text:
Sumerliler
Sumerliler dünýäde ilkinji gezek ýagny biziň eýýamymyzdan üç müň ýyl öň Mezopotamiýada (häzirki Yrakda) ýazuwy oýlap tapmak bilen, ynsanlaryň diliniň gepleýän we hakydalaryndan geçýän zatlary beýleki ynsanlara ýetirmek hem-de soňraky nesillere galdyrmaklygyň mümkinligini subut etdýärler.Hut şonuň üçin hem olara „adamzat medeniýetiniň düýbüni tutujylar“ diýip baha berilýär. Sumerliler ýazuwlaryny uwçly gurallar bilen çig kerpiçleriň ýüzüne basyp ýazyp soň hem ol kerpiçleri bişiripdirler. Şeýle ýazylany sebäpli ýazuwyň formasy dik we kese çüýlere meňzeş bolany üçin, alymlar oňa çüý ýazuwy - Keilschrift diýip at beripdirler, türkmen edebiýatynda bolsa pahna ýazuwy diýilýär.
Sumer ýa Şumer aslynda ol halkyň öz ady däl-de eýsem yurtlarynyň ady bolup, Bibilde „Şen-ar“ görnüşinde geçýär. Şonuň üçin hem alymlaryň köpüsi ol halka sumerlilerdiýýärler. Ol halkyň adynyň has ýörgünliräk görnüşini, ýagny sumerliler sözüni ulanýaris. Bu gün Sumeri öwreniji alymlaryň arasynda jedelsiz meselä öwrülen hakykatlar şu aşakdakylardan ybaratdyr: 1. Sumerlileriň dili Indo-German (Hindi-Ýewropa) dillerine-de samid dillerine-de degişli bolman eýsem, esasy Üral-Altaý dillerinden ybarat bolan Agglutinativ (iltisaky) dil toparyna degişilidir. 2. Sumerliler Mezopotamiýanyň ýerli halky bolman eýsem bagşa bir, medeniýetiň dürli ugurlarynyň ösen ýurdundan ol ýerik göçüp barypdyrlar. 3. Sumerlileriň ata watanlary Orta-Azýa bolup olar, biziň eýýamymyzdan öňki 4-nji müňýyllygyň ikinji ýarymynda Hazar deňziniň günortasyndan aýlanyp Mezopotamiýa (häzirki Yraga) baryp ýerleşipdirler.


c: text/html

text:
Eraly Toǵjanov medıtsına kadrlaryn daıarlaýǵa granttar sany kóbeıtý boıynsha tapsyrma berdi
NUR-SULTAN. QazAqparat – Medıtsına kadrlaryn daıarlaýǵa granttar sany kóbeıtilmek. Bul týraly QR Premer-Mınıstriniń orynbasary Eraly Toǵjanov ótkizgen keńes barysynda aıtyldy, dep habarlaıdy QazAqparat.
Keńes barysynda E. Toǵjanov medıtsına kadrlaryn daıarlaýǵa granttar sanyn kóbeıtýdi, barlyq jas mamandardy áleýmettik qoldaý sharalarymen qamtamasyz etýdi, oǵan qosymsha qajettilikti anyqtaý úshin medıtsınalyq jabdyqtarǵa egjeı-tegjeıli ınventarızatsııa júrgizýdi tapsyrdy.
Eske salsaq, búgin QR Premer-Mınıstriniń orynbasary Eraly Toǵjanov ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdardyń qatysýymen negizgi áleýmettik máseleler boıynsha keńes ótkizdi.
- Almatydaǵy kásipkerlerge qandaı kómek kórsetilip jatyr
- Memleket basshysy «Digital Bridge» halyqaralyq tehnologııalyq forýmyna qatysty
- Kómirtegi beıtaraptylyǵy parnıkti gaz shyǵaryndylaryn barynsha tómendetýge baǵyttalǵan - sarapshy
- Jaqyp Asanov sýdıalardyń isti zertteýdegi kemshilikterin aıtty
- Oryndyqta uıyqtaýǵa májbúr: Elordanyń balalar aýrýhanasyndaǵy jaǵdaıǵa túsinik berildi
- 2025 jylǵa deıin keminde 20 zamanaýı aýrýhana salynady – vıtse-premer
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Täze taksilere sürüjiler ýetenok
Soňky gelip gowşan bu 300 taksi bilen Aşgabadyň taksoparkyndaky taksileriň sany indi 600-e baryp ýetdi. Ýöne muňa garamazdan, täze taksilere sürüjiler juda ýetmezçilik edýär.
Aşgabadyň taksoparky bir sürüjä bir günde 80-100 manat aralygynda plan tabşyrmagy borçly edýär. Eger şol plany dolmasa, onda sürüjiniň aýlygy hem kem berilýär.
Hususy awtolulaglarynda gije-gündiziň dowamynda şäherde kireý edýän kireýkeşler her müşderiden 2-3 manat çöpläp, bir günde zordan 80 manat ýygnaýarlar. Diňe kireý etmek bilen gazanç edýän kireýkeşler aýlyk ortaça 2500 manat töweregi pul düşürýärler.
Taksoparkyň taksi sürüjileri bir aýda 2500 manady plan hökmünde tabşyrsalar-da, olaryň aýlygy 600 manatdan geçmeýär. Şonuň üçin hem taksoparkyň taksi sürüjisi bolmakdan köpler ýüz öwürýärler. Halys iş tapman, maňlaýyny bu ýere gelip diränler hem, işde uzak saklanmak islemeýärler.
Sürüjileriň ýoklugy sebäpli, paýtagta iki ýarym aý mundan öň getirilen 300 sany taksileriň ýarysyndan gowragy taksoparkyň garažynda häzir tozan basyp ýatyr. Olara hatda şu wagta deňiç döwlet belgilerem dakylanok.
Gazanç çeşmesi
Taksoparkyň taksileri gazanç çeşmesini esasan zakazlardan alýarlar. Müşderi zakaz üçin on manady bir tölemeli, ýoluň uzaklygyna görä-de, kilometrine 30 teňňeden ýene tölemeli. Taksi zakazy üçin müşderi ortaça 15 manat tölemeli bolýar.
Şunça puly berip, taksi zakaz edýänlerem az däl. Ýöne paýtagtyň aglaba ýaşaýjylary taksoparkyň taksilerine däl-de, hususy awtoulaglarynda kireý edýän kireýkeşleriň hyzmatyndan peýdalananlaryny kem görmeýärler. Çünki olaryň nyrhy 2 esse arzan bolýar.
Kireýkeşlere howp barmy?
Paýtagtdaky ýeke-täk aeroporta reýsleriň geler wagtyny peýläp, gazanç etmäge köp kireýkeşler barýarlar. Özi hem olaryň ýol üçin kesýän nyrhy adatdaky nyrhdan iki esse gala bolýar. Uzak aralykdan gelýän ýolagçylar, köplenç olaryň iki esse kesýän nyrhy bilen ylalaşýarlar.
Häzirki wagtda paýtagtyň aeroportyna diňe taksomotor awtoulag kärhanasyna degişli taksilere barmak rugsat edilýär.
Şu wagta çenli täze taksilere köçede gaty seýrek duşulýar. Resmi maglumatlarda taksileriň bir kilometrine 30 teňňe alýandygy aýdylýar. Bu nyrh kireýkeşleriň kesýän nyrhy bilen, umuman deňeçerräkdir.
Ýerli habarçynyň maglumaty.


text:
Söýgüliler güni däl, zyna güni.
Allaha hamd, Pygamberimiz Muhammede salat we salam bolsun.
14-nji Fewral nireden gelip çykdy we kimleriň baýramy?
Bu baýram öz aslyny butparaz köp taňryly Grek, Rim taryhyndan alyp gaýdýar. Rimlileriň Hristianlygy kabul etmegi bilen bu gün Hristianlaşdyrylýar we bu baýrama Hristian din adamy bolan Walentiniň (St. Valentine's Day) ady dakylýar.
Gadymy Rimda 15-nji Fewral gününi, olara görä bereket taňrysy bolan Luperkusyň hatyrasyna, Luperkalia güni bellenýärdi. Ol gün din adamlary ol taňrylarynyň ýoluna geçi gurban ederdiler. Soňra bolsa, gurban edilen geçiň derisiniň bir bölegini kelleleriniň üstüne goýup, göýä Luperkusy temsil edip, Rimiň köçelerinde yglap öňünden çykan her kimi ellärlerdi. Ýaş gyzlar bolsa, özlerini elletmek üçin öňe atylyp, göýä bereket taňrysyndan paý almaga çalyşarlardy. Olaryň ynanjyna görä beýle etmek, dogurganlygy artdyrýardy.
Luperkalia baýramynyň bir gün öň ýany ýagny 14-nji Fewralda ýaş oglanlar gyzlaryň ady ýazylgy bolan kagyzlardan bije çekerlerdi we haýsy gyzyň ady çyksa baýram gutarýança şol gyz bilen bile bolarlardy. Bu gün ýaşlaryň ilkinji jynsy gatnaşyga girip görýän günleridi.
Hristian din adamlarynyň soňradan bu däbi gadagan edip, gyzlaryň ady ýazylgy kagyzlaryň ýerine diňe Hristian din adamlarynyň atlary ýazylgy kagyzlary sowgat bermäge rugsat berýärler.
Walentin güni diýilmeginiň sebäbi, Rimde bir gyz bilen gizlin aragatnaşyk saklan we şol sebäpli ölüm jezasy berlen Hristian din adamy bolan Walentindir. Walentiniň 14-nji Fewralda öldürilenligi belläp geçilýär.
Şeýlelikde aslyny Rim butparazlaryndan alyp gaýdýan we zyna güni bolan 14-nji Fewraly Hristanlaşdyrmak üçin amatly pursat döreýär.
Şonuň üçin Papa Gelasius 14-nji Fewral gününi, Walentiniň hatyrasyna bellenilýän gün yglan edýär.
Käbir maglumatlara görä Walentin ölüm jezasy berilmäge äkidilende, söýgülisine bir kagyzda hat ýazyp goýanlygy aýdylýar. Walentiniň adyny göterýän kagyzlar bolsa, şonuň bilen baglanyşdyrylýar.
1800 ýylda bu baýramyň Amerika barmagy bilen bu baýram dünýäniň her ýerine ýaýraýar we ýazgyly kartlaryň, gülleriň ýagny dürli sowgatlaryň satylýan, gazançly baýramyna öwrülýär.
Bu baýramyň döreýişi barada başgada dürli taryhy maglumatlar we hekaýalar bar.
Bu baýramyň aslyny Grek, Rim butparazlygyndan alyp gaýdýanlygy, zynanyň, deýýuslygyň, binamyslygyň nyşanydygy we soňradan Hristianlaşdyrylanlygy bolsa, anykdyr.
Bilişimiz ýaly Yslamda musulmanlara kapyrlara meňzemek, olaryň däp-dessuryny, edim-gylymlaryny ýörelge edinmek alymlarymyzyň bir agyzdan kabul etmegi bilen haramdyr. Çünki daş-keşpdäki meňzeşligiň kalba, ynanja täsiri bardyr. Bir zady gaýtalamak, ol zada öwrenişmäge we kalpdan oňa razy bolmaga eltýändir.
Allah Tagala aýatda:
وَلاَ تَرْكَنُواْ إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُواْ فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ وَمَا لَكُم مِّن دُونِ اللّهِ مِنْ أَوْلِيَاء ثُمَّ لاَ تُنصَرُونَ
“Zulum ýoluny tutan kimselere meýil etmäñ. Beýle etseñiz, size dowzah ody deger. Siz üçin Allahdan özge dost ýokdur. Soñra (ýagny zalymlara eýerseñiz) size ýardam berilmez.” 1
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) bu barada şeýle diýýär:
مَنْ تَشَبَّهَ بِقَوْمٍ فَهُوَ مِنْهُمْ
“Kim bir millete meñzese, ol hem olardandyr.” 2
Alymlar bu hadysyñ düşündirişinde: Musulmanyñ ynançda, ybadatda, ahlakda, özüni alyp barşynda, söz we adatlarynda kapyrlara meñzemegi, olara eýermegi, olaryñ agzyna öýkenmegi haramdyr diýip, şerh edendirler.
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem):
ليس منا من تشبه بغيرنا، لا تشبهواباليهود ولا بالنصارى، فإن تسليم اليهود الإشارة بالأصابع، وتسليم
النصارى الإشارة بالأكف
“Bizden başgasyna meñzeýän bizden däldir. Ýahudy we hristianlara meñzemäñ. Çünki ýahudylar salamlaşanlarynda barmaklary bilen yşarat ederler, hristianlaryñ salamy bolsa, elleriniñ aýasy bilen yşarat etmekdir” 3diýýär.
Özüne Muhammet (sallallahu aleýhi we sellem) ymmaty diýýän kişileriñ arasynda, edil kapyrlar ýaly bolup olara eýerýän, olaryñ edenini edýän, olaryñ baýramlaryny belleýän kişiler barada, Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) näme diýerdi? Kapyrlaryñ salam berişi ýaly salam bermegi gadagan edip, ony olara meñzemek diýip atlandyran Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem) öz ymmatynyñ içinde kapyrlaryñ baýramyny edil kapyrlaryň belleýişi ýaly edip belleýänleri görse näme diýerdi?
Pygamberimiz (sallallahu aleýhi we sellem):
ليس منا من عمل بسنة غيرنا
“Kim bizden başgasynyñ sünneti (ýörelgesi, adaty) bilen amal etse bizden däldir”4
Kimde-kim Pygamberimiziñ (sallallahu aleýhi we sellem) sünnetini taşlap, sünnete ters bolan zatlara amal etse, ýahudy we hristianlaryñ adatlaryna eýerse, gymmatly, faziletli, üstünlik bolan zady taşlap, kapyrlaryñ zerre ýaljak hem gadyr-gymmaty bolmaýan zatlarynyñ yzyna düşse we olary gowy görse, bu kişi özüne musulman diýsede, Pygamberimiziñ (sallallahu aleýhi we sellem) ýolundan çykan kişidir.
Uly alym meşhur Ibn el-Kaýýim (rahimehullah) şeýle diýýär: “Kapyrlary simwollary (baýramlary) mynasybetli gutlamak alymlaryñ bir agyzdan aýtmagy bilen haramdyr. Bu diýmek ýagny olara “baýramyñ mübärek bolsun” ýa-da “baýramyñ gutly bolsun”ýaly zatlar aýtmakdyr. Buny diýen kişi bu söz sebäpli kapyr bolmasada, haram işi etdigi bolar. Bu bir Hristiana haja (kresta) sežde edenligi üçin gutlamak ýaly zatdyr. Hatda (kapyryñ baýramyny gutlamak) bir kişini şerap içenligi, adam öldürenligi, zyna ýaly uly günä edenligi üçin gutlamakdan has beterdir. Diniñ gadryny bilmeýän we bu işiñ erbetliginden habary bolmaýan köp kişi, bu günä sezewar bolarlar. Bir kişini günäsi ýa-da bidgaty ýa-da küfri sebäpli gutlan kişi, hökman Allahyñ gazabyna duçar bolar.” 5
Ibn Kaýýimiň (rahimehullah) sözlerine üns bersek, kapyrlaryň baýramyny belleýäniň dälde, eýsem olaryň baýramlaryny gutlaýanlaryň nähili erbet iş edýändiginden habar berýär. Hut özi kapyrlaryň baýramyny belleýän kişiň ýagdaýynyň nähilidigini pikirlenip görüň!
Kapyr halklaryň baýramyny bellemek, belli bir derejede öz ynanjyňdan, däp-dessuryňdan, medeniýetiňden ýüz öwürmegiň bir görnüşidir. Bu baýramy belleýänler sözleri bilen muny tassyk etmeselerde, kapyrlaryň baýramyny bellemek bilen ýagny hereketleri bilen buny tassyk edýärler.
Bu meselede gowşaklyk görkezmeli däldir. Bir sowgat bilen, gutlag söz aýtmak bilen näme zyýany bar diýmeli däldir.
Uly otlaryň başda göze ilmeýän uçgunlardan emele gelýänini ýatdan çykarmaly däldir.
Allaha hamd, Pygamberimiz Muhammede salat we salam bolsun.
1-Hud 11/113.
2-Ebu Dawud, Şeýh Albani sahyh diýdi.
3-Tirmizi. Şeýh Albani sahyh diýdi.
4-Taberani, el-Mujemul-Kebir, 1/118. Şeýh Albani hasen diýýär: es-Silsiletus-Sahiha, 5/193.diýýär.
5-Ahkamu Ehli-Zymme.Muhammed bin Salih el-Useýmin, Mejmuu Fetawa we Rasail, 3/44.


text:
Netijeli halkara hyzmatdaşlyk, ýurdumyzyň halk hojalyk toplumyny durnukly ösdürmek, ykdysadyýetimiziň ähli pudaklaryny senagatlaşdyrmak hem-de sanlylaşdyrmak, eziz Diýarymyzy dünýäniň ösen döwletleriniň hataryna gysga möhletde çykarmak maksady bilen onuň senagat, zähmet we aň-bilim kuwwatyny diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek, ildeşlerimiziň ýaşaýyş-durmuş derejesini yzygiderli ýokarlandyrmak hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň yzygiderli durmuşa geçirýän özgertmeler syýasatynyň esasy ugurlarydyr. Geçen hepdäniň wakalary bu syýasatyň üstünlikli durmuşa geçirilýändiginiň ýene bir aýdyň subutnamasy boldy.
Geçen hepdede Watanymyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygyna bagyşlanyp geçirilen dabaralar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ady bilen aýrylmaz bagly bolan täze taryhy döwrüň — Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň belent döredijilik ruhunyň aýdyň nyşany boldy. Bu ýyllar içinde Türkmenistan mizemez binýatly, uly ykdysady we ynsanperwer kuwwata eýe bolan, bäsdeşlige ukyply döwlet derejesinde ykrar edildi.
Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllyk toýuny uly üstünlikler bilen garşylan Bitarap Türkmenistan özüniň okgunly ösüşinde ýokary tehnologiýalara we innowasiýalara daýanýan, dünýäniň depginli ösýän ýurtlarynyň hatarynda öňdebaryjy orunlary eýeleýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň sebitiň we dünýäniň ýurtlarynyň halklarynyň rowaçlygyny üpjün etmäge gönükdirilen başlangyçlary dünýä jemgyýetçiliginiň uly goldawyna eýe bolýar. Munuň özi bolsa Türkmenistanyň halkara abraýynyň mundan beýläk-de belende galmagyna ýardam berýär.
Türkmenistan mukaddes Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllyk baýramyny syýasy durnukly ýagdaý, ykdysadyýetiň sazlaşykly ösüşi, halkymyzyň ýokary ýaşaýyş-durmuş derejesini üpjün etmek bilen garşylaýar. Geçen hepdäniň wakalary ýurdumyzyň okgunly täzeçil ösüşini we ähli ulgamlarda ýetilen sepgitleri, ilata berilýän durmuş goldawynyň ýokary derejesini, türkmen döwletiniň halkara abraýynyň ýokarlanýandygyny we daşary syýasat başlangyçlarynyň üstünliklere beslenýändigini görkezdi.
Milli Liderimiziň bu sözleri taryhy waka — Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygyna taýýarlyk görmegiň nyşany astynda geçen hepdäniň wakalarynyň aýdyň şygary boldy. Ýurdumyz bu şanly senäni öz ösüşiniň belent sepgitleri bilen garşylaýar.
Eziz Diýarymyz mukaddes Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllyk baýramyna taýýarlyk görýär. Bu sene ýurdumyzyň we jemgyýetimiziň durmuşynda möhüm taryhy wakadyr. «Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» şygary bilen geçýän ýylyň her güni zähmet üstünliklerine beslenýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan parahatçylyk söýüjilikli syýasatynyň dabaralanmagyny, üstünliklerimizi açyp görkezýän geçen hepdäniň wakalary munuň aýdyň subutnamasydyr.
Geçen hepde ýurdumyzyň depginli ösüşiniň täze, belent sepgitlerini şöhlelendirýän nobatdaky möhüm wakalara baý boldy. Ol däp bolan dostlukly döwletara gatnaşyklaryň geriminiň giňeldilmeginiň hem-de täze binagärlik-gurluşyk desgalaryň ulanylmaga berilmeginiň nyşany astynda geçdi. Bu desgalaryň Garaşsyz Watanymyzyň şanly 30 ýyllyk ýubileýiniň öňüsyrasynda ulanylmaga berilmegi hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň baştutanlygynda ýurdumyzyň ykdysadyýetini kuwwatlandyrmaga, halkymyzyň rowaçlygyny artdyrmaga gönükdirilen giň möçberli özgertmeleriň üstünlikli amala aşyrylýandygynyň aýdyň subutnamasy boldy.
Geçen hepdäniň wakalary hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýurdumyzyň durmuşynyň ähli ulgamlarynda ösüşi üpjün etmäge hem-de dünýä bileleşigine ynamly goşulyşmagyna gönükdirilen daşary we içeri syýasatynyň beýik maksatlarynyň yzygiderli hem-de üstünlikli durmuşa geçirilýändiginiň nobatdaky subutnamasy boldy.
Geçen hepdäniň wakalarynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan syýasatynyň esasy ugurlary — dünýäde ählumumy parahatçylygyň bähbidine strategik hyzmatdaşlygy dowam etmek, mähriban Watanymyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek, halkymyzyň abadançylygynyň ýokarlandyrylmagy baradaky aladalar beýanyny tapdy. Mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllygynyň öňüsyrasynda täze gurlan möhüm desgalaryň ulanylmaga berilmegi eziz Diýarymyzyň ösüşiniň täze, nobatdaky sepgitleriniň aýdyň subutnamasy boldy.
Halkara giňişlikde başlangyçlary işjeň öňe sürýän Garaşsyz, Bitarap Türkmenistan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň parasatly baştutanlygynda ykdysady kuwwatyny barha pugtalandyrýar, halkymyzyň durmuş şertlerini has-da gowulandyrýar, sebit we dünýä derejesinde ygtybarly, jogapkärli hyzmatdaş hökmündäki abraýyny gün-günden belende galdyrýar. Geçen hepdäniň wakalary milli Liderimiziň başlangyjy bilen amala aşyrylýan «Açyk gapylar» syýasatynyň hem-de köptaraply durmuş ugurly maksatnamalaryň üstünlikli amala aşyrylýandygyny ýene-de bir gezek aýdyň görkezdi.


text:
Behişdi bedewler okgunly ösýän Garaşsyz Watanymyzyň özboluşly nyşanydyr. Munuň özi ahalteke bedewleriniň dünýä atçylyk sportundaky şöhratly ýoluny mynasyp dowam etmek hem-de olaryň başarnyklaryny doly açmak üçin täze mümkinçilikleri döredýär. Şunda milli Liderimiziň ägirt uly hyzmatlary bardyr.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, ata-babalarymyz tebigat bilen sazlaşykly ýaşamagy başarypdyrlar, ondan güýç-kuwwat hem ruhubelentlik alypdyrlar. Olar halkymyzyň gündelik durmuşynda we baýramçylyklarynda, däp-dessurlarynda, halk döredijiliginde, ajaýyp sungat eserlerinde öz beýanyny tapýar.
Häzirki günlerde hem at çapyşyklary, at üstündäki milli oýunlar halkymyzyň durmuşynda möhüm orun eýeleýär. Şanly seneler mynasybetli guralýan baýramçylyk dabaralarynda at çapyşyklaryna aýratyn ähmiýet berilýär. Atçylyk sportunyň dürli görnüşleri giňden bellenilýän toý-baýramlaryň esasy bezegine öwrülýär.
Ahalteke bedewlerine aýratyn gadyr goýýan we şöhratly türkmen seýisleriniň, atşynaslarynyň yhlasyndan kemal tapan behişdi bedewleriň dünýä ýüzündäki abraýynyň belende galmagy, atçylyk sportunyň dürli görnüşleriniň ösdürilmegi ugrunda yzygiderli alada edýän döwlet Baştutanymyz bu ugurda alnyp barylýan işleriň netijeli häsiýete eýe bolmalydygyny belleýär.
Milli Liderimiziň ähli özgertmeleriniň, Türkmenistanda amala aşyrylýan giň gerimli maksatnamalaryň özenini halkymyzyň asyrlaryň dowamynda döreden dünýä nusgalyk milli gymmatlyklaryny geljek nesillere ýetirmek hakyndaky alada düzýär. Atçylyk sporty bilen meşgullanmak jemgyýetimizde sagdyn durmuş ýörelgelerini berkitmegiň esasy şertleriniň biri bolup durýar.
Türkmen halkynyň durmuşynda atçylyk sporty uly meşhurlyga eýedir. Çünki Türkmenistan gözelligi, ajaýyplygy we ýyndamlygy bilen belli bolan, şeýle hem sport başarnyklary arkaly tapawutlanýan ahalteke bedewleriniň watanydyr. Häzirki wagtda ýurdumyzda ýelden ýüwrük bedewlere sarpa goýýan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň yzygiderli goldaw bermegi netijesinde, atçylyk sportunyň milli we beýleki görnüşleri, hususan-da, konkur sporty üstünlikli ösdürilýär.
Mälim bolşy ýaly, ýakynda döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumyna gelip, asylly däbe görä, behişdi bedewleri bilen didarlaşyp, Akýol atly bedewde birsellem gezim etdi.
Taryhyň dowamynda dünýä medeniýetiniň ösmegine ägirt uly goşant goşan türkmen halkynyň nusgalyk ýörelgelerini, özboluşly medeni mirasyny aýawly saklamak, ony artdyrmak hem-de giňden wagyz etmek döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýar. Şöhratly pederlerimiziň döreden milli gymmatlyklaryny geljek nesillere ýetirmek häzirki döwrüň möhüm wezipeleriniň birine öwrüldi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýakynda bellenilen Bilimler we talyp ýaşlar gününe ýurdumyzyň taryhy, ýaş nesliň mukaddes borçlary hem-de wezipeleri barada geçen umumy sapagynyň dowamynda halkymyzyň döreden milli gymmatlyklary we olaryň ähmiýeti barada aýratyn durup geçdi. Şeýle hem döwlet Baştutanymyz şol taryhy çykyşynda “Ahalteke bedewi — biziň buýsanjymyz we şöhratymyz”, “Gadamy batly bedew”, “Atda wepa-da bar, sapa-da” ýaly kitaplarynda halkymyzyň dünýä medeniýetine goşan goşandy, nusgawy gymmatlyklaryndan söz açandygy barada belledi. Munuň özi Arkadag Prezidentimiziň paýhasly pederlerimiziň taryhyň dowamynda döreden milli gymmatlyklaryna aýratyn gadyr goýýandygynyň aýdyň beýanydyr. Milli Liderimiziň güýz paslynyň ilkinji, jana tenekar, hoştap howaly günlerinde Akýol atly ajaýyp bedew bilen gezim etmegi, bedewiň özboluşly syn-sypaty häzirki döwrüň okgunly ösüşleriniň beýanyny emele getirdi.
Döwlet Baştutanymyzyň aýratyn üns bermegi netijesinde milli atçylyk pudagy ösüşiň täze derejesine çykdy. Şonuň bilen baglylykda, ýurdumyzda arassa ganly ahalteke bedewleriniň baş sanyny köpeltmek, bu ugurda halkara hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek, sportuň atly görnüşlerini hem-de at çapmagyň milli ýörelgelerini wagyz etmek boýunça giň gerimli işler durmuşa geçirilýär.
Soňky ýyllarda paýtagtymyzda we ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda häzirki zaman atçylyk sport toplumlary, aýlawlar gurlup ulanmaga berildi. Olarda gözbaşyny asyrlaryň jümmüşinden alyp gaýdýan milli atşynaslyk ýörelgeleri döwrebap derejede ösdürilýär. Şeýlelikde, atçylyk sporty, at çapyşyklary bilen meşgullanýan ýaşlaryň sany yzygiderli artýar.
Şunuň bilen baglylykda, Garaşsyz ýurdumyzda milli atşynaslyk sungatyny we sportuny yzygiderli ösdürmek üçin zerur şertler döredilýär. Türkmen atşynaslary bedewlerimiziň tohum arassalygyny gorap saklamak hem-de olaryň baş sanyny artdyrmak boýunça ägirt uly işleri bitirýärler. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, geljekde hem ýurdumyzda atçylygy ösdürmäge, bu ugurda dünýä döwletleri bilen tejribe alyşmaga, halkara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga, şol bir wagtyň özünde atşynaslaryň ýaşaýyş-durmuş şertlerini has-da gowulandyrmaga döwlet tarapyndan möhüm ähmiýet berler.
Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumynyň meşhur “Galkynyş” milli at üstündäki oýunlar toparynyň ajaýyp çykyşlary ýurdumyzyň durmuşynda möhüm ähmiýeti bolan şanly senelere özboluşly bezeg berýär. Häzirki döwürde bu topar diňe bir ýurdumyzda däl, eýsem, onuň çäklerinden daşarda hem giňden tanalýar. Hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen döredilen “Galkynyş” ençeme gezek iri halkara gözden geçirişleriň hem-de sirk sungaty festiwallarynyň abraýly baýraklarynyň eýesi boldy.
Milli Liderimiziň tagallalary netijesinde bedewlerimiz hem-de türkmen atly jigitleri daşary ýurtlarda geçirilýän iri gözden geçirişleriň, abraýly atçylyk sport ýaryşlarynyň ýeňijileri boldular. Biziň atly jigitlerimiz Italiýada, Russiýada, Ukrainada, Belarusda, Türkiýede, Hytaýda we beýleki ýurtlarda üstünlikli çykyş etdiler.
Halkymyzyň ençeme müňýyllyk taryhy ýelden ýüwrük ahalteke bedewler bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr. Gadymy döwürlerden bäri şahyrlar hem-de sazandalar öz eserlerinde bedewe söýgini, onuň wepadarlygyny, gözelligini, düşbüligini, ýyndamlygyny wasp edip gelýärler.
Suratkeşler, heýkeltaraşlar, zergärler we beýleki sungat ussatlary bedewleri şekillendirmek bilen, diňe bir tebigatyň bu ajaýyp gözelligini däl, eýsem, türkmen halkynyň ussatlygyny hem-de zehinini ebedileşdirýärler. Sebäbi şunuň ýaly kämil bedewleriň tohumyny kemala getirmek ençeme nesilleriň döredijiliginiň, biliminiň, sabyr-takatlylygynyň hem-de egsilmez döredijilik mümkinçilikleriniň netijesidir.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ahalteke bedewi Watanymyzyň döredijiligiň we gülläp ösüşiň täze belentliklerine tarap okgunly hereketiniň, halkymyzyň döredijilik paýhasynyň, milli mirasymyzyň dowamatlylygynyň ajaýyp nyşanyna öwrüldi.
Arkadag Prezidentimiziň ahalteke bedewlere bagyşlap döreden ajaýyp eserlerinde halkymyzyň guwanjyna öwrülen bedewleriň taryhyna, gözelligine we dünýädäki abraýyna bagyşlanan maglumatlar öz beýanyny tapýar. Halkymyzyň we dünýä okyjylarynyň söýgüli eserleri bolan şol kitaplarda pederlerimiziň yhlasyndan we zehininden kemal tapan hem-de şöhraty dünýä dolan ahalteke bedewleriniň waspy ýetirilýär.
Ýeri gelende aýtsak, “Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany” şygary astynda geçýän ýylyň her bir güni taryhy ähmiýetli şanly wakalara, ýatdan çykmajak pursatlara baý boldy. Şu günler ýurdumyzda mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllyk baýramyny mynasyp derejede garşylamak maksady bilen, giň gerimli taýýarlyk işleri ýaýbaňlandyryldy.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllyk baýramynyň bellenilýän günlerinde baýramçylyk at çapyşyklaryna we atçylyk sportunyň beýleki görnüşlerine aýratyn orun berler. Munuň özi ýurdumyzyň durmuşynda möhüm ähmiýeti bolan şanly seneleriň halkymyzyň taryhyň dowamynda döreden milli gymmatlyklary bolan at çapyşyklary, atçylyk sporty bilen utgaşýandygynyň nobatdaky subutnamasyna öwrüler.
Häzirki döwürde Türkmenistanyň ösüşleriň belentliklerine tarap ynamly gadamlary bedew badyna deňelýär. Munuň özi güneşli Diýarymyzda asylly işleriň we milli ýörelgeleriň ahalteke bedewleriniň özboluşly aýratynlyklary bilen utgaşdyrylýandygyny alamatlandyrýar. Bu bolsa ösüşiň belentliklerini nazarlaýan ýurdumyzyň durmuşynyň her bir pursadynyň ähmiýetli wakalara beslenýändiginiň aýdyň beýanydyr.
Arkadag Prezidentimiziň ajaýyp Akýol atly bedewe atlanmagy Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistanyň we mähriban halkymyzyň abadançylygynyň, bagtyýar durmuşynyň dowamata atarylýandygyny aňladýar. Bu görnüşler tutuş türkmen iliniň ruhuny göterip, halkymyzy täze ýeňişlere, ajaýyp zähmet üstünliklerine ruhlandyrýar.


text:
Tworogly Ýumurtga Börek
5 adamlyk
Hamyr üçin
- 500 gr un
- 1 çaý çemçesi duz
- 150-200 ml suw (çen bilen)
Içi üçin
- 250 gr tworog
- 4 ýumurtga
- 25 gr mesge, otag ýylylygynda
- 1 çümmük duz
Gaýnatmak üçin
- 3 l suw
- 1 çaý çemçesi duz
Tworogy, ýumurtgany, mesgäni we duzy bir gabyň içinde garyp, ýarym sagatlap doňduryjyda goýmaly.
Bir gaba duz, un, suw guýup, gaty hamyr etmeli. Gaty hamyr etmek üçin suwy una az-azdan guýmaly. Taýýar bolan hamyry zuwalalara bölüp, 2 mm galyňlykda ýaýmaly-da, 6 cm inedördül ýada tegelek kesmeli. Içine bir çaý çemçesi töweregi tworogly garyndy goýup bükmeli.
Gazana 1 çaý çemçesi duz atyp, suwdan dolduryp otda goýmaly we suw gaýnanda börekleri atmaly. Börekler suwda 10-15 minut gaýnandan soň, olary süzgüç bilen süzüp, bir gaba çykarmaly we üstüne gatyk guýmaly.


text:
2020-nji ýylyň birinji ýarymynda Merkezi Aziýa — Hytaý gaz geçirijisi
boýunça Hytaýa 19 mlrd kub metrden gowrak tebigy gaz iberildi, diýip Sinhua
habarlar agentligi belleýär.
Umuman, 2009-njy ýylda ulanyşa girizilen bu magistral gaz geçirijisiniň
ulanyşynyň tutuş dowamynda 316 mlrd kub metr tebigy gaz iberildi.
Merkezi Aziý gaz geçirijisi Türkmenistanyň serhetlerinden başlap,
Özbegistanyň we Gazagystanyň üstünden geçýär, soňra Sinzýan-Uýgur awtonom
etrabynyň Horgos diýen ýerinde «Günbatar-Gündogar» hytaý gaz geçirijisine
birigýär. Gaz geçirijisiniň umumy uzynlygy 1833 km bolup, ol her ýylda 60 mlrd
kub metr möçberde gaz geçirmäge ukyplydyr – diýlip habarda bellenilýär.
Bu gaz geçiriji boýunça iň iri gaz iberiji ýurt Türkmenistandyr. 2019-njy
ýylda «Türkmengaz» döwlet konserni Hytaýa 31,2 mlrd kub metr gaz iberdi.
2020-nji ýylyň birinji ýarymynda Merkezi Aziýa — Hytaý gaz geçirijisi


text:
Wikipediýa:Tassyklama
Wikipediýada Tassyklanma diýmek Wikipediýadaky maglumat Wikipediýadan peýdalanýan okyjylar tarapyndan ygtybarly çeşmeler arkaly barlap bilmegi we salgylanylan esasda hakykatdanam Wikipediýada sitata edilen ýagdaýyna gabat gelýändigine göz ýetirip bilmegidir. Wikipediýa çap edilen materiala seredilip barylan netijeleri çap etmeli däldir. Sitatalar ygtybarly çeşmede neşir edilen bolmaly. Bir zadyň dogrudygyny anyk bilýän hem bolsaňyz muny Wikipediýada neşir etmek üçin bu ozaldan ygtybarly çeşmede neşir edilmeli we tassyklanyp bilinmeli. 2 ýa-da has köp ygtybarly çeşme bir meselede gapma-garşy gelse bitarap nukdaýnazara eýerilmeli we her iki tarapyň hem hak edýän ýeri Wikipediýada okyja hödürlenilmeli.ş
Wikipediýadaky ähli zat, sanawlar, surat ýazgylary, makalalardaky iň ownuk maglumatlara çenli ähli zat tassyklanyp bilmeli. Salgylanma zerur bolan emma salgylanma üpjün edilmedik islendik bir maglumat ýa-da makala şol bada öçürilip biliner.
Çeşmelerden nähili sitata edilmelidigi barada "Çeşmeleri sitata etmek" makalasyna serediň. Elin gözleg gadagan, tassyklama we Bitarap nukdaýnazar Wikipediýanyň düýp taglymatydyr. Bu 3 taglymat dogrusynda makalalar ýazylmalydyr we wikipediada neşir edilen makalalar we faýllar copyright policy-a hem eýermelidir.
Sitata üpjün etme güzaby
Mazmunlaryň ählisi tassyklanmaga elýeter bolmaly. Tassyklanarlygy berjaý etme güzaby mazmuny gatan ýa-da gaýtadan diklemek isleýän editoryň üstündedir.
Ähli sitatalar we mazmunlar babatda ygtybarly we neşir edilen çeşmelere salgylanylmaly. Salgylanylan çeşme aýdyň ýagdaýda sitata edilen mazmuny goldaýan bolmaly. Çeşmeler düşnükli we takyk ýagdaýda sitata edilmeli.
Gönüden ygtybarly çeşme tarapyndan goldanylmaýan mazmun göni öçürilip biliner we ygtybarly çeşmä salgylanylmadykça gaýtadan diklenilmeli däldir. Salgylanmasyz materialyň näçe wagtda öçürilmelidigi materialyň we makalanyň şo wagtky ýagdaýyna bagly bolup biler. Käbir ýagdaýlarda, eger-de sitata üpjün etmäge ýeterlik wagt berilmedik halatynda editor-lar materialyň öçürilmegine garşy çykyp bilerler. Şu sebäpden bir sitatasyz bir materiala garşylyk bildirilende ilki bilen "sitata gerekli" tag-i goşulmaly we degişli sahypanyň çekişme bölüminde garşylyk beýan edilmeli. Sitatasyz material öçürilende degişli çekişme sahypasynda bu materialyň tassyklanarlyk şertlerine gabat gelmeýändigini beýan edilmeli. Materialyň tassyklanyp biljekdigini öňe sürýän tarap sitata üpjün etmäge höweslendirilýär Wikipediýa tarapyndan.
Diri şahsyýetler we barlygyny dowam etdirýän toparlar barada sitatasyz ýa-da gowşak sitataly materialyň Wikipediýada barlygyny dowam etdirmegine ýol bermäň.
Ygtybarly çeşmeler
Nähili çeşmeler ygtybarly kabul edilýär
Çeşmeler Wikipediýada sitata edilýän halatynda çeşme sözüne bagly 3 madda bardyr:
- Eseriň tutuşlygyna özi (kitap, žurnal we ş.m.)
- Eseriň awtory (kitap awtory, žurnalist we ş.m)
- Eseri neşir eden ýa-da çapdan çykaran, ýaýradan. Jemgyýete elýeter eden.
Bu 3 maddanyň 3-si hem eseriň ygtybarlylygyna täsir edip bilýär.
Makalalary ygtybarly, 3-nji tarap neşir edilen eserlere esaslandyryň. Çeşme material umumy jemgyýete nähilidir bir ýol bilen elýeter ýagdaýda neşir edilen bolmaly. Neşir edilmedik materiallar ygtybarly çeşme hasaplanylmaýar. Wikipediýada neşir edilen mazmuny gönümel goldaýan we öňe sürülen argumentlere jaýdar çeşmeleri ulanyň. Islendik bir çeşmäniň jaýdarlygy kontekste baglydyr. Iň gowy çeşmeler faktlary, kanuny meseleleri, delilleri we argumentleri barlamaga ýa-da derňemäge gabat geljek ýagdaýda professionallyga eýedir. Bu meselelere näçe ýokary üns berilen bolsa çeşme şo dereje hem ygtybarlydyr. Esasanam diri şahsyýetler we medisina bilen bagly meselelerde hasam seresaply boluň.
Taryh, medisina, ylym we ş.m. kategoriýalarda eger elýeter bolsa akademik we akademik jemagat tarapyndan güwä geçilen eserler adatça iň ygtybarly çeşmeler hasaplanýar.
Editorlar akademiki däl çeşmelere hem salgylanyp bilerler eger-de salgylanylan material giňden ýaýran düzgün neşirlerde bolsa. Bulardan daşary ygtybarly çeşme hasaplanýan materiallar:
- Uniwersitet derejesindäki okuw kitaby
- Sarpa goýulýan metbugat öýleri tarapyndan çap edilen kitaplar
- Žurnallar
- Öňe çykan gazetler
Şol bir kriterialara bagly bolmak bilen editorlar elektron eserlerden hem peýdalanyp bilerler. Goşmaça maglumat üçin serediň: Ygtybarly çeşmeleri anyklamak
Gazetler we žurnal bloglar
Köp gazetler, žurnallar we ş.m. habarçy guramalar öz websaýtlarynda "blog" adyny berýän bölümlerini ýöredýärler. Bu bölümler hem ygtybarly çeşme hasaplanyp biliner eger-de ýazyjylar professional bolsa emma bulardan peýdalanýarkaňyz seresaply boluň bu bölümleriň bu habar guramalarynyň faktlary-barlamak prosedurasyna gabat gelmän biljekdigi üçin. Eger-de habarçy gurama öz blogynda bir pikir öňe sürse onda bu pikiri awtoryna aýyklaň (Žurnalist "Jane Smith öňe sürdi" mysaly). Bloglara okyjylar tarapyndan galdyrylan teswirleri asla çeşme hökmünde ulanmaň, bu teswirlere salgylanmaň. Ygtybarly hasaplanylmaýan şahsy ýa-da bir topara degişli bloglar üçin aşakdaky elin neşir edilen çeşmelere serediň.
Ygtybarly çeşmeler geňeşi we Ygtybarly çeşmeleri anyklamak
Haýsydyr bir mazmun babatda sitata edilen çeşmäniň ygtybarlydygyna şüphäňiz bar bolsa ygtybarly çeşme geňeşine ýüz tutuň. Bu geňeş çeşmeleri derňemek üçin gurnalandyr we şu ýerdäki kriterialar esasynda derňew geçirýärler. Ygtybarly çeşme geňeşi Ygtybarly çeşmeleri anyklamak düzgünlerine eýermelidir, ikisi arasynda gapma-garşylyk ýüze çyksa bu ýerdäki düzgünler kesgitleýjidir.
Adatça ygtybarsyz hasaplanylýan çeşmeler
Belli däl çeşmeler
Faktlary barlamak babatynda abraýy pes çeşmeler belli däl çeşmelerdir. Bu çeşmeler editorial barlagy gowşak bolan ýa-da gazanç üçin ýa-da bähbit üçin her hili zat çap edýän çeşmelerdir.
Beýle çeşmeler köplenjine beýleki çeşmeler tarapyndan ekstremist ýa-da bähbidi hasaplanylýan esassyz myş-myşly we şahsy pikirleri öz içine alýan websaýtlary esas alýarlar. Beýle çeşmeler diňe özleri baradaky makalade çeşme hökmünde ulanylyp biliner, başga şahyslar ýa-da başga zatlar üçin sitata edilmeli däldir.
Elin neşir edilen çeşmeler
Her kim özi şahsy web sahypa açyp biler ýa-da kitap çap edip biler we haýsydyr bir ugurda hünärmentdigini öňe sürüp biler. Şu sebäpden elin ýöredilýän media çeşmeleri, kitaplar, habarlar, patentler, şahsy sahypalar, açyk wiki-ler ýa-da bir topar baradaky bloglar, internet forumlary, şahsy sosial media hasaplardaky neşirler adatça ygtybarly çeşme hökmünde hasap edilmeýär. Bir hünärmentiň hünärmentlik ugrundaky elin neşiri ygtybarly çeşme hökmünde görlüp biliner eger-de ol hünärment bu işinden öňki işleri ygtybarly 3-nji şahys metbugat öýleri tarapyndan çap edilen bolsa. Beýle çeşmelere seresaply çemeleşiň, eger-de ulanmakçy beýle materialyňyz ulanylmaga laýyk bolsady megerem kimdir biri bu materialy ygtybarly garaşsyz çeşmede bireýýäm ulanardy. Diri şahsyýetler baradaky makalalarda asla elin çeşmeleri ulanmaň, eser awtory bu ugurda hünärment ýa-da professional ýazyjy ýa-da gözlegçi hem bolsa.
Belli däl we elin çeşmeler özleri barada çeşme hökmünde ulanylmagy
Belli däl we elin çeşmeler özleri baradaky maglumata çeşme hökmünde hyzmat edip biler.
Wikipedia we Wikipediany gaýtalaýan saýtlar
Wikipediýada wikipedia makalalary (Türkmençe ýa-da başga bir dil)çeşme hökmünde ulanylmaly däldir. Wikipediýany sitata edýän ýa-da Wikipediýany esas alýan material hem Wikipediýada çeşme hökmünde ulanylmaly däldir. Wikipediýadaky material ygtybarly çeşmä salgylanmadykça ygtybarly hasaplanmaýar, Wikipediýadan sitata ediljek material ygtybarly çeşme tarapyndan goldanylýan bolsa göni o çeşme ulanylmaly.
Wikipediýa materialy Wikipediýa materialyna esas hökmünde diňe gürrüňiň temasy Wikipediýanyň özi bolsa ulanylyp biliner. Beýle ýagdaýlarda Wikipediýa we dogan taslamalar esasy çeşmedir.
Elýeterlilik
Çeşmelere ulaşmak
Käbir çeşmelere ulaşmak gaty kyndyr. Meselem onlaýn kitaphanalar töleg talap edýän bolup biler, bir uniwersitet kitaphanasy bir materialy diňe öz talyplary bilen paýlaşýan bolup biler. Seýrek duş gelýän taryhy materiallar diňe bir muzeýde jemgyýetçilige ýapyk ýagdaýda goragda saklanylýan bolup biler. Diňe bir şu sebäp zerarly çeşmäni ýa-da bu çeşmä salgylanan materialy ret etmäň. Siz bu çeşmä ulaşyp bilmeýän bolsaňyz hem başgalar üçin bu çeşme elýeter bolup biler (WikiProject Resource Exchange sahypasyna serediň).
Gaýry-Türkmençe çeşmeler
Türkmençe Wikipediýada Türkmençe dälde başga dilde bolan çeşmeleri sitata etmek mümkindir emma bu Wikipediýa Türkmençedigi sebäpli eger şol bir hilde we ygtybarlylykda Türkmençe çeşme bar bolsa Türkmençe çeşme ulanylmalydyr başga dildäki çeşmä derek. Türkmençe çeşme bilen saýry dildäki çeşme ikisi arasyda gapma-garşylyk ýüze çyksa haýsysynyň has ygtybarlydygyna seretmeli.
Salgylanmak
Saýry dil çeşmelere salgylanmak rugsat berilendir emma ozaldan aýdylşy ýaly, şol bir hilde we ygtybarlylykda bolan ýagdaýynda Türkmençe çeşme saýry dil çeşmeden ileri tutulmalydyr bu ensiklopediýa Türkmençe ensiklopediýadygy sebäpli.
Sitirlemek
Saýry dildäki ygtybarly bir çeşmäni sitirleseňiz sitirlenen parçanyň terjimesi hökmany ýagdaýda üpjün edilmelidir. Ygtybarly we ýörgünli awtoritetler tarapyndan edilen terjime Wikipediýaçy tarapyndan edilen terjimeden ileri tutulmalydyr, Wikipediýaçy tarapyndan edilen terjime maşynka terjimesinden ileri tutulmalydyr.
Beýleki düzgünler
Tassyklama özi Wikipediýa makalasy üçin ýeterlik däl
Wikipediýada orun beriljek her bir mazmun tassyklanyp bilinmelidir emma tassyklanyp bilinmek Wikipediýada orun almaga ýeterlik sebäp däldir. Ulanyjylaryň konsensusy belli bir mazmun makalany giňeltmeýändigi, makala goşant goşmaýandygy ýa-da başga bir makalada orun almalydygyny kesgitläp biler.
Esassyz mazmuny yşaratlamak
Wikipediýada makala okaýarkaňyz esassyz bir mazmunyň ýa-da maglumatyň üstünden barylsa okyjylar we ulanyjylar degişli ýere {{Çeşme zerur}} şablonyny ýerleşdirip biler, beýtmek okyjylardan islenilýär we okyjylar beýtmäge höweslendirilýär. Degişli parça üçin degişli makalanyň çekişme sahypasynda hem salgylanma islemek mümkin.


text:
Arhimed
Arhimed, (Miladydan öň 287- 212) – gadymy grek matematigi, fizigi we oýlap tapyjysy bolupdyr. Ol ryçagyň teoriýasyny işläp düzüpdir, suwy we agyr ýükleri galdyrmak üçin ony tejribede ulanypdyr. Üstünden 2000 ýyl geçendigine garamazdan, henize çenli adamlar onuň “Maňa daýanç nokadyny beriň, men Ýeri götereýin” diýen sözlerini hakydasynda saklaýarlar. Bu sözleri ryçagyň nazaryýetini işläp düzen we onuň mümkinçiliklerine akyl ýetiren görnükli grek alymy - matematigi, fizigi we oýlap tapyjysy Arhimed aýdyp geçipdir.
Ol Sirakuzyň hökümdarynyň gözüniň alnynda polipastan we leňňerden ybarat çylşyrymly enjamy ulanyp, gämini suwa goýberipdir. Indi kimdir biri täze açyş eden bolsa, “Ewriko!” (Tapdym!) diýen sözi şygar bolup ýaňlanýar. Köpe mälim Arhimediň kanunyny açanda, alym şeýle diýip gygyran eken.
Şeýle hem Arhimed ekin meýdanlaryny suwarmak üçin oba hojalyk maşynlaryny we zyňmak üçin niýetlenen harby enjamlary oýlap tapypdyr. Ol gidrostatikanyň esasyny goýupdyr, onuň baş kanunlaryny anyklapdyr we jisimleriň ýüzmeginiň şertlerini öwrenipdir.
Arhimediň uçursyz tehniki zehini rim goşunlary onuň Sirakuzy şäherine ýörüş edende has aýdyň ýüze çykypdyr. Arhimediň maşynlary rimlileri hüjüm etmekden boýun gaçyrmaga we şäheri gabamaga geçmäge mejbur edipdir. Diňe haýynlyk Sirakuzyň derwezelerini duşmana açyp beripdir.
Biziň günlerimizde Gresiýada, hakykatdan-da Arhimed Gün şöhleleriniň kömegi bilen rimlileriň gämilerini otlap başarandygyny barlap görmegi ýüregine düwdiler. Ýetmişe golaý adam deňziň kenarynda Sirakuzyň goraýjylary nähili ulanan bolsalar, ellerinde mis galkanlary saklap hatara durupdyrlar. Haçanda olar Gün “şöhlelerini” agaç gäminiň maketine tutanlarynda, ol birnäçe sekuntdan soň, tutaşyp ýanmaga başlapdyr.


text:
Foto: "Qazaqstan halyq partııasynyń" baspasóz qyzmeti
"Qazaqstan halyq partııasy" fraksııasynyń depýtaty Aıbek Paıaev Qazaqstandaǵy jalaqy kólemi álemde eń tómengi jalaqynyń biri ekenine alańdaýshylyq bildirip, ony kóterý úshin úkimet tarapynan ne istelingeli jatqanyn surap premer-mınıstr Asqar Mamınge depýtattyq saýal joldady
Depýtat 2021 jyldyń basyndaǵy jaǵdaı boıynsha Picodi halyqaralyq servısiniń sarapshylary Qazaqstandaǵy jalaqy kólemi álemdegi 56 eldiń ishindegi eń tómengi jalaqynyń biri dep belgilengenin aıtyp, saqtandyrý jarnalarynyń ósýine baılanysty eń tómengi jalaqy mólsheri 2020 jylmen salystyrǵanda azaıǵan jalǵyz el bolǵanyn atap ótti.
– Nomınaldy túrde eń tómengi eńbekaqy Qazaqstanda ózgergen joq jáne 42 500 teńgege teń, biraq saqtandyrý jarnalarynyń ósýine baılanysty naqty jalaqy ótken jyldan bastap azaıdy jáne endi 37 400 teńgeni qurady (2020 jylmen salystyrǵanda – 1,1%). Sonymen qatar Ýkraınada eń tómengi jalaqy 27%-ǵa, Polshada – 9,8%-ǵa, Belarýste – 6,7%-ǵa, al Reseıde – 5,5%-ǵa ósti.
Zertteý úshin sarapshylar shartty azyq-túlik sebetin quryp, ónimniń qunyn eń tómengi jalaqymen salystyrdy. Azyq-túlik sebeti kelesi taǵamdardan turady: nan, sút, jumyrtqa, kúrish, irimshik, et, jemister men kókónister. 2021 jyldyń basynda qazaqstandyq úshin mundaı azyq-túlik sebetiniń quny 25 280 teńgeni quraıdy, bul bir jyl burynǵymen salystyrǵanda 13,87%-ǵa artyq.
Qalyptastyrylǵan azyq-túlik qorjyny salyq tólegennen keıin eń tómengi eńbekaqynyń 67,6%-yn quraıdy, ótken jyly bul araqatynas 58,7%-ǵa teń boldy. Budan kelip shyǵatyny, Qazaqstanda eń tómengi jalaqy alatyn azamattardyń jaǵdaıy nasharlaǵan. Al qazaqstandyqtardyń laıyqty ómir súrý deńgeıin qamtamasyz etý úshin eń tómengi jalaqy ortasha jalaqymen ǵana emes, otbasynyń jumys istemeıtin músheleriniń bolý múmkindigin eskere otyryp, mindetti túrde ómirdiń naqty qunymen de baılanysty bolýǵa tıis, – dedi depýtat.
Osy aıtylǵandardy basshylyqqan alǵan Aıbek Paıaev úkimet basshysyna tómendegideı saýaldar joldady:
- Búgingi tańda Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy eń tómengi jalaqy deńgeıin arttyrý úshin qandaı sharalar qabyldanýda?
- Álemdik standarttarǵa sáıkes azyq-túlik jáne azyq-túlik emes taýarlar men qyzmetterge jumsalatyn naqty shyǵystardy kórsete otyryp, eń tómengi kúnkóris deńgeıin esepteý ádistemesin ózgertý josparlanyp otyr ma?
- Halyqaralyq ólshemder men qazaqstandyq qoǵamnyń suranystaryna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynda ómir súrý sapasy men deńgeıiniń áleýmettik standarttaryn ázirleý josparlanyp otyr ma?
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


text:
-Eziz körpeler! Geljegimiz bolan siziň durmuşyňyzyň
bagtyýar bolmagyny, döwrebap bilim almagyňyzy üpjün
etmek häzirki döwürde jemgyýetimizi ösdürmegiň esasy ugurlaryň
biri bolup durýar.
- Ylmy-tehniki ösüşiň belentlige galýan döwründe - XXI asyrda biz ylma daýanmak, ýokary tehnologiýaly önümçilikleri döretmek we
milletimiziň aň-bilim derejesini has-da ýokarlandyrmak arkaly Türkmenistany durnukly ösüşleriň ýoly bilen öňe alyp barýarys.
***
“Mukaddes Garaşsyzlygymyzyň bize beren ruhy galkynyşyny ösüşlerden-ösüşlere alyp gitmekde, milli äheňler bilen baýlaşdyrmakda, eziz
ýaşlar, siziň zehiniňiziň gül kimin açylmagy örän zerurdyr we möhümdir”.


text:
12-nji awgustda Türkmenistandaky «City Business School» sizi açyk gapylar güne çagyrýar.
Açyk gapylar güni «Bize berlen wagt bilen näme etmeli» atly mowzugyň esasynda geçiriler.
Bu çärede MBA okuw maksatnamalarynyň kömegi bilen şu aşakdaky meselelere serediler:
- wagtyňyzy başarnykly dolandyrmagy öwrenmeklik;
- işewürlik babatda şahsy meýliňi şu wagtdan durmuşa geçirip başlamaklyk;
- hünär we şahsy ösüş üçin maksat goýmaklyk we oňa ýetmeklik;
- wagt ýitirmän üstünlik gazanmaklyk.
Baş Spiker – CBS-Türkmenistan satuw menejerleri: Ella Allaberdiýewa we Jeren Sabirowa okuw bilen baglanyşykly gyzyklanýan soraglaryňyzy berip bilersiňiz.
Açyk gapylary güni öň CBS çärelerin gatnaşmadyklaryň ählisi üçin niýetlenilendir.
Türkmenistandaky «City Business School»-yň açyk gapylar gününiň başlanýan wagty: sagat 18:30-da.
Türkmenistandaky «City Business School»-yň açyk gapylar gününe gatnaşmak üçin töleg: mugt.
Türkmenistandaky «City Business School»-yň açyk gapylar gününe bellige alynmak üçin şu salga basyň.
Türkmenistandaky «City Business School»-yň açyk gapylar gününe gatnaşmaga isleg bildirýänlere sowalnamany (anketany) telefon arkaly doldurmaklyk üçin telefon belgi: +993 12 46-81-65


text:
Türkmenistanyň Prezidenti, Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy Gurbanguly Berdimuhamedow Buýruga gol çekdi. Resminama laýyklykda, wezipe borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmän, garamagyndaky edaralaryň işine gözegçiligi gowşadandygy üçin, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary Amanow Çarymyrat Kakalyýewiçe berk käýinç yglan edildi hem-de ýol berlen kemçilikleri gysga wagtyň içinde düzetmek oňa soňky gezek duýduryldy.
Döwlet Baştutanymyz Ç.Amanowa berk käýinç yglan etdi


text:
73 ýyldan soň: ýerli wagt bilen 1 sagat 12 minut 5 sekunt
Türkmenistanyň Döwlet medeniýetr merkeziniň Döwlet muzeýinde «Mukaddes hatyra» ady bilen sergi açyldy. Ol TASS-yň ýer titremesi hakda eksponat görnüşinde habaryndan başlanýar:
«1948-nji ýylyň 6-njy oktýabryna geçilýän gije TSSR-iň Aşgabat şäheriniň töwereginde güýji 9 ball ýer titremesi boldy. Aşgabat şäherinde köpsanly weýrançylyklar bar. Ýer titremesi zerarly ýaşaýyş jaýlarynyň ençemesi weýran boldy, köp sanly adam pidalary bar...»
TASS-yň habary dünýäni elendirdi. Ol adamlarda duýgydaşlyk we kömege isleg döredipdi. Gije 1 sagat 12 minut 5 sekunt diýlende elhenç bela ýaşaýyş jaýlaryny, muzeýleri, taryhy we medeni ýadygärlikleri, mekdepleri, zawod-fabrikleri, keselhanalary bir salymda weýran edip, parahat ýatanlaryň ençemesiniň başyna ýetdi.
...Şol pajygaly günden bäri 73 ýylk geçdi. Türkmenistanlylar häli-häzirem Aşgabat ýer titremesiniň pidalaryny ýatlaýarlar, şol tebigy belany gözi bilen görenler azalyp barsa-da, olaryň ýatlamalary hakydamyzdan çykmaýar.
2014-nji ýylda Beýik Watançylyk urşunda, Gökdepe söweşinde we Aşgabat ýer titremesinde wepat bolanlaryň hatyrasyna Aşgabatda «Halk hakydasy» ýadygärlikler toplumy bina edildi.
Muzeýiň sergisi birnäçe bölüme bölünipdir. Muzeýiň gaznasyndaky fotosuratlarda ynkylapdan öňki döwürde Ashabad diýip atlandyrylan şäher barada gyzykly maglumatlar beýan edilýär. 1913-nji ýylda düşürilen suratda kerwensaraý, erkekler gimnaziýasynyň jaýy, bahaýylar metjidi şekillendirilipdir. Soňrak ýer titremesinden öň merkezinde bişen kerpiçden bina edilen iki gat jaýly oňaýly Aşgabadyň keşbi görkezilýär. Beýleki bölüm bolsa güneşli şäheriň tebigy harasatdan soňky ýagdaýyny şekillendirýär...
Tamara Glazunowa
Suratçy: Alekseý Gimalitdinow


text:
Túrkistan oblysynda sporttyq nysandar ashylyp, kósheler jaryqtandyrylýda
TÚRKІSTAN. QazAqparat – Túrkistan oblysy, Sozaq aýdanynda Abaı, Qaınar, Kóktóbe eldi mekenderinde balalarǵa arnalǵan oıyn alańshalary men kishi fýtbol alańy paıdalanýǵa berildi. Osylaısha ýran óndirýshi «Qazatomónerkásip» Ulttyq atom kompanııasy aýdannyń áleýmettik ekonomıkalyq damýyna qoldaý bildirip keledi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Aýdan ákimdigi men «Qazatomónerkásip UAK» AQ áleýmettik jobalardy qoldaý aıasynda birlesken jumystardy turaqty túrde atqaryp keledi. Osy ýaqytqa deıin aýdandaǵy eldi mekenderde atalǵan kompanııaǵa qarasty kásiporyndar birneshe balalar oıyn alańyn salǵan bolatyn. Al, Saryaǵash aýdanynyń Qurkeles aýyldyq okrýgindegi 5 eldi mekende kóshelerdegi jaryqshamdar jańartyldy. Respýblıkalyq mańyzy bar A-15 avto jolynyń boıyndaǵy kóshe jaryq shamdaryna jóndeý jumystary júrgizildi. Sonymen qatar, Bereke eldi mekeninen ótetin respýblıkalyq mańyzy bar A-15 avto jolynyń boıyndaǵy kóshe jaryqtandyrýyna qoıylǵan transformatordyń kúshi jetpeýine baılanysty, kúrdeli jóndeýden ótkizildi. Aldaǵy ýaqytta aýyldyq okrýgke qarasty basqa da eldi mekenderindegi kóshe jaryq shamdaryna kezeń-kezeńimen jóndeý jumystary júrgiziletin bolady.
- Qyzylorda oblysynda kúzgi egin jınaý jumysy tolyǵymen aıaqtaldy
- Aımaǵambetov oqýshy kóz jumǵan mektep jaıynda: Tergeý qorytyndysy ázir bolǵan soń shara qabyldanady
- Aqmola oblysynda «Qazaqstan - Uly dala eli» atty jastar forýmy ótti
- Álıhan, Ahmet, Qajymuqan: Petropavlda 4 mektepke qazaqtyń birtýar uldarynyń esimi berilmek
- Petropavlda bıyl 122 sottalǵan ótemaqy qoryna 6 mln teńgege jýyq májbúrli tólem jasaýy tıis
- SQO-da kúnniń sýytýyna baılanysty polıtseıler kóktaıǵaq bolatynyn eskertti
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
BIYLGhY TALAPKER JURNALISTER QAQYNDA
IT uniyversiytetindegi jurnalistikadan shygharmashylyq emtihannyng ekinshi kýnin kórip keldik. Qazaq tobyna qújat tapsyrghandardyng sany az, soghan qaraghanda kópshiligi dәstýrli týrde QazÚU-dyng jurfagyna barghan siyaqty. Al, orys tobyna tapsyrghandardyng sany eki ese kóp. Kópshiligi Almatydan nemese ózge qalalardan kelgen eken. Qazaq tobyna tapsyrghandar Abaydyng qara sózin oqimyn, "Abay joly", Múqaghali, Múhtar Shahanov deydi. Oqyghan kitabynyng tizimi óte sholaq. Shetel әdebiyetin oqydym degender mýldem joq, Shahanovtan ózge qazirgi kózi tiri aqyn-jazushylardyng birining atyn estimedik. Esesine, bәri telejúldyz bolghysy keledi. Qazaq gazeti desen, bәri "Egemen Qazaqstan" men audandyq gazetting atyn ataydy. Anda-sanda "Ayqyn" men "Alash ainasy". "Jas Alash" degendi biri atamady. Eng kóp kóretin habarlary "Aytugha onay". Internet túrmaq, kópshiligi auyldarynda eki-ýsh arna әreng kórsetetinin aitady. Bir qyz bala tipti, "internetten Gugldy bilem" dedi. Shynymen, auyldarymyzgha gazet-jurnal taralmaytyny, әleumettik jaghdaydyng mýlde tómen ekeni bayqaldy. Al, orys toptaryna tapsyryp jatqandar internet-jurnalistikagha beyim bolghysy keledi. Gazetke eshkim barghysy kelmeydi. Olar da Platonov siyaqty habar jýrgizsek deydi. Bәri "Kazpravdany" oqitynyn aityp jatyr edi, bir qyz bala G.Erghaliyevanyng "Adam bol" jurnalyn oqimyn deydi. Orys toptaryna tapsyryp jatqandardyng toqsan payyzdan astamy qazaq balalary. Qazaqsha týsinedi, azdap-azdap sóileydi. Olardyng ozyp túrghan túsy - qazirding ózinde ózderi әuesqoy sujet týsirip, ózderi montajday alady eken. Eki topqa tapsyryp jatqandardyng da bilim, payym dengeyleri tendes. Biraq, qazaq toptaryna úyandau, orys toptaryna ótkirleu, oqyghan aqparaty kóp qyz-jigitter kelip jatyr. Bәrine de tilektespiz!
Feysbloktan


text:
Aqtóbede 406 synyp oqýshylary karantınge jiberildi
AQTÓBE. QazAqparat – Aqtóbede jańa oqý jyly bastalǵaly 414 oqýshydan koronavırýs ınfektsııasy anyqtalyp, olar synyptastarymen birge karantınge jiberildi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Aqtóbe oblysy boıynsha 115 mekteptiń oqýshysynan koronavırýs ınfektsııasy anyqtaldy. Qazir barlyǵy 406 synyp oqýshysy karantınde.
«Bir oqýshydan koronavırýs ınfektsııasy anyqtalsa, olar 14 kúndik karantınge jiberiledi. Oqýshylar 45 mınýt birge otyrady, sondyqtan juǵý qaýpi basym. Oqýshy karantınde bolǵanymen, onyń ata-anasy karantınge jiberilmeıdi. Sebebi ata-ana men vırýs juqtyrǵan oqýshy baılanysta bolmady. Eger oqýshy aýyrsa, otbasy karantınge oqshaýlanady. Tek vaktsına alǵandary jumysyn kedergisiz jalǵastyra alady. Qazirgi kezde 414 oqýshydan vırýs anyqtalyp, olar synyptastarymen birge karantınde», - dedi oblystyq sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamenti basshysynyń orynbasary Gúlbaný Dáýletova.
Aıta keteıik, eger balalarǵa arnalǵan vaktsına jetkizilse, tek oblystyq qan ortalyǵynda saqtalady. Jańa vaktsına 12-18 jas aralyǵyndaǵy balalar men jasóspirimderge berilýi múmkin.


text:
Shomylýǵa ruqsat etilgen oryndar tizimin biryńǵaı platformadan bilýge bolady
NUR-SULTAN. QazAqparat – Qazaqstandyqtar shomylýǵa ruqsat berilgen nemese tyıym salynǵan sý aıdyndary týraly derekti biryńǵaı platformadan bile alady. Bul týraly QR TJM Azamattyq qorǵanys jáne áskerı bólimder komıtetiniń basqarma basshysy Qanat Turysbaev málim etti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Bıyl sý aıdyndarynda adam óliminiń aldyn alýdyń jańa ádisterin qolǵa aldyq. Atap aıtsaq, avıatsııalyq jáne temirjol kóliginiń mýltımedııalyq jabdyqtary sý qaýipsizdigi erejesi jazylǵan úgit-nasıhat paraqshalaryn taratýda paıdalanyldy. Sonymen qatar 2GIS kartografııa platformasynda elimizdiń barlyq óńirlerinde shomylýǵa ruqsat etilgen nemese tyıym salynǵan sý aıdyndary týraly derekter ornalastyryldy. Odan bólek, jeke bas qaýipsizdigi taqyrybynda oqýshylarmen 1 129 ınteraktıvti sabaq jáne halyqpen 5 507 jıyn ótkizildi», - dedi Qanat Turysbaev OKQ-de ótken baspasóz máslıhatynda.
Buǵan deıin basqarma basshysy elimizde balalardyń sýdaǵy qaýipsizdigin qamtý maqsatynda olardy júzýge úıretý qolǵa alynǵanyn aıtty.
Odan bólek, Q. Turysbaev balalardyń sýǵa ketýine qatysty qaıǵyly oqıǵalardyń 82 paıyzynda ata-anasy qaraýsyz qaldyrǵan dep málimdedi.
- Órtengen páterde qalǵan balany qutqarǵan semeılik marapattaldy
- Almatyda kólik basqarý quqyǵynan aıyrylǵan júrgizýshini anyqtaıtyn júıe iske qosyldy
- Toqaev tsıfrlandyrý isine jaýapty vıtse-mınıstrler jumysyn synǵa aldy
- Qasym-Jomart Toqaev jeke málimetterdiń qaýipsizdigi máselesin kóterdi
- Prezıdent elimizdegi ınternet pen baılanys sapasyna kóńili tolmaıtynyn aıtty
- Memleket basshysy «Digital Bridge» halyqaralyq tehnologııalyq forýmyna qatysty
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
19570
2018-05-17
TurkmensNews- 1941-nji ýylyň awgusty… Ýanýoldaşlaryny urşa ugradan alty gelin olar ýygnanşyk nokadyndan bellenilen ýere obalaryndan altmyş kilometr uzaklykdaky Raýewka stansiýanyň üstünden geçip gitjek diýen habar eşidýärler.
Gelinler söwerlerine taýýarlan tagamlaryny araba ýükleýärler, ýöne kolhozda oragyň gyzgalaňly döwri bolansoň olara at bermeýärler. Başlyk olara diňe stansiýa päsgelçiliksiz geçer ýaly hat berýär. Onsoň gelinler arabany egni bilen çekip, ýanýoldaşlaryna duşup, olary naharlamak umydy bilen ýola düşýärler.
۶۰ kilometrlik ýol tutuş güniňi alýar, galyberse-de olaryň biri Münewweriň emdirýän bäbegem ýanynda, Reýhan bolsa doga keýtik. Wagt çalt geçer ýaly olar uruşdan öňki döwürdäki durmuşlaryndan gyzykly wakalary ýatlaýarlar.
Serwer ýaňadan öýlenen gaýny Zaýnullanyň ýarym put süle un berip, adamsy ikisini öýünden kowanyny gürrüň berýär. Emma obadaşlary ýaş çatynjalaryň arkasyny tutansoň, kolhoz başlygy sowet hökümetiniň adyndan Zaýnullany emläginiň üçden birini ogluna bermäge mejbur edýär.
Reýhanyň bagtyna tötänlik sebäp bolýar. Gyz agşam öý işlerine güýmenip ýörkä, azaşyp gelen pälwansypat Güňlebaý olara gonak bolýar. Reýhanyň bişiren tagamyna hem myhmansöýerligine göwni ýeten ýigit tizara oňa söz aýdýar…
Bu oýunda ýeňiş joşgunlygy ýok, diňe uruş döwrüniň obasynyň adaty günleri beýan edilýär. Şonda-da gelinleriň biriniň adamsynyň uruşdsan gaýdyp gelmändigi belli bolanda, näme üçindir, tomaşaçylaryň gözüne ýaş aýlanýar. Onsoň altmyş kilometr ýola arabany öz egninde çeken alty gelin hakyky Gahrymanlara öwrülýär, olaryň öňünde dyza çökesiň gelýär.
Bu waka ýazyjynyň oýlap tapan zady däl, ol hakykatdan-da Sterlibaş başgyr obasynda bolan waka. Zaki Zaýnullin öz eserinde olaryň adyny ebedileşdiripdir. Ýüregiňi elendirýän bu waka häzirki wagtda Russiýanyň we GDA ýurtlarynyň esasy teatrlarynda sahnalaşdyryldy.
Türkmenistanyň Alp Arslan adyndaky drama teatrynda “Alty gelin” oýnuny ýaş režissýor Arslan Berdiýew kakasy– Türkmenistanyň at gazanan artisti Handurdy Berdiýew bilen bilelikde goýdy. Ýaşlyga mahsus täzeçillik bilen nusgawy garaýyşlaryň sazlaşykly utgaşygy gowy netije-de berdi: alty başgyr gelniniň dartgynly ykbaly tomaşaçylarda ýatdan çykmajak täsir galdyrdy. Oýunda uruş ýyllaryndaky ýagdaý, başgyrlaryň milli özboluşlylygy, olaryň däp-dessurlary ynandyryjy beýan edilipdir.
Baş keşpleri ýerine ýetiren Türkmenistanyň at gazanan artistleri Gerek Hojamämmedowa, Sülgün Täşliýewa we Göwher Muhammetgulyýewa, aktrisalar Ogulsenem Durdyýewa, Gülaýym Annameňliýewa, Tyllagözel Hydyrowa dagy gahrymanlarynyň içki dünýäsini ussatlarça açyp görkezýärler. Olaryň gahrymanlary üýtgeşikden gelen sada,– Alp Arslan adyndaky milli drama teatrynyň döredijilik işgärleriniň täze işi-de aslynda türkana bolsalaram, şol bir wagtyň özünde gaýduwsyz erki-gaýraty we özünden ileri tutýan söýgüsi bilen Beýiklige ýeten zenanlaryň hatyrasyna bagyşlanypdyr.
In Telegram
Join To Our Channel
In Instagram
Follow Our Page
Related posts
Commets
Last News
10 اکتبر 2021
08 اکتبر 2021
03 اکتبر 2021
02 اکتبر 2021
30 سپتامبر 2021


text:
“ÝHHG-niň jogaby öwerlik däl”
Gazagystan öz wagtlaýyn prezidentlik möhletiniň ýarysyny arka atdy, ýöne synçylaryň köpüsi: “Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň gyrgyz krizisine beren jogaby öwerlik däl” diýýärler.
Gazagystan ÝHHG-niň ýolbaşçysy hökmünde halkara interwensiýasyna garşy çykyp, Gyrgyzystan bilen aradaky serhedini ýapdy. Bu hem Gazagystanyň milli we regional bähbitleri onuň Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasyna netijeli ýolbaşçylyk etmeginiň öňüni bökdeýär diýen tankyda getirdi.
Ýöne Gazagystan guramanyň Gyrgyzystan baradaky roluny goraýar. “Gyrgyzystandaky ýagdaýyň gazak ýolbaşçylygyna uly synag bolandygy belli zat. Bu häzirem dowam edýär, şindi-de köp soraglar ýatyr. Ýöne Gyrgyzystanda krizis döräp ugraly ol ýerdäki ýagdaýy durnuklaşdyrmaga gatnaşan ilkinji gurama ÝHHG-e boldy. Bu bellenmeli zat” diýip, Gazagystanyň daşary işler minitrliginiň sözçüsi Askar Abdyrahmanow aýdýar.
Gara gaýgy
Beýleki synçylar bolsa: “Regiondaky awtoritar režimleriň, şol sanda Gazagystanyň-da gaýgysy Gyrgyzystandaky gozgalaňa çözgüt tapmak däl-de, onuň öz ýurtlaryna syrygmagynyň öňüni almak” diýýärler.
“Gazagystan yza çekilip, regionda bir awtoritar režim aýrylyp, onuň ýerine aljyraňňy liberal-demokratik hökümet gelse, bolýany şoldur diýip, hezil edinene meňzedi” diýip, Halkara krizis toparynyň Merkezi Aziýa proýektiniň Bişkekdäki direktory Paul Kuwin-Jaj aýdýar.
Bişkekli analizçi we žurnalist Kuban Abdymen hem bu pikir bilen ylalaşýar: “Gyrgyzystanda bolan soňky rewolýusiýa Özbegistan, Gazagystan we Orsýeti muňa çynlakaý garamaga mejbur etdi. Şu jähtden garanyňda Gazagystan Gyrgyzystan barada Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň ýolbaşçysy däl-de, Orsýetiň ýarany ýaly bolup hereket etdi”.
Ilkinji ädimler
Bakyýew ýurtdan kowlansoň, gazak prezidenti Nursoltan Nazarbaýewiň eden ilkinji işleriniň biri Gyrgyzystan bilen aradaky serheti ýapyp, söwda işlerini kesmek boldy.
Almatyda ýerleşýän Orta Aziýanyň ösüş we demokratiýa baradaky fondunyň direktory Tolgunaý Umbetaliýewanyň aýtmagna görä, Gazagystan bu işi öz durnuklylygyndan gorkup edipdir.
“Gazagystan derrew bu karara geldi. Postsowet giňişliginde bolan reňkli rewolýusiýalaryň hemmesi biziň hökümetimize güýçli täsir etdi. Şol sebäpden ol durnuklylygy saklamak, döwletiň garşysyna çykyp bilmez ýaly halky gymyldamaz ýaly etmek üçin ähli tagallalary görýär” diýip, Umbetaliýewa aýdýar.


text:
“Saud Arabystany 2030-njy ýyla çenli energetikasynyň 50%-ni gaza, galan bölegini bolsa energiýanyň gaýtadan dikeldilýän çeşmelerine geçirmegi meýilleşdirýär” diýip, ýurduň energetika ministri şazada Abdulaziz ben Salman Er-Riýadda "Future Investment Intiatives" forumynyň çäklerinde aýtdy. Bu barada “Interfaks” agentligi geçen penşenbe güni habar berdi.
Habarda bellenilişi ýaly, Saud Patyşalygy Gün elektrik energetikasy babatda uly meýilleriniň bardygyny mundan öň beýan edipdi.
Netijede nebitiň ulanylyşy azaldylyp, Saud Patyşalygynda ony eksport etmäge has köp mümkinçilik peýda bolar diýip, şazada belledi.
Interfaksyň maglumatyna görä, Saud Arabystany şeýle hem energiýa tygşytlylygy boýunça maksatnamalary ornaşdyrýar we geljekde hem ornaşdyrmagy dowam etmegi meýilleşdirýär.
Häzirki wagtda Saud Arabystany nebit çykarmak boýunça dünýäde üçünji orunda durýar. Ol OPEC+ ylalaşygynyň çäklerinde günde 9 mln barrel nebit çykaryp, 6 mln barrel eksport edýär. Ylalaşykdan öň, 2018-nji ýylyň oktýabrynda ol günde 11 mln barrel çykaryp, onuň 7 mln barrelini eksport edýärdi.


text:
Soňky habarlar
Arhiw
“Aşgabat” tennis kluby çagalaryň we ýetginjekleriň arasynda tennis boýunça ýaryş geçirer
“Aşgabat” tennis kluby isleg bildirýänleriň ählisini Garaşsyzlyk gününiň öňüsyrasynda, ýagny şu ýylyň 22—25-nji oktýabry aralygynda uly tennis boýunça geçiriljek ýaryşa çagyrýar.
Ýaryşa gatnaşýanlar birnäçe ýaş derejesine (18 we ondan kiçi, 15 we ondan kiçi, 10 we ondan kiçi) bölünerler.
Ýaryşa gatnaşýanlary hasaba almak 21-nji oktýabra çenli dowam eder. Agzalyk töleginiň möçberi — 20 manat
Guramaçylar ähli meseleler boýunça şu telefona jaň etmegi haýyş edýärler: 20-80-10.
Eger-de siz sözlemde harp ýalňyşy gören bolsaňyz, şol sözi saýlap Ctrl+Enter basyň


text:
Qazaqstan Ilon Masktiń kompanııasyna usynys jasady
NUR-SULTAN. QazAqparat – Qazaqstandy joǵary jyldamdyqty ınternetpen qamtamasyz etý baǵytynda barlyq múmkindikter qarastyrylýda. Bul týraly búgin óziniń Facebook paraqshasynda QR Tsıfrlyq damý, ınnovatsııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Baǵdat Mýsın jazdy, dep habarlaıdy QazAqparat.
«Esterińizde bolsa, men naýryz aıynyń basynda spýtnıktik ınternet boıynsha kelissózder júrgizip jatyrmyz degen bolatynmyn. Nátıjesinde OneWeb jańa býyndy spýtnık arqyly ınternetti testileý úshin jerústi stantsııasynyń jabdyqtaryn montajdaı bastady (bul Starlınktiń balamasy, geostatsıonarlyq emes spýtnıkter). Ilonk Mask kompanııasyna da testileýge qatysýǵa usynys jasadyq. Biz barynsha Qazaqstan halqyn joǵary jyldamdyqty ınternetpen qamtamasyz etý joldaryn qarastyryp jatyrmyz. Testileýdiń barysy jaıly qosymsha habarlap otyramyn»,-dep jazdy mınıstr.
- Ekologtardy Jaıyq ózeni sýynyń azıýy alańdatyp otyr
- Elimizde qosylǵan jańa áleýmettik jeli: Qazaqstandyqtardy qandaı máseleler tolǵandyrady
- Atyraýda áıelin qyzǵanǵan 35 jastaǵy jigit týysynyń páterine jasyryn kamera qoıǵan
- Qazaqstanda jańa áleýmettik jeli paıda boldy
- Oqýshylardyń hımııa pánine degen qyzyǵýshylyǵyn tájirıbe jasaý arqyly arttyrýǵa bolady - Tıktoker muǵalim
- QR Premer-Mınıstri saıtynyń jelidegi resmı paraqshalaryna fıshıngtik shabýyl jasaldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Joldaýdyń júzege asýy: Ákim saılaýy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń osydan bir jyl buryn Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýynda ákimderdiń saılaýyn birtindep qoldanysqa engizýdiń alǵashqy kezeńin bastaý kerektigi aıtylǵan bolatyn. Sol bastama oıdaǵydaı oryndalyp, bir kúnde 730 eldi mekenniń ákimi tikeleı turǵyndardyń daýys berýi arqyly qyzmetke kiristi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
730 aýyl, 2300 úmitker
2021 jylǵy 25 shilde kúni Nur-Sultan ýaqytymen saǵat 21.00-de jarty jyl boıy jyr bolǵan aýyl ákimderin saılaý naýqanynyń alǵashqy kezeńi máresine jetken edi. Basqasha aıtsaq, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń 2020 jylǵy 1 qyrkúıektegi halyqqa Joldaýynda aıtqan bastamasy 10 aı ishinde iske asty.
«Kelesi jyly birqatar aýyldyq okrýg ákimderiniń ókilettik merzimi aıaqtalady. Aýyl ákimderiniń tikeleı saılaýyn ótkizýge bolady dep oılaımyn. Jergilikti bılik ókilderiniń saılanbaly bolýymen qatar, memlekettik basqarý deńgeıleri arasyndaǵy quzyretterdi bólý jáne jergilikti ózin ózi basqarý isin aıqyndap alýymyz qajet», - degen edi Memleket basshysy bir jyl buryn.
El tarıhynda alǵash ret respýblıka kóleminde uıymdastyrylǵan ákim saılaýynda 14 óńirdegi 1847 saılaý ýchaskesi jumys istedi. Onda ákimderiniń ókilettigi aıaqtalatyn 730 aýyl men aýyldyq okrýgtiń, aýdandyq mańyzy bar qala men kenttiń basshysy bolýdan úmitti kandıdattar baq synady. 730 saılaý okrýgine 2582 kandıdat usynylyp, 2297-si tirkeýden ótken bolatyn. Kandıdattardyń basym bóligi óz-ózin usynýshylar bolǵanyn da aıta ketý kerek. Naqtyraq aıtsaq, saılaý týraly Konstıtýtsııalyq zańǵa engizilgen jańa múmkindikti 1419 adam paıdalanǵan.
Sondaı-aq, 878 úmitkerdi Ádilet mınıstrliginiń tirkeýinde bar 6 saıası partııa usyndy. Halyqtyń daýys berýi arqyly ákim bolýǵa talpynǵandardyń ishinde er úmitkerlerdiń sany – 1839, áıel úmitkerler sany – 458 adam boldy.
Saılaý merzimi jaqyndaǵan saıyn naýqannyń el ómirindegi, sonyń ishinde aýyldy eldi mekenderdiń damýyndaǵy róli týraly aqparattyq túsindirý jumystary qyza tústi. Onyń ústine aýyldyq deńgeıdegi ákim saılaýy óz jemisin berse, 2024 jyldan bastap aýdan ákimderin saılaý bastalatyny aıtylǵan bolatyn. Bul da jergilikti halyqtyń naýqanǵa jaýapkershilikpen qaraýyna túrtki bolsa kerek. Exit poll qorytyndysy boıynsha, ákimin tikeleı ózi saılaýǵa múmkindik alǵan halyqtyń belsendiligi Almaty oblysynda ǵana 66,5 paıyz boldy. Qalǵan óńirlerde aýyl turǵyndarynyń 70 paıyzdan 90 paıyzyna deıin saılaýǵa qatysqan.
Atap aıtqanda, Aqmola obysynda daýys berýshilerdiń 75,5 paıyzy, Aqtóbe oblysynda – 79, paıyz, Almaty oblysynda – 66,5 paıyz, Atyraý oblysynda – 74,4 paıyz, Shyǵys Qazaqstan oblysynda – 90,9 paıyz, Jambyl oblysynda – 90,7 paıyz, Batys Qazaqstan oblysynda – 81,4 paıyz, Qaraǵandy oblysynda – 75,8 paıyz, Qostanaı oblysynda – 84,4 paıyz, Qyzylorda oblysynda – 83,6 paıyz, Mańǵystaý oblysynda – 82,4 paıyz, Pavlodar oblysynda – 76,9 paıyz, Soltústik Qazaqstan oblysynda – 87,1 paıyz, Túrkistan oblysynda – 77,1 paıyz boldy.
Ortalyq Azııadaǵy alǵashqy qadam
QR Prezıdenti janyndaǵy Strategııalyq zertteý ınstıtýty dırektorynyń orynbasary Alýa Joldybalına Joldaý arqyly ómirge jol alǵan bul saılaý Ortalyq Azııanyń eshbir elinde bolmaǵan tájirıbe ekenin aıtady.
«Shynymen de 25 shilde Qazaqstannyń tarıhynda taǵy bir aıtýly kún bolyp endi. Sebebi Ortalyq Azııa memleketteriniń arasynda birinshi bolyp memlekettik basqarýdyń eń tómengi satysynda saılaý ótkizdik. Bul Ortalyq Azııanyń eshbir elinde bolmaǵan tájirıbe», - deıdi sarapshy.
Sondaı-aq, ol ákimder saılaýy byltyr qabyldanǵan saıası reformalardyń nátıjesi ári jalǵasy ekenin eske saldy.
«Mysaly, Májilis saılaýyna úmitkerlerdi usyný tártibine áıel adamdar men jastarǵa 30 paıyzdyq kvota engizdik qoı. Bul jerde ondaı kvota bolmaǵanymen, birneshe aımaqtaǵy úmitkerlerdiń tirkelýin taldaý kezinde áıel adamdardyń belsendiligin kórdik. Aqmola, Pavlodar, Soltústik Qazaqstan, Qaraǵandy, Atyraý oblystarynda áıel úmitkerlerdiń belsendiligi 30 paıyz shamasynda bolǵanyn kórdik. ıAǵnı Parlament saılaýyndaǵy áıelderdiń belsendiligi ákim saılaýyna da áser etken. Áıel adamdardyń depýtattyqqa emes, ákimdikke úmitker retinde tirkelýi óte jaqsy tendentsııa», - dedi QSZI ókili.
Alýa Joldybalına jazda ótken ákim saılaýy óńirlerdegi saıası mádenıettiń árkelki ekenin kórsetkenin aıtady.
«Meniń baıqaǵanym, ózin-ózi usynýshylardyń úlesi kóp boldy. Biraq aımaqtyq erekshelikter bar. Aqtóbe, Jambyl oblystarynda ózin-ózi usynǵandardy úlesi kerisinshe az boldy. Al saıası partııalar kóbirek úmitker usyndy. Taǵy bir erekshelik, Atyraý, Jambyl oblystarynda bir orynǵa orta eseppen 3,6 kandıdattan keldi. Demek, báseke joǵary bolǵan», - degen sarapshy ákimder saılaýynyń alǵashqy kezeńi sátti ótti deýge bolatyn alǵysharttardy atady.
«Keshegi saılaýǵa jurttyń qatysý deńgeıi joǵary boldy. 90 paıyzǵa deıin jetken óńirler bar. Eń tómen kórsetkishtiń ózi 75 paıyzdyń aınalasynda. Osylaı bolatyny boljandy da. Óıtkeni Parlament saılaýynda da, Prezıdent saılaýynda da aýyl halqy qalalyqtarǵa qaraǵanda óte joǵary deńgeıde qatysady. Baıqaýshylardyń málimeti boıynsha, saılaý kezinde sondaı bir óreskel zań buzý tirkelmegen. Sondaı-aq, qandaı da bir arandatýǵa baǵyttalǵan áreketter, jalǵan aqparat taratý bolǵan joq. Osynyń bárin eskeretin bolsaq, keshegi ákim saılaýynyń alǵashqy kezeńi sátti ótti dep aıtýǵa bolady», - dedi QSZI dırektorynyń orynbasary.
Aýyl bıýdjetiniń búıiri qalaı toltyrylady?
Joldaýda Qasym-Jomart Toqaev jergilikti memlekettik basqarý jáne jergilikti ózin-ózi basqarý organdarynyń arasyndaǵy quzyretti kezeń-kezeńmen ajyratý qajettigin ataǵan bolatyn.
«Jergilikti ózin ózi basqarý organdary bolyp sanalatyn jıyndar men jınalystardyń mártebesin arttyrǵan jón. Aýdandyq máslıhattar naqty sheshimder qabyldaǵan kezde olardyń ózekti máseleler týraly pikirin eskerýge tıis», - degen bolatyn Prezıdent bir jyl burynǵy Joldaýynda.
Bıyl sol ıdeıasyn jalǵastyryp, 1 shildede ótken Reformalar jónindegi joǵary keńestiń kezekti otyrysynda Jergilikti ózin-ózi basqarýdyń 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdasyn qabyldaýdy tapsyrdy.
Qujat jobasyn Ulttyq ekonomıka mınıstrligi ázirlep, 18 tamyzda bekittirdi.
Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Óńirlerdi taldaý jáne jergilikti ózin-ózi basqarýdy damytý departamentiniń dırektory Anar Baıtókenovanyń aıtýynsha, atalmysh qujat turǵyndardyń tikeleı daýys berýi arqyly qyzmetke kelgen ákimderdiń adymyn ashtyryp, jumys isteýin múmkindik beredi.
Qazir osy tujyrymdamany iske asyrý úshin Saılaý týraly konstıtýtsııalyq zańǵa, Bıýdjet pen Salyq kodeksterine, Memlekettik múlik, Quqyqtyq aktiler, Qoǵamdyq keńester týraly jáne ózge de zańdarǵa ózgerister engizilip jatyr.
Tujyrymdamada IV deńgeıdegi bıýdjetti ońtaılandyrylyp, bıýdjettik baǵdarlamalar irilendiriletini aıtylǵan. Búginde aýyldyq okrýgterde bıýdjettik baǵdarlamalardyń 17 shyǵys túri qarastyrylǵan.
Olar:
1) jergilikti ákim apparatynyń jumys isteýine ketetin shyǵyndar;
2) sharýashylyq boıynsha esepke alýdy júzege asyrý;
3) azamattyq hal aktileriniń jazbasy jónindegi qyzmetti qamtamasyz etý;
4) shuǵyl jaǵdaılarda naýqasy aýyr adamdardy dárigerlik kómek kórsetetin jaqyn jerdegi densaýlyq saqtaý uıymyna jetkizýdi uıymdastyrý;
5) muqtaj azamattarǵa úıde áleýmettik kómek kórsetý;
6) aýdandyq mańyzy bar qalanyń, aýyldyń, kenttiń, aýyldyq okrýgtiń memlekettik turǵyn úı qorynyń saqtalýyn uıymdastyrý;
7) eldi mekenderdiń sanıtarııasyn qamtamasyz etý;
8) jerleý oryndaryn kútip-ustaý jáne týǵan-týysy joq adamdardy jerleý;
9) eldi mekenderde kóshelerdi jaryqtandyrý;
10) eldi mekenderdi abattandyrý men kógaldandyrý;
11) jergilikti deńgeıde mádenı-demalys jumysyn qoldaý;
12) aýdandyq mańyzy bar qalalarda, aýyldarda, kentterde, aýyldyq okrýgterde avtomobıl joldaryn salý, rekonstrýktsııalaý, jóndeý jáne kútip-ustaý;
13) eldi mekenderdi sýmen jabdyqtaýdy uıymdastyrý;
14) jergilikti deńgeıde halyqty jumyspen qamtýdy qamtamasyz etý;
15) jergilikti deńgeıde dene shynyqtyrý-saýyqtyrý jáne sporttyq is-sharalardy ótkizý;
16) memlekettik baǵdarlamalar sheńberinde aýyldyq eldi mekenderdi jaılastyrýdy sheshýge arnalǵan is-sharalardy iske asyrý;
17) aýdandyq (oblystyq mańyzy bar qala) bıýdjetke transfertter.
ıAǵnı, jyl saıyn aýyldyq okrýg apparaty osy 17 shyǵys túri boıynsha qarajatty josparlaıdy. Tujyrymdama jobasynda osynsha shyǵys túrin 5 nemese 6 baǵdarlamaǵa jınaqtap, irilendirý kózdelgen.
Bul «irilendirýdiń» mánin Anar Baıtókenova bylaı túsiniredi.
«Mysaly, bıýdjettik baǵdarlamada aqsha únemdelip, artyq qarajat qalyp jatsa, ony basqa bıýdjettik baǵdarlamaǵa baǵyttaý kerek. Burynǵy tártip boıynsha ol úshin aýdandyq máslıhattyń sessııasynda usynys qoldaý tabýy kerek. Al jýyqta bekitilgen tujyrymdama osyndaı is-áreketti ońtaılandyrýǵa múmkindik beredi. ıAǵnı, keıbir máseleler aýdandyq máslıhattyń sessııasyn kútpeı tezirek ýaqytyly sheshiletin bolady», - deıdi departament dırektory.
IV deńgeıdegi bıýdjetti engizgennen keıin turǵyndar tóleıtin jer, kólik, múlik, jeke tabys salyǵy jáne basqalary tikeleı aýyldyq okrýg bıýdjetinde qala bastady. Alaıda bul salyqtar aýylǵa qajetti qarajattyń 13-14 paıyzyn ǵana qamtıdy. Jergilikti ózin-ózi basqarýdyń kiris bazasyn odan ári keńeıtý úshin 2022 jyly bıýdjettiń tórtinshi deńgeıine salyqtar men tólemderdiń mynadaı túrleri qosylady:
-biryńǵaı jer salyǵy;
-jer ýchaskelerin paıdalanǵany úshin tólemaqy;
-jer ýchaskelerin satýdan túsetin túsimder;
-jer ýchaskelerin jaldaý quqyǵyn satqany úshin tólemaqy.
Al 2024 jyly mynadaı salyqtar men tólemderdi berý jalǵasady:
-sý resýrstaryn paıdalanǵany úshin tólemaqy;
-jekelegen qyzmet túrlerimen aınalysý quqyǵy úshin lıtsenzııalyq alym;
-jekelegen qyzmet túrlerimen aınalysýǵa arnalǵan lıtsenzııalardy paıdalanǵany úshin tólemaqy.
Shaǵyn jáne orta bıznesten túsetin korporatıvtik tabys salyǵyn oblys, aýdan jáne aýyl arasynda bólý de kózdelip otyr. Jalpyǵa birdeı deklaratsııa engizilgennen keıin jergilikti ózin-ózi basqarý bıýdjetine salyq salynatyn kiristerden jeke tabys salyǵy men áleýmettik salyqty berý máselesi qaralatyn bolady.
Qysqartyp aıtsaq, jergilikti ózin-ózi basqarý bıýdjeti kommýnaldyq menshikten jáne kórsetiletin qyzmetterdi usynýdan túsetin túsimderden de qalyptasady.
Prezıdent óz Joldaýynda aýyl, aýyldyq okrýg, aýdandyq mańyzdaǵy qala men kent ákimderine berilgen osy múmkindiktiń el ıligine baǵyttalýyn, ony turǵyndardyń ózi qadaǵalap, retteı alýyn qamtamasyz etý úshin jergilikti jıynnyń quzyretin arttyrýdy mindettegen edi.
Jalpy jergilikti qoǵamdastyq jıyny zańnamada burynnan bar ınstıtýt. «Jergilikti memlekettik basqarý jáne ózin-ózi basqarý» týraly zańda bul organnyń quzyreti naqty belgilengen. Bıyl qabyldanǵan jańa tujyrymdamada osy organnyń quziretin ary qaraı damytý kózdelgen. Naqty aıtsaq, aýyldyq okrýgte máslıhat sııaqty organ qurylady. Ol «keńes» dep atalady. Keńestiń múshelerin halyq tikeleı saılaıdy.
Qorytyp aıtsaq, byltyr Joldaýda aıtylǵan bul bastama bıyl naqty iske asyp otyr. Bul betburystardyń aldaǵy eki jylda jemisti jumys isteýi 2024 jylǵy aýdan ákimderiniń saılaýyna jol ashatyn tetik bolmaq.
- «Aýyl – el besigi» jobasy aıasynda 70 myń otbasylyq sharýashylyq qurylady - Erǵalıev
- «Aýyl - el besigi»: 1 mln aýyl turǵyny tabysyn arttyrady
- Úkimet basshysy «Aýyl - el besigi» jobasyn júzege asyrý boıynsha naqty tapsyrmalar berdi
- Asqar Mamın «Aýyl – el besigi» jobalaryn iske asyrýdy jandandyrýdy tapsyrdy
- Aldaǵy 4 jylda 3,5 myń aýyldy damytýǵa 670 mlrd teńge jumsalady
- «Aýyl – el besigi» jobasy aıasynda aıaqtalǵan jobalar ataldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Belarus protestçileri 17-nji ýanwarda ýurduň dürli şäherleriniň we şäherçeleriniň seýilgählerinde hem ýaşaýyş ýerlerinde ýöriş gecirdiler we awtoritar ýolbaşçy Alýaksandr Lukaşenkanyň işden aýrylmagyny talap etdiler.
Şeýle hem, demonstrantlar soňky bäş aýyň dowamynda demonstrantlara garşy zorlukly basyşlar üçin jogapkärleriň jogapkärçilige çekilmegini talap edýärler.
Saýlaw işgärleri ýurduň 9-njy awgustda geçirilen prezident saýlawlarynda Lukaşenkanyň ýeňiş gazanandygyny yglan edenlerinden soň, Belarusda gündelik esasda demonstrasiýalar geçirildi.
Belarusda we daşary ýurtlarda köpler saýlaw netijeleriniň Lukaşenkanyň peýdasyna galplaşdyrylandygyny hasap edýärler.
ABŞ we Ýewropa Bileleşigi Lukaşenkanyň gaýtadan saýlanmagyny kanuny diýip ykrar etmekden ýüz öwürdiler.
Garaşsyz BelaPAN habar gullugy demonstrantlaryň 17-nji ýanwarda Minsk, Brest, Hrodna we Gomel ýaly şäherlerde azyndan 30 ýöriş gurandygyny habar berdi.
Demonstrantlaryň köpüsi oppozisiýanyň gyzyl-ak baýdagyny göterdiler.


text:
İkinji Jahan Urşy
Meýilnama:
- Ikinji jahan urşunyň başlanmagynyň sebäpleri, Urşuň häsiýeti.
- Faşistik Germaniýanyň basybalyjylyk hereketleriniň güýçlenmegi.
- Germaniýa garşy harby bileleşigiň döredilmegi.
Birinji jahan urşunyň jemini jemlän Wersal-Waşington şertnamalar ulgamynyň diňe ýeňen döwletleriň bähbitlerini göz öňünde tutmagy netijesinde, ýeňilenleriň özlerini kemsidilenler hasaplamagy, ahmyrçyl faşistleriň göreş meýdançasyna çykmagyna getirdi. Germaniýada faşistleriň häkimiýet başyna gelmegi bilen uruş taglymaty döwlet syýasatyna öwrüldi.
Germaniýa, Italiýa, Ýaponiýa ýaly ýurtlaryň dünýä kartasyna öz ýurtlarynyň bähbitlerine özgertmek islegleri, Beýik Britaniýa, Fransiýa, ABŞ ýaly ýurtlaryň öňki ýagdaýlaryny saklamaga synanyşmaklary netijesinde dörän gapma-garşylyklar ikinji jahan urşuna getirdi. Parahatçylyk söýüji demokratik döwletler we dünýä jemgyýetçiligi urşa garşy agsybir göreşi gurap bilmediler.
Ikinji jahan urşunyň başlanmagynyň gönüden göni sebäpkärleri bolan faşistik, uruşparaz döwletleriň ýolbaşçylary demokratiýany ýok etmegiň, jynsparazlyga we milletçilige esaslanýan “gün-güýçliňki”düzgüniniň dikeldilmeginiň tarapdarlarydy. Eger-de uruşda Germaniýanyň ýolbaşçylygyndaky faşistik toparlanyşyk ýeňen bolsa, onda adamzat nesli üç iň uly adalatsyzlyk döwri başlanardy. Şonuň üçin faşistik basybalyjylara garşy göreşen halklaryň alyp baran urşy adalatly uruşdyr.
Germaniýanyň Polşanyň üstüne çozmagy. Urşuň başlanmagy.
1939-njy ýylyň 1-nji Ruhnama aýynda daňdan 4 sagat 45 minutda Germaniýa uruş yglan etmezden Polşanyň üstüne çozdy. Beýik Britaniýa we Fransiýa 3-nji Ruhnama aýynda Polşany goldap, Germaniýa garşy uruş yglan etdiler. Ikinji jahan urşy başlandy.
Polşanyň halky gowy ýaraglanan we san taýdan agdyk bolan german basybalyjylaryna garşy, ýurdunyň garaşsyzlygy ugrunda gahrymanlarça göreşdiler. Güýçleriň deň däldigi sebäpli iki hepde-de 12-nji Ruhnama aýyna çenli polýak goşunlarynyň guramaçylykly garşylygy bes edildi. 16-njy Ruhnama aýynda Polşanyň paýtagty-Warşawa german goşunlary tarapyndan gabaldy.
Germaniýanyň daşary işler ministry Ribbentrop SSSR-e haýal etmän Polşa goşun girizmegi teklip etdi. 1939-njy ýylyň 28-nji Ruhnama aýynda Moskwada “dostluk we serhetler hakynda” sowet-german şertnamasyna gol çekildi. Günbatar Ukrainany we Günbatar Belorussiýany, SSSR basyp aldy. Şeýlelikde, Polşanyň özbaşdaklygy ýok edilip, onuň meýdany germaniýa we SSSR tarapyndan paýlaşyldy.
1939-njy ýylyň güýzünde Germaniýa we SSSR sazlaşykly basybalyjylykly daşary yurt syýasat alyp bardylar.
Beýik Britaniýa we Fransiýa Germaniýa garşy resmi uruş yglan etselerde hiç-hili harby hereketleri alyp barmadylar. Olar Germaniýanyň SSSR-iň üstüne çozmagyna entegem bil baglaýardylar. Olar Germaniýa bilen gepleşikler ýoly bilen ylalaşmak isleýärdiler. Olaryň Germaniýa garşy uruş yglan edip, urşa iş ýüzünde goşulmazlygy “geň uruş” ady bilen taryha girdi. Emma Germaniýa Beýik Britaniýa we Fransiýanyň döwlet baştutanlarynyň pikiriniň tersine Polşany basyp alandan soňra, gyssagly ýagdaýda esasy harby güýçleri Günbatara geçirip başlady.
SSSR-iň basybalyjylykly harby hereketleri. SSSR sowet-german gizlin ylalaşygy boýunça hereket edip, Estoniýa, Latwiýa we Litwa ýaly ýurtlarda zorluk bilen öz goşunyny ýerleşdirdi. 1939-njy ýylyň 5-nji Garaşsyzlyk aýynda Finlýandiýadan häzirki Sankt-Peterburgyň golaýyndan geçýän döwlet serhedini birnäçe kilometr yza çekmegi talap etdi. SSSR-iň bahanasy-da fin serhediniň Sank-Peterburga gaty golaý(32 km) ýerleşýänligidi. Finlýandiýa SSSR-iň talabyny kanagatlandyrmady. Ol SSSR-iň serhet ýaka sebitlerinde harby tälim okuwlaryny geçirip, SSSR-e garşy urşa taýýarlyga başlady.
1939-njy ýylyň 30-njy Sanjar aýynda SSSR Finlýandiýa garşy urşa başlady. Finler watanyny gahrymanlarça goradylar. Finlýandiýany Beýik Britaniýe hem Fransiýa goldady. Hat-da olar SSSR-e garşy urşa başlamagy hem ara alyp maslahatlaşdylar. SSSR basybalyjy hökmünde Milletler ligasyndan çykaryldy. SSSR-iň halkara abraýy peseldi.Bütin dünýäniň kommunistleri SSSR-iň uruşparazlygyny düşündirmäge söz tapman kyn güne galdylar.
Sowet harby ýolbaşçylarynyň pikiriçe fin urşy 2-3 hepde dowam etmelidi. Emma uruş 105 gün dowam etdi. Deňeşdirme üçin ýekeje mysala ýüzleneliň: Germaniýa Günbatar we merkezi Ýewropa ýurtlaryny basyp alanda jemi kyrk ýarym müň esgerini ýitirdi.
1940-nji ýylyň 12-nji Nowruz aýynda sowet-fin şertnamasy baglaşyldy. Finlýandiýanyň birnäçe ýerleri SSSR tarapyndan eýelenildi. Emma Finlýandiýa doly basylyp alynmady. Ol özbaşdak döwlet hökmünde ýaşady. Ýöne fin urşy sowet-fin dostlugyny gowşatdy we Finlýandiýanyň Germaniýa bilen ýakynlaşmagyna sebäp boldy.
Sowet-german ylalaşyklaryna bil baglap, SSSR Latwiýa, Litwa, Estoniýa döwletlerine zor salyp başlady. Pribaltika ýurtlaryndaky Sowet goşun bölümleriniň sany artdyryldy. Gyzyl Goşunyň girizilmegi we SSSR-iň zor salmagy bilen Pribaltika döwletleriniň baştutanlary häkimiýetden çetleşdirildi. Bu ýurtlarda häkimiýet başyna kommunistler getirildi. Bu wakalara “rewolýusiýa”diýip atlandyryp, bir aýdan soňra -1940 –nji ýylyň gorkut Alp-Arslan aýlarynda olar SSSR-iň düzümine “meýletin”girdiler. Emma iş ýüzünde SSSR ol ýurtlary basyp alypdy. Garşylyk görkezen pribaltikaly watançylar rehimsizlik bilen jezalandyrylypdy.
1940-nji ýylyň 26-njy Oguz aýynda SSSR Rumyniýa hökümetinden Bessarabiýanyň we Demirgazyk Bukowinanyň gürrüňsiz berilmegini talap etdi. Rumyniýa SSSR-den gorkup, talaby ýerine ýetirdi. Iki günden soňra Sowet Gyzyl Goşuny Bessarabiýa we Demirgazyk Bukowina girizilýär. Ol ýerlerde sowet häkimiýeti döredilýär. Ol ýerde Moldawiýa Sowet Sosialistik Respublikasynyň döredilendigi (MSSR) jar edilýär. MSSR 1940-njy ýylyň 2-nji Alp-Arslan aýynda SSSR-iň düzümine girizilýär.
SSSR Germaniýa bilen gizlin ylalaşyklarda ozone berlen Gündogar Ýewropa ýerlerini basyp almagyny tamamlaýar.
Günbatardaky harby hereketler.
Polşany basyp alandan soňra Germaniýa 1940-njy ýylyň ýazynda Günbatarda uruş hereketlerine başlady. Ilki ol Daniýa we Norwegiýa garşy uruş alyp bardy. Daniýanyň karoly öz goşunlaryna garşylyk görkezmezlik barada buýruk berip, dessine boýun egdi.
Norwegiýada german goşunlary güýçli garşylyga duçar bolandygyna garamazdan 50 günüň dowamynda ol basylyp alyndy. Beýik Britaniýa we Fransiýanyň Norwegiýa ýollan goşun bölümi-de derbi-dagyn edildi.
1940-nji ýylyň 10-njy Magtymguly aýynda Gollandiýa, Belgiýa, Fransiýa, garşy Germaniýa urşa başlady. Beýik Britaniýanyň hökümetiniň ýolbaşçysy N.Çemberlen basybalyjyny “köşeşdirmek” syýasatynyň gutarnykly puja çykandygyna göz ýetirip, wezipesinden boşadylmagyny haýyş etdi. U.Çerçelliň ýolbaşçylygynda taze hökümet düzüldi. Onuň hökümeti Germaniýa garşy urşa taýýarlanyşygy güýçlendirdi.
Uinston Çerçill (1874U-1965ý.ý). Ejesi amerikan bolan Uinston abraýly iňlis maşgalasyndan gelip çykypdyr. Ilki öýünde, soňra Askot we herroudaky ýapyk mekdeplerde bilim alypdyr. Iňlis harbylaryny taýýarlaýan abraýly okuw jaýyny – Sandherstdäki harby uçilişäni tamamlaýar we harby gullukçy bolup işe başlaýar. Dessine syýasata baş goşýar. 1900-nji ýylda parlamente saýlanýar. Onda žurnalistik we dilewarlyk talanty güýçli bolupdyr. Ol hatda romanam ýazypdyr. Şonuň üçin 1953-nji ýylda oňa edebiýat boýunça Nobel baýragynyň berilmegini geň görüp oturasy iş ýok. Beýik Britaniýanyň premýer-ministrligine saýlanýança ol deňiz, harby, maliýe ministrleriniň kürselerini eýeläpdi. Çerçil basybalyjyny “köşeşdirmek” syýasatyna garşy Beýik Britaniýanyň harby kuwwatyny artdyrmagyň tarapdarydy.
Germaniýanyň harby güýçlerine garşy uzak goranyp bilmän 14-nji Magtymguly aýynda Gollandiýa, 28-nji Magtymguly aýynda Belgiýa uruşda ýeňilendiklerini boýun aldylar. Fransiýanyň demirgazygynda 340 müň adamly iňlis-fransuz goşunynyň daşy gabalyp, esgerleriň bir bölegi wepat boldy, galany Beýik Britaniýa gaçmagy başardy. Italiýa Germaniýanyň tarapynda durup, Beýik Britaniýa we Fransiýa garşy urşa goşuldy.
Fransiýanyň goşuny Germaniýa düýpli garşylyk görkezmegi başarmady. Ähli iri söweşlerde fransuzlar ýeňildiler. 1940-njy ýylyň 14-nji Oguz aýynda hiç-hili söweşsiz taşlanylyp gidilen Pariži german goşunlary eýeledi. Taryhda birnäçe gaýtalanaýýan wakalar bolýar. Bu gezegem “Gülme goňşyňa, geler başyňa” diýen halk pähimi üstün çykdy. Fransiýanyň hökümeti 1940-njy ýylyň 22-nji Oguz aýynda Kompýen tokaýynda (1918-nji ýylda Germaniýanyň birinji jahan urşunda ýeňilendigi boýun alan ýerinde) uruşda ýelilendigini baýun aldy. Fransiýanyň üçden iki bölegini we Pariži Germaniýa eýeledi. Wişi şäherindäki Fransuz hökümeti German faşistlerine ägirt uly tölegler tölemäge mejbur edildi. Bu hökümete F.Peten ýolbaşçylyk edýärdi. Peten Germaniýanyň ähli talaplaryny berjaý etdi. Fransiýa uruşda ýeňilse-de, fransuz halkynyň garşylygyny doly basyp ýatyrmak faşistlere başartmady.
Fransuz halkynyň faşistlere garşy göreşine Beýik Britaniýada ýerleşen general Şarl de Golluň ýolbaşçylygyndaky “Azat Fransiýa” atly watançy gurama ýolbaşçylyk edýärdi.
Faşistik Germaniýa Fransiýany ýeňenden soňra ähli güýji bilen Beýik Britaniýa garşy howa hüjümine başlady. Ol 1940-njy ýylyň Gorkut aýyndan başlap güýze çenli dowam etdi. Howa çozuşyna 2.5 müň çemesi german harby uçarlary gatnaşdy. Beýik Britaniýanyň ençeme şäherleri tozduryldy. Emma Beýik Britaniýa Germaniýanyň öňünde dyza çökmedi.
ABŞ urşuň başynda bitaraplygyny jar etse-de indi faşizme garşy göreşýän güýçleri goldap başlady. 1941-nji ýylyň Nowruz aýynda amerikan kongresi lend-liza baradaky kanuny tassyklady. Oňa laýyklykda ABŞ faşizma garşy göreşýän döwletlere ýaraglary we enjamlary karzyna ýa-da kärendesine bermäge borçlanýardy. Emma entek Ewropadaky uruş hereketlerine goşulmaýardy.
Afrikada we Orta ýer deňzi sebtindäki uruş. Afrikadaky uruş hereketleri esasan iňlis we italýan goşunlarynyň arasynda alnyp baryldy. Somaliniň bir bölegi we Liwiýa Italiýanyň gol astyndady. Hut şol ýerlerde urşa taýýarlanyp, 1940-njy ýylyň Ruhnama ýaynda italýan goşuny Müsüri, Sues kanalynyň sebitini, Sudany we Keniýany eýelemäge synanyşdy. Synanyşyk şowsuz gutardy. Iňlisler italýanlara garşy ýerli halky ulanyp ýeňiş gazandylar. Afrikada Sues kanaly sebitini basyp almak maksady bilen Germaniýa italýan goşunlaryna kömege geldi. Emma german-italýan bileleşigi Sues kanaly sebtini basyp alyp bilmedi.
Balkanlardaky uruş. Germaniýanyň Beýik Britaniýa garşy eden howa hüjümi garaşylýan netijäni bermänden soňra Balkanlardaky uruş başlapdy. Gitler Balkanlarda ornaşyp, SSSR-i ilki derbi-dagyn edip, soňra Beýik Britaniýany boýun egdirmek barada buýruk berdi. Italiýa Albaniýanyň üsti bilen Gresiýa garşy urşa başlady.
Gresiýanyň watançylygyna iňlis goşuny kömege geldi. Şeýle şertlerde Germaniýa hem Bolgariýanyň üsti bilen 1941-nji ýylyň Gurbansoltan aýynda Ýugoslawiýa we Gresiýa garşy urşa başlady we şol aýda olaryň ikisinide boýun egdirdi.
Şeýlelikde 1941-nji ýylyň ýazynda Ýewropa tutuşlygyna diýen ýaly faşistler tarapyndan eýelendi.


text:
«Jıyrmalyq toby» elderiniń qarjy mınıstrleri men ortalyq bank basshylary qarjy naryǵyndaǵy qaýip-qaterlerdi talqylady
ALMATY. QazAqparat - QR Ulttyq bankiniń tóraǵasy D. Aqyshev aǵymdaǵy jyly qyrkúıekte Qytaıda ótetin G20 Sammıtiniń qarsańynda 23-24 shildede Chendý qalasynda (QHR) ótken «Jıyrmalyq toby» elderiniń qarjy mınıstrleri men ortalyq bankteri basqarýshylarynyń kezdesýine qatysty. Qazaqstandyq delegatsııany QR Qarjy mınıstri B. Sultanov bastap bardy. Bul týraly búgin QR Ulttyq bankiniń baspasóz qyzmetinen habarlady.
Іs-sharaǵa G20 elderiniń jáne shaqyrylǵan memleketterdiń ekonomıkalyq jáne qarjy bloktary memlekettik organdarynyń basshylary, Halyqaralyq Valıýta Qory, Qarjylyq turaqtylyq keńesi, EYDU jáne Dúnıejúzilik Bank sııaqty halyqaralyq uıymdardyń basshylary men ókilderi qatysty.
«Taraptar 2016 jyldyń ekinshi jartysyndaǵy álemniń jetekshi ekonomıkalarynyń ósýiniń baıaýlaýymen, álemdik saýda kóleminiń tómendeýimen, Ulybrıtanııanyń EO-dan shyǵýynyń jaǵymsyz áserimen, álemdik qarjy naryqtaryndaǵy qubylmalylyqtyń ósýimen baılanysty negizgi qaýip-qaterler men táýekelderdi talqylady», - delingen habarlamada.
Sonymen qatar, kezdesýdiń jumys sessııalary barysynda qarjy sektoryn reformalaý, ınfraqurylymdy jáne ınvestıtsııalardy damytý, «jasyl qarjy», sondaı-aq terrorızmdi qarjylandyrýǵa qarsy is-qımyl máseleleri talqylandy.
Kezdesý qorytyndysy boıynsha G20 elderiniń ókilderi birlesken kommıýnıke qabyldady.
«20 tobynyń» qarjy mınıstrleri men ortalyq bankteri ókilderiniń aldyńǵy kezdesýi 2016 jylǵy 14-15 sáýirde Vashıngton qalasynda ótkendigin eske salamyz.
- Damýshy elderde ınflıatsııalyq qysym saqtalýda – Ulttyq bank
- Bıyl elimizde tutynýshylyq ımport qandaı deńgeıge ósti
- Qazaqstan Prezıdenti Túrikmenstannyń Táýelsizdik monýmentine gúl shoǵyn qoıdy
- Gýrbangýly Berdimuhamedov Qasym-Jomart Toqaevty «Bıtaraplyk» ordenimen marapattady
- Qazaqstan men Túrikmenstan Prezıdentteri BAQ ókilderine brıfıng ótkizdi
- Ulttyq bank ınflıatsııanyń ósýine túsinik berdi
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Qazaqstandaǵy apta ishindegi taǵaıyndaýlar NUR-SULTAN. QazAqparat – Osy aptada eki mınıstrdiń jańa orynbasarlary jumysyna kirisip, Qazaqstannyń birqatar shet eldegi Elshileri Memleket basshysynyń Jarlyǵymen taǵaıyndaldy. Óńirlerde de taǵaıyndaýlar boldy. QazAqparat apta ishinde osy jáne ózge de taǵaıyndaýlarǵa sholý usynady.
Rýslan Sákeev Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vıtse-mınıstri bolyp taǵaıyndaldy NUR-SULTAN. QazAqparat - QR Úkimetiniń qaýlysymen Rýslan Keńesaryuly Sákeev Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vıtse-mınıstri laýazymyna taǵaıyndalady. Bul týraly QR Premer-Mınıstriniń baspasóz qyzmeti habarlaıdy.
Aqmola oblysynyń Jaqsy aýdanyna jańa ákim keldi KÓKShETAÝ. QazAqparat - Aqmola oblysynyń ákimi Ermek Marjyqpaev Jaqsy aýdanynda jumys saparymen bolyp, aýdan aktıvine QR Prezıdenti ákimshiliginiń kelisimimen jáne aýdandyq máslıhat depýtattarynyń qoldaýy negizinde óz ókimimen taǵaıyndaǵan jańa ákim Almagúl Qadralınamen tanystyrdy. Bul týraly aımaq basshysy áleýmettik jelidegi paraqshasynda jazdy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Aqmola oblysynyń Shortandy aýdanyna jańa ákim taǵaıyndaldy KÓKShETAÝ. QazAqparat – Aqmola oblysynyń ákimi Ermek Marjyqpaevtyń ókimimen QR Prezıdenti Ákimshiliginiń jáne aýdandyq máslıhattyń kelisimimen Baýyrjan Málǵajdarov Shortandy aýdanynyń ákimi bolyp taǵaıyndaldy. Bul týraly ol óziniń áleýmettik jelidegi paraqshasynda jazdy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Eldos Nashıralı «QazAqparat» AQ basqarma tóraǵasy qyzmetine taǵaıyndaldy NUR-SULTAN. QazAqparat - QR Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstriniń 2021 jylǵy 4 qazandaǵy buıryǵymen Eldos Nashıralı «QazAqparat» Halyqaralyq aqparat agenttigi» aktsıonerlik qoǵamynyń basqarma tóraǵasy qyzmetine taǵaıyndaldy, dep habarlaıdy QazAqparat.
ary qaraı
Muraǵat
Joǵary qaraı


text:
20 gezek TV, 10 gezek subtitle, 6 gezek radio, BeletVideo platformasynda we turkmentv.gov.tm saýtynda mahabat ýerleşdrilýär
20 sany TV, 10 sany Subtitle, 6 sany "Owaz" radio, BeletVideo platformasynda we turkmentv.gv.tm saýtynda mahabat ýerleşdirilýär
10 gezek Owaz we 4 gezek beýleki radiolarda, jemi 14 gezek radio we BeletVideo platformasynda mahabat ýerleşdirilýär
11 gezek Owaz, 4 gezek beýleki radiolardan, 10 sany Subtitle, 3 gezek TV, turkmentv.gov.tm we BeletVideo platformasynda mahabat ýerleşdirilýär
Günüň dowamynda 6 sany teleýaýlymda jemi 20 sany subtitle ýerleşdirýär. Bu bukjanyň dowamlylygy 7 gün. Ýagny 7 gün, her günde 20 gezek, jemi 140 gezek subtitle mahabaty ýerleşdirilýär. Eger Siz bu bukjany saýlasaňyz, CULCULATORda 60 sekunt we 1 gün görkezmeli
20 times TV, 10 times Subtitle, 6 times Radio, banner on turkmentv.gov.tm and BeletVideo platform ads
20 times radio, 10 times Subtitle ,and banner on turkmentv.gov.tm and 870 views on BeletVideo platform
Each day 20 times, 7 days total 140 times Subtitle ads
Sargyt edilen mahabatlaryň ýaýlyma goýberilişi bilen tanyşmak üçin ýaýlym tertibine basyň!


text:
2022-nji ýylda Türkmen bedewiniň milli baýramy mynasybetli “Türkmen atlary” döwlet birleşiginiň garamagyndaky Balkan atçylyk sport toplumynda baýramçylyk çärelerini we at çapyşyklaryny geçirmek meýilleşdirilýär. Şunuň bilen baglylykda, 16-njy sentýabrda geçirilen Hökümet mejlisinde döwlet Baştutanynyň garamagyna degişli Kararyň taslamasy hödürlenildi.
Resminama laýyklykda, “Berk ýol” hojalyk jemgyýeti bilen abatlaýyş işlerini geçirmek we bellenilen wezipeleri 2022-nji ýylyň aprel aýynda tamamlap, çapuw ýodasyny ulanmaga doly taýýar edip tabşyrmak şerti bilen şertnamany baglaşmak göz öňünde tutulýar.
Türkmenistanyň Prezidenti degişli Karara gol çekip, ony sanly ulgam arkaly wise-premýer Orazgeldiýewe iberdi we geljek ýylda Balkan welaýatynda geçiriljek Türkmen bedewiniň milli baýramy mynasybetli dabaralaryň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek boýunça hemmetaraplaýyn taýýarlyk görmek barada degişli ýolbaşçylara anyk tabşyryklary berdi.


text:
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda umumy bahasy ABŞ-nyň 31 million 712 müň dollaryndan gowrak bolan geleşikleriň 46-sy hasaba alyndy.
Daşary ýurt puluna Russiýanyň, Şweýsariýanyň, Türkiýäniň, Owganystanyň we Marşal adalarynyň telekeçileri Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen polipropileni, awtomobil benzinini, uçar ýangyjyny satyn aldylar. Birleşen Arap Emirlikleriniň, Türkiýäniň, Owganystanyň, Gyrgyzystanyň hem-de Täjigistanyň işewürleri Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynda öndürilen suwuklandyrylan gazy («Türkmengaz» DK) hem-de agyr wakuum gazoýli satyn aldylar.
Bulardan başga-da, daşary ýurt puluna BAE-niň, Türkiýäniň, Ukrainanyň, Serbiýanyň, Gyrgyzystanyň, Azerbaýjanyň, Gazagystanyň işewürlerine float aýnasy, nah ýüplük, tekiz boýalan we žakkard tüýjümek önümler hem-de buýan köküniň ergini ýerlenildi.
Manat serişdelerine Birleşen Arap Emirlikleriniň we Ermenistanyň işewür toparlarynyň wekilleri jemi bahasy 39 million 270 müň manatlykdan gowrak nah ýüplük satyn aldylar.
Ýurdumyzyň telekeçileri içerki bazar üçin Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen polipropilen plýonkasyny satyn aldylar. Geleşigiň bahasy 3 million 700 müň manada deň boldy, daşary ýurt puluna bolsa jemi bahasy ABŞ-nyň 541 müň dollaryndan gowrak portland sement ýerlenildi.


text:
Eltip bermek we töleg tertibi:
· Eltip bermek hyzmaty Aşgabat şäheriniň çägi bilen bir hatarda Büzmeýine we Änew şäherine hem elýeterlidir. Hyzmat mugt amala aşyrylýar;
· Her bir sargydyň jemi bahasy azyndan 100 manat bolmalydyr;
· Saýtdan sargyt edeniňizden soňra operator size jaň edip sargydy tassyklar (eger hemişelik müşderi bolsaňyz sargytlaryňyz islegiňize görä awtomatik usulda hem tassyklanýar);
· Girizen salgyňyz we telefon belgiňiz esasynda hyzmat amala aşyrylýar;
· Sargyt tassyklanmadyk ýagdaýynda ol hasaba alynmaýar we ýerine ýetirilmeýär. Şonuň üçin telefon belgiňiz we salgyňyz ýaly maglumatlaryňyzy girizeniňizde, olary üns bilen barlaň;
· Sargydy barlap alanyňyzdan soňra töleg amala aşyrylýar. Eltip berijiniň size gowşurýan töleg resminamasynda siziň tölemeli puluňyz bellenendir. Töleg nagt we nagt däl (bank kartlary) görnüşde milli manatda amala aşyrylýar. Kabul edip tölegini geçiren harydyňyz yzyna alynmaýar.
· Sargyt tassyklanandan soňra 24 sagadyň dowamynda eýesi tapylmasa ol güýjüni ýitirýär.


text:
GYŞKY OLIMPIK OÝUNLARYNYÑ TARYHY
06 Ноябрь 2013 г., 19:57
Gyşky olimpik oyunlary – gyşky oýunlaryñ görnüşleriniñ bütindünýä ýaryşy. Olar hem tomusky oýunlar ýaly halkara olimpik komitety tarapyndan geçirilýär.
Ilkinji gyşky olimpik oýunlary 1924-nji ýylda geçirildi. Ilkibaşda gyşky we tomusky olimpik oýunlary bir ýylda geçirilýärdi. 1994-nji ýyldan başlap arasyna iki ýyl salyndy. Häzirki wagtda gyşky olimpik oýunlarynyñ programmasy giñeldildi, oña gatnaşyjylaryñ sany kopeldi, olaryñ arasynda günorta ýurtlardan gatnaşýan sportsmenlaryñ sany az däl.
Ilkibaşda Ak olimpik oýunlarynda skandinawlylaryñ özleri üstin çykýardylar, wagtyñ geçmegi bilen gyşky olimpik oýunlaryna başga regionlardan gelen atletlar hem üstin çykyp başhlady.
Döreýiş taryhy.
Gyşky olimpik oýunlary ilkinji gezek Olimpik oýunlaryny geçirmek barada pikir döremänkä ýüze çykypdyr.
Halkara olimpik komitety döredilende olimpik oýunlaryñ programmasyna konkida typmaklyk oýny teklip edildi. Oña garamazdan 3 ýylyñ içinde geçirilen olimpik oýunlarynda hiç hili “buzly” oýunlar 1908-nji ýylda Londonda peýda boldy. Figuristlar oýnuñ 4 görnüşi boýunça ýaryşdylar.Resmi çykyş.
Fransiýa Şamoni 1924-nji ýyl.
Ilkinji Ak oýunlar 1924-nji ýylda Şamonida geçirildi diýlen maglumata taryhçylar ýurisprudensa garşy çykyş edýärler. 75 ýyl mundan öñ Fransuz Alplarynda geoýunlar resmi taýdan başgaça atlandyrylypdyr. Ýagny “Gyşky sport hepdeligi, Pariždaky 8-nji olimpiada oýunlaryna bagyşlanylýar. Ol ýere 1924-nji ýylyñ ýanwar-fewral aýlarynda 16 ýurtdan 293 sportsmenlar ýygnandy. Dokumentlaryñ şaýatlyk edişi ýaly bu ýere sportsmenlar ýygnanman hem bilerdiler, munuñ üçin hiç hili sebäp bolmandyr.
Birinjiden, Şamoninyñ özi soñky pursada çenli sport oýunlarynyñ statusyny ýa almazlyk üçin köp pikirlenipdir.
Pýer de Kubertenanyñ ýatura (soñra Halkara Olimpik Komitetynyñ 3-nji Prezidenti bolýar) ýazan hatyndan bölek : “Olar (şaher meriýalary) Şamoni sportsmenlaryñ gelmegine taýyn bolar, ýöne olaryñ ýylgyrşy yadawlygyñ ýylgyrşy, sebäpleri ýerlikli däl şonuñ üçin men olara ynanamok. Göwnime bolmasa olar biziñ üstimizden gülýän ýaly”.
Ýene bir kynçylyklaryñ biri skandinaw ýurtlaryndakylar gyşky sport oýunlaryny özleriniñ şahsy oýunlary diýip hasaplamagydyr. ХIХ asyryñ ortalarynda skandinawlylar öz aralarynda demirgazyk lyža we konki ýaryşlaryny gewe ondan gowy zat etmek gerek däl diýip hasaplapdyrlar.
Halkara konki birleşiginiñ Prezidenti we Halkara аtletik federasiýasy Halkara Olimpik Komitetynyñ tarapdary bolmandyrlar. Muñ hersiniñ öz aýry sebäpleri bolupdyr. Şwedlar, norwežesler we finnlylar özleriniñ söygüli sport görnüşlerine Olimpik oýnunyñ programmasynda bolmaklygyna garşy bolupdyrlar. Gadymy Gresiýada hiç kim konkida we lyžada ýaryş gurnamandyr, şonuñ üçin gyşky oýunlar nämä gerek? Nädip bu ýagdaýda gyşky sport, oýunlary Olimpik diýlip atlandyrylypdyr? Sport birleşiginiñ ýolbaşçylary Olimpik oýunlary dine bir sport ýaryşy bolman dag lyžalary kurortyny mahabatlandyrmak diýip hasap edipdirler.
Dag lyžasy Alp ýurtlarynda em bolupdyr (şeyle-de iñlis dilinde alp “ski” diýip atlandyrylýar), bobsleýler hem sportuñ bu görnüşiniñ Olimpik oýunlarynyñ programmasyna girmekligine garşy bolupdyrlar.
Kuberten Ak olimpik oýunlaryny geçirmekde öz pikirlerini öñe sürdi, güýjini gaýgyrmady. 1921-1922 ýyllar aralygynda beýik fransuz ajaýyp diplomatik ukybyny görkezdi. Ol ilki bilen Şwesiýa, Fransiýa, Norwegiýa, Şweýsariýa we Kanada taraplaryndan gyşky oýunlary gurnamakda komissiýany döretdi, (komissiýanyñ agzybir däldigine garamazdan), 1924-nji ýylda gyşky sport hepdeligini gurnady, ol tomusky olimpiadanyñ boljakdygyny habar berýär. Kubertenyñ aýtmagyna görä bu turnir Olimpiki däl oýunlarynyñ görkezijisi bolmalydy. Programmanyñ doly bolmaklygy üçin Pariždaky Olimpiadanyñ olimpik programmasyndan hokkeý we buzda typmak aýryldy.
Uzak wagtlap ikirjiñlenip 16 ýurtdan Şamonýa sportsmenlar gelýär. 1-nji jahan urşuny turuzan Germaniýa bu olimpiada çagyrylmandyr, Germaniýany goldan Awstriýa we Wengriýa öz komandalaryny Fransiýa ugradypdyrlar. (awstriýsler medalyñ eýesi bolupdyrlar).
Şamonida oýunlaryñ dabaraly ýagdaýda açylyşy.
Mekir syýasatçy, Fransiýanyñ premier-ministry Gaston Widal sport hepdeligi açylanda, gürlande şeyle diýdi : “Ýaryşlar Halkara Olimpik komitety tarapyndan gurnaldy”. Olimpik baýdagy baş stadionda galdyrylmasada, bobsleý ýaryşynda, tromplinadan baýrak gowşyrmak dabarada bardy. Şu pursatlar Lissabonda Halkara olimpik komitetynyñ Şamonida gyşky olimpiada geçirmeklik sebäp boldy.
Hepdeler öz akymy boýunça gidip durdy. Programma bobsleý boýunça ýaryşlar, lyža sportunda, (tromplinda ýaryşmak we bökmek) konkida uly tizlikde ylgamak we hokkeý boýunça ýaryşlar geçirildi. Gelin-gyzlar (13 sanydy) diñe buzda taýmak ýaryşyna gatnaşdylar.
Oýny gurnaýjylar üçin soñy erbet gutardy. Kuberteniñ aýdyşyna görä lyžada we konkida taýmak ýaryşlary 30 müñe golaý tomaşaçyny ýygnar, emma bilet üçin 100444 adam pul töledi. (şol wagt gurnaýjylar üçin ol ýeke-täk girdeýjidi). Şamonida Halkara Olimpik komitety iñ esasy wezipäni ýerine ýetirdi: gyşky oýunlary geçirmeklik pikiri adamlaryñ göwninden turdy 1926-njy ýylyñ maýynda Lissabonda Sent-Morisede II gyşky oýunlaryny geçirmeklik makul edildi, gyşky sport hepdeligini I gyşky Olimpiada diýip atlandyrylypdyr. Adamlar sport baýramçylygyny peşgeş beren baron Pýer de Kuberteniñ diplomatic işleriniñ esasy maksady şeýledi.


text:
Tarazda dámhana, meıramhanalardy baqylaýǵa Ulttyq ulan jumyldyryldy
TARAZ. QazAqparat – Jambyl oblysynda karantın talaptarynyń saqtalýyn baqylaý úshin qurylǵan 38 mobıldi top músheleri jyl basynan beri 11 711 nysandy tekserdi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Bir táýlik ishinde, qurylǵan toptar 11 reıd, 70 nysan, saýda úıleri, dámhana, meıramhana, saýda býtıkteri jáne shashtarazdardy tekserip, tekserý barysynda karantın talaptaryn buzǵan 12 derekti anyqtady», delingen polıtsııa departamenti baspasóz qyzmetiniń habarlamasynda.
Jalpy, 1 qańtardan bastap barlyǵy 882 quqyqbuzýshylyq anyqtalǵan.
Sonymen qatar búgingi tańda oblys aýmaǵynda barlyǵy (ósim boıynsha) indetti juqtyrýdyń 15 000-nan astam deregi tirkeldi. Sońǵy kezderi Іndettiń beleń alýyna baılanysty onyń aldyn alý boıynsha oblys ortalyǵy Taraz qalasy aýmaǵynda kafe-meıramhanalarǵa qosymsha 40 polıtsııa jáne Ulttyq ulannyń 5513 áskerı bóliminiń 30 qyzmetkeri jumyldyrylǵan.