text:
Olar özleriniň internetde alyp barýan “dump Russian vodka”, ýagny “rus aragyny dök” atly kampanýasynyň üsti bilen 2014-nji ýylda Soçide geçiriljek gyşky olimpiadalary boýkot edýärler, şeýle hem olar jedelli kanunlaryň awtorlaryna wiza gadagançylygyny girizmek üçin kampaniýa alyp barýarlar.
Olar 28-nji iýulda internet arkaly özleriniň açyk hatyny çap etdiler. Köp sanly orsýetli aktiwistler halkara derejesinde yglan edilen “rus aragyny dök” kampaniýasyny hoşallyk bilen garşyladylar. Aktiwistler: “Biz ors häkimiýetleriniň adamçylyga ters gelýän gomofobiýa häsiýetli çykarýan kanunlaryna garşy edilýän tagallalara öz minnetdarlygymyzy bildirýäris” diýip, internetde ýazýarlar.
Dän Säwej geý ýetginjekleriniň kemsidilmegine garşy “It Gets Better”, ýagny “Hemme zat gowulaşar” atly wideo görnüşli kampaniýanyň sakasynda duran awtordyr. Çykarylýan kanunlara reaksiýa hökmünde ol geçen hepde, has takygy 24-nji iýulda, rus aragyny boýkot etmäge çagyrdy.
Säwej öz ýöredýän kampaniýasyny has ýaýbaňlandyrmak üçin belli meşhur rus wodkalary bolan “Stoliçnaýa” we “Russkiý Standart” atly araklaryň atlaryny ulandy we Twitterde #dumpStoli şygaryny işjeňleşdirdi. Düýbi Amerikada ýerleşýän “Queer Nation” topary hem-de, Rus-geý hukuklary boýunça ors-amerikan topary, agzalýan kampaniýa goldaw berdiler.
Birleşen Ştatlarda, Kanadada, Beýik Britaniýada we Awstraliýada ýerleşýän birnäçe barlar mundan beýläk agzalan arak görnüşlerini satmajakdyklaryny aýtdylar. Muňa jogap hökmünde SPI topary, ýagny ”Stoliçnaýanyň” Latwiýadaky öndürijisi hem internete açyk hat ýerleşdirdi. Onda toparyň geý-lezbi bileleşiklerine duýgudaşlyk bildirýändigi we geý hukuklary babatda “ors hökümetiniň pozisiýasyny” ýazgarýandygy aýdylýar.
Soçi
Ors aragy wodka garşy edilýän boýkot günbatarly aktiwistleriň Orsýeti jezalandyrmak üçin edýän aladalarynyň diňe belli bir bölegidir. Mysal üçin, "Rusa" topary 2014-nji ýylda Soçide geçiriljek gyşky olimpiadany hem boýkot etmäge çagyrdy. “Eýsem geý, lezbi, biseksual we transseksual toparlara garşy ýigrenç duýgulary bolan döwletiň ykdysadyýetine goşant goşmak üçin, kim Soçide geçiriljek olimpiada oýunlaryna gatnaşyp biler?” diýip, beýanatda aýdylýar.
Halkara Olimpiada komiteti ors hökümetiniň baştutanlaryndan täze kanunçylygyň ýaryşa gatnaşjak sportçulara degişli däldigi barada kepillik alandyklaryny aýtdy.
Geý, lezbi, biseksual we transseksual aktiwistler Sankt-Peterburgly kanunçykaryjy Witaliý Milonowa we Döwlet Dumasynyň deputaty Ýelena Mirzulina garşy Birleşen Ştatlaryň hökümetiniň wiza gadagançylygyny girizmegi üçin degişli edaralara ýüz tutýarlar. Milonow geçen ýyl Sankt-Peterburgda kabul edilen “geý propogandasyny gadagan etmek boýunça çykarylan kanunlaryň” hemaýatçysydyr. Mizulina Dumada Çagalaryň hukuklary boýunça komitetiň baştutany bolup, ol iýun aýynda Wladimir Putiniň gol çeken federal kanunçylygynyň esasy goldaýjysydyr.
Aktiwistler Ak Tamyň resmi saýtynyň arza-şikaýat bölümine arza ýazyp, ýerleşdirdiler. Şu wagta çenli bu arzanyň aşagynda 1900 adam gol goýdy. Ak Tamyň “Biz Halk” atly arza-şikaýat programmasynyň çäklerinde, azalaryň prezident Barak Obamanyň administrasiýasy tarapyndan resmi taýdan seredilmegi üçin 100 müň sany gol gerek.
Häzirlikçe ors häkimiýetleri edilýän basyşlara üns berenok.
21-nji iýulda Gollandiýaly dört sany kinorežissýor Orsýetiň demirgazyk-günbatarynda ýerleşýän Murmansk şäherinde saklandylar. Olary üç sagatlap naharsyz hem dilmaçsyz içerde saklansoň, wiza kanunlaryny bozandyklary üçin 3000 rubl (100$) jerime töledipdirler. Agzalýan režissýorlar Orsýetdäki geý-lezbi toparlary barada kino düşürip ýören ekenler. Olar “geý propagandasy” baradaky kanunlara bozup-bozmandyklary barada sorag edildiler. Saklananlaryň arasynda geý-lezbi aktiwisti we Groningen şäher mejlisiniň agzasy Kris Wan De Weer hem bardy. Ol Azatlyk Radiosynyň Ors gullugyna beren interwýusynda özüniň syýahatynyň dowamynda başyndan soňuna çenli yzarlanandygyny aýtdy.
29-njy lýulda häkimiýet başyndaky “Ýedinaýa Rossiýa” partiýasynyň iki sany agzasy (Mizulina we Olga Batalina) Orsýetiň belli meşhur aktiwisti Nikolaý Alekseýewe garşy prokurorlaryň iş gozgamagyny soradylar. Olar Nikolaý Alekseýewiň Twitterde özlerini kemsidendigini aýdýarlar.
Mizulina “Izwestiýa” gazetine beren gürrüňinde Alekseýewiň “döwlet işgärini kemsidendigi üçin” jenaýat jogapkärçilige çekilmegini sorandygyny we munuň netijesinde onuň (Alekseýewiň) 40 müň rubl (1000$-dan gowrak) jerime tölänsoň, “jemgyýetçilik zähmetinde” işlediljekdigini aýtdy.
Rus aragyny hem-de Olimpiýa oýunlaryny boýkot edýän Alekseýew edilýän gürrüňlerden täsirlenmedik bolmaga çemeli. Ol özüniň Twitter hasabynda Soçide geçiriljek Olimpiadanyň açylyş güni gurnaljak geýleriň ýörişine gatnaşjakdygyny we ol ýerde “Soçi Olimpiadasy –ÝOK, Soçi geýleriň ýörişi – HAWA” diýen şygary seslendirjekdigini ýazdy.


c: text/html

text: Benýamin taýpasyndan Kuşuň sözlerini ýatlap, Dawudyň Ýehowa aglap eden dogasy*.7 Eý Ýehowa Hudaýym, sen penamsyň!+Yzarlaýanlardan halas et, başymy gutar+.2 Ýogsam arslan kimin meni bölek-bölek ederler+,Süýräp äkiderler, dadyma ýetişen bolmaz.3 Eý Ýehowa Hudaýym! Günä eden bolsam,Adalatsyzlyk eden bolsam,4 Ýagşylyga ýamanlyk eden bolsam+,Ýersiz-ýere duşmanymy talan bolsam*,5 Goý, duşmanlarym yzymdan kowup, ele salsyn.Meni aýak astynda basgylasyn,Abraýdan düşürsin. (Sela)6 Eý Ýehowa, gahar bilen aýaga gal,Gazaply duşmanlarymyň garşysyna çyk+.Aýaga gal, adalaty dikelt+.7 Goý, halklar daşyňa üýşsün.Tagtyňa geçip, olara höküm çykar.8 Ýehowa halklary höküm eder+.Eý Ýehowa, maňa adyl höküm çykar,Dogruçyl, wepaly* bolanymy unutma+.9 Erbetleriň zalym işleriniň soňuna çyk,Dogruçyly halas et+.Sen ýürekleri, oý-pikirleri bilýän*+ adalatly Hudaýsyň+.10 Allam meniň galkanym+, akýürekli adamlaryň Halasgäri!+11 Hudaý — adyl Kazy+,Hökümlerini her gün yglan edýär.12 Ynsan toba etmese+, ol gylyjyny ýiteldýär+,Ýaýyny çekip, nyşana alýar+.13 Ol agyr ýaraglaryny,Otly peýkamlaryny taýýarlaýar+.14 Olar göwresinde erbetligi göterip,Zalymlygy dogurýar, ýalany dünýä inderýär+.15 Olar duzak gurup, çukur gazýar,Emma öz gazan çukuryna özleri düşýär+.16 Olaryň erbet işleri öz başyna geler+,Eden sütemi öz depesinden iner.17 Ýehowa alkyş aýdaryn, sebäbi ol adalatlydyr+.Beýik Hudaý+ Ýehowanyň adyna aýdym aýdaryn+.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bursanyň Taryhy Bazarlary
Giňdir dünýe-geňdir dünýe
Bursada ýüzlerçe ýyl ozal gurlan bazarlaryň henizem halka hyzmat edýandigini bilýäňizmi?
Osman döwletiniň ilkinji paýtagty bolan Bursa şäherinde 14-nji asyrda söwda merkezi emele gelmäge başlaýar. 16-njy asyra çenli şäherde köp sanly söwda merkezleri we bazarlar gurulýar.
Bursada 700 ýyldan bäri “söwdanyň kalby” atlandyrylýan we ÝUNESKO-nyň Dünýäniň miras sanawyna goşulan Taryhy bazar we söwda merkezleri zolagy şäheriň görülmäge mynasyp ýerlerinden biri. 30-a golaý söwda merkeziniň we bazaryň iň meşhurlaryndan biri Bursa şäheriniň göreji, dünýä meşhur sungat eseri “Goza handyr.” Goza han binasy tegelek dikdörtburç howluda, iki gatly we 95 otagdan ybarat. Taryhy ýüpek ýoly söwda ugrunyň Aziýadaky soňky duralgasy bolan Goza han söwda merkezi, Ýüpekçiler bazary hökmünde-de atlandyrylýar.
Bursada ýüpekçiligiň merkezi bolan Goza han söwda merkeziniň howlusynda 1970-nji ýyllara çenli söwda bilen meşgullananlar öz harytlaryny sergiläpdirler. Obalylar bolsa çuwallar bilen getiren ýüpek gozalaryny satypdyrlar. Häzirki wagtda bolsa bazar ýokarky gatynda dürli ýüpek harytlaryny satýan dükanlar bilen söwdany dowam etdirýär.


text:
Semaltdan tekstleri, islenmeýän hatlary we telefon jaňlaryny nädip blokirlemelidigi barada maslahatlar
“ Semalt” müşderi üstünlikleriniň dolandyryjysy Maks Bell, galp tekstleriň, islenmeýän hatlaryň we bizar ediji marketing jaňlarynyň agşamyňyzy çalt zaýalap biljekdigini aýdýar. Geçen ýyl Maglumat komissary 114,000-den gowrak soralmadyk tekst we bizar ediji jaň berdi. Şeýle-de bolsa, internetde spamçylaryň köpelmegi sebäpli olaryň sanynyň millionlara ýetmegine garaşylýar. Hasabyňyzdaky galp tekst habarlaryny we gereksiz e-poçtalary ýok etmek tejribesi diňe bir wagt talap etmän, eýsem gaty gymmat.
Islenilmeýän tekstleri nädip blokirlemeli
Spamerlerden bombaly tekst alýarsyňyzmy? Aljyraňňy ýer ýok! Hüjümçilerden Tölegleri Goramak Insurancetiýaçlandyryşy (PPI) talaplary ýaly tekstleri alýan bolsaňyz, goşmaça görkezmeler almak üçin bu meseläni ulgam üpjün edijiňize habar bermegi göz öňünde tutuň. Tor üpjün edijileriniň köpüsi potensial müşderilere spamçylaryň gaharyny getirmezligi üçin mugt usullary hödürleýär. Zyýanly tekstleri habar bermek üçin islenmeýän teksti 7726-a iberiň we iberijiniň dogry sanyny goşuň. Müşderileriň spamerler we hakerler tarapyndan azar berilmeginden goramak üçin esasy ulgamlar öňdäki hatarda durýar. Syýasat we ülňüler tor üpjün edijileriniň we kompaniýalarynyň işleýşini düzgünleşdirýär. Jübi ulanyjysy hökmünde maglumat komissarlarynyň ofisine hasabat bermek ýa-da şikaýat etmek kararyna gelip bilersiňiz. Şertnamanyň şertlerini bozan kompaniýalar 500 000 funt sterlingden gowrak jerime töleýärler. Recentlyakynda Bredfordda işleýän karz kompaniýasy soňky alty aýyň dowamynda millionlarça bizar ediji tekst iberenden soň 80 000 funt sterling jerime töledi.
Bizar ediji telefon jaňlaryny nädip bloklamaly?
Telefon ileri tutma hyzmaty (TPS), spamçylardan bizar ediji marketing jaňlaryny alýan ykjam ulanyjylara köp kömek etdi. Satuw we marketing strategleriniň jaňlaryny duruzmak üçin jübi telefon belgiňizi Telefon ileri tutmak hyzmatynda bellige alyň. TPS guramasynda hasaba alanyňyzdan soň kompaniýalara size jaň etmäge ygtyýar ýok. Bu hyzmat bilen hasaba durmak üçin 85095 e-poçta salgyňyz bilen bilelikde "TPS" iberiň. Birnäçe minutyň içinde, Telefon ileri tutma gullugyndan maglumat bazasyna goşulandygyňyzy tassyklaýan tekst tassyklamasyny alarsyňyz. Käbir telefon kompaniýalary, nägilelik jaňlarynyň öňüni almak üçin hyzmatlary hem hödürleýärler. Şeýle-de bolsa, tölegleri bloklaýan önümiň gurulmagyna baglylykda tölegler dürli bolup biler.
Spam hatlaryny nädip blokirlemeli?
Spamerlerden her gün islenmeýän hatlary almak gaharlandyryjy bolup biler. Internetde spamçylaryň köpelmegi wagtyň geçmegi bilen köpelýär. Spamerler ahyrky ulanyjy maglumatlaryna girmek üçin gereksiz e-poçtalary ulanýarlar. Jübi telefonyny ulanyjy hökmünde, ynamsyz domenden gelýän e-poçta basmakdan we açmakdan gaça duruň. E-poçta hasabyňyza iberilen baglanyşygy açanyňyzdan soň, spamer habarnamany alýar. Islenilmeýän hatlaryň poçta gutyňyza girmeginiň öňüni almak üçin 'abunalygy aýyrmak' düwmesini ulanyň. Belli bir e-poçta salgylaryndan yzygiderli e-poçta alýan bolsaňyz, e-poçta salgylaryny petiklemek iň gowy atyşdyr. Salgynyň öňüni almak, petiklenen e-poçta salgylaryndan gelip çykýan e-poçtalaryň spam bukjasyna girmegini üpjün edýär.
Wirus programmaňyzy täzeläp durmak, jübi telefonyňyzyň howpsuzlygy meselesinde iňňän möhümdir. Aljyraňňy jaňlaryň, galp tekstleriň we islenmeýän hatlaryň agşamyňyzy bozmagyna ýol bermäň. Has ygtybarly tarapda bolmak üçin ýokarda görkezilen hileleri we maslahatlary ulanyň.


text:
Sanaq-2021: Respondenttiń baspanasy qandaı materıaldan salynǵany ne úshin qajet
NUR-SULTAN. QazAqparat – Memleketke óz azamattarnyń qabyrǵasy qandaı materıaldan qalanǵan úıde turyp jatqanyn bilý ne úshin qajet? Ortalyq kommýnıkatsııalar qyzmetinde ótken brıfıngide Ulttyq statıstıka bıýrosynyń basshysy Nurbolat Aıdapkelovke osyndaı saýal koıyldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Jalpyulttyq halyq sanaǵy kezinde azamattardyń úı-jaıy týraly alynatyn málimet ary qaraı eldi mekenderdiń turǵyn úı qorynyń jaǵdaıyna saraptama jasaý úshin qajet bolady. Ras, sanaq anketasynda úıdiń qabyrǵasy neden turǵyzylǵan degen sııaqty suraqtar bar. Jalpy, BUU jarııalaǵan sanaq naýqanynyń resmı ataýy – «Halyq jáne turǵyn úı qory sanaǵy». Atalmysh sanaqtyń aıasynda naqty eldi-meken, aýdan, oblystyń, jalpy eldiń turǵyn úı qoryna ary qaraı saraptama júrgizý úshin tolyqqandy aqparat alý kózdelip otyr», - dedi Ulttyq staıtıska bıýrosynyń basshysy.
Sondaı-aq, ol osyndaı suraqtardyń aldyńǵy halyq sanaqtarda da qoıylǵanyn eske saldy.
«2021 jylǵy halyq sanaǵynyń qorytyndysy «Turǵyn úı qorynyń statıstıkalyq tizilimi» aqparattyq júıesindegi málimetterdiń ózektiligi men durystyǵyn taldaýǵa múmkindik beredi. Sondaı-aq, ákimshilik derekkózderde aqparattyń bolmaýy sebepti, turǵyn úıdi jańǵyrtylatyn energııa kózderi esebinen jylytý boıynsha da suraqtar qosyldy», - dep túsindiripdi Nurbolat Aıdapkelov.


text:
Senatta azamattyq qoǵam men medıasalany damytý máseleleri talqylandy
NUR-SULTAN. QazAqparat - Senat Tóraǵasy Máýlen Áshimbaevtyń qatysýymen Palata janyndaǵy Jas sarapshylar klýbynyń kezekti otyrysy ótti. Altynshy ret uıymdastyrylyp otyrǵan otyrysta qatysýshylar azamattyq qoǵamnyń damý úrdisi men elimizdegi medıa salasynyń bolashaǵy týraly sóz qozǵady, dep habarlaıdy joǵarǵy palatanyń baspasóz qyzmeti.
Kezdesýge Qazaqstannyń Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Aıda Balaeva, Klýb músheleri jáne arnaıy shaqyrylǵan sarapshylar qatysty.
Otyrysty ashqan Máýlen Áshimbaev Memleket Basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń azamattyq jáne saıası saladaǵy negizgi bastamasy «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasy ekenin atap ótti. Sondaı-aq osy tujyrymdama aıasynda bılik pen qoǵamnyń turaqty dıalogyn jolǵa qoıýǵa jáne memleketti basqarýǵa azamattyq qoǵamnyń qatysýyn arttyrýǵa arnalǵan júıeli reformalar qolǵa alynǵanyna nazar aýdardy.
Senat Spıkeri qazirgi tańda elimizde qoǵamdyq-saıası salada kezeń-kezeńimen júrgizilip jatqan reformalar jalǵasyp otyrǵanyn aıtty. Bul jumystarǵa el Prezıdentiniń Qazaqstan halqyna Joldaýynda aıtylǵan basymdyqtar tyń serpin berdi.
«Memleket basshysynyń bıylǵy Joldaýynda mańyzdy mindetter belgilendi. Birinshiden, Prezıdentimiz aýyldyq jerlerde azamattyq bastamalardy qoldaýdyń tıimdi tetigin ázirleýdi mindet etip qoıdy. Ekinshiden, Memleket basshysy depýtat mandatyn bólý kezinde áıelder men jastar úshin 30 paıyzdyq kvotany mindetti túrde eskerý týraly normany zańmen bekitýdi tapsyrdy. Úshinshiden, Prezıdentimiz, erekshe qajettiligi bar azamattarǵa da kvota belgileý kerektigin aıtty. Mundaı qadamdar halyqtyń ártúrli toptarynyń azamattyq quqyqtaryn eskeretin ınklıýzıvti qoǵam qurýǵa yqpal eteri sózsiz» , – dedi Senat Tóraǵasy.
Klýb otyrysynda talqylanǵan mańyzdy máselelerdiń biri medıa salasyna qatysty boldy. Máýlen Áshimbaev pandemııa kezeńinde medıakommýnıkatsııanyń erekshe ról atqarǵanyn tilge tıek etti.
«Pandemııa kezeńinde naqty málimetter men tekserilgen aqparattardyń tapshylyǵy baıqaldy. Sondyqtan adamdar aqparat kózderine muqııat mán berip, bedeldi medıalarǵa ǵana basymdyq berdi. Budan sapaly jańalyqtar taratatyn jýrnalıstıka paıda kórdi. Nátıjesinde, álemniń jetekshi aqparat quraldarynyń oqyrmandary kóbeıip qana qoımaı, olardyń aqyly jazylymdary da arta túsken» , – dedi Palata Tóraǵasy.
Sonymen qatar Máýlen Áshimbaevtyń aıtýynsha, mundaı úrdistiń keri áseri de baıqalǵan. Belgisizdik pen resmı aqparat kózderine degen senimsizdik feık-nıýsderdiń jáne ártúrli konspırologııalyq teorııalardyń kóbeıýine ákelip soqtyrǵan.
«Qazirgideı aqparattar aǵynynda adasyp qalmaý úshin adamǵa aq pen qarany ajyratatyn arnaıy bilim kerek. Bul rette jańa zaman adamy úshin medıasaýattylyqtyń mańyzy zor ekeni sózsiz. Menińshe, osy trendti eskerip, Qazaqstanda álemge ǵylymı kózqaras qalyptastyratyn salalyq jýrnalıstıkany damytýǵa jáne ǵylymdy dáripteıtin qoǵamdyq pikirdiń kóshbasshylaryn daıyndaýǵa kóńil bólgen jón. Bul medıa salasynyń sapasyn arttyrýǵa múmkindik beredi» , – dedi Máýlen Áshimbaev.
Jas sarapshylar klýbynyń basqosýynda qatysýshylar qoǵamdyq joba retinde Taldaý mektebin qurýdy usyndy. Máýlen Áshimbaev mundaı Mektepte tyńdaýshylar taldaý mátinderi men zertteý ádisnamasyn jazý sııaqty qoldanbaly tásilderdi, derekter bazasymen jumys isteýdi, memlekettik basqarýda, halyqaralyq qatynastar men dıplomatııada qoldanylatyn analıtıkalyq ádisterdi meńgerýge múmkindik alatynyn atap ótti. Dáris oqý jáne trenıngter ótkizý úshin belgili qazaqstandyq sarapshylar men zertteýshilerdi shaqyrý josparlanyp otyr.
«Shyn máninde, qazir kóp salada taldaý tásilderiniń álsiregeni baıqalady. Mundaı úrdis, ásirese, memlekettik basqarýda aıtarlyqtaı másele týdyryp otyr. Sebebi, bul saladaǵy sheshimder salmaqty taldaýlar men zertteýler negizinde qabyldanýy kerek. Ókinishke qaraı, qazir kóptegen sheshimder qalyptasqan jaǵdaıǵa baılanysty, týyndaǵan qıyndyqtarǵa jaýap retinde ǵana qabyldanady. Klýbtyń aldyńǵy otyrystarynyń birinde men mundaı jaǵdaı álemdegi gýmanıtarlyq bilimniń daǵdarysymen baılanysty ekenin aıtqan edim. Osy rette Klýb músheleriniń qoǵamdyq Taldaý mektebin qurý týraly usynysyn ózekti jáne ýaqtyly dep esepteımin. Aldaǵy ýaqytta elimizdegi jetekshi joǵary oqý oryndarynyń biriniń gýmanıtarlyq fakýltetimen yntymaqtasa jumys isteý múmkindigi qarastyrylýda. Osy rette Mektep jumysyna qoldaý kórsetýge daıyn ekenimdi de aıtqym keledi» , – dedi Máýlen Áshimbaev.
Otyrys barysynda qatysýshylar azamattyq qoǵamdy jáne medıasferany damytýǵa qatysty óz oılaryn bildirip, pikirlerimen bólisti. Saıasattaný salasyndaǵy PhD Juldyzaı Ysqaqova Qazaqstandaǵy saıası ınstıtýttarǵa degen qoǵamdyq senim dınamıkasynyń zertteý nátıjelerin jarııalady. Óz kezeginde quqyqtaný salasyndaǵy PhD Músilim Hasenov azamattardyń aqparat alý quqyqtarynyń iske asyrylýy jáne olardyń memleket isterin basqarýǵa qatysýy týraly sóz qozǵady. Saıası sholýshy Ǵazız Ábishev Qazaqstandaǵy blogosfera men áleýmettik jelilerdi zańnamalyq retteýge qatysty oıyn bildirdi. Eýrazııalyq ıntegratsııa ınstıtýtynyń sarapshysy Nıkıta Shatalov analıtıkalyq jýrnalıstıkany damytý jáne medıa naryqty retteýdiń jańa tásilderi týraly usynystaryn jetkizdi.
Otyrysty qorytyndylaǵan Máýlen Áshimbaev sarapshylar aıtqan usynystar men pikirler Parlament jumysynda eskeriletinin aıtyp, Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrliginiń de nazaryna alynatynyna senim bildirdi.
- Senatta Qazaqstanda demokratııalyq reformalardy iske asyrý barysy talqylandy
- Atyraý oblysynyń turǵyndary Prezıdent Ákimshiligine 173 ótinish joldaǵan
- Azamattyq bastamalardy qoldaý ortalyǵynyń tóraǵasy Brıjıt Bardo qorynyń ókilderimen kezdesti
- «Eń meıirimdi» konkýrsyna qatysý úshin ótinim qabyldaý jalǵasyp jatyr
- Máýlen Áshimbaev Saýd Arabııasy Konsýltatıvtik Keńesiniń tóraǵasymen kezdesti
- 21 qazanda ótetin Senat otyrysynyń kún tártibi bekitildi
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasyna agza döwletleriň Baştutanlarynyň Duşenbe şäherinde geçiriljek sammitine hormatly myhman hökmünde gatnaşmak maksady bilen, Täjigistan Respublikasynda saparda bolar. Sapara görülýän taýýarlyk işleri barada Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri Raşid Meredow 16-njy sentýabrda geçirilen Hökümet mejlisinde hasabat berdi.
Bellenilişi ýaly, saparyň maksatnamasynyň çäklerinde Türkmenistanyň Prezidentiniň ikitaraplaýyn duşuşyklary hem geçirer.
Döwlet Baştutany hasabaty diňläp, Bitarap Türkmenistanyň geljekde hem gyzyklanma bildirýän ähli daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen köpugurly hyzmatdaşlygyň strategiýasyny durmuşa geçirmek bilen, oňyn sebit we ählumumy gatnaşyklary işjeňleşdirmäge anyk goşant goşjakdygyny belledi.
Gurbanguly Berdimuhamedow Duşenbe şäherinde geçiriljek ŞHG-niň sammiti barada aýtmak bilen, türkmen tarapynyň şeýle forumlara yzygiderli gatnaşmagynyň iri halkara guramalar bilen netijeli gatnaşyklary pugtalandyrmaga hem, döwletara derejede netijeli hyzmatdaşlygy giňeltmäge hem ýardam berýändigini nygtap, wise-premýere, DIM-niň ýolbaşçysyna Täjigistan Respublikasyna boljak sapara taýýarlygyň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmegi tabşyrdy.


text:
Serbiýaly tennisçi - dünýäniň ilkinji raketkasy Nowak Jokowiç Beýik Britaniýada geçirilen “Uly tuwulga” ýaryşynda ýeňiji boldy. Bu barada news.sportbox.ru habar berdi.
Uimbldonda geçirilen jemleýji duşuşykda serbiýaly tennisçi dünýä reýtinginde dokuzynjy orny eýelän italýan türgen Matteo Berrettiniden üstün çykdy. Titullarynyň sany boýunça garşydaşyndan has yza galýan Berrettini ilkinji seti öz peýdasyna tamamlady, ýöne Jokowiç duşuşygyň ugruny üýtgedip, yzly-yzyna üç setde ynam bilen ýeňiş gazandy. Hasap şeýle boldy: 6:7 (4:7), 6:4, 6:4, 6:3. Duşuşyk jemi 3 sagat 27 minut dowam etdi.
Şunlukda, 34 ýaşly Jokowiç “Uly tuwulga” ýaryşlarynda ýekelikde bassyr üçünji we karýerasynda 20-nji gezek ýeňiş gazandy. Umumy ýeňişleriniň sany boýunça ol ispaniýaly Rafael Nadal we şweýsariýaly Rojer Federer bilen deňleşdi.
Şeýle hem okap bilersiňiz:
Eşli Barti — Uimbldon-2021-iň ýeňijisi


text:
Türkmenistanyň raýat awiasiýasynyň taryhy
Türkmenistanyň raýat awiasiýasynyň taryhy öz gözbaşyny 1927-nji ýyldan alyp gaýdýar, şol wagt Çärjewi Dörtgüliň we Täze Ürgenjiň üsti bilen Daşhowuza birleşdirilen ilkinji howa gatnawy açyldy. Bu howa ýolunda Çärjew awiakärhanasy Germaniýadan satyn alnan “Ýunkers” ÝU-13 dört orunlyk ýolagçy uçarlaryny we Sowet soýuzynda öndürilen K-4 uçarlaryny ulanypdyr. Jemi 8 uçar hereket edipdir.
Ilkinji howa menzili
1932-nji ýylda Türkmenistanyň raýat howa flotunyň üsti täze sowet ýolagçy uçarlary bilen ýetirilýär. Olar alty orunlyk K-5 we on iki orunlyk ANT9 uçarlardy. Olaryň binýadynda 1932-nji ýylda Çärjew howa menziliniň awiabölümçesi döredilýär, ol aralyk aerodromsyz, gönüden-göni Çärjew – Daşhowuz awiaýoluna hyzmat edip başlaýar. Aşgabat şäherinde ilkinji howa menzili 1932-nji ýylda gurulýar we 1934-nji ýylyň ahyrynda onda iki awiabölümçe açylýar: olaryň biri Po-2 uçarlary (oba hojalygynda ulanmak üçin) toplumlaşdyrylýar, beýlekisi bolsa, TB-3 (ýükleri daşamak) uçarlardan ybarat bolýar.
1944-nji ýylda Türkmenistanyň awiaparkynyň üsti ilkinji Li-2 uçarlary bilen ýetirilýär, olarda Bakunyň, Astrahanyň we Wolgogradyň üsti bilen Aşgabatdan Moskwa ýolagçylary we poçtalary gatnadypdyrlar. 1946-njy ýyldan SSSR-iň we Türkmenistanyň (şol wagt SSSR-iň düzümine girýän respublika hökmünde) howa ýollarynda täze Il-12, Il-14, An-2, Ýak-12 sowet uçarlary ulanylyp başlaýar. 1956-njy ýylyň sentýabrynda ilkinji yzygiderli gatnawlary reaktiw raýat awiasiýasynyň ilkinjisi – Tu-114, Il-18, An-24 uçarlary peýda bolýar. Kuwwaty uçarlar Türkmenistany howa ýollary bilen SSSR-iň iri administratiw we medeni merkezleri, soýuz respublikalarynyň paýtagtlary, şypahana we beýleki şäherler bilen baglaşdyrmaga mümkinçilik berdi. 50-nji ýyllaryň başlaryndan respublikanyň halk hojalygynda dikuçarlar giňden peýdalanyp başlanýar. Awiasiýa oba hojalygynda baglar we üzümçilikler işlenende, gowaçalaryň defolýasiýasynda ulanylýar. 60-njy ýyllaryň ahyrynda Türkmenistanyň raýat awiasiýasy ýolagçylary uzak aralyklara gatnamakda möhüm ähmiýete eýe bolýär, uçar parkynyň ýolagçy sygymlylygynyň we ýük göterijiliginiň artanlygy sebäpli, awiaulagyň täjirçilik tizligi üzül-kesil ýokarlanýar. Ulagyň köpçülekleýin görnüşi bolmak bilen, raýat howa floty daşamalaryň ýokary ösüş depginini üpjün edýär.


text:
Berhiz keseliň öňüni alýar, ony togtadýar we bejermäge mümkinçilik berýär. Pygamberimiz saglyga zyýan berýän zatlardan saklanyp, berhiz tutmagy buýurdy. Bir gezek Pygamberimiz dertden aýňalyp, aýak…View More BERHIZ
Tag: Saglyk
Ynsan saglygyna täsir edýän alty sany esasy sebäp
1. Ruhuň kadaly we sagdyn bolmagyna täsir edýän ilkinji zatlaryň biri howadyr. Howa näçe arassa bolup, hapa we ýaramaz yslar garyşmadygyça, saglygyň has berk goragçysy…View More Ynsan saglygyna täsir edýän alty sany esasy sebäp
“Ary baly” barada Lukmanyň maslahaty
Gülnabat ÇARYÝEWA,Saglygy goraýşyň habarlar merkeziniňkeselleriň öňüni alyş bölüminiň lukmany Ary balynyň bejeriş häsiýetleri Ary baly ynsan saglygy üçin ýokumly azyk önümi bolup, ol dermanlyk maksatlary…View More “Ary baly” barada Lukmanyň maslahaty
Bolgar Burçy
Gyzyl, narynç, sary, ýaşyl bolgar burçunyň peýdasy onuň reňkine-de baglydyr. Meselem, gyzyl bolgar burçunda witaminler has köpdür. Içki täsiri Bolgar burçunyň düzümine girýän P witamini…View More Bolgar Burçy
Tebipden emler
Nohurly tebip Gylyç Hally ogly Gyrgyçdan geçirilen sogany bal bilen garyp iýseňiz üsgülewügiňiz galar. Eger-de çakyzaly bolsaňyz, gyzyl sogany ýenjip kelläňize ýapyň, şonda şypa taparsyňyz.…View More Tebipden emler
Hamyrmaýa
Çörege gönezlik ýa-da goýum hökmünde ulanýan hamyrmaýany ýylda bir gezek, köplenç Gurban baýramynyň birinji güni täzelenipdir. Hamyrmaýanyň gönezligi şeýle usulda taýýarlanylýar: Bişmedik üzümi sykyp, onuň…View More Hamyrmaýa
Dermany çaga nädip içirmeli?
Bu babatda göräýmäge ownuk, ujypsyz, uly bir ähmiýete eýe bolmadyk, hakykatda welin syrkawyň çalt we doly sagalmagyna ýardam edýän käbir düzgünleri özleşdirmek ata-eneler üçin artykmaçlyk…View More Dermany çaga nädip içirmeli?
Em bolýan el işleri
Dogry guralanda we çäkli wagtda ýerine ýetirilende el işleriniň saglygy dikeltmäge we pugtalandyrmaga ýardam edýändigi köpden bäri mälim. Lukmançylykda bu ugur “zähmet bilen bejeriş” (“zähmet…View More Em bolýan el işleri
Emler/Bäşim Ýusupdurdyýew
Hoz maňzyny az iý, diliň jaýrylar,Narpyz tozun sepseň ony aýyrar. Naryň tohumydyr ýagyşyň suwy,Gan gusmaň emidir, içäýseň ony. Çomuç porsy diýmäň, toşaby süýji,Aşgazan-içegä taýsyzdyr güýji.…View More Emler/Bäşim Ýusupdurdyýew
Gözel görküň syry
Ýüzüniň derisi ýaglylara limon suwy garylan garyndy oňat täsir edýär. Narpyz garylan suw hem ýagly derä oňaýly täsir edýär. Ýagly derä ýapmak üçin bişirilen almanyň…View More Gözel görküň syry


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi
8-nji ýanwarda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow «Türkmenistan– parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» diýlip yglan edilen Täze, 2021-nji ýylda sanly wideoaragatnaşyk arkaly Ministrler Kabinetiniň ilkinji mejlisini geçirdi. Oňa Aşgabat şäheriniň we welaýatlaryň häkimleri hem gatnaşdy. Mejlisde döwlet durmuşynyň ileri tutulýan meselelerine hem-de birnäçe resminamalaryň taslamalaryna garaldy.
Pudaklary ösdürmegiň netijeleri, ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan mundan beýläk-de ösdürmegiň meýilnamalary, şeýle hem şanly senäniň - Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy we şu ýylyň şygary mynasybetli geçirilmegi meýilleşdirilen çäreleriň maksatnamalary üns merkezinde boldy.
Ministrler Kabinetiniň mejlisinde döwlet durmuşynyň birnäçe meselelerine garalyp, olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.


text:
Mary welaýatynyň Taryhy we ülkäni öwreniş muzeýiniň Baýramaly etrabyndaky şahamçasynyň (Baýramaly etrabynyň Mekan şäherçesindäki Taryhy-arheologik muzeýi) işgärleri tarapyndan Wekilbazar etrap Gökje geňeşliginiň Arzuw oba medenýet öýünde „Geçmişe şaýat gymmatlyklar“ atly taryhy sapak geçirildi
2019-njy ýylyň 4-nji dekabrynda Mary welaýatynyň Taryhy we ülkäni öwreniş muzeýinde Mary welaýatynyň çäklerinde ýerleşýän Uly Gyzgala, Abdyllahangala, Dandanadan taryhy-arheologik ýadygärliklerinde geçirilen gazuw-agtaryş işleriniň netijesinde ýüze çykarylar tapyndylaryň muzeýiň gaznalaryna tabşyrylyş dabarasy geçirildi.
Mary welaýatynyň taryhy we ülkäni öwreniş muzeýiniň taryhy, şahamçalary we beýleki maglumatlary bilen tanyşyň...
Şanly taryhymyz we gadymy Margiana hem-de gadymy Merwiň taryhda galdyran beýik yzlary...
Halylar we haly önümleri, zergärçilik sungaty, milli egin-eşiklerimiz barada maglumatlar...


text:
W.Putiniň makalasynda: “Açyk aýdalyň, şu günki gün hem daşarky, hem Orsýetiň öz içindäki migrasiýa bilen bagly köp zatlar graždanlaryň gaharyny getirýär, jynyny atlandyrýar. Biz döwletiň migrasiýa baradaky syýasatynyň hilini ýokarlandyrmaly. Biz bu meseläni çözeris” diýlip nygtalýar. Azatlyk Radiosy migrasiýa barada Orsýetde göz öňünde tutulýan reformalaryň geljekde bu ýurtdaky türkmen raýatlaryna ýetirmegi mümkin täsirleri barada türkmenistanly ýurist Ýewgeniý Greçuhin bilen gürrüňdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Ýewgeniý, eger Orsýetde migrasiýa meselesi Putiniň aýdyşy ýaly terzde çözülse, ol bu ýurtda ýaşaýan türkmenlere nähili täsir ýetirip biler?
Ý.Greçuhin: Meniň Moskwada, ondan uzaklarda ýaşaýan türkmenlere edýän synyma görä, bu aýdylýanlar türkmenlere degişli bolmaz. Türkmenler ,esasan, Stawropol ülkesinde hem Astrahanda köplük bolup ýaşaýarlar. Olar ýüzýyllyklar bäri şol ýerde ýaşaýarlar. Orsýetiň raýatlarynyň “gaharyny getirýän” diýilýän etniki toparlar— demirgazyk kawkazlylar. Meniň pikirimçe, bu meselede merkezi aziýalylara nägilelik ýok. Meniň bilşime görä, türkmenler Orsýetde özlerini kemsidilen hasaplamaýarlar.
Azatlyk Radiosy: Makalasynda Putin migrasiýa bilen bagly berk kanunlary kabul etmegi teklip edýär. Eger ýagdaý edil Putiniň isleýşi ýaly bolsa, ol türkmenistanly migrantlara täsir ýetirip bilermi?
Ý.Greçuhin: Özbegistandan, Gyrgyzystandan Orsýete barýan migrantlaryň akymy ýaly akym Türkmenistandan ýok. Şonuň üçin, ol türkmenistanlylara juda az täsir ýetirer.
1999-njy ýylyň 9-njy iýunynda Türkmenistan GDA ýurtlarynyň wizasyz giňişlik baradaky Bişkek şertnamasyndan çykýandygyny yglan etdi. Şondan soň Orsýete barýan türkmenistanlylaryň sany juda azaldy. Ondan öň Orsýete Türkmenistandan göçüp baranlar ýurtda gowy ornaşdylar. Olar, esasan, ýokary hünärli wraçlar, mugallymlar, inženerler, nebit-gaz pudagynyň işgärleri, alymlar bolup, baran ýerinde islenýän adamlar bolup çykdy. Olar tiz ornaşdylar.
Ýöne başga bir ýagdaý geň galdyrýar. Orsýetiň hökümetiniň wekili jenap Borşewskiý hepdäniň sişenbe güni “Eho Moskwy” radiosynda çykyş edip, “Täjigistanyň döwlet býujetiniň ýarsyny Orsýetden zähmet migrantlary ýurduna iberýär. Türkmenistanly türkmenlerem ýurduna köp pul ugradýarlar” diýdi. Onuň pikiriçe, hamala, şol pullaryň hasabyna Türkmenistan ösýärmiş. Muny eşitmek nähili ýakymsyz. Jenap Borşewskiý bu zatlara düşünmeýän bolarly.
Azatlyk Radiosy: W.Putiniň makalasynda bellemegine görä, Orsýete gelen migrantlar rus dilinden, edebiýatyndan ekzamen tabşyrmaly, rus medeniýetine gatylyp- garylmaly. Siz şu barada nähili pikir edýärsiňiz?
Ý.Greçuhin: Meniň jenap Putine şeýle bir sorag beresim gelýär: Orsýet graždanlarynyň hemmesi rus dilini, taryhyny, kanunçylygyny kämil bilýärlermi? Men ruslaryň özleriniň sowatsyz ýazýanyny bilýärin ahyryn.
Putin rus diliniň beýle öwrenilmegini isleýän bolsa, näme üçin prezident wagty Aşgabada baranda, ýeke-täk Puşkin adyndaky mekdebi deňi-taýy bolmadyk hadysa atlandyrdy. Türkmenistanda türkmen dili, edebiýaty, taryhy hökman öwrenilmeli, oňa söz ýok, ýöne şonuň ýanyndan Orsýetiň programmasynyň öwrenilmegini isleýän bolsa, näme üçin Putin , meselem, Aşgabatda , hiç bolmanda bäş sany, her welaýat merkezinde bir bilelikdäki mekdep açyp, ony maliýeleşdirmeýär?!
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda häzir işsizligiň ýokarydygy barasynda dürli çeşmelerden maglumatlar bar. Siziň getiren faktlaryňyzdan çykýan netije: Orsýet bilen Türkmenistanyň arasyndaky wiza režimi türkmenistanly immigrantlaryň Orsýetde az bolmagyna ýa-da asla bolmazlygyna sebäp bolýar. Mundan kim utýar—Orsýetmi ýa Türkmenistan?
Ý.Greçuhin: Bu ýerde ozaly bilen adamlaryň erkin baryp-gelmek hukugy bozulýar. Eger erkin baryp-gelmäge türkmenistanlylaryň hukugy bolanlygynda, olar başga ýerden iş tapmak, ýagny öz ýurdundakydan gowy gazanç etmek mümkinçiligine eýe bolardylar.
Şol wiza režimi Türkmenistandaky kompaniýalarda işlemäge barmakda orsýetli spesialistlere-de wiza almakda böwet bolup dur. Bu ýagdaý Orsýetiňem, Türkmenistanyňam peýdasyna däl.


text:
Türkmеnistanyň paýtagty Aşgabatdaky wе rеgionlardaky bazarlarda et nobatlarynyň uzaýandygy, türkmеn häkimiýetlеriniň bolsa barha gymmatlaýan et nyrhlaryny kontrollykda saklamaga çalyşýandygy habar bеrilýär.
Mälim bolşy ýaly, türkmеnlеr ata-baba ekеrançylygyň gapdalyndan ýa-da aýratynlykda çarwaçylyk bilеn mеşgullanyp, Garagum çölündäki öri mеýdanlarynda goýun-gеçi bakyp, işiklеrindе düýе, sygyr saklap, özlеrini maldarçylyk önümlеri bilеn üpjün edip gеlipdirlеr.
Eýsеm bu günki gündе et ýetmеzçiliginiň sеbäbi ýada sеbäplеri nämе?
Azatlyk Radiosy bu soragy aşgabatly publisist ýazyjy Amanmyrat Bugaýewе bеrdi.


text:
Azatlyk radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa ýene-de näbelli adamlar tarapyndan ölüm haýbaty atylýar. Has anygy, oňa 14-nji noýabrda ýene hüjüm edildi we žurnalisti yzarlaýan adamlar onuň hiç hili surat almazlygyny we öýden çykman oturmagyny talap etdiler.
Žurnalist Açylowanyň sözlerine görä, bu waka 14-nji noýabrda ir ertir sagat 8:45 töwereginde, ol öz ýaşaýan ýeri bolan Parahat-7 etrapçasynyň golaýyndaky awtoduralga baranda başlanýar.
“Meniň münen awtoulagym ýöräp başlanda awtobusyň gapdaly bilen goňur reňkli AS 42-80-AH belgili daşary ýurt markaly awtoulag hemýöräp başlady” diýip, ol aýtdy.
Açylowa iki duralgadan soňra awtobusdan düşüp, başga nomerli awtoulaga münmekçi bolanda, yzarlaýan maşyndakylar hem saklanyp, olaryň biri - gara kurtgaly, gök jinsi balakly 25-30 ýaş aralygyndaky garaýagyz adam hem žurnalistiň münen awtoulagna münýär hem-de ABŞ-nyň Aşgabatdaky ilçihanasynyň maglumat merkezine barýança onuň yzyndan aýrylmaýar.
Yzarlaýjylar žurnalist maglumat merkezinden çykýança köçede garaşyp, soň ýene onuň yzyna düşýärler. Habarçynyň tassyklamagyna görä, yzarlaýjylaryň biri onuň yzy bilen Andalyp köçesiniň ugrundaky “Garagum” dükanyna hem girýär we haçanda olköçäniň beýle ýüzüne geçip, azyk dükanynyň ýeňsesinde ösümlik ýagynyň satylýan ýerinden birki sany surat alanda ilki uzakdan “surat alma” diýip gygyrýar, soň yzyndan ýetip, paýyş sözleri aýdyp,masgaralap gygyrmaga başlaýar.
“Hüjümçi ‘Häzir daş alyp kelläňi döwerin, fotoapparatyňy ýene bir gezek çykarsaň, çym-pytrak ederin, özüň bilen bile çym-pytrak ederin’ diýip, paýyş sözler bilen üstüme gygyrdy” diýip, žurnalist Azatlyk radiosyna aýtdy.
Açylowanyň tassyklamagyna görä, näbelli hüjümçi žurnaliste haýbat atýan wagtybir ýerlere jaň edip, görkezme-de alypdyr we soňra oňa “ Git öýüňe, öýüňden çykman otur, öýüňden çyksaň ölersiň” diýip haýbat atypdyr.
Žurnalist ol adamlaryň şondan soňam yzyndan galmandyklaryny, tä öýüne gelýänçä maşynly yzarlandyklaryny gürrüň berýär.
Ýatladýarys, Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa iýul aýynyň aýagynda 24 sagadyň dowamynda iki gezek hüjüme sezewar boldy.
Žurnalist 29-njy iýulda “ölüm” haýbatyny atan adamyň özüne polisiýadan surat aldyrmazlyk barada görkezme berlendigini aýdandygyny gürrüň beripdi.
68 ýaşly Açylowa 2016-njy ýylyň noýabr aýynda hem näbelli adamlaryň hüjümine sezewar boldy. Şonda Aşgabadyň demirgazyk-günbatarynda ýerleşýän şypahananyň kafesine gelen iki aýal onuň üstüne “Ynha, şo-da şu, surata düşürip, Türkmenistany masgara edýän” diýip gygyryp başlaýar.
Soňky döwürde Türkmenistanda ýurtda galan az sanly garaşsyz žurnalistlere edilýän hüjüm has ýygjamlaşýar we näbelli hüjümçileriň esasy nyşanalaryň biri Açylowa bolup görünýär.
Adam hukuklaryny gorýaan HRW guramasy oňa 25-nji oktýabrda edilen hüjümi ýazgaryp, žurnalistiň başdan geçirmelerini ýurtdaky “tankydy dymdyrmak üçin edilen ýene bir guramaçylykly synanyşyk” hökmünde häsiýetlendirdi.
Soltan Açylowa özüne edilýän hüjümleriň oktýabr aýynda Gürjüstana syýahat edip geleninden soň ýene möwç alyp başlandygyny aýdýar.
Şeýle-de žurnalist 8-nji noýabrda awtobusyň gapdaly bilen özüni yzarlaýan AS 84-97-AG belgili awtoulagy surata düşürmegi başarandygyny habar berdi.


text:
Bäherden etrabyndaky Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky Ýüplük fabrigi
Esaslandyrlan sene: 15.02.1995
Önümler: Nah ýüplük
- Ahal welaýatynyň, Bäherden etraby, Akdepe obasy, Aşgabat-Bäherden şossesiniň 85km
- +993 131 34 4 56
- +993 131 34 4 57
- info@baherdenyupluk.com
- baherdenyupluk.com
- Resmi web saýty
Goşmaça maglumat
Bäherden etrabyndaky Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky Ýüplük fabrigi
Esaslandyrylan Senesi: 15.02.1999
Iş ugry: Dokma senagaty
Eýeçiligi: Bilelikdäki kärhana
Bäherden etrabyndaky Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky Ýüplük fabrigi Türkmenistanyň çäginde ilkinji gezek 15.02.1999 senesinde Türkmenistanyň Ykdysadyýet we Maliýe ministrligi tarapyndan №:14903845 belgiden hasaba alyndy. Fabrikamyz ýokary hilli ýüplükleri öndürýän Şweýsariýa döwletiniň öňdebaryjy Rieter enjamlary bilen ornaşdyrylan.


text:
21-nji iýunda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň obasenagat toplumyna gözegçilik edýän orunbasarynyň hem-de Mary welaýatynyň we etraplarynyň häkimleriniň gatnaşmagynda sanly ulgam arkaly iş maslahatyny geçirdi. Onuň gün tertibine möwsümleýin oba hojalyk işleriniň geçirilişi, hususan-da, galla oragy bilen bagly meseleler girizildi.
Mary welaýatynyň häkimi D.Annaberdiýew, Mary etrabynyň häkimi S.Gylyjow, Garagum etrabynyň häkimi B.Ballyýew, Murgap etrabynyň häkimi A.Agamyradow, Oguzhan etrabynyň häkimi B.Öwezow, Sakarçäge etrabynyň häkimi T.Kakajanow, Wekilbazar etrabynyň häkimi G.Amanow, Ýolöten etrabynyň häkimi M.Goşaýew, Türkmengala etrabynyň häkimi M.Saryýew, Tagtabazar etrabynyň häkimi B.Gökçeýew, Baýramaly etrabynyň häkimi A.Ýagmurow meýdanlarda gallanyň bol hasylynyň ösdürilip ýetişdirilendigi we ýitgisiz ýygnap almak boýunça zerur işleriň dowam edýändigi barada hasabat berdiler.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabatlary diňläp, öňde goýlan wezipä abraý bilen hötde gelen Mary welaýatynyň käbir etraplarynyň daýhanlaryna “Berekella!” aýdyp, meýdanlarda bar bolan iň soňky dänä çenli ýygnap almak üçin hemme çäreleri görmegi tabşyrdy.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sanly ulgam arkaly geçirilýän iş maslahatynyň barşynda Mary welaýatynyň Baýramaly etrabynyň “Täze ýol” daýhan birleşiginiň kärendeçisi Ýagmyrgeldi Oratdyýew bilen söhbetdeş boldy.
Söhbetdeşligiň ahyrynda gallaçy kärendeçi şygyr setirlerinde bereketli türkmen topragyna we Watanymyza söýgüsini beýan etdi hem-de halkymyzyň bagtyýarlygy we Türkmenistanyň gülläp ösmegi baradaky hemmetaraplaýyn aladasy üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi:
Hoşalaryň sesi, göýä bir aýdym,
Bereketli topragy janymdan söýdüm,
Watanyma ser salyp, jennetdir diýdim,
Sag bol, Prezidentim, sag bol, Arkadag!
Alkyş Size, şöhrat Size, Arkadag!
Soňra hormatly Prezidentimiz maslahata gatnaşyjylara birnäçe tabşyryklary berdi. Döwlet Baştutanymyz sanly ulgam arkaly geçirilen iş maslahatyny tamamlap, oňa gatnaşanlaryň ählisine zähmet üstünliklerini arzuw etdi.


text:
AT YŞKY
(hekaýa)
Umytlaryň öýleri paýtagtdan onçakly uzakda bolmadyk obanyň gaýra çetinde ýerleşýärdi. Onuň obadaky orta mekdebi tamamlap, goşun gullugyndan gelenine onçakly kän wagt geçmändi. Harby gullukdan soň näme bilen meşgullanjakdygy ata-enesini pikirlendirýärdi. Umytlaryň öýlerine golaý ýerde Nurgeldi aga diýen seýis ýaşaýardy. Ol Umydyň synpdaşy Humaýyň kakasydy. Nurgeldi aga ähli wagtyny diýen ýaly atçylyk toplumynda geçirýärdi. Umydyň kakasy Bereket aga ogullaryny bir saçagyň başynda jemlärdi. Hojalykda ýaşulynyň tagallasy bilen ähli işler ýerbe-ýer ýola goýlupdy. Azap bary siňdirilensoň, onuň howlusy gür baglyga bürenip otyrdy. Mellegindäki ir-iýmişler bolsa öýüne rysgal-berekedi bolluk bilen eçilýärdi. Hojalykda mal-garalara hem uly üns berilýärdi.
Günleriň birinde Nurgeldi aganyň aýaly Ogulmiwe ejegyzy Humaýa bir uly jamy dolduryp üzüm berip, ony Bereket agalara gowşuryp gaýtmagy tabşyrdy. Humaý hyzmata häzir boldy. Ol howla gireninden Umyt hemişeki endigine görä bedew atlary synlap otyrdy. Gapydan duýdansyz giren Humaýy gören Ogulbossan eje:
— Wiý, Humaý jan öý işleri bilen başagaý bolup, seniň geleniňi hem bilmän galypdyryn. Öý-içerileriňiz saglykmy, gyzym?!
— Şükür hudaýa, hemme saglyk. Ejem şuny size dadyraý diýip iberdi.
Ogulbossan eje Humaýyň okara doly üzümini agaç çanaga guýdy-da, oňa hoşallyk bildirdi.
— Taňryýalkasyn, balam! Eliňiz-gözüňiz haýyr görsün!
Ogulbossan eje üzüm getirilen ak jama bir gysym kökedir süýji guýup:
— «Goňşymyň aşy — göwnümiň hoşy» diýipdirler, döwletiňiz artsyn balam — diýdi. Umyt at oýunlaryna çyny bilen gyzyp oturyşyna kimdir biriniň howludan çykyp gidenini yzyndan görüp galdy.
Umyt agşamlyk edinenden soň, öý işlerine gümra bolup ýören ejesine ýüzlendi:
— Eje, hälki öýe gelip giden kimdi?
Ogulbossan ejenäniň ýüzi ýagtylanan ýaly boldy.
— Umyt jan, näme ony tanamadyňmy, Nurgeldi aganyň gyzy, synpdaşyň Humaý. Tüweleme, Nurgeldi aganyň çagalarynyň barysy kemally, zähmete bişişen. Bize-de şolaryňky ýaly gyzy gelin edinmek nesip etsin-dä, hernä. Ejesiniň ýürekden aýdan sözleri Umydyň kalbynda Humaý hakynda pikir oýardy...
Şol günden köp wagt geçmänkä teleýaýlymda hormatly Prezidentimiziň boş wagtlaryny döredijilik işi we sport bilen meşgullanmak, at münmek ýaly adaty endiklerine eýerip, Ahalteke atçylyk toplumyna barşy görkezildi. Hormatly Prezidentimiziň ol ýerde behişdi bedewler bilen didarlaşyp, atly gezelenç etmegi Umytda ýatdan çykmajak täsir galdyrdy. Şol pursatlardan başlap, ol geljekki ykbalyny atlary ösdürip ýetişdirmek işine baglamagy ýüregine düwdi. Behişdi bedewlere bolan söýgüsi has-da artdy. Umyt şol günüň ertesi ir bilen atçylyk toplumyna bardy. Şol wagt ol ýerde Nurgeldi aga bedewleriň syn-syýagyna guwanyp, olara hyzmat edip ýördi. Ýaşuly işi bilen başagaý bolup ýörşüne Umydyň ýanyna gelenini hem duýmady. Umyt ýaşula hormat bilen ýüzlendi.
Umyt saglyk-amanlykdan soň ýüreginde beslän niýetini ýaşula ýetirmäge howlukdy. Nurgeldi aga Umydyň bir niýet bilen gelenini duýdy we oňa ony aýtmaga puryja döretdi. Umyt pursatdan peýdalanyp söze başlady:
— Nurgeldi aga, men ykbalymy ata baglasam diýýän. At — keramatly Taňrynyň nazary düşen jandary. Adam ýaly syzgyr. Siziň maňa şu ugra gönükmegime hemaýat bermegiňizi sorap geldim...
Nurgeldi aga Umydyň göwnünde beslän arzuwyna öz ýanyndan begendi we «Ata sygynan — döwlet görer» diýip, içini gepletdi.
— Gowy maksat tutunypsyň, oglum. Menlik näme hyzmat bolsa — gel, gapymyz göwnümiz ýaly açyk diýip, Umyda döwrebap at ýataklaryndaky hokranyp duran atlary görkezmäge başlady. Nurgeldi aga jany-teni bilen her bir bedewiň neslini, ýaşyny, tohumyny, ata seretmegiň inçe syrlaryny gürrüň berdi. Atlaryň adama ýakyndan dostdugyny, ýoldaşdygyny, wepalydygyny aýdyp, «Görogly» şadessanyndan mysallar getirdi. Umyt onuň berýän gyzykly gürrüňlerini üns berip diňledi.
Soňra Nurgeldi aga Umydy çep tarapdaky at ýatakdaky Wepaly diýen bedewiň ýanyna eltip, onuň ak maňlaýyny sypady. Bedew iki öwra başyny aşak-ýokaryk edip, Nurgeldi aga salam berýän şekilde mähir bilen gözlerine garady. Wepalynyň hereketlerine göwni hoş bolan ýaşuly seýis:
— Wepalym, ýör birsellem meýdanda gezelenç edip, aýagyňy ýazaly — diýip, athanadan çykdy.
Bedew hoşamaýlyk bilen teblehanadan çykyp, giň meýdana bardy. Nurgeldi aga onuň Gün nuruna öwşün atyp duran ýaýraw sagrysyny sypap, Umyda ýüzlendi.
— Gel, oglum, indi sen ata mün-de, birmeýdan gezim et. At ynsana höwrükmäge werzişdir.
Umyt uly höwes bilen ak ata atlandy. Ol Allaň gudraty bilen dörän bu nazarkerde jandara haýwan diýesi gelmedi. Şol pursat diline Görogly begiň «Saňa at diýmerin, gardaş diýerin» diýen dogaýy sözleri geldi. Bu ýakymly pursatlaryň lezzetinden göwni galkynan ýigit Nurgeldi aga hoşallyk bildirip, athanadan giç agşam öýüne dolandy.
Umyt bolup geçen wakalary kakasyna birin-birin gürrüň berdi. Umydyň durmuşynda şeýle günler birnäçe gezek gaýtalandy. Ol indi jahan ýagtyldygy Nurgeldi aganyň ýanyna baryp, oňa kömek edýärdi. Şeýle günleriň birinde Umyt atlara suw berip duran wagty Humaý kakasyna günortanlyk nahar getirdi. Ol kakasynyň ýanynda atlara hyzmat edip ýören synpdaşyny görüp, birgeňsi boldy.
— Wiý, Umyt, bu senmidiň, sen bu ýerde näme işleýäň?
Umydyň ýüzünde çalaja ýylgyryş peýda boldy.
— Salam, Humaý!
Humaý Umyda gysgaça öz işleri barada gürrüň berdi. Geljekde atçylyk sungaty ugrundan bilim almak isleýändigini aýtdy. Umyt hem ykbalyny bedew atlara baglap, atşynaslygyň inçe syrlaryny öwrenýändigini ýaňzytdy.
Humaý kakasynyň yzyndan günde baryp duransoň, Umyt onuň bilen her gün gürleşýärdi. Gyzyň asyllylygy, sadadan düşünjeliligi onuň kalbynda barha ýakymly duýgulary oýarýardy. Umyt Nurgeldi aganyň ýakyndan kömek bermegi bilen ussat çapyksuwar bolup ýetişipdi. Ol her ýylyň aprel aýynda giňden bellenilýän Türkmen bedewiniň milli baýramyna gabatlanyp geçirilýän at çapyşygyna gatnaşmaga çagyryldy.
Umyt bu çakylyga diýseň begendi. Nurgeldi aga ony Wepaly diýen bedewi bilen ýaryşa goşdy. Diýseň çekeleşikli geçen çapyşykda Wepaly öňdäki ornuny hiç kime bermän pellehanadan ilkinji bolup geçdi. Nurgeldi aga begenjinden telpegini göge zyňanyny özi-de duýman şeýle diýdi:
— Berekella, Wepalym, sen durşuň bilen gudratsyň!
Umydyň bu ýeňşi oba adamlaryny diýseň begendirdi. Humaý bolsa ony gül desseleri bilen gutlady. Durmuşyndaky şeýle şatlykly gününde Humaýyň gül desseleri bilen gutlamagy Umydy täze arzuwlara atardy.
Atamyrat ÖWEZOW


text:
Bedew mertebesi
Gadym döwürlerde Oguz ilinde at-abraýly bir baý bar eken. Onuň örän ýyndam bedewi bolup, ähli at çapyşyklarynda baş baýragy alyp gelipdir. Şol obada bir ýaş seýis hem ýaşap, onuň deňi-taýy bolmadyk ýüwrük atyna hemmeler göwnigidijilik bilen seredipdirler. Gyrata çalymdaş bedewi onuň özi seýisläpdir.
Ýöne ýaş seýis hiç wagt atyny baýyň bedewi bilen ýaryşlara goşmandyr. Çünki ol ýaryşda bedewiniň üstün çykjakdygyny bilýän eken. Il arasynda sylagly baýa hormat goýýandygy üçin hem bedewini onuň bedewi bilen ýaryşa goşmakdan saklanypdyr. Günlerde bir gün baý ony ýanyna çagyryp, şeýle diýipdir:
— Ertir bedewleriň ýaryşy geçirilýär, sen hem şol ýaryşa öz bedewiňi goşarsyň. Ýöne, atyň meniň bedewimden ozmaly däldir. Eger ýaryşda utulsaň, saňa gyzymy durmuşa çykarmagy wada berýärin — diýipdir. Ýaş ýigit birbada näme diýjegini bilmän ýere bakyp oturypdyr. Soň hem ýaryşa gatnaşjakdygyny aýdypdyr. Ertesi ýigit bedewini münüp çapuw meýdançasyna barypdyr. Ýaryşy görmäge gelenleriň san-sajagy bolmandyr. Ýaryşyň emini atlaryň başyny jemläp, bedewleriň on iki aýlawa goýberilýändigini yglan edip, ýaryşa badalga beripdir. Çapuw meýdançasynda şowhun barha artypdyr. Dabarasy dag aşan seýsiň bedewi bilen baýyň bedewiniň bäsleşiginde haýsy bedewiň üstün çykjakdygy hemmeleri gyzyklandyrypdyr. On bir aýlawa çenli bedewler deň hatarda çapypdyrlar.
Atlar iň soňky aýlawyň bir çetinden girenlerinde, ýigidiň bedewi laçyn kimin öňe okdurylypdyr. Ýigidiň başynda: «baýyň gyzymy ýa-da bedewiň mertebesi? Bedewiň jylawyny çekmelimi ýa-da goýbermeli?» diýen pikirler at salypdyr. Eger, häzir ýaryşda bilgeşleýin utulsa öňdenem syny oturyp ýören baýyň owadan gyzyna öýlenjekdigi, ýöne atynyň öňünde ömürlik bigaýrat ýigit bolup galjakdygy, wepadar, syrdaş bedewine bagyşlap bolmajak dönüklik etjekdigi hakynda oýlanypdyr. Ol biraz iki jahan owarrasy bolup, nätjegini bilmän aljyrapdyr. Ine, birdenem ýigidiň kalbyny «namart bolma» diýen pikir gurşap alypdyr. Şondan soň hem ol: «Gyratym, meni bagyşla, seniň üçin ähli zada taýýardyryn, gaýrat edeweri» — diýip, bedewiniň gulagyna pyşyrdap, jylawuny goýberipdir.
Az salymdan ýaş seýsiň aty tomaşaçylaryň öňünden ilkinji bolup dazlap geçip gidipdir. Bu ýagdaýy synlap duran baý at çapyşygy tamamlanandan soň ony ýanyna çagyrypdyr. Soň hem: — Sen mert ýigit ekeniň. Gazabymdan gorkmadyň. Atyň at-abraýyny, mertebesini örän belentde goýduň. Şu ýagşy häsiýetleriň üçin gyzym bilen durmuş gurmagyňa razylyk berýärin diýipdir. Baýyň gyzy bilen ýaş seýsiň toýy uludan toýlanypdyr.
Tirkeş HÜMMIÝEW
Daşoguz welaýat kitaphanasynyň usuly bölüminiň müdiri.


text:
Asqar Mamın bilim uıymdarynyń oqý jylyna 100% daıyn bolýyn tapsyrdy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Barlyq bilim berý uıymy oqý jylyn bastaýǵa 100 paıyz daıyn bolýy tıis. Bul týraly Úkimet otyrysynda QR Premer-Mınıstri Asqar Mamın aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Mektepterde jóndeý jumystaryn ýaqytynda aıaqtaý qajet. Máselen, jóndeý jumystary aıaqtalmaǵan mektepterdiń eń kóbi Almaty oblysynda – 9 mektep, odan keıin Qostanaı oblysynda – 6, Batys Qazaqstan oblysynda – 5. Ákimderge qoıylatyn mindet – barlyq bilim berý uıymdary oqý jylyn bastaýǵa 100 paıyz daıyn bolýy tıis. Balalardyń qaýipsizdigi, tamaqtandyrý jáne mektepke jetkizý boıynsha barlyq máseleler sheshimin tabýy kerek», - dedi Asqar Mamın.
Sonymen qatar Úkimet basshysy kolledjderdi bıznestiń basqarýyna berý týraly usynysty qoldaıtynyn aıtty.
«Bul baǵyt Túrkistan oblysynda jaqsy damyǵan, osy tájirıbeni paıdalanýǵa bolady», - dedi Premer-Mınıstr.
- Eraly Toǵjanov vaktsınatsııa josparyn keshiktirgen basshylarǵa shara qoldanýdy usyndy
- Árbir besinshi mektepte sanıtarlyq rejım buzylyp otyr – Eraly Toǵjanov
- «Aýyl - el besigi»: 1 mln aýyl turǵyny tabysyn arttyrady
- Úkimet basshysy «Aýyl - el besigi» jobasyn júzege asyrý boıynsha naqty tapsyrmalar berdi
- Asqar Mamın: Qazirgi mindet – 60 paıyz ujymdyq ımmýnıtet qalyptastyrý
- Asqar Mamın «Aýyl – el besigi» jobalaryn iske asyrýdy jandandyrýdy tapsyrdy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Bul jolǵy halyq sanaǵy qaǵazsyz júrgiziledi – Asqar Mamın
NUR-SULTAN. QazAqparat – QR Premer-Mınıstri Asqar Mamın Úkimet otyrysynda kúzde ótetin Ulttyq sanaqtyń mán-mańyzyna toqtaldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasy boıynsha bıylǵy 1 qyrkúıek – 30 qazan aralyǵynda halyq sanaǵyn ótkizý josparlanyp otyr. Ózderińiz bilesizder, munyń aldyndaǵy sanaq 2009 jyly ótken. Bul is-sharanyń áleýmettik-ekonomıkalyq mańyzy zor. Sanaq nátıjesi boıynsha meılinshe dál derekter bolyp tabylatyn ári eldegi ahýaldy taldaýǵa, boljam jasaýǵa jáne tıisti sheshimder qabyldaýǵa negiz bolatyn kóptegen kórsetkishter alynady», - degen Úkimet basshysy ár qazaqstandyqtyń sanaqqa qatysýy mańyzdy ekenin atap ótti.
«Elimizdiń ár azamatynyń sanaqqa qatysýynyń mańyzy óte zor. Sanaq protsesin avtomattandyrý úshin qaǵazdan múldem bas tartyp, tsıfrlyq tehnologııalardy qoldaný josparlanyp otyr. Bul málemetterdi jedel jınaýǵa jáne shyǵyndardy azaıtýǵa múmkindik beredi», - dedi Asar Mamın.
Úkimettiń búgingi otyrysynda Úkmiet basshysy Koronavırýs ınfektsııasynyń taralýyn boldyrmaý jónindegi vedomstvoaralyq komıssııaǵa óńirlerde Ashyq júıesine qatysatyn bıznes sýbektileri úshin demalys kúngi shekteý sharalaryn jeńildetý máselesin qarastyrýdy tapsyrdy.
«Vaktsınanyń birinshi komponentin alǵandardyń sany 6,5 mln adamǵa jýyq, al ekinshi komponentin 5 mln-nan astam adam saldyrdy. Vaktsına saldyrý naýqanyn odan ári kúsheıtý qajet. Vedomstvoaralyq komıssııaǵa epıdemıologııalyq jaǵdaı turaqtalyp jatqan óńirlerdegi Ashyq júıesine qatysatyn bıznes sýbektileri úshin demalys kúngi shekteý sharalaryn jeńildetý máselesin qarastyrýdy tapsyramyn», - degen Premer-mınıstr bul jumystaǵy jalpy baqylaýdy orynbasary Eraly Toǵjanovqa tapsyrdy.
- Eraly Toǵjanov vaktsınatsııa josparyn keshiktirgen basshylarǵa shara qoldanýdy usyndy
- Árbir besinshi mektepte sanıtarlyq rejım buzylyp otyr – Eraly Toǵjanov
- «Aýyl - el besigi»: 1 mln aýyl turǵyny tabysyn arttyrady
- Asqar Mamın: Qazirgi mindet – 60 paıyz ujymdyq ımmýnıtet qalyptastyrý
- Atyraý oblysynyń turǵyndary Prezıdent Ákimshiligine 173 ótinish joldaǵan
- Qazaqstandyqtardyń 40 paıyzǵa jýyǵy halyq sanaǵyna onlaın qatysty
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
«Audit» adalgasynyň «audio» latyn sözünden gelip çykandygy we onuň «eşitmek, diňlemek» many aňladýandygy barada dürli çeşmelerde maglumatlar berilýär. «Auditor» sözi «audire» latyn işligi bolup, onuň «eşidýär, diňleýär, barlaýar, gözegçilik edýär, tassyklaýar» ýaly manysy bardyr.
Auditiň ilkinji alamatlary gadymy Rimde peýda bolupdyr. Garaşsyz hasapçy – auditor hünäri XIX asyrda Ýewropanyň paýdarlar jemgyýetlerinde ýüze çykypdyr. XIX asyryň ortasynda Şotlandiýada hasapçylaryň topary auditorlaryň birleşmesini döredipdir.Auditiň kanuny watany diýlip, Angliýa hasaplanylýar. Auditorçylyk işi hakynda ilkinji kanun 1862-nji ýylda Angliýada kabul edilýär. Angliýada we Uelsde 1880-nji ýylda Aklawjy auditorlaryň institutynyň düýbi tutulypdyr.Fransiýada 1867-nji ýylda auditorçylyk işi hakynda kanun kabul edilýär. Germaniýada 1931-nji ýylda paýdarlar jemgyýetlerinde daşky auditorçylyk barlagyny geçirmeklik ýola goýlupdyr. Ol ýerde 1932-nji ýylda auditorlaryň instituty döredilipdir.ABŞ-da 1937-nji ýylda auditorçylyk işi hakynda kanun kabul edilýär. 1939-nji ýylda Auditorçylyk işler boýunça komitet döredilipdir.Hytaýda 1983-nji ýylda Auditorçylyk dolandyryş guramasy döredilýär. Russiýa Federasiýasynda 1993-nji ýylda Auditorçylyk işi boýunça wagtlaýyn Düzgünnama kabul edilýär. 1994-nji ýylda Russiýa Federasiýasynyň Prezidentiniň ýanynda Auditorçylyk işi boýunça topar döredilýär. Bu döwletde 2001-nji ýylda Auditorçylyk işi hakynda kanun kabul edilýär.
Türkmenistanda auditorçylyk işini kadalaşdyrmak maksady bilen kabul edilen «Auditorçylyk iş hakynda» Düzgünnama Türkmenistanyň Prezidentiniň 1994-nji ýylyň aprel aýynyň 11-inde çykaran 1747 belgili karary bilen tassyklanyldy. «Auditorlyk işi hakynda» Türkmenistanyň Kanuny 1996-njy ýylda kabul edildi. Ýurdumyzda ykdysady gatnaşyklarynyň kämilleşmegi netijesinde bu kanunyň ýerine 2014-nji ýylda kabul edilen «Auditorçylyk işi hakynda» Türkmenistanyň Kanuny güýje girdi.
Häzirki wagtda audit maliýe hasabatlylygynyň garaşsyz barlagyny we audite ugurdaş hyzmatlary amala aşyrýan auditorlaryň telekeçilik işi bolup çykyş edýär. Halkara tejribesinde maliýe hasabatlylygy, adatça, ýyllyk düzülýär we peýdalanyjylaryň giň köpçüliginiň umumy maglumat zerurlyklaryny kanagatlandyrmaga niýetlenendir. Peýdalanyjylaryň köpüsi özleriniň anyk talaplaryna jogap berýän goşmaça maglumaty almak ygtyýarlyklaryna eýe bolmandyklary sebäpli, maliýe hasabatlylygyna maglumatyň esasy çeşmesi hökmünde bil baglaýarlar.
Maliýe hasabatlylygynyň dogrulygyny garaşsyz üçünji tarap tassyklap biler, onuň wezipesini bolsa, auditorçylyk guramasy ýa-da özbaşdak auditorlar ýerine ýetirýärler. Auditorçylyk hyzmatyna şu ýagdaýlarda zerurlyk ýüze çykýar:
maliýe hasabatlylygy düzmek üçin esas bolup hyzmat edýän gizlin maglumatlary bolan ilkinji resminamalar we buhgalterçilik hasaba alnyşynyň registrleri daşarky peýdalanyjylara elýeterli bolmadyk ýagdaýynda;
esaslandyryjylar bilen işe hakyna tutulan hünärmenleriň we ýolbaşçylaryň bähbitleriniň arasynda obýektiw gapma-garşylyklaryň barlygy sebäpli, obýektiw bolmadyk maglumatlary bermek ähtimallygy bar bolan ýagdaýlarynda;
guramanyň işewürliginiň yzygiderli çylşyrymlaşmagy, şol sanda kanunçylyk namalarynyň üýtgemegi bilen baglanyşykda aralyk we jemleýji hasabatlylyk taýýarlananda maglumatlary işlemek töwekgelçiliginiň artýanlygyna syn edilýän ýagdaýlarda;
alnan maglumatlaryň dogrulygyny we dolulygyny barlamak üçin gyzyklanma bildirýän peýdalanyjylaryň ýeterlik derejede hünär bilimleri we wagtlary ýok bolan ýagdaýlarynda.
Ondan başga-da, ilkinji resminamalara we gizlin maglumatlara elýeterliligi bolan ýa-da olary döredýän hakyna tutulan hünärmenler we ýolbaşçylar (edaranyň eýesi bolup durmaýanlar) hem maglumatlaryň içerki peýdalanyjylary hökmünde indiki ýagdaýlar bilen baglanyşykda auditorçylyk hyzmatlaryna gyzyklanma bildirýändigini tejribe görkezýär:
meňzeş meseleleri hasaba almakda we hojalyk amallarynyň hasaba alnyşyny ýöretmekde edaranyň ýolbaşçylarynyň hünäriniň çäkliligi we bilimleriniň ýeterliksizligi;
maglumatlary taýýarlamaga we aktiwleriň aýawly saklanyşyna içerki gözegçilik ulgamynyň ýoklugy ýa-da ygtybarlygynyň derejesiniň pesligi;
çylşyrymly ylalaşyklar boýunça hyzmatdaşlaryň arasynda ýüze çykyp biljek jedelleriň öňüni almak ýa-da çözmek (hyzmatdaşlar bilen auditorlaryň arasynda işewürlik meýilnamalaryň, taslamalaryň, karz şertnamalarynyň we beýleki maliýe resminamalarynyň esaslandyrylandygyny bahalandyrmak boýunça ylalaşylan iş tertipleri);
salgyt salmak meselelerinde salgyt bölümleri, arbitraž we gaýry kazyýetlerde beýleki barlagçylar bilen jedelde ýardam babatda degerli hünär maslahatlary almak mümkinçiligi;
buhgalterçilik hasaba alnyşynda bahalandyryş ähmiýetleriniň ulanylýandygy, kanunçylyk namalarynyň mazmunynyň ylalaşyksyzlygy, şeýle hem hasabatlylygy düzüjileriň ýüzgörüjilik etmeginiň mümkinligi sebäpli, hojalyk işleriniň ol ýa-da beýleki bir faktlaryna birmeňzeş hünär derejeli dürli hünärmenler tarapyndan berilýän düşündirişleriň dürli-dürlüligi;
ýuridik tarap hökmany audit geçirilmäge degişli däl bolsa-da, auditorlar tarapyndan tassyklanan aýry-aýry resminamalary ýa-da umumylykda maliýe hasabatlylygyny bermek arkaly hyzmatdaşlar bilen ynamly gatnaşyklaryň ýola goýulmagy.
Audit we auditorçylyk işi barada köp düşünjeler bardyr. Auditiň halkara standartlarynda auditiň maksadyna düşündiriş berilýär: «Maliýe hasabatlylygynyň auditiniň maksady auditora maliýe hasabatlylygynyň kesgitlenen esasy ýörelgelerine laýyklykda maliýe hasabatlylygynyň ähli wajyp jähetleri boýunça taýýarlanandygy ýa-da taýýarlanmandygy babatynda pikirini beýan etmek mümkinçiliginiň berilmegi bolup durýar».
Her bir ýurtda auditiň öz aýratynlyklary we düzgünleri bardyr, ýöne bu kesgitleme gözegçiligiň beýleki görnüşlerinden auditiň konseptual tapawutlyklaryny – «umumylykda maliýe hasabatlylygy hakyndaky pikiriň beýan edilmegini», ýagny barlanylýan maliýe maglumatlarynyň auditor tarapyndan bahalandyrylmagyny aňladýar. Başgaça aýdylanda, audit derňewde we maliýe-ykdysady gözegçiligiň beýleki görnüşlerinde bolşy ýaly, düzgün bozmalaryň bardygyny görkezmek we maglumatlaryň ýoýulmagyny kesgitlemek bilen tamamlanmaýar. Audit ynam nukdaýnazaryndan, maliýe hasabatlylygynyň dogruçyllyk derejesi we hasabat maglumatlarynyň gyzyklanma bildirýän we ýokary hünärli peýdalanyjylar tarapyndan ulanylmak mümkinçilikleri hakynda öz pikirini beýan etmek maksady bilen, ähli maglumatlaryň ygtybarlylygyna baha berýär.
Audit syn, iş yzygiderliligini ylalaşmak we maglumat taýýarlamak ýaly ugurdaş hyzmatlary ýerine ýetirmegi hem öz içine alýar. Şu maksat bilen, auditorçylyk hyzmatlarynyň ýerine ýetirilmegi hakynda ýörite şertnamalar baglaşylyp bilner. Käbir auditorçylyk hyzmatlary auditorçylyk subutnamalaryny (mysal üçin, maglumatlara baha bermek we onuň mazmuny boýunça pikiriňi beýan etmek talap edilýän ýagdaýlarda) ýygnamagyň aýratyn auditorçylyk bilimleri, auditorçylyk başarnyklary we tärleri ulanmagy talap edýär, beýleki hyzmatlar auditorlaryň endikleri bolmadyk, ýöne bilimleriň degişli ulgamynda hünär derejesine eýe bolan hünärmenler tarapyndan ýerine ýetirilip bilner (mysal üçin, buhgalterçilik hasaba alnyşyny alyp barmak, işewürlik meýilnamasyny taýýarlamak we beýlekiler). Halkara tejribesinde amallar auditi, laýyklyk auditi we maliýe hasabatlylygynyň auditi tapawutlandyrylýar.
Amallar auditi – bu hojalyk ulgamynyň netijeliligini bahalandyrmak maksady bilen, onuň hereket edişiniň islendik bölegini barlamakdyr. Barlag tamamlanandan soň menejerlere (edaranyň ýolbaşçylaryna) anyk hojalyk we maliýe amallaryny ýa-da amallar toparyny kämilleşdirmek boýunça maslahatlar berilýär. Mysal üçin, önümçilik sikliniň auditi, önümi ýerlemek boýunça amallaryň auditi, bazary öwreniş syýasatynyň auditi, maliýe ulgamynyň auditi, ekologik audit we ş.m.
Laýyklyk auditi – bu maliýe-hojalyk amallarynyň edarada kesgitlenen, ýokarda durýan guramalarynyň we hususyýetçileriň kararlary bilen tassyklanan, kadalaşdyryjy resminamalara we düzgünlere laýyklygynyň barlagydyr. Mysal üçin, içerki düzgünleriň, wezipe borçnamalaryň gözükdirijisiniň berjaý edilişiniň barlagy ýa-da salgyt auditi we beýlekiler.
Maliýe hasabatlylygyň auditi – bu barlag prosesi bolup, onuň netijesinde umumylykda maliýe hasabatlylygy, onuň ähli wajyp jähtlerde, ony taýýarlamagyň kesgitlenen kadalaryna laýyklygy bahalandyrylýar.
Netijede, audite işiň aýratyn görnüşi hökmünde seretmek bilen, şulary jemlemek bolar: Audit – ýokary hünärli auditorlar tarapyndan dogrulygy, kanunylygy we esaslandyrylanlygy hakyndaky pikiri beýan etmek maksady bilen, audit geçirilýän subýekt barasynda maliýe (buhgalter) maglumatlaryny toplamak we seljermek prosesini aňladýar.
Bazar gatnaşyklaryna gatnaşyjylaryň ählisiniň, şol sanda döwlet dolandyryş we kazyýet edaralarynyň auditorçylyk işine birmeňzeş düşünmeklerini üpjün etmek maksady bilen, ony geçirmegiň umumy şertlerini kesgitlemek zerurlygy ýüze çykýar. Auditiň milli we halkara tejribelerine laýyklykda onuň guralyşyna we tehnologiýasyna, iş resminamalarynyň resmileşdirilişine, gaýry audite ugurdaş hyzmatlaryň ýerine ýetirilişine bildirilýän talaplar auditiň standartlarynda öz beýanyny tapýar. Auditorçylyk guramalaryna we özbaşdak auditorlara bolan gatnaşykda auditiň standartlary iki görnüşe, ýagny daşarky we içerki standartlara bölünýär. Belli bir döwletiň hukuk ulgamyna bolan gatnaşykda auditiň standartlarynyň iki görnüşi, ýagny halkara we milli standartlary tapawutlandyrylýar.
«Standart» iňlis sözi bolup, ol«kada, nusga, ölçeg» manyny aňladýar. Standart, adatça, haýsy hem bolsa bir kadalaşdyrylýan mesele babatynda talaplaryň, kadalaryň, düzgünleriň toplumyny kesgitleýän resminamadyr. Ol degişli ygtyýarly edara ýa-da gurama tarapyndan işlenip düzülýär.Adamzat işjeňliginiň dürli ýaýrawlaryna degişlilikde standartlar hereket edýär, ýagny ylym, tehnika, senagat önümçiligi, oba hojalygy, gurluşyk, ulag, saglygy goraýyş we ş.m.
Buhgalterçilik hasaba alnyşy we maliýe gözegçiligi, şol sanda audit ulgamyny standartlaşdyrmak meselesi irki döwürlerden bäri dowam edýär. Häzirki wagtda bu ugurlara degişlilikde Maliýe hasabatlylygynyň halkara standartlary we Auditiň halkara standartlary işlenip düzülendir. Dünýä ykdysadyýetinde bolup geçýän özgertmelere laýyklykda olar yzygiderli kämilleşdirilýär. Auditiň halkara standartlarynyň ähmiýeti şu aşakdakylardan:
- auditorçylyk barlagynyň ýokary hilini üpjün etmeklige ýardam etmekden;
- auditiň iş tejribesine ylmyň täze gazananlaryny ornaşdyrmaga kömek etmekden;
- anyk ýagdaýlarda auditoryň hereketini kesgitlemekden ybarat.
Auditiň halkara standartlary maliýe hasabatlylygyň auditi üçin niýetlenendir, ýagny diňe maliýe maglumatlara gözegçilik göz öňüne tutulýar. Auditorlaryň ýerine ýetirýän gaýry hyzmatlary babatda ulanylýan we olara garşy gelmeýän böleginde bolsa, Auditiň halkara standartlary auditiň beýleki görnüşleri we auditorçylyk işiniň ugry boýunça hyzmatlary üçin hem ulanylýar.
Babaýew G.M., Meredow M.R., Mämmedowa Ý.A. Auditiň halkara standartlary.
Ýokary okuw mekdepleri üçin okuw kitaby. – A.: Türkmen döwlet neşirýat gullugy, 2018.


text: 16 Asanyň hökümdarlygynyň 36-njy ýylynda, Ysraýyl patyşasy Başa+ Ýahuda garşy söweşe çykdy. Ol Ýahuda patyşasy Asanyň+ ýurduna gelip gidýänleriň ýoluny ýapmak üçin, Rama galasyny+ dikeldip başlady.2 Şonda Asa Ýehowanyň öýüniň we köşgüň hazynalaryndaky altyn-kümüşleri+ aldy-da, Damaskda ýaşaýan Siriýa patyşasy Benhadata+ iberip:3 «Kakalarymyz hem, ikimiz hem ylalaşyk* baglaşypdyk. Ine şu altyn-kümüşleri saňa iberýärin. Gel-de, Ysraýyl patyşasy Başa bilen baglaşan ylalaşygyňy boz, goý, ol ýurdumdan yza çekilsin» diýip habar ýollady.4 Benhadat Asa patyşanyň aýdyşy ýaly edip, goşun serkerdelerini Ysraýyl şäherlerine hüjüm etmäge iberdi. Olar gidip, Iýony+, Dany+, Abyl-maýymy we Naftaly topragyndaky ähli ammarly şäherleri basyp aldylar+.5 Başa muny eşiden badyna, Ramany dikeltmegi goýbolsun etdi.6 Asa patyşa bolsa Ýahuda ilatyny ýygnap, Başanyň gurluşykda+ ulanan daşlaryny we agaçlaryny Rama galasyndan+ daşatdy. Patyşa şol daşlar we agaçlar bilen Gebany+ hem-de Mispany+ dikeltdi.7 Hananýar+ weli* Ýahuda patyşasy Asanyň ýanyna gelip: «Sen Ýehowa Hudaýa däl-de, Siriýa patyşasyna bil bagladyň. Şonuň üçin Siriýa patyşasynyň goşuny eliňden gaçyp gutuldy+.8 Efiopiýalylaryň we liwiýalylaryň goşunynda ummasyz köp söweş arabalary we atly esgerleri bardy. Emma Ýehowa bil baglandygyň üçin, Hudaý olary eliňe beripdi+.9 Ýehowa özüne ýürekden wepaly adamlara+ kömek etmek üçin ýer ýüzüne syn edýär+. Sen bolsa akmaklyk etdiň. Indi uruşdan gözüň açylmaz»+ diýdi.10 Asa patyşa Hananýar weliniň aýdan zatlaryny halamady. Ol gahar-gazaba münüp, Hananýary zyndana* taşlady. Asa başga adamlara-da ýowuz daraşyp başlady.11 Asanyň durmuşynda bolan wakalar Ýahuda we Ysraýyl patyşalarynyň kitabynda başdan-aýak ýazylandyr+.12 Asa hökümdarlygynyň 39-njy ýylynda aýagagyrydan kösenip, ýagdaýy gitdigiçe erbetleşdi. Ýöne ol şonda-da Ýehowadan däl-de, tebiplerden kömek sorady.13 Asa patyşa hökümdarlygynyň 41-nji ýylynda aradan çykdy+.14 Asany Dawudyň şäherinde+ gazdyryp goýan uly mazarynda jaýladylar. Jesedini melhem ýagyndan we her dürli hoşboý ysly otlardan doly tabytda goýdular+. Soňra Asanyň hatyrasyna uly ot ýakyp, ýas tutdular.


text:
Aıt namazynan buryn oryndalatyn saýapty amaldar qandaı?
Assalaýmaǵaleıkým! Musylman balasy aıt namazyna barmas buryn qandaı izgi amaldar isteı alady? Súnnet amaldar bar ma?
Ответ
Ýaǵaleıkýmassalam!
Bir aı boıy Alla razylyǵy úshin iship, jeýden ózin tyıǵan kisiniń aıt kúni qýanyshqa bólenetin kúni. Otyz kún boıy orazasynan keıingi úlken bir «aýyz ashary» ispetti. Sondyqtan, ony «Ǵıdýl Fıtr» ıaǵnı «Aýyz ashar meıramy» dep te ataǵan. Bul kún ýájip bolǵan aıt namazymen bastalady. Aıt namazynan buryn myna áreketterdi oryndaý saýapty:
1. Jýyný. Imam Málıktiń «ál-Mýatta» atty hadıs jınaǵynda sahaba Abdýlla ıbn Omardyń aıt kúni meshitke shyqpaı turyp, jýynyp alatyndyǵy aıtylady[2].
2. Hosh ıis sebinip, ádemi kıim kıip shyǵý. Áziret Omar bazarda satylyp turǵan jibek kıisti kórip Paıǵambarymyzǵa: «Ýa Allanyń Elshisi! Mynany satyp alsańyz eken. Aıt kúnderi jáne syrttan kelgen qonaqtarǵa ádemi bop shyǵar edińiz», - degende Ol (s.ǵ.s.): «Bul (jibek) kıis qudaıdan úmiti joqtardyń kıisi» [3], - dep qabyl etpedi. Bul hadıske uńilip qarasaq Paıǵambarymyzdyń zamanynda da aıt namazyna ásem kıim kııý úrdisi bar bolǵandyǵyn baıqaımyz.
3. Namazǵa barmastan buryn úıinen dám tatyp shyǵý. Bul jaıynda sahaba Ánás ıbn Málık bylaı deıdi: «Paıǵambarymyz aıt kúni birneshe qurma jemeı (meshitke) shyqpaıtyn»[1].
4. Aıt namazynan buryn pitir sadaqasyn berý. Óıtkeni Paıǵambarymyz pitir sadaqasyn aıt namazyna shyqpaı turyp beretin bolǵan.
5. Aıt namazyna bara jatqan jolda ishteı tákbir táshrıq aıtý: «Allahý Akbar, Allahý Akbar, lıa Ilıaha ıllıa-Llah,ýa-Llahý Akbar, Allahý Akbar ýa lı-Llıahı-l-hamd».
6. Meshitke kelgen kisi aıt namazy oqylmaı turyp nápil namaz oqymaıdy[4]. Sahaba Abdýlla ıbn Abbastyń aıtýy boıynsha Paıǵambarymyz (s.ǵ.s.) aıt kúni tek eki rakaǵat aıt namazyn oqydy. Odan buryn ne odan keıin namaz oqymady[5]...
[1] Sahıh Býharı, Kıtabýl ıdaın – 953.
[2] Ál-Mýatta, Kıtabýl ıdaın – 428.
[3] Býharı, Kıtabýl Jıhad - 2889
[4] Hıdaıa – 1/210-211 bet; Bınaıa – 3/99 bet.
[5] Býharı, Kıtabýl ıdaın – 964.


text:
26-njy aprelde “Türkmengaz” we Hytaýyň Döwlet ösüş bankynyň arasynda gol çekilen ylalaşygyň ýurtlaryň nebit-gaz we energiýa ugurlardaky hyzmatdaşlygynyň ösüşinde uly rol oýnajagy resmi derejede nygtaldy.
Habar berlişine görä, Türkmenistan Hytaýdan alýan 4,1 milliard dollarlyk kreditini Günorta Ýolöten gaz ýatagyny özleşdirmek üçin ulanar. Käbir maglumatlarda bu ýatakdan çykaryljak gazyň Hytaýa akdyryljagy aýdylýar.
“Türkmengaz” konserniniň Hytaýyň Döwlet ösüş banky we “PetroChina” kompaniýasy bilen türkmen gazynyň Hytaýa akdyrylmagyny kepillendirýän şertnamasyny eýýäm baglaşanlygyny, “Türkmengazyň” resmisi Aşyr Alyýewe salgylanmak bilen, “Associated Press” agentligi habar berdi.
Britaniýanyň “Gaffney Cline&Associates” kompaniýasynyň çaklamalaryna görä, Günorta Ýolöten gaz ýatagy dünýä derejesinde iň uly bäş gaz ýatagynyň hataryna girýär. Bu kompaniýa şol gaz ýatagyndaky tebigy gazyň zapasyny potensial derejede 14 trillion kubometr töweregi diýip kesgitledi.
Hytaý Türkmenistany ikitaraplaýyn ylalaşyklar arkaly özüne bagly etmäge çalyşýar.
Emma 2009-njy ýylda Türkmenistan- Hytaý turbasy işe girizileli bäri Hytaýyň Türkmenistandan satyn alan gazynyň möçberi 6 milliard kubometrden aşmady.
Moskwanyň Halkara gatnaşyklar boýunça döwlet institutynyň wekili Leonid Gusew dünýä derejesinde iri energiýa hyrydary bolan Hytaýyň Türkmenistan bilen häzirki wagtda baglaşýan şertnamalarynyň geljege gönükdirilenligini belleýär. Onuň bellemegine görä, Hytaý Merkezi Aziýa döwletleriniň özüne bagly bolmagyna örän wajyp mesele hökmünde garaýar.
“Global maliýe ykdysady krizis başlananda, Hytaý Şanhaý hyzmatdaşlyk guramasynyň agzalary bolan Merkezi Aziýa döwletleri üçin 10 milliard dollar pul çykarypdy. Türkmenistan bu gurama girmeýär. Şonuň üçin Hytaý Türkmenistany ikitaraplaýyn ylalaşyklar arkaly özüne bagly etmäge we türkmen gazynyň edil häzir zerurlygy bolmasa-da, geljek üçin ätýaçdan hereket etmäge çalyşýar” diýip, Gusew aýdar.
Bilermenler Hytaýyň dünýä drejesinde aktiw inwestision syýasatyny alyp barýanlygyna ünsi çekýärler. “ChinaPro” atly bizness žurnalynyň maglumatynda diňe 2010-njy ýylyň özünde Hytaýyň banklarynyň ösýän döwletlere beren karzlarynyň Dünýä bankynyň kreditlerinden 10 milliard dollar artykmaç bolanlygy aýdylýar. Maglumatda şeýle syýasat arkaly Hytaýyň ykdysady amatlyklara eýe bolmaga özüne mümkinçilik alýanlygy bellenýär.
Töwekgelçilik barmy?
ABŞ-nyň Johns Hopkins uniwersitetiniň ýanyndaky Merkezi Aziýa we Kawkaz insitutynyň Ýüpek ýoly programmasynyň barlaglar boýunça müdiri Swante Korneliň pikirine görä, Türkmenistanyň Hytaý bilen energiýa taýdan hyzmatdaşlygyny ösdürmeginiň esasy sebäbi ýurduň gaz eksportynda garaşlylygyny gowşatmak maksadyna bagly.
“Türkmenistanyň ýolbaşçylary gaz eksportynda Orsýete bolan garaşlylygyny ýok etmäge öz isleglerini açyk mälim etdiler. Günbatara tarap eksport ugrunda bolsa dürli kynçylyklar dowam edýär. Şeýle ýagdaýda olaryň Hytaýa tarap eksport mümkinçiliklerine ünsi gönükdirmegi logika gabat gelýär” diýip, Kornel aýdýar.
Korneliň pikirine görä, Türkmenistan energiýa pudagyna degişli proýektleri durmuşa geçirmek üçin maliýe, ukyp we bilim taýdan daşary ýurtlaryň ýardamyna mätäç.
Hytaýa uzak möhletleýin garaşly bolmak töwekgelçiligini ünsden düşürmeli däl.
Emma orýetli ekspert Gusewiň pikirine görä, Türkmenistanyň daşary ýurtdan karz almagy ýurtdaky pul ýetmezçiliginden habar berýär we karzy halkara maliýe guramalaryndan ýa Günbatar döwletlerinden däl-de Hytaýdan almagy türkmen režiminiň öz syýasy durnuklylygy nukdaýnazaryndan Pekine ynam bildirýänligini görkezýär.
Gusew Günbatar bilen köp ýyllap hyzmatdaşlykda bolan arap döwletlerindäki syýasy öwrülişikleriň-de Türkmenistanyň Hytaýa tarap ýykgyn etmegine itergi bolanlygyny çak edýär.
Häzir Hytaý Merkezi Aziýada gaty aktiw sýyasat alyp barýar. Bu ýagdaý soňky iki ýylyň dowamynda hasam göze dürtülýär, sebäbi Orsýetiň ykdysady krizisden ejir çekýän wagtynda Hytaý Merkezi Aziýada, esasanam nebite baý Gazagystanda we gaza baý Türkmenistanda öz täsirini ep-esli artdyrdy.
Korneliň pikiriçe, Hytaýdan kredit alanda, Türkmenistan bir tabynlykdan çykmakçy bolup, başga bir tabynlygy, ýagny Hytaýa uzak möhletleýin garaşly bolmak töwekgelçiligini ünsden düşürmeli däl.
Türkmenistanyň Hytaýdan alan 4,1 milliard dollarlyk krediti Aşgabadyň Pekinden alýan ikinji karzydyr. 2009-njy ýylda hem türkmen tarapy Hytaýyň Döwlet ösüş bankyndan 4 milliard dollar karz alypdy.


text:
Durmuşda ýalňyşman, dawalaşman ýaşap bolanok. Gündelik ýaşaýyşda ýüze çykyp durýan nogsanlyklar käte iň gowy görýän kişiň bilen hem ynjaşmaga mejbur edýär. Şeýle ýagdaýlarda akylly kişiler öz dawalarynyň üstüne keseki biri geläýse, derrew dawaly gürrüňi bes edip, gepi başga ýana gönükdirmek bilen bolýarlar. Kesekiniň ýanynda diňe gowy zatlar barada gürrüň edýärler.
Umuman, akylly adamlar maşgala dawasyny-da, dostlar arasyndaky dawany-da, ykbaldaşlar arasyndaky dawany-da, pikirdeşler arasyndaky dawany-da kesekä eşitdirmeýärler.
Öz dawasyny töwerege eşitdirmek niýeti bilen gykylyk edýänleri türkmenler akylly adamlaryň hatarynda görmeýärler. Dawa-gykylyk töwerege jar edilen halatda şol gykylykçylara degişli syr hem paş bolýar. Syry paş edýän adamlary türkmenler asla-da halamaýar.
«Namarda syr berme syr saklar diýip,
Namart syr saklamaz diýmek biläni» diýip, türkmeniň akyldar şahyry Magtymguly Pyragy hem namartlaryň islendik syry paş edýändigini aýdyp geçipdir.
Şermende öz öýünde öz maşgalasy bilen hem oňuşmaýar. Öz ilinde ili bilenem oňuşmaýar. Ol nirä barsa-da, nähili adamlaryň arasyna düşse-de, dawasyz oňup bilmeýär. Dawanyň netijesinde-de ýeňiş gazanmak üçin ähli töwerek-daşynyň syryny ile paş edýär. Şeýdip, töweregindäkileri gorkuzýandyryn öýdýär. Ýeňiş gazanan batyrdyryn öýdýär. Ýöne onuň edýän şol işi namartlyga degişli bolýar. Namart özüne edilýän ýagşylygy-da bilmeýär, ýagşylyk edýäni-de sylamaýar, ol diňe hemmelerden üstün çykmak üçin ýadaman dawa edýär.
Bigünäler kösenýär
«Ýamanyň kössi ýedi gapa ýeter» diýleni. Şermendäniň şeriniň netijesinde gara güzerany iteklemek üçin gezip ýören bir topar bigünälere hem zelel ýetýär.
Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň geçen ýigrimi ýylynyň içinde hem Türkmenistandan kän türkmenler “gara sanawa” girizildiler. Olaryň aglabasy hem ýurtda adalatyň, hak sözüň dikelmegi üçin göreşip, jebir çeken adamlar.
Göreşýän adamlary hemmeler sylaýar. Olaryň ahyr bir gün öz göreşleriniň netijesini görkezjekdiklerine, ýurtda adalatyň dikelmegine öz goşantlaryny goşjakdyklaryna garaşýarlar. Emma şu gowy zatlaryň ýerine göreşijilerden şermendelik, dawa, tükeniksiz dawalaryň netijesinde birek-biregiň syryny paş etmek, biri-birini ýamanlap ýazmak ýaly ýakymsyz zatlar çykanda welin, kalbyňa örän ýakymsyz duýgy aralaşýar. «Ine, näme üçin ýurda gelmeli adalatlylyk, demokratiýa gijä galýar?!» diýip, pikir öwürýärsiň.
Göreşijileriň hemmesiniň ýoly, pikiri deň bolmaly dälmi? Olaryň ählisiniň maksady bir bolmaly dälmi?! Ýurda hemmeler üçin deňlik bolar ýaly gurluşy getirmek pikiri göreşijileriň hemmesine degişli dälmi? Bu zatlary gazanmak üçin şermendeligi, dawany, namartlygy bir ýana taşlap, iň bolman, birek-birege zyýan salman, birek-biregiň syryny paş etmän ýaşamagy başarjak bolmaly.
Uly gykylyk bilen halamaýan kişiňi ýamanlamaga başlamak pikiriňi goýbolsun etmegem ýeňşe tarap ädilýän ädimdir. Halamaýan kişiň syryny paş etmezligem uly mertlikdir, seniň gowulygyňdyr. Ýöne, arman, şeýtmegi köp kişi başaranok-da!
Ine, näme üçin biz ýigrimi ýyl bäri ýurda adalaty, hakykaty getirip bilemzok...
Çoluk Möwlamow aşgabatly intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Protestçiler hem Süleýmanyň bu haýbatyna jogap edip, parlamentiň gabawyny hem-de Tahrir meýdançasyndaky lagerlerini berkitdiler. Olar şeýle hem halky anna güni juma namazyndan soň, köçelerde köpçülikleýin ýöriş geçirmäge çagyrdylar.
Kärdeşler arkalaşyklarynyň ýurtda korrupsiýa we garyplyga garşy soňky günlerde demonstrasiýa geçirmegi-de protestçileri güýçlendirýär.
Bu aralykda Müsüriň daşary işler minstri Ahmed Abul Gaýt Birleşen Ştatlaryň wise-prezidenti Jo Baýdeniň Kairi onlarça ýyl bäri dowam edip gelýän adatdan daşary ýagdaýy haýal etmän ýatyrmaga çagyrmagyny tankytlady.
Abuk Gaýt: “Sen eger uly ýurt Müsüre, Birleşen Ştatlar bilen iň oňat gatnaşyk saklap gelen dostuňa, öz aýdanyňy etdirjek bolsaň, bu öz islegiňi onuň boýnuna dakmak bolýar. Müsür, Müsüriň prezidenti we Müsüriň hökümeti reformalara eýýäm başlady. Müsüriň prezidenti ýol kartasyny düzüp, wise-prezidente bu barada dürli oppozision toparlar bilen pikir alyşmagy tabşyrdy” diýdi.
Müsüriň goňşulary nämeden gorkýarlar?
Müsüriň goňşulary hem Waşingtony Mubaregi goldamagy bes etmezlige çagyrýarlar. Olar: “Gyssagly demokratiýa geçilse, radikal yslamçy toparlar häkimiýet başyna gelip, tutuş Orta Gündogar durnuksyzlaşar” diýip, duýduryş berýärler.
Ak Tamyň sözçüsi Robert Gibbs Waşingtonyň häkimiýetiň 82 ýaşly Mubarekden başga birine geçmegi barada anyk çärelere garaşýandygyny aýtdy.
Ysraýylyň goranmak ministri Ehud Barak Obamanyň howpsuzlyk baradaky topary bilen pikir alyşmak üçin Ak Tama bardy. Süleýmany Ysraýyl-da goldaýar. Ysraýylyň garaýşyça, demokratiýa geçiş döwründe Müsüri iň oňat dolandyryp biljek adam Süleýman.
Halkara howpsuzlyk işleri boýunça Birleşen Ştatlaryň goranmak ministriniň kömekçisi Alesander Werşbow çarşenbe güni Ysraýylda geçen howpsuzlyk konferensiýasynda Waşingtonyň Müsür bilen Ysraýylyň arasynda Kemp Dewidde gelnen ylalaşyklary goldaýandygyny bildirdi.
“Birleşen Ştatlar bilen berk goranyş gatnaşygynda bolan müsür harbylarynyň ýurtda geçiş döwründe Ysraýyl bilen bolan ýaraşyk ylalaşygyny gorap, ony dowam etdirip biljek güýç bolmagy mümkin” diýip, Werşbow aýtdy.
Obamanyň strategik gatnaşyklar boýunça Milli howpsuzlyk geňeşçisiniň orunbasary Ben Rodes çarşenbe güni: “Birleşen Ştatlar Müsürde näme netijelere gelinmelidigi barada buýruk berjek bolanok. Ol diňe käbir prinsipleriň ýerine ýetirilmegini isleýär” diýdi.
“Biz geçen birnäçe günüň dowamynda käbir çäreleriň girizilendigini gördük. Bular iki hepde mundan ozalky ýagdaý bilen deňäniňde, möhüm özgerişler. Ýöne bu Müsürde demokratik gurluşa geçmäge gerekli manyly we üýtgewsiz çäreler baradaky talaplara laýyk däl” diýip, Rodes aýtdy.


text:
Gadyly ildeshler, bashga bir turkmen websaytynda Injil barada bizing bir imanly ildeshimize berilen soraglara onung beren jogaplaryndan kabirini bu yere yerleshdirmegi makul bildik, ol ildeshimizing rugsady bilen biz bulary size hodurleyaris!
Chunki ajy olum bizi baky ayralyga bir gun salyar, we ol gunung geljekdigi 100% anykdyr emma hachan haysy sagatda yada sekuntda geljegi welin namalim, ine bu sebapden mening pikirimche adamzadyng ing gayragoymaz durmushynda ing wajyp meselesi: Huday bilen yarashmak, Onung seni jennetine kabul etjekdigine ynamlylyga eye bolmak, bular hem bolsa Hudayng Sozuning esasynda Onung beren wadalaryna we gutulyshyna dushunmek arkaly, munung netijesinde kalbymyzda dorejek hak imanyng netijeleri arkaly yetip bolyar! Sheytan bizi gyssagly we ikinji derejeli bu dunyadaki zatlar bilen guymap, shol olum bilen duchar etmeging aladasynda, emma Huday bizing her birimizing kalbymyzyng gapysynyng agzynda durup, Ozuning yaradan tebigaty arkaly, yaradan ajayyp ynsanlaryndaky barmak yzlary arkaly, Oz Mukaddes Yazgylaryndan bolan ajayyp wadalary arkaly bizing kalbymyzyng gapysyny kakyar! Huday biz uchin bolan “Yoluny, Hakykatyny we Yashayshyny”-Isa Mesihi gokden yere yollady, emma Ol Hak Yoly tapyanlar az, Ondan yoreyanlar kem we Ony gozleyanler azalyar, chunki gutulysha getirjek Yol insiz, Gapy dardyr, Ony tapyanlar azdyr, emma helakchilige eltyan “yol” sheytanyng yoly inlidir we gapysy gingdir, ondan yoreyanler yada pyada yada mashynly gidip baryanlar kopdur!
Elbetde Hudayng Yazgylary wagty gelip Hudayng bu dunya ahyrzmana getirjekdigini duyduryar, sheyle ahyrzmany Huday adamzat taryhyndan ong hem bir getiripdi, yagny Nuh pygambering dowrunda adamlaryng eden-etdiliklerining, gunalerining, we hatda pikirlerining hem pislikden dolup dashan wagtynda, Huday Oz yaradan adamyny yaradandygyna okunmage chenli gynanyp bu erbet nesli, dinge imanly bolan Nuh pygamber, onung ayaly, onung uch ogly we gelinleri, jemi 8 adamy “gutulysh gamisi” arkaly halas edip, galan ahli adamazat neslini yer yuzunden supurip tashlapdy. Sheyle yene-de hokum gununing bir gun geljekdigini we munung alamatlaryny aydyp Huday duydurysh beryar. Emma gynansak-da, Nuhung dowrundaki yaly adamlar hem ol gunung duydansyz geljekdigine ynanyp bilmeyarler, chunki adamlar Hudayng Sozune dal-de adamlaryng sozune ynanyarlar, munlap munlap yyllar gechipdir ahyrzamana bolanok, indi hem bolmaz diyen dushunja eyeryarler. Emma taryhda bolshy yaly, adamlar yalnyshyar, Hudayng Yazgylary bolsa hemishe hem dogry bolup chykyar!
Bolyar belki biz ahyrzamanyng boljakdygyna ynanman bileris, chunki muna menzesh zadyng bolup gechendigini gozumiz bilen goren daldiris, yada eshiden daldiris, emma olumi bolsa hemmamiz gorup we eshiden zadymyzdyr we 100% bolan takyk zatdyr we onung ing uzaga gitse bizing durmushymyzda yene-de 80 yyldan bolup biljekdigini bilyaris, yone shonda-da bolmajak yaly geziberyaris! Adam pahyr bir yurtda bashga yurda gezmage baranda gerek bolan tayyarlyklaryny goryar, yagny passportyny bejermeging yzyna dushyar, viza sorap baryar gitjek yurdyna, bilet alyar, iymit we egin-eshik uchin serishde alyar, barjak yerinde kabul ediljek yeri hakynda habarlashyar we sh.menzeshler. Emma gynansakda wagtlayn bir yer barada sheyle alada edyan ynsan, bakyyeti nirede gechirjegining welin aladasyny etmeyar we bu iching gayra goyulmaz tayyarlygy gormeyar!? Bu bolsa Hudayng kalbyny agyrdyar, chunki Ol bizing Onung baky oyunde oluming indi hich hachan bolmajak yerinde mesgen tutmagymyzy isleyar, dine bir isleman bu uchin bizi ol ajayyp mekana eltjek “Yoly, hakykaty we Yashayyshy” berdi, bu hem Isa Mesihdir! Ine shonung uchin Isa Mesih gokden yere biz uchin gelende bu ahli adamzat uchin HOSH HABAR boldy!
Ine bu sebapden Isa Mesih Ozune Halasgar hokmunde iman edenlere ine sheyle diyyar: “Yureginiz gysmasyn. Hudaya iman eding, Mana iman eding. Atamyng oyunde mesgenler kopdur; sheyle bolmasa Men size “Yer tayyarlamaga baryaryn” diyermidim? Gidip yer tayyarlanymdan song, sizing hem Oz yanymda bolmagynyz uchin yene gelip, sizi Ozum bilen alyp giderin. Siz Mening nira baryanymy , yoly bilyansiniz”. Tomas (Isanyng shagirdi) Onga: “Ya Reb, biz Sening nira baryanyny bilmeyaris, yoly nadip bileli?” diydi. Isa onga sheyle diydi: “Men -Yol, Hakykat we Yashayyshdyryn, Mensiz hich kim Ata Hudaya baryp bilmez…” Injil


text:
3-nji dekabrda Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetiniň maslahatlar zalynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Türkmenistan – Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” atly kitabynyň arap dilindäki neşiriniň tanyşdyryş dabarasy geçirildi.
Çärä Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň ýolbaşçylary we hünärmenleri, ýurdumyzyň ylmy institutlarynyň wekilleri, ýokary okuw mekdepleriniň professor-mugallymlary we talyplary, şeýle-de halkara we ýerli KHBS wekilleri gatnaşdylar.
Tanyşdyryş dabarasynyň barşynda Türkmenistanyň Saud Arabystany Patyşalygyndaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly Ilçisi, Saud Arabystany Patyşalygynyň Ylmy aragatnaşyk we gözlegler merkeziniň ýolbaşçylary we hünärmenleri, şeýle hem ýurdumyzyň ýöriteleşdirilen ýokary okuw mekdepleriniň mugallymlary we talyplary çykyş etdiler.
Tanyşdyryş dabarasyna gatnaşyjylar öz çykyşlarynda Türkmenistanyň Prezidentiniň bu özboluşly eseriniň aýratyn ähmiýetini nygtadylar. Beýik Ýüpek ýoluna bagyşlanan bu eser halkara ähmiýetli taryhy ýolunyň aýratynlyklary baradaky gyzykly maglumatlary, arheologiki barlaglarynyň maglumatlaryny hem-de etnografiki maglumatlary özünde jemleýändir.
Çykyş edenler şeýle-de Türkmenistanyň Prezidentiniň Beýik Ýüpek ýolunyň häzirkizaman formatda gaýtadan dikeldilmegine, sebit derejesinde ulag-logistiki ugurlarynyň ösdürilmegine gönükdirilen başlangyçlarynyň aýratyn ähmiýete eýe bolup durýandygyny belläp geçdiler we olaryň Merkezi Aziýa hem-de gyzyklanma bildirýän beýleki ýurtlaryň arasynda bilelikde durmuşa geçirilmegi üçin ägirt uly mümkinçilikleriň bardygy hem aýratyn nygtaldy.


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keshe 22:02
-
-
keshe 21:35
-
-
-
Elordada 3 myńnan astam ınternet alaıaqtyq qylmysy tirkelip, 100 adam ustaldy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Elordada jyl basynan beri 3250 ınternet alaıaqtyq qylmysy anyqtalyp, ol boıynsha 100 adam ustaldy. Olar barlyq somasy 150 mln teńgege shyǵyn keltirgen. Bul týraly Nur-Sultan qalasy Polıtsııa departamentiniń kıberqylmyspen kúres bóliminiń basshysy Talǵat Bólegenov málim etti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Jyl basynan beri Nur-Sultan qalasy aýmaǵynda 3250 ınternet alaıaqtyq qylmysy tirkeldi. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 135 paıyzǵa artyq. Internet alaıaqtyq ásirese pandemııa kezinde órshigeni baıqalady. Karantındik shekteýlerge baılanysty kóp adamdar ınternet qyzmettiń kómegine júgine bastady. Bizdiń departament tarapynan ınternet alaıaqtyqpen kúresý jolynda birqatar sharalar iske asyp jatyr. Sonyń biri atalǵan qylmys túrin zertteý jáne ashý boıynsha mamandandyrylǵan jedel tergeý toby quryldy. Nátıjesinde búginde elordada 100 ınternet alaıaq ustalyp, qylmystyq jaýapqa tartyldy. Olar jalpy somasy 150 mln teńgeniń shyǵynyn keltirdi, onyń 50 mln teńgesi zardap shegýshilerge qaıtaryldy. Ustalǵan 100 qylmyskerdiń 45-i buǵan deıin ınternet alaıaqtyq boıynsha jaýapqa tartylǵan bolyp shyqty», - dedi Talǵat Bólegenov elordanyń Polıtsııa departamentinde ótken baspasóz máslıhatynda.
Spıkerdiń sózinshe, elordada ınternet alaıaqtyqpen aınalysatyndardyń deni 20 men 35 jas aralyǵyndaǵy azamattar.
«Internet alaıaqtyqtyń aldyn alý men kúresýde mamandardyń biliktiligin kóterý qarastyrylǵan. Bizdiń qyzmetkerler kıberqylmyspen kúresý boıynsha arnaıy oqý kýrsyn ótip otyrady. Sonymen qatar, atalǵan qylmyspen kúreste BAQ arqyly da halyqty saq bolýǵa shaqyryp jatyrmyz. Odan bólek, bizdiń departament ınternet alaıaqtyq týraly arnaıy beınerolıkter ázirledi. Ol halyq jıi shoǵyrlanatyn jerlerde kórsetiletin bolady», - deıdi ol.
- SQO-da qoǵamdyq oryndarda mas júrgen 10 myńnan astam adam ustaldy
- 21 qazan kúni ótetin mańyzdy sharalar ańdatpasy
- Qaramaǵyndaǵylardy uryp-soqqan jelilik polıtsııa bóliminiń basshysy jumystan bosatyldy
- Almatynyń bir aýdany «servıstik polıtsııa» tájirıbesine arnalǵan pılottyq aımaq bolady
- Muǵalimderdi basqa jumystarǵa jekkeni úshin 200-den astam is qozǵalǵan
- 24 jyl buryn Aqmolany Qazaqstan astanasy dep jarııalaý týraly jarlyqqa qol qoıyldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Semalt - “Chrome Scraper” bilen nädip döwmeli
Web gözlemek, internetden mazmuny çalt çykarmak isleýän web gözlegçileri üçin möhüm çykaryjy gural boldy. “Chrome Scraper” olara zerur maglumatlary almak we webdäki sahypany has giňişleýin derňew üçin maglumat bazasyna öwürmek üçin ajaýyp warianty hödürleýär. Ulanyjylar gyryjy giňeltmek guraly bilen Chrome-yň soňky wersiýasyny ulanýandyklaryna göz ýetirmeli.
Garyndaş mazmuny nädip ýygnamaly
Scraper-i ulanmak üçin web gözlegçileri maglumatlary ýygnamak isleýän tablisasyny kesgitlemeli. Soň bolsa, belli bir tablisany Excel-e göçürmek we göçürmek üçin mazmuny Google Doc-a eksport edip bilerler. Ulanyjylar XML faýllarynda käbir elementleri ýerleşdirýän dil bolan XPath ulanyp bilerler. Mysal üçin, belli bir hatarlary ýa-da belli bir atributlary bolan tablisalary tapmak üçin XPath talapyny döredip bilerler. Aslynda, web sahypasyndaky tekstleri kesmegiň ajaýyp usuly. XPath web gözlegçileriniň haýsy mazmuny çykarmak isleýändigini çaklamaga synanyşýar.
Sahypanyň kartasyny nädip meýilleşdirmeli
Web gözlegçiler, belli bir web sahypasyna geçmek we zerur bolan ähli maglumatlary tapmak üçin sahypa kartasyny düzüp bilerler. Gyryjy web sahypasyny gezýär we ähli degişli maglumatlary çykarýar. Hatda Javascript we Ajax we dinamiki sahypalary ulanýan dinamiki sahypalardan maglumatlary alyp biler.
Web sahypalaryndan käbir mazmuny ýok etmek
Dürli saýlaýjylary ulanyp, web skraperi sanawlar, mazmun, suratlar we tablisalar ýaly ähli degişli maglumatlary almak üçin birnäçe web sahypasyna baryp biler. Gyryjy her gezek täze sahypa açanda, ulanyjylar belli bir elementleri gazmaly bolýarlar. Soň bolsa, gyrylan maglumatlar CSV formatlary hökmünde eksport edilip bilner. Bu maglumatlary gyryjy gaty ýönekeý, täsirli we güýçli çykarmak guralydyr. Aragatnaşyk sanawlary, bahalar, önümler, e-poçta we ş.m. ýaly birnäçe artykmaçlygy hödürleýär. DOM (Resminamanyň obýekt modeli) diýlip atlandyrylýan bu gurluş, web gözlegçisine ýokaryk we aşak çykmaga kömek edip biler we beýleki şahalara-da bökmek mümkinçiligini berip biler. Aslynda ol 'agaç' ýaly hyzmat edýär; Ulanyjylara agajyň kiçijik ýapraklaryny tapmaga mümkinçilik berýär. “Chrome” giňeltmesi, gyryp başlamak isleýän agaçlaryndan tapmaga kömek edip biler. Gerekli maglumatlary ýygnandan soň, has giňişleýin derňew üçin saklamak isläp bilerler. Şol sebäpden, "deslapky" düwmelere basmaly we gyryjylara at bermeli.
Birnäçe sahypany nädip döwmeli
Birnäçe web sahypasyndan maglumat çykarmak üçin ulanyjylar belli bir prosedura eýermeli. Mysal üçin, ilki bilen gyryjy giňeltme bilen web sahypalary üçin ähli URL-leri almaly bolýarlar, soň bolsa maglumatlary belli bir formatlara çykaryp bilerler. Web sahypalary beýleki şuňa meňzeş sahypalara baglanyşyklar bilen üpjün etse, web gözlegçileri indiki sahypa geçmek üçin sahypany ulanyp bilerler. Mysal üçin, URL-leriň sanawyny döredip, netijeleri gyrpmak we soň sahypa çykarmak üçin döredip bilerler.
Web gözlegçiler bu guraly aňsat usulda ulanyp bilerler. Tablisa ýaly anyk maglumatlary birnäçe sekundyň içinde tapyp bilerler. Olary göçürip alyp, göni elektron tablisasy programmasyna geçirip bilerler.


text:
2022-nji ýylda “Ýewrowideniýe” aýdym-saz bäsleşigi Italiýanyň Turin şäherinde geçiriler. Onuň finaly 2006-njy ýyldaky gyşky Olimpiadadan öň gurlan “Pala Olimpiko” meýdançasynda bolar. Ýarym finallar 10-njy we 12-nji maýa, jemleýji konsert 14-nji maýa meýilleşdirilýär. Bu barada russian.rt.com habar berýär.
Bäsleşigi gurnaýjylaryň maglumatlaryna görä, “Ýewrowideniýäni” geçirmäge Italiýanyň 16 şäheri dalaş etdi. Ýagny, bu çärä şol sanda Rimiň, Milanyň, San-Remonyň, Florensiýanyň, Rimininiň, Bolonýanyň we Weronanyň häkimiýetleri gyzyklanma bildirdi.
Bäsleşigi kabul etmäge dalaş edýän şäherler birnäçe talaplara laýyk gelmeli. Ýagny, bu ýerlerde Ýewropa ýurtlarynyň köpüsine uçuşlary hödürleýän halkara howa menzili, ýeterlik derejede myhmanhanalar, 10 müňe golaý tomaşaçyny sygdyryp bilýän ýapyk meýdança we ş.m bolmaly. Aýdym-saz bäsleşiginiň ýerine ýetiriji gözegçisi Martin Osterdalyň belleýşi ýaly, Turin bu çäräni geçirmek üçin iň gowy ýer boldy.
Turin Italiýanyň Ýewrowideniýäni kabul etjek üçünji şäheri bolar. 1965-nji ýylda Jilýola Çinkwetti ýeňiji bolandan soň, bäsleşik Neapolda geçirildi. Şonda birinji orna Lýuksemburgyň wekili Frans Gall mynasyp boldy. 1990-njy ýylda Ýewrowideniýede Toto Kutunýo ýeňiji boldy. Bir ýyldan soň bäsleşigi Rim kabul etdi, onuň ýeňijisi aýdymçy Karola boldy.
2021-nji ýylda Ýewrowideniýe Rotterdamda geçirildi. Bäsleşigiň ýeňijisi Italiýanyň Maneskin topary boldy. Olar jemi 524 bal gazandylar, bu hem Italiýa bäsleşigiň tutuş taryhynda üçünji ýeňşi getirdi.


text:
Gündogar halklarynyň sungatyna degişli muzeý toplumynda ýerleşen Hytaýyň, Ýaponiýanyň, Hindistanyñ, Eýranyň we Türkiýäniň eserlerini görmek bolýar. Köp asyrlyk ösüşiniň dowamynda, şol ýurtlaryň halklary ajaýyp nakgaşçylyk, grafika, heýkeltaraşlyk we amaly-haşam sungatynyň eserlerini döredipdirler. Gündogar ýurtlarynyň medeniýetiniň ösüşinde Beýik Ýüpek ýolunyň möhüm orny bardyr. Şu ýagdaýyň özi Gündogar halklarynyň sungatyndaky meňzeşliklerini we olaryň arasyndaky jebis baglanyşyklaryny hem-de her biriniň göz-görtele tapawutlandyryjy milli aýratynlyklaryny düşündirýär. Hytaý nakgaşçylygyna degişli sungat eserleri özboluşly, bolup olar ýönekeý külterlenen kagyzdan dikligine ýa-da keseligine dolanyp, adatça, tuş, guaş we suwly boýaglar bilen ýerine ýetirilendir. Hytaý suratkeşleri şekillendirýän esbaplarynda ýagtylyk-kölege usullaryny ulanmandyrlar. Olar uzakda ýerleşen görnüşleri bir tekizlikde ýerleşdirmän, şekilleri göwrüm bilen giňişligiň ähmiýetine gabat getirip taslama gurluşyny düzüpdirler. Beýan edijilik žanrdaky nusga hökmünde suratkeş Žun Týanyň “Alymlaryň geňeşi” atly eserini görmek bolar. Bir oýna gümra bolup oturan ýa-da dynç alýan alymlaryň şol bir wagtda dünýäniň gurluşynyň syrly ýollary hakynda oýlanyp oturan pursatlaryna meňzeýär. Suratkeş Si Baý Şiniň döredijiliginde Hytaýyň gözel tebigatyna bolan söýgüsi öz beýanyny tapdy. Ol nakgaşçylygyň “Gohua” usulynda işläp, adamyň gündeki durmuşynyň aladalaryny suratyň üsti bilen görkezipdir. Suratkeş hytaý nakgaşlygynda adaty, göräýmäge hiç hili özüne çekijiligi bolmadyk zatlaryň üsti bilen adam gözelligini we ýagty şatlygy görkezmegi başaran ilkinji suratkeşleriň biridir. Iri-iri tegmilleriň kömegi bilen tebigat görnüşleriniň, gülleriň, guşlaryň hem haýwanlaryň ýatda galyjy şekillerini döredipdir. Si Baý Şiniň eserlerinde adam şekilleriniň ýokdugyna garamazdan, onuň döredijiliginde adamsöýüjilik häsiýeti duýulýar. Onuň eserleriniň köpüsinde duş gelýän haşamly ýazgylar degişmelere we adamyň häsiýetine ýugrulandyr. “Pişik” diýen eserinde suratkeş ýönekeý nakgaşçylyk tilsiminiñ üsti bilen haýwanyň sypatyny berip bilipdir, bu bolsa öz gezeginde onuň şol eserine üýtgeşik özboluşlylygy görkezýär. Hytaý şekillendiriş sungatynyň iň ýörgünli hem ýaýran görnüşleriniň biri hem “Nýanhau”, bu eserlerde täze ýyl baýramçylygyna degişli wakalar suratlandyrylandyr. Durmuşy sahnajyklaryň üsti bilen täze ýyl arzuwlary hem-de has şatlykly we baýramçylyk günleri şekillendirilipdir. Muzeýiň ýygyndysynda gabat gelýän hytaý “nýanhualary” nakgaşçylyk sungatyna häsiýetlidir: şekiller açyk reňkler we reňk utgaşyklygy bilen düşnükli hem ýönekeý bezelipdir. Olardan başga-da, muzeýiň toplumlarynda “kanitel”, “sýusýu”, “pinsýu” we tekizligiň ýüzünde ýerine ýetirilen, keşdelenen eserler görkezilýär. Zergärçilik eserlerinden syrçalar bilen berklenen önümler aýratyn tapawutlanýar. Güldanlar, tabaklar tebigatda ösýän we ösümlikleriň görnüşlerinden hem-de şekiljikleriň nagyşsyz dürli taslamalary bilen bezelipdir. Silin atly fantastik haýwanyň şekilinde ýerine ýetirilen çilimdan, bürünç materialyndan ýasalypdyr. Çilimdanyň içinde hoşboý ysly çöpleri tütetmeklik baryp daos däplerinden gözbaş alýan dessurdyr. Şunuň ýaly çilimdanlar köplenç hytaý ybadathanalarynda goýulýar. Meşhur hytaý farfory özüniň çeperçilik ähmiýeti we tehniki häsiýetleri bilen dünýä kulalçylyk sungatyna düýpli goşant goşan senetdir. Gadym döwürlerden bäri kulalçylyk eserleri reňkli syrça bilen goýy gök reňkden gara reňke çenli, gyzyldan al reňke çenli haşamlanypdyr. “Alma reňkli” seladon syrçasy reňkiniň öwüşginleri bilen meşhurlyk gazanypdyr. Muzeýiň hemişelik sergi zalynda öz ornuny tapan “Altynsöw pion” toplumy şol hatara degişlidir. Farforyň ýüzüne surat çekmek sungaty belent ussatlyk hasaplanýar. Dürli reňkdäki suratlary hytaý nakgaşçylary köplenç ýaşyl ýa-da gülgüne boýaglary bilen döredipdirler, olar önümleri “ýaşyl maşgala” ýa-da “gülgüne maşgala” diýip atlandyrypdyrlar. Muzeýiň ýygyndysynda ak ýa-da pil süňküniň reňkindäki farfor öndürilýän Funsýan etrabynyň belli Deýhua farfor ussahanasynyň önümleri hem ýerleşdirlendir. Hytaýyň pil süňkünden ýonulyp ýasalan önümleri ýerine ýetiriliş usullarynyň özboluşlylygy bilen tapawutlanýar. Olaryň arasynda maşgalany alamatlandyrýan, piliň gyýagyndan ýasalan gündeki sahnalary şekillendirýän heýkel taslamasy hem muzeýiň ekspozisiýasynda ýerleşýär. Muzeý ekspozisiýasynda Ýaponiýanyň sungatyndan reňkli grawýuranyň kiçiräk toplumyny görmek bolýar. Bu eserlerde anyk ýüze çykýan, kä ýerlerinde bolsa inçelip, ýitip gidýän ýaly, çeper täsirliligi uly orun eýeleýär. Reňkler köplenç çyzyklaryň kömegi bilen döredilýär, keşpleriň ruhy ýagdaýyny güýçlendirýän owaz ýaly bolup eşidilýär. “Iki zenan”, “Agajyň astyndaky zenan”, “Zenanyň keşbi” atly grawýuralarda suratkeş gahrymanlarynyň ruhubelentligini erkin geçirilen çyzyklaryň kömegi bilen beýan edýär. Ýapon kulalçylyk senedine syrça reňkleriniň agraslygy we durulygy, şeýle-de haşamynyň ýönekeýden nepisligi mahsusdyr. Çaý demleme we ony içme däbi ýapon medeniýetiniň özboluşly pudagydyr. Çaý dabarasyna degişli esbaplary gödeňsi palçykdan ýasalypdyr. Ýaponlylar önümleriň ýönekeýligine aýratyn üns beripdirler. Muzeý toplumynda çaý dabarasyna degişli esbaplaryndan: gaýnag suw üçin gap, çaý käsesi, tabajyklar, hoşboý ysly otlar üçin gapyrjak we başga-da birnäçe esbaplary görmek bolýar. Kiçi göwrümli heýkeller ýapon sungatynyň özboluşly pudagydyr. Kinniwanja heýkeller tebigy materialyň kämil göwrümlere geçmegine, sazlaşykly keşpleriň döremegine ýokary medeniýetini aňladýar. Ýapon heýkeltaraşlygynyň “neske” atlandyrylýan kinniwanja heýkeljik leriň özboluşly häsiýeti bar. Muzeýimizde şol ugurdan işlenilip asyl nusgalardan ýasalan gutujyk ussatlyk bilen ýerine ýetirilipdir. Süňkden ýasalan esbap iňňän ýylmanyp işlenipdir. Önümiň haşamy tutuşlygyna keşp häsiýetleriniň çeperçilik taýdan çözülişine, gutujygyň üst ýüzündäki şekilleriň dürliligine gönükdirilendir. Hindistanyň gadymy we ajaýyp sungaty hem önümleriň ýerine ýetiriliş ýokary tehnikasy hem-de ýasalyş usuly muzeýiň toplumyndaky pil süňkünden ýasalan zergärçilik önümleri sadadan nepisligi bilen tapawutlanýar. Mundan başga-da, toplumda zergärçiligiň dürli usullarynda ýasalan metal önümler hem ýerleşdirlendir.Hindistanda metal önümleri gadymy döwürlerden bäri işlenilip gelýär.Şol ýerde zenanlary we erkekleri, şeýle-de esgerleri şekillendirýän heýkeljikleriň dürli görnüşleri ýasalypdyr. Muzeýde bar bolan bürünçden, misden we latundan ýasalan heýkeljikler gadym döwürlerden biziň günlerimize çenli ýaşap gelýän dini we gündeki däp-dessurlara gulluk edýär Hindistan ýurduna dokmaçylyk senediniň watany hem diýilýär. Dürli ýyllara degişli muzeý ýygyndysyndaky hindi amaly-haşam sungatynyň önümlerinden matalar, sarylar, torbajyklar, örtükler, desterhanlar, guşaklar toplanandyr. Eýranyň ýüň halylary dünýäde meşhurlyk gazanan önümlerdir. Olaryň önümçiligi gadym döwürlerde ýüze çykýar. Eýran halylarynyň haşamlygyyny nagyş we ösümlik, şeýle-de haýwan şekilleri bezeýär. Muzeý toplumynda saklanylýan eýran halylarynyň reňk öwüşginleri olary dabaraly we kaşaň görkezýär.
© Museum of Fine Arts of Turkmenistan named after Saparmurat Turkmenbashi the Great 744000, Turkmenistan, c. Ashkhabad, 2002 (A.Navoi) Ave. 88 Tel: +993 12 92 71 69, fax: +993 12 92 72 44
Exhibition
04.10.2021
The exhibition dedicated to the Memorial Day “The flowers in memory of dead”
04.10.2021
The exhibition dedicated to the Memorial Day “The flowers in memory of dead”
19.03.2020
Exhibition “Novruz has come to blessed land”


text: 5 Çagyr hany! Saňa jogap berjek tapylarmy?Haýsy perişdeden* kömek sorajak?2 Sebäbi akmagy öýke-kine heläk edýär,Göriplik adamy ölüme eltýär.3 Men akmagyň döwran sürýändigini gördüm,Emma onuň öýüne birdenkä nälet siňýär.4 Ogullary howp astynda,Derwezede+ urlar, arkasyny tutjak tapylmaz.5 Bugdaýyny açlar iýýär,Tikenekleriň arasyndakylary hem alýar,Mekir adamlar mal-mülküni ýuwudýar.6 Sebäbi ýamanlyk toprakdan,Bela-beter ýerden çykmaýar.7 Uçgunyň otdan syçraýşy ýaly,Ynsan azap çekmek üçin dünýä inýär.8 Seniň ýeriňe bolsam, Hudaýa ýalbarardym,Dawamy Alla aýdardym.9 Ol akyla sygmajak, beýik işleri edýär,Sansyz-sajaksyz gudratlary görkezýär.10 Ol ýere ýagmyr ýagdyrýar,Meýdanlary suwarýar.11 Garyplary beýgeldýär,Göwnüçökgünleri halas edýär.12 Ol hilegärleriň niýetini bozýar,Eliniň işlerini puja çykarýar.13 Ol akyldarlary öz duzagyna düşürýär+,Parasatly adamlaryň maslahatyny ýele sowurýar.14 Olar gündizine garaňkylykda gezýärler,Günortan çagy gije dek sermenip ýörýärler.15 Ol ynsany awuly dilden,Pukaralary güýçlüniň elinden halas edýär.16 Sebäbi ol garyba umyt berýär,Erbetleriň bolsa agzy ýumulýar.17 Hudaýyň temmi beren adamy bagtlydyr!Gudratygüýçlüniň terbiýesinden ýüz öwürme.18 Sebäbi Ol ýaralasa-da, ýarany saraýar,Şikes ýetirse-de, eli bilen bejerýär.19 Ol seni alty beladan gutarar,Hatda ýedinji beladan hem gorar.20 Açlyk döwri ölümiň penjesinden,Uruşda kesgir gylyçdan seni azat eder.21 Ol seni ajy dilden gorar+,Gyrgynçylyk gelende gorkmarsyň.22 Betbagtçylygyň, açlygyň üstünden gülersiň,Ýer ýüzüniň ýyrtyjylaryndan gorkmarsyň.23 Mellegiňde daş köp bolmaz*,Ýyrtyjy haýwanlar saňa zyýan ýetirmez.24 Çadyryňda arkaýyn* ýaşarsyň,Öri meýdanda mal-garaň kemlik etmez.25 Ogul-gyzlaryňa guwanarsyň,Nesliň ýeriň ýüzünde gök maýsa kimin köpeler.26 Ömür tanapyň kesilýänçä, gurbatyň gaçmaz.Hasyl döwründäki galla desseleri dek bolarsyň.27 Ine, biz derňedik, aýdylanlar hakykatdyr.Muny diňle-de, kabul et».