text:
Balkan welaýatyna iş saparynyň çäklerinde Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow şu gün “Awaza” serhet galasynyň täze binalar toplumynyň açylyş dabarasyna gatnaşdy hem-de Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň göçme mejlisini geçirdi.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe milli Liderimiziň ýolbaşçylygynda Milli goşunymyzyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak, harby we hukuk goraýjy edaralary iň täze tehnikalar bilen üpjün etmek, harby gullukçylaryň gulluk etmegi hem-de ýaşaýyş-durmuşy üçin göwnejaý şertleri döretmek, işgärleriň hünärini yzygiderli ýokarlandyrmak maksady bilen zerur çäreler görülýär.
Hormatly Prezidentimiz öz çykyşlarynda ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň öňünde örän wajyp wezipeleriň goýulandygyny nygtaýar. Olaryň üstüne türkmenistanlylaryň parahat durmuşyny ygtybarly goramak hem-de Türkmenistanyň döwlet serhediniň hemişe parahatçylyk we dostluk serhedi bolmagyna hemmetaraplaýyn ýardam bermek ýaly asylly hem-de jogapkärli wezipe ýüklenilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başyny başlan harby özgertmelerini durmuşa geçirmegiň çäklerinde gurlan täze binalar toplumy Döwlet serhet gullugynyň düzümindäki nobatdaky desgadyr. Bu ýerde harby gullukçylaryň gullugy we ýaşaýyş-durmuşy üçin halkara ölçegleriniň derejesindäki şertler döredildi.
...Irden hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň dikuçary dabaranyň geçirilýän ýerine geldi.
Ýaragly Güýçlerimiziň Belent Serkerdebaşysyny şanly waka mynasybetli bu ýere ýygnanan harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylary mähirli garşylaýarlar. Milli Liderimize Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, goranmak ministri Ý.Berdiýew “Awaza” serhet galasynyň täze desgalar toplumynyň açylyşa taýýardygy barada hasabat berýär.
Döwlet Baştutanymyza iň täze harby tehnikalaryň nusgalary, şol sanda ýurdumyzyň deňiz serhedini ygtybarly goramak üçin söweşjeň we gözegçilik gämileri, katerler hem-de ýörite tehnikalaryň dürli görnüşleri görkezildi.
Harby-Deňiz güýçleriniň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmagyň çäklerinde iň döwrebap tehniki serişdeleriň hem-de enjamlaryň satyn alynýandygyny bellemek gerek. Munuň özi ýurdumyzyň howpsuzlygyny, halkymyzyň parahat we abadan durmuşyny üpjün edýär. Şeýle tehnikalaryň her bir görnüşi Türkmenistanyň goranyş kuwwatynyň ygtybarly binýadyny döretmegiň nyşany bolup durýar. Geçirilýän taktiki okuwlaryň barşynda harby gullukçylaryň döwrebap söweşjeň maşynlara we tehnikalara ussatlyk bilen erk edýändigine göz ýetirmek bolýar. Häzirki wagtda harby deňizçiler Garaşsyz hem Bitarap Türkmenistanyň Harby doktrinasyna laýyklykda gulluk edip, ata Watanymyzy goramagy özleriniň mukaddes borjy hasaplaýarlar.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow esgerler bilen mähirli salamlaşyp, olary şanly waka bilen gutlady we olara Garaşsyz döwletimiziň halkynyň bagtyýar we abadan durmuşyny goramakda üstünlikleri arzuw etdi. Öz nobatynda, serhetçiler hormatly Prezidentimizi dabaraly ýagdaýda mübärekleýärler. Harby gullukçylar üç gezek “Ura!” diýip gygyrýarlar.
Milli Liderimiz täze binalar toplumyna tarap ugraýar. Harby gullukçylaryň döredijilik topary watançylyk aýdym-saz kompozisiýasy bilen çykyş edýär. Onda eziz Watanymyz wasp edilýär hem-de Watan goragçylarynyň ýaş nesli barada edýän aladasy üçin döwlet Baştutanymyza hoşallyk beýan edilýär.
Hormatly Prezidentimiz esasy girelgä barýar we dabara gatnaşyjylaryň şowhunly elçarpyşmalary astynda toý bagyny kesip, serhet galasynyň täze binalar toplumynyň ulanmaga berilmegine ak pata berýär. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow täze binalar toplumynyň abadanlaşdyrylyşy bilen tanşyp başlaýar. Bu ýerde serhet galasynyň harby gullukçylarynyň netijeli işlemekleri üçin ähli şertler döredilipdir.
Ýörite niýetlenen meýdançada döwlet Baştutanymyza serhetçileriň ygtyýaryna gelip gowşan söweşjeň awtoulaglaryň, kwadrosiklleriň we beýleki tehnikalaryň dürli görnüşleri görkezilýär. Milli Liderimiz harby tehnikanyň aýratynlyklary we häsiýetnamalary bilen içgin tanşyp, döwletimiziň mundan beýläk-de serhet goşunlarynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrjakdygyny, ata Watanymyzyň mukaddes serhetlerini goraýjylary ýöriteleşdirilen döwrebap tehnikalar we iň täze enjamlar bilen üpjün etjekdigini nygtady.
“Awaza” serhet galasyna ýöriteleşdirilen döwrebap harby awtoulagy sowgat berip, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow merkezi bina tarap ugraýar, şol ýerde serhet galasynyň ştaby ýerleşýär.
Bu ýerde iň täze enjamlar bilen üpjün edilen maglumat merkezi ýerleşýär. Ornaşdyrylan döwrebap enjamlar we aragatnaşyk serişdeleri Watanymyzyň deňiz serhetlerine gije-gündiziň dowamynda wideo gözegçiligi hem-de ýurdumyzyň dürli sebitlerinde ýerleşen harby bölümleri bilen wideoaragatnaşygy amala aşyrmaga mümkinçilik berýär. Maglumat merkeziniň tehniki görkezijileri uly mümkinçilige eýedigi bilen häsiýetlendirilýär. Şonuň netijesinde ýagdaýy berk gözegçilikde saklamaga hem-de Döwlet serhediniň goralýan böleginde ýüze çykyp biljek adatdan daşary ýagdaýlary çaltlyk bilen kadalaşdyrmaga hem-de onuň howpsuzlygyny ygtybarly üpjün etmäge ýardam edýär.
Garaşsyz hem Bitarap Türkmenistanyň serhet galalarynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak maksady bilen, olar döwrebap tehniki serişdeler bilen yzygiderli üpjün edilýär, ylmy esasda geçirilýän okuwlaryň netijesinde özygtyýarly Watanymyzyň serhetlerini goraýjylaryň hünär ussatlygy ýokarlanýar. Harby gullukçylary taýýarlamakda diňe bir olaryň söweşjeň endiklerine däl, eýsem, terbiýeçilik-watançylyk işine, söweşjeň tälime hem-de ýaş hünärmenleriň – eziz Watanymyzyň goragçylarynyň umumybilim derejesini ýokarlandyrmaga uly üns berilýär. Watan goragçylary diňe bir häzirki zaman çylşyrymly tehnikalara ussatlyk bilen erk etmek bilen çäklenmän, eýsem, guramaçylyk, taktiki meseleleri hem çözmegi başarmalydyrlar.
Täze desgada iş otaglary hem-de degişli çäreleri geçirmek üçin niýetlenen giň maslahatlar zaly we kitaphana bar.
Toplumyň çäginde harby serhetçileriň bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmagy üçin zerur bolan zatlar bilen üpjün edilen sport zallary hem-de meýdançalary göz öňünde tutuldy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sagdyn durmuş ýörelgesiniň işjeň tarapdary bolmak bilen, ýurdumyzyň ilatyny, ilkinji nobatda bolsa, ýaşlary sporta çekmek barada yzygiderli alada edýär. Häzirki döwürde ýurdumyzda sporty we bedenterbiýäni ösdürmek döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Şunuň bilen baglylykda, milli goşunymyzda, beýleki düzümlerde bolşy ýaly, sport bilen yzygiderli meşgullanmak üçin zerur şertler döredilýär.
Sentýabr aýynda üstünlikli geçirilen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna harby gullukçylaryň hem işjeň gatnaşandygyny bellemek gerek. Olaryň birnäçesi “Aşgabat 2017” oýunlarynyň maksatnamasyna girizilen sportuň ençeme görnüşleri boýunça baýrakly orunlary eýelediler.
Toplumyň düzümine giň we ýagty naharhana, aşhana hem-de çörek bişirilýän ýer girýär. Serhetçileriň gulluk etmegi, boş wagtlaryny gyzykly geçirmegi üçin amatly şertleriň döredilmegi bilen birlikde, iýmitiň tagamly we peýdaly bolmagy üçin ähli zerur çäreler görülýär.
Täze desgalaryň hatarynda serhetçiler we olaryň maşgalalary üçin niýetlenen ýaşaýyş jaýlary hem bar. Olarda ýaşaýjylaryň oňaýly ýaşamagyny we dynç almagyny üpjün edýän döwrebap amatlyklar göz öňünde tutuldy. Serhet gullugynyň serkerdeler düzüminiň maşgalalarynyň onlarçasy täze öýleriň eýeleri boldy. Bu ýerde çagalar üçin niýetlenen oýun meýdançalary-da guruldy. Olarda şäherjigiň körpeleriniň oýnamagy hem-de boş wagtlaryny işjeň geçirmegi üçin ähli şertler göz öňünde tutuldy.
Serhet galasynyň çäginde şahsy düzümiň harby we hünär taýýarlygyny kämilleşdirmek üçin meýdançalar bar. Harby gullukçylar bilen gije-gündiziň dowamynda ata Watanymyzyň mukaddes serhetleriniň goragynda durýan itler üçin-de ýörite ýerler guruldy.
Bitewi binagärlik toplumyny emele getiren serhet galasynyň täze binalar toplumy häzirki döwrüň talaplarynyň ählisi göz öňünde tutulyp guruldy. Bu ýerde döwrebap lukmançylyk enjamlary bilen üpjün edilen lukmançylyk merkezi ýerleşýär, ýokary hünärli işgärler bolsa serhetçilere ýokary derejede hyzmat eder. Bu ýerde özbaşdak durmuş üpjünçiligi ulgamlary-da göz öňünde tutuldy. Topluma ýanaşyk ýerlere agaç nahallary oturdyldy we abadanlaşdyryldy.
Umuman, serhet galasynyň döwrebap toplumy hem milli Liderimiziň başyny başlan, şol sanda harby ulgamda başyny başlan giň gerimli özgertmeleriniň üstünlikli amala aşyrylýandygynyň nobatdaky subutnamasyna öwrüldi. Bu özgertmeler özygtyýarly Türkmenistanyň mukaddes Garaşsyzlygynyň sütünleriniň berkidilmegine gönükdirilendir.
Soňra Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow serhet galanyň merkezi binasynda ýerleşen maslahatlar zalynda harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň göçme mejlisini geçirdi.
Döwlet Baştutanymyz bu ýere ýygnananlary hem-de Döwlet serhet gullugynyň şahsy düzümini şu günki şanly waka—serhet galasynyň täze binalar toplumynyň açylmagy bilen gutlady. Bu toplumyň işi eziz Watanymyzyň serhetlerini goraýjylaryň has takyk we sazlaşykly işlemegine hyzmat eder.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mejlisiň gün tertibine geçmek bilen, Türkmenistanyň özygtyýarly döwlet hökmünde mundan beýläk-de halkymyzyň asuda we döredijilikli durmuşynyň kepili bolup çykyş edýän ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň söweşjeň ukyplylygy barada alada etjekdigini belledi. Milli Liderimiziň nygtaýşy ýaly, durmuşa geçirilýän, diňe goranyş häsiýetine eýe bolan Harby doktrina bu wezipäni çözmäge ýardam etmelidir.
Ilki bilen Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, goranmak ministri Ý.Berdiýew alnyp barylýan işler barada hasabat bilen çykyş etdi. Milli goşunymyzyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmaga we kämilleşdirmäge, hünärli harby işgärleri taýýarlamaga hem-de harby gullukçylaryň göwnejaý gulluk etmegi we durmuşy üçin amatly şertleriň döredilmegine gönükdirilen harby özgertmeleriň üstünlikli geçirilmegi barada hem hasabat berildi.
Umuman, döwlet Baştutanymyz bu ulgamda giň gerimli özgertmeleri ilerletmegiň barşyna kanagatlanma bildirip, ýaş harby gullukçylary watançylyk ruhunda terbiýelemek boýunça işleri güýçlendirmegiň möhümdigini aýtdy. Olar edermen we gaýduwsyz ata-babalarymyzyň şöhratly harby däplerini hormat bilen dowam etmelidir. Milli Liderimiz harby gullukçylaryň mynasyp gulluk etmegi hem-de olaryň maşgala agzalarynyň göwnejaý ýaşamagy üçin ähli şertleriň döredilmegini öňde durýan işleriň möhüm ugurlarynyň hatarynda kesgitledi. Ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşymyz Gurbanguly Berdimuhamedow döwletimiziň baş baýramyna – Garaşsyzlyk gününe bagyşlanan dabaralaryň aýrylmaz bölegine öwrülen harby ýörişe taýýarlyk görmek baradaky meselelere ünsi çekip, ony ýokary derejede guramak barada anyk görkezmeleri berdi.
Içeri işler ministri I.Mulikow düzgün-tertibi berkitmek, düzgün bozmalaryň hem-de ýol-ulag hadysalarynyň öňüni almak maksady bilen geçirilýän işler barada hasabat berdi.
Soňra çykyş eden Döwlet serhet gullugynyň başlygy B.Gündogdyýew ýolbaşçylyk edýän düzüminde geçirilen işler hem-de ata Watanymyzyň mukaddes serhedini goramak boýunça wezipeleri üstünlikli çözmegiň çäklerinde görülýän çäreler barada hasabat berdi.
Ýokary kazyýetiň başlygy G.Hallyýew milli Liderimiziň başyny başlan hukuk özgertmelerini ilerletmegiň barşy hem-de garamagyndaky düzümleriň alyp barýan işleri barada hasabat berdi.
Soňra Baş prokuror B.Atdaýew döwletiň we jemgyýetimiziň durmuşynyň ähli ugurlarynda kanunçylygy üpjün etmek boýunça prokuratura edaralarynyň alyp barýan işleri barada hasabat bilen çykyş etdi.
Soňra milli howpsuzlyk ministri D.Baýramow ýurdumyzda jemgyýetçilik-syýasy durnuklylygy saklamak boýunça amala aşyrylýan anyk ädimler hem-de hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat bilen çykyş etdi.
Döwlet gümrük gullugynyň başlygy Ý.Söýegow ýolbaşçylyk edýän düzüminde işleri has-da kämilleşdirmäge gönükdirilen çäreler barada hasabat berdi.
Soňra çykyş eden Döwlet migrasiýa gullugynyň başlygy M.Nobatow özüne ynanylan düzümiň has netijeli işlemegini üpjün etmek, döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugry bolan halkara hyzmatdaşlygyny giňeltmek bilen baglylykda alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Soňra Türkmenistanyň Ykdysady jenaýatlara garşy göreşmek baradaky döwlet gullugynyň direktory M.Çakyýew korrupsiýa garşy göreşmegiň degişli maksatnamasyny amala aşyrmagyň barşy hakynda hasabat bilen çykyş etdi.
Adalat ministri B.Muhammedow ýolbaşçylyk edýän ministrliginiň alyp barýan işleri hem-de ýurdumyzyň kanunçylyk binýadyny has-da kämilleşdirmek boýunça döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz hasabatlary diňläp, harby we hukuk goraýjy edaralaryň öňünde durýan möhüm wezipelere ünsi çekdi. Milli Liderimiz ýurdumyzy ösüşiň täze derejesine çykarjak düýpli we oňyn özgertmeler ýoly bilen öňe tarap gitmek üçin has amatly şertleri üpjün etmekde bu edaralaryň ornuny belläp, harby düzümleriň işini yzygiderli kämilleşdirmegiň möhümdigini aýtdy.
Ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy harby edaralaryň şahsy düzümini watançylyk ruhunda terbiýelemek, işgärleri taýýarlamagyň derejesini ýokarlandyrmak, olaryň gözýetimini giňeltmek, harby gullukçylaryň hatarynda düzgün-nyzamy berkitmek boýunça işleri yzygiderli alyp barmagyň wajypdygyny nygtap, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň agzalaryna birnäçe tabşyryklary berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň baş baýramyna – Türkmenistanyň Garaşsyzlyk gününe taýýarlyk görmegi esasy meseleleriň biri hökmünde görkezip, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň agzalaryna ähli meýilleşdirilen çäreleriň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek hem-de jemgyýetçilik tertibini saklamak maksady bilen anyk tabşyryklary berdi. Garaşsyzlyk baýramynyň çäklerinde döwlet ähmiýetli möhüm çäreleriň geçirilmegi bellenildi.
Soňra Döwlet serhet gullugynyň başlygy B.Gündogdyýew soňky ýyllarda ygtyýarlygyna döwrebap harby tehnikalary gelip gowuşýan Milli goşunymyzyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmaga uly ünsüň berilýändigi, esgerler we serkerdeler babatda uly alada edilýändigi üçin ýurdumyzyň serhet goşunlarynyň harby gullukçylarynyň adyndan çäksiz hoşallyk sözlerini beýan edip, olaryň geljekde hem öz öňlerinde goýlan jogapkärli wezipeleri gyşarnyksyz we öz wagtynda ýerine ýetirmek üçin ähli tagallalary etjekdigine Belent Serkerdebaşymyzy ynandyrdy.
Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň daşary syýasy ugruna laýyklykda, onuň Bitaraplyk derejesini nazara almak bilen işlenip taýýarlanan Harby doktrinadan ugur almak bilen, döwletimiziň geljekde hem harby we hukuk goraýjy edaralaryň maddy-enjamlaýyn binýadyny yzygiderli berkidip, olaryň şahsy düzümi barada alada etmek bilen, harby gullukçylaryň ýaşaýyş-durmuş, zähmet şertlerini has-da gowulandyrmak üçin zerur bolan çäreleri görjekdigini nygtady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow serhet galanyň täze binalar toplumynyň ulanylmaga berilmegi mynasybetli Hormatly myhmanlar üçin kitapda ýadygärlik ýazgy galdyryp, döwlet Garaşsyzlygynyň hem-de türkmen halkynyň asuda, dörejilikli zähmetiniň goragynda duran ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň özygtyýarly Türkmenistanyň ýöredýän parahatçylyk söýüjilik we hoşniýetli goňşuçylyk syýasatynyň daýanjy bolmalydygyny belledi.
Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow bu ýere ýygnananlary serhet galasynyň täze binalar toplumynyň açylmagy bilen ýene bir gezek gutlap, olara berk jan saglygyny, ene topragymyzda türkmen halkynyň döredijilikli zähmet çekmegi hem-de bagtly durmuşda ýaşamagy üçin asudalygy we parahatçylygy üpjün etmek boýunça alyp barýan asylly işlerinde uly üstünlikleri arzuw edip, bu ýerden ugrady.
***
Şu günüň ikinji ýarymynda milli Liderimiz Balkan welaýatyna iş saparyny tamamlap, Aşgabada geldi.
Paýtagtymyzyň Halkara howa menzilinde döwlet Baştutanymyzy resmi adamlar – Mejlisiň Başlygy, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylary, Aşgabat şäheriniň häkimi garşyladylar.
Ýygnananlar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy Russiýa Federasiýasynyň Soçi şäherine hem-de Balkan welaýatyna iş saparlarynyň üstünlikli tamamlanmagy bilen gutladylar. Soçä bolan saparynyň barşynda milli Liderimiz GDA döwletleriniň Baştutanlarynyň nobatdaky mejlisine gatnaşdy.
Milli Liderimiziň “Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” atly täze kitabynyň neşir edilmegi türkmen halkynyň baý taryhy mirasyny dikeltmäge we bütin dünýäde wagyz etmäge nobatdaky saldamly goşant boldy. Şu günler ýurdumyzyň ähli sebitlerinde bu kitabyň tanyşdyryş dabaralary geçirilýär.
Döwlet Baştutanymyzyň egindeşleri hormatly Prezidentimiziň täze kitabynyň ýurdumyzyň ýaş neslini ruhy-ahlak hem-de watançylyk ruhunda terbiýelemekde aýratyn ähmiýete eýedigini nygtap, milli Liderimiziň ýazyjylyk zehinine, taryhy düýpli bilýändigine, hakyky alym we ylmyň wagyzçysy hökmünde çekýän tutanýerli zähmetine ýokary baha berip, täze kitabyň özlerinde galdyran täsiri barada gürrüň berdiler. Bu kitapda alymyň parasatlylygy, beýik döwlet işgäriniň – Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň ruhlandyryjysy Gurbanguly Berdimuhamedowyň edebi zehini jemlenendir.
“Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” atly kitabyň sahypalarynda köp müňýyllyk taryhynyň dowamynda özüniň ruhy gymmatlyklaryny we ýörelgelerini dowam etdirip gelen, olary gülläp ösýän Diýarymyzda amala aşyrylýan beýik işlerde giňden ulanan dörediji halkyň keşbi örboýuna galýar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň syýasatda, ykdysadyýetde, medeni-ynsanperwer ulgamda öňe süren beýik asylly maksatlary bize ýol görkeziji şamçyrag bolup hyzmat edýär. Ýolbaşçylar milli Liderimizi Türkmenistany ösdürmek boýunça öňde goýan wezipelerini üstünlikli çözmek üçin ähli tagallalary etjekdiklerine, munuň üçin bilimlerini we tejribelerini gaýgyrmajakdyklaryna, ata Watanymyzyň halkara giňişligindäki abraýyny has-da belende galdyrmak üçin tutanýerli zähmet çekjekdiklerine ynandyrdylar.
Howa menziline ýygnananlar döwlet Baştutanymyzy täze ajaýyp kitabynyň neşir edilmegi bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlap we eziz Watanymyzyň abadançylygynyň bähbidine alyp barýan ägirt uly işleri üçin hoşallyk bildirip, hormatly Prezidentimize berk jan saglyk, uzak ömür hem-de ähli başlangyçlarynda uly üstünlikler arzuw etdiler.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hemmelere hoşniýetli arzuwlar üçin minnetdarlyk bildirip we işlerinde täze üstünlikleri arzuw edip, bu ýerden ugrady.


c: text/html

text:
17.09.2018
2018-nji 17-nji sentýabrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda iri senagat desgasynyň - “Garabogazkarbamid” zawodynyň açylyş dabarasy boldy, bu desga ýurdumyzyň himiýa senagatynyň önümçilik düzümleriniň üstüni ýetirdi.
Karbamid dökünleriniň önümçiligi boýunça iň häzirki zaman toplumyny bina etmek boýunça iri maýa goýum taslamasynyň üstünlikli amala aşyrylmagy milli ykdysadyýetimizi çaltlandyrylan depginlerde diwersifikasiýalaşdyrmagyň we döwrebaplaşdyrmagyň, gaýtadan işleýän senagatyň kuwwatlyklaryny artdyrmagyň ýolunda milli Liderimiziň döwlet strategiýasyny durmuşa geçirmekde möhüm ädim boldy. Tebigy gazyň çykarylýan künjeginiň gönüden-göni golaýynda, ýurdumyzyň günbatar sebitinde bu zawodyň ulanylmaga berilmegi ykdysadyýetimiziň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýar hem-de barha okgunly ösýän gazhimiýa pudagyny döwrebaplaşdyrmakda möhüm tapgyry bolup durýar. Bu ajaýyp waka Türkmenistanyň dünýäniň ösen ýurtlarynyň biri hökmünde kemala gelmeginiň ýolunda Watanymyzyň iň täze taryhyna girer.
Daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen amala aşyrylýan maýa goýum taslamalary, örän baý uglewodorod we mineral serişdeleriniň netijeli peýdalanylmagy, olary gaýtadan işlemegiň netijesinde alynýan önümler, şol sanda nebit we gazhimiýa pudaklarynyň önümleri diňe bir içki zerurlyklara däl-de, bütin dünýäde durnukly ösüşe getirmegine, ýurtlaryň we halklaryň arasynda dostlukly hem-de özara bähbitli gatnaşyklaryň mundan beýläk-de berkidilmegine gönükdirilendir.
Döwletimiz milli ykdysadyýetimiziň strategiki pudaklarynyň biri bolan himiýa senagatynyň ösdürilmegine aýratyn üns berýär, munuň özi “Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2018 — 2024-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynda” öz beýanyny tapýar.
Ýurdumyzyň oba hojalygynyň barha ösýän isleglerini doly kanagatlandyrmak üçin dökünleriň dürli görnüşlerini öndürmekde kuwwatlyklaryň tiz depginlerde artdyrylmagy hem-de azyk howpsuzlygynyň pugtalandyrylmagy bu pudagy ösdürmegiň ileri tutulýan ugurlarydyr. Tebigy baýlyklar, uglewodorod we kükürt wodorod çig malynyň ägirt uly gorlary, önümçilige ornaşdyrylýan iň täze tehnologiýalar, olary gaýtadan işlemegiň we taýýar önümleri işläp çykarmagyň usulyýetleri mineral önümçiliginiň, şol sanda
dökünleriň dürli görnüşlerini we möçberlerini artdyrmaga mümkinçilik berýän şertlerdir.
“Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň Türkmenabatdaky himiýa zawody ýurdumyzyň himiýa pudagynyň esasy kärhanalarynyň biri bolup, ol ýylda
225 müň tonna fosfor dökünlerini hem-de 500 müň tonna kükürt kislotasyny öndürmäge ukyplydyr. Häzirki wagtda bu ýerde ýylda ýokary hilli fosfor dökünleriniň 300 müň tonnasyny öndürýän täze toplumyň gurluşygy alnyp barylýar.
2017-nji ýylyň mart aýynda Türkmenistanda ilkinji we Merkezi Aziýada iň iri Lebap welaýatyndaky Garlyk käninde kaliý duzlarynyň gorlaryny özleşdirmek boýunça dag-magdan baýlaşdyryjy toplumyň işe girizilmegi aýratyn möhüm ähmiýetli waka boldy. Senagat ägirdiniň ýyllyk önümçilik kuwwaty — kaliý hloridiniň 1 million 400 müň tonnasyna deňdir. Geljekde dünýä bazarynda uly isleg bildirilýän kaliý dökünleriniň möçberini 4 million tonna çenli ýetirmek göz öňünde tutulýar.
“Maryazot” önümçilik birleşigini, “Tejenkarbamid” we “Marykarbamid” zawodlaryny, şeýle hem Marydaky gazhimiýa toplumyny özüne birleşdirýän kärhanalaryň kuwwatly toplumy günorta sebitde bu pudagyň häzirki wagtdaky düzümini kemala getirdi. Balkan welaýatynda ýene-de bir innowasiýa häsiýetli gazhimiýa toplumynyň gurluşygy boýunça taslamanyň durmuşa geçirilmegi eksporta ugrukdyrylan önümleriň önümçiligini artdyrmak wezipeleri bilen şertlendirilendir.
Garabogazköl türkmen aýlagy senagat möçberlerinde natriý sulfatynyň we beýleki gymmatly minerallaryň tebigy şertlerde emele gelmeginiň Ýer ýüzünde seýrek gabat gelýän künjekleriniň biridir. Aýlagyň kenarynda karbamid zawodynyň gurulmagy sulfat senagaty üçin ygtybarly çig mal binýady bolup hyzmat eder, bu aýlagyň “altyn düýbi” bar diýip hasap edilýär. Bu taslama ýurdumyzyň mineral senagatynyň köp pudakly görnüşiniň kemala gelmeginde nobatdaky ädimdir.
Sebitde iň iri maýa goýum taslamasy daşary ýurt hyzmatdaşlary — “Mitsubishi Corporasion” (Ýaponiýa) we “Gap Inşaat Ýatirim ve Diş Ticaret A.Ş” (Türkiýe) kompaniýalary tarapyndan amala aşyryldy. Häzirki zaman kärhanasynda iň täze dünýä tehnologiýalary ulanyldy.
Daniýanyň “Haldor Topsoe” kompaniýasynyň işläp taýýarlan tehnologiýalary her gije-gündizde 2 müň tonna, ýylda 660 müň tonna ammiagy öndürmäge mümkinçilik berýär, ol garyşdyrylan gaty azot önümi — karbamid önümçiliginde esasy çig mal hökmünde peýdalanylýar. Bu ýerde bir gije-gündizde 3 müň 500 tonna, ýylda bolsa, 1 million 155 müň tonna karbamid dökünleri öndüriler, olary deňiz ýollary bilen eksport etmek göz öňünde tutulýar. Bu maksatlar bilen Garabogaz şäherinde ýerli deňiz portunyň durky doly täzelenildi, ol karbamidi daşary ýurtlara ibermekde möhüm deňiz menzilidir. Bu senagat desgasynyň doly kuwwatyna çykarylmagy bilen ýurdumyzda karbamid önümçiliginiň möçberleri 2 million tonnadan gowrak möçbere ýetiriler.
Oba hojalyk pudagynyň ýokary netijeli mineral dökünleri bilen üpjün edilmegi maldarçylygyň we guşçulyk pudagynyň ot-iým binýadyny döretmek üçin möhüm ähmiýete eýedir.
“Garabogazkarbamid” zawodynda öndürilýän önümleriň aglaba bölegini daşary ýurt sarp edijilerine ugratmak meýilleşdirilýär, daşary ýurtly hyzmatdaşlar eýýäm häzirki wagtda himiýa pudagynyň bu önümini satyn almaga uly gyzyklanma bildirýärler.
Şol sebäpli hem esasan ýokary hilli mineral önümleriniň eksportuna gönükdirilen bu iri senagat desgasynyň “Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” şygary bilen geçýän 2018-nji ýylda işe girizilmeginiň aýratyn manysy bardyr. Gadymy kerwen ýollary ýüzýyllyklaryň dowamynda halklary we ýurtlary birleşdirip, olaryň birek-birek bilen sowgatlar hem-de gymmatlyklary alyşmaga isleglerini hasyl edipdir we häzirki wagtda täze görnüşinde gaýtadan dikeldilýär, söwda-ykdysady hem-de ruhy-medeni gatnaşyklary ösdürýär we giňeldýär.
Muňa Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen Garagum sährasynda üstünlikli geçirilen “Amul — Hazar 2018” Halkara awtorallisi hem şaýatlyk edýär, ol özara bähbitli hyzmatdaşlygyň we raýdaşlygyň açyklygynyň aýdyň nyşanyna öwrüldi.
Mälim bolşy ýaly, 15-nji sentýabrda Balkan welaýatynda, "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda awtomobil sportunyň ýyl ýazgysyna giren hem-de Türkmenistanyň aýgytlylygynyň nobatdaky aýdyň subutnamasyna öwrülen hem-de dünýä derejesinde sporty ösdürmäge ýardam eden awtomobil ýaryşyna gatnaşyjylaryň dabaraly duşuşygy geçirildi.
Awtomobil ýaryşlarynyň ýeňijilerini sylaglamak dabarasyndan başga-da, ýene-de bir şanly waka bolup geçdi. Milli Liderimize hem-de dabara gatnaşyjylara Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumyndan bolan Akhan atly bedewiň Ginnesiň rekordlar kitabyna girizilendigi hakynda Sertifikat bilen tanyşdyryldy. Bu atyň adaty bolmadyk ukyp-başarnygy resmi taýdan bellige alyndy — oňa çarpaýa galyp, 4,19 sekundyň içinde 10 metr aralygy geçmek başartdy. Bu görkeziji öňki netijeden iki esse gowy boldy.
Şu günki waka gaýdyp gelmek bilen, Türkmenistanyň Prezidentiniň Kararyna laýyklykda senagat desgasynyň düýbüni tutmak dabarasynyň döwlet Baştutanymyzyň gatnaşmagynda 2014-nji ýylyň awgust aýynda geçirilendigini bellemek gerek, ine, bu gün bolsa, laýyk dört ýyldan soň, milli Liderimiz bu desgany dabaraly ýagdaýda açýar.
...Ir bilen hormatly Prezidentimiziň dikuçary wakanyň geçirilýän ýeriniň golaýynda gurnalan ýörite meýdançada gondy.
Ulanmaga berilýän desganyň ýanaşyk çäkleri baýramçylyk görnüşinde bezelipdir. Döwlet baýdaklary pasyrdaýar, täze bina barada düşünje berýän dürli şygarlar gurnalypdyr. Bu ýerde hemmeler baýramçylyk we ýokary ruhubelentlik ýagdaýynda dabaranyň başlanmagyna garaşýarlar.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowy Mejlisiň Başlygy, hökümet agzalary, harby we hukuk goraýjy edaralaryň, ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylary, Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky ilçileri, daşary döwletleriň diplomatik missiýalarynyň we köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, Balkan welaýatynyň häkimi, Türkmenistanyň müftüsi, hormatly ýaşulular, medeniýet we sungat işgärleri garşylaýarlar. Myhmanlaryň hatarynda türkmen hyzmatdaşlary bilen netijeli gatnaşyklary berkitmäge gyzyklanma bildirýän daşary ýurt kompaniýalarynyň hünärmenleriniň 120-den gowragy bar.
Milli lybasly gyzlar hormatly Prezidentimize gül desselerini gowşurdylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow döredijilik toparlarynyň çykyş edýän ýerine bardy, aýdym-sazlarda we köpöwüşginli beýleki çykyşlarda eziz Watanymyz milli Liderimiziň parasatly syýasaty wasp edilýär, hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda türkmen halky parahatçylygyň, döredijiligiň we ösüşiň ýoly bilen ynamly öňe barýar.
Soňra döwlet Baştutanymyz “Garabogazkarbamid” zawodynyň baş girelgesine gelip, bu ýere ýygnananlaryň şowhunly el çarpyşmalary astynda toý bagyny kesdi.
Soňra döwlet Baştutanymyz mejlisler zalyna baryp, dabara gatnaşyjylaryň öňünde gutlag sözleri bilen çykyş etdi.
Döwlet Baştutanymyz bu ýere ýygnananlary Balkan welaýatynyň Garabogaz şäherinde gurlup, ulanylmaga taýýar edilen, karbamid dökünini öndürmäge niýetlenen «Garabogazkarbamid» zawodynyň işe girizilmegi bilen tüýs ýürekden gutlap, «Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» diýip yglan edilen ýylda ýurdumyzyň senagat toplumynyň ýokary depginler bilen ösýändigini we özgerýändigini belledi.
Türkmenistan Watanymyzyň ýerasty we ýerüsti baýlyklary milli ykdysadyýetimiziň esasy sütünleriniň biri bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz ýurdumyzyň halk hojalyk toplumyny senagatlaşdyrmak, ýurdumyzy dünýäniň ösen döwletleriniň hataryna çykarmak babatda üstünlikli alnyp barylýan işleriň netijesinde milli ykdysadyýetimiziň esasy senagat pudaklarynyň ynamly öňe barýandygyny belledi.
Olar himiýa we dokma senagaty, gurluşyk materiallary ýaly ulgamy düzýän ugurlar bolup durýar. Gaýtadan işleýän pudaklar innowasion esasda toplumlaýyn döwrebaplaşdyrylýar. Olar ösüşiň çig mal däl ugruna geçirilýär. Ýokary tehnologiýaly önümçilik düzümlerini döretmek, baý tebigy serişdelerimiziň binýadynda köp dürli we bäsleşige ukyply önümleriň möçberini artdyrmak wezipeleri üstünlikli çözülýär.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mysal hökmünde Mary welaýatyndaky kuwwatlygy ýylda 400 müň tonna sintetiki ammiak we 640 müň tonna bolan karbamid öndürýän zawody görkezdi. Lebap welaýatyndaky kuwwatlygy ýylda 500 müň tonna kükürt kislotasy bolan önümhana hem, Ahal welaýatyndaky aýna önümleri kärhanasy hem şu hatara girýär. Häzirki wagtda Ahal welaýatynyň Kaka we Babadaýhan etraplarynda gurluşygy dowam edýän dokma toplumlaryny hem mysal getirmek bolar.
Senagat toplumy boýunça diňe bir önümçilik kuwwatlyklarynyň artdyrylmagyna üns berilmän, eýsem halkyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini has-da gowulandyrmak boýunça hem ägirt uly işler alnyp barylýar diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi. Diňe şu ýylyň özünde Lebap welaýatynda 1000 maşgala üçin niýetlenen 22 sany ýaşaýyş jaýynyň gurulmagyny bellemek bolar.
Milli Liderimiz ýurdumyzyň ägirt uly tebigy gaz gorlaryna eýe bolup, mineral dökünleriň önümçiliginde tebigy gazy çig mal hökmünde ulanýar. Bu bolsa, azot dökünleriniň, hususan-da karbamidiň önümçiliginiň giňeldilmegini, täze kuwwatlyklaryň gurulmagyny geljegi uly bolan ugra öwürýär.
Häzirki wagtda bu ugur boýunça amala aşyrylýan uly möçberli maýa goýum taslamalarynyň biri, bu häzir dabaraly ýagdaýda açylyp, ulanmaga berilýän, sebitde deňi-taýy bolmadyk kuwwatlygy ýylda 1 million 155 müň tonna bolan karbamid öndürýän «Garabogazkarbamid» zawodydyr diýip, hormatly Prezidentimiz belledi.
Dünýäniň öňdebaryjy innowasion tehnologiýalary ornaşdyrylan zawodyň ähli önümleri eksporta niýetlenendir. Şeýlelik bilen, Türkmenistan döwletimiz himiýa önümlerini eksport edýän iri döwletleriň hataryna goşular.
Ýurdumyzyň himiýa pudagyny ösdürmek we eksport mümkinçiliklerini artdyrmak maksady bilen, «Garabogzkarbamid» zawodyny gurmak barada «Türkmenhimiýa» döwlet konserni bilen «Mitsubishi Сorporation» ýapon we «Gap Inşaat Ýatirim we Diş Ticaret A.Ş» türk kompaniýalar konsorsiumynyň arasynda umumy bahasy 1 570 095 000 amerikan dollaryna barabar bolan şertnama baglaşyldy diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Bu zawodda sintetiki ammiak we karbamid öndürýän esasy önümçilik desgalaryndan başga-da kömekçi desgalar, şol sanda özbaşdak işleýän elektrik energiýasyny öndürýän gazturbina generatory we deňiz suwuny arassalaýjy we süýjediji desga göz öňünde tutulandyr diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
Şeýle-de, önümi zawoddan gämi duralgasyna daşamak üçin uzynlygy 3 kilometre barabar bolan konweýer ulgamy gurnaldy. Öndürilen önümi deňiz-derýa ýollarynyň üsti bilen eksport etmek üçin Garabogaz şäherindäki köne gämi duralgasynyň durky täzelendi. Dünýäniň öňdebaryjy tehnologiýalary bilen enjamlaşdyrylan bu gämi duralgasy bir wagtda iki gämä hyzmat etmek mümkinçiligine eýe bolar. Duralga konweýer arkaly getirilen karbamidi gämä ýüklemek üçin Germaniýanyň öňdebaryjy kompaniýalarynyň biri bolan «FAM» kompaniýasynyň enjamy bilen enjamlaşdyrylandyr. Bu ýerde ýük göterijiligi 80 tonna bolan «Liebherr» kompaniýasynyň önümi bolan iki sany göteriji oturdylandyr.
«Garabogazkarbamid» zawody bir ýylda 1 milliard kub metre golaý tebigy gazy gaýtadan işlemäge niýetlenendir. «Garabogazkarbamid» zawody tebigy gazyň gaýtadan işlenilmegi netijesinde bir gije-gündiziň dowamynda 2000 tonna sintetiki ammiak öndürmäge we onuň esasynda bir gije-gündiziň dowamynda 3500 tonna karbamid dökünini öndürmäge ukyplydyr. Zawodyň öndürýän karbamid önümi düzüminde 46,2% azody saklaýar hem-de dökünleriň arasynda bu ugurda görkezijisi iň bir ýokary hasaplanylýar diýip, milli Liderimiz aýratyn belledi.
Zawodyň önümçiliginde ammiak önümçiligi boýunça Daniýanyň «Haldor Topsoe» kompaniýasynyň tilsimatlary, karbamidiň sintezi bölüminde Italiýanyň «Saipem» kompaniýasynyň tilsimatlary, digirlenen karbamid bölüminde Niderlandlaryň «Uhde Fertilizer Technology» kompaniýasynyň tilsimatlary, kömürturşy gazyny aýyrmak bölüminde — ABŞ-nyň UOP kompaniýasynyň ygtyýarlandyrylan tilsimatlary ulanyldy. Tilsimat işleriniň dolandyrylyşy Ýaponiýanyň «Yokogawa» kompaniýasynyň üpjünçiligi esasynda doly awtomatlaşdyryldy.
Şonuň ýaly-da, taslama işleri ýerine ýetirilende esasy üns taslamanyň ekologiki talaplaryna berildi. Zyýanly maddalaryň howa zyňyljak mukdary Türkmenistanda we halkara standartlarynyň kadalarynda kabul edilen çäklerden çykmaýar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Taslamanyň çäklerinde zawodyň işgärleri üçin ýokary amatlyklary bolan 40 maşgala niýetlenen iki gatly ýaşaýyş jaýlarynyň 10 sanysy guruldy diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Kärhanada jemi 1000-e golaý adam üçin iş ýerleri döredilendir. Bu bolsa, ilatymyzyň hal-ýagdaýyny mundan beýläk-de has-da gowulandyrmaga ýardam berer. Umuman aýdanyňda bolsa, bu iri kärhana Türkmenistanyň senagat pudagynyň ýokary depginler bilen ösmegine özüniň uly goşandyny goşar, onuň işe girizilmegi bilen daşary ýurtlara iberilýän önümleriň möçberi ep-esli artar diýip, milli Liderimiz belledi.
Hormatly Prezidentimiz dabara gatnaşyjylaryň hemmesini şanly waka — Garabogaz şäherinde karbamid öndürýän täze zawodyň işe girizilmegi bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlap, olara berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny we işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.
Şu günki çärä daşary ýurtly myhmanlaryň gatnaşýandygyny bellemek bilen, milli Liderimiz öz çykyşynda ýokary hilli we ekologiýa taýdan howpsuz önümleri öndürýän döwrebap senagat kärhanalaryny gurmak meselelerine aýratyn üns berdi, bu döwletiň senagat syýasatynyň esasy ugurlarynyň biri bolup durýar.
Bellenilişi ýaly, ýurdumyzda himiýa senagatyny has ýokary derejä çykarmak üçin ähli şertler döredilýär, iri pudaklaýyn taslamalaryň amala aşyrylmagyna uly möçberde maýa serişdeleri gönükdirilýär. Täze gazhimiýa toplumynda halkara ölçeglerine laýyk gelýän önümleri öndürmek boýunça innowasion tehnologiýalar ornaşdyryldy. Täze zawodyň önümçiligi gazy ekologiýa taýdan howpsuz we netijeli usul bilen gaýtadan işlenmegi bilen tapawutlanýar. Bu bolsa zyýanly galyndylaryň howa zyňylmagyny aradan aýyrýar.
Garabogaz şäherinde täze zawodyň işe girizilmegi himiýa senagatynyň kuwwatlyklarynyň ençeme esse artmagyna ýardam eder. Bu öz nobatynda pudagyň eksport mümkinçiliklerini artdyrar. Azot dökünleriniň her ýyl öndürilýän möçberini 2 million tonnadan hem gowrak artdyrmaga mümkinçilik peýda bolar. Bu önümiň üçden bir bölegine golaýy içerki bazara, galan bölegi gyzyklanma bildirýän hyzmatdaşlarymyza ugradylar diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Mundan başga-da, milli Liderimiziň belleýşi ýaly, kärhana halkymyzyň durmuş derejesini has-da ýokarlandyrmak, şol sanda müňlerçe täze iş orunlaryny döretmegiň hasabyna ýokarlandyrmak üçin uly ähmiýete eýe bolar. Bu bolsa sebitiň ilatynyň iş bilen üpjünçiliginiň gowulanmagyny aňladýar, netijede, adamlaryň durmuş derejesi ýokarlanar.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ýulius Kun adyndaky Institutyň direktorynyň orunbasary hanym Mireý Wan Owerstratene söz berdi.
Myhman karbamid dökünlerini öndürmek üçin Garabogazda gurlan zawodyň ähmiýeti barada aýdyp, onuň dünýäde iň oňat taslamalaryň biridigini hem-de ony durmuşa geçirmekde bu pudakdaky iň bir öňdebaryjy tehnologiýalaryň göz öňünde tutulandygyny belledi. Ýokary halkara ölçeglerine laýyk gelýän ýokary hilli mineral önümlerine dünýäde islegiň ulydygyny nazara alanyňda kärhananyň işe girizilmegi azot dökünlerini uly möçberlerde iberýän ýurt hökmünde Türkmenistanyň mümkinçiliklerini giňelder.
Braunşweý tehniki uniwersitetiniň (Germaniýa) ösümlikler we topragy öwreniş instituty tarapyndan gazhimiýa toplumynyň iri maýa goýum kärhanasy hökmünde ykrar edilendigini bellemek bilen Mireý Wan Owerstraten hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy, bu ähmiýetli taslamany durmuşa geçirmäge gatnaşanlaryň ählisini taslamanyň üstünlikli amala aşyrylmagy bilen gutlady hem-de “Garabogazkarbamid” zawodynyň direktoryna “Innowasion tehnologiýalar pudagynda sylaglama” Sertifikatyny gowşurdy.
Soňra Nemes federal barlag institutynyň ýanyndaky Týunen adyndaky oba hojalyk ýerleri, tokaýlary, balykçylyk we organiki ekerançylygy barlaglarynyň halkara jemgyýetiniň direktory jenap Gerold Rehmann çykyş etdi. Ol Garabogazda karbamid önümçiligi boýunça ýokary tehnologiýaly kärhananyň açylmagy mynasybetli dabaralara gatnaşmagyň özi üçin uly hormatdygyny aýdyp, milli Liderimizi hem-de şanly waka mynasybetli bu çärä gatnaşyjylaryň ählisini gutlap, türkmen senagatynyň tebigy serişdeleri gaýtadan işlemegiň esasynda mundan beýläk-de okgunly ösdüriljekdigine ynam bildirdi.
Bu senagat desgasynyň doly önümçilik kuwwatyna çykmagy bilen, Türkmenistan ählumumy azyk howpsuzlygynyň üpjün edilmegine, dürli ýurtlarda organiki oba hojalygynyň ösdürilmeginiň goldanylmagyna möhüm goşant goşar diýip, myhman zawodyň direktoryna Garabogazdaky gazhimiýa taslamasyny “Iň effektiw we ekologiýa taýdan durnukly taslamalaryň biri bolandygy üçin” diýen Sertifikaty gowşurdy.
Döwlet Baştutanymyz Germaniýanyň iri ylym-bilim merkeziniň wekiline ýurdumyzyň senagat kuwwatyna beren ýokary bahasy üçin minnetdarlyk bildirip, geljekde himiýa pudagynyň önümçilik düzümini has-da ösdürmäge, türkmen gazhimiýasynyň eksport mümkinçiliklerini artdyrmaga gönükdirilen innowasion taslamalaryň ýene-de birnäçesiniň amala aşyrylmagynyň göz öňünde tutulýandygyny aýtdy.
Soňra çykyş etmek üçin Dökünleriň bütindünýä kongresiniň wise-prezidenti, Hytaý Halk Respublikasynyň Ylymlar akademiýasynyň Şenýan bölüminiň ýolbaşçysy jenap Lanç Jiýe söz berildi.
Myhman ýurdumyza gelip görmäge hem-de myhmansöýerlik üçin türkmen Liderine tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, bu guramanyň işiniň mineral önümleri öndürýän ekologiýa taýdan howpsuz senagat desgalaryny goldamaga gönükdirilendigini aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, jenap
Lanç Jiýe hormatly Prezidentimiziň ýolbaşçylygynda degişli ugurda Türkmenistanda alnyp barylýan işlere ýokary baha berdi.
Myhman Dökünler boýunça halkara ylmy merkeziniň täze gaz toplumynda ýokary hilli önümiň öndürilýändigini tassyklaýan “Tapawutlanan we ýokary hilli önümçiligiň gazanylandygy üçin” diýen Sertifikaty (CIEC) gowşuryp, döwlet Baştutanymyzy daşky gurşaw üçin howpsuz bolan taslamalary durmuşa geçirmek, önümçilik pudaklarynda arassa tehnologiýalary ulanmak babatda Türkmenistanyň gazanan üstünlikleri bilen gutlady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gutlaglar üçin hoşallyk bildirip, olary Türkmenistanyň halkara abraýynyň artmagynyň nyşany, dürli maksatly desgalar gurlanda, innowasion tehnologiýalary peýdalanmak babatda we daşky gurşawy goramakda onuň üstünlikleriniň ykrar edilmegi hökmünde kabul edýändigini aýtdy.
Zyýanly gazlaryň zyňyndylaryny azaltmak boýunça halkara bileleşiginiň tagallalaryny goldamak bilen, biziň ýurdumyz maksatnamalaýyn esasda “ýaşyl ykdysadyýete”, senagatda, şol sanda himiýa we gazhimiýa pudaklarynda döwrebap, ekologik taýdan howpsuz we netijeli tehnologiýalaryň ulanylmagyna geçýär.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, pudakda ornaşdyrylýan täzeçillikler, şeýle hem ýurdumyzyň ýerastyndaky tebigy gazyň ägirt uly gorlary — şu güne çenli iň tygşytly we ekologik taýdan arassa çig malyň gorlary ykdysadyýetiň strategik pudagynyň öňünde durýan wezipeleriň netijeli çözülmegine ýardam edýär.
Ykdysadyýetiň ähli pudaklaryna geljekde hem täzeçillikleriň we iň gowy dünýä tejribesiniň ornaşdyryljakdygyna ynandyrmak bilen, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň bu ugurda geçirýän işlerine berilýän goldaw üçin minnetdarlyk bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz dabaraly ýagdaýda düwmäni basyp, täze zawody işe girizýär.
Şeýle hem bu ýerde döwlet Baştutanymyza ägirt uly monitorda wideofilm görkezilýär. Onda ammiagy we ahyrky önümi — azot döküni bolup durýan karbamidi öndürmegiň tehnologiki işiniň aýratynlyklary aýdyň beýan edilýär.
Toplumyň önümçilik shemasyna arassalanan tebigy gazdan çig maly — suwuklandyrylan ammiagy we ondan karbamidi işläp çykarmak boýunça desgalar yzygiderli goşuldy. Karbamidi senagat usuly bilen almak 200 gradusa golaý temperaturada hem-de 200 atmosfera we şondan hem ýokary basyşda ammiagyň uglerodyň dioksidi bilen täsiri boýunça emele gelmegine esaslanandyr. Karbamidi öndürmegiň bäsleşige ukyplylygynyň köp babatda ammiak önümçiligiň işiniň netijeliligine bagly bolup durýandygyny nazara alanyňda bu iki möhüm tehnologik işler bir toplumda alnyp barylýar, bu bolsa uly ykdysady peýda berýär.
Çig mal hökmünde bir ýylda 1 milliard kub metr möçberinde tebigy gaz ulanylýar. Ozal bellenilişi ýaly, sehlerde oturdylan önümçilik enjamlarynyň kuwwaty bir gije-gündizde sintetiki ammiagyň 2 müň tonnasyny (ýylda 660 müň tonna) hem-de külkelenen karbamidiň 3,5 müň tonnasyny (ýylda 1 155 müň tonnasyny) işläp çykarmaga mümkinçilik berýär.
Beýleki azot dökünleri bilen deňeşdireniňde karbamid azodyň uly möçberini (46,2 göterimini) öz içine alýar, munuň özi ony islendik topraklarda oba hojalyk ekinleri üçin dökün hökmünde peýdalanmagyň ykdysady taýdan maksadalaýyklygyny kesgitleýär.
Ol baslygma durnukly külkelenen görnüşde çykarylýar, bu bolsa daşalanda dökünleriň bu görnüşiniň esasy artykmaçlygy bolup durýar.
Taýýar önüm gaplaýyş bölümine gelip gowuşýar hem-de deňiz porty arkaly deňiz ýoly bilen daşary ýurtlara ugradylýar. Jebisleşdirilen konteýnerlerde önümleri saklamak üçin ýörite ammarlar — sygymlylygy 10 müň tonna ammiak hem-de 100 müň tonna karbamid üçin ammarlar göz öňünde tutuldy.
Soňra işlenen dökün möwsüme baglylykda konweýer turbalar boýunça ýa-da konteýnerlerde deňiz duralgasyna ugradylýar hem-de gämilere ýüklenilýär. Konteýnerlere bir gije-gündizde ýüklemegiň meýilleşdirilýän möçberi 7 müň tonna, konweýer boýunça bolsa, harytlyk önümiň 10,5 müň tonnasyna deňdir.
Ähli tehnologiýa işleri awtomatlaşdyrylyp, merkezden dolandyrylýar.
Ýokary tehnologiýaly desgada işlemek üçin ýokary derejeli hünärmenler hem-de orta derejeli işgärler taýýarlanyldy, olar Russiýa Federasiýasynda we Ýaponiýada, şeýle hem Türkmenabat orta tehniki hünär mekdebiniň Garabogaz şäherindäki şahamçasynda degişli önümçilik tejribesini geçdiler. Zawodda döredilen Okuw merkezi innowasiýa enjamlarynda işlemek, şeýle hem hünärmenlere bilim bermek üçin hünärli işgärleriň netijeli taýýarlanylmagyny üpjün eder.
Zawodyň hünärmenleri üçin amatly şertleri döretmek üçin taslama laýyklykda, 40 maşgala üçin kottejleriň 10-sy guruldy. Ýokary amatlykly 5 otagly öýler döwrebap mebeller bilen üpjün edildi.
Garabogaz şäherinde toplumyň işgärleriniň 60 maşgalasy üçin niýetlenen, bildirilýän talaplara laýyklykda durky täzelenen 4 gatly ýaşaýyş jaýy abatlanyldy.
Toplumda barlaghana, 160 orunlyk mejlisler zaly göz öňünde tutuldy. Zawodyň işgärleri ajaýyp enjamlaşdyrylan 350 orunlyk naharhanadan peýdalanyp, lukmançylyk nokadynda saglygyny barladyp bilerler.
Zawodyň işgärleri boş wagtlary açyk howada ýörite gurnalan basketbol, woleýbol, kiçi futbol oýnamak üçin meýdançalarda sport bilen meşgullanyp bilerler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gazhimiýa toplumynyň önümçiligi bilen tanyşmagyny tamamlap, şu günki waka barada Hormatly myhmanlar üçin kitapda ýadygärlik ýazgy galdyrdy.
Zawodyň hünärmenleri himiýa senagatynyň häzirki zaman önümçilik desgasynyň bina edilendigi, işgärleriň işlemegi üçin ähli şertleriň döredilendigi üçin milli Liderimize çuňňur hoşallyk bildirdiler we Watanymyzyň gülläp ösmeginiň bähbidine ak ýürekden zähmet çekjekdiklerine ynandyrdylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gazhimiýa toplumynyň işgärler toparyna işlerinde üstünlik arzuw edip, olara täze awtomobilleriň açarlaryny gowşurdy.
Soňra döwlet Baştutanymyz ähli halkara ölçegleri boýunça döwrebaplaşdyrylan täze deňiz duralgasyna bardy, milli Liderimizi bu ýerde ahalteke bedewlerine atlanan, Türkmenistanyň Döwlet baýdaklaryny ýel ugruna buýsançly pasyrdadýan atlylar topary ugratdy.
Awtomobil ýolunyň ugrunda hormatly Prezidentimizi ýerli ýaşaýjylar şatlykly garşylaýarlar. Bu waka mynasybetli bu ýerde baýramçylyk görnüşinde bezelen türkmen ak öýleri oturdylyp, olar türkmen halkynyň durmuşynyň hojalyk gatlagyny beýan etdi.
Döwlet Baştutanymyz deňiz menzilinde “Garabogazkarbamid” zawodynda öndürilen taýýar mineral önümi ýüklemek we ugratmak işleri bilen tanyşdy.
Gämileriň erkin geçmegi üçin uzynlygy 2 müň metr we ini 100 metr bolan suwasty akabasy çekildi. Şeýlelikde, deňziň akwatoriýasy we gämileriň geçjek ugry 8 metre çenli çuňlaşdyryldy hem-de halkara ölçeglerine doly laýyk getirildi.
Öňdebaryjy tehnologiýalar bilen üpjün edilen duralga birwagtda iki gämini kabul etmäge we olara hyzmat etmäge ukyplydyr. Konweýer boýunça gelen karbamidi ýüklemek üçin bu ýerde öňdebaryjy nemes kompaniýalarynyň biriniň — “FAM” kompaniýasynyň enjamlary oturdyldy, şeýle hem “Liebherr” nemes kompaniýasynyň ýük göterijiligi 80 tonna bolan ýörite ýük ýükleýjileriniň ikisi bilen üpjün edildi.
Uzynlygy 3 kilometr bolan ekologik taýdan howpsuz konweýer ulgamy zawoddan duralga çenli taýýar önümleri geçiriş ulgamynyň tapawutly aýratynlygy bolup durýar. Zawodda öndürilýän karbamid turbalar boýunça göni deňziň boýundaky duralga baryp gowuşýar hem-de şol ýerden gämilere ýüklenýär. Bu bolsa wagty, ýol harajatlaryny tygşytlaýar, önümleriň howpsuzlygyny we aýawly saklanylmagyny üpjün edýär.
Deňiz portunyň işi bilen tanyşlykdan soň, milli Liderimiz senagat ägirdiniň açylmagy mynasybetli berlen baýramçylyk sadakasyna gatnaşdy.
Dabara tamamlanandan soň, hormatly Prezidentimiz “Garabogazkarbamid” gazhimiýa toplumynyň ulanmaga berilmegi mynasybetli dabara gatnaşyjylara we myhmanlara berk jan saglygyny, işde üstünlikleri arzuw edip, bu ýerden ugrady.
Döwlet Baştutanymyz Türkmenbaşy şäheriniň Halkara howa menziline gelip, bu ýerden paýtagtymyza tarap ugur aldy.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
IŇŇÄNI INÇELDEN
Ýazylan wagty: 11 июня 2018 Ýazan Mayichka
Aslynda iňňäni häzirki kaddyna getiren güýç nämedir öýdýäňiz.?! Aýtmaklaryna görä, Dawudyň şägirdiniň ýasan iňňesi sünnäläp keşde nagyş çekerden juda gödeksi bolanmyş. Şol iňňäni älemi aýlanyp, tikin-çatyna ýarap ýörşüne Hydyr gezen sähralarda ýaşaýan, nurdan dörän oguzlaryň neslinden bolan bir gözel gyzyň eline düşüpdir. Ol görkana gyzyň saçlaryna, sülük ýaly barmaklaryna maýyl bolupdyr. Asyl ak gar ýaly alkymyndan, alma ýaňaklaryndan dökülýän nur, ýüpek ýaly saçlaryň tolkuny, gamyş ýaly barmaklaryň mylaýymdan çalasyn hereketleri maýyl bolmazça däl eken. Ýalkyma hem-de ýakymly gözellige bendi bolan iňňe gyzyň gyzgyn gysymynda süýügip inçelýär-de, barmaklaryň hereketine tabyn bolýar. Onuň beýle gaýymlygyna göwni ýeten gözel iňňäni elinden goýman işleýär. Nowça gyzyň keşdeläp tikýän köýnekleriniň ýakasynda , geýimleriniň eteginde, tahýalkaryň depesinde, säheriň güneşi, gijäniň aýy, ýaşyl ýaýlanyň bahary kimin ajaýyp nagyşlar döräp başlaýar. Juwan gyzyň ýüreginde dömüp, garaluw gözlerinde orun alan, heniz aşyk nazaryna ýetişmedik yşk hyjuwy şol nagyşlar arasyndaky söýgä durky bilen dahylly iňňe tämiz dyýgularyň güýjüne hem-de jadysyna maýyl bolup, ezilip-eräp başlaýar. Bu ýagdaýda özüni ýitirmekden ötri, nowça gyzyň alkymynyň, saçynyň, barmaklarynyň ýalkymy we näzikligi bilen bäsleşýän ýüzlerçe inçejik iňňelere öwrülýär. Şondan bäri bu senediň gözel gyz-gelinleriň ellerine gowşandaky döredýän ajaýyp işleri dünýäde aňk edýär diýýärler.
Okalan sany: 63 Jogaplar: ( 0 )


text:
Salam dostlar. Taze saytymyza-da gowushdykmy? :) Men hazir-a gaty owreniship bilmedim. ay shuwagt olar hakda zat diymayin. entek tayyar dal yerleri hem tayyar bolsun, son pikirlerimi aydaryn nesip bolsa. shuwagt mende esasan bir problema bar. \\\"jogaplar\\\"y gorup bilemok. birinji haty okayan, emma jogaplarda zat gornenok. \\\"jogaplar\\\" yazgysynyn ustune bassam zat bolanok. yone pylanca jogap yazylan diyip gorunyar, olaram gornenok. shu nameden? ya indi duzedilmelimi? ya men tarapdan bir problema barmy? shu duzelse mana basga zat gerek dal. :) Sayti taze gornushe gecirmek ucin, \\\"in gowusy bolsun\\\" diyip yurekden zahmet ceken oglanlara-da kop minnetdar! bolya onda, taze saytda gowy, gyzykly temalarda dushushmak arzuwy bilen...Diwana. ;)
Jogaplar gornenok.
-
Farabi
10 years ago
- diwana aýdýanyň dogry. düzeltdim.
-
diwana
10 years ago
- duzelipdir, sag bol