text:
TÜRKMEN DÖWLET MALIÝE INSTITUTY
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly Berdimuhamedow:
- Bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmak, sagdyn durmuş ýörelgesine eýermek türkmenistanlylar üçin mezemez ýörelgä öwrülmelidir.
Gahryman Arkadagymyzyň öňdengörüjilikli we oýlanyşykly döwlet syýasatynyň netijesinde milli ykdysadyýetimiziň beýleki pudaklary bilen bir hatarda sport ulgamy güýçli depginde ösdürilýär, ýurdumyzyň ähli künjeklerinde dünýä standartlaryna laýyk gelýän sport mekdepleri we desgalary yzygiderli gurlup ulanylmaga berilýär, olaryň maddy-enjamlaýyn binýady berkidilýär, ata Watanymyzyň geljegi bolan ýaşlary bedenterbiýe we sport bilen köpçülikleýin meşgullanmaga çekmek, türkmen jemgyýetinde sagdyn-durmuş ýörelgesini berkarar etmek boýunça möhüm ähmiýetli maksatnamalaýyn işler üstünlikli durmuşa geçirilýär.
Ynsan saglygyny ähli zatdan ileri tutýan milli Liderimiziň bimöçber tagallalarynyň netijesinde Türkmenistan döwletimiz halkara sport ýaryşlarynyň geçirilýän mekanyna öwrülýär. Hormatly Prezidentimiziň amala aşyrýan köp ugurly işleriniň çäklerinde sebitde örän iri sport desgasy bolan Olimpiýa şäherjiginde döwletimiziň we agzybir halkymyzyň şan-şöhratyny has-da belende göterjek, 2017-nji ýylyň şahly wakasyna öwrüljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna ýokary ruhubelentlikde taýýarlyklar görülýär. Aziada-2017-niň çäklerinde geçiriljek halkara sport ýaryşlarynda milli türgenlerimiziň üstünlikli çykyş etmekleri üçin uly mümkinçilik we zerur şertler döredilendir. Bu sport ýaryşynda çykyş etjek milli türgenlerimiziň arasynda ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň talyplarynyň hem bolmagy ählimizi buýsandyrýar.
2017-nji ýylyň 17-27-nji sentýabry aralygynda Aşgabatda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna gatnaşmak üçin Türkmen döwlet maliýe institutynyň talyplary Hangeldi Allakow guşakly göreşiň alyş görnüşi we Seýitmyrat Ataýew türkmen milli göreşi, Nabat Batyrowa taý boksy, Rozymyrat Medow guşakly göreş boýunça milli ýygyndy toparynda çykyş etmeklige hukuk gazandylar we olar häzirki wagtda türgenleşik işlerini geçýärler.
Bu talyplar ýurdumyzda we daşary ýurtlarda geçirilýän sport ýaryşlaryna yzygiderli gatnaşyp, baýrakly orunlary eýeleýärler. Bu babatda käbir mysallara ýüzlenip göreliň. 2015-nji ýylda Türkmen döwlet maliýe institutynyň talyp ýaşlary Nabat Batyrowa Tailandda geçirilen Taý boksy boýunça 4-nji Aziýa kenarýaka oýunlarynda 57 kilogramlyk agramda çykyş edip, 3-nji orny, Hangeldi Allakow Russiýa Federasiýasynyň Orenburg şäherinde geçirilen türkmen milli göreş boýunça II dünýä çempionatynda 68 kilogramlyk agramda çykyş edip, 1-nji orny eýelediler. Şeýle hem institutyň talyby Gurbanmyrat Gurbanmyradow sport ussatlygyna dalaşgär bolmak bilen, suwda ýüzmek boýunça ýurdumyzyň birnäçe gezek çempiony bolmagy başardy. 2015-nji ýylda ýylda ýurdumyzda küşti söýýänleriň arasynda geçirilen erkin ýaryşda institutyň talyby Ýagmyr Gulçarow 1-nji orna mynasyp bolup, Türkmenistanyň çempiony bolmagy başardy.
Türkmen döwlet maliýe institutynyň “Maliýeçi” woleýbol talyp topary ýokary okuw mekdepleriň arasynda woleýbol boýunça geçirilýän ýaryşlarda ençeme gezek baýrakly orunlara mynasyp boldy. 2017-nji ýylda “Maliýeçi” woleýbol talyp topary birinji ligada birinji orny eýelemek bilen, ýurdumyzyň ýokary ligasynda çykyş etmeklige hukuk gazandy. Häzirki wagtda “Maliýeçi” woleýbol talyp topary ýokary ligada üstünlikli çykyş edýär. “Maliýeçi” woleýbol talyp toparynyň düzüminde çykyş edýän institutyň 4 talyby Türkmenistanyň woleýbol boýunça ýygyndy toparynyň düzümine hem girýärler. Bu talyplar woleýbol boýunça daşary ýurtlarda geçirilýän halkara ýaryşlarya hem gatnaşyp, baýrakly orunlary eýelemegi başarýarlar.
Talyp ýaşlaryň okuwdan boş wagtlary bedenterbiýe we sportuň dürli görnüşleri bilen meşgullanmaklary üçin Türkmen döwlet maliýe institutynda zerur şertler döredilendir. Şu maksat bilen döwrebap täze kiçi fotbol meýdançasy, tennis, basketbol, woleýbol meýdançalary gurlup ulanylmaga berildi. Şeýle hem sportuň dürli görnüşlerinde ýaryşlary geçirmek üçin ýapyk sport desgasy hereket edýär. Institutda talyp ýaşlardan düzülen woleýbol, futbol, gandbol, basketbol, küşt, şaşka ýaly toparlar hereket edýär. Talyp ýaşlar institutda, ýurt möçberinde we halkara derejesinde geçirilýän dürli sport ýaryşlaryna işeňňirlik bilen gatnaşýarlar.
Ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň talyplarynyň arasynda ýylyň-ýylyna sportuň dürli görnüşlerinden geçirilýän Spartakiada Türkmen döwlet maliýe institutynyň talyp sport toparlary hem yzygiderli gatnaşyp, ýeňiji bolmagy başarýarlar. Talyplaryň köpüsi medallara, kuboklara, diplomlara we hormat hatlaryna eýe bolýarlar. Talyp ýaşlaryň ýurt möçberinde we halkara derejesinde gazanýan üstünlikleri hormatly Prezidentimiziň milli sportumyzy ösdürmek barada alyp barýan syýasatyna goşant bolup durýar. Talyp ýaşlaryň köpçülikleýin bedenterbiýe we sport bilen giňden meşgullanmaklary olaryň sagdyn bolmaklaryna, okuw sapaklaryna oňat ýetişmeklerine uly ýardam edýär.
Köpçülikleýin bedenterbiýe we sport bilen giňden meşgullanmakda, sagdyn durmuş ýörelgesini alyp barmakda hormatly Prezidentimiziň ýaşlarymyza nusgalyk mekdep bolup durýandygyny aýratyn bellemek zerurdyr. Gahryman Arkadagymyzyň ýurdumyzyň ýaş nesilleriniň beden we ruhy taýdan sagdyn bolmaklygy ugrunda durmuşa geçirýän tutumly işleri mundan beýläk hem rowaçlyklara beslensin, jany sag, ömri uzak, belent başy aman bolsun!
kitaphanachy


c: text/html

text:
DÖRT RUHY HAKYKATLAR
Siz olar hakda eşitdiňizmi?
Ýaradyjy Biribar Hudaýy şahsy tanamak isleýärmisiň?
Mälim bolşy ýaly, älemde tebigatyň fiziki kanunlary hereket edýär. Şonuň ýaly-da ruhy hakykatlaryň bardygyndan habaryňyz barmy? Bu hakykatlar Hudaý bilen biziň aramyzdaky gatnaşyklary kesgitleýärler! Geliň olara seredip geçeliň.
1 HUDAÝ SIZI SÖÝÝÄR WE ÝAŞAMAGYŇYZ ÜÇIN AJAÝYP BIR MAKSADY BAR HUDAÝYŇ SÖÝGÜSI
“Hudaý söýgüdir, kim söýgüde galýan bolsa, ol Hudaýda, Hudaý hem onda galýandyr.” (1Ýahýa 4:16)
HUDAÝYŇ MAKSADY
“Hezreti Isa şeýle diýýär, “Men ynsanlarda ýaşaýyş bolsun, gurply ýaşaýyş bolsun diýip geldim.”(Ýahýa 10:10) Näme üçin onda köp adamlar bu gurply ýaşaýşa eýe bolanoklar?
SEBÄBI…
2 IKINJI HAKYKAT
YNSAN GÜNÄLIDIR WE HUDAÝDAN AÝRY DÜŞENDIR. INE ŞOl SEBÄPLI HUDAÝYŇ SÖÝGÜSINI WE ÝAŞAÝYŞ ÜÇIN BOLAN MAKSADYNY BILMEÝÄR WE DÜŞÜNMEÝÄR. YNSAN GÜNÄLIDIR
“Sebäbi hemmeler günä edip, Hudaýyň şöhratyndan mahrum boldy.” (Rim.3:23)
Adam Hudaý bilen içgin gatnaşykdaky ýaşaýyş uçin ýaradylypdy, emma ol kesirlik bilen özbaşdak ýoluny saýlap aldy. Şonuň netijesinde adamyň Hudaý bilen gatnaşygy kesildi. Hudaýa boýun bolmaýan ýa-da Oňa ýöne biperwaý garaýan özbaşdaklyga Injilde günä diýilýär.
HUDAÝ MUKADDESDIR
“Mukaddes boluň, çünki Men Mukaddesdirin.” (1Petrus1:16)
YNSAN AÝRALYGA DUŞDI
“Sebäbi günäniň tölegi ölümdir…” (Rim. 3:23)
Adam aýra düşüpdir.
“Sebäbi günäniň jezasy ölümdir” (Hudaýdan ruhy aýra düşmekdir). Bu surat Hudaýyň mukaddesdigini, adamyň bolsa günälidigini görkezýär. Olaryň arasynda uly uçut ýatyr. Adam öz güýji bilen, meselem, gowy işler arkaly, filosofiýa ýa-da dinler arkaly mydama Hudaýa we “gurply ýaşaýşa” ýetmek isleýär. Emma günä sebäpli bu mumkin däl.Üçünji hakykat bu çykgynsyz ýagdaýdan ýalňyz çykalagany görkezýär.
3 ÜÇÜNJI HAKYKAT
ISA MESIH-ADAM GÜNÄSINDEN GUTULMAK ÜÇIN HUDAÝ TARAPYNDAN BERLEN EKE-TÄK ÝOLDUR. ONUŇ ÜSTI BILEN SIZ HUDAÝYŇ SÖÝGÜSINI DUÝUP WE BILIP BILERSIŇIZ.
Ol biziň üçin öldi
“Hudaý bize bolan söýgüsini, biz entäk günäkärkäk, Mesihiň biziň ugrumyzda ölmegi bilen görkezdi” (Rimliler 5:8)
Ol ölülerden direldi
“…Mesih ýazgylara görä, biziň günälerimiz üçin öldi, jaýlanyp, Ýazgylara görä hem üçünji güni direldi. Onsoň Kifasa, soň-da Onkilere göründi. Ondan soň bäş ýuzden köp dogana birden göründi…”(1Korin.15:3-6)
Ol—Hudaýa bolan eke-täk ýoldur.
“Isa oňa diýdi: “Men ýol, hakykat we ýaşaýyşdyryn; Mensiz hiç kim Hudaýa baryp bilmez”(Ýahýa 14:6)
Suratda görşüňiz ýaly, Hudaý Isa Mesihi biziň günälerimiziň jezasyny çekmäge ölüme iberip, bizi we Özüni bölýän uçudyň üstünden köpri gurdy. Isa Alehsalam edil şu guzy ýaly biziň günälerimiz üçin öldi. Bu üç hakykaty ýöne bir bilmek eterlik däldir…
4 DÖRDÜNJI HAKYKAT
BIZIŇ HER BIRIMIZIŇ ISA MESIHI HALASGÄR WE TAŇRY HÖKMÜNDE KABUL ETMEGIMIZ GEREK. DIŇE ŞONDAN SOŇ BIZ HUDAÝYŇ SÖÝGÜSINI DUÝUP WE ONUŇ NIETINI BILIP BILERIS
Bize Isa Mesihi kabul etmek gerek.
“Emma Ol özüni kabul edenlere, adyna iman edenlere Hudaýyň ogullary bolmak hakyny berdi” (Ýahýa 1:12)
Biz Isany ynam bilen kabul edýäris.
“Siz iman arkaly merhemet bilen gutuldyňyz. Bu siziň tagallaňyz däl, Hudaýyň sylagydyr. Hiç kim magtanmaz ýaly oňat işlere-de bagly däldir” (Efesliler 2:8-9).
Isany kabul edip, biz täzeden dogulýarys.
Adamyň bu ikinji, ruhy dogluşyna “ýokardan dogluş” diýilýär. (seret: Ýahýa 3:1-8).
Biz Ony kalbymyza çagyran wagty şeýle bolup geçýär.
Isa diýdi: “Ine Men işikde duryn, gapyny kakýaryn. Biri sesimi eşidip, gapyny açsa, içerik girerin” (Ylham 3:20)Ýokardan dogulmak, toba etmek, Isany kabul etmek, günälerden gutulşa eýe bolmak, mesihi bolmak—bularyň hemmesi hem şol bir wakany suratlandyrýar. Bu çyn ýürekden özüňiň günälidigiňi boýun alyp, günäli ýaşaýyşdan ýüz döndermegi; Hudaýa dogada ýüzlenip, günäleriňi bagyşlamagyny soramagy aňladýar. Şonda isa Mesihiň siziň kalbyňyza girjekdigine we siziň ähli günäleriňizi bagyşlap, sizi Hudaýyň island adamy etjekdigine ynanmaly. Gurrüň bu zatlara diňe bir paýhas bilen ýa-da duýgy arkaly akyl etirmek barada däl. Esasy Isa bolan ynam we Onuň yzyna eýermek baradaky karardyr.
BU IKI TÖWEREK IKI HILI DURMUŞY ŞEKILLENDIRÝÄR:
Adamyň özi tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän durmuş
M- Tagtda –adamdaky “MEN” I- Isa –durmuşyň daşynda
- -Isleg-arzuwlar adamyň özünden gelýär. Olar ahyrsoňy lapykeçlige getirýär.
Isa tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän durmuş
M- “MEN” erini Isa berdi. I- Mesih ýüregiň merkezinde
- -Islegler Isa tarapyndan Hudaýyň nieti boýunça gönükdirilýär.
Şu töwerekleriň haýsy siziň durmuşyňyzy aňladýar?
Olaryň haýsy boýunça ýaşasam diýýärsiňiz?
Isany nädip kabul edip boljakdygyny bilesiňiz gelýärmi…
Siz häziriň özünde doga arkaly ýüzlenip, Isany ynam bilen kabul edip bilersiňiz.
(Doga—bu Hudaý bilen geplşikdir)
Hudaý adamyň ýüregini gowy bilýär. Şol sebäpli Oňa sözleriňiz däl-de, ýüregiňiziň islegi zerurdyr. Siziň dogaňyz şeýleräk bolup biler:
“Rebbim Isa, Sen maňa gerek. Meniň günälerim üçin haçdaky ölümiňe men minnetdar. Meniň günälerimi bagyşla! Men ýüregimiň gapysyny Seniň üçin açýaryn we oňa girmegiňi soraýaryn. Meniň Halasgärim we Rebbim bol. Meniň durmuşyma ýolbaşçylyk edip, meni Öz islan adamyň edip etişdir. Meniň günälerimi geçenligiň üçin we maňa baky ýaşaýşy berenligiň üçin men Saňa minnetdar. Omyn.”
Şeýle doga siziň ýorek islegiňizi aňladýarmy? Aňladýan bolsa, onda häziriň özünde şu doga bilen Hudaýa ýüzleniň. Şonda Isa Mesih wada edişi ýaly siziň ýüregiňize girer.
Isa siziň kalbyňyza girdimi, ony nädip bilmeli
Siz Mesihden ýüregiňize girmegini soradyňyzmy? Onuň Ylham 3:20-däki wadasyna laýyklykda Ol inid s ize görä nirede? Isa siziň gapyňyza girmegi wada edipdi. Ol sizi aldap bilermi? Hudaý dogama jogap berdi dien ynamyňyz name esaslanýar? Hudaýyň aýdan Sözüne, Hudaý we Onuň Sözi ynama mynasyp.
Injil Isany kabul edenleriň ählisine baky (ebedi) ýaşaýyş wada edýär.
“Hudaý bize ebedi ýaşaýyş berdi, bu ýaşaýyş Onuň oglundadyr. Kimde ogul bar bolsa, onda şaýaşyş hem bardyr, kimde Hudaýyň Ogly ýok bolsa, onda ýaşaýyş hem ýokdur. Men muny size—Hudaýyň Oglunyň adyna iman edenleriň adyna ýazdym. Şeýle, siz Hudaýyň Oglunyň adyna iman edenler ebedi ýaşaýşyňyz barlygyny biliň” (1Ýahýa 5:11-13).
Isanyň elmydama siziň bilen boljakdygyna we sizi hiç haçan taşlap gitmejekdigine Oňa hemişe minnetdarlyk bildiriň. (Ewreýlere13:5,6) Ony kabul eden günüňizden başlap, Isanyň sizde ýaşaýandygyny we özüňiziň ebedi ýaşaýşa eyedigiňizi Onuň beren wadalary boýunça bilip bilersiňiz…
Ýatda saklamaly zerur zat…
DUÝGULARYŇYZA ESASLANMAŇ
Biziň ynamymyzyň esasy – biziň duýgularymyz däl-de, Injilde ýazylan Hudaýyň wadalarydyr. Isany kabul eden adam Hudaýyň Özüne we Onuň Sözüne bil baglaýar. Aşakdaky otlynyň suraty mesihilik durmuşy şekillendirýär. Ol fakt bolan Hudaýyň Sözi bilen biziň oňa ynamymyzyň we ynamyň netijesi – duýgumyzyň arasyndaky baglanyşygy görkezýär.
Parawozyň wagonsyz hem ýöräp biljekdigi düşünikli zat. Emma wagon bilen parawozy ýöretmäge synanyşyk biderek bolardy. Şunuň ýaly biz, mesihiler hem, öz duýgularymyza esaslanmaly däldiris, gaýtam biz öz ynamymyzy Hudaýyň we Onuň Sözüniň mizemez abraýyna esaslandyrýarys.
ISANY KABUL EDENIŇIZDEN SOŇ
Siz ynam bilen Isany kabul edeniňizde köp zatlar bolup geçdi:
1. Isa siziň durmuşyňyza aralaşdy. (Ylham3:20, Kol.1::27)
2. Siziň günäleriňiz geçildi (Kol.1:14, Efes 1:8)
3. Siz Hudaýyň perzendi bolduňyz (Ýahýa 1:12)
4. Siz ebedi ýaşaýşa eýe bolduňyz (1Ýahýa 5:11-13, Ýahýa 5:24)
5. Hudaýyň sizi ýaratmak bilen baglanyşykly bolan beýik maksadyna tarap ýola gadam urduňyz Ýahýa 10:10, 2Kor. 5:17, 1Sel5:18)
Siz özüňiz üçin Isa Meishi kabul etmekden başga-da ajaýyp zady heý bir göz öňüne getirip bilýäňizmi? Hudaýyň siz üçin eden ähli işlerine häziriň özünde minnetdarlyk bildirmek isleýäňizmi? Hudaýa minnetdarlyk bildirmek bilen siz Oňa bolan ynamyňyzy beýan edýärsiňiz. Siziň Isadaky täze ýaşaýşyňyz doly mazmunly bolmagy üçin siz ruhy ösmelisiňiz…
RUHY ÖSÜŞ ÜÇIN NÄMÄLERI BILMEK GEREK
Ruhy ösüş biziň Isa Mesihe bil baglap ýaşaýşymyza (ynamymyza) bagly. “Dogry adam iman bilen ýaşar” (Galtlylar 3:11) Ynam bilen ýaşaýyş size her bir uly bolmadyk zatda hem Hudaýa bil baglap ýaşamaga hem-de aş aşakdakylary amal etmäge kömek eder:
1. Her doga bilen Hudaýa ýüzlenmeli.( Ýahýa 15:7)
2. Her gün Hudaýyň Sözi —Injili okamaly (Res. Iş.17:11) Ýahýanyň Hoş Habaryndan başlaň
3. Ähli zatda Hudaýa boýun bolmaly (Ýahýa 14:21).
4. Söz we iş bilen bütin ýaşaýşyň bilen adamlary Mesih hakda güwälik etmeli. (Matta 4:19, Ýahýa 15:8)
5. Gündelik durmuşyňyzda we Isa hakdaky güwälikleriňizde Öz güýji bilen doldurmaga hem-de ýolbaşçylyk etmäge Mukaddes Ruha mumkinçilik bermeli (Galatlýalylar 5:16, Res. Işl. 1:8)
IMANLYLAR ÝYGNAGYNDA OLAR BILEN GATNAŞYK
Hudaýyň Sözi imanlylara “ýygnanyşmagy goýmazlygy” maslahat berýär (Ewreýler 10:25)
Odunlar üýşürililgi bolsa ot gowy ýanar, emma ekelikde olar tiz söner. Imanlylar bilen hem edil şeýle bolýar. Eger siz entek mesihiler ýygnagyna barmaýan bolsaňyz, onda ol ere çagyrýançalar garaüyp oturmaň. Ýaşaýan eriňizde Isa tagzym edilýän we Onuň Sözi wagyz edlýän er-mesihiler ýygnagyny tapyň. Bu siziň ruhy durmuşyňyz üçin örän wajypdyr.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow dikuçarda paýtagtymyz boýunça iş saparyny amala aşyryp, iri gurluşyk meýdançalarynyň birnäçesindäki işleriň ýagdaýy hem-de paýtagtymyzy mundan beýläk-de abadanlaşdyrmak boýunça alnyp barylýan işleriň barşy bilen tanyşdy.
Döwlet Baştutanymyz paýtagtymyzyň demirgazyk künjeginde kemala gelen täze ýaşaýyş toplumlaryny synlap, şäher ilatynyň durmuş üpjünçiliginiň yzygiderli gowulandyrylmagy bilen baglanyşykly meseleleriň Aşgabatda ýaýbaňlandyrylan iri möçberli şähergurluşyk maksatnamasynyň möhüm ugurlary bolmalydygyna ünsi çekdi.
Hormatly Prezidentimiz öňdebaryjy binagärlik hem-de inžener-tehniki pikirleriň iş ýüzünde peýdalanylmalydygyny belläp, her bir desganyň meýilleşdirilmegi onuň niýetlenilen maksadyna doly laýyk gelmelidigini aýtdy. Şunda gurluşyk işleriniň binany gurmak üçin bölünip berlen belli bir künjegiň tebigy aýratynlyklary göz öňünde tutulyp alnyp barylmalydygyny, oňa ylmy esasda örän jogapkärçilikli çemeleşilmelidigini aýtdy.
Şeýle hem döwlet Baştutanymyz paýtagtymyzyň eteginde nusgalyk obalaryň döredilmegi, olaryň magy-bossanlyga bürelmegi, bu gurşawda tokaý zolaklarynyň emele gelmegi howanyň ekologiýa derejesiniň ýokarlanmagyny şertlendirjekdigini aýtdy. Bu ugurda alnyp barylýan işler, bag nahallarynyň köpçülikleýin oturdylmagy, seýilgähleriň emele gelmegi şäher ilatynyň durmuş ulgamynyň mundan beýläk-de gowulandyrylmagynyň möhüm şertini emele getirýär.
Milli Liderimiziň Aşgabady ösdürmegiň 15-nji tapgyrynyň çäklerinde gurulýan täze desgalary synlady.
Şäheriň şu böleginde häzirki döwrüň ýokary talaplaryna laýyk gelýän iri ýaşaýyş jaý toplumy gurulýar. Bu ýerde ýurdumyzyň dürli ministrlikleriniň, pudak edaralarynyň hem-de paýtagtymyzyň häkimliginiň buýurmalary esasynda durmuş maksatly desgalar bina edilýär. Paýtagtymyzy ösdürmegiň bu tapgyrynda belent, şeýle hem üç we dört gatly ýaşaýyş jaýlarynyň, iki gatly kottežleriň, dükanlaryň we beýleki durmuş ulgamyna degişli desgalaryň gurluşygy batly depginlerde alnyp barylýar.
Soňra hormatly Prezidentimiz uçuşyň dowamynda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň geçiriljek ýeri bolan Olimpiýa şäherjiginiň gurluşyk aýratynlyklaryny synlady. Häzirki wagtda taslama boýunça meýilleşdirilen desgalaryň gurluşygy tamamlandy. Sportuň dürli ugurlary boýunça niýetlenen döwrebap toplumlarda halkara derejesindäki synag ýaryşlary guralýar. Şeýle synag ýarşlaryň birnäçesini şu aýyň dowamynda geçirmek meýilleşdirildi. Munuň özi Aziada-2017-dä taýýarlygyň möhüm tapgyryny has aýdyňlygy bilen äşgär edýär.
Döwlet Baştutanymyz paýtagtymyzdaky batly depginler bilen bina edilýän Parahat-7 ýaşaýyş jaý toplumynyň işleri bilen tanyşdy. Bu giň möçberli gurluşyk meýdançasynda belent ýaşaýyş jaýlarynyň uly toplumynyň hem-de beýleki desgalaryň gurluşygy alnyp barylýar.
Milli Liderimiz ýaşaýyş jaý gurluşygynyň meýilnamalaryny durmuşa geçirmegiň wezipeleri barada aýdyp, täze gurulýan ýaşaýyş toplumlarynda zerur durmuş we beýleki düzümleriň toplumlaýyn esasda döredilmeginiň döwrüň baş talaby bolup durýandygyny aýtdy. Şunuň bilen birlikde hormatly Prezidentimiz şäheriň çäklerini abadanlaşdyrmak, bagy-bossanlyga öwürmek, dynç alyş zolaklaryny, bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmak üçin zerur şertleri döretmek meselelerine yzygiderli üns berilmelidigini tabşyrdy.
Paýtagtymyzda dürli maksatly binalar bilen döwrebap ýollaryň, köprüleriň gurluşygy, degişli yşyklandyryş, maglumat ulgamlarynyň döredilmegi, ýol belgileriniň, mahabat işleriniň döwrüň talabyna laýyk alnyp barylmagy ileri tutulýan ugurlara öwrülmelidir.
Şeýle hem döwlet Baştutanymyz uçuşyň dowamynda ekerançylyk meýdanlarynda alnyp barylýan işleri synlady. Häzirki döwürde oba hojalyk pudagynda ekerançylar üçin möhüm möwsüm dowam edýär. Kärendeçi daýhanlar gowaça ekişini ýokary depginlerde alyp barmak bilen, şeýle hem öňde boljak bugdaý oragyna taýýarlyk işlerini ýaýbaňlandyrdylar.
Bu ajaýyp künjekleriniň birinde häzirki wagtda “Ak öý” binasynyň gurluşygy batly depginlerde alnyp barylýar. Hormatly Prezidentimiz bu desganyň gurluşyk işlerinde milli binagärlik ýörelgeleri bilen häzirkizaman binagärlik tejribeleriniň utgaşmalydygyny, binada köpçülikleýin çäreleri guramak üçin ähli zerur şertleriň göz öňünde tutulmalydygyny belledi. Milli Liderimiz etrabyň çäginde ahalteke bedewleri üçin bina edilen karantin merkeziniň döwrebap derejede dolandyrylmagy we onuň netijeli peýdalanylmagy babatda anyk görkezmeleri berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow uçuşy tamamlap, şäher häkimliginiň ähli düzümlerine ýurdumyzyň baş şäherinde ýaýbaňlandyrylan şähergurluşyk maksatnamasyny ýokary derejede ýerine ýetirmekde üstünlik arzuw edip, bu ýerden ugrady.


text: Arçabil şaýolynyň ugrundaky «Älem» medeni-dynç alyş merkezi aşgabatlylaryň we paýtagtyň myhmanlarynyň höwes bilen dynç alyp, göwün açýan künjekleriniň biridir. Daşy Oguz hanyň altyn ýyldyzy we bäş sany göl bilen gurşalan türkmen zergärçilik sungatynyň gadymy nusgalarynyň biri bolan gülýakanyň görnüşi uzaklardan ünsüňi özüne çekýär. Beýikligi 95 metre ýetýän bu äpet bina basgançakly piramida çalymdaş bolup, onuň üstündäki syn ediş çarhynyň diametri 57 metrden ybaratdyr. Alty orunlyk öýjagazlaryň 24-sini özünde jemleýän äpet synlaýyş aýlawy bu merkeziň esasy binagärlik süňňüni emele getirýär. Täsin görnüşli bu bina dünýäde iň uly aýlanýan synlaýyş aýlawy hökmünde hasaba alnyp, 2012-nji ýylyň 18-nji maýynda Ginnesiň rekordlar kitabyna girizilmegi barha gözel keşbe girýän paýtagtymyzyň gurluşyk-binagärlik işleriniň dünýä nusgalyk häsiýete eýedigini görkezdi.


text:
Eýran gyş möwsümi Türkmenistanyň akdyrýan gazyny kesmegi sebäpli, Aşgabady Halkara Arbitraž suduna bermek üçin, ähli gerekli dokumentleri taýýar edendigini aýdýar.
Bu barada Eýranyň Milli gaz kompaniýasynyň dolandyryjy direktory Hamid Reza Araki mälim etdi diýip, Eýranyň habar serişdeleri maglumat berýärler.
Araki Türkmenistana “gazyň bahasy, gyş möwsümi gazy akdyrmagyny bes edip ýetiren zyýany we akdyrýan gazynyň hili boýunça” nägilelilik bildiriýländigini aýtdy.
Gepiň gerdişine görä ýatlatsak, resmi Aşgabat Tähranyň türkmen gazy üçin iki milliard dollar möçberinde bergisiniň bardygyny aýdyp, şu ýylyň başyndan, Eýrana gaz akdyrmagyny bes etdi.
Munuň yz ýany, Eýranyň Milli gaz kompaniýasy akdyrylýan tebigy gazyny keseni üçin, Türkmenistan Tährana jerime tölemeli bolar diýip çykyş etdi. Aşgabat bolsa Eýrana akdyrylýan türkmen gazynyň çäklendirilmek ähtimallygy barada, Tährana öňünden duýdurylandygyny aýdypdy.
“Gynansak-da, 2013-nji ýyldan bäri Eýranyň Milli gaz kompaniýasy Eýran yslam respublikasyna öň akdyrylan türkmen gazy üçin, bergisini tölemekde zerur bolan tagallalary etmedi” diýlip, Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň beýanatynda mälim edildi.
Eýranyň Milli gaz kompaniýasy bolsa, 2007-2008-nji ýyllaryň gyşynda Türkmenistan ýurtdaky gaz ýetmezçiliginden peýdalanyp, ylalaşykda kesgitlenen tebigy gazyň bahasyny dokuz esse gymmatlatdy diýdi. Munuň netijesinde, öň 1000 m3 tebigy gaz üçin $40 möçberinde töleg alnan bolsa, onuň möçberi $360 çykarylypdyr.
Bu dawanyň fonunda Eýranyň ýokary derejeli resmileri türkmen gazyna zerurlygyň ýokdugyny aýdyp, telim tapgyr çykyş edipdiler. Galyberse-de, eýran resmileri bu iş bilen baglylykda, “Türkmengaz” kompaniýasy babatynda kanun taýdan çäre görmäge başlajakdygyny duýdurypdylar.
Emma Hamid Reza Arakiniň soňky çykyşynda, eger-de Eýranyň Milli gaz kompaniýasy bilen “Türkmengaz” döwlet konserni özara ylalaşsalar, bu dawanyň Halkara Arbitraž suduna geçirilmegine zerurlygyň ýokdugyny hem nygtalýar.
Türkmenistan bilen Eýranyň arasyndaky gaz söwdasy iki ýurduň 1997-nji ýylda baglaşan ylalaşygyna görä amala aşyrylýar. Türkmen gazy esasan Eýranyň demirgazyk, ýurduň günortasyndaky gaz ýataklaryndan uzakdaky sebitlere akdyrylýar.
Käbir maglumatlarda Eýranyň 2006-2016-njy ýyllarda Türkmenistandan jemi 74,35 milliard kubometr gazy satyn alandygy habar berilýär.


text:
Türkiýe 2016-njy ýylyň iýul aýynda prezident Rejep Taýýyp Erdogana garşy amala aşyrylan başa barmadyk harby döwlet agdarylyşygynyň baş liderleriniň arasynda bolmakda güman edilýän 220-den gowrak adamyň sud diňlenişigine başlady.
22-nji maýda Ankaranyň çetinde ýerleşýän türmedäki uly sud zalynda sud işine seredilýän tussaglaryň arasynda 26 sany öňki general hem bar.
Erdoganyň hökümeti geçen ýylyň 15-nji iýulynda amala aşyrylan başa barmadyk döwlet agdarylyşygy synanyşygynyň Birleşen Ştatlarda ýaşaýan musulman ruhanysy Fethullah Gülen tarapyndan guramalaşdyrylandygyny öňe sürýärler. Bu aýyplamalary Gülen doly ret edýär.
Gülen bu wakada günälenýän 221 şübheliniň we türmede bolmadyk dokuz adamyň biridir.
Türkiýedäki sud diňlenişigi türk paýtagtynyň çetinde ýerleşýän Sinjan türme toplumyndaky sud zalynda geçirilýär. Türkiýäniň iň uly sud zaly ýurtdaky harby döwlet agdarylyşygy synanyşygy bilen ilteşikli sud diňlenişiklerini geçirmek maksady bilen ýörite guruldy. Onda 1500-den gowrak adam üçin niýetlenen ýer bar.


text:
Daşary ýurt köpçülikleýin habar beriş serişdeleri Aşgabat Aziadasynyň açylyş dabarasynyň şowhunyna ýokary baha berýärler
“Aşgabatda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň dabaraly açylyşy boldy”. Şanly waka baradaky bu habary dürli ýurtlaryň, ozaly bilen bolsa Aziýa sebitiniň köpsanly täzelikler hem-de sport elektron neşirleri, habarlar agentlikleri, tele we radio ýaýlymlary ýyldyrym çaltlygynda bütin dünýä ýaýratdylar.
Şu ýerde bu mowzukdaky köpsanly makalalaryň, owadan fotosuratlaryň, wideo reportažlaryň awtorlarynyň, Diýarymyzyň we daşary ýurtlaryň habar beriş serişdeleriniň habarçylarynyň birnäçe ýyllaryň dowamynda bu iri sport ýaryşlaryna taýýarlygyň barşyny jikme-jik beýan edendiklerini, häzirki wagtda bolsa “Aşgabat 2017”-niň oýunlary boýunça ähli täzelikleri üns bilen yzarlaýandyklaryny belläp geçmek gerek.
Ýapyk binalarda we söweş sungay boýunça V Aziýa oýunlarynyň dabaraly açylyşynda Türkmenistanyň Prezidentiniň “Häzirki zaman dünýäsinde sport halkara hyzmatdaşlygynyň örän möhüm bölegi bolmalydyr. Ynanyşmak we özara düşünişmek ýagdaýyny emele getirmäge saldamly goşant goşmalydyr.Türgenler parahatçylygyň ilçileridir. Olar öz ussatlygy we başarnygy bilen ak ýürekli bäsleşikde Olimpiýa hereketiniň belent ýörelgelerini dabaralandyrýarlar. Ýaşlarda işjeň, döredijilikli durmuş garaýyşlaryny, beýleki halklara dostlugy we hormat goýmagy kemala getirmekde görelde bolýarlar” diýip aýdan sözleri şu günlerde daşary ýurtlaryň metbigat we elektron neşirlerinde ýerleşdirilen ähli habarlara aýratyn öwüşgin berdiler.
Umumy pikire görä, Türkmenistan Halkara Olimpiýa komitetiniň we Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň agzasy bolmak bilen, halkara olimpiýa hereketini ösdürmäge saldamly goşant goşýar. Aşgabada Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny geçirmek hukugynyň berilmegi durmuşyň dürli ugurlarynda uly üstünlikleri gazanýan ýurdumyzyň halkara abraýynyň örän ýokarydygyna şaýatlyk edýär. Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň bu çözgidi kabul etmeginde bedenterbiýäniň we sportuň ösmegine örän uly üns berýän Türkmenistanyň Prezidentiniň başlangyçlarynyň möhüm ähmiýeti bardyr.
Habar beriş serişdeleriniň köpüsi öz teswirnamalarynda bu ägirt uly sport baýramyna gatnaşyjylaryň- birnäçe ýurtlaryň döwlet we hökümet ýolbaşçylarynyň, görnükli daşary ýurt işgärleriniň, halkara guramalarynyň ýolbaşçylarynyň we hormatly myhmanlaryň sözlerini ýerleşdiripdirler. Şol sözlerde halkara hyzmatdaşlygyny, jebisligi, sporty hem-de ylalaşdyryjyyk işini berkitmage gönükdirilen Aziada-2017-niň ähmiýeti nygtalýär.
Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň (AOG) prezidenti şeýh Ahmad Al-Fahad Al-Sabah öz sözünde bu oýunlara taýýarlyk görmegiň her bir tapgyryna ýolbaşçylyk eden Türkmenistanyň Prezidentiniň taýsyz tagallalary netijesinde, Aşgabatda dünýä derejeli sport desgalary guruldy hem-de ähli türgenler üçin has oňaýly şertler üpjün edildi diýdi we bu asylly işi hem-de şeýle jogapkärli işe wepalylygy üçin döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowa ýene-de bir gezek tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.
Türkmen Lideri bilen ikitaraplaýyn duşuşyklarda Ermenistan Resbublikasynyň Prezidenti Serž Sargsýanyň, Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Mohamad Aşraf Ganiniň, Gazagystan Respublikasynyň Prezidenti Nursultan Nazarbaýewiň, Moldowa Respublikasynyň Prezidenti Igor Dodonyň, Pakistan Yslam Resbublikasynyň Prezidenti Mamnun Huseýniň, Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti Emomali Rahmonyň, Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýewiň, Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynyň Prezidenti Rustam Minnihanowyň, Russiýa Federasiýasynyň Federal Ýygnagynyň Federasiýa Geňeşiniň başlygy Walentina Matwiýenkonyň, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Ýerine ýetiriji komitetiniň başlygy –Ýerine ýetiriji sekretary Sergeý Lebedowyň bitaraplyk derejesini durmuşa geçirmek bilen parahatçylygy, dostlugy, hoşniýetli goňşyçylygy pugtalandyrmak işine saldamly goşant goşýan Türkmenistanyň alyp barýan syýasatyna ýokary baha berendiklerini ýatlalyň.
Türkmen Lideriniň netijeli döwletara gatnaşyklaryny ösdürmek we berkitmekde uly hyzmatlarynyň ykrar edilmesi hökmünde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa Moldowanyň ýokary döwlet sylagy-“Resbublika ordeni”, hem-de Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynyň “Duslyk” ordeni gowşuryldy.
Myhmanlarynyň biragyzdan gelen pikirlerine görä, oýunlar, Türkmenistanyň Baştutanynyň sport ulgamyndaky strategiýasy hakyky miweleri getirýär: häzirki wagtda dünýade ylalaşdyryjy merkez hökmünde ykrar edilýän Aşgabady iri sport merkezine öwürmek üçin uly mümkinçilikler açylýar.
Daşary ýurt metbugatynyň teswirleýşi ýaly, munuň özi Merkezi Aziýa ýurtlarynyň içinde Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň ýer eýeleri hökmünde ilkinji gezek orta çykýan Türkmenistan üçin şeýle uly möçberdäki ilkinji sport wakasydyr. Bu ýaryşlaryň taryhynda ilkinji gezek Aziýa yklymynyň wekiliýetleriniň ýany bilen Okeaniýa döwletleriniň hem 19-synyň türgenleri gatnaşýarlar. Jemläp aýdanymyzda, bäş müňden gowrak türgenleri öz içine alýan 65 topar sportyň 21 görnüşi boýunça güýç synanyşar.
“Munuň özi Türkmenistanda geçirilýän iň bir abraýly bäsleşikdir. Aziýa ýurtlary bu oýunlary eýýäm bäşinji gezek geçirýärler. Türkmenistan olary geçirmek hukugyny ilkinji gezek aldy” diýip, “Mir-24” döwletara teleradiokompaniýasynyň habarçysy wakalaryň jümmüşinden habar berýär. Şol bir wagtda eýýäm oýunlaryň resmi açylyşy bolmanka birnäçe rekordlaryň goýlandygy bellenilýär. Bu ýerde bolup geçýän wakalary müňe golaý žurnalistler beýan edýärler, myhmanlara sekiz müňden gowrak meýletinçiler kömek berýärler. Gündogaryň başa-baş göreşi we atçylyk sporty iň bir özüne çekiji ýaryşlar bolar.
“Döwlet bu abraýly sport ýaryşlaryna birnäçe ýyllap taýýarlandy. Oýunlaryň dabaraly açylyşy edil täzelenen Aşgabat ýaly haýran galdyrdy” diýip, Russiýanyň “WESTI.RU” Internet-ýaýlymy öz nobatynda habar berýär.
Köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ählisi diýen ýaly, Aziadany geçirmäge taýýarlyk görmegiň çäklerinde ýerine ýetirilen ägirt uly işler, oýunlaryň örän ýokary guramaçylyk derejesi barada aýtmak bilen, şol sanda Azerbaýjanyň, Gazagystanyň, Özbegistanyň, Russiýanyň Ukrainanyň we beýleki ýurtlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdeleri oýunlaryň ýokary derejede geçirilýändigini belleýärler. Bellenilişi ýaly, Aşgabatda bina edilen Olimpiýa şäherjiginiň bahasy ABŞ-nyň 5 milliard dollaryna golaýdyr, bu barada hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow V Аziadanyň açylyş dabarasynda eden çykyşynda aýtdy. Şäherjigiň çäklerinde 40-a golaý desga, şol sanda suwda ýüzmek hem-de suwa bökmek boýunça ýapyk we açyk howuzlar, tennis kortlary, bouling, badminton hem-de stoluň üstünde oýnalýan tennis boýunça meýdançalar, ýapyk welotrek, ylgaw ýodajyklary bolan köp ugurly sport meýdançalary, futbol üçin türgenleşik meýdançalary we zallar, ýeňil atletika, gylyçlaşmak hem-de boks, sportuň oýun görnüşleri, gimnastika we beýlekiler üçin meýdançalar bina edildi.
Myhmanhanalaryň, kafeleriň, restoranlaryň onlarçasy, ýaşaýyş toplumlary, medeniýet we söwda merkezleri, awtoduralgalar – jemi 150 gektar meýdanda gurluşyk işleri geçirildi. Köpçülikleýin habar beriş serişdeleri “Şäherjiginiň çäklerinde hatda türgenleriň, hyzmat ediş işgärleriniň we tomaşaçylaryň rahatlygy üçin monorels ýolunyň çekilendigini, olar boýunça oýunlara gatnaşyjylaryň bir sport desgasyndan beýlekilere tiz ýetip biljekdiklerini!” haýran galmak bilen beýan edýärler. Şunda Aşgabadyň täze binagärlik desgalarynyň – Olimpiýa stadionynda ahalteke bedewiniň çeper şekiliniň hem-de dünýäde iň uly ýapyk suwda ýüzülýän howzy bolan suw sport toplumynyň ýakynda Ginnesiň rekordlar kitabyna girizilendigi buýsanç bilen bellenilýär.
Žurnalistler türkmen paýtagtynyň Olimpiýa stadionynda ýaýbaňlandyrylan haýran galdyryjy baýramçylyk dabarasyny ägirt uly tolgunmak bilen beýan edip, örän uly täsir galdyrýan ýörite tomaşalary, döredijilik toparlary tarapyndan taýýarlanylan yşyklandyryş şöhlelerini belleýärler. Türkmenistanlylar hem-de hemra teleýaýlymlary arkaly bu ýerde ýaýbaňlandyrylan tomaşalara göni ýaýlymda syn etmäge mümkinçilik alan beýleki ýurtlaryň millionlarça ýaşaýjylary Türkmenistanyň ähli bäş welaýatynyň taryhy geçmişine “syýahat” etdiler. Indi bolsa Garagumuň çäksiz giňişlikleri boýunça kerwen gidip barýar—Beýik Ýüpek ýoly baradaky şekiller janlanýar, soňra köpöwüşginli tomaşa bu ýere ýygnananlary gadymy Parfiýa döwletine, Dehistana, Köneürgenje, Amul söwda şäherine, ady rowaýata öwrülen Marguşa... alyp barýar.
Baýramçylyk tomaşasyna Aziýa we Okeaniýa ýurtlarynyň 64-siniň ýygyndy toparlary, şeýle hem bosgunlaryň Aziýa oýunlaryna ilkinji gezek gelen bosgunlaryň topary gatnaşdylar. Muny aýratyn bellemek bilen, dünýäniň köpçülikleýin habar beriş serişdeleri hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň çykyşyndan jümleleri ýene bir gezek getirýärler.
“Olimpiýa hereketiniň belent ynsanperwer ýörelgelerini goldanyp, Türkmenistan parahatçylygy we howpsuzlygy pugtalandyrmak işine Bosgunlaryň olimpiýa toparlarynyň goşýan uly goşandyny höweslendirmek baradaky bilelikdäki Jarnamanyň taslamasyny hödürledi” diýip, döwlet Baştutanymyz aýdyp, bu taslamany Adam hukuklary baradaky geňeşiň Ženewada geçirilen 36-njy mejlisiniň garamagyna berlendigini we biragyzdan kabul edilendigini ýatlatdy.
Biz sporta, halkara ýaryşlaryna gatnaşmaga bolan hukugyň hemmelerde, şol sanda emele gelen ýagdaýlar sebäpli, öz milli baýdaklary astynda çykyş edip bilmeýän türgenlerde hem bolmalydygyna ynanýarys diýip, türkmen Lideri aýtdy.
“Aşgabat 2017” oýunlarynyň şekili Wepaly alabaý hem-de türkmen halkynyň nesilbaşysy Oguzhanyň ägirt uly heýkeli we türkmen halkynyň taryhda öçmejek yz galdyran beýik şahsyýetleriniň – akyldar Gorkut atanyň, Görogly begiň, Togrul begiň, Alp Arslanyň, Ärtogrul Gazynyň, Magtymguly Pyragynyň... heýkelleriniň ägirt uly nusgalary peýda bolýar.
Hemişe bolşy ýaly, Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumynyň “Galkynyş” milli at üstündäki oýunlar toparynyň çykyşy ýygnananlarda uly täsir galdyrdy. Bu toparyň çykyşlary islendik baýramçylygyň bezegine öwrülýär, gaýduwsyz ýigitler we ussat gyzlar dünýäniň köp ýurtlarynda tomaşaçylary haýran galdyrdylar. Olar sirk sungatynyň bütindünýä festiwallarynyň baş baýraklarynyň ençemesine mynasyp boldular.
Biraz salymdan soň, tolgundyryjy pursat gelip ýetýär - “Aşgabat 2017” oýunlarynyň alawyny elinde saklap gelýän atly ýigit stadiona gelýär. Ýene birnäçe pursatdan soň, Olimpiýa stadionynyň münberlerini bezeýän ägirt uly bedewiň şekiliniň ýokarsynda ornaşdyrylan çanakda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň alawy ýakylýar.
“Oýunlaryna taýýarlyk görmegiň barşynda 2016-njy ýylyň 5-nji maýynda ÝUNESKO-nyň Bütindünýä medeni mirasynyň sanawyna girizilen gadymy Parfiýa döwletiniň paýtagty Nusaý galasynyň ýanynda milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna 500 gün galmagy mynasybetli deňi-taýy bolmadyk atly ýörişe badalga berdi. Atly ýörişe gatnaşyjylar Türkmenistanyň Döwlet baýdagyny, Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň baýdagyny we dünýäniň iň iri gaz ýataklarynyň biri – “Galkynyş” gaz ojalygynda ýakylan Aziadanyň alawyny ýurdumyzyň çäkleri boýunça ellerinde göterip geçdiler” diýip, köpçülikleýin habar beriş serişdeleri ýatladýarlar.
Paýtagtymyzyň asmanyny ýagtylandyran köpöwüşginli baýramçylyk feýerwerki üç ýarym sagat dowam eden ägirt uly tomaşanyň jemlenmesi boldy.
“Türkmenistanyň türgenleri ýeňmäge hem-de ruhlandyrmaga mynasypdyrlar. Dünýäde sagdyn durmuş ýörelgesini hem-de sportuň gündelik durmuşyň möhüm serişdesidigi baradaky taglymaty öňe sürmek bu oýunlaryň guramaçylarynyň baş wezipeleriniň biridir” diýip, “Euronewsyň” habarçysy belleýär. “Gündizine ak mermerli, gijesi jadyly – oýna gatnaşyjylaryň hakydasynda ajaýyp keşbe giren Aşgabat şeýle görnüşde hemişelik galar. Ol Merkezi Aziýada ilkinji bolup, Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça Aziýa oýunlaryny kabul eden şäher hökmünde taryha girer” diýip, žurnalist öz reportažyny jemleýär.
“Trend” halkara habarlar agentliginiň giňişleýin täzeliklerinde “Aşgabat 2017” oýunlarynyň dabaraly açylyşy Merkezi Aziýa sebitinde iň iri möçberli hem-de aýdyň öwüşginli waka hökmünde beýan edilýär.
-3,5 sagada golaý dowam eden çeperçilik tomaşa, ýerine ýetirijileriň 7500-si, 200 sazanda we jandarlarynyň 100-si, çykyş etmek üçin lybaslaryň 75 müň toplumy, beýleki köpsanly tomaşa nyşanlary – bularyň ählisi tötänleýin synçylar üçin göz öňüne getirip bolmajak tomaşa bolup görünmegi mümkin – diýip, “Trend” agentligi dabarany guramaçylaryň biri Marko Baliçiň sözlerini getirýär.
Açylyş dabarasy tamamlanan badyna, habarlar agentliginiň saýtynda bu iri möçberli çäräni bada-bat ähli jikme-jiklikleri bilen beýan edýän hem-de hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň çykyşy ýerleşdirýän uly makala peýda boldy. Şol bir wagtyň özünde ussat fotosuratçylar tarapyndan bu şowhunyň ýatdan çykmajak pursatlaryny köpöwüşginligi bilen şekillendirýän fotoreportažlar berilýär.
Daşary ýurt habarçylary ýaýbaňlanan ägirt uly dabaranyň many-mazmunyna aýratyn üns berip, öz sahna keşplerine dolulygy bilen berlen ýurdumyzyň hem-de daşary ýurt artistleriniň sahna çykyşlarynyň çuňňur manysyny nygtaýarlar. Oýunlaryň alawyny ýakmak dabarasy synçylaryň aýratyn üns bermegine eýe boldy, haçan-da, alaw göteriji ýigit ajaýyp ahalteke bedewinde sekizburçly ýyldyza degirende we soňra onuň uçgunyndan iki “kometa” peýda bolup, Olimpiýa stadionynyň gümmezini bezeýän ägirt uly bedewiň şekiliniň ýokarsynda ornaşdyrylan çanaga tarap okdurylýar.
Alawyň ýalyny niýetlenilen ýerine ýetip, tenekarlik oty bolan ýüzärligi ýuwaşjadan tütedýär. Onuň tüssesi ähli bet pygyllary aradan aýryp, ähli başlangyçlaryň rowaçlyga öwrülmegini alamatlandyrýar.
SNG.TODAY maglumatlar serişdesi hem V Aziýa oýunlarynyň açylyş dabarasyna köp öwüşginli fotosuratly reportažy bagyşlady, ol suratlaryň her biriniň aşagynda neşiriň žurnalistleriniň giňişleýin teswirlemeleri ýerleşdirilýär.
“Tomaşa gatnaşyjylar gadymy döwürlerden biziň günlerimize çenli Türkmenistanyň taryhyny janlandyrdylar -- diýip, bu neşiriň synçylary haýran galmak bilen ýazýarlar. – Tomaşaçylaryň gözüniň alnynda türkmen halkynyň rowaýaty pederi - Oguzhanyň ägirt uly keşbi, Türkmenistanyň taryhynda öçmejek yz galdyran görnükli harby serkerdeleriň we şahyrlaryň heýkelleri peýda bolýar”
Daşary ýurt habarçylary şeýle hem V Aziadanyň açylyş dabarasynyň häzirki Türkmenistanynyň täsin keşbini beýan edýändigini, bu ýurtda köpasyrlyk ýörelgeleriň aýawly saklanylýandygyny, öz örän baý mirasyna buýsanç bilen garalýandygyny, şonuň bilen bir wagtda döwür bilen aýakdaş barylýandygyny, durmuşyň ähli ulgamlarynda iň öňdebaryjy tehnologiýalaryň peýdalanylýandygyny bilýärler. Sahnalaşdyrylan tomaşalaryň görkezişi ýaly, milli saz sungaty, gadymy nyşanlar we siziň ata-babalaryňyzyň lybaslary ýokary tehnologiýaly kompýuter we elektronika eýýamynyň dünýäsi bilen sazlaşýar.
Azerbaýjanyň “Azertaj” döwlet habarlar agentligi “Aşgabat 2017” oýunlaryna badalga berlişi barada söhbet açmak bilen, V Aziadanyň halkara derejesini nygtaýar, oňa taýýarlyk görmegiň barşynda tutuş dünýäden ýokary derejeli hünärmenler çagyryldy.
Oýunlaryň açylyş dabarasyna köpsanly ýokary wezipeli daşary ýurtly myhmanlaryň gatnaşmagy hem halkara synçylarynyň ünsüni çekdi. “Habar 24” habarlar saýty Gazagystanyň Prezidentiniň Türkmenistana sapary hem-de onuň “Aşgabat 2017” oýunlarynyň açylmagy mynasybetli dabaralara gatnaşmagy barada giňişleýin habar berdi.
“ArmInfo” elektron neşiri Ermenistanyň Prezidenti Serž Sargsýanyň Türkmenistana saparyny beýan edýär, belent mertebeli ermeni myhmany Aşgabatda geçirilýän iri möçberli sport baýramçylygynyň hormatly myhmany boldy.
“Aşgabadyň Olimpiýa toplumynda geçirilen ägirt uly açylyş dabarasyna dünýäniň çar ünjeginden myhmanlar geldi” diýip, agentligiň habarçylary belleýärler. – 17-27-nji sentýabr aralygynda dowam edýän oýunlara 65 döwletden wekiliýetler gatnaşýarlar, tutuş dünýäden birnäçe ýüz žurnalist sportuň 21 görnüşi býounça geçirilýän ýaryşlara syn ederler, takmynan 267 bäsleşik geçiriler”.
Daşary ýurt metbugatynyň wekilleri V Aziýadanyň “Sagdynlyk, Ruhubelentlik, Dostluk” diýen şygary astynda jebisleşen Oýunlaryň açylyş dabarasyna gatnaşýan tomaşaçylara aýratyn üns berdiler. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň öňdengörüjilikli syýasaty netijesinde Türkmenistan sport döwletine öwrüldi, türkmen halky bolsa milli Lideriniň syýasatynyň daşynda jebisleşip, gün-günden täze belentliklere çykýar diýip, daşary ýurt habarçylary belleýärler.
Umuman, daşary ýurtlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň pikirine görä, “Aşgabatda geçirilýän Aziýa oýunlary çuňňur ynsanperwerlige ýugrulan olimpiýa hereketiniň esaslarynda halkara sportuny ösdürmekde täze tapgyr bolar!”.


text:
Ýakynda Özbegistanyň paýtagtynda pauerlifting boýunça Aziýanyň we Okeaniýanyň çempionaty geçirildi. Onda Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň wekilleri medallaryň 20-sini gazanmagy başardylar. Olaryň 9-sy altyn, 6-sy kümüş we 5-si bürünç medallardyr.
Ýaryşa Ýaponiýadan, Awstraliýadan, Indoneziýadan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Singapurdan, Gazagystandan, Täjigistandan we beýleki ýurtlardan 500-e golaý türgen gatnaşdy. Sportuň bu görnüşi boýunça iki ugurda – nusgawy üç görnüşde (ştanga bilen oturyp-turmak, ýatan ýeriňden götermek we agramlygy ýerden götermek boýunça umumy netije) hem-de ýatan ýeriňden ştangany götermek boýunça ýetginjekleriň we ulularyň arasynda ýaryşlar geçirildi. Ýaryşyň düzgünnamasyna laýyklykda türgenler ýöriteleşdirilen esbaplary ulanmazdan ýaryşdylar.
Türkmenistanyň milli ýygyndy toparynyň düzüminde erkekleriň hem zenanlaryň arasynda pauerliftingiň ussatlary iň ýokary netijeleri görkezdiler. Aşgabatly at gazanan sport ussady Merdan Nursähedow agramlary 83 kilograma çenli türgenleriň arasyndaky ýatan ýeriňden agyrlygy götermek boýunça ýaryşda diňe bir altyn medal gazanman, Aziýanyň täze rekordyny goýmagy başardy. Ol ýatan ýerinden 190 kilogram agyrlygy götermegi başardy. Bu bolsa Aziýanyň ozalky iň gowy netijesinden 7 kilogram artykdyr.
Türgenleriň ýöriteleşdirilen esbaply bäsleşiklerinde hem Aziýanyň rekordy Merdana degişlidir. 2012-nji ýylda Hindistanyň Udaýpur şäherinde geçirilen Aziýanyň çempionatynda Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi M.Nursähedow 235 kilogram agyrlygyň hötdesinden gelmegi başardy. 74 kilograma çenli agram derejesindäki Aziýanyň rekordy hem häzirki güne çenli Merdan Nursähedowa degişlidir. Ol 2012-nji ýylda Puerto-Rikoda geçen dünýä çempionatynda 222,5 kilogram agyrlygy göterip, Aziýanyň rekordyny goýupdy.
Zenanlaryň arasynda aşgabatly türgen Mähriban Jumanyýazowa iň oňat netijäni görkezdi. Ol agramlary 84 kilograma çenli türgenleriň arasynda ýaryşyň iki görnüşi boýunça hem ýeňiş gazandy. Paýtagtymyzyň umumy bilim berýän 51-nji mekdebiniň mugallymy ýatan ýerinden 95 kilogram agramy göterdi. Şeýle hem ol ýene 3 altyn medaly (130 kilogram agyrlyk bilen oturyp-turmakda, 95 kilogram agramy ýatan ýerinden götermekde we umumy netijesi boýunça – 630 kilogram) nusgawy üç görnüşde we bir bürünç medaly (agramlygy ýerden götermek boýunça – 135 kilogram) gazandy.
Türkmenistanyň milli ýygyndysyna ýene-de dört sany altyn medaly Bibijan Gulmürzäýewa getirdi. Daşoguzyň 1-nji sport mekdebiniň tälimçi – mugallymy 52 kilograma çenli agram derejesinde nusgawy üç görnüşde iň ýokary netijäni görkezdi. Ştanga bilen oturyp-turmakda ol 120 kilogram, ýatan ýeriňden götermekde 80 kilogram, agyrlygy ýerden götermekde 130 kilogram, üç görnüş boýunça 330 kilogram netije görkezmegi başardy.
M.Jumanyýazowanyň we B.Gulmürzäýewanyň gazanan netijeleri Türkmenistanyň milli ýygyndysyna Aziýanyň we Okeaniýanyň çempionatynyň iň güýçli toparlarynyň üçlügine girmäge mümkinçilik berdi.
Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Bäşim Amanmyradow (120 kilogramdan ýokary agramda) ýaryşyň dowamynda bäş gezek hormat münberine çykdy. Marynyň agyr atletika ýöriteleşdirilen sport mekdebiniň mugallymy ýatan ýerinden agyrlygy götermekde 150 kilogram netije görkezip, hormatly üçünji orna mynasyp boldy. Nusgawy üç görnüşde bolsa ol üç sany kümüş we bir bürünç medaly eýelemegi başardy.
Ýetginjekleriň arasynda geçen ýaryşda hem türkmenistanly türgenler tapawutlanmagy başardylar. Aşgabadyň energetika ýörite orta hünär okuw mekdebiniň okuwçysy Öwez Ýowyýew 53 kilograma çenli agram derejesinde iki kümüş we iki bürünç medala mynasyp boldy. Şu agramda ýatan ýeriňden agyrlygy götermek boýunça ýaryşda Aşgabat şäheriniň umumy bilim berýän 52-nji mekdebiniň okuwçysy Ahmet Dädebaýew kümüş medaly eýeledi.
Pauerlifting 2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň sanawyna girýär. Özbegistanda gazanylan bu üstünlikler türgenlerimiziň Aşgabatda geçjek toplumlaýyn ýaryşlarda hem şeýle ýokary netijeler görkezjekdiklerine ynam döredýär.


text:
Türkmenistanyň dermanhanalarynda dermanlaryň bahasynyň her aýda diýen ýaly ýokarlanýandygyny görse bolýar.
Aşgabatly pensioner 66 ýaşly Sona daýzanyň aýtmagyna görä, döwlete degişli dermanhanalardaky dermanlaryň bahasy hususy dermanhanalardaka garanda ýokarrak bahalanýar.
Soňky aýlarda saglyk ätiýaçlyk pasportyna berilýän dermanlaryň hem käbir görnüşleriniň resept ýazylan halatynda hem döwlet dermanhanalarynda tapdyrmaýandygyna ýaşaýjylar ünsi çekýärler.
“Lukmanlara ýüz tutan halatyňda, zerur derman üçin resept ýazylyp berilýär. Emma olaryň köp görnüşlerini dermanhanalara aýlanyp tapjak gümanyň ýok. Saglyk öýlerinde ýeňillikli dermanlar ýazylýan resept blankalary hem lukmanlara hasaply berilýär. Emma soňundan olar zir-zibile oklanmaly bolýar.
Lukman tarapyndan ýazylan reseptiň möhleti bir aý saklanýar. Bir aýdan resept öz güýjüni ýitirýär we olary dermanhanalarda derman bolaýan halatynda hem kabul etmeýär” diýip, Sona daýza aýdýar.
Ýaşaýjylaryň gürrüňine görä, bir ýylyň dowamynda Wolidol dermany 1 manatdan, 5 manada çenli ýokarlanypdyr.
Alty aý mundan ozal bir gutusy 7 manat bolan ‘Wereşpiron’ tabletka dermany häzir 10 manat, ‘Kawinton’ sanjym dermanynyň bir gutusy 26 manat bolanlygyndan 37 manada, ‘Reboksin’ sanjym dermanynyň bir gutusy 10 manatdan, 13 manada çenli ýokarlanypdyr. ‘Serabreliziniň’ sanjym dermanynyň bir gutusy 120 manatdan, 150 manada çenli ýokarlanypdyr. ‘Webinak’, ‘Diklofenak’ ýaly tabletga dermanlaryň bir gutusy 3 manatdan, 4 manada çenli ýokarlanandygyny ýaşaýjylar aýdýarlar.
Käbir hususy dermanhanalarda dermanlaryň bahalarynyň ýazylyp goýulmaýandygyny ýaşaýjylar aýdýarlar. Aşgabatly ýaşaýjy Sapar aga hususy dermanhanalarda dermanlaryň bahasynyň ýazylyp goýulmaýandygynyň sebäbini soranda, “Saglyk hususy hojalyk dermanhanasynyň” satyjysy oňa “Dermanlaryň bahalary üýtgäp durýar, şol sebäpden ýazylyp goýulmaýar” diýip jogap beripdir.
Döwlete degişli dermanhanalarda bahalaryň ýokarlanmagynyň sebäplerini anyklajak bolanda oňa “Aňyrdan gelýän baha görä satmaly bolýarys” diýip jogap beripdirler.
“Hassahanalara bejergi almaga girseň, öz puluňa gerekli dermanlary tapyp eltmeli bolýarsyň. Hassahanalaryň hyzmaty tölegi, üstesine dermanlary satyn almaly. Lukmanlar seniň ýagdaýyň ýetýärmi ýa ýetenokmy diýip soramaýarlar. Pylan dermany getir diýip eliňe ýazyp berýärler. Puluň bolsa dermany satyn alyp bejergi alarsyň, puluň bolmasa öýüňe gaýdybermeli” diýip, Sapar aga aýdýar.
“Ilatyň sosial ýagdaýlaryny gowulandyrmak barada edilýän aladanyň çäginde her ýylda aýlyklar 10 göterim galdyrylýan bolsa, Türkmenistanda dermanlaram, azyk önümlerem her ýylda 20-30 göterimden aşarak galýar” diýip, ýaşaýjylar aýdýarlar.


text:
* Aktokaý- sur. türkmen studentler saity.
VII asyrdan başlap, yslam dini araplar tarapyndan Orta Aziýa ornaşdyrylypdyr. Yslam dini türkmenleriň arasynda ilkinji gezek 674-nji ýylda Horasanyň arap häkimi bolan Obeýdulla ibn Ziýad tarapyndan getirilýär. N. Riçard “Buhara türkmenleriň tabynlygynda Obeýdullanyň zamanynda araplar paç-hyraç tölemäge boýun bolsa-da, olaryň tabynlygyna geçmändir”.[2] Şonuň üçin, şol döwürde Buharanyň patyşasy Meleke birnäçe mahala çenli ol ýerde hökmürowanlyk sürüpdir. Ondan soň 697-nji ýylda Omeýýat ibn Abdulla Orta Aziýanyň regiýonlaryndaky halklary araplara tabyn etmek üçin, köp alada edýär. Musulman serkerdeleriniň biri bolan Hojaj ibn-Ýusuf Amyderýanyň demirgazyk territorialaryna çenli boýun egdiripdir. Iň soňunda bolsa, 706-njy ýylda “Küteýba ibn Muslim Baýkent diýlen ýeri gurşap, 709-njy ýylda Orta Aziýanyň açary şolar bilen açylýar. Emir Togşada, Küteýba tarapyndan Buharanyň hökümrowany bolup saýlanyp, ol ýerde 32 ýyl (707-739) hökmürowanlyk edýär”.[3]
Şol döwürden bäri arap sözleri pars we trükmen ýazyjylaryň arasynda döwrüň sosiýal we jemgyetçilik durmuşynyň şertlerine görä, giňden peýdalanylyp gelnipdir. Şyh Hafyz, Şyh Sa’ady, Jelaletdin Rumy, Ga’any, … ýaly şähyrlaryň döredijiliginde munuň aýdyň mysalyny görse bolýar. Olar arap diliniň we edebiatynyň dürli çeperçilik formalaryny giňden ulanmak bilen pars edebiýatynyň araplaşyp we türkleşip ösmegine täsir edipdirler.
Şol döwürde şeýle ýagdaýlar ýüze çykypdyr:
Araplar dini ideýalaryny ýaýratmak we agalyk sürmek üçin, her halkyň üstüne çozanlarynda, ilkibaşda olaryň ýazuw-edebiat miraslaryny ýok edipdirler. “Mahmut Kaşgarlynyň aýtmagyna görä, türkmen halkyň 24 sany tagmalaryndan ybarat bolan harplygy bolupdyr.”[4] Şol harplyk araplaryň şeýle talaňçylygyndan aman galmandyr. Parslaryňkyny bolsa bütinleý ýok edip bilmeseler-de, elipbiyisi araplaşyp oňa ep-esli zyýan ýetiripdirler.
Yslam ideologiýasyny doly düşündirmek üçin, araplar intelligensia wekilleriniň üsti bilen arap dilinde ýazuw ýaýradyp, ähli döwlet işlerini arap dilinde alyp barypdyrlar. Şeýlelikde, şol döwürde iki hatda käbir halatlarda üç dil ýöräpdir.
Araplaryň häkimiýetiniň birnäçe asyrlap dowam etmegi netijesinde, ajamy (arap bolmadyk) halklaryň ýazuwynyň we edebiýatynyň köp bölegi assimilleşip, arap diliniň köp ulanylmagyna we edebiýata täze çeperçilik formalarynyň ýüze çykmagyna sebäp bolupdyr.
Şyh Hafyz, Şyh Sa’ady, Jelaletdin Rumi, Ga’any we beýleki şahyrlar öz ýazuwyny arap dilinde öwrenip, pars dilinde goşgy düzüpdirler. Mysal üçin, Hafiz dini kitaplary bütinleý ýat tutupdyr, Şonuň üçin hem “Hafiz ýa-da hafez” (“Ýat tutgur”) diýen lakamy alypdyr.
Seljuklar imperiasy başlanandan soň, üç diliň (türki, pars, arap) arasynda medeniara baglanyşygyň bolandygyny gadymy bir rowaýat habar berýär:
… Türkmen döwletinde musulman ummatlarynyň arasynda, “Ýagny, döwlet güýji türkleriňki, medeni gatnaşyk parslaryňky, din gatnaşyklary bolsa, araplaryňky bolupdyr”.[5] diýlen söz öz-özünden şaýatlyk edýär.
Elbetde, “şol döwürde türkmen edebiatynda uly bir ösüş göze ilmeýär.” -disek-de, türkmeniň dini wekilleriniň öz döwrüniň türkmen dilinde dünýä ýaýradan birnäçe mektuplaryna-da gabat gelse bolýar, welin, soňabaka, seljuklar döwründe Merw (Mary), Buhara, Hywa, Baýkent ýaly uly ylmy merkezleri döräp, olar yslam dünýäsiniň gündogary hökmünde meşhurlyga eýe bolupdyrlar. Ol ylmy merkezlerde dini kitaplar bilen birlikde, ýatlanyp geçilen klassiklaryň pars dilinde ýazan eserleri hem öwrenilmäge başlanýar. Ol kitaplarda çeper döredijilikden başga-da, mazmuny boýunça dini düşünjeler, gumanistik pikirler hem, halkyň jemgyýetçilik gatnaşyklarynyň dürli sosiýal esaslary-da işlenilipdir. Türki (türkmen) dilinde iň görnükli iş bitirenleriň biri Alyşir Nowaýy bolupdyr. Şonuň döwründen bäri, ylaýta-da XVI asyrdan başlap, pars edebiýaty hem türkmen okyjylarynyň arasynda ýaýrap, ondan degerli peýdalanypdyrlar.
“Gündogar ulamalary öz şägirt we talyplaryna Sa’adynyň, Şirazynyň meşhur “Gülistan”, “Bostan”, eserleri bilen birlikde, “Guşlaryň söhbetini” (“Mantik ut-taýyr”) hem öwreder ekenler”.[6]
XVIII-XIX asyr türkmen edebiýatynyň taryhynda türkmen halkynyň beýik akyldarlary, alym şahyrlary Murmuhammet Andalyp, Döwletmämmet Azady, Magtymguly Pyragy, Mollanepes ýaly birnäçe şahsyýetler ýüze çykypdyr.
“XIX asyryň klassiklary musulmançylyk şertlerine berilen şahsyetleridir. Olar “Kuranyň” taglymatlaryny ykrar edipdirler, hudaýy hak, onuň resuly Muhammedi berhak diýip bilipdirler”.[7]
Şolaryň arasynda Magtymguly mederesede okan ýyllarynda we ondan soň dünýäniň dürli künjeklerine, ylaýta-da Eýran, Yrak we Hindistan ýaly ýurtlara eden syahatlary döwründe, pars we arap edebiýatlary bilen özbaşdak gyzyklanypdyr. Ol dürli kitaplaryň içinde Abunasyr al Faraby, Abureýhan-al-Biruni, Ibn-Sina, Omar Haýýam… ýaly alymlaryň, Hafyz, Ymadetdin Nesimi, Jelaletdin Rumy, Farid-ätdin Attar, Alyşir Nowaýy we Fizuli ýaly görnükli şahyrlaryň eserleri bilen has-da içgin tanyşypdyr. Öz döreden goşgularynda olardan ugur alypdyr. Eýsem-de ol, “Sen bolsam” diýen bir goşgusynda olaryň atlaryny hormat bilen tutýar:
Abu Sagyt, Omar Haýýam, Hemedany,
Firdowsy, Nyzamy, Hafyz perwany,
Jelaletdin Rumy, Jame elmoany,
Olaryň ýanynda men hem san bolsam…[8]
Magtymguly Pyragy diňe bir olaryň döredijiliginde eýermän, olaryň haýsydyr bir aýdan pikirlerini, öňe süren ideýasyny gaýtalaman, olaryň watan söýüjilik, gumanizm, erkin söýgi we beýleki babatlarda gozgan meselelerini XVIII asyr türkmen edebi durmuşynyň kesgitli meseleleri bilen utgaşdyryp, çeper döredijiliginiň reallygyny güýçlendiripdir. Bu bolsa türkmen
ede
biýatynyň romantik keşbini
surat
landyrýandyr.
Şeýle hem ol öz halypalaryndan gündogar goşgy çeperçiliginiň gizlin syrlaryny, täsin tilsimlerini öwrenipdir.
“Okapdym Saadynyň men “Bostanyny”,
Gör ne ajap Haganynyň “Medaýynyny”,
Istär men “Şahnama”, “Sakynamany”,
Mälik Omar bilen Süleýman bolsam”.[9]
Ýokarky bentde aýratyn ady tutulýan “Şahnama” eseriniň awtory Ferdowsi pars halkynyň arasynda “pars şygyrynyň atasy” hökmünde tanalýar. Ol eserlerinde arap sözlerinden peýdalanman, pars diline gaýtadan rowaç berip ösdürmek üçin, ol diliň gadymy sözlerini ýygnap, şol döwrüň türki edebiýatynyň içinden saýlap “Şahnama” atly eserini çykaryodyr. Ol esere orta asyr pars edebiýatynyň ilkinji fundanental kerpiji hökmünde garalýar. “Şahnamanyň” baş gahrymany Rüstem we Zal bolupdyr.
Goňşy halklaryň käbir alymy Rüstem obrazynyň ilkinji dörän ýeri Orta Aziýa topragynda ýaşan gadymy Sakalara degişlidir diýip tassyklaýarlar.[10] “Professor Ý. E. Bertelsiň garaýşyna görä, Rüstemiň obrazyny türkmen falklýorlaryna häsiýetli bolan figura, ezilenleriň belli goragçysy bolan Görogly bilen deňeşdirmeklik has görnükli bolardy”.[11] Bu ýagdaý bolsa türkmen falklýorlarynda Rüsteme çet ýerli hökmünde däl-de, eýsem oňa özleriniň gadymdan gelýän söýgüli we hormatly gahrymany hökmünde garalandygyny düşnükli edýär.
Şeýlelikde alymyň bu pikirine goşulyp, Magtymguly hem öz gezeginde ferdowsiniň “Şahnamasynyň” baş gahrymany Rüsteme salgylanman, hut türkmen halk döredijiliginde işlenen Rüstem obrazyna, ýagny hut “türkmen Rüstemine” ýüzlenip, ony özüçe işläpdir, parasatly şahyryň edebi mirasynda edil Görogly bolşy ýaly Rüstemdir Zala hem simpatiýa bildirilýär. Şahyr olaryň gahrymançylykly hereketlerine tüýs ýürekden guwanýar.[12]
Magtymguly öz goşgularynda Ferdowsiniň halk arasynda adygan gahrymanlarynyň obrazlaryny peýdalansa, öňe sürýän ideýalarynyň, nygtamak isleýän pikirleriniň has täsirli boljakdygyna ynanypdyr. Şonluk bilen, şahyr ol diwandaky obrazlardan öz geregiçe ulanypdyr:
“… Hany ol Isgender dünýäni alan,
Rüstemu-Zal ötdi gylyjyn çalan…”
Ýa-da:
Zunnun baryp, Rüstem Zala zor salsa,
Rüstemiň derdine men derman bolsam.[13]
Ýokarda gysgaça görüp geçişimiz ýaly, Magtymgulynyň döredijiliginde pars edebiýatynyň genji-hazynasyndan gözbaş alan ylham çeşmesi, onuň eserlerini has-da öwüşgünli edýär. Şeýle öwüşgünlilik beýleki türkmen şahyrlarynyň döredijiligi üçin hem mahsusdyr. Biz bu ýerde diňe bir şahyryň, Magtymgulynyň goşgularynyň mysalynda şol öwüşginiň ähmiýetini äşgär etmäge synanyşdyk, goşgularyň many-mazmun, ideýa, obraz taýdan gözbaş çeşmeleri barada durup geçdik. Emma şeýle çeşmeleriň forma babatdaky täsirleri barada hem uzak gürrüň etse bolardy. …
[1]. Durdyew K., “ XIX asyr. …”, / görk iş/,
[2]. Sarly A., “ Torkestan där …”, / görk. iş /, 16 sah.
[3]. Riçard N., “ Fära-ỳe Buhara - dästavärd-e gorun-e vosta ”, tärjome-ỳe Mähmud Mähmudy, enteşarat-e “ Bongah-e näşr-e ketab”, Tehran 1348 ş.,1969 m.
۲۷. ریچـا رد ن.، " فـــرا ی بـخـا را د ســتا ورد قــرون وســطـی"، ترجمـه مـحـمـود مـحـمـودی ، ا نتـشـا را ت " بـنـگا ه نــشر کـتـا ب"، تــهــرا ن - سا ل ۱۳۴۸ ش.، ۱۹۶۹ / م.
[4]. Абул- Газы Бахадор хан Хивинского, « Родословная Туркмен شــجــره نا مـه تــرا کــمــه » , издателъстца АН СССР Москва Ленинградб 1958 г., 54 53 с.
[5]. Riçard N., “ Fära-ỳe Buhara …”, / görk. iş /,
[6]. Durdyew K., “ XIX asyr. …”, / görk. iş /,
[8]. “Ak ỳol ”, ( Ýol mäjälläsinin türkmänçe älaväsi ), Ýusof Gojuk, şomare-ỳe 25, enteşarat-e “ Keỳhan ”,
Tehran
sal-e 1992 m., säf. 12.
۳۲. " آق یـو ل"، ( یـو ل مـجـلـّه سـیـنـین تـرکـمـنـجـه عـلا وه سـی)، یـوسـف قـوجـق، شــماره ۲۵، ا نتــشا را ت " کـیـهـا ن"، تـهــرا ن ۱۹۹۲/ م. ، ص. ۱۲ .
[9]. Pyragy Magtymguly, “ Saỳlanan eserler ”, Aşgabat 1988 ỳ.
[10]. Зарыфов Х.Т., 4 « К изучению Узбекского Народного Эпоса», Москва 1958 г., 103 стр.
[11]. Çaryỳew Myrat, “ Oçerkler, Magtymguly we halk döredijiligi ”, “ Ylym ” neşriỳaty, Aşgabat 1983 ỳ., 123 sah.
[12]. Şol ỳerde, 123 sah.
[13]. И. Н. В. 1123 б 126 стр.


text:
Iň täzeler
- 2018-nji ýyl “Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” diýen şygar bilen atlandyryldy
- Eýran we onuň töweregindäki sebitler adyndaky halkara konferensiýa Zarifiň beren sargydy
- Amir Abdullahiýan: Tehran bilen Bagdat berk gatnaşyklardan paýlydyrlar
- Eýranyň Erbildäki konsullygyna garşy hüjümiň yzy bilen Tehranyň çykaran beýannamasy
- Siriýanyň daşary işler ministrligi Ysraýyl režimiň basybalyjylykly hereketlerine nägilelik bildirdi
- mertebesi belent ýolbaşçy: Aýatolla Seýed Mustafa Humeni ylym,batyrlyk we gylyk taýdan saýlanan şahsyýetdi
- Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasyna agza ýurtlaryň adalatçylyk ministrler geňeşiniň 5-nji maslahaty
- Aragçi: ýadro ylalaşygy baradaky Amerikanyň boluşy kabul ederlikli däldir
- Owganystanyň Kabul we Gur welaýatyndaky terrorçylykly hüjümleriň jogapkärçiligini DAEŞ öz üstüne lady
- Welaýati: Yrak Kürdüstanyň garaşsyzlygy baradaky ýasama taslama taryha gowşuryldy
Din we Saglyk


text:
Agry welaýatynda PKK-a garşy operasiýa geçirilýär
Beýanatda Ersin Seweniň terrorçylykly hadysalaryň ençemesine gatnaşandygy habar berildi
Türkiýäniň Agry welaýatynyň Dogubaýazyt etrabynyň Tendürek Dagy diýilen ýerinde aýralykçy terror guramasy PKK-a garşy geçirilýän operasiýada aralarynda Tendürek Dagy Demirgazyk Diýadin sebitiniň jogapkäri hem bolan 9 terrorçy täsirsiz ýagdaýa getirildi.
Agrynyň welaýat häkimligi tarapyndan berilen beýanatda: “Operasiýada täsirsiz ýagdaýa geirilen 9 terrorçynyň 1-i Tendürek Dagy Demirgazyk Diýadin sebitiniň jogapkäri, Wan welaýatynyň Özalp etrabynda bellige alynan Argeş ady bilen tanalýan Ersin Sewendigi mälim boldy” diýilýär.
Beýanatda Ersin Seweniň terrorçylykly hadysalaryň ençemesine gatnaşandygy habar berildi.
Beýanatda Welaýat Žandarma serkerdeliginiň raýatlaryň howpsyzlyklarynyň üpjün edilmegi, bar bolan asudalygyň we howpsyzlygyň dowam etdirilmegi maksady bilen sebitiň halkynyň goldawy bilen aýralykçy terror guramasyna garşy operasiýany arakesmesiz dowam etdirýändigi mälim edildi.


text:
Gadyrly ildeşler, bu bölümizde biz size Hudaýyň adamzat üçin bolan ajaýyp maksady, Mukaddes Ýazgylarda aýan eden wadalaryna esaslanan, wideo maglumatlary we mesihi imanlylaryň kalbyndan joşup çykýan aýdym-saz wideolaryny siziň dykgatyňyza hödürleýäris! Siz bular esasynda Hudaýyň siziň üçin bolan gutulyşyna düşünersiňiz we kalbyňyza kabul edip halas bolarsyňyz diýip umyt edýäris. Eger siz Isa Mesihi özüňiziň Halasgär we Rebbiňiz hökmünde kabul eden bolsaňyz onda bu wideolar arkaly imanyňyzda ruhlanyp berärsiňiz diýip umyt edýäris!
Isa Mesih hakyndaky hasabatlar!
“The Jesus Accounts” (Turkmen) from Kairos on Vimeo.
Perwerdigär Isa Mesih!
Rebbi tanan bagtlydyr!
Baky durmuš Isa Mesihdedir!
Isa Mesih Hudaÿyñ Sözidir!


text:
Göz almasynyň çuňlugyna aralaşan şikesleriniň gaýraüzulmelerinin bejerilşi
Göz almanyň çuňlugyna aralaşan şikesler örän agyr geçip, ahyrky netijeleri köplenç, pes bolýar. şikesli gözleriniň görşi ortaça 60% ýagdaýda ýitip, körlüge getirýär , olaryň 16,5%-ni gowulandyrmaga mümkinçilik bolmaýar we 19-30%-ni göz almasynyň doly aýrylmagyna (enukleasiya) getirýär.
GCAS-in ahyrky netijeleriniň kanagatlanarsyzlygy diňe bir şikesleriň agyrlyk derejesi bilen däl-de, eýsem şikesden soňky ýagdaýlaryň we netijeleriň durnuksyzlygy bilen hem baglanyşyklydyr. GCAS-in geçişiniň çylşyrymlaşyşynyň esasy sebäpleriniň biri ýokançly başlangyçlaryň döremegi bolup, ol kabir alymlaryň maglumatlaryna görä 50%-e ýetýär. Bu ýagdaý kiçi ýaşly çagalarda has köp 35-50% duş gelýär. Endoftalmit 20-40% naşgalarda gözüň enukleasiýasyna getirýär.
şikesden sonky endoftalmitleriň adaty dermanlar bilen bejergisi oňat netije bermeýär. Derman serişdeleri bedene goýbermegiň däp bolan ýollary (yerli, gözüň nemli bardasynyň astyna, göz almasynyň aňyrsyna retrobulbar, gan-damarlaryň içine, muskulyň içine) antibiotikleriň diňe gözüň ondaky bölüminde we gan-damar gatlagynda ýygnanmagyna mümkinçilik döredýär. şunlukda, gözün aýna görnüşli bedenini (korpus witreumyn) gurluş-işleyiş aýratynlyklary sebäpli bejergi serişdäniň diňe intrawetreal goýberilişi onuň witreal boşlukda netijeli ýygnanmagyna getirdi. şonuň üçin, sonky döwürde gözüň içindäki iriňli jerhetlemelerde hirurgiki usullar, hususanda ýapyk witrektomiýa giňden ulanylyar. Biziň işimiziň maksady GCAS-in iriňli gaýraüzülmeleriniň dürli bejergi usullarynyň netijeliligini kliniki geçişiniň aýratynlyklaryny öwrenmekden ybaratdyr.Dermanly bejergi geçirilende antibiotikler (sealosporinler, aminoglikozidler), sulfanilamid serisdeler, CweB toparyn witaminleri ulanyldy. Bedeni zahersizlendiriji (detoksiki) bejergide 5% glýukoza ergini we gemodez gan-damaryna goyberildi. 17 nasagda hirurgiki usuly bilen oňki we yzky ýapyk boşluklar (kameralar) gentamisiniň gowşak ergini bilen ýuwuldy, şolardan 9-da intrawitreal akym lulejigi (drenaz) goýlup, yzky ýapyk witrektomiya geçirildi. şol drenazdan 5-7 günüň dowamynda gözüň içine antibiotik goýberildi.Sonra drenaz ýyrylyp, gözüň agyna (sklera) tikin goýuldy.
ýazan : Dr. Hallyýew Merdan
Ref.iatp.edu.tm/lukmandz
Filed under: Bütin Temalar, Bilim, Saglyk |


text:
ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump öz saýlaw kompaniýasynyň Orsýet bilen gatnaşyklarynyň derňewine ýolbaşçylyk eden Federal derňew býurosynyň (FBI) müdiri James Komeýi wezipesinden çetleşdirdi.
“Prezident Federal derňew býurosynyň müdirini işden boşatmak hakynda baş prokuroryň we baş prokuroryň orunbasarynyň rekomendasiýalaryny kabul etdi” diýip, Ak Tamyň metbugat wekili Sean Spiser 9-njy maýda žurnalistlere aýtdy.
Tramp Komeýe ýazan hatynda ýurduň baş kanun goraýjy agentligine “netijeli ýolbaşçylyk etmäge siz ukyply däl, täze ýolbaşçy gerek" diýdi.
Federal derňew býurosynyň müdirleri 10 ýyl möhlet bilen bellenýär. Öz edarasynda abraýa eýe bolan 56 ýaşly Komeý dört ýyl mundan ozal öňki prezident Barak Obama tarapyndan bellenipdi.


text:
2017-nji ýylyň 21-22-nji iýulynda Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň Aşgabat şäherinde ýerleşýän Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynyň sergiler köşgünde gurnan “Aziada -2107” atly ylmy-amaly sergisine, Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýeti hem gatnaşdy. Sergide Jemgyýetiň alyp barýan iş ugurlarynyň birnäçesi ýaýbaňladyryp görkezildi. Olardan, saglygy goraýyş we durmuş üpjünçilik, şol sanda adatdan daşary ýagdaýlarda we tebigy hadysalarda ilata ýardam bermek ugurlary sergä gelen myhmanlarda uly gyzyklanma döretdi. Myhmanlar TGÝMJ-niň bu ugurlarda haýsy döwlet edaralary bilen hyzmatdaşlyk saklaýandygy we Jemgyýetiň mümkinçilikleriniň çäkleri barada köp soraglar berdiler.
Serginiň jemleýji maslahatynda gurnaýjylar tarapyndan, soňky 4 ýylyň dowamynda TGÝMJ-niň dürli sergilerde yzygiderli we uly üstünlik bilen gatnaşýandygy bellenip geçildi.


text:
Ateistleriň ýaradylyş baradaky aýdýanlaryna ynanmak üçin gaty uly iman gerek. Ateistler Hudaýa ynanýanlaryň imanyny kritikläp, özleri bolsa aýdýan teorialaryna ‘kör imanly’ bolup galýarlar. Ýagny özleriniň ýaradylyş barada öňe sürýän zatlaryny subut edip bilmeseler-de, bize şolara ynam bilen kabul etmegi öňe sürýärler. Emma hakyky ylym-bilim bolsa ýaradylyşyň bir “Akylly-bilimli Ýaradanyň” ýaradandygyny subut edýär. Ýaradanyň bardygyny bu günki günde ýüzlerçe alymlar ylmy we filosofia, logika prinsipleri bilen subut edýärler we käbir asyrlaryň dowamynda emele gelen ateistik düşünjäni derbi-dagyn edýärler.
Bu sebäpden ine Injilde aýdylan ine şu sözler dogry aýdýar: “Çünki Hudaý hakdaky mälim zatlar olara bellidir, muny Hudaý olara belli edendir. Çünki olar ötünçsiz bolar ýaly, Onuň göze görünmeýän zatlary, ýagny ebedi gudraty, Hudaýlygy dünýä döredilenden bäri ýaradylan zatlar bilen düşünilýär, görülýär. Ýöne olar Hudaýy tanasalar-da, Ony Hudaý hökmünde şöhratlandyrman, Oňa şükür etmän, öz düşünjelerinde batyl boldular, pähimsiz ýürekleri garaňkylykda galdy…”
Ýaradyjynyň bardygyna düşünmek göräýmäge ýönekeý bir zat, çünki şeýle owadan, täsin we takyk bolan bizi gurşap alan tebigatyň, älem-jahanyň öz-özünden döremejegi belli zat. Meniň ateistlere düşünmeýän zadym, ýönekeý bir adam tarapyndan ýasalan iň bir ýönekeý zadyň adamsyz öz özünden döremejegine ynanypda, şeýle täsin, owadan we takyk bolan bizi gurşap alan dünýäni Döredeniň boljagyna ynanmaýanlyklary!?


text:
Mukaddes Kitap-Bu nähili kitap? Bu Hudaýyň sözi, Beýik Hudaýyň bütin adamzada ýollan Mukaddes Kitabydyr. Mukaddes Ruhdan ylhamlanan kyrka golaý awtorlar tarapyndan 1500 ýyllyk döwrüň içinde ýazylyp, dünýä we adamzadyň ýaradylyş syryny açyp berýän bu kitap Mukaddes Ýazgylar ýygyndysyndan ybaratdyr. Mukaddes Kitap iki bölüme, ýagny Köne Ähte we Täze Ähte bölünýär (“äht” sözi Hudaýyň adamzat bilen aýratyn gyzyklanyşyny görkezýär). Töwrat, Zebur we pygamberleriň ýazgylaryndan ybarat bolan Köne Äht Isa Mesihden ozal gadymy ewreý dilinde, Täze Äht (Injil) hem Isa Mesiihden soň birinji asyrda şol döwrüň edebi dili bolan grek(ýunan) dilinde ýazylypdyr. Köne ähtde Hudaýyň älem-jahany ýaradyşy, adamzadyň günä batyşy, şeýle hem Hudaýyň saýlan hlaky Ysraýylyň taryhy hakda maglumat berilýär. Ol gadymky pygamberleriň ýazgylaryny, Süleýmanyň Tymsallaryny, Zebur atly kitaplary öz içine alýar. Täze Ähtde bolsa Halasgärimiz Isa Mesihiň dogrluşy, ömri, görkezen mugjyza we alamatlary, günäkär adamlary halas etmke üçin ölüp, gaýtadan direlişi beýan edilýär. Biziň ýyl hasabymyz Isa Mesihiň dogaln ýylyndan başlanýar. Ähli döwürlerdäki ynsanlara ýüzlenýän Mukaddes Kitabyň özeni ýalňyz Hudaýyň sypatlary we Onuň adamzat bilen gyzyklanyşyndan ybaratdyr. Mukaddes Kitapda, bir tarapdan, adamzadyň günä edip, Hudaýyň huzyryndan kowluşy, müdimi heläkçilige höküm edilişi barada aýdylsa, beýleki bir tarapdan, Hudaýyň adamzady halas etmek üçin, gören çäreleri hakda gürrüň berilýär. Aýratyn hem adamzada gutulyş ýoluny açan Halasgärimiz Isa Mesih hakda Kitapda doly maglumat berilýär. Mukaddes Kitap çap bolan ilkinji kitapdyr (“Gutenbergiň Mukaddes Kitaby” 1452-1456-ýyllarda çapp edilipdir). Kitap çap etme we sowatlylygyň aratanlygy netijesinde, häzir Mukaddes Kitap juda köp adamlar tarapyndan okalýar. Ol hem ýonekeý zähmetkeşler öýünde, hem bilimliler arasynda iň zerur kitapdyr. Mukaddes Kitabyň taryhda köp halklaryň medeniýetine biçak uly täsir edenligi öz-özünden düşnüklidir. Mukaddes Kitap başga dillere terjime we neşir ediilişde hem dünýäde birinji orny eýeleýär. Ol mundan baş ýuz ýyl ozal doly ýa-da bölekleýin bary-ýogy 33 dile terjimel edilen bolssa, 19-njy asyryň içinde dört ýuzden gowrak dilde neşir edilýär. 20-nji asyrda Mukaddes Kitap doly ýa-da onuň aýry-aýry bölümleri ene-de 1500 dile terjime edildi. 1992-nji ýylda Mukaddes Kitabyň doly ýa-da bölekleýin terjime edilen dilleriniň sany bir müň dokuz ýüz ýetmiş sekize ýetdi. Ýer şarynda ýaşaýan halklaryň 2 prosenti heniz öz dilinde Mukaddes Kitabyň tekstlerine eýe däl. Şu baglanyşykda 1880-nji, 1884-nji ýyllarda türkmen dilinde arap elipbiýinde Londonda çykan “Mattadan Ýazylan Injil” we 1982-nji ýylda Mukaddes Kitap Terjime Instituty tarapyndan neşir edilen “Ýahýa Boýunça Injil” aýratyn bellenip geçilmäge mynasypdyr. Görşimiz ýaly, Mukaddes Kitap dünýäde iň köp neşir edilýän we okalýan kitap. Şonuň üçin türkmen halkyna hem Mukaddes Kitabyň şu bölümini hödürlemek uly medeni waka, türkmen edebiýatyna möhüm goşantdyr. Mukaddes Kitaby okap tanyşmak bilen siz Hudaýyň siziň üçin döreden gutulyş ýoluna hem düşünersiňiz we ol ýoly kabul edip günäleriňiziň bagyşlanmagyna we ebedi ýaşaýşa gowuşarsyňyz diýip umyt edýäris.
Mukaddes Kitaby edinmek isleseňiz biz bilen habarlaşyň. Biz size onuň käbir bölümlerini sowgat hökmünde kitap görnüşinde berip bileris. Size Hudaýyň Mukaddes Sözüni okap düşünmekde Biribar Hudaýymyz düşünje we pata bersin diýip arzuw edýäris! Mukaddes Kitap hakynda soraglaryňyz bar bolsa bize hat ýazyň.
Download this file. -şu salgylanmada siz özüňiziň mobil el-telefonlaryňyz üçin Mukaddes Ýazgydan Töwrat kitabyny we Injili mobiliňiz üçin indirip kabul edip alyp bilersiňiz.


text:
Tebigy serişdeler we ýokary tehnologiýalar himiýa pudagynyň hilini ýokarlandyrmaga şert döretdiler
Gaýtadan işleýän senagatyň beýleki ulgam dörediş pudaklarynda bolşy ýaly, himiýa senagatyna hem milli ykdysadyýeti çig mala esaslanmaýan ösüş ýoluna geçirmek boýunça meseleleriň çözgüdini tapmakda, täze pudaklaryň kemala gelmeginde, dürli görnüşli hem-de bäsdeşlige ukyply daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan, içeriki bazaryň zerurlyklaryny kanagatlandyrmak üçin hem-de daşarky bazarlarda giň islege eýe bolan eksporta ugrukdyrylan önümleriň möçberleriniň artdyrylmagynda uly orun degişlidir.
Barha uly ösüşe eýe bolýan oba hojalygynyň zerurlyklaryny doly kanagatlandyrmak hem-de azyk howpsuzlygyny pugtalandyrmak üçin ýokary hilli mineral dökünleriniň önümçilik kuwwatlyklaryny artdyrmak himiýa senagatyny ösdürmegiň ileri tutulýan ugurlarydyr. Uglewodorod we kükürt wodorod çig malynyň örän baý gorlary, pudakda iň täze tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagy hem-de ony gaýtadan işlemegiň we taýýar önümi çykarmagyň usulyýetleriniň peýdalanylmagy önümleriň görnüşlerini ep-esli artdyrmaga hem-de ýurdumyzda we daşary ýurtlarda uly islegden peýdalanýan önümleriň möçberlerini ýokarlandyrmaga mümkinçilik berdi.
Häzirki wagtda bu pudakda azot önümlerini öndürýän kuwwatly kärhanalaryň birnäçesi – “Maryazot” önümçilik birleşigi, “Tejenkarbamid” we “Marykarbamid” zawodlary, şeýle hem her ýylda 640 müň tonna karbamid we 400 müň tonna ammiak öndürmäge ukyply Mary şäherindäki, 2014-nji ýylda ulanmaga berlen gazhimiýa toplumy üstünlikli işleýärler. Jemi öndürilýän dökünleriň möçberi Türkmenistanda obasenagat toplumynyň azot önümlerine bolan isleglerini doly derejede kanagatlandyrmak bilen çäklenmän, eýsem, ýylda 450 müň tonna çenli möçberde dökünleri eksport etmäge mümkinçilik döredi.
Ýene-de bir innowasiýa häsiýetli gazhimiýa toplumynyň gurluşygy boýunça çözgüdiň kabul edilmegi bu önümleriň möçberlerini has-da artdyrmagyň ýolunda möhüm ädim boldy, häzirki wagtda Balkan welaýatynyň Garabogaz şäherinde bu toplumyň gurluşygy ýokary depginlerde alnyp barylýar. Sebitde örän iri maýa goýum taslamasy daşary ýurtly hyzmatdaşlar--«Mitsubishi Corporation» (Ýaponiýa) kompaniýasy we «Gap Inşaat» (Türkiýe) gurluşyk kompaniýasy tarapyndan amala aşyrylýar. Bu iň häzirki zaman kärhanasynda dünýäniň öňdebaryjy kompaniýalarynyň ýokary tehnologiýalary ornaşdyrylar.
Mysal üçin, Daniýanyň «Haldor Topse AS» kompaniýasynyň işläp taýýarlamalary her gije-gündizde 2 müň tonna, ýylda bolsa 660 müň tonna ammiak öndürmäge mümkinçilik berýär, bu önüm karbamid önümçiliginde çig mal hökmünde peýdalanylar. Tutuşlygyna bu ýerde bir gije-gündizde 3 müň 500 tonna, ýylda bolsa 1 million 155 müň tonna karbamid dökünleri öndüriler. Olary deňiz üsti bilen eksporta iberip bolar, şunuň bilen baglylykda, Garabogaz şäherinde iri portuň gurluşygyna girişildi. Bu taslamanyň durmuşa geçirilmegi bilen ýurdumyzda öndürilýän karbamidiň möçberleri 2 million tonnadan geçer.
Karbamid has baýlaşdyrylan gaty azot döküni bolup, onuň düzüminiň 45-46 göterimini azot tutýar. Şeýle hem bu himiýa önümi lukmançylykda melamin, karbamidoformaldegid şepbikleri we beýleki önümleri öndürmek üçin peýdalanylýar. Öňdebaryjy daşary ýurt kompaniýalary häzirden bu önümi satyn almaga gyzyklanma bildirýärler.
Geçen ýyl Türkmenabadyň himiýa toplumynyň binýadynda 500 müň tonna kükürt kislotasyny öndürmek boýunça önümçilik bölüminiň ulanmaga berilmegi bilen ýurdumyzda bu pudagyň ösüşinde täze tapgyr başlandy. Bu kärhana ýurdumyzda fosfor dökünlerini öndürýän ýeke-täk desgadyr. Kükürt kislotasy ösümlikler üçin mineral dökünleriniň bu görnüşiniň önümçiliginde örän möhüm düzüm bolup durýandygy sebäpli bu önümçiligiň mümkinçilikleri uludyr hem-de ol düşewüntlidir. Önümçilik bölüminiň taslama kuwwaty diňe bir ýurdumyzyň içerki zerurlyklaryny doly kanagatlandyrmak üçin däl-de, ýokary hilli önümi eksport etmäge hem mümkinçilik berýär.
Kükürt kislotasy şeýle hem metallurgiýa pudagynda magdany gaýtadan işlemekde, nebit önümlerini arassalamagyň tehnologiýasynda peýdalanylýar. Ol şeýle hem reňkleri, plasmassalary, himikatlary, lukmançylyk önümlerini we ýuwujy serişdeleri öndürmekde zerur bolup durýar, gurşun akkumulýatorlarynda elektrolit hökmünde peýdalanylýar.
Ýakyn wagtlarda Türkmenabat himiýa zawodynyň özünde hem kükürt kislotasyna bolan isleg ep-esli artar, sebäbi bu kärhanany ösdürmegiň meýilnamalarynda kuwwaty her ýylda 300 müň tonna baýlaşdyrylan ýokary hilli fosfor dökünleriniň önümçiligi boýunça toplumyň gurluşygy göz öňünde tutulýar. Mineral dökünleriniň düzümleriniň baýlaşdyrylan görnüşleriniň önümçilikleriniň ýola goýulmagy himiýa pudagynyň ýene-de bir möhüm ugrudyr.
Hytaý, ABŞ, Russiýa, Kanada dünýäde mineral serişdelerini iň köp öndürýän ýurtlardyr. Hytaý esasan azot dökünlerini, ABŞ we Russiýa fofsor, Kanada, Russiýa, Belarus kaliý dökünlerini öndürýärler. Şunda dünýä önümçiliginde azot dökünleri has uly möçberlere (64 göterim) eýedir. Ondan soňra fosfor (19 göterim), kaliý (takmynan 17 göterim) önümçilikleriniň paýy uludyr. Emma kaliý dökünleri bu ulgamda eksport haryt dolanyşygynyň 80 göterimini tutýar. Mineral dökünleriniň halkara söwdasynyň we olary öndürmek üçin çig mallaryň söwdasynyň möçberleriniň her ýylda artýandygyny bellemek gerek.
Möçberleri boýunça hem-de maýa goýum taslamasynyň ähmiýeti boýunça görülip-eşidilmedik taslamanyň – Türkmenistanda ilkinji we Merkezi Aziýada iň iri Lebap welaýatynyň Köýtendag etrabynda ýerleşýän Garlyk käninde duz ýataklaryny özleşdirmek boýunça dag magdan baýlaşdyryjy toplumyň ulanmaga berilmegi bilen ýurdumyzda hem kaliý dökünlerini öndürmäge mümkinçilik döredi.
Geljekde toplumyň ýyllyk kuwwatyny dünýä bazarynda uly islege eýe bolan kaliý dökünleriniň 4 million tonnasyny öndürmäge çenli artdyrmak göz öňünde tutulýandygy hasaba alnanda bu ýatagyň gorlarynyň 2 milliard tonnadan hem köpdügi toplumyň uzak ýyllaryň dowamynda durnukly işlemeginiň ygtybarly kepilidir.
Türkmenistan daşky gurşawy goramak meseleleriniň çözgüdine örän jogapkärli çemeleşýär, şundan ugur alnyp, taslama dürmuşa geçirilende hem-de önümçilik guralanda ekologiýa howpsuzlygynyň üpjün edilmegine aýratyn üns berildi.
Tutuşlygyna, bu himiýa önümçiliginiň ulanmaga berilmegi diňe bir ýurodumyzyň oba hojalyk pudagynyň kaliý dökünlerine bolan isleglerini kanagatlandyrmaga däl-de, eýsem, onuň aglaba bölegini (ýylda 1,2 million tonnadan gowrak) eksport etmäge mümkinçilik berer. Eksportuň esasy ugurlary Günorta-Gündogar Aziýa ýurtlarydyr. Olaryň hatarynda mineral dökünleriň bu görnüşini has köp satyn alýan Hytaý we Hindistan bar.
Köýtendag etrabynda birnäçe ýataklaryň, şol sanda kükürt, fosfat, daş duzunyň hem-de beýleki peýdaly serişdeleriň känleriniň birnäçesiniň açylandygyny bellemek gerek, olar himiýa senagatyny mundan beýläk-de ösdürmekde möhüm ähmiýete eýedir.
Uglewodorod serişdelerini çuňňur gaýtadan işlemegiň iň täze tehnologiýalary esasynda gahzhimiýa pudagynda ýene-de bir ýokary hilli önümçiligi özleşdirmek wezipesi öňde dürýar. Balkan welaýatynyň Gyýanly şäherçesinde bina edilýän toplumda dünýäde uly islege eýe bolan owradylan polipropileniň 81 müň tonnasyny we polietileniň 386 müň tonnasyny öndürmek üçin 5 milliard kub metr tebigy gazy tapgyrlaýyn gaýtadan işlemek göz öňünde tutulýar.
Sintetik polimerleşdirmegiň iki önümi hem dürli önümleri öndürmekde örän süýgeşikligi bilen tapawutlanýar. Munuň özi ýakyn gelejekde Gyýanlyda tehnologiýa taýdan biri-biri bilen baglanyşykly bolan täze senagat kärhanalarynyň gurulmagyna garaşmak boljakdygyny görkezýär.
Daşary ýurtly işewürler bilen geçirilen gepleşiklerde gymmatly himiki düzümleriň baý çeşmesi bolan Garabogazköl aýlagynyň gidromineral serişdelerini toplumlaýyn özleşdirmek, sulfat natriniň we dürli himiki önümleriň öndürilmegini ýola goýmak, taslamalaryň amala aşyrylmagyna dünýä belli kompaniýalaryň öňdebaryjy tehnologiýalaryny we enjamlaryny ornaşdyrmak meselelerine hem uly orun berildi.
Garabogaz köli sulfat natriniň we beýleki gymmatly duz minerallarynyň kristallaşmagy tebigy şertlerde we senagat derejesinde bolup geçýän dünýädäki az sanly künjekleriň biridir. Kükürt turşy natrini (natriý sulfaty), magnini (epsomit) we hlorly magnini (bişofit) öndürýän “Garabogazsulfat” önümçilik birleşigi bu ýerdäki baý käni özleşdirmek işlerini alyp barýar. “Altynly asty” ýurdumyzyň sulfat senagatynyň çig mal binýady bolup durýan bu aýlagyň kenaryndaky Garabogaz şäherinde ýene bir zawodyň gurulmagy Türkmenistany ösen senagat ýurduna öwürmegiň ýolundaky nobatdaky ädimdir.
Şunuň bilen baglylykda, “Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň pudaklaýyn kärhanasy bolan “Guwlyduzuň” binýadynda ýylda 40 müň tonna ýodlaşdyrylan azyk duzuny we 2 müň 500 tonna tabletka görnüşli tenhiki duzy öndürmek boýunça bölümiň gurluşygynyň alnyp barylýandygyny hem bellemek gerek. Türkmenbaşy etrabyndaky Guwly kölüniň tebigy känleri bu önümçiligiň çig mal binýady bolup durýar. Bu ýerde duzuň gory egsilmezdir. Täze senagat kärhanasynyň işe girizilmegi pudagyň eksport mümkinçilikleriniň ösmegine itergi berer.
Şeýlelikde, himiýa senagatynyň kärhanalarynyň ulanmaga berilmegi ýurdumyzyň tutuş senagatynyň ösüşine täze many-mazmun berer, onuň hil taýdan çalt depginli ösüşini üpjün eder, önümleriň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrar. Munuň özi köp ugurlar boýunça daşyndan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleriň öndürilmegine ýardam eder hem-de harytlary ýerlemek baradaky tekliplerimizi düýpli giňeldip we gowulandyryp, daşarky bazara çykmaga mümkinçilik döreder.
Iň esasy zat bolsa bu önümçiliklerde işleriň sazlaşykly alnyp barylmagy milli ösüş maksatnamalarynyň mundan beýläk-de üstünlikli durmuşa geçirilmegini, ýurdumyzyň senagatlaşdyrmagyň ýolundan okgunly öňe gitmegini üpjün eder.
“Türkmen topragynyň ähli baýlygy halkymyzyň bagtyýar we abadan ýaşamagyna hyzmat etmelidir”--hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň senagat we ykdysady strategiýasynyň esasyny düzýän bu ýörelge diňe bir ýurdumyza däl, eýsem, hyzmatdaşlyk edýän döwletlerimize hem uly peýda getirip, yzygiderli durmuşa geçirilýär.


text:
Daşary döwletlere syýahat etmek isleýän türkmen raýatlaryna Aşgabadyň aeroportyň migrasiýa gullugy tarapyndan gadagançylyklaryň artýandygyny ýaşaýjylardan eşitse bolýar.
Adynyň efirde tutulmazlygyny soran lebaply ýaşaýjynyň aýtmagyna görä, soňky bäş ýylyň dowamynda, ol indi altynjy gezek uçara goýberilmeýär.
“Türkiýe döwletine işlemäge gidip, 3 ýyl işlänimden soňra öýüme, çagalarymy görmäge gaýtdym. Türkmenistana gelip düşenimde, aeroportda migrasiýa gullugynyň işgärleri tarapyndan maňa ýurtdan çykmaga 5 ýyl gadagançylyk girizildi. Şol gadagançylygyň tamamlananyna 2 ýyl boldy. Indi jemi 7 ýyl bäri ýurtdan çykyp bilemok. Ýurduň içinde hem iş tapamok. Çagalarym ulalýar, olaryň çykdajysy hem artýar. Adamym hem özüm işsiz. Iş bilen üpjün edip bilenoklar, ýurtdan çykmaga-da rugsat berenoklar” diýip, lebaply ýaşaýjy aýdýar.
Ol 5 ýyl deportyny geçirip migrasiýa gullugyna birnäçe gezek arza bilen ýüz tutandygyny, emma özüne girizilen gadagançylygyň sebäpleri barada hiç hili düşündiriş alyp bilmändigini sözüniň üstüne goşdy.
Aýdylmagyna görä, Migrasiýa gullugynyň işgärleri oňa daşary döwlete gitmek üçin: “Sen telekeçi bolmaly. Öz dükanyň, patentiň we VISA plastik kartyňda azyndan 1000 amerikan dollaryň bolmaly. Şonda saňa ýurtdan çykmaga rugsat bereris” diýip, dilden aýdypdyrlar.
“Hiç bir ýazmaça jogap alyp bilemok. Şu aýdylýan zatlar mende bar bolsa, onda meniň daşary döwletde näme işim bar?” diýip, ýaşaýjy bu mesele boýunça Türkmenistanyň Migrasiýa gullugynyň Aşgabatdaky edarasyna hem ýüzlenendigini, ýöne olaryň her gezeginde özüni Lebap welaýatyna ugradandygyny belleýär.
“Welaýata barsam, ‘biz çözemizok, merkezden çözülýär’ diýip jogap berýärler. Näme üçin ýurduň daşyna goýberilmeýändigimi anyk aýtsalar, menem şoňa görä çözgüt tapjak” diýip, ol indi ýolunyň açylmagyna umyt baglap, eýýäm ençeme gezek Stambula bilet alsa-da, uçara goýberilmän, aeroportdan yzyna gaýtarylandygyny aýdýar.
“Aeroportdaky migrasiýa gullugynyň işgärlerine ýalbaryp, geçmäge kömek soraýaryn. Bu ýerde hem maňa ‘biz hiç zat bilemzok, bar, öz ýaşaýan welaýatyňa git diýýärler” diýip, ýaşaýjy gürrüň berýär.
Şeýle-de, ol şuňa meňzeş kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolup uçara goýberilmeýän, sebäpleri hem düşündirilmeýän, raýat hukuklary bozulýan türkmenistanlylaryň sanynyň köpdügini sözüniň üstüne goşdy.
Sözümiziň ahyrynda bellesek, Azatlyk Radiosy ýokarda gozgalan meseleler dogrusynda, Lebap welaýatynyň we Aşgabat şäheriniň Migrasiýa edaralary bilen habarlaşanda, haýsydyr bir kommentariýa alyp bilmedi.


text:
«Turkmenportalyň» söhbetdeşi tailandly türgen, 48 kilograma çenli zenan türgenleriň arasynda altyn medalyň eýesi Tunýa Sukçaroýen:
— Men Türkmenistana birinji gezekl gelip görýärin. Bu ajaýyp ýurda birinji gelşimde agyr atletika boýunça Aziýa çempionatyna gatnaşmak we altyn medala mynasyp bolmak mende çäksiz şatlyk döretdi.
Men agyr atletika bilen 7 ýyldan bäri meşgullanýaryn. Geçen ýyllaryň içinde halkara ýaryşlaryň birnäçesine gatnaşdym. Bu gezekki ýaryşa meni tälimçi Niwat Limsuknirun taýýarlady. Aşgabada gelmezden ozal, meniň birlen bir agram derejesinde güýçli türgenleriň bardygyny bilýärdim. Hususan-da, maňa türkmenistanly bäsdeşimiň güýçlüdigini aýtdylar Şonuň üçin hem ýaryşa örän jogapkärçilikli taýýarlandym. Netijede, ýeňiş gazanyp, altyn medala mynasyp bolmak we Tailandyň Döwlet senasynyň ýaňlanmagyny gazanmak ykbalymyň iň ýakymly pursatlarynyň birine öwrüldi.
Aşgabat mende ýakymly täsir galdyrdy. Men bu şähere Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň geçirilýän günlerinde hem gelip görmäge sabyrsyzlyk bilen garaşýaryn. Olimpiýa şäherjigi halkara ýaryşlary geçirmek üçin örän gowy sport toplumy bolupdyr. Men Türkmenistanyň yklym ýaryşyny ýokary derejede geçirjekdigine ynanýaryn.


text:
Türkiýäniň we Ýewraziýanyň gün tertibi
Türkiýe howadan goranyş ulgamyny güýçlendirmek üçin Russiýadan S-400 kysymly roketa goranyş ulgamlaryny satyn almak isleýär
Türkiýe howadan goranyş ulgamyny güýçlendirmek üçin Russiýadan S-400 kysymly roketa goranyş ulgamlaryny satyn almak isleýär. Günbatarly ýurtlar bolsa Türkiýäniň Russiýadan S-400 kysymly roketa goranyş ulgamlaryny satyn almagyna garşy. Biz hem synymyzyň bu günki sanynda Türkiýäniň näme sebäpli howadan goranyş ulgamyny satyn almak isleýändigi we bu meseläniň sebite ýetirýän täsirleri hakynda maglumat bermekçi.
Atatürk uniwersitetiniň Halkara gatnaşyklar bölüminiň asisenti Jemil Dogaç Ipegiň mesele hakyndaky synyny dykgatyňyza ýetirýäris.
Siriýadaky dartgynlygyň içerki urşa öwrülmegi, Yrakda we Siriýada DAIŞ, PKK ýaly terror guramalarynyň bolmagy, goňşy geografiýalardaky krizis Türkiýäniň howadan goranyş ulgamlary bilen ýakyndan gyzyklanmagyna we bu barasyndaky işleriniň depginini güýçlenmegine sebäp boldy. Goňşy ýurtlardaky ýokary howplar sebäpli roketa ulgamlary bilen himiki ýaraglara garşy Türkiýäniň ähli taraplaýyn çäre görmegi gutulgysyz ýagdaýa geldi. Şu günki günde bu mesele Türkiýäniň goranyş syýasatynda esasy orun eýeleýär.
Esasan hem Siriýa krizisi sebäpli NATO agza Türkiýäniň roketa howpy astyndadygyna garamazdan Patriot howadan goranyş ulgamlary NATO tarapyndan Türkiýä giç getirildi. İspaniýadan we İtaliýadan daşary beýleki ýurtlar howadan goranyş ulgamlaryny ilkinji pursatda yzyna alyp gitdi.
Şu günki günde terror guramasy PKK/PÝD/ÝPG-niň elinde NATO-nyň hem ulanýan ýeňil we agyr ýaraglary bar. NATO degişli güýçleriň ulanýan harby partlaýjy maddalary terrorçylar tarapyndan Stambul şäheriniň merkezinde ulanyldy. Fetullahçy terror guramasy FETÖ-niň 15-nji iýuldaky agdarlyşyk synanşygyna garşy Günbatarly ýurtlar ýeterlik derejede garşylyk görkezmedi. Başdan geçirlen wakalar sebäpli Türkiýe çäre görmeli boldy.
Russiýanyň beren amatly teklibi, Türkiýe-Russiýa gatnaşyklarynyň kadalaşmagy we Türkiýäniň günbatarly hyzmatdaşlaryndan esasy ugurlarda goldaw alyp bilmezligi ýaly sebäpler Russiýanyň S-400 kysymly howadan goranyş ulgamy Türkiýe üçin ilkinji alternatiw ýagdaýyna geldi. Türkiýäniň Russiýadan S-400 kysymly roketa goranyş ulgamlaryny almagy baradaky meýilnamalary sebäpli günbatarly hyzmatdaşlarynyň tankydy bellikleri we duýduryşlary soňky hepdelerde has-da artýar. Şuňa meňzeş wakalaryň ýene-de biri birnäçe ýyl mundan ozal Türkiýäniň hytaýly firma bilen howadan goranyş ulgamyny almagy baradaky gepleşik etabynda hem başdan geçirlipdi.
Türkiýäniň satyn almak isleýän S-400 kysymly roketa goranyş ulgamlary tehniki taýdan NATO üçin howply däl. Türkiýäniň günbatarly hyzmatdaşlarynyň görkezýän garşylygynyň esasy sebäbi tehniki däl eýsem syýasy ýaly görünýär. Türkiýäniň şol günbatarly hyzmatdaşlary Gresiýa Russiýadan S-300 ulgamyny öz milli howadan goranyş ulgamyna utgaşykly ýagdaýa getirmek kararyna ýada Ak Bürgüt-2013 harby türgenleşiginde S-300 ulgamlaryny ulnan mahaly bolsa beýle garşylyk görkezilmedi.
Türkiýäniň Russiýadan S-400 ulgamyny almagy meselesi Türkiýeli ýolbaşçylar tarapyndan birnäçe gezek beýan edildi we mesele mejbury ýagdaýa geldi.
Soňky döwürde Türkiýäniň NATO we esasan hem ABŞ bilen daşary syýasat we harby howpsyzlyk taýdan bähbitleriniň biri-birine bap gelmeýändigi bilinýän hakykat. Türkiýe bilen Russiýanyň arasyndaky häzirki gowy gatnaşyklar hem bir gün ýaňadandan bozulyp biler. Şol sebäpli hem Türkiýäniň goranyş taýdan hyzmatdaşlarynyň sanyny köpeltmegi ýerlikli bolar. Elbetde Türkiýe goňşy sebitlerinden geljek açyk we ýakyn howplara garşy çäre görmeli bolar. Şol sebäpli hem Türkiýäniň öz howadan goranyş ulgamynyň bolmagyna dogry düşünilmeli. Günbatarly ýurtlaryň meselä oňyn garamaýandyklary sebäpli Türkiýäniň elinde Russiýadan we Hytaýdan başga alternatiw hem galmaýar. Elbetde bu etap gysga möhletli çözgüt. Uzak möhletde türk goranyş senagatynyň ýerli mümkinçilikleri bilen öz howadan goranyş ulgamyny öndürmegi gutulgysyz ýagdaýa geldi.
NATO-nyň Türkiýäniň S-400 kysymly roketa goranyş ulgamlaryny almagyna garşy. NATO S-400 howadan goranyş ulgamynyň öz ulgamyna utgaşykly ýagdaýa gelmegini hem kabul etmez. Bu ýagdaýda Türkiýe bu ulgamy NATO ulgamyndan garaşsyz ýagdaýda diňe öz ýerleşýän ýerini goramak üçin ornaşdyrar.
Türkiýä goňşy Kawkaz, Balkanlar, Ýakyn Gündogar ýaly geografiýalarda soňky asyrda köp sanly çaknyşyk, krizis we söweş başdan geçirildi. Türkiýe hem şol söweşler sebäpli uly howpy başdan geçirýär. Şol sebäpli hem esasan-da 2016-njy ýylyň 15-nji iýulyndaky agdarlyşyk synanşygyndan soňky etapda howpsyzlyk taýdan berk çäre görmegi maksat edinýär. Türkiýäniň günbatarly hyzmatdaşlarynyň hem şol howpa göz ýetirip Türkiýe bilen ýakyndan gatnaşyk etmekleri diýseň möhümdir.


text:
`siriýaly bosgunlar` Netijeler
Habarlar
- Nikki Haleý ilkinji daşary ýurt saparyny Türkiýe bilen Iýordaniýa gurar
- ÝB Türkiýedäki siriýaly bosgunlar üçin 47 million ýewro serişde berdi
- Maslahat bosgun krizisiniň çözülmeginde esasy rol oýnar
- Emine Erdogan Türkiýedäki Siriýaly bosgun zenanlaryň önümçilige goşant goşmaklaryny isledi
- Türkiýe şertleri berjaý edýän siriýalylara raýatlyk berme etabyny başlatdy
- “Ybadathanalary nyşana alýan PKK bu toprklara degişli däl”
- Ýewropada bosgun bolmak...
- ABŞ Kilis şäheriniň Nobele dalaşgärligini goldaýar
- Erdogan: “Siriýalylar TOKİ-niň ýaşaýyş jaýlaryna ýerleşdirilip biliner”
- Bosgunlary alyp barýan balykçy gämisiniň batmagy sebäpli 14 adam ýogaldy
- Iordaniýadaky Zaatari bosgun düşelgesi
- Harabalygyň aşagyndan halas edilen siriýaly çaga
- Ýewfrat galkany siriýalylaryň umydy
- Halapyň gabawy dowam edýär
- Hindistanly meşhur aktrisa Çopra siriýaly bosgun çagalar bilen duşuşdy


text:
Gollandiýanyň premýer-ministri Mark Rutte dünýä derejesinde uly üns bilen syn edilýän parlament saýlawlarynda garaşylyşyndan has köp goldaw alyp, öz garşydaşy yslama garşy aşa-sagçy syýasatçy Geert Wildersden üstün çykdy.
“Niderlanddlar populizmiň nädogry görnüşine ‘Stop!’ diýdi” diýip, Rutte 15-nji martda saýlaw nokatlary ýapylansoň öz tarapdarlarynyň öňünde Gaagada eden çykyşynda aýtdy.
Sesleriň 90% çemesiniň sanalmagyndan soň Rutteniň merkezçi-çepçi “Azatlyk we Demokratiýa ugrundaky halk partiýasynyň” (WWD) 150 orunlyk parlamentde 33 ýeri eýeländigi mälim boldy. Bu görkeziji partiýanyň 2012-nji ýylyň saýlawlarynda gazanan 41 ornundan has kem bolan bolsa-da, saýlawlaryň netijeleri barada öňünden edilen çaklamalarda garaşylyşyndan aşdy.
Sýlawlaryň netijelerine görä, Wildersyň "Azatlyk Partiýasy" (PWW) 20 orun gazanyp, ikinji ýerde barýar.
Ýewropanyň liderleri, şol sanda Germaniýanyň kansleri Angela Merkel we Ýewropa Komissiýasynyň başlygy Jean-Klaude Junker Rutteniň ýeňişini gutladylar we kanagatlanma bildirdiler. Junker Rutteniň ýeňişini “Ýewropanyň saýlany, ekstremizme garşy saýlaw” diýip atlandyrdy.
Saýlawlar ses berijileriň ýokary gatnaşyk derejesinde, ýagny 81% -niň gatnaşmagynda geçirildi.


text:
Aşgabatda Aziýa oýunlarynyň bir aý öňüsyrasynda täze awtobuslaryň we taksileriň ýüzlerçesi ulanylyşa berildi. Resmi maglumata görä, Türkmenistanyň Günoarta Koreýadan satyn alan 640 awtobusyndan 200 sanysy ulanylyp başlanypdyr, şeýle-de Ýaponiýadan satyn alnan ýeňil ulaglardan 100 taksi gatnap başlapdyr. Täze ulaglaryň şähriň ýaşaýjylary hem-de sentýabrda geçiriljek Aziýa oýunlarynyň myhmanlary üçin niýetlenýändigi aýdylýar.
Täze ulaglaryň gatnap başlamagy Aşgabadyň jemgyýetçilik transportunyň gatnawyna we hiline nähili täsir ýetirdi?
Azatlyk Radiosy bu sowal bilen aşgabatly synçy ýazyjy Amanmyrat Bugaýewe ýüzlendi.


text: Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýetiniň “Birleşikleriň, mekdepleriň we institutlaryň adatdan daşary ýagdaýlara garşy durmaklyga ukyplygyny berkitmegiň üsti bilen betbagtçylyklaryň howpyny peseltmeklik (BHP) boýunça işleriň birleşdirmegi we berkitmegi (DIPECHO IX)” taslamasynyň çäginde 2017-nji ýylyň iýun aýynyň 29-na Türkmenbaşy şäheriniň Awaza dynç alyş zolagynda Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň, Içeri işler ministrliginiň Ýangyn howpsuzlyk müdirliginiň we UNICEF çagalar gaznasynyň wekilleriniň gatnaşmagynda Mary we Balkan welaýatlarynyň mekdeplerde döredilen meýletinçi toparlaryň arasynda adatdan daşary ýagdaýlara taýýarlyk we lukmandan deslapky ilkinji kömegi bermek mowzuklary boýunça ýaryş geçirildi. Ýaryş iki tarap toparlarynyň işjeň gatnaşmagynda ýokary derejede geçirildi. Ähli gatnaşyjylara höweslendiriji sowgatlar gowşuryldy.


text:
Türkmenistandan 160 adam 17-nji awgust we 7-nji sentýabr aralygynda Saud Arabystanyna haj zyýaratyna giderler.
Türkmenistanyň prezidentiniň gol çeken permanyna görä,«Türkmenhowaýollary» kompaniýasyna öz serişdeleriniň hasabyna türkmen zyýaratçylarynyň Saud Arabystanyna saparyny amala aşyrmak tabşyryldy.
Dünýewi döwlet bolan Türkmenistan garaşsyzlygyny alany bäri ýylda diňe 180 töweregi zyýaratçyny döwlet ýardamy bilen haç parzlaryny berjaý etmäge iberip gelýär.
Saud Arabystanynyň türkmenistanly zyýaratçylaryň sany boýunça kesgitlän kwotasynyň birnäçe müň adamdan ybaratdygy habar berilýär.


text:
„Galkynyş“ gaz ýatagynda bir gije-gündizde 2 million kubmetr gaz çykarýan skwažina işe girizildi
„Türkmengaz“ Döwlet konserniniň „Türkmengazinžiniriň we gurluşyk“ müdirýetiniň hünärmenleri „Galkynyş“ gaz ýatagynda gije-gnüdiziň dowamynda 2 million tebigy gaz çykarýan 280-nji skwažinany ulanmaga berdiler. Gaz çykarylyşda ilkinji gezek tehnologik enjamlary „Türkmengaz“ Döwlet konserniniň hünäermenleri daşry ýurt kompaniýalaryny çekmezden öz güýçleri blen ýerine ýetirdiler.
„Türkmengaz“ Döwlet konserniniň hünärmenleri „Petrofak“ (BAE) kompaniýasynyň enjamlaryny, çyzgylaryny we tehnologik kartalaryny ulanyp, elektrik gurnama, has takyk kebşirleme we beýleki işleri ýerine ýetirdiler. Häzirki wagtda „Türkmengazinžiniriň we gurluşyk“ müdirýetiniň işçileri enjamlary we BÖwePA-lary gurnama işlerini tamamlaýarlar we „Galkynyş“ ýatagynda ýokary gaz berijilikli skwažinalaryň ýene üçüsini ulanmaga bermäge taýýarlaýarlar, olar hem daşary ýurtlara ugradylýan gaz geçirijilere çatylar.
Enjamlary gurnamagtň döwrebap tehnologiýalaryny we galyň turbalary kebşirlemek işlerini özleşdiren ýerli hünärmenler bu işleri şertnama esasynda ýerine ýetiren daşary ýurtly kärdeşleriniň ornuna geçdiler, bu bolsa walýuta serişdelerini tygşytlamaga mümkinçilik berer.


text:
Golaýda Daşoguz şäherindäki 1-nji orta mekdepde «Türkmenistan sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýurdy» atly VIII spartakiadanyň çäklerinde sportuň gandbol gӧrnüşi boýunça şäherdäki orta mekdepleriň okuwçy oglan-gyzlarynyň arasynda ӧrän gyzykly ýaryş geçirildi. Ony Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň Daşoguz şäher bӧlümi, welaýat sport baradaky komiteti, Baş bilim müdirligi, «Türkmenistan» ýaşlar bedenterbiýe-sport guramasynyň şäher bӧlümi, ylym-bilim işgärleriniň KA-nyň şäher geňeşi gurady. Ýaryşyň jemlerine gӧrä, oglanlaryň arasynda 16-njy orta mekdebiň gandbolçylary üstünlikli çykyş edip, birinji ýere mynasyp boldular. 1 -nji hem-de 21 -nji orta mekdepleriň gandbolçylary degişlilikde ikinji we üçünji ýerleri eýelediler. Gyzlaryň arasynda geçirilen ýaryşda 16-njy orta mekdebiň gandbolçy gyzlar toparyna birinji, 1-nji orta mekdebiň toparyna ikinji we 17-nji orta mekdebiň topary¬na üçünji orunlar degişli boldy. Ýaryşyň ýeňijilerine «Türkmenistan» ýaşlar bedenterbiýe-sport guramasynyň şäher bӧlümi tarapyndan hormat hatlary gowşuryldy.
Bahadir SAIDOW,
«Türkmenistan» ýaşlar bedenterbiýe- sport guramasynyň
Daşoguz şäher bӧlüminiň hünärmeni.
“Daşoguz habarlary” gazeti.
© TÜRKMENISTANYŇ ZENANLAR BIRLEŞIGINIŇ MERKEZI GEŇEŞI zenan.gov.tm 2012-2017 Email: zenan@mail.com


text:
Kipr gepleşiklerinde şertler aýryldy
DKTR-nyň Prezidenti Akynjy BMG-niň baş Sekretary Guterrşiň çakylygyna laýyklykda düýn agşam geçirilen duşuşykda şertleriň bes edilendigini we Ženewa gepleşikleriniň öňündäki bökdençligiň aýrylandygyny aýtdy
Demirgazyk Kipr Türk Respublikasynyň Prezident Mustafa Akynjy BMG-daky saparyndan soň Nýu-Ýorkda türk žurnalistleri bilen duşuşyp, sapary barada beýannama berdi.
Akynjy Nýu-Ýorkda Kipriň grek böleginiň lideri Nikos Anastasiadis bilen 3,5 sagatdan gowrak gepleşik geçirendiklerini, çünji 17-nji maýda Kiprde geçirilen soňky duşuşykda Ženewa gepleşikleri üçin netije alynmandygyny ýatlatdy.
BMG-niň baş sekretarynyň Kipr boýunça şahsy geňeşçisi Espen Bart Eýdäniň alyp baran diplomatik tagallasynyň hem netije bermändigini nygtan Akynjy, onuň sebäbiniň Kipriň grek böleginiň şert goýmagy bolandygyny aýtdy.


text:
`jarnama` Netijeler
Habarlar
- Germaniýa Garşy Bilelikdäki Jarnama
- Ysraýylyň Günbatar Şeriada ýehudi ýaşaýyş ýerlerini gurmagyna garşylyk görkezildi
- Terror hüjümine garşy bilelikdäki jarnama
- Türkiýäniň Germaniýadaky adatdan daşary we doly ygtyýarly ilçisi Karslyogly Ankara çagyryldy
- Azerbaýjanyň, Eýranyň we Russiýanyň Prezidenti Bakuda duşuşdy
- 4 ýurtda 20 million adam gytlyk howpuna sezewar
- Harby agdarlyşyk synanşygyna görkezilýän garşylyklar dowam edýär
- Arap Ligasy Halaba guralýan hüjümleri ýazgardy
- TRT-de jarnamany okatdyran ofiser tussag edildi
- Türkiýäniň, Russiýanyň we Eýranyň gatnaşmagynda üç taraplaýyn maslahat geçirildi