text:
Moskwanyň söwda merkezininiň ýerzemininde 10 ýyl bäri gul hökmünde saklanan zenanlar Leýla Aşyrowa bilen Bakiýa Kasymowada, hukuk goraýjylar tarapyndan azat edilensoňlar, azaplarynyň tamamlanandygyny aýtmaga doly esas bardy.
Ynha, şol wakadan soň aktiwistler herekete geçdiler. Olar görkezilen gazaplylyk we ýesirlik barada mediada çykyş etdiler. Munuň netijesinde Orsýetiň resmileri jenaýat işini gozgadylar.
Gazagystanyň Daşary işler ministrligi gazak raýatlarynyň Orsýetde ýesirlikde saklanýandygy barada özüniň Moskwadaky ilçihanasyna yzygiderli maglumat gowuşýandygyny aýdansoň, bu baradaky dawa ulalyp, halkara derejesine çykdy.
Ýöne soňra bu mesele birden tersine öwrüldi. Şu aýyň başynda, ýagny 9-njy noýabrda, polisiýa Aşyrowany we Kasymowany Orsýetiň territoriýasynda degişli resminamalary bolmazdan, bu ýerde bikanun ýaşamakda aýyplady.
Agzalýan wakanyň pidalary bolsa dokumentlerini özlerini ýesirlikde saklanlaryň has öň ellerinden alandygyny aýdýarlar. Olaryň adwokatlary bu ýagdaýy “olary deportasiýa etmek üçin edilen gizlin bir haýbat” diýip häsiýetlendirdi.
Geçen hepde, 13-nji noýabrda, prokuror jenaýat işini açmak üçin hiç hili deliliň ýokdugyny öňe sürüp, aýallaryň ogurlanmagy bilen bagly derňewi togtatdy.
10 ýyl mundan öň Gazagystandan baran 26 ýaşly özbek - Aşyrowanyň adwokaty Irina Birýukowanyň aýtmagyna görä, häzirki wagtda iki zenan hem deportasiýa edilmejek bolup, tagalla edýärler. Şeýle-de olaryň howpsuzlygy barada hem aladalar bar.
"Gyzlar hakykatdan hem örän kyn ýagdaýda. Sebäbi indi olaryň jenaýat derňewi bilen baglanyşygy ýok. Bu ýagdaý resmileriň gözünde olaryň Orsýetiň territoriýasynda bikanun ýaşaýandygyny görkezýär. Elbetde, resmiler olary nähili-de bolsa deportasiýa etmek islärler. Ýöne biz muňa ýol bermezlik üçin elimizden gelenini etmäge synanyşýarys." diýip, Birýukowa aýtdy.
Aşyrowa we Kadyrowa 30-njy oktýabrda aktiwistler we žurnalistler tarapyndan Moskwanyň söwda merkeziniň ýerzemininden azat edilen, arasynda çagalar hem bolan 12 gazak we özbek raýatlarynyň diňe ikisidir. Olary Orsýete iş tapyp bermek wadalary bilen aldap getiripdirler. Olar derňewçilere 10 ýyl bäri ýerzeminde saklanandyklaryny we ony terk etmäge synanyşanlarynda ýenjilendiklerini gürrüň berdiler. Gyzlar özleriniň iş haklary üçin hiç zat tölenmändigini aýdýarlar.
Aşyrowa Moskwa baranda 16 ýaşynda eken. Ol Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda ýesirlikde bolan 10 ýylynyň dowamynda duçar bolan ýagdaýlary barada şeýle gürrüň berdi: "Men öli alnyp gidilen bir ýaş zenany gördüm. Başga-da bir zenan maşgalanyň zorluk bilen alnyp gidilendigine şaýat boldum, sebäbi ol köp wagt bäri öýüne barmandyr. Ýene-de bir gyz ol ýeri terk etdi, sebäbi onuň bir aýagy gangrena bolupdy. Ol o taýda 10-15 ýyl işledi. Ol bizden hem öň barypdyr ekeni."
Ýöne Moskwanyň prokuraturasynyň metbugat wekili Ýelena Rossohinanyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, ol ýerde gulçulygy alamatlandyrýan hiç hili delil ýok.
"Olar munuň gulçulykdygyny we özleriniň birnäçe ýyllap saklanandygyny aýdýarlar. Bu özbek zenanlaryny hiç kim saklanokdy, olar dükanlara, keselhanalara gidýärdiler. Olar özleriniň ýesirlikde saklanýandygy barada hiç kime şikaýat etmändirler. Bu jenaýat işiniň açylmagy üçin ýeterlik esas bolup bilermi? Bu örän uly sorag. Hemme zat şeýle ýönekeý" diýip, Rossohina öz pikirini delillendirýär.
"Alternatiwa" atly adam hukuklaryny goraýjy guramadan Oleg Melnikow prokuraturanyň aýdanlaryny "gözboýagçylyk" diýip, ret edýär. Aýallaryň halas edilmegi üçin operasiýa gurnan bu guramanyň işgäri Melnikowyň aýtmagyna görä, käbir ýesirlere diňe çaga dogurmak üçin bäbekhana gitmäge rugsat berlipdir. Doglan çagalary-da derrew ejeleriniň elinden alypdyrlar.
Melnikow resmileri bolan hadysanynyň üstüni basyrmak üçin derňew işini bökdemekde aýyplaýar. Şeýle hem ol bu meseläniň ýerli media tarapyndan sistematik ýagdaýda ünsden düşürilýändigini aýdýar.
"Bizde bar diýip aýdylýan durnuklylygy göz öňünde tutanymyzda, XXI asyrda Moskwada gulçulygyň bolmagy, meniň pikirimçe, uly bir mesele. Şol sebäpden hem olar muny ýok hasaplaýarlar we jenaýat işiniň gozgalmagyna rugsat bermeýärler. Onda ol ýerde korrupsiýa barada soraglar hem ýüze çykar" diýip, Melnikow aýdýar.


c: text/html

text:
Olaryň gohuny irden hem, günortan hem, agşam hem eşidip bolýar. Olar içip-içip, lül-gammar halda biri-biri bilen sögüşýärler. Öz öýleriniň deňinden kowmak isleýän öý eýelerine-de ýaşuly-ýaşkiçi diýmän, agyzlaryna gelenini sögünýärler.
Neşekeşleriň öz dili bilen aýtsak, olaryň indi «bagty ýatypdyr», sebäbi neşe azalýar. Neşäniň azlygy sebäpli, indi onuň bir çekerliginiň bahasy ýigrimi manada barypdyr. Öň onuň bir çekerliginiň bahasy alty-sekiz manatdy.
Soňky döwür ýurtda neşe maddalarynyň bikanun dokanyşygyna garşy göreşiň güýçlendirilmeginiň netijesinde neşekeşler neşe tapmazlykdan juda jebir çekýärler.
«Neşekeşlik hem gowy däl. Bütin öýi tozdurýar. Ýöne arak içenlerinden neşe çekenlerem gowy eken. Neşe çekip gelende, ogullarym sesini çykarman ýatýardy. Indi, neşe tapmazlykdan, olar arakkeşlere öwrüldiler welin, olaryň gohundan, dawasyndan durar ýaly däl. Gepini diňlemesek, olar öýdäkileri gyrjagam. Maňa-da agyzlaryna gelenini sögýärler. Ne arkaýyn iýip-içip bilýäs, ne-de uklap. Men beýle garamaňlaý ekenim» diýip, ýetmiş ýaşy arka atan ene neşe tapman, arakhorlara öwrülen ogullaryndan nalap, gözlerini ýaşlaýar.
Arakhorlara öwrülen neşekeşler dawa gözläp, herki zada ýüz urýarlar. Geçip barýan maşynyň geçmegine päsgelçilik döredýärler. Goňşy-golamyň zadyny ogurlaýarlar, öýlerinde hojalygyň hiç bir işine kömekleşmän ýatýarlar.
Olaryň käsi öz öýüni tapman, aýlanyp ýör. Käsini del adamlar goltugyna girip, öýlerine süýräp salyp gidýärler. Käsi öýüne gelibem dek ýatanok, çem gelen zady döwüp-ýenjip, öýe iş berýär.
Pensioner hossarlardan, işläp gelýän ogul-gyzlardan, doganlardan pul diläp, dawa turuzýarlar. «Şular öläýse, gözýaş hem dökjek däl» diýip, garry eneleriň ýene biri arakhora öwrülen neşekeş ogullaryndan zeýrenýär.
Köpüsiniň içýän spirtli içgisi arzan hilli çakyr önümi bolansoň, neşekeşler serhoşlukdan wagty bilen açylyp bilmeýärler we juda agressiw bolýarlar. Bir tarapdan, ýurtda neşekeşlik ýok edilýän-de bolsa, ýene bir tarapdan şunuň ýaly agressiw arakkeşleriň ýüze çykyp ugraýar. Bu bolsa ilaty aladalandyrýar. Olar ýolda agressiw arakkeşler bilen ýüzbe-ýüz gelmekden howatyrlanýarlar.
Elbetde, soňky döwürde türkmen häkimiýetleri neşekeşligiň soňuna çykmak üçin aýgytly hereketleri edýär. Ýöne ganyna neşe siňip, indem neşe tapman azarlaşyp ýören neşekeşleriň ykbaly näme bolar? Hökümet olaryň-da aladasyny etse gowy boljak. Ýogsa, olaryň haly örän gözgyny. Daň atandan hallanlaşyp, eýýäm içgili halda ili örüzýärler. Jan agyrylaryna çydap bilmän, gygyryşýarlar.
Alyjan Döwletow Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sişenbe güni bolan wakada käbir protestçiler ilçihana daşlary zyňyp, binanyň aýnalaryny döwdüler.
Demonstrasiýa gelenleriň arasynda 2010-njy ýylda hökümete garşy geçirilen protestde öldürilenleriň maşgala agzalarynyň hem bardygy aýdylýar. 2010-njy ýyldaky tolgunşyklarda prezident Bakyýew wezipesinden çetleşdirilipdi.
Belarusyň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Andreý Sawinikiň beren maglumatyna görä, Belarus gyrgyz resmilerinden Bişkekdäki ilçihanasyny gorag astyna almaklaryny talap edipdir.
Geçen anna güni Gyrgyzystanyň Daşary işler ministrligi özüniň Minskidäki ilçisini yzyna çagyrypdy. Bişkek Minskide ýaşaýandygy çak edilýän, Kurmanbek Bakyýewiň doganynyň eksdradisiýa edilmegini sorapdy. Belarus tarapy bu haýyşy duşundan geçirdi.
Minskide Janyş Bakyýewe meňzeýän bir adamyň suraty alyndy.
Minskide ýaşaýan blogger Mihaýil Paşkewiçiň aýtmagyna görä, ol 17-nji awgustda Minskide Janyş Bakyýewe meňzeýän bir adamyň suratyny alypdyr.
Kurmanbek Bakyýew hökümete garşy protestler möwç alandan soň, 2010-njy ýylyň aprelinde ýurdy terk edip, Belarusa gaçyp barypdy. Ol heniz hem şol ýerde ýaşaýar.
Häkimiýetden çetleşdirilen prezidentiň dogany Janyş Bakyýew, ýene-de 20 gowrak öňki hökümetiň wekilleri gaýybana sud edildi.
Olar 2010-njy ýylda geçirilen hökümete garşy protestde ýaragsyz adamlara garşy ot açmakda ýa-da şeýle görkezmäni bermekde aýyplanýarlar.
Şol wakalarda 90 adam heläk bolup, 400-e golaýy hem ýaralanypdy. Alan ýaralaryndan ölen adamlaryň sany 12-ä ýetdi.
Kurmanbek Bakyýewiň başga bir dogany Akmat geçen ýylyň awgustynda 7.5 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi. Ol köpçülikleýin tolgunşyklary we howpsuzlyk güýçlerine garşy hüjümleri gurnamakda günäli tapylypdy.
Emma, ol şu ýylyň mart aýynda saglyk ýagdaýy sebäpli saklanylýan keselhanasyndan ýitirim boldy. Onuň häzir nirededigi näbelli.


text:
Bizem sheyle duryadyk birinji klasy gutaranymyzda. Biza okuwy gutaranlara gul beryadik, olaram bize kitap beryardi:
Garagum Sahara! Yazda gyzyl gul bilen burenya:
Zähmetkeş ýaşuly Gawunlary bn sergide:)
Bashga yurtlylaram bizin yashulylara hormat goyyalar. Name uchin? Sakgala bir sereda:
Şadyýan Tükmenler 1
Şadyýan Türkmenler 2
Tomusdaky "gazly suw" ya-da "gazly chal":
Baýramçylykda
Bag miwesi bolar şirin dil ýaly,
Belli-belli sözüň bardyr bal ýaly,
Kemine diýr, akly-gyzyl gül ýaly,
Aşygyň janyny alan gelinler
02 апреля 2013
Şadiýanlar halandy,
02 апреля 2013
haladym suratlary ine hakyky şadiýan turkmen


text:
Türkiýe ýekşenbe güni parlament saýlawlarynda ses berdi. Bu saýlaw premýer-ministr Rejep Taýyp Erdoganyň dolandyryjy partiýasynyň üçünji möhlete hem häkimiýet başynda galmagyna getirer diýlip garaşylýar.
Erdogan şenbe güni Stambulda ses berip, saýlaw netijelerini hormatlajagyny aýdyp şeýle diýdi: “Biz düýn agşam sagat altyda argyn, emma joşgunly bir saýlaw kampaniýasyny tamamladyk. Şonda meýdanda biz öz sözümizi aýtdyk, indi bolsa halkymyz öz sözüni aýdýar. Olar bu gün öz meýillerine ýurdy gelýän dört ýylda kimiň dolandyrmalydygyny kesgitlär we şol karar hem biz üçin iň buýsançly we iň sylagly karar bolar.”
Bu saýlawda 15 syýasy partiýanyň kandidatlary we 200 sany garaşsyz dalaşgär ýurduň 550 orunly parlamentinden ýer almaga synanýar.
Türk lideriniň "Adalat we Galkynyş" partiýasy şol orunlaryň 330-syny almaga dalaş edýär.


text:
Soňky birnäçe hepdäniň dowamynda Gurbanguly Berdimuhamedow düýbünden täze ideýalary öňe sürdi. Eger olar yzygiderli durmuşa ornaşdyrylsa, örän ýakyn wagtlarda Türkmenistanda döwlet sistmasynyň häsiýeti özgerip biler.
Ol neneňsi çalt bolar? Şol özgerişler prezidentiň edýän çagyryşlarynyň aýgytly hem anyk ýerine ýetirilişine bagly bolar. Ol ozaly bilen ýurtda oppozision partiýalary döretmek, ikinjiden, prezidentiň Howpsuzlyk geňeşiniň soňky maslahatynda goýan jenaýat-prosessual kanunçylygy liberallaşdyrmak meseleleriniň çözülişi bilen bagly.
Kanun goraýjy organlaryň alyp barýan işleriniň adam hukuklary boýunça halkara talaplaryna laýyk getirilmelidigini G.Berdimuhamedow açyk aýtdy. Ol nähili ediler hem ony kim ýerine ýetirer? - diýen sorag örboýuna galýar.
Bu ýerde döwlet sistemasynyň repressiw häsiýetini ýok etmek, onuň oňurgasyny ýazdyrmak meselesi keserdilip goýulýar! Bu işi ýerine ýetirmek üçin prezidentiň çagyryşlary hem permanlary ýeterlik däl. Şol maksada ýetmek üçin döwlet baştutanyna hemmetaraplaýyn hem real goldaw gerek.
Bu iş üçin G. Berdimuhamedowyň ýakyn töwereginde egindeşleri ýeterlikmi? Türkmen perestroýkasyny, türkmen üýtgedip gurmasyny ol kimler bilen amala aşyrmaly?
Öz wagtynda M.Gorbaçýowyň tutuş bir ýolbaşçylar topary bolup, olar täze ideýalary amala aşyrmakda oňa kömekçi bolupdylar, goldaw beripdiler. Daşary syýasatda E.Şewardnadze, KGB-ni üýtgedip gurmakda Bakatin iň ýakyn kömekçileri bolupdy. Şeýle adamlar goltgy bermedik bolsa, Gorbaçýow, belki, köne sowet nomenklaturasyna garşy durup bilmezdi.
Täze Türkmenistany gurmakda Berdimuhamedowyň ýaňky agzalanlar ýaly kömekçileri barmy? Sebäbi Türkmnistandaky häzirki ýagdaý Gorbaçýowyň SSSR-e baştutan bolan döwründäkidenem erbet. Çünki şol döwür kommunistik režime garşy durýan köp dürli oppozision güýçler bardy.
Aýylganç gorky adamlaryň aňyna ornaşdy
Şeýle real oppozisiýa Türkmenistanda häzir ýok. Ony Nyýazow doly ýok etdi. Şol ýok ediş prosesi tutuş halka öz ýaramaz täsirini ýetrdi. Netiijede aýylganç gorky ýurtda adamlaryň aňyna ornaşdy. Ol inisiatiwany ysmaz edip taşlady, indi şol gorkyny häkimiýetleriň özem aýryp bilenok.
Soňky üç ýylyň içinde G.Berdimuhamedow häkimiýetiň ýokary gatlagyndaky köp ýolbaşçylary täzeledi. Täze adamlar geldi, ýöne olaram Nyýazow döwrüniň düzgünleri esasynda wezipe basgançaklaryna çykypdylar.
Prezidentiň häzirki edýän çagyryşlary gorky bilen gözüniň ody alnan, özünden ýokarky ýolbaşça her ädimde köre-körlük bilen öýkünýän adamlary däl-de, düýbünden başga hili ýolbaşçylary talap edýär.
Ýokardan buýruk berlerine garaşyp durman, täze-täze teklipler, ideýalar, inisiatiwalar bilen prezidentiň üstüni gömýän ýolbaşçylar gerek. Diňe şeýle adamlar bilen köne býurokratlaryň gizlin garşylygyny syndyryp bolar.
Belki, üýtgedip gurmaga gatnaşjak, häkimiýetlere öz hyzmatyny, güýç-gaýratyny teklip etjek adamlaryň döwri gelip ýetendir? Özgerişlere garşy durýanlar tarapyndan sabotaž, prowakasiýalar edilmezden, dünýäde hiç wagt, hiç hili üýtgeşmeler, özgerişler bolmandy.
Eger ýurtda üýtgedip gurmak agsasa, uzaga çekiberse, ol täze döwlet döretmäge synanyşyklara garşy çykýanlaryň aktiwligini aňladar. Şeýle ýagdaýda “Iki goçuň kellesi bir gazanda gaýnamaz” diýen türkmen nakylyna görä meseläni çözmeli bolar.
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Palestinaly zenan Günbatar Kenardaky öýüniň otlanmagy zerarly alan ýaralaryndan öldi, onuň adamsy we çagalarynyň biri hem wepat bolupdy.
27 ýaşly Riham Dawabşa 31-nji iýulda Douma obasynda jaýy otlananda birnäçe ýara alypdy.
Onuň 18 aýlyk ogly hüjümiň netijesinde wepat boldy, adamsy alan ýaralaryndan soň aradan çykdy. Hüjüme jogapkär bolmakda ysraýylly ýaşaýjylar aýyplandy.
Bu ýagdaý halkara derejesinde tankyt edildi, Ysraýylda we Palestinada protestler geçirildi.
Zenanyň ýene bir ogly agyr şikesler bilen keselhana düşüpdi.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 17-nji iýulda bolan mejlisinde-de habar berlişi ýaly, Türkmneistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Hojamuhammedowyň ýolbaşçylygyndaky topar Ýaponiýanyň Tokio şäherinde iş saparynda bolup geldi.
Türkmen-ýapon ykdysady we maýa goýum-tehnologik hyzmatdaşlygy ösdürmek, bilelikdäki senagat taslamalaryny, şol sanda tebigy gazy ýokary tehnologik taýdan gaýtadan işlemek, dünýä bazarlarynda uly isleg bildirilýän we bäsdeşlige ukyply önümleri çykarýan önümçilikleri döwrebaplaşdyrmak we gurmak, täze ylmy-tehniki işläp düzmeleri, menejmentiň we marketingiň öňdebaryjy usullaryny ornaşdyrmak şol saparyň esasy maksatlary boldy.
Saparyň özi we onuň çäklerinde geçirilen gepleşikler uly umyt bildirilýän netijeleri berdi. Iş saparynyň çäklerinde geçirilen çäreleriň ýokary guramaçylyk derejesi, türkmen tarapyna görkezilen myhmansöýerlik Ýaponiýanyň işewür toparlarynyň özara bähbitli hyzmatdaşlygy giňeltmäge uly gyzyklanma bildirýändigini aýdyň görkezdi. Ýaponiýanyň Premýer-ministri Sindzo Abe, günüň dogýan ýurdunyň iri işewürliginiň wekilleri bilen geçirilen duşuşyklar kabul edişligiň derejesini belledi.
Duşuşyklarda Türkmenistanyň çägindäki ýataklary işläp düzmegiň, nebitgaz senagatyny döwrebaplaşdyrmagyň hem-de türkmen gazynyň eksport ugurlaryny diwersifikasiýalaşdyrmagyň, beýleki ikitaraplaýyn ylalaşyklaryň çäklerinde özara gatnaşyklaryň taslamalaryny amala aşyrmaga ýapon maýasynyň gatnaşmak mümkinçiligine seredildi.
Bu barada TDH-nyň habarynda beýan edilýär.


text:
LSAT (LAW SCHOOL ADMISSION TEST)
Şu aşakdaky saýtda kredit karta boýunça
onlaýn bellige alyş mümkindir: www.lsac.org
Testiň tölegi: $175
LSAT näme?
LSAT ýa-da Law School Admission Test (Ýokary ýuridiki okuw jaýlary üçin giriş test synagy)- Law School Admission Council ýa-da LSAC (Ýokary ýuridiki okuw jaýlaryna kabul ediş Geňeşi) tarapyndan kadalaşdyrylýan standartlaşdyrylan testdir. LSAT munuň özi ABŞ-nyň ýa-da Kanadanyň Ýokary ýuridiki okuw jaýlaryna (mekdeplerine we uniwersitetlerine) girmek üçin zerur bolan giriş test synagydyr.
Ol gazanylan okaýyş we pikir ýöredişiň logikisözleýiş ukyplaryna baha bermek üçin işlenilip taýýarlanylan testdir. Test, kagyza ýazyp jogap bermek görnüşinde bütin dünýäniň dürli künjeklerinde ýerleşen ýöriteleşdirilen merkezlerde ýylda dört gezek (fewral, iýun, oktýabr we dekabr) geçirilýär.
LSAT test synagy 5 bölümden (soraglara köp görnüşli saýlama jogaply) ybarat bolup, olaryň her biri 35 minut dowam edip, onuň umumy dowamlylygy 3 sagat 25 minutdyr.
Ol şu aşakdaky bölümlerden ybaratdyr:
-
Reading Comprehension (okalana düşünme) bu bölümiň soraglary Ýokary ýuridiki okuw jaýlarynda ulanylýan tekstleriň mazmuny boýunça birmeňzeş bolan bölegiň esasy pikirini kesgitläp bilmek (düşünmek) ukyplaryny ýüze çykarýar.
-
Analytical Reasoning (analitiki pikirlenme) dürli bölekleriň seljermesini şol sanda, adam, waka ýa-da goşmaça bölekler ýa-da bölekleriň arasyndaky aragatnaşyga baglylykda seljermäni geçirmegi talap edýär.
-
Logical Reasoning (logiki pikir ýöretme) synag edilýäniň logiki bilimine, delillendirme ukybyna we deňeşdirme ýörelgelerine baha berýän soraglary özünde jemleýär.
-
Experimental part (test synagynyň tejribe bölegi) synag edilýäniň okan tekstine düşünmegine gönükdirilen oýunlary, delilleri ýa-da tekstleri özünde jemleýär.
-
Essay or Writing Sample (düzme ýa-da ýazmaça delillendirmäniň nusgasy) jemleýji bölüm bolup, LSAC (Ýokary ýuridiki okuw jaýlaryna kabul ediş Geňeşi) tarapyndan bahalandyrylman, ýazan hatyňyzyň nusgasynyň göçürmelerini tabşyrýan ähli ýuridiki okuwlaryňyza iberilýär.
LSAT 120 baldan başlap, 180 balla çenli şkala boýunça bahalandyrylýar. Siz LSAT netijäňizi testi tabşyranyňyzdan takmynan üç hepde geçenden soňra elektron salgyňyzda alyp bilersiňiz. Bu usul LSAT netijäni almagyň iň tiz usuly bolup, goşmaça tölegi talap etmeýär.
Her bir testden soňra takmynan dört hepde geçenden soňra, LSAC edarasy test synagynyň netijeleri hakyndaky hasabaty adaty elektron salgy boýunça iberýär. LSAC. org saýtynda öz akkaunty bolanlar we Internetde onlaýn işleýiş tertibinde elýeter bolan akkauntyň gündelik maglumaty bilen kagyz görnüşindäki nusgany almak isleýänler bellenilen tölegi geçirmelidirler.
LSAT test synagyny tabşyrmak üçin bellige alyşy nähili amala aşyrmaly?
1. Siz http://www.lsac.org salga gireniňizde açylýan sahypada öz şahsy akkauntyňyzy döredip, öz şahsy maglumatyňyzy, akademiki ugruňyz baradaky maglumaty girizip, test tabşyrmak üçin merkezi hem-de test synagynyň senesini, şol sanda tabşyrmak isleýän ýuridiki okuwlaryň programmalaryny saýlap bilersiňiz.
2. Öz akkauntyňyzy döredeniňizden soňra, Register for LSAT düwmesine basyň:
3. Mundan soňra, açylan sahypada siz şu aşakdaky 5 bent boýunça jogap bermelisiňiz:
-
Location
- Date & Center
-
Confirmation
-
Added to Cart
-
Checkout
4. Tölegiň görnüşi: Onlaýn işleýiş tertibinde bellige alyşda, LSAC şu aşakdaky kredit kartlary kabul edýär: VISA, MasterCard, AmericanExpress, DISCOVER.
LSAT-niň bahasy näçe?
LSAT test synagyny tabşyrmak we (bir) tölegsiz netijäni almak üçin 175 ABŞ dollaryny tölemeli. Mundan başga, ýuridiki okuwlaryň köpüsinde resminamalary tabşyrmak üçin, siziň Maglumatlary hasaba alyş gullugyna (Credential Assembly Service), 170 ABŞ dollary möçberindäki tölegi tölemegiňiz zerurdyr. Görkezilen iki sany baha esasy tölegler bolup, test synagyny tabşyrmak üçin hökmany tölenilmelidirler. Netijäniň goşmaça hasabaty üçin töleg her bir netije üçin 12 ABŞ dollaryna barabardyr. Gijä galyp bellige alynanda üçin goşmaça töleg 66 ABŞ dollaryna barabardyr.
Ýuridiki okuwlara netijeleri nähili ibermeli?
Siz öz netijeleriňizi ibermek üçin, LSAC öz saýlan Ýokary ýuridiki okuw jaýlaryňyzyň sanawyny bermegiňizde zeryrlyk ýokdur. ABŞ-daky Ýokary ýuridiki okuw jaýlary üçin, siziň tabşyrmak isleýän kesgitli Ýokary ýuridiki okuw jaýlaryňyz üçin LSDAS hasabatlaryň sanynyň tölegini tölemek ýeterlikdir. Resminamalaryňyzy tabşyranyňyzdan soňra, Ýokary ýuridikiokuw jaýlary özleri LSAC-dan gös-göni siziň netijeleriňiziň (LSDAS) hasabatyny soraýar. Ýokary ýuridiki okuw jaýlaryna LSAT netijeleriniň gaýtadan hasabatynyň iberilendigi üçin goşmaça töleg göz öňüne tutulmaýar. Haçanda LSAC Ýokary ýuridiki okuw jaýlaryndan talap hatyny alanlarynda, şol Ýokary ýuridiki okuw jaýy siziň bukjaňyza goşulýar we siziň netijäňiz belli bolanda degişli hasabaty alýar.
Şu aşakdaky salgy boýunça Ýokary ýuridiki okuw jaýlaryny tapyp bilersiňiz:
http://www.lsac.org/LSAC.asp?url=lsac/law-school-links.asp
LSAT netijeleri haýsy döwrüň dowamynda hakykydyr?
LSAC test synagyny tabşyranyňyzdan soňra bäş ýylyň dowamynda siziň netijeleriňizi saklaýarlar. Eger-de siz testi birnäçe gezek tabşyran bolsaňyz, onda siziň ballaryňyz jemlenilýär we size ortaça ballyňyz şeýle hem, her test boýunça siziň alan ballaryňyz iberilýär.
Bäş ýyl geçenden soňra, LSAC siziň käbir köne netijeleriňizi ýok edýär. Mysal üçin, eger-de siz testi 2014-nji ýylyň aprelinde we dekabrynda tabşyrsaňyz, onda siziň netijeleriňiz diňe 2019-njy ýylyň aprel we dekabr aýlaryna çenli hakykydyrlar.
LSAT test synagyny näçe gezek tabşyryp bolýar?
Düzgün bolşy ýaly, siz iki ýylyň dowamynda test synagyny üç gezekden artyk tabşyryp bilmersiňiz. Bu tejribe siz öz ballaryňyzy ýatyrsaňyzda ýa-da siziň ballaryňyz näbelli sebäplere görä alynmasada ulanylýar.
LSAT test synagy barada goşmaça maglumaty we taýýarlyk materiallary Aşgabatdaky Bilim we Maslahat beriş merkezinde we Maglumat serişdeler merkezinde tapyp bilersiňiz.
Aşgabatdaky Bilim we Maslahat beriş merkezi testi tabşyryjynyň haýyşy boýunça LSAT test synagyny geçirip biler.
Tel./Fax: (993) (12) 36-90-16/21/22 (goş.116)
E-poçta: eac@americancouncilstm.org


text:
“Talybanyň” lideri Molla Ahtar Mansuryň ykbaly beýleki baş ýolbaşçylar bilen zorlukly dawadan soň nämälimligine galýar.
Owganystanyň hökümet resmileri “Talybanyň” beýleki lideriniň Pakistanyň Kwetta şäheriniň golaýyndaky öýünde 1-nji dekabrda bolan ok atyşykda Mansuryň güýçli ýaralanandygyny we belki öldürilen bolmagyny aýtdylar.
“Talyban” bu maglumaty ret edip, ony hereketiň çäginde bölünişigi emele getirmek üçin propaganda diýip atlandyrdy.
Şol bir wagtda-da şondan bäri Mansuryň özünden hiç hili habar bolmady.
“Talybanyň” metbugat-wekili howpsuzlyk çäreleriň Mansur bilen göni gepleşmegi kynlaşdyrýandygyny aýtdy.
“Talybanyň” esaslandyryjysy Molla Omaryň ölümi baradaky habaryň diňe iki ýyldan soň şu ýylyň iýulynda mälim edilmegi, guramanyň soňky beýannamasyna hem ynamsyzlyk bildirilmegine sebäp boldy.


text:
Täze ýylyň öň ýanyndaky aýlarda Türkmenistanda ýaş-u-garry aýallaryň ählisini aýal ugry boýunça barlagdan geçirmek hökmany çärä öwrüldi.
«Ýekeje aýal maşgala hem barlaga barman galmaly däldir» diýip, ýurduň oba-şäherleriniň maşgala lukmanlary öz garamagyndaky maşgalalara ýeke-ýekeden tabşyryp çykdylar. Barlaglar häzirki günlere çenli dowam edýär.
«Bu barlagyň sebäbi soňky döwürlerde aýallaryň ýatgylarynda onkologik keselleriň ýüze çykmasynyň köpelýänligi üçindir» diýip, lukmanlar barlagyň sebäbini düşündirýärler.
Ýöne haýsydyr bir saglyk öýlerinde analiz alnany bilen onkologik keseliň ýüze çykarylyp bilinmejegi, bu barlagyň aňyrsynda hapa jynsy kesellileri anyklamak meselesiniň barlygy ilat arasynda öňe sürülýär. Sebäbi onkologik keselleri anyklamak işleriniň ýurduň onkologiýa ylmy-barlag institutynda geçirilýändigini köplere mälim.
Metbugatda ýa-da köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde ýüze çykýan waka hakdaky hakykat aýdylmasa, ilat arasynda dürli gybat-gürrüňler ýaýramagyna getirýär.
Hakykat aýdylsa-da, aýdylmasa-da, hökümet tarapyndan halkyň şeýle, köpçülikleýin halda barlagdan geçirilmegini guramak gowy zat. Şeýle başlangyçlaryň başga keseller babatda-da gurnalmagy zerur.
Umuman alanyňda, türkmenler tä keselläp, başyny ýassyga goýýança lukman gözegçiliginden geçip ýörmegi halamaýar. Soňky döwürlerde nerw keselleri köp ýüze çykýar. Ysmaz bolup ýykylýanlar diňe bir ýaşy geçen adamlaryň arasynda däl, eýsem ýaşlaryň arasynda-da örän kän. Nerw kesellileriň köplügi sebäpli, näsag koýkalary ýetmän, bu kesele sataşýanlar dessine keselhanalara ýerleşip bilmeýärler.
Diňe kesele sataşanlary anyklamak ýetirlik däl. Anyklanýan keselleriň, mysal üçin nerwi, ysmaz, onkologik keselleriň ýüze çykmasynyň sebäpleri hem anyklanaýsa gowy bolardy. Onkologik keselleriň näme sebäpden ýüze çykýanyny anyklamak heniz dünýä medisina ylmyna başartmasa-da, nerw hem ysmaz keselleriniň durmuşdaky ýetmezçilikler sebäpli bolýanyna sada adamlar hem düşünýärler. Ýöne näsagy bejereniňden, adamlar şeýle kesellere sataşmaz ýaly, olaryň hal-ýagdaýlaryny gowulamagyň ýollary gözlense-de gowy bolardy.
Käbir lukmanlaryň gürrüňlerine görä, şu ýyldan başlap, Türkmenistanda çaga onkologik kesellerini mugt bejermek göz öňüne tutulýar. Ýagdaý bolsa, bejerip bolmaýan bu kesel üçin çykdaýjylary ulular meselesinde-de aýyrmak gerek. Sebäbi sagalmajagyny bilip duran adamlara ummasyz pullary çykarmak has agyr düşýär.
Serdar Gulgeldiýew aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Rus-gürji konflikti bilen bagly düşürilen kinofilmde Orsýetiň harby şahsyýetleriniň şol döwürde prezidentlik wezipesini eýelän Dmitriý Medwedewi uruş babatynda wagtynda belli bir karara gelip bilmändigi üçin tankytlamagy Orsýetiň syýasy elitasyny haýran galdyrmagyny dowam etdirýär. Bu filme häzirki wagtda Orsýetiň premýer-ministri wezipesini eýeleýän Medwedewe garşy hüjüm edýän, ýurduň häzirki prezidenti Wladimir Putini bolsa ynamdar lider edip görkezýän propaganda hökmünde garalýar.
Rus-gürji konfliktiniň 4 ýyllygyna gabatlanyp düşürilen hem “Ýitirilen gün” diýlip atlandyrylýan bu filmde şol döwürde Kremlde bolan Medwedewiň hem onuň toparynyň harby operasiýa başlamak baradaky “buýrugy bermäge gorkandygy” görkezilýär. Şol sebäpdenem gürjülere garşy herekete başlamak üçin Pekindäki Olimpiýa oýunlaryna tomaşa etmäge baran, şol döwürde Orsýetiň premýer-ministri wezipesini eýelän Putiniň goşulyşmagynyň zerur bolandygy nygtalýar.
Bäş gün dowam eden bu konfliktden soň Orsýet Gürjüstandan meýletin bölünen Günorta Osetiýanyň hem Abhaziýanyň garaşsyzlygyny ykrar edipdi.
Bu kinofilmde birnäçe harby liderleriň pikirleri, şol sanda 2008-nji ýylyň 8-nji awgustyndaky wakalar barada gürrüň berýän Orsýetiň Baş ştabynyň öňki serkerdebaşysy Ýuriý Baluýewskiniň garaýşy beýan edilýär.
“Ýitirilen gün” kinofilminde, esasan, Medwedewiň karara gelip bilmezligi netijesinde çekilen ýitgileriň köpüsiniň öňi alnyp bilnerdi diýlen pikir öňe sürülýär. Dokumental filmiň bir böleginde şeýle diýilýär: “Filmiň gahrymanlarynyň ählisi düşnüksiz ýagdaýda wagtyň ýitirilendigine şaýatlyk edýärler. Olar wagtynda hereket etmezligiň tragiki netijelere getirendigini aýdýarlar. Şol pursatda ýurduň ýolbaşçylaryndan nämä garaşylýardy? Olar öz abraýy barada alada etmän, daşary ýurt hyzmatdaşlary bilen kemsidiji konsultasiýalary bes edip, bu ýagdaýy urşuň başlangyjy diýip ykrar edip, asuda ýaşaýjylary hem harbylary goramak baradaky öz borçlaryny ýada salmalydylar. Bu hakykatdan hem ägirt uly döwletiň jogapkärçiliginiň meselesidi”.
Moskwada ýerleşýän Syýasy tehnologiýalar boýunça merkeziň ýolbaşçysy Igor Bunin “RosBalt” habar gullugy bilen söhbetdeşlikde ýurdy dollandyrýan elitanyň içinde Medwedewiň döwründe agdyklyk eden “tandem” baradaky ylalaşygyň galanjasyny ýok etmäge synanyşýan şahslaryň bardygyny öňe sürdi. Ol: “Olar Medwedew garaşsyz hereket edip bilmez ýaly, onuň roluny “tehniki premýer-ministr” derejesine çenli peseltmek isleýärler” diýip belledi.
Moskwadaky Karnegi Merkeziniň analitigi Nikolaý Petrow bolsa, bu meselä Bunin ýaly çuňlaşman, Medwedewiň premýer-ministr hökmünde häzir hem gowşakdygyny aýdýar. Ýöne ol häzir Medwedewiň prezident bolan döwri ýöreden syýasatyna täzeden garalyp, oňa baha berilýändigini öňe sürýär.
“Häzir Medwedewiň, onçakly baý bolmasa-da, galdyran mirasyna gaýtadan garalýandygy aýdyň. Bu filmi köpçülige ýetirmeklik bolsa Medwedewiň bir topar inisiatiwasyny ýatyran parlamentiň hem “Ýedinaýa Rossiýa” partiýasynyň eden işleriniň dowamydyr”.


text:
Gazagystanyň demirgazygyndaky Arkalyk şäherindäki tussagyň beýleki bir tussagyň ölümi barada köpçülikde gürläninden soň, gynamalara sezewar edilendigi habar berilýär.
“Adam hukuklary üçin gazak býurosy” atly guramadan Ýelizaweta Mokşewanyň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, Aleksandr Gaponow türme sakçylarynyň geçen aý özüni elleri kellesiniň üstünde 11 sagatlap çommalyp oturmaga mejbur edendigini öňe sürüpdir.
Mokşewa Gaponowy 12-nji martda jeza beriş koloniýasynda görmäge gidendigini, ýöne onuň bilen aýratynlykda gürleşmäge rugsat berilmändigini aýdýar.
Mundan ozal Gaponow Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda Ýewgeniý Fedko atly tussagyň tebigy ýagdaýda ölmän, onuň öldürilendigini aýdany üçin türme resmileriniň özünden ar alandygyny aýdypdy.
Gaponow gorkuzyp pul almakda aýyplanyp, 2005-nji ýylda 10 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi we onuň öňümizdäki ýyl azat edilmegine garaşylýar.
Gazagystanyň resmileri Gaponow gynamalara sezewar edilendigi baradaky maglumatlary inkär etdiler.


text:
Türkmenistanda soňky döwürde buzuň üstünde oýnalýan hokkeýe bolan üns göz-görtele artdy. Ýurtda iki sany buz köşgi bar. Ýakynda hokkeý boýunça ýurduň taryhynda ilkinji gezek ýaryş hem geçirildi. Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow bolsa nobatdaky hökümet maslahatlarynyň birinde degişli ýolbaşçylara öz hokkeý komandalaryny döretmek barada tabşyryk berdi.
Bu tabşyrygy bermezden öňinçä, prezident ak we ýaşyl reňkdäki hokkeý formasyny geýnip, müňlerçe tomaşaçynyň öňünde buzuň üstünden typyp baryp, ýurduň taryhynda ilkinji gezek geçirilen hokkeý ýaryşynyň ýeňijilerine baýragy öz eli bilen gowşurdy.
Sport we syýahatçylyk baradaky Döwlet komitetiniň buzuň üstündäki hokkeý boýunça tälimçisi 7-nji aprelde bolan bu wakany hiç wagt ýadyndan çykaryp bilmejekdigini ýerli media gürrüň berdi.
Ylalaşmaýanlar hem bar
Territoriýasynyň 70% töweregi çöl bolan we howanyň gyzgynlygy tomus wagtlary kölegede 50 gradusdan geçýän Türkmenistanda hokkeý sportuny ösdürmek ugrundaky tagallalaryň akyla sygmajak bir işdigini aýdýanlar hem ýok däl.
Öň Türkmenistanyň futbol mekdeplerine müdirlik eden sport bilermeni Anatoliý Fomin Türkmenistanda hokkeý sportunyň döredilmeginiň gowudygyny hem gyzyklygydygny aýtsa-da, muňa aşa ünsüň berilmeginiň näderejede maksada laýyk bojakdygyny sorag astynda goýýar.
Ol: “Eger-de mundan bir maksat bolan bolsady, onda maliýe taýdan iň bir baý döwletleriň biri bolan Saud Arabystany hem eýýäm ol ýurtda hokkeý sportuny ornaşdyrardy. Ýöne ol muny edenog-a. Sebäbi çölüň içinde sportuň gyşky görnüşini ösdürmek bu bir akyla sygmajak zat” diýip, ýagdaýa baha berdi.
Şeýle-de, Fomin diňe paýtagtda buz köşklerini gurmak bilen hokkeý sportuny ösdürip bolmajakdygyna ünsi çekýär. Ol bu ugurda netije gazanmak üçin, ähli welaýatlarda şular ýaly desgalaryň bina edilmeginiň gerekdigini, tejribeli hünärmenleriň tälimçilik etmelidigini öňe sürýär.
Sişenbe güni geçirilen maslahatda prezident G.Berdimuhamedow hokkeý sportuna ünsi güýçlendirmek boýunça ençeme görkezmeleri berdi. Bularyň hatarynda şertnamalaýyn esasda ýurda daşary ýurtly tälimçileri getirmek hem bar.
Berdimuhamedow döredilýän hokkeý toparlarynyň her biriniň özboluşly nyşanynyň bolmaldygyny, sportçularyň awtobuslar bilen üpjün edilmeldigini belläp, bu ugurdaky işleriň elmydama gözegçilikde saklanmaldygyny hem aýtdy.
Mundan başga-da, ol 4-7-nji aprel aralygynda geçen hokkeý ýaryşynyň ýeňijisi bolan “Bürgüt” toparyna 20 müň dollar möçberinde pul baýragyny bermek baradaky görkezmä-de gol goýdy.
Resmi düşündiriş berilmedi
Buzuň üstündäki hokkeý Türkmenistanda sportuň täze bir görnüşi. Emma mundan öň türkmen sportsmentleri agyr atletika, ok atmak ýaly sportuň görnüşlerinde dünýä meşhurlygyny gazanmagy başarypdylar. Bulara mysal hökmünde, agyr atletika boýunça ençeme gezek halkara ýaryşlarynda ýeňiji bolan Altymyrat Orazdurdyýewi, ok atmak boýunça dünýäniň we Ýewropanyň ençeme gezek çempiony, 1960-njy ýyldaky Rim Olimpiadasynda kümüş medaly alan Marat Nyýazowy ýatlap bolar.
Şeýle-de, ýakynda türkmen futbolçylarynyň Aziýa Futbol Konfederasiýasynyň çagyryş kubogy ugrundaky ýaryşyň final oýnuna çykandyklaryny-da ýatlamak ýerliklidir.
Ýöne indi sportuň buzuň üstündäki hokkeý görnüşine türkmen hökümetiniň aýratyn üns berip başlamagynyň anyk sebäbi barada häzirlikçe hiç hili resmi düşündiriş berilmedi.
Bu ýagdaýlar Türkmenistanyň futbol mekdeplerine müdirlik eden, belli futbolçy Anatoliý Fominde hem belli bir soraglary döredýär. Ol hokkeý sportuna köp derejede pul we serişde sarp edilenden, türkmenleriň ussatlyk bilen çykyş edýän beýleki sport görnüşlerine üns berilse, has netijeli boljakdygyny aýdýar: “Munuň ýerine köpräk futbol meýdançalary gurulsa, gowy bolardy. Biziň çagalarymyz muny höwes bilen oýnaýarlar. Üstesine, bu ugurda olaryň uly ukyby-da bar”.
Sişenbe güni geçirilen maslahatda Berdimuhamedowyň hokkeý toparlaryny döretmek barada tabşyryk bermeginden soň, ýurduň Içeri işler ministrligi öz hokkeý toparyny eýýäm düzendigini habar berdi. Bu wakadan öň hem ýurtda dört sany hokkeý topary döredilipdi.
Prezidentiň hokkeýi ösdürmek boýunça beren tabşyryklarynyň näderejede amala aşjakdygy barada häzirlikçe anyk bir zat çaklamak kyn.


text:
26-njy dekabrda Türkmenistanda döwlet emlägini döwletiň eýeçiliginden aýyrmak we hususylaşdyrmak barada kanuna gol çekildi.
Türkmen metbugatyna görä, 2014-nji ýylda güýje giren bu kanun Türkmenistanda telekeçiligiň ösdürilmegine we netijeli bazar ykdysadyýetini ösdürmek hem maýa goýumlary çekmek üçin şertleriň döredilmegine gönükdirilýär.
Azatlyk Radiosy ýurtda haýsy pudaklaryň hususylaşdyrylýandygy bilen gyzyklanyp, aşgabatly syýasy aktiwist Nurberdi Nurmämmet bilen söhbetdeş boldy. Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Facebook sosial ulgamy sişenbe güni 10 ýaşady. Facebook özüniň gysga taryhynda dünýä ýüzünde iň uly sosial ulgamyna öwrüldi, onuň ulanyjylarynyň sany 1 milliarddan aşdy.
ABŞ-nyň Günorta Karolina uniwersitetiniň aragatnaşyk boýunça Annenberg mekdebiniň sosial media boýunça professory Karen North duşenbe güni žurnalistleriň öňünde çykyş edip “häzirki wagtda Facebook belli bir demografik şertlerde belli bir maksatlara laýyk bolmak üçin ägirt uly bäsdeşlik hem hakyky kynçylyk bilen ýüzbe-ýüz bolýar” diýip belledi.
Sosial media kompaniýasy iki ýylda girdejileriniň iň güýçli depginde ösendigini ýakynda habar berdi. “eMarketer” atly barlag kompaniýasyna görä, Facebook elektron reklama bildirişlerden alýan girdejileriniň möçberi boýunça dünýäde Google kompaniýasyndan soň ikinji ýere barýar.


text:
Geçen ýyllarda 25-nji maýda, «soňky jaňyň» mekdepdäki dabaralary tamamlanandan soňra, Aşgabat hem onuň etegindäki mekdeplerde okuwyny tamamlaýan ýaşlar göni mekdebiň ýanyndan taksilere münüp, agşam sagat on birlere, kähalatda ýarygijä çenli paýtagtyň dürli ýerlerine gezelenç ederdiler.
Şu ýyl Aşgabadyň hem onuň etegindäki mekdepleriň hersiniň töwereginde azyndan iki ýol gözegçisi goýlup, uçurymlara mekdebiň ýanyndan taksi tutmaga ýol bermediler. Taksileriň sürüjilerine mekdebiň ýanyndan uçurym alan halatynda berk çäre görüljekdigi öňünden duýdurylypdyr. Şol sebäpli bu ýyl mekdebiň töweregine gelen taksi hem tapylmady.
Ýöne öýlän sagat 3-lerden soň, uçurymlar dörtden-dörtden, esasan, iki oglan, iki gyz bolup, bir taksi tutup, paýtagtyň gözel ýerlerine uçurym hökmünde gezelenç etdiler. Şu ýylky uçurymlaryň gezelençleri polisiýanyň, ýol gözegçilik gullugynyň işgärleriniň gözegçiliginde geçirilensoň, tertip-düzgüniň gowy saklanandygyny bellemek gerek.
Ahal welaýatynyň paýtagtdan uzakdaky obalarynyň mekdep uçurymlaryna Aşgabada gezelenç gurnamak mümkinçiligi bolmansoň, olaryň her biri 100 manat möçberinde pul goşup, 25-nji maýda öýlän sagat bäşden agşam on bire çenli bagşy aýtdyryp toý etdiler.
Her uçurym mugallyma sowgat almak üçin 80-100 manat pul goşmaly. Gutardyş suraty üçin 90-100 manat tölemeli. «Soňky jaň» dabarasynda geýmek üçin alynýan egin-eşik üçin 300-400 manat çykarmaly. Gezelenje gitmek ýa-da pul goşup, toý etmäge 100 manat harçlamaly. Her uçurymyň «soňky jaň» dabaralary üçin jemi çykdajysy azyndan 700-800 manada ýetipdir. Hatda 26-njy maýda Aşgabatdan uzakdaky Ahal welaýatynyň mekdeplerini tamamlaýan ýaşlaryň bir bölegi 50 manatdan pul goşup, aýratyn ulag tutup, Aşgabada uçurym gezelençlerini gurapdyrlar.
Umuman, mekdep uçurymlaryny tamamladýan ene-ata üçin «soňky jaň» uly çykdajy güni hasaplanýar. Hatda käbir eli ýuka ene-atalar uçurym çagalaryny kemsitmejek bolup, karz almaga mejbur bolandyklaryny gürrüň berdiler. Ýöne «soňky jaňda» şady-horram bolýan her bir uçurymyň ertirki ykbalynyň näme boljakdygy köplere aýan däl. Sebäbi döwlet olar hakda ýeterlik alada edýär diýmek kyn.
Mekdebi tamamlan 110 müňden gowrak ýaşlaryň 4-5 prosenti ýurduň ýokary okuw mekdebine okuwa girip bilse, bu uly üstünlik bolar. Ýagdaýy bolanlar bolsa daşary ýurtlara okuwa gider. Ýaşlaryň bir bölegi dürli ýollaryň üsti bilen — tanşyň kömegi ýa-da para bilen işe ýerleşer. Emma tanşyň, puluň bolanda-da, ýurtda üýşüp ýatan iş ýok, şonuň üçin mekdep uçurymlarynyň uly bölegine işsizleriň hataryna goşulmakdan başga çäre galmaýar.
Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Pekiniň Günorta Hytaý deňzindäki dawaly adada uçarlara garşy raketalary ýerleşdirendigi barada habar berilýär.
Taiwan Hytaýyň Ýonksing adasynda raketalaryň anyk bolmadyk sanyny ýerleşdirendigini aýtdy we öz harbylarynyň “ýagdaýyň özgerişine ýakyndan üns berjekdigini” aýtdy.
ABŞ-nyň goranmak resmileriniň raketalaryň “anyk ýerleşdirilendigini” tassyklandygyny ilkinji bolup “Fox News” habar berdi.
ABŞ-nyň neşriniň çap eden satellit suratlarynda hersi sekiz raketa atyjy guraly öz içine alýan iki toplumyň we radaryň ýerleşdirilendigini görkezdi.
Bu hereket Hytaýyň Günorta Hytaý deňzinde harby güýjüni artdyrýan wagtyna gabat geldi.
Hytaýyň daşary işler ministri Wang Ýi maglumatlaryň “günbatarly media” tarapyndan oýlanyp tapylandygyny aýtdy we olaryň Hytaýyň regionda howpsuzlygy güýçlendirmek boýunça tagallalaryna has köp üns bermelidigini belledi.


text:
Gürgen etraby
Gürgen etraby Eýranyň Gülistan welaýatynyň merkezi şäheridir.
Etrabyň merkezi Gürgen şäheridir. Gürgen etrabynyň raýatlarynyň sany 2006-njy ýylda 401,399 adamdý.
Bu etrap merkez etrapça we Baharan etrapçasy bolmak bilen 2 etrapça bölüner.
Surhenkelate Baharan etrapçasynyň şäheridir.
Gülistan welaýatynyň guralmagyndan we Gürgen etrabynyň welaýat merkezi bolandan soň sanlary belli bolmasa da köp sanly Türkmen halky da bu şäher we etraba ýerleşýär.
Şäherde Parslar, Türkmenler, Azerler we Zawullar bilen bilelikde 1000-1500 adama golaý Gazak da ýaşaýar.


text:
Ýekşenbe güni Türkiýäniň Stambul şäherinde Braziliýanyň, Eýranyň hem Türkiýäniň Daşary işler ministrlerini Eýranyň ýadro programmasy barasynda maslahat geçirdiler.
Bu üç döwlet maslahaty geçirmegiň ugurlaryny maý aýynda maslahatlaşypdy. Onda az derjede baýlaşdyrylan urany Türkiýä getirmek we soňra ony Orsýetden we Fransiýadan ýokary derjede baýlaşdyrylan uran bilen çalyşmak meselesi göz öňünde tutulýardy.
Eýran şu günüň özünde Halkara atom energiýasy gullugyna hat üsti bilen bu ylalaşygyň ugurlaryny mälim etmekçi.
Bu üç ýurduň gelen ylalaşygy dünýäniň iri döwletleri tarapyndan sowuk garşylandy. Sebäbi munuň özi Eýranyň atomy baýlaşdyrmak işini bes etmegi nazara almaýar. Bu bolsa olara atom ýaragyny döretmäge şert döreder diýlip, howatyr edilýär.


text:
Owgan polisiýasynyň beren maglumatyna görä, NATO-nyň Kandagarda ýerleşýän harby-graždan bazasyna edilen hüjümde iki adam heläk bolup, ikisi ýaralanypdyr.
Bu wakada ölenleriň ikisiniň hem hüjümçileriň tarapyndandygy habar berilýär. Ýaralananlaryň biri daşary ýurtly spesialist, beýlekisi bolsa owgan esgeri.
Bazanyň golaýynda mina ýüklenen iki motosikl we içinde partlaýjy madda bolan mikroawtobus tapylypdyr.
Maglumatlara görä, bu hüjüm bazada Kandagar welaýatynyň häkiminiň we regional howpsuzlyk gulluklarynyň ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda maslahat geçirilen mahaly amala aşyrylypdyr.
Bu bazada Kandagar welaýatynda harbylar bilen bilelikde dikeldiş işlerini geçirýän hünärmenleriň bir toparynyň ýerleşdirilendigi habar berilýär.


text:
Azyndan 2 müň migrant, makedon polisiýasynyň ýollaryny baglajak bolmagyna garaman, 22-nji awgustda Gresiýadan Makedoniýa girdi.
Grek-makedon serhedindäki baş-başdaklykda birnäçe adamyň ýaralanandygy aýdylýar. Müňlerçe migrant, esasan Siriýadan gelen bosgunlar bu ýere toplanyp, Ýewropa Bileleşiginiň demirgazykdaky ýurtlaryna geçmäge çalyşýarlar.
Makedon polisiýasy biraz öň ýagdaýlaryň kontrol astyndadygyny, kiçiräk migrant toparlarynyň, çagaly adamlaryň serhetden geçmegine rugsat berýändiklerini aýtdylar.
300 migrantly ilkinji otly 22-nji awgustda irden Makedoniýanyň Gewgelija şäherinden Serbiýanyň serhedindäki Tabanowçe şäherine ugrady.
Birnäçe müň migrant, makedon polisiýasy serhedi baglanyndan soň, gijäni grek we makedon serhediniň aralygyndaky ýerlerde geçirdi.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama amerikan kanun çykaryjylaryny ýurduň infrastrukturasyny ösdürmek boýunça plany goldamaga çagyrdy.
Prezidentiň sözlerine görä, şol plan beýleki çäreler bilen bir hatarda işsizligiň derejesini peseltmäge ýardam eder.
Zähmet güni mynasibetli Wiskonsin ştatyndaky dabaralara gatnaşan Obama eden çykyşynda ýakyn alty ýylda täze demirýollary, awtoýollary, aeroportlary hem beýleki obýektleri gurmak üçin 50 milliard töweregi dollaryň gerek boljakdygyny aýtdy.
Prezident planynyň kongresmenler tarapyndan kabul edilmek perspektiwasyny kommentirlemek bilen ekspertler býujet ýetmezçiliginiň ösmek howpuny belleýärler.


text:
Amerikan “Parahatçylyk korpusy” 18-nji noýabrda Gazagystanda alyp barýan işlerini duruzýandygyny mälim etdi. Munuň sebäbi soňky wagtlarda Gazagystanda howpsuzlyk ýagdaýynyň ýaramazlaşmagy bilen düşündirildi. Şu çaka çenli bu ýerde “Parahatçylyk korpusynyň” 117 işgäri işledi.
“Parahatçylyk korpusynyň” Gazagystandaky işlerini togtatmagy baradaky çap eden maglumatynda, özleriniň alyp barýan işleri bilen bagly ýüze çykan ýagdaýlara görä, bu gurama degişli hemme 117 meýletiniň yzyna çagyrylýandygy aýdylýar. Gazagystandaky işlerini bes etmegine nämäniň sebäp bolandygy barada “Parahatçylyk korpusy” anyk maglumat bermeýär.
Meýletin işgär Maýk Henkok, ýakynda Gazagystanyň Taraz şäherinde bolan partlamalar sebäpli, meýletinleriň howpsuzlygyny alada edip, şeýle karara gelnendigini çaklaýar. Korpusyň ýene bir wekili Jorj öz blogunda bu guramanyň Gazagystandaky işiniň togtadylmagyny masgaraçylyk diýip atlandyrýar. Ol indi Merkezi Aziýa regionynda “Parahatçylyk korpusynyň” diňe Gyrgyzystanda hem Türkmenistanada iş alyp barýandygyny nygtaýar.
Ýöne Türkmenistanda-da “Parahatçylyk korpusynyň” meýletinleriniň birnäçe gezek wiza problemalary bilen ýüzbe-ýüz bolandygy habar berlipdi. Şu ýylyň sentýabrynda “Türkmen inisiatiwasy” topary Türkmenistana barmaly meýletinleriň wiza problemalary bilen ýüzbe-ýüz bolandygyny aýdypdy. 2009-njy ýylyň 29-njy sentýabrynda hem “Parahatçylyk korpusynyň” 47 sany meýletinine Türkmenistana barmaga rugsat berilmändi.
1961-nji ýylda prezident Jon F. Kennediniň inisiatiwasy bilen döredilen “Parahatçylyk korpusy” şu ýylyň mart aýynda Türkmenistanda-da öz 50 ýyllygyny belledi. Ýerli telewideniýede berlen reportažda “Parahatçylyk korpusynyň” Türkmenistandaky bölüminiň ýolbaşçysy Erl Wol özleriniň Türkmenistanda iki programma – iňlis dilini öwretmek we saglyk boýunça iş alyp barýandyklaryny gürrüň berdi.
Bilim we saglyk
“Parahatçylyk korpusynyň” Türkmenistandaky bölüminiň ýolbaşçysy özleriniň türkmen hökümeti hem türkmen halky bilen hyzmatdaşlyk edýänligine begenýändigini aýdyp, Türkmenistanyň Bilim hem Saglygy saklaýyş ministrlikleri bilen has ysnyşykly işleşýändiklerini nygtapdy:
—Biziň meýletinlerimiz ABŞ-nyň dürli künjeklerinden gelip, Türkmenistanda iki ýyl işleýärler. Olar türkmen maşgalalarynyň arasynda ýaşaýarlar we türkmen hem rus dillerini öwrenýärler. Biziň guramamyzyň wekilleri Türkmenistanyň dürli ýerlerinde bilim hem saglyk boýunça öz tejribelerini paýlaşýarlar.
Olardan biri - Şeril Walensik ABŞ-nyň Arizona ştatyndan gelen şepagat uýasy Türkmenistanda saglyk boýunça sapak berýär. Ol Türkmenistanyň ilatynda anemiýa, ýagny azganlylyk bilen bagly problemalaryň bardygyny aýdyp, özüniň ýaş enelere öz iýýän azyk önümleriniň geljekde çagalarynyň saglygyna, olaryň ösüşine täsir edýändigini düşündirmäge synanyşýandygyny aýdýar.
—Biz azyk harytlaryny 4 topara bölüp, olaryň suratyny çekdik. Şol plakat bilen biz öýme-öý aýlanyp, azyk onümleriniň adam organizmine ýetirýän täsiri barada düşündiriş berýäris—diýip, Şeril “Parahatçylyk korpusynyň” internet sahypasynda ýerleşdirilen wideo ýazgysynda aýdýar.
Adam Hukuklary boýunça “Türkmen Helsinki fondunyň” ýolbaşçysy Täjigül Begmedowa Türkmenistan ýaly ýapyk ýurtlar üçin, ”Parahatçylyk korpusynyň” alyp barýan işleriniň gaty möhümdigini aýdýar. Onuň pikiriçe, amerikan meýletinleri bir tarapdan türkmenleri amerikan medeniýeti bilen tanyşdyrýarlar, beýleki tarapdan bolsa, olar türkmenler bilen öz bilimlerini, tejribelerini paýlaşýarlar.
ABŞ-nyň ”Parahatçylyk korpusynyň” internet sahypasynda 1993-nji ýyldan bäri bu guramanyň meýletinlerinden 730-dan gowragynyň Türkmenistanda bilim, medisina we gumanitar ulgamlarda iş alyp barandyklary aýdylýar. Şeýle hem olaryň mugallymlara tälim bermek boýunça dürli seminarlary geçirýändikleri habar berilýär.
Häzir “Parahatçylyk korpusynyň” Türkmenistanda 25, Gyrgyzystanda bolsa 89 wekili işleýär.


text:
Penşenbe güni BMG-niň Hagadaky harby tribunaly Kosowonyň ozalky premýer-ministri Ramuş Haradinaýa uruş jenaýatçylyklarynda bildirilýän aýyplamalary ýatyryp, ony aklady.
Onuň bilen bilelikde aýyplanylýan Idriz Balaý bilen Lahi Brahimaý hem sud tarapyndan aklanyldy.
Bu şahsyýetleriň üçüsem mundan öň 1998-1999-njy ýyllarda kosowoly albanlaryň Serbiýadan garaşsyz bolmak ugrunda alyp baran söweşlerinde serb raýatlaryny öldürmekde we gynamakda aýyplanypdylar. Ýöne olaryň üçüsem özlerine bildirilen bu aýyplamalary inkär edip gelipdiler.
Gaýta-gaýta kararlar
Haga sudunyň bu üç şahsyýeti aklamak baradaky karary bu suduň ozalky Ýugoslawiýadaky wakalar bilen baglanyşykly ilkinji gezek öz sud prosesini gaýtadan geçirmegi netijesinde peýda boldy.
2008-nji ýylda geçirilen ozalky sud prosesinde Haganyň sudy Kosowonyň ozalky premýer-ministri Ramuş Haradinaýy we Idriz Balaýy aklamak barada höküm çykaran-da bolsa, birneme soňra suduň şikaýatlar geňeşi şaýatlara basyş görkezilendigine salgylanyp, suduň bu kararyny ýatyrypdy. Netijede, sud diňlenişigini gaýtadan geçirmeklik karar edilipdi.
Ramuş Haradinaý kosowoly albanlaryň Azat ediş armiýasynyň tanymal liderlerinden biri bolupdy. Idriz Balaý bilen Lahi Brahimaý bolsa şol Azat ediş armiýasynyň düzüminde goşun ýolbaşçylary bolupdy.
Penşenbe güni Haga sudunyň sudýasy Bakone Molotonyň bu üç şahsyýetiň günäkärdigini görkezýän subutnamanyň ýokdugyny aýdyp, olary aklamak barada çykaran hökümini Kosowonyň paýtagty Priştinada olaryň tarapdarlary uly şatlyk-şowhun bilen garşy aldylar.
Kosowonyň premýer-ministri Haşim Taçi bu soňky waka bilen baglanyşykly eden beýanatynda suduň çykaran bu höküminiň “Kosowonyň Azat ediş armiýasynyň diňe azatlyk üçin göreş alyp barandygyny subut edýän iň bir güýçli subutnamadygyny” nygtapdyr.
Serb resmileri nägile
Ramuş Haradinaý Kosowodaky etniki albanlardan BMG-niň harby tribunaly tarapyndan jenaýat jogapkärçiligine çekilen iň ýokary derejeli resmi hasaplanylýar.
Ol Kosowonyň premýer-ministri hökmünde bary-ýogy üç aý işläninden soň, 2005-nji ýylda Haga tribunalynyň özüne bildiren jenaýat aýyplamasynyň yzýany wezipesinden çekilipdi.
Penşenbe güni Haga sudunyň Ramuş Haradinaýy we onuň egindeşlerini aklamak barada çykaran hökümine Serbiýanyň resmileri ýiti reaksiýa bildirdiler.
Serbiýanyň prezidenti Tomislaw Nikoliç bu barada eden beýanatynda bu wakany BMG-niň harby tribunalynyň “diňe Serbiýanyň halkyny sud etmek üçin döredilendigini görkezýän nobatdaky bir subutnama” diýip häsiýetlendiripdir.
Bu wakadan birneme öň Serbiýanyň premýer-ministri Iwiça Daçiç hem kosowoly resmileriň sud tarapyndan aklanan halatynda munuň Ýewropa Bileleşiginiň ara durmagynda Serbiýa bilen Kosowonyň arasynda alnyp barylýan gepleşikleri çylşyrymlaşdyrjakdygyny aýdyp, duýduryş beripdi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Daşoguz welaýatynda «ykdysadyýet, medeniýet, saglygy goraýyş, ylym, bilim ulgamlary ösdi, ilatyň hal-ýagdaýy has-da gowulandy» diýmek bilen, kemçilikleriň hem az däldigini boýun aldy.
Bu boýun alyş netijesinde, Ministrler Kabinetiniň 16-njy iýunda, Daşoguzda geçirilen göçme mejlisinde dört sany etrap häkimi, iki etrabyň we bir şäheriň häkiminiň orunbasarlary wezipelerinden boşadyldy.
Resmilere "käýinç, berk käýinç" berilýär
Türkmen mediasy, bulardan başga, etrap we şäher häkimleriniň, olaryň orunbasarlarynyň dokuzysyna «käýinç we berk käýinç» berlendigini habar berýär.
Resmi habarda aýdylmagyna görä, Ministrler kabinetiniň göçme mejlisinde Türkmenistanyň Ýokary gözegçilik palatasynyň başlygy Ç.Gylyjow, baş prokuror A.Hallyýew welaýatda geçirilen barlaglar, «ýüze çykarylan kemçilikler» barada hasabat beripdir. Şol bir wagtda-da ýokary döwlet edaralarynyň barlaglary esasynda ýüze çykarylandygy aýdylýan kemçilikleriň jikme-jikligi aýdylmaýar.
Prezident Berdimuhamedowyň ösüş sözlerine dolansak, "diňe 2008-2015-nji ýyllarda welaýatda hassahanalaryň, saglyk öýleriniň we merkezleriň 32-si, orta mekdepleriň we mekdebe çenli çagalar edaralarynyň 82-si gurlupdyr".
Şeýle-de prezident welaýatda oba milli maksatnamasyny durmuşa geçirmek boýunça "köp işleriň edilýändigini" aýdýar.
Ýaşlara "mellek ýerleri" berilýär
Prezidentiň tassyklamagyna görä, ilatyň hal-ýagdaýyny has gowulandyrmak, ýaş maşgalalary goldamak maksady bilen döredilen mellek ýer gaznasyndan welaýatda soňky ýyllarda 84.5 müňe golaý maşgala täze mellek ýeri berlipdir.
Emma Berdimuhamedow halkyň durmuş-ýaşaýyş derejesini ýokarlandyrmak üçin goýberilýän serişdeleriň käbir ýerlerde «netijeli peýdalanylmaýandygyny», has amatly jaýlaryň, ýollaryň, köprüleriň gurluşygynyň haýal alnyp barylýandygyny hem boýun alýar.
Şeýle-de ol ilaty arassa agyz suwy, elektrik energiýasy, tebigy gaz bilen doly üpjün etmek üçin «zerur işleri geçirmelidigini» aýtdy, emma bu işleriň nähili geçirilmelidigini anyklaşdyrmady.
Prezident welaýat häkimine beren käýinjiniň sebäbini düşündirende, «suw howdanlarynyň göwrümleriniň giňeldilmeýändigini, möhleti geçen suw geçirijileriniň täzelenilmeýändigini, aragatnaşyk hyzmatlaryndaky kemçilikleri, içerki ýollaryň aglaba böleginiň asfaltlanylmandygyny» belledi.
"Betbagtçylyk zonasy"
Daşoguz welaýaty, Aral problemalary bilen bagly, baryp sowet ýyllarynda «betbagtçylyk zonasy» diýlip bilinýärdi we ýerli synçylar Moskwanyň pagta planlary zerarly şorlaşan ýerleri bejermegiň uly meselä öwrülendigini, emma bu sebite hökümet tarapyndan ýeterlik ünsüň berilmeýändiginiaýdýarlar.
Prezident Berdimuhamedow welaýatyň bu wajyp meselesini, ýagny ýerleriň ýylsaýyn tapdan gaçýandygyny hem boýun alýar.
Onuň pikiriçe, Daşoguzdaky kemçilikler ýa-da çözülmedik meseleler diňe welaýat, etrap häkimleriniň hem kemçiligi däl. Has anygy, ol bu welaýatdaky kemçilikler üçin degişli ministrlikleriň we pudak edaralarynyň hem jogapkärçilik çekýändiklerini, ýagny meseläniň hökümetdäki umumy iş ýagdaýy bilen baglanyşyklydygyny gytaklaýyn tassyk etdi.
Prezident Berdimuhamedow Daşoguzdan ozal Ahal we Balkan welaýatlarynda edilen işleriň netijelerine baha berip, onlarça häkimi wezipelerinden boşatdy.
Synçylar türkmen hökümetinde kadrlary «işde goýberen kemçilikleri üçin" diýip ýygy-ýygydan çalyşmagyň adaty bir zada öwrülendigini, emma ýagdaýyň üýtgemeýändigini belleýärler.


text:
Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad ýurtdaky protestleri döwleti syndyrmagy maksat edinýän “dildüwüşlik” diýip atlandyrdy.
Siriýada protestleriň başlanmagyndan iki hepde gowrak wagt geçenden soň, çarşenbe güni prezident Assad ilkinji gezek halka ýüzlenip, çykyş etdi.
Ol öz çykyşynda protestleriň dowamynda adamlara şikes ýetirmezlik üçin howpsuzlyk güýçlerine “açyk görkezmeleriň” berlendigini hem mälim etdi.
Prezident Assadyň bu çykyşyndan ýurtda 48 ýyldan bäri dowam edip gelýän adatdan daşary ýagdaýyň ýatyrylmagyna garaşylýardy. Emma bu çykyş hiç hili möhüm beýanatsyz gutardy.


text:
Ýekşenbe güni ABŞ-nyň Döwlet sekretary Jon Kerri şenbe güni Owganystanda alty sany amerikan raýatynyň ölümine getiren hüjümleri ýazgaryp, çykyş etdi.
Bu wakalardan birinde Owganystanyň günortasyndaky Zebul welaýatynda ýol ugrunda amala aşyrylan partlamada üç sany amerikan harbysy bilen bilelikde iki amerikan diplomat işgäri we bir ýerli lukman partlamanyň pidasy boldy.
ABŞ-nyň diplomatik ofisiniň işgärleri bu wakanyň bolan wagty welaýatyň Kalat şäherindäki bir mekdep üçin okuw kitabyny alyp barýan ekenler.
Mundan daşary, şol gün Owganystanyň gündogar regionynda-da ýaragly söweşijileriň amala aşyran hüjüminde ýene bir amerikan raýatynyň ölendigi habar berildi.
Bu hüjümleriň jogapkärçiligini talybanlar öz üstlerine aldylar. Munuň özi soňky sekiz aýyň dowamynda bir günüň içinde Owganystanda amerikalylaryň çeken iň uly ýitgisi boldy.


text:
Kanadanyň resmileri Kebekde relsden agan otly heläkçiliginden soň ýitirim bolan 30 adamy öldi diýip hasaplaýandyklaryny aýtdylar.
Şenbe güni Lak-Meganitik şäherinde bolan bu wakada jesedi tapylan 20 adam göz öňünde tutulanda, ölenleriň jemi sany 50-ä ýetdi.
ABŞ-nyň demir ýol kompaniýasynyň başlygy, otlynyň hereketini togtadýan ulgamy talabalaýyk goýmandygy sebäpli bu wakada inženeri aýyplady.
Köliň gyrasyndaky taryhy merkezde bolan wakada onlarça jaý, şol sanda içi adamdan doly bolan meşhur bar weýran boldy.


text:
Türkmenistanda belli ýazyjylaryň biri Kakaly Berdiýew aradan çykdy. Ol 84 ýaşady.
Belki, Kakaly aga entegem ýaşasa-ýaşardy. Ýöne iki sany inisiniň (Toýly hem-de meşhur terjimeçi Annaly Berdiýew), iki sany oglunyň («Japbaklar» filminde baýyň oglunyň roluny ýerine ýetiren bilen gazetçi, žurnalist Baýram Berdiýew) dünýäden gaýtmagy ony halys burup ýykdy. Ýogsa Kakaly Berdiýew örän mert adamdy. Onuň ejizlän wagtyny gören ýokdur.
Kakaly aga «Sowet Türkmenistany» gazetinde işe başlady. Şol mahallar ol on dört-on bäş ýaşly oglandy. Ol «Sowet edebiýaty» žurnalynda baş redaktoryň orunbasary, «Edebiýat we sungat» gazetinde» uzak ýyllaryň dowamynda baş redaktor bolup işledi.
Kakaly Berdiýewiň döredijiligi
Kakaly Berdiýew, esasan, oçerkçi ýazyjydy. Ol oçerkler bilen birlikde öz galamdaş ýoldaşlary barada ýatlamalary ýazypdy. Onuň geçen asyryň segseninji ýyllarynyň başynda ýazan «Ölüsini sylamadyk—dirisini sylamaz» atly göwrümli makalasy okyjylar köpçüliginiň arasynda giň seslenme döretdi. Gazet sahypasynda köp wagtyň dowamynda çekişme gitdi.
Kakaly Berdiýew heniz pensiýa çykmanka Gökdepäniň Nowa obasyndan mellek ýer alyp, jaý saldy. Ol: «Pensiýa çyksam bolýa, şäheriň gep-gybatyndan daşrak ýaşajak!» diýmäni halaýardy. Diýşi ýalam etdi.
Pensiýa çykanyndan soňam Kakaly aga biraz “Sowet edebiýaty” žurnalynda işledi. Terjimeçi, uruş weterany Oraz Nepesow Türkmenistanyň Gahrymany Atamyrat Nyýazow adyndaky uruş weteranlarynyň başlyklygyna saýlananda dosty Kakalyny ýanyna işe çagyrdy. Kakaly aga bärde uzak işläp bilmedi. Muňa-da onuň dogruçyl häsiýeti sebäp boldy.
“Men ýumuş oglany däl”
Baýramçylyklaryň birinde Oraz Nepesow Kakaly Berdiýewi ýanyna çagyryp, “Saparmyrat Nyýazowyň adyna gutlag hatyny ýazmaly! Ýetip gelýän baýram bilen gutlap!” diýip tabşyryk berdi.
Kakaly Berdiýew tabşyrygy berjaý etdi. Ýöne gutlagyň teksti Oraz Nepesowa ýaramady. Sebäbi onda hiç hili öwgi, mahabat sözleri ýokdy. Oraz Nepesow gutlaga öwgüli sözleri goşmagy haýyş etdi. Kakaly aga kes-kelläm garşy çykdy: “Men ýumuş oglany däl. Ýazyp bilşim şu. Halamasaňyz özüňiz ýazaýyň!” diýip, yzyndanam işden çykarylmagy baradaky arzasyny ýazyp gidipdi.
Kakaly aga jemgyýetiň progressiw ýol bilen gitmeginiň tarapdarydy. Gowy tarapy, Kakaly Berdiýew käbir ikiýüzli ýaşuly ýazyjylaryň wyždanlarynyň garşysyna gaýdyp, ýalan öwgi horuna goşulyşlary ýaly, olaryň gabahat ýolundan ýöremedi. Dymyp gezdi. Baýraga, orden-medala kowalaşmady. Mert ýaşady.
Metbugat habar bermedi
Kakaly Berdiýew bakyýete gitdi. Ol, sözüň doly manysynda, uly ýürekli adamdy, ussat ýazyjydy, jemgyýetçilik işgäridi. Ýöne Kakaly Berdiýewiň aradan çykanyny hiç bir türkmen metbugaty habar bermedi. Aslynda türkmen metbugatynyň edähedi şeýle. Hudaýberdi Durdyýew, Näzik Annatyýewa, Ödenyýaz Nobatow, Sapargeldi Annasähedow, Ýagmyr Welliýew ýaly belli şahsyýetler dünýäden gaýdanlarynda-da metbugat dymdy.
SSSR döwründe şular ýaly adamlar aradan çykanda gazetiň bir sahypasyny dolduryp, gynanç ýazgylaryny çap edýärdiler, merhumlary ýagşylykda ýatlaýardylar, olaryň il-günüň öňünde bitiren hyzmatlaryny belleýärdiler.
Häzir welin, Türkmenistanda ölen özüň bolma. Sahypalap nekrolog-a däl, hatda üç setir “aradan çykdy” diýlibem berlenok.
Kimiň eden zatlary?
Gazetlerde nekrologlaryň, hatda üç setirjik kiçijik gynanç habarynyň-da berilmeginiň gadagançylygy hut Onjyk Musaýewiň “yhlasy” netijesindedir. Ol gazetleriň baş redaktorlaryna jaň edip, “Biziň ýurdumyz şatlyk-şagalaňdan doluka nädip siz nekrolog berip bilýäňiz?” diýip, metbugatda nekrolog bermek diýen düşünjäni asla ýok etdirdi.
Onjyk Musaýew metbugatda nekrolog bermek meselesinde doly ýeňiş gazandy. Ýöne onuň şu “ýeňşinden” soň, tutuş türkmen gazetleri bir hepdeläp bütin sahypalaryny diňe nekrologa bagyş etmäge mejbur boldular. 2006-njy ýylda S.Nyýazow aradan çykdy. Şonda gazetçiler “Eger-de Onjyk Musaýew kiçijik nekrologlary metbugatda bermegi gadagan etdirmedik bolsa, belki biz beýle gynançly waka sataşmazdyk” diýip, ýarym degişme bilen aýdýardylar.
Elbetde, ölüm ajy habar. Ajam bolsa, halkyň öňünde hyzmat bitiren adamlaryň aramyzdan gidenini öz wagtynda habar bermeseň, dogrusy, günä işdir.
Serdar Gulgeldiýew aşgabatly synçy. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Gündogar Ukrainadaky resmiler hökümetiň kontrollygyndaky territoriýalarda ýurduň ýaragly güýçleri bilen separatistleriň arasynda bolan çaknyşyklarda parahat ilatdan iki adamyň ölendigini habar berýärler.
Luhanks regionynyň ukrain lideri Hennadiý Moskalyň ýaýradan beýanatyna görä, 3-nji iýunda minomýot okunyň bir ulaga gelip düşmegi netijesinde gartaşan jübüt heläk bolupdyr.
Moskal bu wakanyň uruş liniýasyndan 20 kilometr uzaklykda bolandygyny belledi.
Donetsk regionynda bolsa, pitneçiler Ýenakiýewe şäherine edilen artilleriýa hüjüminde parahat ilatdan bir adamyň öldürilendigini we ýene biriniň agyr ýaralardan ejir çekendigini habar berýärler.
Ukrain güýçleri bilen Russiýa tarapdar separatistleriň arasyndaky çaknyşyklar zerarly 2014-nji ýylyň aprel aýyndan bäri 6 400-den gowrak adam heläk boldy.


text:
Ýapon hökümeti adam öldürmekde günäli tapylan üç jenaýatçyny jezalandyryp öldürdi.
Bu üç adam premýer-ministr Şinzo Abeniň hökümeti dekabrda işe başlaly bäri jezalandyrylyp öldürilen ilkinji jenaýatçylardyr.
Tussaglar, şol sanda okuwçy gyzy öldürmekde ýazgarylan jenaýatçy asylyp öldürildi. Ýaponiýada mundan öňki jezalandyryp öldürmeler sentbýar aýynda bolupdy.
Häzir Ýaponiýada 134 sany ölüm jezasy berlen jenaýatçy bar.
Ýaponiýa bilen onuň ýarany Birleşen Ştatlar ölüm jezasyny häzire-bu güne çenli ulanyp gelýän ýeke-täk uly senagat we demokratiýa ýurtlarydyr.


text:
Çarşenbe güni prezident G.Berdimuhamedow Ysraýylyň Türkmenistana bellenen ilkinji adatdan daşary we doly ygtyýarly ilçisi Şemi Suryň ynanç hatyny kabul etdi.
Bu duşuşykda Ysraýylyň ilçisi türkmen prezidentine öz ýurdunyň prezidenti Şimon Peresiň salamyny gowşuryp, onuň Türkmenistan bilen doly derejeli dialoglary ýola goýmaga çuňňur gyzyklanma bildirýändigini belledi.
Duşuşykda Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Şemi Sur Türkmenistan bilen Ysraýylyň hyzmatdaşlyklaryny ösdürmekligiň perspektiwalary barada-da pikir alyşdylar.
Türkmenistan bilen Ysraýylyň 1992-nji ýylda diplomatik gatnaşyklary ýola goýandyklaryna garamazdan, şu günki güne çenli Ysraýyl Türkmenistan boýunça ilçi bellemändi.
2009-njy ýylda Ysraýyl özüniň “Massad” gizlin gullugynyň ozalky agenti Ruwen Danieli Aşgabada ilçilik wezipesine bellemekçi bolanda, Türkmenistan onuň kandidaturasyny kabul etmändi.


text:
27-nji oktýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Sifal” fransuz kompaniýasynyň ýolbaşçysy Žil Remini kabul etdi.
Myhman döwlet Baştutany bilen salamlaşyp we pursatdan peýdalanyp, milletiň Liderini giňden bellenilýän uly baýramçylyk — Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 24 ýyllygy bilen gutlady hem-de türkmen halkyna abadançylyk we rowaçlyk arzuw etdi. Jenap Žil Remi meşhur fransuz kompaniýasynyň ýurdumyz bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygy giňeltmäge çalyşýandygyny tassyklap, Ýewropanyň we tutuş dünýäniň işewürliginiň okgunly ösýän hem-de amatly maýa goýum ýagdaýy döredilen türkmen bazaryna gyzyklanmanyň artýandygyny belledi.
Jenap Žil Remi “Sifalyň” täze bilelikdäki taslamalary durmuşa geçirmäge gyzyklanma bildirýändigini nygtap, özüniň ýolbaşçylyk edýän kompaniýasynyň mundan beýläk hem öz üstüne alan hyzmatdaşlyk borçnamalarynyň ýerine ýetirilmegine berk eýerjekdigine ynandyrdy.
Duşuşygyň ahyrynda “Sifal” toparynyň ýolbaşçysy wagt tapyp kabul edendigi hem-de fransuz kompaniýasyna bildirýän ynamy üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, Türkmenistanyň Prezidentine berk jan saglyk hem-de ýurdumyzyň we halkymyzyň abadançylygynyň bähbidine alyp barýan giň möçberli işlerinde täze üstünlikleri arzuw etdi.


text:
Yrak kürtleriň öz-özüni dolandyrýan demirgazyk regionyndaky uçuşlaryny Orsýetiň goňşy Siriýada howadan amala aşyrýan söweşleri sebäpli iki günlük ýatyrdy.
Yragyň Graždan awiasiýasynyň resmileri 23-nji noýabrdan başlap, Irbil we Sulaimaniýah uçuşlaryň ýatyrylmagyna “syýahatçylary goramak” maksadyna gönükdirilendigini, sebäbi Hazar regionyndan Siriýa atylýan raketalaryň we uçurlaryň Yragyň demirgazygyndan geçýändigini aýtdylar. Olar beýleki aeroportlaryň kadaly işleýändigini bellediler.
Orsýet Siriýada howa hüjümlerini 30-njy sentýabrda başlady we Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň goşunlaryna goldaw bildirýär.
Geçen aýda Orsýetiň harby gämileri Hazar deňzinden 1500 kilometr uzaklykdan Yragyň we Eýranyň üstünden raketalary atdylar.


text:
Düýn Türkiýäniň premýer ministri Ärdogan öz ýurdunyň Owganystana goşun ibermejekdigini habar berdi.
Ol bu barada Barak Obama bilen duşuşmak üçin Waşingtona ugramazdan owal aýtdy.
Türkiýe owgan güýçlerini türgenleşdirmek baradaky häzirki rolyny saklar. Ankara hiç bir haýyşsyz Owganystandaky harby kontingentini eýýäm, iki esse köpeldip, 1750-ä ýetirdi - diýip Rejep Taýyp Ärdogan aýtdy.
Geçen hepde prezident Obama 30 müňden gowrak amerikan goşynyny Owganystana ýollajakdygyny yglan etdi.
Waşington NATO-daky beýleki ýaranlarynyň hem özüne eýermegini isleýär.


text:
Şu gün Orsýetde türkmen medeni günleriniň dabaraly açylyşy bolar-diýip, türkmen metbugaty habar berýär.
Açylyş dabarasy Moskwada P.I.Çaýkowskiý adyndaky konsert zalynda bolar, türkmenistanly sungat ussatlary konsert bilen çykyş ederler.
Medeni günlere Türkmenistanyň teatr sungatynyň işgärleri, kompozitorlar, tans kollektiwleri, aýdymçylar, edebiýat wekilleri gatnaşýar.
Olaryň arasynda Türkmenistanyň halk artistleri Atageldi Garýagdyýew, Gülnar Nuryýewa hem başgalar, ýaş artistler bar.
Medeni günler Sankt-Peterburg şäherinde-de geçiriler.


text:
Türkmenistanyň wise-premýeri, daşary işler ministri Reşid Meredow hem-de nebitgaz senagaty we mineral serişdeleri ministri Baýramgeldi Nedirow Fransiýanyň paýtagty Pariža sapar edýärler.
Bu saparyň dowamynda türkmen resmileri türkmen-fransuz iş toparynyň mejlisine gatnaşýarlar. Onda ýangyç-energetika toplumynda hyzmatdaşlyk meselelerine garalýar. Bu barada türkmen metbugaty habar berýär.
Duşuşyk Türkmenistan bilen Ýewropa Bileleşiginiň arasyndaky gatnaşyklary dowam etdirmek maksady bilen geçirilýär.


text:
Yragyň hökümeti 2007-nji ýyldan soň, 2014-nji ýyl ýurtda adam ýitgileriniň iň köp bolan ýyly boldy diýýär.
Yragyň Saglygy saklaýyş, Içeri we Daşary işler ministrlikleriniň beren maglumatlaryna laýyklykda, geçen ýyl ýurtda 15 538 adam ölüpdir, şeýle-de 22 müňden gowragy ýaralanypdyr.
Bu san 2007-nji ýyldan soňky islendik ýylda öldürilen adamlaryň sanyndan ýokarydyr. 2007-nji ýylda Yrakda sünni we şaýy mezhebara ýowuzlyklary döwründe 18 müň çemesi adam öldürilipdi. 2013-nji ýylda heläk bolanlaryň sany 6 522 adama barabardyr.


text:
Golaýda teklip edilen bir kanun owgan paýtagty Kabulda gahar-gazap döretdi. Bu kanunda halkdan toýlarda şerigat düzgünlerine laýyk egin-eşik geýmek talap edilýär. Bu hem käbir adamlara “Taliban” döwründe bolup geçen ýaramaz wakalary ýatladýar.
Kabul uniwersitetiniň hukuk fakultetini ýaňy tamamlan Abdul Samie Safi: “Taliban dolanyp gelýäne meňzeýär”. “Seniň nähili egin-eşik geýýäniň şahsy bir mesele. Meniň pikirimçe, bular ýaly şahsy meselelere garyşmak adamlaryň maşgala durmuşyna goşulmak bilen deň. Men toýlara gözegçilik edilmegine garşy. Adamlaryň şahsy ýa maşgala işlerine garyşylmagy kabul ederliksiz”.
Ýüzleýräk garanyňda bu kanun beýle jedelli görnenok. Adalat ministrligi toýlara çäklendirme girizmek isleýändigini aýdýar. Ministrlik: “Toýlar giňden tutulyp, bäsleşikli egin-eşik üçin sowrulýan pullar şeýle bir köp welin, owganlaryň köpüsi asyl öýlenip bilenok. Bu işi edäýselerem, agyr bergä batýarlar” diýýär.
Owganystanly ýigitler Kabuldaky toý zalynda tans edýärler, 9-njy mart 2011-nji ýyl.
Ýöne teklip edilen kanunda zenanlaryň sada, asylly bezenmegini, aýal-erkegiň bir otagda garyşyp oturmazlygyny üpjün etmek üçin toýlara gözegçilik etmek boýunça komissiýalary döretmek hem göz öňünde tutulýar.
Owgan ýaşlarynyň erkinliginiň, has giňräk seredeniňde, Günbatar gymmatlyklarynyň döwrebap owgan jemgyýetine barha artýan täsiriniň göni nyşana alynýan ýeri edil şu. Dogrudanam, 4-5 gatdan ybarat toý zallarynyň günbatar stilli simwollardygy jedelsiz. Bu toý köşkleriniň içinde 1,200 adamlyk zallar bar. Olara her gijesine müňlerçe dollar kireý tölenýär.
Toýlaryň möçberini hem harajatyny göz öňüne getireniňde käbir adamlaryň Adalat ministrliginiň muny çäklendirmek baradaky tagallasyny oňat garşylamagy mümkin. Häzir prezident Hamid Karzaýyň kabinetiniň garamagyna berlen bu teklipde toýa gatnaşýan myhmanlaryň sany 300-den, adam başyna edilýän çykdajy hem 5 dollardan geçmeli däl.Kanunyň maksady näme?
Ýöne adamlarda bu kunundan maksat başga zatlar bolaýmasyn diýen soragy döredýän Ministrligiň teklibinde polisiýa işini ýerine ýetirýän komissiýalaryň döredilmegi, bu komissiýalaryň agzalarynyň arasynda hem Dini işler ministrligniň wekilleriniň bolmagy.
Parlamentiň ýaş wekil Habiba Daniş özüniň teklip edilen bu kanuna garşydygyny nygtaýar: “Men özüm-ä bu kanuny goldap ses bermerin. Sebäbi ondan peýdalanjak mollalar”.
Paýtagt Kabuldaky 4-5 gatdan ybarat toý zallarynyň günbatar stilli simwollardygy jedelsiz.
Teklip edilýän kanunda komissiýa gürrüňi köp adamlara şerigat düzgünlerine ters hasaplanýan aýdym-saz, tans bolmaz ýaly, “Talibanyň” polisiýa güýçleriniň toýlara gözegçilik eden döwrüni ýatladýar. “Talibanyň” döwründe ahlak polisiýasy köçelere aýlanyp, sakgaly gysga adamlary urup-ýenjerdi, daşarda ýany erkeksiz barýan aýallary tutardy.
Bu kanuna tankydy garaýan adamlaryň käbiri Adalat ministrliginiň bu teklibine hökümetiň “Taliban” güýçlerini parahatçylyk we barlyşyk baradaky gepleşiklere çekmek üçin edýän tagallasy diýip baha berýärler.
“Meniň pikirimçe, hökümet bu mesläni bir syýasy maksat üçin gozgaýar. Ol bir tarapdan “Talibany” begendirjek bolýar, beýleki tarapdan hem, maşgala býujetini goramaga synanyşýar. Meniň garaýşymça, teklip edilýän bu kanun amala aşyryp boljak zat däl. Hökümet öz maksadyna ýetjek bolýar. Munuň netijesi bolsa, sosial problema öwrülip, bize galýar. Akýürekden aýdýaryn, hökümetiň adamlaryň toý işlerine garyşmagy edilýän bir ýalňyşlyk” diýip, aktiwist Siar Anwari aýdýar.
Kabinetiň teklip edilen bu kanuny haçan geňeşjekdigini, bu işi edeninde hem ony oňlajakdygy belli däl. Bu teklibi kabinet oňlansoň, kanuny taýdan güýje girmegi üçin ony parlamentiň-de makullamagy gerek. Şondan soň bu kanuna doly many berip, ony iş ýüzünde kesgitlemek Adalat ministrliginiň işi.


text:
Abhaz milletiniň sanlyja wekili, öz dilinde okap ýa- da ýazyp bilýär. Abhaziýada iň ýörgünli ulanylýan dil rus dili hasaplanýar. Belki, hut şol sebäpden hem, 1990-njy ýylda ýüze çykan uruşdan soň, Abhaziýa Gürjüstandan bölünýändigini yglan edeninde, Abhaziýanyň yglan eden garaşsyzlygy diňe Moskwa tarapyndan goldanyldy.
Lela Awidzbanyň abhaz dilinde arassa gürlemegi, köpleri geň galdyrýar. 64 harpdan we çylşyrymly fonetikadan ybarat abhaz dili köp adam üçin gaty kyn dil bolup durýar. Has hem Lelanyň ejesiniň gürjüdigi, hem-de onuň özüniň Tibiliside ýaşaýandygy göz öňünde tutulsa, onuň abhaz dilini kämil bilmegi täsin zat bolup görünýär.Lelanyň Abhaziýadan aýrylyşy
Lelanyň maşgalasy, 1992-1993-njy ýyllarda abhaz milletçileri hem-de separatistleri bilen Gürjüstanyň harby güýçleriniň arasynda dörän uruş döwrinde, bölünip, biri birinden aýralykda ýaşamaga mejbur bolan müňlerçe maşgalanyň biri bolup durýar. Şol döwürde, müňlerçe adam öldürilip, ýüzlerçe müň gürjü milleti, Abhaziýany terk etmäge mejbur edilipdi.
Gürjü milletli eneden hem-de abhaz milletli atadan dogan ýakymly, 32 ýaşly Lela, şol uruş başlanynda 15 ýaşly bolup, ene-atasy bilen Suhumide ýaşaýardy. Lelanyň ene atasy, onuň howpsuzlyk meselesi barada howatyrlanyp, ýaşajyk gyzlaryny Tibilisä iberýärler. Özleri bolsa Suhumide galýarlar. 2006-njy ýylda Lelanyň kakasy Sergeý aradan çykýar. Ejesi Luisa bolsa, henize çenli Suhumide ýaşaýar. Ýöne, häzirki döwürde, Lela Abhaziýa barmak gadagan edilendigi zerarly, ol öz ejesi bilen duşuşyp bilmeýär.
Soňky gezek, keselläp ýatan kakasyny görmäge Abhaziýa baran Lela Awidzba häkimýetler tarapyndan tussag edilip, birnäçe günüň dowamynda ýanamalara sezewar edildi. Kakasy ýogalanyndan soň bolsa, ýurda barmak üçin birnäçe gezek abhaz häkimýetlerine ýüzlenen Lela, “ýok, rugsat ýok” diýen jogapdan başga sözleri eşitmändigini Azatlyk radiosyna gürrüň berdi. Halklaryň arasynda emeli diwar
Onuň pikirine görä, abhaz we gürjü halklarynyň arasynda dikeldilen diwar, öz maşgalasyny bölmek üçin döredilen päsgelçilikler ýaly emeli diwar bolup durýar. “Biz bütin ömrümizi bile ýaşaşyp geldik. Abhaz hem gürjü medeniýetlerini biri-birinden aýyryp bolmaz. Sebäbi, iki halka-da mahsus umumy däplerimiz bar, garyşan maşgalalar az däl. Mysal üçin meniň ejem gürjü, kakam bolsa abhaz. Meniňki ýaly maşgalalaryň düşen ýagdaýy iň ýaramaz diýseň hem boljak. Sebäbi men haýsy tarapy saýlamaly, olaryň ikisi hem meniň taraplarym”diýip Lela aýdýar.
Abhaz hem gürjü medeniýetlerini biri-birinden aýyryp bolmaz.
Ors, abhaz hem gurjü dillerinde erkin gurleşip bilýän Lela, 2 halkyň arasynda köpri dikmek üçin elden gelenini edýär.
Ol Nikolos atly öz 4 ýaşly ogluna hem kiçilikden gürjü hem abhaz dillerini öwredýär. Gürjüstanyň hökümetiniň metbugat sekretary hökmünde, Lela, Tibiliside iň tanymal abhazlaryň biri hasaplanýar. Hatda Gürjüstanyň telewideniýesinde, onuň abhaz dilinde alyp barýan öz gepleşigi hem bar. “Gürjüler barada başga zatlary aýdýarlar”
2004-njy ýylda Lela, öz ejesi bilen bilelikde, 90-njy ýyllaryň başynda bolan uruşda ýetim galan çagalaryň, Gürjüstana getirilmegini hem gurnamaga ýardam berdi. Ol, çagalaryň dynç alyş öýlerde bolup, Tibilisä aýlanyp, Gürjüstanyň prezidenti Mihail Saakaşwili bilen duşuşandyklaryny bize gürrüň berdi. “Çagalar öýlerine gaýdyp baranlaryndan soň bize hat ýazdylar. Şol hatlarda olar Gürjüstan biz seni gowy görýäris, biziň ýene şol ýerlere gaýdyp barasymyz gelýär diýip ýazdylar. Emma gynansak hem, Abhaziýada olara gürjüler barada başga zatlary aýdýarlar”diýip, Lela Azatlyk radiosy bilen söhbetdeşliginde belledi.
Şol bir wagtyň özünde, Lela, özüne iňňän ýakyn iki halky biri-birine ýakynlaşdyrmak üçin edýän tagallalarynyň netije berjekdigine köp ynanmasa hem bu ugurda edýän işlerini dowam etdirjekdigini aýdýar. “Şol mahal birine durup, boldy bes ediň diýmäge güýç- kuwwat ýetmedimi, ýa-da garaşsyzlyk bilen bagly eýforiýa muňa sebäp boldumy bilmedim, ýone hiç kim iki halkyň arasyna çöp atylmaz ýaly hereket edip bilmedi. Wagtyň geçmegi bilen bu ýagdaý has hem ýaramazlaşar diýip gorkýaryn. Sebäbi täze nesil, gürjüleri gowy tanamaýar. Olar üçin gürjüler ýagy hökmunde görkezilýar”diyip, 32 ýaşly Lela Azatlyk radiosy bilen bolan söhbetdeşliginde gürrüň berdi.


text:
Türkiýäniň başa barmadyk agdarylyşygyň yzýany amala aşyrýan arassalaýyşlary onuň ABŞ-nyň harbylary bilen “Yslam döwleti” (YD) toparyna garşy hyzmatdaşlygyna päsgel berýär, diýip ABŞ-nyň resmileri 28-nji iýulda aýdýarlar.
ABŞ-nyň milli aňtaw gullugynyň müdiri James Klapper we ABŞ-nyň Merkezi harby ýolbaşçylygynyň müdiri general Josef Wotel Koloradoda geçirilen Aspen howpsuzlyk forumynda çykyş edip, Türkiýedäki arassalaýyşlaryň ABŞ-nyň YD toparyna garşy söweşmek tagallalaryna ýardam beren ençeme türk ofiserlerine täsir ýetirendigini, käbirlerini türmä basandygyny aýtdy.
NATO-nyň agzasy bolan Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan başa barmadyk agdarylyşygyň yzýany ýurtda uly özgerişlere başlady we harbylary öz gözegçiliginiň astyna aldy.
1700 çemesi harby, 16-njy iýulda bolan putça gatnaşmakda güman edilip, wezipelerinden mahrum edildi, olaryň 40% çemesi admirallar we generallar.
Türkiýäniň generallarynyň üçden bir bölegi tussag edildi we 100-den gowragy suda garaşýar.


text:
Owganystanyň Milli Mejlisiniň ýörite delegasiýasy türkmen-owgan serhedindäki Akgine serhet geçelgesinde salgytsyz getirilýän ýangyç barada derňew geçirdi. Gürrüňi edilýän ýangyç Owganystanyň Içeri işler ministrligi, Goranmak ministrligi we Halkara güýçleriniň harby ulaglary üçin getirilýär.
Owgan delegasiýasynyň geçiren derňewleriniň netijesinde bu ugurda uly möçberde korrupsiýanyň bardygynyň üsti açylypdyr.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň owganystandaky habarçysy Şaýymerdanguly Myradynyň taýýarlan maglumatyny diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Boris Şyhmyradowyñ adyndan 2004-nji ýylda "Ruh" neşirýatynda çap edilen kitapda, az hem bolsa B.Şyhmyradowyñ hakykata gabat gelýän görkezmeleri-de ýok däl. Anyk sebäbini bilemzok, ýöne ýa ýörite gullugyñ işgärleri muña üns bermändirler, ýogsa-da tekstde käbir üstüni çyzmaly ýerleri redaktorlar geleñsizlik edip duşlaryndan gçiripdirler, garaz, kitapda noýabr wakalaryna degişli käbir möhüm maglumatlar saklanyp galypdyr. Kitabyñ käbir ýerinde Boris Şyhmyradow öz ýany bilen Aşgabada Myrat Esenowyñ hem gelendigini we ol wakalara gatnaşandygyny aýdýar! Belki-de, Boris Şyhmyrdow öz beren görkezmeleri kitap bolup çykanda, kitaby okan adamlar bu fakty duşundan geçirmezler, oña düşünerler diýen tama bilen ony ile ýetirjek bolandyr?
"МENIÑ ÖZÜM WE ÝARANLARYM – TERRORÇYLAR"
(Аşgabatda 2002-nji ýylyñ Sanjar aýynyñ 25-inde bolan terrorçylyk hakynda hakykat) Boris Şyhmyradow. 2004-nji ýyl Аşgabat, ”Ruh” neşirýaty.
Кitapdan М.Esenowyñ gatnaşan wakalaryndan bölekler. Olar B.Şyhmyradowyñ derñewe beren maglumaty esasynda getirilipdir: ”Ilkinjileriñ arasynda Nurmuhammet Orazgeldiýew, Ýazgeldi Gýndogdyýew, Batyr Berdiýew, Мyrat Esenow, Çary Annaberdiýew, Акmyrat Kabulow, Sapar Seýidow, Serdar Rahymow, Оraz Berdiýew, Аnnadurdy Аnnasahatow we beýlekiler bardy.” (Awtor öz ýolbaşçylyk eden toparyna girenleriñ atlaryny sanaýar.) (15-16 sah.)
”Мeniñ tabşyrygym boýunça H.Оrazow, N.Hanamow, S.Yklymow, G.Jumaýew, М.Esenow, B.Berdiýew, Ýa.Gündogdyýew, S.Rahymow we beýlekiler Тürkmenistan hakynda myjabatly toslamalary ýaýratmak bilen çäklenmeýärdi, eýsem ýokary wezipelerde işlemek bilen ýurduñ ykdysadyýetini içinden opurýardy we döwleti dolandyryjy edaralaryñ abraýyna şikes yetirýärdi.” (19 sah.)
”Şol üşmeleñe men öz toparymyñ agzalary bolan S.Yklymow, М.Esenow, H.Orazow, G.Jumaýew, А.Dubnow, L.Komorowskiý bilen, Аbdy Кulyýew bolsa öz desmalçylary bolan taglymçy Witaliý Ponomarýew, "Аzatlyk" radiostansiýasynyñ wekili hökmünde hereket edýän Zerif Nazar bilen gatnaşdyk.” (20-21 sah.)
”Şwesiýadaky S.Yklymow we М.Esenow meniñ jenaýatçylykly toparymyñ Skandinawiýadaky resmi wekilleri boldy. Аradan köp wagt geçmänkä men we käbir daşary ýurt hökümet däl guramalary tarapyndan ýaly ýetirilýän S.Yklymow we М.Esenow "Меrkezi Аziýa we Каwkaz" diýlen žurnalyñ neşir edilmegini gurady, şol žurnalda myjabat we öjükdiriji häsiýetli ýalan maglumatlar çap edilýçrdi.” (26 sah.)
”Şol ol žurnalda işleýän jemende hiç hili goşmaça gyzyklandyrma döretmeýär, sebäbi onda öz wagtynda meniñ, Мyrat Esenowyñ, Halmyrat Söýünowyñ, Polat Ahunowyñ, Oleg Panfiliowyñ, Arkadiý Dubnowyñ, Aleksandr Dodonowyñ, Şiraly Nurmyradowyñ we beýlekileriñ ýazan zatlary çap edilipdi.” (27 sah.)
”Biz, ýagny men, N.Hanamow, H.Orazow, S.Yklymow, G.Jumaýew, A.Kulyýew, B.Berdiýew, S.Seýidow, М.Esenow, Т.Hallyýew, Ç.Аnnaberdiýew, Ýa.Gündogdyýew, A.Kabulow we beýleki onlarça biziñ ýalylar...” (31-32 sah.)
”Şol jenaýatçy topary döredip we göz boýamak üçin "Тürkmenistanyñ halk demokratik hereketi" diýip atlandyryp, men – оny esaslandyryjy, garakçy we satlyk, kezzap, öz ýaranlarym H.Orazow, S.Yklymow, N.Hanamow, М.Esenow we Çary Annaberdiýew bilen şol topary bikanun jenaýatçy topara öwürdik.” (51 sah.)
”Öz işlerimiz bilen biz Türkmenitandaky ýagdaýyñ häkimýeti "mynasyp adamlara", ýagny maña, Orazowa, Hanamowa, Kulyýewe, Jumaýewa, Esenowa, Yklymowa we beýlekilere bermek üçin düýpli gatyşylmagyny talap edýändigini dünýä bileleşigini ynandyrdyk.”(61 sah.)
”Тürkmenistanyñ hukuk goraýjy edaralaryndan gizlenmäge maña, A.Kulyýewe, N.Hanamowa, H.Orazowa, М.Esenowa, S.Yklymowa we beýlekilere nähili kömek edendiklerini, biziñ Russiýa we Ýewropa ýurtlary boýunça Türkmenistanda häkimýeti basyp almagy göz öñünde tutýandygymyzy gizlemän, erkin hem-de nähili arkaýyn gezendigimiz hakynda gürrüñ bolar.” (63 sah.)
”N.Hanamow Wenadan masgara bolup gaýdyp gelenden soñ men bolup biljek howandarlary hem-de syýasy goldawy gözlemek wezipesini ýakyn meslekdeşim М.Esenowa tabşyrmagy karar etdim. Hut gitmegiñ barşynda özüne ynamly jenaýatçy М.Esenow Türkmenistanda ýagdaýy üýtgetmek üçin "ТHDH" häkimýeti ýaragly basyp almakdan başga mümkinçilikleri görmeýändigini ýañraýardy. М.Esenow bilen S.Yklymow Parižde bolanlarynda Türkmenistanda amala aşyrylýan ähli zatlary gödeklik bilen ýalana çykarmagy dowam etdirip, özleriniñ jenaýatçylykly maksatlaryny amala aşyrymak üçin pikirdeşleri tapmaga bil baglady.” (64 sah.)
”Оlaryñ aýlanyp çykmagy baradaky maglumatlaryñ netijeleri boýunça men М.Esenow bilen S.Yklymow goýulan baş wezipäni ýerine ýetirmedi diýen netije çykardym. Оl ýerde ejir çeken we syýasy göreşiji hökmünde М.Esenowy hem kabul etdiler.” (65 sah.)
”Меniñ ýolbaşçylygymda jenaýatçy toparlanşygyñ pikirleniş merkezine giren N.Hanamow, E. Akkardal, H. Orazow, М. Esenow, S.Yklymow işe başladylar.”
Görşümiz ýaly, kitabyñ köp ýerlerinde şol wakalara Myrat Esenowyñ aktiw gatnaşanlygy suratlandyrylýar. Biz ol sahypalaryñ käbirlerinde durup geçeris. Kitabyñ 106-108 sahypalarynda awtor (Boris Şyhmyradow) Мyrat Esenowyñ ýanynda ýoklugyny ýatlap geçýär: ”Меn Selinnyý köçesindäki öýde meniñ ýanymda näme üçindir esasy ýaranlarym H. Orazowyñ, S.Yklymowyñ, N.Hanamowyñ, М.Esenowyñ ýokdugyna gynandym...” (106 sah.)
”Gijäñ ýarydy. (24-nji noýabr) Меniñ ukym tutmaýardy. Yklym Yklymow neşe küýseýänlere şol zährimany hödür etdi, özi bolsa hemra telefonyny alyp, Waşingtona Çary Annaberdiýew, Моskwada H.Orazow, Sapar Yklymow we Мyrat Esenow bilen gezek-gezegine söhbetdeş boldy.” (108 sah.)
Emma kitabyñ 111-nji sahypasynda bolsa ol şeýle ýazýar: ”Меn Меjlisi basyp almak boýunça öz jenaýatçylykly toparymyñ geçirmeli işlerini şunuñ ýaly guradym, ýagny Tagan Hallyýew deputat hökmünde işe barmalydy, Yklym Yklymow, Batyr Berdiýew, Мyrat Esenow we Nurmuhammet Orazgeldiýew dagy bolsa meniñ bilen bir maşynda gitmelidi.” (111 sah.)
Кitabyñ bu ýerlerinde tehniki ýalñyş giden bolmagy ahmal diýilmegi hem mümkin. Ýöne ol beýle däl. Sebäbi mаteriallar derñewde sorag edilýän adamyñ, B. Şyhmyradowyñ aýdyşy ýaly çap edilipdir. Kitabyñ başga sahypalarynda hem Myrat Esenowyñ Boris Şyhmyradowyñ ýanynda bolanlygyny tassyklaýan ýerleri bar. Emma N.Hanamowyñ H.Orazowyñ Aşgabatda boludyr diýip, kitabyñ bir ýerinde hem görkezilmeýär. Sebäbi olar şol günler Türkmenistanyñ daşyndadylar.
”Wagt ir sagat 6. 00-а golaýşapdy (25-nji noýabr). Birnäçe toparlara bölünen terrorçylar meýilnama boýunça bellenilen ýerlerde öz eýelemeli ýerlerini eýeläpdiler. Меn Yklym Yklym, Баtyr Беrdiýewi, Мyrat Esenowy we Nurmuhammet Orazgeldiýewi ýanyma alyp, awtomobilde Türkmenistanyñ Меjlisine tarap ýola düşdüm.” (Şol ýerde.)
”Şol wagtyñ özünde rasiýada Mehmet Ýylmazyñ hemmeler üçin taýýarlyk wagtynyñ ýetip gelendigini baradaky sesi ýañlandy. Bu buýrugy hemmeler: Меn, Leonid Komorowskiý, Мyrat Esenow, Bаtyr Berdiýew, Nury Orazgeldiýew, Yklym Yklymow we mejlisiñ ýanyndaky biziñ 15 sany söweşijimiz, telewideniýäniñ binasynyñ ýanyndaky 8 sany söweşijiden ybarat öz topary bilen Serdar Rahymow, Мilli howpsuzlyk ministrliginiñ we Içeri işler ministrliginiñ ýanynda Sapar Seýidow, Wekil Durdyýew we O.Berdiýew, Türkmenistanyñ Goranmak ministrliginiñ ýanynda öz adamlary bilen Akmyrat Kabulow, B.Beknazarow dagy galdy.” (115 sah.)
”Аwtomaşynda Yklym Yklymow, Nury Orazgeldiýew, Batyr Berdiýew we Мyrat Esenow batyrlyk üçin gabaraly arak çüýşesini çalt jyñkydyp boşatdylar. Men hem maşynda oturan ýerimde mahal-mahal bir bölek tirýegi agzyma atmasam, oñup bilemokdym.” (116 sah.)
”Ýanymda bolsa dişlerine çenli ýaraglanan Batyr Berdiýew, Nury Orazgeldiýew, Yklym Yklymow we Мyrat Esenow bardy, Leonid Komarowskiý bolsa harby buky lybasyndaky 15 sany söweşijileriñ arasynda durdy we olar harby gullukçylar ýaly görünýärdiler. Меn birneme köşeşdim welin, Мyrat Esenow sandyraýan sesi bilen maña çaltrak bukulmalydygyny we soñra öz bet niýetini ýene-de gaýtalamalydygyny aýtdy. Оl меgerem, has güýçli ýagdaýda terrorçylara hemaýat berijileriñ ygtyýarynda bolan agyr tehnikany we beýleki serişdeleri ulanmak bilen bu bet niýeti gaýtalamak mümkin diýip belledi.” (119-120 sah.)
Ýokardaky mysala üns bersek, оnda awtor Myrat Esenowyñ waka ýöne gatnaşman, eýsem öz pikirini hem beýan edýänligi görkezilýär. Тürkmen telewideniýesi 25-nji noýabr wakalaryna gatnaşanlary sorag edilýän wideo pursatlaryny görkezende, меni Тürkmenistanyñ Mejlisiniñ öñki başlygy Tagandurdy Hallyýewiñ beren jogaplary özüne çekdi. Меn ol pursady wideokassetada birnäçe gezek syn edip gördüm. Şonda Tagandurdy Hallyýew şeýle diýýär: "Меni şäheriñ Selinnyý köçesiniñ 2-nji geçelgesindäki öýe getirdiler. Şol ýerdäki bir jaýa giremde, otagyñ içinde Boris Şyhmyradow we onuñ ýanynda ýene iki sany adam bardy. Olaryñ biri Türkmenistanyñ öñki daşary işler ministri Batyr Berdiýew beýlekisini bolsa men tanamadym, öñ gören adamym däl".
Tagan Hallyýewiñ beren jogabyna üns berseñ, оnda ol şol jaýda Boris Şyhmyradow bilen Batyr Berdiýewiñ ýanynda Myrat Esenowy gören bolmaly. Sebäbi bu waka gatnaşan çinownikleriñ hemmesini T.Hallyýew hökman tanamaly, ol olar bilen öñ işleşen adam. Оl ýerde başga bir keseki ýat adam bolmaly däl. М.Esenowy bolsa T.Hallyýew tanamaýardy.
Bu ýerde M.Esenow Türkmenistana nähili düşüpdir diýen sorag çykýar. Bu soragyñ jogabyny jenap Hudaýberdi Orazow, Nurmuhammet Hanamow, Sapar Yklymow, Leonid Komarowskiý örän oñat bilmeli. Biziñ çakymyzy olar uzagyndan tassyklar diýen tama bar. Derñew materiallaryna görä, B.Şyhmyradow Özbegistanyñ Garşy şäherine 23-nji noýabrda gije sagat 23.00 töweregi gelýär. Оny garşylan Özbegistanyñ raýaty, Tallymerjen şäheriniñ ýaşaýjysy U.Safarow öz görkezmesinde şeýle diýýär: "Gije sagat 11-de "Wolwo" аwtomaşynyndan ak köýnekli, galstukly Boris Şyhmyradow we onuñ ýany bilen 3 sany adam düşdi".
Biziñ pikirimizçe, şol adamlaryñ biri Myrat Esenow, beýlekisi-de bulara serhede çenli ýoldaş bolan Özbegistanyñ raýaty bolmaly. Мyrat Esenow Şwesiýa korollygynyñ raýaty bolany we özüni arkaýyn duýany üçin, syýasy guramanyñ ynamyna has hem gowy girmek we oppozisiýanyñ hereketine doly gözegçilik etmek üçin, galyberse-de Boris Şyhmyradowy ähli ýoldaşlary bilen bilelikde ýörite gulluklara elin tabşyryp gaýtmak üçin Türkmenistana gaýdan bolmaly. Ýolda M.Esenow ähli gürrüñleri diktofona ýazga geçirene meñzeýär (Bu hünärden onuñ gowy başy çykýan bolmaly…). Haçan-da 25-nji noýabrda ir bilen B.Şyhmyradowyñ toparynyñ gurnan «Prezidenti ýesir almak operasiýasy» başa barmansoñ, olar Aşgabadyñ Selinnaýa köçesine ýygnanýarlar. Şol ýerde bolan waka B.Şyhmyradowyñ kitabynda şeýle berilýär: ”Öýde galan (Selinnaýa köçedäki) Batyr Berdyýew, Nurmuhammet Orazgeldiýew, Мyrat Esenow, Yklym Yklymow ýere bakyp, sortdurşyp otyrdylar. Меn olara nirede gaçybatalga tapmalydygy barada pikir etmegi buýurdym, soñra Yklym Yklymowyñ öz oýnaşy О.Prokofýewa bilen öz-özleriniñ bukulmalydygy, меniñ bolsa terrorçylar Nury Orazgeldiýew, Batyr Berdiýew, Мyrat Esenow bilen aeroportuñ sebitinde Daşary işler ministrligi boýunça özümiñ ozalky tabynlygymda bolan Rüstem Jumaýewiñ öýüne gitjekdigim barada görkezme berdim.” (125-126 sah.)
Boris Şyhmyradowyñ kitabynyñ 126-njy sahypasynda, Myrat Esenowyñ Rüstem Jumaýewyñ kwartirasyndan Batyr Berdiýew bilen bile gidenligi aýdylýar: ”Biz şol ýerde (Rüstem Jumaýewiñ kwartirasynda) dürli radiosesleri diñläp we türkmen telewideniýesine tomaşa edip, 2002-nji ýylyñ sanjar aýynyñ 25-den 26-na geçilýän gijäni geçirdik. Radiodyr telewideniýe terrorçylykly hereket barada halkdan hiç zady ýaşyrmady we esasy guraýjylaryñ atlaryny agzap geçdi. Меn has ygtybarly buky ýeri gözlemelidigine düşündim. Batyr Berdiýew we Мyrat Esenow bela-beterden sowlup geçeris diýen umyt bilen öýlerine tarap özbaşdak ýagdaýda ýola düşdüler, меn we Nury Orazgeldiýew bolsa meniñ kellekeser toparyma äşgär bolmadyk gatnaşyjy, Özbegistanyñ Türkmenistandaky Ilçisi Abduraşit Kadyrow bilen habarlaşmagy başardyk.” (126 sah.)
Şondan soñ Myrat Esenow wakadan çykyp gidýär. Biziñ pikirimizçe ol eden audio, belkem wideo ýazgylarynam ýörite gullugyñ generaly Rahman Allakow bilen duşuşyp, oña tabşyran bolmaly we onuñ bilen işläp düzen scenarileri boýunça Guwanç Jumaýewi hukuk goraýjy edaralaryna ilki tutduryp, soñra ony dönük edip görkezmeli, ähli bolup geçen wakalary-da onuñ üstüne ýüklemeli. Bu hut şeýle-de edilýär, G.Jumaýew egindeşleriniñ hem halkyñ gözüniñ öñünde dönük bolup galýar. ABŞ-yñ Türkmenistandan talap etmegi bilen Leonid Komarowskiý tussaglykdan boşadylansoñ, daşary ýurtlarda beren interwýularynyñ birinde Guwanç Jumaýew barada gowy sözleri aýtdy. Оl Guwanç Jumaýewiñ şol waka boýunça tussaglykda ýatan 70 ýaşly kakasy Rozy Jumaýew, inisi Çary Jumaýew, ogly Timur Jumaýew hakynda oñat sözleri getirip, olaryñ ykbalyna duýgudaşlyk bildirdi. Şu mysallardan hem G.Jumaýewiñ öz egindeşlerine wepaly bolup işlänligi görünýär. Noýabr wakalaryndan köp wagt geçmänkä G.Jumaýewiñ ýaşytdaş dogany Begenç Jumaýewi Aşgabatda gören adamlar oña Guwançdyr öýdüp, muny erbetlige ýoranlar hem az bolmady.
***
25-nji noýabrda Türkmen telewideniýesinde wakany gurnanlaryñ atlary sanaldy. Geñ ýeri, 25-ine irden 7 sagat 14 minutda bolan wakadan (wakanyñ wagtyny ýaşaýjylar tassyklaýar) 2 sagat 46 minut geçensoñ, Prezident köşgünde Saparmyrat Nyýazow sagat 10-da Türkmenistanyñ ministrler kabinetiniñ mejlisini geçirip, şonda bolan wakanyñ üstünden salym geçmänkä, ony gurnanlaryñ kimlerdigini, ýagny Boris Şyhmyradowyñ, Nurmuhammet Hanamowyñ, Hudaýberdi Orazowyñ, Sapar Yklymowyñ atlaryny tutdy. Bu hem bolup geçen wakanyñ ýörite gulluklar tarapyndan öñden göz astyna alnyp gelnendigini añladýar. Ýöne namüçindir president Myrat Esenowyñ adyny agzamaýar. B.Şyhmyradowyñ ýolbaşçylygynda Türkmenistandaky herekete gatnaşanlaryñ M.Esenowdan galanlarynyñ hemmesi tussag edilýär. М.Esenow ýene añsatlyk bilen Türkmenistandan çykyp, Şwesiýa korollygyna barýar. Şol wakalardan iki ýyla geçensoñ hem Aşgabat şäherine girilýän polisiýa postlarynda, söwda merkezlerinde, duralgalarda, wokzaldyr, aeroportda 2002-nji ýylyñ 25-nji noýabr wakalaryna gatnaşmakda günä bildirilýän, öñki harby ofiser B.Beknazarowyñ gözlenýänligini tassyklaýan maglumaty hem onuñ fotosuratlaryny görüp bolýardy. Emma M.Esenowyñ ýekeje-de fotosuraty ýa-da onuñ gözlenýänligi hakda maglumat ýokdy. Bu hem biziñ M.Esenow baradaky pikirimiziñ ýene-de bir subutnamasy bolup biler.
Aradan köp wagt geçensoñ, M.Esenowyñ ýörite gullukdaky hojaýyny, general Rahman Allakow öz ekdisini goramak üçin Türkmenistanyñ metbugatynda: «Türkmenistanyñ daşary işler ministrligi Şwesiýa korollygyndan Sapar Yklymowy we Myrat Esenowy Türkmenistana gaýtaryp bermegini soraýar» diýen haýyşnamany çap etdirýär. Şeýle mazmunly haýyşnama çap edilensoñ, M.Esenow azatlykda galan egindeşleriniñ öñünde ýene abraýly bolýar.
Kitabyñ 135-136-nji sahypalarynda Мyrat Esenowyñ terrorçylyga gatnaşanlar bilen bile tutulandygyny we jezasyny çekýänligi aýdylýan bolsa, yz ýany onuñ daşary ýurtlarda gezip ýörenligi habar berilýär. Bu hem geçirilen derñew işiniñ köp bölegini milli howpsuzlyk däl-de içeri işler ministrligiñ işgärleriniñ alyp baranlygy bilen baglanşyklydyr. Şol günler Saparmyrat Nyýazow esasy içeri işler ministrligine daýanýardy: ”Jezany çekýän Tagan Hallyýew, Batyr Berdiýew, Мyrat Esenow, Wekil Durdyýew, Оraz Berdiýew, Nury Orazgeldiýew, Guwanç Jumaýew, Аnnadurdy Annasähedow, Акmyrat Kabulow, Sapar Seýidow, Yklym Yklymow, Serdar Rahymow we beýleki terrorçylar, şeýle hem häzirlikçe Türkmenistanyñ çäklerinden daşarda dürli perdeleriñ arkasynda gizlenip ýören Abdy Kulyýew, Hudaýberdi Orazow, Nurmuhammet Hanamow, Çary Annaberdiýew, Sapar Yklymow, Myrat Esenow ýaly öz halkynyñ we Watanynyñ bähbitlerine dönüklik eden adamlar olaryñ göwnünden turýar…” (135-136 sah.)
Derñew prosesinde wideo düşürilen ýazgylary görkezenlerinde, Boris Şyhmyradowyñ, Batyr Berdiýewiñ, Nury Orazgeldiýewiñ, Sapar Seýidowyñ, Akmyrat Kabulowyñ, Tagan Hallyýewiñ, Serdar Rahymowyñ hemme bolup geçen iri-ownuk wakalary boýun alyp oturyşlary, her kimi geñ galdyrdy. Sebäbi ol adamlaryñ köpüsi öñ ýörite gulluklarda işlän, кöpügören, tejribeli adamlardy, olary gorkuzyp gürledäýmek añsat däldi. Olar diñe hakyky faktlardan gorkýardylar. Şol faktlary hem Myrat Esenow ýörite gulluklara artygy bilen ýazyp tabşyrypdy. Ummasyz ýygnanan materiallar bilenem ol adamlary gürledäýmek ýeñil düşmejegi bellidi. Şonuñ ücin ýörite gullugyñ wekilleri Saparmyrat Nyýazowyñ adyndan olar bilen gepleşige girişýär. Eger-de döwlet agdarlyşygyny gurnamakda elleriniñ bardygyny meýletin boýun alsalar, onda olara ölüm jezasy berilmän, 25 ýyl azatlykdan mahrum etmek çäresi garaşýar, ýöne olaryñ maşgalalary jaýlaryndan çykarylmaýar, olara degilmeýär. Bolan wakany inkär edip, döwlet agdarkyşygyny gurnamaga gatnaşyklarynyñ ýokdugyny tassyklamagy dowam etseler, onda olaryñ gatnaşan gizlin duşuşyklarynyñ audio we wideo ýazgylary telewideniýeden görkezilip, jenaýatlary bütin dünýä jar edilensoñ, olara Türkmenistanyñ halk maslahatynyñ karary esasynda atuw jezasy berilýär, çagalary-da köçä taşlanyp, horluga duçar edilýär. Elbetde, olaryñ hemmesi-de S.Nyýazowyñ birinji şertini kabul edip, öz günälerini doly boýun almaga mejbur boldular. Sebäbi olar S.Nyýazowyñ 25 ýyl wezipede oturmajagyny bilýärdiler.


text:
Türkmenistanda geçirilýän köpçülikleýin çäreleriň, açylyş dabaarlarynyň aglabasyna adatça müňlerçe adam gatnaşdyrylýar. Şol çärelere türkmenistanlylaryň tas ählisiniň diýen ýaly mejbury eltilýändigi aýdylýar.
Şol bir wagtda, käbir türkmenistanlylar ýurtdaky açylyş dabaralaryna, çärelere adamlaryň köpçülikleýin gatnaşdyrylmagyny tankyt edip, bu zatlaryň prezidentiň göwnüne ýaraýan bolmagynyň ähtimaldygyny aýdýarlar.
Bu barada Mary welaýatyndan özüni Orazsähet diýip tanyşdyran pensioner ýaşuly Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi.


text:
Derňeýji hasabatçylaryň halkara bileleşigi Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň ýakyn ýaranlarynyň iki million dollardan gowrak pullary salgytdan gaçyrmak üçin ulanan gümürtik usullarynyň üstüni açdy.
3-nji aprelde ýaýradylan maglumat “Panama kagyzlary” diýlip atlandyrylan uly göwrümli hasabatyň bir bölegi hökmünde çap edildi. Hasabat dünýä liderleriniň we syýasy resmileriň baýlygyna, pul geçirmek usullaryna we gizlin hasaplaşyklaryna, şol sanda ulanylýan bikanun ýollaryna degişli maglumatlary öz içine alýar.
Bir wagtda birnäçe habar guramalary tarapyndan ençeme dilde çap edilen maglumat Islandiýanyň we Pakistanyň premýer-ministriniň gözegçiligindäki kompaniýalary, Azerbaýjanyň prezidentiniň we Saud Arabystanyň çagalaryny we beýlekileri öz içine alýar.


text:
Anna güni geçirilen hökümet maslahatynda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “resmi materiallary taýýarlamakda we ýokary derejede hem öz wagtynda köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde beýan etmekde goýberen kemçilikleri üçin” öz metbugat sekretary Kakageldi Çaryýardurdyýewe berk käýinç yglan etdi.
Döwlet baştutanynyň gol çeken görkemesine laýyklykda, K.Çaryýardurdyýewe işi talabalaýyk gurnap bilmese, wezipesinden boşadylmagynyň mümkindigi duýduryldy. Bu barada Türkmenistanyň resmi mediasy habar berýär.


text:
Ukraina bir hepde içinde dem alyş problemalary sebäpli 60 adam ýogalandan soň doňuz dümewine garşy göreşmek üçin dünýä güýçlerinden gyssagly kömek sorady.
Prezident Wiktor Ýuşçenkonyň edarasyndan ýaýradylan beýanata görä, ol Birleşen Ştatlara, Ýewropa Bileleşigine, NATO we Ukrainanyň goňşularyna derman hem H1N1 wirusyna garşy göreş üçin enjam sorap ýüz tutdy.
Şeýle-de prezidentiň edarasy Ukrainanyň Şweýsariýadan wirusa garşy dermanyň 16 tonnasyny alýandygyny habar berdi.
Polşa we Slowakiýa Ýuşçenkonyň haýyşa esasynda gorag maskalaryny hem beýleki dermanlary iberdiler.


text:
Ýakynda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy Türkmenistanda 2012-nji ýylyň 12-nji fewralynda geçiriljek prezidentlik saýlawlaryna öz synçylaryny ibermek kararyna geldi. Bu barada GDA-nyň ýerine ýetiriji komitetiniň metbugat gullugy habar berdi. Bu mesele Arkalaşygyň penşenbe güni Minsk şäherinde geçirilen maslahatynyň gün tertibine goýuldy we GDA-nyň ýerine ýetiriji sekretary Sergeý Lebedew synçylar missiýasynyň başlygy edip bellenildi.
Türkmenistanda 2012-nji ýylyň 12-nji fewralynda geçiriljek prezident saýlawlaryna diňe Türkmenistanyň prezidentiniň ýanyndaky Demokratiýa we adam hukuklary baradaky milli institut ýaly ýerli jemgyýetçilik gurama tarapyndan gözegçilik edilmez, oňa halkara ekspertleri we gözegçileri hem syn ederler diýip, TDH gullugy ýazdy.
GDA-ly synçylaryň obýektiwlik derejesi
Emma Astanadaky Ýewroaziýa milli uniwersitetiniň professory Saparbaý Jubaýew bu komissiýanyň saýlawlaryň adalatly geçmegine peýdaly boljakdygyna ynanmaýar. Ol bu hakda şeýle diýdi:
—Sebäbi GDA döwletleriniň özi entek doly demokratik ýola düşmedik ýurtlar. Şonuň üçin olar haýsy ýurda barsalar hem hemmesi gowy diýen netijä gelýärler. Eger-de saýlawlar geçirilýän döwletiň özünde demokratiýalaşmak niýeti bolmasa, GDA-nyň synçylaryndan peýdaly hiç zada garaşyp bolmaz.
Özbegistanly garaşsyz žurnalist Abdurahman Taşanow bolsa GDA-dan baran synçylaryň obýektiwlik derejesiniň pes bolýandygyny aýtdy:
—Sebäbi olaryň özleri Türkmenistan ýaly awtoritar režimli döwletlerden. Olar öz ýaşaýan ýurdunyň ýagdaýyna görä, saýlawlara syn edýärler. Emma bu saýlawlara demokratiýanyň ösen döwletlerinden Günbatardan, Ýewropadan ýa-da Amerikadan synçylar gatnaşsalar, saýlawlaryň adalatly geçmegi üçin peýdaly bolardy.
2012-nji ýylyň 30-njy oktýabrynda Gyrgyzystanda prezident saýlawlary geçirildi. Bu saýlawlarda GDA-nyň synçylarynyň aktiw rol oýnamandyklaryny, diňe hökümetiň pozisiýasy bilen ylalaşandyklaryny gyrgyzystanly garaşsyz ekspert, ýurist Kubat Hojanalyýew ýatlaýar. Ol Türkmenistana barjak komissiýanyň düzüminde kimleriň boljagynyň möhüm rol oýnajakdygyny belleýär.
“Içerki işlere goşulmazlyk”
Emma 20-nji dekabrda Moskwada geçirilen GDA döwletleriniň liderleriniň resmi bolmadyk sammitinde GDA-nyň ýerine ýetiriji başlygy Segeý Lebedew GDA agza ýurtlardaky saýlawlarda Günbataryň synçylarynyň diňe kemçilikleri tapmagy maksat edinýändiklerini belledi. Ol Günbataryň synçylaryndan tapawutlylykda GDA agza ýurtlardan saýlawlara baran synçylaryň obýektiwligi we ýurduň içerki işlerine goşulmazlyk ýaly prinsipleri goldamalydygyny aýtdy.
Emma garşsyz ekspert Kubat Hojanalyýewiň pikirine görä, islendik gapma-garşylyk ösüşiň esasy hasaplanýar.Ol bu barada öz pikirini şeýle beýan edýär:
—Saýlawlarda dürli pikirler aýdylmaly. Olara reaksiýalar bolmaly. Şonda ösüş bolýar. Diňe bir şahsyýeti öwmek bilen ýurtda nähilidir bir özgerişlik gazanyp bolmaz. Ýurtda nähilem bolsa hereket bolmaly. Hereket bolmasa, ýurdy durgunlylyga getirer. Şonuň üçin hökman gapma-garşylyk bolmaly. Gapma-garşylygyň sebäplerini öwrenmek we ol ýagdaýdan çykmagyň ýollaryny yzarlamak bilen ýurdy geljekki kynçylyklardan halas edip, özgertse bolar.
Türkmenistanda 2012-nji ýylyň 12-nji fewralynda geçiriljek saýlawlara hödürlenen dalaşgäriň sany häzir 15-den geçdi. Türkmen häkimiýetleri bu saýlawlaryň aç-açan we adalatly geçjekdigini nygtaýarlar.