text:
Salam hormatly lukman! Menin size ýüzlenmegimin esasy sebabi, menin endamymda gyllaryn mukdarynyň gaty köplüginiň meni biynjalyk etmegidir. Men şol gyllary aýryp bilerinmi? Eger bolyan bolsa maslahat bermeginizi haýyş edyärin.
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Erkek adamlaryň (aýallaryň hem) bedeniniň gyl örtüginiň derejesi testosteron gormonynyň derejesine bagly bolup, onuň mukdaryny peseltme synanşyklary endokrin ulgamyň başga bozulmalaryna getirip biler.
Şol sebäpden hem, artykmaç gyl örtüginden dynmagyň usullaryny bilip, olary dogry ulanma, sizi bu oňaýsyz kynçylykdan belli bir wagt halas edip biler. Erkek adamlary, esasan gaşlarynyň arasynda, arkasynda, döşünde ösýän gyl örtüginiň köplügi alada goýup bilýändir.
Öý şertlerinde sakgal syrylýan stanok ýa-da dürli kremdir geller bilen gyl örtügini aýyrma synanşyklary geçirmek elýeterli bolsa-da, bu çäreler gysgamöhletleýin (2 -6 gün) peýdalylygy bilen tapawutlanýandyrlar.
Ýöriteleşdirilen kosmetologiki merkezler Size birnäçe usullaryň kömegi bilen oňaýsyz kynçylykdan dynmaga kömek edip biler:
► Bioepilýasiýa- deriniň ýüzüne parafin çalnyp, soňundan ýörite kosmetiki süpürgiçler bilen süpürlip aýrylýandyr. Bu usul agyryly bolsa-da, netijeliligi 3-5 hepde saklanýandyr.
► Fotoepilýasiýa-gönükdirilen ýagtylyk akymynyň saçlaryň saklaýan melanin pigmentine edýän täsirine esaslanandyr. Kosmetologiýada iň täze we agyrsyz usullaryň biri bolup, ol allergiki täsirliligiň ýüze çykmagyna getirýän däldir.
► Lazer epilýasiýasy-lazer şöhlesiniň saçyň düýpjagazlaryna edýän täsiri ulanylýp, uzakmöhletleýin netijeliligi bilen bellidir.
Öý şertlerinde ulanylýan usullar netijesiz bolup, Sizi kanagatlandyrmaýan bolsa, kosmetolog lukmanlaryna maslahat üçin ýüzlenip bilersiňiz.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Salam. Meniň size şeýle soragym bar. Ençene wagt bäri pilçämde agyry duýýan esasanda çep pilçede. Eginlerime aram aram basyş, nagruzka duýýan. Eginlerdaki agyry ayak üstünde köp bolamda duýýan we ýatyp dynjymy alanymdan soň kän agyryny duýamok. Emma pilçedaki agyryny kän duýýan. Üstesinede ýüregim hem aram aram agyrýar. Sonky wagtlar agyry hasda güýjän ýaly. Esasanda ýatmak üçin kese ýagdaýda duramda ýürek agyrym güýjeýär. Bular düýpli zatmyka we name hereketleri etsem bolar? Jogabyňyza minnetdar.
Salam,size haýal etmän kardiolog lukmanyna ýüz tutmaklygy maslahat berýärin.Ýürek irradiýasiýa(dürli organlara agyry bermek) şekilde alamatlary bar.
P.s :men lukman däl,edil siz ýaly okujy.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


c: text/html

text:
Muny aýrymçylyk diýip atlandyryň ýa şauwinizm diýip, ýöne Eýranda ýaşaýan millionlarça etniki azerileriň öz ene dilinde bilim almaga hukuklary ýok. Emma gaty geň ýaly bolup görünse-de,olaryň köpüsi bu deňsizlige asla üns bermeýäne meňzeýär.
Men soňky birki aýyň dowamynda azyndan 80 adam bilen söhbetdeş boldum. Olaryň aglabasy Eýranyň Tebriz, Ardabil, Hoý we Tähran welaýatlarynyň ýaşaýjylary we olar dürli kärler bilen meşgullanýarlar.
Olaryň arasynda bazarda işleýän zähmetkeşler, şepagat uýalary, hökümet işgärleri, pensiýa çykan ýaşulular, kompýuter söwdasy bilen meşgullanýanlar, aklawçylar, studentler, lukmanlar, garaz dürli ugurlar bilen meşgullanýan adamlar bardy.
Meniň söhbetdeş bolan adamlarymdan diňe bäşisi Eýrandaky etniki azerileriň mekdeplerinde Azeri dilinde bilim berilmegi bilen gyzyklanýanlygyny aýtdylar. Ýagny, muňa möhüm mesele hökmünde garaýanlaryň sany gaty az.
Emma meniň bilen söhbetdeş bolan adamlardan käbirleri bu pikiri prinsipde goldaýanlyklaryny, ýöne onuň iş ýüzinde amala aşyrylmagynyň sosial dartgynlyga ýol açyp biljekdigini öňe sürdiler.
Azeri dilini mekdeplerde hepdede bir ýa iki sagat islege bagly sapak hökmünde girizmek teklibini öňe sürenler hem boldy. Emma şeýle ýagdaýda-da ene-atalaryň köpüsiniň Pars diliniň gowşamak howpy zerarly çagalaryny bu sapaklara ibermekden çekinjekdiklerini bellediler.
Haçanda Eýranda ýaşaýan etniki azeriler barada gürrüň edilende, häzirki döwürde olaryň anyk sany barada takyk maglumat tapmak kyn. Eýranda geçirilýän ilat ýazuwy milletleriň ene dili baradaky maddany öz içine almaýar. Bu bolsa eýranly azerileriň anyk sany baradaky soraga jogap tapmagy has hem kynlaşdyrýar.
Resmi taýdan aýdylanda, azerileriň köplükde ýaşaýan dört welaýaty, ýagny Gündogar we Günbatar Azerbaýjanyň, Ardabiliň we Zinjanyň ýaşaýjylarynyň jemi sanynyň 10 million töweregidigi aýdylýar.
Eýranyň Gilan bilen Horasan welaýatlarynda, şeýle-de paýtagt Tähranda hem ençeme million azeriniň ýaşaýanlygy aýdylýar. Şunlukda, olaryň jemi sanynyň 15 million töweregidigini çaklamak mümkin.
Pars diliniň täsiri
Eýranly azeriler öýlerinde we öz aralarynda Azeri dilinde gepleşýärler. Emma olaryň gepleşýän Azeri diline sözleriniň düzümi we heňi boýunça pars diliniň uly täsiriniň ýetenligini aýtmak bolar.
Bu ýagdaýya esasan hem azerileriň ýokary bilimli maşgalalarynda duş gelmek mümkin. Azerileriň arasynda ulanylýan ýönekey sözler azeriçe hem bolsa, haçanda agyr temalar barada gürüň edilip başlananda pars diliniň täsiri has bildirip ugraýar.
Olaryň arasyndaky ýazmaça gatnaşyklar, umuman aýdylanda, pars dilinde amala aşyrylýar. Azerileriň diňe kiçijik bir bölegi ýazmaça gatnaşyklaryny Azeri dilinde amala aşyrýarlar. Onuň sebäbi barada gürrüň edilende, ol ýa etniki düşünjä ýa sýyasy sebäplere baryp direýär.
Ýazmaça gatnaşyklaryny Azeri dilinde amala aşyrýanlaryň hem diline seredilende, oňa Kawkazdaky Azeri ýa Türk diliniň ýiti aralaşanlygyny aýtmak mümkin. Diýmek, eýranly azerileriň özlerine mahsus şiwesi ýok.
Munuň diňe bir uly sebäbi bar: soňky 90 ýylyň dowamynda eýranly azerileriň öz dilinde bilim berýän mekdepleri ýok. Bu ýagdaý 1979-nji ýylda ýurtda amala aşyrylan yslam rewolýusiýasyndan soň hem üýtgemedi.
Eýranyň häzirki Baş kanunynda “ýurduň resmi we bilim dili parsçadyr, emma beýleki etniki toparlaryň hem dillerinden peýdalanylyp bilner” diýilýär. Emma Baş kanunyň bu maddasyndan iş ýüzünde hiç haçan peýdalanylmady.
Keseki duýmadylar
Muňa garamazdan, eýranly azeriler öz ýaşaýan ýurtlarynda hiç haçan özlerini keseki duýmadylar. Olar islendik eýranly ýaly bu ýurduň gazanýan üstünliklerine buýsanyp, kemçilik edýän taraplar barada hem beýleki eýranlylar ýaly öz pikirlerini beýan edýärler.
Olaryň ýurduň ykdysady, sýyasy we medeni ösüşine goşýan goşandy hem pars dilinde gepleýän eýranlylardan kem däl. Olaryň beýlekilerden ýeke täk tapawudy dilleriniň azeriçe bolmagydyr.
Olaryň dil taýdan kemsidilmegine garamazdan, özlerini hakyky eýranly hasaplamaga ýeterlik esaslary bar. Şol sebäplerden biri hem bu ýurduň ýüzlerçe ýyllap azeri patyşalary tarapyndan dolandyrylmagy we olaryň azeriler barada galdyryp giden mirasy we äsgermezlik edip bolmajak täsiridir.
Meselem, 16-nji asyrda mangollaryň bu ýurda eden hüjüminden we weýrançylygyndan soň, häzirki döwürde Eýran diýlip atlandyrylýan bu ýurtda agzybirligi ornaşdyranlar gelip çykyşlary boýunça azeri bolan Sapawy patyşalarydyr.
Azerileri beýleki eýranlylar bilen birleşdirýän faktorlardan biri hem dindir. Olar hem parslar ýaly Yslamyň şaýy mezhebini saýlap alan bir topar bolup, bu ýagdaý goňşuçylykda ýerleşýän beýleki sünni ýa türki ýurtlar bilen deňeştirilende olary parslara has ýakyn edýär.
Eýranyň ruhany ýolbaşçysy Aýatolla Ali Homeneýi we esasy oppozision lider Mir Huseýin Musawi hem etniki azeridir. Emma muňa garamazdan, azerileriň dil meselesi baradaky problema öňküligine galýar.
Meniň bilen söhbetdeş bolan adamlaryň köprägi, bu adalatsyzlyga boýun bolan ýaly. Emma ilata we jemgýyetçilige has köpräk azatlyk berilmeli diýlen meselede basyşlar artmagy dowam etse, Azerileriň bu ýagdaýya garaýyşynyň hem üýtgemegi mümkin.
Abbas Jawadi Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Gepleşikler bölüminiň başlygynyň kömekçisi. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
A harpy uzyn aýdylýan a sesine (aý, gutap, bagly) we gysga a sesine derek (tagma, açyk, takyr) ulanylýar.
E harpy e sesine derek (sen, bedew, geýim, demir, ýer, ýedi, eýe, eýer, çärýek, ezýet) ulanylýar.
I harpy uzyn (diş, miwe, ige, nire) we gysga (dil, pikir, kitap, iki) i sesine derek ulanylýar.
Uzyn aýdylýan i sesiniň soňundan ý sesi eşidilýän ýaly bolsa-da, olar edebi dilde ýazylmaýar.
miýwe, siýmap, niýre ýaly geplense-de, miwe, simap, nire ýaly ýazylýar.
Sözüň soňunda uzyn aýdylýan i sesinden soň ý hapry ýazylýar: iý, diý. Türkmen sözlerinde bularyň yzyna goşulma goşulanda hem, ý düşürilmän ýazylýar: iým, diýmek.
O harpy uzyn (borç, odun, don, dodak) we gysga (oglan, orak, dogan) o sesine derek ulanylýar. Ol türkmen dilinde sada sözleriň diňe birinji bognunda ýazylýar. Soňky bogunlarda o ýaly eşidilýan çekilmä derek a harpy ýazylýar.
dolok, oglon, owol, owsor ýaly geplense-de, dolak, oglan, owal, owsar ýaly ýazylýar.
Sada sözüň birinji bognunda gelen o sesi goşulyp ýazylýan goşma sözüň haýsy bognunda gelse-de o harpy ýazylýar.
Gündogar, günorta, günortan.
Sypat ýasaýjy -sow, sowult, -hor, -hon goşulmalardaky o sesi sözüň haýsy bognunda gelseler-de, olar o harpy bilen gazylýarlar.
Parahor, aksowult, damaksow.
Birinji bogunda o sesi gelen sözleriň öňünden bi- goşulmasy gelip, o sesi ikinji bogna geçse-de, oňa derek o harpy ýazylýar.
Sorag-bisorag, sowat-bisowat.
Türkmen diline rus dilinden geçen sözlerde o harpy sözüň her bir bognunda ýazylyp bilner.
Kolhoz, sowhoz, biohimiýa, traktor.
Ö harpy uzyn (bölüm, gök, dört, döş, köz) we gysga (böwet, göz, göle, göreş, köýnek) ö sesine derek ulanylýar. Ol sada sözleriň diňe birinji bognunda ýazylyp, soňky bogunlarda ö ýaly eşidilýän sese derek e harpy ýazylýar.
börök, jöwön, gözönök ýaly geplense-de, börek, jöwen, gözenek ýaly ýazylýar.
Sada sözüň birinji bognunda gelen ö sesi goşulyp ýazylýan goşma sözüň haýsy bognunda gelse-de ö harpy ýazylýar.
Bagröýken, gijöýlän ýolöten, guşgözi, mekgejöwen.
Birinji bogunda ö sesi gelen sözleriň öňünden bi- goşulmasy gelip, ö sesi ikinji bogna geçse-de, oňa derek ö harpy ýazylýar.
Döwlet-bidöwlet.
U harpy uzyn (uk, surat, duşmak) we gysga (ulag, uruş, ussa) u sesine derek ulanylýar.
Sada sözleriň birinji we ikinji bogunlaryndaky u sesine derek u harpy ýazylyp, ondan soňky bogunlarda eşidilýän u sesine derek bolsa y harpy ýazylýar.
Gurluşyk, durmuşymyz.
Ü harpy gysga (ülke, sübse, üçem) ü sesine derek ulanylýar. Uzyn ü sesini aňlatmak üçin bolsa, ü harpynyň yzyndan ý ýazylýar (çüýşe, süýt, üýşmek, güýç, çüý, süýşmek, tüýdük).
Y harpy uzyn aýdylýan (ys, gybat, gyz) we gysga aýdylýan (ygal, ylym, yssy, yşyk, şygyr) y sesine derek ulanylýar.
Ä harpy uzyn aýdylýan (bäş, bäri, gämik, däne, däri, mälim, şänik) we gysga aýdylýan (äkitmek, jähek, bähbit, mähir, mähnet, zähmet, şäher) ä sesi üçin ulanylýar.
B harpy sözüň başynda we sözüň ortasynda zarply dymyk p sesinden soň gelende, zarply b sesine derek (bal, bir, kepbe, gupba), başga ýagdaýlarda süýkeş b sesine derek (abat, sabyn, gabyk, gaba, sebet, gurbaga, bilbil) ulanylýar.
B hapry alynma sözlerden (romb, gerb, leb) başga sözleriň soňunda ýazylmaýar.
W harpy tegelek yşgalaňly dodagara w sesine (wada, gawun, aw, wekil, döwür, düwme, düw), internasional sözlerinde (waza, razwedka, rewizor) ýasy yşgalaňly dodak-diş w sesine derek ulanylýar.
G harpy dört sany ses üçin ulanylýar:
D harpy türkmen sözlerinde sözüň başynda we ortasynda eşidilen ýerinde ýazylyp, sözüň soňunda ýazylmaýar, internasional sözlerinde bolsa sözüň soňunda hem ýazylýar.
dag, adam, bedre, rekord.
Ž harpy sözüň eşidilen ýerinde ýazylýar: žanr, žurnal, aždarha, bagaž.
J harpy sözüň başynda we ortasynda ýazylyp, sözüň soňunda ulanylmaýar: jaý, jedel, jorap, eje, agy, monjuk. Emma käbir alynma sözleriň soňunda hem ýazylýar: kottej, kollej.
Z harpy sözüň hemme ýerinde ýazylýar.
az, zakazçy, zor, zehinli, zähmet, zergär.
Ý harpy sözüň hemme ýerinde -- başynda (ýüz, ýigit, ýüň), ortasynda (baýrak, goýy, geýim, çaýyr) we ahyrynda (baý, taý, çüý, aý) ýazylýar.
K harpy ortaky kentlewük k sesine (kümüş, ýüpek, ekiş, erik) we yzky kentlewük k sesine (kagyz, kaka, ak, gatyk, tokaý, bakja) derek ulanylýar.
L, m, n harplary sözüň hemme ýerinde gelip bilýär.
Ň harpy sözüň diňe başynda gelip bilmeýär, sözüň ortasynda we ahyrynda ýazylýar.
goňur, meňzeş, soň, müň, aň.
P, r, s, t harplary sözüň hemme ýerinde gelip bilýär.
F harpy sözüň hemme ýerinde gelip bilýär.
H harpy bogazda emele gelýän (habar, haýwan, hekaýa, hat, haly) we yzky kentlewük (wah, ahmyr, parh, nyrh) h seslerine derek ulanylýar.
Ç, ş harplary sözüň hemme ýerinde ýazylýar.


text:
Ýene-de sanlyja hepdeden Türkmenistanyň ähli mekdeplerinde “soňky jaň” dabaralary geçirilip, mekdep okuwçylarynyň tomusky dynç alyş möwsümi başlanar.
Ýerli ýaşaýjylar soňky ýyllar çagalaryň oňat dynç almaklary üçin döwlet derejesinde edilýän aladalaryň artýandygyny, çagalar üçin niýetlenen ýörite sagaldyş-dynç alyş merkezleriniň döredilendigini aýdýarlar.
Geçen aý geçirilen hökümet maslahatlarynyň birinde prezident G.Berdimuhamedow mekdep okuwçylarynyň tomusky dynç alyş möwsümine taýýarlyk işleriniň depginini ýokarlandyrmak boýunça anyk tabşyryklary-da beripdi.
Emma ýerli habarçylarymyz bilen söhbetdeş bolan ene-atalaryň aglabasy öz çagalaryny bu dynç alyş merkezlerine ugradyp bilmeýändiklerini, ýollamalaryň ýa-da putýowkalaryň bahasynyň elýeterli däldigini aýdýarlar.


text:
Geçen şenbe güni Daşogzuň býujet işgärleriniň, şol sanda mugallymlaryň we lukmanlaryň ençemesi çygly we sowuk howada, gijäni çölüň içinde geçirmeli boldular.
Müňlerçe daşoguzly Aziýa oýunlaryna gabatlap, 500 günlük atly ýörişe çykan atlylary ýurduň demirgazyk welaýatyna gelmegini “dabaraly ýagdaýda garşylamak” üçin, ýarym gün öňünden, gije sagat 10-lar töweregi Gaplaňgyr gorahnasynyň golaýyndan geçýän “Altyn Asyr” kölüniň boýuna eltildi.
Balkandan gelýän atlylary garşylamak we Aziýa oýunlarynyň alawyny Daşogzuň atly toparyna gowşurmak dabarasyna taýýarlyk işleriniň iki hepde töweregi wagt öňünden başlanandygyna garamazdan, býujetdäki işgärler çäräniň geçmeli gününiň gijesini hem ‘aýak üstünde’ geçirendiklerini gürrüň berýärler.
“Çöldäki arassalaýyş we çöp-çalymlary aýyrmak işlerine 15 gün öňünden başladylar. Muňa mekdeplerde, hassahanalarda işleýän tämizçileri, garawullary, bagbanlary we ussalary çekdiler. Bizi şenbe güni giçlik getirip, uzak gije çygly howada ak öýleri dikdirdiler” diýip, Akdepe etrabynyň 4-nji mekdebiniň mugallymy Gülrüh gürrüň berýär.
Gülruh gijäni geçiren ýerlerinde hiç hili amatlyklaryň döredilmändigini we adamlaryň käbiriniň agşamy dikilen ak öýlerde, käbirleriniň hem münüp gelen ulaglarynda geçirendiklerini sözüne goşdy.
Döwlet telewideniýesi taýýarlyk çäreleriniň ertesi, ýagny atlylary garşylamak boýunça ýekşenbe güni geçen çäreden teatrlaşdyrylan sahnaly, milli lybaslary geýnen ýaşulydyr ýaşkiçili, baýdaklary galgadyp duran müňlerçe adamly sýužetleri görkezdiler.
Emma bu çärä gatnaşan ildeşlerimiziň birnäçesi Azatlyk Radiosy bilen habarlaşyp, dabaranyň gatnaşyjylarynyň tas ählisiniň diýen ýaly mejbury ýagdaýda gelmeli edilendiklerini gürrüň berdiler.
“Her mekdepden 4-5 mugallymy hökmany gatnaşmaly etdiler. Eger-de adyňy sanawdan aýryp, ýeriňe başga birini ugratjak bolsaň, mekdep direktoryna 50 manat [para] bermeli” diýip, efirde adynyň tutulmazlygyny soran daşoguzly bilim işgärleriniň biri gürrüň berdi.
Şu aralykda ýurduň demirgazyk welaýatynyň Köneürgenç şäherinden gelip gowuşýan soňky maglumatlara görä, häzir bu şäherde, býujet işgärleriniň we mekdep okuwçylarynyň hem gatnaşmagynda, atlylary garşylamak boýunça, taýýarlyk işleri alnyp barylýar.
Türkmenistanyň her welaýatynda 100 gün dowam edýän atly ýöriş Aşgabatda geçiriljek V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna 500 gün galmagy mynasybetli şu ýylyň 5-nji maýynda başlanypdy. Atlylaryň geçýän ugry boýunça müňlerçe adamyň gatnaşmagynda şowhun-şagalaňlar gurnalýar.
Ýöriş 2017-nji ýylyň 17-nji sentýabrynda, Aziýa oýunlarynyň açyljak gününde tamamlanar. Bu ýöriş üçin we oňa görülýän taýýarlyklara döwlet býujetinden goýberilýän maliýe serişdeleri barada maglumat berilmeýär.


text:
Düýn Orsýetde şäherleriň, regionlaryň we raýonlaryň ýerli Geňeşlerine geçirilen saýlawlarda ýurduň Kremle tarapdar dolandyryjy partiýasy bolan «Ýedinaýa Rossiýa» partiýasy uly gerimde ýeňiş gazandy.
Ýurduň Merkezi saýlaw komissiýasy deslapky netijelere salgylanmak bilen, ýerli Geňeşleriň ählisinde diýen ýaly «Ýedinaýa Rossiýa» partiýasynyň ýeňiş gazanandygyny habar berdi. Bu ýerli Geňeşlere saýlawlar Orsýetiň 83 regionyndan 76-synda geçirildi.
Oppozision partiýalardan dalaş eden kandidatlar we saýlawlara gözegçilik eden käbir synçylar, saýlawlaryň barşynda giň gerimde galplyklara ýol berlendigini we prezident Medwedýewiň demokratiýany ösdürmek baradaky wadalarynyň ýerine ýetirilmeýändigini aýdyp, bu ýagdaýy tankyt edýärler.


text:
Düýn giçlik Bişkekte öň Gyrgyzystanyň Howpsyzlyk geňeşinde işlän Bolot Januzakow urulyp ýenjildi. Ol agyr ýagdaýda keselhana ýerleşdirildi.
Januzakowyň aýaly Jumagul Januzakowanyň Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda aýtmagyna görä, hüjümçiler onuň adamsynyň gymmatbahaly zatlaryna hem pulyna degmändirler. Şonuň üçin bu hüjümiň syýasy aheň bilen amala aşyrylandygyny Jumagul Januzakowa aýdýar.
Hut şol günüň özünde Bişkekde gyrgyzystanly syýasaty öwreniji Aleksandr Knýazew hem urulyp ýenjildi. Knýazewe 4 adamyň topulyp, ony urup, elindäki kompýuterini hem dokumentlerini alandyklary habar berilýär.


text:
Şenbe güni Müsüriň baş prokurory Abdel Maguid Mahmud öz wezipesinden çekilmelidigi barada prezident Muhammed Mürsüniň buýrugyna boýun bolmajakdygyny nygtap çykyş etdi.
Ol muny Müsüriň konstitusiýasynyň prezidente bular ýaly ygtyýarlyk bermeýändigi bilen delillendirdi.
Bu wakanyň öňýany parlamentdäki agdyklyk ediji “Musulman doganlygy” partiýasynyň käbir wekilleri baş prokuror Abdel Maguid Mahmudy ýurduň ozalky resmilerine garşy geçirilen sud proseslerinde bilkastlaýyn ýeňil aýyplamalary getirenlikde günäkärläp, çykyş etdiler.
Hepdäniň anna güni paýtagt Kairiň “Tahrir” meýdançasynda prezident Muhammed Mürsüniň tarapdarlarynyň we garşydaşlarynyň müňlerçesi özara çaknyşdylar. Bu wakada 100-den gowrak adamyň ýaralanandygy habar berilýär.


text:
ABŞ-nyň Respublikan partiýasynyň prezidentlik saýlawlarynda dalaşgäri bolmagy çak edilýän Donald Trump musulmanlaryň ABŞ barmagyna rugsat bermek meselesindäki berk pozisiýasyny ýene mälim etdi we gadagançylygyň Owganystandan, Pakistandan we Siriýadan barýan adamlara gönükdiriljekdigini aýtdy.
Trump Floridada ştatynda “Yslam döwleti” toparynyň tarapdarynyň 49 adamy öldürmeginiň ertesi 13-nji iýunda milli howpsuzlyk meselesi barada sözlän sözünde daşary ýurtly musulmanlaryň ABŞ barmagyna wagtlaýyn gadagançylyk girizmek üçin prezidentiň ygtyýarnamasyny ulanjakdygyny aýtdy.
Trump Floridada onlarça adamy öldüren 29 ýaşly Omar Mateeniň ene-atasynyň Owganystanda doglandygyny, geçen ýylda San Bernardinoda ok atyşygy amala aşyran we YD toparynyň tarapdary bolan adamyň Pakistandan onuň aýalynyň bolsa Saud Arabystanyndan bolandygyny belledi.
Trump ABŞ-nyň ýaranlary bolan şol ýurtlaryň özüniň teklip edýän immigrasion kanunyna garaşly boljakdygyny aýtdy.


text:
ÝHHG öz gözegçileri gündogar Ukrainada, orsýetçi separatistleriň kontrollugyndaky ýerlerde harby enjamlary alyp barýan kolonnany görenlerinden soň, örän alada galandygyny aýtdy.
ÝHHG-nyň 8-nji noýabrda çap edilen beýanatynda gözegçileriň gozgalaňçylaryň kontrollugyndaky Donetsk we golaýdaky Makiýewka şäherleriniň ýanynda agyr ýaraglary we tanklary alyp barýan konwoýy görendikleri aýdylýar.
Bu habar ukrain harbylarynyň Orsýeti orsýetçi separatistler bilen hökümet güýçleriniň söweşýän ýerine 32 tankdan ybarat kolonnany we ýük maşynlaryna mündürilen esgerleri ibermekde aýyplanyndan bir gün soň çykdy.
Orsýet separatistleri ýarag we goşun bilen goldaýandygyny ret edýär.


text:
Orsýetiň, eger öz raýatlarynda daşary ýurt pasporty bar bolsa we bu hakda ors häkimiýetlerine maglumat bermese, muňa jenaýat hökmünde garaýan täze kanuny Kremliň öz garşydaşlaryna ýurduň içinde täzeden basyş etmek niýeti baradaky gorkulary güýçlendirdi. Emma bu kanun iş ýüzünde daşary ýurtlarda ýaşaýan orsýetlileriň hem özlerinde bar bolan başga ýurtlaryň dokumentleri barada habar bermek borçlaryny anyklamaga çalyşmagyna sebäp boldy.
Olar hem kanunda ünsden düşürilen bolmaly däl.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň 4-nji iýunda gol çeken kanuny Orsýetiň serhetleriniň çäginde ýaşaýan orsýet raýatlaryndan başga ýurduň pasportyna ýa-da ýaşamak üçin hukuga eýe bolan halatynda bu barada hasabat bermegi talap edýär, emma Orsýetiň çäklerinden daşarda “hemişelik ýaşaýan” orsýetlileri göz öňünde tutmaýar.
Şol bir wagtda-da bu kanun zerarly ýurduň daşynda ýaşaýan ýüzlerçe müň orsýetlileriň öz daşary ýurt pasportlary barada maglumat bermäge ýa-da Orsýetiň raýatlygyndan ýüz öwürmäge mejbur bolmagy mümkin. Köpler bu ädimden howatyrlanýandygyny aýdýarlar we öz gorkularyny Orsýete dolanmaly bolanda, Orsýetde býurokratik kynçylyklara uçrajakdyklary bilen düşündirýärler.
“Eger men saýlamaly bolsam, Orsýetdaki registrasiýamdan el çekmekçi däl” diýip, Çikagoda ýaşaýan asly moskwaly telekeçi Kseniýa aýdýar.
Başga ýurduň raýatlygyna eýe bolan orsýetlileriň bu barada hasabat bermekden ýüz öwürmegi üçin pul jerimesini ýa-da mejbury işledilmek jezasyny göz öňünde tutýan täze kanun
daşary ýurtlarda ýaşaýan orsýetlileri meseläni aýdyňlaşdyrmak üçin konsulhanalara ýüzlenmäge we bu meseläni sosial mediada we internet forumlarynda gozgamaga mejbur etdi.
Kanuna laýyklykda maglumat toplamaga borçly Orsýetiň Federal migrasion gullugy 5-nji awgustda güýje girýän täze kanuna henizem resmi düzgünnama çap edenok. Täze kanuna görä, orsýetlileriň daşary ýurt pasporty ýa-da ýaşamaga hukugy barada hasabat bermegi üçin 60 gün berilýär.
“Bu mesele tutuş dünýä boýunça adamlary aladalandyrýar, emma dowul döränok” diýip, Waşingtondaky we onuň töweregindäki ors dilli jemgyýetleri azyk bilen üpjün edýän “Ors Waşingtony” atly guramanyň müdiri Ýelena Staroselskaýa aýdýar.
Staroselskaýa täze kanun barada özüne Orsýetiň ençeme raýatlaryndan sorag gelýändigini AÝ/AR-a aýtdy.
Orsýetiň ilçihanasy täze kanunyň durmuşa geçirilmegine degişli detallary kommentirlemekden saklandy we Moskwadan “jikme-jik maglumata” garaşýandygyny aýdyp, ilçihananyň bu maglumatlary mümkin boldugyça tiz köpçülige ýetirjegini habar berdi.
“Bäşinji kolonna”
Goşa raýatlyk baradaky kanun Moskwanyň Krymy anneksiýa etmeginiň üstünde Günbatar bilen gapma-garşylygyň dowam edýän wagtynda peýda boldy. Kremliň tankytçylary muňa orsýet hökümetiniň goşa graždanlygy bolan adamlara basyş guraly hökmünde garaýarlar.
Kremliň tarapdarlary Orsýetiň içindäki “bäşinji kolonnanyň” Günbataryň bähbitleri üçin orsýet hökümetiniň abraýyny gaçyrmak maksadyna eýerýändigini ozal hem aýdyp gelýärdi. Kanunyň awtory Döwlet Dumasynyň deputaty Andreý Lugowoý geçen aýda eden çykyşynda şeýle howatyrlanmalary gös-göni kanunçylyk bilen baglanyşdyrdy.
“Ikinji raýatlygyň bolmagy orsýet raýatlygynyň we watana bolan duýgularyň ähmiýetini peseldýär” diýip, Lugowoý aýtdy. Lugowoý Orsýetiň öňki howpsuzlyk ofiseri Aleksandr Litwinenkonyň zäherlenip öldürilmegi bilen baglylykda Britaniýada gözlenilýär.
“Bu esasan-da soňky geosyýasy wakalar bilen baglylykda Orsýetiň Günbatar tarapyndan agressiw basyşlar bilen ýüzbe-ýüz bolýan wagty hasam möhüm” diýip, Lugowoý aýdýar
Orsýetiň we ABŞ-nyň raýaty bolan Kseniýanyň AÝ/AR-a aýtmagyna görä, ol özüniň amerikan pasportynyň üstüni açmaga zerurlygyň bolmajagyna umyt baglaýar, sebäbi bu kanunyň Orsýetde ýaşaýan goşa raýatlyga eýe bolan oppozision aktiwistleriň we biznes wekilleriniň garşysyna gönükdirilýändigini çak edýär.
Beýlekiler kanunyň durmuşa geçirilmegi bilen baglylykda gitdigiçe alada galýandyklaryny aýdýarlar.
Salgyt meselesi
Orsýetiň kanun çykaryjylary 2010-nji ýylda daşary ýurtlarda 1.6 million orsýet raýatynyň hemişelik ýaşaýandygyny mälim etdiler. Olaryň ýarpysyndan gowragynyň Ýewropa Bileleşiginde, Ysraýylda we ABŞ-da ýaşaýandygy aýdylýar.
ABŞ-nyň Içerki howpsuzlyk departamentiniň maglumatyna görä, 83000-den gowrak orsýet raýaty 2003-2012-nji ýyllaryň aralygynda ABŞ-nyň raýatlygyny aldylar. Ýene-de 193000 orsýetli 2000-2012-nji ýyllar aralygynda “green kart”, ýagny kanun esasynda uzak möhletleýin ýaşamak üçin rugsatnama eýe boldy.
Şol bir wagtda-da daşary ýurtlarda ýaşaýan köp orsýetliler Orsýetde registrasiýadan çykjak hem bolmaýarlar. Orsýetiň içerki pasporty olaryň Orsýetdäki ähli hereketleri üçin zerur dokument bolup durýar. Daşyndan göräýmäge daşary ýurtlarda ýaşaýan orsýetliler ýurduň içindäkilerden tapawutlanmaýan ýaly. Emma bu ýerde salgyt bilen bagly agyr netijeleriň hem ýüze çykmagy mümkin.
12 aýlyk döwürden hasap alnanda, 183 günden uzak wagtlap ýurduň daşynda ýaşaýan her bir raýat ýurduň içindäki girdejilerinden 30 prosent salgyt tölemäge borçly. Ýurduň içinde hemişelik esasda ýaşaýan raýatlar bolsa 13% salgyt töleýärler.
Şu sebäpden goşa raýatlyk baradaky täze kanunyň daşary ýurtlarda ýaşaýan orsýetliler üçin emläk bilen bagly hereketlerde maliýe taýdan kynçylyk hem döretmegi mümkin diýip, Nýu Ýorkda ýaşaýan orsýetli Anýa Lewitow belleýär.
Garaşylýan oýun
Kanun bilen bagly ýiti meseleleriň ýene ençemesi kesgitsiz bolup galýar, şol sanda daşary ýurtlarda ýaşaýan orsýet raýatlary özleriniň eýe bolan ikinji pasporty ýa-da başga ýurtlarda ýaşamak hukugy barada maglumat bermek üçin Orsýetiň daşary ýurtlardaky ilçihanalaryna barmalymy ýa-da olar Orsýete baryp hasabat bermelimi diýen sowal hem jogapsyz galýar.
Hökümet tarapyndan hiç hili düzgünnama bolmansoň, daşary ýurtlarda ýaşaýan orsýetlileriň ençemesi kanunyň nädip durmuşa geçiriljegine degişli mesele dogrusynda garaşmak bilen çäklenýärler.
“Meniň saýlap alan usulym - bu ugurdan hiç zat etmezlik bolaýmasa, hatda kanun güýje girende-de we, eger haýsy-da bolsa ýagdaýlar ýüze çykanda-da, men başgalaryň näme etjegine syn ederin” diýip, Bostonda ýokary tehnologiýalar ugrunda işleýän Kirill Pankratow aýdýar.
On ýyldan gowrak wagt mundan öň ABŞ-nyň “green kartyny” alan orsýetli meşhur bloger Pankratow daşary ýurtlarda ýaşaýan öz orsýetli tanyşlarynyň täze kanun barada pikir alyşýandygyny, emma gyssaga düşmeýändiklerini aýtdy.
Çikagoda ýaşaýan telekeçi Kseniýa özüniň köp dostlarynyň hem kanun barada pikir alyşýandyklaryny aýdýar, emma olaryň kanunyň syýasy netijeleriniň Orsýetiň serhetleri bilen çäklenjegini umyt edýändiklerini belleýär.
Ksenia, eger daşary ýurtlarda ýaşaýan orsýetliler öz ýurdundaky registrasiýasyny saklamak islän ýagdaýynda Orsýete baryp öz goşa raýatlygy ýa-da ikinji pasporty barada hasabat bermäge mejbur edilseler, onda özüniň bu kanundan nägile boljagyny aýdýar.


text:
Ysraýylyň sudy 2014-nji ýylda Ierusalimde palestin ýetginjegi öldürmekde aýyplanan iki ysraýyllyny günäli, diýip 30-njy noýabrda yglan etdi, emma ruhy barlaglaryndan geçýän üçünjisi babatynda resmi karar çykarmagyny yza tesdirdi.
Prokurorlaryň aýtmagyna görä, bu üç adam Mohammed Abu Hudairi ogurlap, ýenjendiklerini we diriligine otlandygyny boýun aldylar we muny Hamasyň söweşijileriniň üç ysraýylly ýaşlary öldürmegi üçin ar alandyklaryny aýtdylar.
Hüjümçileriň üçüsi Hudairini öldüren wagtynda kämillik ýaşyna ýetmändi.
Bu waka Ysraýylyň we Palestinanyň arasynda soňky ýedi hepdäniň dowamynda has güýçlenen zorlugy tutaşdyrypdy.


text:
Sişenbe güni Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedewe Moskwanyň «Domodedowo» aeroportynda bolan terror hüjüminde çekilen adam ýitgileri üçin öz gynanjyny bildirdi.
Orsýetiň prezidentiniň adyna ýollanan bu gynanç notasynda «Türkmenistan terrorizmiň we ekstremizmiň islendik bir görnüşdäki ýüze çykmalaryny örän aýgytly ýazgarmak bilen bir hatarda, dünýä jemgyýetçiliginiň bu belany ýok etmek ugrundaky göreşini doly goldaýar» diýlip bellenipdir.
Öz hatynda türkmen prezidenti Orsýetiň prezidentine durnuklylyk we sabyr-kanagat dilemek bilen, terror hüjüminde ejir çekenleriň dogan-garyndaşlaryna öz duýgudaşlygyny bildiripdir.


text:
Duşenbe güni Ýemeniň ýokary derejeli harby komandiri ýurduň prezident Ali Abdullah Salehiň häkimiýetden gitmegini talap edýän demonstrantlaryň tarapyna geçýändigini yglan etdi. Mundan soň, paýtagt Sananyň köçelerine tanklar we beýleki harby ulaglar çykaryldy.
Harby ulaglar Prezident köşgüniň, Merkezi bankyň we Goranmak ministrliginiň öňünde ýygnandylar. Bu ulaglaryň haýsy goşunlara degişlidigini we kimiň bulara ýolbaşçylyk edýändigini anyklamak başartmady.
General-maýor Ali Mohsen al-Ahmar duşenbe güni žurnalistleriň öňünde prezident Salehe garşy çykyp, protestçilere goşulýandygyny aýtdy.
Bu çykyşdan soňra, onlarça ýemen ofiserleri hem özleriniň ýurtdaky protest hereketlerini goldaýandyklaryny mälim etdiler.
Geçen hepdäniň anna güni Ýemende protestleriň gazaply basylyp ýatyrylmagy sebäpli, onlarça demonstrant ölüpdi.
Ýekşenbe güni prezident Saleh hökümeti dargatdy.


text:
Özbegistanda tutuş ýurt boýunça pagta ýygyma ilkinji bolup, iberilenleriň arasynda medisina işgärleri we studentler pagta meýdanlaryna çykaryldy.
Medisina edaralarynyň ençemesiniň gapylarynda “Hemme pagta ýygymda. Keselhana 18:00 çenli ýapyk” diýen mazmunly ýazgy bar.
Medisina ugrundan bilim alýan studentler özlerinden pagta ýygym işlerine “watanynyň abadançylygy üçin meýletin” gatnaşýandygy barada dil hatynyň alnandygyny habar berdiler. Student hata gol çekip, pagta ýygymdan sebäpsiz gaýdan ýagdaýynda uniwersiteti terk etmäge razydygyny aýdýar.
2012-nji ýylda 100-den gowrak halkara geýim öndürijileri özbek pagtasyny almakda boýun gaçyrdy we ýurduň pagta önümçiliginde çaga zähmediniň ulanylmagyny ýazgardy.


text:
Eýranyň Ekspertler bileleşigi berk syýasatyň tarapdary bolan Aýatollah Ahmad Jannatini Eýranyň baş ruhany liderini saýlaýan we onuň işine syn edýän täsirli gurmanyň ýolbaşçysy wezipesine saýlady.
88 agzaly Ekspertler bileleşigi 24-nji maýda 51 ses bilen Jannatini saýlady.
Ýene iki konserwatiw Aýatollah Ebrahim Amini we Mahmud Haşemi Şarhoudi 21 we 13 ses topladylar.
Aram we reformaçy syýasatçylardan hiç biri wezipä dalaş etmedi.
89 ýaşly ruhany Jannati Eýranyň prezidenti Hassan Rohanini we onuň Eýrany üzňelikden çykarmak hem Günbatar bilen gatnaşyklary kadalaşdyrmak boýunça tagallalaryny tankyt edýär.


text:
Gazagystanyň ozalky premýer-ministri Serik Ahmetow korrupsiýa aýyplamalary esasynda 10 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.
Karagandanyň regional sudy Ahmedowa 11-nji dekabrda, ogurlykda we döwlet býujetini uly möçberde ýalňyş ulanmakda günäli tapylanyndan soň, höküm çykardy.
Dört aý çemesi ozal sud diňlenişigi başlanan Ahmetow özüniň bigünädigini aýtdy.
Ol 9-njy dekabrda sudda sözlän soňky sözünde prezident Nursoltan Nazarbaýewe ýüzlenip, özüniň "korrupsiýa alyp baran geleňsizligini bagyşlamagyny" haýyş etdi.
56 ýaşyndaky Ahmetow Karagandaly bolup, 2012-nji ýylyň sentýabryndan 2014-nji ýylyň apreline çenli premýer-ministr bolup işledi.
Ol geçen ýylyň aprelinde goranmak ministri edilip bellenildi, emma oktýabrda işden çekildi.


text:
Ýakynda paýtagt Aşgabadyň käbir mekdeplerinde ene-atalar ýygnaklary geçirilip, onda esasan mekdep okuwçylarynyň özlerini alyp baryşlary barada gürrüň edilip, hususanda ýetginjek gyzlaryň arasynda göwreli bolýanlaryň köpelendigi, ýaş gyzlaryň käbirleriniň bolsa özlerini “ahlaksyz” alyp barýandyklary barada hem bellendi. Munuň netijesinde resmiler ene-atalardan öz çagalaryna gözegçiligini güýçlendirmegi sorap, olaryň mobil telefonlaryny hem barlap durmaga çagyrdylar.
Eýsem, siz gyzlaryň özlerini alyp baryşlarynda, bu babatda ýörite ýygnak geçirilip, gürrüň etmäge itergi berýän hereketleri görýäňizmi? Bu barada siz näme pikirde?
Täze Tolkun ýaşlar gepleşigimiziň nobatdaky sanynda bu tema boýunça Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy Myrat Gurbanow we ýokary bilimini daşary ýurtda dowam etdirýän türkmenistanly ýaşlar Myrat we Bahar bilen söhbetdeş bolduk. Bu tema baradaky garaýyşlaryňyzy, bellikleriňizi aşakdaky teswir bölüminde galdyryp bilersiňiz.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow duşenbe güni iş sapary bilen Daşoguz welaýatyna bardy.
Türkmen metbugaty prezidentiň Daşoguz şäheriniň uçar meýdanynda resmi adamlar tarapyndan garşy alnandygyny, soňra öz egindeşleri bilen agşam gezelenjine çykyp, welaýat merkezindäki köpugurly sport toplumyna baryp görendigini habar berýär.
Habarda aýdylmagyna görä, Türkmenistanyň Ministrler kabinetiniň başlygynyň orunbasarlary, welaýatlaryň häkimleri komandalara bölünip, sport toplumynda sportuň dürli ugurlary, şol sanda futbol we woleýbol boýunça özara ýaryş geçirdiler.
Şeýle-de metbugatda türkmen prezidentiniň bu merkezde ýerleşýän futbol meýdançasynyň aýlawynda welosipedli gezelenç edendigi aýdylýar.
Azatlyk radiosy prezident Berdimuhamedowyň Daşoguz welaýatyna iş sapary bilen baglylykda, bu regiondaky sosial meseleler, adamlaryň durmuş-ýaşaýyş kynçylyklaryny ýeňletmek mümkinçilikleri barada Türkmenistanyň Merkezi bankynyň ozalky başlygy, häzir Şwesiýada ýaşaýan ykdysatçy Hudaýberdi Orazow bilen söhbetdeş boldy.


text:
Şu gün Pakistanyň hökümeti ýurduň günorta regionlarynda ýüze çykan sil howpunyň derejesini gyzyl reňk bilen, ýagny, iň ýokary tebigy betbagtçylyk howpunyň derejesinde häsiýetlendirdi.
Ýurduň günortasynda ýüze çykan bu täze sil howpy sebäpli bu regiondan ýene goşmaça ýarym million töweregi ilat ewakuasiýa edildi.
Şu çaka çenli Pakistanda iki hepde bäri dowam edip gelýän sil heläkçiligi, esasan, ýurduň demirgazyk-günbatar regionynda uly betbagtçylyklary döretdi.
Bu sil heläkçiliginiň netijesinde 1 müň 500-den hem gowrak adam ölüp, 3.5 million töweregi adam öz ýaşaýan ýerlerini terk etmeli boldy.
Ýöne häzirki wagt Pakistanyň günorta regionyndaky Indus derýasynyň hem suwy ýokary göterilip, günorta regionda-da uly sil heläkçiliginiň ýüze çykmak howpuny abandyrýar.


text:
Gazagystanyň garaşsyz žurnalisti we raýat jemgyýetçilik aktiwisti deslapky tussaghanadan boşadyldy.
Sişenbe güni giçlik Gazagystanyň demirgazyk-gündogarynda ýerleşýän Ridder şäheriniň sudy Aleksandr Harlamowy öýüne goýberdi. Emma onuň Ridder şäheriniň daşyna syýahat edip bilmejekdigini belledi.
63 ýaşyndaky Harlamow dünýä dinleri barada ýazýan makalalary sebäpli dini ýigrenji öjükdirmek aýyplamalary bilen mart aýynda tussag edilipdi.
Aprel aýynda, Harlamow Ridderden Almatydaky ruhy keseller üçin niýetlenen hassahana ugradylypdy we şol ýerde mejbury gözegçilikde saklanypdy. Şondan birnäçe wagt soň, ol gaýtadan Riddere ugradylyp, deslapky tussaghana ýerleşdirilipdi.
Harlamowyň dogan-garyndaşlarynyň aýtmagyna görä, žurnalist Ridder polisiýasyny adamlaryň hukuklaryny depgilemekde aýyplandan soň, welaýatyň ýolbaşçylary oňa garşy derňewleri başladypdyr.
Birleşen Ştatlaryň Adam hukuklaryna gözegçilik edýän we Halkara din azatlygy boýunça geňeşi gazak resmilerine ýüzlenip, Hatamowa ýöňkelýän aýyplamalary aýyrmaga çagyryş etdi.


text:
BMG-niň aýtmagyna görä, Eýran oppozisiýany dargatmagyny, neşe gaçakçylaryny, syýasy tussaglary we kämillik ýaşyna ýetmedikleri jezalandyrmagyny barha güýçlendirýär.
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun öz hasabatynda Eýranda zyna edenlikde aýyplanan erkekleriň we zenanlaryň daşlanyp öldürilmäge höküm edilýändigine hem juda biynjalyk bolýandygyny aýtdy.
Ban Ki-munuň BMG-niň Adam hukuklary boýunça geňeşine ýollan hasabatynda bellemegine görä, Eýranda žurnalistler, bloggerler we aklawçylar tussag edildi ýa-da olaryň işleri togtadyldy.
Ban Ki-mun Tährany BMG-niň adam hukuklary boýunça derňewçilerini Eýrana goýbermäge çagyrdy.
Ban Ki-munuň 18 sahypalyk hasabaty 23-nji martda Ženewada maslahat ediler.


text:
Oksford uniwersiteti
11-njy asyryň ahyrynda esaslandyrylan Oksford uniwersiteti diňe bir Beýik Britaniýada däl,eýsem yewropa döwletleriň ählisiniň arasynda hem iň bir gadymy ýokary okuw mekdepleriň biri hasaplanýar. Häzirki wagtda uniwersitetiň talyplarynyň dörtden biri daşary ýurtlydyr.Oksford uniwersiteti beýleki ýokary okuw mekdepleriň arasynda durnukly öňdeligini saklap, reýtingde Kembrij uniwersiteti hem Garward uniwersitetleri bilen çekeleşikli bäsleşikdedir.Oksford maý baýramçylygyny,Kraýs Çerj kollejini,garri potter filmniň surata düşürilen ýerleri görmek üçin bu ýere ýylda millionlarça jahankeşdeler gelýär.
Meşhur uçurymlary:
Oksforduň mugallymlarynyň hem-de uçurymlarynyň 40-sy nobel baýragynyň eýeleridir.şeýle hem britan premýerleriniň 25- si,korollaryň 6- sy, ruhanylaryň 12- si 50- ä golaý olimpiada ýeňijileri,şonuň ýaly hem dünýäniň öňdebaryjy kompaniýalarynyň ýolbaşçylarynyň 20- ä golaýy, syýasatçylaryň,alymlaryň müňlerçesi şu ýokary okuw mekdebiniň uçurymlarydyr.Oksfordda okuw oktýabr aýynda başlaýar we 3 tapgyrda geçirilýar.
Oksforduň tölegleri:
bahalar saýlan hünäriňe görä tapawutlandyrylýar. Hukuk,saglyk,ykdysadyýet we söwda ugurlary gumanitar hünärlerden gymmat bolýar. Ýöne uniwersitetde ýa-da kollejde okamak isleseňiz onuň ýaşaýyş jaýy üçin tölegini hem göz öňüne tutmak gerek. Ýaşaýyş jaýlaryň 9 aýlyk bahasy 9,675 ýewro,tutuş bir ýyllygynyň bahasy bolsa 12,900 ýewro barabardyr. Ýöne uniwersitet daşyndan işlemäge-de rugsat berýär. Talyp haklarydyr,höweslendiriji baýraklar uly bäsleşikleriň netijesinde gazanylýar. Bu babatda russiýanyň hem-de ysraýylyň ýaşaýjylaryna uly ýeňillikler bar. Ýagny "Hill"gaznasy her ýylda talyplaryň okuw we ýaşaýyş jaý töleglerini ýapjak mukdardaky pul serişdelerini goýmak bilen bäsleşik geçirýarler.Gynansakda Russiýa federasiýasyndan başga, GDA döwletlerine we ozalky SSSR-iň düzümindäki ýurtlara bu gaznadan haýyr ýok. Ýöne GDA-nyň talyplary Klarendon we Riç gaznalarynyň guraýan bäsleşiklerine gatnaşyp bilerler.
1096-njy ýylda döredilen bu uniwersitetde häzirki wagtda 24640 talyp bilim alýar. Pikir soraşmalarda talyplaryň 92 göterimi kanagatlanarly baha berdi.


text:
Şu hepde Halkara Zähmet Guramasynyň Gündogar Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça regional bölüminiň direktory Martina Lubiowa Türkmenistana sapara bardy.
Eýse, BMG-niň Halkara Zähmet Guramasynyň Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyklaryny ösdürmeklige nähili zerurlyklar bar?
Häzirki wagtda dünýäniň 182 ýurduny özüne birikdirýän we şu ýyl öz döredilmeginiň 90 ýyllygyny belleýän Halkara Zähmet Guramasynyň Gündogar Ýewropa hem-de Merkezi Aziýa boýunça Moskwadaky regional bölüminiň metbugat sekretary Olga Bogdanowa bu guramanyň işiniň örän köp dürli ugurlar boýunça alnyp barylýandygyny nygtap, şeýle diýdi: «Bu gurama diňe raýatlaryň zähmet şertlerini gowulandyrmak bilen meşgullanýan gurama hökmünde baha bermek biziň mandatymyza has ýüzleý garamak bolardy. Biziň işimiz örän köp ugurlara gönükdirilen, şolardan iň esasysy bolsa, zähmet sferasynda halkara konwensiýalaryň normalaryny ornaşdyrmakdyr. Şol konwensiýalara goşulan ýurtlar öz üstlerine belli bir borçlary alýarlar. Ol borçlar bolsa, minimal zähmet tölegleriň tölenmegi, çaga zähmetini gadagan etmek, zähmeti goramak ýaly birgiden meseleleri öz içine alýar».
Guramanyň alyp barýan işleri
Türkmenistanda zähmetkeşleriň hukuklaryny goramakda bu guramanyň anyk nähili işleri durmuşa geçirýändigi barada soranymyzda, Olga Bogdanowa ýerli zähmetkeşleriň hukuklary bilen baglanyşykly problemalary çözmekde inisiatiwanyň ozaly bilen ýerli zähmet toparlarynyň özlerinden gelmelidigini we diňe şondan son bu guramanyň özüne gelip gowşan anyk şikaýatlar esasynda hereket edýändigini aýtdy.
Halkara Zähmet Guramasynyň regional bölüminiň metbugat sekretary Olga Bogdanowa Sowet Soýuzy darganyndan soňky döwürde bu guramanyň alyp baran işleriniň netijesinde köp ýurtlaryň, şol sanda Merkezi Aziýa ýurtlarynyň hem zähmet bilen baglanyşykly köp halkara konwensiýalaryna gol çekendiklerini öňe sürdi. Ol häzirki wagt Merkezi Aziýa ýurtlarynda, şol sanda Türkmenistanda-da, bu ugurda ýurduň kanunçylygyny halkara normalaryna laýyk getirmek ugrunda uly işleriň alnyp barylýandygyny belledi.
Girdeýjiler we wertikal häkimiýet
Emma beýleki tarapdan, käbir bilermenler ”Türkmenistanyň kanunçylygyny halkara normalaryna laýyk getirmek” diýilýän çäreleriň ýurtdaky zähmetkeşleriň ýagdaýyny gowulandyrmak ýa işsizligiň öňüni almak ýaly meselelerde asla göze ilerlikli oňyn özgerişlikleri görkezmeýändigini aýdýarlar.
Özbegistanly syýasy analitik Taşpolat Ýuldaşow Türkmenistanda kanunçylyk babatynda alnyp barylýan işleriň aglaba göz üçin edilýän iş derejede galýandygyny we ýurtda dowam edýän korrupsiýanyň henizem ykdysady meselelere örän ýaramaz täsirini ýetirýändigini aýtdy: «Merkezi Aziýanyň käbir beýleki ýurtlarynda bolşy ýaly, Türkmenistanda-da korrupsiýa ösýär. Gaz we nebit ýaly önümleriň eksportyndan gelýän pullar esasan ýokary wezipeli çinownikleriň kisesine gidýär. Döwlet býujetiniň serişdeleri ilatyň ykdysady-sosial ýagdaýyny gowulandyrmak baradaky işlere däl-de, esasan döwletiň wertikal häkimiýetini, şeýle hem güýç ulanyjy organlaryny güýçlendirmek üçin ulanylýar».
Türkmenistanyň dürli regionlarynda ýaşaýan ildeşlerimiz bilen söhbetdeş bolanymyzda, ilatyň sosial-ykdysady ýagdaýy barada özbegistanly bilermeniň bu aýdýan garaýyşlary hakykatdanam tassyklanýana meňzeýär. Käbir diňleýjilerimiz Türkmenistanyň köp regionlarynda işsizligiň derejesiniň henizem örän ýokary bolmagynda galýandygyny we bu meseläni çözmek üçin göze ilerlikli işleriň edilmeýänligini tassyklaýarlar.
Jemgyýetiň aşakky gatlagy
Telefon arkaly biziň bilen söhbetdeş bolan bir maryly aýal işsizlik sebäpli Türkmenistanyň Mary şäherinden Türkmenbaşy şäherine gatnap, gök önüm satýandygyny aýtdy. Ol öz maşgalalaryndan uzaklara gidip, şular ýaly söwda edýän aýal-gyzlaryň başga-da gaty kändigini belledi.
Gökdepeli başga bir ildeşimiz hem özüniň kämillik ýaşyna ýeten bäş çagasynyň bäşisiniňem işsizdigini we olary eklemek üçin bolsa özüniň süýt satmak bilen meşgullanýandygyny, emma şeýle ownuk söwda bilen meşgullanmagyňam Türkmenistanda aňsat däldigini aýtdy. Ol para-peşgeş bermezden, bazarda önüm satyp bolmaýandygyny, para bermän söwda edýän söwdagärleriň zatlaryny köplenç polisiýa işgärleriniň alyp gidýändiklerini we munuň üçin olaryň para talap edýändiklerini tassyklady.
Özbegistanly analitik Täşpolat Ýuldaşew Türkmenistandaky işsizlik problemasynyň çözgüdiniň döwlet we hökümet derejesinde korrupsiýa problemasynyň çözgüdine bagly boljakdygyny aýdýar.


text:
Soňky döwürde sosial ulgamlarda türkmen ýaşlary häzirki gyz-oglan gatnaşyklary barada ençeme meseleler gozgaýarlar. Olaryň käbirleri häzirki gyz-oglan gatnaşyklarynyň türkmen jemgyýetine laýyk gelmeýändigini, käbirleri bolsa munuň tersini aýdýarlar.
Eýsem, türkmen jemgyýetinde durmuş toýuny gurnamazdan ozal gyz-oglan gatnaşyklary nähili bolmaly?
Bu soraga ýokary bilimini daşary ýurtlarda dowam etdirýän Aýjahan, Azat we Ýewropada ýaşaýan Eziz jogap berdi. Türkmen ýaşlary bilen geçiren söhbetdeşligimizi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Ýakyn günlerde Daşoguzda meşhur ekolog we graždan aktiwisti Andreý Zatoka tussag edildi.
Öz doglan güni, 20-nji oktýabarda, bazarda tussag edilen 53 ýaşly A.Zatoka häzir türmede saklanylýar. Nätanyş bir adamy ýençmekde aýyplanýan Zatokanyň 29-njy oktýbarda sud ediljegi habar berildi. Onuň aklawçysy hem yzarlamalara we basyşlara sezewar edilýär.
Zatoka tarapyndan urlup-ýenjildi diýilýän adamy sud-medisina barlaglaryndan gaýtadan geçirmek we derňew eksperimentini geçirmek barada Zatokanyň arzasyny häkimiýetler ret edipdir. Oňa tussaglykda oturan ýerine yzyndan eltilen zatlar gowşurylmaýar.
A.Zatoka öňden bäri yzarlanýar
2003-nji ýylda Zatokanyň Ekologik kluby hasapdan öçürilip, ýapylypdy.
2006-njy ýylyň dekabr aýynda türkmen häkimiýetleriniň Andreý Zatokany galp aýyplamalar bilen türmä höküm etmek synanyşygy bolupdy. 2008-nji ýylyň 20-nji iýunynda Andreý Zatoka Türkmenistanyň Baş prokuraturasynyň, Orsýetiň Türkmenistandaky işçihanasynyň we ÝHHG-niň wekilhanasynyň adyna hat bilen ýüzlenip, özüniň uzak wagtlap yzarlanýanlygyny we hatda öýüne kimdir biriniň bidin baryp gaýdanlygyny, ýurtdan çykmak hukugynyň bozulýanlygyny aýdypdy.
“Memorial” guramasynyň Merkezi Aziýada ynsan hukuklary boýunça programmasy öz ýaýradan maglumatynda Zatokanyň düşen häzirki ýagdaýynyň prezident G.Berdimuhmamedowyň içerki syýasatynyň geçen ýyldan bäri erbetleşenligini görkezýänligini, şeýle-de energiýa resurslaryna gyzyklanma bildirýän Ýewropa Bileleşiginiň Türkmenistany tankytlamasyny gowşatmagynyň-da öz ýaramaz täsirini ýetirenligini belleýär.
A.Zatoka goldaw bildirilýär
Şu günler Andreý Zatokanyň goldawyna ençeme aksiýalar geçirilýär. Halkara Sosial-Ekologik klubunyň internet sahypasynda Zatoka goldaw bildirilip, graždan aktiwisti barada maglumatlar toplumy çap edildi.
27-nji oktýabrda Moskwada Türkmenistanyň Orsýetdäki ilçihanasynyň öňünde piket geçirmek planlaşdyrylýar. Bu barada Moskwanyň häkimiýetlerine arza bilen ýüz tutulanlygyny, emma entek jogabyň ýokdugyny piketiň guramaçylaryndan Olga Mirýafowa radiomyza aýtdy. Onuň sözlerine görä, piketi Andreý Zatokanyň dostlarynyň, ekologlaryň we ynsan hukuklaryny goraýjylaryň gatnaşmagynda geçirmek planlaşdyrylýar.
Olga Mirýafowanyň sözlerine görä, 27-nji oktýabrda Türkmenistanyň ilçihanasynyň öňünde geçiriljek piket Garaşsyzlyk baýramçylygy bilen baglylykda dynç gününe gabat gelensoň, Andreý Zatokanyň sud ediljek güni hem – 29-njy oktýabrda Moskwadaky türkmen ilçihanasynyň öňünde ýene bir piket geçirmek planlaşdyrylýar.


text:
Belarusyň charter97.org neşiri Soligorsk magdançylarynyň mejbury ýagdaýda Türkmenistana iberilýändigini habar berýär.
Neşiriň «Belaruskaliý» açyk aksioner jemgyýetinde işleýän okyjysynyň beren maglumatyna görä, «Belarukskaliniň» ýolbaşçysy I.I. Golowatyý geçen hepde magdan dolandyryş kärhanasynyň işçileri bilen tapgyrlaýyn duşuşyk geçirip, başga meseleler bilen bir hatarda, Garlyk dag-magdan baýlaşdyryş kombinatyny ulanmaga bermegiň problemalary barada hem durup geçipdir.
Baş direktoryň aýdan sözlerinden çen tutulsa, ýakyn geljekde Garlykdaky dag-magdan baýlaşdyryş kombinatynyň işe girizilmegini we soňra işledilmegini üpjün etmek üçin «Belaruskaliý» açyk aksioner jemgyýetiniň ýönekeý işgärleriniň, wahta usulynda, Türkmenistana iberilmegi baradaky meselä serediler.
Mundan öň Belarus Türkmenistany Garlykdaky dag-magdan baýlaşdyryş kombinatynyň gurluşygy boýunça boýun alan maliýe borçlaryny ýerine ýetirmezlikde aýyplapdy.
Belarusyň Respublika geňeşiniň başlygy Mihail Mýasnikowiçiň türkmen ilçisi Nazarguly Şagulyýew bilen duşuşykda aýdan sözlerine görä, Garlykda belarus işçilerine diňe maliýe päsgelçiligi däl, subýektiw häsiýetli bökdençlikler hem döredilýär.
Emma Aşgabat Garlykda gurulýan kombinatyň ulanyşa berilmeginiň gijikmeginde Minsk tarapyny günäledi we Belarusyň premýer-ministriniň orunbasary Anatoliý Kalininiň ýolbaşçylygyndaky delagasiýanyň öňünde kombinatyň türkmen işçilerine tölenmeli aýlyklaryň gijikdirilmegi we beýleki problemalar barada anyk faktlary keserdip goýdy.
Charter97.org neşiriniň maglumatyna dolanyp gelsek, «Belaruskaliniň» baş direktory işçilerden Türkmenistandaky proekti işi girizmek bilen bagly dörän kyn ýagdaýa düşünmegi haýyş edipdir. Işçiler bilen geçirilen duşuşyklardan belli bolşuna görä, Soligorskiniň döwlet dag-himiýa kollejinde bilim alan türkmen raýatlary beýle bir işlemek islemeýär.
Has beteri, Soligorsk şäherinde hökümetara ylalaşyk esasynda okan ýaş türkmenler watanlaryna dolanmaga hem göwünjeň däl diýip, habarda aýdylýar.
«Olar, ýagny türkmenler üçin Belarusdaky durmuş belaruslar üçin Germaniýadaky durmuş ýaly» diýip, charter97.org neşiriniň okyjysy ýazypdyr.
Mundanam başga, Belarusdan Türkmenistana iş saparyna iberiljek işçilere beriljek iş haklarynyň bu proýektiň başlangyç tapgyryndaky ýaly köp bolmajakdygy aýdylýar. Has anygy, işçileriň aýlyklary «Belaruskaliý» açyk aksioner jemgyýetiniň hasabyna töleniler.
Türkmenistanyň Garlykdaky kaliý duzlarynyň bazasynda gurulmagy planlaşdyrylan 1 milliard dollarlyk kombinat, «Türkmenhimiýa» we «Belgorhimprom» kärhanalarynyň arasynda baglaşylan şertnama görä, aslynda 2015-njy ýylda gurlup gutarylmalydy.
Soňky maglumatlara görä, eger gurluşygy 2017-nji ýylyň martynda tamamlansa we işe girizilse, Garlykdaky kombinat ýylda 1,4 million tonna kaliý dökünlerini öndürer.


text:
Ýewropa Komissiýasy Bolgariýanyň ýaramaz ýagdaýdaky bank ulgamyna goldaw bermek maksady bilen ýurda beriljek karz pul möçberini 2,3 milliard amerikan dollaryna çenli giňeltmek barada Sofiýanyň eden haýyşyny tassyklady.
Bu karar bir hepdäniň dowamynda esasy iki täjirçilik bankyň maýadarlary tarapyndan Bolgariýanyň maliýe durnuklylygy barada aladalanmalar malim edilmeginiň yz ýany, amala aşyryldy.
Bolgariýanyň prezidenti Rosen Plewneliýew (Rosen Plevneliev) bolgarlaryň öz süýşürintgileri barada aladalanmaklaryna hiç bir sebäbiň ýokdugyny aýdyp, aladalanmalary gowşatmaga çalyşdy.
Ol 29-njy iýunda geçiren metbugat ýygnagynda ýurduň bank ulgamyny durnuklylaşdyrmak tagallalaryny döwlet edaralaryň we syýasy partiýalaryň doly goldaýandygyny aýtdy.
Bolgariýada ýurduň bank ulgamyny durnuksyzlaşdyrmak üçin dildüwşükde şübhelenilip, bäş adam tussag edildi.


text:
Amerikanyň Birleşen Ştatlary Saud Arabystanynyň ilçisini öldürmek baradaky dildüwşük sebäpli özüniň Eýran bilen “göni kontakta” çykandygyny aýdýar.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň sözçüsi Wiktoria Nuland penşenbe güni Waşingtonda: “Biz Eýran bilen habarlaşdyk. Men size mundan artyk maglumat bermekçi däl. Ýöne bu mesele barada Eýran bilen göni kontaktymyzyň bolandygyny aýdýaryn” diýdi.
Nuland bu kontaktyň çarşenbe güni bolandygyny, ýöne onuň haýsy derejelerde ýa haýsy kanallaryň üsti bilen amala aşyrylandygyny aýtmady.
Birleşen Ştatlaryň Eýran bilen gatnaşygy ýok. Tähranda Waşingtona diňe Şweýsariýanyň ilçihanasy wekilçilik edýär.
“Öňegidişlige getirjekdigi belli däl”
Aýdylýan dildüwşük barada Waşington bilen Tähranyň arasynda gürleşere köp zatlaryň bardydy belli. Ýöne häzir bu waka barada iki ýurduň arasyndaky jenjel güýjäp ýörkä, bu gepleşigiň nähili öňegidişlige getirjekdigi belli däl.
Saud Arabystanynyň ilçisini öldürmek baradaky gizlin plan hakda ilkinji gezek penşenbe güni beýanat eden prezident Barak Obama muny “Tähranyň howply we pähimsiz edim-gylymynyň ülňüsiniň bir bölegi" diýip atlandyrdy. Ol şeýle hem özüniň Eýranyň garşysyna berk sanksiýalaryň girizilmegini talap etjekdigini bildirip, Eýran hökümetiniň ýokary derejeli işgärleriniň öz edýän işlerine jogap bermelidigini aýtdy.
Eýran bolsa Waşington tarapyndan özüne bildirilýän bu aýyplamany ýörite toslap tapylan zat diýip, red edýär. Eýranyň daşary işler ministriniň orunbasary Ali Ahani penşenbe güni: “Bu boş, pitneçilikli sahna şeýle bir gowşak gurnalan welin, oňa Amerikanyň öz mediasy-da, syýasy töwerekleri-de şübheli garaýarlar” diýdi.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departmentiniň sözçüsi Wiktoria Nuland hem metbugat ýygnagynda muny ret etdi: “Bu aýdylýanlara seredeniňde ol kinodan çykan bir zada meňzeýär. Ilkinji reaksiýa her gezegem şeýle. Ýöne haçanda biziň bilýän zatlarymyz barada, bu zatary haçan we nädip bilendigimiz barada köpräk maglumat bereniňde, ynandyryjylykly bolýar, ynandyryjylyk şonda gelýär”.
Wakanyň garaňky taraplary
Aýdylyşyna görä, ekspertleriň aglabasyny ikirjiňlendiren bu işde şübhelenilýän Mansour Arbabsiaryň oýlanyşyksyz hereketleri bolupdyr. Arbabsiar Saud Arabystanynyň Birleşen Ştatlardaky ilçisi Adel al-Jubairi öldürmegi ýola goýmak üçin Meksikanyň neşe karteliniň wekili diýip pikir edýän bir adamsyna ýüz tutupdyr. Bu adam hem amerikan hökümetiniň gizlin habarçysy bolup çykypdyr. Arbabsiar şeýdip tutulypdyr.
Arbabsiary tanaýan adamlar, aýratyn-da goňşulary, onuň garjaşyk pikirli, kellesi çaşgyn adamdygyny aýdýarlar. Ýöne amerikan resmileri Arbabsiaryň bir ýakyn garyndaşy Abdel Reza Şahlaýynyň Eýranyň “Kuds” güýçleriniň ýokary derejeli işgärleriniň biridigi barada ellerinde subutnamanyň bardygyny öňe sürýärler. Şahlaýy ozal hem Birleşen Ştatlaryň garşysyna harby operasiýalara gatnaşan adam hasaplanylýar.
Waşington indi bu mesele boýunça özüniň Tähran bilen göni gürleşýändigini aýdýar. Şol sebäpden bu gepleşik ýagdaýa az-kem aýdyňlyk getirer diýen umyt ýok däl. Häzirki sorag Arbabsiaryň işi barada eýran režiminde nähili zatlaryň we näderejede bilinýänligi ýa-da tassyklnyp-tassyklanmaýanlygy.
Ýöne Waşington bu soraga entek jogap berenok. Bu işi eýran režimindäki käbir adamlaryň beýlekilerden habarsyz ýola goýan bolmagy ähtimalmy diýip soralanda, ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň sözçüsi Wiktoria Nuland: “Biz Eýranda içerki dawa-jenjelleriň barýandygyna ynanýarys. Bu dildüwşügiň gurnalmagy şol dartgynlylygy görkezýärmi ýa-da ýok, ony aýdyp biljek däl. Ýöne bu ýerde belli bir derejä çenli oýlanyşyksyz ýagdaýlar bara meňzeýär” diýip, jogap berdi.
Oýlanyşykly bolsa-bolmasa-da, Waşington bu planyň oýlap tapylan zat däldigine, çynlakaý gurnalandygyna ynanýar. Bu hem Eýran bilen Birleşen Ştatlaryň arasynda täze dörän bu kirzisiň soňunyň nirä barjakdygynyň näbellidigini görkezýär.


text:
Çarşenbe güni Orsýetiň parlamentiniň ýokarky palatasy, ýagny, Federasiýa Geňeşi Birleşen Ştatlar bilen Orsýetiň ýadro ýaraglaryny azaltmak baradaky ylalaşygyň taslamasyny gutarnykly tassyklady.
Sişenbe güni parlamentiň aşaky palatasy, ýagny, Döwlet Dumasy hem bu ylalaşygyň taslamasy bilen bagly geçirilen üçülenji ses berişlikde taslamany tassyklap, ony Federasiýa Geňeşiniň garamagyna tabşyrypdy.
Birleşen Ştatlaryň Senaty bu ylalaşygyň taslamasyny şu geçen ýylyň dekabrynda tassyklapdy.
Birleşen Ştatlar bilen Orsýetiň ýadro ýaraglaryny azaltagy baradaky täze ylalaşyga prezident Barak Obama bilen prezident Dmitriý Medwedew 2010-njy ýylyň 8-nji aprelinde Pragada gol çekipdiler.
Bu ylalaşyk taraplaryň ikisiniň-de ozalky bar bolan ýadro ýaraglarynyň sanyny 30 prosent azaltmaklygyny göz öňünde tutýar.


text:
Häzirki hasaplamalara görä, 2015-nji ýylyň ýanwarynda Siriýa/Yrak konfliktindäki daşary ýurtly söweşijileriň sany 20 700-den geçdi, bu 1980-nji ýyllarda owgan-sowet urşunda, musulmanlaryň agdyklyk edýän konflikt zonasynda Ikinji Jahan urşundan bäri mobilizlenen iň kän söweşijidir diýip, Registan.net websaýtynyň redaktory Noah Taker merkezi aziýalylaryň Siriýa/Yrak konfliktine goşulyşy barada USAID üçin taýýarlan täze hasabatynda ýazýar.
Bu konflikt köp sanly daşary ýurt toparyny, şol sanda sünni we şaýy ekstremist toparlaryny hem özüne çekdi.
Noah Takeriň pikirine görä, bu konflikt we onuň özara duşmançylykly toparlarynyň arasynda barýan darkaşlaryň jikme-jiklikleri uzakdan synlaýan merkezi aziýalylar üçin o diýen düşnükli däl. Ýöne muňa garamazdan, bu konflikt oňa goşulmaga gyzyklanma bildirenlere nähilem bolsa bir ömür matlabyny teklip edýärdi we köplenç kyn ýagdaýda galan migrant işçiler nöker toplaýjylaryň esasy nyşanasyna öwrüldi.
Netijede, bu fraksiýalaryň we olaryň tutýan maksatlarynyň ikisine-de goşulýan merkezi aziýalylar barha köpelmek bilen boldy.
Noah Taker konflikte çekilen merkezi aziýalylaryň anyk sanynyň, regional howpsuzlyk gulluklarynyň we olaryň gol ýapýan kommentatorlarynyň sebite abanýan howpy has ulaldyp görkezmek meýilleri bilen baglylykda, dürli-dürli görkezilýändigini belleýär.
Emma ol, anyk hasaplamalaryň töweregindäki nämälimliklere garamazdan, merkezi aziýalylaryň bu konfliktde görnetin rol oýnaýandygyny, hatda bu koflikte daşary ýurtlardan nöker toplamagyň Owganystan/Pakistan konfliktiniň iň gyzan döwründäkiden hem aňry geçendigini nygtaýar.
Hasabatyň awtory Siriýa gelen söweşijileriň, görnüşinden, Siriýa konfliktiniň bir-birine gapma-garşy iki liniýasynyň arasynda bölünýändigini belleýär.
Birinji topar «Aleppo özbekleri» bolup, bu etniki özbekler tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän birnäçe kiçi brigadany özünde jemleýär.
Olar "Jabhat al Nusra" bilen ýaran ýa-da onuň bir bölegi bolup, demirgazyk Siriýanyň Aleppodaky oppozisiýa mesgeninde we onuň töwereginde ýerleşýärler.
Merkezi Aziýalylaryň ikinji topary «Yslam döwleti» jeňçi toparynyň hatarynda söweşýänler bolup, Siriýanyň ar-Rakka, Yragyň Mosul şäherlerinde ýerleşýärler.
Şeýle-de awtor merkezi aziýalylaryň Siriýa konfliktine çekilmeginiň iň esasy we ýeke-täk faktorynyň migrasiýa, hususan-da ykdysady migrasiýa bolup durýandygyny belleýär.
Noah Takeriň pikirine görä, Merkezi Aziýada «Yslam döwleti» jeňçi toparynyň ýokary galmagy babatdaky jemgyýetçilik reaksiýasy metbugatda peýda bolýan dildüwşük teoriýalary, YD musulmanlaryň agdyklyk edýän ýurtlaryndaky ösüşi bökdemek üçin döredilen amerikan «gurjagy» diýen ýaly çaklama pikirlerbilen utgaşýar.
«Merkezi Aziýa hökümetleri köplenç bu dildüwşük teoriýalaryny düzetmän, olaryň üstüne nebit sepmegi saýlap alýarlar» diýip, awtor belleýär. Onuň çykarýan netijesine görä, migrasiýa sebäp bolýan ykdysady we sosial problemalar, ilkinji nobatda, Birleşen Ştatlaryň günäsi diýen pikiri wagyz etmek bilen, olar isleseň-islemeseň, YD toparynyň goldawçylarynyň nöker toplamak maksatlaryna hyzmat edýärler.
Noah Taker registan.netde çap edilen 54 makalanyň awtory we Jorj Waşington Uniwersitetiniň halkara gatnaşyklary boýunça Elliot mekdebiniň Merkezi Aziýa programmasy bilen hyzmatdaşlyk edýär.


text:
Azerbaýjan oppozisiýasynyň Milli geňeşi 2-nji iýulda öňdäki oktýabr aýynda boljak prezidentlik saýlawlaryna senarist Rustam Ibragimbekowy dalaşgär hökmünde hödürledi.
“Beloýe solnse pustyni” (“Çölüň ak güneşi”) we “Güne ýananlar” atly kinolary bilen medeniýet we sungat älemeinde meşhurlyk gazanan Ibragimbekow özüne Orsýetden we Birleşen Ştatlardan edilýän goldawdan hoşal. Onuň üçünji ýola prezidentlige dalaş edýän despot baştutan Ylham Alyýewe garşy agramly garşydaş bolmagy ahmal.
Azerbaýjanda geçirilýän “berk kontrol astynda” saýlawlarda garaşylmadyk adamlaryň wezipä dalaş etmegi seýrek duş gelýän ýagdaý.
Ýöne Azerbaýjanyň oppozisiýasy nebite baý ýurtda oktýabrda boljak prezidentlik saýlawlarynda adatdan daşary heýjanly geçjek saýlawlarda häzir bu wezipäni eýeleýän Ylham Alyýewiň garşysyna kimi dalaşgärlige hödürlejekdigini ylalaşdy.
Rustam Ibragimbekow ýaş režisýorlar bilen. Baku. 1982 ý.
Demokratiki güýçleriň Milli geňeşi (ýurduň esasy oppozision partiýalaryny bir supranyň daşyna üýşüren topar) sişenbe güni “Çölüň ak güneşi”, “Güne ýananlar” atly meşhur sylaglara mynasyp bolan kinolaryň senariçisi we belli ors režissýory Nikita Mihalkow bilen uzak wagtlap işleşen görnükli sungat işgäri Ibregimbekowy prezidentlige kandidatlyga hödürlemek üçin ses berişlik geçirdi.
Ibragimbekowyň ady, ol geçen aý geňeşiň başlygy wezipesine bellenen gününden bäri, potensial dalaşgär hökmünde agzalýardy. Ýöne Azerbaýjanyň kejir oppozisiýasy gutarnykly bir dalaşgäri seçip, bu meselede birleşip-birleşmejegi belli däldi. Galyberse-de, özüni syýasatda “gögele” diýip häsiýetlendirýän 74 ýaşly Ibragimbekowyň özüniň kandidatlyga hödürlenmegine razy boljagy-bolmajagy-da anyk däldi.
Ibragimbekow özüniň dalaşgär hökmünde hödürlenmeginiň edil yz ýany Moskwadan Azatlyk Radiosynyň Azerbaýjan gullugyna telefon arkaly başdan geçirýän ýönekeý bolmadyk duýgularyny gürrüň berip, ýöne şonda-da ynamy ödemäge çalyşjakdygyny aýtdy: “Bu gaty uly jopagkärçilikli iş. Men öz ýoldaşlaryma maňa bildiren ynamlary üçin minnetdarlygymy bildirýärin. Men üstünlik gazanmak üçin elimde baryny gaýgyrmaryn. Men Azerbaýjan halkyna bil baglaýaryn. Olar özleriniň taryhy ýazgydyny saýlarlar. Eger men muňa ynanmasadym, onda bu jogapkärçiligi boýun almazdym. Men soňuna çenli göreşerin.”
Nähili hem bolsa...
Ibragimbekowyň saýlawlarda gazanyljak sesleriň sanyna täsir etmegi hökman däl. Sebäbi hökümet başyndaky “Täze Azerbaýjan” partiýasyndan dalaşgär, ýurduň häzirki prezidenti, 51 ýaşly Ylham Alyýewiň üçünji sapar prezidentlik saýlawynda ýeňiş gazanmagyna garaşylýar. Bu ýagdaýa Azerbaýjan konstitusiýasy hem rugsat berýär.
Ylham Alyýew
Ýöne IIbragimbekow ýaly ýurduň içinde we daşynda giňden tanalýan we hormatlanýan medeniýet işgäriniň gatnaşmagy bilen, 20 ýyldan bäri şol bir maşgala tarapyndan dolandyrylýan we gün geçdigiçe awtokratlaşýan deňizýaka ýurdunda, nämedir bir zatlaryň üýtgemelidigine üns çekiler.
Sişenbe güni Milli geňeş Ibragimbekowyň dalaşgärlige hödürlenmegi bilen bir hatarda resmi memorandumy tassyklady. Resmi memorandumda Azerbaýjanyň oppozisiýasy saýlawlarda ýeňiş gazanan ýagdaýynda ýurtdaky syýasy sistemanyň başdan-aýak düýpli gözden geçiriljekdigi aýdylýar.
Memorandumda iki ýyllyk “geçiş prezidentlik” döwri, 2014-nji ýylda parlament saýlawlary, şeýle hem prezidentiň güýjüniň azaldylyp, kanunçylaryň, ýagny parlamentiň has güýçlendirilmegi göz öňünde tutulýar.
Azerbaýjan Halk partiýasynyň ýolbaşçysy Ali Kerimli sişenbe güni Milli geňeşiň geçiren ýygnagyna gatnaşdy we ol Ibragimbekowyň Azerbaýjany syýasy geçişden alyp çykyp biljek ideal kandidatdygyny aýtdy.
Ali Kermili bu barada şeýle diýýär: “Onuň soňky ýyllarda duran pozisiýasy üçin, Milli geňeşi döretmekde uly işleri bitireni üçin we Azerbaýjanyň halkynyň arasynda we ýurduň daşynda abraýy ýokary bolany üçin Ibragimbekow bu wezipä mynasyp. Bu adam diňe iki ýyl prezident bolýar. Ol indiki saýlawlara gatnaşmaýar. Ol prezidentlik we parlament saýlawlarynda özüne mirasdüşer goýmagyň pikirini etmekçi däl. Ol geçiş döwründe milletimiz üçin zähmet çekip demokratiki ýurtlaryň hataryna goşulmak üçin işlär. Biz Rustam Ibragimbekow şeýle adam bolup biler diýip pikir edýäris.”
Abraý
Onuň tarapdarlarynyň aýtmagyna görä, Ibragimbekowyň baýlygy oňa syýasatda garaşsyz bolmaga mümkinçilik berýär. Oňa Orsýetde-de, Birleşen Ştatlarda-da meşhur adam hökmünde garalýar we ony bu agzalan iki ýurduň-da saýlawlarda goldamagyna garaşylýar. (Saýlawlaryň geçiriljek anyk senesi resmi taýdan entek aýdylmady, ýöne konstitusiýa görä, ol oktýabryň 3-nji çarşenbesine planlaşdyrylmaly, ýagny saýlawlar 16-njy oktýbar töwereginde geçiriler.)
Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýew (ortada) we Rustam Ibragimbekow (sagda). 2004 ý.
Ibragimbekow “Güne ýananlar” kinosy üçin 1995-nji ýylda uly sylaga mynasyp bolupdy we şol ýylyň iýun aýynda ol Waşingtona sapar edipdi. Ol ýerde Ibragimbekow kanunçykaryjylara Azerbaýjanda “demokratiýany ösdürmäge” höwesleriniň bardygyny aýdypdy.
Häzir Moskwadaky Ibragimbekowyň köpleri, aýratynam güýçli tarapdarlary özüne çekmegine garaşylýar. Mysal üçin, “millionerler bileleşigi” diýlip tanalýan Orsýetdäki “Azerbaýjan Guramalarynyň Bileleşigini”, özüniňem agzasy bolan we şol sanda LUKoilyň prezidenti Wagyt Alekperowy we “emläk lokomotiwi” hasaplanýan Araz Agalarowy-da öz içine alýan diasporanyň goldaw toparyny özüne çekmegine garaşylýar.
Elbetde, daşary ýurtda tarapdar ýygnamaly welin, ýöne ýurtda-da saýlaw kampaniýasy üçin wagt sarp etmeli. Dalaşgär hödürläp, bir aladadan dynan oppozisiýanyň tarapdarlary indi Ibragimbekowy mümkingadar tiz wagtda Azerbaýjanda göresleri gelýär. Onuň ýurda dolanmagy, Ibragimbekowyň özüniňem belleýşi ýaly, tussaglyga-da eltip biler, janyna kast edilmegine-de getirip biler.
“Musawat” oppozision partiýasynyň ýolbaşçysy Isa Gambarly Milli geňeşiň gelen netijesini goldady, ýöne ol şonda-da birden Ibragimbekow ýurda gelmedik ýagdaýynda ätiýaçlyk hökmünde öz partiýasynyň kandidatlygyny goýbolsun edenok.
Isa Gambarly bu barada şeýle diýýär: “Ibragimbekow şu aýyň ahyryna çenli Azerbaýjana geljekdigini aýdýar. Biziň muňa ynanasymyz gelýär. Biz ýene bir aýdan ondan “Ýüz müň adamy ýygnaň, men Bakuwa geljek” diýen gürrüňi eşitmeris diýip umyt edýärin. Soň ýene iki aý geçensoň, “Meniň kandidatlygym registrasiýa edilensoň geljek” diýen gürrüňi eşitmeris diýip umyt edýärin. Kandidatlygyňy registrasiýa etdirmeklik töwekgelçilikli ýagdaý. Biziň çykaran ýeke-täk kandidatymyzdan başga-da kandidatlar bar bolsa onda häkimiýetleriň olardan saýlap almak mümkinçiligi bolar. Bu hem töwekgelçilikli ýagdaý. Şeýle bolmagy ahmal we bolaýan ýagdaýynda Milli geňeş dolulygyna saýlawlardan çetleşdiriler”.


text:
Germaniýanyň kansleri Angela Merkel, eger Orsýet Ukrainanyň toprak bitewiligini bozmakda mundan hem aňry gitse, Ýewropa Bileleşiginiň Orsýete garşy "berk sanksiýalary girizjekdigine hiç kim şübhelenmeli däldir" diýdi.
Merkel şenbe güni özüniň Hristian demokratik partiýasynyň ýygnagynda çykyş etdi.
«Ýewropada biziň hemmämiz dürli-dürli, emma biziň gowy agzybirligimiz bar, onsoň biz bilelikde şeýle karara geleris» diýip, Merkel nygtady.
ÝB hem Birleşen Ştatlar Orsýet Krymy anneksiýa edeninden soň rus we ukrain şahslaryna garşy eýýäm sanksiýa girizdi.
Şenbe güni ÝB-niň Gresiýada bolan maslahatynda bileleşigiň daşary işler ministrleri ÝB-niň Orsýete garşy ýene sanksiýa girizmäge taýýar bolmalydygyny duýdurdylar.
Emma muňa garamazdan, ministrler Moskwanyň Krymy eýelemegi bilen bagly dartgynlyklary ýeňletmek üçin, Orsýet bilen gepleşikleri dowam etmegi hem wada berdiler.


text:
Türkmenistanda türkmen diliniň doly döwlet dili durumyna eýe bolanyna 20 ýyldan gowrak wagt geçdi. Şol döwürde türkmen ýaşlarynyň türkmen dili bilen bir hatarda rus, iňlis dillerini hem kämil öwrenmelidigi wagyz edildi.
Elbetde, türkmen diliniň döwlet dili bolmagy bilen, Türkmenistanda döwlet işleri hem esasan türkmen dilinde alnyp barylmaly edildi. Bu ýagdaý görnüşinden türkmen diliniň ulanylyşyny has güýçlendirmelidi. Munuň üçin bolsa, türkmen dili boýunça sowatlylygyň zerur boljagy düşnüklidir.
Ýöne şu geçen ýylyň içinde ýaşlaryň arasynda türkmen dili boýunça sowatlylygyň alada döredýän ýagdaýlarynyň göze ilip başlandygy aýdylýar. Mysal üçin, daşary ýurtlarda okan ýaşlaryň rus, türk ýa-da iňlis dillerini gowy öwrenip, muňa derek türkmençesini ýitirýän ýa-da türkmençe gowy gürläp we ýazyp bilmeýän halatlarynyň hem köpelendigi aýdylýar.
Eýsem, bu ýerde nähili mesele bar? Eger Türkmenistan özbaşdak bir döwlet bolsa, türkmen dili hem onuň döwlet dili bolsa, Türkmenistanyň sowatly ýaşlarynyň türkmençe kämil gürläp hem ýazyp bilmegi zerurulykmy? Ýa-da olar öz gepleşik dillerinde garyşyk sözleri hem ulanyberseler bolýarmy? Bu barada ýaşlar näme pikir edýär? Dili goramak üçin nähili işler edilmeli?
Nobatdaky Täze Tolkun gepleşiginde şu mesele boýunça ýaşlaryň garaýyşlary barada gürrüň ederis. Bu baradaky garaýyşlaryňyzy, pikirleriňizi gepleşigimize gatnaşyp beýan etmek isleseňiz, biziň hat@azatradio.org email adresimize hat ugradyň, özümiz siziň bilen habarlaşarys. Garaýyşlaryňyza teswir bölüminde hem garaşýarys.


text:
Göräýmäge sabyn, diş çotgasy, diş pastasy we beýleki arassaçylyk serişdeleri biziň durmuşymyzda ulanmaga niýetlenen adaty we hökmany zatlar hasaplanyp, elleri ýuwma, günde suwa düşme endik höküminde kabul edilýär. Ýöne bu hemişe şeýle bolýarmyka?
Nielsen kompaniýasynyň işgärleri adaty bolmadyk seljermeleri geçirdiler. Olary dünýäde haýsy halklaryň arassaçyldygy baradaky maglumatlar gyzyklandyrdy. "Delfi" neşirýaty birinji ýeri latwiýalylaryň eýeländigini ýazýar. Onuň tersine, Ýaponiýanyň we Taýwanyň soralan ýaşaýjylarynyň 9%-niň asla hem şahsy gigiýeniki serişdeleri satyn almaýandygy ýüze çykaryldy. Onuň ýaly serişdelere sabyn, diş pastasy we dezodorantlar degişli edildi. Latwiýada onuň ýaly serişdeleri soralanlaryň 100%-i satyn alypdyr.
"Arassa" döwletleriň arasyna Horwatiýa we Serbiýa hem degişli edildi. Estoniýada we Litwada bolsa soralanlaryň 2%-i gigieniki serişdeleri doly derejede satyn almaýarlar. Şeýlelikde, alymlar tarapyndan dünýä boýunça umumy görkeziji kesgitlendi – Ýer togalagynyň ýaşaýjylarynyň 2%-i gigiýenany üpjün edýän serişdeleri satyn alyp ulanmaga üns bermeýärler.
Sunuň bilen birlikde, başga barlaglar, her 5-nji adamynyň hajathana barandan soň elini ýuwmaýandygyny, 10%-niň diňe barmaklaryny kem-käs ýuwýandygyny, 40%-niň bolsa ellerini 10 sek. az ýuwýandygyny äşgär etdi. Bu barlaglar britan alymlary tarapyndan geçirilip, britaniýalylaryň ellerini günde 3-5 gezek ýuwýandygyny (maslahat berilýän sany – günde 8-10 gezek) ýüze çykardy.
Gigiýeniki talaplary erkek adamlar doly derejede berjaý etmeýärler (olar sabyny 2 esse seýrek ulanýarlar). Şonuň bilen birlikde bolsa, zyýanly ýokançlyklardan howatyrlanyp, adamlaryň her onunjysy jemgyýetçilik ulaglaryndan peýdalanmakdan gaça durýarlar. Adamlar şonuň ýaly-da, jemgyýetçilik hajathanalaryny ulanmakdan, suw çekijilerini we gapynyň tutawaçlaryny ellemekden gaça durýarlar.
Ýöne bu ýagdaýlar hajathanada oturyp we telefon arkaly Interneta baglanýan ofis işgärleriniň 10%-ni hem-de şol ýerde resmi kagyzlary okaýan işgärleriň 5%-ni asla alada goýmaýar. Şeýle ýaramaz endikler kesel dörediji bakteriýalaryň ofislere ýaýramagynyň sebäbi bolýarlar. Garaşsyz barlaglar şeýle netijäni görkezdiler: E.coli. kesel dörediji birnäçe gezek stollaryň, marketlerde ulanylýan torbalaryň üstünde tapylypdyr.
Hünärmenler elleri mylaýym suw we sabyn bilen ýa-da antibakterial serişdesi bilen azyndan 20 sek. ýuwmagy maslahat berýärler. Köplenç adamlar bu wagty 50% çäklendirýärler. Adamyň ellerinde ortaça 10 mln. golaý ýokançly bakteriýalar ýaşap, gigiýeniki talaplaryň berjaý edilmegi, howply içgeçmäniň döreme töwekgelçiligini 47% peseldip biler.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
NATO-nyň baş sekretary Jens Stoltenbergiň 18-nji noýabrda aýtmagyna görä, konfliktli gündogar Ukrainada we serhediň Orsýet tarapynda “harby güýjüň artdyrylýandygy” göze ilýär. Stoltenberg Orsýeti öz güýçlerini yza çekmäge çagyrdy.
Stoltenberg Brýusselde žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda NATO-nyň we beýleki çeşmeleriň, şol sanda ÝHHG-niň maglumatlary “Ukrainanyň içinde... harby güýjüň artdyrylýandygyny” görkezýär. Şeýle-de ol “biz serhediň Orsýet tarapynda harby güýjüň artdyrylýandygyny görýäris” diýip belledi.
“Biz harbylar, enjamlar, artilleriýa we howadan goranyş örän täze sistema barada gürrüň edýäris, bu harby güýji artdyrmak boýunça çynlakaý hereketdir” diýip, Stoltenberg Ýewropa Bileleşiginiň goranmak ministrleriniň maslahatyna baran badyna aýtdy.
Ylalaşyk
Stoltenberg Moskwa ok atyşygy duruzmak barada Minskde 5-nji sentýabrda gelnen parahatçylyk ylalaşygy boýunça öz üstüne alan borçnamalaryny ýerine ýetirmägi ündedi we Orsýetiň “parahatçylykly gepleşikler arkaly çykalga gözlemek prosesiniň bir bölegi bolup biljegini ýa-da üzňelik ýolunyň dowam etdiriljekdigini” duýdurdy.
NATO-nyň baş sekretary Jens Stoltenberg “Biz Orsýetiň Ukrainany henizem durnuksyzlaşdyrýandygyny görýäris. Biz goşunlaryň, enjamlaryň, tanklaryň, artilleriýa toplarynyň we ösen goranyş sistemalarynyň hereket edýändigini görýäris, bu bolsa ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygy depeleýär” diýdi.
Onuň bu çykyşynyň öňüsyrasynda günbatar liderleri Awstraliýanyň Brisban şäherinde 15-16-njy noýabrda geçirilen “Uly 20-lik” guramasynyň sammitinde Orsýetiň prezidenti Wladimir Putine basyş etdiler we ony Kiýewiň hem NATO-nyň Orsýetiň orsýetçi separatistlere harby ýardamy diýip atlandyrýan hereketlerini bes etmäge çagyrdylar.
Kreml
Putin Orsýetiň gündogar Ukrainadaky harby roly baradaky aýyplamalary inkär edýär. Günbatar ýurtlary bolsa subutnamalaryň köpelýändigini aýdýarlar we ÝHHG-niň synçylarynyň ýakynda belgisiz harby ulag kerwenlerini görendigini, şeýle-de wepat bolan orsýetli esgerleriň öz ýaşaýan ýerlerine eltilip jaýlanýandygyny belleýärler.
18-nji noýabrda Germaniýanyň ARD telewideniýesine beren interwýusynda Wladimir Putin “gündogar Ukrainada separatistleriň hökümetiň täze basyş howpy bilen ýüzbe-ýüz bolandygyny we, eger gerek bolsa Orsýetiň olara kömek berip biljekdigini ýa-da eýýäm berýändigini” aýtdy.
Ukrainanyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýuk Germaniýany daşary işler ministri Frank-Walter Steinmeier bilen Kiýewde 18-nji noýabrda geçiren duşuşygynda Minsk ylalaşygynyň esasy şertleriniň berjaý edilmeýändigini aýtdy.
Şu günüň dowamynda Moskwa sapar edýän Steinmeier “Brisbanda döredilen atmosferanyň Minsk ylalaşygyny berjaý etmek üçin takyk çäreleriň görülmegine mümkinçilik döredip-döretmänligini men şu gün öýlän görerin” diýdi.
Gündogar Ukrainada dowam edýän konflikt zerarly aprel aýyndan bäri 4 100-den gowrak adam wepat boldy.


text:
Şu gün Ukrainanyň Milli bankynyň başlygynyň orunbasary Oleksandr Sawçenko bu bankyň ýolbaşçylaryny käbir syýasy toparlaryň bähbidi üçin iş alyp barmakda aýyplap, wezipesinden çekilýändigini yglan etdi.
Bu waka bilen baglanyşykly Kiýewde geçirilen metbugat konferensiýasynda eden çykyşynda jenap Sawçenko Ukrainanyň milli bankynyň ýurtda garaşsyz iş alyp baryp bilmeýändigini we prezident Ýuşenko tarapdar toparlaryň bankyň işine goşulyşýandyklaryny hem-de banky syýasy we biznes maksatlary üçin ulanýandyklaryny aýtdy.


text:
BMG-niň işgäri Ebola wirusyndan Germaniýada ýogaldy.
14-nji oktýabrda çap bolan maglumatlara görä, Leipzig şäheriniň keselhanasynda bejergi alan 56 ýaşly adam geçen gije ýogalypdyr.
Liberiýada işlän wagtynda Ebola wirusyna uçran bu medisina işgäri geçen hepdede Germaniýa barypdyr we ýurtda Ebola wirusyndan bejergi alýan üçünji näsag bolupdyr.
"Der Spiegel" gazeti ýene bir näsagyň Frankfurt şäheriniň keselhanasyna bejergi alýandygyny we ýene bir adamyň Hamburg şäheriniň keselhanasynda birnäçe hepdeläp bejergi alansoň öýüne goýberilendigini habar berdi.
Ebola zerarly esasan Günbatar Afrikada 4 000 çemesi adam wepat boldy.


text:
Orsýetiň Demirgazyk Kawkaz regionyndaky Dagystanyň resmileri Derbent şäherindäki taryhy Naryn galasynyň golaýynda ýaragly adamyň eden hüjümi zerarly bir adamyň wepat bolandygyny aýtdylar.
Dagystanyň Saglyk ministrliginiň metbugat-gullugynyň 30-njy dekabrda Interfaks agentligine aýtmagyna görä, ýene on adam ýaralanypdyr, olaryň dördüsi agyr ýagdaýda.
Hüjümiň kim tarapyndan amala aşyrylandygy derhal mälim bolmady.
Dagystan Demirgazyk Kawkazda yslam döwletini döretmek isleýän söweşijileriň zorlyklarynyň merkezine öwrüldi.
Adam hukuklaryny goraýjy toparlar esasan musulman ilatly Demirgazyk Kawkazdaky zorlugyň dinden daşary korrupsiýa we ýerli liderleriň güýç ulanmaklary sebäpli tutaşýandygyny aýdýarlar.


text:
Men Döwletmyrady ýakyndan tanaýanlaryň biriçe tanaýan diýsem, ýalňyşmaryn. Ol arassa, akylly-huşly, giň göwrümli oglan.
Oňa bildirilýän aýyplamalaryň dogrudygyny-nädogrudygyny anyklamak üçin, men onuň maşgalasynyň ýanyna bardym. Gunça gelin maňa bolan ýagdaýy doly aýdyp berdi.
Men bu waka bilen baglanyşykly gös-göni Türkmenistanyň prezidentine, hukuk goraýjy edaralaryna aç-açan ýüzlenmegi maksat etdim. Men diňe bir öz adymdan hem däl, eýsem, öz ýoldaşlarymyň, «Bähbit» partiýasynyň agzalarynyň adyndan-da gürleýärin.
Nämüçindir Türkmenistanyň prezidentine «Arkadag» diýlip hormatly at dakyljak bolunýar?! Şol ada mynasyp boljak bolsa, onda Türkmenistanyň prezidenti, goý, hakykatdanam Döwletmyradyň arkasynda dursun!
«Ol prezidente gaty ynanýan adamdy»
Men Döwletmyrat bilen köplenç halatlarda öz syýasy garaýşym boýunça çaprazrak pozisiýalarda durýan adam. Sebäbi Döwletmyrat mydama söze başlanda, onuň «bisimillasy» prezidentimize alkyş aýdyp, prezidentimiziň bitirýän işlerini mahabatlandyrmakdy. Emma, şeýle-de bolsa, men oňa mydama häkimlerden, ýolbaşçylardan birazrak ägäräk bolmaklygy maslahat berýärdim.
Men oňa öz garaýşyny gönüräk aýtjak bolsa, häkimiýetleri öwmezligi maslahat bererdim. Emma ol prezidente gaty ynanýan adamdy.
Ýöne indi görüp otursak, kanun goraýjylar Döwletmyradyň aýdýan zatlaryndan ters netije çykaryp, onuň türmä salynmagy üçin alada edipdirler. Olar şonuň ugrunda gezipdirler, şony gurnapdyrlar. Şonuň gurnalandygy barada hiç hili şübhe ýok. Sebäbi, Döwletmyradyň üstünden arz etdirip, gelnejesiniň kakasyna we gelnejesine arza ýazdyrdypdyrlar. Ol bendeler öz ýazan arzalarynyň manysyna-da düşünmändiklerini aýdýarlar.
Şol bir wagtyň özünde-de, olar iň soňky gezek polisiýa edarasyna baranlarynda hem-de öz arzalaryny yzyna aljakdyklaryny we bu işleriň Döwletmyrat tarapyndan edilmändigini aýdanlarynda, organ işgärleri şol arzany-da yzyna aldyrtman, gaýta Döwletmyrady-da şol pursat tussag edipdirler.
Arzlar diňlenenok
Meniň şu ýerde esasy aýtjak bolýan zadym: goý, prezident bilip goýsun, prezidente ýazylýan arzalaryň birem dogry barlanmaýar. Men ozalky prezidente kän arzalar ýazyp iberipdim, açyk hatlar ýazypdym. Şol döwürde ol hatlar, nähilem bolsa, derňelýärdi, şonuň yzyndan adamlar gelýärdi. Bir bendäniň ýagdaýyny aýdanyňda, şonuň yzy barlanyp gidilýärdi.
Indi nämüçindir ýazylýan hatlar edil düýpsüz guýa gaçýan ýaly duýulýar. Eger «Arkadag» bolunjak bolsa, halkyň aladasy edilýän bolsa, onda prezidentiň şu zatlary diňlemegi gerek, hakyky adalat suduny geçirmegi gerek.
Bizde henizem köne pikir bilen hereket edilýär. Ynha, Döwletmyradyň işinde, sudýalar onuň 106-njy maddanyň 2-nji bendi boýunça jenaýat jogapkärçiligine çekilendigini aýdýarlar. Emma ol ýerde bu madda laýyk gelýän bolan zat ýog-a. Goý, ol ene-ata bolsun, aga-ini bolsun, tapawudy ýok, islendik adam maşgalada bolýan näsazlyklar barada öz garaýşyny aýdar, maslahat berer. Maslahat bereniň sebäpli «jenaýat işi edildi» diýmeklik – düýbünden bolmaly zat däl!
Döwletmyrat bilen bagly meselede hiç kimiň özüne kast etjek bolan zady ýok. Şoňa görä, men öz pikirimi aýtsam, eger-de prezidentiň halkyň arkasynda durjagy çyň bolsa, onda ol Döwletmyradyň tizden-tiz boşadylmagyna-da hemaýat etmelidir.
Sazak Durdymyradow türkmenistanly graždan aktiwisti. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Birleşen Ştatlaryň 13 adamy atyp öldüren, onlarça adamy ýaralan goşun maýorynyň sud diňlenişigi harby tribunalda ikinji gün dowam etdirilýär.
Penşenbe güni bolan seljerişlikde şaýatlar maýor Nidal Hasanyň 2009-njy ýylyň noýabrynda Fort Fud bazasynyň proses merkezine nähili gelip girişi we ok atmaga başlaýşy barada görkezme berdiler.
Hünärmen seržant Meagen Martinez Hasanyň şonda töwerekde gymyldaýan her bir zady oka tutan adamdygyny aýdyp, görkezme berdi.
Seržant Maria Kuerra bolsa, atyşykdan soňky ýagdaý barada görkezme berdi. "Men hemme ýerde serlip ýatan jesetleri gördüm. Gan gördüm. Hiç kim gymyldanokdy."
Hasan özüniň şonda adamlary tüpeňländigini boýun aldy, emma ol bu işi musulmanlaryň öldürilmeginiň öňüni almak üçin edendigini aýtdy.
Hasan Birleşen Ştatlarda, palestinaly ene-atadan doglan musulmandyr.


text:
Owganystandaky halkara güýçleriniň 2014-nji ýylyň aýagynda bu ýurtdaky söweş güýçlerini doly çykarmaga taýýarlanmagy goňşy ýurtlaryň öňünde «talyban» howpuna garşy, belli bir derejede, özbaşdak durmak aladasyny goýýar.
Bu alada golaýda türkmen-owgan serhedinde bolan pajygaly waka, türkmen serhetçileriniň birnäçesiniň gulluk borjuny ýerine ýetirýän wagty öldürilmegi bilen has-da görnetin göründi.
Ikinji tarapdan, bitarap Türkmenistanyň goranyş ukyby, harby kuwwaty, ýaş türkmen goşunynyň tälim-taýýarlygy barada hem öwgüli habarlar az. Çünki bu goşun S.Nyýazowyň ýurdy dolandyran ýyllarynda kyn ýagdaýlary başdan geçirip, prezident G.Berdimuhamedowyň harby reformasy diýilýän netijesinde birneme «özüne gelýär» diýip hasaplanýar.
Şol bir wagtda Owganystanyň demirgazygynda, türkmen-owgan serhedinde ýaşaýan etniki türkmenleriň bir bölegi «talybana» garşy durup biljeklerini, umuman bu işde Türkmenistana ýardamçy boljaklaryny aýdýarlar.
Eger S.Nyýazowyň ýurdy dolandyran ýyllarynda Türkmenistana ýol salan owgan neşesiniň ýetiren zyýanyny nazara alsaň, bu ýerde diňe harby hüjüm howpy däl, neşe howpy hem artyp biler diýen çaklamalar edilýär.
Şu ýagdaýda Türkmenistan näme etmeli we onuň Owganystanda kadaly, abadan durmuşyň ýol almagy üçin edýän tagallalary etniki türkmenler meselesinde nähili gerimde ösdürilse netijeli bolar?
Azatlyk Radiosy nobatdaky «Tegelek stol» söhbetdeşligini şu meselä bagyşlaýar, pikir-bellikleriňize garaşýarys.


text:
Tanymal eýranly žurnalist we dissident Akber Ganji Halkara metbugat institutynyň “Bütindünýä boýunça metbugat azatlygynyň gahramany” atly baýragyna mynasyp boldy. Oňa bu baýrak Eýranda alyp baran batyrgaý işleri üçin berildi.
1980-1990-njy ýyllar aralygynda Eýranda intellektuallaryň we dissidentleriň janyna kast etmek boýunça amala aşyrylan çäreleriň hökümet bilen ilteşigi barada 1999-njy ýyllarda çap edilen makalalary sebäpli, Ganji 6 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.
Ganji türmede hem žurnalistik işlerini dowam etdirdi. Onuň şol döwürde ýazan kitaby 2000-nji ýylda geçirilen saýlawlarda ençeme konserwator kandidatyň ýeňilmegine sebäp boldy.
Ganji 2006-njy ýylda azat edilenden soň Eýrany terk etdi. Onuň iňlis dilinde ýazylan ilkinji kitaby 2008-nji ýylda çapdan çykdy.


text:
Şu gün Ukrainanyň premýer-ministriniň orunbasary Serhiý Tihipko Halkara walýuta fondunyň edýän talaplary sebäpli geljek ýyl Ukrainanyň öz içinde tebigy gazyň bahasyny galdyrmaly boljakdygyny aýdyp, çykyş etdi.
Serhiý Tihipkonyň sözlerine görä, tebigy gazyň içerki bahasy geljek 2011-nji ýylyň aprelinden 50 prosent ýokarlandyrylar. Edil şu aýyň başynda hem Ukraina eýýäm tebigy gazyň içerki bahasyny 50 prosent galdyrypdy.
Halkara walýuta fondy geçen aý Ukraina berjek 15 milliard dollar karz pul ýardamy bilen baglanyşykly käbir şertleri öňe sürüp, gazyň içerki bahasyny ýokarlandyrmaklygy hem Ukrainanyň häkimiýetleriniň öňünde şert edip goýupdy.
Bu karz pul ýardamy Halkara walýuta fondy tarapyndan Ukraina geljek 2.5 ýylyň dowamynda berler.


text:
Şu gün Yragyň polisiýasy Bagdat şäherinde ýerli polisiýa gözegçilerini nyşana alyp amala aşyrylan iki sany partlamada bir polisiýa işgäriniň ölüp, azyndan 15 adamyň hem ýaralanandygyny habar berdi.
Maglumata görä, bu partlamalardan biri şu gün irden Bagdatdaky şaýy ilatynyň agdyklyk edýän Kazimiýah kwartalynda amala aşyrylypdyr. Ol wakada 11 adam ýaralanypdyr.
Şol partlamadan birnäçe minut geçenden soň bolsa, şäheriň merkezinde ýene bir bomba partladylypdyr. Ikinji partlamada bir polisiýa işgäriniň ölüp, ýene birnäçe ýerli ýaşaýjynyň ýaralanandygy habar berilýär.
Maglumatda häzirlikçe bu hujumleriň jogapkärçiligini hiç bir toparyň öz üstüne almandygy aýdylýar.


text:
Gyrgyzystanda türme şertlerine protest bildirip, agzyny tiken 1,200 tussagyň protesti bes edendiklerini gyrgyz çinownikleri aýdýarlar.
Gyrgyzystanyň ombudsmeni Tursunbek Ahun “Türme sakçylary tarapyndan özleri bilen bagly artykmaç hereketiň bolmajagyna göze ýetirip, tussaglar yglan eden açylygyny tamamladylar” diýip, žurnalistlere aýtdy.
Onuň sözlerine görä, Bişkekden 30 kilometr daşlykda ýerleşýän Stepnoýe diýen ýerdäki aýallar türmesinde protest dowam edýär. Bu ýerde tussagda oturan 250 zenan türme şertleriniň gowulandyrylmagyny talap edýär.


text:
Tebigy betbagtçylygyň öwezini dolmak üçin Pakistan milliardlarça dollar kömek soraýar. Bu barada BMG-niň ýörite wekili Žan Moris Riper aýtdy.
Žan Moris Riper beriljek kömegiň möçberiniň artdyryljakdygyny hem belledi.
Pakistanda ýurduň taryhynda görülmedik suw joşguny boldy.
Riperiň sözüne görä, kömegiň uly möçberi ýurduň demirgazyk-günbatar welaýatlaryna gerek.
Şeýle kömek Sind we Penjap welaýatlaryna-da zerur diýilýär.
Resmileriň aýtmagyna görä, suw joşmagy netijesinde 1,600 adam heläk bolup, 14 million adam öý-öwzarsyz galdy.


text:
Ýakynda Tunisde bolup geçen halk gozgalaňyndan ruhlanan Müsüriň oppozision toparlary sişenbe güni ýurduň halkyny köpçülikleýin demonstrasiýalara çykmaklyga çagyrdylar.
Müsüriň oppozision toparlary ýurtda ykdysady we syýasy reformalaryň geçirilmegine aýak direýärler.
Ýurduň oppozisiýasy «Facebook» internet saýty arkaly geçirilen pikir soraýyşlyklaryň netijesinde ýurtda 80 müňden gowrak adamyň protest demonstrasiýalaryna çykmaga taýýardygynyň anyklanandygyny aýdýar.
Müsüriň häkimiýetleri oppozisiýanyň aktiwistleriniň hökümete garşy demonstrasiýalara çykan halatynda, olaryň tussag ediljekdikleri bilen duýduryş berdiler.


text:
Duşenbedäki käbir tenini satýanlar, jerimedir-jezalaryň hasam ýokarlandyrylmagynyň olary bu gadymy käri taşlamaga mejbur edip bilmejegini aýdýarlar. Sebäbi olaryň başgaça ýagdaýda maşgalasyny eklemäge tapyp biljek çäresi ýok.
Özüni Niso diýip tanadan zenan bary-ýogy 24 ýaşynda. Ol eýýäm iki gezek durmuşa çykypdyr we häzir ol iki sany kiçijik çagasyny ýeke özi ekleýär. Ol, tenini satýanlara garşy görülýän çäreleriň hasam güýçlendiriljekdigi barasynda gaty ir eşidendigini belleýär. Ýöne ol özüniň bu "kärini" taşlap bilmejekdigini, sebäbi onuň çagalaryny eklemäge başga çykalgasynyň ýokdugyny nygtaýar.
"Köp adam belki biziň bu işi bilen keýpine meşgullanýandygymyzy pikir edýän bolmagy ahmal. Ýöne bu nädogry. Häzir güzeran görmek gaty kyn. Eger men gündelik iň azyndan 30 somon tölegli iş tapyp bilsem, gaýdyp hiç haçan "ile masgara" iş etmezdim. Men köçe süpürmäge ýa-da gap-gaç ýuwmaga-da razy... Ýöne gynansagam iş ýok. Bize haçan-da äsgermezçilikli ýagdaýda "jelep" diýenlerinde ýer ýarylanok, men ýere girip bilemok".
Niso, eýýäm alty ýyldan bäri tenini satmak bilen meşgullanýandygyny aýtmak bilen, ýöne häzir diňe haçan-da gapjygy "tam-takyr bolan mahaly" köçä tenini satmaga çykýandygyny gürrüň berýär. Ol ýygy-ýygydan "Marworid" atly merkeze baryp, tenini satýanlar üçin döredilen mugt ýuwunyp, gany barlatmak mümkinçiliginden peýdalanýandygyny gürrüň berýär.
Niso bilen söhbet edip otyrkak, beýleki zenanlar hem ýanymyza geldi. Olar, adamlaryň diňe bir ýygy-ýygydan äsgermezçilik etmek bilen çäklenmän, hat-da gynamaga hem synanşyk edýändiginden nägilelik bildirdiler. Täjigistanda "Gije kebelekleri" diýip atlandyrylýan ol zenanlaryň aglaba köpçüligi ýurduň dürli çetinden paýtagta gelipdirler. Olaryň aglasy ýaş zenanlar we şol bir wagtyň özünde-de ýoldaşyndan aýrylşan. Tenini satýan ol zenanlaryň köpüsiniň orta bilim şahadatmanasy hem ýok. Sebabi olary gaty ir durmuşa çykarypdyrlar. Üç zenandan diňe biri zordan öz gepini düşündirmegi başaryp bilýär.
Täjigistanyň mejlisiniň 15-nji oktýabrda kabul eden kararyna görä, tenini satýan raýatlar saklanan mahaly ilki başda pul jerimesine çekiler, soň bolsa 10 günden 15 güne çenli göz astynda saklanar. Täze kanuny üýtgeşiklik owal pul jerimesi jezasyny alyp, soňam öz tenini satmaga dowam edýän mahaly saklanan raýatlara degişlidir. Adminstratiw düzgünleri bozanlar baradaky kodekse girilen bu üýtgeşiklik, owal iň az aýlygyň 10 essesinden 20 essesine çenli tölenen jerimäniň mukdaryny 20 esseden 40 essä ýokarlandyrýar we gaýtalanan halatyndaky jezany hem 10 günden 15 güne çenli göz astynda saklanmak görnüşinde kesgitleýär. Täjigistanyň halk wekilleri owalky çäreleriň tenini satýanlara garşy täsirli netije bermändiginden nägile.
Täjigistanyň kanyny ten söwdasyny jenaýat hasaplamaýar. Şonuň üçinem şeýle aýyplama bilen duruzylan raýatlar polisiýa bölümine eltilýär we ol ýerde düşündiriş ýazdyrylýar. Şonuň ýaly-da mertebäni pesedýän ýagdaýda ginokologiýa hem ýokanç keseller boýunça hekim barlaglaryndan geçirilýär we jerime puluny töläninden soň goýberilýär. Ýöne kanunlar, pul üçin adamlara ten söwasyny etdirýänler, ten söwdasyny gurmaçylylykly ýagdaýda gurnaýanlar we adam söwdasyny edýänler üçin azatlykdan mahrum etmek jezasynyň berilmegini göz öňünde tutýar.
Täjigistanyň hökümetiniň aýtmagyna görä, ten söwdasyny edýän adamlaryň anyk sany barada jikme-jik maglumat ýok. Metbugatda aýan edilýän sanlar bolsa, umuman geçirilýän haýsam bolsa bir polisiýa çäresiniň netijesine görä kesgitlenýär.
2014-nji ýylyň maý aýynda bu ugurda ýurtda iň uly howpsuzlyk çäresi durmuşa geçirilipdir. Şonda Täjigistanyň Içeri işler ministrliginiň aýan eden hasabatyna görä, ten söwasy bilen meşgullanan bäş ýüze golaý zenan bilen az sanly erkek adam saklanypdyr. Howpsuzlyk çäresinde oturylşyk ýerlerinde, gije kluplarynda we şahsy jaýlarda ten satýanlar ele salynypdyr. 2013-nji ýylda tutuş Täjigistan boýunça 1641 sany ten sowdasy wakasyna duş gelinipdir.
Ele salynanlaryň aglaba köpçüligi pulsuzlyk we işsizlik sebäpli şeýle işe baş goşandygyny aýan edipdir. 2015-nji ýylyň maý aýynda SPID-e garşy bütündünýä göreş fondy, Täjigistanda ýokanç keseller boýunça geçirilen derňewiň netijesini aýan edipdir. Guramanyň geçirlen saglygy saklaýyş we demografiýa barlaglaryna salgylanyň aýan eden hasabatyna görä, ýurtda 14 müňe golaý ten söwasy bilen meşgullanýan bar. Täjigistanyň Saglygy saklaýyş ministrligi bolsa soň bu hasabatyň hiç bir esasa daýanmaýandygyny aýdyp çykyş edipdir.
Adam hukuklaryny goraýanlaryň aýtmagyna görä, işsizlik sebäpli güzeran ýagdaýy gaty agyr bolan adamlar ten söwdasy bilen meşgullanmaga mejbur bolýarlar. Olar, ýurtda şol bir wagtyň özünde jemgiýet tarapyndan ýekiriliň, organ işgärleriniň hem dürli gysyşlaryna we äsgermezçiliklerine hem duçar edilýärler. Olaryň hak-hukuklaryny goramak ýa-da olara has töwekkelçilikli çemeleşmek, jemgiýetde "şeýle iş bilen diňe moral taýdan bozuk bolanlar meşgullanýarlar" diýen düşünje höküm sürýändigi üçin her kime başardanok.


text:
Mundan iki ýyldan gowrak wagt öň Britaniýada ýogalan baý rus işewüri öldüriji ösümlikden ýasalan maddany ulanansoň zäherlenen bolmagy mümkin diýlip, derňewlerden öňki geçirilen diňlenişikde aýdylýar.
2012-nji ýylyň 10-njy noýabrynda 44 ýaşly Aleksandr Perepiliçniý (Aleksandr Perepilichny) Londonyň günortasyndaky Surreý sebitinde ýerleşýän öýüniň golaýynda ylgap ýören mahaly, ýykylyp, aradan çykypdy.
Britaniýanyň polisiýasy bu wakany derňäp, rus işewüriniň ölüminiň şübheli däldigi barada karar çykardy.
Muňa garamazdan, 18-nji maýda derňewlerden öňki geçirilen diňlenişikde, täze barlaglaryň geçirilmegi netijesinde Perepiliçniýniň aşgazanynda himiki maddalar tapyldy diýilýär. Maglumata görä, gürrüňi edilýän maddany diňe “Gelsemium” atly aşa zäherli ösümlikden alyp bolýar.
Gürrüňi edilýän zäherli maddanyň Perepiliçniýniň bedeninde bolup-bolmandygyny anyklamak boýunça has köp barlaglar geçirilýär.


text:
Ukrainanyň gündogarynda Orsýetçi separatistleriň lideri hökümet güýçleri bilen konflikt dowam edýärkä 100 000 adamy harby mobilizasiýa çagyrmak planyny yglan etdi.
Aleksandr Zaharçenkonyň 2-nji fewralda aýtmagyna görä, Donetskde gozgalaňçylaryň elindäki giňişlikde harby mobilizasiýa 10 günden başlanar Ukrainanyň parlamenti şu ýyl 100 000 adamy harby gulluga çagyrmak planyny ýakynda makullady.
Ukraina Donetsk we Luhansk regionlarda gozgalaňçylara garşy söweşlerde soňky 24 sagadyň dowamynda bäş esgeriniň wepat bolandygyny aýtdy. Separatistler şol wagt aralygynda 11 parahat ýaşaýjynyň wepat bolandygyny aýdyp, hökümet güýçlerini aýypladylar.


text:
Bütindünýä Anti-doping agentligi (WADA) türgenleriň ýene-de bir toparynyň maglumatlarynyň haker topary tarapyndan syzdyrylyp çykarylandygyny mälim etdi. Agentlik bu hüjümiň-de şu hepdäniň başynda türgenleriniň şahsy maglumatlaryny syzdyryp çap eden şol bir rus haker topary tarapyndan amala aşyrylandygyny aýtdy.
WADA häzir 25 maglumatň: ABŞ-dan 10, Germaniýadan we Britaniýadan 5, Çehiýa Respublikasyndan, Daniýadan, Polşadan, Rumynyýadan we Russiýadan hem 1 türgeniň şahsy maglumatlarynyň internetde çap edilendigini aýdýar.
Maglumatlary çap edilen türgenleriň 14-si Rioda geçen Olimpia oýunlarynda medally orunlary almagy başarypdylar. TASS gullugy sanawdaky rus türgeniniň boksçy Mişa Aloýan bolandygyny aýtdy. WADA beýleki sportsmenleriň şahsyýetleri barada maglumat bermedi.
Syzdyrylyp çykarylan maglumalarda türgenleriň “diňe terapewtiki maksatlar üçin” (TUEs) diýip ulanan däri-dermanlarynyň sanawy görkezilýär. Bu ýagdaýda adatça gadagan edilýän dermanlaryň, ykrar edilen medisina zerurlygy sebäpli, ulanylmagyna rugsat berilýär.
WADA hakerleriň bikanun ýagdaýda kompýuter ulgamyna girip, gürrüňi gidýän maglumatlary ele geçirendigini aýdýar.
WADA hakerleriň hüjümleri bilen Agentligiň rus hökümetiniň türgenleriniň kuwwatlandyryjylary ulanmagynda eliniň bardygyny açandygy üçin, özünden ar alynýandygyny öňe sürýär.
“Biz bu jenaýat hereketini ýazgarýarys. Biz rus hökümetine ýüzlenip, munuň öňüni almak üçin, elinde baryny etmegini soradyk” diýip, WADA-nyň baş direktory Oliwier Niggli aýtdy.
WADA bu kiber hüjümi APT28 we “Hyýaly aýylar” atly haker toparlarynyň amala aşyrandygyny aýdýar.
Maglumatlary ele geçirilen türgenleriň birnäçesi beýanat ýaýradyp, onda medisina zerurlygy sebäpli kadadan çykma hökmünde ulanmaga rugsat berlen däri-dermanlary ulanandyklaryny aýtdylar.
“Hyýaly aýylar” haker topary beýanat ýaýradyp, onda “Olimpik medallaryň nähili gazanylýandygyny görkezmek” isländiklerini aýtdylar.


text:
Krym tatarlarynyň lideri Mustafa Džemilewe Kryma bäş ýyllap barmak gadagan edildi. Krym tatarlarynyň geňeşi bolan Mejlisiň metbugat-wekiliniň sözlerine görä, Džemilew 22-nji aprelde Ukrainanyň esasy bölegine çykarylyp, onuň ýarymadada 2019-njy ýyla çenli islenmeýän şahsdygy aýdylypdyr.
Bu karar Džemilewiň Kryma barýan wagtynda barlag-geçiş nokadynda saklanmagyndan üç gün geçensoň yglan edildi.
Džemilew Krymyň täze orsýetparaz hökümetini, onuň öz sözi bilen aýdylanda, ýarymadanyň Orsýet tarapyndan anneksiýa edilmeginden bäri krym tatarlaryna garşy edilýän repressiýalara syn etmekde aýyplady. Krym tatarlarynyň Mejlisiniň lideriniň sözlerine görä, orsýet pasportyny almak islemedik tatarlar işinden mahrum bolupdyr. Mejlis Krymyň täze liderlerini we Krymyň Ukrainadan bölünmegi boýunça referendumy ret edipdi.


text:
Aşgabat, 11.03.2015. “Türkmenportal”.
AFK-nyň Kubogy ugrundaky ýaryşyň toparça bölegindäki türkmenleriň “Ahaly” bilen täjikleriň “Istiklolynyň” arasyndaky duşuşygyň ikinji ýarymy diýseň çekeleşikli geçip dur.
Ikinji ýarym 1:1 hasabynda başlandy. 60-njy minutda ýer eýeleri ikinji 11 metrlik urgyny ýerine ýetirmäge hukuk gazandylar. Ýöne Süleýman Orazow ony dürs ýerine ýetirip bilmedi. Futbolçynyň urgusyny “Istiklolyň” serbiýaly derwezeçisi Nikola Stoşiç saklamagy başardy.
70-nji minutda bolsa myhmanlar çep gyradan çalasyn hüjüm geçirdiler, pökgi Hurşed Mahmudowa ýetirildi we ol dürs urgy bilen Täjigistanyň toparyny öňe çykardy — 1:2.


text:
Täjigistan “Yslam döwleti” atly topara goşulan ýokary derejeli täjik polisiýa komandiriniň tussag edilmegi barada halkara gözleg yglan etdi.
Täjigistanyň Baş prokuratura edarasynyň 3-nji iýunda beren maglumatyna görä, polkownik Gulmuro Halimow “watana dönüklik etmek” we ýurduň daşyndaky harby çärelere bikanun gatnaşmak ýaly jenaýat aýyplamalary bilen gözlenýär.
Beýanatda berilýän maglumatda “hakyna tutmak çärelerine gatnaşmaklyk diýmeklik, onuň öz-özüni “Yslam döwleti” diýip atlandyrýan halkara terroristik gurama goşulandygyny aňladýar” diýilýär.
Täjigistanyň Içeri işler ministrliginiň “OMON” ady bilen tanalýan Ýörite güýçleriniň komandiri Halimow aprel aýynda ýitirim bolupdy.
27-nji maýda internetde peýda bolan wideo ýazgyda Halimowyň snaýper, ýagny mergen tüpeňini bulaýlap, Russiýada we Birleşen Ştatlarda mukaddes urşuň amala aşyryljakdygy barada haýbat atýan pursatlary görkezildi.


text:
Düýn ynsan hukuklaryny goraýjy “Human Rights Watch” guramasy Azerbaýjanyň häkimiýetlerini geljek aý ýurtda geçiriljek parlament saýlawlarynyň öňüsyrasynda žurnalistlere uly basyş görkezýänlikde aýyplady.
Hususan-da, guramanyň bu barada ýaýradan hasabatynda soňky wagtlar ýurduň häkimiýetleriniň ençeme žurnalisti şyltak atmakda aýyplap, jenaýat jogapkärçiligine çekendikleri aýdylýar.
Mundan daşary, hasabatda Azerbaýjanyň milisiýasynyň hem žurnalistlere fiziki taýdan hüjüm edýändikleri barada faktlara-da üns çekilýär.
"Human Rights Watch" guramasy Azerbaýjanda žurnalistlere garşy görülýän bu gazaply çäreleriň 7-nji noýabrda geçiriljek parlament saýlawlarynyň kanuny saýlawlar boljakdygyny şübhe astynda goýýandygyny belläpdir.