text:
Çagry beg
Gysgaça[düzet | çeşmäni düzet]
Hökümdarlygy: Seljukly hökümdarlygy.
Doguldy: 989-nji ýyl Horasan (häzirki Günorta Türkmenistan).
Öldi: 16. 07. 1060-njy ýyl. Sarahs.
Hüküm sürdi: 1040-1060 ý.ý.
Soňra ýerine geçen: Alp Arslan
Kakasy: Seljuk ogly Mikaýyl.
Lakamlary: Ebu Süleýman
Dini lakam): Dawud.
Öz ady: Çagry beg
Çagalary: 1.Alp Arslan, 2.Kawurd, 3.Ýakuti, 4.Süleýman, 5.Bähram şa, 6.Ylýas, 7.Osman, 8.Hatyja Arslan hatyn 9.Göwher hatyn, 10.Sefiýýe hatyn
Dini: Yslam, Sünni Çagry begiň hakyky ady Ebu Süleýman Dawut Çagry beg bin Mikaýyl (989-1060) bolup, ol Oguzlaryň Kynyk taýpasyndan bolan Seljukly hökümdary Seljuk begiň agtygy, Mikaýylyň hem oglydyr. Ol Togrul begiň agasydyr. Şeýle hem Alp Arslanyň hem kakasydyr.
Umumy maglumat[düzet | çeşmäni düzet]
Çagry adynyň manysy:
Çagry ady şol wagtlar çekdirilip ulanylan Türki sözünde Dogan ýa-da Bozdogan (Ak dogan) manysyny beripdir[1][2] Mahmyt Kaşgarynyň Diwanylugatitturk atly eserinde «Çagry» diýmek. Dogan guş, Çakyr guş manysyny aňladýandygy ýazylypdyr[3]. Çagry beg we dogany Togrul beg Oguz taýpalarynyň Horasan we Horezm döwletlerine ýaýylan-ýaýran ýelerinde dogulypdyrlar. Çagry beg we Seljuk türkmenleri beýleki Türkmen taýpalary arasynda kynçylyk çeken soňlar Mawerannahrdan Horasana göçüp bardylar. Horasana häzirki wagtda günorta Türkmenistan bilen Demirgazyk Eýran we demirgazyk Owganystan giripdir. Horasan ol wagtlar Gaznalylar döwletiniň bir bölegidi. Togrul beg bilen birlikde Kynyklara we Seljuk maşgalasyna ýolbaşçylyk etdiler. 1035-nji ýylda Gaznaly hökümdary Mesut I bilen bolan söweşlerde üstünlik gazanýarlar. Gaznalylar söweşde ýeňilýär. Bir şertnama gazanylmagy pursat tapan Mesut bu saparda Çagry begi ýeňdi we Türkileriň gadymy hökümdary Afrasiýabyň gurdurandygy rowaýat edilen Merw şäherini Çagry beg 1037-nji ýylda zabt edip, içgi gala çozup girdi we atynyň eýerini ýerde goýup «Tagt» hökmünde üstünde oturdy[4]. Bular hakynda giňişleýin taryhy ýazan Ibn Esir şeýle diýýär:
Bularyň taýpa-topary olaryň diýenini edipdir. Ýagşyny ündän ýerinde bitiripdirler, ýamany gadagan edende saklanypdyrlar. Olar Buharanyň ýigrimi parsahlyk golaýynda mesgen tutdular. Emma Buharanyň emiri bulardan gorkusyna olara gün bermedi, olary heläkläp, ýok etmek isledi. Bular Türküstanyň patyşasy Bugra handan pena sorap, şonuň ýurduna göçdüler we şol ýerlerde ornaşdylar. Togrul beg bilen Çagry begiň ikisiniň gelen kararyna görä Bugra hanyň ýanyna hiç haçan bile barmaly däldiler. Eger biri Bugra hanyň ýanyna gitse, beýlekisi hökman ilbaşynda oturmalydy. Sebäbi olar Bugra hanyň mekirligi, bu ikisini bir ýere jemläp, tutduryp, tussag etdirip, ili başsyz goýmagyň mümkindiginden çekinýärdiler. Bugra han bu ikisini öz huzurynda bile görmek üçin her näçe jan etse-de, olar muny kabul etmediler. Şonda Bugra han gahar edip, Togrul begi tutdurdy we ÿesir etdi. Çagry beg öz taýpasyny we yzyna eýerýänleri jemläp gozgalaň turuzdy, agasyny halas etmek üçin Bugra hanyň üstüne gaýtdy. Bugra han hem munuň üstüne öz esgerlerini sürdi. Iki tarap hem ýowuz döwüşdiler. Soňra Bugra hanyň esgerleri ýeňlip, gaçyp başlady. Olardan örän köp adamyň jany ahyrýete iberildi.Çagry beg agasyny ýesirlikden halas etdi we bu ýerleri taşlap, ýene-de Buharanyň golaýyndaky Jent sebitlerine tarap göçüp bardylar we şol ýerde hem ornaşdy. Samanly döwleti dargap, Ilek han Buharany eýeläninden soňra Çagry beg bilen Togrul beg iň agasy Arslan ibn Seljugyň Mawerannahrdaky täsiri has güýçlendi. Bu wagtlar Arslan hanyň tussaglygynda ýatan Alytegin gaçmagy başardy. Ol özüni Buhara atdy we bu ýerleri eýeledi. Arslan han Ilek hanyň süýtdeş doganydyr. Alytegin Arslan ibn Seljuk bilen ylalaşdy we bilelikde goranmaga başlady. Bularyň işi indi ilek han üçin has-da çylşyrymlydy. Arslan hanyň dogany Ilek han ýüregini bire baglap, olaryň üstüne çozuş etdi. Emma ýeňlişe sezewar boldy. Ol ikisi bolsa Buharada galdy. Alytegin Ýemineddöwläniň ýurdunda goňşuçylykda oturan ýerinden oňa köp ters işleri ederdi. Onuň Türk patyşalaryna yzygiderli gatnap duran ilçileriniň ýoluny beklärdi. Öň ýatlap geçişmiz ýaly, Mahmyt Amyderýadan geçende, Alytegin Buharany taşlap, gaçyp gitdi. Arslan ibn Seljuk bolsa öz jemagatyny ýanyna alyp, Mahmytdan goranmak üçin şol ýerdäki sähralyga özüni atdy. Seljuklaryň güýç-kuwwatyny olaryň edermenligini, gaýduwsyzlygyny we adam sanynyň köplügini görende, Ýemineddöwläniň ýüregine ömründe bolmadyk gorky ornaşdy. Ol Arslan ibn Seljuga hat ýazyp, ony öz tarapyna çekmäge synanyşdy, onuň ýüreginde bu pikire bolan höwes döredi. Arslan ibn Seljuk onuň ýanyna gelen dessine Ýemineddöwle ony tutdurdy we salymyny bermän, galadaky zyndana atdyrdy. Olaryň öýlerini talady. Ýemineddöwle onuň maşgalasyny we taýpasyny näme etmelidigi hakda maslahat soranda, Mahmydyň iň ýakyn adamlarynyň biri Arslan Jazyp ýaý atyp bilmezlikleri üçin olaryň başam barmaklaryny çapmaklygy ýa-da hemmesini Amyderýa gark etmekligi maslahat berýär. Ýemineddöwle oňa: «Seniň ýaly doňýüregi görmändim» diýýär. Soňra olary Amyderýadan geçirip goýberýär. Horasan sebitlerine dagan bu adamlara salgyt salnypdyr. Patyşanyň wekilleri salgyt ýygnanda, olara sütem edipdir. Soňabaka bularyň elleri olaryň ähli mal-mülküne we gyzyna-ogluna uzap başlady. Bu ýagdaýa çydam etmedik iki müň adam olardan bölünip Kermana, bu ýerden hem.geçip, Yspyhana gitdiler. Soňra bu seljuklylar bilen Yspyhanyň häkimi Alaeddöwle ibn Käkeweýhiň arasynda öň ýatlap geçen dartgynly söweşimiz bolup geçdi. Soňra olar Yspyhany hem taşlap, Genjä gitdiler. Ine, bular Arslan hanyň adamlarydyr. Emma onuň doganynyň perzentleri hakynda aýtsak, Buharanyň häkimi Alytegin olary ele geçirmek üçin hile-pirim oýlady. Ol Togrul beg Muhammediň we Çagry beg Dawudyň agalarynyň ogly Ýusup ibn Musa ibn Seljugyň ýanyna çapar iberip, bol haýyr-yhsanlary wada berdi. Göwnüniň küýsändigi üçin öz huzuryna gelmegini haýyş etdi. Ýusup onuň ýanyna geleninde Alytegin ony öz welaýatyndaky ähli türkmenleriň serkerdesi diýip yglan etdi. Örän köp mülk ýerlerini sowgat berdi we oňa Emir Ynanç Beýgu diýen lakam dakdy. Bularyň arasyndaky çaparyň bitirmeli işi agalarynyň ogly Togrul beg bilen Dawudy ýeňmek üçin Ýusubyň adamlaryna we taýpa-toparyna kömek etdi. Munuň gizlin maksadyny bilensoň, Ýusup özünden islenilen zatlaryň hiç birine hem boýun bolmady. Alytegin özüniň Ýusup hakyndaky mekirliginiň ýol almandygyny, maksadyna ýetmändigini bilende, ony öldürmekde buýruk berdi. Şeýdip Ýusup öldürildi. Onuň ölüm jezasyny Alyteginiň emirleriniň biri Alp Gara ýerine ýetirdi. Munuň öldürilmegi Togrul bege, inisi Çagry bege we olaryň taýpasyna agyr degdi. Olar matam lybasyny geýdiler. Ar almak üçin jemläbilen türkmenlerini bir ýere jemlediler. Alytegin hem goşun jemläp, bularyň üstüne ugrady. Bu söweşde Alyteginiň esgerleri masgaraçylykly ýeňlişe sezewar boldular. Dört ýüz ýigrimi birinji hijri ýylynda Togrul beg bilen Çagry beg agalarynyň ogly Ýusuby öldüren Alp Garanyň üstüne hüküm edip, ony öldürdiler. Alyteginiň esgerlerinden bir uly topar bilen duşuşup, söweşe girdiler. Olardan müň töweregi adamy öldürdiler. Muňa gany gaýnap joşan Alytegin esgerlerini, ogullaryny we ýarag göteribilen ýaranlarynyň ählisini jemläp, seljuklaryň üstüne çar tarapyndan hüjüme geçdiler. Örän dartgynly geçen bu söweşde seljuk esgerlerinden köp adam öldürildi. Olaryň baýlyklary we ogul-gyzlary ýesir-olja alyndy. Aýallary we ýaş bala-çagalary ýesir edip sürdüler. Mundan soň olara Horasana aşmak zerurlygy ýüze çykdy. Olar Amyderýadan geçenlerinde, Horezmşa Harun ibn Altyndaş ylalaşykda we agzybirlikde bir il bolup ýaşamak üçin olary ýanyna çagyrdy. Togrul beg we onuň iki dogany Çagry bilen Beýgu onuň ýanyna gitdiler. 426-njy hijri ýylynda olar Horezmiň eteginde çadyr dikdiler. Horezmşanyň çakylygyna ýürekden ynandylar we özlerini örän arkaýyn duýdular. Emma Horezmşa ähtiýalanlyk bilen hereket etdi we Emir Şamäligi olaryň üstüne öjükdirdi. Harunyň hem birnäçe esgerini ýanyna alyp, Şamälik öz goşuny bilen duýdansyzlykda seljuklaryň üstüne döküldi. Olaryň köpüsini öldürdi, ýesir aldy, talap tozdurdy. Bu hyýanatçylygyň üsti bilen olar örän erbet ýagdaýa düşdüler we ählisi jem bolup, Horezmi taşlap, Nusaý sähralygyna tarap gitdiler. Olar şu ýylyň içinde Merwe hüjüm etdiler. Ýöne hiç kime zulum-sütem, jebir görkezilmedi. Olaryň ogul-gyzlary,ýaş çagalary bolsa entegem ýesirlikdedi. Öň ýatlap geçişimiz ýaly, bu wagtlar patyşa Mesut ibn Mahmyt ibn Söbüktegin Tabarystandady we ol ýerleri basyp alypdy. Seljuklar oňa hat iberdiler we aman soradylar. Özleriniň diňe ýurt içinde bozgakçylyk edýänleriň üstüne hüjüm edýändiklerini, adamlary olaryň zulum-süteminden goraýandyklaryny, diňe şolar bilen söweşýändiklerini, eger aman berip, öz ýanyna kabul etse, islendik adamyň garşysyna, islendik söweşde onuň iň uly ýardamçysy boljakdyklaryna kepil geçdiler. Emma Mesut ilçileri tutdurdy we öz hajyby Ildoganyň (Begdogdy) hemde beýleki ekabyr baştutanlygynda san-sajaksyz goşun jemläp, olaryň üstüne ugrady. Olar şu ýylyň meret aýynda Nusaýda duşuşdylar we söweşe girdiler»[5]. 1040-njy ýylda Daňdanakan söweşi başlady. Çagry begiň baştutanlygyndaky Seljuklylar Gaznalylaryň üstünden gutarnykly ýeňiş gazandylar. Çagry beg hökümdarlygy ikä bölüp dogany bilen paýlaşdy we hökümdarlygyň günbatar topraklaryny agasy Togrul beg, gündogar topraklary bolsa özi dolandyrdy. Çagry beg dogany Togrul beg bilen ýakyndan gatnaşypdyrlar. Çagry beg Togrul begiň öwlatsyz galmagyny islemändir we oňa öz ogly Alp Arslany ogulluk edip beripdir. Togrul beg 1056-njy ýylda Bagdatda höküm süren Şyga Büweýhogullary döwletini sybdyrýar. Büweýhogullarynyň süteminden dynan sünni halyflar Seljuklylary gowy garşylaýarlar. Halyf Kaim Togrul bege Ruknuddawla (Ýurduň goragy we ş.m.) ýaly lakamlary dakypdyr. Togrul beg Abbasy halyfy El-Kaimyň gyzy Seýýide Fatima el-Betula öýlenipdir. Araplar bilen Seljuklylaryň arasyndaky garyndaşlyk berkäpdir. Soňra Halyf El-Kaim Çagry begiň gyzy Hatyja Arslan hatyna öýlenipdir. Taryhy çeşmelerde Çagry beg hakynda köp maglumat berilmändir.
Çeşme[düzet | çeşmäni düzet]
[1] Clauson, p. 410.
[2] Çagry 1. Kimdir birini çagyrmak, 2. Dogan, Çakyr guş. 3. Rutbe, lakam. TDK adam atlarynyň sözlügi (türkçe).
[3] Atalaý. B. (2006). Diwanylugatitturk. Ankara: Türk taryhynyň gurluşy çaphana.ISBN 975-16-0405-2, jilt II. sah-343 we jilt III sah-332.
[4] Tabakat al-Naşiri. sah-127. Čaghrī Beg Dāwūd Encyclopaedia Iranica (iňlisçe)
[5] Ibn el-Esir. Kämil taryh. Miras çaphanasy. 2005. I jilt. sah-189-90.


c: text/html

text:
ABŞ-nyň wise-prezidenti Joe Biden we Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko Orsýete garşy indiki sanskiýalaryň geçen aýda Minskde gelnen ylalaşyklaryň berjaý edilişine bagly bolmalydygy barada ylalaşdylar.
Ak tamyň aýtmagyna görä, Biden Poroşenko bilen 18-nji martda telefon arkaly söhbetdeş bolupdyr.
“Orsýet Ukrainada zorlugy we durnuksyzlygy tutaşdyrýan bolsa, halkara jemgyýetçiligi Orsýetiň şeýle çärelere baş goşmagynyň bahasyny artdyrmaga taýyn bolmaly” diýip, beýannamada aýdylýar.
“Ýörite status” baradaky kanun
Biden ukrain parlamentinde ýurduň orsýetparaz pitneçiler tarapyndan eýelenen gündogar regionlaryna ýörite statusyň berilmegi boýunça geçirilen ses berişligi we parlamentiň şol regionlaryň çäkli görnüşde öz-özüni dolandyrmagyny kepillendirmek boýunça kabul eden kararyny oňlady. Ukrainanyň kanunlaryna laýyklykda, agzalan regionlar bu duruma ýurtda ýerli saýlawlar geçirilenden soň eýe bolarlar.
Orsýet we gozgalaňçylar bu şertleri ret edýärler. Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow 18-nji martda eden çykyşynda Ukrainanyň parlamentiniň 12-nji fewralda Belarusyň paýtagtynda gelnen ylalaşygy “gaýtadan ýazmaklyga” synanyşýandygyny aýtdy.
Kiýewde premýer-ministr Arseniý Ýatsenýuk Ukraina tarapdan hiç kimiň Orsýetiň we “terrorçylaryň” Minsk planyny berjaý etmäge taýýardygyna bil baglamaýandygyny belledi.
Poroşenko “ýörite status” baradaky kanuna 18-nji martda gol çekdi.
Sanksiýalar barada maslahat
Ak tamyň aýtmagyna görä, prezident Barak Obama we Germaniýanyň kansleri Angela Merkel Ukrainadaky ýagdaýy 18-nji martda geçiren özara telefon söhbetdeşliginde maslahat edipdirler.
Iki lideriň Minsk ylalaşygynda göz öňünde tutulan borçnamalar doly berjaý edilýänçä, Orsýetiň separatistlere berýän goldawy bilen bagly oňa garşy girizilen sanksiýalary gowşatmazlyk barada ylalaşyga gelendikleri habar berilýär.
19-20-nji martda Brýusselde geçirilen duşuşykda Ýewropa Bileleşiginiň liderleri Orsýetiň bank we nebit pudaklaryna dekabr aýyndan bäri täsir ýetirýän sanksiýalary ýaýbaňlandyrmak meselesine garadylar.
ÝB-niň diplomatynyň adynyň agzalmazlyk şerti bilen Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, Ýewropa Geňeşiniň prezidenti Donald Tusk şu aýda kabul ediljegi çak edilýän karara degişli teklip boýunça Germaniýadyr Fransiýa bilen bilelikde işleşýär.
Emma dipomat käbir ýurtlaryň, şol sanda Gresiýanyň, Awstriýanyň we Slowakiýanyň garaşmagy teklip edýändigini we käbir sanksiýalara gaýtadan garamagyň wagty gelende, iýun aýynda karara gelmegi isleýändigini aýtdy.
Ylalaşygyň şertleri
Minskde gelnen ylalaşykda Ukrain hökümetiniň pitneçileriň eýeçiligindäki giňişliklerde Orsýet bilen aradaky döwlet serhedine gözegçiliginiň ýylyň aýagyna çenli belli bir şertleriň esasynda dikeldilmegi talap edilýär.
“Ýörite statusa” kepil geçmeklik Minsk ylalaşygynda razylaşylan çäreleriň bir bölegidir. Petro Poroşenkonyň Wladimir Putin bilen gepleşiklerinde Germaniýanyň kansleri Angela Merkel we Fransiýanyň prezidenti Fransua Holland araçylyk edipdiler.
Şeýle-de ylalaşyk 15-nji fewraldan başlap ok atyşygy bes etmegi ýola goýupdy we 2014-nji ýylyň aprel aýyndan bäri 6000 çemesi adamyň ölümine sebäp bolan konfliktiň front liniýasyndan agyr ýaraglary yza çekmegi talap edipdi.
Söweşler gowşan hem bolsa, henizem dowam edýär, taraplaryň ikisi-de bir-birini ylalaşygy bozmakda aýyplaýarlar. Kiýew separatistleriň ok atyşygy bes etmek baradaky ýaraşykdan täze hüjümleri amala aşyrmak maksady bilen öz goşunlaryny gaýtadan düzmek üçin peýdalanmagyndan howatyrlanýar.
18-nji martda Ukrainanyň harbylarynyň metbugat wekili Andriý Lysenko soňky 24 sagadyň dowamynda pitneçileriň hüjümleri zerarly bir esgeriň wepat bolandygyny we bäşisiniň ýaralanandygyny aýtdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Orsýetiň Fransiýa we Siriýada “Yslam döwleti” toparyna garşy söweşýän ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky koalisiýa bilen hyzmatdaşlyga ýykgyn edýändigini aýtdy.
Fransiýanyň prezidenti Fransua Holland bilen 26-njy noýabrda Kremlde geçiren gepleşikleriniň yzýany Putin iki ýurduň Siriýa boýunça ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy ýaýbaňlandyrmak barada ylalaşandyklaryny aýtdy.
Şol bir wagtyň özünde-de Putin Türkiýäniň orsýet uçaryny urup gaçyrmagyny dönüklik hereketi, diýip atlandyrdy.
Hollande iki ýurduň diňe “Yslam döwleti” toparyny we beýleki ekstremist toparlary nyşana almak barada ylalaşandyklaryny mälim etdi. Şol bir wagtda-da Fransiýa Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň parahatçylyk ugrundaky prosesiň çäginde häkimiýet başyndan çekilmelidigini aýdýar.
Assadyň ýarany Orsýet şeýle çagyryşlary ret edýär.
Günbatar Orsýeti Assadyň režimine garşy söweşýän we Günbatar tarapyndan goldanýan, şol sanda “YD” toparyna garşy söweşýän gozgalaňçylara hüjüm etmekde aýyplaýar.
Hollande Fransiýanyň Siriýada “Yslam döwleti” toparyna garşy söweşýän gozgalaňçylara goldaw bermegi dowam etdirjekdigini aýtdy.


text:
Türkmen häkimiýetleriniň raýatlaryň syýahat mümkinçiliklerini “hiç hili düşündiriş bermezden” çäklendirmek arkaly, olara ýurtdan çykmaga rugsat bermeýändigi barada maglumatlar gelip gowuşýar.
WhatsApp sosial ulgamy arkaly Azatlyk Radiosyna gelip gowşan maglumatda 6-njy awgustda azyndan 20 ýolagçynyň Türkhowaýollary kompaniýasynyň 323 belgili gatnaw reýsi boýunça gije sagat 02:55-de we 325 belgili gatnaw reýsi boýunça irden 07:55-de Aşgabatdan Stambula uçýan uçara goýberilmändigi habar berilýär.
Adynyň efirde agzalmazlygyny soran WhatsApp ulanyjysy özüniň hem şol uçara goýberilmedik ýolagçylaryň biridigini aýdyp, Aşgabadyň halkara aeroportyndaky Migrasiýa resmileriniň özlerine hiç hili düşündiriş bermezden, öz ýaşaýan welaýatlaryna ugradandygyny belleýär.
“Ýolagçylaryň aglabasy Lebapdan we Daşoguzdan gelen türkmenistanlylardy. Her kim dürli sebäplere görä, Türkiýä gidip barýardy. Hiç birimize düşündiriş berilmedi. Tersine, olar bize ‘siz öz welaýatlaryňyzdaky Migrasiýa gullugyna gidiň, şolar maňa jaň etsin’ diýip, üstümizden gülüp, kemsidip goýberdiler. Uçara goýberilmedik ýolagçylaryň tas ählisiniň diýen ýaly biletleri köýdi” diýip, ýolagçylaryň biri gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosy bu mesele dogrusynda Aşgabadyň halkara aeroportyndaky Migrasiýa resmileri bilen habarlaşanda, bu maglumaty tassykladyp ýa-da inkär etdirip bilmedi.
Emma bu waka Aşgabadyň aeroportynda Stambula uçýan käbir ýolagçylaryň "pul çekmäge" barýandygyndan şübhelenilip, soraga çekilýändigi barada habarlaryň peýda bolmagynyň yz ýanyna gabat geldi.
Bir hepde çemesi ozal, Türkmenistandan Stambula baransoň Azatlyk Radiosy bilen habarlaşan bir mugallym Aşgabadyň aeroportyndaky howpsuzlyk işgärleriniň özüni we käbir beýleki ýolagçylary soraga çekendigini aýdypdy.
Adynyň efirde agzalmazlygyny soran şol mugallym özlerine “Näme üçin Stambula barýaňyz? Näme gitmäge başga ýurt ýokmy? Işleýän ýeriňden daşary ýurda gitmegiňe rugsat berýän haty görkez? Ýanyňyzda näçe puluňyz bar? Kartdan pul çekmäge barýaňyzmy?” ýaly soraglaryň berlip, haýbat atylandygyny gürrüň beripdi.
Gepiň gerdişine görä ýatlatsak, Aşgabadyň aeroportyndan daşary ýurda uçjak türkmenistanlylaryň uçara goýberilmezligi bilen baglanyşykly habarlar mundan ozal hem peýda bolupdy.
Şu ýylyň iýun aýynyň başynda Azatlyk Radiosy bilen habarlaşan türkmenistanlylaryň birnäçesi Aşgabatdan Stambula we Dubaýa uçmak isleýän türkmen raýatlarynyň ençemesiniň uçara münmegine rugsat berilmändigini habar beripdi.
Şonda bir raýat özüniň we beýleki ýolagçylaryň ähli resminamalarynyň hem-de iş we syýahat wizalarynyň bardygyna garamazdan, näme sebäpden ýurtdan çykarylmaýandygy barada, anyk resmi düşündiriş berilmändigini aýdyp, muňa derek, özlerine 2 ýyl türme tussaglygyna höküm etmek bilen haýbat atylandygyny gürrüň beripdi.
Şeýle-de, Azatlyk Radiosyna mälim bolşuna görä, Aşgabat-Dubaý we Aşgabat-Stambul reýslerine goýberilmedik ýolagçylar soň ençeme gezek howpsuzlyk gullugyna soraga çagyrylypdyr. Şonda Azatlygyň güýç edaralaryndaky çeşmesi dörän ýagdaý bilen baglylykda, aýratyn-da Aziýa oýunlarynyň öňüsyrasynda, şübheli görnüp biljek islendik adamy saklamak barada görkezmäniň bardygyny aýdypdy.
Adam hukuklaryny gorap çykyş edýän halkara guramalarynyň ýyllyk hasabatlarynda, Türkmenistan indi ençeme ýyl bäri dünýäniň iň bir ýapyk ýurtlarynyň hatarynda agzalyp gelýär.


text:
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe bilim we sport baradaky özgertmeleriniň esasynda ýurdumyzyň ýaş neslimizi milli we umumadamzat gymmatlyklary esasynda terbiýelemek, bäsleşige ukyply bilim ulgamyny kemala getirmek, bilim syýasatynyň esasy maksadydyr.
Döwletimizde ösüp gelýän ýaş nesliň kämil bilim almaklary, giň dünýägaraýyşly bolmaklary wajypdyr. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow dünýäniň sanly tehnologiýalary babatda öňdebaryjy gazananlarynyň esasynda ýurdumyzyň bilim ulgamanyň döwrebaplaşdyrylmagyny, talyp ýaşlaryň häzirki zaman ösen tehnologiýalardan baş çykaryp bilmegini, häzirki zaman tehniki serişdeleriniň we ulgamlarynyň, maglumat gorlarynyň ulanyşynda düýpli özgertmeler geçirilýär. Şonuň esasynda “Türkmenistanda sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň Konsepsiýasy” üstünlikli durmuşa geçirilýär. Bu möhüm resminama ýurdumyzda sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň maksadyny, wezipelerini we esasy ugurlaryny kesgitleýär.
Ýurdumyzda ylym-bilimi ösdürmek, ýaşlary döwrebap okatmak, şeýle hem bilim bermegiň täze usulyna geçmek işleri ýokary derejede alnyp barylýar. Bu babatda hormatly Prezidentimiz ähli mümkinçilikleri we şertleri döredip berýär. Şol sanda türkmen ýaşlary okamaga, bilim almaga diýseň höwesli. Olaryň dil öwrenmekde, täze tehnologiýalary özleşdirmekde ussatlyklaryny göreniňde buýsanjyň artýar. Ynha, bu günki günlerde Türkmenistanyň Bilim ministrligi, Türkmenistanyň sport we ýaşlar syýasaty ministrligi tarapyndan Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynda gurnalan “Bilim we sport Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe” atly halkara sergisine Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasy hem gatnaşdy. Bilim, sport temalary boýunça nakgaşlyk, grafika, heýkel, binagärlik, dizaýn, amaly-haşam eserleri hödürlenildi. Täze şäher taslamasyny Autodesk 3ds Max programmada işlemek, Adobe InDesign programmasynda Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň kitabyny işläp görkezmek, alabaýyň heýkelini plastilinden ýasamak işleri ýerine ýetirildi. Origami sungaty boýunça Dizaýn kafedrasynyň talyplary Aýgözel Ataýewa we Ogulmaral Täçmyradowa kagyzdan kepderiniň we dürli görnüşdäki gülleriň şekilleriniň ýasalyş usullaryny görkezdiler. Origami sungaty özüniň gelip çykyşyny Gadymy Hytaýdan alyp gaýdyp, Ýaponiýa, Koreýa, Germaniýa, Ispaniýa ýurtlarynda ýaýraýar. Origaminiň nusgawy görnüşi dörtburçly kagyzlardan eplenilip ýerine ýetirilýär. Talyplaryň ýerine ýetirýän dizaýn eserleri parahatçylygyň, dost-doganlygyň nyşany hökmünde sergä gelen tomaşaçylary özüne çekdi.
Il saglygy ýurduň baýlygy bilen deňelýän döwletde ýaş nesliň ruhy kämilligini bilim-terbiýe, ylym, hünär bilen kämilleşdirmek işi olaryň beden saglygyny gorap saklamak babatdaky aladalar bilen utgaşdyrylýar. Ýaşlar sportuň dürli görnüşleri bilen türgenleşseler, öz saglyklaryny berkiderler. Bu bolsa biziň akyl-paýhasymyzyň hem ösmegine uly täsiri bardyr. 2019-njy ýylda kikboksing sport oýny boýunça geçirilen dünýä çempionatynda bürünç medala eýe bolan Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň Grafika kafedrasynyň 3-nji ýyl talyby Akmyrat Akyýewiň sport temasy boýunça grafika işini ýerine ýetirip duran pursady sergä gelen myhmanlarda uly täsir galdyrdy.
Ýurdumyzyň medeniýetini, sungatyny, milli sporty we syýahatçylyk ugurlaryny belentliklere galdyrmak, talyp-ýaşlaryň tejribelerini we başarnyklaryny artdyrmak maksady bilen Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň bu ugurdan alyp barýan işi uly hemaýat berýär. Talyplaryň öz döredijilik eserlerinde Watanyna, halkyna bolan üýtgeşik duýgulary bilen öz beýanyny tapýarlar. Şol esasda hem sungat ojagymyz bolan Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň zehinli talyplarynyň we uçurymlarynyň – Bahar Gylyçlyýewanyň, Bezirgen Gurbannurowyň, Kakageldi Babaýewiň, Merdan Jumalyýewiň, Ogulşirin Bugraýewanyň, Şemşat Nepesowanyň, Jeren Çaryýewanyň sporta we bilime bagyşlanan döredijilik eserleri sergide goýuldy.
“Türkmenistan – rowaçlygyň Watany” ýylynda ýurdumyzda ähli ugurlar boýunça nusgalyk ösüşler gazanylýandygyny “Bilim we sport Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe” atly halkara sergisinde görkezilen işler subut edýär.
Bahar Magtymowa,
Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň
“Amaly-haşam sungaty” fakultetiniň
“Sungaty öwreniş” kafedrasynyňöwreniji mugallymy


text:
Owganystanyň ýörite güýçleri ýurduň günortasyndaky talyban türmesinden 12 adamy halas etdiler, jeňçiler günbatarda 15 sany hökümet işgärini alyp gaçdylar diýip, resmiler aýtdy.
Ýurduň esasy aňtaw gullugy bolan Milli howpsuzlyk müdirliginiň beýanatynda aýdylmagyna görä, ýörite güýçler Helmand welaýatynyň Nahre-Saraj etrabynda talyban türmesine zabt edip, ol ýerde saklanylýan 12 zamuny halas etdi.
Aňtaw agentligi “Talybanyň” baş berkitmesinde, ýurduň tirýek önümçiliginiň merkezi bolup durýan welaýatynda geçirilen operasiýa barada başga detallary açmady.
Bu beýanat günbatar welaýat Farahda talyban jeňçileriniň hökümet işgärleriniň bir toparyny alyp gaçan gününe gabat geldi.


text:
KENWOOD SJM610 SUW GAÝNADYJY
1,7 litr göwrümli elektrik çüýşesi Kenwood SJM610, zerur ýylylyk temperaturasyny saýlamaga mümkinçilik berýän elektron dolandyryş dolandyryş stendine eýe. Öý kömekçisinde esasy bakda suw ýok wagty onuň açylmagynyň öňüni alýan ýörite gorag tehnologiýasy bar. Hapa we hek galyndylaryny saklaýan Kenwood SJM610 modeliniň çäginde ýörite süzgüç gizlenýär. Gizlenen ýyladyş elementi, çäýnegiň soňraky idegini ep-esli aňsatlaşdyrar.
Maglumat sahypasy
- Göwrüm (Lt)
- 1,7
- Kuwwat (W)
- 2200
- Material
- Plastmas
Poslamaýan polat
- Reňk
- Alýumin


text: 24 Biri gelip, Dawuda: «Ysraýyl bilen Ýahuda halkyny+ sanap çyk»+ diýip öjükdirdi. Şonda Ýehowanyň Ysraýyla ýene-de gahary geldi+.2 Dawut goşunbaşysy Ýowaba+: «Men halkyň sanyny biljek. Dandan Beýer-şeba+ çenli Ysraýyl taýpalaryna aýlanyp, ilat ýazuwyny geçiriň» diýdi.3 Emma Ýowap: «Goý, Ýehowa Hudaý halkyny 100 esse köpeltsin! Şa hezretleri-de muny gözi bilen görsün. Patyşahym, halky sanamak nämä gerek?» diýdi.4 Emma patyşa Ýowaby-da, serkerdeleri-de diňlemek islemedi. Ýowap serkerdeler bilen patyşanyň huzuryndan çykyp, Ysraýylda ilat ýazuwyny geçirmäge gitdi+.5 Olar Iordandan geçip, Arogerde+ düşlediler, ol jülgäniň ortasyndaky şäheriň günortasynda* ýerleşýärdi. Soňra Gada we Ýazere+ bardylar.6 Ol ýerden Gileada+, soňra Tahtym-hoş topragyna we Dan-ýegana gitdiler, soňam Sidona+ aýlandylar.7 Soňra Tir galasyna+, hiwileriň+ we kenganlaryň şäherlerine aýlanyp çykdylar. Ahyry Ýahudadaky Negepde+ ýerleşýän Beýer-şeba+ bardylar.8 Olar 9 aý 20 günde tutuş ýurdy aýlanyp, Iýerusalime geldiler.9 Ýowap halkyň sanyny patyşa habar berdi. Ysraýyllardan söweşe ukyply 800 000 esger, ýahudalardan 500 000 esger çykdy+.10 Emma ilat ýazuwyny geçirensoň, Dawudyň ynsaby* ezýet berip başlady+. Ol Ýehowa: «Men agyr günä etdim+. Ýehowa, ýalbarýaryn, günämi geç+, akmaklyk etdim»+ diýdi.11 Ertesi irden Ýehowa Dawudyň görgüri* Gad pygambere+ şeýle diýdi:12 «Git-de, Dawuda: „Ýehowa şu üç jezadan birini saýla diýýär“+ diý».13 Gad pygamber Dawudyň ýanyna baryp: «Şu üç jezanyň birini saýla: ýurduňa ýedi ýyl açlyk düşsünmi?+ Ýa üç aý duşmanlaryňdan gaçyp gezjekmi?+ Ýa-da ýurduňda üç gün mergi keseli bolsunmy?+ Gowy oýlan-da, meni iberen Biribara näme diýmelidigimi aýt» diýdi.14 Şonda Dawut: «Wah, agyr derde galdym. Ynsanyň eline düşenden+, gowusy, Ýehowanyň eline düşeli+, sebäbi ol rehim-şepagatlydyr»+ diýdi.15 Ýehowa şol gün irdenden tä aýdylan wagta çenli ysraýyllary mergi keseline duçar etdi+. Şonda Dandan Beýer-şeba+ çenli 70 000 adam heläk boldy+.16 Perişde Iýerusalim ilatyny gyrmak üçin elini uzadanda, Ýehowa betbagtçylyga gynanyp*+, halky gyryp ýören perişdä: «Besdir, eliňi çek!» diýdi. Şol wagt Ýehowanyň perişdesi ýabuslardan+ Arunanyň harmanyna+ ýetipdi.17 Dawut halky gyryp ýören perişdäni görende, Ýehowa ýüzlenip: «Günä edenem, erbetlik edenem men. Görgüli halk*+ näme etdi? Ýalbarýaryn, olardan eliňi çekip, maňa we atamyň öýüne jeza ber»+ diýdi.18 Şol gün Gad pygamber Dawudyň ýanyna gelip: «Git-de, ýabuslardan Arunanyň harmanynda Ýehowa üçin gurbanlyk ojagyny* gur»+ diýdi.19 Dawut Ýehowanyň tabşyrygyna gulak asyp, Gad pygamberiň aýdyşy ýaly ýola düşdi.20 Dawut patyşanyň hyzmatkärleri bilen gelýänini gören Aruna ylgap çykdy-da, ýüzüni ýere berip, tagzym etdi.21 Ol: «Şa hezretleri gulunyň ýanyna näme üçin geldikä?» diýip sorady. Dawut: «Halkyň başyndan gyrgynçylyk aýrylar ýaly+, harmanyňy satyn alyp, Ýehowa üçin gurbanlyk ojagyny gurmaga geldim» diýdi.22 Emma Aruna: «Patyşahym, harmany saňa mugt bereýin. Islän zadyňy gurban ber. Ine ýakma gurbanlygy üçin öküz, odun üçin harman döwülýän tagta bilen boýuntyrygam bar.23 Men* olary şa hezretlerine berýärin» diýdi. Soňra ol: «Goý, Ýehowa saňa ak pata bersin!» diýdi.24 Emma Dawut: «Ýok, men satyn aljak. Mugt düşen zady Ýehowa Hudaýyma ýakma gurbanlygy edip berip bilmerin» diýdi. Ol harmany we öküzleri 50 şekel* kümşe satyn aldy+.25 Dawut şol harmanda Ýehowa üçin gurbanlyk ojagyny gurup+, ýakma we parahatlyk gurbanlyklary hödürledi. Şondan soň Ýehowa halkyň ýurt üçin edýän ahy-nalasyny eşitdi+. Ysraýylda gyrgynçylyk togtady.


text:
Türkmenistanyň Energetika ministrligi elektrik stansiýany gurmak boýunça tender yglan edýär
Türkmenistanyň Energetika ministrligi, Balkan welaýatynyň Serdar etrabynda 10 MWt kuwwatly gibrid gün we ýel elektrik stansiýasyny dolulygyna gurmak boýunça halkara bäsleşik yglan edýär
Lot №1 - Balkan welaýatynyň Serdar etrabynda 10 MWt kuwwatly gibrid gün we ýel elektrik stansiýasyny dolulygyna gurmak
Lot №2 - “Serdar” 220 kW podstansiýasyndan birzynjyrly 110 kW elektrik stansiýany gurmak üçin enjamlar we materiallar bilen üpjün etmek
Tendere gatnaşmak üçin Türkmenistanyň energetika ministrliginiň edarsyna ýüz tutup bilersiňiz.
Tendere gatnaşmak üçin teklipler 2021-nji ýylyň oktýabr aýynyň 04-ne sagat 16:00 çenli kabul edilýär.
Bäsleşik teklipli bukjalar hasaba pul serişdeleri geçirilenden soňra seljerilip başlanýar.
Habarlaşmak üçin telefonlar:
37-94-31
37-94-33


text:
2021 jylǵy 12 naýryzda Qostanaı oblysy ákimdigi tilderdi damytý basqarmasynyń alqa otyrysy ótti. Alqa otyrysyn basqarma basshysy G. E. Mendekınova kirispe sózben ashyp, 2020 jyly óńirdegi til salasynda atqarylǵan is-sharalarǵa sholý jasady.
Basqarmanyń alqa otyrysy barysynda «Óńirlerdegi tilderdi oqytý ortalyqtarynda qysqa merzimdi kýrstardy uıymdastyrý jáne aımaqaralyq yntymaqtastyq týraly» taqyrybynda «Tildaryn» ortalyǵynyń basshysy J. Q. Erbatyrova baıandama jasady.
Otyrys sońynda ózara pikir almasý bolyp, 2021 jyly júzege asyrylatyn is-sharalar aıqyndaldy.


text:
Qazaqstan qansha balyq ónimin ımporttaıdy
NUR-SULTAN. QazAqparat –2020 jyly Qazaqstan 35,7 myń tonna kóleminde balyq ónimin eksporttady. Bul týraly Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi Balyq sharýashylyǵy komıtetiniń tóraǵasy Narıman Júnisov aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Balyq resýrstarynyń tabıǵı qorlarynyń turaqty jaı-kúıiniń arqasynda 2020 jyly 47 myń tonna balyq aýlanǵan. Óz kezeginde, shıkizattyń bolýy 75 mln AQSh dollary somasyna 35,7 myń tonna kóleminde balyq ónimderin óńdeýge jáne eksporttaýǵa múmkindik berdi. Balyq ónimderiniń ımporty 72,1 mln AQSh dollary somasyna 43,6 myń tonnany qurady, bul rette ımporttyń negizgi bóligi muhıt balyǵy men teńiz ónimderi», - dedi N. Júnisov Ortalyq kommýnıkatsııalar qyzmetinde.
Budan buryn habarlanǵandaı, balyq sharýashylyǵyn damytýdyń 2030 jylǵa deıingi baǵdarlamasy aıasynda balyq qsirý qaı deńgeıde artatyny aıtyldy.
«Baǵdarlamada qolda bar áleýetti eskere otyryp, 2030 jylǵa qaraı ósirilgen balyq kólemin jylyna 270 myń tonnaǵa deıin ulǵaıtý mindeti qoıylǵan. Ósirý kólemin ulǵaıtý balyq ósirýge jaramdy sý aıdyndaryn paıdalaný, sondaı-aq jańa ınvestıtsııalyq ındýstrııalyq balyq ósirý jobalaryn iske asyrý jáne jumys istep turǵan sharýashylyqtardy jobalyq qýatyna deıin jetkizý esebinen josparlanyp otyr», - dedi komıtet basshysy.
- Atyraýda ekologııalyq zańnamany buzǵandarǵa 64 mln teńge aıyppul salyndy
- Almatyda qolaısyz meteorologııalyq jaǵdaı kútiledi
- Kaspıı teńiziniń jaǵalaýyna qoqıqazdar ushyp keldi
- Nur-Sultanda qar barysyna arnalǵan kórme ashyldy
- Qar barysyn saqtaıyq: Elordada ekologııalyq aktsııa ótti
- Qyzylordada aýyl sharýashylyǵy salasynyń úzdikteri marapattaldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Düşündirişler 8
Klip super bolupdyr yone : Dine shol bir shekiller gaytalanya,egerde shony bir bolan waka yada bir bolup gecen soygi ,bir waka bn baglanshdyran bolsalar hasam gowy bolardymyka dp pikir etyan!Osush bar tuweleme begenyan...
Rasamaha dogry aýtýaň. 3 sahna. Sopyýewyň iň uly kemçilikleriniň biri şol. Şatlyk ondan köp düşerenogam. Klibyň bahasy 300 dollardy. Diýmek bir sahna 100 dollardyr-da. Hawa, kamerasam gowy, gowy kadrlaram tutýarlar. Kryşadaky sahnada arkasyndaky peýzažam has owadanrak ýer tapan bolsalar gowy bolardy.
chto to nowoe raduet osush bar
HALADYM!super klipdi!dowam et
gowy klip. ýöne bir sorogym bar!näme üçün adiny MYAHRI diip ýazylyp-dyr?????
Ine shu bolmaly Yanniň sazy =)


text:
Ortalyq saılaý komıssııasynyń jańa eki múshesi taǵaıyndaldy
NUR-SULTAN. QazAqparat - Memleket basshysynyń Jarlyǵymen Sábıla Saparqyzy Mustafına Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saılaý komıssııasynyń múshesi laýazymyna; Konstantın Vıktorovıch Petrov Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saılaý komıssııasynyń múshesi laýazymyna taǵaıyndaldy.
Bul týraly Aqordanyń baspasóz qyzmeti habarlady.
- BQO qarjy basqarmasyna jańa basshy taǵaıyndaldy
- Qazaqstannyń birqatar memlekettegi elshileri taǵaıyndaldy
- Senat Rasýl Rahımovti Esep komıtetiniń músheligine taǵaıyndady
- Erjan Erkinbaev QR mádenıet jáne sport vıtse-mınıstri bolyp taǵaıyndaldy
- Qazaqstanda apta ishinde bolǵan kadrlyq taǵaıyndaýlar
- Ekologııa mınıstriniń jańa orynbasary taǵaıyndaldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Milliarder Donald Tramp New Hampshirde prezidentlige respublikan kandidatlaryň arasynda ýeňiji boldy.
Amerikan senatory Berniýe Sanders bolsa demokratlaryň ýeňiji kandidaty boldy. Ses berişlik ýapylandan soňky irki netijelere görä, Tramp sesleriň 34 prosentini alyp, respublikanlaryň prezidentlige kandidatlarynyň öňdeligini berkitdi.
Ol musulmanlaryň Birleşen Ştatlara girmegini wagtlaýyn gadagan etmek pikiri bilen, saýlawçylarda gahar-gazap döretdi.
Sanders bolsa prezidentlige demokratik kandidaty saýlaýjylaryň 58 prosentiniň sesini almagy başardy.
Ol öz partiýasynyň uly banklara daýanmagyny sorag astyna aldy we ýokary okuw jaýlaryndaky okuwy mugt etmegi öňe sürdi.
Birleşen Ştatlaryň ozalky döwlet sekretary Hillari Klinton 40 prosent ses alyp, özüniň utulandygyny boýun aldy.


text:
Türkiýäniň "Milliýet" gazetiniň ýazmagyna görä, Türkmenistandan iş wadasy bilen getiren migrant zenanlarynyň we olaryň kämillik ýaşyna ýetmedik çagalarynyň ýörite katalogyny taýýarlap, olary ten söwdasyna mejbur edýän "Kedi Ismail" lakamly adamyň ýolbaşçylygyndaky guramaçylykly jenaýat toparyna garşy türk polisi Stambulda operasiýa gurnapdyr. Geçirilen operasiýada türkmen migrant zenanlarynyň kämillik ýaşyna ýetmedik gyzlary halas edilip, olary ten söwdasyna mejbur edendigi aýdylýan 2 adam hem ele salnyp, tussaghana iberilipdir.
Stambuldaky polis çeşmesiniň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, Stambul polisiniň çagalar bölüminiň işgärlerine 27-nji fewralda Pendik diýen ýerdäki bir myhmanhanada kämillik ýaşyna ýetmedik türkmenistanly gyzlary "Kedi Ismail" lakamly Ismail I. atly adamyň zor bilen ten söwdasyna mejbur edýändigi barasynda, maglumat gelip gowşupdyr. Ondan soň polis ýagdaýy anyklamak üçin, giňgerimli aňtaw işini amala aşyrypdyr. Maglumatyň dogrudygy tassyklanandan soň, ol myhmanhanada operasiýa geçiren polisler, türkmenistanly iki sany migrant zenany halas edip, myhmanhananyň işgärini bolsa "Ten söwdasyna araçylyk" etmekden salapdyr. Ondan soň polisler ten söwdasyny gurnaýan iki adamy hem myhmanhananyň golaýynda awtoulagyň içinde garaşyp otyrka ele salypdyr.
Operasiýada halas edilen türkmenistanly migrant zenanlar polise "Bizi "Kedi Ismail" lakamly adam "fabrikde iş berjek" diýip, Stambula getirdi. Türkmenistandan iş wadasy bilen getirilen migrant zenanlaryny we olaryň kämillik ýaşyna ýetmedik gyz çagalaryny elinden pasportyny alyp, bergä batyryp, soň ten söwdasyna mejbur etdi" görnüşinde düşündiriş berip, beýleki türkmenistanly zenanlaryň nirede saklanýandygy barasynda jikme-jik maglumat beripdir. Polisler türkmen zenanlaryň beren maglumatyna salgylanyp, Stambulyň Pendik we Kartal diýen ýerlerindäki käbir öýlerde saklanýan türkmenistanly aýal-gyzlary halas etmek üçin hem gaýtadan operasiýa gurnapdyr.
Türkiýäniň "Haberler" neşiri bolsa, gözläp-agtaryş işiniň netijesinde "Kedi Ismail" lakamly adamyň guramaçylykly jenaýat toparyna agza N.Ç. we Türkmenistanyň raýaty bolan Ý.H.N. atly ýarany bilen myhmanhananyň N.K. atly işgäriniň saklanyp, resmi işleri tamamlanandan soň Stambulyň "Anadolu" respublikan sülçüligine tabşyrylandygyny bildirýär. Neşir myhmanhananyň işgäriniň gözegçilik astynda bolmagy şerti bilen goýberilendigini, ten söwdasyny gurnamakdan aýyplanýan toparyň agzalary bolan N.Ç. bilen Ý.H.N. aty türkmenistanly ýaranynyň bolsa, "Adam söwdasyny gurnamakdan" we "adamlary ten söwdasyna mejbur etmekden" aýyplanyp, tussaghana iberilendigini ýazýar.
Stambul polisi bolsa, metbugata beren beýannamasynda, türkmenistanly migrant zenanlary we olaryň çagalaryny iş wadasy bilen aldap, soň hem ten söwdasyna mejbur edýändigi aýdylýan guramaçylykly jenaýat toparynyň "Kedi Ismail" lakamly Ismail I. atly ýolbaşçysynyň ele salynmagy üçin, giňgerimli gözläp-agtaryş işiniň başladylandygyny habar berdi.
Sözi jemlesek, Türkmenistanyň döwlet gözegçiligindäki metbugatynda türkmen migrant zenanlarynyň başdan geçirýän şeýle ýagdaýlary barasynda, kelam agyz söz aýdylmaýar. Şol bir wagtyň özünde degişli türkmen resmilerinden hem bu ugurda nähilidir bir kommentariýa almak Azatlyk Radiosyna başartmaýar.


text:
Azatlyk Radiosynyň paýtgatly habarçysy duýdansyz geçirilen ýowar barada 4-nji fewralda giňişleýin maglumat berdi.
“Öňünden hiç hili yglan edilmezden geçen hepdäniň şenbe güni Aşgabat şäheriniň merkezinde ýerleşýän 50-den gowrak mekdepde ýowar yglan edildi. Ýowaryň yglan ediljegini hatda hepdäniň anna güni-de mekdep ýolbaşçylarynyň özleri-de bilmeýän ekeni. Olara şenbe güni irden jaň edilip, şol günüň ýowardygy aýdyldy hem-de Aşgabat şäherinde ýerleşýän 50-den gowrak mekdepde okuwlar ýatyrylyp, mekdepleriň ýokary klas okuwçylary hem-de mugallymlary ýowara çykaryldy” diýip, Azatlyk Radiosynyň aşgabatly habarçysy onlarça mekdep ýolbaşçysyna salgylanyp maglumat berdi.
Onuň sözlerine görä, ýowara gatnaşdyrylanlar iki topara bölündi. Olaryň birinji topary Aşgabat şäheriniň protokol köçeleriniň ugrundaky baglaryň düýbüni ýumşatmak, dökülen ýapraklary süpürip aýyrmak işlerine çekildi. Şeýle-de, birinji topar baglaryň şahalaryndan dökülmän, saralyp oturan ýapraklary ýörite çybyklar bilen urup, düşürip, soňundan olary süpürip almak işleri bilen hem meşgul boldy. Galyberse-de olar özlerine paýlanyp berlen seýilgählerde güýzden galan haşal otlary aýyrmak işlerine-de gatnaşdy.
Ýowara gatnaşanlaryň ikinji topary şenbe güni Aşgabadyň günortasynda ýerleşýän “Arçabil”, “Çandybil” we Köptedagyň etegindäki şaýolyň ugrundaky baglaryň düýbüni ýumşatmak, ýollary arassalamak işlerine çekildi.
Bu çäreler Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Beridmuhamedowyň ýekşenbe güni Aşgabadyň günortasyndaky Ahalteke Atçylyk topluma baryp görmeginden hem-de Köpetdagyň eteginde welosipedli gezelenje çykmagyndan bir gün öňe gabat geldi.
Habarçynyň maglumatyna görä, prezidentiň ýekşenbe güni Aşgabadyň günortasyna barmak üçin haýsy ýoly saýlap aljagy öňünden mälim bolmansoň, häkimiýetler ýowara gatnaşyjylara Atçylyk toplumyna çykýan üç şaýoluň üçüsini-de arassalatdy.
Türkmen döwlet telewideniýesiniň maglumatlaryna görä, ýekşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Köpetdagyň eteginde Welosipedli gezelenje etdi hem-de Ahalteke Atçylyk toplumyna baryp gördi.
Döwlet telewideniýesi Köpetdagyň eteginde prezidentiň “täze agaç nahallary ekilip, giňeldilýän tokaý zolaklaryny synlandygyny” habar berdi.
Türkmenistanda ýylyň dowamynda iki gezek, güýz hem-de bahar paslynda, köpçülikleýin ýowar geçirilýär. Döwlet mediasy bu çäreleri “zähmet ýeňişi” häsiýetlendirýär.
Azatlyk Radiosynyň paýtgatly habarçysy, onlarça magaryfçynyň sözlerine salgylanyp, şenbe güni geçirilen ýowaryň bahar paslynda geçiriljek ähluhalk ýowaryna çenli her hepde gaýtalanjakdygyny habar berdi.
“Howa juda bulaşyp, gar ýagyp, ýer doňup durmasa tä Nowruz baýramynyň öňýany geçiriljek ählihalk ýowaryna çenli her şenbe güni Aşgabadyň mekdeplerinde ýokary klas okuwçylary hem-de mugallymlary ýowara çykmaly edildi” diýip, habarçy gürrüň berdi.
Onuň maglumatlaryna görä, 2-nji fewralda geçirilen duýdansyz ýowara diňe Aşgabadyň merkezinde ýerleşýän mekdepler gatnaşdyryldy, paýtagtyň gyrasynda ýerleşýän mekdepler oňa çekilmedi.
Türkmenistanyň ähli regionlarynda we paýtagt Aşgabatda soňky sapar geçen ýylyň 17-nji oktýabr güni Ählihalk ýowary geçirildi. Oňa bilim pudagynyň işgärleri, studentler, mekdep okuwçylary, şeýle-de medeniýet işgärleri gatnaşdyryldy.
2018-nji ýylyň fewral aýynda prezident Berdimuhamedow ýylyň dowamynda tutuş ýurt boýunça 3 million düýp bag oturtmak barada tabşyryk beripdi.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383. Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPN ulgamymyzy indirip bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.


text:
Qazaqstannyń birqatar oblysynda aýa raıyna baılanysty eskertý jarııalandy
NUR-SULTAN. QazAqparat – «Qazgıdromet» RMK-sy Qazaqstannyń birqatar oblysynda búgin aýa raıyna baılanysty eskertý jarııalady, dep habarlaıdy QazAqparat.
Kásiporynnyń boljamyna qaraǵanda, Nur-Sultanda 12 qyrkúıekte túnde jáne tańerteń tuman túsedi. Soltústik-batystan jel soǵyp, tańerteń jáne kúndiz ekpini 15-18 m/s-qa jetedi.
12 qyrkúıekte túnde jáne tańerteń Aqmola oblysynyń soltústiginde ońtústik-shyǵysynda tuman túsedi. Soltústik-batystan, batystan jel soǵady, oblystyń soltústiginde, shyǵysynda, ońtústik-shyǵysynda ekpini 15-20 m/s jyldamdyqpen jel soǵady. Túnde oblystyń ońtústik-batysynda 2 gradýs úsik júredi.
Kókshetaýda 12 qyrkúıek kúni kúndiz soltústik-batystan, batystan jel soǵady, ekpini 15-20 m/s bolady.
12-14 qyrkúıekte Qyzylorda oblysynda tótenshe órt qaýpi saqtalady.
12 qyrkúıekte túnde Aqtóbe oblysynyń soltústiginde 2 gradýs úsik júredi.
12-13 qyrkúıekte Qaraǵandy oblysynyń soltústiginde, soltústik-batysynda tuman túsedi. Soltústik-batystan jel soǵady, 12 qyrkúıekte oblystyń soltústiginde, shyǵysynda, ortalyǵynda ekpini 15-20 m/s jel bolady. Túnde 12-13 qyrkúıekte oblystyń soltústiginde, shyǵysynda 2 gradýs úsik júredi. Oblystyń batysynda tótenshe órt qaýpi saqtalady.
Kúńdiz 12 qyrkúıekte batystan jel soǵady, ekpini 15-20 m/s bolady.
Pavlodarda 12 qyrkúıekte batystan jel soǵady, ekpini 15-20 m/s bolady.
12 qyrkúıekte túnde Shyǵys Qazaqstan oblysynyń soltústiginde, kúndiz basym bóliginde naızaǵaı oınaıdy. Jel batystan, soltústik-batystan soǵady, naızaǵaı kezinde ekpini 15-20 m/s-qa jetedi.
12 qyrkúıekte Soltústik Qazaqstan oblysynyń túnde basym bóliginde jańbyr jaýady. Oblystyń shyǵysynda naızaǵaı oınaıdy. Túnde oblystyń batysynda 2 gradýs úsik júredi. Batystan, soltústik-batystan jel soǵady, kúshi 15-20, kúndiz ekpini 23-28 m/s bolady.
Petropavlda 12 qyrkúıekte batystan, soltústik-batystan jel soǵady, kúshi 15-20, kúndiz ekpini 25 m/s bolady.
Túnde 12 qyrkúıekte Qostanaı oblysynyń batysynda 2 gradýs úsik júredi. Túnde jáne tańerteń oblystyń soltústiginde, soltústik-batysynda tuman túsedi. Soltústik-batystan, batystan jel soǵady, kúshi kúndiz oblystyń soltústiginde 15-20 m/s bolady.
Qostanaıda kúndiz 12 qyrkúıekte soltústik-batystan, batystan jel soǵady, ekpini 15-20 m/s.
Kúndiz 11-13 qyrkúıekte Jambyl oblysynyń taýly aýdandarynda naızaǵaı oınap, burshaq jaýady. Kúndiz 11-13 qyrkúıekte batystan, soltústik-batystan jel soǵady, oblystyń ońtústik-batysynda, batysynda 15-20 m/s kútiledi. Tótenshe órt qaýpi saqtalady.


text:
Iş wagty: Duşenbe-Anna: 9:00-18:00; Şenbe:9:00-14:00
BAR BOLAN ARASSALAÝYŞ ULGAMLARYNY ULANMA, IDEG, HYZMAT, ABATLAÝYŞ, ÄTIÝAÇLYK ŞAÝY ÜPJÜNÇILIGI
BAR BOLAN ARASSALAÝYŞ ULGAMLARYNY ULANMA, IDEG, HYZMAT, ABATLAÝYŞ, ÄTIÝAÇLYK ŞAÝY ÜPJÜNÇILIGI
Türkmenistanyň hemme ýerinde işjeňlik görkezýän arassalaýyş desgalarynda bar bolan önümçilikler we degişli ideg hyzmatlary, bozulmalara garşy kesgitleme we abatlaýyş, zerur bolanda enjamyň ätiýaçlyk şaýlarynyň çalşylmagy hyzmatlary, seh içinde ýerine ýetirilip bilner.


text:
Kolhozlar awans däne goýberýär.
Men iti goýbermegiň nähilidigini size görkezerin. (A. P. Çehow, Saýlanan eserler)
Daňylgy mallary goýberdim.
Seniň damaryňa şu sülügi goýbermeli edipdir. («Sowet edebiýaty» žurnaly)
Hat ýazyp goýbermek.
Öňüni açmak tutmak (suw we ş. m. hakynda).
Kanala suw goýbermek.
Çykarmak, neşir etmek, çap etmek.
Makala goýbermek.
Gyz utanyp ýüpde elini goýberdi. (B. Kerbabaýew, Duşuşyk)
Dik duran ýerinden özüni ýassygyn üstüne goýberdi. (B. Kerbabaýew, Aýgytly ädim)
Kömekçi işlik funksiýasynda ysnyşyp gelýän işligi bilen birlikde gymyldynyň bolup gutaranyny aňladýar.
Towlap goýbermek, kowup goýbermek, silterläp goýbermek.


text:
Sargyt
Şahyr Ýylgaý Durdyýew ýetimlik, ýaşaýyşdaky ýetde-gütdelik sebäpli çagalykda gündiz demirýolda işläp, agşamlaryna “Işçi--ýaşlar mekdebi” diýilýän mekdepde okapdyr. Gepiň küle ýeri, göz deger ýaly bilim derejesi ýokdy. Bilime gezek gelende ýabygorlydy. Ol bir gezek 1-nji klasda okaýan agtygyna arifmetika dersinden berlen öý işini işlemäge, mysaly çözmäge kömek edýär. Agtygy mekdepden gelende arifmetikadan näçelik baha alany bilen gyzyklanýar. Agtygy:
-Mugallym “Dagy-duwara arifmetikadan oý iş berlen mysaly Ataňa çözdürme. Ataň şahyrlygyna hormat goýýanym üçin şu sapar saňa ikilik goýmaýyn” diýdi -diýipdir.
Bolmyjak zaňňar
Ussat Sahy Jepbar aýdym aýdanynda dünýäni undup, aýdym-saza berilýärdi. Sazandalara owsun atmagy adaty zatdy. Ol ezber sazandady. Diňe belli sazandalar eline eýerýärdi. Sahy dädäň obadaşy (ikisi-de Gökdepäniň Ýaňgala obasynda doglan), dutar çalmakda ussatlygyň, kämilligiň nusgasy Mylly aga toýda-da, teleradio ýzgy edilende-de Sahy dädä sazandalyk etmändir. Sahy dädäniň kakasynyň deň--duşy bolany üçin “Sen bolmyjak (düzelmejek diýdigi) zaňňar!” diýip, igenýän eken.
Bir gezek Aşgabadyň “1-nji park” diýilýän seýilgähinde baýramçylyk dabarasy geçirlende Sahy dädäň eline eýerýän başga sazanda tapylmandyr. Mylly aga sazandalyk etnegi haýyş edýärler. Ol “Üstüme owsun atmajagyna söz bersin, sazandalyk edeýin” diýýär. Sahy däde “Owsun beýle-de dursun, sen tarapa seretmäýin” diýip, ant içip, awy ýalaýar. Ol 1-nji aýdymy aýdanda özüni parahat alyp barýar. 2-nji aýdymy “Ýar senden” eken. Ol aýdymyň:
Ýaňaklary läle, pisse dahanym,
Men dönsem-de, göwnüm dönmez, ýar senden—
diýen setirlerini aýdanda owsun atyp, Mylly agaň usüne “sürünýär”. Mylly aga aýdym tamamlanýança syr bildirmän sazandalyk edýär. Aýdym tamamlanan dessine:
-Bül zaňňaryň bolmyjak zaňňardygyny äýtdym-a -diýýär. Ussadyň bu sözi mikrofona düşýär. Seýilgähe ýygnan ýüzlerçe diňleýji hem Sahy dädäň aýdymyna, hem-de Mylly agaň sözüne ör turup çapak çalýar.
Nägilelik
Halypa ýazyjy Çary Aşyr ýaşy 90-a ýetende lukmanyň ýanyna baryp, “Sol äyagym agyrýar” diýip, arz edipdir. Lukman “Çary aga, Siz Allanyň nazar salan adamy. Alla Size ezeli zehin, uzak ýaş berdi. Çep aýagyň agyrysyna üns bermäň, ol Sizi togsan ýyl bäri göterip ýör, biraz ýadandyr -diýip, oňa göwünlik beripdir. Bu jogap Çary agany kanagatlandyrmandyr. Ol:
-Sag aýagym-da meni togsan ýyl bäri göterip ýör. Ol nämüçin agyranok? -diýip, sowal beripdir.
Toplan Amanmyrat BUGAÝEW.


text:
Hormatly Prezidentimiziň alyp barýan parasatly syýasatynyň rowaçlanmagy netijesinde ýurdumyzyň ykdysadyýeti günsaýyn kuwwatlanýar. Häzirki zaman bazar gatnaşyklarynda ykdysadýetiň sagdyn we durnykly ösmegi üçin hususy eýeçilik we telekeçilik işewürligi möhüm we wajyp orny eýeleýär. Milli ykdysadyýeti ösdürmek boýunça häzirki zamanyň bu ýokary netijeli ugryň günsaýyn rowaçlanmagyna bazar gatnaşyklaryny sanly ulgamlar arkaly utgaşdyrmak syýasaty uly ýardam berýär.
Hormatly Prezidentimiziň sanly ykdysadyýeti ýokary depginlerde ösdürmek barada aýdýan tabşyryklaryndan ugur alyp, «Aşgabat şäher telefon ulgamy» ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti tarapyndan ähli hukuk görnüşli müşderiler üçin hyzmatlary amala aşyrmak we özara hasaplaşyk, maglumat-habar gatnaşygyny sanly ýa-da Online usulyna geçirmek çäreleri yzygider alnyp barylýar.
Ulanylýan aragatnaşyk hyzmatlary üçin fiziki taraply müşderiler eýýäm birnäçe wagt bäri tölegleri Internet ulgamy arkaly, AŞTU-nyň www.agts.tv resmi web sahypasyndaky «Şahsy otag» multi platformasynda online tölegleri, şeýle hem hyzmatlardan peýdalanmagyň ähli beýleki hereketleri özbaşdak ýerine ýetirmeklige mümkinçilik döredildi.
Mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllygy baýramçylygynyň öňüsyrasynda AŞTU hem müşderilere özboluşly sowgady bilen geldi. Telekeçi müşderiler mundan öň, her hasaplaşyk aýyndan soňra ulanylan aragatnaşyk hyzmatlary üçin töleg hasaplaşyk resminamasyny alyp, töleg tabşyrygyny doldurmak bilen banklaryň üsti bilen tölegleri ýerine ýetirmelidi. Indi AŞTU tarapyndan müşderiler bilen özara hasaplaşyk hereketlerini kämilleşdirmegiň netijesinde telekeçiler özleriniň Telekeçilik bank kartlaryny ulanmak bilen corp.agts.tv web sahypasyndaky ýörite penjiräniň üsti bilen tölegleri Online usulynda Internet arkaly tölemeklige mümkinçilik döredildi.
Aragatnaşyk hyzmatlary üçin özara hasaplaşyklary täze, Online usulynda alyp barmak Telekeçi müşderilerde wagt tygşytlamak mümkinçiligini we amatlyklary döreder diýip umyt edýäris.
Hyzmatlar üçin tölegler 1 manatdan 3000 manat aralygynda ýerine ýetirilýär.


text:
Sportuň dünýäde iň çalt ýaýran görnüşi, ýagny elektron sporty kompýuter we goşmaça oýun enjamlary ýaly elektron ulgamy arkaly geçirilýän ýaryşdyr. Sportuň bu görnüşi oýunçynyň görüş we gymyldy-hereket/motorika endiklerini we şol bir wagtyň özünde oýunda ýeňmäge ugrukdyrylan ýörelgäni talap edýär.
Elektron sporty kompýuterleriň öýlere giňden ýaýramagyndan öň, 1972-nji ýylda döreýär. 1980-nji ýyllarda wideo oýunlaryň oýunçylary we olaryň arasynda ýaryşlar meşhur bolýar we telewideniýede ýaýlyma goýberilýär. Internet ulgamyň we biraz wagtdan soňra onlaýn görnüşde hödürlenýän hyzmatlaryň girizilmegi we millionlarça tomaşaçylaryň tomaşa etmegi bilen tutuş dünýä boýunça ýaryşlaryň geçirilmegi bilen elektron sporty has giň meşhurlyga eýe bolýar. Aşgabat 2017 oýunlary we 2022-nji ýylyň Aziýa oýunlary ýaly çäreleriň maksatnamasyna girizilmegi sportuň bu görnüşiniň has giň ýaýramagyna getirýär.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Aşgabat şäheriniň hem-de welaýatlaryň häkimleriniň gatnaşmagynda sanly ulgam arkaly iş maslahatyny geçirdi. Onda ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamalarynyň ýerine ýetirilişine, Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllygyny baýram etmäge taýýarlyk görlüşine, möwsümleýin oba hojalyk işleriniň guramaçylykly ýerine ýetirilişine degişli meselelere garaldy.
Iş maslahatynyň dowamynda sebitleriň ýolbaşçylary şu günler welaýatlarda oba hojalyk tehnikalarynyň guramaçylykly we netijeli ulanylmagy netijesinde pagta ýygymy, gowaçanyň ýapragyny düşürmek işleri hem-de güýzlük bugdaý ekişi bilen baglanyşykly obasenagat toplumyndaky işleriň ýagdaýlary barada hasabat berdiler. Şunuň bilen bir hatarda, Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllygyna hem-de Halk Maslahatynyň mejlisine taýýarlyk görlüşi, şanly sene mynasybetli ulanylmaga tabşyrylmagy göz öňünde tutulýan desgalarda gurluşyklaryň barşy barada aýdyldy.
Şeýle hem Daşoguz welaýatynyň häkimi N.Nazarmyradow demirgazyk sebitde ýerli toprak-howa şertleri nazara alyp, 15-nji sentýabrda badalga beriljek pagta ýygymy möwsümine taýýarlyk görlüşi barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutany welaýatlary durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň ileri tutulýan ugurlaryna ünsi çekip, bina edilýän ähli desgalaryň öz wagtynda we ýokary hilli ulanylmaga berilmegi hem-de Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň şöhratly 30 ýyllyk senesi mynasybetli dabaralara we Halk Maslahatynyň şanly senä bagyşlanan mejlisine ýokary derejede taýýarlyk görmek boýunça häkimlere anyk tabşyryklary berdi.


text:
Orsýetiň Meteorologiýa gullugy sentýabryň aýagynda ýurduň käbir künjeklerinde “aşa ýokary” dykyzlykda Rudeniý-106 maddasynyň radioaktiw izotopynyň peýda bolandygyny tassyklady diýip, Agence France-Press agentligi 20-nji noýabrda habar berdi.
Şu aýyň başlarynda Ýewropanyň yklymyň üstünde düzüminde Ru-106 radioizotopy bolan buludyň peýda bolandygy barada ýaýradan hasabatyny Orsýet tassyklana çalym edýär. Şonda Ýewropanyň meteorologiýa gulluklary gürrüňi edilýän buludyň Gazagystandan ýa-da Orsýetiň günorta-gündogaryndaky Ural regionyndan gelen bolmagynyň ähtimaldygyny aýdypdy.
“Argaýaş we Nowogorny gözegçilik stansiýalarynda 25-nji sentýabrdan 1-nji oktýabr aralygynda geçirilen radioaktiw aerozol, ýagny howada gaýýan radioaktiw jisimleriň barlaglarynyň netijesinde, olaryň düzüminden Ru-106 tapyldy” diýip, Orsýetiň “Rosgidromet” gullugynyň aýdandygyny AFP habar berdi.
AFP-niň habar bermegine görä, Orsýetiň howa maglumaty gullugy günorta Ural regionynda ýerleşýän Çelýabinskiniň Argaýaş obasyndaky gözegçilik stansiýasynda howanyň düzüminde örän ýokary dykyzlykda Ru-106 maddasynyň hasaba alnandygyny we munuň howanyň tebigy hapasynyň kadaly derejesinden 986 esse ýokary bolandygyny aýdypdyr.
Bu izotop Tatarystanda-da göze ildi, soňra Orsýetiň günorta böleginde we soňlugy bilen 29-njy sentýabrdan başlap Ýewropda ýerleşýän ähli ýurtlara – tä Italiýadan Ýewropanyň demirgazygyna çenli aralaşdy diýip, AFP “Rosgidrometi” sitirledi.
Çelýabinsk regionynyň jemgyýetçilik howpsuzlygy ministri Ýewgeniý Sawçenko sentýabr aýynda radiasiýanyň howply derejeleri barada regional administrasiýa hiç hili resmi maglmatyň gelip gowuşmandygyny aýtdy.
“Haçan-da media Ru-106 buludy we nähilidir bir betbagtçylyk barada galagopluga düşüp başlansoň biz Orsýetiň Ýadro energiýa korporasiýasy Rosatomdan we Rosgidrometden düşündiriş soradyk” diýip, Sawçenko özüniň Facebook sahypasynda ýazdy.
Orsýetiň meteorologiýa agentligi howa hapalanmasynyň aýrtatyn sebäpleri barada hiç zat aýtmaýar diýip, AFP habar berýär.
Argaýaş stansiýasy 1957-nji ýylda adamzat taryhynda iň betbagtçylykly ýadro heläkçiliginiň ýüze çykan ýeri bolan Maýak ýadro desgasyndan, 30 km daşlykda ýerleşýär. Bu günki gün Maýakda ulanylan ýadro ýangyçlar täzeden işlenýär.
9-njy noýabrda Fransiýanyň Radiogorag we ýadro howpsuzlygy instituty 27-nji sentýabr bilen 13-nji oktýabr aralygynda Fransiýada howanyň düzüminde rudeniý-106 maddasynyň anyklanandygyny aýdyp, hasabat çap etdi.
Institutyň ýaýradan hasabatynda Wolga derýasy bilen Ural daglarynyň arasynda bir ýerde bolan awariýanyň howanyň hapalanmagyna sebäp bolan bolmagynyň ahmaldygy aýdylýar. Şeýle-de onda, Ýewropada hasaba alnan konsentrasiýalaryň adamyň saglygyna howp salmaýandygy bellenilýär.
Rudeniý-106 reaktorda bölünen atomlaryň önümi bolup, ol kähalatlarda medisinada-da ulanylýar. Rudeniý-106 tebigy ýagdaýda döremeýär.
Ru-106-nyň ýüze çykmagyna haýsydyr bir reaktorda bolan heläkçilik sebäp bolan däldir, eger-de şeýle bolanynda onda buludyň düzüminde beýleki elementler hem göze ilerdi diýip, Fransiýadan ýaýradylan hasabatda aýdylýar.
Radioaktiw bulut barada Ýewropanyň ýaýradan hasabatyna jogap hökmünde Orsýetiň Ýadro energiýa kompaniýasy “Rosatom” oktýabryň ortalarynda beýanat çap etdi. Rus mediasynda sitirlenen beýanatda “25-nji sentýabr – 7-nji oktýabr aralygynda geçirilen howa barlaglarynda, şol sanda günorta Uraldan alnan analizlerde howanyň düzüminde rudeniý-106-a duş gelinmedi, ýöne Sankt Peterburgda beýle däl” diýilýär.
“Rosatom” fransuz agentliginiň hasabatyna beren jogabynda “Orsýetiň ýadro infrastrukturalarynyň ähli obýektleriniň töwereginde radiasiýanyň derejesi bolmalysy ýaly” diýilýär.
Ýöne “Rosatom” ýadro ýangyç sikli bilen bagly ýa-da radioaktiw materiallary öndürýän enjamlardan bölünip çykan jisimleriň radioaktiw buludyň döremegine getiren bolmagynyň ahmaldygyny mälim etdi
20-nji noýabrda “Greenpeace Russia” “Rosatomy” giňişleýin barlag geçirmäge we Maýakda bolan hadysalaryň netijelerini çap etmäge çagyrdy.
Guramanyň beýanatynda “Greenpeace ýadro hadysalarynyň ýaşyrylmagyna garşy prokurorlary iş gozgamaga çagyrýan hat ugradar” diýilýär.


text:
ÝAŞLAR GURAMASYNYŇ BÄSLEŞIGINE. Hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen gurlup ulanylmaga berilýän her bir täze desga, ýaşaýyş jaýy, medeni-durmuş maksatly binalar ýatdan çykmajak ýakymly duýgulary döredýär.
Aşgabadyň täsin binagärligi, beýik ösüşleri häzirki wagtda dünýä jemgyýetçiliginde uly gyzyklanma döredýär. Paýtagtymyzyň ençeme täsin binalary Ginnesiň Bütindünýä rekordlar kitabynda hasaba alynmagy bolsa bu aýdylanlara subutnama bolup durýar. Muňa mysal edip bolsa Aşgabat Halkara howa menziliniň esasy binasynyň ýokarsyna 705 inedördül metr haly gölüniň şekillendirilmegi netijesinde «Iň uly göl» diýlip atlandyrylan binagärlik aýratynlygy bilen Ginnesiň Bütindünýä rekordlar kitabynda hasaba alynmagyny agzap bolar.
Bu täsin bina açylandan tegelek bir ýyldan soňra, ýagny 2017-nji ýylda ildeşlerimiz Aşgabat Halkara howa menzilinde paýtagtymyzda geçirilen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna gatnaşmaga gelen türgenleridir tälimçileri garşyladylar. Täsin desgalar hakynda gürrüň edilende Aşgabadyň Olimpiýa şäherçesiniň Sportuň suw görnüşleri merkezi bilen bir hatarda, döwrebap Olimpiýa stadionynyň münberini bezeýän ahalteke bedewiniň çeper keşbiniň hem atyň dünýäde iň uly nyşany hökmünde Ginnesiň Bütindünýä rekordlar kitabyna girizilendigini ýatlamak ýakymlydyr.
Tutuşlygyna alnanda häzirki wagtda paýtagtymyzyň Olimpiýa şäherçesi ähli halkymyzyň, aýratyn-da, ýaşlarymyzyň iň arzyly mekanlarynyň birine öwrüldi. Gözel paýtagtymyz Aşgabady sportuň ösen şäherine, täsinlikler dünýäsine öwürýän Gahryman Arkadagymyzyň jany sag, ömri uzak bolsun!
«7/24.tm»


text:
Günlerde bir gün halky tarapyndan halanýan bir korol suratkeşleriň arasynda parahatlygyň suratyny iň owadan şekilde kim çekip bilse, şoňa ullakan baýrak berjekdigini yglan edýär. Ýaryşa iňňän köp suratkeş gatnaşýar. Telim günläp işlenýär, owadandan owadan suratlar çekilýär. Netijede, herkim öz çeken suratyny köşge tabşyrýar.
Suratlara göz aýlap çykan korol olaryň ikisini diýseň halaýar.
Suratlaryň birinde asuda köl şekillendirilipdir. Köl edil aýna ýaly dury, töweregini gurşap oturan daglaryň suratyny görkezip dur. Ýokary tarapda ap-ak bulutlar asman giňişligini bezäp durlar. Surata sereden adamlar onuň juda owadan suratdygyny aýtman geçmeýärdi.
Beýleki suratda-da daglar bardy. Emma olar somalyşyp duran çyplak gaýalardy… Ýokary tarapdaky gazaply bulutlardan bolsa ýagyş guýup dur, ýyldyrymlar çakýar. Dagyň eteginde-de köpürjikläp, şaglawuk akyp dur. Garaz, surat kändir parahatlygy aňlatmaýan ýalydy. Ýöne korol şaglawugy üns berip synlanda, onuň aňry ýüzünde, dagyň bir oýugynda gögerip oturan gyrymsy agaja gözi kaklyşýar. Agajyň üstünde kiçijik höwürtge görünýärdi, ene guş ony basyryp ýatyrdy. Bu goh-galmagally manzaryň edil ortarasynda bir ene guş öz höwürtgesini goramagyň aladasyndady.
Parahatlygyň, asudalygyň suratyny diýseň ajap çekipdir…
Baýragy ikinji suratkeş gazanýar. Sebäbinem korolyň özi şeýle düşündirýär:
“Parahatlyk, goh-galmagalsyz ýa kynçylyksyz ýer diýmek däldir. Parahatlyk şoňňaly ýerde-de kalbymyzyň asuda, parahat bolmagydyr”.
PARAHATLYGYŇ SURATY
Günlerde bir gün halky tarapyndan halanýan bir korol suratkeşleriň arasynda parahatlygyň suratyny iň owadan şekilde kim çekip bilse, şoňa ullakan baýrak berjekdigini yglan edýär. Ýaryşa iňňän köp suratkeş gatnaşýar. Telim günläp işlenýär, owadandan owadan suratlar çekilýär. Netijede, herkim öz çeken suratyny köşge tabşyrýar.


text:
Ýewropa Komissiýasy umumyadamzat howpsuzlygyny ýola goýmaklyk hem-de bütindünýä sebitinde abadançylygy we parahatçylygy üpjün etmeklik üçin Ýewropa Goranmak Bileleşigini döretmekligi maksat edinýär. Bu barada Ýewropa Komissiýasynyň Başlygy, hanym Ursula fon der Lýaýeniň köpçülikleýin habar beriş serişdelerine ýörite beýan berendigini «Report.az» web sahypasy habar berdi.
Hanym Ursula fon der Lýaýeniň bellemegine görä, Owganystandaky soňky wakalar diňe bir NATO guramasy üçin däl, eýsem Ýewropa Bileleşigine agza ýurtlar üçinem çynlakaý soraglary döredýär. Hut şu nukdaýnazardan-da, ol:
«Ýewropa Goranmak Bileleşigini döretmeklik işini çaltlaşdyrmaly. Bu guramada täze bölümleri döretmegiň zerurlygy ýok. Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň we NATO guramasynyň kömegi bolmazdan halkara meselelerinde ynsanyýetiň howpsuzlygyny, bütindünýä sebitiniň abadançylygyny we parahatçylygyny üpjün etmeklik işine goşant goşmaklyk üçin ýeterlik syýasy erk bolmaly. Umumyadamzat bähbitli bu işleri durmuşa geçirmeklik üçin hem
Ýewropa Goranmak Bileleşigini döretmegiň wagty geldi diýip hasap edýärin.» - diýip nygtady.


text:
Foto: qamshy.kz
Búgin 26 qarasha kúni Almaty oblysy Jambyl oblysy Qarabastaý aýylynda mádenıet jáne sport mınıstrligine qarasty "Tańbaly" memlekettik tarıhı-mádenı qoryq mýzeıiniń sapar ortalyǵy ashyldy, dep habarlaıdy Qamshy.kz aqparat agenttigi.
2018-2019 jyldary "Tańbaly" qoryq mýzeıiniń "Sapar ortalyǵy" boı kóterdi. 2020 jyly kórme zalyn mýzeılendirý jumystary júrgizildi.
Ǵımarattyń ashylýyna mádenıet jáne sport vıse-mınıstri Nurǵısa Dáýeshov, Almaty oblysynyń ákiminiń orynbasary Rýstem Álı, Jambyl aýdanynyń ákimi Baǵdat Álıev, Qazaqstan mádenıetiniń ǵylymı zertteý ınstıtýtynyń dırektory Dosbol Baıgýnakov, IýNESKO-nyń Qazaqstandaǵy klasterlik bıýrosynyń mádenıet boıynsha ókili Aıgúl Halafova, t.b. basqa qonaqtar qatysty.
Vıse-mınıstr Nurǵısa Muratuly elbasynyń jáne memleket basshysynyń bastamasy boıynsha mádenıet jáne sport mınıstrliginiń ashqan nysandaryn atap ótti.
– Barshańyzdy elimiz úshin asa mańyzdy is-sharada qarsy alǵanyma qýanyshtymyn. "Tańbaly" memlekettik tarıhı-mádenı jáne tabıǵı qoryq-mýzeıiniń resmı ashylýy tarıhta qalatyny sózsiz. Elbasynyń jáne memleket basshysynyń bastamasy boıynsha mádenıet jáne sport mınıstrligi mádenı ıgiliktiń mańyzdy nysandaryn ashty. Olardyń ishinde Túrkistan qalasynda qasıetti ortalyqtyń jáne Jambyl aýdanynda búgingi sapar ortalyǵynyń ashylǵanyn atap ótkim keledi, – dedi ol.
IýNESKO-nyń Qazaqstandaǵy klasterlik bıýrosynyń mádenıet boıynsha ókili Aıgúl Halafova tarıhı murany jastarǵa dáripteý ortalyqtyń maqsaty ekenin jetkizdi.
– "Tańbaly" memlekettik tarıhı-mádenı qoryq mýzeıiniń sapar ortalyǵy – tek oblys úshin emes, barsha Qazaqstan halqy úshin úlken jetistik. Bul nysan dúnıejúzilik mura bolyp esepteledi. Sol sebepti barlyq álem úshin de mártebe bolyp tabylady. Qazaqstannyń barlyq halqy osy ortalyqpen maqtansa deımin. Arheologııany, mádenıetti, murany, tarıhty ózgelerge túsindirý – bizdiń qolymyzda. Sapar ortalyǵynyń bir maqsaty ulttyq nysanymyzdy jastarǵa dáripteý bolatyn, – dedi Aıgúl Qadyrqyzy.
Eki qabatty ǵımarattyń jalpy aýmaǵy – 1478,9 sharshy metr. Jańa ortalyq zamanaýı úlgide jabdyqtalǵan. Kórme zaly, konferensııa zaly, zerthana, kitaphana, keńse, kelýshiler úshin ashana jáne qonaqúımen qamtylǵan. Ǵımarattyń syrtynda 5 kıiz úı tigilgen dástúrli etnoaýyl bar. Olardyń ishi ulttyq stılde jabdyqtalǵan. Kıiz úıdiń ishinde qazaqy úlgide bylǵarydan tigilgen sómkeler, ulttyq kıimder, turmys-salt buıymdary, ańshy quraldary qoıylǵan.
Ortalyqtyń ashylý barysynda "Jetisýdyń jartas óneri" atty ǵylymı tájirıbelik konferensııa ótti. "Tańbaly" qoryq-mýzeıi ǵylymı-zertteý bóliminiń meńgerýshisi Rınat Sharıpov "Jetisý aýmaǵyndaǵy jartas sýretterin mýzeılendirý", arheologııa ǵylymynyń doktory, Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ tarıh fakýlteti arheologııa-etnologııa kafedrasynyń meńgerýshisi Rınat Jumataev "Arheologııadaǵy jartas óneriniń ereksheligi", tarıh ǵylymynyń kandıdaty, ulttyq ǵylym akademııasynyń múshesi, Sh.Ýálıhanov atyndaǵy tarıh jáne etnologııa ıstıtýtynyń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri Altyn Ýaltaeva "Jartas beıneleriniń mán-maǵynasy", Qazaqstannyń Eńbek sińirgen ekskýrsovody Baqyt Orazymbetova "Týrızmdi damytýdaǵy "Tańbalynyń" mańyzy" taqyrybynda baıandama jasady.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


text:
Eýranyň Daşary işleri ministrligi bu “syýasy matlap bilen” edilen iş diýýär.
Eýranyň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Ramin Mehmanparastyň nygtamagyna görä, bu netijä “Birleşen Ştatlaryň basyşy” sebäpli gelnipdir.
Penşenbe güni bu baradaky rezolýusiýa boýunça ses berişlikde BMG-niň Ženewadaky Adam hukuklary boýunça geňeşiniň 47 agzasynyň 22-si bu rezolýusiýany goldady, 7-si garşy çykdy, 14 agzasy hem ses bermekden saklandy.
Bu wezipe Geňeşde ilkinji gezek döredildi.
Eýran BMG-niň Adam hukuklary geňeşiniň agzasy däl.


text:
Meşhur türgen Habib Nurmagomedowyň tälimçisi onuň Konor MakGregor bilen gaýtadan duşuşanda gowy boljakdygyny belläp geçýär. Şonuň üçin hem bu iki ezber söweşijiniň arasyndaky tutluşygyň dowamynyň bolmagy hem belli bir derejede ähtimaldyr.
UFС söweş bileleşiginiň janköýerleri Habibiň tälimçisiniň şu mowzukdaky gürrüňlerinden çen tutup, UFC – niň iň gyzykly tutluşygyny gaýtadan hem görmäge sabyrsyzlyk bilen garaşyp ugradylar.
Hawýer Mendeş bu barada :Eger men UFC – niň prezidenti bolan bolsadym, onda bu tutluşygy gaýtadan geçirmegi gürrüňsiz meýilleşdirerdim. BU hem köpleriň islegi, hem-de girdejili ýagdaý.” – diýip, belleýär.
Ýadymyzda bolsa, bu iki ägirtleriň— Habib Nurmagomedow we arasyndaky geçen ilkinji tutluşyk dünýäniň iň bir gyzykly tutluşyklarynyň birine öwrülipdi. UFC şol wagt 2,4 million sany tölegli translýasiýalary satypdy. Ýeňşi bolsa şonda Habib Nurmagomedow gazanypdy.
Meşhur türgen Habib Nurmagomedowyň tälimçisi onuň Konor MakGregor bilen gaýtadan duşuşanda gowy boljakdygyny belläp geçýär. Şonuň üçin hem bu iki ezber söweşijiniň arasyndaky tutluşygyň dowamynyň bolmagy hem belli bir derejede ähtimaldyr.


text:
2021-2022 okuw ýyly üçin FLEX synagy: geçirilmeýändigi barada bildiriş
Häzirki global pandemiýasy bilen baglanyşykly, halkara gatnawlaryna girizilen çäklendirmeler sebäpli, Amerikan Geňeşlikleri 2021-2022-nji amerikan okuw ýyly üçin FLEX synagyny Türkmenistanda geçirmeýär.
2022-2023-nji okuw ýyly üçin FLEX maksatnamasyny 2021-nji ýylyň ahyryna geçirmegi meýilleşdirýär. Synagyň talaplary we täze synagyň tertibi barada maglumatlary we täzelikleri öwrenmek üçin biziň websahypamyzy barlamagy dowam etmegiňizi haýyş edyäris. Goşmaça soraglaryňyz bar bolsa, flex.tm@americancouncils.org arkaly biz bilen habarlaşyp bilersiňiz.
FLEX maksatnamasynyň wirtual bäsleşigi aşakdaky talaplara laýyk gelýän ähli ýokary synp mekdep okuwçylary üçin açykdyr:
- 2003-nji ýylyň mart aýynyň 15-den 2005-nji ýylyň maý aýynyň 31-i aralygynda Bellik: 11-nji synpda okaýan, harby gulluga gitmeli okuwçylar maksatnama gatnaşyp bilmeýärler;
- Soňky bäş ýylyň içinde ABŞ-da üç aýdan köp ýaşamadyk;
- Iňlis dilini gowy bilýän;
- Häzirki wagtda mekdep okuwçysy bolup, oňat we göreldeli bahalara okaýan;
- ABŞ-nyň wizasyny almak üçin talaplara laýyk gelýan;
- Türkmenistanyň raýaty bolan okuwçylar.
Ýokarda sanalyp geçilen talaplara gabat gelýän we FLEX maksatnamasyna gatnaşmaga isleg bildirýän ähli okuwçylar aşakdaky soragnamany doldurmaga çagyrylýar*:
https://forms.gle/oXni9urKSdgEiUjK9
*Eger-de siz linki açyp bilmeseňiz, +99363-50-20-36 belgä jaň ediň. FLEX maksatnamasy barada goşmaça maglumatlary alanymyzdan soň, talaplara laýyk gelýän we soragnamany dolduran ähli okuwçylar bäsleşige çagyrylar.
Üns beriň: Bu soragnama FLEX testi DÄL, bu siziň maksatnama gatnaşmaga isleg bildirýändigiňizi görkezýär. FLEX bäsleşigi tassyklanandan soň, biz siz bilen habarlaşarys.


text:
Ekmek üçin niýetlenen saýlama däne.
Tohumlaryň ikisi-de bir wagtyn özünde bir meňzeş şertlerde ekildi. («Sowet Türkmenstanyň aýallary» žurnaly)
Ol toýunsow ýerlerden ýokary hasyl almak üçin, ilki bilen gowaçalardan endigan tohum almagyň gerekdigine oňat düşünýärdi. («Sowet Türkmenstanyň aýallary» žurnaly)
Täze janly organizmi emele getirýän madda, döl.
Tohum bereris welin her gapdan 52 kilogram pile alynmalydyr. («Pioner» žurnaly)
Oňat sortly haýwan.
Fermada häzir 25 tohum sygyr bolup, olaryň her biri günde 30 litre çenli süýt berýär. («Sowet Türkmenstanyň aýallary» žurnaly)
Bir säwlik sebäpli şu saparky döwekde tohum atlary ulanmak dogry gelipdir. (A. Gowşudow, Mähri-Wepa)


text:
Asqar Mamın Reseıdegi Astrahan oblysynyń delegatsııasyn qabyldady
NUR-SULTAN. QazAqparat - QR Premer-Mınıstri Asqar Mamın RF Astrahan oblysynyń gýbernatory Igor Babýshkın bastaǵan delegatsııamen kezdesti, dep habarlaıdy QazAqparat primeminister.kz-ge silteme jasap.
Taraptar Qazaqstan Respýblıkasy men Reseı Federatsııasy arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq, ınvestıtsııalyq, ónerkásiptik, tranzıttik-kólik, týrıstik, mádenı-gýmanıtarlyq salalardaǵy shekara mańy yntymaqtastyǵynyń ózekti máselelerin talqylady.
Ózara saýda qarqynyn arttyrý úshin shekara mańy saýdasy ortalyǵyn qurý perspektıvalary talqylandy.
Bıyl QR men RF arasyndaǵy ózara saýda dınamıkasy belsendi qalpyna keltirilýde. 2021 jylǵy qańtar-mamyrda taýar aınalymy 26,2%-ǵa ósip, $8,6 mlrd qurady. Qazaqstannyń Reseıge eksporty 40%-dan astamǵa ulǵaıdy. Birinshi kezektegi mindet – taýar aınalymynyń kórsetkishterin 2019 jylǵy deńgeıge qaraǵanda $20 mlrd deıin jetkizý.
Shekara mańyndaǵy saýdanyń Qazaqstannyń Reseımen ózara saýdasynda úlesi zor, osyǵan baılanysty taraptar ony odan ári damytý úshin sharalar belgiledi.
Astrahan oblysynyń keme jasaý kásiporyndarynyń tájirıbesin eskere otyryp, A. Mamın ónerkásiptik kooperatsııa jobalaryn damytý perspektıvasymen keme jasaý salasyndaǵy yntymaqtastyqty keńeıtý múmkindigin atap ótti.
Shekara mańy baılanystaryn damytýdaǵy perspektıvaly baǵyt týrızm salasyndaǵy yntymaqtastyq bolyp otyr. Aqtaý jáne Astrahan qalalary arasynda Kaspıı teńizi boıynsha teńiz krýızin iske qosý múmkindigi qarastyryldy. Bul shekara mańyndaǵy óńirlerdiń saýda-ekonomıkalyq áleýetin damytýǵa da yqpal etetin bolady.


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
AUTIZM SPEKTRINIŇ BOZULMASY NÄME?
Autizm spektriniň bozulmasy (ASB) – adamyň sosial, aragatnaşyk we özüni alyp barşynda kynçylyklara sebäp bolup bilýän ösüş bozulmasydyr. ASB-ly adamlar daşyndan başgalardan tapawutly görünmeseler-de, olaryň aragatnaşyk saklaýşy, özüni alyp barşy hem-de öwreniş ýollary beýleki adamlara seredeniňde başgaça bolup biler. ASB-ly adamlar üçin öwrenmek, pikirlenmek we mesele çözmek beýleki adamlaryňkydan has kyn bolup, olar gündelik durmuşda kömege juda mätäç bolýarlar.
Häzirki wagtda ASB diagnozy ozal aýratyn diagnoz goýulýan birnäçe keseli öz içine alýar: autistik bozulma, ýaýgyn ösüş bozulmasy (PDD-NOS) we Asperger sindromy. Bu keselleriň hemmesine indi autizm spektriniň bozulmasy (ASB) diýilýär.
Alamatlary we Simptomlary:
ASB-ly adamlar köplenç sosial, aragatnaşyk we emosional taýdan kynçylyk çekýärler. ASB-nyň alamatlary irki çagalyk döwründen başlap, adatça adam ömrüniň bütin dowamynda saklanyp galýar.
ASB-ly çagalarda ýa-da ulularda şeýle häsiýetler bolup biler:
↪ Gyzyklanma bildirýän zatlaryny görkezmezlik (meselem, uçup barýan uçary görkezmän biler);
↪ Beýleki adamyň görkezýän zatlaryna seretmezlik;
↪ Başgalar bilen aragatnaşyk saklap bilmezlik ýa-da adamlar bilen hiç hili gyzyklanmazlyk;
↪ Göz-göze gelmekden gaça durmak we ýeke bolmak islemek;
↪ Başgalaryň duýgularyna düşünmekde ýa-da öz duýgularyny beýan etmekde kynçylyk çekmek;
↪ Gujaklansalar we ellerinden tutulsa halamazlyk ýa-da diňe özleri islänlerinde gujaklanmak islemek;
↪ Özleri bilen gürleşilýäninden habarsyz ýaly hereket etmek, ýöne başga seslere jogap bermek;
↪ Gyzyklanýan adamlary bilen nähili gürleşmegi, oýnamagy we gatnaşyk açmagy bilmezlik;
↪ Adaty gepleşik dilini ulanmagyň deregine, özlerine aýdylan sözleri we jümleleri gaýtalamak;
↪ Zerurlyklaryny ýönekeý sözler we hereketler bilen beýan etmekde kösenmek;
↪ Oýun oýnanlarynda öýkünmezlik (mysal üçin, gurjagy "iýmitlendirmek" üçin rola girmeýär);
↪ Şol bir hereketleri ýygy-ýygydan gaýtalamak;
↪ Günlük tertipleri üýtgände, olara uýgunlaşmakda kynçylyk çekmek;
↪ Daşky görnüşe, tagama, sese, duýga we ysa garşy täsin reaksiýa görkezmek;
↪ Öň bar bolan ukyplaryny ýitirmek (mysal üçin, ozal aýdýan sözlerini aýtmagy bes edýär).
Diagnozy
Gan barlaglary ýaly, ýörite diagnoz ediş usulynyň ýoklugy zerarly, ASB-ny anyklamak kyndyr. Lukmanlar keseli anyklamak üçin, çaganyň özüni alyp barşyna we ösüşine üns berýärler. Käbir ýagdaýlarda ASB-ny çaga 18 aýlyk we ondanam kiçi wagty anyklap bolýar. Çaga 2 ýaşa çenli hünärine ökde lukmanyň goýan diagnozyny ygtybarly hasaplap bolar. Emma, köp çagalara ulalýança kesgitli diagnoz goýulmaýar. Bu gaýra goýulmalar ASB-ly çagalaryň özlerine zerur bolan irki bejergileri alyp bilmegine böwet bolýar.
Bejergisi
Häzirki wagtda, ASB-nyň şypasy ýokdur. Şeýle-de bolsa, ylmy barlaglar irki bejergi hyzamatlarynyň çaganyň ösüşini gowulandyryp biljekdigini görkezýär. Irki bejergiler çaga doglandan tä 3 ýaşyna (36 aýlyk) çenli wajyp ukyplary öwrenmegine ýardam edýär. Bejergi hyzmatlaryna çaganyň gürlemegine, ýöremegine we başgalar bilen aragatnaşyk etmegine kömek edýän terapiýalar degişlidir.
Sebäpleri we töwekgelçilik faktorlary
ASB-nyň sebäpleriniň ählisi entek belli däl. Şeýle-de bolsa, alymlar ASB-nyň birnäçe görnüşiniň bolmagynyň köpdürli sebäbiniň bardygyny öwrendiler. Çagada ASB-nyň döremeginiň daşky gurşaw, biologik we genetik faktorlar ýaly dürli sebäpleri bolup biler:
↪ Alymlaryň aglabasy genleriň ASB-nyň döreme ähtimallygyny artdyrýan töwekgelçilik faktorlaryndan biridigi bilen ylalaşýarlar.
↪ ASB-ly dogany bolan çagalarda ASB-nyň döreme howpy has ýokarydyr.
↪ X gowşaklyk sindromy ýa-da Tuberos sklerozy ýaly, belli bir genetik ýa-da hromosoma näsazlygy bolan adamlarda ASB-nyň döreme mümkinçiligi uludyr.
↪ Göwrelilik döwründe walproat kislotasynyň we talidomid dermanlarynyň içilmegi ASB-ny döretme töwekgelçiligi bilen baglanyşdyrylýar.
↪ ASB-nyň peýda bolmagy üçin howply döwrüň - çaga dogulmazdan öň, dogrum wagty we çaga doglan dessinedigi hakynda käbir subutnamalar bar.
↪ Çaganyň ene-atasynyň ýaşynyň uly bolmagy ASB-nyň döreme töwekgelçiligini has ýokarlandyrýar.
Kesel kimde döreýär?
ASB ähli jynslarda, etnik we sosial-ykdysady toparlarda ýüze çykýar. Ýöne, gyzlara serediniňde, oglanlarda 4 esse köp gabat gelýär.
Çagaňyzyň ösüşi sizi howatyrlandyrýarmy?
Eger-de çagaňyzyň oýnaýşynda, öwrenişinde, gürleýşinde ýa-da hereket edişinde näsazlyklaryň we ASB-nyň barlygyndan şübhelenseňiz, çaga lukmany bilen habarlaşyň we çagaňyzy barlagdan geçiriň. Eger özüňiz we lukmanyňyz şübhelenmegiňizi dowam etseňiz, onda lukmandan çagaňyzy has içgin barlap biljek hünärmeni maslahat bermegini soraň. Has çuňňur barlaglary geçirip we diagnoz goýup bilýän hünärmenlere şular degişli:
↪ Çaga ösüşi Pediatrlary (aýratyn zerurlyklary bolan çagalar we çaga ösüşi boýunça ýörite taýýarlygy bolan lukmanlar);
↪ Çaga Newrologlary (beýni, oňurga we nerw keselleri boýunça lukman);
↪ Çaga Psihologlary ýa-da Psihiatrlary (adam aňy boýunça taýýarlykly lukmanlar).
Waksina howpsuzlygy
Käbir adamlar ASB-nyň döremeginiň çagalaryň alýan waksinalary bilen baglanyşykly bolmagyndan howatyrlanýarlar. Emma, ylmy barlaglar ASB-nyň waksinlar bilen asla baglanyşygynyň ýoklugyny görkezýär. Waksinalar autizme sebäp bolmaýar. 2011-nji ýylda Medisina Institutynyň habar bermegine görä, seýrek ýagdaýlardan başga ýagdaýlarda, çagalara we ululara berilýän sekiz sanjymyň howpsuzdygy anyklandy. CDC-niň hem 2013-nji ýyldaky barlagy waksinalaryň ASB-a sebäp bolmaýandygyny görkezip, bar bolan ylmy barlaglara goşant goşdy.
- 234 gezek okalan


text:
О́tken ýaqyt ishinde Qazaqstan men Reseı halyqtaryn baılanystyratyn dostyq pen ózara syılastyqtyń ıgi dástúrlerine súıene otyryp, ekijaqty qatynastar strategııalyq áriptestik pen odaqtastyqtyń joǵary deńgeıine shyqty.
Qazirgi kezeńde strategııalyq áriptestiktiń negizi 2013 jylǵy 11 qarashadaǵy XXI ǵasyrdaǵy tatý kórshilik jáne odaqtastyq týraly shart bolyp tabylady. Saýda-ekonomıkalyq, ǵylymı-tehnıkalyq, mádenı, gýmanıtarlyq jáne basqa da salalardaǵy saıası dıalog pen jemisti yntymaqtastyq serpindi damýda.
Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq, UQShU, TMD, ShYU, BUU jáne basqa da kópjaqty qurylymdar sheńberindegi yntymaqtastyq senim men ózara túsinistikke negizdelgen Nur-Sultan men Máskeý arasyndaǵy strategııalyq áriptestikti damytýdyń mańyzdy elementi bolyp tabylady.
Qazaqstan men Reseıdiń strategııalyq áriptestigin nyǵaıtýda memleket, Úkimet, mınıstrlikter men vedomstvolar, iskerlik qurylymdar basshylarynyń turaqty kezdesýleri men kelissózderi jetekshi ról atqarady.
Reseı men Qazaqstan arasyndaǵy qatynastardyń búkil keshenin, halyqaralyq kún tártibiniń ózekti máselelerin sheshýdegi syndarly ózara is-qımyldy odan ári óristetý eki el halyqtarynyń túpki múddelerine saı keletini sózsiz.


text:
Futbol boýunça Türkmenistanyň milli ýygyndysynyň derwezeçisi Rahat Japarow karýerasyny Täjigistanyň SSKA toparynda dowam eder. Türkmenistanly derwezeçi Duşenbe şäheriniň topary bilen şu möwsümiň soňuna çenli şertnama baglaşdy.
R.Japarowyň 2021-nji ýylyň futbol möwsüminiň birinji ýarymynda Özbegistanyň birinji ligasynyň wekili “Buhara” toparynyň derwezesini gorandygyny bellemek gerek.
SSKA topary hakynda aýtsak, onda Duşenbe şäheriniň topary şu möwsümiň birinji ýarymynyň jemi boýunça Täjigistanyň Ýokary ligasynda soňky, 10-njy orny eýeleýär.


text:
ýchedegi soǵys ardagerleriniń memorıaldyq eskertkishi jańartyldy
KÓKShETAÝ. QazAqparat - Jeńis kúnine oraı ýche qalasynda Ekinshi dúnıejúzilik soǵys ardagerleri alleıasynyń memorıaldyq bóligin abattandyrý jumystary aıaqtaldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Býrabaı aýdany ákimdiginiń málimetinshe, jóndeý jumystaryn «RG GOLD» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń qarajaty esebinen merdiger – «SK Osnovanıe» seriktestigi júrgizdi.
Jóndeý jumystary barysynda Máńgilik alaý aýystyryldy, eskisin bólshekteý kezinde «Erligi úshin» medali tabyldy. Asfalttyń ornyna beder tas tóseldi. Úlken ári ártúrli pishindi oryndyqtar ornatyldy, Máńgilik alaýǵa tartylǵan gaz qubyry men memorıaldyq taqtanyń qasbeti keramogranıtke aýystyryldy.
«Aýdan turǵyndary atynan ýchınsk qalasynyń vızıt kartochkalarynyń biri sanalatyn nysandy abattandyrýǵa úles qosqan azamattarǵa alǵys bildiremin. Jańarǵan nysan qalanyń kórikti jerleriniń biri bolyp qana qoımaı, batyrlarymyzdyń erligin eske salyp turady», - dedi aýdan ákimi Áset Muzdybaev.


text:
Şu ýylyň 8 aýynda Türkmenistanda tebigy gazyň gazylyp alnyşy 55 milliard kub metrden geçdi. Bu geçen ýylyň degişli döwründäki görkezijiden 10,4 milliard kub metr köpdür. Bu tngizt.gov.tm internet saýtynda habar berilýär.
Bellenilişi ýaly, tebigy gazyň gazylyp alynmagynyň artdyrylmagy dünýä bazarynda ekologik taýdan arassa ýangyja bolan islegiň ýokarlanýandygy bilen baglydyr. Şunlukda, Türkmenistan tebigy gazyň 31 milliard kubmetre golaý mukdaryny eksport etdi. Bu hem 2020-nji ýylyň ýanwar-awgust aralygyndaky görkezijiden 8,3 milliard kub metr artykdyr. Ösüş depgini bolsa 137 göterime deňdir.
Türkmen gazyny esasy import ediji hökmünde Hytaý Halk Respublikasy öňe saýlanýar. Merkezi Aziýa ― Hytaý gaz geçirijisi boýunça bir ýylda 40 milliard kubmetr gaz bu döwlete eksport edilýär. Emma bu gaz geçirijiniň kuwwaty ýylda 55 milliard kub metr gazy geçirmäge mümkinçilik berýär. Türkmenistandan gaýdýan bu gaz magistralynyň işe girizilen wagtyndan bäri Hytaý Halk Respublikasyna harytlyk gazyň 300 milliard kub metri eksport edildi.
Şunuň bilen baglylykda, ýurduň içerki bazarynda mawy ýangyja bolan isleg hem artýar.


text:
SSSR-de perestroýkanyň, aç-açanlygyň bat alýan döwrüdigine garamazdan, bu betbagçylyk barada “Prawda” gazetiniň soňky sahypasynda çaklaňja maglumat çap edilipdi.
Heläkçiligiň gerimi çak edilişinden has giň möçbere eýe bolansoň, ony halkara jemgyýetçiliginden, sowet graždanlaryndan gizlemek häkimiýetlere başartmady. Heläkçilik, onuň ýetiren zyýanlary, geljekde etjek täsirleri baradaky hakykat habar serişdelerinde peýda bolup ugrady.
Resmi maglumata görä, çekilen maddy zyýandan başga, heläkçilik zolagynda bolan 829 müň adamdan häzir diňe 200 müň töweregi diri. Muny ýakynda Ýaponiýanyň Fukuşima atom elektrik stansiýasynda bolan heläkçilik bilen deňeşdirmegem ýeterlik.
Türkmenistandan hem gatnaşdylar
Çernobyl heläkçiliginiň zyýanlaryny ýok etmek işine Soýuzyň ähli respublikalaryndan, şol sanda Türkmenistan hem adamlar gatnaşdy. Olara sowet zamanynda dürli sosial ýeňillikler berildi.
Türkmenistanyň öňki prezidenti Saparmyrat Nyýazow sosial kömekleriň köp görnüşini, hatda garaşsyzlyk ýyllary pensiýalary-da ýatyrypdy. Bu kampaniýa Çernobyl heläkçiligine gatnaşan adamlar hem düşdi.
Aşgabatly pensioner, 72 ýaşly Çerkez aganyň aýtmagyna görä, Türkmenistan garaşsyzlyga eýe bolansoň, Çernobyl wakalary ýuwaş-ýuwaş ýatdan çykyşyp ugrady. Şol döwürde bu heläkçilige gatnaşan adamlaryň problemalary hem özleri bilen deň ýatyp galdy.
Garaşsyzlygyň başky ýyllary Çernobyl heläkçiligi bilen bagly adamlar, owgan urşuna gatnaşyjylar barada alada edilip ugraldy. Olary watançylyk urşunyň weteranlarynyň hataryna goşmak, ýeňilliklere hukukly etmek boýunça käbir işler edildi.
“Emma Nyýazowyň diktaturasynyň ýol almagy bilen, bu işler doly ýatyryldy. Häzir metbugat sahypalarynda Çernobyl heläkçiligi, oňa gatnaşanlar barada hiç bir maglumat berilmeýär. Hatda Ýaponiýanyň Fukuşima AES-inde bolan betbagtçylyk barasynda-da informasiýa berilmeýär. Çernobyl barada-da, Fukuşima barasynda-da ilat häzirki döwürde doly maglumat almaly” diýip, Çerkez aga nygtaýar.
Kanuna üýtgetmeler girizildi
Türkmenistanyň Mejlisi şu ýylyň aprel aýynyň başynda Çernobyl heläkçiliginiň netijelerini ýok etmäge gatnaşyp, şikes alan, saglygyna uly zyýan ýeten adamlara goşmaça sosial ýeňillikleri bermek boýunça ýurduň Sosial we Zähmet kodekslerine goşmaçalar we üýtgetmeler girizdi.
“Zähmet hakyndaky“ kanuna girizilen üýtgetmelere we goşmaçalara laýyklykda, radiasiýa heläkçiliginden jebir çeken erkek adamlar 52 ýaşda, aýallar 48 ýaşda, radiasiýa zolagynda näçe wagt bolandygyna garamazdan, pensiýa çykyp bilýärler.
Ozalky Gyzylarbat, häzirki Serdar etrabynyň Janahyr obasyndan Jeren ýan-ýoldaşynyň Çernobylda gulluk borjuny ýerine ýetirip ýören wagty ýadro heläkçiliginiň ýüze çykandygyny, ilkinji kömege baranlaryň arasynda bolan adamsynyň saglygyna uly zeper ýetendigini aýdýar.
“Garaşsyzlygyň başky ýyllary ol saglygyna seretdirmekde-de, azyk paýyny almakda-da ýeňilliklerden peýdalanýardy. Emma ol ýeňillikler uzaga çekmedi, adamym işsiz galdy. Onuň saglygy barha ýaramazlaşýar. Alýan ujypsyzja puly däri-dermana-da ýetenok” diýip, Jeren nygtaýar.
Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan aprel aýynyň başynda Türkmenistanyň “Sosial üpjünçilik baradaky” kanunyna girizilen üýtgetmelere laýyklykda, Çernobyl atom elektrik stansiýasyna heläkçiligi ýok etmäge gatnaşan harby gullukçylaryň şol ýerde bolan her aýy üç aý iş stažy hasaplanýar.
Kanunda göz öňünde tutulýan ýeňillikleri alyp bilmeýän adamlar haýsy edaralara ýüz tutmaly diýen soragy bermek üçin Azatlyk Radiosy Türkmenistanyň Adalat, Durmuş taýdan üpjünçilik ministrliklerine jaň etdi. Ol edaralarda telefon awtomaty: “Habaryňyzy galdyryň” diýen jogaby berýär.
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy Soltan Açylowanyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
2021-nji ýylyň 20-nji awgusty
2021-nji ýylyň 20-nji awgustynda wideoaragatnaşyk arkaly «Türkmenistan dünýäde parahatçylygy dörediji döwlet hökmünde tanalýar» atly onlaýn arkaly ylmy-usuly maslahat geçirildi. Maslahat Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýi tarapyndan gurnaldy. Oňa welaýatlaryň Taryhy we ülkäni öwreniş muzeýleri, şeýle-de Aşgabat şäheriniň muzeýleriniň ýolbaşçylary we hünärmenleri gatnaşdylar.
Maslahaty Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýiniň direktory Meretgeldi Çaryýew açdy we alyp bardy. Şeýle hem, Döwlet muzeýiniň Tebigat we ülkäni öwreniş bölüminiň uly ylmy işgäri Nurmuhammet Nuryýew, Döwlet muzeýiniň Muzeý gaznasynyň elektron binýadyny guramak we pasportlaşdyrmak bölüminiň esasy hünärmeni Akbike Jumaýewa, Döwlet muzeýiniň ylmy işgäri Altyn Nuryýewa gatnaşdylar.
Maslahatda çykyş edenler: «Parahatçylyk we ynanyşmak adamzat üçin iň zerur düşünjelerdir, häzirki wagtda biri-biri bilen aýrylmaz baglanyşykly bu ýörelgeler hyzmatdaşlygyň we ösüşiň baş şertine öwrülýär. Dünýäniň ähli halklary üçin ählumumy howpsuzlyk hem-de abadançylyk, ösüş we ynsanperwerlik, ruhy kämillik we dostluk, bularyň ählisi bitarap daşary syýasat derejesine eýe bolan Garaşsyz döwletiň Baştutany hökmünde çykyş eden türkmen Lideriniň öňe süren taglymatynda öz beýanyny tapýar» diýip, belläp geçdiler.
Ylmy-usuly maslahata gatnaşyjylar Türkmenistany hemmetaraplaýyn ösen döwlete öwürmekde milli medeniýetimize uly üns berilmeginiň, milli mirasyň dikeldilip, döwlet syýasatynda, aňyýet ulgamynda onuň möhüm orna eýe bolmagyny aýratyn belläp geçdiler. Türkmen halkynyň ata-babalarymyzyň beýik taryhyna, baý milli mirasyna çuňňur göz ýetirmegini gazanmak bu syýasatyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri boldy. Bu bolsa döwlet bilen halkyň arasyndaky jebisligi pugtalandyrdy. Halkymyzyň aň düşünjesinde berkarar döwletimiziň beýik geljegine ynamy hasda pugtalandyrdy diýip belläp geçdiler.
Döwlet muzeýiniň direktory Meretgeldi Çaryýew maslahaty jemläp, Gahryman Arkadagymyzyň baştutanlygynda ýurdumyzyň muzeý işgärleriniň wideoaragatnaşyk arkaly uzak aralykdan birek-birek bilen maslahatlaşyp, tejribe alyşmaga döredilýän giň mümkinçilikler üçin ýurdumyzyň ähli muzeýleriniň işgärleriniň adyndan minnetdarlyk bildirdi.


text:
Medıatsııa salasy boıynsha bilikti mamandar qajet - maman
ALMATY. QazAqparat - Qazaqstanda medıatsııa týraly zańnyń qabyldanǵanyna bıyl 10 jyl toldy. Kóne bıler sotynyń eki jaqty bitistirý dástúrin jalǵaǵan medıatsııanyń búgingi kúni Almatyda qalaı júzege asyp jatqany jaıly «Halyqaralyq medıatsııa ortalyǵy» Respýblıkalyq qoǵamdyq birlestigi basqarma múshesi Saltanat Abdýhadırova QazAqparat tilshisine aıtyp berdi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
- Saltanat Abdýaqytqyzy, eń aldymen medıatsııanyń qyzmeti jaıly aıtyp ótseńiz, onyń tıimdi tusy qandaı?
- Medıatsııanyń eń tıimdi tusynyń biri - taraptar eń aldymen ýaqyt pen qarjyny únemdeıdi, olardyń ózderi sheshim qabyldaýǵa qatysýy, azamattardyń arasyndaǵy adamgershilik qatynastardyń saqtalýy, qupııalyqtyń saqtalýy, medıatorlardy óz erkimen tańdaý quqyǵy, memlekettik baj salyǵy tólenbeıdi jáne advokattyń qymbat turatyn qyzmetin qajet etpeıtindiginde.
- Medıatsııamen aınalysatyn adamdardy medıatorlar deımiz. Medıatorlarǵa turǵyndar kóbine qandaı máselelermen júginedi?
- Medıatordyń qyzmetine adamdar kóbine azamattyq jáne qylmystyq isterdi retteý maqsatynda júginedi.
- Jalpy, Almatyda medıatsııanyń kómegimen sheshimin tapqan ister bar ma?
- «Halyqaralyq medıatsııa ortalyǵy» RQB Almaty qalasy boıynsha ókildiginiń medıatorlarynyń kómegimen 2021 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda júrgizilgen medıatsııa sany 1532. Onyń ishinde 950 –i onlaın túrde, 531- qylmystyq daý, 585- azamattyq daý, 302- otbasylyq daý, 74-eńbek daýy jáne 40 – halyqaralyq kelisim sheshimin tapty.
- Almatyda medıatsııa qyzmetin odan ári damytý boıynsha jumystar júrýde me?
- Búgingi tańda Almaty qalasynyń ár aýdanynda Medıatsııa aıasyn keńinen qoldaný maqsatynda «Biryńǵaı qyzmet kórsetý ortalyqtary» ashylyp, qyzmet kórsetýde. Bul jobanyń maqsaty: halyq sotqa barmaı-aq, kásibı mamandardyń kómegimen, birneshe suraqty bir jerden tez jáne ońaı sheshýge qol jetkizýine yqpal etý. Almaty qalalyq jáne aýdandyq ákimshilikterinde halyqqa tegin keńes, túsindirý jumystary júrgizilip otyrady.
Joǵarǵy sottyń statıstıkalyq málimetine súıenetin bolsaq, jylyna 4 mıllıonnan asa is qozǵalady. Onyń 90% medıatsııamen retteýge bolatyn azamattar arasyndaǵy qatynastar. Mıllıonnan asa halqy bar Almaty qalasyna medıatsııa salasy boıynsha túsindirý jumystary jáne arnaıy daıyndyqtan ótken bilikti mamandar áli de qajet.
- Bilikti medıator bolý úshin adamnyń boıynda qandaı qasıetter bolý kerek?
- Medıator bolý úshin aldymen zańnyń talaptaryna bilýi kerek. Osy salada jumys jasaý úshin arnaıy daıyndyqtan ótip, sertıfıkat alýy sondaı-aq oıy júırik, kelissózde utymdy jaǵyn kórsete biletin sózge sheshen, bir mámilege kelýge jaǵdaı jasaıtyn «altyn kópir» bola bilýi tıis.
- Áńgimeńizge rahmet.
- Almaty qalalyq densaýlyq saqtaý basqarmasy jedel járdem qyzmetkerleriniń shaǵymyna jaýap berdi
- ShQO-da bıyl alıment tóleýden jaltarǵan 300-den astam adam anyqtaldy
- 903,9 myń adamǵa ataýly áleýmettik kómek taǵaıyndaldy
- Ádil Ǵalıahmetov short-trekten Álem Kýboginiń kúmis júldegeri atandy
- Almatyda «Bıýdjetke qatysý» jobalaryna daýys berý bastaldy
- Memleket basshysy Kaspıı teńizin qorǵaýǵa qatysty zańǵa qol qoıdy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam