text:
Anna güni Birleşen Milletler Guramasynyň ynsan hukuklary boýunça ýokary derejeli wekili Iwan Simonowiç ilkinji gezek Türkmenistana iki günlük sapar bilen barýar.
Onuň Aşgabatda Türkmenistanyň resmileri bilen geçirjek gepleşikleriniň gün tertibinde boljak meseleler barada anyk maglumat berilmeýär.
Soňky günler BMG-niň ýörite wekili Iwan Simonowiç Täjigistana we Gyrgyzystana-da sapar etdi.
Şu hepdäniň başynda Bişkege eden saparynda ol Gyrgyzystanyň häkimiýetlerini bu ýurtda 2010-njy ýylda ýüze çykan etniki çaknyşyklar ýaly wakalaryň gaýtadan ýüze çykmazlygy üçin problemanyň sebäplerine çözgüt gözlemeklige çagyrdy.
Mundan daşary, ol bu ýurtda ýaş gyzlaryň keseki erkek kişiler tarapyndan gelinlik üçin ogurlanyp gaçylmagy ýaly zorlukly wakalaryň-da öňüniň alynmalydygy barada gürrüň etdi.


c: text/html

text:
Tähran yslam respublikasynyň ýadro programmasy boýunça Eýran bilen dünýäniň iri alty döwletiniň arasyndaky gepleşikleriň oktýabr aýynyň ortalaryna çenli Ýewropada täzeden başlajakdygyny habar berýär.
Eýranyň daşary işler ministriniň orunbasary Abbas Arakçi 29-njy sentýabrda Tähranda metbugat serişdelerine beren maglumatynda gepleşikleriň iki hepdäniň içinde Wenada ýa-da Ženewada täzeden başlajakdygyny aýtdy. Bu gepleşiklerde 24-nji noýabra çenli Tähranyň ýadro programmasy boýunça taryhy ylalaşyga gelinmek maksat edinilýär.
Şeýle-de, Arakçi ýakynda Nýu-Ýorkda geçirilen gepleşiklerde “degerli öňe gidişikleriň” bolmandygyny we Eýranyň ylalaşyga gelinmek baradaky soňky möhleti (24-nji noýabr) uzaltmaga isleginiň ýokdugyny belledi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Eýranyň prezidenti Mahmut Ahmedinejad: “Birleşen Milletler Guramasy ýadro programmasy sebäpli Eýranyň garşysyna täze sanksiýalaryň girizilmegini kabul etse, Tähran gepleşikleri keser” diýip, duýduryş berdi.
Eýran ýolbaşçysy muny 8-nji iýunda Stambulda aýtdy. Ol bu ýerde “Aziýada hyzmatdaşlyk we özara ynamy artdyrmak çäreleri” boýunça geçirilýän halkara konferensiýa gatnaşýar.
“Men öňdenem aýdyp gelýärin. Amerikan hökümeti we onuň ýaranlary bize rezolýusiýa taýagyny galgadyp, soňam oturyp gürleşeris diýip pikir edýän bolsalar, ýalňyşýarlar. Beýle zat bolmaz. Birek-birege sylag-hormat, adalatlylyk bar ýerinde biz her bir adam bilen gürleşeris. Eger-de biri biz bilen gödek, buýruk beriji äheňde gürleşjek bolsa, onuň jogaby ozaldan belli” diýip, Ahmedinejad nygtady.
“Bu pursat gaýtalanmaz”
Eýran prezidenti: “Bu pursat gaýtalanmaz” diýip, halkara arkalaşygyny ýadro ýangyjy barada Türkiýe bilen Braziliýanyň araçylygy bilen gelnen ylalaşygy ret etmezlige çagyrdy.
Agzalýan bu ylalaşyk boýunça Eýran pes derejede baýlaşdyrylan 1200 kilogram urany Türkiýä iberip, onuň deregine 120 kilogram ýadro ýangyjyny almaly. Günbatar ýurtlary bu teklibi ret edýärler.
Günbatar Eýranyň ýokary derejede baýlaşdyrylan urany atom bombasyny öndürmek üçin ulanmagyndan gorkýar. Tähran hem muny ret edip, ýadro programmasynyň parahatçylykly maksatlar üçindigini aýdýar.
Ahmedinejad: “Amerikan prezidenti Barak Obama Eýran baradaky syýasatyny üýtgetmese, utular” diýdi. Ol: “Orsýet hem Eýran halkynyň duşmanlarynyň hataryna goşulmaz ýaly, dykgat etmeli” diýdi.
Orsýetiň Stambul sammitine gatnaşýan premýer-ministri Wladimir Putin özüniň Ahmedinejad bilen gürleşjekdgini aýtdy. Ol şeýle hem: “Täze sanksiýalar çendenaşa agyr bolmaly däl” diýidi.
“Biz Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň rezolýusiýalary çendenaşa agyr bolmaly diýip, pikir edemzok. Ol Eýranyň, Eýran ýolbaşçylarynyň, aýratyn-da Eýran halkynyň parahatçylykly ýadro energiýasyny ösdürmeginiň öňüni almaly däl” diýip, Putin öz pikirini beýan etdi.
Rezolýusiýa maslahatlaşylýar
Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşinde 8-nji iýunda Eýranyň garşysyna göz öňünde tutulan sanksiýalaryň dördünji tapgyry barada pikir alyşyldy. Günbatar diplomatlary bu rezolýusiýa Howpsuzlyk Geňeşiniň bäş hemişelik agzalary Britaniýa, Fransiýa, Hytaý, Orsýet we Birleşen Ştatlaryň goldamagy bilen kabul ediler diýip, pikir edýärler.
Geňeşiň hemişelik däl agzalary bu rezolýusiýa ýa ses bermekden saklanmakçy ýa-da Türkiýe we Braziliýa ýaly onuň garşysyna ses bermekçi. Türkiýe bilen Braziliýa: “Bu rezolýusiýa islenýäniň ters netijesini berer” diýýärler.
Halkara Atom Energiýasy Gullugynyň Baş direktory Ýukiýa Amano ýadro materiallarynyň ählisiniň parahatçylykly maksatlar üçindigini tassyklamak barada Eýranyň bu edara bilen hyzmatdaşlyk etmänligini aýdýar.


text:
Dogrusyny aýtsak, ýurt özbaşdak ýaşap başlandan soň türkmenleriň syýasata goşuljak bolşy ömürboýy gulply sandykda ýaşan adamy sandykdan çykaraga-da, «bar, uruş» diýip, eline gylyç tutdurylan ýaly boldy. Haýsy ýol bilen gitmeli, nämeden başlamaly, bilmediler.
Syýasy sowat edinmezden, syýasata baş goşmagyň ýalňyşlyklara eltýändigine köp kişiler düşünmediler. Köp kişiler ýurt ýolbaşçysyna agzyňa gelenini sögmek syýasatdyr öýtdüler, ýurt ýolbaşçysyna sögüp bileni syýasatçydyr öýtdüler.
Şeýle bolmazça-da däldi. Garaşsyzlyk ýyllarynyň türkmenleri syýasata goşulmany haçan görüpdir?! Olary 1920-nji-1930-njy ýyllarda sowet hökümetiniň garşysyna aýaga galan güýçli syýasatçylar bilen deňäp boljak däldi. Ýigriminji-otuzynjy ýyllaryň syýasatçylary göreşiň, urşuň, gan döküşikligiň içinde bişen syýasatçylardy. Sowet hökümeti 1937-1938-nji ýyllarda olaryň baryny ýok edipdi, atypdy, türmelere basypdy.
Başgaçarak hereket edilen bolsa...
Müň dokuz ýüz togsan birinji ýylda - Türkmenistanyň özbaşdak ýaşamaga başlan döwründe syýasata baş goşmaga synanyşanlaryň ählisi sowet hökümetiniň ýapyk düzgüninde ýaşap kemala gelenlerdi. Üstesine-de, sowet hökümeti olary hut ejesi naharlaýan çagajyk mysaly aýnadyp kemala getiripdi. Okadypdy, iş beripdi. Alym boljaklary alym edipdi, şahyr boljaklary şahyr edipdi. Syýasata baş goşmaga welin, rugsat bermändi.
Syýasat küýsänleriň barynyň dişi ikinji jahan urşundan öň döwlüpdi. Garaşsyzlyk ýyllarynda syýasata baş goşjak bolanlaryň barysy uruş ýyllarynda hem-de uruşdan soňky ýyllarda doglanlardy. Olara «Ykdysady syýasat», «Ylmy kommunizm syýasaty» boýunça ýokary okuw jaýlarynda ders berlen-de bolsa, hakyky syýasat hakda hiç hili düşünje berilmändi. Diňe Leniniň alyp baran göreşi, sowet hökümetiniň göreşleri hakda öwredilipdi, olar dünýä belli syýasatçylar ýaly adamlaryň başdan geçirmelerinden bihabardy.
Bir sapar Türkmenistanyň öňki prezidenti Saparmyrat Nyýazow Ylymlar akademiýasynda özünden nägile adamlaryň ýygnagyna gatnaşypdy. Şonda ol birnäçe nägile adamlaryň adyny tutup: «Köşge geliň, men size iş bereýin, bile işleşeliň» diýipdi. Ýaňy syýasata baş goşan kişiler çakylygy kabul etmän: «Biz seniň ýaly adam bilen işleşmeris. Sen iň gowusy, işiňden git. Bize sen gerek däl» diýşip, gygyryşyp, özlerini görkezipdiler. Soň bolsa, özlerini KNB-niň işgärlerine kowaladyp, türmä düşeni türmä düşdi, daşary ýurda gaçany daşary ýurda gaçdy.
Ine, şu ýerde gykylyk etmek syýasatça degişli däl. Şol adamlar şol wagt Nyýazowyň ýanyna işe barmalydylar. Onuň bilen işleşmelidiler. Oňa ýürek bilen hyzmat edip, bir ýandan bolsa özleri bilen pikirdeş adamlary töwereklerine, hökümet edaralaryna işe ýerleşdirmäge kömek etmelidiler. Hatda deputatlyga saýlanmaga-da kömek etmelidiler. Şeýdip köpelmelidiler. Olar bolsa gykylyk edip, dargap gitdiler. Sen bir uly syýasy güýç ýa-da partiýa bolan bolsaň, onda ýumruk galdyryp gykylyklaşsaň-da bolardy.
Indi göz ýetirildimikä?
Ýaňy garaşsyzlyk alnan ýyllarda syýasata goşuljak bolanlar bir ýylda, iki ýylda syýasatçy-da bolup bolmaýanlygyna, syýasy partiýa-da döredip bolmaýanlygyna şu günler göz ýetiren bolsalar gerek. Dünýä syýasatçylarynyň durmuşyndan ýazylan kitaplara nazar aýlanyňda olaryň syýasatyň ugrunda bütin ömrüni sarp edýändigine göz ýetirýärsiň.
Şol zatlara göz ýetirilmezlik ýüregi göreş hyjuwyndan doly köp ýigitleriň nähak ýerden ölüme, ýeňlişe, maýyplyga duçar bolmagyna getirdi. 1995-nji ýylyň 12-nji iýulynda köçä çykanlaryň betbagtçylyklarynyň öwezini näme bilen dolup bolar?! Sen bäş ýüz sany bol, ýa-da müň, barybir, eli ýaragsyz adamlaryň goşuny, polisiýasy, KNB-si bolan kişini ýeňmejegi köre hasa. Ýa-da şol bäş ýüz adamyň ýoldan ýöräp, köçelerde ýurt ýolbaşçysyna agzyna gelen zady sögüp geçmesi syýasy göreş däl. Ýolbaşçy ornuna baran kişi saňa aňsatlyk bilen ornuny bermeýär. «Bar, git! Sen bize gerek däl!» diýen sözden gorkup, haýsy ýurduň ýolbaşçysy ornuny başgalara beripdir?!
Sen ýolbaşçynyň edýän işiniň tersligini oňa düşündirip bilmeli, soň bu ýagdaýy halka düşündirip bilmeli. Ýolbaşçynyň göwne sygmaýan işine nägilelik bildirmäge halkda ukyp, gaýrat barmy, ony öwrenmeli.
Garaşsyzlyk ýyllarynda Türkmenistanda syýasy partiýalar döredi. Ýöne olaryň ýolbaşçylary halky ýeterlik derejede daşyna toplamagy başarmadylar. Olar kiçijik toparlar bolup, öz aralarynda pikir alyşmalar geçirmek bilen oňdular. Partiýa ýolbaşçylarynyň içinde her hilisi bardy. «Bize Nyýazow iş berenok» diýip, daşary ýurt medialaryna arz edip ýörenem bardy. (Öz kastyna çykan adamlara hökümetiň iş bermejegine syýasatçy düşünmeli ahbeti!)
Partiýa ýolbaşçylarynyň içinde gizlin ýagdaýda gazetler, žurnallar çap edenler, listowkalar ýaýradanlar hem boldy. Şolaryň gizlin ýagdaýda hereket etmegi-de olaryň dargamagyna getirdi. Olar nähili kyn ýagdaýlara düşseler-de, açyk ýagdaýda hereket etmelidiler, özleriniň baryny halka aýan etmelidiler.
Uly syýasat we kiçi döwlet
Dünýäde Yrak meselesiniň, Owgan meselesiniň ýüze çykmagy demokratiýany goldaýan döwletleriň türkmen syýasatçylaryna el uzatmagyna päsgel berdi. Üstesine-de, uly syýasatda alnyp barylýan oýunlar kiçijik döwlet bolan Türkmenistanyň ýaňy ýörjen-ýörjen bolmaga çalyşýan bäbege çalymdaş syýasy partiýalaryny aýagy bilen basyp geçdi.
Tebigy gazyň baý gory bolan ýurduň ýolbaşçysynyň özlerine gülüp bakaryny gazanmak meselesi demokratiýa ugrunda göreşmek üçin ýörjen-ýörjen bolup ugran syýasy partiýalara gol uzatmak meselesinden zerurrak boldy.
Şeýlelikde, diktatura ýurdy bolan Türkmenistanda ýaňy döräp ugran syýasy partiýalar özlerini aýan etmänkäler dargap gitdiler. Partiýalaryň birnäçesiniň ýolbaşçysy dälihana, birnäçesiniň ýolbaşçysy türmä atyldy. Birnäçesiniň jaýy-emlägi elinden alnyp, özi ýurtdan çykaryldy. Birnäçesi özüne hökümet tarapyndan işjagaz berlensoň, göreşmegini bes etdi.
Dünýäde, şol sanda Türkmenistanda-da demokratiýanyň ornaşdyrylmagyny isleýän hem-de demokratik ösüşleri goldaýan döwletler mundan beýläk bir hiç kimiň ýylgyryşyny gazanjak bolman, Türkmenistandaky oppozision toparlary hem partiýalary goldasa, olara gol uzatsa gowy bolar. Demokratlar diktatorlardan gowy ýylgyrýar. Ine, şonda tebigy gazam hemmä ýetik bolar, dostluk gatnaşyklary-da üýtgeşik bolar!
Döwlet Hojamedow aşgabatly inteligensiýa wekiliniň edebi lakamy. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Türkmenistanda iki sany öýjükli aragatnaşyk ulgamy bolup, olaryň biri Türkmenistana degişli bolan «Altyn asyr», beýlekisi bolsa Orsýediň MTS mobil kompaniýasydyr. Bu iki mobil kompaniýalarynyň hyzmaty bolsa dürli-dürlüdir.
«Altyn asyr» öýjükli aragatnaşyk ulgamynyň hyzmaty bir minut üçin 700 manat. Üstesine-de, onuň ilkinji minutynyň on sekundy mugtdur. MTS-de bolsa dürli-dürli hyzmatlar bolup, olaryň bahasynyň iň ýokarysy bir minut üçin 1500 manatdyr. Şeýle hem MTS-de RED START, PROFI-15, PROFI-30, DOSTLUK, OTLIÇNYÝ, INTERNET we başga-da birnäçe tarifler bar.
Telefonda juda köp gürleşýänler MTS-iň LIMITSIZ tarifinden peýdalanýarlar. Bu tarif üçin bir aýda 2 million manat (täze pulda 400 manat) geçirip, mobil telefonda çäklendirilmedik ýagdaýda gürleşmek bolýar.
MTS-iň RED LETO PLÝUS tarifiniň bolsa ähli giriş jaňlary mugtdur. Bu tarif üçin bir aýda 50 müň manat abonent tölegini tölemeli. Çykyş jaňlarynyň nyrhy bolsa 1 minutyna 1500 manat.
Ine, şu tarif hem belli bir derejede «Altyn asyr» öýjükli aragatnaşyk ulgamynyň «on sekunda çenli mugt» hyzmatyny ýatyrmak pikirine alyp geldi.“Mekir hile”
Telefonda köp gepleşmegi halaýan ýaşlaryň ençemesi mekir hiläni ulanýarlar. Olar ýanlarynda birbada iki mobil telefonyny göterýärler. Telefonlaryň birinde MTS-iň simkarty, beýlekisinde bolsa «Altyn asyryňky». Özlerindäki «Altyn asyr» öýjükli aragatnaşygynyň belgisine gelýän ähli jaňlary olar MTS-däki RED LETO PLÝUS tarifli nomerine pereadresasiýa edýärler.
Netijede olar giriş jaňlary üçin näçe sagat gürleşseler-de, bir köpük hem tölemeýärler. Kimdir biri bilen jaňlaşjak bolanlarynda bolsa, olar «Altyn asyr» öýjükli aragatnaşygynyň belgisindäki telefonyndan özüne jaň etmeklerini haýyş edip, on sekundyň içinde telefony goýup ýetişýärler.
Ýaşlaryň tapan bu hileleri «Altyn asyr» öýjükli aragatnaşygynyň ýolbaşçylarynyň gowy degnasyna degene meňzeýär. Olar indi täze ýylyň 1-nji ýanwaryndan «on sekunda çenli mugt» hyzmatyny ýatyrmagyň kararyna ymykly gelipdirler.Ýerli habarçylaryň beren maglumatlary esasynda taýýarlanyldy.


text:
Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşiginiň ygtyýaryna, senagat zolagy üçin, ýer böleginiň bölünip berilýändigi aýdylýar.
Ministrler kabinetiniň 29-njy aprelde geçirilen mejlisinde aýdylmagyna görä, bölünip berlen ýerde isleg bildirilýän harytlary öndürýän ýokary tehnologiýaly kärhanalary gurmak göz öňünde tutulýar.
Türkmenistanda ýer döwlet eýeçiliginde galýar we daýhanlar ony diňe az möçberde, gysga möhletli kärendesine alyp, esasan döwlet plany boýunça bugdaý we gowaça ekip bilýärler.


text:
Taýlantda geçirilýän Günorta-gündogar Aziýanyň 10 ýurdunyň sammitinde bu regiona girýän ýurtlarda adam hukuklarynyň berjaý edilmegine gözegçilik edýän hökümetara komissiýanyň işläp başlandygy yglan edilipdir.
Taýlandyň premýer-ministri Absihit Wetçaçiwa 3 gün dowam etjek bu sammitde çykyş edip, şeýle kommisiýanyň işläp başlamagynyň regionda adam hukuklary bilen bagly ýagadaýyň gowulandyrylmagy meselesinde edilen gaty möhüm ädimdigini aýtdy.
Bu proýektiň garşydaşlary, Miýanmadaky yagýaýy göz öňunde tutup, onuň başa barmajakdygyny aýdýarlar.
Şeýle-de, Suahin atly kurort şäherinde geçirilýän bu sammitde howanyň özgermegine garşy görülmeli çärelere garalýar diýlip, maglumat berilýär.


text:
Şu gün Eýranyň hökümeti prezident Mahmud Ahmedinejatyň Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama «içgin» bir hat ýazmaklygy planlaşdyrýandygy mälim etdi.
Eýranyň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Ramin Mehmanparastyň aýtmagyna görä, bu hatda prezident Ahmedinejat Birleşen Ştatlaryň prezidentine Eýran baradaky ozalky köne syýasatdan el çekmekligi hem-de dogry taktika eýermekligi teklip etmekçi.
Bu wakanyň fonunda bolsa, şu gün Tährana sapar edýän Türkiýäniň daşary işler ministri Ahmet Dawutoglu Eýranyň ýadro meselesi bilen baglanyşykly dawalaryň diplomatik ýollar bilen çözülmegine Türkiýäniň hem ýardam bermäge taýýardygyny aýtdy.


text:
Ýekşenbe güni Tunisiň premýer-ministri Muhammad Gannuşi oppozision partiýalaryň ýolbaşçylary bilen geçirilen gepleşiklerde täze koalision hökümet gurmak barada ylalaşylandygyny bildiripdi. Bu hökümet ara salym salman, şu gün düzüldi.
Premýer-ministr Muhammad Gannuşi we başga-da birnäçe ministr öz wezipesinde galýar. Täze hökümete üç sany oppozisiýa lideri hem goşuldy we Maglumat ministrligi ýatyryldy.
Tunisiň premýer-ministri Muhammad Gannuşi (çepde) we ýurduň wagtlaýyn prezidenti Fouad Mebazza.
Gannuşi öten agşam Tunis telewideniýesine beren interwýusynda şeýle diýipdi: “Azatlyk edil iýmit ýaly zerur zat. Azatlyk bolmasa, biziň mertebämiz bolmaz. Azatlyk bolmasa, bizde döredijilik başarnygy bolmaz. Biziň gepleşik geçiren taraplarymyzyň hemmesi şu pikirde”.
Soňra ol şeýle diýipdi: “Biz täze hökümet düzmek barada nähili hyzmatdaşlygyň gerekdigini bildik. Birleşen koalision hökümetiň düzülendigini duşenbe güni yglan etmegimiz mümkin. Şeýdip, taryhymyzda bir täze sahypa açylar. Inşallah, Tunis dünýäniň beýleki ýurtlaryna hemişe gowy görelde bolar”.Geljege umyt
Gannuşiden koalision hökümet düzmekligi soran ýurduň wagtlaýyn prezidenti Fouad Mebazza. Gannuşi, öz aýtmagyna görä, täze hökümete gatnaşýan syýasy oppozision partiýalaryň ýolbaşçylary bilen öňünden gürleşipdir. Ol täze koalision hökümet düzmek baradaky gepleşikleriň "gaty gowy" geçendigini aýdypdy.
“Bu ýagdaý bize geljekki birnäçe günlükde, aýratyn-da syýasy sistemany gowulandyryp, demokratik sistemany ornaşdyryp bolar diýen ynamy döredýär. Munuň üstesine-de, ähli tunislilere oňat ýaşamaga mümkinçilik döretjek ykdysady we sosial ösüş golaýlaýar” diýip, Gannuşi aýtdy.
Ýöne halkyň ýaşaýyş ýagdaýynyň ýaramazlygy sebäpli geçen dört hepdäniň dowamynda bolan protestler ýurdy bölünişige salyp, garym-gatym etdi. Iň ýamany hem Ben Aliýa wepadar adamlaryň görkezýän garşylygy. Resmi taýdan tassyklanmadyk habarlarda Ben Aliýa wepadar güýçleriň täze birlik hökümetiniň düzülmegini başa bardyrmazlyk üçin ýurtda bulagaýlyk döretmäge synanyşanlygy aýdylýar.
Geçmişi ýatladýar
Tunisli Haled ýurtda häzirki garym-gatymlygy 1978-nji we 1984-nji ýyllarda bolan ganly bulagaýlyga deňeýär: “Ýatlara geçmişi ýok ýurduň geljegi bolmaz. 1978-nji ýylda gan döküldi. 1984-nji ýylda gan döküldi. Bu gün ýene gan bar. Indi bu ‘ölüm topary’ töwerekde aýlanyşyp ýör. Olar ýurda ot berip, halky gorkuzýar. Olar tussaglaryň hem boşadylmagyny buýrupdyrlar. Maksat ýurdy agdar-düňder edip, diňe hüşgär hökümetiň ýurdy gorap biler diýip, halky ynandyrmak”.
Dogrudan-da, adamlar paýtagt Tunisde käbir ýerlerde bidüzgünçiliklerden goranmak üçin howpsuzlyk postlaryny ýerleşdiripdirler. “Biz biri-birimizi tanar ýaly ak gursakça geýnip, köçä çykdyk. Polisiýa hem özümiziň bu ýerdedigimizi, egin-eşigimiziň akdygyny aýtdyk. Komendant sagadydy. Taýýarlyk görüp geldik. Adamlar öýlerinde näme bar bolsa, şony hem getirdiler. Käbiri taýak getirdi, biz-de daş ýygnadyk” diýip, bir tunisli aýdýar.
Ýöne özgerişleri girizmäge synanyşýan koalision hökümeti Ben Aliýa wepadar güýçler goldarmy ýa-da goldamaz - häzir esasy sorag şunda.


text:
Ýeňil atletika federasiýalarynyň halkara bileleşigi (IAAF) orsýetli gaçgak sportsmen Ýuliýa Stepanowanyň Ýewropanyň çempionatynda we Rio de Janeiroda Olimpiýa oýunlaryna “bitarap atlet” hökmünde gatnaşmagyny makullady.
Gurama Stepanowanyň “goşmaça şertlerde” bäsdeşlige gatnaşmak boýunça arzasyny kabul edendigini 1-nji iýunda mälim etdi.
Stepanowa 800 metrlik distansiýa ylgaýan dünýäniň iň öňdebaryjy sportsmenleriniň biridi. Onuň adamsy Orsýetiň doping gözegçiligi boýunça resmisi Dünýäniň dopinge garşy agentligine Orsýetiň ýeňil atletikada dopingi yzygiderleri ulanýandygy barada maglumat beripdi.
Ýeňil atletika federasiýalarynyň halkara bileleşigi geçen ýylyň noýabr aýynda Orsýeti halkara bäsdeşliklerinden, şol sada Olimpiadalardan çetleşdirdi.
Bu gadagançylyk geçen aýda, Ýeňil atletika federasiýalarynyň halkara bileleşiginiň aýdyşy ýaly Orsýet reformalaryň şertlerini berjaý etmekden boýun gaçyrandan soň güýje giripdi. IAAF sportsmenleriň “bitarap atlet” hökmünde gatnaşmagyna rugsat berjekdigini aýdýar.


text:
Russiýanyň premýer-ministri Dmitriý Medwedew Kryma bardy. Medwedewiň Kryma edýän bu sapary netijesinde, ol ýarymada Russiýa tarapyndan ele geçirileni bäri Moskwanyň sebite baran ilkinji ýokary derejeli resmisi boldy.
Medwedew duşenbe güni Twitterde özüniň Simferopolyň territoriýasyndadygyny ýazyp, “şu gün hökümet bu ýerde Krymyň ösüşini maslahatlaşar” diýdi.
Habar gulluklarynyň berýän maglumatyna görä, Medwedew ýurduň ministrlerinden we wise-premýerlerinden ybarat ýokary derejeli ençeme rus delegasiýasynyň ýolbaşçysy hökmünde Kryma barypdyr we olar ýarymadanyň sosial we ykdysady ösüşi barada maslahat geçirerler.
Krym sebitiniň Russiýa tarapyndan anneksiýa edilmegi halkara derejesinde ykrar edilmedi we ol Amerikanyň Birleşen Ştatlary, Ýewropa Bileleşigi we Birleşen Milletler Guramasynyň Baş assambleýasy tarapyndan bikanun diýlip häsiýetlendirildi.


text:
ABŞ-nyň howa zarbalary gündogar Owganystanda “Yslam döwleti” toparynyň dolandyrýan radiostansiýasyny sandan çykardy.
Amerikan we owgan resmileriniň 2-nji fewralda aýtmaklaryna görä, “Halifatyň sesi” atly radio Pakistan bilen serhediň golaýynda howadan urlan iki zarbanyň netijesinde ýok edildi.
Nangarhar welaýatynyň häkiminiň metbugat-wekili Attaullah Khogyaniniň AÝ/AR-na aýtmagyna görä, “Yslam döwleti” (YD) toparynyň 29 agzasy hem zarbanyň netijesinde öldürilipdir. Şeýle-de ol hüjümiň netijesinde radionyň bäş işgäriniň we websaýtda işlän üç adamyň öldürilendigini habar berdi.
ABŞ-nyň goşunynyň polkownigi, ABŞ-nyň we NATO-nyň Owganystandaky missiýasynyň metbugat-wekili Mike Lawhorn öz beýannamasynda ABŞ-nyň güýçleriniň regionyň Arçin etrabynda 1-nji fewralda agşam terrora garşy iki howa hüjümini amala aşyrandygyny habar berdi.
Owganystanyň Pakistan bilen serhetdeş etraplarynyň ençemesinde YD toparynyň söweşijileri ýerleşýär.
2015-nji ýylyň aýagynda döredilen “Halifatyň sesi” radiosy soňky ençeme hepdäniň dowamynda Nangarhar welaýatyndan “Yslam döwleti” toparynyň ekstremistik maglumatlaryny ýaýradýardy.
Şeýle-de radiostansiýa söweşijileri hakyna tutmak we žurnalistlere haýbat atmak üçin hem ulanylypdy.


text:
Aşgabat, 17-nji ýanwar. “Türkmenportal”.
Şu gün Awstraliýada dowam edýän Aziýanyň Kubogy — 2015-de “A” toparçasynda soňky tapgyryň duşuşyklary geçirildi. Iki oýun hem bir wagtda başlandy.
Öňdebaryjylaryň — Awstraliýanyň hem Koreýa Respublikasynyň ýygyndylarynyň duşuşygy aýratyn gyzyklanma döretdi. Muňa Brisbendäki stadiona 48 513 tomaşaçynyň ýygnanandygy hem güwä geçýän bolsa gerek. Ýöne ýer eýelerine janköýerleriň köplüginiň hem peýdasy degmedi. Duşuşygyň ykbalyny 33-nji minutda Koreýanyň ýygyndysynyň hüjümçisi Li Çýan Hýupyň geçiren ýeke-täk pökgüsi çözdi. Netijede ýeňiş gazanan topar 9 utuk toplap, “A” toparçasynda öňdäki orny eýeledi, awstraliýalylar ikinji basgançakda galdylar.
Bu toparçanyň beýleki duşuşygynyň netijesi ýaryş tertibine hiç hili üýtgeşme girizenokdy. Çünki Omanyň we Kuweýtiň toparlary wagtyndan öň indiki tapgyra çykmak umydyndan el üzüpdiler. Şeýle-de bolsa omanlylar bäsleşik bilen ýeňişli hoşlaşdylar — 1:0. Pökgini 69-njy minutda Abdul Aziz Al-Makbali geçirdi. 18-nji ýanwarda Aziýanyň Kubogy — 2015-de Koreýanyň we Awstraliýanyň çärýek finaldaky ýygyndylarynyň garşydaşlary aýan ediler. Bu “B” toparçasynda Özbegistan — Saud Arabystany, Hytaý — KHDR duşuşyklaryndan soň belli bolar.


text:
Häzir Türkmenistanda dowam edýän saýlawlar kampaniýasy bilen bagly Aşgabadyň köçelerinde asylyp goýlan çagyryş-şygarlaryň biri soňky döwürde gyssagly çalşyrylyp başlandy. Çalşyrylýan ýa eýýäm çalşyrylan ýaşyl matanyň ýüzüne “2012-nji ýylyň 12-nji fewraly Türkmenistanyň prezidentiniň saýlawlar günidir!” diýlip ýazylyp, ähli halk görer ýaly köçeleriň ugrunda asylyp goýlupdy.
Häzir öňkiniň ornunda onuň düzedilen “2012-nji ýylyň 12-nji fewraly Türkmenistanyň prezidentiniň saýlawlar günüdir!” diýen görnüşi peýda boldy. Bu çalşyrma işi orfografik ýalňyşlyk goýberilip, ikinji bogunda dodaklandyryp ýazmak kadasy bozulyp ýazylan şygaryň suraty Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugynyň saýtynda 29-njy ýanwarda çap edilenden
soň başlandy.
Häzir öňkiniň ornunda onuň düzedilen “2012-nji ýylyň 12-nji fewraly Türkmenistanyň prezidentiniň saýlawlar günüdir!” diýen görnüşi peýda boldy.
Häzir döwlet derejesinde dowam edýän möhüm syýasy çärä - saýlawlar kampaniýasyna bagyşlanan şygarda şol säwligiň haýsy edara ýa kimler tarapyndan goýberilendigi barasynda anyk maglumat ýok. Emma bu ýokary derejede goýberilen ilkinji grammatiki ýalňyşlyk ýa säwlik däl.
Türkmenistanyň köpçülikleýin habar serişdeleriniň düzýän sözlemlerem özüniň aşa uzynlygy, köp sözlüligi, pikiriň pytraňňylygy bilen tapawutlanýar. Mysal üçin, prezidentiň gatnaşan çäreleri ýa regionlara sapary baradaky teswirlemelerde käbir sözlemler 60-70 sözden ybarat. Synçylar, şeýle sözlemleri ahyryna çenli okaýançaň, başynyň ýatdan çykýandygyny belleýärler. Täze bir mysal: Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedowyň Daşoguz welaýatyna iş sapary barada TDH gullugynyň 1-nji fewraldaky teswirlemesinde 18-nji abzasdaky sözlem 94 sözden ybarat. Ine, ol jümle:
“Выразив огромную признательность Президенту Гурбангулы Бердымухамедову за деятельное внимание к труженикам села, создание необходимых условий и регулярное повышение заработной платы, а также за недавно принятый «Семейный кодекс», за выдаваемые денежные пособия матери на ребенка, предоставляемый отпуск по уходу за ребенком до трехлетнего возраста, льготы молодоженам для приобретения первоочередных вещей для дома, и в целом за заботу о создании благоприятных условий для работающих в различных отраслях народного хозяйства женщин, вносящих своим самоотверженным трудом достойный вклад в достижение высоких рубежей эпохи великих преобразований, работницы высказали свое намерение отдать на предстоящих выборах свои голоса за кандидатуру лидера нации”.
Ýeri gelende bellesek, şol teswirlemäniň türkmençesi häzir ýok, adatça, ol birki günden soň peýda bolýar. Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň çykyşlarynda-da şeýle uzyn sözlemlere duş gelmek mümkin. Berdimuhamedowyň geçen ýylyň 25-nji oktýabryndaky çykyşyndan bir bölek:
“Ata-babalarymyzyň adamkärçilik we ynsanperwerlik, ýagşylyk etmek ýörelgelerini goldanyp, adam hukuklaryny hem-de azatlyklaryny goramakda umumylykda ykrar edilen halkara kadalaryna eýerýändigimize esaslanyp hem-de adamlaryň raýatlygy erkin saýlap almak hukugyny nazara almak bilen, dürli sebäplere görä, ykbalyň emri bilen raýatlygy ýitiren we raýatlygy bolmadyk bir müň ýedi ýüzden gowrak adamy Türkmenistanyň, ine, raýatyny kabul etmek hakyndaky permana hem gol çekýärin”.
Türkmenistanyň döwlet baştutanlarynyň çykyşlarynda sözlemde sözlem agzalarynyň ylalaşygy, orny, ýöňkeme, düşüm, san goşulmalary bilen bagly düzgünler hemişe saklanyp durmaýar. Berdimuhamedowyň geçen ýylyň 15-nji dekabrynda “Galkynyş” hereketiniň ahyrky ýygnagynda eden çykyşyndan bir mysal:
"Türkmenistanyň prezidentiň
ýokary wezipesine meni hödürlän we meniň bu saýlawlara gatnaşmagymy teklip eden partiýa we jemgyýetçilik guramalaryň ählisine men tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirýärin".
Gürrüňi edilýän säwliklere S.Nyýazowyň “Üç apat” goşgusynda-da duş gelmek bolýar:
“Döwlet galkyp, daş ýaranda bagtyňyz,
Süleýman deý ýel çekende tagtyňyz,
Berkarar çagtyňyz bolup habardar,
Aly kändir, haýyn kändir, (A:ly görnüşinde okalmaly)
Ýoly kändir haýy:nyň, (Bolmalysy – haýynyň)
Çar tarapdan rysgal-döwlet gelýändir,
Hem-de çar tarapda howp-hatar bar.
Bu bir agyp-dönüp duran dünýedir,
Gerdiş-gerdany kän çarhy-pelegiň.
Türkmenistanda türkmen diline Garaşsyzlykdan öň, 1991-nji ýylyň maý aýynda döwlet dili statusy berildi. Ondan bäri 21 ýyl töweregi wagt geçdi. Döwlet baştutanynyň çykyşlarynda, habar serişdeleriniň çap edýän materiallarynda, görkezme agitasiýasynda şeýle ýalňyşlaryňdyr säwlikleriň gaýtalanyp durmagynyň sebäbi nämede? Bu hadysanyň öňüni nädip almaly? Bu barada ýazyjy Amanmyrat Bugaýew şeýle diýýär:
—Söze, umuman, türkmen diline gadyr-gymmat goýýan ýazyjylar, žurnalistler, dil bilimine saldamly goşant goşan adamlaryň köpüsi işden gyrakladyldy, olaryň yzyndan gelýän nesil şol alymlaryň mekdebe öwrülen däplerini dowam etdirip bilmeýärler. Diliň bar bolan problemalaryny öwrenmeli, bar bolan kemçilikleri ýaşyrmaly däl-de, eýsem şol kemçilikleri aradan aýyrmak üçin birgiden ylmy barlaglar geçirilmeli, praktiki işler edilmeli.
Etraplaryň ýaşaýjylarynyň aýtmaklaryna görä, paýtagtyň töweregindäki etraplarda hem beýleki welaýatlarda orfografik ýalňyşly şygar köçeleriň ugrunda, adamlaryň köplük bolup üýşýän ýerlerinde häzirem asylgy dur.


text:
Gurhanyň azyndan 1370 ýyl mundan ozalky döwre degişli diýilýän bölekleri Birmingem Uniwersitetiniň kitaphanasynda tapyldy.
BBC agentliginiň 22-nji iýulda habar bermegine görä, bu tapyndy Britaniýanyň Yrakdan 1920-nji ýyllarda satyn alan, emma onuň gadymylygyny ykrar etmedik ýygyndysynyň bir bölegidir.
Ýörite barlaglar bölekleriň irki arap dilinde geçiniň ýa goýunuň derisinde ýazylandygyny we onuň 568 we 645-nji ýyllaryň aralygyna degişlidigini görkezdi.
Däp bolan hasaplamalara görä, Muhammet pygambere Gurhanyň aýatlary 610 we 632-nji ýyllaryň aralygynda aýan bolupdyr.
Täze tapylan Gurhanyň parçalarynyň başda bölekleýin ýazylyp, soň 650-nji ýyllara golaý döwürde toplanan bolmagy aýdylýar.


text:
Türkmenistanda çilim ýasalýan ak temmäki ekilmeýär. Munuň sebäbi ýurtda çilim zawodynyň ýoklugy üçindir. Ýöne ýurtda nas taýýarlanylýan gök temmäki welin ekilýär.
Nasdan neşe edinmek türkmenleriň arasynda gaty ir döwürlerden bäri bar. Türkmen klassyky şahyrlarynyň köpüsinde nasy, nas atýan kişini tankytlap ýazylan birnäçe goşgular bar.
Halanylsa-da, halanylmasa-da, nas atmaklyk Türkmenistanda biziň günlerimize çenli gelip ýetipdir. Biziň günlerimizde-de nas atýanlar-da bar, nasy ýasaýanlar-da bar, nasy satýanlar-da.
Naskeşlik hem edil beýleki neşeler ýaly özüne garaşly edýär. Nasa bir özüni aldyran kişi ondan aňsat aýrylyp bilmeýär.
Naskeşlige garşy nähili göreşilýär?
Naskeşlige her döwürde birhili göreşilipdi. Hatda bu ýaramaz pişäniň garşysyna sowet döwründe-de göreşilipdi.
Türkmenistanyň öňki prezidenti Saparmyrat Nyýazow nasy köpçüligiň ýerinde, şäheriň merkezinde gadagan edip, ony diňe paýtagtyň demirgazyk çäginde satmaga ygtyýar beripdi. Emma 2008-nji ýylda Berdimuhamedow nasy gadagan etmek barada karar çykaryp, ony beýleki neşe serişdeleriň hataryna deňleşdirdi.
Elbetde, nas bilen tutulanlar neşe maddalary bilen ele düşenler ýaly deň derejede bolanok. Olara ilkibada üç gezek jerime töletdirilýär. Üçünji gezekden soňam ele düşse, onda jenaýat jogapkärçiligine çekilýär.
Nasy satmak barada kararyň çykanyna iki ýarym ýyl geçse-de, heniz nas satany üçin türmä ugradylan adamyň ýokdugy aýdylýar. Bu bolsa, nas satýanlara göreşiň edil o diýen berk däldiginiň alamatydyr.
Nasyň garşysyna göreşiň gowşak alnyp barylýandygy hususy dükanjyklarda, hojalyklarda onuň yzygiderli satylyp durulmagy hem aýdyň subutnama bolup dur.
Nasy atýanlar diňe erkekleriň däl, eýsem, aýallaryň arasynda-da bar. Polietilen kagyzyndan ini üç santimetr, boýy ýedi-sekiz santimetr bolan haltajyklarda bir manada satýarlar. Şeýle haltajykdaky bir manatlyk nas kanagatlyrak naskeşe ertirden agşama çenli bolýar. Bu bolsa kanagatlyrak naskeşe bir aýda on amerikan dollaryna barabar nas gerekdigini habar berýär.
Çilimkeşleriň hossarlary maşgaladaky bir çilimkeşe bir aýyň dowamynda otuz-kyrk dollara barabar çilim puly gerekdiginden nalaýarlar. Arakhorlar bilen neşekeşlere bolsa, has-da köp çykdaýjy gerek. Şeýle bolansoň, iň arzan neşelemek nas bolup galýar. Hossarlar hem ogullarynyň neşekeş ýa-da arakhor bolanyndan naskeş bolanyny kem görenoklar.
Gazanç çeşmesi
Durmuşdaky janly faktlaryň görkezmegine görä, temmäki ekip ýetişdirmek hem-de nas ýasamak öýken keselini döredýär. Has dogrusy temmäki ekýänlerde, nas ýasaýanlarda öýkene suw üýşme keseli köp duş gelýär. Şeýle-de bolsa, temmäki ekmek oba adamlarynyň ekerançylygyndan ýitmeýär. Sebäbi temmäkiden lomaý pul düşýär. Nas ýasaýanlar temmäkini örän gymmat bahadan alýarlar.
Daýhany nas atýanlaryň saglygy-da gyzyklandyrmaýar, nasyň zyýany baradaky maglumatlar-da. Ol diňe bir zady bilýär—ol her edip, hesip edip maşgalany süýremelidigini bilýär, çagalary iýdirip-geýdirmelidigini bilýär.
Temmäkini ekmek, otamak, soňra ýygnap, ýel-ýagşyň degmeýän ýerinde, ýapyk jaýda guratmak örän görgi bolsa-da, temmäkä ýeriň şory bilen gurçugy täsir etmeýär. Şonuň üçin köp kişiler temmäki ekmegi gowy görýärler. Şeýle hem temmäki hiç wagt hyýar-pomidor, gawun-garpyz, sogan-kartoşka ýaly çüýräp-zaýalanyp galmaýar, temmäkini goýara ýer tapsaň, iki-üç ýyldan soň satsaň-da bolýar, bäş ýyldan soň satsaň-da. Umuman, bu ekin daýhana gazanç üçin amatly bolýar. Emma onuň zyýany welin köpleri oýlandyranok.
Serdar Gulgeldiýew aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Anna güni geçirilen Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow syýasy partiýalar barada öz pikirini beýan edip, bu meselede oppozisiýa toparlary bilen hem hyzmatdaşlyk etmekden çekinmeýändigini aýtdy.
Mejlisde Berdimuhamedow ýurtda köppartiýalylygyň döremegi üçin kanunçylyk binýadyny esaslandyrmalydygyny aýtdy. Ýöne bu meselede gyssagly ýagdaýda emeli ýol bilen partiýalaryň döredilmejekdigini mälim edip, ýurtda köp sanly partiýalaryň esassyz köpelmegini goldamajakdygyny öňe sürdi.
Berdimuhamedow halk bilen häkimiýetiň arasyndaky hakyky aragatnaşygy üpjün etmek üçin netijeli işleýän iki partiýanyň hem ýeterlikdigini hasap edýändigini aýdyp, ol partiýalaryň halk köpçüliginiň goldawyna we uly abraýa eýe bolmalydygyny mälim etdi.
Öz partiýasyny döretmäge isleg bildirýän adamlaryň toparlaryna partiýanyň hasaba alynmagynda we onuň işiniň talaba laýyk guralmagyna hiç bir babatda päsgel berilmejekdigini Berdimuhamedow öz çykyşynda öňe sürdi.
Şeýle hem Berdimuhamedow “özüni oppozisiýa diýip atlandyrýan toparlar” bilen hyzmatdaşlyk etmekden çekinmeýändigini mälim etdi. Eger-de oppozisiýa girýän adamlardan kimdir biri öňde durýan prezident saýlawlaryna gatnaşmaga isleg bildirse, onda olaryň Türkmenistana arkaýyn gelip biljekdigini mälim eden Berdimuhamedow oppozisionerlere Türkmenistanyň ähli raýatlary bilen deň-derejede, deň hukuklar esasynda saýlawlara gatnaşmaga mümkinçilikleriň dörediljekdigine doly kepil geçdi.
Bir partiýa hereket edýär
Türkmenistanyň özbaşdak ýurt bolanyna 20 ýyla golaý wagt bolandygyna garamazdan, ýurtda ýeke täk partiýa, ýagny Türkmenistanyň demokratik partiýasy hereket edýär. Ýurduň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazow özüniň käbir çykyşlarynda Türkmenistanda köppartiýalylygyň döredilmegine rugsat berilmelidigini öňe sürüp gezen-de bolsa, iş ýüzünde bu meselä garşy bolupdy.
Saparmyrat Nyýazowyň aradan çykmagy bilen döwlet başyna gelen Berdimuhamedow ýurtda köppartiýalylyk meselesine özüniň prezidentlik wezipesine saýlananyna diňe üç ýyl geçenden soň dolanyp geldi. 2010-njy ýylyň 14-nji maýynda Daşoguz şäherinde geçirilen Ýaşulularyň maslahatynyň mejlisinde Berdimuhamedow ýurtda köppartiýalyk jemgyýetçilik syýasy ulgamyny döretmäge wagtyň ýetendigini aýtdy.
Şol maslahatda Berdimuhamedow ýurtda ikinji partiýa hökmünde «Daýhanlar» partiýasynyň döredilmeginiň mümkinçiligi barada hem aýdypdy. Şunuň bilen baglylykda ol Türkmenistanyň Mejlisine «Syýasy partiýalar hakyndaky» kanunyň taslamasynyň üstünde işlemegi we ony taýýarlamagy tabşyrypdy.
Daşoguz şäherinde geçirilen Ýaşulularyň maslahatynda köppartiýalylyk barada öňe sürlen tekliplere bir ýyldan gowrak wagtyň geçendigine garamazdan, Türkmenistanda bu meselede hiç bir öňe gidişlikler göze ilmeýär. Türkmenistanyň Mejlisi bolsa «Syýasy partiýalar hakyndaky» kanunyň taslamasy bilen bagly alnyp barylýan işler barada hiç hili habar bermeýär.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
19-njy awgustda geçirilen maslahatda ýurtda çap edilýän neşir önümleriniň hilini gowulandyrmagyň zerurlygy nygtaldy we çäklerdirmeler barada-da gürrüň edildi.
Medeniýet ugrunyň we köpçülikleýin habar serişdeleriniň işini kämilleşdirmek boýunça geçirilen bu maslahatda prezident G.Berdimuhamedow daşary ýurtlardan Türkmenistana pes hilli neşir we wideo önümleriniň getirilýändigini, şoňa görä-de beýle önümleriň getirilmeginiň öňüni almalydygyny aýtdy we bu ugurda degişli ýolbaşçylara görkezmeler berdi.
Daşary ýurtlardan Türkmenistana barýan neşir we wideo önümleriniň öňüni almak barada ýurduň Gümrük gullugynyň ýolbaşçysyna tabşyryk berende, prezident G.Berdimuhamedow häzirki wagt ýurtda çap edilýän neşir önümleriniň möçberiniň içerki zerurlyk üçin ýeterlikdigini hem belledi.
Türkmenistanyň Gümrük gullugyna berlen bu görkezmäniň hatda ýurduň syýasy we informasion üzňeligine öňden öwrenişen ilatyny-da geň galdyranlygyny ýerli ýaşaýjylar gürrüň berdiler.
Ýene anyklyk ýok
Elbetde, türkmen ýolbaşçysynyň resmi görkezmesiniň pornografiýa we dini ekstremizme bagly halkara derejesinde gadagan edilen neşir we wideo materiallaryna degişli bolmagy ahmal. Ýöne, synçylaryň pikiriçe, beýle bolanda, gadagan edilen önümleriň görnüşleriniň anyklaşdyrylmagy we takyk sanawy zerur.
Türkmenistanyň prezidentiniň 19-njy awgustda medeniýet ugrunyň we köpçülikleýin habar serişdeleriniň işini kämilleşdirmek boýunça geçiren bu maslahatynda gadagançylygyň wideo we neşir önümleriniň haýsy görnüşine degişlidigi takyklaşdyrylmady. Onda “Daşary ýurtlardan hil we mazmun taýdan pes derejeli önümleriň gelmeginiň öňüni almak” diýen buýruk bilen çäklenildi.
Ilaty informasion gabawa sezewar etmek syýasatyny ýöredýän Türkmenistana neşir we wideo önümleriniň eltilmegine köplenç öňem resmi taýdan rugsat berilmeýärdi. Serhetçiler we gümrükçiler tarapyndan aýratynam ilkinji nobatda gazet-žurnallar saklanylýar.
Ýerli synçylar beýleki ýurtlarda açyk satylýan gazet-žurnallaryň-da türkmen serhedinden geçýänleriň elinden alynýandygyny aýdýarlar. Olaryň pikiriçe, halkara derejesinde gadagan edilen neşirleriň we wideo materiallaryň Türkmenistana aralaşmak mümkinçiligi ozalam örän ujypsyz we şonuň üçinem bu ugurda ýörite gadagançylyk girizmäge zerurlyk hem ýok.
Tarapdarlar we garşylar
Garaşsyz žurnalist Döwletmyrat Ýazgulyýew Türkmenistanyň ilaty üçin daşary ýurtlardan gelýän informasiýanyň elýeterliligini we şeýle maglumatlary ýurda getirmek mümkinçiligini nola deňedi.
Ýöne beýleki tarapdan ol “Yaş oglanlar bilen gürrüňdeş bolamda, olar daşary ýurtlardan getirilýän wideolaryň arasynda pornografik kinolaryň, ýagny, türkmeniň däp-dessurlaryna laýyk gelmeýän kinolaryň bardygyny aýtdylar. Getirilýän dini edebiýatlaryň arasaynda-da hristiançylyga degişli «Iogowanyň sayatlary» we beýleki toparlara degişli kitaplar bar. Özi-de şol kitaplar nireden getirilýänem bolsa, şol ýerlerde-de bu kitaplaryň kanuny ýol bilen çykmadykdygyny aýdýarlar. Ine, şu babatda türkmeniň däp-dessurlaryna, ahlagyna gabat gelmeýän informasiýa akymyny beklemek gerek” diyip belledi.
Adam hukuklaryny goraýjy “Türkmen inisiatiwasy” guramasynyň müdiri Farid Tuhbatulliniň bellemegine görä, öňden ýöredilýän düzgüne laýyklykda türkmen serhedinde syýasata, dine we pornografiýa degişli informasiýa önümleri ýurda barýanlaryň elinden alynýardy. Emma serhetden geçýänleriň elinden alynýan önümler resmi hasaba alynmansoň, adatça, konfiskasiýa edilýän ol önümler serhetçileriň öz eline geçýärdi.
Farid Tuhbatulliniň pikirine görä, Gümrük gullugyna berlen soňky buýruk ozalky bar bolan gadagançylygy hasam güýçlendirer.
Soňky ýyllarda Türkmenistanda daşary ýurtdan getirilýän neşir önümleriniň möçberi öňküsine garanda artdy. 2008-nji ýylda Türkmenistan Orsýetiň “Rospeçat” we “Informnauka” agentlikleri bilen daşary ýurt gazet-žurnallaryny satyn almak barada ylalaşyk baglaşdy. Emma Türkmenistan tarapyndan satyn alynýan ylmy-tehniki neşirlere ýurduň diňe döwlet we pudak edaralary ýazylmaga hakly.
Häkimiýetleri näme gorkuzýar?
Türkmenistanyň Gümrük gullugyna neşir we wideo önümleriniň öňüni almak barada berlen görkezmäniň maksadyny käbir synçylar türkmen häkimiýetleriniň ýurduň daşarky dünýäden üzňeligini güýçlendirmek we informasiýanyň akymyny çäklendirmek islegi bilen baglanyşdyrýarlar.
Ynsan hukuklaryny goraýjy “Memorial” guramasynyň Merkezi Aziýa programmasynyň müdiri Witaliý Ponomarýow türkmen ýolbaşçylarynyň täze gadagançylygyny ýurda dürli ýollardan barýan daşary ýurt gazet-žurnallarynda Türkmenistan barada tankydy maglumatlaryň gitdigiçe köpelýanligi bilen baglanyşdyrdy.
Farid Tuhbatulliniň pikirine görä, türkmen hökümetiniň 19-njy awgustda geçiren maslahatynda yglan eden bu planlary pikir we söz azatlygyna gysyşyň dowam etdiriljegini we döwletiň informasiýa gözegçiligini güýçlendirjegini aýan edýär.
Adam hukuklaryny goraýjynyň pikirine görä, häkimiýet başynda galmak isleýän türkmen ýolbaşçylary öz ideologiýasyna ters gelýän pikirleriň we duýgularyň ýurtda güýçlenmeginiň öňüni almaga çalyşýarlar, sebäbi ýurtdaky ýagdaýyň resmi propagandanyň görkezişinden tapawutlanýanlygyna düşünýän raýatlar öwrülişikleriň zerurlygyna göz ýetirip, geljekde häkimiýet başyndaky režime göni howp döredip bilerler.
Şol bir wagtda-da, bilermenleriň bellemegine görä, Türkmenistanyň halkara jemgyýetçiligine aralaşmak we demokratik ösüş barada yglan edýän planlarynyň başa barmagy üçin ilatyň informasiýa elýeterliliginiň üpjün edilmegi ilkinji zerurlyk bolup durýar.


text:
Türkmenistanda bir ýarym ýyl çemesi ozal, täze diş merkeziniü açylmagy bilen häkimiýetler tarapyndan bikanun ýagdaýa düşürilen hususy diş doktorlary müşderileri bilen telefon arkaly habarlaşyp, bukulyp diýen ýaly işleýändiklerini aýdýarlar.
Şol bir wagtda ýurtda diş doktorlaryna talabyň uludygy, hökümet tarapyndan maliýeleşdrilýän saglyk edaralarynyň bu talaby doly ödärden ejizdigi aýdylýar.
Eýsem bu ýerde hem ilatyň saglyk hyzmaty talabyny, hem hususy şertlerde işlemek isleýän we öz müşderilerine ýokary hilli hyzmat edip biljek diş doktorlarynyň iş hukuklaryny berjaý etmek üçin näme etmeli?
Azatlyk radiosy bu barada ýerli synçy, aşgabatly raýat aktiwisti Nurberdi Nurmämmedow bilen söhbetdeş boldy.


text:
Sarymsak-serim sag
Halk lukmançylygynda giňden peýdalanylýan sarymsagyň ýene bir peýdasy ýüze çykaryldy.
Täze geçirilen ylmy-barlaglaryň netijesinde sarymsagyň düwnük keseli bilen göreşmäge ýardam edýändigi mälim boldy. “Analytical Biochemistry” žurnalynda çap edilen ylmy işe görä, hünärmenler tarapyndan amala aşyrylan synag has köp sarymsak iýýän adamlaryň düwnük keseli bilen kesellemek howpunyň azalýandygyny ýüze çykardy. Synagy “Ohio” döwlet uniwersitetinde işleýän iýmitlenmek barada hünärmen, professor Earl Harrisonyň ýolbaşçylygynda ýerine ýetirildi. Şeýle hem sarymsakdaky iýmitleriň miwe we gök önümlerde bolýan “C” witaminine meňzeş täsiriniň bardygy anyklanyldy.
Filed under: Bütin Temalar, Bilim, Saglyk


text:
Şu gün Pakistanyň Meteorologiýa döwlet edarasy ýurduň Punjap prowinsiýasynda sil heläkçiliginiň täze tapgyrynyň ýüze çykmak howpunyň bardygy barada maglumat ýaýratdy.
Bu barada eden çykyşynda Pakistanyň Meteorologiýa döwlet edarasynyň başlygy Kamur-u-Zaman Çaudri Pakistanyň taryhyndaky iň uly sil heläkçiliniň heniz sowulmandygyny belledi.
Ol ýakyn 10 günüň içinde bu ugurdaky ýagdaýlaryň has aýdynlaşjakdygyny aýtdy.
Pakistanyň hökümet resmileri indi iki hepdeden gowrak wagt bäri dowam edýän sil heläkçiliklerinde 1 müň 600-den gowrak adamyň ölendigini we 14 million töweregi adamyň öz ýaşaýan ýerlerini terk etmäge mejbur bolandyklaryny aýdýarlar.


text:
Ysraýyl Palestina enklawyna garşy deňiz we howa zarbalaryny amala aşyrmak arkaly Gaza zolagyna garşy hüjümlerini dört gün bäri dowam etdirýär. Bu hüjümler “Hamas” söweşiji topary ýewreý döwletine garşy has köp raketalary uçurýan mahaly bolup geçýär.
Rafah şäherindäki Yslamçy jyhad söweşijisiniň öýüne edilen hüjümde bäş palestinaly öldürildi. Häzire çenli amala aşyrylan hüjümlerde aglabasy parahat ilatyň ýaşaýjylaryndan ybarat azyndan 82 palestinaly öldürildi.
Palestinalylaryň sözlerine görä, Ysraýylyň deňiz güýçleri Gaza şäherindäki howpsuzlyk desgasyna hem ot açypdyrlar.
Şeýle-de, 11-nji iýulda Liwandan atylan iki raketa Ysraýylyň demirgazygyna baryp düşdi. Munuň netijesinde Ysraýyl öz serhedinden Liwana artilleriýa toplary bilen gaýtawul berdi. Liwan tarapyndan atylan raketa hüjümleriniň kim tarapyndan amala aşyrylandygy henize çenli nämälimdigine galýar.


text:
18-nji awgustda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyza resmi sapar bilen gelen Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretarynyň orunbasary, BMG-niň Ilat gaznasynyň (UNFPA) Ýerine ýetiriji direktory jenap Babatunde Osotimehini kabul etdi.
Duşuşygyň barşynda Türkmenistan bilen UNFPA-nyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň geljegi barada gyzyklanma bildirilip pikir alşyldy. Soňky ýyllarda bu hyzmatdaşlyk täze ösüşe eýe boldy hem-de anyk wezipeleri çözmäge gönükdirildi. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzyň ilat we ösüş boýunça halkara maslahatyň hereket etmegiň maksatnamasyny durmuşa geçirmekde, şol sanda gender deňligi babatda gazanan üstünlikleri bellenildi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistan bilen UNFPA-nyň arasyndaky hyzmatdaşlyk baradaky gürrüňi dowam edip, BMG-niň Ilat gaznasynyň wekilhanasyna ýurdumyzda amala aşyrýan işleri üçin minnetdarlyk bildirdi.
Belent mertebeli myhman UNFPA-nyň Türkmenistanyň durmuş syýasatyny hem-de halkara hyzmatdaşlygy ösdürmek boýunça netijeli ädimlerini goldaýandygyny aýdyp, ýurdumyzyň gender deňligini we zenanlaryň hukuklarynyň kepilligini üpjün etmek, saglygy goramak, bilim, ýaşlary goldamak, jemgyýetde, ilkinji nobatda bolsa, ýaşlaryň arasynda sagdyn durmuş ýörelgelerini berkarar etmek ulgamlarynda uly üstünliklere eýe bolýandygyny aýratyn belledi. BMG-niň Baş sekretarynyň orunbasary, BMG-niň Ilat gaznasynyň Ýerine ýetiriji direktory UNFPA-nyň Owganystanyň durmuş-ykdysady taýdan dikeldilmeginiň wezipelerini çözmek maksady bilen, Türkmenistanyň bu goňşy ýurda ynsanperwerlik kömegini bermek babatda amala aşyrýan taslamalaryna gatnaşmaga taýýardygyny aýtdy.
Jenap Babatunde Osotimehin Aşgabatda bolmagynyň özünde galdyran täsirleri barada gürrüň berip, täze açylan Enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş ylmy-kliniki merkeze baryp görmek mümkinçiliginiň döredilendigini nygtady. Bu merkeziň enjamlaşdyrylyşy we onda hödürlenýän lukmançylyk hyzmatlarynyň derejesi ýokary halkara görkezijilere laýyk gelýär. Belent mertebeli myhman ak mermerli türkmen paýtagtynyň gözel keşbine haýran galýandygyny aýdyp, Atçylyk toplumyna baryp görmegiň ýatdan çykmajak täsir galdyrandygyny belledi. Şol ýerde myhman bütin dünýäde meşhur bolan ahalteke bedewleriniň deňsiz-taýsyz gözelligine we syrdamlygyna syn etmäge mümkinçilik aldy.
Söhbetdeşligiň barşynda geljek ýyl geçiriljek halkara maslahat barada hem özara gyzyklanma bildirilip pikir alşyldy. Bu maslahat UNFPA bilen bilelikde guralar we ýaşlar meselesine bagyşlanar. Bellenilişi ýaly, bu forum dünýä bileleşigini ýurdumyzyň ýaşlar babatdaky syýasaty hem-de onuň bu möhüm ulgamda gazanan üstünlikleri bilen tanyşdyrmaga mümkinçilik berer.
Döwlet Baştutanymyz hem-de BMG-niň Baş sekretarynyň orunbasary, BMG-niň Ilat gaznasynyň Ýerine ýetiriji direktory Türkmenistanyň we UNFPA-nyň däp bolan köp ýyllyk hyzmatdaşlygy mundan beýläk hem işjeňleşdirmäge çalyşýandyklaryny tassyklap, täze bilelikdäki taslamalary hem-de maksatnamalary durmuşa geçirmek üçin uly kuwwatyň bardygyny nygtadylar. Şeýle hem Türkmenistanyň durmuşyň ähli ulgamlarynda giň möçberli özgertmeleri amala aşyrmakda toplan oňyn tejribesiniň sebitde we bütin dünýäde uly gyzyklanma döredýändigi hem-de onuň wajyp meseleleriň çözgüdini işläp taýýarlamakda iş ýüzünde ulanylyp bilinjekdigi bellenildi.
Türkmenistanyň Prezidenti şu ýyl Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk derejesine eýe bolmagynyň 20 ýyllygynyň bellenip geçilýändigini aýdyp, BMG-niň Baş sekretaryny we belent mertebeli myhmany bu şanly sene mynasybetli dekabr aýynda Aşgabatda geçiriljek dabaraly çärelere gatnaşmaga çagyrdy. Pursatdan peýdalanyp, jenap Babatunde Osotimehin Türkmen döwletiniň Baştutanyny we tutuş türkmen halkyny bu şanly waka bilen tüýs ýürekden gutlady. Bu sene Birleşen Milletler Guramasynyň döredilmeginiň 70 ýyllyk senesine gabat gelýär. Şunuň bilen baglylykda, BMG-niň ýurdumyzyň oňyn halkara başlangyçlaryny doly goldaýandygy nygtaldy. Şol başlangyçlaryň bolsa sebit we dünýä möçberinde parahatçylygy, howpsuzlygy hem-de durnukly ösüşi üpjün etmek işinde saldamly goşant bolup durýandygy nygtaldy.
Duşuşygyň ahyrynda BMG-niň Baş sekretarynyň orunbasary, BMG-niň Ilat gaznasynyň Ýerine ýetiriji direktory jenap Babatunde Osotimehin Türkmen döwletiniň Baştutanyna mähirli kabul edendigi hem-de hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan meseleleri boýunça düýpli söhbetdeşligiň geçirilendigi üçin ýene bir ýola tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.


text:
Owganystanyň paýtagtynda 23-nji martda ýüzlerçe adam protest ýörişini geçirip, Gurhany otlamakda güman edilip, köpçüligiň öňünde öldürilen owgan zenanynyň sütemkärlerini jogapkärçilige çekmäge çagyrdy.
Dini mekdebiň okuwçysy bolan Farhunda ady bilen tanalýan 27 ýaşly zenan 19-njy martda Kabulyň meşhur metjidiniň öňünde üýşen adamlar tarapyndan ýenjilip öldürildi, yz ýany onuň jesedi oda ýakyldy we Kabul derýasyna zyňyldy.
"Günäsi" tassyklanmady
Owganystanyň Içeri işler ministrliginiň ýokary derejeli resmisi Mohammad Zahir zenanyň “Gurhany otlandygy barada öňe sürülýän çaklamalary tassyklap biljek” subutnamanyň ýokdugyny aýtdy.
23-nji martda içeri işler ministri Noorulhak Ulumi ”zenana garşy aýyplamalaryň tutuşlygyna nädogrudygyny” aýtdy.
“Farhunda dinçi gyzdy, onuň Gurhanyň otlanmagyna gatnaşygy ýok, ol bigünä” diýip, Ulumi aýtdy.
Kabulda protestçiler metjidiň daşyndaky ýoly beklediler we derýanyň kenaryndan geçýän ýoldan, ýagny Farhunda garşy hüjümiň başlanan ýerinden onuň jesediniň otlanan ýerine çenli pyýada ýöräp geçdiler.
Zenanlaryň ençemesi öz ýüzlerine Farhundanyň gana boýalan ýüzüni şekillendirýän maskalary geýip çykdy. Bu surat sosial mediada giňden ýaýrady.
Ýörişe gatnaşan Maliha Arghawan “hiç bir anyk esas bolmazdan, märekäniň adama topulyp, ony öldürmeginiň” özüni hopukdyrandygyny aýtdy. “Biz hökümetden we polisiýadan şeýle wakanyň näme üçin bolandygyny soraýarys we biz ony goramak we ...adalaty talap etmek üçin bu ýere geldik” diýip, Maliha sözüniň üstüni ýetirdi.
Ýene bir protestçi Zohrullah Rahmani “Men şeýle ganhorçylykly işi berk tankyt edýärin we ony wagşyçylyk hem ahlaksyzlyk hasap edýärin” diýdi.
Farhunda 22-nji martda Kabulda jaýlandy. Onuň tabydyny öwlüýäde depin edilen ýerine aýal-gyzlaryň hak-hukuklaryny goraýjy aktiwistler alyp bardylar.
Aýallary goramak talap edilýär
Owganystanyň prezidenti Aşraf Gani Farhundanyň öldürilmegini “nejis hüjüm” diýip atlandyrdy we bu ugurdan berk derňew geçirmegi tabdyrdy.
Polisiýa Farhundanyň ölümine gatnaşygy bar diýlip güman edilýän 13 adamyny tussag edendigini habar berdi.
Aktiwistler has köp demonstrasiýa geçirjekdiklerini aýdýarlar we jemgyýetiň dürli gatlaklaryndaky aýallaryň hukuklaryny kepil geçmek we olary zorlukdan goramak üçin häkimiýetlere basyşlary güýçlendirmegi planlaşdyrýandyklaryny aýdýarlar.
Gurhany otlamak bilen bagly aýyplamalar Owganystanda öň hem zorluklary tutaşdyrypdy.


text:
Çarşenbe güni Moskwada Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň ykdysady geňeşiniň ýörite komissiýasynyň nobatdaky maslahaty boldy. Ol Türkmenistanyň Orsýet Federasiýasyndaky ilçihanasynyň maslahatçysy Myrat Ýazberdiýewiň ýolbaşçylygynda geçdi diýip Orsýetiň metbugaty ýazýar.
Bu duşuşykda birnäçe meseleler, şol sanda, Arkalaşyga agza ýurtlaryň döwletara tehniki reglamentleri baradaky ylalaşygyň taslamasy barada hem gürrüň edildi.
Maslahatda “Mir” döwletara tele-radio kompaniýasynyň çägindäki “Mir-24” maglumat telekanaly we bu telekanalyň maliýe-ykdysady esasy baradaky konwensiýalaryň taslamasy-da makullandy. Onuň dowamynda başga dokumentler barada hem gürrüň edildi.
Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň ykdysady geňeşiniň ýörite komissiýasynyň nobatdaky maslahaty 2012-nji ýylyň 16-njy maýynda geçiriler diýip, Orsýetiň metbugaty ýazýar.


text:
Penşenbe güni BMG-nyň Baş Assambleýasy Palestinanyň durumyny “synçy-döwlet” derjesine galdyrmak boýunça ses berişlik geçirýär. Mundan ozal Palestina BMG-de “synçy-subýekt” hökmünde çykyş edýärdi.
Palestinanyň durumyny galdyrmak baradaky rezolýusiýa kabul edilen ýagdaýynda ony döwlet hökmünde gytaklaýyn ykrar etmek bolýar.
Birnäçe döwletler bu mesele boýunça eýýäm garaýyşlaryny yglan etdiler. ABŞ we Ysraýyl muňa garşy durýarlar. Birnäçe Ýewropa ýurtlary bilen bir hatarda Orsýet bilen Hytaýyň rezolýusiýany goldap çykyş etmeklerine garaşylýar.
“Synçy-döwlet” durumyny alan ýagdaýynda Palestina Halkara Jenaýat suduna ýüz tutmaga hukuk gazanýar.
Geçen ýyl Palestina awtonomiýasy BMG-niň doly agzasy bolmak barada arza bilen ýüz tutupdy. Bu Baş Assambleýada makullanypdy, ýöne Howpsuzlyk geňeşinde saklanypdy.


text:
26-njy noýabrda Mary welaýatynyň dolandyryş merkezinde “Mary — 2015-nji ýylda türki dünýäsiniň medeni paýtagty” atly ýylyň jemleýji çäreleri badalga aldy. Olar türki döwletleriň medeniýetiniň halkara guramasynyň (TÜRKSOÝ) agza ýurtlarynyň medeniýet ministrleriniň Hemişelik geňeşiniň nobatdaky mejlisi bilen açyldy.
Forumyň açylyş dabarasynda TÜRKSOÝ-yň Baş sekretary Dýusen Kaseinow, bu halkara gurama agza ýurtlaryň wekiliýetleriniň ýolbaşçylary hem-de synçylary çykyş etdiler.
Dabara gatnaşyjylar doganlyk türki halklaryň medeni däplerini we sungatyny aýawly saklamak we ösdürmek, olary dünýä ýaýmak boýunça hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek ugrunda çykyş etdiler.
TÜRKSOÝ-a agza ýurtlaryň medeniýet ministrleriniň Hemişelik geňeşiniň mejlisiniň gün tertibi hasabat döwrüniň netijelerini jemlemegi, şeýle hem guramanyň 2016-njy ýyl üçin iş maksatnamasyny ara alyp maslahatlaşmagy öz içine aldy.
2015-nji ýylda TÜRKSOÝ-yň geçiren işleri barada hasabat bermek bilen, onuň ýolbaşçysy geljekki mümkinçilikleri kesgitleýän ugurlara we çärelere ünsi jemledi. Şunuň bilen baglylykda, türki dünýäniň sungatynyň dürli görnüşlerini aýawly saklamaga we wagyz etmäge ýardam edýän halkara taslamalaryň, türki dilli döwletleriň görnükli işgärleriniň ýadygärliklerini ebedileşdirmek işleriniň, şeýle hem döredijilik bäsleşikleriniň ähmiýeti bellenildi.
Mejlise gatnaşyjylar TÜRKSOÝ-yň Hemişelik geňeşiniň XXXIII mejlisiniň Jarnamasyna we Iş teswirnamasyna gol çekdiler. Gurama agza ýurtlardan we sebitlerden gelip gowşan teklipleriň esasynda 2016-njy ýyl üçin işleriň meýilnamasy tassyklanyldy.


text:
Derňewçiler Orsýetiň günortasynda bolan uçar heläkçiliginiň sebäplerini derňeýärler. Bu hadysada uçaryň bortundaky 62 adamyň ählisi heläk boldy.
19-njy martda Dubaýyň howa ýollarynyň Don Boýundaky Rostowa gelen uçary gonmaga edilen ikinji synanyşygynda heläkçilige uçrap, otlandy.
Orsýetiň transport ministri Maksim Sokolow 20-nji martda adatdan daşary ýagdaýlar gullugynyň işgärleriniň bu hadysanyň bolan ýerindäki gözleg we halas ediş işlerini tamamlandyklaryny aýtdy.
Derňewçiler uçaryň tehniki ýalňyşlyk, howa ýagdaýy ýa-da pilotyň ýalňyşy bilen ýykylandygyny anyklamak üçin derňewe başladylar.


text:
MP3 playerimi yitirenime epesli wagt boldy. Uniwersitetde birine çildirdim öytyan:) Mundan öngem biri bardy weli onam TMe gidemde aeroportdaky gadyrdanlar sumkamy açyp alypdyrlar:) (Şuny hem şikayat etmeli hökman yokaryk)
Onsong name aydym dinlemesenem bolanok, tazesinem alyp bolanok, shonyn uchin köp kişinin mp3ine türkmençe aydymlar yükleyan, şeydip dinleyan.
Yöne ünsimi çeken zat köp kişi bizin aydymlarymyzy halayar. Kawagt baryan weli Palwanyng aydymlaryny dinlap yörler:)
Hol günem gazak we tatar(ikisem russoficirovanni:), gazakça tatarça kan dinlanoklar) kursdaşlarymyng kompyna yüklap gaytdym. Olaram gaty halapdyr, bolyn türkmençe dinlalin diyip durlar düyn barsam:)
Birem bir wagt Maehring aydymy yany chykan wagty kompyutere yüklap goyupdym. Onsong bir türk bizar etyadi şony açyp, özüm dinlamok ol dinleyadi, onson pozmaly boldym.
PS:Palwanyn taze albomy chykypdyr, Nokat diyen aydym gowy eken,dinlap görün.
Telpekler (1 kisiden 1 sany)
Bu yazgi ucin
- gowherka 1 telpek goyyar we yazyar: "Gaty gowy yazipsin! Berekella!"


text:
Merkezi Aziýada ýene uly bir proýekte badalga berilýär, proýektiň düýbi bu gezek Täjigistanda tutulýar. Habarlardan mälim bolşyna görä, CASA-1000 diýlip atlandyrylýan Merkezi Aziýa, Günorta Aziýa elektrik tok geçiriji proýektiniň 11-nji maýda düýbi tutulýar.
Eger bu proýekt planlaşdyrlyşy ýaly başlan halatynda, şoňa meňzeş planlaşdyrlan beýleki bir proýekt, ýagny Transowgan gaz proýekti ýaly, dartgynly Owganystandan geçmeli. Bilişimiz ýaly, 2015-nji ýylda açylyş dabarasynyň geçirilendigine garamazdan, Transowgan proýekti barada iş ýüzünde henize çenli ädilen ädim ýok.
Şeýle ýagdaýda eýsem CASA-1000 atly häzirki proýektiň ykbaly nähili bolar? Mejlisiň şu günki sanynda tutuş region üçin derwaýys proýektler diýlip hasaplanýan CASA-1000 we Transowgan proýektleriniň ähmiýeti, ykbaly we olaryň öňünde keserip duran problemalar hakda gürüň edilýär.
Mejlisiň myhmanlary:
Dr. Luca Anceschi – Glasgow Uniwersitetiniň Merkezi Aziýa bölüminiň ýolbaşçysy we Transowgan proýekti barada ençeme ylmy makalalaryň awtory;
Casey Michel - Merkezi Aziýa boýunça synçy we CASA-1000 barada ýakynda "The diplomat" neşirinde çap edilen makalanyň awtory;
Abubakir Siddik – Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Owganystan we Pakistan barada makalalar çap edýän Gandhara atly websahypasynyň redaktory hemem Pakistanyň tire-taýpalar regionyna gönükdirlen "Pashtun Question" atly kitabyň awtory;
Bruce Pannier - Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Merkezi Aziýa boýunça habarlar çap edýän blogy - "Qishloq Ovoziniň" redaktory.
Programmany Azatlyk Radiosynyň müdiri Muhammad Tahir alyp barýar.
Mejlisi diňlemek üçin şu düwmä basyň.


text:
Birleşen Ştatlaryň Goranmak we Döwlet Sekretarlary geçen hepde Waşington bilen Tähranyň arasynda geçirilen gepleşiklere çäkli derejede gazanylan üstünlik diýip baha berdiler.
Döwlet Sekretary Hillari Klinton CNN telekanalyna beren interwýusynda, Ženewada geçirilen gepleşikler gürrüňini etmäge deger. Sebäbi Eýran şol ýygnakda ýadro merkezleriniň hemmesinde barlaglar geçirilmegine, bu gepleşikleriň ikinji tapgyrynyň şol aýyň ahyrlarynda amala aşyrylmagyna, şeýle-de az derejede baýlaşdyrylan uranynyň barlag geçirmek üçin daşary ýurtlara alnyp gidilmegine razylyk bildirdi diýdi.
“Bu 3 uly mesele barada aýdylanda, geçirilen bu gepleşikleriň gürrüňini etmäge mynasyp bir ýygnak bolanlygyny aýdyp bolar. prezidentiň we meniň hem aýdyşym ýaly, muňa uly bir ösüş diýip asla baha berip bolmaz. Bu ugurda edilmeli iş köp we biz has köpüräk zada garaşýarys” diýip Hilary Klinton aýtdy.
Ol aýratynam Eýran urany baýlaşdyrmagyny bes etmese, Birleşen Ştatlary bu ýurda garşy goşmaça sanksiýa girizilmegi barada edýän aladalaryny dowam etdirer diýdi.


text:
Adam hukuklaryny goraýjy 70 sany guramadan düzülen Halkara koalisiýa dünýä güýçlerini we Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Ban Ki-muny BMG-niň Adam hukuklary boýunça geňeşindäki Liwiýanyň agzalygyny togtatmaga çagyryş etdiler.
Halkara koalisiýa Liwiýanyň raýatlaryny “adamzada garşy jenaýatçylyklardan” goramak üçin BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň çagyrylmagyny hem sorady.
Bu beýanaty Günorta Afrikanyň Milli geňeşiniň öňki başlygy Dr.Fren Ginwala, pelsepeçi Fransis Fukuýama we liwiýaly hukuk goraýjy aktiwist Mohamed Eljahmi hem goldady.


text:
Aşgabat. 04.02.2015. “Türkmenportal”.
“Raýatlaryň ýüz tutmalary we olara garamagyň tertibi hakyndaky” Türkmenistanyň kanunynyň talaplaryny berjaý etmek, raýatlaryň ýüz tutmalaryny düýpli öwrenmek boýunça Aşgabat şäher häkimliginiň, Aşgabat şäher hukuk goraýjy edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň we beýleki degişli edara-kärhanalaryň wekillerinden döredilen Raýatlaryň ýüz tutmlary boýunça Aşgabat şäher we etrap toparlarynyň 2015-nji ýylyň fewral aýynda Aşgabat şäher häkimliginiň we etrap häkimlikleriniň edara binalarynda kabul edýän günleriniň tertibini size habar berýäris!
Kabul edişligiň geçirilýän ýeri, kabul edişlik günleri we wagty
Aşgabat şäher topary boýunça
Aşgabat şäher häkimligi, fewral aýynyň 7-sine we 21-ine sagat 10.00-dan 12.00-a çenli.
Aşgabat şäheriniň Berkararlyk etrap topary boýunça
Aşgabat şäheriniň Berkararlyk etrap häkimligi, 7-sine we 21-ine sagat 10.00-dan 12.00-a çenli.
Aşgabat şäheriniň Bagtyýarlyk etrap topary boýunça
Aşgabat şäheriniň Bagtyýarlyk etrap häkimligi, fewral aýynyň 10-yna we 24-ine sagat 10.00-dan 12.00-a çenli.
Aşgabat şäheriniň Köpetdag etrap topary boýunça
Aşgabat şäheriniň Köpetdag etrap häkimligi, fewral aýynyň 13-ine we 27-sine sagat 10.00-dan 12.00-a çenli.
Aşgabat şäheriniň Abadan etrap topary boýunça
Aşgabat şäheriniň Abadan etrap häkimligi, fewral aýynyň 4-ine we 25-ine sagat 10.00-dan 12.00-a çenli.
Aşgabat şäheriniň Ruhabat etrap topary boýunça
Aşgabat şäheriniň Ruhabat etrap häkimligi, fewral aýynyň 4-ine we 25-ine sagat 10.00-dan 12.00-a çenli.
Aşgabat şäheriniň Çandybil etrap topary boýunça
Aşgabat şäheriniň Çandybil etrap häkimligi, fewral aýynyň 14-ine we 28-ine sagat 10.00-dan 12.00-a çenli.


text:
Duşenbe güni ynsan hukuklaryny goraýjy “Amnesty International” guramasy geçen ýyl Liwiýada NATO-nyň geçiren howa hüjümlerinde parahat ýaşaýjylaryň öldürilmegi bilen baglanyşykly bolan wakalar boýunça NATO-nyň zerur derňewleri geçirmändigini aýdyp, bu ýagdaýy tankyt etdi.
Mundan daşary, bu gurama öz beýanatynda Liwiýada öldürilen parahat ýaşaýjylaryň hossarlaryna kompensasiýa tölemek barada-da NATO-nyň hiç hili çäre görmeýändigini belläpdir.
“Amnesty International” guramasy geçen ýyl Liwiýanyň dürli şäherlerinde NATO-nyň geçiren howa hüjümlerinde azyndan 55 sany parahat ýaşaýjynyň öldürilendigi, şolardan hem 16-synyň çagalar we 14-siniň aýallardygy barada anyk maglumatyň toplanandygyny aýdýar.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň oppozisionerleriň ýurda gelip, prezidentlik saýlawlaryna gatnaşyp biljekdigi barada aýdanlary bilen baglanyşykly düýbi Bolgariýada ýerleşýän adam hukuklaryny goraýjy “Türkmen Helsinki” toparynyň başlygy Täjigül Begmedowa bilen söhbetdeşlik.
Azatlyk Radiosy: Siz hukuk goraýjy hökmunde prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň oppozisionerleriň ýurda gelip, prezidentlik saýlawlaryna gatnaşyp biljegi barada aýdan sözlerine we ol sözüň näderejede durmuşa geçip biljegine nähili garaýarsyňyz?
Täjigül Begmedowa:
"Türkmen Helsinki" toparynyň başlygy Täjigül Begmedowa
Oppozisionerleri ýa-da ýönekeý aktiwistleri ýurda çagyrmak üçin resmi Aşgabat, beýanatlar we jarnamalar bilen çäklenmän, aýgytly adimleri ätmeli. Oppozisiýa wekillerine anyk kepillik bermeli. Nyýazowyň döwründe bikanun günä ýöňkelip, adalatyň ýol almagy ugrunda göreşip, halkara guramalaryna ýuz tutan raýatlaryň işine gaýtadan seretmeli.
Berdimuhamedow prezidentlige saýlanmagy bilen, öňki we häzirki döwrüň jogapkärçiligini öz üstüne aldy. Şeýlelikde Nyýazow döwrüne syýasy baha bermezden, şol döwrüň hatalaryny öz boýnuna alýar. Näme üçin halkara ekspertleri, ýuristleri, adam hukuklaryny goraýjylary çagyryp, ýerli spesialistler bilen bilelikde bu meselä seredilmeýär? Eger-de şol adamlaryň günäsi bar bolsa, jogapkärçilige çekilmeli, günäsiz bolsalar, azatlyga goýberilmeli.
Ýurduň raýatlarynyň arasynda höküm sürýän gorka garamazdan, Türkmenistanyň raýatlaryndan BMG-ä ýazylan onlarça şeýle arzalar bar. Iru-giç şol arzalara hökman serederler. Şonda diňe önki režimiň eden-etdiligi däl, eýse bu hakda dymyp gelýän häzirki režimiň hem gunäsi ýüze çykar.
Azatlyk Radiosy: Adam hukuklaryny goraýjy Ýewropa sudy we beýleki mehanizmler bilen zerur dokumentlere gol çekişmek işlerinde we ýagdaýy aýdyňlaşdyrmak meselesinde resmi Aşgabada näme päsgel berýär?
Täjigül Begmedowa:
Bu prezidentiň özi üçin-de, ýönekeý raýatlar üçin-de peýdaly bolardy. Eger-de resmi Aşgabat bu işe başlasa, onun abraýy galardy. Gynansak-da, resmi Aşgabat liberalizasiýa taýýar däl. Sebäbi Berdimuhamedow henizem Nyýazowyň dolandyryş usulyny dowam etdirýär. Onun döwrebap iş usulyndan peýdalanasy gelmeýär, sebäbi beýle ýagdaýda ýurduň ilatynyň hukuklarynyň bozulýandygy baradaky faktlar açyljak.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda syýasy partiýalaryň ösmegi we işläp bilmegi üçin gury sözden takyk işe geçmek üçin ilki näme edilmeli? Siziň özüňiz ýurda, nähili şertler bolsa, dolanardyňyz?
Täjigül Begmedowa:
Esasy bir zady nazara almaly: ýurtda adam hukuklaryny goraýjylara we garaşsyz metbugata ähli şertler döredilmese, hiç bir oppozisioner prezidentiň sözlerine ynanmaz. Ýurtda başga partiýalaryň döredilmegi we işlemegi üçin aktiwistlere işlemäge mümkinçilik bermeli. Näme üçin öňegidişligiň ilkinji ädimleri hökmünde Azatlyk Radiosyna we adam hukuklaryny goraýjylara ýurduň içinde arkaýyn işlemäge rugsat berilmeýär? Näme üçin türkmen aktiwistleri öz ýurdundan daşarda işlemeli? Anyk kepil geçýän bolsa, biziň guramamyz häzirem öz ofisini Türkmenistana göçürmäge taýýar.
Azatlyk Radiosy: Siziň Abadan hadysasy bilen baglylykda resmi Aşgabada aýtjak sözüňiz barmy?
Täjigül Begmedowa:
Biziň çagyryşlarymyza gulak assynlar. Partalamany surata almaga synanyşan aktiwistleri yzarlamasynlar. Aktiwistler bu işi hökümetiň waka ýeterlik üns berip, çalt çäre görmegi üçin edýärler. Başgaça pikir ýöredýän adamlara we adam hukuklaryny goraýjylara “halk duşmany” hökmünde seretmesinler.


text:
Indoneziýada geçirlen prezident saýlawlarynda, deslapky maglumatlara görä, häzirki döwlet baştutany Susilo Bambang Ýudhoýono ýeňiş gazanýar.
Geçirilen pikir soralyşygyň netijelerine görä, ol saýlawçylaryň 59 prosentiniň sesini alyp biler.
Oppozisiýa lideri, öňki prezident Megawati Sukarnoputrini 26 prosent töweregi, wezipeden gidip barýan wise-prezident Ýusuf Kallini 15 prosente ýakyn saýlawçy goldapdyr.
Sesleri sanamak ýene birnäçe gün dowam eder, ýöne ikinji tapgyr saýlawlaryň bolmajakdygyny synçylar aýdýarlar.
1998-nji ýylda general Suhartonyň režimi ýykylandan soň, häzirki saýlawlar Indoneziýada prezidenti göni ses berişlik arkaly saýlan ikinji saýlawlardyr.


text:
Fransiýanyň öňki prezidenti Žak Şirak sud jogapkärçiligine çekilýär. Fransiýada öňki prezidentiň suda çekilmegi Ikinji jahan urşundan bärde bolan iş däl.
Duşenbe güni Parižde korrupsiýada aýyplanýan 78 ýaşly Žak Şiragyň üstünden sud prosesi başlandy.
Fransiýanyň öňki prezidentine paýtagtyň şäher häkimikä öz partiýasy üçin işleýän adamlara iş orunlaryny paýlap, şäher hazynasyndan pul tölänlikde günä bildirilýär. Bu adamlara tölendi diýlip görkezilen pullar aslynda onuň öz partiýasyna gidipdir.
Şirak 1995-nji ýyldan 2007-nji ýyla çenli prezident hökmünde eldegrilmesizlik hukugyndan peýdalandy, șol sebäpli ol sud jogapkärçiligine çekilmedi. Indi Șirak bilen birlikde ýene 9 adama sud prosesi garaşýar. Olar 8-nji martda suduň oňünde jogap bererler.
Öňki prezident edilen bu çykdajylaryň şäher geňeşi tarapyndan öňünden planlașdyrylanlygyny, işe alnan adamlaryň hem hemmesiniň kanuny ýagdaýda Pariž şäherine gulluk edendigini aýdyp, özüne bildirilýän günäleri ret edýär.
Günäli tapylan ýagdaýynda Şiraga 10 ýyla çenli türme tussaglygy garaşýar. Ol şeýle hem 150 müň ýewro jerime tölemeli bolar. Ýöne onuň ýaşy we halk tarapyndan belli bir derejede sylanýandygy üçin “türmä salynmak ähtimallygy uly däl” diýilýär.
Saglyk ýagdaýy sorag astynda
Şiragyň özi saglyk taýdan sud prosesine gatnașmaga çydarlyk ýagdaýynyň barlygyny aýtsa-da, mediada berilýän habarlarda onuň saglyk ýagdaýy sorag astyna alynýar. Onuň aýaly hem onuň alzheimer keseli bar diýilýän myş-myşlary “ýalan” diýip ret edýär.
Şirak ýaňy ýanwar aýynda fransuz telekanalyna: “Meniň ýagdaýym gaty gowy, sag boluň. Size-de șeýle oňat saglygy arzuw edýärin” diýdi. Ol 6-njy martda hem ýagdaýynyň bolmalysy ýaly oňatdygyny aýtdy.
Prosesiň ençeme aýlap yza süýşürilmegi mümkin. Sebäbi, bu prosesde iki işe garalýar. Şiragyň öňki kömekçisi, onuň bilen birlikde sud edilmeli Remy Çardon bu iki işiň birikdirilmegi kanuna ters diýip, protest bildirdi.
Sud edilmeli adamlaryň ýene biriniň aklawçysy hem bu aýyplamalaryň käbiriniň könelişendigini aýdyp: “Bular barada sudda diňlenişik bolmaly däl” diýýär.
Galyberse-de, Şiragyň partiýasy Parižiň şäher häkimligine şol döwürde bu işler üçin çykdajy edildi diýip çaklanýan puly, 2,2 million ýewrony, gaýtaryp berdi.
Proses nähili tamamlansa-da, ol Şiragyň syýasy mirasyna abraý getirjek zat däl. Şirak Ikinji jahan urşundan bärde Franisýada sud edilýän ilkinji prezident. Ýurda dönüklikde aýyplanyp, ozal sud edilen Fransiýanyň nasistler bilen hyzmatdaşlyk eden režiminiň baştutany Marşal Filip Petaindy.
Şiragyň sud prosesiniň onuň oruntutary we onuň goldawyndan peýdalanan häzirki prezident Nikola Sarkozä hem zyýan ýetirmegi mümkin.


text:
Türkiýäniň harby uçarlary anna güni irden öz-özüne “Yslam döwleti” diýip at berýän ýaragly toparyň Siriýadaky obýektlerine zarba urup başladylar. Bu barada türk häkimiýetleri habar berýärler.
Howa operasiýasy Türkiýäniň Kilis welaýaty bilen serhetleşýän Siriýanyň Hawar obasyna we “Yslam döweti” jeňçi toparynyň bu ýerdäki baş edarasyna garşy alnyp barylýar.
Bu aralykda Türkiýäniň terrorçylyga garşy polisiýasynyň 5 müň töweregi adamdan ybarat güýçleri Stambulda we ýurduň beýleki şäherlerinde 100-den gowrak ýere reýd geçirdiler. Olar “Yslam döwleti” diýilýäniň we kürt jeňçileriniň güman edilýän toparlaryny gözleýärler.
Türk habar serişdeleri öten agşam geçirilen operasiýa dikuçarlaryň we ýörite güýçleriň gatnaşandygyny ýazýarlar.
Polisiýa reýdiň dowamynda ýurt boýunça 251 adamyň tussag edilendigini habar berdi.
Howa operasiýasy, Türkiýe Birleşen Ştatlaryň öz Injirlik howa bazasyny agzalýan jeňçi topara garşy zarba urmak üçin ulanmagyna razylyk bereninden, bir gün soň başlandy.
Mundan bir gün öň, Türkiýäniň serhedinde ýüze çykan ok atyşykda “Yslam döwleti” toparynyň bir jeňçisi öldürildi we bir türk esgeri-de wepat boldy.
Hepdäniň başynda Türkiýäniň Siriýa bilen serhetleşýän günorta-gündogarynda janyndan geçeniň amala aşyran bomba hüjüminde 32 adam öldi. Bu hüjümiň jogapkärçiligini “Yslam döwleti” topary öz üstüne aldy.
Türk häkimiýetleri “Yslam döwleti” toparynyň ýurtdaky hereketleriniň öňüni alyp başlandygy üçin, jeňçileriň häzir ar almak kampaniýasyna başlamagyndan howatyr edýärler.
Türk häkimiýetleri, “Yslam döwleti” atly jeňçi topar bilen ilteşigi bolmakda gümän edilip soňky alty aýyň içinde 500 adamynyň tussag edilendigini habar berýärler.


text:
Ukrain prezidenti Petro Poroşenko hökümet güýçleriniň gündogar şäher Debaltseweden "planly we guramaçylykly" çykarylmagynyň jemlenendigini aýtdy. Bu şäher ukrain güýçleri bilen orsýetçi jeňçileriň söweşiniň merkezinde ýerleşýär.
"Häzir biziň goşun birikmelerimiziň 80 prosenti ol ýeri terk etdi» diýip, Poroşenko aýtdy we ýene iki kolonnanyň çykarylmagyna garaşylýandygyny sözüne goşdy.
18-nji fewralda Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat boýunça başlygy Federika Mogerini ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygyň “anyk bozulmagy” diýip, gozgalaňçylaryň Debalsewe garşy amala aşyran hüjümlerini ýazgardy.
Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow ýaraşyk ylalaşygynyň Debalseweden daşgary ähli söweş liniýalarynda ýerine ýetirilýändigini aýdýar.


text:
BMG-niň baş sekretary Ban Ki-mun dünýä liderlerini Gazagystandan görelde almaga hem-de «ýadro ýaraglaryndan azat dünýä baradaky ymtylyşy we arzuwy durmuşa geçirmäge» çagyrdy.
Ol Merkezi Aziýa eden bir hepdelik saparynyň ahyrynda ozal ýadro ýaraglarynyň synag edilen ýeri bolan Semipalatinskiniň üstünden uçup geçdi.
Ban bu ýerde 450 çemesi atom hem wodorod bombasynyň partladylandygy we adamlara hem tebigata ýeten aýylganç zyýan hakynda gürrüň etdi.
Ban amerikan prezidenti Barak Obamany hem onuň rus kärdeşi Dmitriý Medwedewi 4-nji gün Pragada ýadro ýaraglaryny azaltmak baradaky täze şertnama gol çekenlerinde «hakyky täze başlangyç» etmäge çagyrdy.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama öz türk kärdeşi Rejep Taýyp Erdogany, demirgazyk Yrakdaky türk esgerlerini yza çekmegi dowam etdirip, goňşusy bilen aradaky dartgynlygy kemeltmek tagallasyna çagyrdy.
18-nji dekabrda bolan telefon gürrüňnde Obama Erdogany iki ýurduň arasyna tow salan «dartgynlygy gowşatmak üçin goşmaça çäre görmäge» çagyrdy.
Bagdat Türkiýäni Mosulyň golaýyndaky tälim lagerine rugsat almazdan tälimçi esgerleri ibermekde aýyplaýar.
Erdogan Yragyň goşuny doly çykarmak talabyna garşy çykýar, emma olaryň bir bölegini Yragyň kürt awtonom regionyna geçirdi we olar gowy garşylandy.
Şu hepde «Yslam döwleti» toparynyň hüjüminde türk tälimçileriniň dördüsi ýaralandy.
Ak tam iki lideriň YD-a garşy göreşde hyzmatdaşlyk edilmelidigi bilen ylalaşandygyny aýtdy.


text:
Türkmenistanda maý aýynda resmi derejede bellenilýän köpçülik çäreleriniň ýüzüsiniň tas ýarysyna golaýy Ýeňiş gününe bagyşlanandyr. Eger-de ýerlerdäki 9-njy maý gününe bagyşlanyp geçirilen çäreleri goşsak, onda ýurdumyzda bu baýramçylyga bagyşlanyp geçirilen resmi çäreleriň has-da köpdügi öz-özünden düşnüklidir.
Saparmyrat Nyýazow dowründe Beýik Ýeňiş ýurduň ilkinji prezidentiniň kakasy Atamyrat Annanyýazow bilen baglanyşdyrylardy. Atamyrat Annanyýazowa Türkmenistanyň Gahrymany diýen belent at hem berlipdi. Häkimiýetiň çalyşmagy bilen Beýik Ýeňşiň gahrymany Atamyrat Annanyýazowdan häzirki döwlet baştutanynyň atasy Berdimuhamet Annaýewe öwrüldi.
Türkmenistanyň habar beriş serişdeleri edil Saparmyrat Nyýazow döwründäki ýaly, Beýik Ýeňiş bilen baglanyşykly ýurdumyzda geçirilýän çäreleriň diňe syýasy tarapyny propagandirleýärler.
Ýerlerde Ýeňiş bilen baglanyşykly geçirilen çärelere gatnaşan adamlar dabarada Aýdogdy Tahyrow, Saparmyrat Hojaýew, Pena Rejebow ýaly Sowet Soýuzynyň Gahrymany bolan gerçeklerimiziň söweş gahrymançylygy hakynda taryhy gürrüňleriň edilendigini tassykladylar.
«Beik Ýeňşe bagyşlanyp görkezilýän sýužetler, ýazylýan materiallar edil bir almany iki bölen ýaly meňzeş. Türkmen halky Beýik Ýeňşiň gazanylmagyna çäksiz goşant edipdir. Berdimuhamet Annaýewiň uruşda görkezen gahrymançylygy ähli türkmene — hemmelere nusga. Şeýle ajaýyp mümkinçiligi peşgeş beren, Watan gahrymanlaryny deňsiz-taýsyz hatyralaýan prezidentimiziň — Arkadagymyzyň ömri uzak, işi rowaç bolsun» diýen jümleler türkmen habar beriş serişdesinde yzygider gije-gündiz ýaňlanyp dur. Ýeňşe bagyşlanyp, ýurdumyzda geçirilýän çäreleriň soňy bolsa prezidentiň baş saglygyna berilýän sadakalar bilen tamamlanýar.
Ýöne taryhymyzy dogruçyl öwrenmegiň hatyrasyna SSSR-iň nemes faşistlerinden gazanan Beýik Ýeňşine halkymyzyň goşan goşandy, ata-babalarymyzyň, ene-mamalarymyzyň gahrymançylygy, tyldaky zähmet edermenligi hakynda anyk taryhy maglumatlar beýan edilmelidir.
Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Düýn Türkmen Döwlet habarlar gullugy beýik Ýeňşiň öňýany “Mugallym, esger, ilhalar ynsan. Berdimuhamet Annaýewiň gahrymançylykly ömür ýoly” diýen kitabyň ikinji neşiriniň çapdan çykandygyny habar berdi.
“Kitaby Türkmenistanyň baş arhiw edarasy çapa taýýarlady. Onda Türkmenistanyň prezidentiniň atasy barada oçerk, Yzgant obasynyň taryhy, meşhur agtygyň nesil daragty ýerleşdirildi” diýlip, maglumatda bellenilýär.
S.Nyýazowyň ýurdy dolandyran döwründe onuň kakasy Atamyrat Annanyýazow hem uruş gahrymany we Türkmenistanyň gahrymany diýlip yglan edilip, onuň ýadygärlikleri oturdylypdy. Köp köçelere, hatda gadymy Kerki şäherine hem onuň ady dakylypdy.


text:
Atyşykda zyýan çeken Günorta Koreýanyň patrul gämisi deşilse, Demirgazygyň gämisinde ýangyn döräp, ol agyr zyýan çekipdir.
Seulda resmiler Demirgazyk Koreýanyň gämileriniň örän seýrek duş gelýän bir işi edendigini, ýagny Günorta Koreýanyň kontrollyk edýän suw territoriýasyna girmäge synanyşandygyny we şonda olara başda signal berlendigini, soňra-da ok atylandygyny aýdýarlar.
Günorta koreýaly Brigada generaly Lee Ki Seuldaky metbugat konferensiýasynda.
Günorta koreýaly Brigada generaly Lee Ki Seuldaky metbugat konferensiýasynda bu waka barada şeýle diýdi: «Olar araçäkden geçmezden ozal biz olara iki gezek duýduryş berýän signaly iberdik, ýöne olar muny äsgermezçilik edip, üç gezek serhedi bozdular».
Demirgazyk Koreýanyň gämisi garşylyk hökmünde beýleki gämä göni ok atdy, şondan soňra atyşyk başlandy. Seul öz deňiz garawullarynyň hiç birine zeper ýetmändigini öňe sürdi, ýöne garşy tarapyň näçe ziýyan çekenligi anyk däl.
Atyşyklardan soňra Demirgazygyň gämisi öz territoriýasyna tarap ugrapdyr. Geçen ýedi ýylda indi ilkinji gezek iki Koreýanyň gämileri Sary deňizde birek-birege ok atdylar. Soňky gezek 2002-nji ýyldaky çaknyşyga uly gämiler gatnaşypdylar, şonda bir gäminiň gark bolmagy netijesinde Günorta Koreýanyň alty sany harby deňizçisi heläk bolup, Demirgazykdan-da 13 adamynyň ölendigi çak edilipdi.Demirgazyk Koreýanyň ýadro işleri
Käbir analitikler Amerikan prezidenti Barak Obamanyň bu wezipä saýlanylandan soň Gündogar Aziýa ilkinji saparyna iki gün galanda kommunistik Demirgazygyň amerikan lideriniň ünsüni çekmek üçin bu gapma-garşylyga baş urandygyna ynanýarlar.
Gizlin düzgünli Phenýanyň kommunistik režimi dürli taktikalary gowy synagdan geçirýär, bu bolsa Koreýa ýarym adasynda dartgynlylygyň ösmegine sebäp bolup gelýär, bu meseläniň çözgüdi üçin diplomatik çäreler gözlenilýär.
2009-njy ýyl Demirgazyk Koreýa üçin dramatik ýyl boldy. Phenýan öz etmişleri bilen halkara jemgyýetçiligini ynjalykdan gaçyryp, bar bolan halkara hukuklary äsgermezçilik edip gelýär.
Ýadro programmasyny goýbolsun etmek barada gepleşik alyp barýan alty döwletiň wekilleriniň maslahat alyp barandygyna garamazdan, Demirgazyk Koreýa ýadro işlerini gaýtadan dowam etdirýär, ýadro ýaragly, uzak menzile uçýan ballistik raketalary synagdan geçirdi.
Resmi taýdan habar berilmese-de, Phenýanyň ýadro programmasy barada göni gepleşiklere gatnaşmak üçin prezident Obamanyň Demirgazyk Koreýa Stefan Bosworsy ýörite ilçi edip belländigini resmiler aýdýarlar. Phenýanyň gepleşik töwereginiň başyna gaýdyp gelmegi ugrunda Bosworsyň tagallasynyň berjek oňyn netijelerine bil baglanylýar.


text:
Günbataryň habar agentlikleri NATO-nyň harby ofiserine salgylanyp guramanyň “Orsýetiň 1000-den gowrak harbysynyň Ukrainanyň içinde hereket edýändigine” ynanýandygyny habar berdiler.
“Olar separatistleri goldaýarlar we olar bilen bilelikde söweşýärler”, diýip öz adynyň agzalmazlygyny islän ofiser Belgiýada žurnalistlere aýtdy. Ol Orsýet mart aýynda öz düzümine goşan Krym ýarymadasy bilen Ukrainanyň Mariupol şäheriniň üstünden gury ýer köprisini gurmak isleýän bolmagy ähtimal, diýdi.
Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko ýurduň howpsuzlyk we goranmak geňeşiniň adatdan daşary maslahatyny geçirdi we Orsýeti Ukraina goşun ibermekde aýyplady.
Adatdan daşary maslahat
Poroşenko 28-nji awgustda Türkiýä saparyny ýatyrdy we ýurduň baş ýolbaşçylary bilen Donetsk regionynda, şol sanda Nowoazowsk şäherinde ýagdaýyň çürt-kesik ýaramazlaşandygyny maslahat etjekdigini habar berdi.
“Orsýetiň goşunlarynyň Ukrainanyň territoriýasyna iş ýüzünde girmegi sebäpli, men Ukraina üçin iňňän zerur ýedi sany planlaşdyrylan we möhüm ikitaraplaýyn duşuşyklara garamazdan, Türkiýä saparymy ýatyrmak kararyna geldim. Prezidentiň ýeri şu gün Kiýewde”, diýip Poroşenko aýtdy.
Şeýle-de Poroşenko BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň we Ýewropa Geňeşiniň adatdan daşary duşuşyklarynyň geçirilmegine çagyryş edendigini aýtdy.
ÝHHG 28-nji awgustda ýörite duşuşyk geçirip, ýagdaýy maslahat etmäge çagyrdy.
Ukrainanyň ÝHHG-däki wekili Ihor Prokopçuk Orsýeti “göni girmekde” aýyplady. Şol bir wagtyň özünde-de Orsýetiň ÝHHG-däki ilçisi Andrei Kelin Orsýetiň goşunlarynyň Ukrainanyň serhediniň “hiç bir böleginden” geçmändigini aýtdy.
ÝB-niň daşary syýasat boýunça ýolbaşçysy Katrin Aştonyň metbugat-wekili Maja Kosijançiç 28-nji awgustda žurnalistleriň öňünde çykyş edip, “ÝB-niň soňky ýagdaýlara, şol sanda bolup geçen wakalara örän uly aladalanma bildirýändigi” aýtdy.
"Ikinji front"
Ukrainanyň milli howpsuzlyk we goranmak geňeşi 28-nji awgustda öz Twitter maglumatynda orsýet goşunlarynyň Orsýetiň serhedinden 10 kilometr uzaklykda Azow deňzinde ýerleşýän Nowoazowsk şäherine, Nowoazowskiý, Starobeşewskiý we Amwrosiýiwskiý etraplarynda birnäçe ýaşaýyş nokatlary öz eline alandygyny habar berdi. Kiýew Moskwany regionda ikinji fronty açmakda aýyplady.
Geňeş Ukrainanyň goşunlarynyň Nowoazowsk şäheriniň golaýynda Orsýetiň Ukrainadaky bronly harby ulaglaryň hüjümine sezewar edilmeginiň öňüsyrasynda Orsýetiň territoriýasyndan Grad raketa sistemasynyň hüjümi astyna düşendigini aýtdy.
Ukrainanyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýuk 28-nji awgustda Kiýewde geçiren metbugat-konferensiýasynda şeýle diýdi: “Ukrainanyň gündogarynda ýagdaý örän ýaramazlaşdy. Orsýet bronly harby ulaglaryň, tanklaryň we harbylarynyň ençemesini iberdi”.
Günbataryň basyşy
Günbatar resmileri soňky günlerde Moskwa basyşlaryny güýçlendirdiler.
Moskwa uzak wagt bäri gozgalaňçylary ýaraglandyrýandygy ýa Ukraina goşun iberýändigi baradaky aýyplamalary ret edýär.
27-nji awgustda Germaniýanyň kansleri Angela Merkel Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bilen telefon arkaly geçiren gepleşiklerinde Orsýetiň goşun salmagy baradaky maglumatlara düşündiriş bermelidigini aýtdy we Moskwanyň “ýagdaýyň dartgynlaşmagyna jogapkärçiligini” nygtady.
27-nji awgustda ABŞ-nyň Döwlet departamenti Orsýetiň Ukrainanyň gündogarynda “göni söweşlere gatnaşýandygyny” çak edýändigini aýtdy.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Halkara ýaryşlarynyň öňüsyrasynda
Aşgabadyň Gyşky oýunlar sport toplumynda 1997-1998-nji ýyllarda doglan ýetginjekleriň arasynda hokkeý boýunça ýaryş tamamlandy, onda Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň “Galkan” topary ynamly ýeňiş gazandy. Aýlaw usulynda geçirilen bäsleşiklerde Baýram Allaýarowyň tälim berýän türgenleri bir gezek hem ýeňlişe sezewar bolman, doly üstünlik gazandylar.
Şeýle hem “Türkmengaz” döwlet konserniniň “Oguzhan”, Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginiň “Şir”, Türkmenistanyň Sport baradaky döwlet komitetiniň sport mekdebiniň “Bürgüt” we ministrlikleriň birnäçesine degişli bolan “Alp Arslan” toparlarynyň gatnaşmagynda geçirilen bäsleşigiň esasy maksady ýetginjekler milli toparymyzyň düzümine iň gowy türgenleri saýlap almakdan ybarat boldy.
15-29-njy noýabr aralygynda türkmen hokkeýçileri Belarus Respublikasynyň paýtagty Minski şäheriniň “Ratomka” sport toplumynda halkara okuw-türgenleşik çärelerine gatnaşar. Biziň ildeşlerimiz 2015-nji ýylda geçiriljek halkara ýaryşlaryna, şol sanda Türkmenistanyň Prezidentiniň Kubogy ugrundaky bäsleşige taýýarlyk görmek üçin tejribeli belarus tädimçileriniň ýolbaşçylygynda ussatlygyny artdyrarlar.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň yzygiderli tagallalary netijesinde ýurdumyzda sportuň gyşky görnüşleri barha ösdürilýär. Türkmen türgenleri gysga döwrüň içinde hokkeý oýnunyň Türkmenistanda uly geljeginiň bardygyny subut etdiler. Muňa halkara derejesinde gazanylýan üstünlikler hem şaýatlyk edýär.
Sport synçylary hokkeý boýunça türkmen mekdebiniň derejesiniň ýokarydygyny we olaryň ýurdumyzyň daşynda geçirilýän halkara ýaryşlarynda hem üstünlik gazanmaga ukyplydygyny belleýärler. Türkmenistanyň Prezidentiniň Kubogy ugrundaky bäsleşiklerden başga-da, ýetginjekler ýygyndy toparymyz geljek ýylyň mart aýynda Belarusuň paýtagty Minskide geçiriljek “Altyn şaýba” halkara ýaryşyna, şeýle hem beýleki halkara ýaryşlarynyň birnäçesine gatnaşar.
Milli derejedäki ýaryşlar baradaky gürrüňe gaýdyp gelmek bilen, ikinji orun ugrunda tälimçi Gürgen Gurbanowyň “Oguzhan” we tälimçi Röwşen Kelemjäýewiň “Şir” toparlarynyň arasynda esasy synanyşyklaryň bolandygyny bellemelidiris. Şonda “Türkmengaz” döwlet konserniniň hokkeý topary ikinji orna, “Şir” topary bolsa üçünji orna eýe boldy.
Habarlar #Aşgabat
- Soňky habarlar
Bitaraplyk baýramynyň hormatyna ýaryşlar04 Dekabr, 2015 (21:10)
- Soňky habarlar
Taý boksunyň ussatlary ýaryşa çagyrylýar30 Noýabr, 2015 (21:12)
- Soňky habarlar
Futbol boýunça 2018-nji ýylyň dünýä çempionatynyň saýlama oýunlarynda Türkmenpistanyň ýygyndy toparynyň üstünligi17 Noýabr, 2015 (21:16)
- Soňky habarlar
Türkmen türgenleri üçin halkara sertifikatlary10 Noýabr, 2015 (21:18)
- Soňky habarlar
Aşgabatly hapkido ussatlarynyň ýeňşi01 Noýabr, 2015 (19:55)
- Resmi habarlar
Aziada—2017-ä bagyşlanan Halkara maslahaty02 Aprel, 2015 (22:23)
- Soňky habarlar
Halkymyzyň sagdynlygynyň hatyrasyna01 Aprel, 2015 (22:27)
- Soňky habarlar
Gözelligiň we çeýeligiň baýramçylygy29 Mart, 2015 (22:37)
- Soňky habarlar
«Ahal» ýeňşe golaýlady11 Mart, 2015 (22:45)
- Soňky habarlar
“Ahal” – AFK-nyň Kubogynyň eýesi bilen bir toparda19 Fewral, 2015 (22:54)
- Soňky habarlar
“Ahal” topary AFK-nyň kubogy ugrundaky ýaryşlaryň toparlaýyn tapgyryna çykdy18 Fewral, 2015 (22:55)
- Soňky habarlar
“Altyn Asyr” topary AFK-nyň kubogy ugrundaky ýaryşlardan çykýar10 Fewral, 2015 (23:05)
- Soňky habarlar
“Ahal” AFK-nyň Kubogynda ýeňiş bilen başlady09 Fewral, 2015 (23:07)
- Soňky habarlar
Sport syny08 Fewral, 2015 (23:11)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň hokkeý boýunça çempionaty badalga aldy20 Ýanwar, 2015 (23:21)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň Kubogy paýtagtly kikboksçylarda28 Dekabr, 2014 (18:28)
- Soňky habarlar
Söweş sungatynyň ussatlarynyň bäsleşigi26 Dekabr, 2014 (18:29)
- Soňky habarlar
Täze ýylyň öňýanyndaky ýeňişler we ýokary netijeler21 Dekabr, 2014 (18:30)
- Soňky habarlar
Ýurdumyzda täze binalaryň açylyş dabaralary08 Dekabr, 2014 (18:31)
- Soňky habarlar
Aşgabadyň topary kabaddi boýunça Türkmenistanyň Kubogynyň eýesi boldy07 Dekabr, 2014 (18:33)


text:
Moskwanyň şäher dumasy düýn premýer-ministr Wladimir Putiniň ýakyn kömekçisini ors paýtagtynyň täze meri edip saýlady.
Öten aý uly dawa-jenjel bilen prezident Dmitriý Medwedew tarapyndan merlik wezipesinden boşadylan Ýuriý Lužkowyň ornuna indi 52 ýaşly Sergeý Sobaýanin gelýär.
Düýnki ses berişlik köpleriň garaýşyça bir gury formallyk bolup durýardy. Sebäbi 35 orunly şäher dumasynda 32 orny eýeleýän Putiniň “Bütewi Orsýet” partiýasynyň deputatlary.
Şol 32 deputatyň hemmesi Sobýaniniň kandidatlygyny goldady. Oňa garşy ses beren - “Bütewi Orsýet” partiýasyna ýeke özi oppozisiýada duran kommunistik partiýanyň 3 wekili.
18 ýyllyk merlik döwründe Ýuriý Lužkowyň Kreml bilen oňuşmadyk mahallary hem boldy. Emma Sergeý Sobýanin Putiniň ýakyn ýarany hasaplanýar.
Kreml Lužkowy korrupsiýada, aýratyn-da düşewüntli kontraktlary öz milliarder aýalynyň gurluşyk kompaniýasyna ugrukdyranlykda aýyplady.
Sobýanini düýn şäher dumasynda eden çykyşynda özüniň korrupsiýa garşy göreşip, Moskwanyň dolandyrylyşyna aç-açanlyk getirjekdigini aýtdy.
“Şähere aýdyň we netijeli işleýän dolandyryş sistemasynyň gerekdigine şübhe ýok. Men muny we dolandyryş prosedurasy hem-de býujetde ileri tutulýan ýagdaýlar barada aýdýaryn” diýip, Sobýanin aýtdy.
Täze mer paýtagt Moskwany dolandyrmakda graždan jemgyýetçiliginiň pikirlerine ýeterlik derejede ähmiýet bermegi hem wada etdi.
“Biziň jemgyýetçilige, hökümete degişli däl guramalara, Moskwada hereket edýän partiýa strukturalaryna ynamly garamalydygymyza şübhe ýok. Hökümetiň her bir işgäri öz işiniň raýatlaryň gözegçiligindedigini bilmeli” diýip, Sobýanin aýtdy.
Ýöne Orsýetde köp adamlaryň pikiriçe, Sergeý Sobýaniniň Moskwanyň meri wezipesine bellenmegine we oňlanmagyna sebäp bolan zat - onuň Wladimir Putine wepaly bolmagy.
Şeýle garaýyşdaky adamlaryň biri syýasy analitik Kirill Rogow: “Sobýanin Putiniň buýruklaryny, birje harpyny-da sypdyrman, dykgat bilen ýerine ýetirer”.
Rogowyň aýtmagyna görä, 2012-nji ýylda geçiriljek prezident saýlawynda Sobýaniniň esasy wezipesi Moskwanyň sesini Kremliň bellän kandidatyna gönükdirmek bolar.
Putin bilen Medwedew kimiň bu saýlawa kandidat bolup gatnaşjakdygy barada özara ylalaşjakdyklaryny aýtdylar. Ýöne synçylaryň köpüsi: “Bu wezipä dalaş eden Putin bolar” diýýär.


text:
Türkmen jemgyýetçiliginde ýiti satiranyň, ýomak-degişmäniň hemişe bolandygy, sowet döwründe bolsa metbugat arkaly has giň ýaýrawa eýe bolandygy aýdylýar.
Muňa mysal hökmünde Mämmetweli Keminäniň goşgularyny, onuň Äraly pir bilen eden gürrüňleriniň dilden-dile geçen nusgalaryny, Soltansöýün-Myraly baradaky gürrüňleri hem ýatlamak bolar.
Şeýle-de sowet döwründe beýleki halklaryň satira-ýumor eserleri hem terjime edilip, türkmen okyjysyna ýetirilerdi, türkmen metbugatynda ýiti gülküli karikatura eserleri çap edilerdi.
Mundan başga, garaşsyzlykdan öň gazet-žurnallarda, radio-telewideniýede hepde ahyrynda hem satiriki eserler, feletonlar, kinaýaly sahnalar ile ýetirilerdi.
Emma garaşsyzlyk ýyllarynda türkmen okyjylarynyň arasynda giň meşhurlyga eýe bolan «Tokmak» žurnaly ýapyldy, «Bökelek», «Ýartygulak» ýaly satiriki radio we teležurnallar ýatyryldy, aýlyk «Naýza» telefilminiň ile ýetirilmegi bes edildi.
Azatlyk radiosy türkmen satirasynyň düýni we şu güni barada aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Türkmenistanda daşary ýurtlaryň ýokary we orta bilim berýän okuw jaýlary tarapyndan berlen diplomlary resmi suratda tassyklamagyň täze tertibi kabul edildi. Bu tertipde şol çäräni durmuşa geçirmek üçin zerur bolan dokumentleriň sanawy hem görkezilýär.
Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň binasynda asylan bu tertip öňküden o diýen tapawutlanmaýar. Täze tertibe girizilen esasy täzelik oňa iki sany dokumentiň goşulmagyndan ybarat. Olaryň birinjisi, ýokary we orta bilimi baradaky diplomyny döwlet derejesinde tassyklatmak isleýän adamynyň pasportynyň nusgasy we onuň okuw üçin Türkmenistandan giden hem-de soňra okuwy gutaryp, yzyna gelen senelerini görkezýän ýazmaça düşündirişi.
Ikinji goşmaça-da, studentiň okan okuw jaýyndan onuň şol okuw jaýynda bir kursdan beýleki kursa geçendigini görkezýän ýazgydyr. Bu sprawkada studentiň bir kursdan beýleki kursa geçendigi barada okuw jaýynyň degişli buýrugy bolmaly.
“Täze tertibe şu goşmaça resminamalar goşuldy. Galan resminamalar öňki tabşyrylýan resminamalar” diýip, Bilim ministrliginiň işgäri gürrüň berýär.
Onuň aýtmagyna görä, bu iki täze dokumentleriň girizilmegi raýatyň hakykatdan hem daşary ýurda gidip okandygyny anyklamak üçin zerur. “Bu çäre galp diplomlaryň öňüni almak üçin girizilýär. Ýogsam, okaman, adyny ýöredip diplom alýanlar bar” diýip, Bilim ministrliginiň efirde adynyň tutulmagyny islemedik işgäri aýdýar.
Mundan ozalky tertipdäki ýaly täzede hem daşary ýurt ýokary we orta okuw jaýynyň döwlete degişli ýa-da abraýly diýlip hasaplanýan okuw jaýlarynyň diplomlary ykrar ediler. Şol bir wagtda hem haýsy daşary ýurtlaryň hem-de olaryň haýsy ýokary we orta mekdepleriniň “abraýlydygy” anyklaşdyrylmaýar.
Aýdylyşyna görä, şol okuw jaýlarynyň sanawy Türkmenistanyň Bilim ministrliginde bar. Emma ol sanawyň köpçülige elýeterli bolar ýaly asylan ýa-da çap edilen ýeri ýok.
“Bu ýagdaýdan daşary ýurtlarda okap ýören türkmen ýaşlarynyň köpüsiniň habary-da ýok. Şonuň üçin olaryň käbirleriniň diplomlary ykrar edilmeýär” diýip, daşary ýurtda okap gelen paýtagtly Maksat bu ugurdan öz pikirini aýan edýär.
Şeýle-de bu tertip boýunça diňe daşary ýurt ýokary we orta okuw jaýlarynyň gündüzki bölümlerinde okanlaryň diplomlary ykrar ediler. Gaýybana okuwy tamamlanlaryň diplomlarynyň Türkmenistanda resmi suratda tassyklanmagy barada bu tertipde hiç hili gürrüň hem ýok.
“Gaýybana okanlaryň şu ýyldan başlap diplomlary ykrar edilmez” diýip, Bilim ministrliginiň işgäri hem bu pikiri tassyklady.
Ýatladyp geçsek, şu ýylyň başyndan ýurtda daşary ýurtlarda gaýybana okanlaryň diplomlarynyň ykrar edilmejekdigi
barada gürrüňler döräpdi. Ýaşlaryň işinden aýrylmazlyk şerti bilen ýokary bilim almagyna ýardam edýän bu mümkinçiliklerinden mahrum edilmekleriniň sebäpleri barada resmi taýdan düşündiriş berilmedi.
Köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde resmi taýdan daşary ýurtlarda gaýybana okanlaryň diplomlarynyň ykrar edilmeýändigi barada bildiriş hem berilmedi. Ýogsa, bu hili okuwlarda okaýan türkmen ýaşlary az hem däl.
“Gaýybana okap, diplom edinmek arzanrak hem-de amatly bolýar. Okuw üçin işden çykmaly däl hem-de uly çykdajy edip, daşary ýurtda ýaşamaly däl. Indi bolsa 2-3 ýyl gaýybana okap ýörenleriň okuwy köýer” diýip, Maksat bu meselede öz garaýşyny Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Daşary ýurtlaryň okuw jaýlarynda okan ýa-da häzirki wagtda okuwyny dowam etdirýän türkmenistanlylar barada anyk statistiki maglumat berilmese-de, olaryň sanynyň birnäçe müňe ýetýändigi aýdylýar.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu bilen ýapyk gapylaryň aňyrsyndaky gepleşiklere başlady.
Ysraýylyň premýer-ministri ABŞ-nyň prezidenti bilen duşuşmagynyň öňüsyrasy 22-nji martda eden çykyşynda, Gündogar Iýerusalimde Ysraýylyň ýaşaýyş jaýlaryny gurmaga hakynyň bardygyny aýtdy.
“Ýewreý halky Iýerusalimi 3 müň ýyl mundan ozal gurýardy. Ýewreý halky häzir hem Iýerisalimiň gurluşygyny dowam etdirýär” diýip, Benýamin Netanýahu Iýerusalimiň Ysraýylyň paýtagtynyň bir bölegidigini sözüne goşdy.
22-nji martda Waşingtonda ABŞ-da Ysraýylyň bahbitlerini öňe sürýän toparyň öňünde eden çykyşynda, premýer-ministr Benýamin Netanýahu parahatçylyk babatda palestinalylar bilen iki arada gol çekiljek ylalaşyklaryň hemmesinde Iýerusalimiň Ysraýylyň bir bölegi bolup galjakdygyny nygtady.
22-nji martda geçirilen şol duşuşykda çykyş eden ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillary Klinton Gündogar Iýerusalimdäki gurluşyklaryň bu regionda parahatçylygy ornaşdyrmak meselesine uly böwet bolýandygyny aýtdy.


text:
Dünýäniň güýçli döwletleri jedelli ýadro programmasy baradaky “çuň we barha artýan alada” hakda oýlanmagy üçin Eýrana görkezilýän gysyşy artdyrmak maksady bilen taýýarlanan rezolýusiýa boýunça ylalaşyk gazandylar.
Taslamasy Halkara atom energiýasy gullugy (HAEG) tarapyndan taýýarlanan bu rezolýusiýa Tähranyň ýadro ýaraglaryny edinmek baradaky synanyşyklarynyň Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik agzalaryny – Fransiýany, Britaniýany, Amerikanyň Birleşen Ştatlaryny, Orsýeti, Hytaýy, şeýle-de Germaniýany deň derejede aladalandyrýandygyny aňladýar.
Dokumentde Eýranyň ýadro programmasy bilen baglylykda çözülmän ýatan meseleleriň “çuň we barha artýan alada” sebäp bolýandygy bellenýär.
Onda şeýle hem Eýran bilen halkara atom häkimiýetleriniň arasynda dialogy güýçlendirmegiň “wajypdygy” nygtalyp, Tähran bu ugurdan degişli maglumatlary, dokumentleri, programmanyň alnyp barylýan ýerlerini we materiallary görkezmäge, degişli adamlar bilen duşuşyklara ýol bermäge çagyrylýar.
Günbatar mediasynda aýdylmagyna görä, dokument Eýranyň işini BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň garamagyna berenok. Ýöne Tähran Howpsuzlyk Geňeşiniň öňki rezolýusiýalaryny ýerine ýetirip, ynam döretmek çäresi hökmünde şübheli atom işlerini togtatmaga çagyrylýar.
Birleşen Ştatlar HAEG-niň dolandyryş topary halkara jemgyýetçiliginiň Eýranyň ýadro programmasy barada aladadadygyny Tährana ýetirer diýen umytda. Bu hakda Döwlet departmentiniň sözçüsi Mark Toner şeýle diýdi:
—Dolandyryş topary Eýranyň öz ýadro programmasy hakda ähli zady aýdyňlaşdyrmagynyň zerurdygyny bildirmek üçin, oňa berk we birmeňzeş habary ýetirer diýip, umyt edýäris.
Berlen teklip
HAEG-niň başlygy Ýukiýa Amano Eýranyň atom bombasyny öndürmek barada şübhe döredýän tagallalary hakda “dünýäni ägä etmegiň” öz borjudygyny aýtdy. Amano Eýranyň ýadro programmasy barada gullugyň soňky hasabatynda agzalýan “meseleleri aýdyňlaşdyrmak” üçin Tährana ýokary derejeli bir delegasiýany ibermegi teklip edýär.
Halkara atom häkimiýetleriniň soňky hasabatynda Eýran Yslam Respbulikasynyň atom ýaraglary tehnologiýasyny özleşdirmek barada iş alyp barandygyny görkezýän “ynamdar” subutnamalaryň bardygy aýdylýar. Bu hakda Amano şeýle diýdi:
—Maglumatlar Eýranyň ýadro partlaýjy mehanizmini ösleşdirmäge degişli işleri alyp barandygyny görkezýär. Ol şeýle hem bu işleriň düzülen programma boýunça 2003-nji ýylyň aýagyndan öň hem alnyp barlandygyny görkezýär. Käbir işleriň şu wagt hem dowam edýän bolmagy mümkin.
Amano baryp görmegi teklip edip, Tährana ozal hem hat ýazypdyr:
—Men 2-nji noýabrda Eýranyň wise-prezidentine we Eýranyň Atom energiýasy guramasynyň başlygy Dr. Abbasa hat ýazyp, hasabatda agzalýan meseleleriň anygyna ýetmek üçin, ýokary derejeli bir topary ibermegi teklip etdim.
Öz aýtmagyna görä, Amano Eýrandan haýal etmän “öz atom programmasynyň mümkin bolan harby gerimleri barada haýyş edilen aýdyňlygy üpjün etmegi” sorapdyr.
Eýran Yslam Respublikasy Halkara atom energiýasy gullugynyň hasabatyny esassyz diýip ret edýär. Tähran özüniň ýadro işleriniň parahatçylykly maksatlar üçindigini gaýtalýar.


text:
Şu gün Eýranyň hökümeti ýurduň prezidenti Mahmud Ahmedinejatyň geljek hepde Nýu-Ýorkda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assamleýasyna gatnaşjakdygyny mälim etdi.
Eýranyň daşary işler ministri Manuçehr Mottaki ýerli mediýa beren interwýusynda prezident Ahmedinejatyň öz dokladynda uly syýasy ygtyýarlyklara ýol berilýän dünýä syýasatynyň «adalatsyz jähtleri» barada gürrüň etjekdigini aýtdy.
Manuçehr Mottaki BMG-niň Baş Assambleýasynyň dowamynda prezident Mahmud Ahmedinejatyň käbir döwlet liderleri bilen gepleşik geçirjekdigini-de mälim etdi.


text:
Türkmen Döwlet habarlar gullugynyň ýazmagyna görä, Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Myrat Artykowy Türkmenistanyň energetika we senagat ministri wezipesine bellemek barada permana gol çekipdir.
Mundan ozal Myrat Artykow bu ministrligiň ýolbaşçysynyň orunbasary wezipesini eýeläpdi.
Energetika we Senagat ministrliginiň ozalky ýolbaşçysy Ýarmuhammet Orazgulyýew ýokary derejeli çinownikleriň çagalarynyň çynlakaý ýol hadysasyna sebäp bolandyklary bilen baglylykda geçen anna güni wezipesinden boşadylypdy.


text:
2007-nji ýylda Bagdatda ABŞ-nyň şol wagtky prezidenti Jorj Buşa köwüşlerini atan yrakly žurnalistiň özi sişenbe güni Buşuň ýagdaýyna düşüpdir.
Yrakdaky urşa bagyşlanan Pariždäki metbugat konferensiýada Muntezera az- Zeýidiň watandaşy hem daşary ýurtda ýaşaýan özi ýaly žurnalist oňa köwüşlerini atypdyr. Buşuň edişi ýaly az-Zeýidi köwüşlerden sowlup ýetişipdir.
Köwüş zyňanyň az-Zeýidini Saddam Huseýniň režimi bilen hyzmatdaşlyk etmekde aýyplandygy, ABŞ –nyň Yrakdaky hereketlerini goldandygy habar berilýär.


text:
Moskwanyň adaty ýaşaýjysy Ilýa Warlamow eli “iphone” telefonly Moskwanyň ýol-gözegçilik polisiýasynyň golaýyndaky maýyplar üçin niýetlenen awtoduralga ýygy-ýygydan gözegçilik edýar. Bu onuň öz graždanlyk inisiatiwasy bilen edýan meýletin işi.
Moskwadaky maýyplar üçin niýetlenen awtoduralgalarda ozallar, köplenç, lowurdap duran “Mersedesler” durýan bolsalar, indi ol awtoduralgalarda has ýönekeýje, aýnalarynda maýyp sürüjilerdigini görkezýän nyşanlar ýelmengi ulaglar peýda bolup başlady. Muny 26 ýaşly Warlamowyň nobatdaky eden işi, kiçijik hem bolsa, ýeňşi hökmünde häsiýetlendirip bolar.
Onuň “Idiotsyz ýurt” atly başlan blogger kompaniýasy we Baş prokuratura ýollan hatlary ýol alyp, maýyplar üçin niýetlenen awto duralgalarda öz maşynlaryny bikanun goýýanlary diýseň utandyrypdy.
Ilýa Warlamow öz alyp barýan işi barada şeýle diýýär: “Meniň göwnüme ýaramaýan käbir, meniň pikirime görä, nädogry zatlar bar. Men bu ýagdaýy üýtgedesim gelýär. Şonuň üçin hem biziň her birimiziň daş-töwerekdäki şular ýaly ownuk zatlar hakda aladalanyp, beýleki adamlaryň hem ünsüni oňa çekmegi gerek. Bu biziň ählimiziň ýagdaýymyzy üýtegetmek üçin amal edilýän iş”.
Bloggerleriň jemgyýete täsiri
Bu ugurda tagalla edip, iş alyp barýan Ilýa Warlamowyň ýeke özi däl. Orsýetde bloggerleriň täze nesliniň kemala gelmegi bilen, internet äleminde hem jemgyýetçilik aktiwligi göz-görtele ýokarlandy.
Mysal üçin, Sergeý Dolýanyň “Hapasyz ýurt” atly alyp barýan kampaniýasy netijesinde diňe bir günüň dowamynda Orsýetiň köçelerinden 200 tonna golaý hapa-hupa aýrylypdy. Ýurist Alekseý Nawalnyý bolsa, özüniň alyp barýan işi bilen, korrupsiýa garşy barlyşyksyz söweşiji diýen at aldy.
Orsýetde köpçülikleýin habar serişdeleriniň aglabasynyň döwlet eýeçilindedigini göz öňünde tutsak, bloggerler awtoduralgalardan başlap, tä ýokary derejeli korrupsiýa çenli meseleleri gozgap, media boşlugyny doldurýarlar. Şeýdip, orsýetliler habarlary internetiň üsti bilen näçe köp alsalar, bloggerleriň tagallalaram şonça artýar.
“Lewada” barlaglar merkeziniň maglumatyna görä, Moskwanyň 15-30 ýaş aralygyndaky ýaşaýjylarynyň 74 prosenti habarlaryň esasy çeşmesi hökmünde internete ýüzlenýärler.
Orsýetiň jemgyýetçilik pikirii boýunça barlag merkeziniň sanlaryna görä bolsa, Orsýet boýunça graždanlaryň 31 prosenti her gün internetden peýdalanýar. Emma Orsýetiň ilatynyň 90 prosent töwereginiň entegem esasy habar çeşmesi hökmünde telewideniýeden peýdalanýandygy aýdylýar.
Häkimiýetler iňkisde
Ýöne bloggerleriň erkin pikir alyşmak dünýäsiniň garaňky taraplary hem az däl. Blog älemleriniň üsti bilen ýurduň aşa milletçi we ksenofobiýa akymlary özleriniň garaýyşlaryny ýaýratmaga maý tapýarlar.
Internet mediasynyň täsiriniň artmagy resmileriň hem ünsüni özüne çekmän durmady. Şu ýylyň 2-nji awgustynda Orsýetiň içeri işler ministri Raşid Nurgaliýew öz eden çykyşynda ýurduň ýaşlarynyň “ekstremistik” ýollara baş urmagynda, hamala, erkin bolggerler günäkär ýaly äheňde gürruň etdi. Ol ýaşlaryň azaşmalarynyň öňüni almak üçin, internete gözegçiligi güýçlendirmegiň gerekdigini belledi.
Ministriň bu beýanatyna bloggerleriň biri “Indi Orsýetde pikir polisiýasy döredilýärmi?” diýip seslenipdi.
Prezident Dmitriý Medwedew internetde ekstremizme garşy göreşiň azat söze zyýan ýetirmeli däldigini özüniň çykyşlarynda gaýtalap aýdypdy. Ýöne käbir bloggerler resmileriň ekstremizme garşy göreş syýasatyna duwlanyp, oppozisiýadaky bloggerlere garşy herekete geçilmeginden howatyrlanýarlar.