text:
Arkadaga ýüzlenme
Hormatly prezident Gurbanguly Berdimuhamedow!
Men şu ýylyň 8-nji maýynda – kanuny dynç günümde Aşgabatda işe çykmaly edilen mugallymlaryň biri, işden kowulmakdan gorkup, adymy aýtmaýaryn.
Size maglumat üçin aýtsam, Aşgabat şäherindäki 47, 48, 50, 51, 52, 55-nji mekdepleriň mugallymlary Olimpia şäherçesiniň golaýyndaky ýanýollaryň gurluşyk galyndylaryny, beýleki hapalary ýygnamaga mejbur edilen bolsa, paýtagtyň beýleki etraplaryndaky mekdepleriň mugallymlary hem öz mekdepleriniň töwereginde hapa-haşal otlary goparmaly, aryklary, ýanýollary arassalamaly edildi. Mugallymlarda bu işleri etmek üçin goýberilýän döwlet serişdeleri nirä gidýär diýen sorag döreýär, emma işini ýitirmekden gorkýan adamlar sorag bermekden gorkýar.
Şu we beýleki ýagdaýlar ýurduň mekdeplerinde çagalara berilýän bilimiň derejesini ýyl-ýyldan pese gaçyrýar. Sebäbi, bir tarapdan ýurtda mugallymlaryň mertebesi basgylanýar, olar ýumuş oglany hökmünde, öz kärine-hünärine dahyly bolmadyk işlerde ulanylýar; ikinji tarapdan ýowarlar, çäreler olaryň wagtyny ogurlaýar we elini işden sowadýar. Bu ýagdaý mugallymyň soňy bilen öz hünärine, professional taýýarlygyna sowuk-sala garap başlamagyna, netijede onuň işine bolan yhlasynyň peselmegine getirýär.
Emma bu mesele barada “Mugallymlar gazetinde” ýa beýleki metbugat serişdelerinde gürrüň etmek bolmaýar. Ýogsa, meniň kärdeşlerimiň köpüsi, şol san-da çagasyna gowy bilim bermek isleýän ene-atalar ýowarlaryň we çäreleriň çagalara berilýän bilimiň hiline ýetirýän uly zyýany hakynda aýtmak isleýär. Emma biziň metbugatymyzda diňe bilimdäki problemalar hakynda däl, hiç bir problema barada gürrüň etmek bolmaýar.
Biziň bilim pudagymyzda dowam edýän problemalar, çagalara berilýän bilimiň derejesiniň pes bolmagy diňe mugallymlaryň, ene-atalaryň problemasy däl. Bu ýurduň problemasy, sebäbi wagtynda zerur bilimleri we endikleri öwrenmedik çagalar ertirki gün ýurda ýük bolýar.
Siz 2007-nji ýylda prezident bolanyňyzdan soň ýurtda geçirilýän ýowarlaryň, köpçülikleýin çäreleriň we dabaralaryň sany ýyl-ýyldan köpeldi we olaryň sany barada her ýylyň aýagynda Ministrler kabinetiniň mejlisinde hasabat berilýär. Metbugatda edilýän gürrüňlerden, wise-premýerleriň berýän hasabatlarynda bu çäreler “gowy, oňyn iş” hasaplanýar. Emma olaryň mugallymlaryň, okuwçylaryň näçe wagtyny ogurlaýandygyny, ýurduň ykdysady ösüşini näçe yza çekýändigini hasaplaýan ýok.
Bizde azat bazar ykdysadyýetine geçilendigi aýdylýar. Eger şeýle bolsa, azat bazar ykdysadyýeti şertlerinde wagt – pul bolmaly. Mugallymlaryň, çagalaryň bilime, geljekki nesliň döwrebap adamlary bolup ýetişmegine sarp edilmeli wagtyny köçede durup, el çarpmaga we baýdak galgatmaga sarp etdirmek ozaly döwletiň bilime goýberýän serişdeleriniň uly möçberde ýitirilmegine getirýär.
Gaýtalap aýdýaryn, mugallymlary, okuwçylary okuw we kanikul wagtynda, dynç günlerinde ýowarlara, çärelere sürmek diňe ýurduň bilim pudagyna urulýan zarba däl, eýsem Türkmenistanyň geljegine, ykdysady ösüşine, abadançylygyna urlan zarba bolup durýar.
Soňky on ýylda çagalaryň gatnaşmaly çäreleri, çäreler sebäpli satyn almaly eşikleri, mekdepleriň remonty üçin ene-atalardan ýygnalýan pullar, üstesine, mekdepde geçilýän sapaklaryň barha kän syýasylaşdyrylmagy, bularyň hemmesi birleşip, siziň başlan bilim özgertmeleriňizi püçege çykarýar, raýatlaryň geljege bolan umydyna zarba urýar, hormatly Gurbanguly Berdimuhamedow!
“Aziada-2017” bolsa, mugallymlar, okuwçylar üçin ýene bir goşmaça dert boldy. Mugallymlar, ozalam maşgala eklenjine ýetmeýän aýlyklaryndan Aziada pul geçirmäge mejbur edilýär, çagalaryň okuw wagtlary üýtgedilýär. Bu zatlara hiç kim razy däl, emma adamlar gorkudan dymmaly bolýarlar.
Siz häkimiýet başyna geçip, bilimli, ýokary hünärli adamlary ýetişdirmek, ýaşlara döwrebap bilim bermek barada gürrüň edip başlaňyzda, mugallymlaryň iş sagatlaryny azaldyp, aýlyklaryny köpeldip, okuw ýyllaryny uzaldyp, öňki prezidentiň bilim pudagynda eden ýykgynçylyklaryny düzedip başlaňyzda, biz - mugallymlar begenipdik. Şeýle-de siz başda çagalary syýasy çärelere çekmezlik barada tabşyryk beripdiňiz, emma soň bu zatlaryň ählisi tersine boldy.
Men ýönekeý bir mugallym we çagalary mekdepde okaýan eneleriň biri. Özümi we beýleki mugallymlary, ene-atalary juda alada goýýan zatlar hakynda gysgaça şulary aýtmagy makul bildim.
Hormat bilen, aşgabatly mugallym Oguljahan H.


c: text/html

text:
Indiwidualizm
Indiwidualizm (fr. individualisme, lat. individuum — bölünmeýän) — buržuaz ideologiýasyna we moralyna mahsus bolan ahlak ýörelgesi. Indiwidualizmiň teoritiki esasy jemgyýetde şahsyýetiň absolýut hukugyny, absolýut özbaşdaklygyny ykrar etmekden ybaratdyr. Agalyk ediji synplaryň ideologiýalary indiwidualizmi adamyň tebigatyna guýlan, üýtgemeýän hadysa hasaplanylýar. Hakykatda bolsa indiwidualizm ýörelgesiniň sosial esasy hususy eýeçilige daýanýar we ol şahsyýet bilen adamlaryň, kollektiwe, jemgyýete garşy goýulmagyny, jemgyýetçilik bähbidiniň hususy bähbide boýun egdirilmegini aňladýan sosial hadysadyr. Buržuaz teoritikleriň indiwidualizm teoriýa taýdan has doly esaslandyryjylardyr. Indiwidualizm konsepsiýasy buržuaz gatnaşhyklarynyň ýaňy döräýen döwründe feodalizm we katoliki buthananyň hasrat zynjyryndan şahsyýtiň halas bolmagy ugrundaky göreşe belli bir derejede peýdaly rol oýnan hem bolsa, burjuaziýasynyn agalyk ediji synpa öwrülmegi bilen, ol kapytalistik ekspulatisiýa makullaýan idiýalogiýa bolup hyzmat edýär, 19 asyr nemes idealist filasoflary Shtirnerin we Nisshanin ishlerinde I. egoism jynsparazlygyn, shohratparazlygyn in ýokary derejesine ýetilýär. Hemde fashizmin ideýa ýaragyna öwrülýär. Antagonistik synplaryn ýok edilen we shahsy hem-de jemgyýetçilik bähbitleriň utgaşhan ýeri bolan sosialistik jemgyýetde I. kollektiwizm prinşipi bilen çalshyrylýar. Sosiýalistik jemgyýet I-in galyňdylaryny zahmetkeshlerin bähbidini göräýär. Ony kollektiwwizm ruhuňda terbiýeleýärler we onuň hemmetaraplaýýn ösmegi kapilleshmegi üçin ähli shertleri döredýär. Sowet adamlary bir adam üçin, bir adam hemmeler diýen shygar astynda ýashaýarlar we ishleýärler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Eger LINE@ hasabyny ulanýan bolsaň bu size gerekli maglumatdyr. Köpimiz bilsekde bilmeýänlerimizde az däldir.
LINE@-da lentalarda post paýlaşýarys. Onuň hem URL (linkleri) bolýar. Linkler nämä peýdaly? Linkleri haçanda yzarlaýjylaryňa çat arkaly ýetireniňde linkleriň üstüne basanlarynda siziň lentadaky paýlaşan postyňyzyň içine girýär.
Linki nädip almaly?
Ilki bilen Telefonyňyzyň ýa-da Kompýuteriňizden Internet Browsere giriň. Adres ýazylýan ýere admin-official.line.me saýtyny ýazyň. Açylandan soňra öz LINE@ hasabyňyzyň login parolyny ýazyň.
Aşakdaky suratda görşüňüz ýaly Meýudan Timeline (Home) diýen ýere basyň.
Ol ýere gireniňizden soňra garşyňyza LINE@-da paýlaşan postlaryňyz çykar. Siz bolsa Haýsy postyňyzyň linkini almakçy bolsaňyz Şol postyň üstüne basyň.
Soňra aşakdaky suratda daşy gyzyl çyzykly URL diýen ýazgyň gapdalyndaky Http:// bilen başlaýan Linki dolylygyna kopýalaň. Ynha şol hem siziň postyňyzyň linkidir.
6,595 gezek okaldy


text:
Türkmen häkimiýetleri dürli bahanalar bilen işsizlere berilmeli kömek pullaryny tölemekden ýüz öwürýärler diýip, Azatlyk radiosynyň ýurt içindäki çeşmeleri habar berýärler.
Türkmenistanyň ilaty iş bilen üpjün etmek hakyndaky kanunyň 2016-njy ýylyň noýabrynda güýje giren birinji bölüminde işsiziň kimdigi we onuň nähili ýagdaý kesgitlenilýändigi düşündirilýär. Bu kanunyň ikinji bölümi 2017-nji ýanwarynda güýje girdi we onda esasy göz öňünde tutulýan mesele işsizlere işsizlik posobiýalaryny tölemek bolup durýar. Bu Türkmenistanda kanun esasynda eýýäm 2017-nji ýylyň ýanwaryndan işsizlere işsizlik posobiýalarynyň tölenilip başlanylmalydygyny aňladýar.
Kabul edilen kanuna laýyklykda, işsiz öz ýaşaýan ýerindäki etrap häkimliginden, zähmet biržasyndan öz hünäri boýunça iş hödürlenilmändigini tassyklaýan dokument getirmeli we şundan soň oňa bir aýyň dowamynda işsiziň posobiýasy tölenip başlanmaly diýip, kanunda aýdylýar.
Şeýle-de, kanun esasynda işsiziň kömek puluny alýan adamy täze, iş orunlaryny tapmak mümkin bolanhünärlere gönükdirmek boýunça iş geçirilmeli. Eger-de şu aralykda işsize iki gezek öz başarjak işi hödürlense we işsiz bu işleriň hiç birine gitmese, döwletiň onuň işsizlik posobiýasyny ýatyrmaga hukugy bar.
Şonuň bilen birlikde, kanun esasynda işsiz diýip hasaplanylýanlar esasan iş orunlarynyň gysgaldylmagy boýunça işini ýitiren we başga iş hödürlenmedik adamlar bolup durýar. Azatlyk radiosynyň ýurduň çar künjegindäki çeşmeleriniň berýän maglumatyna görä, Türkmenistanda iş orunlarynyň gysgaldylyp başlanyna bir ýyldan gowrak wagt geçdi, emma heniz işsizlik posobiýasynyň berlip başlanandygyny ýa-da şeýle posobiýa alan adamyň bardygyny anyklamak bize başartmady.
Azatlygyň habarçylarynyň maglumatyna görä, mysal üçin, Maryda, Lebapda nebit-gaz kärhanalarynda işleýän işçileriň iş orunlary köpçülikleýin gysgaldyldy we olara Türkmenbaşynyň golaýyndaky Gyýanlyda, EsengulydakyGamyşlyjanebit, Ekeremnebit ýaly ýerlere işlemäge gitmek teklip edildi.
Azatlygyň habarçysy bu hödürlenen işden ýüz öwren adamlaryň birnäçesi bilen gürleşip gördi. Işçiler iş hödürlenýän ýerde bärden barjak adamlar üçin ýaşaýyş şertleriniň döredilmändigini aýtdylar. Haçanda olar iş hödürleýjilerden “Men ol ýerde nirede ýaşaýyn?” diýip soranlarynda, olara “Ine, hödürlenen işden ýüz öwürdi” diýipdirler. Elbetde, bu olaryň işsiziň posobiýasyny almak hukugyndan kesilýändigini aňladýar.
Azatlyk radiosy bilen anonim şertde gürleşen işsizleriň biri bolsa başga bir ýagdaýa hem ünsi çekdi.
“Türkmenistandaky kanunçylyga laýyklykda, iş ornunyň gysgaldylmagy zerarly işden boşadylan adam, eger-de bäş ýylyň dowamynda şol iş orny dikeldilse, şol ýere ilkinji bolup işe alynmaly. Emma bu kanun işlemeýär, işgäri ‘iş orny gysgaldylýar’ diýip işden boşadyp, alty aýdan onuň ýatyrylan iş ornuny dikeldýän halatlary-da az bolmaýar, emma onuň ýerine başga, para beren adamy işe alýarlar” diýip, adynyň aýdylmazlygyny soran işsiz Azatlyk radiosynyň habarçysyna gürrüň berdi.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow adatça her hepde diýen ýaly hökümet maslahatyny geçirýär. Munuň daşyndan, häkimleriň we beýleki jogapkär işgärleriň gatnaşmagynda wideoşekilli iş maslahatlary hem geçirilýär. Bu maslahatlarda döwletiň durmuşyna degişli giň meseleler tapgyrynyň ara alnyp maslahatlaşylýandygy, degişli ýolbaşçylaryň döwürleýin hasabat berýändikleri habar berilýär. Emma türkmen metbugaty bu maslahatlarda ýurtdaky işsizleriň sany, olaryň gaýtadan işe ýerleşdirilişi ýa-da işsiziň posobiýasy bilen üpjün edilişi, täze hünär öwredilen adamlaryň sany barada hiç bir maglumat bermeýär.
“Prezident iş orunlary gysgaldylanlary iş bilen üpjün etmek, olara posobiýa bermek hakynda ýekeje gezek hem gürrüň etmedi. Gynançly ýeri, iş orunlarynyň gysgaldylýandygyny hem edara ýolbaşçylary we işden boşadylýanlar bilýär, bu möhüm mesele barada metbugatda hiç zat aýdylmaýar diýip, 55 ýaşyndaky aşgabtly işsiz Azatlyk radiosyna aýtdy.
Şeýle-de, Aşgabatdaky habarçylarymyzyň maglumatyna görä, şäher häkimiýetleri şäheriň köpçülik ýerlerinde, köçelerde, awtoulaglara ýangyç guýulýan stansiýalarda işsiz, kömege mätäç raýatlaryň dilegçilik etmezligine berk gözegçilik edýärler.


text:
Ejeleriň Bütindünýä Güni
Şu gün ejeleriň bütindünýä güni.
Şu gün ejeleriň bütindünýä güni.
Bizi 9 aýlap garnynda göteren, dürli kynçylyklara garamazdan dünýä inderen, sagdyn ösüpüýetişmegimiz üçin elinden geleni gaýgyrmadyk ejelerimizi ýene-de bir gezek hormat bilen ýatlamagymyz üçin pursadymyz bar.
Eger ejelerimiz entegem aýatda bolsa olara hökman hormat-sylag edelin.
Olaryň pagta kimin ellerinden ýüzlerje, müňlerçe gezek ogşasak hem ýetmez.
Başga şäherlerde ýaşaýan bolsa iň bolmanda telefon edip, hal-ýagdaýyny sorap bileris. Bütin dünýäniň ejelerinin güni gutly bolsun!


text:
Stratosfera
11–55 km aralykda ýerleşip, munda howa örän seýrek bolýar we temperatura az üýtgeýänligi bilen (mydama – 500 C) tapawutlanýar. Temperaturanyň üýtgemän saklanmagy ozon gazynyň köp mukdary we onuň ultramelewşe şöhleleri siňdirmekligi bilen baglanyşyklydyr. Temperatura 40–60 km beýiklikde – 150 C çenli artýar. Stratosferada suw buglary düýbünden diýen ýaly ýokdur. Şonuň üçin bu gatlakda bulutlar we atmosfera ygallary emele gelmeýärler. Ýakyn wagtlarda hem stratosfera hereketsiz gatlak hasaplanýardy. Soňky meteorologik raketalaryň maglumatlary munda howanyň işjeň hereketiniň bardygyny ýüze çykardy. Bu hadysalardan başga munda meteorlaryň süýnmekligi, dury reňkli bultlaryň (perlamutr) döremekligi bolup geçýär. Olar köplenç 20–25 km belentlik aralygynda ýerleşip, buz kristallaryndan durýarlar.


text:
Azerbaýjanyň häkimiýet başyndaky partiýasy ýurduň häzirki prezidenti Ilham Aliýewi aprel aýynda geçiriljek prezidentlik saýlawlarynda dalaşgär hökmünde öňe sürdi.
Täze Azerbaýjan partiýasy Ilham Aliýewi dalaşgär hödürleýändigini 8-nji fewralda, ýagny ýurduň prezidentlik saýlawlarynyň 17-nji oktýabryň ýerine 11-nji aprelde geçiriljeginiň yglan edilmeginden üç gün yzýany mälim etdi.
Prezident Ilham Aliyewiň 5-nji fewralda yglan eden bu kararynda saýlawlaryň wagtynyň üýtgedilmeginiň sebäpleri düşündirilmedi, emma munuň Konstitusiýa we saýlawlar hakyndaky kanuna laýyklykda amala aşyrylýandygy aýdyldy.
Prezidentiň geňeşçisi Ali Hasanow bu ädimiň içerki we daşarky ýagdaýlaryň ýurduň prezidentlik saýlawlaryna täsir ýetirmezligini güwä geçmek üçin ädilendigini belledi.
Azerbaýjanda 2016-njy ýylda geçirilen gapma-garşylykly referendum Aliýewe saýlawlary möhletinden ir geçirmegi karar etmegine ygtyýarlyk berdi.


text:
Seljuklaryň ikä bölünen goşuny Sepid şäherinde birleşipdir. Birleşen goşun töwerekdäki galalary eýeläp, Allawerdi (Lal) şäherine hüjüm edipdir. Lal şäheri beýik diwarly, berk özenli galalaryň biridi, esasy bölegi bolsa dagyň üstündedi. Alp Arslan, soltanlyk çadyryny galanyň derwezesiniň öňünde dikip, galany aljakdygy baradaky ynamyny ýitirmän, hüjüme başladypdyr. Söweş gazaply bolupdyr. Söweşde Ebu Şemse we Emir bin Muhajit atly iki serkerde esgerleri bilen duşmanlar tarapyndan, hilä salnyp öldürilipdir. Soltan Alp Arslan güýçli gaýtawul berlendigine garamazdan, ähli päsgelçilikleri ýeňip geçip, galany eýeläpdir. Örän köp mukdarda olja alnypdyr. Alyp bolmajak gala hasaplanýan Lal şäheriniň ele geçirilendigini eşiden goňşy galalaryň baştutanlary soltanyň ýanyna ilçilerini iberip, öz janlaryny satyn almaklyk tölegini bermek bilen boýun egýändiklerini duýdurypdyrlar. Bu waka 1064-nji ýylyň tomsunda bolupdyr.
Soltan Alp Arslan sanlyja aýyň içinde örän kän şäherleri we galalary eýeläninden soňra, şol jelagaýlarda iň mäkäm, iň berk gala hasaplanýan, wizantiýalylaryň elindäki Any galasyna ýöriş edipdir. Alp Arslanyň Kars we Any galalaryna tarap gelýändigi baradaky habarlar çar tarapa ýyldyrym çaltlygynda ýaýrapdyr. Bu şähere tarap gelýän ýoluň ugrunda ýerleşen galalaryň, şol sanda Newre we Seýlwird galalarynyň ilaty musulmançylygy kabul edipdirler we soltana muny duýdurypdyrlar. Bu habarlara soltan örän begenipdir.
Soltanyň goşuny Any şäherine golaýlaşypdyr. Anynyň belent daglar ýaly howalanyp duran diwarlary bolupdyr. Onuň daşky görnüşi görenleri eýmendirýän belent diwarlar bilen gurşalypdyr. Içine derwezeden başga ýerinden girip bolmajak, daglar bilen örtülen bu gala örän haýbatly görnüşde bolupdyr. Ony zabt edip alyp bolmaz öýdüp, şol güne çenli duşmanlaryň hiç biri Anyny gabamaga, hat-da ýanyna golaýlaşmaga milt edip bilmändir. Galanyň üç tarapy bolsa Arpaçaý derýasy bilen gurşalypdyr. Beýleki tarapyndan akýan derýa bolsa örän çuň bolup hem-de çalt akypdyr. Şähere diňe hendegiň üstünden geçýän köprüden baryp, derwezeden girip bolupdyr.
1064-nji ýylyň iýul aýynyň 21-nde soltanyň goşunlary galanyň golaýynda toplanypdyr. Şähere ýakyn gelen soltan Alp Arslan çadyryny şäheriň ýakynyndaky ekerançylyk meýdanynda gurdurypdyr. Şäher ilaty özleriniň galasyna hiç bir duşmanyň goşun çekip, gelip bilmejekdiklerine şeýle uly ynamlary bolupdyr. Hatda olar, soltany we esgerlerini täjirlerdir öýdüpdirler. «Täjirleri» ekerançylyk meýdandan kowmak üçin çykan esgerleriň üsti bilen hem olar, uly bir goşunyň öz şäherlerini eýelemäge gelendigini eşidipdirler we örän geň galypdyrlar.
Şol ýerde soltan Alp Arslan esgerlerine ýüzlenip, şeýle diýipdir: «Ýigitlerim! Batyrlarym! Siziň ýaly gahrymanlara hökümdarlyk edýänligim üçin men çäksiz bagtlydyryn we Allatagala şükür edýärin. Ilki tagta geçenimde ýurduň gözýetmez künjeklerini gaplap alan ynkylap bulutlaryny gylyçlaryňyzdan lowurdap çykýan ýyldyrymlaryňyz bilen dep edip, watanymyzda agzybirligi ýola goýduňyz. Yslam älemi bu gün hem, garşymyzdaky duşmana Allatagalanyň dinini aýan etmegimiz bilen, bu ugurda söweşler alyp barmagymyza garaşýar. Şunlukda, hak iş bolan Watany goramak we dinimizi ýaýmak ýaly iki mukaddes işi berjaý etmek mertebesi bize düşýär.
Görşüňiz ýaly, duşmanymyz köplük, galajary berk hem bolsa, olaryň siziň ýaly gazawat meýdanlarynda bişişen, watan üçin şehit bolmak yşgy bilen ýanyp bişýän pidakär esgerleriň ilkinji zarbasyna döz gelip bilmejekdiklerini bilýärin. Sebäbi siziň öňüňizde watanlaryny däl-de, öz janlaryny halas etmekden başga zadyň pikirini etmeýän birtopar gorka düşen ynsanlar bar...
Ynha siziň Soltanyňyz, Allatagalanyň ady bilen ädimini gazawat meýdanyna atýar. Şu gylyjy tutup duran elim güýçden gaçýança söweşjekdirin...
Watanyny, dinini, soltanyny söýýänler yzym bilen gelsin!...».
Soltanyň bu sözlerinden soňra, gahryman türkmen ýigitleri joşgunly tolgunma we ägirt ruhy galkynyş bilen soltanlarynyň yzyndan, Any galasyna tarap «Ýa, Alla, Alla» diýip, at goýupdyrlar we gazaply söweş edip, Any galasyny eýeläpdirler. Şäher 1064-nji ýylyň awgust aýynyň 16-synda türkmenleriň eline geçipdir.
Soltan Alp Arslan Anyny alanyndan soňra, biraz wagt galada düzgünleşdiriş we dikeldiş işleri bilen meşgullanypdyr. Şäher halkynyň bir bölegi gahryman duşmanlary bolan türkmenleriň dinini musulmançylygy kabul edipdir. Soltan metjitler we medreseler gurduryp, bilim we ylym işlerini ornaşdyrmak üçin alymlara wezipeler beripdir. Bu ýerlere dini ýaýmakda türkmen derwüşleri uly işleri bitiripdirler. Bu ýerlere yslam ylmyny getirenler hem şolar bolupdyr...
Alp Arslan Türkmen, serkerdeleriniň birine şäheri goramak wezipesini tabşyryp, ep-esli adamdan ybarat goşun bölümini hem onuň ýanynda goýup, Any şäherinden aýrylypdyr. Şeýlelikde, Wizantiýa imperiýasynyň gündogarynda ýerleşen möhüm şäherleriň biri soltan Alp Arslan tarapyndan eýelenipdir. Bu habar, Wizantiýa imperiýasynyň paýtagtyna baryp ýetende. örän gynanç döredipdir. Nyzamylmülk Anyda gazanylan ýeňiş barada Bagdada Apbasy halypasynyň adyna habarnama iberipdir. Bagdatda oturan musulmanlaryň sünnilik ýolunyň halypasy bu üstünligi üçin soltan Alp Arslana «Abul Fath» («Ýeňiji») diýen hormatly ünwany beripdir. Gürji patyşasy hem her ýylda salgyt tölemek şerti bilen Alp Arslana tabynlygyny bildiripdir.
Soltan Alp Arslan Anydan soňra Karsa ýönelipdir. Karsyň häkimi Haýik Any ýaly alnyp bolmajak hasap edilýän galanyň eýelenendigini eşidip, öz galasynyň zor güne düşmezliginiň aladasyny edip, Alp Arslany dostlukly garşylapdyr. Ol Alp Arslana, soltana tabynlygy ýürekden kabul edýändigini, salgyt töläp wepaly boljakdygyny we özüniň hökümdarlygyny dowam etdirmek isleýändigini duýdurypdyr. Alp Arslan onuň bilen parahatçylyk ylalaşygyny baglaşypdyr, oňa mylakatly, hoşamaý sözleri aýdypdyr. Emma soňra, Karsyň ähdiýalan häkimi sözünde durmandyr.
Şeýlelikde, soltan Alp Arslanyň 1064-nji ýylda Kawkaz topraklaryna eden ýörişi üstünlikli tamamlanypdyr. Gürjüstan we Ermenistan durşy bilen seljuk türkmenleriniň eline geçipdir. Wizantiýalylaryň ummasyz kän galalary ele geçirilip, içine türkmen ilaty, esgerleri ýerleşdirilipdir.
Soltan Kawkaz ýörişinden yzyna dolananynda Yspyhan, Kerman ýaly şäherlere degip geçip, ol ýerlerde hökümdarlyk işlerini tertibe salypdyr.


text:
Prezident Donald Trampyň ozalky milli howpsuzlyk geňeşçisi, prezident diwanynda bary-ýogy 24 gün işläninden soň işden çekilen Maýkl Flin Federal derňew býurosyna galp düşündiriş berip, federal jenaýat etdendigini boýun aldy.
1-nji dekabrda yglan edilen aýyplama ABŞ-nyň ýörite hukuk geňeşçisi Robert Mýulleriň Trampyň 2016-njy ýyldaky prezident kampaniýasy bilen Orsýetiň arasyndaky baglanyşyklary derňemäge gönükdirilen jenaýat barlaglarynda düýpli ilerleme bolup durýar.
ABŞ-nyň Waşingtondaky federal sudunyň 30-njy noýabrdaky kararynda aýdylmagyna görä, Flin Federal derňew býurosyna şol wagt Orsýetiň ABŞ-daky ilçisi bolup işlän Sergeý Kizlýak bilen ABŞ-nyň Orsýete garşy girizen sanksiýalary barada maslahat etmedim diýip, “bile-göre” ýalan sözledi.
Dokumentde bu maslahatyň 2016-njy ýylyň 8-nji noýabryndaky prezident saýlawlary bilen 2017-nji ýylyň 20-nji ýanwarynda Trampyň inagurasiýasynyň aralygyndaky geçiş döwünde bolandygy aýdylýar.
ABŞ-nyň dynç alşa çykan general-leýtenanty, prezident Barak Obamanyň adminstrasiýasynda ýokary aňtaw resmisi bolup gulluk eden Flin Waşingtondaky federal suda gelende, žurnalistleriň beren soraglaryna jogap bermedi.
Onuň aklawçylary Fliniň aýdan sözlerine salgylanyp, beýanat çap etdiler: "Men şu gün sudda boýun alan hereketlerimiň ýalňyş iş bolandygyny ykrar edýärin we Hudaýa ynanjym arkaly, işleri düzeltmek üstünde işleýärin. Günäkärdigimi boýun almagym we Ýörite geňeş edarasy bilen hyzmatdaşlyk etmäge razy bolmagym meniň öz maşgalamyň hem-de ýurdumyň iň gowy bähbitlerine hyzmat etmek barada gelen kararymy şöhlelendirýär” diýip, beýanatda aýdylýar.
Flin Federal derňew býurosynyň öňünde ýalan sözländigi üçin bäş ýyl türme tussaglygy bilen ýüzbe-ýüz dur, emma onuň türme möhleti derňewçiler bilen näderejede hyzmatdaşlyk edýändigine hem bagly bolar.
Trampyň aklawçysy Taý Kob (Ty Cobb) hem beýanat ýaýratdy we onda Fliniň günäkärlik beýanaty Fliniň özünden başga hiç kime dahylly däl diýilýär.
Flin sud öňüne çykarylandan soňky geçen sagatlarda ne Tramp, ne-de Ak tam hiç bir beýanat etmedi.
Obama adminstrasiýasynda baş etika hukukçysybolan Norm Eisen bildirilen aýyplamanyň degişlilikde ýeňildigini, munuň Fliniň derňewçiler bilen düýpli hyzmatdaşlyk wadasyny teklip edendigini görkezýän bolmagynyň ahmaldygyny aýtdy.
Flin kampaniaýada we Ak tamda şeýle uly wezipeleri eýelänsoň, belki-de, başgalara garşy iş açmakda ulanyp boljak maglumatlary hödürländir diýip, Norm Eisen sözüniň üstüni ýetirdi.
Eisen bularyň Trampyň giýewsi Jared Kuşneri, Tramyň ogly Donald kiçini, ýa-de şeýle derejeli başga birlerini, hatda Trampyň özüni hem içine alyp biljekdigini aýtdy.
Flin Trampyň milli howpsuzlyk geňeşçisi wezipesinden fewralda, wise-prezident Maýk Pense özüniň Kizlýak bilen aragatnaşygy barada azaşdyryjy maglumat berendigi belli bolandan soň işden çekildi.
Mýuller Adalat departamentiniň Trampyň saýlaw kampaniýasy we beýleki Tramp kömekçileriniň rus hökümet agentleri bilen gatnaşyklary baradaky derňewine ýolbaşçylyk edýär.
Mýuller bu wezipä Tramp birden 9-njy maýda FDB-nyň direktory Jeýms Komini işden aýranyndan soň bellenildi.


text:
23.12.2016. Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi, onda döwlet durmuşynyň möhüm meselelerine, şeýle hem käbir resminamalaryň taslamalaryna garaldy.
Ilki bilen Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Hojamämmedowa söz berildi, ol öz gözegçilik edýän düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, şeýle hem döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ähli pudaklaryň ösüşine yzygiderli gözegçilik etmegiň zerurdygyny belläp, maliýe-ykdysady düzümleriň alyp barýan işini mundan beýläk-de kämilleşdirmek boýunça anyk çäreleriň işlenip taýýarlanylmalydygyny aýtdy. Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan özgertmeler maksatnamalarynda kesgitlenen wezipeleriň öz wagtynda ýerine ýetirilişine gözegçiligiň zerurdygyny belläp, wise-premýere birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ý.Kakaýew “Türkmenistanyň nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin maksatnamasyny” ýerine ýetirmegiň barşy, ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynyň önümçilik kuwwatlyklarynyň berkidilmegine gönükdirilen birnäçe iri maýa goýum taslamalaryny ilerletmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Şeýle hem wise-premýer döwlet Baştutanymyzyň nebitgaz senagatynyň kärhanalarynyň işini mundan beýläk-de kämilleşdirmek boýunça ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, nebitgaz senagatynyň düzümleýin bölümleriniň işiniň netijeliligini ýokarlandyrmak babatda wise-premýere birnäçe görkezmeleri berdi. Bellenilişi ýaly, nebitgaz ýataklaryny gözlemek, burawlamak we işläp taýýarlamak babatda ylmyň täze gazananlarynyň, täzeçil tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagyna, iri düzümleýin taslamalara, şol sanda Hazar deňziniň nebitgaz känleriniň özleşdirilmegine daşary ýurt maýadarlaryny çekmek, tebigy gazy daşary ýurt bazarlaryna köpugurly esasda ugratmak, önümleriň dürli görnüşlerini öndürýän döwrebap gazhimiýa toplumlaryny gurmak bilen baglanyşykly meselelere aýratyn ähmiýet berilmelidir.
Döwlet Baştutanymyz dünýäniň energetika ýurtlarynyň hataryna girýän Türkmenistanyň ägirt uly nebitgaz serişdeleriniň netijeli peýdalanylmagynyň halkymyzyň durmuş derejesiniň ýokarlandyrylmagyny, sebit we ählumumy möçberde durmuş-ykdysady taýdan sazlaşykly ösüşiň möhüm şerti bolan energetika howpsuzlygyny üpjün etmek meseleleriniň oňyn çözgüdine ýardam etjekdigini aýtdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary R.Bazarow ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy barada hasabat berdi. Bellenilişi ýaly, häzirki döwürde sebitlerde ak ekinlere ideg etmek, şol sanda gögeriş gazanylan ýerlerde suw tutmak, mineral dökünler bilen iýmitlendirmek, haşal otlara garşy göreşmek çäreleri alnyp barylýar. Oba hojalyk tehnikalaryny we ýerleri ýazky ekiş möwsümine taýýarlamak işleri dowam edýär.
Wise-premýer maldarçylyk pudaklaryndaky işleriň ýagdaýy, şol sanda mallaryň baş sanyny hem-de önüm berijiligini artdyrmak, ilatyň et we süýt önümlerine bolan isleglerini kanagatlandyrmak maksady bilen alnyp barylýan işler barada-da habar berdi.
Mallary dok hem-de ýyly gyşlatmak, mallar we çopanlar üçin amatly şertleri döretmek maksady bilen degişli çäreler durmuşa geçirilýär. Aýratyn-da, ýurdumyzyň Oba we suw hojalyk ministrliginiň we Azyk senagaty döwlet birleşiginiň maldarçylyk hojalyklarynda şu ýyl 171 müň 618 tonna dürli görnüşli ot-iýmler taýýarlanylyp, bu baradaky ýyllyk meýilnama doly ýerine ýetirildi. Bu babatdaky üpjünçiligi mundan beýläk-de gowulandyrmak maksady bilen maldarçylyk hojalyklarynyň meýdanlarynda ot-iýmlik ekinler ekildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, oba hojalyk pudagyny mundan beýläk-de ösdürmek bilen baglanyşykly meselelere ünsi çekip, ähli möwsümleýin oba hojalyk işleriniň öz wagtynda we ýokary hilli geçirilmeginiň möhümdigini belledi hem-de geljek ýylyň bol hasylynyň möhüm şerti bolan agrotehniki kadalaryň degişli derejede alnyp barylmagyny berk talap etdi.
Döwlet Baştutanymyz pagtany gaýtadan işlemek, tohumlyk serişdeleri taýýarlamak bilen baglanyşykly meseleleriň yzygiderli gözegçilikde saklanmalydygyny tabşyrdy.
Milli Liderimiz ýurdumyzda içerki bazary ýokary hilli azyk önümleri bilen doly üpjün etmek, onuň eksport mümkinçiliklerini artdyrmak maksady bilen, oba hojalyk pudagynyň önümçilik möçberlerini mundan beýläk-de ýokarlandyrmagyň zerurdygyny belläp, ýerlerde döwrebap maldarçylyk toplumlaryny döretmek we gaýtadan işleýän kärhanalary öňdebaryjy enjamlar bilen üpjün etmek babatda wise-premýere birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Ereşow gözegçilik edýän pudaklarynda alnyp barylýan işler, olaryň önümçilik kuwwatlyklaryny, şol sanda himiýa senagatynda bu babatda geçirilen çäreler barada hasabat berdi. Hususan-da, Lebap welaýatynyň Köýtendag etrabynda gurulýan Garlyk kaliý dökünlerini öndürýän dag magdan toplumyna bolan iş saparynyň netijeleri barada habar aýdyldy.
Toplumyň gurluşygy “Türkmenhimiýa” döwlet konserni bilen Belarus Respublikasynyň “Belgorhimprom” paýdarlar jemgyýetiniň arasynda baglaşylan Ylalaşyga laýyklykda alnyp barylýar. Saparyň barşynda desganyň gurluşyk meýdançalarynda işleriň meýilnamada bellenilen möhletden yza galmagynyň sebäpleri jikme-jik öwrenildi hem-de seljerildi. Hususan-da, potratçy kärhanalarynyň zerur gurluşyk serişdeleri bilen ýeterlik üpjün edilmeýändigi, desgalaryň anyk taslama maglumatlaryny almak boýunça kynçylyklaryň bardygy anyklanyldy hem-de bu barada baş potratça nägilelik bildirildi.
Gurluşyk işlerini çaltlandyrmak üçin ýerli kärhanalaryň goşmaça kuwwatlyklary işe çekildi, işgärleriň sany artdyryldy, şeýle hem içerki bazarda zerur gurluşyk serişdeleri satyn alyndy. Häzirki wagtda bu ýerde tehnikalaryň ýeterlik mukdary işledilýär.
Belarus tarapy ýerüsti desgalardaky ähli işleriň 2017-nji ýylyň 1-nji fewralyna, ýerasty işleriň bolsa 20-nji fewrala çenli doly tamamlanjakdygyny hem-de desganyň 31-nji martda ulanmaga beriljekdigini ynandyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Türkmenistan üçin täze ägirt uly taslama bolan – kaliý dökünleriniň önümçiligi boýunça dag magdan baýlaşdyryjy toplumynyň gurluşyk işleriniň bellenilen möhletlerde tamamlanmagynyň möhümdigini belledi. Bu desga ýurdumyzy senagatlaşdyrmagyň toplumlaýyn maksatnamasyna laýyklykda gurlup ulanmaga berilmelidir. Şeýle hem ol ýurdumyzyň ägirt uly ykdysady kuwwatynyň doly durmuşa geçirilmegine, eksporta iberilýän senagat önümleriniň möçberleriniň artdyrylmagyna gönükdirilendir diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Wise-premýere anyk bellikler aýdyldy we potratçy bilen has işjeň işleşmek barada görkezmeler berildi. Anyk borçnamalaryň bellenilen möhletlerde ýerine ýetirilmedik ýagdaýynda degişli çäreleriň görülmelidigi bellenildi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň Prezidentiniň Diwanynyň we Ministrler Kabinetiniň iş dolandyryjysy Ş.Durdylyýew paýtagtymyzy abadanlaşdyrmak boýunça geçirilýän iri möçberli işler barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyzyň tabşyryklaryna laýyklykda täze ýollary, köprüleri gurmak, ýaşaýyş jaýlarynyň durkuny täzelemek, olary döwrebaplaşdyrmak, ýanaşyk ýerleri bagy-bossanlyga öwürmek we abadanlaşdyrmak işleriniň geçirilmegine uly üns berilýär. Häkimlikler, ministrlikler we pudak edaralary bilen bilelikde, Aşgabatda arassaçylygy saklamak, ýurdumyzyň baş şäherini gülläp ösýän künjege öwürmek boýunça yzygiderli çäreler geçirilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, paýtagtymyzy abadanlaşdyrmak boýunça çäreleriň işjeň dowam etdirilmeginiň zerurdygyny nygtap, baş şäherimiziň ösen häzirkizaman şäher düzüminden başlap, arassaçylyk ýagdaýynyň üpjün edilmegine çenli ähli babatda nusgalyk bolmalydygyny aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ilata amatly hem-de abadan durmuş şertleriniň döredilmegi üçin mundan beýläk-de ähli zerur çäreleriň görülmelidigini tabşyrdy.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Atdaýew Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň täze desgalaryň gurluşygy boýunça alyp barýan işleri, döwlet önümçilik kärhanalaryny hususylaşdyrmak, olary enjamlaşdyrmak we bäsdeşlige ukyply önümçiligi ýola goýmak boýunça durmuşa geçirilýän çäreler barada hasabat berdi. Döwlet Baştutanymyzyň tabşyrygyna laýyklykda, ýerli serişdeleri gaýtadan işleýän senagat kärhanalarynyň doly kuwwatynda işledilmegine möhüm ähmiýet berilýär.
Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiziň garamagyna ýurdumyzyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligi tarapyndan geçirilýän bäsleşikli söwdalarda hususylaşdyrylan dokma kärhanalaryny çig mal bilen üpjün etmek boýunça teklipler hödürlendi. Munuň özi Türkmenabadyň dokalmaýan önümleri öndürýän fabrigi, Tejen şäheriniň pagta egirýän fabriginiň ikinji önümhanasy ýaly kärhanalardan ybaratdyr. Olary taslama kuwwatlygyna çykarmak üçin Döwlet haryt-çig mal biržasynyň üsti bilen pagta süýümi we pagta übtügi bilen üpjün etmek zerur bolup durýar.
Şeýle hem wise-premýer şeker önümçiligi boýunça täze kärhananyň gurluşygyny ýola goýmak babatda ýerine ýetirilen işler babatda hasabat berdi. Ýurdumyzyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzasy bolup durýan “Hyzmatdaşlar” açyk paýdarlar jemgyýetine Balkan welaýatynyň Serdar etrabynda ýylda 120 müň tonna önüm öndürýän zawodyň gurluşygy üçin 15 gektar ýer bölünip berildi. Häzir ähli taslama işleri ýerine ýetirilip, desganyň binýady goýulýar. Ol Ýewropanyň ýokary tehnologiýaly häzirkizaman enjamlary bilen üpjün ediler. Gurluşyk-gurnama işleri 2018-nji ýylda tamamlanar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow senagat desgalarynyň gurluşygynda we önümçilige öňdebaryjy tehnologiýalary ornaşdyrmakda ykdysadyýetiň telekeçilik ulgamynyň kuwwatynyň artýandygyny kanagatlanma bilen belledi. Döwlet Baştutanymyz hödürlenen teklipleri makullap, ýurdumyzyň önüm öndürijileriniň hojalyk hem-de işewür başlangyçlaryny mundan beýläk-de höweslendirmegiň zerurdygyny belledi we ýurdumyzyň kiçi we orta telekeçilik kärhanalarynyň netijeli işi üçin zerur şertleri döretmek babatda wise-premýere anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Satlykow daşary ýurt döwürleýin neşirlere abuna ýazylyşygyny üpjün etmek boýunça geçirilýän çäreler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, dünýä jemgyýetçiliginiň maglumatlar eýýamyndaky ösüş derejesi bilen baglylykda, ýurdumyzyň telekommunikasiýa ulgamyny kämilleşdirmek, şol sanda maglumat tehnologiýalaryň ýokary derejesini hem-de telekommunikasiýalaryň ösen ulgamynyň döredilmegini üpjün etmegiň zerurdygyny nygtady.
Döwlet Baştutanymyz daşary döwletleriň ykdysadyýetiň dürli pudaklaryny ösdürmekde, bilim, lukmançylyk we beýleki ulgamlarda gazanan ylmy-tehniki üstünliklerini öwrenmegiň zerurdygyny belläp, 2017-nji ýylyň birinji ýarymy üçin daşary ýurtlarda çap edilýän döwürleýin neşirlere abuna ýazylyşygyny üpjün etmek baradaky Karara gol çekdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Mämmedowa hormatly Prezidentimiziň garamagyna taryhy-medeni ýadygärliklerini aýawly gorap saklamak boýunça Gaznany döretmek hakyndaky Kararyň taslamasyny hödürledi.
Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda milli taryhy-medeni mirasymyz hakynda täze maglumatlary toplamak, olary saklamak, ylmy esasda öwrenmek we giňden wagyz etmek boýunça ägirt uly işler durmuşa geçirildi. Döwlet Baştutanymyzyň tabşyrygy boýunça ýurdumyzyň taryhy, medeni ýadygärliklerini goramagy, saklamagy hem-de abatlamagy esasy ugur edinýän ýörite gaznany döretmek bilen baglanyşykly meseleler öwrenildi. Bu gaznany ýurdumyzyň Medeniýet ministrliginiň Taryhy we medeni ýadygärlikleri, goramak, öwrenmek we abatlamak baradaky milli müdirliginiň ýanynda döretmek göz öňünde tutulýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow häzirki döwürde türkmen halkynyň taryhy-medeni mirasyny aýawly saklamak meseleleriniň döwlet syýasatynyň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýandygyny hem-de onuň degişli düzümleriň örän jogapkärli we sazlaşykly işini talap edýändigini belläp, degişli Karara gol çekdi we bu babatda wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew gözegçilik edýän ulgamlarynda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, “Türkmenistanda döwlet ýaşlar syýasatynyň 2015-2020-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasyny” we ony ýerine ýetirmek boýunça çäreleriň meýilnamasyny durmuşa geçirmek ugrunda ýaýbaňlandyrylan işler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiziň 2015-nji ýylyň 14-nji awgustynda gol çeken degişli Kararyna laýyklykda, ýurdumyzyň Ylymlar akademiýasynyň we Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşiniň ýanynda Ýaş alymlaryň merkezini döretmek boýunça wezipe kesgitlendi. Ony durmuşa geçirmek maksady bilen, ýurdumyzda ýaş alymlaryň täze nesliniň kemala gelmegine, zehinli ýaşlary gözleg işlerine çekmäge, olaryň täze ylmy açyşlara bolan gyzyklanmalaryny höweslendirmäge gönükdirilen bu merkeziň jemgyýetçilik başlangyjy esasynda döredilmegini göz öňünde tutýan Düzgünnamanyň taslamasy taýýarlanyldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýaş nesilleriň ukyp-başarnyklaryny doly derejede durmuşa geçirmegi, gözýetimlerini yzygiderli giňeltmegi, ýokary hilli bilim almagy, anyk netijeleri nazarlaýan ylym bilen işjeň meşgullanmagy, öňdebaryjy kämil tehnologiýalary özleşdirmegi üçin zerur şertleriň döredilmeginiň Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň möhüm ugrudygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz ýaş ylmy işgärleri taýýarlamak ulgamyny mundan beýläk-de kämilleşdirmek, täzeçil ösüş ýoluna düşen Watanymyzyň ylmy mümkinçiliklerini ýokarlandyrmak boýunça degişli çäreleriň durmuşa geçirilmeginiň zerurdygyny aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Döwlet maksatnamasynyň şu ugurda bar bolan wezipeleriň durmuşa geçirilmegine gönükdirilendigini belläp, Ýaş alymlaryň merkezini döretmek, onuň işini degişli derejede guramak babatda wise-premýere birnäçe görkezmeleri berdi.
Şeýle hem döwlet Baştutanymyz wise-premýerler S.Toýlyýewe we Ş.Durdylyýewe ýüzlenip, Milli sport we syýahatçylyk institutynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmagyň möhümdigine ünsi çekdi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu babatda aýtmak bilen, ýokary okuw mekdebiniň täze fakulteti üçin binanyň gurluşygyna halkara bäsleşigini yglan etmegiň maksadalaýyk boljakdygyny, onda olimpiýa derejesindäki ýaryşlarda ýokary netijeleri gazanmaga ukyply türgenleri ýüze çykarmak we ylmy esasda taýýarlamak boýunça zerur işleriň alnyp barylmalydygyny nygtady. Şunuň bilen baglylykda, ýakyn wagtda fakultet hakyndaky degişli Düzgünnamanyň taslamasyny taýýarlamak tabşyryldy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow ýurdumyzyň Daşary işler ministrliginiň işi barada hem-de Türkmenistanyň 2017-nji ýylda Energetika Hartiýasynyň Konferensiýasyna Başlyklyga saýlanmagy bilen baglanyşykly meseleler hakynda hasabat berdi. Möhüm ugurlardaky halkara hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmak hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda durmuşa geçirilýän daşary syýasatynyň esasy ugurlarynyň biridir.
2007-nji ýylda döwlet Baştutanymyz Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 62-nji mejlisinde energetika howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça täze halkara –hukuk guralyny döretmek hakyndaky teklibi öňe sürdi. Şunuň bilen baglylykda, 2008-nji we 2013-nji ýyllarda Milletler Bileleşigi tarapyndan energiýa serişdelerini dünýä bazarlaryna ygtybarly we durnukly üstaşyr geçirmek baradaky ýörite kararnamalar kabul edildi. Olarda şu ulgam boýunça netijeli hyzmatdaşlygyň ösdürilmeginiň esasy ugurlary we oňa bolan çemeleşmeler beýan edildi.
Häzirki döwürde Milli Liderimiziň başlangyjy boýunça giň halkara gatnaşyklary ýola goýuldy. Olaryň barşynda energiýa howpsuzlygy bilen baglanyşykly meseleler toplumyna garalýar. Iri halkara guramalary bilen özara gatnaşyklary yzygiderli ösdürýän ýurdumyz köpsanly duşuşyklaryň we iri maslahatlaryň geçirilýän ýerine öwrüldi. Olaryň gün tertibine energetika boýunça hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlary girizildi. Şunda Energetika Hartiýasy bilen netijeli gatnaşyklaryň ýola goýlandygyny aýratyn bellemeli.
2014-nji ýylyň dekabrynda Aşgabatda bu ýöriteleşdirilen düzüm bilen bilelikde “Energiýa serişdeleriniň ygtybarly we durnukly üstaşyr geçirilmegi” atly Aşgabat forumy hem-de BMG-niň Baş Assambleýasynyň 67-nji mejlisinde kabul edilen degişli kararnama laýyklykda, şu mowzuk boýunça bilermenleriň birinji halkara duşuşygy boldy. Energetika Hartiýasynyň goldaw bermeginde şeýle gatnaşyklary dowam etmek bilen bilermenleriň 2015-nji ýylda Brýusselde we Pekinde, şu ýyl bolsa Albaniýanyň paýtagty Tirana şäherinde ugurdaş duşuşyklary geçirildi.
Bitarap Türkmenistan halkara gatnaşyklaryna işjeň gatnaşmak bilen, bu ugurda möhüm başlangyçlary öňe sürmek arkaly energetika ulgamyndaky hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine mynasyp goşant goşýar. Şu ýylyň 25-26-njy noýabrynda Tokioda Energetika Hartiýasynyň Konferensiýasynyň mejlisiniň jemlerinde ýurdumyz 2017-nji ýylda şu guramanyň konferensiýasynyň Başlyklygyna biragyzdan saýlanyldy.
Bu baradaky borçnamalardan gelip çykýan wezipeleri ýerine ýetirmek maksady bilen, 2017-nji ýylda Türkmenistanda we daşary ýurtlarda guralmagy meýilleşdirilen çäreleriň meýilnamasynyň taslamasy işlenip taýýarlanyldy. Olary ýokary derejede geçirmek maksady bilen degişli guramaçylyk komitetini döretmek boýunça Kararyň taslamasy taýýarlanyldy, ol döwlet Baştutanymyzyň garamagyna hödürlendi.
Hormatly Prezidentimiz Türkmenistanyň Energetika Hartiýasynyň Konferensiýasynyň başlyklygyna saýlanmagynyň ýurdumyzyň dünýä giňişligindäki abraýynyň ýokarlanýandygynyň nobatdaky subutnamasydygyny belläp, Bitarap Türkmenistanyň mundan beýläk-de tutuş dünýäde parahatçylygy, abadançylygy we durnukly ösüşi üpjün etmekde wajyp meseleleriň netijeli çözülmegine işjeň gatnaşjakdygyny aýtdy.
Ägirt uly energetika kuwwatyna eýe bolan we ony tutuş dünýäde abadançylygyň bähbidine ulanmaga çalyşýan ýurdumyz adamzadyň bähbidine kybap gelýän özara peýdaly hyzmatdaşlygyň pugtalandyrylmagyna we ösdürilmegine gönükdirilen başlangyçlary durmuşa geçirmek boýunça maksatnamalaýyn işleri amala aşyrýar. Türkmenistanyň abraýly halkara guramalary we düzümleri bilen deňhukukly hem-de uzakmöhletleýin esasda ýola goýýan gatnaşyklary hut şu maksatlara gönükdirilendir. Döwlet Baştutanymyz bu barada aýdyp, degişli resminama gol çekdi we ýurdumyzyň Energetika Hartiýasynyň Konferensiýasyna Başlyklyk etmeginiň ýokary derejesini üpjün etmek babatda zerur çäreleri görmegi tabşyrdy.
Soňra wise-premýer, DIM-niň ýolbaşçysy Türkmenistanyň Araly halas etmegiň Halkara gaznasynda 2017-2019-njy ýyllarda başlyklyk etmegi bilen baglanyşykly meseleler hakynda hasabat berdi. Hormatly Prezidentimiziň ekologiýa meselelerine aýratyn ähmiýet berilýän möhüm sebit hem-de ählumumy meseleleriň netijeli çözgüdi boýunça başlangyçlary aýratyn ähmiýete eýedir.
BMG-niň Baş Assambleýasynyň mejlislerinde, beýleki iri maslahatlarda, şol sanda 2012-nji ýylda Braziliýanyň Rio-de- Žaneýro şäherinde geçirilen ýokary derejedäki “Rio+20” Bütindünýä duşuşygynda, Ýaponiýanyň Sendaý şäherinde geçirilen BMG-niň tebigy betbagtçylygyň howpuny peseltmek baradaky III Bütindünýä maslahatynda we 2015-nji ýylda Koreýa Respublikasynyň Tegu şäherinde guralan VII Bütindünýä suw forumynda döwlet Baştutanymyz örän wajyp ähmiýetli teklipleri öňe sürdi. Bu ýerde Aral deňzini halas etmek bilen baglanyşykly meseleler hakyndaky başlangyçlary aýratyn bellemeli.
Ýurdumyzda hem-de tutuş sebitde ekologiýa howpsuzlygynyň üpjün edilmegine, bu ugurda netijeli gatnaşyklaryň berkidilmegine gönükdirilen öňdengörüjilikli we tebigaty goramak ähmiýetli syýasaty durmuşa geçirýän Türkmenistan Aral bilen baglanyşykly hem-de Araly halas etmegiň Halkara gaznasynyň howandarlygynda guralýan halkara maksatnamalaryna we çärelerine işjeň gatnaşýar.
Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzyň Araly halas etmegiň Halkara gaznasyna başlyklyk etmegi babatda guramaçylyk hem-de beýleki meseleler bilen baglanyşykly çözgütler boýunça Kararyň taslamasy döwlet Baştutanymyzyň garamagyna hödürlendi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, daşky gurşawy goramak, tebigy serişdeleri, şol sanda suw serişdelerini netijeli peýdalanmak, howanyň üýtgemegi bilen baglanyşykly töwekgelçilikleri azaltmak, täzeçil ekologiýa tehnologiýalaryny ornaşdyrmak we ýurdumyzda aýratyn üns berilýän ekologiýa howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça meseleleriň örän wajypdygyny belledi. Ykdysady we durmuş ulgamynda ýaýbaňlandyrylan giň möçberli özgertmeler maksatnamasy adamlaryň durmuş derejesiniň abadançylygynyň möhüm şertini emele getirýän ekologiýa meseleleri bilen berk baglanyşyklydyr.
Bu ulgamda giň halkara hyzmatdaşlyk ýörelgelerine eýerýän Bitarap Türkmenistan anyk başlangyçlary öňe sürýär, iri taslamalary durmuşa geçirýär we sebit, ählumumy gün tertibine girizilen möhüm meseleleriň deňeçer çözgüdini işläp taýýarlamak boýunça anyk çäreleri görýär. Şunda, Aral deňzini halas etmek, onuň çäklerinde durmuş-ekologiýa ýagdaýyny sagdynlaşdyrmak meselelerine aýratyn üns berilýär.
Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň Araly halas etmek boýunça Halkara gaznasyna başlyklyk etmeginiň möhüm meseleleriniň üstünde durup geçip, degişli Karara gol çekdi hem-de wise-premýerler R.Meredowa we R.Bazarowa bu ugurda zerur çäreleri geçirmek barada anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň mejlisinde şeýle hem döwlet durmuşynyň käbir beýleki meselelerine garaldy, olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mejlisi tamamlap, oňa gatnaşanlara berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny we uly üstünlikleri, ýurdumyzyň ähli halkyna bolsa bagt we mundan beýläk-de gülläp ösüş arzuw etdi.
«turkmenistan.gov.tm»


text:
Aşgabat şäherniň kiçi etrapçalarynda goşmaça gurluşyklaryň ýumrurlyp, etrapçalaryň ara ýollarynyň täzeden abatlanandygyna ýaňy iki ýyla golaý wagt boldy.
Emma kiçi etrapçalaryň ara ýollarynyň täzeden gazylýan ýerleriniň kändigini hem görse bolýar. Aşgabadyň Oguzhan köçesiniň ugrunda Howdan massiwine degişli böleginde, abatlananyna bary-ýogy bir ýyla golaý wagt geçen böleginiň täzeden gazylýandygyny ýaşaýjylar aýdýarlar.
Howul-hara, harsal edilen işleri soňra bir ýyl hem geçmänkä gaýtadan gazyp, gaýtadan abatlap başlaýarlar. Ol ýerde bir görseň asfalt çöküp durandyr, bir görseň lagym ýa suw turbalary ýarylýandyr.
Etrapçalaryň ara ýollarynda gazuw işleriniň häli-şindi gaýtalanyp durmagy ýaşaýjylara juda ýaramaz täsirni ýetirýär. Gazuw işlerini geçirýän tehnikalaryň sesi ýaşaýjylaryň rahatlygny bozsa, gazylýan çukurlaryň wagtynda gömülmeýän halatlary bar, bu bolsa gatnawa ýaramaz täsirini ýetirýär. Şeýle uçastoklarda ýagyn ýagan günleri palçykdan ýaňa ýöräp bolmaýar. Uly ýola çykmak üçin, bir menzilden aýlanyp, uly ýola çykmaly bolýarsyň.
Ara ýollaryň ýaramazlygyndan iň bir kösenýänleriň Parahat-7-niň ýaşaýjylarydygyny aýdýarlar. Kiçi etrapçanyň ara ýollaryndan ne pyýada, ne-de maşynly geçip bolýar. “Jaýlara çekilen agyz suwy we lagym turbalarynyň hatardan çykyp, olaryň häli-şindi täzelenmegi üçin gazylýan çukurlar kadaly bejerilmeýär. Ozaldan düşelen asfaltlar hem owranyp, ýol ortasynda her ädimde diýen ýaly oýuklar emele gelýär. Emma ara ýollaryň zaýa bolan ýerleri hiç wagt bejerilmeýär.
Türkmen telewideniýesinde häli-şindi mahabatlandyrylýan Bagtyýarlyk düwrüniň hözirinden ýönekeý ýaşaýjylar mahrum, kommunal hyzmatlaryň göwnejaý ýola goýulmazlygy bizi her ädimde köseýär” diýip, Parahat-7 kiçi etrapçasynyň ýaşaýjylary nygtaýarlar.


text:
Golaýda Türkmenistanyň Bazar Amanow adyndaky döwlet çagalar kitaphanasynda Türkmenistanyň halk artisti, režissýor we dramaturg Bazar Amanowyň doglan gününiň 110 ýyllygy mynasybetli dabaraly çäre geçirildi.
Dabara ýurdumyzyň belli artistleri, Bazar aganyň çagalarydyr hossarlary, Türkmen döwlet medeniýet institutynyň mugallymlarydyr talyplary we başga-da birnäçe myhmanlar gatnaşdylar.
Ussat halypanyň hatyrasyna guralan dabarany kitaphananyň işgärleri açyp, Bazar Amanowyň adyny göterýän kitaphanada şeýle dabaranyň geçirilýändigine guwanýandyklaryny uly buýsanç bilen bellediler.
Soňra ussat aktýor, görnükli dramaturg, zehinli režissýor Bazar Amanowyň gyzy, Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň professory, biologiýa ylymlarynyň doktory Maral Amanowa çäräni guranlara minnetdarlyk sözlerini aýdyp, ýygnananlara dabara gatnaşandyklary üçin hoşallyk bildirdi.
Dabaranyň dowamynda Türkmenistanyň halk artistleri Orazgül Apbasowa, Welmyrat Amanow, Nurmuhammet Keşşikow, Muhammetguly Kasymow we başga-da birnäçe artistler çykyş edip, Bazar Amanowyň durmuşy, döredijiligi barada gürrüň berdiler, bu sahna ussadynyň özlerine halypalyk eden döwründe bolup geçen gyzykly wakalary ýatladylar.
Dabaranyň ahyrynda Türkmen döwlet medeniýet institutynyň talyplary dramaturg Bazar Amanowyň döreden drama eserlerinden parçalary ýerine ýetirdiler, degişme sahnalary bilen çykyş edip, myhmanlara hezil berdiler.
Maral GURBANGELDIÝEWA.


text:
TM HYZMAT BILMELI
Haýwanlar
Anakonda dürli-dürli guşlary we reptilileri suwda bogup, olar bilen iýmitlenýärler...
Adamlarda duš gelši ÿaly haÿwanlaryñ hem ägirt ululary dušÿar...
Ahalteke aty-bu örän owadan, ÿüñi metal öwüšgini berÿän at. Tohumyñ wekilleri häzirki ....
Gaplaňhas balyk-murena, Atlantik
okeanynyň iň howply balygy
Muren balyklaryň ýaramaz abraýy bilen peýdalanýanlaryň arasyndada bu ýyrtyjylar – iň howplylaryň we gazaplysy bolýandyr....
Dünýäde ady belli gaplaň – Çampawat urkaçy gaplaňy
Dünýäde ady belli gaplaň – 436 adam öldüren Çampawat urkaçy ...
Kirpiler ýer ýüzünde 15 million ýyl mundan ozal döräpdirler.....
Haýwanat dünýäsinden 17 faktlar
Biziň daşky gurşabymyz tebigat - tebigatda bolsa haýwanlar. Haýwansyz tebigaty gözegne getirmek kyn, geliň olar hakda gyzykly maglumatlary bileliň!
TM HYZMAT-dan REKLAMA
-
DJ Yazzo
DJ, DJ producer, aýdym-sazlara we toý-dabaralar üçin DJ hyzmatlary...
-
BAGT ŞÄHER
-
Салон Красоты LAKSHMI
-
Салон Красоты HAIR ARTIST


text:
Düşündirişler
Söwer ýar
- Ýazberdi Mahmydow October 19, 2010
shu galalarda klibe dushmek moda bolan yali, bizin kardeshlerinem yalnyshyan zady shol, dijek bolyanym hich hili taze ideyeler yok bizin merkez studia uch aydymchy klibiny onartmana berdi uchisi hem tanymal aydymchy birini aydyp bilyan olam murik ikisi adyny gizlayin garaz dijek bolyanym uchisi hem edil shunun yali klip edipdir . indi bagshylara we estrada yildizlaryna maslahatym eger dinleseler dosllarym daway taze atlar etjek bolalyn hasda ilin turkmen sungatyna onimine unsi chekiler yaly peace (klip erbet bolupdur dijek bolamok gowy yone shol bir zatlar )Girishtro (ft. MkM)
- Abadi May 1, 2010
aydymlary nadip yuklemeli ay ??


text:
Türkmenistanyň prezidenti ýurduň harby-howa güýçleriniň tehniki üpjünçiligini gözden geçirdi.
TDH döwlet habar agentliginiň 11-nji fewralda habar bermegine görä, prezident Gurbanguly Berdimuhamedow howadan goranyş boýunça wagtlaýyn poligona baryp, goşunyň tehniki üpjünçiligi we täze harby ulaglar bilen tanyşypdyr.
“Milli goşun üçin kadrlary taýýarlamakda diňe bir harby taýýarlyga däl-de, ilkinji nobatda patriotik-terbiýe işlerine we ýaş hünärmentleriň umumy bilim derejesine üns berilmeli” diýlip, resmi maglumatda Türkmenistanyň prezidenti sitirlenýär.
Türkmenistanyň prezidentiniň ýurduň ýaragly güýçleriniň maddy-tehniki üpjünçiligini öwrenmek maksatly goşuna edýän saparlary yzygiderli häsiýete eýe bolýar. Gurbanguly Berdimuhamedow käte öz harby ussatlygyny görkezýär.


text:
Mongoliýaly 7 syýahatçy 12 müň kilometrlik Beýik Ýüpek ýoluny düýe kerweni bilen geçmek üçin ýola düşdüler. 2 ýylda Mongoliýadan Londona çenli gitmegi maksat edinen mongol jahankeşdeleri bu çärä gatnaşmak bilen dünýä jemgyýetçiliginiň ünsüni öz ýurdunyň taryhyna we medeniýetine çekmek isleýärler. Jahankeşdeler iki örküçli düýeler bilen Ulan-Batordan Londona çenli aralygy geçmegi göz öňünde tutýarlar.
Toparyň bu syýahaty Ýüpek ýoluny gaýtalamakdan ybarat bolup, olar 15 ýurduň çäginden geçerler. Olara bu gezelenjinde aňyrsy-bärsi görünmeýän giň meýdanlyklar, beýik-beýik daglar, Günüň haýran galdyryjy dogýan we batýan pursatlary garaşýar.
Bu syýahata diňe taýýarlykly jahankeşdeler gatnaşýar. Olar mundan ozal hem köp sanly syýahatçylykly gezelençlere gatnaşypdyrlar. Topar 2022-nji ýylda bellenilen ahyrky menzile barmagy meýilleşdirýär.
Mongoliýaly 7 syýahatçy 12 müň kilometrlik Beýik Ýüpek ýoluny düýe kerweni bilen geçmek üçin ýola düşdüler. 2 ýylda Mongoliýadan Londona çenli gitmegi maksat edinen mongol jahankeşdeleri bu çärä gatnaşmak bilen dünýä jemgyýetçiliginiň ünsüni öz ýurdunyň taryhyna we medeniýetine çekmek isleýärler. Jahankeşdeler iki örküçli düýeler bilen Ulan-Batordan Londona çenli aralygy geçmegi göz öňünde tutýarlar.


text:
Britan polisiýasy özleriniň Londondaky Bakingham köşgüniň daş işiginde üç sany polisiýa ofiserine hüjüm eden gylyçly adam bilen ilteşiklilikde ikinji adamy hem tussag edendiklerini aýdýar.
30 ýaşyndaky adam günbatar Londonda “toparlanyşyga gatnaşmakda, terrorçylyga taýýarlanmakda ýa meçew bermekde” güman edilip saklandy diýip, polisiýa 27-nji awgustda aýtdy.
25-nji awgustda bir adam Londanda, patyşa aýalyň remi rezidensiýasynyň golaýynda polisiýanyň awtoulagynyň üstüne maşyn sürdi we ýeňil ýaralanan üç polis ofiseri tarapyndan tussag edildi.
Polisiýa 26 ýaşyndaky erkegiň wakanyň bolan ýerinde tussag edilendigini we onuň 1-nji sentýabra çenli tussaglykda saklanjakdygyny aýtdy.


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
DUODENIT: SEBÄPLERI, ALAMATLARY WE BEJERGISI
Duodenit – bu oniki barmak içegäniň (latyn dilinden – duodenum) nemli örtüginiň alawlama ýagdaýydyr. Ol iýmit siňdiriş ulgamyna degişli möhüm agza bolup, aşgazandan soň ýerleşýändir we inçe içegäniň başlangyjy bolup durýandyr. Onikibarmak içegede iýmit aşgazanasty mäziň bölüp çykarýan şiresi bilen işlenilýändir we sorulma taýynlanylýandyr. Ondan başga hem, onikibarmak içege iýmit siňdiriş ulgamyň işini we alyş-çalyş hadysalary sazlamaga kömek edýän gormonlary işläp çykarmaga gatnaşýandyr.
Duodenitiň sebäpleri
Onikibarmak içegäniň nemli gatlagyny zeperlendirip, onuň alawlamasyny döredýän şertler şu aşakdakylardan ybaratdyr:
↪ Spirtli içgileri köp içmeklik, aşa köp çilim çekmeklik;
↪ Turşy, ýagly, kakadylan, gowurlan we ajy iýmitleri köp we ýygy iýmeklik;
↪ Dowamly gastritler (aşgazanyň nemli bardasynyň alawlamasy);
↪ Helikobakter Pylori bakteriýasynyň ýokuşmagy;
↪ Onikibarmak içegäniň nädogry ýerleşmegi, onuň yaraly keselleri we mugthorlaryň (parazitler) ýokuşmagy;
↪ Iýmit siňdiriş agzalaryň dowamly keselleriniň täsiri (kolit, gepatit, holesistit, pankreatit);
↪ Käbir derman serişdeleriniň (antibiotikler, aspirin, ibuprofen) gözegçiliksiz kabul edilmegi.
Duodenitiň alamatlary
Bu keseliň ýiti we dowamly görnüşleri bardyr. Dowamly görnüşinde agyrylar garnyň islendik ýerinde ýüze çykyp bilýär, ýöne köplenç göbekden sähelçe ýokarda ýüze çykýar. Ýiti görnüşinde bolsa agyry belli bir ýerde, ýagny göbegiň ýokarsynda ýüze çykýar. Görnüşlerine seretmezden duodenitiň alamatlary şulardan ybaratdyr:
↳ Gijelerine, aç ýagdaýda ýa-da nahar iýip bolup birnäçe wagt geçenden soň garnyň ýokarky böleginde agyrylar peýda bolýar;
↳ Garyn-içege ýollarynda iýmit siňdiriş bozulýar;
↳ Ajy gägirmeler, ýürek bulanma we gaýtarma;
↳ Içiň gatamagy;
↳ Işdäň peselmegi ýa-da bozulmagy we ysgynsyzlyk;
↳ Sary gaýnama we garnyň çişmegi (ýellenmegi);
↳ Uzak wagtlap sançgylawugyň dowam etmegi;
↳ Beden gyzgynynyň galmagy we yürek urgularyň çaltlaşmagy.
Gartaşan adamlarda duodenitiň alamatlary aýdyň ýüze çykmasa-da, gaýraüzülmeleri saglyga zyýan ýetirip bilýändir.
Duodenitiň gaýraüzülmeleri
Öte geçen, wagtynda bejerilmedik duodenit indiki gaýraüzülmelere getirip bilýändir:
⇛ Onikibarmak içegäniň diwarynyň deşilmegi;
⇛ Içegeden ganakmalar;
⇛ Ýiti pankreatit;
⇛ Deriniň we nemli gatlagynyň saralmagy;
⇛ Onikibarmak içegäniň nemli gatlagynyň üýtgemegi.
Duodenitiň anyklaýyş usullary
Anyklaýyş usullary indiki çäreleri öz içine alýandyr:
⇨ Ezofagogastroduodenoskopiýa;
⇨ Garyn boşlugynyň ultrases barlaglary;
⇨ Aşgazany we onikibarmak içegäni rentgene düşürmek;
⇨ Aşgazanyň bölüp çykarýan şiresini (onuň turşylygyny we düzümini) barlamak;
⇨ Täretiň derňewi (koprogramma);
⇨ Ganyň biohimiki barlaglary.
Duodenitiň bejergisi
Duodenit bilen kesellän näsag gastroenterolog we berhiz lukmany tarapyndan gözegçilige alynmalydyr. Bejergi çäreleri aşakdakylary öz içine alyp biler:
1. Berhiz saklama – bejerginiň möhüm bölegi bolup, iýmitlenmede indiki önümlere ýykgyn etmek peýdalydyr: suwuk kaşalar, ýagly bolmadyk çorbalar, etiň we balygyň ýagsyz görnüşleri, ýagly bolmadyk süýt önümleri (dorog, gaýmak, süýt, gatyk, mesge), gaýnadylan gök önümleri, kompot, kisel, ir-iýmiş şiresi, derman ösümlikler goşulan çaý.
Önümler gaýnadylan ýa-da bugda taýynlanan bolmalydyr we mylaýym ýagdaýda kabul edilmelidir. Nahar günde 5-6 gezek, uly bolmadyk mukdarda iýilmelidir.
Iýmitlenmede şu önümleri kabul etmeden saklanmalydyr: spirtli we gazlandyrylan içgileri, kofe, marinada ýatyrylan, ajy we duzly iymitleri, kakadylan we konserwirlenen iýmitleri, atgulak we ysmanak, ýagly etleri we balyklary, gowurlan ýa-da gaýnadylan yumurtgany, ýagly süýtl önümleri, maýonez, buzgaýmak.
2. Derman serişdeleri:
↪ Agyryny aýyryjy spazmolitikler – platifillin, drotawerin, no-şpa;
↪ Nemli bardany goraýjy serişdeler – de-nol, wis-nol, sukralfat;
↪ Nemli bardany dikeldiji serişdeler – enrrostil, biogastron, kawed-C;
↪ Helikobakter Pylori garşy antibiotikler – amoksisillin, klaritromisin, tetrasiklin;
↪ Mugthorlara (parazitler) garşy serişdeler – mebendazol, wormil, furazolidon, lewamizol;
↪ Antasidler – almagel, maaloks, fosfalýugel, keal. Bu serişdeler aşgazan şiresiniň turşulygyny neýtrallaşdyryp, onuň içegäniň nemli gatlagyna ýetirjek täsirini peseldýändirler;
↪ Proton pompasyny togtadyjylar – omez, rabelok, gastrosepin, neksium.
Eger duodenitiň döremegine iýmit-siňdiriş agzalarynyň başga keselleri sebäp bolan bolsa, lukmanyň gözegçiligi astynda olaryň bejergisini almak hökmanydyr.
Duodenitiň hirurgiki bejergisi derman serişdeleri netijeliligini bermedik ýagdaýynda, içegäniň gurluşynda üýtgemeler bolanda, onuň diwarlarynyň şikeslenip, ganakma dörän halatlarynda geçirilip bilner.
- 80 gezek okalan


text:
Garaşsyz Bitarap Türkmenistan Birleşen Milletler Guramasynyň daşky gurşaw baradaky konwensiýalaryna özüniň ygrarlydygyny görkezip, ilkinjileriň hatarynda bu halkara ylalaşyklara goşuldy.
Häzirki wagtda Türkmenistan BMG-iň Howanyň üýtgemegi baradaky çarçuwaly konwensiýasyna, BMG-iň Çölleşmäge garşy göreş baradaky konwensiýasyna, Biologik dürlülik baradaky konwensiýasyna, Ozon gatlagyny goramak baradaky Wena konwensiýasyna we Monreal teswirnamasyna, Howply galyndylaryň serhedüsti daşalyşyna we olaryň çykarylyşyna gözegçilik etmek baradaky Bazel konwensiýasyna, Daşky gurşawa degişli bolan ekologik maglumatlary almaga, kararlaryň kabul ediliş işlerine jemgyýetçiligiň gatnaşmagyna we oňa degişli meseleleriň adalatly çözülmegine ygtyýar bermek baradaky Orhus konwensiýasyna, Suwda ýüzýän guşlaryň ýaşaýan halkara ähmiýetli suwly-batgalyk ýerleri hakynda (Ramsar) konwensiýasyna, şeýle hem sebitara derejeli Hazar deňziniň deňiz gurşawyny goramak boýunça çarçuwaly (Tähran) konwensiýasyna gol çekip, olary ykrar etdi.
Ykrar edilen konwensiýalar boýunça kabul edilen halkara borçnamalary üstünlikli durmuşa geçirmek üçin Türkmenistanyň Prezidentiniň 1999 ýylyň 1 martyndaky Karary bilen BMG-iň daşky gurşaw baradaky konwensiýalaryndan we maksatnamalaryndan gelip çykýan Türkmenistanyň borçnamalarynyň ýerine ýetirilişini üpjün etmek boýunça Döwlet topary döredildi. Onuň düzüminde her bir konwensiýa boýunça işçi toparlar hereket edýär. Döwlet topary ýurdumyzyň halkara resminamalardan gelip çykýan borçnamalarynyň ýerine ýetirilişine gözegçilik etmek we maglumatlary ýaýratmak, utgaşdyrmak, dolandyrmak boýunça pudagara topardyr.
BMG-niň konwensiýalaryny we maksatnamalaryny durmuşa geçirmekde Türkmenistan BMG-niň Daşky gurşaw boýunça maksatnamasy, BMG-niň Ösüş maksatnamasy, BMG-niň Ýewropa boýunça Ykdysady komissiýasy, Dünýä ekologik gaznasy, Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasy ýaly abraýly halkara guramalary bilen işjeň hyzmatdaşlyk edýär. Köp ýyllaryň dowamynda bu guramalar bilen hyzmatdaşlykda ýurdumyzda daşky gurşawyň ýagdaýyny gowulandyrmaklyga gönükdirilen milli we sebit ähmiýetli dürli göwrümli taslamalar durmuşa geçirilýär


text:
Türkmenistan
Türkmenistan merkezi Aziýada bir döwletdir. Goňşy döwletler: Owganystan, Eýran Yslam Respublikasy, Gazagystan we Özbegistan.
Mazmuny
- 1 Taryh
- 2 Geografiki ýerleşişi
- 3 Suw resurslary
- 4 Türkmenistanyň adminstratiw-territoriýal bölünişi.
- 5 Türkmenistanyň ykdysadyýeti
- 6 Himiýa senagaty
- 7 Ekerançylygy
- 8 Türkmenistanyň ilaty we zähmet resurslary
- 9 Administratiw Gurluşy
- 10 Ýokary okuw mekdepleri barada
- 11 Milli goşuny
- 12 Beýleki
Taryh
Oguz han eÿÿamy
Gorkut ata eÿÿamy
Görogly beg eÿÿamy
Magtymguly Pyragy eÿÿamy
Beÿik Saparmyrat Türkmenbaşy eÿÿamy
Geografiki ýerleşişi
Türkmenistan Merkezi Aziýanyň günbatar böleginde demirgazyk giňişligiň 35,08-nji we 42,48-nji, gündogar uzynlygynyň 52,27-nji we 66,41-nji graduslarynyň aralygynda, Köpetdagyň demirgazygynda, günbatarynda Hazar deňzi, gündogarynda Amyderýa aralygynda ýerleşýär. Türkmenistanyň çägi günbatardan gündogara 1110 kilometre we demirgazykdan günorta 650 kilometre uzalyp gidýär we 491,2 müň inedördül kilometr meýdany tutýar. Türkmenistan demirgazykda Gazagystan Respublikasy bilen, gündogarda we demirgazyk-gündogarda Özbegistan Respublikasy bilen, günortada Eýran Yslam Respublikasy bilen we günorta-gündogarda Owganystan bilen serhetleşýär, günbatarda bolsa Hazar deňziniň suwy tolkun atýar.
Relýefi
Türkmenistan çäginiň ýerüsti gurluşy boýunça deň bolmadyk iki bölege bölünýär: uly-düzlük-çöllük we kiçi-dag etek we daglyk. Türkmenistanyň ähli düzlük bölegi geografiki gatnaşykda Turan pesligine (oýluklaryna) degişlidir, onuň çäklerinde landşaftyň üç topary tapawutlanýar: a) üsti tekiz belentlik, b) çäge çöllük, ç) dag etek tokaýly düzlük. Birinji topara Krasnowodsk tekiz belentligi, Üstýurduň we Maňgyşlagyň ýakalary, ikinji topara-Merkezi, Günorta-Gündogar we Zangunz Garagumy, üçünji topara-Köpetdagyň we Paropamiziň ähli demirgazyk etekleri degişlidir.
Türkmenistanyň çäginiň ýerüstüniň azyndan bäşden bir bölegini daglar eýeleýärler. Onuň günorta serhedinden Köpetdagyň gerişleri uzaýar, ondan demirgazyk-günbatarda Uly we Kiçi Balkan daglary ýerleşendir. Türkmenistanyň gündogar çetinde Köýtendag daglary bardyr, olar Gissar dag ulgamyna degişlidir.
Düzlük ýerler esasan tekizlikde goňrumtyl toprak bilen we dag etekleri takyr görnüşli gadymy düzlükler, Garagumyň ymgyr çägi çäge-çöllügine, derýaly jülgeler, çemenlik, otluk ýerler, şorluk ýerler bilen gurşalandyr.
Klimaty
Türkmenistan üçin çölüň aram mylaýym görnüşli kontinental klimaty häsiýetlidir: dowamly gurak jöwzaly tomus, salkyn çygly güýz, az garly o diýen sowuk bolmadyk gyş. Demirgazyk-gündogarda we günorta-günbatarda gyş döwrüniň dowamlylygy – bir aý, ýurduň demirgazygynda we demirgazyk-gündogarynda dört aýdan gowrak. Ýanwar aýynyň ortaça temperaturasy demirgazyk-gündogarda –6 gradusdan aşak, günorta-gündogarda we günorta-günbatarda +3 gradusdan +5 gradusa çenli bolýar. Iýulda ol +25+32 gradus çäklerinde üýtgäp durýar. Türkmenistanyň düzlük çäklerinde ygalyň ýyllyk mukdary 150mm, Aral ýakasynda we Garabogaz köl aýlagynda 100, daglyk sebitlerinde - 350 mm-den geçmeýär. Arid şertlerinde ekerançylygy ösdürmek emeli suwaryşa esaslanyp alnyp barylýar.[1]
Suw resurslary
Ekerançylygyň geografiki ýerleşişi ilkinji nobatda - suwaryş suwlarynyň ýaýraýşy, olaryň möçberi we peýdalanylyş derejesi bilen baglanşyklydyr. Türkmenistanda suwaryş maksatlary üçin, esasan, derýa we ýerasty suwlary peýdalanylýar. Garagum çölünde maldarçylygyň esasy suw üpjünçiligi guýular arkalydyr. Derýanyň suwlaryny suwaryş üçin peýdalanmak maksady bilen suwaryş ýaplary gazylýar.
Türkmenistanyň iň uly derýasy Amyderýa bolup, ol ýurdumyzyň gündogar-demirgazyk bölegini kesip geçýär. Ekişe ýaramly ýerleriň we ilatyň köp bölegi bolsa ýurduň günorta-günbatar böleginde ýerleşýär. Emma ol ýerde suw upjunçiligi örän ýetmezçilik edýär. Ýöne suwaryş suwunyň gaty çäkli ýerlerinde suw bilen üpjün etmek maksady bilen, Amyderýanyň suwunyň bir bölegini günorta-günbatara Garagum derýasy bilen gönükdirildi.
Türkmenistanyň adminstratiw-territoriýal bölünişi.
Raýon emele getiriji täsirleriň esasynda, Türkmenistan aşakdaky raýonlara bölünýär:
- Türkmenistan-bir bütewi halk hojalyk toplumy.
- Welaýat tipli uly ykdysady raýonlara bölünýär, (olar 5 sany).
- Aşgabat-garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň paýtagty. Aşgabat şäheri öz derejesi boýunça statusyna eýedir.
- Uly ykdysady raýonlar kiçi raýonlara bölünýärler. (Olar 15 sany).
- Kiçi raýonlar öz gezeginde hojalyk-adminstratiw etraplara bölünýär (49 sany)
- Ykdysady raýonlaryň esasy bölegi şäherlerdir. (olar 20 sany).
- Şonça şäherçelere bölünýär (81 sany).
- Geňeşlikler ykdysady raýonlaryň oba ýerlerindäki bölümidir. (528 sany).
- Oba ykdysady raýonlar kiçi ilatly punktlara bölünýär (1876 sany).
Şeýlelikde, Türkmenistanda raýonlaşdyrmagyň 9 basgançagy emele geldi. Olaryň birinjisi we ikinjisi döwlet ähmiýetli mikraýonlardyr. Üçinjisi kiçi raýonlardyr. Dördünji, bäşinji, altynjy, ýedinji, sekizinji we dokuzynjy basgançaklar - mikraýonlardyr. Bu sistema girýän birlikleriň 8-si (kiçi raýonlardan başgasy) adminstratiw organlary tarapyndan edara edilýär. Munuň özi ykdysady-durmuş raýonlaşdyrma bilen adminstratiw-territoriýal bölünşigiň bir bütewi sistemasyny ýene-de bir gezek subut edýär.
Türkmenistanyň ykdysadyýeti
Garaşsyz we baky Bitarap Türkmenistan döwleti Gündogaryň we Günbataryň köp ýurtlaryna tarap gidýän gadymy “Beýik Ýüpek” söwda ýollarynyň çatrygynda, geografik taýdan iňňän amatly ýerde ýerleşýär. Şoňa görä-de, Türkmenistanyň territoriýasynyň üsti bilen Gadymy we Orta asyr döwürlerinde hem dünýä bazarlaryna tarap kerwen ýollary, ýodalary geçipdir. Uzaklarda başlanan kerwen ýolunyň bir şahsy öz döwründe gadymy siwilizasiýa merkezleriniň biri bolan Merwiň üsti bilen geçipdir. Gündogardan Ýewropa tarap uzalyp gidýän kerwen ýolunyň söwda merkezleriniň biri bolan gadymy Köneürgenç hem “Türküstanyň derwezesi” diýlip atlandyrylypdyr. Beýik ýüpek ýolunyň ýene bir şahasy ilki Murgap derýasynyň boýy bilen, soňra Owganystanyň üstünden Hindistana çenli baryp ýetipdir.Gündogaryň we Günbataryň gadymy söwda aragatnaşyklaryny Türkmenistanyň çäkleriniň üsti bilen amala aşyrmakda uly orny bolan Beýik ýüpek ýoly indi biziň täze döwrümizde-Garaşsyzlyk zamanamyzda ýene-de dikeldilip başlandy. Ýöne bu gezek usul kerwen ýollary boýunça däl-de, polat reýsleri arkaly dikeldilýär. Tejen-Sarags-Maşat demir ýolunyň gurulmagy bilen Türkmenistanyň üstünden Transaziýa kontinentara demir ýol magistraly açyldy we ol Beýik Ýüpek ýolunyň ugry bilen gidýär. Ol Pekinden (Hytaý) Ýewropanyň bosagasynda ýerleşen Ystambula (Türkiýä) çenli ýetýär, Pars aýlagyna hem ýeter. Garaşsyz Türkmenistan döwletiniň Ýewropa bilen Aziýanyň çatrygynda ýerleşmegi, onuň geosyýasy ýagdaýynda örän uly amatlyklyklar döredýär. Garaşsyz we baky Bitarap Türkmenistan Hazar deňziniň gündogar kenarynda Amyderýa çenli ýarym million kwadrat kilometre golaý (491,2 müň kw.km) demirgazykdan günorta bolsa 650 km, uzylyp gidýýär. Merkezi Aziýanyň ähli meýdanynyň 12,2%-I Türkmenistanyň paýyna düşýär. Şeýle-de bolsa, Merkezi Aziýa garşsyz döwletleriň arasynda Türkmenistan Gazagystandan soňrf umumy meýdany boýunça iň iri döwlet hasaplanýar. Ilaty 24 million adama golaýlaşan goňşy Özbegistanyň hem tutýan meýdany Türkmenistanyňkydan az. Özbegistan gündogarda Owganystan düwleti bilen Türkmenistanyň araçäk serhetleriniň uzynlygy 864 km, Eýran Yslam Respublikasy bilen bolsa 1,5 müň kilometr golaýlaşýar. Türkmenistan demirgazyk günbatarda Gazagystan döwleti bilen hem araçäkleşýär. Merkezi Aziýanyň döwletlerine garanda Türkmenistan Russiýa Federasiýasynyň Ýewropa bölegine ýerleşen ykdysady-geografik raýonlaryna, Kawkazyň garaşsyz döwletlerine has ýakyn we amatly ýerleşmegi bilen tapawutlanýar. Ol döwletler Merkezi Aziýa döwletlerine özleriniň transit ýüklerini Türkmenistanyň üsti bilen daşaýarlar. Hazar deňziniň kenaryna Türkmenbaşy porty Merkezi Aziýanyň “Günbatar derwezesi” hasaplansa, “Türkmenabat-Goňrat-Beýnew” demir ýoly derwezesi. Merkezi Aziýanyň beýleki döwletlerine garanda Türkmenistanyň duzluk territoriýalary has agdyklyk edyar. Bu bolsa yurdumyzyn dunya bazarlaryna tarao cykalgalaryn has kop bolmagyna amatly shertler doredyar. Mysal ucin, Türkmenabat-Haýraton aralygynda Amyderya-Hyrat we Atamyrat-Ymamnazar awtomobil yollary arkaly Lyutfabat, Etrek-Gurgen, Aşgabat-Gowdan-Bajygyran awtomobil yollaryndan bashga-da, Eýran Yslam Respublikasyna tarap Tejen-Sarahs-Mashat demir ýolunyn gurulmagy dunya bazaryna täze çykalgadyr. Türkmenistan landşaftynyn esasy bolegini meýdany boýunça Sahara we Gobi çöllüklerinden son dünýäde üçünji orny eýeleýan Garagum çöli tutýar. Ol hojalyk taýdan heniz az özleşdirilen. Ol ýaşaýşyn seýrekligi, juda az orumlaşanlygy, yssylygy bilen tapawutlanyar. Emma ýerasty tebigy baýlyklaryn kopdurliligi bilen Türkmenistan indi dünýä bellidir. Türkmenistanyň giň meýdanynyň 7%-gür ilatly obalaryň, suwarymly ekerançylyk massiwleriniň, iri şäherleriniň, gür gatnaw ýollaryň, oazisleriň paýyna düşýär. Derýa jülgeleriniň, suwaryş kanallarynyň, dag etekleriniň özleşdirilen ýerleri-oazisler Türkmenistanyň köplenç çetki künjeklerinde ýerleşýärler. Garagum derýasynyň zonasy Türkmenistanyň günorta böleginiň ululy-kiçili köp oazislerini ýeke-täk suwaryş sistemasyna birikdirýär.
Uzynlygy 1300 kilometr Garagum derýasy Türkmenistanda ykdysady we durmuş özgerişkleriniň baş zonasydyr. Geografik taýdan has günortada ýerleşişi boýunça Garagum derýasynyň zonasy goňşy Özbekistanyň Mürzeçöl, Garşy kanallaryň zonalaryndan özüniň agroklimatik resurslary boýunça has amatlylygy bilen tapawutlanýar. Garagum derýasynyň zonasynda ýagtylygy we ýylylygy has köp talap edýän inçe süýümli gowaça we beýleki oba hojalyk ekinleri ösdürilip ýetişdirilýär. Garagum derýasynyň zonasynda ýurdumyzyň ilatynyň deň ýarsyndan köpüsi ýaşaýar. Halkara Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasynyň (EKO-nyň) agzasy bolmak bilen, Türkmenistanyň geosyýasy ähmiýeti barha rowaçlanýar. EKO girýän 10 döwletiň ählisiniň 300 million adamdanam gowrak ilaty bolup, olaryň umumy meýdany 7960 müň kwadrat kilometrdir. Türkmenistan EKO-nyň geografik giňişliginiň merkezinde ýerleşýär. Onuň üsti bilen esasy halkara demir ýol magistrallaryň (“Transaziýa”, “Demirgazyk-günorta”) we turbaprowodlaryň geçirilmegi barada birnäçe iri möçberli taslamalar işlenip düzülýär. Türkmenistanyň klimat resurslary, gün radiýasynyň ýokary derejeli oba hojalygyna ýaramly günleriň köp bolmagy, klimatyň gurak we kontinentallygy bilen häsiýetlendirilýär. Tutuşlygyna alanynda Türkmenistanyň agroklimat resurslary oba hojalygyny, onun esasy ugry suwarymly ekerançylygy alyp barmak üçin amatlydyr. Ýurdumyzyn mineral-çig mal resurslary boýunça dünýäde baý ýurtlaryň hatarynda durýar. Mundan başga-da, Türkmenistanyň territoriýasy himiki çig mallaryň, gurluşyk materýallaryň zapasyna hem baý ýurt hasaplanylýar.
Gaz we nebit
Dokma senagaty
Däneçilik we Pagtaçylyk
Oba hojalygynyň umumy häsiýetnamasy
Ýurdumyzyň ykdysady oba hojalygy örän möhüm ähmiýete eýedir. Türkmenistanda öndürilýän önümleriň 40%-den gowragy oba hojalyk önümleridir.
Türkmenistanyň oba hojalygy, esasan, iki pudakdan: ekerançylykdan we maldarçylykdan ybaratdyr. Ekerançylyk oba-hojalykda öndürilýän umumy önümiň 67%-ini we maldarçylyk 33%-ini öndürýär. Şeýlelikde ýurdumyzda oba hojalygyň esasy ugry ekerançylykdyr. Türkmenistanyň Prezidenti Saparmyrat Turkmenbaşynyň “Täze oba” syýasatyna laýklykda, oba hojalygynda hususy eýeçiligiň ösmegine giň ýol açyldy. 1998-nji ýylda oba hojalygynyň umumy önüminiň 62%-ini ilatyň hususy hojalyklary öndürdi. Geljekde onuň tutýan orny has artar. Türkmenistanda azyk bolçulygyny döretmekde oba hojalygyň uly orny bardyr. Oba hojalygyň umumy önüminiň ýarysyndan gowragy azyk önümleriň paýyna düşýär.
Himiýa senagaty
Ýurdumyzda himiýa senagatynyň ilkinji kärhanasy Merkezi Garagumda ýerleşen Derweze kükürt zawodydyr. Ol 1928-nji ýylda guruldy we jöwzaly klimat şertlerinde, transport taýdan amatsyz bolany üçin, bu zawod diňe 1961-nji ýyla çenli işledildi. Gowurdakdaky kükürdiň käni açylandan soň, ol ýerde 1932-nji ýylda kükürt zawody işe girizildi. Himiýa senagaty has köp pudakly senagat. Ol dag-magdan himiýa, esasy himiýa, nebit himiýa, durmuş himiýasy we farmasewtika ýaly himiýa senagaty köp pudaklary öz içine alýar.
Ekerançylygy
Ýurdumyzda ekerançylygyň aşakdaky pudaklary ösdürilýär
Ýokardaky ekinlerin tutýan meýdany 1 mln. 700 müň gektardan (1999-njy ýylda) gowrak bolup, olarda esasy orun däneçilik we pagtaçylyga degişli. Däne ekinleriniň we gowaçanyň ekin meýdanlary ähli suwarma ekerançylygyň 80% -ne barabardyr.
Syýahatçylyk
Awaza - Türkmenistanyň Milli Syýahatçylyk Zolagy (Awaza-MSZ). Hazar deňziniň gündogar kenarynda, Türkmenbaşy şäherinden 12 km günbatar tarapynda ýerleşýär. 15 iyunda 2009 - birinji 3 oteller girizildi.Hazar deňziniň Türkmenistana degişli kenarýakasy örän täsin jana şypaly ýumşak howasy we baý tebigy mümkinçilikleri bilen tapawutlanýan ekologik taýdan arassa zolakdyr. Bu taslama Türkmenistanyň diňe özünden 1 milliarddan gowrak $-ny, daşary ýurt maýa goýujylaryň 4 milliard $-ny gönükdirmek göz öňünde tutuldy. Häzirki wagtda Awazanyň meýdany 1,700 gektar möçberinde kesgitlenildi.
Türkmenistanyň ilaty we zähmet resurslary
Ilatyň sanynyň artyşy, esasan, iki sany usul bilen kesgitlenilýär. Birinji usul, bu öň ygtybarly we umumy Kabul edilen usul-ilatyň uçdantutma ýazuwynyň geçirmekden, ikinji usul bolsa, heý ilatyň köpelişini hasaplamakdan we oňa baha bermekden ybaratdyr. Ilatyň uçdantutma yazuwynyň materiallarynyň ylmy we praktiki ähmiýeti ulydyr.
Garaşsyz Türkmenistan döwletiniň taryyhynda ilkinji gezek ilatyň uçdantutma ýazuwy GDA döwletleriniň arasynda ilkinji bolup 1995-nji ýylyň 10-njy ýanwaryndan 20-nji ýanwaryna çenli geçirildi.
Türkmenistanyň Birleṣen Milletler Guramasynyň 1995-204-nji ýyllar döwründe ýer şarynyň ilat ýazuwynyň nobatdaky tapgyryny geçirmegi yglan edenden son, bu möhüm işi amala aşyran ilkinji döwletdir: Türkmenistanyň ilat sanynyň kopelişiniň tablisasy şu ýerde
Awtomobil ulaglary
Awtomobil ulaglary döwletiň ykdysadyýetiniň iň wajyp baglaşdyryjy bölegidir. Her ýylda awtomobil ulaglary bilen 500 million tonna golaý ýük daşalýar we 1 milliard ýolagçy gatnadylýar. Garaşsyzlyk ýyllarynda ýurtda awtoulag serişdeleriniň sany 3 esseden hem artdy. Awtoulaglar parky şu aşakdaky ýaly bölünýär: 77% - ýeňil awtomobiller, 19% - ýük we ýöriteleşdirilen awtomobiller we 4% - awtobuslar. Häzirki wagtda döwlet ähmiýetli awtoýollaryň uzynlygy 13,7 müň km barabardyr. Mundan başga-da şäheriçi we ýerli ähmiýetli, gaty örtükli köp çatrykly ýollaryň ulgamy bardyr. Şu günki gün umumy uzynlygy 1,6 müň km barabar bolan „Türkmenbaşy-Aşgabat-Mary-Türkmenabat“ we „Aşgabat-Garagum-Daşoguz“ awtomagistrallarynyň gurluşygy boýunça işler güýçli depginlerde alnyp barylýar. Awtomagistrallaryň umumy giňligi 31 metr, her bir gatnalýan böleginiň giňligi 12,25 metrdir. Şu obýektlerdäki işleri 2010-njy ýylda tamamlamak bellenildi.
Administratiw Gurluşy
Türkmenistan bäş welaýat we aýratyn paýtagt şäherden ybaratdyr.
Şäherler
- Aşgabat
- Balkanabat
- Daşoguz
- Kaka
- Köneürgenç
- Mary
- Baýramaly
- Tejen
- Türkmenabat
- Türkmenbaşy
- Gumdag
- Hazar (Çeleken)
- Sarahs
Etraplar
Ýokary okuw mekdepleri barada
Häzirki wagtda Türkmenistanda 16 sany ýokary okuw jaylary bar we olarda 250 dürli kärler boýunça ýokary hünärli spesialistler taýýarlanylýar. Türkmenistanyň döwlet çeperçilik akademiýasysy, Halkara türkmen-türk uniwersitetiti. Ýokary tehniki kolleji, Türkmenistanyň polisiýa akademiýasy täze ýokary okuw mekdepleriniň hataryna girýär.
Ýurdumyzda Galkynyş hereketiniň, teatrlardyr çeper höwesjeňler köpçüliginiň durmuş medeni roly artýar. Biziň maksadymyz Türkmenistanyň ykdysadyýetini düýpli özgertmekdir, ol özgerişlikler bolsa halkyň hal-ýagdaýyny uzul-kesil ýokarlandyrmaga mümkinçilik berer.
Milli goşuny
Beýleki
- Garagum
- Hazar deňzi
- Türkmen palawy
- Türkmen milli oýunlary
- Türkmenistanyň telefon kodlary
- Türkmenlerde wagt aňladylyşy


text:
3-nji dekabrda türkmen paýtagtyndaky “Aşgabat” kinokonsert merkezinde “Bagta barýan ýollar” atly täze çeper filmiň görkezilişi boldy. Bu kino eseri Türkmen döwlet ulag we aragatnaşyk institutyny tamamlap işe iberilen ýaş hünärmeniň durmuşynyň bir pursady barada gürrüň berýär. Ol ägirt uly möçberi hem-de taryhy ähmiýeti bolan desganyň, ýagny Gazagystan — Türkmenistan — Eýran halkara demir ýolunyň gurluşygyna gatnaşýar.
Filmiň gahrymany Begenç döwrüň möhüm ähmiýetli wakasyna gatnaşýandygy üçin özüni bagtly hem-de örän buýsançly saýýar. Onuň zähmeti diňe bir üç sany dostlukly ýurdy baglanyşdyrýan täze ulag geçelgesine öwrülen däl, eýsem tutuş Ýewraziýa yklymynyň möhüm Demirgazyk — Günorta geçelgesini emele getiren halkara demir ýoluň gurluşygyna ýardam berýär.
Şeýlelikde, Begenjiň hünärmen hökmündäki zähmet ýoly Türkmenistanyň häzirkizaman durmuşynyň taryhy wakalaryna utgaşýar. Tomaşaçylar filmiň gahrymanlarynyň durmuşynyň, olaryň gündelik zähmetiniň, adamlar bilen gepleşikleriniň hem-de alyp barýan işleriniň üsti bilen ýurdumyzda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň paýhasly ýolbaşçylygynda amala aşyrylýan giň möçberli özgertmeleriň netijelerine göz ýetirýär.
Filmiň esasy düzümi anyk wakalara daýanýar. Onda dokumental şekiller netijeli peýdalanylypdyr. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow özüniň iş saparlarynyň birinde Gazagystan —Türkmenistan — Eýran demir ýolunyň gurluşygynda alnyp barylýan işler bilen tanyşdy. Şol ýerde döwlet Baştutanymyza Demir ýol ulaglary ministrliginiň baş inženeri Hanmämmet Ataýew hasabat berdi. Filmde tejribeli demirýolçy Mämmet aga ady bilen esasy keşpleriň birini ýerine ýetirdi.
Çeper filme tomaşa edeniňde, ondaky surata düşürilen wakalar bu eserde anyk şekilleriň ulanylandygyny doly äşgär edýär.
Bu eserde filmiň baş gahrymanynyň keşbiniň üsti bilen döwletimiziň ýaşlaryň bagtly durmuşy ugrunda edýän aladasyna hoşal bolan täze nesilleriň döreýändigi alamatlandyrylýar. Häzirki döwrüň ýaş nesilleri kuwwatly döwletimiziň mundan beýläk-de rowaçlanmagyna özleriniň mynasyp goşantlaryny goşýarlar.
Filmiň gahrymanlary eseriň barşynda gurluşygyň haýsy künjeginde nähili hereket etmeli, demir ýoly haýsy ugur boýunça çekmeli, ýerasty suwlaryň ýakynlygy ýaly wakalara göz ýetirýärler. Şeýle ýagdaýda demir ýoly aýlaw usulynda çekmek ýaly ýönekeý ýörelgäni teklip edenler hem bolýar. Ýöne ýaş hünärmen Begenç şeýle teklipleri oňlamaýar.
Ol ýoly aýlap geçirmegiň ozal meýilnamalaşdyrylan görnüşinden gymmat düşjekdigini düşündirip bilýär. Şeýle hem ýoluň aýlawly gurulmagy otlynyň gatnaw tizliginiň peselmegini, şunlukda, wagtyň ýitmegini emele getirer. Iň esasy bolsa halkara ähmiýetli möhüm desganyň gurulýan möhletiniň uzaga çekmegi mümkin. Mälim bolşy ýaly, biziň döwletimiz ygtybarly we jogapkärli hyzmatdaş hökmünde bu möhletleriň gürrüňsiz berjaý edilmegine ygrarly bolup durýar.
Häzirki döwürde täze eýýamyň ýaş hünärmenleri örän zähmetsöýer we bilimli hem-de oňyn teklipleri öňe sürmäge ukyply bolup durýarlar. Şeýle hünärmenleriň biri hasaplanýan Begenç ýöne oturmagy, wagtyny boş geçirmegi halamaýar. Ol halkara ähmiýetli möhüm desganyň öz wagtynda ulanmaga berilmegine mynasyp goşandyny goşmaga çalyşýar. Ol meseläniň oňyn çözgüdini gözleýär we ony işjeň öňe sürýär. Bu bolsa döwletimiz üçin hem, biziň her birimiz üçin hem bähbitli ýörelgedir. Bu filmiň gahrymany we onuň töweregini gurşap alan hünärmenler bu barada dil ýarmaýarlar. Diňe olar özleriniň netijeli zähmeti bilen eden işiniň dürsdügini subut edýärler.
Haçan-da ýangyn emele gelip, ol ýangyçly demir ýol çelegine howp salanda, gurluşykçylaryň ägirt uly zähmet siňdiren, döwletimiziň serişde gönükdiren demir ýolunda partlama emele gelip, onuň hatardan çykmak ähtimallygy ýüze çykýar. Şeýle hem filmde suratlandyrylýan bir pursatda güýçli ýagyş ýagyp, howdanlardaky suwuň derejesi köpelýär, bu bolsa suw saklaýan bentlere howp salýar. Şeýle ýagdaýda bu ýerde işleýän adamlar, gurluşyk üçin kynçylyk döremegi mümkin. Ýöne öz işine ussat hünärmenleriň yhlasy netijesinde çylşyrymly ýagdaýlaryň öňi alynýar.
Ýene-de bir pursat: çölde tupan turup, demirýolçular iş ýerlerinden dynç alyş ýerlerine barýarlar. Şonda ýaş işgärleriň biri iş ýerinde zerur çyzgynyň ýeke-täk nusgasyny galdyrypdyr. Şu pursatda filmiň gahrymany hiç hili oýlanmazdan, geljekki iş üçin zerur bolan resminamanyň gözlegine gidýär.
Şunuň ýaly pursatlarda häzirki zamanyň ýaş hünärmenleri özleriniň saglygyna howp salýan çylşyrymly ýagdaýlara garamazdan, ýagdaýdan baş alyp çykmaga howlugýarlar. Iň esasy zat bolsa, olar özleriniň bu hereketlerini gahrymançylyk hasaplaman, asylly hereketleri bilen döwletimize, mähriban Watanymyzyň halkyna bähbitli işe örän yhlasly ýapyşýarlar.
Filmde örän köp wakalar beýan edilýär, ýöne biz täze döwrüň ýaş hünärmenine mahsus wakalar barada gürrüň berdik. Olar Garaşsyz Türkmenistanyň wepaly perzentleridir. Olar “Döwlet adam üçindir!” diýen asylly şygaryň durmuşa geçirilmegi ugrunda halkymyz üçin zerur şertleri üpjün edýän we yzygiderli alada bilen gurşap alýan milli Liderimize tüýs ýürekden hoşallyklaryny mälim edýärler. Şeýle hem olar öz gezeginde öz halkyna, mähriban Watanymyza birkemsiz gulluk etmäge taýýardyklaryny aýdýarlar.
Täze filmiň gahrymanlary — olar dörediji ýaşlardyr. Hut şonuň üçin hem bu kino eseri durmuş hakykatyna has ýakyn edilip döredilipdir. Film Türkmenistanyň, Eýranyň we Gazagystanyň Prezidentleriniň bilelikde “Bagta barýan ýollar” filminiň gahrymanlary ýaly müňlerçe adamlaryň zähmeti netijesinde gurlan, dostlukly ýurtlary baglanyşdyrýan halkara demir ýoluň açylyş dabarasyna gatnaşýan pursatlary bilen jemlenýär.


text:
Salam Öwrenmeli saýtynyň hormatly okyjylary. Men Öwrenmeli saýtynyň ýazyjysy Ilhan Dowranow. Men bilen habarlaşýan birnäçe agzalaryň teklibi boýuna men şu gün size täze tema döretdim. Men bu temamda size Wifi parolyny üýtgetmek we ony gorap saklamagyň usullaryny öwretjek. Biziň okyjylarymyzyň arasynda Wifi ulanýanlar bar bolsa onda bu tema saňa giňden kömek berip biler. Geliň, öwrenmäge başlalyň!
Wifi parolyny nädip üýtgetmeli? Onuň üçin hökman kompýutere routeri birikdirmelimi? Ýa-da telefon arkaly hem üýtgedip bolýamy?
Men bu soraglaryň ählisi “hawa” diýip jogap berjek. Wifi parolyny üýtgetmek gaty ýeňil. Eger siziň kompýuteriňiz personal kompýuter (öý kompýuteri) bolsa onda oňa hökman routeri birikdirmeli. Router kompýutere LAN kabeli arkaly birikdirilýär. Eger siz personal kompýuteriňizde ýörite howa arkaly Wifi kanalyny kabul edýän enjamlar ulanýan bolsaňyz, onda routeri kompýutere birikdirmek gerekdäl. Eger siz NOTEBOOK kompýuterlerini ulanýan bolsaňyz, onda siz Wifi routerine howa arkaly baglanyp bilersiňiz.
Geliň indi bolsa Wifi parolyny nädip üýtgetmelidigini öwredeýin.
Wifi paroly kompýuter arkaly üýtgetmek.
- Brauzeri açyň, “191.168.1.1” diýip ýazyp, gözlege goýberiň. Täze açylan penjiräniň “Username” we “Password” diýen ýerine “admin” diýip ýazyň we “Login” düwmä basyň.
2. Täze açylan penjireden “Interface Setup” diýen bölümine giriň.
3. Täze açylan penjireden “Wireless” bölümine giriň.
4. Täze açylan penjireden “WPA2-PSK” hataryny tapyň, ol ýerden “Pre Shared Key” ýerine täze goýmak isleýän parolyňyzy ýazyň. Parol 8-64 belgili bolup biler. Eger siz Wifi parolyňyzy beýlekilerden gorap saklamak isleseňiz “USE WPS” bölegindäki “YES” düwmesini aýryp, “NO” düwmesine basyň. Bu bolsa Wifi ulanmak isleýän adamlaryň siziň parolyňyz pozmazlygynyň öňüni alýar.
5. Ondan soňra penjiräniň iň aşagyndaky “Save” düwmesine basyň, ine siziň Wifi parolyňyz üýtgedi we indi bolsa Wifi parolyňyzy hiç kim pozup bilmez!
Wifi kanalyny beýlekilerden gizläp saklamak isleýäňmi? Onda gel ony hem öwredeýin))
Wifi kanalyny beýleki ulanyjylardan gizlin saklamak isleýän bolsaňyz, ýaňy Wifi parolyny üýtgeden penjiräni açyp, “Broadcast SSID” ýerinde “YES” düwmesini aýryp, “NO” düwmesine basyň we penjiräniň aşagyndaky “Save” düwmesine basyň we şeýlelikde siziň Wifi kanalyňyz hiç kime görünmeýär. Görünmeýän Wifi kanalyna baglanmak üçin telefonuňyzyň WIFI bölümini açyp, “Добавить Сеть Wi-Fi” düwmesine basyp, birinji bölegine Wifi kanalynyň adyny, aşaky bölegine Wifi kanalynyň parolyny ýazyň.
Wifi parolyny telefon arkaly üýtgetmek.
Wifi parolyny telefon arkaly üýtgetmek isleseňiz, telefonuň brauzerini açyp “191.168.1.1” diýip ýazyp, gözlege goýberiň.
Täze açylan penjireden, “Interface Setup” bölüminiň “Wireless” sahypasyna geçiň. Ýene bu ýerde kompýuterde edişimiz ýaly üýtgedýäs.
Gerekli düzeltmeleri girizenimizden soňra, “Save” düwmesine basyň, şeýlelikde siz telefon arkaly Wifi parolyny üýtgetdiňiz.
Bu günki mowzugym şeýlelik bilen gutarýar. Meniň mowzugym size ýaradymy? Pikirleriňizi teswirlerde ýazyp bilersiňiz . Eger sorag ýüze çyksa men bilen habarlaşyň: dovranovovrenmeli@gmail.com
6,756 gezek okaldy


text:
Türkmenistanyň halk suratkeşi Dursunsolmaz Muhammedowanyň döredijiligi türkmen amaly-haşam sungatynda gaýtalanmajak ajaýyp waka bolup, sungat muşdaklaryny, tomaşaçylary özüniň näzikligi, çeperçiligi, durmuşylygy bilen özüne bent edýär. Ol terrakotada, faýansda, farforda, şamotda, kendirde dürli döwürler bilen bagly keşpleri döretmeklik bilen, özüniň dünýä bolan garaýşyny hemmelere düşnükli etmeklige çalyşýar. Onuň ussat ellerinden çykan keramikada hem nakgaşçylyk, hem heýkeltaraşlyk, hem saz, hem tans birleşdirilen ýaly bolup görünýär.
Teatr artistleriniň maşgalasynda kemala gelen halypanyň Bäşim Nuraly adyndaky çagalar çeperçilik mekdebinde, Aşgabat şäheriniň Türkmen Döwlet ýörite çeperçilik mekdebinde (öňki Şota Rustaweli adyndaky Türkmen döwlet çeperçilik uçilişesinde), S. T. Stroganow adyndaky Moskwanyň döwlet çeperçilik-senagat uniwersitetinde (öňki S. T. Stroganow Moskwanyň ýokary çeperçilik-senagat uçilişesinde) bilim almagy we Moskwanyň, Sankt-Peterburgyň, Krasnodaryň, Riganyň farfor zawodlarynda tejribe geçmegi, çeperçilik ukybynyň has-da kämilleşmegine has-da itergi berdi. Özüniň çagalygyny we ýaşlygyny ýatlap suratkeş şeýle belleýär: “Men çagalykdan bäri kitap okamaga gowy görüp, öýümizdäki, mekdebimizdäki ähli kitaplaryny okap çykdym. Sungatyň dünýäsine aralaşamdan soňra Beýik Galkynyş döwrüniň ussady Mikelanjelonyň, Rodeniň, Eduard Maneniň, Ogýust Renuaryň, Pol Gogeniň, Salwador Daliniň eserleri bilen has hem gyzyklanýardym. Dünýäniň ençeme muzeýlerine baryp, özüme her bir eseriň çeper gymmatlygyny açýardym. Şonuň bilen bilelikde milli baýramçylyklarymyza, nusgawy edebiýatymyza bolan söýgi meniň talyplyk işlerimde şöhlelendirilýär”. Elbetde bu häsiýetler keramikaçynyň döredijiligine aýratyn täsir edip, onuň işlerinde dürli sungatlarynyň arabaglanyşygynyň ýüze çykmagyna ýardam berdi. Onuň güldanlary, mejimeleri, çaý serwizleri, küýzeleri, heýkelleri Aşgabatdaky, Moskwadaky, Daşkentdäki, Almatadaky, Nýu-Delidäki, Pariždäki, Ankaradaky, Faensdäki (Italiýa), Gümmet Kowusdaky (Eýran) halkara bäsleşiklerinde we sergilerinde görkezilip, ençeme gezek baýrakly orunlara mynasyp bolup, türkmen sungatyny ýene bir gezek dünýä ýaýdy.
Uniwersiteti tamamlanandan soňra Aşgabat şäherindäki Türkmenistanyň Ýerli senagat ministirliginiň sowgatlyk önümleri taýýarlaýa halk ussatlarynyň “Çeper” kärhanasynda, Türkmenisanyň Suratkeşler birleşiginiň gaznasynda suratkeş hökmünde işläpdir. 1997-nji ýyldan bäri Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynda ilki 6 ýylyň dowamynda “Grafika” kafedrasynda mugallymçylyk edip, Parahat Gapançaýew, Maýsa Hojaýewa ýaly şägirtlerini ýetişdiren bolsa, ondan soňra “Milli sungat” (häzirki wagtda “Amaly-haşam sungaty”) kafedrasynda şu günki güne çenli keramika ugrundan bilim berýär. D. Muhammedowanyň ýolbaşçylygynda ýerine ýetirilen Hezretguly Annageldiýewiň, Oguldöndi Baýramgeldiýewanyň diplom işleri keramikanyň we heýkeltaraşlygyň bitewi sazlaşygyny emele getirýär. Häzirki wagtda akademiýada bilim alýan ýaş keramikaçylar halypasy ýaly döwrümizi, halkymyzy, milli däp-dessurlarymy wasp edýän nusgalaryny öz eserlerinde jemlemäge çalşyp, anyk we umumylaşdyrylan görnüşli çeper serişdeleriň sazlaşygyny gazanmaga ymtylýarlar.
Ussadyň eserlerindäki her bir taslama türkmen halkynyň baý ruhy medeniýetini, öz halkyna bolan uly söýgüsini özüne jemleýär. Päkligiň, mähremligiň, gözelligiň, wepadarlygyň nyşany bolan gelin-gyzlaryň farfordan we toýundan ýasalan “Gelinler” (1982), “Gyzlar” (2007), “Bahar” (2007), “Kürteli gelinler” (2008) eserleri özüniň sazlaşygy, bütewiligi, çuňňurlygy bilen haýran galdyrýar. Bu işlerde zenan suratkeşiň milli nagyşlaryň dürli görnüşlerini ýokary ussatlyk bilen ulanyp bilýändigi görünýär. Bu eserlerde örän inçelik bilen toýun duýulyp, önümleriň göwrümleri we reňkleri sazlaşykly ulanylyp, bütewi bir keşbe öwrülýär. Inçelik bilen pikirlenip döredilen eserler özüniň gözelligi, deňölçegliligi, gurluşynyň kämilligi bilen tapawutlanýarlar (“Gözellik” (2005), “Gunça” (2010), “Galkynyş” (2007). Ussadyň türkmen tebigatynyň gözelligini, özboluşly aýratynlyklaryny inçelik bilen duýup, her bir jandaryň ýürek urgusyny, her bir ösümligiň mymyk şemalyna öwsüp durşuny dürli çyzyklaryň, reňk öwüşginleriniň sazlaşygy esasynda berip bilmegi halypanyň “Garagum” (2008), “Çöl şemaly” (2010), “Pasyllar” (2010), “Älemgoşar” (2011), “Jeýhun” (2012) ýaly işlerinde öz beýanyny tapýar. Türkmenistandaky gadymy taryhy ýadygärlikler bilen içgin gyzyklanýandygyny, olary çuňňur bilýändigini keramikaçynyň “Gyzgala” (2009), “Törebek hanym” (2010), “Tekeş” (2011) eserlerinde haşam küýzeleriniň taslama çözgüdiniň aýdyňlygynda duýup bolýar. D. Muhammedowanyň “Gurban baýramy” (1980), “Dessan” (1986), “Ahalteke bedewleri” (1995), “Gadymy gala” (2011) ýaly eserlerinde bolsa türkmen halkynyň buýsanjy bolan bedewleriň şekilleri gaplaryň ýüzüne ussatlyk bilen çekilipdir. Halypa mahsus bolan nepislik, inçelik suratkeşiň soňky ýyllarda döreden bedew şekilli keramika heýkellerinde hem aýdyň duýulýar. Onuň “Öňe, öňe, diňe öňe”, “Jan Watanym Türkmenistan” ýaly keramika taslamalary Aziada – 2017-niň senasyna öwrülen Hormatly Prezidentimiziň “Öňe, öňe, diňe öňe, Jan Watanym Türkmenistan!” atly aýdymyndan ruhlanyp döredilen. “Öňe, öňe, diňe öňe” atly eserinde bäş sany ahalteke bedewlerimiziň haşamlanan görnüşi bäş welaýatymyzyň hem-de olimpiýa oýunlarynyň bäş sany halkalardan ybarat bolan nyşanyny alamatlandyryp, dürli reňkli syrçalary, akril reňkleri, angoblary arkaly çekilipdir we milli nagyşlary ýatladýan şekiller bilen bezelipdir.
2012-nji ýyldan başlap Dursunsolmaz Muhammedowanyň döredijiliginde diňe bir keramikanyň nepis nusgalary däl-de, eýsem nakgaşçylyk işleri hem uly orun tutup başlaýar. “Bägüller” (2012), “Sary çigildimler” (2012), “Maral gyzymyň portreti” (2015), “Liliýalar” (2017), “Çigildemler” (2017), “Gerberler” (2017) ýaly nakgaşlyk işlerinde türkmen gyzlarynyň, gül-gunçalaryň şekilleri haşamlylyk bilen ýerine ýetirilip, özüniň çeperçiligi bilen tebigatyň we biziň daş töweregimizdäki dünýäniň duýgy täsirini açyp görkezýär.
Suratkeşiň ylham çeşmesi çäksizdir. Şonuň üçin ussada ýeňillik we nepislik bilen keramika sungatynyň ajaýyp nusgalaryny döretmek başardýar. Suratkeşiň kämilligi diňe bir kiçi göwrümli heýkeltaraşlyk eserlerinde, haşam küýzelerde, çaý serwizlerinde ýüze çykman, ol halypanyň Türkmenistanda gurlan binalaryň içki bezeglerinde ulanylan uly göwrümli işlerinde hem öz beýanyny tapýar. Aşgabat şäherindäki “Syýahatçy” myhmanhanasynyň dynç alyş zallaryndaky işleri, Yzzat Gylyjow we Gylyçmyrat Ýarmämmedow bilen bilelikde ýerine ýetirilen ençeme pannolary muňa ajaýyp mysallardyr. 2011-nji täze açylan Türkmen milli konserwatoriýasynyň ýanyndaky ýöriteleşdirilen sazçylyk mekdep-internatynyň binasyndaky “Çigildimler” atly monumental taslamasy we Türkmen medeniýet institutynyň binasyndaky “Saz” atly monumental pannosy şol ýerlerde özüniň mynasyp ornuny tutmak bilen keramikaçy zenanyň ýiti zehininiň köptaraplydygyna şaýatlyk edýär.
Ussadyň eserlerindäki ýiti aýdyňlyk, bölekleriň jikme-jik işlenilişi, reňkiň haşam ulanylyşy materialyň görnüşine seretmezden dürli temalary çuňňur we inçelik beýan edýär. Suratkeş materialynda-da, taslamasynda-da we keşp çözgütlerinde-de durmuşy takyk manylary bermäge çalyşýar. Uly ussatlykdan habar berýän eserlere ýüzlenen her bir adam, Dursunsolmaz Muhammedowanyň içki duýgular dünýäsine syýahat edýär.
Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe öz Watanyny, ýurduny, eşretli durmuşy jany-teni bilen söýýän, zähmetsöýer zenanyň elbetde ýene-de köp döredijilik pikirleri we meýilleri bar. Gelejekde hem gözellige bolan çäksiz söýgi onuň joşup duran kalbynda täze-täze eserleriň döremegine getirip, olaryň türkmen sungatynyň taryhynda hemişelik we mynasyp ornuny tutar.
J. Baltaýewa,
sungaty öwreniji


text:
Orsýet öz söweş uçarlarynyň Müsüriň harby bazalaryny ulanmagy barada Müsür bilen ylalaşygyň taslamasyny tassyklady. Orsýet bu çäresini Ýakyn Gündogarda harby täsirini artdyrmak boýunça tagallalarynyň çäginde amala aşyrýar.
Ylalaşygyň taslamasy 30-njy noýabrda premýer-ministr Dmitriý Medwedew tarapyndan gol çekilensoň çap edildi. Dokumente laýyklykda Orsýetiň goranmak ministrligi Müsüriň hökümeti bilen ylalaşygyň detallaryny maslahat edýär.
Taslamadaky plana laýyklykda, ýurtlaryň harbylaryna bir-biriniň howa bazalaryny ulanmaga bäş ýyl möhleti bilen rugsat berilýär, wagt möhletiniň ýene uzaldylmagy göz öňünde tutulýar.
Orsýet Ýakyn Gündogardaky harby täsirini 2015-nji ýylda Siriýada prezident Başar al-Assadyň goşunlarynyň gozgalaňçylara garşy alyp barýan graždan urşunda goldaw berip başlamagy bilen artdyrdy.
Orsýetiň Siriýada howa we harby deňiz bazalary bar.
Müsür 1950-1960-njy ýyllarda Moskwanyň iň ýakyn arap ýarany bolupdy. Müsüriň häzirki prezidenti Abdel-Fattah el-Sissi Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bilen dostlukly gatnaşyklary artdyrýar, Moskwa bilen söwda gatnaşyklaryny ösdürýär we orsýet ýaragyny satyn almaga gyzyklanma bildirýär.


text:
Sberbank işgärleriniň sanyny azaldar
Sberbank 45 müň işgärini işden çykarar
Russiýanyň döwlet kanaly Rossiýa 24-e beýanat beren Sberbankyň ýokary derejeli ýolbaşçysy Herman Gref bankyň çäginde dünýäde hazirki wagtda 325 müň adamyň işleýändigini, emma bu sany 2025-nji ýyla çenli 280 müňe çenli azaltmagy meýilleşdirýändiklerini mälim etdi.
Işgärleriň sanyny azaltmaklaryna garamazdan, işjeň ýagdaýda işe alynşygyň hem dowam etjekdigini bellän Gref: “Işgärleriň sanyny bankyň ylym, tehnologiýa ugrunda artdyrmagymyzy dowam etdireris” diýdi.


text:
Salam Öwrenmeli saýtynyň hormatly okyjylary. Men Öwrenmeli saýtynyň ýazyjysy Ilhan Dowranow. Biziň okyjylarymyzyň arasynda ýaş okuwçy oglandyr-gyzlarymyz hem bardyr. Bu mowzugym siziň üçin niýetlenen. Häzir okuwçy ýaşlarymyz gyşky dynç alyş möwsüminde dynç alyşda. Men hem olaryň bu gyşky dynç alyş möwsümini peýdaly geçirmekleri üçin internediň mugt online dersleri hakda gürrüň bermekçi. Onda başladyk!
- Biznes ideýalaryny gözlemek we olary saýlamak.
Dersiň başlanýan wagty: Ýanwar, 2018
Dersiň dowamlylygy: 8 modul
Dersiň guralýan ýeri: “Uniwersarium”
Dersi guraýan: Lomonosow adyndaky Moskwa Döwlet Uniwersiteti
Dersiň dili: Rus dili
2. Žurnalistika we mediasowatlylygyny ýokarlandyrmak
Dersiň başlanýan wagty: Ýanwar, 2018
Dersiň dowamlylygy: 2 modul
Dersiň guralýan ýeri: “Stepik”
Dersi guraýan: Kiril Artýomenko, “Bumaga” internet gazetiniň baş redaktory
Dersiň dili: Rus dili
3. C++ dilinde programmirleme
Dersiň başlanýan wagty: Ýanwar, 2018
Dersiň dowamlylygy: 1 modul
Dersiň guralýan ýeri: “Stepik”
Dersi guraýan: “Ýandeks” akademiýasy
Dersiň dili: Rus dili
4. Igrofikasiýa
Dersiň başlanýan wagty: Ýanwar, 2018
Dersiň dowamlylygy: 6 hepde
Dersiň guralýan ýeri: “Coursera”
Dersi guraýan: Pensilwan Uniwersiteti
Dersiň dili: Iňlis dilinde we Rus dili subtitrleri bilen
5. Dilleriň dürlüligi
Dersiň başlanýan wagty: Ýanwar, 2018
Dersiň dowamlylygy: 10 leksiýa
Dersiň guralýan ýeri: “PostNauka”
Dersi guraýan: Wladimir Plungýan – filologiýa ylmynyň doktory
Dersiň dili: Rus dili
6. Astrofizika – ýyldyzlardan älemiň serhedine çenli
Dersiň başlanýan wagty: Ýanwar, 2018
Dersiň dowamlylygy: 7 hepde
Dersiň guralýan ýeri: “Coursera”
Dersi guraýan: Sankt Peterburgdaky Beýik Pýotr adyndaky politehnika uniwersiteti
Dersiň dili: Rus dili
7. Genler we ýogyn düýpli öýjükler
Dersiň başlanýan wagty: Ýanwar, 2018
Dersiň dowamlylygy: 6 leksiýa
Dersiň guralýan ýeri: “PostNauka”
Dersi guraýan: Sergeý Kiselýow – biologiýa ylmynyň doktory
Dersiň dili: Rus dili
8. Maşgalada terbiýäni ýokarlandyrmak
Dersiň başlanýan wagty: Ýanwar, 2018
Dersiň dowamlylygy: 7 modul
Dersiň guralýan ýeri: “Uniwersarium”
Dersi guraýan: “Täze era üçin bilim” Halkara laborotoriýasy
Dersiň dili: Rus dili
Bu günki mowzugym peýdalymy/ Pikirleriňizi teswirlerde yazyp bilersiniz!
7,075 gezek okaldy


text:
Gyrgyzystanyň täze prezidenti 24-nji noýabrda Bişkekde kasam etdi. Bu waka tutuş regionda saýlanan prezidentleriň parahatçylykly çalyşmagynyň ilkinji mysaly boldy.
Sooronbaý Jeenbekow döwlet başynda ikinji gezek galmagy konstitusiýa tarapyndan gadagan edilen prezident Almazbek Atambaýewiň ornuna geçdi.
Jeenbekow prezident wezipesine geçiş dabarasynda gyrgyz we rus dillerinde eden çykyşynda “ýurduň içinde bütewüligi” goramagy wada berdi.
2016-njy ýylyň aprel we 2017-nji ýylyň awgust aýlarynyň aralygyndaky döwürde Atambaýewiň hökümetinde premýer-ministr bolan Jeenbekow alty million ilatly bu Merkezi Aziýa ýurdunda korrupsiýa garşy göreşmegi wada berdi.
“Korrupsiýa garşy rehimsiz göreş başlandy. Jemgyýeti arassalamak boýunça şertler döredilýär” diýip, Jeenbekow aýtdy.
Resmi sanlara görä, Jeenbekow 15-nji oktýabrda geçirilen saýlawlarda sesleriň 54% toplady, onuň esasy bäsdeşi Omurbek Babanow sesleriň 34% toplady.
2005-nji we 2010-njy ýyllarda Gyrgyzystanda prezidentler köçe protestleriniň netijesinde çalyşypdy.