text:
Aşgabat, 14-nji ýanwar. “Türkmenportal”.
13-nji ýanwarda täze ýylda ilkinji gezek geçirilen Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisinde ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň 2014-nji ýyldaky işiniň jemleri ara alnyp maslahatlaşyldy.
Geçen ýylda geçirilen işler hakyndaky hasabat bilen Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, ýurdumyzyň milli howpsuzlyk ministri Ýaýlym Berdiýew çykyş etdi. MHM-niň ýolbaşçysy Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy, Goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedowa iri möçberli harby özgertmäniň üstünlikli dowam etdirilmeginde möhüm utgaşdyryjy orny eýeleýän Döwlet howpsyzlyk geňeşiniň köptaraplaýyn işi, milli howpsuzlygy pugtalandyrmak hem-de ýurdumyzda asudalygy we abadançylygy saklamak maksady bilen Milli howpsuzlyk ministrligi tarapyndan durmuşa geçirilýän çäreler barada habar berdi.
Harby ulgamda bellenilen reformalaryň durmuşa geçirilişine kanagatlanma bildirip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary Ýaýlym Berdiýewe geljekde-de türkmenistanlylaryň parahat we bagtly durmuşyny üpjün etmek, Harby doktrinany yzygiderli berjaý etmek boýunça ähli hukuk goraýjy we harby edaralaryň sazlaşykly işine üns bermegi tabşyrdy.
Döwlet Baştutanymyz içerki jemgyýetçilik-syýasy durnuklylygy saklamak işinde Milli howpsuzlyk ministrliginiň möhüm ornuna ünsi çekip, türkmen jemgyýetiniň parahatçylykly, döredijilikli başlangyçlaryny, milletimiziň agzybirligini we jebisligini Türkmenistanyň mundan beýläk-de ykdysady hem-de ruhy rowaçlygynyň aýrylmaz şerti hökmünde yzygiderli pugtalandyrmagyň zerurdygyny belledi.
Soňra Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugynyň başlygy M. Yslamowa, goranmak ministri B. Gündogdyýewe, içeri işler ministri I. Mulikowa, Baş prokuror A. Hallyýewe, Ýokary kazyýetiň başlygy B. Çaryýewe, adalat ministri B. Muhamedowa, Döwlet gümrük gullugynyň başlygy A. Hojamgulyýewe, Sagdyn jemgyýet howpsuzlygyny goraýyş döwlet gullugynyň başlygy A. Osmanowa, Döwlet migrasiýa gullugynyň başlygy D. Baýramowa söz berildi. Olar 2014-nji ýylyň dowamynda ýerine ýetirilen işler, toplumlaýyn harby reformanyň durmuşa geçirilişi barada hasabat berdiler.
Alnyp barylýan syýasatyň ileri tutulýan meseleleri barada durup geçmek bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow täze ýylda hem soňky ýyllarda bütin dünýäde ykrar edilen harby tehnika bilen üpjün edilýän milli goşunyň goranyş ukybyny has-da pugtalandyrmak babatda uly işleri alyp barmagyň möhümdigini belledi. Şeýle hem harby gullukçylaryň we olaryň maşgalalarynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini gowulandyrmak reformanyň esasy ugurlarynyň biri bolup durýar.
Döwlet Baştutanymyz ýetip gelýän Watan goragçylarynyň gününe taýýarlyk görmek meselesiniň üstünde durup geçmek bilen, bu baýramçylygy ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmegi tabşyrdy.
Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy harby we hukuk goraýjy edaralaryň 2014-nji ýylda ýerine ýetiren işleriniň jemlerine bagyşlanyp geçirilen Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisinde bu düzümleriň öňünde durýan wezipeleriň ýurdumyzyň abadançylygyny, halkymyzyň bagtyýar durmuşyny üpjün etmekde möhüm ähmiýetiniň bardygyny belledi. Şeýle hem döwlet Baştutanymyz 2015-nji ýyl üçin kesgitlenen wezipeleriň üstünlikli durmuşa geçirilmegi ugrunda harby düzümleriň ýolbaşçylaryna birnäçe anyk tabşyryklary berdi.


c: text/html

text:
2007-nji ýylyň 12-nji iýunynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistan Ylymlar akademiýasynyň açylýandygyny yglan etdi.
Bu täzelik yglan edilende el çarpyşmalar bilen garşylanmagy ýöne ýerden däldi. Türkmenistan garaşsyzlyga çykandan soň, ýurduň Ylymlar akademiýasy öňki prezident Saparmyrat Nyýazow tarapyndan ýapylypdy. Netijede ömrüni ylma bagyşlan, öz ugrundan uly işler bitiren, köp sanly şägirt ýetişdiren, dünýä derejesinde tanalýan alymlar, ylym dünýäsine ýaňy gadam basanlar işsiz galdy.
Ýokary mekdeplerde-de ylmy derňewler ýatyryldy. Taýýar ylmy işler goralman, çekilen intellektual zähmet yrýa boldy. Nyýazow döwründe ylymlaryň kandidaty ýa doktory diýlen alymlyk derejeleri berilmedi.
“Halk hojalygyna peýdasy ýok” diýlen tassyklama bilen Ylymlar Akdademiýasynyň ýapylmagy, Gün energiýasy, Çöller instituty ýaly bütin dünýäde tanalýan institutlaryň ýok edilmegi diňe bir ýurduň içinde däl, daşarky dünýäniň ylmy jemgyýetçiliginde-de alada, gynanç döredipdi.
Üstümizdäki ýyl bellenýän Ylymlar gününe gabatlap, Berdimuhamedowyň Halkara ylmy foruma gatnaşyjylara ýollan gutlag ýüzlenmesinde: “Ylym we ylma esaslanýan ösüş Türkmenistanyň milli ykdysadyýetiniň esasy sütünidir” diýlip bellenýär.
Prezidentiň sözlerine görä, jemgyýetde ylmyň hakyky roluny dikeltmek, ýokary hünärli ylmy kadrlaryň sanyny artdyrmak - amala aşyrylýan ylmy-tehniki strategiýanyňyň iň esasy ugrudyr.
Türkmenistanly ylymlaryň doktory ylmy ösdürmek, türkmen ylmyny dünýä
Eger alymlar üçin şert döredilen bolsa, jemgyýetde alymlaryň zähmetine isleg, talap bar bolsa, şonda gowy netije berer.
derejesine ýetirmek boýunça ýurtda köp gürrüň edilýändigini, ýöne şu wagt ylmyň geçen asyryň 30-njy ýyllarynyň derejesindedigini aýdýar.
“Şu wagt iş ýüzünde Türkmenistanda ylmy ösdürmek üçin uly möçberde maliýe serişdesini peýdasyz gurluşyklara däl-de, ylma goýbermeli. Ylmyň dargadylmagy bilen işsiz galan, diri gezip ýören alymlarymyzy geljekki alymlara ýolbaşçy bellemeli. Şol alymlaryň mümkinçilik-tejribelerini peýdalanmaly, alymlaryň zähmetine mynasyp baha bermeli hem höweslendirmeli” diýip, türkmenistanly alym nygtaýar.
Gyrgyzystanyň Jelalabat döwlet uniwersitetiniň rektory Abdymämmet Kadyr Aşuralyýewiň sözlerine görä, eger alymlar üçin şert döredilen bolsa, jemgyýetde alymlaryň zähmetine isleg, talap bar bolsa, şonda gowy netije berer.
Berdimuhamedow ýüzlenmesinde: “Türkmen ylmyny şu günki günüň talaplaryna laýyklykda ösdürmek, ylmy barlaglaryň netijeliligini ýokarlandyrmak maksady bilen Türkmenistanyň ylmy-barlag institutlary, ýokary mekdepleri gysga wagtda iň häzirki zaman enjamlar we gurallar bilen üpjün edildi” diýip ýazýar.
Emma türkmenistanly alym soňky döwürde Türkmenistana daşary ýurtlardan alymlaryň köp gelýändigini, dürli forumlar geçirilip, edilmeli işler barada gürrüň edilýändigini, ýöne hakyky işiň gürrüňden aňry geçmeýändigini belleýär: “Daşary döwletlerden - Ýewropa ýurtlaryndan, Amerikadan, regionyň ýurtlaryndan alymlary işe çagyrmaly. Olaryň tejribelerini öwrenmeli. Ýöne öz köne, hakyky alymlarymyza, kadrlarymyza daýanmaly”.
Prezidentiň ýüzlenmesinde-de ylmy ugurdan halkara gatnaşyklaryň giňelendigi, daşary ýurtlaryň abraýly ylmy merkezleri bilen ikitaraplaýyn ylalaşykdyr şertnamalaryň köp baglaşylandygy, häzirki foruma dünýäniň 40 gowrak ýurdundan görnükli alymlaryň we halkara guramalaryň wekilleriniň gatnaşmagynyň dünýäniň ylym giňişligine Türkmenistanyň goşulyşýandygyna şaýatlyk edýändigi bellenýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan Osmanly türklere bir asyr ozal ermenileri genosid etmekde, ýagny bilkastdan gyrmakda bildirilýän aýyplamalar Türkiýäniň garşysyna «şantaž» hökmünde, gorkuzmak üçin ulanylýar diýdi.
Erdogan 4-nji iýunda, german parlamenti ermenileriň Birinji Jahan urşy döwründe öldürilmegini «genosid» diýip atlandyrmak baradaky rezolýusiýany tassyklanyndan birnäçe gün soň çykyp gürledi.
«Bu ýerde mesele ermenilerde däl, olar diňe ulanylýar. Ermeni meselesi bütin dünýä ýüzünde Türkiýäni gorkuzmagyň amatly guraly hökmünde ulanyldy» diýip, Erdogan aýtdy.
«Biziň ermeni meselesi babatdaky pozisiýamyz başdan belli: biz genosid aýyplamalaryny hiç wagt kabul etmeris» diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Birinji Jahan urşy zamanynda 1.5 milliona çenli ermeniniň Osmanly türkler tarapyndan köpçülikleýin gyrylmagy we deportasiýa edilmegi köp taryhçy we ençeme ýurt tarapyndan genosid diýlip hasaplandy.
Türkiýe şol döwürde ýogalan ermenileriň sanynyň has az bolandygyny we olaryň esasan graždan bidüzgünçilikleri esasynda heläk bolandygyny aýdyp, Osmanly hökümetiniň hristian azlygyny ýok etmek boýunça planlaşdyran tagallalary sebäpli heläk bolandygyny ret edýär.
Germaniýa 2-nji iýunda parlamentiň aşaky öýi simwoliki rezolýusiýany tassyk edende, ermenileriň köpçülikleýin öldürilmegini «genosid» diýip ykrar eden 23-nji ýurt boldy. Bundestagyň rezolýusiýasy ermenileriň we beýleki hristian azlyklarynyň 1915-16 ýyllarda genosid edilen, bilkastdan gyrlan hökmünde ýatlanylmagyna çagyrýar.
Bu çäre türk resmileriniň gazaply reaksiýalaryna sebäp boldy. Olar onuň iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklara çynlakaý zyýan ýetirjekdigini duýdurdylar. Ankara Berlindäki ilçisini derhal yzyna çagyrdy.
Erdogan 4-nji iýunda sözlän sözünde Ýewropa Bileleşigini «öz aladalary bilen ikiçäk galdyrmak» haýbatyny hem atdy.
Megerem migrantlaryň Ýewropa akmasynyň öňüni almagy maksat edinýän Türkiýe-ÝB ylalaşygyny nazara alyp,ol «ýa biz öz problemalarymyza adalatly ýagdaýda çözgüt taparys, ýa-da Türkiýe Ýewropanyň problemalarynyň öňünde päsgelçilik bolmasyny bes eder» diýip, türk prezidenti aýtdy.
Erdogan biraz öň türk gazetleriniň birnäçesinde çap edilen sözlerinde Germaniýanyň «möhüm bir dostuny» ýitirip biljekdigini duýdurdy. Şeýle-de ol Bundestagdaky ses berişligiň türk-german meselesidigini,onuň ÝB bilen migrant ylalaşygyna hiç bir dahylynyň bolmajagyny nygtady.
Emma muňa garamazdan, ol Ýewropanyň bu ylalaşyk boýunça edýän işlerine, şol sanda Türkiýedäki bosgunlara kömek üçin wada berlen fondlaryň geçirilişine tankydy garamagyny dowam etdirýär we ylalaşygyň indiden soň hem togtadylyp bilinjekdigini duýdurdy.
Iňlisçeden türkmençä geçiren Ýowşan Annagurban.


text:
25-nji maýda irden, tutuş ýurtda bolşy ýaly, Aşgabadyň orta mekdeplerinde-de gün aýdym-sazly şagalaňlar bilen başlandy. Aşgabadyň Parahat mikroraýonynda ýerleşýän 52-nji we 55-nji orta mekdeplerinde hem şeýle dabaralar geçirildi.
Bu şagalaň ýurduň orta mekdeplerinde geçirilýän “soňky jaň” baýramy bilen bagly, ol her ýyl 25-nji maýda bellenýär. Bu dabara mekdebi tamamlaýan uçurymlar bilen bilelikde mugallymlar, mekdep okuwçylary we olaryň ene-atalary hem gatnaşýarlar.
Dabara, her köpçülikleýin çärelerde bolşy ýaly, oňa gatnaşýanlaryň özlerini nähili alyp barmalydyklary baradaky adaty instruksiýalar bilen başlandy.
Mekdebi tamamlaýan uçurymlar toý meýdançasyna çagyrylandan soň, döwlet senasy ýaňlandy. Senanyň ýzy bilen söz mekdep müdirine berildi, ol çykyşyny Türkmenistanyň prezidentiniň mekdebi tamamalaýan uçurymlara iberen gutlag haty bilen tamamlady. Şol hatda ýurt baştutany uçurymlary “Soňky jaň” dabarasy bilen gutlapdyr.
Hatda häzirki döwürde “ýaşlaryň üstünlik gazanmagy, erkana we bagtyýar durmuşda ýaşamagy, döwrebap bilim almagy, yhlasly, gujurly zähmet çekmegi üçin döwlet tarapyndan ähli şertleriň döredilenligi” nygtalýar.
Aşgabadyň 52-nji we 55-nji orta mekdeplerinde
Bu çärelere bilim edarasynyň hem-de etrap häkimliginiň resmileri hem gatnaşyp, olar uçurymlary bu dabara bilen gutladylar. Dabaranyň çäginde okuwda üstünlik gazanan mekdep okuwçylarynyň sylaglanyş dabarasy hem bolup geçdi. Olara dabaraly ýagdaýda hormat hatlary gowşuryldy.
Baýramçylykda uçurymlaryň aýdym-saz we tans çykyşlary hem boldy. Dabaranyň ahyrynda kasam okaldy. Kasamdan soň, sabyrsyzlyk bilen garaşylan soňky jaň hem kakyldy. Mekdep okuwçylarynyň käbirleri ellerindäki kepderilerini asmana uçurdylar. Toý meýdançasynyň üstünden asylyp goýlan içi şarly haltadan şarlar döküldi.
Şondan soň “soňky jaň” dabarasy mekdebiň klas otaglarynda dowam etdi. Mekdep mugallymlarydyr okuwçylaryň we olaryň ene-atalarynyň gatnaşmagynda gurnalan “çaý içişlikden” soň, mekdeplerde geçen “soňky jaň” dabaralary tamamlandy.
“Soňky jaň” dabarasy bilen bagly geçirilýän baýramçylyk çäreleri Aşgabadyň “Watan”, “Türkmenistan” kinokonsert merkezlerinde, “Ylham” seýilgähinde we döwlet sirkiniň öňündäki meýdançada hem bolup geçdi.
Paýtagtyň kafelerinde, restoranlarynda hem mekdebi tamamalaýan uçurymlary baýramçylyk agşamlaryny, oturylşyklaryny geçirip, “soňky jaň” baýramçylygyny belleýärler. “Soňky jaň” dabaralary daňa çenli dowam eder diýlip garaşylýar.


text:
Penşenbe güni Pakistanyň Punjab welaýatyndaky Multan şäherinde näbelli ýaragly adamlar saýlawlar bilen bagly üýşmeleňe hüjüm edip, ýurduň ozalky premýer-ministri Ýusuf Reza Gilaniniň ogly Haýder Gilanini alyp gaçdylar.
Haýder Gilani 11-nji maýda geçiriljek saýlawlarda welaýat geňeşine dalaş etmek üçin özüni hasaba aldyrypdy.
Polisiýa Haýder Gilanini alyp gaçan ýaragly adamlaryň onuň bir janpenasyny atyp öldürendiklerini we bäş adamy ýaralandyklaryny aýdýar. Bu hüjümiň jogapkärçiligini häzirlikçe hiç bir topar öz üstüne almandyr.
Penşenbe güni Pakistanyň parlamentine we ýerli geňeşlerine geçriljek saýlawlar üçin alnyp barylýan agitasiýa-propoganda kampaniýasynyň iň soňky güni. Soňky günler Pakistanda dalaşgärlere we saýlaw kampaniýalaryna edilýän hüjümler has güýçlendi.


text:
Aşgabat, 2-nji ýanwar. «Türkmenportal».
Täze ýylyň ilkinji güni paýtagtymyzdaky “Älem” medeni-dynç alyş merkeziniň, Türkmen döwlet sirkiniň ertekiler meýdançasyna we «Maslahat köşgüne» ýaş türkmenistanlylary Aýazbaba bilen Garpamygyň, Gündogar senenamasy boýunça 2015-nji ýylyň nyşany hasaplanýan guzujygyň hem-de döredijilik toparlarynyň gatnaşmagyndaky gyzykly çykyşlara tomaşa etmäge çagyrdylar.
Biziň ýurdumyzda Täze ýyl halkymyz tarapyndan iň oňat görülýän baýramçylyklaryň biri bolup durýar. Däp bolşy ýaly, bu baýramçylyk guramaçylyk taýdan ýokary derejede, giňden, şadyýanlyk bilen we dabaraly hem-de parahatçylyga, ýagşylyga, şatlyk-şagalaňa we myhmansöýerlige mahsus ýagdaýda garşylanýar. Ýurdumyzyň meýdançasynda goýlan owadan Baş arçasynyň ýanynda aşgabatlylaryň we paýtagtyň myhmanlarynyň müňlerçesi ýygnanýarlar.
Ýurdumyzyň Baş arçasynyň ýanynda paýtagtymyzyň çagalary we welaýatlardan gelen myhmanlar ýygnanýarlar, olar arçanyň gözelligini hem-de “Älem” meýdançasyndaky şäherjikde Täze ýyla mahsus çärelere syn edýärler. Baş döwlet Täze ýyl arçasynyň ýanyndaky şowhunly tomaşa hemmeler bilen birlikde, “Döwletliler köşgünde” terbiýelenýänler, okuwda tapawutlanan mekdep okuwçylary, intellektual olimpiadanyň ýeňijileri, döredijilik we sport, şol sanda halkara derejesindäki bäsleşikleriň ýeňijileri bolan ýaşlar gatnaşýarlar. Tomaşalar merkeziniň zallarynda-da çagalar üçin dürli çäreler guralýar. Bu ýerde çagalar attraksionlarda aýlanýarlar, kompýuterde başdan geçirmeleriň we oýunlaryň dünýäsine gyzyklanma bilen aralaşýarlar.
Türkmenistanyň Prezidentiniň adyndan gowşurylan ajaýyp sowgatlar dabara gatnaşýan ýaşlarda baýramçylyk babatda ýatdan çykmajak täsir galdyrdy. Döwlet Baştutanymyzyň adyndan “Döwletliler köşgünde” terbiýelenýänlere ýörite sowgatlar berildi.
Türkmenistanyň Bilim ministrligi, Medeniýet ministrligi hem Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komiteti, paýtagtymyzyň we welaýatlaryň häkimlikleri tarapyndan guralýan baýramçylyk çäreleri mekdep okuwçylarynyň dynç alyş günlerinde dowam eder we 10-njy ýanwarda tamamlanar. Şu döwürde paýtagtymyza gelýän ýaş türkmenistanlylar üçin Aşgabat şäheri, dynç alyş merkezleri, teatrlary we paýtagtymyzyň gözel künjekleri boýunça gyzykly gezelençler guralar. Şeýle-de ýaş türkmenistanlylaryň müňlerçesi gyşky dynç alyş möwsüminde Gökderedäki çagalar-sagaldyş dynç alyş merkezlerinde bolarlar.


text:
Daşary ýurt walýutasyna Russiýadan, Şotlandiýadan, Gonkongdan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Türkiýeden, Owganystandan, Gyrgyzystandan we Ukrainadan gelen telekeçiler azyklyk bugdaýy, arassalanan pagta ýagyny, nah ýüplügi, pagta lintini, süýüm ulýugyni, şeýle hem pagta galyndysyny satyn aldylar. Geleşikleriň umumy bahasy ABŞ-nyň 3 million 70 müň dollaryndan gowrak boldy.
Manat serişdelerine Hindistandan we Pakistandan gelen täjirler jemi bahasy 4 million manatdan gowrak nah ýüplügi satyn aldylar.
“Türkmenistan: hepdäniň wakalary”, TDH.


text:
Jübi telefonyndan ýa internetden peýdalanýan adamlaryň sany gün saýyn artýar. Munuň çalt artýan ýeri hem Gündogar Ýewropa we Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy.
Birleşen Milletler Guramasynyň Söwda organy UNCTAD öz täze raportynda jübi telefonyna abunaçylaryň sanynyň 2008-nji ýylyň aýagynda 4 milliarda baranlygyny habar berýär. 2007-nji ýyl bilen deňäniňde 2008-de artyş az-kem peselen hem bolsa, ol ýene-de 20 prosente golaý bolupdyr.
“2003-nji, 2008-nji ýyllar aralygynda jübi telefonyndan peýdalanýanlaryň sanynyň ýokary derejede artan ýerleri öňki Sowet respubliklary we Ýewropa Bileleşigine täze agza ýurtlar” diýip, bu raporty düzen Torbýörn Fredriksson aýdýar.
Fredrikssonyň pikiriçe, jübi telefony indi zerurlyk: “Bu jübi telefonynyň indi bir artykmaç zynat däl-de, zerurlykdygyny görkezýär. Oňa öwrenişen adam soňra asla ondan aýrylmaýar”.
Ýurtlara görä görkezijiler
Öten ýyl regionda birinji orunda duran Montenegro boldy. Onuň her bir 100 ýaşaýjysyna 230-dan agdyk telefon düşýär. Bu hem 5 ýylyň içinde 160 prosent artyş diýmekdir. Şu döwrüň içinde Orsýet bilen Ukrainada jübi telefonyny edinenleriň sany iki esseden ýokary. Kawkazda 83 prosent artyş bilen goňşularynyň arasynda birinji orny eýelän Ermenistan. Gürjüstanda bu ugurdan ösüş 70, Azerbeýjanda 55 prosent.
Regionda 21% artyş bilen iň yzda durýan Türkmenistan. Emma ýakynda, jübi telefony boýunça Türkmenistanyň iň uly operatory bolan MTS kompaniýasy bu ýurtdaky abonentleriniň sanynyň şu ýylyň fewral aýyndan bari 500 müň adam köpelip, jemi ulanýanlaryň sanynyň 1,5 milliondan geçendigini habar berdi.
Dünýäde ýokary orunlary eýelän 20 ýurduň biri Bosniýa. Ol ýerde internete goşulanlaryň sany 2003 bilen 2008-nji ýyllaryň aralygynda, ýagny bäş ýylyň içinde 21 prosent artdy. Moldowada we Eýranda-da şeýle.
Geçiş ýagdaýyndaky ykdysadyýetleriň arasynda iň ýokary orunda durýan Horwatiýa
Raportda internetden peýdalanýanlaryň sanynyň dünýä boýunça öten ýylyň aýagynda 1,4 milliarda baranlygy aýdylýar. Bu 2007-däkiden 15 prosent ýokary. Bularyň aglabasy hem ösüp gelýän ýurtlarda. Munda iň ýokary paý Hytaýyňky. Ol ýerde 300 milliona golaý adam internetden peýdalanýar. Ikinji orny 190 million bilen Amerikanyň Birleşen Ştatlary eýeleýär.
Raportda özbaşdak liniýaly internetden peýdalanýanlar bilen oňa gurby çatmaýanlaryň arasyndaky tapawut barha artýar diýip, duýduryş berilýär. Gurply ýurtlarda ilatyň üçden biri özbaşdak liniýaly internetden peýdalanyp bilýär.
“Bu barada geçiş ýagdaýyndaky ykdysadyýetleriň arasynda 11 prosent bilen iň ýokary orunda durýan Horwatiýa. Makedoniýada bu san – 8%, Orsýet hem – 5% deň. Şundan görnüşi ýaly, entek bu ugurda ösüşiň potensialy uly” diýip, Fredriksson belleýär.


text:
4-nji dekabrda Orsýetde parlament saýlawlary geçirilýär. Bu saýlawlarda 450 orunlyk Döwlet Dumasyndaky deputatlyk ýerlerini eýelemek üçin 7 partiýadan öňe sürlen kandidatlar özara dalaş edýärler.
Orsýetde saýlamak hukugy bolan 110 million adam ýaşaýar.
Orsýetiň Merkezi saýlaw kommissiýasy saýlawlarda ýüze çykan kanun bozulmalary bilen bagly özüne saýlawçylardan hem syýasy partiýalardan 70-e golaý şikaýatyň gelip gowşandygyny aýdýar.
Saýlawçylaryň hak-hukuklaryny goraýan “Golos” atly assosiasiýa saýlawlaryň dowamynda kanun bozulmalaryň has köp bolandygyny habar berýär. Bu gurama bir ýarym müňe golaý adam şikaýat bilen ýüz tutupdyr.
Wideo: Saýlaw güni Moskwanyň ençeme ýerlerine polisiýa işgärleri ýerleşdirildi. Gyzyl meýdança baryp bolanok. Nägile raýatlaryň käbiriniň tussag edilendigi habar berilýär.
4-nji dekabrda, näbelli sebäplere görä, Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Rus gullugynyň habarçysynyň Orsýetiň Merkezi saýlaw kommissiýasynyň maglumatlar merkezinde öňünden alan akkreditasiýasy ýatyryldy.
Orsýetde “Eho Moskwy”, “Kommersant” ýaly internet saýtlaryna haker hüjümleri amala aşyrylyp, olar petiklendi. Şeýle hem 4-nji dekabrda ors oppozisiýasynyň liderleriniň biri Sergeý Udaltsowyň tussag edilendigi aýdylýar. Resmi taýdan hasaba alynmadyk “Çepçi Front” partiýasynyň lideri saýlawlara garşy protest çäresine barýarka tussag edilipdir.
ÝHHG-e Orsýetdäki saýlawlara öz 300-e golaý synçysynyň gatnaşýandygyny habar berdi.
Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugynyň Moskwadaky habarçysy Gözel Hudaýberdiýewa özi bilen söhbetdeş bolan saýlawçylaryň köpüsiniň ýurdy dolandyrýan “Ýedinaýa Rossiýa”, ýagny “Bütewi Orsýet” partiýasyna ses bermejekdiklerini aýdandyklaryny habar berdi.


text:
Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko gündogar Ukrainadaky konflikti soňlamagy maksat edinýän teklibiň işläp biljegini aýdýar.
Poroşenko bu pikiri Mýunhende geçýän howpsuzlyk konferensiýasyna geleninden gysga wagt soň aýtdy.
Ol german kansleri Angela Merkel we fransuz prezidenti Fransua Olland bilen 5-nji fewralda Kiýewde, 6-njy fewralda rus prezidenti Wladimir Putin bilen Moskwada ara alnyp maslahatlaşylan teklibi nazarda tutýar.
«Roýters» habar gullugy Poroşenkonyň bu teklip işläp bilermi diýen soraga «Hawa» diýendigini ýazýar.
«Konstruktiw gepleşik»
German we fransuz liderleriniň Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bilen geçiren bäş sagatdan gowrak gepleşigi Ukrainadaky krizisi çözmek ylalaşygy babatda bir sözem aýdylman soňlandy.
Kremliň sözçüsi Dmitriý Peskow Putin Moskwada 6-njy fewralda german kansleri Angela Merkel we fransuz prezidenti Fransua Olland bilen «konstruktiw gepleşik» geçirdi diýdi.
Kreml gepleşiklerinde nämäniň ara alnyp maslahatlaşylandygy baradaky jikme-jiklikler aýdylmady.
Peskow liderler belarus paýtagty Minskde, sentýabrda gelnen ýaraşyk şertnamasynyň durmuşa geçirilmegi babatda düzülmegi mümkin bilelikdäki dokument üstünde işlemegi dowam etdirmek barada ylalaşdylar diýdi.
Ol Putin, Merkel, Olland dagy 8-nji fewralda ukrain prezidenti Petro Poroşenko bilen telefonda maslahat eder diýdi.
Waşingtonda bu duşuşyga ynamsyzlyk bilen garaldy.
«Men bu olaryň [aýdylýan zatlary] diňleýändigini aňladýan pozitiw alamat diýip biljek däl» diýip, Döwlet departamentiniň sözçüsi Mariýe Harf Orsýeti nazara alyp aýtdy. «Olar diňlediler. Ýöne olar hiç bir hereket etmediler.»
«Ilkinji ädim»
Olland Orsýete gelmezinden öň bu gepleşikleri «ilkinji ädim» atlandyrdy, Merkel bolsa Moskwadaky duşuşygyň ýaraşyk ylalaşygyna getirjegi açyk-aýdyň däl diýdi.
Merkel we Olland 5-nji fewralda Kiýewe baryp, Poroşenko bilen özleriniň täze parahatçylyk teklibi diýip atlandyran planlaryny maslahatlaşdylar.
Gündogar Ukrainada 2014-nji ýylyň aprelinden bäri ukrain hökümet güýçleri bilen orsýetçi separatistleriň arasynda barýan söweşlerde 5350-den gowrak adam öldürildi we Günbatar bilen Orsýetiň arasynda Sowuk uruş döwründen bäri görülmedik krizis döredi.
Zorlukly wakalaryň dekabrdaky köşeşmesinden soň, birnäçe ýerde darkaş turdy.
Debaltsewe, Donetsk bilen Luhansk, pitneçiler tarapyndan eýelenen iň uly şäherleriň arasyndaky ortalyk nokat söweşiň esasy gyzan ýeri boldy.
6-njy fewralda, Debaltsewede galan asuda adamlaryň howpsuz ýere çykmagyna şert döretmek üçin, gysga wagtlyk ýaraşyk gurnaldy.
Iki tarap hem awtobus kerwenlerini iberip, ýaşaýjylara öz isleglerine görä, hökümet ýa-da pitneçiler territoriýasyna çykmaga mümkinçilik berdi.
Hökümetiň awtobuslary adamdan doly gaýtdy, pitneçileriň awtobuslary bolsa köplenç boş dolandy.
Ýarag kömegi berilmelimi?
Germaniýa bilen Fransiýanyň täze diplomatiki tagallalary prezident Barak Obamanyň ukrainalylary ýaraglandyrmalymy ýa däl diýen meseläni ara alyp maslahatlaşýan wagtyna gabat geldi, ýewropa liderleriniň köpüsi ýaraglandyrmak meselesine garşy çykýar.
Birleşen Ştatlaryň generaly Filip Bridlowe 6-njy fewralda, NATO-nyň ýokary harby komandirleriniň Mýunhende geçirilen howpsuzlyk duşuşygynda özüniň ýarag ibermegiň tarapyndadygyny ýaňzydyp, Günbatar «gural torbasyndaky ähli guraly» ulanmaly diýdi.
Emma Germaniýanyň goranmak ministri Ursula won der Leýen şol konferensiýada «Ýarag ibermek bilen, biziň Ukrainadaky halkyň ýagdaýyny gowulandyrjagymyza gözümiz ýetikmi? Biz hakykatdanam Ukraina Orsýetiň harby maşynyna garşy durup, ýeňip biler öýdýärismi?» diýdi.
Günbatar ýurtlary Putini pitneçilere ýarag we esger kömegini ibermekde aýyplaýarlar, Moskwa pitneçilere ýardam berýändigini ret edýär.
Pitneçiler ýanwarda hüjüme başlap, uly ilerleme etdiler.
Ýewropa we ABŞ 'bile durmaly'
ABŞ-nyň wise-prezidenti Jo Baýden Mýunhendäki howpsuzlyk konferensiýasyna ugramazyndan öň, Brýusselde çykyş edip, Ýewropa bilen ABŞ-nyň «birlikde durmagyna» çagyrdy.
"Orsýete Ýewropanyň kartasyny täzeden çyzmaga rugsat berip bolmaz, sebäbi olar edil şuny edýär» diýip, Baýden aýtdy.
Ukrainanyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýuk harby kömek barada täze haýyş bilen ýüzlendi.
"Ýewropadaky parahatçylyk Ukrainadaky parahatçylyga bagly, bu parahatçylygy gazanmak üçin Ukrainanyň özüni goramak serişdeleri bolmaly. Hüjüm operasiýalary üçin däl, goranmak operasiýalary üçin» diýip, ol aýtdy.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Täjigistanyň Adalat ministrligi Täjigistanyň Yslamçy gaýtadan döreýiş partiýasyny gadagan etdi. Ozalky Sowet Soýuzynyň territoriýasynda resmi taýdan hasaba alnan ýeke-täk yslam partiýasynyň öz işlerini togtatmagy üçin 10 gün wagt berildi.
Ministrligiň 28-nji awgustda çykaran kararyna görä, Täjigistanyň Yslamçy gaýtadan döreýiş partiýasy, agza sanynyň resmi taýdan hasaba alnan partiýadan talap edilýän möçberden azlygy sebäpli, kanuny esasda işlemegini dowam etdirip bilmeýär. Adalat ministrligi bu partiýanyň Täjigistanyň çar künjegindäki şäherlerde we etraplarda ýerleşýän 58 bölüminiň ählisiniň ýapylmalydygyny aýtdy.
Bu habar Yslamçy gaýtadan döreýiş partiýasynyň ýolbaşçylary Duşenbede žurnalistlere, täjik häkimiýetleriniň döredýän bökdençliklerine, şol sanda 24-nji awgustda paýtagtdaky ofislerini zor bilen ýapmaklaryna garamazdan, öz partiýalarynyň syýasy işjeňliklerini dowam etdirjegini aýdan gününden bir gün soň ýaýrady.
Ministrligiň beýanatyna görä, Yslamçy partiýa nobatdaky kongresini hem geçirip bilmez, ýagny onuň Duşenbedäki hususy jaýlaryň birinde döredilen edarasy hem bikanun hasaplanylýar.
Partiýanyň başlygy Muhiddin Kabiri mart aýyndan bäri Täjigistandan daşarda we ol 28-nji awgustda Azatlyk radiosynyň Täjik gullugy bilen söhbetdeşlikde partiýanyň syýasy geňeşiniň bu dörän ýagdaýy ara alyp maslahatlaşjakdygyny hem-de gelnen netijeleriň jemgyýetçilige aýan ediljegini aýtdy.
Azatlyk radiosynyň websaýtynda pikirini galdyran partiýa agzalarynyň biri Saýdumar Husaýni Adalat ministrliginiň beýanatyny «häkimiýetleriň partiýa görkezýän goşmaça basyşy» hökmünde häsiýetlendirdi.
«Ýurtdaky syýasy partiýalary diňe Ýokary suduň gadagan edip bilýändigine garamazdan, bu Yslamçy gaýtadan döreýiş partiýasynyň işjeňligine abanýan hakyky howp» diýip, Husaýni aýdýar.
Yslamçy gaýtadan döreýiş partiýasynyň agzalary we goldawçylary 27-nji awgustda geçirmekligi planlaşdyran metbugat ýygnaklarynyň ýerini üýtgedip, ony paýtagtda bir hususy jaýda geçirmeli boldular. Sebäbi ýygnagyň geçmeli ýeriniň, Şeraton Duşenbe oteliniň menejeri, elektrik problemalary sebäpli, bu çäräniň geçirilmegine mümkinçilik bolmajagyny aýtdy.
Partiýa ýolbaşçylary hususy jaýda geçirilen ýygnaklarynda hökümetden Yslamçy gaýtadan döreýiş partiýasynyň Duşenbedäki resmi edarasyny gaýtadan açmagyna rugsat bermegini talap etdiler. Olar bu edaranyň 11-nji sentýabrda geçirilmeli partiýa gurultaýynyň öňüni almak üçin ýapylandygyny aýdýarlar. Aýdylmagyna görä, partiýa bu gurultaýda täze ýolbaşçylaryny saýlamakçy eken.
Açyk syýasy çekişme
Yslamçy partiýanyň ýolbaşçylary açyk syýasy diskussiýa gaýdap gelmäge çagyrdylar we Täjigistanyň saýlaw sistemasynyň ne azat, ne-de adalatlydygyny aýtdylar.
Täjigistanyň Yslamçy gaýtadan döreýiş partiýasy ýurtda 1992-1997-nji ýyllarda bolan we onlarça müň adamyň ölümine, milliondan gowrak adamyň ýaşaýan ýerinden göçürilmegine getiren weýrançylykly raýat urşunda möhüm rol oýnady.
Bu partiýa Täjigistanyň parlamentinde 15 ýyllap, martda bolan soňky parlament saýlawlarynda ýeňlişe uçraýança wekilçilik etdi we saýlawlaryň resmi netijelerini sorag astyna aldy. Yslamçy gaýtadan döreýiş partiýasynyň wekilleriniň pikirine görä, bu saýlawlarda galplyga ýol berildi.
Kabiriniň kärdeşleri onuň daşary ýurtdan Täjigistana dolanmalydygyny, sebäbi munuň howpsuz däldigini aýdýarlar. Olar bu meselede bosgunlykdaky başga bir oppozisiýa lideriniň, 24-ler toparyny esaslandyryjy Umarali Kuwatowyň martda Stambulda janyna kast edilip öldürilendigini tutaryk edinýärler.
Prezident Emomali Rahmonyň daşary ýurtlarda ýaşaýan garşydaşlarynyň käsi Kuwatowyň janyna kast edilmeginiň täjik häkimiýetleri tarapyndan gurnalandygyny ýaňzydýar.
Täjigistana 1992-nji ýyldan bäri ýolbaşçylyk edýän Rahmon awtoritar dolandyryş usulynda, ýurduň adam hukuklarynyň, graždan azatlyklarynyň ýaramazlygynda tankyt edilýär.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
ABŞ-nyň Astanadaky ilçihanasy Gazagystanyň žurnalistler birleşiginiň başlygynyň we onuň oglunyň türme tussaglygyna höküm edilmeginden alada bildirdi.
Seýtgazy Mataýew we onuň ogly Aset, KAZTAG habar gullugynyň direktory 3-nji oktýabrda degişlilikde üç we bäş ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.
Olaryň ikisi hem maliýe serişdelerini nädogry ulanmak we salgytdan gaçmak aýyplamalaryny ret etdi.
ABŞ-nyň ilçihanasynyň 6-njy oktýabrdaky beýanatynda Mataýewleriň jenaýatda ýazgarylmagy “Gazagystandaky garaşsyz metbugatyň çäklendirmelerini we onuň pikir azatlygy babatyndaky netijelerini” görkezdi diýilýär.
"Biz Gazagystanda garaşsyz medianyň ornunyň azalmagy babatdaky halkara aladalaryna goşulýarys. ABŞ-Gazagystan hyzmatdaşlygynyň ruhuna laýyklykda, biz Gazagystanyň hökümetini, esasy adam hukuklary hökmünde, söz azatlygyny saklap galmaga hem-de ähli raýatlar üçin üpjün edilmeli hukuk proseduralaryny berjaý etmäge çagyrýarys” diýip, beýanatda aýdylýar.


text:
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan, hökümete garşy geçirilýän köpçülikleýin protestlere garamazdan, Stambulyň Taksim meýdanyndaky gaýtadan gurmak proýektini hökümetiň durmuşa geçirjekdigini aýtdy.
Erdogan penşenbe güni Tunisde habarçylaryň öňünde eden çykyşynda, ýurtdaky ýowuz demonstrasiýalara gatnaşanlaryň käbirlerini terrorist diýip atlandyrdy. Erdogan bu pikiriň jikme-jigine girmedi.
Türkiýede hökümete garşy demonstrasiýalar, Stambulyň Taksim meýdanyndaky gaýtadan gurmak proýektine garşylyk görkezilip başlanypdy. Şonda polisiýanyň protestçileri basyp ýatyrmaga synanyşmagy bilen, ol ýurduň Stambul şäherinden, paýtagt Ankara we beýleki şäherlerine ýaýrady.
Erdogan protestleri demokratik däl diýip atlandyryp, ony ekstremistleriň gurnandygyny aýtdy. Muňa garamazdan, onuň orunbasary Bülent Arynç polisiýanyň ulanan zorluklary üçin ötünç sorady.
Çarşenbe güni kärdeşler arkalaşygynyň müňlerçe agzalary hem Taksim meýdanyndaky protestlere goşulyp, aktiwistler Stambulyň, Ankaranyň we beýleki şäherleriň polisiýa ýolbaşçylarynyň wezipelerinden çekilmegine çagyryş etdiler.
Geçen hepdäniň anna güni başlanan protestlerde, häzirki güne çenli üç adam, şol sanda bir polisiýa işgäri ölüp, müňlerçe adamyň, şol sanda polisiýa işgärleriniň hem ýaralanandygy aýdylýar.


text:
«Talyban» haýbatlaryna garamazdan, owgan saýlawçylary Kabulda prezident saýlawlarynyň ikinji tapgyrynda ses bermek üçin uzyn nobatlara düzüldi.
Ozalky daşary işler ministri Abdylla Abdylla Bütindünýä bankynyň ozalky ykdysatçysy, ozalky maliýe ministri Aşraf Gani bilen möhleti dolan prezident Hamid Karzaýyň ornuny almak ugrunda bäsleşýär.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Owgan gullugynyň Kabul býurosynyň başlygy Abdul Hamid Mohmand ses berişligiň häzire çenli gowy barýandygyny aýtdy.
"Hatda Logar welaýaty ýaly howpsuzlygyň iň pes ýerlerinde hem köp aýal we erkek ses bermäge gatnaşdy” diýip, ol sözüniň üstüne goşdy.
"Ýurtda parahatçylyk üçin ses berdim"
Abdylla Abdylla Kabulda ses bereninden soň, Owganystanyň halkyna ýüzlenip, şeýle diýdi: "Bu siziň günüňiz, bu biziň günümiz, bu gün Owganystanyň güni.”
“Olara has gowy günler garaşýar, olara has abadan durmuş garaşýar, olara parahatçylykly ýaşaýyş garaşýar» diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Karzaý bolsa şeýle diýdi: “Adamlaryň saýlaw uçastoklaryna toplanmagy we ses bermegi ýurdy has gowy durnuklylyga, has gowy dolandyryşa we has gowy durmuşa elter.”
Owganystanyň Garaşsyz saýlaw komissiýasynyň başlygy Ahmad Ýusuf Nuristani saýlawçylary we gözegçileri guramaçylaryň saýlaw prosesiniň kanuny ýeňijini ýüze çykarjagyna ynandyrmaga çalyşdy.
'Taryhy' saýlawyň nobatlary
Resmileriň maglumatlaryna görä, Kabulyň köçelerine müňlerçe howpsuzlyk esgeri ýerleşdirildi, ýurt boýunça bolsa 40 müň çemesi esger saýlawçylaryň howpsuzlygyna esewan bolýar.
«Talyban» saýlawdan öň hüjümlerini ýygjamlatdy we ilatyň saýlaw uçastoklaryndan daşda durmalydygyny aýdyp, haýbat atdy. Emma häzire çenli uly bir hüjümiň bolandygy eşidilmedi.
Owgan paýtagtynyň demirgazygynda üç partlamanyň, günbatarynda bolsa bir partlamanyň bolandygy habar berildi. Emma bu partlamalarda pida bolanyň ýokdugy aýdylýar.
Çagalaryň ölümi
Gündogardaky Host welaýatynyň gubernatorynyň orunbasary Abdul Wahed Pathan dpa habar gullugyna Alişer etrabynda bir öýe düşen raketanyň bäş çagany öldürendigini, altysyny bolsa ýaralandygyny aýtdy.
Pathan saýlawyň gidişiniň umuman «kadalydygyny», emma käbir saýlaw nokatlarynda ses berilýän býulletenleriň gutarandygyny aýtdy.
AFP habar gullugy gündogarda bir raketanyň saýlaw uçastogyna düşüp, iki saýlawçyny öldürendigini habar berdi.
Owganystanyň Garaşsyz saýlaw komissiýasynyň sözçüsi Nur Muhammad Nur Azatlyk radiosynyň Owgan gullugyna saýlaw prosesiniň «üstünlikli» bolandygyny aýtdy.
"Aýgytly saýlawçylary gördüm"
Ýewropa Bileleşiginiň saýlaw gözegçiligi toparynyň baş synçysy Thijs Berman saýlaw uçastoklaryna baryp göreninden soň, "Meniň gören zatlaryma görä, bu hüşgär howpsuzlyk ýagdaýynda geçirilen örän asuda saýlaw güni boldy."
"Birinji tapgyrda bolşy ýaly, men örän aýgytly saýlawçylary gördüm" diýip, Berman «Roýters» habar gullugyna aýtdy.
Owganystanyň Içeri işler ministrliginiň sözçüsi Sidik Sidiki 14-nji iýunda Azatlyk radiosyna şeýle diýdi:
"Ýene bir gezek aýdýaryn, saýlawlar örän gowy atmosfearada geçdi we ses berişligiň tamam bolandygy resmi taýdan yglan edildi. Biz muňa örän gowy baha berýäris. Biz aýratyn bir synaga duçar bolmadyk. Biz ýurt boýunça howpsuzlyk güýçlerini nyşana alýan 150 hüjümi hasaba aldyk, emma, allanyň ýardamy bilen, olaryň hemmesi yzyna serpikdirildi."
Bu Owganystanda häkimiýetiň ilkinji gezek demokratik esaslarda bir adamdan başgasyna geçmegi bolmaly.
5-nji aprelde geçen saýlawlarda Abdyllanyň öňe saýlanandygy aýdylýar.
Prezident saýlawlarynyň soňky netijeleriniň 22-nji iýulda yglan edilmegine garaşylýar.


text:
Anna güni Norwegiýanyň sudy 77 adamyň ölüminde öz günäsini boýun alýan Anders Breýwigi psihiki taýdan sagdyn hasaplap, ony 21 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Bu möhlet Norwegiýanyň kanunçylygyna görä berilýän iň uzak tussaglyk möhletidir. Ýöne tussaglyga höküm edilen şahsyýet jemgyýet üçin howply hasaplanan halatynda, sud bu möhleti uzaldybam bilýär.
Norwegiýanyň sudy 33 ýaşly Anders Breýwigi 2011-nji ýylyň iýulynda Oslo şäherinde partlama amala aşyryp, ilki 8 adamy, şol günüň ikinji ýarymynda-da Utoýa adasynda ýaragly hüjüm edip, 69 adamy öldürenlikde günäli tapdy.
Anders Breýwigiň özi özüniň bu hüjümini ýurduň dolandyryjy Zähmet partiýasynyň musulmanlaryň immigrasiýasyny goldap alyp barýan syýasatyna garşy gören protest çäresi hökmünde düşündirýär.


text:
Täjigistanyň prezidenti Emomali Rahmon öz gyzyny prezident administrasiýasynyň başlygy edip belläp, öz maşgalasynyň güýç-gudratyny öňdäki ýyllarda hem berkitmek maksady bilen edilýäne meňzeş ýene bir göçüm etdi.
Ozoda Rahmonyň prezident administrasiýasynyň başlygy edilip bellenendigi 27-nji ýanwarda yglan edildi.
Rahmonyň ýedi gyzynyň biri bolan 38 ýaşly Ozoda 2014-nji ýylyň maý aýyndan bäri ýurduň daşary işler ministriniň birinji orunbasary bolup işledi.
Ol Täjigistanyň Milli uniwersitetini gutaranyndan soň 2004-nji ýyldan 2006-njy ýyla çenli Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda okady.
"Milletiň lideri"
Onuň kakasy Sowet Soýuzy dargap, Täjigistan garaşsyz bolanyndan bir ýyl soň, ýagny 1992-nji ýyldan bäri ýurda ýolbaşçylyk edip gelýär.
Dekabr aýynyň aýaklarynda Rahmon özüne "milletiň lideri" diýen ady berýän kanuna gol çekdi. Bu kanun boýunça ol we onuň maşgala agzalary ömürboýy kanun taýdan jogapkärçilige çekilip bilinmeýär. Kanuna girizilmegi göz öňünde tutulan başga bir üýtgetme referendum arkaly tassyklansa, onda ol prezidentlige, möhlet taýdan çäklendirmesiz, telim gezek saýlanyp bilinýär.
Ýöne Rahmonyň häkimiýeti geljekde öz maşgalasynyň elinde saklamak üçin, başga planlarynyň hem bar bolmagy mümkin. Mysal üçin, öten hepde kanun çykaryjylar konstitusiýa girizmeli bir düzedişi oňladylar. Onda prezidentlik üçin iň pes ýaşy 35-den 30-a getirmek göz öňünde tutulýar.
Muňa köplenç Rahmonyň iki oglunyň iň ulusy bolan 28 ýaşly Rustam Emomaliniň 2020-nji ýylda geçjek prezidentlik saýlawlaryna goşulmagy üçin edilen teklip diýip garalýar. Bu barada hem referendum geçmeli. Referendumyň geçiriljek wagty entek belli bolmasa-da, berk kontrollyk astyndaky ýurtda netijesi welin o diýen näbelli hem däl.
Rahmonyň garyndaşlary
2013-nji ýylda Täjigistanyň Gümrük gullugyna ýolbaşçylyk eden Rustam Emomali öten ýyl döwletiň korrupsiýa garşy göreş alyp barýan agentliginiň başlygy edip bellenildi.
Täjigistanda saýlawlar giňden ýaýran karamlyklar hakdaky gürrüňler bilen baglanyşykly bolýar.
Öňki sowet respublikalarynyň iň garyplarynyň biri bolan Täjigistanda uly resmi wezipeleri eýeleýänler we ýurduň düşewüntli söwda ulgamlaryna gözegçilik edýänler köplenç Rahmonyň garyndaşlary.
Mysal üçin, Ozoda Rahmonyň adamsy Jamollidin Nuralizoda Täjigistanyň Merkezi bankynyň başlygynyň orunbasary.
Prezidentiň bajasy Hasan Asadullozoda hem ýurduň iň uly söwda banky Oriýonbankyň başlygy. Aýdylyşyna görä, Täjigistanyň esasy eksport harydy bolan alýumin söwdasy şonuň elinde.
Sowet döwründe bir kolhoza ýolbaşçylyk eden Rahmon Orta Aziýada kän ýyllap häkimiýet başynda oturan prezidentleriň biri. Ol başgaça pikirlere köp çydamlylyk görkezenok. Halkara adam hukuklary toparlary, şeýle hem ýurduň içindäki tankytçylar ony adam hukuklaryny bozýanlykda aýyplaýarlar.


text:
Şu gün Aşgabatda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Belarusyň prezidenti Aleksandr Lukaşenko bilen duşuşyk geçirdi.
Geçirilen gepleşiklerden soň, ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy ösdürmeklige degişli birnäçe möhüm dokumentlere gol çekilendigi habar berilýär.
Lukaşenko duşuşykda prezident Berdimuhamedowa ýüzlenip: “Siziň prezidentlik möhletiňiziň iň bolmanda meniň prezidentligim tamamlanýança dowam etmegini islärdim. Maňa siziň bilen işleşmek ýakymly” diýdi. Bu barada Belarusyň “BelTA” habarlar gullugy maglumat berýär.
Berdimuhamedow “Türkmenistanyň we Belarusyň dünýä arenasynda birmeňzeş pozisiýalarynyň bolmagyna guwanýandygyny” aýdypdyr.
Belarusyň prezidenti paýtagt Aşgabada çarşenbe güni giçlik gelipdi. Bu Lukoşenkonyň geçen ýylyň dekabryndaky dawaly prezidentlik saýlawlarynda ýeňiş gazanmagyndan soň amala aşyrýan ilkinji daşary ýurt saparydyr.


text:
Türkmenistanda harby gulluga çagyryş çäreleriniň dowam edýän häzirki günlerinde edil şu mesele bilen bagly öz başymdan geçen bir waka ýadyma düşdi. Meniň klasdaşym, kiçilikden arkadaşym, syrdaşym Alladurdy baradaky bu waka edil düýnki bolan hadysa ýaly ýadymda…
Resmi ady Alladurdam bolsa, onuň adyny ähli goňsular kiçeldipmi ýa gowy görüpmi, “Allaş” diýip tutýarlar.
Allaş meniň deň-duşlarymyň arasynda iň ýakyn dostum. Ikimiziň ýaşlykdan, birhili, jynymyz alyşyar. Mekdebi tamamlamsoň, men 2008-nji ýylda okuw diýip öýden çykyp gitdim. Özüm ýaly okuwa giden köp boldy. Emma biziň Aşgabada baranymyzdan gaýdanymyz tiz boldy.
Aramyzda mekdebi oňat bahalar bilen tamamlanlar bolsa-da, barymyz güpürdäp yzymyza gaýtdyk. Giriş söhbetdeşligini geçiren mugallymlar, näçe jan etsegem, biziň aýdýanlarymyzy diňlejegem bolmadylar. “Indiki ýyl gelip, bagtyňyzy synap göräýiň” diýip, yzymyza ugratdylar.
2009-njy ýylda men-ä okuw bagtymy synamak üçin daşary ýurtlaryň birine gitdim, şol ýylyň güýzünde-de Allaşy we beýleki 18 ýaşa ýeten oglanlary, saçlaryny syryp, goşun gullugyna äkitdiler.
Gullukdan soňky gyzykly gürrüňler
Iki ýyldan soň, 2011-ň dekabrynda oglanlar armiýadan gaýdyp geldiler. Däp boýunça, goşun gullugyndan aman-sag dolanyp gelen oglanlaryň şanyna olaryň ene-atalary Hudaý ýolyna sadakalar berdiler, molla çagyryp, aýat-töwir galdyrtdylar.
Ilkinji günler goşundan gelen öňki esgerleriň hemme oý-pikirleri, olaryň gürrüňleri diňe armiýada bolup geçen zatlar bilen baglydy. Her kim öz başdan geçirenlerini, gullukda bolan wakalary gyzykly edip gurruň bererdi. Käte harby tema bilen bagly gürrüň tä gijäň bir mahalyna çenli uzardy. Sebäbi dürli-dürli goşunlarda, dürli welaýatlarda we harby birikmelerde gulluk eden oglanlara aýdara-diýere, deňeşdirere zat, gürrüňi ýene-de dowam etmäge mümkinçilik bardy.
Deň-duşlarymyň armiýa hakyndaky gürrüňleri meniň ýaly gullugy görmedige şeýle bir täsir ýetirdi, hatda häli-şindi otursam-tursam gulagym bilen eşidenlerimiň käbirleri şo bada gözümiň öňünde kinolentadaky şekiller ýaly geçip başlaýar. Olaryň arasynda meniň dostum Allaşyň beren gürrüňleri diýseň özboluşly.
Allaş döwletiň serhedini gorady. Ony we ýene 17 sany daşoguzly oglany Garrygala etrabynyň çäginde ýerleşýän, goňşy Eýran bilen araçäkdäki serhet zastawasyna getiripdirler. Şol gün noýabryň 2-si eken. Allaş gullukda geçýän gününi sanap başlapdyr.
Ýekäniň çaňy çykmandyr…
Allaş Garrygaladaky serhet harby birikmesinde bary-ýogy 6 aý bolupdyr. Harbylaryň dilinde bu ilkinji 6 aý ‘‘uçebka” (harby taýýarlyk) diýip atlandyrylýar. Ol döwür okuw-türgenleşik sapaklardan ybarat bolup, ýaş serhetçileri “ýetmeli derejesine” ýetirýän ekenler.
Bu proses günüň dowamynda tükeniksiz, halys haldan düşürýan türgenleşikleri, üstesine ofiserleriň we seržantlaryň kowgusyny we urgusyny-da öz içine alýar. Diňe gijelerine kadaly dynç almaga şert bolaýjak ýalydyr welin, gijelerine-de öňräkden bäri gulluk edýän esgerler täze gelenleri öz “synaglaryndan” geçirip, hezil edýän ekenler.
Kazarmadaky gijeki “synaglaryň” görnüşleri bir ýa iki däl, olaryň sany onlarça. Agşamlyk ofiserler öýli-öýlerine gidenlerinden soň, özlerini “ded” diýip hasaplaýanlar täze gelen “duhlara”, “molodoýlara” oýun baryny görkezýän ekenler. Allaşyň aýtmagyna görä, öň özleri jebir baryny çeken esgerler täze gelenlerden aryny alýan ýaly, olary has beter kemsitjek bolup, täzesinden-täze, beterinden-beter zatlary oýlap tapýardylar.
Allaş özüne göwni ýetensoň hem-de mekdepde okan döwri gündogaryň ýekeme-ýeke göreşleriniň biri bolan karate-kýokuşinkaý seksiýasyna gatnansoň, ilkibada “dedlariň” buýruklaryny äsgermejek bolupdyr, olar bilen jenjelleşipdir, hatda bir “ded” bilen ýaka tutuşyp, urşupdyram.
Birme-bir uruşda Allaş ýumruk we depgi baryny iýipdir, emma ýeňilmändir. Onuň bilen urşan ahally “ded” hem almytyny alypdyr. Şunuň bilen ähli synaglar indi gutarandyr diýip pikir eden Allaşy ertesi gije bäs esger gara gana bulap urupdyrlar... Gözüniň ody alnan beýleki täze gelen esgerleriň ýekeje biri-de Allaşyň tarapynda durmaga milt edip bilmändir.
Zastawanyň komandiri, onuň orunbasary, şahsy düzüm bilen iş alyp barýan uly leýtenant we esgerlere ata ornunda ata, ene ornunda ene bolmaly beýleki harby eşikdäki adamlar täze gelen esgerleriň gözüni gögerdip, agzy-burnuny ganadyp ýörenlerini görmedige salýan ekenler. Ofiserleriň beýle etmesi ýaş esgerleriň aňynda “dedowşina” diýlen wagşylygy adaty bolýan, kanuny bir zat ýaly edip ornaşdyrypdyr.
Allaş we onuň bilen bir çagyryşda gulluga baran oglanlar dişlerini gysyp, “bu gezekli çemçedir, ynha, ölmesek, bize-de çemçe gezegi ýeter, enşalla!” diýip, uçebkanyň her bir gününi sanapjyk geçiripdirler.
Türkmen armiýasyndaky açlyk
Garrygaladaky harby bölüm Allaşyň ýadynda ýene-de bir ýagdaý bilen galypdyr. Ol ýerdäki horlukdanam beter, oňa täsir eden zat açlyk bolupdyr. Garrygaladaky gören açlygy ýaş esgeriň kalbynda müdümilik orun tapdy diýseňem boljak.
Allaşyn sözlerinden çen tutulsa, esgerlere berilýan iýmit aýratyn gürrüňe mynasyp. Soňky wagtlar “esgerleriň iýmiti gowulaşdy” diýlen gürrüňler peýda bolýar. Belki, bu dogrudanam şeýledir, muny inkär etmek islämok. Ýöne hemme harby bölümlerde iýmit gowulaşdy diýmäge-de entek esas ýok yaly.
Gulluk eden esgerleriň aýtmagyna görä, iýmit şäherlerdäki, generallaryň we beýleki gözegçileriň ýýgy-ýygydan baryp durian bölümlerinde, dogrudanam, gowulaşypdyr. Emma uzak ýerlerdäki harby birikmelerde, baryp görmesi aňsat bolmadyk bölümlerde iýmit bilen bagly ýagdaýyň şol öňküligine galýanlygyny, hatda esgerlere degişli azyk önümlerini ogurlap, bazarlarda pula öwürýanleriň-de barlygyny aýdýarlar.
Allaşyň sözüne görä, iň bärkisi çöregiň ýetmezçiligi-de gullukda uly mesele. Sekiz sany işdämen esgere uzak günüň dowamynda 2 buhanka gara çörek berilse, neneňsi aç bolmajak diýsene?! Ýöne çörekden başga-da, esgerlere ertirligine, günortanlygyna we agşamlygyna nahar berilýandir-ä diýen soragyň-da döremegi mümkin. Elbetde, nahar berilýar. Ýöne ol berilýänlere, birinjiden, “nahar” diýmek kyn – onda “ne tagam bar, ne tagsyr” diýleni, ikinjiden, berilýan zatlar jüýjä suw beren ýaly, ondan garnyňy doýurmak mümkin däl.
“Näme diýseňem, biziň bu ýerimiziň halky gowy-laý, biziňkiler esgeri görseler bolany, derrew oňa iýmäge çörekdir odur-budur zadyny hödürleýar, iň bolmanda, bir-iki manat pul berýär. Garrygalada beýle zat ýok, ýerli ilat esgerlere birneme sowuk-sala garaýar” diýip, Allaşyň aýdanlary ýadyma düşüp gidýär.
Dostum Allaş bir gezek harby gullukda hakyky bol-elinçiligiň bolandygyny-da ýatlady we: “Bilýäňmi, bizde bir sapar bol-elinçilik bolupdy, ol güni biziň harby birikmämize hormatly prezidentimiz gelipdi. Şol güni esgerler ömür görmedik zatlaryny gördüler, ömür iýmedigini iýdiler. Dürli görnüşli süýji içgiler diýermiň, hoz, pisse, banan, apelsin diýermiň – hemme zat eliň astynda. Hatda doňdurma-da paýladylar-how bize” diýip, ýatlady.
Kerim Artykow türkmenistanly garaşsyz synçynyň edebi lakamy. Bu blogda öňe sürlen pikirler we garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Çarşenbe güni Siriýanyň döwlet telewideniýesi Damaskyň merkezinde bir janyndan geçen hüjümçiniň amala aşyran partlamasynda ýurduň goranmak ministri Daud Rajhanyň ölendigini habar berdi.
Damaskdaky Milli howpsuzlyk gullugynyň binasynda amala aşyrylan bu partlamada prezident Başar al-Assadyň giýewisi, goranmak ministriniň orunbasary Assef Şawkatyň-da ölendigi we hökümet resmilerinden birnäçesiniň ýaralanandygy habar berilýär.
Siriýanyň paýtagty Damaskda oppozision ýaragly söweşijiler indi dördülenji gün hökümet güýçleri bilen söweş alyp barýarlar.
Bu wakalaryň fonunda bolsa, çarşenbe güni BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi Siriýadaky konfliktler bilen baglanyşykly täze rezolýusiýanyň taslamasyna ses berişlik geçirmekligi planlaşdyrýar.


text:
Habar agentlikleri Türkmenistanyň paýtagty Aşgabadyň ak mermerlerden gurlan jaýlarynyň sany boýunça “Ginnesiň rekordlar kitabyna” girizilendigini habar berýär.
“RIA Nowosti”
habar agentliginiň maglumatynda bu baradaky ýörite dokumenti Aşgabat şäheriniň häkimi Rejepgeldi Nurmämmedowa gowşurmak üçin bu neşiriň baş redaktory Kreg Glendeýniň Aşgabada ýörite sapar bilen barandygy aýdylýar.
Aşgabadyň ak mermerli täze binalaryndan bir topary.
Maglümata görä, şenbe güni bu waka bilen baglanyşykly Aşgabatda gurnalan ýörite dabarada Kreg Glendeýn bu dokumenti Aşgabadyň häkimine gowşurypdyr.
Türkmenistanyň resmi “Altyn asyr”
internet saýtynyň maglumatyna görä, paýtagt Aşgabadyň 22 kwadrat kilometrlik meýdanynda daşy ak mermer bilen bezelen 543 sany täze bina ýerleşýär. Munuň özi dünýäde ak mermerli jaýlaryň iň köp jemelenen ýeri diýlip hasaplanylýar.
Kreg Glendeýn dabarada eden çykyşynda Aşgabatdaky bu binalaryň her biriniň we olardaky ak mermerleriň tutýan meýdanynyň öz guramasy tarapyndan anyk hasaba alnandygyny belläpdir.
“RIA Nowosti”
habar agentligi Aşgabatda bu waka bagyşlanyp geçirilen dabarada prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Aşgabady gözelleşdirmek boýunça alyp barýan işlerine ýokary baha berlip, oňa “Türkmenistanyň at gazanan arhitektory” diýen adyň dakylýandygynyň-da yglan edilendigini habar berýär.
Aşgabatdaky ak mermerli täze binalardan biri.
Mundan ozal Aşgabat dört gezek özündäki dürli täsin obýektler bilen baglanyşykly “Ginnesiň rekordlar kitabyna” girizilipdi.
Hususan-da, Aşgabat beýikligi 133 metrlik baýdak diňi, şäheriň eteginde ýerleşýän teleradio merkeziniň diňindäki “Oguz hanyň ýyldyzy” diýlip atlandyrylýan gölüň ägirt uly arhitektura şekili, paýtagtyň merkezinde täze gurlan “Älem” atly äpet hiňňildik çarhy we “Oguz han” adyndaky uly fontanlar toplumy bilen hem “Ginnesiň rekordlar kitabyna” giripdi.
Bulardan daşary, Türkmenistan 2001-nji ýylda elde dokalan iň uly halysy bilen-de “Ginnesiň rekordlar kitabynda” hasaba alnypdy. Ululugy 301 kwadrat metrlik şol halynyň agramy 1.2 tonna deň.


text:
M.Sopyýewiň bar zatdan gyrakladylmagy diňe Gämi obasynda ýa-da Ak bugdaý etrabynda däl, eýse bütin Ahal welaýatynda-da, ýurduň beýleki ýerlerinde-de her hili gep-gybatlaryň peýda bolmagyna getirdi.
Türkmenistanyň ýaşaýjylary Myratberdi Sopyýew ýaly tanymal daýhanyň, “Hormatly il ýaşulusy” we “Türkmenistanyň gahrymany” ýaly atlaryň eýesiniň, “oba-hojalyk önümçiliginiň tejribeli guramaçysynyň” öz arzasy bilen dabaraly ýagdaýda hormatly dynç alşa ugradylanlygyny ýerli habar beriş serişdelerinden bilip galdylar.
M.Sopyýewiň bar zatdan gyrakladylmagy diňe Gämi obasynda ýa-da Ak bugdaý etrabynda däl, eýse bütin Ahal welaýatynda-da, ýurduň beýleki ýerlerinde-de her hili gep-gybatlaryň peýda bolmagyna getirdi. Kimler «Arada ele salnan 230 kilo tirýekde Myratberdi Sopyň özüniň ýa-da onuň ýakyn garyndaşlarynyň eli bolmadyk bolsa, onda ýaşuly öz adyny göterýän oba-hojalyk paýdarlar jemgyýetine entegem başlyklyk ederdi» diýip, myş-myşlary artdyrsa, beýlekileri «Myratberdi Sopyň möwriti ötdi, ol indi, öňküsi ýaly syýasy elitaň hyzmatynda durmaga ýaranok, şonuň üçin ony pensiýa ugratdylar» diýip, gep-gybatlaryň üstüni ýetirýärler.
Häkimiýetler, ýerli habar beriş serişdeleri Myratberdi Sopyýewiň işden gitmeginiň esasy sebäpleri barada dil ýaranoklar, netijede ýurtdaky gep-gybatlar günsaýyn möwç alyp, akyla-huşa sygmajak, ynanyp ýa-da göz öňüne getirip bolmajak derejä ýetip barýar.
Berk goralýan «göreldeli» obalar
Iýul aýynyň ahyrky ongünlüginde «Dokuz sany neşe söwdagäri tutulypdyr, olaryň ýanyndan 230 kilogram tirýek çykypdyr, neşe söwdagärlerine degişli gymmatbaha, premium klasly awtoulaglar, jaýlar, kwartiralar konfiskasiýa edilipdir» diýlen habarlar Türkmenistanyň ähli ýerlerine ýaýrady.
Şol habarda tutulan neşe söwdagärleriniň bäşisiniň Myratberdi Sopyýewiň ýolbaşçylyk edýän oba-hojalyk paýdarlar jemgyýetindendigi, olaryň indi bäş ýyldan gowrak wagt bäri bu haram iş blen meşgul bolandyklary hem nygtaldy.
Bu habar türkmenistanlylaryň öňünde «näme üçin bäş ýylyň dowamynda neşe söwdasyny arkaýyn edip ýören Myratberdi Sopyň obadaşlarynyň “towugyna tok” diýen tapylmady?» diýlen soragy keserdip goýdy.
Bu soraga jogap bermezden öň bir zady aýtmagymyz gerek. Öňki Sowet Soýuzy döwründe-de, soňky garaşsyzlyk ýyllarynda-da her bir welaýatda ýa-da etrapda «nusgalyk hökmünde görkezilmäge mynasyp» hojalyklar boldy. Ol kolhozlara, soňra at berlişi ýaly, daýhan birleşiklerine ýa-da paýdarlar jemgyýetlerine, ýurt we welaýat ýolbaşçylary tarapyndan artykmaç üns, tehnika, dökün, suw, pul serişdeleri iliňkiden iki paý artyk berlip gelindi.
Bu “nusgalyk hojalyklara”, adat boýunça ýerli raýkomlaryň birinji sekretarlary, soňky wagtlar bolsa etraplaryň häkimleri Aşgabatdan, Moskwadan ýa-da daşary ýurtlardan gelen ketdeleri, myhmanlary aýlardylar, “nusgalyk hojalyklaryň” mysalynda myhmanlary oba-hojalygynyň ösen derejeleri we gazanan üstünlikleri bilen tanyşdyrardylar.
Bu ýerde ýene bir zady nygtamakçy. Göreldeli hojalyklaryň özleri-de, olara ýolbaşçylyk eden başlyklaram hiç mahalam tankytlanmazdy, bu hojalyklara rewizorlaryň, derňewçileriň, sülçileriň we beýleki köpsanly gözegçileriň biri-de başlykdan birugsat baryp bilmezdi, barlag işlerini geçirmäge milt hem etmezdi.
Myratberdi Sopyýewiň ýolbaşçylyk eden ilki «Sowet Türkmenistany», soňra «Türkmenistan» kolhozy, ondan soňra bolsa onuň öz ady dakylan daýhan birleşigi, paýdarlar jemgyýeti hem Ahal welaýatynda şular ýaly nusgalyk, görkezmäge degişli bolan hojalyklaryň iň naýbaşysydy! Kim bilýär, belki, indiden soň, ýagny Myratberdi Sopyýew sahnadan düşürilensoň, bu hojalykdaky şu çaka çenli bolan pyssy-pujurlyklaryň, gözboýagçylyklaryň, beýleki kanun bozmalaryň üsti açylar.
Haýsy-da bolsa, gep-gybatdan julk bolan Gämi obasynyň ýaşaýjylary-da, bütin türkmen halky-da bu hojalyk bilen bagly ýene täze «sensasiýalar» çyksa, o diýen geň galmasalar gerek.
Ýagdaý hemme ýerde-de şeýleräk
Myratberdi Sopyýewiňki ýaly «göreldeli» hojalyklaryň ýene birine Daşoguz welaýatynda Sadulla Rozmetow, Lebap welaýatynda-da Gedaý Ahmedow baş bolupdylar. Bularyň ikisem, edil Myratberdy Sopy ýaly, ”Türkmenistanyň gahrymany” diýen belent ada mynasyp bolanlar.
Öz wagtynda bu gahrymanlaryň ýolbaşçylyk eden «nusgalyk» hojalyklarynda-da ýagdaý edil M.Sopynyň paýdarlar jemgyýetindäkisi ýalydy. Tehnika berlende-de, dökün paýlananda-da olar birinji bolup, beýleki daýhan birleşiklerinden artyk paý almalydy.
Oba ýaşaýjylarynyň özleriniň aýtmaklaryna görä, «göreldeli hojalykda ýaşamak esger kazarmasynda ýaşamak bilen des-deň» eken. Başlygyň aýdanyny iki gaýtalatmaly däl, ölmeli-ýitmeli, ýöne onuň tabşyrygyny wagtynda we göwnejaý ýerine ýetirmeli. Ýetirmediňmi? Onda seniň dat günüňe! Gahary gelen, göwnünden turulmadyk gahryman-başlyk, islese, seni maşgalaň bilen obadanam çykaryp bilýär, islese, hatda ýok edibem bilýär.
Häzir S.Rozmetow pensiýada. Aýtmaklaryna görä, G.Ahmedow ”Türkmenistanyň gahrymany” diýlen atdanam, azatlykdanam mahrum edilipdir. Diňe daýhançylykda däl, eýse prezidentleriň şahsyýet kultuny ösdürmekde-de, diktatorlaryň alyp barýan syýasatyny goldamakda-da at gazanan adamlaryň atlary indi düýbünden tutulanok. Ýöne, muňa garamazdan, olaryň «döwran sürüp, dabarasy dag aşan» döwürlerindäki eden işleri köpçülige ýuwaş-ýuwaşdan aýan bolýar.
Mysal üçin, gahrymanlaryň başlyklyk eden hojalyklaryndan goňşy döwlete näçe mukdarda ösümlik ýagynyň, benziniň, beýleki azyk we senagat harytlarynyň bikanun, gaçakçylyk ýollary bilen geçirilişi barada, beýleki edilen bidüzgünçilikler barada dil ýarylyp başlandy. Temeni haltada gizläp bolmaýşy ýaly, öz wagtynda kim näme edenem bolsa, onuň eden işleri iru-giç aýan bolýar.
Myratberdi Sopy bilen bagly entek üsti ýapyk işlerem ahyry bir gün halka belli bolar. Ana, şondan soň ol adam hakdaky gep-gybatlar, belki, kemelse kemelerem.
Şatlyk Öwezow türkmenistanly synçyň edebi lakamy. Bu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Azerbaýjanyň Waşingtondaky ilçihanasynyň öňünde onlarça adam protest geçirip, hökümetiň AÝ/AR-nyň Azerbaýjan gullugynyň derňewçi žurnalisti Hadija Ismaýilowanyň boşadylmagyny talap etdi.
Demonstrantlar žurnalisti boşatmagy talap edýän hatlary getirip, 8-nji dekabrda ilçihana gowşurdylar.
Protest aksiýasy fotožurnalist Amanda Riwkin tarapyndan guraldy.
5-nji dekabrda Azerbaýjanyň häkimiýetleri Ismaýilowany iki aýlap tussaghanada saklamak kararyny yglan etdiler.
Bir adamyň Ismaýilowany özüni öz janyna kast etmäge ündemekde aýyplamagy žurnalist zenanyň suda çekilmegine sebäp boldy.
8-nji dekabrda ABŞ-nyň Helsinki Komissiýasynyň ýolbaşçysy Ismaýilowanyň suda çekilmegine “çuňňur aladalanma” bildirdi.


text:
Yrak harbylary häzir umuman YD tarapyndan kontrollyk edilýän Ramadä has kän goşun iberiljegini aýdýar.
Yrak goşunynyň sözçüsi 16-njy maýda Yragyň döwlet telewideniýesine ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky koalisiýanyň yrak goşunlaryny 15-nji maý agşamyndan bäri «netijeli» howa zarbalary bilen goldaýandygyny aýtdy.
Emma brigada generaly Saad Maan Ibrahim Ramadidäki söweş barada jikme-jik zat aýtmady we YD-nyň basym şäherden kowlup çykaryljagyny wada berdi.
«Yslam döwleti» topary 15-nji maýda esasy hökümet binasynda gara baýdagyny dikeninden soň, Yragyň Anbar welaýatynyň paýtagty Ramadiniň köp bölegini ele geçirdi.
Yragyň harby resmisi indi Ramadiniň 90 prosent semesiniň YD-nyň eline geçendigini aýtdy.
Ramadi Yragyň howpsuzlyk güýçleri we ýarym harby toparlary geçen ýyl YD-ny yzyna serpikdirip başlaly bäri pitneçiler tarapyndan syndyrylan ilkinji uly şäher boldy.
Bagdatdan 110 km günbatarda, giň çöllükde ýerleşýän Ramadi Saud Arabystany, Siriýa we Iordaniýa bilen serhetleşýän Anbar welaýatynda hökümet kontrolynda galan birnäçe şäheriň biridi.


text:
Ukrainanyň gündogaryndaky orsýetparaz separatistleriň ýokary derejeli kommandiri Alekseý Mozgowoýyň we ýene-de alty jeňçiniň näbelli topar tarapyndan öldürilendigi habar berilýär.
Separatistleriň gözegçiligindäki Ukrainanyň Lugansk raýonynyň maglumatyna görä, Mozgowoýyň ulagy partladylyp, soňundan hem awtomatiki ýaraglar bilen atylypdyr.
Bu waka separatistleriň kontrollygyndaky Alçewsk şäheriniň golaýynda boldy. Hüjümde ölen beýleki adamlaryň şahsyýetleri aýan edilmedi.
Mundan ozal hem Mozgowoýyň janyna kast etmek synanyşyklary bolupdy.


text:
Ýaragly adam Floridada, geýleriň gije klubynda, polisiýa tarapyndan öldürilmezinden öň 50 adamy öldürdi. Bu ABŞ-nyň taryhynda iň ganly köpçülikleýin atyşyk boldy.
Orlandonyň häkimi Buddy Dyer 12-nji iýunda ölenlerden başga, "Pulse" klubynda bolan hüjümde 53 adamyň ýaraly bolup, hassahana ýerleşdirilendigini hem habar berdi.
Prezident Barak Obama bu hüjümi "terror hereketi we ýigrenç hereketi" hökmünde häsiýetlendirdi.
Obama ýaragly adamyň motiwleri barada entek gutarnykly kararyň elýeterli däldigini aýtdy we Ak tamda we federal binalarda baýdaklary ýarpy aşak goýbermegi tabşyrdy.
Polisiýa "Pulse" klubyna atyşyk bolanyndan üç sagat çemesi soň girdi we klubdaky adamlary zamun alan ýaragly adamy atyp öldürdi.
Polisiýa bu hüjümi terror hereketi hökmünde häsiýetlendirdi.
Hüjümçi hüjüm tüpeňi we el ýaragy, sapança bilen ýaraglanan eken diýip, Orange okrugynyň şerifi Jerry Demings aýtdy.
Häkimiýetler atyjynyň Omar S. Mateen diýlip tanalandygyny aýtdylar. ABŞ mediasy ony owgan asylly amerikan raýaty hňkmünde sypatlandyrdy.
şeýle-de ABŞ mediasy Nýu-Ýorkda doglan, Floridada ýaşaýan Mateeniň atyşykdan öň 911-e telefon edip, ekstremist "Yslam döwleti" toparyna kasam içendigini habar berdi.
Emma muňa garamazdan, ABŞ resmileri özleriniň bu atyşyk bilen YD-nyň ýa başga bir daşary ýurt ekstremist toparynyň arasynda göni baglanyşyk görmändiklerini aýtdylar.
CBS News neşiri onuň 1986-njy ýylda owgan ene-atadan doglandygyny, Florida ştatynda, Port St Luside ýaşandygyny aýtdy.
Güman edilýäniň kakasy öz oglunyň bu işi geýleri ýigrenýändigi üçin edendigine ynanýandygyny, muňa onuň musulman dininiň dahylynyň ýokdugyny aýtdy.
"Munuň dine dahyly ýok" diýip, Mir Seddikue NBC News neşirine aýtdy.
Seddikue öz oglunyň birki aýlykda Maýamide ogşaşyp duran iki erkegi görende gaharynyň gelendigini we bu atyşyk şunuň bilen bagly bolup biler diýip oýlanýandygyny aýtdy.
"Biz bu bolan tutuş hadysa üçin ötünç soraýarys" diýip, ol aýtdy. "Bizem tutuş ýurt ýaly aňk-taňk bolduk."
Floridanyň Kanunçylygy berjaý etmek baradaky departamentiniň jogapkär işgäri Danny Banks bu atyşygyň terror hereketi hökmünde derňelýändigini aýtdy.
Ol häkimiýetleriň bu hadysa içerkimi ýa-da halkara terror hereketi, atyjy ýeke hereket etdimi diýen soraglara jogap agtarýandyklaryny aýtdy.
FBI-niň, Federal derňew býurosynyň agenti Ronald Hopper hüjümçiniň radikal yslamçylyk ideologiýasyna "tarap gyşarmalary bar" bolarly diýdi.
Floridanyň senatory Marko Rubio Amerikanyň kanun goraýjylarynyň we aňtaw maglumatlaryny toplaýjylarynyň öňünde duran iň uly problemalaryň biri Birleşen Ştatlaryň içindäki ýowuz radikallara garşy göreşmek diýdi.
Prezident Barak Obama federal hökümete Florida polisiýasyna bu atyşygy derňemek üçin zerur bolan kömegi bermegi tabşyrdy diýip, Ak tam aýtdy.
Orlandonyň häkimi Dyeriň ölenler barada beren sanlary 2007-nji ýylda Wirjinianyň Tekniki kolležinde bolan atşykda heläk bolanlaryň sanyndan has kän, şonda 32 adam öldüpdi.
"Bu gün biz özümiziň hiç wagt akyla getirip bilmejek bir wakamyz bilen iş salyşýarys, bu akyla sygar ýaly däl" diýip, Dyer aýtdy. "Bu ýerde "örän uly weýrançylyk" we "hemme ýer gan."


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretarynyň Ýewropa we Ýewraziýa meseleleri boýunça kömekçisi Wiktoriýa Nuland ýekşenbe güni Moldowa sapar edýär.
Nuland Kişinewde Moldowanyň prezidenti Nikolaý Timofti we premýer-ministr Iuriýe Leanke bilen duşuşmaly.
Bu duşuşyk NATO-nyň ýokary komandiri Orsýetiň Krymy anneksiýa etmekden soňky nyşanasynyň kiçijik ýewropa ýurdy bolmagynyň ahmaldygyny duýduranyndan soň bolup geçýär.
Geçen hepde NATO-nyň ýokary harby resmisi, ABŞ-nyň Harby-howa güýçleriniň generaly Filip Bridlow Orsýetiň indi ukrain serhedinden aşyp, Transdinestri eýelemeginiň ähtimaldygyny duýdurypdy.
Esasan rus dilinde gepleýän Transdinestr 1990-njy ýylda, Moldowanyň goňşy Rumyniýa bilen gaýtadan birikmeginden howatyr edip, Kişinýowdan garaşsyzlygyny yglan edipdi.
Bu iki tarap 1992-nji ýylda gysga urşa hem girdi we bu uruş Transdinestr tarapyndan Orsýetiň goşunlarynyň ara goşulmagy bilen tamamlandy.
Orsýetiň Transdinestrde şindi hem 1400 çemesi esgeri bar.


text:
Düýbi Nýu Ýorkdaky Žurnalistleri goramak boýunça komitetiň
(CPJ) metbugat azatlygy boýunça Halkara baýragyny 2010-njy ýylda dört žurnalist aldy. Olar hüjümler, haýbat atmalar ýa-da türme tussaglygy bilen ýüzbe-ýüz durandygyna garamazdan, metbugat azatlygyny goramakda batyrgaýlyk görkezendigi üçin Halkara baýraga mynasyp boldular. Dogry söz üçin tussaglyk
Ony alanlaryň biri eýranly žurnalist Muhammet Dawari atly žurnalist "Kahrizak" wagtlaýyn tussaghanasynda 2008-nji ýylda bolan eýmenç wakalar barada wideoýazgy taýýarlandan soňra, häkimiýetleriň gazabyna duçar boldy. Dawariniň wideoýazgysynda wagtlaýyn tussaghanada oturanlar ol ýerde zorlanandygy we gynalandygy barada gürrüň berdiler. Dawari bulary “Sahem Nýus” atly internet sahypada çap etdi.
"Kahrizak" wagtlaýyn tussaghanasy 2009-njy ýylyň iýulynda ýapyldy. Muňa Dawariniň jemgyýetçilige ýaýradan maglumatlary hem täsir etdi. Emma žurnalist 2009-njy ýylyň sentýabrynda tussag edildi we “režime garşy pitnede” aýyplanyp, bäş ýyl türme tussaglygyna höküm edildi. “36 ýaşly Dawari häzir Tähranyň golaýyndaky berk düzgünli Ewin türmesinde” diýip, žurnalitsleri goraýan komitet habar berýär.
Komitetiň Ýakyn Gündogar we Demirgazyk Afrika programmasynyň koordinatory Muhammet Abdel Daýem
Daweriniň baýragyny düýbi Nýu Ýorkdaky komitetiň Ýakyn Gündogar we Demirgazyk Afrika programmasynyň koordinatory Muhammet Abdel Daýem alar. Sebäbi Dawari türmede we geçen sekiz aýda onuň maşgalasy ýa-da aklawçysy bilen habarlaşmaga rugsat edilmedi. Žurnalistiň ejesi oglunyň türmede gynalandygy barada BMG-niň baş sekretary Ban Ki-muna hat ýazdy.
Daweri student wagty ýaşlykda Eýran-Yrak urşuna meýletinlikde gitdi we aýagyndan, gözünden ýaralandy. Türmede žurnalistiň saglygynyň has-da ýaramazlaşandygyny maşgalasy habar berdi.
Žurnalistleri goraýan komitetiň koordinatory Abdel Daýemiň sözlerine görä, Eýran režimi garaşsyz ýa-da oppozision žurnalistlere potensial diwersant hökmünde garaýar. Bu metbugaty bogmagyň örän ters netije berýän tilsimi we ol Eýranyň raýatlaryna zeper ýetirýär. Emma ol ahyrynda yslam respublikasynyň abraýyna hem zyýan edýär diýip, Abdel Daýem belleýär. Zenan žurnalistiň batyrgaýlygy
Düýbi Nýu Ýorkdaky komitetiň baýragyny alan ikinji žurnalist orsýetli 31 ýaşly Nadira Isaýewa. Ol Dagystanda orsça çykýan “Çernowik” atly garaşsyz hepdeligiň habarçysy. Nadira terrorizme garşy döwlet edaralarynyň ulanýan metodlaryny tankytlaýan makalalary çap etmek bilen özüni juda agyr ýagdaýda goýdy diýip, žurnalistleri goraýan komitet belledi.
Nadira özüne berlen baýragy almak üçin geçen hepde Amerika bardy. Emma ol pasportynda wizasy bolsa-da, ABŞ-a girmegiň ýeňil düşmändigini we immigrasiýa gullugynyň başlygynyň tagallasy bilen Amerika girendigini aýtdy. Nadira Nýu Ýorkuň ilatynyň musulman milli eşigine öran çydamlydygyna haýran galandygyny sözüne goşdy. “Hatda Dagystanyň käbir regionynda hem bular ýaly däl” diýip, ol nygtaýar.
Ykdysatçy Nadira “Çernowik” hepdeligine 2004-nji ýylda işlemäge bardy. Hepdelik bary-ýogy bir ýyl mundan öň çap edilip başlanypdy. Onuň tiražy 12 müň çemesi bolsa-da, örän köp okalýan neşir. Nadira esasan howpsuzlyk edaralarynyň bidüzgünçiligi we regiondaky gozgalaňçylar barada makala ýazýar.
Isaýewa öňki gozgalaňçy Rappani Halilow bilen interwýusyny çap edenden soňra, ýerli häkimiýetler 2008-nji ýylda kabul edilen ekstremizme garşy kanun boýunça žurnalistiň garşysyna jenaýat işini açdylar. Halilow häkimiýetleri korrupsiýada we garyndaşparazlykda aýyplady. Eger günäli hasaplansa, onda žurnaliste sekiz ýyl türme tussaglygynyň berilmegi mümkin.
“Çernowik” oppozisiýanyň neşiri diýilse-de, Isaýewa bular ýaly ýarlygy halamaýandygyny we hepdeligiň “Wedomosti” ýaly deňagramly, garaşsyz bolmagyny isleýändigini aýdýar. Ol Moskwadan federal subsidiýalara garaşmagyň we şolaryň hasabyna ýaşamagyň ýerli ilatyň, ylaýtada ýaş nesiliň psihikasyna zyýanly täsir edýändigini sözüne goşdy.
“Bu dotasiýanyň hasabyna ýaşamaga endik eden regionyň problemasy. Hut şol sebäpli özbaşdak pikirlenmek, ilatyň bol-elin ýaşamagyny esasy wezipe hasaplaýan döwlet gullugy emele gelýär. Emma şol gulluk kadaly karýera basgançaklary däl-de, korrupsiýa arkaly emele gelýär” diýip, Nadira Isaýewa aýdýar.
Efiopiýaly we wenesuelaly žurnalistler hem düýbi Nýu Ýorkdaky komitetiň Halkara baýragyna mynasyp boldular.


text:
Ýekşenbe güni Eýranda Ysraýylyň we Birleşen Ştatlaryň bähbidi üçin içalyçylyk edenlikde aýyplanyp ölüm jezasyna höküm edilen iki raýat dardan asylyp jezalandyryldy.
Tähranyň prokuraturasy jezalandyrylyp öldürilen Mohammad Heýdari bilen Houroş Ahmadiniň Eýranyň döwlet syrlaryna degişli gizlin maglumatlary Ysraýylyň we Birleşen Ştatlaryň razwedka gulluklaryna satandyklaryny aýdýar.
ISNA habar agentliginiň maglumatyna görä, olary dardan asyp jezalandyrmak baradaky çäre Ýokary suduň rugsady bilen amala aşyrylypdyr.


text:
Yragyň premýer-ministri Haidar al-Abadi 30-njy aprelde Bagdadyň Ýaşyl zonasyna urup girip, kanun çykaryjylara, howpsuzlyk güýçlerine hüjüm eden, döwlet emlägini zaýalan adamlary jogapkärçilige çekmegi buýurdy.
Bu zabt ediş kanun çykaryjylar hökümet reformasyny sese goýmakdan ýüz öwrenlerinden soň bolup geçdi.
Käbir telewideniýe habarlarynda protestçileriň parlament binasyndaky mebelleri zaýalaýyşlary görkezildi.
Parlament binasynyň basylyp alynmagy görlüp-eşidilmedik howp çägidi, ýogsam bolmanda Ýaşyl zona köplenç, ABŞ güýçleri Yragyň diktatory Saddam Hüseýini agadaraly bäri, ýylyň dürli wagtlarynda, minomýot okuna hem tutulypdy.


text:
Russiýanyň maliýe ministriniň berýän maglumatyna görä, rus prezidenti Wladimir Putiniň 10-njy dekabrda Özbegistana edýän saparynyň çäginde Moskwa Daşkendiň 890 million amerikan dollaryna barabar bolan karzynyň uly bölegini goýbolsun eder.
Bu barada rus maliýe ministri Anton Siluanow, Putin özbek prezidenti Yslam Karimow bilen duşuşan mahaly mälim etdi.
Siluanow Russiýa Özbegistanyň Moskwa bermeli karzynyň 860 million amerikan dollaryny goýbolsun etmegi planlaşdyrýar we rus hökümeti bu karary öňümizdäki hepde tassyklamagy meýilleşdirýär diýdi.
1991-nji ýylda Sowet Soýuzy darganyndan bäri, Russiýa bilen Özbegistanyň arasynda dartgynly gatnaşyklar saklanyp galdy.


text:
Azerbaýjanda derňew žurnalisti we Azatlyk Radiosynyň hyzmatdaşy Hatyja Ismaýilowa töhmet atmakda höküm edilip, oňa 2 500 azeri manady, ýagny 3 180 amerikan dollary möçberinde pul jerimesi salyndy. Ismaýilowa ençeme aýyplamalar bilen ýüzbe-ýüz bolýar, emma ol bu aýyplamalaryň syýasy maksatlydygyny aýdýar.
Ismaýilowanyň aklawçysy Elton Kuliýewiň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, Baku şäher sudunyň kazysy bu baradaky karary 23-nji fewralda deslapky tussaghanada çykarypdyr. Ismaýilowa 5-nji dekabrdan bäri gürrüňi gidýän tussaghanada saklanylýar.
Ismaýilowa öňki oppozision aktiwist Elman Hasanowy ýurduň Milli howpsuzlyk ministrliginiň agenti diýip aç-açan atlandyrmakda günäli tapyldy. Emma ol bu aýyplamany ret edýär.
Ismaýilowanyň aklawçysy Kuliýew suduň çykaran bu kararyny şikaýat etjekdigine wada berdi.


text:
Anna güni Yragyň Adalat ministri Dara Nureddin Al-Kaýda topary bilen baglanyşygy bolan dört sany tussagyň Bagdadyň etegindäki türmeden gaçyp çykandyklaryny aýtdy.
Onuň aýtmagyna görä, bu tussaglar bir hepde mundan ozal Birleşen Ştatlar tarapyndan tussag edilip, Yragyň häkimiýetlerine tabşyrylypdyr.
Bu wakanyň fonunda anna güni Britaniýanyň daşary işler ministri Wilýam Hag Yragyň daşary işler ministri Hoşýar Zebari bilen telefon gürrüňdeşliginde britaniýaly ynsanperwerlik guramasynyň işgärini öldüren Ali Lutfi al-Rawiniň hem Yragyň türmesinden ýitirim bolmagy bilen bagly öz aladasyny mälim etdi.


text:
Türkmenistan dünýäde metbugat azatlygyny iň zabun çäklendirýän ýurtlaryň biri bolup galýar.
2016-njy ýyl boýunça dünýä metbugatynyň azatlyk görkezijisi atly täze hasabatda Türkmenistan 180 ýurduň arasynda metbugat azatlygy boýunça 178-nji ýeri eýeleýär.
Düýbi Parižde ýerleşýän “Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň 20-nji aprelde çap eden hasabatynda dünýä ýurtlarynda geçen ýylyň dowamynda žurnalistleriň erkinligine we hökümetden garaşsyzlygyna - hökümetler, ideologiýalar we hususy sektoryň bähbitlerini araýanlar tarapyndan edilen hüjümleriň depginine baha berilýär.
“Serhetsiz reportýorlar” guramasy Merkezi Aziýada media azatlygynyň ýagdaýynyň ýyllar boýy ýaramazdygyny, emma soňky ýyllarda ýagdaýyň hasam agyrlaşandygyny belleýär.
“Ýagdaý diňe ýaramazlaşmak bilen boldy we aladalary artdyrdy. Gazagystan, Özbegistan we Türkmenistan boýunça berlen bahalarda gowulyga tarap hereket göze ilenok. Emma bu ýurtlaryň köpüsine, esasan hem Türkmenistana degişli ýagdaýy beýleki ýurtlar bilen hem deňeşdirip bolmaýar. Türkmenistana berlen baha ýagdaýyň agyrlaşandygyny aňladýar. Ýurtda media azatlygynyň ýagdaýy gitdigiçe ýaramazlaşýar” diýip, “Serhetsiz Reportýorlar” guramasynyň wekili Ýohan Bihr Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Ýohan Bir Türkmenistanda we Özbegistanda geçen ýylyň dowamynda garaşsyz žurnalistlere basyşlaryň öňküsinden has güýçlenendigini belledi.
“Meselem, Özbegistanda gizlin işlän iň soňky garaşsyz žurnalistler ýurduň daşyna gitmäge mejbur edildi. Gizlinlikde işlän käbir meşhur garaşsyz habar serişdeleri hem mejbury ýapyldy. Türkmenistanda Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugy ýaly garaşsyz media serişdeleriniň habarçylaryna ägirt uly basyş görkezildi”.
Şeýle-de Ýohan Bihr Türkmen häkimiýetleriniň şäher ýaşaýjylarynyň hususy çanak antennalaryny aýryp, raýatlary garaşsyz maglumat çeşmeleriniň elýeterliliginden mahrum edendigini belledi.
“Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň wekili geçen ýylyň dowamynda Täjigistanyň döwlet baştutanynyň häkimiýet başynda galmagynyň möhletini uzaltmak bilen, ýurtda Merkezi Aziýanyň beýleki ýurtlarynyň tejribelerini ornaşdyrandygyny belläp, regionda häkimiýet çalyşygynyň ýok edilmeginiň häkimiýetleriň has paranoik, ýagny pikir azatlygyndan has gorkuly bolmagyna getirendigini aýtdy.
“Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň 2016-njy ýyl boýunça hasabatyna görä, geçen ýylda dünýäde metbugat azatlygyna iň uly sarpa goýan ýurtlar Finlýandiýa, Gollandiýa we Norwegiýa. Meselem, Finlýandiýa bu ugurda 2010-njy ýyldan bäri birinji ýeri saklap gelýär.
Hasabata görä, Türkmenistan, Demirgazyk Koreýa we Eritreýa metbugat azatlygyny iň gödek depeleýän ýurtlar bolup galýarlar.


text:
Sişenbe güni Birleşen Ştatlaryň Milli aňtaw gullugynyň başlygy Kongrese daşary ýurtly liderlere gizlin gözegçilik etmegiň adaty zatdygyny we onuň köp wagtdan bäri ABŞ-nyň gözegçilik operasiýalarynyň bir bölegidigini aýtdy. Şeýle-de, ol bu tejribäniň ähli döwletler tarapyndan amala aşyrylýandygyny sözüne goşdy.
ABŞ-nyň Milli aňtaw gullugynyň başlygy Jeýms Klapper kanunçykaryjylara bu ABŞ-nyň aňtaw gullugynyň maglumat ýygnaýan bölüminiň daşary ýurtly liderleriň meýillerini bilmek üçin ulanýan “esasy prinsipleriniň bir görnüşidir” diýdi.
Şeýle-de, Klapper ABŞ-nyň ýaranlarynyň hem ýurduň resmilerine “gürrüňsiz” gizlin gözegçilik edendigini aýtdy.
Metbugatda çykan maglumatlarda ABŞ-nyň Milli howpsuzlyk gullugynyň Fransiýada we Ispaniýada millionlarça adamyň telefon gepleşiklerini gizlin diňländigi we Germaniýanyň kansleri Angela Merkeliň telefon gepleşiklerine gözegçilik edendigi aýdylýar.
Bu maglumatlar ABŞ-nyň Milli howpsuzlyk gullugynyň öňki işgäri Edward Snowden tarapyndan äşgär edilipdi.


text:
Türkiýäniň daşary işler ministri Mewlut Jawusoglu çykyş edip, öz ýurdunyň Siriýanyň demirgazyk sebitlerinde “Yslam döwleti” toparynyň söweşijilerine garşy özbaşdak gury ýer operasiýasyny geçirmejekdigini aýtdy. Ol munuň “hakykatdan üzňe bir hereket” boljakdygyny hem belledi.
Jawusoglu bu baradaky beýanatyny 9-njy oktýabrda Ankarada NATO-nyň baş sekretary Ýens Stoltenberg bilen geçiren metbugat ýygnagynyň dowamynda etdi.
NATO we ABŞ Türkiýä çagyryş edip, ondan goňşy Siriýada we Yrakda “YD” söweşijilerine garşy söweşe gatnaşmagyny artdyrmagyny soraýarlar.
Jawusoglu ABŞ-nyň amala aşyrýan howa zarbalaryny Ankaranyň goldaýandygyny mälim etdi. Bu aralykda “YD” söweşijileri Türkiýäniň Siriýa bilen serhediniň golaýyndaky kürtleriň Kobani şäherini gabawda saklaýarlar.
Şeýle-de Jawusoglu “YD” garşy göreşde diňe howa zarbalarynyň ýeterlik däldigini hem aýtdy. Türk resmisi öz ýurdunyň gury ýer operasiýalaryny özbaşdak geçirmejekdigini nygtasa-da, bu ugurda “ähli mümkinçilikleriň, şol sanda gury ýer operasiýasynyň” hem göz öňünde tutulmalydygyny aýtdy.
Ýörite zona
Jawusoglu Siriýanyň demirgazyk sebitlerinde “howpsuzlyk zonasynyň we uçuş gadagançylygy zonasynyň” ornaşdyrylmagyny Ankranyň goldaýandygyny aýtdy.
Emma Stoltenberg 9-njy oktýabrda eden çykyşynda Siriýanyň içinde howpsuz zonany ýa-da uçuş gadagançylygy zonasyny ornaşdyrmak barada “häzirlikçe NATO-nyň hiç bir gepleşiklerinde gürrüň edilmändigini” aýtdy.
9-njy oktýabrda Stoltenberg Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan, premýer-ministri Ahmet Dawutoglu, goranmak ministri Ismet Ýylmaz we ýurduň baş komandowaniýesiniň ýolbaşçysy general Nejdet Özel bilen hem duşuşyklary geçirdi.
Kobani
Stoltenbergiň saparyndan öň, ýagny 8-nji oktýabrda ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky koalisiýa Kobaniniň töweregine sekiz gezek howadan zarba urdy.
ABŞ-nyň Merkezi komandowaniýesi ähli görkezijileriň sebitiň kürt söweşijileriniň gözegçiligindedigine güwä geçýändigini aýdýar.
Siriýanyň kürt söweşijileri Kobaniniň dolulygyna “YD” jeňçileriniň eline geçmeginiň öňündäki soňky böwet bolup durýarlar.
Şol bir wagtda-da Türkiýäniň özi hem soňky otuz ýylyň dowamynda ýurduň günorta sebitlerindäki kürt separatistleri bilen göreşip gelýär. Ankara gönümel çaknyşyklara girmän, kürt söweşijileri bilen “YD” jeňçileriniň Kobani üstünde özara söweşmeklerine ýol açdy.
Ankara öz esgerlerini Kobanini goramak üçin ugratmajakdygyny mälim edenden soň, Türkiýäniň kürtleriň köpçülikleýin ýaşaýan sebitlerinde, şeýle-de Stambulda we Ankarada protestler boldy.


text:
Özbek hökümeti toýlarda wals tansynyň edilmegine, olaryň soň wideoklip we suratlar görnüşinde toý albomyna öwrülmegine garşy çykyş edýär. Munuň halkyň däp-dessurlaryna we dünýägaraýşyna ters düşýändigi nygtalýar. Juma namazlarynda bolsa ymamlar şeýle hereketleriň şerigata gabat gelmeýändigi barda wagyz-nesihat edýärler.
Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugyna gürrüň beren Daşkentde toý gurnaýan firmanyň eýesi Nizomiddin öz firmasyna respublikan medeniýet we ösüş merkezinden özbek toýlarynda wals tanslarynyň gurnalmazlygy hem toýuň açylyşynda ýaş çatynjalaryň söýgi taryhy baradaky albomyň gözkezilmezligini haýyş edendiklerini aýdypdyr.
Nizomiddiniň şeýle diýýär: “Owaly bilen olar bize telefon etdiler. Onsoň ýygnaga çagyrdylar we toý walsy hem "Söýginiň taryhy" ýaly albomyň görkezilmeginiň öz mentalitetimize gabat gelmeýändigini düşündirdiler. Biziň firmamyz ýaş çatynjalara toý walsynyň tans tälimini hem öwredýär. Aç-açan gadaganlyk bolmady. Häzirlikçe diňe maslahat bermek bilen çäklendiler”..
Onuň aýtmagyna görä, firmanyň işgärleri häzirlikçe ätiýaçdan toýlarda wals tans sazyny goýbermezlik we "Söýgi taryhy" albomyny görkezmezlik barasynda bir karara gelipdirler.
"Bu biziň medeniýetimize gabat gelmeýär"
Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugynyň medeniýet we ösüş baradaky respublikan merkezdäki çeşmesiniň maglumatyna görä, "özbek toýlaryny Günbataryň täsirinden nähili halas etmeli?" temaly düşündiriş çäreleri Daşkentde 140-dan gowrak toý-dabara gurnaýan firmalaryň wekilleri bilen geçirilipdir.
Mundan daşgary "Maşgala äleminde" atly gazetde toýlarda edilýän wals tanslaryny we görkezilýän "Söýginiň taryhy" albomyny berk ýazgarýan bir makala çap edilipdir. Makalanyň awtory Dilfuza Tillýaýewanyň ýazmagyna görä, ýaş çatynjalaryň wals tansyny etmegi we ullakan ekranda olaryň "Söýginiň taryhy" albomynda gujaklaşyp duran suratlarynyň halk köpçüligine görkezilmegi özbek däp-dessurlaryna gabat gelmeýär.
Azatlyk Radıosynyň Özbek gullugynyň Daşkent welaýat häkimliginiň zenanlar komitetindäki çeşmesiniň beren maglumatyna görä, geçen hepde komitet "Mahalla" atly haýyr-sahawat jemgyýetçilik fondy, "Kamolot" atly ýaşlar hereketi we saglygy saklaýyş edarasy bilen bilelikde "Özbek toý-dabaralarynyň kadalaşdyrylmagy we olaryň Günbatar ýurtlarynyň oňaýsyz täsirinden goralmagy" temasynda bilelikde durmuşa geçirilmeli çäreleri taýýarlapdyrlar.
Agzalýan çeşme şeýle gürrüň berýär: ”Ýaş çatynjalaryň wals tansyny etmegi häzirki döwürde özbek toýlarynda ýörgünli adata öwrüldi. Birinjiden, bu biziň medeniýetimize düýbünden gabat gelmeýän bir ýagdaý. Ikinjiden hem, bu biderek pul sowup, çykdaja galmak. Ýaş çatynjalar toýdan owal iň azyndan bir hepde wals tansyny öwrenmek üçin ýörite tälim almaga mejbur bolýarlar. Wals tansynyň täliminiň tölegini öýlenjek ýigit öz üstüne almaly bolýar. Şonuň üçinem biz ilki bilen toý-dabaralary gurnaýan firmalaryň hojaýynlary bilen bu temada maslahatlar geçirýäris”.
Ymamlar walsa garşy
Ýerli ymamlar hem ýaş çatynjalaryň toýlarda wals tansyny etmegine garşy. Paýtagtyň "Mirzo Ýusuf" atly esasy metjidiniň ymamy Rahymberdi Rahmonow metbugatda çap edilen makalasynda ýaş çatynjalaryň özbek toýlarynda edýän wals tansyny berk tankytlapdyr.
Özbek ymamy öz makalasynda bu barada şeýle ýazýar: "Käbir ýaş çatynjalar toýa gelen märekäniň öňünde ogşaşmakdan uýalmaýarlar. Ýaşulular hem ulular bolsa öz gezeginde muňa, hamala "täze moda" ýaly garaýarlar. Wals tansy edilmeýän ýekeje-de özbek toýy galmady. Golaýda meniň bir tanşym şeýle wakanyň bolandygyny gürrüň berdi. Onuň aýtmagyna görä, özbek toýlarynyň birinde durmuşa çykýan gyz ýaş ýigitleriň toparynda, öýlenýän oglan hem ýaş gyzlaryň toparynda toý märekesine gelipdirler. Ýene bir özbek toýunda bolsa toý märekesiniň ortarasyna ullakan bir guty getirilip goýlupdyr. Şol gutynyň içinden soň gelin çykypdyr. Haýsam bolsa bir özbek toýunda başlanan şeýle geň edim-gylymlaryň wagtyň geçmegi bilen däbe öwrülmejegine hiç kim güwä geçip bilmez. Aslynda bu ýagdaý halkymyzyň öz milli medeniýet sakasyndan daşlaşýandygyny we keseki edim-gylymlaryň täsirine düşýändigini görkezýär. Ýagdaýa öz däplerimiziň çäginde çemeleşmelidiris".Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugynyň habar çeşmesiniň bildirmegine görä, Daşkendiň beýleki metjitlerinde hem juma namazlarynda berilýän wagz-nesihatlarda, ýaş çatynjalaryň özbek toýlarynda wals tansyny adat edinmegi meselesine garalýar.
Dabaralaryň we ýatlamalaryň tertibiniň üýtgedilmeginiň synanyşygy
Özbegistanyň hökümeti soňky 15 ýylyň dowamynda eýdip-beýdip, dabaradyr-ýatlamalaryň gurnalyş tertibini düzgünleşdirmäge synanyşýar. Ýöne hökümetiň geçirýän her hili çärelerine garamazdan, bu synanyşyklar häzire çenli garaşylan netijäni bermeýär.
2008-nji ýylyň 28-nji oktýabrynda Özbegistanyň prezidenti Yslam Karimow kabul eden permany bilen çakdanaşa şan-şöhratly, şowhun-şagalaňly toý-dabaralaryň, adaty bolmadyk ýatlamalaryň we ýörite günleriň geçirilmeginiň kadalaşdyrylmagyny talap edipdir.
Şonuň ýaly-da Daşkendiň şäher häkimligi 2012-nji ýylda restoranlarda, kafelerde we ýörite ýerlerde toý-dabaralaryň geçirilmeginiň, maşgala dabaralarynyň, hatyra günleriniň, sadakalaryň hem ýatlamalaryň gurnalmagynyň ýörite kadalaryny aýan edýän karar çykarypdyr. Ýöne şu wagta çenli kabul edilen şeýle kararlaryň hemmesi diýen ýaly diňe kagyz ýüzünde galypdyr.


text:
Türkmenabatly ýaşajyk zehinler halkara internet-olimpiýadasynlarynda ýeňiş gazandylar
14.12.2016
Lebaply okuwçylar „Info-sapak“ taslama olimpiadasynda geografiýa, informatika, fizika we biologiýa boýunça iň gowy netijeleriň birini görkezip, ýörite diplomlaryň bäşisini eýelediler. Olar Açyk matematika olimpiýadasynda çykyş edenlerinde bolsa, mundan öýki görkezen netijelerinden üç diplom artyk eýelediler. „Intolimp“ taslama internet-olimpiýadasynda hem ýeňiş gazanyp, ýene-de 25 diploma mynasyp boldular.
Ýaşajyk türkmen zehinleriniň abraýly aň-düşünje bäsleşiginde gazanan ýeňşi olimpiýadalaryň guramaçylarynyň gutlag dessinhatlary we hormat diplomlary bilen tassyklanyldy.
Internet-olimpiýadalaryň şertine görä, diplom oňa gatnaşanlara berilýän iň ýokary bahadyr. Mümkin bolan ýedi balldan bäş we ondan ýokary ball gazananlar ýeňiji hasaplanylýar. Bir-dört ball alanlara hormat sertifikaty berilýär.
Wiktoriýa NOWIKOWA


text:
Anna güni Gawun baýramyna gabatlanylyp Aşgabatda geçirilen nobatdaky hökümet maslahatynda halk-hojalygynyň dürli pudaklaryndaky ýagdaýlar barada maslahat edildi.
Maslahatda premýer-ministriň orunbasarlary öz dolandyrýan pudaklaryndaky işleriň barşy barada hasabat bilen çykyş etdiler.
Çykyş edenler Türkmenistanyň prezidentiniň obalardaky, şäherçelerdäki we etrap merkezlerindäki ilatyň sosial-durmuş şertlerini düýpli gowulandyrmak baradaky Milli programmasynyň ýerine ýetiriliş ýagdaýlary barada-da durup geçdiler.
Mundan daşary, prezident Berdimuhamedow Türkmenistanyň daşarky syýasatyndaky, kanunçylygyny kämilleşdirmekdäki, şeýle hem ylym, bilim we medeniýet pudaklaryndaky işleriň ýagdaýlary baradaky hasabatlar bilen-de tanyşdy.
Maslahatyň ahyrynda döwlet lideri ýakynda Ýalta şäherinde geçirilen alkogol içgileriniň Halkara bäsleşiginde Türkmenistanyň çakyr önümleriniň bir «Gran-pri» hem-de sekiz sany altyn medala eýe bolmagy mynasybetli ýurduň çakyr önümçilik pudagynyň işgärlerini gutlady.


text:
Krym tatarlarynyň lideri weteran Mustafa Jemilew (Mustafa Dzhemilev) Russiýanyň türmesinde tussaglykda saklanylýan ukrain piloty Nadiýa Sawçenkony açlygyny bes etmäge çagyrdy.
24-nji fewralda “Gordon” habar websahypasyna beren interwýusynda Jemilew, Sawçenkonyň açlyk yglan etmegi, rus resmilerini ony tussaglykdan boşatmaga itermez diýdi.
71 ýaşly Jemilew 1966-1986-njy ýyllarda tussag lagerlerinde alty gezek saklanan öňki sowet dissidentidir.
Sawçenko geçen ýyl gündogar Ukrainada orsýetçi separatistler tarapyndan ele salnyp, rus häkimiýetlerine gowşurylypdy. Russiýada ol gündogar Ukrainadaky hökümet güýçleri bilen gozgalaňçylaryň arasyndaky konfliktde heläk bolan iki žurnalistiň öldürilmegine gatnaşmakda aýyplanýar.
Sawçenko bu aýyplamalary ret edýär.


text:
Şahyr Ýylgaý Durdyny bir şatlykly, bir-de gaýgyly halda gördüm. Olaryň ikisi-de göz öňümden gidenok.
Galkynyş zamany
50-nji ýyllaryň ahyrynda Staliniň şan-şöhraty, aýratyn-da onuň döreden gorky belasy peselen döwürlerde edebiýata hem sungata ençeme täze güýç gelipdi. Şolardan biri şahyr Ýylgaý Durdy boldy.
“Gülälek” ady bilen ilkinji goşgular ýygyndysy çykdy. Ol çynlakaý poeziýa “Men güneşli ülkeden” ýygyndysy bilen geldi. Şondan soň ol kämilleşýän, ösüp barýan şahyrlaryň hataryna goşuldy. Onuň goşgularyna üns artdy, aýdymlar döredildi.
Poeziýa bilen barabar proza-da geçip başlady. 1968-nji ýylda çap bolan “Ýaşyl yşyklar” powesti oňa abraý getirdi. Munuň birnäçe sebäbi bardy. Ýaşlaryň durmuşyndan gürrüň berýän bu eser çeper ýazylypdy hem ýeňil okalýardy. Beýleki tarapdan, işçiler temasyndan bolansoň, oňa edebi tankyt aýratyn ähmiýet berdi. Eserde uly durmuş ýoluna başlan ýaş çatynjalaryň maşgala meselesinde gabat gelýän kynçylyklary beýan edilýärdi.
Ý.Durdyýew dermirýolçular durmuşyna ikinji gezek hem ýüzlendi. 1971-nji ýylda “Eneş” powesti çap boldy. Ol uruş ýyllarynyň ýowuz wakalaryny beýan etdi. Eserdäki gahrymanlar kesp-kärleri boýunça demirýol işçileridi.
Iri eserler hem poeziýa
70-nji ýyllarda görnükli döwlet ýolbaşçysy, Türkmenistanyň parlamentiniň ilkinji başlygy Nedirbaý Aýtakowyň ömür ýoly barada uly göwrümli eser ýazmaga girişdi.
N. Aýtakowyň durmuşy Maňgyşlak ýarym adasyndan başlap, Jebelde hem Aşgabatda dowam edýärdi. Şol agyr hem bulaşyk zamanda, Nedirbaý öz ýaşyna garamazdan, halka ýolbaşçylyk etmegi boýnuna aldy. Şeýle beýik şahsyň kemala gelmegini hem ömür ýoluny beýan etmek ýeňil iş däldi.
Ýylgaý Durdy Nedirbaýyň dünýä inen ýeri Maňgyşlakda hem soňraky ýaşan ýerlerinde birnäçe gezek bolup gördi. Şol gözlegler wagtynda beýik ukrain şahyry Taras Şewçenko barada “Alysda ot ýanýar” atly poema-da ýazdy. Sebäbi Şewçenko Maňgyşlakda sürgünde bolupdyr. Ýerli ilat onuň eken agaçlaryny “Şahyryň bagy” ady bilen şindizem gorap saklaýan eken.
Ol ikinji bir tanymal adam, belli lukman, oftalmolog Narzy Nurmämmedowyň ömrüne hem hyzmatyna bagyşlap, “Göz” romanyny döretdi.
Maşgala şatlygy
Ýylgaýyň iki ogly hem bir gyzy bar. Ol gyzyny, ilkinji perzendini aşa gowy görýärdi. “Nowbahar gyzym” diýip, oňa bagyşlap, gowy goşgy ýazypdy. Ýalňyşmasam, kompozitor Aşyr Kuly ol goşgyny aýdyma öwürdi.
Gyzy Ogultäjiň durmuş toýy günlerinde, ol bagtly hem aýratyn şadyýandy. Toýdan öňinçä ol bir goşgy ýazdy. Öz ruhy dünýäsini hem şahyrana ýüregini aňladyp duran bu goşgyny Ýylgaý höwes bilen okaýardy.
Şahyr goşgynyň ahyrynda şeýle diýýär.
Bu jahana gelen baky gelgeýdir,
Şygyr bilen aýdan zadym bolgaýdyr,
Bahar goşa gelse, biri Ýylgaýdyr,
Gök gübürdäp dünýä ýaň salan wagty.
Atlar hem derejeler
1990-njy ýyllarda şahyr Ýylgaý Durdy agyr derde uçrady. Gan basyşy üýtgedi hem ýürekden dert tapyndy. Işe eli barmazlyk, öz göwnündäkini amala aşyryp bilmezlik oňa ruhy çökgünlik berdi.
Ol ruhy peslik derdinden saplanmak üçin, şöhrat ýoluna baş urdy. Prezidenti taryplap eser ýazdy.
Şol döwürler S. Nyýazowyň şahsyýetini taryplamagyň başlangyç zamanydy. Munuň üçin S. Nyýazow ýazyjy-şahyrlara hem sungat işgärlerine bolluk bilen at-dereje paýlaýardy. Şolaryň arasynda Ýylgaýa-da hormatly at berildi.
Ony hormatly ady bilen gutlamaga bardym. Ýöne şatlygyna şatlanman, gaýtam derdini bölüşmeli boldum.
– At aljak bolup, gaty kösendim, inim! – Ol dymyp oturdy. Bokurdagy doldy. Başyny ýaýkady-da: – Ömrümiz dilegçilik bilen, tamakinlik bilen geçdi. Aý, sen aýtma… – diýip, gaýdyp gürlemedi.
Onda şeýle setirler bar.
Eý, Ýaradan, ýaka tutup ýalbarýan,
Pesliklerden şahyr halkyn goragyn.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy.
Bu ýerde aýdylanlar awtoryň pikiri.


text:
4-nji awgustda Täjigistanyň paýtagty Duşenbede Türkmenistanyň Medeniýet günleriniň resmi taýdan açylyş dabarasy geçirilýär.
Dabara “Aýni” adyndaky opera we balet akademiki teatrynda boldy.
Berilýän resmi maglumata görä, türkmen delegasiýasynyň topary 60 adamdan ybarat bolup, oňa Türkmenistanyň Milli Medeniýet merkeziniň baş direktory ýolbaşçylyk edýär.
Açylyş dabarasynyň çäginde Kerimguly Gorowow Azatlyk Radiosynyň Täjik gullugy üçin ýörite interwýu berdi: “Bu delegasiýanyň düzüminde belli aýdymçylar, saz ussatlary, tans toparlary, “Serpaý” atly folklor topary hem bar”.
Türkmenistanyň Täjigistandaky Medeniýet günleri 7-nji awgusta çenli dowam eder.


text:
22-nji fewralda geçirilen hökümet maslahatynda Türkmenistanyň wise-premýerleriniň birnäçesi güýzlük bugdaý ekilen meýdanlarda geçirilýän işler, oba hojalyk tehnikalarynyň gowaça ekişine taýýarlanylyşy barada hasabat berdi.
Maryly kärendeçi zenan kähalatlarda pagtanyň doly ýygylyp alynmadyk ýerlerinde bugdaýyň ekilýändigini, munuň netijesinde ýeterlik derejede hasyl alyp bolmaýandygyny aýdýar. Şeýle-de, ol hasyl ýygnananda, ony bugdaýa jogapkär resmiler polisiýa işgärleri bilen bilelikde alyp gidýär diýýär.
Mary welaýatynyň Ýolöten etraýynyň Watan daýhan birleşiginden özüni Aýmele diýip tanyşdyran kärendeçi zenan bu barada Türkmenistandaky habarçymyz Soltan Açylowa gürrüň berdi.


text:
Owgan prezidenti Hamid Karzaý NATO ýolbaşçylygyndaky güýçleriň höwpsuzlyk jogapkärçiligini owgan goşunyna tabşyrmak boýunça jemleýji dabarasyndan soň, owgan ýaragly güýçleriniň bütin ýurt boýunça howpsuzlyk operasiýalarynyň jogapkärçiligini öz üstüne alandygyny aýtdy.
Ikinji gün geçirilen dabara NATO güýçleriniň ýolbaşçylygyndaky iň soňky etrapdaky howpsuzlyk jogapkärçiliginiň hem owgan milli goşunyna we polisiýasyna tabşyrylmagynyň şanyna guraldy.
Howpsuzlyk jogapkärçiliginiň tabşyrylyş dabarasynyň geçirilen ýerinden birnäçe kilometr uzaklykda janyndan geçen bombaçy tanymal hazara deputaty Mohammad Mohagigi nyşana aldy.
Mohagig özüne edilen hüjümden aman gutulandygyny aýtdy, emma ol ýerde azyndan üç adamyň ölendigi aýdylýar.


text:
Demirgazyk Koreýanyň täze lideri Kim Ýoň Un ýekşenbe güni köpçüligiň öňünde ilkinji çykyşyny etdi diýip, Demirgazyk Koreýanyň döwlet telewideniýesi habar berdi.
Demirgazyk Koreýa döwletiniň düýbüni tutan we Kim Ýoň Unuň atasy Kim Il Suňyň doglan gününiň 100 ýyllyk dabarasyna ýygnanyşan uly märekäniň öňünde eden çykyşynda Demirgazyk Koreýanyň täze lideri “Beýik ýoldaş Kim Il Suňa we Kim Ýoň Ile çyn hormat we uly sylag” edýändigini aýtdy.
Kim Ýoň Un “rewolýusion harby güýçlerini esaslandyran we guran şahsyýetler hökmünde” kakasy we atasy barada öwgüli sözler aýtdy.


text:
ABŞ-nyň wise-prezidenti Jo Baýden ukrain prezidenti Petro Poroşenko bilen telefonda gürleşip, Birleşen Ştatlaryň Ukraina korrupsiýa garşy reformalara goldaw üçin üçünji tapgyr karz kepilligini bermek ylalaşygynda öňe süýşjekdigini aýtdy.
Birleşen Ştatlar noýabrdaüçünji $1 milliard dollar karz kepilligini bermegi wada berdi, emma munuň üçin Ukrainada ykdysady reformalaryň geçirilmegini, korrupsiýa garşy göreşilmegini şert edip goýdy.
Ak tam 13-nji maýda Baýdeniň Poroşenko bilen telefonda gürleşendigini, ony, Ukraina täze baş prokuror bellemek bilen,zerur bolan reformanyň ilkinji möhüm ädimlerini ätmekde gutlandygyny aýtdy.
Şeýle-de Baýden Ukrainanyň täze premýer-ministri Wolodimir Groýsman bilen gürleşdi diýip, Ak tamyň beýanatynda aýdylýar.
HWF hem golaýda Ukraina $17.5 milliard karz programmasynda öňe süýşmeginiň ahmalydygyny yşarat etdi, bu programma Kiýewdäki krizis mahalynda togtadylypdy.


text:
Şu gün Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putiniň Belgiýa iki günlük iş sapary başlandy.
Putin Orsýetiň hökümet agzalarynyň Ýewrokomissiýanyň wekilleri bilen nobatdaky duşuşygyna gatnaşar, şeýle-de Ýewrokomissiýanyň başlygy Žoze Manuel Barroso we ÝB-niň prezidenti Herman wan Romuý bilen gepleşikler geçirer.
Esasy üns täze Orsýet-ÝB ylalaşygy, Orsýetiň Bütindünýä söwda guramasyna goşulmagy, energetika pudagynda hyzmatdaşlyk meselelerine berler.
Şengen zolagyna girýän ýurtlara Kaliningrad oblastynyň ýaşaýjylary üçin wizasyz režim girizmek meselesiniň maslahatlaşyljakdygy çak edilýär.
Gepleşiklerden soň dokumentlere gol çekişmek planlaşdyrylmaýar.


text:
Eýran bilen günbatar döwletleri ýurduň ýadro programmasy barada gepleşiklere prinsipde taýýardyklaryny aýdýarlar. Bu barada Türkiýäniň daşary işler ministri Ahmet Dawutoglu aýdýar.
Dawutoglu gepleşiklere täzeden başlamak baradaky Günbataryň teklibini Eýranyň häkimiýetlerine ýetirdi.
Eýranyň daşary işler ministri Ali Akbar Salehiniň sözlerine görä, Tähran BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň bäş agzasy we Germaniýa bilen gepleşiklere täzeden başlamaga taýýar.
Gepleşikleriň wagty we geçiriljek ýeri indi yglan ediler. Eýran bu gepleşikleriň Türkiýede geçirilmegini isleýär.
Türkiýäniň daşary işler ministri Ahmet Dawutoglu Eýrana iki günlik sapar etdi.


text:
Russiýanyň öňki nebit tütjary Mihail Hodorkowskiý Berlinden Şweýsariýa bardy. Ol geçen aý Russiýanyň türmesinden boşadylany bäri Berlinde ýaşaýardy.
Hodorkowskiýiň metbugat wekiliniň berýän maglumatyna görä, öňki nebit tütjary we onuň aýaly hem-de iki ogly ýekşenbe güni otly bilen Basele gidipdirler.
Hodorkowskiý Basele baranyndan soň, şweýsar telekanalyna beren maglumatynda özüniň syýasy tussaglaryň boşadylmasy üçin tagalla etmek isleýändigini aýtdy. Şweýsariýanyň resmileri Hodorkowskä üç aýlyk wiza berdiler.
Hodorkowskiý salgyt galplyklary we bidüzgünçilik aýyplamalary bilen 10 ýyldan gowrak wagt tussaglykda saklanandan soň, Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin 20-nji dekabrda onuň günäsini geçipdi.
Hodorkowskiý azatlyga goýberilenden soň, dessine Russiýadan Berline gaýdypdy.


text:
Enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş ylmy-kliniki merkezi gurluşy:
- Pediatriýa:
- Bäbekleriň fiziologiýa we patologiýa ylmy-kliniki bölümi
- Allergologiýa we pulmonologiýa ylmy-kliniki bölümi
- Bejeriş – anyklaýyş ylmy-kliniki bölümi
- Nutrisiologiýa ylmy-kliniki bölümi
- Çagalar hirurgiýasy:
- Bir ýaşa çenli çagalaryň hirurgiýa patologiýa ylmy-kliniki bölümi
- Torokal hirurgiýa ylmy-kliniki bölümi
- Umumy hirurgiýa ylmy-kliniki bölümi
- Çagalar urologiýa we ginekologiýa ylmy-kliniki bölümi
- Trawmotologiýa we ortopediýa YKB trawmatologiýa nokady bilen
- Laborator anyklaýyş:
- Medisina genetika ylmy-kliniki bölümi
- Nesil saglygy ylmy-kliniki bölümi
- Göwrelileriň patologiýasy we intensiw terapiýa otagy bilen genetika ylmy-kliniki bölümi
- Kliniki-bakteriologiki we biohimiki barlaglaryň ylmy-kliniki laboratoriýasy
Ylmy ugurlary
Gurbansoltan eje adyndaky EÇSG YKM-iń esasy ylmy ugurlary:
- perinatologiýa
- pediatriýa
- çaga hirurgiýasy
- nesil-saglygy
- reproduktologiýa.
Tel.: 43-51-94; 43-51-95; faks: 43-53-15
Filed under: Çagalar, Bütin Temalar, Saglyk, Ylmy Guramalar


text:
Şenbe güni Şweýsariýanyň Ženewa şäherinde Siriýadaky konfliktlere bagyşlanyp, ýörite maslahat açyldy.
Bu halkara konferensiýa BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik agzalarynyň we Siriýanyň käbir goňşy ýurtlarynyň gatnaşmagynda geçirilýär.
Konferensiýanyň açylyşynda eden çykyşynda BMG-niň Siriýa boýunça ýörite wekili Kofi Annan dünýäniň ösen döwletleriniň Siriýadaky häzirki krizise ygtybarly bir çykalga tapmadyk halatynda, taryhyň olara “ýowuz” baha bermeginiň mümkindigini aýtdy.
Siriýadaky konfliktlere çözgüt tapmak meselesinde Günbatar ýurtlar bilen Orsýetiň we Hytaýyň pozisiýalarynda henizem çaprazlyklar saklanýar.


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow penşenbe güni Nýu-Ýorkda BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Mun, Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Žoze Manuel Barroso we Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiç bilen duşuşdy.
BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Mun prezident Berdimuhamedow bilen duşuşygynda Aşgabatda ýerleşýän Merkezi Aziýada prewentiw diplomatiýa boýunça merkezini Türkmenistanyň goldamagy dowam etdirýändigi üçin minnetdarlyk bildirdi.
Azatlyk Radiosynyň Nýu-Ýorkdaky habarçysy Nikola Krastewiň beren habaryna görä, Pan Gi Mun we prezident Berdimuhamedow regional hyzmatdaşlyk, şol sanda terrorizme garşy göreş barada hem gürrüň edipdirler.
BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Mun Türkmenistanyň Merkezi Aziýanyň we Owganystanyň ykdysady hyzmatdaşlygy üçin edýän tagallalaryna, regionda ýaragsyzlanma we energiýa pudagy boýunça görkezýän inisiatiwalaryna gowy baha berdi.
Şonuň ýaly-da Pan Gi Mun 2012-nji ýylda Türkmenistanda geçiriljek prezidentlik saýlawlary bilen bagly prosesi BMG-niň goldamagyny dowam etdirjekdigini aýtdy diýip, Azatlyk Radiosynyň habarçysy aýdýar.
ÝB we Ukraina
Berdimuhamedow Nýu-Ýorkda Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Žoze Manuel Barroso bilen hem duşuşdy. Olar halkara we regional meseleleri, şol sanda Türkmenistanyň we ÝB-niň özara hyzmatdaşlygynyň häzirki ýagdaýyny hem geljegini maslahatlaşdylar diýip, türkmen metbugaty habar berýär.
Berdimuhamedow Türkmenistanyň öz syýasatynda Ýewropa gönükdirilen ugra ygrarlydygyny tassyklap, ýurduň uly kuwwatynyň taraplaryň ählisiniň bähbidine laýyk gelýän uly möçberli halkara taslamalarynyň ählisiniň durmuşa geçirilmegini üpjün etmäge mümkinçilik berýändigini aýtdy.
Berdimuhamedow Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Žoze Manuel Barrosony Türkmenistanyň garaşsyzlygynyň 20 ýyllygy bilen bagly geçirilýän dabaralara gatnaşmaga çagyrdy diýip, türkmen metbugatyhabar berýär.
Berdimuhamedow penşenbe güni Nýu-Ýorkda Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiç bilen hem gysga wagtlyk duşuşyk geçirdi. Bu barada anna güni ukrain lideriniň metbugat gullugy habar berdi.
Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiç 12-nji we 13-nji sentýabrda Aşgabada resmi sapar etdi. 2012-nji ýylda bolsa prezident Berdimuhamedowyň Kiýewe resmi sapar etmegine garaşylýar.
Anna güni prezident Gurbanguly Berdimuhamedow BMG-niň Baş Assambleýasynyň 66-njy sessiýasynda çykyş etdi.