text:
Stambulda bir türkmen migrantyň janyna kast eden iki sany Türkmenistanyň raýaty ýurtdan gaçmaga synanşyk eden mahaly, türk polisi tarapyndan göz astyna alnypdyr.
Türkiýäniň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde ýaýran maglumata görä, Stambulyň Esenşehir mähellesiniň Kürkçüler şaýolunyň ugrynda ýerleşýän bir jaýda, Türkmenistanyň raýatlary öýli-işikli iki çaganyň atasy Döwletgeldi Mehimow (37), Guwanç Atahanow (25) we Şamyrat Babaýew (19) sagat 04:00 bolýança bile oturyp, alkogolly içgi içipdirler.
Myhmanlaryň Mehimowyň telefonyny alyp, içindäki suratlary görmek islemegi bilen olaryň arasynda uruş turupdyr. Netijede, olar Döwletgeldi Mehimowyň damagyny çalyp öldüripdirler.
Telefonyň üsti bilen adamsyndan habar alyp bilmeýän Döwletgeldi Mehimowyň aýaly aladalanyp öýüne gelen mahaly bosagadaky ganyň yzlaryny görüp, bar güýji bilen gygyryp, adamlary kömege çagyrypdyr. Wakanyň bolan ýerine ätiýaçdan köpsanly polis bilen tiz kömek ulagy barypdyr.
Türk polisleri açylmaýan gapyny döwüp, içerik giren mahaly 37 ýaşyndaky Türkmenistanyň raýaty Döwletgeldi Mehimowyň damagy çalynan jesedine gözi düşüpdir. Wakanyň bolan ýeri derňew üçin gözegçilik astyna alnyp, türkmen raýatynyň jesedi hem Stambulyň Ümraniýe ylmy-barlag hassahanasynyň morguna iberilipdir.
Türk polisi tanyş-bilişleriň we goňşylaryň kömegi bilen öýde myhmançylykda bolanlaryň kimdigini takyklap, dessine jenaýat gözleg-agtaryş işini başladypdyr we olaryň ýerli wagt bilen sagat 21:55-de Aşgabada uçjak Türk howaýollarynyň uçaryna bilet alandygy barasynda maglumat edinipdir.
Jenaýatda aýyplanýan iki türkmen raýaty uçara garaşýan mahaly üns çekmez ýaly tapawutly ýerde oturyp, birek-biregi bilen nätanyş ýaly hereket edipdirler. Olar, şeýlelikde Stambulyň Atatürk adyndaky aeroportynda aýratynlykda ýurtdan gaçmaga synanyşan mahaly polisiň gurnan operasiýasy bilen ele salnypdyr. Jenaýatda aýyplanýanlar aeroportdaky resmi işleri tamamlanandan soň sorag üçin, polis merkezine äkidilipdir.
"Türkmenistanly raýatlaryň gatnaşmagynda bolýan jenaýatlar köpelýär"
Ol türkmen raýatlary sorag mahalynda jenaýat edendiklerini boýun alypdyrlar we aşa serhoş ýagdaýda telefon üçin ýüze çykan urşuň muňa sebäp bolandygyny aýdypdyrlar.
Azatlyk Radiosy bilen howpsuzlyk sebäpli adynyň agzalmagyny islemän gürrüňdeş bolan bir türk howpsuzlyk işgäriniň aýtmagyna görä, türkmenistanly raýatlaryň gatnaşmagynda bolýan jenaýatlar soňky wagtlarda Türkiýede hasam ýygjamlaşýar. Şeýle ýagdaýa diňe bir migrantlaryň arasynda däl, eýsem türkmen studentleriniň arasynda-da duş gelinýändigini ýatladan howpsuzlyk işgäri, golaýda Türkiýäniň Samsun şäherinde öz ildeşini pyçaklan bir türkmen talybynyň hem tussag edilendigini gürrüň berdi.
Aýdylýan waka Samsunyň Ilkadym etrabynyň Kalkanja mähellesinde bolup geçipdir. Samsunyň 19-njy maý adyndaky uniwersitetiniň hünärmenlik (inženerlik) bölüminde okaýan Türkmenistanyň raýaty S.A-ny (21) boýnundan we çep eliniň bileginden pyçaklan bile tirkeşýän türkmen studenti S.K (21) Samsun polisiniň jenaýata garşy göreş bölümi tarapyndan tutulyp, göz astyna alnypdyr.
Ýaraly türkmen studenti bolsa saglygyny bejertmegi üçin, Samsunyň ylmy-barlag hassahanasyna äkidilipdir. Jenaýatda aýyplanýan Türkmenistanyň raýaty S.K-nyň polisdäki soragy tamamlanandan soň, onuň işine garan kazyýet jenaýatkäriň tussag edilmegi barasynda karara gelipdir we ol Samsunyň ýapyk tussaghanasyna iberilipdir.


c: text/html

text:
Şu gün Päkistanyň Karaçi şäherinde terrorçulykly hüjüm amala aşyryldy. Bu ýerde bomba partlamagy netijesinde azyndan 11 adamyň heläk bolup, 40-a golaýynyň ýaralanandygy aýdylýar.
Heläk bolanlaryň arasynda aýallaryň hem çagalaryň köpdügi habar berilýär.
Polisiýanyň beren maglumatlaryna görä, zyýarata barýan ýolagçylary daşaýan awtobusyň golaýynda motosiklete berkidilen bombanyň partlandygy aýdylýar.
Birnäçe sagatdan soň bu wakada yaralanan adamlaryň ýerleşdirilen keselhanasynyň gapdalynda ýene bir bomba partlap, azyndan 10 adamyň ölümine sebäp boldy.
Geçen ýylyň oktýabr aýynda Päkistan häkimiýetleri ýurduň demirgazygynda gozgalaňçylara garşy giň göwrümli harby hereketleri geçirip başlaly bäri bu ýurtda zorlugyň artandygyny synçylar aýdýarlar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
24-nji dekabrda Maslahat köşgünde ýaşlaryň “Ýylyň parlak ýyldyzy—2015” atly döredijilik bäsleşiginiň jemleýji tapgyry geçirildi, oňa teletomaşaçylaryň we radiodiňleýjileriň pikiri boýunça has mynasyp görlenler, şu ada dalaşgärler, Türkmenistanyň tanymal estrada aýdymçylary, saz sungatynyň ussatlary, medeniýet işgärleri, köp sanly adamlar ýygnandylar.
Indi 7-nji gezek geçirilýän “Ýylyň parlak ýyldyzy” bäsleşigi her ýylda Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi, Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komiteti hem-de Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşi tarapyndan guralýar.
Ýaş aýdymçylara “Türkmen owazy” teleradioýaýlymynda çykyş etmäge mümkinçilik döredildi. Şu döwürde teletomaşaçylar we radiodiňleýjiler aýdymçylaryň çykyşlary boýunça olaryň zehinine baha berip, SMS arkaly aýdymçylaryň haýsy-da bolsa birine öz seslerini berdiler. Sesleriň sany boýunça jemleýji tapgyra gatnaşyjylaryň 11-si kesgitlenildi, bu gezek olaryň arasynda ekizler hem çykyş etdiler.
Jemleýji tapgyrda teletomaşaçylaryň we radiodiňleýjileriň beren sesleri düzüminde türkmen sahna ussatlary, artistler, aýdymçylar, kompozitorlar we saz mugallymlary, şahyrlar bolan bäsleşigiň abraýly emin agzalarynyň pikirleri nazarda tutuldy. Tomaşaçylaryň arasynda öňki ýyllarda şeýle bäsleşiklerde üstün çykanlar hem bar.
Bäsleşigiň şertlerine görä, jemleýji tapgyrda dalaşgärleriň her biri iki aýdymy ýerine ýetirdiler. Aýdymlaryň biri sazsyz ýerine ýetirildi. Şunuň ýaly synag ýaş aýdymçylaryň artistlik ukybyny, märeke bilen gatnaşygy sazlamaga başarnygyny äşgär etmäge mümkinçilik berýär.
Şeýlelikde, Türkmen döwlet medeniýet institutynyň talyby Nurýagdy Rejebow ýeňiji hökmünde yglan edildi we “Ýylyň parlak ýyldyzy” diýen ada mynasyp boldy.
Bäsleşigiň ýeňijisine “Ýylyň parlak ýyldyzy” atly göçme Kubok we höweslendiriji baýrak gowşuryldy. Baş baýrakdan başga-da, birinji we ikinji orunlary eýelänler üçin sylaglar göz öňünde tutuldy. Bu orunlary degişlilikde paýtagtymyzyň medeniýet müdirliginiň “Aşgabat” döredijilik toparynyň artisti Züleýha Kakaýewa we Türkmen milli konserwatoriýasynyň talyby Ahmet Atajanow eýelediler.


text:
Hindistanda awtobusyň içinde bir gyzy zorlamakda aýyplanýanlaryň biri türmede öz janyna kast edipdir. Bu barada polisiýa işgärleri habar berýär.
Ýerli polisiýanyň maglumatyna görä, duşenbe güni Ram Singh türme kamerasynda özüni asypdyr.
Geçen ýylyň dekabr aýynda Nýu-Delide bir awtobusyň içinde alty adam 23 ýaşly bir gyzy ýenjip, zorlapdy. Ram Singh bu wakalaryň bolup duran mahaly awtobusy sürmekde aýyplanýardy.
23 ýaşly gyzyň zorlanmagyndan soň, Hindistanda aýallary goramak üçin has köp tagallalaryň edilmegini talap edip, köpçülikleýin protestler geçirilipdi.
Zorlanan gyz ýeten şikesleri sebäpli aradan çykdy.


text:
Soňky ýyllarda Türkmenistanda ençeme zawod-fabrikleriň açylýandygy, bularyň ilaty iş bilen üpjün etmek meselesine uly goşant goşýandygy wagtal-wagtal türkmen metbugatynda habar berilýär.
Emma Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolýan käbir türkmenistanlylar bu desgalaryň ýurduň diňe çäkli sebitlerinde gurulýandygyny we döredilýän iş orunlarynyň hem ilaty iş bilen üpjün etmäge ýeterlik däldigini aýdýarlar.
Şeýle ýaşaýjylardan biri Mary welaýatynyň Baýramaly etrabynyň ýaşaýjysy bolup, ol öz sebitinde işsizligiň giňden ýaýrandygyny, para bermezden işe ýerleşip bolmaýandygyny aýdýar.
Baýramaly şäherinden özüni Gülsoltan diýip tanyşdyran öý hojalykçy zenan bu barada Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi.


text:
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe asyrlaryň gatlaryna siňen medeni mirasymyzy düýpli öwrenmek, ony ylmy esasda özleşdirmek, dünýä tanatmak, geljekki nesillere ýetirmek, täze öwüşgin bilen halkymyza gaýtaryp bermek işi has-da ýokary depginde alnyp barylýar. “Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýyly” turuwbaşdan uly üstünliklere, hoş habarlara beslenýär. Gahryman Arkadagymyz halkyna “Paýhas çeşmesi” atly gymmatly kitabyny sowgat berdi. Asyrlaryň dowamynda halkymyzyň döreden ruhy we medeni gymmatlyklary barada giňişleýin gürrüň berýän bu kitap nakyllardyr atalar sözlerini özünde jemleýän terbiýe mekdebidir.
Türkmen halkynyň milli halk döredijiliginiň terbiýeçilik ähmiýeti uludyr. Dana eždat-pederlerimiz öz dowamatlaryny, nesillerini arassa ahlakly, päk kalply, ynsaply, ygrarly, lebzi halal, watansöýüji, pähim-paýhasly, mert, batyr, eli çeper edip ýetişdirmek isläpdirler. Olaryň şeýle häsiýetleri özlerinde jemlemekleri üçin, halkymyz özboluşly milli terbiýeçilik ähmiýeti ýokary bolan nakyllary, läleleri, hüwdüleri, aýdym-sazlary, döredipdirler. Halk döredijiligi bolsa, biziň medeni mirasymyzyň özeni bolup durýar.
Ata-babalarymyz, ene-mamalarymyz dürli temada nakyllary we atalar sözlerini döredipdirler. Gahryman Arkadagymyzyň “Paýhas çeşmesi” atly kitabynda bu temada aýdylan nakyllara aýratyn orun berilýär. “Ataň barka dost gazan, atyň barka ýol gazan”, “Enem-atam – şirin dilli ussadym”, “Kümşüň-gyzylyň könesi bolmaz, atanyň-enäniň bahasy”, “Ata-enäniň garrysy bolmaz, asyl parçanyň-könesi”, “Ejem eli ak pamyk” ýaly nakyllar ýaş nesilleri kämil şahsyýet edip ýetişdirmekde, milliligimizi berjaý etmekde, her bir raýatyň durmuşda öz ornuny tapmagynda ýol ýörelge bolup durýar.
Çünki ata-ene mertebesi milletimizde belentden tutulýar. Atanyň kybla, enäniň Käbä deňelmegi-de ýöne ýere däldir. Türkmenleriň gadym döwürlerden gözbaş alyp gaýdýan asylly däpleriniň biri-de ene-atany arzylamak, söýmek we olary çyndan hormatlamakdyr. Özüne siňdirilýän mähiriň gadyryny bilmek, oňa sarpa goýmak çaganyň perzentlik borjudyr. Çünki çaga doglan gününden başlap, kemala gelýänçä, ene gaty köp ukusyz gijeleri sarp edýär. Ata-eneler örän geçirimli we dözümsiz bolýar. Olaryň kalby dünýä ýaly giň, güller deýin näzikdir. Şol näzikligi ynjytmazlyga çalyşmak, olaryň sarpasyny saklamak perzendi alkyşlaýan, bagtly ýollara rowana edýän närsedir. Ata-enäni hormatlamak barada “Kowusnamada” şeýle setirler bar: “Eý, balam, akyl esasyndan bilgin ki, ata-enäniň hormatyny boýnuňa almak zerur, çünki perzendiň asly ata-enedir… Eger her bir perzent akylly we dana bolsa, ata-enä hormat goýmalydyr. Ata-enäniň işi seni ulaltmak, saňa ýagşy gylyk öwretmekdir”. Halkymyz gadymy döwürlerden bäri perzendiň ata-ene öňündäki bergi-borjy barada birnäçe pähim-paýhasa ýugrulan ahlak kadalaryny işläp düzüpdir. Bu kadalar müňlerçe ýyllaryň, asyrlaryň durmuş tejribesinde sünnälenip, timarlanyp, işlenilip kemala gelipdir. Türkmen şol kadalaryň, hut türkmeniň durmuşynda kabul edilen ahlak kanunlarynyň esasynda ýaşapdyr, milliligini saklapdyr, şolaryň esasynda maşgala we jemgyýet gurupdyr. Olar ene-atanyň ýüzüne bakyp gürlemegi, gülmegi biedeplik hasaplapdyrlar. Bu tema ýazyjy-şahyrlaryň döredijiliginde hem esasy orun tutupdyr.
Türkmeniň akyldar şahyry, alym Döwletmämmet Azady özüniň “Wagzy-Azat” kitabynyň 11-nji babynda çaganyň ata-enesiniň öňündäki borjy barada aýratyn durup geçýär. Şahyr:
Gel, ata birle eneňni kyl ryza,
Razy bolar, şübhesiz, senden Huda.
diýip, ata-enäni razy etmek barada belleýär.
“Paýhas çeşmesi” atly akyl sandygynda Azadynyň şeýle setirlerine many taýdan meňzeş nakyllara duş gelýäris. “Ata razy – Hudaý razy. Ene razy – pygamber razy”. Döwletmämmet Azady olary dört bölege bölýär: hereket üsti bilen amala aşyrmaly borçlary (on sany), dil arkaly berjaý etmeli borçlary (on sany), köňül, ýürek bilen berjaý etmeli borçlary (on sany), mal-zat bile ödemeli borçlary. Bu borçlaryň ählisini akyldar şeýle setirler bilen jemläpdir:
Üşbu kyrkdan bolmasa biri beja,
Hak eda almaz alarnyň müddaga.
Şeýle diýmek bilen, şahyr bu borçlaryň biri-biri bilen aýrylmaz baglanyşykly bolup, olaryň haýsydyr biriniň ýerine ýetirilmedik ýagdaýynda beýlekileriniň güýjüniň bolmajakdygyny berk nygtapdyr. Bu borçlara dogry düşünip, olary doly berjaý etmek bolsa, her bir perzendiň hökmany ýerine ýetirmeli borjudyr.
Gahryman Arkadagymyzyň ýiti zehini esasynda elimize gelip gowşan bu kitaby okap, ondan many çykarmak, ony geljekki durmuşymyzda ýol-ýörelge edinmek biziň her birimiziň hem raýatlyk, hem wezipe borjumyzdyr.
Goý, milli mirasymyzy öwrenmäge, aýawly saklamaga giň mümkinçilikler döredýän hormatly Prezidentimiziň jany sag, ömri uzak, belent tutumly işleri elmydama rowaç bolsun!
Güljan NAZAROWA,
Türkmen oba hojalyk institutynyň mugallymy.


text:
2016-njy ýylda Türkmenistan 1,6 million bugdaýy öndürmegi planlaşdyrýar. Onuň bir böleginiň ýurduň daşyna satylmagynyň planlaşdyrylýandygyny türkmen mediasy habar berýär.
Resmi plana görä, 2016-njy ýylda ýetişdiriljek pagta hasylynyň möçberi 1,05 tonna diýlip kesgitlendi.
Ýurtda 27 770 gektar ýerde gök önümleriň we beýleki azyk ösümlikleriniň ýetişdirilmeginiň planlaşdyrylýandygy hem habar berildi.
Türkmenistanyň şu ýyl yglan eden pagta we bugdaý plany geçen ýylkysyna gabat gelýär. Ýurt resmileri her ýyl öňünden kesgitlenen planyň doly berjaý edilendigini ýyllarboýy aýdyp gelýärler.
Türkmenistan pagta önümçiliginde mejbury zähmetden peýdalanýandygy üçin tankytlanýar.
Dünýäniň IKEA, H&M, Zara, Lee, Mango ýaly iri şirketleri Türkmenistanyň pagta önümçiliginde çaga zähmetini ulanýandygy we daýhanlara basyş edýändigi sebäpli «Türkmenbaşy jyns kompleksi» atly dokma kärhanasy bilen işleşmegini bes edýändiklerini yglan edipdi.


text:
Tähranda gol çekilen bu plan Eýranyň ýadro programmasy barada halkara derejesinde barýan dawa-jenjelleri köşeşdirer diýen umydy döretdi.
Ylalaşyga gol çekilensoň, Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejad Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik agzalaryny, şeýle hem Germaniýany dogruçyllyk, adalat we ikitaraplaýyn sylag-hormat esasynda täze gepleşiklere çagyrdy.
Bu ylalaşyk boýunça Eýran 1200 kilogramlyk pes derejede baýlaşdyrylan uranyny Türkiýede ýerleşdirip, onuň deregine Günbatardan 120 kilogram ýadro ýangyjyny alar. Eýran bu ýangyjyň medisina barlaglary üçin gerekdigini aýdýar.Türkiýä iberilse-de, Eýranyňky
Eýranyň daşary işler ministri Manuçehr Mottaki
Tähranda metbugat konferensiýasynda ylalaşygyň mazmuny barada maglumat beren Eýranyň Daşary işler ministri Manuçehr Mottaki: “Bu uran Türkiýä iberilse-de, Eýranyňky” diýdi.
“Eýran yslam respublikasy pes derejede baýlaşdyrylan 1200 kilogramlyk urany Türkiýede ýerleşdirmek baradaky teklip bilen ylalaşýar. Bu uran Türkiýede bolsa-da, Eýranyňky. Onuň howpsuzlygyny kepillendirmek üçin Eýran bilen Atom energiýasy boýunça halkara agentligi tarapyndan ol ýerde gözegçi goýulmagy mümkin” diýip, Mottaki aýtdy.
Eýranyň Daşary işler ministriniň aýtmagyna görä, Tähran bu plan bilen özüniň ylalaşýandygyny Atom energiýasy boýunça halkara agentligine bir hepdäniň içinde bildirer.
“Wena topary – Birleşen Ştatlar, Orsýet, Fransiýa we Atom energiýasy boýunça halkara agentlik – oňaýly jogap berensoň, indiki alyş-çalyş baradaky düzgünler jikme-jik işlenip, bir şertnama düzüler. Eýran bilen Wena toparynyň arasynda gerekli plan ýola goýlar” diýip, Mottaki belledi.
Bu günki ylalaşyga gol çekenler Eýranyň prezidenti Ahmedinejad, Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Ärdogan, Braziliýanyň prezidenti Luiz Inasio Lula da Silwa.“Bu şertnama böwsüliş däl”
Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik däl agzalary Türkiýe bilen Braziliýa Eýranyň garşysyna täze sanksiýalaryň girizilmegine özleriniň garşydyklaryny bildirdiler.
Günbatar Eýranyň ýokary derejede baýlaşdyrylan urany atom bombasyny öndürmek üçin ulanmagyndan gorkýar. Eýran hem özüniň beýle niýetiniň ýokdugyny gaýtalap aýdyp gelýär.
Bu günki ylalaşyk barada entek Atom energiýasy boýunça halkara agentligi ýa-da Waşington tarapyndan edilen beýanat ýok. Ýöne “Reuters” agentliginiň habar bermegine görä, bir ýokary derejeli ýewropaly diplomat: “Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan girizilen teklip esasynda bolmasa, bu şertnama böwsüliş däl” diýipdir.
Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan girizilen teklip boýunça Eýran 3,5 prosent baýlaşdyrylan urany Orsýete ibermeli. Bu uran 20 prosent baýlaşdyrylyp, ol ýerden Fransiýa ýollanmaly. Fransiýa-da ýadro ýangyjyna öwrülip, soňra ol ýene-de Eýrana dolanyp barmaly.


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow göni aragatnaşyk arkaly nobatdaky wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi. Oňa welaýatlaryň hem-de Aşgabat şäheriniň häkimleri gatnaşyp, döwlet Baştutanymyza özlerine ynanylan işleriň ýagdaýy we ozal berlen tabşyryklaryň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdiler.
Döwlet Baştutanymyz ilki bilen göni aragatnaşyga Ahal welaýatynyň häkimi E.Orazgeldiýewi çagyrdy. Häkim welaýatda işleriň häzirki ýagdaýynyň barşy, möwsümleýin oba hojalyk işleriniň geçirilişi, Oba milli maksatnamasyny üstünlikli amala aşyrmak boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdi. Bellenilişi ýaly, häzirki wagtda gowaça meýdanlarynda galan pagta hasylyny iň soňky hanasyna çenli çalt ýygnap almak üçin zerur çäreler görülýär. Şeýle hem welaýatyň ekerançylyk meýdanlarynda güýzlük bugdaýa ideg edilýär.
Hormatly Prezidentimiz welaýatyň obasenagat toplumyny ösdürmek bilen baglanyşykly meseleleriň aýratyn wajypdygyny belläp, meýdanlarda geçirilýän agrotehniki çäreleriň ýokary hil derejesini üpjün etmek, galan pagta hasylyny iň soňky hanasyna çenli ýygnap almak bilen baglanyşykly meselelere örän jogapkärli çemeleşmegi tabşyrdy.
Soňra göni aragatnaşyga Balkan welaýatynyň häkimi D.Durdyýew çagyryldy. Ol döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowa sebitiň ekin meýdanlaryndaky işleriň ýagdaýy barada hasabat berdi.
Milli Liderimiz welaýatyň ekerançylyk meýdanlarynda geçirilýän işlere ünsi çekip, oba hojalyk tehnikalaryny täze möwsüme taýýarlamaga aýratyn üns bermegi tabşyrdy. Hormatly Prezidentimiz ýerleriň hasyllylygyny ýokarlandyrmak, ýetişdirilýän ekinleriň görnüşlerini artdyrmak maksady bilen, topraga ideg etmegiň wajypdygyny belläp, agrotehniki çäreleri öz wagtynda ýokary hilli geçirmegi tabşyrdy.
Soňra wideoşekilli iş maslahaty Daşoguz welaýatynyň häkimi O.Gurbannazarowyň hasabaty bilen dowam etdi. Häkim welaýatda işleriň ýagdaýy, meýdanlarda galan pagtany tiz ýygnap almak boýunça geçirilen çäreler, güýzlük bugdaýa ideg edilişi hem-de oba hojalyk tehnikalaryny geljekki möwsüme taýýarlamak boýunça geçirilýän işler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, işleriň depginini hem-de welaýatyň ykdysadyýetiniň ähli pudaklarynda olaryň netijeliligini ýokarlandyrmagy tabşyrdy. Milli Liderimiz häzirki wagtda pagtanyň doly ýygnalyp alynmagynyň hem-de güýzlük bugdaý ekilen meýdanlarda agrotehniki çäreleriň öz wagtynda we ýokary hilli geçirilmeginiň wajyp wezipedigini nygtady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ilatyň ýaşaýyş-durmuş derejesini yzygiderli ýokarlandyrmak boýunça görülýän çäreler barada aýdyp, döwlet durmuşynyň bu möhüm ugruna ilkinji derejeli üns berilmelidigini belledi.
Soňra göni aragatnaşyk arkaly geçirilýän iş maslahatynda Lebap welaýatynyň häkimi Ç.Çarlyýew sebitiň çäklerinde alnyp barylýan möwsümleýin oba hojalyk işleri, şol sanda pagtany iň soňky hanasyna çenli ýygnap almagyň depginini güýçlendirmek hem-de güýzlük bugdaýa agrotehnikanyň kadalaryna laýyklykda ideg etmek bilen baglanyşykly alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Häkim hasabatyň çäklerinde Aziýa halkara demir ýol ulag geçelgesiniň birinji tapgyrynyň açylyşyna taýýarlyk görlüşiniň barşy barada hem hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz tutuş ýurdumyzda bolşy ýaly, welaýatda amala aşyrylýan uly möçberli özgertmeleriň yzygiderli häsiýete eýe bolmalydygyny hem-de anyk netijeleri bermelidigini belledi. Munuň üçin ähli degişli düzümleriň özara sazlaşykly hereketini ýola goýmak zerur. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz pagta ýygymynyň depginini ýokarlandyrmak, oba hojalyk tehnikalaryny geljekki möwsüme taýýarlamak maksady bilen oba hojalyk işleriniň barşyny hemişe gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Aziýa halkara demir ýol ulag geçelgesiniň ähmiýeti barada aýdyp, noýabryň ahyrynda bu taslamanyň açylmagy meýilleşdirilen birinji tapgyryna taýýarlyk görmegiň örän ýokary derejesini üpjün etmegi tabşyrdy. Döwlet Baştutanymyz sözüni dowam edip, bu wakanyň Täze ýylyň öň ýanynda möhüm we geljegi uly taryhy häsiýetlidigini nygtamak bilen, onuň diňe bir ýurdumyzyň däl, eýsem, sebitiň halklarynyň durmuşy üçin hem örän bähbitli boljakdygyny aýtdy.
Soňra Mary welaýatynyň häkimi B.Annagurbanow welaýatda işleriň ýagdaýy, oba hojalyk ulgamynda amala aşyrylýan işler, şol sanda meýdanda galan pagta hasylyny ýygnap almak, oba hojalyk meýdanlaryny we tehnikany täze möwsüme taýýarlamak babatda görülýän çäreler, ýerlerde geçirilýän agrotehniki çäreler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow halkymyzyň bagtyýarlygynyň we abadançylygynyň ileri tutulýan döwlet wezipesi bolandygyny we şeýle bolmagynda galýandygyny nygtap, bu ugurdaky işleriň ähli derejedäki ýolbaşçylaryň hemişe üns merkezinde durmalydygyny belledi. Milli Liderimiz meýdanlarda galan pagta hasylyny ýygnap almak boýunça hemme zerur çäreleri görmegi tabşyrdy. Döwlet Baştutanymyz şeýle hem degişli agrotehniki kadalara laýyklykda, güýzlük bugdaýa degişli ideg işleriniň geçirilmeginiň wajypdygyny belledi. Munuň özi geljekki bereketli bol hasylyň girewidir.
Soňra iş maslahatyna Aşgabat şäheriniň häkimi M.Abilow çagyryldy. Häkim paýtagtymyzda häzirki işleriň barşy, döwlet Baştutanymyzyň ýurdumyzyň baş şäherini has-da abadanlaşdyrmak boýunça ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz ýurdumyzyň baş şäheriniň ähli görkezijiler boýunça nusgalyk bolmalydygyny nygtap, Aşgabadyň abadanlaşdyrylmagy bilen baglanyşykly meseleleriň hemişe gözegçilikde saklanylmagynyň zerurdygyny nygtady.
Türkmenistanyň Prezidenti şeýle hem Aşgabatda geçiriljek dabaralaryň hem-de halkara çäreleriň ählisine ýokary guramaçylyk derejede taýýarlyk görmegi tabşyrdy. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz dünýäniň iň owadan şäherleriniň hataryna mynasyp derejede goşulan paýtagtymyzyň myhmanlarda ajaýyp duýgulary döretmelidigini belledi.
Milli Liderimiz Täze ýyl baýramçylygy baradaky meselä ünsi çekip, hemmeleriň gowy görýän bu ajaýyp baýramçylygyny örän oňat geçirmäge gowy taýýarlyk görmelidigini, şol sanda bazarlaryň we dükanlaryň azyk önümleri, Täze ýyl sowgatlary bilen üpjünçiligine seretmegiň wajypdygyny nygtady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow wideoşekilli iş maslahatyny jemläp, oňa gatnaşyjylaryň ählisine ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan has-da depginli ösdürmäge, türkmen halkynyň abadançylygyny artdyrmaga gönükdirilen jogapkärli wezipeleri çözmekde üstünlikleri arzuw etdi.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


text:
Duşenbe güni gazak-hytaý serhetinde öz gullukdaşlaryny öldürmekde gümanlanýan serhetçi esger Wladislaw Çelaha günä bildirildi.
Çelahyň aklawçysy Tulegen Berlikožanow öz müşderisiniň, beýleki günäler bilen birlikde, ýarag alyp gaçmakda, gulluk ýerini bikanun terk etmekde we döwlet syrlaryny ogurlamakda aýyplanandygyny aýtdy. Aklawçy bu aýyplamalaryň esassyzdygyny aýdýar.
Sud diňlenişiginiň noýabrda başlanmagyna garaşylýar. 28-nji maýda Almaty welaýatynyň Arkankergen serhet berkitmesinde 14 sany serhetçi esger we tokaý goragçysy öldürilip, olaryň jesedi ýakylypdy.
Serhet berkitmesiniň 15-nji esgeri bolan Çelah ertesi diri tapyldy. Aýdylmagyna görä, ol ilki özüniň adam öldürendigini boýun alypdyr, ýöne soň bu görkezmesinden dänipdir.


text:
Eýranyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarif Gazagystana edýän saparynyň dowamynda “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijilerine garşy hyzmatdaşlyk etmäge zerurlygyň bardygyny nygtady.
13-nji aprelde Astanada Zarif, gürrüňi gidýän ekstremist toparyň abandyrýan howpy barada gazak daşary işler ministri Ýerlan Idrisow bilen geçiren gepleşiklerinde maslahat etdi.
Zarif Siriýanyň we Yragyň käbir böleklerine kontrollyk edýän söweşiji toparyň öz täsirini Owganystanda hem artdyrandygyny aýtdy. Gazagystanyň Owganystan bilen üç goňşusy serhetleşýär.
Şeýle-de, duşuşykdan soň Zarif we Idrisow žurnalistlere beren maglumatynda gepleşikleriň dowamynda özara gatnaşyklaryň, söwdanyň, regional howpsuzlyk meseleleriniň maslahat edilendigini bellediler.
Zarifiň Gazagystana edýän bu saparynyň dowamynda gazak prezidenti Nazarbaýew bilen hem duşuşmagyna garaşylýar.


text:
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan Tährana sapar edýär. Onuň iki günüň dowamynda geçirjek gepleşikleriniň ýurtlaryň ikitaraplaýyn gatnaşyklaryna, regional meselelere we Siriýadaky konflikte gönükdirilýändigi aýdylýar.
Erdogan Eýranyň baş lideri Aýatolla Ali Hameneýi, prezident Hassan Rohani we daşary işler ministri Jawad Zarif bilen gepleşik geçirer. Iki ýurduň arasynda söwda meseleleri boýunça koordinasion geňeşi döretmek boýunça ylalaşyga gol çekilmegine garaşylýar. Geçen ýylda ýurtlaryň özara söwdasynyň möçberi 13.5 milliard dollara barabar bolupdy.
Eýranyň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Marzihe Afkham “dialogyň we gatnaşyklaryň täze bir tapgyra ýetendigini” belledi. Eýranyň we Türkiýäniň arasynda Siriýa boýunça garaýyşlar tapawutlanýar. Ankara siriýaly bosgunlary kabul edýär. Tähran prezident Başar Al-Assady goldaýar. Eýranyň prezidenti Rohaniniň ýakyn aýlarda Türkiýä sapar etjekdigi aýdylýar.


text:
Buýrulandan 50 minut soň gapyňyzda.
Mälim bolşy ýaly, häzirki wagtda şäherlerde pizza daşaýan motosikllere duş gelmeýänimiz ýok bolsa gerek.
Geçen aýyň ahyrynda, Internetiň üsti bilen kitap satýan iň uly bazarlaryň biri “Amazon” kompaniýasy özüniň “Prime Now” atly hyzmatyny köpçülige hödürläp başlady. Bu hyzmatyň esasynda buýran kitabyňyz 50 minudyň dowamynda öz öýüňiziň gapysyna getirilip berilýär.
Häzirki wagta çenli kitaplar “ortaça: 3-5 günde" ýa-da “iň aňrybaş derejeli hyzmatda: 1 güne çenli” öz öýüňe getirilip berilýärdi.
Kitaby bir sagadyň dowamynda müşderä gowşurmak hyzmatynyň bahasy Türkmenistanyň pul birligi bilen 37 manada deňdir.
Eger-de buýrulan kitap 1 sagatda däl-de, ondan köp wagtyň dowamynda gowşurylsa, onda bu hyzmat we buýrulan kitap üçin müşderiden hiç hili pul alynmaz. Bu hyzmatdan müşderiler hepdäniň 7 güni, ir bilen sagat sekizden gije sagat 12-ä çenli peýdalanyp bilerler.
Müşderilere çaltlyk bilen kitap gowşurmak hyzmaty, 30-njy iýundan başlap London'da durmuşa geçirildi, öňümizdäki hepdäniň dowamynda bolsa, Birleşen Ştatlaryň Nýu-Ýork şäheriniň töwereginde hem ýola goýlar. Şu ýylyň ahyryna çenli bolsa, Angliýanyň we Birleşen Ştatlaryň beýleki şäherlerinde hem köpçülige hödürlener.
"Amazon" kompaniýasy 50 minudyň dowamynda tizlik bilen kitap gowşurmak hyzmatyna, kompaniýanyň ulalyp barýan kitap bölümçesinde zerurlyk bolany sebäpli başlandyklaryny habar berýär.


text:
Aşgabatda 3-nji türkmen-ors ykdysady forumy geçýär. 28-30-njy sentýabr aralygynda Aşgabatda geçirilýän bu ykdysady duşuşyk Türkmenistanyň Söwda-senagat palatasynyň, Senagatçylar we telekeçiler bileleşiginiň, şeýle-de Orsýetiň Söwda-senagat palatasynyň gurnamagynda geçirilýär.
Aşgabatda geçirilýän 3-nji türkmen-ors ykdysady forumy “Regionara hyzmatdaşlygyň täze derejesi – Orsýetiň we Türkmenistanyň halklarynyň täze durmuş derejesi” şygary astynda amala aşyrylýar. Forumyň guramaçy taraplarynyň biri bolan Orsýetiň Söwda-senagat palatasynyň resmi maglumatyna görä, duşuşyk regionlar arasyndaky hyzmatdaşlygy giňeltmek temasyna bagyşlanýar, kiçi hem orta biznes wekilleriniň arasyndaky aragatnaşyklara üns berilýär.
Aşgabatdaky duşuşyga Orsýet tarapyndan ýurduň birnäçe regionlaryndan bolan we oba hojalygyna, gaýtadan işleýji, azyk hem ýeňil senagata degişli kärhanalaryň we guramalaryň wekilleriniň gatnaşýanlygy habar berilýär. Bu barada Aşgabatdaky foruma gatnaşýan Orsýetiň Söwda-senagat palatasynyň wise-prezidenti, Türkmenistan bilen Orsýetiň arasyndaky ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara komissiýanyň agzasy Aleksandr Rybakowa salgylanmak bilen Söwda-senagat palatasynyň informasion agentligi habar berýär.
Birinji türkmen-ors ykdysady forumy 2007-nji ýylda Aşgabatda, ikinjisi 2009-njy ýylda Moskwada geçirilipdi. Rybakowyň sözlerine görä, türkmen-ors ykdysady forumynyň birinji duşuşygy aragatnaşygy ýola goýup, hyzmatdaşlygyň ugurlaryny kesgitlemäge mümkinçiluk beren bolsa, ikinjisi nebit-gaz, transport, aragatnaşyk we söwda ugurlaryndan maslahat geçirilip, proýktleriň öňe sürülmegine şert döredipdi.
Haryt dolanyşygy
Türkmenistan Orsýet bilen öz ykdysady ýaranlygyna daşarky syýasy strategiýasynyň esasy ugurlarynyň biri hökmünde garaýanlygyny we öz daşary söwda dolanyşygynda Orsýetiň öňdebaryjy ýurtlaryň biridigini yglan edýär. Bu barada Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Aşgabatdaky ykdysady foruma gatnaşyjylara eden ýüzlenmesinde aýdyldy.
Berdimuhamedowyň sözlerine görä, 2011-nji ýylyň birinji ýarymynda iki ýurduň arasyndaky haryt dolanyşygy 1 milliard 644 million dollara ýetipdir. 2009-njy ýylda iki ýurduň arasyndaky haryt dolanyşygy 5 milliard 547 million dollardan aşypdy. Orsýetiň Türkmenistandaky ilçihanasynyň resmi maglumatyna görä, bu sanyň aglaba bölegi gaz söwdasynyň paýyna düşüpdi. Şol ýylky haryt dolanyşygynyň gaz söwdasyndan başga galan bölegi 1 milliard 247 million dollardan ybarat bolupdy.
Orsýetli ykdysady bilermen, Orsýetiň ýokary ykdysady mekdebinden Andreý Suzdaltsewiň pikirine görä, Türkmenistanyň yglan edýän şu günki görkezijjisi 2009-njy ýylyň aprel aýynda türkmen-ors gaz söwdasynyň möçberi çürt-kesik çäklendirilensoň, iki ýurduň arasyndaky haryt dolanyşygy ozalky derejesine ýetmedik hem bolsa, taraplaryň ony dikeltmäge çalyşýanlygyny görkezýär.
Regionlar bilen hyzmatdaşlyk
Resmi maglumatlarda soňky ýyllarda Orsýetiň Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygynda region derejeside has uly äktiwligiň göze ilýänligi bellenýär. Türkmenistan bilen has aktiw gatnaşyk alyp barýan regionlaryň arasynda Orsýetiň Sankt-Peterburg, Tatarstan we Astrahan regionlary agzalyar.
Andreý Suzdaltsew Orsýetiň kompaniýalarynyň Türkmenistan bilen ykdysady hyzmatdaşlyk ugrunda has aktiw hereket edip başlanlygyny belleýär. Onuň pikirine görä, ors şirketleri bu ugurdan Hytaýyň, Ukrainanyň we Belarusyň şirketleri bilen bäsdeşlikde yza galmak islemeýärler hem öz senagat önümleri üçin Türkmenistanda öňden bäri bar bolan bazaryny elden bermän, has-da giňeltmäge çalyşýarlar.
Orsýet tarapy Aşgabatdaky forumda öňe sürüljek teklipleriň we rekomendasiýalaryň ýurtlaryň özara bähbitli hyzmatdaşlygynyň ösüşine hyzmat etjegine umyt baglaýar. Emma çäräniň guramaçylaryndan forumda garalýan meseleleriň we oňe sürülýän teklipleriň nämelerden ybaratdygyny anyklap bolmady.


text:
Türkmenistanyň Mejlisi ”Ýygnanyşyklaryň, mitingleriň, demonstrasiýalaryň we beýleki köpçülikleýin çäreleriň guramaçylygy barada” kanuny maslahat etdi.
Mejlisiň 28-nji fewralda geçiren maslahatynda deputatlaryň garamagyna berilen kanunlaryň biragyzdan makullanandygy we prezidentiň gol çekmeginden soň güýje girjekdigi resmi maglumatlarda habar berildi.
”Ýygnanyşyklaryň, mitingleriň, demonstrasiýalaryň we beýleki köpçülikleýin çäreleriň guramaçylygy barada” kanuny indi kabul edilýän bolsa, mundan öň demonstrasiýalaryň guramaçylygy resmi taýdan näme esasynda düzgünleşdirilýärdi?
Azatlyk Radiosy bu sowaly türkmenistanly graždan aktiwisti Nurberdi Nurmämmedowa berdi.


text:
Duşenbe güni BMG-niň Baş Assambleýasy guramanyň adam hukuklary boýunça edarasyna täze 18 agza saýlaýar.
Düýbi Ženewada ýerleşýän Adam hukuklary boýunça geňeşiň 47-nji agzasy bolmak üçin Gazagystan, Montenegro we Pakistan kandidaturasyny hödürlediler.
Halkara “Amnesty International” guramasy adam hukuklary boýunça diňe “borçlaryny berk ýerine ýetirýän” döwlet agzalyga saýlanyp bilner diýýär.
Londonda ýerleýşän bu halkara guramasy “hökümetiniň kabul edýän kararlary boýunça maslahata giň halk köpçüliginiň gatnaşdyrylmagyna” Gazagystany çagyrýar.
“Amnesty International” guramasy Montenegroda diskriminasiýa garşy kanunyň “doly işledilmegine” we Romalaryň we gomoseksuallaryň diskriminasiýasyna garşy göreşi güýçlendirmäge çagyryş edýär.
Pakistan bilen baglylykda bolsa, ýurtdaky dini azlyklara garşy ulanylýan diskriminasiýanyň, azar bermeleriň we bidüzgünçilikleriň öňüni almakdaky “yzygiderli şowsuzlyklar” dogrusynda "Amnesty International" alada bildirdi.


text:
Şu geçen hepde Birleşen Arap Emirlikleriniň Dubaý şäherinde 14 ýaşa çenli ýetginjekleriň arasynda küşt boýunça geçirilen halkara ýaryşynda türkmenistanly küştçi ýaşlar iki sany bürünç medala mynasyp boldular.
Bürünç medala mynasyp bolan bu küştçüler Aşgabadyň şäher sport komitetine degişli küşt sport mekdebiniň ösdürimleri, sport ussatlary Saparmyrat Atabaýew bilen Şanepes Meredow.
Dubaýda geçen bu halkara küşt ýaryşyna dünýäniň 15 ýurdundan 160-dan gowrak küştçüniň gatnaşandygy habar berilýär.
Şu ýyl tomsuň ahyrynda Türkmenistanyň küştçüler topary Türkiýänin Stambul şäherinde küşt boýunça geçiriljek Bütindünýä olimpiadasyna hem gatnaşar.


text:
Hytaýyň prezidenti Şe Jin-Ping şu hepdäniň ahyrynda Orsýete sapar eder.
Kremliň metbugat edarasynyň berýan maglumatyna görä, saparyň dowamynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň dürli ugurlary, şol sanda söwda, ykdysadyýet, energiýa we sermaýa gatnaşyklary maslahat ediler.
Gepleşiklerde Ýakyn Gündogar, Demirgazyk Afrika, Eýran we Owganystan ýaly halkara meseleleriň hem üns merkezinde boljakdygyna garaşylýar.
22-24-nji mart aralygynda amala aşjak döwlet saparynyň dowamynda, ikitaraplaýyn ençeme ylalaşyklara hem gol goýuljakdygy aýdylýar.


text:
Hökümete degişli bolmadyk halkara guramalaryň topary ÝHHG-niň ynsan ölçegi boýunça borçnamalaryň berjaý edilişine gözegçilik boýunça geçirýän maslahatyna gabatlap, bilelikde beýannama ýaýratdy. 21-nji sentýabrda ýaýradylan bu beýannamada Merkezi Aziýa döwletlerinde graždan jemgyýetiniň howp astyndadygy aýdylýar we Türkmenistanda, Gazagystanda hem Özbegistanda adam hukuklarynyň ýagdaýyna syn berilýär.
“Graždan jemgyýeti Merkezi Aziýada howp astynda” - şeýle sözbaşy bilen ýaýradan öz bilelikdäki beýannamasynda adam hukuklaryny goraýjy halkara guramalar regionda ynsan hukuklarynyň häzirki ýagdaýyna aladalanma bildirýärler.
ÝHHG-niň maslahatlarynyň öňüsyrasynda ýaýradylan bu beýannama “Ynsan hukuklary boýunça halkara partnýorlygy”, Niderlandlaryň Helsinki Komiteti, “Gazagystanyň ynsan hukuklary we kanunçylygyň berjaý edilmegi boýunça halkara býurosy”, adam hukuklary boýunça “Türkmen inisiatiwasy” we “Özbegistanyň garaşsyz ynsan hukuklaryny goraýjylarynyň inisiatiw topary” tarapyndan gol çekildi.
Hökümete degişli bolmadyk halkara guramalaryň bilelikdäki beýannamasynda Gazagystandaky, Türkmenistandaky we Özbegistandaky problemalar barada habar berilýär. Hususan-da, Türkmenistanda graždan jemgyýetiniň hereket etmegi üçin şertleriň çakdanaşa agyrlygyna galýanlygy aýdylýar. Raýatlaryň söz, ýygnanyşmak we bileleşmek azatlyklarynyň berk çäklendirilýänligi bellenýär.
Hökümete degişli bolmadyk guramalar
Regional aktiwistleriň sözlerine görä, tutuş regiona mahsus uly problemalaryň biri hökümete degişli bolmadyk guramalaryň erkin iş alyp barmagyna degişli. Şeýle guramalaryň Merkezi Aziýa ýurtlarynda işlemegi üçin resmi hasaba durmak zerur. Emma hasaba durmak köp jemgyýetçilik guramalary üçin elýeterli däl.
“Özbegistanyň adam hukuklaryny goraýjylarynyň garaşsyz inisiatiw toparynyň” ýolbaşçysy Surat Ikramow Özbegistandaky ýagdaý barada Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi: “Häkimiýetler guramalary hasaba almakdan ýüz öwrende, munuň sebäbini-de düşündirmeýärler. Emma, guramalar hasaba alnaýsa, olar Ýustisiýa ministrliginiň gözegçiligine düşýär we bu minstrligiň görkezmelerine tabyn bolýar. Şeýlelikde hasaba alynmak bilen gurama döwlete garaşly bolýar”.
Guramalaryň bilelikdäki beýannamasynda bellenişine görä, Türkmenistanda 100-e golaý hasaba alnan jemgyýetçilik guramasy bar. Olar döwletiň doly gözegçiliginde bolup, esasan sporta, medeniýete we ýaşlara degişli programmalar boýunça işler bilen meşgullanýarlar.
Graždan jemgyýetine näme howp salýar?
Ikramowyň pikirine görä, Merkezi Aziýa döwletlerindäki syýasy režimler regionda graždan jemgyýetine howp salýan esasy problema: “Meniň pikirimçe, režim üýtgemeli, sistemanyň özi üýtgemeli. Syýasy partiýalara ýol berilmeli, olar güýçlenmeli. ÝHHG guramasy ýaly halkara strukturalar ynsan hukuklary meselesine ünsüni güýçlendirmeli we Merkezi Aziýa döwletlerinden adam hukuklarynyň berjaý edilmegini yzygiderli talap etmeli”.
Hökümete degişli bolmadyk halkara guramalaryň ýaýradan bilelikdäki beýannamasynda Türkmenistandaky ýagdaý bilen baglylykda bellenişine görä, raýatlaryň garaşsyz maglumat almak mümkinçilikleriniň çaklendirilmegi, daşary ýurtly habar çeşmeleriň elýeterli bolmazlygy, döwletiň internete edýän gözegçiligi, graždan aktiwistleriniň yzarlamalara we basyşlara sezewar edilmegi ýurtda graždan jemgyýetiniň ösüşine päsgel beýär.


text:
Türkmenistanyň ýygyndysynyň futbolçylary öz meýdanynda Hindistanyň toparyny 2:1 hasabynda ýeňmek bilen, Dünýä çempionaty — 2018-iň saýlama ýaryşynda ilkinji ýeňşini gazandylar.
Bu garşydaşlaryň dürli ýaryşlardaky özara duşuşyklarynyň taryhynda altynjy oýun boldy. Häzire çenli her topar iki ýeňiş gazanyp, bir duşuşyk bolsa deňlikde tamamlandy. Pökgi tapawudyny alanymyzda 8:7, Hindistanyň peýdasyna.
Türkmenistanyň we Hindistanyň ýygyndylary ilkinji gezek Bangkokda 13-nji, soňra bolsa Pusanda 14-nji Aziýa oýunlarynda duşuşdylar. 1998-nji ýylda Tailandyň paýtagtynda türkmenistanlylar üstün çykdylar — 3:2. Dört ýyldan soň Koreýada hindistanlylar ýeňildiler — 3:1. Soňra AFK-nyň Çagyryş ugrundaky ýaryşda üç duşuşyk geçirildi. 2008-nji ýylda Haýdarabatda (Hindistan) üstünlik ýer eýeleriniň tarapynda boldy — 2:1. 2010-njy ýylda Kolomboda (Şri-Lanka) türkmen futbolçylary ýeňdiler — 1:0. 2011-nji ýylda Kuala-Lumpurda bolsa (Malaýziýa) deňlik hasaba alyndy — 1:1. Ine, indi bolsa dünýä çempionatynyň saýlama ýaryşlarynda bije bu iki ýygyndyny ilkinji gezek bir toparça düşürdi.
Bu abatlaýyş işleri geçirilenden soň, täzeden açylan “Köpetdag” stadionynda geçirilen ilkinji halkara duşuşygy bolup, oýna 20 müňden gowrak janköýer tomaşa etdi.
Birbada iki ýaryşyň — Dünýä çempionaty — 2018-iň we Aziýanyň Kubogy — 2019-yň saýlama bölegi bolup duýan bu bäsleşikde türkmen futbolçylary Eýranyň, Omanyň, Guamyň we Hindistanyň toparlary bilen “D” toparçasynda çykyş edýär.
Biziň toparymyz ýaryşa şowsuz başlady, ilkinji tapgyrda myhmançylykda Guamdan 0:1 hasabynda ýeňildi. Soňra Daşoguzda Eýran bilen 1:1 oýnap, Maskatda Omandan 1:3 hasabynda asgyn geldi. Soňky ýeňliş Türkmenistanyň ýygyndysyny FIFA-nyň dünýä reýtinginde 155-nji oruna düşmegine getirdi.
Hindistanyň toparynyň görkezijisi mundan hem pes bassyr üç duşuşykda ýeňlen (Omandan 1:2, Guamdan 1:2, we Eýrandan 0:3) topar dünýä reýtinginde 167-nji orny eýeleýär.
Ýaryş tertibindäki öwerlik däl ýagdaýy iki topary hem diňe ýeňiş üçin oýnamaga borçly edýärdi. Stadiony dolduryp oturan janköýerler tarapyndan goldanylýan türkmen futbolçylary oýna işjeň girişdiler. Eýýäm birinji minutda Özbekleriň “Almalygynda” çykyş edýän Arslanmyrat Amanow garşydaşyň jerime meýdançasyna urdurylyp girdi, ýöne wagtynda ýetişen goragçylar howpy öz derwezesiniň alkymyndan daşlaşdylar. 8-nji minutda ýene-de A.Amanow pökgini dürslük bilen çep gyradan jerime meýdançasyna giren Guwanç Abylowa geçirdi, ol bolsa çep aýagy bilen ony derwezäniň çep gyrasyna gönükdirdi.
Çalt geçirilen gol biziň futbolçylarymyzyň ynamyny artdyryp olaryň hasaby artdyrmagyna ýardam beräýjek ýalydy ýöne myhmanlar meýdanyň orta gürpüni eýeläp, hasaby deňlemek üçin garşydaşyň ýarym meýdanyna tiz tizden geçip başlady. Netijede olar derwezä tarap ilkinji urgyny 11-nji minutda ýerine ýetirdiler. Hindistanyň ýygyndysynyň kapitany, toparda 10 ýyl bäri çykyş edip gelýän Sunil Çetriniň jerime çyzygyndan uran pökgüsi goragça degdi.
Ýer eýeleri bolsa öz gezeginde Süleýman Muhadow üçin amatly pursat döretmäge çalyşýardylar. Ýöne bu netije bermeýärdi. Soňra hiçkimiň garaşmadyk pursady bolup geçdi. 29-njy minutda şu saýlama ýaryşynda ilkinji gezek derweze goramak ynanylan Mämmet Orazmuhammedow gaýa-gopuz ýok ýerden ýalňyşdy oturuberdi. Ol jerime çyzygynyň golaýyndan pökgini ýokardan öz goragçysyna geçirjek boldy, ýöne pökgi garşydaşyň hüjümçisi Lalpehlua Jejäň geldi. Ol bolsa ony aňsatlyk bilen derwezeçiniň üstünden derwezä oklady. Türkmen futbolçylarynda birinji ýarymyň ahyryna çenli öňe çykmaga ajaýyp mümkinçilik döredi. 36-njy minutda Geworkýan birnäçe metrden derwezä tarap güýçli urgyny ýerine ýetirdi. Ýöne pökginiň öňüne özüni oklan goragçy bu howpsy sowmagy başardy. Arakesmeden soň, uzak aralykdan Süleýman Muhadowa we Arslanmyrat Amanowa geçirilýän paslaryň hasabyna myhmanlaryň derwezesiniň alkymynda amatly pursatlar köpräk döredi. Ýöne jemleýji pursatlarda hüjümçiler amatly pursatlardan dürs peýdalanyp bilmeýärdiler. 60-njy minutda Arslanmyrat Amanow batyrgaýlyk bilen oýny öz üstüne aldy: jerime çyzygynyň birnäçe metr golaýynda goragçyny aldap, ol 20 metr aralykdan güýçli urgy bilen pökgini derwezäniň “dokuzlygyna” gönükdirdi. Soňra, oýundan soňky metbugat maslahatynda Hindistanyň ýygyndysynyň baş tälimçisi Stefen Konstantin bu pökgini “adatdan daşary gol” diýip atlandyrdy. Geçirdilen goldan soň, ara maý salyp myhmanlar hüjümi güýçlendirmek maksady bilen, iki oýunçyny meýdana goýberdiler, ýöne bu netije bermedi.
Türkmenistanyň ýygyndysynyň baş tälimçisi Koçumow bolsa ýeňiş hasabyny saklamak üçin 3 oýunçy çalşygyny hem oýunyň soňuna goýdy. Netijede biziň futbolçylarymyza ýeňiş hasabyny saklamak başartdy. Bu Hindistanyň toparynyň Dünýä çempionaty — 2018-iň saýlama ýaryşyndaky bassyr dördünji ýeňlişidir.
Bu ýeňişden soň Türkmenistanyň ýygyndysy 4 utuk toplady we ol öňküsi ýaly, “D” toparçasynda dördünji orny eýeleýär. Toparçada hersi 8 utuk toplan Eýranyň we Omanyň toparlary öňde barýarlar, olar şu tapgyrda öz aralarynda Maskatda deň oýnadylar — 1:1. Pökgüleri ýer eýelerinden 52-nji minutda Saada Al-Muhaýini, myhmanlardan bolsa 71-nji minutda Jalala Hosseýni geçirdiler. Guamyň ýygyndysy 7 utuk bilen 3 orunda barýar. Türkmen futbolçylary indiki tapgyrda Aşgabatda Guamyň toparyny kabul ederler. Duşuşyk 13-nji oktýabrynda 18:00-da “Köpetdag” stadionynda geçiriler.
Maglumat toplamagy halaýanlara duşuşygyň sanlaryny we delillerini hödürleýäris.
Dünýä çempionaty — 2018. Saýlama ýaryşy. Aziýa. 2-nji tapgyr. "D" toparça.
8-nji oktýabr. Aşgabat. "Köpetdag". 20 100 tomaşaçy. 32 gradus С.
Türkmenistan – Hindistan – 2:1 (1:1)
Pökgüleri geçirenler: Guwanç Abylow, 8 (1:0). Lalpehlua Jeje, 29 (1:1). Arslanmyrat Amanow, 60 (2:1).
Türkmenistan: Mämmet Orazmuhammedow, Şöhrat Söýünow, Mekan Saparow, Bagtyýar Hojaahmedow, Serdar Annaorazow, Ahmet Ataýew (k), Umytjan Astanow (Didar Durdyýew, 87), Guwanç Abylow, Arslanmyrat Amanow, Artur Geworkýan (Serdaraly Ataýew, 90+4), Süleýman Muhadow (Altymyrat Annadurdyýew, 90).
Baş tälimçi: Amangylyç Koçumow.
Hindistan: Gurprit Singh Sandhu, Arnab Kumar Mondal, Sandeş, Pritam Kotal, Naraýan Das (Lalçuanmawiýa, 47), Eugeneson Lingdoh, Robin Singh, Fransisko Fernandes (Bikaş Jairu, 79), Sehnad Singh (Rowllin, 64), Sinul Çetri, Lalpehlua Jeje.
Baş tälimçi: Stefen Konstantin.
Duýduryş alanlar: Artur Geworkýan 85, Mämmet Orazmuhammedow 90 – Eugeneson Lingdoh 30, Fransisko Fernandes 51, Pritam Kotal 86.
Duşuşygyň iň gowy oýunçysy: Arslanmyrat Amanow (Türkmenistan).
Emin: Masud Tufaýlik (Siriýa).
Gapdal eminler: Zakariýa Kanat, Ali Ahmad (Siriýa).
Ätiýaçdaky emin: Hanna Hattab (Siriýa).
Eminleriň inspektory: Nimal Wikramatunga (Şri-Lanka).
Duşuşygyň komissary: Çen Ýengdji (Hytaý).
Dünýä çempionaty — 2018. Saýlama ýaryşy. Aziýa. 2-nji tapgyr. "D" toparça.
8-nji oktýabr. Maskat. "Sultan kabus" sporkompleks. 12 400 tomaşaçy. 31 gradus С.
Oman – Eýran – 1:1 (0:0)
Pökgüleri geçirenler: Saad Al-Muhaini, 52 (1:0). Jalal Hosseýni, 71 (1:1).
Оman: Ali Al Habsi (k), Mohammed Al-Musalami, Mohammed Al-Baluşi, Raed Saleh, Eid Al-Farsi, Kasim Said (Mohammed Al-Gassani, 87), Saad Al Muhaini, Ahmed Mubarak (Mohamed Al-Maaşari, 83), Abdul Sallam Al Muhaini, Ali Sulaiman Al Busaidi, Imad Al Hosni (Mohamed Ali Siýabi, 75).
Eýran: Ali Reza Hagigi, Ehsan Haji Safi, Jalal Hosseýni, Omid Ibrahimi, Wahid Amiri (Mahdi Torabi, 60), Worýa Gafuri, Andranik Teýmurýan (k), Pejman Montarezi, Mehdi Taremi (Omid Alişah 82), Serdar Azmun (Kaweh Rezai, 86), Aşkan Dejagah.
Duýduryş alanlar: Eid Al-Farsi 17, Mohammed Al-Baluşi 77 – Mehdi Taremi 78, Aşkan Dejagah 84.
Duşuşygyň iň gowy oýunçysy: Saad Al-Muhaini (Oman).
Emin: Walentin Kowalenko (Özbegistan).
Gapdal eminler: Mamur Saýidkasimow, Husnuddin Şodmonow (Özbegistan).
Ätiýaçdaky emin: Şerzod Kasimow (Özbegistan).
Duşuşygyň komissary: Aoki Kasufumi (Ýaponiýa).
«D» toparçasynda ýygyndylaryň ýerleşiş tertibi


text:
Türkmenistanyň prezidenti 23-nji dekabrda Moskwa gününlik sapar etdi. Orsýet tarapy-da, türkmen metbugaty-da bu sapar hem Gurbanguly Berdimuhamedowyň Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew, premýer-ministri Wladimir Putin bilen geçiren gepleşikleri, taraplary gyzyklandyrýan hem gozgalan meseleler barada gurak maglumat bermek bilen çäklendiler.
Bu saparyň maksady hem onuň bolmagy mümkin sebäpleri barasynda Azatlyk Radiosyndan Nazar Hudaýberdi Moskwadaky GDA institutynyň uly ylmy işgäri, syýasaty öwreniji Andreý Grozin bilen geçirilen interwýu geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Orsýetiň habar serişdeleri näme üçin Berdimuhamedowyň Moskwa sapary barada gurak maglumat bilen çäklendiler?
Andreý Grozin:
Gepleşikler gizlin, ýüzbe-ýüz geçirildi. Şonuň üçinem Berdimuhamedow Moskwa gelen bolsa gerek. Iki adam terjimeçisiz gürleşýän bolsa, habarlaryň üçünji birine syzjak aladasy ýok. Maglumat düýpden ýok diýerlik. Türkmenistan bilen gatnaşyklarda gaz boýunça partnýorlyk esasy orunda durýar, şol barasynda gürrüň edilendir.
Azatlyk Radiosy: Sapardan ozal ors metbugatynda Türkmenistanda ýaşaýan we goşa raýatlygy bolan graždanlar, “Transhazar” proýekti, Günorta Ýolöten gaz ýatagyndaky gazyň möçberi ýaly meseleler boýunça ýiti materiallar hem olara türkmen tarapynyň ýiti reaksiýalary peýda boldy. Saparda şol meselelere seredildimikä?
GDA institutynyň uly ylmy işgäri, syýasaty öwreniji Andreý Grozin
Andreý Grozin:
Goşa raýatlyk barasynda gürrüň bolandyr öýdemok. Onuň ýaly meseleler ors häkimiýetleri üçin soňky derejeli meseleler. Men Orsýetiň ideologiýa taýdan aşa sagçy hem çepçi ekspertleri bilen gürleşip görýärin, “Transhazar” proýekti, olaryň pikiriçe, ors ýolbaşçylary üçin möhüm, olary gyzyklandyrýan mesele. Şol turba gurlarmy, eger gurulsa, nähili şertlerde gurlar, onuň netijesi Orsýetiň we Ýewropanyň gaz bazaryna nähili täsir ýetirer. Ine, esasy şular. Watandaşlaryň hukuklary – biziň üçin onunjy mesele.
Azatlyk Radiosy: Ýewropada gaza bolan isleg pese gaçdy. Şonuň üçin Orsýet Türkmenistandan alýan gazynyň möçberini azaltdy. Bu ýerde gaz üçin dawa esas ýok ýaly?
Andreý Grozin:
Hawa, gürrüňsiz. Şonuň üçin ýakyn geljekde, meniň pikirimçe, “Transhazar” turbasy gurulmaz. Orsýetiň “Günorta akym” proýektem gurulmasa gerek. Häzirki bar turbalaryň Ýewropanyň islegini kanagatlandyrýandygy üçin uly möçberde inwestisiýalar talap edýän täze turbalary gurmaga zerurlyk ýok.
Azatlyk Radiosy: Orsýet-Türkmenistan gatnaşyklarynda nähili möhüm meseleleri görýärsiňiz?
Andreý Grozin:
Energetika hem şonuň bilen bagly meseleler. Orsýet üç döwlet tarapyndan döredilen täze gümrük bileleşigine Türkmenistanyň agza bolmagyny isleýär, muny häzir göz öňüne getirmek kyn. Ýöne Türkmenistan geljek ýyl GDA başlyklygy aldy. Şu wagta çenli ol wezipäni başga bir ýurduň üstüne atyp gelýärdi. Daşary syýasaty bitaraplyga hem integrasiýalara goşulmazlyga gönükdirilen Türkmenistanyň daşary syýasaty soňky döwürde biraz özgerýär. Onuňam sebäbi dünýäniň syýasy kartasy üýtgeýär. Arap bahary, Eýranyň töweregindäki ýagdaýyň ýitileşýändigi, ýakyn ýyllarda Owganystanyň töwereginde bolýan we boljak ýagdaýlar – şularyň jemi Aşgabady daşary syýasatyny biraz üýtgetmäge mejbur edýär. Şol prosesler özüni alada goýýany sebäpli Orsýetem Aşgabada bolan gatnaşyklaryny üýtgedýär.
Azatlyk Radiosy: Şu aýdylanlaryň fonunda Berdimuhamedow, Medwedew we Putin birek-birekden nämeler isleýärler?
Andreý Grozin:
Bu liderlerde umumylyklar bar, olar awtoritar ýolbaşçylar. Görlüp oturylsa, postsowet döwletlerinde umumy zerurlyklar esasynda döreýän hususy gatnaşyklar, ýakynlyklar esasy rol oýnaýan bolup çykýar. Meniň pikirimçe, Putin we Medwedew Berdimuhamedowa pozitiw seredýär. Şonuň üçinem köp meselede geçirimlilik edilýär. Mysal üçin, Türkmenistanyň üstünden geçýän neşe ýoly barasynda Orsýetiň metbugatynda material ýok diýerlik. Muny Täjigistan ýa Gyrgyzystan barada aýdyp bolmaz. Geljek ýylyň martynda Orsýetde boljak prezident saýlawlaryndan soňam Aşgabada bolan gatnaşyklar üýtgemez, öňküligine galar diýip, pikir edýärin.
Azatlyk Radiosy: “Arap bahary”, “Orsýet gyşy” diýlip atlandyrylýan faktorlar geljek ýyl Türkmenistanda boljak saýlawlara täsir ýetirip bilermi?
Andreý Grozin:
Täsir ýetirer öýdemok. Sebäbi Türkmenistan örän ýapyk ýurt. Režim ýeterlik derejede gazaply. Demir perdäniň saklanýandygyna garamazdan, bäş ýyl mundan öňki hem şu günki Türkmenistany deňeşdirsek, globallaşma prosesi bu ýurdy ýuwaş-ýuwaşdan açýar. Barybir Ýakyn we Orta Gündogarda, Orsýetde bolup geçýän wakalar, serhetleriň berkdigine, pugta goralýandygyna garamazdan, Türkmenistana täsir ýetirýär. Şonuň üçinem türkmen häkimiýetlerinde ätiýaç bar. Şu aýdylanlaryň fonunda Aşgabat daşardan ynamdar hemaýatkär gözleýär. Şolaryň biri-de, elbetde, Hytaý. Ýöne Orsýet şol islenýän hemaýatkäre gowy gabat gelýän ýurt.


text:
Owgan resmisi ýurduň Nangarhar welaýatynda pilotsyz uçaryň amala aşyran howa zarbasy netijesinde 11 söweşijiniň, şol sanda “Pakistanyň Talyban” hereketiniň dört agzasynyň öldürilendigini aýdýar.
Şerhad etrap häkimi Mahlem Maşugyň sözlerine görä, 16-njy dekabrda pilotsyz uçaryň eden howa zarbasynda ýük ulagyndaky 11 söweşiji öldürilipdir.
Maşuk Pakistanyň Peşawar şäherindäki mekdebe “Tehrek-e-Talyban” hereketiniň agzalary hüjüm edýän mahaly, pilotsyz uçaryň howa zarbasynyň amala aşyrylandygyny belledi.
Owgan prezidenti Aşraf Gani we Owganystanyň “Talyban” hereketi Peşawardaky mekdebe edilen hüjümi ýazgardylar. Şol hüjümde jemi 132 çaga we mekdebiň dokuz işgäri heläk boldy.


text:
Demirgazyk Kawkazyň Dagystan respublikasynda söweşijidigi öýdülýän ýaragly adamlar bilen çaknyşynda üç polisiýa işgäri öldi, biri hem ýaralandy. Bu barada Orsýetiň resmileri habar berýär.
Orsýetiň Derňew komitetiniň resmileriniň berýän maglumatyna görä, söweşijiler polisiýa işgärlerine Çanko obasynda hüjüm edipdirler. Dagystanyň Içeri işler ministrligi bu maglumaty tassyklady.
Demirgazyk Kawkaz sebitinde, ýagny Çeçenistanda, Dagystanda, Inguşetiýada we Kabardino-Balkariýada yslamçy söweşijileridigi öýdülýän toparlar bilen howpsuzlyk güýçleriniň arasyndaky çaknyşyklarda her ýyl onlarça adam ölýär we ýaralanýar.


text:
22-nji ýanwarda ýurduň ýaşlar üçin neşir edilýän “Nesil” gazetinde Halkara zenanlar güni mynasybetli ýokary okuw mekdepleriniň talyp gyzlarynyň arasynda geçiriljek “Talyp gözeli-2013” atly gözellik bäsleşiginiň düzgünnamasy çap edildi.
Düzgünnama boýunça, ýokary okuw jaýlarynyň ilkinji ýaşlar guramasynyň başlyklary şol ýokary okuw jaýyndan bu bäsleşigiň 1-8-nji mart aralygynda geçiriljek jemleýji tapgyryna gatnaşjak gyzlaryň, il içinde “üç arka” diýlip at berilýän, dogan-garyndaşlary baradaky maglumatlary tabşyrmaly.
Täze düzgünnama
Täze düzgünnama
Gazetde çap edilen maglumata görä, “Ýokary okuw mekdepleriniň ilkinji ýaşlar guramasynyň başlyklary şol ýokary okuw mekdebinden bäsleşigiň jemleýji tapgyryna gatnaşjak talyp gyz hakyndaky maglumatlary (özi we dogan-garyndaşlary hakyndaky maglumat) we 9x12 ölçegdäki iki sany suraty Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşine 2013-nji ýylyň fewral aýynyň 25-ne çenli tabşyrmaly”.
Mundan başga-da, şu ýyl fewral aýynda Baýdak baýramy mynasybetli, ýurduň ýokary okuw mekdepleriniň talyp ýigitleriniň arasynda geçiriljek “Berkarar döwletiň bagtyýar gerçekleri” atly döredijilik bäsleşiginiň düzgünnamasy boýunça, bu bäsleşigiň ýeňijisi bolan ýigidiň hem özi we onuň dogan-garyndaşlary baradaky “üç arka” maglumatlary talap edilýär.
Mundan ozal türkmenistanlylaryň üç arkasynyň barlanmagy ýaly ýagdaý geçen ýylyň oktýabr aýynda hem ýüze çykypdy. Şonda çagalar baglaryna eltilen çagalaryň hossarlaryndan, üç arkasy, olaryň dogulan we ýaşaýan ýerleri, şeýle-de suda çekilip-çekilmänligi ýaly maglumatlar soralypdy.
Başgaça söz bilen aýdylanda, Türkmenistanyň raýatlary durmuşynyň ilkinji basgançaklaryna gadam basan badyndan beýläk öz “üç arkasy” baradaky maglumatlary tabşyryp başlaýarlar. Bu ýagdaý olar mekdebe gireninde-de, soňra okuwy gutaryp, işe başlanynda-da gaýtalanýar.
Aslyň kim?
Maglumat anketasy
Ejeň kim? kakaň kim? ataň kim? eneň kim? mamaň bilen babaň kim? nirede yaşaýarlar? nirede işleýärler? olar suda çekilenmi? Bu soraglar işe, okuwa girilende dokument tabşyrýan turkmenistanlylar üçin geň däl.
Emma bu maglumatlaryň tabşyrylýan ýerleriniň sanawy haýran galdyrýar diýip, adynyň agzalmagyny islemedik aşgabatly medeniýet işgäri Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Onuň aýtmagyna görä, diňe bir edaralara işe ýa-da okuwa giriljek bolnanda däl, eýsem köpçülikleýin çärelerde ýurt baştutanyny garşy alýan gülli gyzlaryň-da üç arkasy barlanýar. Olaryň ene-atalarynyň işleýän, ýaşlaryň bolsa okaýan ýerlerinden maglumat alynýar.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan ýerli synçy, bu düzgüniň Staliniň döwrüni ýada salýandygyny aýdyp, “şol döwürde-de halk arasynda Staliniň “ogul atasyna jogap bermeýär” diýen sözüniň giňden ýaýrandygyny” sözüniň üstüne goşdy.
Synçylaryň pikiriçe, raýatlardan “üç arka” baradaky maglumatlaryň talap edilmegi Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň 25-nji maddasynda kepillendirilen raýatyň şahsy durmuşynyň goraglylygy baradaky maddasyna garşy gelýär.
“Nyýazow “üç arka” baradaky maglumatlaryň wezipeli ýolbaşçylardan talap edilmegini ýörite resmi suratda girizipdi. Emma ýönekeý raýatlar babatynda hiç hili resmi talap ýok” diýip, özüni Atamyrat diýip tanadan aşgabatly synçy Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Şol sebäpden Nyýazow döwründen galan “üç arka” baradaky maglumatlara ýönekeý formallyk hökmünde garaýanlar az däl. Ýyllar boýy “üç arka” maglumatlary talap edilip ýörlensoň, adamlar bu ýagdaýa öwrenişipdirler. Şonuň üçin, raýatlaryň köpüsi “üç arka” baradaky maglumatlara islendik beýleki şahsyýeti anyklaýan resminama bolşy ýaly garaýarlar. Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbir raýatlaryň garaýyşlaryndan çen tutsaň, olaryň bu resminama bolan garaýyşlary köplenç halatda “getir diýseler, eltip bereris” diýen garaýşyň çygryndan çykmaýar.
“Üç arka” barlagynyň netijeleri
Emma raýatyň “üç arkasy” baradaky maglumatlary sebäpli adamlaryň işe ýerleşip ýa-da okuwa girip bilmeýän halatlary-da bolýar. Olaryň käbirlerine bolsa işde, okuwda ýa-da beýleki ugurlarda ukybyna görä karýera ösüşine päsgelçilik döredýär.
“Üç arka” maglumatlar anketasynyň ykbalyna zeper ýetiren türkmenistanlylaryň biri, özüni Durdygylyç diýip tanadan aşgabatly ýaş sportsmen. Ol daşary ýurda ýaryşa gidip bilmeýär. “Meniň ýakyn garyndaşym wezipeli ýerde işläp, türmä basyldy. Ilkinji gezek daşary ýurda ýaryşa iberjek bolanlarynda, “üç arka” anketasynda bu ýagdaý barada maglumat berdim. Ynha bolany, meniň adym daşary ýurtlara iberilýän sportsmenleriň hataryndan çykaryldy” Diýip, Durdygylyç gürrüň berdi.
Durdygylyjyň aýtmagyna görä, onuň daşary ýurtlara näme üçin çykarylmaýandygy barada takyk maglumat berilmeýär. Ýöne ol özüniň we treneriniň bu ýagdaýyň sebäbini bilýändigini Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Resmiler bu barlaglaryň esasy maksady, onuň netijeleriniň adamlaryň ykbalyna nähili täsir ýetirjekdigi ýa ýetirýändigi barada doly maglumat berilmese-de, daşary ýurtlara çykmak bilen bagly tema 2012-nji ýylyň mart aýynda belli bir derejede anyklyk girizilipdi.
BMG-niň Adam hukuklary boýunça komitetindäki çykyşynda ýurduň daşary işler ministriniň birinji orunbasary Wepa Hajyýew Türkmenistanda raýatlaryň hereket azatlygyny çäklendirýän “Gara sanawyň” ulanylýanlygy baradaky maglumatlary ret edipdi.


text:
Düýn Özbegistan bilen Gyrgyzstanyň aralygyndaky «Aýrybaz» atly serhet geçelgesiniň golaýynda bir özbek raýaty atylyp öldürildi.
Gyrgyzstanyň Serhet gorag gullugynyň başlygynyň orunbasary Çolponbek Turusbekow düýn Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda bu wakada gyrgyz serhetçileriniň serhet geçelgesinde saklanmakdan ýüz öwren bir ýeňil maşynyň sürüjisini atyp öldürendiklerini aýtdy.
Bu gürrüňi edilýän serhet geçelgesi Batken raýonynda ýerleşýär. Çolponbek Turusbekow bu bolan waka boýunça ýörite komissiýanyň derňew işlerini geçirjekdigini mälim etdi.


text:
Biziň öň habar berşimiz ýaly, “Türkmenhowaýollary” Döwlet milli gullugy Aşgabat — Kuala-Lumpur we Kuala-Lumpur — Aşgabat, şeýle hem Aşgabat — Riga we Riga — Aşgabat ugurlary boýunça yzygiderli ýolagçy gatnawlaryny amala aşyryp başlady.
“Türkmenhowaýollary” Döwlet milli gullugy halkara we ýurt möçberindäki awiareýsleriň 29-njy martdan 14-nji iýul aralygyndaky täze gatnaw tertibini hödürleýär.
“Türkmenhowaýollarynyň” täze gatnaw tertibi şu ýerden görüp bilersiňiz.
Has doly maglumat almak üçin “Türkmenportal” habarlar saýtynyň okyjylary şu salgy boýunça ýüz tutup bilerler:
744036, Türkmenistan, Aşgabat şäheri, Atatürk köçesi, 61.
Howa gatnawlary Baş müdirligi.
Habarlaşmak üçin telefonlar: 39-17-17, 39-17-18, 39-17-19, 39-17-20.
Bizi LINE yzarlaň!


text:
Gazagystanyň teňňesiniň hümmeti 20-nji awgustda, hökümet öz pul çalyşmak sistemasyny ýatyranyndan soň, amerikan dollarynyň garşylygynda 26 prosent aşak gaçdy, hökümet bu çäräni puluň erkin alyş-çalyş edilmegine ýol açmak üçin gördi.
Premýer-ministr Karim Masimow 20-nji awgustda Milli bankyň we hökümetiň derhal täze pul syýasatyny ýola goýýandygyny yglan etdi.
Bu karar nebitiň bahasy babatda gümürtik çaklamalaryň edilýän wagtyna gabat geldi. Gazagystanyň ykdysadyýeti esasan nebite garaşly.
Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýew 19-njy awgustda ýurduň ykdysadyýeti nebitiň her barreliniň bahasynyň 30-dan 40 dollara çenli bolmagyny nazara alyp planlaşdyrylmaly diýdi.


text:
Separatist protestçiler Ukrainanyň gündogar şäheri Slowýanskde şäher häkimliginiň jaýyny we ýerli howsuzlyk gullugynyň binasyny ele geçirdiler.
Biraz öň olar şäheriň polisiýa stansiýasyny ele geçiripdiler. Slowýansk şäheriniň häkimi Nelýa Ştepa şäher häkimliginiň binasynyň içinde müňe golaý adamyň bardygyny we binanyň üstünde rus baýdagynyň galdyrylandygyny aýtdy.
Şäher polisiýasy Orsýete tarapdar separatistleriň irden polisiýa stansiýasyny eýeläp, ol ýerdäki 400 çemesi sapançany we 20 sany awtomatiki ýaragy ele geçirendiklerini aýdýar.
Ukrainanyň içeri işler ministri Arseniý Awakow Slowýansk şäherine ýörite güýçleriň iberilendigini aýdýar. Awakow bu meselede beriljek gaýtargynyň juda berk boljakdygyny, sebäbi protestçiler bilen terrorçylaryň arasynda uly tapawudyň bardygyny aýtdy.
Slowýansk Doneskden 100 km çemesi demirgazykda ýerleşýär we onuň 130 müň çemesi ilaty bar.
Şu arada Doneskiniň regional prokuraturasynyň edarasy öten agşam ondan gowrak adamyň prokuraturanyň jaýyna girendigini aýtdy.


text:
Ukraina we Orsýet, Italiýadaky gepleşiklerden soň tebigy gaz üpjünçiligi üstündäki dawalaryny çözmekde öňegidişligiň bardygyna yşarat etdiler.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin we Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko 17-nji oktýabrda Milanda üç gezek duşuşdy.
Poroşenko duşuşyklardan soň «biz gaz meselesinde belli bir progres gazandyk, emma entek käbir gepleşilmeli detallar bar» diýdi.
Ol 21-nji oktýabrda Broýusselde, ÝB resmileriniň hem gatnaşmagynda geçiriljek gaz gepleşiklerinden öň jemleýji ylalaşyga gelinmegine umyt bildirdi.
Putin hem ylalaşyga golaý gelnendigini syzdyrdy, emma Ukraina Orsýete gaz kesilmezinden öň alan gazy üçin eden bergilerini üzmeli diýdi.
Fransiýanyň prezidenti Fransua Olland gaz ylalaşygyny «elýeterli» diýip suratlandyrdy.
Orsýetiň energiýa ministri Aleksandr Nowak taraplaryň esasy parametrlerde ylalaşandyklaryny aýtdy.


text:
Çeçenistanyň paýtagty Groznyda demonstrantlaryň uly topary jemlenip, Kreml tarapyndan goldanýan çeçen lideri Ramzan Kadyrowa goldaw bildirdiler.
Çeçenistanyň Içeri işler ministrligi 22-nji ýanwarda geçirilen ýörişe bir million adamyň gatnaşandygyny habar berdi. Gatnaşanlaryň köpüsi Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň we Çeçenistanyň prezidenti Ramzan Kadyrowyň syýasatyny makullaýjy şygarlary öňe sürdüler.
Hepdäniň başynda peýda bolan maglumatlarda Çeçenistanda hökümetiň ýörişe gatnaşdyrmak üçin döwlet işgärlerini toplaýandygy barada habar berlipdi.
Demonstrantlaryň käbirleri Putiniň tankytçylaryny “dönükler”, “bäşinji kolonna” we “Orsýetiň masgaraçylygy” diýip atlandyrýan plakatlary tutup durdular.
Bu ýöriş Kadyrowyň oppozision aktiwistleri “ halk duşmanlary” diýip köpçülikleýin atlandyrmagyndan 10 gün yzýany gurnaldy.
Orsýetiň oppozision toparlary, “Amnesty International” guramasy we “Žurnalistleri goraýjy komitet” Kremliň Kadyrowyň çykyşyna “talaba laýyk” reaksiýa bildirmegini talap etdiler.
Kadyrow adam hukuklaryny gödek depelemekde we syýasy garşydaşlaryna Orsýetde hem ýurduň daşynda kast etmekde aýyplanýar.


text:
Ukrainanyň günortasynda gozgalaňçylaryň elindäki Donetsk şäherinde bolan ok atyşykda 10 çemesi adamyň wepat bolandygy barada habar berilýär.
1-nji oktýabrda mekdebiň howlusyna atylan okdan üç adamyň wepat bolandygy, beýleki adamlaryň golaýdaky koçede mikroawtobusa ok degensoň heläk bolandygy aýdylýar.
Ok atyşyk Ukrainanyň hökümet güýçleriniň we orsýetçi separatistleriň arasynda bolan söweşler sebäpli yza tesdirilen täze okuw ýylynyň başynda ýüze çykdy.
Ok atyşygy bes etmek barada 5-nji sentýabrda gelnen ylalaşyga garamazdan, Donetskde şeýle wakalaryň ýüze çykýandygy barada yzygiderli habar berilýär. Regionda aprel aýynda başlanan çaknyşyklar zerarly 3 müňden gowrak adam wepat boldy.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Orsýetiň Siriýa boýunça goldaýan teklibini “potensial pozitiw teklip”, diýip atlandyrdy, şol bir wagtda-da onuň yza çekiji bir taktika hökmünde ulanylmagyndan howatyrlanma bildirdi. Bu teklibe görä, Siriýanyň hökümeti özüniň himiki ýaraglarynyň ählisini halkara gözegçiligine tabşyrmaly.
PBS telekanalyna beren interwýusynda Obama bu teklibiň onuň “Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bilen alyp barýan gepleşikleriniň dowamynda” peýda bolandygyny belledi. Obama duşenbe günki bu çykyşyny amerikan telekanallaryna beren interwýularynyň çäginde etdi.
Häzirki wagtda amerikan kanun çykaryjylary Siriýada bolandygy aýdylýan himiki hüjümler bilen baglylykda Obamanyň administrasiýasyna bu ýurtda harby çäreleri amala aşyrmaga ygtyýar berip-bermezlik meselesini maslahat edýärler.
Siriýanyň himiki ýaraglaryny halkara gözegçiligine bermegine degişli mesele boýunça diskussiýalaryň başlanmagy bilen baglylykda Senatdaky köpçüligiň lideri Harry Reid harby çäreler boýunça çarşenbe gününe planlaşdyrylan ses berişligi yza tesdirdi.


text:
Düýbi Waşingtonda ýerleşýän guramanyň 29-njy iýunda ýaýradan hasabatynda Merkezi Aziýa, Merkezi Ýewropa we Baltika degişli jemi 29 ýurduň ýylyň dowamynda demokratiýa tarap äden ädimlerine baha berilýär. “Freedom House” guramasynyň “Geçişdäki döwletler 2010” hasabatyna görä
, oňki Sowet Soýuzynyň ilatynyň çak bilen 80%-i, ýagny 221 million adam awtoritar jemgyýetlerde ýaşap, esasy adam hukuklaryndan mahrum edilýär.
Hasabatda, hususan-da, öňki Sowet respublikalaryndan sekizisinde awtoritar režimleriň höküm sürýänligi, esasy ynsan hak-hukuklarynyň depelenýänligi we demokratik kadalaryň hem kanunlaryň ýerine ýetirilmeýänligi bellenilýär.
”Geçişdäki döwletler 2010” atly hasabatda 2000-2010-njy ýyllar aralygynda Türkmenstanyň demokratiýa taýdan ösüşine pes baha berilýär. Türkmenistana demokratiýa taýdan berlen baha 6,93. Bu meselede iň erbet görkeziji bolsa 7.
“Freedom House” guramasynyň barlaglaryna görä, milli demokratik dolandyrylyş, ýerli demokratik dolandyrylyş, adalat sistemasynyň garaşsyzlygy we korrupsiýa taýdan Türkmenistanyň görkezijileri ozalky ýyllardan has hem erbetleşdi.
Halkara guramalar tarapyndan yzygiderli tankyt edilip gelinýän Türkmenistandaky saýlaw prosesi, graždan jemgyýeti, habar beriş serişdeleriniň garaşsyzlygy taýdan berilýän bahalar 10 ýylyň dowamynda üýtgemän, iň pes derejede galýar. Berlen baha nämäni aňladýar?
Hasabatynyň awtorlaryndan, Londondaky halkara gatnaşyklar boýunça patyşalyk institutyndan Annett Boruň sözlerine görä, berlen bahalar türkmen hökümetiniň reformalaryň geçirilýänligi barada pikir döretmek bilen çäklenýänligini we iş ýüzünde düýpli özgerişlikleri islemeýänligini görkezýär.
Metbugatyň ýagdaýy barada berlen synda Türkmenistanyň köpçülikleýin habar serişdeleriniň maglumat pudagyna doly gözegçilik edýän hökümetiň ideologiýasyny goldamagyny dowam etdirýänligi bellenýär.
Hasabatda prezident G.Berdimuhamedowyň žurnalistleriň “döredijilik ukybynyň ýetmezçiligini” ýazgarmagyna garamazdan, žurnalistleriň senzura astynda saklanýanlygy we hatda repressiýalardan howatyrlanyp, öz-özlerini senzurlamaga mejbur bolýanlygy aýdylýar.
“Freedom House” guramasynyň hasabatyna görä, Türkmenistanda internetden peýdalanmak mümkinçiligi 2009-njy ýylda ozalkysyndan artan hem bolsa, ýurtda internet elýeterliligi dünýä boýunça pes derejede. Ýöne mobil aragatnaşygynyň möçberi ýurtda giňeldi.
Türkmenistanyň sud sistemasy resmi taýdan garaşsyz diýlip yglan edilýän hem bolsa, adam hukuklarynyň berjaý edilmegine täsir ýetirmeýär, tersine, režimiň repressiýa guraly hökmünde ulanylýar diýip, “Freedom House” guramasy hasabatynda belleýär. Korrupsiýa derejesi iň ýokary
Türkmen ýolbaşçylary öz häkimiýetini saklamak, güýç ulanýan howpsuzlyk gulluklaryny maliýeleşdirmek we öz abraýyny artdyrmak boýunça alnyp barylýan gurluşyk proýektlerini amala aşyrmak üçin tebigy serişdeleriň eksportyndan gelýän girdejilerden peýdalanýarlar diýip, hasabatda aýdylýar.
“Ýurtda parahorluga, garyndaşparazlyga we galplyga esaslanýan syýasy medeniýet gülläp ösýär. Berdimuhamedow ozalky prezidentiň ýolbaşçylaryň öňünde ýerine ýetirip bolmajak maksatlary goýup, soň jezalandyrmak tejribelerini dowam etdirýär, giň möçberli kadrlar çalşygy bolsa ýurtda reformalaryň haýallamagyna sebäp bolýar” diýip, “Freedom House” ýazýar.
Şol bir wagtda-da ýaňy-ýakynda Türkmenistan jenaýatçylykly ýollardan gelýän girdejileriň kanunlaşdyrylmagy boýunça dünýäniň iň töwekgelçilikli ýurtlarynyň sanawyndan çykaryldy. Şeýle karara hapa pullaryň ýuwulmagyna garşy göreş boýunça halkara topary bolan FATF guramasynyň 21-25-nji iýunda geçirilen plenar maslahatynda gelnenligi habar berildi.
Şol bir wagtda-da synçylar Türkmenistanda demokratik taýdan özgerişleriň döremegi üçin halkara jemgyýetçiliginiň we ilkinji nobatda-da iri halkara strukturalarynyň türkmen hökümetine öz halkara borçlaryny ýerine ýetirmegi ündemekleriniň ähmiýetini belleýärler.
“Freedom Housyň” hasabatynyň awtorlaryndan Annette Boruň sözlerine görä, esasan sosial we ykdysady programmalara gönükdirilýän hyzmatdaşlygyň giňelmegi bilen ýurduň adam hukuklary we demokratiýa taýdan hem özgermegine umyt döreýär. Emma munuň üçin Merkezi Aziýa döwletlerine, şol sanda Türkmenistana-da, uzak möhletleýin basyş edilmegi zerur.


text:
Ýekşenbe güni Bahreýniň häkimiýetleri ýurtda terror hüjümini amala aşyrmaga synanyşan bäş adamdan ybarat bir toparyň tussag edilendigini mälim etdiler.
Ýurduň Içeri işler ministrligi bu adamlardan dördüsiniň Katarda tussag edilip, Bahreýne ekstradisiýa edilendigini aýdýar.
Bahreýniň häkimiýetleri bu adamlaryň ýurduň Içeri işler ministrligine, ýurtdaky Saud Arabystanynyň ilçihanasyna hem-de iki ýurdy baglanyşdyrýan transport köprüsine hüjüm etmäge taýýarlyk görendiklerini boýun alandyklaryny aýdýarlar.
Şu ýylyň ýazynda Bahreýinde demokratik şygarlar bilen gurnalan demonstrasiýalary basyp ýatyrmak üçin Bahreýniň monarh hökümeti Saud Arabystanynyň we käbir beýleki arap ýurtlarynyň goldawlaryndan peýdalanypdy.


text:
Hatyja Ysmaýylowanyň Helsinkide UNESCO-nyň baýragyny gowşurmak üçin gurnalan dabara gatnaşýanlara ýüzlenmesi. Ýüzlenmäni žurnalist zenanyň ejesi Elmira Ysmaýylowa ýetirdi:
Azatlyk Radiosynyň işgäri Hatyja Ismaýylowa UNESCO-nyň 2016-njy ýyldaky "Guillermo Cano" diýip atlandyrylýan Bütindünýä metbugat azatlygy baýragyna mynasyp görüldi.
Baýragy gowşurmak üçin Bütindünýä metbugat azatlygy güni bolan 3-nji maýda Finlýandiýanyň paýtagty Helsinkide ýörite dabara gurnaldy. Dabarada Hatyja Ismaýylyň ejesi Elmira Ysmaýylowa onuň gatnaşyjylara ýüzlenip ýazan hatyny okady.
Ýüzlenme şundan ybarat:
”Hanymlar we jenaplar, hormatly myhmanlar. Bu gije "Guillermo Cano" atly Bütindünýä metbugat azatlygy baýragyny gowşurmak üçin gurnalan dabara hormat edip geleniňiz üçin minnetdarlyk bildirýärin. Eger rugsat bolsa, jenap Canonyň hormatyna bir minutlyk dymyşlyk geçirmegi haýyş edýärin. Çünki bu baýrak prinsip, ýagny ýörelge taýdan metbugat azatlygy hem hut onuň şahsyýeti barasyndadyr.
1986-njy ýylyň 17-nji dekabrynda gazetiň redaksiýasynyň öňünde Guillermo Canonyň janyna kast edildi. (Guillermo Cano, Kolumbiýa jemgyýetine zyýan berýän neşe söwdasy mafiýasyny yzygiderli ýazgarandygy üçin hut olaryň pidasy boldy).
Ol öz işinde hemişe adalaty özüne tutaryk edinipdi, onuň gözleginde bolupdy we hiç haçan ondan dänmändi.
2016-njy ýylyň baýragynyň eýesi hökmünde bu gije, şu pursatdan peýdalanyp, sizi jenap Canonyň karýerasy we ýörelgesi barada dabara geçirmäge däl, aýgytlaýjy çäreler görmek üçin herekete geçmäge çagyrýaryn. Onuň mirasy kemter ýagdaýda. Bu gün şu ýerde jemlenişenleriň hemmesiniň etmeli gaty köp jogapkärçilikli işi bar.
Ýagdaýy aýan etmeli bolsa, Elmar Hüseýinow barada näme etdiňiz?
Ol Azerbaýjanyň Guillermo Canosydyr. Şonuň üçinem onuň eden işleri we pidasy hem bu gije şu ýerde ýatlanmalydyr. Elmar "Monitor" atly bitarap adam hukuklary žurnalynyň redaktorydy. Ol žurnal Azerbaýjanda bolup geçýän hadysalar barasynda hakykaty beýan edişi ýaly, özüniň diýseň sada žurnalistika missiýasyny hem özboluşly ýagdaýda durmuşa geçirýärdi.
Elmar 2005-nji ýylyň 2-nji martynda öýüniň bosagasynda öldürildi. Ot açylan mahaly onuň ýanýoldaşy we çagasy hem öýündedi. Ýöne onuň janyna kast eden anyklanmady. Hiç hili jenaýat işi gozgalmady we ol barada aladalananam bolmady. Onuň öldürilmegi, Azerbaýjanda žurnalistlere garşy edilip, jezasyz galan ençeme jenaýatlaryň birine öwrüldi. Guillermo Canony ýatlaýşymyz ýaly Elmar Hüseýinowy hem ýatlamalydyrys. Şeýle ägirtleriň hakykat üçin eden hyzmatlary eýesiz galmaly däldir.
Indi bolsa özüm hakda aýdasym gelýär. Size bu haty tussaghanadan ýazýandygymy bilýärsiňiz. Men näme jenaýat etdim? Men diňe derňew žurnalistikasy bilen meşgullandym. Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Aliýew we onuň maşgala agzalaryna degişli korrupsiýany ýüze çykardym. Näme üçin günäkärlendim? Etmişimi subut edýän haýsam bolsa bir subutnama görkezilmese-de, maňa garşy bir şaýat hem çykyş etmese-de, sudda maňa 7 ýarym ýyl azatlykdan mahrum etmek jezasy berildi. Ýöne kärdeşim hem eziz dostum Elmardan tapawutlylykda men tussaglykda bolsam-da, hakykat ýolunda häzirlikçe sag-aman we diri. Ýöne, tussaglyk meniň ýekelikde alyp barýan göreşimi dowam etdirmegime päsgel berýär.
Şonuň üçinem size ýüzlenýärin! Žurnalistler sem edilen mahaly, adamzat azap çekýändir. Bu sebäpden hut şeýle garaýşa görä, žurnalistleriň öldürilmegi adamzada garşy edilen jenaýatdyr. Bu gije bu ýere jemlendiňiz. Ýöne sizden haýyş edýärin, meniň eden işlerimi we özümi mahabatlandyrmaň. Özüňizi metbugat azatlygy we adalat ugrunda edilmeli işlere bagyş ediň.
Indi Guillermo Cano, Elmar Hüseýinow we meniň bilen arabaglanyşykly bolduňyz. Hemmämiz fundamental hak-hukuklarymyza edilýän hüjümler, adalata garşy duşmançylyk, obýektiwlige äsgermezçilik zerarly, hakykatyň inkär edilmegi bilen mertebämiz peseldi we adamçylyk mertebämizi ýitirdik. Bu gije bu ýerde metbugat azatlygyna hormat üçin jemlenen bolsak, onda bu ugurda göreşjekdigimize hem ant içmelidiris.
UNESCO-nyň, dünýädäki adamzat medeniýeti we ählumumy gymmatlyklary goraýjy hökmünde bizi şeýle missiýada birleşdirmegi hem uly hormata mynasypdyr. Bu günki bilelikde hereket etmek çagyryşyna nämeler degişli? Hemmämiz - raýatlar, guramalar we döwletler üçin, ynha, şeýle:
Hakykaty gorasynlar, hakykat üçin sorag bermekden çekinmesinler, tankydy pikir etsinler. Syýasy bähbitlere görä, hakykata garşy hiç hili bahana kabul edilmesin. Jemgyýetler, öz içerki medeni goragy we tankydy bolmazdan ösüp, kämilleşip bilmez. Närazylyk, raýaty azatlykdan mahrum etmäge sebäp bolmaly däldir.
Korrupsiýa bilen göreşiň, hökümetlerimizden we hyzmatdaşlarymyzdan agzybirlikde kanunyň üstünligini goramagy talap ediň. Korrupsiýa, elhenç bela we hemme gymmatlyklary düýbünden ýok edýär. Muny hiç haçan ýatdan çykarmaň we oňa hiç wagt goldaw hem mümkinçilik bermäň. Adama hormat goýulmaýan ýerde, howpsuzlygy we halkara standartlary gaty ökdelik bilen aýak astyna alýanlardan bähbitli hyzmatdaşlyk tama etmäň.
Gorkmaň! Bu iş pida bolanyňa degýär.
Menden owal edilen işleri we berlen pidalary, şeýle-de mundan beýläk ediljek işleri göz öňünde tutup, men umytly ýagdaýda maňa mynasyp görlen bu baýragy kabul edýärin. Meniň bilen bilelikde azatlyk we hakykat üçin göreşiň!”
Bu baýragyň pul sowgady 25 müň dollar. Bu baýrak Kolumbiýaly žurnalist Guillermo Cano Isazanyň hormatyna döredilen. Ol žurnalist, 1986-njy ýylyň 17-nji dekabrynda "El Espectador" atly gazetiň ofisiniň öňünde öldürildi.
Hatyja Ismaýylowa ykdysady aýyplamalar esasynda 7 ýarym ýyl azatlykdan mahrum edildi. Žurnalist özüne ýöňkelen aýyplamalary ret edýär we öz alyp baran žurnalistiki işleri sebäpli tussag edilendigini aýdýar.
Amnesty International guramasy, Hatyja Ysmaýylowany wyždan ýesiri diýip yglan etdi.
Azerbaýjan hökümeti bolsa ýurtda syýasy ýa-da wyždan ýesiri tussaglaryň ýokdugyny öňe sürýär.


text:
Her ýyl täze edaralar bilen ýurdumyzyň bilim ulgamynyň üsti ýetirilýär. Diňe 2016-njy ýylda Türkmenistanda bilim edaralarynyň 35-si ulanmaga berildi. Olar umumy 9540 orunlyk 17 sany umumy bilim berýän orta mekdep, 2970 orunlyk 16 sany çagalar baglarydyr. Geçen ýyl Aşgabatda täze ýokary okuw mekdebi – 3000 talyba niýetlenilen Oguzhan adyndaky Inžener-tehnologiýalar …Dowamy »
Ylym we Bilim Ulgamy
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ylmyň we bilimiň üstünliklerimiziň binýadydygyny belläp, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe innowasiýalary we iň täze tehnologiýalary ulanmak arkaly giň möçberli maksatnamalaryň hem-de meýilnamalaryň durmuşa geçirilýändigini nygtaýar. Şunda biz öňdebaryjy tejribä hem-de ylmyň gazananlaryna daýanýarys. Biz olary halk hojalyk toplumynyň ähli ulgamlaryna ornaşdyryp hem-de şeýlelikde, özümiziň ykdysady, syýasy, …Dowamy »
Magtymguly Adyndaky TDU-nyň Talyplary Ýokary Okuw Mekdepleriniň Talyplarynyň Arasynda Geçirilen Olimpiýadanyň Ýeňijileri
Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň başlangyjy bilen geçirilen aň-bilim bäsleşigine talyplaryň ýüzlerçesi gatnaşdy. Olaryň iki ýüzden gowragy baýrakly orunlary eýelediler. Ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň ylymly-bilimli talyplaryndan iň güýçlilerini kesgitlän olimpiýadada 14 ugurdan bäsleşik geçirildi. Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň wekilleri baýrakly 24 ornuň altysyny eýeläp öňe saýlandylar. Olar türkmen dili we edebiýaty, …Dowamy »
Hormatly Wagyz Nesihat Çäresine Gatnaşyjylar!
Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň täze fakultetini döretmek we onuň täze binasyny gurmak bilen baglanyşykly geçirilýän wagyz-nesihat çäresine gatnaşyjylara. Hormatly wagyz-nesihat çäresine gatnaşyjylar! Sizi rysgal-bereket, ýagşy umyt-arzuwlar bilen gelýän Täze ýyl baýramynyň öň ýanynda Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň täze fakultetini döretmek we onuň täze binasyny gurmak bilen …Dowamy »
Sport Institutynda Täze Fakultet Açylar
Türkmen Milli sport we syýahatçylyk institutynyň maslahatlar zalynda mejlis geçirildi. Onuň esasy meselesi ýakynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň bu ýokary okuw mekdebiň enjamlaýyn binýadyny gowulandyrmak hem-de onda täze fakulteti açmak hakynda gol çeken kararynyň meselelerini ara alyp maslahatlaşmakdan ybarat boldy. Mejlise syýasy işgärler, Sport baradaky döwlet komitetiniň, Bilim ministrliginiň, Demokratik …Dowamy »
Ýaş Alymlar Merkezi Ýaşlaryň Ylmy Gözleg Işlerini Höweslendirer
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň we Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşiniň ýanynda Ýaş alymlaryň merkezi dörediler. Jemgyýetçilik başlangyjy esasynda döredilýän merkeziň maksady ýurdumyzda ýaş alymlaryň täze nesliniň kemala gelmegine, zehinli ýaşlary ylmy-tehniki we gözleg işlerine çekmäge, olaryň täze açyşlara bolan gyzyklanmalaryny höweslendirmäge gönükdirilendir. Ýaş nesilleriň ukyp-başarnyklaryny doly derejede durmuşa geçirmegi, gözýetimlerini …Dowamy »
Türkmenistanyň Prezidenti Buýruga Gol Çekdi
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Garaşsyz Watanymyzda amala aşyrylýan duýpli özgertmeleri ylmy taýdan esaslandyrmak, ýurdumyzyň ykdysadyýetine, ylym-bilim, medeniýet ulgamlaryna ylmyň gazananlaryny ornaşdyrmak, halkymyzyň taryhyny, medeniýetini, sungatyny, dilini we edebiýatyny ylmy esaslarda öwrenmek hem-de ýokary derejeli hünärmenleri we ylmy işgärleri taýýarlamak maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti buýruga gol çekdi. Resminama laýyklykda 2017-nji ýylda …Dowamy »
Selbi Myradowa Rus Dili Boýunça II Bütinrussiýa Olimpiýadasynda Ýeňiş Gazandy
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň ikinji ýyl talyby Selbi Myradowa rus dili boýunça II Bütinrussiýa olimpiýadasynda ýeňiş gazandy. Halkara gatnaşyklary boýunça geljekki hünärmen iň ýokary netije üçin berilýän 1-nji derejeli diploma mynasyp boldy. Internet-bäsleşigi Russiýanyň „Olimpiadalar dünýäsi“ portaly gurnady. Iternet arkaly gurnalan nobatdaky bilim estafetasy şu ýylyň 6-njy …Dowamy »
Türkmenabatly Ýaşajyk Zehinler Halkara Internet Olimpiýadasynda Ýeňiş Gazandylar
6-11-nji synp okuwçylary Sankt –Peterburgyň diplomdan soňky bilim akademiýasynyň fizika-matematika kafedrasynyň, „Nord Education” (Finlandiýanyň Espoo şäheri) we „MetaMekdep. Maglumatlar tehnologiýalary“ ( Sankt-Peterburg şäheri) kompaniýalarynyň guran internet-olimpiýadalarynda ýörite diplomlaryň 38-ne mynasyp boldular. Lebaply okuwçylar „Info-sapak“ taslama olimpiadasynda geografiýa, informatika, fizika we biologiýa boýunça iň gowy netijeleriň birini görkezip, ýörite diplomlaryň bäşisini …Dowamy »
Halkara Nebit we Gaz Uniwersiteti Dünýäniň Esasy Ylym Bilim Merkezleri Bilen Hyzmatdaşlygy Ösdürýär
Golaýda Malaýziýanyň „PETRONAS“ Tehnologiýa uniwersiteti we Germaniýanyň Swikkau şäherinde ýerleşýän Günbatar-Saksoniýa amaly ylymlar Uniwersiteti bilen özara düşünişmek barada Ähtnama gol çekildi. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň golaýda Malaýziýa bolan resmi saparynyň çäklerinde „PETRONAS“ uniwersiteti bilen gol çekilen ylalaşyk HNweGU bilen milli ýangyç-energetika toplymy üçin kärine ussat hünärmenleri taýýarlaýan „PETRONAS“ Tehnologiýa uniwersitetiniň …Dowamy »


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama gaçgaklykdaky aňtaw işgäri Edward Snowdeni ele salmak üçin mümkin bolan ähli zadyň ediljegini wada berdi.
Snowden ABŞ-nyň ýaşyryn gözegçilik programmalaryny ile äşgär etdi. Onuň nirededigi belli däl. Ol Hoň Koňdaky otelini terk edeninden soň, ýekşenbe güni Moskwa bardy.
Snowdeniň ol ýerden duşenbe güni Kuba gitmegine garaşylýardy, emma onuň uçmaly reýsinde bolmandygy aýdylýar.
WikiLeaksi esaslandyryjy we Snowdene kömek edýän Julian Assanj Snowdeniň Ekwadora, gaçybatalga soraýan ýurduna aşmak üçin Moskwa gaçandygyny aýtdy.
Assanj Snowdeniň saglygynyň gowudygyny, berk ýerde gizlenýändigini aýtdy, emma häzir nirededigini aýtmady.
Ak tam Snowden Moskwadadyr öýdýär we ors resmileriniň ony Birleşen Ştatlara tabşyrmagyna çagyrýar.


text:
Gyrgyzystan Birleşen Ştatlar bilen 1993-nji ýylda baglaşan hyzmatdaşlyk şertnamasyny resmi taýdan ýatyrýandygyny yglan etdi.
Bişkek bu karara ABŞ-nyň tussaglykdaky gyrgyz aktiwistine abraýly adam hukuklary sylagyny bermek baradaky kararyna protest bildireninden bir gün soň geldi.
Gyrgyz hökümetiniň metbugat gullugy premýer-ministr Temir Sariýewiň 21-nji iýulda hyzmatdaşlyk şertnamasyny togtatmak baradaky karara gol çekendigini habar berdi.
Gyrgyzystanyň Daşary işler ministrligi 17-nji iýulda Waşingtonyň Bişkek türmesinde ömürlik tussaglykda saklanýan žurnalist we hukuk aktiwisti Azimjon Askarowa Adam hukuklaryny goraýjynyň sylagyny bermek kararyna protest bildirdi.
Askarow etniki özbek bolup, 2010-njy ýylyň iýunynda günorta Gyrgyzystanda bolan etnigara çaknyşyklardan soň türmä basyldy. Bu çaknyşyklar esasynda 400-den gowrak adam ölüpdi.
Askarow özüniň polisiýa tarapyndan gynalandygyny aýdýar.
Döwlet departamentiniň sözçüsi imel arkaly iberen düşündirişlerinde Birleşen Ştatlaryň Bişkegiň ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyk şertnamasyny ýatyrmagyndan «lapykeç» bolandygyny, bu çäräniň gyrgyz halkynyň kömek-ýardam programmalaryndan peýdalanmagyny «howp astyna» salyp biljegini aýtdy.
Bu kömekler «zorlukly ekstremizm meselesini çözmek, ykdysady ösüşi we iş ýerleriniň döredilmegini ýokarlandyrmak, bilim sistemasyny ösdürmek, Gyrgyzystanda demokratiýanyň ýaýbaňlamagyna dowamly goldaw bermek tagallalaryny hem öz içine alýar» diýip, sözçi aýtdy.
“Biz Gyrgyzystanyň halkyna goldaw bermek ugrundaky hyzmatdaşlygy dowam etdireris» diýip, Döwlet departamentiniň sözçüsi aýdýar.
Golaýda Moskwanyň ýolbaşçylygyndaky Ýewraziýa Ykdysady bileleşigine goşulan Gyrgyzystan Askarowa adam hukuklary baýragynyň berilmegi baradaky kararyň Birleşen Ştatlar bilen Merkezi Aziýanyň iň demokratik post-sowet ýurdunyň arasyndaky gatnaşyklara «çynlakaý zyýan» ýetirýändigini aýtdy.
Bişkek «Askarowyň sylaglanmagy ýurt içindäki etnigara oňşuklylygy we sazlaşygy güýçlendirmegiň garşysyna bilkastdan edilen hereket hasaplanylar» diýdi.
Askarow etniki özbek bolup, Gyrgyzystanyň 6 milliona golaý ilatynyň 10 prosentden gowragyny düzýän toparyň wekili bolup durýar.
Gatnaşygy güýçli eden zat
Döwlet departamentiniň sözçüsi 21-nji iýulda iki tarapyň Askarowyň sylaglanmagy meselesinde açyk ylalaşmaýandygyny aýtdy, emma «biziň aragatnaşygymyzy güýçli eden zat bir-biregiňkiden tapawutlanýan, başga-başga pikirleri aýdyp bilmek ukybymyzdyr» diýdi.
Askarowyň ogly Şerzod 16-njy iýulda on ýyl mundan ozal polisiýa gazaplylygy diýilýän barada gözegçilik toparyny döreden, emma dört ýyldan gowrak wagt bäri türmede oturan kakasyna berlen baýragy kabul etdi.
Gyrgyzystanyň Daşary işler ministrligi şol günüň ertesi Birleşen Ştatlaryň bu ýurtdaky ynanylan wekili Riçard Maýlsa protest notasyny gowşurdy.
Gyrgyzystanyň daşary işler ministrliginiň 15-nji iýulda, baýrak gowşuryş dabarasyndan öň çap eden beýanatynda Askarowyň gyrgyz sudy tarapyndan «ýetniki ýigrenji öjükdirmekde, köpçülikleýin bidüzgünçiligi gurnamakda, Gyrgyzystanyň günorta regionlary bolan Oşdaky we Jalalabatdaky çaknyşyklar mahalynda kanun goraýjy ofiseri öldürmek bilen ilteşiklilikde» günäli tapylandygy aýdylýar.
Döwlet departamenti Askarowy «adam hukuklary jemgyýetinde birleşdiriji şahs» hökmünde häsiýetlendirýär, ýagny onuň dürli etniki toparlardan bolan adamlary bir ýere jemläp, gyrgyz hökümetini özbekleriň we gyrgyzlaryň arasynda durnukly parahatçylyk şertlerini döretmek üçin netijeli çäre görmäge çagyrandygyny öňe sürýär.
Döwlet departamentiniň geçen aý çap edilen ýyllyk hasabatynda aýdylmagyna görä, Oşdaky etniki çaknyşyklar bilen baglylykda «adalatlylygy üpjün etmekden ýüz dönderilmeginiň» dowam etmegi çynlakaý adam hukuklary meselesi bolup durýar.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Ýewrozonanyň ýolbaşçylary Gresiýa bilen täze kömek programmasy barada wagtlaýyn ylalaşdylar. Şeýlelikde Gresiýanyň maliýe taýdan doly çöküp, ýewrozona pul birliginden çykma mümkinçiligi häzirlikçe aradan aýryldy.
"Çynlakaý reformalary " we kömegi öz içine alýan bu ylalaşyk Brýusselde 17 sagada çeken çekeleşikden soň 13-nji iýulda ir ertir yglan edildi.
Ýewropa ýolbaşçylary ylalaşygy oňlasalar-da, käbirleri onuň entek diňe bir plandygyny, bu planyň durmuşa geçmegi üçin Gresiýanyň ýurtda çynlakaý reformalary ýola goýmalydygyny aýdýarlar.
Ýewropa Geňeşiniň başlygy Donald Tusk gelnen ylalaşyk Gresiýanyň "täzeden ýola düşmegine mümkinçilik berer" diýdi.
"Gelnen karar Gresiýa oňaýsyz netijäniň sosial we syýasy zyýanlaryndan gaça durmagy üçin bir şans" diýip, Tusk gepleşikden soň bolan metbugat ýygnagynda aýtdy.
Tusk "ýerine ýetirilmeli berk şertleriň bardygyny" hem belläp geçdi.
Ýewropa komissiýasynyň prezidenti Jean-Klud Ýunker bu ylalaşykda "utan we utulan ýok" diýip, ylalaşygy "Ýewropa häsiýetli razylaşyk" diýip suratlandyrdy.
Fransiýanyň prezidenti Fransua Holland bolsa grek parlamentine täze reformalary kabul etmek üçin sanlyja sagadyň içinde ýygnak geçirmegi maslahat berdi.
Germaniýanyň kansleri Angela Merkel grek parlamenti programmany tutuşlygyna oňlap, ilkinji kanunlary girizende, özüniň Bundestaga Afiny bilen karz pul baradaky gepleşiklere başlamagy "doly ynam bilen" ündejekdigini aýtdy.
"Ýewropa ýöremeli ugur hakda bir karara geldi. Indi ähli zat onuň amala aşyrylmagyna bagly" diýip, Estoniýanyň premýer-ministri Taawi Roiwas agzalýan meselede öz ýurdunyň pozisiýasyny mälim etdi.
Gresiýa bilen kreditorlaryň arasynda gelnen ylalaşyk hakde entek doly maglumat ýok.
Gresiýanyň premýer-ministri Aleksis Tsipras: "Görlen çäreleriň ykdysady kynçylyklara getirjekdigi ikuçsyz. Ýöne ösüş paketi bergileriň täzeden düzgüne salynmagy we maliýeleşdirişiň 3 ýyl üçin howpsuzlandyrylmagy" Gresiýanyň ýewrozona pul birliginden çykmagynyň indi geçmişe öwrülendigini aňladýar diýdi.
Tsipras: "Gresiýa kynçylykly kararlar we çykgynsyz ýagdaý bilen ýüzbe-ýüz boldy. Brýusselde gelnen ylalaşyk mümkin bolan iň gowy çykalga" diýdi.


text:
Penşenbe güni Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin ýurduň okuw jaýlarynda baş örtgüleriň ulanylmagyna garşy çykyş etdi.
Orsýetdäki bu ynjyk mesele barada prezident Putin ilkinji gezek Stawropol ülkesinde ýüze çykan waka bilen baglanyşykly söz açdy. Orsýetiň şu günorta regionyndaky mekdepleriň biriniň direktory ýakynda öz ýolbaşçylyk edýän mekdebinde musulmanlaryň baş örtgüsiniň ulanylmagyny gadagan edipdi.
Bu waka bilen baglanyşykly žurnalistleriň soragyna jogap berip eden çykyşynda Wladimir Putin Orsýetiň dünýewi döwletdigini we hemmeleriň deňligini üpjün etmelidigini belläp, özüniň mekdeplerde dini baş örtgüleriň ulanylmagyna garşydygyny aýtdy.


text:
Ukraina ýurduň gündogaryndaky orsparaz separatistler tarapyndan guramalaşdyrylýan saýlawlara Russiýanyň berýän goldawyny “weýran edýän we öjükdirýän” diýip ýazgardy. Şol bir wagtyň özünde Birleşen Ştatlar gündogar Ukrainadaky separatistler tarapyndan geçiriljek saýlawlaryň bikanun boljakdygyny mälim etdi.
26-njy oktýabrda Ukrainada geçirilen milli saýlawlara garamazdan, ýurduň gündogaryndaky separatistler 2-nji noýabrda saýlawlary geçirmegi planlaşdyrýarlar.
28-nji oktýabrda Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko separatistler tarapyndan planlaşdyrylýan ses berişigiň sentýabr aýynda Minskde gelnen halkara ylalaşygynyň “meýline we mazmunyna gödek gapma-garşy” gelýändigini aýdyp, ony “galp-saýlawlar” diýip atlandyrdy.
Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Moskwa Ukrainanyň Luhansk we Donetks regionlaryndaky separatistler tarapyndan geçirilmegi planlaşdyrylýan saýlawlary ykrar etmekçi diýipdi.


text:
Düýn giçlik Britaniýanyň sudy “WikiLeaks” internet saýtyny esaslandyryjy Julian Assanjy girewine pul goýdurmak esasynda azatlyga goýberdi.
Swesiýanyň hökümeti Julian Assanja iki zenany zorlamakda aýyplama bildirip, ony tussag etmek barada halkara orderini yglan edipdi.
Su waka sebäpli Julian Assanj 7-nji dekabrda meýletinlik bilen Londonyň polisiýa edarasyna baranda, ol tussag edilipdi.
Julian Assanjyň aklawçysy, adam hukuklaryny goraýjy Geffreý Robertsonyň aýtmagyna görä, Assanj özüne ýöňkelýän ähli aýyplamalary inkär edýär.


text:
Geçen anna güni Aşgabatda Halmyrat Gylyçdurdyýewiň öýünde onuň dogan-garyndaşlary hem ähli tanyş-bilişleri jemlenip, Halmyrat aganyň hatyrasyny bellediler hem dowa-töwir etdiler.
Beýik akyldar Magtymguly-Pyragyda şeýle setirler bar:
Bakyň bu eýýamy, görüň gerdişi,
Pukara zulum etmek boldy werdişi,
Hak ýolunda dogry gezen derwüşi
Goýmadylar öz halyna ýatmaga.
Bu zamanda derwüş ýok. Indi derwüşi görenlerem galmandyr. Ýöne derwüş şekilli hak sözi gözläp, hakykat ugrunda jebir-jepa çekýänler welin bar. Olardan biri, megerem, Halmyrat Gylyçdurdyýew bolsa gerek.
Halmyrat Gylyçdurdyýew 1940-njy ýylyň 31-nji dekabrynda Aşgabat şäherinde dünýä inipdi. Orta mekdebi gutarandan soň, ol Daşkendiň Teatral institutynyň režissýorlyk fakultetini tamamlady. Şondan soň Halmyrat Gylyçdurdyýew Mollanepes adyndaky Türkmen döwlet akademiki drama teatrynda, Ýaş tomaşaçylar teatrynda, “Türkmenfilm” kinostudiýasynda, türkmen telewideniýesinde režissýor bolup işledi.
Kynçylyklar žurnalizme getirdi
Ol uly sungat ussatlaryndan tälim alyp, halypalyga ýetişdi. Ýöne S.Nyýazowyň şahsyýetiniň dabaralanyp başlan döwründe Halmyrat Gylyçdurdyýewe özbaşdak pikir ýöretmäge, öz isledigiçe eser döretmäge ýol berilmedi. Öz pikirini subut etmek isläninde, ony professional işinden çetleşdirdiler. Ol ömrüniň soňky onýyllygyny žurnalistika bagyş etmeli boldy.
Ol bu işe örän batyrgaý girişdi. Meseleleri açyk aýtdy. Hiç bir ýerde özüni ýaşyrjak bolmady. Halmyrat aga aslynda sungat adamy bolansoň, özüniň kim üçin çykyş edýänini, adamlara öz pikirini aýdyň ýetirmegiň ugurlaryny oňat bilýärdi. Ol açyk hem takyk gürleýärdi. Sesleri iýmeýärdi, pikirini düşnükli aýdýardy. Şeýdibem, ol adamlaryň ünsüni özüňe çekýärdi.
Türkmenistandaky kynçylyklar örän düýpli hem bulaşyk bolansoň, käbir ýagdaýy diňe reportaž arkaly düşündirmek mümkin däldi. Mysal üçin, 2000-nji ýyllarda Aşgabadyň özünde hem töwerek-daşynda ilatyň ýaşaýyş jaýlaryny ýykyp başladylar. Jaý kanuny gurlan jaý bolsun ýa wagtlaýyn ýa ýönekeý kepbe bolsun ýa-da gymmatbaha jaý bolsun, tapawudy ýok, her bir jaýyň aňyrsynda adam ykbaly bar. Her bir jaýda tutuş maşgalanyň takdyry ýatyr.
Şonda öz jaýyny goran adamlar barada wagtynda Azatlyk Radiosy habar beripdi. Bu meselä Halmyrat Gylyçdurdyýew hem ýüzlendi. Soňra ol öz reportažyny guraksy görüp, bu barada çeper hekaýa-da ýazdy. Ol radio diňleýjilere öz hekaýasyny okap berdi.
Ol bilinmeýän zatlary açýardy
Onuň taýýarlan iň gowy materiallary Türkmenistanyň belli sungat işgärlerine degişli materiallar boldy. Onuň sungat işgärleri baradaky gepleşikleri täsindi hem öň köpçşlige mälim bolmadyk zatlardy.
Şu babatda mysal getirip bolaýjak köpsanly wakalardan birini ýatlamak ýerlikli bolar. Mysal üçin, Azatlyk Radiosynda Gökdepe söweşi bilen baglanyşykly köp maglumatlar berildi. Ýöne Halmyrat Gylyçdurdyýew taryhyň bu döwrüniň gizlin taraplaryny öwrenip, Gökdepe gyrgynçylygyndan soň, belli rus hudožnigi, batalist W. Wereşaginiň Gökdepä gelendigini, onuň hut Gökdepe temasyndan surat eserlerini döredendigini diňleýjilere ýetirdi.
Ýöne ol eserleriň döredilen ýeriniň hem atlarynyň häli-häzire çenli gizlin saklanýandygyny-da aýtdy.
Beýleki bir mysala ýüzlensek, 60-njy ýyllaryň ortalarynda “Aýgytly ädim” filmi ekrana çykdy. Hemmeleri haýran galdyran bu ajaýyp filmi döretmäge gatnaşanlara baýrak berilmeli edilipdir. Ýöne her näçe geň bolsa-da, filme saz ýazan belli kompozitor Nury Halmämmedow hem filmde Aşyryň roluny oýnan we Artyk Babalydan soňky ikinji esasy gahrymany döreden Artyk Jallyýewe hiç zat berilmändir.
Türkmen kino sungatyndaky köplere mälim bolmadyk şu wakalaryň sebäplerini-de Azatlyk Radiosynyň diňleýjileri Halmyrat Gylyçdurdyýewden eşidipdiler. Ol şeýle işewür we dogruçyl adamdy.
Şol ynsan biziň aramyzdan gitdi.
Hudaýberdi Hally türkmen ýazyjysy we publisisti. Bu blogda öňe sürlen pikirler we garaýyşlar awtoryň özüne degişli.
Redaksiýadan: "Çeşmeler" radiogepleşiginiň nobatdaky goýberilişinde Halmyrat Gylyçdurdyýewiň ömri we döredijiligi barada gürrüň edilýär.


text:
Owganystanyň resmileri Zabul welaýatyndaky bir öýde bombanyň partlamagy netijesinde parahat ilatdan bäş ýaşaýjynyň öldürilendigini habar berýärler.
Zabul welaýat geňeşiniň başlygy Atta Jan özüniň 27-nji aprelde beren maglumatynda Şinhaý etrabynda gijäň ýary partladylan bombanyň netijesinde ölenleriň arasynda bir aýalyň we iki çaganyň hem bardygyny aýtdy.
Bu aralykda, “Talyban” hereketi ýurduň polisiýasyny, armiýasyny we gizlin gulluklarynyň resmilerini nyşana almak arkaly, özüniň ýazky hüjümlerine başlaýandygyny mälim edenden üç gün soň, demirgazykdaky Gunduz welaýatynda owgan polisiýasy bilen “Talybanyň” arasynda çaknyşyklar dowam edýär.
Gunduz welaýatynyň häkimi Omer Safi bu çaknyşyklaryň dowamynda iki tarapdan hem adam ýitgileriniň bolandygyny aýtdy, emma ol bu barada takyk maglumat bermedi.


text:
11-nji sentýabrda "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda guralýan dabaralaryň çäklerinde Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Permany bilen “Türkmenistanyň Gahrymany” diýen belent ada mynasyp bolan Amangözel Şagulyýewanyň täze edebi neşiriniň — goşgular kitabynyň tanyşdyrylyşy boldy.
Türkmenistanyň halk ýazyjysy bu belent derejä hem-de “Altyn Aý” medalyna milli medeniýeti, çeper edebiýaty we şygryýeti ösdürmäge uly şahsy goşandy üçin mynasyp boldy.
Şahyryň doglan gününiň 75 ýyllygyna gabatlanan tanyşdyryş dabarasy “Berkarar” myhmanhanasynda geçirildi. Dabara ählihalk forumynyň — Ýaşulular maslahatynyň wekilleri, ýurdumyzyň döredijilik işgärleri, sungat ussatlary, talyp ýaşlar gatnaşdylar.
Täze neşir awtoryň uzak we örän netijeli döredijilik hem-de durmuş ýoly barada özboluşly hasabat bolup durýar. Bu döredijilik ýoly bolsa onuň çagalyk, ýaşlyk ýyllarynda we häzirki döwürde ýazan goşgularynda öz aýdyň beýanyny tapdy. Şahyryň liriki, watançylyk we beýleki köp sanly goşgulary “Göwün otyr aý içinde” atly kitabynda ýerleşdirildi.
Gözel Şagulyýewanyň döredijiligini derýa bilen deňeşdirmek bolýar. Alladan berlen zehin, dag derelerinde dörän çeşmejik ýaly, wagtyň geçmegi bilen kenarlarynda ajaýyp ylham joşgunynyň baglary gülläp ösýän joşgunly derýa öwrüldi. Häzir onuň goşgulary Türkmenistanyň ähli künjeklerinde söýlüp okalýar. Ýürek joşgunyndan dörän bu şygyrlar tele we radio gepleşiklerde, konsertlerde, döredijilik duşuşyklarynda ýaňlanýar.
Bu goşgulara onlarça aýdymlar ýazyldy, olaryň köpüsi beýleki dillere terjime edildi. Şahyryň şygryýeti inçe we mähirli duýgulara, umumyadamzat gymmatlyklara wepalylyga ýugrulandyr. Goşgularyň her bir setirinde şahyryň we mähriban topragyna, eziz halkyna wepaly ynsanyň kalbynyň mähri duýulýar. Döredijilik duşuşygynda çykyş edenler — Şagulyýewanyň kärdeşleri, dostlary, onuň zehinine sarpa goýýanlar hut şular barada gürrüň etdiler.
.....Ykrar edilmäge hem-de meşhurlyga barýan ýol ilkibaşda ýeňil bolmady, ýöne, kynçylyklara garamazdan, guýmagursak zehini ony öňe gitmäge ruhlandyrdy. 1970-nji ýylda “Edebiýat we sungat” gazetiniň redaksiýasyna Mary şäherinden goşguly hat gelip gowuşdy. Munuň özi adaty ýagdaýdy. Çünki, özüni döredijilik äleminde synap görýän adamlaryň köpüsi neşirlere goşgularyny hem-de hekaýalaryny iberýärdi. Ýöne, Gözeliň goşgulary beýlekileriňkiden düýpli tapawutlanýardy. Gazetiň işgäri — ajaýyp türkmen şahyry Gurbannazar Ezizow üçin bu täze, özboluşly zehiniň açylyşy boldy.
Şondan bir ýyl geçenden soň, Gözel Şagulyýewa Türkmenistanyň meşhur şahyrlary bilen bilelikde edebiýatçylaryň duşuşygyna gatnaşýar. Şol döwürde onuň goşgulary gazetleriň we žurnallaryň köpüsinde çap edilýär. Häzirki wagta çenli şahyryň goşgularynyň birnäçe ýygyndysy neşir edildi. Täze kitapda bolsa müňlerçe eserleriň iň gowulary jemlendi. Bu kitap onuň zehininiň we edebi ussatlygynyň özboluşly özenine öwrüldi.
Döredijilik duşuşygynda şahyr zenan özüniň goşgularyny okap, joşgunly setirler arkaly şygryýet muşdaklaryna ýürek mährini paýlady. A. Şagulyýewa özüniň döredijiligine beren ýokary bahasy üçin Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowa tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, döwlet Baştutanynyň aýratyn üns bermegi hem-de goldawy netijesinde häzirki wagtda milli medeniýetiň ösmegine we täze sepgitlere çykmagyna kuwwatly itergi berlendigini belledi. Bu ulgamdaky döwlet syýasaty jemgyýetimiziň ruhy-medeni ösüşine, ata babalarymyzyň mirasyna aýawly garamaga, türkmen halkynyň gadymy däp-dessurlarynyň dowamatlylygyna, milli däpleriň, ene dilimiziň özboluşlylygyny saklap galmaga gönükdirilendir.
Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzyň döredijilik işgärleriniň öňünde jogapkärli wezipe — milletiň baý taryhy-medeni mirasyny giňden wagyz etmek, halkymyzyň täsin döredijilik däplerini mynasyp dowam etdirmek, hem-de türkmen medeniýetiniň özboluşlylygyny saklap galyp, döwrüň ruhuna laýyk gelýän täze eserleri döretmek wezipesi durýar.
Dabara gatnaşanlar ýurdumyzyň medeniýet işgärleriniň, sungat ussatlarynyň, metbugat wekilleriniň netijeli we döredijilikli zähmet çekmegi, bu ulgamlar üçin hünärmenleri taýýarlamak, ýaş zehinleri höweslendirmek we goldamak üçin ajaýyp şertleriň döredilmeginde Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň aýratyn ornuny bellediler.
Şu maksat bilen ýurdumyzda dürli festiwallar, sergiler we bäsleşikler yzygiderli geçirilýär. Olara diňe bir ýurdumyzyň däl, eýsem beýleki döwletleriň hem medeniýet işgärleri, sungat ussatlary we ýaş zehinleri gatnaşýarlar.
Öz nobatynda, ýurdumyzyň döredijilik işgärleri daşary ýurtlarda Türkmenistana mynasyp wekilçilik edip, halklaryň ýakynlaşmagyna, medeniýetleriň özara baýlaşmagyna hem-de goşulyşmagyna, halklaryň arasyndaky dostlukly gatnaşyklaryň mundan beýläk-de pugtalandyrylmagyna ýardam edýärler.
Halk şahyryna muşdaklary tarapyndan ajaýyp gül desseleri gowşurylan tanyşdyryş dabarasynda bellenilişi ýaly, häzirki türkmen jemgyýetiniň esasy häsiýetleriniň biri-de onuň jebisligi we mizemez agzybirligi, halkyň öz milli Lideriniň daşyna berk jebisleşmegi bilen baglanyşyklydyr. Şol bitewilik bolsa Garaşsyzlygyň hem-de Bitaraplygyň ýörelgelerine aýdyň düşünmeklige, ruhy däp-dessurlara, medeni mirasa daýanýar. Kitaba sarpa goýmak bolsa şol mirasyň aýrylmaz bölegi bolup durýar. Biziň elektron we Internet asyrymyzda hem kitap öz ähmiýetini ýitirmän saklaýar we parahatçylygyň, gözelligiň, hoşniýetliligiň we hakyky gymmatlyklaryň ýörelgeleriniň berkarar bolmagyny üpjün edýär.