text:
“Ganly saka”, “Garry serdar”, “Yzçy”, “Ekizler” we başga-da proza we poeziýa žanrynda ençeme eser döreden Türkmenistanyň halk ýazyjysy Çary Aşyrow gezip ýören bolsa 10-njy dekabrda 100 ýaşyny toýlardy. Halypa ýazyjy 2003-nji ýylda 93 ýaşap ýogaldy.
Çary aga klassyk ýazyjysy diýsek öte geçdigimiz bolmaz. Ol türkmen kärdeşleriniň arasynda iň uzak ýaşan we iň köp iri eser döreden ýazyjydyr. Çary Aşyrow poeziýa dünýäsinde-de ýokary ussatlyga ýeten şahyrdyr.
Çary aganyň “Ganly saka” poemasy ilkinji gezek 1948-nji ýylda çap edilýär. Bu poemada türkmenleriň tire-taýpalarynyň arasynda suw üstünde barýan konfliktler örän çeper suratlandyrylýar.
Çary aganyň poeziýasy barada gürrüň edilende, onuň Beýik watançylyk urşy ýyllarynda döreden “Ermeni gyzy” atly goşgusyny agzap geçmezlik mümkin däl. Sebäbi bu goşgudaky waka onuň özi liriki gahryman bolup gatnaşýar.
“Ýadymda däl aýdan sözlerniň bary,
Şulary ýat tutdum şol günden bäri:
“Adym Nina – diýdi, - özüm ermeni”,
Şol gyz halas etdi ölümden meni.
Nirde sen, eý Nina, ermeni gyzy,
Gezsem taparmykam bütin Soýuzy?!”
Çary Aşyr 1910-njy ýylyň 10-njy dekabrynda Aşgabadyň etegindäki Köşi obasynda dogulýar. Çary heniz dört ýaşyndaka onuň kakasy tire-taýapa dawalary sebäpli wepat bolýar. Bu wakany ýazyjy “Arçynyň gülküsi” atly hekaýasynda beýan edýär.
Çary Aşyrowyň doganoglany, ýazyjy Aman Kekilowyň mazary.
Ýaşlykdan ýetim galan Çary öz doganoglanlary, türkmenleriň tanymal ýazyjylary Aman we Şaly Kekilowlar bilen bile oýnap ösýär. Kekilowlaryň iň uly doganlary Seýit Kekilowyň gyzy Annasoltan Kekilowa bolsa türkmenleriň belli şahyry bolup ýetişýär.
Çary Aşyrow rus edebiýatyny türkmen diline terjime edip, okyjylara ençeme belli şahyrdyr ýazyjylaryň kitaplary bilen tanyşmaga uly mümkinçilikleri döredýär. Olardan Nekrasowyň, Puşkiniň, Lermontowyň, Maýakowskiniň, Marşagyň, Lew Tolstoýyň, Çehowyň, Gogolyň, Griniň we başgada birnäçe ýazyjylaryň atlaryny getirip bolar.
Çary Aşyrow Sowet Soýuzynyň soňky ýyllarynda has önümli işleýär. Uzak ýyllaryň dowamynda türkmen edebiýatynda XIX asyrda ruslaryň türkmeleri basyp alanlygy hakyndaky temalardan eser ýazmak diňe bir gadagan bolman, eýsem ony agzamak hem örän howply hasaplanýardy. Garaşsyzylygyň ilkinji ýyllarynda Çary aga bu tema uly üns berýär.
1993-nji ýylda Çara aga bilen duşuşypdym. Şonda ol maňa “Ata-babalarymyz” ady bilen uly eser döredenligini aýdypdy. Ol eser Gökdepe söweşine bagyşlanypdy. Çary aganyň gürrüň bermegine görä, eser şol wakalara gatnaşan adamlar bilen baryp 1930-njy ýyllarda geçirilen gürrüňdeşlik esasynda ýazylypdyr we ol ony köp ýyllaryň dowamynda gizläp saklapdyr. Gynansagam, ol eser häzirki güne çenli okyjylara ýetirilmedi. Onuň esasy sebäpleriniň biri - Saparmyrat Nyýazowyň ýöreden syýasatyny ýaşuly ýazyjynyň öz ýanyndan goldamanlygy bilen düşündirilýär.
Çary Aşyrow ömrüniň ahyryna çenli öz galamany elinden düşürmedi. Ömrüniň soňky ýyllarynyň dowamynda ol ençeme tomdan ybarat, awtobiografik eserini hem döretdi. Ol eserde 1930-njy ýyllaryň aldym-berdimli günleri hakynda, repressiýanyň möwç alan ýyllary barada gürrüň edilýär.
Aslynda Çary Aşyrowyň 100 ýaş toýy kiçiräk makala bilen ýatlanman, uly toý çäresi bilen bellenmelidi. Dekabr aýyna çenli muňa uly umyt bilen garaşdym. Emma umydym puja çykdy. Bu biparhlyga ýurduň prezidenti günäkär däl. Sebäbi ony türkmen ýazyjylary gurnamalydy. Emma olar näme üçindir ony agzamakdan saklandylar.
Aşgabadyň merkezinde, türkmen ýazyjy-şahyrlaryna bagyşlanyp açylan seýilgähde Çary Aşyrowyň heýkelem goýulmady. Iň gelşiksiz ýeri, ýakynda Çary Aşyrowyň aýaly ýogaldy. Şol habaram köpçülige ýetmän galdy. Naçary Gökdepäniň Ýaňgala obasynyň gonamçylygynda, ýazyjynyň ýanynda jaýladylar.
Türkmen halky öz topragynda Çary Aşyrow ýaly beýik ýazyjynyň ýaşap geçendigine buýsanmalydyr. Geljek nesil onuň eserlerini çap eder diýip, men çyn ýürekden ynanýaryn. Gurbangeldi Töräýew aşgabatly intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy, synçy. Bu makalada öňe sürlen pikirler awtoryň özüne degişli.


c: text/html

text:
Düýn Birleşen Ştatlaryň we Ýewropa Bileleşiginiň liderleri Wiktor Ýanukowiçi Ukrainada geçirilen prezidentlik saýlawlarynda gazanan ýeňşi bilen gutladylar.
Ýewropa Bileleşiginiň prezidenti Wan Rompuý Ýanukowiçe ýazan resmi hatynda bu saýlawlaryň, umumy alnanda, halkara standartlaryna laýyk ýagdaýda geçirilendigini belläpdir.
Ukrainada 7-nji fewralda geçirilen bu prezidentlik saýlawlarynda Wiktor Ýanukowiç öz garşydaşy Ýuliýa Timoşenkodan 3.5 prosent töweregi artykmaç ses alypdy. Ýöne şu günki güne çeli Ýuliýa Timoşenko öz ýeňlişini boýun alyp çykyş etmedi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lans Armstroň özüniň tigir sürmek karýerasy bilen baglylykda kuwwat beriji dermanlary ulanandygyny boýun aldy.
Ol bu boýun alşy Oprah Winfreýiň dördünji gün efire berlen teleşowuna beren interwýusynda etdi.
Ol öz tigir sürmek karýerasy bilen bagly kuwwat beriji dermanlary ulanandygy üçin özüni erbet duýmaýandygyny, emma mundan soňky ömrüni adamlaryň ynamyny gaýtadan gazanmak üçin sarp etmeli boljagyny aýtdy.
Şeýle-de, ol özüniň şeýle dermany soňky gezek 2005-nji ýylda ulanandygyny, emma 2009-2010-njy ýyllardaky yza dolanyş mahalynda beýle dermanlary ulanmandygyny aýtdy.
Armstroň bu dermanlary ulanany üçin ähli sport derejelerinden mahrum edildi we sponsorlaryny ýitirip, 1997-nji ýylda döreden sahawatçylyk fondy bilen galdy.


text:
Eýran häkimiýetleri protestçylara garşy has berk çäre görjekdiklerini aýdyp haýbat atýarlar. IRNA habar gullugynyň beren maglumatlaryna görä, Eýranyň Baş prokurory “ýurduň milli howpsuzlygyna wehim salýanlar rehimsizlik bilen yzarlanarlar” diýipdir.
Soňky iki günüň dowamynda Tähranda hökümete garşy gurnalan protest demonstrasiýalarynda protestçylar bilen polisiýanyň arasynda çaknyşyklar döreýar.
Bu wakada 200-e golaý adamyň tussag edilendigi habar berilýar.
Eýranyň resmileriniň beren maglumatlaryna görä, tussag edilenlerden 86 adam azatlyga göýberilipdir.
Oppozisiýany goldaýan web saýtlaryň berýan maglumatlaryna görä, düýn 8-nji dekabyrda oppozisiýanyň lideri Mir Hussein Musawi hem häkimiýetler tarapyndan ýanamalara sezewar edilipdir.


text:
Orsýetiň Demirgazyk Kawkaz respublikasy bolan Çeçenistanyň howpsuzlyk güýçleri gozgalaňçy komandirini öldürendiklerini habar berýärler.
Çeçenistan respublikasynyň lideri Ramzan Kadyrow Groznyde žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda Abu-Muslim lakamy bilen tanalýan Rustam Saliýewiň duşenbe güni ýurduň günortasynda geçirilen ýörite operasiýada öldürilendigini aýtdy.
Çeçenistanda 1990-njy ýyllaryň ortalaryna we 2000-nji ýyllaryň başlaryna aýry-aýrylykda bolan uruşlardan soň, yslamçy söweşijiler Dagystan, Inguşystan, Kabardino-Balkariýa ýaly beýleki Demirgazyk Kawkaz respublikalaryna hem ýaýradylar.
2007-nji ýylda Çeçenistanyň seperatist güýçleriniň lideri Doku Umarow ýurdy Orsýetiň Demirgazyk Kawkaz respublikasynyň Kawkaz Emirligi diýip atlandyryp, özüni hem onuň lideri diýip yglan edipdi.
31 ýaşly Saliýew ençeme ýyl bäri çeçen ýolbaşçylary tarapyndan gözlegdedi. Ol Çeçenistanyň Açkoý-Martan etrabynda Umarow tarapdary söweşijileriň komandiri hökmünde tanalýardy.


text:
Hökümete garşy gurnalýan şol protestlere gatnaşyjylar bilen howpsuzlyk güýçleriniň arasynda bolan çaknyşyklarda azyndan 30 adamyň ölüp, 180 adamyň hem ýaralananlygy aýdylýar.
Ýaňy-ýakynda regiona sapar eden Ban gyrgyzlary köşeşmäge we düşünişmezlikleri gepleşikler arkaly çözmäge çagyrdy.
ÝB-niň daşary gatnaşyklar boýunça wekili Katrin Aşton hem Gyrgyzystanda dowam edýän dartgynlygyň özüni alada goýýanlygyny belläp, ähli taraplary köşeşmäge çagyrdy.
ABŞ-nyň Goranmak sekretarlygynyň metbugat wekili Gyrgyzystanda dowam edýän bu dartgynlyklara Pentagonyň ýakyndan syn edýänligini aýtdy.
Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin hem bu barada sözlän sözünde ýurtda dowam edýän dartgynlygyň özüni alada goýýanlygyny belläp, gyrgyzlary köşeşmäge çagyrdy.
Ady agzalýan liderleriň çagyryşlaryndan soň oppozisiýa ýolbaşçylary prezident Kurmanbek Bakyýewi häkimiýet başyndan çekilmäge çagyrdylar.
Oppozisiýa ýurtda wagtlaýyn hökümetiň guruljakdygyny hem yglan etdi. Bu baradaky beýanat tussag edilen oppozision liderleriň boşadylmagynyň yzýanyna gabat geldi.
Şol bir wagtyň özünde protestçileriň parlament binasyny hem basyp alanlygy we prokuraturanyň edasyndan hem tüsse çykýanlygy aýdylýar.
Mundan ozal gazaply protestçiler döwlet tarapyndan eýeçilik edilýän iki telekanalyň jaýyny basyp alandan soň, ýurtdaky ähli telekanallaryň gepleşikleriniň ýatyrylanlygy habar berildi.
Protestçiler prezident Bakyýewiň wezipesinden çekilmegini talap edýärler. Bakyýew bolsa şu gün paýtagt Bişekde adatdan daşary ýagdaý yglan etdi.
Bakyýewiň metbugat wekili adatdan daşary ýagdaýyň Gyrgyzystanyň Naryn, Talas we Çuiskaýa şäherlerinde hem yglan ediljekdigini aýtdy.
Gyrgyz wekiliniň aýtmagyna görä, ady agzalýan şäherlerde ýerli wagt bilen gije sagat 10-dan başlap daňdan 6-a çenli komendant sagady bolar.
Şol bir wagtyň özünde oppozision lider Isa Ömerkulow howpsuzlyk güýçler tarapyndan tussag edilen oppozision liderleriň ählisiniň azat edilenligini habar berdi.


text:
Kabul şäherinde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Owganystanyň Prezidenti Mohammad Aşraf Ganiniň arasynda ikiçäk görnüşdäki gepleşikler geçirildi.
Birek-birege ynanyşmak we düşünişmek esasynda geçirilen gepleşikleriň barşynda Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Mohammad Aşraf Gani ozal gazanylan ikitaraplaýyn ylalaşyklaryň durmuşa geçirilişine we özara peýdaly gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmek üçin bar bolan mümkinçiliklere ähmiýet bermek bilen türkmen-owgan hyzmatdaşlygynyň meseleleriniň giň toplumyny ara alyp maslahatlaşdylar.
Ikitaraplaýyn esasda bolşy ýaly, abraýly halkara guramalarynyň çäklerinde üstünlikli ösdürilýän türkmen-owgan gatnaşyklaryna ýokary baha bermek bilen, döwlet Baştutany döwletara gatnaşyklarda söwda-ykdysady, ýangyç-energetika we ulag pudaklaryna möhüm ornuň degişlidigini belledi. Şunuň bilen baglylykda Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygynyň taslamasyny durmuşa geçirmek boýunça alnyp barylýan işlere aýratyn ähmiýet berildi. Bu giň möçberli taslamanyň durmuşa geçirilmegi diňe bir oňa gatnaşyjy ýurtlaryň däl, eýsem tutuş sebitiň döwletleriniň durmuş-ykdysady ösüşine oňaýly täsirini ýetirer. Ulag-aragatnaşyk pudagyndaky hyzmatdaşlyk barada aýdylanda bolsa, bu babatda Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan demir ýolunyň gurluşygy has-da ähmiýetlidir.
Elektroenergetika pudagyndaky hyzmatdaşlyk türkmen-owgan gatnaşyklarynyň ileri tutulýan ugurlary hökmünde görkezildi. Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanda öndürilýän elektrik energiýasy Owganystanyň demirgazyk sebitlerine ýeňillikli şertlerde ugradylýar. Degişli düzümiň desgalarynyň gurluşygynyň tamamlanmagy bilen, goňşy ýurda ugradylýan elektrik energiýasynyň möçberleri has-da artar.
Türkmen halkynyň we goňşy owgan halkynyň parahatçylykly hem-de abadan durmuş babatdaky garaýyşlary umumydyr diýip bellemek bilen, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň Owganystanyň durmuş-ykdysady we medeni taýdan ösmegine hemmetaraplaýyn goldaw berjekdigini nygtady. Şunuň bilen baglylykda, ýakyn geljekde Türkmenistan goňşy döwletleriň serhetýaka welaýatlarynda durmuş maksatly birnäçe desgalary gurmagy we olary elektrik energiýasy bilen üpjün etmegi meýilleşdirýär. Bu babatda Hyrat welaýatynda şu aýyň başynda türkmen gurluşykçylarynyň tagallasy bilen gurluşygyna badalga berlen çaga dogrulýan öýi mysal getirmek bolar.
Duşuşygyň barşynda döwlet Baştutany we Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti ozal gazanylan ylalaşyklaryň ýerine ýetirilişini, iki goňşy ýurduň we halklaryň bähbidine laýyk gelýän türkmen-owgan hyzmatdaşlygynyň möhüm ugurlaryny we geljekki ösüşini ara alyp maslahatlaşdylar. Söwda-ykdysady pudakda türkmen-owgan gatnaşyklaryny giňeltmek barada aýtmak bilen, iki ýurduň Liderleri medeni-gumanitar ulgamdaky däp bolan hyzmatdaşlygy ösdürmegiň zerurdygyny bellediler.


text:
«Metbugat hakyndaky kanunyň we syýasy gatnaşygyň kämilleşdirilendigine garamazdan, oppozisiýa wekilleriniň, žurnalistleriň we adam hukuklaryny goraýjy aktiwistleriň häkimiýetler tarapyndan ýanalmagy dowam edýär» diýip, Halkara günä geçiş guramasynyň täze hasabatynyň Türkmenistan bölüminiň başynda aýdylýar.
Sudlaryň garaşsyzlygy çäklendirilen, ol ýerde doly manyly şikaýat proseduralary bolmady, jenaýat işleri baradaky sudlarda aklanmalar seýrek, garaşsyz şertlerde işlemäge synanyşan aklawçylar işden kowulmak töwekgelligine uçraýar, adam gynalmagy we beýleki ýowuz daraşmalar giň ýaýran diýip, hasabatda bellenilýär.
Türkmenistan 2013-nji ýylyň sentýabrynda BMG-niň Adam hukuklary geňeşiniň rekomendasiýalaryny, BMG-niň ýörite proseduralary bilen hyzmatdaşlyk etmekligi kabul etdi. Emma muňa garamazdan, häkimiýetler halkara gözegçileriniň ýurda gelmegini gazaply çäklendirdiler, Türkmenistan Amnesti Internaşnl guramasynyň ýurda sapar etmek baradaky talaplaryna jogap bermedi, ol ýerde BMG-niň ýörite proseduralary bilen baglylykda 10 talap edilipdi diýip, hasabatda aýdylýar.
Şeýle-de hasabatda Türkmenistanyň 2013-nji ýylyň dekabrynda geçirilen ilkinji köp partiýaly saýlawlarynda Senagatçylar we Telekeçiler partiýasynyň parlamentde orun alandygy, emma bu partiýanyň syýasy ýolbaşçylygy hakyky synaga salman, prezident G.Berdimuhamedowa wepadarlygyny jar edendigi aýdylýar.
Metbugat azat däl
Türkmenistan 2013-nji ýylyň ýanwarynda güýje giren täze kanunda media garaşsyzlygy ýörelgelerini goldaýandygyny, döwletiň metbugat işlerine gatyşmagynyň gadagan edilendigini jar etdi. Emma hakykatda, Halkara günä geçiş guramasynyň hasabatynda aýdylmagyna görä, senzura giň ýaýran we gazetlere howandarlyk edýän ministrlikler prezidente hasabat berýär.
Metbugat hakyndaky täze kanun esasynda ýylyň aýagyna çenli hiç bir hakyky garaşsyz metbugat serişdesi hasaba alynmady, adamlar iş ýüzünde daşary ýurt neşirlerine abuna ýazylmakdan mahrum, internet bolsa gözegçilik astynda we çäklendirilen diýip, hasabatda bellenilýär.
Türkmenistandaky we daşary ýurtlarda bosgunlykda ýaşaýan hukuk aktiwistleriniň we žurnalistleriň türkmen häkimiýetleri tarapyndan yzygider basyş astyna salynýandygy aýdylýar.
Bileleşik azatlygy çäkli
Hasabatyň bileleşik azatlygy baradaky bölüminde hökümetiň jemgyýetçilik bileleşikleriniň işine gatyşmagynyň dowam edendigi bellenilýär.
Prezidentiň 2013-nji ýylyň ýanwarynda gol çeken karary esasynda, daşary ýurt grantlarynyň hasaba alynmagy we hökümet tarapyndan tassyklanmagy talap edilýär. «Syýasy» diýip bilinýän işjeňligi maliýeleşdirmek we hasaba alynmadyk bileleşige agza bolmak gadagan edilýär.
Jemgyýetçilik birleşikleri hakynda maý aýynda güýje giren kanun bileleşiklere döwlet gatyşmasyny gadagan edýär, emma olara resmi gözegçilik edilmegine köp derejede ygtyýar berýär. Birleşikleri hasaba alyş proseduralary çylşyrymlylygyna galýar, Türkmenistanda açyk, garaşsyz ýagdaýda adam hukuklary, sosial ýa syýasy gözegçilik işi bilen meşgullanýan gurama ýok diýip, hasabatda aýdylýar.
Adam gynamalary 'giň ýaýran'
Howpsuzlyk güýçleriniň jenaýatda güman edilýän adamlary gynaýyşlary we olara ýowuz daraýyşlary barada ynamdar maglumatlar gelip gowuşýar diýip, hasabatda güman edilýänleriň jynsy organlaryny atagzy bilen çekmek, olary elektrik toguna tutmak, oturgyç aýaklary we suwly plastiki gaplar bilen urmak ýaly usullaryň ulanylýandygy aýdylýar. Şeýle-de tussaglaryň maşgala agzalaryna haýbat atylýandygy, bendileri bir-birini zorlamaga mejbur edýändikleri aýdylýar.
Ýanwar aýynda Geldi Kärizow, onuň aýaly we 12 ýaşly ýegeni, daşary ýurda medisina bejergisini almaga gitjek bolanda, howpsuzlyk ofiserleri tarapyndan tussag edildi. Olar soraga çekildi we ýowuz daraşma sezewar boldy, şikaýat etmejekdikleri barada dilhaty bermäge mejbur edildi diýip, hasabatda aýdylýar. Şeýle-de hasabatda aktiwist Mansur Mingelowyň türmede 19-njy maýdan 8-nji iýuna çenli açlyk edendigi aýdylýar.
Hasabatda tassyklanylmagyna görä, Mingelow 2012-nji ýylda Marydaky buluç etniki azlygynyň gynalşy barada maglumat toplap, Baş prokuratura we daşary ýurt diplomatlaryna bereninden soň, adalatsyz sud prosesinde 22 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdir.
Halkara günä geçiş guramasynyň täze hasabatynda öňki prezident S.Nyýazowyň janyna kast ediş synanyşygy diýilýän iş bilen baglylykda uzak möhletli türmä basylyp, şu wagta çenli ykballary näbelli galýan adamlar hem ýatlanylýar.
Aýdylmagyna görä, ol bendileriň garyndaşlary öz hossarlarynyň ykbaly barada on ýyldan gowrak wagt bäri hiç bir resmi habar alyp bilmeýärler.
Mundan başga, hasabatda ýurtda hereket azatlygynyň, din azatlygynyň hem çäkli bolmagynda galýandygy aýdylýar.


text:
Gyrgyzystanyň parlamenti daşary ýurtdan maliýe serişdesini kabul edýän hökümete degişli bolmadyk guramalara “daşary ýurt agenti” statusyny kesgitleýän dawaly kanun taslamasyny maslahat edýär.
24-nji noýabrda, ýagny kanun taslamasynyň ýurduň kanunçykaryjylary tarapyndan maslahat edilýän mahaly, Gyrgyzystanyň Adalat ministrligi gürrüňi edilýän kanuna zerurlygyň ýokdugy barada beýanat ýaýratdy.
Ministrlik milli howpsuzlygy goramak üçin ýurtda bar bolan kanunçylygyň ýeterlikdigini aýdyp, ýurtdaky hökümete degişli bolmadyk guramalaryň gaýtadan hasaba alynmagynyň maliýe taýdan gymmada düşjekdigini belledi.
Gürrüňi gidýän kanun taslamasyny gorap çykyş edýänleriň biri Nurkamal Madaliýew Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda “çalt depgin bilen üýtgeýän dünýäde köne kanunyň Gyrgyzystanyň milli howpsuzlygyny üpjün edip bilmejekdigi” sebäpli, täze kanuna zerurlygyň barydygyny belledi.


text:
Moskwanyň Domodedowo aeroportunda günde azyndan onlarça ýolagçy Türkmenistana gidip bilmän galýar.
Moskwadan Aşgabada uçup bilmän Domodedowo aeroportunda garaşyp duranlaryň ählisi “Türkmenhowaýollarynyň” ýolagçylary, olarda kompaniýadan satyn alnan uçar biletleri bar, emma biletlerinde uçuş wagty öňünden goýulmadyk.
“Türkmenhowaýollarynyň” Domodedowodaky kassasynyň öňünde günde şeýle ýolagçylaryň azyndan onlarçasy üýşýär. Hususan-da, 2-nji iýunda irden kassanyň öňünde 40-a golaý adam bardy, Aşgabada gidýän uçara münmek isleýän ýolagçylaryň sanawynda bolsa 80-den gowrak adamyň atlary görkezilipdi.
Ýakynda açyk wagtly biletli ýolagçylaryň sanynyň bir wagtda 200-e ýeten gününiň hem bolanlygyny Domodedowoda üç günläp oturan student ýolagçylar Azatlyk Radiosyna gürrüň berdiler. Bu barada Moskwadan Aşgabada uçup bilmedik käbir ýaşlaryň ene-atalary hem Azatlyk Radiosyna habar beripdiler.
Şeýle maglumaty käbir garaşsyz habar çeşmeleri hem ýaýradypdy. Hususan-da, “Türkmen inisiatiwasy” guramasy 28-nji iýunda Domodedowoda 200-den gowrak adamyň jemlenenligini we şonda bir ýolagçynyň özüni erbet duýup, medisina kömegine mätäç bolanlygyny habar berdi.
Dürli maglumatlara görä, Moskwadan Aşgabada uçmak bilen bagly kynçylyklar iki hepdä golaý wagt bäri dowam edýär.
Orsýetde ýaşaýan, özüni Ben Şafi diýip tanadan Türkmenistanyň raýaty öz tanşyny ugratmak üçin Domodedowo aeroportuna baranda gören ýagdaýlary barada Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi: “Men geçen aýyň 15-ne aeroporta baranymda studentleriň oturandygyny gördüm. Men şonda Penzada okaýan tanşyma duş geldim. Ol özüniň dört gün bäri oturanlygyny aýtdy. Şol gün Domodedowoda azyndan 25 adam dagy bardy”.
Uçuş düzgüni
“Türkmenhowaýollary” ýolagçylaryň Türkmenistana gidip bilmeýänliginiň sebäbini biletlerinde wagt möhleti öňünden goýulmadyk ýolagçylar üçin uçarlarda boş ýeriň ýetmezçiligi bilen düşündirýär.
“Türkmenhowaýollarynyň” Domodedowo aeroportundaky kassasynyň işgäriniň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, adaty düzgüne laýyklykda, Moskwadan Aşgabada günde bir uçar gatnaýar, üstesine, onuň daşyndan bir hepde bäri günde goşmaça bir reýs hem amala aşyrylýar. Domodedowoda birnäçe günläp oturan ýolagçylar bolsa soňky günlerde goşmaça uçarlaryň sanynyň aýdylşyndan has az bolanlygyny aýtdylar.
Goşmaça uçarlaryň biri 2-nji iýulda ir sagat 10 töwereginde Aşgabada uçdy. Emma, habar berlişine görä, bu uçar goşmaça bolsa-da, oňa birnäçe günläp aeroportda garaşyp oturanlardan diňe 6 adam mündürilipdir.
Uçuşyň wagty
Ýolagçylaryň uçar biletlerinde uçuş wagtynyň öňünden goýdurylmanlygy olaryň ýolagçylar hökmünde öz hukuklaryny talap etmeklerine päsgel berýär.
Wagty goýdurylmadyk biletleriň eýeleri bolsa köplenç studentler. Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan studentleriň köpüsi okaýan şäherlerinde “Türkmenhowaýollarynyň” kassalary ýokdugyny, telefon arkaly hem bron goýdurmagyň köplenç başartmaýandygyny aýtdylar.
Moskwada “Türkmenhowaýollarynyň” azyndan üç sany kassasy bar. Emma Orsýetiň dürli künjeklerinde, käte Moskwadan otluda birnäçe günlük ýol ýöremegi talap edýän uzaklykda ýerleşýän şäherlerde okaýan türkmen ýaşlary Moskwa gelip, bron goýdurmagyň hem wagty hem-de uly çykdajylary talap edýänligini aýdýarlar. Olaryň köpüsi, beýleki howa kompaniýalarynda bolşy ýaly, “Türkmenhowaýollarynda” hem internet hyzmatlary bolan ýagdaýynda özleriniň mundan giňden peýdalanjagyny gürrüň berdiler.
Studentleriň köpüsi Türkmenistanda bilet satyn alanlarynda yzyna dolanjak wagtyny öňünden bilmänligini, sebäbi munuň ekzamenleriň gidişine baglydygyny aýtdylar. Üstesine, “Türkmenhowaýollary” studentler üçin öňünden wagty goýulmadyk uçar biletlerini has arzan bahadan satýar.
Synçylaryň sözlerine görä, “Türkmenhowaýollarynyň” ýolagçylarynyň Aşgabada uçup bilmän kösenýän döwürleri gyş we tomus pasyllaryna we studentleriň kanikul döwürlerine gabat gelýär. Bu ýagdaý ýyllarboýy gaýtalanyp gelýär.
Ýer barmy?
Edil şu wagt “Türkmenhowaýollarynyň” uçarlaryna 5-nji sentýabrdan bäri üçar biletleriniň ýokdugyny Moskwanyň “Paweleskiý” demirýol wokzalyndaky kassada aýtdylar.
Emma käbir synçylar problemanyň sebäbini uçarlarda ýeriň ýetmezçiligi bilen däl-de, parahorluk bilen baglanyşdyrýarlar. Domodedowo aeroportunda Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolanlaryň ählisi diýen ýaly para berlende, uçarda ýeriň tapyljagyna ynanýanlygyny, emma özlerinde onça puluň ýokdugynyaýtdylar. Olaryň sözlerine görä, kassa 75-100$ berseň, ýer tapylýar.
Türkmenistanly “Ben Şafi” uçara münüp bilmedik adamlaryň bar bolmagyna garamazdan, uçarlarda boş ýerleriň galýan wagtynyň bolýanlygyny gürrüň berdi: “Kimdir biriniň mundan uly girdeji alýanlygyny anyk aýdyp biljek. Men geçen tomusda Aşgabada gidenimde, uçara münüp bilmedik 20-ä golaý adam bardy. Muňa garamazdan, uçara münemde 3-4 yeriň boş galanlygyny gördüm. Şonda stýuardessadan soranymda, ol muny ýüküň köpdügi bilen düşündiripdi. Emma şonda men çakdanaşa köp ýükli yolagçyny görmändim”.
“Türkmen insiatiwasy” guramasy öz maglumatynda şu ýylyň 28-nji iýunynda Moskwadan Aşgabada uçan uçarda 34 sany boş ýeriň bolanlygyny habar berdi. Maglumatda şeýle yagdaýyň sebäbi ýolagçy reýsleriň ýokary derejeli türkmen resmileriniň öz söwda ýüklerini daşamak üçin ulanýanlygy bilen düşündirildi.
Käbir maglumatlarda “Türkmenhowaýollarynyň” uçarlarynda ýer gytçylygy bilen bagly problemanyň diňe bir Orsýete gatnaýan uçarlar bilen çäklenmän, beýleki ýurtlar bilen arada, hususan-da, Ukrainada ýüze çykýanlygy habar berilýär.


text:
Eýran we dünýäniň iň täsirli alty döwletiniň Wenada geçirýän gepleşikleri Eýranyň ýadro programmasynyň daşyndaky aladalanmalaryň soňuna çykmak maksadyna gönükdirilýär.
Eýranyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarif gepleşikleriň öňüsyrasynda eden çykyşynda Wenadaky iki günlük gepleşikleriň üstünlikli bolmagyna we taraplaryň maý aýynyň ortalarynda jemleýji dokumentiň taslamasyny düzmegine ýol açmagyna umyt baglady.
Resmileriň aýtmagyna görä, iki tapgyrdan ybarat bu gepleşikler uzak möhletleýin ylalaşyga giriziljek meselelere gönükdirilýär.
Eýranyň we dünýäniniň iň täsirli alty döwleti bolan ABŞ-nyň, Fransiýanyň, Orsýetiň, Hytaýyň, Britaniýanyň we Germaniýanyň geçen ýylyň noýabr aýynda baglaşan wagtlaýyn ylalaşygyna laýyklykda, Tähran öz ýadro pogrammasyny togtatmaga, halkara jemgyýetçiligi bolsa sanksiýalaryny gowşatmaga razy boldular.
Alty aýlyk möhleti bilen baglaşylyp, şu ýylyň ýanwar aýynda güýje giren bu ylalaşyk jemleýji ylalaşyga çenli gepleşikler üçin wagt berýär.


text:
Gawaý adalary
Gawaý adalary: Okeaniýanyň dg-da ýerleşmek bilen 100-çe ownuk adalardan ybaratdyr. Bu adalar Ýewropalylar tarapyndan ilkinji gezek 1555 ý. Açylypdy. Ýöne ol ikinji 1778 ýylda Ýewropalylara ýene-de mälim bolýar. Birinji gezek bu ýere ispanlar barýar we soň ýadyndan çykarýar. Ikinji gezek Jeýms – Kuk tarapyndan açylýar. XVIII asyryň 70-nji ýyllaryndan başlap Gawaý adalary özleşdirilip başlanýar. 1778 ý ol ýerde 300 müň çemesi adam bar eken. Soň ol ýerde adam sany gitdigiçe koloniýa syýasaty netijesinde azalýar. Häzirki wagtda ýerli ilatyň wekilleri metiňler bilen birlikde ilatyň 10% düzýärler. Her bir ilatyň öz metiňleri bar. Sebäbi ýerli ilatyň göçüp gelen ilaty bilen gatyşmagynda emele gelen ilat metiň hasaplanýar.


text:
Eýranyň milli ýygyndy futbol toparynyň oýunçysy, 29 ýaşyndaky derwezeçi Sosha Makani 4-nji ýanwarda tussag edildi.
Onuň birnäçe hyjapsyz zenan bilen düşen suratlaryny sosial ulgamda çap edendigi we munuň Eýranyň kanunlaryna ters gelýändigi aýdylýar. Şondan soň futbolçy, käbir adamlaryň şikaýaty esasynda günälenip, türmä basyldy.
Eýranyň adalat ulgamy bilen baglanyşykly "Mizan" habar gullugynyň beren maglumatyna görä, onuň üstünden şikaýat edenleriň biri soňra öz arzasyny yzyna alypdyr. Ýöne Makani, "jemgyýetde bidüzgünçüligiň we ahlaksyzlygyň ýaýramagyna sebäp bolan suratlary" ýaýradandygy üçin, häzirlikçe tussagda galýar.
Tähranyň tanymal "Persepolis" futbol klubunda oýnaýan Makani tussag edilmezinden owal beren beýannamasynda suratlardaky üç ýaş zenanyň biriniň öz adaglysydygyny aýan edipdir.
Käbir maglumatlara görä, Makani şu hepdede azatlyga çykyp biler.
6-njy ýanwarda Tähranyň baş sülçüsi Abbas Jafari Dolatabadi sport hem sungat bilen meşgullanýanlara yslam kadalaryna gabat gelmeýän suratlary sosial mediada ýaýratmazlyk barasynda duýduryş beripdir.
Geçen ýylyň noýabrynda bolsa Wahid atly 30 ýaşyndaky bir eýranly, hyjapsyz, bedeniniň käbir ýerleri açyk geýimli bir aýal adam bilen bile düşen suratyny sosial mediada ýaýradandygy üçin, derhal tussag edilipdi.
Raýatlaryň jemgyýetçilik hem şahsy durmuşyny doly gözegçilik astynda saklamaga dyrjaşýan Eýranyň hökümeti soňky wagtlarda olaryň her bir hereketini yzarlamaga çalyşýar.


text:
Penşenbe güni Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama öz dogduk şäheri Çikagoda prezidentlik saýlawlary üçin irki geçirilýän ses berişlikde öz sesini berdi. Munuň özi ABŞ-nyň resmi prezidentiniň ilkinji gezek irki ses berişlikde ses bermesi hökmünde alamatlandy.
Birleşen Ştatlarda prezidentlik saýlawlarynyň resmi ýagdaýda geçiriljek güni 6-njy noýabra bellenen. Ýöne ABŞ-nyň kanuny ýurduň raýatlaryna irki ses berişliklerde-de ses bermeklige hukuk berýär.
Saýlawlaryň resmi geçiriljek gününe ýene 10 gün galandygyna garamazdan, ýurduň 7 milliondan gowrak ilatynyň eýýäm öz seslerini berendikleri aýdylýar.
Maglumata görä, olaryň hatarynda prezident Obamanyň aýaly Mişel Obama-da bar. Soňky pikir soraýyşlyklar geljekki prezidentlige kandidatlar Barak Obama bilen Mitt Romnini goldaýjylaryň sanynyň örän ýakyndygyny görkezýär.


text:
Düýn Birleşen Ştatlarda 11-nji sentýabr terror hüjümleriniň 10 ýyllygy bellendi.
Alnyp gaçylan ýolagçy uçarlary Nýu-Ýorkda Dünýä söwda merkeziniň goşa binasyna, Pentagona, Pensilwaniýa meýdanyna baryp uranda, jemi 3 müňe golaý adam ölüpdi.
Nýu-Ýorkdaky «Ground Zero» diýlip at berlen bu meýdançada prezident Barak Obama we öňki prezident Jorj Buş ybadathana jaňynyň on ýyl mundan ozal ýolagçy uçarynyň Dünýä söwda merkeziniň birinji binasyna uran wagtynda ýaňlanan iki zaňynyň owazy astynda dymyşlyk etdiler.
Wepat bolanlaryň garyndaşlary pidalaryň atlaryny okap başlamazdan öň, prezident Obama Injiliň 46-njy aýatyny okady. Ol aýatda «Hudaý biziň sygynalgamyz we güýjümizdyr» diýilýär.
Obama bilen onuň aýaly Mişel biraz soň on ýyl öň uçar zarbasyna uçran Pentagona, Pensilwaniýadaky Şankswil obasyna baryp, terror pidalarynyň hormatyna gül çemenini goýdular.


text:
Russiýanyň prezidenti Wladimir Putiniň metbugat wekili rus resmisi tarapyndan Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenkonyň “nasist” diýip atlandyrylmagy baradaky aýdylanlar Kremliň resmi durşuny aňlatmaýar diýdi.
“Interfax” habar gullugyna beren maglumatynda Dmitriý Peskow Putiniň maslahatçysy Sergeý Glazýew tarapyndan aýdylan söz Russiýanyň hökümetiniň “resmi garaýyşyny serpikdirmeýär” diýdi.
Şeýle-de, Glazýew 27-nji iýunda “BBC” korporasiýasyna beren interwýusynda Ukrainanyň prezidentiniň hukuksyz bolşy ýaly diýip, Poroşenkonyň Ýewropa Bileleşigi bilen ýakyn gatnaşyklary öz içine alýan esasy şertnama gol goýmagyny hem kanuny güýji ýok diýip atlandyrdy. Glazýew Poroşenkonyň Ukrainanyň gündogaryndaky ilat tarapyndan prezidentlige saýlanmandygyny öňe sürýär.
Poroşenko 27-nji iýunda Ýewropa Bileleşigi bilen ýakyn ykdysady gatnaşyklary öz içine alýan şertnama gol goýdy. Russiýa Krymy anneksiýa edensoň, mart aýynda Kiýew bilen Ýewropa Bileleşigi gürrüňi gidýän şertnamanyň syýasy bölegine gol goýupdylar.
Gürrüňi gidýän şertnama Russiýa tarapyndan ýiti garşylyk görkezilýärdi.


text:
3-nji awgustda Birleşen Ştatlardaky ykdysady ýagdaý bilen bagly dünýäniň fond biržalarynda esasy aksiýalaryň bahasy pese gaçdy.
2-nji awgustda Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama hökümetiň bergi çägini ýokarlandyrýan kanun taslamasyna gol çekdi. Bu kanun Birleşen Ştatlarda dörejek ykdysady batyşyň öňüni aldy.
Emma, muňa gazamazdan, maýa goýujylaryň köpüsi dünýäniň iň ösen ykdysadyýetinde ýaramaz ýagdaýlaryň ýüze çykmak ähtimallygyndan howatyrlanýarlar.
Dünýaniň dürli ýurtlarynyň ykdysadyýetine baha berýän “Moody’s” gullugy ABŞ-nyň ýokary reýtingini tassyklady. Emma bu gulluk ABŞ-nyň inwestision perspektiwasyna negatiw baha berdi.


text:
Geçen hepde Aşgabadyň etegindäki “Saglyk ýolunda” köpçülikleýin ýöriş geçirildi. Köpetdagyň eteginden ugur alýan uzynlygy 36 kilometrlik beton ýoly 2000-nji ýylda S.Nyýazowyň inisiatiwasy bilen gurlupdy. “Saglyk ýolunyň” Türkmenistnyň ýaşaýjylarynyň we ýurduň myhmanlarynyň arasynda uly meşhurlyk tapanlygy resmi derejede tassyklanylýar.
Paýtagtyň ýaşaýjylary geçen hepdäniň dowamynda “Saglyk ýolunda” iki gezek ýöriş geçirdiler. «Saglyk ýolundan» geçmek üçin dürli pudaklaryň işgärleriniň, studentleriň, mekdep okuwçylarynyň, sportsmenleriň, medeniýet we sungat işgärleriniň 1-nji we 6-njy dekabr günlerinde daň atmanka Gindiwar dagynyň etegine üýşenligini, dag ýolunyň öňündäki meýdançada sungat ussatlary aýdym-saz bilen çykyş eden bolsalar, sportsmenleriň dürli maşklary görkezenligini Azatlyk Radiosynyň korrespondentleri habar berýärler. Şol ýörişleriň Gurban we Goňşokara baýramlary mynasybetli geçirilenligi aýdyldy.
“Saglyk ýoly” 2000-nji ýylda S.Nyýazowyň inisiatiwasy bilen gurlupdy.Ýurt resmileriniň gatnaşmagynda döwlet baştutanynyň bu ýodadan häli-şindi ýöriş geçirmegi şol döwürden bäri ýurtda adaty düzgüne öwrüldi. Düzgün şu güne çenli-de dowam etdirilýär.
Ýolbaşçylar hem gatnaşýarlar
30-nji noýabrda prezident G.Berdimuhamedowyň “Saglyk ýolundan” ýöräp geçenligini, ýodanyň käbir böleklerini bolsa onuň sport ýügrüşi bilen ylgap geçenligini türkmen metbugaty habar berdi.
“Türkmenistan.ru” internet gazetiniň ýazmagyna görä, hökümet baştutanynyň orunbasarlarynyň we Mejlisiň ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda geçen marşrutynyň dowamynda president G.Berdimuhamedow ýoluň ýagdaýyna we onuň daşyndaky giňişlikleriň abadanlaşdyrylyşyna syn etdi.
“Milletiň lideriniň” “Saglyk ýolundan” geçmegi prezident G.Berdimuhamedowyň ýurduň raýatlaryny öz şahsy göreldesi bilen sagdyn durmuş obrazyny alyp barmaga höweslendirmek üçin alada edýänligini görkezýär” diýip, TDH gullugy ýazýar we “ýurduň sosial syýasatynyň esasy maksadynyň adamlaryň saglygy bolup durýanlygyny, “Döwlet adam üçindir!” diýen prinsipe eýerýänligini belleýär.
Uzynlygy 36 kilometrlik “Saglyk ýoluny” döwlet baştutanlarynyň we ýurt resmileriniň käte ýöräp, käte ylgap geçýänligi barada resmi derejede aýdylýan bolsa-da, synçylar döwlet resmileriniň “Saglyk ýoly” doly geçýänligini tassyklap bolmajagyna ünsi çekýärler.
Emma uzak ýoly geçmegiň ýörişe gatnaşdyrylýan ýönekeý adamlar üçin uly synag bolup durýanlygy bellenilýär. “Saglyk ýolunyň” sekiz kilometriniň ýörişe gatnaşýanlaryň ählilisiniň hökmany suratda geçmeli bölegi bolup durýanlygyny Türkmenistanly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew Radiomyza gürrüň berdi. Onuň sözlerine görä, doly marşruty bolsa, adatça, studentler geçmäge borçly edilýärler.
“Saglyk ýolundan” ýörişleri türkmen häkimiýetleri sport çäresi hökmünde häsiýetlendirýärler we raýatlaryň köpçülikleýin ýörişe gatnaşdyrylmagyny ýurtda sporty ösdürmegiň çägindäki çäre diýip, yglan edýärler.
Sport çäresimi ýa?..
Merkezi Aziýa boýunça bilermen Sanobar Şermatowa ýöremek saglyk üçin peýdaly hem bolsa, Türkmenistanda geçirilýän ýörişleri sport bilen däl-de, ideologiýa bilen baglanyşdyrdy: “Bu döwletiň agalyk syýasatynyň çägindäki mejbury-meýletin häsiýetli programmasynyň bir bölegi diýip hasap edýärin. Muňa türkmen döwletiniň öz raýatlarynyň daş keşbine, ýagny edara işgärleriniň hem okuwçylaryň geýmine degişli talaplary, şeýle-de tylla diş we saç-sakgal boýunça girizen gadagançylyklary bilen meňzeş zat hökmünde garamak mümkin. Şol bir wagtda-da GDA-nyň beýleki döwletlerinde häkimiýetleriň öz raýatlarynyň dişine ýa geýmine üns bermegini göz öňüne getirmek kyn”.
Sanobar Şermatowa Garaşsyzlyk döwrüniň dowamynda Türkmenistanda ornaşan özboluşly düzgünler hem režimiň hem-de halkyň milli aýratynlyklaryndan ugur alýar diýip, hasap edýär: “Saglyk ýolundan” ýöräp geçmek çäresiniň fiziki taýdan hem agyrdygyny synçylar aýdýarlar.
Ýörişiň agyrdygy sebäpli onuň öz döwründe “ajal ýoly” diýip atlandyrylanlygyny Amanmyrat Bugaýew gürrüň berdi: “Biziň artistimiz bardy, Töre Annaberdiýew bardy, ol pahyr boldy. Ol birinji gezek geçende asfalt ýoly däl-de ajal ýoly diýipdir. Ol Türkmenistanyň halk artistidi, Magtymguly baýragynyň laureaty. Ol şol sözleri üçin turmä salynmadyk hem bolsa, ähli zatlardan, atlardan mahrum edilipdi. Alty-ýedi ýyllap jemgyýetden we sahnadan mahrum bolupdy”.
Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandanky habarçylarynyň aýtmagyna görä, resmi derejede dynç günleri diýlip yglan edilen birinji dekabry we ýekşenbäni ýörişde geçiren paýtagtyň býujetdäki işgärleriniň, studentleriniň we mekdep okuwçylarynyň ýetip gelýän Bitaraplyk baýramy mynasybetli-de ýene-de “Saglyk ýolundan” ýöriş geçirmegine garaşylýar.


text:
Şu sene mynasybetli Gökdepe etrabynda şahyryň dogduk obasy bolan Söwütlide onuň ýaş toýy bellendi.
Juma Ýazmyradow çykyş edýär.
Çäre etrabyň häkimligi bilen Ezizowyň döredijiligine hormat goýýan edebiýatçydyr sungat işgärleriniň gurnamagynda geçirildi.
Dabarany gurnaýjylar Gökdepe etrabynyň Kerim Gurbannepesow adyndaky 7-nji orta mekdebinde bagşydyr sazandalaryň, şahyrlaryň, artistleriň we Gurbannazar Ezizowyň edebi döredijiligine hormat goýýan adamlaryň hem-de şahyryň uly maşgala agzalarynyň gatnaşmagyndaky uly çäräni geçirdiler.
Onda çykyp geplänlerden Türkmenistanyň halk artistlary Juma Ýazmyradow, Nury Allaberdiýew, şahyryň jan ýaly dostlaryndan Derýa Baýramgulyýew, Amangeldi Amanow, žurnalist doganlar Hydyr we Ylýas Amangeldiýewler, ýazyjy Guldurdy Sähetdurdyýew we başga-da birnäçe arzyly myhmanlar Gurbannazar Ezizowyň özlerinde galdyran täsirleri barada gyzykly gürrüňler etdiler hem-de şahyryň goşgularyndan okadylar.
Dabaranyň soňunda Gurbannazar Ezizowyň uly gyzy Ýazgül Ezizowa çäräni gurnan ähli adamlara maşgalalarynyň adyndan minnetdarlyk bildirdi.
Gurbannazar Ezizowyň 70 ýaş toýuna bagyşlanan dabara soňra Gökdepäniň "Gala" restoranynda dowam etdi.


text:
Birleşen Ştatlar Günorta-gündogar Aziýada harby bazalar döretmegiň hasabyna däl-de, harby taýdan sanyny artdyrmaga ýykgyn edýär.
ABŞ-nyň Ýuwaş okean Ýaragly güýçleriniň baştutany admiral Robert Uillard bu barada şeýle diýdi:
―Awstraliýada amerikan harby bölümlerini ornaşdyrmak we Singapura harby gämiler ugratmak barada ýakynda gelnen karar harby bazalar üçin çykdajylary artdyrmazdan, regionda güýçleri çalşyryp durmaga mümkinçilik berer.
Analitikleriň pikiriçe, ABŞ şeýle ädimleri regionda Hytaýyň öz pozisiýasyna ynamynyň artyşyna jogap hökmünde ädýär.


text:
Yragyň döwlet telewideniýesi ýurduň parlamentiniň indiki maslahatyny 12-nji awgusta çenli yza tesdirendigini habar berdi.
Yragyň täze parlamentiniň 1-nji iýulda geçirilen ilkinji maslahaty näbellilik bilen tamamlandy. Ikinji maslahatyň şu hepdede geçirilmegine garaşylypdy.
Parlament 1-nji iýulda geçiren maslahatynda spikeri saýlamak meselesine seredipdi, emma şaýy we sünni wekiller arakesmeden yzyna, geňeşler zalyna dolanmansoň, maslahatyň işi wagtyndan öň tamamlandy.
Premýer-ministr Nuri al-Malikiniň tarapdarlary iki aýdan gowrak wagt mundan ozal geçirilen saýlawlarda parlamentde köp orna eýe boldular.
Emma parlament ýurduň iň wajyp üç wezipesine adam saýlamak prosesine girişmekden uzakda galýar. Wezipeleriň ýurduň şaýy arap, sünni arap we kürt jemgyýetleriniň arasynda näresmi ylalaşyga görä bölünmelidigi aýdylýar.
General öldürildi
Şol bir wagtyň özünde-de Bagdadyň günbatarynda Yragyň ýokary wezipeli generaly atylyp öldürildi.
Premýer-ministr Nuri al-Malikiniň howpsuzlyk boýunça metbugat wekili general Najm Abdullah Sudanyň Ibrahim bin Ali şäherçesinde ok atyşykda öldürilendigini aýtdy, emma bu hadysa bilen bagly jikme-jik detallary getirmedi.
Bagdadyň günbatarynda ýerleşýän Abu Graib regionynyň Ibrahim bin Ali şäherçesi hökümet güýçleriniň bir aý bäri ýaragly söweşijiler bilen söweşýän ýeridir.
Faluja welaýatyna we Ramadi şäheriniň golaýyndaky käbir giňişliklere gözegçilik edýän “Yrak yslam döwleti we Lewant” atly toparlaryň ýolbaşçylygyndaky söweşijiler geçen aýda Falujadan Yragyň ululygy boýunça ikinji şäheri Mosuly basyp almak ugrunda öz hüjümlerini güýçlendirdiler we Bagdada golaýladylar.
“Yrak yslam döwleti we Lewant” atly topar Siriýada we Yragyň günbatar hem demirgazyk böleklerinde öz basyp alan giňişliklerinde Yslam halyfatyny yglan etdi.


text:
Türkmenistanyň Garaşsyzlygyny alan ýyllarydy. Şol ýyllar türkmen goşunynyň ýagdaýy agyrdy. Köçelerde ýyrtyk ädikli, sary giden egin-eşikli esgerleri köp görmek bolýardy.
Obmundirowaniýäniň gözgyny bolşy ýaly, iýmit üpjünçiligi-de ýaramazdy. Öýin-öýin aýlanyşyp, bir döwüm çörek dileşip ýören esgerler henizem göz öňünden gidenok.
Şol ýyllar goşunda ölüm-ýitimem köpdi. Birek-biregi urup öldürmek, açlyga-horluga, kemsitmelere çydaman, özüni otlaýanlar, özüni asýanlar—garaz, aýylganç hadysalar ýetikdi.
Türkmen goşunynyň häzirki ýagdaýy nähili? Iýmit, egin-eşik üpjünçiliginiň kän gowulaşandygyny boýun almak gerek. Elbetde, esgerleriň hal-ýagdaýy ideal derejä ýetdi diýip aýtmak bolmaz.
Gynansak-da, häzir hem uruş-sögüş, ölüm-ýitim gaýtalanyp dur. Eýsem, şeýle ýaramaz hadysalaryň aradan aýrylyp gidibermegine nämeler päsgel berýär?
Goşunda professional hünäri ýokary bolan ofiserler ýetmezçilik edýär. Iň esasy-da, düzgün-tertip gowşak. Pes kadrlaryň, tertibiň gowşak ýerinde-de her dürli hadysalar ýüze çykýar.
Aprel aýlarynyň başydy. Aşgabadyň ozalky Kurortnaýa hem-de Çehow köçeleriniň çatrygyndaky 02 budkasynda pajygaly waka ýüze çykdy. Şol ýerde bir esger özüni asypdyr.
Ýaş ýigidi — esgeri öz-özüne kast etmäge näme mejbur edipdir? Il-günüň, gören-eşidenleriň aýtmagyna görä, esger ýigit özüne kast etmezden önürti hat ýazypdyr. Şol hatda-da ol özüniň ölümine hiç kimiň günäkär däldigini, gullugyň şatysyna çydaman, şeýtmäge mejbur bolandygyny aýdyp gidipdir.
Başga hiç hili maglumat ýok. Bu wakanyň nähili derňelendigini-de bilemzok. Sebäbi Türkmenistanda goşunyň ýagdaýy bilen baglanyşykly islendik waka harby syrdanam beter ýaşyryn saklanýar.
Ýene bir waka. Bu hem 02 budkalarynda asudalygy goraýan esgerler bilen baglanyşykly. Bu waka paýtagtyň mikroraýonlarynyň birinde bolup geçdi. Özüm diri şaýady boldum.
Gijara dükandan oduk-buduk alyp, öýe barýardym. 02 budkasynyň töweregine ýetiberenimde öňümden bir esger çykdy. Ol menden bir manat bermegimi özelenip sorady. Soňra ol özüni iki gün bäri çalyşmandyklaryny, iki gün bärem hiç zat iýmändigini düşündirdi. Özünden habar tutmagy unudandyklaryny aýtdy.
Men esgere bir çörek bilen bir bölek kolbasa berdim. Soň bolsa: «Gulluk edýän ýeriň düýbüne jaň edip, seni çalşar ýaly edeýinmi?» diýip, soradym. Muňa esgeriň zähresi ýaryldy. «Beýtmäweri, agam! Biläýseler, meni öldirler!» diýdi.
Esger çörege işdämenlik bilen ýapyşdy. Men oňa ýene bäş manat uzatdym-da, öýümize ugradym. Öýe gelemsoňam, aç-hor esger ýigidiň halyna gynandym. Ogullarymyň hem gulluk ýaşyna ýetip barýanyny ýatladym. «Olaram goşunda şeýle horlanarlarmyka?» diýip, pikir etdim.
Aslynda, Aşgabadyň her köçesiniň çatrygynda 02 budkalary gerekmikä? Elbetde, asudalygy goramaly! Ýöne her ädimde bir esger goýup çykmak nämä gerek?!
Häzir hökümet edaralarynyň köpüsini esgerler goraýar. Şol edaralaryň daşynda-da azyndan iki esger aýlanyşyp ýör. Olar yzygiderli çalyşýar. Munuň üçin gör, näçe esger gerek?! Dogrusyny aýtsaň, edaralaryň töwereginde esger gögeren ýaly.
Beýle ýagdaý ýurtda komendant sagady yglan edildimikä diýdirýär.
Türkmen goşuny reforma mätäç. Näme üçin hökümet ýolbaşçylary professional goşuna geçmegiň gürrüňini gozganok? Munuň üçin ýurtda ýeterlik serişde bar.
Alyjan Döwletow Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Bütindünýä banky aprel we maý aýlarynda Nepalda 9 müňe golaý adamyň ölmegine sebäp bolan iki ýer titremeden soň, ýurdy gaýtadan gurmaga ýardam bermek maksady bilen ýarym milliard amerikan dollary möçberinde maliýe kömegini berjekdigini wada berdi.
Bütindünýä banky 200 million amerikan dollarynyň ýurduň çetki sebitlerindäki jaýlary gaýtadan gurmaga we 100 million amerikan dollarynyň gönüden-göni Nepalyň hökümetine goýberiljekdigini aýtdy.
Şeýle-de, bank Nepalda gaýtadan abatlaýyş işlerine ünsi artdyrmak maksady bilen başga-da 100 - 200 million amerikan dollary aralygyndaky pul serişdesiniň ýurtda bar bolan proýektlerden täzeden gurmak işlerine ugrukdyrylyp biljekdigini belledi.
Nepal halkara donorlaryndan ýurdy gaýtadan gurmaga ýardam bermegi sorap, şu hepde geçiriljek konferensiýa gatnaşmaga çagyrdy.


text:
Türkmenistanyň ýaşy 18-e ýeten we harby gullugy geçmedik erkek jynsly graždanlary mundan beýläk, öňürti harby gullugy geçmezden, daşary ýurtlara okamaga gidip bilmezler.
Bu barada Azatlyk Radiosyna Aşgabat şäheriniň Köpetdag etrap harby wekilliginde maglumat berildi.
Bu maglumatdan çen tutulsa, şu ýyl orta mekdepleri tamamlan oglanlaryň ýokary bilim almak hukuklary çäklendiriler. Çünki, ýurtda orta bilimiň möhleti 11-12 ýyla ýetirilensoň, mekdepleri tamamlaýan okuwçylaryň ählisi diýen ýaly 18 ýaşlarynda bolýarlar.
Gepiň gerdişine görä aýtsak, bu täze düzgün barada ýurduň köpçülikleýin habar serişdelerinde hiç hili maglumat berilmeýär.
Şeýle-de harby gullugy geçmedik erkek kişileriň näme sebäpden daşary ýurda okuwa goýberilmeýändiginiň arkasynda ýatan sebäpler barada hem harby wekilligiň resmilerinden nähilidir bir düşündiriş almak başartmady.
Azatlyk Radiosy 18 ýaşy dolan we harby gullugy geçmedik türkmenistanly erkek kişileriň daşary ýurtlara okuwa goýberilmeýändigi dogrusynda kommentariý almak üçin Türkmenistanyň Migrasiýa gullugy bilen habarlaşanda, degişli resmi bu barada “hiç zat aýdyp bilmejekdigini” aýdyp, goşmaça maglumat bermekden saklandy.
Şu ýyl ýurduň harby bolmadyk 19 sany ýokary okuw jaýlaryna 7 müň 128 adam kabul ediler. Şol bir wagtda on müňlerçe türkmenistanly daşary ýurtlaryň ýokary okuw jaýlarynda hem bilim alýarlar. Täze düzgüne görä, indi harby gullugy geçmedik erkek kişiler bu mümkinçilikden mahrum bolýarlar.
Belläp geçsek, bu täze düzgün ýokary okuw jaýlary we harby gulluk bilen bagly kabul edilen kararlaryň iň täzesidir.
Mundan öň, geçen ýyl, ozal ýokary okuw jaýlarynyň käbirlerinde açylan harby kafedralar ýapyldy. Geçen ýylyň ahyrynda bolsa ýokary bilimli graždanlar üçin harby gullugyň möhleti hem iki ýyla ýetirildi. Ýogsa öň ýokary bilimliler üçin gulluk möhleti bir ýyldy.
Türkmenistanyň Konstitusiýasy boýunça ýurduň raýaty bolan her bir erkek adam üçin ählumumy harby borçlulyk bellenen. Türkmenistanda harby gulluga 18-30 ýaş aralygyndaky erkek kişiler hökmany çagyrylýarlar.


text:
Geçen aý 9 tussagyň gaçan türmesiniň ozalky gözegçisi asylgy ýagdaýda tapyldy.
Gyrgyzystanyň türme-düzediş edaralaryna gözegçilik edýän döwlet gullugynyň sözçüsi Elenora Sabatarowa Azatlyk radiosyna Imankul Teltaýewiň 20-nji noýabrda, Bişkekdäki deslapky tussaghananyň kamerasynda asylgy tapylandygyny aýtdy.
Teltaýew 11-nji noýabrda, 9 tussag türmeden gaçandan soň tussag edildi. Ol tussaglar gaçanda türme sakçylarynyň üçüsi öldürdi.
Polisiýa soň olary tapyp, üçüsini öldürdi, altysyny bolsa tussag etdi.
Tutulan tussaglaryň üçüsi soň kamerada gümürtik ýagdaýda aradan çykdy.
Gaçan tussaglar gaýtadan tutulan mahalynda bir polis ofiseri we iki sany asuda adam heläk boldy.


text:
Şu gün Birleşen Milletler Guramasynyň Halkara tribunaly iki sany horwat generalyny 1990-njy ýyllaryň ýugoslaw urşunda uruş jenaýatçylygyny amala aşyranlykda günäli tapyp, olary uzak möhletleýin türme tussaglygyna höküm etdi.
Hususan-da, BMG-niň sudy ozalky harby general Ante Gotowinany 24 ýyl, beýleki bir ozalky harby general Mladan Markaçy 18 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi, üçünji bir aýyplanýan ozalky harby general Iwan Germaky bolsa sud aklady.
Bu gürrüňi edilýän ozalky horwat generallarynyň üçüsem 1991-1995-nji ýyllarda Horwatiýanyň şol wagtky Ýugoslawiýadan garaşsyz bolmak ugrunda alyp baran urşunda ýerli serb ýaşaýjylaryny yzarlmakda, deportasiýa etmekde we olardan käbirlerini öldürmekde aýyplanylyp tussag edilipdiler.


text:
Geçen hapdäniň ahyrynda Pakistan NATO-nyň Owganystana ýük eltýän ýoluny petikledi. Şol wakanyň öňýany ýurduň döwlet telewideniýesi NATO-nyň Pakistanyň serhedine hüjüm edip, 25 adamy öldürenligini habar berdi.
Geçen hapdäniň ahyrynda Pakistan öz demirgazyk-günbatar serhedinde 25 adamyň atylyp öldürilmeginde NATO-ny aýyplady we NATO-nyň halkara güýçleriniň üpjünçilik ýoluny petikledi.
Pakistanyň resmileri NATO-nyň dikuçarlarynyň harby barlag nokadyny raketa okuna tutanlygyny aýdýarlar.
Kaýber regionynyň ýerli häkimliginiň resmisi Mutahir Husseýniň “Frans Press” agentligine aýtmagyna görä, ýerli hakimiýetler NATO-nyň goşunlarynyň üpjünçilik ýoluny ýokardan gelen tabşyryk esasynda petikläpdirler.
NATO-nyň pozisiýasy
NATO bu wakanyň sebäplerini derňeýändigini aýtdy. NATO-nyň Owganystandaky halkara howpsuzlygyna ýardam beriji güýçleriniň metbugat wekili general Karsten Jeýkobsonyň Kabulda Azatlyk Radiosynyň habarçylaryna aýtmagyna görä, NATO entek hiç bir sanlary tassyklap bilmeýär, emma ol serhetdäki bu hadysadan habarly we ýagdaýy öwrenýär.
NATO-nyň resmi beýannamasyna görä, koalision güýçleriň komanduýuşisi genaral Jon Allen hadysany jikme-jik öwrenmek işini özüniň şahsy üns merkezinde saklaýanlygyny aýtdy.
“Men Pakistanyň howpsuzlyk güýçlerinden bu wakada ähtimal wepat bolanlaryň ýa ýaralananlaryň maşgalalaryna we hossarlaryna çyn ýürekden gynanç bildirýärin” diýip, NATO-nyň beýannamasynda general Alleniň sözünden sitata getirilýär.
Hadysanyň bolan ýerinde…
Mohmand regionyndaky çeşmeleriň Azatlyk Radiosyna habar bermeklerine görä, Pakistanyň howpsuzlyk güýçleri bu regionda ýitirim bolan esgerleri häzirem gözleýärler. Regionyň ýokary derejeli administrasiýa resmisiAdil Siddiki Mohmand regionynyň serhetýaka Baýzaý atly ýerinde Talybana garşy söweşmek üçin köpsanly esgerleriň ýerleşýänligini habar berdi.
Ýerli tire ýolbaşçysy Malik Sultanyň sözlerine görä bolsa, ýerli ýaşulular we meýletinçiler halas ediji işleriň gidýän ýerine baryp, ýaralananlara ýardam bermekde we jesetleri ýurduň başga ýerlerine äkitmekde kömek berýärler.
“Hüjümiň bolan ýeri ‘Salala Deý Butanoo Sar’ diýlip atlandyrylýar. Owganystanyň Nangarhar welaýatynyň günbatar bölegindäki Ghoşta etraby bilen serhetdeş bolan bu ýer Kunar welaýatyna hem ýakyn ýerleşýär. Hüjüm ýerli wagt bilen ýary gijä golaý boldy. Wakada ýerli parahat ýaşaýjylara zeper ýetmedi. Diňe Pakistanyň harby serhet nokadyna zarba uruldy” diýip, Malik Sultan belledi.
Pakistan-NATO gatnaşyklary
Bu helälçilikli waka ABŞ-nyň generaly Jon Alleniň Pakistanyň goşun ýolbaşçysy Aşfak Perwez Kaýani bilen serhet gözegçiligine we hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine degişli meseleleri maslahat etmeginiň yzýany ýüze çykdy.
Bu waka şuňa meňzeş hadysalaryň arasynda iň agyr we uly ýitgilisi boldy. Şuňa meňzeş pajygaly waka 2009-njy ýylyň 30-njy sentýabrynda ýüze çykypdy we iki pakistanly esgeriň wepat bolmagyna sebäp bolupdy. Şonda NATO-nyň goşunlarynyň Pakistanyň üstünden geçýän üpjünçilik ýoly 10 günlap beklenipdi.
NATO şol waka üçin ötünç sorapdy we NATO-nyň harby dikuçary tarapyndan pakistanly esgerlere tarap ot açylmagynyň sebäbini düşündirip, pakistanly esgerleriň öz pozisiýalryny duýdurmak üçin ot açmasyny NATO-nyň harbylarynyň söweşijileriň hüjümi hökmünde kabul edenligini aýdypdy.


text:
BMG-niň Adam hukuklary geňeşi üç sany eksperte Siriýadaky hukuk bozulmalaryny derňemegi tabşyrdy.
47 agzaly Ženewa forumy derňewçileriň zorluk faktlaryny we ýagdaýlaryny esaslandyrmagyny hem-de, hasap sorar ýaly, jogapkärleri belli etmegini tabşyrdy.
BMG-niň adam hukuklary geňeşiniň başlygy Neýwi Pilleý düýn irden Siriýada mart aýynda başlanan halk gozgalaňlary netijesinde azyndan 2600 adamyň öldürilendigini aýtdy.
Bu wakalaryň fonunda Orsýet günbatar ýurtlarynyň prezident Başar al-Asadyň režimine protestçileri basyp ýatyrany üçin has köp basyş etmek baradaky çagyryşlaryna garşy çykyş etdi.


text:
Kremlde rus syýasatçylarynyň öňünde eden çykyşynda, Medwedew uly güýje öwrülmek üçin sowet usulyny peýdalanyp, ýurdy döwrebaplaşdyrmak programmasyny amala aşyrmaga çagyrdy.
«Ýurduň at-abraýy we halkyň maddy hal-ýagdaýy mydama geçmişiň üstünlikleri bilen kesgitlenip bilmez. Döwlet budjetiniň uly bölegini üpjün edýän nebit-gaz senagtynyň ösüşi, biziň howpsuzlygymyza kepil geçýän ýadro ýaraglary, senagat we sosial infrastrukturasy – bularyň bary sowet spesialistleri tarapyndan esaslandyrlypdy» diýip, Medwedew aýtdy.
Medwedýew öz çykyşynda geçen asyrda agrar jemgyýetden senagat taýdan ýokary derejede ösen güýje öwrülmäge sebäp bolan sowet programmasyny öwüp, oňa gowy baha berdi. Ýöne «global derejdäki bäsleşikde ýurtda totalitar düzgün dowam edip bilmejekdi, täze döwrebaplaşmak programmasy demokratik gadyr-gymmatlar esasynda bolup biler» diýip, Medwedýew sözüne goşdy.
«Hemmeleriň ýerine serdarlaryň pikir edýän, mesele çözýän köne jemgyýetinden, akylly, erkin, jogapkärçilikli adamlaryň jemgyýetine öwrüleris» diýip, rus prezidenti Medwedew ýörite nygtady.
Medwedew şeýle-de öz çykyşynda ykdysadyýetde reforma geçirmek ýa-da döwlet eýeçiligindäki kärhanalary ýapmak bilen bu pudakda döwletiň rolunyň azaldylmagyna-da çagyryş etdi: «Agyr zähmet bilen hem-de korrupsiýa garşy durmak bilen orsýetliler gowy durmuş gurup bilerler» diýip, Medewedýew sowet stilindäki programmany amala aşyrmaga çagyryş etdi. Ol korrupsiýanyň ösüşe uly böwet bolup durýandygyny-da sözüne goşdy.
Rus prezidenti şeýle-de saýlaw sistemasynda reforma geçirmek bilen galyplara garşy göreşip boljagyny öňe sürdi.
Geljek ýyl 30-dan gowrak ballistik raketalaryň kämilleşdirilmegi bilen ýurduň harby kuwwatynyň güýçlendirmek hakda-da Medwedew ýörite durup geçdi. Demirgazyk Kawkazda terrorizme garşy göreş programmasyna köpräk maýa goýuljagyny-da Medwedýew söz berdi.
Prezident öz sözlerini Ýewropa üçin täze bir howpsuzlyk paktynyň zerurdygyna çagyryş etmek we Orsýetiň daşary syýasaty pragmatik esasda bolmaly diýmek bilen jemledi.
Öz dört ýyllyk prezidentlik möhletiniň ýaryna golaýlap gelýän Medwedýew ilat arasynda Putine görä oňşukly diýen ada eýe bolup gelýär. Yöne köp sanly orsýetliler hakyky güýç we ygtyýarlyklaryň Medwedýewiň däl-de, henizem Putiniň elindedigine ynanýarlar.


text:
Ukrainanyň premýer-ministriň orunbasary Serhiý Tihipko sişenbe güni eger Halkara walýuta fondy 19 milliard dollar karz bermese, özleriniň Orsýete we beýleki ýurtlara ýüz tutmaly boljagyny aýtdy.
Tihipko duşanbe güni telewideniýede berlen çykyşynda hökümetiň içerki we halkara maýa bazarlaryna hem ýüz tutup biljegini, emma Halkara walýuta fondy bilen işleşmegi ileri tutýandygyny aýtdy.
HWF Ukrainanyň hyzmat nyrhlaryny ýokarlandyrmak ýaly halanmaýan çäreler bilen býudjet ýetmezçiligini kemeltmegini isleýär.


text:
Penşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow “soýuzdaş dälleriň hereketi” diýlip atlandyrylýan topara agza ýurtlaryň sammitine gatnaşmak üçin Eýranyň paýtagty Tährana barýar.
Munuň özi “soýuzdaş dälleriň hereketi” diýlip atlandyrylýan guramanyň 16-njy sammitidir. Bu gurama dünýäniň 120 ýurduny öz içine alýar.
Tährandaky bu sammite köpsanly döwlet liderleri bilen bir hatarda BMG-niň Baş sekretary Ban Ki Mun hem gatnaşýar.
Ol penşenbe güni bu sammitde eden çykyşynda Eýranyň Ysraýyla garşy duşmançylykly çykyşlaryny we onuň “Holokost” tragediýasyny inkär etmegini ýazgardy.
Şeýle hem, Ban Ki Mun Eýranyň häkimiýetlerini urany baýlaşdyrmak meselesinde BMG-niň rezolýusiýalarynyň talaplaryna eýermeklige çagyrdy.


text:
Eýranyň daşary işler ministriniň orunbasary Yslam respublikasynyň «Washington Post» gazetiniň tussag edilen žurnalisti Jeýson Rezeýany Birleşen Ştatlarda saklanýan haýsydyr bir eýranly tussag bilen çalyşmak planynyň ýokdugyny aýtdy.
Eýran mediasy Hassan Kaşkawä salgylanyp, onuň 25-nji awgustda «tussag çalyşmak meselesi gün tertibinde ýok» diýendigini ýazýar.
Rezeýan, «Washington Post» gazetiniň Tährandaky býurosynyň başlygy hem Eýranyň, hem Amerikanyň raýaty bolup durýar.
39 ýaşyndaky žurnalist bir ýyldan gowrak wagt bäri tussaglykda saklanylýar. Ol içalyçylykda aýyplanýar.
Aklawçysy, 10-njy awgustda bolan sud diňlenişiginden soň, hökümiň birnäçe hepde içinde çykaryljakdygyny aýtdy.


text:
Owganystanyň prezidenti Aşraf Ghani Pakistanyň liderlerine hat ýazyp, Yslamabadyň “Talyban” bilen göreşde has ýiti çäreleri görmegine çagyryş etdi.
Geçen hepde ugradylandygy aýdylýan bu hatda Ghani “Talyban” hereketiniň Pakistanda arkaýyn hereket etmeginiň öňüniň alynmalydygyny ýazýar. Şeýle-de owgan prezidenti “Talybanyň” Owganystandaky hereketlerine garşy durmakda Yslamadadyň hemaýat bermelidigini aýdýar.
Ghaniniň bu hatynyň bir nusgasy Azatlyk Radiosyna gelip gowuşdy.
Ghani hatynda pakistan liderlerine “Talybanyň” her ýyl amala aşyrýan ýazky hüjümlerini ýazgarmaga, şeýle-de söweşijileriň Kwettadaky we Peşewardaky liderlerini öý tussaglygyna almaga çagyrýar.


text:
Alp Arslan adyndaky milli ýaşlar teatrynyň aktýory, Türkmenistanyň halk artisti Anna Meläýewiň «Aşyklar şasy» atly bir aktýorly teatryň (monoteatr) oýny bilen aýlanyp çykmak isleýändigi hakda ýaňy-ýakynda türkmen mediasynda habar berildi. Şu oýun bilen ol türkmen şahyry Mollanepesi bütin dünýä ýaýmak isleýär.
Anna Meläýew bir aktýorly teatr bilen 1996-njy ýyldan bäri meşgullanyp başlapdyr. Ol dürli ýyllarda özüniň monoteatrynyň monospektakllary bilen Fransiýada, Germaniýada, Polşada, Russiýada, Ukrainada, Horwatiýada, Gazagystanda, Özbegistanda, Gyrgyzystanda, Täjigistanda çykyş edipdir.
Ine, şujagaz maglumat türkmen artistleriniň içinde zehinli ýaşlaryň köpdüginden habar berýär. Anna Meläýew näme üçin öz ussatlygy bilen dünýä bir özi aýlanýar? Ýaş artistiň sungat äleminde yz galdyrasy gelýär. Sungat äleminde yz galdyrmak diňe bir Anna Meläýewiň arzuwy däl, ol her bir artistiň arzuwy. Ýöne Türkmenistanyň prezidentiniň ýaňy-ýakynda döredijilik işgärleri bilen bolan duşuşygynda Türkmenistanyň Gahrymany Maýa Kulyýewanyň dogry belleýşi ýaly, ýurduň teatrlarynda hiç hili sahna oýny ýok.
Garaşsyzlyk ýyllarynda teatrlar bir adamy taryplamaga, diňe döwrüň syýasatyny wasp etmäge gönükdirildi. Döredijilik işgärleri bilen bolan duşuşykda hut ýurduň prezidentiniň özüniň-de belläp geçişi ýaly, gowy kino-da düşürilmedi, gowy sahna oýny-da goýulmady. Hiç bir kino, sahna eseri dünýä çykarylmady. Ýalan syýasaty wasp edýän gowşak eserlere bolsa dünýä tomaşa etmeýär.
Zehinler küle çökdi
Ýaşy uly bolsun, kiçi bolsun, tapawudy ýok, her bir artistiň gowy sahna eserinde, gowy rolda çykyş edesi gelýär, özüni, zehinini halka görkezesi gelýär. Ýöne olaryň gowy rollary döretjek ýyllary ýurtdaky ýalan syýasatyň hapa tozanynyň içine siňip galdy. Olaryň zehinleri küle çökdi. Dramaturglar, gowy režissýorlar gara spisoga salyndy. Köp kinorežissýorlar Orsýede göçüp gidip, şol ýerde işleýärler.
Ýurduň zehinleri şeýle ýagdaýdaka gowy oýun goýmalydygy, gowy kino düşürmelidigi hakda agyzlarynda aş gatyklaýarlar. Bu zatlary dünýä jemgyýetçiliginiň gözüni gapmak üçin edýärler.
Türkmenler şol bir syýasata daňylgy dur. Olar kitap ýazsalar-da, sahna eserini ýazsalar-da, kino eserini ýazsalar-da diňe ýurtdaky syýasaty taryplap ýazmaly. Edebiýat hem, sungat hem syýasatdan üzňe bolmasa, ol hiç wagt halka ýakyn bolmaz, halkyň söýgüsini gazanmaz, halkyň ýüregine siňmez. Zehinleri halk saýlaýar. «Hiç hili gowy sahna oýny döremedi, hiç hili gowy kino düşürilmedi» diýşip, yzyndanam bir topar adamlara prezidentiň bäsleşiginde üstün çykylanlygy üçin baýrak paýlanýar.
Hiç hili gowy sahna eseri ýok bolsa, hiç hili gowy kino ýok bolsa, baýrak kime, näme üçin berilýär? Hemme meselede oýun edilýär. Hakyky oýun welin ýok. Bu zatlar ýaşlaryň ýüregine sygmaýar. Hünäriň basgylanmasy, aýak astyna zyňylmasy ýaş ýürekleri götertmeýär. Onsoň, bir özi dünýäni aýlanyp, öz zehinini propagandirleýän ýaş artist Anna Meläýew ýaly, horjunyňy arkaňa atyp, dünýäni aýlanaýmasa, artiste zehinini dünýä ýaýmak üçin häzir-ä Türkmenistanda başga ýol ýok.
Çoluk Möwlamow aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler we garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Düýn düýbi Londonda ýerleşýän halkara Amnesty International guramasy Fransiýanyň parlamentiniň bu ýurtda musulman aýallarynyň burka geýmeklerini gadagan ediji kanunyň proýektini goldap ses bermegine alada bildirip, ýörite beýanat ýaýratdy.
Hususan-da, Amnesty International guramasy öz beýanatynda beýle kanunyň Fransiýanyň raýatlarynyň esasy hukuklaryna garşy gelýändigini belledi.
Şeýle hem, bu beýanatda aýallaryň öz isleglerine görä hereket etmeklerini çäklendirmekligiň ýerine, olaryň saýlamak erkinligini goldamalydygy nygtalýar.
Hepdäniň sişenbe güni Fransiýanyň parlamenti jemgyýetçilik ýerlerinde aýal maşgalalaryň burka geýmeklerini gadagan edýän kanunyň proýektini goldap ses berdi.


text:
Federal derňew gullugynyň (FBI) aýtmagyna görä, Orlandada bir gijeki klubda 49 adamy atyp öldüren Omar Matin adamlary gyrmazynda öň polisiýa jaň edip, özüniň "Yslam döwleti" atly jeňçi topara ýaranlyk kasamyny edenidigni aýdypdyr.
Birleşen Ştatlaryň taryhynda bolan iň gandöküşikli gyrgynçylygy eden Omar Matiniň asly owganystanly. Ol Birleşen Ştatlarda doglan amerikan raýaty.
Matin gyrgynçylykdan üç sagat soňra "Pulse" atly gijeki kluba dökülen polisiýa tarapyndan atylyp öldürildi.
Prezident Barak Obama hüjümi "terror hereketi" diýip atlandyryp, şeýle diýdi: "Bu bir terror hereketi we ýigrenç hereketidir. Biz amerikanlar öz gynanjymyzda, gahar-gazabymyzda we öz halkymyzy goramakda agzybirdiris".
"Yslam döwleti" atly topar
Obama häkimiýetleriň ähli faktlary öwrenýändigini aýtdy: "Biz häzir ähli faktlary öwrenýäris. Bu entek belli bir netijä gelinmedik derňew. Biz ganhoruň muny näme sebäpden edendigi hakda entek belli bir karara gelemzok".
Orlandanyň şäher häkimi Baddy Dýer 12-nji iýunda gijesi bolan gyrlyşykda ýene 53 adamyň ýaralanyp, keselhana düşendigini aýtdy. Onjuň bildirmegine görä, bularyň köpüsi agyr ýaraly.
"Yslam döwleti" atly topar hüjümi özüniň bir "esgeriniň" amala aşyrandygyny aýdýar. Ýöne hüjümçä bu terroristik topar tarapyndan görkezme berlipmi we onuň bilen türgenleşik geçirilipmi ýa ol bu işi bu jeňçi toparyň ekstremistik ideologiýasyna eýerip, özi edipmi, bu entek belli däl.
Demokratlaryň Kongresiň Aňtaw komitetindäki wekili Adam Şiff 12-nji iýunda giçlik derňewçileriň Matiniň "Yslam döwleti" topary ýa başga bir halkara terroristik gurama bilen aragatnaşykda bolandygy hakda biç bir subutnama tapmandygyny aýtdy.
Matiniň öňki aýaly
Onuň bellemegine görä, Matiniň "Yslam döwleti" toparynyň "buýrugy we kontrollygy astynda bolman" özi radikallaşan bolmagy ähtimal.
Matiniň ene-atasy Bireleşen Ştatlara Owganystandan baran immigrantlar. Ol Nýu Ýorkda doglupdyr, ýaşka hem maşgalasy Florida göçüp barypdyr.
Matin 2007-nji ýylyň 10-njy sentýabryndan başlap, Floridada bir hususy howpsuzlyk kompaniýasynda howpsuzlyk işgäri bolup işläpdir.
2009-njy ýylda Matin Özbegistanda doglan, söňra Birleşen Ştatlara göçüp baran Sitara Alişirzoda Ýusufä öýlenipdir.
Olar sanlyja aý bile ýaşanlaryndan soň aýrylyşypdyrlar. 2011-nji ýylda hem aýaly ondan resmi talak hatyny alypdyr.
"Bir ümsüm oglandy"
Floridada ýerleşýän Fort Piers yslam merkeziniň ymamy Şafik Rahman hem Matiniň hem-de onuň kakasynyň wagtly-wagtynda metijde namaza gelendiklerini aýdýar. Matin ýaňy 10-njy iýunda hem metjide namaza barypdyr.
Rahman "Washington Post" gazetine Matin "bir ümsüm oglandy. Ol hiç kim bilen gürleşmezdi" diýdi.
Matiniň kakasy Saddik Matiniň pikiriçe, oglunyň bu işi etmegine sebäp bolan yslam dini däl-de, onuň gomoseksuallary ýigrenendigi.
Matiniň kakasy "NBC" telekanalyna "muniň din bilen hiç bir ilteşigi ýok" diýdi.
Owgan prezidenti Aşraf Gani: "Näme-de bolsa, hiç bir halatda parahat ilaty öldürmek dogry däl" diýip, hüjümi ýazgardy.


text:
Birleşen Ştatlaryň hökümeti Türkmenistanda nähili okuw we hünär alyş-çalyş maksatnamalaryny geçirýär? Bu sorag bilen gyzyklanyp, Azatlyk Radiosyndan Merdan Saryýew ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň Medeni işler boýunça ataşesi Kourtneý Doggart bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Kourtneý, bilşimize görä, ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň köp sanly okuw-bilim programmalary bar. Siz bularyň käbirleriniň üstünde durup geçseňiz.
Kourtneý Doggart:
Siziň ýaňky belleýşiňiz ýaly, biziň Türkmenistanda köp sanly okuw-bilim programmalarymyz bar. Bularyň üsti bilen biz Türkmenistanyň ýaşaýjylarynyň ABŞ-da bilim almagyna mümkinçilikler döredýäris.
Eger-de bularyň käbirleri hakynda anyk gürrüň etmeli bolsa, onda, mysal üçin, okuwy gutaran talyplara niýetlenýän “Fulbraýt” programmasyny alyp göreliň. Munuň üsti bilen türkmen talyplary 1-2 ýyl ABŞ-a gidip, magistraturany okap bilerler.
Şeýle-de ýokary okuwy jaýyny gutaran talyplar üçin “Maski” programmamyz bar. Munuň üsti bilen türkmen talyplary ABŞ-a gidip, şol ýerde 1 ýa-da 2 ýyl magistraturada okap bilerler.
Biziň başga-da köp sanly okuw programmalarymyz bar. Isleg bildirýän talyplar bu programmalaryň ählisi boýunça anyk maglumatlary biziň turkmenistan.usembassy.gov
websaýtymyzdan tapyp bilerler.
Azatlyk Radiosy: Kourtneý, indiki sorajak zadym programmalaryňyz boýunça ýüz tutjak talyplaryň iňlis dilini biliş derejesi bilen bagly. Siziň hödürleýän bilim programmalaryňyza gatnaşmak üçin, iňlis diliniň derejesi nähili bolmaly, ýagny ony suwara bilmek zerurmy?
Kourtneý Doggart:
Bu ýerlikli sorag. Elbetde, iňlis dilini suwara bilmek gaty kyn bolaýmasa, hatda meniň özüm üçin hem. Ýöne, hawa, programmalarymyza gatnaşmak üçin, iňlis dilini gowy bilmeli. Sebäbi, ol adam soňy bilen okuwyny iňlis dilinde okamaly bolar. Ýöne, elbetde, diliň talap edilýän derejesi öz gezeginde ýene-de talybyň saýlap alýan programmasyna bagly. Men ähli gyzyklanýan talyplary ýetişip bildiginden iňlis dilini öwrenmäge çagyrýaryn. Bu gaty uly hemaýat berer. Iňlis dilini bilýänlere hem duran ýerinde durman, öz başarnyklaryny kämilleşdirmeklerini maslahat berýän.
Azatlyk Radiosy: Ýöne nähili hem bolsa, ABŞ-da siziň programmalaryňyzyň üsti bilen ýa-da özbaşdak okuwa gitmek isleýän talyplar siziň Medeni merkeziňizden hem goşmaça maglumatlary arkaýyn alyp bilýärler. Üstesine-de, ol ýerde iňlis dilini öwrenip bolýar, şeýlemi?
Kourtneý Doggart:
Bu gaty dogry. Biziň Medeni merkezimizde köp maglumat bar. Ol Aşgabatda “Ak Altyn” myhmanhanasynda ýerleşýär. Özbaşdak okuwa gitmek isleýänler üçin hem ol ýerde bu ugurda köp informasiýa bar.


text:
BMG-niň we Owganystanyň resmileri bu ýurduň durli regionlarynda dowam eden agyr ýagynyň netijesinde sil heläkçilikleriniň ýüze çykandygyny mälim etdiler.
Resmileriň maglumatyna görä, bu sil heläkçiliklerinde azyndan 37 adam ölüp, onlarça adam dereksiz ýitipdir.
Sil suwunyň Owganystanda müňlerçe gektar oba hojalyk ekinlerini we köpsanly ýaşaýyş jaýlaryny weýran edendigi habar berilýär.
Ghor welaýat häkimliginiň metbugat sekretary Abdul Haý Hatebi diňe şu welaýatyň dört etrabynda bolan sil heläkçiliginde 24 adamyň ölendigini aýtdy.


text:
Özbegistanyň Soh etrabynda zamunlykda saklanan gyrgyz raýatlarynyň ählisi azatlyga goýberildi.
Gyrgyz gümrük gullugynyň işgärleriniň Azatlyk Radiosyna habar bermegine görä, zamun alnan adamlaryň galan 16-sy hem duşenbe güni öýlän goýberilipdir.
Mundan ozal zamun alnan gyrgyzystanlylaryň hataryndan duşenbe güni irden 14 aýal we çaga boşadylypdy.
Bu waka, ýekşenbe güni Sohyň ýaşaýjylarynyň gyrgyz gümrük gullukçylaryna çozmagy we 40 gyrgyzystanlyny zamunlyga almagy bilen başlanypdy. Bu barada gyrgyz resmileri habar berýär.
Habar berilmegine görä, şol çaknyşyklarda gyrgyzystanly bir polisiýa işgäri agyr ýaralanypdyr.
Muňa garamazdan, duşenbe güni Özbegistanyň Milli howpsuzlyk gullugy, şol waka bilen baglanyşykly Gyrgyzystanyň serhet gullukçylaryny aýyplap beýanat ýaýratdy.
Özbegistanyň Howpsuzlyk gullugynyň aýtmagyna görä, gyrgyz gümrükçileriniň dikeldýän elektrik geçiriji diregleriniň ýerleşdirilmegine garşy protest alyp baran ýerli ýaşaýjylara Gyrgyzystanyň serhet işgärleri ot açypdyrlar.


text:
Duşenbe güni Pakistanyň Peşawar şäherinde janyndan geçen hüjümçiniň amala aşyran partlamasynda 8 adam ölüp, 45 töweregi adam ýaralandy.
Pakistanyň resmileri ýol gyrasynda amala aşyrylan bu partlamada şäher resmileriniň ulag kerweniniň nyşana alnan bolmagynyň mümkindigini aýdýarlar. Polisiýanyň aýtmagyna görä, resmileriň ulag kerweni partlamanyň edil öňýany şol ýeri kesip geçipdir.
Owganystanyň Peşawardaky konsullygynyň resmileri bu partlamada iki sany owgan diplomatynyň-da ölendigini mälim etdiler. Olardan biriniň Owganystanyň Ýokary parahatçylyk Geňeşiniň agzasy, belli owgan ruhanysy Emin Wakadyň ogly Hilal Ahmad Wakaddygy aýdylýar.
Maglumata görä, Hilal Ahmad Wakad soňky wagtlar ýaragly söweşijilere garşy çäreler boýunça alymlaryň konferensiýasyny gurnamak bilen meşgullanýan eken.


text:
Aşgabady ösdürmegiň 13-nji nobatdakysynyň gurluşygy tamamlaýjy tapgyra gadam goýdy.
Aşgabady ösdürmegiň 13-nji tapgyrynyň çäklerinde Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi tarapyndan dürli edaralaryň buýurmalary boýunça edara binalarynyň, belent ýaşaýyş jaýlarynyň onlarçasy gurulýar.
Paýtagtymyzy ösdürmegiň 13-nji nobatdakysynyň çäklerinde Oguzhan şaýolunyň ugrunda onlarça edara binalary we dürli düzümleriň buýurmalary esasynda bina edilýän belent ýaşaýyş jaýlary gurulýar.
Täze gurluşyk düzüminiň hatarynda her biri 600 orunlyk iki sany umumybilim berýän mekdebiň, iki çagalar bagynyň, saglyk öýüniň, söwda-dynç alyş merkeziniň, söwda hem-de hyzmatlar merkezi bolan 200 orunlyk iki sany köp gatly awtoduralganyň, durmuş hyzmatlary kärhanasynyň bardygyny bellemek gerek.
Bu taslama ýurdumyzyň baş şäherinde gurluşyk we abadanlaşdyryş işleriniň giň gerime eýedigini alamatlandyrýar. Munuň özi Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen Türkmenistanyň döwlet ösüş strategiýasynyň üstünlikli durmuşa geçirilmeginiň anyk netijeleridir. Bu bolsa halkymyzyň, her bir maşgalanyň we her bir raýatyň abadançylygyny we bagtyýarlygyny ugur edinýän döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir.


text:
Hindistan Pakistan bilen serhetde ýerleşýän dawaly Kaşmir sebitinde iki hindi esgeriniň öldürilmegini berk ýazgardy.
Emma Hindistanyň daşary işler ministri Salman Khurşid çarşenbe güni çykyş edip, bu ýagdaýlaryň “ýitileşmeli” däldigini, şeýle-de munuň özara gatnaşyklary gowulandyrmak tagallalaryna zyýan ýetirmeli däldigini aýtdy.
Hindistanyň harbylarynyň aýtmagyna görä, pakistanly esgerler sişenbe güni araçäkden geçip iki hindi esgerini öldüripdirler.
Pakistan öz esgerleriniň bu waka hiç hili dahylynyň ýokdugyny aýdýar.


text:
Biziň türgenlerimiz golaýda Gruziýanyň paýtagty Tbilisi şäherinde geçirilen uşu söweş sungaty boýunça 8-nji halkara ýaryşynda uly üstünlige eýe boldular: Türkmenistanyň sport gazananlarynyň üsti sekiz medal bilen ýetirildi. Olaryň üçüsi altyn, ikisi kümüş we üçüsi bürünç medallardyr.
Ýaryşa 9 ýurtdan – Russiýadan, Türkiýeden, Eýrandan, Bolgariýadan, Hindistandan, Azerbaýjandan, Gazagystandan we beýleki ýurtlardan dürli ýaşdaky türgenleriň 400-e golaýy gatnaşdy. Medallar ugrundaky bäsleşik iki görnüşde — sanda (başa-baş duşuşyklar) we taolu (toplumlaýyn maşklar) boýunça geçirildi.
Erkekleriň arasynda 60 kilograma çenli agram derejesinde aşgabatly Çarygylyç Tagangylyjow ýeňiş gazandy. Ol erkekleriň toparynda üstünlikli çykyş edip, altyn medala barýan ýolda ol gruziýaly türgenleriň ikisinden, finalda bolsa Eýranyň örän güýçli türgeninden üstün çykdy. Çarygylyç aýgytlaýjy duşuşygyň birinji böleginde garşydaşyndan asgyn geldi, ýöne soňky iki tapgyrda eýranly söweş sungatynyň ussadyny ýeňmegi başardy.
Altyn medaldan başga-da, ýaryşy guraýjylar Ç.Tagangylyjowa ýörite baýragy — “Gowy tehnikasy üçin” diýen baýragy gowşurdylar. Munuň özi kanunalaýyk ýagdaýdyr, çünki tälimçi Ýazmyrat Annamyradowyň şägirdi halkara bäsleşiklerinde ýekeje gezek hem utulmady. Ç.Tagangylyjow daşary ýurtlarda geçirilen ýaryşlaryň sekizisine gatnaşyp, olaryň ählisinde altyn medala eýe boldy. Bu haýran galdyryjy ýokary görkeziji onuň geljekde hem üstünlikli çykyş etjekdigine şaýatlyk edýär. Zehinli türkmen türgeni Tbiliside eýýäm ikinji gezek üstünlik gazanmagy başardy. Ol bu ýerdäki ilkinji ýeňşine geçen ýyl mynasyp bolupdy.
Erkekleriň arasyndaky ýene-de bir baýraga daşoguzly türgen Saparmyrat Janaýew eýe boldy. Tälimçi Döwletgeldi Sapardurdyýewiň şägirdi 65 kilograma çenli agramlyk derejede ýeňiş gazandy.
Marydan Mekan Paltaýew (tälimçisi Sylap Ataýew) Türkmenistanyň toparyna üçünji ýeňşi getirdi. Ol 14-15 ýaşly türgenleriň arasynda 60 kilograma çenli agramlyk derejede tapawutlanmagy başardy.
Aşgabatly Nurmyrat Babaýew (75 kilograma çenli agramlyk derejede) we Baýrammyrat Babaýew (52 kilograma çenli agramlyk derejede) kümüş medala mynasyp boldular. Paýtagtymyzdan Bäşim Geldiýew (60 kilograma çenli agramlyk derejede), şeýle hem Daşoguzdan Aýgözel Gurbangeldiýewa (48 kilograma çenli agramlyk derejede) we Merjen Saparowa (52 kilograma çenli agramlyk derejede) hormat münberiniň üçünji basgançagyna çykmagy başardylar.
Häzirki wagtda türkmen uşu ussatlary iri halkara ýaryşlarynyň birnäçesine taýýarlyk görýärler. Olaryň hatarynda Hytaý Halk Respublikasynda awgust aýynyň başynda geçiriljek ýetginjekleriň arasyndaky 8-nji Aziýa çempionaty bar. Sentýabr aýynda Eýranyň paýtagty Tähran şäherinde “Persiýanyň Kubogy” ugrundaky bäsleşik, noýabr aýynda bolsa Jakartada (Indoneziýa) erkekleriň we zenanlaryň arasynda dünýä çempionaty geçiriler.
Bu barada TDH-nyň berýän habarynda aýdylýar.


text:
Düýn Eýranyň günortasynda ýurduň Rewolýusion Gwardiýasynyň resmilerini nyşana alyp, janyndan geçen bir hüjümçiniň amala aşyran bomba partlamasynda jemi 31 adam öldi.
Ölen adamlaryň arasynda Eýranyň Rewolýusion Gwardiýasynyň ýokary derejeli resmilerinden hem azyndan bäşisiniň bardygy barada maglumat alyndy. Eýranyň resmi habar çeşmeleri bu ölen resmilerden biriniň ýurduň Rewolýusion Gwardiýasynyň gury ýer güýçleriniň komanduýuşisiniň orunbasary general Nurali Şouştaridigini habar berdi.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini sünni mezhebine degişli «Jundallah» atly radikal topar öz üstüne alypdyr. «Jundallah» topary bu hüjümiň Pakistanyň Bulujystan prowinsiýasynda taýýarlanandygyny mälim edipdir. Şol beýanatyň yzy bilen düýn Eýranyň hökümeti Pakistanyň Eýrandaky ilçisini ýörite gurrundeşlige çagyrdy.
Düýn käbir gunbatar dowletleri, şol sanda Amerikanyň Birleşen Ştatlary hem bu hüjümi ýazgaryp çykyş etdiler.


text:
Orsýetde alnyp-berilýän paranyň interaktiw kartasyny göresiňiz gelýärmi?
Ýakyn günlerde ony aktiwistler tarapyndan internete mugtuna çykarylan täze smartfon programmasynyň üsti bilen görüp bilersiňiz.
Moskwaly 20 sany meýletinçi tarapyndan döredilen smartfon programmasy bolan "Bribr"
ulanyjylara öz bermeli bolan paralaryny mobil telefony arkaly hasaba almaga şert döredýär. Soňra olar internetdäki interaktiw kartada awtomatiki usulda ýerleşdirilýär.
Ediljek zat şu: agzalýan karta Orsýetiň dokuz sany wagt zonasynda yzygiderli alnyp-berilýän paralaryň ählisi bir penjirede jemlener.
"Bribr" saýtynyň düýbüni tutan 25 ýaşly Ýewgeniýa Kuida munuň adamlary hasam habardar etjegine we korrupsiýa garşy jemgyýetçilik hereketine goşant goşjagyna umyt edýär.
"Esasy ideýa para meselesine ünsi güýçlendirmekden, bu ýagdaýa has köp gyzyklanma döretmekden ybarat" diýip, Kuida aýdýar. "Şol bir maglumaty hemişe adamlara ýetirip dursaň we olar hem muny görüp dursalar, onda olaryň garaýşy üýtgäp biler diýip ynanýarys".
Geçen hepde ulanyşa goýberileni bäri, programma 1.55 million rubla (50 müň dollara) barabar bolan para-peşgeşleri ýazga aldy. Orsýetdäki korrupsiýanyň möçberiniň her ýyl ýüzlerçe million dollara barýandygy çak edilýär.
"Bribr" saýtynyň görkezmegine görä, uniwersitete girmek üçin we çagalary çagalar bagyna bermek üçin berilýän paralaryň möçberi häzire çenli hasaba alnan paralaryň 70 prosentini emele getirýär. Polisiýanyň ýol gözegçilerine berilýän para 8.5 prosent.
Interaktiw kartadaky maglumatlaryň uly bölegi paýtagt Moskwadan berlen. Bu şäher Kremle garşy geçirilen protestleriň merkezi bolupdy. Bu protestlere tehnologiýadan başy çykýan ýaş nesiller hem gatnaşypdy.
Gündelik korrupsiýa orslaryň iň köp gaharyny getirýän meseleleriň biridir. 2011-nji ýylyň dekabr aýynda geçirilen parlament saýlawlarynda bolandygy aýdylýan galplyklar ençeme moskwalylaryň köçelere çykmagyna, olaryň korrupsiýa garşy raýat hereketlerine goşulmagyna getiripdi.
Kuidanyň aýtmagyna görä, bu programmany döreden özi we 20 sany kärdeşi meýletin iş alyp barýarlar. Ol muňa şu ýyl raýat aktiwizminiň ýokarlanmagynyň alamaty hökmünde garaýar.
"Bu Orsýet üçin täze bir zatdyr. Men Moskwada mundan öň beýle zat görmedim: gündelik işleri bolan adamlar, professionallar, öz işiniň ussady bolan oglanlar, öz wagtlaryny bagş etmek isleýänler her hepde Moskwanyň merkezinde ýygnanyşyp, iki sagatlap duşuşyk geçirýärler" diýip, Kuida aýdýar.
Korrupsiýa garşy göreş alyp barýan oppozisiýa lideri Alekseý Nawalnyý Twitterde ýazan ýazgysynda bu programmany "ajaýyp" diýip atlandyryp, bu saýta çelgi berdi.


text:
Birinji Jahan Urşunda osman türkleri tarapyndan öldürildi diýilýän 1.5 million töweregi ermeniniň hatyra gününde ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamanyň eden çykyşy boýunça Türkiýe özüniň çuňňur alada bildirýändigini mälim etdi.
Barak Obama bu waka “20-nji asyryň iň zalym jenaýatlarynyň biri” diýip baha berdi.
Obama öz çykyşynda ermenileriň “zalymlyk bilen öldürilendiklerini ýa-da ölüme iterilendiklerini” aýtdy, ýöne ol “genosid” sözüni ulanmady.
Türkiýäniň daşary işler ministri Obamanyň belliklerine “obýektiw däl” we “taryhy faktlary ýoýýan” diýip baha berdi.


text:
Penşenbe güni Strasburgda kabul eden rezolýusiýasynda Ýewropa Parlamenti belarus oppozisionerleriniň garşysyna alnyp barylýan repressiýany ýazgardy we bu ýurtda täze “erkin we demokratik” saýlawlary geçirmäge çagyrdy.
Parlamentçiler ýokary derejeli belarus çinownikleriniň ÝB ýurtlaryna gelmegine gadaganlygy dikeltmegi we Halkara walýuta fondunyň üsti bilen Minskä berilýän maliýe kömegini duruzmagy teklip etdiler.
Belarusyň prezidentiniň wezäpä geçiş dabarasyna ÝB-niň wekilleri gatnaşmadylar.
Aleksandr Lukaşenkonyň inaugurasiýasy şu gün Minskide boldy.


text:
Hytaýyň prezidenti Si Jinping 20-nji aprelde Yslamabada bardy.
Hytaý prezidentiniň Pakistana edýän bu saparynyň dowamynda bahasy 46 milliard amerikan dollaryna barabar bolan infrastruktura we energiýa proýektlerini mälim etmegine garaşylýar.
Pekin we Yslamabat Pakistan-Hytaý ykdysady koridoryny dikeltmegi umyt edýärler. Bu koridor Pakistanyň Arap deňzindäki Gwadar porty we Hytaýyň günbataryndaky Sinjiang regionyny birleşdirer.
Şol bir wagtyň özünde bu koridor uzak wagtdan bäri separatist gozgalaňçylardan, jenaýatçylykly toparlardan we yslamçy söweşijilerden ejir çekip gelýän Pakistanyň günortasyndaky Balojistan welaýatyndan geçer.
Hytaý prezidenti Siniň Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şarif bilen geçirjek gepleşiklerinde Owganystan barada hyzmatdaşlygy we Sinjiangdaky musulman separatistleriň Pakistanyň söweşijileri bilen birleşmeginden Hytaýyň duýýan aladalanmalary barada maslahat etmegine garaşylýar.


text:
Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Alyýew ýurduň syýasy oppozisiýasyny “daşary ýurtlaryň puluna öz wyždanyny satan satlyk toparlar” diýip atlandyrdy.
Çarşenbe güni Bakuda geçirilen ykdysady konferensiýasynda Alyýew geçen ýylyň oktýabr aýynda bolan prezidentlik saýlawlary “oppozisiýanyň soňy we onuň masgaraçylygynyň aňry-başy” boldy, diýip belledi. Alyýew “daşary ýurtlardan pul alýanlara Azerbaýjanyň syýasatynda ýer ýokdur” diýdi.
Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasy Azerbaýjanyň geçen ýylyň oktýabr aýynda bolan saýlawlaryň geçirilişini “uly kemçilikler” üçin ýazgardy we saýlawlaryň “medianyň çäklendirilen şertlerinde” geçirilendigini belledi.
Prezident wezipesine dalaş eden Ilkar Mammadow we garaşsyz saýlaw synçysy Anar Mammadli tussag edilip, suda garaşýarlar, şeýle-de azyndan iki oppozision žurnalist uzak möhletli tussaglyga höküm edildi.


text:
Lebap welaýatynyň Baragyz obasynda diňe bir sany mekdep bar. Ol hem geçen asyryň 60-njy ýyllarynda gurlupdyr. Çyg kerpiçden gurlan bu obadaky mekdepde okuwçylar we mugallymlar üçin zerur bolan şertleriň ýetmezçilik edýändigi we binasynyň hem häzirki döwrüň talaplaryna laýyk gelmeýändigi aýdylýar.
Azatlyk Radiosynyň Lebap welaýatyndaky habarçysy Osman Hallyýew ýakynda bu oba we mekdebe aýlandy we şol obanyň ýaşaýjylary bilen söhbetdeş bolup maglumat taýýarlady. Maglumaty diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Pakistanyň kanunçykaryjylary täze senatorlary saýlaýarlar. Bu ses berişlik premýer-ministr Nawaz Şarifiň kanunlary kabul etmek ygtyýaryny artdyryp biler.
Federal parlamentiň aşaky öýüniň we dört regional geňeşiniň agzalary parlamentiň 48 orunlyk ýokarky öýüne 132 dalaşgärden deputat saýlaýarlar.
Netijeleriň 5-nji martda agşam yglan edilmegine garaşylýar.
Esasy oppozision partiýa “Pakistanyň Halk partiýasy” häzirki wagtda senatda köplügi emele getirýär.
Emma 5-nji martda geçirilýän saýlawlaryň netijesinde Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şarifiň parlamentiň aşaky öýünde köplügi emele getirýän “Musulman ligasynyň” agzalarynyň senatda hem köplük boljagy çak edilýär.
2013-nji ýylda premýer-ministr wezipesine geçen Nawaz Şarif “Talybanyň” hüjümleri, ykdysady kynçylyklar we energiýa ýetmezçiligi ýaly problemalar bilen ýüzbe-ýüz bolýar.


text:
Lebap welaýatynyň etraplarynyň, Türkmenabat şäheriniň umumy bilim berýän orta mekdepleriniň okuwçylary köpçülikleýin işledilýär. Şu günler çagalaryň, esasan, mekdebe degişli meýdanlarda, seýrek bolsa-da, mellek ýerlerinde-de işledilýändiklerini görmek bolýar.
Ýerli synçylaryň bellemeklerine görä, Türkmenistanda çaga zähmetiniň gadagandygyna garamazdan, çagalaryň aç-açan dürli işlerde işledilmegine kanuny goraýjy edaralar tarapyndan hiç hili reaksiýa bildirilmeýär.
“Türkmenistanda adamlary mugt zähmete çekmek tejribesi indi adaty ýagdaýa öwrüldi. Muňa ýurduň ähli künjeklerinde göz ýetirilip bolýar. Bu ýagdaý çaga zähmetini ulanmak babatda-da şeýle” diýip, Galkynyş etrabynyň mekdepleriniň biriniň mugallymy efirde adynyň tutulmazlyk şerti bilen Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Türkmenabat şäherinde mekdep okuwçylary işledilýär.
Onuň bellemegine görä, bu ýagdaý, esasanam, Türkmenistanyň öňki awtoritar prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň döwründen miras galypdyr we şu günler hem dowam edýär.
“Türkmenistanyň garaşsyzlygynyň ilkinji ýyllarynda gurlan hem-de şu günler gurulýan mekdepleriň ählisinde sport meýdançalary, bag ekilýän meýdanlar bar. Mekdep okuwçylary şol meýdanlarda işledilýär. Ýöne klas otaglarynyň remont işlerine-de, mekdebe degişli gurluşyk işlerine-de okuwçylaryň çekilýän halatlary bar” diýip, ol aýdýar.
Türkmenistanyň ähli mekdeplerinde zähmet sapaklary bar. Ol zähmet sapaklarynda oglanlara agaç ussaçylygy, gyzlara tikin tikmek, nahar bişirmek ýaly durmuşda zerur bolan el hünärleri öwredilýär. Ýöne käbir mekdep okuwçylary özleriniň ol sapaklarda başga işlerde işledilýändiklerini aýdýarlar.
“Ýakynda mekdebimiziň garawulhanasyny ýykyp, ony başga ýerden gurdular. Yzly-yzyna gelýän iki zähmet sapagynda şol jaýyň kerpiçlerini daşadyk. Şeýdip, garawulhananyň ähli kerpiçlerini okuwçylar elleri bilen jaýyň täze guruljak ýerine daşadylar” diýip, Garaşsyzlyk etrabynyň 1-nji orta mekdebiniň 6-njy klas okuwçysy Myrat gürrüň berýär.
Türkmenabat şäherinde mekdep okuwçylary işledilýär.
1-nji orta mekdebi 2000-nji ýylda tamamlan Garaşsyzlyk etrabynyň ýaşaýjysy Serdar bolsa öz okan döwründe hepdäniň bir güni tutuşlygyna 6 sagatdan ybarat bolan hünär öwreniş sapagynyň bolandygyny, ol sapaklarda hünär öwrenmegiň deregine, dürli işlerde işländigini, ondan başga-da bedenterbiýe sapaklarynda-da mugallymlaryň öýleriniň işlerini edendigini ýatlaýar.
“Men 4-nji klasdakam 1-nji mekdebiň täze jaýyna göçdük we men tä okuwy gutarýançam täze mekdebiň kem-käsini bejerdik, baglaryny ekdik, ýerlerini tekizledik, garaz mekdebiň daş töweregini abatladyk” diýip, Garaşsyzlyk etrabyndan Serdar gürrüň berýär.
Serdaryň aýtmagyna görä, şu günler ulanmaga berilýän mekdepleriň ýagdaýlary-da şeýle – täze mekdepleriň kem-käsini bejermekde, daş töweregini abadanlaşdyrmakda ýene okuwçylar ulanylýar.
Hepdäniň tutuş bir okuw güni hünär öwreniş sapaklary indi gysgaldylyp, olaryň iki sagada getirilendigine garamazdan, okuwçylar esasy okuwlaryndan soň ýowar bahanasy bilen ýene işlemäge çagyrylýandyklaryny, eger ýüz öwürseler okuw bahalaryny peseljekdiklerini aýdyp, mugallymlaryň haýbat atýandyklaryny aýdýarlar.
Türkmenistan BMG-niň çaga zähmetine garşy konwensiýasyna gol goýan ýurtlardan biridir.


text:
“FUJIFILM”-DEN TÄZE GÖRNÜŞ
Tehnologiýa bazarynda enjamlary arkaly giňden tanalýan “Fujifilm” şereketi täze “X-Pro2” fotoapparatyny müşderilerine hödürlejekdigini mälim etdi. Ýapon şereketi üç ýyla golaý mundan ozal, ýagny 2012-nji ýylda müşderilerine ýetirilen aýnasyz fotoapparaty “X-Pro1” görnüşli fotoapparatynyň dowamy hökmünde önümçiligine badalga berlen täze enjamy arkaly müşderilerini begendirmegi meýilleşdirýär. Häzirki wagta çenli diňe tehniki aýratynlyklary mälim edilen “X-Pro2” fotoapparatynyň, şereket tarapyndan ýakynda geçirilen metbugat ýygnagynda taslamasy hem köpçülige hödürlendi. Metbugat sahypalarynda berlen maglumatlara görä, “X-Pro2” fotoapparatynyň taslamasy ozalky görnüşden kän bir tapawutlanmaýar. Diňe käbir dolandyryş düwmeleriniň ýerleriniň has-da oňaýly bolmagy üçin üýtgedilendigini bellemek bolar. 15-nji ýanwarda resmi taýdan satuwa goýberilmegine garaşylýan “Fujifilm X-Pro2” fotoapparatynda durmuşyň ajaýyp pursatlaryny surata düşürmek üçin “XF 35mm f/2” ölçegli ýagtylyk beriş lensi göz öňünde tutulandyr. Şeýle hem, enjamyň takyklyk sensorynyň 24 megapiksel ölçeginde bolmagyna garaşylýar. Jübüt görnüşli maglumat saklaýjy ýady, 1/8000 durulyk tizligi, 1/250 hereket tizligi hem-de tekiz LCD ekrany “Fujifilm X-Pro2” enjamynda ýer alýan beýleki aýratynlyklaryna degişlidir. Şereket täze fotoapparatyny gara we kümüşsöw reňklerde müşderilerine hödürlemegi göz öňünde tutýar.
BMW-DEN “AIRTOUCH” AÝRATYNLYGY
Germaniýanyň awtoulag öndürýän belli BMW kompaniýasy 6-njy ýanwarda Las Wegasda badalga aljak “Dünýä Mobil Kongresi 2016” şüweleňinde, ýeňil hem howpsuz – el hereketleri bilen awtoulaglaryň käbir aýratynlyklarynyň dolandyrylmagyna mümkinçilik döredip biljek täze enjamyny müşderilerine hödürlemegi meýilleşdirýär. “AirTouch” diýlip at berlen täze tehnologiýa, saz diňlemek, nawigasiýa takyklygy we telefon arabaglanyşygy ýaly ýeňil buýurmalaryň el hereketi arkaly dolandyrylmagyny üpjün edýär. “AirTouch” enjamy el hereketlerini kabul etmek üçin birnäçe sensorlaryň kömeginden peýdalanýar. Awtoulaglara bu tehnologiýanyň ornaşdyrylmagy bilen esasy maksat - sürüjiniň ünsüni ýoldan sowup, sensor ekrany ýa-da düwmejikler arkaly bu buýurmalary ýerine ýetirmeginiň öňüni almak bolup durýar. Awtoulagyň dolandyryjysynda (rulunda) ýer almagy göz öňünde tutulýan bir düwmejik - “AirTouch” buýurmalaryny has-da çalt ýerine ýetirmäge ýardam berer. Bu tehnologiýa zerur buýurmalaryň sazlamalaryny dolandyryjydan eliňizi aýyrmazdan ýerine ýetirmegiňize mümkinçilik berer. Öz awtoulaglaryna yzygiderli täzelikleridir, zerur şertleri girizýän şereket, metbugat sahypalaryna beren beýanatynda, “AirTouch” tehnologiýasy arkaly 3D görnüşli giň, panoramik ekrany döretmek arkaly öňe tarap uly bir ädim ätjekdigini mälim etdi.
SAGLYGA GÖZEGÇILIK EDER
Tehnologiki enjamlaryň önümçiliginde öňdebaryjy hasaplanýan “Samsung” şereketi, akylly enjamlaryny öndürmekde bäsdeşlerini haýran galdyrjak taslamasyny mälim etdi. Şereketiň täze önümçiligine girişmegi meýilleşdirýän biologik çipi arkaly, mobil enjamyňyz “kiçijik saglyga gözegçilik nokadyna” öwrülip biler. Mälim bolşy ýaly, soňky döwürlerde öndürilýän akylly telefonlar, bu ugurda möhüm üstünlikleri gazanmagy başardylar. Şolardan has köp ýaýran görnüşi adamyň ýürek urgusyny ölçemek aýratynlygy bolup durýar. Emma Günorta Koreýaly hünärmenler bu işiň gerimini has-da giňeltmek isleýär. Bu ugurda irginsiz iş alyp barýan şereketiň hünärmenleri täze bir çipiň üstünde iş alyp barýarlar. Bu biologik çip biziň bedenimiz bilen bagly 5 ugurda, ýagny bedendäki ýagyň derejesini, işjeňlik güýjüni, ýürek urgusyny, gyzgynlyk derejesini we nerw dartgynlygyny gözegçilikde saklamagy amala aşyrar. Mundan ozal, bu ugurda “Apple” şereketiniň enjamlary köpçüligiň ünsüni özünde jemleýärdi. Emma “Samsung” mobil enjamlary bazaryndaky esasy bäsdeşi bolan amerikan şereketi bilen bäsdeşligini has-da ýitileşdirmek ugrunda ädim ätmek isleýär. Täze biologik çipiniň önümçiligine badalga bermegi meýilleşdirýän şereket, akylly sagatlar bazarynda hem “Gear” bilen üstünlik gazanmagy başarypdy. Täze çipini hem täze nesil “Gear”-da synag etmegi niýet edinýän “Samsung” biologik çipiniň ýany bilen täze bir bilezigiň hem önümçiligini ýola goýmagy meýilleşdirýär.
“HP ELITE X2” GIBRID NOUTBUK
Noutbuklaryň hem-de öý kompýuterleriniň önümçiliginde ulanyjylaryň söýgüsini gazanmagy başaran “HP” şereketi mundan beýläk hem tehnologik enjamlar bazarynda bäsdeşligi dowam etdirer. Täze ýylyň öňýanynda tabletleriň hem-de noutbuklaryň önümçiligindäki tejribelerini ýeke bir enjam arkaly hödürlemek isleýän şereket “Elite X2” gibrid görnüşli noutbugyny müşderilerine ýetirmegi meýilleşdirýär. Ulanyjylaryň giň köpçüligi üçin niýetlenen gibrid noutbugynda ornaşdyrylan “SureStart” tehnologiýasy kompýuteriň iň esasy aýratynlygy hökmünde aýdylýar. Bu tehnologiýa arkaly müşderilerde öz noutbukynda maglumatlaryň ygtybarlylygyny gözegçilikde saklamaga şert döredilendir. Adaty görnüşinde “Intel Core M CPU” bilen hödürlenýän “Elixe X2” noutbugy, ulanyjylaryň islegine görä, “Intel vPro CPU” iş ulgamy arkaly öndürmek hem göz öňünde tutulýar. Ajaýyp daşky görnüşe eýe bolan noutbugyň galyňlygy 8.1 mm-e, agramy 900 grama barabardyr. Gibrid enjamyň ýokary duýujylykly sensor ekrany göz üçin howpsuzlandyrylan HD görnüşe eýedir. Şeýle hem ol birnäçe gezek synag edilen 4G LTE baglanyşygy arkaly has çalt internet hyzmatlaryny hödürleýär. “Windows 10” ulgamy bilen işleýän enjam, çyzgy çyzmagy gowy görýän ulanyjylar üçin “HP Active Pen” – akylly galamyny hem özünde saklaýar. Şu aýyň dowamynda satuwa çykarylmagyna garaşylýan noutbugyň bahasynyň 899 amerikan dollaryna deň boljakdygy barada hem habarlarda aýdylýar.
ÄÝNEKSIZ 3D GÖRKEZILIŞ
Hytaýyň KDX şereketi ýakynda geçiriljek “Dünýä Mobil Kongresi 2016” şüweleňine “K3DX 3D” tehnologiýaly enjamy bilen gelmegi niýet edinýär. Bu enjam arkaly 3D görnüşli wideolary äýnek dakynmazdan, adaty ýagdaýda görmäge mümkinçilik gazanarys. Şereket tarapyndan berlen beýanatda, täze tehnologiýaly enjam üçin müşderilere köp wagtyň gerek bolmajakdygy, olaryň Las Wegas şüweleňinde täze enjam bilen ýakyndan tanşyp biljekdikleri barada aýdyldy. Birnäçe wagtdan bäri uly şereketler tarapyndan şeýle görnüşli tehnologiýalaryň üstünde iş alnyp barylýardy. Hatda, şu tehnologiýany özünde saklaýan akylly telewizorlar satuwa hem çykarylypdy. Emma, bu tehnologiýa akylly telewizorlarda üstünlik gazanmagy başarmady. Şeýle hem, HTC we “Evo” şereketleri äýnege zerurlyk duýmazdan 3D kamera we 3D kompýuter oýnuny hödürlemegi başarypdy. Geçen döwrüň içinde gazanylan bu tejribeler äýnege zerurlyk duýmazdan 3D görnüşleri görmek tehnologiýasyny has ýokary derejä çykardy. KDX şereketi täze enjam tehnologiýasynyň has-da kämil görnüşe eýe etmek üçin “Philips”, “Dolby” ýaly akylly telefon we tablet şereketleri bilen ýakyn hyzmatdaşlykda boldy. Täze tehnologiýa diňe akylly telefon, tablet ýa-da akylly telewizorlarda ulanmak üçin niýetlenmän eýsem, mahabat ugrunda we senagatyň beýleki pudaklarynda hem giňden ulanylar. Şeýle hem bu tehnologiýa ulanyjylaryň gözi üçin howpsuz bolan görkezilişiň ýokary takyklygyny üpjün edýär. Täze tehnologiýa enjamynda köp ýaýlymly görkeziliş, görüş aralygyny sazlamak, dynç alyş güýmenjeleri ýaly mümkinçilikler hem göz öňünde tutulypdyr.


text:
Özbegistanda yslamçy ekstremizm bilen ilteşiginiň bardygy öňe sürülip, resmiler tarapyndan gözlenýän özbek kinorežisýorynyň Moskwada alnyp gaçylandygy habar berilýär.
Düýbi Moskwada ýerleşýän adam hukuklary boýunça “Mermorial” atly merkeziň maglumatyna görä, Mirsobir Hamidkoriýew dermanhanadan ogly üçin derman alýan aýaly Eleonora Isaýewa öz ulagynda garaşýan mahaly ýitirim bolupdyr.
Bu waka şaýat bolan ýaşaýjynyň aýtmagyna görä, iki adam Hamidkoriýewiň ulagyna zor bilen girip, ulagy sürüp gidipdir.
Russiýada gaçybatalga almak isleýän Hamidkoriýewi rus resmileri geçen ýyl Daşkentiň haýyşy bilen tussag edipdiler. Ol 2013-nji ýylyň awgust aýynda azatlyga goýberilipdi.


text:
“Yslam döwletiniň” “kynçylykdaky ynsanlary” zorluga ündemek boýunça tagallalary “Al-Kaýdanyň” hüjümlerinden has uly terrorçylyk howpuny döredýär, diýip ABŞ-nyň Federal Derňew Býurosynyň (FBI) müdiri 22-nji iýulda aýtdy.
James Komeý “Al Kaýdanyň”, hususan-da onuň Siriýadaky “Horasan” bölüminiň ABŞ-nyň howa zarbalarynyň netijesinde “düýpli derejede gowşadylandygyny” belledi. “YD”-nyň bolsa, tersine “täsir astyna tiz düşýän” we “kynçylykdaky ynsanlary” sosial media arkaly öz tarapynna çekmekde we Ýakyn Gündogara baryp bilmeýänleri öz bolýan ýerlerinde adamlary öldürmäge ündemekde barha netijeli hereket edýändigini Komeý aýtdy.
Ol “YD”-nyň Twitter eýerijileriniň sanynyň 21 müň adamdygyny belledi.
Komeý “Yslam döwletiniň” “Al Kaýdanyň” hiç wagtda ulanmadyk adamlaryndan, durnuksyz we neşe ulanyjy adamlardan peýdalanýandygyny belledi.
Bir ýyl mundan ozal Federal Derňew Býurosy “YD” howpuny ret edip, “Al-Kaýda” bilen bagly toparlaryň hüjümlerine has köp aladalanma bildirýärdi.


text:
Türkiýe ýurduň günorta-gündogar raýonynda ýekşenbe güni ýüz beren ýer yranmadan soňky işler üçin halkara kömegine mätäçdigini mälim etdi.
Ýerli metbugatda berlen maglumatlara görä, ýurduň resmileri kömek sorap 30-a golaý ýurda ýüz tutupdyrlar. Olaryň arasynda Ysraýylyň hem bardygy habar berilýär.
Ýekşenbe güni Türkiýäniň Wan welaýatynda Rihter ölçeginde 7,2 ball güýji bolan ýer yranmasy bu regionda uly ýykan-ýumrançylyklary döretdi.
Bu tebigy betbagtçylyk häzirlikçe 460-a golaý adamyň ölümine sebäp boldy. 2000-den gowrak öýüň ýumrulandygy habar berilýär.
Türkiýäniň resmileriniň beren maglumatlaryna görä, çarşenbe güni ýene iki sany ýaş oglan-gyz halas edilipdir.
Betbagtçylyk ýüze çykan ýerleriň ýaşaýjylary häkimiýetleriň haýal hereket edýändigini aýdyp, bu ýagdaýa nägilelik bildirýärler.
Wan welaýatynyň häkiminiň orunbasary Ataý Uslu 25-nji oktýabrda “Roýter” habar gullugyna şeýle diýdi: “Ýer yranmadan ejir çekenlere egin-eşik ýetmezçilik edýär. Olary wagtlaýyn ýaşaýyş jaýy bilen üpjün etmekde kynçylyk çekýäris. Biz olara kömek etmek üçin elimizden geleni edýäris. Häzirlikçe Wan welaýatyna 14 müň çadyr iberildi”.
Çarşenbe güni Wan welaýatynda ýerleşýän türmäniň tussaglarynyň aýaga galandyklary habar berildi. Bu proteste güýçli ýer yranmasyndan soň türme ýolbaşçylarynyň tussaglary has howpsuz ýere göçürmekden ýüz öwürmekleri sebäp bolupdyr.


text:
Ukrainanyň premýer-ministri Arseny Ýatsenýuk Moskwanyň Ukrainadaky agressiw hereketleri bilen Üçünji jahan urşuny tutaşdyrmak üçin mümkinçilik gözleýändigini aýtdy.
25-nji aprelde hökümet maslahatynda eden çykyşynda Ýatsenýuk Orsýetiň Ukrainany “harby we syýasy” taýdan eýelemek we “Ýewropada harby konflikte getirip biljek” urşy tutaşdyrmak maksadyna eýerýändigini nygtady.
Şeýle-de ol Moskwanyň gündogar Ukrainadaky orsýetparaz güýçlere berýän goldawynyň “halkara jenaýatydygyny” belledi we halkara jemgyýetçiligini “Orsýetiň agressiýasyna garşy bileleşmäge” çagyrdy.
Kiýew gaýtargy bermäge taýýar
Ýatsenýugyň bu çykyşy, ýurduň goranmak ministri Myhailo Kowal orsýet goşunlarynyň Ukrainanyň serhedine bir kilometrlik golaýda türgenleşik söweşlerini geçirýändigini habar berensoň, edildi.
Kowal Ukrainanyň ýaragly güýçleriniň “islendik agressiýa gaýtargy bermäge” taýýardygyny aýtdy.
Günbatar döwletleri Orsýetiň Ukraina bilen aradaky sehetde 40 müňlük goşun ýerleşdirmegini ýazgardylar.
Orsýet Kiýewiň gündogar Ukrainanyň on çemesi şäherinde hökümet edaralaryny eýelän orsýetparaz pitneçilere garşy başlan “antiterror” operasiýasyna jogap hökmünde iki ýurduň serhedinde öz harby türgenleşiklerini geçirýändigini aýdýar.
Ukrainanyň prezidentiniň wezipesini wagtalýynça ýerine ýetirýän Oleksandr Turçynowyň kömekçisi Serhiý Paşynsky Orsýetiň goşunlarynyň serhede ýanaşýan islendik hereketine hüjüm hökmünde garaljakdygyny we hüjümçileriň ýok ediljekdigini aýtdy diýip, “Interfaks-Ukraina” agentligi habar berdi. “Biz, hamana, [haýsdyry bir hüjümiň] ynsanperwer aksiýasydygy baradaky galp deklarasiýalary kabul etmeris” diýip, Paşynsky belledi.
Orsýet ylalaşygyň ýoýulýandygyny aýdýar
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Waşingtony Moskwa babatynda goşmaça talaplary öňe sürmek arkaly halkara ylalaşygyny ýoýmakda aýyplady. Lawrow Orsýetiň “Ženewada ylalaşylan ylalaşyga esaslanyp”, konflikti gowşatmaga ýardam berýändigini aýtdy.
Gepiň gerdişi gelende ýatladyp geçsek, agzalýan ženewa ylalaşygynda Ukrainada ähli bikanun ýaragly toparlaryň dargadylmagyna we okkupirlenen binalaryň boşadylmagyna çagyrylýar.
ABŞ pikir alyşýar
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama 25-nji aprelde eden çykyşynda Ýewropanyň esasy liderleri bilen Ukrainadaky krizisi we Orsýetiň garşysyna girizip boljak goşmaça potensial sanksiýalary maslahat etjekdigini aýtdy: “Men ýewropalylar bilen, olaryň ählisi bilen däl-de käbir esasy ýewropa liderleri bilen, şu gün agşam ýene-de gepleşerin we Ženewadaky ylalaşykdan soň bolan zatlar baradaky öz garaýyşlaryma olaryň pikirlerini soraryn”.
24-nji aprelde ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri Orsýetiň öňünde Ukrainadaky ugry üýtgetmek üçin bar bolan “mümkinçilikler penjiresiniň” ýapylandygyny aýtdy.


text:
Indi köp wagtdan bäri öz wezipesinde dyrjaşyp, saklanyp gelýän italýan premýer-ministri Silwio Berluskoni sişenbe güni parlamentde geçirilen ses berişligiň yzy bilen, özüniň bu wezipeden gitmäge razydygyny mälim etdi.
Ýöne ol Italiýanyň parlamentiniň Ýewropa Bileleşigi tarapyndan talap edilýän ykdysady reformalary kabul eden halatynda, öz wezipesinden gitjekdigini aýtdy. Bu gürrüň edilýän reformalar boýunça ses berişlik bolsa, şu aý geçiriler diýlip garaşylýar.
Sişenbe güni Italiýanyň parlamentinde geçirilen ýorite ses berişlikde deputatlaryň aglaba köpçüliginiň Berluskoniniň öz wezipesinde galmagyny goldamaýandyklary belli boldy. Munuň özi Silwio Berluskoniniň öz partiýasynyň käbir wekilleriniň-de indi ony goldamaýandyklaryny görkezýär.
Bu wakalar şu hepde Italiýanyň Ýewropa Bileleşiginden alýan karzlarynyň iň ýokary derejä ýetendigi barada peýda bolan maglumatlaryň yzy bilen ýüze çykdy. Köp resmiler Italiýanyň ýüzbe-ýüz bolan häzirki maliýe krizisinde Berluskoniniň hökümetiniň maliýe syýasatyny tankytlaýarlar.
75 ýaşly Silwio Berluskoni soňky wagtlar jynsy gatnaşyklar, kanunçylygy bozmak, syýasy ynamdan gaçmak, ýurduň ykdysady kynçylyklaryna çözgüt tapmazlyk ýaly meselelerde bildirilýän aýyplamalar bilen ýüzbe-ýüz bolup gelýär.
Saklanyp geldi
Emma öz garşydaşlarynyň bu aýyplamalaryna hem-de özüniň wezipesinden çekilmelidigi barada edýän talaplaryna garamazdan, premýer-ministr Silwio Berluskoni şu çaka çenli öz wezipesinden gitmän, saklanyp geldi.
Onuň wezipesinden gitmelidigi barada edilýän çagyryşlary sişenbe güni geçirilen parlament maslahatynda oppozision Demokratik partiýanyň lideri Pýer Luiji Bersani hem gaýtalady.
“Eger seniň içiňde Italiýa babatda nähilidir bir jogapkärçilik duýgusy saklanyp galan bolsa, haýyş edýän, wezipäňden çekil! Biz jogapkärçilikleri öz üstümize alarys. Biz öz ýurdumyz üçin jogapkärçiligi öz üstümize alarys” diýip, Pýer Luiji Bersani Berluskonä ýüzlendi.
Italiýanyň oppozisiýasy Silwio Berluskoniniň hökümetini ýurduň bergi problemalaryny çözmäge hem-de ösüş ýoluna tarap ümzük tutmaga ukypsyzlykda tankytlaýar.
Käbir analitikler hem Italiýanyň Ýewropa Bileleşiginiň maliýe kömegine bil baglardan juda uly döwletdigini, emma, muňa garamazdan, onuň häzirki wagt Gresiýanyň, Irlandiýanyň we Portugaliýanyň ýüzbe-ýüz bolşy ýaly derejede uly karza mätäçlik ýagdaýyna golaý barandygyny aýdýarlar.
Gresiýanyň defisit problemalarynyň üstesine indi Italiýada ýüze çykmagy mümkin problemalar tutuş ýewrozonanyň maliýe krizisinden halas bolmak meselesini sorag astynda goýýar.