text:
Şu ýylyň 1-nji dekabryndan başlap, Türkmenistanda ilata mugt berilýän limitden artyk sarp edilen elektrik togunyň bahasy 100%-den gowrak ýokary galar.
Bu barada paýtagtdaky “Döwletenergogözegçilik” kärhanasynyň edara jaýynda bilidiriş asylypdyr. Ol bildirişde mugt goýberilýän möçberiň çäginden artyk sarp edilen elektrik togunyň bahasynyň 100 kwt-sagadynyň 2 manat 50 teňňe boljakdygy habar berilýär. Mundan öň toguň 100 kwt sagady üçin 1 manat 20 teňňe tölemelidi.
Bu Türkmenistanda elektrik energiýasynyň bahasynyň soňky ýyllarda eýýäm ikinji gezek ýokary galdygy bolýar. 2011-nji ýylyň 1-nji sentýabrynda hem elektrik energiýasynyň 100 kwt-sagady üçin nyrhlar 30% ýokary galdyrylypdy. Şonda toguň 100 kwt sagadynyň bahasy 92 teňňeden 1 manat 20 teňňä çykarylypdy.
Resmiler elektrik energiýasynyň nyrhlarynyň ýokary galmagynyň sebäpleri barada ilata hiç hili düşündiriş bermeýärler. Habar serişdelerinde bu barada asla hiç hili habar ýa-da maglumat berilmeýär. Resmi metbugatda köplenç elektrik togy mugt diýlip ýazylýar.
Mälim bolşy ýaly, ýurtda adam başyna 35 kilowat-sagat mugt elektrik energiýasy berilýär. Şondan artygy – tölegli. Şeýle-de, ilatyň käbir gatlagy üçin elektrik togy doly ýa-da bölekleýin mugt berilýär. Mysal üçin, Beýik Watançylyk urşyna gatnaşanlar we inwalidler üçin elektrik energiýasy doly mugt.
Şeýle-de sowet döwründe, ýagny geçen asyryň 20-nji-50-nji ýyllaryndaky repressiýalardan ejir çekenler we çopanlar üçin hem elektrik energiýasy mugt. Harby we hukukgoraýjy organlaryň işgärleri we bu organlardan ýaşy boýunça zapasa çykan harbylar elektrik energiýasy üçin tölegiň ýarpysyny, ýagny 50%-ni tölemeli. Çernobyl heläkçiliginde ejir çekenler hem elektrik eneriýasy üçin tölegiň 50%-ni tölemeli.
Ýurduň habar serişdelerinde bu barada maglumat berilmänsoň, adamlar elektrik energiýasynyň bahasynyň gymmatlandygyny diňe “Döwletenergogözegçilik” kärhanasynyň edarasyna elektrik togy üçin töleg tölemäge baranlarynda bilip galýarlar.
Türkmenistanyň raýatlaryna elektrik energiýasynyň belli bir möçberi 1992-nji ýylda mugt berlip başlandy. Şonda her aýda adam başyna 25 kilowat-sagat elektrik energiýasy mugt berilýärdi. 1993-nji ýylda mugt berilýän elektrik energiýasynyň limitiniň üstüne 10 kilowat-sagat goşuldy we adam başyna 35 kilowatt-sagat elektrik energiýasy berlip başlandy. Şondan bäri bu limit saklanyp gelýär.
Ilkibaşda elekrtik toguny we tebigy gazy ilata 2015-nji ýyla çenli mugt bermek göz öňünde tutulypdy. Emma 2004-nji ýylda türkmen hökümeti ýurduň ilatyna elekrtik toguny we tebigy gazy 2030-njy ýyla çenli mugt bermegi dowam etmek kararyna geldi.


c: text/html

text:
Apple kompaniýasy dünýäde telefon satuwlardan gelýän peýdanyň 91%-i bir özi aldy. Bu barada Strategy Analytics konsalting agentliginiň barlagyna salgylanyp, CNBC habar berýär.
Dünýäde satylýan telefonlardan gelýän peýdanyň 91%-i pul bilen aňladanyňda 8.2 mlrd $-a barabardyr. Peýdanyň galan 9%-ni bolsa, galan telefon öndürýän kompaniýalar öz arasynda paýlaşdy.Olaryň ìçinde, Huawei, Vivo, OPPO (üçüsem Hytaýyň kompaniýasy). Huaewi kompaniýasynyň paýyna bolsa 2.4%-i düşüp, ony pul bilen aňladanyňda 200 mln $ bolýar, bu görkezijini Apple bilen deňeşdireňde peýda örän ujypsyzdyr.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Şu ýylyň 1-nji ýanwaryndan ýurtda Döwlet ýaşaýyş jaý gaznasynyň ýaşaýyş jaýlarynyň hususylaşdyrylmagy hakyndaky kanun güýje girdi. Emma prezidentiň geçen ýylyň 22-nji iýunynda gol çeken bu kanuny boýunça entek ýaşaýyş jaýlaryny hususylaşdyrmak hiç kime başardanok.
Munuň takyk sebäplerini resmi taýdan anyklamak başartmady. Emma ildeşlerimiziň käbirleri bu kanun boýunça hususylaşdyrmany ýerine ýetirmeli degişli häkimiýetleriň bu işe taýýar däldigini aýdýarlar.
Paýtagtyň Köpetdag etrabynyň ýaşaýjysy Ýazgeldi öz ýaşaýan etrabynyň häkimligine baryp ýaşaýyş jaýyny hususylaşdyrmak barada soranynda oňa ýaşaýyş jaýlaryny hususylaşdyrmak boýunça zerur bolan resminamalaryň entäk taýýarlanmandygyny aýdypdyrlar.
“Häkimlige baryp soranymda zerur bolan dokumentleriň ýokdugyny aýtdylar. Ýanwaryň 20-sinden priwatizasiýa başlanmagy ähtimal diýdiler” diýip, paýtagtyň Köpetdag etrabynyň ýaşaýjysy Ýazgeldi aýdýar.
Resmi buýruk
Käbir ildeşlerimize bolsa häkimliklerde hususylaşdyrma işini başlamaga entek anyk buýruk berilmändigini aýdypdyrlar.
“Berkararlyk etrabynyň häkimligine baranymda entäk munuň ýaly buýrugyň ýokdugyny aýtdylar” diýip, öňki Azatlyk häzirki Berkararlyk etrabynyň ýaşaýjysy Berdimyrat gürrüň berýär.
Ýurduň döwlet ýaşaýyş jaýlarynda ýaşaýan ilatynyň ýüzlerçe müňüsiniň hususy ýaşaýyş jaýly bolmagyna mümkinçilik berýän kanunyň berjaý edilmegine degişli häkimiýetleriň taýýarlyksyz çemeleşmeklerinden nägilelik bildirýänler az däl.
Ýazgeldi bu barada şeýle diýýär: “Adamlara jeza berýän kanun girizilen bolsady, onda ony derrew ýerine ýetirerdiler. Kanunyň kabul edilenine ýarym ýylyň geçendigine garamazdan, häkimiýetleriň taýýarlyksyz bolmagy olaryň adamlara bolan garaýyşlaryny görkezýär”.
Bu ýagdaýa ýaşaýyş jaýlarynyň hususylaşdyrylmagynyň öňüne emeli böwet basylmagy hökmünde garaýanlar bolsa bu kanunyň ýurtdaky beýleki käbir kanunlar ýaly kagyz ýüzünde galjakdygyny, onuň asla durmuşa geçirilmejekdigini aýdýarlar.
“Öňem işlemeýän kanunlar az däl. Bu-da şolaryň biri bolar-da” diýip, paýtagtyň Parahat mikroraýonynyň ýaşaýjysy Röwşen aýdýar.
Hususylaşdyrmak gerekmi?
Şol bir wagtda-da ýaşaýyş jaýlarynyň hususylaşdyrylmagyna hem dürli-dürli garaýyşlar bar. Käbirleri hususylaşdyrmagy öz ýaşaýan jaýlarynyň ýumrulmagyndan gorag hem-de ony erkin satmaga mümkinçilik hökmünde garaýan bolsalar, käbirleri ýaşaýyş jaýlarynyň hususylaşdyrylmagy bilen kommunal hyzmatlarynyň nyrhlarynyň ýokary galdyrylmagyndan hem howatyrlanýarlar.
“Orsýetde priwatizasiýa edenlerinden soň kommunal hyzmatlaryň bahasy ýokary galypdy. Bizde hem edil şeýle bolmagy ähtimal. Şeýle-de mugt diýip berilýän gazyň, suwuň, elektrik togunyň hem bahasyny ýokary galdyrarlar” diýip, öňki Azatlyk häzirki Berkararlyk etrabynyň ýaşaýjysy Berdimyrat aýdýar.
Ýaşaýyş jaýlarynyň hususylaşdyrylmagynyň ýurtda ýaşaýyş jaýlarynyň arzanlamagyna getirip biljekdigini aýdýan ildeşlerimiz hem bar.


text:
Türkmenistan Londonda geçirilýän Olimpiýa ýaryşlaryna 10 sportsmeni bilen gatnaşdy, olardan medal alan bolmady. Diňe Londonda däl, umuman aýdylanda, soňky ýyllaryň dowamynda halkara ýaryşlardan ýurda dereje bilen dolanan türkmenistanly sportsmenleriň sany az hasaplanýar.
Emma bu mydama beýle bolmandyr. Sowet döwründe regionda, hatda dünýäde at gazanan türkmen sportsmenlerem bolupdyr. Olardan biri hem sambo boýunça halkara ýaryşlarda altyn medal gazanan Muhammetmyrat Hallyýewdir.
Hallyýew häzir Orsýetde rus komandalaryny türgenleşdirýär. Azatlyk Radiosy onuň bilen Türkmenistanda sportuň ýagdaýy, Olimpiýa oýunlarynda türkmen sportsmenleriniň häzire çenli eden çykyşlary ýaly dürli meseleler barada söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Postsowet giňişligindäki käbir ýurtlaryň ýolbaşçylary Olimpiýa oýunlarynda altyn medal gazanan sportsmenlerine 1 million dollara çenli sylag beriljekdigini ýglan etdi, emma Türkmenistan onuň yaly beýanat bilen çykyş etmedi. Siz bu ýagdaýa nähili garaýarsyňyz?
Sambo boýunça halkara ýaryşlarda altyn medal gazanan Muhammetmyrat Hallyýew.
Muhammetmyrat Hallyýew:
Meniň pikirimçe, öz sportsmenleri medal gazanan ýagdaýynda türkmen hökümeti ondanam köp pul baýrak berer. Türkmenistan baý ýurd-a. Meniň pikirimçe, türkmen sportsmenleriniň arasynda biri gowy çykyş etmeli, sebäbi ol Annamyradowyň okuwçysy, menem onuň jänköýeri. Ýöne ol sportsmen ýadaw görünýär. Men Türkmenistana üç ýyl mundan ozal barypdym, şol wagtlar Türkmenistandaky sport bu derejede däldi, emma häzir gowy taýýarlanýarlar. Ökde oglanlary bar Türkmenistanyň.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda sport desgalarynyň kemçiligi yok ýaly, Olimpiýa şäherçesi, täze stadionlar guruldy, dürli yaryşlar geçirilýär, eýsem sporty hasam ösdürmek üçin başga näme edip bolar?
Muhammetmyrat Hallyýew:
Hawa, üç ýyl mundan ozal Türkmenistanda bolanymda sport desgalaryna baryp görüpdim, gowy edip gurupdyrlar. Her mekdebiň hem öz basseýni bar ekeni. Emma şonda-da köp işlemeli, tügenleşmeli. Işini bilýän sportsmenleri ýurda çagyrmaly. Men türkmenistanly sportsmenleriň käbirlerini tanaýaryn, häzir olar Rostow şäherinde, Tatarystanda işleýärler. Spesialistleri çagyrmaly. Meniň pikirimçe, häzirki döwürde Türkmenistanda ýaşaýan Çary Annamyradow sporty täze derejä ýetirip biler, sebäbi ol spesialist. Men ony örän sylaýaryn.
Azatlyk Radiosy: Siziň pikiriňizçe, Türkmenistanda sportuň haýsy görnüşlerine has köpräk üns berilmeli?
Muhammetmyrat Hallyýew:
Meniň pikirimçe, Türkmenistanda sportuň at çapyşyk, tigir sürmek, göreş we suwda ýüzmek görnüşlerine köpräk üns berilmeli. Bir wagtlar türkmenleriň gowy boksçulary we tigir sürýän komandalary bardy. Ýurduň howasy sportuň şu görnüşleri bilen meşgullanmaga gaty amatly.
Azatlyk Radiosy: Buz üstündäki hokkeý, maşyn ýaryşlary ýaly bäsdeşliklerem gurnalýar, bu baradaky tagallalara siz nähili baha bermekçi? Türkmenleriň bu oýunlarda dereje gazanjagyny aýtmaga esas barmy?
Muhammetmyrat Hallyýew:
Men maşyn ýaryşlary bilen gyzyklanmamsoň, o barada hiç zat aýdyp biljek däl. Emma at çapyşyklarynda üstünlik gazanyp bolar. Hokkeý barada aýdylanda, buzuň üstünde oýnalýan däl-de, otuň üstünde oýnalýan hokkeý, belki, gowrak bolar. Buzuň üstündäki hokkeý däl.
Hallyýew (ortada) häzir Orsýetde rus komandalaryny türgenleşdirýär.
Azatlyk Radiosy: Ýurtda futbolyň gelejegine nähili garaýarsynyz?
Muhammetmyrat Hallyýew:
Türkmenistanda futbolyň gelejegi bar. Sebäbi türkmenler futbol oýnamagy gowy görýärler, gowy komandalary we trenerleri hem bar. Her howluda diýen ýaly futbol oýnalýar. Özümizem ýaşlygymyzda futbol oýnaýardyk.
Azatlyk Radiosy: Siziň Türkmenistany terk edip, Orsýete gelmegiňize näme sebäp boldy?
Muhammetmyrat Hallyýew:
Men 18 ýaşymda harby gulluga, Gazagystana gaýtdym. Men Türkmenistany hiç haçan terk etmändim. Ol ýerde sport rotada on ýyl, soňra Gyrgyzystanda on ýyl, ondan soňra Germaniýada bäş ýyl gulluk etdim. 1994-nji ýylda Türkmenistana bardym, emma Sport komitetinde maňa iş berilmedi, meniňem Sport komitetindäki gullugym tamamlanyp, pensiýa çykmaly wagtym gelenden soň başga iş gerekdi, şonuň üçin Germaniýadan soň Wolgograd şäherine gaýtmaly bolupdym.
Azatlyk Radiosy: Yzyňyza, ýagny Türkmenistana dolanmak arzuwyňyz barmy?
Muhammetmyrat Hallyýew:
Elbetde, meni çagyrsalar, men gaýdyp barardym. Ol meniň dogduk mekanym ahyry.
Azatlyk Radiosy: Ogullaryňyza hem öz hünäriňizi öwredipsiňiz. Olaryň Türkmenistan üçin çykyş etmegini arzuw edýärsiňizmi?
Muhammetmyrat Hallyýew:
Men ony hemişe arzuw edýän. 30 ýylyň dowamynda meniň bilen gyzyklanan adam bolmady. Bütindünýä türkmenleriniň ýygnaklary geçirilende, meni mydama ýatdan çykarýarlar. Men Türkmenistanyň we Spartakiadanyň ilkinji çempiony bolupdym.


text:
Bu kesel ýuwaş-ýuwaşdan assyrynlyk bilen gelýär. Hemme zat birdenkä peýda bolýan gowuşgynsyzlykdan ýa-da bogunlardaky çalaja duýulýan agyrylardan başlanýar. Mysal üçin, siz käwagt oturmakçy bolanyňyzda ýa-da basgançakdan düşmekçi bolanyňyzda, dyzyňyzda sanjy duýýarsyňyz. Hawa, diňe aşak düşeniziňde, ýokary galanyňyzda däl. Ine, şu alamatlar osteoartroz keseliniň ilkinji alamatlarydyr. Bu alamtlar ilkibaşda gaty bir bildirip-de durmaýar. Saklanyp, demiňizi biraz dürsäniňizden soň agyry wagtlaýynça goýberýär. Emma soňabaka agyrylar hatda oturgyja oturjak bolanyňyzda-da peýda bolar. Bu agyrylar gijelerine has hem güýjeýär.
Osteoartroz keselini bejerip bolmaýar. Ýöne onuň ösüşini togtadyp ýa-da haýalladyp bolýar. Osteoartrozyň döremeginiň belli bir sebäbi ýokdur. Adam garradygyça, onuň organizminde bolup geçýän alyş-çalyş prosessleri üýtgeýär. Munuň netijesinde kekirdewükler gurap, döwülegen, çat atagan bolýarlar. Olar ýukalýar, käwagt bolsa düýbünden ýitip gidýärler. Bulary bary kentlewükleriň «könelişmegi» bilen düşündirilýär. Şunuň bilen birlikde süňk dokumalary hem üýtgeýärler. Bogun süňkleriniň gyralarynda «osteofitler» diýip atlandyrylýan ösüntgiler peýda bolýar. Halk arasynda olara «duz ýygnanmasy» hem diýilýar. Süňkleriň dykyzlyk ýagdaýy peselýär. Olar organizmdäki garmonal bozulmalarynyň netijesinde kalsini ýitirip, örän port bolýar. Şeýlelikde, osteoartroz keseli döreýär.
Osteoartroz bedene gök düşmeleriniň, döwük-ýenjikleriň, siňir-damarlara, bogunlara şikes ýetmeginiň netijesinde döreýär. Osteoartroz futbolçylaryň we şahtýorleriň (dyz, tirsek, egin osteoartrozy), kätipleriň we halyçylaryň (eliň ownuk bogunlarynyň osteoartrozy) keseli hasaplanylýar. Adamyň agramy kadalaýyk agaramyndan artyk bolan ýagdaýynda ýa-da ýasydaban bolanda, ol osteoartroza duçar bolýar. Sebäbi agram bogunlara düşýär. Ýasydabanlyk adamyň göwresiniň durşuny üýtgedýär. Munuň netijesinde bolsa bogunlara köp agram düşýär. Mysal üçin, eger siziň agramyňyz 80 kile bolsa, her dyzyňyza 40 kile agram salýarsyňyz. Howlukman ýörän ýagdaýyňyzda bu agram 4 esse, ylgan ýagdaýyňyzda bolsa 6 esse artýar. Şonuň üçin-de bedeni kesele duçar etmez ýaly, onuň döremegine sebäp bolýan faktorlary aradan aýyrjak bolmaly: horlanmaly, bedeniň durşuny dogrulamaly (bükülmän, dogry durjak bolmaly), çendenaşa agyr işlerden gaça durmaly, agyr işleri dynç alyş bilen gezekleşdirip etmeli. Ýasydabanlyk bar bolan ýagdaýynda köwşüň içinde ýörite ortopedik köwüş petegini ulanmaly, ýörite taýýarlanylan aýakgaplary geýmeli. Aýakgap rahat we oňaýly bolmalydyr, zenanlar beýik ökjeli köwüşlerden gaça durmalydyr. Käwagt süýnýän galyň matadan ýörite edilen dyzbaglary geýmek kömek edýär. Olar dyz bogunlaryna düşýän agramy azaldýarlar.
Agyrydan nähili dynyp bolar? Bogundaky kütek, sorkuldaýan agyryny ýylylyk, elektroterapiýa, iňňe sanjymlary arkaly ýeňledip bolar. Bogunlara kän agram bermejek bolmaly, olary aýamaly. Çanaklygy but süňki bilen birleşdirýän bognuň, dyz çatrygynyň bognunyň osteoartrozynda we ýasydabanlykda azrak ylgamak, azrak bökmek, azrak oturyp-turmak we agyr zat götermezlik maslahat berilýär. Beýikli-pesli ýerde çalt ýöremeli däl. Köp wagtlap şol bir durkda oturmak hem zyýanlydyr. Sebäbi näsag bogunlarda gan aýlanyşygy bozulýar. Şonuň üçin-de, her 15-20 minutdan 5-10 minut dynç alyp, bogunlara düşýän agramy ýeňletmek maslahat berilýär. Bogunlara düşýän agramy aýyrmagyň iň oňat usuly — aýagyňy uzyn salyp ýatmak ýa-da oturan ýeriňde aýaklaryňy uzatmak. Myşsalary gowy tapda saklamagyň iň gowy usuly — oňaýly köwüşde tekiz meýdanda howlukman ýöremek. Her gün 20-30 minut gezelenç etmek sizi oňat durkda saklar. Iň esasy zat howlukmazlyk. Şu ýokarda agzalan ýagdaýlar özüňizde bardyr öýdüp, heniz-de, emma sport bilen meşgullanmak islegiňiz bar bolsa, onda ýüzmekligi saýlaň. Sebäbi ýüzmek sportuň iň oňaýly görnüşidir. Suwda bogunlara hiç hili agram düşmeýär, myşsalar bolsa oňat oňat işleýär.
Ulanylan WEB Salgy
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Pakistanda “Talybanyň” ýokary derejeli liderleriniň biri öldürildi.
Aňtaw resmileriniň berýän maglumatyna laýyklykda, “Tehrik-e-Taliban Pakistan” toparynyň lideri Şakirullah Şakira ýurduň demirgazyk-günbataryndaky barlag-gözegçilik nokadynda hüjüm edilipdir.
Adynyň tutulmagyny islemedik aňtaw gullugynyň ofiseriniň aýtmagyna görä, Şakirullah motosikl sürüp barýarka, oňa garşy aýnalary garaldylan ulagdan ot açylypdyr.
Häzire çenli Şakirullahyň garşydaş “Talyban” toparlary ýa-da Pakistanyň ýorite güýçleri tarapyndan öldürlendigi barada malumat ýok.


text:
Ukrainanyň öňki premýer-ministri Ýulia Timoşenkonyň sud işi boýunça ABŞ-nyň meşhur ýuridiki firmasynyň geçiren analizi aklawjylaryň alyp baran işiniň “günbataryň hukuk proseduralarynyň standartlaryna gabat gelmeýän derejede garalanandygynyň” üstüni açdy.
Şol bir wagtyň özünde, Timoşenka garşy bildirilýän aýyplamalaryň sud prosesinde deliller bilen berkidilendigi aýdylýar.
“Skadden, Arps, Slate, Meagher & Flom” firmasynyň taýýarlan bu analizi Ukrainanyň hökümeti tarapyndan tölendi. ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamanyň Ak Tamdaky öňki adwokaty Gregory Kreýg bu hasabatyň esasy awtorydyr.
2012-nji ýylyň sentýabrynda taýýarlanan bu hasabat penşenbe güni ýaýradyldy.
Bu hasabatda “agyr pursatda” Ýulia Timoşenkonyň aklawjy bilen üpjün edilmändigi we onuň adwokatlarynyň esasy şaýatlary çagyrmak mümkinçiliginden mahrum edilendigi aýdylýar.
“The Telegraph” gazeti Kreýga salgylanyp, işe degişli ähli şaýatlary çagyrmaga (Timoşenka) rugsat berilmändigini ýazýar. Şeýle hem, aýdylmagyna görä, sud diňlenişiginde adwokatyň wekilçiligi bolmazdan prokuroryň delilleri getirilipdir.
Sud edilýän döwürde Timoşenkonyň tussag astynda saklanmagy “ýeterlikli delillendirilmändir” diýlip, hasabatda bellenilýär.
Hasabatda görkezilen şeýle netijeler Timoşenkonyň Adam hukuklary boýunça Ýewropa suduna beren appilýasiýasyna kömek edip bilerdi.
Awgust aýynda Fransiýanyň Strazburgdaky sudy bu iş boýunça ilkinji açyk diňlenişigini geçirdi. Häzir bu iş ýapyk gapylaryň aňyrsynda öwrenilýär.
Deliller sorag astynda
“The New York Times” gazetine beren interwýusynda Kreýg Timoşenkonyň işiniň aňyrsynda syýasy matlaplar bar bolsa, oňa beýlekiler tarapyndan baha berilmelidigini aýtdy.
Şol bir wagtyň özünde, hasabatyň awtorlary Timoşenkonyň syýasy matlaplary subut edýän ýeterlikli delilleri bermändigini aýdýarlar. Olar şeýle delilleriň bolan ýagdaýynda, Amerikanyň standartlary boýunça, Timoşenko bildirilen aýyplamalary ýatyryp bolardy diýýärler.
2009-njy ýylda Orsýet bilen gaz söwdasy boýunça gepleşiklerde wezipesinden hyýanatçylykly peýdalananlykda aýyplanyp, Timoşenko ýedi ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi. Häzir ol Ukrainanyň gündogaryndaky türmesinde saklanýar.
“The Telegraph” gazetiniň ýazmagyna görä, maglumat toplamak üçin hasabatyň awtorlary Timoşenko bilen bäş sagatlap interwýu geçiripdirler.
Timoşenkonyň aklawjysy Sergeý Wlasenko “The New York Times” gazetine beren interwýusynda hasabatyň birtaraplaýyndygyny aýtdy. Ol awtorlara Ukrain hökümetiniň töländigini we onuň garaşsyz däldigini nygtady.


text:
Türkmenistanda ne uly, ne kiçi maşyn çykarýan zawod ýok. Ýurt Sowet Soýuzynyň gol astynda ýaşaýarka türkmenleriň aglabasy Orsýet zawodlarynyň önümleri bolan «Wolga», «Žiguli» kysymly maşynlary sürýärdiler. Ol döwürler ýurda daşary ýurt maşynlarynyň getirilmegi gadagandy. Moskwa haýsy maşyny münmäge rugsat berse, şol hem münülýärdi. Maşynlary diňe hökümet satýardy. Ony-da islän wagtyň magazine baraga-da, satyn alyp bolanokdy. Maşyn almak üçin on-on bäş ýyllap nobata ýazylmalydy. Bazarlarda maşyn satmak gadagandy.
Halkyň maşyny esasan «Žigulidi». «Wolga» has puldar adamlar bolaýmasa, hemmä ýetdirmeýärdi. «Pobeda» kysymly maşynlar ellinji, altmyşynjy ýyllarda wezipeli adamlaryň sürýän maşynyna öwrülip, soň ýitip gitdi. «Zaporožes» kysymly maşynlar köplenç inwalidlere berilýärdi. Soňy bilen «Zaporožes» maşynlarynyň kämilräk görnüşleri hem çykarylyp, ony pullary azrak adamlar alýardy. «Wolga» maşynlary wezipeli adamlary işe gatnatmak üçin edaralara-da berilýärdi.
Sowet soýuzynda çykýan maşynlaryň hiç birem kämil däldi. Olaryň içi tomusda yssy, gyşda sowuk bolýardy.
“Täsin maşynlar”döküldi
Garaşsyzlykdan soň Türkmenistana türkmenleriň hiç wagt synlap görmedik maşynlary gelip başlady. Dürli kysymly, dürli daşary ýurtlardan gelýän maşynlar türkmen şäherleriniň köçelerinde suw ýaly akyp başlady. Şeýle bir owadan, täsin maşynlar döküldi, ilki-ilkiler halk olara aňkaryp, awtobusa münmegem unudyp, aňkaryp galýardy. Maşynlaryň içi-de ýokary derejede. Gyşyna isledigiňçe ýyladyp bolýar, tomsuna isledigiňçe sowadyp. Oturgyçlary ýumşak, aýnalary ses geçirmeýän. Bahalary 50 müň amerikan dollaryna çenli bolan «Mersedesler» edaralaryň ýolbaşçylaryny işe gatnatmak üçin hökümet edaralaryna berildi. Beýle maşyny türkmen nirede görüpdir! «Mersedese» münmek nesibesine ýazylan adamlar kellelerine şemal urup, deň-duşlary bilen salam etmegem goýup başlady.
Dubaýdan on ýyl, bäş ýyl sürlüp satylýan köne maşynlary ýurda getirmek üçin köp adamlar maşyn söwdagärlerine öwrüldiler. Maşyn hökümet magazinlerinde satylmaýar. Daşary ýurt firmalary, aýratyn-da türk firmalary maşyn getirip satýarlar. Ýöne olaryň getirýän maşynlary aşa gymmat.
Ilkibaşda ruly sagdaky maşynlar-da getirilip ugraldy. Ýöne olar sebäpli köçe heläkçiliginiň köp ýüze çykýanlygy üçin, soňy bilen ruly sagdaky maşynlary ýurda getirmek gadagan edildi. Ruly sagdaky maşynlaryň ruluny çepe geçireniňde-de ol maşynlar sebäpli ýüze çykýan betbagtçylyklar az bolmady. Maşynyň çepe geçirilen rulunyň maşyn batly barýarka sypyp gidýän halatlary, şunuň netijesinde-de ölüm-ýitimiň ýüze çykmasy köp bolýardy.
Maşyn köp, pul az
Bazarlarda satlyga çykarylýan maşyn örän köp. Halkda welin pul az. Sebäbi derde ýarar ýaly maşynlar sekiz müň dollardan ýokarda. Bu pul köp kişä tapdyrmaýar. Şeýle bolansoň, getiren maşynlaryny bäş-alty aýlap satyp bilmeýänler kän. Bir müň, iki müň dollara orsuň köne «žigulileri» hem satylýar. Ýöne halkyň köpüsinde şony satyn almaga-da ýagdaý ýok. Üstesine-de, dollaryň hümmeti gaçdy. Halk öň ýygnap goýan bir müň dollaryna aljak zady üçin indi üç müň dollar tölemeli bolýar. Öň ýygnalyp goýlan dollarlaryň barysynyň hümmeti ep-esli aşak gaçdy.
Bir ýerde söwda edere zat bolsa, özüni oňaran şol tarapa eňýär. Ýurtda maşyn söwdasyny edýänlerem köpeldi. Aýratynam Mary welaýatynyň adamlary maşyn getirip satmakda has aktiwlik görkezýärler. Ilkibaşda ruly sagdaky maşynlary getirip başlanam, maşynyň ruluny çepe geçirip sürmegi tapanam marylylar.
Marylylar janypkeş adamlar. Olar maşgala pul tapmak üçin her hili kyn işem bolsa, gaçmaýarlar. Häzirem köp maryly söwdagärler maşynlary söküp, hamala ätiýaçlyk şaý getirýän ýaly, döwük görnüşde getirýärler. Soňra olary täzeden gurnaýarlar.
Näme edilende-de, maşyn söwdasy halal eklenç. Neşe satan ýaly däl. Ýa-da ogurlyk däl. Garaz, şeýle problemalaryň barlygynda satyn alnan ýerinde iki müň dollara düşýän maşynlar türkmen ýurduna, türkmen bazaryna düşýänçä sekiz mün dollarlyk haryda öwrülýär. Söwdagärlere her maşyndan bir müň dollar peýda galýar. Getirilen maşyn derrew satylsa, bu pul az hem däl. Ýöne maşyny alty-ýedi aýda, bir ýylda satýanlar üçin welin, ýol azabynam üstüne goşsaň, bu pul üýtgeşik pul däl. Her zadam bolsa, işsiz ýatandan, garaz, azam bolsa, çörek puly gazanan ýagşy. Çagalary aç gazyga daňandan gowy bolýar.
Parahat Ilmyradow aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Şenbe güni Türkmenistanyn Mejlisiniň nobatdaky maslahatynda deputatlar birnäçe täze kanuny proýektlere we üýtgetmelere garadylar. Olaryň hatarynda “Köpçülikleýin habar serişdeleri” baradaky täze kanunyň taslamasy-da boldy.
Türkmenistanyň resmi habar agentligi bu kanuny taslamanyň “milli habar serişdeleriniň işini döwrüň talaplaryna hem-de ýurtdaky jemgyýetçilik-syýasy we demokratik ösüşleriň maksatlaryna laýyk getirmek” maksady bilen taýýarlanandygyny habar berýär.
Bu täze kanunyň taslamasy barada Mejlisde çykyş eden deputatlaryň habar serişdeleriniň işiniň kanuna hem-de moral-etiki normalara eýermekligiň çäklerinde alnyp gidilmelidigini belländikleri habar berilýär.
Ýöne, şeýle-de bolsa, köpçülikleýin habar serişdeleri baradaky ozalky kanunyň düzgünlerinden tapawutlylykda, Türkmenistanyň bu täze kanunynyň esasynda indi nähili täze düzgünleriň güýje giriziljekdigi barada häzirlikçe anyk maglumat berilmeýär.
Şenbe günki maslahatda Mejlisiň deputatlary şu we beýleki kanuny taslamalaryň ählisini biragyzdan kabul etdiler. Indi bu kanuny taslamalaryň doly güýje girmegi üçin olary prezident oz goly bilen tassyklamaly.
Şu günki gün Türkmenistandaky döwürleýin neşirleriň aglabasynyň uçreditel-howandary prezident G.Berdimuhamedow bolup durýar.


text:
Fransiýa ýolagçy otlusynyň içinde ýaragly adamy ele salan üç amerikalyny we bir britaniýalyny ýurduň iň beýik sylagy bilen hormatlady.
24-nji awgustda Fransiýanyň prezidenti Fransua Holland Abraýly legionyň ordenini ABŞ-nyň piloty Spencer Stona, Milli gwardiýasynyň agzasy Alek Skarlatosa we olaryň dosty Anthony Sadlere gowşurdy.
Bu üç adam otlynyň içinde eli ýaragly hüjümçiniň geçen wagtynda ony ele saldylar. Britaniýaly biznesmen Kris Norman hem ýakalaşyga goşulyşdy.
Marokkoly 26 ýaşly hüjümçi Aýoub El-Khazzani Fransiýanyň terrora garşy polisiýasy tarapyndan sorag edilýär.
21-nji awgustda Amsterdamdan Pariže baran şol otluda 500 çemesi ýolagçy bardy.


text:
Marynyň “Energetigi” Türkmenistanyň futbol boýunça çempionatynda ilkinji ýeňşini gazandy. Topar 4-nji tapgyryň jemleýji duşuşygynda HTTU-dan üstün çykdy — 3:1.
AFK-nyň prezidentiniň Kubogynyň eýesi milli çempionatda ilkinji gezek çykyş edýän topara garşy oýunda ýeňşe has ýakyn hasap edilýärdi we üstünlik gazanan ýagdaýynda ýaryş tablisasynda öňde barýan “Balkan” bilen deňleşip biljekdi.
Ýöne Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Rahym Gurbanmämmedowyň şägirtleri HTTU bilen boljak duşuşyga oňat taýýarlyk görüpdirler. Olar birinji ýarymda dürs goranyp, ikinji ýarymda Röwşen Meredowyň tälimçilik edýän toparynyň derwezesine üç pökgi geçirdiler Muhammetresul Şamuhammedow iki (62-nji we 71-nji minutlar), Kerim Hojamberdiýew (63-nji minut) bir gezek tapawutlandy. Duşuşyga goşulan wagtyň 2-nji minutynda Akmyrat Jumanazarowa bir jogap pökgüsini geçirmek başartdy.
Bu ýeňişden soň “Energetik” 4 utuk bilen sekizinji ýerde ýerleşdi. 6 utukly HTTU bolsa bäşinji orunda galdy.
9 utuk toplan “Balkan” çempionatda öňdäki orny eýeleýär. Ikinji we üçünji ýerdäki “Şagadam” bilen “Merwiň” hersiniň 8 utugy bar.
Türkmenistanyň Futbol boýunça çempionatynyň ýokary ligasynda bäşinji tapgyr 7-nji aprelde “Şagadam” — “Hazyna”, “Merw” — “Ahal”, HTTU — “Altyn asyr” duşuşyklary bilen başlanar.


text:
ÝB-niň metbugat wekili dünýäniň iň täsirli ýurtlarynyň we Eýranyň arasynda ýadro meseleleri barada barýan gepleşikleriň üstünde “örän ykjam işlenýändigini” aýtdy.
ÝB-niň Daşary syýasat boýunça ýolbaşçysy Katrin Aştonyň metbugat wekili Maýk Mann anna güni öňegidişlik gazanylýar diýdi.
Sanksiýalaryň gowşamagyna garaşylýar
Mannyň bu çykyşy Eýanyň we dünýäniň iň täsirli alty döwletiniň wekilleriniň Ženewada geçirýän gepleşiklerine gabat geldi. Gelinjek ylalaşygyň Eýranyň gapma-garşylykly ýadro programmasyny belli bir derejede çäklendirip, Tährana garşy ykdysady sanksiýalary gowşatmagyna garaşylýar.
Ak Tamyň penşenbe güni eden beýanatyna görä, eger Tähran öz ýadro programmasyny togtamak ugrunda takyk ädimleri ätse, Eýran bilen gepleşik geçirýän ýurtlar Tährana garşy bar bolan käbir sanksiýalary gowşatmaga taýýar.
Emma agzalýan ylalaşyga degişli detallaryň hiç biri mälim edilmedi.
Dünýäniň iň täsirli alty ýurdunyň 5+1 diýlip atlandyrylýan toparyna BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik bäş agasy ABŞ, Orsýet, Fransiýa, Britaniýa we Hytaý, şeýle-de Germaniýa girýär.
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri Ysraýylyň premýer-ministri Benjamin Netanýahu bilen Ierusalimde geçiren duşuşygyndan soň Ženewadaky maslahata goşuldy.
Ysraýyl garşy çykýar
Netanýahu Eýrana garşy sanksiýalaryň gowşadylmagy boýunça islendik ylalaşyga Ysraýylyň çürt-kesik garşy çykyş edýändigini aýtdy we Ysraýylyň özüni we öz halkynyň howpsuzlygyny goramak üçin elinden gelen tagallany etmek niýetini mälim etdi.
Ženewadaky gepleşiklere Fransiýanyň, Germaniýanyň we Britaniýanyň daşary işler ministrleri Laurent Fabiusyň, Guido Westerwelleniň we William Heýgiň gatnaşýandygy barada habar berildi.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrowyň Moskwada eden çykyşynda aýtmagyna görä, Ženewadaky gepleşikleriň netijesinde Eýranyň ýadro programmasynyň daşyndaky gapma-garşylygyň soňuna çykmak üçin esas bolup biljek ylalaşyga gelinmegi ähtimal.
Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Sergeý Lawrowyň Ženewadaky gepleşiklere gatnaşmajagyny mälim edipdi.


text:
150-den gowrak ýurduň wekilleri 22-nji aprelde Birleşen Milletler Guramasynda (BMG) jemlenip, Howanyň üýtgemegi boýunça Pariž ylalaşygyna resmi gol çekerler.
Fransiýanyň prezidenti Fransua Hollande we dünýäniň beýleki liderleri BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-Moon bilen bilelikde gol çekişlik dabarasyna gatnaşarlar.
Dekabr aýynda 200 çemesi ýurt tarapyndan tassyklanan ylalaşyk howanyň üýtgemeginiň täsirini gowşatmak maksadyna gönükdirilýär.
BMG ylalaşyga gol çekmek dabarasyna gatnaşyk derejesiniň howanyň maýlamagyna garşy çärelere giň goldaw berilýändigini görkezýändigini aýtdy, emma käbir tebigaty goraýjylar bu çärä gatnaşmakdan saklanyp, ony meseleden “ünsi sowmak” diýip atlandyrdylar.
Ylalaşyk dünýäde kömürturşy gazlaryň azyndan 55%-ni öndürýän 55 ýurduň özleriniň tassyklamak proseslerini tamamlamagyndan 30 gün geçensoň güýje girer.


text:
Şu ýylyň 1-nji ýanwaryndan başlap, Türkmenistanda býujet işgärleriniň aýlyklary, studentleriň stipendiýalary, pensiýalar we beýleki sosial tölegler 10% artdyryldy. Emma şol bir wagtda, ýurtda halkyň sarp edýän azyk we senagat önümleriniň bahasy soňky alty aýda azyndan 100% gymmatlady.
Mälim bolşy ýaly, 2016-njy ýylyň iýul aýynyň ortalarynda prezident G.Berdimuhamedow 2017-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan başlap, Türkmenistanda zähmet haklarynyň, pensiýalaryň, döwlet kömek pullarynyň we stipendiýalaryň möçberini 10% ýokarlandyrmak baradaky permana gol çekipdi.
Şol permana laýyklykda, ýurtda iň pes aýlygyň möçberi 650 manatdan ybarat bolar we tölegleriň kesgitlenmegi bu möçberden ugur alnar. Şeýle-de, ýurtdaky iň pes pensiýa haky 254 manada, iň pes döwlet kömek pullary 242 manada, Beýik Watançylyk urşuna gatnaşan adamlaryň iň pes pensiýa haky 1063 manada barabar bolar.
Aýlyklar artdyrylmazdan öň, harytlar gymmatlady
Türkmenistanda indi ençeme ýyl bäri her ýylyň iýulynda, geljek ýylyň ýanwaryndan aýlyklaryň 10 prosent köpeldilmegi baradaky karara gol çekilýär.
Emma Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçylarynyň berýän maglumatyna görä, ýurtda aýlyklaryň artdyryljakdygy yglan edilen dessine, bazarlarda we söwda nokatlarynda azyk we senagat önümleriň bahasy gymmatlap başlaýar.
Soňky alty aýyň dowamynda Aşgabatda ilatyň sarp edýän azyk harytlarynyň bahasy azyndan 100% gymmatlady diýip, aşgabatly synçy we ýazyjy Amanmyrat Bugaýew aýdýar.
“Prezident aýlyklar, kömek pullary, pensiýalar we stipendiýalar 10% köpeldiljek diýenden soňra, nyrhlaryň ýokarlanmagy mundan alty aý ozal aýlyklaryň artdyryljakdygy yglan edilenden soňra başlandy. Durmuş gymmatlady, 2015-nji ýyldan 2016-nji ýyla geçilendäkiden, 2016-njy ýyldan 2017-njy ýyla geçilende, durmuş juda gymmatlady. Ýöne munuň düýp sebäbi Türkmenistanda aýlygyň galdyrylmagy şeýleleýin edilýän gürrüň. Aýlyklar her ýylda 10% galdyrylýan bolsa, real ýagdaýda bahalar, nyrhlar azyndan 100% gymmatlaýar” diýip, synçy Bugaýew aýdýar.
“Häkimiýetler harytlaryň arzan nyrhyny saklamaga synanyşýar”
Şol bir wagtda, Bugaýew soňky iki hepdä golaý wagtyň dowamynda türkmen häkimiýetleriniň Aşgabadyň bazarlaryndaky harytlaryň bahasyny arzan görnüşde saklamak ugrunda söwdagärlere basyş edýändigini, ýagny olardan harytlary döwletiň kesgitlän nyrhyndan satmagy talap edýändigini aýdýar.
“Harytlaryň öňünde ýazylyp goýlan ýazgy bilen, nyrhlaryň satuw bahasy deň däl. Meselem, 1 kilogram naryň bahasy 5-6 manat diýlip ýazylan bolsa, şony 12-13 manatdan bärde satanoklar. Ýöne [söwdagärler] ýokardan berlen görkezmede harytlar arzan diýlip görkezilmeli, bazar administrasiýasynyň-da talaby şeýle diýýärler. Satyjylary [galp] ýazgy ýazmaga mejbur edýärler, ýöne olar gymmat satanda welin, alyjynyň baryp arz edere ýeri ýok” diýip, Bugaýew aýdýar.
Ýeri gelende bellesek, 2016-njy ýylyň ýanwar aýyndan başlap, Türkmenistanda ABŞ dollarynyň nagt görnüşindäki satuwy doly ýatyryldy. Munuň yz ýany, Türkmenistanyň ähli regionlarynda azyk we senagat harytlarynyň bahasy öňküsinden telim esse gymmatlady.
Käbir döwlet edaralarynyň işgär sany azaldyldy, aýlyklar birnäçe aýlap gijikdirildi. Şeýle-de, ýurtda şeker, ösümlik ýagy, un, towuk eti we ýumurtga ýaly käbir azyk önümleriň ýiti gytçylygy emele geldi.
Türkmenistanda indi ençeme ýyl bäri her ýylyň 1-nji ýanwaryndan, aýlyklar 10 prosent artdyrylýar. Emma şol bir wagtda, inflýasiýanyň derejesi, harytlaryň we hyzmatlaryň näçe gymmatlandygy barada aýdyň maglumatlar çap edilmeýär.


text:
Aşgabat, 31-nji ýanwar. “Türkmenportal”.
2015-nji ýylyň ýanwarynyň netijeleri boýunça Türkmenistanda nebit we gaz kondensatynyň çykarylyşynyň ösüş depgini 106,2 göterime, tebigy we ugurdaş gazyňky 107,6 göterime, “mawy ýangyjyň” daşary ýurtlara eksportynyň möçberleri bolsa 111,1 göterime barabar boldy.
2014-nji ýyl bilen deňeşdirilende, nebiti gaýtadan işlemegiň we käbir nebit önümleriniň, şol sanda awtoulag ýangyjynyň, dizel ýangyjynyň, polipropileniň, ýangyç mazudynyň, suwuklandyrylan gazyň öndürilişiniň möçberleri artdyryldy. Buraw işleriniň möçberleri-de 35,9 göterim ýokarlandy.


text:
Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrligi Türkmenistanda döwlet eýeçiligindäki obýektleri hususylaşdyrmak boýunça bäsleşikli söwdalaryň geçirilýändigini habar berýär.
“Türkmenistan” we “Neýtralnyý Turkmenistan” gazetleriniň şu günki sanlarynda satuwa çykarylýan obýektleriň sanawy çap edilýär. Olaryň arasynda azyk senagatyna degişli obýektleriň agdyklyk edýändigini aýtmak gerek.
Satuwa çykarylan obýektleriň arasynda gök-miwe önümlerini gaplaýjy, süňk üweýji zawodlar hem-de et kombinaty bar. Bildirişde satuwa çykarylýan obýektleriň esasy iş ugruny saklamak şerti bilen hususy eýeçilige beriljekdigi aýdylýar.
Şanawda käbir paýdarlar jemgyýetleriniň satuwa çykarylan obýektleriniň döwlete degişli paýnamalary hem görkezilipdir. Olardan birem “Köpetdag-Lada” paýdarlar jemgyýetiniň döwlete degişli 48% paýnamasydyr. Onuň başlangyç bahasy 3 million 564 müň 721 manat diýlip kesgitlenipdir.
Gazetlerde satuwa çykarylýan obýektleriň sanawy çap edilýär.
Satuwa çykarylan döwlet emläkleriniň sanawynda 2012-nji ýylda Aşgabatda gurlan “Wesýet” atly üç gatly söwda merkezi hem bar. Oňuň başlangyç bahasy 6 million 990 müň 969 manat, ýagny 2 ýarym million dollara golaý. Ol Türkmenistanyň merkezi bankyna degişli.
Bu söwda merkezi satuwa çykarylan obýektleriň iň gymmadydyr. Olaryň iň arzany Gumdagdaky, gurluşygy heniz tamamlanmadyk, iki gatly söwda merkezidir. Onuň başlangyç bahasy bolsa 720,410 manat, ýagny 253 müň dollara golaý.
Bildirişde aýdylyşy ýaly, bu bäsleşikli söwdalara Türkmenistanyň we daşary ýurtlaryň raýatlary hem-de hususy edaralar gatnaşyp bilerler. Olar bäsleşikli söwdalara gatnaşmak üçin, arza berip we ýörite tölegleri töläp, hasaba durmaly.
Bäsleşikli söwdalara gatnaşyjylaryň arzalaryny kabul etmeklik satuwyň başlanmagyna 24 sagat galanda tamamlanýar.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbir ýerli synçylar hususylaşdyrmak prosesiniň başlanmagyna oňyn baha berýärler. Emma bu prosesden ýerli ilata o diýen haýryň bolmajagyny aýdýanlar hem bar.
“Bu söwdalara gatnaşyp biläýjek türkmenistanly az. Sebäbi ýurtda bular ýaly puly halal ýollar bilen gazanmak örän kyn” diýip, adynyň efirde tutulmagyny islemedik aşgabatly bir synçy aýdýar.
Satuwa çykarylan döwlet edaralarynda öňden işläp gelýän işgärleriň arasynda täze hojaýynyň islegi boýunça işden çykarylmak howpunyň hem ýokary boljaklygyndan çynlakaý alada bar. Hökümetiň bu barada şert goýmagyna garamazdan, şeýle ýagdaýyň emele gelmejegini aýtmak kyn.
Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrliginiň Türkmenistanda döwlet eýeçiligindäki obýektleri hususylaşdyrmak boýunça bäsleşikli söwdalary 2013-nji ýylyň 9-njy martynda Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrliginiň jaýynda geçiriler.


text:
Русско-туркменский онлайн словарь
мега-(goşma sözleriň 1) galyndysyz ölçeg birlikleriniň atlarynda «million, million gezek uly» diýen manyny aňladýan 2) «adatdan daşary uly, ägirt uly, äpet» diýen manyny aňladýan birinji sostaw bölegi, mes.:)
мега-(goşma sözleriň galyndysyz ölçeg birlikleriniň atlarynda «million, million gezek uly» diýen manyny aňladýan «adatdan daşary uly, ägirt uly, äpet» diýen manyny aňladýan birinji sostaw bölegi, mes.:)
- Facebook
- Мой мир
- Одноклассники
- ВКонтакте
- Google+


text:
Siriýada oppozision söweşijiler bilen hökümet güýçleriniň arasyndaky çaknyşyklaryň kem-kem güýçlenmegi bilen, penşenbe güni bu ýurtda internet signallarynyň öçendigi barada maglumat alyndy.
Ýurduň köp regionlarynda hatda telefon aragatnaşyklarynyň-da kesilendigi habar berilýär.
Internet hyzmatlaryna gözegçilik edýän we düýbi Birleşen Ştatlarda ýerleşýän iki sany gurama penşenbe güni hakykatdanam tutuş Siriýa boýunça internet signallarynyň öçendigini tassyklady.
Bu ýüze çykan wakada hökümet we ýaragly söweşijiler birek-biregi aýyplaýarlar. Munuň özi Siriýada geçen ýylyň martyndan bäri dowam edýän halk gozgalaňlarynyň barşynda internet hyzmatynyň tutuşlygyna kesilmegi bilen baglanyşykly ýüze çykan ilkinji wakadyr.


text:
Sergeý Sobýanin 51,37% ses bilen Moskwanyň häkimi wezipesi üçin ses berilişigiň birinji tapgyryny gazandy. Sergeý Sobýanin häzirki wagt hem Moskwanyň häkimi wezipesinde işleýär.
Duşenbe güni Moskwanyň saýlaw komiteti soňky netijeleri yglan etdi. Oppozision lider Alekseý Nawalny ýolbaşçylary ses berilişigi galplaşdyrmakda aýyplady.
Moskwanyň saýlaw komissiýasynyň mälim eden netijelerine görä, Nawalnyý 27,24% ses bilen ikinji orunda ýerleşdirilipdir.
Nawalny ses berilişigiň netijeleriniň üýtgedilendigine ynanýandygyny aýdyp, eger resmiler Sobýaniniň 50%-den az ses alandygyny tassyklamasa, onda ol köpçülikleýin protestleri geçirjekdigi barada haýbat atdy.
Nawalny saýlawlaryň ikinji tapgyrynyň geçirilmelidigini nygtaýar. Ol: “Biz häzirki bolýan zatlary Sergeý Sobýaniniň saýlaw topary we Moskwanyň häkimligi tarapyndan gurnalan galplaşdyrma diýip hasaplaýarys” diýdi.


text:
Aşgabatda nobatdaky jaý ýumrulşygy başlandy. Ýagny paýtagtyň Gaža sebitinde ýüzlerçe jaý ýykylmaly edildi, hat-da olaryň iki sanysy ýykyldy diýip, bu sebitiň ýaşaýjylary aýdýarlar.
Maglumata görä, geçen ýylyň dekabr aýynda degişli türkmen resmileri Gaža sebitindäki ýaşaýjylaryň ýüzlerçesine hat ugradylyp, olaryň jaýlarynyň ýykyljakdygyny aýdylypdyrlar.
Azatlyk Radiosy Gaža sebitindäki bu jaý ýykyşlyk bilen gyzyklanyp, Aşgabatda ýaşaýan graždan aktiwisti Nurberdi Nurmämmedow bilen söhbetdeş boldy. Ol 6-njy iýulda gürrüňi edilýän sebite aýlanyp, bu mesele bilen ýakyndan gyzyklandy.


text:
Türkiýäniň prokurorlary ýurduny terk eden dinçi Fethullah Gulene garşy 2 527 sahypalyk aýyplamalaryň toplanandygyny habar berdiler. Resmiler Guleni geçen aýda 240 adamyň ölümine sebäp bolan başa barmadyk harby agdarylyşygy amala aşyrmak synanyşygyna gatnaşmakda güman edýärler.
16-njy awgustda çap edilen aýyplamada Guleniň “güýç bilen konstitusion düzgüni ýumurmaga synanyşygy” we “ýaragly terrorçy topary düzmegi hem dolandyrmagy” üçin ony ömürlik türme tussaglygyna iki gezek höküm etmegi, şeýle-de oňa goşmaça 1900 ýyl türme tussaglygynyň berilmegi talap edilýär.
ABŞ-da ýaşaýan Gulen başa barmadyk agdarylyşyga gatnaşygyny doly ret edýär.
Şeýle-de 18-nji awgustda Türkiýäniň polisiýasy 120 sany biznes ýolbaşçysyny tussag etmäge resminamanyň berilmeginiň yzýany Stambulda 44 şirketde reýd geçirdi.
Ýewropanyň Žurnalistler federasiýasy Türkiýede 68 žurnalistiň tussag edilendigini habar berdi.
15-nji iýuldan bäri Türkiýede 35 müňden gowrak adam saklandy, şol sanda 17 müň adam tussag astynda galýar, onlarça müň adam işden boşadyldy.


text:
Anna güni Awstriýanyň polisiýasy özüni Yragyň ozalky diktator lideri “Saddam Husseýniň ýegeni” diýip atlandyran bir adamy tussag astyna aldy.
Awstriýanyň Içeri işler ministrliginiň resmileri 41 ýaşly bu adamyň ýurduň günortasyndaky Traýskirçen şäherinde polisiýa tarapyndan saklananda, onuň özüniň Saddam Husseýniň ýegenidigini aýdandygyny mälim etdiler.
Maglumata görä, öz ýanynda hiç hili dokumenti bolmadyk bu adam bilen birlikde onuň ýanyndaky iki adam Türkiýäniň üsti bilen Awstriýa gelendiklerini we syýasy gaçybatalga almak isleýändiklerini aýdypdyrlar.
Awstriýanyň Içeri işler ministrliginiň resmisi aradan kän wagt geçmän, bu gürrüňi edilýän adamyň hakykatadanam Saddam Husseýn bilen garyndaşlygynyň bardygynyň anyklanandygyny mälim etdi.


text:
BMG-niň Howpsuzlyk geňeşinde 20-nji iýulda Eýran bilen ylalaşyga degişli rezolýusiýa boýunça ses berişligiň geçiriljekdigini diplomatlar aýdýarlar.
Rezolýusiýanyň taslamasy Eýranyň ýadro programmasyna çäklendirmeleri girizýär, şeýle-de ýarag gadagançylygyny we ballistik raketa tehnologiýalaryna gadagançylygy saklaýar.
Eýranyň öz ýadro programmasyny çäklendirendigi Halkara atom agentligi tarapyndan tassyklansa BMG-niň Eýran babatyndaky ozalky ýedi rezolýusiýasy ýatyrylar.
Rezolýusiýanyň mazmuny Eýranyň we iň täsirli bäş ýurdunyň resmileriniň arasynda 14-nji iýulda Wenada gelnen ylalaşykda kesgitlendi.


text:
NATO-nyň baş sekretary Jens Stoltenberg britanlaryň ýurduň Ýewropa Bileleşiginiň düzüminden çykmagy dogrusynda ses berendigine garamazdan, Beýik Britaniýanyň ýaranlykdaky pozisiýasynyň “üýtgewsiz saklanyp galjakdygyny” aýtdy.
Stoltenberg bu baradaky çykyşyny 24-nji iýunda Britaniýanyň “Brexit” diýlip atlandyrylýan referendumynyň netijeleri yglan edilenden soň etdi.
Şeýle-de, Stoltenberg Beýik Britaniýa “özüniň Ýewropa Bileleşigi bilen gatnaşyklarynda täze bölümi kesgitleýän mahaly, NATO-nyň güýçli we wepaly ýarany bolup saklanyp galar” diýdi.
22-nji iýunda, ýagny britanlar ses berişlige gatnaşmazdan bir gün ozal, Stoltenberg “böleklere bölünen Ýewropa durnuksyzlygyň we nämälimligiň gelip biljekdigini” aýdyp, duýduryş berdi.


text:
"Al-Kaýda" bilen ilteşiklidigi bilinýän bir internet sahypasynyň penşenbe güni habar bermegine görä, bu topar Aýman al-Zawahirini özüne ýolbaşçy saýlapdyr. Müsürli Al-Zawahiri indi öten aý Osama bin Laden öldürileli bäri ýolbaşçysyz galan bu terror guramasyna liderlik eder.
"Al-Kaýda" degişli terror topary özüniň "Amerikanyň we onuň nökeri Ysraýylyň ýolbaşçygylyndaky kapyrlary", şeýle hem olary goldaýanlary boýun egdirmek üçin alyp barýan jyhadyny dowam etdirjekdigini aýtdy.
Beýannamada "Al-Kaýdanyň" şu ýyl Demirgazyk Afrikada we Orta Gündogarda turan halk gozgalaňlaryny goldaýandygy aýdylyp, ähli musulmanlar "Günbatar tarapyndan üstlerine ýüklenen zalym režimler gidýänçä, aýak üstüne galyp, göreşi dowam etdirmäge" çagyrylýar.
"Bölüji şahsyýet"
Patryk Pawlak Parižde ýerleşýän Ýewropa Bileleşiginiň Howpsuzlyk boýunça barlaglar baradaky intitutynyň ylmy işgäri. Ol: "Al-Zawahiri bir bölüji şahsyýet" diýýär. Onuň pikiriçe, al-Zawahiriniň ýolbaşçylygynda "Al-Kaýda" merkezleşdirilen dolandyryşdan daşlaşar.
"Al-Zawahiri Osama bin Laden ýaly adamlary özüne çekip bilýän güýçli şahsyýet hasaplanmaýar. Bin Ladeni beýle güýçli eden esasy häsiýetleriň biri onuň adamlary öz yzyna eýerdip bilýänligide. Ol "Al-Kaýda" hereketiniň içindäki dürli terroristik guramalaryň goldawyny gazanypdy. Asyl Osama bin Laden öleninden 6-7 hepde soň, Al-Zawahiriniň ýolbaşçy diýip yglan edilmeginiň özi "Al-Kaýdanyň" içinde onuň ýolbaşçylygy bilen ylalaşýanlaryň köp däldigini subut edýär" diýip, Pawlak aýdýar.
Osama bin Laden 2-nji maýda Birleşen Ştatlaryň ýörite güýçleri tarapyndan Pakistanda ýaşyryn alnyp barlan bir operasiýada öldürildi.
Üstümizdäki aýyň başlarynda ýaýradylan bir wideoýazgyda Al-Zawahiri Osama bin Ladeni öwdi: "Şeýh gitdi. Alla oňa rähmet etsin. Ol öz hudaýyna şehit bolup gowuşdy. Biz onuň jyhad ýoluny dowam etdirip, basybalyjylary musulmanlaryň ýurdundan çykaryp, ony adalatsyzlykdan arassalamaly".
Nirededigi belli däl
Müsürde doglan Al-Zawahiri "Al-Kaýdada" Osama bin Ladenden soň ikinji adamdy. Ol indi Birleşen Ştatlar tarapyndan gözlenýän terroristler sanawynda birinji orunda dur. Onuň tutulmagyna getiren maglumata 25 million dollar berilýär.
Al-Zawahiriniň häzir nirededigi belli däl. Ýöne howpsuzlyk boýunça analizçiler ol Owganystan-Pakistan serhet regionynda bir ýerde gizlenýändir diýip, çak edýärler.
Müsüriň ýokary gatlagyna degişli doktorlar we alymlar maşgalasynda önüp-ösen Al-Zawahiri okuwyny Kair uniwersitetinde doktorlyk derejesi bilen bitirdi. Ol söweşijilikde günälenip, Müsürde üç ýyl türmede oturdy. 1980-nji ýyllaryň ortalarynda Sowet basybalyjylaryna garşy uruşýan mujaheddinleri goldamga Owganystana baranda, Bin Laden bilen tanyşdy. 1990-njy ýyllarda Al-Zawahiri baş maksady yslam döwletini gurmak bolan Müsüriň yslamçy jyhad toparynyň ýolbaşçylygyny öz üstüne aldy. Bu topar soňra "Al-Kaýda" goşuldy.
1999-njy ýylda Müsüriň harby sudy Al-Zawahirini gaýybana ölüme höküm etdi. Ol Bin Ladeniň yzyna eýerip ilki Sudana, soň hem Owganystana geldi. Olar bu ýerde "Taliban" režiminiň penasynda boldular.


text:
10-njy noýabrda prezident G.Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda Aşgabat şäherini ösdürmegiň 13-nji tapgyrynyň çäklerinde gurlan köpsanly desgalaryň açylyş dabaralary boldy. Bu ýerde belent ýaşaýyş jaýlaryny, edara binalaryny, durmuş – medeni maksatly desgalary hem-de döwrebap düzümleri öz içine alýan täze toplum peýda boldy diýlip, türkmen metbugatynda habar berilýär.
Şol bir wagtyň özünde bu sebitiň golaýynda öň gurlup, ulanylmaga berlen ençeme ýaşaýyş jaýnyň boş durandygy aýdylýar. Eýse, munuň nähili sebäpleri bolup biler?
Azatlyk Radiosy bu mesele bilen gyzyklanyp, aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
«Talyban» güýçleri Owganystanyň strategiki şäheri Gunduzy üç gün ele geçirenlerinde, 300 müň ilatly şäherde adam zorlamakda, ganhorlykda we beýleki jenaýatlarda aýyplanýar.
«Amnesty International” guramasy we owgan hökümeti, Gunduzdaky şaýatlar «Talyban» söweşijileriniň sudsuz-soragsyz adam öldürmek, adam gynamak, asuda adamlara azar bermek bilen meşgul bolandyklaryny aýdýarlar.
Halkara günä geçiş guramasy, şaýatlara we aktiwistlere salgylanyp ýaýradan beýanatynda «Talybanyň» 28-nji sentýabr daňdany Gunduza hüjüm edip, ony ele geçirmegini «terroryň hökmürowanlygy» diýip häsiýetlendirdi.
Hukuk topary «Talyban» agzalarynyň ýerli polisiýa bilen işleýän polisiýa komandirleriniň we esgerleriň aýal garyndaşlaryny, şol sanda çagalary zorlandyklaryny aýdýar.


text:
Gazagystanyň günortasyndaky Almaty oblastynyň jemgyýetçilik seýilgähleriniň birinde azyndan 11 erkegiň we aýal maşgalanyň jesedi tapyldy. Ýurduň resmileri bu waka boýunça derňewe başladylar.
Duşenbe güni Ile-Alatau seýilgähinde tapylan jesetleriň ýedisinde pyçak yzlary bolup, galan iki jeset hem otlanypdyr. Sişenbe güni bu sebitde başga-da dört adamyň jesedi tapyldy. Olaryň üçüsi erbet ýanypdyr.
Gowuşýan maglumata görä, jesetleriň bäşisiniň şahsyýeti anyklanypdyr.
Olaryň biri brakonýerlere garşy göreşen Panaýot Zakharopulodyr. Beýleki jeseteler hem Zakharopulonyň maşgala agzalary we onuň egidenşleri bolup çykdy.
Gazagystanyň içeri işler ministri Kalmukhanbet Kasymow bu iş boýunça anyk maglumatlary bermekden saklandy. Ol bu adamlaryň belli bolmadyk dawa sebäpli öldürlen bolmaklarynyň mümkindigini öňe sürdi.
Bu iş boýunça derňew dowam edýär.
Bu wakadan iki aý töweregi ozal, gazak-hytaý serhedinde 14 gümrük işgäri öldürilip, olaryň bedenleri hem ýakylypdy.
Mundan soň, şol serhet birikmesinden gaçan bir esger tapyldy. 19 ýaşly hatarly Wladislaw Çelakha 15 adamy öldürmekde aýyplama bildirildi.


text:
“Türkmenhowaýollary” milli gullugy 2015-nji ýylyň 15-nji aprelinden içerki gatnawlaryň petekleriniň bahasyny galdyrdy. Bir ugur boýunça petekler ortaça 12 manat (ABŞ-nyň 3,50 dollary) gymmatlady.
Şeýlelikde şu aralyklardaky gatnaw peteklerine şeýle nyrh goýuldy: Aşgabat — Türkmenbaşy 77 manat (22 dollar) Aşgabat — Balkanabat — 55 manat (takmynan 16 dollar), Aşgabat — Mary — 60 manat (17 dollar), Aşgabat — Türkmenabat — 71 manat (20 dollar).
Öň içerki awiagatnawlaryň bahalary 2012-nji ýylda galdyrylypdy. Häzirki wagtda içerki gatnawlaryň bahalary elýeterli bolup, türkmenistanlylara maşgala bolup ýurda gezelenç etmäge mümkinçilik berýär.


text:
Welsiň paýtagty Swanside doglan Amina Al-Jeffery 16 ýaşyndan bäri kakasy Mohammed Al-Jeffery tarapyndan urlup-ýenjilip, aç saklanýar.
Britaniýanyň "The Sun" atly gazeti, Saud Arabystanynda "musulmançylyga ters" hereket etdi diýip, kakasy tarapyndan 4 ýyldan bäri kapasada saklanýan okuwçy gyzyň suratyny çap etdi.
Aminanyň howpsuzlygyndan ynjalyksyzlanan Britaniýanyň daşary işler ministrligi ony yzyna öýüne gaýtaryp getirmäge synanyşýar. Ýöne saud hökümeti Britaniýanyň ýokary kazyýetiniň Aminanyň öýüne dolanmagy barasynda kabul eden kararyna garşy çykmagy üçin onuň kakasy Mohammed Al-Jefferä pul beripdir.
Kakasy gyzynyň günbatarly gyzlar ýaly ýaşamagyny halamaýar
Aminanyň aklawçysy Henry Setrightiň aýtmagyna görä, 21 ýaşyndaky gyz mundan 5 ýyl owal Saud Arabystanyna äkidilipdir we şondan bärem ol ýerde bendilikde ýaly saklanýar. Sebäbi onuň kakasy gyzynyň günbatarlylar ýaly ýaşamagyny oňlamaýar.
Hukukçy Hutchinson "Amina welsli bir adaty gyz we onsoňam ol hut Wels şiwesinde gepleýär. Ol öz öýüne, ýagny Britaniýa dolanmak, durmuşyny we ykbalyny öz erkine görä ýöretmek isleýär" diýýär.
Şa Abdulaziz adyndaky uniwersitetde işleýän 62 ýaşyndaky Mohamed Al-Jefferä gyzyny Britaniýanyň Jidde şäherindäki konsullygyna hukukçylar bilen duşuşyga eltmelidigi aýdylypdyr. Ýöne ol, tä Britaniýanyň Daşary işler ministrligi gyzyna bosgunlyk bermejekdigi barada kasam edýänçä, olar bilen ylalaşyga gelmekçi däl.
Stoluň aşagyna gysdyrylan hat
Gürrüň berilmegine görä, konsullykdaky duşuşykda stoluň aşagyna assyrynlykda hat gysdyran 21 ýaşndaky Amina ol hatda öz ykbalyny alada edýändigini aýdypdyr.
Ýöne Muhammed Al-Jefferiniň aklawçysy Marcus Scott-Manderson gyzyň kakasynyň kazyýetiň çykaran kararyna "tabyn bolmaga özüni mejbur edip bilmändigini" aýdýar.
Britaniýanyň kazyýetiniň kararynyň ýeterlik derejede düşnükli bolmandygyny aýdýanlaram bar. Meseläniň iň wawwaly ýeri, indi Aminanyň kämillik ýaşyna ýetmegi we şol bir wagtyň özünde-de onuň Saud hem Britaniýa raýatlygyna eýe bolmagydyr.
Dokuz çagaly Mohammed Al-Jeffery, entäk Amina dogmanka Welse göçüpdir. Ol maşgalasy bilen hökümetden kömek sorap ýüz tutupdyr. Onuň çagalary Britaniýada orta mekdepde we uniwersitetlerde okap, bilim alypdyrlar.
Häzir bu agzalan sud işi boýunça kazyýetiň işi dowam edýär.


text:
Pakistanyň paýtagty Yslamabadyň etrap suduna edilen hüjümde azyndan 11 adam öldi, başga-da 20-den gowragy ýaralandy.
Maglumatlarda suduň giňişliginde ok atyşyklaryň we partlamalaryň bolandygy habar berilýär.
“AP” habar gullugynyň ýurduň polisiýa resmisi Nabi Awana salgylanyp berýän maglumatyna görä, ýaragly adamlar kazylaryň otaglarynyň we aklawçylaryň edaralarynyň ýerleşýän territoriýasyna hüjüm edipdirler. Gürrüňi edilýän ýaragly adamlaryň sany barada anyk maglumat berilmeýär. Polisiýa resmisi hüjümde el granatlarynyň hem ulanylandygyny aýdýar.
Yslamabat şäher polisiýasynyň başlygy Sikandar Haýatyň žurnalistlere beren maglumatyna görä, wakada janyndan geçen iki hüjümçi özüni partladypdyr.
Henize çenli bu hüjümiň jogapkärçiligini hiç kim öz üstüne almady.
Bu hüjüm Pakistanyň hökümeti “Talyban” hereketine garşy howa zarbalaryny soňa goýýandygyny mälim edenden bir gün soň boldy.


text:
Häzirki wagtda Türkmenistandan Eýrana tarap çekilýän gaz turbasynyň 6 kilometriniň gurlanlygy we turbanyň ýene 18 kilometri üçin taýýarlyklaryň görlenligi habar berildi.
“Gurluşygyň güýçli depginde gidýänligini hasaba alsaň, proýekt şu ýylyň noýabr-dekabr aýlaryna çenli gurlup gutarar” diýip, Eurasia.net internet saýty Türkmenistanyň hökümet baştutanynyň orunbasary Baýmyrat Hоjamuhammedowa salgylanyp, habar berýär.
Energiýa meseleleri boýunça bilermen, Rumyniýanyň Ylymlar Akademiýasyndan Dan Susio dürli eksport mümkinçiliklerinden peýdalanmak isleýän Türkmenistan üçin Eýran bilen gaz söwdasynyň möçberini artdyrmak bähbitli diýip, hasap edýär.
Eýrana gazyň eksporty artdyrylar
Täze gaz geçirijisi Türkmenistana Eýrana ýylda goşmaça 6 milliard kubometr gaz akdyrmak we satýan gazynyň umumy mukdaryny ýylda 14 milliard kubometre ýetirmek mümkinçiligini berer. Täze gaz geçirijisini gurmak kararyna şu ýylyň 10-11-nji iýulynda Aşgabatda geçirilen türkmen-eýran gepleşiklerinde gelinipdi. Ylalaşyga görä, türkmen gazynyň 8 milliard kubometri Körpeje-Gurtguýy gaz ýatagyndan, ýene 6 milliardy bolsa Döwletabat gaz ýatagyndan akdyrylar.
Türkmenistanyň gündogaryndan Eýrana tarap çekilýän turbadan şu ýylyň dördünji çärýeginde gaz akdyrylyp başlamak, şeýle-de gazyň mukdaryny mundan hem artdyryp, ýylda 20 milliard kubometre ýetirmek barada hem maslahat edendiklerini Türkmenistan.ru internet saýty 13-nji iýulda habar beripdi. Maglumata göra, Aşgabatdaky gepleşiklerde taraplar gazyň nyrhyny hem ylalaşdylar. Bahanyň halkara formulasyna laýyk kesgitlenenligi aýdylypdy, emma takyk sanlar berilmändi.
Öz nobatynda Eurasia.net inernet saýty 27-nji iýulda ýaýradan maglumatynda Eýranyň türkmen gazyna töleýän häzirki bahasynyň geçen ýylkysyndan 2 esse azdygyny habar berdi. 2009-njy ýylda türkmen gazynyň müň kubometriniň Eýran üçin 170 dollar bolanlygyny Eýranyň Nebit ministri Golam Huseýn Nozarä salgylanyp, Eurasia.net ýazdy.
Syýasy sebäpler
Orsýetiň Syýasy barlaglar institutyndan Aždar Gurdow Türkmenistanyň Eýrana täze turba çekip, bu ýurda satýan gazynyň mukdaryny artdyrmak kararyny syýasy sebäpler bilen baglanyşdyrdy: “Türkmenistanyň öz gündogaryndan Eýrana turba çekmek inisiatiwasy Aşgabadyň gaz söwdasynda Hytaýa basyş etmek maksadyna bagly diýip, hasap edýärin. Gowuşýan maglumatlara görä, Hytaýa tarap turba hem şu ýylyň dowamynda gurlup gutarylar, emma taraplar arasynda gazyň bahasy boýunça ylalaşyga henizem gelinmedi.”
Aždar Gurdowyň pikirine görä, Hytaý tarapy Türkmenistandan satyn aljak gazynyň belli bir bölegi üçin nagt pul tölemän, barter alyş-çalyş usuly arkaly hasaplaşmak isleýär, emma munuň Aşgabat üçin nä derejede bähbitli boljagy uly sorag bolmagynda galýar.
Tebigy gaza baý Eýran Türkmenistandan gazy esasan öz demirgazyk welaýatlaryny üpjün etmek üçin satyn alýar diýip, Aždar Gurdow belleýär. “Onuň öz gaz ýataklarynyň ýurduň pars aýlagyna golaý böleginde ýerleşýänligi sebäpli, Eýran üçin öz içinden gaz turbalaryny çekenden, türkmen gazyny satyn almak has amatly. Şeýlelikde, Eýran ýylda onlarça milliard kubmetrläp gaz satyn alýan Ýewropa Bileleşigi, Hytaý we Orsýet ýaly iri gaz müşderilerine bäsdeş bolmaýar.”
Dan Susio Türkmenistanyň Eýrana tarap gurýan gaz geçirijisiniň maliýe üpjünçiligine degişli tarapynyň näbelli bolup galýanlygyna ünsi çekdi. Emma ekspertiň pikirine görä, ýurduň esasy girdeji çeşmesi bolan energiýa pudagynyň infrastrukturasyny giňeltmek Türkmenistan üçin hem ykdysady hem-de syýasy taýdan bähbitli. “Infrastrukturany ösdürmek örän möhüm. Bu ugurda maýa ýatyrmak hat-da global maliýe krizisi şertlerinde-de bähbitli. Eýran ýaly howply döwletiňki bolmagyna garamazdan, täze bazarlara çykmak mümkinçiliginden peýdalanmak Türkmenistan üçin Orsýetiň talaplarynyň ýesirliginde galmazlyk nukdaýnazaryndan möhüm” diýip, Dan Susio aýtdy.


text:
Indoneziýanyň häkimiýetleri hepdäniň çarşenbe güni ýurduň Sumatra adasynda ýüz beren güýçli ýer yranmasynda azyndan 470 adamyň ölendigini tassykladylar.
Ýöne halas ediş işleriniň barşynda ölenleriň sanynyň artmagyna hem garaşylýar. Çarşenbe güni Indoneziýanyň bu adasynda ýüz beren ýer yranmasynyň güýji rihter ölçeginde 7.6 ball boldy we ol deňiz ýakasyndaky Padaň şäherinde uly ýykan-ýumrançylyklary döretdi.
Şu gün Indoneziýanyň günbatar regionynda-da güýçli ýer yranmasy boldy. Bu ýer yranmanyň güýjüniň rihter ölçeginde 6.8 ball bolandygy barada maglumat alyndy.


text:
Türkmenistanyň Merkezi saýlaw komissiýasy Türkmenistanyň prezidentligine hödürlenen ýene üç kandidaty resmi hasaba alyp, olara saýlawlarda ýokary kürsä dalaşgäriň şahadatnamasyny gowşurdy.
Şahadatnama alanlaryň arasynda “Lebapgurluşyk” önümçilik birleşiginiň başlygy Esendurdy Gaýypow, Gökdepäniň ýüplük fabriginiň direktory Saparmyrat Batyrow, Türkmenistanyň energetika we senagat ministri Ýarmuhammet Orazgulyýew bar. Şeýlelikde, 15 dalaşgäriň ýedisi prezident saýlawlaryna gatnaşmaga hukuk aldy.
TDH gullugy olaryň ählisi üçin ilkinji nobatda ýurduň raýatlarynyň sosial-durmuş şertlerini mundan beýlägem gowulandyrmak bilen bagly tekliplerini saýlawçylara hödürlemekde deň hukuklaryň üpjün edilýändigini belleýär.
Türkmenistanyň raýatlarynyň saýlawlara höwesi nähili, olar şol saýlawlaryň netijelerinden nämelere garaşýar?
12-nji fewralda geçiriljek prezident saýlawlary, oňa görülýän taýýarlyklar şu günler Türkmenistanyň habar serişdeleriniň esasy temasy. Bu kampaniýadan ilat köpçüligi habarly bolsa-da, olarda aktiwligiň duýulmaýandygyny, lebaply 59 ýaşly Magsym Ereşow aýtdy:
—Näçe kandidat hödürlense-de, kimiň geçjegi öňünden belli. Sebäbi häzirki görkezilen kandidatlaryň arasynda tutuş ýurt boýunça tanalýan ýekeje adam bar. Ol hem häzirki prezidentimiz. Saýlawçylaryň köpüsiniň ony goldap ses berjegi görnüp dur.
Efirde adynyň tutulmagyny islmedik 45 ýaşly gurluşykçy inžener häzirki saýlaw kampaniýasy bilen bagly öňden köpçülige mälim bolmadyk jemgyýetçilik guramalarynyň köplügine haýran galandygyny aýtdy.
—Asyl kärim gurluşykçy. Köp ýyllardan bäri şu ugurdan işleýän bolsam-da, ýurdumyzda Binagärler birleşiginiň bardygyny indi eşitdim. Zoraýakdan ýokary syýasata çekilen ol jemgyýetleriň, birleşikleriň deregine öz wagtynda syýasy partiýalar döredilen bolsa, gowy bolardy.
Owganystanly türkmenlerden Gulam Nebi bolsa şeýle gürrüň berdi:
—Men geçen saýlawlarda-da Türkmenistanda ýaşap ýördüm. Çagalarym okap ýördi. Nesip bolsa saýlawlar Türkmenistanda erkin geçer. Adamlar öz islegi bilen öz prezidentini saýlar diýip, umyt edýärin. Häzirki Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhammetden başga hiç haýsam gazanyp bilmez. Sebäbi munuň işe geçen günlerinden özümem şol taýda ýaşadym. Halk prezidenti söýýär. Prezidentiňem: “Men halkym bilen bolaryn” diýen sözleri bar. Garry adamlara pensiýa berip başlady. Hassahanalar garry adamlar üçin mugt bolup başlady. Okuw ýerleri döredildi. Iş ýeri döredildi. Eger men hem Türkmenistanyň raýaty bolsam, menem şol adama ses bererdim, şony goldardym.
Aşgabatly 75 ýaşly pensioner Amanmyrat Garaýewiň pikiri:
—Geljekki saýlawarda hiç hili üýtgeşiklik bolmaz. Öňküleri ýaly geçer. Sebäp bu jemgyýetiň bu bolşuna, hökümetiň bu bolşuna şunuň ýalyrak gider. Hökümetdäki adamlar özlerinde artykmajrak ukyp bar bolsa, şony halkyny biraz ýokarrak galdyrmak üçin bagş etmeli halyna, bular şol ýerde uzagrak otursa bolýar. Aýdyşlary ýaly, türkmen halky öz baýlygynyň zamuny boldy. Gazyň, nebitiň baýlygy bolmasa, bular beýle-beýle işleri edibem bilmez. Ýene-de öňküsi ýaly gider. Bolsa, bolaýmagy mümkin, olam bolarmy-bolmazmy, ýöne üýtgeşik hiç zada garaşamok. Şol öňki gidişine gidermikä diýýärin.
Soňky bäş ýylda Türkmenistanda uly ykdysady ösüşleriň amala aşyrylandygyny, indi nobatyň syýasy reformalara ýetendigini, 12-nji fewraldan soň düýpli syýasy özgerişleriň bolaryna garaşýandygyny aýdýan raýatlar hem bar.


text:
8-nji noýabrda, anna güni, geçen hökümet maslahatynda Aşgabat şäherinde umumy uzynlygy 59,14 kilometr bolan köçeleri döwrebaplaşdyrmak, 18 sany köpri, 39 sany ýerasty we 15 sany ýerüsti pyýada geçelgeleriň taslamalaryny düzüp, soňra olary durmuşa geçirmek baradaky karara gol çekildi.
Bu karara laýyklykda bu işler 2013-nji ýylyň noýabr aýynda başlanyp, 2016-njy ýylyň dekabr aýyna çenli doly taýýar edip, ulanmaga tabşyrylmaly. Bu resminamada paýtagtyň haýsy köçeleriniň abadanlaşdyryljakdygy hem-de gurulmagy göz öňünde tutulýan ady agzalan desgalaryň şäheriň haýsy böleginde guruljakdygy babatda takyk maglumat berlenok.
"Hitrowka"
Paýtagtyň abadanlaşdyrylmaly köçeleriniň bolsa sany az däl. Ylaýata-da, protokol diýlip hasaplanýan köçelerden başga köçeleriň ählisi diýen ýaly belli bir derejede şeýle bejeriş işlerine mätäç. Şeýle köçelere, esasanam, Aşgabadyň "Hitrowka" diýlip atlandyrylýan raýonynda duş gelse bolýar.
Bu raýonda Sewernyý, Sewastopol, Graždan, Griboýedow ýaly uly köçeleriň asfalty diňe bir nätekiz bolman, eýse onuň döwlüp, pytran ýerleri hem az däl. Ýerli ýaşaýjylaryň käbirleri şol köçeleriň nätekizligini, esasan, olaryň häli-şindi gazylyp, soňra düzedilmän taşlanmagy bilen düşündirýärler.
Onuň üstesine-de, bu raýondaky köçeleriň aglabasynyň gyrasynda ne bordýur bar ne-de düzüwli yşyklandyryş. Onsoň gijelerine bu köçeleriň köp bölegi paýtagtyň beýleki köçelerinden tapawutlylykda gum-gukluk hem gap-garaňky. Ady agzalan köçeler şol raýonyň uly köçeleri. Kiçi köçeleriň haly olardanam erbet.
Leningrad, Çapaýew, Miçurin, 3-nji bäşýyllyk köçeleri - edil şeýle köçelerden. Şol etrabyň özüni Döwlet diýip tanadan ýaşaýjysynyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, bu ýerlere taksiçileriňem gelesi gelenok. Gelselerem, adaty kireý nyrhyndan 1-2 manat köp alýarlar.
Agzalýan etrabyň köçeleriniň häzirki ýagdaýy ýaňy-ýakynda emele gelen zat däl. Munuň ençeme ýyldan bäri şeýledigine garamazdan, bu köçelerde abatlaýyş işleri geçirilmeýär. Bu gezekde bejerilmeli edilen köçeleriň sanawyna hem bu etrabyň girip-girmändigi häzirlikçe belli däl.
"Protokol" köçeler
Emma şol bir wagtyň özünde-de paýtagtyň beýleki etraplarynda, esasanam protokol diýlip atlandyrylýan köçelerde, soňky iki-üç ýylyň dowamynda abatlaýyş işleriniň ençeme tapgyry geçirildi. Aşgabadyň Bitaraplyk, Garaşsyzlyk prospektleri, 10 ýyl abadançylyk prospektiniň bir bölegi şeýle köçelerdir.
Edil häzirki döwürde Arçabil prospektini gaýtadan abatlamak işleri hem dowam etdirilýär. Yzygiderli abatlanýan bu köçeleri"Hitrowkanyň" köçelerinden tapawutlandyrýan bir ýagdaý bar. Olam bu köçelerden ýokary derejeli myhmanlaryň we prezidentiň yzygiderli geçýänligi.
Elbetde, abatlanmaly edilen 59 kilometerlik köçeleriň hataryna paýtagtyň haýsy köçeleriniň girýändigini wagt görkezer. Emma Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan "hitrowkalylar" şu gezek ýolbaşçylaryň öz raýonlaryna üns bermegine garaşýarlar. Bu tamanyň ödelip-ödelmejegi häzirlikçe soraglygyna galýar.


text:
Ierusalimde ABŞ-nyň döwlet sekretary Hillary Kilntonyň gatnaşmagynda geçen Ysraýyl bilen Palestin awtonomiýasynyň arasyndaky nobatdaky gepleşikler tamamlandy.
Ysraýylyň premýer-ministri Binýamin Netenýahu hem Palestin awtonomiýasynyň lideri Mahmud Abbas ýewreýleriň göçmegi meselesinde ösüş gazandylar diýip, Waşington hasaplaýar.
Bu beýanaty Ýakyn Gündogar boýunça ABŞ-nyň ýörite wekili Jorj Mitçel Ierusalimde mälim etdi. Ol Ysraýyl hem Palestina tarapynyň geljek hepdede gepleşikleri ýene dowam etdirjekdiklerini hem aýtdy.
Mundan öňinçä ABŞ-nyň döwlet sekretary Hillary Klinton bu iki lider ysraýyl-palestin konfliktiniň özeni bolup durýan iň esasy meselä seretmäge girişdiler diýipdi.
Olaryň gepleşigi düýn Müsüriň kurort şäheri Şarm aş-Şeýhde başlanypdy.


text:
Müsür resmileri ýurduň gadymy oglan patyşasy Tutanhamunyň mazarynyň içinde gizlin otaglaryň hem bar bolmagy mümkin diýýärler.
Gözleg-agtaryş işleri gaýtadan başlanmazyndan öň, mazar diwarlarynyň skanirlenen radar şekilleri bir aýlyk derňew üçin Ýaponiýa iberiler diýip, gadymy eksponatlar ministri Mamdouh el-Damaty 28-nji noýabrda Luksorda geçirilen metbugat ýygnagynda aýtdy.
Britaniýaly müsür öwreniji Nikolas Riwis gizlin otagyň şa aýal Nefertitä, Tutanhamunyň kakasy Akhenateniň aýalyna degişli bolmagynyň mümkindigini öňe sürýär.
Eger ol otaglarda Nefertitiniň mazary tapylsa, bu müsürli arheologlaryň şu asyrdaky iň ajaýyp tapyndysy bolar.


text:
Germaniýanyň daşary işler ministri Gido Westerwelle liwiýaly gozgalaňçylara Germaniýanyň gyssagly kömek berjekdigini aýtdy. Ol şeýle çykyş etdi: “Milli geçiş geňeşi duşenbe güni Bengazide Germaniýa bilen kredit ylalaşygyna gol çekişdi. 100 million ýewro möçberindäki karz german hökümeti tarapyndan ýakyn günlerde berlip bilner. Häzir Milli geçiş geneşiniň gumanitar tagallalaryny we infrastruktaryny dikeltmek boýunça işlerini dowam etdirmegi aýratyn möhüm”.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň resmi wekili Wiktoriýa Nuland ABŞ-da doňdurylan bir milliarddan bir ýarym milliarda çenli liwiýa maliýe serişdelerine gadaganlygy aýyrmak meselesine gyssagly suratda seredilýändigini aýtdy. Ol şeýle diýdi: “Munuň üçin bize BMG-niň halkara sanksiýalar boýunça komitetiniň goldawyny almak zerur. Biz şol pullary gumanitar hajatlara, berk we durnukly hökümet gurmaga hem özleriniň saýlap alan ýoluny dowam etdirmäge harçlamagy üçin Liwiýanyň Milli geçiş geňeşine gaýdyp bermek isleýäris”.


text:
Bütin Aziýada we beýleki käbir regionlarda 775 adamyň ölümine getiren we global ýokanç kesel howpuny döreden öýken çişme wirusy bilen alnyp barlan göreşden soň aradan eýýäm 10 ýyl geçdi.
Indi saglyk gullugynyň işgärleri geçen güýzde arap ýarymadasynda dörän şoňa meňzeş täze bir wirusyň howsalaly ýagdaýy döredýändigini aýdýarlar. Bu wirusy koronawirus diýip atlandyrýarlar.
Grigori Hertl – Ženewadaky Dünýä Saglyk Guramasynyň ýokanç keseller boýunça hünärmeni şeýle gürrüň berýär: “Bu wirus hemmämize mälim bolan pnewmaniýa we öýken çişme wiruslarynyň maşgalasyndandyr. Ýöne bu wirus agzalýan wiruslaryň iki görnüşinden birneme tapawutlanýar. Häzirlikçe koronawirus öýken çişme we pnewmaniýa wiruslaryna garanyňda, o diýen ýokanç däl ýaly bolup görünýär, emma görnetin bir hakykat bar, ýagny howsala döredýän zat - bu wirus ozalky iki wirus bilen deňeşdireniňde, has ölüm howply.”
Hasaba alnan ýagdaýlar
Häzirki güne çenli hasaba alnan koronawirus hadysasy gaty bir köp däl. Katar, Saud Arabystany, Iordaniýa, Pakistan, Britaniýa, Germaniýa we Fransiýa döwletlerinde jemi 34 hadysa hasaba alyndy.
Pnewmaniýa meňzeş simptomlar bilen ýüze çykýan hem-de böwreklere we beýleki beden agzalaryna zeper ýetirýän bu wirus öz ýokuşan adamlarynyň ýarpysyndanam köpüsiniň ölümine getirdi. 2003-nji ýyldaky öýken çişme wirusynda bolsa ýagdaý başgaçady, ýagny şol wirusdan jebir çeken adamlaryň takmynan 10 göterimi ölüme sezewar bolupdy.
Bu wirusyň nireden peýda bolanlygy we nämeden ýokuşandygy barada entegem anyk maglumat ýok. Ýöne onuň haýwanlardan (aýratynam ýarganat, geçi ýa-da düýe ýaly haýwanlardan) geçen bolmagy ahmal diýen çaklamalar bar.
Ýöne, saglyk pudagynyň işgärleriniň bellemegine görä, ady agzalýan wirus pnewmaniýa wirusy ýaly adamdan adama hem geçip bilýär. Aslynda bu ýagdaý onuň has çalt ýaýramygyna getirýär.
Wirusa uçramak howpy
Geçen hepdäniň soňunda bu wirusyň adamdan adama ýokuşmak ýagdaýy barada aladalar has hem ýokarlandy. Lukmanlar Fransiýada bir keselhana getirilen hassanyň, Dubaýdan koronawirus diagnozly dolanyp gelen başga bir adam bilen bir otagda ýaşansoň, şol kesel bilen keselländigini aýtdylar.
Wirusyň howadan geçmek ýagdaýy şeýle düşündiriliýär. Ýagny, bu gorkunç wirusdan jebir çekýänler bilen uzak möhletleýin gatnaşykdaky islendik kişi üçin wirus potensial howp bolup durýar.
Ýöne Hertliň pikirine görä, wirusyň şol bir wagtda köpçülige ýokuşmak aýratynlygy ýok. Ol bu hakda şeýle diýýär: “Bu wirus keselli bilen uzak wagtlap bile oturşyp-turşup ýörlende ýokuşyp bilýär. Ýöne, aýdaly, eger-de siz köçeden ýöräp barýan bolsaňyz we bu wirus bilen kesellän biriniň deňinden geçseňiz, wirusyň ýokuşmak ähtimallygy gaty pes. Gaty pes. Ine, biziň aýtjak bolýan zadymyz hem şol. Ýagny, bu wirus köpçülikleýin ýaýrap bilmeýär.”
Muňa garamazdan, pnewmaniýa wirusyna meňzeş bu täze çykan wirusyň ýüzlerçe, belki-de müňlerçe adamyň ölümine sebäp boljakdygyndan howatyrlanylýar.
Bütindünýä Saglyk Guramasy bu gorkunç wirusy “wajyp we esasy kynçylyk” diýip häsiýetlendirdi we wirusyň ýaýramagynyň öňüni almak çäreleri barada yzygiderli maslahat beriji gollanmalary çap etdi. Mydama eliňi ýuwmaklyk ýa-da bolmasa wirus ýokuşan adamlaryň arasynda ýüzüňe maska geýmeklik bu mahlahatlardan käbirleridir.
Global epidemiýa
Gürrüňi edilýän wirus Hytaýda ýaýran ölüm howply guş dümewi bilen bir hatarda agzalýar. Garaşylmadyk ýagdaýda döreýän bu ýokanç keseller dünýä ilatynyň, tutuş ýer ýüzüni gaplap biljek global epidemiýalardan howatyrlanmagyna getirdi. Sebäbi şeýle wiruslar has ýygy-ýygydan peýda bolup başlady we uçarlar arkaly syýahat etmek bilen bu gorkunç wiruslar dünýäniň ähli künjegine sanlyja günde ýetip bilýärler.
Emma Şotlandiýanyň Aberdin Uniwersitetinde bakteriologiýa ugry boýunça professor Hug Peninton koronawirusyň peýda bolmagy barada aladalanmalydygyny, ýöne bu aladanyň howsala öwrülmeli däldigini belleýär.
Ol wiruslaryň onçakly köp däldigini we 21-nji asyrdaky baryş-gelşiň wiruslaryň ýaýramgynda günäkärlenmeli däldigini aýdýar: “Adamlar müňýyllyklaryň dowamynda halkara derejesinde syýahat edip gelýärler. Meniň meselä çemeleşişim şeýleräk, ýagny men şol wiruslaryň elmydama bolandygyna, ýöne olar barada ýygy-ýygydan gürrüň etmegimiziň sebäbiniň häzirki döwürde wiruslary anyklamakda has ösen usullary ulanýandygymyzdygyna ynanýaryn. Şeýle-de, biz žurnalistleriňdir habarçylaryň kömegine daýanyp, olara has köpräk ünsi çekmeli bolýarys.”


text:
Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin Moskwanyň “Günorta akym” gaz geçirijisi proýektine Ankaranyň goldawyny almak üçin Türkiýä bardy.
Kreml “Günorta akym” geçirijisi arkaly Gara deňiz boýunça Türkiýäniň territorial suwlaryndan Ukrinadan sowa Merkezi Ýewropa gaz eltmek isleýär.
Bu geçiriji Ýewropa Bileleşiginiň Türkiýäniň topragyndan geçjek we eýýäm Ankara tarapyndan tassyklanan Nabukko proýektine bäsdeş hasaplanýar.
Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin şu gün Ankarada Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp ärdogan bilen duşuşdy. Iki lider Moskwanyň “Günorta akym” gaz turbasyny Türkiýäniň territorial suwlaryndan geçirmek baradaky haýyşyny ara alyp maslahatlaşdy.
Türkiýäniň razylygy Orsýete Gara deňzinden Ukrainanyň territorial suwlaryndan sowa alternatiw geçiriji gurmaga ýol açar. Eger bu geçiriji gurulsa, Moskwa öz gazyny Ýewropa Ukrainanyň gury ýer ýollaryndan sowa eltmek mümkinçiligine eýe bolar.
Moskwa bilen Kiýewiň arasy Ukrainanyň üstünden geçýän gaz geçirijisi bilen bagly problemalar sebäpli dartgynlaşdy we bu ýagdaý käte Ýewropa barýan gazyň kesilmegine hem alyp geldi.
Özara bähbitler
Ýöne Türkiýe bu meselede Moskwa etjek kömeginiň ýerine näme alar? Taýlan Bilgiç Ystambylda çykýan “Hürriýet” gazetinde işleýär. Onuň aýtmagyna görä, bu ýurt energiýa mätäç we onuň özüniň ýangyç zerurlyklary hem gaty çalt ösýär.
Bilgiç Türkiýäniň indi suw elektrik stansiýalaryny gurýandygyny, belki-de bu ýurduň öz ilkinji atom elektrik stansiýasyny gurjagyny, onsoň Orsýetiň Türkiýä gaz bermekden başga şunuň ýaly meselelerde hem kömekçi bolup biljegini öňe sürýär.
Orsýet Gara deňziň astyndan geçýän “Mawy akym” geçirijisi arkaly Türkiýä eýýäm gaz berip ýör. Mundanam başga, Ankara planlaşdyrylan türk geçirijisinden akmaly ýangyç meselesinde Orsýetiň nebitinden hem tamakin. Bu geçiriji Gara deňziň port şäheri bolan Samsundan Orta ýer deňzindäki Jeýhana barmaly.
Uşakow çarşenbe gün ”Roýtere” beren gürrüňinde Putiniň saparynyň öňüsyrasynda “Günorta akym” barada ylalaşylandygyny, şu sebäpden özleriniň Samsun-Jeýhan geçirijisi barada käbir eglişiklere boýun bolandyklaryny aýtdy.
Brýusseliň işi kynlaşýar
Türk-rus şertnamasynyň baglaşylmagy Brýusseliň kejebesini darykdyrjaga çalym edýär. Sebäbi Brýussel hem Türkiýäniň üstünden gaz geçirijisini gurup, Hazar sebitiniň we beýleki gündogar çeşmeleriniň gazyny Ýewropa Bileleşigine getirmekçi bolýar.
Iýul aýynda Türkiýe Ýewropa Bileleşiginiň dört sany agza ýurdy bilen tranzit şertnamasyna gol çekdi. Bu şertnama, eger energiýa üpjünçiligi hem maliýeleşdirme meseleleri çözülse, Nabukko proýektiniň gurluşygyna başlamaga şert döredýär. Brýussel bu geçirijini 2014-nji ýylda gurup gutarmak isleýär we ol Ýewropa Bileleşiginiň rus gazyna garaşlylygyny azaltmaly.
Brýussel şu gün Ankarada “Günorta akym” barada gelinen ylalaşygy halamasa-da, Türkiýe bu ýerde islendik dartgynlygy aradan aýyrmaga taýýar görünýär. “Bu ýurt Nabukko proýektine gatnaşýar, bu proýekt aslynda Günbatar Ýewropany Moskwanyň gaz agalygyndan halas etmeli” diýip, Taýlan Bilgiç aýdyar.
Taýlan Bilgijiň pikirine görä, Ankara deňagramlaşdyryjy hereket edip, Moskwa bilen gowy gatnaşyklary saklamagyň-da hötdesinden gelip biler. “Bu bir inçe oýun we Türkiýe energiýa meselelerinde Orsýete kembaha garap bilmeýär.”


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Ýewropa Bileleşiginiň Moskwa garşy Ukrainadaky krizis bilen bagly girizen sanksiýalaryny “absurd” diýip atlandyrdy.
Germaniýanyň “Bild” gazetinde 11-nji ýanwarda çap edilen söhbetdeşliginde Putin “Ýewropa Bileleşiginiň şol sanksiýalar bilen edýänleri absurd teatryndan başga zat däldir” diýdi.
2014-nji ýylda Krymyň Ukrainadan bölünip, Orsýete goşulmagy boýunça geçirilen referendum “demokratik, adamlaryň islegine laýyk boldy”, diýip Putin belledi.
Şeýle-de Putin Moskwanyň gündogar Ukrainadaky rolunyň tankyt edilmegini agzap, Kiýewiň we orsýetçi separatistleriň arasyndaky ylalaşygyň doly berjaý edilmeýändigini belledi.
Putin NATO-nyň 1991-nji ýylda Sowet Soýuzynyň dargamagynyň zyýany Orsýetiň serhetlerine golaýlamagyny hem agzap, Gündogary halkara krizislerini güýçlendirmekde aýyplady.


text:
Düýn Birleşen Ştatlaryň Goranmak sekretary Robert Geýts geljek bäş ýylyň dowamynda Birleşen Ştatlaryň harby maksatlar üçin sarp edýän býujetiniň 78 milliard dollar kemeldiljekdigini yglan etdi.
Harby çykdajylaryň azaldylmagy Barak Obamanyň administrasiýasynyň kem-kem artyp barýan býujet defisitini kemeltmek planlarynyň çäklerinde amala aşyrylar.
Harby maksatlar üçin çykdajylary azaltmak çäreleri Birleşen Ştatlaryň harbylarynyň sanynyň hem azaldylmagyna getirer. Häzirki plana görä, 2015-2016-njy ýyla çenli gury ýer güýçlerini 27 müň esger, harby-deňiz flotunyň güýçlerini bolsa 15-20 müň esger töwereginde azaltmaklyk göz öňünde tutulýar.


text:
Gyrgyzystanyň prezidenti Almazbek Atambaýew eger-de Russiýanyň howandarlygyndaky“Gümrük bileleşiginiň” ýol kartasy gyrgyz tarapynyň gatnaşmazlygy netijesinde taýýarlansa, onda Bişkegiň bu Bileleşige goşulmajakdygyny aýtdy.
Duşenbe güni Bişkekda eden çykyşynda gyrgyz prezidenti öz ýurdunyň "edil Ukrainaňky ýaly saýlap alara köp ugry bolmasa-da, özleri üçin iň amatly ýoly seçip aljakdyklaryny" hem belläp geçdi.
Geçen hepde Gyrgyzystanyň premýer-ministriniň orunbasary Joomart Otorbaýew gyrgyz ekspertleriniň häzirki ýol kartasyny kesgitlemäge gatnaşmandygyny aýdyp, şikaýat edipdi. Ol munuň durmuşa geçirlien halatynda “sosial problemalaryň we durnuksyzlygyň” döremegine sebäp bolup biljekdigini öňe sürüpdi.
“Gümrük bileleşigi” 2011-nji ýylda döredilipdi we häzirki wagt onuň düzümine Belarus, Gazagystan we Russiýa girýär.


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Moskwanyň Demirgazyk Koreýa bilen “dürli ugurlardan” gatnaşyklaryny ösdürmek planlarynyň bardygyny aýtdy.
Lawrow bu barada Demirgazyk Koreýanyň daşary işler ministri Ri Su Yong bilen 1-nji oktýabrda Moskwada geçiren metbugat-konferensiýasynda aýtdy.
Lawrow Ri bilen gepleşiklerinde ikitaraplaýyn gatnaşyklara, ykdysady gatnaşyklara we Koreýa ýarymadasyndaky ýagdaýa esasy üns berilendigini belledi.
Ri Moskwanyň we Phenýanyň arasyndaky “gatnaşyklaryň öňden gelýän däbini” nygtady we iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň “gan bilen berçinlenendigini” aýtdy.
Riniň Orsýete 10 günlük saparynyň dowamynda Demirgazyk Koreýanyň ýadro programmasy boýunça alty taraplaýyň gepleşikleriň dowam etdirilmegi meselesini maslahat etmegine garaşylýar. Phenýan bu gepleşikleri 2009-njy ýylda togtadypdy.


text:
Absolýut ideýa
Absolýut ideýa - obýektiw ideýalizmiň pelsepe sistemasynda esasy düşünjeleriň biri. Onuň esasy wekilleri belli nemes filosofy Gegel we onuň pelsepe sistemasyny dowam etdirijilerdir. Obýektiw ideýalizmiň beýleki görnüşleri ýaly, absolýut ideýa hem tebigatdaky we jemgyýetdäki hemme zatlary döreden, olaryň ýaşamagyny, üýtgemegini kesgitleýän maddy dünýäden ýokary bir ruhy başlangyçdyr diýip ykrar edýär. Obýektiw idealistler ol ruhy başlangyja baky ideýa, dünýä ruhy, dünýä erki diýýärler. Gegeliň Absolýut ideýasynyň beýleki obýektiw idealistik taglymatlardan düýpli tapawudy - onuň pelesesiniň dialektiki idealizm sistemasy bolanlygydyr. Marksizmiň düýbüni tutujylar Gegeliň pelsepesiniň gymmatly tarapyny - dialektikasynyň peýdaly ýerini tankydy analiz esasynda alyp, onuň mistiki, idealistik taraplaryny taşladylar. Absolýut ideýa düşünjesi adamlaryň özünden üzňeleşdirilen hem absolýutlaşdyrylan adam paýhasydyr diýip, dialektiki materializm görkezýär.


text:
Düýn Saud Arabystanynyň Waşingtondaky ilçisiniň janyna kast etmäge synanyşyk planynyň paş edilmegi bilen bagly amerikan resmileri Eýran häkimiýetleri bilen göni kontakta girdiler diýip, ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň wekili Wiktoriýa Nuland aýtdy.
Waşingtonda saparda ýören Günorta Koreýanyň prezidenti Li Mýon Bak bilen düýn geçiren bilelikdäki metbugat konferensiýasynda ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama hem bu waka bilen bagly Eýrana garşy “iň gazaply çäreleri görmekçidigini” nygtady.
ABŞ-nyň Maliýe ministrliginiň terrorizmi maliýeleşdirmäge garşy göreş bölümi Eýrany has-da güýçli maliýe izolýasiýasyna salmak üçin Eýranyň Merkezi banky bilen bagly goşmaça saknsiýalary girizmek meselesine seredýär.


text:
Şu gün Türkmenistanyň orta mekdeplerinde «Soňky jaň» dabaralary geçirilýär. Şu gün bu waka mynasybetli prezident G.Berdimuhamedow ýurduň okuwçylaryna we mugallymlaryna ýörite gutlag ýüzlenmesi bilen ýüzlendi.
Resmi maglumata görä, bu ýyl ýurduň orta mekdeplerini 110 müňden gowrak okuwçy tamamlaýar. Häzirki wagt Türkmenistanda bu ýaşlardan diňe 5 müňe golaýy ýurduň ýokary okuw jaýlarynda bilimlerini dowam etdirmäge mümkinçilik alyp bilýärler.
Emma, muňa garamazdan, ýurduň resmi habar agentligi prezident G.Berdimuhamedowyň inisiwatiwasy bilen «amala aşyrylan giň gerimdäki reformalaryň» netijesinde mekdepleri tamamlaýan ýaşlaryň hünär saýlap almaklary we bilimlerini dowam etdirmekleri üçin giň mümkinçilikleriň döredilendigini tekrarlaýar.


text:
Polşanyň harby prokuraturasy geçen ýyl prezident Leh Kaçinskiniň ölümine sebäp bolan uçar betbagtçylygy bilen bagly iki ofisere işine sowuk-sala garamakda günä bildirdi.
Prokuraturanyň wekiliniň sözlerine görä, ady tutulmaýan Polşanyň harby awiasiýasynyň iki ofiserine 3 ýyl türme tussaglygy berlip bilner. Ofiserler öz günälerini boýun almaýarlar.
2010-njy ýylyň aprelinde Smolenskiniň eteginde polýak prezidentiniň uçary heläkçilige uçranda, Leh Kaçinskiý aýaly bilen, ýene 94 adam, şol sanda ýurduň Merkezi bankynyň baştutany, ýokary derejeli harbylar ölüpdi.


text:
“Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda 324 orunlyk 5 ýyldyzly “Merdana” myhmanhanasynyň açylyşyna taýýarlanylýar. Ony Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň buýurmasy boýunça “Rysgally zähmet” hususy kärhanasy gurdy.
Gurluşyk üçin bölünip berlen meýdan 60 müň kwadrat metre barabardyr. Onuň deň ýaryny diýen ýaly binalar, sport desgalary, howuzlar, kiçi binagärlik ülňüleri we beýlekiler eýeleýär. 12 gatly myhmanhananyň baş binasy ýedi müň kwadrat metre golaý meýdany tutýar. Mundan başga-da, onuň ýokarky tehniki gaty we kir ýuwulýan, ütük edilýän, ammar we ş.m. otaglary bolan ýerzemini bar.
Birinji gatda aýna mozaikalary granit düşelen ýerli giň hem ýagty foýede myhmanlaryň kabul edilýän ýeri we bar ýerleşýär. Ikinji gatyň derejesinde myhmanhananyň çep we sag gatlarynyň geçelgelerini birleşdirýän köprüjik geçýär. Iki sany ýolagçy liftli holl hem şol ýerde ýerleşip, ýene-de üç sany ýük lifti bar.
Binanyň birinji gatynyň sag ganatyny bejeriş-gimnastika hem-de sagaldyş-öňüni alyş terapiýasy otaglary, köpugurly SPA-salon we häzirki zaman trenažýorlardyr beýleki zerur enjamlar bilen üpjün edilen fitnes-zal eýeleýär. SPA-salonda suw bilen bejeriş geçmegiň häzirki zaman usullaryna laýyklykda, gündogar ajaýyplygy bilen haýran galdyrýan ýüzüş howzy, jakuzi, gapma-garşylykly duş, fin sawnasy, rus bug otagy, türk hammamy myhmanlaryň hyzmatynda.
Beýleki ganatda deňze bakyp duran 200 orunlyk göze gelüwli restoran we dabaralar zaly ýerleşýär.
Myhmanhanada ýokary amatlykly bir hem iki orunlyk otaglar, dört orunlyk maşgala otaglary, iki orunlyk “lýukslar”, şeýle hem “King Suite” derejeli ýörite otaglar bar. Bu ýerde eýýäm myhmanlary kabul etmäge ähli zat taýýar. Aýratynlykda iki gatly medeni-dynç alyş merkezi hem guruldy.
Myhmanhananyň ikinji gaty oýun awtomatlary, bouling, bilýard we stol tennisi zallary üçin bölünip berlipdir. 150 orunlyk restoran we üsti açyk kafe hem şol ýerde ýerleşýär.
Myhmanhana toplumynyň içinde köp sanly tomusky dabaralar we ap-ak telärler oturdylypdyr. Olardaky fito-barlarda, palatkalarda dynç alýanlara sowuk içgiler, buzgaýmaklar, miweler we konditer önümleri hödürlener. Söwda nokatlary ulular hem çagalar üçin suw depejikleri bolan ýüzüş howuzlarynyň golaýynda ýerleşdirilipdir. Oýun meýdançalary, ýuşmak oturgyçly hiňňildikler hem hut şol ýerlerde oturdylypdyr. Iki tennis korty we woleýboldyr basketbol hem oýnap bolýan kiçi futbol meýdançasy-da doly taýýar edilipdir.
Dürli öwüşginli yşykly özboluşly ýapgyt-basgançak şekilli suw çüwdürimini gurmak işleri dowam etdirilýär. Bir-birine simmetrik ýagdaýda hersi 44 orunlyk iki awtoduralga ýerleşýär. Olaryň arasyny telärli, gök otly, gülhanaly, üýtgeşik gyrymsy agaçly we dürli görnüşli daragtly iki sany dynç alyş-seýilgäh zolagy bölýär.


text:
Saud Arabystany arap koalisiýasynyň Ýemende keselhanany bombalandygy baradaky maglumatlary ret etdi we BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-Moony koalisiýany gyssagly tankyt etmekde aýyplady.
Saada şäherinde “Serhetsiz Lukmanlar” guramasy tarapyndan dolandyrylýan keselhana 26-njy oktýabrda zarba urulupdy, şonda hiç kim heläk bolmandy.
Saud Arabystanynyň BMG-däki missiýasy Saud Arabystanynyň ýolbaşçylygyndaky “Arap koalisiýasynyň uçarlary keselhana hüjüm etmediler” we şol wagtda Saadada bolmadylar, diýip 28-nji oktýabrda aýtdy.
Saud Arabystany bu wakanyň derňelýändigini we Ban Ki-Moonyň 27-nji oktýabrda koalisiýany aýyplamagynyň “çuňňur gynandyrýandygyny” aýtdy.


text:
Makedoniýanyň döwlet prokurory gizlin gözegçilik skandalyndaky roly bilen baglanyşykly tanymal oppozision syýasatça garşy resmi taýdan aýyplama bildirdi. Şol skandalda dokuz ýyl bäri premýer-ministr wezipesini ýerine ýetirýän Nikola Gruewski häkimiýetden çetleşmek bilen ýüzbe-ýüz bolupdy.
30-njy aprelde çap edilen beýanatda prokuror, “Sosial demokratlar” atly oppozision partiýanyň lideri Zoran Zaýew “döwletiň iň ýokary derejeli edaralarynyň wekillerine garşy ýowuzlygy” amala aşyrmakda aýylanar diýýär.
Bu aýyplamalar gizlinlikde ýazgy edilen telefon gepleşikleri bilen baglanyşyklydyr. Zaýew tarapyndan ýaýradylan şol audio ýazgylarda Gruewski we beýleki ýokary derejeli resmiler ýurduň kazylaryny bellemekde we öz partiýalarynyň agzalaryny döwlet işlerine ýerleşdirmekde dildüwşik edýän ýaly bolup görünýär.
Zaýew dört ýyl türme tussaglygyna höküm edilmek bilen ýüzbe-ýüz bolýar.


text:
Prezident Wladimir Putine garşy çykýan Ors[etiň oppozisiýa liderleriniň biri Alekseý Nawalnynyň sözlerine görä, onuň “Twitter” we e-mail hasaplaryna haker hüjümi bolupdyr.
Nawalnynyň sözüne laýyklykda, derňew komitetiniň onuň öýünden alan kompýuterleriniň we elektron enjamlarynyň üsti bilen bu hüjüm amala aşyrlypdyr. Derňew komiteti bu aýyplamany ret edýär.
Orsýetiň derňew komiteti 11-nji iýunda Nawalnynyň öýünde gözleg işlerini geçiripdi. Bu 6-njy maýdaky protestlerde dörän bidüzgünçilikler bilen baglylykda geçirilýän derňew işleriniň çäklerinde amala aşyrylypdy.


text:
Birleşen Ştatlar, gelip gowuşan nämälim howp sebäpli ýekşenbe güni käbir musulman ýurtlaryndaky ilçihanalaryny we konsulhanalaryny ýapjakdygyny aýtdy.
ABŞ-nyň Döwlet departamenti penşenbe güni ýaýradan maglumatynda, bu çäräniň ätiýaçlyk üçin edilýändigini belledi.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň metbugat wekili Marie Harfyň çap eden maglumatynda, daşary ýurtlardaky amerikan edaralarynyň ählisine howp abanýandygy bellenýär.
Şeýle-de, Harfyň maglumatynda ABŞ-nyň daşary ýurtlardaky diplomatik edaralarynyň käbirleriniň bir günden hem köp ýapylmagynyň mümkindigi nygtalýar.
Ýekşenbe güni ABŞ-nyň musulman ýurtlaryndaky diplomatik edaralarynyň köpüsi üçin iş güni hasaplanýar. Emma ABŞ-nyň Ýewropadaky, Latyn Amerikadaky we dünýäniň başga-da ençeme ýurtlaryndaky diplomatik edaralary üçin bolsa, ýekşenbe güni dynç günüdir.


text:
Özbegistanyň prezidenti Islam Karimow prezidentlik möhletini 7 ýyldan ýene-de 5 ýyla getirdi. Onuň bu inisiatiwasy “demokratiýany has-da berkitmek” maksady bilen teklip edildi. Özbegistanyň parlamenti prezidentiň öňe süren inisiatiwasyny makullady.
“Interfaks” agentliginiň ýaýradan habaryna görä, Ýokary Mejlisiň Senaty 5-nji dekabrda geçiren masalahatynda bu karary kabul edipdir.
Senatyň kanunçylyk we sud-hukuk meseleleri boýunça komitetiniň resmisi prezidentiň inisiatiwasynyň 5-nji dekabrdaky maslahatyň gün tertibine girizilendigini tassyklady. Emma goşmaça maglumat bermedi.
Özbegistanda Karimowyň prezidentlik möhleti 2002-nji ýylyň ýanwar aýynda referendum arkaly 5 ýyldan 7 ýyla uzaldylypdy. Onuň 2007-nji ýyla çenli bolan prezidentlik möhleti täze özgerişlik boýunça birinji möhlet diýlip atlandyrylypdy. Karimow 2007-nji ýyldaky saýlaw bilen 7 ýyllyk möhlete täzeden prezidentlige saýlandy.
Analitikleriň çaklamalaryna görä, bu çäre iş ýüzünde onuň prezidentlik möhletini ýene-de uzaltmak üçin edýän aladasy bolmagy mümkin. Prezidentlik möhletini kemeltmek baradaky kanunyň kabul edilmegi bilen Karimowa üýtgedilen möhlet boýunça ýene-de iki gezek prezidentlige saýlanmaga hukuk berilýär.
Şeýlelikde, bu ýagdaýda, prezidentlik möhleti ýene-de başdan başlanar öýdüp çak edýän Karimowyň, Özbegistanyň Ýokary Mejlisinde tassyklanan kanun boýunça, 2022-nji ýylyň aýagyna çenli prezident bolup galmagy mümkin.
Nämäniň alamaty?
Özbegistanyň käbir güýç ulanyjy organlaryna ýakyndygy çak edilýän “Uzmetronom” internet gazeti bu özgerişlikler Islam Karimowyň mundan beýläk prezidentlige dalaş etmejekdiginiň alamaty diýip ýazýar.
“Eger-de töweregindäkiler onuň prezidentlik möhletini ýene kanuny esasda uzaltmagy berk talap etmeseler, Islam Karimow bu günki gün mundan beýläk prezidentlik kürsüsinde galmak höwesiniň ýokdugyny görkezdi” diýip, bu çeşme “Islam Karimowyň soňky möhleti” diýip atlandyrylan habarynda ýazýar.
Özbegistanly syýasaty öwreniji Kamoliddin Rabbimow bu täzeligiň Karimowyň ornuna geljek prezident üçin girizilýän bolmagynyň mümkindigini aýdýar:
—Soňky maglumatlara görä, bu karar prezidentiň inisiatiwasy bilen kabul edildi diýilýär. Emma bu inisiatiwa haçan çykdy? Bu hakda açyk aýdylmaýar. Analitikleriň käbirleri muny prezident Karimow ýene-de bir möhlet galmak üçin ýörite edýärler diýýärler. Emma men muňa goşulmaýaryn. Sebäbi prezident Karimowyň döwlet başynda galmagy üçin beýle inisiatiwalar zerur däl. Prezidentiň prezidentlik möhletini uzaltmak üçin, beýle syýasy oýunlar hökman däl. Meniň pikirimçe, munuň Karimowdan soň prezidentlige geljek kandidatlary wagt taýdan çäklendirmek maksady bilen edilýän bolmagy mümkin. Sebäbi dünýädäki tendensiýalara syn edýän prezident Karimowyň pikiriniň üýtgän bolmagy mümkin.
Özbegistanyň Konstitusiýasy bir adamyň iki möhletden artyk prezident bolmagyna ýol bermeýän hem bolsa, prezident Karimow 1991-nji ýylyň 29-njy dekabryndan bäri Özbegistanyň prezidentlik kürsüsini saklap geldi.
Prezidentlik wezipesinde galmak uçin Islam Karimow şu mahala çenli iki gezek referendum (1995-iň martynda we 2002-iň ýanwarynda) hem-de üç gezek prezidentlik saýlawlaryny geçirdi.


text:
Bangladeşiň ýörite sudy 2009-njy ýylda bolan gozgalaň bilen ilteşikli azyndan 150 esgeri ölüm jezasyna, başga-da ýüzlerçesini türme tussaglygyna höküm etdi.
2009-njy ýyldaky pitne bilen baglylykda 823 esgere höküm çykaryldy. Gürrüňi gidýän wakalarda 74 adam, şol sanda 57 sany ýokary derejeli ofiser çapylyp, gynalyp we diriligine otlanyp öldürilipdi.
Esgerlere adam öldürmek, gynamak, dil düwüşmek ýaly aýyplamalar bildirildi.
Geçirilen resmi derňewiň netijesinde pitnä esgerleriň ýaşaýyş-durmuş şertlerini gowulandyrmak boýunça eden haýyşlarynyň netijesiz bolandygy üçin dörän gaharyň sebäp bolandygy aýdylýar.


text:
24-nji aprelde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkiýe Respublikasyna iş sapary bilen ugrady. Milletiň Lideri şol ýerde Birinji jahan urşunyň iň uly söweşleriniň biri bolan Çanakgalanyň golaýyndaky söweşiň 100 ýyllygyna bagyşlanan çärelere gatnaşdy.
Döwlet Baştutanynyň ulag kerweni howa menzilinden Çanakgala şäheriniň deňiz menziline tarap ugrady, soňra bolsa paromda beýleki kenara — “Kilitbahir” portuna geçdi.
Ýüz ýyl mundan ozal, ýagny 1915-nji ýylda Çanakgalanyň golaýynda köp aýlap dowam eden gazaply söweş boldy. Bu söweş deňizde — Dardanel bogazynda, gury ýerde —Gelibolu ýarymadasynda ýaýbaňlandyryldy. Bu adamzat taryhynda uzaga çeken we iň gandöküşikli uruşlaryň biri bolan Birinji jahan urşunyň (1914-1918-nji ýyllar) uly söweşleriniň biri boldy. Taryhy maglumatlarda bellenilişi ýaly, Birinji jahan urşuna şol döwürde döwlet özygtyýarlylygyna eýe bolan 59 döwletiň 38-si gatnaşdy. Her bir uruşda bolşy ýaly, diňe bir söweşen esgerleriň arasynda däl, eýsem, uruş döwrüniň heläkçiliginden ejir çeken parahat ilatyň arasynda hem ägirt uly adam pidalary boldy...
1973-nji ýylda geljekki nesillere parahatçylygyň nähili ýol bilen gazanylýandygyny görkezmek üçin, bu sebit milli park diýlip yglan edildi. Wepat bolan britan, fransuz, täze zelandiýaly, awstriýaly hem-de türk esgerleriniň hatyrasyna milli parkda ornaşdyrylan ýadygärlikler bütin dünýäde parahatçylygy we durnuklylygy saklamagyň hem-de pugtalandyrmagyň möhümdigi barada oýlanmaga mejbur edýär.
Döwletiň garaşsyzlygyny we özygtyýarlylygyny gorap, gahrymançylygyň, edermenligiň hem-de gaýduwsyzlygyň beýik nusgasyny görkezen ildeşlerine baş egmegiň nyşany hökmünde Türkiýe Respublikasynda her ýylyň ýaz paslynda Çanakgala söweşiniň senesi bellenilýär.
Türkmen döwletiniň Baştutanynyň awtoulag kerweni “Kilitbahir” portundan wepat bolan türk esgerleriniň “Mehmetçik” ýadygärligine tarap ugrady. Baharyň şu gününde bu ýere müňlerçe adam ýygnandy.
Hatyra çäresiniň geçirilýän ýerine gelende Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowy Türkiýe Respublikasynyň Prezidenti Rejep Taýyp Ärdoganyň hut özi garşylady. Ol çakylygy kabul edendigi üçin türkmen Liderine hoşallyk bildirdi. Munuň özi taraplaryň ikisiniň hem tutuş sebitde parahatçylygy, durnuklylygy we hoşniýetli goňşuçylygy pugtalandyrmaga ýardam edýän köp asyrlyk dostluk we doganlyk däplerine ygrarlydygynyň nobatdaky subutnamasydyr.
Türk Lideriniň çakylygy boýunça Çanakgala söweşiniň 100 ýyllygyna bagyşlanan hatyra çärelerine gatnaşmak üçin bu ýere Ýewropanyň, Aziýanyň, Amerikanyň, Afrikanyň 70-den gowrak ýurdundan döwlet we hökümet baştutanlarynyň, ýokary wezipeli adamlaryň gelendigini bellemelidiris.
Düýn Stambulda, Halkara kongresler we sergiler merkezinde “Birinji jahan urşunyň 100 ýyllygy” atly ylmy maslahat geçirildi.
Beýleki wekiliýetleriň baştutanlary bilen bilelikde, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow VIP — myhmanlar üçin bellenen ýere barýar.
... “Mehmetçik” ýadygärliginiň öňündäki meýdançada asudalyk höküm sürýär. Türkiýe Respublikasynyň Prezidenti Rejep Taýyp Ärdogan ýadygärlige gül dessesini goýýar.
Bu çärä tamamlanandan soň, ýygnananlar bir minut dymmak bilen wepat bolanlary hatyralaýarlar. Hormat garawulynda duran esgerler topdan ot açyp, salýut berýärler.
Soňra Çanakgalanyň golaýyndaky söweşde wepat bolanlaryň, azatlyk, parahatçylyk we abadançylyk ýörelgelerini gorap, söweşlerde janyny gurban edenleriň hatyrasyna aýat-doga okalýar.
Türkiýe Respublikasynyň Prezidenti Rejep Taýyp Ärdogan ýygnananlaryň öňünde çykyş etdi. Ol çykyşynda 100 ýyl mundan ozal söweşe gatnaşanlaryň nesillerini raýdaşlyga çagyrdy. Munuň özi bütin dünýäde ählumumy parahatçylygy berkarar etmegiň möhüm şerti bolup durýar.
Şondan soňra belent mertebeli myhmanlar ýörite bellenen ýere barýarlar we şol ýerden deňiz gämileriniň dabaraly ýörişine hem-de uçarlaryň uçuşyna syn edýärler.


text:
Çarşenbe güni Kosowanyň howpsuzlyk güýçleri Serbiýa bilen aralykdaky serhet geçelgelerinde jemlenen ýerlerinden yzlaryna çagyryldy.
Hepdäniň duşenbe güni Serbiýa bilen aralykda ýüze çykan dartgynlylyk sebäpli Kosowa öz howpsuzlyk güýçlerini iki sany serhet geçelgesinde ýerleşdiripdi.
Bu dartgynlylyk geçen hepde Serbiýadan gelýän harytlara Kosowanyň gadaganlyk girizmegi netijesinde ýüze çykypdy.
Şeýle haryt gadagançylygyny Serbiýa hem indi 2008-nji ýylyň başyndan bäri Kosowa garşy ulanyp gelýär. Serbiýa muny Kosowanyň öz garaşsyzlygyny yglan etmesine garşy protest çäresi hökmünde girizipdi.


text:
Adam hukuklaryny goraýan “Türkmen inisiatiwasy” topary “Ruhnamanyň” sapak, ders hökmünde ýatyryljakdygyny “Ruhnama indi mukaddes däl” ady bilen çap eden maglumatynda habar berýär. Bu maglumat näderejede hakykata ýakyn hem ol jemgyýetde nähili garaýyşlar döretdi?
2001-nji ýylyň 12-nji sentýabrynda öňki prezident Saparmyrat Nyýazowyň ýazandygy aýdylýan “Ruhnamanyň” ýazylyp gutarylan güni döwlet derejesinde bellenýän baýram hökmünde Türkmenistanyň milli kalendaryna girizildi. Oňa “mukaddes” diýen at berlip, okuw programmasyna ýörite sapak hökmünde girizildi.
Klasdan-klasa geçişden başlap, ýokary we ýörite orta okuw jaýlaryna giriş ekzamenlerde-de, hatda sürüjilik şahadatnamasyny almak üçin okalýan şofýorçylyk kurslarynda-da “Ruhnamadan” ekzamen tabşyrmak düzgüni girizildi. Edaralarda “Ruhnama” otaglary” döredilip, hepdäniň belli günleri “Ruhnama okaýyşlary” geçirilip başlandy.
“Ruhnama ýatyryljak” diýen habar 10-njy klas okuwçylarynyň arasynda ýeňil gowur döretdi, çünki olaryň köpüsi “Ruhnamadan” ekzamene gowy taýýarlyk görüpdi” diýip, “Türkmen inisiatiwasy” topary habar berýär.
Emma, Lebap welaýatyndaky habarçymyz Osman Hallyýewiň aýtmagyna görä, “Ruhnama” dersi ýatyrylýar diýen resmi görkezme ýa karar entek ýok. “Geçen ýylam okuw ýylynyň başynda şonuň ýaly gürrüňler bolupdy, ýöne aýyrmadylar” diýip, Hallyýew ýatlaýar.
Her kimiň öz gaýgysy…
Aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew 2011-12-nji okuw ýylyndan başlap “Ruhnama ýatyryljak” diýen gürrüňiň il-içinde ýene-de örç alýandygyny aýdýar. “Ýöne oňa täze okuw ýyly başlananda göz ýetirip bolar. Sebäbi ýurtda adamlar käwagt göwün islegini hakykat hökmünde aýdyp başlaýarlar” diýip, Bugaýew belleýär.
“Ýokardan ýollanan görkezme mugallymlaryň arasynda ruhubelentlik, göwnühoşluk döretmedi, tersine, eger “Ruhnama” sapak hökmünde programmadan aýrylsa, iş sagatlaryny, aýlyk haklaryny ýitirmeklerinden alada edýärler” diýip, “Türkmen inisiatiwasy” ýazýar.
“Bu gaty dogry pikir” diýip, ýazyjy Bugaýew belleýär. “Hakykata bap gelýän pikir. “Ruhnama” ýatyrylsa, mugallymlaryň gaty köpüsiniň sagat sany azalar, olaryň iş ýüki bir stawka-da ýetmez. Ýöne bu çykgynsyz ýagdaý däl”.
“Şu ýyl mekdebi tamamlaýan ýaşlary, olaryň hossarlaryny alada goýýan bir sorag bar: ýokary we ýörite orta okuw jaýlaryna girmek üçin “Ruhnamadan” ekzamene taýýarlanmalymy ýa ýok? Şu wagta çenli giriş synaglarynda bu esasy sapaklaryň biridi” diýip, “Türkmen inisiatiwasy” ýazýar.


text:
Hytaýyň polisiýasy kiber jenaýatçylykda güman edip, 15 000 adamy tussag etdi. Milli howpsuzlyk ministrliginiň 18-nji awgustda aýtmagyna görä, bu çäre hökümetiň internete gözegçiligini güýçlendirmeginiň çäginde amala aşyrylypdyr.
Polisiýa tutuş ýurt boýunça 66 000 websaýt babatynda kiber jenaýatçylyklara, şol sanda websaýtlary döwmek, onlaýn pul ogurlamak we hususy informasiýany satmak ýaly meselelere degişli bolmakda güman edilýän 7400-den gowrak işi derňedi, diýip ministrlik habar berdi.
Häkimiýetler internety arassalamak boýunça alty aýlyk ýörite operasiýalary iýul aýynda başlady.
Pekin internete kanunlar hem düzgünler esasynda dolandyrylmaly wirtual territoriýa hökmünde garaýar.


text:
Ýakynda Orsýetiň käbir meşhur rok aýdymçylarynyň prezident Dmitriý Medwedew bilen duşuşmagy jemgyýetde köpleriň göwnünden turmandy. Sebäbi bu duşuşyk Orsýetiň sazandalary bilen aýdymçylarynyň arasynda syýasy bölünişigiň bardygyny görkezdi. Syýasy oppozisiýa goşulýan sazandalar kremlparaz toparyň garşysyna çykyş edýärler.
Sankt-Peterburgyň 33 ýaşly ýaşaýjysy Alekseý Wançugow öz studentlik döwründe “DDT” döredijilik toparynyň lideri Ýuriý Şewçugy gahryman hasap edenligini gürrüň berdi. Emma häzirki wagtda Wançugowy aýdym-sazdan syýasat has köp gyzyklandyrýar.
Häkimiýetiň garşysyna çykyşlar
Dil we edebiýat ugrundan bilim alan, emma çüýşe öndüriji zawodda gözegçi bolup işleýän Alekseý Wançugow Sankt-Peterburgyň aktiwistler toparynyň wepaly agzalarynyň biri.
Wançugow Orsýetde bileleşik azatlygyny goldap çykyş edýän “Strategiýa 31” atly jemgyýetçilik hereketiniň işine gatnaşýar. 9-njy oktýabrda bu hereket Sankt-Peterburgyň merkezinde “Gazpromyň” täze we beýik edara jaýynyň gurulmagynyň garşysyna protest aksiýasyny geçiripdi.
Wançugow soňky ýyllarda müňlerçe watandaşlarynyň edişi ýaly graždanlyk pozisiýasyny üýtgetdi. Ol ozalky biparhlygyndan el çekip, syýasy aktiwlige tarap öwrüldi.
Wançugowyň ýetginjek döwrüniň gahrymany Ýuriý Şewçuk Orsýetde protest bildirmek medeniýetiniň görnükli wekilleriniň biri. Şewçuk Moskwanyň etegindäki Himki şäheriniň tokaýlygynyň üstünden ýol gurluşygyna, milisiýanyň eden-etdiligine, parahatçylykly demonstrasiýalaryň geçirilmegine döredilýän päsgelçiliklere garşy jemgyýetde gurnalýan aksiýalara gatnaşyp gelýär.
Emma Orsýetde häkmiýetleriň tarapyny çalýan meşhur aýdymçylar hem az däl.
Kremliň tarapdarlary
14-nji oktýabrda prezindet Dmitriý Medwedew ýurduň meşhur aýdymçylary bilen çaý başynda geçiren duşuşygyna Ýuriý Şewçuk gatnaşmandy. Emma duşuşyga Şewçugyň döwürdeşlerinden “Maşina Wremeni” toparynyň lideri Andreý Makarewiç we 1980-90-njy ýyllarda “DDT” bilen deň derejede meşhurlyk gazanan “Akwarium” toparynyň lideri Boris Grebenşikow gatnaşdy. Boris Grebenşikowyň iň meşhur eserleriniň biri bolan “Poýezd w ogne” aýdymy jemgyýetiň sowet häkimiýetlerine garşy gimnine öwrülipdi.
Sankt-Peterburgyň ýaşaýjysy Boris Grebenşikow Dmitriý Medwedew bilen duşuşygyndan peýdalanyp, şäheriň merkezinde “Gazpromyň” edara jaýynyň gurşluşygyna degişli meseläni gozgapdy. Emma Wançugow ýaly tankytçylar aýdymçynyň döwlet baştutany bilen duşuşyga gatnaşmagyny onuň Kremliň golastynda bolmagy hökmünde kabul etdiler.
Döwlet ýolbaşçylaryna ýakynlyk aýdymçylar üçin has köp ösüş mümkinçiliklerine, şol sanda radioda we telewideniýede has köp çykyşlara ýol açýar. Şeýle duşuşyklar döwlet üçin hem bähbitli. Ýurduň meşhur rok aýdymçylary bilen aragatnaşyk saklamak arkaly Kreml 2012-nji ýylda geçiriljek prezidentlik saýlawlarynyň öňüsyrasynda özüniň döwrebap pozisiýany eýeleýänligini köpçülige mälim etmäge çalyşýar.
Ýaş nesil başgaça pikirlenýär
Öňki dissident, sosiolog Boris Kagarlitskiý şu günki gün Orsýetde aýdymçylaryň ýaş nesliniň hem aktiwleşýänligine ünsi çekýär. Kagarlitskiniň sözlerine görä, ýaş aýdymçylar özlerinden ululara tankydy we käte negatiw garaýyşlaryny açyk mälim etmäge ukyply.
“Olaryň döredijiligi, ideologiýasy we özlerini alyp barşy düýpden başgaça” diýip, Boris Kagarlitskiý belledi.
“MC Noize” ady bilen tanalýan 25 ýaşly Iwan Alekseýew ulag heläkçiligi baradaky aýdymy bilen meşhur bolupdy. Onuň bu aýdymyny döretmegine şu ýylyň mart aýynda Orsýetiň iri nebit kompaniýasy “Lukoil” kompaniýasynyň wise-prezidentiniň gatnaşmagynda bolan ýol heläkçiligi sebäp bolupdy. Bu heläkçiligiň jogapkärçiligi iki zenanyň münüp barýan ulagynyň üstüne atylypdy. Şol zenanlaryň ikisi-de maşyn heläkçiliginde wepat boldy.
“MC Noizyň” bu ýazgaryjy aýdymy Orsýetiň elitasyna jemgyýetde bolan ýigrenji güýçlendiripdi, aýdymça bolsa meşhurlyk getiripdi.


text:
“Forbes” žurnaly 2013-nji ýyl boýunça dünýäniň iň baý adamlarynyň sanawyny çap etdi.
Bu gezek olaryň sany rekord derejä, 1426 milliardere ýetdi. Olaryň hemmesiniň jemi arassa baýlygy 5.4 trillion dollar, bu görkeziji ozal 4.6 trillion dollar bolupdy.
Sanawda 42 ýurtdan 210 sany täze milliarder bar. Aýal milliarderleriň sany 104 bolanlygyndan 138-e ýetdi.
Meksikaly biznes magnaty Karlos Slimiň baýlygy 73 milliard dollar bolup, ony dünýäniň iň baý adamy edýär. Ol bu derejäni 2010-njy ýyldan bäri saklaýar.
Ondan soň ikinji orunda, 67 milliard dollar bilen, Maýkrsoftyň egindeş döredijisi Bil Geýts durýar.