text:
Owganystanyň Badhys welaýatynyň resmileri fewral aýynda üç türkmen serhetçisiniň öldürilmegine sebäp bolan wakada “Talyban” hereketiniň ýerli lideri Mawlawi Abdullany aýypladylar. 24-nji maýda hem ýene-de üç türkmen serhetçisiniň öldürilmegine sebäp bolan wakada Owganystanyň ýerli resmileri serhetýaka hüjümi guramalaşdyrmakda ýerli söweşiji Gulam Desstagir Topany aýypladylar.
Eýsem, bu söweşijiler kimler? Olaryň maksady näme?
Azatlyk Radiosy bu soraglar bilen gyzyklanyp, Owganystan boýunça tanymal analitik, Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň synçysy we söweşijiler barada “Pashtoon Question”, ýagny “Paştun meselesi” atly kitabyň awtory Abubakir Siddiki bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Türkmen-owgan serhedinde şu ýylyň fewral aýynda üç sany we 24-nji maýda hem ýene-de üç sany türkmen serhetçileri atylyp öldürildi. Owgan häkimiýetleri öňki wakada “Talybanyň” we soňky wakada hem Gualmdestagir Topan atly bir söweşijiniň rolunyň bolandygyny aýtdylar. Diýmek, şol maksatlarda dürli toparlaryň ady agzalýar. Hakykatda türkmen serhetçilerini öldürýänler kimler?
Abubakir Sidiki: Owganystandaky gozgalançylaryň merkezi lideri “Kuetta geňeşi” diýlip tanalýan topardyr. Kuetta Pakistanyň Bulujystan welaýatynyň paýtagty. Şol geňeşiň agzalary bolsa öňki “Talyban” režiminiň liderlerinden ybarat. Şol bir wagtyň özünde-de Owganystanda özbaşdak hereket edýän ýaragly toparlar hem bar.
Günorta Owganystan bilen deňeşdirilende demirgazyk Owganystan gaty parahat bir ýer diýlip hasaplanýardy. Emma bu ýagdaý soňky birnäçe ýylyň dowamynda üýtgedi. Şeýle-de Owganystanyň hem-de Pakistanyň howpsuzlyk güýçlerinden alnan maglumatlara görä, “Özbegistanyň Yslam hereketi” diýilýän topar şol sebitde gaty aktiw. Olar yzlaryna, ýagny Merkezi Aziýa dolanmak isleýärler.
Meniň pikirimçe, olar häzirki döwürde demirgazyk Owganystanda ýerleşmäge synanyşýarlar, soňra olar şol ýerde edinen bazalaryndan Merkezi Aziýa aralaşmak üçin peýdalanarlar. 2009-njy we 2010-njy ýyllarda Täjigistanda, hatda Gazagystanda-da uly hüjümleriň amala aşyrylandygyna şaýat bolduk. Häzir hem Türkmenistan bilen bagly çynlakaý problemalar döreýär.
Meniň pikirimçe, bu “Özbegistanyň Yslam hereketi” atly toparyň üýtgäp barýan ýüzüni görkezýär.
Azatlyk Radiosy: Iň ulusy “Talyban” hereketi hem bolsa, Owganystanda ençeme toparyň hereket edýändigini aýtdyňyz. Demirgazyk Owganystanda ýagdaýlaryň barha dartgynlaşyp barmagynda “Özbegistanyň Yslam hereketi” atly toparyň roly bar diýmäge sizde nähili esas bar?
Abubakir Sidiki: Haçan-da “Talyban” hereketi Owganystana kontrollyk eden mahaly, olaryň Türkmenistan bilen hiç hili problemasy bolmandy. Onuň sebäplerinden biri owgan meselesinde Türkmenistanyň öz bitaraplygyny gorap bilenligi bilen baglydy.
Emma Özbegistan “Talybana” aç-açan garşylyk görkezýärdi. “Talybanyň” ýokary derejeli ýolbaşçylaryndan biriniň maňa aýtmagyna görä, Özbegistanyň Owganystandaky etniki özbek komandiri general Dostuma kömek bereni üçin “Talyban” hem “Özbegistanyň Yslam hereketini” goldap, bu topary Owganystana çagyrypdyr”.
Ýene-de bir mesele “Özbegistanyň Yslam hereketiniň” Owganystanda türki dilde gepleýän ilatyň köpçülikleýin ýerleşýän etraplarynda iş alyp barmagy bilen bagly. “Talyban” bolsa puştunlaryň köpçülikde bolan topary. Şeýlelikde, hat-da “Talyban” hereketine-de türki dilli ilatyň içine aralaşmak üçin şonuň ýaly bir topar hökman gerekdi.
Azatlyk Radiosy: Demirgazyk Owganystanda “Özbegistanyň Yslam hereketiniň” rolunyň bardygyny nygtaýarsyňyz, bu düşnükli. Meni gyzyklandyrýan sorag: olaryň Türkmenistan bilen näme dawasy bar, ýogsa, adyndan hem belli bolşy ýaly, olaryň maksady Özbegistan bilen bagly bolmaly ýaly?
Abubakir Sidiki: “Özbegistanyň Yslam hereketi” ençeme kiçi toparlardan ybarat, bu hereket düýbi tutulaly bäri, halkara derejesinde jyhat etmek diýen ýoly saýlap aldy. Şol toparyň öňki ýolbaşçysy Tahyr Ýoldaşow özleriniň esasy maksadynyň GDA ýurtlaryndaky, olaryň öz sözleri bilen aýdylanda “dine ynanmaýanlara” garşy, göreşmekden ybarat.
Ýoldaşow bu toparyň geljeginiň hiç haçan öz ady bilen çäklenip galmajagyny aýdýardy. Hawa, hut şu hem agzalýan toparyň halkara derejesinde iş alyp barjakdygyny öňünden aýan edýärdi. Bilşimiz ýaly, bu hereket bilen bagly Ýewropanyň sudlarynda çykarylan kararlar bar, olaryň Germaniýada adamlary öz hataryna goşmak üçin alyp barýan işleri barada anyklanan faktlar bar. Gepiň gysgasy, bu mesele bilen ilteşikli suduň gelen kararlary bar.
Olaryň Türkiýede hem käbir işleri amala aşyrandygy we türk hökümetiniň olaryň ýurda ornaşmak mümkinçiligi barada alada bildirýändigini görkezýän deliller hem bar. Şol bir wagtyň özünde-de, eger dykgat eden bolsaňyz, 11-nji sentýabr wakasyndan bäri dünýäde bolup geçen ähli uly terroristik hereketleriň Pakistanyň tire-taýpalar regionynda planlaşdyrylandygy barada maglumatlar bar.
Bilşimiz ýaly, “Talyban” hereketine, Owganystandaky talybanlara Günbatarda terroristik hüjümleri amala aşyrmak syýasy taýdan bähbitli däl. Hakykatda olaryň şeýle hüjümde elleriniň bardygy hakda takyk maglumatymyz hem ýok. Bu hem “Özbegistan Yslam hereketiniň” maksadynyň ýerli däl-de, halkara derejesindedigini görkezýän ýene bir alamat. Elbetde, “Talyban” Owganystanda bolup geçýän dartgynlylygyň esasy sebäpkäri.
Azatlyk Radiosy: 2014-nji ýylda häzirki wagtda Owganystanda iş alyp barýan halkara harby güýçleriň agramly bölegi ýurdy terk edýär. Eýse, şondan soň “Özbegistanyň Yslam hereketiniň” Merkezi Aziýa babatynda nähili syýasat alyp barjakdygy barada nähili çaklamalar bar?
Abubakir Sidiki: Beýleki ähli toparlar ýaly “Özbegistanyň Yslam hereketi” hem ýolbaşçylyk meselesindäki krizis we bölünişik howplary bilen ýüzbe-ýüz bolýar. “Özbegistanyň Yslam hereketiniň” ozalky ýolbaşçysy Tahyr Ýoldaşow we soňra onuň ornuna saýlanan Osman Adyl ikisi ABŞ-nyň pilotsyz uçarlary tarapyndan öldürildi.
Emma bu toparyň geljekdäki planlary baradaky mesele, umuman, Owganystanyň gelejegi nähili bolar diýen sorag bilen bagly. Eger Owganystanda parahatçylyk bolsa, eger ýurduň howpsuzlyk güýçleri ýurdy goramagyň hötdesinden gelseler, eger olar Owganystanda barha güýçlenýän syýasy prosesi goldamagy başarsalar, şeýle ýagdaýda “Özbegistanyň Yslam hereketi” ýaly toparlar regiona uly howp salyp bilmezler.
Eger Owganystanda 1990-njy ýyllaryň başlaryndaky ýaly graždanlyk urşy başlansa, onda şeýle ýagdaýda söweşiji toparlaryň tutuş regionda hasam möwjemegi gaty ahmal.
Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlaryň ýagdaýy hasam ynjyk. Sebäbi olardan käbirleriniň, esasanam Türkmenistanyň serhedi, gaty gowşak, il arasynda ýoksullyk, garyplyk gaty giň ýaýran, şol ýurtlarda demokratiýa we söz azatlygy diýen ýaly zatlar asla ýok. Garyplykdyr hor-homsulyk bilen baglanyşykly hem ilat arasynda uly gahar-gazap, närazylyklar bar, ýaragly toparlaryň bu ýagdaýdan peýdalanmagy-da örän tebigy zat.


c: text/html

text:
Nur-Sultanda dúkennen kosmetıka urlaǵan boıjetken ustaldy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Nur-Sultanda dúkennen kosmetıka ustaǵan boıjetken vıdeokameraǵa túsip qalǵan, dep habarlaıdy QazAqparat elordalyq Polıtsııa departamentiniń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Polıtsııaǵa dúken ıesi shaǵym túsirip, kosmetıkasy urlanǵanyn habarlaǵan.
«Dúken qyzmetkerleri kosmetıka jetispeıtinin anyqtap, vıdeokamera taspasyn qaraǵan. Vıdeoda «tutynýshynyń» satýshynyń nazaryn basqa jaqqa aýdaryp, dúken sórelerinen kremderdi, dekoratıvtik kosmetıkalardy, gelderdi alyp, paltosynyń qaltasyna salyp alǵan. Ol dúkennen 19 myń teńgeniń zatyn alyp shyqqan. Urlanǵan taýardy tómen baǵada satpaqshy bolǵan», - dedi Polıtsııa departamentiniń baspasóz qyzmetinen.
Polıtseıler jedel-izdestirý sharalaryn júrgizý barysynda vıdeokameradan onyń qaıda bet alǵanyn qarap, kúdiktini ustady. Ol buryn sottalmaǵan 19 jastaǵy qala turǵyny bolyp shyqty.
Qazirgi ýaqytta qylmystyq is qozǵalyp, sotqa deıingi tergeý jumystary júrip jatyr. Boıjetken urlyq jasaǵanyn moıyndady, polıtseıler urlanǵan kosmetıkany tárkilep, ıesine qaıtardy. Onyń buǵan deıin osy sııaqty qylmystarǵa qatysynyń bar-joǵy anyqtalyp jatyr.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Resmiler 27 ýaşly Aftab Aly Hanyň bu karardan şikaýat etmek üçin 30 gününiň bardygyny we onuň şol möhlet dolýança deportasiýa edilmejegini aýdýarlar.
Han 13-nji maýda Boston şäheriniň golaýynda immigrasiýa aýyplamalary bilen saklanan 3 adamyň biridir. Bu adamlar terror synanyşygynda esasy güman edilýän kişä, pakistan asylly amerikan Faýzal Şahzada pul kömegini bermekde güman edilýär.
Han özüniň Şahzat tutulmazyndan öň hiç wagt onuň adyny eşitmändigini aýdýar.
Amerikan häkimiýetleri bu üç erkegiň Şahzadyň ulag bombasyny taýýarlaýanyndan bihabar bolan bolmagynyň mümkindigini tassyk edýär.


text:
Demirgazyk Koreýanyň resmi Merkezi habar gullugy sişenbe güni bu synag “Biziň milli howpsuzlygymyzy we özbaşdaklygymyzy Birleşen Ştatlaryň soňsuz duşmançylygyndan goramak üçin” geçirildi diýdi.
“Bu ýadro synagynyň kiçijik we ýeňiljek, öňkülerden has kuwwatly partlaýjyny ulanmak bilen, ýokary derejede we howpsuz ýagdaýda, daş-töweregiň ekologiýasyna hiç hili ýaramaz täsir ýetirmezden geçirilendigi tassyk boldy” diýip, döwlet eýeçiligindäki telewideniýäniň diktory koreý dilinde habar berdi.
Bu habar Demirgazyk Koreýanyň ýadro synaglaryny geçirýän ýerinde seýsmiki aktiwleşme bellige alnandan soň ýaýrady.
BMG-niň çagyryşyna garamazdan
Şeýle-de bu iş BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň bu ýurdy ýadro ýaragynyň üstünde işlemegi bes etmäge çagyrmagyna garaman edildi.
Şonuň ýaly-da bu synag prezident Obamanyň sişenbe güni Kongresiň öňünde etmeli ýyllyk çykyşynyň öňüsyrsyna gabat geldi we BMG-niň Baş sekretary, Günbatar döwletleri, Ýaponiýa we Günorta Koreýa tarapyndan berk ýazgaryşa sezewar boldy.
Birleşen Ştatlaryň prezidenti halkara jemgyýetçiligi tarapyndan çalasyn we ynamdar hereket edilmegine çagyrdy. Obama “prowakasion” ýadro synagy Demirgazyk Koreýany has howpsuz ýagdaýa getirmedi, Waşington özüniň Aziýadaky ýaranlaryny goramak üçin zerur bolan çäreleri görmegi dowam etdirer diýdi.
Britaniýanyň daşar işler edarasy bu synaga berk jogap berilmegine çagyrdy.
"Çynlakaý howp"
Ýaponiýanyň premýer-ministri Şinzo Abe Demirgazyk Koreýanyň bu göçümini çydam edip bolmajak “çynlakaý howp” hökmünde häsiýetlendirdi.
Günorta Koreýa bu synagyň “Koreýa ýarym adasynyň we demirgazyk-gündogar Aziýanyň howpsuzlygy üçin kabul ederlik” däldigini aýtdy.
Günorta Koreýanyň goranmak ministri Kim Kwan-Jin žurnalistlere ýadro partlamasynyň 6-7 kiloton hasaplanandygyny we öz ýurdunyň harbylarynyň “ýokary hüşgärlik” ýagdaýyna getirilendigini habar berdi.
“Günorta Koreýa özüniň ýaranlary, şol sanda Birleşen Ştatlar we halkara jemgyýetçiligi bilen berk hyzmatdaşlykda bolar. Biz Demirgazyk Koreýany öz ýadro synagynyň muzduny tölemäge mejbur ederis” diýip, ol aýtdy.
Hytaýyň pozisiýasy
Demirgazyk Koreýanyň iň ýakyn ýarany Hytaý hem Phenýanyň ýadro synagyna “berk garşylyk” bildirdi.
Hytaýyň daşary işler ministrliginiň sişenbe güni çap edilen beýanatynda köşeşmäge çagyryldy we Demirgazyk Koreýa, Hytaý, Birleşen Ştatlar, Günorta Koreýa, Ýaponiýa we Orsýet arasynda togtap galan ýadro gepleşikleriniň gaýtadan başlanmalydygy aýdyldy.
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun bu synagy “çuňňur durnuksyzlaşdyryjy” prowakasiýa hökmünde ýazgardy.
BMG-niň Phenýana garşy sanksiýalary dekabrda ballistik raketany synag edeninden soň berkidilipdi.
Demirgazyk Koreýa mundan öňki ýadro synaglaryny 2006-njy we 2009-njy ýyllarda geçiripdi.
Sişenbe güni edilen synag ýurduň täze lideri Kim Joň Unuň ýolbaşçylygy astynda geçirilen ilkinji ýadro synagydyr. Ol 2011-nji ýylyň dekabrynda öz ýogalan kakasy Kim Joň Iliň ornuny eýeläpdi.
Birleşen Ştatlar we Demirgazyk Koreýanyň goňşulary Phenýan uzak aralyga ýetýän raketalaryna ýabşyrar ýaly ýadro partlaýjysyny öndürmäge çalyşýandyr öýdüp howatyr edýär.


text:
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri Owganystanda saýlaw prosesine bolan ynamyň dikeldilmegi babatynda Waşingtonyň “iňňän uly aladalanma bildirýändigini” aýtdy.
Pekine eden saparynyň dowamynda žurnalistlere beren maglumatynda Kerri Owganystanda prezidentlige dalaş edýän iki kandidat hem häzirki kynçylykly pursatda ýurdy dolandyryp biljekdigini we liderligini görkezmeli diýdi.
Şeýle-de, ol owgan saýlawlary babatynda Birleşen Ştatlar öňümizdäki birnäçe günüň dowamynda öňe gidişlik üçin çözgütler tapylar diýip “gaty köp” umyt edýär diýdi we owgan kandidatlarynyň öz tarapdarlarynyň arasynda hantamalary artdyrmaly däldigini belledi.
Owganystanda prezidentlige dalaş edýän kandidatlar Abdullah Abdullah we Aşraf Ganiniň ikisi hem saýlawlarda ýeňiş gazanandyklaryny öňe sürdüler.


text:
2014 jylǵy 11 qarashada «ER SAI Kaspıan Kontraktor» jáne «DSME Kazakhstan» quramyndaǵy Konsortsıýmǵa «Teńіzshevroıl»-dyń jalpy salmaǵy 55 000 tonnaǵa jýyq perftorpropılennen (PFP) jasalǵan jabynmen, oqshaýlaýmen jáne BÝP qondyrǵylarymen tolyq jabdyqtalǵan aldyn ala qurastyrylǵan 75 modýldіk qubyr estakadalaryn (TE) salýǵa kelіsіm-shart berdі.
Sol jyldyń 8 jeltoqsanynda barlyq aldyn-ala іs-sharalar qaralǵan ornatý keńesі óttі. Bul іs-sharalar Verftі jańartýǵa baǵyttalǵan barlyq jumystar boıynsha baǵdarlamany qamtydy: jańa boıaý tsehtaryn salý, óndіrіstіk tsehtardy ulǵaıtý, aılaqty uzartý jáne jańa kemejaı salý, mamandandyrylǵan tıeý alańdary men Verf іshіndegі júk keńіstіkterі bar temіr jol obektіlerі.


text:
Mysal üçin, il içinde “Ors bazar” diýip atlandyrylýan “Gülüstan” bazarynda adam başyna üç kilogramdan köp sygyr etini satmaýarlar. Etçilerden onuň sebäbini soranyňda, “et ýok” diýip jogap berýärler.
Sebäpler
Aslyýetinde paýtagtyň bazarlaryndaky häzirki et gytçylygy etiň asla ýoklugy bilen bagly däldigini il içinde ”Ors bazarynda”, ýagny “Gülüstan” bazarynda işleýän, özüni Ýalkap diýip tanadan etçi söwdagär aýdýar.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbir etçileriň aýtmaklaryna görä, bazarda et hakyky bahasy boýunça satdyrylmaýar. “Häzir sygyr etiniň bir kilogramynyň hakyky bahasy 17-18 manat. Hökümet bolsa etçilere bazarlarda etiň bir kilogramyny 11-12 manatdan satdyrjak bolýar. Şol nyrhdan ýokary satýanlara bolsa jerime salynýar. Şonuň üçin häzir bazarlarda elin et satylmaýar” diýip, Ýalkap aýdýar.
Et satýan söwdagärlere nähili resminama boýunça arzan bahadan et satmagy talap edilýändigi barada takyk maglumat ýok. Et satýan söwdagärleriň aýtmaklaryna görä, häkimiýet wekilleri diňe etiň bahasy 11-12 manat bolmaly diýip aýdýarlar.
Geçen ýylyň iýul aýynda azyk önümleriniň bahalarynyň galmagy bilen etiň bahasy hem ýokary galypdy. Şondan soň hökümetiň bazarlarda etiň bahasyny bir derejede saklamak üçin edýän tagallalary oňyn netijeleri bermän gelýär.
Ýapyk dükanlar
Tersine, bazarlarda et gytçylygy döredi. Täze ýyl baýramçylygyndan soň etçileriň uly bir bölegi özleriniň bazarlardaky dükanlaryny ýapyp başladylar. Meselem, ”Gülüstan” bazaryndaky et dükanlaryň köpüsiniň ýapylanyna indi bir aý bolup barýar. ”Teke bazaryndaky” etçileriň hem köpüsi indi bu bazarda et satmaýarlar.
Emma hökümet olaryň bu hereketinden hem razy däl. Et söwdagäri Ýalkabyň aýtmagyna görä, etçiler öz dükanlaryny häzirki ýagdaýdan nägile bolandyklary üçin ýapýarlar. “Olaryň käbirlerini “prezidentiň garşysyna gidýäň” diýip, basdylaram” diýip, Ýalkap Azatlyk Radiosyna gürrüň berýär.
Paýtagtyň “Gülüstan”, ”Teke bazaryndaky” et dükanlarynyň köpüsi häzir ýapyk. Ýöne käbir dükanlarda et satylýar. Ýalkabyň aýtmagyna görä, bu bazarlardaky az sanly ýapylmadyk et dükanlarynyň ählisi diýen ýaly döwlete degişli.
“Olaryň satýan etleri Hindistandan getirilen gäwmişiň eti. Onam satanlarynda 200 gram arassa ýagyny goşup satýarlar. Etçiler dükanlaryny ýapanlaryndan soň gäwmiş eti bazarlaryň et dükanlarynda satylyp başlandy” diýip, Ýalkap Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Hindi eti
Bazarlarda elin etiň gytçylygy hem-de onuň bahasynyň ýokary galmagy zerarly Hindistandan getirilýän, bir kilogramynyň bahasy 12 manat bolan gäwmiş etiniň alyjylary köpelýär.
Parahat mikroraýonyndaky döwlete degişli azyk önümleri dükanynyň satyjysy Maralyň aýtmagyna görä, öňler gäwmişiň etini kafelerdir, restoranlar hem-de kolbasa öndürýän kiçeňräk kärhanalar köp satyn alýan bolsalar, indi ýönekeý alyjylaram satyn alýarlar.
“Doňdurylyp getirilýän gäwmiş etiniň her bir bölegi aýratyn nomer bilen belgilenen korobkada getirilýär. Mysal üçin, 44-nji nomerli korobkada gäwmiş budunyň eti bar. Bizde öndürilýän kolbasalaryň köpüsi şol nomerli korobkalardaky etden ýasalýar” diýip, Maral öz satýan harydynyň tarypyny ýetirdi.
Emma gäwmişiň eti ysly hem gaty. “Ýöne elin etiň bahasy 18 manat bolan häzirki wagtda, biziň ýaly garamaýaklaryň köpüsi şoňa hem razy. Nätjek, bir kilogramy 18 manatdan sygyr etini satyn almaga mümkinçiligim ýok” diýip, 45 ýaşly aşgabatly Ýagmyr aýtdy.
Etiň bahasy gymmatlaly we häzirki döwürde gytçylyk derejesine baryp ýeteli bäri, aradan eýýäm ençeme aý wagt geçdi, emma hökümet derejesinde bu barada ne gürrüň edilýär, ne-de muňa garşy görülýän çäre hakda halk köpçüligine maglumat berilýär.
Bu barada ýerli habar serişdelerinde-de hiç hili maglumat berilmeýär.


text:
Angliýanyň futbol boýunça ýygyndy komandasynyň ozalky kapitany 38 ýaşly Dewid Bekhem şu ýylyň ýanwarynda Fransiýanyň 1-nji ligasyndaky “Paris Saint-Germain” komandasy bilen bäş aýlyk kontrakt baglaşypdy.
Ol özüniň bu kontraktyndan alan ähli girdejisini çagalaryň haýyr-yhsanlyk fonduna geçirdi. Dewid Bekhem özüniň 20 ýyllyk futbol karýerasynda ussat oýunçy hökmünde 19 gezek baýrak aldy.
Ol dünýäniň dört ýurdunda milli ýaryşlaryň çempiony bolan ýeke-täk britan futbolçysydyr. Ol Angliýanyň futbol boýunça ýygynda komandasynyň düzüminde-de iň köp oýna gatnaşan futbolçy hökmünde tanalýar. Ol ýurduň ýygyndy komandasynda 115 oýuna gatnaşdy.


text:
Orsýetiň Terrora garşy komitetiniň ýekşenbe güni atmagyna görä, partlama öz janyndan geçen hüjümçi tarapyndan amala aşyrylypdyr. Regional resmileriň aýtmagyna görä, öz janyndan geçen zenan Wolgogradyň esasy demirýol stansiýasynyň girelgesinde duran metaly anyklaýan detektoryň golaýynda öz ýanyndaky partlaýjy gurallary işledipdir.
Wolgograd regionynyň Saglyk departamenti onlarça adamyň ýaralanandygyny aýtdy.
Bu hüjüm 2014-nji ýylyň fewral aýynda Soçide boljak olimpik oýunlarynyň öňüsyrasynda terrorçylygyň güýçlenmegi bilen bagly howatyrlanmalary artdyrdy.
Hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne alan bolmady. 2013-nji ýylyň başynda çeçen gozgalaňçysy Doku Umarow Soçi oýunlarynda hüjüm etmek barada haýbat atypdy.


text:
Resmi netijeler Ermenistanyň prezidenti Serž Sarkisianyň häkimiýet başyndaky “Respublikan partiýasynyň” 2-nji aprelde geçirilen parlament saýlawlarynda sesleriň 50% töweregini toplap, ýeňiş gazanandygyny görkezýär.
Ýurduň Merkezi saýlaw komissiýasynyň 3-nji aprelde irden aýtmagyna görä, saýlaw nokatlarynyň ýarsyndan gowragynda sesleriň sanalmagynyň netijeleri Respublikan partiýasynyň 50.43 ses toplap, orsýetçi tütjar Gagik Tsarukianyň sesleriň 28.29% toplan merkezçi “Tsarukian bileleşiginden” öňde barýandygyny görkezdi.
“Saýlawlaryň deslapky netijelerine görä, ‘Respublikan partiýanyň’ täze hökümeti düzmäge şansy bar” diýip, partiýanyň metbugat-wekili Eduard Şarmazanow 3-nji aprelde metbugat konferensiýasynda aýtdy.
Halkara synçylary Ermenistanyň parlament saýlawlaryna “sesleriň satyn alynmagy baradaky ynamly informasiýanyň” we ses berijilere basyş edilmeginiň kölege salandygyny aýtdylar.


text:
«Aýyl - el besigi»: Alǵashqy nátıjeler, aldaǵy josparlar men mindetter NUR-SULTAN. QazAqparat – 2019 jyldan bastap elimizde QR Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Nur Otan partııasynyń XVIII sezinde bergen tapsyrmasyna sáıkes «Aýyl - el besigi» jobasy júzege asyrylyp jatqany belgili. Infraqurylymdy jańǵyrtý esebinen ony jańa óńirlik standarttar parametrlerine jetkize otyryp, aýyl turǵyndarynyń ómir súrý deńgeıin arttyrýdy maqsat tutqan joba aıasynda 3,5 myńnan astam perspektıvaly aýyl tańdap alyndy.
Tereńkól aýdanynda qus tumaýyna baılanysty karantın engizildi - Pavlodar oblysy PAVLODAR. QazAqparat - Respýblıkalyq epızootııaǵa qarsy toptyń mamandary Tereńkól aýdanynda qus tumaýynyń shyǵýyna baılanysty ınfektsııanyń taralýyn boldyrmaý úshin jumys júrgizýde, dep habarlaıdy QazAqparat Pavlodarnews.kz-ke silteme jasap.
Pavlodar oblysy Nur-Sultandaǵy jármeńkege 550 tonna ónim ákeldi NUR-SULTAN. QazAqparat - Elordada aýyl sharýashylyǵy jármeńkesi ótip jatyr. Osy demalys kúnderi «Han Shatyr» SOO janyndaǵy alańda Pavlodar oblysy 550 tonna óz ónimin usyndy. Mundaǵy baǵa naryq qunynan 10-15%-ǵa tómen, dep habarlaıdy QazAqparat qala ákimdiginiń resmı saıtyna silteme jasap.
ary qaraı
Muraǵat
Joǵary qaraı


text:
ShQO-da 31 mln teńge qaryzy bar adam poıyzdan túsirilip, polıtsııaǵa jetkizildi
ÓSKEMEN. QazAqparat – Shyǵys Qazaqstan oblysynda 31 mln teńge qaryzy bar adam poıyzdan túsirilip, polıtsııaǵa jetkizildi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Óskemen qalalyq PB Kóshi-qon qyzmeti bólimine sot oryndaýshysynan 31 mln teńgeden astam qaryzy bar azamattan bereshekti óndirip alý týraly qaýly tústi.
52 jastaǵy er adam jeke kásibin damytý úshin memleketten qarajat alyp, qaıtarmaǵan. Jedel-izdestirý sharalary barysynda onyń Almatydan Óskemenge deıin bılet satyp alǵany anyqtaldy.
«13 qyrkúıekte boryshker Óskemendegi temirjol vokzalynda poıyzdan túsirilip, sot oryndaýshysyna aqparat berý úshin Polıtsııa basqarmasyna jetkizildi. Kóshi-qon qyzmeti jumysynyń negizgi baǵyttarynyń biri – atqarýshylyq is júrgizý boıynsha boryshkerlerdi izdestirý. Jyl basynan beri qaryzdy tólemegeni úshin sot oryndaýshylarynan jasyrynyp júrgen 150-den astam adam anyqtaldy», - dep habarlady ShQO Polıtsııa departamentiniń baspasóz qyzmeti.


text:
Qoǵam • 12 Naýryz, 2020
Búgin Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdent Ákimshiliginiń álipbıdi jetildirý jumystaryn qorytyndylaý jónindegi usynystaryna baılanysty Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstrligi Til saıasaty komıtetiniń uıymdastyrýymen L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde álipbı jobasyndaǵy jekelegen tańbalardy ǵylymı turǵydan saralaý maqsatynda ashyq talqylaý ótkizdi.
Tanym • 27 Aqpan, 2020
Túr tulǵasy, júris-turysy, kóp jelpine qoımaıtyn, bárin ornymen atqaratyn, minezge baı, júregi meıirimge toly, kóńiline qonbaıtyn sózge «kim bilsin» deı salatyn, abyr-sabyrdan qutylyp, jaıdary sátinde, aǵynan jarylar tusta «shynymdy aıtaıyn» dep búkpesiz áńgime tıegin aǵytatyn Eraǵa – Erjuman Smaıyldyń da myna jalǵan dúnıeden jol ústindegi jolaýshydaı óte shyqqanyna da biraz ýaqyt bolypty-aý!
Qoǵam • 20 Aqpan, 2020
«Latynnegizdi qazaq álipbıi: usynystar, talqy jáne nátıje» keńesi ótti
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń álipbıdi jetildirýge baılanysty tapsyrmasyna oraı búgin 20 aqpanda Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń uıymdastyrýymen Almaty qalasynda «Latynnegizdi qazaq álipbıi: usynystar, talqy jáne nátıje» atty keńes ótti.
Abaı • 07 Aqpan, 2020
Abaı qazaqtyń qaı kezde de rýhyn kóterip, ulylyǵymen dáneker bolyp keledi. Bıyl da qazaqty qanattandyryp, qabyrǵaly el ekenimizdi kórsetip otyr.
Qoǵam • 21 Qańtar, 2020
Aımaqtar • 25 Jeltoqsan, 2019
Latyn grafıkasyna kóshirý jumystaryn ǵylymı turǵydan zerdeleý qajet
Nur-Sultan qalasynda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń Ulttyq qoǵamdyq senim keńesindegi qazaq tilin jańǵyrtýǵa baılanysty aıtqan oılary boıynsha Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń uıymdastyrýymen jıyn ótti.
Aımaqtar • 19 Jeltoqsan, 2019
Latyn grafıkasyna kóshý nátıjesi talqylandy
Almaty qalasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kitaphanasynyń májilis zalynda Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstrligi Til saıasaty komıteti men Shaısultan Shaıahmetov atyndaǵy «Til-Qazyna» ulttyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynyń uıymdastyrýymen 2019 «Latyn grafıkasyna kóshý jumystarynyń nátıjesi jáne aldaǵy mindetter» atty Ulttyq komıssııa janynan qurylǵan Orfografııalyq, Ádistemelik, Termınologoııalyq jáne Saraptama-tehnıkalyq jumys toptarynyń birikken otyrysy ótti.
Qazaqstan • 30 Qarasha, 2019
Búgin Nur-Sultan qalasynda Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstrligi Til saıasaty komıtetiniń tapsyrmasymen Sh.Shaıahmetov atyndaǵy «Til-Qazyna» ulttyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵy «Ataýlardyń tildik máni jáne ulttyq mazmuny» atty respýblıkalyq semınar ótkizdi.
Qazaqstan • 29 Qarasha, 2019
Búgin Nur-Sultan qalasynda Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstrligi Til saıasaty komıtetiniń tapsyrmasymen Sh.Shaıahmetov atyndaǵy «Til-Qazyna» ulttyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵy «Ataýlardyń tildik máni jáne ulttyq mazmuny» atty respýblıkalyq semınar ótkizdi.
Qazaqstan • 28 Qarasha, 2019
Latyn álipbıin engizý – elimizdiń bilimdi jastarynyń qatarynyń kóbeıýine, sol daryndy jastarymyzdyń álem elderiniń jastarymen ıyq tirestire otyryp shyńdalýyna qoldaý kórsetý. Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstrligi Til saıasaty komıteti Shaısultan Shaıahmetov atyndaǵy «Til-qazyna» ulttyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵy Eýrazııa gýmanıtarlyq ınstıtýty bas ǵımaratynyń májilis zalynda «Latyn grafıkasyna kóshirý úderisindegi jastardyń róli» taqyrybynda semınar-keńes ótkizdi.


text:
Türkmen dili
Türkmen dili ençeme müňýyllyk taryhy bolan türkmen halkynyň milli dilidir. Türkmen dili - türki dilleriň oguz dilleri toparyna degişlidir. Ol Türkmenistanyň resmi dili bolmak bilen, şeýle hem Eýranda, Owganystanda, Türkiýede, Garagalpagystanda, Täjigistanda, Gazagystanda, Özbegistanda, Stawropol ülkesinde, Astrahan oblastynda bölekleýin ulanylýar.
Häzirki zaman türkmen edebi diliniň kemala gelip başlan eýýamy Magtymguly Pyragydan başlanýar we onuň ösýän we kämilleşýän döwri täze galkynyş eýýamydyr.
TaryhyEdit
Öz köküni Oguz han türkmenden alyp gaýdýan türkmen dili ýetmişden gowrak döwlet guran türkmenleriň durmuşynda aýgytly hyzmaty ýerine ýetiripdir we häzir hem Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistanda döwlet dili hyzmatyny ýerine ýetirýär. Türkmen dili daşary ýurtda ýaşaýan türkmenleriň hem milli dilidir. „Gorkut Ata” eposy, Ýusup Balasagunlynyň, Hoja Ahmet Ýasawynyň, Ýunus Emräniň, Nowaýynyň, Nesiminiň, Fizulynyň, Azadynyň, Magtymgulynyň, Andalybyň ... eserleri türkmen dilinde ýazylypdyr we asyrlaryň dowamynda türkmen halkyna gulluk edip gelipdir.
1990-njy ýylyň 28-nji maýynda Türkmenistanda dil hakynda karar kabul edildi we 1993-nji ýylyň 12-nji aprelinde täze türkmen elipbiýine geçmek hakynda Perman kabul edildi. 1996-njy ýylyň 1-nji ýanwarynda türkmen milli elipbiýi ulanylyşa girizildi. Gadym döwürlerde türkmenler arap elipbiýini ulanypdyrlar... Türkmeniň häzirki ulanylýan edebi diliniň döreýşi köp kişi tarapyndan Magtymgulynyň şygryýeti bilen baglanyşdyrylýar. Magtymguly ilkinjileriň hatarynda halkyň ulanýan dilini öz çylşyrymly dini-pelsepi-sosial temalarda ýazylan şygyrlaryna sygdyrmagy başarypdyr. Şol bir wagtyň özünde gündelik türkmen durmuşynyň meselelerine hem örän ýiti çemeleşmegiň hötdesinden gelendigi üçin türkmenleriň we beýleki Merkezi Aziýa halklarynyň arasynda aýratyn hormata eýedir. Häzirki döwürde türkmen dili halkara resmi duşuşyklaryň, simpoziumlaryň, ylmy maslahatlaryň diline öwrüldi. Daşary ýurtlarda hem türkmen dili öwrenilip başlanyldy.
GörnüşleriEdit
Edebi diliň agzeki we ýazuw görnüşleri bar. Agzeki sözleýiş - bu ilkinji nobatda gepleşikdir. Gepleşik adatça gysga ýa-da ulurak sözlemlerden ybarat bolup, gürrüňdeşlikde amala aşyrylýar. Ol özüniň dürli heňde aýdylýandygy we duýgy öwüşginlerine baýdygy bilen tapawutlanýar. Ýazuw sözleýşi bolsa haýsydyr bir "Görüş dilini" döredip bilenok, ol diňe doly ýa-da doly däl görnüşe geçirilen sesli sözleýşi gaýtalamaga (okamaga) ýardam edýär. Ýazuwda ulanylýan dyngy belgiler hem janly sözleýşiň intonasiýasyny, dürli öwüşginli many-mazmunyny doly berip bilenok. Ýazuw arkaly beýan edilen sözleýiş ýazýan adamyň ýok ýagdaýynda oňa düşünilmegi üçin niýetlenilýär. Ol agzeki sözleýişden tapawutlylykda diňe bir döwürdeşler üçin niýetlenilmän, eýsem geljekki nesil üçin hem niýetlenilendir. Ýazuw sözleýşi sözleriň örän taraşlanylyp saýlanylyp alnandygy, söz düzümleriniň hem sözlemleriniň has dolulygy bilen agzeki sözleýişden tapawutlanýar.
BölümleriEdit
Fonetika - (grekçe: [phonetike] [phone – ses]) – diliň ses gurluşy baradaky ylymdyr. Fonetikanyň amaly bölüminiñ biri-de orfoepiýadyr ([orthos] – dogry we [epos] – „söz” diýmekdir). Ol „dogry aydylyş baradaky ylym” diýmekdir. Fonetika bilen [grafika] hem (grekçe: [grapho] – „ýazýaryn” diýmek) yakyn baglanyşyklydyr. Ol sözleýşiň seslerini harp arkaly şekillendirmek bilen meşgullanyar.
Söz ýasalyş – täze sözleriň döreýiş serişdeleri we usullary hem-de bar bolan sözlerin düzümi (gurluşy) baradaky ylym.
Grammatika (grekçe: [grammatike]) – diliň gurluşy baradaky ylym. Ol iki bölümden: morfologiýadan hem-de sintaksisden ybarat.
Morfologiya (grekçe: [morphe] – şekil, [logos] – ylym) – grammatikanyň bir bölümi bolup, sözüň üýtgeýşini we dilde bar bolan söz toparlaryny öwrenýär.
Sintaksis (grekçe: [sintaxis]) – „düzmek” diýmekdir). Ol söz düzüminiň we sözlemleriň görnüşlerini, gurluşyny öwrenýär.
Fonetikanyň we grammatikanyň esasynda türkmen diliniň orfografiýasy (dürs ýazuwy) we punktuassiýasy işlenilip düzülipdir.
Orfografiýa dogry ýazmagyň düzgünleridir.
Punktuassiýa bolsa dyngy belgilerden peýdalanmagyň düzgünleridir.
Leksikologiýa (grekçe: [lexis] – „söz” we [logos] – „ylym”) – diliň sözlük düzümi baradaky ylym.
Frazeologiýa (grekçe: [phrasis] – „beýan ediliş”) – dilde ulanylýan durnukly söz düzümleri baradaky ylym.
Stilistika - diliň labyzlylyk serişdeleri we olaryň sözleýişde ulanylyş şertleri baradaky ylym.
Sözleýiş medenýeti dil biliminiň edebi diliň normalarynyň sözleýişde amaly ulanylyşyny öwrenýän bölümi.
SözlükleriEdit
Türkmen dili hakynda, onuñ söz baýlygy barada ilkinji ylmy maglumatlar XI asyryň meşhur dilçi alymy Mahmyt Kaşgarlynyň arap dilinde ýazan “Diwan-y-lugat-at-türk” atly üç jiltden ybarat sözlüginde berilýär. Diwanyň adyny türkmen diline “Türk dilleriniň sözlügi” diýip terjime etmek mümkin. Bu sözlük diýlip atlandyrylsa-da, onda ses kanunalaýyklyklary, söz ýasalyş, söz toparlary we sözlem hakynda hem maglumatlar berlipdir. Alym sözlüge girizen mysallaryny türkmen we beýleki türki dillerde, olara berýän düşündirişlerini bolsa arap dilinde ýazypdyr. Mysallar hem arap diline terjime edilipdir. Bu sözlük arap dilinde gürleýän musulman halklar üçin niýetlenilipdir.
Belli sözlükşynas S.Altaýew XX asyryň sowet ýyllarynda (70-nji ýyllara çenli) sözlük düzülişini üç döwre bölýär: 1) 20-30-njy ýyllar; 2) 40- 50-nji ýyllar; 3) 60-70-nji ýyllar.
Ilkinji sözlükleriň biri J.A.Belýaýewiň düzen rusça-türkmençe sözlügidir (Aşgabat, 1913). Geçen asyryň 20-nji ýyllarynda iki dilli adalgalar sözlüguniň zerurlygy ýüze çykýar. 1926-nji ýylda “Краткий русско-туркменский словарь применительно к нуждам государственной статистики ТССР” (Aşgabat, 1926 ý.) diýen sözlük neşir edilýär. Bu sözlük esasan oba-hojalygy, jemgyýetçilik-syýasy we ylmy-tehniki adalgalary öz içine alypdyr. 1956-njy, 1968-nji ýyllarda “Rusça-türkmençe” sözlügiň bir tomlugy, 1968-nji ýylda şol sözlügiň gysgaça görnüşi, 1986-87-nji ýyllarda iki tomlugy neşir edilýär. 1962-nji ýylda ilkinji gezek türkmen diliniň düşündirişli sözlügi (“Türkmen diliniň sözlügi” ady bilen) neşir edilýär. Aýry-aýry ugurlar boýunça hem sözlükler neşir edilýär. 1967-nji ýylda S.Myradowanyň halyçylyga we el hünärine degişli sözlügi, 1971-nji ýylda S.Atanyýazowyň ýer-ýurt atlarynyň düşündirişli sözlügi, 1960-njy ýylda B.B.Kerbabaýewiň düzen “Botanika terminleriniň rusça-türkmençe sözligi”, 1962-nji ýylda Ç.B.Baýryýewiň, M.H.Dawlekomowyň düzen latynça-rusça-türkmençe medisina sözleriniň sözlügi, 1974-nji ýylda J.Hudaýberdiýewiň “Anatomiýa terminleriniň latynça-rusça-türkmençe sözlügi”, 1973-nji ýylda G.Mälikgulyýewiň fiziki adalgalaryň rusça-türkmençe sözlügi, 1976-njy ýylda “Türkmen diliniň frazeologik sözlügi”, 1988-nji ýylda A.Babakulyýew, O.Akmämmedow tarapyndan düzülen “Türkmen diliniň ykdysady terminleriniň gysgaça sözlügi”, 2004-nji ýylda M.Babakulyýew, Ö.Muhammetberdiýew tarapyndan düzülen “Maglumatlar tilsimatynyň adalgalarynyň sözlügi”, bulardan başga-da, 80-90-njy ýyllarda ikidilli okuw sözlükleri, şeýle-de dürs ýazuw hem dürs aýdylyş boýunça sözlükler neşir edildi.
Ýöne türkmen dili boýunça düşündirişli okuw sözlikleri, omonimik, etimologik sözlükler, manydaş sözleriň (sinonimleriň), garşyklykly manyly sözleriň sözlükleri heniz neşir edilenok. S.Atanyýazow tarapyndan düzülen “Türkmen diliniň sözköki sözlügi” (2004ý.) etimologik sözlük düzmek babatda edilen ilkinji synanyşykdyr.
StilistikaEdit
Stilistika – bu diliň labyzlylyk serişdelerini we aragatnaşyk etmegiň maksady, ýagdaýy (ebeteýi) hem-de ulanylýan şertleri bilen baglylykda olaryň sözleýişde ulanylyş kanunalaýyklygyny öwrenýän dil baradaky ylmyň özboluşly bir ugrudyr. Şunuň bilen baglylykda türkmen edebi diliniň birnäçe özboluşly stilleri aýratynlandyrylýar. Olara ylmy, resmi-iş, jemagatçylyk, çeper, gepleşik stilleri degişlidir. Bu stiller aragatnaşyk etmegiň (pikir alyşmagyň) şertlerine görä iki topara – gepleşik we kitap stillerine bölünýärler. Kitap stillerine bolsa ylmy, resmi-iş, jemagatçylyk, çeper stilleri degişlidir.
Ylmy stil – bu adamyň ylmy işine mahsus bolup, ylmy pikirlenmäniň özboluşlylygyndan gelip çykýan umumy alamatlary (berk logiki yzygiderligi) bilen, şeýle-de bir topar hususy alamatlary boýunça tapawutlanýar.
Resmi-iş stil adamlaryň hem guramalaryň arasynda hukuk we kanunçylyk ulgamlarynda iş hem resmi gatnaşyklary alyp barmak üçin ulanylýar.
Jemagatçylyk (publistik) stili – bu stil ilkinji nobatda köpçülikleýin habar beriş serişdelerine (gazet, radio, teleýaýlym) häsiýetlidir.
Çeper eseriň stili - çeper eser pikir alyşmak, gyzyklanma döretmek, habar bermek hyzmatlaryny ýerine ýetirmek bilen birlikde, täsir etmek, tolgundyrmak (estetik) hyzmatyny-da özünde jemleýär. Eseriň awtory okyjyny öz gahrymanynyň ykbaly üçin tolgunmaga, gyzyklanmaga mejbur edýär.
Gepleşik stili - sözleriň aýdylyşynda gysgaltmalara ýol berilmegi (alýa, gelýä…), agzeki sözleýşe mahsus işlik zaman şekiliniň köp ulanylmagy (alamok, gelemok), sözlem agzalarynyň grammatik taýdan normalaşan tertibiniň bozulmagy (Geldiler gidenler), üm-yşaratlaryň ulanylmagy, şonuň netijesinde-de sözleriň, söz düzümleriniň, sözlemleriň taşlanylmagy (ulanylmazlygy) bilen ýüze çykýar.
Söz toparlaryEdit
Aňladýan leksik many görnüşleri, söz üýtgediji goşulmalary we sözlemde ýerine ýetirýän sintaktik hyzmatlary boýunça sözler söz toparlaryna bölünýärler. Ol iki topara: özbaşdak many aňladýan söz toparlaryna we özbaşdak many aňladmaýan söz toparlaryna bölünýär. Ylmy grammatikada söz toparlary isimlere, işliklere we kömekçi sözlere bölünýär.
Özbaşdak many aňladýan söz toparlary:
Atlar – bu söz topary bolup, zatlary, düşünjeleri, hadysalary, wakalary aňlatmaga hyzmat edýärler. Olar kim? näme? nire? diýen soraglara jogap bolýarlar.
Sypatlar – nähili? neneňsi? nätüýsli? haýsy? diýen soraglara jogap bolýan, öz manysynda zatlaryň alamatyny jemleýän sözler bolan söz toparydyr. Sanlar - näçe? näçenji? diýen soraglara jogap bolup, zatlaryñ, düşünjeleriñ sanyny, mukdaryny (bir, iki, üç, dört, bäş) ýa- da sanalmakdaky tertibini (birinji hatar, bäşinji öý, üçünji dükan) añladýarlar.
Çalyşma – bu öz hususy manysy bolmadyk we beýleki söz toparlarynyñ (atlaryñ, sypatlaryñ, sanlaryñ) sözleriniñ ýerini çalyşýan sözleri özünde jemleýän söz toparydyr.
Işlik – bu hereketi ýa-da zadyň ýagdaýyny bildirýän sözleri özünde jemleýän söz toparydyr. Ol näme etdi? näme edýär? näme etjek? näme eder? diýen soraglara jogap bolýar.
Hallar gymyldy-hereketiň alamatyny, hal-ýagdaýyny, nähili ýagdaýda ýüze çykandygyny görkezýän özbaşdak manyly söz toparydyr. Hallar sözlemde işliklere baglanyp, ahwalat hyzmatynda gelýärler. Olar söz üýtgediji goşulmalary kabul etmeýärler.
Özbaşdak many aňladmaýan söz toparlary:
Baglaýjy kömekçi - sözleri, söz düzümlerini we goşma sözlemleriň ýönekeý sözlemlerini özara baglamaga hyzmat edýän kömekçi sözlere hem-de ownuk böleklere diýilýär.
Sözsoňy kömekçiler özbaşdak many aňladýan sözleriň arasyndaky dürli hili garaşly gatnaşyklary aňladýarlar. Sözsoňularyň haýsy gatnaşygy bildirýändigi olaryň öň ýanynda gelýän sözleriň manylary bilen baglanyşykly ýüze çykýar.
Ownuk bölek - sözlere, şeýle-de sözlemlere dürli many ýokundylaryny berýän söz böleklerine diýilýär.
Modal sözler (latynça "modus" terjime edilende "tär, gyşarma") - gepleýäniň habar berýän maglumatyna dürli derejeli hem-de görnüşli garaýşyny aňladýan sözlere diýilýär.
Ümlükler – bular gürleýän adamyň içki duýgusyny – begenjini, şatlygyny, gynanjyny, haýran galmagyny, gahar-gazabyny, gorkusyny, nägileligini, ýigrenjini we şuňa meňzeşleri bildirýärler, ýöne olary atlandyrmaýarlar.
Ses we şekil (obraz) aňladýan sözler - tebigatyň janly-jandarlarynyň, jansyz zatlarynyň seslenmesine öýkünilip, şol seslenmelere meňzedilip aýdylýan sözlere ses aňladýan sözler diýilýär. Zatlaryň, hereketleriň we ş.m. şekiline, durkuna, daş sypatyna meňzedilip aýdylýan sözlere şekil (obraz) aňladýan sözler diýilýär.


text:
«Demokratik saýlawlar türkmen jemgyýetiniň demokratik esaslaryny pugtalandyrmak, hakyky halk häkimiýetliliginiň ýörelgelerini dikeltmek ýolunda möhüm ädimdir».
Hormatly Prezidentimiziň pähim-parasatly baştutanlygynda «Türkmenistan – parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» ýylynda ýurdumyz milli buýsanjymyz bolan mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllyk baýramyny durmuş-ykdysady, syýasy, medeni ösüşlere, zähmet ýeňişlerine, ruhubelentlige besläp toýlady. Her bir ynsanda watançylyk duýgusyny ösdürmäge, eziz Watanymyzyň şöhratly geçmişine, şu gününe we geljegine düýpli düşünmäge mümkinçilik berýän mukaddes Garaşsyzlygymyz ata-babalarymyzyň özbaşdak döw...
Hormatly Prezidentimiziň pähim-parasatly baştutanlygynda, öňdengörüjilikli döwlet syýasaty esasynda ýurdumyzyň jemgyýetçilik-syýasy durmuşyny demokratiýalaşdyrmak meselesi aýratyn möhüm ugurlaryň biri...
Ýurdumyz bu gün demokratik ýörelgeleri çuňlaşdyrmak ýoly bilen öňe ynamly gadam urýar. Demokratik şertleriň çäklerinde ýurdumyzda her bir türkmen raýatynyň saýlaw hukuklarynyň üpjün edilmegine hem uly...
Hormatly Prezidentimiziň pähim-parasatly baştutanlygynda günsaýyn ösüp barýan asuda ýurdumyzda raýatlaryň hukuklaryny we azatlyklaryny goramaga gönükdirilen il-ýurt bähbitli çäreler yzygiderli amala a...
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda ýurdumyzda milli ykdysadyýetimiziň ähli pudaklaryny sanlylaşdyrmak işi ýokary depginler bilen dowam edýär....


text:
Qyrghyzstanda oqushylar generator gazynan jappay ulanghan
Qyrghyzstannyng Shu oblysy Kegeti auylynda Isaev atyndaghy orta mektepting 50 oqushysy generator gazynan jappay ulanyp qalghan.
Tótenshe jaghdaylar qyzmeti mәlimeti boyynsha, 27 jeltoqsanda 7 jәne 8 synyp oqushylary mektepting sport zalynda janajyldyq kesh úiymdastyrghan. Elektr jaryghy sónip qalghandyqtan, olar generator paydalanghan. Ýsh saghattan keyin oqushylar jedel jәrdem shaqyrghan. Qazir emdelushilerding jaghdayy birqalypty.
27 jeltoqsangha qaraghan týni Qyrghyzstannyng birqatar audandarynda qatty qar jauyp, elektr symdary ýzilgen. Bishkekting jartysy men Shu jәne Talas oblysynyng birqatar audany jaryqsyz qalghan.
Abai.kz


text:
Egin jınaý naýqanynyń qarqyny byltyrǵydan joǵary – Erbol Qarashókeev
NUR-SULTAN. QazAqparat – Dándi jáne dándi-burshaqty daqyldardyń 95 paıyzy jınaldy. Bul týraly búgin Úkimet otyrysynda QR Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Erbol Qarashókeev aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Osy jyly egin jınaý jumystary ýaqtyly bastaldy. Bul rette egin jınaý naýqanynyń qarqyny byltyrǵydan joǵary. Máselen, búgingi kúni respýblıka boıynsha barlyǵy 15,1 mln gektar dándi jáne dándi-burshaqty daqyldar nemese olardyń jalpy alańynyń 95 paıyzy jınaldy. Al ótken jyly osyndaı ýaqytta 14,5 mln gektar nemese 91,5 paıyz jınalǵan bolatyn», - dedi mınıstr.
Onyń atap ótýinshe, búgingi kúni ortasha túsimdilik gektaryna 9,4 tsentnerdi qurady.
«Budan basqa, maıly daqyldar, kókónister, kartop, baqsha daqyldary men maqta jınaý jumystary júrgizilip jatqandyǵyn atap ótken jón», - dedi ol.


text:
Azatlyk Radiosynyň mundan öň beren maglumatlaryna görä, onlarça müň türkmenistanly student daşary ýurtda bilim alýar. Olaryň aglabasy öz hasabyna okaýar we stipendiýa almaýar. Şol bir wagtyň özünde, olar soňky ýyllarda maddy kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýandyklaryny, ene-atalarynyň bank kartlaryna geçirýän pullaryny çekmegiň ýa-da “Western Union” arkaly Türkmenistandan pul almagyň örän kyndygyny Azatlyk Radiosyna habar berýärler. Hut şol sebäpli, studentler okuwynyň daşyndan ýa-da okuwyna wagtlaýynça arakesme berip, ujypsyz haka işlemäge mejbur bolýandyklaryny aýdýarlar.Jikme-Jigräk
Nah mataly kagyz işi. Halkara Zähmet Guramasy (HZG) Türkmenistanyň mejbury zähmeti gadagan etmek baradaky Konwensiýany berjaý edişine seretdi
8-nji iýunda Ženewada bolup geçen Zähmetiň Halkara Konfederasiýasynyň 109-njy sessiýasynyň çäklerinde Türkmenistanyň pagta meýdanlarynda mejbury zähmeti ulanmak problemasy ara alynyp maslahatlaşyldy. Iş ýüzünde mejlisde çykyş edenleriň ýekeje-de biri hem türkmen býujetçileriň Işden kowulmak gorkusy astynda öz wezipe borçlaryna girmedik işleri ýerine ýetirmäge mejbur edilýändiklerine şübhe bildirmedi. Diňe hemişekisi ýaly ýurtda mejbury zähmetiň düýbünden ýoklygy barada şu çaka çenli hemmäni ynandyryp gelen Türkmenistanyň resmi wekilleriniň çykyşlary kadadan çykma ýaly boldy.
Mejbury zähmeti ulanmakda özüne bildirilýän aýyplamalary Türkmenistan ret etdi
Iýun aýynda Halkara Zähmet Guramasy (HZG) mejbury zähmetiň ýatyrylmasyny göz öňünde tutýan 105-nji Konwensiýanyň Türkmenistan tarapyndan ýerine ýetirilişine sereder. Bu diňlenşigiň öň ýany Kärdeşler Arkalaşyklaryň Halkara Konfederasiýasy (KAHK) özünüň dokladyny taýarlady. Dokladda pagta ýygym döwründe mejbury zähmeti ulanmaklygyň ýurtdaky dowam edýän giň iş tejribesi barada aýdylýar. Býujet ulgamyndaky işgärleri mejbur etmek sistemasy hut ýurduň häkimiýetleri tarapyndan guraldy diýip, bu dokladyň awtorlary belleýärler.
Türkmenistanda ýene bir iri nebit kärhanasy işgär sanyny kemeldýär
Lebap welaýatynda ýerleşýän Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawody işgär sanyny 30 göterim töweregi kemeldýär. "Türkmendemirýollary" agentliginiň demir ýol ýük gatnawlarynyň hususylaşdyrylmagyna garaşylýar. Azatlyk Radiosynyň habarçylary we çeşmeleri türkmen ykdysadyýetindäki sarsgyn alamatlary barada habarlary ýetirmäge dowam etdirýärler. Habarçynyň maglumatlaryna görä, gündogar Türkmenistanda ýerleşýän nebit kärhanasy galan işgärleriniň aýlyk haklaryny Türkmenistanda öndürilen egin-eşik we nebit önümleri bilen tölemegi meýilleşdirýär.
Häkimiýetler çörek öndürýän kiçi telekeçileriň işini togtadýar
Türkmenistanda ilatyň un we çörek üpjünçiligi bilen bagly problemalary dowam edýän wagty, Lebapda we Aşgabatda häkimiýetler çörek önümçiligi bilen meşgullanýan kiçi telekeçileriň işini togtadýar. Azatlyk Radiosynyň habarçysy 9-njy aprelde Lebabyň administratiw merkezi Türkmenabatda we Çärjew hem-de Farap etraplarynda çörek önümçiligi bilen meşgullanýan telekeçileriň işiniň polisiýa tarapyndan togtadylandygyny habar berýär.
Türkmenistan: netijeligi bolmadyk pagta önümçilik ulgamynda adam zähmetini mejbury ulanylşy.
Amsterdam/Wena, 23-nji mart 2021-nji ýyl– Iki hökümete degişli bolmadyk türkmen guramasy, Türkmen.news neşiri we Adam hukuklary boýunça “Türkmen inisiatiwasy”, özleriniň bilelikde taýarlan “Türkmenistanda 2020-nji ýylyň pagta ýygym möwsüminde mejbury zähmetiň ulanylmagy bilen bagly ýagdaýa syn” atly hasabatyny bu gün çap etdiler. Ýurduň bäş sebitiniň dördüsinde, ýagny Ahal, Daşoguz, Lebap we Mary welaýatlarynda bu guramalaryň işgärleri tarapyndan geçirilen monitoringiň dowamynda toplanan maglumatlar bu hasabatyň esasyny düzdi.
'Gülkamaryň kyssasy', ýa-da daşary ýurtlarda bilim alan ýaşlar işsizlikden kösenýär
Onuň sözlerine görä, soňky bäş ýylda daşary döwletleriň ýokary okuw jaýlaryny tamamlap, ýurda dolanan ýüzlerçe darganataly we faraply ýaşlar häzirki wagtda ýa işsizlikden kösenýär, ýa-da agyr işlerde zähmet çekip, gün-güzeran aýlaýar. “Ýa-da ‘taksiçilik’ edýärler” diýip, bir ýaşaýjy habarçynyň sözlerini tassyklady.


text:
Şonuň üçin adam hukuklary boýunça bu halkara guramasy Belarusyň prezidenti Aleksandr Lukaşenkony eglenmezden ölüm jezasyna maratoriýa girizmäge çagyryş etdi.
Bu hasabatda 2009-njy ýylda ýene iki ýurduň - Togo bilen Burundiniň - ölüm jezasyny ýatyrandygy habar berilýär.
Şeýlelikde häzir dünýäniň 95 ýurdunda ölüm jezasy ýatyrylan hasaplanýar.
Hasabata görä, häzir ölüm jezasy esasan Aziýa, Ýakyn Gündogar hem Demirgazyk Afrika ýurtlarynda berilýär.
Amnesty International guramasynyň beren maglumatlarynda Hytaýda iň köp ölüm jezasynyň berilýändigi aýdylýar.
Hytaýda her ýy ölüme höküm edilýän adamlaryň sany dünýäniň beýleki ýurtlarynyň hemmesinde ölüm jezasy berilýän adamlaryň umumy sanyna barabar diýlip, maglumatda aýdylýar.
Ölüm jezasynyň sany boýunça Eýran ikinji orny eýeleýär. Yrak bolsa bu hasabatda üçünji orunda.


text:
39 ýaşly Mansur Mingelow 19-njy maýdan başlap suwdan we iýmitden ýüz öwürdi. Neşe we çaga pornografiýasy bilen bagly aýyplamalar esasynda 22 ýyl türme tussaglygyna höküm edilen Mingelow özüne ýöňkelen günäni ret edip, protest hökmünde açlyk çekýär diýip, Amnesty International guramasy türmäniň lukmanynyň Mingelowyň agyr ýagdaýdadygyny tassyklandygyny ýazýar.
Subutnamalar
Amnesty International guramasy Mansur Mingelwoyň ykbaly bilen bagly uly aladalanma bildirýär. Guramanyň wekili Reýçel Bagler Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi: “Mansur Mingelow 2012-nji ýylda polisiýanyň tussaglary, esasan-da, buluç etnik toparynyň wekillerini gynamalara sezewar edýändigini görkezýän subutnamalary ýygnansoň, tussag edildi”.
Amnesti International Mansur Mingelowa adalatly bolmadyk suduň karary netijesinde höküm çykarylandygyny belleýär.
“Amnesty International Mingelowyň işi boýunça köp düzgünleriň bozulandygy sebäpli aladalanma bildirýär, hususan-da işiň gidişinde tanama düzgüni berjaý edilmedi, şaýat diýlip görkezilen adamlar türkmen diline düşünmeýän hem bolsalar, kagyzlara gol çekmäge mejbur edildiler. Şeýle-de Mingelowa suduň dowamynda öz islegine görä aklawçy saýlamak hukugy berilmedi” diýip, Reýçel Bagler mälim etdi.
Mingelowy halas etmek
“Türkmenistanyň häkimiýetleri öz borçlaryny berjaý edip, Mingelowyň işine gaýtadan garalmagyny üpjün etmek arkaly onuň ölmeginiň öňüni alyp bilerler” diýip, Amnesty International guramasy öz maglumatynda belleýär.
Reýçel Bagler Amnesty International gurmasynyň ýaýradan bu gyssagly beýannamasy bilen bilelikde BMG-niň edaralary we käbir halkara hökümetleri bilen işleşýändigini we olary türkmen hökümeti bilen gepleşiklerde Mingelowyň işi boýunça meseläni gozgamaga ündeýändigini aýtdy.
Birinji tussaglyk
Mansur Mingelow 2012-nji ýylyň iýun aýynda öz dogany Rustam tussag edilen gününiň ertesi neşe bilen bagly aýyplamalaryň esasynda birinji gezek tussag edilipdi. 15 günden soň boşadylan Mansur Mingelow özüniň we öz doganynyň tussaglykda gynamalary sezewar edilendigi barada şikaýat edipdi. Netijede iki sany polisiýa ofiseri wezipelerinden boşadylypdy.
Munuň yzysüre Mansur Mingelow gynamalara sezewar bolan beýleki adamlardan, esasan buluçlardan, subutnamalary toplap başlapdyr. Mingelow toplan maglumatlaryny ABŞ-nyň Aşgabatdaky ilçihanasyna, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasyna we Türkmenistanyň Baş prokuraturasyna iberipdir.
Mansur Mingelowyň Türkmenistanyň Baş suduna we beýleki resmilerine iberen ýüzlenmeleri jogapsyz galýar. Mingelow Lebap welaýatynyň Seýdidäki türmesinde saklanýar diýip Amnesty International guramasy habar berýär.


text:
1941 — 1945-nji ýyllaryň agyr ýaralary we ýatlamalary adamlaryň ýüreginde goýup gidenine 76 ýyl dolup, ol bizden barha daşlaşýan hem bolsa, söweşde görkezilen gahrymançylygy, uruş ýyllaryndaky kynçylyklary her bir türkmen öz ýüreginiň töründe saklaýar. Çünki bu gazaply uruşda millionlarça adamlar bilen bir hatarda, türkmen halkynyň edermen ogullary Watanymyzyň azatlygy ugrunda gahrymanlarça söweşdi. Şu günki parahat, erkana durmuşyň hatyrasyna faşizme garşy ganly söweşlerde janyny gurban eden milli gahrymanlarymyzyň görkezen edermenlikleri häzirki we geljekki nesillerimiziň ýüreklerinde baky ýaşaýar.
Ýefreýtor Berdimuhamet Annaýew frontuň öň hatarynda söweşýän esgerlere goşulýar. Ýefreýtor goşuna täze alnan esger däl-de, eýsem, ot-ýalnyň içinden geçen goç ýigit ýaly söweşýär. Çünki uruş başlamazdan öň, mekdepde çagalara bilim berip, raýat goranyşy, çalasynlyk, çydamlylyk, mergenlik derslerinde alnan endikler oňa söweş pursatlarynda uly kömek edýär. Onuň batyrlygy, edermenligi söweş ýoldaşlaryna we bölümiň serkerdelerine derrew aýan bolýar. Berdimuhamet Annaýewiň asyl käriniň mugallymçylykdygyny bilenlerinde bolsa oňa aýratyn hormat goýýarlar. Elbetde, Berdimuhamet Annaýewiň durmuş ýoly bu günki nesiller üçin nusga alarlyk mekdepdir.
Pederlerimiziň ajaýyp däplerini dowam etdirýän hormatly Prezidentimiz: «Biz halkymyzyň we Watanymyzyň öňünde uly hyzmatlary bitiren uruş we zähmet weteranlarymyzyň saglygyny goramak we dikeltmek, ýaşaýyş-durmuş şertlerini has-da gowulandyrmak üçin hemişe uly alada ederis» diýip belleýär. Bu günki gün 1941 — 1945-nji ýyllaryň Beýik Watançylyk urşunda gazanylan Ýeňşiň 76 ýyllyk senesi uly dabaralara beslenýär.
GAHRYMANLARYŇ EDERMENLIGI ÝÜREKLERDE BAKY ÝAŞAÝAR
1941 — 1945-nji ýyllaryň agyr ýaralary we ýatlamalary adamlaryň ýüreginde goýup gidenine 76 ýyl dolup, ol bizden barha daşlaşýan hem bolsa, söweşde görkezilen gahrymançylygy, uruş ýyllaryndaky kynçylyklary her bir türkmen öz ýüreginiň töründe saklaýar. Çünki bu gazaply uruşda millionlarça adamlar bilen bir hatarda, türkmen halkynyň edermen ogullary Watanymyzyň azatlygy ugrunda gahrymanlarça söweşdi. Şu günki parahat, erkana durmuşyň hatyrasyna faşizme garşy ganly söweşlerde janyny gurban eden milli gahrymanlarymyzyň görkezen edermenlikleri häzirki we geljekki nesillerimiziň ýüreklerinde baky ýaşaýar.


text:
Ortalyq saılaý komıssııasynyń kezekti otyrysynda komıssııa músheleri men saılaý prosesine basqa da qatysýshylardy oqytý jáne múmkindigi shekteýli azamattardyń saılaý quqyqtaryn qamtamasyz etý máseleleri qaraldy.
Kún tártibindegi birinshi másele boıynsha sóz alǵan Ortalyq saılaý komıssııasynyń hatshysy Sabıla Mustafına uıym qyzmeti eki baǵytta uıymdastyrylatynyn habarlady. Birinshisi – 2019 jylǵy qańtardan bastap turaqty kásiptik negizde jumys isteıtin aýmaqtyq saılaý komıssııalary músheleriniń kásibılik deńgeıin arttyrý bolsa, ekinshisi – oqý-ádistemelik keshender men oqytý materıaldaryn ázirleý.
Ortalyq saılaý komıssııasy jol kartasy aıasynda respýblıkalyq jáne óńirlik deńgeılerde saılaý prosesine qatysýshylardyń ártúrli sanatynan 1000-nan astam adamǵa 24 oqý sharasyn, onyń ishinde dárister, semınarlar, trenıngter men vebınarlar ótkizgen. Sonymen qatar daýys berý kúni saılaýdy uıymdastyrýshylardyń jumysy týraly fılm daıyndalady.
Otyrys barysynda Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Berik Imashev elektoraldy oqytý saılaý prosesiniń mańyzdy quramdas bólikteriniń biri ekenin atap ótti. Saılaý prosesine qatysýshylar pandemııa jaǵdaıynda qashyqtan oqytylady.
Otyrysta OSK múshesi Erlan Daýylbaev múmkindigi shekteýli azamattardyń saılaý quqyqtaryn qamtamasyz etý máselesin baıandady. Ol BUU-nyń Múgedekterdiń quqyqtary týraly Konvensııasyn iske asyrý maqsatynda 2017 jyly Ortalyq saılaý komıssııasy janynan múgedekterdiń saılaý quqyqtaryn qamtamasyz etý jónindegi jumys toby qurylǵanyn habarlady. Búgingi tańda jumys tobynyń quramy jańartylyp, onyń 15 múshesiniń 9-y múgedekterdiń qoǵamdyq birlestikteriniń ókilderinen taǵaıyndaldy.
«Ortalyq saılaý komıssııasy Múgedekterdiń quqyqtary týraly Konvensııaǵa sáıkes múgedek azamattardy qoǵamdyq ómirge beıimdeý jóninde júıeli jumys júrgizýde. Osylaısha, «2019 jyly saılaý komıssııalarynyń quramyn qalyptastyrý jónindegi usynymdardy bekitý týraly» qaýlysyna sáıkes, saıası partııalarǵa jáne ózge de qoǵamdyq birlestikterge jastardyń saılaý komıssııalarynyń jumysyna qatysýy esebinen merıtokratııa, jumystaǵy sabaqtastyq jáne jańarý qaǵıdattaryn eskerý; genderlik teńdikti saqtaý; saılaý komıssııalarynyń quramdaryna múmkindigi shekteýli adamdardy qosý týraly usynystary eskerildi», dedi E.Daýylbaev.
2019 jyldyń qańtarynda saılaý komıssııalarynyń quramyn qalyptastyrý kezinde qoǵamdyq birlestikterdiń usynysy boıynsha 455 múmkindigi shekteýli azamat komıssııa múshesi bolyp saılandy. Onyń ishinde 6 adam oblystyq, 12 adam qalalyq jáne aýdandyq, 432 adam ýchaskelik saılaý komıssııalarynyń quramyna endi.
2018 jyly «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy saılaý týraly» Konstıtýsııalyq zańyna alǵash ret múmkindigi shekteýli azamattardyń saılaý quqyqtaryn odan ári qamtamasyz etýge baǵyttalǵan normalar engizildi. Zań boıynsha ýchaskelik saılaý komıssııasy múmkindigi shekteýli azamattardyń saılaý quqyqtaryn iske asyrý boıynsha qajetti sharalar qabyldaýy tıis, bul rette jergilikti atqarýshy organdar saılaý komıssııalaryna osy baǵyttaǵy jumysqa járdemdesýge mindetti. Sondaı-aq jańashyldyq daýys berýge arnalǵan oryndy jabdyqtaý kezinde múmkindigi shekteýli azamattardyń daýys berýi úshin barlyq jaǵdaıdy jasaýyn meńzeıdi.
Bul máselege qatysty «Shyraq» múgedek áıelder qaýymdastyǵy» qoǵamdyq birlestiginiń tóraıymy Lázzat Qaltaeva pikirin bildirdi. Ol óz sózinde saılaý júıesi múmkindigi shekteýli jandardyń qajettilikterine kóńil bólip otyrǵanyn, sońǵy birneshe jyl ishinde kóp nárse ózgergenin atap ótti.
Saılaý ýchaskesinde múmkindigi shekteýli jandar úshin qolaıly jaǵdaı jasalýy kerek ekeni aıtyldy. Atap aıtqanda, taktıldi kórsetkishter, arnaıy kompıýterler, sondaı-aq zaǵıptar, nashar kóretinder jáne nashar estıtinder úshin arnaıy qulaqqaptar, ústeli bar jasyryn daýys berýge arnalǵan kabına, ıaǵnı qosymsha jaryqtandyrýy, trafaretteri, optıkalyq túzetý quraldary jáne ózge de jabdyqtar bolýy kerek.
Aldaǵy saılaý naýqanyna daıyndyq kezinde maýsym aıynda 10 048 saılaý ýchaskesi tekserilgen eken. Nátıjesi boıynsha saılaý ýchaskeleriniń 95,6%-y (9606) birinshi qabatta ornalasqan, 83,6%-ynda (8113) ǵımaratqa kire beriste pandýstar bar. Bul 79,8%-ynyń (6473) Qurylys normalary men erejesine saı ekenin kórsetti. Saılaý ýchaskeleriniń 72%-ynda (6889) ǵımaratqa kire beriste tutqalar bolsa, tek 37%-ynda (3597) ǵımaratqa kire beriste taktıldi kórsetkishter bar eken. Al 372 saılaý ýchaskesinde nemese 4%-ynda arbamen júretin múgedekter úshin arnaıy lıft jumys isteıdi.
Osyǵan baılanysty Ortsaılaýkom jergilikti atqarýshy organdarǵa qajetti jaǵdaılar jasaýdy usynyp otyr. Avtokólikke arnalǵan turaqtar, pandýstar, lıftiler, taktıldi kórsetkishter, jasyryn daýys berýge arnalǵan arnaıy quraldar ornatý qajet. Odan bólek saılaý ýchaskelerinde jergilikti atqarýshy organdardyń, qoǵamdyq birlestikterdiń kómegimen sýrdoaýdarmashylar, tıflosýrdoaýdarmashylar tartylýy da múmkin. Jergilikti atqarýshy organdar sondaı-aq saılaý naýqany kezeńinde mátindik faıldardy dybystyq nemese taktıldi sıgnaldarǵa aınaldyratyn ekran, kompıýterlik baǵdarlamalar men tıflotehnıkalyq quraldardy arnaıy mekemelerden alýǵa saılaý komıssııalaryna járdem kórsetýi qajet.
Otyrysqa saıası partııalardyń ókilderi, ortalyq memlekettik organdardyń, qoǵamdyq birlestikterdiń ókilderi, elektorattyq oqytý seriktesteri men joǵary oqý oryndarynyń basshylary, beınekonferensbaılanys rejiminde aýmaqtyq saılaý komıssııalary jáne buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi qatysty.
Aımaqtar • Búgin, 22:55
О́ner • Búgin, 22:49
Bul «Báıterektiń» artynda kimder tur?
Qoǵam • Búgin, 22:46
Eskertkishter eńse kóterip, mýzykalyq muralar jańǵyrtyldy
Qoǵam • Búgin, 22:43
Elorda – órken jaıǵan óner tóri
О́ner • Búgin, 22:40
Syna qaqqandar sotta jeńilip qaldy
Elorda • Búgin, 22:29
Koronavırýs • Búgin, 22:22
ArcelorMittal 2050 jylǵa qaraı kómirtekti beıtarap bolady
Qoǵam • Búgin, 22:16
Rýhanııat • Búgin, 22:10
Ketı LICh: Qazaq tilin úırenýdiń artyqshylyǵy bar
Suhbat • Búgin, 22:05
Almatyda iz-túzsiz ketken 8 jasar oqýshy tabyldy
Aımaqtar • Búgin, 22:00
Almaty taýlaryna qutqarý lashyqtary ornatylady
Aımaqtar • Búgin, 21:40
Rım kınofestıvalinde Elbasy týraly fılm kórsetiledi
Elbasy • Búgin, 21:19
Qazaqstan men Reseıdiń Úkimet basshylary birlesken jobalardy talqylady
Úkimet • Búgin, 21:01
«Áleýmettik ámııannyń» qandaı artyqshylyqtary bar?
Ekonomıka • Búgin, 20:47
Velosporttan álem chempıonatyna qatysatyn sportshylar belgili boldy
Sport • Búgin, 20:32
Japonııadaǵy ASO janartaýy oıandy
Álem • Búgin, 20:18
Atyraýda 6-shy qabattan 5 jasar qyz qulap ketti
Oqıǵa • Búgin, 20:05
SQO-da memlekettiń 420 mln teńgesin jymqyrǵan 8 sheneýnik sottaldy
ANTIKOR • Búgin, 19:55
ShQO-da jasóspirimder ýly gazben ýlandy
Aımaqtar • Búgin, 19:40
Qaraǵandyda ústel tennısinen komandalyq ashyq chempıonat ótedi
Sport • Búgin, 19:25
Prezıdenttiń arnaýly ókili Matteo Mekachchımen kezdesti
Qoǵam • Búgin, 19:15
Qasym-Jomart Toqaev «Joshy han» tarıhı-mádenı keshenine bardy
Prezıdent • Búgin, 19:00
Qazaqstannyń alty oblysynda daýyldy eskertý jarııalandy
Qazaqstan • Búgin, 18:45
Prezıdent azyq-túlik baǵasynyń qymbattaýyna qatysty pikir bildirdi
Prezıdent • Búgin, 18:30
Petropavlda mádenıet úıiniń tóbesi qulady
Aımaqtar • Búgin, 18:15
Pandemııamen kúres shtaby qyzmetkerlerge qatysty sanıtarııa talaptaryn qoldady
Koronavırýs • Búgin, 18:05
QR Úkimeti órt sóndirýge arnalǵan drondar satyp alady
Qazaqstan • Búgin, 18:00
Qazaqstanda nesıe berýdiń eń joǵary somasy bekitiledi
Ekonomıka • Búgin, 17:55
Aqmolada taksı júrgizýshisin óltirgender sottaldy
Aımaqtar • Búgin, 17:45
24 jyl buryn Aqmolany el astanasy dep jarııalaý týraly Jarlyqqa qol qoıyldy
Qazaqstan • Búgin, 17:40
BǴM Túrkistan oblysyndaǵy oqýshynyń ólimine qatysty túsinikteme berdi
Oqıǵa • Búgin, 17:30
Kóshi-qon zańnamasyn buzǵan 1800-ge jýyq sheteldik jaýapqa tartyldy
Qazaqstan • Búgin, 17:25
A.Mamın Sıfrlandyrý jónindegi komıssııanyń otyrysyn ótkizdi
Úkimet • Búgin, 17:15
Respýblıkalyq bıýdjet jobasy el damýynyń maqsattaryna saı keledi - N.Nyǵmatýlın
Úkimet • Búgin, 17:05
Qazaqstanda jańa mereke paıda bolady
Qoǵam • Búgin, 16:45
AQSh jáne Germanııadaǵy Qazaqstan azamattary jańa pasportty 30 kúnde alady
Qoǵam • Búgin, 16:35
On jyl buryn jasalǵan qylmystyń beti ashyldy
Oqıǵa • Búgin, 16:15
Qazaqstandyq parlamentarızmge – 25 jyl
Vıdeo • Búgin, 16:08
Ulttyq bank stýdentterdi jumysqa shaqyrdy
Ekonomıka • Búgin, 16:01
Jemqorlyq: SQO densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy ustaldy
ANTIKOR • Búgin, 15:58
Aıajan Edilovaǵa jasalǵan qylmystyq is sotqa tústi
Oqıǵa • Búgin, 15:55
Muǵalimderdi senbilik jumysqa jekkender jazalanady
Qazaqstan • Búgin, 15:48
Memleket basshysy Qaraǵandy oblysynda jańa fabrıkany iske qosty
Prezıdent • Búgin, 15:38
Oral áýejaıyna Mánshúk Mámetovanyń esimi berildi
Aımaqtar • Búgin, 15:28
Úndistanda sý tasqynynan 40-tan astam turǵyn qaza tapty
Álem • Búgin, 15:21
Qazaqstannyń basym bóliginde ınflıasııa deńgeıi ósti
Ekonomıka • Búgin, 15:13
Qostanaıda kópqabatty úı órtendi
Aımaqtar • Búgin, 15:01
Prezıdent Jezqazǵandaǵy daryndy balalarǵa arnalǵan mektep-ınternatyna bardy
Prezıdent • Búgin, 14:48
Shoqan Ýálıhanovtyń ómiri men murasyna arnalǵan kitap tanystyryldy
Tarıh • Búgin, 14:33
Kaspıı mańynda jer silkingeni ras pa?
Aımaqtar • Búgin, 14:25
О́skemende jeńil kólik pen tramvaı soqtyǵysty
Aımaqtar • Búgin, 14:17
«Kalmar oıyny» serıaly bala psıhıkasyna qaýipti me? Bilim mınıstrliginiń jaýaby
Bilim • Búgin, 14:08
SQO soty ákimdik ókilinen aqsha óndirip aldy
Aımaqtar • Búgin, 13:52
Qysqy Olımpıada alaýy Beıjińge jetti
Álem • Búgin, 13:42
Jasóspirimdi pyshaqpen qorqytqan er adam ustaldy
Oqıǵa • Búgin, 13:31
Nyǵmatýlın Májilis maquldaǵan zań jobasyna qatysty pikir bildirdi
Parlament • Búgin, 13:20
Alash qaıratkerlerine arnalǵan mýral paıda boldy
Aımaqtar • Búgin, 13:13
Mańǵystaýda jaıaý júrginshini kólik qaǵyp mert qyldy
Aımaqtar • Búgin, 13:04
Áýe sharynan qulaǵan ekıpaj qaıtys boldy
Oqıǵa • Búgin, 12:53
Elordada SQO taýar óndirýshileriniń jármeńkesi ótedi
Elorda • Búgin, 12:45
Revaksınasııa kimniń esebinen júrgiziledi?
Koronavırýs • Búgin, 12:37
Almatyda eki adam esirtkimen ustaldy
Oqıǵa • Búgin, 12:28
Qazaqstanda jańa otandyq vaksına salyna bastady
Koronavırýs • Búgin, 12:20
Bilim bóliminiń basshysy men mektep dırektory ustaldy
ANTIKOR • Búgin, 12:14
Elimizde kedeılik 9 ese tómendedi
Qoǵam • Búgin, 12:08
Qazaqstanda IJО́ 3,4% ósti – Ulttyq Bank
Ekonomıka • Búgin, 12:02
Prezıdent Qaraǵandy oblysyna jumys saparymen bardy
Prezıdent • Búgin, 12:00
Uqsas jańalyqtar


text:
Mähriniň we Şiriniň Türkmenistanda MAT (Maglumat we aragatnaşyk tehnologiýalary) ulgamynda köne yzag
ÝUNISEF-iň Türkmenistandaky wekilhanasy bu iki gyzyň MAT ulgamynda gazanan üstünlikleri hakyndaky maglumatlary siziň bilen paýlaşmagy makul bildi.
XXI asyrda entek hem gyzlara öz mümkinçiliklerini doly ösdürmäge we professional maksatlaryny dowam etmäge päsgelçilik berýän gender bilen baglanşykly köne yzagalak düşünjeleriň dowam edýänliginiň şaýady bolýarys. Bu köne düşünje hususan-da MAT ýaly erkek adamlar bilen baglanşykly hünärlerde has-da mese-mälim görünýär.
Türkmenistanda hem MAT erkek adamlar üçin niýetlenen ugur diýip hasap edilýär, emma bu düşünjäniň nädogrydygyny görkezýän gyzlaryň täze bir nesli kemala gelýär. ÝUNISEF-iň Türkmenistandaky wekilhanasy bu iki gyzyň MAT ulgamynda gazanan üstünlikleriniň olary tapawutlanmaga we öz jemgyýetlerinde görelde bolmaga iterenligini beýan etmegi makul bildi.
Mähri uniwersitetde sanly tehnologiýalar boýunça okatmak arkaly aýal-gyzlara bilim berýän we olary ruhlandyrýan maglumat (MT) tehnologiýalary boýunça ýaş hünärmen. Ol bilim almakda we geljekki tehnologiýa liderleri bolmakda öz sapaklaryndaky ähli gyzlara görelde bolup durýar. Mähri çagalykdan öz durmuşynyň kompýuterler bilen baglanşykly boljakdygyny hemişe aňýardy: ol elmydama ata-enesiniň elektron enjamlaryny oýnamak bilen gyzyklanypdy we sanly enjamlaryň aýratynlyklaryny öwrenýärdi. Mekdep ýyllarynda hem her hepde Mähri maglumat tehnologiýalary derslerine sabyrsyzlyk bilen garaşýardy we hut şol ýerden hem ol kompýuter ylymlaryna tarap syýahatynyň başlangyç ädimlerini ädipdi. Orta mekdebi tamamlandan soň Mähri bakalawr derejesini almak üçin Aşgabatda ýerleşýän Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetine syngalary üstünlikli tabşyrdy.
“Uniwersitetde ugur saýlamaly bolanda hiç hili ikirjiňlenmän men “Kompýuterler üçin Programmirleme” bölümini saýladym” diýip, Mähri aýdýar.
Ýokary okuw jaýynda okan ýyllarynda ýokary ýetişikli talyp bolmak bilen çäklenmän, Mähri eýsem uniwersitetiň durmuşyndaky okuwdan daşardaky çärelere hem işjeň gatnaşdy. Mysal üçin, robototehnika boýunça 2017-nji ýylda Hytaýyň Pekin şäherinde geçen “RoboRave International” atly halkara ylmy bäsleşikde ol Türkmenistanyň toparyna ýolbaşçylyk etdi we ol ýerde Mähriniň hödürlän taslamasy “Iň innowasion – täzeçil pikir” diýen baýraga eýe boldy.
“Robotymyzyň esasy maksady ykjam telefonyň ýüzüni bakteriýalardan arassalamak üçin serişdäni döretmekden ybaratdy. Şeýle ýokary derejedäki bäsleşikde ilkinji gezek Türkmenistana wekilçilik etmek meni diýseň guwandyrdy we bu meniň üçin uly hormatdy. Indi geçenlere göz aýlap, COVID-19 babatda taslamamyzyň ähmiýetine gowy düşünýärin, sebäbi ulanýan ykjam telefonlarymyz ýokançlaryň mikroblar görnüşinde ýokaşmagyna sebäp bolýarlar” diýip, ol aýdýar.
Muňa garamazdan, Mähriniň MT pudagynda gazanan üstünlikleri munuň bilen tamamlanmaýar. Gyzlaryň ylymda, tehnikada, inženerçilikde we matematikada (STEM) mümkinçiliklerini artdyrmak we gyzlar üçin adaty bolmadyk giňişlikde ilkinji bolup görelde görkezmekden çekinmän, gender boşlugyny doldurmak arkaly, ol ýaş nesli tehnologiýalar giňişliginde bäsleşmäge ruhlandyrýar. Mähri birnäçe ýaryşlarda ýeke täk zenan programmisti hökmünde birinji orunlary almagy başardy. Ol ýaryşlaryň arasynda “Ýaş alymlaryň innowasiýalar bäsleşigi” we “Sanly çözgüt – 2020” atly innowasion taslamalar bäsleşi. Ol ýaryşlarda iuhd.edu.tm onlaýn uniwersitet resminama platformasyny hödürli. Mähri şeýle hem turkmentv.gov.tm; tmintern.link; okuwcy.com.tm; neos.global.uk ýaly we beýleki birnäçe uly taslamalaryň awtorydyr.
Häzirki wagtda, ol Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetiniň mugallymy we “TPS” mahabat agentligindäki ýeke-täk zenan programmistidir.
“Beýleki talyplar bilen öz tejribämi paýlaşyp, erkekler we aýallar üçin diýip niýetlenen kärler hakyndaky köne düşünjeleriň dowam edýänligine garamazdan, gyzlary hiç haçan ýan bermezlige ruhlandyryp bilýänligime men örän şat. Geliň, arzuwlarymyzy amala aşyrmakda we MT pudagynda uly netijeleri gazanmakda bir-birimizi goldalyň!” diýip Türkmenistanyň ýaş inžener-programmisti Mähri Ilmedowa aýdýar.
“Ýadyma düşýär, çagakam täze tehnologiýalar bilen aýakdaş gitmek üçin kakam hemişe “Pentium” kompýuterleriniň iň täze çykan görnüşlerini satyn alardy. 2000-nji ýylyň başlarynda men “Warcraft 3” atly kompýuter oýnuny oýnardym, ICQ boýunça daşary ýurtly adamlar bilen gürleşerdim we “Paint” programmasynda surat çekmegi öwrenerdim” diýip, Aşgabatly ýaş kompýuter suratkeşi we tehniki bezegçi Şirin Begmyradowa aýdýar.
Şiriniň maşgalasynda sport, saz we çeperçilik sungaty ýaly ugurlary öwrenmäni ene-ata hemişe ýokary derejede höweslendirýärdi we goldaw berýärdi. Şonuň üçin, maşgalasy onuň bilim almagyna we daşary ýurtda okamagyna goldaw bermekde uly wezipäni eýeläpdi.
“Ejem orta mekdepden soň ýokary bilim almagy we medeniýetimizdäki köne yzagalak gender düşünjelere garamazdan öz hünärimiň üstünde işlemegimi ileri tutmaga hemişe ruhlandyrardy,” diýip ol aýdýar.
Ene-atasynyň doly goldamagy bilen Şirin halkara biznes menejmenti boýunça öz iş ýoluny ilki öňdebaryjy maliýe merkezleriniň birinde we tehnologiýalar, innowasiýa we ösüş üçin global merkezde – Londonda başlapdy. Ist Angliýa uniwersitetiniň talyplar şäherçesiniň Şorditç etrabyna (Londandaky sungat merkezine) ýakynlygy üçin ol diňe bir biznesi, ykdysadyýeti we marketingi öwrenmän, eýsem sungata we dizaýna hem aşyk boldy. Ol özüne güýmenje hökmünde “Adobe Illustrator” programmasyny öwrenip başlady we käbir nusga-fason suratlaryny çekýärdi. Uniwersitetde okan döwründe türkmenistanly bu geljekki suratkeş çeperçilik sungaty boýunça gözýetimini giňeltmek üçin Londandaky muzeýleri, sergi merkezlerini we binagärçiligi öwrenýärdi.
Şiriniň ýokary okuw jaýynda okan wagtyndaky wajyp döwürleriniň biri hem sosiologiýa boýunça geçen kursy bolupdy. Ol şol kurs arkaly genderiň dürli ugurlary boýunça köp düşünje aldy.
“Ist Angliýa uniwersitetiniň sosiologiýa boýunça kurslary maňa genderi şahsy we ylmy taýdan onuň dürli ýüze çykmalary bilen öwrenmäge mümkinçilik berdi. Bu maňa erkekler we aýallar üçin hiç hili aýratyn ugurlaryň we hünärleriň ýokdugyna we islendik adamyň gender bilen bagly köne yzagalak düşünjeleri ýok etmekde üýtgeşmelere ýardam beriji bolup biljekdigine düşünmäge kömek etdi,” diýip Şirin belleýär.
Bakalawr derejesini alandan soň Şirin Türkmenistanyň bazarynda Beýik Britaniýanyň meşhur françaýzingi bolan “Mothercare” brendini açmak we ösdürmek arkaly öz maşgalasy bilen işlemäge başlady.
4 ýyldan soň oňa Kanadanyň Wankuwer şäherindäki Britiş Kolumbiýa tehnologiýa institutynda grafiki dizaýn kursuny tamamlap öz dizaýnerçilik bilimini ösdürmäge gaýdyp gelmäge we hünärini üýtgetmäge mümkinçilik döredi.
Dizaýn we MAT boýunça uzak syýahatdan Türkmenistana dolanyp gelenden soň Şirin türkmen äheňini ulanmak arkaly sanly suratlary döretmäge başlady, sosial mediýadaky we Instagram sahypasyndaky onuň muşdaklary şol sanly suratlary gyzgyn garşy aldy.
Sanly sungat bazarynda Şirin ýa-da “şirinanay” ady bilen belli bolan bu gyz öz müşderileriniň arasynda uly abraýdan peýdalanýar we onuň müşderileri ýerli onlaýn söwda marketlerinden, kafelerden ybaratdyr. Ýaňy-ýakynda ol Art Plov CA, halkara dersara sungat taslamasyna gatnaşdy we ol ýerde orta aziýaly beýleki gatnaşyjylar bilen birlikde öz suratlary bilen täze bir neşiri döretdiler. Ol şeýle-de Ýewropa Bileleşiginiň Türkmenistandaky wekilhanasynyň guramagynda geçen “Zenanlar dürli wezipelerde” atly köpçülik çäresine gatnaşdy we suratlar bazary hakynda käbir garaýyşlaryny paýlaşdy hem beýlekileri saýlap alan ugurlarynda uly netijeleri gazanmaga ruhlandyrdy. Ol grafik dizaýneri we bezegçi hökmünde BMG-niň Ilat gaznasy bilen hem hyzmatdaşlyk etdi hem-de dürli taslamalar üçin suratlary döretmäge ýardam berdi.
MAT we sungatda gazanan üstünlikleri hakynda gürrüň bermek bilen, Şirin özüniň ata-enesiniň we ýan ýoldaşynyň goldawynyň wajyplygyny buýsanç bilen belläp geçýär.
“Durmuşyňyzda wajyp üýtgeşmeleri etmek isleseňiz we ýan ýoldaşyňyz siziň tarapyňyzda bolmasa, iň gowy ýagdaýda-da, bu işiň size agyr düşjekdigine, ýogsamam, onuň gamgyn tamamlanjakdygyny size aýdyp biljek. Suratlar we bezeg biznesine aralaşmagyma, öňe gitmäge we jemgyýetimizde üýtgeşiklikleri amala aşyrmaga iteren ene-atama we ýan ýoldaşyma beren goldawlary üçin men örän minnetdar. Men ähli gyzlary ömürlik ýan ýoldaş saýlamakda howlukmazlyga we halaýan hünäriňizi tapmak üçin dürli kärleri synap görmekden we öwrenmekden çekinmezlige ruhlandyrýaryn” diýip, türkmen kompýuter suratkeşi Şirin aýdýar.


text:
Ministrler Kabinetiniň mejlisinde Türkmenistanyň dokma toplumynyň işiniň netijeleri hakynda hasabat berildi
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow sanly wideoaragatnaşyk arkaly Ministrler Kabinetiniň şu ýylyň 9 aýynda halk hojalygynyň dürli pudaklarynda gazanylan netijelerine bagyşlanan giňişleýin mejlisini geçirdi.
Onuň barşynda söwda we dokma toplumynyň ministrliklerinde hem-de edaralarynda, şeýle hem hususy ulgamda 2021-nji ýylyň ýanwar-sentýabr aýlarynda alnyp barlan işleriň netijelerine garaldy.
Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, dokma senagaty ministrligi tarapyndan öndürilen önümleriň, şol sanda pagta ýüplüginiň we nah matalaryň ösüş derejesi 120,2 we 104,7 göterime deň boldy. Tikin we trikotaž önümleriniň önümçiliginde 119,3 göterim, deri önümleriniňkide bolsa 106,1 göterim ösüş gazanyldy.


text:
Kanadanyň «EA Motive» wideo oýun studiýasy we «Electronic Arts» neşirýaty «Dead Space» tapgyrynyň birinji bölüminiň täzeden düzülendigini resmi taýdan yglan etdi.
«Cybersport.ru»-nyň habaryna görä, oýun käbir üýtgeşmeler bilen goýberiler we «Frostbite» hereketlendirijisinde ediler.
Diri galmak elhençligi we üçünji şahs «Dead Space» görnüşlerindäki ylmy kompýuter oýunlarynyň asyl nusgasy 2008-nji ýylda PC, PlayStation 3 we Xbox 360-da çykaryldy. Ol indi täze nesil konsollarynda elýeterli bolar. Takyk goýberiljek senesi entek yglan edilmedi.
«Electronic Arts»-yň resmi web sahypasynda we neşirýatyň «Twitch», «YouTube» kanallarynda 22-nji iýul güni agşam EA Play Live tanyşdyrylyş dabarasy başlandy. Şol döwürde kompaniýa täze oýunlary hödürlär we geljekdäki ösüş meýilnamalary barada gürrüň berer.


text:
Mähriban halkym!
Eziz watandaşlar!
Sizi müňýyllyklardan gözbaş alyp gaýdýan hem-de adamzadyň belent ruhy we ahlak gymmatlyklaryny dabaralandyrýan Gurban baýramy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn! «Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» diýlip yglan edilen ýylda bu baýramyň şanyna geçiriljek aýdym-sazly dabaralaryň, medeni-jemgyýetçilik çäreleriniň merdana halkymyzyň kalbyna egsilmez şatlyk hem-de ylham-joşgun paýlap, eziz Watanymyza bolan beýik söýgimizi has-da pugtalandyrjakdygyna berk ynanýaryn.
Gurban baýramy adamzadyň tämiz ruhy-ahlak gözelliklerini, ynsanperwerlik ýörelgelerini dabaralandyrýan iň gadymy hem-de mukaddes baýramlaryň biridir. Many-mazmunyna milli däp-dessurlarymyz, ynanç-adatlarymyz siňen Gurban baýramy bu gün bagtyýar halkymyzyň abadan durmuşda ýaşaýandygyny, Türkmenistanyň döredijiligiň we ösüşleriň ýoly bilen öňe — beýik geljege barýandygyny alamatlandyrýar we jemgyýetçilik durmuşymyza täze öwüşgin çaýýar, täze maksatlara ruhlandyrýar, agzybirligimizi we jebisligimizi has-da pugtalandyrýar. Şoňa görä-de, eziz Diýarymyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygyny şanly wakalar, döredijilik we zähmet üstünlikleri bilen şöhratlandyrýan 2021-nji ýylda hem mukaddes Gurban baýramyna bagyşlanyp, üç günüň dowamynda paýtagtymyz Aşgabatda, eziz Diýarymyzyň ähli şäherdir obalarynda baý mazmunly, köp öwüşginli aýdym-sazly dabaralar geçirilýär. Iň gadymy döwürlerden bäri umumadamzat gymmatlyklaryna saldamly goşant goşan, öz ýoluny, ýörelgesini döreden merdana ata-babalarymyzdan gelýän we häzirki döwrüň ruhy bilen sazlaşykly utgaşýan asylly däbimize görä, her maşgalada bereketli saçaklar giňden ýazylyp, baýramçylyk tagamlary taýýarlanylýar. Dünýäde parahatçylyk we dost-doganlyk syýasatyny alyp barýan Garaşsyz Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmeginiň hatyrasyna gurbanlyk sadakalary berlip, ýagşy doga-dilegler edilýär. Baýramçylyk dabaralarynyň ählisi jemgyýetimiziň sagdynlygyny üpjün edýär, agzybirligimizi we jebisligimizi pugtalandyrýar, bagtyýar durmuşa buýsanyp, täze üstünlikleri gazanmaga hem-de belent sepgitlere ýetmäge egsilmez güýç-kuwwat berýär.
Eziz halkym!
Biziň halkymyzyň medeniýetleriň baýlaşmagyndaky orny örän uludyr. Watançylygy, gahrymançylygy, edermenligi, ýokary ahlaklylygy we ynsanperwerligi dabaralandyrýan milli ýörelgelerimiz, müňýyllyklarda kemala gelen däp-dessurlarymyz, Abdylla ibn Mübärek, Mahmyt Zamahşary, Baýezit Bistamy, Abu Sagyt Abulhaýyr, Hoja Ahmet Ýasawy, Nejmeddin Kubra, Döwletmämmet Azady, Magtymguly Pyragy ýaly akyldarlarymyzyň dürdäne öwüt-ündewleri külli ynsanyýetiň ruhy dünýäsine hem-de ahlagyna oňyn täsir edýän, döwürleri we nesilleri baglanyşdyrýan hazynadyr. Asyrlaryň dowamynda emele gelen hem-de jahana ýaýylan bu gymmatlyklar biziň watansöýüjiligimiziň we agzybirligimiziň, ähli ösüşlerimiziň hem-de üstünliklerimiziň mizemez binýadydyr.
Bu gün mähriban halkymyzyň yhlasly we tutanýerli zähmetine, ykdysadyýetimiziň kuwwatly mümkinçiliklerine, manyly ömürlerini beden we ruhy tämizlige, ahlak arassalygyna bagyş eden pederlerimiziň tejribelerine daýanyp, milli ykdysadyýetimiziň ähli pudaklarynda giň möçberli özgertmeleri amala aşyrýarys. Täze obadyr şäherçeleri, döwrebap senagat toplumlaryny döretmek bilen, döwletimiziň dünýädäki ornuny yzygiderli berkidýäris. Bu ugurda ata-babalarymyzdan miras galan milli däp-dessurlarymyzy, edim-gylymlarymyzy geljekki nesillere ýetirmek, nesillerden-nesillere ýetip gelen kämil we gaýtalanmajak maddy hem-de ruhy gymmatlyklarymyzy öwrenmek boýunça maksatnamalaýyn çäreleri durmuşa geçirýäris.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe parahatçylyk söýüjilik, hoşniýetlilik, dost-doganlyk ýörelgelerimizi mynasyp dowam etdirip, milli bähbitlerimize, ählumumy parahatçylygyň, howpsuzlygyň we abadançylygyň maksatlaryna gönükdirilen syýasaty alyp barýarys. Dünýä döwletleri we abraýly halkara guramalar bilen ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn esasda syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer ugurlar boýunça gatnaşyklary has-da giňeldýäris hem-de ösdürýäris. Dünýä halklarynyň medeniýetine, däplerine we dessurlaryna, taryhyna sarpa goýmak bilen, bu gymmatlyklara halklaryň ýakynlaşmagynyň, özara düşünişmeginiň, dostluk we hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny ösdürmegiň örän möhüm serişdesi hökmünde garaýarys.
Mähriban halkym!
Eziz watandaşlar!
Sizi Gurban baýramy bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn!
Goý, Gurban baýramy günlerinde amal ediljek tagat-ybadatlar, öten-geçenlerimiziň ruhuny ýatlap beriljek sadakalar, okaljak aýat-töwirler, Garaşsyz, Bitarap Watanymyzyň abadançylygynyň, külli adamzadyň bagtyýar we parahat durmuşynyň hatyrasyna ediljek doga-dilegler beýik hem-de keremli Allatagalanyň dergähinde kabul bolsun!
Size berk jan saglyk, uzak ömür, bagtyýar durmuş hem-de maşgala abadançylygyny arzuw edýärin.
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly BERDIMUHAMEDOW.
News
Döwlet Baştutanymyz watandaşlarymyzy Gurban baýramy bien gutlady
Mähriban halkym!


text:
Türkmenistanyň resmi habar agentligi prezident A.Lukaşenkonyň Türkmenistana etjek bu saparyna iki ýurduň dostluk-doganlykly gatnaşyklaryny mundan beýläk has-da ösdürmeklige tarap möhüm bir ädim hökmünde baha berýär.
Ýakynda, şu ýylyň mart aýynda Aşgabatda türkmen-belarus hökümetara komissiýasynyň üçünji maslahaty hem geçirilipdi.
Şu günki gün Türkmenistan Belarus bilen, esasan, senagat we önümleri gaýtadan işlemek, oba-hojalyk tehnikalaryny we käbir beýleki tehniki enjamlary import etmek, gurluşyk, transport we kommunikasiýa pudaklary boýunça ýakyn hyzmatdaşlyklar alyp barýar.


text:
“Amnesty International” guramasynyň sişenbe güni ýaýradan beýanatynda bu guramanyň Baş sekretary Salil Şetti Türkmenistanyň prezidentini ýurduň ozalky prezidentiniň janyna kast etmek synanyşygynda aýyplanylyp tussag edilen adamlaryň ykbaly baradaky maglumatlary jemgyýetçilige aýan etmeklige çagyrypdyr.
“Amnesty International” öz beýanatynda 2002-nji ýylyň 25-nji noýabrynda Türkmenistanyň şol wagtky prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň janyna kast etmek synanyşygy diýilýän wakada oppozisiýanyň tarapdarlaryna ýaragly hüjüm etmekde aýyplama bildirilendigini we giň gerimde repressiýalaryň ýola goýlandygyny belleýär.
Alada döredýän ýagdaýlar
“Amnesty International” guramasy bu barada, hususan-da, şeýle ýazýar: “Bu hüjüm diýlip atlandyrylýan waka boýunça alnyp barlan derňewler hem-de şonuň netijesinde ýola goýlan sud diňlenişikleri ynsan hukuklarynyň çynlakaý bozulmalary bilen alamatlandy. ‘Amnesty International’ bu wakalardan soň onlarça adamyň zor bilen ýitirim edilmegine çynlakaý alada bildirýär”.
“Amnesty International” guramasynyň Ýewroaziýa regiony boýunça analitigi Raçel Bagler bu raýatlara garşy geçirilen sud prosesini adalatsyz diýip hasaplamak üçin degerli esaslaryň bardygyny aýdýar.
Ol: “Bu tussag edilenlerden birnäçesiniň jemgyýetçiligiň öňünde ‘günäsini boýun alyp’ çykyş etmäge mejbur edilendikleri barada bizde maglumatlar bar. Munuň üstesine, bu aýyplanýanlardan käbirleriniň aklawçylary sud prosesinde ‘men seniň ýaly adamyň hukugyny gorap çykyş edýändigime namys edýärin’ diýip söz sözläpdir. Mundan daşary, bu adamlaryň özlerine bildirilýän aýyplamalar bilen ýakyndan tanyşdyrylmazdan hem, aýyplamalar bilen tanyşdyrylandyklary baradaky dokumente güýç bilen gol çekdirilendikleri barada-da aýyplamalar bar. Şular ýaly ýagdaýlar bizde alada döredýär” diýip, belledi.
“Amnesty International” guramasynyň tassyklamagyna görä, 2002-nji ýylyň dekabrynda we 2003-nji ýylyň ýanwarynda adalatsyz geçen sud proseslerinde şol gürrüňi edilýän wakada aýyplanylyp, azyndan 59 adam türme tussaglygyna höküm edilipdir.
Şolaryň arasynda Türkmenistanyň ozalky daşary işler ministri Boris Şyhmyradowyň, onuň jigsi Konstantin Şyhmyradowyň we ýurduň ozalky daşary işler ministri hem-de ÝHHG guramasy boýunça ozalky wekili Batyr Berdiýewiň-de bardygy bellenilýär.
“Amnesty International” bu iş bilen bagly tussag edilen adamlaryň ykbaly barada henize çenli olaryň dogan-garyndaşlaryna we jemgyýetçilige hiç hili maglumatyň berilmeýändigini aýdyp, bu ýagdaýa özüniň çynlakaý alada bildirýändigini mälim edipdir.
“Halkara kanunlaryny bozmak”
Guramanyň Ýewroaziýa regiony boýunça analitigi Raçel Bagler bu barada şeýle diýdi: “Biz bu adamlar güýç bilen ýitirim edilmek ýagdaýyna sezewar edilendir diýip alada bildirýäris. Güýç bilen ýitirim edilmek diýmek bir adamyň tussag edilip, ol adamyň nirediligi we oňa näme bolandygy baradaky maglumatyň gizlenmegini aňladýar. Bu bolsa, öz gezeginde, bu adamlaryň kanunyň goragyndan daşarda galýandygyny aňladýar. Bu ýagdaý bolsa halkara kanunlaryny örän çynlakaý ýagdaýda bozmakdyr”.
“Amnesty International” guramasy bu mesele barada ýaýradan soňky beýanatynda bu tussag edilenleriň dogan garyndaşlarynyň we Halkara Gyzyl Haç Komiteti ýaly käbir garaşsyz guramalaryň bu tussaglaryň ykbalyndan habar bilmek barada eden ýüzlenmelerine türkmen häkimiýetleriniň hiç hili oňyn jogap bermeýändiklerini aýdýar. Beýanatda hatda tussaglykda ölüpdir diýlip çaklanylýan 8 sany adamyň ykbaly barada-da anyk jogap alyp bolmaýandygy nygtalypdyr.
“Amnesty International” guramasynyň beýanatynda 25-nji noýabr wakasyndan daşary tussag edilen käbir raýatlaryň, hususan-da, 2002-nji ýylyň maýynda wezipesinden hyýanatçylykly peýdalananlykda aýyplanyp tussag edilen Tirkiş Tyrmyýewiň ykbaly barada-da hiç hili maglumat berilmeýändigine alada bildirilipdir.
“Amnesty International” guramasy öz beýanatynda Türkmenistanyň prezidentini bu tussaglaryň ykbaly baradaky maglumatlary olaryň dogan-garyndaşlaryna we jemgyýetçilige aýan etmeklige çagyrypdyr.


text:
Saparynyň dowamynda Netanýahu ABŞ-nyň prezidenti bilen duşuşar, şeýle-de BMG-niň Baş Assambleýasynda çykyş eder. Şol bir wagtda-da, käbir habar serişdelerinde Ysraýylyň premýer-ministriniň Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşid Meredow bilen hem gepleşik geçirjekdigi barada maglumat peýda boldy. Netanýahunyň türkmen resmisi bilen gepleşik geçirip-geçirmändigi barada häzirlikçe hiç hili anyk maglumat almak başartmady.
Eýsem, Ysraýyl-Eýran dartgynly gatnaşyklarda Aşgabadyň nähili orny bar? Eýran bilen serhetde ýerleşýän Türkmenistanyň geosyýasy taýdan nähili ähmiýeti bolup biler?
Azatlyk Radiosy bu soraglar bilen “Uruş we parahatçylyk maglumatlary” institutynyň Merkezi Aziýa boýunça bilermeni Jon MakLouda ýüzlenip, söhbetdeşlik geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Jon, ilki bilen Ysraýyl-Eýran gatnaşyklary nukdaýnazaryndan Türkmenistanyň ähmiýeti barada gürrüň beräýseňiz? Aslynda Aşgabadyň bu ugurda nähili orny bar?
Jon MakLoud: Men Türkmensitanyň bu ugurda üýtgeşik bir orny hem ýokmuka diýip çaklaýaryn. Türkmenistan beýleki regional meseleler bilen has köp gyzyklanýar. Ol siziň agzap geçen “uly oýunlaryňyza” girmegi islemez. Aslynda Aşgabat “şu gepleşiklere goşulaýyn” diýse-de, muny başarmaz.
Men Türkmenistan bu meselede ne diplomatiki, ne-de başga bir manyda rol oýnap biler öýdemok.
Emma Türkmenistanyň Eýran bilen özara gatnaşyklara has köp üns berýändigini aýtsa bolar. Resmi Aşgabat Ahmadinejadyň ýa-da Rohaniniň hökümeti bolsun, tapawudy ýok, bu ýurt bilen gowy gatnaşyklary saklamagy maksat edinýär. Munuň, esasan, ykdysady-söwda sebäpleri bar. Şeýle-de Eýran harby taýdan güýçli we degişlilikde bir howply ýurt.
Garaz, Türkmenistan daşarky güýçleriň konfliktine boldugyndan gatnaşmajak bolýar. Ýadymyza salsak, ol Owganystan meselesinde hem başardygyndan çetde saklanjak bolupdy.
Azatlyk Radiosy: Siz Ysraýyl-Eýran gatnaşyklarynda “Türkmenistanyň uly rol oýnap bilmejekdigini” aýtdyňyz. Emma şol bir wagtda, ABŞ-a sapar edýän Netanýahunyň ol ýerde Raşid Meredow bilen hem duşuşmagynyň mümkindigi barada habarlar çykypdyr. Siz muňa näme diýersiňiz?
Jon MakLoud: Hawa, men gepleşikleriň mazmuny barada aýdyp bilmerin. Ýöne, belki-de, gürrüňdeşlikler diňe özara pikir alyşmak bilen çäklener. Meniň ýaňky belleýşim ýaly, men bu ugur boýunça Türkmenistanyň Ysraýyla näme hödür edip biljekdigini göz öňüne getiremok.
Aşgabadyň Eýran babatynda gaty möhüm aňtaw maglumatlarynyň bardygyny ýa-da onuň Ysraýylyň tarapyny tutup çykyş etjekdigini hiç çaklamaýaryn. Men türkmen resmileriniň Eýran bilen gatnaşyklary bozup biljek islendik ädimleri ädip biljekdigine ynanmaýaryn.
Azatlyk Radiosy: Jon, bu meselede Türkmenistanyň bitaraplyk statusy nähili rol oýnap biler.
Jon MakLoud: Bu mesele barada gaty habardar bolmaly. “Türkmenistanyň bitaraplyk statusy” diýilýän zat, ozalky prezident tarapyndan oýlanyp tapylan bir zatdy. Men gürrüňi gidýän bu “bitaraplyk” statusy sebäpli, Aşgabadyň islendik bir dartgynly ýagdaýlarda sebitiň lideri bolup orta çykjakdygyny aýdyp biljek däl. Bu manyda Gazagystan has köp “bitaraplyk statusyna” eýerýän bolaýmasa.
Azatlyk Radiosy: Eger-de ýagdaýlar has dartgynlaşsa, resmi Aşgabat haýsy ýol bilen hereket etse, has amatly bolar?
Jon MakLoud: Onuň [Türkmenistanyň] edip biljek zady bolmaz. Onuň ne bir ägirt harby kuwwaty, ne-de bir güýçli diplomatiki täsiri bar.
Hawa, Eýranda köp etniki türkmen ýaşaýar. Türkmenistan olar barada alada edäýmeli ýaly bolup görünse-de, Aşgabat olary goramak üçin hiç tagalla etmez. Ol diňe ýurduň içi bilen başagaý.
Sebitde Türkmenistanyň hakyky manyda, berk goldawçylary hem ýok. Ähli gatnaşyklar aram derejede diýen ýaly.


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keshe 22:02
-
Qurylys kompanııalaryna maman daıarlaýǵa tikeleı atsalysý usynyldy
NUR-SULTAN. QazAqparat – QR Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń janyndaǵy «Adal bilim» jobalyq keńsesiniń sarapshysy Lılııa Ispenbetova Qazaqstan qurylysshylar odaǵynyń otyrysynda bilikti qurylysshylardy daıarlaý isin jolǵa qoıý jóninde usynys aıtty, dep habarlaıdy «QazAqparat»HAA tilshisi.
«Biz qurylys kompanııalary men joǵary oqý oryndarynyń, kolledjderdiń arasynda maman daıarlaý isi boıynsha ózara baılanystyń jańa tásilin usynamyz. Bul tásil boıynsha qurylys kompanııalary oqý oryndaryna abıtýrıentten daıyn maman jasap shyǵarý boıynsha áleýmettik tapsyrys beredi. Іriktelgen talapkerdi ol bilim alý úshin JOO men kolledjderge jiberedi. Ol qajetti bilimin alyp, ózin oqýǵa joldaǵan qurylys kompanııasyna oralady», - dedi sarapshy.
«Adal bilim» jobalyq keńsesiniń sarapshysy mundaı tásil qurylys kompanııalaryna ózi tapsyryspen daıyndap jatqan mamanǵa beriletin bilimniń sapasyn qadaǵalaý múmkindigin beretinin aıtady.
«Qurylys kompanııasy joǵary oqý oryndary men kolledjder arqyly mamandy ózi daıarlaıdy. Sondaı-aq, stýdentterge quyrylys salasy boıynsha berilip júrgen bilim baǵdarlamalaryn qaıta qaraý qajet. Áli de bolsa bizdegi bilim baǵdarlamalary qurylystyń qazirgi talaptaryna baǵdarlanbaǵan», - dep túıindedi Lılııa Ispenbetova.
- Ashat Aımaǵambetov Jezqazǵan, Sátbaev qalalaryndaǵy mektepterge bardy
- JOO oqytýshylarynyń 92 paıyzy, stýdentterdiń 70 paıyzy vaktsına aldy – BǴM
- Muǵalimderdi basqa jumystarǵa jekkeni úshin 200-den astam is qozǵalǵan
- «Jaıly turǵyn úı» qazaqstandyqtardyń baspana jaǵdaıyn jaqsarta ala ma
- Mektep pen aýrýhana salý Nur Otan-nyń erekshe baqylaýynda
- Qorytyndy jasaýǵa asyqpaıyq – Bilim mınıstrligi Túrkistanda qaıtys bolǵan oqýshy týraly
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Kagyz Döwüjisi “HandiShred” göçme el bilen işleýän kagyz bölekleýji, daşarky güýç çeşmesini talap etmeýär. Kiçijik we nepis dizaýn edilendir, şonuň üçin ony möhüm stoluňyza islendik wagt aňsatlyk bilen girip we parçalap bilýän çekmäniň ýa-da portfeliň içinde goýup bilersiňiz. Bu amatly bölek, şahsy, gizlin we islendik şahsy maglumatlaryň elmydama howpsuz saklanmagyny üpjün etmek üçin resminamalary ýa-da kwitansiýalary paýlaşmak üçin ajaýyp işleýär.
Taslamanyň ady : HandiShred, Dizaýnerleriň ady : Yen Lau, Müşderiniň ady : Inform Designs Ltd..
Bu ajaýyp dizaýn, oýunjak, oýunlar we güýmenje önümleri dizaýn bäsleşiginde platina dizaýn baýragynyň ýeňijisi. Köp sanly täze, innowasiýa, özboluşly we döredijilik oýunjaklaryny, oýunlary we güýmenje önümleriniň dizaýn eserlerini açmak üçin platina baýrakly dizaýnerleriň dizaýn portfelini hökman görmeli.


text:
Mebel Seriýasy Mebeliň Sama, minimal, amaly görnüşleri we güýçli görüş effekti arkaly işlemegi, emosional tejribäni we özboluşlylygy üpjün edýän hakyky mebel seriýasydyr. Sama dabaralarynda geýilýän geýim geýimleriniň poeziýasyndan alnan medeni ylham, dizaýnynda konus geometriýasy we metal egilmek usullary arkaly gaýtadan düşündirilýär. Tapgyryň heýkeltaraş duruşy, işlemegi teklip etmek üçin materiallarda, görnüşlerde we önümçilik usullarynda ýönekeýlik bilen utgaşýar & amp; estetiki peýdalary. Netijede, ýaşaýyş meýdançalaryna aýratyn täsir edýän häzirki zaman mebel seriýasy.
Taslamanyň ady : Sama, Dizaýnerleriň ady : Fulden Topaloglu, Müşderiniň ady : Studio Kali.
Bu ajaýyp dizaýn, moda, egin-eşik we egin-eşik dizaýn bäsleşiginde kümüş dizaýn baýragynyň eýesi. Kümüş baýrakly dizaýnerleriň dizaýn portfelini başga-da köp täze, innowasiýa, özboluşly we döredijilik modasy, egin-eşik we geýim dizaýn eserlerini açmak üçin hökman görmeli.


text:
Bäsdeşiň derňewi üçin gurallar näme?
Semalt jogaplary berýär
Sahypaňyza gelýän traffigi gowulaşdyrmak isleseňiz, web sahypalaryna täze girýänleri almak üçin bäsdeşleriňiziň näme edýändigine has içgin göz aýlamaly. Isleg bildirýän SEO açar sözlerini bilmek bilen, beýleki saýtlar bilen bäsdeşlige ukyplylygyňyzy ýokarlandyrýan SEO strategiýasyny döredip bilersiňiz, bu käbir açar sözleri ulanmagy we beýlekilerden saklanmagy öz içine alýar. SEO bäsdeşi derňewi, bäsdeşleriňiz bilen deňeşdirilende sahypaňyzyň öndürijiligini kesgitlemäge we bäsdeşleriňiziň şowsuzlyklaryny gowulandyryp has köp traffik gazanmak üçin täze pikirler döretmäge kömek edýär.
“ Semalt Digital Services” -iň Müşderi Üstünlik Dolandyryjysy Lisa Mitçel peýdaly SEO bäsdeş analizini ösdürmek üçin ulanyp boljak gurallary we ädimleri görkezdi.
Kimiň garşysyna çykýandygyňyzy derňemek üçin açar sözleri kesgitläň
Köp adam SEO bäsdeş maglumatlarynyň bardygyny we barlamak aňsatdygyny bilenoklar. Bäsdeşiňiziň tertipleşdirmek üçin ulanýan açar sözlerini görkezmek üçin SimilarWeb, SEMRush we SpyFu ýaly ulanyp boljak köp gural bar. Bäsdeşleriňiziň sahypasynyň URL-sini giriziň we ulanylýan açar sözlerden başlap, gözleg motorynyň reýtingindäki bäsdeşleriňiziň ýagdaýy, traffigiň mukdary we beýleki maglumatlar bar.
SEMRush iň oňat guraldyr, sebäbi elýeterli we iň takyk maglumatlary berýär.
SEO bäsdeşlerini tapyň
Belli bir açar sözler üçin gözleg motorynyň netijelerinde iň ýokary orny eýeleýän sahypalary tapmagyň iň gowy guraly AWR Cloud. Bu gural, şeýle hem ýörgünli saýtlaryň sanawyny we reýting mazmunyny berýär. Mundan başga näme? Gural, derňew üçin .xls resminamasyna açar sözleri we URL-leri goşmak bilen maglumatlary eksport etmäge mümkinçilik berýär.
Iň ýokary derejeli saýtlardan geçiň
Iň ýokary derejeli saýtlary tapanyňyzdan soň, bu esasy SEO aýratynlyklaryny ulanyp, çuňňur sahypa gözden geçirmeli:
- Bäsdeşleriňiziň sahypalaryň atlarynyň we kiçi sözbaşylarynyň içinde SEO açar sözlerini nähili ulanýandygyny görmek üçin at belliklerini kesgitläň.
- Mazmunyň görnüşlerini, ýagny sahypadaky mazmunyň görnüşini, satuw sahypalaryny, ýer sahypalaryny, önüm sahypalaryny we blog makalalaryny anyklaň.
- Reýtinglenen sahypalaryň baş sahypadan ýa-da web sahypasyndaky beýleki sahypalardan baglanyşýandygyny ýa-da ýokdugyny bilmek üçin içerki baglanyşygy kesgitläň.
- Mazmunyň gurluşynyň, ýagny sahypanyň uzyn görnüşli mazmunynyň bardygyny, oklanan sanawlary ýa-da gysga abzaslary nähili ulanýandygyny biliň.
Bäsdeşleriňiziň saýtlarynyň gurluşyny bilmek, bäsdeşleriňiziň güýçli we gowşak taraplaryny tapmaga mümkinçilik berýär.
Bäsdeşleriňiziň baglanyşyklaryny barlaň
Başga sahypalary özüňiz bilen baglanyşdyrmak adaty SEO amalydyr. Bäsdeş sahypalaryňyzy beýleki saýtlar bilen nähili baglanyşýandyklaryny görmek, öz baglanyşyklaryňyzy gowulandyrmagyň täsirli usulydyr.
Majestic SEO guraly bar bolan gözleg gurallarynyň iň uly görkezijisine eýedir we ony bäsdeşleriňiziň sahypalarynda mazmunyň görnüşini barlamak, ynam akymyny, sitata akymyny we labyr tekstini yzarlamak üçin ulanyp bilersiňiz.
Şeýle hem, ýokary derejeli saýtlaryň domen ygtyýary we sahypa ygtyýarlyk barlaglary üçin Moz ulanyp bilersiňiz.
Netije
SEO hemişe üýtgeýär, esasanam gözleg motorlary algoritmlerini yzygiderli täzeläp durýarlar. Bu bäsleşigi güýçlendirer we tertipleşdirmek aňsat bolmaz. Şeýle-de bolsa, bäsdeş derňewini ulanyp, bäsdeşleriňizi öwrenip, web sahypaňyzy we SEO öndürijiligini gowulaşdyryp bilersiňiz.
Gurallar, nirede gowulaşmalydygyny ýa-da azaltmalydygyny bilmek üçin bäsdeşleriňiziň güýçli we gowşak taraplaryny öwrenmäge mümkinçilik berer. Şeýle hem, üýtgeşmeleri yzarlamaga we sahypaňyzy sazlamaga mümkinçilik berýär.