text:
2018-07-13
«Türkmenistan: altyn asyr» elektron gazeti
Suw hojalygy pudagynyň hünärmenleri suwdan
rejeli peýdalanmagyň wezipelerini ara alyp maslahatlaşdylar
12.07.2018
Türkmenmistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkezinde «Suw serişdelerinden rejeli peýdalanmak durnukly ösüşiň esasy» atly ylmy-amaly maslahat geçirildi. Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň, bilim, oba we suw hojalyk ministrlikleri, Daşky gurşawy goramak we ýer serişdeleri boýunça döwlet komiteti bilen bilelikde gurnan duşuşygyna tebigatdan peýdalanmak ugrundan hünärmenler- düýpli, oba hojalyk we ýokary okuw mekdepleri ylmynyň wekilleri, şol sanda pudaklaýyn ylym merkezleriniň- Çöller,ösümlik we haýwanat dünýäsi milli institutynyň (ÇÖHDMI), Türkmenistanyň «Türkmenylymsuwtaslama» döwlet suw hojalygy ylmy-önümçilik we taslama institutynyň işgärleri, Aşgabatdaky we Daşoguzdaky oba hojalyk ýokary okuw mekdepleriniň mugallymlary gatnaşdylar.
Duşuşyga gatnaşanlar suwdan peýdalanmagyň ylmy taýdan esaslandyrylan usulýetlerine, olaryň ykdysady we ekologiýa netijeliligine seljerme berdiler. Şunuň bilen baglylykda 10-dan gowrak çykyşlar bolup, olar boýunça pikir alşyldy. Hususan-da, akýan we senagat suwlaryny arassalamagyň tehnologiýasy, zeýakaba zeýkeş suwlaryny dowardarçylygyň ot-iým binýadyny berkitmek üçin şora durnukly ösümlikleri- galofitleri ýetişdirmekde we «Altyn Asyr» Türkmen kölüniň Esasy zeýakaba suw ýygnaýjysynyň golaýyndaky şorlaşan öri meýdanlarynyň ýagdaýyny gowulandyrmak üçin gaýtadan ulanmak, meliorasiýa işlerini kämilleşdirmek barada gürrüň edildi.Ýygnananlar geljekki nesiller üçin agrobioköpdürlüligi saklamap galmaga, ekologiýa zelelsiz oba hojalyk önümçiligini ýokarlandyrmaga mümkinçilik berjek suwdan peýdalanyş usullaryny ulanmagyň maksada laýykdygy barada pikir aýtdylar. Suwdan rejeli peýdalanmak boýunça teklipleri işläp taýýarlamak üçin iş topary döredildi, onuň düzümine akademiki we oba hojalyk ylmynyň wekilleri girizildi.
TYA-nyň biologiýa ylymlary bölüminiň müdiri Paltamet Esenow ýerleriň tebigy we emeli howdanlar hem-de derýalar arkaly suw üpjünligi, döwrüň synagyndan geçen gidrotehniki usullarynyň esasynda olardan tygşytly peýdalanmak boýunça syn bilen çykyş etdi.
-Aral sebitiniň ýurtlarynyň bäşisiniň arasyndaky suw gatnaşyklary 1992-nji ýylyň Ylalaşygy, şeýle hem Türkmenistan bilen Özbegistanyň arasyndaky 1996-njy ýyldaky Amyderýanyň suwuny bölüşmek boýunça Ylalaşyk bilen düzgünleşdirilýär. «Suw hakynda» Kodeks we kanunçylyk namalary kabul edildi. AHEHG-e başlyklyk edýän ýurt hökmünde Türkmenistan Durnukly ösüş üçin daşky gurşawy goramak boýunça sebit maksatnamasy, şeýle hem Aral deňziniň sebitiniň ýurtlaryna kömek bermegiň dördünji maksatnamasy ýaly ýurtlar arasyndaky resminamalaryň birnäçesiniň taýýarlanmagynyň başlangyjy bilen çykyş edip, sebit boýunça suw gatnaşyklaryny işjeňleşdirmek babatda işler alyp barýar. Şu resminamalarda howanyň üýtgemegi göz öňünde tutulýar, ol suw serişdelerini toplumlaýyn dolandyrmak ýörelgelerini öz içine alýar, olarda DUM-yň we ählumumy konwensiýalaryň düzgünlerine ýetmeklige ýardam etmek çäreleri bellenilendir. BMG-nyň synçysy ygtyýarlygyna esaslanýan Gazna şeýle hem Merkezi Aziýa üçin uzak möhletleýin täze suw strategiýasyny ilerledýär.
Ýurdumyzyň ýerüsti suw serişdeleri esasy suw beriji Garagum derýasynyň, suw howdanlarynyň, kiçi derýalaryň suwlaryndan, daglardaky suwlardan ybaratdyr, olaryň her kub metri hasaplydyr. Şunda häzirkizaman tehnologiýalarynyň suw tugşytlaýjy mümkinçiliklerini we suw gorlaryny netijeli ulanmak boýunça ylmy işleri ulanmak arkaly halk gidrotehnikasynyň usullary has-da giňişleýin peýdalanylanda suwy has köp tygşytlap bolardy. Mysal üçin, Garaguma ýylda ortaça 100130 mm ygal ýagýar, gymmatly ýagynyň diňe şol bölegi toplanyp saklanylsa-da, ol çöl ilatynyň suwa talabyny ep-esli derejede kanagatlandyryp bilerdi. Garagumda suw üpjünçiligi logistikasynda adamlaryň we haýwanlaryň suwa talaby mallar üçin takyrlardaky kaklarda, suw toplanýan howuzlar-çyrlalarda toplanýan suwlar göz öňünde tutulypdyr. Agyz suwy üsti ýapyk sardoblarda gowy saklanypdyr. Elbetde, olara hemişe gözegçilik edilip, arassa saklanylypdyr.
Çölde ygal suwlaryny toplamak we saklamak usullary kämilleşdirilipdir we ol asyrlarboýy kiçeňräk jülgelerde ekin ekmek we mal saklamak üçin ulanylypdyr. Ýerlikli gözegçilik edilende kaklara toplanan ummasyz suwlar dürli ekinleri ýetişdirmek, öri meýdanlarynda ot-iým bolçulygyny saklap galmak üçin ulanylypdyr. Ýurdumyzyň käbir maldarçylyk sebitlerinde häzir hem takyrlar saklanyp galypdyr we olar käte bol ýagyn ýaganda ýagyş suwuny ýygnamak üçin ulanylýar. Takyrlaryň düýbi şykgy bolup, olar ot-örtüksiz biraz ýapgydrak meýdanlardyr. Takyrlarda gazylan guýylaryň suwy toprak şor bolaýanda-da süýji suw ýerasty şor suwlardan ýokary galypdyr. Muňa belet çopanlar ondan ýerlikli peýdalanýarlar.
Dag eteklerinde suw toplamagyň başga bir usuly ulanylypdyr daglyk ýerleriň ýerasty suwuny derä çykarmak üçin 50 metr çuňlukda gözegçilik eder ýaly käýerlerde depesi açyk goýulýan kärizler gurlupdyr. Olar miladydan öňki V asyrdan bäri gadymy Parfiýada bar eken. Sil akymlaryndan ýygnalýan bu suw ulanmak üçin aňrybaş amatly bolupdyr, ol bir göterimdenem az (1 litrde 0,550,60 gram) derejede minerallaşan eken. Ýaňy-ýakynam dag etek jülgelerde kärizleriň 200-si bardy, olaryň saklanyp galan bir bölegi häli-häzirem ulanylýar.
Gözi bilen görenleriň maglumatlaryna görä, 1896-njy ýylda Ashabadyň eteginde käriz ulgamlarynyň sekizisi bolup, olaryň üçüsi şäheri, biri demir ýol stansiýasyny suw bilen üpjün edipdir. Şäherde jemi 42 sany käriz bolupdyr, muňa olary abatlamagyň we şeýle desgalaryň täzeleriniň gurluşygy barada hasabatlar şaýatlyk edýär. Diňe Bagyr obasynda sekuntda jemi 447 litr suw berýän kärizleriň ona golaýy bolupdyr. Mysal üçin, «Huntuş» kärizi 95, «Aýnabat» kärizi 143 hojalygy suw bilen üpjün edipdir. Şeýle ulgamlaryň geçen asyrda gurlandygy barada maglumatlar bar, Mürçe, Durun, Döwgala we beýleki obalarda häzirem agyz suwuna bildirilýän ýokary talaplara laýyk gelýän arassa çeşme käriz suwuny içýärler. Özboluşly öňüni alyş abatalaýyş işleri şol desgalary ençeme ýyllap işjeň ýagdaýda saklamaga mümkinçilik berýär. Mysal üçin, Ahal welaýatynyň Bäherden etrabynda 2010-njy ýylda sil suwunyň zaýalan, baryp 170 ýyl mundan ozal gazylan kärizi täzeden dikeldildi. Onuň arassalanylmagy we diwarlarynyň demir-beton gurnamalar bilen berkidilmegi sekuntda 4 litr suw gelýän käriziň akymyny sekuntda 30 litre ýetirmäge mümkinçilik berdi.
Ýagdaýy bolanda sil suwlaryny hem soňundan ulanmak üçin meýdanlara gaçyryp, toplajak bolupdyrlar. Suwuň ýene bir gory az derejede- 1 litre bäş grama çenli minerallaşan, bir ýylyň dowamynda ýygnalýan 67 milliard kub metr zeýakaba-zeýkeş suwlarydyr, ony galofit ot-iýmlik ösümlikleri ýetirşdirmekde ulanmaga mümkinçilik döreýär. Aralyk ekinleri ýetişdirmekde ulansaň, zeýakaba suwy belli bir derejede süýji suwuň ornuny tutup biler.
Suwdan rejeli peýdalanmak halkymyzyň ganynda bar. Geçmişde şeýle usullar hojalyk işleri ýöredilende derýa suwunyň harçlanyşyny ep-esli derejede azaltmaga, ýazda toplanan suwy ýylyň gurak döwri ulanmaga mümkinçilik beripdir. Bu usullar nesilden-nesle geçip gelipdir, olaryň öňdebaryjy täzelikler bilen utgaşykly ulanylmagy netijeli oba hojalyk önümçiligine ýardam edýär.
Ýelena DOLGOWA


c: text/html

text:
JSN: 600115400037 Jumys orny: Almaty qalasy Densay'lyq saqtay' basqarmasynyn' shary'ashylyqty ju'rgizy' quqyg'yndag'y «Qalalyq perinataldy ortalyq» KMM Lay'azymy: Almaty qalasy Densay'lyq saqtay' basqarmasynyn' shary'ashylyqty ju'rgizy' quqyg'yndag'y «Qalalyq perinataldy ortalyq» KMM-nyn' 2 aky'sherlik bo'liminin' men'gery'shisi Ty'g'an jyly, aiy:01.1960 jyl Qalasy: Almaty Ay'dany: A'y'ezov ay'dany Bilimi: jog'ary En'bek o'tili: 32 jyl En'bektegi o'mir joly: Qairbekova SHolpan Qairatqyzy en'bek jolyn 1984 jyly emdik is mamandyg'y boiynsha Almaty memlekettik meditsinalyq instity'tyn bitirgennen keiin, 1985 jyldyn' tamyz aiynan Almaty qalasyndag'y №5 Perzenthananyn' a'ielder konsy'ltatsiiasynda da'riger-intern retinde bastag'an. 1986 jyldan bastap, On'tu'stik Qazaqstan oblysynyn' Saryag'ash ay'danynyn' ortalyq ay'ry'hanasynda aky'sher-ginekolog bolyp istegen, 1990 jyly patologiia bo'liminin' men'gery'shisi bolypJumys orny:
Lay'azymy:
Ty'g'an jyly: jyl
Pedagogikalyq o'tili: jyl
Ka'sibi sanaty:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Toýlar hakynda täsin maglumatlar
Ýazylan wagty: 31 августа 2017 Ýazan NEXTTM
Hindileriñ ynançlaryna görä, toý tutulýan güni ýagşyñ ýagmagy bagt getirýär.
Iñlisler toý lybaslarynyñ içinden möý çyksa, şowlulyk diýip hasap edýärler.
Gündogar halklarynda durmuşa çykjak gyz ýaman gözlerden goranmak üçin elini we aýagyny hyna boýaýar.
Finlandiýada däbe görä, durmuşa çykjak gyz gapyma-gapy aýlanyp ýassyk daşysynyñ içine berlen sowgatlary ýygnaýar. Onuñ ýany bilen uzak dowam etjek nikanyñ nusgasy hökmünde uly ýaşly zenanlaryñ biri ýöreýär.
Gollandiýada ýaş çatynjalaryñ howlusyna sosna agajy ekilýär. Olar muny etmek bilen onuñ bagt getirjegine we täze maşgalanyñ nesliniñ dowam etjekdigine ynanýar.
ABŞ-da her ýyl nika ýüzüklerini ýasamak üçin 17 tonna altyn ulanylýar.
Dünýäniñ iñ gymmat tutulan toýy 1981-nji ýylda Şeýh Raşid bin Said Al Magtymyñ ogly we Dubaýyñ şa zenany Salamanyñ tutan toýudyr. Olaryñ toýy üçin takmynan 44 mln dollar sarp edildi.
Günorta Afrikada ýaş çatynjalaryñ ene-atalary däp boýunça öz ojaklaryndan ot alyp gaýdyp, täze maşgalanyñ ojagynda ýakýar.
Çeşme: "Medeniýet" žurnaly.
Okalan sany: 945 Jogaplar: ( 0 )


text:
Senagatlaşan jemgyýet
Ýazylan wagty: 27 сентября 2018 Ýazan Mayichka
Senagatlaşan jemgyýet.
XVII asyrdan başlap önümçiligi maşynlaşdyrmak adamzadyň esasy işjeňligi boldy.Ilki bilen ýeliň we suwuň energiýasy (suw, ýel harazlary) döredilip başlan bolsa XVIII asyryň ortasynda bug maşynlary oýlanyp tapyldy, XIX asyryň soňunda maşynlarda ulanylýan motorlar oýlanyp tapylyp, adamzadyň öňümçiligine we durmuşyna ornaşdyrylyp başlandy. XIX asyrda elektrik energiýa eýe bolmak bilen elektrogeneratorlar hem-de elektrodwigateller oýlanyp tapyldy. XX asyryň ortalaryndan başlap atom elektrik stansiýalary köpçülikleýin işe girizilip başlandy. Adamzadyň energiýa eýe bolmagy isleg bildirilýän harytlary maşynlaşan önümçilikde köpçülikleýin öndürülip başlanmagyna getirdi. Adamzadyň energiýany ele almak göreşi döwründe informasiýlary ýatda saklamakda we ibermekde düpgöter üýtgeşmeler bolup geçdi. Adamzadyň ýazuwly taryhynda informasiýalar daşa-kerpije ýazylan bolsa, kagyzyň oýlanyp tapylmagy, onuň esasy informasiýa göteriji bolmagyna alyp geldi we şu gün hem şeýle bolmagynda galýar. Gündogrda informasiýalar gol bilen kagyza geçirilip dikilip kitap görnüşinde ýatda saklanypdyr. XV ýylda kitap çap etmek işiniň oýlanyp tapylmagy bilen özünde ynsanlar üçin informasiýa saklaýan kitaplary köpçülige elýeter etmek işiniň başy başlanýar. XIX asyryň soňunda telegrafyň we telefonyň oýlanyp tapylmagy informasiýalary uzak aralyga berilmek we kabul etmek ýola goýuldy. XX asyrda elektromagnit tolkunlarynyň ýaýramagyna esaslanýan radionyň we telewideniýeniň adamzada elýeter edilmegi bilen informasiýalaryň ýer togalagynyň ähli yklymlaryndaky ähli ynsanlara elýeter bolmagyna, admzadyň ýaşaýyş medeniýetine öwrüldi.
Okalan sany: 17 Jogaplar: ( 0 )


text:
Bu Oýunlarda elektron sporty ilkinji gezek görkezme ýaryş hökmünde tanyşdyrylar. Şeýlelikde, Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň sport taryhynda ýene bir täze sahypa açylar. Adamlaryň köpüsi kompýuter we wideo oýunlaryny dünýäde iň tiz ösýän we iň ýokary basgançakda duran sport oýunlaryň biri hasaplaýarlar. Kompýuter oýunlarynda özleriniň ussatlygyny …Dowamy »
TÜRKİYE BAROLAR BİRLİGİ BAŞKANI SAYIN PROF. DR. AV.METİN FEYZIOĞLU TÜRKMENISTANA BAŞARLAR DILEDI
TÜRKİYE BAROLAR BİRLİGİ BAŞKANI SAYIN PROF. DR. AV.METİN FEYZIOĞLU TÜRKMENISTANA BAŞARLAR DILEDIDowamy »
Aşgabat Şäheriniň Laçyny Wideo
Ajaýyp Aşgabat halkara howa menzili Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna gelýän myhmanlaryň ilkinji duralgasy bolar. Terminalyň haýran galdyryjy keşbi hemmede öz täsirini galdyrýar. Halkara rekordlar akademiýasy, bir sagatda 1 600 ýolagçyny kabul edip bilýän bu ajaýyp howa menzilini “Iň uly guş şekilli bina” diýip atlandyrdy. Gelýän …Dowamy »
Aşgabat Şäheriniň Ruhubelentlik Gurşawy Wideo
Türkmenistanyň taryhyna girjek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň badalga almagy üçin ähli zat taýýar: sazlanan ulgamlar we meýletinçiler öz orunlarynda işini başlamaga taýyn. Haýran galdyryjy Olimpiýa şäherjiginiň dünýä ülňülerine laýyk gelýän we soňky tehnologiýa enjamlary bilen üpjün edilen ajaýyp desgalary we infrastrukturasy ýatdan çykmajak sport çäresiniň …Dowamy »
Küşt Ussatlarynyň Ýaryşy
Küştde ulanylýan bu söz pars dilinde “Şa öldürildi” diýen manyny aňladýan “Şah Mat” jümlesinden gelip çykýar. Aşgabat şäheriniň Olimpiýa şäherjiginiň Küşt arenasynda küşt ýaryşlary 21-27-nji sentýabr aralygynda geçiriler. Oýunçylar strategiki oýunlary alyp barmakda ýaryşarlar. Zenanlaryň hem-de erkekleriň arasynda aýratynlykda geçiriljek 7 günlük ýaryşyň netijesinde 10 gezek medal gowşurylyş dabarasy bolar. …Dowamy »
Söweş Sportunyň Janköýerleri Üçin Kikboksing Çykyşlary
Söweş sportunyň janköýerleri üçin täsirli tomaşa boljak kikboksing boýunça ýaryşlar 23-26-njy sentýabr aralygynda Taýboks we kikboksing arenasynda geçiriler. Kikboksing başa-baş söweş sungatyna degişli sport görnüşi bolup, onda türgenler ýörite elliklerini geýip, ýalaňaç aýaklary bilen depmek usullaryny ulanýarlar. Dört günläp dowam etjek ýaryşyň netijesinde 15 sany altyn medal gowşurylar. Ýaryş kikboksingiň …Dowamy »
Sporta Bolan Söýgi Durmuşa Bolan Söýgüdir
Bellikler: Ýeňil Atletika, 3×3 basketbol, Guşakly göreş, Bowling, Welosport, Küşt, Tans sporty, Atly sport, Futzal, Jiu-Jitsu, Kikboksing, Kuraş, Taýboksy, Sambo, Gysga aralyga ýüzmek, Tennis, Taekwondo, Türkmen milli göreşi, Agyr atletika, Sport göreşi Sporta bolan söýgi durmuşa bolan söýgüdir. Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynda bu pelsepe durmuşa …Dowamy »
Ýeňil Atletika Başlamaga Taýýar Duruň!
Ýapyk bina ýeňil atletika toplumy ýaryş geçiriljek üç günüň dowamynda dabaraly şowhuna beslener. 5 000 orunlyk desgada ýaýlyma bermek hem-de ýaryşy gurnamak üçin ähli şertler döredilendir. Bu ajaýyp bina gowşuryljak 26 sany altyn medala mynasyp bolmak üçin türgenlerde bar güýji bilen, ýokary derejede çykyş etmäge höwes döreder. Türgenler ýeňil atletikanyň …Dowamy »
Taýboksçylar Medal Üçin Göreşer Wideo
Ýumruk, tirsek, dyz hem-de injik bogunlarynyň kömegi bilen amala aşyrylýan urgulara has uly üns berilýänligi üçin ilki-ilkiler “Bedeniň sekiz bognunyň sungaty” ady bilen belli bolan taýboksy ýokary tizlikde hem-de agyr urguly hereketleri bilen soňky ýyllar has hem uly meşhurlyga eýe boldy. Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň …Dowamy »
Aşgabat 2017 Boýunça Sanly Maglumatlar Wideo
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary 16-njy sentýabrda badalga alar. Ýaryşyň birinji gününde Oýunlaryň medal gowşurylyş dabaralarynyň ilkinjileri (türkmen milli göreşi we jiu-jitsu boýunça) we ertesi güni, ýagny 17-nji sentýabrda Oýunlaryň açylyş dabarasy geçiriler. Yklymda geçirilýän iň uly sport çäreleriň biri bolan Aşgabat 2017 barada maglumat taýýarlananda, …Dowamy »


text:
Türkmenistanyň taekwondo boýunça ýygyndy topary (ITF görnüşi) Nepalyň paýtagty Katmandu şäherinde geçirilen Günorta Aziýanyň VI açyk çempionatynda umumy sanawda ikinji orny eýeledi.
Ýaryşyň birinji güni taekwondo ussatlary göreşiň tuli görnüşinde bäsleşdiler. Türgenler göreşiň tärlerini we hereketleriň takyklygyny ýerine ýetirmegiň ýokary tilsimlerini görkezdiler, eminler hem hut şolara baha berdiler.
Türkmenistanlylar däp bolşy ýaly, çykyşlaryň bu toparynda ýokary netijeleri gazandylar. Gara guşagyň eýeleriniň arasynda ýygyndynyň lideri Annamyrat Goşanyýazowa (dördünji dan) taý gelen tapylmady, ol altyn medaly ynamly gazandy. Galan toparlarda hem watandaşlarymyz öňdäki orunlary eýelediler. Olaryň arasynda Orazmyrat Çaryýew (üçünji dan), Goşanyýaz Durdyýew (ikinji dan), Serdar Hydyrow (birinji dan) ilkinjileriň hatarynda boldular.
Biziň taekwondoçylarymyz toparlaýyn ýaryşlarda hem ýeňiş gazandylar. Altyn medal gazanan dört türgeniň hataryna Gaýgysyz Atabaýew hem goşuldy.
Ýaryşyň jemleýji güni türgenler göni gatnaşyklara — tutluşyklara geçdiler. Aýratyn-da, biziň taekwondo boýunça ussatlarymyz 71 kilograma çenli agram derejesinde üstünlikli çykyş etdiler. Jemleýji tutluşykda Serdar Hydyrow Goşanyýaz Durdyýewden asgyn geldi. Türgenler degişlilikde kümüş we altyn medallara mynasyp boldular. Goşanyýaz ýaryşyň jemleri boýunça bäsleşigiň çempiony diýen ada eýe boldy. 64 kilograma çenli agram derejesi medallaryň ýene-de ikisini getirdi — altyn medal Annamyrat Goşanyýazowyň, bürünç medal bolsa Gaýgysyz Atabaýewiň hasabyna ýazyldy. 58 kilograma çenli agram derejesinde Orazmyrat Çaryýew Nepaldan bolan bäsdeşinden üstün çykmagy başardy.
Görkezme toparlaýyn çykyşlar ýaryşy jemledi. Şunda hem ildeşlerimiz Gaýgysyz Atabaýew, Orazmyrat Çaryýew, Annamyrat Goşanyýazow, Goşanyýaz Durdyýew ynamly ýeňiş gazandylar.
Ýaryşyň jemleri boýunça türkmenistanlylar 11 medal (9 altyn, 1 kümüş we 1 bürünç) gazanyp, umumy toparlaýyn çykyşlarda diňe ýaryşyň ýer eýelerinden yza galdylar. Türkmen taekwondoçylarynyň bäşisiniň hem ýokary netijeleri gazanandygyny bellemek gerek. Munuň şeýledigini bäsleşigiň guramaçylary hem ykrar edip, ýygyndy toparymyzyň tälimçisi Aýdogdy Atabaýewe “Ussat tälimçi” diýen ady berdiler.
Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň agzalarynyň bäşisi hem ýaşdygyna garamazdan, tejribe toplan pälwanlardyr. Olaryň hemmesi – Aziýanyň birnäçe gezek çempionlary, iri halkara ýaryşlarynyň ýeňijileri we medal eýeleri. Olaryň dördüsi sport ussatlygyna dalaşgärlerdir, Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň hatarynda gulluk edýän Gaýgysyz Atabaýew bolsa halkara derejeli sport ussady, şeýle hem halkara toparynyň emini bolup durýar.
Ýakyn wagtda Türkmenistanyň taekwondo federasiýasy (ITF) ýaryş geçirmegi meýilleşdirýär, onda ýurdumyzyň güýçli pälwanlary Türkmenistanyň Kubogynyň eýesi bolmak hukugy ugrunda bäsleşerler, şeýle hem türgenler şu ýylyň ahyrynda yklymyň Aziýa böleginiň nobatdaky halkara birinjiligine gatnaşmagy göz öňünde tutýarlar.


text:
22 ýaşyndaky amerikaly musulman žurnalisti Nur Taguri “Playboy” atly tanymal erotica žurnalynda esasy myhman bolup, onuň sahabynda suraty berildi. Ýöne onuň suraty žurnalyň adaty kadasyndan tapawutly ýagdaýda düşürülipdir, ýagny onuň ýalaňaç suraty ýok. Adaty eginbaşda, ýagny sport köwüşli we gaýyş penjekde bolupdyr. Ol žurnal üçin beren interwýusynda zenanlary tutanýerli bolmaga çagyrmak isleýändigini aýdypdyr.
Nur Taguriniň asly Liwiýalydyr. Günbatar Wirjinýada ýaşaýan Taguri ol ýerde dürli metbugat guramalarynda – “CBS” radiosynda, “CTV” telekanalynda we “Newsy” wideo-habar ulgamlarynda žurnalistika bilen meşgullanýar. Gepiň gerdişine görä belläp geçsek, ABŞ-nyň bir federal telekanalynda hijap bilen ekrana çykan ilkinji žurnalist hem hut şol 22 ýaşyndaky ýaş habarçy bolupdy.
“Playboy” žurnalynyň redaksiýasy oktýabr aýynda çapdan çykýan sanyny owaldan gelýän kadalary we düzgünleri bozup, jemgyýetde öňe saýlanan we şol sebäpden dürli kynçylyklara döz gelen şahsyýetleri esasy tema hökmünde saýlap almagy göz öňünde tutupdyr.
Bir gyz tutanýerli bolmak üçin näme etmeli?
Žurnalyň sahabynda Taguri özi üçin adaty bolan geýimde çykýar: gaýyş penjek we ak sport (keta) köwüşli. Özüniň aýtmagyna görä, ol gürrüňdeşlikde bir gyzyň tutanýerli bolmagy üçin näme etmelidigi barasynda söz açar.
Žurnalyň şol sanynda bir topar tanymal şahsyýetler bilen bilelikde aktrisa we wäşi Aleksandra Wong, ýazyjy Pol Bitti we balet karýerasyny goýbolsun edip pornobiznes älemine goşulmagy karar eden balerina Stoýa daga hem orun berler.
Nur Taguri Merilend uniwersitetiniň uçurumydyr. Ol “täze” amerikan žurnalistikasynda iň başarjaň ýaşlaryň biri hasaplanýar. Taguri şol bir wagtyň özünde, köpsanly motiwasiýa wideo-rolikleriniň hem awtory hökmünde meşhurlyk gazanandyr. Täze nesliň wekili bolan şeýle ýaş ukybyň Instagram sosial ulgamynyň ýyldyzlarynyň biridigini nygtap oturmaga hajat ýok bolsa gerek.
Taguri dünýä belli “TED” tälim portalynda hem birnäçe söhbetdeşlik geçiripdir. Ol özüniň ähli söhbetdeşliklerinde adamlaryň tapawutly milletinden ýa-da dininden utanmazlyga, olary ýaşyrmaga synanyşmazlyga çagyrypdyr we hemişe näme bolsa bolsun, öz arzuwlaryny amala aşyrmak üçin göreşmegi maslahat beripdir.
Onuň öz esasy arzuwy hijaply telewideniýä çykmak bolupdyr. Ol bu arzuwyna 2012-nji ýylda ýetipdi. Şonda ol “ABC” telekanalynda Amerikanyň taryhynda ilkinji gezek hijaply habarlar gepleşigini alyp barypdy.
Tankytlar hem bar: Musulman gyzy bilen “Playboy” dahyllymy?
Taguriniň aýtmagyna görä, “Playboy” žurnalyna çykmagyny onuň tanyş-bilişleri düýpden oňlamandyr. Köp adam erotika žurnalynyň daşynda musulman zenanyň boljakdygyny eşidip, ör-gökden gelipdir. Taguriniň bu karary sosial ulgamda hem dürli jedelleşiklere sebäp bolupdyr. Ony goldaýanlar bilen birlikde, bir musulmanyň şeýle görnüşdäki žurnala çykmagyny berk ýazgaryp, tankyt edenlerem bolupdyr. Ýöne žurnalistiň gürrüň bermegine görä, ol şeýle negatiw reaksiýalara üns bermezligi ýüregine düwüpdir.
“Playboy” žurnaly 1952-nji ýylda döredilipdi. Geçen asyryň 70-nji ýyllarynda 5-6 million tiraž bilen çap edilipdir. Ýöne soňky döwürlerde žurnalyň tiražy azalyp, 800 müňe çenli pese gaçypdy. “Playboy” internet gadaganlaryna eýerip “Facebook” we “Twitter” ýaly ýörgünli sosial medýa ulgamlaryndan peýdalanmak üçin, golaýda özüniň internet sahypasynda ýalaňaç zenanlaryň suratlaryny indiden beýläk çap etmezlik barasynda karara gelipdir.


text:
Akpamyk
Akpamyk
Biri barmyş, biri ýokmyş. Öñde bir adamyñ 7 sany ogly barmyş. Bular aw awlap gün göryänmiş. Olaryñ ýekeje-de gyz doganlary ýokmyş. Bir gün ejeleri göwreli bolýar. Ejeleriniñ aý-güni dolan wagty, doganlar awa gitmekçi bolup, ejesine:
- Gyz doganmyz bolsa öýüñ gafsyna gurjak asyp goy, erkek bolsa ok-ýaý goy-diýip gidipdirler.
Bularyñ bir gyz dogany bolýar. Gafyñ agzyna gurjak asýarlar. Emma bir içigara aýal ýamanlyk edip gurjagy aýryp, ýerine ok-ýaý asýar. Doganlar awdan gelip, ok-ýaýy görüp:" biziñ gyz doganmyz bolmandyr"-diýip, öýkeläp bir dagyñ köweginde jaýlaşyp, aw awlamak geziberýärler. Yndi bular bu ýerde galsyn, habary täze bolan gyzdan alaýlyñ.
Ene-atalary täze bolan gyzyñ adyna Akpamyk dakyp, ogullarynyñ gelerine gözleşýärler. Bir gün geçdi gelmediler, bir aý geçdi gelmediler, bir yyl geçdi gelmediler. Olar ogullaryndan tamalaryny üzýärler. Ene-atalary garry bolansoñ olaryñ ugruna çykyp bilmändirler, Akpamyga hem hiç zat aýtmandyrlar.
Aý geçip, yyl geçip, Akpamyk dokguz, on ýaşyna basýar. Bir gün goñşulary üme edýär. Yüñ saýdyrmak üçin goñşulardan ýardam soraýar, Akpamygyñ ejesine hem gelip:
- Gyzyñ ümä ber!-diýip soraýarlar.
Ejesi: Honha, özi razy bolsa gidibersin-diýip jogap berýär.
Akpamyk hem göwünli bolup, ümä barýar. Yşläp oturan aýallaryñ biri Akpamygy synajak bolup:
- "kimiñ erkek dogany bolsa düypde otursyn, kimiñ erkek dogany bolmasa aşakda ojak başynda otursyn"-diýär.
Akpamyk baryp gapyñ agzynda oturýar. Bir garry aýal:
-"Weyi, keygim, sen ýokarrak geç"-diýär.
Akpamyk: "Enejan meñ erkek doganym ýok"-diýär.
- "Wah, gyzym, iyliñ birki dogany bolsa, señ ýedi sany goç ýaly doganyñ bar, ýokary geç, ýokarrak"-diýär.
Akpamyk geñ galyp:
- "Men bu wagta çenli muny eşitmändim"-diýär.
Garry daýza: "Gyzym, olar garry bolansoñ, özleri gidip bilmeýärler, sen gider diýip, aýdan däldirler. Señ doganlaryñ Gök dagyñ bir gowagynda ýaşaýarlar. Men saña ejeñe nähil aýtdyrmasy öwredeyin. Sen barda: "Eje maña gawurga edip ber!" diýi, edip berse ony her zat bilen berse alma,"eliñ bilen ber!"-diýip aýt, gazanyñ üstünden eli bilen "al" diýip uzatsa, eliniñ daşyndan gaýym tutup, doganlaryñ ýerini sora"-diýär.
Akpamyk öýe gelip:
- "Eje, kelläm agyrýar, gawurga edip bersene"-diýär.
Ejesi derrew gawurga edip berýär. Ol gawurgany gazanyñ üstünden uzadanda Akpamyk, ejesiniñ eli gaty gysyp, doganlarynyñ ýerini soraýar. Ejesi gyzgyn hawra çydaman, olaryñ ýaşaýan ýerlerini aýtýar.Soñra ejesi:
- "Gyzym, olary tapjak bolsañ, men saña bir köke bişirip bereyin, şoni tirle-de gidiber, köke nirede dursa doganlaryñ şol ýerde dir-diýär.
Akpamyk pişigini ýanyna alyp, kökejigini tirläp gidiberýär. Biraz ýöränlerinden soñ, Akpamyk dem-dinç almak üçin ýoluñ gyrasynda irkilýär.Pişik ajygyp, kökäñ bir kenaryndan gädip iyýär. Akpamyk oýanyp ýöla düşüp gitjek bolanda, ýañky kökeji tigirlemeýär. Aglap oturşuna bir atly gelip ondan näme diýip aglaýanyny soraýar, Akpamyk hem bolan zady aýtýar, onda ol adam:- "Gädilen ýere palçyk ýavşyrsañ bolar"-diýär. Akpamyk ýene-de kökesini tirläp gidiberipdir.Köke baryp Gök dagyñ bir ýerinde durupdyr. Görse uly bir gowagyñ içinde bir topar ganly geyim bar, bir näçe bölek et hem asylyp goylupdyr.
Akpamyk bu geyimleri yuwup, etden nahar bişirýär.Birden bir topar adam gelýär. Akpamyk bir ýere bukunýar. Doganlary gelip görseler, öñki ýali däl, nahar bişirgili, geyimler yuguly. Bular geyimlerini çalşyryp, iýip-içip arkaýyn ýatýarlar. Ertir awa gidýärler. Akpamyk ýene ganly eşikleri yuwup, nahar taýýarlap bukunýar. Doganlar gelip görseler, düynkiden hem gawy edilip goylupdyr. Olar: "Geliñ, birimiz galyp, muny kim edyändigini bileyli" diýip maslahatlaşýarlar. Ylkiji gezek uly dogany galýar, ol gaty ýadaw bolansoñ derrew uwklaýar. Akpamyk onuñ uwklanyny bilip, geyimleri yuwup, nahar bişirip, ýene-de gizlenýär. Doganlary gelip görseler, öñki ýaly nahar taýýar, geyimler bolsa yuwguly diýär.
Olar :"kim edýärka?" diýip sorasalar, uly dogan:"Men uwklap galypdyryn" diýär. Ertesi ondan kiçi dogany saklanypdyr. Bu hem uwka gidip galýar. Garaz bularyñ altysy bilebilmändir. Ahiri in kiçi dogany öýde galypdyr. Uwklamaz ýaly gülbiyke barmagyny dilip, duwz sefipdir, awudan gözüne uwky gelmändir. Görse bir gyz çykyp, geyimleri yuwup,asym asmaga duranda, dogany baryp:
- ins bolsañ-da, jyns bolsañ-da dur-da nämedigiñi aýt-diýär.
Akpamyk:- "Men siziñ doganyz "- diýipdir.
Bular tanşyp, beyleki doganlary gelyänçä, nahar taýýarlap, soñra kiçi dogany beyleki doganlarynyñ öñünden buwşlap çikipdir.Doganlar begenip, Akpamygy keygiñ yiligi bilen bakyp başlapdyrlar.
Aradan birnäçe gün geçýär.Bir gün Akpamyk öý süvrüp ýörka, bir kişmiş tapyp, "pişim-pişim" diýip, pişigini çagrypdyr. pişigi gelmändir, onsoñ kişmişi Akpamygyñ özi iýipdir.
Bir salymdan soñ pişigi gelip:
- "Näme diýip çagyrdyñ?"- diýip soraýar.
Akpamyk:
- "Bir kişmişjik tapdym, şony saña bereyin diýip çagyrdym"
diýipdir.
- "Hany nätdin?"
- "Gelmansoñ özüm iydim"- diýär.
Pişik:
- "Onda men ody söndürjek"- diýär.
Akpamyk:
- "Men çakmak daş bilen od ýakmagy bilmeýärin"- zordan pişigi
köşetýär
Ýene bir gün Akpamyk öý süvrüp ýörşine bir igde tapyp:
"Pişim-pişim" diýip pişigini çagyrýar. Pişik gelmänsoñ, ony özi iyýär. Bir salymdan soñ pişik gelip:
- "Meni näme diýip çagyrdyñ"- diýip soraýar.
- "Bir igde tapdym,şony berjekdim, gelmänsoñ özüm iydim"- diýär.
Pisik:
- "Onda ody söndürerin"- diýip, Akpamygyñ oduny söndürýär.
Akpamyk çakmak bilen od ýakjak bolýar başarmaýar, nahar hem giyjä galyp barýar, ahyry töweregine göz aýlaýar, görse, bir ýerden tüsse çykýar. Akpamyk:" şol tüsseden od getireyin" diýip ugraýar. Baryp gafydan salam berip girýär welin görse bir çal döw otyr.
Döw Akpamygy görüp:
-" Şonça salam bermedik bolsañn, iki yüzüp, bir ýalmardym"-diýip, soñra:
- "Gel giyzym, meniñ başymy gözläp ber!"
Akpamyk biraz salym döwüñ saçyny gözläp berýär, soñra:
- "Men od diýip geldym, gaýtjak"- diýär.
Döw:
- "Hany sen etegini tut!"- diýip, Akpamygyñ etegine ilki bir köz atyp, iyzyndan kül goyup,soñra od goyup: " bar gyzym'' diýip ugradýar.
Akpamyk ody alyp ugraýar, ýañky köz etegini deşip, ondan kül dökülüp, iyz bolup gelipdir, Akpamygyñ mundan habary ýokmyş. Öýe gelip nahary bişirýär. Doganlary awdan gelip, ertesi ýene awa gidýärler.Ýañky döw küli iyzarlap, akpamygyñ öýni tapýar. Akpamyk döwi görüp, gafyny içinden bekläp oturýar. Ol gafa gelip:
- "Gafyny aç, ýa-da barmagyñ birini gafyñ arasyndan çykar"- diyýär.
Akpamyk barmagyny çykarýar. Döw barmakdan gaýym tutup, bir temen bilen deşip, ganyny sorup, soñ:
- "Doganlaryña aýtsañ, iýerin"- diýip,gaýdýar.
Akpamyk gorkusyndan doganlaryna aýdmaýar.Döw her gün gelip, Akpamygyn ganyndan sorup gidýär. Akpamyk gün-günden horlanyp reñki saralýar. Doganlary:"näme bolýar" diyselere:"hiç zat bolanok" diýär.
Doganlary:
- "Geliñ şuny biljek bolaýlyñ"- diyşip, awa ugran bolup, bir ýerde bukunyp ýatýarlar.
Akpamyk iyşlerini bitirip, döwüñ geler wagty bolanda, gafyny içinden bekläp oturýar. Gan içmäge öwrenen döw gelip, gafyny kakýar, doganlar ýedi ýerden dofulyp, döwüñ janyny asmanda kaýarlar. Emma onuñ kellesi: "çöpden-çörden kän bolup gelerin" diýip, togalanyp ötegidýär. Akpamygyñ doganlary onuñ iyzyndan ýetip bilmän galýarlar. Birnäçe wagt geçip-geçmänkä, ol kelle bir näçe döw bolup gelip, ýedi doganyñ ýedisini hem öldürüp, etlerini iýip, süñklerini taşlap gidýär. Akpamyk bir keygiñ derisiniñ aşagynda giyrip bukunýar. Döwler ony görmeýärler.
Döwler gidensoñ, Akpamyk doganlarynyñ süñklerini bir ýere yygnap, olary keyik hamy bilen basyryp, bir aty münüp, oba-oba aýlanyp, bilimli adamlardan doganlaryny nädip diyreldip boljagyny sorap ýörkä, ahyry bir garry aýalyñ üstünden barypdyr.
Garrl aýal:
- "Gyzym, doganlaryny diyreltmek gaty gyn iyş"- diýär.
Akpamyk: "Gyn hem bolsa aýt" - diýär
Garry aýal:
- "Akmaýa diýen bir düýe bar, onuñ süydünden getirip,olaryñ üstüne sepseñ, jana gelerler. Akmaýa adam görse iyyändir, südüni almak añsat däldir.Ýöne köşegi hamrakdyr, ol kömek berer"- diýär.
Akpamyk düýe saglanda deriden bolan ýanlik alyp akmaýanyñ ugruny gözläp ýola düşýär. Bir gün akmaýanyñ köşegini tapýar. Köşek Akpamygy görüp, oynap, bökjekläp ýanyna gelýär. Akpamygyñ yüzünden-gözünden siypap, gerek zadyny aýtýar.
Köşek:
- "Bolýar,ýöne enem bilse, ikimizi hem iýer, sen meniñ goltugumyñ aşagyna giyrip, tüýe gafsanyp bar, men emip ýanlyga guýaryn"- diýär. Düýeleriñ garyn we goltuk aşagynda köp tüy bolýar.
Akpamyk:
- "Bolýar"- diýip, köşiegiñ tüyne gafsanyp oturýar.
Köşek enesiniñ ýanyna baran mahaly akmaýa:
- "Adam iysy bar"- diýär.
"Enejan, adam näme iyşlesin?!"- diýip köşek ýalbaransoñ, akmaýa emdirip başlaýar. Akpamygyñ ýanlygy dolansoñ, köşek usullyk bilen, aýrylyp, otlan bolup, arany açyp ugraýar. Akmaýa-da bir zada şek edip,köşegiñ izindan seredýär Köşek otlan bolup, Akpamygyñ atynyñ ýanyna barýar. Akpamyk köşege "sag bol" diýip, süydi alyp gitýär. Akmaýa muny görüp, topulýar. Akpamyk ýetdirmeýär. Akmaýa köşegine bakyp:"gara daşlar bol sen balam"- diýip gargyş edýär. Köşgi şol ýerde daş bolup doñup galýar.
Köşegi doñup galansoñ, Akmaýanyñ hem ol ýerde durasy gelmeýär, bu eden iyşine her näçe ökünse-de peydas degmändir. Emjegi bolsa süytden dolup, azary artypdyr. Ahyrsoxñ näderini bilmän, asmana göterilip gidenmiş. O1 asmanda köp wagtlap aýlanyp gezenmiş. Onuñ asmanda ýörän ýoluna bolsa, süydi seçilip gidenmiş, olaryñ her damjasy bir yyldyza öwrülenmiş, "akmaýanyn ýoly" diýilyän yyldyzlar hem şeydip döränmiş diýärler! Bu gürrün munda galsin. Yndi habary Akpamykdan alaýly.
Akpamyk akmaýanyñ süydüni getirip, doganlarynyñ süñklerini ýerbe-ýer goyupdyr, emma biriniñ ýagyrnysynyñ süñküni tapmandyr, ony döw çeynäpmi, nädipmi, garaz tapyp bilmändir. Akpamyk süñkleriñ üstüne süydi sepip, bir gara keçä dolapdyr. Birnäçe wagt geçenden soñ, doganlary asgyrşyp:
- "Aý, kän ýatypdyrys"- diýip, ýerlerinden galýarlar.
Akpamyk bulara hemme eden iyşini aýtýar. Doganlary Akpamygyñ özleri üçin beyle çepa çekendigini bilip, ondan köp razy bolýarlar. Hemme doganlary bütiyn bolup, iñ kiçileriniñ ýagryrn süñküniñ biýisi kem bolupdir.
Ýedi dogan täzeden öñki ýaly awa çykýarlar. Akpamyk, olary öýerip, her haýsyna gelin alyp berýär. Doganlary, Akpamygy öñküdenem gawy görýärler.
Olaryñ aýallary: "Biziñ ärlermiz bizi Akpamykça görmeýärler, geliñ bir maslahat edeyliñ! '' diýärler .
Yñ uly doganlarynyñ aýaly:
- "Geliñ, Akpamygy basyp, bogazyna, gurşun guýaýlyñ"-diýär.
Yn kiçi doganynyñ aýalyndan başgasy razy bolýar.
Akpamygyñ kiçi gelnejesi:
- "Beyle iyş etmek bolmaz"- diýip, garşy bolanda, başgalary:
-"Señ hem bogazyña gurşun guýarys"- diýip, ony gorkuzypdyrlar.
Bular Akpamygy basyp, bogazyna hem gulagyna gurşun guyýarlar. Akpamyk lal hem ker bolýar. Yñ kiçi gelenjesi bu iyşe goşulmaýar. Ýöne gorkusyndan hiç zat aýdyp bilmändir. Şondan soñ, Akpamyk gün gitdigiçe horlanyp başlaýar.
Doganlary:
- "Näme bolýar?"- diyseler hem Akpamyk jogap bermeýär.
Yñ uly gelnejesi:
-"Men Akpamyga näme bolynyny bilýärin, oña är gerek, yürejigine kär gerek"- diýär.
Agalary:- "Kimi halasa barsyn"- diýärler
kiçi gelnejesi: - "Muny bir akmaýa mündürip göýberiñ" diýär.
Doganlary bir akmaýany kejebeläp, bezäp, Akpamygy mündürip göýberýärler.
Şol wagtda padyşa bilen weziriñ ogullary awa çykanmyşlar. Görseler çölüstanyñ çetinden bir gara görünýär Gel-gel, üsti bezegli kejebeli maýa öz ugruna otlap ýör.
Padyşanyñ ogly:
- "Yçi meniñki"- diýär.
Weziriñ ogly:
- "Daşy meniñki"- diýär.
Ykisi at salyp barýarlar, görseler kejebäniñ içinde bir gyz bar, iyme-içme-de seret-de otur.
Bular baryp:
- "Aý, gyz, insmysyñ, cynsmysyñ dillen"- diýärler.
Jogap bolmandyr.?"Lal bolsa-da bolýar"-diýip, ony padyşanyñ ogly özüne aýal edýär. Aradan bir yyl geçýär.Olaryñ bir ogly bolýar. Bu oglan dörd-bäş ýaşýar. Akpamyk onda-da dil açmaýar.
Padyşanyñ ogly:
- Akpamyk-a sagaljak däl, gel, ýene bir aýal alaýyn-diýip gelin gözlemäge çykýar.
Akpamyk öz içinden:"bu betbagylyk hemme ýerde maña ziýan getirýär" diýip, gahary gelip, çörek, zad bişirmän oturýar.
Akpamygyñ ogly gelip:
- "Eje, çörek"- diýär.
Akpamyk geplemän, ogluna çörek hem bermän, gynanyp oturan. Ogly gahary gelip, ejesiniñ ýeñsesinden kakyp:" eje çörek diyän" diýip iteleýär welin, Akpamygyñ bogazyndaky gurşun ''lak'' edip gaçýar, şeydip onuñ dili açylýar.
Akpamyk:
- "Oglum, gulagyma-da bir ur!"- diýär.
Ogly gulagyna urýar, gulagyndaky hem gaçýar, gulagy hem açylýar."Beyleki gulagyma hem ur" diýär, ogly ol gulagyna hem urýar, Akpamygyñ ol gulagundaky gurşun hem gaçyp, sag adam bolýar.
Padyşanyñ ogly hem bir aýal alyp gelýär. Bular gelen wagty Akpamyk süyt gaýnadyp oturanmyş, birden süyt çogup, gazanyñ daşyna dökülip başlaýar. Täze gelen gelin atyñ üstünden:
- "Akylsyz aýal, süyt döküldi !"- diýip, gygyrýar. Heniz gelip atdan düşmedik geliniñ beyle zäherli sözlerine Akpamyk:
Geline bak, geline,
Gele-gelmän diline,
Geler eýer gaşynda,
Gözi ojak başynda-
diýip jogap berýär.
Şondan soñ şazadanyñ buyrugy bilen Akpamygyñ dili acylany üçin jar üstüne jar çekdirip, toy-tomaş etdirjegini bildirýär.Täze alan gelini atdan düşürmän iyzyna iyberip, Akpamyk bilen hoş ýaşaberýär.
Akpamyk doganlarynyñ gelerine umytly bolup, ogluna altyn aşyk ýasap, aşygyñy atañda:
"- Akpamygyñ ogly men,
Ýekýagyrnyñ ýegeni men,
Altyn aşygym, alça gop,
Ýedi daýymyñ başy üçin,
Yñ kiçisi Baýramdyr,
Baýram daýym başy üçin,
Altyn sakgam, alça gon!"
Diýip, öwretýär.
Yndi habary Akpamygyñ ýedi doganyndan alaýlyñ. Olaryñ iñ kiçisi Baýram:
-"Bize şeýle ýagşylyk eden doganymyzy düyä mündürip göýberdik, bu yyl ýedi yyl boldy, öldümi, barmy, biziñ habarmyz ýok, geliñ onuñ ugruna çykaýlyñ" diýär.
Başgalar hem muny dogry bilip, ýedi doganyñ her haýsy bir şäherden başlap ugraýar.
Ýekýagyryn bir şähere barýar, bir tofar aşyk oynap ýören oglanlary görýär. Yçinde biyriniñ elinde altyn aşyk, ol her gezek atanda:
- Akpamygyñ ogly men,
Ýekýagyrnyñ ýegeni men,
Altyn aşygym, alça gop,
Ýedi daýymyñ başy üçin,
Yñ kiçisi Baýramdyr,
Baýram daýym başy üçin,
Altyn sakgam, alça gon!"
Diýär.
Ýekýagyryn bularyñ ýanyna gelip:
-" Aý, oglan, ýene bir aýt !"- diýär.
Akpamygyñ ogly ýene aşygy atyp:
- Akpamygyñ ogly men,
Ýekýagyrnyñ ýegeni men,
Altyn aşygym, alça gop,
Ýedi daýymyñ başy üçin,
Yñ kiçisi Baýramdyr,
Baýram daýym başy üçin,
Altyn sakgam alça gop!"
Diýär welin, daýsy ony tanyp:
- Hany, oglum, ýöri öýünizi görkez- diýär.
Oglanyñ iyzyna düşüp baýar, Akpamyk doganyny görüp, begip, hal-ahwal soraşýarlar. Akpamyk başyndan geçenleri biyr-biyr aýdýar.
Dogany bu zatlary eşidip gaty geñ galyr. Ol bir näçe gün galyp, iyzyna gaýtmakçy bolýar. Akpamyk bir topar möý-möjek tutduryp, ýedi halta tikip, haltalaryñ altysyny möý, çyiýandan dolduryp, birine bolsa nohutly kişmişden dolduryp:
-" Şu altysy uly gelnejelerime, şuny hem iñ kiçi gelnejeme ber!"- diýip, nohutly kişmiş salnan haltany aýratyn görkezýär.
Baýram öz obasyna gelip, her aýala bir haltany berýär.
Aýallar:
- "Baldyzymyz sowgat iyberipdir"- diyşip, haltalara ellerini sokýarlar welin, ellerinden möý-çyýan çakyp, öldire getirýär. Yñ kiçi gelnejesi haltany açyp görse içi doly nohutly kişmiş diýär.
Ýekýagyryn doganlaryny çagyryp, Akpamygyñ başyndan geçen günlerini aýdip berýär. Ýedi dogan:" Akpamagýa şeyden bolsalar, aýallarmyzy ýok etmeli"- diýip geñeşýärler.
Akpamyk doganlaryndan hoşhal bolup, rahat hem bagytly ýaşaberýär. Doganlary hem täzeden öýlenip, hamrak gelinler alyp maksat-myradlaryna ýetip, Akpamyk bilen baryş-geliş edip agzybirlikde ýaşap ýörler.


text:
Futbol boýunça milli çempionatymyzyň Ýokary ligasynyň 28-nji tapgyryndaky «Şagadam» — «Energetik» duşuşygynda myhmanlaryň ýeke-täk golunyň awtory Pirmyrat Gazakow möwsümdäki gollarynyň sanyny 10-a çykardy. Şeýlelikde, ol şu möwsümde çempionatda 10 gol geçirip bilen bäşinji futbolçy boldy. Öň bu sepgide Wahyt Orazsähedow («Ahal»), Myrat Ýagşyýew («Altyn asyr»), Amir Gurbany («Şagadam») we Yhlas Magtymow («Balkan») ýetip bilipdi. Şu maglumatdan hem görşüňiz ýaly, çempionatymyzda 10 gol geçirip bilen futbolçylaryň her haýsynyň aýratyn toparyň wekili bolmagy birinjiligiň has gyzgalaňly, çekeleşikli geçýändiginden habar berýär.
Umuman, milli birinjiligiň 25-nji möwsümi Pirmyrat Gazakow üçin iň netijeli möwsümleriň biri boldy diýip bileris. Şu ýyl diňe çempionatda 10 gol geçirip bilen Pirmyrat geçen möwsümde ýekeje gezek hem tapawutlanyp bilmändi. P.Gazakowyň karýerasynda HTTU, «Aşgabat», «Merw» ýaly toparlar hem bar.


text:
Kabul migrantlaryň syýahat resminamalaryny çykaryp, olaryň ýurda gelmegini kabul etmek arkaly, müňlerçe migrantyň mejbury Owganystana yzyna ugradylmagy üçin Ýewropa Bileleşigine ýardam berjekdigini tassyklady.
Bu baradaky ylalaşyk, 4-nji oktýabrda Brýusselde geçirilen Owganystan boýunça donor konferensiýasy döwründe Germaniýa “Kabul migrantlaryň ýurda ugradylmagyna ýardam berse, onda özüniň gelejekde Owganystana kömek etjekdigini aýdansoň”, köpçülige ýaýradyldy.
Ýewropa Bileleşigi 80,000 çemesi owgan migrantyny yzyna ugratmagy göz öňünde tutýar diýip, “dpa” habar agentligi ýazýar. 2015-nji ýylda 170,000-den gowrak owgan migranty Ýewropa Bileleşiginden gaçybatalga sorady.
Baglaşylan ylalaşyga laýyklykda, Kabul Ýewropa Bileleşigi tarapyndan Owganystana ugradylmaly diýlip hasaplanýan islendik owgan migrantyna dört hepdäniň dowamynda syýahat resminamasyny taýýarlamaly.


text:
ABŞ BMG-niň 2018-2019-njy ýyllara degişli býujetini 285 million dollar möçberinde azaltmak kararyny makullap, “dogry tarapa uly ädim diýip atlandyrdy”.
Baş Assambleýanyň 24-nji dekabrda makullan iki ýyllyk býujeti 5.396 milliard dollar möçberinde kesgitlendi we ozalkysyndan 285 million dollar kem boldy.
ABŞ BMG-niň býujetine iň uly goşant goşýan ýurt bolmagyna galýar we 22% çemesi töleg edýär.
“Serişdeleriň bu uludan tygşytlanmagyna goşmaçalykda biz BMG-niň dolandyryjylygyna we goldaw funksiýalaryna edilýän çykdajylary azaltdyk we ABŞ-nyň dünýädäki prioritetlerine ýardamy artdyrdyk, BMG-niň sistemasynda tertip-düzgüni we hasap berijiligi ornaşdyrdyk” diýip, ABŞ-nyň ilçisi Nikki Haleý aýtdy.
Nikki Haleý bu halkara guramasynyň “netijesizliginiň we puly çakdan aşa harçlamagynyň” dünýä “bellidigini” belledi.
Geçen hepdede ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp Iýerusalimi Ysraýylyň paýtagty hökmünde ykrar etmek baradaky öz kararyny ret etmek barada BMG-niň rezolýusiýasyny makullan ýurtlaryň maliýe üpjünçiligini bes etmek bilen haýbat atdy. Rezolýusiýa 128-9 ses bilen makullandy.


text:
Siriýadaky gozgalaňçy we oppozision toparlar Orsýetiň öňümizdäki aý geçirilmegini teklip edýän parahatçylyk gepleşiklerine gatnaşmajakdyklaryny aýdýarlar. Olar Moskwany Siriýada “uruş jenaýatlaryna” baş goşmakda we ýurtda 6 ýyla çeken graždanlyk urşunda hökümete basyş etmezlikde aýyplaýarlar.
40-a golaý gozgalaňçy toparyň, şol sanda Siriýanyň iri syýasy oppozisiýa toparlarynyň 26-njy dekabrda yzly-yzyna ýaýradan beýanatlarynda, geçirilmegi meýilleşdirilýän gepleşikleriň BMG-niň ýolbaşçylygynda 2014-nji ýylda badalga berlen, ýöne şu wagtda çenli hiç hili ösüş gazanylmadyk parahatçylyk prosesinden “sowulmagy” göz öňünde tutýandygyny aýtdylar.
Agzalýan toparlar Moskwanyň özlerinden Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň wezipeden çekilmegi boýunça edýän talaplaryndan el çekmegi sorandygyny aýdýarlar. Orsýet 2015-nji ýyldan bäri özüniň ýykgynçylykly howa hüjümleri bilen Assady penalap gelýär.
“Biz muny ret edýäris we biz Orsýetiň Siriýada uruş jenaýatlaryna baş goşan agressordygyna güwä geçýäris” diýlip, 40 gozgalaňçy toparyň ýaýradan beýanatynda aýdylýar:
“Orsýet Siriýa halkynyň duçar bolan gowgaly durmuşyny ýeňletmekde ýekeje-de iş bitirmedi we çözgüt ugrunda islendik herekete kepil geçýändigini öňe sürýän Orsýet režime hiç hili basyş etmedi” diýlip, beýanatda bellenilýär.
Gozgalaňçy toparlar, şol sanda “Ahrar al-Şam”, “Yslam Armiýasy” we Günbataryň penasyndaky beýleki toparlar BMG-niň ýolbaşçylygyndaky prosese ygrarly galýandygyny aýtdylar.
Siriýada 2011-nji ýylyň mart aýynda hökümete garşy protestleriň basyp ýatyrylmagy bilen başlan konfliktlerde 330 müňden gowrak adam wepat boldy we millionlarça adam öz ýaşaýan ýerlerinden göçmäge mejbur boldy.
Kreml 29-30-njy ýanwar günleri Soçide “Siriýanyň milli dialog kongresini” geçirjekdigini we onda şu ýyl Gazagystanyň paýtagty Astanada Eýranyň, Orsýetiň we Türkiýäniň gatnaşmagynda ok-atyşygy bes etmek boýunça geçirilen gepleşikleriň “tehniki taraplaryny” giňeltmegi göz öňünde tutýandygyny öňe sürdi.
Siriýanyň hökümeti özüniň foruma gatnaşjakdygyny mälim etdi. Golaýda Assad habarçylara beren gürrüňinde, Soçide geçiriljek gepleşikleriň güntertibinde ýurtda geçiriljek täze saýlawlaryň we konstitusiýa giriziljek üýtgeşmeleriň ara alnyp maslahatlaşyljakdygyny aýtdy.
Orsýetiň teklibini uruş döwründe Assady goldaýan söweşijileri harby geňeşçi we jeňçi bilen üpjün eden Siriýanyň esasy ýarany Eýran makullaýar. Şeýle-de, bu teklibi köp sanly sünni pitneçi toparlary goldaýan Türkiýe-de makullaýar.
Ýöne Soçide geçiriljek forumyň esasy gozgalaňçy toparlary we syýasy oppozisiýa toparlary, şol sanda pitneçileriň gözegçiligindäki ýerleriň häkimiýetleri tarapyndan ret edilmegi Orsýetiň planynyň ukyplylygyna wehim salýana çalym edýär.
Russiýa Soçide geçirilmegi meýilleşdirilýän gepleşikleri Siriýada BMG-niň hemaýatynda badalga berlen, ýöne başa barmadyk ylalaşyklary galkyndyrmak ugrunda tagalla diýip mahabatlandyrýar. Şol bir wagtyň özünde, Orsýetiň bu plany gepleşiklere siriýaly kürt toparlary gatnaşdyryp-gatnaşdyrmazlyk boýunça bar bolan oňşuksyzlyklar sebäpli-de sorag astynda galýar.
Siriýanyň territoriýasynyň 25 göterimine gözegçilik edýän we ol ýerde öz awtonom häkimiýetini ornaşdyrmak isleýän PYD kürt toparynyň foruma çagyrylmagyny Türkiýe oňlamaýar. Ankara PYD-a Türkiýede onýyllyklaryň dowamynda göreşip gelýän kürt seperatist toparyň bir bölegi hökmünde garaýar.
Geçen hepde Orsýet kürt wekilleriň gepleşiklere gatnaşyp biljekdigini mälim etdi, ýöne Moskwa Türkiýäniň “göwni üçin” PYD-ny foruma çagyrmajakdygyny belledi.
Ýöne demirgazyk-gündogar Siriýada PÝD-nyň ýolbaşçylygyndaky özbaşdak administrasiýa häkimiýeti Soçide geçiriljek gepleşiklerde özbaşdak taraplara däl-de, häkimiýetlere wekilçilik edilmelidigini mälim etdi.
Golaýda regionda “Yslam döwleti” ekstremist toparyny ýeňmekde uly iş bitiren PYD ABŞ-nyň ýaranlyk edýän kürt jeňçileriniň iň esasy syýasy ganatydyr.


text:
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda Jemgyýetçilik guramalarynyň merkezinde Türkmenistanyň Mejlisiniň altynjy çagyrylyşynyň ilkinji maslahaty geçirildi. Onuň dowamynda milli parlamentiň täze ýolbaşçy düzümi saýlanyldy hem-de deputatlaryň öňünde durýan möhüm wezipeler kesgitlendi.
Ir bilen döwlet Baştutanymyz “Oguzhan” köşkler toplumyndan çykyp, pyýadalap Jemgyýetçilik guramalary merkeziniň binasyna tarap ugrady. Milli Liderimiz ýolugra egindeşlerine paýtagtymyzy mundan beýläk-de durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek bilen baglanyşykly meselelere üns bermelidigini belledi we bu ugurda degişli düzümleriň sazlaşykly işiniň ýola goýulmagynyň zerurdygyny aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz şähergurluşyk-binagärlik işlerinde täzeçil usullaryň ulanylmalydygyny, şäheriň ekologiýa derejesiniň we arassaçylyk ýagdaýynyň gözegçilikde saklanylmalydygyny, täze seýilgäh zolaklarynyň döredilmelidigini belläp, bu babatda degişli ýolbaşçylara birnäçe tabşyryklary berdi.
Türkmenistanyň Mejlisiniň täze çagyrylyşynyň Jemgyýetçilik guramalary merkezinde geçirilen birinji maslahatyna Mejlisiň bäşinji we altynjy çagyrylyşlarynyň deputatlary, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, ministrlikleriň we pudaklaýyn edaralaryň ýolbaşçylary, syýasy partiýalaryň, jemgyýetçilik guramalarynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň, Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň wekilleri we beýlekiler gatnaşdylar.
Bu ýere ýygnananlar hormatly Prezidentimizi şowhunly el çarpyşmalar bilen garşyladylar.
Döwlet Baştutanymyz 2018-nji ýylyň 25-nji martynda Türkmenistanyň Mejlisiniň altynjy çagyrylyşynyň deputatlarynyň saýlawlarynyň geçirilendigini we onuň döwletimiziň durmuşynda aýratyn ähmiýetli waka öwrülendigini belledi.
Bu gezekki saýlawlar ýurdumyzyň taryhynda ilkinji gezek syýasy partiýalaryň üçüsiniň wekilleriniň gatnaşmagynda, raýatlaryň jemgyýetçilik-syýasy işjeňliginde, demokratik, bäsdeşlik, açyklyk we aýanlyk ýagdaýynda geçdi diýip, milli Liderimiz belledi.
Şu günki maslahatda döwletimiziň we jemgyýetimiziň öňünde durýan möhüm wakalary, şeýle hem öňde boljak giň möçberli işleriň esasy ugurlary ara alnyp maslahatlaşylar diýip bellemek bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Mejlisiň altynjy çagyrylyşynyň ilkinji maslahatyny açyk diýip yglan etdi.
Türkmenistanyň Döwlet senasy ýaňlandy, onuň sözleri ähli dabara gatnaşyjylar tarapyndan ýerine ýetirildi.
Soňra milli Liderimiz Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň başlygy G.Myradowa söz berdi. Ol ählihalk saýlawlarynyň bäsdeşlik esasynda, milli saýlaw kanunçylygynyň we umumy ykrar edilen halkara hukuk kadalarynyň esasy düzgünlerine laýyklykda geçirilendigi we onuň netijeleri barada hasabat berdi.
Bellenilişi ýaly, möhüm jemgyýetçilik-syýasy çäre bäsdeşlik, açyklyk we aýanlyk ýagdaýynda, ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilip, türkmen jemgyýetiniň raýatlyk kämilligini aýan etdi we ol Türkmenistanyň hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň oňyn özgertmeler ugruna hem-de demokratik ösüş ýoluna ygrarlydygyny tassyklady.
Garaşsyz Türkmenistanyň taryhynda ilkinji gezek saýlaw çärelerine syýasy partiýalaryň üçüsiniň wekilleriniň gatnaşandygyny belläp, Merkezi saýlaw toparynyň ýolbaşçysy ses bermek çäreleriniň saýlaw okruglarynyň çäginde ýerleşýän 2604 saýlaw uçastoklarynda geçirilendigini nygtady. Mundan başga-da, şu döwürde ýurdumyzyň çäginden daşarda bolýan saýlawçylaryň ses bermek çärelerini guramaçylykly geçirmek maksady bilen, Türkmenistanyň ilçihanalarynda we konsullyk edaralarynda saýlaw uçastoklarynyň 39-sy açyldy.
Merkezi saýlaw toparynyň maglumatlaryna görä, Mejlisiň deputatlygyna, halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalygyna 3 million 291 müň 525 saýlawçydan 3 million 19 müň 957 saýlawçy ses berdi. Munuň özi Türkmenistanyň ses bermäge hukugy bolan raýatlarynyň 91,75 göterimidir.
Soňra Merkezi saýlaw toparynyň başlygy ähli saýlaw uçastoklarynda bir orna iki we ondan-da köp dalaşgärleriň görkezilendigini habar berdi. Saýlawlaryň jemleri boýunça Türkmenistanyň Mejlisiniň täze çagyrylyşynyň deputatlygyna 284 dalaşgärden 125 deputat saýlandy. Deputatlar toparynyň düzümine ýokary hünär ussatlygy we bilim derejesi bolan adamlar goşuldy. Aýdylyşy ýaly, saýlawlar halkyň ynamyna mynasyp bolanlary äşgär etdi. Olar geljek bäş ýylyň dowamynda döwlet maksatnamalarynyň durmuşa geçirilmegini üpjün etmegiň hukuk wezipelerini çözmäge gatnaşarlar.
Saýlawlara edilen gözegçilik barada aýdyp, Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň ýolbaşçysy saýlaw möwsüminiň ähli tapgyrlaryna daşary ýurtly synçylaryň we bilermenleriň — Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň, Birleşen Milletler Guramasynyň wekilçilikli toparlarynyň wekilleriniň, şeýle hem Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň demokratik institutlar we adam hukuklary baradaky edarasynyň, Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň, Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasynyň we birnäçe daşary döwletleriň wekiliýetleriniň agzalarynyň 142-siniň gözegçilik edendigini belledi.
Saýlawlaryň ähli tapgyrlaryna milli synçylaryň 4 müňden gowragy gözegçilik etdi. Olaryň hatarynda syýasy partiýalaryň, jemgyýetçilik guramalarynyň we birleşmeleriniň wekilleri, raýatlar toparlary we dalaşgärleriň özleri bar.
Şeýle hem synçylaryň pikirine görä, saýlawlaryň geçirilişi ýokary baha mynasyp boldy. Bu jemgyýetçilik-syýasy çäre Türkmenistanyň oňyn özgertmeler ýoly bilen ynamly gadam urýandygyny nobatdaky gezek äşgär etdi.
Merkezi saýlaw toparynda ýerine ýetirilen işler baradaky hasabaty diňläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow, umuman, saýlawlaryň geçişine kanagatlanma bildirdi. Şeýle hem döwlet Baştutanymyz bu ugurda ýerine ýetirilen işleri jikme-jik seljermegi belläp, onuň maksadalaýyk bolmadyk ýagdaýy bar bolsa, ýakyn wagtda saýlawlaryň işini mundan beýläk-de kämilleşdirmek, ony halkara ülňülere laýyk getirmek boýunça teklipleri taýýarlamagy tabşyrdy.
Soňra hormatly Prezidentimiz Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň 80-nji maddasyna laýyklykda, Türkmenistanyň Mejlisiniň täze saýlanan deputatlarynyň ygtyýarlyklaryny tassyklamak üçin Mandat toparynyň düzümini saýlamagyň zerurdygyny mälim etdi.
Bu toparyň düzümi bilen tanşan milli parlamentariler ony biragyzdan goldadylar.
Soňra maslahat Mandat toparynyň başlygy B.Babaýewiň hasabaty bilen dowam etdi. Ol toparyň işiniň netijeleri hakynda hasabat berdi. Bellenilişi ýaly, Mejlisiň deputatlarynyň saýlawlary türkmen döwletiniň demokratik esaslaryny pugtalandyrmakda aýratyn ähmiýetlidir. Ol ýurdumyzda halk häkimiýetliligi däpleriniň asyrlaryň jümmüşine uzap gidýän ýörelgelerini nobatdaky gezek tassyk etdi. Häzirki döwürde bu däpler mynasyp dowam etdirilýär we ol hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda başy başlanan Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň döwlet syýasatynyň esasy ugurlarynyň birine öwrüldi.
Mandat topary Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň hödürlän resminamalarynyň esasynda Türkmenistanyň Mejlisiniň altynjy çagyrylyşynyň düzümine saýlanan deputatlaryň ygtyýarlyklaryny gözden geçirdi. Hususan-da, ses bermek çäreleriniň ýokary guramaçylyk derejesinde we Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we ýurdumyzyň Saýlaw kodeksiniň, umumy ykrar edilen halkara hukuk kadalaryň düzgünlerine laýyklykda geçirilendigi belli boldy.
Geçirilen barlaglaryň netijeleri boýunça Mandat topary saýlanan 125 deputatyň 125-siniň hem ygtyýarlyklaryny ykrar etdi. Olaryň 31-si zenanlardyr. Bu bolsa deputatlaryň umumy sanynyň 25 göterimine barabardyr. Bellenilişi ýaly, milli parlamentiň täze düzüminiň deputatlarynyň hatarynda döwlet edaralarynyň wekilleri, milli ykdysadyýetimiziň birnäçe pudaklarynyň, bilim, ylym, medeniýet we sungat ugurlarynyň, oba hojalygynyň, syýasy partiýalaryň we jemgyýetçilik guramalarynyň hünärmenleri bar. Şeýle hem täze deputatlar düzüminiň ýaş aýratynlyklary boýunça maglumat berildi.
Mandat toparynyň başlygy çykyşynyň ahyrynda toparyň Türkmenistanyň Mejlisiniň milli parlamentiň deputatlarynyň ygtyýarlyklaryny ykrar etmek hakyndaky Kararynyň taslamasyny taýýarlandygyny habar berdi.
Bu resminamanyň taslamasy deputatlar tarapyndan biragyzdan kabul edildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow maslahatyň dowamynda täze saýlanan deputatlary gutlady we olara işlerinde üstünlik, saýlawçylarynyň ynamyny ödemegi arzuw etdi.
Soňra döwlet Baştutanymyz deputatlar toparynyň bäşinji çagyrylyşynyň ýolbaşçysy A.Nurberdiýewa söz berdi. Ol hormatly Prezidentimize milli parlamentiň başlygy wezipesinde işlän döwründe beren yzygiderli goldawy üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, mundan beýläk-de mähriban Watanymyzyň gülläp ösmegi ugrunda alnyp barylýan işlere mynasyp goşant goşjakdygyna ynandyrdy.
Netijeli işi üçin A.Nurberdiýewa we Mejlisiň bäşinji çagyrylyşynyň deputatlaryna minnetdarlyk bildirip, milli Liderimiz olaryň jemgyýetçilik ähmiýetli ägirt uly işleri bitirendiklerini, milli kanunçylygyň kämilleşdirilmegine mynasyp goşant goşandyklaryny kanagatlanma bilen belledi.
Kabul edilen kanunlar ýurdumyzyň durmuş-ykdysady, syýasy we ruhy-medeni ösüşiniň döwlet maksatnamalaryny üstünlikli durmuşa geçirmek üçin ygtybarly hukuk binýadyny döretdi we dünýäniň ykdysady, maliýe ulgamynda ýüze çykan ýagdaýlary nazara alyp, gyssagly çäreleri kabul etmäge mümkinçilik berdi. Bu bolsa jemgyýetimiziň hemmetaraplaýyn ösüşini üpjün edýär diýip, hormatly Prezidentimiz belledi we bäşinji çagyrylyşyň deputatlaryna Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmeginiň, halkymyzyň abadan we bagtyýar durmuşynyň bähbidine alyp barýan işlerinde üstünlik arzuw etdi.
Soňra maslahat altynjy çagyrylyşyň deputatlarynyň gatnaşmagynda dowam etdi.
Milli Liderimiz bu ýere ýygnananlara ýüzlenip, şu günki maslahatyň gün tertibiniň indiki meselesiniň Mejlisiň Başlygyny we onuň Başlygynyň orunbasaryny saýlamak, milli parlamentiň komitetleriniň başlyklaryny saýlamak wezipelerinden ybaratdygyny belledi.
Ilki bilen milli parlamentiň ýolbaşçysyny saýlamak hakyndaky meselä seredildi. Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň düzgünnamasyna laýyklykda bu ýokary döwlet wezipesine görkezmek gizlin ses bermek esasynda alnyp barylýar.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow ses bermek üçin Türkmenistanyň Mejlisiniň Ses sanaýjy toparynyň agzalaryny saýlamagy teklip edýär. Teklip edilen düzüm bilen tanşyp, deputatlar Ses sanaýjy toparyň başlygy wezipesine B.Seýlowyň saýlanmagy üçin biragyzdan ses berdiler.
Bu mesele boýunça Ahal welaýatyndaky 23-nji “Ak bugdaý” saýlaw okrugynyň deputaty M.Öräýewe söz berilýär. Ol deputatlaryň umumy pikirine görä, bu wezipä Aşgabat şäheriniň 7-nji “Güneş” saýlaw okrugyndan deputat G.Mämmedowanyň görkezilýändigini habar berdi.
Şunuň bilen baglylykda, deputat G.Mämmedowa gizlin ses bermek üçin býulletene girizilýär.
Soňra ses bermek we Ses sanaýjy toparyň ses bermegiň jemlerini jemlemegi üçin 30 minutlyk arakesme yglan edilýär. Ol Jemgyýetçilik toparlarynyň merkezinde ýörite bellenen we enjamlaşdyrylan otagda geçýär.
Ses bermek tamamlanandan soň, Ses sanaýjy toparyň başlygynyň çykyşy bolýar. Ol ses bermegiň netijeleri barada hasabat berip, Mejlisiň altynjy çagyrylyşynyň başlyklygyna G.Mämmedowanyň biragyzdan saýlanandygyny habar berdi. Ses sanaýjy toparyň çykyşy deputatlar tarapyndan biragyzdan oňlandy.
Hormatly Prezidentimiz G.Mämmedowany milli parlamentiň Başlygy wezipesine saýlamak hakyndaky Türkmenistanyň Kanunyna gol çekýär.
G.Mämmedowa döwlet Baştutanymyza we deputatlara hem-de bu ýere ýygnananlara ýüzlenip, bildirilen ynam üçin çuňňur hoşallyk bildirdi hem-de mähriban Watanymyzyň abadançylygynyň we gülläp ösmeginiň, milli Liderimiziň başlangyjy bilen ýaýbaňlandyrylan özgertmeler syýasatynyň üstünlikli durmuşa geçirilmeginiň bähbidine güýç-gaýratyny gaýgyrmajakdygyny ynandyrdy. Mejlisiň deputatlary milli döwletliligi mundan beýläk-de berkitmäge, Watanymyzyň ykdysady, durmuş we medeni taýdan sazlaşykly ösüşine, onuň halkara abraýynyň ýokarlanmagyna gönükdirilen wezipeleri ýerine ýetirmek ugrunda ähli tagallalaryny gaýgyrmazlar diýip, parlamentiň ýolbaşçysy aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ony Mejlisiň Başlygy wezipesine saýlanmagy bilen gutlap, işlerinde üstünlik arzuw etdi.
Soňra döwlet Baştutanymyz gün tertibiniň ikinji meselesine geçip, Mejlisiň Başlygynyň orunbasaryny saýlamagy yglan edýär. Bu mesele boýunça Aşgabat şäherindäki 4-nji “Berkararlyk” saýlaw okrugynyň deputaty S.Owganow çykyş edýär. Ol milli parlamentiň deputatlarynyň bu wezipä Aşgabat şäheriniň 1-nji “Garaşsyzlyk” saýlaw okrugy boýunça deputat K.Babaýewiň teklip edilýändigini habar berdi.
Açyk ses bermek esasynda bu wezipä K.Babaýew biragyzdan saýlanylýar. Hormatly Prezidentimiz K.Babaýewi Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygynyň orunbasary wezipesine saýlamak hakyndaky Kanuna gol çekdi we oňa işlerinde üstünlik arzuw etdi.
Mejlisiň Başlygynyň orunbasary öz gezeginde bildirilen ýokary ynam üçin döwlet Baştutanymyza tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, öňde durýan we Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmegine gönükdirilen möhüm wezipeleriň oňyn çözülmegi ugrunda ähli tagallalaryny etjekdigine ynandyrdy.
Hormatly Prezidentimiz maslahatyň dowamynda islendik guramanyň netijeli işi üçin onuň düzüm bölümlerini emele getirmek meselelerine örän oýlanyşykly çemeleşilmelidigini belledi. Häzirki döwürde Mejlisde sekiz komitet hereket edýär. Olar Adam hukuklaryny we azatlyklaryny goramak baradaky; Kada-kanunçylyk baradaky; Ykdysady meseleler baradaky; Durmuş syýasaty baradaky; Ylym, bilim, medeniýet we ýaşlar syýasaty baradaky; Daşky gurşawy goramak, tebigatdan peýdalanmak we agrosenagat toplumy baradaky; Halkara we parlamentara aragatnaşyklar baradaky; Ýerli wekilçilikli häkimiýet we öz-özüňi dolandyryş edaralary bilen işlemek baradaky komitetlerden ybaratdyr.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň teklibi boýunça milli parlamentiň esasy düzüm bölümleriniň başlyklaryny saýlamak hakyndaky meselä garaldy.
Adam hukuklaryny we azatlyklaryny goramak baradaky komitetiň başlygyny saýlamak hakyndaky meselä seredildi we bu wezipä Mary welaýatyndaky 120-nji “Murgap” saýlaw okrugynyň deputaty G.Muhammetorazow Mary welaýatynyň 104-nji “Peşanaly” saýlaw okrugynyň deputaty Ý.Eşşäýewi teklip etdi. Ses bermegiň netijeleri boýunça degişli komitetiň başlyklygyna Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty Ý.Eşşäýew saýlanyldy.
Soňra Ahal welaýatynyň 17-nji “Arçman” saýlaw okrugynyň deputaty W.Gutlyýew Kada-kanunçylyk baradaky komitetiň başlygy wezipesine Aşgabat şäheriniň 12-nji “Aşgabat” saýlaw okrugynyň deputaty R.Mämmedowy teklip etdi. Ses bermegiň netijeleri boýunça bu komitetiň başlyklygyna R.Mämmedow saýlanyldy.
Mejlisiň Ykdysady meseleler baradaky komitetiniň başlygyny saýlamak hakyndaky mesele boýunça Lebap welaýatyndaky 85-nji “Garabekewül” saýlaw okrugynyň deputaty G.Amanowa çykyş edip, bu komitetiň başlyklygyna Lebap welaýatyndaky 75-nji “Zergär” saýlaw okrugynyň deputaty S.Joraýewi teklip etdi. Ses bermegiň netijeleri boýunça bu komitetiň başlyklygyna S.Joraýew saýlanyldy.
Aşgabat şäherindäki 10-njy “Arçabil” saýlaw okrugy boýunça deputat S.Durdyýew Mejlisiň Durmuş syýasaty baradaky komitetiniň başlygy wezipesine Mary welaýatynyň 122-nji “Miras” saýlaw okrugynyň deputaty G.Aşyrowy teklip etdi. Deputatlaryň ses bermeginiň netijesinde bu komitetiň başlyklygyna G.Aşyrow saýlanyldy.
Soňra Balkan welaýatyndaky 39-njy “Serdar” saýlaw okrugy boýunça deputat T.Öwezow deputatlar toparynyň adyndan çykyş edip, Ylym, bilim, medeniýet we ýaşlar syýasaty baradaky komitetiň başlyklygyna Lebap welaýatynyň 77-nji “Farap” saýlaw okrugyndan deputat G.Rozyýewi teklip etdi. Ses bermegiň netijeleri boýunça G.Rozyýew bu komitetiň başlyklygyna saýlandy.
Soňra Daşoguz welaýatyndaky 54-nji “Baýdak” saýlaw okrugy boýunça deputat H.Nurjanow Mejlisiň Daşky gurşawy goramak, tebigatdan peýdalanmak we agrosenagat toplumy baradaky komitetiniň başlyklygyna Aşgabat şäheriniň 13-nji “Köşi” saýlaw okrugynyň deputaty A.Seýdibaýewi teklip etdi. Ses bermegiň netijeleri boýunça degişli komitetiň başlyklygyna deputat A.Seýdibaýew saýlandy.
Ahal welaýatyndaky 27-nji “Agalaň” saýlaw okrugynyň deputaty Ş.Işanow Halkara we parlamentara aragatnaşyklar baradaky komitetiň başlygy wezipesine Daşoguz welaýatynyň 50-nji “Görogly” saýlaw okrugy boýunça deputat M.Tuwakowy teklip etdi. Ses bermegiň netijeleri boýunça deputat M.Tuwakow bu komitetiň başlyklygyna saýlanyldy.
Daşoguz welaýatyndaky 46-njy “Akdepe” saýlaw okrugynyň deputaty Ö.Buzlyýew Ýerli wekilçilikli häkimiýet we öz-özüňi dolandyryş edaralary bilen işlemek baradaky komitetiň başlyklygyna Ahal welaýatynyň 18-nji “Bäherden” saýlaw okrugynyň deputaty M.Gurbanowy teklip etdi. Ses bermegiň jemleri boýunça bu komitetiň başlyklygyna deputat M.Gurbanow saýlanyldy.
Milli parlamentiň bu mesele baradaky Karary biragyzdan kabul edilýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Mejlisiniň komitetleriniň täze saýlanan ýolbaşçylaryny tüýs ýürekden gutlap, olara Watanymyzyň we halkymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmeginiň bähbidine gönükdirilen jogapkärli wezipeleri ýerine ýetirmekde uly üstünlikler arzuw etdi.
Soňra Mejlisiň altynjy çagyrylyşynyň maslahaty hormatly Prezidentimiziň çykyşy bilen dowam etdi.
Türkmenistanyň Mejlisine täze saýlanan deputatlary tüýs ýürekden gutlap, döwlet Baştutanymyz halk wekilleriniň ýakyn bäş ýylda ata Watanymyzy mundan beýläk-de özgertmäge hem-de durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek we dünýäniň öňdebaryjy döwletleriniň birine öwürmek boýunça kabul eden maksatnamalarymyzy üstünlikli amala aşyrmaga işjeň gatnaşjakdyklaryna berk ynam bildirdi.
«Yhlasa — myrat» diýlişi ýaly, biz bilelikde yhlas bilen zähmet çekip, Garaşsyz döwletimiziň hukuk binýadyny döretdik, Türkmenistanyň rejelenen görnüşdäki täze Konstitusiýasyny kabul etdik diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi. Şunlukda, dünýä ykdysadyýetiniň aýrylmaz bölegine öwrülen milli ykdysadyýet kemala getirildi. Şoňa görä-de, biz gazanan bu üstünliklerimize buýsanmaga haklydyrys. Sebäbi ýurdumyzyň durmuş-ykdysady ösüşde, medeni-ynsanperwer ulgamda hem-de jemgyýetçilik-syýasy durmuşda häzirki wagtda gazanan üstünlikleri ýokary görkezijileri we geriminiň giňligi bilen häsiýetlenýär diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Bitarap döwletimiziň daşary syýasatynda dünýäniň ähli ýurtlary bilen dostlukly we hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryny ösdürmäge aýratyn üns berilýändigini belläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow daşary ýurt döwletleri, ilkinji nobatda bolsa, goňşy ýurtlar bilen syýasy, ykdysady, medeni-ynsanperwer we beýleki ulgamlardaky gatnaşyklaryň açyklyk ýörelgeleri esasynda ýola goýulýandygyny aýtdy. Bu bolsa öz gezeginde, amatly syýasy, hukuk we medeni şertleri bolan Garaşsyz döwletimize ykdysady syýasaty alyp barmakda giň şertlere eýe bolmaga, daşary ýurt maýadarlary üçin ygtybarly hyzmatdaşa öwrülmäge mümkinçilik berdi.
Ägirt uly içerki we halkara taslamalaryň üstünlikli amala aşyrylmagy Türkmenistanyň ykdysady babatda özüni üpjün edýän döwlete öwrülendigini aýdyň görkezýär diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
Hemişelik bitaraplyk hukuk ýagdaýyna esaslanyp hem-de hoşniýetli goňşuçylyk syýasatyny netijeli durmuşa geçirip, Türkmenistan gysga döwrüň içinde dünýäniň ýokary derejede ösen ýurtlarynyň hataryna goşuldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, Garaşsyz ýurdumyzyň Birleşen Milletler Guramasynyň birnäçe edarasyna saýlanmagy, Milletler Bileleşiginiň Baş Assambleýasynyň 12-nji dekabry Halkara bitaraplyk güni diýip yglan etmek hakyndaky Rezolýusiýany kabul etmegi Bitarap döwletimiziň dünýä giňişligindäki abraýynyň ýokarydygyny ýene-de bir gezek aýdyň görkezýär.
Ýöne durmuş bir ýerde durmaýar diýip bellemek bilen, milli Liderimiz Türkmenistanyň Prezidentiniň Ýaşulularyň maslahaty tarapyndan tassyklanan, ýurdumyzy 2018 — 2024-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamasynda ykdysadyýetimiziň ähli pudaklarynda täze sepgitlere ýetmegiň bellenendigini, bu sepgitleriň raýatlarymyzyň has gowy durmuşda ýaşamagyna mümkinçilik berjekdigini aýtdy.
«Döwlet adam üçindir!» diýen şygarymyzyň ýakyn ýyllarda esasy şygar bolmagynda galýandygyny aýdyp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Mejlisiniň täze çagyrylyşynyň deputatlarynyň ilkinji nobatdaky örän möhüm wezipesiniň amala aşyrýan ägirt uly özgertmelerimiziň hukuk binýadyny döretmegiň dowam edýändigini belledi.
Siziň ilkinji nobatdaky wezipeleriňiziň häzirki hereket edýän kadalaşdyryjy hukuk namalarymyzy düýpli seljermekden we täze kanunçylyk namalaryny kabul etmekden ybaratdyr. Bu kanunçylyk namalary ýurdumyzyň Konstitusiýasynda berkidilen düzgünler we kadalar esasynda berkarar Watanymyzy hemmetaraplaýyn ösdürmegiň kanunçylyk binýadyny mundan beýläk-de kämilleşdirmäge gönükdirilendir diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
Ykdysady kanunçylygy kämilleşdirmek boýunça alyp barýan işlerimiz dünýäde emele gelýän ýönekeý bolmadyk ykdysady we maliýe ýagdaýlaryny yzygiderli hem-de düýpli öwrenmek esasynda ýola goýulmalydyr. Dünýä ykdysadyýetinde bolup geçýän çylşyrymly ýagdaýlara düýpli üns bermelidiris. Milli ykdysadyýetimize amatsyz bolan daşarky täsirleri azaltmaga gönükdirilen gyssagly çäreleri görmegi kanunçylyk taýdan göz öňünde tutmalydyrys diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Şunuň bilen birlikde, ýurdumyzyň ykdysadyýetini mundan beýläk-de depginli ösdürmek üçin maýa goýumlary ýokary derejede saklamaga aýratyn ähmiýet berilmelidigini belläp, milli Liderimiz maýa goýumlaryň energiýa serişdelerini öndürmekden we ibermekden, ýangyç-energetika toplumyna ykdysadyýetiň gönüden-göni bagly bolmagyny azaltmakdan başga-da, çig mal serişdelerini gaýtadan işlemäge we telekeçilik ulgamynyň kiçi kärhanalaryny işe girizmäge hem gönükdirilýändigini nygtady.
Şeýle hem milli puluň hümmetini saklamagyň hukuk usullaryny peýdalanmak boýunça kanunçylygy döwrebap ýagdaýa getirmegi dowam etmegiň wajypdygy bellenildi. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz dünýä tejribesi esasynda hasaplaşyk-töleg ulgamyny kämilleşdirmegiň, ylmy-tehniki üstünlikleri ornaşdyrmagyň zerurdygyny belledi. Bank gözegçiligini we düzgünleşdirmek ulgamyny kämilleşdirmäge gönükdirilen çäreler amala aşyrylmalydyr.
Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow elektron hasaplaşyklar usullaryny giňden ornaşdyrmak bilen bagly hem birnäçe kanunçylyk namalaryny kabul etmegiň, bu ugurda hereket edýän kadalaşdyryjy hukuk namalaryny kämilleşdirmegiň zerurdygyna ünsi çekdi.
Ykdysadyýetimiziň ähli pudaklarynda geçirilýän hasaplaşyklarda döwletimiziň çäklerinden daşary alnyp gidilýän pul serişdelerini azaltmaga, beýleki ýurtlardan gelip gowuşýan puluň möçberlerini artdyrmaga aýratyn üns berilmelidigini aýdyp, milli Liderimiz bu işi höweslendirmek we şeýle çäreleri ornaşdyrmak üçin ähli mümkinçilikleri peýdalanmak babatda deputatlaryň öňünde anyk wezipeleri goýdy.
Soňra döwlet Baştutanymyz Mejlisiň altynjy çagyrylyşynyň deputatlaryna ýüzlenip, halkara hukugyň umumy ykrar edilen kadalaryna, dünýäniň öňdebaryjy ýurtlarynyň oňyn tejribesine laýyklykda döwlet serişdelerini aýawly ulanmak, býujet-salgyt, pul-karz we maýa goýum meselelerine degişli kanunçylyk namalaryny kämilleşdirmek boýunça hem ähli zerur çäreleri görmegiň zerurdygyny belledi.
Biz, şeýle hem Döwlet býujetine goşmaça salgyt we salgyt däl girdejileri çekmek boýunça kanunlary işläp taýýarlamalydyrys we kämilleşdirmelidiris. Ýurdumyzyň bu ugurdaky salgyt kanunçylygyny yzygiderli seljerip durmalydyrys. Zerur bolanda, ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary bilen bilelikde garaşylýan netijeleri bermeýän salgytlary hem-de ýygymlary ýatyrmak boýunça degişli işleri geçirmelidiris. Şolaryň ýerine dünýä tejribesinde synagdan üstünlikli geçen, biziň milli aýratynlyklarymyza we durmuş kadalarymyza laýyk gelýän täze salgytlardyr ýygymlary girizmelidiris diýip, hormatly Prezidentimiz sözüni dowam etdi.
Şeýle hem hususy telekeçilere salgyt salmagyň ýeňillikli ulgamy, işiň bellenen görnüşleri we patentleriň berlendigi üçin tölegleriň sanawyny we ony giňeltmegiň mümkinçiligini seljermeli. Zerur bolanda, bu babatda teklipleri taýýarlamaly. Döwlet eýeçiligindäki emlägi ulanmakdan, kärendä bermekden we hususylaşdyrmakdan gelip gowuşýan girdejileri artdyrmak boýunça hem çäreleri görmeli diýip, döwlet Baştutanymyz belledi .
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow çykyşynyň dowamynda her ýyl Döwlet býujetinde mähriban halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini mundan beýläk-de ýokarlandyrmak üçin ilaty durmuş taýdan goramak ulgamyny maliýeleşdirmäge uly orun berilýändigini aýtdy. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, ýaşaýyş-durmuş maksatlary üçin gönükdirilýän serişdeler Döwlet býujetiniň çykdajylarynyň uly bölegini tutýar. Geljekde hem biz bu işi dowam edip, Döwlet býujetinden saglygy goraýyş, ylym we bilim, durmuş üpjünçiligi, jemagat hyzmatlary ulgamlaryna hem-de beýleki ugurlara gönükdirilýän serişdeleriň netijeli ulanylmagyna aýratyn ähmiýet bermelidiris.
Ykdysady özgertmeleri kanunçylyk taýdan goldamagyň meselelerine degip geçmek bilen, hormatly Prezidentimiz ýurdumyzyň rejelenen görnüşdäki täze Konstitusiýasynyň kadalaryna laýyklykda bazar ykdysadyýeti şertlerinde pudaklaryň netijeliligini ýokarlandyrmaga gönükdirilen kanunçylyk namalaryny kämilleşdirmek, dünýä ykdysady giňişligine işjeň goşulmak boýunça alnyp barylýan işleri dowam etmelidigini belledi.
Şeýle hem milli Liderimiz raýatlaryň telekeçilik başlangyçlaryny goldamagyň, hususy telekeçiligi we maýa goýum işjeňligini höweslendirmegiň, maliýe-karz we býujet-salgyt ulgamyny, eýeçiligi goramagy hem-de bazar şertlerinde hususylaşdyrmagy ösdürmegiň möhümdigini belledi. Ilatly ýerleri tebigy gaz bilen üpjün etmek, önüm öndürijileri goldamak we ätiýaçlandyryş hyzmatlarynyň hilini ýokarlandyrmak boýunça hem zerur işler geçirilmelidir.
Milli ykdysadyýetimiziň ähli pudaklaryny çalt depginlerde ösdürmek bilen birlikde, telekeçilik işiniň gerimini giňeltmek hem siziň üns berýän meseläňiz bolmalydyr diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, raýatlaryň telekeçilik başlangyçlaryny doly amala aşyrmaklary üçin amatly şertler, kim telekeçilik işi bilen meşgullanmak islese, ähli mümkinçilikler döredilmelidir.
Ykdysadyýetiň döwlete dahylsyz pudagyny häzirki döwrüň talaplaryna görä mundan beýläk-de ösdürmegi hukuk taýdan düzgünleşdirmek üçin birnäçe täze kanunçylyk namalaryny kabul etmeli. Bu kanunçylyk namalarynda häzirki ýagdaýlara laýyk gelýän kadalary we düzgünleri göz öňünde tutmaly diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
Telekeçilerimiziň ýurdumyzyň çäklerinden daşarda iş alyp barmagy üçin hem kanunçylygymyzy kämilleşdirmegiň zerurdygy barada aýdyp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow olaryň öz serişdeleriniň hasabyna-da, daşary ýurt maýadarlarynyň serişdeleriniň hasabyna hem bilelikdäki kärhanalary döretmek arkaly işleseler, maksadalaýyk boljakdygyny belledi.
Şoňa görä-de, bäsleşige ukyply önümleri öndürmek üçin daşary ýurt maýa goýumlaryny mundan beýläk-de göni çekýän, öňdebaryjy tehnologiýalar bilen enjamlaşdyrylan, eýeçiligiň dürli görnüşlerindäki döwrebap kärhanalaryň döredilmegini höweslendirmek, maýadarlara has amatly guramaçylyk-hukuk şertlerini döretmek zerur bolup durýar diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Soňra hormatly Prezidentimiz Mejlisiň deputatlarynyň ýurdumyzyň ulag-aragatnaşyk ulgamynda alnyp barylýan işlere we bu ugurdaky halkara taslamalaryň durmuşa geçirilmegine goldaw bermelidiklerini nygtady.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, ägirt uly energetika we tebigy kuwwaty, giň ulag-kommunikasiýa mümkinçilikleri bolan Garaşsyz döwletimiz dünýäde möhüm geosyýasy orny eýeleýär.
Amala aşyrýan giň gerimli taslamalarymyz bolsa tutuş Ýewraziýa yklymynda parahatçylygy we durnukly ösüşi gorap saklamagyň şerti bolup durýar. Şoňa görä-de, ýurdumyzda ulag-kommunikasiýa ulgamyny düýpli döwrebaplaşdyrmak we toplumlaýyn ösdürmek, halkara ulag-üstaşyr geçelgelerini döretmek boýunça amala aşyrylýan iri taslamalar siziň ara alyp maslahatlaşmaly hem-de kabul etmeli täze kanunlaryňyzyň meselesi bolmalydyr diýip, hormatly Prezidentimiz belledi.
Döwlet Baştutanymyzyň çykyşynda syýahatçylyk ulgamyna kanunçylyk taýdan goldaw bermek meselesi aýratyn orny eýeledi.
Biz 2018-nji ýyly «Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» diýip yglan etdik. Syýahatçylyk işini döwlet tarapyndan goldamak we daşary ýurtly myhmanlaryň gelmegi üçin ýurdumyzyň özüne çekijiligini ýokarlandyrmak boýunça öňümizde duran möhüm wezipeleri amala aşyrmak maksady bilen, Türkmenistanda syýahatçylyk ulgamyny goldamagyň we ösdürmegiň 2011 — 2020-nji ýyllar üçin milli maksatnamasyny tassykladyk diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
Gadymy Merwiň, Köneürgenjiň we Nusaýyň ýadygärlikleriniň ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilmegi dünýä derejesinde uly ähmiýeti bolan taryhy, medeni we tebigy baýlyklarymyzyň gadymylygynyň subutnamasy bolup durýar. Köpetdag, Repetek, Bathyz, Sünt-Hasardag, Hazar we Bereketli Garagum hem-de beýleki döwlet tebigy goraghanalarymyz syýahatçylarda uly gyzyklanma döredýär. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzdaky taryhy-medeni ähmiýetli desgalara baryp görmäge we medeni çärelere gatnaşmaga höwes edýänleriň köpdügini bellemeli.
Bu barada aýtmak bilen, milli Liderimiz medeni-aň bilim we ekologiýa syýahatçylygyny ösdürmek, şeýle hem tebigaty goramak maksatly işlere, höwesjeň we hünärli türgenleriň ýaryşlary bilen bagly sport syýahatçylygyna gatnaşmak üçin ähli kanunçylyk çärelerini amala aşyrmagyň zerurdygyny belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow raýatlaryň hukuklaryny we azatlyklaryny goramak meselelerini parlamentiň täze düzüminiň kanunçylyk işleriniň esasy ugurlarynyň biri hökmünde kesgitledi.
Raýat jemgyýetini ösdürmek boýunça alnyp barylýan işleriň çäklerinde, döwleti dolandyrmakda jemgyýetçilik birleşikleriniň tutýan orny barha artar ýaly, deňhukuklylyk, öz-özüňi dolandyrmak, açyklyk we aýanlyk ýörelgeleri esasynda olaryň işiniň kämilleşdirmek zerurdyr diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Şeýle hem milli Liderimiz kanun çykaryjylyk işinde kanunçylygy we hukuk tertibini berkitmek, bu ugurdaky işiň hukuk taraplaryny kämilleşdirmek meselelerini çözmegiň, Türkmenistanyň Jenaýat kodeksiniň mazmunyny kämilleşdirmegiň, kodekse mundan beýläk-de ynsanperwerlik häsiýetini bermegiň maksadalaýyk boljakdygyny belledi.
Soňra hormatly Prezidentimiz jemgyýetimizde bar bolan ýaramaz ýagdaýlary aradan aýyrmaga çalşyp, korrupsiýa garşy aýgytly göreş alnyp barylmalydygyny aýtdy. Ony durmuşymyzdan düýbünden ýok etmek üçin Döwlet maksatnamasyny tassykladyk we ol häzirki döwürde üstünlikli amala aşyrylýar. Korrupsiýa garşy göreşmek boýunça Döwlet maksatnamasy, ilkinji nobatda, döwlet edaralaryna, şeýle hem ýokary ahlak we işewür sypatlary bolmaly döwlet gullukçylaryna halkymyzyň ynamyny berkitmäge gönükdirilendir. Döwlet gullukçylaryna bildirilýän talaplar hut şeýle bolmalydyr. Olar ata Watana we halka ak ýürekden hyzmat etmelidir, ähli gujur-gaýratyny, bilimini we tejribesini wezipe borçlaryny netijeli ýerine ýetirmäge bagyşlamalydyr diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy.
Soňra döwlet Baştutanymyz ylym-bilim pudagyny mundan beýläk-de ösdürmek bilen baglanyşykly gürrüňi dowam etdi. Milli Liderimiz deputatlara ýüzlenip, halkymyzyň «Okaýan il ozar» diýen ajaýyp pähimi bar. Şoňa görä-de, ylym we bilim ulgamlaryny düýpli özgertmek hem-de kämilleşdirmek Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimiziň esasy wezipeleriniň biri bolup durýandygyny belläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu ulgamlar ýurdumyzyň täze belentliklere tarap öňe gitmeginiň, bilim bermegiň dünýä derejesine çykmagynyň hem-de ýaş nesilleri terbiýelemegiň düýpli esaslarynyň biri bolup durýandygyny aýtdy.
Häzirki döwürde ýurdumyzda sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň konsepsiýasyny durmuşa geçirmek boýunça zerur işler alnyp barylýar. Iki tapgyrda amala aşyryljak bu konsepsiýanyň esasy maksady ýurdumyzyň innowasion ösüşine laýyklykda, bilimiň ähli basgançaklaryny ýokary hilli elektron bilim maglumatlary bilen üpjün etmek bolup durýar.
Bilim edaralarynda berilýän bilimiň many-mazmunyny baýlaşdyrmagy we hilini ýokarlandyrmagy, okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegi göz öňünde tutýar.
Şoňa görä-de, bu ugurda hereket edýän kanunçylygy kämilleşdirmek bilen bagly zerur işler geçirilmelidir diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi.
Ylmy ösdürmek döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýar. Şoňa görä-de, bu ugurdaky kanunçylygy kämilleşdirmek maksady bilen, ylmy işgärleriň hukuklaryny we borçlaryny giňeldýän hem-de has-da anyklaşdyrýan degişli kanunlaryň taslamalaryny taýýarlamaly. Şol taslamalarda ylmy işgärleriň erkin ylmy döredijilik bilen meşgullanmagyny we durmuş taýdan goraglylygyny üpjün etmegiň ýörelgelerini göz öňünde tutmaly diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýene-de bir möhüm mesele barada durup geçmek bilen, könelerimiziň: «Çaga eziz, edebi ondanam eziz» diýşi ýaly, kabul edýän kanunlarymyzda ösüp gelýän nesillerimize terbiýe bermegiň ata-babalarymyzdan miras galan milli kadalaryna hem aýratyn üns bermegiň maksadalaýyk boljakdygyny belledi. Gadymy däp-dessurlarymyzy goldanyp, kanunlarymyzy häzirki döwrüň talaplaryna laýyklykda döwrebap ýagdaýa getirilmelidir, hereket edýän kanunlara ýaş nesillere terbiýe bermek babatda üýtgetmeleri girizmek boýunça degişli işleri geçirmegi zerur bolup durýar.
Milli Liderimiz çykyşynyň dowamynda ykdysadyýetimizi diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek, ýurdumyzy senagat taýdan öňdebaryjy döwlete öwürmek boýunça giň gerimli işleri ýola goýmak ýokary tehnologiýaly önümçilikleri we täze iş orunlaryny döretmegi göz öňünde tutýandygyny belledi. Munuň özi, ussat hünärmenlere bolan islegleriň artmagyna getirýär. Bu bolsa, öz nobatynda, ýokary we ýörite orta bilimi, hususan-da, geljekki ösüş üçin zerur bolan hünärler boýunça okuwlara taýýarlyk işini kämilleşdirmegi, netijede bolsa, täze kafedralary hem-de fakultetleri döretmegi talap edýär. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyz üçin zerur bolan hünärler boýunça beýleki döwletleriň abraýly ýokary we ýörite orta okuw mekdeplerinde bilim alýan ýaşlarymyzy bu işlere çekmek hem esasy wezipeleriň biri bolup durýar.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow gürrüňi dowam edip, oba hojalyk toplumyna hem uly üns bermelidiris diýmek bilen, Halkara tejribesi esasynda we häzirki zaman talaplaryndan hem-de halkymyzyň milli aýratynlyklaryndan ugur alyp, geçirýän özgertmelerimiziň çäklerinde oba hojalyk işleriniň täze görnüşlerini ýola goýmagyň zerurdygyny nygtady.
Oba hojalyk pudagy bu ugurda kiçi we orta telekeçiligi döretmegiň möhüm binýady bolup çykyş etmelidir. Hususy maýa goýumlary täze oba hojalyk önümçiliklerini we iş orunlaryny döretmegiň esasy çeşmesi bolmalydyr. Oba hojalyk önümlerini öndürijilere ýeňillikleri öz içine alýan döwlet goldawynyň berilmegi-de, eger zerur bolsa, bu ugurda Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlary tarapyndan kanunçylyk namalaryna öz wagtynda düzedişleriň girizilmegi hem möhümdir. Bu pudakda amala aşyrylýan toplumlaýyn maksatnamalary ýokary depginler bilen durmuşa geçirmegi dowam edip, biz agrosenagat toplumynyň köpugurly mümkinçiliklerini netijeli peýdalanmalydyrys. Oba hojalygyny ykdysadyýetimiziň düşewüntli pudagyna öwürmelidiris diýip, hormatly Prezidentimiz belledi.
Şunuň bilen birlikde, biz pudagyň eksport mümkinçilikleriniň çäksizdigi barada hem pikir etmelidiris diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi. Şu maksat bilen, dünýä bazarynda uly isleg bildirilýän oba hojalyk önümleriniň öndürilýän möçberlerini artdyrmagy göz öňünde tutýan taslamalara aýratyn üns berilmelidir, bu işi höweslendirmegiň hukuk esaslary kämilleşdirilmelidir.
Watanymyzyň tebigy baýlyklaryny gorap saklamak, aýawly we netijeli peýdalanmak, «ýaşyl» tehnologiýalar arkaly ekologiýa howpsuzlygyny üpjün etmek deputatlar toparynyň täze düzüminiň öňünde durlan möhüm wezipelerdir.
Biziň daşky gurşawy goramak boýunça döwlet syýasy strategiýamyz tebigy baýlyklary netijeli peýdalanmak arkaly ykdysady we durmuş meseleleriniň toplumlaýyn çözülmegine we durnukly ösüşiň üpjün edilmegine esaslanýan ekologiýa howpsuzlygyny gazanmaga gönükdirilendir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi we daşky gurşawy goramak babatda täze kanunlary kabul etmek we hereket edýän kanunçylyk namalaryna üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek boýunça işi hem yzygiderli dowam etmegiň ähmiýetli boljakdygyny nygtady.
Obasenagat toplumyny we tebigaty goraýyş işini ösdürmegiň netijeli hukuk binýadynyň döredilmegi ýurdumyzda ekologiýa saglygyny üpjün etmäge, tebigy baýlyklary rejeli peýdalanmaga we häzirki döwürde obasenagat pudagynda düýpli özgertmeleri amala aşyrmaga oňaýly täsirini ýetirer diýip, milli Liderimiz belledi.
Döwlet Baştutanymyz halkara gatnaşyklaryň hukuk esaslaryny kämilleşdirmek boýunça öňde durýan wezipeleri kesgitledi.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, berkarar döwletimiz hemişelik oňyn bitaraplyk hukuk ýagdaýyna esaslanýan parahatçylyk söýüji daşary syýasaty alyp barýar. Biziň öňe sürýän halkara ähmiýetli başlangyçlarymyz Bitarap döwletimiziň Ýer ýüzündäki at-abraýynyň barha ýokarlanýandygyny aýdyň tassyklaýar. Bitarap ýurdumyz halkara durmuşa işjeň gatnaşýar. Alnyp barylýan işleriň dowamynda Türkmenistan bilen beýleki döwletleriň we halkara guramalaryň, ilkinji nobatda bolsa, Birleşen Milletler Guramasynyň, onuň edaralarynyň arasynda hukuk gatnaşyklary emele gelýär. Bu bolsa, daşary syýasata we Garaşsyz döwletimiziň edýän diplomatik tagallalaryna degişli bolan milli kanunçylygyň mundan beýläk-de kämilleşdirilmegini talap edýär.
Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Bitarap döwletimiziň alyp barýan daşary syýasatynyň parahatçylyk söýüji ugruny üpjün etmegiň hukuk usullaryny döretmäge we kämilleşdirmäge uly üns berilmelidigine deputatlaryň ünsüni çekdi. Türkmen bitaraplygyny kanunçylyk taýdan esaslandyrmak, onuň hukuk ýagdaýyny açyp görkezmek we dünýäniň syýasy giňişliginde biziň başlangyçlarymyzy wagyz etmek Mejlisiň deputatlarynyň möhüm wezipeleriniň biri bolmalydyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Parlamentara hyzmatdaşlyk barada aýtmak bilen, döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň Mejlisiniň bu ugurda alyp barýan işlerine ýokary baha berdi. Siziň bilen geçiren öňki duşuşyklarymda belläp geçişim ýaly, biziň milli Parlamentimiziň wekilleri dürli ýurtlaryň parlamentleri bilen gatnaşyklary pugtalandyrmak we kämilleşdirmek boýunça netijeli işleri alyp barmalydyr. Halkara guramalar, ilkinji nobatda bolsa, Birleşen Milletler Guramasynyň düzümine girýän edaralar bilen alnyp barylýan hyzmatdaşlyga yzygiderli häsiýet bermelidir diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz bu baradaky gürrüňi dowam etmek bilen, häzirki döwürde Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan dünýäniň onlarça döwletleri bilen parlamentara hyzmatdaşlygy ösdürmek hakyndaky ikitaraplaýyn resminamalara gol çekildi. Olar bilen dostluk hem-de hyzmatdaşlyk gatnaşyklary ýola goýuldy. Birnäçe döwletleriň parlamentleri bilen bolsa, Türkmenistanyň Mejlisiniň Parlamentara dostluk toparlary döredildi. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz abraýly halkara we parlamentara guramalar bilen dostlukly gatnaşyklary mundan beýläk-de depginli ösdürmegi Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlaryna teklip etdi.
Garaşsyz ýurdumyzyň milli kanunçylyk ulgamyny Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň täze talaplaryna laýyk getirmek ata-babalarymyzdan miras galan adalatlylyk, deňlik we ynsanperwerlik ýörelgelerimize esaslanmalydyr. Hut şol ýörelgeleriň hem biziň içeri we daşary syýasatymyzyň binýady bolup durýandygyny belläp, hormatly Prezidentimiz şol ýörelgeleriň kadalarynyň we düzgünleriniň iş ýüzünde ýerine ýetirilmegi üçin ähli zerur işleri etmek häzirki döwürde biziň öňümizde duran umumydöwlet ähmiýetli möhüm wezipelerdigini aýtdy.
Şoňa görä-de, Türkmenistanyň Mejlisiniň we Ministrler Kabinetiniň bu ugurda ylalaşykly we sazlaşykly iş alyp barmagy zerur bolup durýar.
Men kabul edilen kanunlaryň diňe kagyz ýüzünde galmazlygy üçin hem zerur işleri geçirmeli diýip hasap edýärin. Şonuň üçin ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary kanunlardan gelip çykýan kadalaşdyryjy hukuk namalaryny, ýagny dürli düzgünnamalary, gözükdirmeleri, kadalary we beýleki namalary öz wagtynda çykarmak boýunça degişli işleri geçirmelidir. Ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary şeýle resminamalary işläp düzmek we kabul etmek üçin doly jogapkärçilik çekmelidir. Türkmenistanyň Mejlisi bilen Adalat ministrligi bolsa bu işleriň alnyp barlyşyna gözegçilik etmelidir diýip, milli Liderimiz nygtady.
Şeýle hem hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ilatyň hukuk taýdan medeniýetini we aň-düşünjesini ýokarlandyrmak meselesi bilen baglanyşykly wezipeleriň Mejlisiň deputatlarynyň işiniň esasy ugurlarynyň biri bolmalydygyny belledi.
Mejlisiň kabul edýän kanunlaryny düşündirmek boýunça alnyp barylýan işleriň gerimini giňeltmegiň we netijeliligini ýokarlandyrmagyň wajypdygyny belläp, şu maksat bilen, gazet-žurnallaryň, radionyň we telewideniýäniň mümkinçiliklerini netijeli peýdalanmalydygyny aýtdy. Kanunçylyk namalaryny, hususan-da, jemgyýet we döwlet üçin, ilatyň durmuş bähbitleri üçin möhüm ähmiýeti bolan namalary wagyz etmek boýunça alnyp barylýan işleriň hilini ýokarlandyrmalydyr.
Ýurdumyzyň kanun çykaryjy edarasy alymlaryň we žurnalistleriň gatnaşmagynda täze kabul edilen kanunçylyk namalaryny, ilkinji nobatda bolsa, raýatlaryň hukuklaryna we azatlyklaryna degişli namalary düşündirmegiň we ulanmagyň möhüm meseleleri boýunça hemmetaraplaýyn ylmy barlaglary geçirmeginiň zerurdygy bellenildi.
Hormatly Prezidentimiz çykyşynyň ahyrynda deputatlaryň öňünde durmuşyň dürli ugurlary boýunça goýlan belent wezipeleriň, şeýle hem mähriban halkymyzyň hal-ýagdaýyny mundan beýläk-de gowulandyrmaga, hukuk tertibini we kanunçylygy has-da berkitmäge gönükdirilen maslahatlarynyň we teklipleriniň kanun çykaryjylyk işinde ata Watanymyzy ajaýyp we bagtyýar geljege alyp barjak täze çemeleşmeleri we çözgütleri tapmaga ýardam berjekdigine ynanýandygyny belledi.
Türkmenistanyň Mejlisiniň täze çagyrylyşynyň deputatlaryny ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlap, milli Liderimiz olara berk jan saglyk, uzak ömür we özygtyýarly Watanymyzyň gülläp ösmeginiň, halkymyzyň bagtyýar durmuşynyň bähbidine alyp barýan örän möhüm işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.
Döwlet Baştutanymyzyň çykyşy uly ruhubelentlik bilen diňlenildi we birnäçe gezek şowhunly el çarpyşmalar bilen arasy kesildi.
Bu ýere ýygnananlar bilen hoşlaşyp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Jemgyýetçilik guramalary merkeziniň maslahatlar zalyndan çykdy.
***
Soňra Türkmenistanyň Mejlisiniň altynjy çagyrylyşynyň birinji maslahaty milli parlamentiň binasynda dowam etdi. Onuň gün tertibine hormatly Prezidentimiziň ýurdumyzyň deputatlarynyň öňünde goýan möhüm wezipeleriniň çäklerinde parlamentiň işiniň geljekki möhüm ugurlary girizildi. Birnäçe guramaçylyk meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy we milli parlamentiň komitetleriniň düzümi tassyklanyldy.
Çykyş edenleriň belleýişleri ýaly, döwlet Baştutanymyzyň öňdengörüjilikli, çuňňur oýlanyşykly syýasaty netijesinde milli ykdysadyýetimiz sazlaşykly ösýär, ýurdumyzyň halkara giňişlikdäki abraýy belende galýar. Ýurdumyzyň demokratik we hukuk binýadyny pugtalandyrmak, milli kanunçylyk-hukuk binýadyny yzygiderli kämilleşdirmek Türkmenistanyň häzirki döwürde durmuş-ykdysady taýdan durnukly ösüşiniň möhüm şertleriniň biri bolup durýar. Bu bolsa iri möçberli özgertmeler maksatnamalarynyň durmuşa geçirilmegine ýardam berýär


text:
Kafein
Kafeyin, yada trimetilxantine, arassa yagdayinda ajymtyk tagamly chage(toz/powder/parashok/?). Kokayin, geroyin yali beyni ishleyish derejesini beygeldyan we nerwiy sistema tasir edyan herekede getiriji. Dunyade in kop ulanilyan narkotiki serishde we kabir chaklamalara gora Amerikadaky adamlaryn 90% her gun ulanyarlar. Birinin ortaca alyan kafeyin mukdary 5 kase(cup) kofya barabardyr.
Adama tasiri[üýtget | edit source]
Kafeyinin tasiri, ony kabul edyan adamynyn gowresine gora uytgeyar. Kop kishi ozume-bir-geleyin diyip kabul etsede, ishinizdaki performance yokarladyryp bilshi yali, depressiya, insomniya, nerwinnilik yali tasirler hem getirip biler. Sizi ukydan "danyp saklasada", yadynyzy efficient ulanyp bilmezliginiz mumkin. Hatda kafeyin sizin beylekiler bilen aragatnashygynyza hem zeper yetirip biler.
Zyyanlary[üýtget | edit source]
Kafeyinin kabir tasirleri biraz gaharlandyryjy. Beyleki tasirleri duybinden ziyanli. Cilim cekyanlere has beter, nikotin ganyn dowleniyasyny (pressure/basinc/"basyş"turkmence?) beygeldyar we kafeyin meselani has erbetleshdiryar.
Kop mukdarda kofiya icmegin yurege ziyanlidigi aydilyar. (Ejemin cagalara kofiya icmek bolmayar, yurege ziyanli diyyani yadima dushdi, belki siz hem on eshidensiniz). Yurek urush kadalaryny bozyar. Ayal mashgalalarda rak(cancer/kanser) bolma ahtimalyny kopeldyar.
Kop mukdarda kafeyin almagyn ashakdaky tasirleri bolup biler:
- Gaharjanlyk
- Titrewiklik
- Damar çekme
- Ukysyzlyk(uky tutmazlyk)
- Kelle agyry
- Kadasyz yürek uruşy


text:
PKK-a garşy ýurduň içinde we daşary ýurtda howa hüjümi guraldy
Gaçybatalga guralan howa hüjüminden soň terrorçylaryň çeken ýitgisi anyklanylýar
Türkiýäniň ýaragly güýçleri aýralykçy terror guramasy PKK-a garşy ýurduň içinde we daşary ýurtda howa hüjümini gurady.
Düýn agşamara Diýarbakyryň Lije etrabynda guralan howa hüjüminde PKK-ly terrorçylara degişli gaçybatalga ot açyldy.
Gaçybatalga guralan howa hüjüminden soň terrorçylaryň çeken ýitgisi anyklanylýar.
Düýn gije Yragyň demirgazygynda ýerleşýan Sinat, Haftanin we Metina etrapçalaryna hem serhetaşa operasiýa guraldy.
Operasiýada terrorçylara degişlidi anyklanan 5 ýer nyşana alyndy.
Beýleki tarapdan Siriýanyň demirgazygynda Türkiýä hüjüm guramaga taýarlanandygyny anyklanan terrorçy topara garşy hüjüm guraldy.
Howa hüjümine hyzmatdaş güýçleri hem goldaw berdi.
Hüjümde ilkinji kesgitlemelere görä DAEŞ-li 8 terrorçy täsirsiz ýagdaýa getirildi.


text:
«Grand Turkmen» myhmanhanasy, ş. Aşgabat
- Döwrebap toplumlaýyn wideo gözegçilik ulgamynyň taslamasyny taýýarlamak;
- Häzirki wagtda ýokary hilli gözegçiligi we maglumatlar arhiwiniň saklama ygtybarlylygyny üpjün etmek.Häzirki wagtda ýokary hilli gözegçiligi we maglumatlar arhiwiniň saklama ygtybarlylygyny üpjün etmek.
IP CCTV toplumlaýyn çözgüdiniň artykmaçlygy – onuň uniwersallygy we islendik pudakda ulanylmaga laýyklygydyr (myhmanhana işewürligi hem muňa degişli).
Wideo gözegçilik taslamasy taýýarlanylanda, DS-9632 NI-ST modelli, 330 Mbit/s geçirijilik güýji bolan, maglumatlaryň ýokary tizlikde geçirilmegini hem-de umuman ulgamyň ýokary hilli işlemegini üpjün edýän IP wideo ýazyjylary saýlanyldy. IP kameralary baglamak üçin her bir wideo ýazyjynyň 32 kanaly bolup, olar häzirki wagtda Full HD hilli wideo şekili görkezmäge mümkinçilik berýär. DS-96хх modelli IP wideo ýazyjylary şol bir wagtdyň özünde 4-х wideo akymlarynyň işlenilmegini hem-de tertip boýunça, hadysa boýunça, öňünden ýazyş we howsala režimi ýaly birnäçe wideo ýazyş režimini üpjün edýär.
Myhmanhananyň içindäki wideo gözegçilik ulgamy öz içine 38 sany DS-2CD2122F-I modelli, 30 kadr/s tizlikdeşäki Full HD hilli wideo akymyny üpjün edýän gümmezli IP kameralary alýar. Bu modelleriň esasy aýratynlygy olaryň içine gurnalan10 m uzaklykdan görüşli IG şöhlelendirmesi bolup, ol gije wagty we pes ýagtyldylýan jaýda hem wideo gözegçiligi alyp barmaga mümkinçilk berýär. Kamera hereketleri bellemek, döwüp açmalary, gadagan zolaklardan geçişi anyklamak ýaly dürli hadysalary işläp bilýär.
Myhmanhananyň giriş zolaklaryna we perimetrine DS-2CD2232-I5 modelli 11 sany silindriki köçe IP kameralary gözegçilik edýär. Olaryň tozana garşy we çyg geçirmeýän IP66 synp goragly daşlyklary mehaniki zeperlerden gorap bilýär. Kameralaryň bu modelleri Russiýanyň howa şertlerine uýgunlaşdyrylyp, -40-dan +500 C çenli ýylylyk derejelerine çydamlydyr.


text:
Ýewropanyň ösüş we täzeleniş banky (ÝÖTB) ýakyn geljekde «Brent» söwda belgili nebitiň bahalary barrel üçin 55-65 dollar aralygynda saklanar, diýlip Regional Economic Prospects bankynyň hasabatynda aýdylýar. Bu barada Trend habar berýär.
«Brent» söwda belgili nebitiň bahalary barrel üçin 55-65 dollar aralygynda saklanar, çünki islegiň artmagy ABŞ-da slanesli nebitiň artmagynyň hasabyna gazanylyp bilner» diýlip resminamada aýdylýar.
Hasabatda bellenilişi ýaly, sentýabrda nebitiň bahalary 2015-nji ýylyň tomsundan bäri iň ýokary derejesine dollaryň gowşamagy we nebite has güýçli islegiň bolmagy netijesinde ýetdi.
«Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdireniňde, nebitiň ortaça bahasy şu ýylyň ilkinji on aýynda 19 göterim ýokary boldy» diýlip hasabatda aýdylýar.
Şunuň bilen birlikde, sişenbe güni «Brent» söwda belgili nebitiň ýanwardaky fýuçersleriniň bahasy barrel üçin 63,87 dollar derejesinde saklanýar. WTI söwda belgili nebitiň dekabrdaky fýuçersleriniň bahasy barrel üçin 57,07 dollar möçberinde saklanýar. Bir gün öň, iki kysmyň bahalary hem iki ýyldan gowrak wagt bäri rekord derejede ösdi.


text:
Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligi
Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligi Türkmenistanda aragatnaşyk babatyndaky syýasaty döwlet tarapyndan dolandyrýan ýeketäk gurama bolup durýar.
Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligi Türkmenistanyň Prezidentiniň telekommuikasiýanyň ösüşi baradaky syýasatyny durmuşa geçirýär we onuň ösüş ugurlaryny kesgitleýär. Şeýle hem, Türkmenistanda aragatnaşyk babatda operatorlary ygtyýarlandyrmak meselesine seredýär.
Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligi öz alyp barýan işinde şu aşakdaky kanunçylyk namalaryna gollanýar:
- Türkmenistanyň Konstitusiýasyna;
- Türkmenistanyň Prezidentiniň hem-de Hökümetiniň çykarýan kararlaryna, çözgütlerine we beýleki kanunlaryna;
- Türkmenistanyň Mejlisiniň kararlaryna;
- Türkmenistanyň Ministrler kabinetiniň çözgütlerine;
- Türkmenistanyň «Aragatnaşyk baradaky kanunyny» we beýleki hereket edýän hukuk-normatiw namalaryna;
- Türkmenistanyň Hökümeti tarapyndan ratifisirlenen ýa-da gol çekilen Halkara ylalaşyklaryna we şertnamalaryna;
- Halkara Elektroaragatnaşyk Birleşiginiň, Bütindünýä poçta aragatnaşyk bileleşiginiň düzgünnamasyna we aragatnaşyk babatda çykarýan hödürnamasyna;
Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň garamagynda 6 sany edara-kärhanasy bolup, olar aragatnaşygyň dürli ugurlary boýunça öz işini amala aşyrýarlar. Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň garamagyndaky edara-kärhanalar indikilerden ybarat:
- «Türkmentelekom» Döwlet elektrik aragatnaşyk kompaniýasy;
- «Türkmenpoçta» poçta aragatnaşyk döwlet kompaniýasy;
- Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň ýanyndaky Radioýygylyk toplumynyň peýdalanylyşyna gözegçilik etmek boýunça Döwlet gullugy;
- Döwlet Feldýeger gullugy;
- Halkara hasaplaşyklar we şertnamalar merkezi;
- Politehniki orta hünär okuw mekdebi.
Şeýle hem, Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň 3 sany paýdarlar jemgyýetine paýdar hökmünde gatnaşýar:
- «Altyn Asyr» ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti;
- «Aşgabat şäher telefon ulgamy» ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti;
- «Türkmen hemrasy» ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti;
Ýerli (simli) telefon, internet hyzmatlary boýunça «Türkmentelekom» Döwlet elektrik aragatnaşyk kompaniýasy tarapyndan amala aşyrylýar. Öýjükli aragatnaşyk hyzmatlary «Altyn Asyr» ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti tarapyndan alnyp barylýar.


text:
Premýer ministr Ýyldyrymyň Amerika sapary dowam edýär
Premýer ministr Binali Ýyldyrym ABŞ-nyň Wise-prezidenti Maýk Pens bilen bolan duşuşygynyň diýseň netijeli geçendigini aýtdy
Ýyldyrym: “İçginlik we dogruçyllyk bilen meselelerimizi ara alyp maslahatlaşdyk. Özara meselelerimizi, sebitleýin meseleleri seljerdik” diýdi.
Premýer ministr Ýyldyrym Waşingtondan Nýu-Ýorka gidişin uçarda metbugat işgärlerine Pens bilen geçiren duşuşygy barada maglumat berdi.
Premýer ministr Ýyldyrym: “Duşuşyk dogursy diýseň netijeli geçdi. İçginlik we dogruçyllyk bilen meselelerimizi ara alyp maslahatlaşdyk. Özara meselelerimizi, sebitleýin meseleleri seljerdik. Özara meselelerde iki ýurduň arasynda soňky döwürde ýüze çykan düşnüşmezlikleriň ne Türkiýä ne-de ABŞ-na peýdaly däldigini, biz syýasatçylaryň, döwlet ýolbaşçylarynyň gatnaşyklara zeper ýetirýän meseleleri çözmelidigini beýan etdik” diýdi.
Duşuşyk barada Premýer ministrlikden berilen beýannamada şeýle diýilýär: “Duşuşykda FETÖ-niň ýolbaşçysynyň tussag edilip, ýurdumyza yzyna berilmegi, alyp barýan işleriniň bes edilmegi baradaky talabymyz ýene-de bir gezek beýan edildi. Nýu-Ýorkda dowam edýän we gatnaşyklara zeper ýetirýän kazyýet işlerindäki delilleriň galpdygy, kanunlara laýyk gelmeýän usullar bilen toplanandygyny ýatladyldy.
Terrorçylyga garşy göreş, özara hyzmatdaşlyk we sebitleýin meseleler giňişleýin seljerilip; terror guramasy ÝPG-ä ýarag berilmegine bildirilýän nägilelik we goldawyň bes edilmegine bolan ynamymyz ýatladyldy.”
Ýyldyrym-Pens duşuşygy barada Ak Tamdan hem beýannama berildi.
“İki ýurduň arasynda “täze sahypa açylmagyna tama bildirilen” ýazmaça beýannamada: “ABŞ-nyň Wise-prezidenti Maýk Pens we Premýer ministr Binali Ýyldyrym Ak Tamdaky duşuşykda Türkiýe bilen ABŞ-nyň arasynda dowam edýän strategik hyzmatdaşlygy ýene-de bir gezek tassykladylar.
Liderler bu duşuşygyň Türkiýe-ABŞ gatnaşyklarynda täze bir sahypanyň açylmagyna pursat döretmegini tama etdiler we özara gatnaşyklary netijeli dialogyň ähmiýeti barada durup geçdiler.
Ýakyn Gündogardaky durnuklylygyň we howpsyzlygyň ABŞ bilen Türkiýäniň umumy bähbidine gabat gelýändigi nygtalyp, şol maksada ýetmek üçin hökümetara arkalaşygyň güýçlendirilmegi barada ylalaşyldy.
Wise-premýer Pens Türkiýäniň global howpsyzlyga we DAİŞ-e garşy göreşe goşýan goşandy mynasybetli Premýer ministr Ýyldyryma sagbolsun aýtdy. Pens ABŞ-nyň PKK bilen we beýleki terror howplary bilen göreşinde Türkiýäniň ýanynda durýandygyny hem nygtady.”


text:
ABŞ-e degişli uçargöter gämisi Ortaýer deňizine baryp ýetdi
Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna degişli uçargöter gämisi (awianoses) hyzmatdaşlara we partnýorlara goldaw bermek maksady bilen Ortaýer deňizine bardy
ABŞ-niň Harby flody, USS Harry Truman uçargöter gämisi bilen özüne ýoldaşlyk edýän hüjüm toparynyň, Ortaýer deňizinde 6-njy flodyň gözegçilik edýän sebitinde operasiýa başladandygyny habar berdi.
Operasiýanyň “NATO hyzmatdaşlaryna, Ýewropadaky we Afrikadaky partnýorlaryna, koalisiýadaky hyzmatdaşlaryna we ABŞ-niň we Ýewropadaky we Afrikadaky milli howpsyzlyk bähbitlerini dowam etdirmek üçin” geçirýändigi mälim edildi.
6-njy flodyň serkerdesi Liza Françetti, USS Harry Truman uçargöter gämisiniň Ortaýer deňizinde mahaly ähli golaýdaky deňiz operasiýalaryna gatnaşmagy meýilleşdirýändigini habar berdi.