text:
“Stal'in Doner’iň” eýesi Stanislaw Woltman hiç kimiň göwnüne degmek islemeýändigini aýdýar. “Stal'in Doner” açylandan ertesi güni gaharly moskwalylaryň şikaýatlaryndan soň ýapyldy. Çalt nahar dükany diňe 24 sagat işläp bildi.
Woltmanyň aýtmagyna görä, ony polisiýa bölümine alyp gidip, üç sagatlap sorag edipdirler.
«Olar menden hatda kellämde bir şikesiň ýokdugyna çenli soradylar» diýip, Woltman Azatlyk Radiosy bilen telefon arkaly söhbetdeşlikde aýtdy.
Woltmanyň sözlerine görä, Moskwanyň demirgazygyndaky Koptewo etrabynda ýerleşen bu sadaja garbanyşhanada şol ilkinji we ýeke-täk soňky gününde 200 nahar şawurma satylypdyr. Menýu girizilen ýazgyda diktatoryň we onuň tanymal garabagtly gullukçysynyň hormatyna: "Staliniň goşa etli şawurmasy” hem-de "Beriýadan tkemali – alçaly sous" atlary görkezilipdir. Ol naharlary millionlarça sowet graždanlaryny Sibir sürgünligine iberen ýa-da atuwa tabşyran Stalin zamanyndaky NKWD gullukçysynyň formasyndaky aşpez taýýarlapdylar.
Woltmanyň üç işgäri köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň gyzyklanýan naharhanasynda işlemek islemeýändikleri aýdyp, işini taşlady. Naharhananyň hojaýyny işini ýaňadan ýola goýmak üçin, täze işgär gözleýär.
«Meniň markamyň ýüzi Gitler däl ahyryn – diýip, Woltman Russiýada nasist nyşanlaryň gadagan edilmegi baradaky kanuny göz öňünde tutýar. – Men hiç hili kanuny bozmadym».
Kreml birnäçe ýyl bäri Staline garşy bir taraply bolmadyk syýasaty alyp barýar, ol bolsa öz döwründe garşydaşlaryny berk jezalandyrypdy, ýüz müňlerçe sowet graždanlaryny türmä basypdy. Wladimir Putiniň prezidentligi döwründe, Staliniň zalymlygy aklanmady ýa-da ýazgarylmady.
Kämahal resmiler Staliniň abraýyny goramak üçin, elinden gelenini edip, ony Russiýanyň Sowet döwletiniň jenaýatlaryny ýada salmalydygyny, ýogsa ýaňadan gaýtalanjakdygy bilen düşündirdiler.
2018-nji ýylda hökümet resmileri Britaniýanyň «Staliniň ölümi» komediýasynyň Russiýada görkezilmegini gadagan etdiler. Ol filmde diktatoryň ömrüniň soňky günleri we onuň töweregindäkileriň häkimiýet ugrundaky barlyşyksyz göreşi suratlandyrylýardy. 1944-nji ýylyň wakalaryna dolanyp, Sowuk uruş barada gürrüň berýän «Nomer 44» trilleri hem 2015-nji ýylda Russiýada "taryhy faktlary ýoýmakda" aýyplandy.
Şol wagtky Russiýanyň Medeniýet ministri Wladimir Medinskiý: "Şeýle filmler biziň ýurdumyzda köpçülikleýin tomaşa ýerlerinde görkezilmeli däldir" diýdi.
Russiýadaky Staliniň tarapdarlary Sowet Soýuzynyň başky ýyllarda çalt senagatlaşandygyny, industriýany çalt diklemek üçin, onuň şeýle berk syýasata esaslandygyny aýdýarlar. Şeýle hem Staliniň tarapdarlary Sowet Soýuzynyň Ikinji jahan urşunda nasist Germaniýasynyň ýeňilmegine goşan goşandyna Staliniň lider hökmündäki ygtyýarlygyny subutnama hökmünde öňe sürýärler. Tankytçylar bolsa Staliniň goýberen ýalňyşlaryna garamazdan, Sowet Soýuzynyň ýeňiş gazanandygyny aýdýarlar.
Bu syýasatyň netijesi ýuwaş-ýuwaşdan emele geldi, ýöne diktatoryň yzygiderli dikeldilmegi boldy. Stalinden soň hökümeti alan Nikita Hruşew 1956-njy ýylda Syýasy býuronyň öňünde eden ýangynly çykyşynda, Staliniň galyndylaryny berk ýazgaranam bolsa, häzirki wagtda orsýetlileriň has köprägi onuň hereketlerini makullaýar.
Şoňa görä-de, “Stal’in Doner-iň” töwereginde dörän gapma-garşylykly pikirlere Russiýada ägirt uly ähmiýet berilmegi geň ýagdaý däl. Ol telewideniýede-de, sosial ulgamlarda-da köp ünsi özüne çekdi. Adatda bolşy ýaly, Stalin we onuň taryhy roly baradaky pikirler ikä bölündi.
Facebook ulanyjylardan biri Olga Marşewa: «Etiň nireden gelenini, gowusy soramazlyk» diýip ýazdy.
Käbir resmiler Woltmany bu ýeser mekirlik üçin tankytladylar, ýöne şol wagtyň özünde, Staliniň mirasy bilen baglanyşykly ýazgarmadylar.
«Bu meseläni gozgamaly däl – diýip, Russiýanyň Prezidentiniň ýanyndaky raýat jemgyýetini we adam hukuklaryny ösdürmek boýunça Geňeşiň başlygy Waleriý Fadeýew Moskwa radiostansiýasyna beren interwýusynda aýtdy. – Stalin ýönekeý figura däl».
Örän düşbi rus telekeçileri öz markalaryny saklamak üçin, köpden bäri dowam edýän jedellerden we halkara dawalardan peýdalanýarlar. 2018-nji ýylda Alekseý Ýakuşew öz fermasynda öndürilen günebakar ýagyna «Nowiçok» adyny dakyp, ony bazara çykardy. Ondan öň adam nerwisine ýaramaz täsir edýän bu serişde Angliýanyň Salisbury şäherinde, Russiýanyň ozalky içalysy Sergeý Skripaly hem onuň gyzyny zäherlemek üçin ulanyldy. Geçen awgust aýynda Kreml öz garşydaşy Alekseý Nawalna garşy hem «Nowiçok» serişdesini ulandy.
2014-nji ýylda Russiýa Krym ýarymadasyny anneksiýa edeninden bäri, Putiniň şekili basylan futbolkalary we onuň daşarky syýasatyny wasp edýän şygarlary görkezýän harytlar tutuş ýurt boýunça sowgat dükanlarynda satuwa çykarylýar.
Awgust aýynda Russiýanyň Gazagystan bilen serhediniň golaýyndaky Orenburg şäherinden Moskwa göçüp gelen Woltman, paýtagtda telekeçilik gurmak baradaky arzuwynyň indi puja çykmagynyň mümkindigini aýdýar.
“Stal’in Doner’iň” işini ýaňadan diklemek hakda söz açan halatynda, özüne haýbat atylýan onlarça habar alypdyr. Woltman hem Stalin barada gürrüň gideninde, garyşyk duýgulary başdan geçirýändigini aýdýar.
«Men ol hakda köp okadym, men ony ýigrenemogam ýa-da öwmeýärinem. Ol köp erbet işleri etdi, ýöne gowy işleri-de köp etdi» diýip, Woltman aýdýar.
Material Azatlyk Radiosynyň Nastoýaşeýe Wremýa kanaly tarapyndan taýýarlandy.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu meýl: azathabar@derweze.net we sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPNulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň gizlinligini doly kepillendirýär.


c: text/html

text:
Örän aňsat we peýdaly resept, limon gabykly ýumşak tworog we tagamly kädi, desert üçin edip görüň. Bu reseptde asyl tagam berýän limon, iýen wagty hem azajyk limon sepip iýseňiz has tagamly bolýar.
Içindäkiler — Kädide tworogly zapekanka taýynlamak üçin gerekli azyk harytlary
- 1 kg Kädi
- 500 gram tworog
- 2 ýumurtga
- 6 çemçe şeker
- Ýarym limon
- 2-3 çemçe mannaýa kaşa
Taýynlanyşy / bişirilişi
- Şeker, limonyň terkadan geçirilen gabygy we ýumurtgany çuň gapda mikser bilen köpürjük emele gelýänçe garmaly.
- Mannaýa kaşa goşup ýene garmaly.
- Tworog goşup ýene mikser bilen gowy edip garmaly.
- Kädini tabak ýaly edip kesmeli we içiniň çigidini çemçe bilen aýyrmaly. Daşyny gowy edip ýuwmaly. Içine limon suwuny sepmeli.
- Tworogly garymy kädiniň içine guýmaly.
- 180 dereje gyzdyrylan duhowkada 1 sagat bişirmeli. Eger kädi galyň bolsa ýene ýarym sagat bişirmeli. Üsti duhowkada garalmasyn diýseňiz folga bilen örtmeli.
- Taýyn bolan soň bir salym sowadyp saçaga goýmaly. Işdäňiz açyk bolsyn!
Suratlary
-
Bu resepti etdiňizmi? Suradyny iberiň.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qyzylordalyqtardyń 72,7 paıyzy vaktsınanyń birinshi komponentin aldy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Qyzylorda oblysynda koronavırýsqa qarsy vaktsına alý protsesi qarqyndy júrip jatyr. Búginde oblys turǵyndarynyń 72,7 paıyzy vaktsınanyń birinshi komponentin alǵan. Bul týraly oblys ákiminiń orynbasary Baljan Shámenova málim etti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Oblysta ujymdyq ımmýnıtetti qalyptastyrý maqsatynda ekpe alý qarqyndy júrip jatyr. Búginde vaktsına alýǵa ruqsaty bar 291 237 adam ekpeniń 1-shi komponentin aldy. Bul óńir halqynyń 72,7 paıyzyn quraıdy. Jáne 243 425 adam vaktsınanyń 2-shi komponentin alyp, 60,7 paıyzdy qurap otyr. Oblys aýmaǵynda 103 vaktsına alý beketi jumys istep tur, oǵan 133 dáriger jáne 89 qosymsha maman tartyldy», - dedi B. Shámenova OKQ-de ótken baspasóz máslıhatynda.
Odan bólek, spıker óńirdegi jalpy epıdahýalǵa toqtalyp ótti.
«Búginde bizdiń oblys «sary aımaq» qatarynda. Óńirde koronavırýs juqtyrǵan 17 247 adam tirkelse, onyń 91 paıyzy jazyldy. Sol sııaqty naýqastarǵa arnalǵan 1160 tósek-oryn bar, onyń ishinde reanımatsııalyq tósek-oryn sany 135, qazir ondaǵy júkteme kólemi 30 paıyzdy qurap otyr. Epıdemıologııalyq ahýal ýshyqqan jaǵdaıdy tósek-oryn sanyn 3200-ge deıin ulǵaıtýǵa múmkindik bar», - deıdi ol.
Sondaı-aq, ákim orynbasary oblysta dári-dármek pen medıtsınalyq qural-jabdyqtyń 2 aılyq qory jasaqtalǵanyn tilge tıek etti.
Buǵan deıin habarlaǵanymyzdaı, atalǵan oblysta 3 myńnan astam nysan «Ashyq» júıesimen jumys istep tur.
Aıta ketsek, Qyzylorda oblysynda oqý jyly bastalǵaly 200-den astam oqýshy koronavırýs juqtyrǵan.


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
08:10
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Astana kúni merekesinde óńirlerde qandaı is-sharalar ótedi
ASTANA. QazAqparat - Astana kúni merekesi respýblıkanyń túkpir-túkpirinde keń aýqymda atalyp ótpek. Ortalyq kommýnıkatsııalar qyzmetiniń resmı ókili Oksana Loskýtova alda kele jatqan mereke qurmetine oraı oblys-oblystarda ótetin is-sharalar legimen tanystyrdy, dep habarlaıdy «QazAqparat» HAA tilshisi.
Oksana Loskýtovanyń aıtýynsha, aptanyń birinshi kúninen-aq Astananyń jetistikterine qurmet kórsetý bastalyp ketken. Atap aıtqanda, Soltústik Qazaqstan oblysy elordanyń 19 jyldyǵyna «Meniń Elim» patrıottyq aktsııasyn arnasa, Óskemende bolashaqtyń qalasy - Astana týraly beınefılmder kórsetýmen vırtýaldy ınteraktıvti saıahat uıymdastyrylǵan.
Al 4 shilde kúni Taraz qalasynda «Án-jyrym saǵan, Astana!» festıvali jáne «Astana - táýelsizdik tiregi!» atty fotokórme aıasynda bı toptary arasynda konkýrs ótse, Pavlodar qalasynda ıntellektýaldyq oıyn bolmaq.
6 shilde kúni Astananyń týǵan kúniniń qurmetine barsha Qazaqstan boıynsha saltanatty sharalar bolady. Olardyń arasynda Qostanaı oblysynyń ákimi Arhımed Muhambetovtyń qatysýymen kóppáterli turǵyn úı paıdalanýǵa beriledi.
Taraz qalasynda «Saǵan arnalady, Astanam!» atty túrli etnostar ókilderiniń qatysýymen jalpy kross jáne festıval ótedi.
Qaraǵandyda Astana qalasynyń qalyptasý kezeńderine arnalǵan QR Prezıdentiniń úzeńgilesterimen kezdesý ótkiziledi.
7 shildede Pavlodar oblysynda jastar arasynda grek-rım kúresi boıynsha oblys Chempıonaty bastalsa, Qostanaı oblysynda toǵyzqumalaq boıynsha respýblıkalyq týrnır uıymdastyrylady.
Dál osy kúni Shyǵys Qazaqstan oblysynda «Altyn Turǵysyn» halyq shyǵarmashylyǵynyń halyqaralyq festıvaliniń ashylýy ótkiziledi. Sondaı-aq ıýnıorlar men jasóspirimder arasynda «Qazaqstan úmiti» atty respýblıkalyq kópkúndik velojarys bastalady.
8 shilde kúni Pavlodar oblysynda «EKSPO-2017» halyqaralyq kórmesine arnalǵan ardagerler arasynda dýatlon boıynsha ashyq chempıonat uıymdastyrylady.
Qostanaı oblysynda «Qostanaı-Qazan-Sabantoı-2017» respýblıkalyq merekesi ótedi.
- Almatyda qutqarýshylarǵa alleıa ashylyp, eskertkish qoıyldy
- 20 qazan kúni ótetin mańyzdy sharalar ańdatpasy
- Kókshetaýda qutqarýshylarǵa arnalǵan mýral paıda boldy
- Elordada kóshi-qon zańnamasyn buzǵan 2 myńdaı sheteldik jaýapqa tartyldy
- Elordalyq polıtseıler bir táýlikte 86 qylmysty ashty
- Elorda polıtseıleri «102» mobıldi qosymshasy arqyly 1 myńnan astam ótinish qabyldady
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow anna güni Täjigistanyň paýtagty Duşanbe şäherindäki Milletler köşgünde Täjigistanyň Prezidenti Emomali Rahmon bilen duşuşdy.
Täjigistanyň resmi metbugatynyň habaryna görä, türkmen Lideri Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň (ŞHG) döredilmeginiň 20 ýyllygyna bagyşlanan sammitine hormatly myhman hökmünde gatnaşmak üçin Duşanbe şäherine geldi.
Duşanbe Halkara howa menzilinde Türkmenistanyň Prezidentini Täjigistanyň premýer-ministri Kohir Rasulzoda we beýleki döwlet wekilleri garşy aldylar.
Türkmenistanyň we Täjigistanyň Baştutanlarynyň arasyndaky geçen duşuşykda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýy we geljegi ara alnyp maslahatlaşyldy.
Duşuşykda Prezidentler senagat, oba hojalygy, ulag we ýük daşamak pudaklarynda gatnaşyklaryň mundan beýläk-de ösdürilmegi, Täjigistana haryt daşamak üçin türkmen deňiz portunyň ulanylmagy barada pikir alyşdylar, şeýle-de medeni we ynsanperwerlik ugurlarynda hyzmatdaşlygy giňeltmegiň zerurdygyny belläp geçdiler.
Sebitleýin meseleler boýunça gepleşikleriň dowamynda taraplar Owganystandaky häzirki ýagdaýa seretdiler we tiz wagtda ýurtda parahatçylygyň gazanylmagyny goldaýandyklaryny aýtdylar.
Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasy 2001-nji ýylda Hytaýyň, Russiýanyň, Gazagystanyň, Täjigistanyň, Gyrgyzystanyň we Özbegistanyň Baştutanlary tarapyndan döredilen halkara guramadyr. Häzirki wagtda bu gurama Hindistan we Pakistan hem girýär. 2021-nji ýylda Täjigistan ŞHG-a başlyklyk edýär.


text:
Fýtzaldan álem chempıonaty: Qazaqstan búgin shırek fınalda Iranmen oınaıdy
NUR-SULTAN. QazAqparat - Búgin Qazaqstan quramasy fýtzaldan álem chempıonatynyń shırek fınalynda Iranmen sheberlik baıqasady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Irandyq qurama 1/8 fınalda Ózbekstan quramasyn 9:8 esebimen tize búktirdi.
Al Qazaqstan jarystyń atalǵan satysynda Taılandtan 7:0 esebimen basym tústi.
Kezdesý elorda ýaqytymen 23:00-de bastalyp , «Qazsport» telearnasynan tikeleı efırde kórsetiledi.
Buǵan deıin álem chempıonatynyń shırek fınalynda Brazılııa Marokkony 1:0 esebimen jeńse, Reseı Argentınaǵa qosymsha kezeńde 1:2 esebimen jol berdi.
Oslyaısha jartylaı fınaldaǵy alǵashqy jup anyqtalyp, onda Argentına men Brazılııa synǵa túspek.
Toptyq kezeńde Qazaqstan quramasy Kosta-Rıkadan 6:1, Lıtvadan 3:0 esebimen basym boldy. Al Venesýelamen 1:1 esebimen teń tústi.
Qazaqstan quramasy budan buryn álem chempıonaty fınaldyq satysynda eki márte baq synady. 2000 jyly birinshi kezeńnen asa almasa, 2016 jyly 1/8 fınalǵa deıin jetti.
Álem chempıonatynyń fınaly 3 qazanǵa belgilengen.


text:
Almaty oblysynda Kókbel aýylynyń turǵyndary tolyq vaktsına saldyrdy
TALDYQORǴAN. QazAqparat - Almaty oblysynyń Raıymbek aýdanyndaǵy Kókbel aýylynyń turǵyndary tolyq koronavırýs vaktsınasyn aldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Raıymbek aýdanynda 21 000 adam 65-100 jas aralyǵynda, onyń 16 184-i koronavırýs ınfektsııasyna qarsy ekpeni tolyqtaı aldy. Búgingi kúnde, turǵyndardyń 77 paıyzy vaktsınatsııalanǵan. Vaktsınatsııalaýmen muǵalimder - 90, memlekettik qyzmetkerler - 94, medıtsına qyzmetkerleri - 98 paıyz qamtyldy.
«Halyqty vaktsınalaý úshin 11 ekpe kabıneti jáne 1 kóshpeli egpe brıgadasy jumys istep jatyr. Ekpeni 100 paıyz Kókbel, Tegistik aýyldarynyń turǵyndary aldy. Qaınar, Qyzylshekara aýyldary 94 paıyzǵa jetti. Qazirgi kezde ekpemen úıde otyrǵan, zeınetkerler, dıspanserlik eseptegi adamdar qamtylýda», - delingen Almaty oblystyq sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamentiniń baspasóz qyzmeti taratqan habarlamada.
Sonymen qatar, Raıymbek aýdanynyń Kóksaı aýylynda 736 adam turady. 49 adam densaýlyq jaǵdaıyna baılanysty ekpe saldyrýdan bosatylǵan. 250-i kámelet jasqa tolmaǵan bala. 437 aýyl turǵyny COVID-19-ǵa qarsy tolyqtaı vaktsına aldy. Aýyl muǵalimderi de ekpeni tolyqtaı saldyrdy.
Kóksaı aýylyndaǵy orta mektepte 110 oqýshy bilim alyp, 37 muǵalim qyzmet etedi. Jalpy aıtqanda, oqý orny jetkilikti kólemde jeke qorǵanysh quralymen qamtamasyz etilgen. Kabınetterde kúndelikti dezınfektsııa júrgizilip, sabaqtarda balalar áleýmettik qashyqty saqtaıdy, betperde kıip otyrady.
Aıta keteıik, búgingi kúni oblysta vaktsınany birinshi bóligin 727 982 adam saldyrdy, al ekinshi komponentti 613 624 adam aldy.


text:
Türkmenistan bilen Eýran Yslam Respublikasynyň Gülüstan welaýatyndaky Inçeburun serhet geçelgesi 20 aý çäklendirmeden soňra, penşenbe gününden başlap ýük awtoulaglarynyň üstaşyr gatnawlaryna gaýtadan hyzmat edip başlar diýip, Eýranyň gümrük gullugynyň wekili Rouhollah Latifi çarşenbe güni mälim etdi. Bu barada “Mehr News” agentligi habar berýär.
Latifiniň belleýşi ýaly, ikitaraplaýyn gazanylan ylalaşyklara görä türkmen tarapynyň Inçeburun serhedine girizen çäklendirmesini aýyrmagy netijesinde, ýük awtoulaglarynyň gatnawlary üçin serhet terminalynyň işi gaýtadan ýola goýular.
Türkmenistan 2019-njy ýylyň martynda COVID-19 ýokanjynyň öňüni alyş çäreleri bilen baglylykda eýran-türkmen serhedine çäklendirme girizipdi.
Eýranyň eksport harytlarynyň ýük awtoulaglary arkaly Inçeburun serhediniň üsti bilen Türkmenistanyň çägine girer we ol ýerden türkmen ýük awtoulaglaryna ýüklenip soňky nokada ugradylar diýip, gümrük gullugynyň wekili belledi.
Şu ýylyň maý aýynyň başynda Eýranyň demirgazygyndaky Gülüstan welaýatynyň häkimi Hadi Hagşenas Türkmenistan bilen serhetleşýän Inçeburun şäherinde erkin ykdysady zolagyny döretmek baradaky Kanunyny Eýranyň Maksadalaýyklygy kesgitleýiş geňeşi tarapyndan tassyklanandygyny aýtdy. Teklip edilýän erkin ykdysady zolak 12 müň 500 gektar meýdany tutar.


text:
Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygyna gabatlanyp, Lebap welaýatynyň Çärjew etrabynda kuwwatlylygy 432 megawat bolan täze gazturbinaly elektrik stansiýasy açylyp ulanylmaga berler. Şeýle hem Balkan welaýatynyň Serdar etrabynda sanly tehnologiýalar arkaly dolandyryljak, Günden we ýelden energiýa öndürýän stansiýanyň gurluşygy alnyp barylýar. Bular barada 1-nji sentýabrda talyplardyr mekdep okuwçylarynyň gatnaşmagynda Maslahat köşgünde geçiren umumy sapagynyň dowamynda türkmen Lideri habar berdi.
Çykyşyň barşynda Türkmenistanyň Prezidenti energetika senagatynyň türkmen ykdysadyýetiniň möhüm pudaklarynyň biridigini aýdyp, soňky döwürde ýurdumyzda täze, kuwwatly elektrik stansiýalarynyň gurlup, ulanmaga berilýändigini, milli maksatnamalarymyza laýyklykda, müňlerçe kilometre uzaýan elektrik geçirijileriniň täzelenýändigini aýtdy. Bellenilişi ýaly, ata Watanymyz ýerasty tebigy serişdelere baý ýurtlaryň biri bolup, «mawy ýangyjyň» gory boýunça dünýäde dördünji orny eýeleýär. Pudagyň diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürilmegi, sanly tehnologiýalaryň, şol sanda 3D modelirleme usullarynyň ulanylmagy nebit we gaz ýataklarynda gözleg işleriniň netijeli bolmagyny üpjün edýär.
Şeýle hem Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda we Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynda öndürilen hem-de uly isleg bildirilýän nebit önümleri dünýäniň onlarça ýurduna eksport edilýär. Asyryň iri taslamalarynyň biri bolan Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygy dowam edýär. Bu işleriň ählisi ata Watanymyzyň kuwwatly energetika döwleti hökmünde dünýädäki ornuny has-da berkidýär.
«Aýdyň gijeler» hojalyk jemgyýeti tarapyndan smart telewizorlar, awtomatik enjamlar, yşyklandyryş gurallarydyr LED çyralar, elektroenergiýany ölçeýän gurallar, «Agzybirlik tilsimaty» kärhanasy tarapyndan interaktiw paneller, elektron tor enjamlary, kompýuterler öndürilýär. Ýurdumyzda şeýle önümçilikleriň giňelýändigine, bu işde ýaşlaryň ornunyň artýandygyna guwanýarys — diýip, döwlet Baştutany çykyşynyň ahyrynda belledi.


text:
«Sen bolmasaň, Senem jan»
Ogry giren öýüniň penjerisenden çykmakçy bolanda, aýagy demir germewe ilip, aşaklygyna kelemenläp gaýdýar. Netijede aýagy döwülýär. Ol munuň üçin öýüň eýesini kaza arz edýär:
– Ogurlyk üçin giren öýümiň penjiresinden çykjak bolanymda, aýagym demir germewe ilägedin, ýykylyp aýagymy döwdürdim. Germew göwnejaý edilmändir. Şonuň üçinem öý eýesiniň üstünden arz etmäge geldim.
Kazynyň oňa haýpy gelýär:
– Görýämiň, adamyň edýän işine!? Heý-de, şeýtmek bolarmy?! Derhal öýüň eýesini gaşymda dikiň!
Ýasawullar öýüň eýesini südenekledip getirýärler. Öýüň eýesi kaza naýynjar garap:
– Belaň körügi germewi dakyp giden ussada. Ussa öz işini oňarmasa, meniň näme günäm bar?! – diýýär. Kazy:
- Sen mamla. Seniň günäň ýok. Baryň-da, şol ussany tapyp getiriň – diýýär. Onsoň ussany getirýärler. Ussa:
– Munda meniňem günäm ýok. Allanäme işläp durdum welin, golaýymdanjyk owadan geýnen bir zenan geçip gitdi. Ana, şoňa seredip, germewiň bir ujuny diwaryň içine salmagy unudaýypdyryn. Gep şo zenanda. Beýdip bezenibermek nämä gerek, meniň ünsümi bölüp – diýip jan ýandyrypdyr. Kazy ussany hem mamla saýýar. Şol bezemen zenany çagyrdyp getirdýär. Zenan:
– Mende-de günä ýok, tikinçi günäkär. Şol bezemen lybasy tiken tikinçi. Ýeri, beýdip owadan tikmek nämä gerek diýsene. Eger şeýtmedik bolsa, ussa-da maňa seretmezdi. Hawa, hawa, maňa seretjek bolup, onuň ünsi bölünmezdi – diýip, aglamjyrapdyr. Kazy abaýly-abaýly gygyryp ugraýar:
– Hany, derrew getiriň şol tikinçini!
Onsoň tikinçini getirýärler. Kazy ahyry tikinçini asmaly edýär. Tikinçini daragajynyň aşagynda goýlan oturgyjyň üstüne çykarýarlar. Tikinçiniň boýy gaty uzyn bolansoň, dardan sallanyp duran ýüp tikinçiniň göbegine ýetip dur diýýär. Ýagdaýy kaza bildirýärler. Kazy känbir oýlanybam durmaýar:
– «Sen bolmasaň, Senem jan!» Derrew goňşy obaň tikinçisini alyp geliň, muň ýerine şony asyň, şoň-a boýy gysga – diýýär.
Hakyt «tersiňky dürs boldy, dürsüňki telek» diýleni boldy. Bu iki hakykatyň ýeri çalşyk düşdi oturyberdi. Mekirligi, hilegärligi ene süýdi deýin emen, goýun derisine giren gelegurtlar hem sütem edýärler, hem edýän zulumlarynyň «azap hakyny» talap edýärler. Akylyň, ylmyň gazananlarynyň netijesinde öz dinleriniň ýalňyşlyklary ýüze çykansoň, «ogram özüne osar, orramsam» diýlenini edip, yslamyýete-de dil ýetirjek bolýarlar.


text:
-
-
-
-
-
-
-
keshe 23:06
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
«Elbasy jylýy» qaıyrymdylyq jobasy 15 shildege deıin jalǵasady
NUR-SULTAN. QazAqparat – Elimizdiń túkpir-túkpirinde «Elbasy jylýy» qaıyrymdylyq jobasy jalǵasyp jatyr, dep habarlaıdy QazAqparat.
QR Tuńǵysh Prezıdenti-Elbasynyń bastamasymen uıymdastyrylǵan shara Taraz, Taldyqorgan, Oral qalalary men Almaty jáne Aqmola oblystarynda da qolǵa alynyp, 1000 otbasyny qamtydy.
Іs-shara aıasynda muqtaj otbasylarǵa un, kartop, jemis, kúrish, qaraqumyq, sháı, qant, kúnbaǵys maıy sııaqty azyq-túlik pen gıgıenalyq zattar berildi.
Qaıyrymdylyq sharasyna ilikken ár otbasy 130 kelige deıin taýar alyp otyr.
«Nursultan Nazarbaev qory men «Degdar» qaıyrymdylyq qory qajet taýarlardy Aqmola, Almaty oblystarynyń az qamtylǵan turǵyndaryna jáne Taraz, Taldyqorǵan qalalarynda turatyn ál-aýqaty tómen jandarǵa jetkizip úlgerdi. Koronovırýs pandemııasy kezinde kóp adamdar jumystarynan aıyrylyp qaldy. Kóp otbasylardyń jalaqasy belgili bir mólsherde qysqaryp, bul jaǵdaı olardyń áleýmettik ál-aýqatyna tikeleı áser etti. Osy oraıda biz «Elbasy jylýy» ıdeıasyn qolǵa alyp, ony qarqyndy júzege asyrýdamyz. Bul qaıyrymdylyq is-shara shildeniń 15-ine deıin jalǵasyn tabady», - deıdi Nursultan Nazarbaev qory atqarýshy dırektorynyń orynbasary Álkeı Marǵulanuly.
«Degdar» qorynyń dırektory Laýra Ahmetova bolsa, «Elbasy jylýy» jobasynyń áleýmettik mán-mańyzy zor ekenin aıtyp otyr.
«Jalpy, bul aktsııa ekinshi ret ótkizilip jatyr. Alǵash ret joba osy jyldyń sáýirinde uıymdastyrylǵan edi. Osy ýaqyt aralyǵynda biz bul jobanyń qoǵam úshin qanshalyqty mańyzdy ekendigine kóz jetkizdik. Biz árdaıym qamqorlyqqa muqtaj, júrek jylýyna zárý jandarǵa kómektesýga daıynbyz»,- dedi qor jetekshisi.
Áleýmettik turǵydan osal otbasylarǵa taratylatyn azyq-túlik taýarlarynyń jalpy salmaǵy – 120 tonna.
Jobaǵa Nursultan Nazarbaev qory men «Degdar» qaıyrymdylyq qorynan bóek LIDER KZ volonterlik qozǵalysy atsalysyp júr.
Aıta keteıik, mamyr aıynda osy joba aıasynda Almatyda turmysy tómen otbasylarǵa azyq-túlik taratylǵan bolatyn.
- Elbasy akademık Serik Qırabaevtyń týystaryna kóńil aıtý jedelhatyn joldady
- Baspana boıynsha áleýmettik baǵdarlamalar mańǵystaýlyqtardyń qyzyǵýshylyǵyn týǵyzdy
- 13 myń qazaqstandyq membaǵdarlama aıasynda oqyp, jumysqa ornalasty
- «Eńbek» baǵdarlamasy: 400 myńǵa jýyq qazaqstandyq jumysqa turdy
- ShQO-da bıyl alıment tóleýden jaltarǵan 300-den astam adam anyqtaldy
- 903,9 myń adamǵa ataýly áleýmettik kómek taǵaıyndaldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text: eachiːtʃ1pronher, her birEach of us expressed his mind.Biziň her birimiz pikirimizi beýan etdik.2pronher, birHe gave each of us an apple.Ol biziň her birimize bir almadan berdi.We bought lemons for 30 pennies each.Biz limonlaryň her birini otuz teňňeden satyn aldyk.They love each other.Olar biri-birini söýýärler.We can help each other.Biz biri-birimize kömek edip bilýäris.3adjherEach student has a separate room.Her talybyň aýratyn otagy bar.The fare is £2 each way.Her tarapynyň biletiniň bahasy iki funt.each otherbiri birimiz, bir biriňiz


text:
22 qyrkúıek. QazAqparat kúntizbesi
NUR-SULTAN. QazAqparat - QazAqparat oqyrmandaryna 2021 jylǵy 22 qyrkúıekke arnalǵan kúntizbesin usynady.
ATAÝLY KÚNDER
Búkilálemdik avtokólikti paıdalanbaý kúni
Avtokólikti paıdalanbaý kúnin ótkizý ıdeıasy 1998 jyly Frantsııada dúnıege keldi. Sol kezde bul sharaǵa jıyrma shaqty qala ǵana qatysty. Al 2001 jyly bul qozǵalysqa 35 eldiń myńdaǵan qalasy qosyldy. Bul kúni Eýropanyń iri qalalary avtokólikti paıdalanýyn qysqartady, qala ishinde tramvaımen, trolleıbýspen, avtobýspen, metromen jáne de qoǵamdyq kóliktiń basqa túrlerimen, sonymen qatar jaıaý júredi nemese velosıpedti paıdalanady.
ESTE QALAR OQIǴALAR
1920 jyly Búkilreseılik ortalyq atqarý komıtetiniń jańa dekretimen Orynbor gýbernııasy Qyrǵyz (Qazaq) ASSR-niń quramyna qosylyp, Orynbor qalasy respýblıkanyń astanasy boldy.
1934 jyly Qazaq taý-metallýrgııa ınstıtýty (qazirgi Q. Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıteti) quryldy. 1960 jyly ataýy Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýty bolyp ózgertildi, 1970 jyly oǵan V. Lenın esimi berildi. 1994 jyly qańtarda V.I. Lenın atyndaǵy QazPTI Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıteti dep ataldy. Elimizdiń ınjener-tehnıkalyq kadrlaryn daıyndaý isine qosqan qomaqty úlesi eskerilip, Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 1999 jylǵy 22 qyrkúıektegi Qaýlysymen Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetine qazaqtyń dańqty ǵalymy, akademık Qanysh Imantaıuly Sátbaevtyń esimi berildi.
1989 jyly «Tilder týraly» Zań qabyldandy. Bul sol kezde áli egemendigin almaǵan Qazaqstannyń ana tili týraly alǵashqy qujaty edi. Osydan keıin 1997 jyly Qazaqstanda «Til týraly» jańa zań qabyldandy.
1993 jyly Qazaqstan Respýblıkasy men Brazılııa Federatıvtik Respýblıkasy dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatý týraly notalar almasty.
2001 jyly Qazaqstanǵa memlekettik issaparmen kelgen Rım papasy Ioann Pavel II-ni Elbasy Nursultan Nazarbaev Astana áýejaıynda qarsy aldy.
2005 jyly Almatyda Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq olımpıada komıtetiniń ǵımaratynda Qazaqstannyń Olımpıada chempıondaryna arnalǵan eskertkish poshta markalaryn basý saltanaty boldy. «Sport» serııasynyń «Qazaqstannyń Olımpıada chempıondary» markalary alǵash ret shyǵaryldy. Ár blok tórt markadan quraldy, markalarǵa Olımpıada oıyndarynyń chempıondary klassıkalyq kúresten – Jaqsylyq Úshkempirov, jeńil atletıkadan – Vıtalıı Savın, bokstan – Vasılıı Jırov jáne Bekzat Sattarhanovtardyń beınesi túsirildi. Sýretshisi – Danııar Muhamedjanov. Markalardyń jalpy taralymy – 50 myń dana. Markalar Beıjińdegi poshta tólem belgileri fabrıkasynda shyǵaryldy.
2009 jyly Elbasy Nursultan Nazarbaev Shymkentte Táýelsizdik monýmentiniń ashylý saltanatyna qatysty. Eskertkish Tóle bı, Qazybek bı jáne Áıteke bı atyndaǵy kóshelerdiń qıylysynda ornalasqan «Ordabasy» alańynda boı kóterdi. Bıiktigi 24 metrlik úsh qyrly stella el halqynyń birligin beıneleıdi, monýmenttiń ár qyryna dana bılerdiń sózderi qashap jazylǵan. Monýmenttiń ushar basyna «Jer-Ana» músini ornatylǵan. Stellanyń irgesi oıý-órnektermen bezendirilgen. Monýment avtorlary – Nasyr Rústemov pen Baqytjan Áshirbaev.
2011 jyly Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev ıadrolyq qaýipsizdik boıynsha joǵary deńgeıdegi otyrysqa qatysty. BUU-nyń Nıý-Iork qalasyndaǵy shtab-páterinde ótken otyrysqa BUU-ǵa múshe memleketter: AQSh, Reseı, Qazaqstan, Frantsııa, Koreıa Respýblıkasy, Japonııa, Brazılııa jáne t.b. elderdiń basshylary qatysty.
2015 jyly Qazaqstannyń batysynda HIH ǵasyrdyń birinshi jartysyndaǵy Batys Qazaqstandaǵy halyq kóterilisiniń basshysy Isataı Taımanovqa eskertkish ashyldy. Eskertkish Aqtóbe men Batys Qazaqstan oblystarynyń shekarasynda ornatyldy. Isataı Taımanulynyń qabiri eskertkishten 15 shaqyrym jerde ornalasqan, ol jerge mavzoleı salyndy.
2015 jyly «QazAqparat» HAA men «Jenmın jıbao» gazeti ózara túsinistik jáne yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıdy. Qujatqa sáıkes taraptar «Bir beldeý, bir jol» jobasy jáne «Nurly jol» baǵdarlamasyn aqparattyq súıemeldep, yntymaqtasatyn bolady.
2016 jyly Gaaga qalasynyń (Nıderlandy) merııasynda «Qazaqstan – Uly dala eli» fotosýretter kórmesi ashyldy. Ony Qazaqstannyń Nıderlandydaǵy elshiligi qala bıligimen birlesip uıymdastyrdy. Golland halqyn Astananyń keremet sáýletkerlik sheshimi – Báıterek monýmenti, Beıbitshilik pen kelisim saraıy, Astana Opera teatrynyń ǵımaraty, Áziret Sultan meshiti, t.b. erekshe tánti etti.
2017 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Nıgerııa Respýblıkasymen dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatty.
2017 jyly Alash qozǵalysynyń 100 jyldyǵyna oraı Semeıde Álıhan Bókeıhanovtyń eskertkishi ashyldy.
2018 jyly Aqmola oblysynda Qazaqstanda alǵash ret Servıs jáne týrızm akademııasy ashyldy. Jańa qyzmet kórsetý jáne týrızm akademııasynyń emblemasyna Aqmola oblysynyń jáne óńir týrızminiń brendi retinde flamıngo alyndy. Akademııada jańa tehnologııalar qoldanylady, al shet elderde tek stýdentterdiń ǵana emes, sonymen qatar aımaqtaǵy otelerlerdiń de taǵylymdamasy josparlanýda. Qazirgi zamanǵy oqytý baǵdarlamasy túrli sanattardy qamtıdy: tehnıkalyq personal, daıashy-barmender, ákimshiler, top-menedjerler. Baǵdarlamanyń trenerleri meıramhana-qonaq úı salasynyń mamandary bolady.
2018 jyly «Qazaq Motsarty» atanǵan jas, ataqty kompozıtor Rahat-Bı Ábdisaǵın Reseıdiń Klın qalasynda kontsert berdi. Onda ataqty qazaqstandyq pıanıst óz týyndylaryn kórnekti kompozıtor Petr Ilıch Chaıkovskııdiń jeke fortepıanosynda oınady. Rahat-Bı Ábdisaǵın – osyndaı qurmetke ıe bolǵan alǵashqy qazaqstandyq ártis.
2020 jyly Qazaqstanda buqaralyq aqparat quraldary men teleradıo habarlaryn taratý qyzmetkerleriniń «BAQ KASIPODAQ» salalyq kásipodaǵy quryldy. Jýrnalısterdiń salalyq kásipodaǵy otandyq BAQ salasynyń damýy, tilshiler qaýymynyń qoǵamdaǵy yqpaly men róliniń artýyna, mártebesiniń kóterilýine kúsh salady. Uıym tóraǵasy retinde jýrnalıstıkada 30 jyldyq tájirıbesi bar, kórermen kózaıymyna aınalǵan belgili telejúrgizýshi Zeıin Álipbek usynylyp, salaǵa jetekshilik etetin boldy.
2020 jyly Atom qýaty halyqaralyq agenttiginiń 64-shi sessııasy aıasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Energetıka mınıstrligi men Amerıka Qurama Shtattarynyń Energetıka departamentiniń ıAdrolyq qaýipsizdik jónindegi ulttyq ákimshiliginiń joǵary baıytylǵan ýrandy (JBÝ) azaıtý týraly birlesken málimdemesine qol qoıyldy.
Taraptar JBÝ-dy barynsha azaıtý, ıadrolyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý jáne ıadrolyq qarýdy taratpaý rejımin nyǵaıtý jónindegi ortaq maqsattardy qoldaý úshin birlesken áreketterdi jalǵastyrý nıetterin rastaıdy.
2020 jyly Ombyda «Abai Uii» qazaq mádenı-iskerlik úıiniń saltanatty ashylýy ótti.
Jıyn barysynda «Abaı úıi» qazaq mádenı-iskerlik úıleriniń qazaq mádenı murasyn keńinen nasıhattaý, sheteldegi otandastarmen iskerlik jáne gýmanıtarlyq baılanystardy nyǵaıtý boıynsha maqsattary men mindetteri aıtyldy.
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keshe 23:06
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Májilis depýtattary tótenshe jaǵdaı jarııalanǵan aýyldarǵa bardy - Qyzylorda oblysy
NUR-SULTAN. QazAqparat - Májilis Tóraǵasynyń orynbasary Balaım Kesebaeva, Májilis depýtattary Ǵalym Ámireev, Baqytbek Smaǵul, Gennadıı Shıpovskıh jáne «Aq jol» fraktsııasynyń múshesi Berik Dúısenbınov Qyzylorda oblysyndaǵy shalǵaı eldi mekenderge baryp, qýańshylyq oryn alǵan aýyldardy aralady. Bul týraly QazAqparat tómengi palatanyń baspasóz qyzmetine silteme jasap habarlaıdy.
Memleket Basshysy Q.Toqaev Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda ýákiletti organdarǵa jergilikti jerlerde sapaly iske asyrýdy qamtamasyz ete otyryp, jem-shóppen tolyq qamtamasyz etýge, kókónis qoımalaryn salý men jańǵyrtýǵa erekshe nazar aýdarýdy usynǵan bolatyn.
Vıtse-spıker Balaıym Kesebaevanyń tótenshe jaǵdaı jarııalanǵan Aral aýdanyndaǵy turǵyndarmen kezdesýinde qýańshylyq, jaıylymdyq, shabyndyq jerlerdi sýlandyrý, tórt túlik malǵa qajetti jem-shóp, jol máselesi qıyndyq týdyryp otyrǵany talqylandy.
Halyq qalaýlylary Aral aýdanyndaǵy Qambash kóli aımaǵynyń qazirgi jaǵdaıymen tanysyp, Qamystybas, Bógen, Qaratereń, Jańaqurylys eldi mekenderindegi aýyl halqymen júzdesip, jergilikti jerdegi túıtkildi máselelerdi tyńdady.
Kezdesý barysynda Májilis depýtattary aýdandardy aralaýdaǵy negizgi maqsat: qýańshylyq, Syrdarııa ózenindegi sý tapshylyǵyna baılanysty oryn alǵan jaǵdaıdy kózben kórip, turǵyndarmen tildesip sheshý joldaryn qarastyrý ekendigin jetkizdi.
B.Kesebaeva qýańshylyq máselesi júıeli túrde aınalysatyn aýqymdy problema ekenin, buny aýmaqaralyq deńgeıde kóterý qajettine nazar aýdardy. Sonymen qatar, sý máselesine óte baıyptylyqpen qarap, ekologııamen muqııat aınalysý qajettigine basa mán berdi.
Óz keziginde, depýtattar ózge oblystardan tasylyp jatqan jemshópti jurtshylyqqa jetkizý, jep-shóp baǵasyn qoljetimdi bolýy úshin arzandatý jaıyn, sýmen qamtý, bulaq kózderin ashý sekildi túıtkilderdi sheshý joldaryn qarastyrdy.
Sondaı-aq, Májilis depýtattary odan ári oblystaǵy Qazaly, Syrdarııa, Shıeli, Jalaǵash, Qarmaqshy aýdandaryna jáne shalǵaı jatqan aýyldyq eldi mekenderge baryp, halyqtyń tynys-tirshiligimen tanysty.
- ShQO-da qyrkúıek aıynan 600-den astam oqýshy koronavırýs juqtyrdy
- Almaty turǵyndary qala ákimine derbes jobalaryn tanystyrdy
- Atyraýda sheteldikterge kúsh kórsetken polıtseıler tergelip jatyr
- Qurlyqtyq hokkeı lıgasy: «Barys» qatarynan tórtinshi oıynda jeńildi
- Qaraǵandy oblysynda at sporty túrlerinen chempıonat ótti
- 27 qazan kúni Nur-Sultan men Almatyda ótetin mańyzdy sharalar ańdatpasy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Medıatsııa salasy boıynsha bilikti mamandar qajet - maman
ALMATY. QazAqparat - Qazaqstanda medıatsııa týraly zańnyń qabyldanǵanyna bıyl 10 jyl toldy. Kóne bıler sotynyń eki jaqty bitistirý dástúrin jalǵaǵan medıatsııanyń búgingi kúni Almatyda qalaı júzege asyp jatqany jaıly «Halyqaralyq medıatsııa ortalyǵy» Respýblıkalyq qoǵamdyq birlestigi basqarma múshesi Saltanat Abdýhadırova QazAqparat tilshisine aıtyp berdi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
- Saltanat Abdýaqytqyzy, eń aldymen medıatsııanyń qyzmeti jaıly aıtyp ótseńiz, onyń tıimdi tusy qandaı?
- Medıatsııanyń eń tıimdi tusynyń biri - taraptar eń aldymen ýaqyt pen qarjyny únemdeıdi, olardyń ózderi sheshim qabyldaýǵa qatysýy, azamattardyń arasyndaǵy adamgershilik qatynastardyń saqtalýy, qupııalyqtyń saqtalýy, medıatorlardy óz erkimen tańdaý quqyǵy, memlekettik baj salyǵy tólenbeıdi jáne advokattyń qymbat turatyn qyzmetin qajet etpeıtindiginde.
- Medıatsııamen aınalysatyn adamdardy medıatorlar deımiz. Medıatorlarǵa turǵyndar kóbine qandaı máselelermen júginedi?
- Medıatordyń qyzmetine adamdar kóbine azamattyq jáne qylmystyq isterdi retteý maqsatynda júginedi.
- Jalpy, Almatyda medıatsııanyń kómegimen sheshimin tapqan ister bar ma?
- «Halyqaralyq medıatsııa ortalyǵy» RQB Almaty qalasy boıynsha ókildiginiń medıatorlarynyń kómegimen 2021 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda júrgizilgen medıatsııa sany 1532. Onyń ishinde 950 –i onlaın túrde, 531- qylmystyq daý, 585- azamattyq daý, 302- otbasylyq daý, 74-eńbek daýy jáne 40 – halyqaralyq kelisim sheshimin tapty.
- Almatyda medıatsııa qyzmetin odan ári damytý boıynsha jumystar júrýde me?
- Búgingi tańda Almaty qalasynyń ár aýdanynda Medıatsııa aıasyn keńinen qoldaný maqsatynda «Biryńǵaı qyzmet kórsetý ortalyqtary» ashylyp, qyzmet kórsetýde. Bul jobanyń maqsaty: halyq sotqa barmaı-aq, kásibı mamandardyń kómegimen, birneshe suraqty bir jerden tez jáne ońaı sheshýge qol jetkizýine yqpal etý. Almaty qalalyq jáne aýdandyq ákimshilikterinde halyqqa tegin keńes, túsindirý jumystary júrgizilip otyrady.
Joǵarǵy sottyń statıstıkalyq málimetine súıenetin bolsaq, jylyna 4 mıllıonnan asa is qozǵalady. Onyń 90% medıatsııamen retteýge bolatyn azamattar arasyndaǵy qatynastar. Mıllıonnan asa halqy bar Almaty qalasyna medıatsııa salasy boıynsha túsindirý jumystary jáne arnaıy daıyndyqtan ótken bilikti mamandar áli de qajet.
- Bilikti medıator bolý úshin adamnyń boıynda qandaı qasıetter bolý kerek?
- Medıator bolý úshin aldymen zańnyń talaptaryna bilýi kerek. Osy salada jumys jasaý úshin arnaıy daıyndyqtan ótip, sertıfıkat alýy sondaı-aq oıy júırik, kelissózde utymdy jaǵyn kórsete biletin sózge sheshen, bir mámilege kelýge jaǵdaı jasaıtyn «altyn kópir» bola bilýi tıis.
- Áńgimeńizge rahmet.


text:
Pekin bilen Waşington arasynda goranmak boýunça gatnaşyklary ösdürmekde ABŞ-nyň Taýwana ýarag bermek plany ägirt uly päsgelçilik döredýär diýip, Hytaýyň goranmak ministri Lýan Guanle Pentagonyň baştutany Robert Geýts bilen Hanoýda duşuşandan soň Hytaýyň Goranmak ministrliginiň wekili aýtdy.
Gepleşikler Günorta-Gündogar Aziýa ýurtlarynyň bileleşiginiň maslahatynyň arasynda geçirildi. Bu soňky sekiz aýda şunuň ýaly ilkinji duşuşykdyr.
Şu ýylyň başynda Hytaý häkimiýetleri Amerikanyň Taýwana ýarag bermek planyna protest hökmünde ABŞ bilen harby ugurdan gatnaşyklary kesipdi.


text:
Ýakynda Türkiýäniň armiýasynyň ýokary derejeli dört harby ýolbaşçysy - Baş general, Gury ýer, Howa we Harby-deňiz güýçleriniň ýolbaşçylary wezipelerinden çekilip, pensiýa çykdylar. Olaryň bu ädimi Türkiýäniň goňşusy Siriýa bilen bir hatarda regionda ýerleşýän käbir beýleki ýurtlarda ýurduň häkimiýetlerine garşy protestleriň dowam edýän we barha möwjeýän wagtyna gabat geldi.
Türkiýäniň Çehiýadaky ilçisi Jihad Erginaý Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynda myhmançylykda boldy. Regional ýagdaýlar, Türkiýäniň içerki meseleleri barada gyzyklanyp, Azatlyk Radiosy ilçi bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan Siriýada hökümete garşy protest edýän toparlary howpsuzlyk güýçleriniň basyp ýatyrmaga synanyşmagyna “wagşylyk” diýip, baha berdi. Mundan ozal prezident Başar al-Assadyň ýolbaşçylygyndaky hökümet bilen Türkiýäniň gowy gatnaşygy bardy. Şeýle gandöküşlikden soňra, Assadyň Siriýanyň ýolbaşçysy hökmünde wezipesini dowam etdirmegine Türkiýe nähili baha berer?
Erginaý: Siziň hem bilişiňiz ýaly, Siriýa Türkiýäniň iň ýakyn we möhüm goňşularyndan biri. Ol uly ýurt. Biziň Siriýanyň ilaty bilen juda oňyn gatnaşygymyz bar. Biziň şol ýurtda garyndaşlarymyz bar.
Serhediň iki tarapynda ýaşaýan şol maşgalalar ençeme ýyllap biri-birinden üzňelikde ýaşadylar. Emma soňky birnäçe ýylyň dowamynda iki ýurduň arasynda wiza režiminiň ýatyrylmagy olaryň gatnaşygynyň gaýtadan ýola goýulmagyna mümkinçilik döretdi. Wiza režiminiň ýatyrylmagynyň iki ýurduň ykdysadyýetine hem oňyn täsirini ýetirendigine ynanýaryn.
Mysal üçin, iki ýurduň arasynda ýola goýlan bu gatnaşyk serhet liniýasynyň Siriýa tarapynda ýerleşýän Aleppo we Türkiýe tarapynda ýerleşýän Gaziantep şäherleriniň ykdysadyýetine juda pozitiw goşandyny goşdy.
Geçen ýyllarda iki ýurduň Ministrler Kabinetiniň bilelikdäki ýygnaklary geçirilerdi we olar ähli problemalar, ýagny infrastruktura, energiýa, we suw ýaly meseleler barada pikir alşyp, oňa bilelikde çözgüt tapmak barada tagalla ederdiler. Gatnaşyklaryň derejesi ýokarydy.
Emma soňky birnäçe aýyň dowamynda Siriýada bolup geçýän wakalar, Türkiýäniň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekiliniň-de belläp geçişi ýaly, Ankarany juda alada goýýar.
Biz Ýakyn Gündogarda bolup geçýän wakalara halkyň gijigen reaksiýasy hökmünde baha berýäris. Ol Gündogar Ýewropada bolşy ýaly, halk tarapyndan mundan onlarça ýyl ozal görkeziläýmeli reaksiýalardy. Biz şol wakalary ýakyndan yzarlaýarys. Biz olara gumanitar ýardam berip, Türkiýäniň demokratik tejribelerini paýlaşmak we strukturalaryny senagatlaşdyrmak nukdaýnazaryndan olara elimizden gelen kömegi etmäge synanyşýarys.
Tunisi mysal hökmünde alsak, haçanda şol ýurtda rewolýusiýa amala aşyrylanda, biz Ýewropanyň geňeşiniň ýolbaşçysydyk. Onsoň Geňeşiň baş sekretarlygy bilen bilelikde Türkiýäniň daşary işler ministri Tunise sapar edip, olar bilen gepleşikler geçirdiler.
Biz olar bilen öz tejribelerimizi paýlaşyp, Tunisiň wagtlaýyn hökümetiniň Ýewropanyň geňeşiniň Wenesiýa Komissiýasyndan peýdalanmalydygy barada ylalaşdyk. Bu prosesiň dowamynda olar öz demokratiýalarynda öňegidişlik gazanmak üçin Geňeşiň strukturalary bilen hyzmatdaşlyk edýärler we bu komissiýa degişli ugurda ýardam berýär.
Biz regionda bolup geçýän wakalar, şol sanda Siriýadaky gozgalaňlaryň gepleşik, hyzmatdaşlyk we demokratik prosesler arkaly çözülmelidigine ynanýarys, emma bu zatlar soňky döwürlerde Siriýada göze ilmeýärdi.
Biz bolup geçýän şol wakalar barada alada galýarys, biz ähli reformalar we şol ýurduň administrasiýasy tarapyndan wada berlen reformalar iş ýüzünde amala aşyrylar diýip, umyt edýäris.
Azatlyk Radiosy: Ol prezident Assadyň ýagdaýy barada nämäni aňladýar?
Erginaý: Prezident Assad - bu Siriýanyň halkyna degişli mesele. Men başga bir ýurduň lideri barada pikir beýän edip biljek däl.
Azatlyk Radiosy: 2010-njy ýylda Türkiýe Eýran bilen onuň ýadro programmasy barada ylalaşyga gelmäge synanyşypdy, emma ol başa barmandy, sebäbi ol Birleşen Ştatlar tarapyndan kabul edilmändi. Türkiýe, Eýranyň urany baýlaşdyrmagy dowam etdirendigi üçin, BMG tarapyndan Tährana garşy girizilen goşmaça sanksiýalara hem goldaw bermändi. Türkiýe, Günbatarda ýerleşýän aglaba ýurtlar ýaly, Eýranyň ýadro programmasynyň ýadro ýaraglaryny ýasamaga gönükdirilendigine ynanýarmy?
Erginaý: Türkiýäniň bu meselä garaýşy şundan ybarat: islendik ýurduň parahatçylykly maksatlar üçin ýadro programmasyny ösdürmäge hukugy bar.
Biz Eýranyň ýadro programmasy barada hem şeýle pikir edýäris. Ýagny, şol programma diňe parahatçylykly maksatlara gönükdirilmeli we onuň başga maksady bolmaly däl.
Diňe Eýranda däl, islendik ýurtda ýarag programmasy ösdürilse, bu Türkiýäni alada goýýar. Eýran Türkiýäniň goňşusy. Şonuň üçin şol ýurtda bolup geçýän wakalary biz ýakyndan yzarlaýarys. Onsoň biz Braziliýa bilen bilelikde Eýranyň urana bolan zerurlygynyň belli bir mehanizm boýunça üpjün edilmegi baradaky meseläni öz içine alýan we üç ýurduň goly bolan deklarasiýa boýunça iş alyp bardyk.
BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň hemişelik agzasy bolan käbir ýurtlar tarapyndan garşy çykylmagynyň netijesinde, şol ylalaşyk iş ýüzünde amala aşyrylmady. Eger ol öz wagtynda işe girizilen bolsady, onda Eýranyň saglyk pudagy we keselhanalaryna zerur bolan baýlaşdyrylan uran Türkiýedir Braziliýanyň üsti bilen Eýrana tabşyrylardy.
Emma bu plan başa barmady. Indi häzirki döwürde Türkiýe Eýran bilen P5+1, ýagny ABŞ-nyň, Orsýetiň, Hytaýyň, Germaniýanyň, Fransiýanyň we Britaniýanyň wekilleriniň arasynda gepleşikleriň geçirilmegine hemaýat berýär. Bu mehanizm boýunça gepleşikleriň birinji tapgyry Ženewada we ikinjisi bolsa, Türkiýäniň Stambul şäherinde amala aşyryldy.
Biz bu gepleşige howandarlyk etdik we şol prosesiň hem dialogyň dowam etmegine umyt baglaýarys. Biz bu mesele boýunça hemmeler tarapyndan kabul ederlikli netijä gelnip, Eýrana garşy girizilen sanksiýalar ýatyrylar diýip, umyt edýäris.
Azatlyk Radiosy: Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejady Türkiýäniň dosty hökmünde häsiýetlendiripdi. Onuň bu beýanaty ençeme günbatarlylary geň galdyryp, olary alada goýupdy. Bu dostlugyň esasy özeni näme, bu diňe özara gymmatlyklardan ybaratmy?
Erginaý: Türkiýe bilen Eýranyň gatnaşygynyň uly geçmişi bar. Bu käbir halatlarda dartgynly bolup, käbir halatlarda bolsa dostlukly gatnaşyklardan ybaratdyr. Olar möhüm goňşy. Bu iki ýurduň serhet liniýasy dünýäniň iň gadymy serhetlerinden biridir, ol 650 ýyl bäri üýtgewsiz galýar.
Biziň şol ýurt bilen juda giň göwrümli söwda we ykdysady gatnaşygymyz bar. Bu hasam uly bolup bilerdi, ýöne, elbetde, oňa sanksiýalar ýaramaz täsirini ýetirdi. BMG tarapyndan girizilen şol sanksiýalara boýun bolup, biz şol sanksiýalaryň çägine girmeýän ugurlarda Eýran bilen mümkin bolan iň gowy gatnaşyklary dowam etdirmäge synanyşýarys. Bu iki ýurduň ilatynyň arasynda örän dostlukly gatnaşyk bar.
Eýranyň türk diline çalymdaş aksentde gepleýän millionlarça raýaty bar (azeri dilliler Eýranyň ilatynyň 25%-ini emele getirýärler). Onsoň biziň üçin olar bilen aragatnaşykda bolmak juda aňsat. Eger taryhy nukdaýnazardan seretsek, Türkiýäniň edebiýatynda Eýranyň, Eýranyň edebiýatynyň we diliniň uly täsiriniň bardygyna göz ýetirmek mümkin.
Şunlukda biz şeýle aýratyn gatnaşyklary iki ýurduň halkynyň, şeýle hem halkara jemgyýetçiliginiň bähbidine ösdürmäge çalyşýarys.
Azatlyk Radiosy: Ermenistan bilen gatnaşygyňyz barada aýdylanda, onuň ösmeginiň öňündäki päsgelçilik diňe Ýerewan tarapyndan köpçülikleýin gyrgynçylyk diýlip häsiýetlendirilýän 1915-nji ýylyň wakalaryndan ybaratmy?
Erginaý: Hawa, iki ýurduň, ýagny Ermenistan bilen Türkiýäniň 1915-nji ýylda bolan şol wakalara garaýyşlary biri-birinden tapawutly. Ermeniler oňa köpçülikleýin gyrgynçylyk diýip baha berýärler.
Emma biz birinji Jahan urşunda bolan şol wakalara gynandyryjy hadysa hökmünde garaýarys. Bu meselede iki tarapyň arasynda gowy pikir alşylmaly. Şol waka nähili boldy we oňa sebäp bolan zatlar näme diýlen meseläniň çözgüdi taryhçylara goýulmaly.
Türkiýä garşy şeýle aýyplamalar orta atylýarka, Türkiýäniň beýleki tarapynda 1915-nji ýylda bolan Gallipoli kampaniýasy ýatdan çykarylýar.
Şol döwürler Osmanly patyşalygy ençeme frontda göreşýärdi. Şol waka, elbetde, gynandyryjy, emma bu waka barada, premýer-ministr Erdoganyň aýdyşy ýaly, komissiýa düzülip, iki ýurduň taryhçylarynyň arasynda aç-açan pikir alşylmalydy. Mundan ençeme ýyl ozal edilen bu teklip, gynansak-da, kabul edilmedi. Emma biz iki ýurduň arasynda dostluk gapylarynyň açylmagy üçin ermenileriň şol komissiýa baradaky teklibi bir gün kabul etjekdigine umyt edýäris.
Azatlyk Radiosy: Türkiýäniň içerki meselelerine gelsek, mundan bir hepde ozal ýokary derejeli dört harby generalyň bir wagtda wezipelerinden çekilmegine nahili baha berýärsiňiz?
Erginaý: Generallaryň wezipelerinden çekilmek baradaky kararlaryna biz, elbetde, hormat goýýarys. Olar pensiýa çykdylar, emma ondan soň bolan wakalar Türkiýede demokratik sistemanyň düýpli ornaşandygyny görkezdi.
Şol generallaryň wezipelerinden çekilmeginden soňra, käbir gatlaklar tarapyndan bolmagyna garaşylýan krizis emele gelmedi. Ýagny, durum örän çalt kadaly ýagdaýa girdi. Netijede käbir harbylaryň ýokary wezipelere bellenmegi boýunça Harby geňeşiň ýygnagy kadaly ýagdaýda geçirildi we gün tertibindäki meselelere kadaly ýagdaýda garaldy.
Şol sebäpli, bu ýagdaý Türkiýede demokratiýanyň näderejede galyba girenligini we, Günbatarda bolşy ýaly, graždanlaryň harbylaryň üstünden gözegçiliginiň berkeýändigini görkezýär. Bu Günbatardaky ýurtlaryň hem özlerinde isleýän zatlary, ugrunda işleýän zatlary.
Mysal üçin, men NATO guramasynda hem işledim. Şol wagt NATO tarapyndan gurama agza bolmadyk hyzmatdaş ýurtlara berilýän proýektlerden biri hem graždanlaryň harbylara gözegçilik ediş strukturasy baradady. Netijede Türkiýe ýaly ýurduň şeýle maksada ýetmegi diňe gowulygyň alamaty.


text:
ABŞ-nyň hökümeti 17-nji martda prezident Donald Trampyň immigrasiýa baradaky hökümet kararynyň güýje girmegini togtadan sud kararynyň üstünden şikaýat edýändigini aýtdy.
Adalat departamenti ABŞ-nyň Meriland ştatynyň okrug sudunyň Trampyň 6-njy martda esasan musulmanlardan ybarat 6 ýurtdan syýahatçy gelmegini wagtlaýyn gadagan edýän hökümet kararynyň bir bölegini durzan kararyň üstünden şikaýat arzasyny ýazýar.
Meriland sudy şu hepde Trampyň bosgunlaryň dört aýlap Birleşen Ştatlara girmegini gadagan edýän kararynyň bir bölegini togtatdy. Emma Hawaýiniň okrug sudy has giň karar çykaryp, Trampyň kararynyň iki bölegini hem togtatdy we onuň 16-njy martda güýje girmeginiň öňüni baglady.
Trampyň täzeden seredilen karary ABŞ-nyň Waşington ştatynyň okrug sudy tarapyndan hem synaga salynýar. Waşington sudy Trampyň ýanwarda gol çekilen hökümet kararynyň ilkinji görnüşini hem togtadypdy. Trampyň karary, başky görnüşinde bolşy ýaly, Eýrandan, Siriýadan, Liwiýadan, Sudandan, Somaliden we Ýemenden syýahatçy gelmegini gadagan edýär.
Emma ol Yragy nyşana almaýar, şeýle-de ol gadaganlyga düşýän ýurtlardan bolan, emma ABŞ-nyň «ýaşyl kartyny» alan adamlara degişli däl.


text:
Orsýetiň media serişdelerine gözegçi guramasynyň talabyna eýerip, rus “web-host” üpjünçisi belli-meşhur neonasist “Daily Stormer” internet saýtynyň rus domeýnini togtatdy. Hökümet saýtyň “ekstremist mazmunyna” seredilmegini sorady.
Düýbi Moskwada ýerleşýän we internet sahypalarynyň atlaryna hasap açyp berýän “Ru-Center” atly hususy kompaniýa 17-nji awgust güni Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde, özlerine “Roskomnadzor” media serişdelerine gözegçi guramadan “Dailystormer.ru” saýtynyň togtadylmak mümkinçilikleri dogrusynda resmi hat gelip gowşandygyny habar berdi.
Hepdäniň başynda Google we “GoDaddy” “The Daily Stormer” neşirine hyzmat hödürlemegi bes edensoň neşir “Dailystormer.com” domeýninden hem mahrum boldy.
Domeýnleri hasaba alýan bu iki kompaniýa, neşire garşy sosial mediada alnyp barylýan kampaniýalara goşulyp jogap gaýtardy. Geçen hepdäniň soňunda Wirjiniýada geçirilen ak jynsparazlyk ýörişinde jynsparazlyga garşy protest bildirýän bir zenan wepat bolansoň neşir şol ýogalan zenana şyltak atypdy we munuň netijesinde sosial mediada agzalýan sahypa garşy kampaniýalar alawlanypdy.
Silikon jülgesindäki firmalaryň alan kararyndan soň 15-nji awgust güni jedelli websaýt jemgyýetçilige elýetersiz boldy. Ýöne 16-njy awgust güni irden “The Daily Stormer” özüniň rus domeýni “Dailystormer.ru” ady bilen internetde öz işine dowam etdirdi. Neşiriň ady gelip çykyşy boýunça Nazi propagandasyny çap eden “Der Sturmer” gazetine esaslanýar.
Jemgyýetçilige elýeterli maglumatlara görä neşir 15-nji awgust güni “Ru-Center” kompaniýasyndan rus domeýnini alypdyr. Ýöne gysga wagtyň içinde bu saýt hem elýetersiz boldy.
“Ru-Center” kompaniýasynyň metbugat wekili Ýegor Timofeýew AÝ/AR bilen elektron hat arkaly geçiren söhbetdeşliginde, “Roskomnadzoryň” ugradan hatynda “agzalýan domeýniň ekstremist mazmuny sebäpli onuň togtadylmak mümkinçiligine garalmagynyň” soralandygyny aýtdy.
“Şonuň üçinem biz ‘Dailystormer.ru’ saýtyny togtatmagy kararlaşdyrdyk” diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
“The Daily Stormer” neşiriniň eýesi rus domeýnleriniň az salym elýeterli bolup, soňra 16-njy awgustda onuň hem ýitirim bolmagyndan soňra özüne “internetiň tutuşlygyna gadagan edilendigini” jar etdi.
Andrýu Anglin (Andrew Anglin) “The Associated Press” habar agentligine beren gürrüňinde, Birleşen Ştatlardaky we Orsýetdäki internet platformalarynda özüne garşy girizilen çäklendirmeler sebäpli özüniň ak jynsparazlyk dogrusyndaky pikir-garaýyşlaryny beýan etmäge jaý tapmaýandygyny aýtdy
Anglin “The Associated Press” habar agentligine elektron hat arkaly beren gürrüňinde: “Göze görnüp duran ýagdaý, hökmürowanlar meni arkaýyn internetden kowup çykarmaga özleriniň güýçleriniň ýetýändigine ynanýarlar” diýdi.
Anglin Wirjiniýanyň Şarlotswil şäherinde Nazi ideologiýasyna muşdaklykda güman edilýän bir adamyň köpçüligiň üstüne awtoulag sürmeginde wepat bolan Hezer Haýeri ýaňsylap, özüniň küşgürijilikli çykyşlaryny biraz salym rus domeýni arkaly dowam etdirdi.
Anglin öz çykyşlarynda Haýeri “dereksizligiň kesgitlemesi” we başga-da köp zat atlandyryp, özüne sosial media arkaly gazaply gaýtawul berilmegine meçew berdi.
Anglin Associated Press habar agentligine beren gürrüňinde özüniň dört internet sahypasynyň ýapylandygyny, başga mümkinçilikleriniň hem azalýandygyny habar berdi. Onuň başga mümkinçilikleriniň azalýanynyň sebäbi internet sahypalaryny hasaba alýan kompaniýalaryň ählisi diýen ýaly “ýigrenji öjükdiriji çykyşlary” gadagan edýär.
“Olar maňa domeýni hasaba goýmagy gadagan etdiler” diýip, ol AP-e beren gürrüňinde aýtdy.
16-njy awgustda Twitter we Facebook hem “Daily Stormer” neşirine degişli hasaplary togtadandyklaryny we neşire degişli internet sahypalaryny aýyrandyklaryny mälim etdiler. “Daily Stormer” Şarlotswilde Haýeriň ölümine getiren ýörişiň guramaçylygyna ýardam beripdi.


text:
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysynyň 17-nji maýda aýtmagyna görä, häzirki wagtda suwuň üýşen ýerlerini arassalaýarlar: “Esasan Atatürk, öňki Sowetskaýa we Podwoýskowo köçelerinde. Häzir bu köçeleri bölekleýin ýapyp, arassalaýarlar, soň bolsa ýuwýarlar”.
Читайте также на русском
Mundan bir gün öň ýagyşdan soňky bu arassalaýyş işlerine kommunal hyzmatlaryň işgärlerinden başga-da, käbir döwlet edaralaryň işgärleriniň hem çekilendigi habar berlipdi. Aşgabadyň ýaşaýjysynyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, bu işler 17-nji maýda irden hem dowam etdirilipdir: “Hawa, hemmäni çekdiler we şu gün irden köpüsi suw alan köçeleri arassalaýarlar” diýip”.
Azatlygyň habarçylarynyň sözlerine görä, birnäçe günläp ýagan güýçli ýagyşlaryň netijesinde, Türkmenistanyň paýtagtynyň merkezi köçeleri, şol sanda Türkmenbaşy şaýoly we bu ýerde ýerleşýän binalary ýagyş suwy basypdyr.
Aşgabatda dörän ýagdaýy görkezýän wideolar we suratlar dessine sosial mediada peýda boldy.
Azatlygyň habarçylary 17-nji maýda ýagşyň umuman ýagmandygyny, topragyň gurap başlandygyny, emma ýollarda palçygyň köpdügini habar berdiler. Şeýle-de, olar “elitniý” diýilýän jaýlaryň aşaky gatlarynda we awtoduralgalarda suwuň köpdügini, awtoulaglaryň suwda durandygyny habar berdiler.
Aşgabadyň iri söwda merkezi “Berkararyň” aşaky gatlaryny hem suw aldy.
Munuň bilen bir wagtda Azatlygyň habarçylarynyň sözlerine görä, Aşgabadyň beýleki böleklerinde merkeze garanda onçakly köp suw ýygnanmandyr.
“Bärde bar zat kadaly we Mir köçesindäki ähli toneller gurak, suwy wagtynda aýyrdylar” diýip, Parahat mikroraýonunyň ýaşaýjysy 17-nji maýda Azatlyk Radiosyna habar berdi.
Aşgabatda ýagyş suwunyň iň köp ýygnan böleginde hökümet binalarynyň, edaralaryň, myhmanhanalaryň we ýokary oňaýlykly kaşaň ýaşaýyş jaýlar ýerleşýär.
“Hut bu protokol köçelerinde we şol ýerde ýerleşýän köpgatly elitkalarda drenaž sistemasy ýok, diňe ýagyş suwuny ýygnaýan kanalizasiýa göz öňünde tutulan, olam doly güýjünde işlemeýär, dessine hapalanýar” diýip, Azatlygyň aşgabatly söhbetdeşleriniň biri belledi.
Ýerli synçylaryň pikirine görä, güýçli ýagyndan soň suwuň ýygnanmagynyň sebäpleriniň biri ýollaryň we binalaryň proýektirlenmegindäki we gurluşygyndaky näsazlyklar bilen bagly bolmagy mümkin. Aşgabadyň birnäçe ýerlerini öňem suw basypdy.
Döwrüň ösen tehnologiýalarynyň ulanylmagynda gurlan giň ýollar, betondan we mermerden gurlan kaşaň binaly Aşgabadyň häzirki görki 1990-njy ýyllarda emele gelip başlapdy. Ençeme milliard dollarlyk gurluşyklaryň çäginde bina edilen desgalaryň birnäçesi şondan bäri sökülip, gaýtadan guruldy, muňa döwlet gaznasyndan goşmaça serişdeler sarp edildi. Häzirki wagtda Aşgabatda millionlarça dollarlyk ýene azyndan iki sany kaşaň myhmanhananyň gurulmagyna garaşylýar.
“Bu sildir”
Munuň bilen bir wagtda-da, Azatlygyň habarçylary ýagyndan soň Aşgabadyň köçelerinde palçylygyň emele gelendigini, ony köçelerden ýygnap äkidýändigini habar berýärler.
“Palçyk dagyň eteginden geldi, bu uly bolmadyk bir sildir” diýip, Azatlyga aşgabatly synçy aýtdy. Mundan bir gün ozal Azatlygyň çeşmeleri geçen hepdede Aşgabadyň töweregindäki daglarda siliň emele gelendigini habar beripdi.
Emma sil we birnäçe günläp paýtagtda ýagan ýagyn barada döwletiň gözegçiligindäki media serişdeleri habar bermedi, bu ýagdaýy ýurt resmileri hem agzamady.
Türkmenistanda tebigy ýagdaýlar, şol sanda weýrançylykly hadysalar barada adatça habar berilmeýär.
2017-nji ýylyň awgust aýynyň ortalarynda Türkmenistanyň Ahal we Balkan welaýatlarynyň ençeme etraby silden weýran boldy. Azatlyk Radiosynyň tassykladyp bilen maglumatlaryna görä, 30 çemesi adam wepat boldy. Mallaryň müňlerçesi heläk boldy, elektrik we gaz üpjünçilik sistemasy sandan çykdy.
Türkmenistanyň hökümeti geçen ýylky sil barada maglumatlary resmi derejede tassyklamady, emma garaşsyz media maglumatlaryndan soň, Aşgabadyň daşynda siliň gelmeginiň öňüni almak boýunça çäreleri kabul etdi. 2017-nji ýylyň 22-nji sentýabrynda prezident Berdimuhamedow ýörite proýekti tassyklady.
Prezident suw basan şähere dikuçarly aýlandy
15-nji maýda Aşgabady suw alan wagtynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagta dikuçarly aýlandy.
Döwlet mediasy prezidentiň “şäheriň sosial infrastrukturasynyň ösüşi we abadanlaşmagy” bilen tanyşandygyny habar berdi. Resmi maglumatda döwlet baştutanynyň territoriýalaryň ekologik ýagdaýyna esasy üns berendigini belledi, emma suw joşgunyny agzamady.
Şaýatlaryň sözlerine görä, edil şol pursatda şäher ýagyş zerarly tas suwa çümüpdi. “Prezident düýn ýene-de dikuçarly aýlandy. Şonda tutuş şäheri ýagyş suwy alypdy. Awtoulaglar sözüň hakyky manysynda ýüzýärdi. Telewizorda, bolsa, onuň şäheriň nädip abadanlaşýandygyny görendigini habar berdiler” diýip, Aşgabadyň ýaşaýjysy Azatlyk bilen söhbetdeşliginde belledi.


text:
Syýahatçylyk döwletiň durmuş syýasatynyň wajyp ugurlarynyň biri bolup durýar. Ýurduň syýahatçylyk senagatynyň iň bir girdejili ugry hökmünde halkara syýahatçylygynyň ösdürilmegi Türkmenistanyň Syýahatçylyk baradaky Döwlet komitetiniň esasy wezipeleriniň biri bolup durýar. Daşary ýurtly syýahatçylarynyň sanyny artdyrmak üçin täze syýahatçylyk ugurlary açylar, şeýle hem ýerine ýetirilýän hyzmatlaryň hilini ýokarlandyrmak boýunça zerur çäreleri amala aşyrylar.
Häzirki wagtda 300-e golaý syýahatçylyk ugry boýunça hyzmatlaryň laýyk gelýändigi hakyndaky güwänamalaryň gowşurylandygyny, taryhy ýadygärlikleriň 100-den gowragyna gezelençleriň guralandygyny bellemek gerek. Täze syýahatçylyk ugurlary işlenip taýýarlanylýar, şolar boýunça tanyşlyk gezelençleri guraldy. Häzirki wagtda bar bolan syýahatçylyk ugurlaryna täze desgalary goşmak boýunça işler alnyp barylýar. Olara, hususan hem, «Awaza» milli syýahatçylyk zolagy, Köýtendag etrabynyň, Garagum çölüniň, Sumbar jülgesiniň ýadygärlikleri degişli bolup durýar.
Syýahatçylyk ugurlarynyň täzelenmegi bilen birlikde, pudakda hyzmatyň medeniýetini ýokarlandyrmak boýunça işler dowam etdirilýär. Birleşen Milletler Guramasynyň Bilim, ylym we medeniýet meseleleri boýunça guramasynyň hem-de syýahatçylyk ýolbeletleriniň Assosiasiýasynyň we Bütindünýä federasiýasynyň hünärmenleriniň gatnaşmagynda syýahatçylyk babatda ýolbeletleri taýýarlamak boýunça okuwlar geçirildi.
Şu günki günde taryhy-binagärçilik ähmiýeti bolan gadymy taryhy ýadygärlikleri – Köneürgenç, Gadymy Merw we Nusaý – Birleşen Milletler Guramasynyň Bilim, ylym we medeniýet boýunça ýöriteleşdirilen edarasynyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna goşuldy. Olaryň her biriniň ägirt uly medeni we ylmy ähmiýeti bar we olaryň ählisine daşary ýurtly syýahatçylar tarapyndan uly gyzyklanma bildirilýär. Geljekde Köýtendagyň tebigatynyň ajaýyp künjeklerini we goraghananyň beýleki tebigy ýadygärliklerini Birleşen Milletler Guramasynyň Bilim, ylym we medeniýet boýunça ýöriteleşdirilen edarasynyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna goşmak boýunça degişli işler geçirilýär. Şunuň bilen baglylykda, Köýtendagyň täsin tebigy künjeklerini abadanlaşdyrmak boýunça we syýahatçylar üçin oňaýly şertleri döretmek üçin myhmanhanalaryň we beýleki üpjünçilik ulgamlaryň gurluşygy boýunça degişli işler alnyp barylýar.
Türkmenistan Ginnesiň Bütindünýä rekordlar kitabyndaky ýazgylaryna birnäçe gezek mynasyp boldy. Hususan hem, döwletimiz ilkinji gezek Ginnesiň Bütindünýä rekordlar kitabyndaky ýazgysyna 301 inedördül metr meýdany bolan dünýädäki iň uly el halysy üçin mynasyp boldy. Türkmenistanyň paýtagty Aşgabat dünýäniň iň ak mermer şäheri diýip ykrar edildi. Türkmen paýtagtynyň beýleki ýadygärlikleri– dünýäde iň beýik hasaplanýan Türkmenistanyň Döwlet muzeýiniň öňündäki döwlet baýdagynyň sütüni, Aşgabadyň Halkara howa menziliniň girişinde ýerleşýän «Oguz han» suw çüwdürimleri toplumy, Türkmenabat şäherindäki Halkara howa menzili, Aşgabadyň halkara howa menzili, «Türkmenistan» Teleradiomerkeziniň Oguz han ýyldyzy öz äpetligi we «Älem» medeni-dynç alyş merkezi öz ýapyk görnüşli syn ediş çarhy bilen, şeýle-de Olimpiýa stadionynyň münberini bezeýän ahalteke bedewiniň şekili dünýäde atyň iň uly nyşany hökmünde, Sportuň suw görnüşleri merkezi bolsa dünýäde iň uly suwda ýüzülýän üsti ýapyk howuz hökmünde, 2018-nji ýylyň 1-nji iýunynda “Aşgabat” köpugurly stadionynda geçen welosport boýunça okuw sapagy bolsa «Welosiped sporty boýunça iň köpçülikleýin sapak» hökmünde, şeýle-de 2019-njy ýylyň 1-nji iýunynda Aşgabadyň Olimpiýa şäherçesinde geçirilen “Iň dowamly, bir nyzamly welosipedli ýöriş” dünýäniň rekordlarynyň sanawyna girizildi.
2020-nji ýylyň 1-nji maýynda Türkmenistanyň paýtagty Aşgabat şäheri Syýahatçylyk şäherleriniň Bütindünýä Federasiýasynyň (SŞBF) agzalygyna kabul edildi. Bu abraýly halkara guramadaky agzalyk şähere dürli syýahatçylyk ugurlarynyň ösdürilmegi we ýaýbaňlandyrylmagy, şonuň ýaly-da şäheriň syýahatçylyk imijiniň işlenilip düzülmeginde täze mümkinçilikleri açýar.


text:
Qazaqstandyq bitimgershiler «Dala qyrany - 2013» oqý-jattyǵýynda sheberlikterin shyndaýda
ASTANA. 10 tamyz. QazAqparat - Búgin Almaty oblysyndaǵy «Іle» polıgonynda «Qazbrıg» bitimgershilik brıgadasynyń oqý ortalyǵynda «Dala qyrany» halyqaralyq bitimgershilik oqý-jattyǵýy bastaldy. Oqý-jattyǵýdyń ashylý saltanatyna Qorǵanys mınıstriniń birinshi orynbasary - Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly Kúshteri Bas shtabynyń bastyǵy general-polkovnık Sáken Jasuzaqov, qatysýshy elder qolbasshylyǵynyń ókilderi jáne sheteldik baqylaýshylar qatysty.
Bul týraly QR QM baspasóz qyzmetinen habarlandy.
«Dala qyrany» taktıkalyq-arnaıy bitimgershilik oqý-jattyǵýy Qazaqstan Respýblıkasy men NATO arasyndaǵy áriptestik qımyldarynyń Derbes josparyn júzege asyrý, sondaı-aq «Beıbitshilik úshin áriptestik» baǵdarlamasy sheńberinde ótkizilip keledi.
Alǵashqy «Dala qyrany» oqý-jattyǵýy 2003 jyly «Іle» polıgonynda ótkizilgen bolatyn. Oǵan qatysýshylardyń sany jyl saıyn artyp keledi. Bıyl onynshy ret ótkizilip otyrǵan oqý-jattyǵýǵa Qazaqstan, AQSh, Ulybrıtanııa, Lıtva, Shveıtsarııa, Italııa, Qyrǵyzstan, Tájikstan memleketteri Qarýly Kúshteriniń ókilderi qatysady. Jattyǵýlardyń barysyn Ispanııa, Germanııa jáne Belarýs Respýblıkasynyń baqylaýshylary baqylaıtyn bolady.
Jattyǵýǵa Qazaqstan jaǵynan «Qazbat» bitimgershilik batalony tolyq quramda, «Qazbrıg» bitimgershilik brıgadasynyń shtaby jáne Qazaqstan Qarýly Kúshteri Aeroutqyr áskerleri qolbasshysy basqarmasynyń áskerı qyzmetshileri tartylǵan. Sonymen qatar, Qurlyq áskerleri jáne Áýe qorǵanysy kúshteriniń bólimsheleri de qatysady.
«Dala qyrany - 2013» oqý-jattyǵýlarynyń ereksheligi «Qazbat» bitimgershilik bólimshesiniń is-qımylyn NATO jáne Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly Kúshteriniń sarapshylary «Jedel áleýet tujyrymdamasy» baǵdarlamasynyń birinshi deńgeıi boıynsha baǵalaıtyn bolady. Baǵalaýdyń bul túri qazaqstandyq bitimgershiler úshin NATO standarttaryna sáıkes jedel úılesimdilikte jáne kópultty ortada jumys isteýge múmkindik beredi.
«Dala qyrany» oqý-jattyǵýynyń maqsaty - komandırler men shtabtardyń bitimgershilik operatsııalaryn júrgizý barysynda bólimshelerdiń arasyndaǵy ózara
is-qımyl men sheshim qabyldaýdy uıymdastyrýdaǵy tájirıbelik daǵdylaryn jetildirý. Sonymen qatar, bólimsheler qarsylas taraptar arasyndaǵy qaqtyǵys jaǵdaıynda beıbitshilikti qoldaý boıynsha jaýyngerlik úılesimdiligin arttyratyn bolady.
- Lıvanda qazaqstandyq bitimgerlerdiń kezekti rotatsııasy ótti
- Jambyl oblysynda jarylystar estilýde: Qorǵanys mınıstrligi túsinik berdi
- «Álem jaýyngeri»: El áskerinde úzdik bitimger anyqtalady
- Qazaqstanda áskerılerdiń dene daıarlyǵy qalaı júrgiziledi
- Jambyl oblysynda jedel-taktıkalyq oqý-jattyǵý ótti
- Jambyl oblysyndaǵy oq-dáriler qoımasynda taǵy da jarylys boldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Atyraýda jol jıegindegi qorshaý mal júrmes úshin tokqa qosyldy
ATYRAÝ. QazAqparat – Atyraý oblysynda jol jıegine elektr jelisine jalǵanǵan lenta ornatyldy, dep habarlaıdy QazAqparat.
Oblystyq polıtsııa departamenti baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, mundaı ádis qaraýsyz maldyń jolǵa shyǵyp ketýine tosqaýyl bolady.
«Jol-kólik oqıǵalarynyń aldyn alý maqsatynda halyqaralyq «Aqtóbe-Atyraý-RF shekarasy» tas jolynyń 574-shaqyrymynda jol jıegine uzyndyǵy 1 myń metrlik tok kózine jalǵanǵan lenta qorshaýy ornatyldy. Tok kózi janýarlarǵa qaýipti emes. Atalǵan qorshaý avtokólik qaýipsizdigi úshin úı janýarlarynyń tas jolǵa shyǵýyna tosqaýyl bolady. Aldaǵy ýaqytta osyndaı tokqa jalǵanǵan lentalardy respýblıkalyq jáne oblystyq mańyzy bar tas joldar boıyndaǵy eldi mekenderdiń tusyna ornatý kózdelip otyr. Onyń uzyndyǵy 10 shaqyrym. Ony ornatý jergilikti atqarýshy organ mekemelerimen birlesip júrgiziledi», - dep habarlady departamenttiń baspasóz qyzmeti.
Eske sala ketelik, budan buryn Atyraý-Inder jolyna polıtsııa kóligi men maldyń maketi qoıylǵanyn jazǵan bolatynbyz.


text:
Bildiriş
Gadyrdan dostlar,
2019-nji milady ýylyň aralaşmagy bilen Türkmen Kultur Ojagy öz 12-nji döwür (iki ýyllyk) işini başlaýar.
Şol zerarly ojagyň nobatdaky umumy oturyşlygy we täze döwrüň dolandyryş toparynyň saýlawy täze ýylyň täze günleriniň şanyna ýazyljak saçagyň başynda geçiriljekdir.
Siz hem bu oturyşlyga myhman hökmünde goşulyp bilersiňiz!
Duşuşygymyzyň,
Ýeri: Allerweltshaus, Körner Str. 77, 50823 Köln
Zamany: Ýekşenbe, 13.01.2019, sagat: 11:00- 15:00
Hormat bilen
Türkmen Kultur Ojagy
Köln, 11.11.2018


text:
Rus kanunçykaryjylary ýadro ýaraglaryna gözegçiligi düzgünleşdirýän Täze START ylalaşygynyň möhletini uzaltmagy tassykladylar. Bu Moskwa bilen Waşingtonyň arasyndaky şu görnüşli saklanyp galan soňky ylalaşykdyr.
Parlamentiň aşaky öýi, ýagny Döwlet dumasy 27-nji ýanwarda ylalaşygyň möhletini bäş ýyla uzaltmak boýunça ses berdiler.
2010-njy ýylda baglaşylan we möhleti öňümizdäki hepde tamamlanmaly ylalaşyk Russiýanyň we ABŞ-nyň ýerleşdirip bilýän strategiki ýadro ýaraglarynyň, raketalarynyň sanyny düzgünleşdirýär.
Mundan bir gün öň, ABŞ we rus resmileri ylalaşygyň möhletini uzaltmak barada ylalaşylandygyny mälim edipdiler.


text:
Álem • 18 Qarasha, 2019
Aýǵan áıelderine arnalǵan baǵdarlama
«Berlemont» ǵımaratynda (Brıýssel) – Eýropalyq komıssııanyń ortalyq shtab-páterinde Qazaqstan men О́zbekstanda aýǵan áıelderin oqytý boıynsha Eýropalyq odaqtyń birlesken bilim berý baǵdarlamasyn iske qosý saltanatty rásimi ótti.
Parlament • 14 Qarasha, 2019
Zańdardyń el ıgiligine qyzmet etýi – mindet
Keshe Májilis Spıkeri Nurlan Nyǵmatýlınniń tóraǵalyǵymen palatanyń jalpy otyrysy ótti. Onda depýtattar úsh zań jobasyn maquldady. Onyń ishinde EAEO-ǵa múshe memleketterdiń qarjy naryǵy salasyndaǵy zańnamasyn úılestirý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaýǵa qatysty zań jobasy bar.
Qoǵam • 12 Qarasha, 2019
Jekelegen adamdar bireýge ese jiberip alsa, áldekimge aqysy ketse, ishteı mazasyzdanyp, ketken esesin, aqysyn qaıtarýǵa kúsh salyp jatady. Tipti keıbir adamdar bireýge aqysyn jiberip alǵan jaǵdaıda ony ózine qorlyq sanaıtyny bar... Al tutas bir memleket ózge taraptarmen qarym-qatynastary barysynda az úleske kónip, utymsyz kelisimderge baryp jatsa, sol eldiń halqy mundaı qadamdarǵa qalaı qaraıdy?
Qoǵam • 12 Qarasha, 2019
«Pishin men beıne úndestigi» atty kórme
Elbasy kitaphanasynyń mýzeıinde Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti kúnine arnalǵan kórmeler toptamasy «Pishin men beıne úndestigi» atty taqyryptyq qor kórmesiniń ashylýymen bastaldy.
Parlament • 08 Qarasha, 2019
Memlekettik qyzmet kórsetý sapasy – el damýynyń bir kórsetkishi
Keshe Parlament Senatynyń Tóraǵasy Darıǵa Nazarbaevanyń tóraǵalyǵymen Palatanyń jalpy otyrysy ótip, onda elimiz úshin mańyzdy birqatar zań jobalary qabyldandy.
Qoǵam • 08 Qarasha, 2019
Bitimgershilerimizdiń bási bıik
«Tamasha qyzmetińiz úshin rahmet!». Osyndaı sózdermen BUU-nyń ınspeksııalyq toby qazaqstandyq jıyntyq bitimgershilik rotasynyń bazasyn tekserýdi aıaqtady.
Qoǵam • 08 Qarasha, 2019
Áskerı medısınalyq ortalyqqa – 50 jyl
Qazaqstan Qorǵanys mınıstrliginiń Áskerı medısınalyq ortalyǵy óz mereıtoıyn atap ótti. Osyǵan baılanysty merekelik shara uıymdastyrylyp, onda áskerı medısınanyń damýyna ólsheýsiz úles qosqan mamandar men ortalyqtyń jetistikteri aıtyldy.
Qoǵam • 04 Qarasha, 2019
Jemqorlyqty týdyratyn sebepter kóp
Nur Otan partııasynyń Ortalyq apparatynda Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq keńestiń otyrysy bolyp, onda «Taza sessııa» jalpyhalyqtyq aksııasynyń aralyq nátıjeleri talqylandy. Jas Otan jastar qanatynyń tóraǵasy Dáýlet Káribek aksııanyń qorytyndylary týraly habarlady.
Qoǵam • 04 Qarasha, 2019
Jastardy qoldaý – turaqtylyq pen ornyqty damýdyń negizi
Jalpy, táýelsizdik jyldarynda memleketimiz jastardy qoldaýǵa basymdyq berip, osy baǵytta kóptegen sharany júzege asyrdy. Ásirese, sońǵy ýaqytta el jastaryna kóńil bólý, olardy barynsha jan-jaqty qoldaý isi erekshe qarqyn aldy. Munyń basty aıǵaǵy retinde Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen 2019 jyldyń Jastar jyly dep jarııalanýyn, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń osy baǵytta bergen tapsyrmalary sheńberinde naqty, júıeli sharalar qabyldanyp, júzege asyrylýyn aıtýǵa bolady.
Saıasat • 31 Qazan, 2019
Probasııa qaıta qylmys jasaýdyń aldyn alady
Probasııa – adamdardyń qaıta qylmystyq quqyq buzýshylyqqa barmaýy úshin minez-qulqyn túzeýge baǵyttalǵan qyzmet túri men baqylaý jáne áleýmettik-quqyqtyq sıpattaǵy sharalardyń zańmen belgilengen júıesi. Qazaqstan TMD jáne Ortalyq Azııa elderiniń ishinde alǵashqy bolyp probasııanyń tolyq júıesin qabyldaǵan el.


text:
Türkmenistanda saglygy saklaýyş edaralarynyň işgärleri soňky aýda alan aýlyklarynyň tas 20% azalandygyny aýdýarlar. Bu aralykda medisina hyzmatlaryndan peýdalanmaga mejbur bolýan hassalar saglygyny bejermek üçin çykdajylaryň artandygyny habar berýärler. Bu ýagdaý koronawirus pandemiýasynyň, waksinasiýa aladalaryň we ykdysady kynçylyklaryň güýçlenýän wagtynda ýüze çykýar.
Azatlyk Radiosynyň Lebapdaky habarçylary bu gündogar welaýatyň medisina edaralarynda işleýän işgärleriň aýlyklarynyň kemelmeginiň belli bir derejede olara tölenýän goşmaçalaryň kesilmegi bilen baglydygyny aýdýarlar. Medisina işgärleriniň hususa-da, gijeki smenalar üçin goşmaça tölenýän we agyr iş şertler üçin berilýän goşmaçalar aýrylypdyr. Şeýlelikde, medisina işgärleriniň alýany diňe stawka ýagny kesgitli aýlyk hakyna düşürilipdir. Bu bolsa saglyk işgärleriniň zähmet hakynyň ozalkysyndan 20% azalmagyna getirýär.
Bellemeli ýeri türkmen hökümeti ozalky ýyllarda bolşy ýaly býujet işgärleriniň aýlygynyň ýylyň başyndan 10% göterilendigini yglan etdi. Saglygy saklaýyş pudagynda işleýänleriň ortaça aýlygy 2020-nji ýylyň başynda 1800 manat bolan bola, 2021-nji ýylyň ýanwar aýynda bu aýlygyň ortaça möçberi 1440 manat boldy.
Üstesine, soňky 8 aýyň dowamynda kesgitli aýlyk stawkasyndan daşary tölenýän goşmaça tölegler welaýatyň saglygy saklaýyş pudagynda işleýänleriň ençemesine tölenmändir.
Soňky aýlarda Türkmenistanda häkimiýetler tarapyndan resmi derejede boýun alynmaýan COVID-19 keseliniň alamatlary bilen geçýän hassalyk keselhanalaryň işgärlerine uly agram saldy. Keselhanalar hassalaryň köpdügine döz gelip bilmedi, köp hassalar kabul edilmedi, lukmanlar agyr şertlerde işledi, goşmaça karantinlerde işlemäge mejbur boldy. Lukmanlaryň arasynda keselçilik artdy we ölüm ýagdaýlary boldy.
Bu ýagdaýda ýurduň prezidenti medisina işgärlerine goşmaça hak tölemek we ýeňillikleri bermek kararyny yglan etdi. Emma türkmen hökümeti keseliň ýaýramagyna garşy göreşýän saglyk işgärlerine sentýabr aýynda wada beren ýeňillikleri tölemedi.
Şol bir wagtda-da, Türkmenistanda medisina işgärleri ýörite geýimlerini, maskalary, ellikleri öz hasabyna almaga mejbur edildi.
8 fewralda Türkmenabadyň köpugurly keselhanasy öňki iş tertibinde hassalary kabul edip başlapdyr.
Bu barada maglumat berýän habarçylaryň bellemegine görä, hassahananyň koronawirus alamatly kesellänleriň köpdügi sebäpli hassalary kabul etmegini yzly-yzyna çäklendirip durmagy we käbir bloklarynyň doly karantine ýapylmagy, hroniki keselleri bar bolan, ýa-da planlaşdyrylan operasiýa mätäç adamlaryň medisina kömegini almak mümkinçiligini çäklendiripdi.
Bu ýagdaý maýyplygy bolan adamlaryň sosial kömek üçin öz saglyk kemçiliklerini tassyklatmak işini kynlaşdyrypdy.
Habarçylarymyz ýylyň başyndan bäri ýüzlerçe adamlyk nobatlaryň dörändigini we ençeme adamyň zerur resminamalary alyp bilmän, hatda sosial kömek pullaryndan mahrum bolýandygyny we ýaşamaga girdejisiz galýandygyny habar beripdi. Sebäbi döwletden kömek puluny bermek kararyny çykarýan saglyk komissiýasy birnäçe resminamalary, şol sanda keselhanadan adamyň saglyk ýagdaýy baradaky epikriz resminamasyny talap edýär.
Türkmenistanyň ilatynyň ýüzbe-ýüz bolýan sosial-ykdysady kynçylyklary soňky ýylyň dowamynda has güýçlendi. Türkmen hökümetiniň koronawirus pandemiýasy döwründe amala aşyran çäreleri býujet işgärleriniň zähmet haklarynyň azalmagyna, dürli maksatlar üçin aýlygyndan alynýan tutumlaryň sanawynyň we möçberiniň köpelmegine getirdi. Ýurtda girizilen çäklendirmeler ilatyň aglaba böleginiň gazanç etmek mümkinçilikleriniň çürt-kesik azalmagyna getirdi. Medisina hyzmatlarynyň elýeterliligi we hili peseldi.
Türkmen hökümet problemalary açyk agzamaýar, resmi metbugat bu barada habar bermeýär.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu meýl: azathabar@derweze.net we sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPNulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.


text:
Semalt, Google gözleg netijelerinden käbir web sahypalaryny nädip blokirlemelidigini düşündirýär
Google her gün diýen ýaly algoritmlerini üýtgedýär we her üýtgeşiklik web ussatlary we bloggerler üçin hemişe gowy däl. Google syýasatlarynyň täzelenenligi sebäpli web sahypaňyzyň gadagan ediljek wagtlary bolýar. Üstesine-de, onuň geo-gözleg netijelerine we şahsylaşdyrylmagyna täsir etmegi ähtimal. Web sahypalaryňyzyň aňsat görünmegi üçin Google gözleg netijelerinden birnäçe web sahypasyny blokirlemek gowy. Bagtymyza, Google gözleg netijelerinden käbir web sahypalaryny blokirlemegiň birnäçe usuly bar.
Olaryň käbiri aşakda Semalt Digital Services-iň ýokary hünärmeni Iwan Konowalow tarapyndan ara alnyp maslahatlaşyldy.
1. Şahsy web sahypasynyň blokirleme sanawy:
Google Chrome-da şahsy web sahypalarynyň sanawlaryny döretmek aňsat. Munuň üçin Google giňeltmesini gurmaly. Gurlandan soň, sizi köplenç gaharlandyrýan sahypalary ýa-da URL-leri blokirlemek we Google gözleg netijelerinde sahypaňyzy yzda goýmak mümkinçiligini görersiňiz. Blokirlemek opsiýasyna basanyňyzdan soň, şol web sahypalary Google gözleg netijelerinden derrew ýok bolar. Bu sahypalaryň Yahoo we Bing-iň gözleg netijelerinde peýda bolýandygyny ýadyňyzdan çykarmaly dälsiňiz, bu usuly ulanyp, beýleki gözleg motorlaryndan bloklap bilmersiňiz.
2. Häzirki hosty Google.com-dan bloklaň:
Häzirki hosty Google.com-dan bloklamak aňsat. Google Chrome-yň Sazlamalar bölümi açyk bolsa, şübheli ýa-da uly ýaşly web sahypalaryny "BlockIt" düwmesine basyp blokirläp bilersiňiz. Görkezmek opsiýasyna bassaňyz, şol gözleg web sahypalary Google gözleg netijeleriňizde peýda bolar.
Recentlyaňy-ýakynda petiklenen sahypalaryňyzyň sanawyny görmek isleseňiz, gurallar panelindäki Blok sanawy nyşanyna basmaly. Bu köplenç mämişi reňkde bolýar we el nyşany bar.
3. Google-yň Webspam Report plugin:
Aboveokardaky iki usuldan başga-da, Google-yň Webspam Report plugin hem gitmek gowy. Bu, şübheli we uly ýaşly web sahypalaryny spam diýip habar bermäge mümkinçilik berýär. Aslynda, iň aňsat we iň oňat warianty, mümkin boldugyça bir wagtyň özünde köp web sahypasyny we blogy habar berip bilersiňiz. Google-a spam barada ýeterlik habar iberilse, gözleg motory ahyrky netijede bir sahypany jezalandyrar we blokirlär.
Bu giňeltme bilen, Google gözleg motoryndan ähli islenmeýän we şübheli netijeleri blokirläp bilersiňiz. Gynansagam, bu plugin Safari we beýleki web brauzerleri bilen gowy işlemeýär. Diňe Google Chrome arkaly web sahypalaryna gireniňizde we esasy brauzer hökmünde bu brauzeri ulananyňyzda ulanyp bilersiňiz.
4. Firefox ulanyjylary üçin:
“Firefox” ulanyjy bolsaňyz, gözleg netijelerinden ähli islenmeýän sahypalary bloklaýan şuňa meňzeş goşmaçalary gurmak mümkin. Mysal üçin, WordPress sahypaňyz bar bolsa, Firefox gözleg netijelerinden islenmeýän sahypalary blokirlemäge kömek edýän bir plugin barlap bilersiňiz. Doly gurlandan soň, plagini işjeňleşdirip, Google gözleg netijelerinde görkezmek islemeýän sahypalaryňyzy we bloglaryňyzy blokirläp ýa-da ýok edip bilersiňiz.
Bu usullaryň hemmesi, web sahypalarynyň, bloglaryň we sosial media sahypalarynyň hemmesi üçin aňsat we täsirli.


text:
Hytaý Halk respublikasynyň hem-de Garaşsyz Türkmenistanyň ýolbaşçylarynyň dostlukly hyzmatdaşlyklara gol goýmaklarynyň netijesinde Türkmenistan - Hytaý gaz geçirijisiniň taslamasyny amala aşyrmak hem-de türkmen tebigy gazyny Hyýtaý Halk respublikasyna akdyrmak barada Türkmenistan hem-de Hytaý tarapyndan hökümetara baş ylalaşygyna gol çekilipdi. Bu ylalaşygyň ýerine ýetirilmegine Türkmenistanda iňňän möhüm ähmiýet berildi hem ol ylalaşyk iş ýüzünde amala aşyryldy - bütin dünýä mälim bolşy ýaly, ýaňy-ýakynda türkmen tebigy gazy Beýik Hytaý diwarly Hytaýa tarap akyp başlady.
Hytaýly hyzmatdaşlar Türkmenistanda maýa goýum taslamalaryny-da amala aşyrdylar. Türkmenistanda hytaýly hyzmatdaşlaryň umumy bahasy 1,5 milliard ýuana we ABŞ-nyň 390 million dollaryna barabar bolan 41 sany maýa goýum taslamasy amala aşyryldy.
Türkmenistanda hytaýlylar örüsini giňeldýärler. Olar türkmenistalylar üçin iş ýerlerini açýarlar. Şu günler hytaý firmalary dürli hünärler boýunça adamlary işe alýarlar. Hytaýlylar bilen işleşmek üçin rus dilini gowy bilmeli, iň bolman, rus dilinde düşünişip bilmeli. Esasan, olar iňlisçe-de gowy gürleýärler.
«Gelen - döwlet»
Orsýede işlemäge gelýän hytaýlylaryň orsýetli gyzlar bilen nikalaşyp, soňra özlerini propiska salmagy hem-de özlerine graždanlyk bermegi talap edýändikleri hakda adamlaryň arasynda gürrüň edýärler. Türkmen gyzlary Türkmenistana gelýän türklere, eýranlylara-ha durmuşa çykýarlar. Olaryň hut «ig» diýlip hasaplanýan türkmenlere meňzäp duran - gara gözli, gara saçly, garaýagyz millet bolan hytaýlylar bilen nikalaşmak meselesi bolarmy-bolmazmy, ony häzir hiç kim aýdyp bilmez.
Ýöne her hili ýagdaý bolup biler. Käte «Oslanmadykdan osluk çykar» diýlenem bolaýýar. Eger türkmen gyzlary olar bilen nikalaşmasa-da, Türkmenistanda ýaşaýan ýüze golaý milletiň wekilleriniň ählisiniň gyzlaryna hytaýly bilen nikalaşmaz diýip hiç kim güwä geçip bilmez.
«Şeýle ýagdaýda hytaýlylar Türkmenistanda hem özlerini propiska etmegi we graždanlyk bermegi talap edip başlasalar, nähili bolarka?» diýip, häzirden türkmen topragyny hytaýlylardan gabanyp, howsala düşýänlerem ýok däl. Türkmenistanda ýaşaýan türkmen däl milletleriň käbirleriniň gyzlarynyň ýurda işlemäge gelýän afrikalylar, päkistanlylar, hindiler, araplar bilen mähirli gol tutuşyp, kafedir restoranlara, barlara, teatrlara barýanlary gizlin däl. Olaryň islän kişisi bilen nikalaşmajagyna hiç kim güwä geçip bilmez.
Nähili wakalaryň ýüze çykmagyna sebäp bolsalar-da, türkmenler öz ýurduna gelýänlere «Gelen - döwlet» diýýärler. Hytaýlylar hem türkmen üçin belki, «Gelen döwlet» bolsun!
Çoluk Möwlamow Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy. Şu ýerde öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Pagta ýygymy başlamazdan ozal talap hem belli edildi, yagny bu ýyl daýhanlardan jemi 1 million109 muň tonna pagta garaşylýar. “Turkmenistan.ru” internet gazetiniň hökümet çeşmelerine salgylanyp ýaýradan habaryna görä, bu planyň 234 müň tonnasy heniz pagta ýygymyna başlamadyk Daşoguz welaýatyndan tabşyrylmaly.
Görkezmeler we tamalar takyk bolansoň, planyň dolmagy ýerli häkimler üçin möhüm, sebabi plan dolmasa, “küýze”, umuman aýdylanda, ilkinji nobatda häkimiň kellesinde döwülýär, şonuň üçin häkimler diňe daýhanlara bil baglaman, özlerine tabyn edara-kärhanalaryň-da işgärlerini pagta meýdanlaryna sürýärler.
Çykalgasyz çykalgalar…
Şeýlelikde, iki aýagy bir gonja salnan býujet we hojalyk hasaplaşykdaky döwlet edaralaryň işgärlerine bu ýagdaýda meseläniň çözgüdi üçin diňe üç sany mümkinçilik galyar.
Birinji çözgüt – pagta ýygmaga ýorgan-düşegiňi we azyk-owkadyňy alyp, özüň gep-gürrüňsiz gitmek. Ikinji çözgüt – haýsydyr bir sebäp bilen özüň gidip bilmeseň, öž ornuňa hakyna adam tutup, ony pagta ugratmak. Eger bu çykalgalaryň hem hiç birini halamasaň, onda üçünji çözgüt galýar, olam işden gitmek baradaky arzaňy ýazmak.
“Ýaşamaga, ýuwunmaga, iýmitlenmäge hiç hili şerti bolmadyk uzak ýerlerdäki daýhan birleşiklerine gideniňden ýa-da işden gitmek barada arzaňy ýazanyňdan, elbetde, ornuňa adam tutup, oňa pul töläniň amatly ahyry” diýip, Daşoguz şäherindäki pagta ýagyny işläp çykarýan kärhananyň hünärmeni äýdýar.
Ýagdaýa begenýänler
Pagta ýygym möwsüminiň başlamagy köpleri alada göýsa, ol käbir işsiz adamlary begedirýär. Nepes atly 26 ýaşly ýigit hem şeýle adamlardan biri. Ol indi 5 ýyl bäri pagta ýygymyna gatnaşýar. Nepesi şaheriň welaýat gaz üpjünçilik edarasynyň işgarleri hakyna hakyna tutup, öz orunlaryna pagta ugradýarlar.
Geçen ýyl Nepes özüniň gündelik zähmet hakyny 10 manat diýip kesgitläpdir. Şeýlelik bilen, ol geçen ýygym möwşuminiň 3 aýynda köne puldan 6 million manada golaý pul gazanypdyr. Şonuň 4.5 million manadyny gaz edaranyň işgärleri hakyna tutma işgäriň haky görnüşinde töläpdirler, galan puly bolsa ol kärendeçiden ýygan pagtasy üçin alypdyr.
“Bu ýyl, nesip bolsa, özümiň gündelik nyrhymy birneme galdyraryn. Ony täze puldan 15 manada çykararyn” diýip, Nepes gaty ynamly gürleýar.
Nepesiň beýle ynamly gürlemeginiň sebäbi bar. Ol öz müşderilerini hiç haçan ýüň sakgal etmändir, beýleki hakyna tutulýanlaryň käbirleri ýaly ol pagta meýdanyndan gaçyp gaýtmandyr. Ol ýerde arak içip bozgakçylyk hem etmändir. Umuman, Nepes özüni hakyna tutan adamlara hiç hili “gep getirmändir”.
Hakyna tutaňda-da, bagtyň çüwmeli
Özüni Sapargül diýip tanadan, şäheriň bir saglyk öýünde şepagat uýasy bolup işleýän zenanyň aýtmagyna görä, gowy hakyna tutma adam tapyp, ony öz ornuňa pagta ugratmaklyk belli bir derejede maňlaýyň çüwmegini talap edýän zat. Köp adamlar çem geleni hakyna tutup, soň azara galýarlar.
“Geçen ýyl meniň çagam keselledi, özum şol sebäpden pagta gidip bilmedim, onsoň, her gününe täze puldan 6 manat töläp, hakyna adam tutdym. Oňa bir aýyň hakyny öňünden töledim, jemi 180 manat berdim. Meniň hakyna tutan adamym arakhor bolup çykdy. Ol biri bilen ol ýerde urşupdyr, polisiýa getirilipdir. Şeýlelikde, meniň pulumam köýdi, özümem bir giden gepe galdym. Bu ýyl, gymmat hem bolsa-da, ynamlyrak adamy tapmaly” diýip, Sapargül gürrüň berýär.
Sapargülüň aýtmagyna görä, şäheriň mugallymlary, lukmanlary, kitaphanaçylary, beýleki býujet işgärleri her ýyl pagta ýygym möwsüminde öz alýan aýlyklarynyň tas üçden bir bölegini hakyna tutulýan pagta ýygyjylara bermeli bolýarlar.
“Mekdep okuwçylaryna pagta ýygdyrtmaklyk gadagan edilensoň, pagta ýygym möwsüminiň bar azaby biziň boýnumyza düşdi duruberdi. Hany ol prezidentiň satyn alyp, daýhanlara peşgeş berdi diýlen gymmatbaha pagta ýygýan maşynlary? Aslynda, hasyly ony ýetişdiren daýhanlar ýygnamaly dälmi?” diýip, sepagat uýasy Sapargül bu ýagdaýa öz nägilelgini bildirýär.
Kerim Artykow türkmenistanly garaşsyz synçy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Orsýetiň Pugaçýow şäherçesinde bir etniki çeçen golaýda harby gullukdan boşap gelen bir oglany pyçaklap öldürdi. Munuň netijesinde şäherçede dörän dartgynlylyk entegem dowam edýär.
Agzalýan şäherçede resmi taýdan hasaba alynmadyk etniki çeçenler bar. Olaryň durnukly işleri hem ýok. Pajygaly wakanyň bolan gijesinden bäri, ýagny 7-nji iýuldan bäri ýerli ýaşaýjylar köçede. Olaryň hemmesi şäherçedäki etniki çeçenleriň başga ýerlere göçürilmegini talap edýärler.
“Göçüriň olary, göçüriň olary, göçüriň olary...”
Polisiýa demonstrasiýalary gözegçilik astynda saklamagy başardy. Mysal üçin, wakanyň bolan ýeriniň golaýynda çeçenleriň üýşýän kafesi bar. Şol kafe ot berilmeginiň öňi alyndy. Ýa-da bolmasa, halkyň üýşüp baryp, häkimlik edarasynda topalaň turuzmagynyň hem öňi alyndy. Ýöne protestçiler Saratow bilen Wolgograd şäheriniň arasyndaky uly ýoly yzygiderli ýapýarlar. Olar öz talaplarynyň yzynda soňuna çenli durjakdyklaryny aýdýarlar.
Ýakynda Desant goşunynda harby gullugyny dynyp gelen 20 ýaşly, ýarym tatar ýarym ors Ruslan Maržanow özara düşünişmezlikden soň pyçaklanyp öldürildi.
Polisiýa bu waka bilen baglanyşygy bolan 16 ýaşly etniki çeçeni saklady. Aýdyşlaryna görä, ol jenaýaty boýun alypdyr. Habar berilmegine görä, oglanlaryň ikisi hem içgili ekeni we özara dawa gyz üstünde turupdyr.
8-nji iýulda, Maržanowy soňky ýoluna ugradanlaryndan soň, ýüzlerçe ýerli ýaşaýjy çeçenleriň ýaşaýan ýerlerine baryp, köçede goh-galmagal turuzdylar. Häkimiýetler halky asudalyga çagyryp, wakanyň etniki çaknyşyk bilen bagly däldigini tekrarlaýarlar. Maržanowyň kakasy pajygaly wakanyň sebäbini “arakdan” görýär. Ozalam Maržanowyň Pugaçýowdaky ähli etniki toparlardan dostlary bolan ekeni.
Muňa garamazdan, soňky bolan pajygaly waka adamlara şol bir kafede 2010-njy ýylda pyçaklanyp öldürilen etniki ors Nikolaý Beşnýakowy ýatlatdy. Ony Beslan Mudaýew atly şäherçä soňky döwürde göçüp gelen çeçen pyçaklapdy we şondan soň ol 10 ýyl türme tussaglygyna höküm edilip, azatlykdan mahrum edilipdi.
Ýerli ilat
Pugaçýow şäherçesiniň ilat sany 40.000 adam, ol durnuksyz Demirgayk Kawkaz regiony, musulmanlaryň agdyklyk edýän ýeri Tatarystan respublikasy bilen günbatar Gazagystanyň arasynda gysylyp otyr. Bu ýerde ilatyň esasy bölegi etniki orslar, emma şol bir wagtyň özünde şäherçede 3500 sany tatar bilen 100-e golaý çeçen hem ýaşaýar.
Ýerlileriň köpüsiniň we käbir bilermenleriň aýtmagyna görä, Maržanowyň ölümi Kawakazdan we Orta Aziýadan göçüp gelen adamlara etniki orslara abanýan howp hökmünde garaýanlar tarapyndan ulanylypdyr.
Pugaçýowyň ymamy, etniki tatar Rustam Gilmutdinow Azatlyk Radiosyna gürrüň bereninde, bu ýerdäki wakalara prowokatorlaryň gatnaşandygyny aýtdy. Şäheriň onsuzam dartgynly ýagdaýynda olaryň islendik kiçijik uçguny uly göwrümli konfliktlere öwürmek üçin jan edýändiklerini hem ymam öz sözüniň üstüne goşýar.
Milletçiler
Ýerli häkimiýetlerem, Moskwadaky resmilerem wakanyň iç ýüzüni derňejekdiklerini, protestleriň sebäplerini hem anyklajakdyklaryny aýtdylar.
Orsýetde etniki gatnaşyklara syn edýän Sowa merkeziniň synçysy Wera Alperowiç şuňa meňzeş wakalaryň milletçiler tarapyndan ekspluatasiýa edilýändigini we şeýle wakalaryň ýuduň içinde yzygiderli bolup durýandygyny aýtdy: “Aslynda şeýle wakalar ýurtda her aýyň dowamynda 2-3 gezek bolýar. Men ors milletçileriniň habarlaryna syn edýärin welin, olar elmydam şeýle konfliktleri sypdyrman berýärler. Olar wakalara giň gerim berip, üns merkezinde saklajak bolýarlar we yzly-yzyna habarlar berýärler. Olar üçin şeýle konfliktler Orsýetde özleriniň hökman bolaýmaly diýip hasaplaýan we sabyrsyzlyk bilen garaşýan etnik toparlaryň arasynda başlanjak söweşleriň başlangyjy”.
Onuň aýtmagyna görä, bu ýagdaýlar hökümetiň adamlarda "Russiýa Federasiýasynyň raýaty" diýen bütewi düşünjäni döretmekde alyp barýan ýalňyş syýasatynyň netijesi. Şeýle ýalňyşlyk gaty çuň hem içinden çüýrän [ýurtda] bölünişiklere ýol açdy.
“Hemmeleri öz içine alýan bütewi raýat şahsyýetiniň ýok ýerinde tebigy taýdan etniki şahsyýet döreýär we şondan soň ksenofobiýa diýip atlandyrylýan 'keseki duşmançylygy' we konfliktler ýüze çykyp başlaýar. Şeýlelikde ozalam köräp duran jemgyýetlerde dar gözýetimiň mahsus ýerlerinde, ýagny aýratynam kiçi şäherçelerde şeýle düşünişmezlikler bolagan bolýar.”
Pugaçýow şäherçesinde bolan soňky waka 2006-njy ýylda Kondopogada bolan meňzeş wakany ýada saldy. Şonda ýerli restoranlaryň birinde iki sany etniki orsuň etniki çeçenler bilen gepleri azaşyp, çeçenler iki orsy öldüripdi.
bolanlary soňky ýola ugratmak çäresinden soň ýerliler köçä çykypdy. Moskwadan ors milletçileri sürlenişip, şäherçä dökülip gelip, ýerli häkimiýetlerden çeçenleri başga ýere göçürmegi talap edipdiler. Netijede bu ýerde birnäçe hepdeläp dartgynly ýagdaý dowam edipdi.
Çeçenler
Şeýle konfliktlere Kawaz ýurtlaryndan we Orta Aziýadan gelen etniki toparlar gatnaşan hem bolsalar, soňky 20 ýylda Çeçenistan bilen bolan iki söweş we häzirki wagtda Demirgazyk Kawkazda dowam edýän gozgalaň Orsýetdäki etniki söweşlerde diňe çeçenleri sebäpkär edip görkezýär.
Hukukçy Ebusufýan Gaýtaýew şeýle diýýär: Elbetde, Orsýetde soňky döwürlerde çeçenler ors jemgyýetiniň ynjyk bölegine öwrüldi. Bu ýagdaý hem çeçen söweşleriniň netijesidir. Şol söweşler orslarda çeçenlerden gorky döretdi we hut şonuň üçin hem häzirki wagtda iki sany çeçen bilen orsuň arasynda turan dawa-jenjele iki adamyň arasyndaky konflikt hökmünde garamaýarlar. Muňa iki duşmanyň arasynda dörän konflikt hökmünde garalýar we bu duşmançylyk has çuňňur duşmançylykdyr“.
Sankt-Peterburgdaky Etnografiýa institutynyň ylmy işgäri Walentina Uzynowa Pugaçýowda we beýleki ýerlerde dörän dartgynlyklaryň aňyrsynda düýpli problemalaryň ýatandygyny aýdýar. Ol tutuş ors jemgyýetindäki sosial gatnaşyklarda dörän ownuk çöküşiň nesilleriň arasynda, gatlaklaryň we sosial toparlaryň arasyndaky gatnaşyklara täsir etmeginden gorkýar.
Adamyň tebigatyna dogry gelmeýän käbir aýylganç wakalaryň gündelik habarlarda peýda bolmagy bilen, olar ors jemgyýetindäki çöküşiň eýýäm başlandygyny aýdýar. Gyz üstündäki goh-galmagalyň soňunyň pyçaklaşma baryp bilýändigini aýdyp, ol şeýle diýýär: “Bizde empatiýa, ýagny duýgudaşlyk ýok. Ýürekdeşlik, ynam, merhemet we rehimlilik duýgularynyň ýok ýerinde adamçylykly gatnaşyklardan söz açmak mümkin däl”.


text:
Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko gündogar Ukrainadaky çaknyşyklary togtatmagy maksat edýän täze inisiatiwasyny mälim etdi.
4-nji dekabrda öz websahypasynda çap eden beýanatynda Poroşenko “Dymyşlyk gününden”, ýagny 9-njy dekabrdan başlap ukrain harbylary gündogar Ukrainadaky ok atyşygy bes ederler diýdi.
Poroşenko bu çäräniň ok atyşygy bes etmek barada 5-nji sentýabrda Minskde gol goýlan giň göwrümli ylalaşygyň içine girizilendigini sözüniň üstüne goşdy.
Ukrain güýçleri bilen orsparaz separatsitleriň arasyndaky ok atyşygy bes etmek barada 5-nji sentýabrda gol goýlan ylalaşyk yzygiderli bozulyp gelýär we ýurtda şondan bäri 1 müňden gowrak adam heläk boldy.


text:
Rus häkimiýetleri çuň mazmunly habar-maglumatlary bilen ýurduň biznes we syýasy elitasynyň, şol sanda prezident Wladimir Putiniň ýakyn dostlarynyň we maşgalasynyň edýän işleriniň ýüzüniň perdesini syran media toparynyň garşysyna jenaýat işini açdylar.
Moskwa şäheriniň polisiýa derňewçileri Orsýetiň RBK media toparynyň içinde bar diýilýän galplygy derňeýärler.
Milliarder biznesmen Mihail Prohorowyň eýeçiligindäki RBK-niň derňewi Kreml bu kompaniýanyň garaşsyz redaktorlyk çemeleşmesinden nägile bolýar diýen gürrüňleriň giň ýaýran wagtyna gabat geldi.
29-njy aprelde başlanan derňew hakynda Rambler habar gullugy 11-nji maýda, ilkinji bolup habar berdi.
Rambler polisiýanyň kararynyň nusgasyna salgylanyp, häkimiýetleriň «Baýt-Telekomyň» emläginiň 25 prosentiniň ogurlanmagy diýilýäni derňeýändigini habar berdi.
«Baýt-Telekom» RBK media guramasyndan öň iki sany başga umumy paýdaryň eýeçiligindäki firma bolupdy. Polisiýanyň hasaplamalaryna görä, bu firmanyň aksiýa paketiniň bahasy 13.4 million dollara barabar.
RBK-niň sözçüsi Ýegor Timofeýew 11-nji maýda holding özüniň «Baýt-Telekomdaky» aksiýasynyň 75 prosentini 2014-nji ýylda kanun esasynda satdy diýdi. Şeýle-de ol bu söwdanyň kanunylygyny tassyklaýan dokumentleri görkezmäge taýýardygyny aýtdy.
Prohorow RBK-ni 2010-njy ýylda satyn aldy we oňa uly mukdarda serişde harçlady, tejribeli we hormatlanylýan žurnalistleri işe çekdi.
Bu kompaniýa soňky ýyllarda, esasan Orsýetdäki biznes bilen syýasatyň çatryklaryna, ýagny kesişýän ýerlerine gönükdirilen derňewleriň arkasyndan abraý gazandy.
RBK 2015-nji ýylyň ýanwarynda, Kremliň prezidentiň maşgala agzalary baradaky detallary tassyklamakdan uzak wagt bäri ýüz öwürýändigine garamazdan, Putiniň kiçi gyzy diýip bilinýän ýaş aýal Katerina Tihonowa hakynda ýazan ilkinji metbugat neşiri boldy.
Tihonowa häzir Moskwa döwlet uniwersitetinde bir ösüş proektine ýolbaşçylyk edýär.
RBK-niň çap eden makalasynda Tihonowa Putiniň gyzy diýlip aýdylmady, bu pikiri soň žurnalist Oleg Kaşin we oppozisiýa lideri Alekseý Nawalnyý sosial ulgamlarda aýtdy.
Orsýetiň döwlet mediasynyň başlygy we telewideniýe alyp baryjysy Dmitriý Kiselýow geçen aý efire berlen bir gepleşikde RBK-niň çap eden bir makalasynyň nusgasyny elinde tutup, bu holdingi «Panama kagyzlarynyň» syzdyran maliýe dokumentleri barada has çuň maglumat berip, Birleşen Ştatlara kömek bermekde aýyplady.
Mälim bolşy ýaly, «Panama kagyzlarynda» prezident Putiniň ýaranlarynyň gürrüňi edilýärdi.
Iňlisçeden türkmençä geçiren Ýowşan Annagurban.


text:
Türkmenistanlylar 12-nji fewralda, ýerli wagt bilen ir sagat 7-de ýurduň prezidentini saýlamak üçin ses bermäge başladylar.
Prezident Berdimuhamedow ejesi, kakasy, ogly we aggtyklary bilen ses bermäge geldi, emma onuň aýaly görkezilmedi.
Türkmen döwlet habarlar gullugynyň websaýtynda aýdylmagyna görä, ýerli wagt bilen sagat 17-de ses bermäge gelenler 97 prosentden geçdi.
Azatlyk radiosynyň Aşgabatdaky habarçylary paýtagtda birnäçe saýlaw uçastogyna baryp gördüler we ol ýerlerde ses bermäge gelenleriň örän az bolandygyny habar berdiler.
TDH-nyň maglumatyna görä, ses berýänleriň umumy sany 3 228 866 bolup, olar ýurt içindäki 2548, daşary ýurtlardaky 39 saýlaw uçastogynda ses berýär.
Saýlawa 3223 sany ýerli synçynyň, 151 sany halkara gözegçisiniň syn edýändigi aýdylýar.
Iň ýokary döwlet wezipesi ugrundaky bäsleşige iş başyndaky prezident Berdimuhamedowdan başga sekiz kandidat gatnaşýar.
Türkmenistanda soňky 25 ýylda halkara synçylary tarapyndan doly azat we adalatly diýlip baha berlen ýeke saýlaw hem bolmady.


text:
Awstriýanyň paýtagty Wena şäherinde 5-6-njy dekabrda raýat jemgyýetleriniň ÝHHG-nyň ministrler geňeşiniň öňüsyrasyndaky parallel maslahaty geçirildi.
Bu maslahatyň dowamynda hukuk goraýjylar ÝHHG-nyň golaýda Aşgabatda bolan baş sekretary Tomas Gremingere prezident Gurbanguly Berdimuhamedow bilen duşuşyk mahalynda türkmen türmelerinde ýiten s bendiler barada gürrüň edip-etmändigini soradylar diýip,
“Türkmenistanyň Alternatiw habarlary” neşiri ýazýar.
“Jenap baş sekretar, megerem siz “Olary diri görkeziň” diýen halkara kampaniýanyň Türkmenistanyň türmelerinde ýiten ozalky ýokary derejeli resmileriň, aktiwistleriň we dini maddalar esasynda ýazgarylan adamlaryň hukularyny goramak üçin edýän tagallalaryndanhabarlysyňyz. Siz ýakynda Türkmenistandan dolanyp geldiňiz, ol ýerde prezident Gurbanguly Berdimuhamedow bilen duşuşdyňyz. Twitter hasabyňyzda aýdan zatlaryňyzdan çen tutulsa görä, siz bu sapardan hoşal. Eýsemsiz prezident bilen söhbetdeşlikde bu bendiler baradaky meseläni galdyrdyňyzmy?” diýip, hukuk goraýjylar soradylar.
ÝHHG-nyň başlygy Greminger “Olary diri görkeziň” kampaniýasynyň alyp barýan işlerinden habarlydygyny, emma Türkmenistanyň prezidenti bilen eden “özara gürrüňiniň” mazmunyny açmajakdygyny aýtdy.


text:
• Gije iýmezlige we boş aşgazan bilen uklamaga synanyşyň we 1-2 hepdäniň içinde ýeňil ýagty düýşleri görüp başlarsyňyz we her gün irden gowy keýpde oýanarsyňyz we eýýäm bir zat üçin ylham alarsyňyz. Käte-käte irden täze, ýuwaş islegsiz ýarym gün düşekde ýatyň.
• Iýmitiňize iki tagam goşmazlyga synanyşyň: duz we burç, 2-3 esse az iýmit iýip bilersiňiz, 1-2 hepdäniň içinde beden semremegi bes eder we bir aýdan soň ep-esli horlanarsyňyz ( diňe agramy bolanlara degişlidir).
• Dükanda satyn alýan ýokary konsentrasiýaly suwlary we içgileri içmezlige synanyşyň, we ýönekeý suw içiň. Ýönekeý suwuň näderejede tagamlydygyny we suwsuzlygyňyzy kanagatlandyrmak üçin näçeräk zerurdygyny görersiňiz.
• Iki hepde kofe we çaý içmezlige çalşyň, hemme zadyň göwnüňize ýaraýandygyny, arkaýyn uklap, çuňňur uklaýandygyňyzy, dartgynly ýa-da çatyk gaşlaryňyzyň ýumşandygyny we ähli ýeňil (ýa-da agyr) kelleagyrylaryňyzyň ýok bolandygyny görersiňiz ( ýa-da iň bolmanda iki gezek azaldy)
• Adam bilen hoşlaşanyňyzda "bor, bolýa ... bolýar!" Diýmegi bes etmek üçin synanyşyň we soňra bolsa, hoşlaşmagyň nähili aňsat we ýakymlydygyny görersiňiz.
• Bir hepde arkaňyz göniräk tutup ýöremäge we oturmaga synanyşyň, ýadyňyzyň nädip gowulaşjakdygyny we näçe çalt pikirlenjekdigiňizi görersiňiz.
• Halamaýan adamyňyzy synap görüň, her gezek ony ýadyňyza salanyňyzda, oňa nähili bagtlydygyny göz öňüne getirip boljak iň ajaýyp (ýa-da esasanam gowy) sowgat beriň we onuň size edil özüňiz ýaly has gowy seredjekdigini görersiňiz.
• Ýatmazdan bir-iki sagat öň telewizory we kompýuteri öçürmäge synanyşyň we birnäçe wagt geçensoň bolsa, islegleriňizi we döredijilik hyjuwlaryňyzy görüp başlarsyňyz.
• Telefonda 2 hepde diňe iş hakda gürleşip görüň, bir günde 36 sagadyň bardygyny görersiňiz.
• Her gezek çilim aljak bolanyňyzda synap görüň - alma / mandarin / apelsin / banan alyň ýa-da bir stakan suw içiň we 2 hepdeden soň özüňizi iki esse güýçli, çydamly we güýçli duýarsyňyz.
• Her gezek sizi gyzyklandyrýan bir zady etjek bolanyňyzda (hatda ilkinji gezek, seýrek bolsa-da, size mahsus däl, ýöne hezil) derrew ýerine ýetirmäge synanyşyň we birnäçe minutlyk pikirlenmäni we baha bermegi aýyryň we köp zat edip biljekdigiňizi görersiňiz has köp.
• Islän wagtyňyz ýylgyrmaga synanyşyň, geçip barýan birine ýylgyryň, hatda birnäçe sekuntlap ("ol siziň hakda näme pikir edip biljekdigini" ýatdan çykaryp elbetde) we bir aýyň içinde her bir adamy tanyş we howpsuz duýup başlarsyňyz.
• Ot-çöplerde, agaçlaryň arasynda, awtoulaglardan uzakda, adamlar tarapyndan utanman ýatmaga synanyşyň, köpden bäri garaşylýan dymyşlygy özüňiz eşidersiňiz.


text:
Elimizdiń ońtústik óńirlerindegi jan basyna shaqqandaǵy ataýly ortasha aqshalaı tabys ortasha respýblıkalyq tabystan edáýir tómen bolyp shyqty, dep habarlaıdy «Adyrna» ulttyq portaly Ranking.kz-ke silteme jasap.
Derekter boıynsha, 2020 jyldyń tórtinshi toqsanynda halyqtyń tabysy 125,4 myń teńgeni qurady.
Elimizdegi eń tómen kiris Túrkistan oblysynda tirkeldi - 65,9 myń teńge. Al Atyraý halqy 230,2 myń teńge tabys tabady.
Jalpy alǵanda, jan basyna shaqqandaǵy eń tómengi ataýly aqshalaı tabystar ońtústik oblystarǵa tıesili, onda kórsetkish 100 myń teńgeden aspaıdy: Túrkistan oblysynan keıin Shymkent qalasy (79,1 myń teńge), Jambyl oblysy (86,5 myń teńge), Almaty (90,7 myń teńge) jáne Qyzylorda (91,2 myń teńge) oblystary.
«Jan basyna shaqqandaǵy eń joǵary ataýly tabys Atyraý oblysynan basqa, megapolısterge tıesili — Nur-Sultan (192,9 myń teńge) jáne Almaty (185 myń teńge)», - deıdi sarapshylar.
Sondaı-aq Atyraý oblysynda, Shymkentte jáne Batys Qazaqstan oblysynda halyqtyń tabysy azaıǵan.