text:
Siz çilim çekmegi goýmak üçin näçe gezek synanşyk etdiňiz? Näçe gezek bu synanşyklar puja çykdy? Her gezek çilimi otlap, onuň ajy tüssesini özüňize soranyňyzda, çilimi taşlamany uly kanagatlanma bilen soňa goýanyňyz ýadyňyzdamy?!
Çilimiň düzüminiň saglyk üçin zyýanlylygy barada mekdep ýyllaryndan bäri gulagymyza guýlup gelinse-de, bu barada köpçülikleýin habar beriş serişdeleri (gazet-žurnallar, telewideniýe, radio, hünärmenler tarapyndan beýan edilýän mowzuklar), internet hem degerli maglumatlary ýetirse-de çilim çekýänleriň sany azalyberenok.
Islendik çilimiň gapyrjagynda: "Saglygy goraýyş ministrligi duýdurýar: Çilim çekmek saglyk üçin howplydyr!" diýen ýazgysyna asla üns berýän hem ýokmyka diýýärin!
Özüňe çekilýän çilim tüssesiniň dem alyş ýollarynyň nemli bardasyny ýakyp, öz düzüminde ýaramaz himiki maddalary (benzpiren, nitrozamin, bogujy gazy, gurum bölejikleri) saklaýanlygy sebäpli, agyz we öýken düwnüginiň (ragyň), öýkeniň dowamly keselleriniň beterlemeginde ýokary töwekgelliligini döredýändigini aýtmak zerurdyr.
Ýürek-damar keselleriniň hem geçişini ýaramazlaşdyrmakda çilim çekmäniň orny uludyr. Lukmanlar käbir ýagdaýlarda çilimkeşlik bilen jynsy gowşaklygyň hem arabaglanşygynyň barlygyny subut edýärler.
Aýallaryň uzak wagt çilim çekmegi ýa-da çilim tüssesinden dem almagy (passiw çilimkeşlik) bolsa soňundan önelgesizlige getirip bilýändir.
Çilim çekilende oňa bolan ruhy we fiziki garaşlylyk döräp biler. Ruhy garaşlylykda adam, çilim çekýän adamlaryň arasyna düşende, stress, nerw dartgynlylygy ýagdaýda, öz akyl zähmetini has işjeňleşdirmek maksady bilen çilime ymtylyp biler.
Adamda belli bir endik, çilim çekmek endigi döräp, ol şonsuz göwnejaý ýaşap bilmeýär. Şonuň ýaly ýagdaýda adam çilim çekmäge bahana gözläp ugraýar. Söhbetdeşlikde, wagt geçirmek üçin hem çilim çekmäge ymtylyp biler.
Fiziki garaşlylykda bolsa bedeniň nikotine bolan isleginiň güýçlüdigi sebäpli, adam işinde hem ünsüni jemläp bilmeýär, iýmitlenme, ukynyň alynmagy, dynç alma ýaly wajyp ýaşaýyş endikleri gaýra süýşürilýär. Adam çilim çekmek barada pikir edip gezýär, onuň ünsi bozulýar, käbir ýagdaýlarda bolsa gamgynlylyk hem ýüze çykyp biler.
Gündelik aladalar bilen ylgap barşymyza, elimize çilim alyp otlanymyzda biz: "Men näme üçin çilim çekýärin? Ondan maňa nähili peýda bar?" diýip oýlanyp hem ýetişmeýäris. Ýöne aňymyzda bolsa çilim çekmegi bes etmelidigini düşünýäris, ýogsam...
Geliň, bu endikden azat bolanymyzda biziň bedenimizde nämeleriň bolup geçjekdigine syn edeliň:
8 sagatdan soň
- ganda uglerodyň okisiniň mukdary kadalaşýar;
- ganda kislorodyň kadaly mukdary emele gelýär.
24 sagatdan soň
- ýüregiň infarktynyň ýüze çykma töwekgelçiligi peselýär.
48 sagatdan soň
- nerw süýümleriň ösmegi güýçlenýär;
- ys alyş we tagam duýuş duýgularymyz gowulaşýar;
- ýöreme ýeňilleşýär.
Bir hepdeden
- ýüzüň reňki kadalaşýar, ol tämizlenýär, dem almada duýulýan ys ýa-da deriniň, saçlaryň ýaramaz ysy ýitýär.
2 hepdeden – 3 aýdan
- umumy gan aýlanyş kadalaşýar;
- öýkeniň dem alyjylyk ukyby 20-30% artýar;
- jynsy işjeňlik ýokarlanýar (geň galaýmaly!).
6 aýdan
- ýürek urma kadalaşyp, siziň sport bilen meşgullanma görkezijileriňiz gowulaşýar;
- fiziki işjeňligiňiz artyp, çalt ylgamaga, ýüzmäge, ýöremäge islegiňiz dörär.
7 – 9 aýdan
- dowamly üsgülewük, demiň gysmagy, çalt ýadamaklyk ýitip gider;
- öýkeniň nemli bardasy täzeden dikeldilip, onuň nemi aýyrmaga, dem alyş ýollary arassalamaga we ýokançlyklara garşy durmaga ukyby artar.
Saglygyňyza haýpyňyz gelip hem-de uzak we sagdyn ýaşamagyň aladasyny edip çilimi goýmakçy bolsaňyz – Biz Size sabyrlylyk arzuw edýäris!
Eger Siz öz erjelligiňize daýanyp, çilimi özbaşdak taşlap bilseňiz ol has hem gowy bolar. Ýöne çilimkeşligiň hem neşe garaşlylygyna degişli keseldigi sebäpli, hemmelere çilimi özbaşdak goýmak başartmaýar.
Çilimi goýmaklygy diňe Siziň ÖZÜŇIZ ýüregiňize düwmeli! Eger Siz ony halaýan gyzyňyzyň, aýalyňyzyň, ejeňiziň, dostuňyzyň haýyşy bilen taşlaýan bolsaňyz, onda, gowusy, başlamaň. Barybir, birnäçe wagtdan Siz ýene çilimi eliňize alarsyňyz.
Çilimkeşlikden özbaşdak dynyp bilmeýän adamlar üçin häzirki zaman lukmançylygynda köp dürli usullar işlenip düzüldi. Iň köp ulanylýan usullaryň üstünde gysgaça durup geçmek peýdaly bolarmyka diýip pikir edýärin.
Derman serişdeleri – olaryň içinde bedene nikotiniň täsirine meňzeş täsir edýän dermanlar gerdejik, suwuklyk görnüşde, çeýnelýän sakgyç görnüşde (meselem, Şwesiýanyň önümi bolan "Nikorette" sakgyjy) degişlidir.
Ondan başga-da, çilime ýigrenç döredýän derman serişdeleri hem ulanylýar. Düzüminde narpyzyň ýapraklarynyň tozuny we batgalyk air köküni saklaýan "Korrida-plýus" serişdesi şuňa mysal bolup biler. Agzyňy tanin, lýapis saklaýan suwuklyklar, ýylanlyja otuň köküniň gaýnatmasy bilen hem çaýkamak şonuň ýaly netijäni berip biler.
Çilime bolan islegi (abstinent alamaty) ženşen otunyň spirtli ergini, limonnik, rodiola, apilak, pantokrin ýaly serişdeler peseldip bilerler.
Iňňe bilen bejergi – beden reflekslerine täsir etmek arkaly geçirilýän bejergi bolup, häzirki wagtda giňden ulanylýandyr. Bu usulda çilimkeşligiň beýnide emele gelen endikdigi göz öňüne tutulyp, şol çilim çekmek endiginiň "ýazylan" bölegini "dargatmak" göz öňüne tutulýandyr.
Psihoterapiýa (ruhy ýagdaýa täsir etme) usullary – çilimkeşlige hemişelik ýigrenji döretmäge gönükdirilen usullardyr. Ol usullara toparlaýyn psihoterapiýa, autotrening, gipnozyň täsiri degişli edilýär. Häzirki wagtda, şol usullara ýakyn kodirleme (bekleme) usuly hem giňden ulanylýar. Bu usul arkaly beýniniň neşe merkeziniň işi togtadylýandyr.
Psihoterapiýa bejergisiniň usullary köp dürli bolup, olaryň hersi adamyň ruhy ulgamyna dürli tarapdan täsir edýändir.
Häzirki wagtda, çilimkeşlige garşy göreşde Allen Karranyň (dünýäde meşhur "Çilimi goýmaklygyň ýeňil usuly" kitabyň awtory), G. Siçkonyň, B. Ždanowyň, M. Konobeýewskiniň, Pol Makkeniň, T. Mamedowyň, I. Baçiniň usullary netijeli ulanylýandyr.
Çilimi taşlamakda ulanylýan bejeriş usullary dogrudan hem kändir.Ýöne oňa garamazdan, bejergiden soň, 100 adamdan diňe 40 adam (!) çilimini goýýandyr.
Çilimi taşlamakda hemme derman serişdelerini, usullaryny ulanmazdan öň, Siziň öz-özüňize bolan erkiňiziň güýçlüdigine düşünmek wajypdyr.
Bu babatda çilimi taşlamaga ymtylýan adamlara psihologlar birnäçe peýdaly maslahatlary berýärler:
- Diňe özüňiziň saýlap alan günüňiz çilim çekmegi bes ediň. Şol günden öň hem, soň hem bu işi başlaýjy bolmaň.
- Eger Siz günde 20 gezek çilim çekýän bolsaňyz, günde 20 gezek çilim çekmäge güýçli islegiň dörejekdigine taýyn boluň. Eger isleg ýüze çykmaýan bolsa, oi siziň ony ýüze çykarman ýaşyrýandygyňyzdan şaýatlyk edýär. Beýle etmäň! Islegiňiziň bardygyny boýun alyň. Eger şeýle etmeseňiz, ejizleme pursatynda ol islegleri kanagatlandyrmaga synanşyklaryň döremegi mümkin.
- Siziň saýlamaga mümkinçiligiňiziň bardygyny unutmaň. Her gezek çilime isleg dörände, öz-özüňize: "meniň çilim çekesim gelýär" diýip dogryňyzy aýtmagyňyz gerekdir. Eger isleg dörese, boş ýere gidip bu barada gaty gygyryp hem aýdyp bilersiňiz. Soňundan hem: "Men çilim çekmezligi saýlaýaryn" diýip aýtmak üçin güýjüňizi toplaň. Siz hemişe çilimi çekmekligi ýa-da çekmezligi saýlap bilersiňiz, ýöne hemişe çekmezligi saýlaň. Iň esasy – 20 gezek hem dogry netije çykarmakdyr. Wagtyň geçmegi bilen çilim çekme islegi azalyp, ýitip gider.
- Hemişeki bolşy ýaly, ýanyňyza çilimi we otluçöp gabyny alyň. Siziň hemişe saýlamaga mümkinçiligiňiziň bardygyna göz ýetirersiňiz. Çilimi siziň eliňizden hiç kimiň almaýanlygyny ýatda saklaň. Adam isleýän zadyndan mahrum bolanda, onda gaharjaňlyk we gamgynlylyk duýgusy döräp biler. Siz hem şonuň ýaly duýguny başdan geçirip bilersiňiz. Şonuň ýaly bolanda: "Çilim çekme mümkinçiligi mende bar. Ondan meni hiç kim mahrum edenok. Meniň çilim çekesim gelýär. Ýöne men çekmezligi saýlaýaryn" diýip özüňize aýtmagyňyz möhümdir.Diňe şol pursat bilen ýaşaň, 5 minutdan nämäniň boljakdygyny aýtmakdan saklanyň.
- Çilim çekmezligi niýet edinen her pursatyňyz, ýaramaz endikden saklanmagyň peýdaly taraplary barada pikir ediň. Öz saglygyňyza nähili zyýan ýetirip biljekdigiňiz barada pikir ediň.
- Çilim çekmekligiň hiç zat bilen öwezini dolmaň.Bu hem öz islegiňizi basyp ýatyrdygyňyz bolýar. Çilimi goýmak üçin ýygy ýa-da kän iýmegiň, sakgyç çeýnemegiň, uzak ýatmagyň, alkogol içgileri köp içmegiň, dyrnagyňyzy iýmegiň, çigit çigitlemegiň asla geregi ýokdur. Onuň üçin öz adaty ýaşaýyş endikleriňizi üýtgetmek hem gerek däldir.
- Çilimi çekmeklige getirjek durmuş ýagdaýlaryndan we çilim çekýän tanyşlaryňyzdan hem gaça durmagyň geregi ýokdur. Eger bir çaşka ýiti taýynlanan kofe size çilimi ýada salýan bolsa, gowy zat. Çilim çekme isleginiň döränligine garamazdan, kofe içiň. Özüňiziň hemişe dogry çözgüdi saýlap bilýänligiňize buýsanyň.
- Çilimkeşligiň endikdigini ýatda saklaň. 5 ýyldan soň hem agza salnan ýekeje çilimiň hemme çeken zähmetiňizi puja çykarjakdygyny bilmek zerurdyr.
Galyberse-de, çilimi diňe Siz taşlaňzok. Çilimi hiç haçan ele almazlyk maksady bilen, her ýyl Ýer togalagynda millionlarça adamlar taşlaýarlar. Olar ony başarýarlar. Siz hem başararsyňyz!
Teswirlemeler
Bet oturlyşykdan soň keýpiň öwezini çilim bilen doldurmak ýa-da kellagyry,ýürekgysgynç ýagdaýlar wagtynda çilime ýapyşmagym birhili gowy ýaly görünýär gözüme.
Näme maslahat berýärsiňiz?
Çilim çekmäniň zyýanlydygyny bilip, ony taşlamaga bolan islegiňiziň barlygy begendirýär.
Çilim hem neşe serişdelerine degişli bolansoň, ondan dynmak hem ilki bilen adamynyň öz islegine, erkine, gaýratyna bagly bolýar.
Belli bolan derman serişdeleri, usullar wagtlaýyn netijäni berip biler. Çilimi taşlamany özüňize maksat ediniň. Özüňize bu işde ruhy hemaýatkäri – dostuňyzy, gowy görýän gyzyňyzy, aýalyňyzy, işdeş ýoldaşyňyzy tutunyň. Eger çilimi goýmagy dostuňyz, işdeşiňiz, goňşyňyz bilen başlasaňyz has hem ýeňil bolar. Çilimi goýýan döwrüňizde, belki onuň ýerine peýdaly we öz gyzygýan zatlaryňyz bilen meşgullanarsyňyz. Meselem, sport bilen meşgullanmak, küşt oýunlary bilen gyzykma, daşary ýurt dilini öwrenmek...
Çilimsiz geçiren her hepdäňiziň soňunda, özüňize kiçijik baýramçylyk edip, kiçijik sowgat ediň. Bu Sizi soňky „ýeňişlere“ höweslendirer. Hemme zadyň diňe Size baglydygyny unutmaň!
Gaty ýerlikli ýazylan makala. Çilimkeşler, saglygyňyza haýpyňyz gelsin. Öz eliňiz bilen bedeniňizi zäherläp, her hili keselleri gazanmaň. Nikotin tüssesiniň bedene getirýän zyýanyny dykgat bilen okap, degerli netije çykaryň. Erkiňizi öz eliňizde saklaň, howada ýitip gidýän „tüssä“ aldyrmaň!
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


c: text/html

text:
25 Eylül 2016 Pazar
Türkmenistanda Halkara Kitap Forumy Açyldy
Paýtagtymyzda «Kitap — hyzmatdaşlygyň we ösüşiň ýoly» atly neşir önümleriniň XI halkara kitap sergisi-ýarmarkasy we ylmy maslahaty açyldy. Bu forumy guraýjylar - Türkmen döwlet neşirýat gullugy hem-de Söwda-senagat edarasy olary ýetip gelýän şanly senä—ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygyna bagyşladylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başyny başlan hem-de giň halkara gatnaşyklaryny ugur edinýän Aşgabat kitap sergisi Türkmenistany medeni durmuşynda esasy wakalaryň biri bolup durýar hem-de dünýäniň köp döwletleriniň neşirýat öýlerinde we çap enjamlaryny öndürijilerde uly gyzyklanma döredýär.
«Kitap — hyzmatdaşlygyň we ösüşiň ýoly» diýen şygar astynda geçirilýän kitap forumy ýurdumyzda Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýyly diýlip yglan edilmegi bilen baglylykda, aýratyn ähmiýete eýe bolýar. Öz mirasyňa sarpa goýmak, beýleki medeniýetlere hormatly garamak halkymyzyň parasatlylygyny, onuň hoşniýetli goňşuçylyga, sazlaşyga, döredijiligiň we döretmegiň belentliklerine ymtylýandygyny görkezýär. Ol halkara sergi-ýarmarkasynyň guralmagynda öz beýanyny tapdy.
Türkmenistanyň medeniýetleriň dünýä halklarynyň köp milletli maşgalasynda gaýtalanmajak keşbiniň bolmagy köp babatda öz ruhy gözbaşlaryna, ata-babalarymyzyň döreden milli mirasyna, köpasyrlyk özboluşly däplerine ygrarlylygy bilen şertlendirilendir. Kitaba bolan mukaddes garaýyş hem şolaryň hataryna degişlidir.
Halkara sergi – ýarmarkasy açylmazdan öň, Garaşsyzlyk binasyna—häzirki we geljekki nesillerimiziň hakydasynda türkmen halkynyň garaşsyzlygyna eýe bolan mukaddes senesini ebedileşdirmäge gönükdirilen belent ýadygärlikler toplumyna gül desselerini goýmak çäresi boldy. Ýurdumyzyň Söwda-senagat edarasynyň Sergiler merkeziniň öňündäki meýdançada Halkara kitap sergisine gatnaşyjylary we myhmanlary mähirli garşylan aýdymçylar we döredijilik toparlary öz çykyşlarynda Garaşsyz Watanymyzy wasp etdiler.
Dabara hökümet agzalary, Mejlisiň, ministrlikleriň hem-de edaralaryň, Türkmenistanda işleýän diplomatik wekilhanalaryň ýolbaşçylary, ylym hem-de medeniýet işgärleri, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, talyp ýaşlar gatnaşdylar.
Bu ýere ýygnananlar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň foruma gatnaşyjylara iberen Gutlagyny uly üns bilen diňlediler. Döwlet Baştutanymyz öz Gutlagynda belleýşi ýaly, “Adamzadyň ruhy gymmatlyklaryny özünde jemlän kitap durmuşyň aýnasy, taryhyň beýany, geljege ýolgörkeziji hasaplanýar. Durmuşa düşünjeli çemeleşmekde, ykdysadyýetde, ylymda, bilimde we halk hojalygynyň ähli ugurlarynda ylmy nukdaýnazar esasynda ösüşleri gazanmakda metbugatyň, kitabyň täsiriniň uludygy düşnüklidir”.
Sergi önümlerini görkezmegiň özboluşlylygy bilen tapawutlanýan kitap sergisiniň şygary “Geljege alyp barýan geçmişi aýawly saklamak” diýlip atlandyrylýar. Neşirýat işiniň özgerişligini şöhlelendirmek, şahyrana sözüň iň gowy däpleriniň yzygiderliligini bellemek pikiri kitaplaryň uly göwrümli maketlerinde “okalýar”. Olar geçen asyrlaryň eserleri hem-de milli taryhy-medeni mirasa degişli häzirki döwrüň neşirleri bilen tanyşdyrýar.
Özboluşly maketlerde görnükli türkmen şahyrlary—Magtymguly we Mollanepes, Mätäji we Azady we beýlekiler nesillere şygryýet ýüzlenmeleri bilen şekillendirilipdir. Söýginiň we gözelligiň waspçysy Mollanepesiň we onuň söwer ýary Bossantäjiň keşpleri Türkmen döwlet medeniýet institutynyň talyplarynyň ýerine ýetirmeginde janlanýar.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň işleri görkezilen merkezi diwarlyk sergä gelýänleriň ünsüni özüne çekdi. Olaryň hatarynda milli Liderimiziň “Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri” atly köp jiltlik işi hem bar. Bu ýerde döwlet Baştutanymyzyň “Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan”, “Türkmenistanyň Bitaraplygy: parahatçylygyň we ösüşiň syýasaty”, “Türkmen medeniýeti”, “Ile döwlet geler bolsa...”, “Bilim-bagtyýarlyk, ruhubelentlik, rowaçlyk”, “Ahalteke bedewi—biziň buýsanjymyz we şöhratymyz”, “Gadamy batly bedew”, “Ganatly bedewler”, “Çaý - melhem hem ylham”, “Janly rowaýat”, “Arşyň nepisligi”, «Parahatçylyk sazy, dostluk, doganlyk sazy» atly eserleri hem-de durmuş-ykdysady we ylmy-medeni durmuşyň eýýamyna gadam basan hem-de köpasyrlyk halk däplerine ygrarlylygy saklaýan ýurt--Türkmenistan bilen dünýäni tanyşdyrýan beýleki eserleri bar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Türkmen halky öz şöhratly taryhy bilen giňden tanalýar, asyrlardan geçip gelen we biziň günlerimize gelip ýeten özboluşly we baý medeni mirasy, çeper edebiýaty bilen meşhurdyr” diýen sözleri bu kitap sergisine giriş sözleri bolup hyzmat edýär.
Geçmişiň we geljegiň aragatnaşygy uly möçberli kitap maketlerine birleşdirilen tekjelerdäki maglumatlarda öz dowamyna eýe bolýar. Bu ýerde döwürleýin arhiw maglumatlary, türkmen akyldarlarynyň we şahyrlarynyň golýazmalarynyň göçürmeleri, şeýle hem biziň günlerimizde neşir edilen “Görogly” eposy, “Kitaby dädem Gorkut”, görnükli türkmen alymlarynyň we akyldarlarynyň işleri, türkmen edebiýatynyň nusgawy şahyrlarynyň eserleri görkezilýär. Şu hatarda şekillendiriş we amaly-haşam sungaty hakynda kitaplar, Beýik Ýüpek ýoly döwründen şu güne çenli gadymy türkmen şäherleriniň taryhy we medeni ähmiýeti barada gürrüň berýän işler we beýlekiler bar. Şeýle hem bu ýerde Türkmenistanda çap edilýän gazetleriň we žurnallaryň arhiw nusgalaryny, dürli ölçegdäki kitaplary görmek bolýar.
Arhiw kitaplarynyň arasynda hormatly Prezidentimiziň kakasy Mälikguly Berdimuhammedowyň 1941-1945-nji ýyllaryň urşy döwründe çap edilen goşgulary bar. Bu bölümde döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň lukmançylyk mowzugyna degişli makalalary, milli Liderimiziň kakasynyň eziz Watanymyzyň ykbalyndan aýrylmaz durmuş ýoluna bagyşlanan “Döwlet guşy” atly romany bar.
Bu sergi hatary halkara gözden geçirilişiň köpsanly sergi bölümlerinde görkezilýän kitaplaryň baý dünýäsine özboluşly derweze bolup hyzmat edýär.
Serginiň açylyş dabarasynda taýýarlanan sazly-edebi çykyşlar hem-de ýurdumyzda neşir edilýän çagalar üçin kitap önümleriniň köpsanly nusgalarynyň diwarlygynyň ýanynda myhmanlary mähirli garşylan ýaş türkmenistanlylaryň çykyşlarynda iň gowy däpleriň dowamlylygy öz beýanyny tapdy.
Çagalar edebiýaty paýtagtymyzyň we welaýat kitaphanalarynyň – sergä gatnaşyjylaryň bölümlerinde hem giňden tanyşdyryldy. Ýeri gelende aýtsak, şu ýylyň möhüm wakalarynyň hataryna milli medeniýetimizi has-da ösdürmek, kitaphana işini hem-de bu ugurda ilata edilýän hyzmatlary kämilleşdirmek maksadynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Kararyna laýyklykda, ýurdumyzda döredilen bir bitewi elektron kitaphana ulgamynyň taslamasynyň amala aşyrylmagyny degişli etmek bolar. Maglumatlaryň umumy elektron binýady paýtagtymyzyň we ýurdumyzyň welaýatlarynyň merkezi kitaphanalarynyň 76-syny birleşdirdi, indi okyjylar ýurduň islendik künjeginde olaryň arhiwlerinden peýdalanyp bilýärler.
Şu gezek geçirilýän kitap forumy milli we dünýä kitap neşirýat senagatynda we çap ediş sungatynda gazanylanlary görkezmegi, olaryň iň gowy nusgalaryny ýaýratmagy ugur edinip, halkara medeni hyzmatdaşlygyny hemmetaraplaýyn ösdürmäge ýardam etmäge gönükdirilendir. Şunuň bilen baglylykda, XI Halkara kitap sergi-ýarmarkasynyň işine dünýäniň 19 ýurdundan, şol sanda ABŞ-dan, Russiýadan, Hytaýdan, Beýik Britaniýadan, Awstriýadan, Polşadan, Albaniýadan, Türkiýeden, Eýrandan, Pakistandan, Belarusdan, Ukrainadan, Moldowadan, Azerbaýjandan, Ermenistandan, Gazagystandan, Özbegistandan, Täjigistandan, Gyrgyzystandan eksponentler gatnaşýar. Wekiliýetleriň düzüminde – käbir ýurtlaryň medeniýet ulgamlarynyň, iri daşary ýurt kompaniýalarynyň, neşirýatlarynyň, çaphanalarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, belli aýdymçylar we şahyrlar, terjime ussatlary, alymlar, suratkeşler, žurnalistler, mejerler bar. Kitap forumynyň meýdançasynda daşary ýurtlaryň iri ýokary okuw mekdepleriniň—Moskwanyň politehniki uniwersitetiniň, Kembrij uniwersitetiniň we Kaliforniýanyň “Berkeleý” uniwersitetiniň, şeýle hem ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň maglumat – serişde merkeziniň hem-de Eýran Yslam Respublikasynyň biziň ýurdumyzdaky ilçihanasynyň Medeni merkeziniň diwarlyklary ýerleşdirildi.
Sergä türkmen tarapyndan pudak edaralary, ugurdaş kärhanalar, kitaphanalar, arhiwler, hususy ulgamyň köpsanly wekilleri we hukukçylar gatnaşýarlar.
Şeýle hem Aşgabat sergisine GDA girýän döwletleriň ynsanperwer hyzmatdaşlygynyň Döwletara gaznasy gatnaşýar, ol şu ýyl özüniň 10 ýyllygyny belleýär. Onuň “Forum” atly neşirinde şanly wakalar öz beýanyny tapýar. Olaryň hatarynda Daşoguz şäheriniň 2016-njy ýylda Arkalaşygyň medeni paýtagty derejesine eýe bolmagy bar. Aýratyn makala meşhur ahalteke bedewlerine bagyşlanypdyr.
Ýurdumyzyň durmuşyndaky möhüm wakalara seslenýän hem-de öz köp sanly okyjylaryna türkmen halkynyň baý taryhy-medeni mirasyny açyp görkezýän “Türkmenistan” Halkara žurnalynyň diwarlygy sergä gelenlerde uly gyzyklanma döretdi.
Sergi-ýarmarkanyň hemişe gatnaşyjylarynyň biri bolan “Komsomolskaýa prawda” Neşirýat öýi öz mümkinçiliklerini örän giňeltdi. Häzirki gözden geçirilişde ol neşirleýin önümlerden başga-da, sungat, syýahatçylyk, taryhy-medeni miras baradaky owadan albomlary we kitaplary görkezýär.
Russiýadan bolan neşirýatçylaryň diwarlyklary sergi meýdançasynda uly orun tutýar. “Medkniga” we “Medizdat”, “Russkiý şahmatnyý dom”, “Dom russkogo zarubežýa” kompaniýalary, “Informnauka” we “Russkiý ýazyk” JÇJ, “Aski”, “Russkiý raritet”, “Kuçkowo pole”, “Basko”, “U Nikitskih worot”, “Kaleýdoskop”, “Galart”, “Sadra”, “Serafimi Sofiýa”, “O-kratkoýe” neşirýatlary we ençeme beýlekiler paýtagtymyzda öz önümlerini görkezýärler.
Aşgabatdaky kitap sergisine hemişe gatnaşyjylaryň biri bolan Awstriýanyň iri “Heýdelberger” kompaniýasy poligrafiýa senagaty üçin enjamlary ibermek boýunça öz tekliplerini hödürleýär.
Sergi-ýarmarka kitap sungatynyň uly möçberli beýanydyr, ýöne onuň ýeke-täk gymmatlygy däldir. Bu ýerde neşirýat, poligrafiýa we kitaphana işiniň gazananlary, täze tehnologiýalar we media-önümler giňden görkezilýär. XI halkara kitap sergi-ýarmarkasynyň meýdançasynda dürli çaphana enjamlaryny, kömekçi serişdeleri öndürijileriň diwarlyklary giňden görkezilipdir. Häzirki dünýäde poligrafiýa senagaty depginli ösýän pudak, maglumat we aragatnaşyk pudagynyň möhüm bölegi bolup durýar. Ylmyň we tehnikanyň ösmegi poligrafiýa tehnologiýalaryny bazaryň isleglerine laýyk kämilleşdirmäge mümkinçilik berýär. Muny bolsa bu gün ýurdumyzyň pudaklaýyn kärhanalary ýaly, daşary ýurt kompaniýalary hem görkezýär.
Ýurdumyzda milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda alnyp barylýan ösüşlere beslenen özgertmeleriň netijesinde soňky ýyllarda neşirýat işi öz ösüşiniň kuwwatly itergisine eýe boldy. Häzir ýurdumyzda poligraftýa pudagyna ýokary hilli çaphana önümlerini, şol sanda jemgyýetçilik-syýasy, çeper we ylmy edebiýatlary, okuw we okuw gollanmalaryny, şeýle hem örän owadan bezelen çagalaryň kitaplaryny we aýratyn neşirleri çykarmaga ýardam berýän öňdebaryjy tehnologiýalar ornaşdyrylýar. Iň täze enjamlar bilen enjamlaşdyrylan döwrebap çaphanalar diňe Aşgabatda däl, eýsem, ýurdumyzyň welaýatlarynda hem işleýär.
Her ýyl Türkmen döwlet neşirýat gullugy dürli kitaplaryň 300-den gowragyny çykarýar, orta umumybilim berýän mekdepler we ýokary okuw mekdepler üçin okuw gollanmalarynyň 150-den gowragyny neşir edýär. Kitap önümleriniň 225 görnüşi, şol sanda okuw kitaplarynyň 135 görnüşi çap edildi, olaryň umumy sany 5 million 837 müň 911-e ýetýär. Ýurdumyzyň kitap önümleriniň Russiýa Federasiýasynyň paýtagtynda her ýyl geçirilýän Moskwa halkara kitap sergi-ýarmarkasynyň bäsleşikli tapgyrlarynda däp boýunça ýokary orunlary eýeleýändigini bellemek gerek.
Ine, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Bitarap Turkmenistan” diýen kitaby şu ýylky bäsleşigiň “Gran-pri” tapgyrynda baş baýraga eýe boldy. Türkmen Lideri tarapyndan “Paýhas çeşmesi” diýen kitapda jemlenen we tertipleşdirilen halk nakyllarynyň we atalar sözleriniň ýygyndysy “Arkalaşyk” tapgyrynda ýeňijiniň diplomyna mynasyp boldy. “Meniň Watanym Bitarap” diýen ösüp gelýän nesillere niýetlenen neşir “Çagalar we ýetginjekler üçin kitap” diýen tapgyrda ýeňijileriň hataryna girdi. “Medeniýetleriň gatnaşygy” diýen tapgyrda ýeňijileriň arasynda “Merwiň orta asyrlar döwrüniň kitaphanalary we olary esaslandyryjylar” diýen ylmy-populýar kitap bar. “Ylym we innowasiýa” diýen tapgyrda bolsa bäsleşige gatnaşyjynyň diplomyna Marynyň täsin çeperçilik mekdebine bagyşlanan “Gadymy Merwiň şekillerdäki rowaýaty” diýen kitap mynasyp boldy.
Sergide çagalaryň çeperçilik kitaplarynyň, okuw, ylmy-populýar, maglumat-ensiklopedik edebiýatyň iň oňat nusgalary, milli nusgawy edebiýatyň we dünýä edebiýatynyň owadan neşirleri, sporta bagyşlalan ýörite neşirler görkezildi.
Foruma gatnaşmaga, şeýle hem Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýi we şekillendiriş sungatlarynyň muzeýi çagyryldy. Olar taryha we sungata degişli mowzukda türkmen şekillendiriş mekdebiniň işlerini görkezdiler, şeýle hem ýurdumyzyň we daşary ýurtlaryň kitap suratçylary gatnaşdy. Ýaş suratkeşler portret çekmekde öz ussatlygyny görkezdiler.
Ýurdumyzyň neşirýat senagatynyň uly kuwwatyny diňe bir iri döwlet kärhanalar däl, eýsem hususy kompaniýalar hem görkezýär. Olar bu sergide neşirýat, poligrafiýa, mahawat we sowgatlyk önümleriniň, şol sanda owadan bezelen albomlaryň we senenamalaryň we beýleki önümleriň köpdürli görnüşini görkezdiler. Işewür adamlar üçin sergi-ýarmarka neşirýatlar bilen kitap söwdasyny edýänleriň arasynda hünär gatnaşyklaryny ýola goýmaga ajaýyp mümkinçilikdir. Oňa gatnaşyjylara iri neşirýatlar hem-de kitap söwdasyny edýänleriň ulgamlary bilen işewür gatnaşyklary ýola goýmaga, şeýle hem göni gatnaşyklary ýola goýmak arkaly halkara bazarlaryna çykmaga mümkinçilik döredildi.
Şonuň bilen birlikde, kitap forumy kitaba hem-de kitap işine gyzyklanmany artdyrmaga, pudagyň innowasiýalary barada maglumatlary almaga, özara peýdaly tejribe edinmäge ýardam berýär. Bu meseleler günüň ikinji ýarymynda geçirilen “Kitap—hyzmatdaşlygyň we ösüşiň ýoly” atly ylmy maslahata gatnaşyjylaryň üns merkezinde boldy. Söwda-senagat edarasynyň maslahatlar zalynda geçirilen bu maslahata neşirýat toparlarynyň, ýokary okuw mekdepleriniň, kitaphanalaryň wekilleri, poligrafiýa önümçiliginiň ulgamyndaky hünärmenler, edebiýatçylar we žurnalistler gatnaşdylar. Forumyň barşynda bu ýere ýygnananlar Türkmenistanda we beýleki ýurtlarda neşirýat pudagynyň gazananlary, önümçilige kitap we beýleki poligrafiýa önümleriniň iň täze tehnologiýalaryny ornaşdyrmagyň, maglumatlary geçirmegiň, elektron hyzmatlarynyň toruny döretmegiň hem-de elektron görnüşdäki kitaplary ýaýratmagyň tejribesi bilen tanyşdyryldy.
Hünär ugurly düzümleriň arasynda, şol sanda neşirýat işiniň hünärmenlerini taýýarlamak we poligrafiýa tehnologiýalary ulgamynda, terjimeçilik işinde, kitaphana özara hereketlerinde we döredijilik gatnaşyklarynda ysnyşykly hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny ýola goýmagyň meseleleri boýunça gyzyklanma bildirilen özara pikir alyşmalar boldy.
Soňra Sergi merkeziniň meýdançasynda “Türkmen milli medeniýetiniň dünýä medeniýetiniň ösmegine goşandy” diýen mowzuk bilen, türkmen we daşary ýurt ýazyjylarynyň we şahyrlarynyň gatnaşmagynda duşuşyk geçrilidi. Oňa ýygnananlara döwlet Baştutanymyzyň täze kitaplary--“Gadamy batly bedew”, “Arşyň nepisligi”, “Parahatçylyk sazy, dostluk, doganlyk sazy” diýen kitaplary görkezildi. Bu kitaplaryň her biri häzirki Türkmenistana düşünmegiň özboluşly açarydyr, milli medeniýetiň we halkymyzyň däpleriniň baý dünýäsi boýunça tanyşdyryşdyr.
Sergi-ýarmarkanyň meýdançasynda işewür duşuşyklary we “tegelek stollary” geçirmek üçin hem mümkinçilikleriň döredilendigini bellemek möhümdir. Sergi zalynyň merkezinde ýerleşen içi aýdyň görünýän surata düşürilýän bölüm guramaçylaryň tapan ýene-de bir aýratynlygydyr. Ol sergi-ýarmarkasyna gatnaşyjylar we myhmanlar bilen söhbetdeş bolmaga mümkinçilik berýär.
Ýakyn iki günde kitap forumynyň çäklerinde däp boýunça häzirki zaman kitap bazarynyň ýagdaýy hem-de kitap neşir etmekde täze usullar we beýlekiler barada duşuşyklar, ussatlyk sapaklary, çekişmeler geçiriler.
Ertir myhmanlara—neşirýatlaryň, kitap söwda nokatlarynyň ýolbaşçylaryna, ýazyjylara, kitaphana we bilim jemgyýetleriniň wekillerine, medeniýet işgärlerine hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri” atly ensiklopedik işiniň sekizinji jildi görkeziler.
“Kitap—hyzmatdaşlygyň we ösüşiň ýoly” atly XI Halkara kitap sergi-ýarmarkasynyň we ylmy maslahatynyň çäklerinde Daşoguz şäheriniň 2016-njy ýylda GDA-nyň medeni paýtagty diýlip yglan edilmegi bilen baglylykda, Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet kitaphanasynda “Halklaryň gadymy mirasyny goramakda we wagyz etmekde kitaplaryň orny” atly ylmy-amaly maslahat geçiriler. Oňa ýurdumyzyň alymlary, kitaphana işiniň hünärmenleri, Arkalaşygyň ýurtlaryndan olaryň kärdeşleri gatnaşar.
Däp boýunça Döwlet çeperçilik akademiýasynda dünýäniň dürli ýurtlaryndan bolan suratkeşleriň döredijilik duşuşygy bolar.
Ýazyjylaryň we şahyrlaryň, žurnalistleriň, talyplaryň gatnaşmagynda “tegelek stoluň” başyndaky beýleki bir döredijilik duşuşygynyň barşynda milli gymmatlygy, Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça neşir edilýän kitaplary wagyz etmegiň meseleleri ara alnyp maslahatlaşylar.
Dürli ýurtlardan bolan çagalar ýazyjylary we şahyrlary “Ertekiler ýurduna syýahat” diýen duşuşygyň dowamynda çagalar üçin döredijiligi ösdürmegiň möhüm ugurlaryna gararlar.
Forumyň çäklerinde ýene-de bir döredijilik çäresi terjimeçilik sungatydyr. “Tegelek stoluň” başynda ýazyjylar, medeniýet işgärleri, redaksion toparlaryň, türkmen we daşary ýurtlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işgärleri duşuşar.
“Kitap—hyzmatdaşlygyň we ösüşiň ýoly” atly XI Halkara kitap sergi-ýarmarkasynyň we ylmy maslahatynyň netijeleriniň jemlenilişi we ýapylyşy 23-nji sentýabrda geçiriler.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmen medeniýeti dünýä nusgalykdyr. Gahryman Arkadagymyzyň tagallasy netijesinde bagtyýarlyk döwrümizde türkmen medeniýeti has giň gerim bilen ösýär. Asylly däp-dessurlary berjaý etmekde, milli medeniýete hormat goýup, sungaty sarpalamakda hormatly Prezidentimiziň hut özi bize görelde. Gahryman Arkadagymyz medeniýet, sungat döredijilik işgärleri bilen duşuşyklarynda türkmen medeniýetiniň şan-şöhratyny dünýä doldurmak, şanly geçmişimizi, nurana şu günümizi beýan edýän iň gowy sungat eserlerini döretmek arkaly dünýä medeniýetine goşulyşmak barada belläp geçýär. Bu bolsa medeniýet we sungat, döredijilik işgärlerini täze-täze gözleglere ruhlandyrýar.
Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň Merkezi Geňeşi bilen Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkeziniň guramagynda Medeniýet we sungat işgärleriniň güni mynasybetli «Medeniýet halkyň kalbydyr» atly döredijilik duşuşygynda hem bu aýdylanlar giň beýan tapdy. Duşuşyga ýurdumyzyň tanymal ýazyjy-şahyrlarynyň birnäçesi gatnaşdy. Bu döredijilik duşuşygynda žurnalist Bägül Annabaýewa bilen eden söhbetdeşligimizde, ol:
— Hormatly Prezidentimiziň «Medeniýet halkyň kalbydyr» diýen gymmatly sözleri häzir ýurdumyzyň ösüşlerinde ähmiýetli orun eýeleýär. Kalp «ýürek», «köňül» düşünjeleri bilen birlikde, zehin, akyl-paýhas diýen manylaryna hem laýyk gelýär. Şol nukdaýnazardan hem, ruhy medeniýetiň orny has içgin duýulýar. Ruhy medeniýetiň esasy gözbaşy söz sungatynda ýaşaýar. Söz sungaty halk döredijilik eserlerimiz, edebiýat. Şu günüň türkmen edebiýatynyň döwrebap eserleriniň hatarynyň hormatly Prezidentimiziň kitaplary bilen has-da baýlaşýandygy bolsa, döwrümiziň buýsançly hakykaty. Hormatly Prezidentimiziň kitaplary döredijilik işgärleri üçin tapylgysyz çeşme. Häzirki döwürde biz tizlikli döwürde ýaşaýarys. Şol hem ruhy medeniýetiň gymmatlyklaryna bolan garaýşyň sazlaşykly ýagdaýyny üpjün etmegiň zerurlygyny ýüze çykarýar. Munuň özi döwrebap taglymatlaryň kemala gelmegi bilen şertlendirilýär. Hormatly Prezidentimizň eserleri şol taglymatlary özünde jemleýär.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe raýatlaryň döredijilikli işiniň netijesinde döwrümiz özgerýär. Hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda ulus-ilimiz agzybirlikde eziz Watanymyzyň dünýäniň iň öňdebaryjy ýurtlarynyň hataryna çykmagy üçin yhlas edýär. Şonuň üçinem döwrümizi sungat eserine meňzedýäris. Akylyňy haýran galdyrýan döredijilik işi durmuşy gözelleşdirip, sungaty dünýä inderýär. Ýurdumyzda ýylyň-ýylyna bellenilýän Medeniýet we sungat işgärleriniň güni baýram edilende, biz şular dogrusynda oýlanýarys. Daş-töweregiňde gaýnap joşýan durmuşyň özünde döredijilik bar, ajaýyp işleriň özi sungat eseridir diýdirýär. Diýarymyzyň owadan şäherdir obalaryndaky döwrebap binalar, seýilgähler diýseň göwün göteriji. Ýurdumyzda bolup geçýän baýramçylyklar ýakymly pursatlary dabaralandyrýar. Şol baýramçylyklarda eşretli döwrümiziň waspy kyssa, şygyr, aýdym-saz bilen ýaňlanýar. Bu medeniýet we sungat işgärleriniň özara duşuşyk dabarasy bolup, döredijilik hakynda pikir alyşmaga-da giň mümkinçilik döredi. Her bir pikiriň esasy bolsa, döwrümiziň bagtyýarlygy, belent mertebeli Prezidentimiziň adyl döwlet syýasatynyň sakasynda gülleýän durmuş hakynda. Goý, milli Liderimiziň jany sag, başy aman bolsun! Eziz Diýarymyzda, goý, hemişe gözel arzuwlar hasyl bolsun! — diýip, gürrüň berdi.
Medeniýet we sungat işgärleriniň gününe bagyşlanyp geçirilen dabarada sungat ussatlarynyň çykyşlary, şeýle-de aýdym-sazlaryň belentden ýaňlanan owazy baýramçylyk dabarasynyň şowhun-şagalaňyny has-da artdyrdy.
© TÜRKMENISTANYŇ ZENANLAR BIRLEŞIGINIŇ MERKEZI GEŇEŞI zenan.gov.tm 2012-2018 Email: zenan@mail.com


text:
BMG-nyň adam hukuklary boýunça ýörite hasabatçysy Idris Jezaýri aprelde Orsýetdäki fakt-tapyş missiýasynda gelen netijelerine Russiýa Federasiýasynyň öz mandatyna goýberen 50 müň ABŞ dollarynyň täsir ýetirendigi barada aýdylýanlary ret etdi.
Alžirli diplomat Idris Jezaýri 15-nji sentýabrda 13-nji sentýabrda Ženewada, BMG-nyň Watch maglumat-wagyz toparynyň agzasy Hillel Neuer tarapyndan bildirilen aýyplamalara jogap berdi. Ozal Jezaýri özüniň “diskursiw belliklere” jogap berjek däldigini aýdypdy.
Orsýetiň döwlet metbugatyJezaýriniň hasabatyny öwdi. Ol hasabatda Orsýetiň ÝB we ABŞ Moskwa garşy, onuň 2014-nji ýylda Ukrainanyň Krym regionyny bikanun anneksiýa edendigi we Gündogar Ukrainada pitneçilige meçew berendigi üçin girizen ykdysady sanksiýalary netijesinde, 55 milliard çemesi dollar ýitirendigi aýdylýar.
Jezaýriniň hasabatynda ýene ÝB-niň bu sanksiýalar zerarly her aýda 3.2 milliard çemesi dollar ýitirýändigi aýdylýar.
Jezaýri Orsýetiň döwlet kontrollygyndaky “Sputnik” habar gullugy bilen söhbetdeşlikde halkara jemgyýetçiligini syýasy pikir tapawutlaryny sanksiýalar arkaly däl, gepleşikler arkaly çözmäge çagyrdy.


text:
«Balkan» «Barselona» bolup bilermi?
«Ahal» — «Balkan» (3:1)
Ýaýyň içindäki maglumatdan hem görşüňiz ýaly, «Ahal» birinji duşuşykda, myhmançylykda çykyş edýändigine garamazdan, 3:1 hasabynda ýeňiş gazanypdy. Diňe duşuşygyň ahyrky minutlarynda Mekan Saparow toparyny halys boş galmakdan halas edipdi. Mekanyň bu goldawynyň ýarym finala çykmakda neneň peýdasynyň degjekdigi belli däl. Ýöne hasapdan çen tutsaň-a, «Ahal» ýarym finala ýakyn görünýär. Elbetde, «Balkan» «Barselonanyň» gudratyny görkezip bilmese...
Bir gol hemme zady deňläp biler
«Altyn asyr» — «Aşgabat» (1:0)
Geçen duşuşyk Myrat Ýagşyýewiň ikinji ýarymdaky golundan soň, «aragatnaşykçylaryň» minimal hasapdaky ýeňşi bilen tamamlandy. Diýmek, Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Ýazguly Hojageldiýewiň şägirtleri bir ädim öňde. Üstesine, «aragatnaşykçylar» üçünji aýlawyň ilkinji tapgyrynda hem dynç aldylar. Arakesmeden soň, ne ligada, ne-de kubokdan utulmakdan halas bolup bilýän «Aşgabat» bu gezek nähili jogap berip bilerkä? Amangylyç Koçumowyň şägirtleriniň «aragatnaşykçylaryň» derwezesine geçirip biljek ýekeje pökgüsi ýagdaýy, mümkinçilikleri deňläp biler. Şonuň üçin hem öňünden haýsy toparyň ýarym finala çykjakdygyny anyk aýtmak kyn.
Oýun etse, ogly ýeňer...
«Energetik» — «Merw» (1:1)
Arakesmeden soň, iki duşuşygy hem öz meýdanynda geçiren Aly Gurbanynyň şägirtleriniň ýagdaýy öwerlik däl. Mary derbisindäki deňlik diýseň, ligadaky utulyş hem toparyň keýpini gaçyrdy. Elbetde, myhmançylykda gazanylan deňlik «Energetigi» ýarym finala bir ädim ýakynlaşdyrdy. Emma «Merwiň» 19-njy tapgyrda «Aşgabat» bilen myhmançylykda geçiren duşuşygy onuň asla oýun etmeli topar däldigini görkezdi.
Güýçli ýeňermi, yhlasly?
«Köpetdag» — «Şagadam» (1:1)
Paýtagtly janköýerlere garaşýan ýene bir gyzykly duşuşyk. «Şagadama» öz meýdanynda «Köpetdagy» utmak eýgertmändi. Oýny gün-günden kämilleşýän topary Aşgabatda utmak hem «kenarlylara» kyn düşse gerek. Bilip bolanok, öňdäki üçlügiň esasy dalaşgärleriniň biri «Energetik» mundan üç gün ozal ligada geçirilen duşuşykda «Şagadama» boýun egdi. Eger Klimenko bilen Gurbanmämmedowyň şägirtleri ýene-de şol güýjüni we owadan oýnuny tapyp bilse, ýarym final näme üçin bolmasyn?! Emma soňky dörtlüge «Köpetdagyň» galmagyna hem garaşybermeli.


text:
Sentýabrda paýtagtymyzda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna häzirki wagtdan ykjam taýýarlyk görülýär. Geçen hepdede Olimpiýa şäherjiginde agyr atletika, kikboksing hem-de suwda ýüzmek boýunça geçirilen synag ýaryşlary paýtagtymyzyň Aziýa oýunlaryna ýokary derejede taýýardygyny iş ýüzünde görkezdi.
Agyr atletika
Agyr atletika boýunça geçirilen Aziýa çempionatynda türgenler medallaryň 144-si ugrunda güýç synanyşdylar. Geçen tomusda Rio-de-Žaneýroda geçirilen tomusky Olimpiýa oýunlarynda aziýaly agyr atletikaçylaryň umumy goýlan 45 medalyň 31-sine mynasyp bolandyklary paýtagtymyzdaky ýaryşyň ýokary derejä mynasypdygyny görkezýär. Türkmenistanda ilkinji gezek geçirilen yklym derejeli ýaryşa Ýaponiýadan, Hytaýdan, Günorta Koreýadan, Omandan, Kuweýtden, Iordaniýadan, Siriýadan, Yrakdan, Koreýa Halk Demokratik Respublikasyndan – jemi 30-dan gowrak ýurtdan agyr atletikaçylaryň 200-e golaýy gatnaşdy. Aziýa çempionatynyň dowamynda Hojamämmet Toýçyýew altyn medal gazandy. Ildeşlerimiziň yklym derejesindäki bäsleşiklerde häzirki üstinlige çenli diňe bir gezek, ýagny 1994-nji ýyldaky Aziýa oýunlarynda agyr atletikada altyn medal gazanandyklaryny ýatladýarys.
Geçirilen synag bäsleşikleri paýtagtymyzyň Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna doly taýýardygyny görkezdi. Agyr atletika boýunça geçirilen Aziýa çempionatynyň dowamynda türkmenistanly türgenler dürli görnüşli medallaryň 10-syna mynasyp boldular. Agyr atletika, kikboksing we suwda ýüzmek boýunça guralan synag ýaryşlarynda meýletinçileriň tejribe toplamaklary üçin oňat mümkinçilikler döredildi. Suwda ýüzmek boýunça geçirilen bäsleşiklerde türgenlerimiz umumy toparlaýyn bäsleşikde dördünji orny (11 medal) eýelediler.
Kikboksing
Paýtagtymyzda kikboksing boýunça Aziýanyň çempionaty geçirildi. Aziýa yklymyna wekilçilik edýän ýygyndylaryň 20-siniň türgenleriniň gatnaşmagynda geçirilen halkara ýaryşynda erkek türgenler ringde 27 derejede, zenanlar bolsa derejeleriň 10-sy ugrunda göreşdiler. Tatamide geçirilen bäsleşikde bolsa erkek türgenler 28, zenanlar 16 derejede ýeňijini kesgitlediler. Kikboksingiň ýurdumyzda uly meşhurlyga eýedigini synag bäsleşiginde ýygyndymyzyň dürli görnüşli medallaryň ençemesini gazanyp, umutoparlaýyn bäsleşikde öňe saýlanandygy hem tassyklaýar.
Suwda ýüzmek
Ýene-de bir abraýly bäsleşigi suwda ýüzmek boýunça Merkezi Aziýa çempionatyny paýtagtymyzdaky Olimpiýa şäherjigi kabul etdi. Bu abraýly ýaryşyň paýtagtymyzda geçirilmegi halkara sport guramalarynyň ýurdumyza bolan gyzyklanmasynyň uludygyny subut edýär. Gazagystandan, Gyrgyz Respublikasyndan, Özbegistandan, Täjigistandan, Eýrandan, Owganystandan gelen türgenler bilen birlikde ýurdumyza wekilçilik edýän türgenler suwda ýüzmek boýunça bäsleşip, öz aralarynda ýeňijini kesgitlediler.


text:
TÜRKMENISTANYŇ PREZIDENTI BMG-NIŇ ÖSÜŞ MAKSATNAMASYNYŇ ÝOLBAŞÇYSY BILEN DUŞUŞDY
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň Nýu-Ýorkda geçýän 70-nji mejlisiniň çäklerinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow BMG-niň Ösüş maksatnamasynyň (BMGÖM) ýolbaşçysy we Administratory hanym Helen Klark bilen duşuşdy.
Türkmen Lideri Birleşen Milletler Guramasynyň iri düzümleriniň biriniň ýolbaşçysyny mübärekläp, Türkmenistan bilen BMG-niň arasyndaky gatnaşyklaryň okgunly ösýändigini kanagatlanma bilen belledi. Munuň özi BMGÖM bilen hyzmatdaşlygyň netijeli häsiýete eýedigini tassyklaýar. Üstünlikli durmuşa geçirilýän we häzirki wagtda amala aşyrylýan taslamalaryň birnäçesi munuň aýdyň netijesi bolup durýar.
Hanym Helen Klark özüni BMG-niň ygtybarly we örän jogapkärli hyzmatdaşy hökmünde görkezen ýurduň-Türkmenistanyň Prezidenti bilen ýene-de duşuşmaga döredilen mümkinçilige kanagatlanma bildirip, türkmen döwletiniň häzirki döwrüň möhüm meselelerini çözmek boýunça halkara gatnaşyklarynda işjeň ornuny nygtady. Şunuň bilen baglylykda, BMGÖM-niň ýolbaşçysy türkmen Liderini BMG-niň Baş Assambleýasynyň 70-nji mejlisinde eden çykyşynyň üstünlige eýe bolmagy bilen gutlady we döwlet Baştutanymyzyň öňe süren hem-de ählumumy parahatçylygy we howpsuzlygy pugtalandyrmaga, dünýäde durnukly ösüşi üpjün etmäge gönükdirilen täze oňyn başlangyçlarynyň wajypdygyny aýratyn belledi.
Öz nobatynda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow BMG-niň Ösüş maksatnamasynyň Administratoryna birek-birege hormat goýmak, ynanyşmak we düşünişmek ýörelgeleri esasynda ösdürilýän oňyn gatnaşyklary üstünlikli ilerletmäge ýardam berýändigi, şeýle hem türkmen tarapynyň dünýäniň häzirki ösüşiniň möhüm wezipelerini netijeli çözmäge gönükdirilen başlangyçlaryny hemmetaraplaýyn goldaýandygy üçin minnetdarlyk bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň BMG bilen hyzmatdaşlyga uly ähmiýet berýändigini we ony uzakmöhletleýin esasda guraýandygyny nygtap, ýurdumyzyň bu hyzmatdaşlygy ösdürmek ugruna ygrarlydygyny, tutuş adamzady tolgundyrýan meseleleriň, şol sanda migrasiýa boýunça wezipeleriň oňyn çözgütlerini gözlemäge gönüden-göni gatnaşmaga taýýardygyny tassyklady. Türkmenistanyň başlangyjy bilen 2012-nji ýylyň maý aýynda Aşgabatda geçirilen “Musulman dünýäsiniň bosgunlary” we 2014-nji ýylyň iýun aýynda BMG-niň Bosgunlaryň işi boýunça Ýokary komissarynyň Müdiriýetiniň howandarlygynda geçirilen migrasiýa we raýatsyzlyk boýunça Halkara maslahaty munuň subutnamalarydyr.
Hususan-da durmuşa geçirilýän ynspanperwerlik syýasat netijesinde Türkmen döwleti dürli sebäpler bilen öz öýüni goýup, ýurduň çäklerinden çykmaga mejbur bolan adamlaryň ikinji watanyna öwrüldi. Onuň tassyknamasy hökmünde milli Liderimiz 2011-2014-nji ýyllaryň dowamynda ýurdumyzyň çäklerinde hemişelik ýaşaýan we raýatlygy bolmadyk adamlaryň 5 müňe golaýyna Türkmenistanyň raýatlygy berlendigini belledi. Ýene 361 adam Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Pan Gi Munuň Aşgabada resmi sapary wagtynda şu ýylyň iýun aýynda Türkmenistanyň raýatlygyna kabul edildi. BMG-niň Baş sekretary bu çäreleriň halkara ynsanperwelik hukugyny iş ýüzünde durmuşa geçirmek babatynda oňyn tejribe hökmünde belledi.
Türkmenistanyň bu ädimlerine haýran galýandygyny beýan edip, BMG-niň Ösüş maksatnamasynyň ýolbaşçysy we Administratory hanym Helen Klark häzirki döwrüň ählumumy migrasiýa hereketiniň çylşyrymly ýagdaýynda Türkmenistan tarapyndan bu möhüm meseleleriň çözülmegine gönükdirilen çäreleriň ähmiýetini belläp, tutuş dünýä üçin adamkärçilik ýörelgelerine eýermegiň oňyn göreldesi hökmünde örän möhümdigini we türkmen döwletiniň adamyň hukuklaryny we azatlyklaryny goramak boýunça umumy ykrar edilen halkara kadalaryna, şeýle hem adamlaryň raýatlygy erkin saýlap bilmäge hukugyny üpjün etmäge ygrarlydygyny tassyklaýar diýip aýtdy.
Hyzmatdaşlygyň ene bir örän möhüm ugry bolan hem-de ählumumy durnukly ösüşiň hökmany şerti bolan ekologiýa barada aýtmak bilen, BMGÖM-niň baştutany Türkmenistanyň BMG-niň howandarlygynda ýöriteleşdirilen düzümi – Merkezi Aziýada howanyň üýtgemegi bilen baglanyşykly tehnologiýalar boýunça Sebit merkezini döretmek baradaky başlangyjynyň möhüm ähmiýetini belledi, bu duzumiň işi üçin türkmen tarapy Aşgabatda zerur bolan düzümleri hödürlemäge taýýardyr.
Söhbetdeşligiň barşynda Türkmenistanyň Baştutany we BMGÖM-niň ýolbaşçysy halkara syýasatynyň wajyp meseleleri boýunça pikir alyşdylar hem-de hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýyny we geljegini ara alyp maslahatlaşdylar. Köp ugurlar boýunça hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan BMG-niň Suw strategiýasyny kemala getirmegiň zerurlygy babatynda, halkara gatnaşyklarynda Türkmenistanyň oňyn Bitaraplygynyň berýän artykmaçlyklary bilen utgaşyklykda özüniň netijeliligini görkezen öňüni alyş diplomatiýasynyň ýörelgeleriniň ileri tutulmalydygy baradaky oňyn başlangyçlary bu gatnaşyklary giňeltmek üçin ygtybarly esasy döredýär.
Hanym Helen Klark döwletiň we jemgyýetiň durmuşynyň ähli ulgamlaryny gurşap alan oňyn özgertmeler ýolunda Türkmenistanyň gazanýan üstünliklerine ýokary baha berip, bu özgertmeleriň ýurduň durmuş-ykdysady taýdan okgunly ösmegini şertlendirýändigini hem-de döwletiň mundan beýläk-de ösmegi üçin ygtybarly esasy döredýändigini belledi. BMGÖM-niň Administratory hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy ýetip gelýän şanly sene – Bitaraplygyň 20 ýyllygy bilen tüýs ýürekden gutlap, özüniň oňyn Biataraplygynyň kuwwatyndan netijeli peýdalanmak babatda Garaşsyz Türkmenistanyň durmuşa geçirýän açyk we parahatçylyk söýüjilikli syýasatynyň sebitde hem-de dünýä möçberinde parahatçylygy, durnuklylygy we howpsuzlygy pugtalandyrmagyň möhüm şerti hökmünde çykyş edýändigini nygtady.
Döwlet Baştutanymyz biziň ýurdumyz häzirki zaman dünýäsinde eýeleýän ornuna oňat düşünmäge, öz üstüne alan halkara borçnamalaryny birkemsiz berjaý etmäge esaslanýan daşary syýasat ugrunyň parahatçylyk dörediji konsepsiýasyna üýtgewsiz ygrarlydygyny belledi hem-de hanym Helen Klarky Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk derejesine eýe bolmagynyň 20 ýyllygy mynasybetli şu ýylyň dekabr aýynda Aşgabatda geçiriljek ýokary derejeli halkara maslahatyna gatnaşmaga çagyrdy.
Hormatly Prezidentimiz we BMGÖM-niň Administratory hoşlaşanlarynda, birek-birege üstünlikler arzuw etdiler hem-de Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň durmuş-ykdysady taýdan okgunly ösmegine işjeň ýardam bermäge we Üçünji müňýyllygyň ählumumy maksatlaryna ýetmäge gönükdirilen täze bilelikdäki taslamalara uly gyzyklanma bildirýändiklerini tassykladylar.


text:
Garlykdaky dag-magdan baýlaşdyryjy toplumyny ulanmaga kabul etmek boýunça Döwlet kabul ediş topary döredildi
Türkmenistanyň Prezidentiniň gol çeken Buýrugy bilen “Lebap welaýatyndaky Garlyk kaliý duzlarynyň ýatagynda kaliý dökünlerini öndürýän dag-magdan toplumyny gurmak hakynda” kararyna laýyklykda gurluşygy tamamlanan desgany ulanmaga kabul etmek boýunça işleri talabalaýyk guramak maksady bilen, Lebap welaýatyndaky Garlyk kaliý duzlarynyň ýatagynda ýylda 1,4 million tonna kaliý dökünlerini öndürýän dag-magdan toplumyny ulanmaga kabul etmek boýunça Döwlet kabul ediş topary döredildi we onuň düzümi tassyklanyldy.
Kaliý duzlarynyň Garlyk känlerini işläp taýýarlamak we zawodyň çäklerinde kaliý duzuny çykarmak we baýlaşdyrmak boýunça desganyň gurulmagy Türkmenistanyň senagat taýdan ösüşiniň täze döwri bolup durýar.
2009-njy ýylyň iýun aýynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň hem-de Belarus Respublikasynyň Prezidenti Aleksandr Lukaşenkonyň gatnaşmagynda täze kärhananyň binýady tutuldy. Bu kärhanany şu ýylyň 31-nji martynda işe girizmek göz öňünde tutulýar. “Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň buýurmasy boýunça “Belgorhimprom” açyk paýdarlar jemgyýeti tarapyndan türkmen gurluşykçylary bilen bilelikde gurulýan toplum ýylda 1 million 400 muň tonna dökün öndürmäge niýetlenendir.
Dökün öndürmek üçin iň ýokary kuwwatlylyga çykmak hem-de ýylda 7 million tonna magdany almak we gaýtadan işlemek göz öňünde tutulýar. Magdanlar 200-den 100 müň metr aralyga çenli çuňlukda ýerleşýär. Ägirt uly täze desganyň infrastruktura meýdançalaryna getirilen ähli tehnologiýa enjamlary dünýä belli öndürijileriň iň täze önümleri bolup durýar.
Türkmen ýaşlarynyň uly topary Garlyk toplumyny hünärmenler bilen üpjün etmek maksady bilen, Belarus Respublikasynyň ýokary okuw mekdeplerine ugradyldy. Bilim alan hünärmenleriň aglabasy ýyllyk iş tejribesini APJ “Belaruskaliý” kärhanalarynda geçdiler hem-de ol ýerde şahta işlerinde işlediler. Mundan başga-da, Türkmenistanyň ýokary we ýoriteleşdirilen orta mekdeplerinde hem dag-magdan toplumy üçin hünärmenleri taýýarlamaga başlanyldy.
Täze ägirt uly senagat kärhanasy Lebap welaýatynyň we tutuş ýurdumyzyň mundan beýläk hem durmuş-ykdysady taýdan ösüşi üçin uly ähmiýete eýe bolup, ýokary hilli kaliý mineral dökünleriniň önümçiligini ýola goýmaga mümkinçilik berer. Bu bolsa Türkmenistanyň oba hojalygynyň “bol hasyl üçin ýokumly önümlere” bolan islegini doly kanagatlandyrmak bilen çäklenmän, eýsem, ony dünýä bazaryna hem çykarmaga mümkinçilik berer.


text:
Salam lukman! Anal jyns gatnaşygynda göni içegä degilmegi howplumyka?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Anal (göni içege arkaly amala aşyrylýan) jynsy gatnaşyklar adaty däl jynsy gatnaşyklara degişli edilip, dürli jemgyýetlerde oňa bolan garaýyş dürli-dürlüdir.
Jübütler öz islegleri, erotiki fantaziýalary, dini garaýyşlary, gylyk-häsiýetlerine baglylykda jynsy gatnaşyklaryň dürli görnüşlerini saýlap bilerler.
Anal jynsy gatnaşyklary geçirmek üçin ýörite taýynlygyň (prezerwatiwler, lýubrikantlar – nemlendiriji serişdeleriň) zerurdygyny belläsimiz gelýär. Şonuň ýaly-da, taýynlyksyz, gödek geçirilen halatlarda göni içegäniň diwarlarynyň zeperlenmegi, içege jaýrygynyň döremeginiň, babasyl keseliniň, agyryly ýagdaýlaryň ýüze çykyp biljekdigini belläsimiz gelýär.
Goragsyz geçirilen anal jynsy gatnaşyklar aýalda jynsy gatnaşyklar arkaly geçýän kesellere, erkeklerde bolsa peşew çykaryş ýollaryny zeperlendirýän ýokançlyklara duçar bolmak töwekgelçiligini ýokarlandyrýandyr.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Siziň beýan edýän alamatlaryňyz göni içegäniň artbujakdan düşmegi(sallanmagy) we babasyl keseli üçin häsiýetlidir.Barlagdan soň anyk kesel kesgidini goýmak üçin, proktolog lukmanyna ýüz tutmak netijeli bolardy.
Iç gatamalar sebäpli artbujagy gysýan myşsadaky döreýän jaýryklary (fissura), ýörite içiň gatamagyny aradan aýyrýan berhizi berjaý edip ýa-da serişdelerden (dýufalak,glýutalak,forlak)peýdalanyp, 80% ýagdaýlarda bitirip bolar.Berhizli (süýümli önümler bolan gara kepekli çörek, gök önümler we daşy aýrylmadyk ir-iýmişler, guradylan garaly,injir, kösükli önümler)iýmitden başga-da,otlardan taýynlanan ýyly gaýnatma suwunda oturma, artbujaga beladonnaly şemleri goýma, hitrogliserinli,nifedipin saklaýan melhemleri çalma hem peýdaly netijeleri berip biler.Artbujak jaýrygynyň uzak bitmeýän ýagdaýlarynda operatiw bejergini geçirme zerurlygy döreýändir.Bu kynçylyk babatda doly barlag çärelerini geçirip, bejergini kesgitlemek üçin Aşgabat şäherinde ýerleşýän Şäher keselhanasynyň, S.Niýazow ad. bejeriş we maslahat beriş keselhanasynyň,Iç keseller merkeziniň proktologiýa bölümleriniň proktolog lukmanlaryna ýüz tutyp bilersiňiz.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Salam hormatly lukman! Ýetginjek oglanlaryň sesiniň ýognamagy naçe yaşda başlap, naçe yaşda gutarýar? Sesiň inçe bolmagynyn sebäbi näme we oňa garşy çäreler barmy?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly lukman! Meniň 15 ýaşly oglumyň sesiniň üýtgeýändigini duýýaryn: ol käwagt ýogyn, käwagt inçe bolýar, käwagtlar bolsa gyrylýar. Ýetginjeklikde şeýle bolýandygy barada men bir ýerde okapdym. Bu dogrudan hem şeýlemi we onuň sebäbi nämeden?
Saýtyň okyjysy.
Jynsy taýdan ýetişmek döwri durmuşyň çylşyrymly pursatlarynyň biridir. Psihiki taýdan bu döwürde bolup geçýän üýtgemelere döz gelmek kynçylyk döredip, ulularyň goldawyny talap edip biler. Bu döwürde çagalar ýetginjeklik döwrüne gadam basyp, jynsy taýdan ýetişmek hadysalaryna degişli dürli üýgemeleri başdan geçirýärler. Oglanlar üçin şeýle jynsy üýtgemeleriň biri hem – sesiniň üýtgemegidir. Köp oglanlarda sesiniň üýtgemeleri adamlar bilen gatnaşykda oňaýsyzlyk döredip, çekinjeňlik, utançlyk duýgusyny döredip biljek sebäp bolýar.
Ses nädip döreýär?
Döş kapasasynyň hereketlenmegi bilen biz dem alyp, howany öýkenlere düşürýäris. Ses gasynlary (golosowyýe swýazki) howany geçirmek üçin bu pursat açyk bolýarlar. Howa göýberlende, ses gasynlarynyň ýanyndan geçip (ol wagt olar ol diýen açylmadyk), olaryň yrgyldamagyny ýüze çykarýarlar. Bu yrgyldylar hem sesi döredýärler. Dörän ses ony güýçlendiriji agzalar bolan döş kapasasyndan, bokurdakdan, burun-damak çäginden geçip gidip, diliň, kentlewügiň, dişleriň, aşaky äňiň kömegi bilen sözleýiş äheňine öwrülýändir. Bu fiziologiki hadysalaryň hemmesi beýnide ýerleşýän sözleme merkeziniň gözegçilik etmeginde amala aşyrylýar.
Birmeňzeş sesli çagalar
Kiçi çagalaryň bokurdagy we ses gasynlary uly bolman, olar inçe sesleri çykarýarlar. Çagalarda howa akymy ses gasynlaryny tutuş yrgyldatman, diňe olaryň gyrasyny yrgyldadýar. Aýdymçylarda şeýle sese falset ses diýilýär.
Köplenç ýagdaýlarda kiçijik oglanjygyň sesini gyzjagazyň sesinden tapawutlandyryp hem bolmaýar. Tebigat näme sebäpden şeýle etdikä? Çagajyklaryň howpsuzlygy üçin. Inçe sesler uzak aralyga eşidilip, ene-atalara öz çagalaryna gözegçilik etmäge we howply ýagdaýlar dörände kömege gelmäge mümkinçilik berýär.
Näme üçin ses üýtgeýär?
Çagalar ösdügiçe, bokurdak bilen ses gasynlary hem ösýär.10-12 ýaşlarda biz oglanlar bilen gyzlaryň sesiniň aratapawudyny duýup başlaýarys. Sebäbi ses gasynlary üýtgäp, oglanlarda onuň uzynlygy 16,5 mm. deň bolsa, gyzlarda ösüş yza galyp, ses gasynlarynyň uzynlygy 15 mm. barabar bolýar.
13-14 ýaşda, jynsy taýdan ýetişme döwri başlanyp, sesiň üýtgemegini jyns gormonlary amala aşyrýarlar. Oglanlaryň ses gasynlary galyňlaşyp, sesiň hem ýognamagyna sebäp bolýar. Hut şu döwürde hem ses üýtgeýär: inçe we ýogyn sesleriň gezekleşmegi bolup geçýär. Sesiň üýtgemeginiň hemmeler üçin birwagtda başlanmaýandygyny bellemelidir. Sesiň üýtgemeginiň 11 ýaşda başlandygy ýa-da birinji gezek 18 ýaşda syn edilendigi baradaky maglumatlar hem bellidir.
Sesiň üýtgemegi näçe wagt dowam edýär?
Bu döwürde sesiň üýtgäp, ýola goýulmagy üçin ortaça, 2-5 aý gerek bolýar. Ýöne her kim üçin ol dürli wagtlarda tamamlanyp bilýändir. Eger sesiň üýtgäp durmagy uzak ýyllara dowam etse ýa-da ol aslynda bolup geçmese, elbetde endokrin üýtgemeleri anyklamagyň zerurlygy ýüze çykyp biler.
Hut oglanlarda bolşy ýaly, gyzlaryň hem sesiniň üýtgemegi bolup geçýändir. Gyzlaryň bokurdagynyň, oglanlar bilen deňeşdirlende, ol diýen ösmeýänligi sebäpli, olaryň sesiniň üýtgemegi dowamly bolup, üýtgeýiş häsiýeti hem tapawutlanýandyr.
Sesiňize aýawly bolmaly döwür
Sesiniň üýtgäp durmagy, ýogyn çykmagy, birden hem inçelmegi, elbetde ýetginjek oglany uly ünjä goýýar. Bu hadysanyň sebäbini düşündirip, onuň basym geçýändigini ýetginjege aýtmalydyr. Bu döwürde oglanyň aýdym aýtma synanşygy hem başa barman biler. Eger oglan gaty gygyryp, öz sesini üýtgetmäge synanyşsa, ses gasynlaryny şikeslendirmäge sebäp döredip biler. Şikeslenen ses gasynlarynda düwünler döräp, sesiň gyryljyk bolmagyna getirip bilýändir. Ses gasynlaryna aýawly çemeleşip, gaty gygyrmazlyk, gaty ses bilen aýdym aýtmazlyk, ýuwaş gürleme bu düwünleriň aýrylyp, sesiň dikeldilmegine ýardam berip biler. Agyr nerw dartgynlylygy hem bu döwürde sesiň ýitmegine getirip biler. Eger şeýle oňaýsyzlyk dörän bolsa, oglanjygy logoped ýa-da foniatr lukmanyna görkezmelidir.
Ösýän ses gasynlarynyň köp gany talap edýändigi sebäpli, bu döwürde bokurdak gyzyl reňkli bolup biler. Eger dümewleme ýagdaýynyň başga alamatlary bolmasa, bejergini başlamagyň geregi ýokdur. Sebäbi ulanyljak dermanlar sesiň üýtgeme hadysasyny haýalladyp bilerler.
Ýogsa-da...
Garrylyk döwründe hem sesiň ýene üýtgeýändigi barada maglumat bar. Erkek bedeninde jyns gormonlarynyň peselýändigi sebäpli ses gasynlary ýukalyp, erkek adamynyň sesiniň inçelmegine getirýär.
Teswirlemeler
Gygyrma netijesinde ses gasynlaryna agram düşüp, bokurdagyňyzyň agyrmasynyň hem sebäbiniň şodugyny belläsim gelýär.Eger Siz öň haýallan aýdym aýdýan bolsaňyz, ýokary çekimli owazlary ýerine ýetirmegi ýuwaş-ýuwaşdan, ses gasynlaryny türgenleşdirip geçseňiz dogry bolardy.Aslynda, bokurdakdan çykýan sesiň owadan we owazly bolmagy üçin belli düzgünlere eýerip, ýörite maşklar we usullar bilen tanyşmak zerurdyr.Olar wokal sapaklarynda öwredilýär. Ýöne zor salnan bokurdagyň agyrysyny we ses tarlarynyň ýagdaýyny kadalaşdyrmak üçin birnäçe peýdaly maslahaty höwes bilen berip bilerin:
-Biraz bokurdaga dynç beriň. Aýdym aýtmaň, hatda 2-3 gün pyşyrdap hem geplemäň.Beýle etmek kyn bolsa-da, ses gasynlarynyň we bokurdagyň nemli örtüginiň dikeldilmegine ýardam berer.
-Kösükli(imbir) we çopantelpek goşulan çaýlary, bal we limon bölejikleri we oňa biraz konýak (ýa-da çakyr) goşulan çaýy, gyzgyn süýde atylan bal bilen mesgeli garyndyny kabul ediň.
-Otlardan taýynlanan gaýnatmalar bilen bokurdagyňyzy çaýkaň, günde 2 gezek 5 min. dowamlylykda bug bilen dem alyň.
- Sesi dikeltmekde ter hren kökünden taýynlanan çaý hem gowy kömek edýär.Onuň üçin onuň köküniň bir bölegini kesip, üstüne bir stakan gaýnan suw guýmaly.Mylaýym bolandan soň,nahardan öň 1 nahar çemçeden kabul etmeli.
Eger bokurdak agyrylary we ses bilen bagly kynçylyklar 4-5 günden geçmese, lukmanyň maslahatyny almak zerurlygy ýüze çykýar.Bokurdagyň, badam şekilli mäzleriň sowuklama hadysalarynyň döräp biljekdigini hem ýatda saklamalydyr.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
“Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda Bütindünýä saglyk güni mynasybetli geçirilen dabaralar “Azada-2017: parahatçylygyň we ösüşiň bäbidine halkara sport hyzmatdaşlygy” atly halkara maslahaty deňizýaka sebitde köpsanly daşary ýurtly wekiliýetleri we dürli ýurtlardan hormatly myhmanlary jemledi.
Sport ulgamynyň ýokary wezipeli wekillerinden başga-da, V Aziýa oýunlaryna gatnaşyjy ýurtlaryň Milli olimpiýa komitetleriniň, Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň, halkara sport federasiýalarynyň ýolbaşçylaryndan başga-da, bu maslahata belli syýasy we jemgyýetçilik işgärleri, meşhur artistler gatnaşdylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan başy başlanan bu ägirt uly taslamanyň durmuşa geçirilip başlan wagtyndan bäri Hazar deňziniň türkmen kenarynda dünýä derejeli şypahanany döretmek işlerine badalga berlenden soň, bu künjek halkara işewürlik, medeni we sport merkezine öwrüldi. Awaza diňe bir syýahatçylyk merkezi däl-de, eýsem, binagärlik, inžener-tehnologiýa we şäher ulgamyny dörediji çözgütleriň meýdançasy boldy. Bu zolak innowasiýa häsiýetli, ekologiýa we döredijilik pikirleriň geçirilýän meýdançasy hökmünde-de uly ähmiýete eýedir.
Adam mümkinçilikleri babatynda bu künjek dostlugyň, döredijiligiň, dynç alşyň hem-de ylhamyň mekany, türkmen halkynyň myhmansöýerliginiň nyşany hökmünde-de meşhurlyga eýe bolýar, myhmansöýerlik hyzmat etmegiň häzirki zaman talaplaryna laýyklykda kaşaň myhmanhanalaryň, jahankeşdeligiň düzümleriniň döredilmeginde öz aýdyň beýanyny tapýar.
Hyzmatlaryň derejesi, syýahatçylaryň kabul edilmegi hem-de myhmanhanalarda ýerleşdirilmegi, türkmen halkynyň bu dessurlar babatyndaky ýörelgelerinden hem ýokarydyr. Bu barada biziň ýurdumyzyň myhmanlary Awazanyň ynsan eli bilen döredilen gözellikleri bilen birlikde adamlaryň açyklygy hem-de mähribanlygy, olaryň çyn ýürekden gatnaşyk etmäge, beýleki medeniýetlere we halklara hormat goýmaga we olar bilen gyzyklanmaga bolan höwesinde has äşgär duýulýandygyny belleýärler.
Muny Awazanyň myhmanlary hem tassyklaýarlar, olar ýakynda okgunly ösýän türkmen şypahana zolagyna gelip gördüler. Aziýa Olimpiýa geňeşiniň prezidenti hem-de Milli olimpiýa komitetleriniň assosiasiýasynyň ýolbaşçysy Şeýh Ahmad Al-Fahad Al-Sabah, Meýbukan godzýu-rýu karate-do Halkara assosiasiýasynyň ýolbaşçysy Ýagi Meýtatsu, Aziýa küşt federasiýasynyň baştutany Şeýh Sultan Halifa Sultan Şahbut Al-Nahaýan, meşhur amerikan golfçysy hem-de “Neklaus Dizaýn” kompaniýany esaslandyryjy Jek Niklaus, dünýäniň we Olimpiýa oýunlarynyň birnäçe gezek çempiony, Russiýanyň jemgyýetçilik we döwlet işgäri, häzirki wagtda türkmen figuralaýyn typmak mekdebiniň emele gelmegine işjeň ýardam berýän Irina Radina Awazada myhmançylykda boldular.
Sport jemgyýetçiliginden başga-da, ýurdumyzyň öňden gelýän dostlary—Russiýa Federasiýasynyň Asrahan oblastynyň gubernatory Aleksandr Žilkin, Russiýa Federasiýasynyň Federal Ýygnagynyň Döwlet Dumasyndaky Liberal-demokratik partiýasynyň fraksiýasynyň ýolbaşçysy Wladimir Žirinowskiý hem Awazada ýakynda geçirilen dabaralara gatnaşdylar. Wladimir Žirinowskiý TDH-a beren interwýusynda Türkmenistanda sagdyn durmuş ýörelgesiniň ornaşdyrylmagynyň tutuş sebitde ylalaşygyň we abadançylygyň emele gelmegine gönüden-göni täsir edýändigi hakyndaky pikiri aýtdy. Sebäbi, parahatçylykly, abadan durmuş adamyň we jemgyýetiň sagdynlygynyň baş şerti bolup durýar.
Şunuň bilen baglylykda, Wladimir Žirinowskiý BMG-niň Baş Assambleýasynyň Rezolýusiýalary bilen iki gezek makullanylan Türkmenistanyň Bitaraplyk derejesiniň möhüm ähmiýetini belledi. “Biz Türkmenistandan bu ýerde gören we eşiden zatlarymyzdan haýran galdyryjy mähirli duýgular bilen gideris. Mundan beýläk hem biziň ýurtlarymyzyň arasyndaky hyzmatdaşlyk we dostluk gatnaşyklarynyň has hem jebisleşmegine goşandymyzy goşarys” diýip, Wladimir Žirinowskiý aýtdy, ol şeýle hem Türkmenistanda rus diline, onuň mekdeplerde öwrenilmegine uly üns berilýändigini aýratyn belledi.
Öňde diňe röwşen döwürler garaşýar we men biziň bilelikde Russiýa bilen Türkmenistanyň hoşniýetli goňşular bolup durýandygyna şatlanjakdygymyza ynanýaryn diýip, Wladimir Wolfowiç nygtady.
Awaza Merkezi Aziýada Hazar sebitiniň medeni çäreler geçilýän merkezine öwrüldi, bu ýerde her ýyl halkara döredijilik maslahatlary, daşary ýurt estrada ýyldyzlarynyň çykyşlary guralýar. Awazada ýakynda geçirilen dabaralara gatnaşyjylar üçin belli türkmen aýdymçylary bilen bir hatarda biziň ýurdumyzda uly meşhurlyga eýe bolan Azerbaýjan Respublikasynyň halk artisti Polat Bilbil oglunyň, Russiýanyň halk artisti Lew Leşenkonyň, Gazagystan Respublikasynyň halk artisti Roza Rymbaýewanyň, şeýle hem beýleki ýurtlardan zehinli ýaş aýdymçylaryň çykyş etmegi uly we ýakymly sowgat boldy.


text:
Türkmenistanda döwlet garaşsyzlygynyň senesine gabatlanyp, sylaglanan ýurduň harby we kanun goraýjy edaralarynyň ýolbaşçylarynyň arasynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň ogly Serdara hem “Mälikguly Berdimuhamedow” adyndaky medalyň gowşurylandygy habar berilýär.
Türkmenistanyň döwlet, hökümet baştutany we belent serkerdebaşysy Gurbanguly Berdimuhamedowyň ogly Serdara prezidentiň kakasy Mälikguly Berdimuhamedowyň adyny göterýän medalyň gowşurylandygyny “Türkmenistanyň hronikasy” atly neşir habar berdi. Maglumata görä, şeýle-de, Serdar Berdimuhamedowa polkownik harby derejesi berlipdir.
Türkmenistanyň prezidentiniň ýurduň garasyzlygynyň 26-njy ýyl dönümi mynasybetli harby we kanun goraýjy ýolbaşçylary “Mälikguly Berdimuhamedow” medaly bilen sylaglamak baradaky kararyna görä medal bilen sylaglananlaryň türkmen mediasynda çap bolan resmi sanawynda Serdar Berdimahamedowyň ady görkezilmändir.
Resmi medianyň çap eden sanawynda, prezidentiň sylagyna eýe bolanlaryň arasynda ýurduň goranmak ministri general-polkownik Ýaýlym Berdiýewiň, Baş sudyň başlygy Gylyçmyrat Hallyýewiň, baş prokuror Batyr Atdaýewyň, adalat ministri Begmyrat Muhamedowyň, milli howpsuzlyk ministri Döwran Baýramowyň, migrasiýa we ykdysady jenaýatçylyga garşy döwlet gulluklarynyň ýolbaşçylarynyň, şeýle-de ýaňy-ýakynda wezipe borçlaryny talaba laýyk berjaý etmändigi üçin berk käýinç alan içeri işler ministri Isgender Mulikowyň we döwlet serhet gullugynyň başlygy Begenç Gündogdyýewyň atlary görkezilýär.
Resmi maglumatda agzalan resmileriň “öňlerinde goýlan wezipeleri üstünlikli çözendigi üçin” sylaga mynasyp bolandygy aýdyldy.
“Mälikguly Berdimuhamedow” adyndaky medal şu ýylyň awgust aýynyň aýagynda esaslandyrylypdy.
Türkmenistanyň prezidentiniň ogly Serdara mundan öň “Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi” diýen hormatly at dakylypdy. 28-nji awgustda Türkmenistanyň parlamenti prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň ogluna hormatly adyň dakylýandygy baradaky şahadatnamany we döşe dakylýan nyşan gowşurdy.
Serdar Berdimuhamedow geçen ýylyň aýagynda Türkmenistanyň syýasy durmuşyna gatnaşyp başlapdy. Ol 2016-njy ýylyň noýabrynda Ahal welaýatynyň 24-nji “Duşak” saýlaw okrugyndan deputat saýlanyp, şu ýylyň mart aýynda Türkmenistanyň Mejlisiniň kada-kanunçylyk baradaky komitetiniň başlyklygyna saýlanypdy. Tomus aýlarynda ýurduň daşary syýasatynda has aktiw rol oýnap başlady, hususan-da Orsýetiň ýokary derejeli resmileri bilen birnäçe gepleşikleri alyp bardy.
27-nji oktýabrda garaşsyzlygynyň 26-njy ýyl dönümini bellän Türkmenistan döwlet özbaşdaklygyny 1991-nji ýylda Sowet Soýuzynyň dargamagynyň yzýany yglan etdi.
Türkmenistanyň 9-10-njy oktýabrda geçen Ýaşulular maslahatynda Türkmenistanyň Garaşsyzlyk senesini üýtgetmek we mundan beýläk 27-nji oktýabrdan 27-nji sentýabra geçirmek teklibi oňlandy.


text:
Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň mejlisi geçirildi. Onda şu ýylyň 21-nji maýynda birnäçe saýlaw okruglary boýunça Mejlisiň deputatlygyna, şeýle hem welaýatlaryň dolandyryş-çäk gurluşygynyň üýtgemegi bilen halk maslahatynyň we Geňeşleriň agzalygyna geçirilen saýlawlaryň gutarnykly netijeleri jemlendi. Bu gezekki mejlise Merkezi saýlaw toparynyň agzalary, Merkezi saýlaw toparynyň ýanynda döredilen iş toparlarynyň wekilleri, millii synçylar, köpçülikleýin habar beriş serişdeeriniň işgärleri gatnaşdylar.
Saýlawçylaryň ýokary işjeňligi bellenildi. Iki saýlaw okrugy boýunça Mejlisiň deputatlygyna saýlawlara saýlawçylaryň sanawyna girizilen möçberiniň 91,02 göterimi gatnaşdy.
Aşgabat şäheriniň 7-nji “Güneş” saýlaw okrugy boýunça G.Mämmedowa, Mary welaýatynyň 106-njy “Wekil” saýlaw okrugy boýunça G.Ataýewa Merkezi saýlaw toparynda bellige alyndy. Milli parlamente saýlanan deputatlara şahsyýetnamalar gowşuryldy. Şu pursatdan başlap, olar ýurdumyzyň ýokary kanun çykaryjylyk edarasynda halkyň doly hukukly wekilleri bolup durýarlar.
Welaýatlaryň etrap, şäher maslahatynyň we Geňeşleriň agzalygyna geçirilen saýlawlara saýlawçylaryň umumy möçberiniň 90,91 göterimi gatnaşdy. Halk häkimiýet edaralaryna her orun üçin iki we ondan-da köp dalaşgäriň gatnaşmagy saýlawlaryň ýokary demokratik we bäsdeşlik derejesinden habar berýär.
Merkezi saýlaw toparynyň mejlisiniň dowamynda ähli saýlaw okruglary boýunça saýlawlaryň geçişine gözegçiligi amala aşyran milli synçylaryň işiniň netijeliligi bellenildi. Synçylar saýlaw toparlarynyň mejlislerine, saýlaw urnalarynyň açylýan pursatyna gatnaşdylar. Şýele hem olar saýlaw uçastoklarynda ses bermek çäresiniň öňüsyrasynda, onuň barşynda, sesleriň sanalýan döwründe, okrug boýunça saýlawlaryň netijeleri kesgitlenende we umumy jemler jemlenende boldular.
2018-nji ýylyň 25-nji martynda geçiriljek Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlaryna taýýarlyk işleriniň çäklerinde, Türkmenistanyň Mejlisin...
Türkmenistanyň Saýlaw kodeksiniň 26-njy, 38-nji maddalaryna laýyklykda, Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň kabul eden karary esasynda, 2018-nji ýylyň 25-n...
Şu günler ýurdumyzda 2018-nji ýylyň 25-nji martynda geçiriljek Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlaryny geçirmeklige...
Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň nobatdaky mejlisi geçirildi. Ol Mejlisiň altynjy çagyrylyşynyň deputatlarynyň, welaýat etrap we şäher halk maslahatlaryny...
Türkmenistanyň Saýlaw kodeksiniň 4-nji maddasyna laýyklykda, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlary boýunça saýlaw mö...
Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň 81-nji maddasyna, Türkmenistanyň Saýlaw kodeksiniň 4-nji maddasyna laýyklykda, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we...
Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy akademiýasynyň “Ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň gullukçylarynyň hünärini ýokarlandyrmak” ugry boýunça ok...
Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň wekilleri 2017-njy ýylyň 15-nji oktýabrynda geçirilen Gyrgyz Respublikasynyň Prezidentiniň saýlawlaryna Garaşsyz Döwletle...


text:
Owganystan
Owganystan (puştu. we dari. افغانستان Afğānistān), resmi ady — Owganystan Yslam Respublikasy (puştu. د افغانستان اسلامي جمهوریت, dari. جمهوری اسلامی افغانستان) — Orta Gündogarda döwlet, deňize çykalgasy ýok.
Günbatarda — Eýran, günortada we gündogarda — Päkistan, demirgazykda — Türkmenistan, Özbegistan we Täjigistan hem-de ýurduň iň gündogar böleginde — Hytaý bilen serhetleşýär. Prezidenti Aşraf Gani.
2014-nji ýylyň 4-nji martynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Owganystan Yslam Respublikasynyň daşary işler ministri jenap Zarar Ahmad Osmanini kabul etdi. Duşuşygyň barşynda hormatly Prezidentimiz we Owganystan Yslam Respublikasynyň daşary işler ministri ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy ileri tutulýan ugurlarda, şol sanda söwda-ykdysady ulgamda, elektroenergetika, demir ýol gurluşygynda, şeýle hem beýleki pudaklarda mundan beýläk-de ösdürmegiň geljegi hakynda pikir alyşdylar. Şunda türkmen-owgan gatnaşyklarynyň aýrylmaz bölegi hökmünde däbe öwprülen medeni-gumanitar gatnaşyklaryny berkitmegiň ähmiýeti nygtaldy. Iri düzümleýin taslamalaryň — Türkmenistan — Owganystan — Täjigistan demir ýoluny we Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisini gurmagyň taslamalarynyň iş ýüzünde amala aşyrylmagy bilen baglylykda, ulag-aragatnaşyk ulgamynda we ýangyç-energetika toplumynda hyzmatdaşlyk meselesi ara alnyp maslahatlaşyldy. Myhman milli Liderimize öňe süren döredijilikli halkara başlangyçlary üçin tüýs ýürekden hoşallyk sözlerini beýan etdi. Şol başlangyçlar Owganystany durmuş-ykdysady taýdan ösdürmäge, owgan topragynda parahatçylygy we durnuklylygy berkitmäge gönükdirilendir. Hormatly Prezidentimiz we Owganystan Yslam Respublikasynyň daşary işler ministri iki döwletiň arasyndaky gatnaşyklaryň gadymdan gelýän dostluk we hoşniýetli goňşuçylyk däplerine daýanyp, geljekde hem ähli ugurlar, ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn görnüşde, abraýly halkara guramalaryň we düzümleriň çäklerinde üstünlikli ösdüriljekdigine ynam bildirdiler. Duşuşyga Owganystan Yslam Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Mohammad Fazil Saýfi gatnaşdy. 2014-nji ýylyň 3-nji martynda bolsa, Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde daşary syýasat edaralarynyň arasynda türkmen-owgan geňeşmeler geçirildi. Onda Owganystanyň wekiliýetine bu ýurduň daşary işler ministri jenap Zarar Ahmad Osmani ýolbaşçylyk etdi. Geňeşmeleriň çäklerinde Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň we Owganystan Yslam Respublikasynyň Daşary işler ministrliginiň arasynda 2014-2015-nji ýyllar üçin hyzmatdaşlygyň maksatnamasyna gol çekildi.


text:
"Kesarewo kesimi – akuşer-ginekolog lukmany tarapyndan geçirilýän operasiýa bolup, onuň gidişinde, çaganyň dogulmagyny upjün etmek üçin garyn boşlugynyň öňki diwary hem-de ýatgy kesilýändir. Çaganyň dogulmagynyň operatiw usulyny ulanma, akuşer-ginekolog lukmanyndan ýörite taýynlygy we tejribeliligi talap edýändir".
Halkara guramalaryň, Bütindünýa Saglygy Goraýyş Guramasynyň (BSGG) bellemegine görä, dünýäde kesar kesimi operasiýasy arkaly çaga dogurýan aýallaryň sany ýyl-ýyldan artýar. Lancet lukmancylyk žurnalynyň ýakynda çap eden, öz içine 21 sany ýurdy alýan barlaglarynyň görkezmegine görä, dünýäde 2010-2011-nji ýyllar aralygynda dogulan bäbekleriň 31%-i kesar kesimiň kömegi bilen dünýä inipdir. Barlaglardaky sanlar kesar kesimiň derejesiniň ähli ýurtlarda hem ýokarlanýandygyny görkezýär.
Kesar kesimi enäni, bäbegi ölümden halas edip bilýär. Ýone köp halatlarda kesar kesimi hiç bir görkezmesiz, zerurlyk ýok bolan ýagdaýlarda hem geçirilýär. Zerur bolmadyk kesar kesimi eneleriň we bäbekleriň saglygyna howp salýar, esasan hem tejribeli lukmanlaryň, gerekli lukmançylyk enjamlaryň ýeterlik bolmadyk ýerlerinde dürli gaýraüzülmelere getirip bilýär. BSGG kesar kesimini diňe görkezme bilen, her göwreli aýalyň ýagdaýynyň öwrenilip ulanylmagyna çagyrýar. Kesar kesimi diňe dogurýan aýalyň, bäbegiň janyna hakyky howp salanda, zerurlyk dörän wagtynda geçirilmeli operasiýa höküminde bellenilýär. BSGG haýsy-da bolsa bir statistiki görkezijilere, sepgitlere eýermekden gaça durmagy nygtaýar.
Kesar kesimi we gaýraüzulmeler
Her bir çylşyrymly hirurgiki operasiýa mahsus bolan gaýraüzülmeler kesar kesimi operasiýasynda hem ýüze çykyp bilýar (ýokançlyklar, gan ýitirme). Kanadada geçirlen barlaglara görä, özi dogurýan aýallar bilen deňeşdirlende, çagalarynyň çanaklaýyn ýerleşmegi bilen operasiýa geçirlen sag aýallarda we çagalarda gaýraüzülmeleriň döreme ähtimallygy üç esse ýokary bolupdyr. Kesar kesimi operasiýasyny bir gezek geçiren aýalda indiki dogrumyndaky bolup biljek (ýatgynyň tyg düşen ýerinden ýyrtylmagy, gan akmalar) gaýraüzülmeleriň töwekgelçiligi ýokarlanýar.
Kesar kesimi bilen çaga doguran aýallaryň dogrumdan soňky dikeldiş döwri uzaga çekýar we ruhy gamgynlygy duýmak atiýaçlygy artýar. Şunuň ýaly usul bilen dünýä inýän bäbekler hem ejir çekýärler. Sebäbi çaga dogrum ýollaryndan geçip, ýaşaýyş üçin zerur bolan bakteriýalary alyp galanok.
Kopengagen uniwersitetinde geçirlen barlaglar netijesinde 1977-2012 ýyllar aralygynda doglan 2 mln. çaganyň saglyk ýagdaýyna seredildi. Şolardan kesar kesimi arkaly doglan çagalaryň 14%-niň adaty doglan çagalar bilen deňeşdirlende dürli kesellerden (demgysma, bogunlaryň we içegäniň alawlama keselleri) has ýygy ejir çekýändikleri subut edildi.
Kesar kesimi operasiýasy gymmat düşýän dogurma usuly bolup, gowşak saglygy goraýyş pudakly ýurtlaryň maliýe serişdeleriniň tygşytly ulanylmagyna böwet bolýar. Bu ýagdaý maliýe serişdeleriniň jemgyýete zerur bolan lukmançylyk hyzmatlaryň gowulandyrylmagyna sarp edilmän, zerur bolmadyk kesar kesimi ýaly operasiýalara harç edilmegine getirýär.
Kesar kesiminiň geçiriliş derejesi näçe bolmaly?
1985-nji ýyldan bäri halkara guramalary kesar kesiminň howpsyz derejesiniň 5-10% aralygynda bolmalydygyny ýatladyp gelýärler. Soňky barlaglara görä, kesar kesimiň derejesiniň 10%-den ýokarlanýan halatynda, onuň ene we çaga ölümçiliginiň öňüni alýandygy baradaky subutnamalary getirmekde delilleri azaldýar.
Näme üçin dogrumyň operatiw usuly giňden ýaýraýar? Dünýä boýunça görkezijileriň artmagy birnäçe sebäpler bilen düşündirilýär.
Onuň bir sebäbi adamlaryň maddy taýdan gurplanmagy we olaryň şunuň ýaly operasiýany tölemäge ukyplylygy bilen düşündirilse, ýene bir sebäbi dogurýan aýallaryň ýaşlarynyň uly bolup, olaryň agramlarynyň ýokary, saglyk ýagdaýlarynyň ýaramaz bolmagy bilen düşündirilýär. Bu faktorlar dogrumyň gidişine öz ýaramaz täsirlerini ýetirip bilýärler.
Halkara guramalaryň, eneler bilen iş alyp barýan garaşsyz guramalaryň bellemegine göra. şu aşakdaky faktorlar kesar kesimiň ýaýbaňlanmagyna öz täsirlerini ýetirýärler:
1. Dogurýan aýalyň öz dogurmak ukybyna ynamsyzlygy. Sagdyn dogurýan aýala dogrumyň dowamynda psihologiki goldaw berlende kesar kesimini ulanma ähtimallygy ujypsyz bolýar. Meselem, Gunbatar ýurtlarynda göwreli aýallar ginekolog lukmany bilen dogurman, akuşer (göbek ene) bilen dogurmagy saýlap alyp bilýärler. Akuşerleriň tebigy, adaty dogruma ýykgyn edip, garaşmak usulyny ulanmagy tapawutly tarap bolup durýar. Dogurmagy bir tebigy ýagdaý hasaplap, sagdyn enä we çaga howp abanmasa, hirurgiki usullary we dermanlary ulanmakdan gaça durmak – akuşerleriň dogrum hadysasynda eýerýän esasy düşünjeleridir.
2. Soňky barlaglaryň görkezmegine göra, dogrumy çaltlaşdyrmak üçin dermanlaryň ulanylmagy (pitosin, oksitosin), aýalyň öz islegine görä hereket etmän bir ýerde ýatyp dogurmaly ýagdaýy, epidural agyrsyzlandyrmanyň ulanylmagy kesar kesimiň ulanyş töwekgelçiligini ýokarlandyrýar.
3. Kesar kesimi usulyna jemgyýetde adaty usullaryň biri ýaly garalmagy, kabul edilmegi. Biziň jemgyýetimiz aňsatlyk bilen operatiw usullary, operasiýalary kabul edýär. Bu garaýyş aýallaryň, lukmanlaryň arasynda giňden ýaýran garaýyş we düşünjedir.
4. Göwreli aýallaryň kesar kesiminiň getirip biljek uly gaýraüzulmeleri, aýalyň we bäbegiň saglygyna zyýany barada düýbünden habarsyz bolmaklary.
5. Lukmanlary höweslendirme şertleri tizligi we girdejini öňe sürýär. Garaşyp, psihologiki goldaw berip, sagdyn aýallara özleri dogurmana kömek berýan lukmanlara höweslendrmek üçin hiç hili goşmaça töleg berlenok. Käbir operatiw usuly ulanýan lukmanlara, tebigy dogrum bilen deňeşdirlende köp tölenýär. Şeýle-de bu ýagdaý keselhanalaryň girdejisini hem ýokarlandyrýar.
Kesarewo kesimi barada Saglyk.info-da ýerleşdirilen makalalar:
1. KESAREWO KESIMI: GÖRKEZMELER, GEÇIRIŞ TEHNIKASY WE OPERASIÝADAN SOŇKY DÖWÜR
2. OPERATIW DOGRUMDAN SOŇKY DÖWÜR
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Nýu Ýorkda ýerleşýän Žurnalistleri goramak boýunça komitetiň (CPJ) hasabatynda žurnalist Pawel Şeremetyň öldürilmegi boýunça Ukrainanyň geçiren derňewi tankyt edilip, bir ýyl çemesi wagt mundan ozal Kiýewde awtoulagda goýlan bomba partlamasynda wepat bolan žurnalistiň işi boýunça hiç kimiň tussag edilmändigi we köp soragyň jogapsyz galýandygy bellendi.
Hasabatda Ukrainanyň Pawel Şeremewyň öldürilmegi boýunça geçiren derňewleri boş geçdi diýlip, bellenýär we garaşsyz derňewleriň zerurdygy aýdylyp, žurnalistiň öldürilmeginde Orsýetiň eliniň bardygy baradaky çaklamalary tassyklaýan subutnamanyň berilmändigi we Ukrainanyň goşulyşan bolmagy bilen bagly maglumatlaryň derňelendigi hakynda habaryň berilmändigi bellenýär.
Guramanyň Kiýewde ýerleşýän habarçysy Kristofer Milleriň maglumatynda “köp sany gytaklaýyn subutnama Ukrainanyň eliniň bardygyny görkezýär we näme üçin ýurduň häkimiýetleriniň Orsýetiň gatnaşygyny öňe sürýändigi hem olaryň täsirli birini ýaşyrjak bolýan bolmagynyň ähtimaldygy hakynda sorag döredýär” diýlip bellenýär.


text:
Adamyň iýýip-içýän zatlarynyň onuň durmuşyna, saglygyna gönüden-göni täsir edýändigi ählimize belli hakykat. Bu, elbetde, jyns gatnaşyklaryna hem degişlidir.
Adamlar ertirden agşama çenli iş bilen meşgullanyp, gije diňe süýji uky barada arzuw edýärler. Jyns gatnaşyklaryna bolan höwes peselmek bilen bolýar, ýadawlyk, dartgynlyk höküm sürüp başlaýar. Şeýle ýagdaýlarda afrodiziaklar kömege gelýär. Ösen ýurtlarda adamlaryň jyns gowşaklygyna garşy ulanylýan serişdelere köp pul harçlanylýar. Mysal üçin, Germaniýada seksual biperwaýlylyk bilen göreşe 17 million marka sarp edildi. Amerikada bolsa ilata afrodiziaklary satyn almak üçin, ýylyň dowamynda 300 müň resept ýazylyp berildi.
Afrodiziaklar näme?
Afrodiziak sözi gadymy ýunan (grek) mifologiýasynda söýgi hudaýy hasaplanan Afroditanyň ady bilen baglanyşykly. Afrodiziaklar söýgi hyjuwyny oýandyrýan serişdeler. Olar erkek bilen aýalyň bir-birine bolan islegini artdyrýar, duýgulary üýtgeşik ýakymly edýär. Afrodiziak hasaplanylýan önümler we dürli serişdeler eýýäm gadym döwürlerde belli bolupdyr. Gündogar ýurtlarynda hoşboý, ýakymly ysly garyndylar söýgi hyjuwyny oýandyrýan serişde hasaplanypdyr. Dünýäde ady belli bolan italiýaly Jakomo Kazanowa aýal maşgalany özüne maýyl etmekde öňüne adam geçirmändir. Ol üýtgeşik tagamlary iýmegi halaýan eken. Şeýle tagamlarda bolsa jyns gatnaşyklaryna höwes döredýän demir, sink ýaly maddalar kändir.
Afrodiziaklar iýmit gymmatlygy bilen tapawutlanýar. Olar witaminlere we mikroelementlere baýlygy bilen beýleki önümlerden tapawutlanýar. Witaminler we mikroelementler bolsa öz gezeginde madda çalşygynyň sazlaşykly işlemegine, jyns gatnaşyklara bolan islegiň we mümkinçilikleriň dikeldilmegine ýardam berýär.
Afrodiziaklaryň käbiriniň düzüminde adamyň jyns gormonlaryna meňzeş fermentler we şol gormonlaryň bedende bölünip çykmagyna itergi berýän maddalar bolýar. Adamyň jyns agzalarynyň gan üpjünçiligini gowulandyrýan we jyns agzalarynyň duýgurlygyny ýokarlandyrýan afrodiziaklar hem bar.
Tebigy afrodiziaklar gipofize täsir edip, endorfinleriň (keýp beriji gormonlar) emele gelmegine sebäp bolýarlar. Hut endorfinler adamyň jyns gatnaşyklaryna bolan höwesini artdyrýarlar, erotiki fantaziýanyň emele gelmegini üpjün edýärler, duýgularyň has näzik bolmagyna itergi berýärler. Şeýle hem, endorfinler ýygra, utanjaň adamlaryň has açyk we alçak bolmagyna kömek edýärler. Söýgi hyjuwynyň nämedigini unudyp barýan erkeklere we aýallara endorfin örän möhümdir. Endorfinler ýaşaýyş-durmuş işjeňligini ýokarlandyrýarlar we bedenimizi toksinlerden (zäherli maddalardan) saplaýarlar.
Iýmitdäki afrodiziaklar
Iýmitiň düzümindäki afrodiziaklar, dogrudan-da, jyns gatnaşyklaryna bolan islegi artdyrýarlar. Ýöne olary çen-çak bilim iýmelidigini unutmaň. Afrodiziaklar bedene aşa köp düşende, peýdasyndan zyýany köpdür: birek-birege bolan islegiň deregine başagaý edýän içagyry ýa-da kellagyry ýaly alamatlar ýüze çykýar, siziň arzuwlan söýgi gijäňizi puja çykýar. Käte afrodiziaklar ukyňy hem tutdurýar. Şol sebäpli hem taýýarlajak naharyňyza söýgi hyjuwyny oýandyrýan önümleri goşanyňyzda, oýlanyşykly we seresap çemeleşiň.
Afrodiziak önümleri
Şibit, tmin, reýhan, gara we gyzyl burç, seldereý, dalçyn (korisa), kardamon, bazilik, anis, zenjebil (imbir), muskat, surepka, fenhel, hren, sarymsak, sogan ýaly hoşboý ysly ösümlikler iň güýçli afrodiziaklaryň hataryna girýär. Hytaý kedr agajynyň hozy "Söýgi maňzy" diýlip atlandyrylýar. Olaryň jyns gatnaşyklaryna bolan höwesi artdyrmak häsiýeti örän güýçli hasaplanylýar.
Deňiz önümleri öz ýokumlylygy we söýgi oýandyryjylygy boýunça ikinji ýerde durýar. Leňňeçler, ustrisalar, midiýalar we krewetkalar gör nähili süýji! Olar diňe iýip-içmäge bolan höwesi döretmän, birek-birege ýakynlaşmaga bolan islegi oýandyrýarlar.
Deňiz önümleri bilen bir hatarda dürli kömelekleri hem goýmak bolar (esasanam domalan (trýufel) we smorçýok). Tagamly edip taýýarlanan kömelekden iýmek gör nähili lezzetli! Esasy zat- bu ýerde hem çenden aşa köp iýmezligi unutmaň!
Awokado, banan, mango, hurma, marakuýýa, gawun, ýertudana ýaly ir-iýmişler we gök önümler iň howpsuz we täsirli afrodiziaklardyr.
Wanilin hem söýgi hyjuwyny oýandyryjy häsiýeti bar. Ol beýnimiziň dartgynlygyny gowşadýar we netijede adam arkaýynlaşýar, ony ýakymly duýgular gurşap başlaýar, söýgi oýanýar.
Örän peýdaly hasaplanylýan we giňden ulanylýan zeýtun ýagy-da afrodiziak hökmünde ulanylýar. Gadymy Gresiýada adamlar ertirlerine bir owurt zeýtun ýagyny içip, günüň dowamynda sagdyn durkuny, ýokary işjeňligini saklamagy başarypdyrlar.
Ženşeniň köki iň güýçli afrodiziak hasaplanýar. Ol öz meşhurlygyny 5 müň ýylyň dowamynda saklap gelýär. Aziýanyň ýaşaýjylary (esasanam, hytaýlylar we koreýalylar) günde ženşeniň köküni çeýneýärler. Olar ýaş we sagdyn durkuny, jyns gatnaşyklaryna bolan hyjuwyny uzak wagtyň dowamynda ýitirmeýärler.
Hindistanlylar ženşeniň ýaşlara we garrylara "öküziň güýjüni" berýändigine şübhelenmeýärler. Düzüminde ženşeniň köki bolan serişdeler bütin bedeniň işjeňligini ýokarlandyrýar, söýgi hyjuwyny, oňa bolan höwesi artdyrýar. Ženşen aýallara we erkeklere deň derejede peýdalydyr.
Ajy ýowşan hem örän täsirli afrodiziak hasaplanýar. Gadym döwürlerden bäri ony ýörite söýgi içgisini taýýarlamak üçin ulanypdyrlar.
Gadymy Gresiýada är-aýalyň ýatýan çarpaýasynyň aşagynda ajy ýowşan salnan gaby goýar ekenler. Olaryň pikirine görä, ýowşan jyns gatnaşygyna oňaýly täsir edipdir.
Afrodiziaklar barada söz açylanda, ary baly barada aýtman bolmaz. Ol söýgi hyjuwyny oýandyrýan iň güýçli önümdir. Ary balynyň kuwwat beriji häsiýeti hem ählimize bellidir. Oňa pisse ýa-da grek hozy garylyp iýilse, adamyň bedeni kuwwatlanýar, onuň iň ajaýyp duýgulary oýanmak bilen bolýar, söýgi hyjuwy artýar.
Hindistanda we Hytaýda gadym döwürlerden häzirki günlerimize çenli mindal (badam agajynyň maňzy) afrodiziak hökmünde giňden ulanylýar. Ol jyns gatnaşyklaryna bolan höwesi uzak wagtyň dowamynda ýokary derejede saklaýar.
Ajy gara şokolady halaýanlar onuň hem afrodiziakdygyny bilýärlermikä? Onuň ýany bilen gyzgyn, ýakymly ysly korisa garylan kofe içseňiz, siziň söwer ýaryňyza bolan duýgularyňyz sizi şol bada bütinleý gurşap alar.
Efir ýaglar hem afrodiziaklar hökmünde ulanylýar. Olary çen bilen üç topara bölmek bolar:
1. Rahatlandyryjy we dartgynlygy aradan aýyrýan efir ýaglar (bägül, neroli, muskat şalfeýi)
2. Ýadawlygy ýeňmäge kömek edip, hyjuw döredýän efir ýaglary (gara burç, kardamon)
3. Gormonal taýdan täsir edip biljek efir ýaglar (žasmin, sandal).
Otagyň içine efir ýaglaryň ysyny ýaýratmak üçin ýörite aromaçyralar ulanylýar. Ýorgan-düşege efir ýagynyň birnäçe damjasyny damdyrsaňyz, onuň ýakymly ysy söýgi hyjuwyny oýandyrar, sizi birek-birege ýakynlaşdyrar.
Efir ýagy garylan wannada biraz dynç alyp ýa-da bedeniňizi efir ýagy bilen owkalatsaňyz hem ýanýoldaşyňyzyň size bolan islegi artar.
Siz haýsy afrodiziagy saýlasaňyz-da, onuň ter we möhleti geçmedik bolmagyna üns bermelisiňiz. Doňdurylyp, soňra eredilen serişdelerden peýdalanmagyň hajaty ýok.
Eger-de siz afrodiziaklaryň iň gowularyndan we iň terlerinden saýlap alsaňyz, olary uly söýgi we isleg bilen taýýarlasaňyz, söýgi gijesi ýatdan çykmajak gijeleriň birine öwrüler.
Teswirlemeler
Efir ýagyny şäheriň dermanhanalaryndan, şeýle hem parfumeriýa dükanlaryndan tapyp bilersiňiz.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Ýurduň kubogyna mynasyp bolan toparyň geljek ýyl AFK-nyň kubogynda çykyş etmäge hukuk gazanyp başlaly bäri, bu ýaryşyň ähmiýeti has-da artdyr. Çempionatda çempionlyk mümkinçiligi azalan toparlar üçin kubok ikinji mümkinçilikdir. Çärýek finalyň ilkinji duşuşyklarynda myhmançylykda çykyş eden toparlar ýa-ha ýeňdi, ýa-da golly deňlik bilen jogap duşuşygy üçin artykmaçlyk gazandy.
Ýene öýdäki «gussa»
«Balkan» — «Ahal» — 1:3.
Gollar:
0:1, Myrat Annaýew 41’
0:2, Wahyt Orazsähedow 55’
0:3, Wahyt Orazsähedow 58’
1:3, Mekan Saparow 73’.
Şu ýyl «Ahalyň» gol tupanyndan halas bolmakda kynçylyk çekýän «Balkan» ýene-de derwezesinde 3 gol gördi. 41-nji minutda Myrat Annaýew bilen öňe saýlanan «Ahal» 55-nji we 58-nji minutlarda hasaby 0:3-e ýetirdi. «Balkan» diňe 73-nji minutda Mekan Saparowyň goly goly bilen bir jogap pökgüsini geçirmegi başardy.
Öz meýdanyndaky utulyş «Balkanyň» ýarym finala çykmak mümkinçiligini azaltdy. Şeýle-de bolsa, 8-nji awgustdaky jogap duşuşygy üçin umyt ýok däl. Emma «Ahal» ýaly güýçli garşydaşdan myhmançylykda 3 gol tapawudy bilen üstün çykmak hem ýeňil-ýelpaý iş däl.
Kuboga tarap bir ädim
«Aşgabat» — «Altyn asyr» — 0:1.
Gol:
0:1, Myrat Ýagşyýew.
Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň sport meýdanynda geçirilen duşuşykda geçen ýylyň finalçylary ýarym finala çykmak üçin güýç synanyşdylar. Tomusky türgenleşiklerini Bolgariýada geçip, ýakynda Watanymyza dolnanan «Altyn asyr» Myrat Ýagşyýewiň ikinji ýarymdaky ýeke-täk goly bilen janköýerlerini umytlandyrdy. Emma kubok ýaryşlarynda bu hasabyň ahyrky netijä juda bir uly täsirini ýetirmeýändigi hemmämize mälim. Şeýle-de bolsa, ýarym finala petegiň 60 göterimi «aragatnaşykçylaryň» elinde.
«Merw» ýene ýeňilmedi
«Merw» — «Energetik» — 1:1.
Gollar:
1:0, Begenç Allamow 22’ (11 m.j.u.)
1:1, Guwanç Abylow 58’
22-nji minutda penaltist Begenç Allamowyň goly «Mewriň» janköýerlerini begendiren hem bolsa, bu şatlyk 58-nji minuda çenli dowam etdi. Guwanç Abylow hasaby deňläp, «Energetigi» ýarym finala bir ädim ýakynlaşdyrdy. Indi «Merwe» jogap duşuşygynda ýa 1-den kän golly deňlik, ýa-da utuş gerek. Bu belli däl, başga bir zat bolsa eýýäm aýdyň. Ynanaýyň, kubok ýaryşynyň ýarym finalynda Mary welaýatynda hökman bir topar bolar.
"Köpetdag" bir ädim öňde
«Şagadam» — «Köpetdag» — 1:1.
Gollar:
0:1, Baýramgeldi Nuryýew
1:1, Hydyr Ýakubow.
Tomusky ýoldaşlyk duşuşyklarynda güýçli garşydaşlarynyň ençemesini ýeňip, üçünji aýlawa we kubok ýaryşyna umydyny güýçlendiren "Köpetdag" güýjüni görkezdi. Myhmançylykda çykyş edýändigine garamazdan, topar duşuşykda ilkinji bolup hasaby açdy. "Şagadam" bolsa hasaby deňläp bilse razylaşmaly boldy. Emma 1:1-lik hasap kän bir zady çözenok. Jogap duşuşygynda ýagdaýlar üýtgäbem biler.
"Ahal" futbol toparynyň Türkmenistanyň kubok ýaryşynda görkezen umumy netijesi.
Duşuşuklar: 43
Ýeňişler: 14
Deňlikler: 8
Utulyşlar: 21
Pökgüler: 53-69
"Şagadam" futbol toparynyň Türkmenistanyň kubok ýaryşynda görkezen umumy netijesi.
Duşuşuklar: 78
Ýeňişler: 32
Deňlikler: 15
Utulyşlar: 31
Pökgüler: 107-99
"Balkan" futbol toparynyň Türkmenistanyň kubok ýaryşynda görkezen umumy netijesi.
Duşuşuklar: 109
Ýeňişler: 59
Deňlikler: 14
Utulyşlar: 36
Pökgüler: 206-133
"Energetik" futbol toparynyň Türkmenistanyň kubok ýaryşynda görkezen umumy netijesi.
Duşuşuklar: 11
Ýeňişler: 5
Deňlikler: 3
Utulyşlar: 3
Pökgüler: 15-12
"Aşgabat" futbol toparynyň Türkmenistanyň kubok ýaryşynda görkezen umumy netijesi.
Duşuşuklar: 28
Ýeňişler: 10
Deňlikler: 4
Utulyşlar: 14
Pökgüler: 28-34
"Altyn Asyr" futbol toparynyň Türkmenistanyň kubok ýaryşynda görkezen umumy netijesi.
Duşuşuklar: 32
Ýeňişler: 16
Deňlikler: 10
Utulyşlar: 6
Pökgüler: 66-25
Täzeden dikeldilen "Köpetdag" futbol toparynyň Türkmenistanyň kubok ýaryşynda görkezen umumy netijesi.
Duşuşuklar: 11
Ýeňişler: 7
Deňlikler: 2
Utulyşlar: 2
Pökgüler: 16-9
"Merw" futbol toparynyň Türkmenistanyň kubok ýaryşynda görkezen umumy netijesi.
Duşuşuklar: 99
Ýeňişler: 46
Deňlikler: 20
Utulyşlar: 33
Pökgüler: 145-119
"Turan" futbol toparynyň Türkmenistanyň kubok ýaryşynda görkezen umumy netijesi.
Duşuşuklar: 65
Ýeňişler: 23
Deňlikler: 9
Utulyşlar: 33
Pökgüler: 84-105
Türkmenistanyň kubogy — 2017-de tapawutlanan futbolçylar
1. Röwşen Halmämmedow, «Köpetdag», 2 gol
2. Wahyt Orazsähedow, «Ahal», 2 gol
3. Ibragim Ibragimow, «Turan», 1 gol
4. Ýazgylyç Gurbanow, «Köpetdag», 1 gol
5. Merdan Rejepbaýew, «Turan», 1 gol
6. Döwlet Döwletmyradow, «Köpetdag», 1 gol
7. Myrat Annaýew, «Ahal», 1 gol
8. Mekan Saparow, «Balkan», 1 gol
9. Myrat Ýagşyýew, «Altyn asyr», 1 gol
10. Begenç Allamow, «Merw», 1 gol
11. Guwanç Abylow, «Energetik», 1 gol
12. Baýramgeldi Nuryýew, «Köpetdag», 1 gol
13. Hydyr Ýakubow, «Şagadam», 1 gol.