text:
Bronhial astma
Bokurdagyň, bronhlaryň, öýkeniň, ýürek-damar we nerw ulgamynyň demgysma alamaty bilen geçýän 50-den gowrak keseli bardyr. Öz gelip çykyş sebäpleri, görnüşleri, kliniki aýratynlyklaryna baglylykda bronhial astma (grekçe “astma“ - demgysma) aýratyn keselleriň görnüşiniň hataryna girizildi.
Bronhial astma (BA) – dem alyş ýollaryň zeperlenmegi bilen geçýän dowamly, gaýtalanyp durýan keseldir.
Ýer ýüzüniň ilatynyň 2%-den az bolmadyk bölegi BA-dan ejir çekýändir. Bu kesel we onuň gaýraüzülmeleri sebäpli her ýylda 2 mln-dan gowrak adam aradan çykýandyr. Soňky ýyllarda BA bilen keselçiligiň artmagy, ekologiki ýagdaýyň erbetleşmegi bilen düşündirilýär.
Öýken keselleriň içinde, bronhial astma we demgysma alamatly dowamly bronhitden maýyplyk ýagdaýynyň döremegi has ýygy-ýygy duş gelýändir.
5 ýaşa çenli ýa-da 60 ýaşdan uly erkek adamlarda has ýygy duş gelýändir. Şol ýaşlaryň arasynda aýallaryň keselçiligi köpelyändir. BA-nyň esasan iki görnüşini tapawutlandyrýarlar – allergiki we allergiki däl görnüşleri. Ondan başga-da onuň dürli kliniki görnüşlerini belleýärler: atopiki, infeksion, disgormonal, psiho-newrologiýa we bronhlaryň ýagdaýynyň üýtgemegi sebäpli – “aspirin“ astmasy we fiziki işden soň ýüze çykýan astmadyr.
Fiziki we farmakologiki (derman serişdeleri) faktorlara bronhlaryň duýujylygynyň üýtgemegi, olarda emele gelýän biologiki işjeň maddalaryň uly täsiri, BA-nyň hemme görnüşleri üçin umumy ýagdaý bolup durýandyr.
BA getirýän genetiki üýtgemeleriň we daşky faktorlaryň täsirini belläp geçmelidir. Genetiki üýtgemeler, bronhlaryň we öýkeni goraýan mehanizmleriň zeperlenmegine, ol agzalaryň işini kadalaşdyryjy nerw we endokrin ulgamynyň sazlaşykly işiniň bozulmagyna getirýär.
Daşky faktorlara bolsa öý allergenleri (allergiki täsirine getirýän jisimler) sebäp bolup biler. Olara öý tozany we haýwanlary, saçakçy ýaly mör-möjekler, kömelekler mysal bolup biler. Öý tozanynda sakyrtgalaryň 30-dan gowrak görnüşi duş gelýändir. Esasan hem olaryň täreti ýokary allergiýa täsirine getirip biler.
Öý tozanyna ýokary duýgurlylyk şol sakyrtgalaryň bolmagy bilen düşündirilýär. Dürli ösümlikleriň tozanjyklary hem allergiki täsiriň sebäbi bolup biler. Meselem, otlardan-bozagan, ambroziýa, tilkiguýruk; güllerden-tozga,margaritkalar; agaçlardan-dub agajy,berýoza, sireniň tozgajyklary demgysmanyň sebäbi bolup biler. Allergiýa kömelekleriň käbir görnüşi we heň hem getirip biler.
Önümçilikde duş gelýän himiki organiki maddalardan hem allergiýa döräp, hünärmençilik bronhial astmasynyň ýüze çykmagyna sebäp bolup biler.
Azyk allergenleri hem möhüm orny eýeleýändir. Olary derrew anyklamak hem kyn bolýar. Sebäbi iýmit kabul edilenden soň, allergiki täsir ençeme wagtdan soň döräp biler. Azyk aller- genlerine - bal, sitrus miweleri, deňiz önümleri, sygyr süýdüniň we ýumurtganyň belogy degişlidir.
Derman serişdelerine allergiki duýgurlylyk näsaglaryň 20%-de ýüze çykýandyr. Köplenç allergiýa täsiri antibiotiklere, ferment serişdelerine, asetilsalisil turşulygyna (“aspirin“ demgysmasy) ýüze çykýandyr.
BA-nyň kliniki ýüze çykmasy, tutgaý görnüşli üsgürme, burundan köp mukdarda suwuklyk görnüşli bölünip çykmalar, asgyrma ýaly alamatlar bilen başlanýar. Keseliň tutgaýly döwründe näsagda gysga dem alma, bronhlaryň gysylmagy netijesinde bolsa, demi goýberme kynlaşan bolýar. Her dem alyp, goýberme daşda eşidilýän hyşşyldy bilen utgaşýar. Astmanyň tutgaýy dem alyş ýollaryndan şepbeşik gakylygyň çykmasy bilen gutarýandyr.
Uzaga çekýän agyr tytgaýlar, keseliň agyr gaýraüzülmesi bolan, astmatiki ýagdaýa getip biler.
Astmatiki ýagdaýda geçirilýän bejergä täsir peselip, üsgürme netijesinde goýy gakylygyň bölünip çykmagy ýüze çykmaýar. Bronhlaryň gysylmagynyň güýjemegi netijesinde, astmatiki ýagdaý beterleşýär. Öýkende, has hem onuň aşaky böleginde howasyz bölekler döräp, diňlenilende dem alyş sesleri ol ýerlerde eşdilmeýär. “Lal“ öýken emele gelýär. Bedeniň gerekli kislorod bilen üpjün edilmezligi,dokumalarda we agzalarda kömürturşy gazynyň ýygnanmagyna, olaryň işiniň bozulmagyna getirýär.
Ganyň lagtalanmasy peselýär. Kislorod “açlygy“ nerw ulgamynyň, esasan hem beýniniň işine şikes ýetirýär.
Uzak wagt dowam edip, anatomiki üýtgemelere getirýän BA dürli başga gaýraüzülmeleri hem ýüze çykaryp biler. Öýkeniň emfizemasy (çendenaşa howaly bolup, öýkeniň çişmesi), öýken ýetmezçiligi, öýken-ýürek ýetmezçiligi, ýokançly bronhit şol ýagdaýlara degişlidir.
BA-ny anyklamakda kynçylyklar ýüze çykmaýar. Esasy kynçylyk onuň görnüşini, ýüze çykaran sebäbini anyklamakdyr. Näsagdan soramak bilen, nesil yzarlaýan we iýmit faktorlaryna üns bermelidir. Dem alyş ýollarynyň ýagdaýyny (sinusit, otit, rinit, burun germewiniň gyşarmagy, polipler) anyklamalydyr.
Allergenlere duýujylygy, olary dem alyş ýollaryna pürküp (aerezol görnüşde) ýa-da derä galtaşdyrma ýoly bilen anyklap bolar.
Ganyň umumy barlagynda eozonofil öýjüklerini köp mukdarda ýüze çykaryp bolar.Ýöne ol hemişe beýle bolmaýar.Gakylygyň sitologiki barlagynda hem eozonofilleriň ýokary derejesi anyklanylýar. Ondan başga-da gakylykda demgysmanyň esasy alamatlary bolan, Kurşmanyň spiralyny (kiçi dem alyş ýollaryň görnüşini gaýtalaýan emele gelmeler), Şarkoleýdiniň kristallaryny (eozonofil öýjükleriň düzüminiň kristallary) we Kreolyň bedenjikleri (bronhlaryň öýjükler toplumy) tapmak bolýar.
Bronhoskopiýa barlagy hem bronhlaryň nemli gatlagynyň ýagdaýy, olaryň gysylma derejesi barada uly maglumatlary berýändir. BA bejergisi, keseliň görnüşi, ýüze çykyş sebäpleri, geçişi, bar bolan gaýraüzülmelere laýyklykda geçirilýär.
BA-ny bejermek üçin keseliň sebäplerine täsir edýän (bazis) serişdeler hem-de alamatlaryna täsir edýän (simptomatiki) serişdeler (meselem, bronhlary giňeldijiler) ulanylýar.
Esasy (bazis) serişdeleri ulanylmadyk ýagdaýynda alamatlara täsir edýän serişdelere talap artýandyr. Esasy serişdeleriň mukdarynyň azalmagy ýa-da bronhy giňeldijileriň köp ulanmagy, keseliň geçişine gözegçiligiň peselenliginden habar berýändir.
I. Esasy (bazis) serişdeleri:
1. Kromonlar – bu topara intal we taýled serişdeleri degişlidir. BA-nyň ýeňil derejesinde ulanylýar. Ingalýasion (dem alyş ýoly bilen) ulanylşy amatly bolan glucokortikoidlerden peýdalylygy pesdir. Şol sebäpli ulanmakda giň gerim almady.
2. Ingalýasion glucokortikoid serişdeleri (IGKS) – BA-ny bejermekde esasy derman toparydyr. Olara klenil, budesonid, azmokort, flutikazon propionat we başgalar degişlidir. Glucokortikoidleri wena goýbermek ýoly bilen, uzak wagt gerdejikler görnüşde hem kabul edip bolýar. BA-nyň agyr görnüşinde, IGKS-iň kömek etmedik ýagdaýynda, ol serişdeleri uzak, umumy ýagdaýda ulanyp bolar.Agyzdan kabul etmek üçin prednizalon, prednizon, gidrokortizon, metilprednizolon ulanylýar. Bu serişdeler umumy ýagdaýda ulanylanda birnäçe ýaramaz täsirlere getirip biler: osteoporoz, gan basyşynyň galmagy, süýji keseline, semizlik, myşsa gowşaklygyna, böwrek üsti mäziň işiniň peselmegi ýaly ýagdaýlar.
3. Antileýkotriýen serişdeler – bronhlaryň nemli gatlagynyň fermentleriniň işjeňligini peseldip, olaryň gysylmagynyň öňüni alýar. Olara pranlukast, zafirlukast, montelukast ýaly serişdeler degişlidir. Bu serişdeler esasan BA-nyň “aspirin“ görnüşinde giňden ulanylýar.
II. Alamatlara täsir edýän (simptomatiki) serişdeler.
1. B2-adrenomimetikler.
a) Uzak wagt täsir edýän görnüşlere – salmeterol, formoterol degişlidir.
b) Gysga wagt täsir edýän görnüşler – berotek, salbutamol, brikanil.
Häzirki wagtda iň peýdaly bronhlary giňeldijiler bolup, islendik ýagdaýda BA-nyň tutgaýlaryny ýatyrmak üçin ulanylýar. Ingalýasion ýoly bilen goýbermek has oňaýlydyr. Sebäbi ol dermanyň az mukdaryny ulanyp, peýdalylygy çalt gazanmaga kömek edýär. Ýaramaz täsirleri azdyr. Bu serişdeleriň ingalýasiýasy 0,5-2 sagadyň dowamynda fiziki agramlylykdan ýa-da başga faktorlar netijesinde dörän bronhlaryň gysylmasynyň öňüni alýar.
2. Ksantinler.
Bu topara demdysma tutgaýlaryny gyssagly ýatyrýan eufillin we uzak wagt täsirli teofillin degişlidir. Bu serişdeler B2-adrenomimetiklerden öň giňden ulanylýardy, ýöne käbir ýagdaýarda häzir hem netijeli ulanylýar. Teofillini 5 ýaşdan uly çagalarda özbaşdak ýa-da ICKS-i bilen utgaşykda üstünlikli ulanyp bolýar. Agyr demgysmaly çagalarda teofillin GKS-iň mukdaryny azaltmaga kömek edip biler. Häzirki wagtda ksantinler başga seişdeleriň bolmadyk ýagdaýynda, goşmaça kömek ediji serişdeler höküminde ulanylýandyr.
III. Başga serişdeleriň topary.
1. Gakylygy goparyjy serişdeler,onuň ýumşamagyna we ýeňil bölünip çykmagyna kömek edýärler. Nebulaýzerleriň kömegi bilen goýberlende, olaryň täsiri has hem artýandyr. Şepbeşik, kynlyk bilen aýrylýan gakylykda günüň dowamynda 3-4 litra çenli suwuklyk kabul etmek peýdalydyr. Esasan gakylygy goparyjy serişdeler höküminde iodyň demanlary, N-asetilsisteini, ambroksany, gwaýfenezini ulanýarlar.
2. Antibiotikler – BA-nyň bakterial ýokançlyklar bilen gaýraüzülmeleri ýüze çykanda ulanylýar. Olara bronhitler, öýken sowuklamasy ýaly ýagdaýlar degişlidir. 5 ýaşa çenli çagalarda demgysma wirus ýokançlygy bilen gaýraüzülip biler. Şeýle ýagdaýlarda antibiotikler ulanylmaýar. 5 ýaşdn 30 ýaşa çenli mikoplazmaly öýken sowuklama ýüze çykyp, ol ýagdaýlarda tetrasiklin ýa-da eritromysin maslahat berilýär.
Has köp duş gelýän streptokokkli öýken sowuklamasynda sefalosporinler we penisillinler ulanylýar. Öýken sowuklamasyna güman edilende gakylygy ýokançlyga barlamak hökmandyr.
IV. Allergiki immunobejergi.
BA-nyň allergiki gelip çykyşyna täsir edýän bejergi usulydyr. 5 ýaşdan 50 ýaş aralygy näsaglarda ulanylýar. Ýörite taýynlanan allergenleri (meselem, agaçlaryň tozanjygy, sakyrtgalaryň bölekleri) belli bir wagt aralygynda deriniň aşagyna goýberýärler. Olaryň mukdaryny kem-kemden ýokarlandyryp, bedeniň oňa bolan durrnuklylygyny gazanýandyrlar.
Bejerginiň dowamlylygy 3 aýdan az bolmaly däldir. Birbada, arasy 30 minutdan az bolmadyk wagtda, 3-den köp bolmadyk allergeni ulanmaga ýol berýärler.
Soňky ýyllarda allergenleri burna damdyrmak ýa-da diliň aşagyna goýmak ýoly bilen hem goýberýärler. Allergenler höküminde gistaglobulinleri (dokumalaryň belogy) hem ulanýarlar.
Nebulaýzerleri ulanmak
BA-ny netijeli bejermek üçin, dermanlary zeperlenen bronhlara doly ýetirmek wajypdyr. Onuň üçin dermanlary belli bir kiçijik bölekler görnüşde goýbermek zerurdyr. Şol maksat üçin ýörite nebulaýzerler diýip atlandyrylan enjamlar ulanylýar. Nebulaýzerler derman serişdelerini gerekli bolan kiçijik ululykda (ownuk dispersli) dem alyş ýollaryna (hat-da kiçijik bronhlara hem) goýbermäge kömek edip, bejerginiň netijeliligini ýokarlandyrýar.
Keseliň geçiş häsiýeti we dowamlylygy näsagyň ýaşyna baglylykda dürli-dürlidir. Demgysma köp çagalarda ýeňil geçse-de, bejergi doly bolmadyk ýagdaýynda, BA-nyň agyr ýagdaýlary ýüze çykyp biler. Köplenç çaga ýetginjeklik ýaşyna ýetende, olarda keselden “saplanma“ bolup geçse-de, öýkeniň işiniň näsazlyklary galýandyr.
Uly ýaşda ýüze çykan demgysmanyň agyrlygy onuň görnüşine baglydyr. Allergiki demgysma has ýeňil geçip, gaýraüzülmelere seýrek getirýändir. Uly ýaşda aspirinli demgysma bilen kesellän näsaglar ony agyr geçirýändir.
Kesel dowamly häsiýete eýe bolup, doly geçirilen bejergi onuň alamatyny aradan aýryp biler, yöne oňa getirýän sebäplere täsir edip bilmeýär. Lukman tarapyndan kadaly gözegçilik we wagtynda geçirilen bejergi, keseliň gowşama döwrüni birnäçe ýyllara uzaldyp biler.


c: text/html

text:
Türkmenistan 2-nji maýda Türkmenbaşyda gurulýan Halkara deňiz portuny açmagy planlaşdyrýar.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow wise-premýer Reşit Meredowyň 13-nji aprelde geçirilen hökümet mejlisinde bu barada beren habaryny diňläp, sebit we yklymlaýyn ulag ýollarynyň möhüm çatrygynda ýerleşýän Türkmenistanyň bu ulgamda bar bolan kuwwatyndan netijeli peýdalanmaga çalyşýandygyny belledi.
Читайте также на русском
Emma ýerli synçylaryň köpüsi Türkmenistanyň bu ugurdaky tagallalarynyň döwlet gaznasyndan uly harajatlary çykarmakdan we dabaraly açylyşlardan kän aňryk geçmeýändigini belleýärler.
Azatlygyň Balkan welaýatyna belet synçylarynyň gürrüň bermeklerine görä, Türkmenbaşyda, ozalky Krasnowodsk şäherinde ozalam deňiz porty bardy we oňa “Aziýanyň derwezesi” diýip at berýärdiler. Sebäbi başga ýerlerden gelýän gämiler şu ýerde durup geçýärdi, onuň üstünden Azerbaýjana, Astrahana ýük äkidilýärdi.
Şeýle-de synçylar, eger dogry ulanyp bolsa, täze portuň türkmen ykdysadyýetinde uly rol oýnap biljekdigini hem belleýärler. Emma, adynyň aýdylmazlygyny soran 65 ýaşly balkanly synçynyň pikirine görä, Türkmenistanda gurulýan uly gurluşyklar käte durmuş hakykaty doly nazara alynman gurulýana çalym edýär.
“Krasnowodsk şäherindäki deňiz portuna 1991-nji ýyldan öň Dagystandan, Mahaçgaladan, Astrahandan, Bakuwdan ýolagçy gämileri gelýärdi, üstünde 33-35 demirýol wagonynyň orny bolan ýük gämileri gatnaýardy” diýip, balkanly synçy häzir Türkmenbaşydaky köne deňiz portuna Bakuwdan we Astrahandan bary-ýogy iki sany ýolgaçy gämisiniň gatnaýandygyny, olaryň ozalky ýaly günde däl-de, iki-üç günden gelýändigini belledi. Şeýle-de synçylar bu ýerde indi ýük gämileriniň kän göze ilmeýändigini habar berýärler.
“Onsoň, şeýle uly harajat çykarylyp gurlan täze deňiz portunyň kim bilen, nähili ýagdaýda ulanyljagy, onuň haçan özüni ödejegi düşnüksiz” diýip, anonim şertde gürleşen synçy aýtdy.
“Kaspi deňzinden göni beýleki deňizlere çykyş ýoly ýok, ilki Wolga derýasyna baryp, soň Gara deňze-beýlekä çykmaly, bu bolsa kän wagt alýar we bu ýerden gazanç etmek mümkinçilikleri indi öwrenilmeli” diýip, Azatlygyň başga bir anonim söhbetdeşi aýtdy.
Bu aýdylýanlar bilen aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew hem ylalaşýar, onuň pikirine görä, türkmen hökümeti bu hili proýektleri tassyklamazdan öň ýedi ölçäp, bir kesmeli, durmuşa dogry baha bermegi başarmaly: goňşular kim, olar bilen ykdysady, syýasy aragatnaşyklar näderejede - bu zatlaryň hemmesini hasaba almaly.
Ýazyjy bu pikirini Türkmenistanda garaşsyzlyk ýyllarynda gurlan demir ýollaryň ýagdaýy bilen düşündirdi. “Türkmenistanda häzir täze gurlup, ulanmaga berildi diýilýän demirýol stansiýalarynyň sany 72 sany, emma olar näderejede ulanylýar we näderejede özüni ödeýär, bu uly sorag bolmagynda galýar” diýip, ýazyjy Azatlyk radiosy bilen söhbetdeşlikde aýtdy.
Aýdylyşy ýaly, Türkmenistanda iň soňky ulanmaga berlen uly demirýol – Demirgazyk-Günorta demirýoly, ol Gazagystan-Türkmenistan-Eýran demirýoly diýlip hem atlandyrylýar. Bu demirýol Türkmenistanyň içinde 700 km aralyga uzaýar, ol ýoluň boýunda jemi 27 wokzal, demirýol şäherçesi gurlan, emma olaryň tas hemmesi boş dur, sebäbi bu demirýol bilen bagly planlaşdyrylan işler amal edilmeýär diýip, Azatlygyň çeşmeleri habar berýär.
Gepiň gerdişine aýdylsa, Garlykda gurlan dag-magdan baýlaşdyryjy kombinat hem öz proýekt kuwwatyndan has pes derejede işlerýär, emma türkmen hökümeti kaliý dökünlerini öndürmeli ikinji kombinat üçin pul harçlaýar.
Türkmenbaşyda açyljak täze portuň düýbi 2013-nji ýylyň martynda tutuldy, türk biznesmeni Ahmet Çalygyň GAP Inşaat kompaniýasy tarapyndan gurlan desganyň bahasynyň türkmen gaznasyna 2 milliard ABŞ dollaryna düşendigi aýdylýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde Ýaponiýanyň Ykdysady, söwda we senagat ministrliginiň Halkara taslamalar boýunça bölüminiň başlygy Takasi Ýoşiokanyň ýolbaşçylygyndaky wekiliýet bilen geçirilen duşuşykda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy mundan beýläk hem ösdürmegiň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Bu barada Türkmenistanyň DIM-iniň saýtynda habar berilýär.
Duşuşygyň dowamynda taraplar ikitaraplaýyn gatnaşyklarynyň meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar. Şeýle-de wekiliýet agzalary ýapon kompaniýalarynyň gatnaşmagynda ykdysadyýet, ulag,...
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 79-sy hasaba alyndy.
Daşary ýurt puluna ABŞ-dan, Beýik Britaniýadan, Şweýsariýadan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Türkiýeden, Owganystandan, Latwiýadan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen awtobenzini, aşa gyzdyrylan nebit koksuny, dizel ýangyjyny we uçar kerosinini satyn aldylar. Owganystandan gelen işewürler şeýle hem Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynda...
2018-nji ýylyň 21-nji sentýabrynda Moskwa wagty bilen 7:52-da «Brent» söwda belgili nebitiň bir barreliniň bahasy 0,06 göterim ýokarlanyp, 78,75 amerikan dollaryna deň boldy. «WTI» söwda belgili nebitiň bahasy 0,14 göterim aşaklap, 70,22 amerikan dollaryna barabar boldy.
Anna güni nebit bazary 23-nji sentýabrda Alžirde OPEC+ ministrler monitoring komitetiniň duşuşygyna garaşýar, diýip Ria Nowosti habar berýär. Duşuşykda nebit...
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň binasynda Ýaponiýanyň Halkara hyzmatdaşlyk agentliginiň (JICA) Merkezi Aziýa we Kawkaz ýurtlary boýunça departamentiniň direktory Hajime Taniguçiniň ýolbaşçylygynda iş sapary bilen gelen wekiliýet bilen duşuşyk geçirildi. Bu barada Türkmenistanyň daşary syýasat edarasynyň saýtynda habar berilýär.
Duşuşygyň barşynda hyzmatdaş ýurtlaryň ýapon tejribesinden ugur alyp bilim almakda peýda bolýan JICA-nyň wezipesini ýerine ýetirmek boýunça okuw...
2018-nji ýylyň 18-nji sentýabrynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň binasynda Türkmenistana iş sapary bilen gelen “Kawasaki Heavy Industries Ltd” kompaniýasynyň energetika ulgamy we önümçilik enjamlary boýunça prezidenti Tasua Watanabeniň ýolbaşçylygyndaky wekiliýet bilen duşuşyk boldy. Bu barada ýurduň daşary syýasat edarasynyň saýtynda habar berilýär.
Duşuşygyň başynda türkmen tarapy kompaniýanyň ýolbaşçysyna 2018-nji ýylyň 17-nji sentýabrynda açylyp ulanylmaga berlen karbamid...
Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynda Balkan welaýatynyň Gyýanly şäherindäki täze gazhimiýa toplumynyň polimer önümlerini satyn almak boýunça ilkinji geleşigi hasaba alyndy.
Satyn alyjylar hökmünde GDA-nyň dürli döwletleri çykyş etdiler. Söwdalaryň barşynda ýokary jebislikli polietileniň 11 müň 782 tonnasy, şeýle hem täze senagat kärhanasynda tejribe işleriniň barşynda öndürilen dürli kysymly polipropileniň 2 müň 309 tonnadan gowragy hasaba...
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow şu ýylyň 9-15-nji sentýabrynda geçirilen «Amul — Hazar 2018» halkara awtorallisine gatnaşan türkmen türgenlerine – baýrakly orunlara mynasyp bolan hem-de ýaryşa gatnaşan türgenlerimize baýraklary gowşurdy. Ýaryşa dünýäniň 20-den gowrak döwletinden 83 sany ekipaž gatnaşdy. Türkmenistanyň ýygyndy toparyna 15 ekipaž wekilçilik etdi, şolar dürli...
Duşenbe güni Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow «Mitsubishi Сorporation» kompaniýasynyň ýerine ýetiriji wise-prezidenti jenap Hiroşi Sakumany hem-de «Mitsubishi Heavy Industries Engineering, Ltd.” kompaniýasynyň prezidenti, Baş ýerine ýetiriji direktory jenap Şigehisa Kobaýaşini, şeýle hem “Çalyk Holding” kompaniýalar toparynyň müdiriýetiniň başlygy Ahmet Çalygy kabul etdi.
Myhmanlar türkmen Liderini karbamid dökünlerini öndürmek boýunça sebitde iň iri senagat toplumynyň ulanmaga berilmegi bilen...
Duşenbe güni Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Kawasaki Heavy Industries Ltd.” kompaniýasynyň energetika ulgamy hem-de önümçilik işläp taýýarlamalary boýunça prezidenti Tasuýa Watanabeni kabul etdi. Myhman şanly waka — karbamid dökünleriniň önümçiligi boýunça sebitde iri toplumyň ulanmaga berilmegi bilen döwlet Baştutanyny gutlady.
Öz nobatynda, öňdebaryjy ýapon korporasiýasynyň ýolbaşçysy Türkmenistanyň Baştutanyna Ahal welaýatynda tebigy gazdan benzin öndürmek boýunça zawodyň...
«Garabogazkarbamid» zawodynyň açylyş dabarasynda halkara guramalarynyň wekilleri täze gazhimiýa toplumynyň ýolbaşçylaryna onuň önümleriniň hilini, önümçiligiň netijeliligini we innowasion tehnologiýalaryny kepillendirýän sertifikatlary gowşurdylar.
Hususan-da, Dökünleriň bütindünýä kongresiniň wise-prezidenti, Hytaý Halk Respublikasynyň Ylymlar akademiýasynyň Şenýan bölüminiň ýolbaşçysy jenap Lanç Jiýe wekilçilik edýän guramasynyň işiniň mineral önümleri öndürýän ekologiýa taýdan howpsuz senagat desgalaryny goldamaga gönükdirilendigini aýtdy. Ol...
Garabogaz şäherinde Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda iri senagat desgasynyň - “Garabogazkarbamid” zawodynyň açylyş dabarasy boldy, bu desga ýurdumyzyň himiýa senagatynyň önümçilik düzümleriniň üstüni ýetirdi.
Häzirki zaman kärhanasynda iň täze dünýä tehnologiýalary ulanyldy. Daniýanyň “Haldor Topsoe” kompaniýasynyň işläp taýýarlan tehnologiýalary her gije-gündizde 2 müň tonna, ýylda 660 müň tonna ammiagy öndürmäge mümkinçilik berýär, ol garyşdyrylan gaty azot...
17-nji sentýabrda nebitiň dünýä boýunça bahalary ujypsyz arzanlaýar. Moskwa wagty bilen 7:36-da «Brent» söwda belgili nebitiň bir barreliniň bahasy 0,12 göterim pese düşüp, 78 amerikan dollaryna deň boldy. «WTI» söwda belgili nebitiň bahasy 0,07 göterim aşaklap, 68,72 amerikan dollaryna barabar boldy.
Söwda gatnaşyjylar Baker Hughes amerikan nebitgaz hyzmat kompaniýasynyň anna günündäki maglumatlaryna, GE Company (BHGE) kompaniýasynyň...
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 54-si hasaba alyndy.
Daşary ýurt walýutasyna Russiýadan, Beýik Britaniýadan, Şweýsariýadan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Owganystandan we we beýleki ýurtlardan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen gidrousulda arassalanan dizel ýangyjy, polipropilen, az kükürtli ýangyç mazudyny satyn aldylar. Bulardan başga-da, Russiýa Federasiýasyndan, BAE-den, Türkiýeden, Serbiýadan, Owganystandan, Ukrainadan,...


text:
YHG FETÖ/PDÝ-ni terror guramasy hökmünde yglan etdi
Saud Arabystanyň Jidde şäherinde jemlenen Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasynyň 43-nji maslahatyna taýarlyk ýygnagyna gatnaşyjylar Fetullahçy terror guramasy-Parallel döwlet ulgamyny terror guramasy hökmünde ykrar etdi
Guramanyň 43-nji maslahatyna görülýän taýarlyklary seljeren 57 ýurduň Daşary işler ministri karara goldaw berdi, Müsüriň Daşary wekili bolsa: “Esasy köplügiň kararyna sarpa goýýarys, emma ýene-de biz bu meseläni resmi Kair bilen ara alyp maslahatlaşmaly” diýdi, we agza ýurtlaryň tassyklan taslamasyny goldamady.
Müsür mundan ozal BMG-niň Türkiýedäki 15-nji iýul agdarlyşyk synanşygyny ýazgarýan jarnamasyna ses bermekden saklanypdy.


text:
Salam!
Türkmenistanda aýallaryň hukuklary boýunça nobatdaky tema barada ýazýaryn.
Ine size birnäçe hakyky durmuş wakasy. Meniň öz şahsy tejribämden we bu problema bilen ýüzbe-ýüz bolup, henizem ejir çekýän zenanlaryň tejribesinden.
Men hut özümiň Türkmenistanyň territoriýasynda durmuş gurmandygym hakynda resminamany almakçy bolup, ýurduň daşyna çykyp bilmeýän adama öwrülmegimden başlamakçy. Bu resminama diňe Zags üçin däl, eýsem dürli guramalar we edaralar üçin gerek bolup bilýär. Migrasion gullugyndan jogap almak kyn, berlen jogapda-da ýurtdan çykyp bolmaýandygynyň sebäbini hem mälim etmeýärler, saňa ulumsylyk bilen seredýärler, hamala mende olar bilen gepleşmäge hukuk ýok ýaly, sarp eden wagtyň biderek bolýar.
Biz ýalylar, nirä ýüz tutjagyny bilmän oturanlar bärde örän köp.
Men daşary ýurt raýatlarynyň aýallary bilen gepleşip gödüm, birnäçesi bilen, olar daşary ýurtlara çykmaz edilensoň migrasiýanyň kararlaryndan sudlara arz edipdir, netijesiz. Olaryň käbiri öz garyndaşlaryny görmek üçin, käbirleri daşary ýurt pasportlarynyň möhletini uzaltmak üçin gelip, öz ýurdunda zamuna öwrülipdir. Olara 2-nji ýa-da 3-nji sortdan hem erbet çemeleşýärler, bizde aýallarda, agzymyzy açmaga-da hukuk ýok ýaly.
10-njy iýulda BMG-niň Ženewadaky bölüminde Türkmenistanyň hökümetiniň CEDAW (aýalar babatyndaky diskriminasiýanyň ähli görnüşini ýok etmek barada konwensiýa) boýunça hasabatynyň diňlenişigi boldy.
Şol delegasiýadan eşidesimiz gelýär, näme üçin daşary ýurt raýatlarynyň aýallary we durmuş gurmandygy hakynda resminama soranlar ýurtdan çykmaz adamlara öwrülýär?
Eger-de bizde hak-hukuk bar bolsa, muny bize düşündiräýseňiz!
Redaksiýadan: Okyjylaryň hatlary bolşy ýaly çap edilýär. Hatlarda aýdylanlar Azatlyk Radiosynyň resmi pozisiýasyny şöhlelendirmeýär.


text:
Iňlis awtoulag kompaniýasy “Rolls-Royce” ýolsuz ýerden ýöremäge ukyply awtoulagynyň täze tapgyryny çykarmagy niýet edinýär. Täze awtoulaga kompaniýanyň köp sanly özboluşly täzelikleri giriziler. Täze awtoulagyň synaglary üçin öndürijiler ýörite maksatnama işläp düzdüler.
Häzirki wagtda bu awtoulag uly trass ýollarda synagdan geçirilýär. Olarda, esasan, awtoulagyň şassisi barlanyp görülýär. “Rolls-Royce” kompaniýasy ünsüni, esasan, ulagyň bezeg aýratynlyklaryna gönükdirdi. Täze awtoulag iň ýokary tizlik bilen hereket etmäge ukyply bolar. Onuň kuwwatlylygyny has kämil hereketlendiriji V12 üpjün eder. Mundan ozal, kompaniýanyň wekilleri awtoulagyň ýoluň hiline garmazdan, iň rahat awtoulag boljakdygyny mälim edipdiler.
Britaniýalylar ýolsuz ýerden ýöreýän ulaglary öndürijiler derejesinden sypaýylyk bilen daşlaşmak isleýärler. Olar öz döreden awtoulagyny beýik nowaly awtoulag diýip atlandyranlaryny kem görenoklar. Täze awtoulag “Cullinan” diýlip atlandyrylar. Ol diňe bir has gymmat bahasy bilen tapawutlanman, eýsem, “Rolls-Royce”-yň bütin taryhynda iň zynatly awtoulag bolar.
Kompaniýa özüniň “Phantom” atly sedanynyň täze görnüşini görkezenden soňra, bu awtoulagyny hem dessine köpçülige hödürlejekdigini mälim etdi.
“Rolls-Royce” zynatly awtoulag çykarar
Iňlis awtoulag kompaniýasy “Rolls-Royce” ýolsuz ýerden ýöremäge ukyply awtoulagynyň täze tapgyryny çykarmagy niýet edinýär. Täze awtoulaga kompaniýanyň köp sanly özboluşly täzelikleri giriziler. Täze awtoulagyň synaglary üçin öndürijiler ýörite maksatnama işläp düzdüler.


text:
Dünýäniň futbol boýunça 22-nji çempionatynyň 2022-nji ýylda Katarda geçiriljekdiginden okyjylarymyzyň habary bardyr. Katara bu çempionaty geçirmek hukugy FIFA-nyň 2010-njy ýylyň 2-nji dekabrynda Şweýsariýanyň paýtagty Sýurihde geçirilen maslahatynda berlipdi.
Taryhynda ilkinji gezek Futbol boýunça dünýä çempionatyny geçirip görýän Katar bu halkara ýaryşy Günbatar Aziýada kabul edýän ilkinji döwletdir. Şeýle hem, 2022-nji ýylda taryhda ilkinji gezek gyşda dünýä çempionaty geçiriler.
FIFA-nyň resmi saýtynda habar berlişi ýaly, çempionat 2022-nji ýylyň 21-nji noýabrynda başlanyp, 18-nji dekabrda tamamlanar. Duşuşyklar ýurtdaky 8 sationda geçiriler.
Häzirki wagtda dünýä çempionatyna 32 ýygyndy gatnaşyp bilýär. Ýöne FIFA bu sany geljekde 48-e çykarmak üçin hem aýgytly ädimleri ädýär.
Soňky habarlar
Archive news
Katar — 2022: duşuşyklar noýabr — dekabr aýlarynda geçiriler
Dünýäniň futbol boýunça 22-nji çempionatynyň 2022-nji ýylda Katarda geçiriljekdiginden okyjylarymyzyň habary bardyr. Katara bu çempionaty geçirmek hukugy FIFA-nyň 2010-njy ýylyň 2-nji dekabrynda Şweýsariýanyň paýtagty Sýurihde geçirilen maslahatynda berlipdi.


text:
“Uber” we “Lyft” kompaniýalary amerikaly konserwatiw Laura Loomeriň hasabyny petiklediler. Ony taksi hyzmatlaryny ulanmakdan mahrum etdiler.
CNBC agentliginiň habar bermegine görä, Loomeriň Twitter hasabyndan musulmanlary nyşana alan sözlerinden soňra, agzalan şirketler şeýle karary kabul edipdirler.
Loomer Nýu-Ýorkda sekiz adamyň wepat bolmagyna getiren soňky terrorçylykly hüjümden soňra şeýle tweetler ýazypdyr.
Ol taksi şirketlerini ekstremistleri işe äkitmekde aýyplady.
Loomer Twitter sosial ulgamyndaky sahypasynda, “Uber we Lyft kompaniýalaryndan peýdalanmak islemeýändigini, sebäbi musulman migrantlara peýdasynyň degmegini islemeýändigini” ýazdy.
Žurnalizm bilen meşgullanýan Loomer, Nýu-Ýork polisiýasynyň geçiren metbugat konferensiýasyna gija galmagynyň sebäbini, “musulman bolmadyk taksi sürüjisiniň ýoly ýarym sagatlap tapyp bilmändigi” bilen düşündirdi.
Nýu-Ýorkdaky terrorçylykly hadysany amala aşyrmakda şübhelenilýän özbek immigranty Saýfullo Saipow Uberde işçi eken. Uber şirketi muny resmi ýagdaýda tassyklady.
Saipow geçen hepde sud zalyna çykarylanda, terror hadysasyny “Yslam Döwleti” toparynyň adyndan ýerine ýetirendigini aýdypdy.
Loomeriň musulmanlar hakynda ýazanlary sosial ulgamlarda uly närazylyklar döretdi.
Uber we Lyft kompaniýalary Loomeriň hasabyny petiklemekleriniň sebäbini “jemgyýet kadalaryny bozmak” bilen düşündirdi.


text:
Bagt siz uchin name? Hemme kishi bagt gozleyar.
Bagt
Sorag-jogap, turkmen-talyp tarapyndan 4 months ago
-
Kucherov
4 months ago
- Dash-toweregin seni sylayan, hormatlayan, gowy goryan adamlar bn gursalan bolsa ana so bagt men pikirimce. Kyn gunindede, gowy gunindede sen yanynda bolsalar uly bagtmyka diyyan mena. :-)
-
turkmen-talyp
4 months ago
- Kucherov ony nadip edip bolarka :) erbedä bolmazdy shonun yaly bolsa
-
Kucherov
4 months ago
- Ynha muna jogap bermek kynyrak))
-
turkmen-talyp
4 months ago
- Kucherov onun uchin her kim özünden bashlamalyka diyyän:). Özüni onarjak bolup jan etsen her kimem sana gowy bolar.
In gysga yoly - Allaha iman etmek. Hemme zada da bir gün jogap bermelidigine iman etse adam düzeder özüni.
-
Kucherov
4 months ago
- Aydyanlan gaty dogry. :-)
-
Lalehan
4 months ago
- birden yüze çykyp sen durmusyna many gatyp, yylgyrysa dowamat bolyan yagdaylar:)


text:
Ukrainanyň harbylary ýurduň gündogarynda orsýetçi separatistler bilen çaknyşyklarda bäş sany esgeriniň wepat bolandygyny we dördüsiniň ýaralanandygyny aýdýarlar.
Harbylaryň 24-nji noýabrda aýtmagyna görä, dört esger bir gün ozal Krymske obasynyň golaýynda sekiz sagat çemesi dowam eden ok atyşykda wepat bolupdyr.
Krymske Luhanskdan 30 kilometr uzaklykda ýerleşýär. Luhanskda şu hepdede separatistleriň toparlarynyň arasynda şähere gözegçilik etmek ugrunda dartgynlylyk güýçlendi.
Ukrainanyň jemi dört esgeri 23-nji noýabrda separatistler bilen çaknyşyklarda wepat boldy diýip, harbylar mälim etdiler we sekiz sany separatistiň öldürlendigini we dokuz sanysynyň ýaralanandygyny habar berdiler.
Ukrainanyň harbylarynyň we orsýetçi separatistleriň arasynda Donetsk we Luhansk regionlarynda bolan söweşler zerarly 2014-nji ýylyň aprel aýyndan bäri 10 müňden gowrak adam wepat boldy.


text:
EURO2012-de çykyş etjek ýygyndylararyň düzümine seredilende transfermarkt.de saýtynyň maglumatyna görä bahasy iň ýokary oýunçy portugaliýaly Kriştiano Ronaldodyr. Real Madrid formasyny geýýän 27 ýaşyndaky bu oýunçy 90 000 000 ýewro bahasy bilen birinji ýeri alandan soň, ikinji we üçünji ýeri 65 000 000 ýewro bahalary bilen Angliýaň ýygyndysynyň oýunçysy Ueýn Runi bilen Ispaniýanyň ýygyndysynyň oýunçysy Andres Iniýeste eýýeleýär. Iň gymmat ýygyndy Ispaniýa Ýewropanyň we dünýäniň soňky çempiony Ispaniýanyň milli ýygyndysy transfermarkt.de saýtyna görä EURO2012-niň iň ýokary gymmady bolan ýygyndy boldy. Jemi 658.000.000 ýewro gymmady bolan Ispaniýanyň yzyndan Ýewropaň ikinjisi Germaniýa 459.000.000 ýewro bilen ikinjiligi eýýeleýär. Irlandiýanyň ýygyndysy 66.500.000 ýewro bilen market gymmady iň pes bolan ýygyndy bolmagyna garamazdan hemme oýunçylarynyň jemi gymmady 3.732.400.000 ýewrodygy bellenildi.
Ýewro-12-de Ispanlar iň gymmat ýygyndy.
-
idealman92
6 years ago
- dogry maglumatlary yazypsyn.emma shu yeri dushnuksiz
irlandiýanyň ýygyndysy 66.500.000
ýewro bilen market gymmady iň pes
bolan ýygyndy bolmagyna
garamazdan hemme oýunçylarynyň
jemi gymmady 3.732.400.000
ýewrodygy bellenildi.
-
magnit
6 years ago
- Merw cempion bolar nesip bolsa
Wiiiiii europada cempion ispanlar :)
-
idealman92
6 years ago
- ashgabat,kopetdag one!
-
messibet
6 years ago
emma shu yeri dushnuksiz
irlandiýanyň ýygyndysy 66.500.000
ýewro bilen market gymmady iň pes
bolan ýygyndy bolmagyna
garamazdan hemme oýunçylarynyň
jemi gymmady 3.732.400.000
ýewrodygy bellenildi.
idealman92 | 2012-06-01 14:00:25
Ýygyndylan öz hasaplanýan bahasy bolýar. Oňa dogtarlardan başlap hemme çlenleri girýär. Şeýlede Kriştianonyň bahasynyň 90.000.000. ýewro bolşy ýaly. Irlandlaň ýygyndysynyň oýunçylarynyň jemi bahasy 3.732.400 ýewro durýar.
-
messibet
6 years ago
-
oýunçylarynyň jemi gymmady 3.732.400.000 ýewrodygy bellenildi.
şu ýerde üç sany noly artyk goýupdyryn diýjek boldum welin üç noly aýyrsaňam gaty az bolýar. Dogry idealman menem duşünmedim şu ýerne.
-
Simpotyaga
6 years ago
- nace gymmaat bolsada bu kubak orslnky
-
Romka
6 years ago
- Menin pikirimce yenede ISANIYANYNKY
-
Romka
6 years ago
- Ispaniyanynky diyjekdim
-
Romka
6 years ago
- Ispaniyanynky diyjekdim
-
kerkili
6 years ago
- za to in kop aylyk alyan oyun4y eto:) anjdji peryot:):):):):):):)::):)


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow şu gün ýurduň demirgazyk welaýatyna - Daşogza gelip, çopanlar bilen duşuşdy diýip, ýerli çeşme habar berýär.
Döwlet baştutanynyň beýleki welaýatlardaky duşuşyklaryndan tapawutlylykda, Daşoguzdaky çäräniň geçjek ýerine orta semizlikdäki goýunlardan düzülen sürüleriň hem sürlüp getirilendigi aýdylýar. Ýerli çeşme bu goýunlaryň weterinarlaryň gatnaşmagynda saýlanandygyny aýtdy.
12-nji fewrala bellenen saýlawlarda sekiz kandidat bilen bäsleşmeli Berdimuhamedow mundan öň Balkan, Lebap we Mary welaýatlarynda iş saparynda bolup, telekeçiler, işçiler we serhetçiler bilen duşuşdy hem-de olary gyzyklandyrýan soraglara jogap berdi.
Türkmen telewideniýesi şol duşuşyklara gatnaşanlaryň hemmesiniň Berdimuhamedowa ses bermekçidigini habar berdi.
Düýbi Wenada ýerleşýän «Türkmen inisiatiwasy» topary bir gün üň prezident Berdimuhamedowyň çopanlar bilen duşuşmagyna garaşylýandygyny habar berdi.
Neşiriň dürli çeşmelerden alan maglumatyna görä, Daşoguz welaýatynyň Ruhybelent etrabynyň "Altyn asyr» daýhan birleşiginiň öri meýdanlaryna, prezident bilen duşuşygyň geçiriljek ýeriniň golaýyna regionyň beýleki ýerlerinde bakylýan goýun sürülerini sürüp getiripdirler.
«Türkmen inisiatiwasynyň» baş redaktory Farid Tuhbatullin Azatlyk radiosy bilen telefon söhbetdeşliginde munuň telewideniýe arkaly Türkmenistanyň oba hojalygynda gazanylandygy aýdylýan üstünlikleri, ýurtda bolçulygyň we abadançylygyň döredilendigini görkezmek üçin edilýändigini aýtdy.
Bu habar ýurtda sibir başy we beýleki keselçilikler bilen bagly iri şahly mallaryň we towuklaryň köpçülikleýin gyrylýandygy, köçelerde bazardaky nyrhlardan iki esse arzan et satýanlaryň köpelendigi baradaky habarlaryň yz ýanyna gabat geldi.
Elbetde, rus metbugaty käbir türkmen wekillerine salgylanyp, bu habaryň tassyk bolmandygyny aýtdy. Emma geçen ýylyň aýagynda we şu ýylyň başynda Türkmenistanda towuk etini we ýumurtgasyny aljak bolýan adamlaryň uzyn nobatlary emele geldi, ýumurtganyň bazardaky nyrhlary bolsa esli gymmatlady.
Hukuk goraýjy Tuhbatullin goýun sürüleriniň uzak-golaý aralykdan prezident bilen duşuşyk boljak ýere sürülmeginiň alada döretmän bilmejekdigini, sebäbi Türkmenistanda bir-bir ýarym aýdan owlak-guzy möwsüminiň başlanýandygyny, häzir ene goýunlaryň we geçileriň aglabasynyň bogazdygyny aýdýar.
Mundanam başga, ýerli çeşmeleriň berýän maglumatlaryna görä, başga etraplaryň öri meýdanlaryndan Ruhybelent etrabyndaky öri meýdanlaryna golaý ýerlere sürülýän goýun sürüleri üçin ot-iým taýýarlygy-da görülmändir. Suw meselesini bolsa, maşynlar bilen suw daşamak arkaly çözmäge çalyşýarlar diýip, Tuhbatullin aýtdy.
Berilýän habarlara görä, prezident bilen duşuşyk boljak ýerinde we welaýatyň ýene ýedi etrabynda dikuçar meýdançalary taýýarlanypdyr, sebitiň beýleki ýerlerindäki polisiýa ofiserleri hem duşuşyk ýerine çekilipdir.
Ýerli synçylar, şol sanda Tuhbatullin Türkmenistanyň regionlarynda prezidentiň saparyna giňden taýýarlyk görmegiň we hemme zady bolşundan has gowy edip görkezjek bolmagyň kada öwrülendigini, döwlet baştutanynyň geçjek ýerine ýasama baglaryň oturdylan halatlarynyň, gowaçanyň ýol ýakasynda selçeň gögeren ýerlerine başga ýerlerden gowaça getirip oturdylan gezekleriniň bolandygyny aýdýarlar.
Ýerli çeşmeleriň berýän habarlaryna görä, bu Türkmenistanda geçirilýän syýasy çäreler bilen baglylykda ýörite saýlanan goýun sürüleriniň telewideniýede görkeziljek çäräniň geçýän ýerine birinji gezek sürlüp getirilişidir.


text:
Putin: “Demirgazyk Koreýanyň lideri Kim Çen Yn bu raundy gazandy”
Russiýanyň döwlet başlygy Wladimir Putin Koreýa ýarym adasyndaky krizis bilen baglanşykly Demirgazyk Koreýanyň lideri Kim Çen Ynyň bu raundy gazanandygyny belledi
Russiýanyň metbugat we habarlar agentlikleriniň başlyklary bilen geçiren duşuşygynda Koreýa ýarym adasynda başdan geçirilýän krizis bilen baglanşykly berilen soraglara jogap beren Putin: “Elbetde hormatly Kim Çen Yn bu raundy gazandy. Ol özüniň strategik meselesine çözgüt tapdy. Elinde ýadro ýaraglar bar, 13 müň km uzaklygy geçip bilýär we dünýäniň ähli ýerine diýen ýaly, azyndan duşmanlarynyň territoriýasyndaky islendik nokada ýetip biljek raketalary bar” diýdi.
Kim Çen Ynyň häzirki ýagdaýy gowşatmaga we arkaýynlaşdyrmaga synanyşýandygyny aýdan Putin ony: “Akylly we bişişen bir syýasatçy” diýip häsýetlendirdi.


text:
Gadyrly dostlar! Tizara bütin Mesihe iman edenler arasynda Rebbimiz we Halasgärimiz Isa Mesihiň adamzadyň günasi üçin haçda öldürilişi we üçünji gün ölümiň üstünden Isa Mesihiň ýeňiş gazanyp täzeden direlip ähli imanlylara beren ýaşaýyş umydy baradaky baýramçylyk mynasybetli hemmeleri umyt Rebbi Isa MEsihimiziň biziň üçin Öz janyny pida edenden soňra jaýlanyp, üçünji güni direlendigi bilen baglanyşykda baýramçylyklaryňyzy gutlaýarys! Heniz Hudaýyň adalatyny, rehimini, merhemetini we söýgüsini beýän eden Hoş Habara-Injile iman etmedik ildeşlerimize hem bu esasynda imana gelmeklerini we Hudaýyň baky gutulyşyna, şatlygyna we parahatçylygyna eýe bolmaklaryny arzuw edýäris!
Bu baýramçylyga, köp ýerlerde, “Pesah ýada Pasha” “Easter” baýramçylygy hem diýilýär. “Pesah” diýmegiň manysy bolsa “sowulma ýada sowulyp geçiş” diýmegi aňladýar. Bu bolsa Musa pygamberiň zamanyndan galan bir baýramçylykdyr, ýagny Hudaýyň Musa pygamber arkaly Ysraýyl halkyny Müsür gulçulygyndan halas edende, Hudaýyň gudratlar görkezip we ysraýyly boşatmaga garşy bolan Müsür patyşasy fyroana we onuň halkyna on sany belalalar getirip, iň soňky bela ýagny “ilkinji dogulanlara gelen ölüm” jezasyndan gutulmak üçin bolsa ysraýyllylaryň bir guzy ýada goýun öldürip onuň ganyny bolsa jaýlarynyň gapysynyň süýeglerine we gyrasyna gany çalmalydyklaryny we şol guzynyň gany bar oýlerden Hudaýyň ölüm getirmän sowulyp geçendigi baradaky taryhdan galandyr. Şol gurbanlyk guzynyň gany Ysraýyllaryň ilkinji dogulanlaryny ölümden halas etdi we müsürden azatlyga ýetirdi. Muňa meňzeşlikde Hudaýyň biziň üçin beren “kämil gurbanlyk guzusy kimin Isa Mesihiň haçda döken gany hem bizi baky dowzah odundan we ölümden halas edýär! Bu sebäpden Isa Mesihiň ölmegi we täzeden direlip bize umyt bermegi hem biziň Pesahymyzdyr, ýagny Isa Mesih biziň üçin Hudaýyň gahar gazabynyň we bakyýet ölüminden “sowulyp geçmesidir”!
Bu baradaky suratly wideo filmini siziň dykgatyňyza hödürleýäris!
Isa Mesihiň tutulmagy we haça çüýlenişi…
Isa MEsihiň jaýlanyşy we täzeden direlişi…


text:
Çydamlylyk
Ýazylan wagty: 27 мая 2018 Ýazan Mayichka
Çydamlylyk şahsyýetiň erkli häsiýeti bolup, ol maksada ýetmäge päsgel berýän psihiki we fiziki hadysalara garşy durup, olary saklap bilmek ukybynda ýüze çykýar. Tertipsiz çaga sesini gataltman, onuň özüni nädogry alyp barýandygyny öwran-öwran düşündirýän mugallym çydamlylyk görkezýär. Göwnüňe degen ýoldaşynyň sözlerine asuda ýazgaryjylyk bilen ýa-da şorta söz bilen jogap berýän adamyň özüni alyp barşy hem çydamlylygyň nusgasydyr. Adamyň ýokary nerw işiniň dört görnüşine dört temperament laýyk gelýär. Nerw işiniň tipi – görnüşi dogabitdi bolup, onuň üýtgeýjilik mümkinçiligi doly anyklanan däldir. Eýsem temperament näme? Bu – adamyň özüni alyp barşynyň ösüşiniň dinamikasyny häsiýetlendirip, ol nerw işiniň aýratynlyklaryna daýanýar.
Okalan sany: 32 Jogaplar: ( 0 )


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
AGYZDAN YS GELME: SEBÄPLERI WE OLARY ARADAN AÝYRMAGYŇ ÇÄRELERI
Agyzdan ýakymsyz ys gelme ýagdaýyna biz köp halatlarda üns bermeýän hem bolsak, bu çynlakaý kynçylykdyr. Düýnki şowhunly geçirilen agşamdan ýa-da täze bolmadyk iýmit netijesinde zäherlenme ýagdaýy bolsa, elbetde düşnükli zat. Şeýle halatlarda özüňi kadaly ýagdaýa getirmek ýeterlik bolýar.
Eger agyzdan gelýän ýaramaz ys adamyny hemişe biynjalyk edýän bolsa, bu başga kynçylykdyr.
Ynjalyksyzlanmadan başga, bu çynlakaý psihologiki we maşgala gatnaşyklaryna ýaramaz täsirini ýetirip biljek kynçylyga öwrülip biler.
Agyzdan ýakymsyz ys gelme ýa-da "halitoz" ady bilen belli bu keseliň sebäpleri dürli-dürli bolup, şol sebäpleri aradan aýyrma ýagdaýy kadalaşdyryp biler.
Agyzdan ys gelmäniň iň köp duş gelýän sebäplerine diş we dişiň eti bilen baglanşykly ýagdaýlar degişlidir. Dişleriň kariýes keseli, paradontoz keseli, dişlere şowsuz goýlan plombalar, diş protezleriň ýalňyş ýasalmagy ýa-da olary nädogry ýuwmak, şonuň ýaly-da diş etiniň sowuklama ýagdaýlary ýa-da kömelekli zeperlenmeleri, agyz boşlugynda dörän başlar we ýaralar hem ýakymsyz ysyň döremeginiň sebäbi bolup biler.
Ondan başga-da, agyz boşlugynyň guramagy (kserostomiýa) hem agyzda ysyň döremegine getirip biler.
Tüýkülik – agyzy nemlendirýän aýratyn düzümli suwuklyk bolup, ol özboluşly tebigy arassalaýjy biologiki serişdedir.
Iýmit siňdirişe başlangyç täsirini ýetirmeden başga-da, tüýkülikde zyýanly bakteriýalary öldürýän fermentler saklanýar. Tüýkülik ýeterlik bölünip çykman, agyz guran ýagdaýynda, tüýküligiň ýetmezçiligi netijesinde onuň bakteriýalardan goraýjylyk täsiri peselip, olaryň köpelmegine sebäp bolup biler.
Kserostomiýa antigistamin (allergiýa täsirliligine garşy) serişdeleri, ruhy gamgynlylyga garşy ulanylýan dermanlar, buşukdyryjy serişdeler, gan basyşy kadalaşdyryjy dermanlar, narkotiki serişdeleri kabul etmeklik hem getirip biler.
Kserostomiýadan uzak wagt ejir çekýän adamlarda diş etiniň sowuklama keselleri hem ýüze çykyp, bu hem öz gezeginde agyzdan gelýän ysy güýçlendirip bilýändir.
Agyzdan ys gelme kynçylygy bolmadyk adamlarda hem käwagtlar ýakymsyz ys bilen baglanşykly kynçylyk döräp biler. Siziň köpüňiz, irden, ýaňy ukudan turan çagyňyz, demiňiziň tämiz däldigini duýýansyňyz. Bu ýagdaý, gije tüýküligiň az bölünip çykyp, agyz boşlugynyň guraýanlygy sebäpli bolup geçýär.
Şoňa meňzeş, agzyň guramagy, hünäri köp geplemek bilen bagly mugallymlarda, kazyýetde işleýän aklawjylarda, aragatnaşyk ulgamyň işgärlerinde hem duş gelýär.
Megerem Siz, köp çilim çekýän adamlaryň deminiň özboluşly ysynyň barlygyny duýýansyňyz.
Çilimiň tüssesinde saklanýan nikotin, şepbeşik maddalar dişlerde we agyz boşlugynyň dokumalarynda (dulugyň iç ýüzi, diş etinde, dilde) toplanyp, ýaramaz ysyň çeşmesine öwrülip biler.
Ondan başga-da, çilimiň agzy guradyp, kadaly tüýküligiň bölünip çykmagyna täsir edýändigini ýatdan çykarmaly däldir.
Agyzdan ys gelmäniň sebäbine gulak-burun-bokurdak keselleri hem degişli edilip bilner.
Basyk, gulagyň, burnuň, ýüzüň açyk boşluklarynyň (gaýmorit, frontit) sowuklamasy, bronhit, öýken sowuklamasy ýaly keseller agyzdan ys gelmä getirip bilýändir.
Iýmit siňdiriş agzalarynyň kesellerini hem ýatdan çykaryp bolmaz. Sebäbi aşgazan sowuklamasy, aşgazanyň we onki barmak içegäniň baş keseli, saryň gaýnamagy, gägirmek, içiň geçmegi ýa-da tersine gatamagy bilen häsiýetlendirilýän içegäniň sowuklamasy hem agyzdan ys gelmäni döredip biler. Bu keselleriň hemmesi gastroenterolog lukmanyň bejergisini talap edýändir.
Bagryň käbir keselleri (gepatit, gepatoz, holesistit) hem-de alyş-çalyş ýagdaýlaryň bozulmagyda demiň tämiz bolmazlygynyň sebäbi bolup biler.
Öte geçen, dowamly keseller netijesinde agyzdan gelýän ys has ýakymsyz we güýçli bolup biler. Şonuň üçin hem, dowamly keselden ejir çekýän bolsaňyz, onuň "öz-özünden geçmegine" garaşman, lukmana ýüz tutup, degişli bejerginiň berilmegi, ýakymsyz demi aradan aýyrmaga kömek edip biler.
Aýallarda hem, gormon üýtgeşmeleri netijesinde aýbaşynyň başlamagynyň öňýanynda agyzdan ysyň döremegi ýüze çykyp biler.
Agyzdan gelýän ýakymsyz ysdan dynmak üçin, oňa getirýän keselleri aradan aýyrmakdan başga-da, dişleri, diş etini, dili dogry arassalamaga üns bermek wajypdyr.
Et, balyk, süýt önümleri ýaly, beloga baý iýmitleri kabul edilenden soň, agyz boşlugyny tämizlemek has hem möhümdir, sebäbi beloklar agyz boşlugynda köpelmäni halaýan anaerob (kislorodsyz şertlerde ýaşaýan) bakteriýalar üçin oňaýly iýmit çeşmesi bolup durýandyr.
Iýmitlenmeden soň, dişlerde we diş etinde bakteriýalara baý bolan örtükden dynmak üçin dişleri we diş etini diş çotgasy hem-de diş sapagy bilen gowy arassalamalydyr.
Diş sapagyny ulanmagyň zerurlygy barada ýene belläp geçesimiz gelýär. Diş çotgasynyň baryp bilmeýän, dişara ýerlerini her gün gowy arassalamazdan, agyzdan gelýän ýakymsyz ysdan dynmak örän kyn mesele bolup biler.
Diliňizi iýmit örtüginden arassalamaga çalşyň. Onuň üçin, diliň yzky tarapyndan (ýetip bilme mümkinçiligine görä) başlap, çotga bilen arassalama hereketleriňizi onuň öňki bölegine çenli dowam ediň. Hereketleriňiz diliň üstüne biraz basyjy häsiýetli bolmalydyr, ýöne diliň nemli bardasyny gyjyndyrmaz ýaly aşa güýçli bolmaly däldir.
Agyz boşlugyny tämizlemekde, Size ony arassalama çäreleri bilen birlikde, hlorid setilpiridony we sinki saklaýan diş pastasy we agyz boşlugyny suwuk görnüşli tämizleýjileri ulanmak hem peýdaly netijeleri berip biler.
Agzyň gigiýenasyny saklamak çäreleri bilen birlikde, demi tämizlemekde degişli kömegi narpyzly süýjüleri, sakgyçlary ulanmak, petruşkanyň ýapraklaryny ýa-da kofe dänelerini çeýnemek hem kömek berip biler. Şonuň ýaly-da, gök çaýy, suwa garylan baly, narpyz bilen çopantelpegiň garyndysy ýakymly dem almagy üpjün edip biler.
Eger lukman agzyňyza diş protezlerini oturdan bolsa, ol Size olary arassalamagyň usuly barada gürrüň bermelidir. Diş protezlerinde hem, bakteriýalaryň toplanýanlygy sebäpli, olary hem iç we daş ýüzünden diş ýa-da ýörite çotga bilen arassalanmalydyr. Arassalamadan soň, protezler ýörite arassalaýjy ergin (onuň görnüşini lukman maslahat berýär) bilen doldurylan gaba salynmalydyr.
Hünärmenler, günüň dowamynda köp mukdarda suwuň içilmeginiň hem agyzdan gelýän ysy gowşatmaga ýardam berjekdigini belleýärler.
Suw ýetmezçiliginde, beden ony saklamak maksady bilen tüýküligiň emele gelme mukdaryny hem peseldýär. Şonuň esasynda, az işläp çykýan tüýküligiň bakteriýalary "ýuwup" aýyrma häsiýeti gowşaýar we ysyň döremegine getirýär. Suwuň ýeterlik mukdaryny kabul etmek ýa-da kadaly agzy suw bilen çaýkamak kserostomiýadan ejir çekýänlere has hem zerurdyr.
Gelmintoz keselinden ejir çekýän çagalarda hem demiň ysly bolup biljekdigi barada maglumatlar bar. Bu barada, Zonguldak şäheriniň (Türkiýe) lukmançylyk uniwerstitetiniň barlagçylary geçiren barlaglarynyň esasynda habar berdiler. Barlagçylaryň bellemegine görä, içege gelmintozyndan ejir çekýän çagalaryň ene-atalary öz çagalarynyň agzyndan ýaramaz ysyň gelýändigini habar beripdirler.
Alymlar, çagalaryň agzyndan gelýän ýaramaz ysyň mugthor sebäpli, içegede täretiň saklanmagy netijesinde ýüze çykýar diýip düşündirýärler.
Demi tämizlemek çärelerini geçirmezden öň hökman stomatolog lukmanyna ýüz tutuň. Ol agyz boşlugyň kesellerini ýüze çykaryp, bejergi çärelerini geçirmäge, görkezme boýunça başga hünärmenlere ýüz tutmagy maslahat berip biler.
- 7402 gezek okalan
-
Teswirler (12)
-


text:
2017-nji ýylyň sentýabrynda Aşgabatda geçirilen 5-nji Aziýa oýunlarynyň tamamlanmagy bilen sürüjilere girizilen gadagançylyklaryň gutarjagyna umyt edilen bolsa-da, ol aladalaryň artýandygyndan ilat juda nägile bolýarlar.
Çagalary bilen Aşgabada myhmançylyga gaýdan maryly Mergen bu kynçylyklar barada şeýle gürrüň berýär.
“Maşgalamyz bolup, Marydan Aşgabada gezelenje gaýtdyk. Ýol ugrunda, esasan hem Mary-Tejen aralygynda her ädimde diýen ýaly, polisiýanyň ýol gözegçilik gullugynyň işgärleri bizi saklap, awtoulagyň bagažyny, sürüjileriň dokumentlerini barladylar. Awtoinspektorlaryň ýol gyrasyndaky sazak-selinlere bukulyp, radar tutup duranlary hem häli-şindi göze ilýärdi. Awtoinspektorlaryň irginsiz gözegçiligi ýetmeli menzilmiziň birnäçe sagatlara çekmegine getirdi.
Halys surnugan çagalar Aşgabatdaky myhman ýerimize ýetmäge howlugýardy. Emma Aşgabada 15-16 kilometr galanda, polisiýanyň Gäwers ýol gözegçilik gullugynyň barlag punktynda, biziň awtoulagymyzy sakladylar. Polisiýanyň ýol gözegçilik gullugynyň işgärleri hiç bir düşündiriş bermezden, meniň sürüjilik şahadatnamamy elimden alyp, maňa awtoulagyň içinde garaşmalydygymy aýtdylar.
Çagalar ajygyp-suwsaýandyklaryny, aýak ýoluna gidesleriniň gelýändiklerini aýdyp, biynjalyk bolup başladylar. Men ahyr awtoulagymdan çykyp seretsem, bizden başga-da birnäçe awtoulagyň saklanandygyny gördüm.
Her kim ýadaw halda basymrak goýberilmegine garaşýardy. Sürüjiler özleriniň näme sebäpden saklanýandyklarynyň sebäplerini biri-birinden sorap bilmek isleýärdiler.
Men awtoulaglaryň arasynda aýlanyp ýörşüme, saklanan ulaglaryň ählisiniň Mary welaýat belgili awtoulaglardygyna göz ýetirdim. Ahal, Aşgabat belgili awtoulaglaryň bolsa barlag punktynda saklanman geçip durandyklaryna hem üns berdim.
Çen bilen 30-dan gowurak awtoulag ýol gyrasyna düzüldi. Bir sagat 20 minut geçenden soňra barlag punktunyň bir işgäri awtoulaglaryň sürüjilerine öz awtoulagynyň yzyna düşmeklerini aýdyp, kerweniň başyny çekip ugrady.
Biz Çoganlynyň gaýrasyndaky awtoduralga gelipň saklandyk. Polisiýanyň ýol gözegçilik gullugynyň işgäri şol ýerde awtoulaglarymyzy goýup, şähere gitmelidigimizi düşündirip, sürüjilik şahadatnamalarymyzy gaýtaryp berdi.
Welaýat belgili awtoulaglaryň şäherde görünmeli däldiklerini hem berk duýdurdy. Biz şondan soňra Çoganlydan çem gelen awtoulagda Aşgabadyň içindäki myhman ýerimize aşdyk” diýip, Mergen gürrüň berdi.
Aşgabada ýylda 1-2-gezek gezelenje gelýän welaýat ýaşaýjylary üçin, bu düzgün juda ýokuş degýär. Aşgabada iş-alada bilen häli-şindi gelýän ýa bolmasa kireý edýän sürüjiler munuň her gün gaýtalanyp duran düzgündigini, her niçik ýokuş degse-de, alajsyz galýandyklaryny aýdýarlar. Olar welaýatlaryň ala tutulmagynyň ýokuş degýändigini bildirýärler.
Öz ýurduň içinde islendik ýerden ýöremäge, islän ýeriňe barmaga gadagançylyklaryň artýandygynyň faktlarynyň ýaşaýjylara juda ýaramaz täsirini ýetirýändigini, kemsitmeleriň esasan sürüjiler bilen has köp baglydygyny welaýat ýaşaýjysyndan eşitmek bolýar.


text:
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidentiniň Diwanynyň başlygy we iş dolandyryjysy Mahmud Waezini kabul etdi.
Myhman wagt tapyp kabul edendigi üçin döwlet Baştutanymyza hoşallyk bildirip, Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidentiniň mähirli salamyny hem-de ähli türkmen halkyna üstünlikler we abadançylyk baradaky arzuwlaryny ýetirdi. Pursatdan peýdalanyp, jenap Mahmud Waezi milli Liderimizi düýn badalga alan, Türkmenistanyň dünýä giňişligindäki abraýyny has-da berkitjek “Amul — Hazar 2018” halkara awtorallisi bilen gutlady. Bellenilişi ýaly, Eýran sazlaşykly ösüş ýoluna düşen we ägirt uly ykdysady mümkinçilikleri bolan Türkmenistan bilen dostluk gatnaşyklarynyň berkidilmegine ähmiýet berýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hoşniýetli sözleri üçin minnetdarlyk bildirip we doganlyk ýurduň döwlet Baştutanyna iň gowy arzuwlaryny beýan edip, dostluk hem-de hoşniýetli gatnaşyklar bilen berkidilen döwletara gatnaşyklaryň ýylsaýyn täze many-mazmun bilen baýlaşdyrylýandygyny kanagatlanma bilen belledi. Milli Liderimiz türkmen-eýran hyzmatdaşlygynyň köpýyllyk netijeli gatnaşyklaryň kuwwatly binýadyna esaslanýandygyny belläp, hyzmatdaşlygyň ähli ugurlar boýunça mundan beýläk-de ösdürilmeginiň wajypdygyny nygtady.
Duşuşygyň dowamynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň, ilkinji nobatda bolsa, geçen ýyllaryň dowamynda döredilen ygtybarly kadalaşdyryjy-hukuk binýadyna daýanýan söwda-ykdysady ulgamdaky hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýy we ileri tutulýan ugurlary barada pikir alşyldy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistan bilen Eýran Yslam Respublikasynyň arasyndaky ysnyşykly gatnaşyklaryň özüne geljegi uly ugurlary birleşdirýändigini hem-de iki döwletiň milli bähbitlerine kybap gelýändigini nygtady.
Şunuň bilen baglylykda, netijeli gatnaşyklary giňeltmek üçin ägirt uly kuwwatyň bardygynyň bilelikdäki iri meýilnamalary durmuşa geçirmek üçin täze mümkinçilikleri açýandygy bellenildi. Nygtalyşy ýaly, iki ýurt tarapyndan üstünlikli amala aşyrylan taslamalaryň ençemesi durnukly ösüşiň maksatlaryna laýyk gelýär we durmuş-ykdysady taýdan uly ähmiýete eýedir.
Döwlet Baştutanymyz we myhman ýangyç-energetika toplumynda hyzmatdaşlygyň geljegini hem ara alyp maslahatlaşdylar. Biziň ýurtlarymyzyň çäk babatda amatly ýerleşmegi hem-de ägirt uly tebigy serişdeleriň bolmagy bilen baglylykda bu ulgamda giň mümkinçilikler bar. Şeýle ýagdaý bolsa energetika howpsuzlygyny üpjün etmekde ikitaraplaýyn netijeli hyzmatdaşlygyň zerurdygyny alamatlandyrýar. Energetika howpsuzlygy häzirki döwrüň derwaýys meselesi bolup durýar diýip hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Duşuşygyň dowamynda sebitde ulag-aragatnaşyk düzümini ösdürmek maksady bilen, Türkmenistanyň we Eýranyň halkara ähmiýetli ulag-üstaşyr geçelgelerini gurmak boýunça taslamalary durmuşa geçirmäge uly üns berýändigi nygtaldy. Tutuş Ýewraziýa giňişliginde ulag gatnawlarynyň ösdürilmegine ýardam bermäge gönükdirilen Gazagystan — Türkmenistan — Eýran transmilli demir ýoly munuň aýdyň mysallarynyň biridir.
Hazar boýunça ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň meseleleri hem ara alnyp maslahatlaşyldy. Şunuň bilen baglylykda, myhman hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Hazarýaka döwletleriniň Baştutanlarynyň şu ýylyň awgust aýynda Gazagystan Respublikasynyň Aktau şäherinde geçirilen V sammitinde öňe süren başlangyçlarynyň ähmiýetini nygtady.
Ynsanperwer ulgamdaky ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmegiň ugurlaryna aýratyn üns berildi. Bellenilişi ýaly, öz gözbaşyny ruhy-medeni gymmatlyklaryň umumylygyndan alyp gaýdýan özara bähbitli hyzmatdaşlyk türkmen-eýran gatnaşyklarynyň pugta binýady bolup durýar. Biziň halklarymyzy asyrlaryň jümmüşine uzap gidýän taryhy kökler, gadymy hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklary baglanyşdyrýar diýip, milli Liderimiz belledi we bilelikde geçirilýän medeni çäreleriň, dürli forumlaryň ähmiýetini nygtady.
Şeýle hem söwda-ykdysady gatnaşyklary kadalaşdyrmagyň has netijeli gurallaryny işläp taýýarlamak maksady bilen döredilen Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara toparyň işiniň Türkmenistanyň we Eýranyň işewürler toparlarynyň arasynda özara bähbitli hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň pugtalandyrylmagyna gönüden-göni hyzmat edýändigi bellenildi.
Duşuşygyň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidentiniň Diwanynyň başlygy we iş dolandyryjysy Mahmud Waezi iki dostlukly ýurduň hem-de halklaryň bähbitlerine laýyk gelýän döwletara hyzmatdaşlygynyň mundan beýläk-de üstünlikli ösdüriljekdigine ynam bildirdiler.
Duşuşyga Eýran Yslam Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Seýed Mohammad Ahmadi gatnaşdy.


text:
Sowet döwründe öňki Soýuzyň territoriýasynda bolan on bäş respublikanyň adamlary üçin biri-biriniň territoriýasyna ötüp-geçmek üçin serhet ýokdy. “Sowet soýuzynyň graždanlary” diýlip atlandyrylan on bäş respublikanyň ýaşlary biri-birine aşyk boldular, biri-birine öýlendiler. Türkmenleriň arasynda rus, ukrain, moldowan, azerbaýjan, özbek, täjik, gazak… gyzlaryna öýlenenler barmak basyp sanardan kän. Irki döwürler goş birikdirenleriň aýallary Türkmenistana propiska-da edildi, olara Türkmenistanyň raýatlygy hem berildi.
SSSR-den soň
Ýöne Soýuzyň dargan pursatlarynda başga respublikadan bolan gyzy söýüp, olara öýlenenler welin kyn güne galmaly boldular. Aýratyn-da, Özbegistana hem-de Täjigistana ýakynlykda ýerleşen Daşoguz we Lebap welaýatlarynda täjik, özbek gyzlaryna öýlenen ýigitler kän. Olar indi uly maşgala boldular. Maşgalada ýigrimi ýylyň dowamynda ençe ogul-gyz kemala gelip, olar eýýäm kämillik ýaşyna ýetdiler.
Şeýle-de bolsa ol maşgaladaky täjik ýa-da özbek milletinden bolan gelniň henizem ýaşaýan ýerine propiska edilmändigini hem-de olara Türkmenistanyň raýatlygynyň berilmänligini aýaly goňşy respublikadan bolanlar aýdýarlar.
Propiskasy, raýatlygy ýok adama iş meselesi hem kyn bolýar. Goňşy respublikalardan alnan gelinler diňe gaýyn öýündäki mellege güýmenäýmeseler, başga iş bilen meşgul bolup bilmeýärler. Türkmenistandaky düzgüne görä, çagalar hem ejesi nirede ýazgyda durýan bolsa, şol ýere propiska edilmeli. Häzirki ýagdaýda diňe bir goňşy respublikalardan alnan gelinleriň däl, eýsem olaryň çagalarynyň hem iş meseleleri gaýgy bolup durýar.
Bir ýylda tölemeli salgyt $240
Çagalary mamalaryna äkitmegiň gara görgüdigini, gidiläýen ýagdaýynda-da Türkmenistanyň raýaty bolmadyk kişini serhetden yzyna geçirmegiň kyndygyny, özleriniň diňe gaçyp-kowup gün görýänýändiklerini, üstesine-de, aýalyň başga respublikadan bolanlygy üçin her aýda ýigrimi amerikan dollary möçberinde salgyt tölemeli bolýandyklaryny internasional maşgala öwrülenler aýdýarlar.
Aýalyň üçin bir ýylda tölemeli salgyt 240 dollar bolýar. Häzirki kynçylykly günlerde, gazanç etmegiň güzap wagtynda maşgalanyň çykdajysyndan artdyryp, ýylda 240 dollary tygşytlamak dilde aňsat. Bu pul daýhançylyk bilen gün görýän maşgala üçin, çagalara gerek sowalga üçin örän zerur gerekli pul. Ýöne, alaç ýok, aýalynyň özbekligi ýa-da täjikligi üçin başga respublikanyň gyzyna öýlenenler her ýyl ol puly tölemeli bolýarlar.
Serdar Gulgeldiýew Aşgabatda ýaşaýan intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy, synçy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Biz Barada
Web portalymyz TurkmenExporters.com 2016-njy ýylda işlenilip düzüldi we 2017-nji ýylyň 01-nji ýanwaryndan ulanyşa girizildi. Biziň esasy maksadymyz:
- Türkmenistanyň önümleri we önüm öndürijileri barada ýeke-täk maglumat binýadyny döretmek;
- Türkmenistanyň önüm öndürijilerine, olaryň harytlaryny we hyzmatlaryny içerki we daşarky bazarlarda satmaga ýardam bermek;
- Harytlary we hyzmatlary gözlemekde hem-de satyn almakda, satyjy we alyjynyň arasyndaky işjeň aragatnaşyklary ösdürmäge ýardam bermek;
Häzirki wagtda TurkmenExporters.com web portaly Türkmen önümlerini we önüm öndürijilerini halkara işewürlik jemgyýetine tanatmakda Türkmenistanyň öňdebaryjy söwda platformasy bolup durýar.


text:
Aktual Analiz
Damaskyň Gündogar Guta etrabynyň Duma etrapçasynda täze bir himiki hüjüm guraldy
Siriýanyň paýtagty Damaskyň Gündogar Guta etrabynyň Duma etrapçasynda täze bir himiki hüjümiň guralandygy dünýä metbugatynda habar berildi. Hüjümde gynansagam esasy bölegi çagalardan we zenanlardan ybarat bolan köp sanly adam ýogaldy. Berilen ilkinji beýannamalara görä, myşsa gazynyň ulanylandygyna üns çekilýär. Urşuň başyndan bäri oppozisionerleriň gözegçiliginde bolan Gündogar Guta etraby hökümetiň soňky wagtlardaky esasy nyşanasy. Birnäçe aýdan bäri etrap bombalanýar, hassahanalar, mekdepler, metjitler ýaly jemgyýetçilik binalary ýumrulýar.
Syýasat, Ykdysadyýet we Jemgyýet Gaznasy SETA-nyň ylmy barlagçysy, ýazyjy Ahmet Ajunyň mesele boýunça synyny dykgatyňyza ýetirýäris.
Paýtagt Damaskdaky geografiki ýerleşişi taýdan hökümete gönüden howp salýan strategik ähmiýete eýe bolan Gündogar Guta etrabyny almak we oppozisionerlerden saplamak hökümet üçin iňňä möhüm. Urşuň başyndan bäri 7 ýyllap gabaw astynda bolan Gündogar Guta etraby soňky tapgyrda Türkiýäniň we Russiýanyň ylalaşmagy netijesinde iş ýüzüne geçirilen Astana gepleşiklerinde çaknyşyksyz zolaklardan biri hökmünde yglan edilipdi. Emma hökümet we ony goldaýan Russiýa bilen Eýran sebitdäki terror guramalaryny bahana edip, sebiti nyşana almaga başlady. Agyr bombardymanlardan soň sebitdäki oppozisionerler hem soňky döwürde Russiýanyň töwellaçylyk etmeginde boýun egmäge we Siriýanyň demirgazygyna tarap göçürilmäge başlandy.
İlatyň göçürilmegi bilen Gündogar Gutadaky Duma etrapçasy Jeýs Al Yslamyň gözegiliginde galdy. Jeýs Al Yslam bilen hökümetiň wekilleriniň arasyndaky gepleşiklerde Russiýa töwellaçylyk etdi. Russiýa bilen gazanylan ylalaşyga laýyklykda Jeýs Al Yslam etrapda polis güýji hökmünde tertip-düzgini ýola goýmalydy. Emma şol ylalaşyk Siriýanyň hökümeti tarapyndan kabul edilmedi. Jeýs Al Yslamyň Dumadan çykmagy kabul etmezligi sebäpli gepleşikler bes edildi. Şol günlerde-de Duma himiki hüjüm guraldy. Himiki ýarag bilen guralan hüjüm sebäpli asuda ilatdan köp sanly adam pida boldy, Jeýs Al Yslam hem himiki hüjümden soň Siriýanyň demirgazygyna göçmegi kabul etmäge mejbur boldy. Bir tarapdan Dumada galmagyň gymmaty himiki hüjümden soň hasam agyrlaşdy. Beýleki tarapdan himiki hüjümden soň asuda ilat gorkdy we ilatyň gorkmagy sebäpli Jeýs Al Yslam göçmek barada ylalaşmaly boldy. Siriýanyň hökümeti himiki hüjüm bilen Damaskyň merkezindäki oppozisionerleriň bazasynyň göçürilmegini gazandy.
Eger ylalaşylmadyk bolsady Dumany almak üçin guraljak harby operasiýanyň netijesi iňňän agyr bolardy. Duma etrapçasynda Jeýs Al Yslamyň uzak möhletden bäri goranyş liniýasyny gurandygy, ýarag ammarlarynda köp sanly ok-däriniň we agyr ýaraglaryň bardygy mälimdi. Şeýle-de siriýaly oppozisionerleriň hatarynda Jeýs Al Yslam harby mümkinçiligi bilen tanalýardy. Esasy bölegi ozalky harbylardan emele gelýän Jeýs Al Yslamyň Dumada gabaw astyndaky goranyşy hökümet üçin gymmata düşerdi. Şeýlelikde Duma meňzeş Daraýýa şäherini almak üçin hökümet birnäçe aý dowam eden harby operasiýa guramaly bolupdy. Hökümetiň gurandygy aýdylýan himiki hüjüm şeýle agyr netijeleri azaltdy we gysga möhletde netije berdi. Himiki ýarag ulanmak ynsanperwerlik ýörelgelerine bap gelmeýän hem bolsa soňky hüjüm hökümet üçin ýeňiş manysyny aňladýar.
Siriýanyň hökümetiniň himiki ýarag ulanmagynyň netijesi halkara derejesinde reaksiýa döretmän halatynda hökümet üçin gymmaty iň pes çözgütdigini aýtmak ýalňyş bolmasa gerek. Urşuň başlamagyndan bäri 215 gezek himiki ýarag ulanan Siriýanyň hökümetiniň halkara jemgyýetçiliginiň ünssizliginden peýdalanyp, ýaňadandan şol ýola ýüz tutandygy öňe sürülýär. Aýratynam diplomatik taýdan BMG-niň Howpsyzlyk Geňeşinde Russiýanyň goldawyna bil baglaýan hökümet, harby taýdan-da Russiýa tarapyndan goralýandygyny nazarda tutup şeýle ýola baş goşan bolsa gerek. Adamkärçilik gymmatlyklaryny bir gyra goýlan we halkara jemgyýetçiliginiň perwaýsyz bolan şertlerinde Siriýanyň hökümeti taýdan Duma üçin iň ýerlikli çözgüdiň himiki hüjümdigini aýdyp bileris.
Syýasat, Ykdysadyýet we Jemgyýet Gaznasy SETA-nyň ylmy barlagçysy, ýazyjy Ahmet Ajunyň mesele boýunça synyny dykgatyňyza ýetirdik.


text:
Çudihu
Özünden öň: Suýlihu
Özünden soň: Hulagu (Huluku)
Öldi: b.e.öň 96.
Hanedan: Suýlihu Hun hanedanlygy
Kakasy:???
Çagasy: Hulugu, Ady näbelli gyzy we ogly bolan.
Umumy maglumatEdit
Çudihu şanýuý atasynyň ölüminden soňra oglanlyk ýaşda häkimýetde galdy. Ýaşynyň kiçiligine seretmezden syýasaty bilen hökümdar tagta çykdy we kiçi ýaşdadygyny bahana edip Çyn ilçisini soňra kabul edilmegini isledi. Gelen Çyn ilçilerini yzyna göndertdi. Asyl ady Çedi bolan şanýuý soňky ýyl täze Çyn ilçisini garşylady. Çudihu gelen ilçileriň bozuk planlarynyň üstüni açyp, bütin ilçileri Baýkal kölüniň etrabyna sürgün etdi. Islegleri kabul edilmedik Imperator Wudi täzeden hüjüme girişdi. Üç tarapdan goşuny gönderdi. Birinji hoşuna Li Kuankli baştutanlyk etdi. Ol Hun ýesirlerini alyp yza dolananda hunlaryň duzagyna düşdi we 70 sany esgeri öldürildi. Ikinji goşun söweşsiz zatsyz boş yzyna dolandylar. Üçünji goşuna baştutanlyk eden Li Lin Şanýuýyň goşunyna hüjüme geçdi. Emma söweşde açlykdan 400 esgeri bilen birlikde Hunlaryň tarapyna geçip [1] şanýunyň gyzy bilen öýlendi. Hakasiýa ugradylyp ol ýerleri dolandyrmaga başlady. Şanýunyň ölûminden bir ýyl ozal Li Kuanklinyň baştutanlygynda Çyn goşuny Ýuýu hunlar bilen 10 gün ganly uruşlary alyp baranyndan soňra ýeňilip yza çekildi. Çyn hüjümlerini dep eden hunlar etrap-şäherleri eýeläp yza dolandylar. Li Kuankli hunlara garşy täze herekete geçjek wagty muny aňan maşgalasynyň günäkärlenýändigini bildi. Li Hunlara hüjüm etdi sebäbi Çyn imperatoryň merhemetini gazanmalydy. Ol hüjümden yza çekildi. Çudihu şanýuýbLi Kuankliniň ýoluny 60 müň atly bilen kesdi. Çyn goşuny uly heläkçilige uçrady. Li Kuankli boýun boldy. Onuň maşgalasy bolsa Çyn-maçyna tarap ugradyldy. Çudihu şanýunyň iki ogly bardy. Kiçi ogly Huluku onuň ölümünden soňra tagta geçdi
ÇeşmeEdit
1. ^ Taskin B.S., "Materials on Sünnu history", Science, Moscow, 1968, p. 31 (rusça)


text:
Türkmenistanyň prezidenti pagtaçylykda dowam edýän mejbury zähmetiň ýazgarylmagynyň fonunda ýurduň dokma senagatynyň işgärleriniň ýaşaýyş şertlerini gowulandyrmak boýunça zerur çäreleriň görüljekdigini söz berdi, emma pagta we dokma senagatyndaky problemalary agzmady.
Ýerli synçylar türkmen halyçylarynyň "öwülýän we bogulýan" senetçiler bolandygyny, pagtaçylygyň bolsa, oba ilatynyň garyp düşmegine we döwürden yza galmagyna, ýerleriň şorlamagyna sebäp bolandygyny belleýärler.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow bu gezekki "gowy ýaşaýayş" wadasyny Türkmen halysynyň we dokma senagatynyň işgärleriniň güni mynasybetli çap etdiren ýüzlenmesinde gaýtalady, şol bir wagtda-da ol türkmen pagtasynyň mejbury zähmet netijesinde ýygylýandygy baradaky tankydy eşitmezlige saldy.
27-nji maýda Aşgabatda “Dünýä nusgalykdyr türkmen dokmasy” diýen at bilen dokma we haly önümleriniň halkara sergisi, Türkmen halyşynaslarynyň bütindünýä jemgyýetiniň XVIII mejlisi öz işine başlady diýip, TDH habar berýär.
Adatça bolşy ýaly, döwlet eýeçiligindäki metbugatda ýurduň dokma senagatyna ägirt uly maýa goýum serişdeleriniň gönükdirilýändigi we iň kämil enjamlar bilen üpjün edilen täze dokma toplumlarynyň, haly kärhanalarynyň gurulýandygy nygtalýar, halyçylar barada öwgüli sözler aýdylýar, emma olaryň problemalary agzalmaýar.
Habarlardan mälim bolşy ýaly, Türkmenistanyň dokma senagatynyň işgärleriniň güni Birleşen Ştatlaryň türkmen pagtasynyň we türkmen pagtasyndan öndürilen önümleriň amerikan topragyna getirilmegini gadagan eden wagtynyň yz ýanyna gabat geldi.
Türkmen pagtasynyň we pagta önümleriniň ABŞ-a getirilmeginiň gadagan edilmegi Türkmenistanyň oba hojalygynda, hususan-da pagtaçylykda giňden ulanylýandygy aýdylýan mejbury zähmet bilen bagly.
“Türkmenistanyň alternatiw habarlary” proýekti we hukuk goraýjylaryň global koalisiýasyndan durýan “Pagta kompaniýasy” 23-nji maýda metbugat üçin beýanat çap edip, amerikan häkimiýetleriniň türkmen pagtasy barada gelen kararyny gutlady.
Bu kampaniýanyň agzalary özleriniň pagta önümçiliginde çaga zähmetini we mejbury zähmetiň ulanylmagyny köki-damary bilen köwläp aýyrmagy maksat edinýändiklerini aýdýarlar.
Şol bir wagtda, ýerli synçylaryň bellemegine görä, Türkmenistanda mejbury zähmetiň soňuna çykmak üçin ABŞ häkimiýetleriniň türkmen pagtasy babatda gelen karary asla ýeterlik däl.
“Gündogar” saýtynyň baş redaktory Baýram Şyhmyradowyň ABŞ-nyň Söwda departamentiniň maglumatlaryna salgylanyp ýazmagyna görä, Birleşen Ştatlar soňky on ýylda bary-ýogy 184 million dollarlyk türkmen pagtasyny we pagta önümlerini satyn aldy, bu şol wagt içindäkitürkmen eksportynyň 0,2 prosentini düzýär.
Eger aýratyn pagta we gaýtadan işlenen pagta önümleri babatda alnanda, Türkmenistan soňky 10 ýylda bu ugurdaky harytlaryň 5,3 milliard dollarlygy satdy we ol serişdäniň diňe 3,5 prosenti ABŞ-a düşýär diýip, Şyhmyradow ýazýar we türkmen pagtasynyň esasy alyjylarynyň Türkiýe (80 prosentden gowrak), Russiýa we Pakistan ýaly ýurtlardygyny belleýär.
Türkmenistan pagtaçylyk sowet ýyllarynda, Moskwadan berilýän real däl pagta planlaryny doldurmak talaby astynda mejbury zähmete öwrüldi we gowaça ekişinden başlap, pagta doly ýygnalýança çagalary, aýal-gyzlary agyr şertlerde işletmek kadaly bir zada öwrüldi diýip, ýerli synçylar aýdýarlar.
Türkmenistan garaşsyz ýurt bolansoň çaga zähmetiniň ulanylmagyna garşy kanun kabul etdi, emma pagtaçylykdaky mejbury zähmet saklanyp galdy we her ýyl häkimiýetleriň meýdandaky hasyly ýygnamak üçin býujet işgärlerini zor bilen pagta sürýändigi, özi pagta çykyp bilmedik adamlaryň ýerine pagtaçy tutýandygy barada maglumatlar ýaýraýar.
Azatlyk radiosy bilen anonim şertde gürleşýän ýerli synçylar, ýokary bilimli agronomlar Türkmenistanyň oba hojalygynda sowet döwründäki dolandyryşyň we korrupsiýanyň tas dolulygyna saklanyp galandygyny, daýhanlaryň real däl pagta planynyň üstesine real bolmadyk bugdaý planyny hem dolmaga mejbur edilýändigini, bu mejburlygyň daýhanlary we ýurdy ýyl-ýyldan garyp düşürýändigini aýdýarlar.
Mundanam başga, Azatlyk radiosynyň ýerli çeşmeleri soňky ýyllarda kärendesine ýer alyp, oba hojalyk önümlerini öndürmek isleýän adamlaryň barha azalýandygyny, sebäbi döwletiň satyn alyş nyrhlarynyň kän üýtemeýändigini, durmuşyň bolsa onlarça esse gymmatlandygyny belleýärler.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin hökümete daşary ýurtlardan maliýeleşdirilýän habar serişdelerini “daşary ýurt agentleri” hökmünde häsiýetlendirmäge we olara garşy sanksiýalary girizmäge ygtyýar berýän kanuna gol çekdi.
Täze kanun 25-nji noýabrda Orsýetiň kanun maglumatlaryny berýän internet portalynda çap edildi.
Bu kanun taslamasy 22-nji noýabrda Federasiýa geňeşinde, parlamentiň ýokarky palatasynda biragyzdan, 154 deputatyň ses bermeginde, bir deputatyň bolmazlygynda kabul edildi.
Şeýle-de bu kanun taslamasy 15-nji noýabrda parlamentiň aşaky palatasynda, Döwlet dumasynda üçünji, ahyrky okaýyşda biragyzdan kabul edildi.
Adalat ministrligi şondan soň birnäçe sagat içinde Azat Ýewropa/Azatlyk radiosynyň habar gulluklarynyň birnäçesine duýduryşlaryny iberdi.
Ol hatlarda habar gulluklarynyň ýüzbe-ýüz boljak potensial çäklendirmeleri anyklaşdyrylmaýr, emma kanun çykaryjylaryň aýtmaklaryna görä, belgilenen media jikme-jik maliýeleşdiriş hasabatyny bermek hem-de çap edilýän makalalara daşary ýurt agentiniň elinden çykandygy barada bellik goýulmagy baradaky talaplaryň obýekti bolup biler.
AÝ/AR rus resmileriniň daşary ýurt agenti hökmünde häsiýetlendirilmek duýduryşyny beren metbugat guramalarynyň biri bolup durýar, şeýle-de bu sanaw “Amerikanyň sesi” (VOA), CNN, Germaniýanyň halkara “Deutsche Welle” habar serişdelerini öz içine alýar.
Putiniň bu kanuna gol çekendigi baradaky habara jogap edip, AÝ/AR-nyň prezidenti Tomas Kent “häzirki pursatda biz täze kanunyň täsiri barada gürrüň edip bilmeýäris, sebäbi häzire çenli hiç bir habar guramasy ýöritelenip “daşary ýurt agenti” diýip atlandyrylmady we beýle “agentlere” garşy girizilýän çäklendirmeler heniz yglanedilmedi.”
"Biz, rus dilinde gepleýän diňleýjilerimizi dogry-dürs we obýektiw habar bilen üpjün etmek üçin,öz žurnalistlik işimizi dowam etdirmäge ygrarly bolmagymyzda galýarys” diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Rus resmileri bu kanunyň ýurt içindäki metbugatda degişli bolmajakdygyny aýdan hem bolsalar, “Amnesty International” halkara hukuk guramasy bu kanunyň Orsýetde metbugat azatlygyna urlan “çynlakaý zarba” boljakdygyny aýtdy.
Rus resmileri bu kanuny, olaryň häsiýetlendirmegi boýunça, Birleşen Ştatlarda rus metbugatyna edilýän basyşa berlen “simmetrik jogap” diýip atlandyrdylar.
Orsýetiň döwlet tarapyndan maliýeleşdirilýän RT telekanalynyň ABŞ-da işleýän bölümi - T&R Productions LLCdiýlip atlandyrylýan kompaniýa 13-nji noýabrdaBirleşen Ştatlarda Daşary ýurt agenleriniň çäklendirme akty (Foreign Agents Registration Act) diýlip atlandyrylýan öňden gelýän kanun esasynda hasaba alyndy.
ABŞ-nyň ýörite gulluklary ýanwar aýynda RT-nyň filialy we rus habar agentligi Sputnik rus hökümetiniň 2016-njy ýyldaky amerikan saýlawlaryna täsir ýetirmek tagallalarynyň çäginde nädogry maglumatlary ýaýratdy diýip çykaran netijesinden soň, ABŞ-nyň Adalat departamenti RT-nyň hasaba alynmagyny talap etdi.
ABŞ-nyň Radiogepleşikleri dolandyrmak boýunça geňeşiniň başlygy Jon Lansiň 25-nji noýabrdaky beýanatynda “bu hili çäreleriň ABŞ-nyň hereketleri bilen baglylykda düşündirilmeginiň islendik görnüşiniň hakykaty düýpli ýoýýandygyny” aýtdy.
“Rus mediasy, şol sanda RT Sputnik Birleşen Ştatlarda erkin işleýär we olaryň gepleşikleri ABŞ-nyň kabel telewideniýesi, FM radio stansiýalary arkaly ýaýradylyp bilinýär” diýip, Lansiň sözüniň üstüni ýetirdi. “Emma muňa garamazdan, ABŞ-nyň halkada mediasy, şol sanda(Amerikanyň sesi” (VOA) we AÝ/AR (RFE/RL) Orsýetde telewideniýede we radioda gadagan.”
Şeýle-de ol “biziň žurnalistlerimize iş başynda rus häkimiýetleri tarapyndan azar berilýär, olar öz işlerini etmekde yzygiderli çäklendirmelere sezewar edilýär” diýdi.
ABŞ-nyň ilçisi Jon Huntsman 17-nji noýabrda AÝ/AR-nyň we “Amerikanyň sesiniň” Moskwadaky býurolaryna baryp, rus kanunynyň Birleşen Ştatlar üçin “uly aladadygyny” we “azat metbugat ýörelgeleriniň islendik azat jemgyýetde we demokratiýada kuwwatlylyk we abadançylyk üçin doly zerurlykdygyny” aýtdy.


text:
Eýran Siriýada parahatçylygy ornaşdyrmak boýunça indiki hepdede Gazagystanyň paýtagty Astanada geçiriljek gepleşiklere ABŞ-nyň goşulmagyna garşy çykyş edýär.
Tähranyň bu pozisiýasy gepleşikleriň ýene iki guramaçysy Orsýetiň we Türkiýäniň teklibine ters gelýär. Olar Donald Trampyň ýolbaşçylygyndaky ABŞ-nyň täze administrasiýasynyň 23-nji ýanwarda Astanada başlanýan gepleşiklere gatnaşmalydygyny aýdypdy.
"Biz olary çagyrmadyk we biz olaryň bolmagyna garşy” diýip, Eýranyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarif 17-nji ýanwarda Tasnim habar agentligine aýtdy.
Orsýet, Eýran we Türkiýe Siriýanyň hökümet güýçleriniň gozgalaňçylaryň galasy hasaplanan Aleppo şäherini eýelemek boýunça uly öňegidişlige eýe bolmagynyň yzýany parahatçylyk ugrunda gepleşikleri geçirmegiň ugrunda çykyş edýärler.
Eýran we Orsýet Siriýadaky konfliktde prezident Başar al-Assadyň esasy ýaranlarydyr.


text:
Russiýaly milliarder Alişer Usmanow öz ýurdy Özbegistanyň täze liderine daşky dünýä açylmaga ýardam berip, ol özbek ykdysadyýetine “başardygyndan” goşant goşjakdygyny Reuters bilen geçirilen söhbetdeşlikde aýtdy.
Metal senagatyndan gurplanan tüçjar baý, şol bir wagtyň özünde “Arsenal” futbol toparynyň ýarym-eýesi Usmanow geçirilen gürrüňdeşligiň dowamynda, özbek liderleri bilen hyzmatdaşlyk edýändigini ilkinji gezek aç-açan tassyklady.
Usmanowyň goldawy ýurdy çärýek asyrlap sowet stilinde alnyp barlan repressiw syýasatdan halas etjek bolýan, ýöne şol bir wagtyň özünde käbir içerki garşydaşlarynyň basyşyna duçar bolýan Şawkat Mirziýoýewi güýçlendirmegi mümkin.
Reuters bilen geçiren telefon söhbetdeşliginde Usmanow: “Men mümkin boldugyndan Özbegistana kömek etmäge taýýar we men bireýýäm olar bilen arkalaşýaryn. Bu günki gün meniň edýän zadym ugrukdyrmak, maslahat bermek we haýyr-sahawat taslamalaryna gatnaşmak” diýdi.
Haçan-da, onuň Özbegistana näçeräk maýa goýumlary goýmaga isleg bildirýändigi barada soralanda ol “başardygymça” diýip jogap berdi.
Ol sermaýa goýumlary barada giňişleýin maglumat bermese-de, Öbegistan bilen Orsýetiň USM atly holding kompaniýasynyň arasyndaky gatnaşyklaryň pugtalanýandygyny aýtdy. Usmanow USM-iň girdejileriniň 49 göterimine şäriklik edýär we şol sanda Özbegistanda metal zawodlary bar. Ol gatnaşyklaryň häzirki ýagdaýy barada jikme-jik maglumat bermekden saklandy.
64 ýaşly Usmanow Orsýetiň bäşinji iň baý biznesmeni bolup, Forbes žurnalynyň rus neşiri onuň baýlygynyň 15.2 milliard amerikan dollary töweregindedigini çaklaýar. Bu görkeziji Özbegistanyň jemi içerki önüminiň takmynan 5-den 1 bölegine deňdir.
Usmanow Özbegistanda doguldy, ýöne ol heniz ýaş wagty Orsýete göçüp bardy. Onuň baýlygy Orsýetiň iň uly demir öndürijisi “Metalloinvestiň” girdejileriniň ýarysyny, şeýle-de telekom we internet emläkleriniň girdejilerini öz içine alýar.
Ilatynyň agramly bölegi musulmanlardan düzülen Özbegistan 1991-2016-njy ýyllar aralygynda Orsýete we Günbatara ynamsyz garan Islam Kerimow tarapyndan dolandyryldy. Ol ykdysadyýeti berk gözegçilikde saklap, dürli pikirliligi basyp ýatyrypdy.
Ol geçen ýylyň sentýabr aýynda ölende, ýurtda uzak wagtlap premýer-ministr wezipesinde işlän Mirziýoýew onuň ýerine geçdi. Mirziýoýew käbir ykdysady reformalary geçirdi, kapitala gözegçiligi aradan aýyrdy we özge ýurtlar bilen ozalky selçeň gatnaşyklary ösdürdi.
Gyssagly reformalar
“Men maliýe reformalary babatda häzirki ýolbaşçylaryň batyrgaýdygyna berk ynanýaryn. Men ilkibaşda bu reformalar beýleki döwletlerde bolşy ýaly üç ýyla, bäş ýyla çeker öýdýärdim. Ýöne bu ýerde ýagdaý bir ýylda çözüldi” diýip, biznesmen aýtdy.
“Ozallar her kim Özbegistana maýa goýmakdan gorkardy, sebäbi ol ýerde girdejiniň gaýtaryp berilmegi boýunça mehanizm ýokdy. Bu günki gün kanunçylyk nukdaýnazardan bu mesele çözüldi diýen ýaly. Şu ýagdaýlar Özbegistan üçin iňňän uly reformalardyr” diýip, ol aýtdy.
Mirziýoýewiň reforma meýilnamalary döwlet emläginiň hususylaşdyrylmagyny öz içine alýar.
Kerimowyň döwründe Usmanow özbek häkimiýetleri bilen ýakyn gatnaşyk saklamaýardy. Hatda ol Mirziýoýew prezident bolanyndan soňam, Özbegistanyň syýasy durmuşyna goşulmakdan saklandy.
Oktýabr aýynda onuň metbugat edarasy Reuters-e “bu meselede ýaýradylýan myş-myşlar hakykata gabat gelmeýär” diýipdi. Ýöne Usmanowyň özi, eger ondan kömek sorasalar ýardam bermäge taýýardygyny aýdýar.
Usmanow bilen täze prezidentiň arasyndaky gatnaşyklaryň alamatlary göze ilip başlady. Sentýabr aýynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasyna gatnaşmak üçin Mirziýoýew Usmanowyň hususy Airbus uçaryndan peýdalandy. Ýurduň howaýollary kompaniýasy agzalýan uçary bazar bahasyndan töläp, kireýine ulanandyklaryny mälim etdi.
Bu gürrüňler barada soralanda Usmanow Reuters-e “Mirziýoýewiň sapary boýunça bu karar kabul edilende men şol ýerdedim. Geçilmeli ýol uzak bolany üçin, bu uçuşa zerur amatly şertlerde uçar olarda ýokdy. Men uly höwes bilen uçarymy mugtuna bererdim, ýöne Özbegistan işiň söwda esaslaryna laýyklykda amala aşyrylmagyny isledi. Bu şeýle-de boldy” diýip gürrüň berdi.
Media maglumatlaryndan mälim bolşuna görä, Mirziýoýewiň aýalynyň ýegeni Diora Usmanowyň ýegeni Babura durmuşa çykan ekeni. Babur 2013-nji ýylda ulag heläkçiliginde wepat boldy.
Bu gürrüňler dogrumy diýip soralanda Usmanow “Diora indi meniň ýegenimden yza galan naçar däl, ol başga bir adamyň ýanýoldaşy boldy we men oňa bagt arzuw edýärin” diýdi.
Usmanow yslamyň medeni mirasynyň merkezleri bolan Buhara, Samarkant we Daşkent şäherlerindeki taryhy ýerleri abatlamakda özbek hökümeti bilen bireýýäm işleşip başlandgyny mälim etdi.
Ol eger-de Özbegistan maýadarlar üçin ygtybarly klimaty döredip, olaryň kapitalyny gorap bilse, başga-da köp döwlet Özbegistana maýa goýmaga isleg bildirer diýdi.
“Meniň pikirimçe, bu prezidentiň öz öňünde goýan maksatlary we olary durmuşa geçirer. Men bu mesele boýunça elimden geldiginden kömek ederin” diýip, Usmanow aýtdy.
Ol öz watandaşlaryndan, şol sanda daşary ýurtlarda ýaşaýan özbeklerden öz dogduk diýarlarynyň gülläp ösmegi we syýasy taýdan adalatly bolmagy üçin, goşant goşmaga çagyrdy.
“Men bu ugurda özümde jogapkärçilik duýýaryn, sebäbi pensiýa ýaşymda meniň edip biläýjek zadym kömek etmek we öz tejribelerimi paýlaşmak” diýip, Usmanow belledi.


text:
Şu gün Türkmenistanda giň bäsdeşlik esasynda Mejlisiň deputatlygyna, welaýat, etrap we şäher halk maslahatlarynyň hem-de Geňeşleriň agzalygyna saýlawlar geçirildi. Ol türkmenistanlylaryň ýurdumyzda mähriban Watanymyzyň bagtyýar geljeginiň bähbidine ýaýbaňlandyrylan demokratik ýörelgelerine işjeň gatnaşmaga bolan gyzyklanmalaryny äşgär etdi.
Şu gün ir sagat 7-de Türkmenistanyň Döwlet senasynyň ýaňlanmagynda açylan ähli saýlaw uçastoklarynda dabaraly ýagdaý emele geldi. Möhüm-jemgyýetçilik-syýasy çäresine doly taýýarlykly gelindi. Şu gün ses bermäge ilkinji gezek gatnaşýan ýaş saýlawçylara hormatly ýaşulular saýlaw toparlarynyň agzalary bilen bilelikde ýadygärlik sowgatlaryny gowşurdylar.
Milli parlamentde, ýerli ýerine ýetiriji häkimiýet we öz-özüňi dolandyryş edaralarynda öz saýlawçylarynyň bähbidini goramak hukugyna watandaşlarymyzyň arasynda uly hormatdan we ynamdan peýdalanýan adamlar dalaşgärlik etdiler. Dalaşgärleriň hatarynda oba zähmetkeşleri, döwlet edaralarynyň wekilleri, dürli pudaklaryň öňdebaryjy hünärmenleri, ykdysadyýet, bilim, ylym, medeniýet, saglygy goraýyş pudaklarynyň işgärleri, syýasy partiýalaryň, jemgyýetçilik guramalaryň we birleşmeleriň işjeň agzalary bar. Mejlisiň deputatlygynyň, halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalarynyň bir ornuna birnäçe dalaşgärler bellige alyndy. Şeýlelikde, bu günki saýlawlar ozalkylar ýaly, giň bäsdeşlik esasynda, demokratik we aýdyňlyk ýagdaýynda geçdi.
Bu gezekki saýlawlara ägirt uly taýýarlyk işleri geçirildi. Hususan-da, welaýat halk maslahatlarynyň agzalygyna dalaşgärleriň 489-sy, etrap we şäher halk maslahatlarynyň agzalygyna dalaşgärleriň 2570-si, Geňeşleriň agzalygyna bolsa dalaşgärleriň 13 müň 215-si we syýasy partiýalardan we raýatlar toparlaryndan Mejlisiň deputatlygyna görkezilen dalaşgärleriň 284-si hasaba alyndy.
Dalaşgärleri görkezmek çäresi ilatyň ýokary işjeňliginde geçdi. Munuň özi ýerlerde ägirt uly guramaçylyk işleriniň geçirilmegi netijesinde amal boldy.
Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň maglumatlaryna görä, saýlaw okruglarynyň çäklerinde bar bolan saýlaw uçastoklarynyň hemmesi ses bermek üçin bellenilen wagtda gapylaryny açdy. Aşgabat şäherinde 299, Ahal welaýatynda 364, Balkan welaýatynda 272, Daşoguz welaýatynda 523, Lebap welaýatynda 559, Mary welaýatynda bolsa 548 saýlaw uçastogy bar.
Mejlisiň deputatlarynyň saýlawlaryna ses bermäge gatnaşmak üçin 3 million 291 müň 312 saýlawçy bellige alyndy.
Saýlaw toparlarynyň ähli uçastoklary boýunça, has takygy welaýat, etrap we şäher halk maslahatlarynyň agzalygyna 3 million 271 müň 524 saýlawçy, Geňeşleriň agzalygyna saýlawlar boýunça saýlawçylaryň 2 million 314 müň 679-sy bellige alyndy.
Saýlaw çäreleriniň barşyna gözegçiligi ähli saýlaw uçastoklaryndaky halkara we milli synçylar amala aşyrdylar. Olaryň baha bermegine görä, saýlawlar bäsdeşlik we demokratik esaslarda, ýurdumyzda hereket edýän kanunçylyga we umumy kabul edilen halkara hukuk kadalaryna laýyklykda geçdi. Günüň birinji ýarymynda ses bermegiň has-da işjeň ýagdaýa eýe bolandygy bellenildi. Şeýlelikde, günüň birinji ýarymynda saýlawçylaryň 54 göterimden gowragy özleriniň konstitusion hukuklaryny berjaý etdiler.
Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň maglumatlaryna görä, saýlaw uçastoklarynyň ýapylýan döwrüne, ýagny sagat 19-a çenli saýlawçylaryň Mejlisiň deputatlygyna saýlawlara 91,69 göterimi, welaýat, etrap we şäher halk maslahatlarynyň agzalygyna saýlawlara 91,75 göterimi, Geňeşleriň agzalygyna saýlawlara 91,68 göterimi gatnaşdy.
Merkezi saýlaw toparyň beren maglumatyna laýyklykda, saýlawlar geçirildi diýlip ykrar edildi.
Bu gezekki saýlawlaryň aýratynlygy, birnäçe saýlaw uçastogynda jemgyýetçilik-syýasy çäreleriň geçirilişine onlaýn arkaly syn edip bolanlygydyr. Isleg bildirýän adamlar Merkezi saýlaw toparynyň internet-saýtynda saýlawlaryň geçişine syn edip bilýär.
Saýlawlaryň geçişine dünýäniň köp sanly ýurtlarynda uly gyzyklanma bildirildi. Merkezi saýlaw toparynyň Internet sahypalaryna köpçülikleýin girilmegi munuň aýdyň subutnamasydyr. Häzirki pursada çenli Türkmenistandan bu Internet sahypasyna 65 müňe golaý isleg bildirildi. Şeýle hem ABŞ-dan, Russiýadan, Hytaýdan, Beýik Britaniýadan, Şweýsariýadan, Ýaponiýadan, Malaýziýadan, Fransiýadan, Irlandiýadan, Italiýadan, Braziliýadan, Germaniýadan, Kanadadan, Daniýadan, Niderlandlardan, Singapurdan, Türkiýeden, Çehiýadan we GDA-nyň ýurtlaryndan 5,5 müňden gowrak isleg boldy.
Saýlaw uçastoklarynyň ýapylmagy bilen ses sanamak işi başlandy. Ýöne türkmen halkynyň agzybirlikde nobatdaky gezek halk häkimlilik däpleri esasynda ses berendigini ynam bilen aýtsa bolar. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe milletiň demokratik esaslary häzirki türkmen jemgyýetinde, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň yzygiderli amala aşyrýan giň möçberli özgertmeleriniň özenini düzýär.
Saýlaw kodeksiniň kadalaryna laýyklykda ses bermegiň netijeleri ýakyn wagtda aýan ediler.


text:
Şu gün, 2-nji martda Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynda Eýran Yslam Respublikasynyň ХIII ýöriteleşdirilen sergisiniň ýapylyş dabarasy boldy.
Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynda serginiň üstünlikli geçirilmegi üçin ähli zerur şertleri döretdiler. Serginiň işiniň üç gününiň dowamynda oňa ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň döwlet we hususy ulgamlarynyň wekilleri we hünärmenleri, köp sanly aşgabatlylar hem-de paýtagtymyzyň myhmanlary gelip gördüler.
Serginiň ýapylyş dabarasynyň çäklerinde oňa gatnaşanlara degişli diplomlar we sertifikatlar gowşuryldy.
Sergä gatnaşyjylar Türkmenistanyň Prezidentine Ýüzlenme kabul etdiler.
Maýa Apbaýewa, žurnalist.
Döwlet Heşdekowyň fotokollažy.
Eýranyň ХIII ýöriteleşdirilen sergisi öz işini tamamlady
Şu gün, 2-nji martda Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynda Eýran Yslam Respublikasynyň ХIII ýöriteleşdirilen sergisiniň ýapylyş dabarasy boldy.


text:
Soňky Habarlar
Gepleşikler
Türkiýe
"Türkiýede etnik diskriminasiýa edenleriň garşysynda biz bolarys"
Prezident Rejep Taýýip Erdogan Türkiýede etnik diskriminasiýa edenleriň garşysynda boljakdyklaryny habar berdi
Türkiýe Hindistana gynanç bildirdi
Türkiýe Hindistanda Dussehra baýramynda başdan geçirilen otly heläkçiliginde ýogalan adamlar sebäpli gynanç bildirdi
Türk lider Jemal Kaşykçy wakasy bilen bagly beýanat berdi
Prezident Rejep Taýýip Erdogan saudy žurnalist Jemal Kaşykçy wakasynyň derňelmegi üçin Türkiýäniň öz üstüne düşenini edendigini belledi
Dünýä
Jemal Kaşykçynyň öldürilmegine bildirilýän reaksiýalar artýar
Saud Arabystanynyň, saudy žurnalist Jemal Kaşykçynyň Stambuldaky başkonsullykda gowganyň netijesinde ölendigini boýun alanyndan soň bildirilýän reaksiýalar barha artýar
Yragyň günortasynda hapa suw içip zäherlenen adamlaryň sany günsaýyn artýar
Yragyň günortasyndaky nebite baý ýer bolan Basra welaýatynda hapa suw içip zäherlenen adamlaryň sany 114 müňe ýetdi
Donald Tramp: “Kaşykça edilenler kabul edilmez”
ABŞ-niň Prezidenti Donald Tramp, saud arabystanly žurnalist Jemal Kaşykça edilenleriň kabul edilmejekdigini beýan etdi
Türkmenistan
Türkmenistanda Iordaniýanyň Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi işe başlady
Doly ygtyýarly wekil türkmen parlamentiniň düzümi we köpugurly işi bilen hem tanyşdyryldy
Türkmenistan — Russiýa: medeni-ynsanperwer ulgamda hyzmatdaşlyk
Düýn Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde “Ýüpek ýoly: gadymyýetden häzirki güne çenli” diýen at bilen “tegelek stol” geçirildi
Ankarada Garaşsyzlyk baýramyna bagyşlanyp resmi kabul edişlik dabarasy geçirildi
2018-nji ýylyň 17-nji oktýabrynda Türkmenistanyň Türkiýe Respublikasyndaky Ilçihanasy tarapyndan Ankara şäherinde ýerleşýän "Swiss" myhmanhanasynda Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 27 ýyllygy mynasybetli resmi kabul edişlik dabarasy geçirildi
Türk Dünýäsi
Mustafa Akynjy we Nikos Anastasiadis özara duşuşyk geçirerler
Demirgazyk Kipr Türk Respublikasynyň Prezidenti Mustafa Akynjy bilen Kipriň Grek böleginiň lideri Nikos Anastasiadis 26-njy oktýabrda anna güni özara duşuşyk geçirerler
Azerbaýjanyň Prezidenti nebiti gaýtadan işleýän zawodyň açylyşynda çykyş etdi
Azerbaýjanyň Prezidenti Ilham Aliýew, Türkiýäniň Prezident Rejep Taýýip Erdoganyň liderligi saýasynda dünýä derejesinde uly bir güýje öwrülendigini belledi
TRT Azerbaýjanda ýylyň iň başarjaň daşary ýurt habar beriş guramasy baýragyna laýyk görüldi
Azerbaýjanyň garaşsyzlygyny ýaňadandan almagynyň 25 ýyllygy mynasybetli paýtagt Bakuwda geçirilýän çäreler dowam edýär
Medeniýet, Sungat we Sport
Ymam Maturidi maslahaty 25-nji oktýabrda başlar
Türk Dünýäsiniň Parlamentarlar gaznasy oktýabr aýynyň 25-27-si aralygynda Ankarada “Halkara Ymam Maturidi Işjeň Maslahatyny” geçirer
Döwlet ýolbaşçylary Ara Güleriň aradan çykmagyna gynanç bildirýärler
Güleriň ýogalmagy sebäpli syýasat dünýäsinden köp sanda adam gynanç ýüzlenmelerini berýärler
Fotožurnalist Ara Güler aradan çykdy
Duaýen fotožurnalist Ara Güler Stambulda bejergi alýan hassahanasynda 90 ýaşynda ýogaldy
Ykdysadyýet
Altaý taňklary öňümizdäki günlerde seriýalaýyn häsýetde öndürilmäge başlanar
Türkiýäniň milli söweş taňky Altaý öňümizdäki günlerde seriýalaýyn häsýetde öndürilmäge başlanar
Stambul-Baku uçar gatnawlarynyň biletleri satylmaga başlandy
Türk Howa Ýollarynyň Dolanşyk geňeşiniň başlygy Bilal Ekşi, Stambul Täze howa menzilinden, Azerbaýjanyň paýtagty Baku guraljak uçar saparlarynyň Biletleriniň satylmaga başlanandygyny habar berdi
Türk Eximbankynyň müşderi sany artýar
Türk Eximbankynyň baş Müdiri Adnan Ýyldyrym 2017-nji ýylyň başynda 7,700 eksportçy bilen işleşýän bolsalar, noýabr aýynda şol sanyň 10,600-e ýetjekdigini aýtdy
Aýyň Soragy
Aýyñ soragy
Oktýabr aýyndaky bäsleşigimiziň soragy şeýle: Şu ýyl BMG-niň näçinji Sessiýasy geçirildi?
Aktual Meseleler
Aktual Analiz 41
Syýasat, Ykdysadyýet we Jemgyýet Gaznasy SETA-nyň ylmy barlagçysy, ýazyjy Ahmet Ajunyň mesele boýunça synyny dykgatyňyza ýetirýäris.


text:
Türkmenistan ýene bir emeli hemrany kosmos giňişligine çykarýar.
Türkmen döwlet habarlar gullugynyň 21-nji dekabrda beren maglumatyna görä, 2018-2024-nji ýyllarda ýurduň kosmos ulgamyny ösdürmäge hem-de onuň işini kämilleşdirmäge 1 milliard 300 million manat, ýagny 370 million amerikan dollaryndan gowrak möçberde maýa goýumlary gönükdiriler.
Bu serişdelere ýeri uzak aralykdan zondlaşdyrmak üçin niýetlenen nobatdaky emeli hemrany gurmak hem-de ony älem giňişligine çykarmak göz öňünde tutulýar diýlip, habarda bellenilýär.
Ýatlap geçsek, Türkmenistan“Türkmen Älem 52oE” atly ilkinji emeli hemrasyny 2015-nji ýylda ABŞ-nyň Florida ştatyndaky Kanaweral burnunda ýerleşýän kosmodromdan Ýeriň golaýyndaky orbita çykarypdy.
TDH-niň maglumatyna görä, ikinji emeli hemra “milli ykdysadyýetiň ähli pudaklarynyň ösüşini çaltlandyrmak maksadynda ulanylyp, barmasy kyn, tizlikli we beýleki desgalar barada maglumatlary almaga mümkinçilik berer”.
Ýeri uzak aralykdan zondlaşdyrmak nebit ýataklaryna, turba geçiriji ugurlara we nebiti gaýtadan işleýän zawodlara ekologiýa-hukuk gözegçiligini geçirmäge mümkinçilik berer diýlip, habarda nygtalýar.
Şeýle hem emeli hemranyň kömegi bilen sürüm meýdanlaryny, öri meýdanlary kesgitlemek, ýerleriň ýagdaýy barada maglumatlary alyp, alnyp barylýan gurluşyklara gözegçiligi artdyryp boljakdygy, resmi habarda aýdylýar.
Käbir ýerli we daşary ýurtly synçylar ýa-da žurnalistler Türkmenistanyň agyr ykdysady krizisi başdan geçirýändigi aýdylýan döwürde, ýokardaky maksatlara gönükdirilen ikinji emeli hemrany kosmos giňişligine çykarmagyň näderejde zerurdygyny sorag astyna alýarlar.
Häzirki wagt Niderlandlarda ýaşaýan we “Türkmenistandan alternatiw habarlar” neşiriniň baş redaktory Ruslan Mätiýew ýurtda nobatdaky emeli hemrany kosmosa çykarmaga gönükdiriljek maliýe serişdesi ykdysady problemalary çözmäge, şeýle-de ilatyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini gowulandyrmaga harçlansa, has talabalaýyk bolar diýýär.
“Sürüm meýdanlary Türkmenistanda köp däl. Bilşimiz ýaly, Türkmenistanyň territoriýasynyň 90%-e golaýy çöllük ýerler. Şonuň üçin ony öwrenmek, şeýle maglumat almak üçin emeli hemranyň zerurlygyna şübheli garaýaryn. Häzir ähli pudaklarda problema bar. Aýlyklar wagtynda berilmeýär. Mysal üçin, doktorlaryň, mugallymlaryň arasynda şeýle problemalar bar. Pagtaçy daýhanlar hasyl pullaryny bankomatlardan alyp bilmeýärler. Sebäbi ýurtda [nagt] pul ýetmezçiligi bar. Islendik pudaga seretseň problema bar. 370 million dollar diýdiňiz, ol pul biziň ýurdumyz üçin az däl. Şol pul adamlaryň ýaşaýyş-durmuşyny gowulandyrmak maksady bilen sowulsa has gowy bolardy” diýip, Mätiýew aýtdy.
Belläp geçsek, 2015-nji ýylyň 27-nji aprelinde “Türkmen Älem 52oE” emeli hemra “Falkon 9” raketa göteriji tarapyndan orbita çykarylanda, türkmen häkimiýetleri onuň milli tele-radio gepleşikleriň efire berlişiniň hiliniň ýokarlandyrylmagyna, şeýle-de göni efirde telegepleşik geçirmek we internetiň ýokary hilli sistemasyny ýola goýmak işlerine güýçli itergi bermegine garaşylýandygyny mälim edipdiler.
Emma aradan iki ýarym ýyldan gowrak wagtyň geçendigine garamazdan, ýurtda internetiň hili henizem pes bolmagynda galýar. Şeýle-de, Türkmenistan halkara barlaglarynda Internetiň gymmatlygy boýunça yzdan iň soňky orunlarda ýerleşdirilýär.
Şol bir wagtyň özünde, türkmen mediasy onlarça müň kilometr belentlikde Ýeriň daşyndan aýlanýan “Türkmen Älem 52oE” hemrasynyň Garagum çölünde ýerleşen alysdaky şäherçeleri hem aragatnaşyk bilen üpjün edendigini mälim edýär.
“Mysal üçin, Ahal welaýatynyň Baharly etrabynyň Kirpili obasynyň hem-de Balkan welaýatynyň Oýlyguşlyk obasynyň ýaşaýjylaryny görkezmek bolar. Olar milli hemra arkaly aragatnaşyk hyzmatlaryndan hem-de internetden gije-gündiziň dowamynda peýdalanmaga mümkinçilik aldylar” diýlip, habarda bellenilýär.
Emma Azatlygyň ýerli çeşmeleri ýurduň welaýatlarynyň onlarça obasynda, şol sanda medeni zonadan 300 kilometr çemesi uzakda ýerleşýän Kirpili obasynda telefon aragatnaşygynyň ýokdugyny, MTS-iň ýurtdaky aragatnaşyk hyzmatyny kesmegi bilen, bu obalaryň ýaşaýjylarynyň telefon aragatnaşygyndan doly mahrum bolandygyny aýdýarlar.
Türkmenistanyň Milli kosmos agentligi 2011-nji ýylyň maý aýynda döredildi.


text:
Shól daladaǵy 10 kúndik saparǵa shaqyrady
Hamdan bın Mýhammed atyndaǵy zertteý ortalyǵy BAÁ (Birikken arab ámirligi) turǵyndaryn Camel Trek saıahatynyń besinshi kezeńine qatysýǵa shaqyryp otyr. 10 kúnge sozylatyn saıahat aıasynda qatysýshylar túıemen shól dalany kesip ótýleri tıis.
Zertteý ortalyǵy barlyq qatysýshylardy as-sýmen jáne jatyn shatyrlarymen qamtamasyz etetin bolmaq. Sondaı-aq, medıtsınalyq járdem de kórsetiledi.
16-25 qańtar aralyǵynda ótetin kezeńniń tapsyrmasy túıe túligimen 500 shaqyrym jerdi eńserýleri tıis. Qazirgi ýaqytta tirkeý jumystary júrgizilýde.


text:
Bütindünýä banky Türkmenistanda ykdysady ösüşiň depginine berýän bahasyny ýokarlandyryp, 2018-nji ýylda ony 6,3 prosente galdyrdy. Bu barada bankyň “Global ykdysady perspektiwalar” hasabatynda habar berilýär.
Bankyň ekspertleriniň maglumatyna görä, 2019-2020-nji ýyllarda türkmen ykdysadyýetiniň ösüşi 6,3 prosente çenli ýokarlanar. Bütindünýä banky 2017-nji ýylda Türkmenistanda jemi içerki önüm ösüşiniň 6,5 prosent boljagyny çaklapdy.
Mälim bolşy ýaly, bank ekspertleri öz çaklamalarynda Türkmenistanyň beren resmi sanlaryna esaslanýarlar.
Şu aralykda Jon Hopkins uniwersitetiniň professory we “Kynçylykly” walýutalar proýektiniň ýolbaşçysy Stiw Henk türkmen manadynyň hümmetsizlenmeginiň ýyllyk görkezijisini çap etdi, ol häzir 294 prosente barabar.
Bu meselede iň ýaramaz ýagdaý Wenezuelada, 2018-nji ýylyň mart aýynyň aýagynda bu ýerdäki inflýasiýanyň derejesi 6888% boldy.
Inflýasiýa meselesinde Sudan hem iň ýaramaz ýadaýdaky ýurtlaryň biri bolup durýar, emma bu ýerde, Türkmenistandan tapawutlylykda, onuň ösüşi 91 prosente ýetdi.


text:
Özbegistanyň prezidenti Şawkat Mirziýaew raýatlaryň ýurduň daşyna syýahat etmegi üçin hökümetden rugsat almak boýunça uzak wagtlap dowam edýän düzgüni ýatyrmak planyny mälim etdi.
Hökümetiň websaýtlarynda çap edilen prezidentiň kararynda çykyş wizasynyň aprel we iýun aýlarynyň arasynda ýatyryljagy görkezilýär.
Özbegistanda sowet döwründen bäri saklanyp galan çykyş wiza düzgüni ýurduň daşyna çykmak isleýän özbegistanlylar üçin dürli kynçylyklary döredipdi. Ýurduň daşyna çykmak üçin çäkli möhletli, pul çykdajyly rugsatnama eýe bolmak üçin dürli býurokratik düzgünleriň berjaý edilmegi zerur.
Özbegistan öz raýatlaryndan çykyş wizasyny talap edýän ýeke-täk sowet ýurdy bolmagynda galýar.