text:
Türkmenistanda Yslam korporasiýasy bilen bilelikde inwestision kompaniýa döretmek ugrundaky işler il-ýurt üçin nähili bähbitli netijeleri berip biler?
Türkmenistanyň Daşary ykdysady döwlet banky hususy sektory ösdürmek ugrunda iş alyp barýan Yslam korporasiýasy bilen bilelikde ýurtda ilkinji inwestision kompaniýany döretmek boýunça işe başlady.
Halkara inwestision kompaniýany döretmekden maksat ýurduň hususy sektoryny, orta we kiçi biznesi ösdürmekden ybarat. Şeýle-de, bu ilkinji inwestision kompaniýanyň işi telekommunikasiýa, önümçilik karhanalary, gurluşyk we beýleki infrastrukturalary ösdürmäge gönükdirilýär.
Kanunlaryň işlemeýändigi we bazar ykdysadyýetine geçmegiň hem haýal gidýändigi üçin Türkmenistan daşary ýurt inwestisiýalarynyň az gelýän ýurdy hasaplanýar. Eger-de Yslam ösüş banky ýaly banklar Türkmenistanda inwestision kompaniýalary açmaga gelýän bolsalar, bu, elbetde, oňyn ýagdaý.
«Kanunlar kagyz ýüzünde galýar»
Emma bu işiň hususy eýeçilikdäki adamlara, işewürlere peýdasy bolarmy? Türkmenistanly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew hut şu meseläniň möhüm bolup durýandygyny nygtaýar.
«Umuman, Yslam korporasiýasynyň hyzmatdaşlyga gelmesini gutlaýarys. Emma olaryň işinde birazajyk açyklyk bolmaly. Şeýle bolanda, munuň Türkmenistanda has sagdyn görnüşdäki hususy eýeçiligiň kemala gelmegine, kiçi we orta biznesiň ösmegine hökman kömegi degerdi» diýip, Amanmyrat Bugaýew belledi.
Eýse, Türkmenistanda inwestision kompaniýalaryň kadaly işlemegi üçin şertler barmy? A.Bugaýew, umuman, munuň bu kompaniýalaryň özlerine baglydygyny, Türkmenistanda dünýä standartlaryna gabat gelýän kanunlaryň kabul edilendigini aýdýar.
Emma, beýleki tarapdan, ol «Ýöne şol kanunlar kagyz ýüzünde galýar. Eger-de ýurtda iş alyp barjak geljek banklaram, kompaniýalaram kanunyň çäklerinde işleseler, ýurduň içinde olarda işlemäge höwes edýän adamlar kän» diýip belledi.
Türkmenistanyň Merkezi bankynyň önki başlygy Hudaýberdi Orazow hem halkara düzgünleri boýunça inwestision kompaniýalar döredilip, olar şol düzgünlere görä-de işleseler, onda munuň ýurt üçinem, hususy sektor we adamlar üçinem gowy boljakdygyny aýdýar: «1990-njy ýyllarda daşary yurt maliýe guramalary bilen şeýle kompaniýalary açmak ugrunda köp işler edildi. Emma Türkmenistanda erkin hususy eýeçiligiň ýoklugy zerarly, bu kompaniýalar işläp bilmediler».
Goňşularyň tejribesi
Ösen ýurtlarda inwestision kompaniýalaryň päsgelçiliksiz işlemegi üçin ähli şertler döredilýär. Eýsem, şeýle şertler Türkmenistanda barmy? H.Orazow inwestision kompaniýalaryň Türkmenistanda işlemegi üçin ilki işlemäge mümkinçilik berýän kanunlaryň kabul edilmelidigini we şol kanunlaryň iş ýüzünde işlemelidigini aýdýar.
Eýsem, bu meselde goňşy döwletlerdäki ýagdaýlar nähili? Olaryň işi nähili ýola goýlan? Gazagystanly ykdysatçy Saparbaý Jubaýewiň sözlerine görä, beýle kompaniýalar ösüp barýan döwletler üçin örän möhüm.
Gazagystanda inwestision kompaniýalar 1998-nji ýyllarda döredilipdi. Beýle kompaniýalar Özbegistanda hem bar. Ykdysatçy Saparbaý Jubaýewiň sözlerine görä, beýle kompanýalar bolmasa, ýurtda uzak möhletli proýektleri amala aşyrmak mümkin däl.
Inwestision kompaniýalary döretmekden maksat infrastrukturalary düzmekden, olary maliýeleşdirmekden ybaratdyr. Eýsem, inwestision kompaniýalara maliýe nireden gelýär? Olara puly kim berýär?
Gazagystanly ykdysatçy Saparbaý Jubaýew bu meselani şeýle düşündirdi: «Inwestision kompaniýalara maliýe serişdelerini döwlet berýär. Uly strategik döwlet kompaniýalary maliýe serişdeleri bilen goldaw berýär. Pul ýygnalandan soň, ýygnalan serişdeler döwlet üçin möhüm obýektlere sarp edilýär. Meselem, bu obýektler uly elektrik stansiýalary, uly ýol gurluşyklary we beýlekiler bolup biler».
Spesialist beýle kompaniýalaryň işiniň il-gün üçin bähbitli bolmagy üçin ozaly bilen olaryň açyk syýasat alyp barmalydygyny aýdýar.
Türkmenistanda täze inwestision kompaniýalary döretmek baradaky memorandiuma 17-19-njy oktýabrda Aşgabatda geçiriljek halkara inwestision forumynda gol çekilmegine garaşylýar.


c: text/html

text:
Tunisiň aram yslamçy “Ennahda” partiýasy ýekşenbe güni geçirilen saýlawlarda ýeňiş gazanandygyny aýdýar. Saýlawlaryň resmi netijeleri sişenbe güni giçlik yglan edilmeli.
Tunisliler ýurduň geçiş hökümetini bellejek we Konstitusiýanyň täze görnüşini düzjek 217 agzalyk milli geňeşiň wekillerine ses berdiler. Dokuz aý mundan ozal bolan halk tolgunşyklarynda prezident Ben Aliniň häkimiýetden çetleşdirilmeginden soň, ýurtda ilkinji saýlawlar geçirildi.
Resmileriň maglumatyna görä, saýlawlara hasaba alnan ses berijileriň 90% töweregi gatnaşypdyr.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ukrainanyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýuk ok atyşygy bes etmek barada 5-nji sentýabrda gol goýlan ylalaşyga we parahatçylyk ugrunda ädilýän ädimlere garamazdan, Moskwa öz harby güýçlerini Ukraina ugratmagy dowam etdirýär diýdi. Ýatsenýuk Moskwadan, onuň aýtmagyna görä, öz “banditlerini” Ukrainadan çykarmagy talap etdi.
8-nji ýanwarda Berlinde Ýatsenýuk Germaniýanyň kansleri Angela Merkel bilen geçiren gepleşiklerinden soň eden çykyşynda: “Russiýa öz goşunyny Ukrainanyň regionlaryna ugratdy we ol heniz hem ugratmagy dowam etdirýär. Bu zatlaryň ählisi Russiýanyň prezidenti Wladimir Putiniň tabşyrygy esasynda bolýar” diýdi.
Russiýanyň orsparaz separatistleri goldamak maksady bilen gündogar Ukrainanyň serhedine goşun we ýaraglary ugradandygy barada Kiýewiň we NATO-nyň kesgitleýji delillerine garamazdan, Moskwa gündogar Ukrainadaky konfliktde gatnaşygynyň bardygy baradaky maglumatlary inkär edýär.


text:
Birleşen Ştatlaryň Aňtaw gullugynyň başlygy işden çekilýädigini yglan etdi.
Milli Aňtaw gullugynyň direktory Denis Blaýriň beýanatynda işden çekilmek barada prezident Barak Obama arza berendigi aýdylýar. Ol indiki hepde, 28-nji maýda işden çekiler.
Blaýr birden işden çekilmeginiň sebäpleri barada anyk bir zat aýtmady. Onuň beýanaty penşenbe güni Ak Tamda prezident Obama bilen duşuşandan soň çap edildi.
Aňtaw gullugy geçen dekabrda amerikan uçaryny partlatmak we 1-nji maýda Nýu-Ýorkuň Taým skwerinde bolan ulag partlatma synanyşyklaryndan soň berk derňew bilen ýüzbe-ýüz boldy.
Blaýriň wezipesi Birleşen Ştatlaryň 16 aňtaw agentliginiň işini ugrukdyrmakdan ybarat.


text:
Täjigistanda 30-njy dekabrda YouTube, Odnoklassniki ýaly sosial ulgam saýtlaryna girip bolmady.
Ýurduň çar künjegindäki internet ulanyjylar ir ertirden başlap bu saýtlara girip bilmändiklerini aýtdylar. Käbirleri bu saýtlara proksileriň üsti bilen girendiklerini aýtdylar.
Internet hyzmatlaryny edýän esasy gulluklaryň biriniň adynyň aýdylmazlygyny soran resmisi döwlet Kommunikasiýa hyzmatlary agentliginden bu iki websaýty wagtlaýyn petiklemek barada dilden buýruk berlendigini aýtdy.
Ol bu işiň öňüni alyş çäreleri bilen baglydygyny aýtdy. Emma Kommunikasiýa hyzmatlary agentligi bu aýdylýanlary ret etdi.
Şu ýyl Täjigistanda YouTube, Odnoklassniki, şeýle-de Facebook we Gmail ençeme gezek petiklenip taşlandy.


text:
ABŞ-nyň dollary ýewro garanda 12 ýylyň dowamynda iň ýokary derejä ýetdi.
10-njy martda Aziýadaky söwdalarda ýewro 2003-nji ýylyň sentýabr aýyndan bäri iň pes derejä ýetdi.
Dollaryň bahasy 122 ýena barabar bolup, Ýaponiýanyň milli puluna hem gatnaşykda 2007-nji ýylyň iýul aýyndan bäri iň ýokary derejä ýetdi.
Dollaryň ýokarlanmagy ABŞ-nyň Merkezi bankynyň, Federal rezerw fondunyň 2015-nji ýylyň ortalarynda prosent derejesini ýokarlandyryp başlamagy baradaky çaklamar bilen bagly.
Ýewro 2002-nji ýylyň 1-nji ýanwarynda ýaňy dolanyşyga girizilende dollara garanda gowşakdy, emma 2002-nji ýylyň soňunda güýçlenip başlapdy.


text:
27-nji awgustda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Owganystan Yslam Respublikasyna resmi sapary başlanýar.
Türkmenistan we Owganystan ýokary derejede geçiriljek ikitaraplaýyn duşuşyga aýratyn ähmiýet berýärler. Ol häzirki tapgyrda örän işjeňleşen hem-de hil taýdan täze sepgide çykan döwletara hyzmatdaşlygyny giňeltmegiň we çuňlaşdyrmagyň ýolunda täze möhüm ädim bolmaga gönükdirilendir.
Netijeleri boýunça möhüm resminamalaryň toplumyna gol çekmek meýilleşdirilýän ýokary derejedäki nobatdaky ikitaraplaýyn gepleşikleriň gün tertibine ozal gazanylan ylalaşyklaryň ýerine ýetirilişi hem-de geljekki meýilnamalar babatda döwletara hyzmatdaşlygynyň ileri tutulýan meseleleri çykarylar. Şeýlelik bilen, Türkmenistanyň Prezidentiniň Owganystan Yslam Respublikasyna häzirki resmi sapary, gürrüňsiz suratda, dostlugyň we hoşniýetli goňşuçylygyň synmaz gatnaşyklary bilen baglanyşan türkmen-owgan hyzmatdaşlygynyň has-da yzygiderli ösdürilmegine täze itergi berer.


text:
Maliýe bidüzgünçilikleri boýunça sud seljerişinden soň, “Üç käse çaý” atly kitabyň awtory bolan amerikan ýazyjysy Greg Mortenson öz döreden haýyr-sahawat fonduna 1 million dollar tölemäge razy boldy.
Pakistanda we Owganystanda okuw jaýlaryny gurýan Merkezi Aziýa Institutynyň (CAI) düýbüni tutujylaryň biri bolan Mortenson “maliýe galplyklary” sebäpli öz haýyr-sahawat guramasynyň geňeşinden çykmaga hem razylaşdy.
Sud seljerişligi Birleşen Ştatlaryň günbatar Montana ştatynyň baş prokurory tarapyndan alnyp baryldy. Agzalýan haýyr-sahawat guramasy şu ştatda ýerleşýär. Bu derňewleriň başlamagyna Mortensonyň öňki egindeşleriniň oňa bildiren aýyplamalary sebäp boldy. Olar Mortensonyň kitabynda aýdylýan birnäçe elhenç wakalary awtoryň toslap ýazandygyny we onuň haýyr-sahawat pullaryny öz şahsy bähbitleri üçin ulanandygyny öňe sürdiler.
Mortenson öz kitabynda demirgazyk Pakistanda we demirgazyk-günbatar Owganystanda mekdep gurmakda gazanan tejribeleri we bu ugurda başdan geçirenleri barada gürrüň berip, millionlarça adamy CAI institutyna pul goşandyny goşmaga ruhlandyrypdy. Onuň bu baradaky kitaplary iň köp satylan eserleriň arasyna girdi.
Emma, seljerişiň gelen netijesine görä, ol haýyr-sahawatdan gelen pullar bilen özüniň şahsy girdeýjilerini aýyl-saýyl etmekde gowşaklyga ýol beripdir. Bir derňew işine laýyklykda, haýyr-sahawat fondy Mortensonyň jemgyýetçiligiň öňünde çykyş etmek maksady bilen edýän saparlary üçin gurnalan çarter uçuşlary üçin 2 million dollar sarp edipdir, emma ol şol çykyşlardan gazanylan pullary öz şahsy bähbitleri üçin ulanypdyr.
Geçirilen derňewler başga bir zadyň hem üstüni açdy: gazanylan pullaryň ep-esli bölegi daşary ýurtlarda harç edilipdir, emma olaryň harçlanyşyny görkezýän kwitansiýalar we beýleki resmi kagyzlar ýok. Bu bolsa Mortenson we onuň fondy tarapyndan ýeterlik derejede açyk-aýdyňlygyň ýola goýulmandygyny görkezýär.
Emma, bulara garamazdan, sud seljerişiniň gelen netijesine görä, CAI instituty mekdepleri gurmakda ähmiýetli işleri bitiripdir we “olaryň goýberen ýalňyşlyklarynyň uludygyna garamazdan, CAI halas edeniňe degýän gurama”.
Montananyň baş prokurory Stiw Bullok žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda “Greg Mortensonyň we CAI guramasynyň eden gumanitar tagallalarynyň täsir galdyryjydygyny, olaryň Pakistanda we Owganystanda bilimi ösdürmek boýunça bilelikde gazanan üstünliklerini hatda iň ýiti tankytçylaryň hem ykrar etmän bilmejegini” aýtdy.
Merkezi Aziýa Instituty dürli obşinalara 180-den gowrak mekdebi gurmaga ýardam berdi, şeýle hem 56 sany mekdebe goldaw berip gelýär. Bu institut zenanlara niýetlenen 30 sany hünärmentçilik mekdebini gurmaga hem gatnaşdy.
Geçen ýyl Birleşen Ştatlaryň telekompaniýasy CBS Merkezi Aziýa Instituty tarapyndan dolandyrylýandygy aýdylýan birnäçe mekdebiň, aslynda, hiç haçan açylmandygyny aýdypdy. Emma sud seljerişi muny kabul etmedi, bu baradaky ençeme soraglar bolsa jogapsyz galdyryldy.


text:
Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş banky karzlaşdyrmanyň indiki görnüşlerini hödürleýär:
Sarp ediş karzy
Sarp ediş karzyny almaklygyň düzgünleri:
Sarp ediş karzyny almaklyk üçin zerur resminamalar:
- Pasportyň nusgasy (asyl nusgasy)
- Ýaşaýyş jaý ulanyş edarasyndan görnüş №3 resminamasy
- Işleýän ýerinden resminama (haçandan bäri, kim bolup we näçe aýlyk alýar)
- Iş ýerinden häsiýetnama
- Zähmet depderçesiniň nusgasy (işgärler bölümi tarapyndan tassyklanan bolmaly
- Girew üpjünçiligi
- Karz hakyndaky ýüztutma
Awtokarzlaşdyrma - awtoulag dükanyndan satyn alnan awtoulaglar uçin karzlar
Awtokarzlaşdyrma karzyny almagyň düzgünleri
* 50 000 manada çenli
Karzlar Türkmenistanyň milli pulunda berilyär.
Karzlar hem gysga möhletli, hem uzak möhletli häsiýete eýe bolup biler.
Karz bermegiň jikme-jik şertleri bilen Siz gös-göni bankda tanyşyp we Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş bankynyň Şahsy taraplara karz bermek bölüminiň işgärlerinden hünärli maslahat alyp bilersiňiz.


text:
Ýakynda Balkan welaýatyna gelen Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 9-njy oktýabrda iş gününiň başyny irki welosipedli sport gezelenjinden başlady.
Milletiň Lideri welosipedli gezelenjiniň barşynda “Awaza” milli syýahatçylyk zolagyny abadanlaşdyrmak boýunça işleriň ýagdaýy bilen tanyşdy. Kenarýaka dynç alyş zolagynyň bagy-bossanlyga bürelişine hem-de adamlaryň doly bahaly dynç almagy we saglyklaryny berkitmegi üçin hemme zerur şertleri üpjün edýän onuň durmuş düzüminiň ösdürilişine aýratyn üns berdi.


text:
Geçen hepde Eýranda yslam rewolýusiýasynyň 31 ýyllyk dabarasy bellenen wagty saklanan iki daşary ýurtla - Orsyetiň we Owganystanyň graždanlaryna sud günä bildirip biler.
Orsýetli ýurda bikanun girmekde, owganystanly rugsat berilmedik aksiýany goldamakda güman edilýär - diýip, ISNA agentligi prokuror Abbas Jafari Dolarabada salgylanmak bilen habar berýär.
Prokuroryň sözlerine görä, jemi bäş daşary ýurtly saklanypdyr. Ýene bir orsýetli, şeýle-de fransuz hem ýaponiýaly goýberlipdir.
11-nji martda Eýranda yslam rewolýusiýasynyň güni bellenende polisiýa bilen hökümete garşy çykyşlara gatnaşyjylaryň arasynda täze çyknyşyklar bolupdy.


text:
Orsýetiň ozalky nebit tütjary Mihail Hodorkowskiý öz watanynda demir gözenegiň arkasynda oturan syýasy tussagyň kändigini aýdýar.
Hodorkowskiý prezident W.Putiniň günä geçmesi netijesinde anna güni, 20-nji dekabrda türmeden çykaly bäri beren ilkinji metbugat ýygnagynda çykyp gürledi.
Ol ýekşenbe güni Germaniýanyň paýtagty Berlinde žurnalistleriň öňünde eden gürrüňinde Orsýetiň beýleki syýasy tussaglarynyň hem boşadylmagyna ýardam etmäge synanyşjakdygyny aýtdy, Günbatar syýasatçylaryny Putin bilen duşuşanlarynda bu ýagdaýy ýatda saklamaga çagyrdy:
"Meni indi Orsýetde hiç syýasy tussagyň galmandygynyň bir simwoly hökmünde kabul etmäň. Siziň maňa raýat jemgyýetiniň tagallalarynyň hiç bir adam tarapyndan boşadylmagyna garaşylmaýan adamlaryň hem boşadylmagyna getirip biljeginiň bir simwoly hökmünde garamagyňyzy haýyş edýärin. Biz Orsýetdäki we beýleki ýurtlardaky syýasy tussaglary azat etmek üçin işlemegi dowam etdirmeli" diýip, ol aýtdy.
Häkimiýet ugrundaky göreş
Emma muňa garamazdan, Hodorkowskiý özüniň Orsýetde Putin bilen häkimiýet üstünde darkaşa girmejegini hem sözüne goşdy.
50 ýaşyndaky biznesmen özüniň Germaniýada näçe wagt galjagyny aýtmady, ol bu ýerde özüniň maşgala agzalary bilen gaýtadan birleşdi. Emma ol özüne bu ýurtda bir ýyllyk wizanyň kepillendirilendigini hem sözüne goşdy.
Ol Orsýete dolanyp barjakmy diýen soraga, eger gaýdyp barsam, soň ýene daşary ýurda goýberiljegime kepillik ýok diýip jogap berdi.
Ol Germaniýanyň kansleri Angela Merkele özüniň türmeden boşadylmagynda oýnan roly üçin sagbol aýtdy, ýyllarboýy öz işine ünsi çekip gelen žurnalistlere minnetdarlyk bildirdi.
Biraz öň Hodorkowskiý Orsýetiň oppozisiýasyna «howandarlyk» etmejegini we ozalky nebit kompaniýasy «Ýukosuň» emlägini yzyna almaga çalyşmajagyny aýtdy.
Orsýetiň "New Times" žurnalynda 22-nji dekabrda çap edilen düşündirişlerinde Hodorkowskiý özüniň türmeden boşadylmagynyň hiç bir şert bilen berçinlenmändigini aýtdy. Ýöne ol Putine ýazan hatynda özüniň syýasata goşulmak we emläkleri yzyna almak üçin darkaş gurmak niýetiniň ýokdugyny aýdandygyny belledi.
Orsýetiň iň baý adamy bolan Hodorkowskiý salgytdan gaçmakda we jemgyýetçilik emlägini ele geçirmekde günäli tapylyp, on ýylda gowrak türmede oturdy. Ol özüniň iki sud seljerişliginde hem günäkär däldigini aýtdy.
Tarapdarlary onuň syýasy sebäpler esasynda, Putin tarapyndan, oppozisiýa hereketlerine goldaw berip, Kremle garşy çykanlygy üçin jogapkärçilige çekilendigini aýdýarlar.
Putiniň "ynsanperwerligi"
Putin onuň wagtyndan öň boşadylmagyny ynsanperwerçilik hökmünde häsiýetlendirdi, ýagny Hodorkowskiniň Germaniýada bejergi alýan ejesiniň näsaglygy sebäpli günäsiniň geçilmegini sorandygyny aýtdy.
Hodorkowskiý Putinden maşgala ýagdaýlary sebäpli günä geçiş sorandygyny aýtdy, emma munuň maliýe jenaýatlary baradaky günäni boýun almak bilen deňdigini inkär etdi.
Hodorkowskiý ýene sekiz aýdan, gelýän ýylyň awgustynda boşadylmalydy. Emma oňa häkimiýetler tarapyndan özüne garşy üçünji bir jenaýat işiniň hem gozgaljagy barada haýbat atylandygy barada habarlar bar.
Günbatar hökümetleri Hodorkowskiniň boşadylmagyny seresaplylyk bilen gutladylar. Mysal üçin, Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri bu hereketi gutlady, emma ol Orsýeti reformalary amala aşyrmaga hem-de prosessual bidüzgünçilikleri we adamlary ala tutup jogapkärçilige çekmegi bes etmäge çagyrdy.


text:
Prezident Putin Orsýetiň ýaragly güýçleri Siriýada özüniň ähli harby kuwwatyny ulanmady diýdi we, eger zerur bolsa, «has kän harby güýç» ulanyp biljegini aýtdy.
Rus prezidenti bu sözleri 19-njy dekabrda, BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi Siriýada bäşinji ýylyna girýän raýat urşuny soňlamak boýunça parahatçylyk planynyň rezolýusiýasyny biragyzdan tassyklanyndan bir gün soň aýtdy.
"Biz öz pilotlarymyzyň we aňtaw agentlerimiziň dürli görnüşdäki güýçleri – goşuny, harby-deňiz we harby-howa güýçlerini nähili netijeli utgaşdyryp bilýändigini, olaryň iň häzirki zaman ýaraglaryny nähili ulanýandygyny görýäris» diýip, Putiniň aýdan sözleri rus metbugatynda sitirlendi.
«Bular biziň kuwwat-başarnygymyzyň hemmesi diýerden has bärde, biziň has kän harby başarnygymyz bar we, eger gerek bolsa, biz olary ulanarys» diýip, Putin sözüniň üstüni ýetirdi.
BMG-niň Siriýadaky raýat urşuny soňlap, syýasy geçişi üpjün etmek baradaky rezolýusiýasy Birleşen Ştatalar we Orsýet tarapyndan taslanyp, Nýu-Ýorkda 18-nji dekabrda kabul edildi.
Parahatçylyk plany Siriýanyň hökümeti bilen oppozisiýanyň arasynda ýanwaryň başyndan gepleşiklere başlanmagyna, alty aý içinde geçiş hökümetiniň gurulmagyna, 18 aý möhletde bolsa, BMG-niň gözegçiligi astynda saýlaw geçirilmegine çagyrýar.
Şeýle-de bu plan atyşygyň bes edilmegine çagyrýar. Emma ýaragly fraksiýalar barada ylalaşyksyzlyk bar, ýagny «Yslam döwleti» toparyndan we «Al-kaýda» bilen iltewli «Nusra frontdan» başga haýsy toparlaryň «terrorçy» hasaplanylmalydygy we soňy bilen islendik görnüşdäki gepleşikden hem ýaraşykdan çykarylmalydygy aýdyň däl.
Orsýet sentýabrda Siriýadaky ýaragly toparlaryň garşysyny howa zarbasyny urmaga başlady we «Yslam döwleti» toparynyň we beýleki «terroristleriň» nyşana alynýandygyny aýtdy.
Emma ABŞ we NATO ol howa zarbalarynda günbataryň goldawy astynda Damask režimine we YD jeňçilerine garşy söweşýän gozgalaňçylaryň nyşana alynýandygyny aýtdy.
BMG-niň rezolýusiýasynda Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň geljekki ykbaly barada zat aýdylmaýar.
ABŞ we onuň ýaranlary Assadyň iş başyndan çekilmegine çagyrdylar, emma Orsýet, Siriýanyň prezidentiniň baş ýarany, onuň işden çekilmeginiň parahatçylyk gepleşikleriniň şerti edilip goýulmaly däldigini aýdyp, öz diýenine tutýar
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Şu hepdäniň başynda Aşgabatda türkmen-eýran gaz söwdasy bilen baglanyşykly gepleşikler geçirildi. Onda Eýranyň barter görnüşinde töleg etmegi barada ylalaşyga gelnendigi habar berilýär.
Şu hepde Eýranyň nebit ministriniň orunbasary we bu ýurduň milli gaz kompaniýasynyň başlygy Jawad Owjiniň ýolbaşçylygyndaky delegasiýa Türkmenistanyň Ministrler Kabinetinde we “Türkmengaz” Döwlet konserniniň edarasynda gepleşikler geçirdi.
Resmi maglumatda bu gepleşiklerde Eýran bilen Türkmenistanyň ýangyç-energetika pudagyndaky hyzmatdaşlyklaryny ösdürmek meseleleri barada maslahat edilendigi aýdylýar.
Eýranyň “Mehr” habar agentliginiň maglumatyna görä, şu günki gün Eýran Türkmenistandan satyn alýan gazy üçin Türkmenistana 1 milliard dollar
töweregi bergili.
“Mehr” habar agentligi munuň sebäbini Eýrana garşy girizilen halkara sanksiýalary sebäpli Eýranyň daşary ýurt banklarynyň üsti bilen töleg operasiýalaryny amala aşyryp bilmeýändigi bilen düşündirýär.
Töleg meselesi üns merkezinde
Türkmenistanyň resmi habar çeşmeleri Aşgabatda geçirilen bu gezekki türkmen-eýran gepleşiklerinde anyk nähili meseleleriň maslahat edilendigi barada maglumat bermeseler-de, “Trend” habar agentligi we Eýranyň “Mehr” habar agentligi bu gepleşiklerde hut töleg meselesiniň çözgütleri barada maslahat edilendigini habar berýärler.
Eýranyň döwlet eýeçiligindäki “PressTW”
atly media agentliginiň maglumatyna görä, Aşgabatda geçirilen gepleşiklerde, hususan-da, Eýran tarapynyň satyn alýan gazy üçin Türkmenistana pul görnüşinde däl-de, haryt we enjamlar görnüşinde töleg etmegi barada ylalaşyga gelnipdir.
Eýranyň “PressTW” media agentligi hut şu gelnen ylalaşygyň netijesinde-de mundan beýläk Eýranyň Türkmenistandan gündelik satyn aljak 40 million kubometr gazy üçin Türkmenistana, esasan, nebit-gaz pudagynda ulanylýan enjamlary bermek arkaly barter görnüşinde töleg etjekdigini aýdýar.
Aşgabatda duşenbe we sişenbe günleri geçirilen türkmen-eýran gepleşiklerinde gelnen ylalaşyklara rus dilinde maglumat ýaýradýan “Iran News” habar agentligi-de üns beripdir. Bu habar agentligi Eýranyň Türkmenistandan satyn alýan gazy üçin mundan beýläk barter-haryt görnüşinde töleg etjekdigini tassyklaýar.
“Iran News” habar agentliginiň bu maglumatyna görä, Eýranyň nebit ministriniň orunbasary Jawad Owji gaz üçin Türkmenistana beriljek senagat enjamlarynyň Eýranda öndürilen we halkara standartlaryna laýyk gelýän nebit-gaz enjamlaryndan ybarat bolar.
Gazyň möçberi artdyryljak
Ozalky ylalaşyklara görä, soňky wagtlar Türkmenistan Eýrana günde 30 million kubometr töweregi gaz akdyrýardy. Ýöne şu hepde gelnen ylalaşyga laýyklykda, gazyň gündelik möçberiniň ýakyn wagtlarda 40 million kubometre ýetiriljekdigi habar berilýär.
Ozalbaşda Türkmenistan Eýrana “Körpeje-Gurtguýy” gaz truboprowody arkaly ýylda 8 milliard kubometr gaz akdyrýardy. 2010-njy ýylyň ýanwarynda bolsa muňa goşmaça ýylda 12.5 milliard kubometr gaz geçirijilik ukyby bolan “Döwletabat-Saragt-Hangyran” gaz geçirijisi-de açyldy.
Ýöne, muňa garamazdan, ýakynda Orsýetiň käbir habar agentlikleri Eýranyň nebit ministriniň orunbasary Jawad Owjiniň sözlerine salgylanmak bilen, şu ýylyň birinji ýarymynda, geçen ýylyň şu döwri bilen deňeşdirilende, Eýranyň Türkmenistandan satyn alýan gazynyň 52% azalandygyny habar berdiler.
Emma munuň näme bilen baglanyşyklydygy barada welin anyk maglumat berilmedi.
Statistiki maglumatlara görä, özüniň tebigy gaz zapaslary boýunça Eýran Orsýetden soň dünýäde ikinji orundaky ýurt diýlip hasaplanylýar. Ýöne, muňa garamazdan, özüniň senagat pudagy hem-de ilaty üçin zerur bolan gazyny Eýran, aglaba, daşarky ýurtlardan, şol sanda Türkmenistandan satyn alýar.


text:
Sişenbe güni fizika boýunça asman giňişligini öwrenýän iş üçin Nobel baýragy berildi diýip, Stokgolmda Şwed patyşalygynyň Ylymlar akademiýasynyň Nobel komiteti yglan etdi.
Baýragy Birleşen Ştatlardan alymlar Sol Perlmutter, Adam Raýss we awstraliýaly Braýan Şmidt alar. Olar barha artýan tizlik bilen asman giňişliginiň ulalýandygyny anykladylar.
“Asman giňişliginiň ulalýandygy baradky açyş kosmosy öwrenmekde möhüm sepgitdir. Arşyň giňelme taryhy bize dünýäniň emele geliş ewolýusiýasy, onuň ykbaly hem bolmagy mümkin soňy barada düşünje berýär” diýip, fizika boýunça Nobel komitetiniň başlygy Borýe Ýohanson Stokgolmda bolan metbugat konferensiýasynda aýtdy.
Her ugur boýunça berilýän Nobel baýragynyň pul ölçegi 10 million şwed krony ýa-da bir million ýewro. Baýrak 10-njy dekabrda – bu baýragy esaslandyryjy Alfred Nobeliň aradan çykan güni Stokgolmda dabara bilen gowşurylar.


text:
Halkara Atom Energiýasy Agentligi öten hepde Eýrana öz doly baýlaşdyrylmadyk uranynyň 75 prosentini Orsýete ibermegi teklip edipdi.
Orsýet gerekli işler edilensoň, ony ýadro ýangyjyna öwürmek üçin Fransiýa ýollamaly, ol ýerden hem taýyn önüm Eýrana gitmelidi. Eýranyň baýlaşdyrylan urany atom ýaraglaryny öndürmek üçin ulanmagyndan heder edýän Birleşen Ştatlar Orsýet we Fransiýa bilen bu meselede ylalaşdylar.
Halkara Atom Energiýasy Agentligi bu barada Tährandan bir jogabyň gelip gowşandygyny düýn, 29-njy oktýabrda, tassyklady. Ýöne jogabyň nämedigi hakda welin, ne Halkara Atom Energiýasy Agentliginiň wekilleri beýanat berdiler, ne-de Eýranyň.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillari Klinton şu gün Waşingtonyň entek Eýranyň jogabyny gözden geçirýändigini, özleriniň Tähranyň meýilli ugruny bilmäge synanyşýandyklaryny aýtdy.
Döwlet departmentiniň sözçüsi Ian Kellyniň 29-njy oktýabrda aýtmagyna görä, Eýran öz tutumyny açygrak düşündirmeli: “Bize köpräk aýdyňlyk gerek. Meniň pikirimçe, bu barada Eýranyň resmi jogaby gerek diýilse-de, adalatsyzlyk edildigi bolmaz. Bu barada bize käbir maglumatlar berildi. Ýöne biz şindi-de eýranlylar bilen gepleşik geçirip ýörüs”.
Hyzmatdaşlyga çagyryldy
Ýewropa Bileleşigi şu gün öz beýannamasynda Eýrany ýadro programmasy bilen bagly soraglary çözmekde halkara jemgyýetçiligi bilen hyzmatdaşlyga çagyrdy.
Ýewropa Bileleşiginiň ýolbaşçylarynyň häzir Brýusselde barýan ýokary derejeli duşuşygy tarapyndan ile ýetirilmegine garaşylýan bu beýannamada ylalaşyk baradaky öňegidişlik: “Ýewropa Bileleşigi bilen Eýranyň arasyndaky düýpli gatnaşyklara, ýagny iki tarapa-da peýdaly hyzmatdaşlyga ýol açar” diýilýär.
Eýranyň hökümetparaz “Jawan” gazeti düýn Tähranyň ylalaşyga möhüm özgerişleriň girizilmegini teklip edendigini ýazdy.
Amerikanyň “New York Times” gazeti hem şu gün adyny tutman, Ýewropa Bileleşiginiň bir resmisiniň: “Esasy mesele Eýranyň özüniň çala baýlaşdyrylan uranyny ýurtdan daşary ibermek bilen ylalaşmaýandygy” aýdandygyny habar berdi. Tähranyň jogabyna onuň bu işi ret etmegi diýip düşünilýär.


text:
Iordaniýanyň patyşasy Abdylla ýurtda dowam edýän protestler sebäpli hökümeti dargatdy. Protestçiler ýurtda özgerişlikleriň geçirilmegini talap edip gelýärler.
Şa köşgüniň berýän maglumatlaryna görä, patyşa özüniň öňki harby maslahatçysy Maruf Bahiti ýurduň täze premýer-ministri wezipesine belläpdir.
Şeýle-de patyşa Bahitä täze hökümeti düzmegi we “hakyky syýasy reformalary” amala aşyrmagy tabşyrypdyr.
Müňlerçe iordaniýalylar her hepdäniň anna güni syýasy we ykdysady reformalary talap edip, protestleri geçirýärler. Şeýle-de protestçiler hökümetiň dargadylmagyny isleýärler.


text:
Türkmenistanyň baş prokurory Çary Hojamyradow, saglyk ýagdaýy boýunça gulluk borçlaryny ýerine ýetirmäge mümkinçiliginiň bolmanlygy sebäpli, prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň gol çeken karary bilen wezipesinden wagtlaýyn boşadyldy.
Türkmenistanyň baş prokurory wezipesini ýerine ýetirmeklik Türkmenistanyň baş prokurorynyň birinji orunbasary Amanmyrat Hallyýewiň üstüne ýüklenildi.
Türkmenistanyň Mejlisiniň kabul eden kararyna laýyklykda, Çary Hojamyradowy saglyk ýagdaýy sebäpli gulluk borçlaryny ýerine ýetirmäge mümkinçiliginiň bolmanlygy sebäpli, Türkmenistanyň baş prokurory wezipesinden wagtlaýyn boşatmak hakynda Türkmenistanyň prezidentiniň teklibi bilen ylalaşyldy.
Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň 53-nji maddasynyň 12-nji bölümine laýyklykda Türkmenistanyň Prezidenti Mejlis bilen ylalaşyp, Ýokary kazyýetiň başlygyny, Baş prokurory, Içeri işler ministrini, Adalat ministrini wezipä belleýär we wezipeden boşadýar.
Ýurduň Baş kanunynyň 63-nji maddasynyň 7-nji bölümine laýyklykda Mejlis Türkmenistanyň Prezidentiniň teklibi boýunça Ýokary kazyýetiň başlygyny, Baş prokurory, Içeri işler ministrini, Adalat ministrini wezipä bellemek we olary wezipeden boşatmak baradaky meselelere garaýar.
Türkmenistanyň Prokuraturasy hakyndaky kanunyň 15-nji maddasyna laýyklykda, ýurduň baş prokurory şu ýagdaýlarda wezipesinden boşadylýar: öz möhletiniň tamamlanmagy, wezipe borçlaryna laýyk gelmeýän hereketleri amala aşyrmagy, saglyk ýagdaýy sebäpli gulluk borçlaryny ýerine ýetirmäge mümkinçiliginiň bolmazlygy, başga wezipä geçmegi.
Prokuratura edaralarynyň döredilen güni
26-njy iýun—Türkmenistanyň prokuratura edaralarynyň döredilen güni. Bu sene mynasybetli Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň prokuratura edaralarynyň işgärlerine gutlag hatyny iberdi.
Özüniň gutlag hatynda ýurduň prezidenti Türkmenistanyň kanunlarynyň, Türkmenistanyň prezidentiniň namalarynyň, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň çözgütleriniň, Türkmenistanyň Mejlisiniň kararlarynyň takyk we birmeňzeş berjaý edilişine gözegçilik edýän prokuratura edaralaryna döwletiň garaşsyzlygyny berkitmekde, ýurtda hukuk tertibini we kanunçylygyny pugtalandyrmakda, adalatlylygy üpjün etmekde we demokratiýany dabaralandyrmakda möhüm orun degişlidir diýip aýdýar.
Türkmenistanyň prokuratura edaralary 1992-nji ýylyň 26-njy iýunynda döredildi.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Meni Türkmenistanyň Prezidentligine dalaşgär hökmünde hödürländigi üçin raýatlaryň teklipçi toparyna köp sagbolsun aýdýaryn we olara işlerinde üstünlikler gazanmaklaryny arzuw edýärin.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ykdysadyýetiň ähli pudaklarynda çuň özgertmeler amala aşyrylýar we welaýatlarda, etrapdyr şäherlerde, obalarda ösüş maksatnamalary durmuşa geçirilýär. Şonuň bilen birlikde, döwlet gurluşy, hukuk ulgamy we saýlaw ulgamy hem umumy kabul edilen halkara kadalaryna laýyklykda kämilleşdirilýär.
Eger-de, Türkmenistanyň Prezidentligine saýlanylsam, men türkmen halky üçin il-ýurt bähbitli şu işleriň amala aşyrylmagyny gazanaryn.
Türkmenistany senagat taýdan ösen döwletleriň birine öwürmek maksady bilen, pudaklaýyn senagat desgalaryň, zawod-fabrikleriň gurluşygyny dowam etdireris.
Türkmenistanyň oba hojalygyny ösdürmek bilen bagly işleriň uly toplumyny amala aşyrarys. Hususan-da, gowaçanyň tiz ýetişýän, bol hasyl berýän, inçe süýümli, dünýä bazarynda ýokary bahalandyrylýan täze sortlaryny oýlap tapmak maksady bilen seçgiçilik işlerini dowam ederis. Şeýle hem bugdaý ekilýän meýdanlary has-da giňeldip, onuň hasylynyň daşary ýurtlara eksport edilmegini artdyrarys.
Ýurdumyzda azyk bolçulygyny dörederis, döwlet tarapyndan daýhan birleşiklerini, kärendeçileri, şeýle hem obasenagat toplumynyň ähli üpjünçilik edaralarynyň tehniki taýdan gaýtadan enjamlaşdyrylmagyny we döwrebaplaşdyrylmagyny goldamagy dowam etdireris, hususy telekeçileriň başlangyçlaryny mundan beýläk-de höweslendireris.
Ýer we suw serişdelerini netijeli ulanmagyň täze usullaryny özleşdireris, şalynyň, künjiniň we beýleki ekinleriň ekin meýdanlaryny giňelderis. Gök ekinleriň we bakjanyň, miweli agaçlaryň hasyllylygyny artdyryp, Türkmenistanyň eksport mümkinçiliklerini ösdürmäge ýagdaý dörederis.
Milli ykdysadyýetiň ösüş depgini maglumat-aragatnaşyk tehnologiýalarynyň ösüşine hem baglydyr, şunuň bilen baglylykda, muňa aýratyn üns bereris.
Ýurduň nebitgaz känlerini netijeli özleşdirip, olaryň daşary ýurtlara iberilişiniň möçberlerini artdyrarys. Şol bir wagtyň özünde-de ýangyç-energetika ulgamyny diwersifikasiýalaşdyrmak boýunça işleri, şol sanda önümçiligiň köp görnüşliligini üpjün etmegiň hasabyna dowam ederis.
Himiýa senagatynyň ösdürilmegine aýratyn üns bermegi göz öňünde tutýarys. Ýurdumyzyň dürli künjeklerinde täze zawodlar toplumlarynyň gurlup ulanmaga berilmegini we öň bar bolanlarynyň hem durkunyň täzelenilmegini üpjün ederis.
Oba hojalygyny mineral dökünler bilen üpjün etmek bilen baglanyşykly yzygiderli işleri dowam ederis. Şol bir wagtyň özünde-de gurulýan himiýa kärhanalary üçin hünärmenleri taýýarlamagy guramak boýunça zerur işleri alyp bararys.
Türkmenistanda tebigy gazyň uly ätiýaçlyklarynyň bolmagy azotly dökünleriň, hususan-da, karbamid önümçiliginiň täze kuwwatlyklarynyňi işe girizilmegini talap edýär. Şuny nazarda tutup, ýurdumyzda ammiak-karbamid önümçiliginiň ösdürilmegine aýratyn ähmiýet bereris.
Balkan welaýatynyň Garabogaz şäherinde möhüm ähmiýetli täze uly himiýa kärhanasy bolan kuwwaty ýylda 1155 müň tonna karbamid öndürmäge niýetlenen “Garabogazkarbamid” himiýa zawodynyň gurluşygyna aýratyn ähmiýet bereris. Bu kärhananyň öndürjek önümlerini dolulygyna eksporta gönükdireris.
Ýurdumyzy senagatlaşdyrmagyň depginlerini artdyrmak, milli ykdysadyýetimizi diwersifikasiýalaşdyrmak, dünýä bazarlarynda uly isleg bildirilýän önümleriň çykarylyşyny artdyrmak boýunça meýilnamalary üstünlikli amala aşyrarys.
“Türkmenhimiýa” döwlet konserni tarapyndan gurluşygy alnyp barylýan möhüm desgalaryň biri bolan, Türkmenabatdaky himiýa zawodynda öndürijilik kuwwaty ýylda 500 müň tonna barabar bolan kükürt kislotasyny öndürmäge niýetlenen täze desganyň gurluşygy hem güýçli depginler bilen dowam etdiriler.
Täze senagat toplumlaryny ulanmaga bermegiň hasabyna biz azotly dökünleriň önümçiligini has-da artdyrarys. Şu maksat bilen, kaliý dökünleriniň önümçiligini özleşdirmek boýunça hem işler çaltlandyrylar. Çünki, ýurdumyzda kaliý duzlarynyň alamatlary bolan birnäçe ýataklaryň bardygy anyklanyldy. Olar kaliý magdanlarynyň gorlary bolan Garlyk, Garabil we Týubegetan ýataklarydyr. Tebigy gazyň gaýtadan işlenmeginden ýokary netijeli önümiň alynmagy bilen birlikde dünýä bazarlarynda uly isleg bildirilýän kaliý dökünleriniň önümçiliklerini özleşdirmek hem esasy maksatlarymyzyň biri bolup durýar.
Türkmenistan gidromineral çig-mal baýlyklarynyň gorlary boýunça dünýäde öňdäki orunlaryň birini eýeleýär. Häzirki wagtda olaryň esasynda dürli mineral duzlar, ýod we onuň önümleri öndürilýär. Bu ulgamyň ösüşine örän uly ähmiýet bereris.
Dünýäde natriý sulfatynyň we beýleki peýdaly minerallaryň iň iri gorlarynyň biri bolan Garabogazköl aýlagynyň senagat önümçiliginiň ösüşini üns merkezimizde saklarys. Sebäbi, bu ýer adaty tebigy şertlerde dürli duzlaryň senagat möçberinde kristallaşmasynyň bolup geçýän ýeridir. Aýlagyň mineral baýlyklary gutarnyksyz çig-mal baýlygy bolup, magniý, natriý duzlarynyň çeşmesidir.
Häzirki wagtda “Garabogazsulfat” önümçilik birleşiginde
dürli önümler, hususan-da, kükürt turşy natriý (sulfat natriý) hem-de kükürt turşy magniý (epsomit), şeýle hem hlorly magniý (bişofit) öndürilýär. Türkmenistanyň himiýa pudagynyň maksatnamasynda Garabogazköl aýlagynyň gidromineral baýlyklaryny toplumlaýyn özleşdirmek arkaly bu önümleriň önümçilik möçberlerini artdyrmagy göz öňünde tutýarys.
Ýody we bromy öndürmek üçin nebit we gaz ýataklarynyň ugurdaş suwlaryny hem ulanyp bolýar, sebäbi bu suwlaryň himiki düzümi hem ýodly-bromly suwlaryňky ýalydyr. Şeýle hem ýoduň we bromyň organiki we organiki däl önümlerini öndürmegi guramagyň geljegi uludyr.
Häzirki wagtda himiýa senagaty milli ykdysadyýetiň ileri tutulýan pudaklarynyň birine öwrüldi. Ýurdumyzda hereket edýän himiýa kärhanalarynda dünýäniň öňdebaryjy kompaniýalarynyň iň täze, ýokary öndürijilikli tilsimat enjamlary ornaşdyrylyp, daşary ýurt bazarlarynda ýokary isleg bilen alynýan dürli görnüşli önümleriň önümçiligi ýola goýuldy. Birnäçe täze zawodlar gurlup, ulanmaga berildi we olar milli ykdysadyýetimizi diwersifikasiýalaşdyrmaga mynasyp goşantlaryny goşýarlar.
Balkan welaýatynda kaustik sodasyny, hlory we hlor önümlerini öndürýän zawodyň gurulmagyny ýerlikli hasap edýäris.
Ýurdumyzda elýeterli tebigy gazyň we elektrik energiýasynyň bolmagy, bu önümleri içerki bazar we eksport üçin öndürmek ykdysady taýdan bähbitlidir. Türkmenistanyň ulag düzümlerini ösdürmek we ony, iri deňiz portlary hem goşmak bilen, halkara ýük daşmak ulgamyna birikdirmek boýunça alnyp barylýan syýasat uly möçberdäki himiýa önümleriniň eksportyna degerli ýardam berer.
Her bir raýat hakynda alada bu gün dowletimiziň, jemgyýetimiziň baş aladasydyr, "Dowlet adam üçindir!" diýen baş ýörelgäniň hakyky mazmuny hem şundan ybaratdyr. Döwletimiziň her bir raýaty hem bu alada jogap edip, Watanymyzyň rowaçlanmagyna öz mynasyp goşandyny goşmalydyr.
Halkymyzyň abadan durmuşy, döwletimiziň kuwwatynyň berkemegi, onuň abraýynyň dünýäde mundan beýläk hem artmagy ugrunda yhlasly we tutanýerli zähmet çekmegimiz gerek.
Türkmenistan döwletimiziň syýasy-jemgyýetçilik durmuşynda uly üstünlikler gazanylýar we durmuş taýdan ösüş, ruhy hem-de medeni galkynyş ýoly bilen belent sepgitlere tarap ynamly gadam basylýar. Häzirki we geljekki nesillere bagtyýar durmuş üpjün edilýär.
Ýurdumyzda öndürilýän elektrik energiýasynyň möçberlerini ep-esli artdyrmagy üpjün ederis. Täze ýokary woltly elektrik geçirijileriniň we kiçi beketleriň gurluşygyna, elektrik energiýasyny paýlaýyş ulgamyny ösdürmeklige, şäherleriň we obalaryň yşyklandyryş we ýaşaýyş jaýlaryny elektrik energiýasy bilen üpjün ediş ulgamlarynyň hem durky täzelenilmegine aýratyn ähmiýet berler.
Munuň özi ýurdumyzyň elektrik energiýasy bilen üpjünçilik meselesiniň doly çözülmegine mümkinçilik berer. Şeýle hem ýurdumyzyň netijeli halkara hyzmatdaşlygyna, hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň berkemegine, özara ynanyşmagyň derejesiniň ýokarlanmagyna hyzmat eder. Bu bolsa Türkmenistanyň halkara arenasyndaky uzak möhletli energetika syýasatynyň özenini kesgitlär.
Ýurdumyzda mikro we makroykdysady amallaryň ylmy esasda dolandyrylmagyny ýola goýmak arkaly strategik meýilnamalaşdyryşyň bitewi we çeýe ulgamyny dörederis. Maliýe ulgamyny, pul-karz, salgyt-býujet we baha syýasatyny kämilleşdireris, milli puluň hümmetini has-da ýokarlandyrarys.
Bank işini has-da kämilleşdirmegi dowam ederis, maliýe hasabatlylygynyň halkara ülňülerini ornaşdyrarys, bank düzümlerini awtomatlaşdyrmagyň derejesini has-da ýokarlandyrarys.
Bilim we ylym ulgamynda hem giň möçberli özgertmeleriň amala aşyrylmagyny dowam etdireris. Ýurdumyzda ylmy we bilimi dünýä derejesine çykarmak, ýaşlarymyzyň sazlaşykly ösmegi, gözýetimleriniň giňemegi üçin ähli şertleri dörederis.
Milli saglygy goraýyş ulgamynyň mundan beýläk-de özgerdilmegine aýratyn ähmiýet berip, döwrebap lukmançylyk merkezleriniň gurulmagyny, durmuşyň bu möhüm ulgamynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmagy üpjün ederis.
Sowatly, ýokary hünär derejeli nesilleri taýýarlamak maksady bilen, biz ýokary, ýörite we orta okuw mekdeplerinde ýaşlaryň hünärleri kämil özleşdirmekleri üçin hemme şertleri döretmegi göz öňünde tutýarys.
Daşary ýurtlarda bilim almaga höwesek ýaşlarymyz üçin bolsa, zerur bolan mümkinçilikler dörediler. Şeýle hem olaryň okuwlaryny tamamlap gelenlerinden soň, öz hünärlerine laýyk iş orunlary bilen üpjün edilmegine ýardam bereris.
Türkmenistanyň daşary syýasatynda ykrar edilen hemişelik Bitaraplyk derejesine laýyklykda, biz ozalkylar ýaly, “açyk gapylar” syýasatyny, dünýäniň dürli döwletleri, aýratyn-da, goňşy döwletler bilen ikitaraplaýyn dostlukly gatnaşyklary ösdürmek boýunça işleri alyp bararys.
Ýurdumyzy mundan beýläk hem ösdürmek, tutuş türkmen halkynyň hal-ýagdaýyny gowulandyrmak, halkara arenasynda Türkmenistanyň abraýyny artdyrmak üçin ähli güýjümi, bilimimi we tejribämi gaýgyrmajakdygyma sizi ynandyrasym gelýär.
Öňde boljak saýlawlarda beýleki dalaşgärlere üstünlikleri arzuw edýärin.
Biz Täze, 2017-nji ýyla uly ruhubelentlik bilen gadam goýdyk. Türkmenistanyň hormatly Prezidentini, ähli beýleki dalaşgärleri hem-de Türkmenistanyň agzybir halkyny Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýyly bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn!
Goý, Täze, 2017-nji ýyl üstünlikli, abadan we bereketli ýyllaryň biri bolsun!
Nurnepesow Süleýmannepes Oraznepesowiçiň terjimehaly
1957-nji ýylyň 6-njy aprelinde Balkan welaýatynyň Serdar şäherinde doguldy.
1980-nji ýylda S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetini tamamlap, inžener-mehanik hünärine eýe boldy.
1981-1988-nji ýyllarda “Balkansuwhojalyk” önümçilik birleşiginiň Suwaryş ulgamlary müdirliginiň inžener-mehanigi bolup işledi.
1988-1993-nji ýyllarda Balkan welaýatynyň Serdar şäheriniň Demir ýolçularyň medeniýet öýüniň çeper ýolbaşçysy, 1993-2000-nji ýyllarda Balkan welaýatynyň “Guwlyduz” kombinatynyň üpjünçilik inženeri bolup işledi.
2001-2012-nji ýyllarda “Garabogazsulfat” önümçilik birleşiginiň üpjünçilik bölüminiň hünärmeni, baş direktorynyň üpjünçilik boýunça orunbasary, soňra bolsa “Garabogazsulfat” önümçilik birleşiginiň baş direktoryň wezipesini ýerine ýetiriji bolup işledi.
2012-nji ýylyň fewral aýyndan bäri “Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň “Garabogazsulfat” önümçilik birleşiginiň baş direktory wezipesinde işleýär.
Maşgalaly, dört çagasy bar.
Türkmenistanyň Merkezi saýlaw topary Aşgabat şäher häkimliginiň «Mekan» köşginde Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär Annanepesow Maksat Kowusowiçiň saýlawçylar bilen duşuşygynyň geçirilýändi...
Mary, M.Kemine adyndaky Döwlet drama teatrynda Türkmenistanyň Prezidentiniň wezipesine dalaşgär, Azyk senagaty döwlet birleşiginiň başlygynyň orunbasary Maksat Annanepesowyň saýlawçylar bilen duşuşygy...
Türkmenabatda Lebap welaýatynyň saýlawçylarynyňýokary döwlet wezipesine raýatlaryň teklipçiler topary tarapyndan görkezilen dalaşgär, Mary welaýatynyň häkiminiň orunbasary Jumanazar Annaýew bilen duşu...
Daşoguzda Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär – “Rysgal” Paýdarlar-täjirçilik bankynyň müdiriýetiniň başlygy, Mejlisiň deputaty Bekmyrat Atalyýewiň saýlawçylar bilen duşuşygy geçirildi. N...
Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär – Mejlisiň deputaty, Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynyň direktory Ramazan Durdyýewiň saýlawçylar bilen duşuşygy geçirildi. Türkmenbaşydaky nebiti...
Änew şäheriniň Medeniýet öýünde saýlawçylaryň Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär – Daşoguz welaýatynyň häkiminiň orunbasary Meretdurdy Gurbanow bilen duşuşygy geçirildi, oňa welaýatyň jemgy...
Türkmenistanyň Merkezi saýlaw topary ýurdumyzyň welaýatlarynda we paýtagtymyz Aşgabat şäherinde Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgärleriň saýlawçylar bilen duşuşyklarynyň geçirilýändigini hab...
Köp partiýalylyk şertlerinde geçiriljek, 2017-nji ýylyň taryhy wakasyna öwrüljek Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlaryna görülýän taýýarlyk işleriniň çäklerinde birnäçe guramaçylyk işleri alnyp bary...


text:
Talyban we beýleki pitneçi toparlar bilen gepleşmek arkaly ýurtdaky garşy duruşlygy parahatçylykly soňlamagy maksat edinýän täze owgan geňeşine uruş jenaýatlary bilen ilteşikli Rabbani ýolbaşçylyk edýär.
Prezident Hamid Karzaýyň edarasy ýekşenbe güni 70 agzaly Ýokary parahatçylyk geňeşine Burhaneddin Rabbaniniň ýolbaşçylyk etjegini yglan etdi.
Rabbani 1980-nji ýyllarda sowet güýçlerine garşy urşan mujahetdin lideri we 1990-njy ýyllaryň birinji ýarymynda owgan prezidenti bolan adam. Onuň hökümeti 1996-nžy ýylda Talyban tarapyndan agdaryldy.
Hýuman raýts wotç Rabbaniniň 1990-njy ýyllaryň birinji ýarymynda müňlerçe owganyň öldürilmegine we ýer-ýurdundan göçürilmegine getiren uruş jenaýatlary bilen ilteşiklidigini aýdýar.


text:
Şu gün ABŞ-niň prezidenti Barak Obama, resmi sapar bilen Moskwa gelýär. Saparyň programmasynda Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew hem-de premýer ministr Wladimir Putin bilen gepleşikler bar.
Taraplar ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ýagdaýyny, möhüm halkara problemalaryny, Eýrandaky, Owganystandaky, Demirgazyk Koreadaky ýagdaýlary hem-de energiýa howpsuzlygyny maslahatlaşar.
Gepleşikleriň baş temalarynyň biri, strategiki hüjüm ediji ýaraglary çäklendirmek boýunça täze ylalaşyga taýýarlyk meselesi bolar.
Moskwa saparynyň dowamynda, Barak Obama Orsýetiň oppozisiýa wekilleri bilen duşuşmagy hem planlaşdyrýar.


text:
Geçen hepde Aşgabatda GDA we Ýewropa ýurtlarynda habar serişdeleriniň işini ösdürmek boýunça bar bolan tejribeleri öwrenmek meselesine bagyşlanylyp ýörite maslahat geçirildi.
Maslahata media ugrundan käbir daşary ýurtly spesialistler bilen birlikde, Türkmenistanyň Mejlisiniň, käbir ministrlikleriniň we edaralarynyň, ýokary okuw jaýlarynyň, köpçülikleýin habar serişdeleriniň, şeýle hem Britaniýanyň we Germaniýanyň ilçihanalarynyň wekilleri-de gatnaşdylar.
Onda dürli media serişdeleriniň jemgyýetdäki roly, neşir we elektron media serişdelerini kanunçylyk taýdan sazlaşdyryş mehanizmleri, şeýle hem köpçülikleýin habar serişdeleriniň işi boýunça halkara hyzmatdaşlyklary ýaly meselelere garaldy.
Maslahata gatnaşyjylaryň öňünde käbir daşary ýurtly spesialistler, şol sanda BBC media korporasiýasynyň Dünýä gullugynyň konsultanty Marek Bekerman we ÝUNESKO-nyň kommunikasiýa hem-de maglumat Býurosynyň maslahatçysy Marius Lukoşýunas dagylar hem boldy.
Geçirilýän şeýle maslahatlar Türkmenistanda medianyň erkinleşmegine oňyn täsir edýärmi? Azatlyk Radiosyndan Merdan Saryýew şu mesele bilen gyzyklanyp, Londonda ýerleşýän “Uruş we parahatçylyk maglumatlary” institutynyň Merkezi Aziýa boýunça bölüminiň ýolbaşçysy Jon MakLoud bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Soňky ýyllarda Türkmenistanda žurnalistika ugrundan seminarlar, ýörite okuw çäreleri geçirilýär. Nyýazow döwründe munuň ýaly çäreler ýok diýen ýalydy. Häzirki döwürde beýle çäreleriň geçirilmegine özgerilşigiň, öňegidişligiň yşaraty hökmünde baha bermek bolarmy?
Jon MakLoud: Bu hökümetiň daşary ýurtlar bilen jemgyýetçilik gatnaşyklaryny ösdürmek nukdaýnazaryndan çemeleşýändigini görkezýär. Ýagny, Türkmenistan halkara jemgyýetçiliginiň özgerişlikleri görmek isleýändigine düşünýär. Şu sebäpli-de hökümet şeýle “yşaratlary” görkezmek ugrunda tagalla edýär.
Men bularyň hakykatdan hem bir özgerişlik getirip biljekdigine-de doly ynanmaýaryn. Ählimiziň bilşimiz ýaly, ýurtda metbugat döwletiň berk gözegçiliginde. Juda berk senzura bar. Eger bu ýagdaýlarda žurnalistler özleriniň wezipelerini doly berjaý edip bilmeseler, onda bular ýaly türgenleşikleriň hem peýdaly boljakdygyna şübhäm bar.
Berdimuhamedow häkimiýet başyna gelende, metbugat boýunça käbir belliklerini hem edipdi. Ýöne bularyň aňyrsynda hakykatdan hem çynlakaý niýetiň durandygy şübhe döredýär. Mysal üçin, prezidentiň döwlet resmileriniň, şol sanda özüniň hem işlerini derňemek boýunça metbugata eden çagyryşynyň hakykata laýyk gelýändigini aýtmak örän kyn. Belki, prezident has gyzykly telewizion kanallarynyň bolmagyny, has owadan, özüne çekiji gazetdir-žurnallaryň çykarylmagyny göz öňünde tutýandyr. Ýöne men bu bellikleriň metbugatyň döwletiň kontrollygyndan azat bolmagyna, žurnalistleriň režim barada tankydy makalalary ýazyp başlamagyna ýol açjakdygyna asla ynanamok.
Bir söz bilen aýdylmaly bolsa, bular häzir Özbegistanyň ýolundan barýana meňzeýär. Özbegistan halkara jemgyýetçiligi bilen işleşmegiň ýollaryny öwrendi. Ol ýerde, belkäm, her hepde diýen ýaly žurnalistika, adam hukuklary meseleleri, şeýle-de kanunyň ileriligi boýunça seminarlar geçirilýär. Ýöne hakykatda bu ugurlaryň hiç birinde-de häzir göze ilýän oňyn özgerişlik ýok. Ýakyn geljekde hem boljakdygyny çaklamak kyn. Bu juda gynandyryjy hakykat.
Azatlyk Radiosy: Ýagny siz Türkmenistanyň şeýle çäreleri halkara jemgyýetçiliginiň gözüne çöp atmak üçin geçirýändigini aýtjak bolýaňyzmy?
Jon MakLoud: Men bu ädimleriň aglaba halkara jemgyýetçiliginiň razylygyny gazanmak üçin edilýändgini pikir edýärin. Bärde bir gapma-garşylyk bar. Döwletde bir partiýanyň, bir adamyň hökmirowanlygynyň, merkezleşdirilen dolandyryşyň bolmagy, şeýle-de hiç hili syýasy oppozisiýanyň, garaşsyz medianyň ýoklugy azatlyga çagyryşlary manysyz edýär. Bular biri-birine gapma-garşy gelýär.
Azatlyk Radiosy: Eger şeýle ýagdaýlar bar bolsa, onda geljekde mediadan nämä garaşmak mümkin?
Jon MakLoud: Meniň pikirimçe, köp zada umyt baglamaly däl. Bärde hakyky öňegidişligiň hiç bir yşaraty ýok. Hökümetiň sistemasy juda berk we güýçli. Munuň üýtgemek niýeti-de ýoga meňzeýär. Sebäbi bu bir “çeýe” hereket edýän sistema. Bu sistemanyň üýtgemegine esas ýok. Ol özüne garşy institulary, ýagny azat medianyň, ýurduň içinde oppozision partiýalaryň döredilmegine ýol bermeýär. Prezident ozal oppozision partiýalaryň dörediljekdigini söz hem beripdi, ýöne men bu ugurda özgerýän hiç bir zat göremok.
Azatlyk Radiosy: Siziň pikriňizçe, häkimiýetleriň köpçülikleýin habar serişdleriniň işleriniň ilhalar bolmagy üçin hakyky işleri etjekdigine umyt barmy?
Jon MakLoud: Gynansak-da, meniň pikirimçe, ýok. Sebäbi, günbatar institutlarynyň oňaýly özgerişlikleri görmek isleginiň ugruna ýykgyn etmek bar. Mysal üçin, olar “Bu žurnlistik kurslaryň öňe bir ädim bolandygyny, munuň netijesinde geljek ýyllaryň dowamynda hakyky özgerişlikleriň bolmagynyň mümkindigini” aýdyp bilerler. Bu bir ynam. Ýöne, gynansak-da, taryh bu ynama delil geçmeýär. Bu bir ýönekeýje umyt.


text:
BMG-niň Baş Assambleýasyna ýüzlenip, Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşid Meredow şu günki dünýä şertlerinde halkara we ýerli konfliktleriň harby ýol bilen çözülip bilinmejekdigini aýtdy.
Çarşenbe güni BMG-niň Baş Assambleýasynyň 69-njy sessiýasynda eden çykyşynda R.Meredow Türkmenistanyň Merkezi Aziýa sebitinde durnuklylygy üpjün etmek, şeýle-de terrorizm howplaryna, ekstremizme, guramaçylykly jenaýata we neşe gaçakçylygyna garşy göreşmek ugrundaky tagallalaryň üstünlikli amala aşmagyna gönükdirilen Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasyndaky hyzmatdaşlygy goldaýandygyny hem mälim etdi.
Meredow Türkmenistanyň bitarap bir ýurtdygyna we onuň Owganystanyň bilen serhetleşýändigine ünsi çekip, BMG-niň howandarlygynda owganara milli dialogy gurnamagy hem teklip etdi.
Türkmen resmisi energiýa we transport meselelerinde hem durup geçip, Türkmenistandan Pakistana we Hindistana gazgeçirijini gurmak, şeýle-de Türkmenistanyň, Owganystanyň we Täjigistanyň üstünden geçjek demir ýol ulgamyny çekmek baradaky planlar dogrusynda hem çykyş etdi.


text:
Polşanyň paýtagty Warşawada gynalyp öldürilen ruhany Jerzi Popilužka pata bermek üçin guralan dabara müňlerçe adam gatnaşdy.
Rim katolik ybadatnahanasynyň ruhanysy bolan Popilužka 25 ýyl ozal, kommunistleriň ýolbaşçylygyndaky Polşanyň ýaşryn polisiýasy tarapyndan gynalyp öldürilipdi.
Pilsudski skwerindäki pata beriş dabarasy Watikanyň pata edarasynyň başlygy, arhiepiskop Angelo Amatonyň baştutanlygynda geçirildi.
Bu pata mümkin bolan keramatlylyga tarap ilkinji ädim hasaplanýar.
Pop Benedikt geçen dekabrda Popilužkany şehit diýip yglan etdi we şu hem oňa pata berilmegine ýol açdy.
Popilužka 1980-nji ýyllarda Leh Walesanyň kommunistlere garşy Raýdaşlyk hereketiniň berk goldawçysy bolupdy. Ol 1984-nji ýylyň oktýabrynda ýaşryn polisiýanyň agentleri tarapyndan öldürilende 37 ýaşyndady.


text:
ABŞ-nyň Senatynyň Aňtaw komitetiniň başlygy çykyş edip, Milli howpsuzlyk gullugynyň (MHG) Waşingtonyň ýaranlary barada aňtaw maglumatlaryny ýygnamagyna “düýbünden garşydygyny” aýtdy.
Dianne Feinstein bu barada duşenbe güni beýanat ýaýratdy. Mundan öň, Milli howpsuzlyk gullugynyň Germaniýanyň kansleri Angela Merkeliň mobil telefon gepleşiklerini gizlin diňländigi barada maglumatlar syzypdy.
Feinstein Milli howpsuzlyk gullugynyň alyp baran käbir aňtaw işlerini goldap, olaryň global terrorizme garşy göreşmek üçin möhümdigini belledi. Emma Feinstein daşary ýurtly liderleri bilen bagly meseläniň başga bir ýagdaýdygyny hem nygtap geçdi.
Feinstein Ak Tamyň beýle maglumatlaryň indi toplanmajakdygy barada aýdandygyny hem sözüne goşdy.


text:
2018-nji ýylda geçiriljek Dünýä çempionatynyň we 2019-njy ýyldaky Aziýa çempionatynyň saýlama tapgyrynyň duşuşygyna taýýarlyk görmek üçin 3-nji noýabrda Birleşen Arap Emirliklerinde ugran Türkmenistanyň futbol ýygyndysy şu gün Abu-Dabi şäherinde BAE-niň ýygyndy topary bilen ýoldaşlyk duşuşygyny geçirer. Duşuşygyň Aşgabat wagty bilen 19:15-de başlamagyna garaşylýar.
Birleşen Arap Emirlikleriniň milli ýygyndysy yklymyň güýçli ýygyndylarynyň biri. Olar şu ýylyň ýanwarynda Awstraliýada geçirilen Aziýa çempionatynda bürünç medala mynasyp boldular. Häzir arap futbolçylary FIFA-nyň sanawynda 70-nji AFK-nyň sanawynda 5-nji orny eýeleýär.
— Şeýle güýçli topar bilen ýoldaşlyk duşuşygyny geçirmek biziň milli ýygyndymyz üçin kämilligiň gowy mekdebi bolar — diýip, Türkmenistanyň ýygyndysynyň baş tälimçisi Amangylyç Koçumow «Türkmenportalyň» habarçysyna beren interwýusynda aýtdy. Tälimçi bu duşuşykda milli ýygyndymyzyň düzümine täze çagyrylan Ýewgeniý Tkaçenko («Şagadam»), Amir Gurbany («Balkan»), Serdar Geldiýew («Altyn asyr») ýaly futbolçylaryň topar bilen sazlaşykly oýun geçirip bilmek başarnygyny synamak isleýär.
Birleşen Arap Emirlikleriniň ýygyndysy soňky 10 duşuşygynyň 4-sinde ýeňiş gazandy, 2 duşuşyk deňlikde tamamlandy, 4 duşuşykda hem ýeňildi. Arap futbolçylary öz meýdanynda geçiren soňky iki duşuşygynyň ikisinde hem ýeňiş gazandylar.
Türkmenistanyň milli ýygyndysy soňky 10 duşuşygynyň 4-sinde ýeňiş gazandy, 5-sinde ýeňildi. Bir duşuşyk bolsa deňlikde tamamlandy. Ildeşlerimiz myhmançylykda geçiren soňky 5 duşuşygynyň diňe birinde ýeňiş gazanyp, 4-sinde asgyn geldiler.


text:
“G-Zero” adalgasy – dünýäde ykrar edilen iň ýokary güýjüň bolmazlygy - 2011-nji ýyl boýunça geosyýasy töwekgelçilikleriň iň esasysy bolar. Bu çaklamany Nýu Ýorkda ýerleşýän syýasy konsultasiýa edarasy bolan Ýewraziýa Topary
öňe sürýär. Guramanyň hasabatyna görä
, bu syýasy ýagdaý 2011-nji ýylda beýleki töwekgelçilikleriň hem ählisini ýokarlandyrýar. Bularyň arasyna Ýewropadaky ykdysady krizis we Demirgazyk Koreýanyň prowokasiýalaryna we oňa edilýän halkara basyşlara Hytaýyň jogap bermek islegsizligi hem girýär.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Nýu Ýorkdaky habarçysy Nikola Krastew bu barada Ýewraziýa Toparynyň prezidenti Ian Bremmer bilen söhbetdeş boldy.Azatlyk Radiosy: Hasabatda siziň “G-Zero” diýip atlandyrýan adalgaňyz bar. Ol adalga görä, dünýäde ykrar edilen iň ýokary güýjüň bolmazlygyna global syýasy krizisleriň birinjisi hökmünde garalýar. Siz bu täze reallygy nähili suratlandyrýarsyňyz?
Ian Bremmer:
Ian Bremmer
Eger-de biz dünýäniň häzirki ýagdaýyna syn etsek, onda biz dünýäniň gurluşynyň gaty çalt depginde özgerendigini göreris, şol bir wagtda-da, hatda Sowet Soýuzynyň dargamagy-da täze dünýä tertibini döretdi diýip bolmaz.
Sowet Soýuzynyň dargamagy G7+1 döwletler toparynyň döremegine getiripdi. Bu hem öz gezeginde globallaşmanyň tizligini güýçlendirdi, sermaýa ýatyryp boljak täze döwletleri döretdi, Ýewropany has kuwwatlandyrdy, ýöne globallaşma eýýäm başlanypdy, onuň diňe depginleri çaltlandyryldy.
“G-Zero” diýip atlandyrýan geosyýasy ýagdaýymyz ygtybarly halkara liderlik ugrunda globallaşma bilen bäsleşýär. Bu-da täze dünýäniň gurluşydyr, hut şu sebäpli-de altyn şeýle gymmat we hut şu sebäpli guramalar uly möçberdäki pullaryny dolanyşykdan çetde saklaýarlar. Sebäbi dünýäniň bu täze tertibiniň nähili netije berjegi belli däl.
Azatlyk Radiosy: Postsowet ýurtlarynyň hiç biri global geosyýasy töwekgellik sanawyna girmändir. Muňa gowy habar hökmünde garap bolarmy?Ian Bremmer:
Menden juda köp soralýan soraglar şulardan ybarat: Siz Orsýetde golaýlaýan saýlawlarda Wladimir Putiniň täzeden prezident bolmagyna garaşýarsyňyzmy? Dimitriý Medwedew häkimiýet başynda galarmy?
Men bu soraglara şeýle jogap berýärin: siz muny näme üçin alada edýärsiňiz? Sebäbi bu ýagdaýda Orsýetiň ýokarky häkimiýetinde ýakyn geljekde durnuklylygyň saklanjagyny çaklamak bolýar. Il arasynda nähili gürrüň edilse edilibersin, Putin bilen Medwedew juda sazlaşykly işleýär. Bu ýagdaý mundan beýläk-de dowam eder.
Emma gyzykly ýeri – bu diňe Orsýetiň töwekgellik sanawynda bolmazlygyny däl, eýse çalt depginde ösýän ýurtlaryň sanawyna girýänleriň hiç biriniň döreýän möhüm bazarlaryň hiç biriniň howp astynda däldigini aňladýar. Hakyna seredilse, öz täze prezidenti Dilma Roussef bilen Braziliýa-da, Hindistan-da we hatda Hytaý hem howpdan daşarda. Hytaýyň ýekeje howpy bar: bu-da onuň juda çalt depginde ösmegi, durnuklylygy we ululygy zerarly dünýäniň beýleki bölegi üçin möhüm sistemalaýyn howplary döretmegidir.
Azatlyk Radiosy: Nebitiň bahasynyň üýtgäp durmagy Orsýetiň syýasy durnuklylygyna nähili täsir ýetirýär?Ian Bremmer:
Orsýetdäki geosyýasy durnuklylygyň esasy sebäpleriniň biri onuň has howpsuz bolmagydyr. Munuň bir bölegi hem, siziň belleýşiňiz ýaly, ykdysady howpsuzlykdyr, ýöne başga-da onuň syýasy we geosyýasy durnuklylygy bar.
Meniň diýjek bolýanym, Birleşen Ştatlara we Ýewropa Bileleşigine görä kuwwatynyň pes bolmagyna garamazdan, Ýewraziýa sebitinde Moskwanyň täsiri agdyklyk edýär. Bu Gürjüstan bolsun ýa-da Gyrgyzystan, Urkaina ýa-da Belarus – tapawudy ýok, bu barada gürrüň edilende, Moskwa özüni juda arkaýyn duýýar. Indi olaryň NATO-nyň giňeldilmegi barada hem alada galmagyna esas ýok, olar raketa hüjümlerinden goranyş sistemalary barada-da alada edip oturmaly däl, amerikanlar öz harby pudagy üçin az maliýe ýatyrýar. Indi Ýewropa Orsýeti gowşatmaga synanyşýar, ýöne olaryň häzir öz kelle agyrysy hem ýetik. Şu sebäpli, meniň pikirimçe, Orsýetiň öz geosyýasy ýagdaýyndan juda arkaýyn bolmaga esasy bar. Azatlyk Radiosy: Eýranyň 2011-nji ýylda geosyýasy töwekgellik sanawyna girmezligi juda geň galdyryjy. Siz bu netijä nädip geldiňiz?Ian Bremmer:
Eýran bu ýyl howp-hatardan sowuljaga meňzeýär. Biziň pikirimizçe, Eýran öz ýadro meselesi boýunça Günbatar bilen diplomatik gatnaşyklaryny dowam eder. Şeýle-de biz diplomatik öňegidişlik bolar diýip çaklamaýarys. Şol sebäpli Birleşen Ştatlar gadaganlyklaryň girizilmegi ugrundaky tagallalaryny dowam eder. Bu beýleki döwletlerdenem goldaw tapdy. Geçen hepde Hindistan hem muňa goşuldy. Şonuň üçin Eýrana garşy hüjümler barada gürrüň etmezden ozal, köp zatlar barada oýlanmagymyz gerek.


text:
Adatça, häzire çenli 12-nji ýanwar garaşsyz Türkmenistanda Hatyra güni hökmünde bellenilýärdi. Emma bu ýyl ýagdaý üýtgedi.
Birnäçe aý mundan öň türkmen häkimiýetleri Hatyra gününi başga wagta geçirip, ony beýleki bir gynançly sene bilen birikdirip, 6-njy oktýabrda, ýagny 1948-nji ýyldaky Aşgabat ýer titremesiniň pidalarynyň hormatyna tutulýan ýas güni bilen bilelikde bellemek kararyna geldiler.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 1990-njy ýyldan bäri bellenýän Hatyra gününiň senesini näme sebäpden üýtgedýändigini halka düşündirmedi. Aslynda Berdimuhamedow we onuň baştutanlyk edýän hökümeti öz hereketleriniň sebäbini halka seýrek düşündirýärler.
Emma Hatyra gününiň ýatyrylmagyna Orsýetiň öňünde baş egmek, ýagny türkmen hökümetiniň Orsýetiň göwnüne degmek islemeýändiginiň alamaty hökmünde garaýanlar-da bar. AÝ/AR-nyň Türkmen gullugy “Azatlykdaky” käbir kärdeşlerimiň aýtmagyna görä, türkmen resmileri eýýäm ençeme ýyl bäri Hatyra güni bilen bagly edýän çykyşlarynda Orsýetiň adyny agzamakdan gaça durýarlar. Olar bu meselede diňe “duşman” diýen sözi ulanmak bilen çäklenýärler.
Hatyra güni türkmenler öz taryhyndaky agyr pursaty, ýagny 1881-nji ýylda Gökdepe galasyny gorap, agyr söweşlerde wepat bolanlary ýatlap, olara hormat goýýarlar. Gökdepe urşy patyşa goşunlarynyň türkmenlere garşy alyp baran iň soňky uly söweşi bolupdy we şondan soň häzirki Türkmenistanyň territoriýasy tä 1991-nji ýyla çenli, ýagny SSSR ýykylýança, Orsýetiň koloniýasyna öwrülipdi.
Türkmenler üçin Gökdepe galasy ugrundaky söweş diňe bir adam ýitgileri bilen çäklenmän, eýse ullakan betbagytçylyga öwrülipdi.
Patyşa goşunlary 1870-nji ýyllaryň başyndan beýläk Kaspiý deňziniň kenarlaryndaky harby bazalaryndan Turkmenistanyň topragyna aralaşyp ugrady. Şol döwürde türkmenler öz ýurdunda erkin ýaşaýardylar. Ol döwürde türkmenleriň käbir toparlary alamançylyk bilen meşgullanýardylar. Alamançylar diňe bir ötegçi kerwenleri talamak bilen çäklenmän, eýse goňşy ýurtlardan, şol sanda orslardan hem adamlary ýesir alyp, olary bazarlarda gul edip satýardylar. Orslar häzirki Türkmenistanyň çäklerinde 18-nji asyrda, ýagny Orsýet Merkezi Aziýany basyp almaga girişenden soň peýda bolupdy.
Orsýetiň goşunlary 40 000 ilatly berkidilen şäher bolan Gökdepä ilkinji gezek 1879-njy ýylda hüjüm edipdiler, emma ol gezek ors goşunlarynyň sany-da, üpjünçiligi-de galany gabamak üçin ýeterlik däldi, olaryň sany 4000 çemesidi.
Orslar galany gönüden-göni basyp almaga synanyşanlarynda, güýçli gaýtarga duçar bolup, uly ýitgiler çekip, yza çekilipdiler we Hazar deňziniň kenaryna aşmak üçin çölüň içi bilen gitmeli bolupdylar. Bu şowsuzlyk, Orsýetiň ozal Merkezi Aziýada 1717-nji ýylda Hywa topragynda uçran ýeňlişinden soň, duçar bolan iň uly şowsuzlygydy. Türkmenler bilen bolan söweşlerde birnäçe ýüz ors esgerleri öldürildi we köp sanly ors esgerleri-de ýesir düşdüler.
Şowsuzlyga jogapkär diýlip hasap edilen general derhal wezipesinden boşadyldy we indiki ýylda bu ýere general Mihail Skobelewiň ýolbaşçylygynda täze goşun iberildi. Merkezi Aziýada general Skobelew ýaly ýiti garşylykly reaksiýa döredýän orslar o diýen köp däldir.
Skobelew 1877-1878-nji ýyllaryň ors-türk urşundan başga-da, 1868-nji ýyldan beýläk Orsýetiň Merkezi Aziýadaky beýleki harby kampaniýalaryna gatnaşypdy.
Skobelew 1979-njy ýylda türkmenleriň üstüne özünden öňki goşundan has taýýarlykly geldi. Emma harby taýdan düýpli öwrülişik döreden waka 1881-nji ýylyň 12-nji ýanwarynda boldy. Orslar galanyň diwarlarynyň aşagyndan garym gazyp, galany partlatdylar we galanyň diwarynyň uly bölegini ýumurdylar. Ors goşuny galanyň içine girip, 6 500 çemesi adamy öldürdiler. Munuň bilen hem çäklenmän, basybalyjylar galadan gaçyp çykan aýal-gyzlaryň, çagalaryň we garry adamlaryň yzyndan kowalap, şol gün ýene-de 8 000 adamy öldürdiler.
"London Daily News" gazetiniň habarçysy Edmund O'Donowan şol bolan wakalaryň gözli şaýadydy. Ol bu ganly wakalar barada şeýle ýazýar: “Hiç kim gutulmady, hatda ýaş çagalar we garrylarda. Orslar olaryň hemmesini gylyçdan geçirdiler. Gaçmaga synanyşanlardan 8 000 çemesi adamyň wepat bolandygy aýdylýar, galanyň içinden hem ýene 6 500 adamyň jesedi tapyldy”.
O'Donowan Britaniýada rusofobiýa asyrynda ýaşapdy we onuň häsiýetlendirmeleri öz döwrüniň garaýyşlaryna mahsus bolupdy. Muňa garamazdan, wepat bolanlaryň sany takyk görkezildi, şol bir wagtda-da öldürilenleriň köpüsiniň erkek adamlar bolandygy soň anyklandy.
Peter Hopkirk “Uly oýun” atly kitabynda Skobelewiň Gök-Depedäki gyrgynçylygy aklap şeýle diýendigini ýazýar: “Duşmanyňa garşy näçe ýowuzlyk görkezip bilseň, parahatçlygyň döwri şoňa laýyk bolýar. Olary näçe güýçli ursaň, olar şonça-da ümsüm bolarlar”.
Şu günki gün, şol wakalardan 135 ýylyň geçeninden soň, garaşsyz Türkmenistanyň hökümeti Gökdepe we Hatyra güni barada mundan beýläk dymmak kararyna geldi.


text:
«Boko haram» demirgazyk-gündogar Niregiýada 30-njy iýundan bäri 150-den gowrak adamy öldürdi.
Prezident Muhammadu Buhari muny «ynsançylyga sygmaýan we wagşyýana hereket» diýip atlandyrdy.
Jeňçiler Borno şatatyna hüjüm edip, Remezan agşamynda namaza duran dindarlary, öýlerinde oturan aýallary atyp öldürdiler, erkek adamlary ýatan ýerlerinden süýräp çykardylar diýip, harby we ýerli çeşmeler aýdýar.
Ýaragly adamlar 30-njy iýunda bir obada 50 töweregi adamy öldürdiler, ertesi Kukawada 100 adamy bir ýere toplap, atyp öldürdiler.
Iki gün soň bolsa, daňdan bir oba çozup, 12 adamy öldürdiler. 2-nji iýulda janyndan geçen iki bombaçy uly ýoluň boýunda azyndan 10 adamy öldürdi.
Bir ýaş aýal bolsa, Borno metjidinde özüni ýaryp, 12 adamy öldürdi.


text:
Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugynyň maglumatyna görä, Özbegistanyň territotiýasynda ýakynda tussag edilen iki sany gyrgyz serhet gullukçysy çarşenbe güni Gyrgyzstana gaýtarylyp berlipdir.
Maglumata görä, Gyrgyzistanyň serhet güýçleriniň başlygynyň orunbasary Çolponbek Turusow gyrgyz esgerleriniň tussag edilmegi bilen baglanyşykly waka boýunça derňew işleriniň geçirilýänligini mälim edipdir.
Bu waka barada ýayradylan desläpki habarlarda bu esgerleriň serhediň golaýynda ýerleşýän bir özbek obasyndan sygyr ogurlamaga synanşan wagtlary tussag edilendikleri aýdylýar.
Mäglumata görä, bu gyrgyz esgerleri ýerli ýaşaýjylar tarapyndan tutulyp, soňra Özbegistanyň howpsuzlyk güýçlerine tabşyrylypdyr.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama we ýetip gelýän prezidentlik saýlawlaryndaky Respublikan bäsdeşi Mitt Romni ýurduň günbataryndaky Kolorado ştatynyň Denwer şäherinde geçirilen ilkinji prezidentlik çekeleşigine gatnaşdy.
Togsan minuda çeken çekeleşikde ýurduň içerki meseleleri, şol sanda ykdysadyýet, iş orunlarynyň ösüşi we hökümet defisiti üns merkezinde boldy.
Obama özüniň garaýşynyň Romniňkiden tapawutlanýandygyny aýtdy.
"Onsoň şu gije şu ýerdäki sorag nirä gelendigimiz barada däl-de, nirä barýandygymyz baradadyr. Gubernator Romni, eger-de biz esasan baýlara degişli bolan salgytlary azaltsak we düzgünleri gowşatsak, onda bu biziň üçin has gowy bolar diýýär. Meniň başgaça garaýşym bar“ diýip, Birleşen Ştatlaryň lideri aýtdy.
Obama Birleşen Ştatlaryň ykdysadyýetini özgertmek boýunça öz garaýyşlaryna düşündiriş berdi.
“Meniň pikirimçe, biz bilime we türgenleşige has köp maýa ýatyrmaly. Men Amerikada täze energiýa çeşmelerini döretmek, Birleşen Ştatlarda maýa ýatyrýan kiçi bizneslere we kompaniýalara goldaw berip bilmegimiz üçin salgyt kodeksimizi üýtgetmek, iki söweşi bes etmek bilen tygşytlaýan pulumyzyň käbir bölegini ulanmak has möhüm diýip, hasap edýärin“ diýip, Obama aýtdy.
Romni prezident Obamanyň syýasatynyň "Amerika üçin dogry jogap däldigini“ nygtady.
“Prezidentiň dört ýyl mundan öň wezipä gelende öňe süren pikirlerine meňzeş garaýyşlary bar. Hökümeti giňeltmek, has köp sowmak, has köp salgyt çöplemek, has köp düzgünleşdirmek arkaly, eger isleýän bolsaňyz, mätäçlere peýda getirýän hökümet gowy işlär. Bu Amerika üçin dogry jogap däldir“ diýip, Romni aýtdy.
Romni baýlara salynýan salgytlary azaltmagy göz öňünde tutýandygyny ret etdi.
“Jogap bolsa – hawa, biz kömek edip bileris. Emma muny başgaça ýollar arkaly amala aşyrmaly bolar. Häzirkisi ýaly, prezidentiň ýokardan aşak, baýlaryň salgydyny azaltmak diýip düşündirişi ýaly däl. Bu meniň etjek zadym däl“ diýip, Romni aýtdy.
Romni Obamamy ýokary derejedäki defisiti ösdürmekde günäkärledi we federal defisiti "ahlaky mesele“ diýip häsiýetlendirdi.
"Meniň pikirimçe, bu diňe bir ykdysady mesele däl, bu bir ahlaky meseledir. Indiki nesilleriň gerdenine düşjegini, olaryň öz ömürleriniň dowamynda munuň üçin tölemeli boljakdyklaryny bilibem gazanýanymyzdan has köp pul sowmak meniň neslim üçin ahlak taýdan kabul ederlikli däl diýip, pikir edýärin. Her ýyl bir trillion dollarlyk karz almak ahlaky däl“ diýip, Romni aýtdy.
Obama özüniň häkimiýet başyna geçende has uly defisit bilen ýüzbe-ýüz bolandygyny, bu ýagdaýyň bolsa ykdysady krizis netijesinde hasam beterländigini belledi.
Waşingtonda gündelik neşir edilýän "Politico" neşiriniň milli syýasat boýunça redaktory Çarles Mahtesian Romnä ýokary baha berdi.
“Bu Romni üçin möhüm pursatdy we ol mundan peýdalanmagy başardy. Ol düşünjeli çykyş etdi, ol käbir möhüm meseleler babatda düýpli çykyş etdi“ diýip, Mahtesian aýtdy.
Telewideniýe arkaly göni efirde görkezilen çekeleşige takmynan 50 million adamyň tomaşa etmegine garaşylýardy.
Bu 6-njy nobýabrda geçirilmeli saýlawlaryň öňüsyrasyndaky üç sany prezidentlik çekeleşiginiň ilkinjisi boldy.
Pikir soralyşyklar Obamanyň Romniden öňe saýlanandygyny görkezýär.
Gizlin kamera arkaly ýazga geçirilen wideo Massaçusets ştatynyň öňki gubernatory Romnä zeper ýetiripdi. Ol bu wideoda saýlawçylaryň 47 prosentiniň hökümete garaşlydygyny we özüne goldaw bildirjege meňzemeýändiklerini aýdýar.
Analitikler gowşak ykdysady ösüşiň we 8.1 prosent işsizligiň Obamanyň ikinji dört ýyllyk möhlete gaýtadan saýlanmagyny kynlaşdyrandygyny aýdýarlar.


text:
Bosniýada 12-nji oktýabrda ýurduň üç taraplaýyn prezident dolanşygy üçin geçirilen saýlawlardaky sesleriň belli bir böleginiň sanalmagy netijesinde milletçiler öňde barýan ýaly bolup görünýär.
13-nji oktýabrda saýlaw resmileri ýurduň üç taraplaýyn prezident dolanşygy boýunça geçirilýän saýlawlarda Bakir Izetbegowiçiň (Bakir Izetbegovic), Dragan Çowiçiň (Dragan Covic) we Zeljka Swijanowiçiň (Zeljka Cvijanovic) öňde barýandygyny mälim etdiler.
Merkezi saýlaw komissiýanyň başlygy Stýepan Mikiçiň sözlerine görä, bu çaklamalar saýlaw býulletenleriniň 76,5%-niň netijelerine esaslanýar.


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Moskwa sanksiýalary aýyrtmak üçin Günbatar bilen söwdalaşmaz diýdi.
Lawrow 19-njy oktýabrda Orsýetiň NTW telewideniýesine beren gürrüňinde şeýle diýdi: «Bize eger Ukrainadaky krizisi çözmäge kömek etseňiz, sanksiýalary goýbolsun etjek. Ine size kriteriýany aýdalyň, bir ädim ätmeli, milisiýanyň Orsýetiň serhedine gözegçilik edilmegine ýol berşini synlamaly we ş.m.ler.» diýildi.
Lawrow: «Biziň jogabymyz ýönekeý, biz hiç bir kriteriýa ýa-da şertlere boýun bolmarys» diýdi.
Ol günbatar döwletlerini Ukrainany Orsýete basyş görkezmek üçin ulanmakda, ýagny Orsýetiň esasy meselelere, özi üçin wajyp zatlara çemeleşmesini üýtgedip, günbataryň çemeleşmesini kabul etmegini gazanjak bolmakda aýyplady.
Ol muny «geçen asyr, geçen eýýam, geçmişiň kolonial pikirlenişi» diýip atlandyrdy.


text:
Aşgabat, 6-njy ýanwar. «Türkmenportal».
Merkezi Aziýa sebiti, şol sanda Türkmenistan üçin suw ýaşaýyş, durmuş hem-de mundan beýläkki ösüş üçin iň gymmatly serişdeleriň biri bolup durýar. Şundan ugur almak bilen, daşky gurşawy goramak, şol sanda suw serişdelerini aýawly saklamak we netijeli peýdalanmak wezipeleri Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýar. “Suw hakynda” Türkmenistanyň Kodeksi suw serişdelerini oba hojalygynda, senagatda we durmuş ulgamynda ulanmagyň hukuk esasy bolup hyzmat edýär.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzda durnukly suw üpjünçiligi we suw gorlaryny tygşytly peýdalanmak meselesi barada aýdyp:
“Çäklendirilen suw serişdeleri şertlerinde biz olary oba hojalyk ekinlerini suwarmak üçin rejeli ulanmalydyrys, suwuň her bir damjasyny tygşytly harçlamagy öwrenmelidiris, suw tygşytlaýjy tehnologiýalary, ilkinji nobatda, damjalaýyn suwaryş usulyny ornaşdyrmalydyrys, suwy köp sarp etmän, bol hasyl almagy başarmalydyrys. Biz suwuň bisarpa ulanylmagyny aradan aýyrmalydyrys, ekin meýdanlarynyň melioratiw ýagdaýyny, suw hojalyk gurluşygynyň tehniki ýagdaýyny we hilini gowulandyrmalydyrys” diýip belleýär.
Türkmen Lideri Gurbanguly Berdimuhamedowyň bu sözlerinde ýurdumyzyň esasy baýlyklarynyň biri hökmünde suw serişdelerini rejeli we netijeli ulanmak, Merkezi Aziýada ekologiýa ýagdaýyny sagdynlaşdyrmak boýunça döwlet syýasatynyň many-mazmuny jemlenendir.
Mundan birnäçe ýyl ozal “Altyn asyr” Türkmen kölüni döretmegiň taslamasy işlenip taýýarlanyldy, onuň birinji nobatdakysy 2009-njy ýylda ulanmaga berildi. Bu möhüm ekologiýa taslamasy ýurdumyzyň ähli sebitlerinde suwarylýan ýerleriň zeý suwlaryny ýygnamak we olary Türkmenistanyň demirgazyk – günbatar böleginde ýerleşýän tebigy Garaşor çöketligine akdyrmak üçin bitewi zeýkeş ulgamynyň döredilmegini göz öňünde tutýar.
Türkmen kölüni gurmagyň taslamasy 2003-2010-njy ýyllar döwri üçin Aral deňzi sebitinde ekologiýa we durmuş-ykdysady ýagdaýy gowulandyrmak boýunça anyk hereketleriň maksatnamasyny durmuşa geçirmegiň çäklerinde amala aşyrylýar. Bu maksatnama Merkezi Aziýa ýurtlarynyň döwlet baştutanlary tarapyndan 2002-nji ýylyň oktýabrynda, şeýle hem Araly halas etmek baradaky halkara gaznasynyň Ýerine ýetiriji komiteti tarapyndan 2003-nji ýylda tassyklanyldy. Şeýlelikde, “Altyn asyr” Türkmen kölüni gurmagyň wajyplygy we maksadalaýyklygy Merkezi Aziýanyň beýleki döwletleri tarapyndan hem ykrar edildi.
“Altyn asyr” Türkmen köli gurulmazdan öň, Mary, Ahal we Balkan welaýatlarynyň çäklerinde emele gelýän zeý suwlary Garagumuň oý ýerlerinde ýygnanyp, çöldäki öri meýdanlaryň azalmagyna getirýärdi. Lebap welaýatynyň we Özbegistanyň serhetýaka welaýatlarynyň çäklerinde emele gelýän zeý suwlary bolsa uzak ýyllaryň dowamynda Amyderýa akdyrylypdy. Munuň özi derýanyň aşaky akymlarynda suwuň hiliniň ýaramazlaşmagyna getirýärdi. Ekin meýdanlaryndan zeý suwlaryň öz wagtynda akdyrylmaýandygy zerarly, Daşoguz welaýatynda hem käbir meseleler ýüze çykýardy.
“Altyn asyr” Türkmen kölüni döretmegiň esasy maksady zeý suwlaryň ýygnalmagyny kadalaşdyrmak we olary ekologiýa taýdan howpsuz ýere akdyrmak, zeýkeşleriň geçýän ýeriniň ugrunda şora çydamly oba hojalyk ekinlerini ekmek, öri meýdanlaryny suwlulandyrmak, zeý suwlary bilen doldurylan howdanlarda balyk hojalygyny ösdürmek üçin ýurdumyzyň hojalygara we esasy zeýkeşlerini bir bitewi ulgama birleşdirmekden ybaratdyr.
Garagumda uly emeli suw howdanynyň döredilmegi Türkmenistanyň suwarymly meýdanlarynyň melioratiw ýagdaýyny gowulandyrmakda, ekerançylygyň netijeliligini ýokarlandyrmakda, şorlaşmagyň öňüni almakda we şeýlelikde, topragyň mundan beýläkki zaýalanmagyny aradan aýyrmakda möhüm orun eýeleýär.
Suw hojalygy, meliorasiýa we ekologiýa baradaky “Soýuzwodproýekt” inženerçilik ylmy-önümçilik merkeziniň Baş direktory, Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň tebigat ylymlarynyň akademigi, geografiýa ylymlarynyň doktory, professor Igor Sergeýewiç Zonn 2014-nji ýylda Germaniýanyň “Şpringer” neşirýaty tarapyndan çapa taýýarlanan “Altyn asyr Türkmen köli we Türkmenistanyň suw serişdeleri” kitabynda Türkmen kölüniň döredilmegine oňyn baha berdi:
“Garagum çözüniň merkezinde el bilen gurulýan “altyn asyr” Türkmen kölüniň, daşky gurşawy sagdynlaşdyrmaga, suw we ýer serişdelerini rejeli peýdalanmaga gönükdirilen ägirt uly ekogilrotehniki taslamanyň möçberleri hem-de ähmiýeti gymmatlydyr”.
Akademik I.S.Zonana hem kollektor-drenaž ulgamlarynyň şaha aýaradan ulgamy bilen Türkmen kölüniň gurulmagy netijesinde ýerleriň, öri meýdanlarynyň müňlerçe gektary dolanyşyga giriziler, öň boş ýerlere akdyrylýan kollektorçylyk-drenaž suwlaryny gaýtadan peýdalanmaga mümkinçilik dörär, bioköpdürlülik has baýlaşar diýip belledi. Häzirki taslama ilatyň saglygy, daşky gurşaw hakynda döwletiň edýän adadasynyň nusgasy we suw serişdelerini rejeli peýdalanmagyň mysaly bolup durýar.
Rus alymlary I.P.Swinsow we S.E. Treşkin 2010-njy ýylda Aşgabatda bolan “altyn asyr” Türkmen kölüniň sebitiň ekologiýa ýagdaýyny gowulandyrmakda ähmiýeti” atly halkara ylmy maslahatynda çykyş edip, Türkmen kölüniň döredilmegi Tejen we Murgap jülgelerinden, şeýle hem Türkmenistanyň Demirgazyk sebitlerinden gowşak minerallaşan kollektor-drenaž we boş akdyrylýan suwlaryň beli biro maksada gönükdirip jemlenmegi bilen Garagum üçin we tutuşlygyna alnanda ýurt üçin möhüm ekologiýa meselesiniň çözülmegi hökmünde garamak gerek diýip bellediler. Kölüň gurulmagy uly meýdanlarda amatly ekologiýa şertleriniň kemala gelmegine, arida ekologiýa ulgamlarynyň önümliliginiň artmagyna, Garagumuň merkezinde el bilen döredilen jülgäniň kemala gelmegine ýardam eder.
Amyderýanyň hapalanmagynyň öňüni almak çözülmegi Türkmen kölüniň gurluşygy bilen baglanyşykly bolan möhüm wezipeleriň bir bolup durýar. Geljekde ähli zeýkeş ulgamynyň suwlary zeýkeş ulgamynyň üsti bilen Türkmen kölüne gönükdiriler, munuň özi Amyderýanyň hapalanmagyny azaltmaga mümkinçilik berer we derýanyň aşak akymlarynda suwuň hilini düýpli gowulandyrar.
Merkezi Aziýa Sebitleýin ekologiýa merkeziniň wekili I.Mirhaşimow ýokarda ýatlanyp geçilen ylmy maslahata eden çykyşynda Türkmen kölüniň döredilmegi bilen baglanyşykly ekologiýa çäreleriniň amala aşyrylmagy halkara konwensiýalarynyň, şol sanda çölleşmäge garşy göreş alyp barmak boýunça, howanyň üýtgemegi boýunça Ramsar we Bonn konwensiýalarynyň hem-de bioköpdürlügini gorap saklamak boýunça konwensiýanyň ýörelgelerine doly laýyk gelýändigine üns berdi. Kollektor-drenaž suwlarynyň Merkezi Aziýanyň iri serhetüsti derýasy bolan Amyderýa akdyrylmagynyň bes edilmegi serhetüsti suw akymlaryny we halkara köllerini goramak hem-de peýdalanmak boýunça BMG-niň Ýewropa ykdysady toparynyň Helsinki konwensiýasynyň hem-de suw meseleleri we adamlaryň saglygy baradaky meseleler boýunça Teswirnamanyň ruhuna hem-de talaplaryna laýyk gelýär. Munuň özi giň möçberli we sebitleýin ösüşe Türkmenistanyň ägirt uly goşandydyr diýip I.Mirhaşimow aýratyn nygtap geçdi.
Garagumuň ýerleriniň we öri meýdanlarynyň suwa basdyrylmagy möhüm ekologiki mesele bolup durýar. Şunuň bilen baglylykda, Türkmen kölüniň ulanylmagy bilen baglanyşykly ähli zeýkeş ulgamynyň doly derejede işlemegi Merkezi Garagumuň ägirt uly meýdançalarynda bu möhüm meseläni çözmäge ýardam eder.
Gowşak minerallaşan kollektor-drenaž suwlarynyň gaýtadan peýdalanylmagy şorlamaga durnukly ot-iýmlik ösümlikleri ösdürip ýetişdirmegiň hasabyna durnukly ot-iým binýadynyň döredilmegi netijesinde maldarçylygy ösdürmegiň esasy mümkinçilikleriniň biri bolup durýar. Munuň özi bioköpdürlüligi gowulandyrmak we çöldäki öri meýdanlarynyň önümliligini ýokarlandyrmak, baş zeýkeşlerde we Türkmen kölüniň suw howdanlarynda ýöriteleşdirilen balykçylyk hojalyklaryny döretmek üçin goşmaça mümkinçilikleri hem döreder.
Akademik I.S.Zonn 2011-nji ýylda Aşgabatda bolan “Şorlan ýerleri dikeltmek we irrigaston desgalaryň ulanylyşyny gowulandyrmak boýunça ylmyň hem-de öňdebaryjy tehnologiýanyň gazanan üstünlikleri” atly halkara ylmy maslahaty çykyş etmek bilen Türkmenistanda suwdan rejeli peýdalanmak syýasaty kanuny ýagdaýda hem-de yzygiderli durmuşa geçirilýän diýip belledi. Ol “altyn asyr” Türkmen köli ulanylan mahaly suwy tygşytlaýan tehnologiýalarynyň ulanylmagy, hususan-da ot-iýmlik ekinleri suwarmak hem-de şorlan ýerleri ýuwmak üçin gowşak minerallaşan kollektor-drenaž suwlaryny peýdalanmak, kollektor--drenaž suwlaryny arassalamanyň bioinženerçilik usullaryny ornaşdyrmak ugurlarynda we başgalarda gazanylan ep-esli üstünlikleri mysallaryň biri hökmünde getirdi. Meşhur alymyň pikirine laýyklykda ekerançylygyň köne suwarymly zolaklardan zeýkeş suwlarynyň çykarylmagy we onuň tebigy ýagdaýda pesliklere akdyrylmagy ekologiki wezipeleriň toplumyny çözmegi üpjün eder, şeýle hem Demirgazyk-Günbatar Türkmenistanyň ýerleriniň hem-de öri meýdanlarynyň umumy gidrologiki düzgünine oňyn täsir eder.
Fiziko-matematika ylymlarynyň doktory, professor W. M. Lelewkin (Gyrgyzystan) Türkmen kölüniň zeýkeş ulgamynyň ulanmaga tabşyrylmagy bilen, Garagumuň çöl keşbiniň özgerip başlanjakdygyny we köp ekologiýa meseleleriniň çözüljekdigini belledi. Bu bolsa wagtyň geçmegi bilen sebitde howanyň amatly we çyglylyk ýagdaýynyň döremegine getirer, diýmek, öwüsýän tozanly şemallaryň ýygjamlygyny peselder hem-de Merkezi Aziýanyň daglyk etraplarynda ygallaryň döremegi gowulanar.
Türkmen kölüni döretmek baradaky taslamanyň amala aşyrylmagynyň zeýkeşleriň töwereklerinde guşlaryň gyşyna göçüp-gonýan görnüşleriniň ugurlarynyň ýaňadan bölünmegine uly täsir edendigini bellemek gerek. Bu ýerde eýýäm olaryň amatly höwürtgelemekleri we gyşlamaklary üçin köpsanly täze ýerler peýda boldy.
Türkmen köli Merkezi Aziýanyň esasy ornitologik çäkleriniň (IBA) biri bolup durýar. Türkmenistanyň Tebigaty goramak ministrligi bilen Beýik Britaniýanyň guşlary goramagyň Patyşalar jemgyýetiniň (RSPB) arasyndaky Ylalaşygyň çäklerinde guşlaryň düzüm görňüşlerini we sanyny öwrenmek maksady bilen esasy ornitologik çäkleri inwentarizasiýalaşdyrmak, ekspedision barlagy geçirmek boýunça hereket etmegiň işlenilip düzüldi.
Bu çäkleriň esasy gymmatlygy – guşlar, ilkinji nobatda, suwda ýüzýän we suwuň töwereklerinde mesgen tutan guşlar üçin gorag we iým şertlerden, olary göçüp-gonýan döwründe, şeýle hem gyşlaýan wagtynda goldamakdan ybarat.
“Altyn asyr” Türkmen kölüniň ilkinji nobatdakysynyň açylyş dabarasynyň barşynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şeýle diýdi: “Birleşen Milletler Guramasynyň tebigaty goramak baradaky binýatlyk Konwensiýasyna goşulmak bilen Türkmenistan ekologiýa, suwy we beýleki tebigy serişdeleri gorap saklamak hem-de gaýatadan dikeltmek, çölleşmäge garşy göreşmek, oba hojalyk ekinlerini dolanyşyga getirmek, howanyň üýtgemegi ýaly düýpli meseleleri çözmek boýunça halkara jemgyýetçiligi tarapyndan amala aşyrylýan bilelikdäki taslamalara işjeň gatnaşýar. Bu meseleleri çözmekde Türkmenistan serhetdeş döwletler, şeýle hem abraýly halkara guramalar bolan Birleşen Milletler Guramasy, Ýewropa Bileleşigi, Dünýäniň ekologiýa gaznasy bilen ýygjam hyzmatdaşlyk edýär”.
Iri halkara maslahatlarynda türkmen döwletiniň Baştutany Gurbanguly Berdimuhamedowyň durnukly ösüşi, howpsuz we parahat geljegi üpjün etmek maksadynda bar bolan ekologiýa meselelerini çözmek hem-de şol meseleleriň mümkin boljaklaryny öňünden duýdurmak boýunça başlangyçlary yzygiderli öňe sürýändigini bellemek gerek.
Halk hojalygynyň sarp edijiliginiň barha artýan häzirki ylmy-tehniki ösüş asyrynda suwuň peýdalanylyşyna we aýawly saklanylyşyna biziň jogapkärçiligimiz hem köpesse artýar, çünki suw – ýaşaýşyň we gülläp ösüşiň gözbaşy. Derýalarymyzy we köllerimizi, çeşmelerimizi we suw howdanlarymyzy gözümiziň göreji ýaly goramak zerur, öz ähli güýjümizi we bilimlerimizi häzire çenli gazanan üstünliklerimizi artdyrmaga, mähriban topragymyzy gülleýän ülkä, bereket-bolçulykly mesgene öwürmäge gönükdirmelidiris.
Häzir bütin dünýäde suw serişdeleriniň ähmiýeti artýar, şonuň bilen birlikde olaryň ykdysady gymmatlylygy-da ýokarlanýar. Şoňa görä-de işleriň netijeliliginiň ýokarlandyrylmagy, bu ulgama täze, hemmetaraplaýyn ölçerilen, oýlanyşykly çemeleşmeleriň ornaşdyrylmagy örän uzakmöhletli ykdysady ähmiýete eýedir.
Ýurdumyzyň we daşary ýurtly hünärmenleriň baha bermegine görä, “Altyn asyr” Türkmen köli taslamasynyň ýokary netijelidigi hiç hili ikirjiňlenme döretmeýär. Mundan başga-da, wagtyň geçdigiçe onuň ykdysady girdejililigi diňe artar, çünki bu ägirt uly gidrotehniki desgasynyň işlemegi oba hojalygynda suwdan peýdalanmagyň iň amatly tertibini guramaga uly çykdajylary azaltmak, ekologiýa meselelerini çözmäge sarp edilen maýa goýumlarynyň öwezini dolmak, tebigy baýlyklary gorap saklamak we köpeltmek bilen baglanyşykly bolar.
Türkmenistanyň bu başlangyjynyň parasatlylygy we öňdengörüjiligi ylmy nukdaýnazardan bolşy ýaly, uly ykdysady we ekologiýa bähbitlilik tarapdan hem tassyklanýar. Ýöne, esasy zat bolsa bilelikde alanyňda, bu ýaşaýyş-durmuşa ägirt uly täsiri edýär. Onuň manysy bütin sebit möçberinde durnukly ösüşi hem-de tebigatdan peýdalanmagy üpjün etmekden ybaratdyr.


text:
Sişenbe güni Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýuşenko ýanwar aýynda geçiriljek prezidentlik saýlawlarynda prezidentlige dalaş etmek üçin, özüni resmi ýagdaýda dalaşgär hökmünde hasaba aldyrdy.
2004-nji ýylda «Mämişi rewolýusiýanyň» netijesinde häkimiýet başyna gelen Wiktor Ýuşenkonyň ilat arasyndaky abraýy soňky bäş ýylyň dowamynda görnetin pese gaçdy. Soňky pikir soraýyşlyklar ilatyň diňe alty prosentine golaýynyň Ýuşenkony goldaýandygyny görkezýär.
Geljekki prezidentlik saýlawlarynda esasy bäsleşik Orsýete tarapdar Regionlar partiýasynyň lideri Wiktor Ýanukowiç bilen ýurduň häzirki premýer-ministri Ýuliýa Timoşenkonyň arasynda bolar diýlip garaşylýar.


text:
Birleşen Ştatlar Täjigistany, Özbegistany, Türkmenistany we ýene birnäçe başga döwleti Döwlet departamentiniň dini azatlyklar babatda barha kän alada döredýän ýurtlar boýunça belligine aldy.
Bu çäre 15-nji aprelde Döwlet departamentiniň sözçüsi John Kirbi tarapyndan aýan edildi we onuň ABŞ-nyň hökümet hyzmatdaşlygy ýa-da kömek programmalary babatda dürli çäklendirmeleri döretmek mümkinçiligi bar.
Emma muňa garamazdan, Kirbi bu hili çäklendirmeleriň, Birleşen Ştatlaryň möhüm milli bähbitleri sebäpli, häzirlikçe Täjigistan, Özbegistan we Türkmenistan üçin ulanylmajakdygyny aýtdy.


text:
Golaýda dünýä jemgyýetçiligi 20-nji asyryň iň ýowuz diktatory I.W. Staliniň aradan çykan gününi belledi. Onuň ýogalanyna 60 ýyl boldy. Ýarym asyrdan gowrak wagtyň geçmegine garamazdan, ol sene ýatdan çykmaýar.
Sebäbi Staliniň halka getiren pidalary örän agyr boldy. Hut onuň görkezmesi bilen millionlarça adam gyrlypdy ýa-da uzak möhletleýin türmelere atylypdy. Şol ýitgiler halkyň kalbynda şindizem öçmän dur. Biz şol pidalardan iki sanysyny ýatlamakçy bolýarys.
Şu günlerde türkmen halkynyň iň uly bagşylaryndan Nobat bagşynyň hem Hydyr bagşynyň aradan çykanlaryna 75 ýyl bolýar. Olaryň takyk ölen güni belli däl, ýöne türkmen ensiklopediýasynda olaryň 1938-nji ýylda ölendigi aýdylýar.
Ol bagşylardan birlän-ikilän ses ýazgylary galypdyr.
Aslynda Staliniň repressiýasyna duçar bolanlar 56-njy ýylda aklanypdy. Şondan bäri-de olaryň sesi radioda berilýär. Ýöne bu meseleler açyk öwrenilmedi. Ol bagşylardan miras galan sesleri arassalamak, eger bar bolsa başga seslerini-de tapmak ýaly işlere ýeterlik üns berilmedi.
Programmany diňlemek üçin aşaky düwmä basyň.


text:
ABŞ-nyň ýolbaşçylygynda urlan howa zarbalary şu hepde demirgazyk Yrakdaky uly söweş wagtynda «Yslam döwleti» toparynyň 200-e golaý jeňçisini öldürdi.
ABŞ-nyň harbylary bu habary 18-nji dekabrda aýtdylar. ABŞ-nyň goşun polkownigi, Bagdatdaky koalisiýanyň sözçüsi Stiw Warren 500 çemesi jeňçiniň Yragyň kürt peşmerge güýçlerine garşy uly hüjüm edendigini aýtdy.
Bu söweş 16-njy dekabrda Ninewah welaýatynda bolupdyr.
Koalisiýa ol jeňçilere garşy 100-e golaý bomba taşlapdyr.
«Diňe howa güýçleri olaryň iki ýüze golaýyny öldürdi, soňky sanawa görä 187 jeňçi hatardan çykaryldy» diýip, Warren Pentagona beren hasabatynda aýtdy.


text:
Yragyň paýtagtynyň özünde we daşynda bolan dört sany bomba partlamasynda azyndan 17 adam wepat boldy. 21-nji sentýabrda awtoulaglaryň içinde goýlan bombalaryň partladylmagynyň jogapkärçiligini “Yslam döwleti” toparynyň söweşijileri öz üstüne aldylar.
Sünni gozgalaňçy topar Bagdadyň gündogaryndaky Ameen etrabynda şaýylaryň ýaragly toparyny nyşana alandygyny atdy. Bu partlamada 12 adamyň wepat bolandygyny we 42 adamyň ýaralanandygyny resmiler habar berdiler.
Şol bir wagtyň özünde-de şaýylaryň ýaşaýan Şaab etrapçasynda bolan partlamada iki parahat ýaşaýjy wepat boldy, ýedisi ýaralandy.


text:
Ýaryşda ussatlar ýüze çykýar
Golaýda kikboks boýunça erkekleriň arasynda Türkmenistanyň çempionaty geçirildi. Paýtagtymtzyň «Galkynyş» köpugurly sport toplumynda geçirilen bu bäsleşikler hünärmenlere Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça IV Aziýa oýunlaryna gatnaşjak milli ýygyndy toparymyzyň düzümini kesgitlemäge mümkinçilik berdi. IV Aziýa oýunlary şu ýylyň tomsunda Koreýa Respublikasynda geçiriler. Şondan soňra bolsa, mälim bolşy ýaly , V Aziýa oýunlary 2017-nji ýylda Türkmenistanyň paýtagty Aşgabatda guralar.
Aziýanyň iň güýçli türgenleri hormatly Liderimiziň başlangyjy boýunça häzirki wagtda gurluşygy alnyp barylýan Olimpiýa şäherçesinde öz başarnyklaryny görkezerler. Koreýa Respublikasynda geçiriljek Aziýa oýunlarynda türgenlerimiz 4 agram derejesinde 57 we 71 hem-de 63,5 we 81 kilogram agram derejelerinde çykyş ederler. Şeýlelikde,şu ýyl Inçhonda geçiriljek bäsleşiklere Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi, Milli kikboks merkeziniä başlygy Aleksandr Snagowskiniň tälim beren türgenleriniň üçüsi—Gurban Beghanow, Şöhrat Hallyýew, Allamyrat Annamyradow we Türkmenabatdan tälimçi Zakir Atajanowyň taýýarlan türgeni Eziz Jumabaýew gatnaşarlar.
Ýurdumyz boýunça ýetginjekleriň arasynda küşt boýunça Türkmenabatda geçirilen ýaryşlarda bolsa 13 ýaşly sport ussady Saparmyrat Atabaýew 1-nji orny eýeledi.Türkmenabatda şeýle hem 12 ýaşa çenli ýaşajyk küştçüleriň arasynda Türkmenistanyň birinjiligini almak ugrunda bäsleşikler geçirildi. Onda Muhammet Ezizow we Annagözel Mekanowa ýeňiji boldular.
Aşgabatda guralan milli derejedäki ýaryşlaryä hatarynda badminton boýunça paýtagtymyzyň 24-nji orta mekdebinde geçirilen Türkmenistanyň çempionatyny agzamak bolar. Şol gün basketbol boýunça Türkmenistanda birinjiligi alan toparyň hem ady mälim edildi.Şeýle-de, paýtagtymyzyň Arçabil şaýolunyň ugrunda welosiped sporty boýunça Türkmenistanyň birinjiligi geçirilip, onda welaýatlaryň we paýtagtymyzyň türgenleri çykyş etdiler.
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça Aziýa oýunlary baradaky gürrüňe gaýdyp gelmek bilen, şol bäsleşiklerde kabaddi atly hindi oýny boýunça hem ýaryşlaryň geçiriljekdigini bellemelidiris. Biziň türgenlerimiz sportyň bu görnüşi boýunça hem çykyş ederler. Şonuň üçin hem “Aşgabat” bedenterbiýe-sagaldyş toplumynda paýtagtymyzyň birinjiligi ugrundaky ýaryşlar Aziýa oýunlaryna taýýarlygyň bir tapgyry bolar.
Möhüm ýaryşlaryň hatarynda,ilkinji nobatda, suwda ýüzmek boýunça Türkmenistanyň birinjiligini görkezmek bolar. Bu bäsleşik Aşgabadyň suw sport toplumynda geçirilip,16-njy martda tamamlanar. Ähli welaýatlardan geljek ýaş türgenler nobatdaky gezek 50 metrlik howuzda suwda ýüzmegiň dürli görnüşleri boýunça bäsleşerler.
Ildeşlerimiziň göreşiň beýleki görnüşleri boýunça hem güýç synanyşýandyklaryny bellemelidiris. Mysal üçin Daşoguzda 1999-2000-nji ýyllarda doglan ýetginjekleriň arasynda welaýatyň birinjiligi ugrundaky ýaryş diýseň özüneçekiji boldy. Aşgabatda bolsa 13 ýaşa çenli türgenler şäheriň birinjiliginiň çäklerinde grek-rim göreşi boýunça bäsleşdiler.
15-17-nji martda Türkmenbaşy şäherinde erkin göreş boýunça şäheriň birinjiligi geçiridi. Şeýle-de, Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäherinde göreşiň irki görnüşi—“nusgawy” we erkin göreşleri boýunça ýaryşlar guraldy.
Talyplar hem sagdyn durmuş ýürelgesini wagyz etmäge işjeň gatnaşýarlar. Paýtagtymyzdaky ýokary okuw mekdepleriniň birnäçesiniň sport meýdançalarynda milli uniwersiadanyň çäklerinde basketbol we gandbol boýunça ýaryşlar geçirildi. Her ýyl bu ýaryşy “Türkmenistan” ýaşlar bedenterbiýe-sport guramasynyň Merkezi geňeşi guraýar. Şu ýylky bäsleşikler hem sportuň muşdaklarynda uly täsir galdyrdy.
28 марта 2013
sport ussatlaryna ustümlk ýaran bolsun, türkmenistanda sporty ösdürmek üçin berýän goldaglaryňyza sagboluň.
28 марта 2013
gatnashyanlara uly ustunlik arzuw edyarin!
28 марта 2013
Ýaryşda bolmanda-da ussatlar ýüze çykmalyda eýsem başga kim çyksyn


text:
Ukraina Russiýanyň premýer-ministri Dmitriý Medwedewiň Kryma eden saparyny ýazgardy. Kiýew muny “halkara derejesinde özüňi alyp barmagyň kadalarynyň gödek bozulmasy” diýip häsiýetlendirdi.
Ukrainanyň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Ýewgeniý Pereýbinis duşenbe güni žurnalistlere beren maglumatynda Kiýew bu sapara “berk protest bildirip”, Russiýa Federasiýasyna nota ugratdy diýdi.
Medwedew duşenbe güni Simferopolda eden çykyşynda Moskwa maýa goýumçylaryň ünsüni sebite çekmek üçin ýarymadany özboluşly ykdysady zona öwürer diýipdi.


text:
Şu hеpdäniň başynda Türkmеnistanyň rеsmi mеdiasy dürli sеbäplеrе görä Mеjlisdеn gidеn dеputatlaryň ornuna täzе kandidatlaryň hödürlеnеndigini wе 2-nji iýunda şol orunlara saýlawlaryň gеçiriljеkdigini habar bеrdi.
Maglumata gorä, bu kandidatlaryň hatarynda täzе dörеdilеn Sеnagatçylar wе tеlеkеçilеr partiýasynyň Mеrkеzi Gеnеşiniň başlygy Öwеzmämmеt Mämmеdow hеm bar. Bеýlе diýmеk, Türkmеnistanda dolandyryjy partiýadan daşary ilkinji gеzеk altеrnatiw bir partiýadan dalaşgäriň saýlawlara hödürlеnеndigini aňladýar.
Eýsеm, munuň özi Türkmеnistanyň syýasy durmuşynda nähili möhüm ähmiýetе eýе? Bu waka Türkmеnistanda hakyky köppartiýalylyk sistеmasyna tarap ädilеn möhüm ädim hökmündе baha bеrip bolarmy? Azatlyk Radiosy şu mеsеlеlеr barada aşgabatly publisist ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilеn sohbеtdеş boldy.


text:
Amerikanyň Birleşen Ştatlary okkupirlenen ýerler diýlip hasaplanylýan Gündogar Ierusalimde we Günbatar Kenarda Ysraýylyň täze müňlerçe ýaşaýyş jaýyny gurmak baradaky planlaryny tankyt etdi.
Bu barada anna güni giçlik eden çykyşynda ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton Ysraýylyň bu täze planlarynyň Palestina bilen Ysraýylyň parahatçylyk gepleşiklerinde yza tarap hereket boljakdygyny nygtady.
Ysraýyly “öjükdiren” ýagdaý
Waşingtonda Hillari Klintonyň çykyş eden bu duşuşygyna Ysraýylyň käbir ýokary derejeli resmileri, şol sanda daşary işler ministri Awigdor Liberman we goranmak ministri Ehud Barak dagylar-da gatnaşdylar.
Anna güni Ysraýylyň Gündogar Ierusalimde hem-de Günbatar Kenarda okkupirlenen territoriýalarda ýene goşmaça 3 müň sany täze ýaşaýyş jaý komplekslerini gurjakdygyny yglan etdi.
Ysraýylyň bu ädimi şu geçen hepdäniň penşenbe güni BMG-niň Baş Assambleýasynda Palestina “synçy-döwlet” statusynyň berilmegine garşy yglan eden özboluşly protesti hökmünde alamatlandy.
Geçen hepde Palestinanyň statusynyň ýokarlandyrylmagyna garşy Ysraýylyň we Birleşen Ştatlaryň BMG-niň Baş Assambleýasynda eden çagyryşlaryna garamazdan, 138 ýurduň Palestinanyň täze statusyny goldamagy netijesinde oňa “synçy-döwlet” statusy berildi.
Palestinanyň pozisiýasy
Palestinalylar geljekde döredilmegi göz öňünde tutulýan Palestin döwletiniň tutuş Günbatar Kenary we Gaza Sektoryny öz içine almagyny, Gündogar Ierusalimiň bolsa Palestin döwletiniň paýtagty bolmagyny isleýärler.
Käbir synçylar geçen hepde Palestinanyň statusyny ýokarlandyrmak arkaly, BMG-niň Baş Assembleýasynyň Palestin döwletiniň hut şu territoriýalary öz içine almalydygy baradaky ideýany-da doly goldaýandygyny görkezendigini aýdýarlar.
Ýöne Amerikanyň Birleşen Ştatlary bu territoriýalar bilen baglanyşykly gutarnykly karara diňe Palestina bilen Ysraýylyň arasyndaky göni gepleşikleriň netijesinde gelinmelidigini öňe sürýär.
Emma, beýleki tarapdan, soňky iki ýylyň dowamynda Palestina bilen Ysraýylyň arasynda çynlakaý bir gepleşikler bolmady.
Anna güni Waşingtondaky Ýakyn Gündogar syýasaty boýunça iş alyp barýan Saban Merkezinde eden çykyşynda ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton taraplaryň ikisini-de birneme geljege seredip, oýlanyşykly hereket etmeklige çagyrdy.
Klinton taraplaryň geljekde doly statusly iki goňşy döwletiň döredilmegine getirip biläýjek gepleşikleri ýola goýmaklygyň üstünde oýlanmalydyklaryny nygtady.