text:
Geçen hepdäniň ahyrynda Türkmenistanda “Google” kompaniýasynyň internet hyzmatlarynyň käbiri işlemän başlady diýlip, habar berilýär. Ýurtda mundan öň hem petiklenen web sahypalary az däldi. Emma internet läheňi “Google” kompaniýasynyň poçta hyzmatynyň petiklenip başlanmagy türkmen internet ulanyjylarynyň lapyny keç etdi. Bu ýagdaý barada Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy Myrat Gurbanow gürrüň berýär.
Azatlyk Radiosy: Myrat, “Gmail” internet poçtasynyň Türkmenistanda açylmaýandygy aýdylýar, bu barada sizde nähili maglumatlar bar?
Myrat Gurbanow:
Häzir “Google” kompaniýasynyň poçtasy bolan “Gmail” kompýuter arkaly açylanok. “Gmail” saýtynyň diňe baş sahypasy açylýar. Emma poçta girip bolmaýar. Brauzer şol sahypany açyp bolmaýandygy barada habar berýär. Emma mobil telefonda ulanylýan “Gmail” poçtasynyň ýörite programmasyndan oňa entek girip bolýar. Şeýle-de, tor ýa-da beýleki proksi serwerlerinden hem girmäge mümkinçilik bar.
Azatlyk Radiosy: Bu problema haçan ýüze çykyp başlady?
Myrat Gurbanow:
“Gmail” 17-nji fewraldan açylman başlady. Ilkibada, bu tehniki näsazlyklar bilen bagly bolmagy ähtimal diýen pikirler bardy. Öňem käwagt şeýle bolýardy. Emma az wagtyň içinde ýene-de kadaly işläp başlaýardy. Emma eýýäm dört gün geçdi. “Gmail” bolsa açylanok. Mobil telefondaky “Gmail” hyzmatlarynyň ýörite programmasyndan we proksiden bolsa açylýar.
Azatlyk Radiosy: “Gmail” halk arasynda giňden ulanylýarmy?
Myrat Gurbanow:
“Gmail” “Mail.Ru” sahypasynyň poçtasyndan has giňden ulanylýan poçta diýsem ýalňyşaryn. Türkmenistanda iň köp ulanylýan poçta “Mail.Ru”. Bu poçtada hasaba durup, halkyň arasynda giňden ýaýran “Mail.Ru” hyzmatlarynyň “Agent” programmasyndan peýdalanyp bolýar. “Agentde” biri-biri bilen tanşyp, habar alyşýan ýaşlar örän köp. Emma “Gmail” poçtasy mugt elektron poçtalarynyň arasynda iň ygtybarlysy hasaplanýar. Şonuň üçin ygtybarly, durnukly elektron poçtasyny ulanmak isleýän türkmenistanlylar “Gmail” poçta hyzmatlaryndan peýdalanýarlar. “Gmail” poçtasyny ulanýanlaryň arasynda graždan aktiwistleri, garaşsyz žurnalistler hem az däl.
Azatlyk Radiosy: Onuň petiklenmegi ýurda we Türkmenistandaky internet ulanyjylara nahili täsirini ýetirer?
Myrat Gurbanow:
“Gmail” poçtasynyň petiklenmegi bilen türkmenistanlylar ygtybarly mugt elektron poçtalarynyň birinden mahrum bolýarlar. “Gmail” diňe bir özüniň ygtybarlylygy bilen tapawutlanman, eýsem türkmen interneti üçin amatlylygy bilen hem tapawutlanýar. “Gmail” sahypalarynda grafiki şekilleriň az bolmagy türkmen internetiniň tizliginde bu poçtany has çalt açmaga hem-de trafigi belli bir derejede tygşytlamaga mümkinçilik berýär. Emma, elbetde, haýsyda bolsa bir zat gadagan edilse, onuň ornuny tutup biljek başga zat bar.
Azatlyk Radiosy: “Gmail” poçtasyndan basga-da käbir beýleki saýtlaryň açylmaýanlygy aýdylyar, olar haýsy saýtlardan ybarat?
Myrat Gurbanow:
Ýurtda açylmaýan websaýtlar az däl. Olaryň hemmesini sanap geçmek mümkin däl. Ýöne men olaryň käbirleriniň adyny agzap geçeýin. Ilki bilen “Azatlyk Radiosy”, “Hronika Turkmenistana”, “Gündogar”, “Ýewraziýa.net”, “Fergana.ru”, “Turkmeninform” saýtlary elmydama petiklenen. Käwagt bu “gara sanawa” beýleki informasion web sahypalary hem wagtlaýynça düşýär. Meselem, bir döwür Orsýetiň “Regnum” informasion saýty petiklendi. Soň ol açyldy. Sosial aragatnaşyk sahypalary “Facebook”, “Twitter” hem petiklendi. “Youtube” hem aram-aram petiklenýär.
Azatlyk Radiosy: Häzir web sahypalaryndan başga-da petiklenen internet hyzmatlary barmy?
Myrat Gurbanow:
Mobil telefonlary üçin ygtybarly brauzer hasaplanýan “Opera Mini” petiklendi, şeýle hem "Google" kompaniýasyna degişli “Android” smartfon operasion sistemasynyň market hyzmaty açylmaýar. Internet ulanyjylary bu marketden ýörite programmalary indirip, olary dürli maksatlar üçin ulanýardylar. Ýöne edil häzir düşnüksiz bir ýagdaý bar: käbir ulanyjylar “Gmail” hyzmatlarynyň kompýuterde açylyp, mobil telefonda açylmaýandygyny, käbirleri bolsa munuň tersinedigini aýdýarlar. Beýlekiler bolsa ikisinde-de açylmaýanlygyndan zeýrenýärler.


c: text/html

text: Marynyň Tagtabazar we Serhetabat etraplary Owganystan bilen serhetýaka bolanlygy sebapli, ol yere gelýän rayatlar aýratyn pasport kontrolyndan geçirilýär. Bu kontrol netijesinde agzalýan etraplarda ýazga durmadyk raýatlar bellige alnyp geçirilýär, pasporty bolmadyk yzyna gaýtarylýar. Sowet döwründen galan bu çäräni amala aşyrmak üçin tertip-düzgün bolmansoň, ýazgydaky başa-başlyk ýylyň-ýylyna her gün gaýtalanýar. Şu ýagdaý sebäpli gije galyp, wokzalda taksi tapyp bilmän ýören adamlara köp duş gelinýär. Wokzal bolsa Tagtabazaryň etrap merkezinden 40 km uzakda ýerleşýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
28-nji oktýabrda Phenýanda soňky 44 ýylda geçirilen iň möhüm maslahatda Demirgazyk Koreýanyň lideri Kim Çen Ir “Zähmet partiýasynyň” Baş sekretarlygyna gaýtadan saýlandy. Ol öz wezipesini körpe ogluna geçirmek üçin Kim Çen Una generallyk derejesini berip, ony birnäçe möhüm wezipelere belledi.
Demirgazyk Koreýanyň döwlet telewideniýesiniň maglumatynda şeýle diýildi: “Berk kommunistik döwletiň gurulmagy ugrundaky özgertmeler amala aşyrylýan taryhy döwre gabat gelen “Zähmet partiýasynyň” liderleriniň maslahatynda halkyň hem partiýanyň lideri Kim Çen Ir “Zähmet partiýasynyň” Baş sekretarlygyna gaýtadan saýlanyldy”.
Kim Çen Ir öz üçünji, körpe ogly Kim Çen Un ekranda
28-nji sentýabrda Demirgazyk Koreýanyň lideri Kim Çen Ir öz üçünji, körpe ogly Kim Çen Una general-polkownik çinini berip, ony ilkinji gezek ýurduň Merkezi harby komitetiniň başlygynyň orunbasary wezipesine belledi. Şeýle hem Kim Çen Un ýurduň “Zähmet partiýasynyň” Merkezi komitetiniň agzalygyna saýlanyldy.
Analitikleriň pikiriçe, bu hereket Demirgazyk Koreýanyň häkimiýet başyna ynha indi üçünji Kimi geçirmek üçin ädilen ilkinji ädimdir.
68 ýaşly Kim Çen Iriň 2008-nji ýylda saglygyna zeper ýetendigi çaklanylýar. Ýöne 28-nji sentýabrda geçirilen maslahat saglyk ýagadaýynyň ýaramazdygyna garamazdan, Kim Çen Iriň entek ýurduň syýasy arenasynda galýandygyny görkezdi. Muňa onuň öz ýerine taýýarlaýan oglunyň entek ýaş hem tejribesizligi sebäp bolup biler diýip, bu ýurt boýunça bilermenler aýdýarlar.
Demirgazyk Koreýanyň döwlet telewideniýesinde berlen maglumatda generallyk çininiň alty adama berlendigi aýdyldy. Kimleriň maşgalasyna wepalylygy bilen tapawutlanýan şol adamlaryň hatarynda Kim Çen Iriň aýal dogany, Kim Kioň Hiýeniň-de ady agzaldy. Bu hereketi bilen DK-nyň lideriniň öz häkimiýetini has-da berkitmäge synanyşýandygy çaklanylýar.
Demirgazyk Koreýanyň aşa ýapyk ýurtdugyny unutmanyňda-da, hatda şonda-da Şweýsariýada okan Kim Çen Un barada maglumatyň örän azdygy bellenilýär. Ol baradaky maglumatlar Kim Çen Unyň 1983 ýa-da 1984-nji ýylda doglandygy Şweýsariýadaky mektepde okandygy we kakasynyň iň gowy görýän körpe ogludygy bilen çäklenýär.


text:
Şu ýyl dünýä boýunça syýasy we jemgyýetçilik pudaklarynda korrupsiýanyň derejesi has artyp, bu görlüp-eşidilmedik gerimde protestleriň döremegine-de itergi beripdir. Bu barada çarşenbe güni halkara “Transparency International” guramasynyň korrupsiý barada täze ýaýradan hasabatynda aýdylýar.
Hasabatda dünýäniň 182 ýurdundaky korrupsiýanyň derejesi öwrenilip, şu ýyl parahorlugyň ýagdaýynyň geçen ýyllar bilen deňeşdirilende gowulaşmandygy nygtalýar. Hasabata görä, şu ýyl sanawyň iň aşagynda Merkezi Aziýa döwletleri we Owganystan ýaly ýurtlar ýerleşýär.
Hasabatda korrupsiýanyň derejesi boýunça Türkmenistan bilen Özbegistan bilelikde 177-nji, Gyrgyzystan 164-nji, Täjigistan 152-nji, Gazagystan bolsa 120-nji orunda ýerleşdirilipdir.


text:
Geçen ýylyň Awgust aýynda Orsýet ABŞ-niň ýarany Gürjüstana hüjüm edende, Kreml özüniň şeýle hereketini öňki Sowet giňişliginde güýçlenýän täsiriniň çäklerini bellemek hökmünde görkezdi.
Günbatar döwletleri şeýle territorial bölünşigi kabul etmejekdiklerini mälim etdiler. Ýöne Şenbe güni NATO, geçen tomus togtadylan resmi baglaryny täzeden dikeltdi. "Orsýede NATO, NATO bolsa Orsýet gerek"
Korfudaky NATO-Orsýet Geňeşinde çykyş eden NATO-nyň Baş Sekretary Ýap de Hup Skeffer, terrorçylyk we ýadro ýaraglarynyň ýaýradylmazlygy ýaly meselelerdäki hyzmatdaşlyk, Orsýet- NATO gatnaşyklarynydaky düşünişmezlikleri dowam etdirerden has möhüm diýip belledi. "Biz, duşuşugyň iň bir oňaýly netijesi hökmünde, düşnüşmezlikleriň NATO-Orsýet Geňeşindäki yzygiderliligi duruzmagyna ýol bermeli däldigi barada ylalaşdyk."
Gürjistan ýaly meselelerde düýpli tapawutlyklar bar,diýip Skeffer aýtdy, emma "Orsýede NATO, NATO bolsa Orsýet gerek" diýip belledi.
Orsýetiň Daşary işler ministri Sergeý Lawrow, şol konferensiýa mahalynda gozgalan meseleler barada giňişleýin kommentariýa bermedi. Ol günbataryň Gürjüstan baradaky aladalaryna ähmiýet bermän, "Her kim ilki bilen möhüm hakykatlary kabul etmeli. Gürjüstan urşy başladanyndan soň biziň alan kararlarymyz üýtgewsiz, şol sebäpden olar praktiki meselelerde düşündirilmeli" diýip nygtady.8000-den gowrak rus esgerleri Kawkazda
Bugün 8,000 –den gowrak rus esgerleri Gürjüstanyň demirgazygynda ýerleşýän Kawkaz daglarynda iki hepdelik harby türgenleşige başlaýarlar. Şeýle hem olar Moskwa tarapdary bölünip aýrylan Abhaziýa we Günorta Osetiýa regionlarynyň içinde hem türgenleşik geçirerler. Olar Moskwanyň Kawkazda täze çaknyşyklara badalga berjekdigi baradaky uly aladalara sebäp bolýarlar.
Prezident Wladimir Putiniň ykdysadyýet boýunça öňki geňeşçisi Andreý Illarionow Azatlyk radiosynyň rus gullugyna beren gürrüňinde, terrorçylygy bahana görkezip, Orsýetiň Gürjüstana hüjüm edip biljekdigini aýtdy. "Orsýetiň hemme propaganda çykyşlary, Gürjüstanyň özleri üçin howpdygyny belläp, şeýle mümkinçilik barada gürrüň edip gelýär. Hat-da olar soňky birnäçe terorrçylyk hereketleriniň aňyrsynyň Gürjüstana diräp biljekdigini aýdyp başladylar."
Geçen tomus Tbilisi separatist Günorta Osetiýany yzyna almakçy bolanda, Orsýet Gürjüstanyň harby güýjini ýok etdi. Muňa garamazdan, häzirki wagtda Waşingtonyň Cato institutynyň ylmy işgäri Illarionow, şol urşy Moskwanyň özüniň tutaşdyrandygyny aýdýar. Ol mundan birnäçe ýyl öň harby bazalary gurmak we öz esgerlerini Gürjüstanyň şol iki bölünip aýrylan regionlaryna ýerleşdirmek bilen, Orsýetiň şu çaknyşyga başlandygyny belleýär. "Eger-de adaty esgerler başga bir ýurdyň araçägini, şol sanda halkara kadalara laýyklykda bellenen Orsýetiň Gürjüstan bilen serhedini bozup geçen ýagdaýynda, islendik halkara hukugyna görä şeýle hereket şübhesiz agressiýanyň alamatydyr."
Şu hepde Kawkazda geçiriljek harby türgenleşik 29-njy iýunda başlady we ABŞ-niň prezidenti Barak Obamanyň rus kärdeşi Dmitriý Medwedew bilen ilkinji sammit duşuşygy üçin Mokswa barjak güni bolan 6-njy iýulda tamamlanar. Waşington şol sammitiň Moskwa bilen gatnaşyklaryna itergi bermegini isleýär. Emma Illarionow, Obamanyň sapary mahalynda, Orsýetiň Gürjüstana çozup biljekdigini hem pikir edýär. Synçylara barmak gadagan
Onuň şeýle howatyrlanmagy, Ýewropada Howpsyzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyn (ÝHHG) täze çaknyşyk baradaky howatyrlanmalary bilen gabat gelýär. Orsýet ÝHHG-niň synçylarynyň Günorta Osetiýanyň töweregindäki çaknyşyk zolagyna barmaklaryny gadagan etdi. Olaryň mandaty gecen hepde gutarypdy.
Şu wagt Gürjistanda ýerleşýän, Ýewropa Birleşiginiň 200 sany ýaragsyz synçylary dawaly territoriýa baryp bilmeýärler. Fransiýanyň Daşary işler ministri Bernard Kuşner Şenbe güni bolup geçen Orsýet-NATO duşusygynda bu ýagdaýy tankytlady. "Men ÝB-niň synçylarynyň çyzgynyň beýleki tarapyna geçmekleri boýunça bir millimetr öňegidişlik etmegi soradym. Şu wagtlykça bu kabul edilmedi."
Şu aýyň başynda, Orsýet Birleşen Milletler Guramasynyň 100 sany synçylaryndan ybarat bolan ýene bir monitoring toparynyň, Gürjüstanyň ikinji bolünip aýrylan Abhaziýa regionyna barmagyny weto etdi. Şeýle hem Moskwa, iki regionda hem müňlerçe esgerini ýerleşdirmek bilen, Fransiýanyň araçylygynda ýola goýlan we ok atyşygy bes etmegi talap edýän geçen tomusky ylalaşygyň esasy düzgünini ýerine ýetirmedi.Ýagdaý ynjyk
Geçen hepde, Brýusselde ýerleşýän “International Crisis Group” topary özüniň täze hasabatynda, Abhaziýa we Günorta Osetiýadaky çaknyşyk
Kiçiräk bir waka täze çaknyşyk üçin itergi bolup biler.
zolaklarynyň daşyndaky ýagdaýyň elhenç bolup galýandygyny barada duýdurdy. ‘Şeýle faktorlar çaknyşygyň möwç almagy üçin ýagdaý döredýär, kiçiräk bir waka hem täze çaknyşyk üçin itergi bolup biler’ diýip hasabatda bellenilýär.
Harby analitik Pawel Felgenhauer, Osrýet bilen Gürjüstanyň arasyndaky täze çaknyşyk barada duýduruş berdi. Ol Jamestown Fondynyň “Eurasia Daily Monitor” neşirinde, eger-de ABŞ-niň prezidenti howpuň derejesine düşünýän bolsa we öz gepleşikleriniň mekrezinde Gürjüstany goýmakçy bolsa, onda Obamanyň indiki hepde Moskwa boljak sapary täze çaknyşygyň öňüni almak üçin in esasy umyt bolup biljekdigini ýazýar. “Emma muny başarmak diplomatiki gudrat bolar” diýip, Felgenhauer öz makalasynda belleýär.


text:
Ýewropa Bileleşigi Ukrainadaky krizisde oýnan rollary sebäpli garşysyna sanksiýalar girizilen 15 sany täze adamynyň adyny yglan etdi.
Netijede, 29-njy aprelde ýaýradylan sanawy hem hasaba alsaň, onda baýlyklary doňdurylan we Ýewropa Bileleşigine girmek gadagan edilen adamlaryň sany 48-e ýetdi.
Sanksiýalaryň täze sanawy Orsýetiň baş ştabynyň başlygy Waleriý Gerasimow bilen Orsýetiň Harby aňtaw gullugynyň (HAG) başlygy diýip tanalýan general-leýtenant Igor Sergunyň adyny hem öz içine alýar.
Sanawda Ukrainanyň Slawýansk şäherinde bolan soňky hadysalara gatnaşan Igor Strelkowyň-da ady bar. Ýewropa Bileleşiginiň aýtmagyna görä, Strelkow Orsýetiň Harby aňtaw gullugynyň ofiseri.
Sanksiýa sezewar edilen adamlaryň arasynda Orsýetiň hökümet baştutanynyň orunbasary Dmitriý Kozagyň hem ady görkezilipdir. Sanawa Orsýetiň Krymy anneksiýa etmegi ugrundaky işlere gatnaşan, mysal üçin, Sewastopolyň häkimi Sergeý Menýailo, prezident Putiniň Krym boýunça ýörite wekili Oleg Belawentsow we ors hökümetiniň Krym işleri boýunça ministri Oleg Sawelýew ýaly adamlaryň hem ady girizilipdir.
Gara sanawa girizilen aýallar
Ýewropa Bileleşigi iki aýaly hem gara sanawa alypdyr. Bularyň biri Orsýetiň Federasiýa geňeşiniň agzasy, anneksirlenen Awtonom Krym Respublikasyndan bolan Olga Kowatidi, beýlekisi bolsa Orsýetiň Döwlet Dumasynyň başlygynyň orunbasary Lýudmila Şwetsowa.
Moskwa bu sanawa Ýewropa Bileleşigi "utanmaly", sanksiýalar Ukrainadaky gowşak ýagdaýyň durnuklaşmagyna kömek etmez diýip, reaksiýa bildirdi.
Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň 29-nji aprelde ýaýradylan beýannamasynda Ýewropa Bileleşigi Waşingtonyň basgysy astynda diýip aýyplanýar.
29-njy aprelde Orsýetiň daşary işler ministriniň orunbasary Sergeý Ryabkow sanksiýalaryň ýurduň ýokary tehnologiýaly senagatyna oňaýsyz täsir etjekdigini boýun aldy.
“Eýran Tutusy”
Ryabkow: "Bu günbatar ýurtlarynyň aralykda 'Eýran Tutusyny' çekip, ýokary tehnologiýaly harytlaryň Sowet Soýuzyna we beýleki ýurtlara iberilmegini kesmek bilen, 1949-njy ýylda döreden sistemasynyň täzeden dikeldilmegi" diýdi.
Ryabkowyň aýtmagyna görä, Moskwa Ukrainanyň Krym ýarymadasyny anneksiýa edensoň indi Ukrainanyň günorta-gündogar bölegini hem alar diýip gorkmaga Günbatar üçin hiç bir sebäp ýok.
Birleşen Ştatlaryň 28-nji aprelde girizen giňişleýin sanksiýalar sanawy ors prezidenti Putiniň ýakyn töweregine degişli adamlary öz içine alsa, Ýewropa Bileleşiginiň täze sanksiýalarynda nyşana alynýanlar köplenç derejesi pesräk adamlar. Ýewropa Bileleşiginiň sanawy Krym we gündogar ukrain şäherlerindäki orsýetçi separatistleriň ýolbaşçylaryny-da öz içine alýar.
Ýewropa Bileleşiginiň baş diplomaty Katerin Aştonyň sözçüsi Maýa Koçiýançiç Bileleşigiň baýlyklary doňdurmak, orsýetli we ukrainaly käbir adamlara wiza bermezlik karary barada 29-njy aprelde Brýusselde şeýle diýdi: "Agza döwletler bu sanksiýalary biragyzdan kabul etdiler. Bular agza döwletler tarapyndan ýerine ýetirilýär. Bu biziň häzirki krizisi çözmek üçin ulanýan köp sanly çärelerimiziň hataryndaky syýasy gurallaryň biri".


text:
Şu gün Ýaponiýanyň resmileri zeper ýeten “Fukuşima-Daiçi” atom stansiýasynyň töwereginde 20 kilometrlik ýapyk zolagy ýola goýdular.
Ýaponiýanyň Ministrler Kabinetiniň baş sekretary Ýukio Edanonyň aýtmagyna görä, raýatlar öz saglygy üçin, bu ýapyk zolaga girmezlik kararyna boýun bolmalydyrlar. Edanonyň nygtamagyna görä, Fukuşimadaky ýagdaý henizem kadaly däl.
“Biz degişli hökümet ministrlikleri bilen meseläniň jikme-jik işlerini ugrukdyrmagy tamamladyk. Şol sebäpli, biz tebigy hadysalara taýýarlyk kanuny esasynda, ýapyk zolagy döretmegi karar etdik” diýip, Edano aýtdy.
Bu kanuny bozanlara garşy 1,200 dollara çenli jerime salnyp bilner, hatda 30 güne çenli tussaglyk hem berlip bilner.
“Fukuşima-Daiçi” atom stansiýansyna Ýaponiýada 11-nji martda dörän ýykgynçylykly ýer yranma we sunami sebäpli zeper ýetipdi.


text:
Çarşenbe güni Bahreýniň şasy Hamid bin Isa al-Halifa şu ýylyň başynda bu ýurtda gurnalan protest çykyşlarynda raýatlara garşy bikanun çäreleri ulanan resmilere we organ işgärlerine garşy berk çäreleriň görüljekdigini aýdyp, çykyş etdi.
Onuň bu çykyşynyň öňýany ýurduň garaşsyz komissiýasy bu protest çykyşlary bilen baglanyşykly tussag edilen we gynalan adamlaryň şikaýatlary boýunça geçiren derňewleriniň netijesini yglan etdi.
Bu baradaky hasabatda tussag edilen protestçilere garşy bikanun zorluk çäreleriniň ulanylandygy we bäş adamyň gynamalar netijesinde ölendigi aýdylýar.
Şeýle hem, hasabatda Bahreýindäki şol protestlerde Eýranyň eliniň bardygyny görkezýän hiç hili faktyň ýüze çykarylmandygy-da nygtalýar.
Bahreýniň oppozisiýasy şol protestlerde 30-a golaý adamyň ölüp, ýüzlerçe adamyň hem ýaralanandygyny aýdýar.


text:
Soňky bir hepdäniň dowamynda paýtagt Aşgabadyň Parahat 1,2,3,4 kiçi etrapçalarynda suwuň ençeme sagatlap kesilendigi habar berilýär. Bu ýagdaýyň bolsa, ýaşaýjylarda käbir kynçylyklary, hususanda arassaçylyk meselesinde bökdençlikleri döredendigi aýdylýar.
Paýtagtyň Parahat-7 kiçi etrapçasynda kähalatlarda 13 sagat çemesi kesilen suwuň ýaşaýjylara ýetiren täsirleri barada Azatlyk Radiosynyň gürrüňi edilýän sebitde ýaşaýan habarçysy Soltan Açylowanyň beren maglumatlaryny diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Öňünden duýdurmazdan penşenbe güni Yraga gelen ABŞ-nyň wise-prezidenti Jo Baýden Bagdada mundan beýläk hem amerikan ýardamynyň gerek boljakdygyny aýtdy.
Baýden jezalandyrylyp öldürilen diktator Saddam Huseýne degişli bolan köşkde ençeme ýüz amerikan harbysynyň öňünde çykyş etdi.
Baýden Yragyň howpsuzlyk güýçleriniň amerikan instruktorlarynyň goldawy bilen gün-günden uly progrese eýe bolýandyklaryny belledi. Onuň sözlerine görä, Yraga ABŞ tarapyndan goldaw ýene-de gerek bolar.
Baýden Bagdada gelenden köp wagt geçmänkä, yrak paýtagtynda üç bomba partlady, iki adam ölüp, 13-si ýaralandy. Bu barada “Frans-Press” habar berdi.


text:
Gazagystanyň saýlaw resmileri 20-nji martda geçirilen parlament saýlawlarynda prezident Nursoltan Nazarbaýewiň “Nur Otan” partiýasynyň 82.15% ses toplap ýeňiş gazanandygyny yglan etdi.
Deslapky netijelere görä, Nazarbaýewe ýaran ýene iki partiýa “Kommunistik” partiýasy we “Ak Žol” milli parlamentiň 107 orunly aşaky öýi Mažilisiň düzümine girmek üçin ýedi prosentlik derejesinden geçmegi başarypdyr.
Saýlawlaryň netijeleri kanuny çykaryjy edarasynyň düzüminiň öňküligine galýandygyny görkezdi.
Ses berijileriň gatnaşyk derejesi 77.1% bolupdyr.
Günbatar ýurtlary we synçylary Gazagystanda 1991-nji ýyldan bäri geçirilen saýlawlaryň hiç birini azat we açyk diýip ykrar etmediler.
AÝ/AR-nyň habarçylary 20-nji martda geçirilen ses berişligiň dowamynda goşmaça saýlaw býulletenleriň ulanylmagy we bir adamyň tutuş maşgalasynyň adyndan ses bermegi ýaly düzgün bozmalaryň bolandygyny gördüler.


text:
Eýran soňky birnäçe günüň dowamynda ikinji synagyny geçirip, iki ballistik raketasyny uçurdy.
Eýran mediasy “Kadr H” kysymly iki raketanyň 9-njy martda Eýranyň demirgazygyndan uçurylyp, günorta-gündogarda 1400 kilometr uzaklykdaky nyşana ýetendigini habar berdi.
Ýarym resmi “Fars” agentligine görä, raketanyň ýüzünde “Ysraýyl ýok edilmeli” diýlen ýazgynyň bolandygyny habar berdi.
Raketalaryň uçurylmagy baradaky habar ABŞ-nyň wise-prezidenti Joe Bideniň Ýakyn Gündogara saparynyň çäginde Ysraýyla baran güni peýda boldy.
ABŞ-nyň Döwlet departamenti Eýranyň 8-nji martda eden raketa synagyny ýazgary we bu meseläni BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde gozgamagy wada berdi.
Iki aý mundan ozal Waşington Eýranyň 2015-nji ýylyň oktýabr aýynda synan Emad raketalary bilen bagly programmasyna gatnaşygy bolan biznes şirketlerine we şahslara garşy sanksiýa girizdi.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama 10-njy ýanwarda geçiren hoşlaşyk çykyşynda ýurdy öňküsinden has güýçli ýagdaýa getirip, wezipesinden gidýändigini, emma amerikanlaryň Amerikanyň maksat we güýç birligini dargatmaga howp abandyrýan ýiti bölünmäni ýeňip geçmegi üçin köp işlemeli boljakdygyny aýtdy.
Obama özüniň Eýran bilen baglaşan ýadro ylalaşygyny, “Al-Kaýda” hereketiniň lideri Osama bin Ladeniň öldürilmegini we amerikan ykdysadyýetiniň gaýtadan janlanmagyny özüniň gazanan iň uly üstünlikleriniň hatarynda agzap, olara gowy baha berdi.
Şeýle-de, ol özüniň sekiz ýyl prezidentlik eden döwründe öz tarapdarlarynyň pikir edeninden has köp işi amala aşyran bolmagynyň mümkindigini hem sözüniň üstüne goşdy.
“Ähli tarapdan diýen ýaly, Amerika biziň başlan wagtymyzdakydan has gowy we güýçli ýerde. Biz iň baý, iň güýçli we iň sylanýan halk bolup galýarys” diýip, Obama aýtdy.
Obama immigrantlaryň arzalarynyň ret edilmegini howp hökmünde belläp, Amerikanyň iň başdan bäri immigrantlaryň döwleti bolandygyny hem-de özüniň ykdysady we medeni güýjüniň aglabasyny ýurduň çäklerinde birleşen jynslaryň we halklaryň gatyşmagyndan alýandygyny nygtady.
“Biziň ýaşlarymyz we ýolumyz, biziň köpdürliligimiz we açyklygymyz, biziň töwekgelçilige we täzeden oýlap tapyşa bolan çäksiz başarnygymyz geljegiň biziňki boljakdygyny aňladýar. Emma şol potensial diňe biziň demokratiýamyz işleýän we biziň syýasatymyz halkyň dogruçyllygyny şöhlelendirýän mahaly durmuşa geçiriler” diýip, Obama aýtdy.
Dünýäniň daralmagy, deňsizligiň ösmegi, demografik özgerişlik we terrorizmiň gerimine sebäp bolan bölünişik indi Birleşen Ştatlaryň demokratiýasyna wehim salýar. Bu ýagdaý raýdaşlygyň elementar düşünjesini talap edýär. Biziň daşky tapawutlylyklarymyza garamazdan, biziň hemmämiz bile. Biz ýykylsagam ýa-da galsagam, bu ýagdaý bilelikde amala aşar” diýip, Obama nygtady.
Obama amerikanlary özlerinden tapawutly görünýän we pikir edýän adamlara garşy amala aşyrylýan diskriminasiýa, izolýasiýa we bölünişik ýaly “ýiti” tendensiýalara garşy göreşmek üçin öz üstünde, şeýle-de hökümet we beýleki guramalar bilen işlemäge çagyrdy.
“Men biz ýaly watançylykly musulman amerikanlara garşy diskriminasiýany ret edýärin” diýip, Obama aýtdy. Şeýle-de, ol aç-açan akýagyz amerikanlara salgylanyp, “şol goňur çagalar Amerikanyň işçi güýjüniň barha köp bölegini emele getirerler” we olar kabul edilmelidirler diýdi.


text:
Anna güni Çehiýa Respublikasynda prezidentlik saýlawlarynyň ikinji tapgyry başlandy. Saýlawlaryň ikinji tapgyry anna we şenbe günleri geçiriler.
11-12-nji ýanwarda geçirilen birinji tapgyr saýlawlarda Çehiýanyň ozalky premýer-ministri Milos Zeman bilen häzirki daşary işler ministri Karel Şwarsenberg iň köp ses alan iki kandidat hökmünde ikinji tapgyra çykypdylar.
Şeýlelikde, ses berijiler ikinji gapgyrda şu iki dalaşgärden birini saýlarlar.
Munuň özi Çehiýada saýlawçylaryň göni ses bermeginde geçirilýän ilkinji prezidentlik saýlawlarydyr. Mundan ozal ýurduň prezidenti parlament tarapyndan saýlanýard.
Täze saýlanjak prezident indi iki möhlet prezidentlik wezipesinde oturan Waslaw Klausyň ornuna geler.


text:
Ukrain harbysynyň resmileri orsýetçi separatistleriň ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygy bozup, hökümet pozisiýalaryna hüjüm etmegi dowam etdirýändigini aýdýarlar.
24-nji fewralda Ukrain harbysynyň metbugat sözçüsi Anatoliý Stelmahyň telewideniýede görkezilen interwýusynda bellemegine görä, 23-nji fewralda separatist güýçleri strategik taýdan ähmiýetli Debalsewe şäheriniň golaýyndaky obalara ýedi gezek hüjüm edipdir.
Şeýle-de, Stelmahyň aýtmagyna görä, 24-nji fewralda separatistler Donetsk regionynyň golaýyndaky üç sebite artilleriýa oklaryny we minomýotlary uçuryp, Azow deňziniň kenaryndaky Mariupol şäheriniň golaýynda hökümet güýçleri bilen 30 minut çemesi çaknyşypdyr.
12-nji fewralda Germaniýanyň we Fransiýanyň liderleriniň araçylyk etmeginde gelnen ylalaşyga laýyklykda, ukrain hökümet güýçleri we gozgalaňçylar ok atyşygy bes edip, öz agyr ýaraglaryny yza çekip başlamalydylar. Emma 23-nji fewralda Ukraina, orsýetçi separatistleriň ok atyşygy doly bes etmändigini aýdyp, konfliktiň dowam edýän uruş liniýalaryndan öz agyr ýaraglaryny yza çekip başlamajakdygyny mälim etdi.


text:
Eýranyň ýokary ruhany lideri Ayatollah Ali Hameneýi hökümetiň düzümindäki oňşuksyzlyklary, şol sanda prezident Mahmut Ahmedinejad bilen ýurduň parlamentiniň arasyndaky dowam edýän ylalaşmazlyklary çözmek üçin araçy belledi. Bu barada Eýranyň habar agentlikleri maglumat berýärler.
Hameneýi özüniň ýarany we öňki baş sudýa Ayatolla Mahmud Şahrudini oňşuksyzlyklary çözmek boýunça araçylyk etjek arbitraž organyna başlyk edip belledi.
Eýranyň hökümetindäki ylalaşmazlyklar geljek ýyl geçiriljek parlament saýlawlarynyň we 2013-nji ýylda boljak prezidentlik saýlawlaryň öňüsyrasyndaky göreş hökmünde häsiýetlendirilýär.


text:
Şu gün Aşgabatda “Gadymy Jeýtun - irki ýer işleriniň dörän ojagy” atly halkara ylmy konferensiýa öz işine başlady.
Türkmenistanyň prezidentiniň howandarlygynda geçirilýän bu konferensiýa 20 gowrak döwletden elliden gowrak adam gatnaşýar. Konferensiýanyň guramaçysy hökmünde Medeniýet we teleradiogepleşikler ministrligi, Türkmenistan Ylymlar akademiýasynyň Golýazmalar hem Taryh institutlary çykyş etdi.
Konferensiýa gatnaşyjylar taryhy-medeni ojaklaryň häzirki döwür öwrenilişi, arheologik gözlegleriň täze netijeleri bilen bagly aktual meselelere sereder - diýip, Türkmenistan.ru internet gazeti ýazýar.


text:
Türkmen paýtagtynda «Aşgabat — Derweze — Aşgabat» awtomobil ýaryşy tamamlandy, ony Türkmenistanyň Sport baradaky döwlet komiteti, ýurdumyzyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi hem-de Milli awtosport merkezi guradylar.
Birinji milli awtomobil ýaryşynda sürüji Muhammet Gurbanow we ýolbelet Serdar Aýdogdyýew ýeňiş gazandylar. Didar Orazmetow — Gurban Daňatarow hem-de Merdan Toýlyýew — Aýdyn Mämmedow baýrakly orunlary eýelediler. Olar ýolsuz ýerde ýaryşmak boýunça degişlilikde kümüş we bürünç medallaryna mynasyp boldular. Baýrak eýeleriniň hemmesi hormat hatlary we gymmat bahaly sowgatlar bilen sylaglandylar.
— Ýoluň çylşyrymlylygy her tapgyrda artdy — diýip, ýaryşyň baş emini Şamyrat Gurbanow gürrüň berdi. — Ugur ýolsuz ýerlerden — gumuň we gum alaňlarynyň içinden geçip, onuň her bir kilometri ýaryşa gatnaşyjylar tarapyndan kynlyk bilen geçildi. Toparlaryň ikisi ýoldan çykdy — olaryň ikisinde hem ulag hereketlendirijileri näsazlyk tapdy. Merkezi Garagumuň içi bilen ulagy ýokary tizlikde sürüp, ony dolandyrmak ýeňil däl. Ýöne türgenleriň hemmesi-de wezipäniň hötdesinden abraý bilen gelmegi başardylar, olaryň ökdeleri bolsa sylaglara mynasyp boldular. Bu ýaryşyň jemleri boýunça Milli awtosport merkezinde halkara ýaryşlaryna gatnaşmaga taýýarlyk görmek üçin toparlar döredilýär. Bu ilkinji nobatda «Dakar» tapgyrynyň nobatdaky ýaryşy bolup, onuň ugry 2016-njy ýylda Günorta Amerika ýurtlarynyň üçüsiniň çäginden geçer.


text:
Russiýanyň paýtagtynda Moskwanyň XXVIII halkara sergi-ýarmarkasynyň meýdançasynda GDA ýurtlarynyň “Kitap sungaty” atly 12-nji Halkara bäsleşiginiň netijelerini yglan etmek dabarasy boldy. Onda “Meniň ýurdum” diýen ugurda iň gowy eser diýlip Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan” atly kitaby yglan edildi.
“Arkalaşyk” atly ugurda Milletiň Lideri Gurbanguly Berdimuhamedowyň döwlet Baştutany hökmünde durmuşa geçirilen işlerine bagyşlanan “Dünýäde ykrar edilen Lider” atly kitap birinji orna mynasyp boldy.
Abraýly halkara eminleri dabaraly ýagdaýda ýeňijilere we on bir ugur boýunça baýrakly orunlary eýelänlere hormat hatlaryny gowşurdylar. Sergide Türkmenistanyň kitap önümleri ilkinji gezek bäş ugur boýunça bäsleşige gatnaşdy hem-de olaryň her biri baýraga mynasyp boldy.
“Baş baýrak” ugry boýunça türkmen edebiýatynyň nusgawy şahyry Magtymguly Pyragynyň dünýäniň ýigrimi bir dilinde çap edilen goşgular ýygyndysy iň oňat eserleriň hatarynda görkezildi.
“Arkalaşykda çap edilen” atly ugurda “Bagtyýarlyk döwrüniň waspnamasy” atly kitap, şeýle hem Wiktor Sarianidiniň we Nadežda Dubowanyň “Gadymy Margiananyň genji-hazynasy” atly ylmy eseri baýrakly orunlara mynasyp boldy.
Abraýly halkara sergisinde birbada bäş sany ýokary baýragy gowşurmak bilen emin agzalary, adat boýunça birnäçe dilde çap edilýän türkmen kitap önümleriniň dünýä ýüzünde, giň okyjylar köpçüligine ýurduň taryhyny we baý medeni miraslaryny bilmäge hem-de düşünmäge, şeýle hem Türkmenistanyň batly depginlerde ösüşine mynasyp baha bermäge ýardam edýändigini biragyzdan bellediler.
Türkmen neşirýatçylarynyň bu üstünligini GDA ýurtlaryndan sergä gatnaşan kärdeşleri gyzgyn gutladylar. Olaryň köpüsi “Kitap-ösüşiň we hyzmatdaşlygyň ýoly” atly, sentýabryň ahyrynda Aşgabatda geçiriljek onunjy halkara sergi-ýarmarkasyna gatnaşmaga taýýarlanýarlar.


text:
NATO-nyň Baş sekretary Anders Fogh Rasmusseniň bellemegine görä, Liwiýa interwensiýa etmek henizem giç däl.
Rasmussen köp zadyň Birleşen Milletler Guramasyna bagly bolup durandygyny hem sözüne goşdy.
Liwiýanyň howa giňişligi arkaly uçuş gadaganlygyny girizmek teklibini goldaýan taraplar Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşine penşenbe güni bu teklip bilen baglylykda ses berişlik geçirmäge çagyryş etdiler.
Britaniýa, Fransiýa we Arap Ligasy Liwiýanyň howa giňişligi arakly uçuş gadaganlygyny girizmek boýunça Howpsuzlyk Geňeşine çagyryş edip gelýärler.
Birleşen Ştatlaryň BMG-däki ilçisi Sýuzan Raýs Liwiýanyň parahat ilatyny goramak çäreleri diňe bir howa giňişligi arkaly uçuş gadaganlygy bilen çäklenmän biler diýdi.
Emma Orsýet bilen Hytaý Liwiýa garşy islendik harby interwensiýa garşy çykýarlar.
Liwiýanyň ýerli telewideniýesiniň berýän maglumatyna görä, Muammar Kaddafiniň goşunlary Bengazi şäheriniň bosagasynda dur.
Bengazi gozgalaňçylaryň ştab şäheridir.
Bu baradaky habaryň takyklygyny entek anyklamak başartmady.


text:
Şu ýylyň 11 — 13-nji dekabry aralygynda Aşgabat şäherindäki Sergi köşgünde Türkmenistanyň we Belarus Respublikasynyň önümleriniň sergi-ýarmarkasy geçiriler. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bu babatdaky Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasyna, degişli ministrliklere we pudak edaralaryna bu sergi-ýarmarkanyň geçirilmegini üpjün etmek tabşyryldy.
Türkmenistanyň we Belarus Respublikasynyň önümleriniň sergi-ýarmarkasyna türkmen tarapyndan gatnaşýan ministrlikleriň we pudak edaralarynyň sanawy tassyklanyldy.
Degişli ministrlikler we pudak edaralary sergi-ýarmarkasyny taýýarlamakda we geçirmekde Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasyna ýardam bermäge borçly edildi.


text:
Orsýetiň premýer-ministri Dmitriý Medwedew “Pussy Riot” toparynyň käbir agzalarynyň tussaglykda saklanmagy “netijesiz çäre” boljakdygyny aýtdy.
Medwedew bu barada “Ýedinaýa Rossiýa” partiýasynyň gurultaýynda çykyş etdi.
Aýal-gyzlardan düzülen “Pussy Riot” pank toparynyň üç agzasy geçen aý “dini ýigrenje esaslanýan huligançylykda” aýyplanyp, iki ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi. Olar Moskwanyň merkezi ybadathanalarynyň birinde Putini ýazgaryjy kinaýaly protest aýdymyny aýdypdylar.
Medwedew çykyşynda “sudýanyň ornuny tutmagy” islemeýändigini belledi. Emma ol gyzlara şertli ýagdaýda tussaglyk berlen bolsa, has ýerlikli bolardy diýip pikir edýändigini hem sözüne goşdy.
“Pussy Riot” toparynyň agzalarynyň türme tussaglygyna höküm edilmegi, halkara derejesinde tankytlary döredipdi.


text:
Şu günler Orsýetiň Çeçenistan respublikasynda gep-gybatlaryň ýaýramagyna garşy ýörite kampaniýa geçirilýär.
Bu kampaniýanyň çäklerinde respublikanyň dürli künjeklerinde “Agzy diňe iýmitlenmek üçin açmalydyr” diýen ýazgyly plakatlar ýerleşdirildi.
Şeýlelikde, Çeçenistanyň häkimiýetleri öz raýatlaryny nusga alarlyk adamlara öwürmek üçin nobatdaky bir geň inisiatiwany öňe sürdüler.
Bu kampaniýanyň çäklerinde Çeçenistanyň Ýaşlar komiteti “Gybatsyz ýurt” diýen şygar astynda gep-gybatlaryň ýaýramagyna garşy işe başlady. Bu çäreleriň çäginde Çeçenistanyň köçelerinde “Maşyn süreniňde ümsüm bolsaň, barjak ýeriňe çalt ýetersiň”, “Agzy diňe iýmitlenmek üçin açmalydyr”, “Beýik Taňry gybata garşydyr” ýaly şygarlar ýazylan plakatlar asyldy.
Kampaniýanyň maksady näme?
Bu kampaniýanyň esasy maksady taksi hem awtobus sürüjilerini ýurtdaky syýasy ýagdaý barada ýolagçylar bilen pikir alyşmaz ýaly etmekden ybarat. Çeçenistanyň prezidenti Ramzan Kadyrowyň özi barada aýdylýan degişmeleriň soňuna çykylmak üçin şeýle görkezme berendigi çaklanylýar.
Groznydaky taksi maşynlarynyň aýnalarynda gep-gybatlara garşy asylan şygarlardan biri. Aprel, 2012.
Ramzan Kadyrowyň özüni geň alyp barmagy, şol sanda käbir maglumatlara görä, käbir ýagdaýlarda ministrlerine el galdyrmagy ýaly wakalar il arasynda dürli degişmedir-anekdotlaryň peýda bolmagyna getirdi.
Ýöne gep-gybatlaryň ýaýramagyna garşy alnyp barylýan bu işler häzirlikçe netije berýäne meňzänok.
Nägilelikleri artdyrýar
Çeçenistanyň paýtagty Groznyý şäherinden özüni Suleýman diýip tanadan ýaşaýjy ýurtda gep-gybatlaryň ýaýramagyna garşy plakatlaryň asylmagynyň ilata ýerli çinownikler barada has köp gürrüň etmäge itergi berendigini aýdýar.
Ol: “Bu biz üçin täzelik däl. Şeýle ýagdaý Staliniň döwründe-de bolupdy. Şol wagtlar häkimiýetler raýatlaryň köpüsini içaly tutunyp, goňşy-golamlarda edilýän gep-gürrüňleriň özlerine ýetirilmegini tabşyrýardylar. Bu hem edil şolar ýaly bir ýagdaý. Adamlaryň ‘taryh iki gezek gaýtalanýar - birinji gezek betbagtçylyk görnüşinde, ikinji gezegem degnaňa degmek üçin gaýtalanýar diýýänleri dogrudyr” diýip, özüniň bu alnyp barylýan kampaniýa bolan nägileligini mälim etdi.


text:
Şenbe güni Türkmenistanyň Bilim ministrliginde 12 ýyllyk orta bilim sistemasyna geçmek meselesi bilen baglanyşykly ýörite maslahat geçirildi.
Maslahatda Bilim ministrliginiň resmileri we spesialistleri 2013-2014-nji okuw ýylyndan başlap 12 ýyllyk orta bilim sistemasyna geçmek barada prezident G.Berdimuhamedowyň gol çeken täze permanynda bellenilen wezipeleri durmuşa geçirmek we bu ugurdaky gaýragoýulmasyz çözülmeli meseleler barada maslahat etdiler.
Maslahatda bellenmegine görä, 2013-2014-nji okuw ýylyndan başlap çagalaryň orta bilimi alty ýaşdan başlanar. Orta mekdepleriň başlangyç bilimi 1-4-nji klas aralyklaryny öz içine alar. 5-10-njy klas aralygynda çagalar umumy orta bilim alarlar. 11-12-nji klas okuwçylary bolsa, ýokary orta bilim alarlar.
Täze sistema boýunça, orta mekdepleriň 11-12-nji klas okuwçylaryna özlerini gyzyklandyrýan hünär ugurlaryna laýyklykda okuw programmalaryny saýlamaklyga-da mümkinçiligiň beriljekdigi aýdylýar.


text: Türkmenistanyň döwlet telewideniýesinde berilýän resmi habarlarda käte-käte prezident bilen birlikde onuň agtygy hem görkezilýär. Gurbanguly Berdimuhamedowyň doglan gününe gabatlanyp geçirilen uly konsertde-de Kerimguly Berdimuhamedow saz çalyp, çykyş etdi. Emma prezidentiň agtygy, umuman maşgala agzalary barada köpçülige doly we anyk maglumat berilmeýär. Mysal üçin, Kerimguly kimiň ogly? Prezidentiň näçe agtygy bar? Näme üçin Kerimguly aýratyn öňe çykarylýar? Biziň okyjylarymyz we diňleýjilerimiz bu soraglar bilen gaty gyzyklanýarlar. Emma bizde hem bu barada maglumat ýok. Eger-de bu ugurda maglumatlaryňyz bar bolsa, aşaky teswir bölümine ýazyp bilersiňiz. (Wideo türkmen telewideniýesiniň şekilleri esasynda taýýarlandy).


text:
Adamzadyň işi soňky döwürlerde asla oňmady. Dini taglymatlarda "ýaradylyşyň çür depesi, tutuş Älemiň patyşasy - sen. Seniň gündiziňi ýagtyltmak üçin asmanda Gün, gijäňi aýdyň etmek üçin asmanda Aý we ýyldyzlar ýaradyldy" diýilýänine ynanyp, hondan bärsi bolup ýören adamzada ilkinji zarbany 500 ýyl mundan ozal N.Kopernik (1473-1543) urdy. Ol öz geliosentrik dünýä sistemasy bilen adamzady Älemiň merkezinden çykardy.
Ondan soň hem Çarlz Darwin (1809-1882) maýmyndan azan diýip, ony haýwanlara goşdy. Şeýlelikde, adamzat tagtdan düşürilip, Älemdäki ýokary ornuny ymykly ýitirdi.
Ýöne Günorta Daniýa uniwersitetiniň (daniýaça: Syddansk Universitet; iňlisçe: University of Southern Denmark) teoretik fizikleriniň geçiren hasaplamalarynda gelen netijeleri dogry bolup çyksa, onda adamzat maýmyn edilip, Älemiň merkezinden kowulsa-da, özüniň bir çeträkda ýaşap ýörenine şükür edäýmeli. Oňa öňde garaşýan betbagtçylyk bulardan has ula meňzeýär.
Alymlar "Älemiň häzirki ýagdaýy uzak ömürli. Ol nähili-de bolsa, milliardlarça ýyl bäri bar, ýöne onuň durnuksyz bolup, bir gün çökmegi mümkin" diýip, köp wagt bäri aýdyp gelýärler. Bu ýöne ýere, delilsiz aýdylanok. Ol kwant mehanikasynyň düýp prinsiplerine esaslanýar. Bu ýerde alymlaryň göz öňünde tutýany wakuumyň ýagdaýy we elementar bölejikleriň energiýasynda bolan sähelçe özgerişiň Älemi häzirki formasyndan çykarmak ähtimallygy.
Günorta Daniýa uniwersitetiniň fizikleri täze hasaplamalarda alnan netijeleriň alymlaryň bu pikirlerini tassyklaýandygyny aýdýarlar. Olar şeýle hem Älemiň çökme howpy ozal çak edilişinden has ýokary diýen netijä gelýärler.
Iru-giç Älemdäki güýçlerde bolan düýpli süýşme ondaky kiçijik bölejikleriň aşa agralmagyna getirer. Ýer şaryndaky çägäniň her bir dänejigi, Gün ulgamyndaky ähli planetalar we Älemdäki galaktikalar häzirkisinden millionlarça milliard esse agralar. Täze agyrlyk ähli zady gysyp, aşa gyzgyn, aşa agyr şarjagaza, ýagny logala öwrer. Bu hem biziň häzir bilýän we tanaýan Älemimiziň ömrüniň soňlandygy bolar.
"Faza transformasiýasy"
"Faza transformasiýasy" diýilýän – bu güýçli proses, mysal üçin, suw gaýnanda onuň buga öwrülmegi ýa magnit gyzanda öz güýjüni ýitirişi ýaly bir proses.
Higgs teoriýasy boýunça Uly ýarylyşdan soňra bir sekundyň milliarddan bir böleginiň ondan birinde wagt-giňişlik gurluşynda bolup geçen özgermäni emele getiren faza transformasiýasy bolupdyr. Şol geçişiň dowamynda göze görünmeýän higgs meýdany boş giňişligi gurşap alypdyr.
Elementar bölejikleriň käbiri bu meýdan bilen reaksiýa girişýär, bu prosesiň dowamynda hem energiýaly bolýar. Olaryň bu içki energiýasyna biz bölejigiň massasy diýýäris.
Günorta Daniýa uniwersitetiniň ylmy barlagçylary, 2013-nji ýylýň 12-nji dekabrynda uniwersitetiň internet saýtynda şeýle hem "Journal of High Energy Physics" ylmy žurnalynda habar bermeklerine görä, matematiki deňlemeleri ulanyp, edil maddanyň suwuk ýa gaty ýagdaýda bolşy ýaly, higgs meýdanynyň-da iki ýagdaýda bolup bilýändigini ýüze çykarypdyrlar.
Ikinji ýagdaýda bolsa higgs meýdanynyň dykyzlygy alymlaryň gözegçilik edeninden milliardlarça esse ýokary.
"Gabarçak" howpy
Bu aşa dykyz higgs meýdany bar bolsa, onda, suw gaýnanda köpürjik döreýşi ýaly, Älemiň bir ýerinde bu ýagdaýyň "gabarçak" emele getirmegi mümkin.
Onsoň gabarçak ýagtylygyň tizliginde tutuş giňişlige ýaýrap, higgs meýdanyny häzirki ýagdaýyndan täze ýagdaýa geçirer. Gabarçagyň içindäki elementar bölejikleriň ählisiniň agramy gabarçagyň daşyndakydan has ýokary bolar. Onsoň olar özara dartyşyp, aşa agyrlyk güýjüne eýe massa merkezlerini dörederler.
"Bular ýaly faza transformasiýasy köp teoriýadyr hasaplamalarda öňe sürülýar. Ýöne öň geçirilen hasaplamalarda käbir näbellilikler bardy" diýip, uniwersitetiň alymy Ýens Krog aýdýar:
"Biziň indi has takyk hasaplamalarymyz bar. Biz iki zady görýäris. Birinjisi, Älemiň çökmeginiň ähtimaldygy, ikinjisi hem, bu ähtimallygyň ozalky hasaplamalarda aýdylýanyndan has ýokarydygy".
Faza transformasiýasy Älemiň bir ýerinden başlap, beýleki ýerlerine ýaýrar. Çöküşiň bir ýerde eýýäm başlanyp, şu wagt beýleki ýerlere tarap süýşüp gelýän bolmagy-da mümkin.
Ýens Krog "Çöküş, belki, edil şu wagt, edil şu ýerden başlar ýa-da ol ýene bir milliard ýyldan Älemiň bizden uzak bir ýerinden başlanar. Ony bilemzok" diýýär.
Krog bilen onuň kärdeşleri fazanyň üýtgemegi baradaky çaklamalara baza bolup hyzmat edýän üç esasy deňlemäni gözden geçiripdirler. Bular, mysal üçin, ýagtylygyň bölejikleri bilen elektronlaryň, şeýle hem higgs bozony bilen kwarklaryň arasyndaky reaksiýalaryň güýjüni kesgitleýän beta funksiýalaryna degişli deňlemeler.
Fizikler şu wagta çenli her gezekde bu deňlemeleriň hersiniň üstünde aýratynlykda işläpdirler. Ýöne Günorta Daniýa uniwersitetiniň fizikleri bu deňlemeleriň üçüsiniň üstünde bir wagtda utgaşykly işläp bolýandygyny, olaryň biri-biriniň üstüni ýetirýändigini aýdýarlar. Alymlaryň bellemegine görä, üç deňleme bilelikde ulanylanda, fazanyň üýtgemeginiň çöküşe getirme ähtimallygy has-da artýar.
Fazanyň üýtgemegi baradaky teoriýa Älemiň çökmegini öňe sürýän ýeke-täk teoriýa däl. Bu pikiri "Uly çöküş" (Big Crunch) diýilän teoriýa-da öňe sürýär. "Uly çöküş" Älemiň döremegi baradaky "Uly ýarylyşa" esaslanýar, has dogrusy, onuň edil tersi. Standard model boýunça, Uly ýarylyşdan soňra ähli materiýa bir kiçijik nokatdan Äleme atylypdyr. Bu giňelme (Älemiň giňelmegi diýlende onuň biri-birinden uzak künjekleriniň arasyynyň has-da uzaklaşmagy we netijede olaryň biri-birinden barha daşlaşmagy göz öňünde tutulýar) şu wagt hem dowam edýär. "Uly çöküş" teoriýasynda bolsa giňelme belli bir ýerde togtar we özara dartyşmanyň netijesinde ähli zat iň soňunda gaýtadan ýene-de bir kiçijik nokatda jemlener diýilýär.
Giňelme tizligi
"Soňky ylmy derňew Älemiň giňelme tizliginiň barha artýandygyny görkezýär. Kosmologik gözleglerden çen tutsaň, Älem çöker diýip pikir etmäge hiç bir delil ýok. Şol sebäpden onuň çökmegine getirjek Uly çöküş bolmasa gerek" diýip, Krog aýdýar.
Dogry, täze hasaplamalar boýunça Älemiň çökme ähtimallygy öňkülerinden has ýokary, ýöne onuň asla bolmazlygy-da mümkin. Faza transformasiýasynyň ilkinji şerti – Älemiň häzir bilinýän we higgs bozonyny hem öz içine alýan elementar bölegiklerden durýan bolmagy. Älem entek üsti açylmadyk başga bölejikleri-de öz içine alýan bolsa, onda fazanyň üýtgemegi baradaky çaklamalar esassyz bolýar.
Günorta Daniýa uniwersitetiniň fizikleriniň arasynda higgs bozonynyň elementar bölejikdigine ynanmaýanlar-da bar. Olaryň garaýşyça, higgs bozony tehni-kwarklar diýilýän kiçeňräk bölejiklerden durýar. "Super simmetriýa" teoriýasy-da häzir bar bolan bölejikleriň Älemiň haýsydyr bir ýerinde entek üsti açylmadyk taýlarynyň bardygyny öňe sürýär.
ÇEŞMELER
http://sdu.dk/en/Om_SDU/Fakulteterne/Naturvidenskab/Nyheder/2013_12_12_collapsing_universe
http://arxiv.org/abs/1306.3234
http://www.sciencedaily.com/releases/2013/12/131212113034.htm
http://phys.org/news/2013-12-collapse-universe-closer.html
http://www.isciencetimes.com/articles/6521/20131214/collapse-universe-higgs-particle.htm
http://www.seelen-kristall-kraft.de/144286007/1601196/posting/


text:
Katar döwleti “Demirgazyk Günorta” demir ýol magistralynyň gurluşyk işlerine goşant goşmak isleýär. Bu barada Katar döwletiniň halkara hyzmatdaşlyk boýunça hökümet ministri Halid bin Mohammad Al-Attiýa prezident Gurbanguly Berdimuhamedow bilen geçiren gepleşikleriniň dowamynda aýtdy.
Şeýle-de ministr Halid bin Mohammad Al-Attiýa Katar döwletiniň emiri Hamad bin Halifa Al Taniniň hem Türkmenistana gelmek niýetiniň bardygyny mälim etdi.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow katarly biznesmenleri ýurduň uly inwestisiýa proýektlerine gatnaşmaga çagyrdy diýlip, habar berilýär.


text:
Ýerli metbugatda berlen maglumatda Türkmenistanyň geologiki zapaslarynyň şertli ýangyç ölçegi boýunça 71 milliard tonnadan gowrakdygy aýdylýar.
Öň zaparlaryň möçberiniň 45 milliard tonna barabardygy aýdylypdy. Emma soňky geçirilen barlaglar Türkmenistanyň tebigy baýlyklarynyň möçberiniň has köpdügini görkezdi diýlip, maglumatda bellenilýär.
Ýerli metbugatda aýdylýan bu sanlaryň hem gutarnykly däldigi, sebäbi ýurtda entek barlanmadyk ýataklaryň hem bardygy aýdylýar.
Bu sanlaryň Britaniýanyň “Gaffney, Cline & Associates” kompaniýasy tarapyndan tassyklanandygy nygtalýar.


text:
Ýolagçy uçaryny bilkastdan Fransiýadaky Alp daglaryna urduryp, onuň üstündäki 150 adamyň ählisi öldürmekde güman edilýän egindeş pilot geçen ýyl öz söýgülisine özüniň ruhy bejergi alýandygyny aýdypdyr.
Germaniýanyň «Bild» gazetiniň 28-nji martdaky sanynda aýdylmagyna görä, Andreas Lýubitz ozalky söýgülisine «Bir gün men tutuş sistemany üýtgetjek bir iş ederin we şondan soň hemmeler meniň adymy biler we ýatda saklar» diýipdir.
«Bild» gazeti Lýubitziň ozalky söýgülisiniň adyny "Mary W." diýip görkezýär.
German häkimiýetleri pilotyň mynçgalanan hassalyk ýazgylaryny tapandyklaryny we uçar sürmäge rugsat edilmezlige sebäp bolup biljek hassalykdan ejir çekendigini aýdýarlar.


text:
AÝ/AR-nyň ukrain gullugynda işleýän iki žurnalist duşenbe güni polisiýa tarapyndan tussag edildi, urulyp-ýenjildi we yzýany boşadyldy. AÝ/AR-nyň habarçysy Dmytro Barkar we kameraçy Ihor Ishakow Kiýewiň merkezinde demonstranlaryň we polisiýanyň arasyndaky çaknyşyklary surata düşürip we habar berip duran wagtynda polisiýa tarapyndan tussag edildiler.
Žurnalistler özleriniň polisiýa tarapyndan ýenjilendigini aýtdylar. Ishakow burnunyň döwülen bolmagyny we kellesiniň sarsan bolmagyny çak edýändigini aýtdy. Žurnalistler göni efirde çaknyşyklary görkezmek üçin ulanan kamerasynyň ýok edilendigini gürrüň berdiler.
Polisiýanyň metbugat-wekili Inna Hamaily Ishakowyň we Barkaryň “şaýat” hökmünde tussag edilendigini AÝ/AR-na aýtdy.
Çaknyşyklar prezident Wiktor Ýanukowiçiň geçen hepdede protestleri çäklendirýän kanuna gol çekmegine protest bildirmek üçin onlarça müň adamyň ýekşenbe güni Kiýewiň merkezinde jemlenmeginiň yzýany ýüze cykdy.


text:
Eýranyň daşary işler ministrligi iýul aýynda yrak serhetinde tutulan üç amerikalynyň ejelerine Tähran türmesine gelip görmäge rugsat beriljegini aýdýar.
Eýranyň daşary işler ministri Manuçehr Mottaki bu karara ynsanperwerlik esasynda gelnendigini aýtdy.
Eýran Şaýn Bauer, Sara Şord we Joş Fattal dagyny serheti bozmakda, içalyçylykda we amerikan aňtaw gullugy bilen ilteşiklilikde aýyplapdy hem olaryň sud ediljegini aýdypdy.
Olaryň maşgalalary we amerikan hökümeti içalyçylyk aýyplamasyny ret edipdi we olaryň boşadylmagyna çagyrypdy.


text:
Türkmenistanyň Mejlisi «Harby borçlulyk we harby gulluk hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň proýektini makullady. Onda harby taýdan hasaba alnyşyny ýöretmäge, harby gulluga taýýarlanmaga, girişmäge we geçmäge, ätiýaçda bolmaga we beýleki meselelere degişli düzgünler resmileşdirildi.
Kanun taslamasynda harby gulluga çagyryş ýaşy 18 ýaşdan başlanyp kesgitlenildi. Şeýle hem harby gullugy geçmek üçin aňryçäk ýaş 30 ýaşdan 27 ýaşa çenli azaldyldy.
Bu üýtgetmäniň BMG-niň «Çaganyň hukuklary hakyndaky» Konwensiýasynyň düzgünlerini nazara almak bilen girizlendigini habar berilýär.


text:
Orsýetiň Ermenistandaky 5-nji garnizonynyň harby tribunaly ermeni maşgalasynyň 7 agzasyny öldürmekde aýyplanan esgere, ýeňilräk jenaýatlary boýun alanyndan soň, 10 ýyl türme tussaglygyny berdi.
19 ýaşyndaky esger Waleriý Permýakow 12-nji awgustda ýaragly dezertirlik, ok-ýarag ogurlamak, bikanun ýarag götermek aýyplamalaryny boýun aldy.
Suduň soňunda ol, ýanwar aýynda Gýumride Awetisýan maşgalasynyň ýedi agzasyny öldürmekde bilidirilýän aýyplama esasynda, ermeni resmilerine berilmeli.
Permýakow harby tribunala özüniň goşunda gulluk etmekden irip, öýlerine gitmäge pul ogurlamak üçin, ermeni maşgalasynyň jaýyna girendigini aýtdy.


text:
Orsýet Türkmenistan-Hytaý gaz geçirijisiniň açylmagyny goldaýandygyny beýan etdi.
Bu barada Orsýetiň wise-premýeri Igor Şuwalowyň aýdandygy dogrusyndaky maglumat Orsýetiň dürli habar gulluklarynda çap edildi.
Igor Şuwalow “Gümrük Bileleşigine hem GDA girýän ýurtlaryň infrastrukturasy näçe kämilleşen bolsa, şonça hem energiýa boýunça global howupsyzlygy üpçin etmek meselesine biz has köp goşant goşup bileris. Biz şeýle proýektleri goldýrys” diýip jenap Şuwalow belläpdir.
Türkmenistan-Hytaý gaz geçirijisiniň açylyş dabarasy 14-nji dekabrda geçirildi. Oňa Türkmenistanyň prezidenti bilen bir hatarda Hytaýyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň hem Özbegistanyň liderleri gatnaşdylar.


text:
Ukraina we onuň kreditorlary ýurduň bergisi dogrusyndaky gepleşiklerde “köp sanly we aýra-başga meseleler” boýunça öňegidişlikleriň gazanylandygyny aýdýarlar.
Ukrainanyň Maliýe ministrliginiň we kreditorlaryň 16-njy iýulda aýtmagyna görä, “Ukrainanyň bergisiniň şertlerini mümkin boldugyndan tiz jemlemek maksatly” indiki hepdede has köp duşuşyk geçirmek barada ylalaşylypdyr.
Bu beýannama Ukrainanyň maliýe ministri Natalýa Ýereskonyň Waşingtonda kreditorlar bilen gepleşik geçirmeginiň yzýany edildi. Ukrainanyň bergi borçnamalaryny saklaýjy esasan amerikan fondlaryna ýuduň bergisiniň uly bölegini geçmek üçin basyş edilýär.
Halkara Maliýe Fondy mart aýynda Ukraina üçin 17.5 million dollarlyk kömek programmasyny kabul etdi. Emma maliýe ýardam berijiler Ukrainanyň bergisini geçmegiň ýerine onuň töleg möhletini uzaltmaklyga ýykgyn edýärler.


text:
Zika wirusy ilki 1947-nji ýylda Ugandada bir maýmynda tapyldy. Onuň adama ýokaşandygy bolsa ilkinji gezek 1954-nji ýylda Nigeriýada hasaba alyndy.
Adamlara çybyndan geçýän bu wirus onlarça ýyllap Afrikada, Aziýada, soňky wagtlarda hem Ýuwaş okean regionlarynda ýaýrasa-da, uly alada sebäp bolmandy.
Bu gün bolsa ýagdaý "bütinleý tapawutly" diýip, Dünýä saglyk guramasynyň başlygy Margaret Çan 28-nji ýanwarda aýtdy.
Çan Wirus öten ýyl Braziliýada peýda bolaly bäri "indi ýokary çaltlyk bilen ýaýraýar" diýýär. Onuň nygtamgyna görä, "gorky derejesi aşa ýokary".
Dünýa saglyk guramasynyň başlygy 1-nji fewralda gyssagly duşuşyk geçirilmegine çagyrdy. Duşuşykdan maksat halkara möçberinde bolýan aladalara degişli jogap tapmak, şeýle hem wirusyň ýaýran ýurtlaryna hem-de beýleki regionlara ündelýän çäreler hakda pikir alyşmak.
Zika wirusynyň infeksiýalaryna häzir 20 töweregi ýurtda, Karib regionynda, şeýle hem Demirgazyk we Günorta Amerikanyň territoriýalarynda duş gelinýär. Bu bolsa agzalýan regionda wirusyň ýaýraýyş giňisligi mundan bir aý ozalkysyndan iki esse uly diýildigidir.
Bu wirusyň infeksiýasy köplenç simptomatik däl, ýagny ýokaşan adamda simptomlar bolmaýar ýa-da ýeňil näsaglyk duýulýar. Ol hem adatça bir häpdä çekýär. Adaty ýagdaýda agyr kesele ýa ölüme duçar bolnanok.
Ýöne Waşingtonda ýerleşýän Milli we global saglyk kanuny baradaky O'Neil institutynyň alymy Lawrens Gostiniň aýtmagyna görä, uly alada bu "ýokary derejede" epidemik potensiala eýe bolan keseliň çagalarda doga kemislilige getirýändigi hakdaky çaklamadyr.
Dünýä saglyk guramasynyň başlygy Çan zikanyň çagalaryň doglanda kellesiniň adatdan daşary kiçi bolmagy, ýagny mikrosefaliýa bilen baglanyşyklydygy baradaky aladalaryň barha artýandygyny nygtady.
"Alada sebäp bolýan ýene bir zat zikanyň ilatyň saglygynyň goragy o diýen güýçli bolmadyk täze geografik regionlara ýaýramagydyr. Aýratyn-dabu infeksiýanyň göwrelilik we çagalaryň kiçi kelleli dogulmagy bilen mümkin bolan baglanyşgy" diýip, Çan aýtdy.
Çybynyň Aedes görnüşiniň zika wirusyny ýaýratmagy dünýäniň hemme ýerinde bolýar. Bu hem onuň ilatynyň saglyk ýagdaýy güýçli goralmaýan regionlara-da ýaýrama howpuny döredýär.
"Meniň pikirimçe, onuň epidemik potensialy bar. Munuň aşa çalt bolmagy mümkin. Bu barada güýçli deliller bar. Çybynyň zikany ýaýradýan görnüşi dünýäniň hemme regionlarynda duşýar" diýip, Gostin gürrüň berýär.
Men geljek iki ýa üç ýyllykda Demirgazyk Amerikada, Ýewropada we dünýäniň beýleki ýerlerinde bu wirus giňden ýaýrar diýip pikir edýärin. "Bu bir çynlakaý zat. Biz muňa beýle ýeňil garamaly däl" diýip Gostin belleýär.
Zika wirusynyň has köp ýaýran ýurtlarynyň biri Braziliýa. Bu ýerde onuň bir milliondan köp adama ýokaşandygy hasaba alyndy. Tomusky Olimpiada oýunlary hem awgust aýynda Rio de Žaneiroda geçýär. Braziliýa mikrosefaliýanyň hem has köp hasaba alnan ýeridir.
200 million ilatly ýurtda adatdan daşary kiçi kelleli doglan çagalaryň sany ozal ýylda ortaça hasap bilen diňe 160 bolan bolsa, oktýabr aýyndan bärde ol sanyň 3900-e baranlygy habar berilýär.
Zika garşy aýratyn derman ýa waksina ýok, ony irgözinden kesgitlär ýaly test-de ýok.
Dünýä saglyk guramasy zika wirusyndan ejir çekýän regionlara çybynlaryň köpelýän ýeri bolan ýata suwlary arassalamagy maslahat berýär. Ol şeýle hem adamlary mör-möjeklere garşy derman ulanmak, bedeniň köp bölegini büreýän egin-eşik geýinmek, gapy-penjireleri ýapyk saklamak bilen çybyndan goranmaga çagyrýar.
Latyn Amerikasynda ilat bilen hökümet bu howpy nädip düşündirjekdiklerini bilenoklar. Sao Polonyň ýaşaýjysy Bruna 26-nji ýanwarda "Reuters" habar gullugyna şeýle diýdi: "Ondan hemmämiz gorkýarys, ol biziň gündelik durmuşymyzy çylşyrymlaşdyrdy. Bizi geň galdyrýan zat zika wirusynyň örän çalt ýaýramagy. Bir ýere syýahata gitsek, tokaýly ýerlere barmakdan saklanýarys".
Aýdylyşyna görä, Braziliýada çybyna garşy ulanylýan dermanlaryň bahasy ýokarlapdyr.
Ýurduň demirgazyk-gündogarynda ýerleşýän Resife şäherinde ýerli keselhanalaryň öz bäbekleriniň beýnisiniň ýeterlik derejede ösmedik bolmagyndan howatyr edýän göwreli aýallardan doludygy aýdylýar. Zenanlaryň käbirleri bolsa bäbekleriniň kellesini ölçetmäge gelýärler.


text:
Türkmenistanda senagat, gurluşyk, transport we beýleki pudaklara degişli iri döwlet kärhanalary hususylaşdyrylýar. Türkmen hökümetiniň anna günki hasabatyna görä, hususylaşdyrylmagy göz öňünde tutulan 89 döwlet obýektinden 39 sanysy boýunça işler doly tamamlanypdyr. Agzalan obýektleriň umumy bahasynyň 54.1 million manada barabardygy resmi maglumatlarda mälim edildi.
Türkmenistanyň Döwlet emlägini hususylaşdyrmak baradaky kanuny 2013-nji ýylyň aýagynda ýurtda hususyýetçiligi ösdürmek maksady bilen kabul edilipdi. Beýleki postsowet ýurtlary bu prosesi öz döwlet garaşsyzlygynyň ilkinji ýyllary başdan geçiripdiler.
Azatlyk Radiosy döwlet emläginiň hususylaşdyrylmak tejribeleriniň ykdysady sebäpleri, bähbitleri, şowly we şübheli taraplary barada ykdysady meseleler boýunça “Ros Biznes Konsalting” agentliginiň analitigi Aleksandr Ýakowlew bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Döwlet emlägini hususylaşdyrmak dünýä derejesinde giňden ýaýran bir tejribedir. Umuman, onuň nähili zerurlygy bar?
Aleksandr Ýakowlew: Hususylaşdyryş iki sany düýpli maksada hyzmat edýär. Birinjiden, döwlet emläginiň dolandyrylyşyny sazlaşdyrmak, netijeliligini artdyrmakdyr. Sebäbi döwlet öz eýeçiligindäki emlägiň diňe belli bir mukdaryny dolandyrmaga ukyply diýlip hasaplanylýar. Şeýle-de döwlet köp halatlarda gowy eýe bolup bilmeýär. Şonuň üçin ykdysadyýetiň netijeliligini ösdürmek, kompaniýalaryň işiniň netijeliligini artdyrmak üçin, şeýle kompaniýalary hususyýetçileriň eline tabşyrmak peýdaly bolýar. Bu adaty bir tejribe, ýagny bazar şertlerini döretmek, bäsdeşlige ýol açyp, kompaniýalara öz aralarynda bäsleşip işlemäge mümkinçilik bermek peýdaly bolýar. Şeýle ýagdaýda döwlet eýeçilikden gözegçilik usulyna geçýär. Administrasiýa, salgytlary toplamak ýaly işler bilen meşgul bolýar.
Ikinjiden, döwlet kompaniýalaryny, döwlet emlägini satmaklyk gazanç etmek maksady bilen amala aşyrylýar. Eger-de býujetde boşluk emele gelse, goşmaça girdejilere zerurlyk dörän ýagdaýynda hususylaşdyryş netijeli mümkinçilik bolup bilýär. Aýratynam döwletiň maýa goýujylar üçin amatly şirketleri we emlägi hödürlän ýagdaýynda.
Azatlyk Radiosy: Aleksandr, Türkmenistanda döwlet emlägini hususy eýeçilige bermek boýunça işleriň geçirilmegi we häzirki wagtda dünýäde nebitiň bahasynyň pese gaçmagy bilen bagly ykdysady krizisiň arasynda haýsy-da bolsa bir baglanyşyk görýärmisiňiz?
Aleksandr Ýakowlew: Krizis döwründe döwlet kompaniýalary dolandyrmaga ukypsyz bolýar, üstesine, oňa pul gerek bolýar. Şeýle ýagdaýda döwlet hususyýetçilige ünsi güýçlendirýär. Emma bu prosesiň netijeliligi hususy eýeçilik üçin hödürlenýän kompaniýalaryň näderejede amatlydygyna bagly bolýar. Netijeli işleýän kompaniýalara hyrydar has köp bolýar. Bazar üçin asla gyzykly bolmadyk kompaniýalar hem bar, ýagny bazaryň olaryň berip biljek bähbidine asla düşünmezligi-de mümkin. Şeýlelikde döwlet emlägini hususylaşdyrmak prosesi netijeli-de bolup bilýär, hiç hili netije bermän hem bilýär, ýagny döwletiň satjak bolýan emlägi hususy eýeçilige geçmän galýar, sebäbi olara hyrydar tapylmaýar.
Azatlyk Radiosy: Hususylaşdyryş prosesiniň ýurda bähbitli bolmagy üçin nähili şertler zerur?
Aleksandr Ýakowlew: Bu ýerde bar zat satyjynyň, ýagny döwletiň strategiýasyna bagly. Türkmen hökümetiniň hususy maýa goýumlaryny çekmek, başga bir tarapdan býujet üçin goşmaça girdeji gazanmak isleýän bolmagy mümkin. Şol bir wagtda-da meniň bu ýerde Orsýetiň başdan geçiren tejribelerini hem agzasym gelýär. Meselem 1990-njy ýyllarda käbir döwlet kärhanalary ilki ujypsyz bahadan belli bir toparlaryň eýeçiligine geçýärdi, soň gaýtadan has gymmat bahadan satylýardy. Şonda araçylaryň gatnaşmagynda belli bir derejede kriminal usullara ýol berlipdi. Şeýle hususylaşdyryş ykdysady taýdan aýdyň bolmansoň, elbetde, döwlete däl-de, döwlet emlägine eýe bolanlara bähbitli bolupdy. Seýle bolanda, bu ykdysadyýete degişli mesele bolman, döwlet emlägini eýelemek, ýagny döwletiň öz emlägini häkimiýet başyndaky gatlaklara bermegi bilen bagly ýagdaýa ýol açýar.


text:
29-njy iýunda Türkmenistanyň Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow doglan güni mynasybetli öz egindeşlerinden - Mejlisiň Başlygyndan, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlaryndan, ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň ýolbaşçylaryndan gutlaglary kabul etdi.
Bu ýere ýygnananlar döwlet Baştutany ähli türkmenistanlylaryň adyndan mähirli we tüýs ýürekden gutlap, milletiň Liderine berk jan saglyk, uzak ömür hem-de köp ugurly döwlet işlerinde täze üstünlikler arzuw etdiler.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwri öz ruhlandyryjysy — Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň ady bilen berk bagly bolup, Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň halkara abraýyny täze belentliklere çykaran syýasy, ykdysady, medeni — gumanitar ulgamlarda gazanylan üstünliklere beslenendir.
Ýurdumyz oňyn özgertmeler ýoluna düşüp, batly depginler bilen öňe gitdi hem-de dünýäniň çalt depginler bilen ösýän döwletleriniň hataryna çykdy. Milletiň agzybirligi we öz Lideriniň daşyna mäkäm jebisleşmegi netijesinde, Türkmenistan özygtyýarly ösüşiň we ägirt uly durmuş-ykdysady özgertmeleriň ýoly bilen öňe tarap ynamly gadam urýar. Şol özgertmeleriň many-mazmuny bolsa “Döwlet adam üçindir!” diýen şygarda öz beýanyny tapýar.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Türkmenistanyň ykdysady kuwwatyny artdyrmaga we türkmen halkynyň durmuş derejesini ýokarlandyrmaga gönükdirilen tutanýerli zähmeti diňe ýurdumyzda däl-de, eýsem, onuň çäklerinden alyslarda hem uly hormat döretdi. Bu gün türkmen Lideriniň — halkara syýasatynda möhüm orun eýeleýän häzirki zamanyň görnükli syýasatçysynyň we özgerdijisiniň ady bütin dünýäde tanalýar. Şunda Türkmen döwletiniň parahatçylyk söýüjilikli syýasatyna hem-de döwrüň möhüm sebit we dünýä möçberindäki meselelerine ägirt uly goşandyna ýokary baha berilýär.
Bu ýere ýygnananlar milletiň Lideriniň alyp barýan netijeli daşary syýasatynyň dünýäniň köp döwletleri, abraýly halkara guramalary we düzümleri bilen hyzmatdaşlygyň ýola goýulmagyna ýardam edendigini bellediler. Bu syýasat ýurdumyzyň ägirt uly geosyýasy, ykdysady, serişde we adam kuwwatyny doly peýdalanmagyny ugur edinýär.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan durmuş ugurly häsiýete eýe bolan içeri syýasaty hem türkmenistanlylaryň aýratyn buýsanjy bolup durýar. Türkmenistan gurply, ösen ykdysadyýetli döwlet bolmak bilen, adamy döwletimiziň we jemgyýetimiziň baş gymmatlygy diýip yglan etdi hem-de durmuş goraglylygynyň kuwwatly ulgamyny döretdi. Döwletimiz ýaşululara we maýyplara, ýaş maşgalalara hemmetaraplaýyn goldaw berip, jemagat hojalygy hyzmatlarynyň töleginde uly ýeňillikleri döretdi. Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýakynda geçirilen mejlisinde milletiň Lideri geçen ýyllarda bolşy ýaly, geljek ýyl üçin Döwlet býujeti düzülende zähmet haklarynyň, pensiýalaryň we talyp haklarynyň 10 göterim artdyrylmagyny göz öňünde tutmagyň möhümdigine ünsi çekdi.
Döwlet maksatnamalarynyň, şol sanda "Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etrapdaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin Milli maksatnamasynyň" yzygiderli amala aşyrylmagy netijesinde, ýurdumyzyň alys künjekleri hem tanalmaz derejede özgerdi. Olarda her ýyl senagat we durmuş maksatly desgalaryň ýüzlerçesi ulanmaga berilýär. Sebitleri abadanlaşdyrmak boýunça geçirilýän giň gerimli çäreleriň çäklerinde ähli ýerlerde ýokary amatlykly ýaşaýyş jaýlary gurulýar, ýol-gurluşyk we ulag-aragatnaşyk ulgamlary okgunly depginler bilen ösdürilýär, täze tehnologiýalar bilen üpjün edilen iri senagat toplumlary döredilýär.
Ýurdumyzyň ýolbaşçy düzüminiň agzalary adamlar barada atalyk aladasy we olaryň gündelik aladalaryna berýän ünsi üçin watandaşlarymyzyň adyndan tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, milletiň Lideriniň şahsy göreldesinden ruhlanyp hem-de ähli bilimlerini we tejribelerini Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň ägirt uly maksatlaryny we wezipelerini amala aşyrmaga gönükdirip, geljekde hem mähriban halkymyza hem-de eziz Watanymyza birkemsiz gulluk etjekdiklerine ynandyrdylar.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow mähirli gutlaglar we hoşniýetli arzuwlar üçin minnetdarlyk bildirip, egindeşleriniň sazlaşykly işine ýokary baha berdi hem-de ýurdumyzyň saýlap alan innowasion ösüş ýoly bilen öňe tarap ynamly gadam urjakdygyna ynam bildirdi.


text:
“Google” indi “Alphabet” diýip atlandyrylýan täze kompaniýanyň bir şahamçasyna öwrülýär. Bu barada “Google-yň” baş direktory Larry Page habar berýär.
Page gürrüňi edilýän täze kompaniýanyň websaýtynda ýazan beýannamasynda mundan 11 ýyl öň Sergeý Blin bilen birlikte döreden “Google” kompaniýasyny dolandyran mahaly, wagtal-wagtal ýiti kararlara gol goýmakdan çekinmändiklerini mälim edýär.
Larry Page mundan beýläk kompaniýany has talabalaýyk dolandyrmak maksady bilen “Google-y” “Alphabet” atly kompaniýanyň bir bölegine öwürendiklerini belledi.
“Alphabet-de” her bir harp ýörite bir kompaniýanyň adynyň baş harpy üçin niýetlenipdir. Onda “G” harpy hem “Google-y” alamatlandyrýar.
Täze “Alphabet” kompaniýasynyň prezidenti Sergeý Brin we baş ýerine ýetiriji direktory Larry Pagedir. “Google-yň” baş direktory wezipesine bolsa Sundar Pichai bellenildi.


text:
Iýun aýynyň ahyrynda Türkmenistanda “Turizm barada” täze kanun kabul edildi we ol metbugatda çap edilen gününden beýläk güýje girdi.
Soňky döwürde Türkmenistanda turizmi ösdürmek üçin köp tagalla edilýändigi barada ýerli metbugatda yzygiderli habar berilýär. Turizm barada täze kanunyň kabul edilmegi bu ulgamyň mundan beýläk çynlakaý ösmegine ýardam berer diýlip, türkmen metbugaty ýazýar.
Awazanyň “Grand Türkmen”, “Hazyna Hotel” ýa-da “Watançy” atly bäş ýyldyzly myhmanhanalarynda dokuz gün dynç almak isleýän da;ary ýurtly myhmanlar diňe myhmanhanada ýaşany we üç gezek iýmitleneni üçin – ýol kireýinden daşgary – takmynan 1600 dollara barabar pul tölemeli.
Munuň bilen birlikde, Awazadaky myhmanhanalaryň hyzmatlarynyň bahasy türkmenistanlylaryň aglabasy üçin elýeterli bolmazlygynda galýar.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa ýerli zenan bilen söhbetdeş boldy.
Söhbetdeşligi diňlemek üçin sag tarapdaky audio düwmäni basyň.


text:
“Gündelik Azerbaýjan” gazetiniň türmä basylan öňki baş redaktory Eýnulla Fatullaýew prezident Ylham Aliýewe hat ýollady we özüniň boşadyljakdygyna umyt edýändigni bildirdi.
Fatullaýewiň aklawçysynyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, žurnalist prezidenti öz işi bilen bagly ýagdaýlara goşulmaga çagyrdy we eger öz işi göni prezidentiň gözegçiliginde bolsa, onda boşadyljakdygyna umyt edýändigini aýtdy.
Ýakynda Ýewropa Geňeşiniň ýörite komiteti Azerbaýjanyň häkimiýetlerini Fatullaýewi türmeden boşatmagyň ähli ýollaryna garamaga çagyrdy.
Žurnalistiň atasy Emin Fatullaýewiň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, entek bu işe prezident goşulýança, şeýle çagyryşlar netije bermez.
Prezidentiň ýanyndaky günä geçiş boýunça komissiýadan Zalimhan Ýakub komissiýanyň nobatdaky maslahatynyň güni belli däl diýip, Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Fatullaýew 2007-nji ýylda dürli jenaýatlarda aýyplanyp, 8,5 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi. Emma žurnalist bildirilen aýyplamalaryň toslamadygyny aýdýar.


text:
Gyrgyzystan ýurduň günorta regionlarynda turan etniki çaknyşyklardan soň girizilen adatdan daşary ýagdaýy ýatyrmaga taýýarlanyp ýörkä, Birleşen Milletler Guramasy regionda täze dartgynlylygyň döremeginden ätiýaç edýär.
Milli azlykdaky özbekler bilen gyrgyzlaryň arasynda iki hepde mundan ozal Oş we onuň töweregindäki etraplarda turan gandöküşikli çaknyşyklardan soň wagtlaýyn hökümet ol regionda adatdan daşry ýagdaýy yglan edip, belli sagatlarda köçelere çykmagy gadagan edipdi.
Aradan köp wagt geçmänkä Jelalabada we onuň töweregine syrygan gazaply hereketler ýüzlerçe adamynyň ölüp, 400 müň töweregi adamynyň-da öý-öwzaryny taşlap gaçyp gitmegine sebäp boldy. Pida çekenleriň köpüsi günorta Gyrgyzystanda ýaşýan özbekler.
Wagtlaýyn hökümetiň başlygy Roza Otunbaýewa penşenbe güni 26-njy iýundan beýläk bu regionda adatdan daşary ýagdaýyň ýatyryljakdygyny aýtdy. Sebäbi ýekşenbe güni täze Konstitusiýa barada ýurtda referendum geçirilýär.
“Adatdan daşary ýagdaý yglan edilen ýerlerde 26-njy iýundan beýläk komendat sagady ýatyrylar. Şol bir wagtyň özünde-de şäherlerde hem obalarda howpsuzlygy üpjün etmek üçin berk çäreler görler” diýip, Otunbaýewa aýtdy.
Referendum we täze Konstitusiýa
Täze Baş kanun prezidentiň ygtyýarlylygyny ep-esli çäklendirip, parlamenti güýçlendirer. Ol şeýle hem bir ýeke-täk syýasy partiýanyň parlamentde 50%-den ýokary orun eýelemeginiň öňüni alar.
Otunbaýewa: “Konstitusiýa bolmasa, ýurtda tertip-düzgüni ornatmak mümkin däl” diýip, adamlary referenduma gatnaşmaga çagyrdy.
Ýöne günorta regionlarda köp adamlar referenduma şübheli garaýar. Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasy hem howpsuzlyk ýagdaýyny delil edinip, referenduma gözegçilik üçin günorta welaýatlara adam ibermejekdigini bildirdi.
Birleşen Milletler Guramasynyň bir ýokary derejeli işgäri düýn, penşenbe güni, Oşda we Jelalabatda ýagdaý köşeşen hem bolsa, etniki dartgynlylygyň we ýene-de çaknyşyklaryň bolmagynyň ahmaldygy baradaky myş-myşlaryň bardygyny aýtdy.
Gyrgyzystandaky ýagdaý barada Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşinde ýapyk gapylaryň aňyrsynda pikir alşyldy.
ABŞ we Orsýetiň gün tertibinde
Gyrgyz krizisi Amerikan prezidenti Barak Obama bilen rus prezidenti Dmitriý Medewedewiň hem penşenbe günki duşuşygynda maslahatlaşylan temalaryň biri boldy. Medwedew ýurtda syýasy ýagdaýyň kontrollykan çykmagy mümkin diýip, özüniň alada edýändigini bildirdi.
“Biziň umydymyz – saýlawlaryň güýçli, häzirki problemalary çözmäge ukyply hökümetiň düzülmegini üpjün etmegi. Eger şeýle bolmasa, Gyrgyzystanyň pese düşüp, territorial taýdan bölünmegi mümkin. Biz bu şertlerde radikallar häkimiýet başyna geler diýip, iňkis edýäris. Eger şeýle bolaýsa, onda biz Gyrgyzystanda häzirki wagtda başga regionlarda çözmäge synanyşýan problemalarymyz bilen ýüzbe-ýüz bolarys. Meniň aýtjak bolýanym – Owganystan” diýip, Medwedew öz ünjüsini beýan etdi.
Medwedew şeýle hem zerur bolan ýagdaýynda özüniň “Kollektiw howpsuzlyk şertnamasy guramasynyň” başlygy hökmünde Gyrgyzystana parahatçylygy gorajak güýçleri ibermäge taýýardygyny bildirdi.
Asly Jelalabatdan bolan öňki prezident Kurmanbek Bakyýew aprel aýynda ýurtdan kowlaly bäri günorta Gyrgyzystanda ýagdaý dartgynly. Wagtlaýyn hökümet bu çaknyşyklaryň turmagynda Bakyýewiň tarapdarlaryny aýyplaýar.


text:
Ýekşenbe güni Türkmenistanda “Sagdynlyk we bagtyýarlyk” hepdeliginiň jemleýji gününe bagyşlanyp, ýörite çäreler geçirildi.
Hususan-da, ýurduň ähli welaýatlarynda edara-kärhanalaryň işgärleriniň we okuw jaýlarynyň studentleriniňdir mekdep okuwçylarynyň gatnaşmagynda ýörite sport ýaryşlary we Saglyk ýodalaryndan köpçülikleýin ýöremek ýaly çäreler gurnaldy.
Indi iki ýyl bäri Turkmenistanda Butindunýä Saglyk gununin bosagasynda Saglyk hepdeligini geçirmek çäresi ýola goýlup gelinýär.
Bu hepdeligiň jemleýji gününde, ýekşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow ýurduň ilatyny Bütindünýä Saglyk güni bilen gutlap, ýörite ýüzlenme bilen ýüzlendi.
Ol bu ýüzlenmesinde Türkmenistanda ilatyň saglygyny goramak ugrunda uly işleriň alnyp barylýandygyny belläpdir we munuň döwletiň ileri tutýan wezipelerinden biridigini nygtapdyr.
Ýekşenbe güni G.Berdimuhamedow aprel aýynyň ilkinji ýekşenbesinde bellenip geçilýän “Suw damjasy – altyn dänesi” atly milli baýramçylyk bilen-de ýurduň ilatyny gutlady.


text:
Basym "öňki prezident” boljak bir adamyň, Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejadyňky ýaly duşmanlary köp bolsa, onda onuň geljeginden köp zat galan däldir diýip pikir edilmegi mümkin.
Iki möhlet prezidentlik döwründe Ahmedinejadyň abraýy diňe bir daşary ýurtlarda gaçanok. Has howplusy onuň ornunyň Eýranyň häkimiýet başyndaky toparynyň arasynda aşaklandygy.
Muňa hem onuň öz güýç-gudratyny ýurduň Ýokary ruhy lideriniň töweregindäki täsirli şahsyýetleriň hasabyna köpeltmek baradaky tagallalary sebäp boldy. Bu ýagdaý, 3-nji awgustda ol wezipeden aýrylanyndan soň, bir topar duşmanyň oňa hüjüm etmek üçin amatly pursatyň gözleginde gezmeginiň mümkindigini görkezýär.
Açyk gapma-garşylyk
Skott Lukas Britaniýanyň Birmingem uniwersitetinde Eýran boýunça ekspert. Ol ozal Ýokary ruhy ýolbaşçy aýatolla Ali Hameneýiniň ýakyn ýarany bolan Ahmedinejadyň öz prezidentliginiň ikinji möhletinde häkimiýet başyndaky ruhanylar bilen açyk gapma-garşylyga girendigini aýdýar:
"Ahmedinejad bilen Ýokary ýolbaşçynyň býurosynyň arasyndaky hakyky oňuşmazlyk 2011-nji ýylda döredi. Şonda Aňtaw ministrligine, ondan ozal hem Daşary işler ministrligine kontrollyk barada güýç synanyşygy boldy. Ahmedinejad Daşary işler ministrligini almakda belli bir derejede üstünlik gazandy. Ýöne Aňtaw ministrligi gyzyl çyzyk çägidi. Oňa agalyk edýän Ýokary lideriň özi. Şondan bäri Ahmedinejad bilen, Ýokary ýolbaşçynyň hut özi däl, ýöne sistemanyň dürli bölümleriniň arasynda barha artýan şu jedelli gatnaşyk dowam edip geldi".
Eýranda häkimiýete eýe topara degişli köp adamlaryň Ahmedinejady jezalandyrmak isleýändigini görkezýän alamatlar bar.
Ilki bilen 14-nji iýunda geçen saýlawlardan has öň "Gözegçiler Geňeşi" Ahmedinejadyň özüne oruntutar hökmünde saýlan kandidaty Esfandiýar Rahym Meşaýini dalaşdan çykardy.
"Ykdysadyýeti ýaramaz dolandyrdy"
Saýlaw kampanýasynyň dowamynda hem bäsleşmäge ýol berlenleriň hemmesi Ahmedinejady ykdysadyýeti ýaramaz dolandyranlykda aýypladylar. Saýlawda ýeňen Hasan Rohany hem "ekstremizme" Ahmedinejadyň administrasiýasynyň jogapkär bolmagynyň mümkindigini ýaňzytdy.
Muňa garamazdan, analizçileriň pikiriçe, häkimiýet eýeleri Ahmedinejady jezalandyrmak üçin köp iş etmez, munuň hem ençeme sebäbi bar.
Waşingtonyň Jorg Waşington uniwersitetinde halkara söwda we halkara işler boýunça Eýran boýunça professor Huseýn Askary muny şeýle düşündirýär:
"Eýran Hasan Rohanynyň saýlanmagyndan soň häzirki wagtda ýene bir bulagaýlygyň turmagyny islänok. Aýratyn-da Hasan Rohany örän tejribeli adam. Meniň pikirimçe oňa edere iş köp. Ol ýurduň ünsüni Ahmedinejada sowup, oňa özüne layýyk derejeden artyk ähmiýet bermek islänok".
"Ol köp zat bilýär"
Askarynyň pikiriçe, Ahmedinejadyň kanun taýdan yzarlanmagy diňe halkyň ünsüni başga ýere sowmaz, ol şol bir wagtyň özünde-de režime zyýan ýetirer.
"Biz, dogrudanam, bir fakty ýatdan çykarmaly däl. Ahmedinejad režim tarapyndan edilen dürli işler barada köp zatlary bilýär. Onuň bulary paş etmegi mükin. Ýöne men ol bu işi eder öýdemok. Sebäbi onuň halk bilen arabaglanyşygy bar. Ol şeýle hem geljekde režimde üstünlikli bolmagy isleýär" diýip, Askary aýdýar.
56 ýaşly Ahmedinejadyň öz geljegi barada bildiren zatlary köp däl. Ol diňe özüniň sapak bermek üçin basym uniwersitete dolanjakdygyny aýtdy.


text:
Ýemende Zinjibar şäheriniň golaýyndaky stadionyň kontrollygy ugrundaky çaknyşykda 26 esger we 17 sany “Al-Kaýda” terror toparyna ilteşikli yslamçy söweşiji öldi.
Oppozisiýanyň aýtmagyna görä, 300-e golaý hökümet esgeri olaryň tarapyna geçipdir. Bu barada hökümet resmilerinden maglumat alyp bolmady.
Ýemende ýurdy 30 ýyl töweregi wagt bäri dolandyryp gelýän prezident Ali Abdullah Salehe garşy protestler ençeme aý bäri dowam edýär.
Şeýle-de ýurduň günortasynda “Al-Kaýda” toparynyň bir bölümi we separatist pitneçileri barha möwç alýar.
Birleşen Ştatlar we Saud Arabystany “Al-Kaýda” toparynyň dörän garma-gürmelikden peýdalanyp, regionda we onuň daşynda hüjümleri amala aşyrmagyndan howatyrlanýarlar.