text:
Wikipediýa:Hakynda
Terjimäniň özi bir özboluşly sungatdyr. Edilýän terjime eseriň naýbaşy bolmagy üçin terjimeçi owadandan-owadan, şirinden-şirin, şireliden-şireli sözleri ulanmaga çalyşýar. Käbir terjimeçileriň eser terjime edendigini ýa-da özi ýazandygyny bil- dirýän terjime eserinde şol ýurda degişli birzadyň üsti bilen aňaýmasaň aňsat-aňsat saýgarmaga hem
mümkinçilik goýmaýarlar. Şol terjimeçiler hem “ussat terjimeçi” diýen ada eýe bolýandyrlar. Ussat terjimeçileriň biri bolan Sapargeldi Annasähedowyň ýa-da onuň ýörgünli ady bolan Sapargeldi Annasähet Iner ogly meşhur türkmen ýazyjysy we ussat terjimeçisi barda ýazmagy makul bildim. Sapargeldi Annasähedow türkmen edebiýatynda we türkmen terjimeçiliginde uly yz galdyran şahsyýetleriň biridir. Türkmen edebiýatynda uly yz galdyran diýmegimiň hem sebäbi bar, çünki ol özüniň “Ykbal”
romany, “Bagt hakynda rowaýat” we “Gökdere ýaýlasynda” atly kitaplary, “Göroglynyň gözleginde” powesti ýaly birnäçe bahasyna ýetip bolmajak kitaplary türkmen edebiýatyna sowgat eden ýazyjydyr. Ussat terjimeçi özbek ýazyjysy Şraf Raşydowyň “Gudratly tolkun”, täjik ýazyjysy Jelal Ikramyň “Günämi boýun alýaryn”, hytaý ýazyjysy Çžao Şi-liniň “Lisžýandaky özgerişler” romanlaryny rus ýazyjysy N. Korolenkonyň hekaýalar kitabyny, meşhur “Müň bir gijäniň” bir goşgularyny terjime edipdir. Görşümiz ýaly, onuň terjime eden ýazyjylary hersi bir döwletiň meşhur ýazyjylary. Bu diýmek bolsa, Sapargeldi Annasähedowyň şol ýurtlaryň medeniýetinden, taryhyndan we edebiýatyndan başy çykandygyny aňladýar. Terjimäniň naýbaşy bolmagy üçin terjime etýän zadyň haýsy ýurda degişli
hem şol ýurduň medeniýetini we ýaşaýyş-durmuşyny bilmek hökmandyr. Eger-de, sen öz terjime etýän zadyňa düşünmeseň, terjime ýalňyş bolmaga ýykgyn bolýar. Men bu işimde Sapargeldi Annasähedowyň ömri we döredijiligi barada, eden terjimeleri barasynda çuňňur durup geçmekçi.
Sapargeldi Annasähedowyň ömri we döredijiligi Meşhur ýazyjy we ussat terjimeçi Sapargeldi Annasähedow 1930-njy ýylda Aşgabat şäheriniň eteginde ýerleşýän Köşi obasynda
dünýä inýär. Orta mekdebi tamalandan soň, oba ýerinde işe durýar. 1948-1951-nji ýyllar aralygynda Aşgabat şäherindäki Demir ýol tehnikumynda bilim alýar. Bu okuw jaýyny tamamlan ýyly, häzirki Magtymguly adyndaky türkmen döwlet uniwersitetiniň hukuk
fakultetine okuwa girip, ony 1956-njy ýylda tamamlaýar. S. Annasähedow “Türkmenistan” neşirýatynda terjime bölüminiň redaktory bolup işläpdir. Şol döwürlerde hem onuň Magtymguly Pyragynyň ýetginjeklik ýyllary hakynda “Göroglynyň gözleginde” atly powesti okyýjy köpçüligine ýetirildi. Sapargeldi aga “Türkmenistan” neşirýatynda terjime bölüminiň redaktory bolup 1960-njy ýyllarda işläpdir.
Şol ýyllarda ussat ýazyjynyň Magtymguly Pyragynyň ýetginjeklik ýyllary hakynda “Göroglynyň gözleginde” atly powesti ellerden
düşürilmän okalypdyr. Halyl Kulyýew bu eseri Magtymguly Pyragy hakda şu mahala çenli döredilen eserleriň iň naýbaşysy hasplapdyr.
Bu eser iňňän çeperçilik bilen ýazylan powest bolmak bilen çyndan hem naýbaşydydyr. 1990-njy ýyllarda onuň “Ygrar” romany okyjylara gowuşdy, ýene-de “Gökdere ýaýlasynda” we “Bagt hakyndaky rowaýat” ýaly kitaplary hem okyjy köpçüligine ýetirildi.
Onuň “Bagt hakyndaky rowaýat” kitabynda onuň iň saldamly bäş sany powestleri we hekaýalary orun aldy. Hudaýberdi Diwangulynyň bellemegine görä ýazyjy we ussat terjimeçi Sapargeldi Annasähedow biçak sowatly, türkmen adatlaryny, edim-gylymyny, edebi dilini, kanunçylygy… gaty gowy bilýän okumyş adam bolupdyr.
Men haçan-da, şu ylmy derňew işim üçin maglumatlary agtaramda ussat ýazyjynyň birnäçe kitap edip çykarylmadyk hekaýalaryna duş
geldim. Onuň ol hekaýalary öňki “Edebiýat we Sungat” gazetiniň dürli ýyllarynda çap edilipdir. Onuň ilkinji ýazan eserleri “Jygalybegiň çertegi”, “Şireje”, “Garly gije” diýen hekaýalar, “Disertasiýa”, “Arlykçy Sagdy-Wakgas”,“Öýlenjek ýigit” atly bir aktly komediýa eserleridir. Bularyň hemmesi-de “Edebiýat we sungat” gazetinde, şeýle hem ýaş ýazyjylaryň ýygyndylarynda çap edildi. Onuň “Disertasiýa” eserini Tejeniň halk teatry we Marynyň Kemine adyndaky drama teatrynda sahnalaşdyryldy.
Sapargelidi Annasähet Iner Ogly diňe bir ussat ýazyjy ýa-da terjimeçi bolmak bilen çäklenmän, eýsem, ol şygyrlary hem ýazypdyr. Onuň “Bil ogul” atly goşgusyndan bir bent şu ýerde getirmekçi:
“Harby işlerine köp üns bergin, Öz postuňda örän sen ykjam durgun, Milt etse duşmana berk zarba urgun Meniň saňa nesihatym şol oglum.”
Bu goşguda, atasy ogly Watan goragyna gidip barýakar berýän nesihatlary dogrusynda. Bu ýerde Sapargeldi aganyň
goşgularynda labyzlylyk we goşgynyň ritim bilen ýazylandygy duýulýar.
Meniň esasy ugur alan çemelerim bolup çykyş eden iki sany makala, olaryň biri Türkmenistanyň halk ýazyjysy Hudaýberdi
Diwangulyýewiň “Dünýä edebiýaty” žurnalyndaky makalasy we ýazyjy Hemra Şirowyň makalasy bolmak bilen, şol makalaryň üsti
bilen hem Sapargeldi aganyň türkmen edebiýatynda öçmejek yz galdyrandygyna göz ýetirýärsiň. Onuň “Beýtullanyň synmagy” (käbir çeşmelerde “Beýtullanyň ýumrulmagy” diýip hem berilýär) kyssa eseriniň azajyk mazmuny bermäge synanşaýyn; “Bu eser
taryhy wakalara täzeçe garaýyş bilen ýazylan eser. Gabowdaky Gökdepe galasynyň üstüne sürünýän patyşa leşgerleriniň tebil-nagarasy: “Uruş, gemriş, Togtamyş! Çapyş, Gyrlyş, Utamyş! Gusan ganyň lagtamyş. Ahyrzaman wagtymyş” diýýän terzde ýaňlanýar. Ata-enesiniň, dogan-garyndaşlarynyň, obasynyň-iliniň ölümini gören oglanyň ömri weýran. Ulalyp adam bolansoň,
20-nji ýyllaryň gurply daýhany Durdumuhammet ölüm halyndaky aç-hornrus oglanjygyny bir säw bilen öýüne getirýär. Ilkibaşda ol öz halkyny gyrgyna beren gandarynyň sylaçasyny ýek ýigrenip, oňa ala göz bilen garaýar. Emma kem- -kemden ynsanlyk duýgusy üstün çykýar…” Bu kyssa eseri Sapargeldi Annasähedowyň “Bagt hakynda rowaýat” kitabynda hem orun alýandyr.
Sapargeldi Annasähedow türkmen edebiýatyny we türkmen terjimeçiligini ösdürmekde köp işleri bitiren şahsyýetdir.
Ynha, onuň 1998-nji ýylyň noýabr aýynyň 20-sindäki “Edebiýat we sungat” gazetiniň sanynda “Edebiýat derýasynyň sakasynda
(ýazyjynyň oýlanmalary)”ady bilen çykan makalasynda, ol türkmen edebiýatynyň geçen asyrlarda çeken kynçylyklary, türkmen edebiýatyny ösdürmekde birnäçe tärleri dogrusynda söz açýar. Men şu ýerde sözümiň gury bolmazlygy üçin şol makaladan bir
parça getirmekçi: “… Biz durmuşdaky täze öwüşginlere howatyr bilen garaýan bolaýmaly. Adamyň tebigaty hem şeýleräk-dä. Her zadam bolanda, halkyň durmuşy tutuşlaýyn ýazylmadyk hekaýalardan, powestlerden, poemalardan, romalardan ybarat bolup, ýazyjy-şahyry hyjuwlanyp galama ýapyşmaga çagyrýar.
Ine, şu ýerde-de biz täze eser döretmek üçin ýazyjy haýsy temany saýlap almaly diýen meseläniň üstünden gelýär. Dogrudan hem,
täsin wakalar, pikirler, duýgular, ajaýyp obrazlar “meni al-da, meni al” diýip özlerini güjeňläp durýar. Okyjy üçin hut şu gün zerur gerek zady saýlap almak, ýazjak zadyny ýalňyşmazlyk ýazyjynyň iňňän bilmeli zadydyr. Okyjynyň islemeýän ugruna alyp gitseň, ol uzaga gitmän, seniň yzyňdan galar. Ýazan kitabyňy okaman taşlar. Çeper eseriň döremegi bilen bagly bolan örän çylşyrymly syrly prossesi käbir edebiýatçylar ýönekeý material ýygnamaga syrykdyrýar. Hamala, ýazyjy öz işleýän temasyna degişli näçe köp material
toplasa, şonça-da eseriň şowly bolmagyny gazanýarmyş. Elbetde, material ýygnamak gowy zat ýöne bar işi şuňa syrykdyrmak bolmaz… Berdi aganyň çeper eseriň döreýşini owadan halynyň dokalşyna meňzedipdi. Biz Kerbabaýewiň şu deňeşdirmesini asla inkär etmekçi däl. Emma haly sungaty öňünden mälim bolan trafarent-nusga esasynda döreýär. Onuň çitim sany, salynjak nagyşlary, dürli reňkleriň gaýtalanmasy başdan kesgitlengi. Halyçynyň ussatlygy şol belli zatlary gelşirip ornunda goýmak, ýöne edebiýat
bilen sungat bu babatda düýp göter tapawutlanýar. Onda ölçege gabat gelmeýän jady-tisim, irrosionallyk bar. Kämahal ýazylýan çeper eser ýazyjyň islegine boýun bolman başlap, gaýtam oňa buýrup başlaýar: “sen meni eýle ýazmarsyň, beýle ýazarsyň” diýip… ” Görşimiz ýaly, Sapargeldi aganyň edebiýat barasyndaky pelsepeleri giň bolup, ol okyjy we ýazyjynyň arasyndaky baglanşygy, eseriň gyzykly bolmagy ugrundaky aladalary, eseri ýazmanyň tärlerini bilmekligi, elbetde hem klasiki eserler barasynda, türkmen edebiýatynyň çeken kynçylyklary dogrusynda bu makalasynda giňşleýin durup geçýär.
Sapargeldi Annasähedow ömrüniň soňrakky ýyllary adynyň yzyna ata-baba sarpalanyp tutulýan ady hem tirkäp, eserlerini
«Sapargeldi Annasähet iner ogly» diýip çapa berýärdi. Şol sebäpli hem Sapargeldi Annasähedowy “Iner ogly” ady bilen bellidir.
Sapargeldi aga täze-täze romanlar, powestler, hekaýalar bilen kyssa edebiýatymyzy baýlaşdyryp, tüýs iner ogludygyny, ruhunyň hem edebi gaýratynyň bekdigini subut edip gitdi.
Sapargeldi Annasähedowy köpleriň tanamazlygy hem ahmal, ýöne onuň iň bir söýlüp okalan kitaplaryndan biri bolan,
“Bagt hakynda rowaýat” atly kitabyny agzanyňda weli, ony tanaman galýan ýokmuka diýýärin. Sebäbi bir adam onuň bu
kitabyny okamasalar hem, ony okan adamlaryň olary gyzyklandyryp okamaga iterýär. Men dogrusy bu kitaby edil özüm-hä okap görmedim, ýöne meniň talyp ýoldaşlarymyň köpüsi okap onuň täsirinden intek-intekler hem çykyp bilmän, kitabyň tarypyny dillerinden düşürmeýärler.
Terjimeçi Sapargeldi Annasähedow Sapargeldi Annasähedow diňe bir görnükli türkmen ýazyjysy bolman, eýsem, ol ussat terjimeçidir. Bilişimiz ýaly,
Sapargeldi Annasähedow “Türkmenistan” neşirýatynyň terjime bölüminiň redaktor bolup işläpdi. Sapargeldi Annasähedow çeper terjimäniň baryp ýatan ussadydy. Iner ogly XIX asyryň klassik rus edebiýatynyň proza eserleriniň hem soňky döwrüň
oňat kitaplarynyň elli tomunyň türkmen diline terjime edilmegine gatnaşypdyr. Terjimeçi, redaktor, resezent hem neşirýatyň bölüm müdiri hökmünde ol A.Gogolyň 5 tomuny, L.Tostoýuň 14 tomuny, A.Çehowyň 13 tomuny, M.Gorkiniň 16 tomuny, A.S.Puşkiniň, N.Nekrasowyň, A.Kupriniň, N.Çernyşewskiniň, F.Dostoewskiniň, M.Şolohowyň we beýlekileriň aýry-aýry eserlerini, şeýle hem dünýä edebiýatynda ykrar edilen kän kitaplary türkmen diline terjime edilmeginde olary redaktirläpdi. Olaryň ýokary derejede terjime edilmegini gurapdy. Sapargeldi Annasähedowyň özi hem özbek ýazyjysy Şaraf Raşidowyň “Gudratly tokun”, täjik ýazyjysy Jelal Ikraminiň “Günämi boýun alýaryn”, hytaý ýazyjysy Çžao Şi-liniň “Lisžýandaky özgerişler” romanlaryny, rus ýazyjysy N. Korolenkonyň hekaýalar kitabyny, meşhur “Müň bir gijäniň” bir jildini (öz halypasy ussat terjimeçi Bäşim Ataýew bilen bilelikde) terjime etdi.
Sapargeldi aga terjime işini özbaşyna döredijilik işi hasap edýärdi. Ol L.Tolstoýyň dört kitapdan ybarat “Uruş we parahatçylyk”
romanyny we beýleki ençeme eserleri terjime eden Meret Sopyýewi, M.Şolohonyň üç kitapdan ybarat “Ýuwaş Don” romanyny terjime eden Atda Badaýewi, M.Şolohonyň iki kitapdan ybarat “Göterilen tarp” romanyny, A.Fadeýewiň “Ýaş gwardiýa” romanyny terjime eden
Bäşim Ataýewi ussat terjimeçiler hasap eder eken. Ol olara: “Bu ussat çeper terjimäni öz döredijilikleriniň aýrylmaz bölegi hasap etdiler hem-de edebiýatymyzda yz galdyryp bildiler” diýer ekeni.
Çeper terjime eserleriniň ýazyjynyň kämilleşmegine täsir edýändiginiň mysallary az däl. Sapargeldi aga terjimäniň
diliňdenem öz ene diliňi, hasam edebi dili gowy bilmelidigini, beýan edilen wakanyň okyjynyň göz öňüne magat geler ýaly edilmelidigini aýdar erdi. Iner oglunyň öz eserleri özüniň şirinligi we manysy bilen okyjyny özüne çekýär.
Terjime sungatynda “Kyssada terjimeçi ýazaryň guldyr, şygyrýetde garşydaşdyr” diýen ýörelge bar. Sapargeldi aganyň bu
pelsepäni şeýle düşündirmek bilen, ol: “Meniň elimde bolsa, Puşkini, Lermontowy, Baýrony, Geýäni Annaberdi Agabaýew, Atamyrat Atabaýew, Nobatguly Rejepow, Ahmet Gurbannepesow daga terjime etdirerdim. Sebäbi olaryň hyjuwy ady agzalan şahyrlaryňka gabat gelýär. Men bularyň içki joşgunyny goşgy ýazyşlaryndan aňýaryn” diýipdi. Sapargeldi aga kyssa eserlerini
terjime edilende, eseriň üstünde ymykly oýlanyp oturmalydygyny; gahrymanlaryň hereketlerindäki şol mahalky ahwalatyny öz başyňdan geçirmelidigini; gahrymanalaryň milli aýratynlyklaryny, terjime edilýän eseriň haçan ýazylandygyny onda haýsy ýurt, haýsy ýer hakynda hem-de haçan gürrüň edilýändigini magat bilmelidigini belläp, ynha, şondan soň eseriň gahry-manalarynyň aýdanlaryny terjime etseň, türkmen adamsy geplän ýaly bolup duruberer diýerdi. Bäşim Ataýew we Sapargeldi Annasähet Iner ogly halypalar bir möhüm ýagdaýy, ýagny terjime edilýän eseriň milletiniň däp-dessurlaryny, edim-gylymyny öwrenmelidi- giniň
terjime işinde biçak zerurdygyny nygtaýardylar. Çünki islendik eserde özboluşly millilik, edil şonuň ýaly-da milleti dünýä tanadýan özboluşlyklar bardyr. Bulary içgin öwrenmezden edilen terjimäniň gülkünç ýagdaýlara düşülmegi-de mümkindir.
Sapargeldi aga edilýän terjimäniň öz döredijilik täriňe ýakyn bolmalydygyny, çeper terjimäniň ýazyjynyň galamynyň ýiti
bolmagyna, diliniň çeperçiligine oňyn täsirini ýetirýändigini belleýär. Men şu ýerde Hemra Şirowyň makalasyndan getirmekçi: “…Ine, bir gezek, agşamky gezelenjimize çykanymyzda, gürrüňçilik edebiýatyň terjime ulgamyna syrygyp,
bu ugurda soňky ýyllarda depginiň gowşandygyny, dünýä edebiýatynyň täze döreden kämil eserleriniň türkmençä geçirilip halkymyza ýetiriliş derejesiniň peselendigini Sapargeldi Annasähet Iner ogly gynanç bilen belläp: “Iň bärkisi, nobel baýragyna mynasyp bolan ne gowy romanlardyr powestlerem terjime edilenok” diýdi. Ol bu babatda gürlemäge hakly adamdy. Döredijilik ömrüniň belli bir bölegini terjimeçilik işine bagyşlapdy. “Türkmenistan” neşirýatynyň dünýä ýazyjylarynyň kämil eserlerini aýak aldygyna terjime etdirip, okyjylara ýetirýän geçen asyryň ýetmişinji ýyllarynda neşirýatyň terjime bölüminiň müdiri bolup oturan adam, elbetde, bu hysyrdyly işi ussatlyk bilen guran Sapargeldi Annasähedowyň özüdi” diýip, olar gezelenç edip ýören wagtlary Sapargeldi Annasähedowyň beren gürüňlerinden bir parçasyny nygtap
geçýär. Onuň bu makalasynda Sapargeldi Annasähet Iner oglunyň Bäşim Ataýewa bolan sylagyny, hormatyny has hem Sapargeldi aganyň özünden eşiden zatlaryny beýan edip, ol Bäşim Ataýew ýaly ussat terjimeçileriň şu wagtky döwürde
ýetmezçilik edýändigine has ünsi çekýär.
Ussat terjimeçi we zehinli ýazyjy Sapargeldi Annasähet Iner ogly 2005-nji ýylda aradan çykdy. Sapargeldi aga
aradan çykan hem bolsa ol biziň köňlümizde ussat terjimeçi we görnükli ýazyjy bolup müdimilik ýer alar. Sapargeldi Annasähedow barada


c: text/html

text:
ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp Ukrainanyň we Orsýetiň ýokary derejeli diplomatlary bilen bilelikde aýra-başga düşen suratlaryny Twitter sahypasynda çap etdi we “parahatçylygy gazanyň” diýen çagyryş bilen ýüzlendi.
“Düýn bir günüň özünde men Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow we Ukrainanyň daşary işler ministri Pawlo Klimkin bilen duşuşdym” diýip, Tramp 11-nji maýda olar bilen Ak Tamda geçiren duşuşygynyň suratlarynyň gapdalynda ýazdy.
“Geliň parahatçylygy gazanalyň” diýip Tramp ýazdy.
Tramp Klimkin bilen öňünden duýdurylmadyk duşuşygyny, Lawrow bilen gepleşiginiň yzýany geçirdi. 10-njy maýda Lawrow döwlet sekretary Reks Tillerson bilen duşuşdy.
Moskwanyň we Kiýewiň arasyndaky gatnaşyklar Orsýetiň 2014-nji ýylyň mart aýynda Krym ýarymadasyny Ukrainadan bölüp öz düzümine goşmagynyň yzýany we Ukrainanyň gündogarynda durnuksyzlygy öjükdirmegi sebäpli ýaramazlaşypdy. Gündogar Ukrainada hökümet güýçleriniň we orsýetçi separatistleriň arasyndaky uruş zerarly 9900-den gowrak adam wepat boldy.
Orsýetiň hereketleri Ýewropa Bileleşigini we ABŞ-ny Moskwa garşy sanksiýalary girizmäge iterdi.
Döwlet departamentiniň habar bermegine görä, Tillerson Lawrow bilen geçiren gepleşiklerinde “Orsýete garşy sanksiýalaryň Moskwanyň olaryň girizilmegine sebäp bolan hereketlerini bes edýänçä saklanjakdygyny” duýdurypdyr.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wikipediýa:Çaýhana
Mazmuny
admin, gyssagly bir göz atsana[edit source]
men stýuardlar baradaky infony terjime etdim, indi tassyklap siz girizýäňizmi ýa başgalar? öz bilşimçe terjime etdim, Türkmençeleşdirmek kynam, mümkin bolsa Türkmen dilinde elýeter etsene: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Stewards&language=tk&action=proofread&filter=
- Terjime tizara giriziler. --Hanberke (talk) 11:14, 15 mart 2014 (UTC)
- Terjime o tarapda elyeter edilipdir, bardaki statistikalar sahypa basanymyzda iňlisçesine eltyar, soňra o taý-da elýeter bolan diller arasyndan türkmençä basmaly, meň diýjek bolyanym, bizdäki statistika sahypa-da stýuardlar diýen ýazga basamyzda göni türkmençesini çykarar ýaly edip bolmazyka?
- Aslynda, ol beýleki dillerde-de ilkibada standart iňlis dilinde görkezilýär. Soňra her kim öz dilini saýlap alýar. Ýene bir mesele, wikimedia-da edýän terjimeleriň üçin köp sag bol. Ýöne, ol ýerler wikipediýa taslamalarynyň tehniki meseleleriniň işlenip düzülýän ýerleri we aglaba ýagdaýda işler iňlis dilinde alnyp barylýar. Ýagny, ol ýerde ýüzlerçe şeýle materiallar bar welin, hiç bir türkmen ulanyjy ol ýerlere baryp ýörmeýär. Ol diňe inženerler we ş.m. üçin gerekli. A, biz ulanyjylary ýa-da has dogrusy halk köpçüligini gyzyklandyrjak (-ýan) esasy mesele Wikipediýanyň özünde bolup geçýär. Biziň bary-ýogy 5001 sany makalamyz bar. Şolary il deňindäki wikipediýalary bilen egin deňleşdirmek örän zerur bolup durýar. Bizde kän bir makala goşýan ulanyjy ýok diýen ýaly. Şonuň üçin seniň, meniň ýaly 5-3 sany ulanyjy bar. Biz hem öz tagallalarymyzy tehniki zatlaryň terjimesine bihuda sarp etmäli diýjek bolýan. Bize wikipediýanyň iň möhüm 1000 makalasyny türkmençe döretmek örn zerur bolup durýar. Ýerli her hili makalar hem gerek, ýöne şol uniwersal 1000 makalanyň barlygy ýa-da ýoklugy biziň intellektual jogapkärçiligimize nähili çemeleşýändigimiz görkezýär. Ine çykgytlar: * en:Vital_articles (iňlisçe)
- Terjime o tarapda elyeter edilipdir, bardaki statistikalar sahypa basanymyzda iňlisçesine eltyar, soňra o taý-da elýeter bolan diller arasyndan türkmençä basmaly, meň diýjek bolyanym, bizdäki statistika sahypa-da stýuardlar diýen ýazga basamyzda göni türkmençesini çykarar ýaly edip bolmazyka?
- ru:Википедия:Список статей, которые должны быть во всех языковых версиях (rusça)
- tr:Vikipedi:Her Vikipedi'de olması gereken maddeler (türkçe)
Ine, şu meselede gaýrata galmagymyz zerur. Dilleriň haýsysy özüňe amatly bolsa, arkaýyn terjime edip bilersiň. Şu mesela başlap bilsek, ownuk meseleleri ýerinde arkaýyn çözüp bileris.
--Hanberke (talk) 09:45, 16 mart 2014 (UTC)
@admin, gözat[edit source]
Türkçe wikipediýa redaktirlemede täze görnüşe geçipdir, biz haçan geçerkäk? Şolar gaty gowy edipdir, bir göz atyň şolarka, aňsadam, düşnüklem, bir sahypany redaktirlemek aňsat.
@admin seretsene şuňa[edit source]
@admin, gyssagly göz atawergin şu taýa, wikipedia.org baş sahypasyna seredemizde(merkeze haýsydyr bir diliňkä däl) biziň wikipediýamyz: ركمن / Туркмен şekilde ýazlan, şuny biziň adminlerden biri düzetmelimi ýa wikipedia düýbüne bagly zatmy? Türkmençe diýip öz elipbiýmizde ýazsaňyzla şuny? men wikimedia projeçtsa hem ýazdym şuny, size hem ýüz tutýan. öz elipbiýmiz barka parsça we rusça ýazmak nirden geldä?
ýogsa-da adminimiz Hanberke bolmaly, barmaý şo? dirimi? köp wagt bäri görmedimem.
- boldy, 3 ýere ýüz tutdym şuny düzetmek üçin, düzeldi indi, ýöne ýene durubersin, pozmaň munam, ýatlama bolsyn :)
Hany Galkynaly[edit source]
Hemme yerde galkynysh bar. Turkmen wiki uchinem galkynmaga osmage wagt yetdi. Ilki bilen kimler bar? Biz nache adam shony owreneli. Bilshiniz yaly Hanberke agza turkmen wikinin administratory. Herkim shu yere oz adyny yazsyn. Son plan duzeli. Turkmen wikini osdurmek uchin duypli chemeleshmek zerur. (Adynyzy yazmak uchin shu yazylyan yerde yokarda gol chekip duran ruchkajyk suradyna basyn.)
1. --Tamatly makaron (talk) 22:35, 27 iýul 2013 (UTC) 2.--Ulanyjy:dowletogly
3. menemä bar, plan düzsek düzeli, köpeldeli makalany, giňeldeli wiki'ni, iň bolman 10 000 makaladan has köp bolanlar sanawyna girizeli. men: artur
4. Habarlaşyň. Näme hyzmat. telekeci
Gurbansoltan-eje[edit source]
Hello, sorry for writing in English! I think you might help me for our article about Gurbansoltan-eje in the German language Wikipedia. The Russian Wikipedia says „5th or 6th of october 1948“ for the day of her death. We think that 6th is correct, when we consider that the earthquake was 1:14 h in the night, local time. / 23:14 h Moscow time, is that correct? – but we do not have any sources that confirm this date (neither the earthquake hour nor the exact death date). Can you help us? Do you have books or other sources that give a certain day? Thank you very much for your support! Regards, --Elya (talk) 19:28, 6 oktýabr 2014 (UTC)
Вики-сабантуй[edit source]
Приглашаю всех в вики-сабантуй который пройдет 24-26 апреля 2015 года в Уфе. Регистрация тут. Срок подачи заявок: до 31 марта 2015 года включительно. --Kaiyr (talk) 17:38, 2 dekabr 2014 (UTC)
Википедия на научно-практической конференции "Традиционная культура тюркских народов: проблемы и перспективы"[edit source]
Конференция (facebook, официальная новость) проходит в Канаше 9-11 апреля 2015 г., оплачивается дорога и проживание утвержденных участников. Я заявился к участию от имени тюркских Википедий и членов проекта Проект:Разделы Википедии на региональных языках России, приготовил аннотацию доклада (на английском и русском, отправить необходимо до 13 марта) - буду благодарен комментариям по улучшению аннотации (до 22:00 МСК сегодня 12 марта).
Также выяснилось, что в даты мероприятия буду в командировке во Франции. Нет ли способных представить интересы тюркских Википедий на конференции? -- frhdkazan (бәхәс) 12 мар 2015, 6:01 (UTC)
WikiTurkic[edit source]
I invite you to discuss m:User talk:Рөстәм Нурыев/WikiTurkic ----ZUFAr (talk) 07:06, 18 awgust 2016 (UTC)


text:
27.06.2017. Şu gün paýtagtymyzda “Söwda we hyzmat-2017” atly sergi-ýarmarka açyldy. Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynyň sergi merkezi iki günlük hakyky supermarkete öwrüldi. Sergini guraýjylar ony hut şu görnüşde ýaýbaňlandyryp, bir uly meýdançada pudaklaryň köp wekillerini jemlediler.
Gözden geçirilişiň açylyş dabarasyna gatnaşmak üçin Mejlisiň Başlygy, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, ministrlikleriň we pudak edaralarynyň ýolbaşçylary, Türkmenistanda işleýän ilçihanalaryň wekilleri çagyryldy.
Ýygnananlaryň öňünde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň sergi-ýarmarkasyna gatnaşyjylara iberen Gutlagy okaldy. Bu gözden geçiriliş söwda ulgamynyň garaşsyzlyk ýyllarynda gazanan üstünliklerini, içerki bazaryň bolçulygyny, ýurdumyzda öndürilýän harytlaryň önümçiliginiň ösüşini görkezmelidir. Döwlet Baştutanymyz Gutlagynda bu serginiň söwda ulgamynda daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen gatnaşyklary ösdürmek üçin möhüm ähmiýetiniň boljakdygyna ynam bildirdi.
Gözden geçirilişe Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginiň esasy kärhanalarynyň hem-de düzümleriniň elliden gowragy gatnaşýar. Olaryň hatarynda azyk söwda kärhanalary, iri döwlet söwda mekrezleri hem-de lomaý-bölek söwda kompaniýalary, “Türkmeneksport” döwlet kärhanasy, serhetýaka söwdasynda ýöriteleşdirilen “Howdan-Bajygyran” söwda şereketi, Aşgabat şäheriniň bazarlar birleşigi bar. Sergide ýurdumyzyň ähli welaýatlarynyň önümçilik-söwda guramalary hem-de alyjylar jemgyýetleriniň birleşikleri özleriniň diwarlyklaryny ýaýbaňlandyrdylar.
Jemgyýetçilik iýmiti babatda hyzmatlar ulgamyna “Mizan” täjirçilik merkezi, “Kümüş-Aý”, “Ruhubelent”, “Altyn Ýyldyz” kärhanalary, “Parahat” medeni-dynç alyş merkezi we beýlekiler wekilçilik edýärler. Sergide beýan edilen hyzmatlaryň beýleki ugurlarynyň hatarynda kompýuter we myhmanhana hyzmatlary bar. Sergä gatnaşýanlaryň arasynda pudak üçin hünärmenleri taýýarlaýan Söwda kooperatiw mekdebini hem-de Başlangyç hünär okuw mekdebini, Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginiň garamagyndaky “Şir” hokkeý toparyny hem-de “Biznes reklama” gazetini görkezmek bolar. Bu olaryň ählisi ägirt uly zalda sazlaşykly ýerleşdirildi. Sergi hatarlarynda ter gök önümli we miweli tekjeler, ýurdumyzyň azyk senagaty tarapyndan öndürilen dürli görnüşli önümler haýran galdyrýar. Bu ýerde sergä gelenlere türkmen milli tagamlaryndan hem-de Ýewropa, Aziýa halklarynyň we tagamlaryndan hem-de dürli-dümen nygmatlardan dadyp görmek teklip edilýär. Myhmanlar tagamlardan dadyp görmek bilen birlikde, bu ýerde hyzmat edýän adamlaryň hyzmatynyň derejesine baha berip bilýärler.
Tutuş sergi häzirki günde milli söwda pudagynyň özboluşlylygyny görkezýär. Şu sergi arkaly söwdanyň ösüşiniň ýörelgelerine, içerki bazaryň ýagdaýyna, ýurdumyzyň önüm öndürijileriniň eksport mümkinçiliklerine baha bermek bolýar. Bu ýerde görkezilýän önümleriň köp görnüşleri birnäçe ýyl mundan ozal hem daşary ýurtlardan getirilýärdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleriň öndürilişini artdyrmak, gaýtadan işleýän önümçilikleri ösdürmek hem-de türkmen ykdysadyýet üçin täze senagat ugurlaryny döretmek boýunça amala aşyrylýan giň möçberli işleriň netijesinde ýurdumyzda öndürilýän, uly isleg bildirilýän hem-de bäsdeşlige ukyply önümleriň sanawy barha giňelýär.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, ýurdumyz söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy ähli ugurlar boýunça ösdürmek üçin uly kuwwata eýedir. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz ykdysadyýetimiziň esasy ulgamlarynda hem-de ýokary we innowasion tehnologiýalara esaslanýan we okgunly ösýän ugurlarynda özara gatnaşyklarynyň täze usullaryny we görnüşlerini gözlemegiň wajypdygyny nygtaýar.
Täze döredilýän ulgamlaryň biri-de elektron pudagydyr. Ol ýaňy-ýakynda peýda boldy, ýöne köp isleg bildirilýän harytlary öndürmegiň tehnologiýasyny özleşdirip, öňe tarap ynamly gadam urýar. Golaýda döwlet Baştutanymyz ýurdumyzda netbuklaryň öndürilişini ýola goýmak barada tabşyryk berdi. Ine, şu günki sergide “Agzybirlik tilsimaty” atly ykjam kompýuterleriň nusgalary hödürlenildi.
Kompýuter tehnologiýalary merkeziniň diwarlyklarynda görkezilen önümler hem uly gyzyklanma döredyär, çünki her ýyl ýurdumyz birinji synp okuwçylary üçin netbuklaryň 143 müňe golaýyny satyn alýar. Olar körpelere hormatly Prezidentimiziň adyndan sowgat hökmünde gowşurylýar.
Energiýany az sarp edýändigi, agramynyň ýeňilligi hem-de bahasynyň amatlylygy bilen tapawutlanýan netbuklar diňe bir mekdep okuwçylary üçin däl, eýsem, talyplar üçin hem amatly okuw “guralydyr”. Talyplar sergide netbuklary synagdan geçirip görüp, olaryň daşary ýurtlaryň meşhur önümlerinden birjik-de tapawutlanmaýandygyny bellediler.
Azyk önümleri bölümlerinde hem ýurdumyzda öndürilen täze görnüşli harytlar az däl, şol ýerde önümleriň ählisinden dadyp, olary deňeşdirmek hem-de islegiňe görä almak bolýar. Bu ýerde ähli önümler – biziň meýdanlarymyzyň, baglarymyzyň we bakjalarymyzyň önümleri ter görnüşinde hem-de dürli konserwirlenen önümler görnüşinde ýerleşdirilipdir. Tekjelerde dürli çörek- bulka, et-süýt we balyk önümleri hem az däl.
Garpyzlardan we gawunlardan ussatlyk bilen kesilip ýasalan dürli şekilleri görmek bolýar. Bu ýere gelýänlere däp bolan süýji nygmatlar, dürli şireli içgiler, miweler hem hödürlenilýär. Bularyň ählisi özüne çekijiligi bilen tapawutlanýar, şoňa görä-de, ýarmarka örän gyzykly we köpöwüşginli boldy. Bu ýerde gündogar bazarynyň ajaýyp öwüşginleri häzirki zaman tehnologiýalary we bezegler bilen aýratyn sazlaşyk döredýär.
Tekjeleriň baýlygy bilen türkmenistanlylary haýran galdyryp bilmersiň, ýöne Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginiň tutuş ulgamyny bir ýerde görmek täsin mümkinçilikdir, şol sanda tejribe, maglumat alyşmak, önümleriň täze görnüşlerini öndürmegi özleşdirmek babatda oňat mümkinçilikdir.
Söwda syýasaty Türkmenistanyň ykdysady ösüşiniň we daşary syýasy gatnaşyklarynyň möhüm ugurlarynyň biridir. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň beýleki ýurtlaryň döwlet we hökümet Baştutanlary bilen geçirýän duşuşyklarynda hem şu ugur bilen baglanyşykly meseleler hökmany suratda ara alnyp maslahatlaşylýar.
Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzda öndürilýän harytlaryň daşary ýurtlara iberilýän möçberlerini artdyrmak, daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen ysnyşykly daşary ykdysady aragatnaşyklary ýola goýmak, söwda ulgamynda daşary ýurtlaryň iň gowy tejribesini özleşdirmek babatda daşary bazarlaryň isleglerini we mümkinçiliklerini öwrenmek boýunça möhüm wezipeleri öňde goýdy.
Söwda-senagat edarasynda geçirilen şu sergä Türkmenistanyň Russiýa, Belarus, Türkiýe bilen bilelikdäki söwda öýleri hem gatnaşdy. Soňky ýyllarda ýurdumyzyň Hytaýda, Gyrgyzystanda, Gruziýada we beýleki ýurtlarda söwda wekilhanalary açyldy. Bu edaralar arkaly amala aşyrylýan ýokary hilli oba hojalyk we senagat önümleriniň söwdasynyň gerimi barha giňelýär.
Sergide iň özüne çekiji diwarlyklaryň biride “Aşgabat-2017” bilen baglanyşyklydyr. Bu ýerde Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň nyşanlary şekillendirilen dokma hem-de sowgatlyk önümler görkezilýär. Häzirki wagtda paýtagtymyz bu uly sport baýramçylygyna sabyrsyzlyk bilen garaşýar. Baýramçylyga gatnaşmak üçin dünýäniň ähli künjeklerinden myhmanlaryň müňlerçesi geler. Şeýle derejedäki çäreler mahalynda söwda ulgamy aýratyn güýçlendirilen ýagdaýda işleýär. Şu günki sergini biziň dükanlarymyzyň hem-de bazarlarymyzyň harytlarynyň ähli görnüşlerini netijeli we amatly görkezip, alyjylara ýokary hilli hyzmatlary teklip etmek babatda özboluşly gözden geçiriliş diýip atlandyrmak bolar. Hyzmatlaryň ýokary medeniýeti daşary ýurtly myhmanlarda ýurdumyz barada ýakymly täsirleriň galmagyna ýardam eder.
Içine dürli-dümen nygmatlardan doly saçaklar ýazylan ak öýler sergi-ýarmarkanyň özboluşly milli bezegine öwrüldi. Olaryň golaýyndaky tagta sekileriň üstünde oturan milli lybasly zenanlar toý pişmesi üçin hamyr ýugurýarlar. Ajaýyp halylaryň hem-de täsin muzeý gymmatlyklarynyň toplumy hem haýran galdyrýar. Şol toplumda durmuşda ulanylýan zatlaryň, halk senetçiligi önümleriniň üsti häzirki zaman sungat eserleri bilen ýetirildi.
Türkmen döwlet habarlar agentligi.


text:
“Daşoguz welaýatynyň ekerançylyk ýerlerinde suw ýetmezçilik edýär; bugdaý meýdanlarynda tas ähli bugdaýlary suwsuzlykdan şor guradypdyr, ösüp oturan bugdaýdan harman bolaýjak hasyl ýok” diýip, adynyň efirde Pirmät diýip tutulmagyny soran daşoguzly bir daýhan Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Türkmenistanyň demirgazyk welaýatynda suwarym suwlarynyň ýetmezçiligi zerarly ekerançylyk meýdanlarynyň şoraýandygy, munuň netijesinde daýhanlaryň bol hasyldan ät galýandygy barada ýerli ýaşaýjylar häli şindi Azatlygyň habarçylaryna gürrüň berip gelýärler.
Beýleki bir tarapdan, ýurduň resmi mediasynda daýhanlaryň ekerançylyk üçin zerur bolan ähli serişdeler bilen üpjün edilýändigi tekrarlanýar.
“Daýhan birleşiklerde ekilen ýer almalaryny, heniz, hatda bir saparam suwaryp bilmedik. Olar ösüp bilmän saralyp otyr” diýip, Pirmät aýtdy.
Ýatladyp geçsek, Daşogzuň käbir daýhan birleşiklerinde bu ýyl plan borçnamasy esasynda ekilmeli edilen ýer almalary we olar bilen bagly döreýän bökdençlikler barada aprel aýynyň ortalarynda daşoguzly çeşme daýhanlara salgylanyp habar beripdi.
“Käbir kärendeçiler eken ekinlerini aman saklamak üçin zeýkeşlerdäki zeý suwlary kiçi nasoslar bilen çekdirip suwarymda ulanýarlar” diýip, Pirmät gürrüňe dowam etdi.
Daşoguz welaýatynda ekerançylyk üçin zerur bolan suwuň ýetmezçiligi barada mundan ozal habarlar peýda bolupdy.
Ýerli synçylar we Azatlygyň regionlardaky çeşmeleri bu ýyl ekerançylyk ýaplaryna suw goýberilmeginiň öňki ýyllardaka garanda gijikdirilýändigini baryp fewralyň başynda habar berdiler.
“Fewralyň 1-inden öň ýaplara ‘gyzyl suw’ atly suw gelerdi, emma bu ýyl suw şu wagta çenli gelenok, adamlar işiklerinde ýere kakylan skwažinalar bilen melleklerini suwarýarlar, sebäbi ýerleri suwarmaly wagt geldi” diýip, Azatlygyň Daşoguzdaky çeşmesi 8-nji fewralda aýtdy.
Adynyň efirde Pirmät diýip tutulmagyny soran daşoguzly daýhan köpsanly ýerli ýaşaýjylaryň işigindäki hususy mellek ýerlerine suw ýetmezçiligi sebäpli ekin ekip bilmän kösenýändigini, ýere turba kakyp oturdylýan suw sorujy enjamlaryň ulanylmagynyň bolsa gadagan edilýändigini sözüne goşdy.
“Suw sorujylar ýerleriň meleoratiw ýagdaýyny üýtgedýär diýen bahana bilen olary aýyrdýarlar” diýip, Pirmät aýtdy.
Ýöne, ol sözüniň üstüni ýetirip “Suw sorujy nasoslaryň öňki bahasy 300 manatdy, häzir, dollaryň gymmatlamagy we kanallardaky suwsuzlyk sebäpli olaryň bahasy 2500 manada çykdy” diýdi.
Pirmät gürrüňdeşlikde bu ýyl baharyň Daşoguzda gurak geçendigini habar berdi.
Onuň sözlerine görä, daşoguzly daýhanlaryň bu ýylky hasyldan tamalary kän däl. Daýhanlaryň ençemesi Azatlygyň habarçylary bilen gürrüňdeşlikde “adamlar hojalyk melleklerinde gök bakja önümlerini ýetişdirseler, bazarlardaky daşary döwletlerden getirilýän önümlere gyzyl pul harçlamagyň hajaty bolmazdy” diýýärler.
Daşoguzdaky gurakçylygyň sebitde gök-bakja önümçiligine oňaýsyz täsir edýär diýilýän wagty, ýurduň içinden azyk-haryt ýetmezçiligi, ýa-da olaryň bahalarynyň görnetin ýokarlanýandygy barada maglumatlar gelip gowuşýar.
Ýurduň syýasy durmuşyny ýakyndan yzarlaýan synçylaryň aýtmagyna görä, Türkmenistan garaşsyzlyk ýyllarynyň iň agyr ykdysady kynçylyklaryny başdan geçirýär.
Ýurduň döwlet telewideniýesinde tekjeleri ir-iýmişler bilen bezelen bazarlar bolelin durmuşyň subutnamasy hökmünde jemgyýetçilige hödürlenýär.
Galyberse-de, Daşoguzda daýhanlaryň gurak geçýär diýýän bahar paslynyň howa maglumaty barada resmi görkezijiler elýeterli däl.


text:
Google hasabyň parolyny üýtgetmek üçin öňki parolyňyzy hökman bilmelidir. Google hasabyň parolyny bir ýerden üýtgedeniňizde google-a degişli ähli hyzmatlardan hem täze parolyňyz bilen girmelidir.
Google hasabyň parolyny üýtgetmek üçin ilki şu salga basyň we parolyny üýtgetmek isleýän google hasabyňyz bilen içeri giriň. https://myaccount.google.com/
Gireniňizde garşyňyza Безопасность и вход çykar siň şol ýazga basyň. Basanyňyzdan soňra täze sahypa açylar iň aşak gaýdyp Parol ýazgysyna basyň.
Parol basanyňyzdan soňra aşakdaky ýaly sahypa açylar. Parol soraýan ýere öňki parolyňyzy ýazyň.
Öňki parolyňyzy ýazyp Dalee basyň we soňraky sahypa täze parolyňyzy iki boşlugada ýazyň 3 belgili düwmä basyň.
Şunyň ýaly Google hasabyňyzyň parolyny üýtgedip bilersiňiz.
1,932 gezek okaldy


text:
Etnosport medeniýet festiwaly öz işini tamamlady
III Etnosport medeniýet festiwaly 5-nji we soňky gününde ýörite çäreler geçirildi
Stambul Ýenikapy meýdançasy bilen Ýewraziýa sergi we sungat merkezinde geçirilen festiwalyň soňky 5-nji gününde atda ýaý atmak, gökböri, ýagly göreş, jalwar göreşi, aşyrmaly aba göreşi, guşak we mas göreşleri geçirildi.
Festiwalda mundan başgada atly, mehteran we gylyç-galkan görkezilişleri bilen nykap açmak we çadyr ýaly çäreler geçirildi.
Gelen myhmanlar festiwalda ýaý atmagy öwrendiler.


text:
Bölekler...
Gowy görýän, juda basdaşlarymy,
Çete kakyp geçýän ýoldaşlarymy.
Gaýnatmañ köpigni aýyran ýaly
Aýyrsadym käbir häsiýetlerimi.
***
Möý owadan kerep gurdy bir ýerde,
Oýnatgylar baryp ildi şol derde.
Her gören zynatyñ haýyrly däldir
Ajy iññe derman bolar köp derde.
<...
Rahym ESENOW "Gyzyl patyşa" romany
Rahym ESENOW "GYZYL PATYŞA" romany
Dünýäde giñden tanalýan prozaçymyz, syýasy detektiw romanlaryñ ussady, Türkmenistanyñ Halk Ýazyjysy Rahym Esenowyñ "Gyzyl patyşa" ("Красный падишах") atly çeper-dokumental romany ilkinji türkmen döwleti hökmünde döredilen Türkmenistan SSR-niñ ilkinji Prezidenti Nedirbaý Aýtakowyñ durmuşyndan...
MEN DÜRRE! (ýumoristik hekaýa)
MEN DÜRRE!
(ýumoristik hekaýa)
"Pikir beriñ! Gepleýär jon, rezin dürre! Meniñ watanym - Amerika! Amerikadan ilki size demokratiýa geldi, soñam jipler, iñ soñundanam men geldim. Biz, ýagny jip bilen jon ikimiz demokratiýanam ýanymyza alyp, bir gapdajyk siziñ ýurduñyza geldik. Dürräñ şarpyldysyna gulak asyñ!.."<...
Orkun Uçar & Burak Turna "Metal çabga"
Orkun UÇAR & Burak TURNA
"METAL ÇABGA" romany
Türkçe ady "Metal Fırtına" ("Металлический шторм")
Türk ýazyjylary Orkun Uçar we Burak Turna tarapyndan ýazylan we 2004-nji ýylda "Timaş" neşirýaty tarapyndan neşir edilen "Metal çabga" atly syýasy-fantastiki romanynda ABŞ-nyñ Türkiýä eden ýaragly hüjüminden...
Dürli pikirler
1. Bir danadan sorapdyrlar. " Näme üçin köp heleýli erkek gowy? A näme üçin köp erkekli heleý erbet görülýär? " Dana şeýle jogap beripdir: " —Hemme gulplary açýan açar gowydyr hemmä gerekdir. Emma hemme açarda açylýan gulp erbetdir,oñ ýaly gulp hiçkime gerek däl "-- diýipdir.
''‘'"""""""'"'“""""""
2. Lukman hekimden sorapdyrlar:
...
Gözellik
GÖZELLIK
Şeýle tämiz güller bitýär ýazyna,
Şerap içen ýaly göçýär-de kelläň,
Özüňem aňşyrman, çöküp dyzyňa
Ysgaýaň ýolmaga milt edip bilmän.
Şeýle bir gyzlar bar, misli bir hyýal,
Baglara seýl eder şuglasyn saçyp,
Olara kilçerip lak atmaga däl,
Hatda galar...
Horezm adynyň gelip çykyşy barada rowaýat
Ýakut Hamawy «Kitap mugjam-ul-buldan» («ýurtlar sözlügi») diýen kitabynda Horezm barada şeýle maglumatlary beripdir: «Gadym zamanlarda ýaşap geçen patyşalarynyň biri ýurdunyň dört ýüz sany raýatyna gaharlanypdyr. Patyşa olary bu ýerden ýüz parsah uzaklykda bolan dirilik nyşany ýok ýere zyňmaklygy buýrupdyr. Nökerler şeýle ýeriň Käs şäheriniň ornund...
Eý-hoo, adam öldürdik-maý?! (satiriki hekaýa)
EÝ-HOO, ADAM ÖLDÜRDIK-MAÝ? POLISIÝADAN GÖZÜMIZ AÇYLMADY
(satiriki hekaýa)
Nureddin ilki bir awtoulag aldy. Ol awtoulagly Ýewropa gezelenç etmekçidi. Iñ köp görmäge höwes edýän ýerem Şweýsariýady. Köpden bäri şular ýaly gezelenje çykmak isleýärdi, emma hiç ugruny tapyberenokdy. Ahyrsoñy arzuwyna-da ýetdi. Ol hem...
Ürgenç adynyň gelip çykyşy barada rowaýat
Bir ýurduň patyşasynyň pälwanlykda, atarmanlykda, çaparmanlykda, görk-görmekde öňüne erkek göbeklerini geçirmeýän bir ogly bar eken. Onuň adyna Syýahat diýer ekenler. Günlerde bir gün, Syýahat ýigit ýetipdir. Ol dädesiniň köşgüne baryp: – Däde, adym Syýahat bolsa-da, gören-bilen ýurdum ýok. Ýigit çykdym. Rugsat berseň syýahata ugrajak – diýipdir. D...
Dek başym, dynç gulagym
DEK BAŞYM, DYNÇ GULAGYM
(ýumoristik hekaýa)
Başlygymyzy deñli-derejeli edip pensiýa ugratdylar-da, birdenem maña "Seni şonuñ ornuna goýjak" diýdiler. "Goly gandally gulam düýşunde beglik küýseýärmiş" diýseler, öñ ynanmazdym. "Eý, möhür-melamatly ýeri men oñarman" diýen bolsa mam keremli gürrüñiñ heseri kelläme urup, ýü...
Maşyny şeýdip paýlamaly...
"MAŞYNY ŞEÝDIP PAÝLAMALY"
(ýumoristik hekaýa)
- Ýuwaş, ýoldaşlar, galmagal etmäñ! Gykylygyñyz maşyn nobaty elinden alnanyñky ýaly, ýaman batly çykýa-la? Peseldiñ sesiñizi, "tamda gulak bar" diýipdirler. Bular öz aralarynda paýlaşyp bilenoklar, onsoñ bizem tamakin it ýaly, şularyñ agzyna bakyp tamşanyp oturma...
Köçe dramasy
KÖÇE DRAMASY
(ýumoristik hekaýa)
Halys lütüm çykdy. Gözleýän adresim edil asmana uçan ýalydy. Bir-birine degşip oturan ekiztaýy ýaly meñzeş jaýlar gözüme çöp atdy.
Teý bolmady. Ahyry özüm dek agtarýan ýerini tapmaýanlaryñ ulanýanja "usulyna" ýüz urdum.
Iki jaýyñ aralygynda çagasynyñ elinden tutup...
On sekiz manat hakynda elegiýa
Her aýda bir gezek on sekiz manat,
Her aýda bir gezek gelýärdi yrman.
Her aýda on sekiz manat gelende,
Begenerdim. Enem aglardy, arman.
On sekiz manady kim berýär bize?
Kim unutman, otuz günden iberýär?
Ol niçiksi ýiti gözli perişde
Biziň şol pula-da zardygmyz görýär!?
Enem pah...
"Dünýä edebiýaty" Line akkaundy.
Line akkauntlarda gowy ýazgylar çykardy "Dünýä edebiýaty" ýaly. Line işlemänsoň bar ýazgylaram içinde galdy. Şol ýere ýazgy ýazanlar şuň ýaly arhiw bolup galýan ýere ýazsalar gowy boljak. Goşgular, eserler, hekaýalar. Şol akkaunda birgiden halypalar we ýaş döredijilik işgärleri girýärdi.
Indi şunuň ýaly ýere gelip ýazgylaryny ýazsalar, bu ý...
Bolmazmy
A gyz neçün daşa dönüp dymýarsyň ?
Belli karar belli jogap bolmazmy ?
Sözle janym,niçik oýa çümýärsiň ?
Habarlaşmak asylly däp bolmazmy ?
Goşa mertlik gerek yşka baş ursaň,
Göwnüm galar syryň menden ýaşyrsaň,
Beýdip näzlim nazaryňdan düşürseň,
Aşygyň örtenip kebap bolmazmy ?
Di...
Hezreti Isa bilen iki kişi (satiriki hekaýa)
"SAG ÝAÑAGYÑA URANA ÇEP ÝAÑAGÑAM ÖWÜRMEK" / HEZRETI ISA BILEN IKI KIŞI
Günlerde bir gün Hezreti Isa, plastiki hirurgiýanyñ operatory we awtomobil ussasy dagylar bilen bir kazinoda oturypdyrlar. Hezreti Isa olara dini öwüt-ündewleri edýärdi. Özara gürleşip durkalar awtomobil ussasy, Isa pygambere:
- Eý beýik mugallym! Adaml...
Oýlandyryjy pikirler
1. Ýoluň egriliginden gorkma,päliň egriliginden gork.
÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷
2. Ol ýoluna näler seretjekdi,arman garny oňa basjak ýerini görkezmedi.
÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷
3. Wezipesi ulaldygyça,adamyň halkyna hyzmat etmek mümkinçiligi köpelýär. A käte nähili bolýar? Onuň wezipesi beýgeldigiçe ,halkyň oňa hyzmat etmek alada...
Etmişe iteklemek (satiriki hekaýa)
"ELIÑIZI WYŽDANYÑYZA, ÖZÜÑIZI MENIÑ ÝERIME GOÝUŃ" / ETMIŞE ITEKLEMEK
(satiriki hekaýa)
Hormatly kazy jenaplary! Günäkärdigimi ýa-da däldigimi bilmegiñiz üçin wakany bolşy-bolşy ýaly dykgatyñyza ýetirmegim gerek. Men görgüli altmyş sekiz ýaşymda, çagaly-çugaly adam. Giýewlerim, gelinlerim, agtyklarym bar. Heý, bu ýaşdaky adam ý...
Süpük (satiriki hekaýa)
AHLAKDAN, YNSAPDAN, WYŽDANDAN, ALLA GORKUSYNDAN NAM-NYŞAN GALMANDYR!
(satiriki hekaýa)
Indi has gowy düşünip galdym, Zübük* bir adamdan ybarat däl, biziñ hemmämiz ýeri gelende barypýatan zübük ekenik. Egee biziñ hemmämiz zübük bolmasadyk, aramyzdan munça zübükler çykmazdy. Her birimizde bolan az-owlak zübüklikl...
Ýurtlaryñ birinde: MERHUMYÑ WESÝETI
ÝURTLARYÑ BIRINDE: MERHUMYÑ WESÝETI
(satiriki hekaýa)
Kasym ependiniñ birgeñsi ynançlary bardy. Hoşniýetli kalbynda haýwanlara bolan söýgüsine giñden orun beren Kasym ependiniñ öýünde süri-süri pişikdir, itler mekan tutupdy. Onuñ iñ halaýan zady kepderilere çörek owradyp bermekdi. Ömründe bir gezegem et iýmändi, howlusynda her...


text:
Türkmenistan Görogly beg türkmenin eyyamynda
M E YIL N A MA S Y
1. Mukaddes Ruhnamada Görogly beg Türkmeniň eýýamynyň taryhynyň beyany.
2. Seljuk türkmenleri.
3. Beýik Seljuk türkmen döwletiniň döremegi we gülläp ösmegi.
4. Köneürgenç türkmenleriniň döwleti.
Beyik Snparmyrat Türkmenbaşy Mukaddes Ruhnama kita-bynda Halkymyn taryhyna barada şeyle belleyâr.«Türkmen dünyâde taryhy in bay halklaryn hataryna giryâr.Onun taryhynyn dürli döwürleri barada yazylan kitaplaryn sany ummasyzdyr» (Mukaddes Ruhnama, sah. 23). Türkmen halkynyn dine bir Gündogarda dâl-de cysem dünyâdaki in gadymy halklaryri biridigini bizin âhlimiz büyâris. Beyik Saparmyrat Türkmenbaşynyn aydyşy yaly: «Türkmenler tarapyndan döredilen döwletler tür^menlerin bütin dünya halklaryna belli bolandyklaryııa, olaryn daşarky duşmandar üçiıı yenilmez güyç bolandyklaryna şayatlyk edyâr».
IX-X1I asyrlar türkmen döwlet gurluşynyn pajarlap ösen wagty boldy. X-XU asyrlaryn seljuk-türkmenlerin döwri diyip hem atlandyryarlar. Olar barada görnükli inlis gündogarşynasy S. Len-pul s.eyle diyipdir: «Scljuk türkmenleri Eyrany,Mesopoiamiyany, Siriyany, Kiçi Aziyany haraba döndüripdirler, ol yerdâki nebereleri(dinastiyalary) yok edipdirler. Bütin Aziya musulmanlaryny bir döwlete birikdiripdirler. Seljuk türkmenleri musulmanlaryn söweşjen ruhuny tazeden janlandyrypdyrlar,..». Seljuk türkmenleri hanedanlygyndan bolan sokanlar we olaryn ata-babalary beyik we hormatlanyan hükümdarlar bolypdyr, Eyraııyn we Turanyn welayatlarynda, hatda Müsürin asyrdaky welayatlaryndan başlap Hylayyn şerbetlerine çenli türkmenin nesil sahasyndan bolan hükümdarlar 400 yyla golay salyk sürüpdirler.Mukaddes Ruhnamada.,olaryn taryhy Oguzyn taryhyna goşulyp, gysgaşa beyan edildi.
Taryhy edebiyâtlarda Seljuklaryn birleşmesinin emele gelşi Oguzlaryh X asyrda döwleti gurluşy bilen yakyn aragatnaşykda sereclilyâr. Seljuklaryn birleşiğinin döreyşi barada birnâçe pikirler bar. Meselem, orta asyr musulman taryhnamasynda csasan iki sany çaklama duş gelyâr. Birinjisi, nâbelli awtor tarapyndan yazylan «Mâliknama» ikinjiden bolsa Zahir-ad-din Nişapurynyn XII asyrda yazan «Seljuknamasy». W.W. Bartold öz işlerinde Seljuklar Seyhun (Syrderya) deryanyn aşak akymynda yaşayan Oğuz türkmenlerinden gelip çykypdyr diyip belleyâr. Onun pikiri boyunca Seljuklaryn barly tiresi ilkinjilerin hatarynda Horasan bilen serhetleşyân Jcnt welayatyna göçüpdirler. Seljuklaryn oğuzlardan gelip çykandygy barada «Mâliknamanyn» kabir wariantlarynda aydylyar. Bu eseri ulanan taryhçylar seljuklar oguzlaryn «kynyk» tirasinden gelip çykanyny belleyârler.
Ibn al Asyr, Sadr ad-din Hüseyninin pikirine görâ Seljuklaryn oğuzlardan çykan kynyk laypasy kop sanly çanva tirelerinden ybarat bolupdyr.Seljuklaryn türkmenlerin kynyk tiresinden gelip çykandygy barada Abu-1-aba-Ahwalanyn «Taryh» kitaplaryndan-da aydylyar. «Oguznamarıyn» osman çaklamalaryndakvnyklar oğuz goşunlarynyn cep ganat taypalaryna degişli diyilip yazylypdyr. Diymek, seljuklar oguzlaryn bir sahasydyr. Seljuk turkmenleri barada Mukaddes Ruhnamada sah.112.
Zahir ed-din Nişapurnyn «Seljuknama» eserinde nebereleri esaslan-dyran adam. Kirekuçj qoja diyip bellcnilyâr. Kirekuçi Hojanyn Tugçyrmyş atly oğlunda 3 oğul: Sarçyk^ Toğrul we Arslan dünyâ inipdir. Sarçyk Selju-gyn kakasy diyip hasaplanyar. Oay yjy Seljuk IX asyryn başlarynda dünya inipdir. Kabir maglumatlara görâ, ol 1010-nji yylda 107 yaşynda aradan sykypdyr we Jent topragynda jaylanypdyr.
Seljuklar Neberelerini esaslandyryjy Seljuk ibn Dukak bolupdyr. Onun 4 ogly: Ysrayyl (Arslan), Mikail, Yunus we Musa bolupdyr. Seljuklar neberelerinifi güyçlenen döwründe esasaıı Mikailin ogullary Toğrul beg Muhammet we Çagry bcg Da\vut esasy orny eyelâpdirler.
XI asyryn birinji yarymynda scljuk lürkmenlerinin bereketi bilen bagly bolan uly wakalar bülin Gündogaryn, Kawkazyn, Kiçi A/jyanyn halklaryny hayran etdi: Seljuklaryn /.amanasy başlandy. Olar Syrderyanyıi aşak akymyndan Mawerannahr sonra Köneürgençe \ve Horasana yörüş edyârlcr. Paytagty O\vganyslandaky Gazna şâherinde bolan Gaznalylaryn döwletinin goşunlary \ve seljuklaryn goşunlarynyn arasynda aldym-berdimlı çaknyşyklary bölüp geclyâr.
Seljuklaryn herekctine düşünmek üçin Horasanyn ykdysady durmuşynda bolyp geçyân wakalar bilen tanyş bolmaly. Araplaryn IX-X asyrlara degişli geografîya baradaky yazuw yadygârîiklcrine layyklykda Horasan Merkezi Aziyanyn in bay, medeniyet larapyndan has osen yerlerinin biri bolupdyr.Gaznalylaryn höküm süryân barly toparlaryna, han-beglerine seljuk taypalarynyn Horasana getirilmeği hiç yaramandyr, yakmandyr. Mukaddes Ruhnamada bolsa “Mahmut Gaznaly seljuklary Horasana cagyryar”,-diyip bellenilyar(sah220-221)
Horasanyn seîjuk taypalary salgyl tölemeli bolupdyrlar. Olar mal üçin salynyan salgydy adatdakylardan iki esse kop tölâpdirler. Bu matlar bolsa 1027 yylda seljuklaryn gözgalan turuzmagyna getiripdir. Sol tan Mahmyt olaryn garşysyna jcza beriji goşun iberipdir. Ol goşuna Arslan Jezib yolbaşçylyk edipdir. Yöne gaznawylaryfi goşynlary yza çekilmage mejbur bolupclyplar.
Tusun hökümdary Mahmyt Gaznalydan kömek sorapdyr. Soltanyn iberen goşunlai7 bilen bilclikde Arslan Jezibiıı goşuny 1028 yylda seljuklary derbi-dagyn rdipdirler. Seljuklar Dehistana hem-de Balkan daglaryna gidipdirler.
Sorirak Mahmyt Gaznaly seljuk serdarlary bilen yakynlaşjak, dostlaşjak bolupdyr.“Turkmenlerinin arasynda ursun kozune oklap, ol Hindistana arkayyn yores etjek”(Muk. Ruhnama, sah. 221) Mahmyt Gaznaly yogalan son 1030 yylda seljuklar onun ogly bolan Masuda gazna-lylaryn paytagyny eyclemâge kömek edipdirler.Gaznalylaryn lâze höküm-dary Horasanyn seljuklaryna yolbaşçylyk etmek üçin yörite adam goyupdyr.
Sol bir wagtda seljuklaryn scrdardarlary gaznalalaryn serkerdelerine boyun egyândiklerine nârazylyk bilen seredipdirler. Ondan başga-da olar harby aylyk alrnandyrlar. Masud sol arada kabir seljuk serdarlaryny öldürdipdir (Yagmyry). Bu bolsa seljuklaryn taze gozgalanynyn bas.lanmagyna getiripdir. Seljuklara taze yerler, öri meydanlar gerek bolupdvr. Mesut adalatsyz syyasat yoredyar. Uc-dort gezek turkmenlerinin ustune yygyn dartyar, seljuk turkmenleri cydayarlar. Emma cydamagyn hem cagi bar!(Muk. Ruhnama sah. 223)
1031 yylyn ahyrynda gaznalylaryn goşuny Hyratdan Pyrawa ugrapdyr. Bu goşuna Abu Şad yolbaşçylyk edipdir. Seljuklar maşgalalaryny, emlâklerini Balkana ugradypdyplar we duydansyz çözüşlary bilen gaznalylaryn goşunyna azar beripdirler. Aby Şad yzyna Hyrata çekilmâge mejbur bolupdyr.
1033-34 yyllarda seljuklaryn atly toparlary gaznalylaryn üstüne çozupdyr. Seljuklaryn 1033-34 y. gozgalany Dehistandaky we Gurgendake türkmenleri tolgundyrypdyr. 1034 yylda Saraglly seljuklar bilen soltan goşunlarynyn arasynda gan doküşikli söweş bolupdyr.
Gaznalylar bilen seljuklaryn arasynda bölüp geçen çaknaşyklarda tehniki we san taydan agdyklyk gaznalylaryn tarapynda bolyar, Olaryn goşunynda galalary zabt edip almakda, olaryn diwaryny yykmakda, pilleri, katapult desgalaryny (galalaryn diwarlaryny yykyan maşynlar) ulanylypdyr. Emma muna garamazdan seljuklar gaznalylaryn goşunyny yzly-yzyna derbi-dagyn edipdirler.
Masyclyn goşunynda bolsa tertip-duzgüni gowşayar, gala gabawy düşende nlanylyan maşynlaryn âhmiyeti gaçyar. Hem-de, Masudyn goşunynyn düzümünde gıılam (gwardiya-goşun) hökmünde hyzmat edip yören türkmenler-de bardy. Bular öz halkynyıi ykbalyna hiç haçan bipanvay garap biljek dâldi we sonky yyllarda wakalara aldym - berdimli derejâ yelen mahaly, olar türkrnenlerifi tarapyna geçip oturyberdiler. Seljuk serkerdclcri hem öz gezeginde Horasanyn ilaiynyn üstüne çözmajakdyklaryny, hiç kimi talamajakdyklaryny, dine bazarlara alyş-çalyş üçin mal sürüp getirmek, söwda etmek, hatda Masud Gaznalynyn goşunynda güllük etmâge tayardyklary barada aydyardylar. Olaryn dine yekeje hayyşy bardy, ol hern oturar yaly, yaşar yaly yer sorayardylar.
Hakykatdan-da türkrnenlerifi, sol sanda seljuk serkerdelerinin-de, Horasany basyp almak niyetinin bolmadygyny, olaryn dine Horasanyn araçâklerindâki we g>rrak çetlerindâki yerlerin özlerine yaşamak üçin, maldarçylygy, ekerançylyk hojalygy bilen utgaşdyryp alyp barmaga amatly yerlerin özlerine berilmegini hayyş edyandiklerinigörkezyâr. Yöne, Masud maslahat çagyryp, türkmeııleri kowmak üçin goşun toplap, yöriş etmeği karar eldi.
1035 yylyn Oğuz ayynda gaznalylaryn 15 müri atly goşuny, 2000 sany köşk gulamy (gwardiyasy) bilen Nusaya tarap ugrayar. iki hepde gcçmân-kâ scljuklar dcrbi-dagyn edildi diyen şatly habar gelyâr we köşkde ııly toy tutulyar. Emma yene bir habar gelyâr. Türkmenler özlerinin ata-baba ulanan harby tâlimini bu gezek hem gaytalan, duşmanyn önüne dine goşunyn az bölegini çykaryp, galan güyçleri bolsa bukuda saklapdyrlar. Netijede, gaznalylaryn goşuny çympyırak cdilyâr. «Tarih-i-Beyhaki» işinde Aby-1-Fazyl Beyhaki şeyle maglumat beryâr: «Seljuklaryn üstünlikden başy aylanmandyr. Gaznalylar bilen arany yitileşdirmejek bölüp yene-de sol öfiki yer bermek baradaky hayyşIaryny gaytalapdyrlar».
Gaznalylar bilen seljuklaryn arasyndaky baş söweş 1040-njy yylda bolyar. Dandenakan barada iki söz aydalyn. Al-Mukaddesin beryân maglurnatyna esaslansak: «Dandenakan - bu bir denvezeli kiçi şâher bolupdyr. Onda iki sany metçitler minara, hammamlar bar eken. Arheolo-glar gazuw-agtaryş işlerinin netijesinde Daş-rabatdan bir nâçe yadygerliklere eye bolupdyrlar. Yadygerlikleri dcrnâpdirler. Onyn esasynda bu tapyndylar samanylaryn, gaznalylaryn, seljuklaryn zamanasyna dcgişdilir, diyip, arheologlar habar beryârler.
«1040-nji yylda türkmenlerin gaya türesinden bolan Mahmut Gaznalynyn (Gaya-Gün hanyn ogly) döreden döwletinin leşgerlerini Mary şâherindcn 70 km uzaklykdaky Dandanakan galasynyn yanynda yenyârler. Dandanakan söweşinden son üstün çykan seljuk türkmenleri gurultay çagyryp, onda taze türkmen döwlcüni dünyâ jar edip, hatyfa, dumly - duşdaky şalarailçi yollayarlar”(Mukaddes Ruhnama, sah. 222, 113)
Türkmen serkeldcleri Toğrul bcg Muhammet (993-1063 y.) wc Çagry beg Davvut (991- 1061 y.) (Oğuz hanyn körpe agtygy Deniz ogly Kynygyn neberelerinden)-s.83 tlünyâde <*Beyik» diyen ady alan Seljuk Türkmen döwletini dörcdyârlcr. Bu döwletin şerbetleri Hytay diwaryndan başlap, Müsüre, Kiçi Aziya, Kawkaza çenli bolan aralygy öz içine alypdyr. Döwlete Toğrul beg hökümdar Çagry beg serkerde hökmünde bellenilyâr. Soltan Toğrul beg Reyde (hökümdarlygy 1040-1063 y.) Horasan hökümdary Çagry batyr (1040-1061 y.) Maryda galyp, iki doğan döwleü agzybir dolandyryarlar. 1063 yylda 70 yaşynda Toğrul beg aradan çykyar. Tagta Çagry begin ogly Alp Arslan çykyar (1063-1972 y.). Ol Türkmenlere Rum ilinin denvezesini açan soltan. Onun dövvründe Seljuk Türkmen döwleti has ulalyp, onlarca döwlet-den, yüzlerçe hanlykda salgytalypdyr. «Alp Arslan yaly adamlar yöne adamlar dal, olar keramally adamlar» (Mukaddes Ruhnama, sah. 197).
Alp Arslan öz duşmanlaryndan yyldyrym çaltlygynda dynypdyr, döwletin gündogar wc günbatar welayatlaryny pugta birlcşdiripdir. Bagdad halyfy taze soltany ykrar edipdir.
Çeşmeler Alp Arslany «beyik basybalyjy» diyip atlandyrypdyrlar. Alp Arlsan ö/. döwletinin araçâklerini giiicldipdir. 1065 yylda seljuk goşunlary Ermenistanyn hem-de Gürjistanyft şâhcrlerine giripdirler.
Beyik yüpek yolunyn âhli gundogar bölümine scljuklar gözegcilik edipdir. 1072 yylda VVizaııtiya goşunlary bilen Malazgirde ayyklayjy soweş bolupdyr. Bu sowuşde Wizantiya goşuny derbi dagyıı edilipdir, impcrator Roman Diogen bolsa yesir düşüpdir. Imperatory bir yarym million dinar berip, yesirlikden boşadypdyrlar, hem-de her yyl 360 mim dinar salgyt tölemeli diyip borçly edipdirderler. Wizantiya-lylar hem-de oz gezeginde yesir düşen musulmanlary azatlyga goybe-ripdirler. Mawerennahr üçin bolan söweşlerin birinde 1072 yylda Alp Arslan ölüm howply yaralanypdyr.
Onun jrsedini Menve getiripdirler we kakasy Çagry-bcgin yarıynda jaylapdyrlar. Alp Arslanyn ogly Mâlik şa 1066 yylda mirasdüşer şazada diyip yglan edilipdir. Ivakasynyn ölüminden sofi Mâlik şa agirt uly döwletifi baştutany bolupdyr. Mâlik şanyn döwürdeşlerinin aytmagyna görâ ol, Mâlik şa, «Seljuk hökümdarlarynyn monjugynden in uly dur dânesi bolupdyr».
1073 yylda gaznalylaryii goşuny lürkmen seljuk döwletinin demirga/,yk-günbatar yerlerine aralaşypdyr. Mufia jogap edip, Mâlik şa günbatar Chvganystanyn galalaryny zabt cimâge başlapdyr. Sondan son gaznalylar dostlukly şertnama bağlaşmağa howlugypdyrlar.
1076 yyl Seljuklar Palesünany we Siriyany basyp alypdyrlar. Yrak bilen gayduwsyz göreş gidipdir. Şeylelide, türkmen seljuk döwleli Mâlik şanyıı dolandyryan döwründe in yokarc derejâ yctipdir.
1079 yylda Mâlik şanyn hut özi Kavvka/a bolan yörije yolbaşçylyk edipdir, onun Türkmen atlylary Lazige çenli, Çaroh deresyna çenli yetipdirler. Seljuk goşunlary gruzin palyşasy Grigoriy 11-niri (1072-1089 y.) goşunlary bilen söweşipdirlcr. Soltanyn goşuny 1080 Wizantiâ degişli bolan Trapezundyn üstüne çozupdyrlar. 1086 yylda seljuk goşuny yene-de Kawkazda peyda bolupdyrlar we Gara denzine çenli yetipdirler. Mâlikşa duydansyz aradan çykypdyr.
Şcylclikde, Seljuklar dövvleti XI asyryn II yarymynda dünyadc in güyçli dövvletin birine öwrülyâr. Döwletin bir günki girdejisi 215 mln. dinara barabar bolupdyr. Bupul serişdeleri goşuny saklamağa, gurluşyga, sövvdany ösdürrnâge harçlanypdyr. Mâlik şanyn döwründe onun wcziri Nizam-al Mülk bolupdyr. Ol «Syyasatnamany» yazyar.
Seljııklar döwletiniri in sonky güyçli soltany Sanjardyr (1118-1157 y.). Onun döwründe ayry-ayry türkmen taypalary Müsüre hat-da Ispaııiya çenli baryp yetyârler. Sokan Sarıjar türkmenin ylmyna - medeniyetine uly üns beren adamdyr. Onun hakimliği Horasanyn çâginden çykmasa-da, yolbaşçylyk âhmiyetini saklayardy.
XI-XII asyrlarda seljuklaryn hojalygy kop pudakly bolupdyr. Olar ekerançylyk, maldarcylyk, hojalygyıi beyleki pudaklary bilen meşgullanyp-dyrlar, Ekerançylary jöwen, arpa we buğday ekipdirler. Maldarçylykda gylyalçylyk,düyedarçylyk, iri şahly mal bilen bir balarda dovvardarçylyk ösüpdir. Içerki özara söwda bilen bir batarda Beyik Yüpek yoly arkaly halkara söwda-da gatnadylypdyr. Hünârmetçilikde haly dokamak, keçe çimek, gön işlâp bejermek ösüpdir.
Seljuk türkmen dövvletinin gönüden-göni dowamy Köneürgenç türkmcnlcrinin döwletidir. «Köneürgenç gaty irki döwürlerden Oğuz nesillerinin mesgeni hökmündc tanalypdyr» (Mukaddes Ruhnama, sah 288).4-nji sah.
XII asyryn 2-nji yarymy - XIII asyryn başy Köneürgenç döwletine degişli. Bu döwleü Afragıtler nebereleri, Türk hanlygy vve arap basybylyşlary döwrunde hem yarym garaşsyzlyk yagdayynda yaşapdyr.
Köneürgençin durmuş - ykdysady babat da yökary göterilmcgi özü-nin gözbaşyny X asyryn 2-nji yarymyndan alyp gaydyar. Sol dö\vürde Köneürgenç ykdysady babatda ep-esli ösüşinc eye bölüp kop sanly su\varyş desgalary gurayar (Samany dövvletini yadynyza salyn). Oba hojalygy çalî dcpginler bilen ösüp başlayar. Paytagty - Gürgenç s.âheri Beyik yüpek yolunyn uğrunda yerleşmeği Hytay, Eyran, Owganystan, Hindistan, Gündogar, Sibir yaly yurtlar bilen ykdysady gatnaşyklary baglanyşdyrmaga oıiayly sertler döredipdir. Ûöwletin güyçlenmegin onayly daşky sert - Wolga (Atail) söwda yollaryna elde saklamağa synanyşmak; içerki babatda güyçlenmegi - ykdysady ösüş bilen bagly bolyar. Köııeürgenjın Seljuklaryn merkezi hâkimyetine tabyn bolan döwründe onun ykdysadyyeti çalt ösüpdir, hem ol içki garaşsyzlykdan gin peydalanypdyr. Bu döwürde Köneürgeuji oğuz seljuklaryn wckili dolandyrypdyr. Ilkinji \vekili Anuş - tegin bolupdyr. Ol Gaznaııyn hökümdary Bilge hökümdaryn guly bolupdyr. Mâlik şanyn döwründe köşk wezipclerin birini eye leyâr. Mâlik şa ony Köncürgcnjin hökümdary edip bellyâr. Onun ogly Kutb ed-din Muhammet hem Köneürgenjin hökümdary edilip bcllenilyâr. Ol Sokan Sanjara vvepaly güllük edyâr. 1128-nji yylda aradan çykyar.Koneürgençin kuwally neberelerinin hakyky düybüni tutujy onun ogly Atsyz (1128-1156 y.) bolupdyr. Atsyz garaşsyzlyga ymtylypdyr. Onun bu tin dolandyryşy uruslar we diplomatik gepleşikler bilen geçipdir. Syrderyanyn bogypçaklar, türkmcnler bilen harby gatnaşyklar geçiryâr. Sanjara garşy göreş bereketlerini alyp baryar. 1138-nji yyldaky gozgalan üçin Soltan Sanjar ona ternmi beryâr - Köneürgençden kowyar. Kmma, Atsyz birnâçe \vagtdan yzyna dolanyar, sondan son Köneürgenç şalary garaşsyz bökümdarlyk bolyar. Atsy/ öz hökümdarlygyny Seyhun deryanyıi boyunda yerleşen Jc-nte çenli güneldyâr. Günorta Türkmenistana edilen yörüş Atsyzyn in sonky yörüşi bolyar. 1156-njy yylda Nusayyn golayynda Şahristanda ol aradan çykyar. Köneürgenç Tagtyna onun ogly Il-Arslan geçyâr (1156-1172 y.)- Ol Gürgeni we Dehistany boyun egdiryâr.
Köneürgenç döwleti Il-Arslanyn ogly Tekesin dolandyran yyllarynda (1172-1200 y.)ep-esli üstünlikler gazanypdyr. 1193-94-nji yyllarda ol öz hökümdarlygyna Horasany, Reyi ^vc1 Yspyhany birleşdiryâr. 1196-njy yylda demirgazyk-günbatar Eyran Köneürgcnje tabyn edilyâr.
Köneürgenç in guyçli döwletlerin birine övvrülyâr. Ekerançylyk, senctçilik we söwda işleri bu döwletin şâherlerindc çalt ösüp başlayar. Tekcş ömrinin sonky yylarynda Güz döwlet.i bilen uzağa çeken ursa başlapdyr (dcmirga/yk Hindistan, Owganystan). Ol uruş onun ogly Alayeddin Muhammet II-nin (1200-1220) dolandyran döwründe hem dowam edipdir. Döwürdeşler Muhammet Il-ni «Ikinji iskender» diyip atlandyrypdyrlar. Guzlar Horasanyn kop bölegini (Sarahsy, Nusayy, Abywerdi) basyp alypdyrlar. 1204-nji yylda gurlar derbi-dagan edilyâr we Bal h bilen Gazna Köncürgenje goşulyar. Gazna we Güz dövvletlerin mülkleri Muhammet şanyn uly ogly Jclaleddinin ygtyyaryna berilyâr.
Yeketâk hökümdarlygyn pugtalandyrylmagy \ve özara uruşlary wagtlayynça yatyrylmagy bilen, tabyn edilen yurtlaryn hasabyna Köneürgenç döwletinin ykdysadyyeti çalt. ösüpdır. Emma, dayhanlaryn we senetçilerin esasy böleginin ya^ayyş derejesi pes bolupdyr (hyraç alynyar, hâkimiyet uğrunda göreş: Türkmen hatyn, gypjaklar).
Türkmen tajpa han - bcgleri gypjak hanlaryna garşy çykyş edip, umytlaryny Köneürgenç s.anyiî ogly Jelalcddine baglapdyrlar. Türkmen hökümdary Jelaleddin Menburun Köneürgenç döwletinin in sonky hökümdary bolyar.
Birnâçe wagtlar Köneürgençli türkmenlcrin döwleti öz çâgi, Ululygy boyunca scljuk t ürkmeni erinin döwleti bilen denleşyâr, emma bu hawdanyn âpet kuwwatlylygy u/.ak dowam etmeyâr. Köneürgenç döwleti 1219 yyldaıı başlap mongollaryn yzygiderli çözüşlarynyn gurbany bolyar. 1231-nji yylda Köneürgenç dövvleti yykylyar,5-nji sah.
Türkmen halkynyn medeniyetinin ösüşi Merkezi Aziyanyn halklarynyn medeniyeti bilen baglanyşyklydyr. Bu baglanyşyk j ay gurluşygynda, binagârçilikde yüze çykyar. Özboluşly binalaryn arasynda Deşikgala (Köneürgençde) muna nusga bölüp biler. J aylar çiğ kerpiçden salnypdyr. Olaryn gurluşygynda düşmandan goranmak üçin zerurlyk göz önünde tutulypdyr. Arap basyp alyşlaryndan son Türkmenistanyn yerlerinde gümmezli çiğ kerpiçden salnan jaylaryiî, uly kenvensaraylaryn gurluşygy has ösüpdir (Dayahatyn, XII as.)-Yslam dininin ornaşmagy bilen yurdumyza metjitlerin, medreselerin gıırluşygy gin geriş alypdyr. Bu ymaratlary yerli ussalaryn salmagy türkmen milletinin yokary derejede ösenliginin subutnamasydyr. XII asyryn 40-nji yyllaryııda bina edilen soltan Sanjaryn gubry Türkmenistanda in uly arhitektura yadigârliklerinin bindir (beyikligi 30 ınetr gowrak, dörcdiji - Muhammet ibn Atsyz). Merkezi Aziada in beyik ymarat hasaplanyan (beyikligi - 59-60 rnetr) Gürgençdâki minaranyn gurluşygynyn düybi Al Mamun tarapyndan 1011-nji yylda tutulypdyr.
Şâherlerin meydany ginelipdir wc olar keramiki, metal işlâp bcjcrmcgin, /ergârçiiigin esasy merkezlen bolupdyrlar. Dehistandan tapylan gaplaryn yü/ünde orta asyr sahyry Ferdöwsinin «Şanamasyndan» alnan yazgylar gabat gelyâr.
Çeperçilik medeniyeti hem ösüpdir. Yüpek, nah, yün matalar we nepis dokalan halylar bilen türkmen topuragy şöhratlanypdyr. Horasanlylaryn halysy -<seljuk halysy» diyip kabul edilyâr. Olar Yewropa yurtlaryna-da âkidilipdirler we kâbiri hâ/.ire çenli muzyylerde saklanyarlar.
Türkmen medeniyetinin kemala gelmeği, onun hat-yazuwy bilen ayrylman baglanyşyklydyr. Menvden 40-a golan resmiııamalar tapyldy, Yslamyn aralaşmagy bilen arap dili orta asyrlar zamanynda halkara gatnaşyklalarynyn dili bolupdyr. Bu dil dine köşk ya-da divvanyn dili bolman, eysem sol dÖAvürin cdcbiyaty, ylmy hem arap dilinde bolupdyr. Arap dilinde onat gurlâp, yazyp bilyân adamlaryn önünde uly mümkinçilikler açylypdyr.
Irki orta asyrlardan başlap Merke/i Aziyada sol sanda türkmen yerlerinde-de geometriya, algebra, astronomiya ylymlary ösüpdir.
Gündogaryn uly alymlarynyn biri Muhammet ibn Musa al Horezmi. Al Horezmi dünyâde belli matematik bolyar. Ol Bagdalda «akyldar öyünde» işlâpdir, sol yerde alym matematiklerin mekdebinin (akymynyn) baştutany, algebrany döredenlerin biri bohırdyr.


text:
Офис СоМ East в Киеве
ул. Прорезная 10, оф. 66
Киев, 01034, Украина)
Офис CoM East во Львове
ул. Костомарова 1/3, оф. 5
Львов, 79000, Украина
Офис CoM East в Тбилиси
Ул. Д. Гамрекели 19, оф. 611
Тбилиси, 0160, Грузия
Офис CoM East в Ереване
ул. Чаренца 1, оф. 201
Ереван, 0025, Армения
Офис СоМ East в Беларуси
Просп. Независимости 95/1, оф. 807
Минск, 220043, Беларусь
Офис СоМ East в Молдове
ул. Александри Василе 78, оф. 210
Кишинев, 2012, Молдова
Sözlük
Şäher häkimleriniň bileleşigi köp sanly gatnaşyjysy, birnäçe ädimi we amaly bolan köp ugurly başlangyçdyr. Şu sözlügiň üsti bilen täze gelenler Bileleşik barada başdan-aýak hemme maglumaty tapyp bilerler!
Kömürturşy gazynyň çykýan esasy çeşmeleri
Kömürturşy gazynyň çykýan esasy çeşmeleri, Bileleşige gol çeken tarapyň çäginde energiýa sarp edilişiniň netijesinde bir ýylyň dowamynda çykan kömürturşy gazynyň mukdarydyr. Ol kömürturşy gazynyň esasy çykýan çeşmelerini we ony azaltmagyň mümkinçiliklerini kesgitlemäge mümkinçilik berýär.
Ajaýyplygyň ülňüsi
Ajaýayplygyň ülňüleri şäher häkimleriniň bileleşigine gol çekenleriň öz ýerlerinde durmuşa geçiren ýerli başlangyçlarynyň mysallary bolup, beýleki ýerli häkimiýetleriň görelde almagy üçin peýdalydyr.
Bileleşigiň utgaşdyryjylary
Ýewropa Topary “Bileleşigiň utgaşdyryjylary”-ny Şäher häkimleriniň bileleşigine gol çeken, emma şertleri ýerine ýetirmek üçin zerur hünärlere we/ýa-da çeşmelere eýe bolmadyk şäher häkimliklerine strategiki ýol görkezmek, maliýe we tehniki goldaw berýän döwlet edaralary diýip kesgitleýär. Topar welaýatlary, sebitler ýa-da şäher häkimlikleriniň döwlet toparlanyşyklaryny öz içine alýan merkezi däl häkimiýetler bolan Ýerlerdäki utgaşdyryjylary we milli energiýa guramalaryny hem-de energetika ministrliklerini öz içine alýan döwlet derejesindäki guramalardan ybarat Ýurt derejesindäki utgaşdyryjylary biri-birinden tapawutlandyrýarlar.
Şäher häkimleriniň bileleşiginiň gündogar dolandyryş merkezi
Ýewropa Topary DG DEVCO tarapyndan düýbi tutulan we maliýeleşdirilýän Şäher häkimleriniň bileleşiginiň gündogar dolandyryş merkezi (CoMO gündogar) gündogar Ýewropanyň, günorta Kawkazyň we Orta Aziýanyň böleklerinde başlangyjy utgaşdyrmakdan we dolandyrmakdan jogapkär bolup durýar. Ol bileleşige gol çekenlere administratiw goldaw we tehniki ugrukdyrma berýär, Bileleşige degişli taraplaryň arasynda gatnaşygy üpjün edýär we olaryň işlerini wagyz edýär. CoMO Brýusselden başda-da, Lwos (Ukraina) we Tbilisi (Gruziýa) şäherlerinde ýerleşýän CoMO gündogar dolandyryş merkezi Ermenistandan, Azerbaýjandan, Belarusdan, Gruziýadan, Gazagystandan, Gyrgyzystandan, Moldowadan, Täjigistandan, Türkmenistandan, Ukrainadan we Özbegistandan bileleşige gol çekenlere kömek berýär. Ol Energiýa şäherleriniň konsorsiýumy tarapyndan dolandyrylýar we Howa birleşigi, Ukrainanyň energiýa tygşytlaýjy şäherleri, NL guramasy we Orta Aziýa daşky gurşaw sebit merkezinden ybaratdyr.
Bileleşigi goldaýjylar
Ýewropa Topary “Bileleşigi goldaýjylar”-y Şäher häkimleriniň bileleşigi başlangyjyny we oňa gol çekenleriň borçnamalaryny goldamak üçin aragatnaşyk we arabaglanyşyk işjeňliklerini ýokarlandyrýan Ýewropa derejesinde, ýurt derejesinde we ýerlerdäki ýerli häkimiýetleriň arabaglanyşyklary we birleşmeleri diýip kesgitleýär.
Energiýa guramalary
Ýerli we sebit derejesindäki energiýa guramalary oňat energiýa dolandyryş amallaryny durmuşa geçirmegi goldaýarlar, durnuklylygy wagyz edýärler, maglumat berýärler we ýol görkezýärler, belli ýerli energiýa zeruryýetlerine görä birnäçe beýleki ýerli hyzmatlary berýärler. Energiýa guramalary döwlet edaralary tarapyndan maliýeleşdirilýär.
Kömek merkezi
Kömek merkezi ýerli häkimiýetleri bilen Şäher häkimleriniň bileleşiginiň dolandyryş merkezi arasyndaky esasy habarlaşmak usulydyr. Ol bileleşige gol çekenlere umumy we doly tehniki goldaw berýär, usulyýet işlerini we netijelere gözegçiligi alyp barýar.
Durmuşa geçirmak hasabaty
Durmuşa geçirmek hasabaty, Bileleşige gol çekenler tarapyndan Durnukly energiýa hereket meýilnamasyny tabşyranlaryndan soň iki ýylda bir gezek tabşyrylýan we meýilnamanyň aralyk netijelerini görkezýän resminamadyr. Bu hasabatyň maksady deslapky netijeleriň çak edilen maksatlara laýyklygyna baha bermekdir.
Bilelikde gözleg merkezi
Bilelikde gözleg merkezi (JRC) Ýewropa Toparynyň ylmy we tehniki şahasydyr. Ol başlangyja tehniki we ylmy goldawy bermekden jogapkär bolup durýar. Bileleşige gol çekenlere öz borçnamalaryna amal etmek, durmuşa geçirilişine we netijelere gözegçilik etmek ugrunda kesgitli tehniki ugrukdyrmalary we şablonlary bermek üçin CoMO bilen ýakyndan hyzmatdaşlyk edýar. JRC web sahypasy: http://ec.europa.eu/dgs/jrc/
Ýerli energiýa güni
Ýerli energiýa günleri bileleşige gol çekenler tarapyndan resmi borçnamalarynyň bir bölegi hökmünde gurnalýan, energiýany has akylly ulanmagyň hödürleýän mümkinçiliklerini halk köpçüligine tanatmak maksatly çärelerdir. Olar ýerli häkimiýetlere degişli taraplary we raýatlary Durnukly energiýa hereket meýilnamasyny döretmekde we durmuşa geçirmekde umumy dil tapyşmaga dahylly etmäge mümkinçilik berýär. Adatça belli bir döwür üçin gurnalýan çäreler köp görnüşli bolup biler, emma umuman iş sehleri, sergiler, ýolbeletli gezelençler we açyk gapylar günleri ýaly işjeňlikleri öz içine alýar.
Durnukly energiýa hereket meýilnamasy
Durnukly energiýa hereket meýilnamasy (SEAP) möhüm resminama bolup, bileleşige gol çeken tarap onda 2020-nji ýyla çenli kömürturşy gazynyň çykarylyşyny 20 göterim azaltmak maksadyna nädip ýetjekdigini görkezýär. Ol maksatlara ýetmek üçin işjeňlikleri we çäreleri kesgitleýär, haýsy wagt döwürlerinde ediljekdigini we bellenen jogapkärçilikleri mälim edýär. Bileleşige gol çekenler öz SEAP-larynyň formatyny saýlamakda erkindirler, emma bu meýilnama Bileleşigiň SEAP ýörelgelerinde kesgitlenen ýörelgelere laýyk bolmaly.
SEAP şablony
SEAP şablony, Durnukly energiýa hereket meýilnamasyny öz (ene) dilinde tabşyrýan bileleşige gol çekeniň şol bir wagtyň özünde iňlis ýa-da rus dilinde dolduryp tabşyrmaly elektroniki resminamadyr. Ol gol çekenlere hereketlerini we çärelerini düzmäge, gözegçiligi we eýermegi aňsatlaşdyrmaga kömek etmek maksady bilen döredildi.
Web türgenleşigi
Web türgenleşigi, gol çekenleri Bileleşigi goldaýjyny we utgaşdyryjylary hasaba almak bilen Bileleşige degişli taraplara CoMO agzalary ýa-da başga hünärmenler tarapyndan bileleşik barada kesgitli bir mowzukda göni ýaýlymda berilýän okuwa gatnaşmaga mümkinçilik berýär.
Şäher häkimleriniň bileleşigi
Ädimme-adim bileleşik
Gol çekenler
Bileleşigiň utgaşdyryjylary
Bileleşigi goldaýjylar
Academia corner
Local and Regional Energy Agencies
Degişli başlangyçlar
Ýüz tutmak
Durnukly energiýa hereket meýilnamalary
Monitoring Action Plans
Ajaýyplygyň ülňüsi
Демонстрационные проекты
Coordinators and Supporters’ Benchmark of Excellence
Ýerli häkimiýet hökmünde
Welaýat ýa-da sebit hökmünde
Birleşme ýa-da ýerli häkimiýetleriň arabaglanyşygy hökmünde
As a Local and Regional Energy Agency
Bileleşigiň kartasy
Täzelikler | Gün tertibi | Sahypanyň kartasy | RSS kömek | Minnetdarlyk | Kanuny


text:
11-nji noýabrda "Awaza" milli syýahatçylyk zolagyndaky “Berkarar” myhmanhanasynyň mejlisler zalynda Türkmenistanyň VII halkara maýa goýum forumy geçirildi, ony ýurdumyzyň Söwda-senagat edarasy gurady. Bu barada «tdh.gov.tm» saýty habar berdi.
Işewürlik duşuşygyna dünýäniň 20-den gowrak ýurdundan 200-den gowrak wekiller, halkara we sebit maliýe guramalarynyň, iri daşary ýurt kompaniýalarynyň wekilleri ýygnandylar. Türkmen tarapyndan maslahata ministrlikleriň we pudak edaralarynyň, banklaryň, ugurdaş ylmy institutlaryň, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň ýolbaşçylary gatnaşdylar.
Forumyň çäklerinde türkmen tarapynyň wekilleri Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň ykdysady kuwwaty we ýeten sepgitleri, ýurdumyzyň döwlet ösüşiniň ileri tutulýan ugurlaryny hasaba almak bilen, halkara hyzmatdaşlygynyň geljegi barada çykyş etdiler. Bellenilişi ýaly, häzirki döwürde ylmyň we hünär biliminiň, iň täze tehnologiýalaryň we önümçiligi guramagyň usullarynyň, maýa goýumlaryny höweslendirmegiň utgaşdyrylmagy esasynda ykdysadyýetiň täze senagat nusgasynyň kemala getirilmegine ägirt uly ähmiýet berilýär.
Umumy mejlisiň çäklerinde nebitgaz we nebithimiýa toplumyny, saglygy goraýyş we derman senagaty ulgamyny, ulag-aragatnaşyk pudagyny, maliýe we bank düzümlerini ösdürmek boýunça taslamalary amala aşyrmak maksady bilen, daşary ýurt maýalarynyň akymyny artdyrmak üçin amatly maýa goýum ýagdaýyny döretmek bilen baglanyşykly meselelere garaldy. Türkmenistanyň gurluşyk we gurluşyk serişdeleri senagaty ulgamynyň, Hazar deňziniň türkmen böleginiň uglewodorod serişdelerini gaýtadan işlemek boýunça maýa goýum mümkinçilikleri foruma gatnaşyjylarda uly gyzyklanma döretdi. Şeýle hem dokma senagatynda, energetika pudagynda, maglumatlar tehnologiýalary ulgamynda, obasenagat toplumynda we azyk senagatynda uzakmöhletleýin hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin ägirt uly kuwwatyň bardygy bellenildi.
Türkmenistan ykdysadyýetiň dürli pudaklarynda innowasiýa häsiýetli önümçilikleri döretmäge gönükdirilen anyk taslamalara garamaga taýýardyr. Şunda ýurdumyzyň iri maýa goýumyny, öňdebaryjy tehnologiýalary çekmäge, halkara ölçeglerine laýyk gelýän häzirki zaman tehnikasynyň we enjamlarynyň getirlmegine uly gyzyklanma bildirýändigi nygtaldy.
Türkmenistanyň VII halkara maýa goýum forumynyň çäklerinde Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynyň we Koreýa Respublikasynyň Halkara söwda assosiasiýasynyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama gol çekildi.
Awazada VII halkara maýa goýum forumy geçirildi
11-nji noýabrda "Awaza" milli syýahatçylyk zolagyndaky “Berkarar” myhmanhanasynyň mejlisler zalynda Türkmenistanyň VII halkara maýa goýum forumy geçirildi, ony ýurdumyzyň Söwda-senagat edarasy gurady. Bu barada «tdh.gov.tm» saýty habar berdi.


text:
Mary welaýatynda iş saparynda bolýan Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow Döwlet serhet gullugynyň Serhetabat serhet birikmesiniň serhet galasynyň täze binalar toplumynyň açylyş dabarasyna gatnaşdy.
Ir säher bilen döwlet Baştutanymyzyň awtoulagy serhet galasynyň ýanyndaky meýdança gelýär.
Belent Serkerdebaşymyzy harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylary mähirli garşylaýar. Hormatly Prezidentimiz Döwlet serhet gullugynyň başlygy B.Gündogdyýew hasabat berýär.


text:
Türkmenistanyň Senagat ministrliginiň wagtlaýyn ýerine ýetirijisi bellendi.
Resmi maglumatlara görä, 28-nji ýanwarda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow by wezipä ministrligiň ýolbaşçysynyň orunbasary Hoşgeldi Mergenowy wagtlaýyn belledi.
Türkmenistanyň senagat ministri we onuň wezipesinden çetleşdirilmeginiň sebäpleri barada resmi media habar bermedi.
Bu habar Türkmenistanyň prezidentiniň nobatdaky uly kadrlar çalyşygynyň yzýanyna gabat geldi. 26-njy ýanwarda G.Berdimuhamedow hökümet baştutanynyň üç sany täze orunbasaryny belledi, birnäçe ministrini çalyşdy we ençeme döwlet edarasynyň ýolbaşçylaryny çalyşdy.


text:
16 Ocak 2017 Pazartesi
Dalaşgär Maksat Annanepesow Daşoguzda Saýlawçylar Bilen Duşuşyk Geçirlidi
Daşoguz welaýatynyň merkezinde ýerleşýän N.Andalyp adyndaky döwlet drama teatrynda sebitiň jemgyýetçiliginiň, hormatly ýaşulularyň, edaralaryň we kärhanalaryň işgärleriniň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleriniň we ýaşlaryň giňden gatnaşmagynda döwlet baştutany wezipesine dalaşgär, Azyk senagaty döwlet birleşiginiň başlygynyň orunbasary Maksat Annanepesow bilen duşuşyk geçirlidi.
Dalaşgäriň ynanylan wekiliniň çykyşynda häzirki döwre çenli oňat guramaçylyk ukybyny görkezip we özüne ynnanylan işe jogapkärli çemeleşip, agronomlyk wezipesinden ýurdumyzyň halk hojalygynyň esasy pudaklarynyň biriniň ýolbaşçysynyň orunbasary wezipesine çenli zähmet ýoluny geçen M.Annanepesowyň şahsy, iş we hünär başarnyklaryna mynasyp häsiýetnama berip, onuň terjimehalyny beýan etdi.
M.Annanepesow saýlawçylara özüniň saýlawlaryň öňüsyrasyndaky maksatnamasynyň esasy bölümleri barada gürrüň berip, ýurdumyzda durmuşa geçirilýän, döwletimiziň ägirt uly tebigy we ykdysady kuwwatyny ösdürmek boýunça giň göwrümli işleri dowam etmekçidigini belledi. Dalaşgäriň belleýşi ýaly, oba hojalyk önümçiliginiň pudaklaýyn düzümlerini kämilleşdirmek, azyk önümleriniň möçberini artdyrmak, oba hojalyk ekinleriniň hasyllylygyny we maldarçylyk önümçiligini ýokarlandyrmak möhüm bolup durýar.
Ol ilaty arassa agyz suw bilen üpjün etmegiň, şäheriň we obanyň ýaşaýjylary üçin birmeňzeş mümkinçilikleri döredip, mundan beýläk-hem ýaşaýyş-durmuş şertlerini gowulandyrmagyň zerurdygyny nygtady.
Dalaşgär bu ýere ýygnananlaryň sowallaryna jogap berdi. Döwlet durmuşynyň derwaýys meseleleri, Ýaşulular maslahatynda kabul edilen çözgütleri durmuşa geçirmegiň ýollary, ýurdumyzyň öndürijileriniň içerki bazarlarda bäsdeşlige ugyplylygyny ýokarlandyrmak duşuşyga ýygnananlaryň üns merkezinde boldy.
http://www.turkmenhabargullugy.com/dalasgar-maksat-annanepesow-dasoguzda-saylawcylar-bilen-dususyk-gecirlidi/
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
25 Kasım 2015 Çarşamba
Türkmenistanyň Bitaraplyk Senesi Dünýä Metbugatynyň Sahypalarynda
Daşary ýurt metbugatynda Türkmenistanyň bitaraplyk hukuk derejesine eýe bolmagynyň 20 ýyllygyna bagyşlanyp çap edilýän makalalaryň sany barha artýar, bu şanly sene bilen baglylykda, ýurdumyzda 2015-nji ýyl Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly diýlip yglan edildi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň baştutanlygynda dünýäde abraýy barha belende galýan türkmen döwletiniň durmuşynyň dürli ugurlaryna dünýä jemgyýetçiligi we köpçülikleýin habar beriş serişdeleri ýokary gyzyklanma bildirýär.
Halkara işewürlik žurnaly “Image. ua” Ukrainada çap edilýär, onuň tutuş bir sany ýörite Türkmenistana bagyşlandy. Bu taslama biziň ýurdumyzyň we Ukrainanyň ilçihanalarynyň 2015-nji-- Bitaraplyk we parahatçylyk ýylynyň maksatnamasynyň çäklerinde geçiren bilelikdäki işleriniň netijesidir.
Göwnejaý derejede bezelen žurnalda Türkmenistan barada, ýurdumyzyň döwlet nyşanlary, milli baýramlary, garaşsyzlyk ýyllarynda durmuşyň ähli ugurlarynda ýeten sepgitleri barada gürrüň berýän makalalar ýerleşdirildi. Türkmenistan bilen Ukrainanyň arasynda özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmegiň ýolunda täze ädimler, hususan-da, oktýabr aýynda Ukrainanyň Prezidenti Pýotr Poroşenkonyň ýurdumyza resmi saparyna bagyşlanan makala žurnalda esasy orny eýeleýär.
Žurnalyň ýörite sanynda Türkmenistanyň daşary syýasat ugry, milli ykdysadyýetimiziň eksport mümkinçilikleri barada materiallar ýerleşdirildi. “Bitaraplyk –Türkmenistanyň ägirt uly gazananlary”, “Bitaraplyk we parahatçylyk Türkmenistanyň durmuş gymmatlyklarynyň ulgamynda”, “Türkmenistan: parahatçylyk we abadançylyk” we beýleki makalalarda Türkmenistanyň bitaraplyk hukuk derejesiniň häzirkizaman geosyýasatyndaky ornuna ýokary baha berilýär.
“Image. ua” žurnalynyň köpsanly okyjylary BMG-niň Baş Assambleýasynyň 70-nji mejlisiniň münberinden yglan edilen Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutýan ugurlary bilen tanşyp bilerler. Mälim bolşy ýaly, türkmen döwleti döredijilik daşary syýasat strategiýasyny durmuşa geçirmek bilen, bitaraplyk, beýleki ýurtlaryň içerki işlerine goşulyşmazlyk, dawalaryň parahatçylykly, syýasy serişdeler arkaly çözülmeginiň tarapdary ýörelgelerinden ugur alýar. BMG-niň Baş Assambleýasynyň ýubileý mejlisiň barşynda biziň ýurdumyz tarapyndan ählumumy we sebit meseleleri boýunça täze halkara başlangyçlarynyň birnäçesi beýan edildi. Olaryň hatarynda ählumumy parahatçylygy we howpsuzlygy pugtalandyrmak, ekologiýa we daşky gurşawy goramak, şeýle hem ynsanperwerlik meseleleri bar.
Žurnalda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň çykyşyndan bölekler getirilýär, ol jümlelerde Türkmenistanyň halkara derejesinde alyp barýan syýasatynyň ileri tutulýan ugurlary kesgitlenilýär.
Soňky ýyllarda ähli pudaklarda ýokary makroykdysady görkezijiler bilen häsiýetlendirilýän ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň ösüşine bagyşlanan aýratyn makala çap edilýär. Makalada bellenilişi ýaly, 2015-nji ýylyň birinji ýarymynyň durmuş-ykdysady ösüşiniň jemleri durnukly ykdysady ösüşiň aýdyň subutnamalarydyr, hususan-da, jemi içerki önümiň ösüşi 9,1 göterime deň boldy. Halkara walýuta gaznasynyň çaklamalary boýunça bu görkezijiniň 11,5 göterime ýetiriljekdigi nygtalýar. Gaznanyň syn beren ýurtlarynyň arasynda bu iň ýokary görkeziji bolar.
Žurnalyň okyjylary iri taslamalar – TOPH (Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan) gaz geçirijisiniň gurluşygynyň, ulag düzüminiň ösüşiniň we beýlekileriň ähmiýeti baradaky makalalaryň tapgyry bilen tanşyp bilerler.
Žurnalyň ýörite goýberilişiniň bir bölüminde türkmen halkynyň baý medeniýeti we däp-dessurlary, meşhur halylary, ahalteke bedewleri barada gürrüň berilýär. Makalanyň başynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Türkmenistanyň milli medeniýeti dünýä siwilizasiýasynyň taryhynda aýratyn orny eýeleýär” diýen sözleri getirilýär.
Aýry-aýry makalalarda bilim ulgamynda geçirilýän oňyn özgertmeler, ýurdumyzyň sebitleriniň ösüşi we beýlekiler barada gürrüň berilýär.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen hem-de Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň çözgüdine laýyklykda 2017-nji ýylda biziň ýurdumyzda Ýapyk binalar we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary geçiriler. Bu waka mynasybetli çap edilen makalada Türkmenistanyň dünýä derejesinde sport abraýyny ýokarlandyrmak, bedenterbiýe-sagaldyş we sport hereketini ösdürmek babatynda öňde boljak iri möçberli sport çäresiniň ähmiýeti nygtalýar.
Türkmenistanda syýahatçylygyň ösüş depginleri baradaky makala hem žurnalda aýratyn orun eýeleýär, onda türkmen topragynyň gaýtalanmajak keşbi we tebigy baýlyklary barada gürrüň berilýär. Makalalaryň arasynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen Hazaryň kenarynda döredilýän halkara derejeli deňiz şypahanasy, ägirt uly
taslama -- "Awaza" milli syýahatçylyk zolagy baradaky makalany bellemek gerek.
Köpsanly medeniýetleriň we siwilizasiýalaryň mekany, Beýik Ýüpek ýolunyň merkezleriniň biri bolan ýurdumyzyň çäklerinde uly ähmiýetli taryhy we medeni ýadygärlikler ýerleşýär. Şunuň bilen baglylykda žurnalyň okyjylaryna gadymy Merw, Köneürgenç, Nusaý galasy ýaly ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen ýadygärlikler, şeýle hem Dehistan baradaky makalalar hödürlenýär, olar biziň
ata-babalarymyzyň dürli ýurtlaryň we halklaryň medeniýetleri blen ýakyn baglanyşykly bolup, dünýä medeniýetini maddy we ruhy gymmatlyklar bilen baýlaşdyrandygyna şaýatlyk edýär.
Şeýle hem žurnalda Türkmenistanyň şypahanalary we sagaldyş merkezleri baradaky maglumatlar getirilýär, olaryň her biri gaýtalanmajak tenakärlik ähmiýeti bilen tapawutlanyp, tebigy-howa şertlerine we mineral-bejeriş çeşmeleriniň aýratynlyklaryna baglydyr.
“Image. ua” halkara işewürlik žurnaly baradaky synymyzy tamamlamak bilen bu žurnalyň rus, iňlis we ukrain dillerinde çap edilýändigini bellemelidiris.
Täjigistanda çap edilýän “Elite Magazine” döwürleýin neşirleriniň sanlarynyň birinde Türkmenistan barada gyzykly makalalar ýerleşdirilýär. Onuň daşky sahabynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň portreti we biziň ýurdumyzyň häzirki döwürde gazanan üstünliklerine bagyşlanan makalalaryň sanawy ýerleşdirilýär.
Çap edilen makalalaryň hatarynda milli Liderimiz tarapyndan alnyp barylýan daşary syýasatynyň esasy ugurlaryna syn berýän makalalary bellemek bolar, ol syýasat parahatçylyk söýüjilik we hoşniýetli goňşuçylyk ýörelegelerine daýanýar we dünýäniň ähli döwletleri bilen oňyn özara bähbitli hyzmatdaşlyga ösdürmäge gönükdirilendir.
Türkmenistanyň uly ähmiýetli parahatçylyk söýüjilik başşlangyçlary barada gürrüň bermek bilen, “Elite Magazine” žurnaly olaryň bitaraplyk hukuk derejesiniň döwletara gatnaşyklarynda güýç ulanmazlyk, ähli ýurtlar bilen hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryny we hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak, beýleki ýurtlaryň içerki işlerine goşulmazlyk, döwletleriň özygtyýarlylygyna we çäk bitewüligine hormat goýmak, halkara gatnaşyklarynda BMG-niň çözgütlerini ileri tutmak ýaly binýatlyk ýörelgelerine esaslanýandygyny belleýär. Özüniň goesyýasy, ykdysady, serişdeler mümkinçiliklerini ählumumy ösüşiň we abadançylygyň bähbitlerine gönükdirmek bilen, Türkmenistan häzirki wagtda halkara derejesinde gepleşikleriň hem-de pikir alyşmalaryň täze görnüşini işläp taýýarlaýar.
Türkmenistan ägirt uly uglewodorod serişdelerine eýe bolmak we geosyýasy taýdan amatly ýerleşmek bilen uglewodorod çig malynyň dünýä bazaralaryna çykarylmagynyň ygtybarlylygyny hem-de goraglylygyny durnukly ösüşiň esasy şerti hökmünde öňe sürýär diýlip, “Energiýa serişdeleriniň howpsuzlygynyň konsepsiýasy – durnukly ösüşiň kepili” atly mkalada bellenilýär.
Şeýle hem žurnalyň sahypalarynda ulag geçelgeleriniň ösdürilişi hakyndaky meselä aýratyn orun berilýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow başlangyjy boýunça Türkmenistanyň çäklerinde yklymyň örän möhüm söwda ýollarynyň çatrygynda kuwwatly halkara ulag-üstaşyr geçelgesiniň iş ýüzünde kemala gelýändigine eýýäm çekilen müňlerçe kilometr, şeýle hem gurluşygynyň taslamalary işlenip taýýarlanylýan demir ýollar we awtomobil ýollarynyň ulgamlary, öň bar bolan deňiz we howa menzilleriniň döwrebaplaşdyrylmagy we täzeleriniň gurulmagy aýdyň şaýatlyk edýär.
Žurnalda ynsanperwerlik ýörelgeleriniň we durmuş ugurly döwlet syýasatynyň milli nusgasy hakynda gürrüň berýän makala aýratyn ünsi çekýär. “Döwlet adam üçindir: -- abadançylyk we ösüş syýasaty” atly makalada Türkmenistanyň durmuş ulgamynyň ösdürilmegine her ýylda býujet serişdeleriniň 80 göterimine golaý möçberi goýberilýär diýlip bellenilýär. Žurnalyň sahypalarynda türkmen halkynyň milli
däp-dessurlary, milli mirasy we Türkmenistanyň çäklerindäki taryhy ýadygärlikleri barada gürrüň berýän suratlar ýerleşdirilýär.
Moskwada rus we iňlis dillerinde neşir edilýän “Türkmenistan” žurnalynyň türkmen döwletiniň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna bagyşlanyp ýörite sany çap edildi. Awtorlar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň oňyn syýasaty netijesinde ýurdumyzyň gazanan üstünliklerine bagyşlanan makalalary we fotoşekilleri taýýarladylar.
Žurnalyň daşky sahabyndaky “Žurnaly okap --ýurdy açýarsyň” diýen şygar bitaraplyk derejesine degişlidir—okyjy Türkmenistanyň häzirki döwürde ýeten sepgitleri, durmuş ulgamynyň ähli ugurlarynda amala aşyrylýan düýpli özgertmeler, iri innowasiýa taslamalarynyň durmuşa geçirilişi we BMG-niň belent münberinden hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan dünýä derejesinde ählumumy parahatçylyk söýüjilik başlangyçlarynyň awtory hökmünde yglan eden başlangyçlary bilen tanşyp biler. Häzirki wagtda biziň ýurdumyza okgunly depginler bilen täze-täze sepgitlere ýetmäge mümkinçilik berýän “türkmen gudraty” dünýäniň syýasy we diplomatik toparlarynyň ara alyp maslahatlaşýan meselesine öwrülýär, iri daşary ýurt syn beriş-seljeriş neşirleri Türkmenistana ýörite makalalary, makalalar toplumlaryny we ýörite neşirleri bagyşlaýarlar.
Neşiriň aglaba bölegini ýurdumyzyň durmuşynda bolup geçen möhüm wakalar barada gürrüň berýän makalalar eýeleýär, şunda Türkmenistanyň içinde amala aşyrylýan özgertmeler, şeýle hem daşary gatnaşyklaryň ösüş ugurlary, ýurdumyzyň halkara abraýynyň belende göterilişi, döwletimiziň ykdysady kuwwatynyň artmagy, dünýä hojalyk gatnaşyklar ulgamynda ýurdumyzyň ornunyň pugtalanmagy barada hem nygtalyp geçilýär.
Žurnalyň “Syýasat” bölüminde “Parahatçylyk döredijiniň öňden görüjiligi” atly habary çap edilýär, onda Türkmenistanyň bitaraplyk syýasatynyň tejribesi döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow parahatçylyk dörediji syýasatçy hökmünde ýurdumyzyň bitaraplyk derejesine ägirt uly ruhy kuwwat bermek boýunça alyp barýan belent jogapkärçilikli wezipesi barada gürrüň berilýär, bu syýasat türkmen halkynyň iň gowy häsiýetleriniň kemala gelmeginiň kanunalaýyk dowamydyr.
Türkmenistanyň Russiýa Federasiýasynyň sebitleri, hususan-da, Astrahan oblasty bilen özara bähbitli gatnaşyklaryň ösdürilişine ýörite makala bagyşlanýar, bu gatnaşyklar öz gözbaşyny gadymyýetden alyp gaýdýar we taryhy we medeni umumylyga daýanýar. Bu şertler dostlukly ýurtlaryň arasyndaky aýratyn gatnaşyklary alamatlandyrýar, ol köptaraplylygy bilen tapawutlanýar. Žurnal muňa mysal hökmünde soňky ýyllarda amala aşyrylan bilelikdäik taslamalar we medeni alyşmalar baradaky maglumatlary getirýär.
Neşiriň birnäçe bölümi Türkmenistanyň taryhynda aýratyn orun eýeleýän Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüne bagyşlanýar. Olaryň awtorlary biziň garaşsyz döwletimize üstünlikli durmuşa geçirilýän düýpli özgertmeler hakynda içgin gürrüň berýärler. Žurnalda bellenilişi ýaly, millii Liderimiziň durmuş ugurly syýasaty döwrüň esasy aýratynlygydyr, onuň netijesinde häzirkizaman türkmenistanlylar abadan we bagtyýar
durmuşda ýaşamaga mümkinçilik aldylar.
Makalalaryň birinde Mary şäheriniň 2015-nji ýylda türki dünýäsiniň medeni paýtagty diýlip yglan edilmegine bagyşlanyp geçirilen çäreler barada gürrüň berilýär, olaryň çäklerinde dabara köpsanly gatnaşyjylara we myhmanlara türkmen halkynyň folklor döredijiligi, gözbaşyny gadymyýetden alyp gaýdýan däp-dessurlary, aýdym-saz sungaty, ýurdumyzyň şekillendiriş sungatynyň eserleri bilen ýakyndan tanyşmaga mümkinçilik berildi.
Aýry-aýry makalalarda ýurdumyzyň ylym we bilim ulgamlarynda ýeten sepgitleri hakynda gürrüň berilýär, neşiriň pikirine görä, bu ulgamlaryň her birinde Türkmenistan haýran galdyryjy belentliklere ýetdi.
Degişli bölümde okyjylar ýurdumyzyň taryhy we medeni ýadygärlikleri bilen tanyşdyrylýar.
Žurnalyň sahypalarynda okyjylary Türkmenistanda çykarylýan dürli görnüşli neşir önümleri bilen hem tanyşdyrylýar.
Žurnalyň ýörite sanynyň bölümleriniň her biri owadan bezelipdir, bu bolsa okyja türkmen topragyny gurşap alan özgertmeleriň ruhuny duýmaga ýardam berýär.
Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna we 2015-nji ýylyň ýurdumyzda Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly diýlip yglan edilmegine bagyşlanyp çap edilen žurnallaryň ýörite sanlary hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan durmuşa geçirilýän oňyn, öňdengörüjilikli syýasatyň häzirki wagtda ählumumy we sebit ähmiýetli möhüm meseleleriň çözgüdini tapmaga hil taýdan täzeçe çemeleşýän Türkmenistanyň belent halkara abraýyny üpjün edendiginiň nobatdaky subutnamasydyr.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)