c: text/html

text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 14-nji awgustda geçirilen giňişleýin mejlisinde-de bellenilişi ýaly, ýurdumyzda “Saglyk” döwlet maksatnamasynyň kabul edilmeginiň 20 ýyllygyna bagyşlanan dabaraly çäreler ýokary guramaçylyk derejesinde geçdi.
Ýurdumyzyň saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak boýunça alnyp barylýan işler barada aýdyp, wise-premýer häzirki döwürde bu ulgama degişli ýedi desganyň, şol sanda 6 lukmançylyk edarasynyň we bir ýaşaýyş jaýynyň gurluşygynyň alnyp barylýandygyny habar berdi. Döwlet meýletin ätiýaçlandyrmasynyň hasabyna gelip gowuşýan serişdeleriň möçberi 112 göterime deň boldy. Ýerine ýetirilen hyzmatlardan we ýerleşdirilen önümlerden alnan girdeji 123 göterime, dermanlyk serişdeleriniň önümçiligi bolsa 142 göterime deň boldy. Daşary ýurt pulunda alnan serişdeleriň görkezijisi 105 göterime barabar boldy.
Milli syýahatçylyk ulgamyny ösdürmek boýunça maksatnamalaýyn çäreler durmuşa geçirilýär. Bellenilişi ýaly, hasabat döwründe 57 müň 902 syýahatçylara hyzmat edildi. Şunda, bu görkezijiniň ösüş depgini 106,7 göterime deň boldy. Türkmenistanyň Syýahatçylyk baradaky döwlet komitetiniň maliýe-hojalyk işinde alnan girdeji 117,8 göterime barabar boldy.
Ýurdumyzyň türgenleriniň ussatlyk derejesini ýokarlandyrmak, olary halkara ýaryşlaryna taýýarlamak üçin okuw - türgenleşik işleri we dürli bäsleşikler yzygiderli geçirilýär. Hasabat döwründe Türkmenistanda 124 ýaryş we 70 sany sport-köpçülikleýin çäresi geçirildi. Şu ýylyň ýedi aýynda türkmen türgenleri halkara ýaryşlarynyň 97-sine gatnaşyp, medallaryň 209-syna mynasyp boldular. Olar 77 altyn, 52 kümüş we 80 bürünç medallary eýelediler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Eýranyň prezidenti Hassan Rohani Italiýa saparyny jemläp, Fransiýa barýar.
Rohaniniň bu sapary 20 ýylyň dowamynda Eýranyň prezidentiniň Ýewropa ilkinji saparydyr.
Eýran dünýäniň iň täsirli ýurtlary bilen baglaşan ylalaşygynyň esasynda 16-nji ýanwarda halkara sanksiýalarynyň ýatyrylmagyndan soň daşary ýurt maýa goýumlaryny gözleýär.
Rohani 27-nji ýanwarda Parižde Fransiýanyň prezidenti Fransua Holland bilen gepleşik geçirer. Saparyň netijesinde möhüm biznes kontaktlaryň baglaşylmagyna garaşylýar.
Rohaniniň Italiýa saparynyň netijesinde köp milliardlyk şertnama gol çekildi.


text:
2-nji sentýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Germaniýa Federatiw Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi jenap Ralf Andreas Breti kabul etdi. Ol döwlet Baştutanyna ynanç hatyny gowşurdy.
Diplomat wagt tapyp kabul edendigi üçin milletiň Liderine hoşallyk bildirip, döwlet Baştutanyna GFR-iň Prezidenti Ýoahim Gaukyň we Federal kansler Angela Merkeliň hoşniýetli sözlerini hem-de iki ýurduň we halklaryň bähbidine laýyk gelýän döwletara gatnaşyklaryny mundan beýläk-de okgunly ösdürmäge bolan gyzyklanmalaryny ýetirdi.
Türkmenistanyň Prezidenti hoşniýetli sözler üçin minnetdarlyk bildirip, dostlukly ýurduň ýokary ýolbaşçy düzümine iň gowy arzuwlaryny aýtdy hem-de Türkmenistanyň deňhukuklylyk, birek-birege hormat goýmak we özara peýdaly esasda ýola goýulýan döwletara gatnaşyklarynyň hemmetaraplaýyn berkidilmegine aýratyn ähmiýet berýändigini belledi.
Milletiň Lideri Gurbanguly Berdimuhamedow jenap Ralf Andreas Breti GFR-iň Türkmenistandaky doly ygtyýarly wekili wezipesine bellenilmegi bilen gutlap, ikitaraplaýyn esasda bolşy ýaly, köptaraplaýyn derejede, öňi bilen bolsa Birleşen Milletler Guramasy, Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasy we beýlekiler ýaly iri halkara guramalarynyň çäklerinde ýola goýulýan türkmen-german hyzmatdaşlygynyň yzygiderli ösdürilmegine gönükdirilen işlerinde üstünlik arzuw etdi. Munuň özi ählumumy howpsuzlygyň üpjün edilmegini öz içine alýan häzirki zamanyň möhüm meseleleriniň çözgüdine iki ýurduň garaýyşlarynyň we çemeleşmeleriniň ýakyndygyny nazara alanyňda has-da wajypdyr.
Köpýyllyk netijeli hyzmatdaşlygyň meseleleriniň giň ugurlary boýunça gyzyklanma bildirilýän pikir alyşmalaryň barşynda iki ýurduň döwlet ösüşiniň esasy ugurlaryny nazara almak bilen hyzmatdaşlygyň ösdürilmeginiň zerurdygy nygtaldy.
Döwlet Baştutany hem-de GFR-iň doly ygtyýarly wekili soňky ýyllarda medeni-ynsanperwer ulgamlardaky, aýratyn-da, saglygy goraýyş we derman senagatynda, ýokary tehnologiýalar ulgamynda özara gatnaşyklaryň oňyn tejribelerini nazara almak bilen türkmen-german gatnaşyklarynyň ýokary derejä ýetendigini kanagatlanma bilen bellediler.
Diplomat gatnaşyklaryň köpýyllyk işewür häsiýete eýe bolmagyny hem-de ony ösdürmek üçin ägirt uly mümkinçilikleriň bardygyny belläp, bu gatnaşyklaryň netijeli ösdürilmeginde halkara hyzmatdaşlygyna, şol sanda Ýewropa Bileleşiginiň ýurtlary bilen ýola goýulýan gatnaşyklara Türkmenistanyň Prezidentiniň aýratyn üns bermeginiň örän ähmiýetlidigini nygtady.
Germaniýanyň işewür düzümleriniň geljegi uly türkmen bazarynda öz ornuny pugtalandyrmaga bolan gyzyklanmalary, soňky ýyllarda nemes kompaniýalarynyň gatnaşmagynda durmuşa geçirilen taslamalar, şeýle hem olaryň Türkmenistanda öz şahamçalaryny we wekilhanalaryny açmak bilen, milli ykdysadyýetimiziň möhüm pudaklarynda birnäçe bilelikdäki taslamalary durmuşa geçirmegi munuň aýdyň subutnamasydyr. Şeýle taslamalar nebitgaz pudagynda, dokma senagatynda, saglygy goraýyş, ulag we aragatnaşyk ugurlarynda, energetika we täze tehnologiýalar, oba hojalyk ulgamlarynda amala aşyryldy. Türkmenistanda Germaniýanyň Ykdysadyýet gününi geçirmek asylly däbe öwrüldi. Bu çäre iki ýurduň önüm öndürijileriniň gatnaşyklarynyň giňeldilmegini we türkmen-german hyzmatdaşlygynyň hil taýdan täze derejä çykmagyna ýardam edýär.
Döwlet Baştutany we ilçi Türkmenistanyň we GFR-iň döwletara gatnaşyklaryny mundan beýläk-de yzygiderli ösdürmäge bolan gyzyklanmalaryny tassyklap, söwda-ykdysady gatnaşyklary giň ugurlar boýunça ösdürmegiň, ynsanperwer ulgamdaky, has takygy, ylym, medeniýet, bilim, saglygy goraýyş, sport we syýahatçylyk ulgamlaryndaky döwletara gatnaşyklaryny hemmetaraplaýyn çuňlaşdyrmagyň zerurdygyny bellediler.


text:
Türkmenistanda 2013-14-nji okuw ýylyndan orta mekdep okuwynyň möhleti 12 ýyla getirildi. Bu baradaky permana Türkmenistanyň prezidenti geçen hepdäniň anna güni gol çekdi.
Ministrler Kabinetiniň bu permana gol çekilen şol günki mejlisinde ýurduň bilim ministri G.Mämmedowa ýurtda 12 ýyl okuw möhletine geçmegiň maksatnamasyny teklip etdi. Onuň aýtmagyna görä, täze okuw ýylyndan 7 ýaşly çagalar bilen bir hatarda 6 ýaşly çagalar hem orta mekdeplere okuwa kabul ediler: “Çagalar mekdebe 6 ýaşdan kabul ediler, hormatly prezidentim”.
Okuwçylaryň sany
2013-14-nji okuw ýylynda birinji klaslara öňkä garanyňda iki esse köp okuwçy kabul ediler. Emma, ýaş aýratynlyklary göz öňünde tutulyp, 7 ýaşlylar bilen 6 ýaşlylar aýratyn okadylar. Türkmenistanyň bilim ministri G.Mämmedowa şeýlelikde, geçen ýyl 85 müň okuwçy kabul edilen bolsa, täze okuw ýylynda eýýäm okuwçylaryň sanynyň 193 müňe ýetjekdigini habar berdi. Şonuň üçin ýurtdaky 1761 sany orta mekdepde 4720 sany klas köpeler. Şeýle-de, 4917 sany täze mugallymçylyk wezipe birligi dörär.
Käbir bilim işgärleriniň aýtmaklaryna görä, häzirki wagtda ýurduň orta mekdepleriniň birinji klasda öňküden iki esse köp okuwçyny okatmak mümkinçilikleri o diýen talabalaýyk däl. Bilim ministriniň hökümet maslahatynda getiren sanlaryndan çen tutulsa, ýurduň orta mekdeplerinde täze kabul ediljek okuwçylar üçin okuw orunlary ýetmezçilik etmez. Ol bu hakda şeýle diýýär: “Şeýlelikde, mähriban prezidentimiz, ýurdumyz boýunça 992 müň 300 orunlyk orta mekdeplerde okamagyna garaşylýan 967 müň 500 okuwçynyň okamagy üçin şertler dörediler”.
Emma okuwçylary okatmaly mugallymlaryň sanynyň ýeterlik bolmajakdygyny orta mekdepleriň käbir mugallymlary aýdýarlar. “Mugallymlar öňem köp däl. Olaryň arasynda pensiýa ýaşlylary köp. Ýaşlar bolsa mugallym bolmak islemeýärler” diýip, paýtagtyň orta mekdepleriniň biriniň mugallymy Güljahan aýdýar.
Hökümet maslahatynda bu reformanyň netijesinde emele geljek täze mugallymçylyk iş ýerlerini mugallymlar bilen üpjün etmek barada Türkmenistanyň bilim ministriniň eden çykyşynda hem ýatlanyldy. G.Mämmedowa bu hakda şeýle diýdi: “Goşmaça emele gelen wezipe birligi 2017-nji ýylda ýurdumyzda hereket edýän mugallymçylyk we ýörite orta bilim berýän we ýokary okuw mekdeplerini 1791 talyp tamamlaýar, şol sanda mugallymçylyk ugrundan ýörite orta bilim berýän mekdepleri 702 talyp, şeýle-de häzirki wagtda bar bolan başlangyç synp mugallymlarynyň hasabyna üpjün ediler, mahriban prezidentimiz”.
Bu özgerişiligiň netijesinde 4917 sany mugallymçylyk wezipe birlikleriniň dörejekdigi aýdylýar. Ýöne, ministriň sözlerinden çen tutulsa, edil häzirki döwürde wezipelere kabul ediljek mugallymlaryň sany iki müňe golaý. Şeýlelikde beýleki mugallymlaryň nireden üpjün ediljegi, asla üpjün edilip-edilmejegi baradaky soraglara häzirlikçe jogap ýok.
Mugallymlar meselesi
Şol bir wagtyň özünde-de edil häzirki döwürde hem mekdep mugallymlaryň ýetmezçilik edýändigi barada habarlar gowuşýar. Bu ýetmezçilik esasanam oba ýerlerinde has-da ýiti bildirýär. Ýaş mugallymlaryň köpüsi şäher ýerlerinde mugallymçylyk etmegi isleýärler.
Orta mekdep mugallymy Aýjemalyň aýtmagyna görä, “Mugallymçylyk boýunça bilim alyp bu wezipä girişen ýaşlaryň köpüsi hem, ýaşaýş şertleri gowy bolany üçin şäherlerde ýaşamagy hem işlemegi gowy görýärler”.
Orta bilimiň möhletiniň 12 ýyla getirilmegi bilen ýurduň orta bilim sistemasynda käbir ýetmezçilikleriň döreýändigine garamazdan, okuw möhletiniň uzaldylmagyny oňyn garşy alýan bilim işgärleri az däl. “Elbetde, ilkibaşda ençeme problemalar bolar. Ýöne, dura-bara bu problemalar çözüler. Esasy zat başlamak” diýip, efirde adynyň tutulmagyny islemedik bilim işgäri aýtdy.


text:
Türkiýäniň häkimiýet başyndaky "Adalat we Galkynyş" partiýasy 19-njy maýda ýurduň Transport we kommunikasiýa ministri Binali Ýyldyrymy partiýanyň ýolbaşçylygyna kandidat saýlady. Türkiýede, däp boýunça, parlamentde köplük orna eýe syýasy partiýalaryň ýolbaşçylary premýer-ministrlige hem saýlanyp, hökümete baştutanlyk edýärler. Ýyldyrym bu orunda maý aýynyň başlarynda hem partiýanyň başlygy hem-de premýer-ministrlik wezipesinden yza çekilen Ahmet Dawutoglunyň ýerine iş başyna geçer.
Ýyldyrym gämi senagaty we deňiz tehnologiýasy boýunça bilimli spesialist. Ol bu ugurda skandinaw ýurtlarynda köp tejribe toplan adam.
Ol soňra Stambulyň deňiz transporty sektoryna geçip, bu aşa uly şäheriň deňiz ýollaryny gowulandyrmak bilen at gazady.
Ýyldyrym geçen 22 ýyllykda prezident Rejep Taýýyp Erdoganyň Stambulyň şäher häkimi bolup işlän döwründen bäri onuň "ýakyn dosty" hasaplanýar. Ol şeýle hem 2001-nji ýylda Erdogan tarapyndan düýbi tutulan "Adalat we Galkynyş" partiýasyny guranlaryň biri.
"Dildüwşük"
2002-nji ýylda bu partiýa sesleriň aglaba köplügini alyp, häkimiýet başyna geleninden soň transport ministri edip bellenen Ýyldyrym on-oniki sany uly transport proýektlerine, şol sanda Bosforyň täze köprüsiniň gurluşygyna-da ýolbaşçylyk etdi. 2004-nji ýylda bolan bir pajygaly otly hadysasy oppozisiýanyň Ýyldyrymyň wezipe başyndan çekilmegine çagyrmagyna sebäp boldy.
2013-nji ýylda "Adalat we Galkynyş" partiýasynyň ýolbaşçylarynyň we olaryň garyndaşlarynyň garşysyna gaçgak prokurorlar tarapyndan gozgalan parahorlyk skandalynda Ýyldyrym bilen onuň bajasynyň-da ady agzaldy.
Bu uly skandaldan aman galan hökümet gaçgak prokurorlaryň özüni tutduryp, bu işiň kanun taýdan yzarlanmagynyň öňüni aldy. Erdogan bilen "Adalat we Galkynyş" partiýasy bu skandaly häzir Birleşen Ştatlarda sürgünlikde ýaşaýan ruhany Fethullah Güleniň ýolbaşçygyndaky "parallel döwlet" tarapyndan gurnalan "dildüwşük" diýip atlandyrdylar.
Oppozision sosial demokratlaryň başlygy Kemal Kylyçdaroglu Ýyldyrymy "millionlarça dollarlyk adam" diýip atlandyryp, 2014-nji ýylda ony hökümet tenderlerinden "Adalat we Galkynyş" partiýasy üçin sadaka toplanlykda aýyplady.
Prezidial sistemada ikinji premýer-ministr
Kylyçdaroglunyň aýtmagyna görä, ol bir telekanaly we oňa degişli beýleki neşirleri satyp, 630 million dollar pul toplapdyr. Prokurorlar soňra bu puluň bikanun toplanandygyny aýtdylar. Aýdylyşyna görä, Ýyldyrymyň bikanun toplan 630 million dollary bilen häkimiýet başyndaky partiýanyň we onuň lideriniň proýektleri maliýeleşdirilmeli edilipdir.
Erdogan bilen onuň hökümeti bu aýdylýanlary ret etdiler.
Ýyldyrym Türkiýede 2012-nji ýylda girizilen "iş ýüzündäki" prezidial sistemada ikinji premýer-ministr bolar. Geçen birnäçe ýyldan bäri Erdogan premýer-ministrlik wezipesi aýrylyp, prezidente has köp ygtyýarlylyk berýän "ýerine ýetiriji prezidial" sistemadan tarapdarlyk edip gelýär.
Bu sistema geçiljek bolsa, onda oňa milli referendumda sesleriň üçden iki bölegi gerek. "Adalat we Galkynyş" partiýasy saýlawlarda 50 prosent töweregi halkyň goldawyny gazandy. Ýöne bu hökümet sistemasy üçin konstitusiýany üýtgedere ýeterlik däl. Bu plan köpçülikleýin oňlanmansoň, Erdogan "iş ýüzünde prezidial sistemany" girizdi. Munda hökümetiň ähli möhüm işlerinde karar berýän onuň özi, premýer-ministr hem prezidentiň kararlaryny ýerine ýetirýär.
Şeýlelikde, wezipe başyndan çekilen Dawutoglu ýaly Ýyldyrymyň-da türk hökümetinde oýnan uly roly bolman, möhüm meselelerde karar berýän we Türkiýede hökümetiň jogapkärçiligini çekýän ýene Erdogan bolar.


text:
Pakistanyň Karaçi şäherinde oppozision kanun çykaryjysy 18-nji awgustda oka tutulyp ýaralandy, onuň ulag sürüjisi atylyp öldürildi.
“Muttahida Kaumi” hereketiniň agzasy Abdul Rashid Godile edilen hüjüm onuň partiýasynyň gatnaşmagynda çylşyrymly gepleşikleriň geçirilýän wagtynda ýüze çykdy.
Karaçide syýasy täsiri bolan hereketiň agzalary soňky wagtda howpsuzlyk güýçleriniň nyşanyna alnyp, reýdlere we tutha-tutluklaryna sezewar edilýär.
12-nji awgustda “Muttahida Kaumi” hereketiniň kanun çykaryjylary bu ýagdaýlara protest bildirip, Pakistanyň parlamentiniň düzüminden çykdylar.
Pakistanyň Sindh ýarym harby güýçleri “Muttahida Kaumi” hereketiniň aktiwistleriniň adam öldürmekde we guramaçylykly jenaýatçylyga gatnaşykda güman edilýändigini aýdýarlar.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Birleşen Ştatlarda musulmanlara garşy çykyşlaryň güýçlenmegine garşy duýduryş etdi we musulman liderlerini yslamyň ekstremistik teswirine garşy çykyş etmäge çagyrdy.
Metjide ilkinji saparynda
Prezident Obama 3-nji fewralda Baltimordaky yslam jemgyýetinde eden çykyşynda Gurhandan we amerikan taryhyndan başga pikir-garaýşa çydamlylyk mysallaryna ýüzlendi. Ol “Biz köne düşünjeleri we ters pikirleri ulanmaga mümkinçilik gözleýän we adamlara din sebäpli hüjüm edýän syýasatçylardan ýüz öwürýäris” diýdi.
Ol Ak tamda bolan ýedi ýylynyň dowamynda metjide eden ilkinji saparynda özüniň yslama we bosgunlara garşy çykyşlara garşy durjakdygyny aýtdy.
Obama bu çykyşynyň öňüsyrasynda musulmanlaryň dini liderleri we aktiwistleri bilen duşuşdy.
Obama Baltimoryň günbatarynda ýerleşýän mekdebe baranda, yslama garşy dini şygarlary öňe süren birnäçe protestçi bilen ýüzbe-ýüz boldy.
Onuň bu sapary metjitlere we musulmanlara garşy ýigrençli çykyşlaryň güýçlenen wagtyna gabat geldi. Şeýle çykyşlar ýurduň Kaliforniýa ştatynyň San Bernardino şäherinde we ondan bir aý öň Fransiýada bolan terrorçylykly hüjümlerden soň hasam güýçlenipdi. Hüjümleriň ikisi-de ekstremistik yslam ideologiýasyna eýerýänler tarapyndan amala aşyrylypdy.
Kaliforniýadaky ok atyşykdan soň Filadelfiýanyň metjidine doňzuň kellesi eltilipdi, şeýle-de polisiýa Günorta Kaliforniýada metjitde bolan ýangynyň bilkastdan edilen işdigini anyklady.
Yslama garşy ritorika
Ak tamda Obamadan soň prezident wezipesini eýelemek boýunça saýlaw kampaniýasynda hem yslama garşy ritorika ýaňlandy. Respublikanlaryň dalaşgäri bolmak ugrunda öňde barýan milliarder Donald Tramp noýabr aýynda eden çagyryşynda ABŞ-da ýaşaýan musulmanlary ýurt boýunça hasaba almagy teklip etdi. Bu ideýa demokratlar we respublikanlar tarapyndan dessine ret edildi.
Bir aýdan soň Tramp ähli musulmanlaryň ABŞ goýberilmegini gadagan etmäge çagyrdy.
Оbama Trampy ýa-da musulmanlar babatynda tankytly çykyş eden beýleki syýasy liderleri agzamady, emma şeýle çykyşlary ýazgardy.
Obama “Biz ýigrenje ýugrulan çykyşlary tankyt etmekde birsydyrgyn bolmaly” diýip belledi. Ol ýene-de: “Biziň hiç birimiz dymmaly däl. Biz fanatizme biparh bolmaly däl” diýip, köpçüligi çydamlylyga çagyrdy.
ABŞ-da radikal musulmanlaryň Kaliforniýadaky ýaly terrorçylykly hüjümleri amala aşyrmagyndan gorkularyň güýçlenmegine garamazdan, Obama musulmanlaryň “Yslam döwleti” ýaly ekstremistik toparlar bilen baglanyşdyrylmagyna garşy çykyş etdi.
Şeýle-de Obama musulman liderleriniň terrorçylykly ideologiýany ýazgarmakda we öz umumyadamzat gymmatlyklary ugrundaky göreşde gazanýan üstünliklerini aýan etmekde has açyk çykyş etmelidigini aýtdy.


text:
Gökdepeli Bäşim sosial ulgamlar arkaly Azatlyk Radiosy bilen habarlaşyp, öz ýaşaýan etrabyndaky “Daýhanbankyň” bölüminde plastik kartyny ulanyp, bankomatdan pul aljak bolanda, oňaýsyz ýagdaýy başdan geçirendigini gürrüň berdi.
Bäşimiň sözlerine görä, ol banka baranda bankyň öňünde onlarça adamdan ybarat nobat bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Gökdepeli ildeşimiz adamlaryň, bankomatda puluň gutarandygy sebäpli, ençeme sagatdan bäri bankyň öňüni “garawullap” durmaly bolandyklaryna şaýat bolandygyny aýdýar.
Sözümiziň şu ýerinde ýatlatsak, Türkmenistanda indi hökümet edaralarynyň işgärleriniň aýlyklary olaryň şahsy plastik kartlaryna geçirilýär we adamlar indi alýan aýlyklaryny diňe bankomatlarda nagtlaşdyryp bilýärler.
“Ýaňy ýakynda ahyry iki aýyň aýlygy berildi. Bankomatdan pul çekdirjek bolup barsam, meniň ýaly onlarça adam hem kartyndan pul aljak bolup, bankomatyň öňüni garawullap duran eken. Nobatdakylar bankomatdaky puluň mundan 3 sagat ozal gutarandygyny, bank resmileriniň hem günüň dowamynda oňa gaýtadan puluň goýuljakdygyny söz berendiklerini gürrüň berdiler” diýip, Bäşim habar berdi.
Bäşim nobatda ýene-de iki sagat garaşandan soň, iş gününiň ahyrynda, bankomata puluň salnandygyny, emma ahyrsoňy öz nobaty ýetende, ýene-de bir oňaýsyzlyga uçrandygyny aýdýar.
“Nobatym ýetip, kartymy bankomata salan pursadym onuň ýüzi gök reňk bolup, soňy bilen aslam öçdi. Kartym hem içinde galdy, ähli düwmelere basyp çyksam-da, hiç hili netije bolmady. Habarymy ýetireýin diýsem, iş güni gutarany sebäpli, bankda hem hiç kim ýokdy; garawul hem çykmady” diýip, Bäşim ”Daýhanbankyň” Gökdepedäki bölüminde başyna düşen hadysany suratlandyrýar.
Bäşim ýene-de 3 sagat töweregi garaşandygyny, emma ne bankomatyň işläp başlandygyny, ne-de ondan kartyny alyp bilendigini, şeýdibem bialaç eli boş yzyna gaýtmaly bolandygyny aýdýar.
Türkmenistanda aýlyklaryň şahsy plastik kartlara geçirilip başlanmagy bilen, Bäşimiňki ýaly güne düşen türkmenistanlylardan Azatlyk Radiosyna ýygy-ýygydan hat-habarlar gelip gowuşýar. Olarda ildeşlerimiz Türkmenistanda banklaryň we şahsy plastik kartlaryň işleýşinden öz dowamly nägileliklerini bildirýärler.
Adamlar, bir tarapdan, ýurduň käbir şäherlerinde ýa-da etraplarynda bankomatlaryň kadaly işlemeýändiginden, olarda aglaba ýagdaýda puluň ýokdugyndan zeýrenseler, beýleki tarapdan, olaryň sanynyň azlygyndan we pul almak üçin onlarça kilometr söküp, ýörite etrap merkezlerine gitmeli bolýandyklaryndan şikaýat edýärler.
Şol bir wagtda, Azatlyk Radiosynyň redaksiýasyna gelip gowuşýan maglumatlara görä, Daşoguz welaýatynda bir adamynyň bankomatdan bir gezekde çekip bilýän puluna hem 100 manat möçberinde çäklendirme girizilipdir.
Ýaşaýjylar plastik kartlaryna geçirilen aýlyklaryny nagtlaşdyryp bilmeýändiklerini, şeýle-de bankomatdaky kemçilikler bilen baglylykdaky bank we häkimlik resmilerine eden arzalarynyň netije bermeýändigini aýdýarlar.
Azatlyk Radiosynyň bu mesele boýunça Türkmenistanyň degişli bank ulgamlaryndan nähilidir bir maglumat almak synanyşyklary hem netije bermedi.


text:
«Nýu Ýork Taýms» gazeti amerikan hökümetiniň geljek ýyl, söweş meýdanyna niýetlenen kiçiräk ýadro ýaraglaryna kanuny çäklendirme girizmek üçin, Orsýet bilen ýadro ýaraglary baradaky gepleşikleri dowam etdirmegi planlaşdyrýandygyny ýazýar.
Umuman 480-645 km aralygyna ýetýän we şondan pesräk ýaraglar taktiki ýarag hasaplanýar.
«Nýu Ýork Taýms» gazeti Birleşen Ştatlarda 500 çemesi taktiki ýaragyň bardygyny ýazýar.
Raport Orsýetiň bu hili ýaraglarynyň sanynyň 2 müň bilen 6 müň aralygyndadygyny aýdýar.


text:
Gürjüstanyň içeri işler ministri türmedäki bendileriň gynalyşyny görkezýän wideonyň ýaýradylmagy bilen dörän dawa bilen baglylykda wezipesinden çekildi.
Baço Akalaia Gürjüstanyň türmelerinde gynamalary ýok etmek boýunça işdäki şowsuzlyk zerarly “moral we syýsay jogapkärçiligi” duýýandygyny aýtdy.
Içeri işler boýunça ministrligiň websaýtynda türmedäki gynamalary suratlandyrýan wideo ýazgylaryň bölegi ýerleşdirileninden soň Tbilisi we ýurduň beýleki şäherlerinde protest aksiýalary geçirilip, Akalaianyň wezipesinden çekilmegini talap etdiler.
Gürjüstanyň içeri işler ministriniň orunbasary Eka Sguladze (red.: zenan) wagtlaýynça ministriň wezipesine, ýurduň hukuk goraýjy ombudsmany bolsa çarşenbe güni wezipersinden giden türmeler boýunça ministriň wezipesine bellenildi.


text:
Özbegistanyň prezidenti Islam Karimow Täze 2012-nji ýyl mynasybetli ýurduň halkyna ýollan gutlag hatynda 2012-nji ýylda adamlaryň umumy girdejileriniň 22-24% ýokarlandyryljakdygyny wada berdi. Onuň sözlerine görä, 2012-nji ýylda döwlet edaralarynda we kärhanalarynda işleýänleriň aýlyklary, pensiýalar, stipendiýalar we sosial kömek pullarynyň möçberi 20% ýokarlanar.
Prezident Islam Karimowyň gutlag hatynda 2012-nji ýylyň dowamynda döwlet býujetiniň 60%-niň sosial pudagy ösdürmäge gönükdiriljekdigi we onuň uly böleginiň saglygy saklaýyş, bilim-magaryf, medeniýet pudaklaryny ösdürmäge sarp ediljekdigi aýdylýar. Şeýle-de iş haklarynyň, pensiýalaryň, sosial kömek pulunyň we stipendiýalaryň möçberiniň 20%, ilatyň real girdejileriniň bolsa 22-24 % ýokarlandyryljakdygy barada aýdylýar.
Özbegistanda 2011-nji ýylda hem birnäçe gezek aýlyklar köpeldilipdi. Şol bir wagtyň özünde transport we kommunal hyzmatlardaky tölegler, azyk önümleriniň we geýim-gejimleriň bahasy ýokarlanypdy.
Özbegistanyň resmi habar agentliginiň maglumatyna görä, 2012-nji ýylyň dowamynda Özbegistandaky oba ýerlerinde we şäherlerde saýlama kottejleriň, ýagny jaýlaryň gurluşygy üznüksiz dowam etdiriler.
2011-nji ýylda Daşkentde, Andijanda, Ürgençde we beýleki şäherlerde adamlaryň ýaşap oturan jaýlary ýykylyp, olaryň ýerinde her biriniň gurluşygy ortaça 60-70 million sum, ýagny 30 müň amerikan dollaryndan gowraga durýan ýaşaýyş jaýlary guruldy. Azatlygyň Erkin mikrofonyna jaň eden we hat ýazan diňleýjiler etrap merkezleriniň merkezi köçelerinde gurlan jaýlaryndan aýrylan adamlaryň uly maddy zyýan çekendiklerini aýdýarlar. Prezidentiň sözlerinden çen tutulsa, bu proses täze ýylda hem dowam eder we jaýy ýykylýanlaryň sany artar.
Prezidentiň gutlag hatynda: “2011-nji ýylda 7 müň 400 sany maşgala umumy meýdany 1 million 100 müň kwadrat metre deň, döwrebap şertleri bolan jaýa eýe bolan bolsa, 2012-nji ýylda 8 müň 510 sany maşgala şäheriň şertlerinden kem bolmadyk şeýle jaýlara göçüp barar” diýilýär.
Şeýle-de prezident ýurduň ykdysady görkezijileriniň halkara guramalar tarapyndan hem tassyklanandygyny aýratyn belläp geçdi. Hakykatdanam, 2011-nji ýylyň dowamynda dünýä banky, Halkara pul gaznasy ýaly guramalaryň beren hasabatynda Özbegistan dünýä ykdysady krizisinden iň az zyýan bilen baş alyp çykan döwletleriň biri diýlip bellenilýär.
Emma ýerli adam hukuklaryny goraýjylar we Azatlygyň Erkin mikorfonyna öz pikirini aýdýan özbegistanly ýaşaýjylar ýurtda ilatyň ýaşaýyş şertleriniň barha ýaramazlaşýandygyny, ilatyň esasan işsizlikden kösenýändigini, gazyň we elektrik energiýasynyň ýoklugyndan kösenýändiklerini, aýlyk-günlügiň 10-20 prosent galdyrylany bilen kommunal tölegleriň we azyk önümleriniň bahasynyň yzygiderli ýokarlanýanlygyny habar berip, mundan nägilelik bildirýärler. Olaryň arasynda: “Goý, aýlygymyzy-da galdyrmasynlar, bahalary-da!” diýýänleri-de az däl.


text:
Şenbe güni Pakistanyň Hyber Paktunkwa welaýatynda amala aşyrylan uly bomba partlamasynda ölen adamlaryň sanynyň azyndan 16-a ýetendigi habar berilýär.
Ýerli resmileriň maglumatyna görä, partlama welaýatyň Darra Adam Kel şäherindäki hökümete tarapdar taýpa ýaşulularynyň ofisiniň golaýynda amala aşyrylypdyr.
Bu welaýatyň administrasiýa resmisi Fakhar Uddin bu bombanyň bir kiçi ýük maşyna ýerleşdirilendigini aýtdy.
Ol bu hüjümde parahatçylyk boýunça iş alyp barýan ýerli geňeşiň meýletin işgärleriniň nyşana alnan bolmagynyň mümkindigini aýdýar. Hüjümiň jogapkärçiligini häzirlikçe hiç bir topar öz üstüne almady.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Täze ýylda halkara ýaryşlaryndaky ilkinji ýeňişler
Türkmen küştçüleri täze ýylda ýurdumyzyň türgenleriniň arasynda ilkinjiler bolup dünýä derejesindäki ýaryşlarda özleriniň ýeňişlerini gazandylar. Olar Hindistanyň paýtagty Deli şäherinde geçen halkara grossmeýsterleriniň 14-nji açyk ýaryşynda bir altyn we bir kümüş medal gazandylar. Milli ýygyndymyzyň düzüminde Aşgabat küşt sport mekdebiniň wekilleri tapawutlandylar. 16 ýaşa çenli toparda Allaýar Şirliýew ýeňiş gazanan bolsa, zenan küştçileriniň arasyndaky ýaryşda Annagül Abdyllaýewa ikinji baýrakly orna mynasyp boldy.
Ýaryşa 20-ä golaý ýurddan - Russiýadan, Beýik Britaniýadan, ABŞ-dan, Germaniýadan, Italiýadan, Türkiýeden, Eýrandan we beýleki ýurtlardan 1800-den gowrak türgen gatnaşdy. Olar 3 topara bölündiler. Ildeşlerimiz “S” toparda üstünlik gazandylar. Bu toparda türgenleriň 1053-si çykyş etdi. Şeýle ýaryşlar üçin bu rekord netijedir. Ol küştçüler şweýsar ýaryş usulynda 10 tapgyrda güýç synanyşdylar.
Açyk ýaryşlarda türgenler ýaş we gender toparlaryna bölünmeýärler. Duşuşyklar diňe garyşyk toparda geçirilýär. Hut şu sebäpli hem, bu gadymy paýhas oýnunyň ýaşajyk ussatlary bolan ildeşlerimiziň, dünýäniň küşt boýunça öňdebaryjy ýurtlaryna wekilçilik eden örän tejrbeli küştçüler bilen bolan duşuşyklarda özlerini iň oňat tarapyndan görkezendikleri hasam begendirýär.
Ýaryşda Allaýar Şirliýew 8 döwde ynamly ýeňiş gazandy we diňe iki duşuşygynda ýeňildi. Ýeri gelende aýtsak, onuň garşydaşlary ýaryşy guraýan ýer eýeleriniň toparynyň wekilleri boldy. Mälim bolşy ýaly, küşt oýnunda hindi usuly häzirki döwürde dünýä ýüzünde iň bir netijeli usul diýlip hasaplanylýar. Muny dünýäniň birnäçe gezek çempiony, watanynda özüniň ýörite işläp düzen usuly boýunça yzygiderli sapaklar geçirilýän müňe golaý küşt mekdeplerini esaslandyran Wişwanatan Anand aýdyň subut etdi.
Ýöne, ýaş küştçi A.Şirliýew hem ýeňşe getirýän islendik oýnuň garşysyna, 64 öýjükli küşt tagtasynda, has netijeli garşylyklaýyn hüjümleri geçirip, ýeňiş gazanmagyň mümkindigini subut etdi. Allaýar oýunda aýlawly alyş-çalşykly usul bilen meýdan artykmaçlygyny gazanmak usulyny üstünlikli utgaşdyrýar.
Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Aýdogdy Atabaýewden tälim alýan, mundan üç aý ozal 12 ýaşyny dolduran aşgabatly ýaş küştçüniň 16 ýaşa çenli türgenleriň arasynda ýeňiş gazanmagy hem örän bellärliklidir. Hindistanda geçen bu ýaryş Allaýaryň gatnaşan ilkinji halkara ýaryşydyr. Munuň özi bolsa ýetginjek küştçümize täze sepgitlere ýetmek üçin oňat tejribe bolup hyzmat eder.
Annagul Abdyllaýewa alty döwde ýeňiş gazanyp, iki duşuşykda deň oýnady we iki oýunda utuldy. Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Serdar Baýramsähedowyň 16 ýaşly şägirdine, dünýä belli küştçüleriň garşysyna oýnamak ýeňil düşmedi.
Ýöne bu biziň ildeşimiziň howuny basmady. Ol ýaryşlaryň aglabasynda ýeňiş gazanmagy başardy. Aşgabatly bu küştçiniň halkara ýaryşlaryna gatnaşmak boýunça tejribesi bar. Ol 2014-nji ýylda "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda geçirilen, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň mekdepleriň arasynda medeni-sport gözdengeçirilişinde, milli ýygyndymyzyň düzüminde çykyş edip, toparlaýyn ýaryşlarda altyn medala, şahsy bäsleşiklerde bolsa bürünç medala mynasyp bolupdy.
Ýöne ol ýaryşda ildeşimiziň garşydaşlary öz deň-duşlary bolan bolsa, Hindistanda geçen grossmeýsterlik ýaryşynda Annagül ýokary halkara derejeli has tejribeli ussatlaryň garşysyna göreşdi. Ol özüniň şeýle derejeli ýaryşda ilkinji gezek çykyş edýändigine garamazdan, medallara dalaşgärleriň müňlerçesinden ozup, öňdäki orunlara çykmagy başardy. Zenanlaryň arasynda birinji orny eýelän hindistanly küştçi ildeşimizden bary-ýogy ýarym utuk ozdy.
Birinji derejeli küştçüler Allaýar Şirliýewiň we Annagül Abdyllaýewanyň bu gazanan üstünlikleri, olara “sport ussatlygyna dalaşgär” derejesiniň talaplaryny ýerine ýetirmäge mümkinçilik berdi. Indi, bu küştçülerimiziň öňünde, fewralda geçiriljek ýetginjekleriň arasynda Türkmenistanyň birinjiligi ugrundaky ýaryşa taýýarlyk döwri başlanýar. Bu ýaryşlaryň netijesinde, küşt boýunça 8-den 18 ýaşa çenli ýaş toparlarynda geçiriljek dünýä çempionatynda çykyş etmek üçin milli ýygyndy toparymyzyň düzümi kesgitleniler. Dünýä çempionaty aprel aýynda Mongoliýanyň paýtagty Ulan-Batorda geçer.
Şeýlelikde, halkara derejesinde geçirilýän ýaryşlary ildeşlerimiz täze ýylda üstünlik bilen başladylar. Ýeri gelende aýtsak, 2015-nji ýylda türkmen türgenleri halkara sport ýaryşlarynyň 162-sine, şol sanda dünýä we Aziýa çempionatlaryna gatnaşyp, medallaryň jemi 411-sine mynasyp boldular. Olaryň 143-si altyn, 98-si kümüş we 170-si bürünç medallardyr. Bu görkeziji öňki ýyllara garanyňda rekord netije boldy.
Bu ýyl türkmen türgenleri üçin öňde duran ilkinji nobatdaky wezipe 2017-nji ýylyň sentýabrynda, Aşgabatdaky Olimpiýa şäherçesinde geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek bolup durýar. Bu toplumlaýyn ýaryşyň maksatnamasyna küşt oýny hem girýär. Gadymy paýhas oýny bilen meşgullanýan ussat ildeşlerimiziň iri halkara ýaryşlarynda gazanýan üstünliklerini hasaba alsak, olaryň Aziýa yklymynda iň ökde türgenleriň hatarynda öňdäki orunlary eýelemegine doly mümkinçilik bar.
Habarlar #küşt
- Soňky habarlar
Ýaş küştçüsiniň üstünligi11 Dekabr, 2016 (14:46)
- Soňky habarlar
Küşt boýunça dünýä çempionatynda altyn we kümüş medallar01 Noýabr, 2016 (11:10)
- Soňky habarlar
Türkmen küştçüleri Aziýanyň çempionatynda hem-de Moskwada geçirilen ýaryşda tapawutlandylar19 Iýul, 2016 (10:41)
- Soňky habarlar
Küşt: halkara ýaryşlaryndaky üstünlikler15 Iýul, 2016 (11:05)
- Soňky habarlar
Küşt: geljekki çempionlaryň mekdebi21 Maý, 2016 (00:54)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň güýçli küştçüleri Budapeştde geçirilýän “First Saturday” halkara ýaryşyna gatnaşar03 Maý, 2016 (16:46)
- Soňky habarlar
Ýazky ýaryşlar güýzde Bakuda geçiriljek Bütindünýä küşt olimpiadasyna gatnaşmak üçin milli ýygyndyny kesgitlär02 Mart, 2016 (18:41)
- Soňky habarlar
Küşt bilen meşgullanyp başlaýanlar üçin kitap neşir edildi: taryhdan käbir maglumatlar we 300 küşt meselesi02 Mart, 2016 (18:38)
- Soňky habarlar
Ýokary küşt toparynyň agzalarynyň sany artdy27 Ýanwar, 2016 (22:09)
- Soňky habarlar
Täze ýylda halkara ýaryşlaryndaky ilkinji ýeňişler21 Ýanwar, 2016 (15:48)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň çempionatlarynyň ikisiniň ýeňijileri kesgitlenildi01 Oktýabr, 2015 (21:11)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň wekilleri küşt boýunça dünýä kubogy ugrundaky ýaryşlara gatnaşarlar21 Iýun, 2015 (21:57)
- Soňky habarlar
Maksat Atabaýew — 2015-nji ýylda Türkmenistanyň iň gowy küştçüsi30 Aprel, 2015 (22:09)
- Soňky habarlar
Sagdyn durmuş ýörelgesiniň ýurdy02 Aprel, 2015 (22:24)
- Soňky habarlar
Bahar baýramyna bagyşlanan üstünlikler18 Mart, 2015 (22:40)
- Soňky habarlar
Bir zalda dört ýaryş05 Mart, 2015 (22:49)
- Soňky habarlar
Türkmen küştçüleriniň medallary we rekordlary22 Fewral, 2015 (22:53)
- Soňky habarlar
Halkara bäsleşiklerinde gazanylan nobatdaky ýeňişler31 Awgust, 2014 (19:44)
- Soňky habarlar
Küştçüler ýeňiş ruhunda çykyş edýärler24 Awgust, 2014 (19:47)
- Soňky habarlar
Türkmen küştçüleriniň halkara ýaryşynda gazanan nobatdaky üstünligi23 Iýul, 2014 (20:06)


text:
Gündogar Ukrainada Orsýetçi separatistleriň we hökümet güýçleriniň arasyndaky söweşler güýçlendi, gumanitar ýagdaý hem “aýylganç” diýip Ýewropanyň baş howpsuzlyk edarasy AÝ/AR-na aýtdy.
Söweşýän taraplar front liniýasyna agyr ýaraglaryny çekdiler, hususan-da separatistler “harby çärelere”, şol sanda gije türgenleşiklerini geçirdiler, diýip Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň (ÝHHG) baş sekretary Lamberto Zannier 15-nji fewralda aýtdy.
Gündogar Ukrainada ok atyşygy bes etmek barada 2015-nji ýylyň fewral aýynda Minskde ylalaşyga gelnip, sentýabrda aýynda ylalaşyk baglaşylypdy. Muňa garamazdan, geçen ýylyň aýagynda söweşler güýçlendi, diýip Zannier belledi.
Zannier regionda 700 ýaragsyz gözegçisine eýe bolan ÝHHG-niň “köp sanly raketalary atýan ýaraglaryň” ulanylanyny hasaba alandygyny habar berdi.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Gidrometeorologiýa baradaky milli komitetiň ýurdumyzda şu hepdäniň dowamynda boljak howanyň ýagdaýy barada berýän maglumaty:
Aşgabatda üýtgäp durýan bulutly howa bolup, hepdäniň ortasynda we ahyrynda gysga wagtlaýyn ýagyş ýagar. Günorta-gündogardan demirgazyk-günbatara ugruny üýtgedýän, tizligi sekuntda 2—4 metrden 9—12 metre ýetýän şemal öwser. Howa gijelerine +1...+3 gradusdan +4...+6 gradus aralygynda maýyl, gündizlerine +9...+11 gradusdan +15...+17 gradus aralygynda maýyl bolar.
Balkan welaýatynda üýtgäp durýan bulutly howa bolup, hepdäniň ortasynda we ahyrynda gysga wagtlaýyn ýagyş ýagar. Günorta-gündogardan demirgazyk-günbatara ugruny üýtgedýän, tizligi sekuntda 2—7 metrden 10—15 metre ýetýän şemal öwser. Howa gijelerine -2...+3 gradusdan +4...+9 gradus aralygynda maýyl, gündizlerine +3...+8 gradusdan +11...+16 gradus aralygynda maýyl bolar.
Ahal welaýatynda üýtgäp durýan bulutly howa bolup, hepdäniň ortasynda we ahyrynda gysga wagtlaýyn ýagyş ýagar. Günorta-gündogardan demirgazyk-günbatara ugruny üýtgedýän, tizligi sekuntda 1—6 metrden 10—15 metre ýetýän şemal öwser. Howa gijelerine -3...+2 gradusdan +3...+8 gradus aralygynda maýyl, gündizlerine +5...+10 gradusdan +12...+17 gradus aralygynda maýyl bolar.
Mary welaýatynda üýtgäp durýan bulutly howa bolup, hepdäniň ortasynda az-kem ýagyş ýagar. Günorta-gündogardan demirgazyk-günbatara ugruny üýtgedýän, tizligi sekuntda 2—7 metrden 9—14 metre ýetýän şemal öwser. Howa gijelerine -3...+2 gradusdan +4...+9 gradus aralygynda maýyl, gündizlerine +5...+10 gradusdan +11...+16 gradus aralygynda maýyl bolar.
Lebap welaýatynda üýtgäp durýan bulutly howa bolup, hepdäniň ortasynda az-kem ýagyş ýagar. Günorta-gündogardan demirgazyk-günbatara ugruny üýtgedýän, tizligi sekuntda 1—6 metrden 10—15 metre ýetýän şemal öwser. Howa gijelerine -4...+1 gradusdan +3...+8 gradus aralygynda maýyl, gündizlerine +4...+9 gradusdan +12...+17 gradus aralygynda maýyl bolar.
Daşoguz welaýatynda üýtgäp durýan bulutly howa bolup, hepdäniň ortasynda az-kem ýagyş ýagar. Günorta-gündogardan demirgazyk-günbatara ugruny üýtgedýän, tizligi sekuntda 2—7 metrden 10—15 metre ýetýän şemal öwser. Howa gijelerine 0...-5 gradus sowuk, gündizlerine +1...+6 gradusdan +9...+14 gradus aralygynda maýyl bolar.


text:
Moldowaly kompozitor orsýet häkimiýetleri tarapyndan “kemsidilendigi” aýtdy. 76 ýaşly Ýewgeniý Doga Gyşky olimpiýa oýunlarynyň anna güni Soçide bolan açylyş dabarasynda ulanylan öz eseriniň “weýran edilendigi” barada özüniň Facebookdaky sahypasynda habar berdi.
Şeýle-de Doga 1978-nji ýylda sowet kinofilmi üçin döreden bu sazynyň Soçide ulanyljagy barada orsýet häkimiýetleriniň özi bilen hatda geňeşmändigini Moldowanyň habar serişdelerine aýtdy.
Moskwada ýaşaýan emma tiz-tizden Kişinewe baryp gaýdýan Ýewgeniý Doga öz awtorlyk hukugynyň bozulandygyny aýdýar we Olimpiadanyň guramaçylaryny suda bermek niýetini mälim edýär. Orsýetiň Milli olimpiýa komiteti bu barada öz pikirini mälim etmedi.


text:
15-nji noýabrda Gürjüstanyň paýtagtynda 30 müňden gowrak adam hökümetiň orsýet syýasatyna we Kremliň bölüniji Abhaziýa we Günorta Osetiýa regionlaryndaky separatistleri goldamagyna garşy proteste çykdy.
Protestçiler gürji we ukrain baýdaklaryny, «Putin, saklan» diýen ýazgyly plakatlary göterip, ozalky prezident Mihail Sakaşwiliniň Birleşen Milli hereket partiýasynyň çagyryşlaryna eýerip, şäheriň esasy meýdançasyna ýygnandylar.
Sakaşwili öz adyny tutup gygyryşýan mähellä Kiýewden, wideo baglanyşyk arkaly ýüzlendi.
Sakaşwiliniň partiýasy Gürjüstanyň dolandyryjy koalisiýasyny Orsýetiň Abhaziýany we Günorta Osetiýany anneksiýa etmek niýetine garşy durmazlykda aýyplady.


text:
Golaýda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisleriniň birinde prezident G.Berdimuhamedow bilim ulgamyny ösdürmek üçin ilkinji nobatda görülmeli möhüm çäreler hakynda durup geçdi we şunuň bilen birlikde esasy edilmeli işleriň hatarynda on wezipäni kesgitledi.
Bu ugurda beýleki görülmeli çäreler bilen birlikde okuw görkezme esbaplaryny, elektron okuw kitaplaryny taýýarlaýan merkezi döretmek; mugallymlaryň hünär taýýarlygyny ýokarlandyrmak hem bellenilýär.
Türkmenistanyň döwlet habar serişdeleri hem ýurduň bilim pudagynda uly özgertmeleriň amala aşyrylýandygyny, täze mekdepleriň açylýandygyny, synplaryň multimedia enjamlary bilen üpjün edilýändigini aýdyp gelýärler. Şol bir wagtda, 2013-2014-nji okuw ýylyndan başlap, mekdepleriň 12 ýyllyk bilim sistemasyna geçirilmegi-de aýratyn nygtalýar.
Emma bilim pudagy boýunça halkara ekspertler Türkmenistanyň bu ugurda alyp barýan işleriniň howul-hara, hiç hili taýýarlyksyz, diňe “göz üçin” geçirilýändigini aýdaýarlar.
Ýakynda Pragada ýerleşýän Çarles Uniwersitetiniň Halkara gatnaşyklary öwrenýän bölmüniň işgäri, Merkezi Aziýa, hususanda, Türkmenistan boýunça ekspert Slawomir Horak “Türkmenistanyň bilim pudagyndaky reformasy: Mazmunsyz ýagşy niýet” atly işini çap etdi. Azatlyk Radiosy Slawomir Horak bilen ýörite söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Slawomir, siziň Türkmenistanyň bilim pudagy bilen bagly taýýarlan işiňize içgin girişmezden ozal, onuň mazmuny, öňde goýan maksatlary barada gysgaça gürrüň beräýseňiz?
Slawomir Horak:
Men gürrüňi gidýän işimizi şu ýyl Waşingtona eden saparymyň çäginde taýýarladym. Şonda Jon Hopkins Uniwersitetinde Türkmenistanyň bilim pudagyna bagyşlanan ýörite seminar gurnalypdy.
Men şonda Türkmenistanyň 2007-nji ýyldan häzire çenli bilim pudagyndaky amala aşyran reformalary barada ýörite iş bilen çykyş etdim.
Azatlyk Radiosy: Slawomir, bilşimiz ýaly, şu okuw ýylyndan başlap Türkmenistanda mekdepler 12 ýyllyk bilim sistemasyna geçýär. Siz öz işiňizde bu barada hem aýratyn durup geçipsiňiz. Ilki bilen şu barada maglumat beräýseňiz?
Slawomir Horak:
Bolar. Geliň, ilkibaşda bu ugurdaky oňaýly özgertmeler barada gürrüň edeliň. Hawa, dogrudanam, soňky ýyllaryň dowamynda Türkmenistanyň bilim ulgamy, gaty resmi derejede bolsa-da, pozitiw tarapa ymtylyp başlady. Ýurduň bilim syýasatyny halkara derejesine ýetirmek ugrunda, nähili hem bolsa, tagallalar edildi.
Men bu ýerde bir zady aýdyňlaşdyraýyn, “oňaýly özgerdi” diýenimde, men [Saparmyrat] Nyýazow döwründe ýurduň bilimine salnan aýylganç şikeslerden saplanyp başlananlygyny göz öňünde tutýaryn.
Hawa, munuň çäginde, şu ýyldan başlap mekdepleriň 12 ýyllyk bilim sistemasyna geçirilmegini gowy özgeriş hökmünde häsiýetlendirse hem bolar. Ýöne, meniň öz işimde-de nygtaýşym ýaly, bularyň ählisi diňe “göz üçin” edilýär. Daşyndan seretseň, göräýmäge, ähli zat kabul edilen standartlara gabat gelýän ýaly, emma mazmun babatynda, Türkmenistanyň bilim pudagy halkara derejesine golaýlardan daşda.
Azatlyk Radiosy: Slawomir, has anyk mysallar bilen düşündiräýseňiz?
Slawomir Horak:
Esasy mesele, bu ýaňky meniň “göz üçin” diýip atlandyran reformalarymyň durmuşa geçirilmegi bilen bagly.
Slawomir Horak
Birinjiden, mekdeplerdäki häzirki kitap ulgamy bilen okatmak bolmaýar. Munuň üstesine, şäherden çetdäki regionlarda şu kitaplar hem tapdyranok, ýetmezçilik edýär. Mekdeplerde okuw ýyly ýokarlandyrylýar, emma hany kitaplar? Dokuz ýyllykdan 10 ýyllyga geçilende, kitaplar ýetmezçilik edýän bolsa, häzirki 12 ýyllyk barada men gürrüň hem edip oturjak däl. Taýýarlyk ýok, sistema ýok. Okuw ýylynyň artdyrylmagy bilen, okuwçylar näme öwrenmeli? Bu üstünde uzak wagtlap işlenilen, ähli taraplary kesgitlenen bir sistemanyň ýokdugyny görkezýär.
Ikinji we esasy mesele – mugallymlar. Türkmenistanyň bilim sistemasynda mugallymlar, hususanda, gowy mugallymlar ýetmezçilik edýär. Häzirki mugallymlaryň aglaba bölegi Nyýazow döwründe bilim alyp, okuwyny tamamlan adamlardyr.
Şol wagtky ýagaýlarda bilim alan ýaşlaryň, häzir ýokary derejeli hünärment bolup ýetişendigini aýtmak gaty kyn bolaýmasa. Men bular ýurduň durmuşyna, bilim pudagyna nähilidir bir özgertme getirip biler öýdemok.
Garaz, Türkmenistandaky bolýan zatlary “bir ädim öňe, iki ädim yza” diýen ýaňsylaýjy pähim bilen düşündirse bolar.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň döwlet habar serişdeleri her aýda diýen ýaly täze bir mekdebiň açylýandygyny, klaslarda multimedia enjamlaryň ornaşdyrylýandygyny belleýär. Siz öz işiňizde bu gymmatbaha mekdepleri guranyňdan, maliýe serişelerini has talabalaýyk ulanyp boljakdygyny ýazýaňyz. Anygrak düşündiräýseňiz?
Slawomir Horak:
Bu “halkara derejesine laýyk gelýän mekdepler”, “multimedia synplary” diýilýän zatlar diňe döwlet propagandasy tarapyndan daşary ýurtlara görkezmek üçin edilýär.
Hawa, olar döwrebäp enjamlar bolup biler, emma olary hiç kim ulananok diýen ýaly ahyryn! Mugallymlar olardan nädip doly baş çykarmalydygyny hem bilmeýär-ä!
Meniň bir zady aýratyn nygtasym gelýär, üns beriň, aýratyn belläp geçýärin, bu mekdepler çendenaşa gymmada düşýär. Bu “bilime” diýlip goýberilýän pullaryň aglaba böleginiň diňe 2-3 sany şeýle mekdebe harçlanýandygyny görkezýär.
Netijede näme bolýar? Netijede beýleki şäherdir etraplardaky mekdeplere pul ýetenok, kitap ýetenok we şuňa meňzeş zatlar. Bu hiç kim üçin syr däl: käbir mekdepler durkuny sowet döwründen bäri hem üýtgedenok.
Azatlyk Radiosy: Slawomir, ýene-de iki hepde wagtdan Türkmenistanda Garaşsyzlyk baýramy bellenilip geçilýär. Eýýäm bir aýdan bäri diýen ýaly şol gün geçiriljek dabaralara talyp ýaşlar hem mejbury gatnaşdyrylýar. Siziň pikiriňizçe, bu ýaşlaryň bilim almak mümkinçiligine nähili täsir ýetirýär?
Slawomir Horak:
Men size bir zady aýdaýyn, bu bir aýylgançlykdyr. Häzirki bilim mümkinçiliklerine, gowşak mugallymlara hem garamazdan, bu mejbury çäreler ähli zady weýran edýär.
Men bu “marşirowkalaryň” Nyýazow döwründen hem has köp we dowamly geçirilýändigini aýtsam hem öte geçmerin. Aşgabatda ýa-da başga bir ýerde geçirilýän islendik köpçülikleýin çärä okuwçylar, talyplar mejbury gatnadylýar.
Bu yzy gutarmaýan ýörişlerden ýaňa ýaşlaryň okamaga wagty hem ýog-a! Men munuň gowy rusça adyny bilýän, bu “pokazuha”, başga hiç zat däl!
Bu hem meniň öňe sürýän zadymy dolulygyna tassyklaýar, ýagny Türkmenistanda “diňe daşky görnüş bar, mazmun ýok”. Beýle ýagdaýda bilimde hiç hili reforma edip bolmaz.
Azatlyk Radiosy: Slawomir, türkmen hökümeti bilim pudagyndaky reformalary haýsy ugur boýunça amala aşyrsa gowy bolardy?
Slawomir Horak:
Bilýäňizmi, Türkmenistanda asyl mesele bilim syýasaty hem däl-de, umuman, ýurduň alyp barýan syýasy ýoly bilen bagly. Türkmenistanyň häzirki bilim ýagdaýy edil aýna ýaly hökümetiň syýasatyny şöhlelendirýär.
Korrupsiýa jemgyýetiň ähli gatlagyna siňipdir. Türkmenistanda bir zatlar gazanjak bolsaň, bir ädim ätjek bolsaň, hökman para-peşgeş bermeli. Şonuň üçin, ilki bilen, režim üýtgemeli. Emma, gynansam-da, men bu ugurda hiç hili oňaýly özgerişi göremok.
Eger-de režimiň alyp barýan syýasaty üýtgemese, bilim pudagynda hem hiç hili özgerişlik bolmaz.


text:
Derňewçi žurnalist we ozalky syýasy tussag Hatyja Ysmaýylowa Azerbaýjanda žurnalistlere we oppozisiýa aktiwistlerine garşy edilýän repressiýanyň ýokarlanýandygyny aýdýar.
Maýda türmeden boşadylýança 17 aý tussaglykda oturan žurnalist 16-njy sentýabrda Waşingtonda, Kongres diňlenişiginde çykyş edip, korrupsiýa hakynda ýazýan žurnalistleriň nähili kyn şertlerde işleýändigini gürrüň berdi.
«Azerbaýjan: Adam hukuklarynyň ähmiýeti barmy?» diýen at bilen geçirilen diňlenişik Tom Lantos adam hukuklary komissiýasy tarapyndan, 26-njy sentýabrda geçiriljek konstitutsiýa referendumynyň öňünden gurnaldy.
Bu referendumda saýlawçylardan prezidentiň häkimiýetini güýçlendirmek we prezidentlik möhletini uzaltmak gerekmi diýen sorag soraljak. Halkara hukuk toparlary bu referendumy berk tankyt edýär.
Ysmaýylowa bu konferensiýa öz Bakuwdaky öýünden, wideo söhbetdeşligi arkaly gatnaşdy, sebäbi onuň ýurtdan çykmagy gadagan.
Ysmaýylowa häzir Azerbaýjanyň türmelerinde 138 sany syýasy tussagyň saklanylýandygyny aýdýar.
Ol Azerbaýjanda, prezident Ylham Alyýewiň dolandyryşy astynda yzygiderli repressiýa sezewar edilýändigini gürrüň berdi.


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Kairde, täze bir diplomatiki tagalla bilen, Siriýadaky krizisi soňlamak üçin gepleşik geçirdi. Ol Arap Ligasynyň başlygy Nabil Elaraby we BMG-niň we Arap Ligasynyň wekili Lahdar Brahimi bilen duşuşdy.
Fransiýanyň “AFP” habar agentliginiň maglumatyna görä, Ýakyn Gündogara saparynyň çäginde Sergeý Lawrow “Siriýadaky konfliktiň taraplaryny atyşygy bes edip, gepleşikleri geçirmeklige çagyryş etmelidigini” nygtapdyr.
Siriýanyň prezidenti Başar al-Assady goldaýanlykda Orsýet Arap dünýäsinde tankytlanyp gelinýär.
Kairde geçýän gepleşikleriň fonunda Siriýanyň bölünen oppozisiýa toparlary Katarda dört günlük maslahata başladylar.


text:
Ýakynda (24-nji noýabrda) Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň “ABC” telekanalynda “American Music Awards” bäsleşiginiň jemleýji tapgyry geçirildi. Bu bäsleşikde dürli ugurlar boýunça amerikaly aýdymçylara, olaryň bir ýylda eden işlerine we gazanan üstünliklerine görä, sylaglar gowşuryldy.
Bäsleşikde sungat işgärlerine aýdym-sazyň jemi 22 ugry boýunça sylag gowşuryldy. Bu bäsleşik aýdymçylara internetden online we Twitter sosial ulgamy arkaly ses bermek görnüşinde geçirildi.
“American Music Awards” bäsleşiginde amerikaly aýdymçy Taylor Swift “Ýylyň iň gowy aýdymçysy” diýen sylaga mynasyp boldy. Bu barada “American Music Awards” bäsleşiginiň websahypasynda bellenilýär.
23 ýaşyndaky Swift bu sylaga eýe bolmak bilen bu ugurda özi bilen birlikde dalaş eden Justin Timberlake, Rihanna, Bruno Mars and Macklemore & Ryan Lewis ýaly aýdymçylardan ozup geçdi.
Şeýle-de Swift bu bäsleşikden jemi dört sylag bilen yzyna dolandy. Ol “Şu ýylyň iň gowy aýdymçysy” diýen sylagdan başga-da, “Ýurduň iň gowy zenan aýdymçysy”, “Ýurduň iň gowy albomy”, “Iň gowy pop/rok zenan aýdymçysy” ýaly sylaglaryň hem eýesi boldy.
“Iň gowy erkek aýdymçy”
32 ýaşyndaky aýdymçy Justin Timberlake bolsa şu ýylyň “American Music Awards” bäsleşiginde aýdym-sazyň jemi bäş ugry boýunça dalaş etdi. Ol bu bäsleşigiň soňunda “Iň gowy erkek aýdymçy”, aýdym-sazyň “Soul/R&B ugry boýunça iň gowy erkek aýdymçy”, aýdym-sazyň “Soul/R&B ugry boýunça iň gowy albom” ýaly sylaglara mynasyp boldy.
Bäsleşikde britaniýaly “One Direction” topary “Aýdym-sazyň pop/rok ugry boýunça iň gowy topar” diýlip saýlandy. Bäş sany ýaş oglandan ybarat bu topar şeýle-de “Iň gowy pop/rok albomy” sylagyna hem mynasyp boldy.
“American Music Awards” bäsleşiginiň websahypasynda berilýän maglumata görä, “Şy ýylyň iň gowy täze aýdymçysy” adyna 20 ýaşyndaky amerikaly aýdymçy Ariana Grande eýe boldy.
Amerikanyň “ABC” telekanalynda görkezilen bu dabarada Jennifer Lopez, Miley Cyrus, Katy Perry ýaly aýdymçylar sahnada aýdym aýtdylar.
“American Music Awards” bäsleşigi 1973-nji ýylda amerikaly Dick Clark tarapyndan döredilip, ol amerikan aýdymçylaryny sylaglamak üçin her ýyl geçirilýän dabaradyr. Bu dabaranyň ýeňijileri halkyň ses bermegi netijesinde saýlanylýar.


text:
Kompýuter wideo
Kompýuter Video
Öňki asyryň 90-njy ýyllaryna çenli wideomontažy diňe wideoplýonkanyň üstünde professional gymmat enjamlar bilen geçirmek bolýardy we ol gaty çylşyrymly we kyn iş bolupdyr. Digital video, ýagny, kompýuterde ulanylýan elektron görnüşli wideo has ýaýrandan soň, wideoklipleri kompýuterde işlemek mümkin boldy. Indi, kompýuterler has arzanlandan soň we olaryň güýji köp esse artandan soň, wideomontažy öýde hem edip bolýar. Kompýuterde ulanylýan dürli we köp sanly wideo formatlary bar:
Köp formatlar ýitgili, ýagny olar başlangyç wideonyň ululygyny gysyp kiçeldýärler – kompressiýa edýärler, emma şonda onuň hili belli derejede ýitýär.
Kä-bir formatlar bolsa ýitgisiz – ýagny, olar asyl wideonyň hilini üýtgetmeýärler, emma köp ýer tutýarlar.
Soňky wagtlar High-Definition (HD), ýagny, ýokary razreşeniýe bolan örän gowy hilli wideo formatlar meşgur bolýar. HD görkezýän telewizorlaryň satylyşy ösen ýurtlarda barha artýar.
Esasy wideo formatlar:
MPEG-1 (mpeg, mpg) - ir çykan ýitgili format, köp ýer tutýar, suradyň hili VHS (wideokassetalaryňky bilen deň - orta we pes derejede, VideoCD şol formatda ýazylýar; DAT – adatça MPEG wideo disklere ýazylanda döredilýär; MPEG-2 - köp ýer tutýan format, suradyň hili azajyk ýitýär, DVD-Video we sputnik TV-niň formaty; MPEG-4 (MP4) - soňky çykan az ýer tutýan format, suradyň hili wideoklipiň niýetlenişine laýyklykda dürli bolup bilýär – pesden örän ýokara çenli, şu wagt çykýan wideopleýerleriň köpüsi we mobil telefonlary MPEG-4 okap bilýärler; QUICK-TIME (MOV)– tutýan ýeri we hili ortaça, mobil telefonlarda we Internetde (streaming video) köp ulanylýar; Real Media (RM) - QUICK-TIME meňzeş format, az ulanylýar; VOB – orta hilli format; 3GP – mobil telefonlarda iň giň ulanylýan, örän az ýeri tutýan we pes hilli ýitgili format; FLV – Internet streaming video we Flash animasiýasy bilen giňden ulanylýan format, örän az ýer tutýar, suradyň hili pes we orta, YouTube we başga-da köp Internet wideo FLV görnüşinde görkezilýär; Windows Media Video (WMV, ASF) – bu format bilen kompressiýanyň ýokarda agzalan ähli görnüşlerini diýen ýaly edip bolýar AVI –islendik kompressiýany edip bilýän giň ýaýran format, ýitgisiz wideo edip bolýar(emma şonda köp ýer tutýar), kameralardan kompýutere wideo geçirmek üçin giňden ulanylýar;
MP4 şu wagt öräň meşgur format. Ol wideo gowy gysýar, şol bir-wagtda hilini gowy saklaýar. Dürli hilli wideo formatlar we standatlar MP4 laýyk gelýär. MP4 formatyň öz gereginde başga birnäçe görnüşi bar: DivX – MPEG-2 (DVD-Video) bilen meňzeş hili üpjün edýär, emma tutýan ýeri azyndan iki esse az bolýar. Xvid – DivX bilen meňzeş. H.261 – iň soňky çykan meşgur HD standart, örän ýokary hilli we wideofaýllary oňat gysýan format, ýöne köpräk ýer tutýar;
Kompýuter wideomontažy non-linear video usulynda edilýär. Non-linear video montaž – wideoklipde her kadr bilen aýry işläp bilýän wideomontaž. Eger ýörite güýçli wideokarta we kompýuter bar bolsa, köp wideomontaž programmalaryň kömegi bilen non-linear wideo ýasap bolýar. Iň öňdebaryjy wideomontaž prgrammalar: Avid, Adobe Premiere, Ulead Video Studio we Apple's Final Cut Pro, Lightworks, Sony Vegas, Media 100. Bular bilen professional kino we TV wideomontaž edip bolýar. Iň güýçli we kinostudiýalarda giň ulanylýan programmalar: Avid we Final Cut Pro. Başga-da meşgur emma has ýönekeý wideo programmalar: Movie Maker (her Windows kompýuterde bar), iMovie (her Mac kompýuterde bar), NERO 8 Ultra, GEAR Video, muvee Technologies' muveeNow, autoProducer, Pinnacle Systems' MediaSuite (Türkmenistanda meşgur), Virtual Dub (meşgur mugt programma, ýagny Open Source software). Bulary öýde ulanmak amatly bolar. Ulead Video Studio – hem professional hem ýönekeý öý wideomontažy üçin gowy ýaraýan programma, ony öwrenmek aňsatdyr. Wideomontaž programma kompýuterde dürli wideo yzygiderlikleri bilen işleşýän programmadyr. Ýönekeý düşündireňde, bu programma wideoklipleri surat (meselem, JPEG) görnüşinde saklanýar. Ýagny, aslynda wideolaryň özleri üýtgedilenok-da olaryň JPEG surat kopiýalaryň üstünde iş geçirilýär. Bu suratlar bilelikde alynyp, kesilip, birleşdirilip, ulaldylyp, kiçelip, aýlanyp we başga-da dürli effektler goýulyp bilner. Wideomontaž programmalar belli derejede audiomontaž (audiofaýl kesmek-birleşdirmek, sesini üýtgetmek işi) hem edip bilýäler. Wideomontaž programmanyň iş ýeri şu esasy bölümlerden ybaratdyr: Wagt hatary (timeline) - ähli wideolar, sazlar we suratlar şol timeline hatarynda goýulýar we olar bilen iş geçirilýär. Hatar slide-show (Power Point) yzygiderlige gaty meňzeýär. Hataryň wagt lineýkasy bar, onuň masştabyny ulaldyp – kiçeldip tutuş proýekt ýa-da diňe onuň aýry bir kiçijik bölegi görüner ýaly sazlamak bolýar. Wideo, saz, surat aýry-aýry gatlarda ýerleşdirilýär. Iň güýçli programmalar (Adobe Premiere, Final Cut Pro, Avid) şol gatlaryň 99 we ondan hem köp sany bilen işläp bilýärler. Ýönekeý Movie-Maker bolsa, meselem, diňe bir gaty bilen işlä bilýär. Kitaphana (Library, Biblioteka) – proýekt üçin gerek wideo, surat we audio faýllaryň ýerleşýän ýeri. Gerek wagty, olar aňsatlyk bilen tapylyp we timline hatara geçirilip bilner. Preview Window (Project) - montaž edilen tutuş proýekti görkezýän ekran. Montaž dogry gidýändigini barlamak üçin amatly Source Window (Videoklip) – proýektiň şu wagtky işlenilýän bölegi (timeline hatarynda bellenen aýry klip). Trim Window – klipleri kadr-kadr alyp işledýän ekran Kä-bir programmalarda (meselem, Ulead Video) hem Preview hem Source bilelikde görkezýän diňe bir ekrany bolýar, şonda ekranyň gapdalynda Project we Videoklip geçirýän knopkalary bolýar. Wideoklipiň ýa-da suradyň üstünde dürli effektleri goýup bolýar: ak-gara etmek, sahypa ýaly geçirmek, reňkini üýtgetmek, üstünden bulut geçer ýaly etmek we ş.m. CAPTURE diýmek, bu daşyndan, meselem, wideokameradan wideony kompýuteriň içine geçirmek diýmek. Köp wideomontaž programmalaryň CAPTURE funksiýasy bar, ýagny, olar kameradan göni programmaň içine wideo tutup geçirmäge we onuň üstünde işlemäge mümkinçlik berýärler. Proýekt taýýar bolandan soň ony SHARE ýa-da EXPORT edýäler, ýagny belli bir saýlanan meşgur wideo format görnüşinde diske geçirýärler. Kodek – bu signaly bir görnüşinden başga bir görnüşine geçirýän programma ýa-da enjam. Wideo kodek köplenç wideo kompressiýa edýär.
LINKLER:
Kompỳuter ulanmak http://tk.wikipedia.org/wiki/Komp%E1%BB%B3uter_ulanmak


text:
Penşenbe güni BMG-niň ynsan hukuklary boýunça Baş komissary Newi Pilleý Hytaýa sapara baran Sudanyň prezidenti Omar al-Başiri bu ýurduň häkimiýetleriniň tussag etmändiklerine özüniň lapykeçligini bildirdi.
Ol her bir ýurduň hökümetiniň, şol sanda, Hytaýyň hökümetiniň hem Halkara suduny goldamaga borçly bolup durýandyklaryny nygtady.
Halkara sudy 2008-nji ýylda Sudanyň prezidenti Omar al-Başiri ýurduň Darfur regionynda parahat ilatyň köpçülikleýin gyrylmagy bilen baglanyşykly wakalarda aýyplap, ony ynsanýete garşy jenaýat etmekde günäli tapdy we onuň tussag edilmelidigi barada höküm çykardy.
Omar al-Başiriň Hytaýa sapara barmagyna we onuň prezident Hu Jintao bilen duşuşmagyna käbir günbatar ýurtlary, şol sanda, Amerikan Birleşen Ştatlary hem ýiti reaksiýa bildirdiler we bu wakany tankytladylar.


text:
Owganystanyň Türkmenistan bilen serhetleşýän Farýab welaýatynda söweşijilere garşy harby operasiýalar geçirilýär. Owgan güýçleriniň “Şemşir 15” atly harby operasiýalarynda ençeme söweşijiniň öldürilendigini ýerli resmiler aýdýarlar.
Şeýle-de, 29-njy dekabrda söweşijileriň welaýatyň Şirintegap we Döwletabat etraplaryna hüjüm etmegi netijesinde Türkmenistandan Owganystana elektrik energiýasyny akdyrýan elektrik liniýalaryna hem zeper ýetipdir.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Owganystandaky habarçysy Şaýymerdanguly Myradynyň taýýarlan maglumatyny diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Azerbaýjanda saýlaw býulletenleriniň 72 prosenti sanalyp, onda azerbaýjanly saýlawçylaryň 90 prosenti prezidentlik möhletiniň bäş ýyldan ýedi ýyla çenli uzaldylmagyny goldady diýip, Bakuwyň Merkezi saýlaw komissiýasy yglan etdi.
Prezident Ylham Aliýewiň prezidentlik möhletini uzaltmaga mümkinçilik berýän saýlawlaryň netijesi 27-nji sentýabrda Merkezi saýlaw komissiýanyň başlygy Mazahir Panahow tarapyndan mälim edildi.
Azerbaýjanda prezidentlik möhletini uzaltmak baradaky teklip, azerbaýjanly saýlawçylar 26-njy sentýabrda ses bermäge gatnaşmazdan ozal, konstitusiýa üýtgetmeleri girizmek barada teklip edilen 29 sany teklipnamanyň iň möhümidir.
Saýlawlaryň resmi netijeleriniň öňümizdäki aýda yglan edilmegine garaşylýar, emma Bakuwyň saýlaw komissiýasy käbir başlangyç netijeleri mälim edip, ses bermäge ilatyň 70 prosentine golaýynyň gatnaşandygyny aýtdy.


text:
Türkmen Döwlet habarlar gullugy Ýekşenbe güni Wenesuelanyň prezidenti Ugo Çawesiň Türkmenistana resmi sapar bilen barýandygyny habar berdi.
Bu wakanyň öňýany eden çykyşynda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ugo Çawes bilen geçiriljek gepleşikleriň Türkmenistan bilen Wenesuelanyň arasynda özara bähbitli uzak möhletleýin hyzmatdaşlyklary ýola goýmakda fundament bolup hyzmat etjekdigini nygtady.
Türkmen Döwlet habarlar gullugy iki ýurduň sosial-ykdysady, medeni-gumanitar hem-de ylym-bilim pudaklary boýunça özara hyzmatdaşlyklary ösdürmekleri üçin uly potensial mümkinçilikleriň bardygyny belleýär.
Wenesuelanyň prezidenti Türkmenistana saparynyň öňýany Eýrana sapar edip, Eýranyň ýokary derejeli resmileri bilen özara gepleşikler geçiripdi. Ugo Çawesiň Türkmenistana sapary Wenesuelanyň prezidentiniň Merkezi Aziýa regionyna edýän ilkinji sapary hökmünde alamatlanar.


text:
Çarşenbe güni Hagadaky Halkara sudunda deňiz kitleriniň öldürilmegi bilen bagly Awstraliýanyň Ýaponiýa garşy şikaýatyna garalyp başlandy.
Awstraliýanyň hökümet ýuristi Bill Kampbell çarşenbe güni Halkara sudunda eden çykyşynda Ýaponiýanyň “ylmy programma” diýip atlandyrýan çärelerini kitleriň söwdasyny ýola goýmak üçin “perdä duwlanan çäre” diýip atlandyrdy.
“Gysgaça aýdylanda, kommersiýa maksatlary üçin kitleriň awlanmagyny Ýaponiýa ylmyň perdesine duwlamaga çalyşýar. Suda tabşyrylan ýazmaça subutnamalardan hem her ýyl ýüzlerçe kitiň öldürilmeginiň ylmy maksatly çäredigine ýaponiýaly raýatlardan-da örän az adamyň ynanýandygyny aýdyň görmek bolýar. Bu iş ylym bilen asla baglanyşykly däl” diýip, awstraliýaly adwokat sud diňlenişiginde nygtady.
Awstraliýa Ýaponiýanyň “ylmy programma” diýip atlandyrýan çäreleriniň netijesinde 1988-nji ýyldan bäri 10 müňden gowrak kitiň öldürilendigini aýdýar.


text:
16-njy awgustda geçiriljek Geňeş agzalarynyň saýlawlaryna taýýarlyk görmek boýunça çäreleriň meýilnamasyna laýyklykda, Türkmenistanda etrapdaky şäher, şäherçe, geňeşlik saýlaw toparlaryny döretmek işleri başlandy.
Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň, Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň, Agrar partiýasynyň, ýurdumyzyň jemgyýetçilik guramalarynyň we birleşikleriniň ilkinji guramalarynyň, şeýle hem raýatlaryň toparlarynyň ýygnaklarynda birnäçe dalaşgäriň kandidaturasy görkezilýär.
Etrapdaky şäher, şäherçe, geňeşlik saýlaw toparlarynyň täze döredilen düzümleri üçin okuw maslahatlary geçiriler, olar maslahatlara gatnaşyjylara milli saýlaw kanunçylygynda, has takygy, Saýlaw kodeksinde bolup geçen özgerişlikler, öz wezipe borçlary hem-de saýlawlary geçirmegiň tertibi bilen doly tanyşmaga mümkinçilik berer.


text:
Her ýylyň iýun aýynda Nýu-Ýork şäheriniň köçeleri dürli öwüşginli şaý-seplerdir bezeglere bürelýär.
Bularyň ählisi gomoseksuallaryň dabarasyna geçirilýän ýyllyk ýörişi - parady şöhlelendirýär. Şol gün bu jemgyýetiň wekilleri, tansçylar müňlerçe tomaşaçynyň öňünden ýöriş bilen geçýärler. Bu bezemenlik gizlinlige we çydamsyzlyga garşy “göz edip” gurnalýar.
Ýörişiň üsti bilen mälim ediljek bolunýan pikirler asly belarusly Paşa Zalutskiniň ykbaly bilen ulaşyp gidýär. 31 ýaşyndaky Zalutskiý 2000-nji ýyllaryň başlarynda “Green Card-a”, ýagny ABŞ-da ýaşamaga rugsat berýän ygtyýarnama eýe bolupdy.
Zalutksiý geçen ýylky geçirilen ýörişe gatnaşanda, şol ýerdäki saz bilen utgaşdyrylyp öňe sürlen pikirleriň oňa herekete geçmäge itergi berendigini belleýär.
Ilkinji gezek...
Paşa ozalky sowet döwletlerinden bolan beýleki gomoseksual egindeşleri bilen öz ýurtlarynda amal etmegi “mümkin bolmadyk” zady durmuşa geçirmeli diýen netijä gelendiklerini aýdýar.
Bir ýyl olar ilkinji gezek ýörişe gatnaşjak Russiýanyň we ozalky sowet döwletleriniň bilelikdäki ýöriş nowasyny taýýarlamak üçin ýeterlik serişdeleri toplajak bolup tagalla edýärler.
Zalutskiý şeýle gürrüň berýär: “Meniň Moskwadaky we Minskidäki gomoseksuallaryň klublaryna gatnan döwrüm başdan geçiren duýgularym henize çenli hem hakydamdan çykanok. Binalaryň golaýyndan geçýän mahalyň, sen özüňiň gomoseksualdygyňy äşgär etmejek bolýarsyň. Aslynda welin, sen gomoseksuallaryň üýşmeleňine barýarsyň. Men bu erksizlik, ýaşyrynlyk duýgulary barada gürrüň edýärin. Sen kimem bolsaň, jemgyýetde-de şol adamlygyňa galmalysyň. Men nowanyň üstüne kaşaň geýimde çykyp, tomaşaçylara elimi galgadyp, açyk, utanman ‘men gomoseksual’ diýip başarmagy göz öňünde tutýaryn”.
Zalutskiý gündizine terjimeçi bolup işleýär. Agşamlaryna bolsa sowet biçüwli gomoseksual üýşmeleňlerini gurnaýar.
Zalutskiý özüniň Amerikadaky tanyşlarynyň üsti bilen 30-njy iýunda geçiriljek ýörişe ýeterlik sandaky adamlary çekmegi umyt edinýär.
Gürrüňi gidýän nowanyň websýatynda ozalky SSSR-iň düzümine giren döwletlerdäki gomoseksuallar hem Nýu-Ýork şäherinde geçiriljek ýörişe gatnaşmaga çagyrylýar.
Websaýtda haýyr-yhsan etmek isleýänlere hem mümkinçilik berilýär.
Zalutski proýektiň durmuşa geçmegi üçin 5 müňe golaý dollaryň gerek boljakdygyny aýdýar. Bu serişdeler hakyna tutma professional dizaýnerçileri öz içine almaýar. Şol bir wagtda, beýleki nowalardan tapawutlylykda, Zalutskiniň göz öňünde tutýan proýeketiniň uly maýadarlary ýok.
Emma, muňa garamazdan, Zalutski maksatlarynyň “erkinligi dabaralandyrmakdan ybaratdygyny” aýdýar.


text:
Gyrgyzystanda öz garyndaşlaryndan alty adamy yslamçy söweşijileriň hatarynda söweşmek üçin Siriýa ibermekde güman edilýän adam tussag edildi.
Çuý regionynyň polisiýasynyň metbugat-wekili Nurberk Toktosunowyň AÝ/AR-na 28-nji ýanwarda aýtmagyna görä, 29 ýaşly adam öz kakasyny, iki erkek we bir aýal doganyny, şeýle-de, ýene bir garyndaşyny Siriýanyň Rakka şäherine gidip, “Yslam döwletiniň” söweşijilerine goşulmaga yrypdyr.
Toktosunow derňewçileriň güman edilýän şahsyň öýünde ekstremistik mazmunly CD ýazgylaryny, çap görnüşli maglumatlary we kitaplary tapandygyny habar berdi.
Mundan bir gün öň Gyrgyzystanyň häkimiýetleriniň gadagan edilen Hizb ut-Tahrir guramasynyň agzalary bolandygyny boýun alan üç zenany ýurduň günortasynda tussag edendikleri barada habar berildi.
26-njy ýanwarda häkimiýetler Gyrgyzystanyň howpsuzlyk güýleriniň söweşiji bolmakda güman edilýär alty adamy tussag edendigini habar berdiler. Olaryň dördüsiniň Siriýada türgenleşik geçendigi çak edilýär.


text:
Türkmenistan şu günden başlap ýurduň territoriýasyndaky iň uly mobil operatory bolan MTS kompaniýasynyň işini ýatyrýar.
Bu ýagdaý mobil hyzmatlaryndan peýdalanýan türkmenistanlylaryň 80 prosente golaýyny mobil aragatnaşygyndan we internetden mahrum eder.
Düýbi Moskwada ýerleşýän MTS kompaniýasy düýn özüniň Türkmenistandaky muşderilerine şu günden başlap MTS operatorynyň ýurtdaky hyzmatlarynyň wagtlaýynça ýatyrylýandygyny duýduryp, maglumat ýaýratdy.
«MTS-Türkmenistan» operatorynyň internet saýtynda bu kompaniýanyň Türkmenistandaky lisenziýasynyň ýatyrylýandygy barada Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginden duýduryşyň gelip gowşandygy aýdylýar.
Düşündiriş ýok
MTS kompaniýasynyň Moskwadaky baş edarasynyň jemgyýetçilik gatnaşyklary boýunça direktory Ýelena Kohanowskaýa düýn Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda kompaniýanyň lisenziýasynyň ýatyrylmagynyň anyk sebäpleri barada Türkmenistan tarapyndan anyk düşündirişiň ýokdugyny aýtdy.
Ol bu barada, hususan-da, şeýle diýdi: «Gynansak-da, biz häzirlikçe bu barada türkmen tarapyndan hiç hili düşündiriş almadyk. Şoňa görä-de, biz häzir nähilidir bir düşündirişe garaşýarys hem-de mesele kadalaşdyrylar we düşünişmezlikler aradan aýrylar diýip umyt edýäris».
Ýelena Kohanowskaýanyň sözlerine gorä, MTS operatorynyň lisenziýasy bir aýlyk möhlet bilen ýatyrylypdyr.
Türkmenistanyň häkimiýetleri häzirlikçe bu bolan wakanyň anyk sebäpleri barada resmi beýanat etmediler.
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy Myrat Gurbanow ýurduň habar serişdelerinde-de bu barada hiç hili maglumatyň berilmeýändigini aýtdy.
Emma regionyň käbir habar çeşmelerinde soňky wagtlar MTS operatorynyň mobil pudagyndaky agalyk edýän rolunyň öňüni almak üçin Türkmenistanyň häkimiýetleriniň bu kompaniýa belli bir basyşlary görkezip gelýändikleri barada maglumatlar peýda boldy.
Bu maglumatlara görä, ýakynda MTS operatoryna degişli köp möçberdäki SIM kartalar we käbir enjamlar hem Türkmenistanyň Döwlet Gümrük gullugy tarapyndan konfiskasiýa edilipdir.
Mundan daşary, Türkmenistanyň häkimiýetleriniň soňky wagtlar MTS operatorynyň aksiýalarynyň köp bölegine eýe bolmaklyga çalyşýandyklary barada-da maglumatlar bar.
Nähili netijeleri bolar?
2005-nji ýyldan bäri Türkmenistanda iş alyp barýan MTS mobil operatoryna häzirki wagt ýurtdaky mobil telefon kontraktlarynyň 80 prosentden hem gowragy degişli. Mobil telefon kontraktlarynyň galan 20 prosentine golaýyna Türkmenistanyň «Altyn Asyr» döwlet kompaniýasy eýelik edýär.
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy Myrat Gurbanow Myrat Gurbanow «Altyň Asyr» mobil kompaniýasynyň müşdurileriniň az bolmagynyň sebäbini bu kompaniýanyň hyzmatlarynyň hiliniň ýaramazlygy bilen düşündirdi.
Gurbanguly Berdimuhamedowyň häkimiýet başyna gelmegi bilen, 2008-nji ýyldan başlap «MTS-Türkmenistan» operatory öz müşderilerine mobil-internet hyzmatlaryny-da giň gerimde hödürläp başlapdy.
Mundan öň internet hyzmaty diňe welaýat merkezlerinde çäklije möçberde elýeterli bolup, etraplarda we oba ýerlerinde adamlar ondan peýdalanyp bilmeýärdiler.
«MTS-Türkmenistan» operatorynyň mobil-internet hyzmatlary soňky wagtlar ýurduň oba ilatynyň arasynda-da giň meşhurlyga eýe bolup ugrapdy. Häzir MTS kompaniýasynyň internet hyzmatlarynyň kesilmegi döwlet tarapyndan internete edilýän gözegçilikleri has-da artdyrar diýen gorky hem bar.
MTS kompaniýasynyň bu soňky waka bilen bagly ýaýradan beýanatynda öz kontraktlaryny saklap galmak isleýän müşderileriň geljekde bu kompaniýanyň hyzmatlaryndan 20 prosent arzan bahadan peýdalanyp biljekdikleri aýdylýar.
Mundan daşary, kontraktlaryny togtatmak isleýän müşderilerine-de MTS kompaniýasynyň olaryň çykdajylaryny gaýtaryp berjekdigi habar berilýär.
Azatlyk Radiosynyň habarçysy Myrat Gurbanow kompaniýanyň ýerli wekilleriniň geljekki ýagdaýlar barada, barybir, optimistik garaýyşdadygyny aýdýar.


text:
Sişenbe güni prezident G.Berdimuhamedow Täjigistanyň prezidenti Emomali Rahmon bilen telefon arkaly gürrüňdeşlik geçirdi.
Bu telefon gürrüňdeşliginde iki ýurduň prezidentleri Türkmenistan bilen Täjigistanyň hyzmatdaşlyklaryny ösdürmekligiň perspektiwalary barada özara pikir alyşdylar.
Gürrüňdeşlikde Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Emomali Rahmonyň goňşy Owganystana ýardam bermek we käbir beýleki möhüm regional meseleler barada-da gürrüň edendikleri habar berilýär.
Maglumata görä, Berdimuhamedow Täjigistan bilen Türkmenistanyň demirýol ulgamyny Owganystanyň territoriýasynda birleşdirmek barada täjik tarapynyň öňe süren inisiatiwasyny doly goldaýandygyny mälim edipdir.


text: Şu gün Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Horwatiýa respublikasyna resmi sapary başlanýar. Horwatiýanyň prezidenti Stepan Mesiçiň ýörite çakylygy boýunça amala aşyrylýan bu saparyň barşynda esasan Türkmenistan bilen Horwatiýanyň turizm we dynç alyş pudagyndaky hyzmatdaşlyklaryny, şeýle hem söwda-ykdysady gatnaşyklaryny ösdürmek meseleleri barada gepleşikler geçiriler diýlip garaşylýar. Türkmen döwlet habarlar gullugy türkmen prezidentiniň Horwatiýa etjek bu saparynyň diňe bir türkmen-horwat gatnaşyklarynyň çäklerinde däl-de, eýsem Türkmenistan bilen Ýewropanyň ösýän gatnaşyklarynyň çäklerinde möhüm waka hökmünde alamatlanjakdygyny habar berýär.


text:
Ýaponiýanyň “Toyota” maşyn gurluşyk kompaniýasy ýurtdaky tebigy betbagtçylykdan soň öz önümleriniň öndürilişiniň hem satylyşynyň düýpli peselendigini aýdýar.
Geçen ýylyň mart aýy bilen deňeşdirilende, hazir önümçilik 60% peselipdir.
“Toyota” dünýäde iň iri maşyn gurluşyk kompaniýasy hasaplanylýar.
Şeýle hem “Nissan” we “Honda” kompaniýalarynyň önümçiligi-de düýpli pese düşüpdir.
Şu günki ýaýradylan maglumata görä, Ýaponiýanyň ykdysadyýeti hem pese gaýdar.
Ýurduň premýer-ministi Naoto Kan adatdan daşary ýagdaýda ýurdy kadaly dolandyryp bilmezlikde tankytlanylýar.


text:
Palaw
Palaw hem onuň görnüşleri Tüwiden taýynlanýan naharlaryň arasynda palaw iň saýlanýanydyr. Ol, umuman, Gündogar halklaryň arasynda giň ýaýran nahar bolansoň, ony taýarlamagyň usullary-da dürli-dürli. Palawyň datly bolmagy üçin bişiriliş usulynyň talaplaryny doly berjay etmeli; tuwiniň köne-tazeliginiň ähmiyetleri-de ýatdan cykarmaly däl. Türkmen halkynyň arasynda hatda her taýpanyň, her tiräniň öz bişiriş usuly bar diysek-de ýalňyş bolmaz. Meselem, deňiz ýaka raýonlarymyzda ete derek balyk atybam, balykly palaw bişirilýandigini belläp gecmeli. Şoňa görä palaw taýarlamagyň usulynda umymylyklar-da, ayratynlyklar-da bar, ýöne köplenç bişiriliş usullary bir meňzeş. Esasy aýratynlyk onuň içine atylýan zatlarda we näçe atylýanlygynda.
Palaw taýarlamak üçin, ilki bilen, tüwini çeltiginden saylap, hapa-hupasyny aýyrmaly. Arassalanan tüwini aýry bir gapda üstüne gaýnan suw guýup goýmaly. Dogramçanyň her birinin agramy 30-40 gr bolar ýaly edip, eti dogramaly we duzlamaly. Gazandaky ýag kemsiz ýanansoň, taýarlanan eti salyp gowurmaly. Eti gyzaryp başlanda, üstüne düýp sogany tegelek görnüşde dograp, dilimlenen käşiri atyp, gowurmagy dowam etdirmeli. Sogan bilen käşir kemsiz ýumşansoň, birazrak gaynan suw guýup, gazanyň gapagyny jebis ýapmaly. Ojagyň oduny peseldip, gazana atylan zatlary öz buguna goýmaly. Biraz wagtdan soňra ody ýene güýçlendirip, hälki suwa salnyp goýlan tüwini gazandaky zatlaryň üstüne endiganja sepip rejelemeli . Üstüne-de gaýnag suw guýmaly, ol orta barmagyň birinji bognundan geçmeli däldir. Hemme zady ýetik salnan gazany gaýnatmaly . Tüwi suwuny mazaly çekensoň, ony agdaryşdyryp , pugta basyrmaly . Şeyle ýagdaýda takmynan 25-30 min-dan son tüwini oňat agdarmaly-da, ýene 10-15 min saklamaly . Tüwi basyrylyp goýlanda, gazanyň ody peseldilýar. Taýýarlamak üçin 1 kg tüwi , hersi 500 gr et bilen käşir , 250 gram ýag ( mesge saryýag . kunji ýagy , çigit ýagy), 2-3 düýp sogan, duz we burç gerek. Indi palawlaryn aýry - aýry gornüşleri dogrusynda gysgajyk durup geçeliň.
Toý Palawy
Toý palawy beýlekilerden känbir parhlanmaýar ol köp mukdarda bişirilýär. Şonuň üçin aşagy köýmez ýaly, atyljak başga bir gazanda gowrulýar. Taýýar bolup palaw tabaklara salnanda, eti dogralyp, üstüne goýulýar.
Gök Tuwili Palaw
Şalynyň birinji hasyly, ýagny gök tüwi elde dowlüp taýýarlanýar. Ony gyzgyn ýa-da gyzgyn suwda ezip goýmaly. Suwyny kemsiz alansoň, palaw üçin niýetlenen önümler salnyp gowrulan gazana tüwini rejelap salyşdyrmaly. Gaýnap suwyny çekenden soň, ony buguna goýmaly. 25-30 min-dan ýene agdaryp basyrmaly, oduny söndürmeli.
Mäşli Palaw
Bu hem ýokarky usulda bişirilýar. Tapawutly ýeri mäşi arassalap, suwda ýumşadyp goýulýandygydyr. Soňra arassalanan tüwi (700 g) bilen mäşi (300 g) garyşdyryp, bilelikde gazana atmaly.
Wermişelden Palaw
Adaty palaw ýaly bolup, diňe tüwi şol möçberde wermişel atylýar.
Beýili Palaw
Tüwiden oňurti arassalanan 3-4 sany beýi dogralyp, gazana atylýar. Taýyar bolansoň, beýi palawyň ýokarsyna çykarylýar, seýdibem, saçaga äberilýar.
Şalgamly Palaw
Onuň taýyarlanyş usuly şeyle: şalgam böleklenip salynýar we käşirini eti bilen bilelikde gowrulýar. Galan prosedura adaty palaw bişirilişi ýalydyr.
Towuk Etli Palaw
Bu görnüşli palawyň bişiriliş usuly öňküler ýaly bolup, diňe mal eti towuk eti bilen çalşylýar.
Saryýagly Palaw
Eti ilki bilen bir gazanda gaýnadyp, ýene bir gapda saryýagy eredip, sogany, eti hem käşiri ýaga salyp, bilelikde gowurmaly. Azajyk suw guýup, tüwini ýumşandan soňra, oduny söndürip, az wagtlap buguna basyryp goýmaly. Ýene-de suw guýup gaýnatmaly. Suwyny çekensoň, basyryp goýmaly. Etini özbaşyna oýkarmaly. Palaw saçaga getiriljek wagty, ýaňky eti maýda dograp, her çanagyň üstüne goýuşdyrmaly. Ýene bir zady ýatda saklaň: suwy öňki usulda we öňki ölçegde guýmaly: kişmiş (100g), burç, sarymsak ýaly goşmaça tagamlyklary, duruşde gowrulansoň tüwiden öň salmaly.
Kunji Ýagly Palaw
Künji ýagyny birkemsiz gyzdyrmaly. Ýüzüne çykan köpügi aýyryp, ýagy ta gyzyl renke gelýänçä ýakmaly. Soňra etdir käşirini, soganyny salyp, biraz gowurmyşlamaly. Tüwisini atyp, gaýnadyp, suwyny çekdiren soň, üstüni basyryp goýmaly. Taýyar bolanda ýaz salatyny-da palawyň ýany bilen saçaga äberseň, juda tagamly bolýar.
Guýruk Ýagly Palaw
Bişirilişi adaty palawlar ýaly. Tapawudy böleklere bölünen guýruk ýagy ilki özbaşdak, soňra dogralanan et bilen belikde gowrulýar.
Ýilikli Palaw
Munuň üçin ilki sygyr sünküniň ýiligini almaly (300g). Ýilik ýagyna gowurmyşlanan etin üstüne palawa gerekli önümleri atyp gowurmaly. Soňky prosesler adaty palawyňky ýaly.


text:
Penşenbe güni ynsan hukuklaryny goraýjy “Human Rights Watch” guramasy Siriýanyň režimini uruş jenaýatçylygynda aýyplap, beýanat ýaýratdy.
Hususan-da, “Human Rights Watch” guramasy mart aýynyň ahyrynda we aprel aýynyň başlarynda parahatçylyk barada gepleşik alnyp barylýan günleri Siriýanyň diňe Idlib prowinsiýasynyň özünde 95 sany parahat ýaşaýjynyň öldürilendigini aýdýar.
Hasabatda bu öldürilenleriň köpüsiniň ýörite guramaçylykly ýagdaýda öldürilendigi we käbirleriniň jaýlaryna snarýad oklary degip, ýumrulanda, ölendikleri aýdylýar.
Bu wakanyň fonunda penşenbe güni ýaragly oppozision söweşijileriň Aleppo prowinsiýasynda hökümetiň howpsuzlyk güýçleriniň 15 agzasyny öldürendikleri barada maglumat alyndy.


text:
Soh regiony Gyrgyzystanyň çäklerinde ýerleşýän we Özbegistana degişli kiçijik bir ýer. Ol 1991-nji ýylda Sowet Soýuzy dargaly bäri dartgynlylygyň we zorlugyň wagtal-wagtal tutaşýan ýeri bolup durýar. Şeýle ýagdaý geçen dynç günlerinde 5-6-njy ýanwarda ýene-de ýüze çykdy. Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy Soh regionynyň taryhyna we bu ýerdäki gapma-garşylyklara syn edýär.
Soh nädip döredi?
Özbegistanyň anklawy bolan Soh regiony Soh derýasynyň boýunda 350 kwadrat kilometr giňişlikde, Gyrgyzystanyň Batken welaýatynyň içinde ýerleşýär. 60 müň ilatly Sohuň daşyndaky gapma-garşylyklar Gyrgyzystan bilen Özbegistanyň arasynda ýüze çykýan bolsa-da, bu regionda täjikler we beýleki milletler ýaşaýarlar.
1955-nji ýylda esaslandyrylan anklawyň nähili ýagdaýda döredilenligi belli däl. Maglumatlaryň birinde Gyrgyzystanyň kommunistik baştutanynyň bu giňişligi özbek kärdeşi bilen kart oýnap utdurandygy gürrüň berilýär.
Sowet Soýuzy dargandan soň...
Postsowet döwründe Soh regiony wagtal-wagtal zorlugyň tutaşýan ýerine öwrüldi. 1991-nji ýylda Özbegistan we Gyrgyzystan garaşsyz bolansoň, bu iki ýurt Özbegistanyň Gyrgyzystanyň üstünden geçýän ýollardan peýdalanmagy barada ylalaşdy.
1999-njy ýylda Daşkent “Özbegistanyň yslam hereketi” atly yslamçy topar ýurtlaryň ikisine-de garşy çykyş etmek üçin Soh regionyny ulanýar diýen netijä geldi. Özbegistan bu regionda harbylarynyň sanyny artdyrdy we öz serhetlerinde minalap başlady.
Bişkek minalaryň gyrgyz territoriýasynda goýlandygyny aýdyp, özbek esgerleriniň serhediň iki tarapynda-da ýerli ýaşaýjylara azar berýändiklerini mälim etdi.
Parahat ýaşaýjylaryň birnäçesi minalardan heläk boldy ýa atylyp öldürildi.
2001-nji ýylyň ýanwar aýynda Özbegistan Gyrgyzystana akdyrýan tebigy gazyny kesdi we muny gazgeçirijidäki näsazlyklar bilen düşündirdi.
Bişkek bolsa Daşkendiň bu hereketi bilen Gyrgyzystana basyş edýändigini aýtdy we Özbegistanyň Soh regionyndan özbek-gyrgyz serhedine çenli 20 kwadrat kilometr ululykdaky gyrgyz giňişliginiň özbek tarapyna berilmegini isleýändigini yglan etdi.
2001-nji ýylda bu iki ýurt memoranduma gol çekipdi. Bu dokumentde Sohuň serhetleri kesgitlenýär we anklawyň Özbegistanyň territoriýasy bilen birleşdirilmeginiň “maksada laýykdygy” aýdylýar. Emma Bişkek Daşkendiň eýe bolmak isleýän gyrgyz giňişliklerine derek, umumy serhediň başga bir ýerinden teklip eden giňişligini şu çaka çenli kabul etmän gelýär. Gepleşikler formal taýdan dowam etdirilýär.
Gyrgyzystanda köpler bu memoranduma gol çekilmeginiň gyrgyz tarapynyň bähbitlerine ters gelýändigini aýtdylar.
Sohdaky ýagdaý ilata nähili täsir ýetirýär?
Häzirki wagtda Sohuň ýaşaýjylary Özbegistanyň beýleki künjeklerine gitmek üçin Gyrgyzystanyň üstünden, ýagny serhediň iki tarapynda ýerleşýän köp sanly barlag-geçiş nokatlaryndan geçmeli bolýarlar. Gyrgyz raýatlary hem Sohuň üstünden geçmeli bolanlarynda, şeýle kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar. Üstesine, olara minalaryň döredýän howpy abanýar.
Şeýle kynçylyklar garyp regionyň ykdysady ösüşine päsgelçilik döredýär. Soh regionynyň we onuň daşyndaky gyrgyz giňişliginiň ösüşi örän gowşak.
Ýerli resmiler ýerli senagatyň çökmegini, ýagny aýakgap fabriginiň we oba hojalyk önümlerini gaýtadan işleýän zawodyň ýapylmagyny, regiony Özbegistanyň beýleki ýerleri bilen birleşdirýän ýoluň çäklidigi bilen düşündirýärler.
Ýerli ykdysadyýet şaly we kartorşka ýaly oba hojalyk önümleriniň önümçiligine esaslanýar. Bu ýerdäki işsizlik ýaş adamlaryň gazanç üçin başga ýurtlara, ilkinji nobatda-da Orsýete gitmegine sebäp bolýar.
Soh anklawy bu regionda çözülmän galýan köp sanly problemalaryň biridir. Gyrgyzystanly akademik Leonid Bondarets ýurtlaryň döwlet serhetleriniň ilatyň etnik düzümine gabat gelmeýändigini belleýär. Onuň pikirine görä, etniki problemalaryň köpüsi islendik ýurduň içerki meselesiniň halkara konfliktine öwrülmegine itergi bermäge ukyply.


text:
Häzirki wagt Türkmenabat şäheriniň hususyýetçileri gyzgalaňly ýagdaýda öz dükanlarynyň depesindäki plakat-ýazgylaryny çalyşýarlar. Käbir dükanlar bolsa, öňkülerini aýryp täzesini oturdýançalar, häzirlikçe hiç hili ýazgysyz işleýärler.
Ozal hem ýerli häkimiýetleriň bu plakat-ýazgylarynyň daşky görnüşi boýunça goýan talaplary bardy. Ýöne indi talaplar has hem güýçlenene meňzeýär, ýerli häkimiýetleriň ýörite görkezmesine görä, indi ol plaktlar şol bir nusgada, diňe baýdagyň reňkinde, ýagny ýaşyl reňkde bolmaly diýlip talap edilýär.
Eýýäm ýarym aýdan gowrak wagt bäri Türkmenabat şäher häkimliginiň arhitektura bölüminiň gözegçiligindäki alnyp barylýan bu çäreleriň näme maksat bilen edilýändigi barada degişli hususyýetçilere düşündiriş berilmeýär.
Türkmenabadyň birinji mikroraýonynda hususy dükany bolan 35 ýaşlaryndaky hususyýetçi Babageldi öz ýanyna hem üç-dört günlükde şäher häkimliginiň işgärleriniň gelip, dükanyň depesindäki plakatlary çalyşmagy talap edendiklerini gürrüň berýär.
"Gündelik harytlary" dükanynyň çalyşdyrylan plakaty
Babageldi “Ilkibaşda dakyp goýan plakatymy aýyrmaly diýdiler. Onuň reňki gök, ýüzünde bolsa her hili goşmaça suratlaryň bardygyny, bularyň täze plakatlarda bolmaly däldigini tabşyryp gitdiler” diýýär.
Bu talap bilen ylalaşman, plakat-ýazgylary täzelemekden boýun gaçyrmakçy bolan biznesmenlere ýerli resmileriň “goşmaça çäreleriň görüljekdigini” duýduryp, dilden haýbat atandyklary aýdylýar.
“Soňra bolsa ikinji gezek gelip, gök reňkdäki plakaty hem aýyr diýenlerinde, men aýyrmakçy däldigimi aýtdym. Ýöne maňa sen aýyrmasaň bolmaz, ýogsam seniň dükanyňa başga çäre göreris diýip gitdiler” diýip, Babageldi Azatlyk Radiosyna beren gürrüňinde aýdýar.
Salgyt töleýji hususyýetçileriň bu çäreden nägile bolmaklarynyň bir sebäbi dükanlaryň plakat-ýazgylaryny biznesmenleriň öz hasaplaryna, öz serişdelerine çalyşmalydygy bilen bagly. Olar dükanlaryň, hususy söwda nokatlarynyň we hususy kärhanalaryň atlaryny hem hödürleýän hyzmatlaryny görkezýän bu plakat-ýazgylaryň harajatyny özleriniň çekýändiklerini, ol harajatlary bolsa, ölçegine görä üýtgäp, iň arzanynyň 200 manat töweregi bolýandygyny gürrüň berýärler.
“Indi näme etjegimi bilemok, bular hususy biznese kömek bermegiň deregine her tarapdan gysyp gelýärler. Biz-ä bizar bolduk, hususy biznesi ýöretmez ýaly boldy” diýip, Görögly köçesiniň ugrunda hususy naharhana işledýän Aman aga gürrüň berýär.
Foto studiýanyň hem plakaty çalyşdyrylypdyr
Talap edilýän plakat-ýazgylaryň daşky görnüşi barada aýdylanda, olar ozalky bar bolan bildiriş tagtalaryndan onçakly uly tapawut hem etmeýär. Başda belleýşimiz ýaly, esasy şert olar ýaşyl bolmaly.
Azyk harytlary dükanlarynyň täzelenen plakat görnüşli atlaryndaky girizilen üýtgeşiklikleriň biri hem dükanyň adynyň ýanynda, ozalkysy ýaly, onuň satýan harytlarynyň nämelerdigini görkezýän ýazgy ýok. Meselem, olarda indi “azyk harytlary” diýen ýazgy ýok. Ýöne welin ýazgynyň deregine her hili azyk harytlarynyň suratlary bar. Ýa bolmasa diňe ýaşyl fonda azyk harytlary diýip ýazylypdyr.
Beýleki tarapdan bolsa, naharhanalaryň atlarynyň ýazgylaryna bildirilýän talap azyk harytlary dükanlaryndan edilýän talapdan düýbünden tapawutly. Bu ýerde hemme zat tersine diýse-de boljak, ýagny olaryň atlaryndaky ýazgylarda naharlaryň suraty çekilen bolsa, onda plakat-ýazgylardan şol suratlaryň aýrylmagyny talap edýärler.
Hususyýetçileriň öz işlerine hökümetiň goşulmagyndan närazylygy bilen bir hatarda, ýerli ýaşaýjylaryň arasynda degişli dükandyr-naharhanalaryň bildirişleriniň birsydyrgyn bolmagyna gowy baha berýärlerem bar.
"Azyk önümleri" dükanynyň depesindäki täze plakat
Şäheriň birinji mikroraýonynda ýaşaýan 25 ýaşlaryndaky Rahmediň aýtmagyna görä, plakatlaryň şol bir nusgada bolmagy, şähere belli bir derejede estetiki gözellik, yzygiderlilik berýär.
Rahmet: “Maň-a, dogrusy, onçakly tapawut hem edip duranok. Emma olaryň ählisi bir tertipde bolsa, bulam-bujarlyk bolmasa, göze has ýakymly görüläýjek ýaly” diýýär.
Hususyýetçileriň arasynda agzalýan plakat-ýazgylarynyň çalşylmagy şu ýylyň oktýabrynda bu ýerde geçiriljek ýaşulular maslahatyna görülýän taýýarlyklaryň bir bölegidir diýen pikiriň döreýändigini aýtsa bolar.


text:
Ýaponiýanyň “Fukusimo-Daici” AES-da zeper ýeten reaktorlaryň depesinde ak tüsse hem bug peýda boldy.
Ýerli köpçülikleýin habar serişdeleriniň maglumatyna görä, bu ýerde gürrüň ikinji we üçünji energobloklar barasynda barýar.
AES-i sowatmak hem energiýa bermesini dikeltmek üçin deniz suwuny guýmak işi ýene-de togtadylypdyr.
Atom energiýasy boýunça halkara agentligiň baştutany Ýukiýa Amano “Fukusimo-Daiçi” AES-de ýagdaýyň juda çylşyrym bolup galýandygyny, ýöne krizisiň ýeňlip geçiljegine ynanýandygyny aýtdy.


text:
Ýekşenbe güni Türkiýä baran Ysraýylyň goranmak ministri Ehud Barak Türkiýäniň daşary işler ministri Ahmet Dawutoglu bilen gepleşik geçirdi. Şeýle-de ol şu gün ýurduň goranmak ministri Weçdi Gonul bilenem duşuşar diýlip garaşylýar.
Ysraýylyň döwlet radiosy bu sapardaky gepleşiklerde esasan Ysraýylyň Türkiýä ýarag satmak meselesi bilen baglanyşykly meseleleriň ara alnyp maslahatlaşyljakdygyny habar berýär.
Ehud Baragyň Türkiýä edýän bu sapary Ysraýyl bilen Türkiýäniň arasynda ýüze çykan soňky dawalardan bäri ilkinji gezek ysraýyl resmisiniň Türkiýä gurnan ýokary derejeli sapary hökmünde alamatlandy.
Dogry bir ýyl mundan ozal Palestinanyň Gaza Sektorynda Ysraýylyň geçiren harby hereketlerini Türkiýäniň premýer-ministriniň berk ýazgaryp çykyş etmeginden soň, bu iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklarda belli bir dartgynlylyk döräpdi.


text:
Hataýyň günortasynda bir feýerwerk zawodynda bolan partlamada 11 adam ölüp, 17 adam ýaralandy.
Döwlet mediasy anna güni Guaňsi awtonom regionyndaky zawodda partlama bolandygyny habar berdi. Sinhua habarlar gullugy pidalaryň köpüsiniň zawodda işleýän aýal işgärler bolandygyny aýtdy.
Bu ýangyn bilen bagly iki biznesmen tussag astyna alyndy. Emma ýangyna nämäniň sebäp bolandygy bada-bat bilinmedi.
Fewral aýynda merkezi Hytaýda feýerwerk getirýän ýük maşynynyň partlamagy netijesinde 11 adam ölüp, uly ýoluň üstündäki köpri ýykylypdy.


text:
Liwiýanyň häkimiýetleri NATO-nyň ýaranlyk güýçlerini 85 sany asuda ýaşaýjyny öldürenlikde aýyplaýar.
Liwiýa häkimiýetleriniň wekili Musa Ibrahimiň aýtmagyna görä, 9-njy awgustda Zliten şäheriniň golaýynda ýerleşýän bir oba NATO-nyň ýaranlyk güýçleri howa arkaly hüjüm edip, bu obany raketa okuna tutupdyr.
Liwiýa resmileri heläk bolanlaryň arasynda 30 sany çaganyň bardygyny aýdýarlar.
NATO-yň ýaranlyk güýçleri bu mesele bilen bagly beýanat etmedi.
Kaddafiniň hökümeti şu ýylyň mart aýyndan bäri NATO-nyň ýaranlyk güýçleriniň howa hüjümleri netijesinde ýüzlerçe asuda ýaşaýjynyň heläk bolandygyny aýdýar. Emma bu maglumatlar garaşsyz çeşmeler tarapyndan tassyklanmady.


text:
Ysraýylyň premýer-ministri Benjamin Netenýahu şu gün dört günlük resmi sapar bilen Ýewropa barýar. Onuň ýewropaly wekiller bilen geçirjek duşuşyklarynda umuman Ysraýlyň Palastinada ýewreýleriň täze ýaşaýş jaýlaryny gurmak meselesi barada pikir alyşmagyna garaşylýar.
Netnýahu Londonda Britanýanyň premýer-ministri Gordon Brown we ABŞ-nyň ýakyn gündogar boýunça ýörite wekili Jorj Mişel bilen duşuşar.
Çarşenbe güni bolsa onuň Germanýa sapar edip, şol ýerde kansler Angela Merkel bilen pikir alyşmagyna garaşylýar.
Waşington Palastinanyň Iýurdan derýasynyň günbatar kenarynda ýerleşýän regionunda täze ýewreý ýaşaýyş jaýlaryny gurmagy bes etmeginiň, Palastina bilen Ysraýylyň arasynda parahatçylyk boýunça gepleşikleriň gaýtadan başlanmagyna badalga berip biljekdigini aýdyp gelýär.
Germanýa bilen Britanýa hem ABŞ-nyň bu talabyny goldaýan ýurtlardyr. Netenyahunyň ýewropaly ýolbaşçylar bilen geçirjek duşuşyklarynda Eýranyň ýadro programasy barada hem pikir alyşylmagyna garaşylýar.


text:
Pop Fransisiň ABŞ-nyň demokratlardan prezidentlige kandidaty Berni Sanders bilen duşuşandygy aýdylýar.
Sanders AP habar gullugyna özüniň 16-njy aprelde Watikanda rim papasy bilen duşuşandygyny aýdypdyr.
Bu duşuşyga gatnaşan adam hem «Roýters» habar gullugyna şeýle duşuşygyň bolandygyny tassyklady. Sanders AP gullugyna bu duşuygyň pop Gresiýanyň Lesbos adasyna bir günlük sapara ugramazyndan öň bolandygyny gürrüň berdi.
Ol bu gysga duşuşyga öz aýalynyň hem gatnaşandygyny we pop bilen görüşmegiň özleri üçin uly hormat bolandygyny, şeýle-de pop Fransisiň diňe şu günki dünýäniň däl, eýsem häzirki zamanyň adatdan daşary şahsyýetleriniň biridigini aýtdy.


text:
Moldowanyň paýtagty Kişinýewde müňlerçe adam ýurduň Rumyniýa bilen birleşdirilmegine goldaw bildirip, ýörişe çykdy.
Guramaçy, «Aksiýa 2012» topary 16-njy maýdaky demonstrasiýa 20 müň adamyň gatnaşandygyny aýdýar.
Polisiýa olaryň sanynyň 5 müň bolandygyny aýtdy. Protestçiler ýurtdaky sosial problemalary çözmegiň ýeke-täk çakalgasy ÝB agzasy bolan Rumyniýa bilen birleşmekde diýýärler.
Guramaçylar bu çäräni Bessarabiýanyň Orsýet imperiýasy tarapyndan basylyp alynmagynyň 203-nji ýyl dönümine gabatladylar.
Moldowa bilen Rumyniýa ýakyn gatnaşyk saklaýar, pikir soraşlyklar moldowanlaryň 10 prosentden 20 prosente çenlisiniň birleşmegi goldaýandygyny görkezýär.


text:
Ysraýylyň daşary işler ministri ýekşenbe güni “eger BMG Palestinanyň döwletliligini tassyklasa, munuň netijesi erbet bolar” diýdi.
Awigdor Liberman ysraýyl radiosynda gürläp, Palestinanyň döwletlilik talabyna Howpsuzlyk geňeşi ýa Baş Assambleýa tarapyndan islendik baş atma “şübhesiz Ysraýylyň reaksiýasyny döreder” diýdi.
Müsür we Ispaniýa şenbe güni Baş Assambleýanyň sessiýasynda eden çykyşlarynda Palestinanyň döwletlilik talabyny goldadylar.
Palestinanyň prezidenti Mahmud Abbas anna güni Baş Assambleýadan BMG-niň doly agzalygyny formal taýdan talap etdi. BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi bu arzany birinji gün ara alyp maslahatlaşmaly.


text:
Ukrainada oppozisiýanyň geçen aýda bolan parlament saýlawlarynyň seslerini bölekleýin gaýtadan sanamagy talap etmegi bilen syýasy dartgynlylyk ýokary galýar.
Oppozisiýa saýlaw resmilerini 28-nji oktýabrda geçen saýlawlary Wiktor Ýanukowiçiň dolandyryjy partiýasynyň haýryna galplaşdyrmakda aýyplaýar.
Oppozisiýa liderleri duşenbe güni agşam Kiýewde saýlaw resmileriniň 13 saýlaw etrabynda sesleri gaýtadan sanamaklaryny talap etdiler. Saýlaw resmileri şol etraplaryň bäşisinde ses berişligi gaýtadan geçirmegi teklip etdiler.
Birleşen oppozisiýanyň lideri Arseniý Ýatsenýuk bu teklibi ret etdi we oppozisiýanyň gaýtadan ses berilmegini däl, gaýtadan ses sanalmagyny isleýändigini aýtdy.
Merkezi saýlaw komissiýasynyň daş işiginde 1500 çemesi oppozisiýa tarapdary demonstrasiýa geçirdi.


text:
Azatlyk Radiosy: Jenap Olsson, siz ýakynda günbatarly delegasiýa bilen Türkmenistana sapar etdiňiz. Türkmen resmileri bilen geçiren gepleşikleriňiziň gün tertibi nämelerden ybarat boldy?
Hans Olsson:
Bu delegasiýa ÝB-niň “Üçlük” ýagny “Troýka” delegasiýasydy we düzüminde bileleşigiň prezidentligi, täze prezidentligi, kommissiýasy we geňeşligiň sekretarlygy bardy.
Gepleşiklerimiziň gün tertibi örän köp meseleleri öz içine aldy. Türkmenistandaky içerki gatnaşyklar we özgerişlikler, ÝB-Türkmenistan gatnaşyklary, ÝB-niň strategiýasynyň durmuşa geçirilişi, regional meseleler, energiýa we adam hukuklary. Garaz, gepleşikler giň gerimde geçirildi. Azatlyk Radiosy: Soňky wagtlar Türkmenistan ÝB bilen gatnaşyklaryny has hem giňeltmäge isleg bildirýändigini görkezdi. Türkmenistanyň prezidentiniň ÝB boýunça çykyşlaryny, beýanatlaryny, her bir aýdan sözüni halkara media we ekspertler ýakyndan yzarlaýarlar. Gatnaşyklaryň geljegi boýunça eskpertleriň arasynda dürli garaýyşlar bar.
ÝB-niň Şwed prezidentliginiň Merkezi Aziýa boýunça ilçisi hökmünde gatnaşyklaryň geçmişine, häzirki ýagdaýyna we geljegine nähili baha berýärsiňiz?
Hans Olsson:
Türkmenistandaky häzirki syýasy liderligiň daşarky dünýä bilen gatnaşyk açmaga isleg bildirýändigi aýdyň.
Türkmenistandaky öňki režimiň köp halatlarda öran ýapyk syýasat alyp barandygy we öz-özüni daşarky dünýäden çetleşdirendigi gizlin zat däl.
Türkmenistanyň dünýäniň beýleki döwletleri bilen, guramalar bilen, esasan hem ÝHHG bilen gatnaşyklaryny giňeltmäge has güýçli isleg bildirýändigini görýäris. Meniň pikirimçe, bu ugurlar boýunça tapgyrlaýyn öňe gidişlikleri göreris. Umuman aýdanymyzda, Türkmenistan ÝB we bileleşigiň agza döwletleri, ABŞ we daşarky dünýä bilen has içgin gatnaşyklary ýola goýmagy örän isleýändigini görkezdi. Azatlyk Radiosy: Jenap ilçi, Türkmenistandaky adam hukuklarynyň ýagdaýy uzak wagtdan bäri Ýewropanyň institutlarynyň, guramalarynyň we halkara medianyň gün tertibinde dur. Bu ynjyk mesele boýunça Ýewropaly resmiler Türkmenistan bilen örän seresap syýasat alyp barmaga synanyşýarlar. Emma Ýewropanyň guramalary bileleşigiň daşarky syýasatynyň bir bölegi bolup durýar.
Türkmenistanda adam hukuklarynyň ýagdaýy, iň bolmanda ýurda girip-çykmak gadagançylygynyň aradan aýrylmagy ýa-da metbugatyň üstünden gözegçiligiň gowşadylmagyny gazanmak ýaly belli meseleler boýunça ÝB-niň Şwed prezidentliginiň ýörite programmasy barmy?
Hans Olsson:
Elbetde, ÝB Türkmen häkimiýetleri bilen gepleşikleriniň ählisinde adam hukuklary meselesini gozgaýar. Biz häzirki wagtda adam hukuklary boýunça Türkmenistan bilen dialogy ýola goýduk. Bu ugur boýunça iň soňky duşuşyk şu ýylyň iýun aýynda bolup geçdi. Şol duşuşykda türkmen tarapynyň resmileri halkara adam hukuklary standartlaryna bagly bolup galjakdyklaryny we bu ugur boýunça milli kanunçylygy özgertmek üçin alyp barýan işlerini dowam etdirjekdiklerini ýene-de bir gezek tassykladylar.
Biz hem öz gezegimizde ÝB hökmünde şol prosese goldaw bermäge we goşant goşmaga taýýar. Şu mesele boýunça beýleki guramalaryň, esasan hem ÝHHG-niň öräň uly tejribesiniň bardygyny bilýärin. Şwed prezidentliginiň adam hukuklary boýunça ýörite türgenleşdiriji programmasy ýok. Ýöne ýaňy belläp geçişim ýaly, adam hukuklaryna degişli çäreler ÝB-niň Merkezi Aziýa boýunça strategiýasynyň bir bölegidir. Şol sebäpli biz öz strategiýamyzy durmuşa geçirenimizide, elbetde, adam hukuklarynyň üstünde hem işleýäris. Azatlyk Radiosy: Jenap Olsson, uzak wagtdan bäri planlaşdyrylyp gelýän “Nabukko” proýektiniň Şwed prezidentligi döwtründe durmuşa geçiriljekdigi babatda nähilidir bir yşarat görýärsiňizmi?
Hans Olsson:
Bu proýekt durmuşa geçirilmezinden öň çözülmeli birnäçe meseleler bar. Ýagny, tehniki, maliýe we üpjünçilik meseleleri ýatyr. “Nabukko” diýseň uly proýekt. Men biziň ÝB-ne prezidentlik edýän döwrümizde turbalaryň goýlup başlanjakdygyna garaşmaýaryn. Emma şuny bilýäris, bu proýekte gyzyklanma bildirýän taraplaryň arasynda taýyarlyklar dowam edýär. Azatlyk Radiosy: Meniň soňky soragym, geçen hepde Türkmenistan Hazar deňzinde harby-deňiz bazasyny gurmagy planlaşdyrýanlygyny yglan etdi. Käbir ekspertler bu ýagdaýyň “Nabukko” proýekti üçin uly päsgelçilik döredip biljekdigini aýdýarlar. Şol baza boýunça siziň garaýyşlaryňyz nähili?
Hans Olsson:
Mende bu barada giňişleýin maglumat ýok. Ýöne bir zady unutmaly däl. Tebigy gaz Türkmenistanyň esasy eksport mallarynyň biri. Tebigy gazyň ekportyny kynlaşdyrjak islendik hereketden ýa-da çärelerden türkmen häkimiýetleriniň daşda durjakdygyna men doly ynanýaryn.


text:
Eýranly ýadro alymy Masud Ali Muhammedi öldürenlikde aýyplanan Mejit Jamali Faşi iň ýokary jeza – ölüm jezasyna höküm edildi. Bu barada IRNA habar gullugy Eýranyň baş prokuroryna salgylanyp, maglumat berdi.
Alym Masud Ali Muhammedi geçen ýylyň ýanwarynda öýüniň golaýynda bolan partlamada ölüpdi. Eýranyň häkimiýetleri lomaý pul alan Mejit Jamali Faşiniň Ysraýylyň aňtaw gullugy “Mossadyň” tabşyrygy boýunça hereket edendigini aýdýarlar.
Sud bir hepdeden az wagt dowam edipdir. Faşi 20 günüň içinde suduň hökümine garşy arz edip bilýär.


text:
Türkmenistanda prezident Berdimuhamedowyň döwlet başyna geçmegi bilen, öňki prezident Nyýazowyň döwründe ýatyrylan pensiýalar gaýtadan dikeldildi. Emma käbir ýaşaýjylar özleriniň pensiýalarynyň döwlet tarapyndan az möçberde kesgitlenendiginden şikaýat edýärler.
Lebap welaýatynyň Garabekewül etrabyndan pensioner ene Zeýnep hem, zähmet çeken günleriniň hasaba alynmandygyny we iş stažynyň ýitendigini aýdýar. 60 ýaşyndaky Zeýnep ene bilen Azatlyk Radiosynyň habarçysy Soltan Açylowa söhbetdeş boldy. Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Biziň türgenlerimiz türkmen göreşi boýunça II dünýä çempionatynda we guşakly göreş boýunça dünýäniň Kubogy ugrunda Russiýa Federasiýasynyň Orenburg şäherinde geçirilen ýaryşlarda uly üstünlik gazandylar. Netijede, Türkmenistanyň ýokary sport gazananlarynyň gaznasyna onlarça medal goşuldy, olaryň 18-si altyn, 15-si kümüş we 7-si bürünç medallardyr. Bu bolsa biziň ýygyndy toparymyza umumy hasapda birinji orny üpjün etdi.
Bäş günüň dowamynda geçirilen dünýä derejeli ýaryşlara 30-a golaý ýurtdan – Finlandiýadan, Hindistandan, Kongo Demokratik Respublikasyndan, Azerbaýjandan, Gazagystandan, Gyrgyzystandan we beýlekilerden 160-dan gowrak türgen gatnaşdy.
Türkmen milli göreşi boýunça dünýäniň birinjiligi ilkinji gezek Bütindünýä göreş federasiýasynyň howandarlygynda guraldy. Ştab-kwartirasy türkmen paýtagtynda ýerleşýän we geçen aýda döredilen bu sport guramasy Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk işlerini has-da güýçlendirmäge ýardam berer.
Mälim bolşy ýaly, 2017-nji ýylda Aşgabadyň Olimpiýa şäherjiginde geçiriljek yklym derejeli toplumlaýyn ýaryşlaryň maksatnamasyna türkmen göreşi hem girýär. Şol sebäpli hem bu federasiýanyň döredilmegi göreşiň bu görnüşiniň halkara sport giňişliginde has okgunly ösdürilmegine, şeýle hem beýleki ýurtlaryň guşakly göreş boýunça sport guramalary bilen dostlukly gatnaşyklary ýola goýmaga oňyn täsir eder. Göreş boýunça Orenburgda geçirilen ikinji dünýä çempionaty munuň aýdyň subutnamasydyr.
Biziň pälwanlarymyzyň artykmaçlyklary mese-mälim boldy, agram derejeleriniň köpüsi boýunça jemleýji bäsleşiklerde diňe türkmenistanlylar çykyş etdiler. 57 kilograma çenli agram derejede Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Merkezi sport klubunyň wekili Tirkişgeldi Aýazow aýgytlaýjy tutluşykda ildeşimiz Şatlyk Myradowdan üstün çykdy.
Şeýle hem Ysmail Orazow we Şatlyk Jumanazarow (62 kg çenli), Hangeldi Allakow we Jangeldi Medow (68 kg çenli), Derýa Abdyýew we Bäşim Orazow (75 kg çenli), Öwezgeldi Berdiýew we Seýdi Batyrow (90 kg çenli), Rejepaly Orazalyýew we Myrat Jumaýew (100 kg-dan ýokary) agram derejelerinde degişlilikde birinji we ikinji orunlary eýelediler.
Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň talyby Pirguly Gurbandurdyýew (82 kg çenli) toparymyza ýene bir altyn medal getirdi. 100 kg çenli agram derejede biziň türgenlerimiz Altymuhammet Ýegenow kümüş we Wepa Orazmyradow bürünç medallara eýe boldular.
Türkmenistanyň ýygyndy toparynda çykyş edýän zenanlar hem uly üstünlik gazandylar. Lebap welaýatyndan Londonda geçirilen Olimpiada—2012-ä gatnaşyjy Gülnar Haýtbaýewa 63 kilograma çenli agram derejede ildeşimiz Dinara Hallyýewadan üstün çykyp, birinji orny eýeledi. 70 kilograma çenli agram derejede çykyş eden Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň talyby Rano Uzakowa hem toparymyza ýene bir altyn medal getirdi.
Zarina Abdyrahmanowa (58 kg çenli) we Şirin Kubaýewa (77 kg-dan ýokary) kümüş medallara eýe boldular. Laçyn Badaglyýewa (52 kg çenli), Zöhre Madraimowa (58 kg çenli) we Jahan Muhammedowa (77 kg çenli) üçünji orunlara mynasyp boldular.
Umumy hasapda göreş boýunça II dünýä çempionatynda türkmen türgenleri dokuz gezek ýeňiji boldular, on gezek ikinji orny we dört gezek hem üçünji orunlary eýelediler.
Guşakly göreş boýunça dünýäniň Kubogy ugrundaky ýaryşlarda hem biziň ildeşlerimiz oňat netijeleri gazandylar. Şunda Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň wekilleri dokuz gezek birinji orny eýelediler. Mundan başga-da, olar 5 kümüş we 3 bürünç medala mynasyp boldular. Göreşiň üç ugry – nusgawy we erkin görnüşi boýunça biziň toparymyz erkekleriň arasynda we erkin görnüşde zenanlaryň arasynda ýaryşlaryň baş baýragyna eýe boldular.
Türkmenistanlylar üçin göreşiň nusgawy ugry boýunça geçirilen bäsleşikler has-da netijeli boldy. Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň talyplary Medet Hallygurbanow (62 kg çenli), Annamuhammet Amanow (75 kg çenli), Altymuhammet Ýegenow (100 kg çenli), Türkmenabadyň (Lebap welaýaty) 7-nji sport mekdebiniň tälimçisi Gylyç Jumaýew (90 kg çenli) altyn medala mynasyp boldular. Döwran Ýaýlymow (82 kg çenli) kümüş we Atamyrat Orazsähedow (68 kg çenli) bürünç medala eýe boldular.
Guşakly göreşiň erkin görnüşi boýunça hem türkmenistanlylar alty baýrakly orny aldylar. Olaryň ikisi altyn medaldyr, olar Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň işgäri Begenç Ýagmyrowa (62 kg çenli) we Milli sport we syýahatçylyk institutynyň talyby Rejepaly Orazalyýewe (100 kg-dan ýokary) gowşuryldy. Mekangeldi Berdiýew (68 kg çenli), Seýdi Batyrow (90 kg çenli) we Öwezgeldi Berdiýew (100 kg çenli) ikinji, Derýa Abdyýew (75 kg çenli) üçünji orunlary eýelediler.
Zenanlaryň arasynda Laçyn Badaglyýewa (52 kg çenli), Gülnar Haýtbaýewa (66 kg çenli) we Rano Uzakowa (76 kg çenli) birinji orunlary eýelediler. Zöhre Madraimowa 58 kg çenli agram derejede jemleýji tutluşykda bäsdeşinden asgyn geldi, Jahan Muhammedowa bolsa (76 kg çenli) bürünç medala eýe boldy.
Türkmen türgenleriniň Orenburgda gazanan bu gezekki uly ýeňşi, sözüň doly manysynda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça geçen ýylyň noýabr aýynda Aşgabatda guralan göreş boýunça dünýäniň birinji çempionatynda we guşakly göreş boýunça dünýäniň 12-nji çempionatynda gazanan üstünlikleriniň özboluşly gaýtalanmasy boldy. Mundan başga-da, biziň türgenlerimiz mynasyp bolan altyn medallarynyň görkezijisi boýunça netijäni ýokarlandyrdylar: 2014-nji ýylda olar 16 medal alan bolsalar, bu gezek bu görkeziji 18-e ýetirildi.
Munuň özi guşakly göreş boýunça türkmen pälwanlarynyň yzygiderli kämilleşýändiklerini görkezýär hem-de Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça 2017-nji ýylda geçiriljek V Aziýa oýunlarynda umumy toparlaýyn hasapda olaryň öňdeligi eýelejekdiklerine ynanmaga esas döredýär.


text:
Türkmen Döwlet Habarlar gullugynyň çap eden maglumatyna görä, prezident Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejad düýn telefon arkaly söhbetdeş boldy.
Habarlardan mälim bolşuna görä, Berdimuhamedow Ahmedinejady ýurduň baştutanlygyna gaýtadan saylanmagy bilen gutlap, bu iki ýurduň dostlukly aragatnaşygynyň mundan beýläk hem dowam etjekdigine ynam bildirdi.
Şol gepleşikleriň dowamynda aýratynam bu iki ýurduň arasynda bileleşip amala aşyrylýan uly proýektleriň ähmiýeti barada hem durlup geçildi.
Prezident Berdimuhamedow şeýle proýektler barada gürrüň etmek bilen Türkmenistandan Eýrana gaz akdyrjak Döwletabad-Sarahs-Hangyran proýektiniň gurluşuguny muňa mysal hökmünde görkezdi.
Şol bir wagtyň özünde türkmen prezidenti bu gurluşuk bilen bagly dekabaryň ortalarynda geçirilmegi planlaşdyrylýan dabara Ahmedinejady gatnaşmaga çagyrypdyr. Eýran ýolbaşçysynyň bu çakylygy kabul edendigi aýdylýar.