text:
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Owadandepede guruljak tebigy gazdan benzin öndürýän zawodyň düýbüni tutmak dabarasyna gatnaşdy.
Bu waka Türkmenistanyň ykdysady strategiýasyny ütsnülikli durmuşa geçirmegiň ýolunda nobatdaky möhüm ädim boldy. Dünýäniň energetika döwletleriniň hataryna girýän ýurdumyzyň baý uglewodorod serişdelerini giňden ulanmak bu strategiýanyň esasy ugurlarynyň biridir. Gazhimiýa pudagyny ösdürmek boýunça taslamalaryň durmuşa geçirilmegi sebitleri toplumlaýyn senagatlaşdyrmak, milli ykdysadyýetimizi okgunly ösdürmek, dünýä bazarlarynda uly isleg bildirilýän önümleriň çykarylyşyny artdyrmak wezipelerini çözmäge gönükdirilendir. Umuman, bularyň ählisi ata Watanymyzyň ykdysady kuwwatyny artdyrmaga, türkmen halkynyň abadançylygyny ýokarlandyrmaga ýardam eder.
...Dabaranyň geçirilýän ýeri baýramçylyk ruhunda bezelipdir. Bu ýere täze eýýamyň ýylýazgysyna ýene-de bir röwşen sahypa bolup ýazyljak ajaýyp wakanyň şaýady bolýan adamlaryň müňlerçesi ýygnandy. Hemme ýerde döwlet baýdaklary parlaýar. Bu ýerde täze gurluşyk barada aýdyň düşünje berýän diwarlyklar we çyzgylar oturdylypdyp.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň awtoulagy gurluşyk meýdançasynyň öňünde saklanýar. Owadan milli lybasdaky gyzlar milli Liderimize ajaýyp gül desselerini gowşurýarlar.
Hormatly Prezidentimizi Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, Mejlisiň Başlygy, Ahal welaýatynyň häkimi garşyladylar.
Asylly däbe görä, hormatly ýaşulular döwlet Baştutanymyza duz-çörek hödürlediler we mähriban Watanymyzyň gülläp ösmegini, milli Liderimize berk jan saglyk, uzak ömür, ýurdumyzyň we halkymyzyň bähbidine alyp barýan köptaraply işlerinde täze üstünlikleri arzuw etdiler.
Ýaşulular bilen bolan söhbetdeşlikde döwlet Baştutanymyz olaryň durmuşy, iş- aladalary, hal-ýagdaýlary bilen gyzyklandy. Ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek, şol sanda obany mundan beýläk-de özgertmek, halk hojalygynyň möhüm pudagyny hil taýdan täze sepgitlere çykarmak maksady bilen ýangyç-energetika toplumyny döwrebaplaşdyrmak barada aýratyn gürrüň edildi. Ýaşulular hormatly Prezidentimize halkymyzyň bagtyýarlygy, eşreti, döredijiligiň we ösüşiň ýoly bilen ynamly öňe barýan Watanymyzyň gülläp ösmegi baradaky hemişelik aladasy üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdiler.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow döredijilik toparlarynyň çykyş edýän ýerine tarap ugrady: aýdym-sazlar, joşgunly tanslar dabara baýramçylyk öwüşginini çaýdy. Haly düşelen ýodanyň iki tarapynda milli Liderimizi elleri baýdakly, gülli we şarly ýaşlar, Ahal welaýatynyň ýaşaýjylary hem-de “Türkmengaz” döwlet konserniniň işgärleri, gurluşykçylar gutlaýarlar.
Döwletiniň Baştutanymyz ýörite bina barýar. Ol ýerde hökümetiň agzalary, Mejlisiň deputatalary, ministrlikleriň we pudak edaralarynyň ýolbaşçylary, Türkmenistanda resmi taýdan bellenen diplomatik wekililhanalaryň, daşary ýurt kompaniýalarynyň ýolbaşçylary, ýurdumyzyň we daşary ýurtlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri bolan dabara gatnaşyjylar we myhmanlar ýygnandylar. Olar ör turup, milli Liderimizi dowamly elçarpyşmalar bilen garşyladylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýygnananlaryň öňünde çykyş edip, şu günki wakanyň möhüm ähmiýetini nygtady. Häzirki döwürde berkarar döwletimizde täze kärhanalar yzygiderli gurulýar, giň möçberli taslamalar amala aşyrylýar. Bu bolsa, ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň çalt depginler bilen ösýändigini aýdyň görkezýär diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Mälim bolşy ýaly, nebitgaz senagaty milli ykdysadyýetimiziň esasy pudaklarynyň biridir. Garaşsyz Watanymyz tebigy gazyň gorlary boýunça dünýäde öňdäki orunlaryň birini eýeleýär. Häzir dünýäde tebigy gaza we ondan alynýan önümlere bolan isleg barha artýar. Şoňa görä-de, bu ugurda möhüm ähmiýetli durmuş-ykdysady maksatnamalar we halkara taslamalar amala aşyrylýar. Ýurdumyzyň ýangyç-energetika pudagyny ýokary depginler bilen ösdürmek boýunça giň gerimli işleri alnyp barylýar.
“Biz Bitarap Watanymyzy dünýäniň senagat taýdan ösen döwletleriniň birine öwürmegi maksat edinýäris. Ykdysadyýetimizi diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmäge aýratyn üns berýäris” diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy. Ýurdumyzda innowasion tehnologiýalar önümçilige giňden ornaşdyrylýar. Bu bolsa nebitgaz senagatynyň täze ugry bolan gazhimiýa pudagyny ösdürmäge mümkinçilik berýär. Häzirki döwürde ýurdumyzda tebigy gazy gaýtadan işlemek birnäçe ugurlar boýunça alnyp barylýar. Birinji ugur tebigy gazyň düzümindäki propan, etan we beýleki maddalary gaýtadan işlemek arkaly polietilen we polipropilen öndürmek bilen baglydyr.
Ikinji ugur bolsa, gazyň düzümindäki metany gaýtadan işläp, benzin we dizel ýangyjyny öndürmekden ybaratdyr. Bulardan başga-da, tebigy gazdan awtoulaglar üçin zerur bolan çalgy ýaglary, nebiti we gazy arassalaýjy serişdeler, dokma senagatynda ulanylýan sintetiki süýümler hem alynýar.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, bu ugurda geçirýän işler dünýä belli kompaniýalar bilen bilelikde amala aşyrylýar.
“Biz dost-doganlyk syýasatyny alyp barmak bilen, tebigy baýlyklarymyzy diňe bir öz halkymyzyň däl, eýsem bütin adamzadyň bähbitlerine gönükdirmäge çalyşýarys” diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady.
Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň gazhimiýa pudagyny ösdürmegiň geljegi barada aýdyp, geçen ýylyň sentýabr aýynda ýurdumyzyň hökümet wekiliýetiniň Ýaponiýa bolan resmi saparynyň dowamynda bu pudagy ösdürmek boýunça ylalaşyklaryň birnäçesine gol çekilendigini belledi.
Bu ylalaşyklaryň durmuşa geçirilmegi bilen, Garaşsyz döwletimizde ençeme häzirki zaman iri kärhanalary gurlup, ulanmaga berler. Bu kärhanalaryň hatarynda Gyýanly şäherçesinde gurulýan, ýylda 386 müň tonna polietilen, 81 müň tonna polipropilen öndürjek gazhimiýa toplumy bar.
Şunuň bilen birlikde, Mary şäherinde kuwwaty 400 müň tonna ammiak we 640 müň tonna karbamid öndürmäge mümkinçilik berýän zawod hem gurulýar. Türkmenabat şäherinde 500 müň tonna kükürt kislotasyny öndürmäge ukyply häzirki zaman kärhanasynyň gurluşygy hem alnyp barylýar.
Garabogaz şäherinde kuwwaty ýylda 1 million 155 müň tonna karbamid öndürmäge niýetlenen zawod gurulýar. Bu ýerde 40 müň tonna sintetiki ýuwujy serişdeleri we senagatda giňden ulanylýan natriý sulfatynyň 60 müň tonnasyny öndürmäge niýetlenen kärhanalary hem gurmak göz öňünde tutulýar. Şeýle hem Esenguly etrabynda tebigy gazdan sintetiki nebit öndürýän kärhanany, Seýdi şäherinde kuwwaty 150 müň tonna polietilen öndürmäge niýetlenen zawody gurmak meýilleşdirilýär.
Şu gün düýbi tutulýan zawod barada aýdylanda bolsa, ony «Türkmengaz» döwlet konserni bilen Ýaponiýanyň «Kawasaki» hem-de Türkiýäniň «Rönesans Holding» kompaniýalarynyň döreden konsorsiumy gurar. Bu zawod Daniýanyň öňdebaryjy «Haldor Topse» kompaniýasynyň iň täze tehnologiýalary bilen üpjün ediler. Täze zawod her ýylda 1 milliard 785 million kub metr tebigy gazy gaýtadan işlär. Ekologiýa taýdan iň ýokary talaplara laýyk gelýän Euro-5 standarty boýunça A-92 kysymly benziniň 600 müň tonnasyny öndürer. Kärhananyň umumy bahasy 1 milliard 700 million amerikan dollaryna barabar bolar. Ýokary hilli benzin öndürjek bu zawod ýapon tarapynyň maýa goýumlarynyň hem-de «Türkmengaz» döwlet konserniniň serişdeleriniň hasabyna gurlar.
Döwlet Baştutanymyzyň aýratyn belleýşi ýaly, bu döwrebap kärhana tebigy gazy gaýtadan işlemek esasynda ýokary hilli benzin öndürjek dünýäde ilkinji gazhimiýa toplumy bolar. Zawod 2018-nji ýylda ulanmaga berler. Kärhananyň gurluşygy alnyp barylýarka zawodyň işini dolandyrjak ýerli hünärmenleri taýýarlamaga hem uly üns berler. Täze zawodda 800-e golaý hünärmen işlär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow çykyşyny tamamlap, ýygnananlaryň ählisini bu şanly waka -- Ahal welaýatynda iň kämil tehnologiýalar esasynda ekologiýa taýdan arassa benzin öndürjek täze zawodyň düýbüniň tutulmagy bilen tüýs ýürekden gutlady. Döwlet Baştutanymyz halkara hyzmatdaşlygy esasynda guruljak, dost-doganlyk gatnaşyklarynyň aýdyň mysalyna öwrüljek bu täze kärhananyň bellenen möhletlerde we ýokary hilli gurlup, ulanmaga beriljekdigine ynam bildirip, türkmen, türk we ýapon hünärmenlerine bu taslamany amala aşyrmakda uly üstünlikleri arzuw etdi.
Hormatly Prezidentimiziň çykyşy dabara gatnaşyjylarda ruhubelentlik döretdi we şowhunly el çarpyşmalar bilen garşylandy.
Soňra milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Daniýanyň “Haldor Topse” kompaniýasynyň prezidenti Býorn Klausene söz berdi. Ol Türkmenistanyň innowasion ösüşi, öz ýurdunyň raýatlarynyň bähbidine tebigy baýlyklary netijeli ulanmagyň aýdyň nusgasyny bütin dünýä görkezmek mümkinçiligi nukdaýnazaryndan şu günki wakanyň möhüm ähmiýetini nygtady.
Geljegi uly taslama gatnaşmak “Haldor Topse” kompaniýasy üçin uly hormat-sarpadyr. Bu taslama täze öňdebaryjy senagat tehnologiýalaryny işläp taýýarlamakda ýöriteleşdirilen kompaniýa üçin hem uly ähmiýete eýedir diýip, jenap Býorn Klausen nygtady. Bularyň ählisi biziň üstümize uly jogapkärçiligi ýükleýär diýip, myhman aýtdy. Işewür bildiren ynamy üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa hoşallyk bildirip, “Haldor Topse” kompaniýasynyň hem-de Türkmenistanyň beýleki daşary ýurtly hyzmatdaşlarynyň öňde goýlan wezipeleri üstünlikli çözmek we öz üstüne alan borçnamalaryny ýerine ýetirmek üçin ähli tagallalary etjekdiklerine ynandyrdy.
Öz nobatynda, “Rönesans Holding” kompaniýasynyň müdüriýetiniň başlygy jenap Erman Ylyjak şeýle iri taslamany diňe berk, uzakmöhletleýin we özara bähbitli halkara gatnaşyklaryna daýanýan, ykdysady taýdan ösen we kuwwatly döwletiň durmuşa geçirip biljekdigini nygtady. Bu zawodyň gurulmagy we ulanmaga berilmegi Türkmenistanyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli maksatnamasyny üstünlikli durmuşa geçirmegiň ýolunda möhüm ädim bolar.
Çuňňur hormatlanylýan Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň durmuşa geçirýän öňden görüjilikli syýasatynyň netijesinde Türkmenistan häzir dünýäniň nebitgaz çykarýan esasy ýurtlarynyň biri bolup durýar diýip, jenap Erman Ylyjak aýtdy. Şunda energiýa serişdeleriniň eksporty bilen birlikde, dünýä bazarlarynda uly islegden peýdalanýan nebitgaz önümlerini çykarmaga gönükdirilen innowasion önümçilikleri döretmek boýunça netijeli çäreler görülýär. Baý ýangyç serişdelerine eýe bolmagy we “açyk gapylar” syýasatyna ygrarlylygy,şeýle hem ýurtda amatly maýa goýum ýagdaýynyň döredilmegi netijesinde Türkmenistan bu ulgamda ägirt uly kuwwata eýedir.
Pursatdan peýdalanyp, türkiýeli işewür türkmen Lideri Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça ýurtda ýaýbaňlandyrylan oňyn durmuş-ykdysady özgertmeleri amala aşyrmagyň barşynda Türkmenistanyň gazanýan ykdysady ösüşine haýran galýandygyny aýtdy.
Ine, indi bäş ýyldan bäri “Rönesans” kompaniýasy geljegi uly türkmen bazarynda netijeli işläp, raýat we senagat desgalaryny gurmak boýunça iri maýa goýum taslamalaryny durmuşa geçirmäge gatnaşýar. Häzirki wagtda Mary şäherindäki ammiak zawodynyň gurluşygy tamamlanyp barýar, bu desgany ulanmaga bermäge taýýarlyk görülýär.
Şunuň bilen baglylykda, jenap Erman Ylyjak Türkmenistanyň okgunly ösmegi üçin möhüm ähmiýete eýe bolan giň möçberli taslamalary durmuşa geçirmäge goşant goşmaga kompaniýa döredilen mümkinçilik hem-de netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmäge berýän uly ünsi üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.
“Rönesans Holding” we “Kawasaki Heawy Industries LTD.” kompaniýalarynyň konsorsiumy senagat desgalaryny gurmakda uly tejribä eýe bolmak bilen, tebigy gazdan benzin öndürmek boýunça zawodyň gurluşygynyň taslamasyny üstünlikli amala aşyrmak üçin ähli tagallalary eder diýip, işewür aýtdy we ýokary tehnologiýalaryň ulanylmagy netijesinde bu kärhananyň iň innowasion önümçilikleriň birine öwrüljekdigini nygtady.
Soňra “Kawasaki Heawy Industries LTD.” kompaniýasynyň senagat we düzümleýin taslamalar boýunça prezidenti jenap Eiji Inoueni çykyş etdi.
Türkmenistan üçin uly ähmiýete eýe bolan bu taslama gatnaşmak biziň üçin uly hormatdyr diýip, ýaponiýaly işewür belledi we “Kawasaki Heawy Industries LTD.” kompaniýasynyň iri senagat desgalaryny gurmak babatda toplan ägirt uly inžener-konstruktorçylyk tejribesini ýurdumyza hödürlemäge taýýardygyny tassyklady.
Myhman “Kawasaki” we ”Rönesans” kompaniýalarynyň konsorsiumy tarapyndan Owadandepede guruljak tebigy gazdan benzin öndürýän zawodyň dünýäde iň kämil we häzirki zaman kärhanalaryň biri boljakdygyny nygtap, kompaniýalaryň ikisiniň hem bilelikde işlemek babatda Mary şäherinde karbamid dökünlerini öndürýän zawody gurmakda baý tejribe toplandygyny belledi.
Çykyşyny dowam edip, jenap Eiji Inoue Türkmenistanda tebigy gazdan ýangyç öndürmek boýunça ikinji we üçünji zawodlary gurmagyň meýilleşdirilýändigini belledi. Munuň özi hem ýurdumyzyň ykdysady taýdan okgunly ösmegine we rowaçlanmagyna ýardam eder.
“Kawasaki”, “Rönesans” we “Haldor Topse” kompaniýalarynyň Türkmenistan bilen ysnyşykly hyzmatdaşlygy dowam etdirmäge uly gyzyklanma bildirýändigini tassyklap, jenap Eiji Inoue türkmen talyplarynyň bir toparyny Ýaponiýada we Türkiýäde okatmak, şeýle hem talyplary alyşmak baradaky maksatnamany işjeňleşdirmek teklibini beýan etdi.
Soňra “Sojitz Сorporation” kompaniýasynyň ýerine ýetiriji direktory, Enjamlar boýunça bölüminiň uly wise-prezidenti jenap Toşiharu Ýoşimura söz berildi. Myhman tebigy gazdan benzin öndürmek baradaky zawodyň düýbüni tutmak dabarasyna gatnaşmaga döredilen mümkinçilik üçin hoşallyk bildirip, Türkmenistanyň nebit we gaz senagatyny ösdürmegiň Maksatnamasyna laýyklykda gurlan bu desganyň dünýädäki şeýle kärhanalaryň iň ulularynyň birine öwrüljekdigini nygtady.
Işewür taslamanyň üstünlikli durmuşa geçiriljekdigine ynam bildirip, Ýurdumyzyň baý tebigy serişdeleriniň, şeýle hem hyzmatdaşlaryň -- Ýaponiýada esasy potratçy kompaniýalaryň biri bolan “Kawasaki-niň”, Türkmenistanda özüni iň gowy tararapdan görkezen “Rönesansyň” we ygtybarly tehnologiýalary hödürleýän “Haldor Topseniň” sazlaşykly işiniň munuň kepili boljakdygyny belledi.
Jenap Toşihara Ýoşimura özüniň ýolbaşçylyk edýän kompaniýasynyň geljegi uly türkmen bazarynda eýeleýän ornuny pugtalandyrmaga hem-de geçen ýyllaryň dowamynda ýola goýlan, birek-birege ynanyşmak we özara bähbitlilik ýörelgeleri esasynda guralýan netijeli hyzmatdaşlygy dowam etdirmäge uly gyzyklanma bildirýändigini nygtady.
Milli Liderimiz kompaniýalaryň ýolbaşçylaryna manyly çykyşlary üçin minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanyň ykdysadyýetiň senagat pudagyny ösdürmek boýunça iri taslamalary durmuşa geçirmäge işjeň gatnaşýan daşary ýurtlaryň işewür toparlary bilen hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de üstünlikli ösdürjekdigine ynam bildirdi.
Soňra “Türkmengaz” döwlet konserni bilen “Kawasaki Heawy Industries LTD.” (Ýaponiýa) we “Rönesans Holding” (Türkiýe) kompaniýalarynyň arasynda Ahal welaýatynda tebigy gazy gaýtadan işlemek arkaly benzin öndürýän zawody gurmak hakyndaky şertnama gol çekmek dabarasy boldy.
Bu ýere milli lybasdaky mekdep okuwçylary gelýärler. Olar milli Liderimize jan saglyk we halkymyzyň bagtyýarlygynyň, Watanymyzyň abadançylygynyň bähbidine alyp barýan köptaraplaýyn işlerinde uly üstünlikleri arzuw edýärler. Çagalaryň haýyşy boýunça döwlet Baştutanymyz şu günki ajaýyp waka mynasybetli ýadygärlik ýazgy ýazylan hata gol çekýär we ony ýörite guta salýar.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tebigy gazdan benzin öndürýän zawodyň düýbüniň tutuljak ýerine barýar. Dabaraly pursat gelip ýetýär. Bu ýere ýygnananlaryň elçarpyşmalary astynda döwlet Baştutanymyz geljekki nesillere niýetlenen ýazgy ýerleşdirilen gutyny täze senagat toplumynyň binýadyna goýýar.
Gurluşyk meýdançasynyň töweregini gurşap alan diwarlyklar bu iri önümçilik desgasynyň geljekki görnüşini aýdyň görkezýär. Olar geljekki önümçlik kärhanasyny dolulygyna göz öňüne getirmäge mümkinçilik berýär. Diwarlyklardan täze zawodyň gurluşygynyň iş günleriniň yhlasyny, täze üstünlikleriň şatlygyny, belent maksatlary nazarlaýan işleriň depginini görmek bolýar. Uly we möhüm işleriň başlanmagy bilen, oňyn tejribeler hem-de netijeli ýörelgeler häzirki döwrüň depginini we geljegiň ugurlaryny özünde jemleýär. Şunuň ýaly depginde, pursatlar aşýar we ýurdumyzyň täze taryhy, şöhratly durmuşy emele gelýär, onuň bagtly yklaby rowaçlanýar.
Asylly däbe görä, milli Liderimiz täze senagat desgasynyň binýadyna beton garyndysyny atyp, gurluşyga badalga berýär. Munuň özi dabara gatnaşyjylar tarapyndan uly joşgun we şatlyk bilen garşylanýar.
Döwlet Baştutanymyz tarapyndan alnyp barylýan “açyk gapylar” we özara bähbitli halkara hyzmatdaşlyk syýasaty, milli ykdysadyýetiň ýokary ösüş depginleri, senagat ulgamyny ösdürmek boýunça iri maksatnamalar, amatly maýa goýum ýagdaýy daşary ýurtly işewür toparlary bilen hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek, köp ugurlarda, ilkinji nobatda, ylmy we ýokary tehnologiýa pudaklaryna dünýä tejribelerini çekmek üçin ynamly şertleri döredýär.
Türkmen bazarynda özüni gowy tarapdan görkezen, dünýä işewürliginiň belli wekilleri bilen bilelikde durmuşa geçirilýän taslama munuň aýdyň subutnamasydyr. Baryp, XIX asyrda esaslandyrylan Ýaponiýanyň iri kompaniýalarynyň biri bolan “Kawasaki Heawy Industries LTD.” häzirki wagtda dünýäniň iri senagat korporasiýalarynyň hataryna girýär. “Kawasaki” giň ugurlar boýunça, şol sanda gämi gurluşygynda, aerokosmiki senagatda, gazturbina we beýleki energetika enjamlarynyň, ýokary tizlikli otlularyň, motosiklleriň, senagat robotlarynyň önümçiligi, şeýle hem nebitgaz, himiýa we energetika senagaty kärhanalarynyň, köprüleriň we ýerasty geçelgeleriň gurluşygy boýunça ýöriteleşendir Düzüminde 100-e golaý fabrikleri, zawodlary, kompaniýalary, önümçilik binýatlaryny, distribýutor merkezlerini, söwda we mahabat boýunça bölümleri bolan 50-den gowrak holdingi özünde jemleýän korporasiýa ýerine ýetirilýän taslamalaryň ýokary hil derejesini kepillendirýär.
Öz gezeginde, “Rönesans Holding” türk kompaniýasy 1993-nji ýylda döredildi. Güýçli depginde ösüp, bary-ýogy birnäçe ýylyň içinde uly bolmadyk bu firma iri kompaniýa öwrüldi. Onuň işi ykdysadyýetiň öňdebaryjy pudaklarynda taslama düzmek we dürli ähmiýetli desgalary gurmak bilen baglanyşyklydyr. Häzirki günde “Rönesans Holding” dünýäniň 16 ýurdunda 500-den gowrak taslamalary üstünlik bilen durmuşa geçirdi. 2006-njy ýyldan bäri kompaniýa “Engineering News Recold (ENR) halkara agentliginiň seljermesi boýunça iň iri 225 halkara gurluşyk potratçylarynyň sanawyna girýär.
Şu taslama gatnaşyjylaryň biriniň--Ýaponiýanyň “Sojitz Сorporation” kompaniýasynyň dürli ýurtlarda 60-dan gowrak edarasy bardyr. Kompaniýa, esasan hem, maşyn gurluşygy, telekommunikasiýalar, awiagurluşyk, nebitgaz çykaryş, nebithimiýa, himiýa ulgamlarynda, dokma senagatynda, şeýle hem uly isleg bildirilýän harytlary öndürmek babatda taslamalary işläp taýýarlamak we maliýeleşdirmek bilen meşgullanýar.
Daniýanyň “Haldor Topsoe” barlag, inžiniring we konsalting kompaniýasy hem bütin dünýäde meşhurdyr. Onuň işi himiýa we nebithimiýa senagatynda, nebiti we gazy gaýtadan işlemekde ulanylýan katalizatorlary işläp taýýarlamak we senagat taýdan öndürmek, şeýle hem daşky gurşawy goramak bilen baglanyşyklydyr.
“Haldor Topseniň” “nou-hausy” bolup durýan tehnologiýalaryň esasynda Owadandepede guruljak zawodda tebigy gazdan benzin öndüriler. Bu ýerde döwrebap tehnologiki we kömekçi desgalaryň, inžener-tehniki ulgamlaryň tutuş toplumy gurlar. Olaryň esasy aýratynlygy täsin usullar boýunça başlangyç çig maly dürli garyndylardan arassalamakdan ybaratdyr. Şunuň netijesinde ekologiýa taýdan arassa, ýokary halkara ölçeglerine laýyk gelýän önüm öndürilýär.
Şunuň bilen baglylyklda, Türkmenistanda ekologiýa meselesine aýratyn üns berilýändigini nygtamalydyrys. Çünki daşky gurşawy goramak, tebigy serişdeleri rejeli ulanmak ýurdumyzda döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň hataryna çykaryldy. Ykdysady we durmuş ulgamlaryndaky giň möçberli milli özgertmeler maksatnamalarynyň ählisi raýatlarymyzyň abadan durmuşynyň möhüm şerti hökmünde ekologiýa meselesi bilen berk baglanyşyklydyr.
Energetika howpsuzlygyny üpjün etmek meselesine hem ekologiýa meselesi bilen aýrylmaz baglanyşykda garalýar. Türkmenistan bug gazlarynyň zyňyndysyny azaltmak boýunça halkara bileleşiginiň tagallalaryny goldamak bilen, senagat ulgamynda ekologiýa taýdan arassa we serişdeleri tygşytlaýan döwrebap tehnologiýalary ulanmaga geçýär. Howanyň üýtgemegi boýunça milli strategiýa hem şuňa gönükdirilendir. Onda “ýaşyl ykdysadyýeti” ösdürmek üsin zerur şertleri döretmek göz öňünde tutulýar.
Energetika ulgamynda abraýly halkara bilermenler guramalarynyň çaklamalaryna görä, dünýä ykdysadyýetiniň ösüşinde tebigy gazyň ähmiýeti geljekde has-da artar. Degişlilikde, ýurdumyz hem halkara energetika bazarynda has möhüm orny eýelär. Häzirki wagtda ýurdumyzyň “mawy ýangyjynyň” gorlary 50,34 trillion kub metr möçberinde bahalandyrylýar.
Ýurdumyzyň gündogar böleginde açylan “Galkynyş” käni (26,2 trillion kub metr gaz) türkmen topragynyň tebigy gaza örän baýdygyny tassyklady. Garaşsyz halkara auditiniň netijeleri boýunça bu kän dünýäde ikinji orunda durýar diýlip ykrar edildi. Amyderýanyň kenarynda, Merkezi Garagumda, Hazar deňziniň ýalpaklygynda we kenarýaka zolagynda ýerleşýän täze nebitgaz ýataklaryny senagat taýdan özleşdirmegiň hem geljegi uludyr.
Şundan ugur alnyp, nebitiň we gazyň çykarylyşyny artdyrmak, energiýa serişdelerini halkara bazarlaryna eksport etmegiň ugurlaryny giňeltmek boýunça netijeli çäreler görülýär. Häzirki wagtda bu ugurlar Ýewraziýa yklymynyň dürli böleklerinde ýerleşýän döwletleri öz içine alýar.
Gaz pudagyny okgunly ösdürmek boýunça işler barha giň gerime eýe bolýar, milli ykdysadyýetimiziň möhüm pudagynyň kuwwaty artdyrylýar, şol sanda täze gazhimiýa önümçiliklerini gurmagyň hasabyna berkidilýär. Türkmenistan tebigy gazy has düýpli we toplumlaýyn gaýtadan işlemäge, ony gaýtadan işlemek arkaly öndürilen önümleriň paýynyň eksportda artdyrylmagyna aýratyn ähmiýet berip, tebigy gaz we çig nebit ýaly başlangyç energiýa serişdeleri bazarynda eýeleýän ornuny ep-esli giňelder, şeýle hem gymmatly gazhimiýa önümleriniň örän girdejili bazarynda möhüm orun eýelär.
Dabara tamamlanandan soň bu günki ajaýyp waka bilen hemmeleri ýene-de bir gezek gutlap, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow oňa gatnaşyjylar bilen mähirli hoşlaşdy we bu ýerden ugrady.
Türkmen Döwlet habarlar gullugy
26.08.2014
Esasy


c: text/html

text:
Hökümet münberiň öňünden geçjek awtoulagyň bezeg işlerini ýerine ýetirmek boýunça bäsleşik yglan edýär
Türkmenistanyň Döwlet ätiýaçlandyryş guramasy, Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllyk şanly baýramçylygy mynasybetli Türkmenistanyň Ykdysadyýet, maliýe ulgamynyň adyndan Hökümet münberiň öňünden geçjek awtoulagyň bezeg işlerini ýerine ýetirmek boýunça bäsleşik yglan edýär.
Bäsleşigiň tehniki häsiýetnamasyny almak boýunça Aşgabat şäheriniň Garaşsyzlyk şaýolunyň 63-nji jaýynda ýerleşýän Türkmenistanyň Döwlet ätiýaçlandyryş guramasyndan duşenbe – anna günleri sagat 9:00-dan 18:00-a çenli alyp bilersiňiz.
Arakesme wagty sagat 13:00-dan 14:00-a çenli.
Bäsleşik boýunça teklipler bildiriş çap edilen gününden başlap 30 (otuz) iş gününiň dowamynda hökmany ýagdaýda ýapyk bukjada kabul edilýär.
Habarlaşmak üçin telefon belgilerimiz: 48-48-51, 48-48-94.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanyň eksport mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşmak üçin Söwda-senagat edarasynda eksport edijileriň maslahaty geçiriler.
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň wideoaragatnaşyk ulgamy arkaly anna güni geçirilen mejlisiniň dowamynda wise-premýer Çary Gylyjow Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa ýurdumyzyň eksport mümkinçiliklerini mundan beýläk-de artdyrmak boýunça işlenip taýýarlanylan maksatnamanyň ýerine ýetirilişi we Türkmenistanda öndürilen harytlaryň daşary ýurt bazarlarynda eýeleýän ornuny yzygiderli giňeltmek ugrunda ýaýbaňlandyrylan işler barada hasabat berdi. Bu barada Türkmenistanyň resmi metbugaty habar berýär.
Wise-premýer hormatly Prezidentimiziň degişli Karary esasynda tassyklanan “Türkmenistanyň 2021 — 2030-njy ýyllar üçin daşary söwda Strategiýasynda” kesgitlenen wezipeleri amala aşyrmak maksady bilen, ýurdumyzyň eksport mümkinçiliklerini we bu ugurda öňde durýan çäreleri ara alyp maslahatlaşmak üçin Söwda-senagat edarasynda eksport edijileriň maslahatyny geçirmek baradaky teklibi döwlet Baştutanymyzyň garamagyna hödürledi.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, ýurdumyzda öndürilýän harytlaryň bäsdeşlige ukyplylygyny pugtalandyrmak, eksport amallaryny döwrüň talabyna laýyk derejede kämilleşdirmek we eksport edijilere döwlet tarapyndan berilýän goldawy pugtalandyrmak meseleleriniň ähmiýetlidigini nygtady.
Milli Liderimiz bu ugra degişli işleriň kämilleşdirilmegi, oňa dünýäniň ösen tejribesiniň we ylmyň häzirki zaman gazananlarynyň ornaşdyrylmagy ýurdumyzda öndürilýän eksport ugurly harytlaryň dünýä bazarlarynda eýeleýän ornunyň pugtalanmagyny üpjün eder diýip belledi we hödürlenen teklibi makullap, maslahatyň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek babatda wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.


text:
Shynjańda kúıshilerdiń shyǵarmashylyq baıqaýy ótedi - Sheteldegi qazaq tildi BAQ-qa sholý
NUR-SULTAN. QazAqparat- «QazAqparat» HAA sheteldegi qazaq tilinde taraıtyn aqparat kózderine aptalyq sholýyn usynady.
Qytaıda «Shynjań qazaq mádenıet qoǵamy» qazirgi zaman kúıshileriniń shyǵarmashylyq baıqaýyn ótkizbek, dep jazady Qytaılyq kazakcnr.com saıty.
Atalǵan BAQ-tyń jazýynsha, dástúrli ónerimizdi ulyqtaǵan baıqaý Shynjań qazaq mádenıet qoǵamynyń WeChat jelisindegi «Jeti boıaý» atty paraqshada onlaıyn formatta ótedi.
«Baıqaý sharttary boıynsha, konkýrsqa 2001 jyldan bergi ýaqytta jaryqqa shyqqan avtorlardyń tól týyndy kúıleri qatystyrylady. Ár qatysýshy tek bir ǵana týyndysyn avtordyń óziniń oryndaýynda nemese basqa adamnyń oryndaýymen jiberýine bolady. Sondaı-aq, kúılerdiń wafe nemese vıdeo nusqasy men 5-syzyqty notasy birge joldanady. Shyǵarmanyń ataýy, shyǵý tarıhy, buryn marapattalǵan jetistigi eskertilý tıis. Sonymen birge, týyndy avtorynyń aty-jónin, qysqasha ómirbaıanyn jazady. Baıqaýǵa ótinishter 2021 jyldyń 10 maýsymyna deıin qabyldanady. Al, baıqaý óz máresine jetkennen soń úzdik týyndylar marappattalyp, atalǵan sharaǵa demeýshi bolyp otyrǵan Beıjińdegi qazaq radıosynyń «Án-dombyra» baǵdarlamasynda saralanǵan týyndylar jarııalanyp, saryny bólek kúılerdiń shyǵý tarıhy áńgimelenip, avtolarmen ótkizilgen syr-suhbaty beriledi. Osylaısha bul týyndylar radıonyń jáne «Shynjań qazaq mádenıeti qoǵamynyń» altyn qorynda saqtalatyn bolady», - dep jazady CNR.
Mońǵolııa Parlamentiniń depýtaty Áýbákir Tileýhanuly úzdik túlekterge stıpendııa beredi - KAZNEWS
Mońǵolııa Parlamentiniń depýtaty Áýbákir Tileýhanuly Mońǵolııanyń UBT(EESh) synaǵynan eń joǵarǵy upaı jınaǵan 6 oqýshyǵa 1 mıllıon tógróg stıpendııa usynady, dep jazady mońǵolııalyq Kaznews aqparattyq portaly.
Atalǵan BAQ-tyń jazýynsha, Mońǵolııa Parlamentiniń múshesi Áýbákir Tileýhanulynyń bastamasymen Baıan-Ólgeı aımaǵynyń jalpy bilim beretin mektepterdiń 12 synyp oqýshylarynyń ulttyq biryńǵaı testileý synaǵyna onlaın daıyndyǵyn jaqsartý úshin ELAB Education Academy ortalyǵynyń kómegine júgingen.
«Bıyl aımaǵymyzda 12 synypty 1680 oqýshy bitiredi. Kovıd-19 pandemııasyna baılanysty UBT -ǵa arnalǵan oqytýlar shekteýli bolyp turǵany belgili. Bul joba arqyly qashyqtyqtan Mońǵolııanyń úzdik 150 -ge jýyq ustazynan tálim alýǵa bolady. Bul oqý úrdisi maýsymnyń 28 kúnine deıin jalǵasady. Osy barysta matematıka, mongol tili, fızıka, hımııa, qoǵamtaný, aǵylshyn tili pánderinen daıyndyq jumysy júrgiziledi. Sondaı aq, Áýbákir Tileýhanuly 12 synypty tabysty aıaqtap, mońǵolııanyń UBT(EESh) synaǵynan joǵarǵy upaı jınap, aımaqta kóshbastaǵan 6 oqýshyǵa 1 mıllıon tógrógten sptıpendııa, úzdik 6 ustazǵa noýtbýk beretinin habarlady. Depýtat aldaǵy ýaqytta bilim salasy, sonyń ishinde Baıan-Ólgeı aımaǵynyń bilim sapasyn jaqsartý, ustazdardyń biliktiligin arttyrý qatarly sharýalarǵa at salysatynyn málimdedi», - dep jazady Kaznews portaly.
Naýryz meıramyna oraı qazaqtildi radıolardyń onlaın basqosýy ótti - Fars
17 naýryzda Qazaq radıosynyń uıymdastyrýymen ótken qazaqtildi radıolardyń onlaın jınalysyna Iran Teleradıo birlestigi álemdik qyzmet torabynyń Kavkaz jáne Orta Azııa departamentiniń basshysy Borhan Heshmatı jáne Pars Today Kazakh saıty ókili qatysty, dep habarlaıdy Irannyń Parstoday aqparat agenttigi.
Atalǵan BAQ-tyń jazýynsha, onalaıyn júzdesý naýryz meıramyna oraı Qazaqstan, Iran, Túrkııa, Mońǵolııa, Qyrǵyzstan, Ózbekstan jáne Reseıdiń Tatarstan avtonomdy respýblıkasyndaǵy qazaqtildi radıolardyń qatysýymen ótken.
Iran Teleradıo birlestigi álemdik qyzmet torabynyń Kavkaz jáne Orta Azııa departamentiniń basshysy Borhan Heshmatı osy basqosýda Qazaqstan halqyn Naýryz meıramymen jáne Qazaq radıosynyń 100 jyldyq mereıtoıymen quttyqtaǵan.
«Qazaq radıosynyń 100 jyldyq mereıtoıynyń Naýryzben tuspa-tus kelýin jaqsy yrymǵa balaımyz. Osy is-sharanyń arqasynda Qazaqstan ulttyq radıosy men Irannyń Qazaq radıosy jáne Pars Today Kazakh saıty arasynda baılanys ornap, syndarly áriptestikke qolaıly jaǵdaı jasalyp, Qazaqstan ulttyq radıosynyń 100 jyldyq mereıtoıynyń biz úshin de, sizderge de este qalarlyq oqıǵaǵa aınalatynyna úmittenemiz», -deıdi Borhan Heshmatı.
Sondaı-aq, Iran Teleradıo birlestigi álemdik qyzmet torabynyń Qazaq radıosynyń dıktory ári aýdarmashysy Gaýhar Omarhanovada osy jınalysta óz pikirimen bólisken.
«Iran Teleradıo birlestigi álemdik qyzmet torabynyń Qazaq radıosy 1995 jyly qurylǵan. Qazaqstanmen qosa, Ózbekstan jáne Qyrǵyzstandy qamtıtyn radıo Iran men álemniń jańalyqtary, saraptama, saıası-ekonomıkalyq, mádenı-áleýmettik jáne dinı-tanymdyq taqyryptardaǵy baǵdarlamalardy kúnde 30 mınýt saǵat 17:20-17:50 aralyǵynda taratady. 30 mınýttyq efır kúnine bir ret qaıtalanyp otyrady. Qazaq radıosynyń kórnekti baǵdarlamalary qatarynda «Nurly jol», «Irannyń tanymal tulǵalary», «Batystyń ómir salty», «Imam Homeını mektebinde», «Irannyń týrıstik tartymdylyqtary», «Parsy tilin úıreneıik» baǵdarlamalary bar. Sondaı-aq aıtýly kúnder men dinı merekelerge oraı daıyndalatyn arnaıy baǵdarlamalar da tyńdarmandardyń erekshe qoldaýyna ıe», - dep jazady Parstoday agenttigi.
Mońǵolııadaǵy QR-nyń Elshisi Naýryz merekesine oraı quttyqtaý joldady - KAZNEWS
Qazaqstan Respýblıkasynyń Mońǵolııadaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Jalǵas Ádilbaev qazaq halqyn Naýryz merekesimen quttyqtady, dep jazady mońǵolııalyq Kaznews aqparattyq portaly.
«Qurmetti qandastar! Sizderdi Naýryz meıramymen quttyqtaımyn!
Bizdiń halqymyz úshin qasıetti Naýryz meıramy kún men túnniń teńelip, tabıǵattyń qaıta jańǵyratyn erekshe sátinde qazaq halqynyń ulylyǵyn dáripteı túsetin Ulystyń uly kúni!
Bul kúni Áz Naýryz meıramy toılanyp, shyǵys halyqtarynyń Jańa jyly bastalady. Ata-babalarymyz aıtpaqshy, bul – aq túıeniń qarny jarylǵan kún, yrysty, yntymaqty uly toı kúni.
Bizdiń bul merekemiz – qazaq halqynyń tarıhyndaǵy úlken mereke bolyp tabylady. Ultymyzdyń tarıhynda ǵasyrlar boıy toılanyp, jyldan-jylǵa jalǵasyp kele jatqan Naýryz meıramy ár adamnyń jańa bastamasynyń júzege asýyna úmit pen senim uıalatady. Álem tarıhynda kóp memleketter bul kúndi jańa jyl dep sanaıdy. «Ulys oń bolsyn, Aq mol bolsyn!» dep tilek bildiretin dostyq pen yntymaq merekesi kóshbasshylyq mereıimizdi asqaqtata tússin. Naýryz meıramy qutty bolsyn! Aq mol bolsyn!» – dedi QR-nyń Mońǵolııadaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Jalǵas Ádilbaev.
Atalǵan BAQ-tyń dereginshe, eki el arasynda 1992 jyldyń 22 qańtarynan bastap dıplomatııalyq qarym qatynas ornatylyp, 1997 jyldyń mamyr aıynda Ýlaanbaatarda Qazaqstan Respýblıkasynyń Dıplomatııalyq mıssııasy ashyldy. 2007 jyldyń qańtarynda Dıplomatııalyq mıssııa Elshilik bolyp aýysty. Al, 1992 jyldyń qyrkúıek aıynda Almaty qalasynda Mońǵolııanyń Elshiligi ashylǵan.
Túrik kompanııasy Petropavlda aýrýhana salyp jatyr - TRT
Soltústik Qazaqstannyń Petropavl qalasynda túrik kompanııasy halyqaralyq standarttarǵa saı aýrýhana salyp jatyr, dep habarlaıdy Túrkııa Radıo Televızııa portaly.
«Oblys ákimi Qumar Aqsakalov osy jobanyń aımaq úshin mańyzdy ekenin atap kórsetti. Bazanyń qurylysynyń qıyn sharttarǵa qaramastan jalǵasyp jatqanyn bildirdi. Aıyryqsha jańa aýrýhana túrik áriptestermen birge basqarylady. Oblys dárigerleri bıyldan bastap Túrkııada oqý-daıyndyǵynan ótedi. 90 myń sharshy metrge salynatyn aýrýhana joǵary tehnologııalyq jabdyqtarmen jabdyqtalady. Aýrýhana qurylysy eki jyl boıy 500 adamdy jumyspen qamtıdy. Qurylys 2023 jyly aıaqtalady», - dep jazady TRT.
Tashkentten Almatyǵa kún saıyn reıster júzege asyrylady - «ÓzA» aqparattyq agenttigi
«Uzbekistan Airways» áýe kompanııasy Almatyǵa turaqty reıster sanyn kóbeıtedi. 2021 jyldyń 28 naýryzynan bastap Tashkentten Qazaqstannyń Almaty qalasyna reıster kún saıyn júzege asyrylatyn bolady, dep jazady Ózbekstannyń «ÓzA» memlekettik aqparattyq agenttigi.
«Budan bólek, Ózbekstan áýe naryǵyndaǵy jetekshi kompanııa 24, 28 jáne 31 naýryzda Tashkent-Mınsk-Tashkent qosymsha reısterin jolǵa qoısa, 29 naýryzdan bastap Samarqand-Ystambul baǵytynda turaqty reıster ashylady jáne 30 naýryzda Tashkent-Tbılısı-Tashkent baǵytyndaǵy reıster qalpyna keltiretinin habarlaǵan», - dep jazady «ÓzA» agenttigi.


text:
Atyraýda «Sergek» kameralary arqyly 550 mln teńge aıyppul salynǵan
ATYRAÝ. QazAqparat – Atyraýda «Sergek» beınebaqylaý kameralary arqyly 550 mln teńge aıyppul salynǵan, dep habarlaıdy QazAqparat.
Oblystyq polıtsııa departamentiniń ákimshilik polıtsııa basqarmasy bastyǵynyń mindetin atqarýshy Rýslan Májıtovtyń málimetinshe, Atyraý qalasynda byltyrǵy 10 qyrkúıekte «Sergektiń» 2 748 kamerasy iske qosylǵan. Onyń ishinde jol qozǵalysy erejeleriniń buzylýyn tirkeıtin 1 224 kamera bar.
Atyraýda «Sergek» júıesindegi beınebaqylaý kameralary iske qosylǵannan beri 61 myńǵa jýyq quqyq buzýshylyq tirkelip otyr. Quqyq buzýshylarǵa salynǵan aıyppul kólemi 550 mln teńgeni qurady. Onyń ishinde aıyppulǵa kelispeýge qatysty 492 ótinish berildi. Ótinishterdi zerdeleý nátıjesinde 477 hattamanyń kúshi joıyldy» -deıdi Rýslan Májıtov.
Eske sala ketelik, budan buryn Atyraýda 12 mln teńge aıyppuly tólenbegen kólikpen júrgen áıel ustalǵan edi.


text:
Aşgabatdaky ÝHHG merkezi
Serhetiň dolandyrylmagy
Özüniň býujetden daşary “Türkmenistanda serhet gullugynyň mümkinçiliklerini pugtalandyrmak” atly taslamasynyň çäginde Merkez çuňlaşdyrylan serhet patruly, suwasty patruly, dagçylyk, lukmançylyk we itlere tälim berijiler üçin ýörite okuwlar şeýle-hem söwda proseduralaryny ýeňilleşdirmek boýunça howpsuzlyk jähtlerini öz içine alýan seminarlar ýaly çäreleri yzygiderli gurnap durýar. Türkmenistandan we Owganystandan gatnaşyjylar üçin serhetiň dolandyrylmagyna degişli meseleler boýunça okuwlaryň geçirilmegi hem bu taslamanyň bir bölegi bolup durýar.
Merkez harby-deňiz we serhet howpsuzlyk ofiserleri, gümrük gullugynyň, awiasiýa we howa menzilleriniň howpsuzlyk işgärleri üçin ýöriteleşdirilen tälim beriji okuwlary yzygiderli tertipde geçirip durýar. Bu tälim beriji okuwlar patrul proseduralary, gözegçilik etmek usullary, deňiz serhetleriniň howpsuzlyk teswirnamalary we howa menzilleriniň howpsuzlygyny dolandyrmak ýaly mowzuklary öz içine alýar. Şeýle-de, Merkez Türkmenistanyň hukuk goraýjy edaralarynyň işgärlerini neşe serişdereleriniň bikanun söwdasyna garşy göreşmek we syýahatçylyk resminamalarynyň howpsuzlygyny artdyrmak usullary boýunça hem taýýarlaýar.


text:
Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň «Ykdysady innowasiýalar merkezi» institutyň düzüm bölegi bolup, gysgaça TDYDI-niň Ykdysady innowasiýalar merkezi diýlip atlandyrylýar. TDYDI-niň Ykdysady innowasiýalar merkezi 2019-njy ýylda institutyň professor-mugallymlaryny, aspirantlaryny, magistrantlaryny we talyplaryny innowasion ykdysadyýeti kemala getirmek we ösdürmek babatynda düýpli ylmy-barlaglara çekmek, kafedralarda bilim berlişini we ýerine ýetirýän ylmy işleri utgaşdyrmak maksady bilen döredildi.
TDYDI-niň Ykdysady innowasiýalar merkeziniň wezipeleri şu aşakdakylardan ybarat:
-
innowasion we sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň wezipelerini nazara alyp, institutyň düzüm birliklerine Türkmenistanda ylmyň ileri tutulýan ugurlary boýunça ylmy-barlaglaryň maksatnamalaryny işläp düzmäge ýardam etmek;
-
milli we dünýä ylmynyň gazanan üstünliklerini öwrenmek hem-de seljermek, geçirilen seljermeleriň binýadynda milli innowasion ykdysadyýeti kemala getirmek we ösdürmek babatynda teklipleri taýýarlamak;
-
Türkmenistanda innowasion we sanly ykdysadyýeti ösdürmekde durmuşa geçirilýän institusional özgertmeleri ylmy taýdan seljermek;
-
sanly ykdysadyýetiň ösmeginiň kanunalaýyklygy babatynda ylmy-barlaglary ýerine ýetirmek;
-
sanly ykdysadyýetde gazna biržalarynyň işini kämilleşdirmek babatynda teklipleri işläp taýýarlamak;
-
sanly ykdysadyýete geçiş döwründe innowasion telekeçiligiň işewürlik we guramaçylyk taslamalaryny taýýarlamak;
-
Türkmenistanyň innowasion ösüşiniň netijeliligi babatynda seljermeleri geçirmek;
-
işewürligiň öňünde durýan meseleleri çözmeklige bagyşlanan ylmy-barlag, seljerme, bilermenlik, maslahat beriji we bilim bermek babatynda ylmy-barlaglary ýerine ýetirmek;
-
ylmy-barlag işleriň ýerine ýetirilişiniň derejesine seljerme bermek;
-
institutyň ylmy gurnaklarynyň işini kämilleşdirmek boýunça teklipleri işläp taýýarlamak;
-
ylmyň, önümçiligiň, maýa goýumçylaryň arasyndaky gatnaşyklary işjeňleşdirmek boýunça teklipleri taýýarlamak;
-
ýokary tehnologiýalara esaslanýan innowasion başlangyçlary önümçilige ornaşdyrmak boýunça taslamalary taýýarlamak;
-
sanly gurşawa geçmegiň ykdysady görkezijilerini kesgitlemegiň we hasaplamagyň usulýetini işläp taýýarlamak.
-
sanly gurşawda işewürligi alyp barmagyň tehnologiki-programmalaýyn çözgütleriň taslamalaryny taýýarlamak;
-
sanly gurşawda önümleriň, işleriň we hyzmatlaryň ykdysady netijeliligini kesgitlemegiň usulyýetini taýýarlamak;
-
ýaş mugallymlary we talyplary ylmy döredijilige çekmek.
Ykdysady innowasiýalar merkeziniň maksatlaryndan we wezipelerinden ugur alnyp, dünýäniň öňdebaryjy ýurtlarynyň bilim-ylym, sanly ykdysadyýet, ýokary tehnologiýalar babatyndaky tejribeleri, ylmy gazananlary we innowasiýalary, daşary ýurtly ÝOM-leriň ylmy merkezleri bilen bilelikdäki ylmy-barlaglary alyp barmagyň ýollary we usulyýeti öwrenilýär. Işewürligiň wekilleriniň gatnaşmagynda sanly gurşawa işewürligiň we sarp edijileriň işjeň utgaşmagyny üpjün edýän sanly platformalaryň mümkinçiliklerini giňeltmek we täze sanly hyzmatlaryny guramak boýunça taslamalar we çözgütler taýýarlanylýar. Okuw-intellektual işleri, treningler, taýýarlanylýan taslamalar, sanly platformalar, olaryň mümkinçiliklerini giňeltmek we ş.m. barada teleýaýlymlarda yzygiderli çykyş edilýär, şeýle-de ýurdumyzyň we daşary ýurtly ÝOM-leri hem-de ylmy merkezleri bilen teleköpri arkaly onlaýn okuw sapaklary, tejribe alyşmalar gurnalýar. Sanly platformalaryň mümkinçiliklerini giňeltmek we täze sanly hyzmatlaryny ornaşdyrmak boýunça taslamalary we çözgütleri taýýarlamak babatynda dünýä tejribesi öwrenilýär. Ýurdumyzyň sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň ileri tutulýan ugurlary boýunça pudaklaýyn dolandyryş edaralary üçin teklipler taýýarlanylýar.
Institutyň talyplarynyň arasynda «Geljege nazarlanýan innowasion çemeleşmeler» atly intellektual bäsleşigi yzygiderli geçirilýär. Ýurdumyzda geçirilýän ylmy we taslama bäsleşiklerine, sergilere hödürlenilýän işleri we taslamalary taýýarlamaga talyp ýaşlary we mugallymlary çekmek we maslahat bermek işleri alnyp barylýar.


text:
Häzirki wagtda güýzki çagyryş möwsüminiň çäklerinde Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň we beýleki goşunlarynyň hataryna ýurdumyzyň ähli harby wekillikleri tarapyndan raýatlary harby gulluga çagyryş işleri üstünlikli amala aşyrylýar. «Milli goşun» neşiri çagyryşa degişli raýatlaryň milli goşunymyza kabul edilişiniň hereket edýän tertibi baradaky maglumatlary okyjylara ýetirýär.
Ýagny, bu döwür harby gulluga çagyryşa degişli raýatlara etrap ýa-da etrap hukukly şäher harby wekilliginden çagyryş hatynyň gelip gowuşmagyndan başlanýar. Olar çagyryş hatynda görkezilen wagtda harby wekillige gelip, bilimi, maşgala ýagdaýy we beýleki şahsy maglumatlary barada harby wekilligiň işgärleri bilen gürrüňdeş bolup, lukmançylyk barlagyndan geçýärler. Raýatlar özlerinden soralýan ähli maglumatlar we milli goşunymyzda gulluk etmäge bökdençlik döredip biljek özlerinde bar bolan ýagdaýlary barada habar bermäge borçludyrlar.
Eger-de haýsydyr bir keseliň bardygy ýüze çykarylsa ýa-da onuň bardygy güman edilse, degişli saglyk edaralaryna ýollanma haty berilýär. Şonuň esasynda raýat, ýollanan saglyk edarasynda goşmaça lukmançylyk barlaglardan geçip, gerek bolsa bejergi alyp, olaryň netijeleri bilen harby wekilligi öz wagtynda habarly etmäge borçlandyrylýar.
Soňra harby wekillikleriň lukmançylyk topary tarapyndan doly derejede seljerilýär we raýatyň harby gulluga ýaramlylygy barada ýa-da gollanmalaryň talaplaryna laýyklykda beýleki degişli netijeler çykarylýar hem-de çagyryş toparyň başlygynyň garamagyna geçirilýär we raýata ýaramlylygy hem-de harby gulluga çagyrylýandygy barada habar berilýär, şeýle hem çagyryş haty gowşurylýar.
Eger raýat işleýän bolsa, ol çagyryş hatyny şol edaranyň işgärler bölümine görkezmeli. Iş beriji edara bolsa öz gezeginde harby gulluga çagyrylýan raýatyň iş ornuny saklap galmaly, doly däl aýyň dowamynda işlän günleri üçin zähmet hakyny raýatyň bank kartyna geçirmeli.
Çagyryş hatynda görkezilen wagtda etrap (şäher) harby wekillige gelen raýat bellenen topary bilen welaýat (welaýat hukukly şäher) harby wekilligine iberilýär we gutarnykly lukmançylyk barlagyndan geçirilýär. Soňra raýatlar ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň wekillerinden ybarat bolan çagyryş topary tarapyndan olaryň hünärleri, başarnyklary, ukyplary dogrusynda gürrüňdeşlik geçirilýär we onuň esasynda raýatyň çagyryş boýunça harby gullugyny haýsy goşun görnüşlerinde geçjekdigi kesgitlenýär.
Eger-de çagyryş toparynyň raýaty harby gulluga ugratmak hakyndaky kesgitli netijä gelen güni bellenen harby bölüme ugradylmadyk ýagdaýynda, onda raýata welaýat (welaýat hukukly şäher) harby wekilligine ýene-de gelmeli güni görkezilip çagyryş haty berilýär.
Bellenilen toparlaryň gitmeli günleri harby bölümleriň serkerdeleri tarapyndan ýörite bellenilen harby gullukçylar topary kabul edip alýar we harby wekillikleriň wekilleri bilen demir ýol menziline baryp, olar dabaraly ýagdaýda harby bölümlere ugradylýar.
Harby gulluga çagyrylýan raýatlara öz ýanlary bilen ýuwunmak üçin serişdelerini we bar bolan ýagdaýynda sürüjilik şahadatnamasyny almagy maslahat berilýär.
Raýatlar harby wekilliklerden harby bölümlere ugradylan gününden harby gullukçylaryň statusyna eýe bolýarlar.


text:
Tobyl óńirinde sońǵy bir aptanyń ishinde COVID-19 juqtyrǵan 173 adam anyqtalyp, naýqas sany 500-ge bir-aq jetti. Munyń syrtynda, 389 turǵyn indettiń klınıkalyq kórsetkishi joq túrin juqtyryp, vırýs tasymaldaýshy dep tanylyp otyr. Resmı derek boıynsha indet eń kóp taraǵan Qostanaı qalasynda – 250, Jitiqarada 157 jaǵdaı tirkelgen. Odan keıingi orynda Rýdnyı, Tobyl jáne Arqalyq qalasy tur.
Qaýipti indet aýyldyq eldi mekenderge de kóship jatyr. Óńirlik jedel aqparat shtaby bergen sońǵy málimette COVID-19 juqtyrǵan 27 naýqastyń Qarabalyq, Uzynkól jáne Qostanaı aýdandarynyń turǵyndary ekeni aıtylǵan. Buǵan deıin beıqamdyqqa boı aldyryp kelgen jurt indetke qarsy jappaı jasalyp jatqan amaldyń asa mańyzdy ekenin endi ǵana túsine bastaǵandaı. Óıtkeni ekiniń biriniń jaqyn týysy, tanysy, áriptesi «jaman tumaý» juqtyrypty degen jamanat habar jeldeı esip tur.
Aımaqtaǵy kúrdeli ahýalǵa baılanysty aýrýhanalardy jedel túrde jańa medısınalyq qurylǵylarmen jabdyqtaý sharalary qolǵa alynyp, bul maqsatqa búdjettten 2 mlrd teńge qarjy bólindi. Densaýlyq saqtaý basqarmasy basshysynyń orynbasary Anjela Beksultanovanyń aıtýynsha, emdeý mekemeleri úshin búginge deıin tósek aldyna qoıylatyn 60 monıtor, 40 jasandy demaldyrý qurylǵysy, 20 larıngoskop, 20 defıbrıllátor, 3 qandaǵy gaz quramyna taldaý júrgizetin aparat, 170 termometr, 11 myń qorǵanysh kástómi, 3,5 myń qorǵanysh kózildirigi, 800 dezınfeksıa quraly men 10 myń betperde satyp alý týraly kelisimshart jasalǵan. Bul qurylǵylardyń birazyn qazir qalalyq jáne aýdandyq aýrýhanalar paıdaǵa asyryp jatyr.
– Qazir koronavırýske qarsy qosymsha emdeý oryndaryn kóbeıtýdi qolǵa alyp jatyrmyz. Búginde oblysta indet juqtyrǵan naýqastarǵa, olarmen baılanysta bolǵandarǵa jáne koronavırýske uqsas aýrý belgisi bar adamdarǵa arnalǵan 1488 tósek-oryn bar. Infeksıalyq stasıonarlarda COVID-19 juqtyrǵan 474 oryn bar edi. Keshe ǵana 250 oryndyq jańa emdeý mekemesin jabdyqtadyq. Men oblys turǵyndaryn sabyr saqtaýǵa shaqyramyn. Qazir oblys dárigerleri kúsheıtilgen rejimde jumys istep jatyr. Bastysy, bas sanıtarlyq dárigerdiń nusqaýyn oryndaý arqyly bizge kóp kómek tıgizetinderińizdi túsinińizder. Jasyryn jıyn ótkizýdi, qonaqqa barýdy, qonaq shaqyrýdy qoıý kerek. Úıden betalbaty shyqpańyzdar. Jaqyndaryńyzdy, týys-týǵandaryńyzdy qorǵańyzdar, – dedi A.Beksultanova.
29 maýsym kúni tús aýa oblys ortalyǵyndaǵy qalalyq aýrýhana sýyq tıgen, tumaý juqtyrǵan jáne ókpesi qabynǵan adamdardan basqa naýqastardy qabyldaýyn toqtatyp, 250 oryndyq provızorlyq stasıonar qyzmetin atqara bastady. Densaýlyq saqtaý basqarmasy arnaıy buıryq shyǵaryp, basqa emhanalardaǵy dárigerler men medbıkelerdi osy jerge qosymsha jumyldyrdy. Qazir bul aýrýhanadaǵy salalyq dárigerlerdiń bári provızorlyq naýqastardy qabyldap, tek solardy emdeýmen aınalysyp jatyr.
Dárigerlerdiń pikirinshe, sońǵy kezdegi ahýal aımaqta karantın sharalaryn qataıtýdy qajet etedi.
«Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev indettiń taralýyna qarsy kúres sharalary jónindegi keńeste koronavırýs pandemıasynyń uzaq merzimine daıyndyqty bastaýdy júktedi. Munyń syrtynda, zerthanalyq zertteýlerdiń tıimdiligin, PTR zerthanalarynyń sany men qýatyn arttyrýdy tapsyrdy. Osy oraıda, Úkimetke halyqty dári-dármekpen qamtamasyz etý máselesin bes kún ishinde sheshýdi, al eki kúnniń ishinde osy jyldyń naýryz-mamyr aıyndaǵydaı qatań karantın sharalaryn engizý boıynsha usynys ázirleý kerektigin de qadap tapsyrdy. Prezıdenttiń ásirese karantın sharalaryn kúsheıtý týraly oıymen biz de tolyq kelisemiz. Óıtkeni turǵyndardyń saqtyq sharalaryna beıjaı qaraýynyń saldarynan qaýipti dert dendep barady. Qazirdiń ózinde oblysta aýrýdy juqtyrǵandar sany 1161-ge jetip otyr. Munyń bári saqtyq sharalaryna nemquraılylyq tanytqannyń kesiri, – dedi oblystyq aýrýhananyń kardıologıa bóliminiń meńgerýshisi Ábýnasyr Sýhanov.
Búginge deıin oblysta 232 naýqas indetten aıyǵyp, 3 adam kóz jumǵan.


text:
Arkalaşykly iş üstünlik getirýär
Ýurdumyzyň ýangyç-energetika pudagynyň iň iri önümçilik-hojalyk düzümleriniň biri bolan «Türkmennebit» döwlet konserni nebitgazly ýataklarda gözleg-barlag işlerini geçirip we olary işläp taýýarlap, bu binýatlyk ulgamyň ösüşiniň esasy maksatnamalarynyň toplumlaýyn çözgüdini gazanmakda maksada okgu Ýeri gelende aýtsak, hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallasy netijesinde, soňky ýyllarda öz ugurdaş kärhanalary bilen birlikde, «Nebitdag» buraw işleri müdirligi hem Hytaýdan hem-de Russiýadan satyn alnan täze, has kuwwatly buraw enjamlaryna eýe boldy. Ol enjamlardyr buraw desgalary 7000 metre


text:
Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǵylymı-zertteý ınstıtýty JCI sertıfıkatyn aldy
ALMATY. QazAqparat - Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń qyzmeti Medıtsınalyq uıymdardy akkredıtteý jónindegi halyqaralyq birikken komıssııasy tarapynan sátti baǵalanyp, JCI akkredıtatsııasyn - sertıfıkatyn aldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Amerıka Qurama Shtattarynda ornalasqan JCI (Joint Commission International) medıtsınalyq uıymdardy akkredıtteý jónindegi halyqaralyq birikken komıssııasy Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń qyzmetin 23 jáne 27 tamyz aralyǵynda baǵalady. Akkredıtatsııa medıtsınalyq uıymnyń bastamasymen júzege asty.
«Bizdiń klınıka JCI akkredıtatsııasynan sátti ótkenin maqtanyshpen aıtqymyz keledi. JCI akkredıtatsııasy - bul joǵary sapaly medıtsınalyq kómek standarty. JCI akkredıtatsııasyna daıyndyq barysynda klınıkanyń oılaý júıesi ózgeredi. Qyzmetkerler onda bolyp jatqannyń barlyǵyna patsıenttiń kózimen qaraı bastaıdy, olar emniń barlyq kezeńderin taldaıdy, yqtımal qaýipterdi aldyn ala anyqtap, olarmen kúresedi», - deıdi ǴZI Basqarma tóraıymy Roza Qýanyshbekova.
JCI akkredıtatsııasy - bul medıtsına salasyndaǵy halyqaralyq deńgeıdegi «altyn standart» - medıtsınalyq uıymdaǵy qyzmetterdiń sapasy men qaýipsizdiginiń eń bedeldi jáne obektıvti tanylýy. Ol uıymnyń halyqaralyq deńgeıde qabyldanǵan medıtsınalyq jáne ákimshilik standarttarǵa, sondaı-aq halyqaralyq maqsattar men patsıentterdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etý talaptaryna sáıkestigin rastaıdy.
JCI halyqaralyq saraptamalyq komıssııasynyń júrgizgen aýdıt klınıkanyń dárigerleri men meıirgerleriniń kásibı biliktiligi joǵary ekenin rastady. Uıymdaǵy barlyq bólimder men protsester dárigerdiń emdeýi men meıirger kútiminen bastap ǵımarattyń qaýipsizdigi, ınfektsııalyq baqylaý, dári-dármekterdi qoldaný, patsıenttiń quqyqtaryn saqtaý, kadrlarmen qamtamasyz etilýine deıin JCI standarttary boıynsha baǵalanady.
Klınıkanyń jumysy 200-den astamy negizgi standart, 400-ge jýyq jalpy standart jáne 1100 -den astam qosymsha kórsetkishter boıynsha baǵalanady.
«JCI-ge daıyndyq kezinde patsıentterdiń qaýipsizdiginiń halyqaralyq maqsattaryna monıtorıng jasaldy. Júıeli jumystyń arqasynda klınıkalyq kórsetkishter jaqsardy, patsıentterdiń qanaǵattanýy artty, ólim-jitim 2 eseden astamǵa tómendedi, qaýiptiligi joǵary dári-dármektermen jumys jasaýǵa erekshe kóńil bólindi (olardy jeke saqtaý, tańbalaý, tizimder), dári-dármekterdi qoldaný jáne meıirgerlik protsestiń tıimdiligi aıtarlyqtaı ósti. Akkredıtatsııa meıirgerdiń rólin edáýir arttyrady, kóptegen daǵdylarǵa úıretip kóp fýnktsııalar beredi. Instıtýt qyzmetiniń sońǵy 3 jyldaǵy kórsetkishteri turǵyndar arasynda medıtsınalyq kómektiń barlyq spektri joǵary suranysqa ıe ekendigin kórsetti», - dep atap ótti Roza Qýanyshbekova.
Onyń aıtýynsha, bul konsýltatsııalyq-dıagnostıkalyq kómek, kúndizgi statsıonar - konservatıvti kardıologııa men terapııa - kardıohırýrgııa men reabılıtatsııadan bastap, halyqqa medıtsınalyq kómektiń tolyq tsıkliniń bolýyna baılanysty múmkin boldy.
Qazaqstanda JCI halyqaralyq standarttaryn engizý medıtsınalyq uıymdar arasyndaǵy básekelestikti damytýǵa jáne sol arqyly medıtsınalyq qyzmettiń ashyqtyǵy men sapasyn jaqsartýǵa yqpal etetindigin atap ótken jón.
- Almatyda «Bıýdjetke qatysý» jobalaryna daýys berý bastaldy
- Epıdahýaldy baǵalaý matrıtsasy: Atyraý oblysy «jasyl» aımaqqa ótti
- Qazaqstanda koronavırýstan emdelip jatqan 162 naýqastyń jaǵdaıy óte aýyr
- Ótken táýlikte koronavırýs pnevmonııasynan 6 adam qaıtys boldy
- Ótken táýlikte Qazaqstanda 1979 adam koronavırýstan jazyldy
- Ótken táýlikte Qazaqstanda 1732 adamnan koronavırýs anyqtaldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Özbegistan Respublikasynda ýakynda Prezident saýlawlary geçirilýär. Şu ýylyň 24-nji oktýabrda geçiriljek Prezident saýlawlary üçin öňünden ses berişlige badalga berildi.
Prezident saýlawlary üçin öňünden ses berişlige badalga berlendigini Respublikanyň Merkezi saýlaw toparynyň agzasy Gulnoza Ismoilowa habar berdi. Häzirki wagtda ýurduň çäginde we daşary ýurtlarda ýerleşýän ähli saýlaw uçastoklarynda öňünden ses berişlik üçin degişli işleri alnyp barylýar.
Öňündne ses berilşik 14-nji oktýabrdan 20-nji oktýabr aralygynda geçiriler. Bu ses berişlikden peýdalanjak saýlawçy saýlaw güni ýokdugynyň sebäbini görkezip, saýlaw toparyna ýazmaça ýüz tutmaly bolýar. Saýlaw üçin Özbegistan Respublikasynda hereket edýän bäş syýasy partiýanyň hemmesi dalaşgärlerini hasaba aldyrdy. Olaryň arasynda ýurduň häzirki Prezidenti Şawkat Mirziýoýew hem bar.
20-nji sentýabrda dalaşgärler üçin saýlaw kampaniýasy başlandy. Belläp geçsek, Özbegistanda prezident saýlawlary her bäş ýylda bir gezek geçirilýär.
Emin GYLYJOW,
D.Azady adyndaky TMDDI-niň
Iňlis dili we edebiýaty
fakultetiniň talyby.


text:
Saud Arabystany Patyşalygy Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan (TOPH) gaz geçirijisiniň gurluşyk taslamasyny goldaýar. Bu barada Patyşalygyň Ilçisi Said Osman Ahmed Suweýd Saud Arabystany Patyşalygynyň yglan edilen güni mynasybetli Aşgabatda «Neýtralnyý Turkmenistan» gazetinde çykyş edende mälim etdi, diýip «Türkmenistan. Altyn asyr» saýty ýazýar.
«Saud Arabystany Patyşalygy Türkmenistanyň ählumumy energetik durnuklylygy we energiýa gorlarynyň TOPH ýaly iri taslamalar arkaly dünýä bazarlaryna çykarylmakda köpdürliligiň möhümligi baradaky garaýyşlaryna şärikdir» diýip, diplomat belledi.
«Saud Arabystany Patyşalygy bu ugurda hyzmatdaşlyk edýär we bu taslamany goldaýar, çünki ol ykdysady we jemgyýetiň ösüşine ygtybarly täsir eder», diýip, Ilçi çykyşynda nygtady.
Umumy uzynlygy 1814 kilometr, ýyllyk kuwwaty 30 milliard kub metr bolan TOPH gaz geçirijisiniň gurluşygy 2015-nji ýylyň dekabrynda ýurdumyzda başlandy. Taslama Russiýa Federasiýasy, ABŞ we dünýäniň birnäçe beýleki döwletleri, şeýle hem halkara maliýe edaralary, şol sanda, Aziýa ösüş banky tarapyndan makullandy.


text:
10 óńirde aýa raıyna baılanysty eskertý jarııalandy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Qazgıdromet 26 qyrkúıekte elimizdiń birqatar óńirinde aýa raıyna baılanysty eskertý jarııalady, dep habarlaıdy QazAqparat.
26 qyrkúıekte Qostanaı oblysynda shyǵystan, ońtústik-shyǵystan jel soǵady, kúshi túnde oblystyń soltústiginde 15-20 m/s, kúndiz basym bóliginde 15-20, oblystyń soltústiginde 23-28 m/s.
Almaty oblysynyń soltústiginde 2 °S úsik saqtalady.
26 qyrkúıekte kúndiz Túrkistan oblysynyń soltústik aýdandarynda shańdy daýyl kútiledi, ońtústik-batystan jel soǵady, kúshi 15-20 m/s. Oblystyń basym bóliginde tótenshe órt qaýipi saqtalady.
Atyraý oblysynda soltústik-batystan batysqa aýysyp jel soǵady, kúndiz batysta 15-20 m/s bolady.
Batys Qazaqstan oblysynyń soltústik-batysynda jel batystan, ońtústik-batystan soǵady, ekpini 15-20 m/s.
26 qyrkúıekte Qyzylorda oblysynyń ortalyǵynda kúndiz naızaǵaı, shańdy daýyl kútiledi. Jel shyǵystan, ońtústik-shyǵystan soǵady, oblystyń ortalyǵynda kúshi 15-20 m/s saqtalady. Tótenshe órt qaýpi saqtalady.
Kúndiz 26 qyrkúıekte Mańǵystaý oblysynyń soltústik-shyǵysynda shandy daýyl kútiledi. Soltústik-batystan soqqan jeldiń jyldamdyǵy 15-20 m/s jetedi.
26 qyrkúıekte Qaraǵandy oblysynda ońtústik-shyǵystan, shyǵystan jel soǵady, oblystyń batysynda, ońtústiginde jáne ortalyǵynda jel 15-20 m/s jyldamdyqpen soǵady. Oblystyń batysynda jáne ońtústiginde tótenshe órt qaýpi saqtalady.
Nur-Sultan qalasynda 26 qyrkúıekte túnde jáne tańerteń tuman túsedi. Kúndiz shyǵystan soǵatyn jeldiń ekpini 15-18 m/s jetedi.
Aqtóbe oblysynda jeldiń baǵyty ońtústik-shyǵystan soltústik-batysqa aýysady, kúndiz oblystyń ońtústiginde 15 m/s kútiledi.
Túnde jáne tańerteń Aqmola oblysynyń ońtústik-shyǵysynda tuman kútiledi. Tańerteń jáne kúndiz oblystyń basym bóliginde shyǵystan jel soǵady.
- Almatyda qolaısyz meteorologııalyq jaǵdaı kútiledi
- Senbi kúni aýa raıy qandaı bolady
- Іshki ister mınıstrligi aýa raıynyń nasharlaýyna baılanysty júrgizýshilerge úndeý jasady
- Máskeýde qatty jelden Kreml qorǵany zaqymdandy
- Elimizde 7 oblys aýmaǵynda aýa raıyna baılanysty eskertý jarııalandy
- Almatyda taý bókterine 16 sm qar tústi
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Eren-13 operasiýasynda 2 terrorçy täsirsiz ýagdaýa getirildi
Ekstremist terror guramasy PKK-a garşy geçirilýän Eren-13 operasiýasynyň çäginde ýene-de 2 terrorçy täsirsiz ýagdaýa getirildi
Içeri işler ministrliginden berilen beýanata görä, Eren-13 operasiýasynyň çäginde Şyrnak-Judi dagy sebitinde terror guramasyna garşy operasiýa geçirildi.
Žandarma güýçleriniň komandos toparlary ýüze çykan çaknyşykda 2 terrorçyny ellerindäki ýaraglary bilen birlikde täsirsiz ýagdaýa getirdi.
Milli Goranmak ministrliginden berilen beýanatda, Yragyň demirgazygynda dowam edýän Penje-Ýyldyrym operasiýasynyň çäginde terror guramasy PKK-a degişli köp mukdarda ýarag we ok-däriniň ele salynandygy mälim edildi.
Degişli Habarlar
Prezident Erdogan Angolanyň Mejlisinde çykyş etdi
Prezident Rejep Taýýip Erdogan, Türkiýäniň Afrika materigindäki halklary tapawut goýmadan bagryna basýandygyny beýan etdi
Erdogan III Türkiýe-Afrika Işewürler forumynyň Stambulda geçiriljekdigini aýtdy
Prezident Rejep Taýýip Erdogan III Türkiýe-Afrika Işewürler forumynyň 21-22-nji oktýabr aralygynda Stambulda geçiriljekdigini habar berdi
Prezident Erdogan Angolanyň Prezidenti tarapyndan resmi dabara bilen garşylandy
Prezident Rejep Taýýip Erdogan Afrika materigine guran saparynyň ilkinji duralgasy bolan Angolanyň paýtagty Luanda şäherine bardy


text:
Memorandum mәtini: SBER dauyna Mashkevichting ne qatysy bar?
Qazaqstan Ýkimeti Reseyding SBER kompaniyalar tobymen birlesip «elektrondy ýkimet» (eGov) platformasyn jasaytyny turaly aqparat qoghamda biraz talqygha týsti. Áli de talqylanuda. Óitkeni, mәsele birjaqtylanghan joq. Ýkimetting ózimbelimdikpen qabyldaghan búl sheshimine qogham narazy, sala mamandary narazy, sarapshylar narazy.
Qyrkýiek aiynyng basynda Ýkimet basshysy Asqar Mamin men Sberbank JAQ preziydenti Gref German qol qoyghan Memorandum mәtini Qazaqstan Respublikasy normativtik qúqyqtyq aktilerining aqparattyq-qúqyqtyq jýiesi saytynda jariyalanghan.
Sonymen Memorandumda ne jazylghan? Ondaghy taraptardyng qúqyq-qúzyretteri men mindetteri qanday? Sholyp shyqtyq. Qaranyz:
«Sifrlyq transformasiya, sifrlandyrudyng platformalyq modeline («GovTech platformasy» ) jәne «Data-Driven Government» tújyrymdamasyna kóshu jónindegi jobalardy iske asyru salasyndaghy yntymaqtastyq turaly Memorandumnyn jobasy maqúldansyn.
Sifrlyq transformasiya, sifrlandyrudyng platformalyq modeline jәne «Data-Driven Government» tújyrymdamasyna kóshu jónindegi jobalardy iske asyru salasyndaghy yntymaqtastyq turaly Memorandumgha Qazaqstan Respublikasynyng Ýkimeti atynan qol qoyylsyn, oghan qaghidattyq sipaty joq ózgerister men tolyqtyrular engizuge rúqsat berilsin»,- delingen QR Ýkimetining 2021 jylghy 3 qyrkýiektegi № 606 qaulysynda.
Alayda, Ýkimet saytynan dәl osy № 606 qaulyny taba almadyq. «Rrimeminister.kz» saytyndaghy «Qújattar» bólimindegi tizbede 604-shi qaulydan keyin birden 607-shi qaulygha jalghasyp ketedi.
Atalghan Memorandumda QR Ýkimeti sifrlyq transformasiyagha jәne sifrlandyrudyng platformalyq modeline («GovTech platformasy») kóshuge mýddeli ekeni aitylady. Osy maqsatta sifrlyq platformany («GovTech» ) qúrugha arnalghan tehnologiyalary, tәjiriybesi men qúraldary bar SBER kompaniyalar tobynyng «Platform V» bazasyna jýgingen. Al, SBER qazaqstandyq «BTS Digital» JShS-ny strategiyalyq әriptes retinde tandap alghan. («BTS Digital» JShS - QR Ýkimetining 40% ýlesi bar ERG tobynyng enshiles kompaniyasy). Sóitip, «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyghyna qaraytyn úiymdar men QR Sifrlyq damu, innovasiyalar jәne aerogharysh ónerkәsibi ministrligining qatysuymen sifrlandyru jobasy negizinde arnayy Konsorsium qúru turaly sheshim qabyldanypty.
«Konsorsium qúru turaly kelisim negizinde:
- adamgha baghdarlanghan servisterdi iske asyru ýshin sifrlyq platformalyq sheshimderdi engizu;
- derekterdi taldau jәne jasandy intellekt boyynsha praktikalardy qoldana otyryp, memlekettik basqarudyng reinjiniringi jәne sifrlyq transformasiyalau;
- qolayly jәne qauipsiz sifrlyq ortany qalyptastyru, azamattardyng әl-auqatyn arttyru;
- ekonomikalyq ósuge jәne innovasiyalyq belsendilikti damytugha jәrdemdesu maqsatynda sheshimder kelisiledi»,- delingen.
QR Ýkimetining mindeti
Osy Memorandum shenberinde Qazaqstan Respublikasynyng Ýkimeti:
- Memorandum sharttarynda «GovTech» platformasyn iske asyru shartyn jәne «GovTech» platformasy qyzmetterin alu shartyn jasasu mýmkindigin qamtamasyz etedi;
- «GovTech» platformasyn «elektrondyq ýkimet» aqparattyq-kommunikasiyalyq platformasynyng týiindi bóligi retinde aiqyndaydy;
- Qajetti sharalardy qabylday otyryp, Qaryz turaly kelisim boyynsha «ÚAT» AQ (últtyq aqparattyq tehnologiyalar aksionerlik qoghamy) mindettemelerin qamtamasyz etu ýshin, onyng ishinde «ÚAT» AQ-ny kapitaldandyru boyynsha memlekettik kepildik berudi pysyqtaydy;
- 2022 jyldyng birinshi toqsanynda «GovTech» sifrlyq platformasyn, sonday-aq Qazaqstan Respublikasynyng IT jýieleri men infraqúrylymyn zertteu nәtiyjelerin Konsorsiummen birlesip, taldau bazasynda tehnikalyq tapsyrmany qosa alghanda, «GovTech» platformasynyng nysanaly arhiytekturasyn engizu ýshin negizgi parametrlerdi әzirleudi qamtamasyz etedi;
- Sifrlyq transformasiyalau ortalyghynyng rólin kýsheyte otyryp jәne aqparattandyru salasyndaghy uәkiletti organgha memlekettik derekterdi iyelenu men basqaru, arhiytektura jәne arhiytekturalyq qadaghalau, memlekettik jýieler men platformalardy әzirleu jónindegi tәsilderdi ortalyqtandyru, memlekettik jýieler men platformalar әzirleu, sonday-aq memlekettik organdar prosesterine transformasiya jәne reinjiniring jýrgizu boyynsha qajetti ókilettikterdi bekitip bere otyryp, memlekettik organdardyng biznes-prosesterine transformasiya jәne reinjiniring jýrgizudi ýilestiru ýshin institusionaldyq negiz qúrudy qamtamasyz etedi.
SBER kompaniyalar tobynyng mindeti
Al, SBER kompaniyalar toby:
- Konsorsiumgha «Platform V» platformasyn óristetuge jәne paydalanugha, 3 jyl ishinde Áriptestik turaly shartta sipattalghan sharttarda tehnikalyq qoldaudy qosa alghanda, liysenziyalar beredi;
- «GovTech» platformasy men onyng komponentterin óristetu jәne tenestiru ýshin konsulitasiyalyq, әdisnamalyq qoldaudy qamtamasyz etedi;
- Konsorsiumgha «Platform V» platformasyna qatysty 20 jylgha deyingi merzimge Áriptestik turaly shartta sipattalghan ózara tiyimdi talaptarmen tehnikalyq qoldau kórsetedi;
- Konsorsium tarapynan tehnikalyq qoldaugha aqy tóleu kezinde «Platform V» platformasynyng (onyng ishinde josparlanghan arhiytekturadaghy jyldamdyq kórsetkishteri boyynsha) funksionaldyghy men júmysqa qabilettiligin jәne onyng tehnikalyq tapsyrmagha sәikestigin qamtamasyz etedi;
- «PlatformV» platformasy bazasynda «GovTech» sifrlyq platformasyn engizu kezinde SBER kompaniyalar toby úsynghan nemese әzirlegen baghdarlamalyq qamtylymdaghy Ekskluzivti әriptestik turaly shart qoldanylatyn býkil kezeng boyy ýshinshi túlghalardyng ziyatkerlik menshik qúqyqtaryn SBER kompaniyalar tobynyng saqtaytynyna jәne qúqyqtardy beru (qosalqy liysenziyalau) mýmkindigine kepildik beredi, al narazylyqtar tuyndaghan jaghdayda olardy óz esebinen derbes retteu boyynsha mindettemelerdi qabyldaydy.
Ayta keteyik, «Últtyq aqparattyq tehnologiyalar» aksionerlik qoghamy men Sberbank JAQ arasynda Qaryz turaly kelisim jasalady. Ol - Sberbank JAQ-qa qyzmet kórsetu ýshin negizgi borysh pen payyzdar somasyna Qazaqstannyng memlekettik kepildigimen «ÚAT» AQ-qa kredit úsynudy kózdeydi. Kredit jelisi Sberbank JAQ tarapyna barlyq qajetti qújattar uaqtyly úsynylghan jaghdayda 2022 jyldyng birinshi toqsanynyng sonyna deyin $500 mln (bes jýz million AQSh dollaryna) deyingi mólsherde balama qarjy Resey rubliimen beriletin bolady.
Taraptar 2021 jylghy 1 jeltoqsangha deyin Memorandumdy iske asyru jónindegi egjey-tegjeyli is-sharalar josparyn әzirleydi jәne oghan qol qoyady.
Taqyrypqa túzdyq:
Qazaqstan Ýkimeti men SBER kompaniyalar jelisi arasynda jasalghan Memorandumda SBER qazaqstandyq «BTS Digital» JShS-ny strategiyalyq әriptes retinde tandap alghany anyq jazylghan.
Kýni keshege deyin Memorandum mәtini esh jerde jariyalanbaghandyqtan, «BTS Digital» JShS dauly jobnyng strategiyalyq әriptesi ekenin kópshilik bilgen joq.
«BTS Digital» JShS ERG tobynyng enshiles kompaniyasy. 2018 jyly negizi qalanghan. Kompaniya sifrlyq ónimderdi әzirleu jәne qyzmet kórsetumen ainalysady. Resmy sayttarynda: «Jekelegen úiymdar men Memlekettik sektor bizben júmys isteydi», - dep jazylghan.
BTS Digital-dyng jalghyz qúryltayshysy – Eurasian Digital Ventures I Limited Partnership kompaniyasy dep kórsetilgen ashyq derekkózderindegi aqparattarda. Al búl kompaniyanyng qojayyndary әiligi Euraziyalyq ýshtik. Dәlirek aitsaq, Aleksandr Mashkevich, Patoh Shodiyev jәne marqúm Alidjan Ibragimovtyng úly Shuhrat Ibragimov. Al jogharydaghy Memorandumda ne sebepti dәl osy Mashkevichterding kompaniyasy jobanyng strategiyalyq әreptesi retinde tandalghany naqtylap jazylmaghan.
Núrbiyke Beksúltanqyzy
Abai.kz


text:
“Geljege Miras” hususy kärhanasy häzirki wagtda önümlerini GDA ýurtlaryna hem-de Türkiýä eksport edýär.
Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllyk baýramyna bagyşlanan sergide kompaniýanyň wekiliniň “Biznes Türkmenistan” internet neşirine beren maglumatlaryna görä, kärhana häzirki wagtda önümlerini Moldawiýa we Gazagystana ibermegi meýilleşdirýär.
Kärhana ýokary hilli polimer önümlerini, ýagny dürli ölçegli haltalary, gurluşykda ulanylýan plasmas dýubelleri, şahsy gorag serişdesini (kaskany), miwe we bakja önümleri üçin plasmas sebetleri, polipropilen monofilament ýüplüklerini öndürýär.
Şeýle hem kärhana ýylda polipropilen we polietilen çig malyndan 1 million kiçi we 500 müň uly ölçegli haltalary öndürmäge mümkinçiligi bar. Kärhana sagatda 400 kilograma çenli monofilament ýüplügini öndürmäge ukyplydyr.
Bu ýerde Awstriýanyň kämil tehnologiýalary ornaşdyrylandyr. Önümçilik üçin zerur bolan çig mal Gyýanlydaky polimer zawodyndan we Türkmenbaşynyň nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumyndan alynýar.
Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynyň senagat zolagynda ýerleşýän “Geljege Miras” hususy kärhanasy 2013-nji ýylda esaslandyrylyp, häzirki wagtda önümçilik kärhanasynda 120 hünärmen zähmet çekýär.


text:
Hormatly
Belent Serkerdebaşymyzyň üstümizdäki ýylyň ýanwar aýynyň aýagynda geçiren
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde we Konstitusion
toparyň birinji mejlisinde beren tabşyryklaryny ýerine ýetirmek maksady bilen, Türkmenistanyň
Goranmak ministrliginiň Harby institutynda duşuşyk geçirildi. Oňa Türkmenistanyň
Mejlisiniň, Türkmenistanyň Ýokary kazyýetiniň, Türkmenistanyň Baş
prokuraturasynyň, Türkmenistanyň Adalat ministrliginiň, Türkmenistanyň syýasy
partiýalarynyň we jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, Harby institutynyň
mugallymlary, harby talyp ýaşlar gatnaşdylar.
Mälim bolşy
ýaly, 2019-njy ýylyň 25-nji sentýabrynda geçirilen Halk Maslahatynyň ikinji
mejlisinde hormatly Prezidentimiz kanunçykaryjylyk işini döwrebaplaşdyrmagyň
zerurdygy barada aýdyp, dünýäde bolup geçýän özgertmeleri hem-de köp ýurtlarda
toplanan tejribäni nazara alyp, iki palataly ulgama geçmegi we Türkmenistanyň
Halk Maslahatyny hem-de Türkmenistanyň Mejlisini wekilçilikli kanun çykaryjy
häkimiýetiň wezipelerini ýerine ýetirýän edaralar ulgamyna goşmagy teklip
edipdi. Milli Liderimiziň teklipleri ähli halkymyz tarapyndan doly goldawa eýe
boldy.
Duşuşykda şu
we beýlekiler dogrusynda giňişleýin durlup geçildi. Şeýle-de, ýurdumyzyň
Konstitusiýasyny kämilleşdirmek bilen bagly esasy meseleler ara alnyp
maslahatlaşyldy.
Duşuşykda
edilen çykyşlar täsirliligi bilen tapawutlandy. Dabaranyň ahyrynda oňa
gatnaşyjylar hormatly Belent Serkerdebaşymyzyň adyna Ýüzlenme kabul etdiler.
«Milli goşun».


text:
Her ýurduň baýdagynda ulanylýan nyşanlar, reňkler şol ýurduň taryhyny, medeni gymmatlyklaryny, däp-dessurlaryny aňladýar. Bular barada bilmek gyzykly bolsa gerek! Geliň, käbir ýurtlaryň baýdaklary baradaky gysgaça maglumatlara göz gezdireliň!
Andorra. Ýewropanyň iň kiçi ýurtlaryndan biri bolan Andorranyň baýdagy 1993-nji ýylda kabul edildi. Gök, sary we gyzyl reňklerden emele gelen baýdagyň merkezinde gerb ýerleşdirilen. Fransiýa bilen Ispaniýanyň arasynda ýerleşýän Andorra asyrlarboýy bu iki ýurt tarapyndan dolandyrylypdyr. Şol sebäpli Andorrada bu iki ýurduň täsiri uly. Gök we gyzyl reňk Fransiýanyň, sary reňk bolsa Ispaniýanyň baýdagyndan alnan. Merkezde ýerleşýän gerb ýurduň garaşsyzlygyny alamatlandyrýar we taryhy nyşanlaryny öz içine alýar.
Belarus. Ýurduň döwlet baýdagy 1995-nji ýylyň 7-nji iýunynda kabul edilip, iki gorizontal zolakdan ybarat gönüburçlyk görnüşdedir. Onuň beýikliginiň üçden iki bölegi gyzyl, galan bölegi bolsa ýaşyl reňkdedir. Gyzyl reňk garaşsyzlygy, ýaşyl reňk ýurduň tebigatyny alamatlandyrýar. Baýdagyň çep tarapy nagyşlar bilen bezelipdir. «Ruşnik» atly bu nagyş esasan belarus halylarynda gabat gelýär. Bu nagyş başga-da birnäçe bezegde giňden ulanylýar. Baýdagyň ululygy 1×2 ölçeginde bolup, dokuzdan bir bölegini «Ruşnik» eýeleýär.
Ýaponiýa. «Günüň dogýan ýurdunyň» baýdagy ak düşekden we merkezinde ýerleşdirilen tegelek gyzyl nyşandan ybarat. Ýapon ynanjyna görä, Gün hudaýy Amaterasu b.e.öňki VII asyrda Ýaponiýany döredipdir. Däp-dessurlaryna ygrarly bolan Ýaponiýanyň halky häzirki wagtda-da hökümdarlaryna «Günüň ogly» diýip ýüzlenýär. Şol sebäpli Ýaponiýa «Günüň dogýan ýeri» diýilýär. Gyzyl reňkli tegelek aňlatma hem şu ynamdan gelip çykýar. Günüň sary reňkde görkezilmändiginiň bir sebäbi bar – ýaponlar grafiki dizaýnlarda gapma-garşylykly reňkler bilen sadalygy öňe sürýär. Ýurduň 1870-nji ýylda kabul edilen milli baýdagy Nisşoki diýlip atlandyrylsa-da, halk arasynda bu baýdak Hinomaru ady bilen tanalýar.
Gyrgyzystan. Gyrgyzystan diýlende ilki bilen göz öňüňe gelýän zatlaryň biri «Manas» eposydyr. Epos XVIII asyra degişli hasaplansa-da, gyrgyz halky onuň öz gözbaşyny has irki epiki şygyrdan alýandygyny aýdýar. Ýurduň taryhynda we medeniýetinde möhüm ähmiýete eýe bolan «Manas» eposynyň täsiri bu halkyň baýdagynda-da görünýär. Baýdagyň gyzyl böleginiň eseriň baş gahrymany Manasyň al-asmana göteren baýdagynyň reňkinden gelip çykýandygy aýdylýar. Merkezindäki Günden çykýan 40 şöhle Manasa we onuň birleşen taýpalaryna eýeren adamlary aňladýar. Günüň içindäki üç çyzykly atanak şekil adaty gyrgyz öýleriniň şekilidir.
Müsür. Ýurduň baýdagy birinjisi gyzyl, ikinjisi ak, üçünjisi gara reňkli bolan zolaklardan we üçlügiň merkezinde ýerleşýän altyn reňkli bürgüdiň şekilinden ybarat. 1984-nji ýylda resmi taýdan kabul edilen baýdagyň merkezinde ýerleşýän bürgüt, taryh kitaplaryndan belli bolşy ýaly, XII asyrda Müsüri, Siriýany, Ýemeni we Palestinany dolandyran Müsür soltany Salah ad-Diniň (1171-1193) nyşanydyr. Diňe at-abraý we üstünlik gazanan Salah ad-Diniň ähmiýeti göz öňünde tutulyp, onuň hormatyna bu şekil ýerleşdirilipdir.
ABŞ. ABŞ-nyň resmi baýdagy 13 sany deň gyzyl we ak reňkli zolakdan ybarat bolup, ýokarsynyň çep tarapynda gök reňkli inedördül meýdan bar. Onuň içindäki 50 sany ýyldyz ABŞ-nyň 50 ştatyny alamatlandyrýar. Gyzyl we ak zolaklary garaşsyzlygyny yglan eden 13 sany iňlis koloniýasyny görkezýär. Ýeri gelende bellesek, baýdak başgaça «ýyldyzlar we zolaklar» (Stars and stripes), «Gadymy şöhrat» (Old Glory), «Ýyldyz ýaýylan banner» (Star-Spangled Banner) atlary bilen tanalýar. Döwlet ilkinji resmi baýdagyny – Beýik Birleşigiň baýdagyny (Grand Union Flag) 1775-nji ýylyň 3-nji dekabrynda kabul etdi. 1777-nji ýylyň 14-nji iýunynda 13 ýyldyzly baýdagyny, iň soňky gezek bolsa 1960-njy ýylyň 4-nji iýulynda 17 ýaşly amerikan ýaşaýjysy Robert G.Heft tarapyndan dizaýn edilen häzirki 50 ýyldyzly baýdagyny kabul etdi.
Her ýurduň baýdagynda ulanylýan nyşanlar, reňkler şol ýurduň taryhyny, medeni gymmatlyklaryny, däp-dessurlaryny aňladýar. Bular barada bilmek gyzykly bolsa gerek! Geliň, käbir ýurtlaryň baýdaklary baradaky gysgaça maglumatlara göz gezdireliň!


text:
Qostanaıda garajda paıdalanylǵan qurylys kóbiginiń gazy qoparylyp, eki adam zardap shekti
QOSTANAI. QazAqparat – Qostanaıda jeke úıdiń aýmaǵynda garaj jertólesinde paıdalanylǵan qurylys kóbiginiń gazy qoparylyp, eki adam zardap shekti, dep habarlaıdy QazAqparat Qostanaı oblystyq TJD-ǵa silteme jasap.
«16 qyrkúıek kúni saǵat 17.12-de 101 nómirine Qostanaı qalasy, Borodına kóshesindegi 116-úıde gaz-aýa qospasy jarylǵany týraly habar tústi. Oqıǵa ornyna eki órt sóndirý ekıpajy (9 adam) jiberildi. Qutqarýshylar garajdan es-tússiz jatqan bir zardap shegýshini shyǵaryp, jedel járdemge berdi. Taǵy bir zardap shegýshige kýágerler kómektesken», - delingen TJD-nyń habarlamasynda.


text:
Wodorodda ýöreýän “Toyota Mirai” awtoulagy geçen ýolunyň uzaklygy boýunça dünýä rekordyny goýdy. Bu barada 32cars.ru habar berdi.
Sedan bir gezek dolduran ýangyjy bilen 1360 kilometr ýol geçmegi başardy. Bu netije ýangyç öýjükli hereketlendirijisi bolan awtoulaglaryň arasynda ýangyç guýmazdan geçilen rekord aralyk hökmünde Ginnesiň rekordlar kitabyna girizildi diýip, çeşme ýazýar.
Şeýlelikde, munça aralygy geçmek üçin birnäçe gün gerek boldy, şol döwürde Ginnesiň rekordlar kitabynyň wekili awtoulagyň ýangyç guýmak üçin durmandygyny gözegçilikde saklady. Awtoulagyň baklary diňe onuň ýola düşmezinden öň doldurylypdy. Ýapon awtoulag öndürijisiniň wekilleri ulaga ýangyç guýmak üçin bary-ýogy bäş minut wagt gerekdigini aýtdylar.
Awtoulag Kaliforniýadaky “Toyota” tehniki merkezinden badalga aldy. Sedan birinji günüň dowamynda 760 km-den gowrak, ikinji gün bolsa 600 km ýol geçdi.


text:
Täze çip (Sd kart) aljak wagtyňyzyň ýa-da öň alan bolsaňyz, orginalmy ýa-da dälmi bilmek gaty aňsat. Häzirki wagtda dürli dürli çipler bar orginalmy dälmi daşyndan bilip bolmaýar. Telefonda ulanan wagtymyz hem nähilidigi soň soňlar belli bolup başlaýar.
Çip orginalmy näfip bilmeli?
Ilki bilen SD Insight atly android programasyny telefonyňyza ýükläň. Barlamakçy bolýan çipiňizi telefonyza dakyň.
Soňra bolsa SD Insight programany açyp çipiňizi görkeziň eger-de suratdaky ýaly programada marka görkezse onda çip orginaldyr. Eger Unknown ýaly ýazgy çyksa, ýa-da tutýan ýeri çibiňizde ýazylandan başga bolsa onda ol çip orginal däldir. Bu haçanda dükanlardan täze çip aljak wagtyňyz size uly kömek edip biler.
Jemi 16,742 gezek okaldy, Şu gün 2 gezek okaldy


text:
Ýagellonlar
Ýagellonlar (polýakça: Jagiellonowie, latynça: Jogailaičiai) — Merkezi Ýewropadaky döwletlerde XIV — XVI asyrlarda höküm süren korollyk dinastiýasydyr. Dinastiýanyň wekilleri 1377—1392 we 1440—1572 ýyllar aralygynda Beýik Litwa Knýazlygynyň beýik knýazlary, 1386—1572 ýyllar aralygynda polýak korollary, 1440—1444 we 1490—1526 ýyllar aralygynda Wengriýanyň korollary, 1471—1526 ýyllar aralygy Çehiýanyň korollary bolupdylar. Ýagellonlar — Gedimonowiçleriň Litwa dinastiýasynyň belorus we baltika asylly şahasydyr.


text:
Owganystanyň paýtagtynda bolup geçen bomba hüjümlerinde azyndan bäş adam ölüp, iki adam ýaralandy.
Kabul polisiýasynyň metbugat wekili Ferdaws Faramarz ulagl bombalarynyň ýarylmagy netijesinde dörän iki partlamanyň wagt aratapawudynyň 15 minut bolandygyny aýtdy.
Polisiýa ulagyny nyşana alan üçünji bomba takmynan iki sagat soň partlap, ulagdaky iki owgan esgerini we b ötegçi raýaty öldürdi.
Hüjümleriň jogapkärçiligini häzirlikçe h iç bir topar öz üstüne almady we polisiýa derňewleri alnyp barylýar.
Kabulda soňky hepdelerde ulaglaryň aşagyna berkidilen we uzakdan ýa-da wagt goýlup partladylýan ownuk "ýelmeşiji" bombalary ulanmak arkaly guralýan hüjümler köpeldi.
Ýöriteleýin kast etmek maksady bilen guralýan hüjmlerde howpsuzlyk güýçleriniň agzalary, wezipeli adamlar, kazylar, raýat jemgyýetiniň aktiwistleri we žurnalistler nyşana alyndy.
Soňky döwürde hökümet bilen “Talyban” gozgalaňçylarynyň arasynda alnyp barylýan parahatçylyk gepleşikleriniň togtamagy ýurduň käbir ýerlerinde zorlukly wakalaryň artmagy bilen utgaşdy.
Ekstremist “Yslam döwleti” topary hüjümleriň käbiriniň jogapkärçiligini öz üstüne aldy, emma owgan hökümeti hüjümleriň käbirini “Talybandan” gördi.


text:
Moskwanyň ylalaşdyryjy kazyýeti tarapyndan Russiýada gadagan edilen kontenti aýyrmakdan boýun gaçyrandygy üçin «Facebook» 21 million rubl jerime tölemeli edildi. Indi oňa salnan jerimäniň umumy mukdary 90 million rubla ýetdi. Bu barada «ТАСС»-a kazyýetde habar berdiler.
Şonuň ýaly-da, «Twitter»-e 5 million rubl, «Telegram» messenjerine 9 million rubl jerime salyndy. Ikisiniň hem sebäbi — Russiýada gadagan edilen kontenti aýyrmanlygy. Indi «Twitter»-iň umumy jerimesi 45 million rubla, «Telegram»-yňky — 35 million rubla barabar boldy.


text:
Türkmenistanyň Prezidentiniň gol çeken Buýrugyna laýyklykda, welaýat häkiminiň ýolbaşçylygyndaky wekilçilikli topar Özbegistan Respublikasynyň Buhara welaýatynda bir günlük iş saparynda boldy. Toparyň düzümine welaýat, etrap häkimleriň, hususyýetçileriň, oba hojalykçylaryň, alyjylar jemgyýetleriniň we medeniýet işgärleriniň wekilleri girdi.
Wekilçilikli topar Garaköl etrabynda täzelikde açylyp, ulanylmaga berlen medeniýet merkezinde welaýatyň işewürlik pudagynyň wekilleriniň guran sergisini gördüler. Serginiň çäklerinde ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyklary mundan beýläk hem ösdürmek bilen bagly gepleşikler geçirildi. Medeniýet merkeziniň sahnasynda bolsa ýerli teatryň wekilleri çykyş etdiler.
Soňra dabaralar şu etrapdaky Halkara matematika mekdebinde dowam etdi. Mugallymlaryň gürrüň berşi ýaly, mekdebiň okuwçylary 6-njy synpdan soň synag arkaly kabul edilýän eken.
Lebabyň wekiliýeti Garaköl etrabynyň Saýat obasynyň ýakynyndaky gowaçaly meýdana hem baryp gördüler. Bu ýerde myhmanlara gowaçanyň damjalaýyn usulda suwarylyşy barada gürrüň berildi. Taraplar damjalaýyn suwarmak boýunça tejribeleri geljekde hem paýlaşmagyň ähmiýetli boljakdygyny nygtadylar.
Türkmen wekiliýeti Buhara şäherindäki kuwwatly dokma kärhanasynyň işi bilen hem tanyşdy.
Günüň ikinji ýarymynda wekiliýetiň agzalary Bahaweddin Nagyşbendiniň ýadygärligine zyýarat etdiler. Buhara döwlet hyzmatlary gullugynyň işini guralyşy bilen tanyşdylar. Bu gullukda döwlet hyzmatlary merkezleşdirilipdir. Raýat bir binadan çykmak birnäçe hyzmatdan sanly görnüşde peýdalanyp bilýär.
Şäherdäki seýilgähde guralan welaýatyň senagat önümleriniň sergi-ýarmarkasy hem diýseň täsirli boldy. Bu ýerde türkmen wekiliýetine kuwwatly tehnikalar hem görkezildi. Sergi Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň welaýat bölüminiň wekilleri aýratyn gyzyklanma döretdi. Olar ikitaraplaýyn gepleşikleriň birnäçesini geçirdiler.
Lebap welaýatynyň wekilleri Buharanyň muzeýlerine hem baryp gördüler.
«Warnet» paýdarlar jemgyýetinde degişli ýyladyşhanalar toplumy bilen tanyşlyk bilen sapar tamamlandy.
Ýakynda Buhara welaýatynyň wekiliýetiniň hem biziň welaýatymyza iş sapary bilen gelmegine garaşylýar.


text:
Foto: qamshy.kz
Tanymal ázilkesh, shoýmen Tursynbek Qabatov UBT-ǵa qyzynyń ornyna basqa bireýdi kirgizdi delingen daýǵa jaýap berdi. Ol qyzynyń ornyna basqa adam test tapsyrýǵa kirgeninen beıhabar ekenin jetkizip, áleýmettik jelidegi paraqshasynda vıdeojazba jarııalady.
Vıdeoda Qabatovtyń repetıtor delingen Nurbek esimdi jigitpen telefon arqyly sóılesip, jaǵdaıdyń qalaı bolǵanyn suraǵany kórsetilgen. Vıdeodaǵy áńgimede test tapsyrýǵa ózge adamdy kirgizý repetıtordyń ıdeıasy ekeni, Tursynbek Qabatov budan beıhabar bolǵany aıtylady. Repetıtor delingen adam áreketin shákirtine joǵary ball alyp berýge tyrysqanymen túsindiredi.
– Bolatyn jaǵdaıdy maǵan aıtpaı, anasyna aıtpaı ondaı tirlikke bardyń, birinshiden? Ekinshiden ol qyz kim, ony kim tapty? Sen be tapqan?! Qazir halyq ne aıtyp jatqanyn bilesińder me? Jelide "Tursynbektiń qyzy jalǵan qujat jasap, UBT-ǵa kirdi" dep aıtyp jatyr. Sen qyzyma aıtpaı UBT-ǵa baryp, qujatyn, telefondaryn tapsyrǵannan keıin qyzyma kómektesetinderińdi aıtqansyńdar. Nege osyny bizben aqyldaspadyńdar? Sen qylmysqa barǵanyńdy bilesiń be? Men seni sottaıyn dep jatqan joqpyn. О́zińde aqyldy balasyń ǵoı. Esiń durys pa?
Men saǵan sendim jaqsy repetıtor bolǵandyqtan. Sen onsyzda bilesiń Ádemige (Tursynbek Qabatovtyń qyzy - red) joǵary balldyń qajet emesin. Ol jyl basynan shetelge oqýǵa túsýge daıyndalyp jatqanyn bilesiń. Men bireýdiń aýzyn jyryp, grantyn alǵym kelip turǵam joq. Men ólsem de basqa qujat jasatpaımyn. Meniń qyzym basynan UBT-ǵa aldyn ala adam daıyndap, kirgizip jibergendeı bolyp qaldy. Men kesheden beri jelige shyǵa almaı jatyrmyn. Maǵan eshkim senbeıdi.
Men seni kórgen de joqpyn. Anaý qyzdy da (Ádemi Qabatovanyń ornyna UBT-ǵa kirgen qyz) kórgen joqpyn. Sender meniń qyzymdy aldap sondaı áreketke baryp otyrsyńdar, – dep aıtylǵan vıdeoda.
Buǵan deıin áleýmettik jelide Tursynbek Qabatovtyń qyzynyń ornyna UBT-ny basqa qyz tapsyryp shyqqany týraly aqparat jarııalanǵan.
Belgili zańger Abzal Quspan Facebook paraqshasynda 13 maýsym kúni Ádemi Tursynbekqyzy Amanǵalıdyń ornyna test tapsyrýǵa EUÝ-dyń 2-kýrs stýdenti, grantta oqyp júrgen Symbat Qanaı esimdi qyz kirgenin aıtyp, "Tursynbektiń qyzy jalǵan qujat jasady" dep málimdegen.
"Testileýge kirý barysynda barlyq testilenýshiler, Tursynbektiń qyzynyń ornyna basqa tulǵanyń jalǵan qujatpen kirgenine kýá bolǵan" deıdi zańger.
Aıtýynsha, Tursynbek Qabatovtyń qyzy sáýir, mamyr aılarynda birneshe ret test tapsyryp, tómen ball (60 balǵa jetpegen) jınaǵan. Qyzy Astanadaǵy eń úzdik dep tanylǵan mektepti Altyn belgige bitirgen.
Posmotret etý pýblıkasııý v Instagram
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir
Usynylǵandar


text:
Almatyda naýqastarǵa durys qyzmet kórsetpegen aýrýhanalarǵa 889 mln teńge aıyppul salyndy
ALMATY. QazAqparat -Jyl basynan beri Almaty turǵyndaryna kórsetilgen medıtsınalyq kómek sapasyn baqylaý barysynda 10 myńnan astam qyzmettiń túrli kemshilikpen kórsetilgeni anyqtaldy. Nátıjesinde qaladaǵy emdeý mekemelerine 889 mln teńge aıyppul salyndy. Bul týraly «Áleýmettik medıtsınalyq saqtandyrý qory» KEAQ Almaty fılıaly málim etti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Medıtsınalyq qyzmet sapasyn baqylaý bóliminiń jetekshisi Ásem Manapbaevanyń aıtýynsha, kemshiliktiń basym bóligine konsýltatıvtik-dıagnostıkalyq kómek kórsetetin klınıkalar tarapynan jol berilgen.
Jalpy, konsýltatıvtik-dıagnostıkalyq kómek boıynsha 8 myń qyzmet túrli kemshilikpen kórsetilgen. Nátıjesinde 12,2 mln teńge qaıtaryp alyndy.
Aqaýmen kórsetilgen 4,6 myń qyzmet – statsıonarlar men statsıonardy almastyratyn kómek uıymdaryna tıesili.
Kemshilikter úshin atalǵan klınıkalar 870,1 mln teńge aıyppul tóledi. Al kemshilikterge jol bergen emhanalar Qorǵa 7,5 mln teńge qaıtardy.
«Monıtorıng barysynda anyqtalǵan kemshilikterdiń deni emdeý-dıagnostıka barysynda belgilengen standarttardan aýytqý, medıtsınalyq qujattardy durys toltyrmaý, qyzmet baǵasyn negizsiz ósirý syndy olqylyqtarǵa kelip saıady. Sonymen qatar, «kórsetildi» dep jazylǵan belgili bir qyzmet túrleriniń shyn máninde kórsetilgenin rastaı almaǵan klınıkalar da bar», – deıdi Ásem Manapbaeva.
MSQ kórsetken qyzmet sapasyna turaqty baqylaý júrgizip otyrady.
Búginde dáriger kómegine júginbegen adamdy «qabyldaýda boldy» dep jazý máselesi jurtshylyq arasynda ózekti máselege aınalǵany belgili.
Bıylǵy qańtar-mamyr aılary aralyǵynda fılıal mamandary azamattardan túsken aryz-shaǵymdar nátıjesinde osyndaı 71 faktini anyqtap, medıtsına uıymdaryna 1,6 mln teńge aıyppul saldy.
Sonymen qatar statsıonarlar men kúndizgi statsıonar deńgeıinde «kórsetildi» dep tirkelgen 25 fakti boıynsha tıisti qyzmettiń kórsetilmegeni belgili boldy.
Nátıjesinde 13,4 mln teńge qorǵa qaıtaryldy. Qaıtaryp alynǵan qarajat medıtsınalyq kómektiń ózge túrlerine jumsalady.


text:
“DIŇE MEN, BAŞGA HIÇ KIM!”
Ençeme wagtdan bäri men Internetde, esasan hem "V-kontakte" sosial ulgamynda, "Syndicate", "Top-People-of-Turkmenistan" we "Exclusive Turkmenistan" atly toparlarda türkmen ýaşlarynyň paýlaşýan suratlaryny görüp aňk-taňk bolýaryn. Meselem, gelin-gyzlar saçlaryny sary reňke boýap, dodaklaryny plastik hirurglaryň ýa-da makiýažyň kömegi bilen çişirip, ulaldyp, gözlerini çenden aşa gara sürmä boýap, uýat ýerlerini görkezýän köýnekleri geýip düşen suratlaryny Internetde paýlaşýarlar. Oglanlar bolsa, öz maşynlarynyň markasyny, gymmat köwüşlerini we sagatlaryny, nirelerde we nähili lezzet alýandyklaryny paýlaşýarlar. Bu suratlary görüp, "Adamlar näme üçin öz hususy durmuşlaryny Internet köpçüligine çykarýarlarka?!" diýenimi duýman galýaryn. Ýa-da bolmasa ýaşlarymyzyň özlerini tapawutly alyp baryşlary oňki gymmatlyklaryň çagşandygyny aňladyarmyka?! Eýsem özlerini haryt kimin alyp baryp, seksual pozalarda durup surata düşýän gelin-gyzlarymyz, öz maddy baýlyklaryny (maşyn, egin-eşik we ş. m.) güjeňläp surata düşýän ýigitlerimiz bu birtüýsli hereketlerinden bihabarmyka?!
Meniň bilesigelijiligim kem-kemden möwjäp, bir pilleden soňra zamanamyzda internet dünýäsiniň hödürleýän täzeçe üýtgeşmeleriniň sebäplerini öwrenmäge alyp bardy. Netijede, köp adamlaryň nerkeslik (narsizm) häsiýetlere eýe bolýandygyna göz ýetirdim.
Narsissikusyň rowaýaty
"Narcissism [Inglisçe]" ýa-da "Nerkeslik [Türkmençe]" söz Narsissikus diýen gadymy grek rowaýatyndan gelip çykýar. Rowaýata göra, Narsissikus atly ýaş we görmegeý bir ýigit söýgüniň yşgyna düşüp, intizar bolýar. Günleriň bir güni Narsissikusyň jemalyna owadan Ýaň Perisi aşyk bolyar we ol Narsissikusyň diýýan her bir sözüni gaýtalaýar. Narsissikus bolsa Ýaň Periniň duygusyny terk edip, ozüne mynasyp boljak taý gözlemegini dowam edýär. Bir pursat Narsissikus öz şeklini suwda görüp oňa aşyk bolýar we şol şekli yzygiderli, tä ýogalýança synlap oturýar. Narsissikusyň ýogalan derýasynyň kenarynda bir gül peýda bolýar we ony adamlar biziň günümize çenli "Nargis" diýip atlandyrýarlar.
Narsissikus rowaýaty adamyň öz-özüne aşa köňül berip, daş-töweregindäkiler bilen netijeli aragatnaşyk gurup bilmeýändigi üçin ýüze çykýan tragediýany görkezýar. Bu hem biziň şu günki zamanamyzda nerkes keseline duçar bolan adamlaryň köpelmegi sebäpli bolup geçýän wakalara kybap gelýär.
Nerkes keseli näme?
Nerkes keseli fiziki däl-de, psihiki we ruhy ýagdaýdyr. Bu kesel birnäçe häsiýetleri öz içine alýar. Olar: gedemlik, men-menlik, şöhratparazlyk we özdiýenlilikdir.
Nerkes keseliniň alamatlary
Tanymal amerikan psihoterapewty Sandy Hotçkisiň bellemegine göra, narsistler köpçülik tarapyndan kabul edilen kadaly edep-terbiýeden çykyp, birnäçe aýratynlyklary görkezýärler:
► Untançsyzlyk – nerkes keseli bilen syrkawlan adamlar öz üstünlikleri, akyly we sypaty barada utanman owünýärler. Utanjyň ýoklugy sebäpli hem nerkes ýaşlar internetde öz maddy baýlyklaryny we daş-keşplerini gorkezýän suratlaryny ikirjiňlenmän paýlaşýarlar.
► Gedemlik – nerkes adamlar ulumsy äheňde gürleýärler. Olar meselem, özleriniň BMW maşynynyň barlygyny görkezmek üçin "Meniň maşynymyň açaryny gördüňizmi?" diymäniň deregine "Meniň BMW maşynymyn açaryny gördüňizmi?" diýip, gopbamsyraýarlar.
► Bahyllyk – nerkes başgalaryň özlerinden has üstün, has akylly we owadan bolmagyny islemeýärler. Şeýlelikde, olar her kimden öňde bolmak üçin mekirlige baş urmana, plastiki hirurgiýany ulanmaga we para almaga taýyn adamlardyr.
► Perwaýsyzlyk – nerkes keseline duçar bolan ynsanlar adamlar bilen özara gatnaşyklarda köp perwaýsyzlyk görkezýärler. Şol sebäpli hem olar bilen uzak möhletleýin gatnaşyklary ýa-da berk dostluk/joralyk gurmak kyn bolýar. Olar başga adamy öz peýdasy üçin ulanmagy hiç zatça görmeýärlar.
► Men-menlik – nerkesler özlerini üýtgeşik we has mertebeli saýýandyklary uçin başga adamlardan yzygiderli öwgi we üns hantama bolýarlar. Olaryň pikirine görä, başgalar olara elmydama borçly.
► Derisi galyňlylyk – narsist bir zat gerek bolsa hiç kimden çekinmän "ýolup-goparyp" aljak adamdyr. Üstesine hem, olar tankytlary kän ýüzlerine almaýarlar.
Nerkes häsiýetiniň bejeriş we öňüni alyş çäreleri
Köp ýokanç kesselleri antibiotikler arkaly bejerip bolýan bolsa, nerkes keseliniň psihiki ýagdaý bolany üçin, oňa gönüden-göni bejergi ýokdur. Nerkesleriň utançsyz, gedem, bahyl, perwaýsyz, borçsuz we derisi galyň häsiýetleri kem-kemden olardan maşgalalaryny, dost-ýarlaryny we kärdeşlerini daşlaşdyryp, olaryň töwereginde emeli boşluk döredýär. Yöne bu ýekeligiň bejergisiniň täsiriniň boljagyna umyt azdyr. Sebäbi nerkesler ýeke galandan soň edil awçy ýaly özlerine täze "aw gözlemäge" başlaýarlar. Şu sebäpden hem, olar öz-özlerine kömek edip bilmeýärler we bu ýagdaýdan gutulmany islemeýärler.
Nädip nerkes keseliniň öňüni alyp bilersiňiz?
► Internedi diňe öz maşgalaňyz üçin, gymmatly dostluk gatnaşyklaryňyz we olary oňküden hem has beter güýçlendirmek üçin ulanyň.
► Gerekmejek, yeňil-yelpaý "dost-joralaryňyzy" öz sahypaňyzdan aýyryň.
► Internetdäky we daş-töweregiňizdäki adamlaryň elmydama sizi makullamagyna garaşmaň.
► Her adamyň maddy ýagdaýynyň tapawutlydygyna düşünmäge çalşyň. Maddy baýlyklaryňyzy internetde paýlaşmak size lezzet berse-de, başgalarda öz ýagdaýlary babatda sussupeslik ýa-da gynanç döredip, sizi bolsa nerkese has ýakynlaşdyryp biljekdiginden habardar boluň.
► Esasan, sizi köpleriň ýakyndan tanamaýan internet dünýäsinde özüňizi sada we giň düşünjeli alyp barmaga çalşyň. Diýjek sözleriňizi we goýjak suratlaryňyzy "ýedi ölçäp, bir kesiň".
► Mekdeplerde we ýokary okuw jaýlarynda sosiologiýa, filosofiýa we psihologiýa mugallymlary bilen bilelikde, internetde özüňi kadaly alyp barmagyň aýratynlyklary we howpsuzlygy barada okuwçylar/talyplar bilen söhbetdeşlikler / ýygnaklar geçirilmelidir.
Awtor: Artykgözel Ýazmyradowa
- 6406 gezek okalan


text:
Erlan Turǵymbaev qaza tapqan polıtseılerdiń otbasyna kóńil aıtty
ALMATY. QazAqparat - Іshki ister mınıstri Erlan Turǵymbaev qaza tapqandardyń otbasyna kóńil aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Biz úshin búgin óte aýyr kún, orny tolmas qaıǵy. Aıdyń kúnniń amanynda Almaty qalasyndaǵy qaıǵyly oqıǵa nátıjesinde 5 azamatymyz oqqa ushty. Onyń ishinde ishki ister organdarynyń eki qyzmetkeri bar. Polıtsııa maıory Darhan Súleev pen polıtsııa kapıtany Nurbol Baıǵazıev óz jumystaryn adal atqaryp júrgen qatardaǵy qyzmetkerler edi.
Qazaqtyń dańqty batyry Baýyrjan Momyshulynyń «Adam bolý – qasıet, azamat bolý – mindet, patrıot bolý – paryz» degen qanatty sózi bar.
Olar adamgershilikterimen aınalasyna abyroıly bolyp, otansúıgishtikterimen talaıǵa úlgi bola bildi. Adam retinde qalyptasty, azamat bolyp atqa qondy, patrıottyq bolmysymen el tynyshtyǵyn qorǵady.
Darhan Súleev ishki ister salasynda 18 jyl qyzmet atqarsa, Nurbol Baıǵazıev 7 jyldan beri sapta qyzmet etip keldi. Olardy áriptesteri qyzmetine adal, dostyqqa berik, júregi úlken azamat retinde máńgi este saqtaıdy.
Marqumdardyń áke-sheshesi, otbasy, týǵan-týystaryna kóńil aıtyp, qaıǵylaryna ortaqtasqym keledi»,- dedi Erlan Turǵymbaev.
Eske salaıyq, 20 qyrkúıek kúni Almatyda atys bolyp, 5 adam qaza tapty.


text:
Munuň özi Siriýanyň hökümet güýçleriniň palestinalylaryň bosgunlar lagerine ilkinji gezek hüjüm etmesidir.
Düýbi Londonda ýerleşýän we Siriýadaky ynsan hukuklary boýunça iş alyp barýan guramanyň ýerli aktiwistleriň sözlerine salgylanyp berýän maglumatyna görä, bu howa hüjümlerinde azyndan 8 sany parahat ýaşaýjy ölüpdir.
Bu gürrüňi edilýän bosgunlar lageri Damaskyň günorta eteginde ýerleşýär. Soňky günler Siriýanyň hökümet güýçleri paýtagt Damaskda hereket edýän oppozision ýaragly söweşijileri paýtagtdan çykarmak ugrunda güýçli söweş operasiýalaryny alyp barýar.


text:
“Reuter” agentliginiň habaryna görä, Mubaragyň işine garan sudýa Ahmed El-Bahrawi iş boýunça “gutarnykly karara gelnendigini we oňa gaýtadan garap bolmajagyny” yglan edipdir.
Mubaraga garşy bu sud işi onuň döwletiň gözegçiligindäki media kompaniýasyndan sowgat almakda aýyplanmagy bilen baglylykda gozgalypdy.
Puly yzyna gaýtardy
Suduň çarşenbe güni yglan edilen kararynyň öňüsyrasynda Mubaragyň aklawçysy Fareed El-Deeb öz müşderisiniň boşadylmagyny talap etdi we öz talabyny Mubaragyň ozal alan 600 000 dollar möçberindäki puluny yzyna eýýäm yzyna gaýtarandygy bilen delillendiripdi.
Sud şu ýylyň aprel aýyndan bäri Mubaraga garşy gozgalan ýene üç sany iş boýunça ozal öz kararlaryny yglan edipdi we ony şertli boşatmak barada höküm çykarypdy. Şol sud işleri korrupsiýa bilen bagly aýyplamalar we Mubaragyň 2011-nji ýylyň fewral aýynda bolan protestlerde protestçileri oka tutmaga tabşyryk berendigi barada aýyplamalar esasynda gozgalypdy.
85 ýaşly Mubarak 2011-nji ýylyň aprel aýyndan bäri tussag astynda saklanýar. Ol häzirki wagtda Kairiň daşynda ýerleşýän Tora türmesinde galýar.
Adatdan daşary ýagdaý
Häkimiýet başyndan çetleşdirilen prezident Muhammad Morsiniň “Musulman doganlar” atly hereketiniň baş ýolbaşçylary hem şol türmede saklanýarlar. Olar Morsiniň 3-nji iýulda harbylar tarapyndan wezipeden çetleşdirileninden soň tussag edilipdi.
Müsürde wagtlaýyň hökümetiň Morsiniň “Musulman doganlar” hereketiniň geçirýän protestlerine basyşlary bilen bagly dowam edýän gandöküşiklik zerarly ýurtda adatdan daşary ýagdaý girizildi.
Müsürde 2011-nji ýylyň fewral aýynda 18 günläp dowam eden we prezident Hosni Mubaragy häkimiýet başyndan çetleşdiren döwlet agdarylyşygynda 840-dan gowrak adam häläk bolup, müňlerçe adam hem ýaralanypdy.


text:
Owganystanyň wagtlaýyn Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary hem-de “Talyban” hereketiniň wekili Abdul Salam Hanafi Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasary, Daşary işler ministri Raşid Meredow bilen wideoaragatnaşyk ulgamy arkaly gepleşik geçirdi. Bu barada “Talyban” hereketiniň wekili Muhammet Naimiň “Twitter” hasabyndaky maglumatlara salgylanyp, TASS agentligi duşenbe güni habar berdi.
Habara görä, Mawlawi Abdul Salam Hanafi Türkmenistana minnetdarlyk bildirdi we Owganystanyň iki ýurduň özara gyzyklanma bildirýän meseleleri boýunça ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmek ugrunda hyzmatdaşlyga ygrarlydygyny tassyklady.
Türkmenistanyň daşary syýasat edarasynyň başlygy hem öz gezeginde Hanafini Owganystanyň täze hökümetiniň döredilmegi bilen gutlady we Aşgabadyň iki ýurduň arasyndaky dostlukly hem-de doganlyk gatnaşyklary ösdürmäge gyzyklanma bildirýändigini tassyklady.
Meredowyň belleýşi ýaly, iki ýurt üçin iň möhüm taslamalar Owganystanyň demirgazygyndaky Faryab welaýatynyň Andhoý şäherinden geçýän Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan demir ýolunyň gurluşygynyň tamamlanmagyndan, Türkmenistan-Owganystan-Päkistan-Hindistan (TOPH) gaz geçirijisiniň taslamasynyň durmuşa geçirilmeginden, şeýle hem elektrik pudagynda bilelikdäki maksatnamalary amala aşyrylmagyndan ybaratdyr. Mundan başga-da, ministr Türkmenistanyň owgan halkyna ynsanperwer kömegini bermegi dowam etdirjekdigini aýtdy.
Sentýabryň başynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça Owganystana ynsanperwerlik kömegi ugradyldy. Bu bolsa goňşy ýurtda bolup geçen wakalardan soňra türkmen tarapynyň Owganystana ýollan ilkinji ynsanperwerlik kömegidir.


text:
OQO-da «Mektepke jol» aksiyasy bastau aldy
Ontýstik Qazaqstan oblysynda «Mektepke jol» jalpy respublikalyq qayyrymdylyq aksiyasy bastau aldy. Tamyzdyng 1-nen bastap qyrkýiek aiynyng 30-na deyin jalghasatyn shara El Tәuelsizdigining 25 jyldyghyna oray «Baqytty balalyq shaq mekeni» úranymen ótpek. Búl turaly býgin OQO Aymaqtyq kommunikasiyalar qyzmetinde ótken brifingte oblystyq bilim basqarmasynyng bólim basshysy Ghaliya Jýsipova habarlady.
Az qamtylghan jәne kóp balaly otbasylar, jetim balalar men ata-anasynyng qamqorlyghynsyz qalghan balalar ishinen oqushylargha jana oqu jylyna dayyndyq kezeninde kómek kórsetu jәne әleumettik sebepter boyynsha balalardyng mektepke barmauynyng aldyn aludy maqsat tútqan aksiya songhy segiz jyldan beri dәstýrli týrde ótkizilip keledi.
«Osy 8 jyl ishinde respublika boyynsha 2 mln.-nan astam balagha jalpy somasy 10 mlrd. tengege materialdyq kómek kórsetildi. Onyng ishinde, byltyr «Mektepke jol» aksiyasy shenberinde týrli taqyrypta qamqorlyq aksiyalary ótkizilip, jalpy sany 21656 balagha materialdyq kómek berildi. Onyng 12918-ne budjet qarajaty esebinen bir jolghy mektep jabdyghy berilse, qalghan 8738 balagha budjetten tys demeushiler qarajaty esebinen materialdyq kómek berildi. Oblys boyynsha materialdyq kómek alghan 21 mynnan astam oqushygha 230 mln. tengege juyq qarjy júmsaldy» - dedi Gh.Jýsipova.
Biyl da jyldaghy dәstýr jalghasatynyn aitqan bólim basshysy aksiya barysynda mektep jasyndaghy balalardy bilim úiymdarynda oqumen qamtu, әsirese kýn kórisi tómen otbasylardan shyqqan balalargha әleumettik kómek kórsetu jónindegi is-sharalardy ótkizu úiymdastyrylyp jatqanyn jetkizdi. Ol ýshin qogham qayratkerlerinin, biznes ókilderining qatysuymen «Balalargha birge kómek bereyik!», «Auyl balalaryna – mektepke syilyqtar», «Otbasy otbasygha kómek kórsetedi: Balalardy mektepke dayyndaymyz!» atty qayyrymdylyq aksiyalaryn, mektep tabaldyryghyn alghash ret attaghaly otyrghan balalargha estelik syilyqtar taratyp, mereke ótkizu, az qamtamasyz etilgen otbasylargha balalaryn mektepke dayyndau ýshin iri sauda ortalyqtarynda mektepke qajetti zattardy, oqu qúraldaryn qabyldaugha arnalghan konteynerler ornatu arqyly «Meyirimdi jýrek» aksiyasyn ótkizu josparda bar.
Ayta ketken jón, barlyq dengeydegi mekeme basshylary, audan әkimderi, isker azamattar, belsendi toptar, memlekettik qyzmetkerler, ýkimettik emes úiymdar men audandyq, qalalyq bilim bólimderi, mektep basshylaryn jәne búqaralyq aqparat qúraldary ókilderin atsalysugha shaqyrylyp otyrghan sharagha Siz de qatysa alasyz. Ol ýshin aldaghy eki ay kóleminde 24-75-25 senim telefony júmys isteytin bolady.
Abai.kz


text:
Bethowen 1770-nji ýylda Germaniýada (Bonn) dünýä indi. Ilkinji fortepiano sapaklaryny kakasyndan bary-ýogy dört ýaşyndaka aldy. Gaty adam bolan kakasy çagasyny gaty itekleýär, bary-ýogy dört-bäş ýaşyndaka we barmaklary fortepýano baryp bilmeýän çaga käwagt bu gözlegleriň dowamynda gözýaş dökýär. Ikinji aýdym-saz bilimini kakasyndan alandan soň, 1779-njy ýylda Kristian Gottlob Neefe bilen işleşip başlady. 1783-nji ýylda Neefe-iň kömegi bilen ilkinji kompozisiýasy, geýimçiniň gimni boýunça üýtgeşiklikler neşir edildi. 1786-njy ýylda Wena saparyndan soň, ejesi ölenden soň Bonna gaýdyp geldi we Graf Walşteýniň hyzmatyna girdi. Ol 4 ýyllap hasap orkestrinde viola çaldy. Ejesi ölenden soň, Bethowen Wena gaýdyp geldi we ömrüniň ahyryna çenli şol ýerde ýaşady. 1794-nji ýyla çenli Wena aristokratiýasynyň arasynda aýdym-saz söýüjiler bilen köşklerde we şahsy duşuşyklarda saz çaldy. 1795-nji ýyla çenli köpçülige açylmady. Ilki bilen kompozitor hökmünde däl-de, pianinoçy we mugallym hökmünde özüni tanatdy we tiz wagtdan şöhrat gazandy. 1798-nji ýylda Bethowen eşidişinde kynçylyk çekip başlady. Şol günden bäri 21 ýyl bäri hiç kim bilen aragatnaşyk saklamady. Şeýle-de bolsa, 1819-njy ýylda ýazuw arkaly adamlar bilen habarlaşyp başlady. 21 ýyllap ýalňyzlyk oňa agyr agyry döretdi. Bethoweniň eşidişinde kynçylyk çekip başlandan soň ähli simfoniýalaryny düzendigi bellärliklidir. Bethowen ömrüniň dowamynda birnäçe aýaly gowy görse-de, hiç haçan öýlenmedi. Olaryň arasynda Ölmez Aşyk, durmuşa çykmaga iň ýakyn we iň söýgüli adamdyr. Bu aýalyň takyk şahsyýeti belli däl, ýöne Frankfurtly täjiriň aýaly Antonie Brentano hasaplanýar. Özüni söýýän adama doly bagyş eden Bethowen, dünýäbelli üýtgeşik sazlaryny ölmez-ýitmez söýgüsine bagyşlady.
Çeşme:kimdirgen.com.tr
Gülnabat SAPAROWA
Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň “Dünýa ykdysadyýeti” hünäriniň talyby


text:
Kino “Piksel” şekilleriň esasy elementidir, dizaýner bu dizaýnyň mowzugy bolmak üçin hereket we piksel gatnaşyklaryny öwrenýär. “Piksel” kinoteatryň dürli ugurlarynda ulanylýar. Kassanyň uly zalynda 6000-den gowrak poslamaýan polat panellerden emele gelen ägirt uly egri konwert bar. Aýratynlyk diwary diwardan çykýan köp mukdarda inedördül zolaklar bilen bezelip, kinonyň ajaýyp adyny görkezýär. Bu kinoteatryň içinde her kim “Pixel” elementleriniň birleşmegi netijesinde döredilen sanly dünýäniň ajaýyp atmosferasyndan lezzet alardy.
Taslamanyň ady : Wuhan Pixel Box Cinema, Dizaýnerleriň ady : One Plus Partnership Limited, Müşderiniň ady : Hubei Xiang Sheng & Insun Entertainment Co. Ltd..
Bu ajaýyp dizaýn, oýunjak, oýunlar we güýmenje önümleri dizaýn bäsleşiginde platina dizaýn baýragynyň ýeňijisi. Köp sanly täze, innowasiýa, özboluşly we döredijilik oýunjaklaryny, oýunlary we güýmenje önümleriniň dizaýn eserlerini açmak üçin platina baýrakly dizaýnerleriň dizaýn portfelini hökman görmeli.