýewropanyň tarapyny tutýan koalisiýanyň ýolbaşçysydyr.
Öňki president Wladimir Woronin geçen hepde öz wezipesinden çekilenden soň, Gimpu ýurduň wagtlaýyn ýolbaşçysy wezipesini eýeläpdi.
Mälim bolşuna görä, Ýewropanyň tarapyny tutýan koalisiýanyň parlamentde hökümet gurmak üçin ýeterlik orny bar, emma olaryň sany prezidenti saýlamaga ýetmeýär.
Gimpunyň resmi taýdan bu wezipä saýlanmagyndan soňra, häzirki döwürde etjek ilkinji işiniň, premýer-ministrlik wezipesine täze kandidat teklip etmek boljakdygy aýdylýar.


text:
27-nji oktýabrda Türkmenistan öz döwlet garaşsyzlygynyň 22 ýyllygyny belledi. Bu baýramçylyk ýurtda iň uly dabara diýlip hasaplanýar. Garaşsyzlyk baýramy ýurt boýunça ýylyň iň köp adamly köpçülikleýin çäresidir. Şol sebäpden bu çärä has öňünden taýýarlyk görlüp başlanýar.
Ençeme gün dowam eden taýýarlykdan soň, garaşsyzlyga bagyşlanan çäreleriň biri 26-njy oktýabrda paýtagtyň 20 müň tomaşaça niýetlenen “Aşgabat” stadionynda bolup geçdi. Ýöne, her dabarada bolşy ýaly, oňa gatnaşmaly edilen adamlar hem özboluşly wakalary başdan geçirdiler.
Ulag kynçylygy
Şol çärä gatnaşmaly edilen adamlaryň arasynda dürli ýaşdaky adamlar bar. Emma olaryň aglabasy ýaşlardan we çagalardan ybarat eken. Olar gündiz sagat 13-00-da stadiona baryp başlapdyrlar. Çäre bolsa sagat 19.00-da başlady.
Stadiondaky çärä barýan türkmenistanlylar
Stadiona alnyp barlanlaryň sany müňlerçe bolansoň, bu stadiona tarap barýan 55 we 57-nji marşrutly awtobuslar hyryn-dykyndy. Awtubuslarda ýer tapmadyklar, taksi tutmaly boldular. Bu ýagdaýdan taksiçiler hem gowy peýdalanan bolmaga çemeli.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbir aşgabatlylaryň aýtmaklaryna görä, olar adatdakysyndan azyndan 1-2 manat köp pul töläp, stadiona barypdyrlar. Şeýle-de Bitaraplyk köçesinden stadion tarapa barýan köçäniň ýapyklygy sebäpli, çärä barýanlar ulagdan düşenlerinden soň 1-2 kilometr pyýada ýöremeli boldular.
Iýmit
Mundan başga-da çärä özleriniň mejbury eltilendigini aýdýan adamlary, ylaýta-da çagalary mugt naharlamak gurnalmandyr. Birnäçe sagat dowam etjek çärä käbirleri öz ýanlary bilen iýer-içer ýaly zat getiripdirler. Tribunalarda oturyp, kolbasaly çörek iýýän adamlary görmek bolýardy.
Çärä gatnaşdyrylýanlar iýmiti öz hasabyna almaly bolýardylar
Özleri bilen iýer-içer ýaly zat alyp barmadyk adamlar bolsa garbanmak üçin stadionyň golaýynda gurnalan azyk önümleri satylýan söwda nokatlaryndan peýdalanmaly boldular. Emma söwda nokatlaryndaky harytlaryň bahasy hem adatdakysyndan ep-esli ýokary boldy. Mysal üçin, bahasy 1 manatlyk gazly içgi 2 manada satylýardy.
Sowuk howa
Satadiondaky kynçylyk diňe iýmek-içmek bilen bagly däldi. Çäre sagat 19.00-da başlansoň, howanyň sowamagy bilen ýaş çagalaryň biri-birine dyknyşyp oturan pursatlaryna hem gabat gelmek mümkindi. Çärä gatnaşanlaryň has tejribelileri diýäýmeseň, köpüsi stadiona ýukarak egin-eşik geýip barypdyrlar.
Resmileriň biri çärä gatnaşdyrylýan gyzlara görkezme berýär
Tribunalarda oturanlaryň aglabasy bu çärede geýinmeli edilen kostýum-balakly erkekler ýa-da milli egin-eşikli aýal-gyzlardy.
"Turman oturmaly"
Diňe egin-eşik hem garbanyş meselesi däl, dabaranyň dowamynda “ýeriňden turman oturmaly” diýlen tabşyryk hem adamlar, esasanam, çagalar üçin dürli kynçylyklary döredýärdi. Olardan birem zerur bolanda hajathana gitmek kynçylygydy.
"Turman oturmaly..."
Dabara başlandan soň stadionyň tribunalaryndan çykylýan gapylardyr, derwezeler ýapyldy. Hiç kim stadiona giribem, ondan çykybam bilenokdy.
Çärä gatnaşan ýokary we orta okuw jaýlarynyň studentleridir, okuwçylaryň, edara-kärhanalaryň işgärleriniň atlaryny şol guramalaryň bu çärede ýolbaşçylyk etmeli wekilleri ýörite sanawda belleýärdiler. Berk kontrollykda saklanýan çärä gatnaşyjylaryň bu çäreden islän wagtlary gaýtmaga mümkinçilikleri hem ýokdy.
Çäreden soň...
Dabara gutaransoňam, çärä gatnaşanlaryň azaby tükenmedi. Dabara gutaransoň, adamlar bu çärä gatnaşan döwlet ýolbaşçylarynyň gitmegine garaşmaly boldular. Mundan soň çärä gatnaşanlaryň awtobusa münmek üçin dyknyşyklary başlandy.
Käbir mekdeplerdir ýokary okuw jaýlary bu çäre üçin ýörite awtobus tutan bolsalar, çärä gatnaşanlaryň köpüsi adaty marşrut awtobuslarynda stadiondan gaýtdylar.
Bu çäre, diňe çärä gatnaşyjylara däl, tutuş şäheriň ýaşaýjylaryna hem öz täsirini ýetirdi. Çäre sebäpli stadion tarapa beýleki marşrutlardan awtobuslaryň ugradylmagy şäheriň beýleki raýonlarynda marşrut awtobuslarynyň ýetmezçiligine getirdi.
Bu wakalar diňe agzalýan çäre bilen bagly ýüze çykan ýagdaý däl, eýse Aşgabatda ýylyň-ýylyna gaýtalanýan mesele. Türkmenistanda her ýyl geçirilýän çäreleriň sany bolsa sanardan köp.


text:
Şenbe güni Ukrainanyň Donesk şäheriniň golaýynda ýangyç-energiýa stansiýasynda ýüze çykan uly partlamada we ýangynda azyndan bir adam ölüp, üç adam ýaralandy.
Ukrainanyň halas ediş gullugynyň metbugat sekretary Inna Sedowa halas ediş gullugynyň işgärleriniň bu wakada energiýa stansiýasyndaky 10 adamy ýangyn howpundan halas edendiklerini aýtdy.
Ýerli resmileriň maglumatyna görä, Donesk oblastynyň Switladarsk şäheriniň golaýyndaky bu ýangyç-energiýa stansiýasynyň binasynda howadaky kömür tozanynda ýangyn emele gelip, ol başda uly partlama döredipdir we şondan hem binada uly ýangyn ýüze çykypdyr.
Bu wakanyň netijesinde Switladarsk şäherinde elektrik togunyň-da doly öçendigi habar berilýär. Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiç şenbe güni bu heläkçiligiň sebäbini anyklamak boýunça düýpli derňewleriň geçirilmegine görkezme berdi.


text:
Türkmenistanda iki sany täze orden döredildi.
“Oguzhanyň Ýyldyzy” atly sylag bilen ýurduň ýaragly güýçleriniň, beýleki goşunlarynyň we harby edaralarynyň ýokary derejeli wekilleriniň harby howpsuzlygy we döwletiň goranyş ukybyny berkitmek ugrunda görkezen edermenligi üçin sylaglanjakdygy resmi maglumatlarda habar berilýär. Bu sylagyň eýelerine ortaça aýlygyň 30 esse möçberindäki pul baýragy bir gezek beriler, şeýle-de her aýda aýlygyň ýa pensiýanyň üstüne 30 % möçberde goşmaça pul tölener.
“Zenan kalby” ordeni bilen Türkmenistanyň raýatlary bolan we ýurduň garaşsyzlygyny, özbaşdaklygyny we onuň kanuny bitaraplyk statusyny pugtalandyran, şeýle-de ykdysady, ylmy we medeni ösüşine goşant goşan zenanlar sylaglanar. “Zenan kalby” sylagynyň eýelerine ortaça aýlygyň 10 esse möçberdäki pul sylagyň beriljekdigi we her aýda aýlygyna, pensiýasyna ýa stipendiýasyna 30% goşmaça puluň tölenjekdigi barada aýdylýar.
Türkmenistanda döwlet sylaglarynyň ençemesi bar, şol sanda “Garaşsyzlyk”, “Bitaraplyk”, “Prezidentiň ýyldyzy”, “Beýik Saparmyrat Turkmenbaşy ” we “Gurbansoltan eje” atly ordenler we birnäçe medallar bar.