text:
ÝÜREGIŇ GAÝYP BOLMAGY
Meniň paýyma düşýäni bu ynsan, edebiýatçylaryň dilinde aýtsam eseriň gahrymany bilen sizi tanyşdyrmak. Gahryman diýer ýaly gahrymançylyk eden ýeri ýok, ýönekeý bir ylym adamsy. Ady Kasym. Ýumşak, pesaý sesli, uzyn boýly, hortap, altmyş ýaşlaryndaky alym. Ýandakdan alymlyk derejesini gorapdyr. Biziň gözümize hemmesem bir meňzeş görünýän ýandaklaryň görnüşlerini bäş ýyllap öwrenipdir, üstesine-de haýsy görnüşiň haýsy aýlarda, hatda haýsy günlerde gülleýändigini bäş ýyl irmän-ýadaman hasaba alypdyr. Elbetde, özüne «Bu edýän zatlaryň kime geregi bar?» diýen ýaly gödek soragy bermändir. Bu ylym, onuň ýaşaýşy, ýaşaýyşynyň manysy diýseňem boljak.
Ylym adamlaryna görä, ähli zada şu günki günüň nazary bilen garamaly däl. Şu gün manysyz ýaly görünýän zatlar, ertir örän derwaýysam bolup biler. Teker ilki oýlanyp tapylanda adamlar oňa geljekde şeýle uly ähmiýeti bolar diýip garan däldirler. Bir tegelek zat, halka-da. Onda näme ähmiýet bolup biler? Emma, hakykatda nähili bolup çykdy! Başgalar üçin ähmiýetsiz zatlara ähmiýet berip bilmek, ine alymlyk! Şonuň üçin bolsa gerek, alymlar giň, parahat, mylkatlydyr, kän bir darygyp ýörmezler. Alym adam taryhmy ýa-da ýyldyzlar hakynda, beýleki adamlar üçin gyzykly zatlaryň gürrüňi edilende, bilimlidigini känbir mazamlaman, anyk sözleri bilen özüni tanadar. Ýylgyryp, özüniň üstündigini görkezer. Haýsydyr bir okuwsyza gepiňi düşündirjek bolup, gyzyp gitmek, alymlara görä, medenýetsizlik. Ýylgyryşlary, seredişleri, gep atyşlary başgamy, goý ol ýandakdan alym bolaýsyn her kim olary hormatlar. Ilçilikdir, alymlaryňam içinde her dürlüsi bardyr. Ýöne, esasan, alym adam alym diýen adyny ýere salmazlygyň aladasyny başga zatdan köp edegen bolýar.
Dogrusy, Kasymyň adyny ýere saljak, utandyrjak, saýlap alan ýaşaýyş äheňini bulaşdyrjak adamlara galtaşýan wagtam örän az. Bile işleşýän, Botanika ylmy-barlag institutyndaky ýigrimä golaý işgär, ona golaý, özi ýaly botanik alymlar oba adamlarynyň «tütül-tütül» diýýänlerinden. Öýünde ýeke özi, aýalam ýok. Ýeke ogly bar, olam özbaşyna bir hojalyk bolup, aýry ýaşap ýör. Dostlary... üýtgeşik dostlaram ýok, iki-ýeke ülpetdeşleri diýäýmeseň. Olar bilenem warsaky, degişme gürrüňler... Bolany.
Başga biri: «Ýeke ogluňam senden aýry, tünegiň bolsa gugaryp dur, mundanam bir ýaşaýyş bolarmy?» diýer. Kasym welin özündenem, ýaşaýyşyndan gaty razy. Näme üçin närza bolsun? Närza bolmakdan näme peýda? Heý üýtgejek zat barmy? Onuň pikiriçe, kim durmuşyndan, özünden närza bolup ýaşaýan bolsa, diýmek onuň şeýdip zeýrenip, özüni ýa durmuşyny düzetjek bolýanlardan bolup ýaşasy gelýändir. Düzedip biljek zadynyň ýokdugyny bilip dursa-da, onuň üçin durmuşyň gyzygy şondadyr. «Beýdip ýörme, biderek ýere beýniňi iýýäň, ýüregiňe agram salýaň» diýip, oňa ýagdaýyny düşündirjek bolup bir gör. Ör gökden geler. Özüniňkiň dogrudygyny subut etmäge başlar, has beter beýniňi iýer.
Şeýle adamlardan biri Kasyma «Ýeke ogluňdan bir aýry ýaşamasaň bolmaýarmy?» diýse ýylgyryp, gaty mylaýymlyk bilen, uly bir teatryň meşhur artisti ýaly roluny oňaryp, jogabyňy berer. Onuňky ýaly edip aýtmagam kyn. Ýöne, sözüniň manysy «Diňe özüňi bilmeli däl. Ýaşlara erkinlik bermeli». Bu jogapdan, ogly ony ýük görýärmi, ýa-da özi ogluna ýük bolmajak bolýarmy, belli bir netije çykarmak kyn... Hawa, şeýleräk bir ynsan bilen sizi tanyşdyrmak isleýän.
DOWAMY BAR!!
Telpekler (5 kisiden 5 sany)
Bu yazgi ucin
- Mergen 1 telpek goyyar we yazyar: "Dowamyna garasyas!"
- maksat 1 telpek goyyar we yazyar: "Dowamly yazga, dowamly telpek :)"
- Bayram 1 telpek goyyar we yazyar: "Gaty gowy yazipsin! Berekella!"
- akgül 1 telpek goyyar we yazyar: "Gaty gowy yazipsin! Berekella!"
- selbishka 1 telpek goyyar we yazyar: "Gaty gowy yazipsin! Berekella!"


c: text/html

text:
Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynda elde we awtomatiki usulda kir ýuwmak üçin soda çykarýan täze kärhana açyldy. “Türkmenberkmetal” hususy kärhanasy iki aýda 500 tonnadan gowrak ýokary hilli önüm çykardy. Metal önümlerini taýýarlamaga ýörüteleşen telekeçilik düzümi kir ýuwujy durmuş himiýasy serişdelerini öndürýän iri kärhanalaryň hataryna goşulmaga dalaş edýär.
«Şirin aý» HK-nyň guran zawody her ýyl 50 müň tonna durmuş hajatlary üçin önümleri çykarmaga niýetlenendir. Üç çalşykly işde 150 iş orny dörediler. Häzirki wagtda kuwwatlyklar özleşdirilýändigi sebäpli iş bir çalşykda guralypdyr.
«Emaý» we «Güneş» atly döwrebap sodalarda ýokary hilli ýerli we daşary ýurtlardan getirlýän çig mal ulanylýar. Türkiýeli hyzmatdaşlary ýüzleý işjeň maddalary iberseler, Mary welaýatyndan soda, Garabogaz kölünden natriý sulfaty, Ispaniýadan ys berijiler alynýar.
Sodalaryň düzüminde optiki agardyjylar, ys berijiler, sodanyň tegmil aýryjy sypatlaryny ýokarlandyrýan, şeýle hem matanyň gurluşyny saklaýan we güýçlendirýän goşundylar, ýuwujy erginlerindäki kir zerrejikleriniň yzyna zatlara siňmegine ýol bermeýän polimerler bar.
Şeýle hem onuň düzümine belli bir derejelerde suw ýumşadyjylar, adamlara, umuman daşky gurşawa zyýan bermeýän antisorbentler, agardyjylar we ys berijiler goşulýar. Hazirki sodalara bildirilýän esasy talaplaryň biri-de - olaryň ekologiýa taýdan howpsuzlygydyr. Munuň üçin ýerli telekeçiler fosfatlary we düzüminde hlor bolan serişdeleri ulanmakdan ýüz öwürdiler. Olaryň önümi daşary ýurtlaryňkydan arzandyr. Kompaniýanyň belgisi goýlan sodalar eýýäm ýurduň welaýatlarynyň ählisiniň söwda merkezlerinde satuwa çykaryldy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
INVESTOR KELGENI KIMGE IGI? HALYQQA MA, ÁLDE...
Jýyrda elordada ótken HII Astana konomıkalyq forýmy álemdik konomısterdiń, BAQ ókilderiniń nazaryn aýdartty. Osy AF aıasynda ótkizilgen III Kazakhstan Global Investment Roundtable dóngelek ústelinde qordalanyp turǵan talaı másele ońtaılanǵandaı áser qaldyrdy. QR Premer-mınıstri Asqar Mamın tóraǵalyq etken jıynda jalpy quny 8,7 mlrd AQSh dollaryn quraıtyn 43 kommerııalyq kelisimge qol qoıyldy.
Táýelsizdik alǵan jyldardan beri elimizge 300 mlrd AQSh dollarynan astam ınvestıııa tartylǵan. Bul jaıynda QR Premer-mınıstri Asqar Mamın KGIR-2019 basqosýynda «Investıııalar – Qazaqstan damýynyń basty faktory» dep erekshe toqtalyp, «Táýelsizdik jyldarynda Qazaqstan konomıkasyna 300 mlrd AQSh dollarynan astam ınvestıııa quıyldy», – dedi. Jalpy, kez kelgen eldiń damýyna tikeleı qarajat áser etse, Qazaqstanǵa ınvestorlar tarapynan quıylǵan 300 mlrd dollardy az aqsha deı almaımyz. Shırek ǵasyrdan astam ýaqyt ishinde memlekettiń ishki-syrtqy saıasaty turaqtanyp, bilim-ǵylym salasynda birqatar reformalar júzege asyryldy. Táýelsizdiktiń eleń-alań kezeńine qaraǵanda halyqtyń áleýmettik hal-ahýaly jaqsardy. Medıına áldeqaıda ilgerilep, el shekarasy bekidi. Básekege qabiletti damyǵan 50 eldiń qataryna endik, degenmen, áli de bolsa túıini tarqamaǵan túıtkil kóp. Onyń deni – óndiris salasynda. Qazaqstanda sapaly ónim óndiretin, otandyq brend qalyptastyryp, ony shyǵaratyn zaýyttar saýsaqpan sanarlyq ekeni ras. Bul olqylyqtyń ornyn toltyrý maqsatynda Qazaqstan jeke kásipkerler men ınvestorlarǵa tıimdi jaǵdaı jasap keledi.
Nur-Sultan qalasynda ótken KGIR-2019 dóńgelek ústeli eldegi damýdy qajet etip otyrǵan salalar men sheteldik ınvestorlar úshin altyn kópir bolǵan ispetti. Atalǵan jıyn 1100-den astam iri álemdik jáne qazaqstandyq kompanııalardyń basshylaryn, halyqaralyq sarapshylardy, memlekettik jáne halyqaralyq uıymdardyń ókilderin jınaǵan mańyzdy ınvestıııalyq oqıǵa boldy. 41 elden kelgen 600-den astam qonaqtyń arasynda «Cisco», «Nokia»», «CITIC Bank Corporation», «WILO SE Group», «AGCO Corporation», «Valmont Industries», «Tyson Foods», «Yildirim Group» jáne taǵy basqa iri kompanııalardyń top-menedjerleri bar. KGIR-2019-dyń plenarlyq otyrysynda Úkimet basshysy Asqar Mamın: «Búginde elimiz sheteldik ınvestorlar úshin aýqymdy múmkindikterdi usynady. Bizdiń konomıkamyz úshin ınvestıııalardyń mańyzdylyǵyn túsine otyryp, biz sheteldik ınvestıııalardy tartý jónindegi Úılestirý keńesin qurdyq, maǵan ınvestıııalyq ombýdsmenniń mindetteri júkteldi. Árıne, bul bizge ınvestıııalyq qyzmet barysynda týyndaıtyn máselelerdi jyldam sheshýge jáne ınvestorlarmen tıimdi qarym-qatynas ornatýǵa múmkindik beredi», – dedi. Solaı da shyǵar, áıteýir bul jıynnyń dúıim jurtqa tıgizer paıdasy bolsa bolǵany. Sonymen taraptar kelisimge kelip, ýaǵdalasqan 8,7 mlrd AQSh dollary qaıda jumsalady?
Qazaqstannan ksportqa shyǵatyn ónimderdiń negizgi bóligi qazba baılyqtar bolsa, onyń ishinde munaı salasy aıryqsha basymdyqqa ıe. Mańǵystaý oblysynyń ákimdigi endi gaz-hımııa salasyn damytýǵa múmkindik aldy. Sıngapýrlyq «Westgasoil» kompanııasymen bolǵan kelissózder nátıjesinde mańǵystaýlyqtar eldegi hımııa ónimderin óndirýdi ornalastyryp, gaz-hımııa keshenin damytý arqyly ımport almastyrýdy qamtamasyz etedi. Bul turǵyda ınvestorlar ólkede metanol jáne olefınderdi óndirýge baǵyttalǵan jobany júzege asyrý týraly kelisimge qol qoıdy. BAQ ókilderi taratqan aqparatqa súıensek, atalǵan jobanyń qarjylyq esebi shamamen 2 mlrd dollarǵa jýyqtaıdy. Bir aıta keterligi, sıngapýrlyqtar bir jyl burynǵy KGIR-2018 jıynynda Atyraý ákimdigimen dál osyndaı kelisim jasasqan-tyn. Biraq bul jumystyń barysy, aıaq-alysy týraly esh derek joq. Taraptar birlesken jumysty bastady degendi BAQ taratqan habarlardan, ınternet betterinen tappadyq. Qyzyq?
Qazaq eli, jeri, halqy degende Túrkııanyń bir búıregi buryp turatyny bar. Elordada ótken basqosýda ksportty damytýdy maqsat etken «Yıldirim Holding» jáne Jambyl oblysynyń ákimdigi Jambyl oblysynda soda óndirý zaýytynyń qurylysy týraly kelisimge qol qoıdy. Aldyn ala boljam boıynsha zaýyttyń jyldyq qýattylyǵy 400 myń tonnany quraıdy. Jalpy «Yıldirim Holding» álemdik konomıka keńistiginde salmaǵy, birshama jyldyq tarıhy bar uıym. 4 qurlyqtyń 50-den astam elimen tikeleı jumys isteıtin Iýksel, Álı-Rıza Iyldyrym bir atanyń uldary. Túrkııadaǵy Forbs jýrnaly taratqan aqparatqa súıensek, Iyldyrym uldarynyń árqaısysynyń enshisinde 525 mln AQSh dollarynan bar. Jáne olar Túrkııadaǵy úzdik 100 kásipkerdiń qatarynda.
Budan bólek aýyl sharýashylyǵy ónimderin ksportaýǵa baǵyttalǵan jylyjaı keshenderin salý jobasy boıynsha «KAZAKH INVEST» UK» AQ men Reseı ınvestory arasynda tıisti kelisim túzilip, birqatar jobalar talqylandy. Sondaı-aq, tamaq ónerkásibinde Pavlodar oblysynyń ákimdigi men Beijing NAALE GROUP (Qytaı) arasynda qant zaýytyn salý boıynsha yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. 2018 jyldyń birinshi jartyjyldyǵyn qorytyndylaǵan oblys ákimi Bolat Baqaýov jýrnalısterge bergen suhbatynda: «Jeńiske aparar jol jeńil bolmaıdy. Isti oıǵa alǵan soń júzege asyrý úshin biraz ýaqyt kerek ekenin túsinetin bolarsyzdar. Jobalaý ýaqytynyń ózi ǵana 1,5 jyldy talap etedi. Respýblıkada qantty óńdeýden kósh bastap kele jatqan Almaty oblysy bıyl qyzylshany 9 myń gektar jerde ósiredi. Al bizdiń «Pahar» sharýa qojalyǵynyń ózinde ǵana 9 myń gektar sýarmaly jer bar. Egis aınalymyn jaqsartý úshin qyzylsha ósirý isin bastaýǵa bolady. Biz qajet qural-jabdyqtardy, olardyń baǵasyn baqylap jatyrmyz. Qyzylshany jınap, saqtaýdyń amaldaryn jan-jaqty qarastyrý kerek», – degen edi. Tabandylyq tanytqan oblys ákimi osylaısha alǵa qoıǵan maqsatyn oryndaıtyn boldy. Al ótken aptanyń basynda «Pavlodar» áleýmettik-kásipkerlik korporaııasy Aqsý qalasynda qant zaýytyn salatyn reseılik ınvestorlarmen kelissózder júrgizdi. Kezdesýde «Sassa» ınvestıııalyq-konsaltıngtik top ókilderi «Qazaqstan búgingi tańda halqynyń 27 paıyzyn qantpen qamtyp otyr. Al, Pavlodar oblysy qant qyzylshasyn damytýǵa qajetti jer, sý men ózge de resýrstarǵa ıe birden-bir óńir. Atalmysh joba jyldyq qýattylyǵy 144 000 tonnany quraıtyn qant zaýytyn salýdy kózdeıdi. Ónim ishki naryqqa jiberilip, kórshi elderge de ksporttalmaq», – dep baıandaǵan. Ne de bolsa, Qytaı men Reseı ınvestorlary Kereký óńirine qarjy quıýǵa daıyn otyr.
Kólik jáne logıstıka salasynda taǵy bir túrkııalyq bedeldi holdıng Túrkistan oblysyna ınvestıııa salmaq nıette. Oblys ákimdigimen Túrkistan oblysynda halyqaralyq áýejaıyn salý týraly kelisimge qol qoıdy. Osylaısha «YDA Holding» Qazaqstan tarıhyndaǵy jańadan soǵylyp jatqan alǵashqy áýejaıdyń ınvestory bolady. Kólik salasyndaǵy taǵy bir joba – Aqtóbe halyqaralyq áýejaıy bazasynda logıstıkalyq habty qurý. Bul rette «KAZAKH INVEST» UK» AQ men «AEON» korporaııasy arasynda memorandým túzildi. Sheteldik ınvestor Reseıdiń 14 aımaqtyq áýejaılarynda (Novosıbırsk, Chelıabınsk, Volgograd, Tomsk, Astrahan, Chıta, Tıýmen, Perm, Mýrmansk, Kemerovo, Mıneralnye Vody, Kalınıngrad, Ýlan-Ýd, Vladıkavkaz jáne t.b.) baqylaý paketterin basqarady. Joba Qazaqstandaǵy qosymsha avıaııalyq habty qurýǵa jáne Eýropa-Azııa baǵytyndaǵy mýltımodaldy júkterdi tasymaldaýdyń jańa baǵytyn ashýǵa baǵyttalyp, elimizdi tranzıttik dáliz retinde nyǵaıtýǵa múmkindik beredi. Odan ózge derekter ortalyqtarynyń qurylysy jáne Qazaqstanda 5G jobasyn iske asyrý sekildi jobalar boıynsha kelisimderge qol jetkizildi.
Taý-ken metallýrgııa sektorynda Birikken Arab Ámirlikteriniń Canarax Trading LLC jáne Pavlodar oblysynyń ákimdigi iri jobany iske asyrmaq. Taraptar qýattylyǵy jylyna 165 myń tonnaǵa deıin tehnıkalyq kremnıı óndiretin zaýyt salmaq. Alǵashqy kezeńde 30 myń tonna ónim shyǵarý josparlanyp otyr. Zaýyt ónimderi metall qorytpalaryn, organıkalyq qosylystar, lektronıka jáne kún nergııasyn óndirýde qoldanylady.
Densaýlyq saqtaý salasy da ınvestorlar nazarynan tys qalmady. «Ońtústik Qazaqstan medıınalyq akademııasy» men «Shanghai Constructions Group» Shymkentte 1000 oryndyq ınnovaııalyq klınıka qurylysyn bastamaq. Bir aıta keterligi zamanaýı tehnologııalar boıynsha jabdyqtalǵan klınıka medıınalyq qyzmetterdiń tolyq spektrin usynyp, Ortalyq Azııadaǵy proton terapııasynyń jalǵyz ortalyǵy bolady dep josparlanǵan. Sonymen qatar, Nur-Sultan, Almaty jáne Shymkent qalalarynda «Bilim metropolısin salý – mektep, kolledj, ýnıversıtet» jobasynyń jol kartasyna oraı sıngapýrlyq ınvestorlarmen kelisimge qol qoıyldy. Kinder World qarjylandyrýymen jaqyn arada Nur-Sultan qalasynda halyqaralyq mektepter jelisi, kolledj jáne bilim berý kesheni salynady.
Jalpy, atalǵan jobalardyń bári de halyq jaǵdaıyn ońtaılandyrý úshin jasalsa ıgi. Áıtpese Qazaqstanǵa aǵylyp jatqan ınvestorlardyń osy elden paıda kórsem dep keletini belgili-aq. Tıimdi jobany taldaý, tańdaý, talǵaý bizdiń el basshylaryna júktelgen aýyr mindet. Bir ǵana dóńgelek ústel aıasynda emes halyqaralyq kongress, forýmdar aıasynda talaı kelisim túzilip jatady. Jýyrda Astanada ótken AF-2019 jyl saıynǵy jahan halqy asyǵa kútetin, súısine tamashalaıtyn sharaǵa aınaldy. Bul jaıynda QR Tuńǵysh prezıdenti Nursultan Nazarbaev: «Astana konomıkalyq forýmy – Eýrazııanyń jyl saıynǵy negizgi iskerlik oqıǵasy», – dep baǵa berdi. «11 jyldyń ishinde Astana konomıkalyq forýmy álemdik konomıka men qarjy júıesin saýyqtyrý jáne damytý máselelerin talqylaý úshin eń yqpaldy halyqaralyq alańdardyń biri mártebesine ıe boldy. Forýmǵa álemniń 150 elinen 50 000- ǵa jýyq delegat, onyń ishinde 20-dan astam Nobel laýreattary men 30-dan astam joǵary deńgeıdegi sheteldik saıası qaıratkerler qatysty. Kongress aıasynda 20 mlrd. AQSh dollarynan asatyn somaǵa 300-den astam memorandým men kelisim jasaldy. Forýmnyń spıkerleri ár ýaqytta saıasatkerler, ǵalymdar men konomıster, jýrnalıster men álemdik deńgeıdegi qoǵam qaıratkerleri, halyqaralyq uıymdardyń, qarjy ınstıtýttary men bıznes-lıt ókilderi boldy», – dedi Elbasy. Elge kelip, onyń múmkindigi men ál-aýqatyn kórip ketkender túbi ınvestorlyq jasap, aqsha tartatyny belgili. Qazaqstannyń qaısy oblysynda bolmasyn ınvestorlardyń qoltańbasy bar.
Bir ǵana Almaty oblysyna shet eldik ınvestorlar mıllıardtap aqsha quıýǵa daıyn otyr. Aldaǵy úsh jylǵa aldyn ala jospar túzilip qoıǵan. Oblys aýmaǵynda salynatyn zaýyttardyń qarjylyq jospary bekitilip, qurylysy bastalýǵa daıyn turǵan kórinedi. Qolda bar aqparatqa súıensek, Talǵar aýdanyndaǵy «Qaırat» ındýstrıaldy aımaǵyna ósimdikterdi qorǵaýǵa arnalǵan qospalar daıyndaıtyn zaýyt salynady. Quny 30 mln AQSh dollary bolatyn zaýytqa túrkııalyq «AgroBst» holdıngi ınvestıııa salǵan. Kerbulaq aýdanynda 47 mlrd teńgege josparlanǵan Alacem ement zaýytynyń qurylysy bastalý ústinde. Al qytaılyq ınvestorlar Kóksý ózenine GS salý isine erekshe qyzyǵýshylyq bildirip, 15,6 mlrd teńge qarastyrǵan. Saryózek aýmaǵynda SS salý isine ýkraındyq kásipkerler kirisip ketipti. Olar atalǵan qurylys úshin 37,8 mlrd teńge bólgen. Qapshaǵaı aımaǵyndaǵy SS qurylysyna sıngapýrlyq ınvestorlar qyzyǵýshylyq bildirip, 27 mlrd teńge jumsaýǵa daıyn. Kegen aýdany da nazardan tys qalmaǵan. Ólkege aldaǵy úsh jyldyń ishinde jobalyq quny 1,5 mlrd teńge bolatyn oıyn-saýyq parki salynady. Taldyqorǵan qalasynyń ózinde 4 mlrd teńgege et kombınaty boı kóteredi.


text:
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Kawasaki Heavy Industries Ltd.” kompaniýasynyň energetika ulgamy we kärhana işläp taýýarlamalary boýunça ýolbaşçysy Tasuýa Watanabeni kabul etdi.
Işewür ýüzbe-ýüz duşuşmaga döredilen mümkinçilik üçin hoşallygyny beýan edip, Ýaponiýanyň işewürler toparlarynyň ägirt uly ykdysady we serişdeler kuwwatyna eýe bolan Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygy giňeltmäge uly gyzyklanma bildirýändiklerini aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hoşniýetli sözler üçin minnetdarlyk bildirip, Türkmenistan bilen iri ýapon kompaniýalarynyň arasynda ýola goýlan gatnaşyklaryň netijeli häsiýetini kanagatlanma bilen belledi. Şunda milli Liderimiz däbe öwrülen bu işewür gatnaşyklaryň şu gün hil taýdan täze derejä çykyp, dürli ugurlar boýunça üstünlikli ösdürilýändigini nygtady. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanda amala aşyrylýan giň gerimli özgertmeleri nazara almak bilen, hyzmatdaşlygyň geljegi hakynda pikir alşyldy. Şol özgertmeler milli ykdysadyýetimizi döwrebaplaşdyrmaga hem-de diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmäge, köpugurly senagat toplumyny döretmäge, ähli ugurlarda we pudaklarda öňdebaryjy tehnologiýalary ornaşdyrmaga, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan hem-de daşary ýurtlara ugradylýan önümleriň öndürilişini artdyrmaga gönükdirilendir.
Duşuşygyň çäklerinde öňdebaryjy ýapon kompaniýasynyň ýolbaşçysy döwlet Baştutanymyza iri maýa goýum taslamasyny amala aşyrmagyň - Ahal welaýatynda tebigy gazdan benzin öndürýän zawody gurmagyň barşy barada habar berdi. Bellenilişi ýaly, şeýle taslama Türkiýäniň “Rönesans Holding” kompaniýasynyň gatnaşmagynda dünýä tejribesinde ilkinji gezek amala aşyrylýar. Çig malyň çuňňur arassalanmagy netijesinde zawodyň öndürjek önümi hili we ekologiýa talaplary boýunça ýokary dünýä ülňülerine doly laýyk geler.
Duşuşygyň ahyrynda Türkmenistanyň Prezidenti we myhman birek-birege hoşniýetli arzuwlaryny beýan edip, anyk netijäni ugur edinýän özara bähbitli hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de üstünlikli ösdüriljekdigine ynam bildirdiler.
Duşuşyga Ýaponiýanyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Takahiko Kasumata gatnaşdy.
Türkmen döwlet habarlar agentligi (TDH) / 22.06.2018


text:
Medisina Bedeniň iç ýüzünden we daşyndan dokumalaryň dürli tarapa birsyhly ösüp ýaýraýan howply çişmesi.
Rak diýilýän çişlerini öwrenmekde sowet ylmynyň gazanan üstünlikleri uludyr. (A. N. Kabanow, Adamyň Anatomiýasy we Fiziologiýasy)
Ol meniň beýnimde ýigrenji rak ýaly damar urup, tä gabra gadam urýançam bile ýaşar. («Sowet edebiýaty» žurnaly)
Çekimlisi uzyn aýdylýandygy üçin çekimli ses bilen başlanýan goşulma ýa-da -rak goşulmasy goşulanda, sözüň soňundaky dymyk çekimsiz degişli açyk çekimsizine öwrülýär.
Meselem rak - ragym, ragyň.


text:
Owganystanda 887 tussagly azat edilmäge başlandy
Owganystanyň prezidenti Eşref Ganiniň karary bilen aralarynda terror guramasy Talibana agza terrorçylar hem bolan 887 tussagly azat edilmäge başlandy
Owganystanyň prezidentiniň metbugat sekretary Haru Çahansuri metbugat işgärlerine beren beýanatynda, aralarynda Talibana agza terrorçylar hem bolan jemi 887 tussaglynyň Prezident Ganiniň kararyna laýyklykda azat edilmäge başlanandygyny aýan etdi.
Ýurdyň günbataryndaky Hyrat welaýatynyň gubernatorlygynyň metbugat geňeşçisi Jeýlani Farhad hem Prezident Ganiniň karary bilen Hyratda tussaglykda bolan Talibanyň 38 agzasynyň azat edilendigini mälim etdi.
Taliban tarapyndan berilen beýanatda, Prezident Ganiniň bu kararyna hoşallyk bildirilip, şol tussaglylaryň 261-siniň Talibana agzadygy öňe sürüldi.


text:
Azatlyk Radiosyna Aşgabatdan gowşan iki wideo ýazgyda paýtagtda öýsüz itleri tutmak boýunça amala aşyrylýan çäreleriň geçirilişi görkezilýär.
16-njy oktýabrda redaksiýa gowşan wideolaryň birinjisi oktýabryň başynda Aşgabadyň köçeleriniň birinde düşürildi, onda gyzgylt reňkli ýörite awtoulagyň içine salnan itleriň ses edişi eşidilýär. Ikinji wideo sentýabryň başynda Aşgabadyň köpgatly ýaşaýyş jaýlaryň birinde düşürlipdir. Ýerli ýaşaýjylar şäher edaralaryň işgärleriniň güjügi tutup äkidişini we bu ýagdaýa tötänden şaýat bolan adamlaryň nägileligini ýazga alypdyr.
Wideoda güjügi sim bilen bogup, süýräp jaýyň ýokarky gatyndan aşak äkidýärler we soňunda ýörite awtoulagyň içine zyňýarlar.
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçylarynyň we haýwanlary goraýjy aktiwistleriň aýtmagyna görä, Türkmenistanda öýsüz it-piikleri tutmak işi köplenç zorlukly geçýär.
Itleriň köpçüligiň öňünde taýaklanýan, demir bilen urulýan we sim bilen bogulýan halatlary seýrek däl. Itleri tutmak işi munuň üçin döredilen ýörite edaranyň, şeýle öý hojalyk edaralaryň işgärleri tarapyndan berjaý edilýär.
Azatlyk Radiosynyň habarçysynyň it-pişikleri köçeden ýygnamak işlere gatnaşýan öý hojalyk edarasynyň işgärine salgylanyp, 16-njy oktýabrda habar bermegine görä, şu günler öýsüz itleri ýygnamak boýunça çäreler şäher häkimiýetleriniň Aşgabatda 1-10 noýabr aralygynda geçiriljek agyr atletika boýunça dünýä çempionatyna taýýarlyk görmegi bilen bagly.
"Meniň özüm düýn Azatlyk etrabynyň (häzirki ady Berkararlyk-red.) köçe süpürijisi bilen söhbetdeş boldum, ony hem beýlekiler bilen bir hatarda etrabymyzy dünýä çempionaty üçin arassalamaga ugradypdyrlar. Ol günde bir pişik tutup getirmek boýunça norma barda gürrüň berdi, bärde it eýýäm galmady diýen ýaly. Ýüz öwürseň, işden kowýarlar" diýip, Azatlygyň habarçysy 16-njy oktýabrda habar berdi.
Tomsuň aýagynda Aşgabatda jemagat hojalygy gulluklarynyň işgärlerinden her aýda tabşyrmaly it-pişikleriň sanyna degişli planyň bardygy habar berlipdi. Şonda Azatlyk Radiosynyň habarçylary bilen söhbetdeş bolan öý hojalyk edaralaryň işgärleri özlerinden talap edilen plany berjaý etmedik ýagdaýynda jerime salynýandygyny we işden kowmak haýbatynyň atylýandygyny aýdypdy.
Mundan öň Aşgabatda öýsüz it-pişikleri tutmak boýunça çäreler awgustyň aýagynda we sentýabryň başynda has ýaýbaňlanyp, ýurduň paýtagtynda we regionlarda Amul-Hazar halkara awtorallisine görülen uly tutumly taýýarlyklara gabar gelipdi.
Azatlyga 16-njy awgustda gowşan wideoda görkezilen ýaşaýyş jaýda tutulan güjügiň zorluk bilen äkidilişine degişli ýagdaý 11-nji sentýabrda başlanan Amul-Hazar awtorallisiniň öňüsyrasynda bolupdy.
Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçylarynyň we haýwanlary goraýjy ýerli aktiwistleriň habar berýan maglumatlary bilen bilelikde Aşgabatda it-pişikleriň tutulmagyny paýtagtyň häkimiýetleri hem tassykladylar we muňa ýokardan tabşyrygyň bardygyny mälim etidler.
Jemagat hojalygy müdirliginiň düzümindäki Arassalaýyş we abadanlaşdyryş birleşiginiň müdiriniň ýaşaýjylaryň 2018-nji ýylyň 28-nji awgustynda ýazan arz-şikaýatyna 5-nji sentýabrda beren resmi jogaby Azatlyk Radiosyna elýeterli boldy.
Birleşigiň başlygynyň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji D. Ýazlyýewiň goly bilen çap edilen resmi hatda Aşgabady "gündelik ykmanda it-pişiklerden arassalamak çäreleriniň Türkmenistanyň Ministrler kabinetiniň başlygynyň orunbasarynyň buýrugy esasynda ýerine ýetirilýändigi" habar berilýär.
Türkmenistanda öýsüz haýwanlar babatynda ýyllarboýy geçirilýän resmi çärelerde rehimsizlige ýol berilýändigi, itleriň we pişikleriň köpçüligiň içinde, şol sanda çagalaryň gözüniň öňünde zorluk bilen tutulýandygy we öldürilýändigi barada garaşsyz habar beriş çeşmeleri we aktiwistler yzygiderli habar berýärkä, häkimiýetler we resmi habar beriş serişdeleri bu meseläni düýpden azgaman gelýärler.
Türkmen resmileri bu problema boýunça kommentariý bermekden saklanýarlar.


text:
TM HYZMAT BILMELI
14 ÿašan erlekleriñ hemmesiniñ biläÿmeli egin-ešik barada 17 sany prinsipler
1 Kostÿumyñ pidžagynyñ ašaky iligini hiç haçan hiç hili ÿagdaÿda ildirmeli däl. Ol ilik diñe dekorasiÿa üçin goÿulan. Žiletlerede degišli.
2 Täze kostÿum satyn alañyzda, geÿmäkä hökman ÿeñindäki firmenny etiketkany aÿyrmaly.
3 Täze pidžakda eginde köplenç ak sapak geçÿär. Šony hökman aÿyryñ.
4 Täze kostÿumlarda pidžagyñ jüwüleri tikilen (ÿapylan) bolÿar. Šolary hem geÿmekden öñ hökman açmaly.
5 Pidžagyñ ilikleriniñ sany üçden artmaly däl. Olar ÿaly pidžaklar gülkünç.
6 Üç ilikli pidžaklarda diñe ortaky bilen ÿokarkyny ildirseñ bolÿa. Oñarsañyzam, diñe ortakyny ildirmeli.
7 Smoking geÿeñizde uzyn galstuk geÿmeli däl. Smoking bilen geÿilenok.
8 Goñur köwüš - goñur kemer. Gara köwüš - gara kemer. Klassik stilde geÿineñizde diñe šol prinsipe görä geÿilmeli. Bašgaça diñe klounlar geÿÿarler.
9 Ya-da kemer, ÿa-da “podtÿažka”. Ikisini bile geÿmeli däl.
10 Pidžagyñ ÿeñinden rubaškanyñ ÿeñi 1-2 santimetr çykyp durmaly.
11 Paltony satyn alañyzda üns beriñ. Ol siziñ üstüñizde halta ÿaly asylyp durmaly däl. Edil dar hem bolmaly däl, ÿöne “pritalinyrak” bolmaly.
12 Galstugyñ uzynlygy kemeriñ demirinden ašakda we ÿokarda bolmaly däl. Hökman Deñinde bolmaly.
13 Galstugyñ ujynda hemiše çuñlugy bolmaly.
14 Erkek adamyñ penjeginiñ ÿeñi paltonyñ ÿa-da kurtganyñ ÿeñiniñ içinden çykyp durmaly däl.
15 Gara kostÿumy her gün geÿilÿan reñk däldir. Ony diñe talyplar we išgärler geÿÿärler.
16 Kemeriñ üstüne asylÿan telefon çiholy- biderek owadan däl zat. Gowsy šony ulanmañ.
17 Šortik, gysga balaklar bilen jorap geÿmeli däl. HIÇ HAÇAN!! “Slantsy šyppyk” bilen hem geÿmeli däl.
Makala baha ber:
Okaldy: 461.
Makala hakda pikiriňiz paýlaş! (diňe adyňyzy görkezseňiz bolýar)
(7)
Hahahahahah.
bolanna gora balagyn ustunden tursuk geymeli dal diyip yazmaly ekenler
Ha ha
Bizem bilyas how
Bolya narmalny
aý sag bola
hmmm
Teswir galdyr
Makalany haladyňmy? Onda salgysyny (ssylkasyny) dostlaryň bilen paýlaş!
Okamagy maslahat berýäs
TM HYZMAT-dan REKLAMA
-
Ashgabat Restoran
-
Покупаю золото
Kompanýa hakynda
E-mail: support@tmhyzmat.com
Merkez: Türkmenistan, Aşgabat, Berzeňňi
Wekilimiz: Türkmenistan, Mary welaýat, Mary şäher
Resmi statistika maglumaty
TM HYZMAT INTERNET SERVICES - 2019


text:
09 июня 2019
Degişli çäreleri görüň! Saglyk öýünde bolup geçýän zatlar hemmelere degişlidir. Galyndylary howpsuz etmek üçin edilen her bir ädim adamlara we daşky gurşawa ýetýän zyýany azaldýar. Häzirki wagtda saglyk öýüni nähili kämilleşdirip bolar? Galyndylar zibil taşlanýan ýerlere alnyp gidilensoň ýa-da galyndylar ýakylýan peçlere salnansoň, saglyk öýi olaryň dolandyrylyşyna täsir edip bilermi?
09 июня 2019
Saglyk öýüniň ähli işgärleri bilen yzygider türgenleşik geçiriň we olary okadyň Howpsuzlyk meýilnamasynyň islendigini alyp görsek-de, ol galyndylar bilen iş salyşýan we lukmançylyk galyndylaryny döredýän adamlaryň okadylmagynyň we türgenleşdirilmeginiň dowam etdirilmegine esaslanýar. Hiç zyýan ýetmez öýdýän ýagdaýyňyzda, elbetde, howpsuzlyk usullaryna biparh garasa bolýar. Şonuň üçin-de, galyndylara her ýyl gaýtadan baha bermek adamlara seresap bolmagyň wajyplygyny ýatlatmaga kömek eder.


text:
Abdyl Mejit Turan türkmen we dary dillerinde ýazylan 20-den gowrak kitabyň awtorydyr.
Onuň iň soňky çapdan çykan kitaby türkmenleriň taryhy bilen baglanyşykly ýazylan ylmy-publisistik kitap bolupdy. Bu kitabyň ähmiýetine Kabul uniwersitetiniň taryh fakultetinde ýokary baha berlipdi.
Abdyl Mejit Turan öz döwründe Kabul uniwersitetiniň žurnalistika fakultetini tamamlap, Owganystanyň tele-radio gepleşikler edarasynda türkmen dilindäki gepleşikler bölümine müdirlik edipdi.
Owganystanyň "Bahtar" habar agentligi Abdyl Mejit Turanyň aradan çykmagy bilen baglanyşykly prezident Hamid Karzaýyň hem resmi gynanç bildirendigini habar berdi.


text:
Miyamoto Musaşi
Miýamoto Musaşi (宮本 武蔵 c. 19 maý 1584 -ýa-da 13 iýun 1645), ýetginjeklik ýyllaryndaky ady Miýamoto Bennosuke ýa-da Miýamoto Musana, meşhur Ýapon gylyç halypasy. Iň güýçli gylyç halypalarynyň biri bolan. Kiçi ýaşda hem bolsa köp gylyç urşlaryna gatnaşanlygy sebäpli gylyjy nähili ullanylmalydygyny gowy bilýar. Hiýoho Niten İçi-riyi ýa-da bolmasa Nito Riýy stilleri gowy öwrenen.
Eserleri[üýtget | edit source]
- Gylyç çeperçiliginiň 35 bendi
- Özüňe ynamly bolmagyň ýollary
- Go Rin No Şo (Bäş ýüzük)


text:
Könelişen söz Häkimiýet simwoly hökmünde ulanylýan aýratyň kreslo; patyşalaryň, şalaryň, monarhlaryň dabaraly düzgün wagtynda oturýan ýeri, patyşanyň arz soraýan jaýy.
Şah eger adyl bolmasa, tagty weýran bolarmyş. (B. Kerbabaýew, Aýgytly ädim)
Patyşany tagtyndan taýdyrdyk, Kerenskiý hökümetini ýykdyk. (A. Durdyýew, Saýlanan eserler)
Göçme manyda Üstünde oturmak üçin tagtdan edilen ýörite seki.
Haly ýazyp, bir giň tagtyň üstüne Tagam häzirläpdir gelnine gaýyn. («Sowet Türkmenistanynyň Aýallary» žurnaly)
Patyşa etmek, häkimiýet başyna geçirmek.
Ýeriň suwarylyp, ekişe taýýarlanylyp goýlan ýa-da sürüme taýýar bolan yzgarly ýagdaýy.
Suwçular uly suwaryş kanalyndan tagt suwlaryny ekin meýdanlaryna goýbererler. («Sowet Türkmenistanynyň Aýallary» žurnaly)
Taba getirip, tagtdan çykarman kätmen urmasaň, gatan ýer ony bogjakdy. (B. Kerbabaýew, Aýsoltan)


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Garaşsyz Bitarap Türkmenistanyň halkyny Halkara Nowruz güni bilen gutlady
Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň halkyna
Mähriban halkym!
Eziz watandaşlar!
Sizi dünýä halklarynyň, şol sanda türkmen halkynyň hem özboluşly medeniýetiniň ruhy-ahlak gymmatlyklaryny, taryhy-medeni däplerini şöhlelendirýän Halkara Nowruz güni — Milli bahar baýramy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn. Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýylynda bu ajaýyp bahar baýramynyň Garaşsyz, hemişelik Bitarap Watanymyzyň dünýä ýaň salýan at-abraýyna, şan-şöhratyna çäksiz buýsanýan mähriban halkymyzyň watansöýüjilik duýgusyny, döredijilik hyjuwyny, zähmet joşgunyny has belende göterjekdigine berk ynanýaryn.
Nowruz parahatçylyk, dostluk, hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryny, ynsanperwerlik, döredijilik gymmatlyklaryny özünde jemleýän, tebigatyň täzelenişini hem-de bahar paslynyň ajaýyplygyny alamatlandyrýan halkara baýramdyr. Nowruz dünýäniň iň gadymy baýramlarynyň biri hökmünde umumadamzat medeni ösüşinde aýratyn orun eýeleýär. Dünýäniň köp halklary bilen birlikde türkmen halky ylhamyň we joşgunyň, ýagşy umytlaryň hem-de hoşniýetli arzuwlaryň gözbaşy bolan bu nurana bahar baýramyna uly sarpa goýýar.
Eziz Diýarymyzyň şäherdir obalarynda geçirilýän aýdym-sazly dabaralar Milli bahar baýramyna özboluşly öwüşgin çaýýar. Köpasyrlyk taryhymyza, medeniýetimize, däp-dessurlarymyza, durmuş kadalarymyza we ýörelgelerimize esaslanýan hem-de gadymy bahar baýramynyň gözelligini we ajaýyplygyny açyp görkezýän milli gymmatlyklarymyz halkymyzyň jebisligini we rowaçlygyny has-da pugtalandyrmaga, nesillerimizi watansöýüjilik hem-de ynsanperwerlik ruhunda terbiýelemäge, şöhratly geçmişimize, şu günümize buýsanjy artdyrmaga, geljegimize ynamly garamaga ýardam berýär.
Gözbaşyny adamzadyň köpasyrlyk taryhyndan alyp gaýdýan gadymy Nowruz baýramy bu gün halklaryň arasynda özara düşünişmegi, birek-birege hormat goýmagy we agzybirligi berkitmäge ýardam edýär. Şoňa görä-de, 21-nji mart Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň ýörite Kararnamasy esasynda Halkara Nowruz güni diýlip yglan edildi. Ýer ýüzünde dostluk gatnaşyklaryna, özara ylalaşyga çagyrýan bu halkara bahar baýramynyň ajaýyp däp-dessurlarynyň ÝUNESKO-nyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizilmegi bolsa Nowruzyň dünýädäki jebisleşdiriji ornuny has-da berkidýär. Gözel ülkämiziň läle-reýhanly, gül-gülälekli ajaýyp künjegi bolan Nowruz ýaýlasynda Halkara Nowruz gününiň — Milli bahar baýramynyň şanyna «Dostluk» ýadygärliginiň bina edilmegi biziň parahatçylyk we dost-doganlyk maksatlaryna ygrarlydygymyza aýdyň şaýatlyk edýär.
Eziz watandaşlar!
Milli bahar baýramy göwünleri, ýürekleri ýakynlaşdyrýar, döredijilikli beýik işlere ruhlandyrýar, jemgyýetde, maşgalada, her bir şahsyýetde ruhy we medeni gymmatlyklara beýik buýsanjy, ynsanperwer duýgulary terbiýeleýär. Milli bahar baýramy täze durmuşyň başlanýandygyny, tebigatyň janlanýandygyny alamatlandyrýar. Tebigatyň ynsan kalbyna uly ruhubelentlik, jümle-jahana diriliş hem-de täzeleniş bagyş edýän çagynda keremli türkmen topragyna güneşiň ýyly çogunyň siňmegi bilen, daýhançylyk we maldarçylyk bilen meşgullanýan watandaşlarymyz üçin örän jogapkärli we gyzgalaňly döwür başlanýar. Merdana halkymyzyň «Nowruzdan soň gyş bolmaz, mizandan soň — ýaz», «Nowruz gelse, buz durmaz» ýaly, asyrlardan-asyrlara, nesillerden-nesillere geçirilip gelinýän durmuş ýörelgesinden ugur alnyp, bereketli saçaklarymyzyň elmydama mele-myssyk nandan, tagamlylygy, datlylygy bilen tapawutlanýan ir-iýmişlerden, gök, bakja, ekerançylyk we maldarçylyk önümlerinden, naz-nygmatlardan dolup durmagy, sahawatly topragymyzda öndürilýän hasylyň berekediniň egsilmezligi üçin, täze hasylyň düýbi tutulýar. Milli bahar baýramy diňe bir daýhanlarymyzy we maldarlarymyzy däl, eýsem, ykdysadyýetimiziň ähli ugurlarynda zähmet çekýän mähriban halkymyzy tutanýerli, döredijilikli, joşgunly zähmet çekip, ägirt uly üstünlikleri we ösüşleri gazanmaga ruhlandyrýar. Başymyzyň täjine deňeýän Garaşsyz, hemişelik Bitarap Watanymyza hemişe wepaly bolmagy, özbaşdak, erkin, Garaşsyz ýurdumyzyň üstünliklerine hem-de rowaçlyklaryna buýsanmagy ündeýän, şöhratly geçmişimize, şu günümize guwanç, geljegimize beýik ynam döredýän, jemgyýetimiziň kämilleşmegine ýardam edýän milli baýramlarymyza hormat goýmak biziň esasy maksadymyzdyr.
Mähriban halkym!
Eziz watandaşlar!
Sizi baharyň buşlukçysy bolan Milli bahar baýramy — Halkara Nowruz güni mynasybetli ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn.
Size berk jan saglyk, abadan we bagtyýar durmuş, eziz Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işleriňizde uly üstünlikleri arzuw edýärin.
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly BERDIMUHAMEDOW
TDH


text:
TÜRKMENISTANYŇ
K A N U N Y
Ozon gatlagyny goramak hakynda
(Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary 2009 ý., № 3, 54-nji madda)
(Türkmenistanyň 24.10.2015 ý. № 296-V we 03.06.2017 ý. № 578-V Kanunlary esasynda girizilen üýtgetmeler we goşmaçalar bilen)
Şu Kanun ozon gatlagyny goramagyň, şeýle hem ozon dargadyjy maddalar bilen iş alyp barmak babatda döwlet dolandyryşynyň we gözegçiliginiň hukuk, ykdysady we guramaçylyk esaslaryny kesgitleýär hem-de ozon gatlagynyň dargamagy bilen dörän amatsyz netijelerden adamyň saglygyny we daşky gurşawy goramak maksady bilen, ozon gatlagynyň goralmagyna we onuň dargamagynyň öňüniň alynmagyna, dikeldilmegine gönükdirilendir.
I bap. Umumy düzgünler
1-nji madda. Esasy düşünjeler
Şu Kanunda şu aşakdaky esasy düşünjeler ulanylýar:
ozon gatlagy – atmosfera ozonynyň günüň biologik taýdan howply ultramelewşe şöhlesini özüne siňdirýän, stratosferada ýerleşen gatlagy;
ozon gatlagyny goramak – ozon gatlagynyň dargamagynyň öňüni almak we ony dikeltmek boýunça döwlet edaralary, ýuridik we fiziki şahslar tarapyndan ozon gatlagynyň dargamagy bilen döreýän amatsyz netijelerden adamyň saglygyny we daşky gurşawy goramak maksady bilen amala aşyrylýan çäreleriň ulgamy;
ozon dargadyjy madda – ozon gatlagyny goramak hakynda 1985-nji ýylyň 22-nji martyndaky Wena konwensiýasynyň (mundan beýläk – Wena konwensiýasy) 1-nji goşundysynda we ozon gatlagyny dargadyjy maddalar boýunça 1987-nji ýylyň 16-njy sentýabryndaky Monreal teswirnamasynyň (mundan beýläk – Monreal teswirnamasy) A, B, C, E goşundylaryndaky maddalaryň sanawynda görkezilen, özbaşdak ýa-da garyndyda bolan islendik himiki madda;
ozon howpsuz madda – ozon gatlagyna ýaramaz täsiri azaldýan, ýok edýän ýa-da onuň öňüni alýan islendik himiki madda;
ozon howpsuz tehnologiýalar – peýdalanylmagy ozon dargadyjy maddalaryň zyňyndylaryny azaltmaga ýa-da düýbünden ýok etmäge mümkinçilik berýän tehnologiýalar;
resirkulýasiýa – ozon dargadyjy maddalaryň gaýtadan peýdalanmak maksady bilen işlenilmegi;
ozon dargadyjy maddalar bilen iş alnyp barylmagy – ozon dargadyjy maddalaryň peýdalanylmagy bilen baglanyşykly öndürmek, satyn almak (satmak), daşamak, saklamak, import etmek, eksport etmek, galyndysyny gaýtadan işläp peýdalanmak (zyýansyzlandyrmak), resirkulýasiýa we işiň beýleki görnüşleri;
ozon dargadyjy maddalary sarp etmek – Türkmenistanda öndürilen we beýleki döwletlerden import edilen ozon dargadyjy maddalaryň umumy mukdary, beýleki döwletlere eksport edilen ozon dargadyjy maddalar muňa degişli däldir;
ozon gatlagynyň monitoringi – ozon gatlagynyň ýagdaýyna gözegçilik ediş ulgamy, şeýle hem onuň üýtgemelerine baha hem-de çaklama berilmegi;
ozon dargadyjy maddalaryň galan mukdary - Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda sarp edilmegi gadagan edilenden soň Türkmenistanda bar bolan ozon dargadyjy maddalaryň umumy mukdary.
2-nji madda. Ozon gatlagyny goramak hakynda Türkmenistanyň kanunçylygy
1. Ozon gatlagyny goramak hakynda Türkmenistanyň kanunçylygy Türkmenistanyň Konstitusiýasyna esaslanýar we şu Kanundan hem-de Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryndan ybarat.
2. Eger Türkmenistanyň halkara şertnamasynda şu Kanundakydan başga kadalar bellenen bolsa, onda halkara şertnamasynyň kadalary ulanylýar.
II bap. Döwlet edaralarynyň ozon gatlagyny goramak
babatdaky ygtyýarlylygy
3-nji madda. Ozon gatlagyny goramak babatdaky işiň döwlet tarapyndan düzgünleşdirilmegi
1. Şu aşakdakylar ozon gatlagyny goramak babatdaky işiň döwlet tarapyndan düzgünleşdirilmeginiň esasy wezipeleri we ugurlary bolup durýar:
1) Wena konwensiýasynyň, Monreal teswirnamasynyň we Türkmenistanyň ozon gatlagyny goramak hakyndaky beýleki halkara şertnamalarynyň hem-de ylalaşyklarynyň ýerine ýetirilmeginiň hukuk, ykdysady, guramaçylyk we tehniki taýdan üpjün edilmegi;
2) ozon dargadyjy maddalaryň, we ozon dargadyjy maddalary saklaýan we önümleriň sanawlarynyň Monreal teswirnamasynyň taraplary tarapyndan kabul edilýän we Türkmenistan tarapyndan tassyklanan üýtgetmelere laýyklykda takyklanylmagy;
3) ozon dargadyjy maddalar we olary saklaýan önümler bilen iş alyp barmaga bolan çäklendirmeleriň we gadaganlyklaryň girizilmegi;
4) Türkmenistanda ozon dargadyjy maddalar bilen iş alyp barmagyň tertibiniň bellenilmegi;
5) ozon dargadyjy maddalaryň we (ýa-da) düzüminde ozon dargadyjy maddalary bolan önümleriň eksporty, importy we öndürilişi bilen baglanyşykly işiň ygtyýarlylandyrylmagy;
6) ozon gatlagyny goramak boýunça çäreleriň maliýeleşdirilmeginiň we maddy-tehniki üpjünçiliginiň guralmagy;
7) ozon gatlagyny goramak hakynda Türkmenistanyň kanunçylygynyň döwlet edaralary, ýuridik we fiziki şahslar tarapyndan berjaý edilişine gözegçiligiň üpjün edilmegi;
8) ozon gatlagyny goramak hakynda Türkmenistanyň kanunçylygynyň bozulandygy üçin jogapkärçilik çäreleriniň ulanylmagy;
9) maglumatlary alyşmak, ozon gatlagyny goramaga gönükdirilen, ylalaşylan çäreleri işläp düzmek we durmuşa geçirmek maksady bilen halkara hyzmatdaşlygynyň amala aşyrylmagy;
10) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda ozon dargadyjy maddalar bilen iş alyp barmak babatdaky maglumatyň erkin elýeterliliginiň üpjün edilmegi.
2. Ozon gatlagyny goramak babatdaky işiň döwlet tarapyndan düzgünleşdirilmegini Türkmenistanyň Ministrler Kabineti, tebigaty goramak babatda ýerine ýetiriji häkimiýetiň ygtyýarly edarasy, ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralary we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary öz ygtyýarlyklarynyň şu Kanunda kesgitlenen çäklerinde amala aşyrýarlar.
4-nji madda. Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ozon gatlagyny goramak babatda ygtyýarlylygy
Türkmenistanyň Ministrler Kabineti:
1) ozon gatlagyny goramak boýunça döwlet maksatnamalaryny kabul edýär;
2) Türkmenistanyň halkara şertnamalaryna laýyklykda ozon dargadyjy maddalaryň mukdarynyň we sarp edilişiniň kemeldilmeginiň (bes edilmeginiň) möhletlerini kesgitleýär;
3) işi ozon dargadyjy maddalary we (ýa-da) ozon dargadyjy maddalary saklaýan önümleri eksport, import etmek we öndürmek bilen baglanyşykly, eýeçiliginiň görnüşine garamazdan telekeçi ýuridik şahslary hem-de hususy telekeçileri ygtyýarlylandyrmagyň tertibini kesgitleýär;
4) Türkmenistanyň halkara şertnamalaryna laýyklykda ozon dargadyjy maddalaryň sarp edilmegine çäklendirmeleri belleýär;
5) ozon dargadyjy maddalaryň we (ýa-da) ozon dargadyjy maddalary saklaýan önümleriň eksportyna, importyna we öndürilmegine ygtyýarnama üçin tölegiň möçberini belleýär;
6) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda ozon gatlagyny goramak babatda gaýry ygtyýarlyklary amala aşyrýar.
5-nji madda. Tebigaty goramak babatda döwlet dolandyryşynyň ygtyýarly edarasynyň ygtyýarlylygy
Tebigaty goramak babatda ýerine ýetiriji häkimiýetiň ygtyýarly edarasy:
1) ozon gatlagyny goramak boýunça döwlet maksatnamalarynyň işlenip taýýarlanylmagyny we ýerine ýetirilmegini guraýar hem-de utgaşdyrýar;
11) degişli döwlet edaralary bilen ylalaşyp, Türkmenistanda ulanylmagy çäklendirilen ýa-da gadagan edilen ozon dargadyjy maddalaryň Sanawyny düzýär we tassyklaýar;
2) ygtyýarnama bolan mahalynda Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulanlardan başga ýagdaýlarda ozon dargadyjy maddalary we (ýa-da) ozon dargadyjy maddalary saklaýan önümleri eksport we import etmek üçin bir gezeklik rugsatlary berýär;
3) ozon gatlagynyň goralyşyna, şol sanda ozon dargadyjy maddalaryň sarp edilişine döwlet gözegçiligini, şeýle hem ozon dargadyjy maddalary resirkulýasiýa etmek we galyndysyny gaýtadan işläp peýdalanmak maksady bilen öz wagtynda ýygnamak we olaryň galan mukdaryny saklamak boýunça çäreleriň işlenip düzülişine we ýerine ýetirilişine gözegçiligi amala aşyrýar;
4) eýeçiliginiň görnüşine garamazdan telekeçi ýuridik şahslara hem-de hususy telekeçilere Türkmenistanyň ozon gatlagyny goramak hakynda kanunçylygynyň ýüze çykarylan bozulmalaryny ýok etmek boýunça ýerine ýetirilmegi hökmany bolan teklipnamalary berýär;
5) eger aýry-aýry önümçilikleriň, sehleriň we beýleki obýektleriň ulanylmagy Türkmenistanyň ozon gatlagyny goramak hakynda kanunçylygyny bozmak bilen amala aşyrylýan bolsa, onda olaryň ulanylmagyny çäklendirmek ýa-da duruzmak hakynda kararlar kabul edýär;
6) eger aýry-aýry önümçilikleriň, sehleriň we beýleki obýektleriň işi we ulanylmagy ozon gatlagyny goramak hakynda Türkmenistanyň kanunçylygynyň ençeme gezek ýa-da gödek bozulmalary bilen amala aşyrylýan bolsa, eýeçiliginiň görnüşine garamazdan telekeçi ýuridik şahslaryň hem-de telekeçileriň işiniň bes edilmegi hakynda degişli döwlet edaralaryna, ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralaryna tekliplerini we (ýa-da) kazyýete talaplaryny iberýär;
7) eýeçiliginiň görnüşine garamazdan telekeçi ýuridik şahslar we hususy telekeçiler tarapyndan ozon dargadyjy maddalaryň sarp edilişiniň hasabyny ýöretmegiň we ozon dargadyjy maddalar bilen iş alyp barmak boýunça hasabatlylygy amala aşyrmagyň tertibini kesgitleýär;
8) ozon dargadyjy maddalar dolanyşykdan gutarnykly çykarylýança olaryň Türkmenistanda galan mukdarynyň hasabyny ýöredýär;
9) ozon gatlagyny goramak babatda halkara hyzmatdaşlygyny amala aşyrýar;
10) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda ozon gatlagyny goramak babatda beýleki ygtyýarlyklary amala aşyrýar.
6-njy madda. Ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralary we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň ozon gatlagyny goramak babatda ygtyýarlyklary
Ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralary we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary ozon gatlagyny goramak babatda öz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde:
1) ozon gatlagyny goramak boýunça ýerli maksatnamalaryň we çäreleriň işlenip düzülmegini guraýarlar, olary tassyklaýarlar we ýerine ýetirilmegi boýunça işi utgaşdyrýarlar;
2) eýeçiliginiň görnüşlerine garamazdan telekeçi ýuridik şahslar we hususy telekeçiler tarapyndan ozon gatlagyny goramak boýunça, şol sanda resirkulýasiýa we galyndysyny gaýtadan işläp peýdalanmak maksady bilen ozon dargadyjy maddalary öz wagtynda ýygnamak we olary saklamak boýunça çäreleriň işlenip düzülişine we ýerine ýetirilişine gözegçiligi amala aşyrýarlar;
3) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda ozon gatlagyny goramak babatda gaýry ygtyýarlyklary amala aşyrýarlar.
III bap. Ozon gatlagyny goramak boýunça işiň esasy ugurlary
7-nji madda. Ozon gatlagyny goramak boýunça çäreler
Ozon gatlagyny goramak boýunça çäreler şu aşakdakylary göz öňünde tutýar:
1) ozon gatlagyny goramak boýunça döwlet maksatnamalarynyň we çäreleriniň işlenip düzülmegini we durmuşa geçirilmegini;
2) ozon gatlagyny goramak boýunça döwlet maksatnamalarynyň we çäreleriniň Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň serişdeleriniň, ozon gatlagyny goramak baradaky halkara gaznalarynyň serişdeleriniň we Türkmenistanyň kanunçylygynda gadagan edilmedik gaýry çeşmeleriň hasabyna maliýeleşdirilmegini;
3) eýeçiliginiň görnüşine garamazdan ozon howpsuz maddalary we tehnologiýalary peýdalanmaga geçmegi amala aşyrýan telekeçi ýuridik şahslara we telekeçilere Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda karzlaşdyrmagyň ýeňillikli düzgüniniň berilmegini;
4) Türkmenistanyň kanunçylygyna ters gelmeýän, ozon gatlagyny goramaga gönükdirilen beýleki çäreleri.
8-nji madda. Eýeçiliginiň görnüşine garamazdan telekeçi ýuridik şahslaryň we hususy telekeçileriň ozon dargadyjy maddalar bilen iş alyp barýan wagtlaryndaky borçlary
1. Eýeçiliginiň görnüşine garamazdan telekeçi ýuridik şahslar we hususy telekeçiler ozon dargadyjy maddalar bilen iş alyp barýan wagtlarynda şu aşakdakylara borçludyrlar:
1) Türkmenistanyň ozon dargadyjy maddalar bilen iş alyp barmak boýunça kanunçylygynyň talaplaryny berjaý etmäge;
2) resirkulýasiýa ýa-da peýdaly ulanmak maksady bilen ozon dargadyjy maddalary öz wagtynda ýygnamak we olary saklamak boýunça çäreleri işläp taýýarlamaga we ýerine ýetirmäge;
3) döwlet edaralarynyň ygtyýarly wezipeli adamlarynyň talap etmegi boýunça gözegçiligi amala aşyrmagy üçin bar bolan ozon dargadyjy maddalary we ozon dargadyjy maddalary saklaýan önümi, şeýle hem ozon dargadyjy maddalar bilen iş alyp barmak boýunça resminamalary görkezmäge;
4) ozon dargadyjy maddalary sarp etmegiň bellenen möçberlerinden geçmezlige;
5) ozon dargadyjy maddalaryň sarp edilişiniň hasabyny ýöretmäge hem-de şu Kanunyň 11-nji maddasynyň birinji bölegine laýyklykda olar bilen iş alyp barmak boýunça hasabaty amala aşyrmaga.
2. Ozon dargadyjy maddalary we (ýa-da) ozon dargadyjy maddalary saklaýan önümi öndürýän, eksport we (ýa-da) import edýän, eýeçiliginiň görnüşine garamazdan telekeçi ýuridik şahslar we hususy telekeçiler şu aşakdakylara borçludyrlar:
- önümiň ýüzüne "Ozon üçin zyýanly" diýen ýazgyny ýazmaga we içinde ozon dargadyjy maddalar ýa-da ozon dargadyjy maddalary saklaýan önüm saklanýan ýa-da daşalýan gabyny şoňa meňzeş ýazgy bilen düşnükli belgilemäge;
- olaryň howpsuz saklanylmagyny we daşalmagyny üpjün etmäge;
- harydyň ýanyndaky resminamalarda, önümde saklanýan ozon dargadyjy maddalary hem goşmak bilen, ozon dargadyjy maddalaryň adyny we mukdaryny görkezmäge.
9-njy madda. Ozon dargadyjy maddalaryň we ozon dargadyjy maddalary saklaýan önümleriň eksport we import edilmegi
1. Ozon dargadyjy maddalar bilen iş alyp barmak bilen baglanyşykly iş Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde ygtyýarlylandyrylmaga degişlidir.
2. Ozon dargadyjy maddalaryň we ozon dargadyjy maddalary saklaýan önümleriň eksport we import edilmegine eýeçiliginiň görnüşine garamazdan telekeçi ýuridik şahslaryň we hususy telekeçileriň diňe ozon dargadyjy maddalary we (ýa-da) ozon dargadyjy maddalary saklaýan önümleri eksport we import etmäge ygtyýarly edilen döwlet edaralary tarapyndan berilýän ygtyýarnamalary we bir gezeklik rugsatlary bolan mahalynda ýol berilýär, şu maddanyň bäşinji böleginde göz öňünde tutulan halatlar muňa degişli däldir.
3. Ozon dargadyjy maddalaryň we olary saklaýan önümleriň eksporty we importy tebigaty goramak babatda ýerine ýetiriji häkimiýetiň ygtyýarly edarasy tarapyndan bellenilen tertipde berilýän bir gezeklik rugsadyň we ygtyýarlylandyryjy edara tarapyndan berilýän ygtyýarnamanyň esasynda amala aşyrylýar.
4. Monreal teswirnamasynyň taraplary bolup durmaýan döwletlere we şeýle döwletlerden ozon dargadyjy maddalary we (ýa-da) ozon dargadyjy maddalary saklaýan önümleri eksport we import etmek üçin ygtyýarnamalaryň we degişlilikde bir gezeklik rugsatlaryň berilmegine ýol berilmeýär.
5. Türkmenistanda sarp etmek üçin çäklendirilen ýa-da gadagan edilen ozon dargadyjy maddalaryň Sanawyna goşulan ozon dargadyjy maddalary ýa-da ozon dargadyjy maddalary saklaýan önümleri eksport we import etmek üçin ygtyýarnamalaryň we bir gezeklik rugsatlaryň berilmegi, eger şeýle önüm raýatlaryň getirýän şahsy emlägi bolsa we onuň mukdary Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen ölçeglerden ýokary geçmese, talap edilmeýär.
6. Monreal teswirnamasynyň A, B we E goşundylaryna (ozon dargadyjy maddalaryň karantin maksatly hem-de önümleri we harytlary daşamakdan öň gaýtadan işlemek üçin ulanylýanlaryndan başgalary) girizilen ozon dargadyjy maddalaryň eksporty we importy, şeýle hem olaryň Monreal teswirnamasynyň Taraplary bolup durmaýan ýurtlardan we ýurtlara Türkmenistanyň çäginden üstaşyr geçirilmegi gadagan edilýär.
Monreal teswirnamasynyň A, B we С goşundylaryna girizilen maddalar ulanylan önümleriň we enjamlaryň eksporty we importy gadagan edilýär.
7. Ozon dargadyjy maddalaryň eksportyna ýa-da importyna bir gezeklik rugsady almagyň tertibi tebigaty goramak babatda ýerine ýetiriji häkimiýetiň ygtyýarly edarasy tarapyndan kesgitlenilýär.
10-njy madda. Ozon dargadyjy maddalar bilen iş alyp barmagyň düzgüni
1. Ozon dargadyjy maddalar bilen iş alnyp barlanda şu aşakdakylar gadagandyr:
1) Tebigaty goramak babatda ýerine ýetiriji häkimiýetiň ygtyýarly edarasy tarapyndan berilýän ygtyýarnama we degişli bir gezeklik rugsat bolmazdan ozon dargadyjy maddalaryň we ozon dargadyjy maddalary saklaýan önümleriň eksporty we importy;
2) Türkmenistanda sarp etmek üçin çäklendirilen ýa-da gadagan edilen ozon dargadyjy maddalaryň Sanawyna goşulan ozon dargadyjy maddalar bilen bikanun iş alnyp barylmagy;
3) ozon dargadyjy maddalaryň atmosfera zyňylmagy;
4) Türkmenistanda sarp etmek üçin çäklendirilen ýa-da gadagan edilen ozon dargadyjy maddalaryň Sanawyna goşulan ozon dargadyjy maddalar bilen iş salşylmagy göz öňünde tutulýan tehnologiýalar, enjamlar, maddalar we materiallar peýdalanylýan obýektleriň taslamasynyň düzülmegi, durkunyň täzelenmegi, tehniki taýdan gaýtadan enjamlaşdyrylmagy, giňeldilmegi, täze gurluşygy.
2. Ozon dargadyjy maddalaryň we enjamlaryň muzdsuz alynmagyna Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen halatlarda we tertipde ýol berilýär.
11-nji madda. Ozon dargadyjy maddalaryň sarp edilişiniň hasaba alnyşy we maglumat berlişi
1. Ozon dargadyjy maddalar bilen iş alyp barmaklygy amala aşyrýan eýeçiliginiň görnüşine garamazdan telekeçi ýuridik şahslar we hususy telekeçiler ozon dargadyjy maddalary sarp etmegiň hasabyny ýöredýärler we tebigaty goramak babatda döwlet dolandyryşynyň ygtyýarly edarasy tarapyndan bellenilen tertipde olar bilen iş alyp barmak boýunça hasabatlylygy amala aşyrýarlar.
2. Gümrük işi babatda ygtyýarly döwlet edarasy tebigaty goramak babatda ýerine ýetiriji häkimiýetiň ygtyýarly edarasynyň ýüz tutmasy boýunça ozon dargadyjy maddalaryň we olary özünde saklaýan önümleriň eksporty, importy barada, ol maddalary (önümleri) eksport hem-de import edijileriň maglumatlaryny hem goşmak bilen jemlenen maglumatlary berýär.
Tebigaty goramak babatda ýerine ýetiriji häkimiýetiň ygtyýarly edarasy ozon dargadyjy maddalary öz düzüminde saklaýan önümi hem goşmak bilen, eksport we import edilen ozon dargadyjy maddalaryň görnüşleri we mukdary hakyndaky maglumatlary jemleýär, Monreal teswirnamasynyň Ozon sekretariatyna we Köptaraply gaznasyna her ýylky hasabaty taýýarlaýar hem-de berýär.
12-nji madda. Ozon gatlagynyň monitoringi
1. Gidrometeorologiýa boýunça ygtyýarly döwlet edarasy ylmy-barlag institutlaryny we jemgyýetçilik birleşiklerini çekmek bilen, Türkmenistanyň çäginiň üstündäki ozon gatlagynyň ýagdaýyna gözegçilik edýär hem-de onuň üýtgemelerine baha we çaklama bermekligi amala aşyrýar.
2. Monitoringiň esasy wezipeleri şu aşakdakylardan ybarat:
1) Türkmenistanyň çäginiň üstündäki ozon gatlagynyň ýagdaýyny we günüň ýer üstüne ultramelewşe şöhle saçyş derejesini ölçemek, oňa baha we çaklama bermek;
2) ozon gatlagynyň ýagdaýy hakyndaky maglumatlaryň bankyny döretmek we döwlet edaralaryna, köpçülikleýin habar beriş serişdelerine we gaýry gyzyklanýan taraplara maglumat bermek;
3) beýleki döwletleriň ygtyýarly edaralary we halkara guramalary bilen ozon gatlagynyň ýagdaýy hakynda maglumat alyşmak;
4) ozon gatlagynyň monitoringi babatda hünärmenleri taýýarlamak we olaryň hünärini ýokarlandyrmak.
13-nji madda. Ozon gatlagynyň goralyşyna gözegçilik etmek
1. Ozon gatlagynyň goralyşyna döwlet gözegçiligi tebigaty goramak babatda ýerine ýetiriji häkimiýetiň ygtyýarly edarasy we beýleki ygtyýarly döwlet edaralary tarapyndan Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda öz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde amala aşyrylýar.
2. Ozon gatlagyny goramak babatda pudak edarasynyň gözegçiligi tabynlygyndaky kärhanalar we edaralar tarapyndan ozon gatlagyny goramak hakynda Türkmenistanyň kanunçylygynyň, ozon gatlagyny goramak boýunça maksatnamalaryň we çäreleriň ýerine ýetirilmegini üpjün etmek maksady bilen ýokarda durýan edaralar tarapyndan amala aşyrylýar.
3. Ozon gatlagyny goramak babatda önümçilik gözegçiligi ýuridik we fiziki şahslar tarapyndan amala aşyrylýar.
4. Jemgyýetçilik başlangyjy boýunça ozon gatlagyny goramak babatda jemgyýetçilik gözegçiligi amala aşyrylyp bilner.
IV. bap. Jemleýji düzgünler
14-nji madda. Jedelleriň çözlüşi
Ozon gatlagynyň goralmagynyň meseleleri bilen baglanyşykly jedeller Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde çözülýär.
15-nji madda. Ozon gatlagynyň goralmagy babatdaky hukuk bozulmalarynyň görnüşleri we jogapkärçiligi
1. Şu aşakdakylary etmekde, ýagny:
1) Türkmenistanda sarp etmek üçin gadagan edilen ozon dargadyjy maddalary öndürmekde;
2) ozon dargadyjy maddalary we (ýa-da) ozon dargadyjy maddalary saklaýan önümleri Türkmenistanyň çägine bikanun getirmekde we (ýa-da) onuň çäginden daşyna çykarmakda;
3) ozon dargadyjy maddalaryň atmosfera zyňylmagynda, muňa aerozol önüminiň, ýangyn söndüriş serişdeleriniň we düzüminde sarp etmek üçin gadagan edilmedik ozon dargadyjy maddalary saklaýan gaýry önümleriň wezipesi boýunça ulanylmagy arkaly şeýle maddalaryň atmosfera zyňylmagy degişli däldir;
4) ozon dargadyjy maddalaryň öz wagtynda ýygnalmagy we olaryň resirkulýasiýasy ýa-da galyndysyny gaýtadan işläp peýdalanmak maksady bilen saklanmagy boýunça çäreleriň görülmezliginde;
5) ozon gatlagynyň hapalanmagyna getiren ýa-da getirip biljek ozon dargadyjy maddalary daşamagyň, saklamagyň we ulanmagyň kadalaryny bozmakda;
6) atmosferanyň howasynyň we ozon gatlagynyň goralyşyna gözegçilik edýän edaralaryň teklipnamalaryny ýerine ýetirmezlikde, günäkär adamlar Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda jogapkärçilik çekýärler.
2. Türkmenistanyň kanunçylygynda ozon gatlagyny goramak babatdaky hukuk bozulmalarynyň beýleki görnüşleri üçin hem jogapkärçilik göz öňünde tutulyp bilner.
16-njy madda. Şu Kanunyň güýje girmegi
1. Şu Kanun resmi taýdan çap edilen pursadyndan güýje girýär.
2. Türkmenistanyň şu Kanuna çapraz gelýän kanunlary we beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalary, onuň güýje giren gününden başlap bir aýdan gijä galman Kanuna laýyk getirilmäge degişlidir.
3. Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalary şu Kanuna laýyk getirilýänçäler, olar şu Kanuna ters gelmeýändigine görä ulanylýar.
4. Şu Kanunyň herekete girizilmegi öň berlen ygtyýarnamalaryň ýatyrylmagyna we möhletleriniň üýtgemegine getirmeýär.
Türkmenistanyň Gurbanguly
Prezidenti Berdimuhamedow
Aşgabat şäheri.
2009-njy ýylyň 15-nji awgusty.
№ 53-IV


text:
Halkara kosmos bekedi syýahatçylary kabul eder09.06.2019 ý.
ABŞ-nyň aerokosmos edarasy (NASA) Halkara Kosmos Bekediniň 2020-nji ýyldan başlap syýahatçylary kabul etjekdigini mälim etdi. Guramanyň ýolbaşçysy Robin Gatens bu maksat bilen her ýylda iki gatnawyň amala aşyryljakdygy belledi. Ilkinji bölegi 1998-nji ýylda uçurylan halkara beketde 2011-nji ýyldan bäri kosmonawtlar yzygiderli bolup, ylmy barlaglary geçirýärler. NASA-nyň maliýe boýunça ýolbaşçysy Jeff DeWit täze ädimiň täze maddy mümkinçilikleri hödürlejekdigini aýtdy. Halkara Kosmos Bekedi Ýerden 350 kilometr töweregi ýokarda, sagatda 28 müň kilometr tizlik bilen aýlanýar. Ýeriň daşyndaky aýlawyny 90 minutda tamamlaýan beketdäki kosmonawtlar günde 16 gezek Günüň doguşyna we batyşyna tomaşa edip bilýär. Beket Russiýa, ABŞ, Ýaponiýa, Kanada we Ýewropa ýurtlarynyň gatnaşmagynda işledilýär.
Çeşme: Türkmenportal


text:
Türkmendaşaryykdysadybanky Visa International halkara töleg sistemasynyň agzasy bolup durýar we hemme VISA kart hyzmatlaryny üpjün edýär, şeýle hem VISA BUSINESS emissiýasyny amala aşyrýar.
VISA BUSINESS karty – bu edara görnüşli taraplar üçin ýönekeý bonkamat kartlaryndan seredeniňde gowy. Bu dünýäniň millionlarça söwda kärhana nokatlarynyň çykdaýjylaryny tölemegiň netijeli usuly. Şu VISA BUSINESS karty ulanyjy 24 sany millionlarça söwda nokatlarynda ulanup biler, şol sanda 1 million bankomatlar, dünýäniň 170-den gowrak ýurduna barabar.
VISA BUSINESS karty aýry-aýry töleg etmäge niýetlenendir, guramanyň adyndan ýa-da kärhananyň adynda , iş sapary bilen gidilende, wekilçilik çykdaýjylary hasaplamak üçin olary ulanmak oňaýly.
Pul serişdeleriň howpsyzlygy – Nagt serişdelerden tapawutlylykda ýitirilen ýa-da ogurlanan karty Siz bahym ýatyryp ýa-da çalyşyp bilersiňiz.
Siziň kärhanaňyzyň ýeňil hasaba alyş amallar – Kart kärhananyň işgäriniň korporatiwniý kart hasabyna berkidilýär, her bir kartda şahsy limit dikeltmäge rugsat berilýär. Şeylelikde işgärleriň iş gerekligi sebäpli harçlamalary ýeňillik we raharatlyk bilen gözegçilik edilýär. Şonça sowulan ýagdaýynda işçi işgärleriň gerekli ýeňil we rahat, gözegçilik edilýär, şeýle hem bughalter hasabyny täsirli aňsatlaşdyrýär, we bölünip aýyrma serişdelerini aňsatlaşdyrýar. Bank her aý göçürim hasabyň jikme-jik maglumatlary amallara berýär.
Öz kärhanaňyzyň çykdaýjylaryny gözegçilik ediň. Siziň guramaňyzyň işgärleri VISA kart ulanmagy çykdaýjylary etmäge telekeçilige höwes berýän gowy gözegçilik etmäge ýörite serişdeleri ulanmaga we berjaý etmäge düzgün tassyklanan.
Töleg etmäge rahatlyk – elekton tölegi nagt hasaplaşyklar bilen deňeşdirilende , çekler we beýleki köne usul töleglerden netijeli we çalt.
VISA BUSINESS kartany müşderileriň giň toparynyň şular hem ulanyp biler:
- Türkmendaşaryykdysadybankynyň bank kartoçkalary bilen Türkmenistanda we daşary ýurtlarda hem ulanmak rahat.


text:
Yslamabatda geçirilen «Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan (TOPH) gaz geçirijisiniň sebitdäki strategiki ähmiýeti» atly okuw maslahatynda hindi we pakistan wekilleri parahatçylygy we howpsuzlygy üpjün etmekde TOPH gaz geçirijisiniň ähmiýetini belläp geçdiler.
Okuw maslahatynda eden çykyşynda Pakistanyň Parlament işleri boýunça Döwlet ministri Muhammad Ali Hansebitde parahatçylyk we sazlaşyk başlangyçlaryny öňe sürmegiň wagtynyň gelendigini belledi. Ministriň belleýşi ýaly, Pakistan sebitde parahatçylyk isleýär, ol Owganystanda parahatçylygyň üpjün edilmegi bilen baglydyr. «Biz tutuş sebitiň parahatçylygy üçin zerur bolan Owganystanda parahatçylygy gazanmaga çalyşmalydyrys» diýip ol belledi. Muhammad Aliniň belleýşi ýaly, geçmişdäki ýigrenç zerarly biz birek-birek bilen birnäçe kynçylyklara sezewar bolduk, emma häzir parahatçylygy döretmäge we sebitiň has oňat ösüşi hem-de ählumumy güllemegi üçin tagalla etmäge wagt geldi.
«Premýer-ministr Imran Han hem goňşy döwletler bilen, aýratyn hem Hindistan we Owganystan bilen parahatçylykly gatnaşyklary isleýär» - diýip Parlament işleri boýunça ministr belledi. Onuň nygtaýşy ýaly, TOPH taslamasynyň durmuşa geçirilmegi sebitde parahatçylygy üpjün etmekde möhüm başlangyçdyr.
Bu taslamanyň energetika we sebit hyzmatdaşlygy üçin möhüm ähmiýete eýedigini belläp, Hindistanyň Pakistandaky Ýokary komissary Ajaý Bisariýa bu taslamanyň hyzmatdaş döwletler üçin parahatçylygyň alamaty bolup durýandygyny nygtady.
TOPH taslamasy sebit aragatnaşygyny we söwdasyny ýokarlandyrmaga ýardam berer, diýip Ajaý Bisariýa Pakistanyň Hindistan bilen gatnaşyklaryna salgylanyp belledi. TOPH taslamasy oňa gatnaşyjy döwletleriň arasynda howpsuzlyk ulgamynda hyzmatdaşlyk etmäge ýardam eder.
Owganystanyň Pakistandaky wekilhanasynyň başlygynyň orunbasary Zardaşt Şams öz çykyşynda turba geçirijiniň taslamasynyň parahatçylyga we sebit howpsuzlygyna getirjekdigini belledi.


text:
Fransiýanyň “Renault” kompaniýasy bilen italýan-amerikan şereketi bolan “Fiat-Chrysler”-iň birleşmegi babatda degişli gepleşikler dowam edýär. Dünýäniň iki sany ägirt uly kompaniýasynyň birleşmegi esasynda has uly awtoulag şereketiniň dörejekdigi ikuçsuzdyr. “Renault” kompaniýasy “Nissan” we “Mitsubishi” şereketleri bilen bilelikde bir uly firmany emele getirýär. Olaryň hataryna “Fiat Chrysler”-iň hem goşulmagy birnäçe kompaniýanyň bilelikde önümçilik alyp barmagyna getirer. Ýaponiýanyň Tokio şäherinde bu ugurda gepleşikler geçirilýär.
“Fiat Chrysler” kompaniýasy fransuz şereketine deň şertlerde bilelikdäki konserni döretmek teklibi bilen ýüz tutupdy. Geleşigiň bahasynyň 37 milliard dollara deň boljakdygy aýdylýar. Ol hem her ýyl 8 milliondan 15 milliona çenli ulag öndürmäge mümkinçilik berer. Täze dörediljek konsern “Volkswagen” hem-de “Toyota” kompaniýalaryndan soňra dünýäde iň köp ulag öndürýän üçünji topar bolar.
Baýmyrat SOPYÝEW,
S. A. Nyýazow adyndaky TOHU-nyň talyby.


text:
Magtymguly Pyragynyñ goşgularyny näçe okadygymça, oña bolan hormatym, sylagym has hem artỳar diỳmek bilen, mowzuk hakynda gürrüñimize başlalyñ. Öñünden duỳduraỳyn, bugün maña ne döw çaldy, özümem bilemok. Bir hili ỳazyşym mollymlaryñky ỳaly has resmi görünỳändir, emma ynanyñ, bu mowzugy ỳazmak hakynda eỳỳäm iki aỳ bäri pikirlenip ỳördüm.
Döwletimiziñ ähli orta mekdepleriniñ uly synplarynda, edebiỳat dersi üsti bilen Pyragynyñ durmuşynyñ we eserleriniñ giñden okadylmasy begendiriji bolsa-da, sapaklarda diñe watançylyk we söỳgi temasynyñ üstünde durlup geçilmegi, onuñ din hakynda, pygamberimiz, sahabalar hakynda, yada gören düỳşlerini ỳorup, ỳazan goşgulary hakynda bir agyzam nygtalmaỳanlygy şu wagt içime dedip duran bela bolup galỳar. Düşnükli bolsa gerek, bu mowzugy pyragynyñ okuwlarda okadylmaỳan goşgularyna bagyşlap açỳan.
Mysal üçin “Turgul Diỳdiler” goşgysynya bir göz aỳlalyñ.
"Turgul" Diỳdiler
Bir gije ỳatyrdym tüñüñ ỳarynda
Bir dört atly gelip “turgul” diỳdiler.
“Habar bermiz saña pursat jaỳynda,
Şol ỳerde ärler bar, görgül” diỳdiler.
Nazarym ỳetişgeç şol dört merdana
Köñlüm joşa geldi başym gerdana
Şol yerde bar idi iki diwana,
“Durma oglan, anda bargyl” diỳdiler.
Şol iki diwana tutdy golumdan,
Aldylar gittiler, durgan ỳerimden.
Bir yşarat boldy sol wagt yanymdan,
“Seỳranda baryban, durgyl” diỳdiler.
Oturypdyk, geldi iki pirzada
Gözünden ỳaş akar, dili dogada
“Huw Hak!” diỳip çykty, alty pyỳada
“Adam indi geler, görgül” diỳdiler.
Bir dört atly geldi, bary sebzebaz.
Hasalary ỳaşyl, aty teblebaz.
“Mejlis halkasyny gurmañ beỳle az,
Adam köptür, ulug gurgyl” diỳdiler.
Daştan çykty, altmyş atly gördüler
“Muhammet!” diyp, tamam garşy ỳördüler
Saglyk, salamatlyk bir bir sordular
“Durmañ, ulug jaỳa ỳörgül !” diỳdiler.
Bir atyñ ardyna meni aldylar.
Seỳranda şol jaỳa baryp durdular.
Tamam oturdular, mejlis gurdular.
“Oglan!” maña “Ara girgil !” diỳdiler.
“Alydyr” diỳdiler tutdy destimden,
Borỳa düşegimni aldy astymdan.
Men bilmedim bir zat guỳdy üstümden,
“ỳolugan döwrandyr, sürgül !” diỳdiler.
Haỳdardan soradym, barça at-ba-at
“Hezreti Pygamber, oldur, bolma ỳat!”
“Ol Selim Hojadyr, ol Baba zürỳat”
“Ol Veỳsel Karadyr, bilgil ! “diỳdiler.
“Ol Bahawetdindir, ol hem bir ardir”
“Ol Zeññi Babadyr, ol namydardyr”
“Ol, söỳenşip duran dört çary-ỳardyr!”
“Maksadyñ ne bolsa, sorgul !” diỳdiler.
Şol wagytda duran iki şeỳhi-şap :
“Bu oglana pata beriñ !” diỳdi sap.
“ỳüz ỳigrimi dört, bir enbiỳa ashap
Barysy şolardyr, bilgil” diỳdiler.
Resulullah aỳtdy: “ỳa Şah-y Merdan,
Eỳa Selim Hoja, ỳa Baba Selman
Ebu Bekr Syddyk, ỳa Ömer, Osman
Bu kuluñ maksadyn bergil ! “diỳdiler.
Selim, Baba Selman buỳurdu merde,
Piỳaleỳi tutup saldylar derde.
Gitti aklym-huşum, ỳattym şol ỳerde
“Arşta-perşte ne bar, görgül “diỳdiler.
ỳel boldum, ỳügürdüm ỳeriñ damarna.
Nazarym dokundy arşyñ kemerne
“Jeberut älemde, Jelil syryna
Gelip özüñ garap görgül” diỳdiler.
Nä-geh haỳal etsem, ele getirdim.
Kaỳda baksam ana nazar ỳetirdim
Bu hal bile men parahat ỳatyrdym
ỳüzüme tüỳkürüp “Turgul!“ diỳdiler.
Resulullah aỳtdy: “Ashablar, ỳörüñ,
Oglany uzadyn, bir pata beriñ”
Buỳurdu dört atla “Eltip, tabşyryñ ,
Getirgen jaỳynda goỳgyl” diỳdiler.
Durup, Magtymguly, gözün açyptyr.
Serine ne köỳler gelip geçiptir.
Hyra ner dek ak köpükler saçyptyr.
“Oglan, Alla ỳaryñ, bargyl!” diỳdiler.
Mundan başgada şahyryñ “Külahly geldi”, “Uçtum ỳaranlar” goşgulary onuñ düỳşleri barada ỳazylan. ỳöne gaty bilesim gelỳan zat şol Şah-y Merdan diỳip kime diỳilỳar-kä, başga goşgularynda-da gaty köp ady geçyär.
Temañ yzyny aşakdan dowam eders, ỳene ỳazjak goşgularym bardy, wagtym ỳettiginden ỳazjak bolaryn inşalla
Telpekler (2 kisiden 4 sany)
Bu yazgi ucin
- Bayram 3 telpek goyyar we yazyar: "berekella, Yhlas tuweleme gaty gowy yazypsyn, al sana menden telpijek:!"
- Hatyja 3 telpek goyyar we yazyar: "Berekella!"
Telpekler (3 kisiden 5 sany)
Bu yazgi ucin
- Bayram 1 telpek goyyar we yazyar: "Gaty gowy yazipsin! Berekella!"
- Hatyja 3 telpek goyyar we yazyar: "Berekella!"
- Jonnuk 1 telpek goyyar we yazyar: "Gaty gowy yazipsin! Berekella!"


text:
Gaññalyñ oýunda-Tejende galdy Meniñ ýigit wagtym,seniñ gyz wagtyñ Okgeçmez ýylgynlañ içinde galdy Meniñ ýigit wagtym,seniñ gyz wagtyñ Bir ýandan uruşdy,bir ýandan hasrat Hasrat bolçylykdy,hezillik gahat Şol ýowuz ýyllara gelipdi gabat Meniñ ýigit wagtym, Seniñ gyz wagtyñ. Däriler ýanýardy,ys köpelýärdi Gidýänler gidýänden has köpelýärdi Toýlar azalýardy ýas köpelýärdi Meniñ ýigit wagtym, Seniñ gyz wagtyñ. Söýüşmek düşmejek ýalydy ýada Emma söýgi diýen jadyly zada Höküm etmez hiç hili kada Heniz ýigit wagtym Heniz gyz wagtyñ Diýerdim: \"Geregim,çen boldy oýlan! Ähli boýdaşlaryñ başlary boglan\" Sen diýerdiñ:\"Garrap barýarmyñ oglan? Äwmañ öz bagty bar, Sabyryñ öz bagty!\" Boýnuñdan gelerdi jeññeliñ ysy Goýnuñdan urardy tümlügiñ ysy Demiñden kükrärdi müñ gülüñ ysy Meniñ ýigit wagtym, Seniñ gyz wagtyñ. Kem-kemden golaýlap lebiñe lebim Çabrap başlanda demiñe-demim Näz bilen iterdiñ:\"Hany edebiñ? Söýgi bulaşmazmy Edep az wagty ?\" Oñuşmaly bordum saçlaryñ ysgap Leb gadagan wagty-olam bir hasap Ýöne beýle hasap düşmezdi añsat: Hasap ýitýän eken Dyzba-dyz wagtyñ. Çykarmy ýadymdan şol täsin pursat? (Çykjak bolaýsa-da bermen rugsat !) Gursagmyñ üstünde gürsüldäp gursak, Keteniñ içinde gyzyl köz wagtyñ Sagatlar tiz geçdi,tiz geçdi şeýle, Ýañja-da guşlukdy,bolupdyr öýle. Sen diýdiñ:\"Pylan jan,gaýdaly öýe, Ýigdiñ öz wagty bar Gyzyñ öz wagty
Meniñ ýigit wagtym, Seniñ gyz wagtyñ
-
Batyrgyz
11 years ago
- bu goshguny kim yazdy?
-
mylayym
11 years ago
- Yalnyshmasam Kerim Gurbannepesowyn goshgysy bolmaly in gowy goryan goshgylarymyn biri
-
Feya
11 years ago
- mylayym sen yalnyshanok dogry Kerim agamyzyn goshgysy shol. menem gowy goryan goshgylarymyn biri.
-
mylayym
11 years ago
- Kella bar ekenay bir zatlar yadyna dushyan eken:)
-
Feya
11 years ago
- yany kellam agyryp durdy, agyrsa diymek bardygydyrda :)
-
Harmandali
11 years ago
- Millet Kerim agan goshgysyny derrew tanap bolya sebabi sozleri hema yenil hemem manysy gowy. Okanynda hem yenil okalya.
Yone shu goshgyny kritiklar yaman tankyt etdiler. Gyzyn \"plan jan gaydaly oye\" diyen yerinin dagy kuluni chykardylar. \"Hey turkmen gyzam bir oglana jan diyermi\" diyip. Son on mashynyn yzyndan ylgan yerini hem erkek oglana gelshenok diyen boldylar. Wah sholara jogaby men berip bilyan bolsadym edil bara...
-
mc_merw
11 years ago
- Meniñ ýigit wagtym,seniñ gyz wagtyñ şu setirlerden ugur alynyp başga bir şahyryň ýazan goşgysy
Obadaş gyz şu haty saňa ýollap
Agyr jebre dözenimi bagyşla
Söýer söýer diýip göwnümi allap
Şunça ýyllap gezenimi bagyşla
Bir klasda bir partada oturyp
Sözlejek sözümiň eýin ýetirip
Ýöne aýdyp bilmän özüm ýitirip
Kä gyzyp kä soganymy bagyşla
Okuwdan gaýdamyzda bileje
Oba ýoly günortanlar çolaja
Käte senden yza galyp çalaja
Käte bolsa ozanymy bagyşla
Gapdalyňda garrap giden çynaryň
Ýüzlendim neme jan bolaýyn ýaryň
Ýok ýok diýeniňde ýitirip ugrum
Gözlerimi süzenimi bagyşla
Dost dogan saýypsyň söýmän ekeniň
A men haýwan muny bilmän ekenim
Gazanym tüssede gaýnan ekeni
Tutaşmadyk sözenimi bagyşla
Söýgiň wuzyny seň bilen başlap
Diplomy aljakdym gittiňle taşlap
Her setirde gözlerimi ýaşlap
Harplary ezenimi bagyşla
Toý güni Maýsa bilen Ylýasyň
Söýşüp durmuş tutanyny hä bilýänsiň
Gyzlardan saýlanyp çekmäge ünsüm
Gowy geýnip bezeneniňi bagyşla
Içip içip çakyryny üzümiň
Syrmak üçin tuwagyny ýüzümiň
Pattyk suttuk sözlän söygi sözümiň
Gysgasyny uzynyny bagyşla
Bir görsek garrandyrys öňkilik ýokdur
Başy garly dag dek saçymyz akdyr
Ynsanlyk ömründe bu da bir çakdyr
Saçlara çal çozanyny bagyşla
Söýenem geçer söýmedigem geçer
Durmuş durmaz bizden arany açar
Başarsaň baryny aklyňdan öçür
Gaýta şu goşgyny ýazanymy bagyşla
-
Harmandali
11 years ago
- Gowja goshgy ekeni yone kan ona menzap baranoga chalaja menzeya. Bolun shu yerde Kerim agan goshgularyndan yazalyn ya bolmasa ol hakda hazir mende bir zat bolmaly shony goyjak.
Yatlamalardan
Bir gezek uniwersitetde egzamin berýärkä Kerim şahyryň biledine G.Seýtliýewyň uruş döwri ýazan “Pagonly gyz” goşgusy düşüpdir. Geň galmaly ýeri şahyr ol goşgyny okaman eken. “Okamadym” diýsehä gülki döretjek. “Okadym” diýse-de ýalançy boljak. Kerim şahyr nädendir öýdýäňiz?! Bilet çekip otyran ýerinde “Pagonly gyz” diýen goşgyny özi ýazypdyr-da güzledip okap beripdir. Egzaminatorlar biri-birleriniň ýüzlerine çiňňerilişipdirler. Ahyr hem olaň biri:
- Ýoldaş, Gurbannepesow, biziň okan “Pagonly gyzmyzda-ha” beýle bentler ýok ýalydy – diýip ynamsyz gürläpdir
- Maňa-ha bu goşgyny şahyryň özi okap beripdi, şol wagtyň özünde-de ýat tutypdym. Soň kem-käs üýtgeden bolsa bilemok.
Şahyr egzamindan bäşlik bilen geçipdir. Şahyryň kalby hemişe şygyr bilen dolyp durdy.
-
mylayym
11 years ago
- hey harmandali shu goshgyda daldimay
ejen bir bayyn esiri boldy diyip birhili ejesi gyzyny munun elinden alyp bashga birine beryaler
-
Harmandali
11 years ago
- Ýatlan Türkmenistanyň halk ýazyjysy: Hudaýberdi Diwangulyýew.
-
Harmandali
11 years ago
- “Maşgala basan şahyryň elegiýasy”
Häzirki zamanmy, öten zamanmy!
Ýa geljek zamanmy - bermezdim ünsem
Bu gün öten zaman işligne bakyp,
Ulydan dem alyp,
Otyrýan ümsüm…
Indi ençe ýyldyr,
Söýgi hakynda
Öten zaman bilen ýazýaryn şygyr.
Eý, Taňrym! “Söýýärin” diýmegiň ýerne
“Söýüpdim…” diýmeklik niçiksi agyr.
“Söýýärin sen gyzy, söýýärin!” diýip,
Goşgy ýazýan günlem düýndi-le weli,
Indi goşgy ýazsam “Söýýärin!” diýip,
Çykyp dur her ýandan her kimiň dili.
Goňşylarym diýýär: “Alty çagaň bar…”
Redaktor diýýär: “Saçyňam çap-çal.
“Söýýän! Söýýän!” diýip, gaýtalap ýörmek
Indi bu ýaşdan soň – gelşikli gep däl.
Özüňe-de nep däl,
Bize-de nep däl.
Dogry, dogry, entek ýaşyňam köp däl.
Bary-ýogy ýaňy ätläpsiň kyrkdan.
Şonda-da on sekiz ýaşly gyz bilen
Ýeri, aýt, nämişiň barmyşyn parkda?”
“A-haw, parka barýan meniň özüm däl,
Liriki gahryman! Liriki geroý!
Ynanmasaň ynha Mollanepesem,
Hanha Şipaçewem oka-da göräý-
Biri ýetmişinde, biri altmyşda,
Ikisem hemişe parkyň içinde.
Ýeri, näme, meni jyn urupmyşmy
Aýny ýaşda, ýaňy kyrkyň içinde?”
Diýip, her niçikdir olaň deminden
Müň bahana tapyp sypýaňam welin,
Öýe gelseň çagajyklaň öňüňden
Gaçmaga gapy ýok,
Sypmaga delil.
Körpe ogluň diýýär: “Kaka, aý, kaka,
Goşgyňy gazetden okadyk ýaňy.
Bir gyzy söýýärin diýipsiň weli,
Kaka, söýýän diýýän şol gyzyň hany?”
Ýüzüňe seredip has tokar ogluň,
Gaýta has beterin üstüne goşýa:
“Söýýän, söýýän!” diýip ýörsüňle, kaka
Kaka-da gyzlary söýer oguşýa?!..”
Ýene-de bir çagaň, has lälik çagaň
Gerşiňe atlanyp, saçyňdan çekip,
Diýýär: “Indikide parka gideňde
Kaka, şol gyz bilen meni hem äkit!”
Ýeri enesine näme gerekmiş!
Olam hezil edip gülmäge derek,
Gaýta siltenjiräp, ýüzüni sallap,
Ne-hä çaý getirýär, ne-de bir çörek.
Gaýta hüňürdeýär: “Çaý-suw isleseň!
Şol gyzlaň ýanyna ötäýtmek gerek!”
Garaz bir tarapdan –
Çagaň, goňşylaň,
Beýleki tarapdan –
Redaktoryň,
Keýwanyň hem – üçülenji tarapdan,
Şolara baglyrak seniň takdyryň.
Biri siltenjiräp,
Biri öýkeläp,
Biri akyl berip ýuwaş-ýuwaşdan
“Söýýän” diýen sözden mahrum etjekler…
Mundanam bir mydar bormy, ýoldaşlar!
-
diwana
11 years ago
yany kellam agyryp durdy, agyrsa diymek bardygydyrda :)
Feya
\"kellam agyryar, diymek kellam bar\"
deckartesin \"pikir edyan, diymek men bar\" sozi yaly. feya-da bu gidishi bilen filosof bolar, tuweleme :)
Äwmañ öz bagty bar,
Sabyryñ öz bagty!\"
shu yerde bagt dal-de wagt bolmaly dalmi?
-
diwana
11 years ago
Millet Kerim agan goshgysyny derrew tanap bolya sebabi sozleri hema yenil hemem manysy gowy. Okanynda hem yenil okalya.
Yone shu goshgyny kritiklar yaman tankyt etdiler. Gyzyn \"plan jan gaydaly oye\" diyen yerinin dagy kuluni chykardylar. \"Hey turkmen gyzam bir oglana jan diyermi\" diyip. Son on mashynyn yzyndan ylgan yerini hem erkek oglana gelshenok diyen boldylar. Wah sholara jogaby men berip bilyan bolsadym edil bara...
Harmandali |
dushunmedim, niresinde mashynyn yzyndan ylgayar? men-a beyle yer gormedim goshgyda. ya kinosy barmy?
-
diwana
11 years ago
- kerim aga ol yerde yene yalanchy bolupdyr-a.
hudayberdi diwangulyyewin goshgusyny haladym. esasanam chagalaryn we ayalynyn jogaplaryny. :)
-
Harmandali
11 years ago
- Diwana ol goshgy Hudayberdi Diwangulyewynky dal Kerim Gurbannepesowynky! Mashynyn yzyndan ylgayan yerini ol agza yazmandy asyl goshgyn yzyny yazmandyr ine yzy!
Şo mahal ýokardan geldi bir owaz,
Seretsem toraňňy urup dur perwaz
“Aşyklar, ýene-de sabr ediň biraz,
Görmändim saýamyň
Beýle ýaz wagtyn!”
Derýa hem seslendi: “Etmäň ätiýaç
Siz ekast etjege taparyn alaç.
Siziň kimin birek-birege mätäç
Görüpdim ne derýa,
Ne tekiz wagtym”.
Asmanda pel-pelläp bir goja bürgüt,
Gygyrdy: “Siz juda mynasyp jübüt.
Ýöne weli gyşa galaýma ýigit
Miwe ýetişdimi
Ýygna güýz wagty!”
Tokaý bürgüdinden alyp ak pata
Gyşa galmazlygy edipdik wada
Ýa sen sada boldyň ýa-da men sada
Birden tupan gopdy
Dünýäň ýaz wagty
Atdylar maşyna. Ses etdiň aglap
Topuldym. Çekdiler golumdan towlap
Bir menzile gitdim yzyňdan ylgap
Gök kürtelem bolsaň
Entek gyz wagtyň…
Bir gujak alynsaç, bir gujak çokul,
Üç gujak örümsaç, on gujak akyl-
Şunça hazynany bir kürtä bukup,
Ýitdiň gözlerimden
Daňyň saz wagty.
…Dogry aý ýarymdan dolandyň sen soň
Öň meňkidiň weli, meňki däl onsoň…
Şonda men diýipdim: “Sen bagtly bolsaň,
Hem-ä meniň bagtym,
Hemem öz bagtyň”.
Şobada ýüzüňde göründi ünji
Gözleriňden gaçdy üç sany hünji,
Soň gaçdy dördünji, onsoň bäşinji…
Şoldy iň mert wagtyň,
Hem ejiz wagtyň…
“Içerde otyrsam – ýüregim gysýar.
Daşa çyksam – asman depämden basýar”.
Şu goşgyň henizem bagrymy kesýär,
Tas şahyr bolupdyň
Çuwal gyz wagtyň.
Tas şahyr bolupdyň. Bordyňam, belkem.
Şahyrlyk ýangyndan başlanýan eken.
Ýene gaýdyp gitdiň. Sowaşdyň kem-kem,
Şonda-da kuwwat sen
Her ýalňyz wagtym…
Kim bolsa-da saňa sataşan kişi,
Çagalaň başyna sag bolsun başy.
Ýöne seň başyňa salaýsa gyşy.
Gijä öwrülmezmi
Oň gündiz wagty?
Çümdürse eliňe ýekeje tiken,
Şol tiken müň bolup bagryma çöker.
(Şygryma düşüner yşk ýükün çeken,
Çekmedik ýitirer
Özeziz wagtyn).
Ýene şuny bilsin ol bagtly oglan:
Beýle gyz dogmandy, indi hem dogmaz.
Dogsa-da ýüz ýylda bir gezek doglar,
Onda-da säheriň
Iň tämiz wagty…
…Arada aýlandym Tejen ýerlerne,
Ýaşlyk ýyllarmyzyň geçen ýerlerne,
Seredip gözýaşyň seçen ýerlerňe,
Geçirdim bir gije,
Bir gündiz wagtym.
Gaňňaly hem otyr öňki ýerinde,
Toraňňy hem otyr öňki ýerinde,
Şol derýa hem ýatyr öňki ýerinde.
Bir tapmadyk zadym öňki ýerinde –
Meniň ýigit wagtym,
Seniň gyz wagtyň.
-
Harmandali
11 years ago
kerim aga ol yerde yene yalanchy bolupdyr-a.Nirede yalanchy bolupdyr?!
-
Harmandali
11 years ago
- Meň iň gowy görýän goşgym.
“Rubagy – Poema”
Şol beripdi baş söýginiň mähnetin…
Nirelere alyp gitdi kysmatyň!
Aglaýan bolsaň-da gülýän bolsaň-da,
Bir ýerlerden sen gelerdi ahbetin!
Megerem bagtlysyň. Oňýansyň mensiz.
Men weli ölýänçäm dem alman sensiz.
Kyrk müň setir goşgy döreden bolsam-
Her harpyň içinde Sensiň, Sensiň, Sensiň…
Ömrüň menzillerden menzile ýetsin.
Men senden öňürti süýneýin sessiz.
Gara habar güni gara gözüňden
Bir gara ýaş damsa, şol maňa besdir.
-
Harmandali
11 years ago
- (Bu setirler bolsa Rubagyň soňlarynda haçanda ol halaýanynyň ölenini bilen wagty)
Poema başlamda oňatdy keýpim.
Baş söýgim bir ýerde basýardy seýkin.
Ýaňy gök gürlän dek bir habar geldi:
“Onuň ötenine eýýäm iki gün….”
Şobada özümi goýberdim aşak:
“Oňa nädip dözdüň eý Ajal-peşap!”
Ol diýdi: “Gelinmi, şahyrmy, gyzmy –
Meň üçin çigit dek tapawudy ýok!”
Şo ýerden ylgadym mazara garşy.
Şabyrdap ýagýardy gök maýyň ýagşy.
“Taýsaň-da ylgaber! – diýdim özüme-
Taýsaň ýagşy, ölseň ondanam ýagşy…”
Alnym bilen öpüp mazaryň üstün.
Gum saralyp ýatyr misli bir possun.
Ýerden owaz çykdy: “Eý yşkyň ogly,
Indi ýanma, öňki ýananyň besdir!…”
Rubagylam sizi batyrdym guma.
Söýgüden başladym, çümürdüm guma.
Durmuş dowam edýär, göz ýaşyň süpür,
Häzir ýer üstünden gideli öňe.
-
agash55
11 years ago
- sheydip men yazayyyn sizem dowamyny getiriberin dostlar minnetdar hemmaniza
-
Harmandali
11 years ago
- Wiy sheytsenem bolyamyka?! Jenap yazsan goshgyny doly yazynsana! Biz son bashga goshgylardan yazars.
-
Shazada
11 years ago
- ine gowy goşgy!
-
diwana
11 years ago
Bir gezek uniwersitetde egzamin berýärkä Kerim şahyryň biledine G.Seýtliýewyň uruş döwri ýazan “Pagonly gyz” goşgusy düşüpdir. Geň galmaly ýeri şahyr ol goşgyny okaman eken. “Okamadym” diýsehä gülki döretjek. “Okadym” diýse-de ýalançy boljak. Kerim şahyr nädendir öýdýäňiz?! Bilet çekip otyran ýerinde “Pagonly gyz” diýen goşgyny özi ýazypdyr-da güzledip okap beripdir. Egzaminatorlar biri-birleriniň ýüzlerine çiňňerilişipdirler. Ahyr hem olaň biri:
- Ýoldaş, Gurbannepesow, biziň okan “Pagonly gyzmyzda-ha” beýle bentler ýok ýalydy – diýip ynamsyz gürläpdir
- Maňa-ha bu goşgyny şahyryň özi okap beripdi, şol wagtyň özünde-de ýat tutypdym. Soň kem-käs üýtgeden bolsa bilemok.
Şahyr egzamindan bäşlik bilen geçipdir. Şahyryň kalby hemişe şygyr bilen dolyp durdy.
shu wakadan yalan sozlemejek bolup, son yene yalan sozlap chykmandyrmy?
-
Harmandali
11 years ago
- :))))))))) Yone ol yalan hich kime ziyan getirmandira :))
-
diwana
11 years ago
- yok, men ucin tapawudy yok. ony mun ucin tankytlamok. yone diyaydim, yalan sozlemejek bolup etdi diylipdir welin.
-
Harmandali
11 years ago
- Ine yene-de shon goshhgylaryndan bolek \"Yurek poemasyndan\" \"
Hanha bir gyz gelýär
Sülgünmi, durna –
Gabaklary ýüpek, ýaňagy hurma.
Iň eziz, iň tanyş ys urdy burna,
Baş söýgimi ýatlap,
Köreşim besdir.
Gözleri-de tanyş, gaşy-da tanyş,
Giň alny-da tanyş, dişi-de tanyş.
On sekiz – on dokuz ýaşy-da tanyş,
Keşbin görüp,
Şagga derleşim besdir.
Ädiminde galp ýok, gözünde ýalan,
(Asylly enäniň sapagyn alan!)
Megerem bir ýerden okuwa gelen –
Galam-depderinnden
Çenleşim besdir.
Bir golundan tutup ýandaky joraň,
Ýag dek akdy gitdi. Açyldy aram.
Soraň, eý, agaçlar, şo gyzdan soraň!
Keşbi tanyş!
Tanap bilmeşim besdir.
Agaçlaň birinden çykdy bi owaz:
“Şahyr, başky Söýgiň balasy şol gyz!”
Şo bada ýüregme girip bir niýaz,
Esli wagt
Özüme gelmeşim besdir.
Bitipdir, ösüpdir enä mynasyp.
Gözler düpsüz derýa, nury bihesip.
Söýjek ýigit,
Sen bir galma binesip,
Sen jowranma,
Meniň jowranşym besdir!
Zyýany ýok! Söýüp gyzlaň naýbaşyn,
Öwrenipdiň dünýäň dürsün, ýalňyşyn.
(Söýmedige düşnüksizdir durmuşyň,
Söýen üçin –
Birje dem alşyň besdir).
Dünýäde şol aýal sag gezip ýärkä,
Ýüregim daşdandyr, dagdandyr arkam.
Şonuň aýak yzy toprakda barka –
Ýeri agyrtmaga
Dözmeýşiň besdir.
-
Achilles
11 years ago
- oglanlar gyzlar,,,Kerim agany yatlalyn...Bizde sheyle shahyrlar bolany uchin guwanalyng...Shul goshgy barada bir zat aytmakchy. Shul goshgynyng aydym gornushi \"Yanlan Diyarym\" basleshigining Mary Welayatynda gechirilen boluminde Yeniji boldy. Men bul aydymy dinlanim-da, gaty begendim...Birazrak gijragem bolsa hormatly shahyryn ruhy begenendir men pikirimche...Hatda shahyryn goshgularynyng birinde shu tema yagny shu Gannalyn oyunda tazeden ele alynyar...Awatobusdan dusheninde bir yash gyzy gorup oz soyen yaryna menzedyar...Onung gyzydygyna goz yetiryar,,umuman shu manydady setirler...Yene-de Shahyryn sheylerak setirleri bolmalydy,,ol meng asla yadymdan chykmayar:\" Bir posa uchin,,,Dagdan ashyar burgutler..\" Bul goshgy PARK ta oturyp Ysgashyp oturan yash juwanlary goreninde kellesine gelipdir...
-
Harmandali
11 years ago
- Ay on gowy goshgylary kopa Bagulli yigit, guller (muncha yeri zayalap natjekdin pamidor ekaysen bolmayadymy) bir meylisde, duralgada, yurek poemasy, rubagylar, wesyetler boyuncha, omrume pent…
Men elim degse barik yazyp goyarn.
-
garakchy
11 years ago
- ellerinize güller bitsin bu goshgulary barik yazanlara diyyan!kop sagbolun!


text:
Rus imperiýasy 1879-nji ýylda Türkmenlerden ýeňilendiklerini özlerine namys bilip, söweşlerde at gazanan general Skobelewe, güýçli goşun bilen türkmen topragyna täze ekspedisiýasy tabşyrylýar. Şeýlelik-de, birinji söweşde bir näçe adam ýitiren türkmenler, ruslaryň täze eskpedisiýasyna daýanyp bilmän, Gökdepe galasynda urşy dowam etdirýärler. 1881-nji ýylyň 12-nji ýanwarynda, ruslar tarapyndan 1 tonna 120 kilogram därini galanyň gündogar böleginde partladyp, galanyň içinde aljyraňlyga düşen adamlary uçdantutma gyryp başlaýarlar. Ýöne 23 gün galada gabalan türkmenler, Watan üçin bir gezek däl, 25 gezek ölmelem bolsa taýýardylar. Olar muňa boýundylar. Olarda esasy maksat Ata-Watan üçin jan bermek, şehit bolmakdy. Olar Watan üçin, ar-namys üçin gara başy gurban etmegiň diňe sözde däl-de, durmuşda nähili bolýandygyny görkezipdiler. Her ýyl bütin Dünýä türkmenleri, Watan üçin wepat bolanlaryň hatyra gününi uly il bolup döwlet derejesinde ýatlaýarlar. Gökdepe galasynda dökülen ganyň manysyz däldigini, şol uruşda wepat bolanlaryň hakyky Watan gahrymanlarydygyny arkaýyn aýtsa bolar. Ondan öňem, soňam Watan üçin şirin janyny gurban edenleri Gökdepe galasynda şehit bolanlar bilen bir hatarda hatyralamakdyr. Bu gahrymançylyk bizi parahatçylykly günlerde-de Watanyň gymmatynyň, hatda öz janymyzdanam gymmatlydygyny ýatladyp durmalydyr. Bu bize ata-babalarymyzdan galan iň uly baýlygyň, iň gymmatly mirasyň biridir. Gökdepe galasynda şehit bolan ynsanlaryň jaýy jennetden bolsun, yzynda doga-dileg edip ýatlaýan nebereleriniň ýurdy abat, halky agzybir bolmaklaryny Beýik Biribardan dileg edýärin. Rus imperiýasy Gökdepe Galasyny partladyp ýeňiş gazanyp, az wagtlaýyn hem hökümdarlyk edenem bolsa, türkmen öz gaýduwsyzlygy bilen, şu günki günde türkmen halky öz ýeňişini özbaşdak, Garaşsyz hem Bitarap Döwlet bolup özüni bütin dünýa tanatmagy gazandy. Biz ýaşlar, Garaşsyz Baky Bitarap asuda Watanyň abraýy üçin edýän her bir işimizde, okuwymyzda gujur-gaýratymyzy, yhlasymyzy görkezmeli we edil ata-babalarymyz ýaly ýatlanmaga mynasyp adamlar bolup ýaşamalydyrys. Biz parahatçylykly, asuda günlerde Watana şan-şöhrat getiren zähmet gahrymanlary bolmalydyrys.
Gökdepe galasy ýa-da geçmişi ýatlap ...
-
nexttm
6 years ago
- suratlary diýen ýerimde goýu bilmedim
-
gadymypaytagt
6 years ago
- sagbol yetirenine!
-
mysterious
6 years ago
- Sheyle suratlary nirden tapsa bolarka?
-
sahett
6 years ago
- ...ýatan ýerleri ýagty bolsun...ertir nesip bolsa prezidentymyzam barar gökdepä aýat-töwür okap şehitleriñ ruhuny şat ederler ýatlap...hawa ol gala entegem bar,diñli depede,galanyñ içi tümmek-tümmek bolup dur şehit bolup türkmenleñ ýatan ýerleri...
-
URGENCLI
6 years ago
- katibi shahyrymyzyn 'senin ustungde' atly goshgusynda gowy suratlanyrylypdyr ikinji gokdepe urshundaky yagdaylar,
.
Sagbol awtor
-
URGENCLI
6 years ago
- yokarky goshgy hem goyulsa tema has baylashardy, meng doly yadymda dal goyjak weli
-
URGENCLI
6 years ago
- gokdepe urshy , ondan ongki we songky wakalar hakda aydara zat gaty kan welin, hemmelering bilyan zadyny gaytalap oturmayyn
.
Gokdepe gahrymanlarynyn jaylary jennet bolsun
-
hakykygyz
6 years ago
- shetlemizin yatan yerleri yagty bolsun.
awtoryn aydyshy yaly olary ayat-towhirlerde,dileglerde yatlalyn.
-
hakykygyz
6 years ago
- aydym "gerchekler" sozleri doly yadyma dushenok bagyshlarsynyzda.
yat edeyin gokdepanin galasyn,
jan alyp, jan beren, jan yatyr munda.
dosh gerip garshylap urush belasyn,
sanalmaly cheten han yatyr munda.
uste kapyr geldi ajal permanly,
yigitlerimiz atlandylar durmany,
niçe gyz-gelinler geçdi armanly,
yany yarsyz galan
yar yatyr munda.
niçe gerçek gitdi gola at bilen,
niçe yesir gitdi dat-bidat bilen,
ençe yash juwanlar yandy ot bilen,
kalby gysha donen yar yatyr munda.
watan uçin,iman uçin,din uçin,
bash goydular toprak uçin,jan uçin,
namys uçin,perzent uçin,mun uçin,
ertesi yok bolan duyn yatyr munda.
hem-de yatyr orazmamet han yatyr,
bayram yatyr,behrem yatyr,bary yatyr
shahyr yatyr,shady yatyr,shir yatyr,
gurbanmyrat ishan pir yatyr munda.
garagumda doglan garagum gurdy,
akishan pataly bir dana pirdi,
durdygozel enan gerçek zuryady,
garabatyr atly dag yatyr munda.
yatyrlar galany basyp bagryna,
ayak dirap gayra ganat bowrune,
halal ganym goshdy halal neslime,
namysyndan olen kan yatyr munda.
-
hakykygyz
6 years ago
- sheyle-de agzalar sizinem yakyn hossarlarynyz, dogan-garyndashlanyza iberen hatyra ayat-towhirleniz olaryn ruhlaryna barsyn.
-
aga593
6 years ago
- sagbolun hormatly talyplar yatlanynyza.
men pikirimche gokdepe galasynyn basylyp alynmagy bizede kop sapaklar beryar. sebabi birinji gezek orslar turkmenleri boyun egdirip bilman gityaler, muny hemmamizem bilyas. ikinji gezek gelenlerinde olar plan bilen gelyaler. turkmenlerin agzyny ala etyaler. nahili bolyanyny gurrun bereyin.
hachanda orslaryn gelyanini eshidenlerinde, turkmen hanlary birleship maslahat etyaler, maslagatda olar herkim oz yashayan yerini goramaly diyip karara gelyaler, mununam sebaplerinin biri orslar olaryn agzyny alartya. shu wagtky ursh generallarynyn aydyshyna gora, shol wagt gokdepa beyleki turkmenlerde uyshup komege baran bolsadylar, onda orslaryn goshunyndan nam nyshan galmazdy diyyaler. turkmenlerin eden yalnyshlarynyn biri, olar shol yerde agzy alardy diyyaler. '
bu bize sapak bolmaly, gechende bir surat gordum, biri turkmenistanyn kartasyny alypdyr, 5 welayata bolupdir, we her welayatyn usdune "bosh" diyip yazypdyr. ozuninka bolsa "in gowusy" diyip yazypdyr. bu agzalalyk dalmi eysem, shol suratyn ustunde birtopar dawa bolup dur. hey adamyn etjek ishimi shul. men pikirimche beydip birek birek bilen urshup yorenden, birek birek bilen dogan bolsan has gowy dalmi??? turkmeni turkmen etjek dine turkmendir diyya.
sagbolun oglanlar, sadakalarynyz doga dilegleriniz kabul bolsun...


text:
Näbelli adam tarapyndan hemme
Şu ýylyň 8-nji martynda Kuala-Lumpuradan Pekine MH370
aragatnaşyk ulgamlary öçürilipdir, bu bolsa onuň hemme zat barada habarlydygyny
aňladýar.
reýsi bilen uçup barýan “näbelli tehniki zehini bolan uly tejribeli haker”
tarapyndan zyýan ýetirilýär, Boeing 777 samolýodynyň ýitmegine bolsa Malaysia
Airlines awiakompaniýasy jogapkädir. Bu hakda duşenbe güni noýabr aýynyň 10-na,
laýneriň ýitmeginde sputnikler boýunça ekspert Michael Exner öz hususy derňewini geçirýändigini
International Business Times neşirýaty habar berýär.
Goşmaça doly maglumat: www.zehinli.biz


text:
TOPH gaz magistraly Pakistan bilen Owganystanyň arasyndaky gatnaşyklary gowulandyrmaga ýardam eder
Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisi sarp ediji ýurtlara diňe bir energetika çökgünligini çözmäge däl, eýsem ikitaraplaýyn gatnaşyklary hem gowulandyrmaga ýardam eder. Bu pikiri Yslamabadyň Strategik meýilnamalaşdyryş institutynyň ylmy barlagçysy Harim Akdas «TOPH turba geçirijisiniň taslamasy: ugur öňe» atly makalasynda belleýär, diýip ORIENT habarlar agentligi habar berýär. Makalanyň awtorynyň belleýşi ýaly, taryhy ösüşinde...


text:
Garrygala söweşi
Garrygala söweşinden Pursat (1855).
Garrygala söweşi
Sarahs söweşinden (1855) soň, Hywa goşunlary Günorta Türkmenistana aýaklaryny sekmedi, indi bu ýerlerde Eýrandaky gajar türkmenleriniň hökümdarlygynyň şasy Nasreddiniň goşunlary basybalyş hereketlerini ýaýbaňlandyryp başladylar. Ol türkmenleri tabyn edip, özüne salgyt töletmekçidi. Emma türkmenler XIX asyryň ortalarynda goňşy döwletleriň basybalyjylykly ýörişlerine garşy gaýduwsyzlyk bilen göreşip, ata Watanyny, ene topragyny döş gerip goradylar. 1858-nji ýylyň Garrygala söweşinde-de hut şeyle boldy. Nasreddin şa türkmenleriň üstüne ýöriş guramak üçin mejlis geçirýär. Köşkdäki emeldarlaryň we serkerdeleriň mekirlik bilen taryna kakyp görýär. Şol mejlisde Büjnürt welaýatynyň häkimi Japarguly han türkmenleriň üstüne harby ýörişe gitmäge taýýardygyny mälim edýär. Şa Japarguly hany 1858-nji ýylda öz goşunlaryna baş serkerde edip, Garrygalany, soňra bolsa Ahaly basyp almak üçin iberýär. Japarguly hanyň goşunlary ençeme gün ýol ýöräp, Gürgen boýunda düşleýär. Uruş howpunyň abanyp gelýändiginden habarly gökleň türkmenleri Durdy hanyň baştutanlygynda özara maslahatlaşyp, galany berkidip, söweşe taýýarlyk görüp başlaýarlar. Olar goňşulary Ahal we günbatar türkmenlerine çapar ýollap, kömege çagyrmagy karar edýärler. Habar barandan atlanha-atlan bolup, derrew gökleň doganlaryna kömek bermek üçin Ahaldan Nurberdi hanyň baştutanlygynda 10 müň atly, günbatardan Mahmyt işanyň baştutanlygynda 8 müň atly Garrygala gelýär. Munuň özi kyn günde birek-biregi goldamagyň, umumy düşmana garşy bileleşip göreşmegiň türkmenleriň ganyna siňendigini subut edýärdi. Bu wakany Abdysetdar kazy “Jeňnamada” şeýle beýan edýär: Gördi gökleň ili gerdi-gubary, Yetip gelen on müň çapyksuwary. Tanadylar ony, Nurberdi handyr, Merdana, il bilen bir tenu-jandyr. Öňlerinden çykyp, aldylar garşy, Uly-kiçi aýdyp ýüz-müň alkyşy. Ýaşyl donly, eli ýaşyl hasaly, Köňlünde hak ýady, dili senaly. Mahmyt işan diýrler onuň ismine, Gelýär ol baş bolup ýomut iline. Munuň özi türkmenleriň atly-ýaragly saýlama edermen ýigitlerine bir tuguň-baýdagyň astyna jemlenip, duşmanyň öňünden çykmaga mümkinçilik beripdir. Japarguly hanyň goşunlary Çendiriň üstünden geçip, Garrygalanyň golaýyna gelip düşläpdir. Adatça, gadymdan gelýän däbe görä, her tarapdan söweşden öň bir batyr urşujy pälwan ýekme-ýek söweşmek üçin orta çykmaly eken. Bu gezek hem şeýle bolupdyr. Ýekme-ýek söweşde, esasan, galkan bilen naýza, gylyç ulanylýardy. Japarguly han öz pälwanyny öňe çykarypdyr. Gyzylarbatdan Päli mergen diýen bir batyr türkmen ýigidi garşydaşy bilen söweşip, onuň süýr depesinden gylyjy inderipdir. Başa-baş söweşden soň, Garrygalanyň eteginde uruş başlanypdyr. Japarguly han galany top okuna tutup almakçy bolýar. Türkmenler bolsa ilki mergenleri, soňra galan nökerlerini söweşe girizýärler. Söweşiň edil jygba-jygbaly pursadynda günbatardan gelen ýomut atlylary hem hüjüme geçýär. Uruşda tekeleriň, ýomutlaryň, gökleňleriň birleşen güýçlerine umumy ýolbaşçylyk etmek wezipesi Nurberdi hanyň paýyna düşýär. Duşman bilen söweş barha güýjeýärdi. Nurberdi han kethudalar, serdarlar bilen maslahatlaşyp, olara duşmanyň üstüne aýgytly hüjüme geçmek wagtynyň gelendigini mälim edýär. Soňra han ähli nökerlere ýüz tutup, türkmen tire-taýpalarynyň agzybir bolanda almajak galasynyň, gaýtarmajak ýagysynyň ýokdugyny nygtap, olary şir-peleň kimin duşmana daramaga çagyrýar. Duşman bilen aýgytly söweş bolan güni tekeler Nurberdi hanyň, Dykma serdaryň, Çopan batyryň (kir) ýolbaşçylygynda ortada, ýomutlar Mahmyt işanyň, Tuwakmyrat Taraşyň baştutanlygynda çep tarapda, gökleňler bolsa Durdy hanyň, Ýagşy mergeniň baştutanlygynda sag tarapda durup söweşipdirler. Japarguly han ähli top-tophanasyny söweş meýdanyna çykarýar. Bu aýgytly çaknyşykda iki tarap hem örän erjel söweşýär. Japarguly hanyň nökerleri türkmenleriň gazaply hüjümine çydaman, yza çekilmäge mejbur bolupdyrlar. Kän salym geçmänkä, türkmenler doly ýeňiş gazanypdyrlar. Olar duşmanyň tuguny çapypdyrlar, nökerleriniň aglabasyny gylyçdan geçiripdirler. Bu gazaply söweş Monjukly depäniň töwereklerinde bolupdyr. Umuman, Garrygalanyň eteginde bolan uruşda Päli mergen, Öwezli tentek batyr, Çary batyr, Pena serdar, Marydan gelen Gülten batyr ýaly başga-da köp ýigitler uly edermenlik görkezipdirler. Japarguly han galan az-owlak nökeri bilen ähli getiren harby enjamlaryny taşlap, söweş meýdanyndan gaçyp gidipdir. Eýran goşunlarynyň ýeňilendigi baradaky habary eşiden Nasreddin şanyň gaty gahary gelipdir we ahmyrlydygyny aýdypdyr. Gökleňler duşmandan olja alnan mis topy Nurberdi hana sowgat beripdirler. Türkmenleriň Garrygala söweşindäki ýeňşi Eýrandaky gajar türkmenleriniň hökümdarlygyna uly urgy boldy. Bu söweşde üç sany uly türkmen taýpasynyň birleşip, duşmana garşy göreşmeginde Nurberdi hanyň, Durdy hanyň, Mahmyt işanyň şahsy goşantlary uludyr. Olar Garrygala söweşinden has öň hem ýakyn aragatnaşyk saklapdyrlar. Bu hanlar biri-biri bilen ýüzbe-ýüz duşuşanlarynda, türkmen taýpalarynyň güýç birikdirip, agzybir bolmagyň zerurlygy barada söhbetdeş bolýardylar. Garrygala söweşi hem şonuň dogrudygyny hakykat ýüzünde subut etdi.
Çeşme: A.Nuryýew, M.Moşew. Türkmenistanyň taryhy. XVII-XX asyrlar. Orta mekdepleriň IX synpy üçin synag okuw kitaby. – A.: Türkmen döwlet neşirýat gullugy, 2009.


text:
TOY HYZMATLARY
TOY HYZMATLARYGörmek Toý hyzmatlary goşulan wagty 1 hepde öň Gören adam sany 34x
Toý tanscylar
Магия Востока tans topary ýaşlar restorana girende wals.hindi.lezginka.şeýle hem siziñ göwnüñizden ýarajak tanslarymyzy hödürläris.Toy etjek siz bilen toýy bezemek biz bilen.Biziñ bilen habarlaşmak üçin:+99364951476Görmek Toý hyzmatlary goşulan wagty 1 hepde öň Gören adam sany 16x
iş gozleyan
Salam mana gysagly is gerekGörmek Toý hyzmatlary goşulan wagty 3 hepde öň Gören adam sany 9x
Видеосъемка и монтаж
Видеосъемка и монтаж свадеб и других торжеств высокого качества за небольшие деньгиGörmek Toý hyzmatlary goşulan wagty 1 aý öň Gören adam sany 21x
Искусство Цирюльника
Для лучших Леди Туркменистана Парикмахер предлогает : -Арабское, Скандинавское меллирование волос ( разновидность техник большая ) -Колорирование цвета волос, более 3х цветов -Лечение и востоновление повреждённых волос (маски натуральные и косметичес...Görmek Toý hyzmatlary goşulan wagty 1 aý öň Gören adam sany 22x
Рисование хной на теле
ARZUW hyzmatlary taze toy HYZMATLARY
ARZUW toy HYZMATLARY size taze * masyn bezeg *Howly bezeg *Restoran bezeg *Palatkalar we ofissantlar *Tutular we zalyuzlary Hemde dizayn islerni vzitka buklet menu baner stiker flaer loga we isledik reklama islerni hodurleyar amatly baha bizde barGörmek Toý hyzmatlary goşulan wagty 1 aý öň Gören adam sany 33x
toy ucin holadinik masyn
TOYA. Holadinik masyn uly amatly. BahasyGörmek Toý hyzmatlary goşulan wagty 1 aý öň Gören adam sany 39x
toy ucin holadinik masyn
Toya holadinik. Masyn uly apathy bahadanGörmek Toý hyzmatlary goşulan wagty 1 aý öň Gören adam sany 11x
Palatkalar
Hormatly musderiler: Sizin gurnajak bolyan ahli toy dabaralarynyz we sadakalarynyz biz bilen gurnan: Hodurleyan hyzmatlarymyz : Toy Cadyrlary, Ahli Toy bezegleri, gelinalyjy masynlar, Sowadyjy masynlar, gap-gaclar, gazan-ojaklar, gup, atgulak, Ofisan...Görmek Toý hyzmatlary goşulan wagty 1 aý öň Gören adam sany 52x
Ahli Toy Hyzmatlary
Hormatly musderiler: Sizin gurnajak bolyan ahli toy dabaralarynyz we sadakalarynyz biz bilen gurnan: Hodurleyan hyzmatlarymyz : Toy Cadyrlary, Ahli Toy bezegleri, gelinalyjy masynlar, Sowadyjy masynlar, gap-gaclar, gazan-ojaklar, gup, atgulak, Ofisan...Görmek Toý hyzmatlary goşulan wagty 1 aý öň Gören adam sany 52x
Toy Hyzmatlary
Hormatly musderiler: Sizin gurnajak bolyan ahli toy dabaralarynyz we sadakalarynyz biz bilen gurnan: Hodurleyan hyzmatlarymyz : Toy Cadyrlary, Ahli Toy bezegleri, gelinalyjy masynlar, Sowadyjy masynlar, gap-gaclar, gazan-ojaklar, gup, atgulak, Ofisan...Görmek Toý hyzmatlary goşulan wagty 1 aý öň Gören adam sany 25x
Satlyk salon fata
Gyssagly gaty fatalar bezeg matalar caga eshikler oglan eshikler wecerniy koynekler manekenlar shaylar hemmesi 200 Mln ayram satyanGörmek Toý hyzmatlary goşulan wagty 1 aý öň Gören adam sany 84x
Ahli Toy Hyzmatlary
Hormatly musderiler: Sizin gurnajak bolyan ahli toy dabaralarynyz we sadakalarynyz biz bilen gurnan: Hodurleyan hyzmatlarymyz : Toy Cadyrlary, Ahli Toy bezegleri, gelinalyjy masynlar, Sowadyjy masynlar, gap-gaclar, gazan-ojaklar, gup, atgulak, Ofisan...Görmek Toý hyzmatlary goşulan wagty 1 aý öň Gören adam sany 61x
Видеосъемка и монтаж
Видеосъемка и монтаж свадеб и других торжествGörmek Toý hyzmatlary goşulan wagty 2 aý öň Gören adam sany 25x
Видеосъемка и тяжелый дым
Видеосъемка и тяжелый дым для свадеб и других торжествGörmek Toý hyzmatlary goşulan wagty 2 aý öň Gören adam sany 24x
Angel soap
Mylo ruchnoy rabotyGörmek Toý hyzmatlary goşulan wagty 2 aý öň Gören adam sany 83x
Toý hyzmatlary "Sähetli gün"
Toý-sadakalaryna çadyrlar, bezegler, gap-gaçlar, stol-stul we ş.m hyzmatlary edýäris tel: +99365667605/+99361667605Görmek Toý hyzmatlary goşulan wagty 2 aý öň Gören adam sany 70x
Makeup, pricoska we narashywynny kirpiknowredyan 3 aylyk
Makeup, pricoska we narashywynny kirpik owredyan 3 aylyk 3 aya 9 mlnGörmek Toý hyzmatlary goşulan wagty 2 aý öň Gören adam sany 18x
Услуги салона красоты
Поиск Русский язык Seller did not upload any picturesDetailsContact Не указана Услуги салона красотыДобавлено 8 часов назад Мужской мастер : Стрижка 25 м, детская стрижка 15 Женский мастер: Стрижка 30м,Укладка 30м, коррекция бровей 10м, покраска бров...Görmek Toý hyzmatlary goşulan wagty 2 aý öň Gören adam sany 32x


text:
2008-nji ýylda döredilen «ÇYZGY» kompaniýasy Türkmenistanda iň hormatly we öňdebaryjy kompaniýalaryň biri. Biziň ösüşimiz we üstünligimiz, ugur tapyjylyk we öňde baryjylyk ýaly ösýän abraýymyz tötänleýin däl. Bu kompaniýamyzyň gurluşyk pudagyndaky ilkinji gününden başlap ugur alýan gymmatlyklarynyň adaty netijesi bolup durýar.
Kärhanada 700-den gowrak işleýän işgärler, şol sanda tejribeli inženerler, hakyna tutma hünärmenler, agaç ussalary, ussa kömekçileri, dürli iş bilen meşgullanýan işgärler dogruçyllyk we umumylyk bolan pelsepämizden ugur alyp ýokary derejede ýerine ýetirýärler. “ÇYZGY” kompaniýasy döwlet edaralarynyň we hususy edaralaryň arasynda uly abraýy eýeleýär.
Taslamalaryň sanynyň artmagy bilen täze işleri amala aşyrmak üçin kompaniýa Ahal welaýatynyň Owadandepe obasynda maddy- tehniki üplün edilen 20 000 m2 meýdany tutýan 500 işgäri ýerleşdirmäni mümkinçiligi bolan ýaşaýyş jaýly, ähli ulag spekterini öz içine alýan iň gowy öňdebaryjy brendlerden iň soňky modelli ulagly duralga we ulag ussahanaly Bazasyny gurdy.
BIZ NÄME GURÝARYŞ
Gurluşyk işlerinde esaslanan “Çyzgy” gurluşyk kompaniýasy taslama işini, gurluşyk we montaž işlerini doly toplumda ýokary derejede ýerine ýetirýär.
- Döwrebap binalar
- Jemgyýetçilik binalar
- Ýaşaýyş jaýlar
- Işewürlik merkezler
- Kottej jaýlar
- Monolit jaýlar
BIZIŇ TÄZE UGURLARMYZ
Biziň kompaniýamyz ykdysadyýetiň dürli ugurlarynda iş alyp barýar. Biz ýetilen sepgitler bilen kanagatlanman täze ugurlarda özümizi görkezýäris:
- Bagbançylyk
- Guşçulyk
BIZIŇ SALGYMYZ
A. Nyyazow şayoly, jay 174, gat 13, N1302 şäher Aşgabat.