text:
Menin bir çagam boldy. Indi göwrämde çaga galma kynçylygy döredi. Lukmanlar meni barlap, ýatgymyň boýunjygynda ýaranyň bardygyny, ýöne onuň çaga galmazlygynyň sebäbi bolup bilmeýändigini aýtdylar. Indi men name etmeli? Men ýarany bejertmesem hem mende çaga galarmyka?
Saýtyň okyjysy, Ogulbaýram.
Hormatly Ogulbaýram!
Dogrudan hem, ýatgynyň boýunjygynyň ýarasy (eroziýasy) çaga galmazlygynyň sebäbi bolup bilmez. Ýöne özwagtynda bejergi geçirilmedik ýagdaýynda, ol ýaranyň ýatgynyň boýunjygynyň howply kesellerine (rak keseline) öwrülme ähtimallygy uludyr. Edil şol sebäpden hem, göwreliligi meýilleşdirmezden öň, lukmanyň barlagyny geçip (sitologiki barlag, jynshana neminiň çyrşagynyň laborator barlagy), degişli bejergini almak ýerlikli bolardy.
Çaga galmazlygynyň sebäbini anyklamak üçin bolsa goşmaça barlaglary (ganyň ýokançlyklara barlagy, jyns agzalarynyň USB-gy, ýatgy turbajyklarynyň geçirijiligini barlamak, ýumurtgalaryň gormonal işjeňligini anyklamak, galkan şekilli mäziň işini anyklamak) geçirmek gerek bolar. Bu maksat üçin Size gözegçilik edýän ginekolog lukmanyňyza ýüz tutuň.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


c: text/html

text:
Hoň-koňdaky demokratiýa aktiwistleri «raýat boýun egmezligine» başlamagy wada berýärler.
Bu köpçülikleýin oturma protestlerini we şäheriň maliýe etrabyny eýelemegi hem öz içine alýar.
Bu protest Pekin saýlawlar üçin kandidat hödürlemegi açmakdan ýüz öwrenden soň güýçlendi. Hoň-Koňdaky demokratiýa aktiwistleri Pekinden saýlawçylara öz başlyklaryny kandidatlaryň açyk sanawyndan saýlamaga rugsat bermegini talap etdiler.
Emma Hytaý parlamentiniň hemişelik komiteti 31-nji awgustda kandidatlary açyk hödürlemeleri ýatyrmaly etdi.
Bu karar oppozisiýa liderleriniň kandidatlykda Hoň-Koň liderligi üçin bäsleşmeginiň öňüni alar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Birnäçe ýyllaryň dowamynda dünýäniň köp ýurtlarynda 1-nji oktýabr gartaşan adamlaryň Halkara güni höküminde bellenip geçilýär.
1982-nji ýylda Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň garrylyk döwrüniň kynçylyklary boýunça kabul eden taslamasy esasynda, Birleşen Milletler Guramasy 1990-njy ýylyň 14-nji dekabrynda her ýylyň 1-nji oktýabryny gartaşan adamlaryň Halkara güni diýip bellemekligi yglan etdi. Ilkibaşdan gartaşan adamlaryň gününi Ýewropada, ondan soň bolsa Amerikada, 1990-njy ýylyň ahyrynda dünýäniň hemme ýerinde belläp ugradylar. Gartaşan adamlaryň güni Skandinawiýa ýurtlarynda her ýyl uly gerim bilen bellenilip geçilýär. 1-nji oktýabrda gartaşan adamlaryň jemgyýetdaky orny we olaryň hukuklaryny goramaga bagyşlanan konferensiýalar, kongresler, festiwallar gurnalýar. Jemgyýetçilik guramalary we fondlar dürli ynsanperwerlik işlerini geçirýärler.
Gartaşan adamlaryň halkara gününde Birleşen Milletler Guramasy ol adamlaryň diňe bir uzak ýaşamagyny gazanman, eýsem olaryň durmuşynyň oňat hilli, köpugurly, gyzykly, kanagatlanarly bolmagyny üpjün etmek ugrunda hemme ýurtlaryň tagalla etmeklerine çagyrýar. Häzirki döwürde dünýäde 60 ýaşdan geçen adamlaryň sany 700 milliona barabar diýip hasaplanýar. Bu sanyň 2030-njy ýylda 1,4 milliarda ýetmekligine garaşylýar.
Bu gün sene höküminde Russiýada, Azerbeýjanda, Belarusda, Latwiýada, Moldowada, Ukrainada hem bellenilip geçilýär.
Türkmenlerde altmyş ýaşa ýeten adamlar gartaşan, ýetmiş ýaşa baranlary goja, ýagny garry hasaplanýar.
Meniň pikirimçe, ýetmiş ýaşa ýetip barýan adama bu senäniň Halkara we döwlet derejesinde bellenilmegi örän oýlanyp kabul edilen ýakymly bir çözgüt diýip hasaplamalymyka diýýärin. Pikir edip otursaň, meniň bu ýaşan ýaşymyň durmuşymda ýakymly we şonuň bilen birlikde oňaýsyz taraplaram isleseň, islemeseň biri-birine çatlyşyp geçip gidip barýar. Durmuşda iň gymmatly zat adam saglygydyr weli, ýöne seniň adamlaryň arasynda bolup hem-de olara gerekdigiňi duýup ýaşamak ýakymlylygy sende oňat duýgy döredýär.
Geçen döwürlerde pensiýa ýaşyna ýeten gartaşan adamlar öz islegi bolmasa işleýän işinden boşadylmaýardylar. Oňa durmuşyň kadasyna öwrülen ýagdaý ýaly garaýardylar. Gartaşan adamlaryň köpüsi saglygy hakynda belli bir ýagdaýda aladalanýardylar. Türkmenistanda we öňki Soýuzda hyzmat edýän töleg ýagdaýlary esasynda elýeterli şypahanalarda bejergi alyp, öz saglyklaryny bejerdýärdiler.
Häzirki döwürde, pensiýa ýaşyna ýeten gartaşan adamlaryň aglaba köpüsiniň islemeden daşlaşdyrylmagy olaryň durmuşlarynyň başgaçarak bolmagyna getirdi. Olar indi höwes bilen işläp ýören işlerinden, öz kärdeşlerinden, gündeki pikir alşyp ýören adamlaryndan üzňe bolup, öýlerinde dört diwaryň arasynda öz gymmatly durmuş akymynda barýan ömürlerini geçirmeli bolýarlar. Bu aýdylanlar saglygyny ýitirip, işe ukypsyz gartaşan adamlara dälde, öz işlerini abraý bilen ýerine ýetirip ýören, akylly-başly, işeňňir gartaşan adamlara degişlidir.
Pensiýa bellemekden başga aladany göz öňünde tutman, jemgyýet ol adamlaryň uly durmuş, zähmet tejribesine garamazdan, olaryň her günki wagt geçirmelerini tukatlyga öwürdi.
Ýurtda döwlete degişli däl guramalar bolup, olar hakynda alada ýola goýulsady, belki hem azda-kände ýagdaýdan çykalga bolardy.
Şu döwürde, jemgyýetçilik gatnaşyklarynyň üýtgemegi esasynda ýaşlaryň öz ýagdaýlarynyň ýabygorly bolup durýanlygy sebäpli, olaryň ol adamlar hakynda aladalary örän ujypsyz. Adalatyň hatyrasyna aýtsam, döwlet tarapyndan olaryň pensiýalarynyň möçberi ýylyň-ýylyna ýokarlanýar. Ýöne olaryň durmuşa degerli, akylly, paýhasly, hakykata gabat gelýän maslahatlary diňlenilmeýär.
Ýurtda hereket edýän ýaşlar guramalary öz işlerinde gartaşan adamlar hakynda aladalary göz öňünde tutup, olaryň durmuşlary bilen gyzyklanyp dursalar talaba laýyk bolardy. Ýöne olaryň bu ugurda alyp barýan önjeýli işleri duýlup, göze görnüp duranok.
Mümkinçiliklere görä, gartaşan adamlaryň we garrylaryň saglyklaryny gözegçilikde saklap, degişli lukmançylyk hyzmatlaryny üpjün edip duran bejeriş edaralary bolsa, olar üçin aýratyn söwda dükanlary işledilse, bu bildirilýän aladalaryň oňat taraplary bolup durardy. Gazet-žurnallarda, radio we telewideniýede olar hakynda gepleşikler berilip durulsa, olaryň durmuşlaryny gowulandyrmakda öňe ädilen ädim bolardy.
Her bir kadaly durmuşda ýaşaýan adamyň, aýal ýa-da erkek bolsun, 55-60 ýaşa barýança çagalaryny ösdürme, terbiýeleme, olary kärli etmek üçin orta we ýokary okuw mekdeplerinde okatmak aladasy bilen ýaşap, şol ýaşa nähili ýetenini hem duýmaýar. Esasy aladalaryň biri hem, olary öýli-işikli edip, maşgala durmuşyny döretmek we olara bu babatda kömek bermek bilen utgaşýar. Ol aladalaryň ep-eslisini başdan geçirip, çagalary we döwlet tarapyndan goldawa garaşýan we ony duýmaýan gartaşan adam ýol çatrygynda diňe öz pikirleri bilen içini hümledip galyberýär.
Her bir adam sagdyn, akylly, zehinli bolsa-da, töweregindäki adamlaryň goldawyna, esasan hem ruhy goldawyna ýagny, mähre, ruhy dünýäsi üçin gerek bolan özara adam gatnaşyklaryna garaşmak bilen ýaşaýar. Olaryň ujypsyz ýa-da bolmadyk ýerinde ýaşuly adamynyň ýaşamaga islegi pese gaçýar.
Gartaşan adamlaryň köpüsi durmuşlarynda toplanan tejribe boýunça, adam aňynyň türgenleşmegi we ösmegi üçin zerur bolan küşt, şaşka oýunlaryny uly höwes we gyzyklanma bilen oýnaýarlar. Olaryň medeniýetli dynç almaklary üçin her şäherde, şäherçede, obada mümkinçilik döredip, aýratyn otaglar bilen üpjün edilse, olary oýunlara gyzyklandyrmadan başga-da, söhbetdeşlik gurnamak üçin çaý, kofe içer ýaly şertler döredilse örän gowy bolardy.
Başga ýurtlarda 65-75 ýaşyndaky adamlar wagtlarynyň gyzykly geçmegi we saglyklarynyň oňatlaşmagy üçin syýahatlara çykýarlar. Bu babatda işler ýola goýulsa ýaşuly adamlaryň durmuşlary şeýle gyzykly we manyly bolardy.
Gartaşan adamlara, garrylara aýratyn hem olaryň maýyp bolanlaryna, ýeke ýaşaýanlaryna ýaşlary, mekdep okuwçysyndan başlap, talyplara çenli kömege imrikdirmek zerurmyka diýýärin. Geçen ýyllarda hem "timurçylar" ady bilen mekdep okuwçylary olara kömege gelerdiler.
Umuman aýtsam, gartaşan adamlar hem bir mahallar ýaş bolup, döwlet edaralarynda işläp, döredip, oba meýdanlarynda öz janlaryny aýaman gujurly zähmet çekip, Watanymyzyň ösmegine, şu günki derejesine ýetmegine uly goşantlaryny goşan adamlar. Olar hakdaky edilen aladalar şu günki nesil üçin hem edilýän alada bolardy. Durmuş dowam edýärä!
Biziň ýurdumyzyň ykdysady ýagdaýynyň pajarlap ösmegi uly nesil üçin bildirilýän aladalary gowulandyrmaga we olaryň durmuşyny manyly, gyzykly etmäge uly mümkinçilikleri döredýär.
Ýaşuly okyjy
Teswirlemeler
https://www.youtube.com/watch?v=7C6ft5slp0o
"Goňşyňa uzadyp goňşy okara,
Oň bilen bolmana mydam duz-emek,
Gözleýän zadyňa gözüň açmana,
Bilmeýän zadyňa bermane kömek,
Maňlaýy gasynly garrylar gerek."
Türkmen milli dessurlarymyza eýersek halk bolup, hökümet tarapy hem formalny telewideniýe üçin masgarabaz etmese aksakal ýaşulylarmymyzy,
garrylarymyz ýakynlap gelýän gabyry göz öňüne tutup, egoistligini taşlap aksakallyk, ene-mamalyk etseler, köp problemalar çözülerdi. Umuman, bu sosýal meseleleriň günbatar stiline gysga döwürde çözülmäne çalyşylmagy dogry däl. Ýaşululyk we ýaşkiçilik medenýetimiziň, türkmen medeniýetiniň çuň köklerine palta urýar sosýal meselelerimiziň günbatar usulunda çözülmäne çalyşylmagy. SSSR döwründäki putýowka ulgamy erbet däldi. Bulam kaptalistik ulgamda mümkin däl ýaly görünýär.
Ýöne ýerlikli tema, mesele gozgalypdyr.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Tomus günleriniň gelmegi bilen biziň her birimizde suwa ýakyn bolmak, suwa düşüp öz bedeniňi sowatmak we suwuň şypa beriji häsiýetinden peýdalanmak islegi döreýär. Ynha sonda, biz ýörite gurnalan suw howuzlaryna barmaga ymtylýarys. Ýöne olardan peýdalanan wagtyňyz hem saglyk üçin zyýanly ýagdaýlaryň döräp biljekdiginden habarly bolmalydyr.
Ýörite gurnalan suw howuzlarynda biziň saglygymyza zyýan ýetirip biljek ilkinji howplaryň biri hem kömelekli ýokançlyklardyr. Olar esasan keratomikoz ýa-da dermatomikoz ýokançlyklary bolup, deriniň üstüni ýa-da onuň aşaky gatlaklaryny hem şikeslendirip bilýändirler. Köplenç dabanyň kömelekli ýokançlygy duş gelse hem, onuň dyrnaklary we saçlary şikeslendirýän halatlary hem az bolanok.
Suw howuzlarynda suwa düşülenden soň adamlar köplenç lukmanlara diňe bir kömelekli ýokançlyklar babatda dälde, eýsem başga keseller sebäpli hem ýüz tutup bilýärler. Meselem, boýunda we döşde döreýän kepek görnüşli demrew, garnyň derisini zeperlendirýän psewdomikoz, siňňil, galtaşykly mollýusk we deriniň iriňli keselleri. Suwda ýüzüjiler, häzir seýrek duş gelýän gijilewük keseline hem ýolugyp bilýärler. Bu kesel öz alamatlary bilen uzak wagt ýüze çykman, adamyny daş-töweregindäkiler üçin ýokançly edip bilýändir.
Ýüzüjiler köplenç suw howuzlarynda gepatitiň A görnüşi bilen keselleme mümkinçiliginiň bolup biljekdigi barada sorag berýärler. Ýokuşma ähtimallygy pes bolsa hem, howp saklanýandyr. Gepatitiň bu görnüşi nejesatlar bilen hapalanan suwuň üsti bilen geçip bilýändir. Şonuň üçin hem, suwuň şeýle howply hapalanmasy ýüze çykarlanda, hökman howzuň suwuny çalşyrmak üçin howuzlara gözegçilik edýän jogapkärleri habarly etmelidir.
Ýöne ýokançlyklar bilen bagly bolmadyk kynçylyklar hem bolup biler. Howzuň ýerleşýän jaýynyň howasynyň ýyly we çygly bolmagy, suwy zýansyzlandyrmak üçin ulanylýan hloramin demgysma keseliniň beterleşmeginiň sebäbi bolup bilýändir. Şonuň üçin hem, demgysmaly we allergiki täsirliligi bolan adamlar kämil ýelejiretme ulgamly jaýlarda ýerleşýän howuzlardan peýdalanmalydyr.
Howuzlardaky suwy aýratynlykda alanyňda bolsa, ol keselleri ýokuşdurma babatda howply däldir. Ol suw hlor bilen işlenilýär, ony süzýärler we kadaly çalşyp durýarlar. Köp ýerlerde suwy häzir ozonyň täsiri bilen zyýansyzlandyrýarlar. Esasy howp suwy gurşap alýan daşyndaky ýerlerde saklanýar – duş kabul edilýän jaýlar, eşik çalşylýan ýerler (oturgyçlar, ýerdäki rezinli örtükler), ýüzülýän zala barýan ýerler.
Ýokançlygyň ýokuşma ähtimallygy köp ýagdaýlara baglydyr. Ol esasan hem ýokançlygyň göniden-göni ýokuşmagyna we bu galtaşygyň dowamlylygyna bagly bolup durýandyr. Şonuň üçin hem ilki bilen dabany goragly saklamalydyr. Eger aýaklarda ýarajyklar, kesilmeler, sypjyrmalar bar bolsa, olary antiseptik plastyr bilen ýelmemelidir. Howuzlara barlanda şahsy rezin şypbyklardan peýdalanmalydyr. Ulanylandan soň olary zyýansyzlandyrmalydyr. Onuň üçin köwşi formaliniň 25%-li ergini ýa-da aşhana sirkesiniň 40%-li ergini bilen süpürme ýeterlik bolup, soňundan ysynyň aýrylmagy üçin günüň dowamynda açyk howada goýma, naşatyr spirti bilen süpürme maslahat berilýär.
Howzuň ýerleşýän jaýynda nirä oturýanyňyza hem üns beriň. Eşik çalşylýan otagda hemişe süpürgijiň bir belli ýüzüni ýazyp oturyň. Köplenç adamlar ilki bilen ýazyp oturyp, soňundan süpürgiji kellesine daňýarlar. Beýle etmek nädogrydyr. Süpürgiji ulananyňyzdan soň ony hökman gaýnadyň we iki ýüzüni hem ütükläň.
Duş kabul edilýän jaýda has hem ünsli boluň. Otagda suw ýygnanyp duran ýerler bolmaly däldir. Eger olar bar bolsa, olara basmaň, çünki kömelekler duran suwda has hem köpelegen bolýarlar. Howuzlara barmazdan öň dyrnaklaryňyza kömeleklere garşy serişdäni saklaýan lak çalyň, suwa düşeniňizden soň bolsa dabanyňyza kömeleklere garşy täsir edýän melhem (klotrimazol saklaýan islendik melhem) çalyp bilersiňiz. Duş kabul edeniňizden soň, aýagyňyzy süpürgiç bilen guraýança süpüriň.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Sowet döwründe Gürjüstan hem korrupsiýa çümen respublika diýip bilinýärdi. Emma Mihail Saakaşwili prezident bolan ýyllarynda bu ýurtda korrupsiýa mazaly azaldy, ýagny bu ýurt Halkara aýdyňlyk guramasynyň soňky hasabatynda Korrupsiýa indeksi boýunça 52-nji orny aldy, ýatlatsak, Türkmenistan 154-nji orny alyp, iň korrupsiýa çümen ýurtlaryň arasynda agzaldy. Eýsem Gürjüstanda korrupsiýa nädip azaldy?
Azatlyk Radiosy gürjüstanly ekspert, Halkara aýdyňlyk guramasynyň wekili Erekle Uruşadze bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Gürjüstanyň korrupsiýa garşy göreşi tutuş postsowet giňişliginde iň netijeli mysallaryň biri bolup galýar. Bu netijeliligiň syry nämede?
Erekle Uruşadze: Gürjüstanyň hakyky anti-korrupsion reformalary barada 2004-nji ýyldan başlap gürrüň etmek mümkin. Ondan öň Gürjüstanda korrupsiýa garşy çynlakaý çäre görülmeýärdi we goňşy ýurtlarda häzire çenli saklanyp galýan problemalar höküm sürýärdi. Gürjüstanda korrupsiýa garşy göreşiň üstünlikli bolmagyna 2003-nji ýylyň aýagynda 2004-nji ýylyň başynda häkimiýet başyna gelen güýçleriň syýasy erk-islegi sebäp boldy.
Şeýle-de korrupsiýa garşy reformalary geçirmezden, netijeli hökümetiň we işe ukyply döwletiň bolmajagyna göz ýetirilmegi-de reformalaryň netijeli bolmagyna getirdi. Sebäbi hökümet şol döwre deňeç salgyt ýygnamak we jenaýatçylyga garşy göreşmek ýaly esasy wezipelerini-de berjaý edip bilenokdy. Şonuň üçin hökümet öz işiniň uzak möhletleýin netijeliliginiň korrupsiýa garşy reformalaryň üstünligine garaşly bolup durýandygyna göz ýetirdi. Şeýlelikde problemanyň agyrlygyny boýun almaklyk we ony aradan aýyrmak üçin dörän syýasy erk-isleg ilkinji ädim boldy.
Azatlyk Radiosy: Korrupsiýany aradan aýyrmak boýunça çäreler nämeden başlandy?
Erekle Uruşadze: Ilkinji tapgyrda amala aşyrylan möhüm reformalaryň biri salgyt sistemasynda geçirildi. Netijede döwlet gaznasyna pul gelip başlady we bu serişdeler korrupsiýa garşy reformalaryň dowam etdirilmegine mümkinçilik berdi. Hususan-da, bu pul hökümete polisiýa işgärleriniň, beýleki döwlet edaralarynyň işgärleriniň aýlyklaryny köpeltmäge mümkinçilik berdi.
Umuman, iş ýüzünde amala aşyrylan takyk çäreleriň arasynda birnäçesini belläp bolar. Birinjiden, korrupsiýa baş goşýan häkimiýet başyndaky adamlary, wezipeli ýolbaşçylary we resmileri çynlakaý yzarlamak işi başlandy. Ýüzlerçe adam tussag edildi, ençeme adam işden kowuldy. Esasan polisiýada köpçülikleýin işden çykarma boldy. Ýagny kanuny goramak boýunça güýçli prosesi başlandy we parahorluga ýüz uran adamlar jenaýat jogapkärçiligine çekildiler.
Üstesine, döwlet administrasiýasy derejesinde dürli gulluklaryň işiniň aýdyňlygy artdy. Bu şol sanda elektron hyzmatlaryň ençemesiniň girizilmegi bilen bagly boldy. Köp hyzmatlar elektron görnüşinde, şol sanda Internet arkaly amala aşyrylyp başlandy. Bu açyk-aýdyňlygy artdyryp, korrupsiýa ýol açýan mümkinçilikleri çäklendirdi. Döwlet býurokratiýasynyň dürli ugurlarynda özüňi alyp barmagyň takyk düzgünleri kesgitlendi. Resmileriň, şol sanda pes derejelerdäki ýolbaşçylaryň hereketleriniň erkinliligi çäklendirildi. Şeýle çäreleriň netijesinde Gürjüstan iň bärkisi kiçi derejelerdäki döwlet edaralarynda korrupsiýany ýok etmekde üstünlik gazandy.
Azatlyk Radiosy: Gürjüstanda şu günki gün haýsy-da bolsa bir görnüşde korrupsiýa bilen bagly problema barmy?
Erekle Uruşadze: Gürjüstanda kiçi korrupsiýa we maýda parahorluk doly ýok edildi diýmek mümkin. Administratiw we býurokratik hyzmatlar bilen bagly korrupsiýa Gürjüstanda düýpden ýok diýen ýaly. Barlaglara syn etsek, haýsy-da bolsa bir hyzmatlar üçin özünden para soralandygyny aýdýan adamlaryň sany gaty ujypsyz bolup, bu 1-2% derejesinde görkezilýär. Emma korrupsiýanyň has çylşyrymly görnüşlerini alyp görsek, döwlet söwdasy, ýa-da syýasy partiýalaryň maliýeleşdirilmegine degişli syýasy korrupsiýa, ýokary wezipeli resmileriň hususy sektor bilen baglanyşygy ýa-da bikanun biznese baş goşmagy ýaly ýagdaýlar saklanýar. Muňa, ýerine ýetiriji häkimiýetiň hiç hili hasabat bermezligi sebäp bolup biler. Beýleki postsowet döwletlerde bolşy ýaly Gürjüstanda-da ýerine ýetiriji häkimiýetiň häkimiýetiň beýleki şahalarynyň üstünden rüstemligi agdyklyk edýär.


text:
Ysraýylyň daşary işler ministri bu ýakynda palestinalylar bilen gutarnykly parahatçylyk ylalaşygyna gelmek mümkinçiligi ýok diýýär.
Awigdor Liberman Ysraýyl radiosynda çykyş edip, «geljekki birnäçe ýylda konflikti soňlamaga getirjek ylalaşyk gazanyp bolar diýýän islendik adam bu erdäki ýagdaýy bilýän däldir…» diýdi.
Liberman ysraýyllylar we palestinalylar durnuklylygy berkitmek üçin içerki ylalaşyk gazanmaly diýdi we has kyn meseleleri çözmegi iki tarapyň hem soňkurak möhlete goýmagyny maslahat berdi.
Liberman bu sözleri Birleşen Ştatlaryň Orta gündogar wekiliniň parahatçylyk gepleşiklerini gozgamak babatda eden soňky tagallasyndan soň aýtdy.


text:
Özüni "Kalys", ýagny arbitr atlandyrýan topar Ukrainanyň «Kazaklar» tans toparynyň Bişkekde planlaşdyrylan çykyşyna päsgelçilik döretdi.
18-nji oktýabrdaky habarlara görä, 100 çemesi adam 17-nji oktýabr agşamy «Kazaklaryň» çykyş etjek ýeriniň ýanyna gelip, girelgäniň agzynda protest bildirdi.
«Kalys» özleriniň «homoseksual propaganda» ýol bermejekdiklerini, «Kalysyň» öňden gelýän maşgala gatnaşyklaryny saklamaga tarapdardygyny aýtdy.
«Kazaklar» köplenç homoseksuallagy wagyz etmekde günälenýär we olaryň çykyşlary Orsýetde hem protestlere duçar boldy.
Bişkek polisiýasy «Kalys» protestçilerine çäre görmek planlarynyň ýokdugyny, olaryň kanun bozmandygyny aýtdy.


text:
Ak Welsapar:
Bu “Gorky belasy” kitabyna ýazyjynyň soňky döwürde döreden iki sany eseri girdi, olaryň bir-ä “Gorky belasy” diýen roman, ikinjisem “Ömürzaýa” atly powest. Şol iki eser bir kitapda neşir edildi.
H.Hally:
Bu kitabyň çykany gowy zat. Indi ony ýaýratmak meselesi bar. Öň bir ýazyjymyzyň aýdyşy ýaly, şol guramaçylyk meseleleri, ýaýratmak, halka ýetirmek ýazmak derejesindäki agyr işleriň biri hasap edilýär. Bu ugurda nähili işler etmegi göz öňünde tutýaňyz?Ak Welsapar:
Biziň şu öz neşir edýän kitaplarymyzy ýaýratmak meselesinde-de ep-esli tejribmiz bar. Ozal biz ondan gowrak kitaby ýaýratdyk. Tükmen kitaplaryny türkmen hem şwed dilinde hem-de rus dilinde neşir etdik. Şonuň üçinem eýýäm bize şu häzirki çykan kitaby ýaýratmak ozalkylardan aňsadrak. Sebäbi tejribe toplaňsoň, owal ýörän ýoluňdan ýöremegem aňsat bolýar.
Elbetde, birinji nobatda Tirkiş Jumageldiniň latyn elibiýinde çykan kitaby daşary yurt türkmenleriniň arasynda ýaýradylar. Bu meselede aýratynam ýewropa türkmenleri “Gün” neşirýatynyň alyp barýan işini hem türkmen edebiýatyny goldaýarlar. Häzir şol öz ýurdumzda gadagançylyga düşen türkmen edebiýatyny daşary yurt türkmenleri goldaýarlar. Türkmen dilindäki kitaplary satyn almak hem şolar bilen gyzyklanmak bilen oňa öz taraplaryndan goldaw berýärler.
H.Hally:
Indi beýleki bir wezipäňiz, şeýle kitaplary Türkmenistana ýetirmek meselesi barada nämeler aýdyp biljek?Ak Welsapar:
Elbetde, birinji nobatda biziň wezipämiz ýene-de şu kitapdan Türkmenistandaky türkmen okyjylaryna-da ýetirmek. Onam, işallasa, ozalky edişimiz ýaly ýollar bilen ýetireris. Sebäbi bu bir çeper eser. Muny satyn almagyňam, Türkmenistana eltmegiňem hiç hili gorkusy ýok diýip, hasap edýän. Çeper eser – ol çeper eser bolýar, onda syýasat ýok. Onsoň ol hökman öz okyjylaryna ýetmelem, okalmalam. H.Hally:
Indi, Ak-Muhammet, bu kitaba girýän eserleriň esasy temasy, gozgaýan meseleleri barada-da azda-kände aýdyp geçsek gowy bolar.Ak Welsapar:
Bu eserde edil şu iki müňünji ýyllaryň Türkmenistany hakynda gürrüň açylýar. Bu romanda bolup geçýän wakalar, onuň gahrymanlary iki müňünji ýyllarda hereket edýärler. Şonuň özem eýýäm şu çykan romany örän döwrebap roman edip goýýar. Kitaby okyjylar üçin, häzirki zaman türkmen okyjyklary üçin örän bir gyzykly esere öwürýär. Bu romany okasaň, onda edil şu günler Türkmenistanda ýaşap ýören adamlaryň başyndan geçirýän ähli problemalary, olaryň içki duýgulary, özara gatnaşyklary hakynda belli bir derejede düşünje alsa bolýar. Şuny okan türkmenistanlylaryň eseriň gahrymanlary bilen bir gaýybana jedele girjekdiklerine men ynanýan. Sebäbi, ynha, Abdyllanyň obrazy bar, Selbi bar, Jemal bar. Onsoň şu romandaky Uly ýaşuly diýilýän bir adamyň obrazy bar. Şolaryň hemmesem, meniň pikirimçe, Türkmenistanyň okyjylary üçin tanaljak, ýagny prototipleriniň kimdigi aňdyrjak obrazlar. Şunuň özem kitabyň daşynda goşmaça ýene-de bir gyzyklanmany döreder diýip, men hasap edýän.H.Hally:
Şonuň bilen birlikde, Ak-Muhammet, sen bir medeniýetiň, sungatyň ösen merkezleriniň birinde ýaşaýaň. Töweregiňde kitaba bolan höwes örän ýokary. Halkara sergiler geçip dur. Kitaby şeýle halkara sergilerine hödürlemek ýa başga neşirýatlara teklip etmek niýetiňizde barmy?Ak Welsapar:
Elbetde, bu kitabyň çykan wagty ýene-de Şwesiýanyň Göteborg şäherinde Halkara kitap ýarmarkasynyň geçýän döwrüne gabat geldi. Şol Halkara kitap ýarmarkasynda bu kitabyň tanyşdyrylyşy boljak. Şonda ilkinji nobatda, elbetde, bu kitap bilen emigrasiýada ýaşaýan türkmenleriň gyzyklanjagyna men ynanýan. Ondan daşgary-da emigrasiýada hereket edýän neşirýatyň çykarýan önümi bolany üçin, şwed köpçülikleýin habar beriş serişdelerem gyzyklanýarlar. Olaram kitabyň näme hakyndadygy, näme üçin muny ýazyjynyň öz ýaşaýan Watanynda çykyp bilmeýändigi hakynda soraglar bilen ýüz tutýarlar. Onsoň romanyň mazmuny hakynda soraýarlar. Şony gürrüň bereňsoň, şwed metbugatynda-da, adatça, kitap hakynda hökman ýazýarlar.
H.Hally:
Ýeri gelende, biz “Gün” neşirýatynyň adresini diňleýjilerimize ýatladyp geçsek gowy bolardy. Türkmenistandan “Gün” neşirýatyna ýüz tutjaklar bar bolsa, olara ýene-de bir gezek adresi ýatladyp geçsek, artykmaçlyk etmezmikä diýýän.Ak Welsapar:
Biziň neşirýatymyza öz golýazmalaryny ibermek isleýänler bar bolsa ýa-da bolmasa bizde çap edilen şular ýaly täze kitaplary satyn almakçy bolsalar, onda internetden bu kitaby nähili satyn almalydygy hakda maglumat tapyp bilerler. Onuň üçin: www.gunesh.org saýtyna girmeli. Şol saýtda “Gün” neşirýatynda çykan kitaplary almak üçin, nähili ýüz tutmalydygy barada maglumat bar. H.Hally:
Ak-Muhammet, bize ýetiren hoş habaryň, gowy gürrüňleriň üçin köp sag bol!


text:
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan türklere protestler tarapyndan özleriniň prowakasiýa edilmezligine çagyryş etdi. Ol bu protestleri “ekstremist şahslar” diýip atlandyrýar.
Bu barada Erdogan üç gün dowam eden protestlerden soň, duşenbe güni Stambulda eden çykyşynda aýtdy. Stambulda, Ankarada we beýleki şäherlerde bolan protestlerde, on müňlerçe demonstrant bilen polisiýa çaknyşdy. Şol çaknyşyklarda polisiýa göz ýaşardyjy gazy we suw toplary atdy.
Çaknyşyklar adamlaryň, türk hökümetiniň Stambulyň Taksim meýdanyndaky agaçlary kesmek baradaky planyna garşylyk görkezmegi bilen başlanypdy. Ýöne soňy bilen şol çaknyşyklar tutuş ýurtda hökümete garşy nägilelikleri artdyrdy.
Şeýle-de şol çaknyşyklar, protestçileriň Erdoganyň yslam dini esasly hökümetini zorluk-sütemde aýyplap, onuň Stambuldaky hem-de Ankaradaky ofislerine tarap ýöriş etmegi bilen çaltlyk bilen köpçülige ýaýrady.
Stambulyň Beşitaş etrabyndaky protestçiler, böwetleri galdyrmak üçin, ýol ýodalaryna düşelen daşlary gopardylar, polisiýa hem olara göz ýaşardyjy gaz we suw toplary bilen garşylyk görkezdi.


text:
Şu gün Gazagystanyň Astana şäherinde Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Sammitiniň bosagasynda bu gurama girýän ýurtlaryň çäklerinde iş alyp barýan hökümete degişli bolmadyk guramalaryň parallel konferensiýasy geçirildi.
Konferensiýada graždan jemgyýetine degişli toparlaryň we ynsan hukuklaryny goraýjy guramalaryň wekilleri köpsanly sosial we hukuk meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar.
Maslahata gatnaşan hökümete degişli bolmadyk «Türkmenistanyň Demokratik graždan bileleşigi» guramasynyň başlygy Wýaçeslaw Mammedow konferensiýanyň barşynda Merkezi Aziýa ýurtlaryndaky we şol sanda Türkmenistandaky adam hukuklarynyň ýagdaýyna aýratyn üns berlip, ýörite sessiýanyň hem geçirilendigini aýtdy.
«Bu sessiýada Türkmenistandaky ýagdaýlar barada ‘Türkmenistanyň Demokratik graždan bileleşigi' guramasynyň başlygy, ýagny, meniň özüm çykyş etdim. Mundan daşary, belli žurnalist we politolog Arkadiý Dubnow hem çykyş edip, Türkmenistandaky graždan jemgyýetine degişli aktiwistleriň on altysy tarapyndan gol çekilen ýörite hatyň mazmuny bilen maslahata gatnaşyjylary tanyşdyrdy. Hatyň awtorlary ynsan hukuklary bilen bagly Türkmenistandaky örän ýaramaz ýagdaýlary suratlandyrypdyrlar» diýip, Wýaçaslaw Mammedow belledi.
Şu parallel konferensiýanyň netijesinde anyk problemalar boýunça ýüzlenme kabul edilip, ol Astanada 1-2-nji dekabrda geçjek ÝHHG-niň Sammitine hödürlener.


text:
Orsýetiň “Gazprom” kärhanasy Türkmenistandan gaýtadan tebigy gaz satyn alyp başlamagy göz öňünde tutmaýandygyny aýan etdi. Bu barada “Gazpromuň” Direktorlar geňeşiniň ýolbaşçysy Wiktor Zubkow golaýda eden çykyşynda belläp geçdi diýip, ”RiaNowosti” habarlar gullugy ýazýar.
Žurnalistleriň beren degişli soragyna Zubkow: “Häzirki ýagdaýda Türkmenistandan gazy nähili edip satyn alyp bolar? Ýok” diýip, jogap berdi.
Gepiň gerdişine görä ýatlatsak, geçen aý “Türkmengaz” döwlet konserni “Gazprom eksport” kärhanasynyň 2016-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan başlap türkmen gazyny satyn almak baradaky özara Ylalaşygy möhletinden has öň, birtaraplaýyn görnüşde ýatyryp, türkmen gazyny almagyny bes edýändigini habar berdi.
Ýanwaryň ahyrynda bolsa “Gazpromuň” dolandyryşynyň başlygynyň orunbasary Aleksandr Medwedew Ylalaşygyň gazyň bahasy sebäpli bozulandygyny aýdyp, Türkmenistanyň bu ugurda konstruktiw pozisiýada durmaýandygyny öňe sürdi.
Türkmenistan bilen Orsýetiň arasyndaky gaz söwdasy 2003-nji ýylda baglaşylan döwletara Ylalaşyk esasynda amala aşyrylýardy. 2028-nji ýyla çenli özara hyzmatdaşlygy göz öňünde tutýan bu dokumente laýyklykda, “Orta Aziýa-Merkez” we “Gündogar-Günbatar” gazgeçirijileri arkaly her ýylda Orsýete 80 milliard m3 türkmen gazyny akdyrmak göz öňünde tutulýardy.
Gazyň agzalýan Ylalaşykda göz öňünde tutulan möçberine garamazdan, Russiýa eksport edilýän türkmen gazynyň möçberini ýyldan ýyla azaltdy gitdi oturdy. “Reuters” habarlar gullugynyň maglumatyna görä, 2008-nji ýylda Russiýa 40 milliard m3 türkmen gazy akdyrylan bolsa, 2009-2014-nji ýyllar aralygynda bu görkeziji 10-11 milliard m3 çenli azaldyldy. 2015-nji ýylda bolsa rus kärhanasy Türkmenistandan satyn alýan gazyny 4 milliard m3 çenli azaltdy.
2015-nji ýylyň iýulynda Türkmenistanyň Nebit-gaz ministrligi Orsýetiň 2015-nji ýylyň başyndan bäri “Türkmengaz” döwlet konsernine akdyrylan gaz üçin bergilerini töläp bilmeýändigini aýdyp, ony “tölege ukypsyz partnýor” diýip yglan etdi.
Munuň yz ýany “Gazprom” “Türkmengazyň” üstünden şikaýat edip, Stokgolmyň halkara dawalaryna seredýän suduna ýüz tutup, gazyň bahasyna gaýtadan seredilmegini talap etdi.
Russiýadan başga Türkmenistan gazyny Eýrana we Hytaýa satýar.


text:
Hytaýyň we Orsýetiň hakerler topary 21-nji oktýabrda Birleşen Ştatlaryň gündogar kenarlaryndan Ýewropa we Aziýa çenli meşhur websaýtlaryň işiniň kesilmegine sebäp bolan giň gerimli kiber hüjüminiň jogapkärçiligini öz boýnuna aldy.
«New World Hackers», ýagny «Täze dünýä hakerleri» diýilýän twitter arkaly edilen hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy, emma ABŞ häkimiýetleri özleriniň bu aýdylýan zady tassyklap bilmeýändiklerini aýtdylar.
Hakerler Dyn Inc. tarapyndan dolandyrylýan serwerlere «zombi» kompýuterleriň üsti bilen her sekuntda 1.2 terabit maglumat zyňandyklaryny aýtdylar.
"Biz muny federal agentleriň ünsüni çekmek üçin däl, diňe güýç barlamak üçin etdik» diýip, özlerini "Prophet" we "Zain" atlandyrýan iki toparyň agzalary twitter arkaly AP habar gullugyna aýtdy.
Olar bu hüjüme 10 hytaýlynyň, 20 orsýetliniň gatnaşandygyny aýtdylar.
Uly websaýtlara, şol sanda Twitter, Netflix, Spotify we PayPal saýtlaryna hyzmat edýän Dyn bu hüjümleriň arkasynda kimiň durandygyny bilmeýändigini aýtdy.
FDB, FBI bu işi derňeýändigini aýtdy.


text:
Düýn Rimde, Gresiýanyň ilçihanasynda partlaýyjy serişdeli guty tapyldy we ol polisiýa tarapyndan şowly zelelsizlendirildi.
Mundan başga-da, Italiýanyň paýtagtynda güman edilýän partlaýyjy serişdeli gutular Wenesuelanyň, Daniýanyň we Monakanyň ilçihanalaryndan hem tapyldy. Şol gutular polisiýanyň wekilleri tarapyndan seljerildi.
23-nji dekabrda Rimde Şweýsariýanyň we Çiliniň ilçihanalarynda partlamalar amala aşyrlypdy. Bu partlamalaryň netijesinde iki adama şikes ýetipdi.
Italiýanyň anarhist topary bu partlamalaryň jogapkärçiligini öz üstüne aldy.


text:
Salam lukman! 8 ýaşly oglum özbaşdak taret edip bilmeýär. Ol serebral ysmaz keseli bilen kesellän. Oňa dýufalak berýärdik.
Bu serişdäni näçe wagtyň dowamynda ulanyp bolýar? Ýene haýsy serişdeler peýdaly bolup biler?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Dýufalak işegede suwuň saklanmagyny we täretiň ýumşamagyny, işegäniň içinde osmiki basyşyň ýokarlanmagyny we işegeleriň işjeňliginiň ýokarlandyrylmagyny üpjün etmek netijesinde içiň gatamagyny bejerýän serişdedir. 6 ýaşdan uly çagalara bejerginiň birinji günlerinde dýufalagyň 20-30 ml. mukdaryny berýärler, soňundan günde bir gezek nahar wagty 10-15 ml. berilýär. Dýufalak öwrenişmä getirmeýär, içiň gatamagynyň sebäbine baglylykda bejerginiň dowamlylygy bir aýa çenli dowam edip bilýändir. Bu serişde içegäniň mikroflorasyny kadalaşdyrmaga kömek edýän serişde höküminde hem dowamly ulanylýar.
Içiň gatamagyna garşy peýdaly serişdeler höküminde Guttalaks serişdesini hem belläp geçip bolar. Bu serişde hem öwrenişmä getirmeýär, şomuň üçin hem dowamly ulanmak üçin maslahat berlip biler. Köplenç bu serişdäniň irden 10 damja mukdarda ulanylmagy hem peýdaly netijeleri berip biler. Derman miwe şiresiniň ýa-da gaýnan suwuň köp bolmadyk mukdarynda eredilip kabul edilýär.
Içiň gatamagynyň öňüni alamakda iýmitiň görnüşleriniň köpdürli bolmagyna üns berip, iýmitde iri süýümli önümleriň (kelem, süle we greçka şülesi, guradylan garaly, noýba) agdyklyk etmegine üns bermelidir. Şonuň ýaly hem, täret bölekleriniň gatamazlygy üçin çaga günde 1-1,5 l. çenli suw içmek maslahat berilýär.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Ukrainanyň öňki prezidentleri Orsýeti Ukrainanyň Krym ýarym adasyna goşulmakda aýyplaýarlar. Krymda Ukrainanyň täze ýolbaşçylaryna garşy protest geçirilýär.
Leonid Krawçuk, Leonid Kuçma we Wiktor Ýuşenko çarşenbe güni eden bilelikdäki beýannamasynda Orsýeti “Krymyň syýasy durmuşyna göni goşulyşmakda” aýypladylar.
Ukrainanyň öňki üç prezidenti käbir syýasatçylaryň edýän howply çykyşlaryna garşy çykdylar we kanun goraýjy edaralaryň separatistik çagyryşlara, ors dilli raýatlaryň hukuklarynyň depelenmegi baradaky çaklamalara we Ukrainanyň regionlarynyň arasynda duşmançylygyň tutaşdyrylmagyna we ýurduň döwlet simwollarynyň äsgerilmezligine üns berjekdigini aýtdylar.
Orsýete tarapdar aktiwistler prezident Wiktor Ýanukowiçiň wezipesinden çetleşdirilmeginden soň Krymda ýöriş geçirdiler we hökümet edaralarynyň jaýlarynda Orsýetiň baýdaklaryny dikdiler.


text:
Ýekşenbe güni Yragyň tanymal şaýy ruhanysy Moktada al-Sadr amerikan güýçleriniň, planlaşdyrylyşy ýaly, 31-nji dekabra çenli bu ýurtdan çykmadyk halatynda, olara garşy “harby usullar” arkaly çäre görüljekdigini aýdyp, duýduryş berdi.
Bu wakanyň öňýany, geçen hepde Yragyň käbir hökümet resmileri ýurduň öz harbylaryna tälim bermek maksady bilen Birleşen Ştatlaryň käbir güýçlerini Yrakda möhletinden has uzagrak saklap galmak barada gepleşik geçirmäge taýýardyklaryny mälim edipdiler.
2008-nji ýylda Birleşen Ştatlar bilen Yragyň arasynda baglaşylan ylalaşyga görä, Birleşen Ştatlaryň Yrakdaky 47 müňe golaý harbysy şu ýylyň ahyryna çenli bu ýurdy terk etmeli.


text:
Montenegronyň polisiýasy parlament saýlawlarynyň ses berişligi tamamlanyndan soň ýaragly hüjümi planlaşdyrmakda güman edilýän 20 adamy tussag edendigini aýdýar.
Milli polisiýanyň başlygy Slawko Stoýanowiç 16-njy oktýabrda 15-nji oktýabr güni tussag edilenleriň goňşy Serbiýadan gelendiklerini aýtdy.
Stoýanowiç bu toparyň döwlet edaralaryna, polisiýa we belki-de döwlet resmilerine hüjüm etmek üçin «awtomatik ýaraglary ele almagy» planlaşdyrandygyny aýtdy. Ol başga jikme-jiklikleri aýtmady.
Kiçijik Balkan ýurdunda saýlawçylar 16-njy oktýabrda Orsýet bilen Günbataryň arasyndaky seçgi diýlip häsiýetlendirilen parlament saýlawlarynda ses bermäge çykdylar.
Sosialistleriň uzak wagt bäri dolandyryşda bolan Demokratik partiýasy Orsýete tarapdar we serbiýaçy, ýurduň NATO goşulmagyna hem-de Ýewropa Bileleşigine goşulmaga tarap ugur almagyna garşy durýanoppozision toparlar bilen ýüzbe-ýüz bolýar.


text:
Türkmenistan bilen Orsýet arasynda gaz söwdasy boýunça gidýän gepleşiklerde taraplaryň özara maslahat edýän meseleleri barada resmi derejede habar berilmeýär. Muňa garamazdan, gazyň nyrhynyň esasy mesele bolup durýanlygy çak edilýär.
Ýaňy-ýakynda Orsýetiň “Gazprom” kompaniýasy täze öz býudjetini kabul etdi. Orsýetiň “Wedomosti” gazetiniň ýazmagyna görä, satýan gazynyň möçberi iki esse azalansoň, “Gazprom” başga ýurtlardan satyn alýan gazynyň mukdaryny-da iki esse azaltmakçy. Şeýlelikde 2009-njy ýylyň dördünji çärýeginde kompaniýa tarapyndan satyn alynjak gazyň mukdary ýylyň ikinji çärýeginiň derejesinde bolar.
375 dollara türkmen gazy
“Wedomosti” gazeti şu ýylyň başynda “Gazpromyň” beýleki ýurtlara garanda Türkmenistandan iň gymmat bahadan gaz satyn alanlygyny ýazýar we türkmen gazynyň her kubometriniň “Gazproma” 375 ýarym dollardan düşenligini habar berýär. Türkmenistanyň şu ýylyň birinji çärýeginde Orsýete akdyran gazynyň mukdary we bahasy barada takyk resmi sanlar çap edilmändi.
Türkmenistan bilen Orsýet arasyndaky gaz söwdasy şu ýylyň aprel aýynda kesilipdi. Muňa sebäp bolan “Orta Aziýa-Merkez” gaz geçirijisiniň Türkmenistana degişli bölegindäki partlamada Aşgabat Moskwany aýyplapdy we “Gazpromyň” turbadan alýan gazynyň mukdaryny duýdansyz azaltmagynyň tehniki näzaslyklara sebäp bolanlygyny aýdypdy.
Gaz geçirijisiniň awariýa bolan ýerinde anyklaýyş işleriniň ýakynda tamamlananlygy we munuň Türkmenistan bilen Orsýetiň gaz söwdasy boýunça gepleşiklere dolanmagyna mümkinçilik berýanligi 18-nji sentýabrda bolan hökümet maslahatynda aýdyldy.
Öz nobatynda Orsýet Türkmenistan bilen gaz söwdasy boýunça planlarynyň üstüni açman gelýär. “Gazprom” kompaniýasynyň dolandyjy geňeşiniň metbugat wekili Sergeý Kupriýanow kompaniýanyň täze býudjetiniň kabul edilenligini tassyklady, emma ol gaz satyn almak bilen bagly detallaryň üstüni açmaýandyklaryny “Azat Ýewropa/Azatlyk” radiosyna aýtdy.
Şol bir wagtda-da satyn alynjak gazyň “Gazpromyň” täze býudjetiniň esasy çykdajyly bölegini emele getirjekdigini “Wedomosti” gazeti ýazýar.
Maglumatda aýdylyşyna görä, kompaniýanyň Türkmenistanyň, Özbegistanyň we Gazagystanyň öňündäki borçlary barada aýdylmaýan hem bolsa, gazyň ortaça bahasy geçen ýylkysyndan iki esse ýokary bolup, onuň her müň kubometriniň ortaça bahasy 271 dollara durar.
Gutarnykly karara gelnipdir
Sanlardan gelip çykyşy ýaly bu söwda ykdysady taýdan, göräýmäge, uly bir girdejili däl, emma muňa garamazdan, Orsýetiň türkmen gazyny satyn almak barada gutarnykly karara gelenligi hem habar berilýär.
“Segodnia.ru” internet saýty araky özara duşuşykda Orsýetiň we Türkmenistanyň prezidentleriniň gaz söwdasyny dikeltmek kararyna gelendiklerini belledi.
Sentýabr aýynda Turkmenistanyň we Orsýetiň prezidentleri iki gezek duşuşdylar: 11-nji sentýabarda Gazagystanyň Aktau şeherinde geçirilen resmi bolmadyk sammitde we “Ýüpek Ýoly” awtoýörişi bilen bagly Türmenbaşy şäherinde bolan dabarada.
Şol gepleşikleriň yz ýany, ýagny 18-nji sentýbarda eden çykyşynda Gurbanguly Bedimuhamedow Türkmenistan bilen Orsýetiň “degerli wekilleriniň” arasynda bolan gepleşikleriň “Orta Aziýa-Merkez” gaz geçirijisiniň işlemegine degişli tehniki meseleleriň bärnäçesini çözmäge mümkinçilik berenligini belledi. Bu barada TDH gullugynyň maglumatynda aýdyldy.
“Segodnia.ru” internet saýty “Gazprom” türkmen gazyny satyn almak bilen ykdysady taýdan zyýan çekse-de, Orsýetiň Türkmenistan bilen gaz söwdasyndan el çekmejegini çak edýär we munuň sebäbini Moskwanyň Ýewropa gaz satmakda Türkmenistanyň özüne bäsdeş bolmagyny islemeýänliginde görýär.
Aşgabadyň günbatara tarap hereketleri
“Türkmenistanyň gaz eksportynyň ugurlaryny köpeltmek, şol sanda onuň Ýewropa tarap edýän aktiw hereketleri we synanyşyklary ünssüz galmady” diýip, “Segodnýa ru” internet saýty şol bir wagtyň özünde Moskwanyň käbir eglişiklere razy bolan bolmagyny hem çak edýär.
Energiýa mesleleri boýunça Rumyniýaly bilermen Dan Susio Türkmenistanyň gaz söwdasynda dürli ugurlar bilen hyzmatdaşlyga bildirýän isleginiň ähmiýetini nygtady. Ekspertiň bellemegine görä, ýurduň diňe belli bir ugra, şol sanda Günbataryň teklip edýän proýektine bil baglaman, gazyny dürli alyjylara satmaga çalyşmagy ykdysady taýdan düşnükli hereket.
“Bu nukdaýnazardan gaz satmak boýunça gyzyklanmalar hemmä düşnükli. Sebäbi häzirki wagtda Orsýete gaz satmak Türkmenistan üçin ýeke-täk ýol bolup durýar. Şonuň üçin bu Türkmenistanyň Orsýete ýeke-täk partnýor hökmünde garaýanlygyny aňlatmaýar" diýip Dan Susio belleýär.
Açyklyk islenýär
Energiýa boýunça ekspert Dan Susionyň aýtmagyna görä, Türkmenistanyň potensial partnýorlary Türkmenistanyň öz energiýa syýasatynda has açyk bolmagyny isleýärler. "Sebäbi onuň “Gazprom” bilen gaz söwdasy uzak möhletleýin häsiýete eýe bolan ýagdaýda bu ýurduň köpugurly planlaryna howp döredip biler".
Häzirki wagtda Türkmenistan birnäçe täze gaz geçirijilerini işe girizmäge taýynlanýar. Şu ýylyň dekabr aýynda Türkmenistan-Hytaý gaz geçirijisiniň we Eýrana tarap gurulýan goşmaça turbanyň açylmagyna garaşylýar.
“Turkmenistan.ru” internet gazetiniň ýazmagyna görä, 30-njy sentýabrda Turkmenistanyň we Gazagystanyň prezidentleriniň arasynda bolan telefon gepleşiginde G.Bedimuhamedow täze gaz geçirijisiniň global energiýa howpsuzlygyny üpjün etmek ugrundaky aktiw aragatnaşygynyň aýdyň mysaly bolup durýanlygyny belledi.


text:
28-nji dekabrda Aşgabatda Russiýa Federasiýasyndan bolan sirk sungatynyň wekilleriniň çykyşlary badalga aldy. Dostlukly ýurtdan gelen tanymal artistler tarapyndan taýýarlanan baýramçylyk çykyşlary Türkmenistanyň Döwlet sirkinde geçiriler.
Russiýanyň “Rosgossirk” döwlet sirk şereketiniň bu saparynyň uly hem-de köp dürli çykyşlary sungatyň täsinliklerden doly bu jadyly görnüşiniň muşdaklaryna ajaýyp Täze ýyl sowgady bolar. Russiýaly artistleriň sirk çykyşlary “Haýwanlaryň we dostlaryň duşuşyklary” diýlip atlandyrylýar. Olar haýwanat dünýäsiniň dürli görnüşleriniň gatnaşmagynda gyzykly tomaşalaryndan ybaratdyr. Tüýlüje, mymyjak hem-de ganatly artistler- düýeguşlar, totyguşlar, kengurular, maýmynlar, tilkiler, gunduzlar, itler, pişikler, torsuklar täsin çykyşlary bilen tomaşaçylary haýran galdyrar.
Haýwanlary eldekileşdirmek ugry boýunça dürli guşlaryň we haýwanlaryň 10-dan gowrak görnüşiniň gatnaşmagynda dürli çykyşlar, şol sanda Russiýanyň at gazanan artistleri R.Rasulowyň, R.Duhnowskiniň ýolbaşçylygyndaky şowhunly çykyşlar sirke gelenleri haýran galdyrar hem-de göwnüni göterer. Olaryň arasynda “Kengury bilen boks”, “13 pişik” meýhanajygy” we beýleki çykyşlar bar.
Sirk çykyşlary akrobatika, ekwilibristika, žonglýor görnüşleri boýunça gyzykly we haýran galdyryjy tomaşalary öz içine alýar. Olaryň arasynda “Legos attraksion”, “Howa gimnastikasy” we beýlekiler bar.
Meşhur russiýaly artistleriň ajaýyp sirk sungaty baýramçylygy ýurdumyzyň paýtagtynda ýetip gelýän 2016-njy ýylyň 17-nji ýanwaryna çenli dowam eder.


text:
Ýewropanyň habar berijiler geňeşi dünýä liderlerini adam hukuklaryna we erkin pikir ýöretmek hukugyna sarpa goýmaga çagyrdy.
Şeýle hem garaşsyz köpçülikleýin habar beriş serişdelerine päsgel bermezlige çagyryş edildi.
Bu barada guramalaryň baş assambleýasynyň Azerbaýjanyň paýtagty Bakuwda geçen maslahatynyň beýanatynda aýdylýar.
Dokumentde köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işgärleriniň syýasy maksatlar bilen gorkuzylmaga ýol berilmeli däldir diýilýär.
Duşuşykda Azerbaýjandaky žurnalistlere we graždan aktiwistlerine garşy açylýan jenaýat işlerine alada bildirildi. Maslahata gatnaşyjylar ol bildirilýän aýyplamlary gümürtik diýip hasaplaýarlar.


text:
Täzelikler
2016-njy ýylyň 20-nji ýanwary Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagtymyzyň howa menzilinden Türkmenbaşy şäherine uçdy. Ol özüniň gysga möhletleýin dynç alyş wagtynda "Awaza" milli syýahatçylyk zolagyna gelip, Hazar deňziniň gözel kenarynda emele gelýän dünýä derejesindäki ajaýyp şypahana bilen tanyşdy.
2016-njy ýylyň 17-nji ýanwary Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ahalteke bedewleriniň saklanylýan ýerine baryp, ynsan gylykly bedewler bilen didarlaşdy.
Müňýyllyklaryň dowamynda dünýä medeniýetiniň ösüşine ägirt uly goşant goşan türkmen halky özboluşly medeni mirasyny aýawly saklamak, baýlaşdyrmak we dünýäde giňden wagyz etmek ýörelgelerini şu ýyl Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygyny dabaralandyrýan Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň birine öwürdi.
Pres reliz13.01.2016
Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzda Visa, MasterCard halkara töleg ulgamlarynyň kartlary arkaly içerki hem-de halkara tölegleri geçirmäge, bank hasaplarynyň üsti bilen daşary ýurt puluny satyn almaga giň şertler döredildi.
2016-njy ýylyň 12-nji ýanwarynda Türkmenistanyň Mejlisinde her ýylyň başynda geçirilýän hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň milli parlamentiň deputatlary bilen duşuşygy boldy. Onuň barşynda Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýyly diýlip yglan edilen 2016-njy ýylda Mejlisiň kanunçykaryjylyk deputatlarynyň öňünde durýan möhüm wezipeler kesgitlendi.
2016-njy ýylyň 8-nji ýanwarynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisini geçirdi. Mejlisiň gün tertibine ýurdumyzda 2015-nji ýylda alnyp barlan işleriň netijelerini jemlemek hem-de ýakyn geljek üçin milli ykdysadyýetimiziň pudaklarynyň öňünde durýan ileri tutulýan wezipeleri kesgitlemek bilen baglanyşykly meseleler girizildi. Şeýle hem möhüm resminamalaryň birnäçesiniň taslamalaryna garaldy.


text:
Gazagystanyň prezidenti Nursultan Nazarbaýew ýurduň milli puly teňňäniň hümmetiniň pese gaçmagy bilen baglylykda Merkezi bankyň başlygyny çalyşdy.
Nazarbaýew 2-nji noýabrda bu wezipä öz kömekçisi Daniýar Akişewi belledi, parlamentiň ýokary öýi wezipe çalyşygyny derhal makullady.
39 ýaşly Akişew 2014-nji ýylda prezidentiň administrasiýasyna goşulmakdan ozal ençeme ýyllap Merkezi bankda işläpdi.
Gazagystanyň Merkezi banky milli puly teňňäni goldamak üçin azyndan 1.7 million amerikan dollary möçberde, ýagny milli rezerwleriniň alty prosentine barabar puly sarp etdi. Awgust aýynda erkin alyş-çalyş kursy yglan edileli bäri teňňe öz hümmetiniň üçden bir bölegini ýitirdi.


text:
"The World Literature Today" žurnaly mart aýyndaky ýörite sanynda azerbaýjanly ýaş şahyrlaryň - Rabike Nazym Gyzynyň, Aýsel (Nino) Nowruzyň, Läle Ysmaýylyň, Elnaz Eýwazyň we Feýziýýäniň käbir goşgularynyň azerbaýjançadan iňlisçä terjimesini we bu ýaş şahyrlaryň döredijiligi barada makala çap etdi.
Türkmenistanda soňky ýigrimi ýylda ozalky sowet respubliklarynyň, şol sanda goňşy Azerbaýjanyň edebiýat äleminde täze döreýän zehinler barada ýeterlik maglumat berilmänsoň, Azerbaýjanyň şygryýet meýdanynda öňe çykýan ýaş şahyrlaryň biriniň - Feýziýýäniň "The World Literature Today" žurnalynda çap edilen bir goşgusynyň iňlisçeden terjimesini Azatlygyň okyjylaryna hödürleýäris.
Feýziýýe 1982-nji ýylda doglan, Bakuwda gazet žurnalisti bolup işleýär. "Mesaj" atly poeziýa kitabynyň awtory.
Sen mamladyň
Sen bilýäňmi, sen şeýle bir mamladyň.
Hemme zat wagtynda doňdurylmaly -
goňşy gyzyň esger ýigide aşyk,
'garaş maňa' diýip asfalta ýazan
sözleriniň ýuwulyşy ýagyşda;
penjiräniň aýnasynyň,
deminden bugaran goňşy gözeliň,
barmak bilen nagyşlanan
'tä ölýänçäm garaşaryn' diýilip,
döwülişi ýel turanda pagşyldap -
wagt, heňňam durzulmaly bada-bat,
doňdurylmaly diýar,
hemem ähli adamzat...
Sen bilýäňmi, sen şeýle bir mamladyň.
Ähli zat wagtynda doňdurylmaly -
bäş ýaşlyja gyzjagazyň
ak haýata kömür bilen, dyrjaşyp:
'Jaý satylýar' diýip ýazýan pursaty;
suwdan doldurylan hrustal küýzäň,
ýaş enäň elinde, suw sepjek ýara,
çat açýan mütdeti birden çar-para -
wagt, heňňam durzulmaly bada-bat,
doňdurylmaly diýar,
hemem ähli adamzat...
Sen bilýäňmi, sen şeýle bir mamladyň.
Ähli zat wagtynda doňdurylmaly -
soňy gelmez gyş aýlary, bir gije,
gartaň enäň ýatgysyndan dogup gelýän bäbegiň
ýüzüniň gülýän pursaty, basyp dünýäniň dowlun,
enäň başujynda argyn, irikkä
gartaň ataň pyşyrdysy - meň oglum,
wagt, heňňam durzulmaly bada-bat,
doňdurylmaly diýar,
hemem ähli adamzat...
Sen bilýäňmi, sen şeýle bir mamladyň,
diýeňde adamlar haýyn.
Diýen wagtyň: olar açyk
ýüzün öwürýär söýgiden,
a seniň aşygyň ganhor.
Sen şeýle mamladyň, diýmek,
durzulmaly söýgi-de.
Sen bu hakykaty aýdalyň bäri
bu şäherde her kim mamla seň ýaly.
Olar köçelerde birek-biregiň,
'garaş maňa' diýen emma, ýagyş ýuwan ýazgyly,
deňinden geçýärler ümsüm -
hem ählisi pyşyrdaýar birmeňzeş -
'ähli zat wagtynda doňdurylmaly'.


text:
Aşgabat, 13-nji ýanwar. “Türkmenportal”
12-nji ýanwarda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň welaýatlarynyň we Aşgabat şäheriniň häkimleriniň gatnaşmagynda göni aragatnaşyk arkaly nobatdaky wideoşekilli iş maslahatyny geçirdi. Maslahatyň barşynda sebitleri özgertmek boýunça Milli oba maksatnamasyny amala aşyrmagyň nobatdaky wezipelerine, şeýle hem döwlet durmuşynyň möhüm meselelerine garaldy.
Ahal welaýatynyň häkimi M. Nurmämmedow, Balkan welaýatynyň häkimi B. Hojamämmedow, Daşoguz welaýatynyň häkimi E. Orazgeldiýew, Lebap welaýatynyň häkimi M. Joraýew, Mary welaýatynyň häkimi B. Annagurbanow, Aşgabat şäheriniň häkimi R. Nurmämmedow ýurdumyzyň sebitlerinde we paýtagtymyzda işleriň barşy, şeýle hem 9-njy ýanwarda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 2014-nji ýylda ýerine ýetirilen işleriň jemlerine bagyşlanyp geçirilen giňişleýin mejlisinde beýan edilen görkezmeler bilen baglylykda görülýän çäreler barada hasabat berdiler.
Şeýle hem welaýat häkimleri sebitlerde “Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etrapdaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin Milli maksatnamasynyň” çäklerinde gurulýan desgalar, olarda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, maldarçylyk hojalyklarynda mallaryň dok we ýyly gyşladylmagy ugrunda durmuşa geçirilýän çäreler barada durup geçdiler.
Hormatly Prezidentimiz 2015-nji ýyl üçin bellenilen wezipeleriň üstünlikli ýerine ýetirilmegi ugrunda welaýatlaryň ähli düzümleriniň sazlaşykly işini ýola goýmak babatda häkimlere birnäçe tabşyryklary berdi. Milli Liderimiz kärendeçilere ýerleri bölüp bermek bilen baglanyşykly meseleleriň üstünde durup geçmek bilen, bu meselelere örän jogapkärçilikli we hemmetaraplaýyn çemeleşilmelidigini hem-de ýerleriň hak eýelerine gowuşmagy ugrunda alnyp barylýan işleri hemişe gözegçilikde saklamalydygyny aýratyn nygtady.
Hormatly Prezidentimiz ýerlerde Milli oba maksatnamasyny amala aşyrmaga guramaçylykly çemeleşmegiň möhümdigi barada aýtmak bilen , etrap häkimleriniň oba hojalyk işlerine, ekinlere ideg edilişine, maldarçylyk hojalyklarynyň ýagdaýyna yzygiderli gözegçilik etmelidigini tabşyrdy. Şeýle hem döwlet Baştutanymyz etrap häkimlerinden edilýän talaby güýçlendirmek, olaryň jogapkärçiligini ýokarlandyrmak bilen baglanyşykly meseleleriň ünsden düşürilmeli däldigini belledi.


text:
Aýry-aýrylykda edilen hüjümlerde Owganystanyň welaýat polisiýasynyň başlygy we aýallar boýunça iş alyp barýan edarasynyň başlygy öldürildi.
Resmileriň aýtmaklaryna görä, Gerat welaýatyndan öýüne ulagly barýan polisiýanyň başlygyna günortada ýerleşýän Nimroz welaýatynda duşenbe güni ir ertir hüjüm edilipdir. Onuň ulagy ýolda berkidilen bomba arkaly partladylypdyr.
General Muhammad Musa Rasouli keselhanada jan beripdir. “Talyban” toparynyň sözçüsi hüjümiň jogapkärçiligini öz üstlerine alýandygyny aýtdy.
Şeýle hem duşenbe güni ýaragly näbelli bir adam Laghman welaýatynyň aýallar boýunça iş alyp barýan edarasynyň başlygynyň kellesine ok atyp öldürdi. Häkimiýetleriň aýtmaklaryna görä, Najia Sydyki welaýatyň merkezi Mihtarlam şäherinde işe barýarka öldürilipdir.
Mundan ozal bu edaranyň öňki başlygy Iýul aýynda öldürilipdi. Häzirlikçe Sydykiniň ölüminiň jogapkärçiligini hiç bir tarap öz üstüne almady.


text:
Türkmenistanyň prezidenti ABŞ-niň Döwlet sekretarynyň syýasy meseleler boýunça orunbasary Uilýam Börns bilen duşuşyp gepleşik geçirdi.
10-njy iýulda bolup geçen duşuşykdan soň ýurduň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň açyk konstruktiw hyzmatdaşlyga taýýardygyny aýdyp, amerikan tarapy bilen üstünlikli hyzmatdaşlygy alyp barmak üçin giň mümkinçilikleriň bardygyny belläpdir.
Bu duşuşykda iki taraplaýyn hyzmatdaşlyga degişli dürli meseleler dogrusynda pikir alyşyldy diýip, Turkmenistan. ru internet saýty bu baradaky maglumatda habar berýär.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat boýunça wekili Katrin Aşton Gyrgyzystanyň paýtagtynda boldy. Bu onuň Merkezi Aziýa döwletlerine edýän saparynyň çäginde baran birinji ýurdy.
Aşton Bişkekde geçiren metbugat konferensiýasynda Ýewropa Bileleşiginiň we Merkezi Aziýanyň “umumy howpsuzlyk meseleleriniň” bardygyny aýtdy.
Aşton, hususan-da, Owganystandaky ýagdaýlaryň ara alynyp maslahat edilendigini belledi we howpsuzlyk boýunça hyzmatdaşlygy güýçlendirmeli, diýip hasap edýändigini aýtdy.
Katrin Aşton bu çykyşyny Gyrgyzystanyň daşary işler ministri Erlan Abdyldaýew bilen bile geçiren metbugat konferensiýasynda aýtdy.
Aşton munuň öňüsyrasynda Ýewropa Bileleşiginiň we Merkezi Aziýanyň ministrleriniň duşuşygyna baştutanlyk etdi.
Bu duşuşyga Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň we Täjigistanyň daşary işler ministrleri, şeýle-de Türkmenistanyň we Özbegistanyň daşary işler ministrleriniň orunbasarlary gatnaşdylar.
Aşton taraplaryň ykdysady gatnaşyklary berkitmek we söwda hem maýa goýumlar boýunça gatnaşyklary üçin ähli mümkinçilikleri ösdürmek barada ylalaşandyklaryny aýtdy.
Aşton demokratiýa, ynsan hukuklary we graždan jemgyýetçiligini ösdürmek meselelerine hem degip geçilendigini belledi.
Erlan Abdyldaýew Ýewropa Bileleşiginden Gyrgyzystana “uly kömegiň” berilendigini belledi we Brussel bilen berk gatnaşyklaryň ähmiýetini nygtady.
Abdyldaýew Ýewropa Bileleşiginiň Gyrgyzystanyň daşary syýasatynyň esasy ugurlarynyň biri bolup durýandygyny belledi. Şeýle-de ol gepleşikleriň gün tertibiniň giň bolandygyny, demokratiýa we kanunyň hökmürowanlygy ýaly meseleleri hem öz içine alandygyny aýtdy.
Katrin Aşton Gyrgyzystana saparynyň dowamynda prezident Almazbek Atambaýew bilen hem gepleşik geçirdi.
28-nji noýabrda Aşton Özbegistana barar. Ondan soň Täjigistana we Gazagystana sapar eder.
Ynsan hukuklaryny goraýjy “Human Rights Watch” guramasy Aştona ýüzlenip, ony Merkezi Aziýada galplyk bilen tussag edilen aktiwistleriň boşadylmagy üçin tagalla etmäge çagyrdy.


text:
Belarus tussag edilen 30-dan gowrak aktiwistiň işini suda geçirmek planyny has-da çynyrgatdy.
Ol aktiwistler dekabrda prezident Aleksandr Lukaşenkonyň gaýtadan saýlanmagyna garşy guralan protestler mahalynda tussag edilipdiler.
Içeri işler ministri Anatoliý Kuleşow fewralyň başynda sud seljerişliginiň başlanmagy üçin tussag edilenleriň garşysyna delil toplanýandygyny aýtdy. Ministr olara 15 ýyla çenli türme tussaglygynyň garaşýandygyny aýtdy.
Tussag edilenleriň arasynda dört sany oppozisiýa lideri, Wladimir Neklýaýew, Andreý Sannikow, Nikolaý Statkewiç we Aleksandr Mihaýlewiç dagy hem bar.


text:
Günorta Orsýetdäki sud ukrain harby piloty Nadia Sawçenkä bildirilýän aýyplamalaryň ählisinde günäli tapdy we 22 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Şeýle-de ol 30 müň rubl jerime tölemeli edildi. Orsýetiň Donetsk şäher sudunyň sudýasy Leonid Stepanenko Sawçenkonyň 2014-nji ýylyň 30-njy iýunyndan bäri türmede oturan wagtynyň hem tussaglyk möhletine girýändigini aýtdy.
Gapma-garşylykly sud diňlenişigi höküm okalyp başlanmazynyň öň ýanynda, Sawçenko ukrain watançylyk aýdymyny aýtmaga başlanda gysga wagtly togtadyldy.
Orsýetiň Baş prokuraturasynyň edarasy bu suduň höküminden kanagatlanandygyny aýtdy.
Prezident Petro Poroşenko özüniň, eger Orsýet Sawçenkony Kiýewe berse, onuň deregine gündogar Ukrainada söweşýän wagty tutulan iki rusy bermäge taýýardygyny aýtdy.


text:
Owganystanyň paýtagtynda motosikliň üstündäki janyndan geçen hüjümçiniň harby miniawtobusa hüjüm etmegi netijesinde azyndan iki adam öldi we başga-da dokuz sanysy ýaralandy.
Gürrüňi edilýän partlama 26-njy maýda Kabulyň gündogar böleginde amala aşyryldy.
Owganystanyň Goranmak ministrliginiň berýän maglumatyna görä, miniawtobusyň içinde işinden gaýdyp barýan ofiserler we esgerler bar eken.
Söweşijiler öňümizdäki aý Owganystanda geçiriljek prezidentlik saýlawlarynyň ikinji tapgyryndan öň, Owgan howpsuzlyk güýçlerine we hökümet işgärlerine garşy amala aşyrýan hüjümleriniň gerimini artdyrdy.


text:
4 -nji sentýabrda "Ýañlan, diýarym!"-2015 bäsleşiginiñ Lebap welaýat tapgyry geçirildi. Türkmenabat şäheriniñ Bitaraplyk seýilgähinde geçirilen bäsleşige höwesjeñ aýdymçy ýaşlaryñ 10-sy gatnaşdylar.
Bäsleşigiñ şertine görä, olaryñ hersi iki aýdym bilen çykyş etdiler. Munda aýdymçylaryñ aýdymlaryny saýlap alşyna, ýerine ýetirişine, sahnada özlerini alyp baryşlaryna, aýdymynyñ sözlerini dürs aýdyşlaryna baha berdiler.
Emin agzalaryñ biragyzdan gelen netijesine görä, welaýatyñ ýörite sungat mekdebiniñ talyby Bägül Penjiýewa we Beýik Türkmenbaşy adyndaky etrapdan Magtymguly Rozymämedow bäsleşigiñ ýeñijileri boldular. Olara Türkmenistanyñ Prezidentiniñ adyndan gymmat bahaly sowgatlar gowşuryldy. Ýeñijiler ýurt Garaşsyzlygynyñ 24 ýyllygy mynasybetli geçiriljek bäsleşigiñ jemleýji tapgyryna gatnaşmaga hukuk gazandylar.


text:
Türkmenistanyň bazarlarynda tutuş ýylyň dowamynda alyjylara hödürlenjek witaminli önümleriň görnüşleriniň möçberleri has-da artdyrylar. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Ýurdumyzda sowadyjy ammarlary gurmak hakynda” Karara gol çekdi. Bu Karara laýyklykda Aşgabatda we her welaýatda 6 sany sowadyjy ammarlary gurmak göz öňünde tutulýar. Gök-bakja, miwe önümleriniň 15 müň tonnasyny saklamaga niýetlenen bu desgalar witamin önümlerini saklamagyň möhletini has-da artdyrar.
Türkmenistanyň Döwlet azyk senagaty birleşigi 6 sany sowadyjy ammarlaryň taslamasyny taýýarlamak we gurluşygyna girişmek üçin ýurdumyzyň hususy gurluşyk kärhanalarynyň birnäçesi bilen degişli şertnamalary baglaşar.
Sowadyjy enjamly ammarlaryň gurluşygyna 2015-nji ýylyň iýunynda girişiler. Olary 2016-njy ýylyň iýunynda doly taýýar edip, işe girizmek bellenilýär.
Şu ýylyň ýaz möwsüminde 4915 gektar meýdanda gök ekinler, 5494 gektarda bakja ekinleri ekildi. Häzirki wagtda irki kelem we sogan hasyly ýygnalýar.
Obasenagat toplumynyň depginli ösdürilmegi, oba hojalyk önümleriniň giň görnüşlerini öndürmegiň möçberleriniň artdyrylmagy ýurdumyzda azyk bolçulygyny üpjün etmäge ýardam eder.


text:
Şwesiýada ýaşaýan türkmen şahyry Şiralynyň goşgularynda adamzat durmuşynyň dürli taraplary barada pelsepe ýöredilýär.
Awtobusa mündi gartaşan daýza,
Elеwräp, özünе gözlеdi orun.
NE eýläk, nе bеýläk – galdy ortada,
Çar tarapyň tirsеk, çar ýanyň garyn.
Kim gazеtiň aňyrsynda bukuldy,
Kim aýnadan synlan boldy köçäni.
Gеň galmady daýza. Durdy bir salym
Or-boýuna saklap dört-bäş müçäni.
Yzky orunlardan dikеldi bir gyz:
«Ynha, bärik gеçäý, gеç berik, enе!»
Heldеn beri dymyp gеlýän mähеlläň
Şondan soňky bolaýşyny diýsеnе!
«Daýza, gеç-de!» diýip gygyrdy biri,
«Nämе dursuň?!» – azgyryldy bеýlеki.
O biri gygyrýa – dеgişgеn borly:
«Näm etsеkkäk, gеçjеk däl bu mеýlеtin...»
«Waý-eý, toba. Bulan bolşy netеnеt,
Bu haýrana münäýpdiris nеgada...»
Indiki bir duralgada düşdi-dе,
Gitdi garry öz ýoluna pyýada.
***
Uzak bir kurortdan gеldi hojaýyn,
Öňündеn bikеsi ýalpyldap çykdy.
Ýat illеn tozanyn ol esgä syryp,
Äri ýuk ýazdyrdy. Bir çilim çеkdi.
Aýal wеlin – hozanakmy, kеbеlеk,
Şеýlе bir pyrlanýa onuň daşynda.
«Ol öňräk sеňkilеr gеldi obadan,
Kakaň bilеn gürlеşäýdim ýaşynman!..
Edil kanikulam gabat gеläýdi,
Iki oglunam oba alyp gitdilеr.
Özüňе-dе entеk işе çykmakaň
Görüp gitsin diýip sargyt etdilеr...»
Ýenе çilim çеkdi agras hojaýyn,
Gulak asman sakyrdynyň yzyna.
...Ol otagdan ýüwrüp gеlеn ak güjük
Ysgap, ýalap, böküp mündi dyzyna.
«Bir sеrеd-ä, içi gysyp gidipdir...»
Hеlеý aşhanadan bärik gеlеnok.
Başga bir hеzil zat aýtjak-la wеlin,
Wah, arman, janawar gеpläp bilеnok.


text:
Tanymal oppozision žurnalist Gennadiý Pawlýuk şu gün Almaty keselhanasynda aradan çykdy. Polis işgärleri onuň bir hepdä golaý mundan ozal Gazagystanda bir belent jaýdan el-aýagy daňylgy ýere taşlanandygyny aýdýarlar. Gyrgyz hökümetini tankytlaýanlar bu wakany söz azatlygyna edilen hüjüm diýip atlandyrýarlar.
Oppozisiýanyň tarapdary, gyrgyz hökümetiniň ýiti tankytçysy Pawlýuk ozal ençeme gazete, şol sanda “Argumenti i Fakty” we “Komsomolskaýa Prawda” ýaly gazetlere habar ýazýardy. Ol öz makalalarynda Ibragim Rustembek diýen edebi lakamy ulanýardy.
Pawlýugyň Gyrgyzystanyň oppozision partiýasy “Ata-Mekan” bilen atdaş bir internet sahypasyny ýola goýmaga taýýarlyk görüp ýörenligi-de aýdylýar. Bu partiýanyň ýolbşçysy Ömürbek Tekebaýew özüniň üstümizdäki aýda Pawlýuk bilen duşuşandygyny, agzalýan internet sahypasynyň ýola goýulmagynyň planlaşdyrylandygyny aýdýar. Tekebaýew bu neşiriň syýasy partiýanyň organy däl-de, bir garaşsyz sahypa bolmagyny isläpdir.
Ata-Mekan partiýasynyň başlygy žurnalistiň öldürilmegini ýurtda söz azatlygyny sem etmek üçin edilen synanyşyk diýip häsiýetlendirdi: “Meniň pikirimçe, bu bir syýasy sebäpleri bolan jenaýat. Bu Gyrgyzystanda söz erkinligini çäklendirmek üçin edilen ýene bir synanyşyk”.
Tekebaýew soň hem: “Geçen birnäçe aýlykda ol Gyrgyzystanyň häzirki häkimiýetlerini tankytlap, ençeme makala we interwýu neşir etdi, olaryň täze başyny başlan reformalarynyň hakyky manysyny halka düşündirdi” diýip, sözüniň üstüne goşdy.
Pawlýugyň Gazagystana näme üçin gidendigi belli däl. Tekebaýew ony goňşy ýurtda ýok etmek üçin aldap, ol ýere çekendirler diýip pikir edýär.
Gyrgyz hökümeti adam hukuklaryny bozýanlykda aýyplanyp, şeýle hem žurnalistlere we syýasy aktiwistlere bolýan hüjümleriň artanlygy sebäpli soňky wagtlarda ýiti tankytlandy.
Gyrgyz parlamentiniň Sosial-demokratik topary 21-nji dekabr güni 2006-njy ýyldan bäri ýurtda žurnalistlere azyndan 60 gezek hüjüm edilendigini aýtdy. 2007-njy ýylda garaşsyz žurnalist Alişer Saipow, 2009-njy ýylda hem Almaz Taşiýew oldürildi.
Sosial-demokratlar žurnalistlere dürli ýollar bilen degilýändigini aýdýarlar. Olaryň aýtmagyna görä, 2008-nji ýylda žurnalistler hem media bilen baglanyşykly elliden gowrak sud prosesi bolupdyr.
Geçen üç ýyllykda hem azyndan alty žurnalist, öz janyndan gorkup, ýurdy terk edipdir.


text:
Penşenbe güni Ukrainada Çernobyl betbagtçylygynyň 26 ýyllygy bellenýär. 1986-njy ýylyň 26-njy aprelinde “Çernobyl” atom elektrik stansiýasyndaky reaktorlaryň birinde tehniki heläkçilik ýüze çykanda, Ukraina, Belarusa we beýleki ýewropa ýurtlaryna howply radiasiýa ýaýrapdy.
Halkara Atom Energiýasy gullugynyň maglumatlaryna görä, Çernobyl betbagtçylygyndan soň arassalaýyş işleri geçirilende, onlarça adam ölüpdir. Emma gulluk bu işleriň netijesinde ilatyň saglygyna ýeten zyýan barada jemleýji netijeleriň çykarylmandygyny aýdýar.
Nägilelikler köp
Çernobyl betbagtçylygynda arassalaýyş işlerine gatnaşan 500 çemesi adam penşenbe güni ukrain parlamentiniň Kiýewdäki jaýynyň daşynda piket geçirdi. Olar özlerine bellenilen sosial pul kömekleriniň we pensiýalaryň doly tölenmegini talap etdiler.
Ukainanyň prezidenti W.Ýanukowiç “Çernobyl” stansiýasynyň weýran bolan reaktorynyň daşyna täze germew gurmaklyga "pata" berýär. 26-njy aprel, 2012.
Ukrainanyň hökümeti geçen ýylyň sentýabrynda bu weteranlara tölenýän pensiýalaryň möçberini kemeltdi. Bu bolsa Kiýewde we beýleki şäherlerde protestleriň geçirilmegine sebäp boldy.
Çarşenbe güni agşamlyk “Çernobyl” stansiýasynyň golaýynda ýerleşýän Slawutiç şäheriniň ýaşaýjylary-da bu betbagtçylygyň pidalaryny ýatladylar.
“Çernobyl” atom elektrik stansiýasynda bolan betbagtçylykdan soňra, onuň işçileriniň aglabasy Çernobyldan 50 kilometr çemesi uzaklykdaky Slawutiç şäherine göçürilipdi. Bu stansiýanyň töweregine radiasiýanyň ýaýrandygy üçin, betbagtçylykdan soňra ol ýer boşap galdy.
Çarşenbe güni agşam Slawutiç şäheriniň ýaşaýjylary Çernobyl betbagtçylygynyň pidalarynyň hatyrasyna merkezi meýdançada dikilen ýadygärlige gül desselerini we şemleri goýdular.
“Ýalňyşlygy gaýtalamasynlar”
Ýerli ýaşaýjylaryň biri, betbagtçylyk bolanda “Çernobyl” atom elektrik stansiýasynda işlän Wladimir Şerbin bu betbagtçylygyň pidalaryna we şeýle betbagtçylygyň hiç haçan bolmazlygy üçin doga etmäge gelendigini aýtdy.
Ol: “Biziň bu gün ýatlaýan adamlarymyz şol ýalňyşlyk üçin öz şirin janyny pida etdiler. Men bu hiç haçan gaýtalanmaz diýip umyt edýärin. Goý, çernobyl problemasy bilen meşgullanýan häzirki ýolbaşçylarymyz hem öz ýolbaşçylarynyň goýberen ýalňyşlygyny gaýtalamasynlar” diýdi.
“Çernobyl” atom elektrik stansiýasyndaky ahyrky reaktor 2000-nji ýylda öçürildi. Bu atom elektrik stansiýasynyň täzeden işe girizilmegi üçin onlarça ýyllaryň gerek bolmagy mümkin diýlip çaklanylýar.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Orsýet Federasiýasyna saparynyň çäginde 15-nji maýda Kremlde geçirilen Garaşsyz Döwletler Arkalaşygynyň resmi däl sammitine gatnaşdy. 16-njy maýda Tatarstan Respublikasyna sapar etdi.
Resmi maglumatlara görä, Türkmenistan bu saparyň regional we döwletara gatnaşyklaryň ösüşine itergi berjegine garaşýar.
Gurbanguly Berdimuhamedowyň Orsýete saparyna bilermenler nähili garaýarlar? Azatlyk Radiosynyň Moskwadaky habarçysy Gözel Hudaýberdiýewa GDA institutynyň ýolbaşçysynyň orunbasary Wladimir Žarihin bilen bu barada söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: GDA guramasynyň resmi däl sammitiniň Moskwada we edil häzir geçirilmegine näme sebäp boldy diýip pikir edýärsiňiz?
Wladimir Žarihin:
Munuň sebäbini çak etmek kyn däl. Postsowet giňişligindäki iň uly ýurt bolan Orsýetde täze prezident döwlet başyna geçdi. Putin bilen Medwedew ýaran bolsa-da, bu olaryň garaýyşlarynyň, pozisiýalarynyň meňzeşdigini aňlatmaýar. Şonuň üçin Putiniň goly astynda Orsýetiň GDA-nyň çägindäki gatnaşyklarynyň-da üýtgejegini çak etmek mümkin. Bu GDA-nyň liderlerini gyzyklandyrýan meseledir. Hut şonuň üçin duşuşyk Moskwada we hut şu sebäpden ýapyk gapylaryň aňyrsynda geçirildi. Hut şonuň üçin duşuşyga liderleriň ählisi gatnaşdy.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow we Tatarystanyň prezidenti Rustam Minnihanow Kazanda, 16-njy maý, 2012-nji ýyl.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan şu ýyl GDA guramasyna baştutanlyk edýär. Kremlde geçirilen resmi däl duşuşygyň netijesinde ýurtlaryň biri-birleri bilen strategik partnýor bolup galýanlygy resmi taýdan mälim edildi. Emma takyk aýdylanda, bu duşuşygyň Türkmenistanyň GDA-nyň çägindäki gatnaşyklary üçin nähili ähmiýeti bar?
Wladimir Žarihin:
Meniň pikirimçe, Türkmenistana öz-özüni üzňeleşdirmek syýasatyndan daşlaşmak zerur. Häzirki pursatda dünýädäki globallaşma döwründe üzňelikde bolmak hiç bir ýurt üçin bähbitli däl. Şonuň üçin GDA guramasyna baştutanlyk etmek we GDA-nyň ýolbaşçylary bilen kontaktda bolmak arkaly, Türkmenistan öz ösüşine zyýan berýän üzňelikden çykyp biler. Munuň üçin bolsa Türkmenistanyň ähli mümkinçilikleri, ilkinji nobada-da tebigy resurslary bar.
Azatlyk Radiosy: Kremldäki duşuşyklaryň çäginde regional liderleriň ikiçäk gepleşikleriniň-de bolanlygy habar berildi. Emma Türkmenistanyň prezidentiniň Orsýetiň prezidenti Putin bilen ikiçäk duşuşanlygy barada habar berilmedi. Siziň pikiriňizçe, muňa näme sebäp bolýar?
Wladimir Žarihin:
Döwlet baştutanlarynyň wakalary çaltlandyrmak islemedik bolmaklary mümkin. Sebäbi, döwlet baştutanlarynyň ikiçäk gepleşikleri geçirmekleri üçin, olar takyk bir ikitaraplaýyn inisiatiwalara taýýar bolmaly. Emma onuň entek wagty ýetmedige meňzeýär.
Azatlyk Radiosy: Berdimuhamedowyň Orsýet Federasiýasyna bu saparynyň maksadyny nämede görýärsiňiz?
Wladimir Žarihin:
Meniň pirimçe, bu sapar kontaktlary giňeltmek we gatnaşyklary ösdürmek maksadyny göz öňünde tutýar. Bu sapar Türkmenistana onuň GDA regionyndaky goňşulary, ilkinji nobatda-da Orsýet bilen ykdysady hem syýasy taýdan öz hereketlerini utgaşdyrmaga mümkinçilik berýär.
Azatlyk Radiosy: Türkmen prezidenti Orsýet Federasiýasyna iki günlük saparynyň ikinji güni Tatarystan respublikasyna sapar etdi we Tatarystanyň prezidenti Rustam Minnihanow bilen gepleşik geçirdi. Aşgabat bilen Kazanyň arasyndaky gatnaşyklaryň aktiwleşmegine näme sebäp bolýar?
Wladimir Žarihin:
Tatarystan Orsýetiň iň uly musulman respublikasydyr. Ol postsowet giňişligindäki musulman döwletleri bilen ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmäge uly gyzyklanma bildirip gelýär. Üstesine, Tatarystanyň uly mümkinçilikleri bar. Ol Orsýet Federasiýasynyň iň üstünlikli hem-de senagat taýdan ösen regionlarynyň biri bolup durýar.


text: Pyýada syýahatçylaryň bir topary doňan deňziň üstünden 169 kilometri pyýada ýöräp geçip, Demirgazyk polýusyna bardy. Olar adaty bolmadyk dünýä rekordyny goýmaga synanyşýarlar. Angliýanyň regbi boýunça komandasynyň öňki kapitany Ollie Phillips we öňki regbi oýunçysy Tim Stimpson Demirgazyk polýusda ilkinji gezek guraljak regbi oýnundaky iki topara kapitanlyk eder. Agzalan öňki regbi oýunçylary doňan deňziň üstünden pyýada geçen toparyň düzüminde bolup, olar regbi oýnuny oýnamak üçin doňan deňziň üstünden 160 kilometri pyýada ýöräp geçmezden öň, Resolute aýlagyndan Kanadanyň Nunawut sebitine uçar bilen syýahat etdiler.


text:
Wideo paýlaşýan meşhur YouTube websaýty Täjigistanda bölekleýin petikli.
Täjigistanyň Internet hyzmatlaryny üpjün edijiler bileleşiginiň müdiri Asomuddin Atoew YouTube saýtynyň 9-njy iýunda ençeme internet üpjün edijiler tarapyndan petiklenendigini AÝ/AR-na aýtdy.
Atoew aragatnaşyk gullugynyň käbir internet üpjün edijilerinden muny Täjigistanyň hökümetiniň talap edendigini aýtdy. Emma AÝ/AR bilen söhbetdeş bolan aragatnaşyk gullugynyň ýolbaşçysy Beg Zuhurow öz edarasynyň bu ýagdaýa hiç hili gatnaşygynyň ýokdugyny aýtdy.
Geçen birnäçe ýylda täjik resmileri ençeme onlaýn täzelikleri we sosial media ulgamlaryny, şol sanda AÝ/AR-nyň Täjik gullugynyň websaýtyny we Facebookdaky sahypasyny petiklediler, emma soň açdylar.
Şol bir wagtda-da Zuhurow YouTube saýtynyň petiklenmegini “tehniki kemçilikler” bilen düşündirdi.


text:
Saud häkimiýetleri Mekgäniň uly metjidindäki äpet krany güýçli ýeliň ýykandygyny aýdýarlar, bu kran ýyllyk Haj zyýaratynyň başlanmagynyň öňüsyrasynda azyndan 107 adamy öldürdi.
Raýat goranmak müdirliginiň başlygy Suleýman bin Abdullah al-Amro 12-nji sentýabrda adaty bolmadyk güýçli ýeliň bu töwerekdäki baglary hem ýykandygyny aýtdy.
Ol kranyň ýyldyrym urmasy netijesinde ýykylandygy ýa-da pidalaryň käbiriniň depeşekde ölendigi barada çykan habarlary ret etdi.
Şeýle-de, 11-nji sentýabrda ýykylan kran, ölenlerden başga, 200-den gowrak adamy ýaralady.
Saud häkimiýetleri ölenleriň milleti barada resmi maglumat bermediler we 21-nji sentýabrda başlanmagyna garaşylýan Haj zyýaratynyň, betbagtçylyga garamazdan, dowam etdiriljegini aýtdylar.
12-nji sentýabrda çap edilen resmi maglumata görä, Saud Arabystanyna eýýäm 909 müňden gowrak zyýaratçy gelipdir.


text:
Hasan Rohani, näçe tagalla etseň-de, hemmeleriň göwnünden turup, hemmeleri razy etmegiň aňsat iş däldigini özüniň prezidentlik döwrüniň ilkinji günlerinde başdan geçirýär.
Onuň prezident hökmünde eden ilkinji işleriniň biri, ýagny täze kabinet üçin teklip eden agzalarynyň sanawy, kasam edişlik dabarasy soňlanmanka, eýýäm bölek-büçek boldy.
Synçylaryň bellemegine görä, Rohaniniň teklip eden kandidatlary onuň dürli syýasy toparlary razy etmäge synanyşyp, şol bir wagtyň özünde-de saýlaw kampaniýasynda beren wadalarynda durmak isleýändigini görkezýär.
Tankytlar
Ýöne Rohaniniň 4-nji awgustda kasam edişlik dabarasynda hödürlän sanawy hem konserwatiwleriň hem-de oppozisiýanyň tankydyna uçrady.
Konserwatiwler teklip edilen kandidatlaryň käbiri oppozision herekete aşa ýakyn diýip, duýduryş berdiler. Oppozisiýanyň käbir agzalary hem içerki möhüm wezipeler konserwatiwlere berlip, tanymal reformaçylar sanawa goşulmandyr diýip zeýrendiler.
Tankyda sebäp bolan ýene bir zat Rohaniniň sanawynda aýallaryň ýokdugy.
Rohaniniň teklip eden 18 adamlyk sanawy tradisional konserwatiwleri, aram syýasatçylary, tehnokratlary, şeýle hem öňki prezidentler Akbar Haşemi Rafsanjani bilen Mohammad Hateminiň döwründe gulluk eden işgärleri öz içine alýar.
Berlinde ýaşaýan eýranly žurnalist Ehsan Mehrabiniň pikiriçe, Rohani kyn deňagramlylyk oýnuny oýnamaga synanyşýar.
"Teklip edilen käbir ministrler, aýratyn-da içleri işler ministri hökmünde Rahmani Fazliniň we medeniýet ministrligine Jannatiniň saýlap tutulmagy Rohaniniň aram konserwatiwleri goşmak bilen oňat netijeler gazanyp, öz kabinetini parlamente oňladyp biljekdigine ynanýandygyny görkezýär. Rahmani Fazli ençeme ýyllap parlamentiň başlygy Ali Larijani bilen bile işleşen adam. Oňa kabinete Larijaniniň gatnaşmagy diýip garalýar" diýip, Mehrabi aýdýar.
Reformaçy gazet "Şarg" garyşyk reaksiýalary suratlandyrmak üçin, özüniň baş makalasyny "Iki tarap-da razy we närazy" diýip atlandyrdy.
"Gara tegmiller"
Rohaniniň sanawyndaky käbir adamlara berk garşylyk aşa konserwatiw "Keýhan" gazetinden geldi. Bu täsirli gazetiň baş redaktorlygyna Ýokary ruhy lider aýatolla Ali Hameneýi tarapyndan bellenen Hoseýn Şariatmadari 5-nji awgustda kabinet üçin teklip edilen käbir adamlaryň "gara tegmilleri" bar diýip ýazdy.
Şariatmadari nebit ministri diýip teklip edilen Namdar Zangenäni "ýykgynçylykly" we "utançly işleri" edenlikde aýyplap, "möhüm Nebit minstrliginde halkyň bähbitlerini gorap saklar diýip, şular ýaly adama ynam edip bolarmy?" diýip sorag berdi.
Waşingtonda ýaşaýan eýranly analizçi Ali Afşariniň pikiriçe, konserwatiwler düşewüntli ministrlikleriň ellerinden gitmeginden gorkýarlar.
"Bu güýçler, Rafsanjanä ýakyn adamlaryň dolanyp gelip, Nebit ministrligi, Magdan ministrligi ýaly esasy ministrlikleri ellerinden almagyndan howatyr edýärler. Eýranyň Rewolýusiýa sakçylary hem Zangenäniň bolmagy netijesende kem-kemden kontraktlaryny ýitirip, ykdysady işleriniň kesilmeginden aladalanýarlar" diýip, Afşari aýdýar.
Zangeneh 2009-njy ýylda oppozision ýolbaşçy we prezidentlik kandidaty bolan Mir Hoseýn Musewä maslahatçylyk eden adam.
Afşari Rohaniniň teklip eden kabinetiniň 80 prosentini parlament oňlar diýýär. Ol öz pikirini şeýle beýan edýär: "Şular ýaly ynjyklyklar bar. Ýöne men esasy roly parlamentde agalyk edýän Ali Larijani bilen onuň topary oýnar diýip pikir edýärin. Emma bu Hameneýiniň edarasy ara goşulmasa, şonda bolar. Rohani öz kabineti barada Hameneýiniň goldawyny alypdyr diýilse-de, onuň ara goşulmagy mümkin. Sese goýlanda Kabinetiň takmynan 80 prosenti, ynam gazanar".


text:
Mur kanuny
Moore's law
Mur kanuny
Sözbaşy ýazgysy[üýtget | edit source]
== Her 1,5 (bir ỳarym) ỳylda kompỳuterleriň prosessorlarynyň tizligi 2 esse artỳar.
70-nji ỳyllarda alymlaryň öỳ kompỳuter barada beren netijesi. Köp adamlar öỳ üçin satyn alan kompỳuteriň doly güỳjünden diňe 10%-ini ulanỳarlar, ondan köp däl. Şondan soň kompỳuterleriň güỳji müňlerçe artdy.
Netije: öỳ üçin täze kompỳuter satyn alaňyzda, magazinda bar bolan kompỳuterleriň iň pes we arzan prosessorly görnüşini (konfigurasiỳany) alsaňyz amatly bolar. Iň güỳçli kompỳuteri aljak bolmaň – bary bir ol 2 ỳyldan soň köneleşer, onuň güỳjünden bolsa doly peỳdalanyp bilmersiňiz. ==
Link


text:
Fransuz generaly Napoleon Bonapart "Armiýa aşgazanynyň üstünde ýöreýär" diýipdi. Onuň mundan birnäçe ýüz ýyl öň aýdan şol sözleri XXI asyra hem degişli. Owganystanda gozgalaňçylara garşy göreşýän amerikan harbylaryny azyk-iýmit we ýangyç serişdeleri bilen üpjün etmek üçin bolsa, ýol gerek.
Ýaňy-ýakynlara çenli şol serişdeler Pakistanyň Karaçi şäherine gämili eltilip, soňra ýük maşynlary bilen Owganystana aşyrylardy. Emma Talyban we onuň tarapdarlarynyň şol kerwenlere öz hüjümlerini artdyranlygy sebäpli NATO beýleki tranzit ýollaryň gözlegine çykdy.
NATO-nyň ýükleri Pakistanyň üsti bilen Owganystana eltilýärdi.
Netijede NATO häzirki döwürde Owganystanda ýerleşýän harbylaryny zerur serişdeler bilen üpjün etmek üçin Baltik we Gara deňizdäki portlardan başlap, Merkezi Aziýanyň üsti bilen Owganystana kömek aşyrylýan ýollara has köp üns berip başlady. Bu iki portdan ugradylýan kömekleriň geçýän ýollaryna "Demirgazyk paýlama çatrygy", başgaça aýdylanda, "Demirgazyk koridory" diýilýär.
Bu koridoryň ähmiýeti soňky döwürlerde barha artýar. Pentagonyň metbugat wekillerinden Kris Periniň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, häzirki döwürde gury ýer arkaly Owganystana aşyrylýan kömekleriň 50% töweregi Demirgazygyň, ýagny Merkezi Aziýanyň üsti bilen daşalýar. Bu mundan birnäçe aý öň diňe 30%-e barabardy. Ýangyjyň 60%-i
Bişkekde ýerleşýän žurnalist Deýrde Tynanyň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, Pakistanda ýagdaýlaryň howpludygy göz öňünde tutulanda, bu ýoluň ähmiýetine Demirgazykdan Owganystana aşyrylýan ýangyjyň möçberinden hem göz ýetirmek mümkin.
Tynan bu hakda: "Owganystanda ýerleşýän NATO we amerikan harbylaryna ugradylýan ýangyjyň 60% töweregi demirgazykdan geçýär. Eger şol ýoluň ýapylanlygyny göz öňüne getirsek, NATO ýangyç üpjünçiliginiň 60 prosentinden mahrum bolar. Bu ýoluň ähmiýetini şundan çak etmek mümkin" diýýär.
"Demirgazyk koridory" mundan üç ýyl ozal ýola goýuldy. Bu ýoluň iki esasy punkty bar. Olardan biri Riga portundan başlap, öňki Sowet otly ýoly arkaly Orsýetiň üsti bilen Gazagystana we şol ýerden hem Özbegistanyň üsti bilen Owganystana barýar.
Ikinji ýol bolsa Gurjüstanyň Poti portundan başlap, ol ýük şol ýerden otly arkaly Azerbaýjana, ondan soňra gämiler arkaly Gazagystanyň Aktau portuna we şol ýerden hem maşynlar arkaly Özbegistanyň üsti bilen Owganystana eltilýär.
"Demirgazyk koridory" Owganystanda ýerleşýän daşary ýurtlulara kömek eltmekde hasam uly rol oýnamaga taýýarlanylýar. Sebäbi soňky ýyllaryň dowamynda Özbegistanyň Nawoi regionynda ýerleşýän aeroportunda täze ýük gatnawy bazasy guruldy.
"Baza Syýasaty" atly kitabyň awtory hem-de ABŞ-nyň Kolumbiýa uniwersitetiniň Barnard kollejiniň professory Aleksandr Kuleýiň aýtmagyna görä, Günorta Koreýa howa ýollary tarapyndan 2010-nji ýylyň awgust aýynda işe girizilen şol baza uçar gatnawy barha artýar.
Kuleý bu hakda şeýle diýýär: "Soňky bir ýylyň dowamynda Nawoi aeroportuna uçar gatnawlarynyň sany üç esse artdy. Muny özbek çeşmeleri habar berýärler. Şeýle-de bu aeroportuň girdejisi hem 10 esse ýokarlandy. Şunlukda bu regiona gatnaýan uçarlaryň sany barha artýar. ABŞ-nyň harbylary ugradylýan ýükleriň nireden gelip, nirä barýanlygy barada o diýen maglumat bermese-de, biz ýüküň belli bir möçberiniň şol baza arkaly aşyrylýanlgyna göz ýetirýäris".Özbek ýoly
2010-nji ýyldan başlap Günorta Koreýa howa ýollary Koreýanyň paýtagty Seulda ýerleşýän Inçýon aeroporty bilen Milan we Brýusseliň aralygynda hepdede 7 gezek howa gatnawyny amala aşyryp, olaryň ählisi hem Nawoida durup geçýärler. Soňky döwürlerde Nawoi bilen Hindistanyň paýtagty Deli, Mumbaý, Frankfurt we Tailandyň paýtagty Bangkogyň aralygynda hem ýük daşaýan uçar gatnawlary ýola goýuldy.
NATO-nyň Baş sekretary Anders Fog Rasmussen (sagda) Özbegistanyň prezidenti Islam Karimow bilen NATO-nyň Brýusseldäki baş edarasynda duşuşýar, 24-nji ýanwar 2011-nji ýyl.
Nawoi aeroportunyň Web sahypasynda çap edilen maglumatdan çen tutulsa, şu ýyldan başlap, bu aeroport bilen Stambul, Dubaý, Almaty we Bangladeşiň paýtagty Dakkanyň aralynda hem uçar gatnawlary ýola goýlar.
ABŞ-nyň Goranmak ministrligi bilen işleşýän kompaniýalaryň uly böleginiň bu aeroporty dolandyrýan Günorta Koreýanyň howa ýollary bilen kontrakta gol goýanlygy aýdylýar. Pentagonyň özi hem Nawoi aeroportundan ýük daşamak boýunça belli bir derejede peýdalanýanlygyny boýun alýar.
ABŞ-nyň harbylary bu ugurda o diýen maglumat bermekden saklanýarlar. Şol aeroportuň töwereginden maglumat almagy Özbegistanyň hökümetiniň kynlaşdyranlygy üçin garaşsyz çeşmelerden bu ugurda maglumat almak hem kyn. Emma, muňa garamazdan, synçylar Nawoinyň işläp başlamagynyň NATO-nyň we ABŞ-nyň Owganystanda ýerleşýän harbylaryny azyk-iýmit serişdeleri bilen üpjün etmek nukdaýnazaryndan uly goşant goşjakdygyny çak edýärler.
Beýleki tarapdan, Özbegistanyň ýük gatnawy merkezi hökmünde gaýtadan rol oýnap başlamagy Günbataryň öňünde bu ýurduň elini hem güýçlendirýär. Amerikan alymy Aleksandr Kuleýiň aýtmagyna görä, geljekede Günbataryň özüne bolan garaşlylygyndan peýdalanyp, Özbegistanyň adam hukuklary ýaly meselede Günbataryň tankytlaryna gulak asmazlygy mümkin. Nähili ýükler?
Şeýle-de "Demirgazyk koridorynyň" beýleki uly aktýory Orsýetiň hem bu ugurda ABŞ we beýleki NATO ýurtlaryna öz aýdanyny diňletmek üçin bu ýoldan gural hökmünde peýdalanmaga synanyşmagy mümkin.
Türkmenistanyň goranmak ministri Ýaýlym Berdiýew (çepde) NATO-nyň Baş sekretary Anders Fog Rasmussen bilen duşuşýar, Brýussel, 2010-njy ýylyň 12-nji fewraly.
Şol bir wagtyň özünde "Demirgazyk ýolunyň" giňeldilmeginden peýdalanýan ýurtlardan biri hem Türkmenistandyr. Sebäbi häzirki döwürde Demirgazykdan Owganystana eltilýän kömekleriň 60% töwereginiň ýangyçdan ybaratdygy aýdylýar. Şol ýangyjyň uly bölegi bolsa Türkmenistandan eltilýär.
Şu güne çenli bu ýol arkaly Owganystana aşyrylýan ýükleriň diňe gumanitar serişdelerden ybarat bolanlygy aýdylýar. Emma käbir wakalardan çen tutulsa, şol ýoldan ýarag enjamlaryny geçirmek barada hem gepleşikler alnyp barylýar.
NATO-nyň ýolbaşçysynyň guramanyň operasiýalary boýunça kömekçisi Martin Howard bu barada Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi: "Meniň pikirimçe, bu ýoldan geçirilýän serişdeler boýunça gelnen esasy ylalaşyk partlaýjy maddalaryň şol ýoldan geçirilmegini öz içine almaýardy. Emma biz häzirki döwürde şol sebitden geçirilýän ýükleriň sanawyna ýaraglary hem girizip bolarmy diýlen mesele boýunça gepleşikleri geçirýäris. Bu gepleşikler orsýetli we merkezi aziýaly ýolbaşçylar bilen NATO-nyň wekilleriniň arasynda geçirilýär".


text:
Ýekşenbe güni Birleşen Ştatlaryň Çikago şäherinde NATO harby bileleşiginiň ýörite Sammiti açyldy.
Iki gün dowam etjek bu Sammitiň dowamynda 28 agzadan ybarat bu harby bileleşigiň liderleri käbir möhüm halkara meseleleri bilen birlikde, NATO-nyň goşunlaryny 2014-nji ýylyň ahyryna çenli Owganystandan çykarmak we bu ýurt bilen şondan soňky ediljek hyzmatdaşlyklar barada-da maslahat ederler.
Mundan daşary, NATO-nyň Ýewropada ýerleşdirmekligi planlaşdyrýan howa gorag sistemasy bilen bagly meseleler-de bu Sammitiň gün tertibinde bolar diýlip garaşylýar.
Bu gürrüňi edilýän howa gorag sistemasynyň Ýewropada ýerleşdirilmegine Orsýet garşy çykyş edip gelýär.


text:
12-nji dekabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplyk derejesiniň şanly senesine gabatlanan dabaralara gatnaşmak üçin Aşgabada gelen Türkiýe Respublikasynyň Prezidenti Rejep Taýyp Ärdogan bilen duşuşdy.
Türkiýäniň Baştutany milletiň Liderine myhmansöýerlik hem-de türkmen topragynda mähirli garşylanandygy üçin hoşallyk bildirip, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowy giňden bellenilýän Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygy bilen gutlady. Türk Lideri şeýle hem “Bitaraplyk syýasaty: parahatçylygyň, howpsuzlygyň we ösüşiň ugrunda halkara hyzmatdaşlyk” atly halkara maslahatyň üstünlikli geçirilmegi bilen gutlap, onuň ýokary derejede guralandygyny nygtady. Foruma gatnaşan hökümet wekiliýetleriniň derejesi we düzümi Garaşsyz hem Bitarap Türkmenistanyň bütin dünýäde abraýynyň barha artýandygyna şaýatlyk edýär.
Deňhukuklylyk, özara bähbitlilik, hyzmatdaşyň bähbitlerini nazara almak ýörelgeleri esasynda dünýäniň beýleki döwletleri bilen ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmek ýurdumyzyň daşary syýasat doktrinasynyň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýar. Türkmenistan we Türkiýe ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmek üçin ägirt uly kuwwata eýedir diýip, milletiň Lideri belledi we ondan netijeli peýdalanmagyň wajypdygyny nygtady.
Pikir alyşmalaryň barşynda söhbetdeşler söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmegiň möhümdigini biragyzdan belläp, energetika ulgamynda, şeýle hem ulag-kommunikasiýa ulgamynda gatnaşyklary pugtalandyrmagyň möhümdigini nygtadylar. Türk Lideri Türkiýäniň iki ýurduň arasyndaky dostluk we doganlyk gatnaşyklaryny ösdürmegiň tarapdary bolandygyny we şeýle bolmagynda galýandygyny belläp, bu örän wajyp we geljegi uly ugurlarda taslamalary durmuşa geçirmäge işjeň gatnaşmaga taýýardygyny belledi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ikitaraplaýyn söwda-ykdysady gatnaşyklaryň netijeli häsiýete eýedigini aýdyp, meşhur türk kompaniýalarynyň köp ýyllaryň dowamynda ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň dürli pudaklarynda, durmuş-medeni ulgamda we beýleki möhüm ugurlarda bilelikdäki iri taslamalary amala aşyrmaga gatnaşýandygyny belledi. Milletiň Lideri Türkmenbaşydaky Halkara porty, Aşgabat şäherindäki Halkara howa menzilini we beýlekileri aýdyň mysal hökmünde görkezdi. Döwlet baştutanymyz ertir Türkmenistan —Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisini gurmak baradaky ägirt uly taslamanyň durmuşa geçirilmegine badalga berilýändigini nygtap, türkiýeli hyzmatdaşlary oňa gatnaşmaga çagyrdy.
Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Rejep Taýyp Ärdogan däp bolan ynsanperwer gatnaşyklaryň ähmiýetini nygtap, bilim, ylym we medeniýet ugurlary boýunça ýola goýlan netijeli gatnaşyklary has-da pugtalandyrmagyň ähmiýetini nygtadylar. Şeýle hem Türkmenistanda we Türkiýe Respublikasynda iki döwletiň Medeniýet günleriniň geçirilmeginiň hem-de türkmen we türk alymlarynyň, medeniýet we sungat işgärleriniň dostlukly ýurtlarda guralýan ylym we döredijilik forumlaryna gatnaşmagynyň bu ugurlarda hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga ýardam edýändigi bellenildi. Hususan-da, golaýda Türkmenistanyň Türkiýedäki Medeniýet günleriniň üstünlikli geçirilendigi nygtaldy.
Iki dostlukly döwletiň Baştutanlary şeýle hem sebit we halkara syýasatyň özara gyzyklanma bildirilýän möhüm meseleleriniň birnäçesi boýunça pikir alyşdylar.
Duşuşygyň ahyrynda Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Rejep Taýyp Ärdogan Türkmenistanyň hem-de Türkiýe Respublikasynyň dostluk we netijeli hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryna ygrarlydygyny tassyklap, iki ýurduň halklaryna parahatçylyk, bagtyýar durmuş we abadançylyk arzuw etdiler.


text:
Dünýäniň alty iri döwletiniň diplomatlary 11-nji iýulda Wenada Eýranyň ýadro gepleşikçileri bilen ýarygijä çenli gepleşik geçirdiler. Emma olar 13-nji iýula bellenen ahyrky möhletiň öňünden jemleýji ylalaşyga gelmegi başarmadylar.
5+1 topary -- Britaniýa, Hytaý, Fransiýa, Orsýet we ABŞ, goşmak Germaniýa tähranyň ýadro ýaraglaryny edinmek mümkinçiligini kemeldip, oňa derek Eýrana garşy girizilen ykdysady sanksiýalary gowşatmak tagallasyny edýärler.
Diplomatlar Wenada 11-nji iýulda geçirilen ikitaraply we köptaraly gepleşikleriň bir toparyndan soň, jemleýji ylalaşyk tekstiniň 98 prosentiniň taýýar edilendigini aýdýarlar.
Emma gepleşikçiler 12-nji iýuldaky gepleşiklere taýýarlanýan wagtynda iki ýa-da üç sany möhüm meseläniň çözülmän galýandygy barada habarlar ýaýrady. Ol möhüm meseleleriň arasynda Wenada baglaşylan ylalaşyklaryň möhleti, BMG-niň Eýrana raketalar we adaty ýaraglar babatda girizen gadaganylygy ýatyrmak meseleleri hem bar.
Häzirki tapgyr gepleşikleriň mundan öň bellenen öňki ahyrky möhletleriniň üç sanysy – 30-njy iýun, 7-nji iýul, 9-njy iýul eýýäm geçdi we olarda garaşylýan jemleýji ylaalşyga gelmek başartmady.
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri 11-nji iýulda Eýranyň daşary işler ministri Mohammad Jawed Zarif, ÝB-niň daşary syýasat başlygy Federika Mogherini bilen 90 minut çemesi gepleşeninden soň, bu ýerde henizem çözülmeli «kyn meseleleriň bardygyny» aýtdy.
Bu üçlük 11-nji iýulda, 5+1 bir toparynyň ýarygijeden sähel öň soňlanan duşuşygyndan öň hem duşuşdy.
Kerri 11-nji iýulda telefonda Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen hem gepleşdi, emma Lawrowyň Wena haçan dolanjagy aýdyň bolman galdy.
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri 12-nji iýulda Wenada žurnalistlere «meniňçe, biz käbir hakyky kararlary baglaşmaga golaý gelýäris» diýdi.
Gepleşikleriň soňky pellesi
Fransiýanyň daşary işler ministri Laurent Fabius 11-nji iýulda «hemme zadyň stoluň üstündedigini», indi karara gelmegiň wagtydygyny aýtdy. Fabius ýekşenbe güni Wenada žurnalistlere şeýle diýdi:
"Men umyt edýärin, umyt edýärin, biz ahyrynda gepleşikler marafonynyň soňky pellesine girýäris. Men muňa ynanýaryn. Siz Fransiýanyň pozisiýasyny bilýärsiňiz – bu konstruktiw berdaşlylyk, onsoň men ol bizi indi ahyrky pellä kanagatlanarly netije bilen çykarar öýdýärin.”
Eýranyň prezidenti Hassan Rohani bolsa, şenbe güni Tähranda ýerli hudožnikler bilen duşuşanda, Wenada barýan ýadro gepleşikleri barada söz açyp, şeýle diýdi:
«Biz alty dünýä döwleti şeýle görnüşde gepleşdik, eger ýadro gepleşikleri şowsuz gutarsa hem, biziň diplomatiýamyz dünýä biziň mantyklydygymyzy görkezdi, biz hiç wagt gepleşik stoluny terk etmedik, hemişe iň gowy jogaplary berdik.»
Eýranyň ýokary ruhany lideri aýatolla Ali Hameneýi 11-nji iýulda Tähranda uniwersitet studentleriniň öňünde çykyş edip, «Birleşen Ştatlar gedemligiň kämil bir mysaly» diýdi. Şeýle-de ol studentleriň özlerini has kän gedemlige garşy göreşmäge taýýarlamalydyklaryny ýatlatdy.
Tähran özüniň owalda-ahyrda ýadro ýaraglaryny edinmekçi bolandygyny inkär edýär we öz ýadro programmasynyň tutuşlygyna parahatçylyk maksatlydygyny, ýagny medisina barlaglaryny we elektrik öndürmegi maksat tutýandygyny aýdýar.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Saýlaw işgärleri 18-nji sentýabrda Owganystanda geçen ses berişlikde kimleriň ýeňiş gazanandygyny kesgitlemek maksady bilen berlen sesleri sanamaga başladylar. Ýöne saýlawyň netijeleri entek belli bolmasa-da, talybanyň bu ses berişligi bozmak üçin eden synanyşyklarynyň netijesi welin belli.
Içeri işler ministrligi ses berişligiň gidişinde parahat ilatdan iň bärsinden 11, polisiýa işgärlerindenem üç adamyň öldürilendigini aýtdy. 18-nji senýabrda NATO öldürilen çet ýurtly esgerleri hem bu sanyň üstüne goşup, 22 adamynyň öldürilenligini aýtdy.
Muňa garamazdan, bu saýlawda talyban tarapyndan ýola goýlan hüjümler öňkülerinden az. 2009-njy ýylyň 20-nji awgustynda geçen prezident saýlawlarynda bolan gazaply hadysalar 422 bolan bolsa, bu gezek 305-e çenli azaldy. Talybanlaryň hüjümleriniň näçe adamyň ses berişlige gatnaşmazlygyna sebäp bolandygy belli däl. Bu san sesler sanalansoň, aýan bolar.
Saýlaw komissiýasy 18-nji sentýabrda 3,6 million adamyň saýlawa gatnaşandygyny aýtdy. Howpsuzlygy üpjün etmek boýunça ýurtdaky problemalaryň bardygyna garamazdan, owgan resmileri ses berişligiň kynçylyksyz geçendigini aýdýarlar.
“Şu wagta çenli gelip gowşan şikaýatlar, hemmesini birikdiräýeniňde-de, saýlawyň ygtybarlylygyna zeper ýetirer öýdemok. Ýöne bu barada anyk zady aýdardan entek ir” diýip, Saýlaw komissiýasynyň şikaýatlara garaýan toparynyň başlygy Saýed Murad Şerifi aýtdy.
Saýlawlaryň hili
Emma her halda saýlawçylar köp zatlardan zeýrenýärler. Köplenç hem sesler sanalanda, aldawçylyga ýüz urulmagyndan gorkulýar. Ýurtda saýlawlara gözegçilik edýän iň uly garaşsyz topar “Owganystanyň erkin we adalatly saýlawlar fondy” öz beýannamasynda saýlawlaryň hili barada özüniň çynlakaý alada edýänligini bildirdi.
Fonduň ýerine ýetiriji direktory Jandad Spingar: “Saýlawa erkin we adalatly diýilmeli bolsa, onda şikaýatlara doly garalmaly” diýdi. Ol şeýle diýýär: “Bular ýaly şikaýatlara doly garalmasa, olar Şikaýat komissiýasy we Saýlaw komissiýasy ýaly bar bolan mehanizmleriň üsti bilen kanuny taýdan çözülmese, onda bu saýlawyň ygtybarlylygyna oňaýsyz täsir eder”.
Öten ýyl prezident saýlawlarynda edilen galplyklar zerarly galplyk meselesi Owganystanda ynjyk mesele bolup durýar. Saýlawyň geçirilişine jogapkär resmiler aldawçylygyň öňüni almak üçin bu gezek güýçli gözegçilikden peýdalanandyklaryny aýdýarlar. Halkyň saýlawlara ynam etmeginiň bu aýdylýanlaryň hakykata nädereje laýykdygyna bagly.
Hem owgan hökümeti hem-de onuň halkara goldawçylary kanuny diýip kabul edilen saýlaw owgan administrasiýasyny güýçlendirer diýip, umyt edýärler. Saýlawlaryň ilkinji netijeleri oktaýabryň başlarynda berler diýlip garaşylýar. Ondan soň hem galplyk meselesi barlanar.
Parlamentde 249 orun bar, şol orunlar ugrunda 2500 kandidat özara bäsleşdiler.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Jon Kerri rus kärdeşi Sergeý Lawrowa basyş edip, Moskwanyň gündogar Ukrainada ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşyga hormat goýýandygyna kepil geçmegi talap etdi diýip, Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamenti habar berýär.
Lawrow Kerri bilen telefon arkaly geçiren gepleşiginde “Russiýany Minsk ylalaşygynyň berjaý edilmegi baradaky öňe gidişligi çaltlaşdyrmak üçin üçtaraplaýyn aragatnaşyk toparynyň we onuň işçi toparlarynyň arasynda geçiriljek nobatdaky ýygnaklarda mümkinçiliklerden peýdalanmaga çagyryş etdi” diýip, gürrüňi edilýän departamentiň metbugat wekili Jon Kirby belledi.
Moskwa gündogar Ukrainadaky pitneçileriň Russiýa tarapyndan goldanylýandygy baradaky maglumatlary ret edýär.
Rus we amerikan resmileriniň arasynda geçirilen bu gepleşikleriň dowamynda Lawrow “ukrain hökümeti bilen öz-özüni jar eden, emma ykrar edilmedik Donetsk we Luhansk halk respublikalarynyň arasynda göni dialoglaryň geçirilmeginiň” ähmiýeti barada nygtap geçdi diýip, Russiýanyň Daşary işler ministrligi habar berýär.


text:
Çarşenbe güni Gyrgyzystanyň paýtagty Bişkekde polisiýa işgärleriniň 100-e golaýy ýurduň Milli Howpsuzlyk Komitetiniň binasynyň öňünde piket geçirdi.
Polisiýa işgärleri öz kärdeşlerinden biriniň Howpsuzlyk Komitetiniň izolýatorynda sorag edişlik wagtynda ölmegi bilen baglanyşykly waka boýunça düýpli derňew işleriniň geçirilmegini talap etdiler.
Şu fewral aýynyň başynda 46 ýaşly polisiýa işgäri Aýbek Eşbaýew para almakda we adamlary pul tölemäge mejbur etmekde aýyplanyp, howpsuzlyk işgäleri tarapyndan tussag edilipdi. Şu hepdäniň duşenbe güni bolsa, tussag izolýatorynda onuň özüni asyp öldürendigi habar berildi.


text:
Şu günler Türkmenabadyň Sanitar epidemologiýa gullugynyň, ýagny arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreş gullugynyň işgärleri bazarlara aýlanyp, düzgüni bozan söwdagärler bilen bir hatarda düzgüni bozmadyk satyjylara hem jerime ýazýarlar.
Geçen hepdeden bäri geçirilýän barlaglaryň dowamynda, bazarda azyk harytlarynyň söwdasy bilen meşgullanýan söwdagärleriň satýan harytlarynyň möhletine, iş ýeriniň arassaçylygyna, şeýle-de, satyjylaryň ýörite eşiklerine we azyk harytlaryny ellän wagty ýörite ellikleriniň bardygyna ýa-da ýokdugyna ýekeme-ýeke gözegçilik edilýär. Düzgün-tertibi bozan söwdagärlere derhal jerime ýazylýar.
Göräýmäge, Sanitar epidemologiýa gullugynyň işgärleri öz işlerini kemsiz berjaý edýärler. Emma geçen ýylkylardan tapawutlylykda, şu gezekdäki barlaglaryň dowamynda düzgün-talaplary hiç hili bozmadyk söwdagärlere hem jerime ýazyldy diýip, käbir söwdagärler aýdýar.
“Bir zatjagaz belläli”
“Men konditer önümlerini satýaryn. Meniň ýanyma gelip adymy we familiýamy soradylar. Menden ýylyň dowamynda jerime ýazylyp-ýazylmandygy barada soradylar. Menem begenip ýazylmady diýsem, ‘onda bir zatjagaz belläli, ýylyň dowamynda her kime-de bir gezejik bellemeli’ diýip, jerime ýazdylar. Gaty geň galdym” diýip, Türkmenabadyň “Gök bazarynda” söwda-satyk işleri bilen meşgullanýan 40 ýaşlaryndaky Merdan aýdýar.
“Olaryň bu gezek gelişi tertibi barlamak üçin däl-de, diňe jerime ýazmaga gelen ýaly bolup görünýär” diýip, Merdan sözüniň üstüni ýetirýär.
Aýdylmagyna görä, bu ýazylýan jerimeleriň möçberi hem kiçi däl. Käbirlerine 400 manat jerime ýazylan bolsa, käbirlerine 1000 manada çenli jerime ýazylandygyny söwdagärler gürrüň berýärler. Olaryň öz sözi bilen aýdanyňda, bu jerimeleriň iň pesi azyndan ýarym aýlyk gazanç hakyndan ybarat.
“Başlyklar ýene goýberdiler”
“Esassyz salnan” jerimelerden bazardaky söwdagärler nägile bolsalar-da, olar hiç bir ýere ýüz tutup, arz-şikaýatyny aýdyp, muňa jogap alyp bilmeýändiklerini-de boýun alýarlar.
“Dogry işleseňem kime arzyňy aýtjak. Gelýän barlagçylar, bazar ýolbaşçylary ählisi bilelikde işleýärler. Onsoň şu barja ýerimizdenem dynaýmaly diýip işläp ýörüs” diýip, türkmenabatly Merdan gürrüň berýär.
Onuň sözüne görä, Türkmenabadyň Sanitar epidemologiýa gullugynyň barlamana gelen işgärleri söwdagärlere hiç hili anyk maglumat bermeýärler. “Öňräk barlap gitdiňiz” diýseler, “başlyklar ýene goýberdiler” diýen jogaby bermek bilen çäklenýärler.
Ýeri gelende ýatlatsak, Türkmenabadyň Sanitar epidemologiýa gullugynyň işgärleriniň geçirýän bu derňewleriniň edil häzirki pursatda geçirilmeginiň sebäpleri barada resmi taýdan halk köpçüligine anyk maglumat ýa-da bildiriş berilmese-de, bu çäre şäheriň bazarlaryna Aşgabatdan ýörite komissiýanyň gelen pursadyna gabat geldi diýilýär.


text:
Hytaýly sermaýaçy Islandiýadan “uly ýer bölegini” satyn almak isleýär. Bu barada Islandiýanyň Içeri işler ministrligi maglumat berdi.
Habara görä, Huan Nubo ol ýerde turistik kurort merkezini döretmegi göz öňünde tutýar.
Islandiýanyň kanunyna görä, Ýewropanyň ykdysady regionyndan bolmadyk adamlara ýer satmak gadagan. Ýöne hytaýly Huan Nubo özüne kadadan çykma hökmünde rugsat berilmegini soraýar.
AFP habar agentliginiň maglumatyna görä, bu meselä Islandiýanyň Içeri işler ministrliginde garalýar.
Hytaýly sermaýaçynyň satyn almak isleýän ýeri adanyň demirgazyk-günortasynda ýerleşýär.


text:
Awstriýanyň polisiýasy 5-nji sentýabrda ýurda 4 müňden gowrak migrantyň gelip girendigini aýdýar, olar wenger hökümetiniň birden onlarça awtobus bermegi netijesinde uzak ýol aşdylar.
Häzirki pursatda Wengriýadan Awstriýa gelip girýän migrantlaryň umumy sany 10 müň adama çenli ýeter diýip, Awstriýanyň Içeri işler ministrligi aýtdy.
Awstriýa Germaniýa bilen gelenleri serhetden geçirmek barada ylalaşandygyny aýdýar. Wengriýa migrantlary birnäçe gün bäri ýoldan saklaýardy, ýagny özüniň olary hasaba almalydygyny aýdýardy.
Awtobuslar 4-nji sentýabr güni giçlik, Budapeştiň Keleti otly stansiýasynda berlip başlandy. Bu ýeri bosgunlaryň wagtlaýyn lagerine öwrülipdi.