text:
Maslahat köşgündäki baýramçylyk konserti
Döwlet nyşanlarymyzyň birine bagyşlanan ählihalk baýramçylygy türkmenistanlylaryň ählisi üçin aýratyn ähmiýete eýedir. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, “Döwlet baýdagymyzyň güni aýratyn ähmiýetli şanly senedir—milli jebisligimizi, agzybirligimizi hem-de Garaşsyz, hemişelik Bitarap Watanymyza bolan wepalylygymyzy, söýgimizi hem-de çuňňur hormatymyzy dabaralandyrýan baýramdyr”.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe milli Liderimiziň başlangyjy boýunça we parasatly ýolbaşçylygynda ýurdumyzda amala aşyrylýan ägirt uly özgertmeleriň şaýatlary bolmak bilen, biz eziz Watanymyza bolan buýsanç duýgusyny başdan geçirýäris. Ýaşyl Baýdagymyz bolsa türkmen halkyny täze üstünliklere we zähmet ýeňişlerine ruhlandyrýar.
Ata Watanymyzyň özygtyýarlylygynyň we Garaşsyzlygynyň baş nyşany bolmak bilen, Türkmenistanyň Döwlet baýdagy häzirki wagtda bütin dünýäde giňden meşhurdyr, ol Birleşen Milletler Guramasynyň Ştab-kwartirasynyň öňündäki baýdak sütüninde belentden parlap, Garşsyz hem Bitarap Türkmenistanyň parahatçylyk söýüjilik, dostluk, hoşniýetli goňşuçylyk we netijeli hyzmatdaşlyk syýasatynyň esasy ýörelgelerini özünde jemleýär. Şol syýasat bolsa ählumumy abadançylygyň we ösüşiň bähbitlerine doly laýyk gelýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça gadymy türkmen topragynda amala aşyrylýan ägirt uly özgertmeler ýurdumyzyň medeniýetiniň hemmetaraplaýyn ösmegi üçin hem täze mümkinçilikleri açdy. Şu gün Maslahat köşgünde geçirilen konsert hem munuň aýdyň subutnamasydyr.
Zala ýygnanan tomaşaçylaryň arasynda Türkmenistanyň Mejlisiniň ýolbaşçylary, ýurdumyzyň hökümetiniň agzalary, welaýatlaryň we paýtagtymyzyň häkimleri, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, Türkmenistanda işleýän diplomatik wekilhanalaryň we missiýalaryň baştutanlary, hormatly ýaşulular, ministrlikleriň we pudak edaralarynyň, ýokary okuw mekdepleriniň we ylmy edaralaryň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, talyp ýaşlar, ählihalk baýramçylygy günlerinde Türkmenistana gelen daşary ýurtly myhmanlar bar.
Baýramçylyk konserti Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Aýratyn hormat garawuly batalýonynyň aýdym-saz toparynyň hem-de teatrlaryň artistleriniň we horeografiýa toparynyň ýerine ýetirmeginde “Baky parla, parahatlyk Baýdagy!” atly edebi, aýdym-sazly kompozisiýa bilen açyldy. Ägirt uly ekranda köpsanly ýaşyl baýdaklar peýda bolýar. Şol baýdaklary ýaş esgerler – türkmenleriň şöhratly ata-babalarynyň gahrymançylykly ýoluny mynasyp dowam etdirijiler göterip barýarlar. Sahnadan milletimiziň mukaddes nyşanlaryny wasp edýän goşgy setirleri ýaňlanýar, harby ansambl ýörite ählihalk baýramçylygyna gabatlanyp döredilen täze watançylyk aýdymyny ýerine ýetirýär.
Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň mukaddesligi, milletimiziň bitewiligi, döwürleriň we nesilleriň dowamat dowamlylygy, olaryň Garaşsyz Watanymyzyň beýik taryhy geçmişine we täze ýeňişlerine dahyllydygy baradaky pikir watançylyk sahna çykyşynyň içinden eriş-argaç bolup geçýär.
“Şatlyk”, “Galkynyş”, “Joşgun” hem-de “Ruhubelent çagalar” tans toparlary tomaşaçylara “Joşup saýrar nesiller” atly joşgunly çykyşy hödürlediler. Türkmenistanlylaryň ýaş nesli türkmen halkynyň agzybirligini, Garaşsyz hem Bitarap Watanymyzy, hormatly Prezidentimiziň ägirt uly işleri bilen aýrylmaz bagly bolan täze taryhy eýýamyň üstünliklerini wasp edýär.
Konsert ýurdumyzyň ähli welaýatlaryna wekilçilik edýän iň gowy döredijilik toparlarynyň, meşhur häzirki zaman we halk aýdymlaryny ýerine ýetirijileriň çykyşlary bilen dowam etdi. Olar özboluşly türkmen milli sungatynyň gazananlaryny aýdyňlyk bilen görkezdiler. Olaryň köpüsi öz çykyşlaryny milli Liderimize--hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa bagyşladylar. Türkmen medeniýetiniň hakyky gülläp ösüşi Arkadagymyzyň ady bilen berk baglanyşyklydyr.
Ýurdumzyň sungat ussatlary tomaşaçylara täze we meşhur aýdymlardan, özboluşly saz kompozisiýalaryndan düzülen ajaýyp döredijilik çemenini sowgat berdiler. Türkmenistanyň ähli welaýatlarynyň iň gowy folklor – etnografiki toparlary hem özleriniň ýerine ýetirijilik ussatlygyny görkezdiler.
Tomaşaçylar dünýäniň nusgawy sazynyň genji-hazynasyndan eseri ýerine ýetiren “Mukam” skripkaçylar toparynyň, şeýle hem Türkmenistanyň Döwlet tans toparynyň, “Meňli”, “Margiana”, “Dessan”, “Aşgabat”, “Miras”, “Ahal öwüşginleri” tans toparlarynyň, ýurdumyzyň ähli sebitlerine wekilçilik edýän folklor toparlaryň köp öwüşginli çykyşlaryny şowhunly elçarpyşmalar bilen garşyladylar.
Artsileriň çykyşlary mahalynda türkmen döwletiniň we jemgyýetiniň durmuşynda şanly wakalary şöhlelendirýän wideoşekiller görkezildi.
Däp bolşy ýaly, konsertiň ahyrynda ýurdumyzyň welaýatlarynyň folklor-tans toparlary tarapyndan halkymyzyň bitewiligini, onuň döredijilik ruhubelentligini alamatlandyrýan gadymy “Küşt depdi” tansy ýerine ýetirildi.
Baýramçylyk konserti aýdymçylaryň, şeýle hem olara goşulan dabara gatnaşyjylaryň “Parla, Baýdagym!” aýdymy ýerine ýetirmegi bilen jemlendi. Bu aýdym ýurdumyzyň ýaşyl Baýdagynyň özboluşly senasyna öwrülip, tomaşaçylaryň kalbyny eziz Watanymyza buýsanç, döwlet Baştutanymyza çuňňur hoşallyk duýgusyndan doldurdy. Milli Liderimiziň parasatly ýolbaşçylygynda ýurdumyz parahatçylygyň hem-de ösüşiň ýoly bilen ynamly öňe barýar.Watançylyk aýdymynyň belent owazy astynda konserte gatnaşýan döredijilik toparlarynyň ählisi sahna çykyp, Watanymyzyň mukaddes tugunyň tolkun atýan keşbini emele getirdiler.
Konsertiň bu jemleýji çykyşyna tomaşaçylar mynasyp baha berdiler. Olar ör turup, eziz Watanymyza bolan buýsanç duýgusyny beýan etdiler.
***
Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň güni mynasybetli baýramçylyk dabarasy agşam türkmen paýtagtynyň günorta böleginde, depesinde Garaşsyz hem Bitarap türkmen döwletiniň Ýaşyl tugy parlaýan ägirt uly baýdak sütüniniň öňündäki meýdançada geçirildi.
Bu ýerde, Aşgabadyň ajaýyp künjekleriniň birinde Garaşsyz Watanymyzyň hem-de onuň mukaddes nyşanynyň hormatyna baýramçylyk sazynyň owazy belentden ýaňlandy, milli tanslar we aýdymlar ýerine ýetirildi.
Baýramçylyk ajaýyp feýerwerk bilen tamamlandy. Onuň köp öwüşginli şöhlesi ak mermerli paýtagtymyzyň agşamky asmanyny ýagtylandyrdy.
Ählihalk baýramçylygy gününde ýurdumyzyň ähli şäherlerinde we obalarynda köpsanly döredijilik çäreleri geçirilip, ýurdumyzyň raýatlarynyň millionlarçasynyň özleriniň milli Lideri Gurbanguly Berdimuhamedowa we häzirki döwürde hakyky gülläp ösüş eýýamyny başdan geçirýän Garaşsyz hem Bitarap Türkmenistanda ýaşamak bagtyna bolan belent buýsanç we şatlyk duýgusynyň aýdyň beýanyna öwrüldi.


c: text/html

text:
TÄZE ÝYLYŇYZ gutly bolsun!
Mähriban watandaşlar siziň hemmäňizi ýetip gelýän TÄZE ÝYL baýramçylygy bilen gutlaýaryn!
Gutlamak bilen siziň her biriňiziň abadan ojaklaryňyzda egsilmez bagt,yrsgal,döwlelilik,jan saglyk hem-de siziň maşgala agzybirligiňize uzak ömür diliýärin,öňki ýyllar ýaly Täze 2013 ýylyň bosagasyndan hemmämiz bilelikde agzybir şadyýanlykda garşylamak miýestler etsin. Goý beýik alla Garaşsyz Baky Bitarap Türkmenistan Watanymyzy we mähriban halkymyzy öz penasynda sag-aman saklasyn!
Täze ýylyň täze güni täzeden bolsun tutumlaryňyz Teňňaňiz köpelip Manat bolsun, Manadyňyz Dollar bolsun,dollaryňyz Ýewro bolsun, iň bolmanda saçaklarymyz doly bolsun täze ýylda.
19 декабря 2012
Kop sag bol aydanlaryn gelsin sizem gutlayas. tuweleme onertiledin gutlap.
20 декабря 2012
sagbol .....saglyk bolsun :)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pakistan we Hindistan Nýu-Ýorkda, BMG-niň Baş Assambleýasynda bir-birini döwlet howandarlygyndaky terrorizmde aýyplaýar.
Soňky gep atyşykda Pakistan Hindistanyň Yslamabada bildiren aýyplamasyna gaharly gaýtawul berip, Hindistanyň özi Günorta Aziýada “terrorçylygyň enesi” diýdi.
Bu aýyplama Pakistanyň BMG-däki ilçisi Maleeha Lodhi tarapyndan bildirildi.
Ol 23-nji sentýabrda Hindistanyň daşary işler ministri Suşma Swaraj BMG-niň Baş Assambleýasyna ýüzlenip, Pakistan “terrorçy zawody” diýeninden we bu ýurdy “terrorystan” diýip atlandyrandan soň çykyp gürledi.
Hindistan Yslamabady Pakistanyň territoriýasyndan Hindistanyň howpsuzlyk güýçlerine hüjüm etmek üçin hindi dolandyryşyndaky Kaşmire sümüp giren yslamçy jeňçilere tälim bermekde aýyplady.
Pakistan bu aýyplamany ret edýär.


text:
Medeniýet
24-26-njy ýanwarda Aşgabatda Belarus Respublikasynyň Medeniýet günleri geçiriler
Çäräniň maksatnamasy Belarus Respublikasynyň sungat ussatlarynyň konsertini, fotosergini, kinolaryň görkezilişini, döredijilik intelligensiýasynyň duşuşyklaryny özünde jemleýär.
Çeperçilik sungaty muzeýinde Türkmenistanyň taryhyna bagyşlanan sergi açyldy
Muzeýde tematiki çärelriň – sergileriň, şol sanda döwlet durmuşyndaky şanly senelere bagyşlanyp, ilkinji nobatda, ýaşlara niýetlenen göçme sergileriň, bäsleşikleriň, wiktorinalaryň, çykyşlaryň ençemesi geçirilýär. Şu ýyl hem bu ýörelge dowam etdirilýär.
Heýkeltaraş Saragt Babaýewe «Hormatly il ýaşulusy» diýen adyň dakylmagy mynasybetli dabaraly çäre geçirildi
Ussada hormat goýmaga hökümetiň agzalary, görnükli medeniýet we sungat işgärler, onuň şägirtleri we döredijiliginiň janköýerleri ýygnandylar. Ýygnananlar S.Babaýewiň türkmen halkynyň döredijilik däplerini ösdürmäge, bagtyýarlyk döwrümizi sungatyň dilinde wasp etmäge, paýtagtymyzyň binagärlik gözelligini artdyrmaga, zehinli ýaşlary terbiýelemäge, şägirtleri ýetişdirmäge goşan aýratyn goşandyny belläp, sungat ussadyna iň gowy gutlaglaryny aýtdylar. Oňa geljekde täze üstünlikleri arzuw etdiler.
Döwlet sirkiniň işgärleri özboluşly we çylşyrymly tilsimli Täze ýyl çykyşlaryny taýýarladylar
Howa gimnastikaçysy Liliana Ýusubowa hem maneže şeýle gunduz ak eşikde çykdy. Ol halkada gümmeziň aşasyna galyp, ol ýerde nepislik bilen çylşyrymly emelleri ýerine ýetirende, tomaşaçylar oňa gözüni aýyrman bakýardylar. Aýagynyň barmaklary bilen halka ýapyşyp, pyrlanyp durka tomaşaçylary mübärekleýän pursady çykyşyň iň dartgynly ýeridi.
Amerikaly sazandalar we TMK-nyň talyplary aşgabatlylara roždestwo baýramyna sowgat taýýarladylar
Amerikaly mugallymlar we sazandalar bilen bilelikde oňa milli konserwatoriýanyň talyplarydyr mugallymlary-da gatnaşdylar. Baýramçylyk sazly çykyşlarda hor, wilonçiler, altçylar, üflenip çalynýan saz gurallary we jaz ansambllary, şeýle hem simfoniki we kamera orkestrleri çykyş etdiler.
„Ýeňijilere şöhrat!“ atly sirk çykyşlaryna gatnaşyjylar hünär syrlarynyň käbirini açýarlar
«Русичи» atly akrobatlar toparynyň ýolbaşçysy, Russiýanyň at gazanan artisti Igor MAÝOROW:
2018-nji ýylyň çärelereniň maksatnamasy we nyşanlary işlenip taýýarlanyldy
Bellenilişi ýaly, bu şygar türkmen halkynyň şöhratly taryhyny, Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda ýerleşýän taryhy-medeni ýadygärliklerini çuňňur öwrenmek we dünýäde wagyz etmek boýunça durmuşa geçirilýän çäreleriň işjeň häsiýete eýe bolmagyny şertlendirer.
“Ýylyň parlak ýyldyzy” milli estrada bäsleşiginiň ýeňijisi yglan edildi
Bu çäre ýurdumyzyň Medeniýet ministrligi, Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komiteti hem-de Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşi tarapyndan guraldy.
Russiýanyň sirk artistleriniň «Ýeňijilere şöhrat!» atly çykyşlaryna aşgabatly tomaşaçylar ýokary baha berdiler
Sirk çykyşynyň başlanşam üýtgeşikdi—ozal ol Isaak Dunaýewskiniň „Ruhubelentler ýörüşi“ sazy çalnyp, parad-ale bilen başlanan bolsa, bu gezek ilkinji bolup, tomaşaçylara... eli bedreli we pol ýuwlanda ulanylýan taýakly tam süprüji zenan çykdy. Bu syry aýan edeliň: ol şeýle eşik geýen Russiýanyň at gazanan artisti masgarabaz Aleksandr Ananýewdi. Masgarabazdyr onuň kömekçisi Aleksandr Brilliantow çykyşlaryň arasynda dürli degişmeleri görkezýärler. „Tam süpüriji“ arenany tertibe salyp, „Sirk melikesi-2016“-nyň bürünç täjiniň eýesi howa gimnasty ...
Türkmenbaşy şäheriniň ýaşaýjylary täze ýylyň ilkinji günleri A. S. Puşkin adyndaky teatryň iň gowy oýunlaryna tomaşa edip bilerler
Türkmenbaşynyň nebti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň medeni-sport merkeziniň sahnasynda teatryň artistleri iň gowy oýunlary görkezerler.


text:
Aşgabat şäheriniň Bagtyýarlyk etrap häkimliginiň garamagyndaky “Bagtyýarlyk” sport toplumy paýtagtymyzyň iň bir gelim-gidimli merkezleriniň biri bolup, 2015-nji ýylyň aprel aýynda açylyp ulanylmaga berildi. Häzirki wagtda bu ýerde sportuň basketbol, woleýbol, gandbol, açyk tennis, kiçi futbol, bilýard, gimnastika, boks we suwda ýüzmek ýaly giňden ýaýran görnüşleri boýunça türgenleşikler geçilýär. Ýene-de bir bellemeli aýratynlygy, bu toplumda suwda ýüzmek boýunça 25 metrlik basseýniň ýerleşmegidir.
Topluma yzygiderli türgenleşik geçmäge gelýän türgenleri höweslendirmek maksady bilen, sport lybaslary, dürli görnüşli ýadygärlik sowgatlary gowşurylýar. Türgenleşik zallaryna diňe bir sport bäsleşiklerine gatnaşýan türgenlerimiz däl, eýsem, islendik ugurda zähmet çekýän hünärmenler, ýaşlar, şeýle hem hormatly dynç alşa çykan ildeşlerimiz-de barýarlar. Türgenleriň has hem sabyrsyzlyk bilen garaşýan Aziada-2017-niň barha golaýlamagy, topluma gelýänleriň sanyny iki esse artdyrdy.
Ýurdumyzyň sport toplumlaryna yzygiderli gatnap, türgenleşik geçip, üstünlikleriň gapysyndan girip bilmän, yza gaýdan adam seýrek bolsa gerek. Eger şeýle bolsa, geliň, sport merkezlerine gatnap, saglygymyzy berkideliň, şähdimizi açalyň! Şonda her birimiz üstünligiň hem, şowlulygyň hem açarynyň öz elimizdedigine doly göz ýetireris. Munuň üçin bu sport toplumy bilen habarlaşyp bilersiňiz. Olaryň telefon belgileri:
36-85-71; 36-85-18.
Näçe türgenleşik geçip, öz üstüňizde işledigiňizçe, üstünlige barha we barha golaýlaýanlygyňyzy duýarsyňyz. Mümkinçilik siziň gapyňyzda! Pursady elden bermäň!


text:
Salam hormatly lukman! Çaga kesilip alnandan son aýalyň saglygy babatynda nählil çäreleri geçirmeli? Şu barada giňişleýin gürrüň beraýseňiz sizden hoşal bolardym!
Saýtyň okyjysy, Guwanç.
Hormatly Guwanç!
Kesarewo kesimi bilen geçen dogrumdan soň, operasiýadan soňky tygyň arassaçylygyna we bitişine ünsli çemeleşmek zerurdyr. Onuň üçin ýaradan bölünip çykmalara, onuň ýagdaýyna üns berip, görkezme boýunça tyg düşen ýeri ýaşyl jöwheriň spirtli ergini, lewomekol, iruksol melhemleri bilen işlemek peýdaly bolup biler. Işlenmeden soň, tyg ýeri aseptiki (zyýansyzlandyrylan) daňy bilen örtülip, berkidilmelidir.
Şonuň ýaly-da, lukman tarapyndan ýatgynyň kiçelme ýagdaýyna, jynshanadan bölünip çykmalaryň häsiýetine, bedeniň gyzgyny we gan basyşynyň derejesine gözegçilik geçirilmelidir.
Operatiw dogrumy geçiren enä özwagtynda we ýokumly iýmitlenmäni üpjün etme, fiziki işlerden 6-7 aýyň dowamynda çetleşdirme, dynç almak üçin şertleri döretme zerurdyr.
Jynsy gatnaşyklary (enäniň ýagdaýyna görä), dogrumdan soňky 6-njy hepdeden ir bolmadyk möhletde başlamaklyga rugsat berilýär. Şeýle-de, operatiw dogrumdan soň, indiki göwreliligi 2-2,5 ýyldan meýilleşdirmek maslahat berilýändir. Bu möhlet ýatgynyň tyg ýeriniň gowy bitişmegi üçin ýeterlik bolup, ginekolog lukmanlaryň köpüsi bu möhleti uzaklaşdyrmazlygy hem ündeýärler, çünki köp wagtyň geçmegi bilen ýatgynyň myşsa süýümleriniň çekimlilik häsiýeti peselip biler. Göwreliligiň öňüni almak üçin amatly usullary saýlap almak maksady bilen ginekolog lukmanynyň maslahatyny almak zerurdyr.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Germaniýanyň kansleri Angela Merkel öz ýolbaşçylygyndaky konserwatiw Sosial-hristian bileleşikler toparynyň (CDU/CSU) milli saýlawlarda garaşylyşyndan az goldaw toplamagynyň yzýany, 25-nji sentýabrda özüne koalisiýa üçin partnýor gözleýär.
Şeýle-de, saýlawlar Germaniýa üçin alternatiwa (AfD) atly aşa sagçy partiýa üçin soňky 50 ýyldan gowrak wagtyň dowamynda ilkinji gezek parlamentiň düzümine girmäge mümkinçilik döretdi.
Merkeliň diňe “Hristian Demokratik bileleşigi (CDU) täze hökümetiň düzümine girmegi başardy.
Emma Merkeliň 2013-nji ýyldan bäri partnýory merkezçi-çepçi (SDP) partiýasy saýlawlardaky şowsuzlykdan soň oppozisiýa geçýändigini yglan etdi.
Saýlawlaryň netijesinde Angela Merkel we onuň ýaranlary biznesi goldaýan Erkin demokratlar we çepçi “Ýaşyllar partiýasy” bilen üç taraplaýyn koalisiýany düzmegiň mümkinçiliklerini öwrenýärler.


text:
Daýahatyn binagärlik ýadygärligi - Gündogar bilen Günbataryň arasynda söwdanyň gülläp ösen döwründen bäri durky gowy saklanyp galan kerwensaraýlaryň biridir
Lebap welaýatynyň demirgazygynda Türkmenabatdan 170 kilometr aralykda ýerleşýän kerwensaraý müň ýyl töweregi mundan ozal Beýik Ýüpek ýolunyň demirgazyk böleginde gurlupdyr. Onuň diwarlarynyň bezegi, arkanyň-aýlawly örümleri, güberçekleri we gümmezleri bişen kerpiçden gurlupdyr.
Eglenmez wagtdyr ýagyş-ýagmyr hatda şeýle berk kirpije-de ýaramaz täsirini ýetirýär. Kerwensaraýyň mundan beýlägem dargap gitmeginiň öňüni almak üçin Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň ýanyndaky Taryhy we medeni ýadygärlikleri goramak, öwrenmek we abatlamak boýunça milli müdirýet ABŞ-nyň ilçisiniň Medeni mirasy gorap saklamak boýunça gaznasynyň goldamagynda abatlaýyş işleriniň birinji tapgyryny amala aşyrdy. Ejiz diwarlar, ötükler we syrçaly ýerleri konserwasiýa edildi. Galereýanyň demirgazyk-gündogar tarapyndaky howlynyň öň tarapy bölekleýin abatlaşdyryldy we esasy girelgäniň dargan ýokarky böleginiň içi-daşy dikeldildi. Orta asyrlardan galan kerpiçleriň ulanyp bolanlary ulanyldy we olaryň nusgasynda täze kerpiçler taýarlanyldy. Taslamanyň başlangyç tapgyryny taryh ylymlarynyň kandidaty Muhammet Mämmedowyň ýolbaşçylgynda aşgabatly binagärler Derkar Dowletow, Ruslan Myradow, Maksatmyrat Amanow we lebaply abatlaýjy ussalar Rahmanguly Ýazhanow bilen Halykberdi Annaguluýew dagy ýerine ýetirdiler.
Kerwensaraýdan öň bu ýerde IX asyryň başynda dörtgyraň gala (arapça-rabat) gurlupdyr. Şu kysmy harby galalar Merkezi Aziýanyň alys sebitlerindäki musulman dünýäsiniň çäklerini goramaga niýetlenipdir. Şol döwürde Tahyr ibn Hüseýn Arap Halyfatynyň Horasandaky emiri eken.Galanyň ilkinji adyny irki yslamyň taryhynda belli yz galdyran şu şahsyýetiň ady bilen baglanyşdyrýarlar.
Tahyriýa rabatynyň umumy sudury biziň günlerimize çenli saklanypdyr. Seljuklar eýýamynda- XI-XII asyrlarda ol Amuldan (häzirki Türkmenabatdan) Horezme barýan ýolda gurlan kerwensaraýa öwrülipdir. Orta asyr ussalary bişen kerpiji bezeg materialy hökmünde diwarlary nepis bezemekde ulanypdyrlar, şeýle hem bu ýerde minaralaryň yzy hem saklamyp galypdyr. Ýadygärlikde geçirilen barlaglara gatnaşan belli taryhçy Galina Pugaçenkowa: „Gündogar we Günbatar ýurtlarynyň arasyndaky halkara ykdysady gatnaşyklaryň çäginiň giňemegi kerwensaraýlaryň we bazarlaryň barha köp gurulmagyna geitirpdir. Bu giň meýdanly binalar kaşaňlygy bilen haýran galdyrýar, binagärlik taýdan kämil. Daýhatyn kerwensaraýy içerki we daşarky kerpiç bezeglerine baýlygy bilen haýran edýär“-diýip belleýär.
Kerwensaraýa golaýlaşdygyňça Daýahatynyň kaşaň girelgesi we biziň günlerimize çenli saklanmadyk toýun diwarlaryň bölekleri bile gurşalyp duran beýleki binalary göze ilýär. Gadymy kerwensaraýyň 112х125 meýdany hem haýran galdyrýar.
Onuň dörtgyraň içerki howlusynyň girelgesinde simmetriki bezemen pannolaryň üçüsi belent arkany töwerekleýär. Olarda kerpiç bilen“Allahu ekbar“ diýen ýazgy hem-de Pygamberimiz Myhammet aleýhiessalamyň we dört çaryýarlar: Ebabekiriň, Omaryň, Osmanyň we Alynyň atlary ýazylypdyr.
Kerwensaraýyň girelgesi Amyderýa golaý demirgazyk tarapdan goýlupdyr. Şeýtmek bilen ussalar ony gyzgyn çägeli şemaldan gorap, ötegçiler üçin ýakymly howanyň bolmagynyň aladasyny edipdirer. Depesi gümmezli dürli ölçegdäki otaglar myhmanlaryň ygtyýarynda bolupdyr. Kaşaň bezelen myhman jaýlary-da bolupdyr, bu bolsa Daýahatynyň diňe bir täjirleriň dynç almagy üçin däl, eýsem öz mülküne seýil-seýrana çykan ýokary wezipeli emirleriň saklanan ýeri hem bolandygyna şaýatlyk edýär.
Gapylaryň bolmazlygy we gapdalky otaglara inçejik ötükleriň bolmagy kerwensaraýyň diňe tomus günleri şu ,aksat üçin ulanylandygyny görkezýär. Binanyň tutuş perimetrinde howa tämizleýjiler bar. Gadymy „myhmanhananyň“ eýeleri ambarlar we kömekçi jaýlaryň hem aladasyny edipdirler,ýük daşaýan haýwanlar we olaryň iými üçin ýerler kerwensaraýyň daşynda iki girelgeli giňiş ýerde ýerleşipdir. Uçardan düşürülen suratlar esasynda döredilen Daýahatynyň nusgasy bu orta asyr ýadygärliginiň her bir böleginiň oýlanşykly gurlanlygy we kämilligini görkezýär.
«Daýahatyn kerwensaraýynyň binagärligi kämilligiň nusgasy bolup, onda gurluşynyň maksada laýyklygy, çeperçilik kämilligi we funksional degerliligi aýrylmaz bütewilikde jemlenipdir» - diýip Galina Pugaçenkowa nygtaýar.
Türkmen restawratorlary orta asyr ”myhmanhanasyny“ täze keşbe saldylar, abatlaýyş işleriniň başlangyç tapgyry tamamlanandan soň ÝuNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna hödürlenen Dýahatyn kerwensaraýyny saklap galmak boýunça indiki işleriň tapgyry kesgitleniler.


text:
Türk Dünýäsinden Habarlar
Türk dünýäsiniň tapawutly ýerlerinden bize gelip gowuşan möhüm wakalar bilen bagly habarlar
Ilkinji habarymyz Gyrgyz Respublikasyndan gelip gowuşdy.
Gyrgyz Respublikasynda Prezident saýlawlaryna gatnaşmak üçin 38 adam ýüz tutdy.
Gyrgyzystanda 15-nji oktýabrda geçiriljek Prezident saýlawlary üçin şu günki güne çenli 38 adam resmi ýagdaýda ýüz tutdy.
Gyrgyzystanyň Merkezi saýlaw komissiýasy tarapyndan berilen beýanatda 15-nji oktýabrda geçiriljek saýlawlar üçin 8-si partiýalaryň liderleri bolan 38 adamyň resmi ýüz tutmalarynyň kabul edilendigi habar berildi.
Arzalary kabul edilen adamlaryň saýlaw kanunyna görä mundan soň özlerini goldaýan 30 müň adamyň goluny komissiýa bermegi, 14 müň dollar banka ýatyrmagy we gyrgyz dili synagyndan geçmegi gerekdigi ýatladyldy.
Ýüz tutmak möhlediniň 1-nji awgustda tamamlanjakdygy aýdylýan beýanatda 15-nji sentýabrda dalaşgärleriň bellige alynjakdygy we 15-nji oktýabra çenli saýlaw kampaniýalaryň dowam etjekdigi habar berildi.
Nobatda Gyrgyz Respublikasyndan gelip gowuşan ýene-de bir habarymyz bar.
Türk iş hyzmatdaşlygy we utgaşdyryjy agentligi TIKA Gyrgyz Respublikasynyň Ýusup Balasugun uniwersitetinde Türk medeniýeti merkeziniň çäginde iş alyp barjak uzakdan bilim merkezini gurdy. Merkeze öýjüklerde zeperli DNK-laryň düzeldilmegi bilen baglanşykly üstünlikli işler amala aşyran we himiýa boýunça Nobel baýragyna eýe bolan Prof. Dr. Aziz Sanjaryň ady berildi.
TIKA tarapyndan berilen beýanata görä merkeziň açylyşyna Türkiýäniň Gyrgyzystandaky ilçisi Metin Kylyç, TIKA-nyň Bişkek programasynyň koordinatory Ewren Rutbil, Ýusup Balasugun uniwersitedtiniň rektory Kanat Sadykow we köp sanda metbugat işgäri gatnaşdy.
Merkeziň açylyş dabarasynda çykyş eden ilçi Kylyç Aziz Sanjaryň edil Jengiz Aýtmatow ýaly türk dünýäsiniň umumy gymmatlygydygyny belläp, Türkiýäniň bolşy ýaly Gyrgyzystanyň hem Sanjaryň üstünliklerine buýsanýandygyny we şol sebäpli merkeze onuň adynyň berilendigini habar berdi.
Ýusuf Balasugun uniwersitetiniň rektory Sadykow Türkiýäniň Gyrgyzystana berýän goldawlaryna minnetdarlyk bildirip, merkeziň Gyrgyzystanda ilkinjidigini, durmuşa geçirilen ulgamyň diňe talyplara däl eýsem mugallymlarada peýda getirjekdigini mälim etdi.
Lentanyň kesilmeginden soň Türkiýe bilen ilkinji aragatnaşyga Ýusup Balasugun uniwersitetiniň bilim ugrunda hyzmatdaşlyk edýän Sakarýa uniwersiteti bilen geçildi.
Ýusup Balasugun uniwersitediniň talyplary Sakarýa uniwersitetiniň Türk dili we sosial ylymlar bilimi bölüminiň mugallymy Dos. Dr. Mustafa Altuny türkçe goşgular bilen salam berdiler.
TIKA 2016-njy ýylda Ýusup Balasugun uniwersitetine fizika, himiýa we biologiýa labaratoriýalaryna tehniki babatynda goldaw beripdi.
Nobatda medeni dünýämizden habarymyz bar.
Türk dünýäsiniň tapawutly ýerlerinden saýlanan ýaş zehinli oglan-gyzlardan emele getirilen TÜRKSOÝ-yň Ýaşlyk orkestrynyň Balkan gastroly başlady.
Türkiýäniň Ankara şäherinde bir ýere jemlenip, 10 günüň dowamynda özara sazlaşyk işlerini geçiren Azerbaýjan, Gazagystan, Gyrgyz Respublikasy, Türkmenistan, Türkiýe, Başgyrdystan we Tatarystan ýaly ýurtlardan gelen ýaş zehnli oglan we gyzlar Balkan turynyň çägindäki ilkinji konserdini Makedoniýanyň paýtagty Skopýe şäherinde berdiler.
Dirižýorlary Anwar Akbarow we Mustafa Mehmandarow bolan orkestr dünýä kompozitorlarynyň we türk dünýäsiniň meşhur aýdym-sazlaryny ýerine ýetirdi. Konsertde Türkiýäniň Makedoniýadaky ilçisi Tülin Erkal Kara, TÜRKSOÝ-yň Baş sekretary Düsen Kaseinow, Azerbaýjanyň Makedoniýadaky ilçisi Faig Bagirow, Türkiýäniň guramadyr-edaralarynyň wekilleri bilen birlikde köp sanda adam gatnaşdy.
Türki dilli Respublikalarynyň arasyndaky diplomatik gatnaşyklarynyň ýola goýulmagynyň 25 ýyllygyna bagyşlanan konsertde Azerbaýjandan aýdymçy Fikret Amirow, Gyrgyzystandan Seitaly Medetow, Türkmenistandan Röwşen Nepesow, Başgyrdystandan Azamat Hasanşin, Tatarystandan Alsu Sungatullina we Türkiýeden Turgaý Erdener dagylar taýarlap gelen aýdymlaryny ýerine ýetirdiler. Mundan başgada konserdiň çäginde kontrabasçy bolup çykyş eden gazagystanly Birjan Mynbaýewiň “Iligai” atly eseriniň hem premýerasy boldy.
Konsretiň açylyşynda söz sözlän ilçi Kara Türk dünýäsiniň UNESCO-sy hökümden häsýetlendirilýän TÜRKSOÝ-yň gurulanyndan şu günki güne çenli geçiren çärelerinde türki dilli halklaryň doganlyk gatnaşyklaryny güýçlendirmek, türki halklaryň medeniýetini dünýä bilen tanyşdyrmak we geljek nesillere miras goýup gitmek üçin iş alyp barandygyny ýatlatdy.
TÜRKSOÝ-yň Baş sekretary Düsen Kaseinow bolsa TÜRKSOÝ-yň gurulanyndan bäri şu günki güne çenli türk medeniýeti hazynasyny goramak we geljek nesillere ýetirmek babatynda möhüm işler edendigini habar berdi.
“Saz ruhy dünýämizi suratlandyrýan ylham çeşmämiz” diýen Kaseinow Balkan turynyň çäginde Ewlady Fatihan topraklaryna syýahat etmekden örän hoşaldygyny belledi. Kaseinow konsert bilen türk dünýäsiniň aýdyz-saz mirasynyň tanyşdyrylmagyna, medeniýetlerarasy parahatçylyk, dostlyk we dialogyň güýçlendirilmegine goşant goşjakdygyna ynanýandyklaryny nygtady.
TÜRKSOÝ-yň Ýaşlyk orkestrynyň Balkan gastroly ýurdyň Ohri şäherindäki konsertinden soň Karadagyň Podgoritsa, Bosniýa-Gersegowinanyň Saraýewo we Mostar, Serbiýanyň Belgrad şäherlerinde dowam eder.


text:
Telewizoryň ekranyndan size gülüp bakýan, şadyýan we bagtyýar kinoýyldyzlaryň gözüňi gamaşdyryjy akja dişlerini görenimizde, bizde hem şeýle dişlere eýe bolma arzuwy döreýär. Häzir sagdyn, arassa we akja dişler ýokary medeniýetliligiň, başarjaňlygyň, sagdynlygyň hem-de üstünliklere eýe bolan adamyny sypatlandyrýan alamat höküminde kabul edilýändir. Şeýle dişlere eýe bolmak üçin adamlar köp usullary ulanýarlar. Stomatolog lukmanlary hem bu meselede belli bir netijäni gazanmak üçin, häzirki zaman täze usullaryň ençemesini hödürleýärler. Eýsem, ol usullaryň haýsysy has peýdalyka?
DIŞLERI AGARDYJY PASTALAR
Mahabatlandyrmalara ynansaň, bu serişdeler owadan ýylgyrşa eýe bolmagyň aňsat we elýeter usuly ýaly görkezilýär. Ýöne "agardyjy (otbeliwaýuşaýa) pasta" ýazgyly birinji duşan pastaňyzy almaga gyssanmaň. Olaryň köpüsi öz düzüminde dişde emele gelen iýmit örtügini aýryjy, "iýiji" maddalar bolan heki we sodany saklap, olaryň kadaly ulanylmagy bolsa dişleriň ýokary düýüjylygyna getirip bilýändir. Bu maksat üçin ýörite himiki goşundyly pastalar hem ulanylyp, olar diňe dişlerdäki iýmit örtüginiň belokly düzümini dargadyp, diş syrçasyna zyýan ýetirýän däldirler. Muňa garamazdan, şeýle pastalary bir aýdan köp ulanmak maslahat berilmeýär. Olary adaty pastalar bilen gezekleşdirmelidir.
ÖÝ ŞERTLERINDE ULANYLÝAN USULLAR
Agaç şepbigi
Agaç şepbiginiň düzümine kaliý gidroksidiniň birleşmeleri girýändir. Şol hem saralan dişleri agartmaga kömek edip biler. Şepbigiiň özüni ulanma ýa-da diş pastasy bilen garyşdyrma maslahat berilýändir, ýöne diş syrçasynyň ýukalmagy, dişleriň duýujylygynyň ýokarlanmagy we diş etiniň ganamagy ýaly ýaramaz täsirleriň ýüze çykyp biljekdigini göz öňüne tutup, bu usuly ýygy ulanmadan gaça durmalydyr.
Almalary iýiň-olar dişleri gowy arassalaýarlar
Almany, ýer tudanasyny (klubnika) dişlere sürtme, olaryň şiresi bilen agzyňyzy çaýkama, olary sürtgüçden geçirip, diş çotgasynyň kömegi bilen dişlere çalma peýdaly netijeleri berip bilýändir. Limon bölejiklerini hem dişlere kadaly çalma, dişleriň sarylygyndan dynmaga kömek edip biler. Bu iýmişlerde saklanýan ösümlik turşulyklary dişleriň biraz agarmasyna getirip bilse-de, elbetde, olaryň kömegi bilen gözüňi gamaşdyryjy aklygy gazanyp bolmaz. Şeýle-de, iýmit-siňdiriş ulgamyň keselleri bar adamlar, limony köp ulanmadan saklanmalydyrlar.
Iýmit sodasy we wodorodyň öteturşy ergini
Öý şertlerinde köp ulanylýan usullar bolsa-da, bu himiki birleşmeleriň diş syrçasyna we etine ýaramaz täsir edýändigini ýatda saklamalydyr. Şol sebäpli hem, agzyňyzy sodanyň ergini bilen hepdede bir gezekden artyk çaýkamaly däldir. Edil şonuň ýaly-da, wodorodyň öteturşy ergininiň iýmit-siňdiriş ýollaryna düşmeginiň öňüni almalydyr. Onuň üçin, bu erginde öllenen pagta bölejikleri bilen dişleri süpürmelidir.
Islenilen netijelere basym ýetmek üçin, agzalan usullaryň dürli görnüşlerini utgaşdyryp, dişleri pasta bilen hem ýuwmagy unutmaly däldir. Işjeňleşdirilen kömür, kül, gum bilen dişleri agartmakdan gaça duruň. Olar dişleriň arasynda galyp, diş syrçasyny dargydyp bilerler.
Agzalyp geçilen usullar dogrudanda, diş syrçasynyň reňkiniň ol diýen üýtgemedik ýagdaýlarynda ulanylyp, tetrasiklin antibiotiginiň ulanylmasy ýa-da flýuoroz keseli netijesinde dörän tegmillerden, siz diňe stomatolog lukmanyň otagynda dynyp bilersiňiz.
LUKMANÇYLYK USULLARY
Kapa geýdirmek
Kapa – ýumşak plastikden ýasalan diş gaplamasy bolup, olar stomatolog lukmanyň alan ölçegleri netijesinde taýynlanýandyr. Dermanhanalarda olaryň taýyn görnüşleri hem satylýandyr. Ýöne gaplamanyň dişlere mäkäm geýdirilmegi üçin, dişleriňiziň ölçegi boýunça taýynlananlary has amatly bolup durýandyr. Olar wodorodyň ýa-da karbamidiň peroksid erginini saklaýan gel bilen doldurylyp, dişlere geýdirilýändir. Olary, dişleriň düýüjylyk derejesine görä bir ýa-da birnäçe sagat, ýa-da bütün gije geýip saklama bolýandyr. Usulyň netijesi ýarym aýdan belli bolup, çilimkeş adamlarda bu möhlet has hem uzalýandyr.
Usulyň kemçilikleri höküminde, diş syrçasynyň dargamagy, diş etiniň alawlama alamatlaryny aýdyp geçip bolýandyr. Dürli ýaramaz täsirliligi aradan aýyrmak üçin, perekisiň 3%-den ýokary bolmadyk erginini saklaýan geli ulanma maslahat berilýändir.
Ýelmenýän zolajyklar
Agardyjy serişdeleri saklaýan ýörite zolajyklar dişlere ýelmenilýändir. Öňki usula garanyňda has amatly bolsa-da, dişleriň arasynyň, dişlere garanyňda ýeterlik agardylmazlygy, bu usulyň esasy ýetmezçiligi bolup durýandyr.
Gel çalmak
Gel çotga bilen dişlere çalnyp, tüýkülik bilen eredilýänçä dişlerde galdyrylýandyr. Islenilýän netijeleri almak üçin, iki hepdeden az bolmadyk wagt gerek bolýar.
Ultrases ulanma
Agardyjy gelleri ultrasesiň kömegi bilen dişlere çalmak, has netijeli usul bolup, dişleriň aklygy uzak saklanýandyr.
Dişleri agartma isleginiň güýçlüdigine garamazdan, stomatolog lukmanlary kariýesden, paradontozdan, paradontitden ejir çekýän adamlara bu çäreleri geçirmegi gadagan edýärler. Agartma çärelerinden öň, dişleri bejerme zerurdyr. Alyn dişlerinde gaplamasy bolan adamlara, göwreli aýallara hem-de 16 ýaşa ýetmedik çagalara dişleri agartmadan saklanmalydyr.
Ýogsa-da, ak dişleri saglygyň nyşany höküminde kabul etmek ýalňyşlykdyr. Dişlerde kalsiý mineralynyň ýeterlik mukdarda saklanmagy, diňe bir oňa berklik bermän, eýsem oňa sarymtyl öwüşgin hem berýändir. Dişleriňiziň öz reňkiniň üýtgemezligi üçin bolsa, reňkleýji içgileri (çaý, kofe, limonad, miwe şireleri) içmek üçin ýörite niýetlenen plastmass inçe tupbajyklardan peýdalanyň. Ondan soň bolsa, mümkinçilik bolan halatlary dişleriňizi arassalamagy ýa-da suw bilen çaýkamagy unutmaň.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
“Budapest Spring Festiwal” atly küşt boýunça halkara ýaryşynda türkmen türgenleri üç baýraga – iki altyn we kümüş medallara mynasyp boldular. Bu her ýyl geçirilýän ýaryşa 40 ýurtdan 140-a golaý küştçi gatnaşdy. Olar şweýsar ýaryş usuly boýunça dokuz tapgyryň dowamynda öz aralarynda bäsleşdiler.
“B” toparda mümkin bolan 9 utukdan 7,5 utuk toplan sport ussatlygyna galaşgär Gurbangeldi Amangeldiýew altyn medala mynasyp boldy. Öz ildeşinden diňe sport koefisientleriniň gatnaşygynda yza galandygy sebäpli ikinji orny eýelän Hajygurban Döwletow hem edil şonça utuk toplady.
“S” toparda Aşgabadyň ýöriteleşdirilen küşt-şaşka mekdebiniň mugallymy, sport ussatlygyna dalaşgär Wladimir Annaýew tapawutlandy. Ol bu paýhas bäsleşikleriniň dowamynda 8 utuk toplady. Ildeşimiz ýedi duşuşykda öz garşydaşlaryny utdy, iki duşuşygy bolsa deňlikde tamamlady.
Küşt hem Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna girýär. Bu toplumlaýyn oýunlaryň başlanmagyna 170 günden sähel gowrak wagt galdy. Häzirki wagtda milli ýygyndylarymyzyň erkekler we zenanlar düzümleri Türkmenistanyň taryhynda iň iri sport wakasyna gatnaşmaga güýçli taýýarlyk görýärler.


text:
Türkmen Milli sport we syýahatçylyk institutynyň maslahatlar zalynda mejlis geçirildi. Onuň esasy meselesi ýakynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň bu ýokary okuw mekdebiň enjamlaýyn binýadyny gowulandyrmak hem-de onda täze fakulteti açmak hakynda gol çeken kararynyň meselelerini ara alyp maslahatlaşmakdan ybarat boldy.
Mejlise syýasy işgärler, Sport baradaky döwlet komitetiniň, Bilim ministrliginiň, Demokratik partiýanyň, dürli jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, tälimçiler hem-de öňdebaryjy türgenler gatnaşdylar. Çykyş edenler hormatly Prezidentimiziň belent ornuny bellediler. Şonuň netijesinde ýurdumyzda sport hereketi ösüşiň görlüp-eşidilmedik ýokary derejesine çykdy.
Tutuş Türkmenistan boýunça häzirki zaman sport toplumlarynyň onlarçasy guruldy. Aşgabat iri halkara ýaryşlaryny, şol sanda sportuň dürli görnüşleri boýunça Aziýa çempionatlaryny barha ýygy-ýygydan kabul edýär. Geljek ýylyň sentýabrynda bolsa hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen gurulýan paýtagtymyzdaky Olimpiýa şäherjiginiň binýadynda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary geçiriler. Şol ýaryşlara 62 ýurtdan 5 müňden gowrak türgenler gatnaşar. Munuň özi şunuň ýaly toplumlaýyn forumlar üçin täze uly görkezijidir.
Şeýle hem täze kararyň durmuşa geçirilmeginiň sportda ýokary gazanylanlaryň maksadalaýyk ösüşiniň aýratyn derejesini ileri tutup, milli sport we Olimpiýa hereketiniň ösüşinde täze ugry kesgitlär. Şunuň bilen baglylykda, mejlise gatnaşyjylar degişli guramalara Olimpiýa oýunlarynda we beýleki iri halkara ýaryşlarynda baýrakly orunlary eýelän türgenleri, şeýle hem olaryň tälimçilerini höweslendirmek hakynda Kararyň taslamasyny hem-de degişli Düzgünnamany işläp taýýarlamaga we pul sylaglarynyň möçberlerini tassyklamaga çagyran döwlet Baştutanymyzyň öwüt-nesihatlary barada durup geçdiler.
Mejlisiň ahyrynda bu ýere ýygnananlar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa Ýüzlenme kabul etdiler.


text:
Türkmen türgenleri Özbegistanyň paýtagty Daşkentde geçýän 18 ýaşa çenli ýetginjekleriň arasynda Aziýanyň çempionatynda bürünç medala mynasyp boldular. Bu baýragy Leýli Şöhradowa gazandy. Ol 10 ýaşa çenli çagalaryň arasynda “rapid” görnüşinde çykyş edip, şeýle üstünlige mynasy boldy.
Ýaryşa 18 ýurtdan bu gadymy paýhas oýny bilen meşgullanýan 400-e golaý türgen gatnaşýar. L.Şöhradowanyň çykyş eden toparynda Hytaýdan, Hindistandan, Wýetnamdan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Şri-Lankadan we beýlekilerden 30-dan gowrak küştçi baýrak ugrunda bäsleşdi. “Rapid” görnüşinde bir döwe 15 minut “arassa” wagt berilýär, her göçülen göçümden soňra wagta 10 sekunt goşulýar.
Biziň ýaşaýjyk türgenimiz küşdüň nusgawy görnüşinde (30 sekunt goşmak bilen 1,5 sagat) hem çykyş edýär. Häzirlikçe iki tapgyrdan soňra L.Şöhradowa 1,5 utuk toplady. Bu bolsa oňa çempionatyň iň güýçli küştçüleriniň onlugynyň arasynda orun eýelemäge mümkinçilik berdi.
Ýaryş 10-njy aprele çenli dowam eder.


text:
26 Ağustos 2015 Çarşamba
Reuniondaky Wulkanyň Hereketi Artýar
Hindi okeanyndaky Fransuz Reunion adasynda ýerleşýän wulkanyň hereketi barha artýar
Piton de la Furnez wulkanyndan çykýan lawalar ada ýaýramaga başlady.
Wulkana tarap gidýän ýollar ýapyldy, dik uçarlaryň sebite gitmegi gadagan edildi.
Fewral, maý we iýul aýlarynda hereket eden wulkan ilkinji gezek bu derejede lawa çykaryýar.
Geçen ýyl ýiten Malaýziýa howa ýollaryna degişli uçaryň bölekleriniň adadaky gözlegleri hem wulkan sebäpli togtadylypdy.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Salam hormatly lukman!
Men birinji gezek jynsy gatnaşyk edemde ol örän çalt bolup geçýär. Bu ýagdaý bolsa ýoldaşymyň menden kanagatlanmazlygynyň sebäbi bolýar. Jynsy gatnaşygyň arakesmesiz dowam edilmegini üpjün edýän ýörite dermanlaryň bardygyny eşitdik. Bu dermanlar zyýanlymyka? Biziň dermanhanalarymyzda satylýan derman serişdeleriň atlary we kabul ediliş düzgünleri barada maslahat beräýseňiz.
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Jynsy gatnaşygy onuň geçiş ýygylygyny köpeldip ýa-da ünsüňi döli dökmede däl-de, başga pikirlerde jemleme, prezerwatiw geýme ýaly çäreleriň kömegi bilen uzaldyp bolar. Bu ýagdaýlaryň siz üçin oňaýsyz bolan halatlarynda, derman senagaty ujyda ganyň köp mukdarynyň inip saklanmagyny üpjün edýän serişdeleriň köpdürli görnüşlerini hödürleýär. Biziň dermanhanalarymyzda bu meseläni çözmek üçin wiagra, siagra, sialis, lewitra, danoksetin serişdeleri satylýandyr. Bu dermanlaryň 1 gerdejigini garaşylýan jynsy gatnaşykdan 1-2 sagat öň kabul etmek maslahat berilýändir. Dermany öndürijiler serişdeleri aýda 4-5 gezekden ýygy ulanmakdan saklanmalydygyny ündeýärler. Bu serişdeler diňe bar bolan oňaýsyzlygy aradan aýryp, onuň bolup biljek sebäbine täsir edip bilmeýärler. Çynlakaý ýagdaýlarda doly barlag çärelerini geçmek üçin androlog lukmanyna ýüz tutmak ýerlikli bolýar. Şu mesele babatda peýdaly maglumaty almak üçin saýtymyzda ýerleşdirilen "Jynsy gatnaşyklary "ajadýan" ýene bir sebäp" atly makala bilen tanyşmagyňyzy maslahat berýäris.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Lebap welaýatynyň Atamyrat etrabyndaky Allamberdar we Astanababa aramgählerine ýudumyzyň çar künjeginden zyýarata gelinýärler
Lebap welaýatynyň Atamyrat etrabynda ýerleşýän Allamberdar aramgähine ýerli ilat Allamberdaryň ýa-da Allamdar tugçynyň mazary diýýär.
Çeşmeleriň habar bermegine görä, bu ýerde 1204-nji ýylda duşman elinden wepat bolan Samanileriň soňky hökümdary Allamberdar diýlip atlandyrylan Al-Muntasiri jaýlanypdyr. Rowaýatlda aýdylyşyna görä, onuň goşuny çöl-beýewanda teşnelige uçransoň edermen serkerdäniň hut özi guýy gözlegine çykypdyr, azaşmazlyk üçinem gijelerine ot ýakmagy tabşyrypdyr. Emma ykbaly keje çekip, suw gözlegine çykan Allamberdar edil duşman goşunynyň üstüne geläýipdir, olar ony öldüripdirler. Ertesi onuň esgerleri serkedäniň jesedini tapyp ony jaýlapdyrlar, soňra-da guburynyň üstüne aramgäh gurupyrlar. Ol depesi gümmezli dörtgyraň jaý bolup, binanyň alyn tarapy dörtburç we hasamlanan bişen kerpiçden gurlupdyr. Burçlarynda sekizgyraň tagçalar bar.
Russiýaly belli alym G. A. Pugaçenkowanyň pikirine görä, bu taryhy ýadygärlik Buharadaky belli Samaniler aramgähinde ulanylan ýol-ýörelgeleriň dowamydyr. Şonuň bilen birlikde şol döwürdäki Merkezi Aziýa mimarlygynyň ösüşiniň umumy däpleriniň dowamy bolsa-da,onuň bezeginde ulanylan kesme kerpiçleriň 15 görnüşi Seljuklar binagärliginiň özboluşly tilsimleriniň başyny başlaýar.
Astanababa aramgähi XII-XVI asyrlara degişlidir. Ol ýasy kerpiçden gurlan dört otagly binadyr, olar her gezek täze guburyň üstüne gurlan bolmaly. Olaryň birinde-çubursyzynda namazlyklar bar, bu ýerde namaz okalýar. Galan üçüsinde keramatly kişileriň mazary bar. Iki kişiniň jaýlanan bir otagynda “Zeýd-Aly” we “Zubeýd –Aly” diýen ýazgylar bar. Olaryň biri barada şeýle rowaýat bar. Horasanyň häkiminiň Zubeýda atly gyzy bolan. Ol guzuny ýerli häkimleriň birine durmuşa çykarýar, emma Zübeýda toý tutandan kän wagt geçmänkä aradan çykypdyr. Kakasy onuň üstüne kaşaň aramgäh gurmagy tabşyrýar, ýöne ol gurlup bolandan soň ýykylypdyr. Ony täzeden ýene iki gezek gurýarlar, emma her gezegem ýykylýarmyş. Ubeýdanyň düýşüne giren Astana baba onuň suwydyr palçygyny Mekgeden getirmelidigini aýdypdyr. Getirilen laýy bu ýeriniňki bilen garýarlar, suwy bolsa guýa guýýarlar. Keramatly palçyk we suw garylyp gurlan aramgäh häli-häzirem seleňläp dur. Şu günlerem guýyda saklanyp galan suw dertlere derman saýylýar. Bu ýere derdine derman gözläp gelýän zyýaratçylaryň yzy üzülenok.
Allamberdar we Astanababa aramgähleri keramatly ýer saýylýar, şonuň üçinem bu ýere zyýarata gelýänler kän.


text:
“Bir ýyl gowrak wagtdan bäri Mary welaýatyň ähli etraplarynda elektrik üpjünçiligi ýaramazlaşdy” diýip, Serhetabat şäherçesiniň ýaşaýjysy, 45 ýaşly Maksat aýdýar.
Onuň sözüne görä, ol gijäni öňüne alyp, öz awtoulagynda Aşgabada gaýdypdyr. Ýol ugrynda bar bolan Tagtabazar, Ýolöten, Murgap ýaly etrap merkezleriniň köçelerinde ýagtylandyryş yşyklary görünmeýärdi, etrap merkezlerinde edil adam ýaşamaýan ýalydy.
Käbir öýlerde, käbir edara-kärhanalaryň gapysynda ýa bolmasa hususy dükanlaryň gapylarynda elektrik yşygynyň ýagtysy görünýär diýäýmeseň, başga yşyk ýok” diýip, ol dowam edýär.
“Welaýat merkezi Mara golaýlaşanymyzda, bu tümlükden çykarmykak diýip umyt etsek-de, Mary şäheri hem bizi garaňkylyk bilen garşy aldy. Welaýat merkezidigine, uly şäherdigine garamazdan, Mary şäheriniň hem ýagdaýy edil etrap merkezleri bilen des-deň bolup, köçeler tümlüge gaplanypdyr. Bizde hatda Mara gelendigimize hem ynam ýok ýaly bolup, bu garaňkylyk tä Howuzhan massiwi gutarýança dowam etdi” diýip ol aýdýar.
Ahal welaýatynyň çäginde ilatly punktlarda birneme ýagtylyk bar. Tejen, Duşak, Kaka etraplarynyň ýagdaýy hem o diýen öwerlik bolmasa-da, Mary welaýatyna garanda ýagtylandyryş çyralarynyň bardygyny sözüne goşýar.
Aşgabatda myhmançylykda bolup yza gaýdyşyn, Maksat bu garaňkylygyň sebäpleri bilen gyzyklanypdyr. Mary welaýat häkimliginiň bir resmisiniň aýtmagyna görä, elektrik toguny öndürip, Owganystana, Eýrana elektrik toguny satýan Mary GRES-iniň gaz geçiriji turbinalary hatardan çykyp ugrapdyr.
“Elektrik toguny öndürmegiň we daşary döwletlere satmagyň plany artdyrylýar. Mary GRES-inde hiç bir abatlaýyş işleri geçirilmeýär. Muňa döwletde serişde ýok diýip, has ýokardan aýdýarlar. Şol sebäpli plan boýunça öndürmeli elektrik energiýasyny öndürip bolmaýar.
Daşary döwletlere ugradylýan elektrik energiýasynyň möçberini hem azaldyp bolmaýar. Onsoň energiýa ýetmezçiligi sebäpli, öz içerki sarp edijilerimizi elektrik togundan kesmeli bolýarys” diýip, ol resmi aýdypdyr.
Mary welaýatynyň ähli etraplarynyň köçelerinde indi bir ýyldan hem gowrak wagt bäri gijelerine elektrik çyralarynyň ýanmaýandygyny Mary welaýatynyň ýene bir ýaşaýjysy Orazgeldi aga hem tassyklaýar.
“Mary şäherine golaý obalaryň elektrik toguny gezekleşdirip, tutuş bir gün ýa tutuş bir gijeläp hem kesýärler. Etrap merkezleriniň, Mary şäheriniň köçeleriniň çyralary bolsa indi bir ýyldan bäri asla ýanmaýar” diýip, ol aýdýar.
Elektrik togunyň kesilmegi, gijelerine köçeleriň garaňkylygy sebäpli tutuş Mary welaýatynyň ýaşaýjylarynyň dürli kynçylyklary başdan geçirýändigi aýdylýar.
“Elektrik togy bir günläp ýa bir gijeläp kesilende, tomus möwsüminde ýahdanlar işlemän, azyk önümleri zaýa bolýar. Gijelerine garaňky köçelerde awtoulag sürmek hem kynlaşýar. Bu örän howply ýagdaý.
Iň bir gynandyrýan zat bolsa, özüňde önýän elektrik togunyň hözirni ilatyň arkaýyn görüp bilmeýänligi. Bu meselede ilatyň arza-şikaýatlary hem jogapsyz galýar. Ýagdaý şeýle bolansoň, ilat köpçüligi diňe çydam edip, oňmaga çalyşýarlar” diýip, Orazgeldi aga aýdýar.


text:
Balkan welaýatyndaky Türkmenbaşy etrabynyň Akdaş şäherçesinde ençeme ýaşaýjynyň hususy hojalyk jaýyny gurmaga niýetlenen ýer bölegini almak üçin ençeme ýyllap nobata durandygyna garamazdan, olaryň bu ýer bölegini alyp bilmän kösenýändigi aýdylýar.
Azatlyk Radiosyna anonim görnüşde ugradylan hatda özlerini Akdaşyň ýaşaýjylary diýip tanadan raýatlar bu şäherçede adamlara ýer bölegini paýlap bermek çäresi birnäçe ýylyň dowamynda amala aşyrylsa-da, ýer böleginiň öňden nobata duranlara däl-de, nobata durmadyklara berilýändigini aýdýarlar.
“Biz etrap ýaşaýjylary özümize degişli ýer bölegini almak üçin nobata durus. Emma näme üçindir şol nobatymyz bize ýetmän, nobatda durman [ýer] alýanlar bolýar. Bu ýer bölekleri diňe bir etrap ýaşaýjylary däl, eýse Balkan welaýatynyň etrapdyr şäherleriniň ýaşaýjylaryna, galyberse-de, beýleki welaýatlaryň ýaşaýjylaryna paýlanylyp berilýär” diýip, hatyň dowamynda aýdylýar.
Şeýle-de, hatda bu meselä närazylyk bildirip, Akdaşyň ýaşaýjylarynyň ençemesiniň ýurduň hukuk goraýjy edaralaryna ýüz tutandygy, emma olaryň öz ýüzlenmelerine haýsydyr bir anyk jogap alyp bilmän gelýändigi bellenilýär.
Azatlyk Radiosynyň ýurt içindäki çeşmeleri bu meseläniň jikme-jikleri bilen gyzyklanyp, Akdaşyň ýaşaýjylarynyň 10-dan gowragy bilen ýörite söhbetdeş boldy.
Aşgabatly synçy we ýazyjy Amanmyrat Bugaýewiň akdaşlylara salgylanyp aýtmagyna görä, 1990-njy ýyllaryň ahyrynda we 2000-nji ýyllaryň başynda Akdaşyň ýerli geňeşiniň we Türkmenbaşy etrap häkimliginiň ýolbaşçylary bu şäherçäniň ýaşaýjylaryna hojalyk jaýyny gurmak üçin ýer böleginiň paýlanyp beriljekdigini wada beripdirler we şondan soň mellek ýerini almak isleýän raýatlaryň sanawyny düzüpdirler.
Emma aradan 20 ýyl çemesi wagtyň geçendigine garamazdan, ýaşaýjylaryň aglabasynyň ýer bölegini alyp bilmeýändigi, ýeriň her ýyl diňe sanlyja hojalyga berilýändigini akdaşlylar aýdýarlar.
“Mellek ýerini bermek juda haýal dowam edýär. Her ýylda bolup bilse 10-12 hojalyga mellek ýeri berilýär. Mellek ýeri beriljek diýen wada ynanyp, melek ýeriniň berilmegine garaşyp duran adamlaryň sany bolsa 200-den hem köpräk. Bu resmi arza bilen ýüzlenen adamlaryň sany” diýip, Bugaýew başga-da 300 çemesi akdaşlynyň mellek ýerini almaga garaşýandygyny gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosy akdaşlylaryň ýer bölegini almakda başdan geçirýän kynçylyklary barada, Akdaş ýerli geňeşligi we Türkmenbaşy etrap häkimligi bilen habarlaşanda, haýsydyr bir resmi kommentariý almak başartmady.
Emma Türkmenbaşy etrap häkimliginiň efirde adynyň tutulmazlygyny we häkimlikde eýeleýän wezipesiniň aýdylmazlygyny soran jogapkär işgäriniň aýtmagyna görä, ýaşaýjylara mellek ýeriniň wagtynda berilmezligi etraba döwlet tarapyndan goýberilýän maliýe serişdesiniň azlygy bilen baglanyşykly.
“Häkimligiň jogapkär işgäri ‘mellek ýerini bermek juda bir kyn iş däl. Eger ýokardan görkezme berilse, onda olara mellek ýerini paýlap bermäge ýer bar. Ýöne ýer bereniň bilen ähli mesele çözülenok. Ýer bereniňden soňra, ol ýerde çagalar baglary, mekdepler gurulmaly. Posýologyň içinde awtobus gatnawyny ýola goýmaly. Ine, bu zatlary döwlet tarapyndan etraba goýberilýän maliýe serişdesiniň hasabyna çözüp bolanok. Şonuň üçinem Akdaş posýologyny ösdürmek babatynda beýleki ýerlerde edilişi ýaly ýörite döwlet programmasy kabul edilmese, şu ýagdaý 10-15 ýyldanam çözülmez’ diýip, ýagdaýy gürrüň berdi” diýip, Bugaýew aýtdy.
Akdaşlylaryň ençemesi welaýat merkezlerinde ýa-da paýtagtda müňläp ýaşaýyş jaýy salnyp, olaryň ençemesiniň boş durýan mahaly, ýurduň çetki etraplaryndaky raýatlara ýer böleginiň hem berilmeýändigini, olaryň özleri üçin zerur bolan durmuş hajatlaryny döretmegine şert döredilmeýändigini aýdýarlar.
Munuň netijesinde köp maşgalalaryň dar kwartiralarda ýa-da hojalyk jaýlarynda ençeme adam ýa-da maşgala bolup ýaşamaga mejbur bolýandygyny, akdaşlylar nygtaýarlar.


text:
Söwda-ykdysady we maýa goýum ugurlaryndaky özara peýdaly halkara hyzmatdaşlygynyň ösldürilmegi hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň durmuşa geçirýän döwlet syýasatynyň möhüm ugry bolup durýar. Munuň özi Türkmenistanyň köpugurly ykdysady mümkinçilikleriniň amala aşyrylmagyny, milli ykdysadyýetimiziň sazlaşykly ösüşini üpjün edýär.
Türkmenistanyň esasy işjeň hyzmatdaşlarynyň biri bolan Hytaýyň “CNPC” milli nebitgaz korporasiýasy türkmen bazaryna gelen daşary yurt kompaniýalarynyň ilkinjileriniň biridir. “CNPC” 2007-nji ýyldan bäri “Bagtyýarlyk” şertnamalaýyn çägiň düzümine girýän ýataklary gözlemek, abatlamak we işläp taýýarlamak işlerini alyp barýar. Ol Türkmenistan-Hytaý halkara gaz geçirijisiniň serişde binýady bolup hyzmat edýär.
Amyderýanyň sag kenaryndan gözbaş alýan iri Ýewraziýa energetika magistralynyň 2009-njy ýylyň dekabrynda işe girizilendigini bellemeli. Döwletara şertnamasyna laýyklykda, gaz geçirijiniň üsti bilen ýakyn wagtda HHR-e her ýylda türkmen tebigy gazynyň 65 milliard kub metri ugradylar.
“CNPC” we “Petroçaýna” kompaniýalarynyň bilelikde durmuşa geçirýän iri maýa goýum taslamalarynyň hatarynda ägirt uly “Galkynyş” gaz känini abadanlaşdyrmak işleri hem bar. Mälim bolşy ýaly, bu kän 26,2 trillion kub metr gaza barabar bolan serişde gorlary boýunça dünýäde gury ýerdäki iň irileriniň biri bolup durýar. 2013-nji ýylyň sentýabrynda “Galkynyş” gaz känini senagat taýdan ulanmaga bermek dabarasyna hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we Hytaý Halk Respublikasynyň Başlygy Si Szinin gatnaşdylar.
Harytlyk gazy taýýarlamak boýunça bu ýerde gurlan zawodlar toplumynyň kuwwaty her ýylda 30 milliard kub metre barabardyr. Häzirki döwürde “Türkmengaz” döwlet konserni bilen “CNPC” kompaniýasynyň arasynda baglaşylan şertnama laýyklykda, “Galkynyş” gaz käniniň her ýylda 30 milliard kub metr harytlyk gaz möçberindäki önümçilik boýunça ikinji desgalar toplumynyň gurluşygy alnyp barylýar.
Aziýa-Ýuwaş ummany sebitiň döwletleri bilen hyzmatdaşlyk işjeňleşdi. 2015-nji ýylyň oktýabr aýynda Ýaponiýanyň Premýer-ministri Sinzo Abeniň Aşgabada bolan resmi saparynyň çäklerinde bu ýurduň işewür we maliýe toparlarynyň wekilleri bilen ylalaşyklaryň, şertnamalaryň we beýleki ikitaraplaýyn resminamalaryň uly toplumyna gol çekildi, olarda ABŞ-nyň 18 milliard dollaryndan gowrak umumy bahasy bolan bilelikdäki taslamalary amala aşyrmak göz öňünde tutulýar.
Olaryň hatarynda etilenden pes basyşly polietilen önümçiligi boýunça gazy gaýtadan işleýän toplumyň gurluşygynyň; GTL ýapon tehnologiýasynyň esasynda tebigy gazdan suwuk ýangyjyň önümçiligi boýunça zawodyň; gazy polimere öwürmek boýunça gaýtadan işlenilýän zawodyň; “Galkynyş” gaz ýatagyny özleşdirmegiň çäklerinde desgalaryň gurluşygynyň taslamalary bar.
Mundan başga-da, “Türkmengaz” döwlet konserniniň hem-de “LG Intenasional Corp”, “Hyundai Engineering Co, Ltd” (Koreýa Respublikasy) we “Itoçu Corporation” (Ýaponiýa) kompaniýalarynyň konsorsiumynyň arasynda Ahal welaýatynda tebigy gazy gaýtadan işlemek arkaly sintetiki suwuk ýangyjyň önümçiligi boýunça zawody gurmak hakynda şertnama, Daşoguz welaýatynda kreking etanly polietileniň we polipropileniň önümçiligi boýunça zawody doly gurup tabşyrmak barada Çarçuwaly ylalaşyga gol çekildi.
Gazy gaýtadan işlemek bilen baglanyşykly taslamalaryň ýene birnäçesini himiýa senagatynda we elektroenergetika pudagynda durmuşa geçirmek, şol sanda Türkmenabadyň himiýa zawodynda garyşyk fosfor dökünleriň önümçiligi boýunça toplumyň gurluşygy we Lebap welaýatynyň Serdarabat etrabynda kuwwaty 432 MWt (ISO) deň bolan gaztrubina elektrik stansiýasyny gurmak göz öňünde tutulýar.
Şular bilen birlikde, Türkmenistanyň Daşary ykdysady iş döwlet bankynyň hem-de “Sumitomo Mitsui Banking Corporation” (SMBS) bankynyň arasynda Hyzmatdaşlyk hakynda Ylalaşyga gol çekildi. Iki ýurduň bank işgärleri Ýaponiýanyň işewürler toparlarynyň maliýe we karz serişdelerini türkmen bazaryna çekmegi maksadalaýyk hasaplaýarlar. Bu serişdeler türkmen ykdysadyýetiniň esasy pudaklarynyň ösdürilmegine gönükdirilen geljegi uly maýa goýum taslamalaryny durmuşa geçirmek üçin berilýän uzakmöhletleýin ýeňillikli karzlardan ybarat bolar.
Türkmenistan tebigy gazy has giňişleýin we toplumlaýyn gaýtadan işlemegi, onuň gaýtadan işlenen önümleriniň eksport ulgamyndaky paýynyň artmagyny ugur edinip, tebigy gaz we çig nebit ýaly ilkinji energiýa serişdeler bazarynda däl, eýsem, gazhimiýa önümleriniň has girdejili bazarlarynda öz ornuny pugtalandyrýar. Ahal welaýatynda tebigy gazdan benzin öndürýän zawodyň gurluşygy hut şu wezipäniň durmuşa geçirilmegine gönükdirilendir. Bu döwrebap toplumyň gurluşygyny “Türkmengaz” döwlet konserni bilen Ýaponiýanyň “Kawasaki Heavy Industries Ltd.” we Türkiýäniň “Rönesans Endüstri Tezisleri Inşaat SanaiveTicaret A.Ş.” kompaniýalary bilen bilelikde alyp barýar.
Bu toplum her ýylda 1 milliard 785 million kub metr “mawy ýangyjy” gaýtadan işlemäge we Euro-5 standarty boýunça ýokary ekologiýa talaplaryna laýyk gelýän A-92 benziniň 600 müň tonnasyny öndürmäge ukyplydyr. Şeýle hem bu ýerde her ýylda 12 müň tonna dizel ýangyjyny we 115 müň tonna suwuklandyrylan gazy öndürmek göz öňünde tutulýar. Maýa goýum taslamasynyň umumy bahasy ABŞ-nyň 1 milliard 700 million dollaryna barabardyr.
Hazaryň kenarynda ýerleşýän Gyýanly şäherçesinde gazhimiýa toplumynyň gurlugşygy batly depginlerde alnyp barylýar. Ol ýerde 5 milliard kub metr tebigy gaz gaýtadan işleniler we 386 müň tonna polietilen, 81 müň tonna polipropilen öndüriler. Bu taslama Ýaponiýanyň “TOYO Engineering” kompaniýalar konsorsiumy we Koreýa Respublikasynyň “LG International Corparation” we “Hyundai Engineering Corp. Ltd” kompaniýalary bilelikde amala aşyrýarlar.
Granulirlenen polipropilen dünýä bazarlarynda ýokary islegden peýdalanýar. Ol polimer plýonkalaryny, emeli süýümi, ýokary berkligi bolan termoplastlary we ähli mümkin bolan polimer önümlerini-turbalary, sapaklary, berk ýüpleri, awtomobiller üçin filtrleri, şeýle hem dürli geýimleri, mebelleri, gaplaýyş serişdelerini, azyk önümleri üçin niýetlenen gaplary taýýarlamakda ulanylýar. Polietileniň hem ägirt uly eksport mümkinçilikleriniň bardygyny bellemeli. Onuň esasynda köpçülikleýin islegden peýdalanýan dürli turbalary we beýleki harytlary öndürip bolýar.
Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda azyk we beýleki harytlar üçin gaplary taýýarlamakda giňden ulanylýan polipropilen plýonkalaryň önümçiligi boýunça kärhananyň gurluşygy tamamlanyp barýar. Onuň ýyllyk kuwwaty 20 müň tonnadan gowrak bolar.
Şunuň bilen baglylykda, ýangyç-energetika toplumyna möhüm orun degişlidir. Ýokarda görkezilenler, şeýle hem indiki getiriljek mysallar munuň aýdyň güwänamasy bolup durýar. Mälim bolşy ýaly, Önümi paýlaşmak hakyndaky Ylalaşygyň çäklerinde ýurdumyzda birnäçe belli daşary ýurt kompaniýalary işleýär. Olar bilen bilelikde iri maýa goýum taslamalary, şol sanda geologiýajgözleg işlerini ýerine ýetirmek, Hazar deňziniň türkmen böleginde we gury ýerde uglewodorod serişdeleriniň ýataklaryny işläp taýýarlamak ýaly taslamalar durmuşa geçirilýär.
Hazaryň türkmen böleginiň umumy gorlary bilermenleriň çaklamalaryna görä 18,2 milliard tonna şertli ýangyja barabardyr. Bu ýerde köp ýyllaryň dowamynda bIrleşen Arap Emirlikleriniň “Dragon oil” kompaniýasy işleýär. Ol “Çeleken” şertnamalaýyn çägiň düzümine girýän ýataklary özleşdirýär. Kompaniýa Hazar şäheriniň ýakynynda ýerleşýän Jeýtun we Jygalybeg känleriniň nebitgaz düzüminiň döwrebaplaşdyrylmagyna ägirt uly maýa goýum serişdelerini gönükdirdi. Malaýziýanyň “Petronas Charigali” kompaniýasy “Toplum-1” şertnamalaýyn çäge girýän Hazar känleriniň işlenip taýýarlanylmagyny alyp barýar.
Şeýle hem nebitgaz toplumynda Italiýanyň “ENI S.P.A.”, Awstriýanyň “Mitrolnternational Limited”, Germaniýanyň “RWE” ýaly we beýleki daşary ýurt kompaniýalary bilen özara gatnaşyklar boýunça ägirt uly tejribe toplanyldy.
2018-nji ýylda Balkan welaýatynda kuwwaty ýylda 1 million 155 müň tonna önüme barabar bolan karbamid öndürmek boýunça zawodyň gurlyşygyny tamamlamak göz öňünde tutulýar. Garabogaz şäherinde gurulýan bu iri desga “Mitsubishi Corporation” Ýaponiýa we “Gapinşaat ÝatirimveDişTicaret A.Ş.” (Türkiýe) kompaniýalary tarapyndan gurulýar.
Agyr senagatdan başga-da, daşary ýurt maýa goýumlary üçin dokma pudagy, oba hojalygy, elektron senagaty, ýerli çig mal esasynda gurluşyk serişdeleriniň önümçiligi pudagy, syýahatçylyk ulgamynda we beýlekilerde giň mümkinçilikler bar. Ulag we aragatnaşyk ulgamynyň, raýat awiasiýasynyň, demir ýol we deňiz ulaglarynyň düzümlerini döwrebaplaşdyrmak, ýokary tizlikli awtoulag ýollarynyň gurluşygynda, milli emeli hemrany peýdalanmak boýunça taslamalar hem daşary ýurtly işewürlerde uly gyzyklanma döredýär. Daşary ýurt maýa goýmlaryny çekmekde hususy eýeçilige geçmek, hususy telekeçilige hemmetaraplaýyn goldaw bermek, daşary ýurt firmalary bilen bilelikde kärhanalary döretmek boýunça yzygiderli durmuşa geçirlýän ugur hem möhüm ähmiýete eýedir.
Türkmenistanda maýa goýum maksatnamalaryny we taslamalaryny maliýeleşdirmäge halkara maliýe institutlary, şol sanda Ýewropanyň Täzeleniş we ösüş banky işjeň gatnaşýar.
Muňa ýene bir mysal hökmünde geçen ýylyň oktýabrynda Türkmenistanyň hökümetiniň Yslam ösüş banky bilen Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisiniň biziň ýurdumyzyň çäklerinden geçýän böleginiň gurluşygy üçin ABŞ-nyň 700 million dollary möçberinde karz serişde bölüp bermek barada Ylalaşygy görkezmek bolar.
Umuman, bularyň hemmesi iri daşary ýurtly işewürler tarapyndan Türkmenistan bilen maýa goýum we tehnologiýa hyzmatdaşlygyna uly gyzyklanma hem-de isleg bildirilýändigini aýdyň subut edýär. Bu bolsa biziň ýurdumyza ynamly, durnukly we jogapkärçilikli, ýokary halkara abraýy hem-de uly ykdysady ösüş mümkinçilikleri bolan hyzmatdaş hökmünde ynam bildirilýändiginden habar berýär.


text:
Kriptorhizm (grek dil – kriptos – gizlin, orhis – ýumurtgajyklar) – ýumurtgajyklaryň öz anatomiki ýerine düşmekliginiň bozulmasy bolup, onuň ýumurtga haltajygyndan başga ýerlerde ýerleşýän ýagdaýyna aýdylýandyr. Ol garyn boşlugynda ýa-da gasyk kanalynda ýerleşip biler.
Ondan başga-da, aşak düşmeginiň bozulmagy netijesinde öz ugruny üýtgedip we gasyk kanalyndan çykyp, ol deriniň aşagynda, butlarda, ýamyzda, gasyk süňküniň üstünde ýerleşip biler.
Ýumurtgajyklaryň öz ýerinde bolmazlygy wagty ýetip doglan çagalaryň 2-4%-de, wagtyndan öň doglan çagalaryň 15-30%-de we 1 ýaşa ýetmedik oglanjyklaryň 1%-de duş gelýändir.
Ýumurtga haltajygyna düşmedik ýumurtgajygy 60% ýagdaýlarda el bilen barlap bolýandyr. 3% ýagdaýlarda bir ýa-da iki ýumurtgajyklaryň düýbünden bolmazlygy hem duş gelip bilýändir.
Ýumurtgajyklar göwreliligiň IV aýynda garyn boşlugynda emele gelip, V aýlykda gasyk kanalynyň içki deşigine ýetýändir. Göwreliligiň VII-VIII aýynda ýumurtgajyklar eýýäm ýumurtga haltajygyna düşýändirler. Bedeniň genetiki aýratynlyklaryna baglylykda ýumurtgajyklar çaganyň 1 ýaşyna çenli öz anatomiki ýerine düşüp bilerler.
Ýumurtgajyklaryň wagtynda ýumurtga haltajyga düşmezligi birnäçe sebäplere görä bolup bilerler:
1. Himiki maddalaryň täsiri netijesinde ýüze çykýan hromosom şikeslenmeleri ýa-da göwrelilik döwründe geçirilen wirus keselleri (dümew, gyzylja, toksoplazmoz, jyns gatnaşygy arkaly geçýän keseller).
Göwreli aýalda ýa-da düwünçekde ýüze çykýan endokrin näsazlyklar hem bu ýagdaýa uly sebäp bolup bilerler.
Kriptorhizm düwünçegiň ösüşiniň yza galmagynyň bir alamaty höküminde ýüze çykyp, ol käwagtlar dogabitdi şikeslenmeler bilen hem utgaşykda duş gelip biler: gulak ýelkenleriniň nädogry görnüşleri, giň maňlaýlylyk, döş kapasasynyň üýtgemegi, oňurganyň gyşarmagy, göbek ýa-da gasyk ingisi, kelle çanagynyň nädogry görnüşleri;
2. Wagtyndan öň bolýan dogrumlar;
3. Göwrelilik döwründe narkotiki däl agyrsyzlandyryjylaryň (aspirin, ibuprofen, parasetamol) ulanylmagy.
Geçirilen barlaglar göwrelilik döwründe şu serişdeleri ulanan aýallarda, dermanlary kabul etmedik aýallar bilen deňeşdirlende, kriptorhizmli çagalaryň dogulma töwekgelçiliginiň 16 gezege çenli ýokarlanýandygyndan güwä geçýär. Şonuň ýaly-da, göwreliligiň birinji üç aýynda estrogen serişdelerini ulanmak hem bu töwekgelçiligi ýokarlandyryp biler.
4. Köp düwünçekli göwrelilik (ekiz, üçem çaga);
5. Ene-atalaryň işindäki ýaramaz täsirler (himikatlar, pestisidler);
Kriptorhizim birnäçe görnüşde ýüze çykyp biler:
- Hakyky kriptorhizm – bu görnüş üçin, ýumurtgajyklary el bilen ýumurtga haltajygyna süýşürip bilmezlik ýagdaýy mahsusdyr. Ýumurtgajyk garyn boşlugynda, gasyk kanalynda, üstki gasyk halkasynda, ýumurtga haltajygynyň ýokarky ýa-da ortaky böleginde ýerleşip biler.
- Hakyky däl (ýalan) kriptorhizim – ýygy duş gelip, bu görnüşde ýumurtgajygyň ilkibaşky ýerleşýän ýagdaýyna garamazdan, ony el bilen ýerine süýşürip bolýandyr. Ýumurtgajyklary galdyrýan myşsanyň aşa dartylmagy bu görnüşe getirýän esasy sebäp bolup, çaganyň ömrüniň ilkinji aýlarynda bu myşsa ýygrylman, onuň dartylmagy 2 ýaşda ýokarlanyp, 8 ýaşa çenli şol ýagdaýda galýandyr.
- Ýumurtgajyklaryň ektopiýasy ( ýerini üýtgetmesi) – bu görnüşde ol ýamyzda, butda, ujydyň düýbünde, gasykda ýerleşip, ony ýumurtga haltajygyna düşürip bolmaýar. Ektopiýa kriptorhizmiň 5%-ni düzýändir.
- Ýokary galan ýumurtgajyk – käwagtlar ýumurtga haltajygyna düşen ýumurtgajyk ol ýerden tohum geçirijileriň ýeterlik ösmezligi netijesine ýokary galyp biler.
Öz wagtynda bilinmedik we bejerilmedik kriptorhizim birnäçe gaýraüzülmelere getirip biler:
1. Önelgesizligiň ýüze çykmagy – kadaly erkeklik jyns öýjükleriň emele gelmegi garyn boşlugynyň temperaturasyndan 1,5-2,5 ºС pes bolan ýumurtga haltajygynda bolup geçip biler.
Ýumurtgajyk garyn boşlugynda näçe ýokary we uzak ýerleşdigi saýy, şonça hem ol uzak ýokary temperaturanyň täsirine sezewar bolup, önelgelilik işjeňligi hem peselýändir.
2. Erkeklik (androgen) gormonlarynyň işiniň peselmegi – oglanjykda beden agramy artyp, semizligiň ýüze çykma töwekgelçiligi ýokarlanýar.
Ikilenç jynsy alamatlaryň (jynsy agzalaryň, gasygyň gyl bilen ýeterlik örtülmezligi, murtuň we sakgalyň haýal ösmegi) doly we özwagtynda emele gelmegi bozulýar. Ýaş ulaldygyça jynsy gowşaklyk ýüze çykýar.
3. Ýumurtgajyklaryň öz ýerine düşmezligi gasyk we göbek ingisiniň emele gelmegi bilen utgaşyp biler. Inginiň ingi halkasynda gysylmagy gaýragoýulmasyz hirurgiki kömegi talap edip biler. Şonuň ýaly-da, ýumurtgajygyň towlanmagy, gasykda ýerleşen ýumurtgajygyň şikeslendirilmegi lukmançylyk kömeginiň tiz berilmegine mätäçlik döredip biler.
4. Garyn boşlugynda ýokary temperaturanyň täsirine sezewar bolan ýumurtgajyklarda howply täze döremeler, kadaly ýerleşen ýagdaýy bilen deňeşdirlende 35 esse ýokarydyr.
Iň howply gaýraüzülme – ýumurtgajyklaryň çişiniň (seminomanyň) döremegidir.
5. Wagtyň geçmegi bilen psihiki bozulmalar(ruhy gamgynlylyk, newrozlar) hem goşulyp biler.
Kriptorhizmi öz wagtynda ýüze çykarmak üçin çagany ömrüniň birinji günlerinde (hepdelerinde) barlamak hökmandyr. Barlag ýyly otagda geçirilýär. Bir eliň barmaklaryny ýumurtga haltajygynyň aşagynda goýup, ýumurtgajyklaryň süýşmeginiň öňi alynýar. Beýleki el bilen barlag geçirilýär.
Eger ýumurtgajyk ýumurtga haltasynda bolmasa,ýanbaş süňküniň ýokarky öňki gerşinden, aşak we içine gasyk tümmejigine çenli gasyk kanaly barlanýar.
Eger ol gasyk kanalynda bolsa, ony ýumurtga haltajygyna süýşürmäge ymtylýarlar. Bu hereket hakyky we ýalan kriptorhizmi seljermäge kömek edýär.
Ýumurtgajyklaryň diňe biriniň bardygyny (monorhizm) ýa-da asla ýoklugyny (anorhizm) anyklamak üçin kontrasly wazografiýa (damarlara kontrastirleýji madda goýberilip, surata düşürilýär) barlagy geçirilýär. Bu usul ektopiki kriptorhizmi hem anyklamaga kömek edýär.
Kriptorhizmiň bejergisi iki usul bilen – gormon serişdesi we hirurgiki bejergi arkaly alnyp barylýar.
Gormon serişdesi bilen bejergide horion gonadotropini ulanylyp, ol esasan hakyky däl kriptorhizmde ulanylmaga maslahat berilýändir. Gormon 4-5 hepdäniň dowamynda hepdede 2 gezek bellenilýär.
Gormon serişdäniň kadaly mukdaryny bellemek hökmandyr. Uly mukdarda ol deride meneklerin köpelmegine, ujydyň ösmegine, ýumurtga haltajygynyň ulalmagyna, erkeklik jyns mäziniň üýtgemegine getirip biler. Kadaly bellenen mukdara geçilensoň, bu alamatlaryň aýrlyp gitmegi mümkindir.
Hirurgiki bejergi çaga 1 ýaşandan soň geçirilýändir. Diňe ýumurtgajyklaryň ýokarda (garyn boşlugynda) ýerleşmegi, hirurgiki bejergini 1 ýaşdan öň geçirmäge görkezme bolup biler.
Hirurgiki bejergi orhiopeksiýa adyny alyp, ol aşakdaky çärelerden ybaratdyr:
- Ýumurtgajygy gasykda tapyp, çykarmak;
- Utgaşyp gelende gasyk ingisini aýyrmak;
- Ýumurtga haltajykda ýörite döredilen "jübüjige" ýumurtgajygy getirmek;
- "Jübiniň" içinde ýumurtgajygy berklemek.
Ýumurtgajygyň garyn boşlugynda ýa-da onuň yz tarapynda ýerleşen görnüşinde, laparoskopiýa usuly ulanylyp, ol agzany tapyp, ony ýumurtga haltajyga düşürmäge ýaramly şertleri döretmäge ýa-da ösmedik ýumurtgajygy aýyrmaga kömek edýär.
Hirurgiki bejergide hem, ýygy bolmasa-da, gaýraüzülmeler ýüze çykyp biler: gan ýygnanmalar, sowuklama ýagdaýy, aşak düşürilen ýumurtgajykda gan aýlanyşygynyň bozulmagy.
Kriptorhizmiň döremeginiň öňüni almakda ýörite çäreler toplumy ýokdur.
Geljekki göwrelilige taýynlyk görüp, dowamly ýokançlyk keselleri bejermelidir.
Düwünçegiň hemme agzalarynyň emele gelýän göwreliligiň birinji aýlarynda himiki serişdeleri bilen işlemekden (öýde abatlaýjy işleri geçirmek, iş ýeriňiziň zyýanly täsirleri) gaça durmalydyr
Bu döwürde derman serişdelerini diňe lukmanyň maslahaty bilen kabul etmek ýerlikli bolar.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Adamynyň günde ençeme kynçylyklary ýeňip geçýän, daşdan köp müňlerçe gelýän habarlary kabul edip seljermeli bolýan, okgunlylygy, tizligi, ýygjamlylygy talap edýän döwrümizde ruhy gamgynlylyk ýagdaýy (depressiýa ýa-da depressiw bozulmalar) has ýygy duş gelýändir.
Ruhy gamgynlylyk (depressiýa) – ruhy keseller toplumy bolup, keýpiň pesligi, durmuşa bolan höwesiň ýitmegi, öz-özüňe kast etme (suisidal) pikirleriň döremegi bilen häsiýetlendirilýär.
Depressiýanyň ýüze çykyş sebäpleri belli däldir. Psihiatrlaryň bellemegine görä, depressiýanyň döremegi adamynyň nerw ulgamynyň ýagdaýyna, onuň gylyk-häsiýetleriniň aýratynlygyna, daş-töweregine we dürli ýaşaýyş kynçylyklaryna garaýşy we ýeňip geçişine bagly bolup durýandyr.
Depressiýanyň döremegine käbir möhüm faktorlar sebäp bolup biler:
- Tohum yzarlama häsiýeti ýa-da ruhy gamgynlylyga genetiki töwekgelçiligiň bolmagy. Ýakyn garyndaşlary (ene-atasy, doganlary) depressiýadan ejir çekýän adamlarda hem onuň ýüze çykma mümkinçiligi ýokarydyr.
- Beýnide biologiki işjeň maddalaryň arabaglanşygynyň bozulmagy. Depressiýanyň döremeginde serotoniniň, noradrenaliniň, dopaminiň orny uludyr. Şu biologiki maddalaryň alyş-çalyş ýagdaýyny kadalaşdyrýan serişdeler depressiýanyň bejergisinde hem ulanylýar.
- Erkek adamlar bilen deňeşdirlende, aýallarda depressiýa ýagdaýy has ýygy duş gelýändir. Bu ýagdaý olarda geçýän gormonal üýtgemeleriň ýygylygy (jynsy taýdan ýetişmek, göwrelilik, aýbaşyndan galma döwri) bilen düşündirilýär. Käbir aýallarda dogrumdan soň döreýän depressiýalar bolýar. Bu ruhy keseliň aýry görnüşidir.
- Howanyň üýtgemegi möwsümleýin depressiýanyň döremegine getirip, ol esasan güýz we gyş aýlary ýüze çykýandyr.
- Gipotireoz (galkan şekilli mäziň gormonlarynyň peselmegi), Kuşingyň sindromy (böwreküsti mäziň gormonlarynyň ýokarlanmagy), süýji keseli ýaly endokrin ulgamyň keselleri hem depressiýaniň sebäbi bolup bilýändirler.
- Howply we howply däl täze döremeleri, miokardyň infarkty, AIDS, inçekesel, Parkinsonyň keseli, dagynyk skleroz ýaly keseller hem depressiýa getirip biler.
- Käbir dermanlary uzak wagtlaýyn kabul etmek hem: glucokortikoidler, interferon, indometasin, howply täze döremelere garşy berilýän dermanlar, estrogen saklaýan serişdeler hem ruhy gamgynlylygyň alamatlaryny ýüze çykaryp biler.
- Neşekeşlik we alkogol içgileri kabul etmek.
- Ýakyn adamlaryňdan aýra düşmek, emlägiň ýitirilmegi, ýalňyzlyk, işsizlik ýaly emosional sarsgynlyga getirýän faktorlar hem, depressiýa ýagdaýyna töwekgelçiligi bolan adamlarda bu keseli ýüze çykaryp biler.
Depressiýanyň ýa-da depressiw bozulmalaryň birnäçe görnüşi bolup, olar alamatlaryň ýüze çykyş derejesi we olaryň dowamlylygy bilen tapawutlanýandyrlar.
Uly depressiw bozulmalar
Uly depressiw bozulma ýa-da uly depressiýa adamyň öndürijilikli işlemegine, adamlar bilen gatnaşmaga, öwrenmäge, durmuşdan lezzet almaga päsgel berýän alamatlar utgaşmalarynyň ýüze çykmagy bilen häsiýetlendirilýär.
Adam durmuşynda uly depressiýanyň birnäçe gezek gaýtalanmagy bolup biler.
Uly depressiýadan ejir çekýän adamlarda soňky 2 hepdede, aşakda sanalyp geçilen alamatlaryň azyndan 5-si duş gelip bilýändir:
- Keýpsizlik we gaharjaňlyk;
- Öň halaýan işleriňe höwesiň ýitmegi we olara biparh garamak;
- Işdäniň kesilmegi, bedeniň agramynyň azalmagy;
- Ukysyzlyk ýa-da tersine, ukuçyllyk;
- Gowşaklyk, "içki kuwwatlylygyň ýitmegi";
- Öz peýdasyzlygyňy duýmak;
- Ünsi jemlemek ukybynyň peselmegi;
- Ölüm barada we özüňe kast etmek pikiriniň döremegi;
- Hereketleriň haýallanmagy ýa-da tersine, çendenaşa tolgunma ýagdaýlarynyň ýüze çykmagy;
- Özüňe kast etmäge synanyşmak ýa-da ony geçirmegi meýilleşdirmek.
Ýokarda bellenilen alamatlar hemişe ruhdan düşme duýgusy bilen utgaşykda duş gelýändir.
Eger uly depressiýanyň alamatlary 2 ýyldan uzak dowam etse, ol dowamly hasaplanýandyr.
Distimiýa bozulmalary
Distimiýa bozulmalary – bu keýpiň ýaramazlaşmagy bolup, 2 ýyl we ondan hem köp dowam edip bilýändir. Bu bozulma alamatlary uly depressiýa bozulmalary ýaly ol diýen güýçli bildirmeýär we bu ýagdaý adamyň işlemegine, okamagyna we daş-töweregindäki adamlar bilen gatnaşykda bolmagyna täsir edýän däldir.
Distimiýa bozulmasyna duçar bolan adam keýpsiz, "ýüzi gamaşyp duran", öz pikir girdabynda ýaşaýan, özüne we başga adamlara tankydy göz bilen garaýan, degişmä düşünmeýän bolýar. Ol adamlar uly depressiw bozulma ýagdaýyna hem, howsala düşme ýagdaýyna hem duçar bolup bilerler.
Kiçi depressiýa
Kiçi depressiýa hem uly depressiýanyň alamatlary bilen ýüze çykýar, ýöne ol az wagtly bolup, 2 hepdä çenli dowam edýändir. Kiçi depressiýa näsag adamynyň durmuşynyň hil taýdan üýtgemegine täsir edýän däldir.
Möwsümleýin depressiw bozulmalar
Depressiýanyň bu görnüşi güýz we gyş aýlary döräp, ýaz we tomus aýlary geçip gidýändir. Ýylyň sowuk wagty günüň ýylylygynyň we ýagtylygynyň ýetmezçiligi sebäpli endokrin ulgamynyň işiniň üýtgemegi netijesinde döräp bilýändir.
Dogrumdan soňky depressiýa
Aýallaryň 75%-den gowragy dogrumdan soňky birinji 4 hepdesinde keýpiň bozulmalarynyň dürli derejesini başdan geçirýändirler. Köp aýallarda gamgynlylyk ýagdaýy ýüze çykýp, ol diýen bir aýdyň bolmadyk alamatlar bilen geçýändir. Keýpiň üýtgäp durmagy, aglaklyk, howsala düşmek duýgusy, ýaňy bolan çaganyň saglygy babatda ýerliksiz howsala düşmek ýaly alamatlar döräp biler.
Düzgün bolşy ýaly, bu ýagdaý dogrumdan 4-5 gün geçenden soň başlap, 2 hepdeden soň özbaşdak aýrylýandyr. Aýallar öz kiçi çagalaryna ideg etmäge ukyply bolup, bu ýagdaý ýörite bejergini talap edýän däldir. Maşgalada aýala dogan-garyndaşlary tarapyndan berilýän kömek we ünsli garaýyş gowy goltgy bolup biler.
Eger agzalan alamatlar 2 hepdeden köp wagt dowam etse, onda dogrumdan soňky depressiýa barada pikir etmelidir.
Aýalda dogrumdan soňky 1 ýylyň içinde depressiýa ýagdaýy döräp, bejergi geçirilmedik ýagdaýynda, ol köp ýyllaryň dowamynda saklanyp biler.
Dogrumdan soňky depressiýanyň alamatlary uly depressiw bozulmalaryň alamatlaryndan tapawutlanýan däldir. Alamatlarynyň ýüze çykyş derejesi boýunça dogrumdan soňky depressiýa ýeňil, ortalyk we agyr derejelerde geçip bilýändir.
Agyr derejeli depressiýadan ejir çekýän aýallaryň özüne we çagasyna şikes ýetirip bilme ýagdaýyny göz öňüne tutup, olara keselhanada bejergi bermek hökmandyr. Olar garyndaşlary we lukmançylyk işgärleri tarapyndan üznüksiz gözegçilige mätäçdirler.
Depressiýa köplenç anoreksiýa (horlanmak maksady bilen iýmitden ýüz öwürmek), howsalaly bozulmalar, neşekeşlik we alkogolizm keseli bilen utgaşykda geçip bilýändir. Şonuň ýaly ýagdaýlarda esasy keseli bejermekden başlamalydyr.
Hemme adamlar hem käwagtlar keýpsiz ýagdaýda bolup bilýärler. Ýakyn adamlardan aýrylmak ýa-da olaryň ölümi, emlägiňi we işiňi ýitirmek ýaly ahwalatlar islendik adamy emosianal deň-agramlylykdan çykaryp biler.
Adam durmuşynda ýaramaz ahwalatlar netijesinde dörän emosianal üýtgemeleri, ruhy kesel bolan depressiýadan aşakdaky alamatlar boýunça tapawutlandyryp bolýandyr:
1. Keýpiň bolmazlygy we göwnüçökgünlik depressiýada 2 ýa-da ondan hem köp hepde dowam edýär.
2. Depressiýa hemişe başga agzalaryň işiniň bozulmalary bilen utgaşyp gelýändir:
- Iýmit siňdiriş ulgamy tarapyndan - içiňde agyrlyk we agyry, sarynyň gaýnamagy, içiň ýellenmegi, içiň gatamagy ýa-da geçmegi;
- Ýürek-damar ulgamynda – ýürek agyrylary, ýürek urgularyň ýygylaşmagy, baş aýlanma;
- Dem alyş ulgamy tarapyndan – howa ýetmezçilik duýdusy, çalt-çaltdan dem alma, pallama ýaly alamatlar bolup biler. Ondan başga-da ukynyň bozulmagy, işdäniň peselmegi, horlanmak, çalt-çaltdan buşukma, derlegenlik ýüze çykyp biler.
3. Öz-özüňe kast etme pikirleriniň ýüze çykmagy depressiw bozulmasyndan habar berýändir.
4. Käwagtlar depressiýa hiç hili sebäpsiz hem ýüze çykyp bilýär. Eger depressiýa agyr durmuş kynçylyklary sebäpli ýüze çykýan bolsa, ol alamatlary boýunça agyr geçýän däldir we 2 hepdeden az dowam edýändir. Şonuň ýaly sebäpler bilen ýüze çykýan depressiýa psihogen depressiýalar diýilýär we olar hem bejergä mätäçdirler.
Depressiw ýagdaýlary psihiatr lukmanlar gürrüňleşme, ýörite test barlaglary arkaly anyklaýarlar. Gerek bolan halatlarynda başga hünärmenleriň maslahatyny we goşmaça barlag usullaryny hem geçirýärler.
Depressiýany näsaga ruhy taýdan täsir edip bejermek usullary we depressiýa garşy serişdeler (antidepressantlar) bilen üstünlikli bejerip bolýandyr.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
esasy
Gözegçilik işleri
POD/FT işine baha bermegiň esasy gurallarynyň biri-de gözegçilik işleridir.
Maliýe monitoriňi boýunça MGM-niň gözegçilik işleriniň esasy ugurlary şulardyr:
1. Gözegçilik edaralarynyň işini we POD/FT babatda olar bilen özara hereketi utgaşdyrmak;
2. Işinde gözegçilik edaralary bolmadyk pul serişdeleri we gaýry emläk bilen amallary geçirýän guramalary POD/FT babatda kanunbozulmalaryň öňüni almak we duýdurmak maksady bilen barlamak;
3. POD/FT babatda ýerine ýetiriji häkimiýetiň, prokuraturanyň, jemgyýetçilik birleşmeleri we başga guramalar bilen özara hereket etmek.
MGM tarapyndan gözegçilik subýektleri:
THÇMB – Türkmenistanyň Haryt çig mal biržasy
TDGG – Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugy
MGM işinde gözegçilik edaralary bolmadyk guramalar tarapyndan POD/FT babatdaky kanunçylygyň ýerine ýetirilişiniň barlagyny gönümel amala aşyrýar.
MGM-niň gözegçilik işleriniň esasy maksady guramalar we olaryň ýolbaşçylary tarapyndan POD/FT babatdaky kanunçylygyň ulanylyşynyň bozulmalarynyň öňüni almakdyr, şeýle-de, jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileri kanunlaşdyrmak we terrorçylygy maliýeleşdirmek bilen bagly alamatlary bolan amallary ýüze çykarmak.
POD/FT babatdaky kanunçylygyň ulanylyşynyň bozulmalarynyň ähli faktlary boýunça günäkär adamlar Türkmenistanyň administratiw kanunbozulmalary hakyndaky Kodeksiniň maddalary boýunça administratiw jogapkärçilige çekilýär. Kanunbozulmalary amala aşyrmaga ýardam edýän esasy sebäplere we şertlere ilkinji nobatda, POD/FT babatdaky kanunçylygyň talaplarynyň doly bilinmezligi, şeýle-de, içerki gözegçilik gulluklarynyň işgärleriniň öz borçlaryny ynsapsyzlyk bilen ýerine ýetirmegi degişlidir.
POD/FT babatdaky kanunçylygyň bozulmalarynyň öňüni almak üçin MGM prokurotura we beýleki hukuk goraýjy edaralar bilen ýakyn aragatnaşygy saklaýar.
Gözegçilik-barlag çäreleriniň geçirilmegi maliýe amallary hakyndaky maglumatlaryň ýokary hilini we wajyplygyny üpjün edýär. guramalaryň barlagynyň materiallary MGM-niň maliýe derňewleri we jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileri kanunlaşdyrmagyň we terrorçylygyň maliýeleşdirmegine garşy hereket etmäge gönükdirilen başga seljeriş işleri geçirilende, goşmaça maglumatlaryň çeşmesi bolup hyzmat edýär.
esasy


text:
"Eje sen meni dükandan hem almansyň öýdýän. Hiç hili dükan dagam ýok, çagalar ýatgyda ulalýar ekeni. Men şu gün mekdepde eşitdim" diýip, meniň 10 ýaşly oglum uly bir açyşy habar berýän ýaly, maňa çynlakaý äheňde habar berdi. Hawa, bu maglumat oňa uly açyşy aňladýardy, men bolsam öz döreden aldawymy nädip aklajagymy bilmän, adamymyň ýüzüne seretdim. Eger birnäçe wagt öň berlen soraga men hakykata ýakyn jogap tapan bolsam, bu wagt beýle oňaýsyzlyk duýmazdym we oglumyň ynamyndan gaçmazdym..."
"Sen – oglanjyk, a sen – gyzjagaz!"
Türkmen maşgalalarynda ösýän oglanjygyň we gyzjagazyň jynsy jähtden maşgalada we jemgyýetde özüni alyp barmagyň kadalary çagalykdan terbiýelenýär. Oňa başgaça, gender häsiýetlendirmeleri diýilýär.
Gyzjagaz ulalyp uly gyza öwrülmeli, soň bir maşgalanyň gelni bolmaly. Ony mylakatly, sabyrly, hemme öý hojalygyň hysyrdyly işlerinden baş alyp çykmany başarjak maşgala höküminde, onuň geljegini nazara alyp terbiýeleýärler.
Türkmen maşgalasynda oglanjyk – döwletliligiň başy. Ol ene-atasynyň binýady, maşgalanyň geljegi. Oglanjyk mert, özdiýenli, geljekde maşgalabaşy bolmaga kömek etjek häsiýetleri özünde jemlejek şahsyýet bolup ýetişmeli.
Ene-atanyň maşgalada, öý hojalygynda gyzjagaza we oglanjyga berýän terbiýesiniň şu meýillere görä aýratynlykly bolýandygy hemmämize mälimdir.
Jynsy terbiýe haçan berlip başlamaly?
Köp ene-atalar (köp türkmen maşgalalarynda oňa aslada üns berlenok) jynsy terbiýe jynsy kämillik döwri başlanandan soň berlip başlanmaly diýip pikir edýärler. Bu nädogrymyka diýip pikir edýärin. Dogry, 6-7 ýaşly çagaňyza kitaby açyp jyns agzalarynyň gurluşy barada düşündiriş bermegiň geregi ýokdur. Ýöne seksual terbiýäniň umumy ruhy terbiýäniň bir bölegi bolup durýandygyny we jynsy terbiýede çaganyň her ýaşy üçin öz aýratynlyklarynyň bardygyny bolsa bilmek peýdalymyka diýýärin.
3-6 ýaş
Kiçijik oglanjyklarda ilkinji ereksiýanyň döremegi syn edilýär. Takmynan 3 ýaşa çenli çagalarda utanma duýgusy bolmaýar. Şu ýaşda olarda jynsy agzalaryna bolan gyzyklanma döreýär. Eger çagaňyzyň öz daşky jyns agzalaryny elläp synlaýandygyny görseňiz, ony utandyrmaň. Çagajyk utanç hereket edýändigini bilmeýär, şonuň üçin onuň ünsüni oýnawaç oýnama ýa-da multfilm görmek bilen sowma dogry bolar.
5 ýaşdan soň çagalarda, has hem oglanjykda garşydaş jynsa bolan gyzyklanma döräp başlaýar, ol beden gurluşynyň aýratynlyklaryna üns bermäge çalyşýar. Çagalar bagynda meýdan edilýän gaba (gorşoga) Nazarjyk bilen bir ýerde oturan Aýnajyk, öz daşky jyns agzalarynyň deň däldigi barada çaga soragyny ejesine berip biler. Şeýle soraglaryň döremegi bilen siziň çagaňyza jynsy terbiýäni başlamagyň wagtynyň gelendigini bilmelidir. "Bilemok", "Gyzjagaz bir utanmaly, seretmeli hem däl" diýen ýaly jogaplaryňyzyň çaganyň özüçe ýalan many çykarmagyny mejbur edip biler. "Oglanjyklar we gyzjagazlar aýry ýerden buşugýarlar. Oglanjyklarda jüllüjek bar, gyzjagazlarda bolsa güljagaz" diýen ýaly hakykata ýakyn maglumat bermek çaga üçin düşnükli bolarmyka diýip pikir edýärin.
Görşümiz ýaly, edil 6 ýaşdan soň çagalarda jynsyna görä (oglanjyk ýa-da gyzjagaz) özüni kabul etmek başarnygy döreýär. Oglanjyk özüniň kakasyna meňzeşdigini, gyzjagaz bolsa ejesine meňzeşdigini aňlamaga ukyply bolýar. Çaganyň nireden alynýandygy barada gyzyklanma hem edil şu ýaşda döräp başlaýar.
Ýene bir möhüm bellemeli zat. Jynsy terbiýäniň başynda çagalary beden arassaçylygyny saklamagyň düzgünlerine öwrenişdirmek möhümdir: suwa düşürmek, arlyklary çalyşmak, daşky jyns agzalary kadaly ýuwmak (has hem gyzjagazlar üçin möhüm), çaga ulalandan soň hajathana kagyzyny ulanmagy we daşky jyns agzalara idetmegi, içki eşikleri çalyşmagy öwretmek. Bu gigiýeniki düzgünlere uýgunlaşma geljekde jyns agzalarynyň sowuklama kesellerinden goranmaga kömek edip biler.
10-12 ýaş
Bu döwürde jynsy taýdan ýetişmegiň ilkinji alamatlary peýda bolup başlaýar: goltukda we daşky jyns agzalarda gyl örtüginiň döremegi, gyzlarda süýt mäzleriniň ulalyp başlamagy. Oglanlarda döreýän gijeki "şeýtan oýnamalar" (pollýusiýa) – ygtyýarsyz dölüň bölünip çykmalary, olarda howatyrly duýgularyň döremeginiň sebäbi bolup biler. Beýle halatda bu ýagdaýyň howply däldiginiň kakasy tarapyndan düşündirilmegi zerurdyr.
Bu döwürde aýbaşylaryň başlanmagy, bu barada habarsyz gyzjagazda saglygy babatda gorkynyň döremegine getirip biler. Aýbaşynyň sebäpleri, ol döwürde özüňi alyp barmagyň we arassaçylyk çäreleriň möhümligi barada anyk maglumat bermek enäniň paýyna düşýändir. Aýbaşylary bellemek üçin kalendaryň tutulmagyny, onuň bozulmalarynda ginekolog lukmana ýüz tutulmalaryň gerekdigini gyzjagaz bilmelidir.
“Çagalar nirden emele gelýär?” diýen sorag 5 ýaşda bir äheňde, 10-12 ýaşda bolsa eýýäm başga äheňde berlip biler. 10-12 ýaşly çaga mekdepde deň-duşlaryndan, teleýaýlymlardan, kinofilmlerden belli bir maglumaty alyp, özüçe düşünip biler. Eger şeýle sorag berilse, gyzaryp we utanyp erteki otarmagyň geregi ýokmuka diýip pikir edýärin. Çagada entek ululara mahsus seksual hyýallar ýok, oňa diňe umumy maglumat alma ýeterlik. Bu soraga takmynan şeýle jogap bermek (meniň pikirimçe) ýeterlikmikä diýýärin: "Eje we kaka biri-birini gowy görende, kaka ejä kiçijik tohum öýjügini berýär we ejäniň içinde kiçijik çagajyk ösüp, wagty gelende çykýar". Bu maglumat oňa ýeterlik, çaga dogrumynyň tehnikasynyň gürrüň berilmegini ol sizden talap etmez.
13-15 ýaş
Bedende möwç alýan gormonal üýtgeşmeler jynsy islegiň, jynslaryň biri-birine bolan gyzyklanmasynyň ösmegine getirip bilýär. Ýetginjek özüniň şahsyýet höküminde görülmegini isleýär. Bu döwür ene-atalaryň has ünsli, çagasyna ýakyn bolmagyny talap edýär. Bu meselede ene-atalardan soň, mekdebiň berjek kömegi hem wajypdyr.
Gynansak hem, biziň ýetginjeklerimiziň köpüsiniň öz jynsy anatomiýasyny bilmezligi, şonuň ýaly-da göwreliligiň döremegi üçin şertleriň aýdylyp geçilmezligi jynsy gatnaşyklaryň ir başlanmagyna we islenilmedik, ýetginjeklik göwreliliginiň ýüze çykmagynyň sebäbi bolýar. Aýal lukmany höküminde men 15 ýaşly gyzjagazlar bilen gürrüňdeşlik geçirimde, olaryň jyns agzalary barada bilimleriniň ýoklugyny bilip geň galypdym. Näme üçin olara mekdep dersi ýürek ulgamy, böwrekler barada maglumar berip, jyns agzalary barada maglumat bermeýär? Öz jynsy we önelgelilik ulgamynyň fiziologiki işini bilmeýän ýetginjek göwrelilikden goranyp bilermi? Jynsy gatnaşyklaryň jogapkärçiligine düşünip bilermi? Bu meselede kim esasy işleri geçirmeli – lukmanlarmy ýa-da mugallymlar?
Meniň pikirimçe, 15-16 ýaşdan soň ene-ata ýetginjek çagasyna abortyň saglyk üçin howplulygy, göwreliligiň öňüni alyş serişdeleriniň bardygy barada maglumat bermeli. Maglumat alan ýetginjek pikirlenip, öz hereketlerine dogry baha bermäge mümkinçilik alýamyka diýip pikir edýärin, bilmezlik – hemişe ýerliksiz islegi, ýalňyşlyklary döredýär.
Çaganyň terbiýesi, edil şonuň ýaly-da jynsy terbiýesi ene-ata bilen ýakynlygy, ynamlylygy, takatlylygy, ünsi talap edýär. Bu babatda ilkinji maslahatçylar köçe, nätanyş adamlar bolman, maşgala we mekdep bolmalydyr.
Awtor: Hatyja Babaýewa, ginekolog wraçy
Teswirlemeler
demamogiya! "Hany ata babalarymyz....blah blah blah ahlak, terbiye sheyle beyle". Halkara tejribeden owrenmeli. Ahlak diyip gygyryp yorenigmi bilen 17 yashlyny, eli telefonnly, okuwsyz, ishsiz saklap bolanok. Mugallymlaryng roli bar. Bok hem bilenoklar, ene atalarda NOL bilim. Sen bolsa maglumatlary gizlap gyzlygy saklajakmyshyng.
Goyun gechinem oz ayagyndan asyalar men bu yerde artykmach zat yazamok herkim oz pikirini yazmana haky bar. Dogry tankyt edenine sag bol tankyt bolmasa osusem yok diyleni.
Turkmenistan musulmak yurduna hachan owruldika?
Sen name oz dininem bilenokmy?
15-16 yashlarda gyzlara abordyn saglyk un howpludygyny onuni alys serisdelerinin bardygyny aytmalymysh Lukman sizin pikirinizche dine gowrelilikden goranmagyn yoluny owretmeli hany gyzlyk dusunje hany ahlak hany terbiye.
demamogiya! "Hany ata babalarymyz....blah blah blah ahlak, terbiye sheyle beyle". Halkara tejribeden owrenmeli. Ahlak diyip gygyryp yorenigmi bilen 17 yashlyny, eli telefonnly, okuwsyz, ishsiz saklap bolanok. Mugallymlaryng roli bar. Bok hem bilenoklar, ene atalarda NOL bilim. Sen bolsa maglumatlary gizlap gyzlygy saklajakmyshyng.
göwreliligiň öňüni alyş serişdeleriniň bardygy barada maglumat bermeli
Shu yeri bn ylalashmayan henin durmusha chykmadyk gyza gowreliligin onuni alysh serisdesi nama gerek jynsy taydan terbiyelande gyzlyk perdesini goramalydygynyn deregine gowreliligin onuni alysh serisdelerini owretmek yerliksiz bolaymasa edil bu yeri yetginjek gyzlara degisli dalmika diyyan. Bashgaca goz bn garasak bu gyzlyk dusunjanin yokdugyny anladyan yaly.
Sen turkmen yertginjek gyzlarynyg (16-18) edip yoren zatlaryndan habaryng barmy? Kitapdan dal. Gyzlyk dushunjani doktora baryp almaly dal. Ony ene ata owretmeli.
Menem tesbirçi Hemranyň pikirleri bilen ylalaşýaryn.Gyzlyk, ahlak, abraý diýen düşünjeleri ýere gömdüler öýdýän. Ol hakynda terbiýe bermegi soňky orunlara geçirildi. Saýtdaky maslahatlar musulman halkyna degişli däl diýip hasaplaýaryn. Ol Ýewropaly, umuman daşary ýurtly gyzlara degişli.
Turkmenistan musulmak yurduna hachan owruldika?
Shu yeri bn ylalashmayan henin durmusha chykmadyk gyza gowreliligin onuni alysh serisdesi nama gerek jynsy taydan terbiyelande gyzlyk perdesini goramalydygynyn deregine gowreliligin onuni alysh serisdelerini owretmek yerliksiz bolaymasa edil bu yeri yetginjek gyzlara degisli dalmika diyyan. Bashgaca goz bn garasak bu gyzlyk dusunjanin yokdugyny anladyan yaly.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Ýaş alymlaryň işleiniň işleriniň ýygyndysy neşir edildi
Neşir 2017-2018-nji ýyllara çäreleriň meýilnamasyna laýyklykda Türkmenistanyň Ýaş alymlar merkezi tarapyndan taýýarlanyldy. Onda ýokary okuw mekdepleriniň, pudaklaýyn ylmy-barlag institutlarynyň we Türkmenistanyň Ylymlar akademiýalarynyň düzümleriniň wekilleriniň ylmy işleriniň ýüze golaýy çap edilipdir.
Ýygynydaky ylmy makalalaryň aglabasyny Türkmenistan YA-nyň, onuň garamagyndaky institutlaryň we merkezleriniň hünärmenleri taýýarlapdyrlar. Neşiriň tematiki bölümleriniň ählisinde nano- we himiýa tehnologiýalary, täze materiallar, energetika pudagyndaky barlagalar; biotehnologiýalar, molekulýar biologiýa, oba hojalygy, ekologiýa we genetika; häzirki zaman lukmançylyk we derman serişdeleriniň önümçiligi; innowasion ekologiýa; ynsanperwer ylymlary ýaly ugurlara degişi makalalary ýerleşdirilipdir.
Ulag we aragatnaşyk institutynyň ýaş alymlary wajyp meselelere bagyşlanan makalalaryň birnäçesini taýýarlapdyrlar. Olar, esasan önümçiligi awtomatlaşdyrmaga bagyşlanylypdyr. Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň wekilleriniň makalalar toplumy programma üpjünçiligne degişli. Olaryň arasynda her ýyl geçirilýän ýaş alymlaryň ylmy bäsleşiginiň ýeňijileri-de bar. Ýygyndynyň işjeň awtorlarynyň arasynda lukmançylyk uniwerstetiniň, Seýitnazar Seýdi adyndaky mugallymçylyk institutynyň, ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň wekilleri bar.
Ylymlar akademiýasynyň alymlary ýygyndyny taýýarlamaga ýardam etdiler. Olaryň ýolbaşçylygynda ylma baş goşan ýaş mugallymlardyr talyplar amaly barlaglar bilen meşgullanýarlar.
Ylmy neşiriň ilkinji sanynda çap edilmek hukugyna geljegi uly täzelikleriň awtorlary mynasyp boldylar. Ýygyndyny taýýarlanlar Ylymlar akademiýasynyň pudaklaýyn ylmy-barlag institutlarynyň hänermenleriniň seslenmesini-de beripdirler.
Ýygyndy „Aýdyň gijeler“ hojalyk jemgyýetiniň maliýe goldawy bilen neşir edilipdir, onuň hünärmenleri ýurdumyzyň alymlary bilen işjeň hyzmatdaşlyk edýärler.


text:
Soganlyk we ösümlik ekişi
Satyn alyp poçta rkaly getirden ösümligiňizi (nahalyňyzy) gabyndan çykaryň we 2–3 günläp kölegelik ýerde goýuň. Ikinji bir mümkinçilik hökmünde olary bada-bat oturdyp, soňra bolsa iki günläp üstüni ýapyp goýuň (meselem kanselýariýa kagyzy, tagta). Şeýtseňiz olary gönümel gün şöhlesinden gorarsyňyz. Ýogsam siz olary güýçli gün şöhlesiniň täsirine sezewar edersiňiz.
Öňünden şineledilen ösümlikleri ekmek
Ösümligiň ölçegine görä çukur gazyň. Ösümligi küýzeden çykaryň (ösümlikler haltada sellofan paketlerde gaplanylgy bolan ýagdaýynda) we durşuna göneldip köküni aşak edäge-de çukura salyň. Çukura biraz suw guýuň we topraga siňişensoň, nahaly gömüň. Nobatdaky ösümlikleri hem edil şeýdip oturdyp çykyň. Joýalara we klumbalara oturdanyňyzdan soňra, nahallary suwaryň. Oturdanyňyzdan soň ilkinji günlerde nahaly gerek bolsa suwaryň, güýçli jöwzaly tomsuň epgeginde olary kölegeläň. 1–3 hepdäniň dowamynda ösümlik doly kök urar, şondan soňra olara edil mellekdäki beýleki ösümlikler ýaly idi-yssywat ediň.
Soganlyk we kluben ekişi
Ilki bilen soganlygy we klubeni (mundan beýläk umumy ady diňe soganlyk) oturtjak ýeriňizi gazyň. Ekäýjek wagtyňyz soganlygy kagyz gapjagazyndan çykaryň. Ýeterlik çuňlukda çukur gazyň (tablisa serediň) we wegatasion ujuny ýokaryk edip soganlygy ýerleşdiriň. Tersligine gömülen soganlygyň käbir görnüşleriniň çüýremekligi mümkin. Soňra soganlygy gömüň we topragy birazajyk demrikdiriň. Eger howa gurak bolsa, orturdanyňyzdan soň topragy gowy edip suwarmak zerurdyr. Eger siz, meselem tomsuň ortarasynda çigildem oturtsaňyz (saklara ýeriňiz bolmadyk ýa-da uzak wagtlyk gitmeli bolan halatyňyzda), onda olary suwarmak gerek däl. Soganlyklar dynjyny alar we ilkinji güýz ýagyşy bilen ösüp başlar.
Has ownuk soganlyklary, şeýle hem has gaty toprakda ösen soganlyklary has ýüzleý oturdyň. Ekişiň çuňlugy diýlip soganlygyň ujy bilen topragyň ýüzüniň aradaşlygy hasap edilýär!
Soganlyklar ýerden ýokarky bölekleri guran mahaly tomsuň yssy we gurak wagty hatda maý aýynda köwlenilip alynýar (bu gladiolusdan başga ähli soganlyklara degişlidir). Soganlyklaryň köp görnüşini (meselem, sarymsak, zagpyran, çigildem) köwlenenden soňra gurak ýerde güýze çenli saklamak bolýar. Beýleki görnüşleri, meselem liliýa, alahöwren sogany (muskari), hindi sogany (ptisemleçnik) we kupena, gurak ýerde saklamaklyk zyýanly bolup biler, hatda guramaklary hem mümkin. Soganlygynyň guramagyny halamaýan görnüşleri iň gowusy bir ýerden başga ýere göçürip saklamaly (olar gurak ýerde bir hepdeläp kesellemän durýar, ýöne özüm-ä şondan köp wagt goýmazdym).
Liliýanyň soganlyk gabygyndan köpelmegi
Liliýanyň soganlyk gabygyndan köpelmegine mysal
Liliýany köpeltmegiň iň bir ýönekeýje usuly soganlyk gabygy arkalydyr.
Soganlyk gabygyny iň gowusy süýri formaly guta (ahyr ýaly) 1–2 sm çuňlukda (=gabygyň üstündäki topragyň galyňlygy) oturdyň we ony ortarada ýerleşdiriň, gündizki temperatura 25–30 °C, gijeki bolsa 22 °C töweregi bolmalydyr (gije has pes hem bolup biler, esasy gündizki temperaturanyň ýokary bolmagydyr) (meselem: oranžereýa, teplisa, kwartiranyň penjiresi). Toprak guraksy bolmalydyr. Şu şertlerde gabygyň aşaky böleginde täze soganlyklar öňkä görä has çalt emele gelýär. Bir gabykda 1–3 aýyň dowamynda 1 sm çemesi ululykda 2–3 sany soganlyk emele gelýär. Eger gabyklar iýulyň aýagynda ýygylsa we oturdylsa, onda sentýabryň birinji ýarymynda olary ýygyp, klumba 2 sm çuňlukda oturdyp bilersiňiz. Takmynan 4 sm aralyklar bilen ýeke soganlykly bir gabykdan oturdyp çykyň. Klumbada 4–6 ýyl ösensoň güllemäge ukyply aňrybaş soganlyklar alarsyňyz.
Sogan düýpli ösümlikleriň ekişi
Sogan düýplüleriň birnäçe görnüşi tohum arkaly örän tiz we netijeli köpelip bilýär. Tohumy mart-aprel aýlarynda gönümel topraga ýa-da taýýar küýzelere 0,5–1 sm çenli çuňlukda ekiň. Birinji ýyl olary göçürmäň, şol bir ýerde saklaň. Käbir görnüşleriň eýýäm indiki ýyl güllemegi mümkin. Görnüşleriň aglabasy ekileninden 2–5 ýyl soň gülleýär. Kada bolşy ýaly, ownuk görnüşler irilere seredeniňde, has ir gülleýärler.
««« Öňki makala: Gelşikli ik şekilli alma ýetişdirmek Indiki makala: Däne möjejiklerine garşy göreşeliň »»»
Şenbe 19.12.2009 07:55 | Print | Ösümlik ýetişdirmek boýunça instruksiýalar
KPR kluby hakda
Ösümlikleri ekip ýetişdirmekdäki tejribäňizi paýlaşyň. Bu barada makala ýazyň we ony öz diliňizde Botanix žurnalynda çap etdiriň! Has jikme-jik maglumat üçin biziň bilen habarlaşyň.


text:
«Türkmen dili sapaklary» hyzmaty“Türkmen dili sapaklary” atly hyzmat birikdirmek üçin 2015-nji ýylyň noýabr aýynyň 10-dan elýeterli.
“Türkmen dili sapaklary” hyzmaty müşderä SMS habarlaryň kömegi bilen türkmen sözlerini öwrenmäge, terjime etmäge we dürs ýazmaga ýardam berýär.
KIM BIRIKDIRIP BILÝÄR ?
“Türkmen dili sapaklary” hyzmaty rus dilinde – hemme müşderiler üçin niýetlenendir.
HYZMATYŇ BEÝANY
Hyzmaty rus dilinde birikdirmek üçin 6282 belgä boş SMS-habar ýa-da islendik ýazgyly SMS-habar ugratmaly ýa-da *6282# belgini USSD-soragnamada jaň aýlamaly.
Müşderä hyzmaty dolandyrmak boýunça buýruklar bilen garyş alyş habarnama we ilkinji şertler geler (kynçylyk derejesiniň peselmegi ýa-da galmagy).
Hyzmatyň ilkinji 3 (üç) güni nyrhlandyrylmaýar. Eger-de müşderi nyrhlandyrylmaýan döwründe habar bermedik bolsa, onda nyrhlandyrylmaýan döwür tamamlanan wagtyndan kontent gysga (tölegli) 6281 belgilerden (hyzmat rus dilinde) ugradylyp başlanýar.
Gysga 6281 belgiden tölegli giriş SMS-habaryny almak – gije-gündiziň dowamynda bir gezek.
Bonus döwri diňe 1 (bir) gezek hereket eder.
Gysga belgi Nyrhy
6281 GBS bilen 0.39 manat
6282 0
“Türkmen dili sapaklary” hyzmatyny dolandyrmak üçin buýruklar
SMS-habarlaryň dili – rus dili
Hereket Buýruk Gysga belgi
Hyzmaty birikdirmek Boş SMS, islendik ýazgy 6282
Hyzmaty öçürmek STOP ýa-da STOP 6282
Soňky ugradylan soraga jogap 1,2,3 ýa-da 4 (dogry jogabyň belgisine bagly) 6282
Dürs ýazuwy, sözüň manysyny almak Türkmen dilinde söz ýa-da jümle 6282
Kynçylygyň derejesini ýokarlandyrmak + 6282
Kynçylygyň derejesini peseltmek - 6282
USSD-buýrugyny
Hereket Gysga belgi
Hyzmaty birikdirmek *6282# jaň
Hyzmaty öçürmek *6282#9# jaň
Lezzetli ulanmagyňyzy arzuw edýäris!


text:
15-16-njy martda hormatly Prezidentimiziň Katar Döwletine döwlet sapary meýilleşdirildi. Özara bähbitli söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmek hem-de ynsanperwer gatnaşyklary, iki ýurduň we halklaryň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary hemmetaraplaýyn pugtalandyrmaga gönükdirilen medeniýet ulgamyndaky hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek üçin uly kuwwatyň hem-de mümkinçilikleriň bar.
Katar Döwleti bilen diplomatiki gatnaşyklar 1996-njy ýylyň noýabrynda ýola goýuldy. Hormatly Prezidentimiziň 2010-njy ýylyň oktýabr aýynda Katar Döwletine bolan resmi saparynyň hem-de Kataryň Emiriniň geçen ýylyň mart aýynda ýurdumyza bolan resmi saparynyň netijeleri boýunça gazanylan ylalaşyklar netijeli hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmäge kuwwatly itergi berdi.
Dünýä bileleşiginiň doly hukukly agzasy bolan Garaşsyz hem-de Bitarap Türkmenistan ählumumy abadançylygyň we ösüşiň bähbidine netijeli halkara hyzmatdaşlyk strategiýasyna ygrarlydyr.