text:
Öýlenmek hakynda (Kowusnamadan)
Öýlenmek hakynda Oglum, öýlenmekçi bolsaň, mertebäňi saklagyn, zat hernäçe ýakymly bolsa-da, ony aýal-oglan-uşagyňdan gysganmagyn. Emma aýalyňy gowy saklagyn, çagaňa birsyhly mylakatly terbiýe bergin, bu seniň eliňdäki zatdyr. Men bir beýtde şeýle diýipdim: Aýaly başdan tut, çagany ýaşdan! Emma aýa dowamy…
HABARCHY (Bu gün, 18:54)
Halyl Kulyýewiň saýlama goşgular ýygyndysy
1. Uniwersitet ýyllary Saýrak etdiň dilleri, Berk guşadyň billeri, Gel, indi elleşip, hoşlaşaly biz. Uniwersitet ýyllary, Hem ajy, hem süýji Senden aýrylmak. Bu gün hem gaýgyly, hem şadyýan men, Uzak hem şöhratly ýola ugraýan Ýolagçy men, Bir gijelik myhman men. Hoş gal, aladaly, sapaly ýyllar, Ho dowamy…
HABARCHY (Bu gün, 18:27)
Käbir ýalan"lar" barada...
Pes adamlar durmush basgancagynyn ashagynda oturyp bu basgancak nira akidyarka diyip pikir edeyanlerdir. Ortaca Adamlar elmydama durmush basgancagyndan yokary galmaga synanshyanlardyr. Beyik adamlar eyyam shol basgancagyn ustunde sana garashyanlardyr. Has beyik adamlar oz basgancagyny getirip ozleri dowamy…
unknown (Bu gün, 18:48)
Kim günäkär ?
...Üç-bäş ýaşlaryndaky çaga goňşularynyň towuklarynyň ýumurtgasyndan ogurlap ejesine getirip berdi we ejesiniň diýjek sözlerine garaşdy. Halala, harama üns bermeýän ejesi: — Berekella, akyllyja oglum —diýip, oglunyň başyny sypalap, kellesinden ogşap, ony öwýär. Oglan ejesi öwensoň, günde ýa gü dowamy…
Anyk (Bu gün, 18:20)
Myrat Ömür Ejemjanym
Ejemjanym Dutarymyň tarynda sen Ezizlänim ejemjanym Ýüregimiň töründe sen Ezizlänim ejemjanym. Gujagynda ýaşyl ýaýlaň Başyňda sypardy aýaň Gel bagryna bassyn balaň Ezizlänim ejemjanym. Didaryň görsem her günde Hüwdüleriň jigerimde Keramat bar käbäm sende Ezizlänim ejemjanym. Gel, mähriban gel, s dowamy…
Aşyk Gurban (Bu gün, 13:45)
Sere gelen setirler
**** Soňky günler gereginden artyk "Bagyşlaň" sözüni köp ulanýan weli,ýa ol söze biparhlyk bilen garap başlaýdymmykam... **** "Häsiýetiňi üýtget"diýseler,bolşum şeýle diýip bilmerin,çünki bolşumy hem men döredýän. **** Sen maňa:"Ýolda ýöräniňde töwerege başyňy galdyrma dowamy…
Akmyradowna (Bu gün, 14:30)
Jidda Tower 1000
Saud Arabystanynyn Jidda şaherinde gurluşugy alnyp barylyan bina dünyanin in belent binasy bolar we Dubayyn 828 metr bolan Burj Halifasyndan hem öne geçer. Bina birinji bolup 1 kilometre yeten minara bolar. Binanyn gurluşugy 2013-njiyylda başlanyp 2020-nji yylda tamamlanmagyna garaşylyar. Minaranyn dowamy…
#Killer (Bu gün, 17:25)
Ynam Daragtym
Ýadymda ynamyñ nahalyn berip: ,,-Şuny ekde,ideg eýle, geregim! düýbüni tut yhlas topragyn gazyp, saýasyna saýalara gelerin! Suwar hormat çešmãñ suwun getirip, ygrar günešinden gandyr'''diýeniñ. Oturtdym nahaly kõñül kõşgümiñ Iñ arzyly, iñ gõrnükli ýerinde Tomsuñ jowzasynda kõýmesin diýip Saýa çe dowamy…
Şahuser. (Bu gün, 14:44)
Ýitirmesi Aňsat, Tapmasy Kyn Baýlyk: Ynam.
Güýz paýhasy bilen pikir öwürsen, Ýamany kül edip sowurmak üçin. Ynamsyzlyk köprüsini öwürsen, Ynam köprüsine öwürmek üçin. (G. Ezizow) Täzelikler: Düýn tennis oýnamaga başlamagym. Aslyýetinde, öwrenmäge başladym. Tennis sport bilen 11 ýyldan bäri meşgullanýan dostum maňa tennis oýn dowamy…
Sara (Bu gün, 09:05)
Göşgylar dünýäsi
Ahmyr Goja ýatlap otyr ýaşlyk byllaryn, Indi garran çagy sakgalyn sallap. Elinde hasasy, oýlanyp otyr Ahmyrlaň derdinden ýeňsesin elläp. Gözüniň öňünden öten günleri Geçip durlar kino lentasy ýaly. Ýaýkaýan başyndan bilip bolýardy Içindäki harasady,ahwaly. ...Dabanyndan ot çykarýan mahaly Mätäç bo dowamy…
Garayolly (Bu gün, 16:51)
Türkmen halkynyň täsin adamlary
Türkmen halkynyň täsin adamlary Şul mowzugy öň Ertirkomda açypdym,indi şol mowzugy we oňa beýleki agzalardan gelen teswirleri täzeden bärde goýýan. Biz daşary ýurdyñ tâsin adamlaryny bilip öz türkmen ilimiziñ içindâki üýtgeşik adamlary kän bilemzok.Geliñ şolar barada bilýänlerimizi paýlaş dowamy…
Anyk (Bu gün, 15:08)
Ašyk Paššazada
Ašyk Paššazada XV asyrda ýašap geçen Osmanly Taryhçylarynyň biri. 1400-nji ýylda Amasýada doguldy. Ašyk Paššanyň neslinden bolandygy üçin, Ašykpaššazada ady bilen belli bolupdyr. Ömri-döredijiligine degišli az maglumatlar bar. 1914-nji ýylda öz ady bilen belli bolan taryhy nešir edilensoň köpleriň dowamy…
Akrap (Düýn, 23:31)
Ašyk Omar
XVII asyryň Osmanly halk šahyrlarynyň biri. 1630-njy ýylda dogulandygy çak edilýär. Šygyrlarynyň biri ''Watany aslymyz Aýdyň ilidir'' atly šahyryň bir topar šahyrlarynyň bolandygyny we Bursa, Warna, Bagdat, Sinop we Krym ýaly ýerleri syýahat edeninden soň, mašgalasy bilen birlikde Konýanyň Hadym ilç dowamy…
Akrap (Düýn, 21:20)
Turkmen El Gushlary
Elguşlaryň görnüşleri Türkmenler laçynlary, gyrgylary, garçgaýlary we bürgütleri elguş edip ulanypdyrlar. Laçynlaryň içinde: 1. Çyparkelle laçyn (şahyn) - daglarda we dag etek ýerlerde höwürtgeleýär. Ol Türkmenistanyň Garagumdan başga ähli ýerlerinde ýaýrandyr. Tebigatda kepderileri, torgaýlary, dowamy…
Alemgoshar (Düýn, 22:11)
Kitaplary Elektron warianta geçirmek hakyndaky teklipler
Salam yurekdesh.ru internet sahypasynyň hormatly agzalary! Ertir.com saýtynda öňler men her dürli kitaplary, elektron görnüše geçirip saýtda ýerlešdirip tanyš oglanlaryma ýüz tutup olaram pdf formata geçirtýärdim. Šeýdip ertir.comyň kitaphanasyna bolan gošandym boldy. Onuň ýany bilen özümem ylmy-fa dowamy…
Akrap (Bu gün, 18:46)
Bolmaz-a
Her demde hemdemim, hemram, Õzüñ bolmasañ bolmaz-a. Endişelige per bermän, Geläý gelmeseñ bolmaz-a. Keşbiñi ýüregme çaýyp, Unudaýma saýry saýyp, Günler õtýär per deý gaýyp, Durkum sensiz hiç gülmez-ä. Durmuş synap ýõr her kimi, Şatlykly hem-de gorkuly, Howsala salma erkiñi, Ýagşylyk ýolda galmaz dowamy…
Gülşen (Bu gün, 10:50)
Tebigatym
Öz gapymda Gök çaý içýän eýwanda, Her zatda bir täsir bar Tebigatym. Gyz Gelinler,köçedeler her ýanda Aklym alyp,Gezm edýär Tebigatym. Gök çaý degdi,Birden hiñlendim çala Oturanmam undyp,Öýdäki bile. "Men Aşygam Doslar şol inçe bile Ak göwsünde goşa Nar Tebigatym. Köçä çykyp barýa At ýaly Gelin Il dowamy…
ALLADURDY JANAK (Düýn, 19:04)
Internetden peýdalanýanlaryň sany artýar
Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň maglumatlaryna görä, ýurdumyzda bütin dünýä ulgamyndan peýdalanyjylaryň sany yzygiderli artýar. 2017-nji ýylyň 5-nji oktýabryndan 31-nji dekabryna çenli bütindünýä tora birikdirilen adamlaryň sany 1,2 esse, ulgamlaýyn hyzmatlary etmekden alnan girdejiler bol dowamy…
#kapriizka (Düýn, 20:34)
“CES 2018”: eýesiniň yzyndan galmaýan çemedan
Tehnologiýa ösýär, şol birwagtda durmuşymyz hem özgerýär. ABŞ-da her ýyl geçirilýän we däbe öwrülen tehnologiýa enjamlarynyň bütindünýä sergisi durmuşymyzyň barha aňsatlaşýandygyny görkezýär. Şu ýylyň 9-12-nji ýanwary aralygynda Las Wegas şäherinde geçirilen 51-nji “CES 2018” atly bütindünýä tehnolo dowamy…
#kapriizka (Düýn, 22:02)
1 Milliart gezek
Dünýä belli “Tagt oýunlary” (Game of Thrones) teleserialy 2017-nji ýylda internetden 1 milliard gezekdenem köp göçürilip alnypdyr. Bu barada iňlisleriň tehnologiýa şereketi “Muso” giňişleýin habar berýär. Millionlarça adamyny özüne bendi eden serialy 2017-nji ýylda kanuny ýagdaýda 31 million adam, k dowamy…
#kapriizka (Bu gün, 13:20)
Forum Map
Erkin mowzuklar (1)
Erkin mowzuklar (2)
Erkin mowzuklar (3)
Erkin mowzuklar (4)
Degişmeler älemi
Tanyşlyk
Gutlaglar
Agzalar bilen sohbetdeslik
Dunya tazelikleri
Saýt hakynda
Saýt täzelikleri
Ýerli täzelikler
Kitaphana
Goşgular dunyasi (1)
Goşgular dunyasi (2)
Goşgular dunyasi (3)
Goşgular dunyasi (4)
Sport älemi
Saglyk
Aşhana syrlary
Biznes we telekeçilik
Türkmen kinosy
Dünya kinosy
Türkmen aydym sungaty
Dunya aydym sungaty
Programmirleme dilleri
Internetde pul işle
Pully hyzmat we teklipler
Taze tehnologiyalar
Awto älem
Talyp we mugallymlar
Daşary ýurt dilleri
Takyk we tebigy ylymlar
Umumy sapaklar
Ussahana
Söýgi Dünyasi
Hekaýalar
Gyzykly wakalar
Şahyrlar biografiýasy
Kömek gerek
Rowaýatlar
Syýahat
Library Map
tesst
Täze Türkmen Portaly
Design by Aly_Ilamanow


c: text/html

text:
Ýewropa Bileleşiginiň (ÝB) daşary syýasat boýunça ýolbaşçysy Federika Mogerini bileleşigiň dünýäniň iň täsirli ýurtlarynyň we Eýranyň arasynda baglaşylan ylalaşygyň “ähli taraplardan doly berjaý edilmeginiň dowam etdiriljegine” ynam baglaýandygyny aýtdy.
Mogerini 10-njy noýabrda Samarkandda eden bu çykyşynda ylalaşygyň “Ýewropa we halkara köptaraplaýyn diplomatiýasy üçin uly öňegidişlik bolandygyny" belledi.
ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp halkara gözegçileriň yglan eden netijelerine garamazdan, Eýranyň 2015-nji ýylyň ylalaşygyndaky borçlaryny berjaý edýändigini ykrar etmekden geçen aýda ýüz öwürdi.
Şeýle-de, Tramp Eýrany ylalaşygyň ruhuny bozmakda aýyplady we Tährana basyş etmek üçin Kongressden ABŞ-nyň ylalaşyga degişli kanunlaryny pugtalandyrmagy sorajagyny mälim etdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
iñ bir paranyñ bolmajak ýaly görünýän ýeri bolan geçiriljek olimpiýada gatnaşmak üçin hem para bermeli eken.
şu gün obamyzdan bir türkmen göreşi boýunça öz agramynda Türkmenistanyñ birnäçe gezek çempiony bolan oglan bilen gürleşemde...-5000 manat puly öz ýerli spert edarasynyñ işgärine bermeseñ gatnaşdyrmajagyny. mundan başgada Aşgabada baransoñ hem ýaryş üçin ähli çykdajylary özüñ çekmeli diýipdirler.
ýene birzat hut meniñ öz agam hem sportuñ söweş sambasy ugry boýunça öz hasabyna trnowka zalyna gatnaşyp özünden kän agyr ýaryşlarda çempion bolan oglanlardan üstün gelip bildi.ol hem şol gürrüñleri öñüräk eşidip sporta bolan gyzyklanmasyny azaltdy.
ýogsam şol höwesli we ukyply türgenleri kynçylyksyz barlagdan geçirip ýaryşa hakyky ukyplylaryny ýüze çykarmak işlerini has gowlandyrsalar belkem ýaryşlarda gowy netije bererdi.
men hem 4 ýyl bäri ýokary okuw jaýyna öz bilimimiñ güýjüne girmek üçin synanşýan. nesip bolsa şu ýylam 5nji gezek synanşmakçy we eger öñkileri ýaly para üçin bolgusyz bahana tapyp giriş synagyndan ýyksalar... ähli ýokary häkimet edaralaryna hat-da Prezidente hem ýazmaça arz etmekçi. mende olaryñ para üçin edýän bikanun hereketlerini doly paş eder ýaly maglumatlar bar. geçen 4 ýylda toplan tejribelerme daýanyp, olary paş ederin. bu etmekçi bolýan işim bütin ýurdumyz boýunça parahorlyga garşy nähili göreş alnyp barylýanyny hemmelere äşgär eder.
bu ýylky ýokary okuwa dokument alynşygyñ gidişi hakda azyrak aýdaýyn.
Daşoguz şäherinde metkomissiýalarda öñkiler ýaly kiçiräk parajagazlar ýok diýseñem boljak. graždan eşikli barlagda duran adamlar bar.
ýöne Magtymguly ad.TDU-a dokumen kabul edilşikde käbir mekiçilik edilýär. sebäbi şonuñ hukuk fakulteine dalaşgäriñ 4arkasy kagyz we elektron formaty üçin disge çykardylan görnüşde berilmegi her ýyl talap edilýär.
şonda her ýylky nusgasyny özleriçe çalarak üýtgeden bolup, şol diski we kagyzlary kabul edijiler bellibir komýutede dokumen taýynlaýjyny gepleşip diñe şonuñ çykaran taýynlan dörtarkasy bolýar diýip şol hyzmat ediş ofisiniñ salgysyny berýär.ol bolsa on onki sanyjak kagyzy we birje sdi disk üçin 20 manat pula taýynlaýar.
ýogsam şol işi başga ýerlerde 8 ýada 10manada taýynladyp bolýar.men onuñ gymmatdygyny aýdyp mende ozalky diskim bar diñe şu ýylky 2017 diýen ýerini üýtgedäýmeli bir birden ýazyp oturmak gerekdäl arzanrak bolanokmy diýip komýuterde dakument taýarlaýan, mekdepde dakumenti kabul edýänleriñ salgy beren adresindaki oglandan haýyşt edemde men aýdylan bahadan edýän diñe men alamok diýdi.
garaz ol her bir hukuga dalaşgärden bellibir peýda görmek üçin dilleşýän eken.bolýar sag bolun.
Redaksiýadan: Okyjynyň haty bolşy ýaly çap edilýär. Onda aýdylanlar Azatlyk Radiosynyň resmi pozisiýasyny şöhlelendirmeýär.


text:
Ýowşan Annagurban
Kilim bolmak meselesi
Dogry, her zat bolup biler durmuşda,
emma seniň özüň yrza bolmasaň,
ýa dymmasaň balyk ýaly,
başga birniň gürlärine garaşyp,
hiç kim seni meýletin ýa göwünjeň,
ýa mejbury basgançak,
aýagasty kilim edinip bilmez,
ýa-da eger aýakgaply palçyga,
hemem başga hapa basan köçede,
üstüňden arkaýyn geçýän bolsalar,
hem müýni, utanjy ýa-da haýasy
bolmasa basýanyň ýüzüňi aşak,
özüň günäkärsiň azajyk ýa kän,
ýa güýlensiň goýun ýaly göwnüňi,
ýa-da öz dyzyňdan salansyň duşak.
Bagyşla, käbäm enem
Bagyşla, käbäm enem,
soňuna çen gitjekdim,
dyzym epmän ölýänçäm
ýazjakdym elimden gaçýança galam,
ogry-jümrüleriň ýüzün
demir darak bilen darap,
emma birden saklandym,
aýagymdan alan ýaly çyrmaşyk,
ýöne ýykylmadym, dik durun şindi,
emma öňki höwesim ýok ýazmaga,
sebäbi düşündim birden
adam hemme ýerde şeýle,
ýaşajagy ýaşaýar,
ýaşamajak ýaşamaýar,
adam ýaly, elbetde,
ýogsa hemme zady bar,
ady bar owadan, adam diýilen,
emma adam az olarda kämahal,
puly, maly kän boldukça,
hem hemme ýer Mary, Ahal,
tapawudy ýok milletiň, tiräniň,
haýran galýan şeýle uzak gidenme
gorkman, yza garaman,
emma indi gorkýaryn
ýene-de bir nadan, gözi, göwni aç
ýürek sözüm aýak astyna ýazyp,
hapa aýakgaby bilen
ýüzünden ýörese iliň,
dirilikde däl diňe,
gabyrda-da gönelmerin,
sebäbi ýazylmaz bilim.
Gazan bol
Dostum A.G.-nyň 2013-nji ýylda ‘hekaýa ýaz’ diýip beren ideýasy şu gün goşgy bolup geldi.
Sen gazan bol, gara gazan, çoýundan,
golaýyňa gelmesinler, sebäbi
garaň ýokar, hapalar,
ak galjaklar gorkarlar,
päk galjaklar çekiner,
ýa boljaklar ak iner!
Köpçülik
Köpçülik hemişe mamla bolmaýar,
bimamla bolýar käte,
juda uzak, ýüz ýyllap,
iki ýüz ýyllap ýa-da,
a soňundan biraz aňa aýlanýar,
ýa düşünjek bolýar çala
nämede ýa nirelerde ýalňyşdy,
ýöne şoňa çenli azlyk,
iki-ýeke diline
bek bolmadyk bogulýar,
aýtjak bolup aňlanyn ýa bilýänin,
öldürilýär şeýdip çynçy,
bagty çüwse, watanyndan kowulýar;
köpçülik hemişe mamla bolmaýar,
bimamla bolýar köplük,
hemem käte düşünmeýär hiç haçan
nämede ýa nirelerde ýalňyşdy,
ýa ýalňyşyn boýun alyp bilmeýär,
gedemlik saklaýar ony,
ýene ýüz ýyl yza galýar ýolundan,
menzilinden geçmeli,
yza çekip özüni,
köpçülik hemişe mamla bolmaýar,
kast edýär ol özüne
köwläp görer gözüni.
Milli ýoda
Adam aýtdy:
"Olar senden-menden akylly, dogrusyny aýdanyň dostunyň ýokdugyny gaty gowy bilýärler we, her iş bolsun, balyk ýaly dymmagy başarýarlar. Ýöne olar diňe dymyp oturanoklar, gürläp ’ýalňyşanlary’ ýazgarmak, bolmanda olary toýda-ýasda ýaňsylan bolmak ýaryşynda hem kem galmaýarlar. Şeýle-de olar öz-özüňi, şol sanda çagalaryňy küteltmek, döwürden-zamanadan yza galdyrmak kampaniýasyna ýa passiw, ýa aktiw goşulyp, işlerinde saklanmak üçin uly tagalla edýärler. Elbetde, olar munuň üçin ýalan sözlemeli bolsa hem, bigünä adama töhmet, şyltak atmaly ýa para berip, para almaly bolsa-da (iş gereg-ä!), hiç kemini goýmaýarlar. Dogry, batyrgaýlyklaryny hem bellemeli, olar soň ogurlyk ýa korrupsiýa üçin türmä gitmekden, çagalaryny türmä ugrukdyrmakdan hem çekinmeýärler. Iň beýik ýerleri bolsa, olar bu zatlar üçin hiç utanmaýar. Zora zor diýmeli."
Sögünç krizisi
Adam aýtdy:
"Ýedi-sekiz ýaşlarymdadym, obamyzyň ilerisindäki baýyrlykda özüm ýaly oglanlar bilen atyş-atyş oýnaýardym. Elimde alýumin simden ýasalan sapançam bardy. Baýyrlykda biten çöp-çalamlara bukulyp, ’aklar’ we ’gyzyllar bolup söweşýärdik. Birden gapdalda, kiçiräk baýryň üstünde gurjak oýnap oturan goňşy gyzjagazlaryň - Täçnabat bilen Akjanyň sözi azaşdy-da, olar bir-birine her hili ýiti sözleri aýdyp gygyrmaga başladylar. Bu söweş biziň söweşimizi buýruk-beýleki bermezden ýatyrdy, biz ’kim ýeňerkä, munuň soňy näme bilen gutararka?’ diýip, sapançalarymyzy gapdalymyza taşlap gyşardyk. Ýöne iki gulagymyz hem gyzlaryň söweşindedi. Olaryň biri - Täçnabat her gezek özboluşly, ýitiden-ýiti söz tapýardy, emma Akja oňa diňe iki harpdan ybarat, yzyna senlik ýöňkemäniň ik harpdan ybarat goşulmasy goşulyp ýasalan dört harply sögünç bilen jogap berýärdi. Täsin ýeri, Täçnabat bir diýen zadyny iki gezek gaýtalamaýardy. Netijede, ol täzeden-täze, original sözleri gözläp, esli gidişdi, emma Akja şol bir sögünjini gaýtalady oturdy. Biz, söz zapasy gutarsa, Täçnabat hem ahyry şol dört harply sögünje geçer öýtdük. Emma ol garşydaşynyň derejesine aşak düşmedi, arasynda pauza berip, birki gezek täze sögünç tapdy-da, ahyrynda birden durdy. Soňam gapdalyndaky gurjagyny alyp, gitmek pikiri bilen ýerinden turdy. Akja henizem şol bir sögünjini gaýtalap otyrdy. Täçnabat birsellem oňa seredip durdy-da, öýlerine ugramazyndan öň ýene bir originallyk etdi: "Günüňe ýanaýyn, Akyja!" diýdi... Bilmedim näme üçin, şu waka soňky günler ýygy-ýygydan göz öňüme gelýär."


text:
”Güneşiñ” öz habary
”Mülli Tahyryñ hudaýlygy” romanynda aýal-gyzlaryñ obrazy” diýen temadan internet arkaly geçirilen edebi çekişme örän gyzykly boldy. Bu çekişmede ondan gowrak adam çykyş edip, roman hem türkmen aýal-gyzlarynyñ obrazynyñ çeper eserde şöhlelenişi, kitabyñ gahrymanlarynyñ durmuşdaky prototipleri hakda öz pikirlerini orta atdylar.
Aýratyn hem aýal-gyzlaryñ çykyşlary gyzykly boldy. Kanadadan Gülsenemiñ, Nabadyñ, Eýrandan Maýanyñ roman hem ondaky aýal-gyzlaryñ obrazy dogrudaky pikir öwürmeleri çekişmä gatnaşanlarda uly täsir galdyrdy. Nabat romanda aýal-gyzlaryñ ynandyryjy obrazlarynyñ döredilendigini, Zylyhanyñ öz ýanýoldaşyna wepaly, edepli, özgeleriñ ykbalyna jogapkärçilikli çemeleşýän hakyky türkmen zenanynyñ obrazydygyny aýtsa, Maýa romanyñ gahrymanlarynyñ durmuşdaky prototipleri bilen özüne sowet döwründe Türkmenistan Ylymlary Akademiýasynyñ Dil we Edebiýat institutynda bile işeleşmegiñ miýesser edenligini ýatlady. Dowamy bar ...


text:
Çawuşogly: “Ähli bökdençlikleri ortadan aýyryp Hytaýyň bazarlaryna girýäris”
Daşary işler ministri Mewlüt Çawuşogly Türkiýeden Hytaýa oba hojalyk önümşeriniň eksport edilmeginiň öňündäki bökdençlikleriň aýrylandygyny aýtdy
Çawuşogly Antalýada 8-nji Ýerli harytlaryň sergisiniň (ÝÖREX) açylyşynda, sergä bolan gatnaşygyň we onuň hiliniň ýylsaýyn ýokarlaýandygyny aýtdy.
Çawuşogly serginin halkara derejesinde geçirilmegini isleýändiklerini nygtady.
ÝÖREX-iň halkara derejesinde geçirilmegi üçin ministrligiň degişli başlangyçkary etjekdigini aýdan Çawuşogly: “Oba hojalyk önümleriniň daşary ýurtlara eksportynda uly artyş bar. Antalýadaky, Türkiýedäki sanlar mälim. Diýmek bir tarapdan hil, önümçilik artýar, beýleki tarapdan markalaşma tapgyry dowam edýär. Öndürijilerimize çagyryş edesim gelýär. İndi Hytaýa oba hojalyk önümlerimiziň eksportynyň öňündäki bökdençlikler aýrylýar. Şu ýyl çereşniýa möwsüminiň ahyrynda çereşniýa önümleri bilen bagly ähli bökdençlikler aýryldy. İndi käbir miweler we süýt önümleri bilen bagly bökdençlikler aýrylýar. Ähli bökdençlikleri ortadan aýyryp, uly Hytaý bazaryna girýäris. Burdura we Ysparta bu hoş habary ýetirmek isledim” diýdi.


text:
23 Aralık 2010 Perşembe
ekin türkmen Sevisme Sahnesi,menekşe halil tecavüz sahnesi
09:44 Tayfun Yorum Yok
ekin türkmen sevisme sahnesi,ekin türkmen frikikleri,ekin türkmen frikik,ekin türkmen bacakları,ekin türkmen öpüsme sahnesi,ekin türkmen gerdek,ekin türkmen gögüsleri,ekin türkmen kalçaları,ekin türkmen tecavüz sahnesi,ekin türkmen üstsüz,ekin türkmen cıplak,ekin türkmen seks,ekin türkmen sex,ekin türkmen porno,menekşe halil tecavüz,menekşe halil tecavüz sahnesi,menekşe halil seks,menekşe halil sex


text:
Habarlar 2 ýanwar 2017
Jemgyýet
Mary welaýatynda çagalaryň gyşky dynç alşy gyzykly geçer
Okuwçylaryň köpüsi gyşky dynç alyşda amatly awtobuslarda mugallymlarydyr terbiýeçileri bilelikde Görderedäki sagaldyş merkezlerine gitdiler. Merkeziň hersinde täze ýyl baýramçylyk ruhy höküm sürýär: täze ýyl arçalary bar, ýaşajyk myhmanlaryň ýaşajak otaglary täze ýyl äheňinde bezeleipdir.
Teswirlemeler
3. Senagat pudagy
Bu syýasatyň üstünlikli durmuşa geçirilmegi, önümçiligiň köpugurly esasda ösdürilmegine, onuň döwrebap derejede enjamlaşdyrylmagyna, ýurdumyzyň senagat taýdan ösüşiniň dürli ugurlaryna gönükdirilýän iri maýa goýum serişdeleriniň özleşdirilmegine we önümçilik kuwwatlyklarynyň artdyrylmagyna kuwwatly itergi berdi. Önümçiligiň doly awtomatlaşdyrylmagyna, täzeçil tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagyna, olaryň esasynda daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň önümçiligi boýunça kärhanalaryň döredilmegine we ýurdumyzyň eksport mümkinçilikleriniň artdyrylmagyna aýratyn ähmiýet berilýär.
Resmi habar
Türkmenistanyň Prezidenti Türkiýe Respublikasynyň Prezidentine gynanç bildirdi
“Türkmenistan terrorçylygyň we ekstremizmiň islendik ýüze çykmalaryny aýgytly ýagdaýda ýazgarmak bilen, bu apata garşy göreşmek we ony ýok etmek işinde dünýä bileleşiginiň tagallalaryny doly goldaýar” diýlip, hatda aýdylýar.


text:
Ebu Seýit Mäneli
ABU SEÝIT ibn Abulhaýr Mahneýi (7 dekabr, 967 - 12 ýanwar , 1049) - mäneli meşhur şyh, sufizm filologiýasynyň Horasandaky iň uly wekilleriniň biri. Abu Seýit il arasynda hemme taraplaýyn uly abraýly biri bolupdyr. Beýik alym Abu Aly ibn Sinada onuň bilen duşuşmak üçin Mänä gelipdir. Ibn Sina ol hakda: "Meniň ylmyň üsti bilen öwrenen zatlaryma şyh Abu Seýit pähim bilen ýetdi" diýipdir. Ol Horasanda rubagy formasyny dörediji hökmünde tanalýar. Abu Seýit ölende seljuk hökümdarlary onuň mazarynyň üstünde mawzoleý bina etdiripdirler. Onuň harabasy Mänede häzir hem bar. Serediň: Ebu Seýidiň mawzoleýi


text:
“Elektron Ylhamy” hojalyk jemgyýeti togy azaldyjy transformator kiçi beketleriniň şäher toplumynyň (TBŞT) 150-ä golaýyny öndürdi. Bu kiçi kärhana geçen ýylyň ahyrynda „Türkmenmaşyngurluşyk“ Döwlet konserni we „Sowatly gurluşyk“HJ-i bilen bilelikde bäsleşige ukyply, ýokary tehnologiýaly, serişde, energiýa tygşytlaýan, ekolgiýa taýdan howpsyz, içerki we daşary bazarlara niýetlenen elektron hem-de elektrotehniki senagaty kemala getirmek boýunça Döwlet maksatnamasyny durmuşa geçirmegiň çäklerinde döredildi.
Transformator kiçi beketleriň toplumy aram howa şertlerinde şäher we senagat ulgamlarynda 6-10/o4 kW we 50 Gs ýygylykly üç fazaly üýtgeýän togy özgertmek hem-de paýlamak üçin niýetlenendir.Türkmenistanyň Senagat ministrliginiň we „Türkmenmaşyngurluşyk“ konserniniň ýardam bermeginde 63 kWA-dan 1000 kWa çenli togy azaldyjy transformator kiçi beketleriniň ýedi görnüşiniň öndürilişi ýola goýuldy.
TBŞT ýokary we pes woltly enjamlar, şeýle hem tok geçiriji transformator bilen doly üpjün edilen polat binadyr. Ol „Türmenkabel“ zawodynda ýerleşýän sehde ýygnalýar.Aşgabatly telekeçileriň ygtyýarnamaly önümi bolan transformator kiçi beketleri we tok paýlaýjy enjamlary döwrebap ýokary tehnologik enjamlarda taýýarlanylyp, sarp edijileriň elektrik eneriýasy bilen ygtybarly üpjün edilmegine mümkinçilik berýär. Täze önüm ekologiýa taýdan howpsuzdyr we onuň binasy berkdir.
TBŞT dürli önümçilik gurluşlary—senagat kärhanalary, gurluşyk firmalary, önümi gaýtadan işleýän sehler we kiçi önümçilikler tarapyndan islegli harytdyr. „Elektron Ylhamy“ HJ-i transformatorlary ýygnamak we olary oturtmak boýunça hem işleri ýola goýmagy göz öňünde tutýar.
Wladimir KOMAROW


text:
Salam, gadyrly lukman!
Ilki bilen şeýle saýty gurnan administratorlara we olar bilen hyzmatdaşlyk edýän lukmanlara minnetdarlygymy bildiresim gelýär. Men öz saglyk meseläm boýunça size ýüz tutýaryn: maňa ýürek tahikardiýasy we gipoksiýasy diýip kesel kesgidini goýdular. Men 26 ýaşymda, durmuşa çykmadyk. Ýokarda agzalan diagnoz meni ýarym ýyl bäri köseýär. 1 ýyl mundan öň newroz keseline duçar boldum, onuň bejergisini alyp gutuldym. Ýöne meniň şu wagtky ýagdaýyma şol keseliň täsiri barmyka öýdýän. Ýüregim rahat ýagdaýda minutda 104 gezek, işleýän wagtym 120 gezek urýar. Ýüregimiň nädogry işlemesi edil şu wagt o diýen bildirmese-de, soňunda bir oýny bolaýmasyn diýip howatyrlanýaryn. Ýüregim aram-aram edil gursagymdam çykaýjak ýaly bolup urýar. Ýüregimiň çalt urmasy üçin diňe korwalol içýärin, entek başga bejergi alamok. Şonuň üçin-de, ýüregimiň tahikardiýasyny we gipoksiýasyny bejermek üçin bir bejergini salgy berseňiz, bu keseliň haýsy sebäplere görä döreýändigini aýtsaňyz, sizden köp hoşal bolardym. Işiňizde üstünlik arzuwlap, jogabyňyza sabyrsyzlyk bilen garaşýaryn.
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Tahikardiýa we ýürekde şol esasynda ýüze çykýan gipoksiýa ýagdaýy dürli keselleriň alamatlary bolup biler. Bu alamat newrozlarda, galkan şekilli mäziň işiniň ýokarlanan (tireotoksikoz) ýagdaýlarynda, ýüregiň geçirijilik ulgamynyň dogabitdi näsazlyklarynda, ýüregiň gan aýlanşygynyň ýetmezçiliklerinde, gan basyşynyň ýokarlanmagynda, gan azlylykda, käbir ýokanç keselleriň ýiti döwründe, käbir dermanlaryň (adrenalin, kofein) täsirinden soň, dürli zäherlenmelerden soň biynjalyk edip biler.
Siz newroz ýagdaýyna sezewar bolup, bejergi alyp sagalandygyňyzy belleýärsiňiz.
Size kardiolog lukmanyň maslahatyny alyp, ýygy ýürek urmanyň sebäbini anyklamak üçin barlagdan geçmekligi maslahat berýäris.
Bejerilmedik, uzaga çekýän bu alamat ýüregiň köp güýç sarp edip işlemekligine we tapdan düşmekligine sebäp bolup biler.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
18 Şubat 2015 Çarşamba
Türkmengallaönümleri Kärhanasy
Garaşsyzlyk ýyllary içinde Türkmenistanda bugdaý önümçiligi birnäçe esse artdy. Ýurduň gallaçylary her ýylda ýurduň una, ýarma, çörek önümlerine, makaron önümlerine beýleki çörek önümlerine bolan içerki talabyny doly kanagatlandyrýan bugdaýy ýeterlik derejede öndürýärler. Galla hasyly ýygnalyp bolandan soňra has jogapkärli möwsüm – ýygnalan hasyly saklamak we ony gaýtadan işlemek möwsümi başlanýar. Munuň üçin ýurtda kuwwatly däne saklaýan, elewatorlar, gaýtadan işleýän toplumlar döredildi. “Türkmengallaönümleri” Döwlet birleşiginiň kärhanalary bu wezipeleri ýerine ýetirmek bilen meşgullanýar. Olaryň ygtyýarynda 19 sany däne üweýän, kabul edijileriň 6-sy, 35 sany çörek bişiriji, 2 sany makaron kärhanalary, taýýar önümleri ýerleýän dükanlaryň 35-si bardyr. Döwlet birleşiginiň gaýtadan işleýän kärhanalarynyň umumy kuwwatlylygy ýylda 1130,6 müň tonna uny öndürmäge ukyplydyr. Un zawodlarynda unuň ýokary, birinji we ikinji görnüşleri, makaron önümlerini, bugdaý ýarmasyny öndürmek üçin un öndürilýär. Döwlet birleşiginiň hereket edýän makaron öndürýän kuwwatlyklar ýylda 30 müň tonna çenli önüm öndürmäge mümkinçilik berýär.
Soňky ýyllarda ýurduň bu pudagy Türkmenistanyň sebitleriniň ählisinde – Balkan, Lebap, Ahal, Daşoguz we Mary welaýatlarynda dänäni gaýtadan işleýän täze kärhanalar, ýewropanyň iň häzirki zaman enjamlary bilen üpjün edilen kärhanalary bilen üsti ýetirildi. Däneçilik, bu elbetde diňe bir bugdaý däldir – Daşoguz welaýatynyň S.Türkmenbaşy adyndaky etrapda şalyny gaýtadan işleýän toplum işe giriziler. Bu toplumyň düzümine 30 müň tonna şaly dänesini saklamak üçin ýöriteleşdirilen elewator we şalyçylyk zawody girer.
2012-nji ýylda Ahal welaýatynyň Derweze etrabynda kuwwatly elewator we Ruhabat etrabynda bugdaý dänelerini saklamak we gaýtadan işlemek üçin ýurtda iň iri önümçilik toplumy ulanmaga berildi. Onuň düzümine bir wagtyň özünde 100 müň tonna dänäni saklamaga niýetlenen elewator, degirmen, makaron bölümi, çörek bişirýän girýär. Bu toplum bu ýerde öndürilýän bugdaýy gaplamak üçin niýetlenen polietilen haltalaryny öndürýän önümçilik bölümi bilen bilelikde ulanmaga berildi.
Ondan azajyk soňra Balkan welaýatynyň Serdar etrabynda, Daşoguz welaýatynyň Görogly etrabynda we Maryda her biri ýylda 50 müň tonna gallany saklamaga we gaýtadan işlemäge niýetlenen kärhanalar ulanmaga berildi. Lebap welaýatynda bolsa, bir wagtyň özünde 100 müň tonna bugdaý saklamaga niýetlene we ýylda 80 müň tonna un öndürýän kärhana işläp başlady.
2014-nji ýylda Türkmenistanda hemmesini hasaplanyňda bir wagtyň özünde 360 müň tonna bugdaýy saklamaga niýetlenen täze elewatorlaryň birden sekizisi ulanmaga berildi. Bu ýerde alynan hasyly saklamak we ýurduň ätiýaçlyk tohumlyk bugdaýlaryny saklamak üçin ähli şertler döredilendir. Gelejekde her bir welaýat iri galla saklanylýan ammarlaryň birnäçesine eýe boljakdygyny bellemelidiris. Golaý geljekde galla saklanylýan ammar Köneürgenç etrabynyň Köneürgenç şäherinde gurlar. Häzirki wagtda bolsa şol welaýatyň Boldumsaz etrabynda elewatoryň gurluşygy alnyp barylýar.
Önümleriň görnüşleri we möcberi ýylsaýyn artýar, çörek we bulka önümleriniň dürli görnüşleri bilen üpjün edilýär. Soňky ýyllaryň dowamynda ýurduň çörek bişiriji we makaron senagatyna täze tehnologiýalaryň birnäçesi ornaşdyryldy. “Türkmengallaönümleri” Döwlet birleşiginiň kärhanalarynyň onlarçasy häzirki zaman awtomatlaşdyrylan liniýalar bilen üpjün edildi. Türkmenistanyň Prezidentiniň “Duzy ýodlaşdyrmak we uny demir bilen baýlaşdyrmak hakynda” Kararyna laýyklykda “Saglyk” Döwlet maksatnamasynyň çäklerinde we ilatyň arasynda ýod-demir ýetmezçilik keselleriniň öňüni almak we ýok etmek maksady bilen, ÝUNISEF-ň tehniki taýdan goldaw bermeginde unuň ýokary we birinji görnüşleriniň ählisi demir sulfatynyň premiksi we foliý kislotasy bilen baýlaşdyrylýar.
Umuman “Türkmengallaönümleri” Döwlet birleşigi öz işini alty ugur boýunça alyp batýar, birleşigiň hünärmenleriniň tagallalary bolsa bölümlerde jemlenendir. Meselem, däne önümçiligi we taýýarlamak bölümi ekiş geçirmek, dänäni ösdürip ýetişdirmek, dökün, suw bermek we hasyl ýygnamak meselelerine gözegçilik edýär. Un-ýarma we kombinirlenen iým senagaty bölümi gallany una we ýarma öwürmek çärelerine jogap berýär, şeýle hem öndürilýän önümleriň hilini üpjün edýär. Dänäni gaýtadan işleýän bölümleriniň ählisinde standartlaşdyrmak işleri alnyp barylýar. Çörek bişirýän we makaron senagaty bölümi çöregi, çörek-bulka önümlerini we konditer önümlerini bişirmek işleri bilen meşgullanýar. Hünärmenler iň gerek bolan önümi – çöregiň hiline monitoringi yzygiderli alyp barýarlar. Şonuň üçin hem çörek zawodlary, çörek bişirýän kärhanalar we makaron bölümleri umumy standartlaryň tabynlygyndadyr. Çörek önümlerini paýlaýan bölüm dänäni we çörek önümlerini ýerleşdirmek, şeýle hem döwlet gaznalaryny däne bilen üpjün etmek bilen meşgullanýar. Şeýle hem hususy gurluşyk we daşary ykdysady hyzmatdaşlyk bölümleri hem bardyr.
Un-ýarma we kombinirlenen iým senagaty bölüminiň baş hünärmeni Ballyk Saparlyýewiň belleýşi ýaly, dänäni ýokary hilli saklaýan we öz önümleri bilen sebitleriň çörek-bulka önümlerine bolan isleglerini doly kanagatlandyrýan iri häzirki zaman elewatorlaryň iksini her welaýatda gurmak wezipesi öňde dur. Şular ýaly toplumlaryň üsti ýygy-ýygydan tohumlyk bugdaýy arassalaýan, olary zyýan berijilerden we ösümlikleri kesellerden goraýan bölüm bilen ýetiriler. Tohumlaryň her bir görnüşine nyşan goýulýar. Bu bolsa ekiş döwründe kärendeçiler üçin örän oňaýly ýagdaýdyr.
“Türkmengallaönümleri” Döwlet birleşigi ýurduň däneçilik hojalyklaryny tohum bilen üpjün edýär. Muňa Döwlet birleşiginiň Ahal welaýatynda ýerleşýän Däneçilik ekinleri ylmy-önümçilik institutynyň işi şert döredýär. Şunuň ýaly tejribe-synag ylmy-önümçilik meýdançasy Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň ýanynda hem bar. Bu ýerde hem däne ekinlerini ösdürip ýetişdirmek öwrenilýär. Tejribe-synag uçastoklarynda ýurduň oba hojalyk alymlary seçme tohumçylyk gözleglerini, täze görnüşleri synagdan geçirýärler, olaryň oňaýly hillerini güýçlendirýärler. Birnäçe ýylyň içinde täze görnüşler döredildi we iş ýüzünde ornaşdyryldy. Olar häzirki wagtda Türkmenistanyň bugdaý meýdanlarynda ösdürilip ýetişdirilýär. Meselem, “Miras” (türkmen alymlary 2013-nji ýylda bugdaýyň bu görnüşinde ilkinji synag ekişini geçirdiler), şeýle hem bugdaýyň “Ak baş” atly görnüşi hem synag edildi.
Türkmenistan bugdaý bilen diňe bir özüni üpjün etmän, eýsem ony dünýäniň azyklyk bazarlaryna hem iberýär. Ilatyň milli çörek önümlerine bolan ýokary talaplaryny nazara almak bilen, çörek bişirýän tamdyr ulgamy giňeldildi. Indi gyzgyn çörekler bazarlaryň ýakynda, ýagny müşderileriň gözleriniň alnynda bişirilýär.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Nähili?, nätüýsli?, neneňsi? diýen soraglara jogap bolup, bir zadyň özüne mahsus bolan aýratynlygyny görkezýän sözlere sypat diýilýär.
gyzyl köýnek, şor suw.
Sypatlar atlaryň dürli aýratynlyklaryny görkezip, atlary sypatlandyryp gelmek bilen üýtgediji goşulmalary (san, ýöňkeme, düşüm) kabul etmeýärler. Üýtgediji goşulmalar onuň sypatlandyrýan adyna goşulýarlar.
gyzyl köýnegiň, ak depderler.
Emma sypatlar at rolunda gelenlerinde, üýtgediji goşulmalary kabul edýärler.
Ökde (sypat) okuwçylar yza galýanlara kömekleşýärler.
Ökdeler (at rolunda) yza galýanlara kömekleşýärler.
Ýagşydan (at rolunda) at galar, ýamandan (at rolunda) set.
Sypatlar gurluşy boýunça sada we goşma-tirkeş sypatlar toparlaryna bölünýärler.
Predmetiň, düşünjäniň aýratynlygyny biz söz arkaly aňladýan sypatlara sada sypatlar diýilýär. Sada sypatlar hem asyl we ýasama sypatlara bölünýärler.
Sypat ýasaýjy goşulmalar arkaly ýasalman, aslyndan sypat aňladýan sözlere asyl sypatlar diýilýär.
gara (galam), ajy (burç), agyr (ýük), turşy (gatyk).
Sypat ýasaýjy goşulmalaryň kömegi bilen ýasalan sypatlara ýasama sypatlar diýilýär.
suwly (ýap), utanjaň (oglan), duzsuz (nahar), süýtli (sygyr), güýzlük (bugdaý), silkme (telpek).
Birden köp sözüň goşulyp ýa iki sözüň tirkeşip ulanmagyndan hasyl bolýan sypatlara goşma sypatlar diýilýär.
uzyn boýly (gyz), süýji dilli (adam), egrem-bugram (ýol), büdür-südür (meýdança).
Atlardan sypatlary ýasamak üçin esasan, şu goşulmalar ulanylýar:
Soňlary çekimsiz ses bilen gutaryp, dodak çekimlisi bolan bir bogunly atlara goşulmalaryň dodaklandyrylan görnüşi (-suz, -süz, -luk, -lük) goşulýar.
Suw-suwsuz, duz-duzsuz, gül-gülsüz, güýz-güýzlük, gün-günlük, ot-otluk.
Oblast, kontrol ýaly sözler atlary aýyklap, şol duruşlaryna sypatlyk roluny ýerine ýetirýärler.
oblast komiteti, kontrol iş.
Edebiýat, medeniýet, syýasat ýaly sözlerde -at, -ýat, -et böleklerini taşlamak bilen hem sypatlar ýasalýarlar.
Birnäçe at sözleri hiç hili goşulma kabul etmän, özleriniň degişli sözleri bilen gelenlerinde, sypatlyk roluny ýerine ýetirýärler.
ýüpek don, kümüş sagat, bugdaý çörek, çoýun gazan we ş. m.
Aşakdaky goşulmalar arkaly işliklerden sypatlar ýasalýarlar:
Sypatlar sözlemde sypatlandyrýan atlarynyň hili we görnüşi boýunça dürli-dürli aýratynlyklary görkezmek üçin käbir goşulmalary kabul edýärler. Şu hili goşulmalar arkaly hem sypatlaryň aýry-aýry derejelerini görkezýärler. Sypatlaryň düýp, kemlik we artyklyk derejelerini bellemek bolýar.
Dereje ýasaýjy goşulmany kabul etmedik asyl we ýasama sypatlara sypatlaryň düýp derejesi diýilýär.
ak, sary, ýaranjaň, öwünjeň, bilimli, ösgün, açyk we ş. m.
Sypatlaryň kemlik derejesi sypatlaryň soňuna -ymtyl -imtil, -umtyl, -ümtil, -mtyl, -mtil, -ymtyk, -imtik, -umtyk, -ümtük, -mtyk, -mtik, -gylt, -rak, -räk, -ja, -je ýaly goşulmalaryň goşulmagy bilen ýasalýarlar.
ag+ymtyl mata, dor+umtyl at, gög+ümtik käse, gara+mtyl demir, ajy+mtyk unaş, şor+umtyk suw, gög+räk mata, ak+ja guzy.
rak, -räk goşulmasy diňe kemlik derejesine hyzmat etmän, deňeşdirmegi hem aňladyp biler.
Men senden kiçiräk.
Yzy çekimsiz sese gutaran dodak çekimlili, bir bogunly sypatlara -umtyl, -ümtil, -umtyk, -ümtik goşulmalary goşulýarlar we şeýle hem ýazylýarlar.
dor - dorumtyl at, şor - şorumtyl suw.
Soňy y, i sesleri bilen gutaran, birinji bognunda dodak çekimlisi bolan sypatlara şu goşulmalar goşulanda y, i sesi dodak çekimlisine öwrülip ýazylýarlar.
Turşy - turşumtyk, süýji - süýjümtil.
Gyzyl, sary sypatlaryna -gylt goşulmasy goşulanda, gyzyl sözüniň -yl sesleri we sary sözüniň hem soňky -y sesi düşýär we şeýle ýazylýar.
gyzyl - gyzgylt köýnek, sary - sargylt kagyz.
Iki bogunly ýa-da çekimlisi uzyn aýdylyp, soňy k, p, t, ç dymyk sesleri bilen gutaran bir bogunly sypatlara çekimli ses bilen başlanýan we -rak, -räk goşulmalary goşulanda, dymyk sesler özleriniň degişli açyk seslerine öwrülýärler.
gök - gögräk, ak - agrak, agsak - agsagrak, oňat - oňadrak.
Soňy çekimsiz ses bilen gutaran sypatlara -rak, -räk goşulmasy goşulanda köplenç r sesiniň öňünden gowşajyk y, i, u, ü sesleri eşidilýärler, emma olar ýazylmaýarlar.
Sypatlaryň artyklyk derejesi sypatlaryň öňünden iň, örän, juda, has, çym, şar, çuw ýaly sözleriň getirilmegi, asyl sypatyň gaýtalanmagy we asyl sypatyň ilki bognunyň çekimsiz sesine çenli alnyp, soň m, n, s sesleriniň biriniň getirilmegi bilen ýasalyp, sypata artyklyk, güýçlendiriji ýokundysyny berýär.
Sypatlaryň artyklyk derejesinde öňünden gaýtalanýan bölek bilen sypatyň arasynda defis goýulýar.
ap-ak, göm-gök, sap-sary.
Sypatlaryň öňünden şar, çuw, iň, çym ýaly bölekler gelen-de, olar bilen sypatlaryň arasynda defis goýulmaýar.
şar gara, çuw ak, çym gyzyl.
Her bir sözüň diýen ýaly sinonimleriniň bolşy kimin, sypatlaryň hem sinonimleri bolýar. Sinonimik sypatlar aýdylyşy we ýazylyşy tapawutly, manysy birmeňzeş bolan sypatlar.
gowy, ýagşy, oňat: "Garry gowy, orta oňat, ýaş ýagşy" (goşgy).
Çeper eserlerde ýa-da beýleki ýerlerde sinonimik sypatlaryň ulanylmagy bu:
Sinonimik sypatlar (ýa-da sypatlaryň sinonimleri) şol diliň öz dialektiniň käbir sözleriniň ýerlikli ulanylmagynyň, ol dile beýleki dillerden geçip ornaşyp giden sözleriň peýdalanylmagyndan (sapak-ders, mähr-muhabbet), internasional sözleriniň gatnaşdyrylmagyndan, kähalatlarda doly manydaş bolmasa-da, belli-belli sözleriň kontekstde manydaş, ugurdaş bolup getirilmeginden we beýleki şuňa meňzeş käbir prosesleriň netijesinde emele gelip biler.


text:
2017-nji ýylyň 30-njy martynda, Türkmenistanyň Türkiýe Respublikasyndaky Baş konsullygynyň (Stambul ş.) hem-de Ýeşilköý 2001 kollejiniň müdirliginiň bilelikde gurnamagynda, kollejiň dabaralar zalynda Nowruz baýramy mynasybetli baýramçylyk çäresi geçirildi. Bu medeni çärä, kollejiň mugallymlary, kollejde bilim alýan okuwçylar, okuwçylaryň ene-atalary hem-de Türkiýe Respublikasynda bilim alýan Türkmenistanly talyplar gatnaşdylar. Baýramçylyk çäresi Türkmenistan döwletimiziň ýeten belent sepgitleri, Türkmen medeniýeti hem-de Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary bilen tanyşdyrýan wideo görnüşleriň görkezilmegi bilen başlandy. Dabara gatnaşýan myhmanlar we okuwçylar wideo görnüşlere gyzyklanma bilen tomaşa etdiler. Dabaranyň dowamynda, Türkmen talyplary hem-de kollejiň mugallymlary tarapyndan bilelikde sahnalaşdyrylan dürli oýunlar, aýdym-sazly çykyşlar hem-de talyplarymyz tarapyndan Türkmen milli küştdepdi tansy ýerine ýetirildi. Türkmen talyplarynyň ussatlyk bilen ýerine ýetiren küştdepdi tansyna gatnaşyjylaryň ählisi şowhunly el çarpyşmalar bilen tomaşa etdiler. Çärede çykyş eden kollejiň mugallymlarynyň hem Türkmen milli geýimlerinde çykyş etdiler. Şowhunly çykyşlaryň dowamynda, dabarada çykyş eden mugallymlar hem-de Türkmen talyplary bilelikde ýadygärlik suratlara düşdiler.
Şeýle hem, baýramçylyk dabarasynyň geçirilen ýerinde paýtagtymyz Aşgabat şäherinde geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary bilen tanyşdyrýan sergi guraldy. Sergide Aziada-2017-ni mahabatlandyrýan görkezme esbaplary hem-de Oýunlaryň geçiriljek ýeri bolan Olimpiýa şäherjigi bilen tanyşdyrýan wideo görnüşler gatnaşyjylaryň dykgatyna ýetirildi. Sergi bilen tanyşmaga gelen myhmanlara we okuwçylara, milli lybaslarymyzy geýnen talyplarymyz tarapyndan Türkmen milli tagamlary hödür edildi. Talyplarymyzyň dabarada ýerine ýetiren çykyşlaryna bolan hoşallyklarynyň alamaty hökmünde, mekdebiň müdiriýeti tarapyndan talyplarymyza gül desseleri gowşuryldy. Örän joşgunly geçen dabaraly baýramçylyk çäresiniň soňunda, çärä gatnaşyjylar, Türkmen talyplary hem-de mekdebiň mugallymlary we okuwçylary Baş konsullygyň gurnan sergisinde ýadygärlik suratlara düşdüler.
Gyzykly sahna çykyşlary hem-de Türkmen milli küştdepdi tansy bilen tapawutlanan çäräniň ahyrynda, Türkmen talyplary özleri üçin atalyk aladasyny edýän hem-de ýaş neslimiziň öz saýlap alan hünärleri boýunça bilim alyp, ýurdumyza gerekli hünärmenler bolup ýetişmekleri üçin giň mümkünçilikleri döredýän Gahryman Arkadagymyzyň janynyň sag, belent başynyň aman we il-ýurt bähbitli, döwlet ähmiýetli işleriniň elmydama rowaç bolmagyny arzuw etdiler.


text:
Türk metbugatynyň gysgaça mazmuny
Gündelik gazetler dünýäniň we ýurduň gün tertibiniň ileri tutulýan ugurlary bilen bagly habarlara giňişleýin orun berýär
“Sabah” gazeti “Şol karary ykrar etmeýäris, etmeris” söz başyly habarynda, Prezident R.T.Erdoganyň Adam hukuklarynyň Bütindünýä güni mynasybetli geçirilen çarede sözlän sözünde: “ABŞ kabul eden karary bilen İýerusalimde dökülýän gana hem şärik boldy. Biz şol karary asla ykrar etmeýäris we etmeris. ABŞ-nyň Prezidenti Donald Trampyň beýanaty bizi gyzyklandyrmaýar. İýerusalimem gyzyklandyrmaýar. Yslam dünýäsinem gyzyklandyrmaýar. Sen çalarsyn, sen oýnarsyn” diýendigini okyjy köpçüliginiň dykgatyna ýetirýär.
“Watan” gazeti “Türkiýe ösüşde ÝB-ne, G-20-ä we OECD-ä girýän ýurtlardan öňe geçdi” söz başyly habarynda, türk ykdysadyýetiniň ýylyň üçünji çärýeginde 11,1 göterim ösüş edip, köp sanly ýurtdan öňe geçendigini, ÝB-ne agza ýurtlardan 4 esse ýokary ösüş eden Türkiýäniň G-20-ä girýän ýurtlaryň arasynda-da ösüş bilen ünsleri özüne çekendigini ýazýar.
“Haber Türk” gazeti “Dünýäniň iň berk poladyny türk firmasy bor magdanyndan öndürdi” söz başyly habarynda, Balykesir welaýatynyň Edremit etrabyndaky Barlag we kämilleşdiriş firmalaryndan biriniň bory saplaşdyrmak boýunça alyp baran işi bilen Amerikada ylmy baýraga laýyk görülendigini, “Bor karbür” atly bor önüminden iň berk polady öndürmegiň hötdesinden gelendigini mälim edýär.
“Ýeni Şafak” gazeti “Ministriň tizligi ýokarlandyrylan otly baradaky buşlugy” söz başyly habarynda, Tranport, denizjilik we aragatnaşyk ministri Ahmet Arslanyň Şanlyurfa welaýatyna tizligi ýokarlandyrylan otly ýolunyň çekiljekdigini buşlap, “Gaziantep-Şanlyurfa taslamasyna ýanwar aýynda başlarys. Şanlyurfa-Mardin aralygyndaky demir ýol taslamasynyň taýarlyklary dowam edýär” diýen sözlerini okyjy köpçüliginiň dykgatyna ýetirýär.
“Hürriýet” gazeti “Şwesiýada ýylyň gahrymany bir türk zenany” söz başyly habarynda, Şwesiýanyň “Aftonbladet” gazeti tarapyndan guralan we halkyň sesleri bilen kesgitlenen bäsleşikde iň köp ses alan “Ýol görkeziji” kategoriýasynda “ýylyň gahrymany” baýragyna 7 çagaly 63 ýaşly Fatma İpek Alyjynyň laýyk görülendigini mälim edýär.


text:
Geçen asyrda stomotologiýanyň ortopediýa ugrunda dişleri üýtgedip salmakda köp üýtgeşiklikler bolup geçdi. Tehnologiýanyň ösmegi we täze materiallaryň döredilmegi bilen, dişleriň öz fiziologiki işini berjaý etmäge we tebigy görnüşlerini saklamaga mümkinçilik berýän birnäçe ylmy öňe gidişlikler amala aşyryldy. Mundan başga hem, diş protezleriniň äňiň kadaly işleýşini üpjün edip, ulanylan wagtynda oňaýsyz ýagdaýlaryň bolmazlygy üçin köp zatlar göz öňünde tutuldy we olaryň üstünde işlenilip gelinýär. Dişleriň protezirlenmegi agyz boşlugynda sagaldyş işlerini geçirmek bilen alynyp barylýar: protez ýasamak üçin ýaramlylygy bolmadyk zaýa, bozulan dişler sogrulýar, kariýes bilen şikeslenen dişler bejerilip, ýörite petikleýji serişdeler (plomba göýma) bilen petiklenýär.
Esasy ýetilmeli netijeleriň biri hem, protez ulanylanda oňa söýget berýän dişleriň özüne düşýän agramyny saklap bilmeklerini gazanmakdyr.
Ýygy ulanylýan protezleriň görnüşleri
Häzirki wagta, agyz boşlugynyň ýagdaýyna baglylykda protezleriň şu aşakdaky görnüşleri maslahat berilýär we ýasalýar:
► çykarylýan, ýagny äňde hemme dişleriň bolmadyk ýagdaýynda ýasalýan protezler;
► bölekleýin çykarylýan protezler, olar agyz boşlugynda bir ýa-da birnäçe dişler galan ýagdaýynda taýýarlanýar;
► çykarylýan býugel protezleri;
► metal gaplamalar;
► metalsyz plastmassa;
► keramika;
► metallokeramika;
► gaplama salnan dişler.
Haçanda näsag köp dişlerini ýitirip, protezleriň başga görnüşini ulanmaga mümkinçilik bolmadyk ýagdaýynda doly çykarylýan (rus. – sýemnyý) protezler ýasalýar. Agyz boşlugynda birnäçe dişler bolan ýagdaýynda bölekleýin protezler taýýarlanýar. Başga-da býugel (egilen ýaý ýa-da aý ýaly) protezi, çykarylýan kiçi (mikroprotez) we şertli protezler ulanmaga ýasalýar. Olaryň hemmesi plastmassa esasynda bolup, proteziň oturjak ýeriniň görnüşini gaýtalaýarlar. Her protez ýasalanda görnüşi boýunça kosmetiki talaplara deň gelip, näsagyň islegi hem göz öňünde tutulýandyr. Ol protezler ýasaýjy serişdeleriň hili boýunça birnäçe görnüşlerde bolup bilýändir.
Çykarylýan protezleriň her nahardan soň çykaryp hem-de ýuwup, hususy gigiýena çäreleriniň berjaý edilmegini talap etmegi – bu protezleriň ýetmezçilikli tarapy bolup durýandyr. Orta ýaşdaky adamlaryň birnäçe aýry-aýry dişleri ýiten ýagdaýynda çykarylmaýan protezler ýasalýar. Ol protezler dişleriň görküne owadanlyk bermek bilen iýmit çeýneme işini kadaly amala aşyrýarlar.
Häzirki zaman tehnlogiýanyň ösmegi çykarylmaýan protezleriň her hili görnüşlerini ýasamaga giň ýol açyp, olaryň fiziologiki işini kämilleşdirmäge goltgy berýär.
Häzirki wagtda ýeke gaplama, emeli dişler we köprigörnüşdäki protezler aýry-aýry ýasaýjy serişdelerden ýasalyp, metal (polat, gyzyl), serişdeleriň utgaşdyrylmagy (meselem, metal, plastmassa gaplama we dişleriň ýüz tarapyny örtmek (oblisowka) üçin plastmassa), keramika we metallokeramika ulanylýar. Protezlar dişe gaplamalaryň ýa-da implantat bilen berkidilýär. Çykarylmaýan protezlere ýene-de kiçi protezler (mikroprotez) degişli edilip, olar dişleriň şikeslenmesiniň derejesi boýunça petikler goýlup bolunmaýan ýagdaýynda dişe goýumjyklar (wkladki) we winirler (keramik goýumlar) bilen berkidilýär.
Protezleriň iň täze görnüşleri
Häzirki döwürde näsagyň dişleriniň tebigy görnüşine gabat gelýän we uzak möhletli hyzmat etmegi üpjün etjek täze serişdeleriň gözlegine köp üns berilýär.
1965-nji ýylda doktor Branemarkyň birinji gezek operasiýa geçirmegi bilen emeli dişleriň implantasiýasy (täze ýere oturtma) amala aşyryldy we özüniň gowy netijelerini berdi. 1983-nji ýylda stomotolog Mattsom Anderseniň stomatologiýada implantasiýa etmegiň täze ugruny öňe sürmegi bilen, her näsag üçin hususy implantantyň ýasalmagyna ýol açyldy. Soňra ol ugur Nowel Rçoseranyň usuly ady bilen, dişleriň görnüşine gabat gelýän ýokary hilli protezleri ýasamaga mümkinçilik döretdi.
2002-nji ýylda näsaglara implantaty we gaplamalary dişler sogrulandan soň, şol günüň özünde oturtmak amala aşyrylyp ugraldy.
Oturdylýan emeli titan kökleri aşaky we ýokarky eňekde doly çykarylýan protezler üçin hem daýanç bolup durýarlar.
Häzirki wagtda implantirleme tehnologiýasynyň kämilleşmegi bilen, titanyň süňk dokumalary bilen çalt sepleşip, implantirlenýän dişiň çalt dikeldilýändigi sebäpli, adamyň öz dişleri ýaly çeýnemegi gazanylýar. Implantasiýa degna ulgamyny, ýumşak we gaty dokumalary şikeslendirmezden amala aşyrylýar. Şikeslendirme dörän ýagdaýynda hem lazeriň kömegi bilen degna ulgamynyň, ownuk gan damarjyklarynyň çatylmagy bilen birlikde, agyry hem-de çişginlilik döreme ýagdaýynyň öňi alynýar. Protezler ýasalanda, her näsagyň äňiniň anatomiki aýratynlyklary göz öňüne tutulyp, onuň öz tebigy dişleriniň görküni saklamaga ymtylynýar. Häzirki wagtda ulanylýan protezlere allergiýa täsirliliginiň döremeýändigini we tagam, temperatura duýujylygynyň bozulmaýandygyny hem aýratyn bellemelidir.
Size proteziň haýsy görnüşiniň gerekdigini tejribeli, stomatolog-ortoped lukmany kesgitläp biler. Ýöne her diş protezi taýynlanylanda, adam bedeniniň mümkinçiliklerini göz öňüne tutup hem-de öz saglyk we maddy ýagdaýyňyza görä seljerip, lukmanyň maslahaty bilen belli bir netijä gelmelidir. Oňat ýasalan protez Size oňaýly çeýnemegi üpjün edip hem-de ýakymly, ynjalykly we saglygyňyz üçin howpsyz bolup, uzak wagt hyzmat etmelidir.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
«Aşgabat – 2017» taslamasynyň çäklerinde jemgyýetimize giňden ornaşdyrylýar
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow «Aşgabat — 2017» taslamasynyň çäklerinde hem-de jemgyýetde sagdyn durmuş ýörelgelerini pugtalandyrmak maksady bilen guralýan täze wagyz ediş çäresiniň başyny başlady.
15-nji iýunda döwlet Baştutanymyz dikuçardan şu ýylyň sentýabrynda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmegiň öň ýanynda paýtagtymyzy abadanlaşdyrmak boýunça alnyp barylýan işler bilen tanyşlygynyň barşynda 28-nji iýulda oýunlaryň başlanmagyna 50 günüň galýandygyny belläp, 29-njy iýulda ähli edara-kärhanalarynyň ýolbaşçylaryna we işgärlerine işlerine welosipedlerde barmagy teklip etdi. Şol gün şäheriň çäklerinde nobatçy ulag, ýolagçy awtobusy hereket eder.
Soňky ýyllarda ýurdumyzda welosiped sportunyň ösdürilmegine örän uly üns berilýär. 2013-nji ýylyň iýun aýynda döwlet Baştutanymyzyň gol çeken degişli Karary hem-de her ýyl köpçülikleýin welosipedli ýörişleriň geçirilmegi barada milli Liderimiziň başlangyjy ähli türkmenistanlylar tarapyndan uly höwes bilen goldanylyp, bu sportuň ösdürilmegine aýratyn itergi berdi.
Mälim bolşy ýaly, hormatly Prezidentimiz müňlerçe ildeşlerimiz bilen bir hatarda welosipedli ýörişlere gatnaşýar. Bu bolsa ýurdumyzda sagaldyş hereketine, sporty, şol sanda welosiped sportuny wagyz etmäge goşant, şeýle hem täze ekologiýa aň-düşünjesiniň berkarar edilmegine, jemgyýetiň daşky gurşawynyň ýagdaýyna jogapkärçiliginiň ýokarlanmagyna çagyryşa öwrüldi.
Sagdyn durmuş ýörelgeleriniň işjeň tarapdary hem-de wagyz edijisi bolan milli Liderimiz Aziada – 2017-niň başlanmagyna 50 günüň galmagynyň hormatyna 29-njy iýulda «welosiped ulagynyň gününi» guramak başlangyjyny öňe sürüp, yzygiderli türgenleşikleriň adamy diňe bir beden taýdan taplaman, eýsem, onda erkiň güýjüni, zähmetsöýerligi, maksada okgunlylygy terbiýeleýändigi baradaky ynamdan ugur alýar.
Türkmenistanda ýaýbaňlandyrylan bedenterbiýe-sport hereketi ýaş nesli ahlak taýdan terbiýelemegiň ähmiýetli şerti bolup, onuň dünýägaraýşyna uly täsirini ýetirýär hem-de saglygy aýawly saklaýan tehnologiýalaryň biri bolup hyzmat edýär.
Ak mermerli Aşgabadyň statusy dünýäniň gözel şäherleriniň biri hökmünde günsaýyn berkeýär. Paýtagtymyzda geçirilýän köpugurly işler öz oňyn netijelerini berýär. Munuň özi Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmekde has aýdyň duýulýar. Oýunlar ýurdumyzyň halkara sport hereketine mynasyp goşandy, sport, parahatçylyk we dostluk baýramçylygy bolar.


text:
CNPC International (Turkmenistan) bäsleşik yglan edýär 10.01.2018 — 10.01.2018
International Turkmenistan Hytaý Milli Nebitgaz Korporasiýasy
№. CIT-17046-Mr Tender boýunça deslapky kwalifikasiýa yglan edýär
Bu tendere şu aşakdakylar degişlidir:
Türkmenistanyň Lebap welaýatynyň «Bagtyýarlyk» şertnamalaýyn çäginde A we B bloklarda gaz guýularyny
tamamlamak üçin nasos-kompressor turbalaryny satyn almak
Tender şulary öz içine alýar: 2-7/8 we 3-1/2 dýumlyk nasos-kompressor turbalary
Bäsleşige gatnaşmaga isleg bildirýän kompaniýalar aşakda görkezilen maglumatlary we resminamalary tabşyrmalydyrlar:
Bäsleşige gatnaşmak üçin kompaniýanyň ýolbaşçysynyň goly bolan arza.
Kompaniýa barada gysgaça maglumat, şol sanda kompaniýanyň hasaba alnandygy barada maglumat.
Kompaniýanyň hasaba alyş resminamasy, kompaniýanyň arza bermek üçin ygtyýarlandyrylan wekiliniň ynanç haty;
Şuňa meňzeş hyzmatlary etmek boýunça iş tejribesi;
Ýerli kompaniýalar üçin Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşigine girýändigini tassyklaýan şahadatnamanyň göçürmesini görkezmeklik hökmanydyr.
Bäsleşige gatnaşmak üçin arzalar şu habar neşir edilen gününden soňky 10 günüň içinde kabul ediljekdir.
Salgymyz: Türkmenistan, Aşgabat ş., Bitarap Türkmenistan şaýoly 553/3.
Habarlaşylmaly tarap: Narine Simonýan;
elektron poçta salgysy:
Narine.Simonyan@cnpcag.com
Tel: +993-12 44-34- 19;
Faks: +993-12 44-50-44
Arzalar kurýer, elektron poçta ýa-da faks arkaly iberilip bilner.


text:
Ýumurtgalygyň kistasy diýip, onuň dokumasynda suwuklygyň ýygnanmagy netijesinde emele gelýän howply bolmadyk döremä aýdylýar. Ýumurtgalygyň kistalary önelgelilik ýaşyndaky aýallaryň arasynda has ýygy duş gelip, 30% ýagdaýlarda ol aýbaşy halkasy kadaly aýallarda duş gelse, 50% halatlarda ony bozulan aýbaşyly aýallarda syn etmek bolýandyr. Aýbaşydan galma döwründe kistalar 6% ýagdaýlarda duş gelýändir.
Köplenç ýagdaýda ýumurtgalygyň wagtlaýyn döreýän bozulmalary netijesinde emele gelýän kista zenan maşgalanyň saglygyna howply bolman biler we onuň bejergisiz hem her aýbaşydan soň kiçelip, ýitmegi mümkindir. Ýumurtgalygyň şeýle görnüşli kistalary funksional ýa-da wagtlaýyn döreýän diýlip atlandyrylýar. Ýöne kistalaryň wagtyň geçmegi bilen ýitmeýän görnüşleri hem bolup, olara organiki kistalar diýilýär.
Ýumurtgalygyň kistalarynyň sebäpleri:
► Gormonal ýagdaýynyň we endokrin ulgamynyň bozulmagy;
► Aýbaşynyn irki ýaşda (11 ýaşdan öň) gelmegi;
► Göwrelilik döwründe düwünçegiň düşmegi we abort etdilmegi;
► Galkan şekilli mäziniň işiniň bozulmagy;
► Jyns ýollarynyň sowuklama we ýokanç keselleri.
Alamatlary:
→ Garnyň aşaky böleginde kütek agyry we garnyň içinde basyşyň hem-de dartgynlygyň ýokary bolmagy;
→ Aýbaşy halkanyň bozulmagy we uzak wagtlaýyn agyrly gelmegi;
→ Beden agramynyň artmagy we içiň ýellenmegi;
→ Jynsy gatnaşykda ýa-da fiziki dartgynlykda garnyň aşaky böleginde üznüksiz, birden ýüze çykýan agyry.
Ýokarda agzalan alamatlardan başga-da, aşakdaky alamatlar goşulanda lukmana tizden-tiz ýüz tutulmagy zerurdyr:
⇒ Beden gyzgynynyň 38-39 С çenli ýokarlanmagy;
⇒ Gowşaklyk we baş aýlanma;
⇒ Ýygy-ýygydan peşew etmek we suwsamak alamaty;
⇒ Ýürek bulanma, gaýtarma;
⇒ Garnyň ulalmagy we öňki diwarynyň dartgynlygy;
⇒ Ýürek urmasynyň çaltlaşmagy;
⇒ Garyn boşlugy ellenende dykyz emele gelmäniň duýulmagy.
Kistalaryň görnüşleri
Follikulýar kista – owulýasiýa bolmadyk, ýagny ýumurtga öýjukleri emele gelmedik ýagdaýynda ýüze çykýar. Köplenç halatlarda gyzjagazlarda jynsy ösüş döwründe gabat gelýär.
Sary bedeniň kistasy – bu ýumurtgalykda ýitip gitmedik sary bedeniň ýerinde emele gelip, gan aýlanşygynyň bozulmagy sebäpli ganly haltajygyň emele gelmegi netijesinde döreýär. Kistanyň ululygy adatça 6-8 sm. uly bolmaýar.
Parowarial kista – ýatgy turbasynyň çözünde, ýumurtgalyga golaý we ýumurtgalygyň goşundylaryndan emele gelýär hem-de ösýär. Ýuka, bir kameraly döreme bolup, 12-20 sm. aralykdaky ululykda bolýandyr.
Dermoid kista – içinde köplenç dürli göşundylary saklaýar: saç, ketirdewik, ýag öýjükleri, süňk dokumasy we dişler. Bu kistanyň daşy dykyz, galyň örtük bilen örtülen bolup, ululygy boýunça 15sm. ýetip bilýändir.
Endometroid kista – ýatgynyň nemli gatlagy bolan endometriýa dokumasynyň ýumurtgalykda ösen ýagdaýlarynda ýüze çykýar. Köplenç bu kistalar iki tarapda hem emele gelip, 4-5 sm.-dan 15-20 sm. çenli ululykda bolýar.
Şeýle hem, kistalaryň seýrek duş gelýän we çylşyrymly gurluşly bolan musinoz, epitelial we germinogen görnüşlerini hem tapawutlandyrýarlar.
Ýumurtgalygyň kistasy indiki usullar bilen anyklanyp bilner:
► Ginekologiki barlagyň kömegi bilen – lukman näsagyň garnynyň aşaky bölegini basanda agyrynyň bardygyna we goşundylaryň ulalandygyna esaslanýar;
► Ultrases barlagy geçirmek;
► Jynshananyň yzky oýunyň punksiýasyny geçirmek;
► Laparoskopiýa, kompýuter tomografiýa barlagy;
► Ganyň we peşewiň umumy derňewi.
Seýle hem, görkezmeler bilen ýatgydan daşary göwreliligi güman etmegi aradan aýyrmak maksady bilen göwreliligi anyklaýan synag (test) hem geçirilýär.
Ýumurtgalygyň kistalarynyň gaýraüzülmeleri:
→ Kistalaryň käbir görnüşleri wagtyň geçmegi bilen howply täze döremelere öwrülip bilýärler. Kistalaryň görnüşini anyklaşdyrmak üçin gistologiki barlagy geçirmek wajypdyr;
→ Kistalaryň ýarylmagy, olaryň "aýajyklarynyň" towlanmagy güýçli agyrlaryň döremegine we peritonitiň ýüze çykmagyna getirip biler;
→ Kistalaryň ýumurtgalygyň işiniň bozulmagy netijesinde döreýänligi sebäpli, köp halatlarda önelgesizlik ýüze çykýandyr.
Ýumurtgalygyň kistalarynyň bejergisi
Kistanyň bejergisi keseliň gaýraüzülmesine we onuň görnüşine bagly bolup, derman serişdesi ýa-da hirurgiki ýol bilen bejerilýär. Köp duş gelýän follikulýar we sary bedeniň kistalary agyz kontrasepsiýasyny (lindinet-30, nowinet, ýarina, regulon, tri-regol we baş.) 2-3 aýyň dowamynda tapgyrlaýyn ulanmak arkaly bejerilýär. Şeýle hem, näsaga witaminler – A, E, B1, B6, K we askorbin turşusy, sowuklama garşy bejergiler bellenilýär. Beden agramy artan halatynda berhiz saklama, bedenterbiye bilen meşgullanma maslahat berilýär. Endokrinolog lukmanyň maslahaty alynýar.
Hirurgiki bejergi esasy usul höküminde organiki gelip çykyşly kistalaryň bejergisinde ulanylýar. Häzirki wagtda ulanylýan laparoskopiki usul sag dokumalaryň şikeslenmegini, gaýraüzülmeleriň döremegini azaltmaga we keselhanada bolmak wagtyny 1-2 güne çenli gysgaltmaga mümkinçilik berýär. Islendik ýagdaýlarda hem lukmanlar ýumurtgalygy we aýalyň önelgelilik ukybyny saklamaga ymtylýarlar.
Öňüni alyş çareleri:
⇒ Ýüze çykýan aýal keselleriniň we aýbaşy halkasynyň dürli näsazlygynyň wagtynda öňüni almak;
⇒ Abort etdirmelerden gaça durmak;
⇒ Öňüni alyş barlaglary özwagtynda geçmek.
Awtor: Guljan Annaýewa
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Ermenistanyň Gýumri şäherinde 2015 ýylda bir maşgalanyň ýedi agzasyny öldüren orsýetli esger ömürlik tussaglyk jezasyny çekmek üçin Orsýete iberildi diýip Ermenistanyň Adalat ministrligi aýtdy.
Ministrligiň 18-nji maýda aýtmagyna görä, 21 ýaşly Waleriý Permýakowa degişli bu karara Orsýetiň häkimiýetleri bilen geçirilen maslahatlaryň netijesinde gelnipdir.
Permýakow 2015-nji ýylyň 12-nji ýanwarynda orta ýaşly maşga başlaryny, olaryň gyzyny, ogluny, gelnini we iki ýaşly gyz agtygyny atyp öldürendigini boýun aldy. Gýümri şäherinde Orsýetiň harby bazasynyň golaýynda ýaşan maşgalanyň öýünde bolan bu hüjümde ýene bir çaga alty aýlyk bäbek pyçaklandy.
Permýakow gyrgynçylykdan birnäçe sagatdan soň Ermenistanyň Türkiý bilen serhedinde tussag edilipdi.
Orsýetiň harby sudy 2015-nji ýylyň awgust aýynda geçiren gysga sud diňlenişiginde Prmýakowy gullukdan gaçmakda we ýarag ogurlamakda aýyplap 10 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Munuň yzýany Ermenistan Permýakowy adam öldürmek aýyplamasynyň esasynda sud edip başlapdy.


text:
Eýranyň Türkmenistan boýunça söwda attaşesi iki ýurduň arasyndaky söwda gatnaşyklarynyň pese gaçmagynyň esasy sebäbiniň dünýäde energiýa bahalarynyň aşaklamagy bilen baglanyşyklydygyny aýdyp, Tähranyň öz demirgazyk goňşusyndaky energiýa bazarynyň ýagdaýyna syn etmelidigini belledi.
“IRNA” habar agentliginiň maglumatyna görä, Rahmatulla Hormali bu barada 2-nji iýulda Eýranyň Gülüstan welaýatynyň biznesmenleri bilen duşuşanda belläp geçip, “türkmen hökümeti uzak möhletleýin senagat programmasyna başlady we täze energiýa bazarlaryny gözleýär” diýdi.
“Biz Türkmenistanyň energiýa syýasatyny üýtgedýändigine we energiýa resurslary bazarynyň öňküsi ýaly däldigine düşünmelidiris. Şol sebäpli biz bu ýurtda özgerýän ýagdaýa syn etmelidiris” diýip, Eýranyň media serişdesi Hormaliniň sözüni sitirledi.
Ýatladyp geçsek, geçen ýylyň aýagynda Aşgabadyň we Tähranyň arasynda gaz söwdasyna degişli dörän dawa bilen baglylykda, şu ýylyň 1-nji ýanwaryndan başlap, Türkmenistan Eýrana tebigy gaz akdyrmagyny “birden” bes edipdi. Şonda Aşgabat Tähranyň türkmen gazy üçin 2 milliard amerikan dollary möçberinde bergisiniň bardygyny aýdypdy.
Eýranyň Milli gaz kompaniýasy bolsa, akdyrylýan tebigy gazyny keseni üçin, Türkmenistan Tährana jerime tölemeli bolar diýip çykyş etdi. Aşgabat hem öz gezeginde, Eýrana akdyrylýan türkmen gazynyň çäklendirilmek ähtimallygy barada, Tährana öňünden duýdurylandygyny aýdypdy.
“Gynansak-da, 2013-nji ýyldan bäri Eýranyň Milli gaz kompaniýasy Eýran yslam respublikasyna öň akdyrylan türkmen gazy üçin, bergisini tölemekde zerur bolan tagallalary etmedi” diýlip, Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň beýanatynda mälim edildi.
Eýranyň Milli gaz kompaniýasy bolsa, 2007-2008-nji ýyllaryň gyşynda Türkmenistan ýurtdaky gaz ýetmezçiliginden peýdalanyp, ylalaşykda kesgitlenen bahany dokuz esse gymmatlatdy diýdi. Munuň netijesinde, öň 1000 m3 tebigy gaz üçin 40$ möçberinde töleg alnan bolsa, onuň möçberi 360$ çykarylypdyr.
Bu dawanyň fonunda Eýranyň ýokary derejeli resmileri türkmen gazyna zerurlygyň ýokdugyny aýdyp, telim tapgyr çykyş edipdiler. Galyberse-de, eýran resmileri bu iş bilen baglylykda, “Türkmengaz” kompaniýasy babatynda kanun taýdan çäre görmäge başlajakdygyny duýdurypdy.
9-njy maýda Eýranyň “Tasnim” habar agentligi Eýranyň Milli gaz kompaniýasynyň ýerine ýetiriji direktory Hamidreza Arakä salgylanyp, Tähranyň Aşgabady Halkara arbitraž suduna bermek üçin, zerur bolan ähli dokumentleri taýýarlandygyny habar berdi.
Araki Türkmenistana “gazyň bahasy, gyş möwsümi gazy akdyrmagyny bes edip ýetiren zyýany we akdyrýan gazynyň hili boýunça” nägilelik bildirilýändigini aýdypdy.
26-njy maýda bolsa, Araki Türkmenistan tebigy gazynyň bahasyny arzanlatsa, onda Eýran türkmen gazyny satyn almagy dowam etdirer diýdi. “Eger Aşgabat Tähranyň şertlerini kabul etmese, onda yslam respublikasy Türkmenistany Halkara arbitraž suduna berer we bu babatda ähli taýýarlyklar görüldi” diýip belledi.
Bu aralykda, Türkmenistanyň hökümeti ýurduň tebigy gaz baýlygynyň 27 trillion kubmetre barabardygyny mälim edip, ony 2030-njy ýyla çenli gaz önümçiliginiň 230 milliard kubmetre ýetirmegi planlaşdyrýandygyny yglan etdi.
Türkmenistan öz tebigy gazyny üç ugur boýunça Hytaýa, Russiýa we Eýrana satýardy. 2016-njy ýylyň başynda dörän gaz dawasy sebäpli, Moskwa türkmen gazyny satyn almagy bes edensoň, Aşgabadyň Eýrana akdyrýan gazyny hem kesmegi bilen, Türkmenistan özüniň üç gaz müşderisiniň ikisini ýitirdi.
Häzirki wagtda, Türkmenistan tebigy gaz baýlygy taýdan dünýäde ilkinji orunlaryň birini eýeleýänem bolsa, ony eksport etmekde diňe bir alyja, ýagny Hytaýa garaşly bolmagynda galýar. Bularyň ählisi, dünýäde energiýa serişdeleriniň bahasynyň aşaklamagy netijesinde, Türkmenistanyň agyr ykdysady krizisi başdan geçirýändigi aýdylýan döwre gabat geldi.


text:
Türkmen halkymyz «Bazara bar — bagtyňy gör» diýýär. Hakykatdan hem häzirki bagtyýar zamanamyzyň islendik bazaryna baryp, gözüňi dokundyrýan bolçulygy synlanyňda, bu ýerden islän zadyňy tapyp boljakdygyna ynanýarsyň. Bazar — ýurduň ýüzi. Çünki haýsy ýurduň bazaryna barsaň, şol ýurduň ýeten ykdysady derejesini, halkynyň çekýän zähmetiniň rehnetini görmek bolýar. «Ýurt bazaryndan tanalýar» diýlişi ýaly, biziň jennet mekanymyzda hem bazar gurmaklyga, bazar bolçulygyna örän uly ähmiýet berilýär. Munuň şeýledigine 11-nji dekabrda paýtagtymyzyň Parahat 7 ýaşaýyş toplumynyň çäginde «Bereketli» bazarly söwda merkeziniň açylyş dabarasynyň janly şaýady bolanyňda-da göz ýetirýärsiň. Bu dabaraly çärä söwda pudagynda zähmet çekýän hünärmenleriň, Söwda- kooperatiw mekdebiniň talyplarynyň we beýleki pudak edaralarynyň wekilleriniň birnäçesi gatnaşdy. Ir säher ruhubelentlige beslenen dabara belentden ýaňlanan aýdym-sazlar bilen başlandy. Folklor toparlarynyň tanslary, bagşydyr sazandalaryň çykyşlary, owadan şarlar dabaranyň şowhuny bilen garyşyp, al-asmana göterildi.
Aýdym-sazly çykyşlar tamamlanansoň, bazary gurmakda aýratyn tapawutlanan işçilere hormatly Prezidentimiziň adyndan ýörite sylaglar gowşuryldy. Ak sakgally ýaşulularymyz tarapyndan toý bagynyň kesilmegi bilen täze bazaryň açylyş pursady şowhunly el çarpyşmalara beslendi. Bazara ilkinji gadam basan ýaşulularymyzdyr ak gyňaçly enelerimiz we bu ýere ýygnanan ildeşlerimiz dükanlara aýlanyp, önümleriň giň görnüşi bilen ýakyndan tanyşdylar. Bir-birine ýanaşyk ýerleşýän dükanlaryň hersinde bir ugurly harytlar toplumy ýerleşdirilipdir. Dükanlarda müşderileri söwda medeniýetine laýyk hyzmat edýän satyjylar güler ýüz bilen garşy alýarlar.
Paýtagtymyzyň günorta-gündogar bölegindäki ýaşaýyş toplumlary üçin amatlykda ýerleşen bazarda azyk, hojalyk, senagat we durmuş maksatly harytlaryň dürli görnüşleri satuwa çykarylypdyr. Müşderiler bu ýerden islän önümini alyp bilerler. Döwrebap binagärlik gurluşy, haryt köpdürlüligi we azyk bolçulygy bilen üpjün edilen täze bazar paýtagtymyzyň köpçülikleýin hyzmat ediş söwda nokatlarynyň üstüni ýetirdi. Dabara gelenler ýurdumyzda şeýle amatlykly söwda merkezleriniň, bazarlarynyň açylyp ulanylmaga berilmegi, halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesiniň barha ýokarlanmagy ugrunda taýsyz tagallalar edýän hormatly Prezidentimize alkyş sözlerini aýtdylar. Täze ýylyň öňüsyrasy açylyp ulanylmaga berlen bu söwda merkezi paýtagtymyzyň gelim-gidimli bazarlarynyň hatarynda raýatlarymyza hyzmat eder.
Berekediň egsilmesin, «Bereketli» bazarly söwda merkezi!


text:
Habarlar 12 july 2017
Wakalaryň jümmüşinde
Paýtagtymyzda pudagara iş toparynyň bilelikdäki mejlisi geçirildi
Mejlisiň barşynda “Saglyk” döwlet maksatnamasynda, ýokanç däl keselleriň öňüni almak we olara garşy göreşmek boýunça Aşgabat Jarnamasynda, “Türkmenistanda ýol hereketiniň howpsuzlygyny üpjün etmegiň 2015-2017-nji ýyllar üçin milli maksatnamasynda” hem-de “Türkmenistanyň ilatynyň sagdyn iýmitlenmegi boýunça 2013-2017-nji ýyllar üçin Milli maksatnamasynda” kesgitlenen milli strategiýanyň wezipeleriniň ýerine ýetirilişi hakynda hasabatlar diňlenildi.
Ykdysadyýet
Türkmenistanda dünýä bazarlarynda islegli nebit önümleriniň önümçiligi özleşdirilýär
Ýurdumyzda üstünlikli iş alyp barýan «Westport Trading Europe Limited-- (WTL)» (ABŞ) kompaniýasy Türkmenistanyň ygtybarly hyzmatdaşlarynyň biridir. Mysal üçin, iki ýyl mundan ozal TNGIZT-nyň düzünindäki Seýdiniň nebti gaýtadan işleýän zawodynda ýol bitumyny öndürýän tehnologik enjam işe girizildi, şu ýylyň başynda bolsa”Ýewro-5” ölçegine laýyk gelýän benziniň komponentini öndürmek boýunça tehnologik enjamyň durky täzelendi.
Ykdysadyýet
Türkmen wekiliýeti «John Deere» kompaniýasynyň zawodlarynda boldular
«John Deere» kompaniýasy ýurdumyzyň obasenagat toplumynyň öňden gelýän hem-de ygtybarly hyzmatdaşlarynyň biridir. Dünýä belli amerikan kompaniýasy indi 20 ýyldan gowrak wagt bäri türkmen bazarynda öz ornuny eýelemek bilen, oba hojalyk tehnikalarynyň iň häzirki zaman ngusgalaryny hödürleýär. Hyzmatdaşlygyň şu döwründe «John Deere» kompaniýasynyň enjamlary ýurdumyzyň ekin meýdanlarynda öz artykmaçlyklaryny görkezdiler. Ekerançylarymyz olaryň ygtybarlylygyna we netijeliligine ýokary baha berdiler.
Medeniýet
Britan žurnaly Gadymy Merwiň şäher gurluşygyndaky täzeçilligi barada gürrüň berýär
Bir müň ýyla golaý mundan ozal çig kerpiçden gurlan hem-de biziň günlerimize çenli saklanyp galan bu täsin binada soňky bäş ýylyň dowamynda arheologik we dikeldiş işleri geçirilýär. Olary Türkmenistanyň taryhy we medeni ýadygärliklerini goramak, öwrenmek we dikeltmek baradaky milli müdirliginiň hünärmenleri britan, fransuz we polýak kärdeşleri bilen hyzmatdaşlykda amala aşyrýarlar. Bu ABŞ-nyň döwlet departamentiniň “Medeni mirasy goramak” atly halkara maksatnamasynyň çäklerinde ýerine ýetirilýän ähmiýetli taslama bolup durýar.


text:
19 Ocak 2017 Perşembe
Koreýa Halk Demokratik Respublikasynyň Ilçisi Özüniň Ynanç Hatynyň Nusgalaryny Gowşurdy
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde Koreýa Halk Demokratik Respublikasynyň Türkmenistandaky (oturýan ýeri Moskwa şäheri) Adatdan daşary we Doly ygtyýarly Ilçisi hökmünde özüniň ynanç hatynyň nusgalaryny gowşuran jenap Kim Hen Çžun bilen duşuşyk geçirildi.
Özara salamlaşykdan soňra, taraplar gatnaşyklaryň dürli ugurlary boýunça Türkmenistanyň we KHDR-nyň arasyndaky gatnaşyklary ösdürmäge ygrarlydygyny aýan etdiler. Syýasy, söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer ulgamlaryndaky gatnaşyklaryň häzirki ýagdaýyna gysgaça seljermeleri geçirip, taraplar olary geljekde giňeltmek meýilleriniň bardygyny bellediler.
Türkmen tarapy jenap Kim Hen Çžuny KHDR-nyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly Ilçisi hökmünde işe başlamagy bilen mübärekläp, oňa täze işinde üstünlikler arzuw etdi. Ilçi, öz gezeginde, ikitaraplaýyn özara bähbitli hyzmatdaşlygyň dürli ugurlaryndaky gatnaşyklary giňeltmegiň wajypdygyny belledi we olary täze derejä çykarmak üçin tagallalaryny gaýgyrmajakdygyny ynandyrdy.
http://www.turkmenhabargullugy.com/koreya-halk-demokratik-respublikasynyn-ilcisi-ozunin-ynanc-hatynyn-nusgalaryny-gowsurdy/
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Türkmenler yslam dinini kabul edenlerinden soñ araplaryñ arasynda dört çaryỳarlara degişli nesilleri türkmensähralaryna gelip siňipdirler. Olar türkmen medeniỳetini kabul etmek bilen yslam dinini ỳaỳratmakda esasy rol alyp barypdyrlar. Öwlatlar diñe türkmenleriñ arasynda däl-de, eỳsem beỳleki musulmanlaryñ arasynda-da has hormatly seredilipdir. Türkmen taỳpa-tireleriniñ arasyna agzalalyk düşen ỳagdaỳlarda araçy, töwellaçy bolup gatnaşypdyrlar.
Öwlatlaryñ türkmen şejerenamasyna atlary girmeỳär. Olary türkmenleriñ şerif taỳpalary hökmünde sylaglanỳarlar. Olar Hoja, Seỳt, Şih, Magtym, Ata diỳlip bäş at bilen saỳlanỳarlar. Seỳt bilen Hoja taỳpalary pygamber aleỳhussalamyñ öwlatlaryndan örňäp gelỳärler. Ýagny Hezret Aly kelamyllah-o wajha-nyñ nebereleridir. Şih taỳpalary bolsa, Hezret Abubekir sitdik razyallah-o anaho-nyñ öwlatlarydyr.
“Öwlatlaryñ şejerenamasyny aşakdaky çyzuwda Nuh pygammerden bäri görkezilỳär.” 18
Magtym (Mahtum) taỳpalary Hezret Omar razyallah-o anaho-nyñ öwlatlarydyr. Ata taỳpalary bolsa, Hezret Osman razyallah-o anaho-nyñ öwlatydyr[19]
“Hoja taỳpalary XII tirä bölünip aşakdaky şahalardan ybarat:1. Berdili,
2. Jemhur,
3. Gymylan,
4. Şagla,
5. Geçi aỳak,
6. Alañlar,
7. Göttikmeliler,
8. Baỳtally,
9. Tat,
10. Peder köş,
11. Garalar,
12. Geçilije,
... -
diỳilip türkmenleriñ arasyndaky tirelere bölünipdirler”.[20]
* Öwlatlaryň köpüsi Köneürgençde ỳerleşipdir
Eỳrandaky türkmenler olara hormatsyzlyk bolaỳmasyn diỳip guda-garyndaş hem bolmaỳarlar. Ýagny olardan gyz alyp gyz bermeỳärler. Şeỳle nakyl hem bar: “Mollaly oba musulman, Hojaly oba kapyr”. Ýagny obanyñ içinde Hoja bar bolsa, adamlar ỳuwaş-ỳuwaşdan oña öwrenişip hormatsyzlyk etmäge sebäp bolar, diỳlip çekinipdirler. Olary horlamak we bihormatçylyk etmek ỳagny olaryñ ata-babalaryny ynjatmak diỳip düşünipdirler. Ýene-de bir nakylda “Hoja, ỳangapdalda sataş!” -diỳipdirler. Ýagny olar bilen diñe salamlaşyp öte geçmeli. Pygamber hudaỳyñ dilinden bolan nakylda “Hudaỳlykly hojany, hudaỳ üçin sylamaly, Erbet bolsa, meniñ üçin sylamaly! ”. ... Dowamy


text:
Onda muzeýiň hazynalarynda saklanýan we türkmen halkynyň Günorta Türkmenistanda miladydan öňki IV-V müňýylklarda kemala gelen Jeýtun medeniýeti döwründen bäri baý taryhy-medeni mirasy barada gürrüň berýän eksponatlar bar. Alymlar bu sebitiň gadymy ekerançylary keramika gaplarynyň böleklerinde çyzyk şekilinde suw akymlary şekillendirilipdir diýip çaklaýarlar.
“Tebigat we ülkäni öwreniş” bölüminde suw serişdelerinden rejeli peýdalanmak meselesi beýan edilipdri, bu ýerde Pamir-Alaý dag ulgamlarynda dörän ýurdumyzyň serherüsti akýan iri derýalary bolan Amyderýa, Murgap we beýleki derýalaryň, şeýle hem Köpetdagyň demirgazyk eňňidinden akýan çeşmeleriň gidrogeografiýa ulgamy bilen tanyşsa bolýar. Kartada emeli Garagum derýasynyň kanallarydyr kollektorlary, hanasy şekillendirilipdir. “Altyn asyr” kölüniň kollektor-zeýkeşler ulgamy-da indi ýurduň suw-hojalyk toplumynyň düzümine girýär. Türkmenistanda ýerasty, şol sanda ýerasty süýji suwlaryň-da ägirt uly gorlary bar. Mysal üçin, geçen asyryň ortasynda Garagumyň Uzboýýaka çägelerinň astynda 40 metr çuňlukda Ýasha köli ýüze çykaryldy, onda 10 milliard kub metr agyz suwy bar. Soňraky döwürlerde ýene birnäçe ýerasty howdanlar ýüze çykaryldy we olaryň cäge depelerinden geçip arassalanýandygy subut edildi.
Etnografiýa bölümi oba hojalygynda suwdan peýdalanylyşyna bagşlanypdyr. Müňýyllyklaryň dowamynda pederlerimiz emeli suwaryş ulgamyndan peýdalanyp, ekerançylyk medeniýetini kemala getiipdirler. Bentleriň, gaçylaryň, howuzlaryň, aryklaryň galyndylaryna alymlar Ahal, Lebap we Mary welaýatlarynda duş gelýärler. Suw paýlamak işi obada hormatly-sarpaly adamlara tabşyrylypdyr. Miraplar suwdan peýdalanylyşyna, aryklardyr howdanalryň arassalygyna gözegçilik edipdirler.
Arykdan akýan suwy daşyna çykaryp suwaryş üçin ulanmakda ata-babalarymz jykyr ulanypdyrlar. Dik tigerçege kese tigerçek goşulyp ýasalan jykyry gözi daňylan düýe onuň daşyndan birsydyrgyn aýlanyp, herekete getiripdir. Bu gural VI–VII asyrlardan başlap, tä geçen asyryň başyna çenli işjeň ulanylypdyr. Suwaryşyň ýene bir usuly ýerasty aryklar-kärizlerdir. Muňa muzeýiň ýörüte eksponaty bagyşlanypdyr. Ýerasty suw desgasynyň kömegi bilen dag eteginiň suwy bir çeşmä toplanyp, jülgä tarap akdyrylypdyr. Olaryň käbiriniň çuňlygy 50 metre çenli ýetipdir. Olary gurmak, kärizleriň durkuny täzelemek we arassalamak boýunça gyzykly ýörelgeler hakyndaky maglumatlar biziň günlerimize çenli gelip ýetipdir.


text:
Türkmenistanyň Merkezi Aziýada itleriň ençeme tohumynyň kemala gelmegine täsir eden alabaýlardyr tazylaryň mekanydygy hemmä mälimdir. Alabaý- iri, güýçli itdir, ol ygtybarlygy, batyrgaýlygy, açyklygy we maşgala agzalarynyň ählisine hoşamaýlygy, eýesine wepadarlygy bilen tanalýar.
Gadymy tohumlaryň köpüsi ýaly, türkmen alabaýy-da gadym döwürlerde hemme taraplaýyn ulanylypdyr. Bir wagtlar itler aw, sakçy, çopan itleri ýaly ş.m. toparlara bölünipdir. ХХ asyryň 30-njy ýyllarynyň ahyrynda itşynaslar Orta Aziýa owçarkasyna üns berdiler. Şol wagtlar bu tohumyň iň gowy itleri Mary sebitinde saklanylýardy. Olary synag etmek üçin ozalky SSSR-iň harby ithanalaryna alyp gidýärdiler. Hünärmenleriň pikirine görä, alabaýlar gözleglere we sakçylyga werzişdirler, duýgurdyrlar we tilsimleri öwrenmäge ukyplydyrlar. Olar türkmen serhedini goramaga gatnaşypdylar.
Hakyky alabaý iň talabediji itşynasyň, türgeniň talabyny ödemäge ukyplydyr. Häzirki wagtda dünýä ýurtlarynyň ençemesinde itlere tilsimleri öwretmek boýunça çempionatlat geçirilýär, türkmen itleri-de şol bäsleşiklerde özüni görkezip bilerdi.
Çöld-ä asla alalbaýsyz oňmak mümkin däl. Ozaly bilen ol sürüni möjeklerden goraýar. Äpet, gür tüýli gaýduwsyz it göçegçi durmuşa öwrenişendir. Gadym döwürde süri uly bolsa, alabaýlaryň birnäçesini saklapdyrlar. Öňden gelýän ýörelgä eýerip häli-häzirem arassa tohum itlerini saklaýanlar bar. Olar bu tohumy saklap galmaga we onuň has gowy sypatlaryny gowulandyrmaga çalyşýarlar.
Alymlaryň pikirine görä, gabarasy uly itler eýesine psihologik goldaw berýär. It haýwanlaryň arasynda adamyň ýüzünden „okamagy“, ýagdaýyny aňmagy, onuň buýruklaryna düşünmegi we ýerine ýetirmegi başarýan ýeke-täk jandardyr. Olar adamyň gaýgy-aladasyny aýyrýar, maşgalada durnuklylygy saklamaga ýardam edýär.
It adamyň ýagdaýyna düşünip, onuň şatlyk-hasratyny paýlaşyp bilýär. Ol eýesiniň ýanyndan gidip, dünýäni özleşdirýär, gatnaşygy saklamak üçin ýene adamyň ýanyna gaýdyp gelýär. Adamyň sözüne, hereketine we pikirine gowy düşünýän bu haýwanyň ýürege salnan ýarany bejermäge ukyply oňyn täsiri bar. Bu dört aýak „terapewtler“ adam bilen gatnaşyga iň ýakyn haýwanlardyr. Şadyýanlygy we hoşgylawlygy bilen hatda çaganyň hem derrew ynamyna girýär.