text:
Jyl basynan beri turmystyq gaz saldarynan 16 adam qaza tapty
NUR-SULTAN. QazAqparat – Jyl basynan beri turmystyq gaz saldarynan 16 adam qaza tapty. Bul týraly Úkimet otyrysynda QR Tótenshe jaǵdaılar mınıstri ıÝrıı Ilın aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Azamattardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýdegi jeke problemaly másele turmystyq gazdy paıdalanýmen baılanysty tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý bolyp otyr. Osy jyldyń basynan beri gazdy turmystyq paıdalaný nysandarynda 51 oqıǵa oryn alyp, 88 adam zardap shekti. Onyń 16-sy qaza tapty. Gaz-tehnıkalyq ınspektsııa qyzmetiniń quqyqtyq negizin qamtamasyz etý úshin «Azamattyq qorǵanys týraly» Zańǵa gaz-tehnıkalyq ınspektsııa qyzmetkerlerine gaz tutynýjúıesine qyzmet kórsetýdi júzege asyratyn uıymdarǵa baqylaýjúrgizý quziretin júkteıtin tıisti túzetýler engizildi», - dedi mınıstr.
Onyń atap ótýinshe, qazirgi ýaqytta baqylaýdyń atalǵan salasyndaǵy táýekel deńgeıi men tekserý paraqtaryn baǵalaý krıterıılerin bekitý protsedýrasy júrgizilip jatyr. Turmystyq gaz balondaryn paıdalanýǵa tıimdi baqylaý máselelerin zańnamalyq retteý baǵytynda da jumys jalǵasýda.
«Halyqtyń eski jáne merzimi ótken ballondardy paıdalanýy jaǵdaıdy kúrdelendirip otyr. Qaýipsizdik talaptaryn buza otyryp, taıaý mańdaǵy avtogaz quıý stansalarynan ballondaryn toltyra salýdy daǵdyǵa aınaldyrǵan», - dedi ıÝrıı Ilın.
- Qazaqstandyq serıaldardyń YouTube vıdeohostıngindegi tanymaldyǵy ósýde
- Qaraǵandy mektebinde er adam muǵalimdi urǵan
- Kóktaıǵaq: Semeıde 6 kólik soqtyǵysty
- Aqtóbede jeńil kólik kópirge keptetilip qaldy
- Astanalyq boıjetken mas ákesiniń ústinen shaǵym túsirdi
- Elordada aıaldama jáne kólik áınegin syndyrǵan qyz ustaldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


c: text/html

text:
«Yrak bu gün özbaşdak we garaşsyz, ol indi öz şu gününi we geljegini özi kesgitleýän ýurt. Bu gün, 31-nji awgust yraklylaryň ählisi üçin hemişe möhüm gün bolar» diýip, Maliki aýtdy.
Ol özüniň telewizorda berlen ýüzlenmesinde ýurduň howpsuzlyk güýçleriniň Yrakdaky howpsuzlyk işleriniň jogapkärçiligini doly öz boýnuna almaga ukyplydygyny aýtdy.
Söweş operasiýalarynyň formal taýdan soňlanandygyna garamazdan, Birleşen Ştatalar Yrakda agyr ýaraglanan 50 müň çemesi esgerini saklap galýar. Ol esgerler yrak esgerlerine tälim bermek, gurluşyk işlerine kömekleşmek bilen meşgul bolar we zerur bolsa Yragyň howpsuzlyk güýçlerine ýardam berer.
Ýöne Amerikanyň galan esgerleri hem 2011-nji ýylyň aýagyna bu ýurdy terk etmeli.
Birleşen Ştatlaryň wise-prezidenti Jo Baýden şu gün söweş operasiýalarynyň soňlanmagyny bellemek üçin Bagdada geldi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Parižde studentler maşynlary otladylar. Olara garşy ýerli polisiýa işgärleri göz ýaşardyjy gaz ulandy.
Protestleriň netijesinde howa gatnawlarynda, otly hereketlerinde, mekdeplerde we beýleki pudaklarda uly päsgelçilikler döredi. Ýurtdaky ýüzlerçe ýangyç guýulýan merkezler benzinsiz galdy.
Prezident Nikolýa Sarkozy geçirilýän protestlere garamazdan, pensiýa reformasy bilen bagly täze kanuny soňuna çenli goldajakdygyny aýtdy.
“Bu reforma gaty uzaga çekdi we mundan beýläk ony häzirkisi ýaly saklap bolmaz. Sebäbi şu günki we ertirki pensionerleriň haky tölenmeli. Fransýada 15 million pensioner bar. Men häzir size ýüzlenip durkam, olaryň 1,5 millionyna bankdan alnan karz pullardan tölenýär. Bu ýagdaý uzaga gitmeli däl” diýip, Sarkozy aýtdy.
Täze kanuna görä, Fransiýada pensiýa ýaşy 60-dan 62-ä çenli uzaldylar.


text:
Sınoptıkter 12 óńirde eskertý jarııalady
NUR-SULTAN. QazAqparat – «Qazgıdromet» RMK aýa raıynyń qolaısyzdyǵyna baılanysty 4 tamyzǵa birneshe óńirde eskertý jarııalady, dep habarlaıdy QazAqparat.
Atap aıtqanda, Batys Qazaqstan oblysynyń keı jerlerinde naızaǵaı kútiledi. Jel ońtústik-batystan, ońtústikten soǵady, ekpini jekelegen aýmaqtarda 15-20 m/s. Kúndiz 41 gradýs óte qatty ystyq saqtalady. Keı jerlerde tótenshe órt qaýpi bolady. Oral qalasynda kúndiz 38 gradýs qatty ystyq boljanady.
Túrkistan oblysynyń keı jerlerinde shańdy daýyl turady. Soltústik-shyǵystan soǵatyn jeldiń kúshi – 15-20 m/s. Kúndiz 41 gradýs qatty ystyq kútiledi. Tótenshe órt qaýpi saqtalady.
Shymkent qalasynda kúndiz soltústik-shyǵystan jel soǵady, ekpini – 15-20 m/s.
Qyzylorda oblysynda kúndiz jel soltústik-shyǵystan soǵady, kúshi keı jerlerde 15-20 m/s quraıdy. Sondaı-aq shańdy daýyl, 42 gradýs qatty ystyq kútiledi. Tótenshe órt qaýpi saqtalady. Qyzylorda qalasynda shańdy daýyl, 15 m/s ekpindegi jel, 41 gradýs qatty ystyq boljanady.
Almaty oblysynda kúndiz 36 gradýs qatty ystyq saqtalady. Keı jerlerinde tótenshe órt qaýpi bolady. Taldyqorgan qalasynda kúndiz 36 gradýs qatty ystyq saqtalady.
Shyǵys Qazaqstan oblysynyń keı jerlerinde naızaǵaı oınap, soltústik-batystan jel soǵady, kúshi keı jerlerde 15-20 m/s quraıdy. Úrjar aýdanynda órttiń tótenshe joǵary dárejesi kútiledi.
Qaraǵandy oblysynyń keı jerlerinde kúndiz 35 gradýs qatty ystyq saqtalady. Soltústikten jel soǵady, kúshi – 15-20 m/s. Keı jerlerinde óte joǵary órt qaýpi bolady. Jezqazǵan qalasynda 35 gradýs qatty ystyq saqtalady.
Pavlodar oblysynyń keı jerlerinde naızaǵaı kútiledi, soltústik-batystan jel soǵady, naızaǵaı kezinde ekpini 18 m/s. Pavlodar qalasynda kúndiz naızaǵaı oınap, soltústik-batystan jel soǵady, naızaǵaı kezinde ekpini – 18 m/s.
Qostanaı oblysynyń keı jerlerinde kúndiz 38 gradýsqa deıin qatty ystyq saqtalady. Oblystyń ońtústiginde tótenshe órt qaýpi boljanady.
Soltústik Qazaqstan oblysynyń keı jerlerinde túnde naızaǵaı kútiledi. Túnde jáne tańerteń tuman bolady. Soltústik-batystan soǵatyn jeldiń kúshi – 15-20 m/s. Petropavl qalasynda túnde jáne tańerteń tuman boljanady.
Kúndiz Jambyl oblysynyń taýly jáne taý bókterli aýdandarynda naızaǵaı, burshaq kútiledi. Keı jerlerde shańdy daýyl turady. Soltústik-shyǵystan jel soǵady, kúshi – 15-20 m/s. Kúndiz oblystyń basym bóliginde 40 gradýsqa deıin qatty ystyq, tótenshe órt qaýpi bolady. Taraz qalasynda kúndiz soltústik-shyǵystan jel soǵady, ekpini – 15-20 m/s . 38 gradýsqa deıin qatty ystyq boljanady.
Kúndiz 4-5 tamyzda Aqtóbe oblysynyń keı jerlerinde 40-41 gradýs óte qatty ystyq kútiledi. Tótenshe órt qaýpi saqtalady.
- 27 qazan kúni Nur-Sultan men Almatyda ótetin mańyzdy sharalar ańdatpasy
- Koronavırýs: Atyraýda oblysynda 99 bala men 22 júkti áıel emdelýde
- Almaty turǵyndary eski úılerin súrýdi surap otyr
- Almatyda Jeltoqsan oqıǵasyna arnalǵan kezdesý ótti
- Bes oblys aýmaǵynda aýa raıyna baılanysty eskertý jarııalandy
- Astanada er adam sot oryndaýshysyna balta ala júgirdi
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow jenap Nikol Paşinýana Ermenistan Respublikasynyň Premýer-ministri wezipesine saýlanmagy mynasybetli tüýs ýürekden gutlaglaryny we hoşniýetli arzuwlaryny ýollady. Gutlagda şeýle diýilýär:
— Biz Türkmenistanda Ermenistan Respublikasy bilen deňhukuklylyk, birek-birege hormat goýmak we ynanyşmak ýörelgelerine esaslanýan gatnaşyklara ýokary baha berýäris. Türkmen-ermeni gatnaşyklarynyň dostlukly ýurtlaryň we onuň halklarynyň abadançylygynyň bähbidine özara peýdaly hyzmatdaşlyk ruhunda mundan beýläk-de ösdüriljekdigine we çuňlaşdyryljakdygyna ynanýaryn.
Şu ýakymly mümkinçilikden peýdalanyp, döwlet Baştutany Ermenistan Respublikasynyň Premýer-ministrine berk jan saglyk hem-de dostlukly ermeni halkynyň parahatçylygynyň, abadançylygynyň we rowaçlygynyň bähbidine alyp barýan jogapkärli döwlet işinde uly üstünlikleri arzuw etdi.


text:
Milli ykdysadyýetiň döwlete dahylsyz bölegini ösdürmegiň wajyp ugry döwlet eýeçiligindäki kärhanalary hususylaşdyrmakdyr. Gahryman Arkadagymyzyň taýsyz tagallalary bilen alnyp barlan işleriň netijesinde, häzirki wagta çenli Türkmenistan boýunça 2010-njy ýyldan 2021-nji ýyla çenli (2021-nji ýylyň 2 aýyny goşmak bilen) döwlet eýeçiligindäki hususylaşdyrylan kärhanalaryň (desgalaryň) sany 557-ä, maýa goýum bäsleşiginde, gazna biržasynda, kärendeçisine we salgyly satylan kärhanalaryň (desgalaryň) sany 155-e, bäsleşikli söwdada (auksion) satylan kärhanalaryň (desgalaryň) sany 402-ä ýetdi.
Türkmenistanda hususyýetçilik giň gerimde, toplumlaýyn esasda ösdürilýär. Telekeçileriň bähbitlerini goraýan kanunlar kabul edilýär, bu ugry saýlap alan raýatlara ýeňillikli bank karzlary yzygiderli berilýär. Dürli maksatly desgalaryň gurulmagy, oba hojalyk ekinlerini ösdürip ýetişdirmek üçin uzak möhletleýin ýer bölekleri bölünip berilýär. Türkmen telekeçileriniň dünýä bazarlaryna çykmagy, halkara bazar giňişliginde mynasyp orun eýelemegi üçin hem ähli şertler döredilýär. Bu ugurda «Türkmenistanda orta we kiçi telekeçiligi goldamagyň 2018 — 2024-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasy» kabul edildi. Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň Kiçi we orta telekeçiligi goldamak gaznasy hem döredildi. Ýuridik şahs hökmünde döredilen bu gazna öz paýnamalaryny Aşgabat gazna biržasynda satmaga-da hukuk berildi. Bularyň ählisi ýurdumyzyň senagatçylary we telekeçileri üçin giň mümkinçilikleri açdy. Indi telekeçilerimiziň önümleri diňe bir özümizde däl, eýsem, dünýäniň dürli ýurtlarynyň bazarlarynda «Türkmenistanda öndürildi» diýen ýazgy bilen meşhurlyk gazanýar. Ýurdumyzyň eksport mümkinçiliklerini artdyrmak, öňdebaryjy dünýä tejribesini çekmek, işjeň işewür hyzmatdaşlygy ýola goýmak maksady bilen, daşary ýurtlarda türkmen telekeçileriniň wekilhanalary, söwda we modalar öýleri açyldy.
Ýurdumyzda hereket edýän «Eýeçiligiň döwletiň garamagyndan aýrylmagy we döwlet emläginiň hususylaşdyrylmagy hakynda» Kanunda, Türkmenistanyň Prezidentiniň «Türkmenistanda döwlet eýeçiligindäki kärhanalary we desgalary hususylaşdyrmagyň 2013 — 2016-njy ýyllar üçin Döwlet maksatnamasyny tassyklamak hakynda» Kararynda, döwlet eýeçiligindäki kärhanalary we desgalary hususylaşdyrmak boýunça beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalarynda ozal dünýä tejribesinde hususylaşdyrmakda ulanylan peýdaly hem netijeli ýörelgeler giňden özleşdirildi. Şonuň bilen bir hatarda, ykdysady ösüşleri bökdäp bilýän islendik ýagdaýlardan daşda durmak zerurlygy binýatlaýyn ýörelge hökmünde bellenildi. Kabul edilen maksatnamanyň çäklerinde hereket edýän hususylaşdyrmagyň usulyýeti kämilleşdirilip, bazar gatnaşyklarynda gymmatly kagyzlaryň bazaryny, bilelikdäki paýly kärhanalaryň ornuny ýokarlandyrmak üçin maýa goýum taslamasyny-da bäsleşikli söwda ugurlaryna üýtgeşmeler girizip alyp barmak ýörelgeleri dowam edýär. Şeýle toplumlaýyn işleriň netijesinde, ýurdumyzyň oba hojalygynda, gaýtadan işleýän senagatynda, gurluşykda, söwda we ilata tagam taýýarlamakda ýüzlerçe kärhanalary we desgalary hususylaşdyrmak maksatnamalaýyn esasda alnyp baryldy. Netijede, onlarça maldarçylyk we guşçulyk fermalary, senagat we azyk önümlerini öndürýän kärhanalar, naharhanalar, ýüzlerçe dükanlar we gaýry emläkler hususylaşdyryldy.
Ykdysady işleriň görnüşleri boýunça emläkleri hususylaşdyrmakdan býujete gelip gowşan serişdeleriň düzümi şeýle: girdejileriň 29 göterimi ulag işlerinden we ýükleri saklamakdan, 26,5 göterimi işläp bejerýän önümçiliklerden, 20 göterimi lomaý we bölek söwdadan, 7 göterimi gozgalmaýan emläk bilen bagly amallardan, 5 göterimi oba we tokaý hojalyklarynyň, balyk tutmagyň emläklerini we 5 göterimi gurluşyk pudagynyň emläklerini hususylaşdyrmakdan, galan 7,5 göterimi beýleki iş görnüşleriniň emläklerini ýerlemekden gazanyldy.
Sebitler boýunça emlägi döwletiň garamagyndan aýyrmakdan we hususylaşdyrmakdan býujete gelen serişdeler barada gazanylan netijeler şu ýagdaýda emele geldi: 32 göterimi Aşgabat şäheriniň, 8 göterimi Ahal welaýatynyň, 11 göterimi Balkan welaýatynyň, 10 göterimi Daşoguz welaýatynyň, 22 göterimi Lebap welaýatynyň we 17 göterimi Mary welaýatynyň paýyna düşdi. Bu işleriň netijesinde, ýurdumyzyň paýtagtynda, welaýat we etrap merkezlerinde, oba ýerlerinde öňdebaryjy tehniki-tehnologik nusgalara laýyk enjamlaşdyrylan döwrebap zawod-fabrikler, önümçilik sehleri, oba hojalyk önümlerini gaýtadan işleýän, durmuş-medeni desgalar, söwda we dürli ugurly hyzmatlary ýerine ýetirýän kärhanalaryň ýüzlerçesi peýda boldy. Oba ýerlerinde iri möçberli maldarçylyk we guşçulyk toplumlary döredildi. Olaryň aglabasynda çykarylýan önümler özüniň ýokary hili bilen diňe bir daşary ýurtlardan getirilýän haryt nusgalaryna doly bäs gelmek bilen çäklenmän, eýsem, daşary bazarlarda-da bäsdeşlige ukyplylygy bilen tapawutlanýar. Milli haryt öndürijileriň işjeňliginiň günsaýyn ýokarlanmagy ýurdumyzda amala aşyrylýan «Türkmenistanda öndürilýän önümleriň daşary ýurtlara iberilýän möçberini artdyrmak boýunça Döwlet maksatnamasynda» we «Türkmenistanda daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri öndürmek boýunça Döwlet maksatnamasynda» bellenen möhüm wezipeleriň üstünlikli amala aşyrylmagyna saldamly goşant bolýar.
Häzirki döwürde döwlet eýeçiligindäki emläkleri hususylaşdyrmak boýunça işleriň depginini has-da güýçlendirmek, bäsleşikli söwdalaryň hilini ýokarlandyrmak, ahyrky netijede, milli ykdysadyýetiň durnukly ösüşini üpjün etmek maksady bilen, kabul edilýän kadalaşdyryjy hukuk resminamalaryny has-da kämilleşdirmek işleri yzygiderli alnyp barylýar. Şunda baş maksat ýurdumyzyň ykdysady kuwwatyny pugtalandyrmak, halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini yzygiderli gowulandyrmak, il agzybirligini, jemgyýetimiziň jebisligini pugtalandyrmak bolup durýar.
Tirkeşmyrat KÜRRÄÝEW,
Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň baş hünärmeni.


text:
16.07.2021
Türkmenistanyň sport wekiliýetiniň agzalary!
Mähriban türgenler!
Size Ýaponiýanyň Tokio şäherinde geçirilýän XXXII tomusky Olimpiýa oýunlarynda Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistana mynasyp wekilçilik etmegi hem-de eziz Watanymyzyň halkara sport abraýyny täze belent derejelere götermegi tüýs ýürekden arzuw edýärin. Ýoluňyz ak bolsun, mähriban türgenler!
Köpçülikleýin bedenterbiýe-sagaldyş we olimpiýa hereketini hem-de ýokary üstünlikler gazanylýan sporty ösdürmek halkymyzyň saglygyny berkitmäge, beden taýdan taplanan, ruhy taýdan baý ýaş nesli kemala getirmäge gönükdirilen döwlet syýasatymyzyň möhüm, ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Şu belent maksatlardan ugur alyp, «Döwlet adam üçindir!» diýen ýörelgämize laýyklykda, ykdysadyýetimiziň ähli pudaklarynda, ylym, bilim, saglygy goraýyş, sport, medeniýet, syýahatçylyk ulgamlarynda giň möçberli özgertmeleri amala aşyrýarys. Şäherlerimizde we obalarymyzda häzirki zaman sport-sagaldyş toplumlary, döwrebap stadionlar guruldy hem-de ýörite okuw-sport mekdepleri döredildi. 2017-nji ýylda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň we beýleki abraýly halkara sport ýaryşlary geçirilen ak mermerli paýtagtymyz Aşgabat şäherinde innowasion tehnologiýalary, ylmy-tehniki ösüşiň öňdebaryjy gazananlaryny, iň gowy dünýä tejribelerini giňden ulanmak arkaly iri taslama üstünlikli amala aşyryldy — Merkezi Aziýa sebitinde deňi-taýy bolmadyk Olimpiýa şäherçesi guruldy.
Bu işleriň ählisi ýurdumyzyň sport ulgamyny düýpli kämilleşdirmäge, bedenterbiýäni giň gerimde ösdürmäge uly mümkinçilik berýär. Hemmetaraplaýyn ösen nesli terbiýeläp ýetişdirmäge, ýokary hünärli türgenleri we halkara derejedäki ýygyndy toparlary taýýarlamaga uly ýardam edýär.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe, aýratyn hem, «Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» diýlip yglan edilen ýylda ýurdumyzyň sport ulgamynyň taryhyna täze sahypalar ýazylýar. Bu ajaýyp zamanada ykballaryny sporta baglan ýaşlarymyz sebit we halkara derejedäki ýaryşlarda eziz Watanymyzyň sport abraýyny mynasyp gorap, watansöýüjiligiň, gaýduwsyzlygyň, hakyky ussatlygyň ajaýyp nusgasyny görkezýärler. XXXII tomusky Olimpiýa oýunlarynda sportuň dzýudo, ýeňil atletika, agyr atletika, suwda ýüzmek görnüşleri boýunça mynasyp wekilçilik etjek türgenlerimiziň saýlanylyp alynmagy hem Türkmenistanda köpçülikleýin bedenterbiýe-sagaldyş we olimpiýa hereketini hem-de ýokary üstünlikler gazanylýan sporty ösdürmäge döwlet derejesinde uly üns berilýändigine aýdyň şaýatlyk edýär.
Biz geljekde hem sporty ösdürmek, ýaşlarymyzyň ruhy we beden mümkinçiliklerini sazlaşykly utgaşdyrmak, halkara ýaryşlarda örän şowly çykyş etmek hem-de zerur sport tejribesini toplamak meselelerine döwlet derejesinde möhüm ähmiýet bereris.
Sport gujur-gaýratyň, gözelligiň we sagdynlygyň gözbaşydyr. Sport ussatlarymyzyň we türgenlerimiziň halkara hem-de dünýä derejesinde geçirilýän sport ýaryşlarynda gazanýan ajaýyp üstünlikleri jemgyýetimizde eziz Watanymyza bolan söýgini terbiýeleýär, halkymyzyň agzybirligini, jebisligini has-da pugtalandyrýar. Şoňa görä-de, mähriban türgenlerimiziň XXXII tomusky Olimpiýa oýunlarynda ajaýyp ýeňişleri gazanyp, mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllyk şanly baýramyna toý sowgatlary bilen geljekdiklerine, sportda «Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.» atly şygary öňe sürýän eziz Watanymyzyň — Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň sagdynlygyň we ruhubelentligiň ülkesi hökmünde halkara derejedäki abraýyny has-da belende göterjekdiklerine, şeýle-de türkmen sportuny Ýer ýüzünde şöhratlandyrjakdyklaryna uly ynam bildirýärin.
Türkmenistanyň sport wekiliýetiniň agzalary!
Mähriban türgenler!
Size XXXII tomusky Olimpiýa oýunlarynda Garaşsyz, Bitarap Türkmenistan Watanymyza mynasyp wekilçilik etmegi hem-de uly üstünlik gazanmagy ýene-de bir gezek tüýs ýürekden arzuw edýärin.
Goý, halkara sport giňişliginde Garaşsyz, Bitarap Watanymyzyň Döwlet baýdagy belentde parlasyn!
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly Berdimuhamedow.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi (TDH)


text:
6-njy oktýabrda – Hatyra gününde türkmenistanlylar 1948-nji ýylyň Aşgabat ýertitremesiniň pidalaryny, söweş meýdanlarynda wepat bolan gahrymanlary hasrat bilen ýatladylar. «Halk hakydasy» ýadygärlikler toplumyna gül goýmak hatyra çäresine hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gatnaşdy.
«Halk hakydasy» ýadygärlikler toplumynda geçirilen hatyra çäresi gadymy türkmen topragynda beýik pederlerimiziň däpleriniň dowam etdirilýändiginiň ýene bir aýdyň nyşany boldy. Bu gün halkymyzyň ýokary ruhubelentligi, erkin, rowaçlyklara beslenýän ýurdumyzda asuda ýaşamak we zähmet çekmek üçin nesilleriň hakydasynyň arabaglanyşygynyň ähmiýetine has-da gowy göz ýetirýärsiň.


text:
Qaraǵandynyń kardıo ortalyǵynda úsh aılyq balanyń júregine kúrdeli operatsııa jasaldy
QARAǴANDY. QazAqparat – Qaraǵandy qalasynyń №2 kópbeıindi aýrýhanasy janyndaǵy balalar kardıohırýrgııasy bólimshesinde úsh aılyq sábıdiń júregine operatsııa jasaldy. Qyz balanyń tolyqqandy ómir súrýine úmit bar, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Kishkentaı Aılınniń ata-anasy sábıiniń kúrdeli dıagnozy týraly ol dúnıege kelgennen keıin ǵana bilgen. ÝDZ kezinde qyzdyń týa bitken júrek aýrýy jáne ınterventrıkýlıarlyq septým aqaýy bar ekendigi anyqtaldy. Qarapaıym sózben aıtqanda, náresteniń júreginde eki santımetrlik tesik boldy. Sonyń saldarynan bala tunshyǵyp, baıaý salmaq jınaǵan.
«Biz Sátbaev qalasynda turamyz. Júktilik asqynýsyz ótti. Sondyqtan dıagnoz týraly bilgende, tóbemizge naızaǵaı túskendeı boldy. Júregindegi sańylaý bala jas qosqan saıyn biteledi dep úmittendik. Alaıda operatsııa jasatý kerektigi belgili boldy. Baqytymyzǵa oraı, biz tájirıbeli dárigerlerdiń baqylaýyna tústik. Bizge eki operatsııa jasaldy, qazir sábıim jazylyp keledi», - deıdi qyzdyń anasy Láılá Zeınýllaeva.
Aldymen Aılındi ókpe arterııasyn taryltyp, túzetýge daıyndady. Jaqynda onyń júregine jasandy patch salynǵan. Náreste kardıologııa bóliminde shamamen bir jyl boıy baqylaýda bolady.
«Búgin biz basqa úsh aılyq sábıge taǵy bir kúrdeli operatsııa jasaımyz. Úlken ashyq arterııalyq kanaly bar ortanyń synı koarktatsııasy bar. Dárigerler onyń dıagnozyn kezdeısoq anyqtady. Ol oblystyq balalar aýrýhanasyna tústi. Anasynyń aıtýynsha, bala basynan jaraqat alǵan. Tekserý kezinde dıagnoz qoıyldy. Mundaı operatsııalar ádette respýblıkalyq klınıkalarda júrgiziledi, biraq bizdiń bólimshemizde de júrektiń aýyr aqaýlary bar patsıentterdi emdeýde mol tájirıbe bar», - deıdi balalar kardıohırýrgııasy bóliminiń meńgerýshisi Janat Bolatbekuly.
Qaraǵandynyń №2 Kópbeıindi aýrýhanasy janyndaǵy balalar kardıohırýrgııa bólimshesi 25 tósekke eseptelgen. Munda sábı dúnıege kelgen kúnen bastap 18 jasqa deıingi balalarǵa kúrdeli operatsııalar jasalady. Eń alǵashqysy 10 jyl buryn júrgizilgen. Osy ýaqyt ishinde bólimshede júrekke 2 500-ge jýyq ashyq jáne myńǵa jýyq jabyq operatsııalar jasaldy. Ortalyq dárigerleri jylyna 200-den astam hırýrgııalyq ota jasaıdy. Bólim zamanaýı ýltradybystyq qurylǵylarmen jáne barlyq qajetti jabdyqtarmen jabdyqtalǵan.
«Ókinishke qaraı, bizdiń qalamyzda mundaı bólimshe bar ekenin oblys turǵyndarynyń barlyǵy bile bermeıdi. Kóbinese ata-analar balalaryn elordaǵa nemese jeke klınıkalarǵa aparady. Sondaı-aq, patsıentter tolyq tekserýden óte alady, ol úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan», - dep tolyqtyrdy Janat Bolatbekuly.
- Terrorıster basyp aldy: Óskemen turǵyny polıtsııaǵa jalǵan habar bergen
- BQO turǵyny polıtsııaǵa para bergeni úshin ustaldy
- ShQO qutqarýshylary páterde qamalyp qalǵan balany qutqardy
- ShQO-da 1000 tonnadan astam pishen órtendi
- ShQO-da qazaqtyń aqbas sıyryn ósirip otyrǵan kásipker týǵan aýylyn damytýǵa úles qosýda
- Epıdahýaldy baǵalaý matrıtsasy: Atyraý oblysy «jasyl» aımaqqa ótti
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Taghy bir JOO liysenziyasynan aiyryldy
Almaty qalasyndaghy Shet tilder jәne iskerlik kariera uniyversiyteti bas liysenziyasynan aiyryldy. Búl turaly Bilim jәne ghylym ministrligi mәlimdedi.
Búghan deyin QR BGhM joghary oqu orny bas liysenziyasynan aiyru aldynda túrghany turaly habarlaghan bolatyn. Qayta tekseru qorytyndysy boyynsha tekseru paraghynyng 46 tarmaghynan 39 tarmaghy boyynsha búzushylyqtar anyqtaldy.
Uniyversiytetke sәikessizdikterdi joigha uaqyt berildi. Alayda, joghary oqu orny berilgen uaqytty bilim beru qyzmetterining sapasyn jaqsartu ýshin qajetti júmysty jýrgizu mәselesine emes, sot talqylauyna jәne QR BGhM komiytetining is-әreketterine shaghymdanugha júmsady.
Nәtiyjesinde Almaty qalasynyng Ákimshilik qúqyq búzushylyqtar jónindegi mamandandyrylghan audanaralyq sotynyng sheshimimen joo bas liysenziyasynan aiyryldy.
Sonday-aq Almaty qalasynyng Ákimshilik qúqyq búzushylyqtar jónindegi mamandandyrylghan audanaralyq sotynyng 2021 jylghy 18 tamyzdaghy sheshimimen joghary oqu oryny núsqamany oryndamaghany ýshin әkimshilik jauapkershilikke tartyldy.
«Biz joghary oqu oryndaryna búzushylyqtardy jonggha uaqyt beremiz, alayda olar kemshiliktermen júmys jýrgizbeydi. Osyghan baylanysty keyinirek qatang sharalar qoldanugha tura keledi. Uniyversiytetterding oqu jaghdaylaryn, bilim beru baghdarlamalaryn jәne tútastay alghanda, studentterdi belgili bir mamandyqtargha oqytugha degen kózqarasyn jaqsartuy ýshin búl óte manyzdy. Áytpese, joghary oqu oryndary sapaly bilim emes, tek diplomdar beretin bolady. Mysaly, Shet tilder jәne iskerlik kariera uniyversiytetinde bilim beru sapasyn qamtamasyz etuding ishki jýiesi qalyptaspaghan. Bilim beru baghdarlamalaryn, jeke oqu josparlaryn taldau belgili bir pәnder boyynsha kreditterdi iygerude ýlken aiyrmashylyqtardy kórsetti. Tiyisinshe, bilim alushylar pәnderdi tolyq kólemde mengermeydi. Oqytu nәtiyjeleri boyynsha studentterding 90%-y shekti dengeyden óte almady», – dep atap ótti QR BGhM Bilim jәne ghylym salasynda sapany qamtamasyz etu komiytetining tórayymy Gýlzat Kóbenova.
Zannamagha sәikes, liysenziyadan aiyrylghan jaghdayda bilim alushylar semestrding ayaqtaluyn kýtpey-aq basqa uniyversiytetterge auysa alady. Studentter men ata-analardy jәne júmys berushilerdi joghary oqu oryndary kórsetetin bilim beru qyzmetterining sapasyna nazar audarugha shaqyramyz.
Abai.kz


text:
Ilkinji galamlar XII-XVI asyrlarda döräpdir. XIV asyrda italýanlar toýundan ýasalan galamlary öndüripdirler. Şeýle galamlar öçügsi we solgun gara reňk beripdir. Ýakylan süňkden alnan serişde hem ösümlik ýagy bilen garylyp, galam hökmünde peýdalanylypdyr. XVII asyrda grafitden ýasalan galamlar uly meşhurlyga eýe bolupdyr. Galam 1775-nji ýylda fransiýaly Nikolýa Žak Konte tarapyndan ýasalýar.
Ol öbaşdak galamyň inçe taýak görnüşini, ýagny palçygyň we grafitiň garyndysynyň iki taýajygyň arasynda ýerleşdirilen görnüşini ýasaýar. Ol 1795-nji ýylda galam öndürmegiň patenitini alandan soňra öz adyny göterýän galam fabriginiň düýbüni tutýar. Kagyzda sähelçe yz galdyrýan, ýöne eliňi hapalaýan grafite daş ýasamak pikiri asyrlarboýy ony döredijiniň we biznesmeniň adyny göterip gelýär. „Konte„ firmasy galam öndürmekde öňdebaryjy hasaplanýar. Ilki-ilkiler grafit, metal turbajyga doldurylyp, ol diňe hat ýazmak üçin däl, eýsem, bezeg üçin hem ulanylypdyr. Grafitiň galyndylary ilkinji gezek 1654-nji ýylda Angliýada tapylýar. Şa zenany grafitiň geljekki nesillere-de miras galmagy ugrunda aladalanyp, ýylda 6 hepdäniň dowamynda grafit gazyp almaga rugsat beripdir. Agaç gatlakly galamlaryň döränine iki ýüz ýyl gowrak wagt geçipdir. Häzirki wagtda galamlaryň üç: gara grafitli, nusga we reňkli ýaly görnüşleri ulanylýar. Olar gaty we T, MT, M harp manylary bilen däl-de, eýsem, mekdep, kanselýar, çyzgy, surat, mehaniki ýaly görnüşleri bilen tapawutlanýar. Galamyň hiliniň gowudygyny urga çydamlylygy, ýonulanda döwülmeýänligi, ýazanyňda kagyzy zaýalama- ýanlygy, bozguç bilen çalt öçürilýänligi arkaly bilip bolýar. Eberhars Faber 1861-nji ýylda Nýu-Ýork-da galam zawodynyň düýbüni tutýar. Kosmosa ilkinji çykan kosmonawt Ýuriý Gagarin öz ýany bilen galam alyp gidýär. Sebäbi ýeriň dartyş güýjüniň ýok ýerinde ruçkanyň syýasy daşyna çykyp akýar. Russiýadan grafit känini tapan Lomonosow Arhangelsk oblastynyň ýaşaýjylarynyň kömegi bilen galam öndürmegi ýola goýupdyr. Lomonosow galamyň mukdarynyň ölçeg birligini girizipdir. Galamyň mukdarynyň ölçeg birligi „gross„ diýip atlandyrylypdyr, sebäbi „gross„ diýmek 12 diýmegi aňladýar. Bir günde galam ýasaýan ussa öz şägirdi bilen 12 galam öndürmegi başarypdyr. Hut şundan hem bu söz ulanyşa giripdir. Türkmenler hem gadym wagtdan bäri ýazuw işlerinde gara daşy peýdalanypdyrlar. Rus diline bu söz türkmen dilinden durkuny üýtgetmän, „gara daş„ – „karandaş„ görnüşinde geçipdir. Häzirki döwürde 350-den gowrak görnüşli, 70-den hem köp reňkli, 18 sany gatylyk derejedäki galamlar öndürilýär. Bir ýylda bütin dünýä boýunça 14 milliarddan gowrak galam satylýar. Bu san bolsa galamyň giňden ulanylýandygyny aňladýar.


text: 18 Soňra Ýehowa+ Mamredäki uly agaçlaryň+ golaýynda Ybraýyma göründi. Günortanyň jokrama yssysydy. Ybraýym çadyryň agzynda otyrdy.2 Ol töweregine göz aýlanda, aňyrrakda üç adamy gördi+. Ybraýym dessine ýerinden turdy-da, ylgap olaryň öňünden çykdy. Ol iki bükülip, tagzym etdi-de:3 «Eý Ýehowa, menden razy bolsaň, haýyş edýärin, meniň myhmanym bol.4 Aýagyňyzy ýuwar ýaly suw getirdeýin+. Agajyň saýasyna geçip, dynjyňyzy alyň.5 Gapymdan gelipsiňiz. Bir döwüm çörek iýip, güýç toplaň, soň gidersiňiz» diýdi. Olar hem: «Bolýar, goý, seniň diýeniň bolsun» diýdiler.6 Ybraýym ylgap, çadyra Bibisaranyň ýanyna baryp: «Derrew iň gowy undan üç kersen* hamyr ýugrup, çörek bişir» diýdi.7 Soňam ylgap gidip, sürüden bir semiz öküzçäni aldy-da, hyzmatkärine berdi. Ol hem dessine malyň damagyny çalyp, nahar bişirdi.8 Ybraýym ýag, süýt hem-de ýaňky bişirilen eti myhmanlaryň öňüne getirip goýdy. Olar iýip-içip başladylar. Ybraýym hem myhmanlara hyzmat etmek üçin agajyň aşagynda durdy+.9 Olar Ybraýymdan: «Aýalyň Bibisara+ nirede?» diýip soradylar. Ol: «Çadyrda» diýip jogap berdi.10 Myhmanlaryň biri: «Indiki ýyl şu wagtlar size ýene gelerin. Şonda aýalyň Bibisaranyň ogly bolar»+ diýdi. Şol wagt Bibisara ol adamyň arka tarapyndaky çadyryň agzynda bar gürrüňi diňläp durdy.11 Ybraýym bilen Bibisaranyň ýaşy bir çene barypdy+. Bibisara çaga dogurmakdan galypdy*+.12 Şonuň üçin ol gülüp, içinden: «Men-ä bir garry, ärimiň* hem ýaşy bir çene barypdyr. Indi maňa beýle bagt ýetdirermikä?»+ diýdi.13 Şonda Ýehowa Ybraýyma: «Bibisara näme üçin gülüp: „Garry halyma çaga dogrup bilerinmi?“ diýýär?14 Heý-de, Ýehowanyň başarmajak zady barmy?!+ Indiki ýyl şu wagtlar size ýene gelerin. Şonda Bibisaranyň ogly bolar» diýdi.15 Bibisara gorkup: «Men gülmedim» diýip boýun almady. Hudaý bolsa: «Ýok, sen güldüň» diýdi.16 Soňra myhmanlar ýola düşdi, Ybraýym olary ugratdy. Ep-esli ýöränlerinden soň, ýaňky adamlar Sodoma+ tarap seretdiler.17 Şonda Ýehowa: «Men etjek bolýan zadymy Ybraýymdan gizlemäýin+.18 Sebäbi ondan ägirt uly hem güýçli millet dörär, ýer ýüzüniň ähli halklary ol arkaly bereket alar+.19 Men, Ýehowa, Ybraýyma beren wadalarymy berjaý ederin, sebäbi ony gowy tanaýaryn. Ogullaryna, bütin nesline dogry hem hak işleri etmegi, Ýehowanyň ýolundan ýöremegi öwretjegini-de bilýärin»+ diýdi.20 Soňra Ýehowa: «Sodom bilen Gomorra şäherleri agyr günälere batdy+. Olara garşy edilýän ahy-nala gulagyma gelip ýetdi+.21 Gidip, ähli zadyň anygyna ýeteýin. Dogrudanam, olar agyr günä edýärmikä?»+ diýdi.22 Ýaňky adamlar ol ýerden Sodoma gitdiler. Ýehowa+ bolsa Ybraýymyň ýanynda galdy.23 Ybraýym onuň golaýyna baryp: «Sen gowy* adamlary erbetler bilen bile ýok edäýjekmi?+24 Belki, şäherde 50 sany gowy adam bardyr. Şäheri şonda-da ýok edäýjekmi? Şol 50 gowy adam üçin şähere rehim etmersiňmi?25 Sen gowy adamy erbet bilen ýok etmersiň-ä! Elbetde, sen hiç haçan gowy adamlara erbetler bilen deň jeza bermersiň!+ Heý-de, ýer ýüzüniň Kazysy adalatsyzlyk edermi?!»+ diýdi.26 Ýehowa hem: «Sodomda 50 sany gowy adam tapsam, şolar üçin şähere rehim ederin» diýdi.27 Ybraýym ýene-de: «Ýehowa, öňüňde tozanjyk* ýaly bolsam-da, ýürek edip, seniň bilen gürleşýärin. Senden ýene bir zat soraýyn.28 Şäherde 50 däl, 45 gowy adam bolsa näme? Şonda-da tutuş şäheri ýok edäýjekmi?» diýdi. Hudaý: «Eger 45 gowy adam tapsam, şäheri ýok etmerin»+ diýdi.29 Ybraýym ýene-de Hudaýa ýüzlenip: «Belki, şäherde 40 gowy adam bardyr» diýdi. Hudaý: «Şol 40 adam üçin şäheri ýok etmerin» diýdi.30 Ybraýym sözüni dowam edip: «Ýehowa, ýalbarýaryn, gaharyň gelmesin+, ýene bir zat soraýyn. Şäherde 30 adam bar bolsa näme?» diýdi. Hudaý hem: «Eger 30 sany gowy adam tapsam, şäheri ýok etmerin» diýdi.31 Ybraýym ýene-de: «Ýehowa, ýürek edip, senden ýene bir zat soramakçy. Şäherde 20 sany adam bar bolsa näme?» diýdi. Hudaý bolsa: «20 adam üçin hem şäheri ýok etmerin» diýdi.32 Ahyrynda Ybraýym: «Ýehowa, ýalbarýaryn, gaharlanma, ýene bir zat soraýyn. Şäherde 10 adam bar bolsa näme?» diýdi. Şonda Hudaý: «10 adamyň hatyrasyna-da şäheri ýok etmerin» diýdi.33 Ýehowa Ybraýym bilen gepleşip boldy-da, öz ýoly bilen gitdi+. Ybraýym hem yzyna dolandy.


text:
Elorda kósheleriniń birine Ábish Kekilbaıulynyń esimi berildi
NUR-SULTAN. QazAqparat – Aty ańyzǵa, tirisinde abyzǵa aınalǵan Ábish Kekilbaıulynyń búgin týǵan kúni. Tiri bolsa Qazaqstannyń halyq jazýshysy, memleket jáne qoǵam qaıratkeri búgin 80 jasqa tolar edi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Jazýshynyń esimine kóshe berý saltanatyna Memlekettik hatshy Qyrymbek Kósherbaev pen Nur-Sultan qalasynyń ákimi Altaı Kólginov qatysty. Kóshe astananyń sol jaǵalaýynda EKSPO aýmaǵyna jaqyn mańda ornalasqan. Máńgilik el kóshesimen qıylysady.
«Búgingi kún – úlken qýanyshty sát dep oılaımyn. Óıtkeni, Tuńǵysh Prezıdentimiz – Elbasynyń usynysymen osy Eýrazııanyń tórinde Saryarqanyń tósinde jańa astanamyz salyndy. Elbasy kótergen osy bastamasyna tilegin qosyp, shyn júregimen nıetin bildirip, qoldaý kórsetken Ábish aǵanyń atynda kóshe ashylyp jatyr. Biz Alla taǵalaǵa «Ábekeńdi alyp kettiń» dep ókpe aıta almaımyz. Qazaqta osyndaı uly abyz adam bolǵany úshin rahmet aıtaıyq. Eki ǵasyrdyń toǵysynda, táýelsizdiktiń eleń-alań kezeńinde Tuńǵysh Prezıdentimiz Nursultan Ábishuly, Ábish Kekilbaıuly sekildi uly tulǵalardyń bolýy – bizdiń qazaqqa Allanyń kórsetken qoldaýy, jaqsylyǵy dep esepteımiz. Dańǵyldyń boıynda júretin óskeleń urpaq Ábish Kekilbaıulynyń kim ekenin, osy Nur-Sultan qalasynyń ne úshin salynǵanyn eskerip, táýelsizdigimizdi baıandy etýge úlesterin qosa bersin dep tileımiz», - dedi jıyn barysynda Qyrymbek Kósherbaev.
Memlekettik hatshy óz sózinde saltanatty sharaǵa kelgen jazýshynyń jary Klara Jumabaıqyzyn quttyqtady.
Óz kezeginde Nur-Sultan qalasynyń ákimi Altaı Kólginov elorda kósheleriniń birine Ábish Kekilbaıulynyń esimi berilýin tarıhı oqıǵaǵa teńedi.
«Elbasynyń qasynda jyldar boıy serik bola júrip, qazaq elin Máńgilik el etýge úlken eńbek etken aǵamyz máńgi esimizde bolary sózsiz. Ábish aǵamyzǵa búgin as berilip, keshke eske alý keshi ótedi. Bul - memleketimizdiń mádenıet qaıratkerlerine, jazýshylarǵa, qazaq eliniń birligin kóterip júrgen azamattarǵa degen úlken qurmet. Sondyqtan, búgingi is-shara barshamyzǵa qutty bolsyn», - dedi qala basshysy.
Aıta ketsek, Ábish Kekilbaıuly 1939 jyly 6 jeltoqsan kúni Mańǵystaý oblysy Mańǵystaý aýdany (buryńǵy Gýrev oblysy) Ońdy aýylynyń Myrzaıyr degen jerinde týǵan. Arǵy atasy Jańaıuly Qojanazar qazaqtar kóshin Mańǵystaýǵa bastap kelgen toptan.
Ábish Kekilbaıulynyń alǵashqy óleńder jınaǵy «Altyn shýaq» 1962 jyly, «Bir shókim bult» 1965 jyly jaryq kórdi. Aýyl ómirinen jazylǵan povest, áńgimeler jınaǵy «Dala balladalary» — Ábish Kekilbaıulynyń keń tynysty epık, sýretkerlik bolashaǵyn tanytady. 1974 jyly «Dáýirmen betpe-bet» syn maqalalar jınaǵy, «Bir ýys topyraq», 1979 jyly «Tyraý tyraý tyrnalar», Mańǵystaý túbeginiń ótkeni, búgini, bolashaǵy týraly «Uıqydaǵy arýdyń oıanýy» tarıhı tanymdyq baıan, 1982 jyly «Shyńyraý» povester jınaǵy, 1992–93 jyldary tańdamaly eki tomdyq, 1995 jyly «Zamanmen suhbat» 1998 jyly «Azattyqtyń aq tańy», pýblıtsıstıkalyq maqalalary, tolǵamdary, 1999 jyly 12 tomdyq shyǵarmalar jınaǵy jaryqqa shyqty. Ábish Kekilbaıulynyń «Úrker» (1981), «Eleń-alań» (1984) romandary qazaq ádebıetiniń úlken tabysy retinde baǵalanyp, Qazaq SSR Memlekettik syılyǵyn aldy. 2001 jyly shyqqan «Talaıǵy Taraz», 2002 jyly shyqqan «Shandoz» tarıhı taqyrypty ǵylymı dáıekpen, derekpen túsinikti uǵymdy etip jetkizýdiń jańa baǵyt-baǵdaryn belgilep berdi. 2009 jyly «Syr deste» dep atalatyn avtordyń kóp jyldyq oı-tolǵaýlary, esse, estelik, sóılegen sózderiniń 5 tomdyq jınaǵy jaryqqa shyqty. Ábish Kekilbaıulynyń kóptegen shyǵarmalary TMD halyqtary men shetel tilderine aýdarylǵan. Ol QazSSR Memlekettik syılyǵynyń 1986, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń beıbitshilik jáne rýhanı kelisim syılyǵynyń 1995, «Otan» ordenimen 1999, Túrki elderi qaýymdastyǵynyń sheshimimen «Túrki dúnıesine sińirgen eńbegi úshin syılyǵyn» alady. 2003 jyly «Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaev» ordenimen marapattaldy.
Ábish Kekilbaıuly 2015 jyly jeltoqsanda ómirden ozdy.
- 24 jyl buryn Aqmolany Qazaqstan astanasy dep jarııalaý týraly jarlyqqa qol qoıyldy
- Elordada Astana Mining&Metallurgy 11-shi taý-ken metallýrgııa kongresi ótip jatyr
- Almatyda qutqarýshylarǵa alleıa ashylyp, eskertkish qoıyldy
- 20 qazan kúni ótetin mańyzdy sharalar ańdatpasy
- Kókshetaýda qutqarýshylarǵa arnalǵan mýral paıda boldy
- Elordada kóshi-qon zańnamasyn buzǵan 2 myńdaı sheteldik jaýapqa tartyldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Ahal, Balkan we Daşoguz welaýatlarynyň elektrik ulgamlaryny birleşdirjek halkalaýyn energiýa ulgamynyň birinji tapgyrynyň gurluşygynyň depgini artýar. Energiýa ulgamynyň birinji bölüminde eýýäm ähli binýatlar goýlup, olaryň üstünde 220 kw-lyk liniýa üçin 500-den gowrak metal diregi dikildi. Gurluşygyň baş potratçysy «Türkmenenergogurluşyk» konsernidir.
Türkmenistanyň resmi metbugatynda sişenbe güni habar berlişi ýaly, “Serdar” elektrik bekedinden Balkanabada çenli uzaýan ikinji bölümde bolsa gurluşykçylar demirbeton sütünlerini oturtmagy tamamladyrlar we olaryň üstünde 350-den gowrak metal gurluşlary dikdiler.
Energetikler halkalaýyn ulgamyň birinji tapgyryny gurmak üçin zerur bolan 1 müň 426 sany diregi dikmegi hem-de “Serdar-220”, “Gyzylarbat-110” we “Balkan-500” elektrik beketleriniň gurluşygyny awgust aýynda doly tamamlamagy meýilleşdirýärler.
Mundan başga-da, taslamada güýç berýän transformatorlaryň, söndürijileriň, aýyryjylaryň, releli goragyň we awtomatikanyň, telemehanikanyň, aragatnaşyk ulgamlarynyň we Türkiýäniň, Gazagystanyň, Hindistanyň kompaniýalary tarapyndan ýewropa standartlary boýunça öndürilen SCADA ulgamlarynyň oturdylmagy göz öňünde tutulandyr.
Halkalaýyn ulgamyň ikinji tapgyrynyň gurluşygynda Balkanabatdan Daşoguza 567 kilometr uzynlykdaky 500 kw-lyk elektrik geçirijisi çekiler.
Türkmenistanyň halkalaýyn energiýa ulgamynyň gurluşygyny 2023-nji ýylda tamamlamak meýilleşdirilýär. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan tassyklanan bu taslamanyň amala aşyrylmagy elektrik energiýasynyň öndürilişini artdyrmaga, energiýa tygşytlanyşynyň hilini ýokarlandyrmaga we ilatyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini gowulandyrmaga, bu pudagyň eksport mümkinçiligini ep-esli artdyrmaga gönükdirilendir.


text:
Kompaniýa daşary ýurt we türkmen kärhanalary bilen işlemek tejribesine eýedir, bu bolsa müşderilere ýokary hilli hyzmat etmek, çylşyrymly meseleleriň hünär taýdan çözgüdini we elýeterli bahalary hödürlemek bilen bazarda özüni ynamly duýmaga, ýüze çykýan meseleleri çalt we netijeli çözmäge mümkinçilik berýär.
Häzir “Keremli Ýollar” HJ gümrük dellaly bolup, Türkmenistanyn Döwlet gümrük gullugynyň gümrük dellallarynyň sanawyna girizildi.
“Keremli Ýollar” HJ-niň işgärleri – kompaniýanyň iň uly gymmatlygy bolup durýar. Olar gümrük taýdan resmileşdirmek, ulagly daşamak pudagynda başarnykly bolup, fors-mažor ýagdaýlarda çalt hereket edýär, müşderileriň gyzyklanmalaryna hormat goýup, öz işine jogapkärçilikli çemeleşýär.
Müşderiniň serişdelerini az derejede ulanmak bilen ähli meseleleri çözmäge synanyşýarys. Türkmen bazaryny, ýurduň içinde ýükleriň hereketiniň aýratynlyklaryny, gümrük taýdan resmileşdirmek, sertifisirlemek düzgünlerini bilmek – müşderilere hyzmat etmek üçin iň gowy şertleri döretmäge mümkinçilik berýär.
“Keremli Ýollar” HJ – işe hünär taýdan çemeleşýän gümrük dellaly. Köp ýyllyk tejribämiz, kanunçylygy gowy bilmek, ygrarly nyrh syýasaty, islendik meseläni çözmäge toplumlaýyn çemeleşme, ýokary hilli hyzmat –her bir anyk işde çalt karar bermäge we hukuk meýdanynda ähli amallary amala aşyrmaga, müşderileriň maddy we wagt çykdajylaryny optimizirlemäge mümkinçilik berýär.


text:
Qazgıdromet: Qyrkúıektiń 15-i kúngi aýa raıy boljamy
NUR-SULTAN. QazAqparat – «Qazgıdromet» RMK-sy qyrkúıektiń 15-i kúngi aýa raıy boljamyn jarııalady, dep habarlaıdy QazAqparat.
QR basym bóliginde, antıtsıklonnyń áserinen kún jaýyn-shashynsyz bolady. Atmosferalyq frontaldy bólikterdiń ótýimen Qazaqstan Respýblıkanyń soltústik, soltústik-batys, batys jáne ońtústiginde jańbyr jaýyp, naızaǵaı oınaıdy. Kúndiz respýblıkanyń soltústik, soltústik-batys, batys, ońtústik-shyǵys, ońtústik-batysynda jel kúsheıedi.
Kúndiz Batys Qazaqstan oblysynyń basym bóliginde jeldiń jyldamdyǵy sekýndyna 15-20 metrge jetedi.
Kúndiz Aqmola oblysynyń batysynda, Qostanaı oblysynyń soltústik-batysynda naızaǵaı oınap, jeldiń dyldamdyǵy sekýndyna 15-20 metrge jetedi.
Túnde Qyzylorda oblysynyń soltústiginde naızaǵaı oınap, kúndiz jeldiń jyldamdyǵy sekýndyna 15-20 metrge jetedi. Kúndiz Soltústik Qazaqstan oblysynyń ońtústiginde, Jambyl oblysynyń soltústik-shyǵys, ońtústik-batysynda jel 15-20 m/s jyldamdyqpen uıtqıdy.
Túnde Qaraǵandy, Shyǵys Qazaqstan oblystarynyń soltústik-shyǵysynda 3 gradýs úsik júredi.
Almaty, Jambyl, Túrkistan, Qyzylorda, Mańǵystaý, Atyraý, Aqtóbe oblystarynyń basym bóliginde, Qostanaı, Qaraǵandy oblystarynyń soltústik-batys jáne batysynda, Batys Qazaqstan oblysynyń soltústik-shyǵys jáne ońtústiginde, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ońtústiginde, Pavlodar oblysynyń ortalyǵynda, Aqmola oblysynyń soltústik-batysynda tótenshe órt qaýipi saqtalady.


text:
Ulttyq biregeıliktiń aıryqsha belgilerin árqashan álemdik keńistikte kórsetetin dúnıe ol, árıne - óner bolmaq. Óner salt-dástúrlerdiń, ádet-ǵuryptardyń erekshelikterin anyqtaıtyn kúshke ıe. Al sol ulttyq kolorıt pen tarıhty kórsetý qazaq beıneleý óneri úshin mańyzdy bolyp esepteledi. Sebebi, beıneleý óneriniń ulttyq kásibı deńgeıi, ıaǵnı qazaq sýretshileriniń shyǵarmalary qazaq bolmysy men ulttyq naqyshtyń tarıh betterinde máńgi aına bolyp qalatynyn kórsetedi. Ulttyq qundylyqtar týraly aıtqanda, biz bárimizge qatysty úlken jaýapkershilikti kóremiz. Óıtkeni, ulttyq óner men ulttyq qundylyq kez-kelgen halyqtyń ereksheligin kórsetedi. Al sol erekshelikti anyqtaý úshin birinshi kezekte qazaq beıneleý ónerine júginsek bolady. Sebebi, beıneleý ónerine qatysty “Óner mádenıetiniń aınasy” degen pikir beker aıtylmasa kerek.
Siz ben bizge ótken tarıhı jol - óner jolyn túsinýge jáne baǵalaýǵa degen umtylys ár kez bolsyn qyzyq bolyp keledi. Olaı deý sebebimiz, qandaı ıdeıalar bolmasyn, sezimder men dúnıetanymdyq prınıpter ónerdiń kórkem keıipkerlerinde, ásirese dáýirlerdiń basynda, mádenı kezeńderde erekshe oryn alatyndyǵyn túsinýge degen umtylys jeńip otyratyn sııaqty. Sondyqtan, HHI ǵasyrdyń tabaldyryǵyn attaı otyryp, ótken HH ǵasyrdyń 90-shy jyldarynda Qazaqstannyń kórkem ónerine ne ákelgeni, oǵan bizdiń qandaı úlesimiz bar ekendigi týraly oılanýdan jalyqpaımyz. Ótken ǵasyrda túrli ınnovaııalarmen qatar táýelsiz mádenı fenomen retinde ulttyq kásibı óner qalyptasyp, ómirden óz ornyn tapty. Búgingi qazaq beıneleý ónerin túsiný úshin ótkenge kóz júgirtýimiz kerek, sebebi, keshe men búgin árqashan baılanysty.
Qazaqstan beıneleý óneriniń negizin salýshylarynyń klassıkalyq nysandary sol zamanǵa saı etnografııaǵa - kıiz úıge, dalaǵa, jaılaýǵa, tulparǵa, halyq merekesine qyzyǵýshylyq tanytqan edi. Sh. Sarıev pen A.Sadyhanov sııaqty sýretshiler qazaqı kolorıt pen plastıka negizinde, jeke qubylys arqyly turaqty bolmys sanattarynyń tıimdiligin kórsetti. 1960-jyldardyń sońy men 1970-jyldardyń ortasyndaǵy resmı synnyń kózqarastaryna qaramastan, ózderiniń beınesin qazaqı rýh pen sezimtal kóriniste saqtap qaldy. Sol kezeńniń sýretshileri ulttyq ónerge jaqyndatatyn osy stıldik erekshe beıneleý quraldaryn basa kórsete bilgendikten, biz olardyń ulttyq bolmystyń múmkindikterin ashýǵa, tereńdetýge degen umtylysyn kóremiz. Bul qubylysty ulttyq mura, dástúrli óner negizinde paıda bolǵan ishki túısiktiń serpilisi dep ataýǵa bolady. Kartınalardan ulttyq sıpat kompozıııanyń monýmentaldylyǵynda, onyń birliginde, baısaldylyǵy men jınaqylyǵynda, tústerdiń ekspressıvtiligi men sándiliginde kórsetip otyrǵanyn ańǵarýǵa bolady. Osylaı biz qazirgi zaman ókilderine kerek eń mańyzdy faktordy kórsetkenin kóremiz.
Kelesi kezeń - 90-shy jyldardaǵy qazaq óneriniń daraboz sýretshileri Á.Qasteev pen A. Ismaılov shyǵarmashylyǵyndaǵy alǵashqy qadamdary osy ónerdiń kórkemdik proesterge yqpalyn tıgizip, sodan keıin X. Naýryzbaev, M. Kenbaev, S.Mambeev, Q.Teljanov, G.Ismaılova, S.Aıtbaev, T.Toǵysbaev jáne basqa da kóptegen sýretshilerdiń ónerinde qazaq keskindemesine kirgen rýhanı basymdyqtar stıldik kórsetilimderdiń eń baı qyrlarynyń arasynda sırek turaqtylyqqa qol jetkizgendikterin aıta alamyz. Bul sýretshiler shyǵarmashylyǵyndaǵy dala keńdigi, jasampaz qazaq rýhynyń asqaqtyǵy sezilip otyrady. Shyǵarmalardan qazaqtyń erkindiginiń ıisi sol kezeńniń qıyndyǵyna qaramastan qazaq ónerin damytýdaǵy kúshtiń baryn sezdirtedi. Sol sebepti olar salyp ketken sara joldy jalǵastyrýshylar eńbegi men izdenisteri árqashan erkindikpen ańqyp turatyn boldy.
Bul dara tulǵalar izin jalǵastyrýshy jas býyn ókilderi qazaq beıneleý ónerine jańa tolqyn men lep ákelip jatqandary belgili. Biraq jańa men eskini biriktiretin dúnıe ol árıne - ulttyq bolmys, ulttyq tús pen boıaý bolyp otyr. HH ǵasyrdaǵy qazaq mádenıetiniń basty tájirıbesi - balǵyndyq pen ashyqtyq. Munyń aıqyn kórinisteriniń biri - respýblıkada “contopire art”, ıaǵnı qazirgi zamanǵy ónerdiń tez jáne tabıǵı paıda bolýy dálel. Qazaqstannyń búgingi óneri bul baǵytpen shektelmeıdi, ol san alýan jáne ár túrli stıldik baǵyttar men ár túrli shyǵarmashylyq erekshelikterden turady. Dástúrli halyq shyǵarmashylyǵy óziniń kelbetin ózgerte otyryp, qazirgi jastardyń kórkemdik izdenisterinde erekshe sapaǵa ıe bolady. Dástúrli ádister ózgerdi, jańa sıpattaǵy ónimder paıda boldy. Qazirgi kezeńde Qazaqstannyń árbir býyny búkil álemniń óneri men mádenıetine óziniń baǵa jetpes jarqyn úlesin qosýda. "Oıý" galereıasy osy sheberlerdi, olardyń erekshelikteri men úlgilerin tanymal etýge úlken úles qosady. 1990 jyldardan bastap kóshpeli mádenıetke degen qyzyǵýshylyqtyń jańa tolqyny qaıtadan paıda boldy jáne tipti kúsheıe tústi. Sýretshiler tobynyń ıntellektýaldy izdenisteri ejelgi tarıhtyń elementteri men artefakttaryn dástúrli mádenıetin zertteý deńgeıine kóterildi. Bul sýretshiler A. Dúzelhanov, J.Qaıranbaev, M.Qasqaq, D. Qasymov bolǵan edi. Olar dástúrli mádenıettiń tamyrynan, shyǵý teginen shyqqan taqyryptar men sýretterge alańdady, keıde keıbir shyǵarmalar olardyń sıýjeti men túsinigi boıynsha jalpylaý, túsiný jáne terýdiń fılosofııalyq deńgeıine jaqyndady. Olardyń eńbekteri oıdyń tereńdigi men keńdigimen, mazmundyq jáne túrlik naqtylyǵymen sıpattaldy.
1990-2000 jyldardaǵy óner týyndylaryn shyndyq pen dáldikke daǵdylanǵan adamdar kórkem shyǵarmalardy túsiniksiz jáne maǵynasyz túrde qalypty qabyldaı almady. Turaqty klassıkalyq ónerden bas tartyp, oǵan qarama-qarsy jarnamalyq kórmeler ótti. Bul óz kezeginde qoǵamǵa únsiz úndeý boldy. Salmaqsyz núkte, sýretshilerdiń basym kópshiligi kenepke salǵan syzyq tereń mazmuny bar kompozıııalyq ıdeıalarymen tań qaldyrdy. Ýaqyt aǵymyndaǵy ózgerister halyq arasynda birden taralmady, halyqtyń únsizdigi sýretshilerdi tunshyqtyrdy. Alaıda, sýretshiler únsizdikke qarsy sóılemeıtin, biraq sýret tilinde, ıaǵnı sımvoldyq-koneptýaldy tásil, ınstallıaııa, pop-art, perfomans nemese qazirgi zamanǵy óner dep atalatyn stılde jańa baǵytta óner týyndylaryn taratty. Keneptegi taqyryptar ózgergen joq, qaıta jańa taqyryptar paıda boldy. Alaıda, sýretshiler taqyryptardy basqa stılde usynýdy jón kórdi.
Búgingi tańda Qazaqstan ónerinde damyp kele jatqan kóptegen stıldik aǵymdar ashyq zamanaýı qoǵam mádenıetiniń baǵdarlary bolyp tabylady. Stılıstıkalyq ártúrlilik jańa ýaqyt tarıhynda óz izin qaldyrdy. Olar "Qazirgi zamanǵy óner" dep atalady. Árıne, barlyq aıyrmashylyqtarǵa qaramastan, estetıka turǵysynan olar belgili bir ishki týystyqqa ıe. Qazirgi qoǵamda arnaıy standarttar joq, ár toptyń ózindik qundylyqtary, tili men stıli bar. Osy jańa kezeńde beıneleý óneri ózindik úlgili nátıjelerge qol jetkizdi. Onyń taza koneptýaldy úlgilerimen jáne úılesimdi mańyzdy qoǵamdyq rezonans týdyryp qana qoımaı, bizdi qyzyqtyratyn máseleler úshin mańyzdy teorııalyq tujyrymdamalarmen bólisetin týyndylar dúnıege kele bastady.
Táýelsiz tarıhy bar beıneleý óneri jańa kózqarastar men zertteýlerdi qajet etedi. Alaıda, shırek ǵasyrdan astam ýaqyt bılik etken keńes dáýirinen muraǵa qalǵan ulttyq beıneleý óneriniń jetistikteri qazirgi qylqalam sheberleriniń shyǵarmashylyǵy negizinde anyqtalatynyn jáne daralanatyndyǵyn umytpaýymyz qajet. 2000-jyldardan keıingi sýretshilerdiń eńbekterin qarastyratyn bolsaq, jańa taqyryptar men jańa tolǵanystar seziledi. Mysaly, O.Qaboke, B.Seısenhanuly, A.Nurǵojaev, R.Slekenov, D.Ýsenbaev, M.Saǵyndyqova taǵy basqa da sýretshiler tizimin jalǵastyrýǵa bolady. Bul sýretshiler shyǵarmashylyǵy óte qyzyq, tipti kimdi bolsa da, eliktirip áketedi. Mysaly, jas býyn ókilderiniń kartına salýdaǵy erkindigi, qylqalam ustaýdaǵy sheberligi, ár qaısynynń ózindik stıli bári de óte tartymdy. Taqyryp tańdaýdaǵy sýretshiler jetistigin de atap ótýge bolady. Sebebi, sýretshiler buryńǵy keńestik kezeńniń kanondarynan bas tartyp, erkin taqyryptarda óz sheberlikterin arttyryp otyr. Bul degenimiz qazaq beıneleý óneriniń erkin shabysynyń kórinisi desek qatelespeıtin sekildimiz.
Qazirgi kezeńde joǵaryda atalǵan sýretshiler qorynda, shet el tórinde jasalǵan kórmeler tizimi bar. Olar álemdik arenada qazaq óneriniń ulttyq kórinisin pash etti. Bul - qazaq beıneleý óneriniń toqtaýsyz damý ústinde ekendigin kórsetedi. Qazaqstan beıneleý óneriniń san qyrly sıpaty, zertteý obektisiniń aýqymdylyǵy-jańadan damyp kele jatqan jas memleket úshin aıryqsha qubylys.
HH ǵasyrdaǵy Qazaqstannyń beıneleý óneri parasatty jáne rýhanı kemeldengen túrinde birneshe myńjyldyqqa jetti. Osy mádenıetke tán negizgi jalpy adamzattyq qundylyqtardy qazirgi zamanǵy sýretshiler óz shyǵarmalarynda etıka jáne álemdik ónerdegi jańa baǵyttar arqyly, HH ǵasyrdyń fılosofııasy men mádenıetindegi iri aǵymdar arqyly ashady. Nátıjesinde, bir ǵasyr buryn ınnovaııa negizinde paıda bolǵan qazirgi qazaq óneri óziniń rýhanı erekshelikterin joǵaltpady jáne sáıkesinshe ónerdiń qaıtalanbas plastıkalyq tilin qalyptastyrdy.
Klassıkalyq akademııalyq óner halyq tarıhynyń ózindik shejiresin jasaıdy jáne Qazaqstan ónerinde eń mańyzdy oryn alady. Tarıhı jáne mıfologııalyq sıýjetter, kóshpendiler ómirinen alynǵan úzindiler, dala jáne taý peızajdary genetıkalyq jadyny beınelep jańǵyrtýǵa, bolmystyń myzǵymas sanattaryn oı eleginen ótkizýge múmkindik beredi. Sýretterdiń baılyǵy, olardyń mıfologııalyq máni, dástúrli mádenıetti taratý talaptaryna jaýap beretin jáne beıneleý óneri arqyly ashýǵa múmkindik beretin ǵasyrlar boıǵy dástúrler men ádet-ǵuryptardyń tájirıbesi bolyp otyr. Qazaqstannyń beıneleý óneri birneshe myńjyldyqtyń basynan bastap óz tarıhyn qalyptastyrǵanyn kóremiz.
Qoryta kele, shyǵarmashylyq jospardy júzege asyrý proesi ulttyq kórkemdik forma men ondaǵy keńistiktiń qurylymyn erekshe oryndaý bolyp tabylady. Sýretshiler shyǵarmashylyǵyndaǵy prınıpterdiń biri - ulttyq fılosofııalyq uǵym, estetıkalyq túsinik jáne dúnıetanym. Óner kúrdeli jáne keń uǵym. Dúnıetanymnyń naqtylyǵy, ózgerýi, adamdardyń máńgilik muraty men muńy, úmit dúnıesi, ondaǵy urpaqtar sabaqtastyǵy... Mine, osynyń bári kenep betine sýretshiniń júreginen zerdelenip beınelenedi. Sonaý 1980-1990-shy jyldardan bastalǵan Qazaqstan beıneleý ónerinde ulttyq tarıh pen qazirgi kezeńniń ózara baılanysyn aıqyndaıtyn problemalarǵa, sondaı-aq, jalpy adamzattyń rýhanı mádenı murasyna jáne óz halqynyń dástúrlerine qurmet sezimin tárbıeleıtin qubylystarǵa negizdelýi bostan bos emes.
Tarıh árqashan shekteýsiz ýaqyt. Tarıh - altyn saǵat, sara jol, qaıtalanbas sát. Árbir kezeń biz úshin, óskeleń urpaq úshin mańyzdy ári tym qundy bolady. Sýretshiler qaýymy sol tarıhty jandandyryp, ár kezeńde, ár túrli baǵytta tarıhı eskertkishter turǵyzdy, kenepte olardyń tańǵajaıyp, erekshe sılýetterin, portretterin túsirdi. Sol sebepti, joǵaryda atalǵan ár kezeń sýretshilerin baılanystyratyn sát - ulttyq beıne boldy. Búgingi kúni Qazaqstan beıneleý óneriniń ózekti máselelesi - Ulttyq qundylyqty joımaı, keler urpaqqa tabystaý ekendigin aıtqymyz keledi.


text:
Senatorlar azamattardy áleýmettik qorǵaýdy kúsheıtetin zań jobasyn qaraıdy
NUR-SULTAN. QazAqparat - Senat spıkeri Máýlen Áshimbaevtyń tóraǵalyǵymen Palata Bıýrosynyń otyrysy ótti. Onda depýtattar 2021 jylǵy 16 qyrkúıek kúni ótetin Senat otyrysynyń kún tártibin bekitti, dep habarlaıdy QazAqparat.
Aldaǵy beısenbide senatorlar «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine azamattardyń jekelegen sanattaryn áleýmettik qorǵaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn qaraıdy. Atalǵan qujat elimizde múgedek adamdardyń quqyqtaryn qorǵaýdy, olardyń ómir súrý sapasyn jaqsartýdy, memlekettik áleýmettik járdemaqy mólsherin arttyrýdy, zeınetaqymen qamsyzdandyrýdy, halyqty jumyspen qamtýdy jáne áleýmettik saqtandyrý máselelerin jetildirýdi kózdeıdi.
«Zań jobasynda birinshi toptaǵy múgedekterge kútim jasaıtyn adamdarǵa eń tómengi kúnkóris deńgeıiniń 1,40 mólsherinde járdemaqy engizý jáne erekshe qajettilikteri bar balalardyń barlyq toptary úshin járdemaqy mólsherin ulǵaıtý máseleleri qarastyrylyp otyr. Sondaı-aq qujatta jumyssyzdardy eńbek bırjasynda tirkeý, jumyssyz mártebesine ıe bolý jáne tıisti járdemaqy alý rásimderin jeńildetetin normalar jazylǵan», - delingen Senat baspasóz qyzmetiniń málimetinde.
Sonymen qatar, aldaǵy Palata otyrysynda Senat depýtaty Serikbaı Trumovtyń ant berýi jáne ony Senattyń turaqty komıtetiniń quramyna saılaý týraly másele qaralady.
Odan bólek, Bıýro otyrysynda Májilisten kelip túsken «Kaspıı teńiziniń teńiz ortasyn qorǵaý jónindegi negizdemelik konventsııaǵa qorshaǵan ortaǵa transshekaralyq turǵydan jasalatyn áserdi baǵalaý jónindegi hattamany ratıfıkatsııalaý týraly» zań jobasy jumys úshin Senattyń Agrarlyq máseleler tabıǵatty paıdalaný jáne aýyldyq aýmaqtardy damytý komıtetine berildi.
Budan buryn habarlanǵandaı, Memleket basshysynyń Jarlyǵymen Serikbaı Trumov Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtaty bolyp taǵaıyndaldy.


text:
«Qaznet» qoldanushylary TQJB-ny tandaydy
Qazaqstandyq internet tútynushylar arasynda jýrgizilgen zertteuler nәtiyjesinde qarjy naryghynda túraqty júmys jasap otyrghan úiymnyng biregeyi retinde «Qazaqstan túrghyn ýy qúrylys jinaq banki» AQ kósh bastap keledi.
Búghan deyin «Birjevoy liyder» jurnaly jýrgizgen zertteu osynyng aighaghy. Bank isine qatysty ghalatordaghy izdeu nәtiyjeleri boyynsha jii kezdesetin jәne qoldanushylardyng eng kóp paydalanatyn ilmekterding deni «Qazaqstan túrghyn ýy qúrylys jinaq banki» atauy qatysty bolyp otyr. «Birjevoy liyder» jurnaly osy zertteuler barysynda «Yandeks» izdeu qyzmetining kómegine jýgingen eken. Nәtiyjesinde qazaqstandyq internet paydalanushylar aqparat agenttikteri men elektrondy BAQ janalyqtarynan «Qazaqstan túrghyn ýy qúrylys jinaq banki» qyzmetine qatysty mәlimetterdi jii izdeytini belgili bolghan.
Búl el túrghyndarynyng arasynda «Qazaqstan túrghyn ýy qúrylys jinaq bankinin» júmysyna qyzyghushylyq joghary ekendigining dәleli. Óitkeni, Túrghyn ýy qúrylys jinaq banki Qazaqstandaghy túrghyndardyng әleumettik jaghdayyn onaltugha, onyng ishinde baspanamen qamtamasyz etuge baghyttalghan baghdarlamalardyng basty operatory bolyp tabylady.
Abay-aqparat.


text:
Balkan welaýat häkimligi Serdar etrabynda aşakdaky desgalaryň gurluşygy boýunça tender yglan edýär:
1. Obada daşky agyz suw üpjünçilik ulgamyny gurmak;
2. Obada içki agyz suw üpjünçilik ulgamyny gurmak;
3. Daşky lagym ulgamyny gurmak;
4. Içki lagym ulgamyny gurmak;
5. Daşky elektrik geçiriji ulgamyny gurmak;
6. Içki elektrik geçiriji ulgamyny gurmak;
7. Daşky awtoulag ýollaryny gurmak;
8. Içki awtoulag ýollaryny gurmak;
9. Agyz suwy süýjediji desgany gurmak;
10. Lagym arassalaýjy desgany gurmak;
11. Oba barýan hem-de obada içerki gaz geçiriji ulgamyny gurmak;
12. 1 sany 260 orunlyk mekdebi gurmak;
13. 1 sany 160 orunlyk çagalar bagyny gurmak;
14. Saglyk öýi gurmak;
15. Geňeşligiň binasyny gurmak;
16. Polisiýanyň we ýangyn howpsuzlyk gullugynyň edaralaryny gurmak;
17. 200 orunlyk medeniýet öýüni gurmak;
18. Seýilgäh gurmak;
19. 1 gatly, 4 otagly 32 sany ýaşaýyş jaýlaryny gurmak;
Habarlaşmak üçin telefon belgileri:
(+993 222)2-01-14; 2-01-15; 2-01-16.
Salgysy: Balkanabat şäheriniň Gurbansoltan eje şaýolunyň 14-nji jaýy.


text:
AutoSEO we FullSEO, haýsy Semalt SEO hyzmaty iň gowusy?
Şu wagt hemmeler diýen ýaly SEO hakda eşitdiler. Köpüňiz onuň manysy we işleýşi bilen gaty tanyş. Kelläňizden çykyň, traffigi sürmekde we web sahypaňyzy tertipleşdirmekde nähili ajaýypdygyny düşündirmäge garşy bolmaz. Şeýle-de bolsa, SEO-lar bilen tanyş däl bolsaňyz, siziň üçin ajaýyp makala bar. Hoşniýetlilik bilen şu ýere basyň we SEO-laryň nämäni aňladýandygyny we işiňiziň ösmegine nähili kömek edip biljekdigini çalt we gyzykly okaň.
Emma derrew SEO-nyň haýsy görnüşini AutoSEO ýa-da FullSEO-ny halaýandygyňyzy soraýaryn. Çaga, düşünmeýän hasaplamany sorasaň berýär. Dogrusy, biz çagalar däl we ýapyşsaňyz, SEO hakda has köp zat öwrenjekdigiňize ynanýarys. Netijede, SEO-nyň haýsy görnüşini saýlaýandygyňyzy kesgitlärdiňiz.
Bilşiňiz ýaly, SEO-lar web sahypaňyzy tanatmagyň iň arzan usullaryndan biridir. Highlyokary nyşana alnandygy sebäpli, diňleýjileriňiz sahypaňyza girenlerinde derrew baglanyşyk duýup bilerler.
Şeýlelik bilen million dollarlyk sorag SEO-nyň haýsy görnüşi “FullSEO” ýa-da “AutoSEO”?
FullSEO ýa-da AutoSEO-ny has gowy görersiňizmi?
Köp web sahypasynyň eýeleri we internet ulanyjylary üçin munuň hem nämäni aňladýandyklary barada maglumat ýok. Köp adamyň bilmekden biynjalyk zady däl. Web sahypasynyň eýeleriniň köpüsi diňe SEO-a ynanýarlar. Thehli çuňňur jikme-jikliklerden bizar bolmak islemeýärler. Şeýle-de bolsa, bu maglumatlary esasanam siziň ýaly adamlar düşünmäge synanyşanlarynda zerur hasaplaýarys.
SEO-a düşünmek diýseň peýdaly. Şeýlelik bilen, üstünlik gazanmak mümkinçiligiňizi artdyryp, dogry býudjet alarsyňyz.
Semalt ýaly müňlerçe SEO programma üpjünçiligi we platformalary bilen sanly marketing dünýäsi labirentlige öwrüldi. Web sahypasynyň eýeleri indi kimiň saýlamalydygyny ýa-da haýsy hyzmatlaryň iň gowudygyny saýlaýarlar. SEO müşderileri SEO agentligini işe almak ýa-da bar bolan SEO programma üpjünçiligini / platformalaryny ulanmak arasynda bölünýär. Käbir meňzeşlikleri paýlaşsa-da, başgaçarak.
FullSEO-larda Semaltdaky toparymyz ýaly şahsyýet ýa-da SEO hünärmenler topary bar. Bu hünärmenler beýni hüjümi edýärler we web sahypaňyzda ulanmak üçin sahypadaky we sahypadan daşary SEO strategiýalaryny strategiýa edýärler.
AutoSEO-lar bir sahypa SEO strategiýalaryny durmuşa geçirmek üçin programma üpjünçiliginiň ulanylmagyny öz içine alýar. Gynansagam, web sahypasynyň ulanyjylarynyň köpüsi awto SEO pikiri bilen gaty rahat däl.
Haýsynyň has gowudygyny kesgitlemäge kömek etmek üçin, SEO-laryň ikisine-de göz aýlarys we olaryň oňaýly taraplaryna baha bereris.
FullSEO
FullSEO henizem SEO-ny ulanmagyň ähli hyzmatlaryny we peýdalaryny öz içine alýar. Organiki traffigi döredip, web sahypaňyzyň tebigy tertipde ýerleşişine tomaşa edip bilersiňiz. Web eýesiniň isleýän zadydygyna şek ýok. Emma bu nädip mümkin? Köp web sahypasynyň eýeleri SEO-nyň bahasyna pes baha berýärler. Köpler bir-iki sany açar söz goýsa, web sahypasy SEO Optimized bolýar diýip pikir edýär. Emma beýle däl. Şol sebäpli köp internet ulanyjylary SEO-nyň näderejede gowydygyna şübhelenýärler.
“FullSEO” -ny “Semalt” hünärmenlerine goýmak, web sahypaňyz üçin iň gowy kararlaryň biri bolup biler. Hünärmenler hökmünde ömrümizi şeýle edýäris. Hatda ukymyzda-da edýäris, şonuň üçin FullSEO-laryňyzy optimizirlemekde has gowy adam ýok. Şol täze ajaýyp pikirleri ösdürmek üçin size goşmaça wagt berýäris. FullSEO-lar ýadaw we wagt talap edýär, ýöne bu barada alada etmeli dälsiňiz. Zähmet bölünişi diýip pikir ediň. Hiç bir kompaniýa, iş ýa-da şahsyýet ada däl. Şeýle wezipeleri SEO toparymyza tabşyrmak bilen, özüňize ýeterlik wagt berýärsiňiz. Ukusyzlykdan ejir çekmän, dynç almak we ösmek üçin wagt. Allhli tagallalaryňyzdan soň, FullSEO-nyň netijesi bilen göwnüňizden turmasa, ýitgini göz öňünde tutuň.
Şeýle-de bolsa, web sahypaňyz üçin “FullSEO” -ny sahypada we sahypadan daşary SEO hökmünde ulanmagyň käbir möhüm peýdalary bar.
“FullSEO” -ny ulanmagyň peýdasy
- SEO strategiýaňyza doly gözegçilik edip bilersiňiz. “FullSEO” bilen nirä gidýändigini aýdyp bilersiňiz. SEO-ny optimizirlemek bilen pikirleriňizi, düşünjeleriňizi we şahsyýetiňizi web sahypaňyza geçirip bilersiňiz. Strategiýaňyz doly siziňki, bu özboluşly diýmekdir.
- SEO meselesiniň meýilnama boýunça ýerine ýetirilendigini tassyklap bilersiňiz. Meýilnamaňyzyň tankerine tomaşa etmek web sahypasyny açmagyň gowy usuly däl. “FullSEO” bilen sahypaňyza gözegçilik edip, SEO meýilnamaňyzyň ýerine ýetirilişindäki ýalňyşlyklary düzedip bilersiňiz. Şeýlelik bilen, netijä begenip bilmersiňiz.
- “FullSEO” -lar bilen, sahypaňyzy gowulaşdyryp bilersiňiz. Sahypaňyza traffigi optimizirlemekde sahypadan daşary bolmak möhümdir. Öçürilen sahypalar, web sahypaňyzyň daşyndaky web sahypaňyzdyr. Başga bir blogda myhman ýazgy ýazsaňyz ýa-da teswir ýazsaňyz, sahypadan daşary mahabat hasaplanýar. FUllSEOs, bu baglanyşyklar üçin ulanýan baglanyşyklaryňyzy saýlamaga mümkinçilik berýär. Bu, internet ulanyjylaryna teswiriňizi we web sahypaňyzy baglanyşdyrmagy aňsatlaşdyrýar. Derini bejermegi beýan edýän teswir üçin, FullSEO web sahypaňyza derini bejermek hakda baglanyşyklary saýlamagy aňsatlaşdyrýar. Şeýlelik bilen, teswir okyjylary traffige we ähtimal müşderilere öwürýärsiňiz.
- Sahypaňyzyň baglanyşan ýerinden saýlap bilersiňiz. “FullSEO” baglanyşyk sahypalarynyň hilini we arka baglanyşyklaryňyzy gurşap alýan mazmunyň hilini saýlamaga mümkinçilik berýär. Şeýlelik bilen, kimiň nämäni görýändigini we sahypaňyzy iň oňat görnüşde görkezýändigine gözegçilik edýärsiňiz.
FullSEO-nyň zyýany
- Hiç zat kämil däl we FullSEO-ny ulanmagyň käbir kemçilikleri bar
- Wagt talap ediji: FullSEO-lar ýazyjylaryndan köp wagt we güýç talap edýär. Esasanam bu ugurda tejribesi bolmadyk biri tarapyndan edilende. SEO gullugynyň hyzmatlaryny işe almak munuň öňüni almagyň ajaýyp usuly bolup biler.
- Aörite topar gerek: ajaýyp FullSEO çykarmak üçin size ýokary derejede bagyşlanan topar gerek bolar.
- Uly web sahypalary üçin “FullSEO” -y durmuşa geçirmek köp wagt alyp biler.
AutoSEOs
21-nji asyr tehnologiýada köp ösüşler bilen geldi. Adamyň tagallasy, önümçiligiň gowulaşmagy we tehnologiýa kömegi bilen ep-esli azalýar. Elbetde, ony döretmäge kömek edýän ajaýyp şahsyýetler.
“AutoSEO” tehnologiýamyzyň uly kömek beren durmuşymyzyň ýene bir tarapy. Awtomatlaşdyrylan SEO, SEO strategiýalaryny durmuşa geçirmek üçin doly awtomatlaşdyrylan ýa-da ýarym awtomatlaşdyrylan SEO programma üpjünçiligini we platformalaryny ulanmakdyr. Bu tehnologiýa adam zähmetiniň zerurlygyny çäklendirdi.
Ine, AutoSEO-nyň käbir artykmaçlyklary
- “FullSEO” -dan arzan. “FullSEO” -dan has arzan. Ynsan tagallasy az ýa-da zerur däl bolany üçin, SEO topary ýok. Bu, AutoSEO hyzmat öndürijilerine çykdajylaryny azaltmaga mümkinçilik berýän tehniki hyzmatyň çykdajylaryny azaltdy.
- Bu ýadaw işleri aňsatlyk bilen ýerine ýetirýär: ýadamak, beýniniň zaýalanmagy ýa-da içgysgynçlyk bolmasa, maşynlar gaty çalt we yzygiderli gaýtadan işleýiş tizligini saklap bilerler. Bu, barlaglara, bozulan baglanyşyklary barlamak, açar söz dykyzlygy, bellikler we ululygyna garamazdan web sahypalarynda beýleki möhüm maglumatlary ýerine ýetirmegi aňsatlaşdyrýar.
- Açar sözleriň reýtinginde has takyk we iň täze maglumatlary almak has aňsat.
- Bu tehnologiýa, ýaryşlaryňyzyň arka baglanyşyklaryny, açar söz dykyzlygyny, bellikleri we beýleki peýdaly maglumatlary derňemäge mümkinçilik berýär. Soňra bu maglumatlary ulanyp, olaryň syrlaryna düşünip we sahypaňyzy gowulaşdyryp bilersiňiz.
- “AutoSEO” wagt tygşytlaýan SEO meselelerini meýilleşdirmäge mümkinçilik berýär.
- Uly SEO topary işe almagyň zerurlygy ýok. Tehnologiýa programma üpjünçiligini on adamyň işini edip biler we bu alyjy üçinem, satyjy üçinem çykdajy tygşytlaýar. Uly topar işe almak zerurlygyny aradan aýyrmak bilen kiçi kompaniýalar we başlangyç kärhanalary agyr bazardan halas bolmak üçin has gowy mümkinçilik alýarlar.
Garamaýan taraplary
Adamyň üstünden düşmek henizem zerur. Adamlaryň iň inçe we möhüm meseleleri henizem çözmeginiň birnäçe sebäbi bar. Tehnologiýa näçe çylşyrymly bolsa-da, onuň işlemezligi üçin henizem bir mümkinçilik bar.
- Dogry ulanylmasa, SEO programma üpjünçiligi erbet baglanyşyklary döredýär. Soňra web sahypaňyzy jezalandyryp biler.
- SEO programma üpjünçiliginiň köpüsi hiline kän bir ähmiýet bermeýän SEO açar sözleriniň, arka baglanyşyklarynyň we ş.m. mukdaryna ünsi jemleýär. Bu uzak möhletde meselä öwrülip biler.
- SEO programma üpjünçiligi ýa-da platformalar bilen döredilen baglanyşyklaryň köpüsi sahypaňyza traffigi döredip bilmeýär.
Haýsyny ulanmaly?
Iki hyzmaty hödürlemek bilen, Semalt size iň amatly warianty saýlamak üçin iň oňat mümkinçilikleri berýär. Her bir şahsyýet we web sahypasy aýratyn, siz aýratyn bejergä mynasypsyňyz. Haýsy görnüşi iň gowusy diýip hasaplasaňyz, bize habar beriň we gören iň gowy SEO saýtyňyzy ibereris. Ajaýyp toparymyz we elmydama elýeterli müşderi hyzmat ediş agentlerimiz bilen, soraglaryňyzy berip bilersiňiz we size jogap berip bilersiňiz. “FullSEO” we “AutoSEO” -yň nämäni aňladýandygyna indi düşünip, özümizi has ynamly duýýarys. Bu bilim bilen, indi web sahypaňyz we işiňiz üçin iň amatly SEO hyzmatyny saýlamagyňyzy üpjün etmek üçin zerur bolan ähli maglumatlar bilen Semalt FullSEO we AutoSEO hyzmatlarynyň arasynda saýlap bilersiňiz. Indi haýsy görnüşi iň gowusy diýip hasaplap bilersiňiz.


text:
Şonuň üçin keseliň ýaýraýyş möçberi barasynda ilat köpçüligi obýektiw maglumat alyp, ony doly göz öňüne getirip bilýär. Getirilýän sanlar alada döredýär. Bu dertden ölenleriň sany 60 adama ýetipdir.
Doňuz dümewiniň epidemiýasy eýýäm öz içine 150 müň gowrak adamy alypdyr. Köpçülikleýin habar serişdeleri bu dümewiň gije-gündiz gürrüňini edýärler. Ýöne ukrain ilatynyň arasynda dowul ýok.
Türkmenistanda resmi gürrüň ýok
Türkmenistanda ýagdaý munuň tersine. Bu ýurtda doňuz dümewiniň gürrüňi edilýärmi?
Bu hakda habaryň ýoklugyndan çen tutulsa, regionda hiç bir howp-hatar ýok ýaly. Şol bir wagtda dümewden ölen adamlaryň bardygy dogrusyndaky habarlar dürli ýollar bilen daşary ýurtlara ýetýär. Ýöne şol maglumatlary barlamak mümkin däl, çünki Türkmenistanda doňuz dümewiniň bardygy dogruda resmi maglumat ýok.
Ukrainada wakalaryň ösüşine halkara gözegçiligi doly ýola goýuldy, emma başga bir sorag: doňuz dümewiniň ýaýraýşy boýunça barlag ýa gözegçilik üçin halkara spesialistleri Türkmenistana goýberildimi?
Köp adamlar nädip ondan goranmalydygyny, nähili dermanlary ulanmalydygyny bilmän kösenýärler. Hatda köp maglumatlaryň senzura eleginden geçirilýän ýurdy – Belarsuda-da doňuz dümewi temasy ilat köpçüliginden ýaşyrylmaýar.
Nyýazowdan galan köne praktika
Ýurtda bolup geçýän ýagdaýlar barasynda ilat näçe az bilse, şonça gowy diýlen we S.Nyýazow tarapyndan ornaşdyrylan köne praktikadan Türkmenistan el çekmäge, ondan arasyny açmaga synanyşýarmy? Türkmenbaşynyň yzynda goýup giden wiruslary indi doňuz dümewiniň wiruslarynyň ýurt boýunça erkin syýahat etmegine ýardamçy bolmazmy?
Ukrainada epidemiýanyň öňüni almak, onuň ojaklaryny ýok etmek üçin daşary ýurtlardan kömek gelip ugrady, doňuz dümewiniň barlygy ýa ýoklugy dogrusynda informasiýasy bolmadyk türkmenistanlylar nähili daşary ýurt kömegine bil baglap bilerler?
Bu barasynda daşary ýurt spesialistleriniňem bilýän zatlary ýok diýerlik. Häkimiýetleriň özlerinden köp zady gizleýändigi türkmenistanlylar üçin täzelik däl. Onsoň adamlar köne ýol bilen bazarlardaky duşuşyklarda, gürrüňdeşliklerde maglumat alyşýarlar. Şol ýol bilen olar, döwlet habar serişdeleri bilen deňeşdirilende, özleri üçin köp maglumatlar edinýärler.
Keseliň ýaýramagy döwlet syrymy?
Hökümetiň ýapyk hasap edýän maglumatlary bilen bagly-da ýagdaý şeýlemikä? Meselem, neşe maddalarynyň ýaýraýşy ýa-da ýürek-damar dertleri bilen keselleýänler baradaky statistika ýok.
Haýsy maglumatlaryň Türkmenistanda ilat köpçüligi üçin açykdygyny, haýsylarynyň ýapykdygyny seljermek üçin entek köp wagt gerek bolsa gerek. Şol ýapyklyk, gümürtiklik “Döwlet halk üçindir” diýen şygara nä derejede gabat gelýär? Dili duzlularyň “Türkmen döwleti bir adam üçindir” diýýän şygary hakykata has ýakyn dälmidir?
Aleksandr Narodetski post-Sowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Ýurdumyzy 2019 – 2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynda kesgitlenen wezipeleri ýerine ýetirmek, şeýle hem ýaşlary zähmet bazaryna uýgunlaşdyrmagyň we olaryň iş bilen üpjünçiligini kämilleşdirmek maksady bilen hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow "Türkmenistanda ýaşlary zähmet bazaryna uýgunlaşdyrmagyň we olaryň iş bilen üpjünçiligini kämilleşdirmegiň maksatnamasyny tassyklamak hakynda” Karara gol çekdi.
Bu maksatnamany amala aşyrmagyň çäklerinde ykdysadyýetimiziň pudaklary boýunça hünärmenlere bolan zerurlyklary öwrenmek we ylmy taýdan esaslandyrylan çözgütleri kabul etmek, ýaşlaryň hünär derejesini ýokarlandyrmak, oba ýerlerinde ýaşlaryň zähmet çekmäge bolan höwesini artdyrmak üçin çäreleri işläp düzmek, ýaş hünärmenler üçin mynasyp ýaşaýyş-durmuş şertlerini döretmek göz öňünde tutulýar.
Şeýle hem iň kämil maglumat-aragatnaşyk tehnologiýalary bilen enjamlaşdyrylan iş orunlarynyň sanyny artdyrmak maksat edinilýär. Şeýlelik-de, bu maksatnamanyň ýerine ýetirilmegi ýaşlaryň işe ýerleşmegini üpjün etmäge, zähmet bazarynda olaryň bäsdeşlige ukyplylygyny artdyrmaga ýardam eder.
“Türkmenistan: Altyn asyr”


text:
Koronavırýsqa qatysty álemdegi jaǵdaı
NUR-SULTAN. QazAqparat – QazAqparat COVID-19 taralýyna jol bermeý jónindegi VAK telegram kanalǵa silteme jasaı otyryp álemdegi koronavırýsqa baılanysty qalyptasqan ahýalǵa sholý jasaıdy.
Italııa Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń basshysy koronavırýsqa qarsy mindetti vaktsınatsııa engiziletindigin joqqa shyǵarmady. Roberto Sperantsa Italııa Eýropada birinshi bolyp medıtsına qyzmetkerlerine mindetti vaktsınatsııa engizgenin, keıin basqa elder onyń úlgisin iske asyrǵandyǵyn eske saldy.
Japonııada jeltoqsan aıyna deıin sandyq egý pasporttary engiziledi. Qazirgi ýaqytta elde ımmýnızatsııany rastaıtyn qaǵaz sertıfıkat alýǵa bolady. Tsıfrlyq pasporttar, eń aldymen, shetelge sapar shegý kezinde paıdalanylady dep boljanady.
Frantsııadaǵy sanıtarııalyq ótkizý aımaǵynyń keńeıýine qarsy narazylyq aktsııasyna 140 myńnan astam adam keldi. 9 tamyzdan bastap frantsýzdar kafelerge, meıramhanalarǵa, murajaılarǵa, kınoteatrlarǵa, saýda ortalyqtaryna barǵan kezde, sondaı-aq alys temirjol jáne áýe saparlary kezinde ruqsat qaǵazyn usynýy kerek.


text:
2021-nji ýylyň 1-nji fewralynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynda Jemgyýeti öwreniş ylymlary kafedrasynyň uly mugallymy, filosofiýa ylymlarynyň kandidaty, Türkmenistanyň Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Çynar Täjiýewna Rüstemowanyň BMG-niň Bilim, ylym we medeniýet boýunça guramasynyň (UNESCO) işleri barada Türkmenistanyň milli toparynyň jogapkär sekretary wezipesine bellenendigi mynasybetli hoşallyk dabarasy geçirildi. Dabara institutyň professor-mugallymlary gatnaşdylar.
Hoşallyk dabarasynyň dowamynda institutyň rektory Jumamyrat Gurbangeldiýew çykyş edip, halypa mugallym Çynar Rüstemowanyň Garaşsyzlyk ýyllarynda döwletimiziň alyp barýan içeri we daşary syýasatyny durmuşa geçirmekde bitiren hyzmatlary barada aýratyn belledi. Mundan beýläk hem halkara gatnaşyklarynda möhüm orna eýe bolan BMG-niň Bilim, ylym we medeniýet boýunça guramasy (UNESCO) bilen Türkmenistanyň arasyndaky hyzmatdaşlygy has-da berkitmekde alyp barjak işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi. Institutda zähmet çeken döwründe köp ýyllaryň dowamynda gazanan iş tejribesini talyplar bilen paýlaşyp, olaryň söýgüsine, hormatyna mynasyp bolandygy üçin hormatly Ilçä aýratyn hoşallyk sözlerini beýan etdi.
Öz gezeginde Türkmenistanyň Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Çynar Rüstemowa hem özüne bildirilen uly ynamy ödemekde ähli ukyp-başarnygyny gaýgyrman, ak ýürekden Watana gulluk etjekdigi barada hormatly Prezidentimizi we dabara gatnaşyjylary ýene bir gezek ynandyrdy.
Hoşallyk dabarasynyň ahyrynda oňa gatnaşyjylar türkmen diplomatiýasynyň milli mekdebine aýratyn üns-alada bilen gurşaýan mähriban Arkadagymyza köp sagbolsun aýtdylar.
Jemile PÜRJÄÝEWA,
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň
Žurnalistikanyň nazaryýeti we amalyýeti Kafedrasynyň mugallymy


text:
Sary Garryýew
(1906-1986 )
Sary Garryýew 1906-njy ýylyň 12-nji ýanwarynda Balkan welaýatynyň Serdar etrabynyň Goç obasynda eneden dogulýar. Sary Garryýewiň sungata eden ilkinji ädimi Serdar şäherindäki demir ýol çeleklerini abatlaýan zawodyň çeper höwesjeňler gurnagyndan başlanýar. Kärhananyň klubynda baýramçylyklar mynasybetli geçirilýän medeni çärelerde ol ýognas sesi bilen türkmen dessanlaryndan gahrymançylygy, mertligi wasp edýän goşgulary hyjuw bilen okap, diňleýjileriň şowhunly el çarpyşmalaryna mynasyp bolýar.
S.Garryew 1926-njy ýylda Aşgabatda täze düýbi tutulan Türkmen döwlet drama teatrynyň ýanynda açylan studiýa okuwa girýär. 1929-njy ýylda Sary Garryýew üç ýyllyk artistleri taýýarlaýan teatr studiýasyny tamamlaýar we Mollanepes adyndaky Türkmen döwlet akademiki teatrynda döredijilik işine başlaýar. Sary Garryýewiň döredijilik aýratynlygy onuň tomaşaçyny güldürip bilýänliginde we wäşiligindedir. Artist öz döredijiliginde turuwbaşdan gülküli sahnalarda dürli keşpleri janlandyrýar. Şonuň üçin türkmen pýesalary boýunça sahnalaşdyrylýan oýunlarda Sary Garryýew özüni suwdaky balyk ýaly erkin duýupdyr. Teatryň režissýorlary Sary Garryýewiň üýtgeşik ýüz keşbini, şoňa laýyk ýiti zehinli gahrymanlaryň keşplerini ýerine ýetirmegi tabşyrýarlar.
Sary Garryýew teatryň sahnasynda ençeme keşp döredýär. Şolardan «Zöhre-Tahyr» oýnunda Hasan şugulyň, «Keýmir körde» birbada iki keşp – Zeberdehan hem-de Haýdar ussanyň keşpleri artist tarapyndan janlandyrylan ýatdan çykmajak keşplerdir. S.Garryýew teatrda «Zöhre-Tahyrda» Hasan şugulyň, «Jumada» Hemranyň, «Keýmir-Körde» Zeberdes hanyň we Ussa Haýdaryň, «1905-nji ýylda» Allaberdiniň ýatdan çykmajak sahna keşplerini döretdi. Sary Garryýewi ile tanadan, ony meşhur eden kino sungatydyr. Şeýlelikde ol 1940-njy ýyldan soň «Türkmenfilm» kinostudiýasynda aktýor bolup hem işleýär.
Sary Garryýew kino sungatynda «Ýigidiň ogly» atly çeper filmde kiçiräk sahnalaryň birinde çykyş edip, onuň bilen ol özüniň kino sungatynda ilkinji döredijilik ädimini ädýär. Sary Garryýew diňe bir türkmen kino sungatynda aýratyn orna mynasyp bolman, eýsem ol rus kinoçylarynyň döreden «Allaeddiniň jadyly çyrasy» atly meşhur filmde hem jynyň keşbini ussatlyk bilen janlandyrýar.
S.Garryýew degişli döwürlerde «Dursun», «Prokuror» «Jadyly dür», «Japbaklar», «Çopan ogly», «Aýratyn tabşyryk» «Ilkinji synag», «Uzakdaky gelinlik» «Gyrnak», «Gündogara garşy on ädim», «Daşgaladaky waka», «Aýgytly ädim», «Teşneligiň gandyrylmagy», «Aşyr aganyň hötjetligi», «Öz obamyň adamlary», «Bagtyndan jyda düşen Pyragy» ýaly onlarça filmlerde dürli keşpleri janlandyrýar. Onuň filmde janlandyran keşbindäki her bir hereketi tomaşaçyny ýylgyrdýar.
Ol özüniň ekranda şekillendiren ilkinji keşplerinden başlap, tomaşaçylara şatlyk paýlady. Ol «Çopan oglunda» Gurt Küýküniň, «Aşyr aganyň hötjetliginde» Aşyr aganyň, «Aýratyn tabşyrykda» Sary täjiriň, «Gyrnakda» Öde Garanyň, «Aýgytly ädimde» Gandym aganyň, «Alaeddiniň jadyly çyrasynda» jynyň, «Döwranyň başdan geçirenlerinde» Çarynyň, «Meniň dosdum Meleguşda» goja seýisiň keşbini döredip, türkmen tomaşaçylarynyň arasynda meşhurlyk gazanmagy başardy. S.Garryýew «Dursun», «Prokuror», «Jadyly dür», «Jogapkär» ýaly kinofilmlerde hem surata düşdi. Beýik Watançylyk urşundan soň, halkyň çöken göwnüni galkyndyrmak maksady bilen, türkmen kinematografiýasy komediýa köpräk ýüzlenýär. «Uzakdaky gelinlik» filmi halklaryň arasyndaky dostluk hakda söhbet açýar. Bu filmde Sary Garryýew şadyýan Sarynyň keşbini döredýär. Filmde Sary köp ýerde görnenok. Ýöne köneje motoryny tarladyp ýören Saryny gören tomaşaçylar ýylgyrmak bilen garşy alýarlar. 1986-njy ýylda M.Atahanow «Ýigit mydama ýigitdir» atly çeper filmde Sary Garryýewe ýaşulynyň keşbini döretmegi ynanýar. Ol bu kinoda surata düşüp ýörkä, 80 ýaşynyň içinde aradan çykýar. Sary Garryýew milli teatr we kino sungatynda dürli öwüşginli gülküli keşpleriň ençemesini ýerine ýetirdi. Ilkinji milli teatr we kino artistleriniň biri, köpleriň halypasy, ussat artiste 1966-njy ýylda «Türkmenistanyň halk artisti» diýen hormatly at dakylýar.


text:
Hytaý goşulmazlygy saýlasa, şol bir näbellilik dowam eder ýa-da iň gowy ssenariýada Potemkin TOPH (Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan) gaz geçiriji toslamasy ýaly bir zat bolar. Bu aralykda Aziýanyň Öşüş Banky (AÖB) türkmenleri güýmemegi dowam etdirer. Türkmen resmileri Berdimuhammedowyň gazabyndan gorkup, ýasama surata düşmek çärelerini dowam etdirip iň az mukdarda türkmen tebigy gazyň hem Owganystana serhetden geçjek gününe umyt baglarlar.
Talybanyň ýeňşi TOPH taslamasyny başa bardyrarmy? Bir nukdaýnazardan jogap hawa. Owganystandaky giň gerimli söweşleriň gutarmagy TOPH-de öňden bäri dowam edip gelýän päsgelçilikleriň birini – gurluşyga böwet bolýan we gaz geçirijileriň işine täsir edýän duşmançylygy gowşadar. Emma Talybanyň gelmegi, taslamany maliýeleşdirmek, karz almak, gaz geçirijilere eýeçilik we ony işletmek ýaly taslamanyň düýpli kemçiliklerini düzetmek üçin hiç zat etmez. Munuň üstesine-de, Talybana garşy girizilen berk sanksiýalar täze pesgelçilik bolup durýar. Trans-Hazar turba geçirijisinde bolşy ýaly, türkmenleriň işlemeýän dolandyryş we maliýeleşdiriş usullary we strukturalary işleriň gijikmegine sebäp boldy we bäsdeşligi güýçlendirdi.
Türkmenleriň talabyna görä, AÖB we taslama beýleki gatnaşyjylar TOPH taslamasyna beýleki nebit we gaz eksport turbalaryna degişli söwdanyň we logikanyň düzgünleri degişli däl ýaly garadylar. Aslynda bu beýle däl we şu wagt Waşington, Ýaponiýa AÖB bilen birlikde, iň uly paýdar hökmünde, bu hakykaty görkezmek üçin öz pozisiýasyny üýtgetmeli. AÖB TOPH taslamasyna bolan goldawyny Kabuldaky täze rezime täsir etmek üçin ulanyp biler, ýöne TOPH-a goldaw kanuny taýdan mümkin däl bolup biler. Ýa-da has netijeli bolar ýaly, beýleki paýdarlar bilen birleşip AÖB Türkmenistanda inwestisiýanyň reformalaryny ileri tutup hususy pudagyň inwestorlaryny gazyň eksport taslamalaryna çekip bilerdi.
Stiwen Mann ABŞ-nyň Türkmenistandaky öňki ilçisi. 2009-2020-nji ýyllar aralygynda ExxonMobil korporasiýasynyň uly geňeşçisi bolup işledi. Will a Taliban victory advance TAPI?
*****
Geliň, häzirki wagtda gazyň bahasynyň ýokarydygyna göz ýumaly, sebäbi bu wagtlaýyn bir zat bolup biler, şonuň üçin hemişelik dowam etmeýän ýokary gaz bahalary bolmazdan, TOPH-yň ykdysady taýdan islendik şertlerde nähili amala aşyryljagyna göz ýetirmek gaty kyn. Gazyň ýokary bahasy 15 ýa-da 20 ýyl dowam eder diýip pikir etmeseňiz, bu taslama netije bermeýär, sebäbi LNG (suwuklandyrylan tebigy gaz) Hindistana ýa-da Päkistana getirmek arzan. Gaz geçirijini gurmakdaky kynçylyklar we çykdajylar bolsa bu taslamanyň durmuşda işläp bilmejekdigini aňladýar.
Ýagdaýlar köp ýyllaryň dowamynda şeýle boldy we köp ýyllap kärdeşlerim bilen bu gas geçirijini öwrenemde, ykdysady taýdan işlemese-de, esasanam Aziýanyň Ösüş Banky we ABŞ-nyň diplomatlary tarapyndan TOPH taslamasy Merkezi Aziýada “Parahatçylyk taslamasy” ýaly goldanyldy diýen pikir bardy. Başga sözler bilen aýdylanda, olaryň Owganystandaky ýurdy gurmak baradaky pikiri bilen bilelikde Türkmenistanda gaz üçin hytaý däl eksport ýoluny döretmäge kömek eder ýaly strategiki ugurlar bardy – bular ABŞ-nyň strategiki nukdaýnazaryndan gowydy. Hawa, bizde Trump prezidentlik etdi, indi Owganystandan çekildik we ABŞ-nyň öňki strategiýasynyň geljegi ýok, şonuň üçin şeýle ýagdaýlar TOPH gaz geçirijisiniň gurulmak ähtimallygyny hasam azaldar diýip pikir edýärin”.
Simon Pirani, Oksfordyň Energiýa barlaglary institutynyň (OIES) uly ylmy işgäri
*****
Ýöne bu taslamalar (TOPH, elektrik energiýasynyň eksporty) Bütindünýä Banky ýaly maliýe goldawyny berýän iri halkara guramalaryna bagly bolup, belli bir wagta çenli yza süýşüriler. Bu taslamalaryň gutulgysyz doňdurylmagy, Günorta Gaz turbageçirijisi arkaly türkmen gazyny Ýewropa getirjek Trans-Hazar gaz geçirijisinde has köp ünsi jemläp biler. Bu bolsa Aşgabadyň Ýewropa Bileleşigi bilen gatnaşyklaryny gowulaşdyrmaga we hökümetiň ýurda günbatar maýa goýumlaryny has köp çekmek ugrundaky tagallalaryna kömek eder. “
Kris Weafer, Moskwadaky “Makro-Maslahat” guramasynyň esaslandyryjysy


text:
The easiest way to pay traffic fines
Ilki bilen SARAÝ app programma üpjünçiligini döredenlere köp sagbolsun aýdasym gelýär! Sebäbi häzire çenli Türkmenistan ýurdymyzda döredilen köp application-lara garanyňda, Saraý programmasyny ulanmak örän aňsat we gerek bolan ähli töleg amallaryny çalt ýerine ýetirip bolýar. Muňa garamazdan, mahabat berişligi boýunca, öz garşydaş beýleki applicaton programma üpjünçiliklerden byraz yzda galýar! Bu sebäp bilen bu ugurdan ösüş görkezmeleri üçin ilki bilen könelşen mahabatlary we bildirişleri aýyrmaklaryny maslahat berýän! Mahabatlaryň her ugryna görä aýratyn işgärleri almaklaryny we mahabatlary müşderileriň goýmaklaryna garaşman, şol işgärleriň özleriniň Türkmenistanyň uly şäherlerinden başlap her ýerinden dostawka edýän telekeçileriñ, ussalaryň, naharhanalaryn, dükanlaryň we ş.m. meňzeş ildeşlerimiziň gündelik durmuşda zerur ýagdaýda ilki bilen Saraý programmasynyň kömegi bilen tapyp biläýjek mahabatlary ýerleşdirip, mahabatlaryň goruny ulaldyp täzeläp durmaklaryny maslahat berýärin! Beýleki applicationlardan tapawutlylykda, sms hyzmatyny birikdimeklerini maslahat beryarin! Meselem: bir ulanyjy mahabat goyanda oňa Saraýa ynanyp mahabat goýandygyna sagbolsun aýdyp biliner ýada aýyran wagtynda ýardam edip bilenligimiz ücin öran begenýäs we ş.m.! Ýada siziň goýan mahabadyňyzy (ulag, emläk we ş.m.) bugun 17 adam gördi, 3 adam teswir ýazdy diyip awtomat ýagdaýda sms ugradylyp biliner! Bu ulanyjylara Saraý tarapyndan ideglidigini görkezer, we satylan ýagdaýynda müşderileriň mahabaty wagtynda aýyrmaklygyna ýardam eder!


text:
Hyzmat Hereketi Hakynda
1. Hereket – hereketlendiriji güýje eýe bolup, dünýä ýüzünde tanalmagyna bagly ýagdaýda musulmanlara, musulman dällere, adamzada hyzmat etmegiň umumy idealynyň çäginde bilelikde işleşýän, köpeliji, bütewleşdiriji, birleşdiriji we köňli pidagärlige daýanýan hyzmaty hödürleýän özbaşdak jemgyýetçilik hereketidir.
2. Hereket – ýurduň içindäki we daşyndaky bir gurama bolup, döwletiň syýasatyna we ideologiýasyna goşulmaýan, garaşsyz, hukuga boýun egýän, syýasatdan daşary we özbaşdak hereketdir.
3. Din we medeniýet taýyndan gumanizmi we söýgüni, sosial taýdan agzybirligi we dialogy, çemeleşmek we herekete girmek taýyndan adamlaryň bilimini we ösüşini maksat edinen, oňaýly we makul düşünjedir hereketi esas edinýän, oňuşyksyz we reaksioner bolmadyk, parahatçylyk söýüji ynsanperwer hereketdir.
4. Hereket – yslam gymmatlyklaryna kökenlenen bolsa-da, diňe dini ýa-da dinden başga hiç zady kabul etmeýän, yslamçyl ýa-da däp-dessury esas edinýän milletçi hereket däldir. Panturkist ýa-da panyslamist däldir. Islendik mezhep, tarykat, kult (esasan din manysynda ulanylsa-da, din we sosiologiýa bilimlerinde, daş-töweregindäki medeniýetiň ýa-da jemgyýetiň umumy ynanjy ýerine ýetirýän we ybadatlara özüni bagyş eden jemgyýete berlen at) ýa-da olaryň şahalarynyň, dowamam däldir. Hereket – irki döwüriň (yslam) sopularynyň orta çykaran, ýaşan we häzirki döwrümizde-de ähliumumy hökmünde kabul edilen ahlak herketlendiriji güýçlerine, gymmatlyklaryna hormat goýýandyr, emma, klassyky ýa-da modern manydaky tarykatam däldir. Hereket – din, ynanç we beýan etmek azatlygyny, ynsan haklaryny, hukugyň rüstemligi ýaly ähliumumy gymmatlyklary pena edinýän ynançdan ylham alan, parahatçylygy ündeýän hyzmat sistemasydyr.
5. Herekete köňlüni baglan adamlar dünýä ýurtlarynyň ençemesinde, ýaşaýşyň dürli derejesinde, ylym-bilim, saglyk, mediýa (köpçülikleýin habar beriş serişdeleri), dialog, adamlara kömek etmek, milli we halkara söwda bilen baglanyşykly ygtybarly we makul görülen guramalar gurdular. Bular herkete köňlüni bagyş eden adamlar tarapyndan ýeke-ýekeden ýa-da toparlaryň agyzbirikdirmeleri netijesinde guruldy we professional derejede işledilýär. Agzap geçilen guramalar aýdylan çäklerde edýän işleri bilen adamzada şahsy we guramalar derejesinde peýdaly bolmaga çalyşýarlar. Şu sebäpden herekete, köpçülikde ýitip barýan dogruçyllyk, dürslük, adalat, birek-birege hormat, geçirimlilik, parahatçylyk ýaly ähliumumy gymmatlyklaryň jemgyýetde täzeden dikelmegi üçin ýokardan aşak däl, aşakdan ýokaryk gidýän köňül berenleriň hereketidir.
6. 1970-nji ýyllarda Türkiýede ýerli halkyň bilim we medeniýet ugrunda mätäçligini gidermek üçin özbaşdak toplum insiýatiwasy görnüşinde dörän hyzmatdyr. Hereket plýurealizm (bir jemgyýetde dürli garaýyşlaryň gatnaşygyny kabul etmek) düşünjesi we gurluşy bilen ýetişdiren we täsir eden adamlary arkaly hyzmat edýär. Olaryň döreden hak-hukuga laýyk, makul guramalary häzirki döwürde ýurdumzyň çäklerinden aşyp, halkara derejedäki bilim, medeniýet we dialog hereketi hökmünde kabul edilýär. Hereketiň we olardan dörän guramalaryň işleýşi, köňülden çykan pidagärlik, haýyrsöýerlik, hemaýat we goşantlar bilen ýöredilýär. Mundan başga-da söwda, emma, şahsy gazanç-peýda niýetinde gurulmadyk, professional hyzmat guramalarynyň girdejileri arkaly hyzmatlaryny alyp barýarlar.
7. Hereketdir hyzmatlara köňüllerini bagyş eden, oňa goldaw beren adamlar dini ynanja we gymmatlyklara, ähliumumy kabul edilen ahlaga hormat goýýandyr. Bu işe köňül berenleriň umumy maksady adamzada hyzmat etmek arkaly Allanyň razylygyny gazanmakdyr. Bu kesgitlemä girmän galanlaryň esasy höweslendiriji güýji ähliumumy ahlak gymmatlyklarynyň ýaýramagy we jemgyýetde kök urmagy ýoly bilen dünýäde parahatçylygyň ähliumumy agzybirligiň berkemegidir.
8. Hyzmat hereketiniň esasynda jogapkärçilik duýgusyny, Allanyň razylygyny gazanmak islegini, bermek höwesini, maslahatlaşmak ýoly bilen kollektiw akyly we düşünjäni işjeň herekete öwürmek hem-de, netijede emele gelen üstünlikleri şahsyna baglanyşdyrman ony kollektiwe bagyş etmek prinsipleri bardyr.
9. Hyzmat hereketine köňlüni beren adamlar ýüreklerindäki jogapkärçilik duýgusy bilen jemgyýetdäki we dünýädäki problemalaryň çözgüdine goşant goşmak islärler. Halka hyzmat – Haka hyzmat etmekdir düşünjesi bilen edýän hereketleri netijesinde orta goýýan goşantlary arkaly olaryň diňe Allanyň razylygyny gazanmak maksady bardyr. Emma, bu umumy prinsip, şeýle uly gurşawly sosial hereketiň içinde Allanyň razylygyny gazanmakdan başga-da, şahsy arzuwlaryny kanagatlandyrmak we bu sosial baglanşygy söwda pursatyna öwürmek isleginde ýaşaýanlaryňam bolup biljekdigini aradan aýyrmaz.
10. Hyzmat hereketiniň çäklerinde herhili proýektleriň orta atylmagy, baha berilmegi we ýerine ýetirilmegi meselesinde maslahatlaşmak, köňli bir bolanlaryň umumy pikiri makullap, bir karara gelmekleri esasy zatdyr. Bu esas hyzmat hereketiniň iň möhüm, ähmiýetli elementleriniň biridir. Her bir kararyň, köplenç adamyň gözüniň öňünde, onuň razylygynda we goşulmagynda alynmagy aç-açanlygy, durulygy üpjün eder. Kararlar köplenç umumy razyçylyk, her kimiň makullamagynda kabul edilýär. Tapawutly garaýyşy orta atan adam ýa-da adamlar alynmaly karara çürtkesik garşy bolmasalar, kararyň kabul edilmegine razy bolýarlar. Eger, aýak diräp ret edilse, maslahatyň dowamlylygy olaryň umumy pikiri makullamagyna ýa-da çürt-kesik garşy gitmezliklerine çenli uzaýar. Pikir tapawutlylygy dörände, belli bir şahsyň ýa-da şahslaryň nukdaýnazary zor bilen basylyp ýatyrlmazlygy esas bolup durýar.
11. Hereket – ideologiki we syýasy gurama-da däldir. Onuň ne düýn, ne-de bu gün Türkiýede ýa-da Türkiýäniň daşynda hiç bir syýasy partiýa we ideologiýa bilen baglanşygy ýokdur. Herekete goşulýanlar partiýa saýlanlarynda öz şahsy isleglerine görä saýlarlar. Hereketiň gysga ýa-da uzak wagtlaýyn ideallarynyň arasynda dünýewi taýyndan syýasy, ykdysady tamakynçylygy, syýasy guramany ýa-da sistemany ele almak ýaly, açyk-gizlin maksady ýokdur.
12. Herekete goldaw berýän ýürekdeşleriň arasynda, goýulýan hormat we söýgi sebäpli Fethullah Gülene köre-kör eýerýän şahslaryň bolmagy ähtimaldyr, ýöne bu bilim hereketi tutuşlygyna nazara alynsa, beýle ýagdaý ýok diýerlik derejede azdyr. Tersine, herkete goldaw berýänler, onuň ýa-da başga biriniň orta atýan pikirlerini öz erkleri bilen kabul eden, olardan ylham alan we yzysüre maddy-ruhy pidagärlikleri arkaly eýe çykyp, bu pikirleri durmuşa ornaşdyran adamlardyr. Bu jähtden hereketiň işi we täsirine bakyp, ýüzleý garaýyş bilen “Güleniň imperatorlygy”, “Güleniň mediýasy” ýaly aýdylýan sözler we ýorgutlar Gülene we hyzmata köňül berenleriň arasynda hiç haçan kabul edilmeýşi ýaly, bu meňzetmeler bir taraply ýa-da asla tarapsyz sübýektiw pikirlerdir. Başgaça düşündirsek, bular känbir arassa niýeti bolmadyklaryň kinesi ýa-da bilmeýändiklerinden dörän ýalňyş düşünjelerdir.
13. Hereketiň ýerli we daşary ýurtly derňeýjiler tarapyndan görülen we aýdylan iň möhüm aýratynlyklaryndan biri, onuň ösüşe, üýtgemäge we öňe gitmäge açyk bolup, hemişe özüni täzeleýänligidir. Jemagat, jemgyýet... diýýärkäk, bu gün din, dil, gelip çykyş, jyns tapawutlandyrman, tutuş dünýäde ähli adamzady gujaklaýan ölçegde hyzmat etmegi, munuň gowy görkezjisidir. Bu tarapdan herekete goşulýanlara has giň sosial dereje we şahsyýetlik gazandyrýar, gazanmanalaryna-da ýardam edýär.
14. Hereket – adamzadyň ýüzbe-ýüz bolan sosial, syýasy, ykdysady we gurşap alan daş-töwerek problemalarynyň çözgüdinde ynanjyň güýjünden peýdalanyp boljakdygyny öňe sürýär. Netijeleri uzak wagtyň geçmegi bilen görüljek bolsa-da, sabyr we gaýrat talap edýän, ýokary hilli, döwrebap bilim we ylym bermegiň ähli problemalary çözmegiň ýeke-täk çäresidigini kabul edýär.
15. Hereket problemalaryň çözülmegi üçin orta atylan planlaryň we proýektleriň, guramalaryň we edaralaryň, jemgyýetiň mümkin boldugyça köp gatlaklaryny öz içine almagyny, deň, adalatly we gurşaýjy bolmagyny we her kim, her bir gatlak tarapyndan diňe bir dil bilen däl, iş ýüzünde-de goldanmagyny, hossar çykylmagyny höweslendirer we arzuw eder.
16. Herket – ähliumumy-global derejede kabul edilen ynsanperwerlige, pazilete we gymmatlyklara sarpa goýmak bilen birlikde, ýerli-etrap, sosial, syýasy, medeni, ykdysady we dini gymmatlyklara-da hormat goýulmagynyň we goralmagynyň tarapdarydyr. Her kimiň dini, milli we taryhy buýsançlaryny gorap, ylalaşykda hem sazlaşykda, hemişe agzybir ýaşalyp boljakdygyna ynanýar.
17. Hereket halkyň nazarynda ýa-da käbir resmi, resmi däl edara gatlaklarynda halka we Haka hyzmat etmek düşünjesinde käbir düşünişmezlikleriň bolmagy taýyndan Ussat hezretleriniň ylhamyndan dörän Nur hereketiniň dowamy hökmünde görülip biliner. Emma, hyzmat özbaşdak, tapawutly hyzmat usullary, iş alyp barjak ýerlerini, proýektlerini birleşdiriji guramalary, daşary ýurtlara açylmak we beýleki köp tarapdan özüne mahsus aýratynlyklary bolan garaşsyz hereketdir. Sosial, ykdysady, medeni we beýleki şertlere jogap berip bilmek, bu şertlere görä hyzmat usullarynda we görnüşlerinde üýtgäp duran we hemişe ösýän-özgerýän gurluşy taýyndan ne “Nurjulyk”, ne “Diriliş”, ne “Milli Garaýyş”, ne-de “Ortagündogar” we ş.m. hereketleriň dowamy däldir.
18. Hereket özüniň dörän ýeri hökmünde merkezi hasaplanýan Türkiýede we işini dowam etdirýän beýleki ýurtlarynda, döwlet we döwletiň esaslaryna laýyklykda, milli we halkara hukuk çäklerine görä işlemegi ýörelge edinendir. Hereket iş alyp barýan her ýerinde, ýurdunda, şol ýurtlaryň kanunlaryna görä, zerur bolan rugsatnamalary alyp, ýerli we halkara hukuk we düzgün-tertipleri berjaý edip, hemişe barlaglardyr derňewlere açyk görnüşde hyzmatlaryny ýöredýär. Iş alyp barýan her ýurdunda, şol ýurduň we beýleki milletleriň medeniýetine, taryhyna, däp-dessurlaryna hormat goýup, hukugyň ähliumulygyna we rüstemligine ynanýan, din, dil, gelip çykyş we synp tapawutlandyrmalary etmän, adamzada adam bolany üçin sarpa bildirýän kişileri ýetişdirmegi özüne maksat edinýär.
19. Munuň bilen birlikde, ähli sosial-medeni, täzelikçi we parahatçylyk getirji hereketlere dünýäniň her bir ýerinde hökman bir sebäp bilen garşy çykýanlar bolaýar, bolupdyram. Türkiýede-de we beýleki käbir ýurtlarda-da, hereketiň alyp barýan hyzmatyna, proýektlerine we işlerine garşy çykýanlaram bar. Bularyň köpüsiniň ähliumumy gymmatlyklara we ynançlara ýapyk, dogmatik, dialoga garşy gidýän, dowam edip gelýän ýagdaýlary ýitirmek islemeýän, köpçülige goşulmaýan gatlaklardygy görünýär. Bu kesgitlemäniň daşynda galyp, herekete garşy gidýänler bolsa, hereketi hut özleriniň tanamak mümkinçiligi bolman, özünden öňki toparyň garalamak kampaniýasyndan täsirlenýändigi belli bolýar.
20. Hyzmat hereketine köňlüni baglan adamlar tarapyndan açylan we işledilýän mekdeplere atylýan sübýektiw gara ýöňkemeleriň biri-de mekdepleriň yslam dini üçin missionerlik edýänligini aýtmaklarydyr. Şeýle meňzetmäniň sebäbi XIX we XX asyrlarda missionerlik işleriniň köplenç mekdep açmak üsti bilen alynyp barylanlygydyr. Hyzmat hereketine degişli mekdepleriň bolsa, yslam üçin missionerlik edýän mekdepler däldigine, bu mekdepleriň köplenç yslama ýa-da umumy düşünjede dine garşy aşa üns berýän ýurtlarda-da degişli edaralar tarapyndan mydama gözegçilikde saklamagyna garamazdan, köpden bäri işläp gelýändigi ýeterlik we subut ediji delildir.
21. Hereketde merkezleşdirme we ierarhiýa (dereje, mertebe yzygiderliligi) gurluşy ýokdur. Hyzmat guramalaryna we jemgyýetlerine goşulmak, girmek, çykmak meselesi ýüze çykanda agza bolmak, garşy gitmek, jezalandyrmak diýen ýaly sistema ýokdur. Emma, birmeňzeş ideallar we garaýyşlar sebäpli bir ýere jemlenen adamlaryň döreden hereketinde, ýürekdeş, demokratik we dünýäniň islendik ýerinde baglanşyklarynyň bolşy ýaly, sosial, ahlak, etika taýdan birek-birege täsir etmek we prinsipler hökman bardyr.
22. Hereketiň guramalary ýa-da muňa köňül berenleriň arasynda proýekti esas edinýän baglanşyk bardyr. Emma, bu bag iýerarhiýa gurluşda bolşy ýaly, mejbury däl-de, tersine, her kimiň öz ygtyýaryna baglydyr. Hereketiň giň köpçülik tarapyndan eýeçilik edilmegi, resmi agzalyk mehanizminiň bolmazlygy, biri-birini tanamak üçin belli bir zerurlygyň ýokdugy sebäpli, adatça olar özara tanyşlykda däldirler. Munuň bilen birlikde zerurlyk dörän wagty sosial aragatnaşyk serişdeleriniň, mediýanyň we internetiň üsti bilen özara gatnaşyga girip, tejribelerini, proýektlerini paýlaşyp, biri-birlerinden herhili, islendik goldawy alyp bilerler.
23. Hereket öz-özüni maliýeleşdirýän we maliýe taýdan özüni dolandyrýan guramalary döretmegi maksat edinýär. Bu maksada ýetýänçä, bu guramalaryň maliýe çeşmesi pidagär milletimiziň, hem-de ýerli ilatyň goldawy bilen doldurylýar. Işewür adamlarynyň, herekete köňlüni baglan her gatlakdaky şahslaryň maddy mümkinçilikleriniň ölçeginde, çyn ýürekden goşýan goşantlary, edaralarymyzyň edýän hyzmatyndan alynýan girdejiler, okuwçylaryň okuw tölegleri, maddy kömek etmäge mümkinçilikleri ýoklaryň bolsa pikir, iş we fiziki hyzmat arkaly edýän goşantlary, edilýän hyzmaty maliýeleşdirýän hossarlyk ýardamy hökmünde ýerlikli peýdalanylýar. Fethullah Güleniň ýa-da onuň ýakyn garyndaşlarynyň bu maddy işleriň içinde ýa-da baştutanlygynda bolmazlygy, munuň bilen birlikde goşant goşýanlaryň dokmädeligi, çyn ýürekdeşligi, pidagärligi, bu toplumda sarsmaz ygtybarlylyk duýgusyny ornaşdyrypdyr we häzirem ornaşdyrýar.
24. Fethullah Gülen adamlary hyzmata höweslendirýän, zerur hasaplan ýagdaýynda isle şahsy, isle mediýa kanallary arkaly plandyr proýektler bilen baglanşykly maslahatlar berýän, ugrukdyrýan kanagat ýolgörkezijisidir. Aýratynam, irki ýyllarda köpüň biri hökmünde işjeň hyzmat durmuşynyň içinde ýaşan Gülen, hereketiň içinde çuň ylmy tarapy, ybadaty, ruhy älemindäki agyrlygy, pespälligi, kiçigöwünliligi, dürslügi, namysjaňlygy, ideýa üçin göreşijiligi, herhili şertleriň, ýagdaýlaryň öňünde merdemligi, ýokary fetaneti (zehinlilik), maslahata açyklygy, her kim bilen düşünişip, dil tapyşjak bolmagy, şerigata laýyk we kanunlara boýun egmekdäki ünslüligi we ýene-de şular ýaly häsiýetleri, aýratynlyklary bilen uly hormata eýe bolan, sylanýan adamdyr. Munuň bilen birlikde, köne, klassyk düşünjä görä, “her bir zat onuň makullamagyna bagly, ondan rugsatsyz edilmeýän” lider däldir. Hereketiň ornaşan, ýazga geçirilen, kitap we kasseta görnüşünde neşir edilen, halkara konwerensiýalara tema bolan birnäçe ykrar edilen prinsipleri bardyr. Olar ýerli we daşary ýurtly alymlar tarapyndan akademiki konferensiýalarda nygtalyp geçildi. Guramalarda işleýän, emma Güleni bir gezegem görmedik nijeme adamlar bu prinsipleri özlerine ýörelge hökmünde kabul etdiler we olaryň ýol almagy üçin işläp, ellerinden gelen goşantlaryny goşdular. Şol sebäpden Fethullah Gülenden soň bu hereketiň soňunyň nähili boljakdygy, dolandyrlyşyň nähili alynyp baryljakdygy ýaly soraglar ýa-da hereketiň dagap-dagamazlygy baradaky endişeler köp kişi tarapyndan esassyz we ýerliksiz görülýär.
25. Fethullah Gülen dini ugurda alan ylym-bilimi we bu ugurda isle, işjeň hemaýaty, isle, orta atan ylymy eserleri bilen, dini manyda hormatlanýan orna eýe bolmagyna garamazdan, oňa mukaddeslik ýöňkelmez. Başgaça aýtsak, käbir dinlerdäki dindar adamlara berilýän mukaddeslik derejesi ýa-da statusy onda ýokdur.
26. Hyzmat hereketiniň resmi ýa-da obýektiw kesgitlemesi ýokdur. Ýöne muňa garamazdan, Fethullah Gülen hem degişlilikde, oňa köňlüni bagyş eden ýa-da garşy gidýänleriň öz düşünjelerine görä, hyzmat hereketini sübýektiw kesgitlemeleri bardyr. Bu kesgitlemeleriň hiç biri bu herekete köňlüni baglan beýleki adamalara degişli däldir. Hyzmat hereketine degişli ýokarda beýan edilen kesgitleme, suratlandyrma, düşündiriş we prinsipler hem muňa girýär.
- -de döredildi.