text:
Rus uruş uçarlary, Siriýanyň hökümet güýçleriniň we Eýranyň gury ýer goşunalrynyň hüjümleriniň gapdalyndan, 28-nji sentýabrda Alepponyň pitneçi elindäki ýerlerini ýene bombalady. ABŞ-nyň BMG-däki ilçisi Samantha Power Orsýetiň bu hereketlerini "wagşylyk" diýip atlandyrdy. (Roýters)
Moskwaly saýlawçylar 18-nji sentýabrda parlament saýlawlaryna baryp, seslerini berdiler. Parlament saýlawynda Orsýetiň dolandyryjy Bütewi Orsýet partiýasy we ýaranlaşan üç partiýanyň agzalary Dumadaky öňdebaryjy pozisiýalaryny saklar öýdülýär.(Reuters)
Гурбангулы Бердымухаммедов - не только доктор медицины и экономики, академик и генерал армии. У него много других талантов. Президент с удовольствием выступает в роли ди-джея, поет дамам песни о любви, занимается спортом, автогонками и даже разбирается в породе местных лошадей-ахалтекинцев. Видео НВ


c: text/html

text:
Ermenistanyň prezidenti Azerbaýjandan bölünip aýrylan Dagly-Garabag sebitine sapar edýär.
Ermenistanyň habar serişdleriniň maglumatyna görä, Serž Sarkisýan öz-özüni garaşsyz diýip yglan eden bu regionyň harby hüşgärlik derejesini barlar.
Ermenistanyň we Azerbaýjanyň Dagly-Garabag sebiti boýunça dartgynly gatnaşyklary bar. 1990-njy ýyllardaky Ermenistan bilen Azerbaýjanyň arasyndaky uruşda, Ýerewan tarapyndan goldanylýan ermeni seperatistleri bu regiony basyp alypdylar.
Geçen hepde Sarkisýan we onuň azerbaýjanly kärdeşi Ylham Alyýew Dagly-Garabag gepleşiklerini başlatmak üçin, şu aýyň ahyrlaryna duşuşmak barada ylalaşypdylar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Hillari Klinton Türkiýe bilen Ermenistany ikitaraplaýyn gatnaşyklary kadalaşdyrmak planyny amala aşyrmaga çagyrypdyr.
Ol düýn Nýu-Ýorkda iki ýurduňam DIM–leri bilen duşuşypdyr.
Ýakynda Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Erdogan Ermenistanyň we Türkiýäniň DIM leriniň 10-njy oktýabrda diplomatik gatnaşyklary dikeltmek baradaky ylalaşyga Şweýsariýada gol çekjekdiklerini habar beripdi.
Türk oppozisiýasy Osman imperiýasynyň ermenilere garşy genosidini ykrar etmek boýunça Ýerewan halkara syýasatyny bes edýänçä, şeýle-de Daglyk Garabag problemasy çözülýänçä, gol çekiljek ylalaşyň partlamentde makullanmagyna ýol bermejekdigini öňe sürýär.


text:
Aşgabat, 17.02.2015. “Türkmenportal”.
16-njy fewralda geçirilen wideoşekilli iş maslahatynyň barşynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň güni mynasybetli iş kesilenleriň günäsini geçmek hakyndaky” Türkmenistanda iri milli baýramlaryň öňüsyrasynda jenaýat jogapkärçiligine çekilen, eden etmişlerine ökünip, toba gelen adamlaryň günäsini geçmek indi däbe öwrüldi.
Degişli Permana gol çekmek bilen, döwlet Baştutanymyz hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylaryna günäsi geçilen adamlaryň ählisini tussaglykdan boşadyp, olar baýramçylyk günleri öz öýlerine, maşgala agzalarynyň arasyna barar ýaly ähli zerur işleri geçirmegi tabşyrdy.
Şeýle sahawatly çäreleri geçirmek bilen, eden etmişlerine ökünip, toba gelen adamlara öz günälerini halal zähmetleri bilen ýuwup, ýurdumyzda durmuşa geçirilýän çärelere işjeň gatnaşmaga mümkinçilik döredilýändigini bellemek bilen, döwlet Baştutany welaýatlaryň, etraplaryň we şäherleriň häkimlerine, şeýle hem beýleki ýolbaşçylara günäsi geçilen adamlary iş bilen üpjün etmek boýunça ähli çäreleri görmegi tabşyrdy.


text:
Şu gün Ýewropa Bileleşigi Eýranyň hiç hili şert goýmazdan gepleşik geçirmek islän halatynda, özüniň şeýle gepleşiklere başlap biljekdigini mälim etdi.
Bu barada şu gün Bileleşigiň daşary gatnaşyklar boýunça bölüminiň metbugat sekretary Maýkl Mann “Roýter” habar agentligine beren interwýusynda belledi.
Bu wakanyň öňýany Eýranyň habar agentligi bu ýurduň ýadro meseleleri boýunça araçyl wekili Saed Jaliliniň Tähranyň ýadro meselelesi boýunça ösen döwletler bilen gepleşiklere başlamak teklibi bilen Ýewropa Bileleşigine ýüz tutmakçydygy barada maglumat ýaýratdy.
Eýranyň ýadro programmasy baradaky gepleşikler Eýran bilen Günbatr ýurtlaryň arasyndaky oňşuksyzlyklar sebäpli togdalypdy.


text:
Polşada şu gün ikinji Jahan urşynyň başlanmagynyň 70 ýyllygy bellenilýär. Bu sene bilen baglanşykly dabaralar Baltik ýarymadasynda geçirilýär. Dabara Polşanyň premýer-ministri Donald Tusk gatnaşyp, ýurdy nasistik Germaniýadan goramak üçin heläk bolanlary ýatlap, olara hormat goýdy.
1939-njy ýylyň birinji sentýabrynda faşistik Germaniýa Polşa hüjüm etdi. Iki hepdeden soň, 17-nji sentýabrda bolsa, Germaniýa bilen SSSR-iň arasynda gol çekilen gizlin ylalaşygyň çäginde sowet goşunlary Polşanyň gündogar regionlaryny basyp aldy.
Polşada şu gün geçirilýän bu dabara 20 dowletleriň wekilleri gatnaşýarlar.


text:
30 ýaşlaryndaky Atajan üç ýyldan bäri hiç ýerde işlemeýär, ýöne üç ýyl mundan ozal ol Türkmenabadyň keselhanalarynyň birinde garawul bolup işleýärdi. Atajanyň aýtmagyna görä, “Garawulçylyk edýän binasynyň çäginden käbir zatlar ýitdi” diýip, ony işinden kowupdyrlar.
Iki çagaly maşgalasynyň eklenjini Atajan bu günler jaý gurýan, jaýlary remont edýän ussalaryň ýanynda kömekçi bolup gazanýar. Ýöne işsizlik derejesiniň ýokary hem ussalaryň sanynyň köp bolmagy zerarly remont işleri-de dowamly tapdyryp durmaýar.
“Tomsuna gowy, onda-munda işläp, biraz pul tapyp bolýar, gyş aýlary bolsa iş ýok. Men indi her gün iş gözläp çykmaly bolýan. Bir gün öýe gelsem, kakam meniň, aýalymyň we çagalarymyň egin-eşiklerini toplap, gapydan daşary zyňyp duran eken. Men bolsa näme etjegimi bilmän, daşarda [aňalyp] galdym, sebäbi dawa iş ýoklugy sebäbpli boldy” diýip, türkmenabatly Atajan Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Zähmet biržasy
Atajan işsizleri iş bilen üpjün etmäge jogapkär zähmet biržasynda hem indi ep-esli wagtdan bäri hasapda dur. Garawulçylykda dokuz ýyl iş tejribesiniň bardygyna garamazdan, şu wagta çenli oňa biržadan iş teklip edilmändir.
Atajan, iş hödür ediler hem öýdenok.
“Iş tapyp beriläýen halatynda-da para talap edilýär, meniň onça puly bermäge ýagdaýym ýok” diýip, Atajan gürrüň berdi.
Talap edilýän paranyň möçberi, teklip edilýän işe görä üýtgäp bilýär. Lebap welaýatynyň adynyň agzalmagyny islemedik ýaşaýjysy hem şeýle ýagdaýy başyndan geçirenlerden biri.
Etrabyň zähmet biržasyna baryp, öz gyzyma iş tapmaga kömek etmeklerini haýyş etdim. Ol maňa “ýarym stawka iş - müň dollar, 0,75 stawka iş - bir ýarym müň dollar, bir stawka iş - iki müň dollara çykdy. Häzir, şondan [şol pullardan] haýsyny tapyp berseň, şoňa [şol işe] ýerleşdirjek” diýip wada berdi. Men ondan soň, köp ylgap, bir ýarym müň amerikan dollaryny tapyp, ýene-de zähmet biržasynyň işgäriniň ýanyna bardym, ol puly alyp, gyzymy işe ýerleşdirdi diýip, adynyň agzalmazlygyny soran ildeşimiz aýtdy.
"Bize gowy boldy..."
Türkmenistanda para berendigini ýa alandygyny boýun alýan adama duş gelmek kyn. Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan bir resmi wezipedäki ildeşimiziň gürrüňlerinden çen tutulsa, bu ýagdaýyň özboluşly sebäpleri bar.
“Jenaýat Kodeksi boýunça berim berenem, alym alanam jezalandyrylmaly, hatda berim beren adamyň jezasy güýçli, şonuň üçin para alanyny-da, pul berenligini-de hiç kim aýdyp bilmeýär. Şonuň üçin bize örän gowy boldy” diýip, efirde adynyň agzalmagyny islemedik ildeşimiz biržanyň işgäriniň aýdanlaryny bize gürrüň berdi.
Ol ildeşimiziň aýtmagyna görä, puluň bolaýan ýagdaýynda-da göwnejaý iş ýeri tapdyryp duranok. Şeýle ýagdaýyň Türkmenabat şäherinde-de ýitidigi barada şäherlileriň arasynda gürrüň bar.
Mejbury migrantlyk
Bu ýagdaý hem adamlaryň eklenjiň gözleginde daşary ýurtlara gitmeklerine sebäp bolýar. Sakar etrap häkimliginiň ýolbaşçylarynyň 2012-nji ýylyň sentýabr aýynda eden çykyşlarynyň birinden çen tutulsa, bir ýylda diňe Lebapdan 34 müňe golaý adam daşary ýurtlara gidipdir we olaryň aglabasy işiň gözleginde giden adamlar.
Bu barada resmi tassyklama ýok, emma Lebapdan daşary ýurtlara gidenleriň aglabasynyň Türkiýä barýandygy we olaryň aglabasynyň şol ýerde bikanun migrantlar hökmünde işleýändikleri çaklanýar.
Türkmenabadyň ýaşaýjysy, pensioner zenan Leoana Konstantinowna bu barada şeýle gürrüň berýär: “Ýerli şäherlilere iş ýok, şol sebäpden-de biziň ýerli şäherli türkmenlerimiz, ylaýta-da aýallar Türkiýä, Orsýete, Britaniýa, Amerika nire gidip bilseler, işlemäge gidýärler”.
Işsizlikden kösenýän türkmenabatly Atajan hem gelejekde çagalaryny ene-atasyna goýup, aýaly bilen Türkiýä iş gözläp gitmegi planlaşdyrýandygyny, häzir bolsa onda-munda günlükçilik edip, bilet puluny toplaýandygyny aýdýar.


text:
Duşenbe güni Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde Türkmenistanda geçiriljek prezidentlik saýlawlaryna bagyşlanylyp, ýörite maslahat geçirildi.
Oňa Daşary işler ministrliginiň resmileri bilen birlikde daşary ýurt diplomatik wekilhanalarynyň resmileri-de gatnaşdylar.
Maslahatda Türkmenistanyň resmileri 2012-nji ýylyň 12-nji fewralynda geçiriljek prezidentlik saýlawlarynyň milli kanunçylyga we halkara kanunçylyk normalaryna laýyklykda, ýokary derejede guramaçylykly geçiriljekdigini nygtadylar.
Bu prezidentlik saýlawlaryna häzirlikçe diňe prezident Gurbanguly Berdimuhamedow dalaşgär hökmünde resmi hasaba alyndy.


text:
Megerem, "pollusiýa" sözüniň näme aňladýandygyny hemme erkek adamlar bilmeýän hem bolsa, bu ýagdaýy jynsy kämilleşme döwründen soň olaryň köpüsi başyndan geçiren bolmagy mümkin. Türkmençilikde, esasan hem ýetginjekleri oňaýsyzlyga salýan bu ýagdaýy "şeýtan oýnama" diýip hem atlandyrýarlar.
Pollýusiýa – bu ýetginjeklerde we erkek adamlarda, jynsy gatnaşyga we masturbasiýa bagly bolmazdan tohumlyk suwuklygynyň ygtyýarsyz bölünip çykmagydyr. Erkek adamlarda pollýusiýa köplenç gijelerine ýüze çykyp, erotiki häsiýetli düýşleriň görülmegi bilen utgaşýandyr.
Ilkinji döreýän pollýusiýalar ýetginjekleriň kämillik ýaşyna (12-15 ýaş) ýetmegi bilen başlanyp, düýbünden käbir erkek adamlarda 50-60 ýaşda geçip gidýändir. Bu fiziologiki hadysa kada bolup, ondan howatyr almagyň ýa-da utanmagyň geregi ýokdur. Tohumlyk suwuklygyň ygtyýarsyz bölünip çykmagynyň ýygylygy her adamda dürli bolup, ol ençeme ýagdaýlara (beden gurluşy, saglyk we ýaşaýyş ýagdaýy, seksual höwesi) bagly bolup durýandyr. Hepdede 1-2 gezekden 2-3 aýda 1-2 gezek bolup geçýän pollýusiýa kada hasaplanýandyr. Juda ýygy döreýän pollusiýalar erkek adamynyň ýokary seksual işjeňliginden (satiriazis) habar berip biler.
Pollýusiýa näme üçin bolup geçýär?
Ýokarda bellenilip geçilşi ýaly, pollýusiýa kada hasaplanyp, jynsy agzalaryň kadaly işleýändigini aňladýan hadysa bolup durýandyr. Başgaça aýdylanda, pollýusiýa – kadaly jynsy gatnaşyklary bolmadyk ýagdaýda, jynsy gormonlaryň ýokarlanmagyna garşy gönükdirilen bedeniň goraglylyk uýgunlaşmasy bolup durýandyr.
Gündizki pollýusiýalar
Gündizki pollýusiýalar esasan ýetginjek oglanlarda ýüze çykýar. Bu ýagdaýyň döremegi ýetginjeklerde jynsy gormonlaryň derejesiniň ýokary bolmagy, şonuň ýaly-da, ýokary seksual işjeňliginiň dyňzap durmagy bilen düşündirilip bilner. Olaryň ýüze çykmagy adaty sebäpler: erotiki gyjyndyrmalar (öpüşmeler, gujaklaşma, ýalaňaç teniň görülmegi) netijesinde hem, şonuň ýaly-da, güýçli duýgular, fiziki maşklary ýerine ýetirme ýaly adaty bolmadyk sebäpler netijesinde hem bolup biler.
Gijeki pollýusiýalar
Gije ýüze çykýan pollýusiýalar iň ýygy duş gelýän görnüşdir. Barlaglar gijeki pollýusiýalaryň dürli derejede erkek adamlaryň 83%-de bolup geçýändigini äşgär edýär. 20 ýaşdan soň gijeki pollýusiýalar seýrekleşip, 30 ýaşdan soň bu seýrekleşme has hem ýokarlanýandyr. Bu hadysa tohumlyk suwuklygynyň kadaly çykarylyp durulmagyny amala aşyryp, jynsy gatnaşykdan saklanma bilen bagly döreýän oňaýsyz duýgulary ýeňip geçmäge kömek edýändir.
Dürli sebäplere görä, dowamly wagt jynsy gatnaşyklary geçirmeýän erkek adamlar üçin pollýusiýa jynsy agzalarda ýygnanan döli aýyrmanyň usuly bolup durýandyr. Wagtal-wagtal, gije döreýän pollýusiýa saglyk üçin howpsyzdyr. Ol wagtlaýyn jynsy gatnaşyklaryň öwezini dolup, olaryň başlanmagy bilen ýitip gidýändir.
Pollýusiýalaryň ýygylaşmagy nämäni aňladýar?
Eger pollýusiýalaryň ýüze çykmagy ýygylaşan (kadaly jynsy gatnaşyklaryň geçirilýändigine garamazdan, her gün ýa-da günde birnäçe gezek dörese) halatynda, bu seksual bozulmalaryň döreýändiginden habar berip, seksopatolog lukmanynyň maslahatyny talap edýändir.
Ýygy döreýän pollýusiýalaryň öňüni almakda we bejermekde ýaşaýyş düzgünini kadalaşdyrmak hökmanydyr:
► Irden turup, sowuk suwly duş kabul etmeli;
► Juda ýumşak düşekde ýatmakdan saklanmaly;
► Gije köp geýinmän, basyrynman ýatmaly;
► Alkogol içgileri içmekden saklanmaly;
► Öýlänlik we agşamlyk nahardan soň ýöremeli, hereket etmeli;
► Agşamlyk nahary az mukdarda kabul etmeli;
► Lukmanyň maslahaty bilen, pollýusiýalaryň ýüze çykmagy kesilýänçä, dermanhanalarda taýyn görnüşde satylýan demriň we bromuň serişdelerini kabul etmeli.
Lukmançylyk edebiýatynda "pollýusiýa" sözi aýal seksuallygyny häsiýetlendirmekde hem ulanylyp, jynsy gatnaşyk bilen bagly bolmazdan, dürli gyjyndyrmalaryň täsiri bilen bartolin mäzlerinden we jynshanadan bölünip çykýan suwuklygyň gelmegi aňladylýar. Şeýle "pollýusiýalar" köplenç kadaly jynsy gatnaşyklary alyp barmaýan aýallarda syn edilýär.
Teswirlemeler
Beren düzedişleriňiz üçin minnetdarlygymy bildirýän.Ýöne 5-nji bellik babatda düşündiriş beresim gelýär.
Haçan aýalda kadaly jynsy gatnaşyklary bolman biler?
-eger aýal ýa-da adamsy (söýgülisi, gatnaşyk saklaýan bir adamsy) kesel bolsa;
-olaryň biri uzak wagt başga ýerlere giden bolsa;
-jübütleriň biri tussaghanada saklanýan bolsa;
-jübütleriň arasynda dowamly wagt düşünişmezlik, tersleşme bolup geçen bolsa (durmuşda ýygy bolýan ahwalat).
Dürli-dürli adamlar bilen,tertipsiz jynsy gatnaşyklary alyp barýan aýallarda (halk arasynda "lolylar" hem diýilýär)fiziologiki aýratynlyklara görä "pollusiýalary" başdan geçirmäge esas hem,maý hem bolanok.
2) "Agşamlyk nahary az mukdarda kabul etmeli" däl, ”Agşamlyk nahary az iýmeli”;
3)"Alkogol içgileri" däl, "Alkogolly içgileri";
4)"...demriň we bromuň serişdelerini kabul etmeli" däl, ”…düzüminde demir we brom bolan dermanlary içmeli”;
5)"Şeýle "pollýusiýalar" köplenç kadaly jynsy gatnaşyklary alyp barmaýan aýallarda syn edilýär" däl, ”Şeýle "pollýusiýalar" köplenç tertipsiz jynsy gatnaşyklary alyp barýan aýallarda duş gelýär.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Sözlemde deň heň, deň pauza bilen aýdylýan, bir söze baglanyp, bir soraga jogap boýan sözlere deňdeş agzalar diýilýär.
Sözlemiň deňdeş agzalary sözlemde deň sintaktik hyzmaty ýerine ýetirýärler. Olar biri-birine garaşsyz bolan deň hukukly agzalardyr. Deňdeş agzalar iki ýa köp sözden bolýarlar.
Aşgabada golaý Köşi, Gämi, Bagyr obalary ýerleşär.
Deňdeş agzalaryň dürli görnüşleri:
Eýeden bolan dendeş agzalara deňdeş eýeler diýilýär.
Köse bilen Görogly bir dagyň üstüne atly çykdylar.
Habardan bolan dendeş agzalara deňdeş habarlar diýilýär.
Onuň maksady şu harydy almakdy we ýene-de satmakdy.
Aýyrgyçlardan bolan deňdeş agzalara deňdeş aýyrgyçlar diýilýär.
Onuň ýanyna uzyp boýly, inçe billi, owadan gyz geldi.
Doldurgyçlardan bolan dendeş agzalara deňdeş doldurgyçlar diýilýär.
Sowuga, açlyga biraz çydajak bol.
Deňdeş agzalar biri-birleri bilen iki ýol arkaly baglanyşýarlar:
Intonasiýa arkaly baglanyşda dendeş agzalar bir meňzeş heň bilen aýdylyp baglanyşýarlar.
Ol şu günler işleýär, saz ýazýar, çalyp görýär.
Ýazuwda intonasiýa arkaly baglanyşýan deňdeş agzalaryň aralarynda otur goýulýar.
Baglaýjy kömekçiler arkaly baglanyş:
Ugurdaşlygy görkezýänler: we, hem, hem-de, -da, -de, bilen.
We kömekçisi sözlemde deňdeş agzalaryň arasynda birden artyk gaýtalanmaýar. We kömekçisiniň üsti bilen baglanyşan iki deňdeş agzanyň arasynda otur goýulmaýar.
Aman, Jemal we Oraz bu gün dynç aldylar.
Hem kömekçisi iki sany deňdeş agzanyň arasynda gelip, birden artyk gaýtalanmaýan bolsa, ol sözlemde deňdeş agzalaryň arasynda otur goýulmaýar.
Sapar kitaby çalt hem düşnükli okaýar.
Eger hem kömekçisi bir sözlemde deňdeş agzalaryň biriniň ýa öňünden, ýa yzyndan gelip, deňdeş agzalaryň sanyna görä birnäçe gezek gaýtalanýan bolsa, deňdeş agzalaryň aralarynda otur goýulýar.
Biz mekdepde okaýarys, ýazýarys hem surat çekýäris.
-da, -de iki sany işlikden bolan habaryň arasynda gelip, birinji iş gutaran badyna, ikinji işiň başlanyny görkezip biler. Şeýle bolanda-da deňdeş agzalaryň aralarynda otur goýulmaly.
Durdy partada oturyp ornaşdy-da, hat ýazmaga başlady.
Garşylygy görkezýänler: emma, ýöne, weli.
Bu kömekçiler many taýyndan bir-birine garşylykly bolan deňdeş agzalaryň aralarynda gelýärler we bir sözlemde birden artyk gaýtalanmaýarlar.
Ýagyş ýagdy, emma ýeri batga etmedi.
Emma, ýöne kömekçileri arkaly baglanyşýan deňdeş agzalaryň arasynda şol kömekçiniň öň ýanyndan, weli we welin kömekçileri arkaly baglanyşýan deňdeş agzalaryň arasynda bolsa şol kömekçiniň yz ýanyndan otur goýulmaly.
Çaltrak ýöredik weli, mekdebe derrew geläýdik.
Garşylygy we şerti görkezýänler: ýogsa, ýogsam, bolmasa.
Jan edip göreşiň, ýogsam synagdan geçip bilmersiňiz.
Ýazuwda bularyň üsti bilen baglanyşýan deňdeş agzalaryň aralarynda şu kömekçileriň öň ýanlaryndan otur goýulýar.
Ikiuçlulygy görkezýänler: ýa, ýa-da.
Şu gün ýa mekdepde, ýa-da klubda oýun görkeziljekmiş.
Eger ýa kömekçisi iki deňdeş agzanyň arasynda gelip, birden artyk gaýtalanmaýan bolsa, deňdeş agzalaryň arasynda otur goýulmaýar. Eger-de ol kömekçi deňdeş agzalaryň her biriniň öň ýanynda gelip, şolaryň sanyna görä birnäçe gezek gaýtalanýan bolsa, deňdeş agzalaryň arasynda otur goýulýar.
Gezekleşmegi görkezýänler: kä, käte.
Sazanda kä saz çalardy, käte-de hiňlenerdi.
Kä kömekçisi deňdeş agzalaryň sanyna görä birnäçe gezek gaýtalanyp, deňdeş agzalaryň her biriniň öň ýanyndan gelip biler. Şeýle bolanda, ýazuwda ikinji kä kömekçisiniň öň ýanyndan otur goýlup başlanýar.
Ýoklugy görkezýänler: ne, ne-de.
Bu kömekçi söz deňdeş agzalaryň her biriniň öň ýanyndan gelip, şol sözler bilen aňladýan düşünjeleriň hiç biriniň-de bolmaýandygyny görkezýär. Munuň üsti bilen baglanyşan deňdeş agzalaryň aralarynda otur goýulýar.
Şu gün ne howa açyldy, ne-de ýagyş ýagdy.
Sözlemiň deňdeş agzalarynyň manylaryny umumylaşdyrýan sözlere jemleýji sözler diýilýär.
Olar deňdeş agzalaryň öňünden ýa-da yzyndan gelýärler. Jemleýji söz deňdeş agzalaryň öňünden gelse, ýazuwda onuň yzynda iki nokat (:) goýulýar.
Gelen oglanlaryň ikisi: Oraz Omarow, Baýram Sopyýew gelenleriň öňündedi.
Eger jemleýji söz sözlemiň deňdeş agzalarynyň yzyndan gelse, onda jemleýji sözüň öňünden kese çyzyk (-) goýulýar.
Maýa, Jennet, Sona - üçüsi bir klasda okaýardylar.


text:
5-nji aprelde Birleşen Statlaryň Senatynyň Daşary gatnaşyklar komitetinde geçirilen diňlenişige prezident Barak Obama tarapyndan ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçisi wezipesine kandidaturasy hödürlenen Robert E.Patterson gatnaşdy. Pattersona Türkmenistana ilçi bellense, bu ýurtda alyp barmakçy işleri we öňde goýýan maksatlary hakda soraglar berildi.
Diňlenişige Senatyň Daşary gatnaşyklar komitetiniň agzasy, senator Robert Kaseý ýolbaşçylyk edip, ol sorag-jogap başlanmazdan ozal eden çykyşynda öz bähbitlerini gorap bilmegi üçin, ABŞ-nyň Türkmenistanda ilçisiniň bolmagynyň zerurdygyny belledi.
Senator Kaseý soňky ýyllarda Türkmenistanda käbir oňyn özgerişlikleriň hem bolanlygyny, emma muňa garamazdan, adam hukuklary boýunça problemalaryň heniz hem dowam edýändigini nygtady: “Türkmenistanda adam hukuklarynyň ýagdaýy alada döretmegi dowam etdirýär. Geçen ýylyň maýynda men beýleki iki senator kärdeşim bilen bilelikde, iki wyždan tussagynyň adyndan Döwlet sekretary Hillary Klintona ýazylan hata gol goýdum”.
Senatoryň aýtmagyna görä, syýasy dissidentleri ruhy keselhanalara salmak ýaly Sowet Soýuzyndan galan endik Türkmenistanda häzirki döwürde hem dowam edýär.
Senator Robert Kaseý Türkmenistanyň öz energiýa eksportyny köp ugurly etmek baradaky tagallalary bilen hem Waşingtonyň ýakyndan gyzyklanýanlygyny hem mälim etdi. Ol Türkmenistanyň Owganystan barada pozitiw syýasat alyp barýanlygyny, Owganystanyň demirgazygynda ýerleşýän käbir etraplary elektrik togy bilen üpjün edýänligini belledi.
Senatyň Daşary gatnaşyklar komitetiniň agzasy, senator Robert Kaseýiň çykyşynda we onuň yzysüre başlanan sorag-jogaplarda Türkmenistandaky adam hukuklary we ýurduň syýasy ýagdaýlary hem üns merkezinde boldy.
Adam hukuklary
Türkmenistanda adam hukuklarynyň ýagdaýynyň gowulaşdyrylmagy barada nähili planlaryňyz bar we kandidaturaňyz tassyklansa, bu ugurda nähili ädimler ätmegi planlaşdyrýarsyňyz diýlip berlen soraga jenap Patterson şeýle jogap berdi: “Soňky döwürlerde bolan wakalar göz öňünde tutulanda, adam hukuklaryna we kanunyň üstünligine sarpa goýmaklygyň, institutlaryň we hökümetleriň aç-açan bolmagynyň ýurduň durnuklylygy üçin näderejede zerurdygyna göz ýetirdik. Bu wezipä tassyklanan halatymda men adam hukuklarynyň dürli ugurlary, şol sanda adamlaryň wagtlaýyn möhlet boýunça tussag edilmegi, söz we hereket azatlygyna garşy girizilen çäklendirmeler hakda pikir alşaryn”.
Diňlenişigiň dowamynda syýasy tussaglaryň ýagdaýy hakdaky soraglar hem orta atyldy. Senator Kaseýiň syýasy tussaglaryň ykbaly hakda Türkmenistanyň hökümet wekilleri bilen nähili gepleşikler geçirmegi planlaşdyrýarsyňyz diýen soragyna jenap Patterson şeýle jogap berdi: “Türkmenistanyň hökümet wekilleri ABŞ-nyň Aşgabatdaky ilçihanasyna edil şu gün Amangylyjowyň we Hajyýewiň ýagdaýy barada maglumat berdiler. Hökümet tarapyndan gowşan maglumatda olaryň saglygyna seredilşi hem-de maşgala agzalary bilen duşuşdyrylmagy ýaly meseleler hakda gürrüň edilýär. Bu kiçijik ädim hem bolsa, biziň Türkmenistanyň hökümet wekilleri bilen geçirýän gepleşiklerimiziň netije berýänligini aňladýar”.
Türkmenistan Helsinki fondunyň agzalary bolan Annagurban Amangylyjow bilen Sapardurdy Hajyýew 2006-njy ýylda tussag edildiler. Olar Türkmenistanda adam hukuklarynyň ýagdaýy barada daşary ýurt habar serişdelerine maglumat berýärdiler.
Jenap Patterson Halkara Gyzyl Haç ýaly guramalara Türkmenistandaky syýasy tussaglary baryp görmek boýunça mümkinçiligiň döredilmegi barada hem elinden gelenini aýamajagyny belläp, öz kandidaturasy tassyklanan halatynda Türkmenistanyň hökümet wekilleri bilen konstruktiw gatnaşyklary ýola goýmaga synanyşjakdygyny hem belledi.
Diňlenişigiň dowamynda Türkmenistanyň energiýa eksporty boýunça planlary barada hem gürrüň edilip, diplomat Robert E.Pattersona bu ugurdan Türkmenistana nähili kömek edip boljakdygy hakda soraglar berildi. Ol, kandidaturasy tassyklanan halatynda, ABŞ-nyň ilçisi hökmünde Transhazar we Transowgan gaz proýektleriniň gurulmagy barada Türkmenistanyň hökümetine goldaw bermegi dowam etdirjekdigini aýtdy.
Robert E.Patterson Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gazgeçiriji proýekti gurlan halatynda, onuň Merkezi Aziýa bilen Günorta Aziýanyň gatnaşygyny güýçlendirjekdigini hem belläp, şeýle proýektleriň amala aşyrylmagy üçin amerikan firmalaryny Türkmenistana maýa goýmaga höweslendirjekdigini hem sözüniň üstüne goşdy.
Kongrese hödürlener
Robert E.Pattersonyň kandidaturasy ýakynda prezident Barak Obama tarapyndan ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçisi wezipesine teklip edilipdi. Bu diňlenişik şol teklip esasynda geçirildi. Diňlenişigi geçiren senator Robert Kaseý jenap Robert E.Pattersonyň kandidaturasynyň mümkin boldugyndan çaltrak Kongrese hödürlenjekdigini belledi. Bu teklip Kongres tarapyndan tassyklansa, Robert E. Patterson ABŞ-nyň Türkmenistandaky täze ilçisi wezipesini eýelär.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentinde 1985-nji ýylda işe başlan Robert E.Patterson mundan ozal ABŞ-nyň Keniýadaky ilçihanasynda ABŞ-nyň Somali boýunça wekili we ondan ozal hem ABŞ-nyň Moskwadaky ilçihanasynyň Syýasy meseleler boýunça bölüminiň ýolbaşçysy wezipesinde ișläpdi. Ol ABŞ-nyň Wengriýadaky, Ukrainadaky we Ermenistandaky ilçihanalarynda hem syýasy bölümlere ýolbaşçylyk edipdi.
Robert E. Patterson ýokary bilimini ABŞ-nyň Rid Kollejinde aldy. Kolumbiýa uniwersitetinden M.A we M.Phil ylmy derejelerini alan Robert E.Pattersonyň ABŞ-nyň Harby deňiz kollejinden hem M.A. derejesi bar.


text:
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň prezidenti Barak Obamanyň enesi ähli musulmanlar üçin mukaddes Mekge şäherinde boldy we Umra zyýarat etdi, şeýle hem Muhammet Pygamberiň (ýatan ýeri ýagty bolsun) durmuşyna bagyşlanan sergä baryp gördi.
90 ýaşy arka atan Sora Umar Mekgä ogly Seýit we agtygy Musa Obama bilen bardy.
“Men sergide bolup görenime örän şat, ol ylmy we taryhy resminamalaryň ulanylyp, yslamyň täze döwre görä ýaýradylmagynyň ajaýyp nusgasy bolup durýar” — diýip, Obamanyň enesi duýgularyna döz gelip bilmän, görüne ýaş aýlap aýtdy.
Mälim bolşy ýaly, “gizlin musulmançylyk” baradaky şübheleli gürrüňlere garamazdan, Obama hristiançylyga uýýandygyny telim gezek aýdypdy. Prezident keniýaly kakasynyň musulmançylygy ýöredýän adam däldigini, ýöne enesiniň we Keniýada ýaşaýan garyndaşlarynyň yslamynyň ýoluny tutýandygyny tassyklapdy.


text:
Liwiýada gozgalaňçylar bilen Muammar Kaddafä ygrarly güýçleriň arasyndaky söweşler dowam edýär.
Liwiýanyň häkimiýetleri Zawiýa şäherindäki söweşlerde gozgalaňçylary ýeňendiklerini aýdýarlar. Emma gozgalaňçylar Liwiýanyň paýtagty Tripolä tarap öňe süýşmäge dowam edýändiklerini habar berýärler.
Döwlet telewideniýesi Kaddafiniň Halkara küşt federasiýasynyň başlygy Kirsan Ylýumžanow bilen duşuşygyny görkezdi. Ol Kaddafi bilen küşt oýnandygyny aýtdy.
Tripoliden günorta-günbatarlykdaky Zintan şäherinde hem çaknyşyklar boldy. “Frans press” agentliginiň habaryna görä, ýekşenbe güni bu şäherde azyndan 7 adam ölüpdir we 50 çemesi adam ýaralanypdyr.


text:
Ýewropa Bileleşigine agza ýurtlaryň daşary işler ministrleri Müsürdäki dartgynlygy ara alyp maslahatlaşmak üçin çarşenbe güni Brýusselde duşuşýarlar.
Ýewropa Bileleşigi Müsüriň harbylarynyň, häkimiýetden çetleşdirilen prezident Muhammet Morsiniň tarapdarlaryna eden soňky hüjüminden soň, Kaira berilýän kömegi bes edip-etmezlik barada gepleşikler geçirýärler.
Ýewropa Bileleşigi Müsüriň iň uly söwda hyzmatdaşy bolup, geçen ýyl ol Kaira ýardam etmek üçin takmynan 5 milliard ýewrolyk karz pul bermäge söz beripdi.
Şeýle-de Ýewropa Bileleşiginiň resmileri, Müsüre ýarag embargosyny girizmek hakynda hem gepleşikler geçirmegi göz öňünde tutýandyklaryny aýtdylar.
Sişenbe güni Waşingtonda ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama ýurduň milli howpsuzlyk topary bilen duşuşdy. Şol duşuşykda Obama Müsüre her ýyl berilýän 1,5 milliard amerikan dollarlyk kömegi togtatmak barada pikir alyşdy.
Şeýle-de, mundan ozal sişenbe güni ir bilen ABŞ “Musulman doganlygy” hereketiniň iň uly lideri Muhammad Badiniň tussag edilmegini tankyt edipdi. Ol ýowuzlyklary öjükdirmek we adam öldürmek aýyplamalary bilen tussag edilipdi.


text:
Moskwa sudy Nemtsowyň öldürilmegi bilen baglylykda iki adama aýyp bildirdi. "Roýters" habar gullugy suduň Dadaýew özüniň bu jenaýata dahylladygyny tassyk etdi diýendigini habar berdi.
Sud Zaur Dadaýewiň 28-nji aprele çenli tussaghanada saklanmagyny buýrupdyr.
Güman edilýänler 5-e ýetdi
Orsýetiň döwlet metbugaty 8-nji martda polisiýanyň oppozisiýa aktiwisti Boris Nemtsowy geçen aý, Moskwanyň merkezinde, Kremliň alkymynda atyp öldürmekde güman edilýän adamlaryň ýene ikisini tussag edendigini habar berdi.
Orsýetiň Inguşetiýa respublikasynyň Howpsuzlyk geňeşiniň sekretary Albert Barahoew RIA Nowosti habar gullugyna öňki wise-premýeriň janyna kast etmekde şübhe bildirilýän iki adamyň tussag astyna alnandygyny aýtdy.
Inguşetiýada tutulan erkekleriň ikisem goňşy Çeçenistandan, demirgazyk Kawkazyň iň bir zorlukly künjeginden. Olaryň biri 7-nji martda rus howpsuzluk resmileri tarapyndan tutulan iki adamyň biriniň - Anzor Gubaşewiň inisi.
RIA Nowosti 7-nji martda tutulan ikinji erkegiň, Zaur Dadaýewiň Çeçenistanyň Içeri işler ministrligine degişli batalýonyň komandiriniň orunbasary bolandygyny, Gubaşewiň bolsa Moskwada bir hususy howpsuzlyk firmasynda işländigini aýdýar.
Derňew komitetiniň sözçüsi Wladimir Markin bu işde güman edilýän bäşinji adamyň hem bardygyny aýtdy. Ol 8-nji martda twitterde «Derňew komiteti Boris Nemtsowyň öldürilmegi bilen baglylykda bäş adama garşy iş gozgaýar» diýip ýazdy we derňewiň dowam edýändigini aýtdy.
Emma Moskwa sudunyň sözçüsi Boris Nemtsowyň ölümi bilen baglylykda iki adama aýyp bildirilendigini aýtdy.
Basmannyý sudunyň sözçüsi Anna Fadeýewanyň sözlerine görä, ol aýyp bildirilen iki adam Anzor Gubaşew bilen Zaur Dadaýew.
Bu adamlar prezident Wladimr Putiniň uzak wagtlyk tankytçysy Nemtsow atylyp öldürilenden bir hepde gowrak soň tutuldy.
Fadeýewa bu işi boýunça saklanan we ýekşenbe güni irden deslapky sud diňlenişigi üçin Basmannyý sudyna getirilen beýleki üç erkegiň hem adyny aýtdy, olar Şagid Gubaşew, Anzoryň inisi we diňe familiýasy aýdylan, Dadaýewiň garyndaşlary Bakhaýew bilen Ýeskerhanow dagydyr.
Boris Nemtsow 27-nji fewralda, Kremliň alkymyndaky bir köpriniň üstünden barýarka, ýeňsesinden dört ok atylyp öldürildi. Şonda onuň ýanynda ukrain modeli Anna Duritskaýa hem bardy.
Kast edişiň sebäbi
Emma muňa garamazdan, ony öldüren adamlaryň bolup biljek motiwi, ýagny oppozisiýadaky syýasatçyny näme sebäpden öldürmek isländikleri babatda hiç bir maglumat peýda bolmady.
Nemtsowyň ýaranlary onuň janyna kast edilmeginiň, tankytçylary ýuwaşatmak üçin, hökümetiň ýokary derejelerinde buýrulan bolmagynyň ahmaldygyny öňe sürýärler. Emma bu diýilýänler erjellik bilen ret edildi.
Bu bihaýa kast ediş ýurduň oppozisiýasynyň içine sarsgyn tolkunyny saldy we uly halkara ýazgaryşlaryny döretdi.
Derňewçiler ganhorlaryň Orsýeti, Ukraina meselesinde Günbatar bilen Sowuk uruşdan bäri iň ýaman gapma-garşylykda duran ýurdy durnuksyzlaşdyrmaga synanyşan bolmaklarynyň ahmaldygyny öňe sürdiler.
Ýöne olar Nemtsowyň Orsýetiň Ukrain konfliktindäki roluny tankytlany üçin ýa–da ýanwarda, Parižde «Charliýe Hebdo» satiriki hepdeliginiň işgärlerine yslamçy ekstermistler tarapyndan hüjüm edilmegini ýazgarany üçin öldürilmek ähtimallygyny hem derňeýändiklerini aýtdylar.
Orsýetiň prezidentiniň ýanyndaky Adam hukuklary geňeşiniň başlygy Mihail Fedotow Interfaks habar gullugyna Nemsowyň öldürilmegini buýranlaryň we gurnanlaryň hem, bu jenaýaty amala aşyrynlar bilen bile, jogapkärçilige çekilmeginiň wajypdygyny aýtdy.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Moskwa bilen Waşington özleriniň Siriýada atyşygy bes etmek ylalaşygyny gazanmaga golaý gelendiklerini, emma biraz köp wagt gerekdigini aýdýarlar.
Orsýetiň daşary işler ministriniň orunbasary Sergeý Rýabkow 4-nji sentýabrda «Biz ylalaşyga golaý... Emma diplomatiýa sungaty durmuşa geçirmek wagtyny talap edýär» diýdi.
Ol «bizde gepleşikleriň puç boljagyna garaşmaga esas ýok» diýip, sözüniň üstüni ýetirdi.
Ol bu sözleri Hytaýda, 20-ler toparynyň Hanžouda geçýän ykdysady sammiti mahalynda, media bilen söhbetdeşlikde aýtdy.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama biraz öň Siriýadaky duşmançylyklary soňlamakda islendik ylalaşyga gelmek üçin Orsýet bilen gepleşikleriň möhümdigini, emma bu gepleşikleriňkyndygyny aýdypdy.
Obama 4-nji sentýabrda Hytaýyň Hanžou şäherindeguralan metbugat ýygnagynda Waşington bilen Moskwanyň arasynda düýpli pikir dürlüliginiň saklanyp galýandygyny aýtdy.
"Biz entek ol ýere ýetemizok" diýip,Obamaaýtdy. "Meniň pikirimçe, häzir öňe tarap aýdyň ýoda bar diýerden ir, emma bu ýerde käbir öňegidişlikleriň edilmegi üçin mümkinçilik bar" diýip, amerikan lideri sözüniň üstüni ýetirdi.
Prezident Obama bu sözleri Hytaýda, 20-ler toparynyň ykdysady sammitiniň gapdalyndan aýtdy.
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri we Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Siriýadaky «Yslam döwleti» toparyna we beýleki ekstermistlere garşy söweşde ABŞ-Orsýet harby hyzmatdaşlygyny güýçlendirmek ylalaşygy barada hepdeläp gürrüň edýär.


text:
Azerbaýjanyň “Halk fronty” atly oppozision partiýasynyň aktiwisti Bakuda tussag edildi.
Turan Ibrahim öz öýüniň golaýynda 13-nji ýanwarda saklandy.
Onuň dogany Togrul Ibrahim işden öýüne barýan aktiwisti azyndan ýedi polisiýa ofiseriniň tussag edendigini gürrüň berdi. Torgun Ibrahimiň sözlerine görä, aktiwist Bakunyň Narman etrabynyň polisiýa bölümine alynyp baryldy we polisiýa garşylyk görkezmekde aýyplanýar.
Bu tussaglyk Azerbaýjanyň birnäçe etraplarynda protestleriň döremeginiň yzýanyna gabat geldi. Protestçiler işsizlige, bahalaryň ýokarlanmagyna we nebite baý ýurtdaky beýleki ykdysady kynçylyklara nägilelik bildirýärler.
Azerbaýjanyň “Halk fronty” atly oppozision partiýasynyň ýaşlar komitetiniň agzasy Ibrahimiň kakasy Mammad Ibrahim partiýanyň geňeşçisi bolup, sentýabr aýyndan bäri tussaglykda saklanýar.


text:
Geçen hepdäniň ahyrynda Türkmenistan-Owganystan-Päkistan-Hindistan (TOPH) gaz proýekti boýunça tehniki iş toparynyň sekizinji maslahaty öz işini tamamlady.
Türkmenistanyň köpçülikleýin habar serişdeleriniň maglumatyna görä, bu maslahata TOPH proýektine gatnaşyjy ýurtlaryň hemmesinden wekiller gatnaşypdyr. Ýöne ýakynda özüniň bu proýekte gatnaşmak islegini açyk yglan eden ýene bir ýurt barada welin bu maslahatda kelam agyz gürrüň edilmändir. Ol ýurt bolsa, elbetde, Orsýet.
Orsýet tarapynyň bu baradaky islegini ýakynda prezident Dmitriý Medwedew Türkmenistana sapary wagtynda mälim etdi. Hakykatynda, bu teklip şol saparyň dowamynda Orsýet tarapynyň hyzmatdaşlyk barada öňe süren ýeke-täk teklibi bolupdy.
Şeýlelikde, bu sapar diňe bir pes netijeli sapar bolmak bilen hem çäklenmän, ol hatda zyýanly netijeleri-de berdi. Hususan-da, şol sapardan bary-ýogy birnäçe gün geçensoň, türkmen tarapy Kremliň adyna açyk protest notasy bilen çykyş edipdi. Aşgabat munuň sebäbini Orsýet tarapynyň Türkmenistanyň içerki işlerine goşulyşmak we türkmen hökümetine basyş görkezmek synanyşygy bilen düşündiripdi.
Ýüze çykan bu konflikt, daşyndan göräýmäge, soňra güýçlenip gitmedi. Emma, beýleki tarapdan, Orsýetiň Türkmenistandan satyn alýan gazynyň möçberini geçen ýyldaky möçberinde doňduryp goýmagyndan Aşgabadyň göwni suw içen däl bolmaly.
Şol wakalaryň fonunda-da, Kreml Türkmenistany ünsden düşürmeýändigini subut etmäge çalyşýan görnüşde, özüniň TOPH gaz proýektine gatnaşmak islegini mälim ätdi. Ähli ýagdaýlardan görnüşi ýaly, türkmen tarapy Orsýetiň bu islegine bütinleý biparh garamak bilen jogap berdi.
TOPH toparynyň sekizinji maslahatynyň mazmunyna üns bersek, bu gaz proýektinde Moskwanyň orny artykmaç bolup çykýar. Proýekte gatnaşyjylar, aýratyn-da, Türkmenistan bu proýekti Orsýetsiz amala aşyrmak pozisiýasyny ýene bir gezek nygtap çykyş edene meňzeýär.
«Nabukko»
Orsýetiň pozisiýasyndaky käbir gowşamalar Hazar regionyndaky käbir beýleki meselelerde-de göze ilýär. Esasy problemalardan biri bolsa energiýa proýektlerinden ýene biri bolan «Nabukko» proýekti bilen baglanyşykly. Bu proýektiň maksady Orsýetden sowa Ýewropa gaz akymyny ýola goýmak. Moskwa her dürli ýollar bilen bu proýekte garşy çykyş edip gelýär.
Türkmenistan şu noýabryň ortalaryna Hazarýaka döwletleriniň liderleriniň Bakuda geçiriljek Sammitine görülýän taýýarlyklaryň barşynda birnäçe möhüm diplomatik gepleşikleri geçirdi. Hazar deňziniň durumy bilen bagly meseläniň oňyn tarapa çözülmegi üçin Azerbaýjana täsir edip bileri ýaly Aşgabada belli bir goldawlar zerur.
Bakuda geçjek Sammitiň öňýany, 9-njy noýabrda Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşid Meredowyň ýolbaşçylygynda ýörite delegasiýa Tährana sapar etdi. Elbetde, bu sapardaky gepleşiklerde taraplaryň Hazaryň statusy baradaky meseläniň daşyndan aýlanyp geçmedikleri öz-özünden düşnükli zat. Geçen hepdäniň ahyrynda bolsa, Türkiýäniň prezidenti Abdylla Gül Türkmenistanda saparda boldy.
Türkmenistanyň häkimiýetleri Hazar meselesinde Azerbaýjanyň öz ýakyn strategik hyzmatdaşy bolan Türkiýäniň pikirlerine gulak gabartmagynyň mümkindigini göz öňünde tutýan bolmaly. Türkiýe bolsa öz gezeginde «Nabukko» gaz proýektini berk goldap çykyş edýär.
Bu soňky diplomatik gepleşikleriň töwereginde Orsýet göze ilmeýär. Bu gepleşiklere gatnaşýan ähli taraplar özara strategik meselelere Orsýeti gatnaşdyrmazdan çözgüt tapmaga çalyşýan ýaly görünýär.
Elbetde, TOPH we «Nabukko» proýektlerine gatnaşmaga ýol berilse, Orsýetiň bu proýektlere höwes bilen gatnaşjakdygyna hem-de soýuzdaş ýurtlaryň özara soýuzdaşlygyny dargytmak üçin onuň ähli mümkinçilikleri ulanjakdygyna bu ýurtlar düşünmän duran däldirler. Emma esasy zat eýýäm amala aşdy, ýagny, bu regionda ozalkylary ýaly öz agalygyny ýöreder ýaly Moskwada indi mümkinçilik ýok.
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Bu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Şu gün, ýagny 7-nji sentýabrda bütin Daşoguz welaýaty boýunça resmi taýdan pagta ýygym kampaniýasy başladyldy. Bu mynasybetli ýurduň demirgazyk welaýatynyň etrapdyr obalarynda ýörite baýramçylyk çäreleri geçirildi.
Köneürgenç, Saparmyrat Türkmenbaşy etraplarynda kärende ýerleriniň golaýlary ýörite lentalar bilen bezelip, dabaranyň geçýän ýerine ir sagat 06:00-da edaradyr kärhanalaryň işgärleri, medeniýet wekilleri, lukmanlar, mugallymlar, okuwçylar we ýaşulular eltildi.
Bu çärä gatnaşýan mugallymlaryň biri özleriniň bu ýere mejbury ýagdaýda getirilendiklerini, şeýle-de mekdepdäki sapaklaryň ýatyrylyp, ähli mugallymlaryň we okuwçylaryň dabara gelmeli edilendiklerini gürrüň berdi.
“Bize gyzyl reňkli köýnek geýnip, elimize-de gowaçadan boglan desseleri alyp gelmegi tabşyrdylar. Okuwçylary hem gelmeli etdiler. Bu gün ähli sapaklar ýatyryldy. Garaz, aýlyk alyp işleýänleriň ählisi bu dabara getirilene meňzeýär. Egirme-dokma kärhananyň gyzlaryna gök halat geýdirip, ak ýaglyk daňdyryp, boýnuna-da pagta ýygylýan fartugy dakyp göz üçin pagta ýygdyrdylar” diýip, Gülşirin mugallym gürrüň berdi.
Pagta ýygymyna başlanandygy mynasybetli geçirilen dabarada aýdym-saz aýtdyryldy we taryhy sahnalar hem gurnaldy. Teatrlaşdyrylan oýunlarda ýüň darap ýüp egrip, ýorgan-ýassyk tikip oturan daýzalary hem synlasa bolýardy.
Teatrlaşdyrylan oýunlar bilen bir wagtda dabaranyň dowamynda kärende ýerleriň eýeleri bolup çykyş edenleriň-de düýbünden başga-başga adamlar bolandygyna üns çekilýär.
“Prezidenti alkyşlap, kärende ýeriniň eýesi bolup biziň mekdep direktorymyz çykyş etdi” diýip, Gülşirin mugallym Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Bir hepde mundan öň
Daşoguzda pagta ýygymynyň resmi taýdan başlanmagy mynasybetli geçirilen bu günki dabara bilen birlikde, mundan bir hepde ozalam Türkmen döwlet telewideniýesi, hamana, 7-nji sentýabrda surata düşürildi diýip görkezmek üçin, bu ýerde ýasama dabara gurnap, öňünden ýazgy edipdir.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan daşoguzlylar welaýatyň Boldumsaz, Gubadag, Nyýazow, Ruhyblent, Gurbansoltan eje etraplarynda geçen hepdäniň ahyrynda “pagta ýygymyna resmi taýdan başladyk” diýip, uly gerimde dabaralaryň geçirilip, şowhun-şagalaňyň gurnalandygyny gürrüň berdiler.
Azatlyk Radiosy bilen habarlaşan daşoguzlylar bu ýasama çäreler üçin hem bir hepde töweregi taýýarlyklaryň görlendigini gürrüň berýärler.
“7-nji sentýabrda geçirildi diýlip gurnalan bu çärelere welaýatyň ähli etraplaryndan pagta daşaýan we ýygýan tehnikalary ýygnap, öňüne prezidentiň suratyny asyp, ýasama dabaranyň surata alynýan ýerlerine nobatma-nobat gatnatdylar” diýip, özüniň atlandyrylmasyzlygyny soran daşoguzly ildeşimiz gürrüň berdi.
Daşoguzda pagta ýygymy 7-nji sentýabrda başlandy diýlip resmi taýdan yglan edilse-de, welaýatyň gowaçanyň gozalary ir açylan käbir etraplarynda pagta ýygymy eýýäm geçen aýyň ortalaryndan bäri dowam edip gelýär.
Owalky pagta ýygymy möwsümlerinde bolşy ýaly, bu gezek hem döwletden aýlyk alýan, ýagny býujet işgärleri ýene-de mejbury işe çekilýärler.
Ýeri gelende aýtsak, Türkmenistan pagta ýygymy döwründe mejbury zähmetden peýdalanýandygy sebäpli halkara jemgyýetçiliginiň dowamly tankydyna uçraýar.
Şu ýyl türkmen häkimiýetleri ýurt boýunça 1 million 50 müň tonna pagta hasylyny öndürmegi göz öňünde tutýarlar.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin “Siriýa hökümetiniň öz halkyna zäherli gaz bilen hüjüm edendigi subut edilse, onda Moskwa Birleşen Milletler Guramasynyň Damaska garşy harby zarba urmak rezolýusiýasyny goldamak mümkinçiligini "aradan aýyrmaýar" diýdi.
Putin bu barada Orsýetiň Sankt-Peterburg şäherinde geçiriljek G20 sammitiniň öňüsyrasy geçirilen interwýuda belläp geçdi.
Putin Günbatara ýüzlenip, Siriýa garşy "bir taraplaýyn" herekete geçilmegine garşy duýduryş berdi.
Şeýle-de, ol Moskwanyň Siriýany howa goranyş sistemaly raketalaryň käbir düzümi bilen üpjün edendigini sözüne goşdy.


text:
Gurbanguly Berdimuhamedow birinji gezek prezidentlik kürsüsine geçende, häkimiýetdäki ilkinji aýlaryny Saparmyrat Nyýazowyň döwründe kabul edilen kararlara düzediş girizmekden başlady. Edilen işleriň arasynda oba ýerlerindäki keselhanalary täzeden açmak, ýurtda internet üpjünçiligini ýola goýmak ýaly çäreler bardy.
Emma bularyň arasynda has göze ilýäni – bu onuň Saparmyrat Nyýazowyň şahsyýet kultuny ýykyp başlanlygydy. 2006-njy ýylda Nyýazowyň ölüminden soň häkimiýete geçen Berdimuhamedow obadyr-şäherlerde ýerleşdirilen Nyýazowyň suratlaryny we heýkellerini aýyrmaga görkezme berdi. Şeýle-de Berdimuhamedow Nyýazow döwründe üýtgedilen aýlaryň we hepdeleriň ozalky atlaryny gaýtadan dikeltdi.
Emma wagtyň geçmegi bilen Berdimuhamedowyň özi-de öz şahsyýet kultuny ornaşdyryp ugrady. Berdimuhamedowyň suraty ýerleşdirilen uly plakatlar Türkmenistanyň ähli künjeklerinde, ýurduň ähli edaralarynda ýerleşdirilip başlandy. Ýeri gelende bellenilse, bu plakatlaryň Nyýazow döwründäkilerden parhy az boldy.
Asyl käri boýunça diş lukmany bolan Berdimuhamedow kitaplara awtorlyk etmek däbi boýunça hem Nyýazowyň yzyndan ýetdiriberdi. Ol häkimiýet başyndaky bäş ýylyň dowamynda saglykdan başlap, tä ahal-teke atlaryna çenli dürli temadan bolan kitaplara awtorlyk etdi.
Nyýazowa öz wagtynda “Türkmenbaşy” diýlip ýüzlenilen bolsa, Berdimuhamedowa “Arkadag” diýlen lakam berildi.
Käbir gowuşýan maglumatlardan belli bolşuna görä, ýakyn günleriň dowamynda türkmen milletiniň ruhy ýörelgesi boljak täze kitap hem çapdan çykmaly. Kitabyň adynyň ýa “Türkmennama” ýa-da “Adamnama” boljakdygy aýdylýar.
Mundan öň, Nyýazow hem bu meseläni gozgap, “Ruhnama” kitabyny ýazypdy. Bu ýurduň ähli okuw jaýlarynda, şol sanda sürüjilik mekdeplerinde hem öwredilýärdi.
Berdimuhamedow başga ugurlar boýunça-da Nyýazowdan geçirip barýana meňzeýär. Nyýazowa öz wagtynda “Türkmenbaşy” diýlip ýüzlenilen bolsa, Berdimuhamedowa “Arkadag” diýlen lakam berildi. Nyýazowyň 1991-2006-njy ýyllar aralygynda häkimiýetde bolan döwrüne “Türkmeniň Altyn Asyry” diýlen bolsa, häzirki döwür “Beýik Özgeretmeler we Galkynyşlar Zamanasy” diýlip atlandyrylýar.
Berdimuhamedow Nyýazowyň mekdeplere, köçelere we guramalara özüniň we ýakyn garyndaşlarynyň adyny dakmak endigini hem dowam etdirdi. Mysal üçin, Ahal welaýatyndaky mekdepleriň birine Berdimuhamedowyň atasy – Berdymuhamet Annaýewiň ady dakyldy. Şeýle-de ýakynda Aşgabadyň Içeri işler ministrliginiň harby bölümleriniň birine prezidentiň kakasy – Mälikguly Berdimuhamedowyň ady dakyldy.
Nyýazow döwründen bäri dowam edýän ýene-de birnäçe zatlar bar, ýagny ýurtda ozalkysy ýaly şol ýeke-täk syýasy partiýa bar, özge pikirlileriň yzarlanmasy dowam edýär, şeýle-de azat metbugat diýen zat ýok.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 21-nji awgustdaky mejlisinde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow degişli ýolbaşçylara Ahal welaýatynyň «Täze zaman» obasynda alnyp barylýan gurluşyk işlerini seljermegi we oňa gözegçilik etmegi tabşyrdy.
Bu oba häzirki döwrüň binagärlik talaplaryna laýyk gelýän uly, döwrebap oba bolmaly. Şoňa görä-de, bu obanyň ýanynda ähli zerur gulluklary bolan, üpjünçilik ulgamlary we ýaşaýyş jaýlary bilen üpjün edilen edara ediş merkezini gurmaly. Türkmenistanyň Prezidentiniň tabşyrygy bilen «Täze zaman» obasynyň ilat sanyny artdyryp, şäher ilatynyň sanynyň derejesine ýetirmek meýilleşdirilýär. Mejlisde Türkmen döwletiniň Baştutany Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygyna Ahal welaýatynyň häkimi bilen bilelikde täze şäheriň derejesini kesgitlemek bilen bagly meseläni öwrenmegi hem-de bu şäheri nähili atlandyrmagyň maksadalaýyk boljakdygyny kesgitlemegi, täze şäheri Derweze etrabynyň edara ediş merkezi hökmünde bellemek meselesine seretmegi tabşyrdy.


text: Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisini geçirdi. Onda ýurdumyzyň Hökümetiniň 2016-njy ýylda alyp baran işleriniň jemleri jemlenildi, milli ykdysadyýetimiziň pudaklarynyň öňünde duran wezipeler kesgitlenildi hem-de ýolbaşçylary wezipä bellemek we wezipeden boşatmak bilen bagly meselelere seredildi. Mejlise Türkmenistanyň Mejlisiniň ýolbaşçylary, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň agzalary, welaýatlaryň, etraplaryň we şäherleriň häkimleri, ýokary okuw mekdepleriniň rektorlary, ministrlikleriň we edaralaryň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ýolbaşçylary çagyryldy.


text:
Srebrenika gyrgynçylygynda öldürilenleriň garyndaşlaryna wekilçilik edýän aklawçy Holland sudunda BMG 1992-95-nji ýyllaryň Bosniýa urşunda köpçülikleýin jeza berlip öldürilen adamlar üçin jogapkärçiligi öz üstüne almaly diýdi.
2008-nji ýylyň iýulynda çykarylan karar BMG-niň hiç bir suduň öňüne çagyrylyp bilmejegini aýdyp, pidalaryň maşgalalarynyň 2007-nji ýylda bu gyrgynçylygyň öňüni alyp bilmänligi üçin Holland hökümetiniň we BMG-niň üstünden eden şikaýatyny yza gaýtarypdy.
Pidalaryň 6 müň garyndaşyna wekilçilik edýän Marko Gerritsen Haga sudundaky diňlenişikde olaryň 15 ýyllap hakykaty gözländigini aýtdy we BMG-ni özüni sudda goramaga taýýar bolmandygy üçin tankyt etdi.


text:
Dünýä krizisi işçileriň täze nesline deň bolmadyk täsirini ýetirdi we ýetirýär. Ýaşlaryň täze nesliniň arasynda garyplyk, passiwlik artýar, olar howply ýagdaýlar bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar. Bu tendensiýa dünýäde ýaşlaryň geljegine we dünýä ykdysadyýetine howp abandyrýar.
Bu durnuksyz ýagdaýyň bolsa sosial tolgunyşyga getirip biljekdigi aýdylýar. Täjigistanyň Duşenbe şäheriniň ýaşaýjysy 23 ýaşly Akmal Dildorbek iki ýyl mundan ozal uniwersiteti tamamlan.
Şondan bäri Akmal özi bilen okuwy tamamlan beýleki dostlary ýaly işsiz gezip ýör. Akmal Dildorbek Azatlyk Radiosy bilen gürrüňinde bu ýagdaýdan ýeke-täk çykalga “öz ene-ataň öýüni terk edip, Orsýete iş gözläp gidýän merkezi aziýaly işsizleriň hataryna goşulmak” diýýär.
“Men işsiz öýde otyryn. Bilimim boýunça men kompýuter programmisti. Men ugrum boýunça işlemek üçin mümkin bolan ähli edaralara arzamy iberdim. Men banklara, kompaniýalara we hususy şirketlere arzamy berdim. Iş gözlegimi dowam etdirerin. Ýöne iş tapmasam, men zähmet migranty bolup, Moskwa gitmeli bolaryn” diýip, ol gürrüň berýär.
Ýaşlaryň öňündäki böwetler
Akmal Dildorbek maliýe krizisinden entek saplanmadyk dünýä ykdysadyýetinde geljege umydyny ýitirýän köpsanly ýaşlardan biri. Ösýän ýurtlarda passiw we garyp işçi güýjüne öwrülýän, senagat ulgamynyň howply işlerini ýerine ýetirýän ýaş “ýitirilen nesliň” emele gelip biljekdigi çaklanylýar.
BMG-niň Halkara Zähmet guramasynyň maglumatyna görä, häzir dünýä boýunça 15-24 ýaş aralygyndaky 75 million ýaş nesil işsiz. Bu görkeziji 2007-nji ýylda global maliýe krizisi başlany bäri işsizleriň sanynyň 4 million çemesi artandygyny aňladýar. Olaryň 6 milliondan gowragy iş tapmak umydyny üzenlerdir.
2012-nji ýylyň ýazynda Ýewropa ýurtlarynda ýaşlaryň arasyndaky işsizligi görkezýän tablisa. "Roýteriň" maglumaty.
Ýaşlaryň ýüzbe-ýüz bolýan kynçylyklary zähmet bazarynyň ýagdaýynyň gowşakdygyny görkezýär. Halkara Zähmet guramasynda ýaşlary işe almak boýunça spesialist bolup işleýän Metýu Kognak Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde uly ýaşdakylar bilen deňeşdirilende, ýaşlaryň işe ýerleşmek mümkinçiliginiň pesde durýandygyny aýtdy.
“Diskriminisaýa bilen ýaşlar has köp ýüzbe-ýüz bolýarlar. Ykdysady ösüş döwründe olar işe alynýanlaryň soňky hatarynda durýarlar. Şol bir wagtyň özünde krizis döwründe olar ilkinji bolup işden boşadylýarlar. Ýewropa Bileleşigindäki 25 ýaşdan pesdäki bäş adamyň biri iş tapyp bilmeýär. Ýaşlaryň köpüsi ýarym günlük işlere kabul edilýär ýa-da olar resmi däl ýagdaýda işe alynýar” diýip, ol ýagdaýy düşündirýär.
Metýu Kognak ýaşlaryň agdaklyk edýän Aziýa-Ýuwaş okean regionynda hem zähmet bazarynyň ýagdaýynyň ýaramazdygyny aýdýar. Onuň aýtmagyna görä, Taýwanda we Filippinlerde ýaşlaryň altydan bir bölegi işsiz. Ýagdaý Ýakyn Gündogarda we Afrikada has hem tutuksy. Bu ýerde ýaşlaryň dörtden bir bölegi işsiz kösenýär.
Problemar we tagallalar
Ýaşlaryň arasynda emele gelýän närazylyk we ynamsyzlyk sosial tolgunyşyklara getirýär. Şeýle ýagdaý Demirgazyk Afrikada we Ýakyn Gündogarda “Arap bahary” adyna eýe bolan köpçülikleýin protestlerde ýüze çykypdy.
Golaýda haýal ykdysady ösüş bilen berk tygşytlaýyş çäreleriniň utgaşmagy Günorta Ýewropada hem tolgunyşyklary döretdi.
Metýu Kognak syýasatçylaryň bu durnuksyz ýagdaýy göz öňünde tutandyklaryny aýdýar: “Hut häzirki wagtda dünýäniň syýasy gün tertibinde ilkinji nobatda ýaşlary iş bilen üpjün etmek meselesine has giň orun berilýär. Biz köp ýurtlarda ýaşlary iş bilen üpjün etmek boýunça planlaryň we strategiýalaryň goldanylýandygyny we işlenip düzülýändigini görýäris”.
Halkara Zähmet guramasy, Ykdysady hyzmatdaşlyk we ösüş guramasy, şeýle hem birnäçe beýleki guramalar ýaşlara gönükdirilen ýörite programmalary, şol sanda hökümet tarapyndan goldanylýan iş ýerleri we okuw-türgenleşik boýunça maksatnamalary işläp düzmeklige çagyryş edýärler.


text:
Daşary ýurtlarda okaýan, işleýän türkmenistanlylar, tomusky dynç alyş möwsüminiň başlanmagy bilen, mümkinçilikleri bolsa, ata watanlaryna, eziz adamlaryny görmäge, dogan-garyndaşlarynyň ýanyna, Türkmenistana dolanýarlar.
Emma, gelip gowuşýan habarlardan çen tutulsa, olary dogan-garyndaşlaryndan öňürti, has «gadyrly» garşy almaga howlukýanlar hem bar ýaly.
Azatlyk radiosynyň «Dünýä türkmenleri» gepleşiginiň nobatdaky sany şu meselä, ýagny daşary ýurtlardan watana dolanýan türkmenistanlylary Aşgabat aeportunda «gadyrly» garşylaýan howpsuzlyk işgärleriniň iş usullaryna, olary gyzyklandyrýan meselelere, «komitet söhbetdeşlikleri» diýilýäniň raýatlara ýetirýän täsirine we olarda galdyrýan pikirlerine bagyşlandy.
Bu gepleşigi diňläp, Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk ministrliginiň işgärleri bilen bagly tejribeleriňizi ýa-da olaryň iş usullary baradaky pikir-garaýyşlaryňyzy paýlaşsaňyz, hoşal bolarys.


text:
Gazagystanyň polisiýasy Orsýet bilen ýakyn gatnaşykda bolan baý biznesmeni tussag etdi. Bu barada ýerli metbugat habar berýär.
30-njy ýanwarda Çimkentde geçirilen ýörite operasiýada tussag edilen dört adamyň arasynda ýurduň iň uly piwo zawodynyň ýerine ýetiriji direktory Tohtar Tuleşow hem bar.
Gazak mediasy Içeri işler ministrliginiň bir resmisine salgylanyp, polisiýanyň tutulan adamlaryň öýlerinden we iş ýerlerinden tüpeňleri we neşe maddalaryny tapandygyny habar berýär.
Ministrlik ol adamlara näme aýyp bildirilýändigini aýtmady. Tuleşow düýbi Orsýetde ýerleşýän Terrorçylyk howplary analizleri merkeziniň Gazagystandaky edarasyna ýolbaşçylyk edýär.
Şeýle-de Tuleşow Orsýetiň parlamentine ykdysady hyzmatdaşlyk we din barada geňeş-maslahat berýärdi.


text:
Bu problemanyň mellek ýerleriniň, jaýlaryň bahalarynyň gymmatlamagy, täze gurluşyk proýektleri ýa dürli bahanlar esasynda jaýlaryň ýykylmagy bilen has-da çynlakaý häsiýete eýe bolýandygyny aýdýarlar. Ýogsam bolmasa, prezident G.Berdimuhamedow prezidentlige kandidatlyk wadalarynda ilata ýer bermek, maşgalalary jaý bilen üpjün etmek meselelerini hem gozgapdy.
Bäherdenli graždan aktiwisti Sazak Durdymyradow S.Nyýazowyň ýurdy dolandyran ýyllarynda hojalyklara mellek ýerlerini bermegiň on ýyldan gowrak gadagan bolandygyny aýdýar. Ol öz ýanyna gelýän raýatlaryň gürrüňlerine salgylanyp, on ýyldan gowrak mellek berilmezliginiň käte goňşy-golam arasynda oňşuksyzlyk döremegine hem getirýändigine ünsi çekýär: «Meniň ýanyma Gumdagdan bir maşgala gelýär. Onuň aýtmagyna görä, Gumadagda mellek ýeri berilmän, köçeleriň üstünde dawalar gidýär.»
Graždan aktiwistiniň pikirine görä, Türkmenistanda ilatyň sany az, ýer bolsa kän, şu sebäpden meseläniň gijikdirilmän çözülmegi gerek. Bolşewikeleriň hem tapylmadyk wadasy
Patyşa Russiýasynyň ozalky koloniýasy bolan Türkmenistanda ilat bolşewikleriň ýerleri millileşdirmegi, ýagny döwletiň hasabyna geçirmegi netijesinde ýere bolan ata-baba hukugyny ýitiripdi. Gepiň gerdişine aýdylsa, bolşewikler ýeri daýhanlara, zawodlary işçilere bermegi wada edipdiler. Emma bu wadalar sowet režimi dargaýança ýerine ýetirilmedi. Ýöne sowet döwründe adamlara mellek ýerleri berildi. Bu ýeriň ölçegi ilki her maşgala üçin 32 sotka, 24 sotka bolan bolsa, soň dürli ýagdaýlar netijesinde 16, 12, 8 we 6 sotka edildi.
Geň ýeri, şeýle praktikanyň barlygyna, bu ugurdaky kanunlaryň häzir hem ykrar edilýändigine garamazdan, raýatlaryň mellek almagyndaky we öz alan ýerleriniň kanun eýesi bolmagyndaky kynçylyklar saklanyp galýar.
Türkmenistanyň Ýer hakyndaky kodeksiniň 25-nji maddasynda «Daýhan birleşikleriniň agzalarynyň maşgalalaryna, beýleki oba hojalyk we tokaý hojalyk kärhanalarynyň işgärlerine, şol sanda oba ilatynyň durmuş-ýaşaýyş hyzmatlary bilen bagly lukmanlara, mugallymlara we başga hünärli işgärlere…hususy eýeçilik hökmünde, jaý salynmak we hususy kömekçi hojalygy dolandyrmak üçin, satmazlyk, peşgeş bermezlik, çalyşmazlyk hem girewe goýmazlyk şerti bilen ýerli ýagdaýa görä 16 sotka ýer uçastogy berilýär» diýilýär. «Birbada mellek berlip başlan ýaly göründi…»
Garaşsyz žurnalist Döwletmyrat Ýazgulyýew Türkmenistanda häkimiýet çalşandan soň birbada ilata mellek ýerleriniň berlip başlanan ýaly görnendigini, emma bu işiň soňky döwrürde bütinleý diýen ýaly ýatyp galandygyny aýdýar.
Azatlyk Radiosyna ýerli ilatdan gelip gowuşýan habarlarda hojalyklaryň kanun esasynda mellek almak üçin beren arzalarynyň ýokardan girizilen gizlin gadaganlyk esasynda kanagatlandyrylmaýanlygyndan nägilelik bildirilýär.
Şeýle-de raýatlar bu meselede ýerli häkimiýetleriň ygtyýarynyň ýokdugyny, olary muny mellek sorap gelen, arza beren adamlara göni aýdýandyklaryny gürrüň berýärler. Prezident öz golastylaryny günäleýär
Hökümet maslahatlarynda aýdýan sözlerinden çen tutulsa, prezident Gurbanguly Berdimuhamedow degişli ýolbaşçylaryň ilaty ýaşaýyş jaýy, mellek ýerleri bilen üpjün etmegini yzygider talap edýär. Aýdaly, ol 2009-njy ýylyň başynda öz orunbasarlaryna döwletiň her bir raýaty ýaşaýyş jaýy bilen üpjün etmek borjuny ýatladyp, şeýle diýdi: «Ministrler kabinetiniň başlygynyň orunbasary Orazow, size Konstitusiýamyzda her bir raýatymyzy abadanlaşdyrylan ýaşaýyş jaýy bilen üpjün etmekde döwletiň borjy baradaky bellenen düzgünleri ýatlatmak isleýärin. Bu ähli ýolbaşçylara degişlidir.»
Emma, prezidentiň özüniň hem tassyklaýşy ýaly, «ýerli ýolbaşçylar, welaýat we etrap häkimleri, ministrler, mejlisiň deputatlary obalaryň, şäherçeleriň we şäherleriň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça kabul edilen milli maksatnamany durmuşa geçirmekde talaba laýyk alyp barmaýarlar.»
Elbetde, mellek ýerleriniň berilmezliginiň dürli sebäpleriniň bolmagy mümkin. Ýerli synçylaryň käbiri bu ýagdaýyň ýerli ýolbaşçylaryň iş başarmazlygynyň netijesi bolup biljegine hem ynanman duramaýar. Ýöne olarda bu meseläni çözmek üçin ýeterlik ygtyýaryň we serişdäniň ýokudygyny aýdýan synçylar hem bar. Käbir pikirlere görä bolsa, oba ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini gowulandyrmak barada berilýän görkezmeler döwlet tarapyndan gurulýan jaýlara alyjy tapmak zerurlygy sebäpli, emeli ýagdaýda, bilkastdan hem bökdelip biler. Gurluşyk syýasaty
Garaşsyz žurnalist D.Ýazgulyýew soňky ýyllarda ilaty döwletiň gurýan jaýlaryndan jaý almaga iteklemek tendensiýasynyň duýulýandygyny aýdýar. Ol bu jaýlardan almak üçin banklardan uzak möhletli karz almalydygyny, emma ol serişdäniň oba ýerlerindäki kärendeçilere berilmeýändigini, sebäbi olaryň işli adam hasaplanmaýandygyny gürrüň berýär.
Daşary ýurt metbugatynda Türkmenistan barada çap edilýän makalalarda bu ýurduň territoriýasynyň Angliýanyň iki essesi ýa Fransiýanyň topragy ýaly giň territoriýany eýeleýändigi aýdylýar. Türkmenistanyň deňeşdirilýän ýurtlarynyň hersinde azyndan 60 million adam ýaşaýar. Onsoň, Türkmenistanyň ilat sany bilen, bu ýurtda mellek ýeri problemasy bolmaly däl ýaly. Onda näme üçin bu mesele ýyldan-ýyla geçip, barha ýitileşip barýar?
Ýerli synçylaryň köpüsi bu problemany S.Nyýazow döwründe alnyp barlan we häzir hem dowam edýän gurluşyk syýasaty bilen düşündirýär. Olaryň aýtmagyna görä, sowet ýyllarynda oba posýoloklary gurlup, infrastruktura döretmekde belli bir iş edildi. Emma garaşsyzlyk ýyllarynda uly döwlet serişdeleri gymmat bahaly otelleri, ofisleri, metjitleri… gurmaga gönükdirilip, obalary giňeltmek, mellek üçin paýlap boljak ýerlere tok, gaz, suw, ýol çekmek işleri ünsden düşürildi.
Gelýän habarlar bu ýagdaýyň häkimiýet çalşandan soň hem o diýen üýtgemändigini tassyklaýar. Mysal üçin, prezident G.Berdimuhamedow şu ýylyň ýanwarynda gurluşyklar we oba hojalygy barada söz açyp, «obalaryň, şäherçeleriň, etrap merkezleriniň we şäherleriň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini düýpli özgertmek boýunça milli maksatnamamyzy durmuşa geçirmegi dowam etdirmeli, bu ugurda 1 milliard 700 million manat möçberde maýa goýumlaryny goýmaly» diýdi. Emma ol şu ýylda we 2011-nji ýylda 23 milliard 600 million amerikan dollarynyň iri gurluşyklara harç ediljegini aýtdy.«Propagandadan işe geçmeli!»
Sowet ýyllarynda «Şäher bilen bäsleşip dur obamyz» diýip aýdym aýdylardy. Biziň gürrüňdeş bolan synçylarymyz oba erlerinde ýaşaýan ilatyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini gowulaşdyrmakda propagadadan işe geçilmeldigini aýdýarlar.
Bäherdenli mugallym Sazak Durdymyradow ilata mellek erlerini bermek meselesi çözülse, munuň ýurtda işsizligiň azalmagyna, bazarlardaky gök hem maldarçylyk önümleriniň bolçulygyna hem täsir etjegini, il-günüň abadançylygyny berkitjegini aýdýar. Onuň pikirine görä, mellek ýerlerini bermekde bolmanda sowet ýyllaryndaky derejä galmaly: «Meniň pikirimçe, ýaşlaryň garaşsyz ýaşamagyny üpjün etmek üçin olara bolmanda 24 sotka möçberinde mellek ýerlerini bermeli.»
Graždan aktiwistiniň pikirine görä, kämillik ýaşyna ýeten her bir raýata, oguldygyna ýa gyzdygyna garamazdan, mellek ýerini bermegi haýdan-haý ýola goýmaly.


text:
Russiýanyň döwlete degişli Rosatom ýadro kompaniýasy Hytaýyň Tianwan atom energiýa stansiýasynda dördünji reaktoryny gurmaga başlady.
Russiýanyň habar gulluklarynyň anna güni beren maglumatynda dördünji reaktory gurmak üçin guýlan ilkinji betonlar takmynan 1060 megawat güýjündäki VVER-1000 kysymly reaktory gurmaga niýetlenildi.
Häzirki wagt Tianwan atom energiýa stansiýasynda Rosatom kompaniýasynyň iki energiýa bileleşigi işleýär, olaryň üçünjisiniň gurluşygyna 2012-nji ýylyň ahyrynda başlanypdy.
Tianwanda gurulýan dördünji reaktoryň 2017-nji ýylyň ahyrynda işe girizilmegine garaşylýar. Tianwan atom energiýa stansiýasynda sekiz energiýa bileleşigini jemlemek mümkinçiligi göz öňünde tutulandyr.
Rosatom gürrüňi edilýän atom energiýa stansiýasynda ýene-de dört reaktory gurmak üçin şu wagtdan gepleşiklere başlady.
Häzirki wagt Hytaýda gurluşygy dowam edýän 29 sany atom energiýa stansiýasy bar. Pekin ýene-de 200 sanysyny gurmagy planlaşdyrýar.


text:
Waşington şenbe güni Yrakda amala aşyrylan ganly partlamalaryň arkasynda duran adamlary «Yslamyň duşmanlary» hökmünde ýazgaryp çykyş etdi.
ABŞ-nyň döwlet departamenti şenbe güni Bagdadyň kafelerinde we bazarlarynda Eýd al-Fitr, Oraza baýramyny belleýän maşgalalaryň garşysyna guralan bomba partlamalaryny «bigaýrat» hüjüm diýip atlandyrdy.
Yrak resmileri bu hüjümlerde ýurt boýunça azyndan 69 adamyň öldürilendigini aýtdylar. Bu waka «Al-Kaýdanyň» Bagdadyň golaýyndaky türmelere hüjüm edip, ýüzlerçe jeňçini azat etmeginden birnäçe hepde soň bolýar.
Şenbe güni diňe Bagdadyň özünde azyndan 57 adam öldürildi, ýüzlerçe adam bolsa ýaralandy.
Yragyň howpsuzlyk resmileri iň ganly hüjümiň Gün ýaşmazynyň öňüsyrasynda Bagdadyň günorta-gündogar çetindäki açyk bazary nyşana alandygyny aýdýarlar.
Paýtagtyň esasan şaýylardan ybarat mähellelerinde ýerleşýän kafelerde, bazarlarda we restoranlarda azyndan 11 bomba partladyldy.
Goşmaça çärelere garamazdan...
Ol hüjümler Oraza aýynyň soňunda baýram edýän adamlaryň, köpçülikleýin üýşmeleňleriň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin görlen goşmaça çärelere, köpeldilen gözegçilere garamazdan amala aşyryldy.
Şaýylaryň mukaddes şäheri bolan Kerbalada şenbe güni partladylan ulag bombasy dört adamy öldürip, 11 adamy ýaralady.
Şaýylaryň agdyklyk edýän Nasiriýa şäherinde bolsa, şenbe güni parkyň golaýynda partladylan goşa ulag alty adamy öldürip, 25 adamy ýaralady.
Ulag bombalary demirgazyk Kerkukdaky şaýy metjidini hem nyşana aldy, bu hadysada bir adam ölüp, bäşisi ýaradar boldy.
Iň ganly aý
Şenbe güni ölen adamlaryň sany Yrakda 20-nji iýuldan bäri bir günde bolan adam heläkçiliginiň iň ýokary görkezijisidir, 20-nji iýulda Bagdadyň golaýyndaky türmelere zabt edilende we beýleki hüjümlerde 71 adam öldürilipdi.
Häkimiýetler şu ýyl Ramadan aýynda jemi 670 çemesi adamyň öldürilendigini aýdýarlar, bu Yrakda 2007-nji ýylyň mezhep zorlugynyň ýetjek derejesine ýeten wagtynda bolan gandöküşikliklerden bäri iň ganly aý boldy.
Golaýda çap edilen hökümet maglumatlarynda aýdylmagyna görä, iýul aýynda ýurt boýunça öldürilen adamlaryň sany bir müňe golaýlaýar.
Waşington «Al-Kaýdanyň» Yrakdaky lideri diýip çak edilýän Abu Bakr al-Bagdadi üçin on million dollar sylag berjegini gaýtalaýar.
Siriýada gizlenýändir öýdülýän Bagdadi 2011-nji ýyldan bäri Yrakdaky terror hüjümleriniň bir toparyny gurnan adam hasaplanýar.
Bular golaýda Abu Garyp türmesine zabt edilmegini, Yragyň Adalat ministrligine janyndan geçen bombaçynyň eden hüjümini, Yragyň howpsuzlyk güýçlerine we raýatlaryna garşy edilen beýleki hüjümleri hem öz içine alýar.


text:
Azerbaýjandaky söz azatlygyny goraýan Komitet ynsan hukuklaryny gödeklik bilen bozan we bozýan Azerbaýjanyň hökümet resmileriniň Ýewropa barmagyna gadagançylyk girizilmegine çagyryp, dünýä liderlerine we halkara guramalaryna şu hepde ýüz tutdy.
Komitetiň koordinatory Şahweled Çopanoglunyň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, türmede oturan žurnalist Eýnulla Fatullaýewe garşy açylan täze jenaýat işi bilen bagly 4-nji ýanwardaky maslahatda täze karar k
abul edilipdir.
«Biz ynsan hukuklarynyň goragy nukdaýnazaryndan Azerbaýjanyň bu barada boýun alan borçlaryny ýerine ýetirmeýänligini göz öňünde tutup, adam hukuklarynyň gödek bozulmagyna dahylly bolan Azerbeýjan resmilerine Ýewropa döwletlerine sapar etmäge rugsat berilmezligine çagyryş edýäris. Şeýle-de Ýewropa Geňeşini Eýnualla Fatullaýewe ýöňkelen aýyplamanyň derňelmegini hem onuň erkinlige goýberilmegini Azerbeýjan hökümetinden talap etmeklige çagyrýarys” diýip, Çopanoglu belledi.
Tussaglykdaky žurnalistden neşe tapylýar…
Ýakynda, 29-njy dekabrda Fatullaýewiň kowşünden hem eşiginiň işliginden iki gram geroiniň tapylmagy bilen onuň garşysyna täze jenaýat işi gozgaldy. Şondan soňra bu žurnalist ozalky saklanylýan türmesinden Bakuwdaky izolýatora geçirilipdir.
Ynsan hukuklaryny goraýjy Arzuw Abdyllaýewa Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde bu žurnalistiň erkinlige goýberilmegi üçin ýurduň içinde hem daşynda bar bolan ähli mümkinçiliklerden peýdalanylandygyny aýtdy. Ol Fatullaýewiň mysalynda hukuk goraýjy aktiwistlere hem-de žurnalistlere garşy şeýle toslamalaryň ulanylmagynyň täsirsiz mehanizmdiginiň belledi.
Bu soňky aýyplamalaryň esasynda “Gündelik Azerbaýjan” we “Real Azerbaýjan” gazetleriniň düýbüni tutan we oňa redaktorlyk edip gelen, häzir türmede oturan Eýnulla Fatullaýewe garşy täze jenaýat işi gozgaldy. Žurnalist bolsa, bu tapylan neşe maddalarynyň kime degişlidigini bilmeýändigini aýdýar.
Bu soňky waka Ýewropa sudunda Abdyllaýewiň işine garalyp başlanmagyna hem gabat geldi. Žurnalistiň aklawcysy Intikam Alyýewiň pikiriçe, Ýewropa sudunda žurnalistiň azatlyga goýberilmegi hakynda kararyň kabul ediljegine şübhe ýok.
“Narkotik meselesi bilen bagly meseläniň garaňky taraplary bar, olar aýdyňlaşdyrylmaly bolar” diýip, aklawçy Intikam Alyýew aýdýar.


text:
Birleşen Ştatlaryň goranmak sekretary Çak Heýgel (Chuck Hagel) 2-nji maýda Orsýetiň Ukrainadaky agressiýasy NATO ýaranlygy üçin «aýdyňlaşdyryjy bir pursat» diýdi.
"Orsýetiň hereketleri NATO-nyň gymmatyny örän açyk-aýdyň etdi" diýip, Heýgel Waşingtondaky Wilson merkezinde eden çykyşynda aýtdy.
Heýgel NATO agzalarynyň ählisiniň maliýe borçlulygynyň täzelenmegine çagyrdy.
Birleşen Ştatlaryň goranmak sekretary NATO-nyň ýewropaly agzalary özleriniň goranyş maýalaryny köpeltmeli, sebäbi Orsýet uzagyndan ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky 28 döwletiň ýaranlygynyň maksadyny, kuwwatyny we ygrarlylygyny synaga salar diýdi.
"Biz bu mümkinçiligi elden bermeli däl we bu synagdan çekilmeli däl. Eger muňa hötde gelmesek, bizi ýowuz ýazgararlar” diýip, Heýgel aýtdy.


text:
Owganystanyň Gerat welaýatynda soňky wagtlar aýal-gyzlaryň öldürilmegi bilen baglanyşykly wakalar uly alada döredip başlady. Şu ýylyň başyndan bäri bu welaýatda 20-ä golaý zenanyň öldürilendigi habar berilýär.
Şu geçen şenbe güni şeýle wakalardan biri bilen baglanyşykly Najibullah atly 18 ýaşly bir ýaş ýigit tussag edildi. Maglumata görä, ol Eýran bilen serhet ýakadaky Gerat şäherinde şondan iki gün öň bir aýal maşgalany onuň kellesini kesip öldüripdir.
Ýakynda äre çykan 25 ýaşly Mahgül atly ýaş gelin öz öýüniň golaýynda garyndaşlary tarapyndan öli tapylypdyr. Şu hepdäniň duşenbe güni bu wakada aýyplanýan Najibullah žurnalistleriň we tele-reportýorlaryň öňünde eden çykyşynda bu zenany özüniň öldürendigini boýun aldy. Ol bu işe özüni öz daýzasy we Mahgülüň gaýyn enesi Parigülüň iterendigini aýtdy.
“Meniň daýymyň aýaly Parigül meniň şol aýaly öldürmelidigimi aýtdy. Men oňa ony öldürip bilmejekdigimi aýtdym. Olam maňa ‘Eger seniň özüň öldürip bilmeseň, onda maňa kömek et ony öldürmäge’ diýdi. Ol meni öz öýünde gizledi. Mahgülüň adamsy çörek dükanyna çykyp giden badyna, ol meni çagyrdy. Ol onuň aýagyny saklady, menem onuň kellesini kesip aýyrdym. Men ondan näme üçin Mahgülüň kellesini kesmegimi isländigini soradym. Olam maňa ‘Ol maňa gulak asanok, men ony ýigrenýärin’ diýip jogap berdi” diýip, tussaglykdaky Najibullah gürrüň berdi.
Problemanyň sebäpleri
Gerat welaýatynyň polisiýa edarasynyň başlygy general Abdul Gaffar bu waka bilen baglanyşykly Najibullahdan daşary bu öldürilen gelniň gaýyn enesiniň, gaýyn atasynyň we adamsynyň-da tussag edilendigini mälim etdi.
Onuň aýtmagyna görä, häzirki wagt bu waka boýunça derňew işleri tamamlanypdyr we şol derňewiň netijesinde Mahgülüň öz gaýyn tarapynyň maşgala agzalarynyň özünden jelepçilik bilen meşgullanmak barada eden talaplaryndan ýüz öwrendigi anyklanypdyr.
Çarşenbe güni “Amnesty International” guramasy Gerat şäheriniň ýaşaýjysy Mahgülüň kellesiniň kesilip öldürilmegini berk ýazgaryp, ýörite beýanat ýaýratdy.
Bu guramanyň ABŞ-daky bölüminiň ýerine ýetiriji direktory “Mahgülüň tragiki ykbaly Owganystanda we regionda aýal-gyzlaryň ýüzbe-ýüz bolup gelýän zorluk atmosferasyny aýdyň görkezýän wakalardan diňe biri” diýip belledi.
Bu wakanyň öňýany, oktýabr aýynyň başynda şu Gerat welaýatynyň Pamanare etrabynda 30 ýaşly başga-da bir aýal maşgalanyň burny, gulaklary, barmaklary kesilen ýagdaýdaky jesedi tapylypdy. Gerat welaýatynyň regional keselhanasynyň lukmanlary onuň öldürilmezinden öň rehimsizlik bilen gynalandygyny aýdýarlar.
Gerat welaýatynyň Aýal-gyzlar meselesi boýunça ofisi bu soňky pidalaryň bu welaýatda şu ýylyň başyndan bäri öldürilen aýal-gyzlaryň sanyny 20-ä golaýladandygyny aýdýar. Bu edaranyň aýtmagyna görä, şeýle ganly hüjümler, aglaba, bu aýal-gyzlaryň öz dogan-garyndaşlary tarapyndan amala aşyrylýar.


text:
Gazagystanda adam hukuklaryny goraýjylar we žurnalistler häkimiýetleri ýeriň hususylaşdyrylmagy baradaky kanuna garşy protestlere gatnaşandygy üçin tussag edilen onlarça adamy boşatmaga çagyrdylar.
Ýeriň hususylaşdyrylmagyna garşy çykyş eden protestçileri boşatmak boýunça 26-njy maýda döredilen “Araşa” atly komitetiň agzalary 30-njy maýda Almatyda geçiren metbugat konferensiýasynda eden çykyşlarynda protestçileriň “bikanun tussag edilendigini” aýtdylar we olaryň bileleşmek hukugyndan peýdalanmaga synanyşandygyny bellediler.
Gazagystanda oba hojalyk meýdanlaryny hususylaşdyrmak barada kabul edilen täze kanuna garşy çykyş etmek üçin 21-nji maýda tutuş ýurt boýunça planlaşdyrylan protest aksiýasynyň öňüsyrasynda ýüzlerçe aktiwist tussag edilipdi.
Olaryň aglaba bölegi boşadyldy, käbirleri 10-15 günlük tussaglygyna höküm edildi. Ençeme aktiwist deslapky tussag astyna alynyp, jemgyýetde tertipsizligi döretmekde aýyplanyp, derňewe sezewar edildi.


text:
Gyrgyzystanyň demirgazygyndaky Koçkor etrabynda ogurlanan ýaş gyz öz janyna kast etdi.
Bişkekde ýerleşýän “Aikyn Bagyt” atly hökümete degişli bolmadyk guramanynyň wekili Munara Beknazarowanyň Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, 18 ýaşly gyz şu aýda ogurlanansoň Yssyk-Köl etrabynda maşgalada özüni asyp öldüripdir.
Ady agzalmadyk bu ýaş zenanyň öz janyna kast etmekden öň jorasyna telefon arkaly jaň edip, özüniň nätanyş bir adamyň aýaly bolmaga mejbur edilendigini gürrüň berendigi aýdylýar.
Adam hukuklaryny goraýjy aktiwistler Gyrgyzystanda ýylda 12 000 çemesi ýaş zynanyň ogurlanyp, durmuşa çykmaga mejbur edilýändigini aýdýarlar.
Olaryň ençemesi 17 ýaşa ýetmedik gyzlar.


text:
Rim Katolik Papasy Fransis Watikanda özüniň bu wezipedäki ilkinji Krismas, ýagny Watikana we tutuş dünýä niýetlenen "Urbi et Orbi" çykyşyna başlady. Ol öz çykyşynda Siriýadaky, Merkezi Afrikadaky we Günorta Sudandaky raýat urşunyň parahatçylykly tamamlanmagyna çagyryş etdi.
Rim Papasy Fransisiň bu çykyşyny diňlemek üçin müňlerçe syýahatçy we rimliler Keramatly Pýotr meýdançasyna üýşdüler.
Katolik kilisesiniň lideri hökmünde ilkinji Roždestwosyny belleýän Rim Katolik Papasy Fransis sişenbe güni Watikanda özüniň bu wezipedäki ilkinji Krismas ybadatyny geçirdi.
77 ýaşly asly argentinaly papa öz baýramçylyk çykyşynda katolikleri öz ýüreklerini açmaga we bir-birini doganlarça gowy görmäge çagyrdy.


text:
Eýranyň habar agentlikleri ýurduň Yrak bilen serhediniň golaýynda kürt gozgalaňçylarynyň we “Yslam rewolýusiýasynyň gwardiýasynyň” güýçleriniň arasynda bolan çaknyşyklarda azyndan 15 adamyň wepat bolandygyny, olaryň arasynda 12 adamyň kürtlerdigini habar berdiler.
Gozgalaňçylar Eýranyň demirgazyk-günbataryndaky Oşnawieh ýerinde “zyýanly” hereketleri amala aşyrmak üçin serhetden geçdiler emma eýranly güýçleriň garşylygy bilen ýüzbe-ýüz boldular, diýip Fars we Tasnim agentlikleri 16-njy iýunda habar berdiler.
Oşnawieh Yragyň demirgazygyndaky awtonom kürt regionyndan 20 kilometr uzaklykda ýerleşýär.
Eýranyň baş polisiýa resmisi general Hossein Aştari öldürilen söweşijileriň Türkiýede gadagan edilen “Kürdüstanyň işçi partiýasy” bilen ýakyn gatnaşykdaky “Kürdüstanyň azat durmuş” partiýasynyň agzalary bolandygyny aýtdy.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamanyň amerikan telekanalyna beren interwýusynda aýtmagyna görä, amerikanlar Owganystany terk etmäge howlukmakçy däl. Obamanyň sözlerine görä, “çykmak meselesine, soň ýene-de dolanmak zerurlygy çykmaz ýaly, jogapkärçilikli çemeleşmeli”.
12-nji martda SBS telekanalynyň KDKA bölümine beren interwýusynda Obama, hususan-da, şeýle diýdi:
—Biziň etmek islemeýän zadymyz – çykyp gitmekde gyssanmaçlyk etmezlikdir. Biziň raýat meseleleri boýunça hem ýüzläp geňeşçilerimiz bar, biziň ol ýerden çykarmaly köp enjamymyz bar. Biz owganlaryň öz serhetlerini gorap biljegine we “Al-Kaýdanyň” yzyna gelmeginiň öňüni alyp biljegine göz ýetirmeli. Şeýlelikde biz bu işi jogapkärçilikli etmeli.
Wideo: Jelalabat, 13-nji mart.
Amerikan esgeriniň 11-nji martda 16 owgan raýatyny, şol sanda çagalary we aýallary atyp öldürmegi bilen bagly pajygaly waka amerikan-owgan gatnaşyklaryny hasam ýaramazlaşdyrdy.
Ýakynda Owganystandaky amerikan esgerleriniň Gurhany oda bermegi bilen bagly waka ýüze çykansoň, iki ýurduň aragatnaşyklary dartgynlaşypdy.
Amerikan we beýleki daşary ýurtly goşunlaryň Owganystanda galmagyna garşy bildirilýän garaýyşlar Owganystanda we ABŞ-da barha güýçlenýär.
Soňky waka Owganystanda amerika garşy duýgulary hasam güýçlendirdi. Jelalabat şäherinde ýüzlerçe student köçelere çykyp, “Amerika ölüm!”, “Parahat raýatlary öldüren esgere ölüm!” diýen şygarlary öňe sürdüler.
Käbir protestçiler açyk suduň geçirilmegini talap etdiler, beýlekiler ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamanyň suratyny ýakdylar.
Protestçi Dadulla Hans daşary ýurt goşunlarynyň Owganystanda bolmagyna öňden bäri garşy çykýanlygyny belledi. Bu protestçi, owganlaryň garaşsyz halkdygyny belläp, onuň “daşary ýurt goşunlary bilen hiç hili strategik partnýorlygyny islemeýänligini we hiç bir ýurduň baknalygynda bolmakçy däldigini” aýtdy.
Barak Obama owgan raýatlarynyň öldürilmegini “aýylganç we pajygaly” waka diýip atlandyrdy. Amerikan prezidenti amerikan goşunlarynyň Owganystanda bolmalysyndan köp galmajagyny nygtady.
ABŞ we onuň Owganystandaky ýaranlary öz güýçleriniň sanyny azaltmak çäresine başladylar. Bu iş 2014-nji ýyla çenli geçirilmeli, mundan soň owgan güýçleri, ýurduň howpsuzlygyny üpjün etmek işini doly öz üstüne almaly bolarlar.
Günäkäri jezalandyrmak
Hepdäniň ýekşenbe güni ABŞ-nyň goranmak ministri Leon Panetta 16 adamyň ölümine jogapkär amerikan esgeriniň ölüm jezasyna höküm edilmeginiň ähtimaldygyny aýtdy.
Panettanyň žurnalistlere aýtmagyna görä, günäli hasaplanýan esger amerikanyň harby kanunlaryna laýyklykda sud ediler, bu kanun bolsa käbir pursatlarda ölüm jezasynyň ulanylmagyny göz öňünde tutýar.
Amerikan resmileri adam öldürmekde aýyplanýan esgeriň 38 ýaşly snaýperdigini aýtdylar. Habar berlişine görä, onuň aýaly we iki çagasy bar. Şeýle-de bu esgeriň kellesine ozal Yrakda zeper ýetipdir.
ABŞ-nyň goranmak ministri Leon Panetta Barak Obamanyň sözlerini gaýtalap, soňky wakanyň Halkara harby güýçleriň Owganystandaky missiýasyna zeper ýetirmeli däldigini belledi.


text: 22-nji awgustda Aşgabatda «Alfa-Romeo-2015» kubogy ugrunda awtosport ýaryşy geçirildi. Türkmen metbugaty ýaryşa türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň hem gatnaşandygy habar berýär. Ýaryşa gatnaşýanlar Köpetdagyň etegindäki Saglyk ýodasyndan Gökderä baryp, yzyna gelýänçe 57 km uzaklykdaky dag ýoluny geçdi. Döwlet eýeçiligindäki media prezidentiň münen 7 nomerli «Alfa Romeo» awtoulagynyň pellehana birinji bolup gelendigini habar berýär. Wideo türkmen mediasynyň şekilleri esasynda taýýarlandy.


text:
Penşenbe güni Şwesiýanyň häkimiýetleri ýurduň günorta-günbataryndaky bir atom stansiýasynyň ýanynda üsti partlaýyjy maddaly ýük maşynynyň ele salnandygyny mälim etdiler.
Bu wakanyň yzy bilen Şwesiýadaky ähli atom stansiýalarynyň goragy ur-tut güýçlendirildi. Polisiýanyň resmileri ele salnan ýük maşynyň sürüjisiniň öz maşynynda partlaýyjy maddanyň bardygyndan habarsyzdygyny aýdandygyny mälim etdiler.
Polisiýanyň maglumatyna görä, maşyndaky partlaýyjy maddalaryň partlanmagy üçin olara berkidilgi hiç hili enjam tapylmandyr.
Häzirki wagt bu partlaýyjy maddanyň nähili maksat bilen maşyna ýerleşdirilendigi barada derňew alnyp barylýar. Bu gürrüňi edilýän “Ringhals” atom stansiýasy dört reaktordan ybarat we ol Gýoteburg şäheriniň golaýynda ýerleşýär.


text:
Şu gün Polşada «Auşwis» konslagerindäki tussaglaryň azat edilmeginiň 65 ýyllygy bellenilip geçilýär.
Ikinji Jahan urşy ýyllarynda nemes faşistleri Polşanyň territoriýasyndaky bu lageri millionlarça tussaglary ýowuz şertlerde saklamak üçin ulanypdylar.
Bu konslagerde diňe ýöne ölenleriň sany 1 million 100 müň töweregi diýlip hasaplanylýar. Şolardan hem aglabasy gaz kameralarynda jezalandyrylyp öldürilipdir.
1945-nji ýylyň 27-nji ýanwarynda Sowet goşunlary bu lageri nemes faşistlerinden azat edipdiler.
Şu gün giçlik bu konslageriň azat edilmeginiň ýyl dönümi bilen baglanyşykly geçirilýän çärä Polşanyň ýolbaşçylary bilen birlikde Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu hem gatnaşar diýlip garaşylýar.


text:
Şenbe güni Aşgabadyň eteginde ýerleşýän Kasamly jülgede (öňki Manyş) Türkmenistanyň hukuk goraýjy edaralary tarapyndan ýörite operasiýalaryň barşynda ele salnan neşe serişdeleriniň uly tapgyryny ýok etmek boýunça çäre geçirildi.
Bu çärä hukuk goraýjy düzümleriň, Türkmenistanda işleýän diplomatik wekilhanalaryň we missiýalaryň, jemgyýetçilik guramalarynyň, habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.
Neşe serişdelerini ýok etmek çäresiniň öňüsyrasynda oňa gatnaşyjylara dürli haltalara ýerleşdirilen neşe serişdeleri görkezildi. Isleg bildirýänleriň her biri howply kontrabanda harydyny halkara kadalaryna laýyklykda bişen kerpiçden gurlan ýörite peje taşlamaga mümkinçilik aldy.
Çäre mahalynda 674 kilogramdan gowrak neşe serişdeleri 800-1000 gradusa çenli gyzgynlykda ýandyrylyp, ýok edildi. Şunda, kada bolşy ýaly, neşe serişdelerini ýakmak işine ahyryna çenli hukuk goraýjy düzümleriň işgärleri we ygtyýarly bilermenler tarapyndan gözegçilik edildi.
Neşeleriň ulanylmagyna we olaryň bikanun dolanyşygyna garşy göreşmegiň Halkara güni bolan 26-njy iýuna gabatlanyp, soňky ýyllarda Türkmenistanda neşe serişdelerini ýakmak çäresi yzygiderli geçirilýär.
Bu çäräni Türkmenistanyň Hökümeti, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Neşekeşlige garşy göreş boýunça utgaşdyryjy topar we Türkmenistanyň Neşelere garşy göreşmek baradaky döwlet gullugy guraýar.
Halkara hyzmatdaşlyk
Soňky wagtlar Türkmenistan abraýly halkara guramalary bolan UNODC, UNDP, Interpol, ÝHHG, TIKA, WCO we beýlekiler bilen hyzmatdaşlygy ösdürýär. Şunuň bilen baglylykda Türkmenistan neşe maddalarynyň kontrabandasynyň öňüni almak, neşe serişdelerine bagly bolan adamlary ýüze çykarmak we bejermek, neşekeşligiň öňüni almak boýunça işleri yzygiderli alyp barýar.
Birleşen Milletler Guramasynyň neşe baradaky 2010-njy ýyla degişli hasabatynda dünýadäki tirýekdir geroiniň takmynan 90 prosentiniň Türkmenistanyň goňşusy Owganystanda öndürilýändigi aýdylýar.
Barlagdan mälim bolşy ýaly, tutuş dünýäde sarp edilýän tirýegiň 60 prosenti Owganystanyň goňşulary Eýranda, Pakistanda, Özbegistanda, Täjigistanda we Türkmenistanda sarp edilýär.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Ak tam Birleşen Ştatlaryň Edward Snowdeniň, gaçgaklykdaky hökümet kontraktçysynyň günäsini geçmegine çagyrýan petisiýany ret etdi, onuň gizlin gözegçilik baradaky paş etmeleri halkara gahar-gazabyny döretdi we esasy ýaranlar bilen aragatnaşyga zyýan ýetirdi.
Prezident Barak Obamanyň içeri howpsuzlyk geňeşçisi Liza Monako 28-nji iýulda, 168 müň goldawçynyň adyndan ýazylan petisiýa jogap berip, Snowden sud öňünde jogap bermeli diýdi.
"Ol ýurduna, Birleşen Ştatlara gelip, sud öňünde jogap bermeli, awtoritar režimiň penasynda gizlenmeli däl» diýip, ol aýtdy.
Şeýle-de ol Snowdeniň indi öz eden işiniň netijelerinden gaçyp gutulmaga synanýandygyny öňe sürdi.
Snowden ABŞ-nyň Milli howpsuzlyk agentliginiň internete we telefon ýazgylaryna, daşary ýurt ýaranlaryna gözegçilik edişi baradaky dokumentleriň üstüni açanyndan soň, 2013-nji ýylda Orsýetden gaçybatalga sorapdy.
Snowdeniň aklawçysy Ak tamyň günä geçmeden boýun gaçyrmagynyň «syýasy» sebäplidigini, «kanun» sebäpli däldigini aýtdy.


text:
Geçen ýylyň 15-nji sentýabrynda "Lehman Brothers" kompaniýasynyň Nýu-Ýorkdaky edarasy işgärler tarapyndan köpçülikleýin terk edildi. Olar şonda örän aladaly görnüpdiler.
“Bu betbagytçylykdyr. Men bu ýerde 23 ýyllap işledim we mundan beýläk name etjegimi bilmeýärin. Bu maňa agyr täsir ýetirdi. Men aksiýalaryň söwdasy boýunça iş alyp bardym we şeýle ýagdaý ýüze çykar öýtmändim” diýip, "Lehman Brothers" kompaniýasynyň işgäri aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň Maliýe ministrliginiň we Federal Rezerw sistemasynyň resmileri we maliýe biržasynyň wekilleri dynç günlerini dartgynly gepleşiklerde geçiripdiler. Emma "Lehman Brothers" kompaniýasy hökümet tarapyndan halas edilmedi we ol başga bir bank tarapyndan satyn hem alynmady. 2008-nji ýylyň 15-nji sentýabrynda 158 ýyllyk taryhy bolan "Lehman Brothers" ABŞ-nyň taryhynda tozan iň iri kompaniýa öwrüldi.
“Lehman Brothers” kompaniýasynyň dargamagy maliýe dünýäsine öz täsirini ýetirdi. Bu möhüm pudagyň gymmatly kagyzlaryň zamunyna öwrülmegine getirdi. Şirketler aýlyk tölemek ýaly maksatlar bilen ýeterlik nagt pula eýe bolmak üçin gysga möhletleýin kredit kagyzlaryny çap etmeli bolupdy.
“Lehman Brothers” kompaniýasynyň bergileriniň hümmeti tiz pese gaçypdy. Betbagytçylygyň ilkinji alamatlaryny "Lehman Brothers" kompaniýasynyň 785 million dollarlyk bergisine eýe bolan "Reserve Primary" atly maliýe fondy duýup başlapdy. Bu bergi zerarly emele gelen ýitgiler her bir aksiýanyň bahasynyň 1 dollardan pese gaçmagyna sebäp boldy.
“Aslynda betbagtçylykly däldi”
Çikago şäheriniň Biznes Uniwersitetinden maliýe meseleler boýunça professor Luigi Zingales şonda dörän ýagdaýyň aslyýetinde betbagytçylykly bolmanlygyny aýtdy, emma ol sözüniň üstüni ýetirip, şeýle diýdi: “Bu umumy ýagdaýlaryň çäginde betbagytçylyk bolmandy, sebäbi öz puluny Maliýe Fondlarynda saklan adamlaryň 1 dollary 97,5 tsente çenli pese düşen hem bolsa, bu aslyýetinde onçakly uly problema däldi. Emma şeýle ýagdaýyň beýleki Fondlarda hem döremeginiň howpy bankyň maliýe bazaryň çägindäki özara fondlara tarap hereket etmegine itergi berdi we hökümedi bazara goşulmaga mejbur edip, kompaniýalaryň gysga möhletleýin kredit kagyzlaryny çykarmak arkaly öz-özlerini maliýeleşdirmek işini kynlaşdyrypdy”.
Maliýe krisiz çaltlyk bilen ýaýrap başlapdy.
Şol wakadan bir hepde ozal ABŞ-nyň Maliýe ministrligi “Freddie Mac” we “Fannie May” atly ýurduň ägirt uly iki maliýe kompaniýasyny döwlet eýeçiligine geçiripdi.
"Leman Brothers" kompaniýasy özüniň bankrot bolanlygyny yglan eden güni ýurduň ýene bir inwestision banky “Merrill Lynch”, “Bank of America” bankynyň eýeçiligine geçipdi.
Munuň yz ýany ABŞ-nyň hökümeti AIG ätýaçlyk fonduny halas etmek işine girişdi. Bir aýyň dowamynda Maliýe ministri Hank Paulson ýurduň maliýe pudagyny durnuklylaşdyrmak üçin 700 milliard dollarlyk çäreleriň syýasy resmiler tarapyndan makullanmagy ugrunda hereket edipdi.


text:
Daşary Gatnaşyklar boýunça Ýewropa Geňeşi tarapyndan ýaýradylan täze hasabatda
, eger ÝB gündogardaky goňşulary bilen has ysnyşmak üçin çalasyn hereket etmese, Moldowada, Gürjistanda we Ukrainada, geçen ýylyň Awgust aýyndaky ýaly Orsyýetiň garaşylmadyk hereketi bilen ýüzbe-ýüz bolmaga töwekgelçiliginiň bardygy aýdylýar. Azatlyk radiosynyň Londondaky habarçysy Ahto Lobjakas, şol hasabatyň awtorlarynyň biri Endrýu Wilson bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk radiosy: Siz, özüňiziň soňky ýaýradan hasabatyňyzda, Ýewropa Birleşiginiň Ukrainanyň meseleleri bilen meşgullanýan ýörite wekiliniň bellenmegini teklip edyärsiňiz. Eýsem, bir adamyň Ukrainada uzak wagtlap dowam edip gelýän syýasy krizisi çözüp bilmegi mümkinmi?
Endrýu Wilson:
Ukrainalylaryň özleri özlerine kömek edesleri gelmese, olara hiç kim ýardam berip bilmez. Ýewropanyň halk partiýasynyň wekilleri tarapyndan, Ukrainadaky ýagadaýy gowlandyrmak ugrunda belli bir synanşyklar edildi. Emma Ukrainalylaryň özleri hyzmatdaşlyk etmekden boýun gaçyrsalar, onda ýagdaý özgermez. Häzirki dowürde bolsa, olar hyzmatdaşlyk etmeli bolarlar diyip pikir edýärin. 2004-nji ýylda şeýle hereketler başa barypdy. Elbetde, indi bu missiýa, abraýly hem-de ýokary derejeli syýasatçylar tarapyndan alnyp barylmaly. Onda gamçy hem köke syýasaty ulanylmaly. Belli bolşy ýaly, häzir Ukraina ykdysady ýardama mätäç döwri başdan geçirýär. Azatlyk radiosy: Siziň ýaýradan hasabatyňyzda, Moskwa bilen Tibilisiniň arasyndaky dartgynlylygy çözmek boýunça edilýän tagallalaryň artdyrylymalydygy aýdylýar. Bu ugurda nämeler edilýär?Endrýu Wilson:
Biziň Gürjistandaky missiýamyzyň häzirki wagtda aktiw däldigine garamazdan, şeýle-de geografiki mümkinçiliklerimiziň çäklidigi hem nazara alynsa, biziň missiýamyz Gürjistan bilen Orsyýetiň arasyndaky harby hereketleriň gaýtadan ýüze çykmagyna ýol bermezlikdir. Elbetde, şeýle ýagadaylaryň ýüze çykmagynyň öňuni doly alyp bilmese-de, şeýle missiýanyň bardygyny hemme taraplar göz öňunde tutmaly bolarlar.Azatlyk radiosy: Orsyýetiň Abhaziýa hem-de Günorta Osetiýa bilen gatnaşyklary barada gürrüň edilende, Ýewropa Birleşiginiň nähili tutary bar?Endrýu Wilson:
Birinjiden, Orsyýet Abhaziýa bilen Günorta Osetiýanyň garaşsyzlygyny ykrar edip, şol bir wagytyň özünde, regionda şeýle meýilleriň köpelmeginden howatyrlanyp başlady. Soňra bolsa, Abhaziýa bilen Günorta Osetiýanyň içerki ýagdaýy hem biri-birinden tapawutlanýar. Mysal uçin, Abhazlar hemişe Gürjilere garşy çykyş edýärdiler. Ýöne soňky dowürde, Orsyýetiň welaýatlarynyň ýa-da Orsyýetiň düzümindäki respublikalaryň biri bolmak perspektiwasynyň, Abhazlar tarapyndan kän bir goldanylmaýandygy barada hem maglumatlar bize gowuşýar. Günorta Osetiýada şuňa meňzeş howatyrlanmalar ýok diýen ýaly. Abhazlar Türkiýe bilen has ýakyn gatnaşykda bolup, Türkiýede ýaşaýan abhaz diasporasy bilen hyzmatdaşlykda bolmak isleýärler. Soçide geçirilmeli Olimpiada oýunlary hem Abhaziýa meselesinde köp zady anyklaşdyrar diýip pikir edýärin.
Ynha şeýle faktorlar, Ýewropa Birleşigi tarapyndan ulanylyp bilnerdi, emma häzirki dowurde, regiondaky gözegçilik meselesinde Orsyýetiň pozisiýasy has berk bolup durýar.Azatlyk radiosy: Moldowa bilen baglanşykly meselä geçsek, ýakynda Ýewropa Birleşiginiň Daşary işler ministrleri tarapyndan tassyklanan deklarasiýa, Moldowany Ýewropa tarap öwrüp bilermi? Ýagny, şol deklarasiýada göz öňünde tutulan çäreler, Moldowanyň öz geljegini Orsyýet bilen däl-de, eýsem Ýewropa Birleşigi bilen baglamagy uçin ýeterlikmi?Endrýu Wilson:
Belli bolşy ýaly, Moldowada geçirilmeli saýlawlar 29-njy iýula bellenildi. Şol iki aralykda edilmeli köp iş bar. Woronin, Ýewropa Birleşigi tarapyndan teklip edilýän özgerişliklerden, diňe wiza rejiminiň ýatyrylmagy teklibini saýlamagy mümkin. Moldowanyň ykdysady ýagdaýynyň ýaramazdygy göz öňünde tutulsa, maliýe kömegi esasy meseleleriň biri bolup biler. Maliýe kömegi häzirki döwürde, gaýtadan bellenilen saýlawlar geçirilyänçä gaýra goýuldy. Ýagny, hakyky ýagdaýy aýtsam, Moldowa gysga möhletiň içinde Günbatara tarap öwrüler diýip bolmaz. Meniň aýtjak bolýan zadym, Orsyýet hem öz täsir sferasyndan Moldowany aňsatlyk bilen goýberesi gelmez. Emma Ýewropa Birleşiginde bu oýuny oýnamak üçin elinde ýeterlik mümkinçilik bar. Mesele, şol oýny gowy oýnamakda bolup durýar.


text:
Ýakynda Türkmen döwlet neşirýat gullugy tarapyndan täze kitap neşir edildi. «Täze müňýyllyga türkmen taglymaty» diýlip atlandyrylýan neşir Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň BMG-niň Baş Assambleýasynyň 70-nji mejlisinde sözlän sözüni we bu mejlisiň çäklerinde BMG-niň hem-de dünýä döwletleriniň birnäçesiniň ýolbaşçylary bilen geçiren duşuşyklaryny öz içine alýar.
Täze neşirde Türkmenistanyň Prezidentiniň BMG-niň Baş Assambleýasynyň ýubileý mejlisinde sözlän sözi bu bütindünýä guramasynyň esasy dilleriniň sekizsinde, geçiren duşuşyklarynyň beýany üç dilde — türkmen, iňlis we rus dillerinde berilýär.
Täze neşir syýahatçylar, taryhçylar, talyp ýaşlar we giň okyjylar köpçüligi üçin niýetlenendir.


text:
Eýranyň prezidenti Mahmut Ahmedinejad ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama ýüzlenip, ony Tähran bilen aragatnaşygyny artdyrmaga çagyrdy.
Ahmedinejad döwlet telekanalyna beren interwýusynda “Obamanyň Eýrana üns bermegi iki tarap üçin hem bähbitli bolar, Eýran barada aýdylanda, biz Amerika bilen aramyzda dartgynlylyk islämizok” diýdi.
Ahmedinejad sözüniň dowamynda “Obamanyň saýlawlardan öň “özgerişlik” barada beren wadasynda duranlygyny aýan etmek üçin saýlap biljek ýoly Eýran bilen sýyasy taýdan aragatnaşygyny artdyrmakdyr” diýdi.
Ahmedinejad Obamanyň häkimiýet başynda galyp bilmegi üçin Eýran bilen aragatnaşygy artdyrmaklygynyň zerurdygyny hem sözüniň üstüne goşdy.


text:
Şu gün Owganystandaky NATO güýçleriniň harby resmileri Pakistanyň Owganystan bilen serhet ýakasyna golaý ýerde geçirilen howa hüjüminde 30 töweregi ýaragly söweşijiniň öldürilendigini mälim etdiler.
Owganystandaky NATO güýçleriniň metbugat sekretary kapitan Rýan Donald bu howa hüjümleriniň Host welaýatyndaky serhet raýonynda ýaragly söweşijileriň ýerli harbylara garşy eden hüjümlerine gaýtawul görnüşinde amala aşyrylandygyny aýtdy.
Onuň maglumatyna görä, halkara koalision güýçleriň harby uçarlary Pakistanyň territoriýasyna geçen ýaragly söweşijileriň yzy bilen şol territoriýa geçip, birnäçe howa hüjümini amala aşyrypdyr.
Bu wakalaryň fonunda şu gün Britaniýanyň Daşary işler ministrligi ýekşenbe güni Birleşen Ştatlaryň bir ynsanperwerlik guramasynda işleýän britaniýaly bir aýalyň üç sany owgan raýaty bilen bilelikde ýaragly söweşijiler tarapyndan zamun alnandygyny habar berdi.
Ýöne britaniýaly ol aýal maşgalanyň anyk şahsyýeti barada häzirlikçe maglumat alynmady.


text:
Müňlerçe owganystanly 11-nji noýabrda Kabulda ýöriş geçirip, etnik hazaralaryň “Talyban” tarapyndan öldürilendigi aýdylýan waka protest bildirdiler.
Köpüsi etnik hazaralardan ybarat protestçiler ýedi pidanyň tabydyny göterip, hökümeti ýurtda howpsuzlygy üpjün etmäge çagyrdylar.
Şeýle-de protestçiler pidalaryň suratlaryny göterip çykdylar we “Talybana ölüm” diýen şygarlary öňe sürdüler hem prezident Aşraf Ghaniniň we ýerine ýetiriji ýolbaşçy Abdylla Abdyllanyň wezipeden çekilmegini talap etdiler.
7-nji noýabrda Zabul welaýatynda dört erkek adamyň, iki zenanyň we bir çaganyň kellesi kesilen jesetleri tapyldy. Olar Ghazni welaýatynda mundan alty aý öň ogurlanypdy.


text:
Improwizasiýa
IPROWIZASIÝA (frans, improvisation - duýdansyz, birden diýmek)-çeper eser döretmegiň bir ýoly. Şeýle ýagdaýda eser bada-bat döredilýär ýa-da döräp durka ýerine ýetirilýär. Bu usul ayratynam halk döredijiliginde ýörgünli. Ol sungatyn köp görnüşine – aýdym-saza, poeziýa, teatra, tansa we ş.m mahsusdyr. Iprowizasiya teatr sungatynda ozaldan ýörite taýýarlanylan teksti bolmadyk, repetisiýa geçirilmezden, birden gurnalan sahnalarda uly rol oýnaýar. Türkmen milli sazynda we poeziyasynda hem onuň uly orny bar. Halk aýdymlarynyň köpüsi şul esasda döräpdir.Klassiki poeziýamyzda, aýratynam halk şahyrlarynyň dörediljiliginde impowizatorçylyk endigi güýçli. Iprowizasiya sungatyň sinkretik (gatyşyk) görnüşinde köp duýulýar.


text:
Müsüriň prezidenti Muhammad Morsi ýurduň iki sany ýokary derejeli harbysynyň “ýurduň bähbidi üçin” pensiýa ugradylandygyny aýtdy.
Muhammad Morsi 12-nji awgustda Müsüriň harbylarynyň Ýokary Geňeşiniň başlygy feldmarşal Mohamad Husseýn Tantawini hem ýurduň Baş ştabynyň ýolbaşçysy Sami Annany wezipelerinden boşatdy.
Şol wakadan soň eden çykyşynda Müsüriň prezidenti ýurduň harby goşunlarynyň ýerine ýetirýän wezipelerini öwüp, indi olaryň ünslerini “döwleti goramak ýaly mukaddes işe” gönükdirip biljekdiklerini aýtdy.
Şeýle hem Muhammad Morsi ýakynda Konstitusiýa ýurduň prezidentiniň ygtyýarlyklaryny çäklendirmek babatda girizilen üýtgetmeleri-de ýatyrdy.
Mohamad Tantawi Müsüriň öňki prezidenti Hosni Mubarek wezipesini terk etmäge mejbur bolansoň taze prezident saýlanýança wagtlaýyn Müsüri dolandyrypdy.
Iýun aýynda bolsa prezidentlik wezipesine “Musulman doganlygy” hereketiniň agzasy Muhammad Morsi saýlandy.
Hosni Mubaregiň režimi synaly bäri bu hereket bilen Müsüriň harbylarynyň özara gatnaşyklarynda dartgynlyk saklanýar.


text:
Orsýetde Wladimir Putiniň prezidentlige kasam etmeginiň edil öňýany, 6-njy maýda geçirilen protestleri basyp ýatyrmaklygyň barşynda Moskwada ýüzlerçe adam tussag astyna alyndy.
Ýöne häkimiýetleriň protestleri basyp ýatyrmaklyga umyt edendiklerine garamazdan, protestçileriň taktikasy başga bir görnüşlere eýe boldy.
Şu hepde bu protestler adamlaryň jemgyýetçilik ýerlerinde üýşüp, gezim etmekleri ýa-da bir ýerde üýşüp oturmaklary ýa-da oýun-tomaşa gurnamaklary ýaly görnüşlere eýe boldy.
Bu çäreleri syýasy protest çäresi diýip atlandyrmak kyn, emma şu çäreleriň üsti bilen protestçiler öz syýasy ideýalaryny beýan etdiler.
“Köpçülikleýin gezelenç”
Şu hepde moskwalylar “köpçülikleýin gezelenç” ady bilen gurnan çärelerinde protest hereketleriniň simwoliki reňki hasaplanylýan ak lentalary öz eşiklerine dakynyp , Moskwanyň merkezinde aýdym aýdyşyp, oýun oýnaşyp, saz diňleşip, adaty bir şagalaň görnüşdäki üýşmeleňleri gurnadylar.
Olar özleriniň syýasy şygarlaryny kän bir göze ilgiç etmän, şygarlary dürli reňkler bilen öz tenlerine ýazdylar ýa-da hek bilen asfalta ýazmak bilen çäklendiler.
Ýerli ýaşaýjylaryň biri syýasy şygar ýazylgy bir matany aç-açan göterip, çykyş etjek bolanda, “parahat gezelenjiň” tarapdarlary ony prowaksiýa gurnamazlyga we ol ýeri terk etmeklige çagyrdylar.
Şeýle çagyryş edenleriň arasynda tanymal tele-şou aktrisasy Kseniýa Sobçak hem boldy. Ol “Biz bu ýerde protest gurnamzok, biz gezelenç edýäris” diýip ýüzlendi.
Moskwada ulanylan bu protest taktikalary soňky wagtlar goňşy Belarusda graždan aktiwistleriniň ulanylyp gelýän taktikalarynyň bir görnüşi.
Belarusda geçen ýylky protestlerde häkimiýetleriň gazaply güýç ulanmaklaryndan soň, graždan aktiwistleri protest çärelerini geçirmekligiň dürli hili döredijilikli usullaryny synag edip başladylar.


text:
Kosowanyň raýaty ABŞ-nyň 1300 çemesi hökümet we harby agzasynyň şahsy maglumatlaryny ogurlap, «Yslam döwleti» toparyna iberendigi üçin 20 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.
ABŞ-nyň Adalat departamenti 23-nji sentýabrda Ardit Feriziniň 2015-nji ýylda Malaýziýada tutulyp, Birleşen Ştatlara ekstradisiýa edilendigini aýtdy.
20 ýaşyndaky Ferizi iýun aýynda Wirjininanyň federal sudunda özüne bildirilýän aýyplamalary tassyk etdi diýip, beýanatda aýdylýar.
Şeýle-de beýanatda bu işiň, terrorçylyk bilen hakerligiň utgaşmasy netijesinde, milli howpsuzlyga abanan örän hakyky we howply kiberwehimiň ilkinji mysalydygy bellenilýär.
Sud dokumentlerinde Feriziniň ogurlan maglumatlaryny britan hakeri Junaid Hussaine berendigi aýdylýar.
Häzir ölendigi aýdylýan Hussain 2015-nyň ýylyň awgustynda "Biz siziň elektron hatlaryňyzyň we kompýuter sistemalaryňyzyň içinde, her bir hereketi görýäris we ýazgy edýäris, bizde siziň atlaryňyz we adresleriňiz bar" diýip ýazypdy.


text:
Ermeni sudýasy ýedi baş ermeni maşgalasyny gyran ors esgeriniň sud prosesiniň Orsýetiň harby bazasyndan ermeni suduna geçirilmegini ret etdi.
Sudýa Hartýun Mowsisian öz bu kararyny Waleriý Permýakowyň sud prosesiniň täzeden dowam etdirilen güni, 18-nji ýanwarda bildirdi. Sud prosesi Orsýetiň 102-nji harby bazasynyň ýerleşýän şäheri Gýumride barýar.
2015-nji ýylyň 12-nji ýanwarynda Awetisianlaryň maşgalasynyň alty agzasy, şol sanda iki ýaşly bir gyzjagaz-da, öz Gýumridäki öýlerinde öli tapyldylar. Bularyň käbiri atylyp, käbiri hem pyçaklanyp öldürilipdir. Hüjümde pyçaklanan alty aýlyk oglan bäbejik hem bir hepde soňra keselhanada aradan çykdy.
Hadysanyň bolan wagty 18 ýaşly Permýakow, harby bazadan gaçanyndan soň, Ermeni-Türkiýe serhediniň golaýynda tutuldy.
Sudýa haýyşy ret etdi
Ermeni maşgalasynyň gyrylmagy Gýumride we Ýerewanda dürli, wagtal-wagtal hem gazaply protestlere getirdi.
Bu demonstrasiýalara gatnaşanlar ors harbylarynyň Ermenistanda bolmagynyň garşysyna protest bildirip, Permýakowyň işine ors harby sudýalary tarapyndan däl-de, eýse ermeni sudunda garalmagyny talap etdiler.
Awgust aýynda Orsýetiň harby sudy Permýakowy gullukdan gaçanlykda günäli tapyp, ony on ýyl türme tussaglygyna höküm etdi. Esger gullukdan gaçmakda, ýarag we ok-däri ogurlamakda, şeýle hem bikanun ýarag götermekde günäli tapyldy.
Ýöne prosesde ganhorluk agzalman, bu iş ermeni häkimiýetleriniň özüne tabşyryldy.
Pida çekenleriň adwokatlary sudýa Mowsisiandan sud ýeriniň üýtgedilip, prosesiň adaty ermeni sudunda geçirilmegini soradylar. Ýöne sudýa olaryň bu haýyşyny ret etdi.
Mowsisian adwokatlaryň bu prosesi 22-nji ýanwara çenli yza süýşürmek baradaky haýyşyny-da ret etdi.
Orsýetiň bazasy
Adwokatlar Mowsisiany daşardan edilýän täsir astyndaky kazy diýip aýyplaýarlar.
Suduň bellän bir adwokaty tarapyndan goralýan Permýakowa prosesiň ors bazasyndan daşarda geçmegi bilen ylalaşyp-ylalaşmaýanlygy hakda iki gezek göni sorag berildi. Ol, birinji gezek soralanda, haýsy ýerde sud edilse-de, özüne tapawudynyň ýokdugyny, ikinji gezek soralanda bolsa, özüni ors bazasynda has howpsuz duýýandygyny aýtdy.
Ermeni we ors mediasynda berilýän habarlara görä, Permýakow harby resmilere özüniň mundan artyk goşunda bolmaga çydamaýandygyny, Orsýete dolanmak isleýändigini, Awetisianyň öýüne hem pul ogurlamak niýeti bilen barandygyny aýdypdyr.
Öten hepde Gýumride Awetisianlaryň maşgalasynyň hatyra güni bellenip, ýüzlerçe adam olaryň mazarynyň başyna üýşüşdiler. Şeýle hem 12-nji ýanwarda şäheriň merkezi ybadathanasynda merhumlar üçin ýörite doga edildi.
Orsýet Ýerewanyň 120 kilometr çemesi demirgazyk-günbatarynda ýerleşýän 102-nji harby bazasynda üç müň töweregi esger saklaýar.
Geçen ýyllarda ors esgerleriniň ol ýerde bolmagy bilen baglanyşykly birnäçe gazaply hadysalaryň bolandygy habar berildi.
Özlerine Türkiýe we Azerbaýjan tarapdan howp abanýar diýip hasaplaýan ermenileriň köpüsi, bolýan hadysalara garamazdan, ors esgerleriniň ýurtda bolmagyny Ermenistanyň howpsuzlygy üçin örän möhüm hasaplaýarlar.


text:
2014-nji ýylda dünýä ýüzünde 42 million tonna golaý "e-sibil", ýagny elektrik enjamlary, simler we batereýalar zibilhana taşlanypdyr.
BMG-niň 19-njy aprelde çap eden hasabaty bu zibilleriň diňe 6.5 tonna çemesiniň gaýtadan ulanmak üçin ýygnalandygyny aýdýar.
BMG uniwersitetiniň hasaplamalaryna görä, taşlanan materiallar, şol sanda altyn, kümüş, demir we mis 52 milliard dollar çemesi pula durýar.
2014-nji ýylda elektron zibillerini zyňmakda birinjiligi Birleşen Ştatlar eýeledi, ýagny 7.1 million tonna "e-waste" öndürdi.
Elektron zibillerini «öndürmekde» ikinji orny 6.0 million tonna elektron zibil bilen Hytaý eýelese, ondan yzdaky orunlary Ýaponiýa, Germaniýa, Hindistan ýaly ýurtlar eýeleýär.


text:
Birleşen Ştatlaryň Gyrgyzystandaky ilçihanasy şu gün Amerikanyň döwlet sekretarynyň Günorta hem Merkezi Aziýa meseleleri boýunça kömekçisi Jorj Kroluň iki günlük sapar bilen Gyrgyzystana gelýändigini aýdýar.
Ilçihananyň beýanatynda Kroluň geçiş hökümetiniň resmileri we jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri bilen duşuşjagy aýdylýar.
Gyrgyzystanda apreliň başynda bolan gozgalaň prezident Kurmanbek Bakyýewiň ýurtdan gaçmagyna getirdi.
Gyrgyzystan ABŞ üçin möhüm ýurt we Birleşen Ştatlara öz howa bazasyny ulanmaga berdi.


text:
Halkara Türk dili olimpiýadalarynyň 5-nji iýunda geçirilen aýdym finalynda Türkmenistandan Ruslan Annamämmedow birinji orny eýeledi. Ol Ibrahim Tatlysesiň “Gülüm benim” aýdymyny ýerine ýetirdi.
Azerbaýjandan Sema Soltanowa "Gönül ýarasy" aýdymy bilen ikinji ýere, Indoneziýadan Patton Otliwio Latupeirissa bolsa "Anadolu türküsü" aýdymy bilen üçünji ýere mynasyp boldy.
Halkara Türk dili Birleşigi tarapyndan 10-njy gezek gurnalan Halkara Türk dili olimpiýadalarynyň çägindäki “Aýdymyň ýyldyzlary” bäsleşiginiň final tapgyryna Türkiýäniň turizm we medeniýet ministri Ertugrul Günaý, Ýewropa Bileleşigi boýunça ministri Egemen Baryş we bilim, senagat we tehnologiýa ministri Nihat Ergün hem gatnaşdy.
Wideo: Ruslan Annamämmedow "Gülüm benim" aýdymyny ýerine ýetirýär.
135 ýurtdan gelen olimpiýadaçylaryň arasynda ýeňiş gazanan Ruslan Annamämmedowa baýragy ýurduň Ýewropa Bileleşigi boýunça ministri Egemen Baryş we aýdymçy Kaýahan gowşurdy.
Stambulyň Sinan Erdem sport salonynda geçirilen Türk dili olimpiýadalarynyň aýdym finalyna 15 müňe golaý adam, şol sanda medeniýet we sungat işgärleri, syýasatçylar hem-de iş dünýäsiniň tanymal wekilleri tomaşa etdiler diýlip habar berilýär.
Programmanyň soňunda žuri agzalary, çagalar we ýurduň ýokary derejeli resmileri bilelikde sahna çykyp, olimpiýadanyň “Täze bir dünýä” aýdymyny ýerine ýetirdiler.
Bu ýylky ýaryşlar 30-njy maýda başlandy we 14-nji iýunda tamamlanýar.