text:
Şeýle hem okaň
29.06.2020 | Halkymyzyň Arkadagynyň hormatyna baýramçylyk konserti
28.06.2020 | Medeniýet, sungat we KHBS ulgamynyň tapawutlanan işgärlerini sylaglamak dabarasy boldy
27.06.2020 | Medeniýet we sungat işgärleriniň hem-de Magtymguly Pyragynyň şygryýet gününiň hormatyna dabaralar
26.06.2020 | Magtymguly adyndaky Milli sazly-drama teatry täze işini - «Nejep oglan» operasyny görkezdi
26.06.2020 | Medeniýet hepdeligi — 2020: bäşinji gün
25.06.2020 | Medeniýet hepdeligi — 2020: dördünji gün
Şu gün Mukamlar köşgünde ýurdumyzyň baş baýramynyň — Türkmenistanyň Garaşsyzlyk gününiň öňüsyrasynda zehinli çagalaryň arasynda geçirilen «Garaşsyzlygyň merjen däneleri» aýdym-saz bäsleşiginiň jemleýji tapgyry boldy.
Däp bolşy ýaly, ýurdumyzyň körpe aýdymçylarynyň her ýylky bäsleşigi mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 28 ýyllygyna bagyşlanan baýramçylyk dabaralarynyň başyny başlaýar. Indi köp ýyllaryň dowamynda bu bäsleşik jemgyýetçiligiň uly gyzyklanmasyny döredip, eziz Watanymyzyň ähli künjeklerinden bolan ýaş zehinleri — umumybilim berýän we sazçylyk mekdepleriniň hem-de döredijilik merkezleriniň okuwçylaryny täze üstünliklere ruhlandyrýar.
Şu ýylyň «Türkmenistan — rowaçlygyň Watany» diýen şygary döredijilik bäsleşiginiň ruhubelentligini has-da artdyrdy. Körpe artistler bedew bady bilen täze belentliklere tarap okgunly öňe barýan eziz Watanymyzy, zähmetsöýer halkymyzy, türkmen topragynyň tebigatynyň gaýtalanmajak gözelligini ruhubelentlik bilen wasp etdiler. Ýaş ýerine ýetirijileriň aýdymlary we tanslary wideoşekiller bilen utgaşyp, sahnada körpe türkmenistanlylara bagtly çagalygy peşgeş beren beýik ýurdumyzyň keşbini döretdi.
Däp bolşy ýaly, bäsleşik birnäçe tapgyrda geçirilip, zehinli çagalary ýüze çykarmaga we ösdürmäge, olary watançylyk, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe gazanylýan üstünliklere buýsanç ruhunda terbiýelemäge ýardam edýär.
Garaşsyzlyk güni mynasybetli dabaralaryň öňüsyrasynda paýtagtymyzdaky Mukamlar köşgüniň sahnasynda çykyş eden körpe zehinler welaýatlarda geçirilen bäsleşikleriň saýlama tapgyrlarynda ýeňiş gazanyp, ýokary sylag ugrunda göreşmäge hukuk gazandylar.
Ýygnananlar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň zehinli çagalaryň «Garaşsyzlygyň merjen däneleri» bäsleşigine gatnaşyjylara iberen Gutlagyny ruhubelentlik bilen diňlediler. Döwlet Baştutanymyzyň Gutlagynda körpe artistleriň hoş owazly aýdymlarynyň bagtyýarlyk döwrüniň senasy bolup ýaňlanýandygy nygtalýar.
«Siziň ajaýyp aýdym-sazlaryňyz berkararlygymyzyň we bagtyýarlygymyzyň çeşmesidir. Jadyly owazlaryňyz Garaşsyzlygymyzy, Bitaraplygymyzy, berkararlygymyzy wasp edýän, ata Watanymyzyň, eziz halkymyzyň şan-şöhratyny äleme ýaýýan özboluşly sungatdyr. Ähli ösüşlerimiziň esasy bolan ruhy galkynyşymyzy täze belentliklere çykarmakda siziň şirin aýdymlaryňyzyň, joşgunly sazlaryňyzyň ähmiýeti örän uludyr» diýlip, milli Liderimiziň Gutlagynda bellenilýär.
Ýaş zehinleriň her bir aýdymy şowhunly el çarpyşmalar bilen garşylandy. Çykyşlar ýurdumyzyň çagalar tans toparlarynyň joşgunly ýerine ýetiren tanslary we kompozisiýalar bilen utgaşyp gitdi. Çykyşlarda zehinli çagalar eziz Watanymyza, özlerine bagtly çagalygy peşgeş beren milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa çäksiz söýgini beýan etdiler. Olaryň çykyşlarynda ata-babalarymyzyň ajaýyp däp-dessurlaryna ygrarlylyk hem-de ýagty geljege bolan ynam öz beýanyny tapdy.
Halk we estrada aýdymlaryny wagyz etmek arkaly milli aýdym-saz sungatyny ösdürmek bäsleşigiň esasy maksady bolup durýar. Konsertiň maksatnamasyna diňe bir bäsleşige gatnaşyjylaryň zehinini aýdyňlyk bilen görkezýän dürli eserler däl, eýsem, milli aýdym-saz sungatynyň baýlygyny beýan edýän çykyşlar hem girizildi.
Her ýyl geçirilýän «Garaşsyzlygyň merjen däneleri» bäsleşiginiň nobatdaky jemleýji tapgyry mähriban topragymyzyň zehinleriniň egsilmezdigini ýene-de bir gezek aýdyňlyk bilen görkezdi. Tomaşaçylaryň dowamly el çarpyşmalary astynda çagalaryň aýdym-saz bäsleşiginiň ýeňijileriniň atlary yglan edildi. Döwlet Baştutanymyzyň adyndan gymmat bahaly sowgatlar we diplomlar gowşuryldy. Konserte gatnaşyjylaryň her birine ýadygärlik sowgatlar gowşuryldy. Bu sowgatlar bolsa olary döredijilik ýoluny dowam etdirmäge hem-de ýüreklerinde beslän arzuwlaryny amala aşyrmaga ruhlandyrmalydyr.
«Garaşsyzlygyň merjen däneleri» döredijilik bäsleşigine gatnaşyjylar kabul edilen Ýüzlenmede ýaş nesil hakynda ýadawsyz aladasy, olaryň bagtyýar durmuşy babatda döredilýän şertler üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa tüýs ýürekden hoşallyk bildirdiler we geljekde hem oňat okamak, döredijilik bilen meşgullanmak, eziz Watanymyzy wasp etmek hakynda milli Liderimiziň nesihatlaryna eýerjekdiklerine ynandyrdylar.
Copyright 2012-2020 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün


c: text/html

text:
Jambylda bes jylda 700-den asa azamat radıkaldy dinı kózqarastan bas tartqan
TARAZ. QazAqparat – Jambyl oblysynda 2015 jyldan beri 709 azamat radıkaldy dinı kózqarastarynan bas tartty,- dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Oblysta destrýktıvti dinı aǵymdardyń músheleri sanalatyn radıkaldy dinı kózqarasty jaqtaýshylardyń sany jyl sanap azaıyp keledi. Mysaly, 2016 jyly – 1380 bolsa, 2019 jyldyń búgingi kúnine – 911-ge azaıyp otyr. Jalpy, 2015 jyldan beri júrgizilgen ońaltý jumystarynyń nátıjesinde, 709 azamat radıkaldy dinı kózqarastarynan bas tartqany belgili bolǵan. Bul týraly oblys ákimdiginiń din isteri basqarmasynyń basshysy Jangeldi Omarov málimdedi.
Onyń aıtýynsha basqarma destrýktıvti dinı ıdeologııanyń aldyn alý jumystaryna erekshe mán berip otyr.
Atalǵan jumystar QR Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń Jambyl oblysy boıynsha departamentimen birlese otyryp, QR Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrliginiń Din isteri komıteti tarapynan usynylǵan ońaltý krıterıılerine sáıkes júrgizilýde eken.
«Basqarma destrýktıvti dinı ıdeologııaǵa qarsy turý baǵytynda meshit ımamdarynyń biliktiligin arttyrý jumystaryn júrgizdi. Taraz qalasyndaǵy «Hıbatýlla Tarazı» medresesinde destrýktıvti dinı ıdeologııaǵa qarsy ımmýnıtet qalyptastyrý maqsatynda oblystaǵy 130-ǵa jýyq meshit ımamdarynyń biliktiligin arttyrý kýrstary ótti. Ony Almaty, Nur-Sultan qalalarynan kelgen ǵylymı dárejeli oqytýshylar quramy júrgizgen bolatyn. Oblys kóleminde, sheteldik dinı oqý oryndarynda oqıtyn 21 azamat bar. 21 azamattyń 12-i kúmándi, 9-y senimdi dinı oqý oryndarynda Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń joldamasymen bilim alýda»,-deıdi Jangeldi Omarov.
Sondaı-aq, óńirde ınternet keńistiginde dinı ekstremıstik jáne terrorıstik mazmundaǵy aqparattardyń taralýynyń aldyn alý boıynsha monıtorıng jumystary turaqty júrgizilýde. Bıylǵy jyldyń esepti merzimi ishinde, 1500-ge jýyq kúdikti silteme anyqtalyp, QR Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrliginiń Din isteri komıtetine arnaıy dintaný saraptamasyna joldanylypty. Budan bólek, oblysta 40-qa jýyq dintanýshylar men teologtar jáne meshit ımamdary blogerlik jumystarǵa tartylyp, qarsy nasıhat jumystary uıymdastyrylǵan.
«Esepti merzim ishinde ınternet keńistiginde 2500-den astam qarsy nasıhattyq aqparat jarııalanyp, kópshiliktiń oń baǵasyn aldy. Halyqtyń dinı saýatyn kóterý máselesine de kóp mán berilýde. Basqarma jastar arasynda profılaktıkalyq jumystardy júrgizýge erekshe nazar aýdarǵan. Aqparattyq-túsindirý jumystary orta, tehnıkalyq, kásibı jáne joǵary bilim berý uıymdarynda turaqty túrde ótkizilýde. Mysaly, jyl basynan beri oblys kóleminde jastar men jasóspimiderge bilikti dintanýshynyń qatysýymen 450-ge jýyq is-shara ótkizilip, 20 myńnan astam adam qamtyldy»,- deıdi basqarma basshysy.
Aıta keteıik, oblysta barlyǵy 347 memlekettik tirkeýden ótken dinı birlestik pen fılıal bar. Onyń ishindegi 301 meshitte 403 dinı qyzmetker eńbek etedi. 301 meshittiń barlyǵyna beınebaqylaý júıesi ornatylǵan.
- Almaty oblysynda «Azıtromıtsın» preparatyn zańsyz satqan avtokólik ustaldy
- Atyraýda eki kúnde 130-ǵa jýyq adam karantın shekteýlerin buzǵan
- Jańatas qalasyna tabıǵı gaz tartylyp jatyr
- Prezıdent «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» kodekske qol qoıdy
- Koronavırýs: 260 qazaqstandyq jansaqtaý bóliminde jatyr
- Aqtaý arystanyn eshkim óltirmeıdi - Mınıstrlik ustalǵan ańǵa qatysty túsinik berdi
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
TÜRKMENISTANYŇ
K A N U N Y
Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan
düzgünleşdirmek hakynda
(Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2018 ý., № 2, 31-nji madda)
(Türkmenistanyň 02.03.2019 ý. № 131-VI Kanuny esasynda girizilen
üýtgetmeler bilen)
Şu Kanun Türkmenistanda oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmegiň hukuk, ykdysady, durmuş we guramaçylyk esaslaryny kesgitleýär.
I BAP. UMUMY DÜZGÜNLER
1-nji madda. Esasy düşünjeler
Şu Kanunda aşakdaky esasy düşünjeler ulanylýar:
1) azyk bazary – oba hojalyk önümlerini we azygy, harytlary öndürmek üçin oba hojalyk önümleriniň we azygyň, çig malyň, şeýle hem maddy-tehniki serişdeleriň dolanyşygy;
2) döwlet haryt interwensiýasy – oba hojalyk önümleriniň we azygyň, harytlaryň hem-de çig malyň bazarynda nyrhlary durnuklaşdyrmak maksady bilen bazarda oba hojalyk önümleriniň we azygyň, harytlaryň hem-de çig malyň interwensiýa gaznasyndan köpçülikleýin satuwyny guramak;
3) döwlet satyn alyş interwensiýasy – oba hojalyk önümleriniň we azygyň, harytlaryň hem-de çig malyň bazarynda nyrhlary durnuklaşdyrmak maksady bilen oba hojalyk önümleriniň we azygyň, harytlaryň hem-de çig malyň döwlet tarapyndan satyn alynmagy;
4) interwensiýa gaznasy – oba hojalyk önümleriniň we azygyň, harytlaryň hem-de çig malyň bazarynda nyrhlary durnuklaşdyrmak maksady bilen oba hojalyk önümlerini öndürijilerden satyn alnan oba hojalyk önümleriniň we azygyň, harytlaryň hem-de çig malyň gaznasy;
5) nyrhlaryň derejesi – oba hojalyk önümleriniň we azygyň, harytlaryň kesgitlenen wagtdaky we (ýa-da) belli bir çäkdäki ortaça nyrhyna laýyk gelýän görkeziji;
6) oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda Döwlet maksatnamasy – Türkmenistanyň azyk bazaryny düzgünleşdirýän hem-de döwlet azyk syýasatyny durmuşa geçirmegiň maliýe, maddy-tehniki serişdelerini we mehanizmlerini belleýän oba hojalyk we tokaý hojalyk önümleriniň hem-de azygyň, harytlaryň öndürilişini ösdürmegiň esasy ugurlary;
7) oba hojalyk önümi – oba hojalyk ekinleriniň ösdürilip ýetişdirilmegi we oba hojalyk mallarynyň, guşlaryň, balyklaryň we bal arylarynyň köpeldilmegi netijesinde alynýan önüm, harytlar we çig mal;
8) oba hojalyk önümlerini öndürijiler – Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda oba hojalyk önümleriniň we azygyň, harytlaryň hem-de çig malyň öndürilmegini we gaýtadan işlenilmegini amala aşyrýan ýuridik we fiziki şahslar;
9) oba hojalyk önümlerini öndürijilere hyzmat edýän guramalar – ylmy-tehniki, maglumat, marketing, bank, maslahat beriş, agrotehniki, agrohimiki, zooweterinariýa hyzmatlaryny, şeýle hem suwaryş suwuny üpjün etmek, ösümlikleri goramagyň biologik serişdelerini ulanmak, oba hojalyk we tokaý hojalyk önümlerini öndürmek, çig maly we azygy gaýtadan işlemek, saklamak we daşamak, oba hojalyk önümleriniň söwdasyny guramak, ony öndürmek üçin maddy-tehniki serişdeler bilen üpjün etmek boýunça hyzmatlary ýerine ýetirýän guramalar.
2-nji madda. Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek hakynda Türkmenistanyň kanunçylygy
Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek hakynda Türkmenistanyň kanunçylygy Türkmenistanyň Konstitusiýasyna esaslanýar we şu Kanundan hem-de oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda gatnaşyklary düzgünleşdirýän Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryndan ybaratdyr.
3-nji madda. Şu Kanunyň maksatlary
Oba hojalyk önümleriniň we azygyň, harytlaryň hem-de çig malyň öndürilişiniň möçberlerini artdyrmak, ilaty ekologiýa taýdan arassa azyk önümleri bilen doly üpjün etmek, azyk bolçulygyny döretmek, gaýtadan işleýän senagatyň çig mal bilen üpjünçiligini ýokarlandyrmak we oba ýerlerinde ýerleşýän ilatly ýerleri durnukly ösdürmek boýunça döwlet durmuş-ykdysady syýasatyny durmuşa geçirmegiň hukuk esaslaryny kesgitlemek şu Kanunyň maksatlary bolup durýar.
II BAP. OBA HOJALYGYNY ÖSDÜRMEK
BABATDA DÖWLET DÜZGÜNLEŞDIRMESI
4-nji madda. Oba hojalygyny ösdürmek babatda döwlet düzgünleşdirmesini amala aşyrýan edaralar
Oba hojalygyny ösdürmek babatda döwlet düzgünleşdirmesi Türkmenistanyň Ministrler Kabineti, Türkmenistanyň Oba hojalyk we daşky gurşawy goramak ministrligi (mundan beýläk – ygtyýarlandyrylan edara), Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrligi we ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralary tarapyndan amala aşyrylýar.
5-nji madda. Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ygtyýarlylygy
Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ygtyýarlylygyna şular degişlidir:
1) döwlet syýasatyny kesgitlemek;
2) döwlet maksatnamalaryny tassyklamak;
3) Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalaryny tassyklamak;
4) Türkmenistanyň halkara hyzmatdaşlygyny üpjün etmek;
5) azyk bazaryny, oba hojalyk önümleriniň we azygyň, harytlaryň hem-de çig malyň eksportyny we importyny düzgünleşdirmek üçin döwlet satyn alyş interwensiýalaryny we döwlet haryt interwensiýalaryny geçirmek boýunça çäreleri kesgitlemek;
6) şu Kanuna we Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryna laýyklykda öz ygtyýarlylygyna girýän beýleki meseleleri çözmek.
6-njy madda. Ygtyýarlandyrylan edaranyň ygtyýarlylygy
Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda ygtyýarlandyrylan edaranyň ygtyýarlylygyna şular degişlidir:
1) döwlet syýasatyny durmuşa geçirmek;
2) döwlet maksatnamalaryny durmuşa geçirmekde ministrlikleriň, pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, kärhanalaryň, eýeçiliginiň görnüşine garamazdan edaralaryň we guramalaryň işini utgaşdyrmak;
3) Türkmenistanyň kanunçylygyny kämilleşdirmek boýunça teklipleri işläp taýýarlamak;
4) maglumat bermegiň Tertibini bellemek;
5) oba hojalyk önümleriniň hil görkezijileri babatda döwlet standartlarynyň taýýarlanylmagyna gatnaşmak;
6) oba hojalyk önümlerini öndürijilere hyzmat edýän guramalaryň işini utgaşdyrmak;
7) Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalaryny işläp taýýarlamak;
8) tohumçylyk işine usuly ýolbaşçylygy amala aşyrmak;
9) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda ösümlikçilikde we maldarçylykda tohumçylyk işini amala aşyrmak, mallaryň tohumyny gowulandyrmak, karantin boýunça, ösümlikleri zyýanberijilerden, mallary kesellerden goramak, öri meýdanlarynyň, maldarçylygyň, weterinariýanyň we suw üpjünçiliginiň ýagdaýyny gowulandyrmak boýunça çäreleri bellemek;
10) oba hojalyk ekinlerini ösdürip ýetişdirmek boýunça agrotehniki çäreleri öz wagtynda we ýokary hilli geçirmek üçin degişli çäreleri durmuşa geçirmek hem-de bu çäreleriň geçirilişine gözegçiligi amala aşyrmak;
11) oba hojalyk önümlerini öndürijiler tarapyndan ösdürilip ýetişdirilen oba hojalyk önümlerini bellenen tertipde kabul etmegi, gaýtadan işlemegi, saklamagy we ýerlemegi amala aşyrmak;
12) oba hojalyk önümleriniň öndürilişiniň möçberlerini artdyrmak, oba hojalyk önümlerini öndürijileriň girdejilerini ýokarlandyrmak boýunça çäreleri kesgitlemek;
13) hünärmenleri taýýarlamak we olaryň hünär derejesini ýokarlandyrmak boýunça çäreleri guramak;
14) ylmy-barlag işleriniň esasy ugurlaryny kesgitlemek;
15) Türkmenistanyň halkara hyzmatdaşlygyny amala aşyrmak;
16) şu Kanuna we Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryna laýyklykda öz ygtyýarlylygyna girýän beýleki meseleleri çözmek.
7-nji madda. Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň ygtyýarlylygy
Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda ygtyýarlylygy Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda kesgitlenilýär.
8-nji madda. Ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralarynyň ygtyýarlylygy
1. Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralarynyň ygtyýarlylygyna şular degişlidir:
1) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda döwlet syýasatynyň durmuşa geçirilmegine ýardam bermek;
2) degişli çäklerde ygtyýarlandyrylan edara bilen ylalaşmak arkaly toprak-howa şertlerine laýyklykda ekilmeli oba hojalyk ekinleriniň görnüşleriniň we meýdanlarynyň sanawyny kesgitlemek;
3) agrotehniki kadalaryň berjaý edilmegi esasynda oba hojalyk ekinleriniň ösdürilip ýetişdirilişine gözegçiligiň amala aşyrylmagyna gatnaşmak;
4) Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalaryny kämilleşdirmek boýunça teklipleri bermek;
5) degişli çäklerde ýer, suw serişdelerini, beýleki tebigy baýlyklary rejeli peýdalanmak we olary goramak boýunça işi utgaşdyrmaga gatnaşmak;
6) şu Kanuna we Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryna laýyklykda öz ygtyýarlylygyna girýän beýleki meseleleri çözmek.
III BAP. OBA HOJALYGYNY ÖSDÜRMEGI DÖWLET TARAPYNDAN DÜZGÜNLEŞDIRMEK BABATDA DÖWLET AGRAR SYÝASATY. OBA HOJALYK ÖNÜMLERINI ÖNDÜRIJILER
9-njy madda. Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda döwlet agrar syýasaty
1. Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda döwlet agrar syýasaty oba hojalygynyň we oba ýerlerinde ýerleşýän ilatly ýerleriň durnukly ösdürilmegine gönükdirilen döwlet durmuş-ykdysady syýasatynyň düzüm bölegi bolup durýar.
2. Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda döwlet agrar syýasatynyň esasy maksatlary şular bolup durýarlar:
1) oba hojalyk önümleriniň we azygyň, harytlaryň hem-de çig malyň içerki we dünýä bazarlarynda bäsdeşlige ukyplylygynyň ýokarlandyrylmagyny üpjün etmek;
2) oba ilatynyň iş bilen üpjünçiligini we durmuş-ykdysady ýagdaýynyň durnukly ösüşini üpjün etmek;
3) oba hojalyk önümçiliginiň hajatlary üçin ýer, suw serişdelerini we beýleki tebigy baýlyklary rejeli peýdalanmak;
4) oba hojalyk önümleriniň önümçiliginiň düşewüntliliginiň ýokarlanmagyny we bazar infrastrukturasyny ösdürmegi üpjün edýän azyk bazaryny döretmek;
5) oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmegiň möhüm faktory hökmünde içeri we daşary ýurt maýa goýumlaryny çekmek;
6) öndürilýän oba hojalyk önümleriniň eksport mümkinçiliklerini ýokarlandyrmak;
7) oba hojalyk önümlerini öndürmekde hususy eýeçiligi ösdürmek;
8) oba hojalyk önümlerini öndürijiler tarapyndan ulanylýan senagat önümleriniň (hyzmatlarynyň) nyrhlarynyň derejesine gözegçiligi (monitoringi) amala aşyrmak we onuň deňagramlylygyny saklamak.
3. Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda döwlet agrar syýasaty şu ýörelgelere esaslanýar:
1) oba hojalyk önümlerini öndürijilere döwlet goldawynyň elýeterliligi;
2) döwlet agrar syýasaty baradaky maglumatlaryň açyklygy;
3) oba hojalyk önümçiliginiň netijeliligini ýokarlandyrmak üçin ýer, suw serişdeleriniň we beýleki tebigy baýlyklaryň durnukly hem-de rejeli peýdalanylmagyna ýardam berýän ykdysady höweslendirmeleriň ulanylmagy;
4) oba hojalyk önümleriniň bazarynyň we azyk bazarynyň bitewüligi, bu bazarda oba hojalyk önümlerini öndürijilere deň bäsdeşlik şertleriniň döredilmegi we üpjün edilmegi;
5) döwlet agrar syýasatynyň yzygiderliligini we onuň durnukly ösüşini üpjün edýän çäreleriň amala aşyrylmagy;
6) oba hojalyk önümlerini öndürijileriň döwlet agrar syýasatynyň kämilleşdirilmegine we durmuşa geçirilmegine gatnaşmagy.
4. Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda döwlet agrar syýasatynyň esasy ugurlary şular bolup durýar:
1) ilatyň esasy azyk harytlaryna bolan isleglerini doly kanagatlandyrmak;
2) azyk bazaryny kämilleşdirmek we düzgünleşdirmek hem-de onuň infrastrukturasyny ösdürmek;
3) oba hojalyk önümlerini öndürijileri döwlet tarapyndan goldamak;
4) oba hojalyk önümlerini öndürijileriň ykdysady bähbitlerini goramak;
5) oba hojalygyny ylmy esasda ösdürmek we serişde tygşytlaýjy innowasion tehnologiýalary önümçilige ornaşdyrmak;
6) oba ilatynyň durmuş-ykdysady ýagdaýyny durnukly gowulandyrmak;
7) oba hojalygy üçin hünärmenleri taýýarlaýyş we olaryň hünär derejesini ýokarlandyryş ulgamyny kämilleşdirmek.
10-njy madda. Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda döwlet agrar syýasatyny durmuşa geçirmek boýunça çäreler
Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda döwlet agrar syýasatyny durmuşa geçirmek üçin şu çäreler:
1) oba hojalyk önümlerini öndürijilere ýeňillikli şertlerde karz serişdelerini bermek;
2) oba hojalyk önümlerini öndürijilere salgyt ýeňilliklerini bermek;
3) döwlet we jemgyýetçilik hajatlary üçin niýetlenilen oba hojalyk önümleriniň satyn alynmagynyň, saklanylmagynyň hem-de gaýtadan işlenilmeginiň amala aşyrylmagyny kepillendirmek;
4) oba hojalyk önümleri Türkmenistanyň çägine getirilende ýeňillikli gümrük paçlaryny we ýygymlaryny bellemek;
5) oba hojalyk önümlerini öndürijileriň maglumat üpjünçiligini amala aşyrmak we maslahat beriş işlerini geçirmek;
6) kiçi we orta telekeçiligiň wekillerini döwlet agrar syýasatynyň durmuşa geçirilmegine gatnaşmaga çekmek;
7) oba hojalyk önümleriniň bazarynda döwlet satyn alyş interwensiýalaryny we döwlet haryt interwensiýalaryny geçirmek;
8) Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan beýleki çäreler ulanylyp bilner.
11-nji madda. Oba hojalyk önümlerini öndürijiler
1. Şular oba hojalyk önümlerini öndürijiler bolup durýarlar:
1) daýhan birleşikleri;
2) oba hojalyk paýdarlar jemgyýetleri;
3) daýhan hojalyklary;
4) kärendeçiler;
5) kömekçi oba hojalygyny alyp barýan ýuridik şahslar we şahsy kömekçi hojalygyny alyp barýan fiziki şahslar;
6) oba hojalyk önümçiligi bilen meşgullanýan hususy telekeçiler we ýuridik şahslar ‒ dahylsyzlar.
2. Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda beýleki oba hojalyk önümlerini öndürijiler hem bolup bilerler.
12-nji madda. Oba hojalyk önümleriniň eksporty we importy
1. Oba hojalyk önümleriniň eksporty we importy oba hojalygy babatda Türkmenistanyň kanunçylygyna we Türkmenistanyň halkara şertnamalaryna laýyklykda amala aşyrylýar.
2. Oba hojalyk önümlerini öndürijilere öndüren önümlerini eksport eden mahalynda Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda ýeňillikler berlip bilner.
3. Ylmy-barlag we seleksiýa işleri, şeýle hem sergilerde görkezmek (eksponirlemek) üçin niýetlenilen oba hojalyk önümleriniň importy Türkmenistanyň kanunçylygynda kesgitlenen tertipde amala aşyrylýar.
IV BAP. OBA HOJALYGYNY ÖSDÜRMEGI DÖWLET TARAPYNDAN DÜZGÜNLEŞDIRMEK BABATDA DÖWLET MAKSATNAMASY. DÖWLET GOLDAWY. STANDARTLAŞDYRMAK WE ÄTIÝAÇLANDYRMAK
13-nji madda. Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda Döwlet maksatnamasyny durmuşa geçirmek
1. Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda Döwlet maksatnamasyny durmuşa geçirmek ygtyýarlandyrylan edara, Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrligi, degişli ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary hem-de ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralary, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi we Geňeşler tarapyndan amala aşyrylýar.
2. Döwlet we pudaklaýyn maksatnamalar Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda işlenip taýýarlanylýar hem-de durmuşa geçirilýär.
14-nji madda. Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda Döwlet maksatnamasynyň durmuşa geçirilişiniň barşy we netijeleri hakynda hasabat
1. Degişli ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda Döwlet maksatnamasynyň durmuşa geçirilişiniň barşy we netijeleri hakynda döwürleýin (aýlyk, çärýeklik, ýyllyk) hasabatlary taýýarlaýarlar.
2. Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda Döwlet maksatnamasyny durmuşa geçirmegiň barşy we netijeleri hakynda hasabat şulary öz içine alýar:
1) oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda Döwlet maksatnamasynyň durmuşa geçirilişiniň tutuş geçen ýyl üçin, käbir çäreleriň möhletinden öň ýerine ýetirilen halatynda bolsa, ‒ onuň durmuşa geçirilen bütin döwri üçin jemlerini;
2) oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda Döwlet maksatnamasynda kesgitlenilýän maksatlara we wezipelere laýyklykda oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmegiň esasy görkezijilerini (oba hojalygynyň we azyk senagatynyň jemi önümleriniň indekslerini (san görkezijilerini), oba hojalygyna goýlan maýa goýumlaryny, oba ýerlerinde ýaşaýan raýatlaryň girdejilerini, bir ýylda bir adama sarp edilýän esasy iýmit önümleriniň görkezijilerini, azyk harytlarynyň daşarky söwdasyndan peýdasyny, sarp ediş bazarynda Türkmenistanda öndürilýän iýmit önümleriniň tutýan paýynyň görkezijilerini, oba hojalyk önümçiliginiň düşewüntliligini, oba hojalyk guramalarynyň tehniki taýdan üpjünçilik derejesiniň indekslerini (san görkezijilerini), nyrhlaryň deňeşdirme görkezijilerini, oba ilatly ýerlerde ýaşaýan raýatlar üçin durmuş çygryndaky hyzmatlaryň möçberiniň ösüşiniň indeksini (san görkezijisini)) we beýleki görkezijileri;
3) geljek ýyl üçin oba hojalygynyň ösüşiniň çaklamasyny we zerur bolan mahalynda oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda Döwlet maksatnamasyna düzedişler girizmek hakyndaky teklipleri.
3. Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda Döwlet maksatnamasynyň her bir böleginiň durmuşa geçirilmeginiň netijelerine baha bermek üçin bilermenler topary döredilýär, onuň düzümine garaşsyz bilermenler, oba hojalyk önümlerini öndürijiler, degişli ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralarynyň we Geňeşleriň wekilleri girýärler.
4. Bilermenler topary oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda Döwlet maksatnamasynyň durmuşa geçirilişiniň barşy we netijeleri hakynda hasabaty taýýarlaýar, şeýle hem oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda Döwlet maksatnamasyny kämilleşdirmek boýunça teklipleri Türkmenistanyň Ministrler Kabinetine berýär.
5. Bilermenler toparynyň düzümi ygtyýarlandyrylan edara tarapyndan düzülýär we tassyklanylýar.
15-nji madda. Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda döwlet goldawynyň esasy ugurlary
Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda döwlet goldawy Türkmenistanyň kanunçylygy bilen kesgitlenen tertipde ygtyýarlandyrylan banklaryň ýeňillikli karz serişdeleriniň, ygtyýarlandyrylan edaranyň ýörite hasabyndaky maksatlaýyn serişdeleriň we Türkmenistanyň kanunçylygy bilen gadagan edilmedik beýleki serişdeleriň hasabyna amala aşyrylýar.
Döwlet goldawy şu esasy ugurlar boýunça amala aşyrylýar:
1) oba hojalyk önümlerini öndürijilere we oba hojalyk önümlerini öndürijilere hyzmat edýän guramalara maliýe we maddy-tehniki serişdeleriň elýeterliligini üpjün edýän maliýe-karz infrastrukturalaryny döretmek;
2) oba hojalyk önümleri öndürilen, gaýtadan işlenilen, saklanylan, daşalan we ýerlenilen mahalynda ätiýaçlandyryş ulgamyny ösdürmek;
3) oba hojalyk ekinleriniň tohumçylyk işini we mallarynyň seleksiýasyny ösdürmek;
4) oba hojalyk mallarynyň kesellerden goralmagyny üpjün etmek hem-de zooweterinar hyzmatlar ulgamyny ösdürmek;
5) ösümlikleri we mallary goramagyň biologik serişdelerini öndürmek;
6) suw hojalyk obýektlerini gurmak we suwaryş suwlary bilen üpjün etmek boýunça hyzmatlaryň ulgamyny ösdürmek;
7) täze ýerleri özleşdirmek we suwarymly ýerleriň melioratiw ýagdaýyny gowulandyrmak boýunça çäreleri geçirmek;
8) oba hojalyk maksatly ýerleriň gurplulygyny dikeltmek we gorap saklamak boýunça, ekinleriň hasyllylygyny ýokarlandyrmak, şeýle hem topragyň zaýalanmagynyň öňüni almak boýunça çäreleri geçirmek;
9) öri meýdanlaryny we öri meýdan infrastrukturasynyň obýektlerini ösdürmek;
10) döwlet tabşyrygyny ýerine ýetirmegiň we döwlet azyk howpsuzlygyny üpjün etmegiň çäklerinde oba hojalyk önümlerini öndürmek;
11) oba hojalyk önümlerini we azygy, harytlary hem-de çig maly öndürmegi, gaýtadan işlemegi, saklamagy, daşamagy, ýerlemegi üpjün etmäge mümkinçilik berýän infrastrukturany ösdürmek;
12) oba hojalyk önümlerini öndürijilere hyzmat edýän guramalaryň esasy gaznalaryny täzelemek;
13) oba hojalyk pudagy üçin ylmy-barlag, tejribe-konstruktorlyk we innowasiýa işlerini ýerine ýetirmek;
14) oba hojalyk önümlerini gaýtadan işlemegiň, saklamagyň we rejeli peýdalanmagyň tehnologiýalaryny kämilleşdirmek boýunça maksatnamalary maliýeleşdirmek;
15) oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda Döwlet maksatnamasyny durmuşa geçirmek boýunça hyzmatlary maglumat-maslahat beriş taýdan üpjün etmek;
16) oba hojalyk pudagyny ýokary hünär derejeli hünärmenler bilen üpjün etmek.
16-njy madda. Oba hojalyk önümlerini öndürijileri döwlet tarapyndan karzlaşdyrmak
Oba hojalyk önümlerini öndürijilere döwlet tarapyndan ýeňillikli şertlerde karzlar şu maksatlar üçin berlip bilner:
1) oba hojalyk önümlerini öndürmek, satyn almak, saklamak we gaýtadan işlemek;
2) oba hojalyk önümçiliginiň infrastrukturasyny ösdürmek üçin oba hojalyk tehnikalaryny, gurallaryny we innowasion tehnologiýalary satyn almak;
3) oba hojalyk tehnikalarynyň we tehnologiýa enjamlarynyň lizingini gurnamak;
4) Türkmenistanyň kanunçylygy bilen gadagan edilmedik beýleki maksatlar üçin.
17-nji madda. Oba hojalyk önümlerini sertifikatlaşdyrmak we standartlaşdyrmak
Oba hojalyk önümlerini sertifikatlaşdyrmak we standartlaşdyrmak Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde amala aşyrylýar.
18-nji madda. Oba hojalyk önümçiligini ätiýaçlandyrmak
1. Oba hojalyk önümlerini öndürmekde, gaýtadan işlemekde, daşamakda we ýerlemekde töwekgelçilikleri ätiýaçlandyrmak meýletinlik esasynda amala aşyrylýar.
2. Ätiýaçlandyryş goragy Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda üpjün edilýär.
19-njy madda. Ýerleriň hasyllylygyny ýokarlandyrmak we goramak boýunça çäreleri döwlet tarapyndan goldamak
Ekerançylyk ýerleriniň hasyllylygyny ýokarlandyrmak we goramak boýunça döwlet syýasatyny durmuşa geçirmek tertibinde ýerine ýetirilýän meliorasiýa işlerini geçirmekde döwlet goldawy Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň serişdeleriniň we Türkmenistanyň kanunçylygy bilen gadagan edilmedik beýleki serişdeleriň hasabyna berilýär.
20-nji madda. Oba hojalyk önümleriniň we azygyň, harytlaryň hem-de çig malyň bazaryny düzgünleşdirmek üçin döwlet satyn alyş interwensiýasy we döwlet haryt interwensiýasy
1. Döwlet satyn alyş interwensiýasy we döwlet haryt interwensiýasy oba hojalyk önümleriniň we azygyň, harytlaryň hem-de çig malyň bazarynda bahalary durnuklaşdyrmak, şeýle hem oba hojalyk önümlerini öndürijileriň girdejileriniň derejesini saklamak maksady bilen geçirilýär.
2. Döwlet satyn alyş interwensiýasy ýerlenilýän oba hojalyk önümleriniň bahalary bellenilen hasaplaşyk bahasynyň aşaky derejesinden pese düşen mahalynda oba hojalyk önümlerini öndürijilerden olar tarapyndan öndürilen önümi satyn almak, şol sanda birža söwdalarynda satyn almak arkaly geçirilýär.
3. Döwlet haryt interwensiýasy oba hojalyk önümleriniň bahalary bellenilen hasaplaşyk bahasynyň ýokary derejesinden ýokary bolan mahalynda, satyn alnan oba hojalyk önümlerini satmak, şol sanda birža söwdalarynda satmak arkaly geçirilýär.
4. Galla bazaryny durnuklaşdyrmak maksady bilen, döwlet satyn alyş interwensiýasy we döwlet haryt interwensiýasy azyklyk bugdaý, şaly, iýmlik arpa hem-de mekgejöwen babatda hem geçirilip bilner.
5. Döwlet satyn alyş interwensiýasyny we döwlet haryt interwensiýasyny geçirmek maksady bilen, gallanyň hem-de beýleki oba hojalyk önümleriniň iň pes nyrhlarynyň we ýokary nyrhlarynyň aňryçäk derejeleri Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenilen tertipde kesgitlenilýär.
6. Döwlet satyn alyş interwensiýasy we döwlet haryt interwensiýasy geçirilen mahalynda oba hojalyk önümleriniň eksportyny we importyny çäklendirmek hem-de oba hojalyk önümlerini öndürijilerden satyn alnan oba hojalyk önümlerini ýerlemek boýunça çäreler degişli ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň teklibi esasynda Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenilýär.
V BAP. OBA HOJALYGYNY ÖSDÜRMEGI DÖWLET
TARAPYNDAN DÜZGÜNLEŞDIRMEK BABATDA DÖWLET
AGRAR SYÝASATYNYŇ DURMUŞA GEÇIRILMEGINE
GATNAŞYJYLAR. DÖWLET MAGLUMAT ÜPJÜNÇILIGI
21-nji madda. Oba hojalyk önümlerini öndürijileriň oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda döwlet agrar syýasatynyň durmuşa geçirilmegine gatnaşmagy
1. Ygtyýarlandyrylan edara oba hojalyk önümlerini öndürýän we gaýtadan işleýän ýuridik we fiziki şahslaryň gatnaşmagynda oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda döwlet agrar syýasatyny durmuşa geçirýär.
2. Oba hojalyk önümlerini öndürijiler oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda döwlet agrar syýasaty kämilleşdirilende we durmuşa geçirilende:
1) Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalaryny kämilleşdirmek boýunça teklipleri bermäge;
2) ylmyň we tehnikanyň, ýurduň we daşary ýurt tejribesiniň gazananlaryny önümçilige ornaşdyrmaga;
3) döwlet agrar syýasatyny kämilleşdirmek we durmuşa geçirmek üçin zerur maglumatlary taýýarlamaga;
4) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda beýleki çärelere gatnaşýarlar.
22-nji madda. Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda döwlet maglumat üpjünçiligi
1. Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda döwlet maglumat üpjünçilik ulgamyny döretmek we ösdürmek Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan bellenilen tertipde ygtyýarlandyrylan edara tarapyndan amala aşyrylýar.
2. Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda döwlet maglumat üpjünçilik ulgamynyň esasy bolup ygtyýarlandyrylan edaranyň, ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralarynyň we Geňeşleriň maglumat ulgamlarynda ýerleşdirilýän onuň ýagdaýy we ösüş meýilleri barada maglumat bolup durýar.
3. Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda döwlet maglumat üpjünçilik ulgamy şu maglumatlary öz içine alýar:
1) maksatlaýyn pudak maksatnamalary hakyndaky;
2) ösümlikçilik we maldarçylyk pudaklarynyň ýagdaýy we ösüşiniň geljegi barada;
3) oba hojalyk tehnikalarynyň we enjamlarynyň sany we ýagdaýy barada;
4) oba hojalyk ýerleriniň melioratiw ýagdaýy barada;
5) öri meýdanlaryny rejeli peýdalanmak, ösdürmek we goramak barada;
6) suw serişdeleri bilen üpjünçilik ýagdaýy barada;
7) Türkmenistanyň çäginiň fitosanitariýa we epizootiki ýagdaýy hem-de haýwanlaryň ýokanç kesellerini döredijileri, ösümliklere zyýan berijileri ýüze çykarmak, ýok etmek we olaryň ýaýramagynyň öňüni almak boýunça geçirilýän çäreler barada;
8) oba hojalyk kärhanalarynyň we guramalarynyň işgärleriniň hünärler boýunça sany barada;
9) oba hojalyk önümleriniň azyk bazarlarynda oba hojalyk kärhanalary we edaralary tarapyndan satyn alynýan esasy azyk harytlarynyň we maddy-enjamlaýyn serişdeleriň bahalaryna gözegçiligi (monitoringi) geçirmegiň netijeleri barada.
Maglumatlary bermegiň Tertibi ygtyýarlandyrylan edara tarapyndan bellenilýär.
4. Ygtyýarlandyrylan edaranyň maglumatlar ulgamynda şular hakynda maglumatlar hökmany ýerleşdirilmäge degişlidir:
1) ygtyýarlandyrylan edara tarapyndan kabul edilen kadalaşdyryjy hukuk namalar hakynda;
2) oba hojalyk önümleriniň esasy görnüşleriniň importynyň we eksportynyň möçberi hakynda;
3) Türkmenistanyň çäginde oba hojalyk önümleriniň esasy görnüşlerini öndürmegiň çaklamalary we hakyky görkezijileri hakynda (oba hojalyk ekinleriniň ekilişi we ýygnalyşy hakynda, mallaryň baş sany hem-de olaryň önümi we beýleki oba hojalyk önümlerini öndürmegiň möçberi hakynda hasabatlary);
4) ýylyň jemi boýunça oba hojalyk önümleriniň interwensiýa gaznasynyň ýagdaýy, döwlet satyn alyş interwensiýasyny we döwlet haryt interwensiýasyny geçirmegiň netijeleri hakynda;
5) Türkmenistanda ýylyň jemi boýunça oba hojalyk önümleriniň öndürilişi hakynda;
6) döwlet hajatlary üçin oba hojalyk önümlerini getirmek boýunça bäsleşikleri geçirmek hakynda.
VI BAP. OBA HOJALYGY BABATDA HÜNÄRMENLERI TAÝÝARLAMAK WE YLMY TAÝDAN ÜPJÜN ETMEK
23-nji madda. Oba hojalygy babatda hünärmenleri taýýarlamak, gaýtadan taýýarlamak, hünär derejesini ýokarlandyrmak we olaryň hünär synagyny geçirmek
1. Oba hojalygy babatda hünärmenleri taýýarlamak, gaýtadan taýýarlamak, hünär derejesini ýokarlandyrmak başlangyç hünär bilimi, orta hünär bilimi we ýokary hünär bilimi edaralarynda, şeýle hem işgärleriň hünär derejesini ýokarlandyrýan we olary gaýtadan taýýarlaýan edaralarda amala aşyrylýar.
2. Oba hojalygy babatda hünärmenleriň hünär synagy Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda geçirilýär.
24-nji madda. Oba hojalygy babatda ylmy taýdan üpjün etmek
1. Oba hojalygy babatda ylmy taýdan üpjün etmek ylmy-barlag edaralary we ylmy iş alyp barýan ýokary okuw mekdepleri tarapyndan amala aşyrylýar.
2. Ygtyýarlandyrylan edara oba hojalyk pudagynyň ylym we bilim edaralarynyň önümçiligiň talaplaryna görä netijeli işlemegine, olaryň gazanan netijelerini önümçilige ornaşdyrmaga hem-de oýlap tapyşlary höweslendirmäge ýardam edýär.
VII BAP. JEMLEÝJI DÜZGÜNLER
25-nji madda. Oba hojalygyny ösdürmek babatda Türkmenistanyň halkara hyzmatdaşlygy
Oba hojalygyny ösdürmek babatda Türkmenistanyň halkara hyzmatdaşlygy Türkmenistanyň kanunçylygyna we Türkmenistanyň halkara şertnamalaryna laýyklykda amala aşyrylýar.
26-njy madda. Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek hakynda Türkmenistanyň kanunçylygynyň bozulandygy üçin jogapkärçilik
Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek hakynda Türkmenistanyň kanunçylygynyň bozulmagy Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen jogapkärçilige eltýär.
27-nji madda. Jedelleri çözmek
Oba hojalygyny ösdürmegi döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek babatda ýüze çykýan jedeller Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde çözülýär.
28-nji madda. Şu Kanunyň herekete girmegi
Şu Kanun resmi taýdan çap edilen gününden herekete girizilýär.
Türkmenistanyň Gurbanguly
Prezidenti Berdimuhamedow
Aşgabat şäheri.
2018-nji ýylyň 9-njy iýuny.
№ 29-VI.


text: «Türkmenawtoulaglary» agentligi «Altyn köle» jemgyýetçilik ulaglarynyň yzygiderli gatnawlaryny ýola goýdy. Olar 3, 7, 11 we 82 belgili ýolagçy awtobuslarynyň gatnaw ugurlarydyr. Halkymyza, aýratyn-da, tomus möwsüminde dynç alýanlara ýolagçy ulaglarynyň hyzmatyny ýokary derejede ýola goýmak maksady bilen döredilen bu hyzmat raýatlaryň wagtlaryny medeniýetli we hoş geçirmeklerini üpjün eder. Awtobuslaryň we taksileriň hereketleri dynç alyş zolagynyň talaplaryna we kesgitlenen tertibe laýyk ýola goýuldy.


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda Hazaryň türkmen kenarynda täze Halkara deňiz porty dabaraly ýagdaýda ulanmaga berildi.
Bu iri möçberli düzümleýin taslama Merkezi Aziýa we Hazar deňzi sebitiniň ähli ýurtlary üçin, hakykatdan-da, strategik ähmiýete eýedir, onuň amala aşyrylmagy biziň döwletlerimizi hyzmatdaşlygyň täze tapgyryna çykarar, olaryň ykdysady gatnaşyklaryň halkara ulgamyna işjeň goşulyşmagyna, üstaşyr gatnawlaryň möhüm merkezi hökmünde Türkmenistanyň ornunyň pugtalanmagyna ýardam eder.
Hut taryhyň özi hyzmatdaşlygy ösdürmekde biziň üstümize belent jogapkärçiligi ýükleýär, ol diňe bir biziň ýurtlarymyzyň halklaryna peýda getirmek bilen çäklenmän, tutuş Ýewraziýa giňişliginde durnukly ösüşe, howpsuzlyga we abadançylyga ýardam eder diýip, köp asyrlar mundan ozal bolşy ýaly, ýene-de bu gadymy ýoluň ýüregi Türkmenistan bolan Beýik Ýüpek ýoluny gaýtadan dikeltmek başlangyjy bilen çykyş eden türkmen Lideri belleýär.
Häzirki wagtda ýurdumyz geografik taýdan amatly ýerleşmegi hem-de hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň oňyn daşary syýasaty netijesinde sebitiň örän möhüm ulag merkezine, iri halkara logistika çatrygyna öwrülýär. Milli Liderimiz daşary ýurtlar bilen gatnaşyklar boýunça möhüm teklipleri öňe sürdi hem-de olary iş ýüzünde durmuşa geçirmekde yzygiderli işleri alyp barýar.
Munuň üçin halkara ülňülere kybap gelýän ulag düzümi döredilýär, ýokary tizlikli awtomobil ýollar, halkara demir ýollar, menziller, howa menzilleri gurulýar, häzirki zaman gämileri satyn alynýar, demir ýol we awtomobil köprüleri bina edilýär, olar diňe bir ýurdumyzyň sebitlerini däl-de, goňşy döwletleri hem birleşdirýär.
Gämi gatnawlary ulag hyzmatlarynyň ösdürilmeginde möhüm orunlaryň birini eýeleýär. Döwlet Baştutanymyzyň tabşyrygy boýunça iň häzirki zaman tankerler we paromlar satyn alynýar, port hojalygy döwrebaplaşdyrylýar. Türkmenistanyň täze deňiz derwezesi diňe bir ýurdumyzyň deňizüsti gatnawlaryna bolan barha artýan zerurlyklaryny kanagatlandyrmak bilen çäklenmän, tutuş Ýewraziýa giňişliginde ýük akymlarynyň işjeňleşdirilmegi üçin giň mümkinçilikleri açar.
Dünýä söwdasynda möhüm meýilleriň seljermesiniň görkezişi ýaly, olaryň köpüsi Hazar deňzindäki portlaryň ösmegine ýardam edýär, aýdyň güýçlenýän trentleriň biri bolsa — bu harytlaryň konteýner arkaly daşalýan möçberleriniň artmagydyr. Türkmenistanyň jemi içerki önüminiň hem-de ýurdumyzda öndürilýän önümleriň daşary ýurtlara iberilmeginiň durnukly artmagy, olaryň çäkleriniň giňelmegi, şeýle hem Merkezi Aziýanyň we Hazarýaka döwletleriň batly depginler bilen ösýän ykdysadyýetleriniň kuwwaty biziň ýurdumyzda, şeýle hem tutuş sebitde port hyzmatlaryna bolan islege getirýän esasy höweslendirijä öwrülýär.
Türkmenbaşydaky Halkara deňiz portunyň esasy düzümi bu islegi ýokary hilli teklip hem-de ýokary derejeli hyzmatlar bilen kanagatlandyrmaga mümkinçilik berer. Onuň hereket etmegi wagtyň geçmegi bilen, kontinental ýük daşamalarynyň logistika halkalarynda strategik üýtgetmelere getirer. Has gysga we amatly ugurlar üçin oňaýly bolan türkmen ýük geçiriji terminallary olaryň möhüm halkasyna öwrüler.
...Eýýäm täze porta tarap barýan ýoluň ugrunda milli äheňde baýramçylyk dabaralary ýaýbaňlandy: ak öýler dikildi, döredijilik toparlary çykyş etdiler, halk amaly-haşam sungatynyň nusgalary, özboluşly däp-dessurlar görkezildi. Ýörite gurnalan ussahanalarda ussat senetkärler işleýärler, gazanlarda we peçlerde ussat aşpezler dürli tagamlary taýýarladylar.
Dabaranyň geçirilýän ýerinde ýokary ruhubelentlik ýagdaýy emele geldi, bu ýere döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow gelýär. Gyzlar milli Liderimize gül desselerini gowşurýarlar.
Ýygnananlaryň hatarynda Mejlisiň Başlygy, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, ýurdumyzyň ministrlikleriniň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylary, daşary ýurt wekiliýetleriniň ýokary wezipeli baştutanlary we daşary ýurt ilçileri, ýurdumyzyň we daşary ýurtlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri bar. Hemmeler öňde boljak dabara tolgunmak bilen garaşýarlar, ol ýurdumyzyň iň täze taryhyna aýdyň sahypa bolup girer.
Ýygnananlaryň öňünde estrada aýdymçylary we döredijilik toparlary çykyş edýärler. Çagalar milli Liderimize joşgunly goşgulary okaýarlar.
Derweze görnüşli girelgäniň ýanynda döwlet Baştutanymyz toý bagyny kesip, Halkara deňiz portuny açýar.
Deňiz duralgasynyň çäklerinde aýratyn ruhubelentlik ýagdaýy höküm sürýär, bu ýerde belli aýdymçylaryň we çeper höwesjeňler toparlarynyň ýerine ýetirmeginde iri möçberli sahnalaşdyrylan çykyşlar guraldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow deňiz duralgasynyň ugry boýunça ak mermere örtülen binalary we jaýlary, portuň inžener-tehniki desgalaryny synlaýar, ähli ýerlerde milli Liderimiz aýdym-sazlar we tanslar, aýdyň öwüşginli çykyşlar bilen garşylanylýar.
Port dag tarapdan göwnejaý bezelen we özboluşly binagärligi bolan häzirki zaman şäherjigi keşbinde görünýär, altyn çaýylan görnüşindäki aýnalar lowurdaýar. Deňiz tarapyndan mawy asman astynda port kranlarynyň kuwwatly gurnamalary bolan senagat görnüşi açylýar.
Portuň umumy meýdany 1 million 358,5 müň inedördül metrden gowrakdyr. Gämileriň duralga has ýakyn gelmegi üçin 10 million kub metr möçberindäki topragy aýyrmak hem-de deňziň düýbüni çuňaltmak boýunça ägirt uly işler ýerine ýetirildi.
20 metr giňlikdäki gämi duralgasynyň umumy uzynlygy 3 müň 600 metre deňdir, munuň özi bir wagtda birnäçe ýük we ýolagçy gämileriniň gelmegine, gitmegine hem-de olara hyzmat etmäge mümkinçilik berer.
Gämi duralgasynyň meýdançalarynyň birinde ýörite gurnalan açyk teatryň iki tarapynda dutarçylaryň birleşdirilen topary çykyş edýär, giň sergi guraldy. Onuň bir bölegi türkmenleriň amaly-haşam sungatyna, milli medeniýetiň we ýaşaýyş-durmuş däp-dessurlaryna, beýleki bölegi bolsa ýurdumyzyň häzirki zaman senagatyna, şol sanda onuň eksport ugruna bagyşlandy. Bu ýerde dokma senagaty önümleriniň, nebitgaz, himiýa, gaýtadan işleýän senagat önümleriniň giň görnüşini synlamak bolýar. Mysal üçin, ýurdumyzda öndürilýän polipropilenden taýýarlanylan dürli önümler görkezilýär, olar häzir türkmen senagatynyň dürli ugurlarynda: hojalyk enjamlaryndan halyçylyga çenli ugurlarda giňden ulanylýar.
Geçen we häzirki döwürleriň özboluşly baglanyşygy, mirasyň we innowasiýalaryň arabaglanyşygyny şekillendirýän sergi gaýtadan dikeldilýän Beýik Ýüpek ýolunyň möhüm sepgidi hökmünde Türkmenistanyň mümkinçiliklerini äşgär edýär.
Türkmenistan häzirki wagtda hem özüniň üstaşyr-ulag kuwwatyny ýurdumyzy tiz depginlerde senagatlaşdyrmak, milli ykdysadyýetimizi diwersifikasiýalaşdyrmak, bu ulgamlarda netijeli halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek boýunça wezipeleriň üstünlikli çözülmegine ýardam edýän möhüm şert hökmünde peýdalanmaga ilkinji derejeli ähmiýet berýär.
Şu maksat bilen “Gündogar — Günbatar” we “Demirgazyk — Günorta” häzirki zaman ulag geçelgeleriniň ulgamy yzygiderli kemala getirilýär, ol deňiz, howa, demir ýol we awtomobil gatnawlaryny öz içine alýar, munuň özi Ýewraziýa yklymynda özara bähbitli sebit we sebitara söwda-ykdysady gatnaşyklaryň işjeňleşdirilmegi üçin uly mümkinçilikleri açýar.
Tehnikanyň iň soňky gazananlary bilen enjamlaşdyrylan Türkmenbaşy Halkara deňiz porty Ýewropa ýurtlarynyň Ýakyn we Orta Gündogaryň haryt we çig mal bazarlaryna hem-de Hindi ummany sebitiniň döwletlerine çykmagy üçin aňrybaş amatly şertleri döredýär, giň gerimli ýük akymlarynyň ýoluny we wagtyny has gysgaltmaga mümkinçilik berýär.
Döwlet Baştutanymyz medeniýet we sungat ussatlarynyň çykyşlary bilen utgaşdyrylan sergini synlap, dabaralaryň geçirilýän binasyna tarap ugrady. Milli Liderimize we dabara gatnaşyjylaryň ählisine multimediýa tomaşasy görkezildi. Ýörite öwüşginler we lazer tehnikasy peýdalanylan giň ekranda görkezilen filmiň edebi esasyny hormatly Prezidentimiziň “Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” atly kitaby düzdi.
Tomaşaçylar türkmen tebigatynyň täsin görnüşlerini, onuň dürli landşaftlaryny synladylar, biziň ýurdumyzyň çäklerinden gadymy döwürlerde taryhy ýollar geçipdir — ummasyz uly sähra giňişlikleri, daglar, bol hasylly ýaýlalar we deňiz kenarlary ýerleşipdir.
Filmde şeýle hem ýurdumyzyň ulag ulgamyny ösdürmegiň, onuň üstaşyr kuwwatyny artdyrmagyň hem-de halkara ulag geçelgeleri ulgamyny döretmegiň esasy ugurlary gysgaça beýan edildi. Şeýle hem Türkmenbaşy şäheriniň deňiz portunyň aýratynlyklary hakynda wideofilm görkezildi, portuň ähli terminallarynyň işi häsiýetlendirildi, bu port diňe bir ýurdumyzyň ulag ulgamyny ösdürmek üçin däl-de, tutuş milli ykdysadyýetimiz üçin hem möhüm ähmiýetli desga bolar.
Täze toplumyň düzüminde parom, ýolagçy we konteýner terminallary, şeýle hem gämi gurluşyk we gämi abatlaýyş zawody guruldy. Bu ýerde deňiz duralgalary gidrotehniki desgalaryň gurluşygyndan başga-da, kenar düzüminiň köp sanly desgalary guruldy, olar umumy uzynlygy 3,9 müň metrden gowrak estakada aýrytlary bolan awtomobil ýoluny hem-de uzynlygy 30 müň metre golaý demir ýoly öz içine alýar.
Täze deňiz portunyň tehniki aýratynlygy barada aýdylanda, ol iň häzirki zaman programma –enjamlaýyn toplumlar bilen üpjün edildi, olar nawigasiýanyň we ýük gatnawlarynyň, şeýle hem daşky gurşawy goramagyň howpsuzlygyny we netijeliligini üpjün etmek üçin zerur bolup durýar, bu meselelere döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow aýratyn ähmiýet berýär. Port giňişliginde gämileriň hereketine gözegçilik, ähli meýdançalarda ýüklemek — düşürmek işleri awtomatlaşdyrylan ulgamlar we elektron tehnologiýalar arkaly hakyky wagt düzgüninde amala aşyrylýar.
Film tamamlanandan soňra, alypbaryjy hormatly Prezidentimize Türkmenbaşy Halkara deňiz portunyň açylmagyna ak pata bermegi barada haýyş bilen ýüz tutdy.
Milli Liderimiz ak pata berip, “Balkan” gämi gurluşyk we gämi abatlaýyş zawodyna tarap ugrady. Bu desga ýurdumyzyň halk hojalyk toplumy üçin düýbünden täze önümçilikdir hem-de ýurdumyzyň gämi gurluşygynyň kemala gelmegi üçin binýady emele getirýär. Gämileri ýygnamakdan başga-da, bu ýerde tankerleri, gury ýük gämilerini, tirkegleri we beýlekileri abatlamak boýunça işleriň doly tapgyry ýerine ýetiriler.
Döwlet Baştutanymyzy ady agzalan kärhanada aýdym-saz bilen garşylaýarlar.
Zawodyň hünärmeni hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy täze desganyň iş tertibi, onuň tehnologiýa ulgamlary bilen tanyşdyrýar.
Kuwwaty ýylda 10 müň tonna polady işläp taýýarlamaga mümkinçilik berýän zawod döwrebap tehnologiýalary hem-de halkara ölçeglerine laýyk gelýän awtomatlaşdyrylan ulgamlary ulanmak bilen, şol döwrüň içinde 4 — 6 gämini gurmaga ukyplydyr. Mundan başga-da, bu önümçilik desgasy bir ýylda poladyň 2 müň tonnasyny hasaba almak bilen, 20 — 30 gämini abatlamak we hyzmat etmek boýunça işleri geçirmäge ukyplydyr.
Bu ýerde ýük göterijiligi 10 müň tonna bolan gämileriň ýerini üýtgediş ulgamy oturdyldy, şeýle hem ýük göterijiligi 80 tonna tigirli kran, ýük göterijiligi 40, 60 we 80 tonna bolan relsde ýöreýän kranlar bar. Gämi gurluşygy — bu ýokary tehniki we çylşyrymly işdir. Ol dürli kärleriň we hünärli işgärleriň ençemesini utgaşdyrýar. Umuman, 166 müň inedördül metri eýeleýän “Balkan” zawodynda 1160 iş orny döredildi.
Soňra döwlet Baştutanymyzdan täze gäminiň gurluşygyna ak pata bermegi haýyş edýärler. Milli Liderimiz ýörite düwmä basýar, şol pursat demir bölegini kesmek işine girişilýär. Göni ýaýlymda wakalary şekillendirýän monitorlar arkaly konteýnerler, ürgün ýükler üçin terminallaryň we umumy ýük terminalynyň yzly-yzyna açylyşyny synlamak bolýar.
Polat bölegini kesmek hem-de oňa taslama laýyklykda görnüş bermek işi tamamlanandan soň, hünärmen döwlet Baştutanymyzdan geljekki gäminiň demir böleginde ýadygärlik ýazgyny galdyrmagy haýyş edýär.
Hormatly Prezidentimiz elektron ekranda öz goluny çekýär, ýörite lazer enjamy bolsa goluň nusgasyny taýýarlanylan demir bölegine göçürýär, bu ekranlarda görkezilýär.
Bu ýerden döwlet Baştutanymyz ýolagçy terminalyna tarap ugrady.
Ýüzugra milli Liderimiz konteýner terminalyny, ürgün ýükler we umumy ýükleýiş terminallaryny synlady. Döwlet Baştutanymyzyň ýanynda bolýan hünärmenler dürli ýükleri kabul etmekde, işlemekde, saklamakda we ibermekde Halkara deňiz portunyň mümkinçilikleri barada gürrüň berdiler.
Ortaça ýyllyk kuwwaty 400 müň TEU bolan konteýner terminaly 249 müň inedördül meýdany eýeleýär. Bu strategik häsiýetli desga Türkmenistany sebitiň eksport-import logistika ulgamynda öňdäki orunlara çykarar. Multimodal logoparkda konteýner ýüklerini saklamak we utgaşykly işlemek boýunça hyzmatlar toplumy ýerine ýetiriler, ol ýükler howa, awtomobil we demir ýol ulagy bilen getiriler, olary suw ulagyna ýüklemek we düşürmek işleri üpjün ediler.
Mysal üçin, demir ýol duralgasynyň meýdançasy 450 wagona niýetlenendir we onda gije-gündizleýin ýükleýiş-düşüriş işlerini ýerine ýetirip bolar.
Konteýner terminalynyň gämi duralgasy 480 metr bolup, umumy ýük göterijiligi 5 müň tonna deň bolan gämileriň birnäçesinde birbada ýüklemek-düşürmek işlerini ýerine ýetirmäge mümkinçilik berer.
Portuň täze enjamlary hem-de ýükleri işlemek üçin göteriş-ulag tehnikalary bar. Mysal üçin, konteýner terminalynda öndürijiligi sagatda 25 TEU bolan “gämi-kenar” (STS) görnüşli duralga ýük ýükleýjileri işleýär. Şeýle ýük ýükleýjileriň her biri 12 sagadyň dowamynda 300 konteýnerli bir gäminiň ýüküni düşürip bilýär.
Terminalda geçirijilik ukyby bir günde 50 TEU bolan esasy paýlaýjy merkez (CFS-Container Freight Station) bolup, onuň wezipesine ýükleri ugurlary boýunça toparlara bölmek işi girýär.
Gündelik maglumatlary operatorlaryň monitorlaryna çykarýan gözegçilik hemra ulgamy bilen üpjün edilen konteýner terminaly CTQI (Container Terminal Quality Indicator — konteýner terminallarynyň hil görkezijisi) ölçegine laýyklykda taslandy. Soňky birnäçe ýylyň dowamynda tutuş dünýäde konteýnerleriň dolanyşygy tiz artýar, bu bolsa konteýner terminallarynyň sanynyň artmagyna täsirini ýetirdi. CTQI ölçeginiň ornaşdyrylmagy hyzmatlaryň bu görnüşinde bir bitewi hil gözegçiligini döretmäge mümkinçilik berdi.
Ürgün ýükler terminaly dürli çig mal serişdelerini, nebithimiýa önümlerini, klinkeri, demir magdanyny, boksiti, alýuminini, kömri, iýmleri, dökünleri, şeýle hem dänäni, şekeri, duzy we beýlekileri geçirip ýüklemek üçin niýetlenendir, olary saklamak üçin bolsa ammarlar we bunkerler guruldy.
Umumy ýükleriň terminaly portuň iň uly desgalarynyň biridir. Onuň kuwwaty ortaça ýylda 4 million tonna deňdir. Ol dürli gurluşyk serişdelerini, demir, polat, agaç, maşynlar, enjamlar ýaly ýükleri kabul etmäge we ugratmaga niýetlenendir. Bu terminalyň duralgasynda ýük göterijiligi 5 müň tonna bolan gämileriň birbada birnäçesiniň ýüküni düşürip we ýükläp bolýar. Relsde ýöreýän kuwwatly we ykjam port kranlary ýükleri ýüklemek we düşürmek üçin niýetlenendir.
Polipropileni saklamak we ýüklemek boýunça ýöriteleşdirilen terminal barada aýdylanda bolsa, bu önüm Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilýän nebit önümleriniň sanawynda esasy orunlaryň birini eýeleýär. Ol dünýä bazarlarynda uly islegden peýdalanýar, munuň şeýledigine bolsa, hususan-da, Döwlet haryt-çig mal biržasynda baglaşylýan köp sanly şertnamalar şaýatlyk edýär. Türkmen polipropilenini Ýaponiýa, Russiýa, Türkiýe, Eýran, Özbegistan, Azerbaýjan we beýleki ýurtlar sarp edýär. Eksport harydynyň agramly bölegi deňiz bilen daşalýar.
Ýurdumyzyň esasy “deňiz derwezesiniň” hem-de flotunyň düzümini ösdürmegiň meseleleri utgaşykly bolup, nebitgaz, senagat toplumlarynyň, demir ýol ulagynyň we ykdysadyýetiň beýleki pudaklarynyň meýilnamalary, deňizýaka şäheriň häkimligi, umuman, Hazar sebitinde işleýän ähli subýektler bilen özara baglydyr.
Täze port Türkmenistanyň ykdysady taýdan ösmegine, senagat we ulag düzümini ösdürmäge, täze iş orunlaryny döretmäge goşmaça kuwwatly itergi berer, şeýle hem uly möçberdäki maýalary çekmäge ýardam eder. «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyny ösdürmek, beýleki döwletlerden ýurdumyza deňiz kenarynda dynç almaga gelýänleriň sanyny artdyrmak babatda hem uly mümkinçilikler açylýar.
Hazar deňziniň ekologiýasyny goramak üçin her bir terminalda bioarassalaýjy enjamlar oturdyldy. Umuman, taslama tutuşlygyna “Ýaşyl port” halkara ölçeglerine laýyklykda işlenip taýýarlanyldy. Täze deňiz portunyň gurluşygynyň barşynda gazylyp çykarylan toprak Türkmenbaşy şäheriniň golaýyndaky deňiz aýlagynda meýdany 170 gektar bolan emeli adany döretmek üçin ulanyldy. Bu ada gyzylinjikleriň, gazlaryň, ördekleriň, hokgarlaryň, gotanlaryň we beýleki guşlaryň ýaşaýan, höwürtgeleýän we gyşlaýan ýerine öwrüldi. Ýokary tehnologiýaly önümçiligiň guralmagyna hut şeýle ekologik çemeleşmä bilermen ekologlaryň halkara bileleşigi tarapyndan nusgalyk hökmünde baha berildi.
Portuň gurluşygy bilen birlikde Türkmenistanda, şeýle hem daşary ýurtlarda onuň işgärlerini taýýarlamak we operatorlary, degişli hünärmenleri okatmak boýunça uly işler geçirildi.
Ýolagçy terminalynyň binasynyň öňünde döredijilik toparlarynyň aýdym-sazly, tansly çykyşlary ýaýbaňlanýar.
Soňra milli Liderimiz ýolagçy terminalynyň binasyna girýär, bu ýerde ulag-aragatnaşyk pudagyna bagyşlanan sergi guraldy. Wideodiwarlyklar görnüşindäki sergi dürli halkara guramalar, şeýle hem Merkezi Aziýa we Hazarýaka döwletleriň degişli düzümleri bilen tanyşdyrýar.
Bu wideotanyşdyrmalaryň umumy pikiri ulag akymlarynyň ösdürilmegi, köp sanly döwletleriň we iri sebitleriň ugurlarynyň goşulmagy döwletara gatnaşyklary has-da ösdürmäge, ýurtlaryň we halklaryň özara düşünişmegine we ýakynlaşmagyna ýardam etjekliginde jemlenýär.
Türkmenbaşydaky deňiz portunyň ulanmaga berilmegi bilen köpugurly we köptaraplaýyn hyzmatdaşlygy ösdürmekde iri halkara we sebit guramalarynyň mümkinçilikleri hem artýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýolagçy terminalynyň gurluşy, syýahatçylar we işgärler üçin döredilen şertler bilen içgin tanyşdy.
Ýolagçy terminalynyň binasy 600 orunlykdyr. Bu ýerde migrasiýa we pasport gözegçiligi, beýleki zerur bolan düzgün-kadalar häzirki zaman derejesinde guralypdyr. Şeýle hem portda myhmanhana, söwda we dynç alyş merkezleri göz öňünde tutuldy.
Umuman, awtomobil we ýolagçy parom terminalynyň umumy meýdany 230 müň inedördül metr bolup, onuň duralgasynda iki gämi birbada ýerleşip bilýär. Ol bir ýylda 300 müň ýolagça we 75 müň treýlere hyzmat etmäge ukyplydyr.
Elbetde, täze port «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyna gelýän syýahatçylaryň, ozaly bilen, goňşy Hazarýaka döwletlerden gelýän jahankeşdeleriň sanynyň artmagyna ýardam eder. Bu ýerde dynç alýanlary ýokary derejeli hyzmatlary hödürleýän kaşaň myhmanhanalar we oňaýly kottej toplumlary, şeýle hem döwrebap sport desgalary hem-de ösen dynç alyş düzümi garşy alar.
Häzirki wagtda ýurdumyzyň hünärmenleriniň baha bermegine görä hem-de abraýly halkara bilermenleriň netijenamalaryna laýyklykda, Hazar deňziniň türkmen kenary ekologiýa taýdan örän arassa diýlip hasaplanýar. Munuň özi bu ugurda işleriň yzygiderli we maksadalaýyk geçirilmegi bilen düşündirilýär. Sebitiň dynç alyş mümkinçiliklerini özünde jemleýän «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyny döretmegiň iri möçberli taslamasy munuň aýdyň mysaly bolup, ony iri halkara syýahatçylyk merkezine öwrer. Deňiz ýakasynda gurulýan ähli desgalaryň daşky gurşaw üçin howpsuzlyk talaplaryna hökmany laýyk gelmegi onuň esasy ýagdaýlarynyň biri bolup durýar.
Döwlet Baştutanymyz ýolagçy terminalynyň binasyndan çykmazdan öň, hormatly myhmanlar üçin kitapda ýadygärlik ýazgy galdyrdy.
Täze portuň Türkmenistanyň ykdysady taýdan ösmegine, sebitiň senagat we ulag düzümini ösdürmäge, täze iş orunlaryny döretmäge goşmaça kuwwatly itergi berjekdigine, şeýle hem uly möçberde maýalary çekmäge ýardam etjekdigine ynam bildirmek bilen, milli Liderimiz hemmelere işde uly üstünlikleri arzuw edip, bu ýerden ugrady.
Mahlasy, Halkara deňiz portuny gurmagyň taslamasynyň amala aşyrylmagy Watanymyzyň ykdysady kuwwatynyň, onuň netijeli daşary syýasatynyň aýdyň subutnamasyna öwrüldi. Bu syýasat ählumumy ösüşiň we parahatçylygyň bähbidine uzak möhletleýin, özara bähbitli hyzmatdaşlyga gönükdirilendir.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Balkan welaýatyna iş saparyny tamamlap, Türkmenbaşy şäheriniň Halkara howa menzilinden Aşgabada tarap ugrady.


text:
Şeýle hem okaň
07.07.2020 | Daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen nobatdaky wideoduşuşyklar
07.07.2020 | Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany T.A.Ataýew hakynda
06.07.2020 | Türkmenistanyň Prezidentiniň nobatdaky zähmet rugsady başlandy
06.07.2020 | Milli Liderimiziň durmuşa geçirýän «Açyk gapylar» syýasatynyň ugry bilen
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkiýe Respublikasynyň Palatalar we biržalar birleşiginiň başlygy Rifat Hisarjyklyogluny kabul etdi.
Myhman wagt tapyp kabul edendigi üçin döwlet Baştutanymyza hoşallyk bildirip, türkiýeli işewürleriň Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyk etmäge buýsanýandygyny belledi. Dürli ulgamlarda üstünlikli durmuşa geçirilen we häzirki wagtda amala aşyrylýan bilelikdäki taslamalar bu hyzmatdaşlygyň netijeli häsiýete eýedigine şaýatlyk edýär. Şunda Türkiýäniň işewür toparlary geljegi uly türkmen bazarynda eýeleýän orunlaryny berkitmäge gyzyklanma bildirýärler. Ýurdumyzda netijeli gatnaşyklar üçin ähli şertler, şol sanda amatly maýa goýum ýagdaýy döredildi.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, Türkmenistan “açyk gapylar” we giň halkara hyzmatdaşlyk syýasatyny yzygiderli durmuşa geçirmek bilen, daşary ýurtly hyzmatdaşlaryň täze tekliplerine garamaga hemişe taýýardyr. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow türk kompaniýalary bilen ýola goýlan işewürlik gatnaşyklarynyň netijeli häsiýetini kanagatlanma bilen belledi.
Duşuşygyň dowamynda döwlet Baştutanymyz we myhman ägirt uly kuwwata eýe bolan gatnaşyklaryň geljegi barada pikir alyşdylar. Türkiýeli hyzmatdaşlara ynanylan desgalardaky işleriň ýagdaýy ara alnyp maslahatlaşyldy. Olaryň biri Owadandepedäki aýna kärhanasydyr. “Tepe Türkmen Inşaat ve Ticaret A.Ş.” kompaniýasy bu kärhananyň potratçysydyr. Häzirki wagtda iň täze enjamlar hem-de öňdebaryjy tehnologiýalar bilen üpjün edilen önümçilik toplumynyň gurluşygy tamamlandy hem-de ulanmaga bermäge doly taýýar edildi. Bu kärhana sebitdäki şeýle desgalaryň birinjisidir.
Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň senagatlaşdyrmak ugry bilen barýandygyny aýdyp, döwrebap senagat düzümini döredýändigini, iş ýüzünde öňdebaryjy tehnologiýalary we işläp taýýarlamalary ornaşdyrýandygyny belledi. Şunda daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri öndürmäge hem-de milli ykdysadyýetimiziň eksport kuwwatyny artdyrmaga, ýerli çig malyň esasynda onuň pudaklaryny ösdürmäge aýratyn ähmiýet berilýär. Öz nobatynda, munuň özi daşary ýurtly, şol sanda degişli tejribä eýe bolan türk kompaniýalary üçin amatly şertleri döredýär.
Işewür hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, Türkiýäniň işewür toparlarynyň Türkmenistanda ýaýbaňlandyrylan giň möçberli maksatnamalary hem-de ýurdumyzy öňdäkileriň hataryna çykarmaga ýardam etjek taslamalary amala aşyrmaga gatnaşmaga çalyşýandyklaryny ýene-de nygtady.
Şunuň bilen baglylykda, türk kompaniýalaryny Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan transmilli gaz geçirijisini gurmak ýaly möhüm taslama çekmegiň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Bu taslama tutuş sebitiň abadançylygy we durnukly ösmegi üçin uly ähmiýete eýedir.
Duşuşygyň ahyrynda myhman türkiýeli hyzmatdaşlaryň öz üstüne alan borçnamalaryny ýerine ýetirmäge örän jogapkärli çemeleşjekdigini nygtap, milli Liderimize berk jan saglyk hem-de eziz Watanymyzyň gülläp ösmeginiň we halkymyzyň bagtyýarlygynyň bähbidine alyp barýan asylly işinde täze ajaýyp üstünlikleri arzuw etdi.
Copyright 2012-2020 Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün


text:
09 Maýsym, 2020 NEWS
Qoldy dezınfeksııalyq quralmen jıi jýýdyń densaýlyqqa zııan ekeni anyqtaldy
lifehacker.ru
AQSh-taǵy aýrýlardy baqylaý jáne aldyn alý ortalyqtarynyń (CDC) mamandary qoldy dezınfeksııalyq quralmen jıi jýýdyń densaýlyqqa zııan ekeni málim etti.
Sońǵy kezderi halyqtyń klınıkalar men toksıkologııalyq ortalyqtarǵa kelýi jıilep ketken. Adamdar sirke sýy, ammıak eritindisi sııaqty ýly dezınfeksııalyq quraldardy qoldanǵannan keıin densaýlyǵynyń nasharlaǵanyn aıtyp shaǵymdanǵan.
Sheteldik mamandarynyń 502 adamǵa júrgizgen saýalnamasynyń qorytyndysy boıynsha qoldy birneshe ret dezınfeksııalyq quralmen jýǵan 11 paıyz adamnyń jutqynshaǵy isip, 8 paıyzynyń terisi qabynyp, basy aınalǵan, ne basy aýyrǵan. Qalǵan naýqastardyń júregi aınyp, tynys alýy qıyndaǵan.
CDC mamandary qol jýý vırýstyq aýrýlar úshin eń jaqsy profılaktıka dep tujyrymdaıdy. Degenmen dezınfeksııalyq quraldar vırýstardan qorǵanymen, ony qoldanýdyń aldynda nusqaýlyqty oqyp, deneniń ashyq jerlerine abaı bolý kerek deıdi zertteý avtorlary.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir
Usynylǵandar


text: Tebigatda ýaz paslynyň joşa gelýän wagtynda, ýagny, mart aýynda bellenilýän zenanlaryň baýramy mynasybetli Baýramaly şäherindäki «Bagtyýar türkmen» toý mekanynda aýdym-sazly baýramçylyk çäresi geçirildi. Şäher häkimligi, şäheriň jemgyýetçilik guramalary, TAP-nyň şäher komiteti tarapyndan geçirilen çärä edara-kärhanalarda, jemgyýetçilik guramalarynda, bilim, medeniýet ulgamynda zähmet çekýän zenanlar, zähmetde tapawutlanýan öňdebaryjylar, köp çagaly enelerdir ýaşlar, döwlet sylagyna eýe bolan zenanlar, ýaşuly eneler gatnaşdylar.


text:
Qorshaǵan ortaǵa túsetin qaýipti zattardyń derekqory jasalady
NUR-SULTAN. QazAqparat – Parlament Májilisiniń jalpy otyrysynda «Aqparatqa kirý, sheshimder qabyldaý protsesine jurtshylyqtyń qatysýy jáne qorshaǵan ortaǵa qatysty máseleler boıynsha sot ádildigine qol jetkizý týraly konventsııaǵa Lastaýyshtardyń shyǵaryndylary men tasymaldarynyń tirkelimderi týraly hattamany ratıfıkatsııalaý týraly» zań jobasy maquldandy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Osy Hattamaǵa qosylý maqsaty Orhýs konventsııasynyń erejelerimen negizdelgen. Aýaǵa shyǵarylatyn, sý men topyraqqa tógiletin qaýipti hımııalyq zattar men lastaǵyshtardyń jyl saıynǵy kólemderin, ónerkásiptik jáne basqa da obektilerden alynatyn qaldyqtar aqparatyn jınaý, óndeý úshin kadastrlar nemese Lastaýyshtardyń shyǵaryndylary men tasymaldarynyń tirkelim júıesin birtindep engizý jóninde sharalar qoldanýǵa mindettimiz. Bul tirkelim «aýaǵa, tabıǵatqa qaı nysandar lastaýshy, qaýipti hımııalyq zattardy shyǵaryp jatyr?» jáne «qaı ýaqyt aralyǵynda qandaı kólemde shyǵarylady?» degen suraqtarǵa tolyq aqparat beretin bolady», - dedi QR Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Maǵzum Myrzaǵalıev.
Belgili bolǵandaı, 2018 jyly Qazaqstanda lastaýshy zattardyń jalpy kólemi 2,5 mln tonnany quraǵan.
«Qazirgi tanda halyqtyń ekologııalyq jaǵdaıǵa qyzyǵýshylyǵynyń ósýine baılanysty, bizdiń elimizde qorshaǵan ortanyń jaı-kúıi týraly halyqty ýaqtyly habardar etý boıynsha jumystar atqarylyp jatyr. Sonyń biri AirKz mobıldik qosymshasy iske qosylyp, oblys ákimdikteri jurtshylyqty aqparattandyrý úshin
LED-ekrandar ornatý boıynsha jumys júrgizýde.
Osy LED-ekrandarda aýanyń sapasy týraly málimet berilip jatyr. Sonymen qatar, atalǵan aqparat biriktirilgen sıpatqa ıe. Lastaýyshtardyń shyǵaryndylary men tasymaldarynyń tirkelimi sııaqty quraldardyń bolýy - halyqqa, kásiporyndar shyǵaryp jatqan zııandy zattar boıynsha derekterdi usynýǵa múmkindik beredi», - dedi M. Myrzaǵalıev.
Osy atalǵan Tirkelim hattamasy 64 qyzmet túrin jáne 86 lastaýshy zattardy qamtıdy. Atalǵan 64 qyzmet túriniń Qazaqstanda 32 túri jáne oǵan jatatyn 26 lastaýshy zattar qamtylady.
«Osy Tirkelimdi tsıfrlandyrý maqsatynda ıÝNITAR (BUU oqý jáne ǵylymı-zertteý ınstıtýty) qoldaýymen 10 mıllıon teńgege granttyq qarajat alynyp, veb-portal ázirlendi. Ony Zalaldy zattardyń shyǵarylý jáne tasymaldaý tirkelimi derekterimen tolyqtyrý júrgizildi (100 kásiporyn). Tirkelim veb-portaly tájirıbelik paıdalanýǵa engizildi. Keleshekte osy Tirkelim portalyn Biryńǵaı memlekettik monıtorıng júıesi aıasynda basqa da aqparattyq júıelermen ózara ıntegratsııalaýdy josparlap otyrmyz. Mınıstrliktiń vedomstvolyq uıymymen ázirlengen Lastaýyshtardyń shyǵaryndylary men tasymaldarynyń tirkeliminiń veb-portaly kelesi jyly paıdalanýǵa beriledi», - dedi vedomstvo basshysy.
- Elordada byltyr otyrǵyzylǵan alma aǵashtary jemis bere bastady
- Kaspıı jaǵalaýynda ıtbalyqqa tas laqtyryp, qorlaǵandar jazasyn alady
- Atyraý oblysynda mototsıklmen kıik qýǵan turǵyn ustaldy
- Aqtaý arystanyn eshkim óltirmeıdi - Mınıstrlik ustalǵan ańǵa qatysty túsinik berdi
- Kaspııde ıtbalyqqa tas laqtyrǵandarǵa qatysty mınıstrlik pikir bildirdi
- Dúısenbi kúni Atyraý men Oralda aýa sapasy nasharlaıdy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam