text:
Täjigistanyň ýokary kazyýeti 8-nji iýulda özüni ýasama (toslama) "pygamber" diýip yglan eden Saidmahdihon Sattorow hakynda karar kabul etdi. Ol etmişli we günäli hasaplanyp 16 ýyl azatlykdan mahrum edildi.
"Şyh Temuryň" aklawçysy Mawludhon Salihow Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda sud işine Duşenbäniň 1-nji nomerli zyndanynda ýapyk ýagdaýda garalandygyny aýdypdyr. Şeýle karar, 30-njy iýunda döwlet garalawjysy Dilafruz Ismoilowyň kazyýetden suduň Saidmahdihon Sattorowy 18 ýyl möhlet bilen azatlykdan mahrum etmek jezasyny bermegi sorandan soň, kabul edildi.
"Şaýh Temur" lakamy bilen meşhurlyk gazanan Saidmahdihon Sattorow, 7-nji iýulda kazyýet özüne ahyrky sözüni aýtmaga mümkinçilik berende, özüniň garrylygynyň göz öňünde tutulyp, azatlyga goýberilmegini sorapdyr. Galyberse-de, Saidmahdihon Sattorow suddaky ahyrky sözünde "şaýatlara özi tarapyndan hiç hili haýbat atylmasa-da, basyş edilmese-de, suda çagyrylan şaýatlaryň hiç biriniň özüne ýöňkelen günäleri tassyklamandygyny aýdýar”.
Saidmahdihon Sattorow şol sanda özüniň illeriň mülklerini basyp alandygy baradaky aýyplamalaryň hem hiç hili fakta esaslanmaýandygyny belläpdir. Sud mahalynda ol şeýle sowal hem beripdir: "Täjigistanda 1978-nji we 1979-njy ýyllarda nirede mülkleriň bahasy 150 müň dollar bolupdyr?". Soňra-da ol kazyýetden, "özüniň garrylygyny göz öňünde tutup, özüni azat etmegi" sorapdyr.
Tursunzade etrabynyň 65 ýaşyndaky ýaşaýjysy Saidmahdihon Sattorow geçen ýylyň 16-njy fewralynda baş kazyýetiň buýrugy esasynda tussag edilipdir.
Saidmahdihon Sattorow özi barada ýarym sagatlyk film görkezilenden 10 gün geçensoň tussag edilipdir. Ol filmi döwlet howpsuzlyk gullugynyň düşürendigi öňe sürülýär.
Filmde gürrüň berlşine görä, 65 ýaşyndaky ruhanynyň ýedi sany aýaly bar. Ol 2012-nji ýylda öz "Temur" diýen adyny "Saidmahdihon" görnüşinde üýtgedipdir. 2011-nji ýylyň ahyrynda we 2012-nji ýylyň başlarynda ol özüni ahyrzamanyň mesihi "Ymam Mehdi" diýip yglan edipdir. Filmiň esasyny goýanlar "Şyh Temury" "dini aldawçylykda" aýyplaýarlar we onuň göreldesine eýerýänleriň-de gök atynjaly gezýändiklerine ünsi çekýärler.
Filmde gürrüň berlşine görä, Sattorow we onuň tarapdarlary öz alyp baran işleri bilen ýüzlerçe adamy aldap, olaryň arkasyndan özlerine ullakan baýlyk edinipdirler, özlerine eşretli durmuş şertlerini döredipdirler. Filmde şeýle-de ryhy näsazlyklary bejerýändigi aýdylan "Şyh Temuryň" aýallaryndan biri görkezilipdir.
Saidmahdihon Sattorow 1950-nji ýylda Bahdat şäherinde doglan. Soň ol Gisar jülgesine göçüpdir we Tursunzade etrabynyň Asbob atly obasynda ýaşapdyr. Häkimýetleriň tassyklamagyna görä, onuň şol bir wagtyň özünde Şahrinaw we Gisar etraplarynda hem öýleri we aýallary bar.


c: text/html

text:
Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şarif ýurduň günorta-günbataryna, Arap deňzindäki Gwadar portuna täze söwda işiniň başlangyjyny bellemäge geldi.
Hytaýyň demirgazyk-günbatar Sinjiaň regionyndan gaýdýan ýoly ulanan ýük maşynlarynyň ilkinji harytly kerweni Gwadara 12-nji noýabrda geldi.
Hytaý gämileri Hytaý tarapyndan Ýakyn Gündogar we Afrika ýurtlaryna ýük ugratmak üçin maliýeleşdirilen portda taýýar bolup durdy.
Şarif 13-nji noýabrdaky açylyş dabarasynda sözlän sözünde daşary ýurt maýadarlarynyň bu porty ulanyp, halkara söwdasynyň gerimini giňeltmegi üçinöz ýurdunyň mümkin bolan iň gowy howpsuzlyk çärelerini görjekdigini aýtdy.
Bu port Bulujystan welaýatynda, öten agşam bir sopy öwlüýäsinde 50 adamyň öldürilen ýerinde ýerleşýär. Bu hüjümiň jogapkärçiligini «Yslam döwleti» topary öz üstüne aldy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistan bir geň ýer. Köp adam bu ýerdäki hökümetiň metbugata o diýen dost däldigini bilýär, emma käbir halatlarda sosial meseleler barada ýazmak bolýar, hususan-da bu käbir gowulaşmalaryň göze ilýän mahaly mümkin.
Elbetde, Türkmenistandan habar, maglumat bermek meselesinde kabul ederlik we kabul ederlik däl ýagdaýlaryň arasyndaky çyzygyň nireden çekilendigini hiç kim anyk aýdyp bilmeýär. Onsoň muny köplenç diňe habar, maglumat bermäge synanmak arkaly, ýagny şol habary beren wagtyň polisiýanyň ýa-da howpsuzlyk gulluklarynyň goşulyp-goşulmazlygy bilen bilip bolýar.
Türkmenistandan yzydirer ýagdaýda habar berip bilýän metbugat guramasynyň kän däldigi dogry. RFE/RL-iň «Azatlyk» radiosy diýip bilinýän Türkmen gullugy bolsa ýurt içinden yzygiderli habar berýär we golaýda onuň habarçylary,, bir säwlik bilen, ýurt içinden maglumat çykarmagyň çäk-çelgileriniň üstüni açdylar.
Aýdyň bolmadyk sebäplere görä, türkmen hökümeti golaýda elin etiň, hususan-da sygyr we goýun etiniň her kilosynyň bahasyny 12 manatdan geçirmezlik barada buýruk berdi we ony ýurduň bazarlarynda we dükanlaryndan giňden elýeterli etdi.
Bu waka BMG-niň Türkmenistana «bitarap ýurt» diýen resmi durumy beren wagtynyň ýyl dönümine we Täze ýyl baýramçylygynyň öň ýanlaryna gabat geldi.
Görlüp oturylsa, ýurtda adatça elin et tapmak kyn eken we bu ýagdaý adamlaryň, tapylýan wagty, elin et satyn almak üçin uzyn nobatlara durmagyna alyp geldi. Onsoň ol eti her alyja, etiň satylýan regionyndaky ýagdaýyna görä, näçe mukdarda, ýagny bir wagtyň özünde iki-bäş kilogram aralygynda satmak boýunça hem çäklendirme girizildi.
«Mir» bazaryndaky ýagdaýdan peýdalanmaga howluganlaryň arasynda Azatlygyň habarçysy Soltan Açylowa hem bardy. Emma et nobatynyň uzynlygy 13-nji dekabryň ir säherinde, sagat 9-da hem esli ýere ýetýärdi. Ýöne muňa garamazdan, elin, ýagny adatdakydan arzan bahadan doňdurylmadyk et aljak adamlaryň keýpi kökdi.
Açylowa adamlaryň et üçin uzyn nobata durşy, et satyn alyşlary barada maglumat, habar taýýarlamak mümkinçiligini görýär. Emma ol bu nobatdan surat almaga başlaýar welin, özüniň aýtmagyna görä, «birden raýat eşikli bäş-alty adam peýda bolup, oňa topulyp, kamerasyny elinden aljak bolýar».
Olar habarçynyň kamerasyny alyp, onuň üstüne sorag köküni ýagdyrmaga başlaýarlar. Şol aralykda hem onuň şahsyýetini kesgitleýän dokumentlerini talap edýärler. Açylowa olaryň biriniň polisiýa nyşanyny çala görkezip, derrrew yzyna ýygnandygyny aýdýar.
Açylowa özüni tanadýar, Azatlyk radiosynyň habarçysydygyny aýdýar. Ol töwerekdäki adamlaryň özüniň adyny bilýändigini aýdýar we olaryň biri «Hä, sen Azatlygyň Soltanymy?» diýip, onuň adyny aýdýar hem-de beýle gurama üçin işlemekden utanmaýarmyň diýip soraýar.
Açylowa özüni sorag edýänlerden özüniň nähili ters iş edendigini soraýar. Şol wagt bazardaky adamlaryň olara üşerilişip seredýändikleri, bu ýagdaýyň köpleriň ünsüni özüne çekip barýandygy gös-görtentin bolýar we sorag edýänler Soltany bazaryň daşyndaky köçä alyp gidýärler.
Habarçynyň kamerasyny alan adamlar ahyrynda bir-biri bilen hümürdeşip, polisiýa maşynyny çagyrýarlar. Ýarym sagat soň polisiýanyň maşyny gelýär we Açylowany Köpetdag etrap polisiýa bölümine alyp gidýärler. Ol ýerde hem habarçy bir sagat garaşdyrylýar we şondan soň bir resmi gelip, gaýtadan sorag edilýär.
Oňa berilýän soraglaryň arasynda çaglarynyň näme işleýändigi, adamsynyň näme işleýändigi baradaky soraglar hem bolupdyr. Ol adamsynyň 16 ýyl ozal aradan çykandygyny aýdandan soň hem, resmi ondan adamsynyň ýogalmazyndan öň näme işländigini sorapdyr. Açylowa ol resminiň ähli jikme-jiklikleri ýazyp alandygyny aýdýar.
Bozulan suratlar
Açylowa soragdan boşadylandan soň, polisiýa ofiseriniň ýanyna baryp, özüne bazarda gödek çemeleşendiklerini aýdyp, arz edýär. Polisiýa ofiseri ondan bazarda saklan adamlaryň hereketleri üçin ötünç soraýar we oňa kamerasyny gaýtaryp berýär.
Elbetde, et nobatyndan düşürilen suratlaryň hemmesi öçürilipdir.
Açylowanyň bazardaky nobaty surat düşürip, nähili ters iş edendigi entek hem anyk däl. Ýöne bu ýerde çaklama etmäge, yz çalmaga tutaryk bar.
Azatlyk radiosynyň başga bir habarçysy birden elin et satylyp başlanmagy bilen bagly täzeligi başga bir tarapdan beýan etmekçi boldy.
Men bu habarça näme bolandygy barada bar zady aýdyp bilmeýärin, muňa ygtyýarym hem ýok, emma olaryň öwrenen temalary barada aýdyp biljek.
Bu ýerde iki element bar. Birinjisi elin et peýda bolanda Türkmenistanyň köp ýerinde 20-30 adamdan başlanan, gürrüň ýaýrandan soň bolsa birden 70-80 adama ýeten uzyn nobatlar.
Elin etiň arzan bahadan satylmagy dogrudanam uly bir wakadymy? Adamlar şu geçen ýyllaryň dowamynda adatça diňe doň et satyn alyp bilýän wagty nämeler bolýardy?
Ikinjisi, şol satylýan etler barada näme aýdyp bolar? Hökümet ol etleriň bahasynyň emeli ýagdaýda aşakladylmagyny boýurdy. Bu ýagdaý käbir söwdagärleriň biznesine ýaramaz täsir ýetirdi we azyndan käbiriniň, bahalar kadalaşýança, işlerini ýitirmän girdeji alar ýaly bolýançalar, dükanlaryny ýapmagyna getirdi.
Et satylýan ýerlerde henizem dowam edýän uzyn nobatlaryň sebäbi şu ýagdaý bilen bagly bolsa-da bolar.
Meniň ýokarda ýaňzydyşym ýaly, Türkmenistan babatda nämäniň we haýsy temanyň gozgalmagynyň adalatly boljagyny bilmek aňsat iş däl. Men bu barada şu ýylyň başynda hem bir makala ýazypdym we şondan bäri ýagdaýyň gowulaşmandygy anyk görünýär.
Azatlyk radiosynyň müdiri Muhammmad Tahiriň hyzmatdaşlygynda ýazyldy. Iňlisçeden türkmençä geçiren Ýowşan Annagurban.


text:
Ukrainanyň BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde orna eýe bolmak ugrunda 15-nji oktýabrda geçiriljek ses berişlikde üstünlik gazanmagyna garaşylýar.
Ukraina orna eýe bolan ýagdaýynda, Kiýew we Günbatar bilen gapma-garşylyklarynda öz täsirini artdyrmak üçin weto gadagançylygyny ulanyp gelýän Orsýete garşy durjakdygyny aýdýar.
Ses berişlikde Gündogar Ýewropa ýurtlarynyň arasynda Ukraina garşy çykyş etjek ýok.
Ukrainanyň daşary işler ministri Pawlo Klimkin öz ýurdunyň uly göwrümli gün tertibiniň bardygyny, emma Orsýet bilen gepleşikleriň “düýpden ýaraşykly äheňde” bolmajagyny duýdurdy.
Klimkin Ukrainanyň BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik agzalaryna hukuk berilen weto gadagançylygyny çäklendirmek we netijede doly ýatyrmak ugrunda çykyş etjekdigini mälim etdi.


text:
Ukrainanyň Howpsuzlyk we goranmak boýunça Milli geňeşiniň başlygynyň orunbasary hökümet güýçleri indi separatistleriň täsiri astyndaky Donestk we Lugansk regionlaryny “doly gabawa” almaga meýilli diýdi.
Mihailo Kowal (Mykhailo Koval) özüniň 7-nji iýulda beren maglumatynda iki şäheriň gabawa alynmagynyň Russiýa tarapdary separatistleri ýaragsyzlandymaga gönükdirilendigini belledi.
Separatistler bolsa, harby taýdan gabawa alynmak baradaky islendik synanyşygyň syýasy çözgütleri durmuşa geçirmek hakdaky umytlary puja çykarjakdygyny mälim etdiler.


text:
Orsýetiň sudy dört täjigistanla gadagan edilen «Hizb-ut-Tahrir» ekstremist toparyna agza bolmakda aýyp bildirip, höküm çykardy.
Olar terror we ekstremizm aýyplamalary esasynda azyndan 8 ýyl türmede bolmaly. Nižniý Nowgorod şäheriniň sud resmileri 2-nji maýda sud edilenleriň şäheriň esasy söwda merkezine hüjüm etmek üçin partlaýjy maddalary edinendiklerini aýtdylar.
Sud dokumentlerine görä, iş kesilenleriň ikisi dogan. Ol dört adamyň ikisi sürüji bolup işlän bolsa, beýleki ikisi resmi taýdan işsiz diýlip görkezilýär. Olar 2012-nji ýylda tussag edilipdir.


text:
Onlarça ýewreý, özleriniň ýiten ýewreý taýpasyndandygyny aýdyp, Hindistandan Ysraýyla göçüp bardy.
Ýekşenbe güni Hindistandaky ýewreý birleşiginiň 50 sany agzasy, Ysraýyly öňden bäri öý edinen maşgala agzalaryna goşuldy.
“Bneý Menaşe” birleşiginiň 7 müň 200 agzasy demigazyk-gündogar Hindistanyň Mizoram we Manipur welaýatlaryndan ýewreý döwletine göçüp barmak ugrunda göreşýärdi.
Birleşmäniň 1 müň 700 agzasy eýýäm Ysraýyla gidipdi.
“Bneý Menaşe” birleşiginiň agzalarynyň aýtmaklaryna görä, olar biziň eýýamymyzdan öň 721 ýylda Assiriýalylaryň ýurda girmeginden soň, Ysraýyl şalygyndan aýrylan 10 taýpanyň neslinden.


text:
Birleşen Ştatlar, Germaniýa, Britaniýa, Fransiýa we Italiýa Liwiýada dowam edýän zorluklary ýazgaryp, içki söweşleri haýal etmän bes etmäge çagyrdylar.
Bäş döwletiň bilelikde çap eden beýanatynda «eger-de liwiýaly we halkara terror toparlary bu ýurdy buky hökmünde ulansalar, Liwiýanyň kynlyk bilen gazanylan azatlygynyň töwekgellik astynda galýandygy» aýdylýar.
Liwiýanyň howpsuzlyk güýçleri ýurduň dürli ýerlerindäki tire we yslam toparlarynyň garşysyna göreşip, kontrollugy öz ellerine almaga çalyşýarlar.
Dynç alyşdaky general Halifa Haftaryň ýolbaşçylygyndaky güýçler we ýaraglanan raýatlar Bengazi şäherinde yslamçy güýçlere garşy uruşýar.
Liwiýanyň hökümeti tire toparlary tarapyndan kontrolluk edilýän paýtagt Tripoliden gaçyp çykmaga mejbur boldy.


text:
Trumpyň musulmanlara garşy edýän çykyşlary Amerikadaky musulmanlaryň gaharyny getirdi.
ABŞ-nyň iň uly musulman guramalarynyň biri bolan Amerikanyň yslam gatnaşyklary geňeşiniň (CAIR) bildirmegine görä, 2012-nji ýyldan bäri 300 müňden köpräk musulman saýlawçy hasaba durupdyr.
Gurama bu hasabaty, resmi ýagdaýda hasaba alnan saýlawçylaryň musulman atlaryna görä, taýýarlapdyr.
Guramanyň gelen netijesine görä, häzirki döwürde tutuş ýurtda hasapda durýan 824 müň musulman saýlawçy bar. CAIR-iň maglumatynda 2012-nji ýylda bu sanyň 500 müň bolandygyna hem aýratyn üns çekilipdir.
Gurama, musulman saýlawçylaryň sanawyny taýýarlaýan mahaly bilermenlere sala salmak bilen, çagalara at dakmak üçin gollanma hasaplanýan internet sahypalaryndan hem peýdalanypdyr.
“Musulmanlary gazaba mündürdi”
Ol adam atlarynyň arasynda arap we türk atlary bilen bir hatarda Günorta Aziýa bilen Merkezi Ýewropa mahsus bolan adam atlary hem bardyr.
"Pew" barlag merkeziniň 2011-nji ýylda geçiren barlaglaryndan alnan netijelere görä, ABŞ-da 2,75 million musulman ýaşaýar. Olaryň aglaba köpçüligini emele getirýänler, ýagny ýüzden 63 göterimi bosgunlardyr. "Pew" barlag merkeziniň başga bir hasabatyna görä bolsa, 2015-nji ýylda ABŞ-da ýaşaýan musulmanlaryň ilat sany 3,3 milliona baryp ýetdi.
CAIR-iň hökümet işleri boýunça müdiri Robert Makkawyň (Robert McCaw) aýtmagyna gönä, “Respublikaçylar” partiýasynyň prezidentlik dalaşgäri Donald Trumpyň musulmanlara garşy edýän çykyşlary Amerikadaky musulmanlary gazaba mündürdi.
Onuň aýtmagyna görä, bu ýagdaý olarda özüni Amerika raýaty hökmünde resmi taýdan tassyklatmak islegini hasam möwjetdi. Muny amala aşyrmagyň iň ýagşy ugry bolsa hakyky saýlawçy hökmünde hasaba durmakdyr.
Saýlaw işlerine musulmanlaryň işjeň gatnaşmagyny ýola goýmak
CAIR iýun aýynda "Musulmanlar ses berer" atly bitarap kampaniýa başlatdy. Ol kampaniýanyň maksady 2016-njy ýyldaky saýlaw işlerine musulmanlaryň işjeň gatnaşmagyny ýola goýmak. Kampaniýa, musulmanlary saýlawlar bilen baglanyşykly meýletin işler bilen ykjam meşgullanmaga, saýlawçy hökmünde özüni resmi hasaba aldyrmaga, üýşmeleňleriň guramaçylygyny ýola goýmaga we bu ugurdaky ähli tagallalara işjeň gatnaşmaga çagyrýar.
McCaw, CAIR musulmanlaryň saýlawlardaky işjeňligini ýokarlandyrmak üçin başga guramalar bilen hyzmatdaşlygy ýola goýandygyna we saýlawlara çenli ýene müňlerçe musulmanyň özüni resmi saýlawçy hökmünde hasaba aldyrjakdygyny umyt edýändigini aýdýar.
Geňeşiň ýolbaşçylarynyň aýtmagyna görä, bu hem saýlawçy hökmünde hasaba alnan musulmanlaryň sanyny häzirkisindenem has köpeldip biler. Sebäbi, yslam dinine täze geçen adamlaryň arasynda öz hakyky adyny ilden gizläp, öz soň dakylan musulman ady boýunça hasapda durmaýan adamlaram köp.
CAIR hasabaty taýýarlan mahaly şol bir wagtyň özünde beýleki dini toparlaryň arasynda hem ýörgünli bolan umumy adam atlaryny sanawa goşmandyr. Şeýle aýratynlygy bolan adam atlarynyň arasynda Sarah, Adam we Omar ýaly giň ýaýran atlar bar.


text:
Şenbe güni Türkmenistanda Konstitusiýa güni bilen birlikde Galkynyş, Agzybirlik we Magtymguly-Pyragynyň şygyrýet güni bellenilip geçirilýär.
Bu sene bilen baglanyşykly şenbe güni ýurduň ähli welaýatlarynda ýörite baýramçylyk çäreleri we döredijilik duşuşyklary geçirilýär.
Bu baýramçylygyň bosagasynda türkmenistanly ýörite döredijilik delegasiýasy Eýranyň Gülüstan welaýatyna sapara bardy.
Soňky ýyllarda däp bolşy ýaly, bu gezek hem türkmenistanly döredijilik işgärleri şenbe güni Eýranyň bu welaýatynda ýerleşýän Magtymgulynyň guburyna zyýarat ederler we şahyryň hormatyna gurnaljak ýörite döredijilik çäresini gatnaşarlar.
18-nji maýda türkmen klassyk şahyry Magtymguly-Pyragynyň hormatyna şygyrýet gününi geçirmek däbi Türkmenistanda Sowet häkimiýeti ýyllarynda ýola goýlupdy.
Garaşsyzlyk ýyllarynda bu däp birneme üýtgedilip, 18-nji maý gününi Magtymguly-Pyragynyň we Döwletmämmet Azadynyň şygyrýet güni hem-de Türkmenistanyň Konstitusiýa, Galkynyş we Agzybirlik güni hökmünde-de bellemeklik karar edildi.


text:
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri Liwiýanyň paýtagty Tripolide soňky bolan zorluklary ýazgaryp çykyş etdi.
Kerri şenbe güni eden beýanatynda «Liwiýalylar 2011-nji ýylda amala aşyran rewolýusiýalarynda öz janlaryny zorlugyň dowam etmegi üçin töwekgellige salmadylar» diýdi.
Kerri liwiýalylary dialog we ýaraşyk esasynda zorluk girdabyndan çykmaga çagyrdy. Bu beýanat şenbe güni Tripoliniň eteginde basdaş toparlaryň arasynda turan çaknyşykdan soň edildi.
Anna güni Misrata milisiýasynyň Tripoliden çykmagyny talap edip ýöriş geçiren protestçiler Misrata tarapyndan oka tutulanda 40-dan gowrak adam ölüp, 400 adam ýaralandy. Demonstrasiýaçylar gaçdylar, ýöne agyr ýaraglanyp, Misrata gaýtawul bermek üçin yzlaryna geldiler.


text:
Owganystanyň Milli howpsuzlyk geňeşiniň resmisi 29-njy iýulda AÝ/AR-nyň Azat Owganystan gullugy bilen söhbetdeşliginde “Talybanyň” lideri Molla Muhammad Omaryň 2013-nji ýylda ölendigini tassyklady.
Adyny tutmazlyk şerti bilen söhbetdeş bolan resmi goşmaça maglumat bermedi.
Owganystanyň Birinji telekanalynyň, öz hökümetdäki çeşmesine salgylanyp beren habarynda, Molla Omaryň ölümi barada maglumatyň owgan hökümetine Pakistan tarapyndan berlendigi we “Talybanyň” lideriniň öldürilendigi aýdyldy.
Germaniýanyň DPA habar agentligi ady agzalmadyk owgan resmisine salgylanyp, “Talybanyň” gizlinlikdäki lideriniň iki ýyl mundan öň Pakistanda kesel zerarly ölendigini habar berdi.
BBC-niň Kabuldaky habarçysy Owganystanyň prezidentiniň edarasyndaky çeşmeleriň, şeýle-de Owganystanyň aňtaw resmileriniň Molla Omaryň iki ýa üç ýyl mundan öň ölendigini tassyklandygyny mälim etdi.
Molla Omaryň ölümi barada habarlar mundan öň birnäçe gezek peýda bolupdy, emma owgan resmileri ilkinji gezek bu habary 29-njy iýulda, açyk görnüşde bolmasa-da, tassykladylar.
Muňa garamazdan, Kabulda resmiler maglumaty seresaplylyk bilen, özlerine gatnaşygy aradan aýryp, aýan etdiler.
Owganystanyň prezidenti Aşraf Ganiniň metbugat wekili Zafar Haşemi 29-njy iýulda Kabulda žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda: “Bize ‘Talybanyň’ lideri Molla Omar barada maglumat gowuşdy. Şu wagt biz muny tassyklap ýa inkär edip bilmeýäris. Biz maglumatlary öwrenýäris” diýdi.
Bu maglumatlara Owganystanyň “Talybany” hereketi tarapyndan derhal reaksiýa bolmady.
“Talybanyň” resmi metbugat-wekili Molla Omaryň ölümini ençeme gezek ret edipdi.
Emma “Talybandan” bölünen we owgan hökümeti bilen parahatçylyk ugrundaky gepleşikleri goldamaýan “Fidai Mahaz” topary Molla Omaryň ölendigini we onuň ýerine “Talybanyň” ýolbaşçysynyň orunbasary molla Akhtar Mohammad Mansuryň geçendigini geçen hepdede habar berdi.
Molla Omaryň ölümi baradaky habaryň Kabulyň resmileri tarapyndan tassyklanmagy aýgytly pursata, ýagny “Talybanyň” ýolbaşçylarynyň we owgan hökümetiniň arasynda parahatçylyk ugrundaky gepleşikleriň ikinji tapgyrynyň 31-nji iýulda Pakistanda geçirilmegi üçin bellenen wagta gabat geldi.
15-nji iýulda “Talybanyň” resmi websaýtynda Molla Omaryň adyndan beýannama çap edilip, parahatçylyk ugrundaky gepleşiklere goldaw bildirildi. Bu beýannama, “Talybanyň” ähli daşary ýurtly harbylar Owganystany terk edýänçäler, parahatçylyk baradaky gepleşikleriň manysy ýok diýip öňe sürýän adatdaky tutumyna garşy gelýär.
Gepleşikleriň birinji tapgyry 7-nji iýulda Yslamabadyň golaýyndaky Murree diýen ýerde ABŞ-nyň we Hytaýyň resmileriniň howandarlygynda geçirilipdi.
“Talybanyň” delegasiýasynyň bu saparyna Molla Mansur tarapyndan baştutanlyk edilipdi.


text:
Düýbi Birleşen Ştatlarda ýerleşýän Arbitraž sudy Türkmenistanyň türk kompaniýasynyň 300 million amerikan dollary möçberindäki şikaýatyny ýuridiki taýdan ret etmesini ýerliksiz tapdy.
“Sehil” türk kompaniýasy Türkmenistandan çykarylandan soň, türkmen hökümetiniň öz emlägini ele geçirendigini we özüne bermeli karzyny tölemändigini aýdyp, Aşgabady Arbitraž suduna şikaýat edipdi.
“Sehil” Türkmenistanda dürli pudaklarda iş alyp baran we soňra türkmen hökümeti tarapyndan ýurtdan çykarylan 25 türk kompaniýasynyň biridir. Olaryň ählisi bilelikde Türkmenistanyň özlerine 1,5 milliard amerikan dollary çemesi bergisiniň bardygyny aýdýarlar. Bu kompaniýalaryň käbirleri Türkmenistany suda berdi we käbirleri bolsa, indi suda bermegi planlaşdyrýar.
Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir Türkmenistanda iş alyp baran “Bozbeý Inşaat” türk kompaniýasynyň direktory Faruk Bozbeýden Arbitraž sudunyň Türkmenistan barada çykaran täze karary hakda garaýyşlaryny we özüniň Türkmenistana garşy gozgan sud işiniň häzirki ýagdaýy barada gürrüň bermegini sorady.
Azatlyk Radiosy: Türkiýäniň “Sehil” gurluşyk kompaniýasynyň Türkmenistan bilen bagly ICSID, ýagny Inwestisiýa dawalaryny çözýän halkara merkeziň tribunalyndaky diňlenişigiň nobatdaky tapgyrynyň netijesi boýunça iň möhüm maddalar, siziň pikiriňizçe, nämelerden ybarat?
Faruk Bozbeý: “Sehil” gurluşyk kompaniýasynyň sud işi agzalan şol sudda dowam edýär, ol türk şirketleri tarapyndan Türkmenistana garşy gozgalan iň uly sud diňlenişigi diýlip hasaplanýar. Gürüňi edilýän maýanyň möçberi 450 million dollar töweregidir.
Kararyň iň möhüm maddasy şundan ybarat. Resmi Aşgabat, goýlan maýalary goramak boýunça Türkiýe bilen aradaky ylalaşyga esaslanyp, Türkmenistan bilen baglanyşykly problemalara ilki bilen Türkmenistanyň sudlarynda garalmagyny, dawanyň diňe şondan soň daşary ýurt sudlaryna berlip bilinjegini aýdyp, halkara sudlarda türk firmalary tarapyndan gozgalan sud işlerine garşy çykyp gelýärdi.
“Sehil” gurluşyk firmasynyň sud işi bilen baglanyşykly Türkmenistanyň bu şikaýaty ret edildi. Bu karar gaty möhüm, sebäbi bu mundan beýläk geçiriljek şeýle sud işleri üçin esas bolup hyzmat eder.
Bilşiňiz ýaly, häzirki döwürde diňe türk şirketleri tarapyndan Türkmenistana garşy gozgalan sud işleriniň sany 25 töweregi we Türkmenistandan talap edilýän algynyň mukdary bolsa 1,5 milliard dollara barabar. Türkmenistanyň mundan beýläk bu meselede garşy çykmaga hukugy ýok.
Azatlyk Radiosy: Bu netije gürüňi gidýän beýleki 25 firmanyň nukdaýnazaryndan nämäni aňladýar? Ýagny, bu Türkmenistanyň häkimiýetleriniň garşysyna şikaýat bilen suda ýüz tutan beýleki kärhanalaryň işine nähili täsir ýetirer?
Faruk Bozbeý: Bu halkara sudy tarapyndan çykarylan karar bolany üçin, beýleki sudlar hem şondan ugur alarlar diýip pikir edýärin. Barybir beýleki sud işleriniň köpüsine-de şol karary çykaran sudda garalýar.
Diýjek bolýanym, beýleki sud işleriniň-de Dünýä bankyna degişli şol sudlarda dowam edýändigi sebäpli, Türkmenistanyň şol madda boýunça şikaýatyna mundan beýläk ähmiýet berilmez.
Sud diňlenişikleri dowam edýär, öňümizdäki aýda möçberi 300 million dollar töweregi bolan iş boýunça beýleki bir sud işine garalmaly, ol 9-njy martda başlanýar. Aprel aýynda möçberi 95 million amerikan dollar töweregi bolan dawaly iş boýunça ýene bir sud diňlenişigi başlanjak. Şol diňlenişikleriň ikisi hem “Sehil” gurluşyk firmasynyň diňlenişigi geçirilen sudda bolmaly.
Azatlyk Radiosy: Siziň öz firmaňyz bilen bagly gozgan sud işiňiz häzir haýsy tapgyrda dur?
Faruk Bozbey: Meniň gozgan sud işim edil häzirki döwürde duruzyldy. Sebäbi Türkmenistanyň sud çykdajysyny hem meniň tölemegimi islediler. Şol wagt maliýe ýagdaýym gowy bolmanlygy sebäpli, men ol talaby kabul etmedim.
Men häzir ýeterlik serişde topladym we sud işimi gaýtadan başlamagy planlaşdyrýaryn, meniň sud işim bilen bagly diňlenişik hem edil şol sudda geçiriler. Meniň Türkmenistana garşy gozgan sud işimdäki maýanyň mukdary 62 million amerikan dollary töweregi.
Azatlyk Radiosy: Sud işiňiziň detallary hakda hem gysgajyk maglumat beräýseňiz?
Faruk Bozbeý: Meniň şirketim Türkmenbaşynyň halkara fondy bilen bilelikde iş alyp barýardy. Şol fond bize 5 müň gektar ýer beripdi we ol ýerde biz pagta ekdik, kärhana gurduk, bugdaýam ekdik, un öndürdik.
Bugdaý halka satyldy, pagta ýagyny öndürip satdyk, pagtamyzy daşary ýurtlara eksport etdik. Bu eksportdan Türkmenistanyň döwlet gaznasyna girdeji girdi. Alyp barýan bu işlerimiz salgytdan boş diýip, biz başda ylalaşypdyk.
Aradan bäş-alty ýyl geçensoň, maňa sen salgyt tölemeli diýdiler, hatda mundan ozalky ýyllar üçin hem salgyt tölemegimi talap etdiler. Biziň girdejimiziň 30%-i barybir Türkmenbaşynyň fonduna tölenýärdi we salgydyň möçberini hem 55% diýip kesgitlediler.
Ikisini jemläp alanyňda, şirketimizi öz girdejisiniň 85%-ini hökümete tölemeli etdiler. Munuň ýaly şertlerde işlemek üçin adam däli bolmaly. Şirketimizden salgyt alynmaly däl diýlen dokumentler bar we girdejimizden 30% paýy hem aldylar.
Sözümi diňlemediler we tölejek däl diýsem, 15 ýyl iş kesip, türmä basdylar. Tejende we Baýramlyda ýatyp çykdym, ahyr Türk hökümeti ara goşulyp, meni 18 aý türmede ýatamsoň, boşatdylar. Türkiýä dolananymdan soňra, elimden alnan şirketim, enjamlarym we beýleki ýitgilerim üçin 62 million dollarlyk sud işini gozgadym. Türkmenistan bu puly hökmän tölemeli, başga çykalgasy ýok.


text:
Ukrainanyň gündogar regionyndaky Dnepropetrowsk şäheri bu regionyň ýewreý ýaşaýjylarynyň taryhyny we medeniýetini özünde jemleýän täze bir ägirt uly merkeziň hem-de muzeýiň mekanyna öwrüldi.
Şu hepdäniň sişenbe güni açylyş dabarasy geçirilen bu muzeý şu geljek dynç alyş güni jemgyýetçilik üçin işläp başlar. Umumy meýdany 50 müň kwadrat metr bolan bu Ýewreý merkezi ýewreýleriň tradision şemdanlary bolan menoranyň şekilinde, ýedi sany binadan ybarat görnüşde gurlan.
Resmiler ýokary baha berýär
Bu Ýewreý merkeziniň 3 müň kwadrat metrini Holokost muzeýi tutýar. Bu muzeýiň döredilmegini goldaýjylar bu waka Dnepropetrowsk regionyndaky 50 müň töweregi ýewreý obşinasynyň soňky 20 ýylyň dowamynda täzeden janlanmak prosesiniň simwoly hökmünde baha berýärler.
“Menora merkeziniň” açylyş dabarasynda. Dnepropetrowsk, 16-njy oktýabr, 2012.
Bu merkeziň açylyş dabarasyna gatnaşan Ysraýylyň jemgyýetçilik diplomatiýasy we diaspora meseleleri boýunça ministri Ýuliý Edelşteýn bu ýagdaýa şeýle baha berdi: “Bu ýerde hiç zat ýokdy: sinagoga-da, ýewreý mekdebi-de, obşina merkezleri-de ýokdy. Şoňa görä-de, ýigrimi ýylyň içinde olaryň şular ýaly öňegidişlik görkezmekleri, hakykatdanam, akylyňa sygmajak bir zat bolup görünýär”.
Sişenbe güni Dnepropetrowsk şäherinde gurnalan bu dabara dünýäniň dürli ýurtlarynyň ýewreý obşinalarynyň wekilleri, ýokary derejeli ýewreý rawwinleri, Ukrainanyň biznes toparlarynyň liderleri, halkara guramalarynyň wekilleri bilen birlikde Beýik Britaniýanyň, Birleşen Ştatlaryň, Germaniýanyň we Şwesiýanyň diplomatlary-da gatnaşdylar.
Gündogar Ýewropada iň uly
Ukrainadaky bu täze Ýewreý merkeziniň sponsorlary “Menora merkezi” diýlip atlandyrylan bu merkeziň post-sowet döwründe Gündogar Ýewropa regionynda gurlan şular ýaly iň uly merkezdigini aýdýarlar. Beýikligi 22 gat bolan ýedi sany binadan ybarat bu merkeziň gurluşygy dört ýyla çekdi.
Bu merkezdäki muzeýde ýewreýleriň taryhy we medeniýeti bilen baglanyşykly eksponatlar bilen birlikde, multi-media tehnologiýasy arkaly görkezilýän dokumentler-de köp.
“Menora merkeziniň” gurluşygy, esasan, Ukrainanyň ýewreý obşinasynyň liderleri, ukrainaly biznesmenler Gennadiý Bogolýubow hem-de Igor Kolomoýskiý tarapyndan maliýeleşdirildi. “Forbes” žurnaly bankir Gennadiý Bogolýubowyň maliýe baýlygyny 2.8 milliard dollar diýip kesgitleýär. Milliarder Igor Kolomoýskiý onuň biznes partnýory hökmünde iş alyp barýar.
Ozalbaşda “Ýekaterinoslaw” diýlip atlandyrylan häzirki Dnepropetrowsk şäherinde ýewreýler bu şäheriň esaslandyrylan döwründen, ýagny 18-nji asyryň ahyrlaryndan bäri ýaşap gelýärler. Geçen asyryň ahyrlarynda ýewreýler bu şäheriniň ilatynyň 36 prosentini ybarat etdi.
Dnepropetrowsk regionyndaky ýewreýler 1930-njy ýyllarda Staliniň ýolbaşçylygynda amala aşyrylan repressiýalardan ejir çekipdiler. Ondan soň bolsa, 1941-nji ýylda nemes nasistleri bu şäheri gabanlarynda, 11 müňden gowrak ýewreý ilaty nasistler tarapyndan öldürilipdi.


text:
Hytaýly dissident hudožnik Ai Weiwei Gresiýanyň Lesbos adasynda studiýa döretdi we ol ýerde uruşdan we garyplykdan gaçyp gutulmaga synanyşyp ölen müňlerçe bosgunyň hatyrasyna ýadygärlik gurjagyny aýdýar.
«Hudožnik hökmünde, men adamzadyň göreşlerine dahylly bolmaly... Men bu ýagdaýlary öz sungatymdan hiç wagt aýry tutmaýaryn» diýip, öz sungaty bilen hytaý režimine garşy çykyş edip at gazanan Ai aýtdy.
Ol AFP habar gullugyna Türkiýeden Ortaýer deňziniň üsti bilen Gresiýa we Ýewropa Bileleşigine aşyp, gowurak durmuşda ýaşamaga synanyşyp ölen müňlerçe bosguna ýadygärlik dikjegini aýtdy.


text:
Türkmenistanyň prezidenti hökümet maslahatlarynda ilata mellek ýerlerini, jaý salmak üçin ýer uçastoklaryny bölüp bermek barada wagtal-wagtal anyk tabşyryklary berýär.
Ýurtdan gelip gowuşýan maglumatlarda käbir ýaşaýjylar mellek ýerlerini almakda, käbirleriniň bolsa mellek ýerini alanyndan soň käbir bökdençlikler bilen ýüzbe-ýüz bolýandygy aýdylýar.
Şeýle ýaşaýjylardan biri hem Balkan welaýatynyň ýaşaýjysy Oraztäç daýza. Ol Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde 3 ýyla golaý wagt garaşyp, mellek ýerini alandygyny aýdýar. Şeýle-de, mellegiň oý ýerden berileni sebäpli, ony häkimlikler tarapyndan tekizletmekde birnäçe bökdençlikler bilen ýüzbe-ýüz bolandygyny belleýär.
60 ýaşlaryndaky pensioner Oraztäç daýza bu döwürde başdan geçirenlerini Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi. Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Aşgabady ösdürmegiň 13-nji tapgyrynyň täze açylan edara binalarynyň arasynda Türkmenistanyň Syýahatçylyk baradaky döwlet komitetiniň edara binasy hem bar.
Bäş gatly binada muzeý hem bar. Onda 400 inedördül meýdanda ýurdumyzyň ajaýyp ýerleri we ýadygärlikleri barada gürrüň berýän eksponatlar ýerleşdirilipdir. Maslahatlary hem-de forumlary geçirmek üçin bu ýerde 300 orunlyk maslahatlar zaly we 50 orunlyk kiçi mejlisler zaly göz öňünde tutulypdyr. Şeýle hem arhiw otagy, sport zaly, myhmanlar we işgärler üçin naharhana göwnejaý enjamlaşdyrylypdyr. Tutuş binanyň umumy meýdany 16,7 müň inedördül metre barabardyr.


text:
Anna we şenbe günleri ynsan hukuklaryny goraýjy “Serhetsiz Reportýorlar”
we “Human Rights Watch”
guramalary aýry-aýrylykda beýanat ýaýradyp, žurnalist R.Ýazmuhammedowyň tussag edilmegine alada bildirdiler.
“Serhetsiz Reportýorlar” guramasy Azatlyk Radiosynyň habarçysy Röwşen Ýazmuhammedowyň 6-njy maýdan bäri Türkmenabat şäherinde sebäbi düşündirilmezden tussag astynda saklanmagyny “bütinleý eden-etdilikli iş we bu raýatyň konstititusion hukuklarynyň hem-de Türkmenistan tarapyndan gol çekilen halkara şertnamalarynyň gödek bozulmasydyr” diýip häsiýetlendiripdir.
Anna güni ýaýradan bu baradaky beýanatynda
“Serhetsiz Reportýorlar” guramasy Türkmenistanyň häkimiýetlerini Röwşen Ýazmuhammedowyň tussag edilmeginiň sebäplerini we oňa bildirilýän aýyplamalary düşündirmeklige çagyrypdyr.
Şol bir wagtyň özünde-de, bu gurama Türkmenistandaky repressiw ýagdaýlary göz öňünde tutmak bilen: “Türkmenistan ýaly şeýle ýapyk we repressiw ýurtda Röwşen Ýazmuhammedowyň tussag edilmegini onuň žurnalistik işi üçin ar alyşlykdyr diýip çaklamak üçin ähli esaslar bar” diýip belläpdir.
Mundan daşary, “Serhetsiz Reportýorlar” guramasy Azatlyk Radiosynyň habarçysynyň tussag edilmegi bilen baglanyşykly häzirki ýagdaý uzaga çeken halatynda, maý aýynyň ahyrynda Türkmenistan boýunça “ynsan hukuklary dialogy” ady bilen geçiriljek sessiýada Ýewropa Bileleşiginiň wekillerini bu meseläni gozgamaklyga çagyrypdyr.
HRW-niň beýanatyndaky aladalar
Azatlyk Radiosynyň habarçysy Röwşen Ýazmuhammedowyň Türkmenabat şäheriniň içeri işler bölümi tarapyndan 6-njy maýda tussag edilmegi bilen baglanyşykly waka alada bildirip, şenbe güni ynsan hukuklaryny goraýjy “Human Rights Watch”
guramasy-da beýanat ýaýratdy.
Bu beýanatda guramanyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça bölüm direktorynyň orunbasary Raçel Denber “Türkmenistan dünýäde iň bir ýapyk ýurtlaryň biri hökmünde hem-de žurnalistleri tussag etmek we olara basyş etmek görkezijileri bilen tanalýar” diýip belläpdir.
“Human Rights Watch” guramasynyň beýanatynda Röwşen Ýazmuhammedowyň tussag edilmeginiň sebäpleri barada Azatlyk Radiosynyň Türkmenistanyň içeri işler bölüminiň resmilerinden maglumat alyp bilmeýändigine-de ünsi çekipdir.
Bu gurama Türkmenistanyň media azatlygy we adam hukuklary meselesinde iň bir ýaramaz ýurtlaryň hatarynda bolmagynda galýandygyny belläp, bu ugurda BMG-niň Ynsan Hukuklary Komitetinde we Ynsan Hukuklary Geňeşinde geçirilen aýry-aýry diňlenişikleriň netijelerine-de salgylanypdyr.
Beýanatda guramanyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça bölüm direktorynyň orunbasary Raçel Denber öz guramasynyň Röwşen Ýazmuhammedowyň howpsuzlyk we saglyk ýagdaýyna alada bildirýändigini belläpdir.
Şeýle hem, ol Türkmenistanyň polisiýasynyň Ýazmuhammedowy ýa-ha haýdan-haý azatlyga goýbermelidigini ýa-da oňa ygtybarly deliller esasynda nähili jenaýat aýyplamasynyň bildirilýändigini mälim etmelidigini nygtapdyr.


text:
Gyrgyzystanyň günortasyndaky Oş regionynda üç adam terrorizm ilteşikli aýyplamalar esasynda tussag edildi.
Duşenbe güni Gyrgyzystanyň Milli howpsuzlyk boýunça Döwlet komitetiniň beren maglumatyna görä, tussag edilenleriň biri gazak, ikisi hem gyrgyz milletli bolup, olar Oşa Siriýadan gelipdirler.
Şeýle-de, Gyrgyzystanyň Milli howpsuzlyk boýunça Döwlet komiteti, gürrüňi edilýän adamlaryň Siriýada söweşijiler bilen birlikde hökümet güýçlerine garşy uruşandyklaryny sözüne goşdy.
Agzalýan komitetiň berýän maglumatyna görä, tussag edilen üç adam awgust aýynyň tamamlanmagy esasynda we geçen hepde Şanhaý hyzmatdaşlyk sammitiniň dowamynda terrorizme garşy göreşmek maksady bilen geçirlen operasiýalaryň netijesinde ele salnypdyr.
Gyrgyz resmileriniň bellemegine görä, gürrüňi edilýän üç adam Siriýadaky Yslamçy Jihad bileleşigi tarapyndan ýurtda ençeme terror aktlaryny amala aşyrmagy üçin Gyrgyzystana ugradylypdyr.
Gyrgyzystanyň Milli howpsuzlyk boýunça Döwlet komiteti tarapyndan goşmaça maglumat berilmedi.


text:
Aşgabadyň islendik bazarynda gül satylýan ýörite ýer bar. Şol ýerlerden geçip barýarkaň gül satýanlar iň bolmanda “Gül alýaňmy?” diýip sorarlar. Käbirleri bolsa geçip barýan adamyň gül satyn aljakdygyna ýa-da almajakdygyna garaman, öz harytlarynyň waspyny ýetirip başlarlar.
Olaryň öz harytlaryny satjak boluşlary göýä şol harytlary geçmeýän ýaly. Söwdadan daşda duran adamlar üçin munuň şeýle bolup görünmegi hem ähtimal. Gül satýanlaryň sanynyň köplügi, gülleriň bahalary hem-de gülleriň çalt guraýandygyny göz öňünde tutsaň, gül söwdasy o diýen girdejili däl diýen pikir döreýär.
Emma, bu beýle däl. Aşgabadyň Parahat mikroraýonyndaky “Paýtagt” bazarynyň gül satyjysy Amangül gül söwdasynyň örän düşewüntli söwdadygyny aýdýar:
—Güller her gün geçýär. Elbetde, her gün şu görýän gülleriňiziň ählisini satyp bolýar diýmek ýalňyş bolar. Emma baýramçylyk günleri gül söwdasy örän gyzgalaňly bolýar. Ylaýtada 8-nji mart baýramçylygynda güller has gowy geçýär. Şonda azyndan 1-2 ýüz dollar arassa girdeji gazanyp bolýar. Dogry, şol gün ondan hem köp gazanýan gülçüler bar.
8-nji mart
Halkara zenanlar baýramçylygy 8-nji mart gününe gülçüler aýratyn taýýarlyk görýärler. Güller bilen üpjün edýänlerden adatdakydan birnäçe esse köp gül sargyt edilýär.
Amangüliň aýtmagyna görä, gülleriň köpüsi ýurduň içinde ýetişdirilýär. Ol daşary ýurtlardan getirilýän gülleriň hem az däldigini aýdýar:
—Daşary ýurtlardan gül esasan Özbegistandan, Orsýetden getirilýär. Gollandiýadan hem güller getirilýär. Emma olaryň bahasy ýönekeý alyjylar üçin gymmat bolýar. Mysal üçin, golland bägüliniň biri 20-30 manat. Şol bir wagtda hem Türkmenistanda öndürilen bägüliň biriniň bahasy 3-4 manat.
Amangüliň aýtmagyna görä, 8-nji mart baýramçylygynda gülleriň bahasy esseläp ýokarlanýar:
—Mysal üçin, baýramçylygyň öň ýany 3-4 manatlyk bägülleriň bahasy 10 manada ýetýär. Özi-de şol gün gül tapsaň!
Güller diňe bir bazarlarda däl, eýsem ýöriteleşdirilen dükanlarda hem satylýar. Şeýle dükanlaryň sanynyň az däldigini hem belläp geçmeli. Bu dükanlardaky gülleriň köpüsi daşary ýurtlardan getirilýän güllerdigini şol dükanlaryň satyjylary aýdýarlar. Esasanam Gollandiýadan diýip aýdýarlar. Şol sebäpdenem gül satýan dükanlarda güller gymmat bolýar.
Gül söwdasy bilen meşgullanýan ýörite firmalar hem az däl. Şolaryň iň meşhury “Gül Zaman” hususy kärhanasy. Gül söwdasy bilen meşgullanýanlar bu kärhananyň işine uly baha berýärler:
—Ýurtda ýokary derejede geçirilýän resmi çäreleriň gül bilen bezegi şol “Gül Zamana” tabşyrylýar. Hususan-da, häzir ýokary derejeli resmi çärelerde ýörgünli bolan ak gülleri bu kärhana getirýär – diýip, efirde adynyň tutulmagyny islemedik gül söwdagäri aýtdy.
Suratlar: Şekillendiriş sungaty muzeýinde geçirilen sergiden
Türkmenistanda garaşsyzlyk döwri gül biznesi gülläp ösýär. Dürli resmi gül goýmak çäreleri bu söwdany has-da ösdürdi. Ýurtda gülleriň syýasy-ideologik propaganda-da ulanylmagynyň bu söwdanyň ösmegine has-da köp itergi berýändigini ýerli synçylar belleýärler.
—Nyýazow döwründe oňa sowgat berilýän gülleriň reňki gyzyldy. Ministler Kabinetiniň mejlislerinde hem ol gyzyl reňkli gülleriň arasynda oturmany gowy görýärdi. Nyýazow aradan çykandan soň bolsa, ak reňkli güller agdyklyk edip başlady. Indi, ak reňk syýasy kult derejesine çykaryldy – diýip, ýerli synçy Aşyrdurdy aýdýar.
Ýurtda geçirilýän resmi çärelerde ak reňkiň köp ulanylýandygyny göz öňünde tutsaň, Aşyrdurdynyň sözleri bilen ylalaşmazça däl. Gözel Şagulyýewanyň ak gülleri prezidentiň şahsyýeti bilen baglanyşdyryp ýazan “Ak güller” poemasy bolsa Aşyrdurdynyň aýdan sözlerini tassyklaýar.
Gözel Şagulyýewa ak gülleri prezidentiň şahsyýeti bilen baglanyşdyryp, poema ýazypdy.
3-5-nji mart aralygynda ýurduň Aşgabatdaky Şekillendiriş sungaty muzeýinde 8-nji mart baýrmaçylygy mynasybetli geçen “Güller zenan kalby ýaly ajaýyp” atly gülleriň sergisinde hem Sankt-Peterburgyň simwoly bolan Pýotr birinjiniň ýadygärligine kybapdaş ýurt baştutanynyň at üstündäki heýkeli hem ak güller bilen bezelipdir.
Gülleriň syýasy propogandada ulanylmagyndan peýda görýänler hem bar diýip, ýerli synçylar hasaplaýar. Aşgabadyň Parahat mikroraýonyndaky “Paýtagt” bazarynyň gül satyjysy Amangül olaryň gül söwdasyndan gazanýan pullarynyň, bazarda oturyp gül satýanlaryňkydan birnäçe esse köpdügini aýdýar:
—Ýurduň ýokary wezipeli ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda geçirilýän resmi çäreleriň gül bilen bezegleri müňlerçe dollara durýar. Biz ýaly bazarda oturyp gül satýanlar bular ýaly söwdanyň golaýyna hem eltilmeýär.
Ýöne, muňa garamazdan, ýurtda gül söwdasy sözüň doly manysynda gülläp ösýär. Şonuň üçin Aşgabadyň bazarlarynda gülçüler, gyşyň sowugyna, tomsuň yssysyna garamazdan, müşderileri gül satyn almaga çagyrýarlar.


text:
ABŞ-nyň wise-prezidenti Jo Baýden Ýakyn Gündogarda parahatçylyk prosesine gaýtadan badalga bermek maksady bilen düýn 8-nji martda Ysraýyla resmi sapar bilen bardy.
Ysraýylyň prezidenti Şimon Peres bilen geçirilen duşuşykda jenap Baýden Ysraýyl bilen Palestinanyň arasynda parahatçylygy ornaşdyrmaga amatly pursatyň dörändigini nygtady.
Ysraýylyň premýer-ministri Beýamin Netanýahu bilen bolan gepleşiklerden soň, ABŞ-nyň wise-prezidenti Ýsraýylyň parahatçylygy ornaşdyrmak uguryndaky käbir töwekgelçiliklere taýýardygyna ynanýandygyny aýtdy.
Beýamin Netanýahu Ysraýylyň howpsyzlygy bilen bagly ileri tutulýan meseleleriň hataryna Palestina we beýleki arap goňşylary bilen parahatçylygy ýola goýmak hem-de Eýrana ýadro ýaragyny edinmäge böwet döretmek ýaly meseleleriň bardygyny aýtdy.
15 aýyň dowamynda hiç hili özara gepleşik geçirmedik Ysraýyl bilen Palestina 8-nji martda ABŞ-nyň araçylygyndaky gepleşiklere başlamaga taýýardyklaryny mälim etdiler.


text:
Şu öten gije Türkmenistanyň Mary şäherindäki merkezi gök bazarynda uly ýangynyň ýüze çykandygy barada maglumat alyndy.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbir ýerli ýaşaýjylar bu ýangynyň gök bazarynyň howlusynyň çäginde ýerleşýän toý lybaslarynyň dükanynda ýüze çykyp, şondan hem beýleki dükanlara ýaýrandygyny aýdýarlar.
Edil häzirki wagt bu ýangynyň anyk nämeden ýüze çykandygy we onuň Marynyň gök bazaryna näderejede zyýan ýetirendigi barada anyk maglumat alynmady.
Marynyň merkezi gök bazarynda gök önümlerden daşary senagat önümlerini satýan dükanlar hem köp.


text:
Şu günler Türkmenistanda aýazly howa şertlerinde ilat köpçüligi ýylanmak meselesinde agyr kynçylygy başdan geçirýär.
Ýurduň dürli regionlaryndan gowuşýan maglumatlara görä, köp raýatlaryň ýaşaýyş jaýlaryny ýylatmaga mümkinçiligi ujypsyz, mekdepler ýaly jemgyýetçilik binalarynyň ençemesiniň ýylaldyş sistemasy kämil däl.
23-nji noýabrda Daşoguz welaýatynda howa gijelerine 14 gradusa çenli sowuk boldy, geçen gije 16 gradusdan pesde boldy.
Regionyň ençeme ýerinde soňky günlerde ýagan garyň doňy çözülenok.
Şäherlerde ýaşaýyş jaýlar esasan merkezleşdirilen tertipde ýyladylýar, ýyladyş gurallarynyň güýji pes bolsa-da, belli bir derejede işleýär.
Emma obalarda adamlar sowukdan kösenýärler diýip, ýerli ýaşaýjylar Azatlyk Radiosyna gürrüň berdiler.
“Şu günler ýylanmak gaty uly mesele, adamlar köplenç öýlerde peçleriň daşynda üýşüp ýylanyp oturýarlar” diýip, Azatlyk Radiosynyň habarçysy Mekan Täşliýew habar berýär.
Gaz, tok kesilýär
Daşoguz welaýatynyň oba ýerlerinde ýaşaýyş jaýlar esasan gaz bilen ýylaldylýar. Jaýlaryň döwrebap ýylaldyş sistemalary we kerpiçden salnan ýönekeý peçleri gaza çatylýar.
Emma soňky günlerde regionyň birnäçe etrabynda gaz örän haýal berlipdir ýa-da asla birnäçe günläp asla kesilipdir. Hususan-da, Nyýazow etrabynyň käbir obalarynda üç gije-gündiz bäri gazyň ýokdugy aýdylýar.
“Peji gyzdyrmak beýlede dursun, çäýnegi üç sagatlap zordan gyzdyrýarlar. Dört gün bäri agşam sagat 18 töwereginde elektrik togy öçýär” diýip, adynyň tutulmagyny islemedik ýerli ýaşaýjy Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Onuň, şeýle-de, habar bermegine görä, Nyýazow etrabynyň Şatlyk daýhan birleşiginde elektrik togunyň kesilenine üç gün bolupdyr. Şeýle-de, 19-njy noýabrda Köneürgenç etrabynda dört sany oba gazsyz galypdyr.
“Täzeýap, Buýanly, Saryköl we fermerler posýoloklarynda ýaşaýan 300 çemesi hojalyk 21-nji noýabrda sagat 17-ä çenli sowuk howada odun ýakyp, gününi geçirdi. Bu obalarda elektrik togy 100 woltdan geçmedi. Toguň güýji elektrik peçlere ýetmeýär, çyra-da zordan ýanýar. Oba ýaşaýjylary çäresiz ýagdaýda galdylar, odun çapmak hem bu sowuk howada uly alada” diýip, Azatlyk radiosynyň Türkmenistandaky ýene bir çemesi habar berdi.
Daşogzuň Ruhubelent etrabynyň obalarynyň ençemesinde-de soňky günlerde gaz üpjünçiligi uzak wagtlap bolmandyr.
Çagalar sowukda sapak almaly boldy
Saparmyrat Türkmenbaşy etrabynyň ençeme obasynyň, şol sanda Döwletli, Magtymguly obalarynyň mekdeplerinde çagalar sowukda sapak almaly bolupdyr.
“Sowuk howa sebäpli okuwy ýatyrmadylar, iki-üç sagatlyk bolsa-da sapak geçdiler. Emma çagalar klaslarda geýimlerini çykarman oturdylar”, diýip habarçymyz Mekan Täşliýew aýdýar.
Lebap welaýatynyň mekdep okuwçylary hem klaslarda ýyly geýnip sapak alypdyr.
Türkmenistanda welaýat obalarynyň ençemesinde orta mekdepler şu günki güne çenli demir peçler bilen ýyladylýar.
Howply hadysalar
Lebabyň obalarynda ýaşaýyş jaýlary ýylatmak üçin, köp ulanylýan gurallaryň arasynda odun ýa-da kömür ýanýan demir peçler köp duş gelýär. Emma şeýle peçleriň tüssesiniň zyýany we ýangyn döremeginiň ähtimallygy sebäpli howpsuz däldigini ýaşaýjylar aýdýarlar.
Emma Daşoguz welaýatynda köp duş gelýän kerpiçden salnan we gaza çatylyp işledilýän peçleriň-de howpsuz däldigi habar berilýär.
“Şeýle peçler howply. Meselem, Saparmyrat Türkmenbaşy etrabynda ýaňy-ýakynda bir tanyşym Gülşirin daýza peçden ýylanmak üçin ýaplananda, köýnegi ot aldy, tutuş maşgalasy bolup ody söndürip, ony zordan halas etdiler” diýip, Azatlyk Radiosynyň Daşoguzdaky habarçysy Mekan Täşliýew gürrüň berdi.
Türkmenistanyň regionlarynda elektrik togunyň ýygy-ýygydan kesilýändigi we umuman güýjüniň gowşakdygy sebäpli jaýlary ýylatmak üçin, elektrik peçleri ulanyp bolmaýar. Sowuk howada şeýle peçleriň köp zaýalanýandygyny hem ýerli ýaşaýjylar aýdýarlar.
Türkmenistanda aýazly howanyň gelmegi bilen paýtagtyň köp gatly ýaşaýyş jaýlarynyň ýyladyş sistemasy kadaly işlemedi.
21-nji noýabrda türkmen hökümetiniň iş maslahatynda prezident G.Berdimuhamedow ýurtda ýaşaýyş jaýlaryň, mekdepleriň we çagalar baglarynyň ýyladyş sistemasynyň kadaly işlemegini, olaryň elektrik togy we gaz bilen üpjün edilmegini tabşyrdy. Öz tarapyndan regional ýolbaşçylary “ýyladyş sistemalarynyň sazlaşykly işledilýändigi” barada hasabat berdiler.


text:
Tunisiň demirgazygynda, El-Kef şäherinde polisiýa uçastogyna ýygnanyp, aksiýa gatnaşýanlara şäher polisiýa başlygynyň ot açmagy netijesinde bärsinden iki adam ölüp, 17-si ýaralandy.
Şäher polisiýa başlagynyň gulluk wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanyşyna protest bildirip, müň töweregi adamyň edaranyň öňüne ýygnanandygy, edarany daşlandyklary hem içi ýangyçly çüýşeler zyňandyklary IIM-niň maglumatynda bellenýär.
Prezident Ben Alini ýurtdan gaçyran köpçülikleýin tolgunyşyklardan bäri Tunisde ýagdaý dartgynly bolmagynda galýar.


text:
Türkmenistanda ýylyň başynda manadyň hümmetiniň 22% çemesi pese düşmeginiň yzýany, benziniň bahasy 60% ýokarlanyp, azyk, senagat önümleri gymmatlaýarka bu ýagdaý barada ýerli habar beriş serişdelerinde düýpden maglumat berilmeýär, resmi taýdan düşündiriş berilmeýär. Hatda Türkmenistanyň hökümeti 5-nji ýanwarda geçiren wideo şekilli iş maslahatynda-da manadyň hümmetini gowşatmak barada öz resmi kararyny we onuň ykdysady netijelerini agzamady.
Bu ýagdaý Türkmenistanyň ilatyna nähili täsir ýetirýär?
Azatlyk Radiosy bu sowaly Aşgabadyň ýaşaýjysy ýazyjy Amanmyrat Bugaýewe berdi.


text:
Özbegistanyň ilkinji prezidenti Yslam Kerimowyň agtygy Yslam Kerimow, BBС radiosyna interwýu berip, janyna abanýan howp zerarly öz ýurduna gidip bilmeýändigini aýtdy.
Şeýle-de ol, babasy ýogalany bäri geçen üç aýa golaý wagt içinde ejesi Gülnara Kerimowa edilýän basyşyň mazaly güýçlenendigini, onuň henizem öý tussaglygy astynda saklanylýandygyny gürrüň berdi.
Kiçi Yslam Kerimowyň tassyklamagyna görä, ýörite gulluklar Gülnara Kerimowa çalymdaş zenany hakyna tutup, ony merhum prezidentiň gyzynyň geýnişi ýaly geýindirip, maşynly şäheriň içinde gezdirýärler.
«Ol henizem Ýahýa Gulamow köçesindäki jaýda öý tussaglygynda saklanylýar, ejemiň daşary ýurda gidenligi ýa-da şäherde gezip ýörendigi barada aýdylýanlar ýalan» diýip, merhum prezidentiň agtygy aýdýar. Ol öz ejesini öý tussaglygynda saklaýanlary «mamamyň adamlary» diýip atlandyrýar.
«Olar ejemiň boşamagyny islemeýärler, sebäbi ol boşasa, köp zadyň üsti açylar we olar köp soraga jogap bermäge mejbur bolar» diýip, babasynyň adyny göterýän agtyk öz düşen ýagdaýlaryny başga hiç kimiň düşündirip bilmejekdigini öňe sürýär.
Şeýle-de ol ejesi babatda hiç bir kanuny aýyplamanyň ýokdugyny belleýär.
Bu söhbetdeşlik habar serişdelerinde, sosial ulgamlarda Gülnara Kerimowanyň ykbaly barada giňden pikir alyşylýan wagtynda çap edildi. Yslamyň güwä geçmegine görä, 2-nji sentýabrda prezident Kerimow ýogalandan soň, sosial ulgamlarda Gülnaranyň ady bilen döredilen birnäçe hasap hakyky däl.
Öz sözlerine görä, merhum prezidentiň agtygynyň ejesi bilen görüşmek mümkinçiligi ýok we onuň ýaşaýan ýerine barjak bolan adam derrew tussag edilip, milli howpsuzlyk komitetiniň deslapky tussaghanasyna taşlanýar.
Emma ol öz 18 ýaşyndaky uýasy Imanyň aýda bir gezek ejesi bilen görüşmek mümkinçiliginiň bardygyny aýdýar.
«Uýam häzir «Türküstan» myhmanhanasynda ýaşaýar, ony fewralda ejemiň ýanyndan aýyrdylar. Ol erkin gezip bilýär, emma agşam hökman şol otelde ýatmaly» diýip, kiçi Yslam BBС bilen söhbetdeşlikde aýtdy.
Yslamyň pikirine görä, Imany ýurtdan goýbermek isleýärler, emma ol ejesini taşlap, hiç ýere gidip bilmeýär. «Sebäbi ol gitse we ejeme bir zat bolsa, hiç kim şaýat bolup bilmez» diýip, Yslam Gülnara Kerimowa bir zat bolan ýagdaýynda, bu barada biljegiň diňe öz uýasy bolup biljegini öňe sürýär.
Kiçi Yslam BBС bilen söhbetdeşlikde ejesi bilen uýasyndan soň özüne iň ýakyn adamyň babasy bolandygyny, emma janyndan gorkusyna, ony jaýlamaga gidip bilmändigini aýdýar.
Ol, egerejesi we uýasy bilen Özbegistanda bolan bolsa,milli howpsuzlyk işgärleriniň üçüsini hem ýok etjekdiklerini, muny adamlardan iki-üç gezek eşidendigini aýdýar.
«Ejeme we uýama degilmeýändiginiň ýeke-täk sebäbi meniň daşarda bolmagym. Eger üçimizem ol ýerde bolan bolsak, bireýýäm ýitirim bolardyk. Bu barada 5-6 ýyl soň habar bererdiler. Mysal üçin, dagdan ýykyldylar ýa şuňa meňzeş bir zat diýerdiler» diýip, merhum prezidentiň agtygy BBС bilen söhbetdeşlikde aýtdy.
Ýatladýarys, Özbegistanyň Baş prokuraturasy iki ýyl ozal Gülnara Kerimowanyň korrupsiýa, guramaçylykly jenaýatçylyk we kezzapçylyk bilen bagly jenaýatlara dahyllydygyny resmi taýdan yglan edipdi. Şol beýanatdan soň Gülnara öý tussaglygyna salyndy we onuň ykbaly barada ynamdar maglumat tapylmaýar.
Bu maglumat BBС-iniň Özbek redaksiýasynyň geçiren söhbetdeşligi esasynda taýýarlanyldy.


text:
Aşgabatdaky adatdan daşary yssy howa gyzgynlyk derejesiniň ähli rekordlaryny täzeledi. Iýunyň soňky gününde Türkmenistanyň paýtagtynda meteorologik gözegçilikleriň tutuş taryhynda şu aý üçin aňrybaş rekordy goýuldy, 47,2 gradus ýylylyk hasaba alyndy. Meteorologik gözegçilikleri Aşgabatda 1891-nji ýyldan bäri alnyp barylýar.
Umuman, 2015-nji ýylyň iýuny Aşgabatda soňky 124 ýylyň içinde iň yssy aý boldy, howanyň ortaça aýlyk gyzgynlyk derejesi bolmaly kadasyndan tas dört gradus dagy geçdi. Geçen aýda gije-gündizlik rekordlaryň sekizisi goýuldy, 16 günläp bolsa howanyň gyzgynlyk derejesi kölegede 40 gradusdan geçdi.
Howanyň çyglylygynyň diýseň pes — bary-ýogy 8-9% bolmaly ýokary gyzgynlyk derejesine getirdi, munuň özi ýaşaýjylara epgegi ýeňil geçirmäge ýardam etdi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti 5-nji awgustda Gyrgyzystana ilkinji resmi saparyna başlaýar.
G.Berdimuhamedowyň bu iki günlük saparynyň öňüsyrasynda Gyrgyzystanyň Söwda-senagat oýünde ýurtlaryň garaşsyzlygynyň 24 ýylynyň dowamynda ilkinji gezek iki ýurduň işewürleriniň biznes forumy geçirildi.
Duşuşykda aýdylyşyna görä, 2010-2014-nji ýyllaryň aralygynda ýurtlaryň özara haryt dolanyşygy 69% ösüpdir.
Geçen ýylda haryt dolanyşygynyň möçberi 9.8 million dollara ýetipdir. Häzirki wagtda Gyrgyzystanyň daşary söwdasynyň düzüminde Türkmenstan bilen söwdanyň möçberi 0.2% emele getirýär, diýlip gyzgyz mediasy habar berýär.
Türkmenistanyň we Gyrgyzystanyň arasynda diplomatik gatnaşyklary 1992-nji ýylda ýola goýldy.


text:
Orsýet şu ýyl özüniň günbatar çäklerinde üç sany täze harby bölümi döretjekdigini we bäş sany strategik ýadro raketa sistemalaryny ýerleşdirjekdigini aýtdy.
Ýerli habar agentlikleriniň maglumatyna görä, bu barada 12-nji ýanwarda Orsýetiň goranmak ministri Sergeý Şoýgu aýdypdyr.
Şeýle-de Şoýgu Orsýetiň ýadro güýçlerini üpjün edýän infrastrukturany kämilleşdirmegiň zerurdygyny hem belläp, strategik raketaly harby gämileriň we uzak aralyga zarba urýan sistemalaryň ýerleşýän ýerlerini agzady.
Bu beýannama Orsýetiň 2014-nji ýylda Krymy anneksiýa etmeginiň we Gündogar Ukrainadaky konfliktiň Moskwanyň Günbatar bilen gatnaşyklaryny Sowuk Uruş döwründen bäri iň pes derejä ýetiren döwrüne gabat geldi.


text:
Ylham büdräp ýykyldy, kagyza el baranok,
Gülkiň dişi döküldi, degişmä dil baranok.
Pelek pallap gerindi, şeker döndi sogana.
Duşmanym dost göründi, dost öwrüldi dogana.
Görmejegim toýumda üýşüp geldi ýasyma...
Bak-ha, karam oýunda artyk ýaşan ýaşyma!
Aýym, öňem aslynda, menden on ýyl ýaşdyň-a!
Ýat asmanyň astynda ne beýle ir ýaşdyň-a!
Indi başga baýlyk ýok – bir tümmege eýe men.
Bak-ha, bu gün sygamok üç otagly öýe men!
Ugur kaýsy, ýol kaýsy, gündogarda gün batdy...
Suwdan çykaran Tagsyr çykaryp, oda atdy.
Saçy agaran ykbal çaga kimin kemşerdi.
Böwre depilen ömür taňňyr kimin ýemşerdi.
Melegiň aýadynda ajy ýaşdan gandym men.
Pelegiň aýasynda ätiýaçdan galdym men.
Göwre tabyda sygar, göwün sygmaz jahana!
Ýaşamaga höwes ýok, ölmäge-de bahana.


text:
Ukrainada rusparaz demonstrantlar ýurduň gündogaryndaky Donetsk şäher häkimliginiň bir bölegini eýelediler.
Maglumatlara görä, demonstrantlar binanyň birinji gatyny eýeläpdirler. Mundan üç gün öň, gürrüňi edilýän binada rus baýdagy oturdyldy.
Şeýle-de, maglumatlarda 20 çemesi žurnalistiň we regional hökümet agzalarynyň binanyň içindedigi habar berilýär. Häkimligiň binasynda liftler öçürilip, basgançaklara gidýän gapylar ýapyklygyna saklanylýar.
Duşenbe güni irden rusparaz birnäçe müň demonstrant gürrüňi edilýän binanyň daşynda ýygnanyşyp, Ukrainanyň täze ýolbaşçylary tarapyndan wezipä bellenilen häkimiň işinden çetleşdirilmegini we onuň ýerine Russiýanyň tarapynda çykyş edýän häkimiň işe alynmagyny talap edipdiler.
Bu aralykda ýurduň Odesa şäherinde Russiýa tarapdary birnäçe ýüz aktiwist regional dolandyryş edaranyň binasyna girmäge synanyşdy. Emma olaryň bu synanyşygy başa barmady.


text:
Meniñ birden bir ayagym, topugymdan aşagy çişip başlady,köwşe sygman, soñ ayagymyñ aşagy bilen çişip başlady, rentgen etdirdim, döwlen, çykan ýeri ýok diýdiler, süñki doly sagdyn diýdiler. Ultrases barlagyny etdirdim, damarlary sowuklamandyr diýdiler. Analizlerimi doly tabşyrdym, ganda we peşewde uremiyanyñ alamatlary bar diýdi, emma çäresini tapyp berip bilmediler, analizlerimi 4 gezek tabşyrdym, köp lukmana göründim: trawmotolog, urolog, kardiolog, terapewt, kardiorewmotolog, terapewt – emma hiçişi belli bir diagnoz goýup berip bilenoklar. Maňa maslahat bermegiňizi haýyş edýärin.
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Bir aýagyň çişmegi (Sizde topugyňyzdan aşagy çişýär) alnan şikeslenmeler, gan damarlaryň trombozy (gan lagtasy bilen ýapylmagy), guragyry ýa-da birleşdiriji dokumany zeperlendirýän immun keselleri netijesinde ýüze çykyp biler.
Siziň aýagyňyzyň çişginliligi başga alamatlar (bogunlaryň, süňkleriň agyrysy) bilen utgaşýarmy?
Aýagyň çişginliliginiň sebäplerini anyklamak üçin barlagy dowam edip, rewmatolog hem-de damar kesellerini bejerýän hirurg lukmanyna ýüz tutmagyňyzy we goşmaça barlaglary (aýaklaryň gan damarlarynyň doppler barlagyny, ganyň guragyra, brusellýoz keseline barlagyny) geçmegiňizi maslahat berýäris.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 2016-njy ýylyň 8-nji ýanwarynda geçirilen giňişleýin mejlisinde eden çykyşynda döwlet Baştutany 2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna netijeli we maksatnamalaýyn taýýarlygyň möhümdigini belledi. Milletiň Lideriniň bu babatdaky görkezmeleri diňe bir Olimpiýa şäherçesiniň esasy sport desgalarynyň gurluşygy bilen baglanyşykly bolman, eýsem, täze web-saýtyň sahypalarynda şöhlelendiriljek halkara sport ýaryşlaryny guramak bilen baglanyşykly boldy.
Internet ulgamynda şu ýylda açylan “Aşgabat—2017. Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary” atly web-saýtyň öňünde hut şeýle wezipeler durýar.
Türkmen, iňlis we rus dillerinde işlenip düzülen hem-de 2017-nji ýylyň Aziadasyna taýýarlyk görmek baradaky Ýerine ýetiriji komitet tarapyndan Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň hem-de Döwlet habarlar agentliginiň (TDH) goldaw bermeginde ählumumy maglumatlar giňişligine goýberilen ulgam her bir isleg bildirene http://ashgabat2017.gov.tm salgy boýunça ýüzlenip, türkmen paýtagtynda geçiriljek Oýunlar, olimpiýa desgalary hem-de ýurdumyzyň sport durmuşy barada hemme zatlary bilmäge mümkinçilik berýär. Mundan başga-da bu ýerde Türkmenistan barada düşünje berýän maglumatnama, myhmanlar üçin peýdaly maglumatlar hem-de sowal-jogap häsiýetli serişdeler görkezilipdir.
Web-portalyň konsepsiýasy V Aziýa oýunlaryna, şeýle hem umuman ýurdumyza, türkmen halkynyň mirasyna, medeni-taryhy hem-de paýtagtymyzyň hem-de welaýatlaryň häzirki zaman ajaýyplyklaryna, bagyşlanan mowzuklaýyn bölümlerde gurulýar. Saýt sport çäreleri, Türkmenistanda bedenterbiýe-sport hereketiniň ösüşi, biziň türgenlerimiziň halkara ýaryşlardaky üstünlikleri we beýlekiler baradaky neşirleriň arhiwini özünde jemleýär.
Saýtyň esasy wezipesi Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görlüşini hem-de oýunlaryň barşyny şöhlelendirmekden, ulgamyň baş sahypasynda ýerleşdirlen ýaryşlaryň başlanmagyna çenli galan wagty görkezmekden ybaratdyr. Ýöne eýýämden bu ýerde ýurdumyzyň ähli welaýatlaryndan Aziadanyň Alawynyň nobatma-nobat geçiriljek ugry, Olimpiýa şäherçesiniň desgalary, onuň türgenleşik binýady hem-de ýaryşlar üçin meýdançalar, şeýle hem meýletinçiler toparlaryny döretmek boýunça alnyp barylýan işler bilen tanşyp bolýar.
Sport täzeliklerinden başga-da şeýle hem giňişleýin fotosuratlar bar. Şolaryň kömegi bilen Aşgabat boýunça nazary gezelenç ýa-da türkmen medeniýetiniň hem-de özboluşly däpleriniň, halkymyzyň ruhy mirasynyň baý dünýäsine hyýalyňda syýahat etmek mümkinçiligi bar. Has giňişleýin şekilleri wideogalereýada görüp bolar. Özara aragatnaşyk hem göz öňünde tutulupdyr, onuň kömegi bilen Aziada—2017-niň Ýerine ýetiriji komitetine elektron habarlary, sowallary ýa-da ýüz tutmalary, teklipleri hem-de isleg-arzuwlary şeýle hem pikirleri iberip bolar.
Täze Internet serişdesiniň amatly düzümi hem-de döwrebap bezegi ondan ugur alynyşyny has mümkin boldugyça, ýönekeý, tiz ulanylýan hem-de peýdalanyjylar üçin oňaýly edýär.


text:
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň ýolbaşçylygynyň gijigen konfliktler boýunça ýörite wekili, litwaly diplomat Giedrius Çekuolis bilen onuň mandatyna girýän Moldowanyň Transdnestr regiony, Azerbaýjanyň Daglyk-Garabag regiony, Gürjüstanyň Günorta Osetiýa hem Abhazystan regiony baradaky dawalar hakda söhbetdeşlik. Söhbetdeşiligi Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy tarapyndan alyp baran Robert Koalson.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy: Gijigen konfliktler turaly aradan indi 30 ýyl geçip barýar. Siz wagtyň geçmegi bilen bölünişige tarap bir ýol açylar diýip pikir edýärmisiňiz? Bölünişik näçe uzaga çekse, oňa bölünişikden başga çözgüt tapmak ähtimaly şonça az ýaly görünýär.
Giedrius Çekuolis:
Men belli bir derejede duýulýandygy barada siziň pikirleriňize goşulýaryn. Gumanitar-maliýe we syýasy taýdan hem ýitgiler, elbetde, bar. Menden ozal bu orunda bolanlar maňa umyt hemişe bardyr diýip, öwüt-ündew etdiler. Ýöne ýagdaýa näçe umytly garasaň-da, köp zatlaryň örän çylşyrymlydygyny soňra görýärsiň. Şol säbäpden men gepleşik arkaly gelnen çözgüt barada öňünden pikir ýöretmek islemeýärin. Bular gijigen, uzaga çeken konfliktler. Bularyň näme üçin uzaga çekenligini olara düýpleýin aralaşanyňda, çuň göz aýlanyňda görýärsiň. Bular iki ýoldan-da gidip bilýär. Lapykeçlik iň ýaramaz çözgüt däl. Sebäbi olar hem çözgüde hem-de urşa tarap gönügip bilýär. Muny gaty ähmiýetli, çalşyrymly, irnik bir tema öwürýän şu.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy: Osetiýa/Abhazystan konfliktinde Orsýet Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Gürjüstanda bir missiýasynyň döredilmeginiň öňüni birsyhly bökdäp geldi. Siz muňa bu gurama onuň agzalaryň biriniň ynam etmeýänligi diýip garaýarmysyňyz? Moskwanyň bu tutumyny aklamaga haýsydyr bir ýol barmy?
Giedrius Çekuolis:
Bu gaty gowy sorag. Men muny Orsýetiň özüne beresim gelýär. Açyk aýdaýyn. Biz Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Gürjüstanda missiýasynyň täzeden ornadylmagy barada tagalla etdik. Biz regiona gatnap durar ýaly Wenada ýerleşjek bir topar hakda oýlanýarys. Ýöne häzir birnäçe aýlap içki hereketlerimizden soň, ýene-de şol öňki ýerimizde durus. Ýene-de diplomatik işleri ýerine ýetirmeli bolýarys.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy: Ýene bir mysala geleli - Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy Daglyk-Garabagda Kontakt liniýasynyň boýunda bir zada gözegçilik etjek bolsa, üç tarapyň razylygyny almaly. Siziň pikiriňizçe, bu gözegçilik üçin netijeli ýolmy? Taraplaryň bu karardan saklanmagy olaryň Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasyna ynam etmeýändiginiň alamaty dälmi?
Giedrius Çekuolis:
Mesele bu ýerde olaryň Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasyna däl-de, birek-birege ynamy barada. Ermenistana we Azerbaýjana sapar edenimizde, bizde bu jemgyýetleriň arasynda bütinleý ylalaşmazlyk bar diýen täsir galanok. Adamy ikirjiňlendirýän zat hökümetleriň öz ilatyny gepleşik arkaly gelnen ylalaşyk mümkinçiligine taýýarlamaýanlygy.
Biziň pikirimizçe, taraplar dartgynlygy çäklendirmek üçin gerekli çäreleri görmeli. Regiona meniň wekillerim sapar etdiler, meniň özüm sapar etdim, daşary işler ministrim sapar etdi. Biz her gezekde konfliktiň gepleşikler arkaly çözgüdi üçin syýasy islegiň gerekdigini nygtaýarys. Onsoň özara ynam döretmek baradaky çäreler bar. Mysal üçin, oba ýerlerinde, biri-birine ýakyn obalarda gaty sylanýan garry adamlar bar. Şolar özara gürleşse, ýaşlar özara gatnaşyk açsa, birek-birege ot açmak aňsat bolmaz diýip pikir edýärin. Ine, şular ýaly ýöntemje zatlar. Ýöne bular agyzda aňsat, etmesi kyn işler.
Biziň pozisiýamyz şu: ilki syýasy isleg, ondan soň hem iki jemgyýetiň arasynda birek-birege ynam döretmek üçin görülmeli çäreler. Ýönekeý ynam çäreleri. Sebäbi Ermenistanyň, Azerbaýjanyň prezidentleri gaty güýçli. Olarda öz ýaragly güýçlerine buýruk bermäge, bukudan ok atýanlary togtatmaga, atyşyklary bes etmek düzgünini iň azynda 3-4 aýlap ýa ýarym ýyllap saklamaga güýç-gudrat bar. Gazet-žurnallar hem muňa taýýarlamakda ýene bir mümkinçilikdir. Biz 21-nji asyrda ýaşaýarys. Şol sebäpden ýeke-täk mümkinçilik konfliktiň gepleşikler arkaly çözülmegi. Men harby işlerde ekspert däl, ýöne urşuň konfliktleri çözmejekdigi belli zat.


text:
Ukrainanyň Gazagystandaky ilçihanasy gazak resmilerinden ýurduň täze mekdep kitaplarynda Ukrainanyň anneksiýa edilen Krym ýarymadasynyň Orsýetiň bölegi diýlip häsiýetlendirilmegine düşündiriş talap etdi.
Ilçihananyň metbugat-wekili Iryna Blaşçukyň AÝ/AR-na aýtmagyna görä, 25-nji sentýabrda Gazagystanyň ilçihanasyna we Bilim ministrligine ýollanan resmi hatda okuw kitaplaryndan bu maglumaty “gyssagly aýyrmak” talaby öňe sürülipdir.
Gazagystanyň Bilim ministrliginiň metbugat-wekili Alibek Şokparow ministrlige şeýle hatyň gowuşandygyny AÝ/AR-na aýtdy.
Resmi hatda bellenişine görä, Gazagystanyň okuw kitaplarynda Krymyň Orsýetiň bir bölegi hökmünde häsiýetlendirilmegi “halkara jemgyýetçiliginiň, şol sanda Gazagystanyň resmi pozisiýasyna ters gelýär”. Şeýle-de Gazagystanyň Ukrainanyň territorial bütewüligine ençeme sapar goldaw bildirendigi bellenýär.


text:
ABŞ-nyň Harby tribunaly düýnki geçiren sud diňlenşiginde Al-Kaýda toparynyň ýolbaşçysy Usame bin Ladeniň aşpezini 14 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Emma asly Sudandan bolan Ibrahim Al Kodsiniň, mazmuny halk köpçüligine aýan edilmedik ylalaşyk sebäpli, berlen möhletinden has öň azat edilmegine garaşylýar.
Al Kodsi Guantanamoda ýerleşýän jenaýat sudunda geçen aý geçirilen diňlenşikde özüne ýöňkelýän aýyplamalary kabul edipdi. Ol Al-Kaýda bilen dildüwşük edenlikde we terrorizme goldaw berenlikde aýyplanýar.


text:
Şu günki gün Moskwanyň ýokary okuw jaýlarynyň birnäçesinde türkmen dili öwredilýär. Hususan-da, Moskwanyň Lomonosow adyndaky Döwlet Uniwersitetiniň Aziýa we Afrika Institutynda hem Moskwanyň Halkara gatnaşyklary institutynda türkmen dilinden sapak berilýär.
Moskwanyň Lomonosow adyndaky Döwlet Uniwersitetiniň Aziýa we Afrika Institutynyň türki diller kafedrasynda türkmen dili hökmany öwredilýän dilleriň biridir. Bu insititutyň Merkezi Aziýa we Kawkaz boýunça kafedrasynyň ýolbaşçysy Žibek Syzdykowanyň Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, institutda türkmen dili Sowet Soýuzy dargansoň, 1992-nji ýyldan bäri ikinji gündogar dili hökmünde öwredilýär.
Syzdykowanyň sözlerine görä, türkmen dilini öwrenýänler ykdysadyýet, filologiya, taryh we syýasty öwrenijilik fakultetlerinde okaýarlar, şu ýyl türkmen dilini 8 adam öwrenýär. Türkmen dilinden sapaklary öz wagtynda bu ýokary okuw jaýyny gutaran türki dilleriniň filologiýa kafedrasynyň mugallymy Tanem Bahtiýarowa alyp barýar.
Näderejede gyzyklama bar?
Soňky döwürde Moskwada türkmen diline bolan gyzyklanmanyň artýanlygyny Žibek Syzdykowa belledi we munuň sebäbini şeýle düşündirdi:
“Moskwanyň dürli ýokary okuw jaýlarynda okaýan türkmenistanly studentler bize myhmançylyga köp gelip başladylar. Bizde dürli diskussiýalar geçirilýär. Biz türkmen dilinde erteki kitaplaryny satyn aldyk, Türkmenistandan okuw kitaplaryny, wideo ýazgylaryny getirdik. Netijede dile bolan gatnaşyk özgerip başlady” diýip, Syzdykowa aýdýar.
Türkmen dili Moswanyň Halkara gatnaşyklary institutynda hem öwredilýär. Halkara gatnaşyklary fakultetinde okadylýan türkmen dili sapagy türk dilini öwrenýän studentler üçin ikinji dil hökmünde öwredilýär. Bu düzgün 2000-nji ýylda Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň karary bilen girizildi. Türkmen dili azerbaýjan we özbek dilleri bilen deň derejede okadylýar.
Moskwanyň Halkara gatnaşyklary institutynyň mugallymlarynyň sözlerine görä, bu ýokary okuw jaýynda türkmen dilini 13 adam öwrenýär. Türkmen diline hepdede alty sagat sarp edilýär.
Okuw kitaplarynyň ýetmezçiligi
Ýakynda Aziýa we Afrika Institutynyň Merkezi Aziýa we Kawkaz kafedrasynyň guramaçylygynda türkmen diliniň okuw kitaby çap edildi. Kafedranyň ýolbaşçysy Žibek Syzdykowa bu kitabyň awtory Elwira Gruninanyň türkmen diliniň öwredilip başlanmagyna goşant goşanlygyny belledi:
Türkmen diliniň GDA döwletleri üçin okuw kitaby” diýlip atlandyrylýan neşiriň awtory türkolog alym Elwira Grunina türkmen dilini entek doly işlenilmedik dil diýip atlandyrdy. Ol diliň mydama özgerip durýanlygyna ünsi çekip, oňa her bir döwrüň ýetirýän täsirlerini düýpli öwrenmegiň ähmiýetini nygtady.
“Globallaşma barada aýdylanda, ol dile-de aralaşýar. Şonuň üçin dili öwrenijiler munuň nädip bolup geçýänligine, sözleriň nädip üýtgeýänligine we düşünjeleriň nädip giňelýänligine düşünmeli” diýip, Grunina aýdýar.
Emma ýakynda Moskwada çap edilen “Türkmen diliniň GDA döwletleri üçin okuw kitaby” atly bu kitap ilkinji nobatda ýokary bilimli dil owrenijilere niýetlenilen.
Moskwada türkmen dilinden sapak berýän mugallymlar şu günki gün türkmen dilini öwretmek üçin amatly okuw kitaplarynyň ýetmezçilik edýänligini we döwrüň talaplaryna laýyk özgerýän diliň aýratynlyklary hasaba alnyp işlenen okuw materiallarynyň we hatda sözlükleriň düzülmegine zerurlygyň duýulýanlygyny belleýärler.


text:
Prezident Başar al-Assad Siriýany durnuksyzlaşdyrmak ugrunda “daşardan dildüwüşligiň” bardygyny aýtdy. Şeýle-de ol ýurtda durnukly ýagdaýy döretmek üçin, “terroristleri demir penje bilen basyp ýatyrmaga” söz berdi.
Çykyşynyň dowamynda Assad protestleri gazaplylyk bilen basyp ýatyrmak barada buýruk bermändigini ýene-de bir gezek nygtap geçdi.
Assad mart aýynda ýurduň häzirki Konstitusiýasyny täzelemek boýunça referendumyň geçiriljekdigini hem mälim etdi.
BMG-niň maglumatlaryna görä, mart aýyndan bäri Siriýada protestleriň wagşylyk bilen basylyp ýatyrylmagynda 5 müň çemesi adam öldürilipdir.


text:
Ýurt kyn döwri başdan geçirýärkä, diňe bir uly ýolbaşçylar däl, eýsem, kiçiräk wezipeler ynanylan ýolbaşçylar hem kalby arassalyk bilen, öz seredýän ugurlaryndaky problemalary çözjek bolmaly. Ýogsa, halk kösenýär. Ýurt bolsa kynçylykly günlerde köp wagt bolýar.
Men, ine, özüme degişli mesele hakda gürrüň bereýin. Ýerler zaýalanýar we mellekden çaga eklär ýaly gazanç edip bolanok. Işeňňir bolsaň, iş kän. Mellegimize ekin ekmän, ot ekdim. Mal köpeltmek isledim. Köpeltdimem. Sygyrlarymyň sany ýigrimä ýetdi. Ýöne men sygyrlarymyň sanyny ýigrimä ýetirýänçäm niçe ýyllar azap çekdim. Bir sygry ýetişdirýänçäň, soň ony göleli sygyr derejesine ýetirýänçäň üç-dört ýyl gerek.
Üç-dört ýyllap bakan malyň bahasy biziň Lebap welaýatymyzda üç million manat - ýagny, iki ýüz amerikan dollary. Bu puly maşgala agzalarymyzyň sanyna, soň hem üç ýyla bölsek, ol biziň herimize her ýyl üçin näçe manat bolýar? Hiç zat bolanok. Lebap welaýatynda welaýatdaky ilatyň ep-esli bölegi obada ýaşaýar. Şolaryň hemmesinde-de mal bar. Mallar dym arzan. Mal arzan bolsa, elbetde, ýurt üçin, et satyn aljaklar üçin hezil. Ýöne mal eýesi üçin kyn. Sebäbi zähmetiňe hiç zat düşenok. Her kişem azap bilen ýetişdiren malyny gymmadrak satmak isleýär.
Özbegistan tarapa-ha hiç zat geçirmek bolanok. Diňe her adama ýekeje telewizor geçirmäge rugsat edýärler. Bu söwdadan ýigrimi dollar galýar. Bu söwda bilen maşgalany ekläp bolanok. Onsoňam, haýsy bir öý, haçana çenli telewizor satyp gün görsün!
Men: «Mallarymy Aşgabada äkidip sataýyn» diýen netijä geldim. Ilki bada o taýda malyň bahasynyň näçedigini bilmek gerekdi. Şonuň üçin Lebapdan paýtagta gidýän marşrut taksilerine özümi atyp, paýtagta tarap ýola düşdüm. Aşgabatda mal hem, et hem gymmat eken. Bir sygyr (gölesiz hem bolsa) alty million manat eken, ýagny, dört ýüz amerikan dollary. Etiň bahasy köne puldan elli-altmyş müň manat. (Dört dollar).
Aşgabada eltip bolsa, mallarym pul bolaýjakdy. Iki esse pul düşjek. Ýöne bize mallarymyzy paýtagta eltip satmaga rugsat berenoklar. Ýolda tutsalar, salynýan jerimäniň bahasyna satjak malyň puly-da ýetmeýär. Haýsydyr bir dokument düzetmeli diýdiler. Ol dokumenti alýançaň hem ummasyz pul gerek. Oba adamlaryny hiç ýere gymyldamaz ýaly edip goýupdyrlar.
Bu zatlary näme üçin şeýdýäkäler? Azyk boýunça ýolbaşçylar şunuň ýaly meseleleri çözseler bolmaýarmyka? Welaýatlardan arzan mallar eltiliberse, paýtagtda et hem arzanlajak ahyryn. Käbir ýolbaşçylar özüni baýatjak bir ýoljagazy ýapmazlyk üçin şeýle ýagdaýy döredýärmikäler? Bilgeşländen muny şeýdip bulaşdyrýarmykalar? Ýa-da ýagdaýy düzetmegi başarmaýarmykalar? Ýa işlerine düşünmeýärmikäler?
Başga-da bir ýagdaý geň galdyrýar. Hökümet magazinlerinde Hindistandanmy, Pakystandanmy getirilen, bir hili etler dur. (Ýüzüne ýazylan hat araplaryňka meňzeş bolansoň, ony okap bolanok). Özem, şeýle bir ysy bar ol etleň, eliňe alanyňdan ýüregiňi bulap barýa. Özem mydama alynman ýatyr. Magazinçiler ol etleriň özlerine «Hökman satmaly» diýen buýruk bilen getirilýändigini aýdýarlar. Ýurtda malyň, etiň şeýle bolçulygynda näme üçin ýurda daşary ýurtdan et getirilýärkä? Bu ýerde azyk ugrunda işleýän haýsydyr bir wezipeli kişiniň bähbidiniň bary görnüp dur.
Biz-ä bu bolup geçýän zatlara düşünýän däldiris.
Goňşy respublikalara zat geçirip satmagyň gadaganlygyna biz dym gynanybam durjak däl. Ýöne näme üçin welaýatlara biri-biriniň arasynda söwda etmegi gadagan edýärkäler? Bir ýurduň adamlary. Harytlaryny nirede satanlarynda näme! Bu bolýan zatlara biziň-ä akylymyz haýrandyr.
Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Şu ýyl Özbegistan indi ilkinji gezek “The Miss World”, ýagny “Bütindünýä gözellik” bäsleşigine gatnaşýar. Bu bäsleşikde Özbegistana Rahyma Ganiýewa atly gözel wekilçilik edýär.
Daşkentde doglan Rahima Ganiýewa 20-nji iýulda Özbegistanda geçirilen gözellik bäsleşiginde birinji orny eýeledi. Özbegistanda geçirilen bu bäsleşik üç tapgyrdan ybaratdy.
Onuň birinji tapgyrynda dalaşgärler özbek milli eşiklerinde emin agzalarynyň we tomaşaçylaryň öňüne çykdylar.
Bäsleşigiň ikinji tapgyrynda dalaşgär gyzlar şagalaňly oturlyşyklar üçin niýetlenen lybaslary bilen sahnada ýöriş geçirdiler. Soňra-da dabaraly gijelere niýetlenen lybaslarynda emin agzalary bilen söhbetdeşlik geçirip, olaryň beren soraglaryna jogap bermäge synanyşdylar.
Bäsleşigiň netijesinde, “Özbegistanyň iň owadan gyzy” diýen statusa eýe bolan Rahima Ganiýewa, häzirki wagtda “Bütindünýä gözellik” bäsleşigine gatnaşmaga taýýarlanýar. Bu bäsleşik 28-nji sentýabrda Indoneziýanyň Bogor şäherinde geçiriler.
“The Miss World” bäsleşiginiň websahypasynda berilýän maglumata görä, Ganiýewanyň watanynyň aýratynlyklary barada bäş sany gyzykly maglumat bellenilip geçilýär. Olar şulardan ybarat:
1. Özbek aýal-gyzlarynyň salamlaşanda, sag elini ýüreginiň üstünde goýup salamlaşmagy.
2. Algebrany oýlap tapan Al-Harezminiň şu günki Özbegistanyň territoriýasynda doglandygy.
3. 2002-nji ýylda Özbegistanyň Kaşgaderýa we Samarkant regionlarynda 2700 ýyl öň gurlandygy çak edilýän gadymy piramidalaryň tapylandygy.
4. Özbegistanyň dünýä okeanyna çykmak üçin iki ýurduň üstünden geçmeli ýurtlaryň biridigi. Şeýle ýurtlardan dünýäde diňe iki ýurt bolup, Olaryň beýlekisiniň Lihtenşteýndigi.
5. Bäşinji aýratynlyk-da, Özbegistanda çöregiň hiç haçan ters goýulmaýanlygyndan ybarat.
Özbegistan Merkezi Aziýadan “Bütindünýä gözellik” bäsleşigine gatnaşýan üçünji ýurtdur. Gazagystan bilen Gyrgyzystan eýýäm birnäçe ýyl bäri bu bäsleşige gatnaşyp gelýär.
“The Miss World” bäsleşigi dünýäniň iň belli gözellik bäsleşigidir. Geçen ýyl bu bäsleşik Hytaýyň Ordos şäherinde geçirilipdi we onuň ýenijisi hytaýly gözel Ýu Wenksia boldy.


text:
Saýlawlar täze şertlerde we kämilleşdirilen hukuk giňişliginde geçirilýär. Mysal üçin, ilkinji gezek Prezident saýlawlaryna syýasy partiýalaryň üçüsi: Demokratik, Senagatçylar we telekeçiler hem-de Agrar partiýalary gatnaşýarlar. Täze hukuk giňişliginde geçirilýän häzirki saýlawlar Türkmenistanyň Saýlawlar kodeksinde kanun tarapyndan berkidilendir. Ol 2013-nji ýylda kabul edildi we umumy kabul edilen halkara kadalaryna laýyklykda işlenilip taýýarlanyldy. Kodekse laýyklykda Türkmenistanda doglan, ýaşy 40-dan az bolmadyk, döwlet dilini bilýän, soňky 15 ýylda ýurtda hemişelik ýaşaýan we işleýän raýat Türkmenistanyň Prezidentligine dalaşgärlige hödürlenip bilner.
Saýlaw kodeksine laýyklykda dalaşgärlige hödürlemek hukugy syýasy partiýalara, şeýle hem raýatlaryň teklipçi toparyna degişlidir. Türkmenistanyň Demokratik partiýasy 1991-nji ýylda, Senagatçylar we telekeçiler partiýasy 2012-nji ýylň awgust aýynda , Agrar partiýa 2014-nji ýylyň senrýabr aýynda döredildi. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 2016-njy ýylyň sentýabrynda geçirilen Ýaşulylar geňeşiniň mejlisinde şu partiýalaryň bäsleşiginiň ýurduň syýasy durmuşyna täze röwüş berjekdigini, giň bäsdeşligi üpjün etjekdigini hem-de jemgyýetiň we her bir raýatyň syýasy medeniýetini ýokarlandyrmaga ýardam etjekgini, halkyň we häkimiýetiň jebisligini berkitjekdigini, demokratik düzümleri jebisleşdirjekdigini belledi.
Partiýalaryň üçüsi-de Türkmenistanyň Prezidentligine dalaşgärleri kesgitlediler: Demokratik partiýa häzirki döwlet baştutany Gurbanguly Berdimuhamedowy; Senagatçylar we telekeçiler partiýasy „Rysgal“ Täjirçilik paýdarlar bankynyň müdirýetiniň başlygy Begmyrat Atalyýewi; Agrar partiýa- partiýanyň Mary welaýat komitetiniň başlygy Durdygylyç Orazowy hödürlediler.
Saýlawlarda raýatlaryň teklipçiler toparlarynyň altysy döredildi. Olardan Türkmenistanyň Azyk senagaty döwlet birleşiginiň başlygynyň orunbasary Maksat Kowusowiç Annanepesow; Mary welaýatynyň häkiminiň orunbasary Jumanazar Annaýew; Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän kärhanasynyň direktory Remezan Mutapagulyýewiç Durdyýew; Daşoguz welaýatynyň häkiminiň orunbasary Meretdurdy Isgenderowiç Gurbanow; Ahal welaýatynyň ykdysadyýet we ösüş baş müdirliginiň başlygy Serdar Begmuhammedowiç Jelilow; „Garabogazsulfat“ ÖB-niň baş direktory Süleýmannepes Oraznepesowiç Nurnepesow dagy Prezidentlige dalaşgärlige hödürlenildi.
2012-nji ýylyň Prezident saýlawlarynda teklipçiler toparlarynyň dokuzysy saýlawlara gatnaşmaga isleg bildirdiler, emma olardan diňe iki topar öz dalaşgärini hödürlemek üçin zerur sesleri toplap bildiler. Häzirki saýlawlarda toparlaryň altysynyň hemmesine sesleriň zerur sanyny toplamak başartdy, bu bolsa türkmen jemgyýetiniň raýatlyk kämilligine, halkyň ýurduň syýasy durmuşyna işjeň gatnaşýanlygyna şaýatlyk edýär.
Saýlawlary kämilleşdirmek üçin Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek boýunça merkez çareleriň geçirilmeli möhletini we zerur resminamalaryň sanawyny tassyklady. Saýlaw uçastoklarynyň 2586-sy döredildi. Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky diplomatik wekilhanalaryda saýlaw uçastoklarynyň 39-sy döredildi.
Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek boýunça merkeziň hünärmenleri etraplara we welaýatlara yzygiderli gidip, uçastok saýlaw toparlarynyň agzalary üçin okuwlar geçýärler. Alnyp barylýan işleriň iň möhüm şerti--maglumat üçpjünçiligidir, onuň işjeňligini Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek boýunça merkeziň ýörüteleşdirilen saýty üpjün edýär.
Irina YMAMGULYÝEWA
Türkmenistanyň Merkezi saýlaw topary Aşgabat şäher häkimliginiň «Mekan» köşginde Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär Annaýew Jumanazaryň saýlawçylar bilen duşuşygynyň geçirilýändigini habar...
2017-nji ýylyň 23-nji ýanwarynda saýlawçylaryň Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgärler bilen duşuşyklary geçiriler. Jumanazar Annaýew bilen duşuşyk Marynyň M.Kemine adyndaky döwlet drama t...
Şu gün Aşgabat şäher häkimliginiň “Mekan” köşgünde saýlawçylar döwlet Baştutany wezipesine dalaşgärleriň biri—Azyk senagaty döwler birleşiginiň başlygynyň orunbasary Maksat Annanepesow bilen duşuşdyla...
Türkmenistanyň Merkezi saýlaw topary Aşgabat şäher häkimliginiň «Mekan» köşginde Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär Annanepesow Maksat Kowusowiçiň saýlawçylar bilen duşuşygynyň geçirilýändi...
Mary, M.Kemine adyndaky Döwlet drama teatrynda Türkmenistanyň Prezidentiniň wezipesine dalaşgär, Azyk senagaty döwlet birleşiginiň başlygynyň orunbasary Maksat Annanepesowyň saýlawçylar bilen duşuşygy...
Türkmenabatda Lebap welaýatynyň saýlawçylarynyňýokary döwlet wezipesine raýatlaryň teklipçiler topary tarapyndan görkezilen dalaşgär, Mary welaýatynyň häkiminiň orunbasary Jumanazar Annaýew bilen duşu...
Daşoguzda Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär – “Rysgal” Paýdarlar-täjirçilik bankynyň müdiriýetiniň başlygy, Mejlisiň deputaty Bekmyrat Atalyýewiň saýlawçylar bilen duşuşygy geçirildi. N...
Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär – Mejlisiň deputaty, Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynyň direktory Ramazan Durdyýewiň saýlawçylar bilen duşuşygy geçirildi. Türkmenbaşydaky nebiti...


text:
Türk resmileri başa barmadyk harby döwlet agdarylyşygy synanyşygyna dahyllylykda güman edilýän müňlerçe adamy tutdy, Birleşen Ştatlaryň ýolbaşçylygynda «Yslam döwleti» jeňçi toparyna garşy howa zarbalaryny urmak üçin ulanylýan esasy howa bazasyny ýapdy.
16-nji iýulda Stambulyň Atatürk howa menzilinde uçarlar gonmaga başlady we ýurt azyndan 265 adamyň ölümine getiren, 1400-den gowrak adamy ýaralan döwlet agdarylyşygy synanyşygyndan soň, haýallyk bilen, kadaly durmuşa dolandy.
Türk resmileri uly derejeli sudýany, NATO-nyň çalasyn reaksiýa bölüminiň türk komandirini, 15-nji iýulda giçlik başlanan agdarylyşyk synanyşygyndan soň, dönüklik aýyplamalary esasynda tussag etdiler. Şonda türk goşunynyň içinde bir fraksiýa ýurtda häkimiýeti ele geçirendigini yglan edipdi.
Ankaranyň gümany
Ankara harby döwlet agdarylyşygy synanyşygynda derrew 75 ýaşyndaky musulman ruhanasy, Birleşen Ştatlaryň Pensilwaniýa ştatynda ýaşaýan Fethulla Güleniň goldawçylarynyň guramasy diýýänini günäledi.
Gülen 16-njy iýulda özüniň 15-nji iýulda başlan harby döwlet agdarylyşygy synanyşygyndan «habarsyz» bolandygyny aýtdy we, gazaply tankytçysy bolsa-da, Türkiýäniň hökümetiniň zorluk bilen agdarylmak synanyşygyny ýazgardy.
Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan 16-njy iýulda Stambulda bolan ýygnanyşykda çykyp gürlände, ABŞ resmileriniň 1999-njy ýyldan bäri Birleşen Ştatlarda ýaşaýan Güleni yzyna, Türkiýä ibermeklerine çagyrdy.
"Jenap [ABŞ-nyň] prezident [Barak Obama], men size şu adamy ýa deportasiýa ediň, ýa biziň elmize gowşuryň diýdim" diýip, Erdogan aýtdy. "Men size onuň agdarylyşyk planlary bilen baglanyşyklydygyny aýtdym, emma men diňlenmedim.... Şol Pensilwaniýada ýaşaýan adamy Türkiýä tabşyryň."
ABŞ-nyň jogaby
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri 16-njy iýulda Obama adminstrasiýasynyň Güleniň ekstradisiýa edilmegi baradaky talaba seretjekdigini, emmaWaşingtonyň bu talaby diňe ruhanynyň agdarylyşyk synanyşygyna dahyllydygyna açyk subutnama bolan ýagdaýynda ýerine ýetirjekdigini aýtdy.
Kerri 16-njy iýulda Lýuksemburgda çykyp gürläp, Türkiýe entek Güleniň ekstradisiýa edilmegini resmi görnüşde talap etmedi diýdi.
Şeýle-de Kerri Türkiýäniň daşary işler ministri Mewlut Çawusogla "başa barmadyk döwlet agdarylyşygynda Birleşen Ştatlaryň ol ýa-da beýleki rolunyň bolandygy barada jemgyýetçiligiň içinde kakdyrmagyň ýa gürrüň etmegiň düýpden dogry däldigini we biziň ikitaraplaýyn gatnaşyklarymyza zyýanlydygyny aýtdy" diýip, ABŞ-nyň Döwlet departamenti aýtdy.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Türkiýedäki ähli taraplary ýurdy durnuksyzlaşdyrmakdan gaça durmaga, agdarylyşyk synanyşygyndan soň kanun düzgünlerine eýermäge çagyrdy.
Türk hökümeti 16-njy iýulda ýagdaý «kontrol astynda» diýen hem bolsa, Erdogan twitterde öz goldawçylaryny, agdarylyşyk aktiwlikleriniň «täzeden örç almagynyň» öňüni almak üçin, köçelerde galmaga çagyrýan messaž ýerleşdirdi.
Indiki aladalar
Türkiýäniň Goranmak ministrligi, döwlet agdarylyşygy synanyşygynyň öňi alnan hem bolsa, agdaralaşygy goldaýanlar bilen Erdoganyň hökümetiniň goldawçylarynyň arasynda köp çaknyşyklaryň bolup biljekdigini duýdurdy.
Ministrlik harby ştabyň alnyp gaçylan başlygy, general Hulusi Akaryň dikuçar halas ediş missiýasy bilen, 16-njy iýulda irden halas edilendigini aýtdy.
Çawusoglu Erdoganyň hökümetine ygrarly türk howpsuzlyk güýçleriniň Injirlik howa bazasynyň daşyny baglandygyny aýtdy. Bu bazada, Yrakdaky we Siriýadaky YD jeňçilerine garşy urulýan howa zarbalary bilen bagly, 1500 çemesi amerikan esgeri hem bar.
Çawusoglu bazanyň daşynyň baglanmagynyň we YD garşy hüjümleri togtadan çäräniň - howa giňişliginiň ýapylmagynyň Injirlikde ýerleşýän käbir türk esgerleriniň agdarylyşyk plançylary bolmagy bilen baglydygyny aýtdy.
Ol bu ýerde käbir tussag etmeleriň hem bolandygyny aýtdy.
General leýtenant Erdal Öztürk, Türkiýäniň Üçünji Goşun korpusynyň komandiri 16-njy iýulda, dönüklik aýyplamasy esasynda, agdarylyşyk goldawçysy hökmünde tutulan uly derejeli harbylaryň biridir.
Öztürkiň meýdan korpusynyň ştaby Stambulda ýerleşmek bilen, NATO-nyň Türkiýäniň Birinji Goşunyndaky çalt ýerleşdirilýän korpusydyr. Bu harby birikme NATO-nyň Ýewropadaky ýokary ýaranlyk komandirine garaşly.


text:
Türkmenistanyň Ministrler kabinetiniň anna güni geçirilen nobatdaky mejlisinde ykdysady meseleler, hususan-da deriniň we ýüňüň işlenip taýýarlanmagy, çykdajylary azaltmak we önümçiligi giňeltmek ugrunda görülýän çäreler barada gürrüň edildi.
Deriniň, gönüň we ýüňüň daşarky bazarlarda ýerlenmegini düzgünleşdirmek üçin Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalaryna ilatdan deri we ýüň önümlerini çig mal görnüşinde ýygnap almaga hem-de satmaga ygtyýar bermek teklip edilýär.
Mälim bolşy ýaly, prezident Berdimuhamedow mundan öňki Ministrler kabinetiniň mejlisinde, dünýäde nebit-gazyň bahasynyň peselmegi netijesinde dörän kynçylyklar bilen baglylykda, daşary ýurtlara çykarylýan türkmen önümleriniň köpeldilmegini, döwlet gaznasyna gelýän girdejileriň artdyrylmagyny teklip edipdi.
Şeýle-de ol, çykdajylary azaltmak maksady bilen, ýurtda gurulmaly edilen binalaryň we desgalaryň sanawyna hökman gaýtadan seredilmelidigini, ykdysadyýeti diwersifikasiýa etmäge köp üns bermelidigini aýdypdy.
Döwlet baştutanynyň serişdeleri tygşytlamak baradaky tabşyrygynyň çäginde, Aşgabatdaky «Abadan» nah egirme fabrigini Aşgabat Dokma toplumynyň düzümine goşmak teklip edilýär.
Prezident Berdimuhamedow mejlisde eden çykyşynda maldarçylyk önümlerini öndürmekde we gaýtadan işlemekde telekeçileriň mümkinçiliklerinden giňden peýdalanmagyň möhümdigini nygtapdyr. Emma telekeçileriň iş şertlerini gowulandyrmak, olaryň öňünde bar diýilýän emeli päsgelçilikleri azaltmak, ýurtda önümçiligiň öňdebaryjy tehnologiýalaryny ornaşdyrmak üçin anyk nähili işleriň edilmelidigi aýdylmaýar.
Goýun-geçi derisi taşlanýar
Azatlyk Radiosynyň Lebapdaky habarçysy Osman Hallyýewiň ýerli maldarlara, telekeçilere salgylanyp berýän maglumatyna görä, Lebapda deriniň we ýüňüň bahasy gaty arzan bolansoň, mal eýeleri soýan mallarynyň derisini, goýun-geçi bolsa, tabşyrjak hem bolmaýarlar. Emma gara mallaryň derisiniň tabşyrylýandygy aýdylýar.
Osman Hallyýew garaşsyzlygyň ilkinji ýyllarynda Garabekewül etrabynda derini we ýüňi gaýtadan işleýän kärhanany açmak synanyşygynyň bolandygyny, obalara aýlanyp, deri hem toplanandygyny, emma soň bu işiň ýatyp galandygyny, şondan bäri welaýatda, Garaköl zawodyndan başga, beýle kärhananyň ýok diýen ýalydygyny aýdýar.
Pisse, aýna we gurluşyklar
Ministrler kabinetiniň mejlisinde, ykdysadyýeti diwersifikasiýa etmek planlarynyň çäginde, Ahal welaýatynyň «Altyn asyr» etrabynda pisse agaçlaryny ösdürip ýetişdirmek üçin Azyk senagaty döwlet birleşigine bölünip berilmekçi bolunýan 100 gektar ýeriň çyzgysy, ol ýerde ekiljek pisse agaçlarynyň görnüşleri barada hem maslahat edildi.
Mundan başga, Ahal welaýatynyň Derweze etrabynyň «Owadandepe» obasynda aýna we aýna önümlerini öndürýän kärhanany gurmak barada edilýän işleriň hem gürrüňi edilipdir.
Prezident Berdimuhamedow hem Ministrler kabinetiniň geçen maslahatynda gurulmaly binalaryň sanawyna gaýtadan seretmelidigini belledi. Emma ol anna güni geçirilen mejlisde "Türkmengaz" döwlet konsernine Gazy gaýtadan işleýşiş müdirliginiň edara binasynyň taslamasyny düzmek we gurmak barada şertnama baglaşmaga ygtyýar berdi.
Eger ýatlatsak, prezident Berdimuhamedow şu hepde paýtagtyň şäher häkimliginde Aşgabadyň 2015-2016-nji ýyllardaky ösüş konsepsiýasy barada hem maslahat geçirdi. Resmi metbugatda habar berilmegine görä, paýtagtda häzir Türkmenistanyň prezidentiniň tassyklamagy bilen 60-dan gowrak bina we desga gurulýar.


text:
Halkara telekommunikasiýar bileleşigi ITU-nyň duşenbe güni Dubaýda başlanan 12 günlük maslahatynda, esasy tema global interneti dolandyrmak barada bolar diýlip pikir edilýär.
Birleşen Milletler Guramasynyň bu gullugynyň baş sekretary Hamadoun Toure Dubaý maslahatyndan maksadyň telekom kompaniýalarynyň serhedaşa özara iş salyşmagy barada kanuny güýçdäki global şertnamany täzelemekdigini aýtdy: “Dünýäniň bizi global bilim jemgyýetine tarap ugrukdyrmaga mümkinçiligi bar. Bütin dünýäden 1500-den gowrak wekil, şol sanda milli hökümetleriň, senagat ekspertleriniň we graždan jemgyýetiniň tarapyny çalýanlar Dubaýyň Dünýä söwda merkezine ýygnanyp, halkara telekommunikasiýa düzgünleriniň täze toplumy barada çekişerler, pikir alşarlar”.
Käbir ýurtlar Berilýän atlar we sanlar baradaky internet korporasiýasy ICANN-iň global derejede kadalaşdyryjy ygtyýarlyklarynyň çäklendirilmegini isleýärler. "ICANN" korporasiýasynyň işi Domain at sistemalary we internet protokol adresleri ýaly internetiň tehniki aspektlerini koordinirlemekdir.
Bu ýurtlaryň ITU-nyň interneti dolandyrma işini öz üstüne almagy barada tagalla ederine garaşylýar. Bu hökümetler öz territoriýalaryna maglumat goýberýän, mysal üçin, Google ýaly kompaniýalaryň özlerine salgyt tölemegini, awtoritar režimler bolsa internete köpräk kontrollyk etmegi isleýärler.
Orsýet tarapyndan ediljek tekliplerde hem “milli internet sektoryny kadalaşdyrmak üçin” suweren hukuga, ýagny özygtyýarlylyga çagyrylýar.
Bu çekişmelerde beýleki tarapda Amerikanyň Birleşen Ştatlary, Ýewropa Bileleşigi, Kanada şeýle hem Google ýaly kompaniýalar durýar. Bular interneti çäklendirmek üçin girizmäge synanyşylýan täze düzgünlere garşy.
Alan Woodward Surreý uniwersitetinde internet howpsuzlygy boýunça professor. Onuň aýtmagyna görä, bu çekişme internetiň açyk we dünýä derejesinde baglanyşykly galmagy üçin gaty möhüm: “Dolandyrmak diýmek kanunlary kim girizýär diýildigi däl. Ol standartlary kimiň kesgitleýändigi, adresler, konwensiýalara at bermek hakda kimiň karar berýändigi barada. Bularyň käbiriniň o diýen ähmiýetli bolmazlygy mümkin. Ýöne internetiň global bazada häzir işleýändiginiň bir sebäbi – bu işleriň ählisini bir toparyň, ýagny esasan ICANN-iň ýerine ýetirýändigidir. Bu dürli ýurtlara bölünip, her kim öz etjegini etse, onda bu iň soňunda internetiň bölek-bölek bolmagyna getirer”.
Google kompaniýasynyň internet işlerini guramalaşdyrýan toparyň başlygy Wint Serf Dubaýda halkara kommunikasiýa düzgünleriniň internetiň öz funksiýalaryny dowam etdirip, ösmegine täsir edip biljek derejede üýtgedilmegi mümkin diýip, duýduryş berýär: “Internet dürli ýollar bilen edilýän hüjüm astynda. Köp ýurtlar, aýratyn-da adamlaryň öz pikirlerini açyk beýan etmeginden aladalanýan ýurtlar oňa özlerine abanýan bir howp diýip garaýarlar. Internetiň dürli aspektlerini senzurada geçirýän ýurtlaryň sany häzir 40-dan ýokary”.


text:
Özbegistanyň hökümeti öňki premýer-ministr Utkir Sultanowyň 76 ýaşda aradan çykandygyny aýtdy.
Resmileriň aýtmagyna görä, Sultanow 28-nji noýabrda ýogalypdyr we 29-njy noýabrda onuň resmi jaýlanyş çäresi geçirilipdir.
AÝ/AR-nyň özbek gullugy Sultanowyň ençeme ýyllap böwrek keselinden ejir çekendigini aýdýar.
Sultanow 1995-nji we 2003-nji ýyllaryň aralygynda Özbegistanyň hökümetine baştutanlyk edipdi, yzýany 2006-njy ýyla çenli hökümet baştutanynyň orunbasary wezipesinde işläpdi.
Utkir Sultanow 2011-nji ýyla çenli Çkalow Daşkent Awiasiýa önümçilik bileleşiginiň baş müdiri wezipesinde işläpdi.


text:
Orsýetiň missiýa gözegçiligi bölünip aýrylýan “Soýuz” kosmos gämisiniň sag-aman Ýere dolanyp gelendigini habar berýär.
Bu gämi Halkara kosmos stansiýasyndan yzyna dolanan italiýan, rus we amerikan kosmonawtlaryny Ýere getirdi.
Missiýa gözegçiligi orsýetli Dmitriý Kondratowyň, Ýewropa kosmos gullugyndan Pola Nespoliniň, Amerikanyň NASA kosmos gullugyndan Ketrin Kolmanyň Gazagystanda, Žezkazgan şäheriniň gündogarynda planlaşdyrylan ýerine gelip düşendigini aýtdy.
Bu üç kosmonawt kosmos stansiýasynda 159 gün boldy.


text:
Ak sakgally, eli hasaly, egni köneje donly ýaşuly Kerim aga bankyň nobatynda birinji duranlaryň biri, ol titräp duran elleri bilen bank işgärine pullaryny uzadýar. Onuň derdi – ýaşaýan ýerinden daşary ýurda pul geçirip bilmeýänligi. Şonuň üçin ol Tagtabazar etrabyndan Mary şäherine gelipdir.
Türkmenistanyň etrap merkezlerinden daşary ýurtlara pul geçirimleri ýok. Pul geçirimlerini adamlar diňe welaýat merkezlerinde ýerleşýän banklaryň käbirlerinde amala aşyryp bilýärler. Etraplardan gelen adamlar daşary ýurtlara pul ibermek üçin azyndan bir ýa-da iki-üç gününi ýitirýärler. Köplenç pul geçirjek bolýanlar – daşary ýurtlarda çagalaryny okadýan ene-atalar.
Kerim aganyň GDA döwletleriniň birinde agtygy okaýar, ýöne uçar bilediniň gymmatlamagy sebäpli ol şu ýyl gelip bilmändir. Kerim aga ýarym sagatlyk iş üçin bir günden üç güne çenli wagtyny ýitirmeli bolýandygyny aýdýar. Ýaşy altmyşdan geçen ýaşulynyň aýtmagyna görä, onuň ýeke ogly işinden sypynyp bilmänsoň, agtygyna pul geçirmäne özi gelmeli bolýar.
“Etrabymyzdaky banklara barsaň, “Biz daşary ýurda pul geçirip bilemzok, Mara gidiň ýaşuly!” diýýärler. Mara çenli bolsa gowy aşdym diýeniňde dört-bäş sagat ýol geçmeli. Ýol erbet, bu ýaşdan soň agyr gelýär” diýip, Kerim aga zeýrenýär. Ol özüniň 200 manat pensiýa pulunyň ep-eslisini hem ýola sarp etmeli bolýandygyny hem aýdýar.
Daşary ýurtlarda okaýan türkmen studentleriniň aýtmagyna görä, olar okuw pullaryny tomusky dynç alşa gelenlerinde ýanlary bilen alyp gidýärler. Olaryň içinde GDA döwletlerinde okaýanlaryň ýyllyk tölegleri azyndan 1500 amerikan dollary. Käbirleri okuw ýylynyň ortasyna çenli okuw töleginiň ýarysyny töläp bilýän bolsa, beýlekileri ýylyň başynda okuw tölegini doly tölemeli. Okuw tölegleriniň her ýyl artýanlygy sebäpli, beýleki ene-atalaryň hem, Kerim aga ýaly, amatly pul geçirimine islegleri uly.
“Agtygym geçen ýyllar gelende okuw puluny öz ýany bilen alyp gidýärdi. Mundan başga-da, bile okaýan deň-duşlarynyň pullaryny hem alyp gidýärdi. Ýöne men alada edýärin. Sebäbi ol öz ýany bilen gaty köp pul alyp gidýär. Kyn bolsa-da, Mara gelip bank üsti bilen ugratmak amatly” diýip Kerim aga öz tejribesini göz öňünde tutup, bank geçirimlerini amatly görýär.
Daşarky tejribeler
Türkmenistanda daşary ýurtlarda okaýan studentlere esasan “Western Union” we “Visa” plastik kartalary bilen pul geçirip bolýar. Ýöne bu görnüşli pul geçirimleri diňe welaýat merkezlerinde bar, plastik kartalary bolsa diňe Aşgabatdaky Türkmenistanyň Daşary ykdysady döwlet bankynda açyp bolýar we diňe şol bankda plastik kartaňa pul goýulýar. Bankyň pul möçberinden tutup galýan göterimi Türkmenistanyň içinde 2%. Plastik kartalary bar adamlar ýanlarynda nagt pul götermeýärler. Ýöne etraplarda ol plastik kartalardan pul çekip alar ýaly bankomatlar ýok. Bankomatlar paýtagtyň we welaýat merkezleriniňem köp ýerlerinde ýok.
“GDA döwletlerinde ençeme wagtdan bäri adamlara aýlyk haklary bank hasaplarynyň üsti bilen tölenýär we bankomatlaryň hyzmaty giňden ulanylýar“ diýip, Belarusda okaýan türkmen studenti Maral aýdýar. “Banklar ilata pul geçirimleriniň ençemesini oba ýerlerinde hem hödürleýärler. Ol hyzmatlar adamlarda ýany bilen köp mukdarda nagt pul götermek adatyny ýatyrdy. Ol banklaryň köpüsiniň GDA döwletlerine pul geçirimleri üçin alýan göterimi pes, hyzmatlaryň ençemesi hem mugt. Ençeme banklar adamlara öz hyzmatlaryny internediň üsti bilen hem hödürleýär, bankda nobata durýan adamlary görmek kyn”.
Banklar hususylaşdyrylan, aralaryndaky bäsleşlik esasynda ilat köpçüligi üçin her hili amatly hyzmatlary hem kän.
Görnüşe görä, Türkmenistanda, internediň tizliginiň pes bolşy ýaly, bank hyzmatlary hem ilatyň agramly bölegini kanagatlandyryp bilmeýär. Ýerli ykdysadyýetçiler munuň esasy sebäplerini banklarda döwlet gözegçiliginiň gaty berk bolmagy, internediň tizliginiň pesligi we hususy banklaryň giňden ýaýramanlygy bilen düşündirýärler. Olaryň pikiriçe, bular erkin bäsleşlige ýol açyp bilmeýär. Türkmenistanda ilkinji hususy bank bolan “RYSGAL” geçen ýylyň ahyrynda açyldy, onuň hyzmatlary bolsa esasanam telekeçilere gönükdirlen.
Daşary ýurtlarda okaýan türkmen studentleriniň sany ýyl-ýyldan artýar. Daşary ýurtda okaýan studentleriň köpelmegi bilen pul geçirimlerine bolan isleg hem ýokarlanýar. Diňe bir Belarusyň özünde 14000-den gowrak türkmenistanly studentiň okaýanlygy barada Belarusyň Bilim ministirliginiň 2011-nji ýylda ýaýradan statistiki hasabatynda aýdylýar. Olaryň hemmesi paýtagtda ýa-da welaýat merkezlerinde ýaşaýanlar diýmek kyn.


text:
Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad Birleşen Ştatlar bilen Russiýanyň arasynda Damaskyň himiki ýaraglaryny halkara jemgyýetiniň gözegçilgine geçirmek barada gelnen ylalaşygyny hökümetiniň ýerine ýetirjekdigini aýtdy.
Ýöne Assad Siriýanyň himiki ýaraglaryny ýok etmegiň 1 milliard amerikan dollaryna barabar boljakdygyny we ony ýok etmegiň 1 ýyla çekjekdigini belledi.
Şeýle-de, Assad çarşenbe güni “Fox news” telewideniýesine beren interwýusynda BMG-niň geçen aý Siriýada zarin gazly hüjümleriň edilendigi barada “anyk we ynandyryjy delilleriň" tapylandygy baradaky raportynyň “hakykat däldigini” aýdýar.
Assad 21-nji awgustda Damaskyň eteginde bolan hüjümleriň arkasynda özüniň hökümet güýçleriniň ýokdugyny ýene bir sapar belledi.
Mundan ozal Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow awgust aýynda Ghoutadaky bolan hüjümleriň arkasynda söweşijileriň bardygy barada Moskwa delilleriň gelip gowşandygyny aýdypdy.
Şeýle-de, Lawrow russiýaly resmileriň delilleri ýakynda BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşine hödürlejekdigini belläpdi.


text:
Yragyň premýer-ministri Orsýetli kompaniýalary Yrakda öz maýa goýumlaryny artdyrmaga çagyrdy. Ol bu pikrini Orsýetiň energiýa ministriniň Bagdada edýän saparynyň dowamynda öňe sürdi.
Nuri El-Maliki Yragyň Orsýet bilen taryhy aragatnaşygynyň bardygyny aýdyp, bu iki ýurduň özara hyzmatdaşlygy giňeltmek ugrunda alada edýänligini mälim etdi.
Orsýetiň energiýa ministri Sergeý Şimatko bilen geçiren duşuşygy barada ýaýradylan beýanatda, Maliki iki ýurduň arasynda hyzmatdaşlygy artdyrmak meselesinde nebit hem elektrik togy pudagyna yşarat edipdir.
Orsýetiň ITAR-TASS habar agentligi bolsa Şmatkowuň Yragyň elektrik togy pudagy boýunça ministri Karim Waheed bilen geçiren duşuşygynda ýaňgyç sektory bilen bagly mundan öň gelnen ylalaşyklary gaýtadan herekete geçirmek hem-de täze ylalaşyklara gol goýmak barada gürrüň edenligini habar berýär.


text:
Ukrainanyň Goranmak ministrligi ýurduň gündogaryndaky Russiýa tarapdary separatistler bilen bolan çaknyşyklarda ukrain howpsuzlyk güýçlerinden dokuz adamyň öldürilendigini habar berýär.
Bu ministrligiň metbugat wekili Bohdan Senkiň 22-nji maýda beren maglumatyna görä, ýurduň Wolnowaha regionyndaky ukrain barlag-gözegçilik nokadyna separatistleriň hüjüm etmegi netijesinde sekiz esger ölüp, başga-da 17 sanysy ýaralanypdyr. Gürrüňi edilýän region separatistleriň gözegçiligindäki Donetsk şäherinden 20 kilometr günortada ýerleşýär.
Senkiň sözlerine görä, ýurduň Lugansk regionyndaky separatistler bilen bolan çaknyşyklarda hem başga-da bir ukrain esgeri ölüpdir.
Bu aralykda Russiýanyň Goranmak ministrliginiň 22-nji maýda beren maglumatynda harby uçarlary we ýaraglary daşaýan birnäçe otlynyň Russiýanyň Ukraina bilen araçäginde ýerleşýän Belgorod, Brýansk we Rostow regionlaryny terk edendigi mälim edildi.