text:
Sişenbe güni Aşgabatda, Baýramalyda we Daşoguzda geçirilen oýunlar bilen Türkmenistanyň futbol boýunça çempionatynyň ýokary ligasynda 12-nji tapgyr başlandy.
Paýtagtdaky duşuşyk uly gyzyklanma döretdi, ikinji aýlawda diýseň şowly çykyş edýän “Aşgabat” dört tapgyr bäri ýeňilmän gelýän “Balkany” kabul etdi. Soňky üç duşuşykda mümkin bolan aňryçäk utuklary toplamagy başaran balkanlylar bu oýunda ýeňiş gazansalar, iň bolmanda wagtlaýynça ýaryş tertibinde öňdäki orna çykyp biljekdi. Bu toparlaryň birinji aýlawdaky duşuşygy Balkanabatda geçip, 1:0 hasabynda ýer eýeleriniň peýdasyna tamamlanypdy.
Ýöne Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Aly Gurbanynyň şägirtleri ýeňişli ýoly dowam etdirip bilmediler. “Aşgabadyň” futbolçylary her ýarymda bir pökgi geçirip, 2:0 hasabynda ýeňiş gazandylar. Edil HTTU bilen bolan duşuşykdaky ýaly, Ruslan Gurbanow (43-nji minut) bilen Pirmyrat Gazakow (58-nji minut) tapawutlandylar. “Balkana” bir jogap pökgüsini geçirmäge mümkinçilik boldy. Ýöne Mekan Saparowyň urgusy derwezäniň sütünine degdi.
Şeýlelikde, bassyr dördünji ýeňşini gazanan “Aşgabat” 22 utuk toplap, ikinji orunda barýan “Balkanyň” yzyndan ýetdi. Ýöne medallar ugrunda göreşýän “Altyn asyryň” we “Ahalyň” şu günki duşuşyklaryndan soň, ýaryş tertibinde ýagdaý birneme üýtgäp biler.
Uly gyzyklanma döreden duşuşyklaryň ýene biri-de — Baýramalyda “Energetik” bilen “Merwiň” arasyndaky Mary derbisinde ýene-de deňlik hasaba alyndy. Bu toparlar birinji aýlawda 1:1 oýnan bolsalar, bu gezek 0:0-a razylaşdylar.
Ýurdumyzyň demirgazyk welaýatynyň merkezinde “Daşoguz” HTTU-ny kabul etdi. Ýerli futbolçylar birinji aýlawda myhmançylykda Halkara türkmen türk uniwersitetiniň toparyndan 1:0 hasabynda ýeňlen bolsalar, öz meýdanynda has uly hasap bilen asgyn geldiler — 0:3. Ýeňiji topardan pökgüleri 49-njy minutda Nazar Baýramow, 72-nji minutda Pirmyrat Soltanow, 87-nji minutda bolsa Nurýagdy Muhammedow geçirdiler.
77-nji minutda ýer eýelerine bir jogap pökgüsini geçirmäge mümkinçilik döredi. Ýöne 19 ýaşly Didar Haýitow 11 metrlik urgudan tapawutlanyp bilmedi. Daşoguzlylar oýny on bolup tamamladylar, duşuşygyň goşmaça wagtynda ikinji sary petek alan Ibragim Ibragimow meýdandan çykaryldy.
12-nji tapgyr 20-nji maýda “Hazyna” — “Ahal” we “Altyn asyr” — “Şagadam” duşuşyklary bilen jemlener.
Maglumat toplamagy halaýanlara duşuşyklaryň sanlaryny we delillerini hödürleýäris:
«Energetik» – «Merw» – 0:0
19-njy maý. Baýramaly. «Sport desgasy». 1 000 tomaşaçy.
Duýduryş alanlar: Azamat Açylow 32, Döwletmyrat Seýitmuhammedow 51, Resul Şamuhammedow 75 – Ilýa Tamurkin 59, Jemşit Orazmuhamedow 70, Azat Orazmuhammedow 90+1.
Emin: Igor Barabaş.
Gözegçi emin: Hojadurdy Nasyrow.
«Daşoguz» – HTTU – 0:3 (0:0)
19-njy maý. Daşoguz. «Sport toplumy». 300 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Nazar Baýramow 49, Pirmyrat Soltanow 72, Nurýagdy Muhammedow 87. Geçirilmedik 11 metrlik urgy: Didar Haýitow («daşoguz») 77 (derwezewan).
Duýduryş alanlar: Ibragim Ibragimow 67 – Gurbangeldi Batyrow 42, Nurýagdy Muhammedow 42, Gurban Garaýew 46, Hemaýat Kömekow 90+2.
Oýundan çykarylan: Ibragim Ibragimow («daşoguz») 90+2 (2 sary petek).
Emin: Saparmämmet Gurbanow.
Gözegçi emin: Konstantin Korotkow.
«Aşgabat» – «Balkan» – 2:0 (1:0)
19-njy maý. Aşgabat. «Aşgabat» stadiony. 300 tomaşaçy.
Pökgüleri geçirenler: Ruslan Gurbanow 43, Pirmyrat Gazakow 58.
Duýduryş alanlar: Berdi Şamyradow 54, Ruslan Serazudinow 63, Boris iwanow 68 (hemmesi – «Aşgabat»).
Emin: Maksat Seýitgulyýew.
Gözegçi emin: Çaryýar Ataýew.
20-nji maýa çenli toparlaryň ýerleşiş tertibi
Iň köp pökgi geçirenler:
Myrat Ýagşyýew ("Balkan") – 14 pökgi (1 – 11 metrlik urgudan).
Süleýman Muhadow ("Altyn asyr") – 10.
Hemra Amanmämmedow ("Şagadam") – 9 (4).
“Balkanyň” öňdäki orna çykmak mümkinçiligini elden gideren duşuşygy: “Aşgabat” “Balkan” duşuşygyndan suratlary biziň fotoreportažymyzdan synlamagy unutmaň!


c: text/html

text:
BMG-niň bosgunlar agentligi Täjigistanyň “Yslam gaýtadan döreýiş partiýasynyň” gadagan edilmeginden soň adam hukuklarynyň depelenmegi bilen bagly ýagdaýyň has ýaramazlaşmagynyň töwekgelçiliginden howatyrlanma bildirdi.
Agentligiň 2-nji oktýabrda ýaýradan beýannamasynda sentýabryň başyndan bäri partiýanyň ondan gowrak agzasynyň tussag edilmegini belledi.
29-njy sentýabrda Täjigistanyň Baş sudy “Yslam gaýtadan döreýiş partiýasyny” “ekstremist we terrorist” diýip yglan etdi we oňa gadagançylyk girizdi.
Partiýanyň 13 sany baş ýolbaşçysy sentýabryň başynda tussag edilipdi. Resmiler olary ýurduň goranmak ministriniň öňki orunbasary Abduhalim Nazarzodanyň ýolbaşçylygynda amala aşyrylan heläkçilikli gozgalaňa gatnaşykda güman edýärler.
“Yslam gaýtadan döreýiş partiýasynyň” Merkezi Aziýada kanun taýdan hasaba alnan ýeke-täk yslamçy syýasy partiýa bolupdy. Partiýa Täjigistanda 1997-nji ýylda gelnen parahatçylyk ylalaşygyna gatnaşypdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ýekşenbe güni Norwegiýanyň polisiýasy 22-nji iýulda bu ýurtda amala aşyrylan bomba partlamasynyň we ýaragly hüjümleriň jogapkärçiligini 32 ýaşly Anders Breýwikiň bir özüniň öz üstüne alandygyny mälim etdi.
Žurnalistlere beren interwýusynda Oslo şäheriniň polisiýa bölüminiň başlygynyň orunbasary Sweinung Sponheim: “Ol bomba hüjüminiň hem-de adada öldürilen adamlaryň ölümi bilen baglanyşykly wakalaryň jogapkärçiligini öz üstüne aldy” diýip, belledi.
Ýöne polisiýanyň resmileri tussag edilen Anders Breýwigiň bu görkezmelerine garamazdan, oňa bu işde ýardam beren adamlaryň bolan bolmagynyň mümkindigini aradan aýyrmaýarlar.
Anna güni Oslo şäheriniň merkezinde amala aşyrylan bomba partlamasynda 7 adam ölüpdi.
Şol partlamanyň yzýany Oslodan 40 kilometr töweregi uzaklykda ýerleşýän Utoeýa adasynda Anders Breýwik ýurduň Zähmet partiýasynyň ýaş agzalarynyň ýygnanyşygynyň geçýän ýerine ýaragly hüjüm etdi.
Häzirki wagta çenli bu wakada azyndan 85 adamyň ölendigi anyklanyldy.


text:
Hytaý adam pidaly hüjümi amala aşyrmakda aýyplanan üç adamy jezalandyrdy. Hökümet bu hüjümi amala aşyrmakda durnuksyz Ksinjang regionynyň separatistlerini aýyplady.
Kunming şäheriniň sudy Eskandar Ehetiň, Turgun Tohtunyazyň we Hasayn Muhammadyň adam öldürmeklige gatnaşandygy we terrorçylykly guramany döredendigi barada karar çykaransoň, olaryň 24-nji martda jezalandyrylandygyny aýtdy.
2014-nji ýylyň 1-nji martynda bäş hüjümçi Kunming demirýol stansiýasynyň daşynda eli pyçakly hüjüm edip, 31 adamy öldüripdi we 141 adamy ýaralapdy. Şol hüjümçileriň dördüsi atlyp öldürilipdi, bäşinjisi göwreli zenan ele salnyp ömürlik türme tussaglygyna höküm edilipdi.


text:
17-nji asyr
Wakalar we ykdysadyýet[üýtget | edit source]
1602-nji ýyl: Horezmiň hany Hajymuhammet hanyň ölümi.
1602-1621-nji ýyllarda Arapmuhammet hanyň Hywada hanlyk sürmegi. Onuň kakasy Hajymuhammet han. Arapmuhammet hanyň höküm süren döwründe Horezmde gazaply gandöküşikli feodalçylyk uruşlary bolupdyr. Şol uruşlara türkmen han-begleri we taýpalary köpçülikleýin gatnaşypdyrlar. Ol uruşlar Horezmi we bütin Orta Aziýany Rus döwleti bilen baglanyşdyrýan söwda ýollaryny, ýer-suwy, syýasy häkimiýeti eýelemek maksady bilen alnyp barlypdyr.
1606-njy ýyl-Garajaoglanyň (şahyr) dünýä inmegi.
1606 - njy ýylda Žitwatorok şertnamasy.
1623-1642-nji ýyllar: Ispendiýar hanyň dolandyrmagynda Hywa hanlygy. Ispendiýar han Türkmen atly goşunynyň güýjüne daýanyp häkimiýeti berkitmegi.
1626-njy ýyl: Hindistanyň türkmen hökümdary bolan Abdyrahym Baýram han oglynyň ölümi.
1645-nji ýyl: Çingiz hanyň neslinden bolan Abylgazynyň Hywada häkimiýet başyna geçmegi. Netije-de Hywada özbek feodallarynyň agalygy dikeldilipdir.
1545-1546-njy ýyllarda Abylgazy han türkmenleriň soňuna çykmak hakyndaky syýasaty we alyp baran işleri.
1646-njy ýyl: Abylgazy Bahadur hanyň Hywa tûrkmenlerini ähtiýalanlykda hezzet-hormat bildirip gije olaryň 200-den gowragyny öldürtmegi. Diri galan az sanly türkmenleriň günorta Türkmenistana gelmekleri.
1646-njy ýyl: Gyş aýynda Abylgazy Bahadyr hanyň Tejen türkmenleriniň üstüne talaňçylyk bilen dökülmegi we olary gyrgyna bermekligi. Şondan soň Tejen türkmenleriniň bir topary Mara we Ahala tarap süýşüp gelmekleri.
1648-nji ýyl: Abylgazy Bahadyr han Ahaldaky türkmenleriň üstüne uly ýörüş etmegi. Şol wagtlar Abylgazy hanyň zulmyndan gaçyp gelen türkmenleriň uly topary Bamy we Börme töweregine ýygnanyşmaklary.
1645 - njy ýylda: Krit adasy Osman türkmenleri tarapyndan basylyp alyndy.
1651-nji ýyl: Dünýäniň iň uzak çeken söwei bolan üç ýüz otuz bäş ýyllyk söweşi başlandy.
1651-nji ýylda: Abylgazy Bahadur han Demirgazyk Etrek çöllerinde çarwaçylyk edýän türkmenleriň üstüne çozmagy. Onuň türkmen obalaryndan birnäçe olja we ýesir almaklygy.
1653-nji ýylda Abylgazy Bahadur han ýene-de Ahalyň üstüne ýörüş edip Goçatanyň ýanyndaky Ýemrelileriň birentek obasyny tozdurmagy.
1653-nji ýylda Abylgazy Bahadyr hanyň Dynar guýusynyň golaýynda oturan Salyrlaryň obasyny talamagy.
1553一1654-nji ýyllara (başlanan wagty 1648-nji ý) çeken birnäçe uruşlaryň netijesinde Abylgazy han Türkmenleri boýun egdirip bilmezligi.
1661-nji ýyl一Abylgazy Bahadyr han一«Şejereýi Teräkime» atly Türkmenleriň şejere kitabyny ýazyp tamamlady.
1663-nji ýyl: Ukraina, Osman türkmenleriniň hemaýatyna girdi.
1664-nji ýylㄧS. Gotthard ýeňişi we Osman türkmenleriniň ýeňilmegi.
1669-njy ýyl一Krit adasy Osman türkmenleri tarapyndan basylyp alyndy.
1676一1681-nji ýyllar一Osmanly-Rus söweşi bolup geçdi.
1679-njy ýyl: Garajaoglanyň (şahyr) ölümi.
1683-nji ýyl: Wiýana gabawy.
1687-nji ýyl: Mohaç ýeňişi.
1691-nji ýyl: Salankamen ýeňişi.
1695-nji ýyl: Goýun adalary ýeňşi.
1695-nji ýyl: Döwletmämmet Azady (şahyr, alym) Türkmeniň dünýä inmegi. Ol Garrygalada, Etrek, Gürgen sebitlerinde ýaşap geçipdir.
1699-njy ýyl: Karlofça şertnamasy baglaşyldy. Osman imperiýasy durgunlyk ýagdaýynda saklandy.


text:
Şu gün Orsýetiň birnäçe regionynda ýerli regional geňeşlere we şäher geňeşlerine saýlawlar geçirilýär.
Bu saýlawlarda premýer-ministr Wladimir Putiniň «Ýedinaýa Rossiýa» partiýasy ähli geňeşlerde orunlaryň aglaba köpçüligine eýe bolar diýlip garaşylýar.
Bu gezekki regional saýlawlarda Kremle garşy çykyş edýän we Günbatara tarapdar syýasy partiýalardan diňe biri, ýagny, «Ýabloko» partiýasy saýlawlara gatnaşmaga mümkinçilik aldy.
Kremle garşy çykyş edýän beýleki syýasy toparlar dürli sebäplere görä özlerini hasaba aldyrdyp bilmändiklerini mälim etdiler.


text:
Salman Taseeri atyp öldüren onuň janpenalarynyň biri. Sebäbi häkimiň ýurduň yslama dil ýetirmezlik baradaky jedelli kanunyna garşy çykanlygy.
Taseeriň meýidi öten agşam Penjap welaýatynyň merkezi Lahora getirildi. Onuň jynaza namazyna müňlerçe adam bilen birlikde ýurduň premýer-ministri Ýusaf Raza Gilany-da gatnaşdy.
Taseer 2007-nji ýylda öldürilen premýer-ministr Benazir Bhuttodan bärde janyna kast edilen ilkinji ýokary derejeli döwlet işgäri. Şol sebäpden onuň ölümi pakistan elitasyna agyr zarba bolup degip, ýurtda üç günlük milli matam yglan edildi.
Salman Taseeriň öldürilmegine gaty gynanan adamlaryň biri yslambatly doktor Bangaş: “Bu bir gaty tragiki hadysa. Bu bolmaly däldi. Muny kim hem eden bolsa, öz şahsy delilleri sebäpli edendir. Pakistanda bu ýagdaý şeýle dowam etse, onda bu ýurt üçin gaty ýaramaz bolar” diýýär.
Ýöne Taseeriň öldürilmegini oňat garşylanlar-da bar. Dini ýolbaşçylaryň birnäçesi ony öldüreniň “batyrlygyny” we dine bolan yhlasyny öwüp, adamlary matamy boýkot etmäge çagyrdy.
Pakistanyň “Jamaat-e ahl-e sunnat” toparynyň aýtmagyna görä, 500-den agdyk dini alym: “Yslama dil ýetirmezlik baradaky kanuna garşy çykýanlar we yslama dil ýetirýänler Taseeriň ölüminden sapak alsynlar” diýip, duýduryş beripdir.Kim etdi?
Yslamabadyň Kohsar bazarynda Salman Taseeri atyp öldürenlikde şübhelenilýän janpena Malik Mumtaz Husseýin Kadri şol bada tutuldy. Içeri işler ministri Rehman Malikiň aýtmagyna görä, Kadri häkimi öldürendigini boýun alyp, bu işi onuň yslama dil ýetermezlik bardaky kununy gara kanun diýip häsiýetlendirenligi üçin edendigini aýdypdyr.
Kadri muny ýekelikde edipmi ýa bu işde başga adamlaryň hem eli barmy, bu barada häzir barlag işleri barýar: “Ol öz janpenasy tarapyndan şehit boldy. Bu bir ýekelikde edilen işmi ýa onuň aňyrsynda başga biri-de barmy, muny biz indi derňemeli”.
66 ýaşly Taseer Benazir Bhuttonyň “Pakistanyň halk partiýasynyň” ýokary derejeli agzasy hem-de onuň adamsy prezident Asif Ali Zardarynyň ýakyn ýaranydy. Ol şeýle hem Pakistanyň ilat taýdan iň uly we ykdysady taýdan iň gurply welaýaty Penjapda yslamçy söweşijileriň artmagyny ýiti tankytlaýan adamdy.
Taseer ýaňy golaýda hem özüniň ýurduň yslama dil ýetirmezlik baradaky kanunyna garşydygyny bildiripdi. Bu kanun boýunça yslama dil ýetiren adama ölüm jezasy berilmeli.
Taseeriň öldürilmegini Birleşen Ştatlar, Ýewropa Bileleşigi we Birleşen Milletler Guramasy ýiti ýazgardylar.
Amerikanyň Döwlet Sekretary Hillary Klinton Taseeriň ölümini “uly ýitgi” diýip atlandyryp, onuň çydamlylygy we aň-bilimi ösdürmek baradaky işlerine özüniň mydama ýokary baha berip gelendigini aýtdy.


text:
Hytaýyň demirgazyk-günbataryndaky Sinjiaň Uýgur awtonom regionynda bolan partlamalarda üç adam ölüp, ikisi ýaralandy.
Media ýerli resmilere salgylanyp, partlamalaryň anna güni öýlänler, Aksu oblastynyň Sinhe etrabynda bolandygyny aýdýar. Ilkinji iki partlama ýerli dellekhanada we gök bazarynda bolup, bir adamy öldürip, ikisini ýaralady.
Partlamadan az salym soň güman edilýän üç adam tussag edildi. Biraz soň bolsa, daşy polisiýa tarapyndan gabalan şübheli maşyn partlap, içindäki iki adamy öldürdi.
Geçen hepde Sinjiaňyň häkimiýetleri «terrorizme» garşy göreşi güýçlendirmek üçin gooýberilýän serişdäni iki esse köpeltjeklerini aýtdylar.
Geçen ýyl hökümete garşy ozal kän adat bolmadyk ganly hüjümler edilipdi.
Resmiler bu hüjümleriň radikal yslamdan ruhlanan uýgur separatistleriniň işidigini aýdýarlar.


text:
Şu gün Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretarynyň kömekçisi Robert Bleýk Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Gyrgyzstanyň wagtlaýyn hökümetine ýardam bermäge taýýardygyny aýtdy. Ol bu barada şu gün Bişkekde Gyrgyzstanyň wagtlaýyn hökümetiniň başlygy Roza Otunbaýewa bilen geçiren gepleşikleriniň yzy bilen eden çykyşynda mälim etdi.
Şu gün Gyrgyzstanyň «Ak-žol» partiýasynyň parlament deputatlaryndan birnäçesi prezident Kurmanbek Bakyýewiň prezidentlik wezipesini resmi ýagdaýda elinden almak barada çagyryş bilen çykyş etdiler.
Bakyýewiň «Ak-žol» partiýasyndan parlament deputaty Begaly Nargozuýew Azatlyk radiosyna beren interwýusynda bu partiýanyň agzalaryndan bir toparynyň Kurmanbek Bakyýewe garşy impiçment, ýagny, resmi ses berişlik arkaly wezipesinden boşatmak usulyny ulanmak teklibi bilen çykyş edendiklerini mälim etdi.


text:
Aşgabatda şäheri abadanlaşdyrmak boýunça alnyp barylýan işleriň çäginde Parahat-1,2 mikroraýonlaryndaky köpgatly jaýlaryň käbirleriniň daşyna mundan 1-2 ýyl öň haýatlar aýlanypdy. Şol haýatlaryň käbirleriniň heniz hem durandygy we jaýlaryň daşynda alnyp barylýan abatlaýyş işleriniň hem tamamlanmandygy habar berilýär.
Maglumata görä, gürrüňi edilýän sebitde 40-a golaý köpgatly ýaşaýyş jaýynyň daşyna haýatlar aýlanypdyr. Häzirki wagtda şol köpgatly jaýlaryň diňe ikisiniň daşyndaky haýatlaryň aýrylandygy habar berilýär. Azatlyk Radiosy bu mesele boýunça Aşgabadyň ýaşaýjysy aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Türkmen dilinde bolan saýtlar kategoriýasy. This category contains sites written in Turkman (Türkmençe) language.
Alyş-beriş barada tütkmen dilinde saýtlar.
Biznes barada türkmen dilinde saýtlar.
Türkmen dilinde habar saýtlary.
Jemgyýet barada türkmen dilinde saýtlar.
Internette sapak beren (tutorial) sahypalar.
Barik türkmen dilinde sahypalary bolan, web dizaynçylyk, web servisler, hosting, konsultaciya hyzmatlary beren firmalaryn web adreslerini yazyn.
Türkmen dilinde maglumat saýtlaty.
Türkmen dilinde medeni-dynç alyş saýtlary.
Öý we öy işleri barada türkmen dilinde saýtlar.
Türkmen dilinde oyun saýtlary.
Türkmen dilinde regional saýtlar.
Türkmen dilinde saglyk saýtlary.
Türkmen dilinde sport saýtlary.
Türmen dilinde sungat saýtlary.
Twrkmen dilinde ylmy saýtlar.


text:
Orsýetiň resmileri 2400 orsýetliniň “Yslam döwleti” toparynyň söweşijileriniň arasynda söweşýändigini aýtdylar.
Orsýetiň Federal Howpsuzlyk boýunça ýolbaşçysynyň birinji orunbasary Sergeý Smirnow “Yslam döwleti” ekstremistik toparynyň düzüminde Merkezi Aziýadan jemi 3000 çemesi adamyň söweşýändigini habar berdi.
Smirnow Ýakyn gündogardan Ýewropa barýan migrantlar meselesiniň hem agyrlaşýandygyny we Orsýete “uly howp” salyp biljekdigini belledi.
Smirnow käbir ýurtlaryň terrora garşy hyzmatdaşlykdan “boýun gaçyrmaga synanyşýandyklaryny” belläp, “Hyzmatdaşlyk bar, emma ol dogry bir derejede däl – aýratynam ABŞ bilen” diýdi.
Smirnow bu barada 18-nji sentýabrda Özbegistanyň paýtagty Daşkentde Şanhaý Hyzmatdaşlyk guramasynyň baş ýolbaşçylarynyň terrorçylyga garşy göreş boýunça geçiren duşuşygynyň yzýany žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda aýtdy.


text:
Ýekşenbe güni agşam Liwiýanyň oppozision geçiş hökümetiniň resmileri ýurduň ozalky lideri Muammar Kaddafä tarapdar güýçler bilen gepleşikleriň şowsuz tamamlanandygyny mälim etdiler.
Milli geçiş geňeşiniň resmileriniň maglumatyna görä, Kaddafä tarapdar güýçleriň iň soňky daýanç nokatlaryndan biri bolan Bani Walid şäherinde taýpa liderleri bilen geçirilen gepleşikler netijesiz tamamlanypdyr.
Liwiýanyň oppozision söweşijileri Muammar Kaddafiniň tarapdarlaryny meýletinlik bilen ýaraglaryny taşlamaklyga çagyrypdylar.
Bu ugurdaky gepleşikleriň şowsuz tamamlanmagy bilen, indi oppozision söweşijileriň bu Bani Walid şäherine haçan hüjüm edip başlajakdyklary barada häzirlikçe anyk maglumat alynmady.


text:
Orsýete tarapdar pitneçileriň we Ukrainanyň goşunlarynyň arasynda güýçli çaknyşyklaryň bolandygy habar berildi. Ukrainanyň harbylary Mariupolda separatistleriň öz ellerinde saklaýan polisiýa bölüminiň edarasyny azat etmäge synanyşdylar.
Habar berlişine görä, Ukrainanyň harby güýçleri 9-njy maýda Mariupol şäherinde polisiýa bölümini öz gözegçiligine geçirmäge synanyşanda, separatist pitneçiler tarapyndan oka tutulypdyrlar.
Interfaks, separatistlere salgylanyp, bina hüjüm etmek üçin ukrain harbylarynyň bronlanan söweş ulaglaryny ulanandyklaryny habar berdi.
Ukrainanyň täzelikler websaýty orsýete tarapdar sekiz söweşijiniň öldürilendigini habar berdi.
Mariupol Ukrainanyň ýurduň günorta çäklerindäki transport merkezidir. Ýarym million ilatly bu şäheriň esasy binalary aprel aýynyň ortalarynda separatistler tarapyndan eýelendi.
Soňky iki günüň dowamynda Ukrainanyň hökümet güýçleriniň we separatistleriň arasynda, özara çaknyşyklary durzup, dörän ýagdaýdan uruşsyz baş alyp çykmak üçin ençeme gepleşikler geçirildi.
Ýeňiş baýramynyň bellenişi
Ukrainada 9-njy maýdaky Ýeňiş baýramyny çäkli derejede geçirmek kararyna gelindi, emma, muňa garamazdan, Mariupolda ýaragly çaknyşyklar ýüz berdi. Häkimiýetler, orsýete tarapdar güýçler bilen ukrain watançylarynyň arasynda çaknyşyklara getirip biljek köpçülikleýin üýşmeleňleri çäklendirip, bu howpuň öňüni almakçy bolupdylar. Emma Mariupolda ýaragly çaknyşyklaryň öňüni almak başartmady.
Ukarinanyň ähli künjelklerinde bu gün Ikinji jahan urşunda gazanylan ýeňşiň 69-njy ýyllygyna bagyşlanan resmi däl parahat ýörişler we ýygnanyşyklar bolup geçdi.
Ikinji jahan urşunyň weteranlary Donetskiniň Ýeňiş ýadygärliginiň öňünde jemlenip, gül goýdular we Ukrainanyň milli gimnini diňlediler.
Separatistleriň gözegçiligindäki Lugansk şäherinde weteranlar özüni Lugansk halk respublikasy diýip jar eden adamlaryň baýdaklarynyň astynda ýöriş geçirdiler.
Odessada orsýete tarapdar 70 çemesi separatistlerden yabarat topar şäher profsoýuzlarynyň binasyna baryp, geçen hepdede ukrain watançylary bilen arada bolan çaknyşyklarda ölen onlarça adamyň hatyrasyna döredilen ýadygärlige gül goýdular.
Döwlet telewideniýesiniň garşysyna edilen “diwersiýa”
Şol bir wagtyň özünde-de Ukrainanyň howpsuzlyk gullugy (SBU) 9-njy maýda döwlet telegepleşikleriniň daşary ýurt “diwersantlary” tarapyndan ençeme sagatlap kesilendigini aýtdy.
Ukrainanyň Howpsuzlyk gullugynyň ýolbaşçysynyň orunbasary Wiktoria Syumar döwlet telewideniýesine signallary iberýän aragatnaşyk optiki süýümli kabelleriň paýtagtyň çäklerinde bir ýerde bilkastlaýyn otlanandygyny aýtdy.
Ýogsa, ilkibaşda Kiýew şäheriniň häkimligi, ýerasty kabellerde dörän gysga utgaşma zerarly ýangyn bolup, agzalýan aragatnaşyk simlerine zeper ýetendigini aýdypdy.
Döwlet telewideniýesi Ýeňiş baýramy baradaky gepleşigikleri gysga wagtda gaýtadan dikeltmegiň hötdesinden geldi.
Ukrainanyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýuk 8-nji maýda eden çykyşynda Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Ýeňiş baramy bilen baglylykda Kiýewi abraýdan düşürmek üçin hereket etmegi planlaşdyrýar diýen pikirdedigini mälim etdi.
Referendum
Ýatsenýuk 9-njy maýda Kiýewde žurnalistleriň Ukrainanyň we Orsýetiň arasyndaky dartgynlylyk barada berlen sowala şeýle jogap berdi: “Orsýet henizem ýagdaýy dartgynlaşdyrmaga synanyşýar, emma biz ýagdaýy köşeşdirmek üçin elimizde baryny etmäge we doly manyda problemalary çözmäge çalyşýarys. Terrorçylary we zulum edýänleri biz jogapkärçilige çekeris, emma biz iki hepde mundan öň milli derejede dialoga başladyk, biz ýurduň jebisleşjegine ynanýarys”.
Ýatsenýugyň bu çykyşy Donetskde we Luganskda orsýete tarapdar separatistleriň Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň agzalýan referendumy yza tesdirmäge çagyrandygyna garamazdan, ony barybir 11-nji maýda geçirmek planyndan el üzmeýändiklerini aýdansoňlar, köpçülige ýetirildi. Putiniň metbugat wekili, belli bir karara gelmek üçin, Kremle gözgalaňçylaryň bu karary barada has köp maglumatyň gerekdigini aýtdy


text:
Türkmenistanyň anna güni güni geçirilen hökümet maslahatynda käbir kadrlary çalyşmak baradaky karara gelindi.
Türkmen metbugaty prezident Gurbanguly Berdimuhumedowyň bu ugurda degişli kararlara gol çekendigini habar berýär.
Netijede, ýurduň Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň rektory wezipesine Meret Hezretgulyýewiç Aşyrbaýew bellendi. Bu uniwersitetiň okuw işleri boýunça prorektory wezipesine Esenmyrat Atajanowiç Garryýew, ylmy işler boýunça prorektory wezipesine bolsa Hajymyhummet Aşyrowiç Geldiýew bellendi.
Türkmenistanyň Baş döwlet salgyt gullugynyň başylygynyň orunbsary wezipesine Şatlyk Orazgeldiýewiç Hümmedow bellenip, ozalky orunbasar Ýazdurdy Baýramow «işde goýberen düýpli kemçilikleri üçin» wezipesinden boşadyldy.
Türkmenistanyň Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komitetiniň «Türkmenistan» telekanalynyň direktory wezipesine ozal şu döwlet komitetiniň başlygynyň orunbasary bolup işlän Resul Hemraýewiç Çaryýew bellendi.


text:
Tussaglary çalyşmak barada Eýranyň eden teklibini ABŞ kabul etmez diýip, düýn ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillary Klinton aýtdy.
Onuň sözlerine görä, Eýranda saklanan üç amerikaly turist geçen ýylyň tomsunda ýalňyşlyk bilen ýurduň serhedini kesipdir, olary hiç hili şert goýmazdan, azat etmeli.
Amerikan häkimiýetleriniň maglumatyna görä, ABŞ-nyň türmelerinde saklanýan eýranlylar agyr jenaýatlarda, hususan-da, ýarag kontrabandasynda aýyplanyp basylan adamlar.
Hepdäniň sişenbe güni Eýranyň prezidenti Mahmut Ahmedinejat üç amerikalyny ABŞ-nyň türmelerinde jeza çekýän eýranlylaryň toparyna çalyşmagy teklip edipdi.


text:
Yragyň resmileri howa hüjümleri arkaly ýurduň nebiti gaýtadan işleýän iň uly zawodyny eýelemäge çalşan 30 çemesi söweşijiniň öldürilendigini habar berýärler.
Yragyň terrorçylyga garşy göreş boýunça gullugynyň metbugat wekili Sabah al-Nuamanyň sözlerine görä, bu howa hüjümlerinde birnäçe hepde bäri Beiji desgasyny ele almaga çalyşýan “Yrak yslam döwleti we Lewant” atly toparyň söweşijileri nyşana alnypdyr. Gürrüňi gidýän bu desga Bagdadyň takmynan 250 kilometr demirgazygynda ýerleşýär.
Yragyň demirgazygyndaky we günbataryndaky birnäçe sebitlerde hereket edýän “Yrak yslam döwleti we Lewant” atly topar gürrüňi edilýän zawody geçen aýda eýelemäge golaýlapdy. Emma ýurduň harby güýçleri desganyň kontrollygyny öz gözegçiliginde saklamagy başarypdylar we şondan soň onuň goranyşyny berkitmek üçin goşmaça goşun ugradylypdy.
“Gynandyryjy şowsuzlyk”
Yragyň ýokary derejeli şaýy ruhanysy beýik aýatolla Ali al-Sistani (Grand Ayatollah Ali al-Sistani) öz 4-nji iýulda beren maglumatynda Yragyň parlamentiniň şu hepdede geçiren birinji maslahatynda täze hökümet barada ylalaşyga gelip bilmezligini “gynandyryjy şowsuzlyk” diýip atlandyrdy.
Sistaniniň kömekçisi Ahmed al-Safi (Ahmed al-Safi) tarapyndan anna güni geçirilen wagyz-nesihat çäresinde ýokary derejeli ruhany şeýle diýdi: “Geçen sişenbe güni parlamentiň birinji maslahatynyň çagyrylyşy boldy. Adamlar munuň konstitusion we kanuny maddalara yhlaslylygy dogrusynda bu geňeş üçin gowy başlangyç boljakdygyna umyt etdiler. Ýöne maslahatyň ýurduň parlamentiniň täze spikerini, ýagny baştutanyny we onuň orunbasarlaryny saýlamazdan tamamlanmagy gynandyryjy şowsuzlyk boldy”.
Sistani täze hökümetiň “giň jemgyýet tarapyndan goldanylmalydygyny” nygtady.
Bu aralykda, Yragyň kürt regionynyň lideri kürtleriň garaşsyzlygy boýunça referendum geçirmek barada çagyryş edensoň, Birleşen Ştatlar özüniň Yragyň bütewüligini goldaýanlygyny mälim etdi.
“Yrak bütewi bolanda güýçlidir”
Ak tamyň metbugat wekili Joş Irnest (Josh Earnest) 3-nji iýulda beren maglumatynda Waşington “Yrak bütewüligini saklan ýagdaýynda, onuň güýçlüdigine” ynanýar diýdi.
3-nji iýulda Yragyň kürt regionynyň lideri Masud Barzani kürtleriň garaşsyzlygy boýunça referendumy guramalaşdyrmak we ses berişligi geçirmegiň gününi kesgitlemek üçin ýurduň kanunçykaryjylaryndan ýörite komitet düzmegi haýyş etdi.
“Biziň öz ykbalymyzy kesgitlemek üçin jaýdar pursat geldi we biz ony biziň üçin başgalaryň kesgitlemegine garaşmaly däldiris.” diýip, Barzani belledi.
Yragyň premýer-ministri Nuri al-Maliki 2-nji iýulda beren maglumatynda kürt regional hökümeti tarapyndan hödürlenen arzanyň dawaly territoriýalaryň kontrollygyny öz içine aljakdygyny belläp, ony ret edendigini mälim etdi.
Ak tam hem wise-prezident Jo Baýdeniň (Joe Biden) 3-nji iýulda Ak tamda Barzaniniň edarasynyň ştab başlygy Fuad Hussein bilen duşuşandygyny habar berdi.
Ak tamyň maglumatyna görä, duşuşygyň dowamynda Baýden Yrakda has açyk hökümeti düzmegiň wajypdygyny nygtapdyr.


text:
Geçen aý Stalingrad söweşiniň başlanmagyna 70 ýyl doldy. Bu şäheriň gabawy Ikinji jahan urşunyň iň elhenç we gazaply epizodlarynyň biri hökmünde häsiýetlendirilýär.
1942-nji ýylyň 23-nji awgusty bilen 1943-nji ýylyň 2-nji fewraly aralygynda bolup geçen Stalingrad ugrundaky söweş, Kursk halkasyndaky söweş bilen bir hatarda Ikinji jahan urşunyň aýgytlaýjy pursatlarynyň biridir.
Berilýän käbir sanlara görä, Stanlingraddaky çaknyşyklarda iki milliona golaý adam ölüpdir.
Azatlyk Radiosy belli britan taryhçysy, “Stalingrad” kitabynyň awtory Entoni Biwor bilen söhbetdeşlik geçirip, Stalingrad şäheriniň gabawy, ony azat etmek ugrundaky söweş, şeýle-de munuň bilen bagly beýleki wakalar barada gürrüň etdi.
Azatlyk Radiosy: 1970-nji ýyla çenli iňlis dilli döwletlerde Ikinji jahan urşunyň taryhy agzalanda Günbatar fronta has uly üns berlip, onuň Gündogar fronty barada onçakly köp maglumat hem berlenokdy. Siziň kitabyňyzda we oňa kybapdaş ýazylan beýleki eserlerde bu ýagdaýlara başgaçarak çemeleşilýär. Siziň pikiriňizçe, häzir şol urşa bolan garaýyşlar belli bir derejede üýtgäp başladymy?
Entoni Biwor: Men munuň şeýledigine ynanýan. Ýöne bu söweşiň diňe Gündogar frontunyň beýan edilmegi bilen çäklenmeýär. Meniň pikirimçe, Günbatar taryhçylary bu ýagdaýy ryswalyk bilen duşundan geçirýärdiler.
Munuň üstesinede, Sowuk uruş döwründe Sowet Soýuzy köp taryhy maglumatlary Günbatardan gizlin saklapdy.
Azatlyk Radiosy: Eger-de Ikinji jahan urşunyň nukdaýnazaryndan garalsa, Stalingrad söweşiniň ähmiýeti näderejede wajyp?
Entoni Biwor: Ilki bilen Stalingrad söweşiniň Ikinji jahan urşunyň psihologiki taýdan aýgytlaýjy pursaty bolandygyny nygtamaly. Mundan soň hem Gyzyl goşuna hem-de Germaniýanyň armiýasyna ýagdaýlaryň üýtegejekdigi aýan boldy. Ýagny, mundan beýläk hereket günbatara tarap bolar, Berlin hem Stalingradyň ykbalyny gaýtalar.
Meniň pikirimçe, şol döwrüň sedasy häzir hem ýaň berýär. Şu günlere çenli saklanan, Reýhstagyň binasynda sowet esgeriniň galdyran “Stalingrad-Berlin” diýen ýazgysyny hem görmek bolýar. Bu iki şäher köp adamlaryň beýnisinde biri-biri bilen gaty utgaşypdy.
Bu wakalar barada gürrüň edilende, men bir wakany gürrüň beresim gelýär. Bir gartaşan ors polkowniginiň Stalingrad söweşinden soň ýesir alnan german esgerine şäheriň weýrançylyklaryny görkezip, “Ine, seret, Berlin hem şu hala geler!” diýip gegyrmagy mende uly täsir galdyrdy.
Stalingrad-Berlin arabaglanyşygy köp kişiniň aňynda berk ornaşdy. Stalingraddan soň, Germaniýanyň ýeňiljekdigi ap-açyk aýdyň boldy.
Azatlyk Radiosy: Stalingrad ugrundaky söweşiň juda gazaply we elhenç bolandygy aýdylýar. Siziň pikiriňizçe, bu iki sany totalitar döwletiň armiýasy birek-birek bilen çaknyşany üçin boldumyka?
Entoni Biwor: Meniň pikirimçe, hiç bir Günbatar goşuny Stalingrady halas edip bilmezdi. Şol döwür goşuny tertip-düzgünde saklamak üçin, dogrudan hem juda berk çemeleşmelidi. Bu esasan hem urşuň ilkinji ýyllarynda has hem möhümdi. Şol wagt, ähli zat çym-pytrak boljak ýaly bolup görünýärdi.
Soňundan mälim bolşuna görä, Gyzyl goşunyň özi 13 müň 500 sowet esgerini jezalandyryp öldüripdir. Bu, esasan, kontrrazwedka gullugy – SMERŞ we gizlin gulluk – NKWD tarapyndan amala aşyrylýardy. Söweş mahaly esgerleriň gaçmazlygy üçin, olaryň arkasynda ýörite toparlar ýerleşdirilýärdi.
Garaz, bärde mertlik bilen gazaplylyk akyla sygmajak derejede garyşypdy. Esgerleriň jezalandyrylyp öldürilýändigi barada aýylganç maglumatlar bar. Kähalatlarda jeza berýänleriň içgili bolandygy üçin, esgerler talabalaýyk hem atylmandyr. Garaz, her dürli hopukdyryjy maglumatlar duşýar.
Emma bu asla umumylaşdyrylmaly däldir. Stalingraddaky esgerleriň diňe bir berk tertip-düzgün bilen saklanandygyny aýtmak ýalňyş bolar. Şol döwürde adamlaryň uly ideallary bardy, olar özüni gaýgyrman söweşýärdiler.
Men ýene-de bir gezek gaýtalap geçesim gelýär, hiç bir Günbatar armiýasy, bu britan, fransuz ýa-da amerikan goşuny bolsun, tapawudy ýok, Stalingraddan aman çykyp bilmezdi ýa-da olar Wolga derýasynyň çep kenarynda saklanyp bilmezdiler. Emma Gyzyl goşun bularyň ählisiniň hötdesinden geldi.
Azatlyk Radiosy: Men siziň “Stalingrad” kitabyňyza göz aýlanymda bir zat meniň ünsümi çekdi. Ýagny, köp sanly orslar nemesleriň tarapynda söweşipdir...
Entoni Biwor: Umuman, millionlarça ors – ýa-da sowet raýaty diýip alalyň – belli bir ýagdaýda nemesleriň tarapynda söweşdiler. Olaryň aglabasyna “Hiwi” diýilýärdi. Bu nemes diliniň “Hilfswilliger” sözünden gelip çykyp, ol ‘meýletinlilik bilen hemaýat berýän” diýmegi aňladýar.
Emma, olar köp halatlarda öz isleglerine görä hereket etmeýärdiler. Olar zor bilen diýen ýaly lagerlerde hakyna tutulýardy. Ýesirler tussaglykda juda agyr şertlerde saklanylýardy. Olar iş haýwanlary hökmünde ýa-da garymlary gazmak üçin ulanylýardylar.
Käbirleri bolsa özüniňkiler tarapyndan öldüriljekdigini bilip, ellerine ýarag alyp, öz sowetleriniň garşysyna urşup başladylar. Olaryň ykballary barada arhiwlerde onçakly köp maglumat hem ýok. Men olaryň atuw jezasyna höküm edilseler-de, atylman, tä jany çykýança ýenjilendigini hem eşitdim. Öldürilmeli adamlara hatda ok harçlamak-da islenilmändir. Käbir maglumatlara görä, olaryň üstünden tanklar sürlüpdir.
Dogry nemesleriň tarapynda söweşenlerden elhençlik bilen ar alyndy. Bu diňe sowet resmileriniň görkezmesi bilen hem çäklenmeýärdi. Bu şol döwürde Gyzyl goşunyň düzüminde gulluk edýänleriň hem belli bir derejede garaýşydy. Sowet esgerleri nemesleriň tarapynda söweşenlere dünýädäki bolup biläýjek iň elhenç dönükler hökmünde garaýardylar. Hut şu sebäpli-de olar “Hiwislary” ýa-da nemesleriň harby formasyny geýen orslary şeýle uly höwes bilen öldürýärdiler.
Azatlyk Radiosy: 1942-nji ýyla çenli Germaniýa Sowet Soýuzynyň aglaba ýerlerini eýýäm eýeläpdi. Stalingrad şäheri hem belli bir derejede weýran edilipdi. Näme sebäpden nemesler Stalingrad şäherini almak üçin ummasyz serişdeleri çykardylar? Stalingradyň eýelenmegi bilen bir uly harby ýeňiş gazanylýarmydy?
Entoni Biwor: Ýok, asla ýok... Belki-de, haçan Gitlerde Kawkazyň nebit gorlaryny alyp biljekdigine şübhe dörände, Stalingrady eýelemegiň bir harby möhümligi bolup bilerdi. Emma, umuman aýdylanda, Gitleriň bu adaty bolşy, ol Stalingradyň basylyp alynmagyna has uly ýeňşiň bir nyşany hökmünde garaýardy. Bu şäheriň düýp sözi “Stalin” bolansoň, onuň basylyp alynmagy ýeňşiň bir nyşany hökmünde häsiýetlendirilip bilinjekdi.
Gitler her edip, hesip edip, bu şäheri basyp almagy öz borjy hasaplaýardy. Bu hem şol dowam edip gidip otyrdy. Meniň pikirimçe, iň uly elhençlik 1942-nji ýylyň noýabrynda, haçan-da Gitler general Fridrih Wilgelme Stalingrady almak üçin iň soňky synanyşygy etmegi tabşyranda boldy. Şol wagt, dogruan-da, uly elhençlik bolupdy.
Azatlyk Radiosy: Stalingrad Gitler üçin psihiki taýdan bir dartgynlylyk döredipmidi?
Entoni Biwor: Meniň pikirimçe, bu hemmeler üçin psihiki taýdan özgerişlik boldy. Mundan soň Germaniýanyň propagandasy hem başga öwüşgine eýe boldy. Eger-de öň gürrüňsiz ýeňiş barada aýdylan bolsa, indi ýeňlişden soň nemesleriň duçar boljak ykbaly barada gürrüň edilýärdi. Sowet Soýuzyna edilen ähli zatdan soň, ar alşyň juda elhenç boljakdygy eýýäm her kim üçin aýandy. Şonuň üçin hem Germaniýa ahyryna çenli söweşdi.
Azatlyk Radiosy: Soňky döwürde Stalingrad söweşine belli bir derejede üns artyp başlady. Şol wakalaryň belli bir bölegini beýan edýän “Derwezäň agzyndaky duşman” filmi surata düşürildi; şeýle-de meşhur “Call of Duty” kompýuter oýnunda hem Stalingrad wakalary suratlandyrylýar. Siziň pikiriňizçe, bular jemgyýete asyl bolup geçen wakalar barada ýoýlan maglumatlary berýärmi ýa-da tersine muňa ünsi artdyrýar?
Entoni Biwor: Garaz, meniň pikirimçe Stalingrad gaty möhüm bir simwola öwrüldi. Bu ýerlerde elhenç gandöküşlikler bolup geçdi.
Stalingrad esli hekaýalaryň hem döremegine sebäp boldy. “Derwezäň agzyndaky duşman” filmiň režissýory Žan-Žak Annaud bir gezek menden “Entoni, toslamanyň nirede başlanyp, hakykatyň nirede gutarýandygyny kim aýdyp biler?” diýip sorapdy. Men munuň taryh bilen oýun etmek üçin bahana boljagyny ýa bolmajagyny anyk bilemok.
Azatlyk Radiosy: Stalingrad söweşi boýunça Orsýet bilenGermaniýanyň arasyndaky garaýyşlarda ara tapauwt ulumy?
Entoni Biwor: Meniň pikirimçe, iki tarap hem bolup geçen wakalar, olaryň seneleri barada özara ylalaşýarlar. Men bärde uly bir düşünişmezlik bardyr öýdemok. Ýöne, elbetde, her bir tarapyň wakalara berýän öwüşgini tapawutly. Umuman aýdylanda, Ikinji jahan urşuna gatnaşan her bir döwlet bolan wakalary özüçe häsiýetlendirýär.
Sowet tarapy bolan wakalary mertlik nukdaýnazaryndan häsiýetlendirýär. Tertip-düzgüni saklamak üçin görlen berk çäreler, esgerleriň söweş meýdanyndan gaçmazlygy üçin döredilen we söweşýän goşunyň arkasynda ýerleşdirilen ýörite gyryjy toparlar we beýleki zatlar barada sowet we rus taryhynda köp gürrüň edilmeýär. German tarapy bolsa, ýerli parahat ilata edilen zulumlary ýatlaman, duşundan geçirýär. Garaz, her tarap belli bir wakalardan sowa geçýär.
Orsýet Stalingrada mertligiň nyşany, sowet halkynyň faşizmiň üstünden ýeňşi hökmünde baha berýär. Garaz, Orsýetiň bu ugurdaky propagandasy Sowet Soýuzy döwründäkiden köp tapawutlanmaýar.
Meniň pikirimçe, nemes tarapynyň Stalingrad söweşine tragediýa hökmünde garaýan bolmagy mümkin. Islendik nemes kitabyny alyp görseňiz, onuň mazmunynda “tragediýa” sözüni görmek bolýar. Elbetde, oňa Gitleriň Germaniýany we german halkyny uçradan tragediýasy hökmünde baha berilýär. Şeýle-de munuň gereksiz bir ýeňliş bolandygy bellenilýär.


text:
Çarşеnbе güni prеzidеnt G.Bеrdimuhamеdow Türkmеnistana dеgişli pasportlaryň täzе nusgalaryny tassyklady.
Nusgalary tassyklanan pasportlaryň wе dokumеntlеriň hatarynda Türkmеnistanyň raýatlarynyň diplomatik pasportynyň, gulluk pasportynyň, çykyş wе giriş pasportynyň, raýatlygy ýok adamlaryň şahadatnamasynyň, syýahat dokumеntiniň, bosgunlyk şahadatnamasynyň wе bosgunyň syýahat dokumеntiniň täzе nusgalary-da bar.
Bu barada gol çеkilеn pеrmanda raýatlara ozalky bеrlеn diplomatik wе gulluk pasportlarynyň hеm-dе çykyş wе giriş dokumеntlеriniň häzirki möhlеtlеri tamamlanýança öz güýçlеrindе galýandyklary aýdylýar.
Rеsmi mеdiada Türkmеnistanyň pasportlarynyň wе dokumеntlеriniň bu täzе nusgalarynyň halkara normalaryna laýyklykda kabul edilеndigi habar bеrilýär.


text:
Bedew baýramynyň bosagasynda anna güni Aşgabatda Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň 3-nji maslahaty geçirildi. Onda ahal-teke bedewlerini dünýä derejesinde ösdürip ýetişdirmek we bu ugurda özara tejribe alyşmak ýaly meseleler boýunça giňişleýin maslahat edildi.
“Oguzkent” myhmanhanasynda gurnalan bu maslahata hökümet agzalary, Halkara ahalteke atçylyk assosiýasiýasynyň daşary ýurtlardaky we Türkmenistandaky agzalary, Türkmenistanyň atçylyk pudagynyň işgärleri, şeýle hem daşary ýurtly we milli habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar. Maslahata Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýolbaşçylyk etdi.
Maslahatda 2010-njy ýylda döredilen we ştab-kwartirasy Aşgabatda ýerleşýän Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň Türkmenistanda we halkara derejesinde alyp barýan işleriniň dünýäde ahal-teke bedewlerini ösdürip ýetişdirmeklige, olary wagyz etmeklige hem-de ahal-teke bedewlerini gorap saklamaklyga we olaryň ösdürilmegi üçin täze şertleri döretmeklige uly mümkinçilikleri döredendigi bellenildi.
Aşgabatda açylan halkara sergi-ýarmarkasyndan eksponatlar. Aşgabat, 26-njy aprel, 2013.
Öz çykyşynda Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň ýolbaşçysy, prezident G.Berdimuhamedow dünýäde ahal-teke bedewlerini wagyz etmegiň täze usullaryny gözlemek, bu bedewleriň köpeldilýän ýurtlarynda arassa ganly atlaryň hasabynyň ýöredilişine gözegçiligi üpjün etmek, halkara atçylyk-sport ýaryşlaryny guramak, halkara atçylyk guramalary bilen tejribe alyşmak we atçylyk boýunça hünärmenleriň taýýarlyk derejesini ýokarlandyrmak ýaly meseleleri barada durup geçdi.
Türkmenistanyň resmi maglumatyna görä, häzirki döwürde Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň düzüminde dünýäniň 25 ýurdundan 112 agza bar. Assosiasiýanyň agzalarynyň sanynyň ýylsaýyn artýandygy-da bellenilýär.
Daşary ýurtlaryň ünsi
Aşgabatdaky bu maslahatda ahal-teke atçylygy we bu ugurdaky hyzmatdaşlyklary ösdürmek meseleleri barada käbir daşary ýurtly myhmanlar-da çykyş etdiler. Olaryň hatarynda Urugwaýyň ahal-teke atçylyk assosiasiýasynyň prezidenti Gilermo Lokharda, Çehiýa Respublikasynyň ahal-teke atçylyk asossiasiýasynyň ýolbaşçysy hanym Petra Mareşowa, halkara atçylyk sporty federasiýasynyň direktory hanym Žaklin Bressan dagylar-da boldy.
Hanym Žaklin Bressan bu maslahatda Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedowa atçylyk sport hereketini ösdürmekde “goşan uly şahsy goşandy” uçin Halkara atçylyk sporty federasiýasynyň diplomyny we ýadygärlik nyşanyny gowşurdy.
Aşgabatda açylan halkara sergi-ýarmarkasyndan eksponatlar. Aşgabat, 26-njy aprel, 2013.
Soňra “Reed Exhibitions” kompaniýasynyň ýerine ýetiriji direktory, “Eguitana” halkara atçylyk sergisiniň direktory Hans Ioahim Erbele hem prezident Gurbanguly Berdimuhamedowa dünýäniň gadymy at tohumlarynyň biri bolan ahal-teke bedewlerine berýän “yzygiderli ýardamy, şeýle hem Aziýada atçylyk syýasatynyň ösmegi üçin edýän taýsyz goldawy” üçin bu guramalaryň hormat baýragynyň hem-de ýadygärlik nyşanynyň gowşurylýandygyny yglan etdi.
Maslahatda Türkmenistanyň prezidenti we Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň ýolbaşçysy G.Berdimuhamedow assosiasiýa täze kabul edilen guramalaryň wekillerine assosiasiýa agzalygy tassyklaýan güwänamalary-da gowşurdy.
Täze agzalaryň hatarynda “Pegasus Farms Ltd” (Irlandiýa), “Ahalteke Action and Competition” (Fransiýa), “Sky Group Slovakia S.R.O” (Slowakiýa Respublikasy), “Duralock Limited” (Beýik Britaniýa), “Dakor” (Gazagystan), “Italiano Allevatori Akhal-Teke Uniwerso Akhal-Teke” (Italiýa), “Akhal-Teke Association of America” (Amerikanyň Birleşen Ştatlary) we “Ýüpek ýoly” (Täjigistan) ýaly ençeme daşary ýurt guramalary we kompaniýalary bar .


text:
Ýragyň hökümet resmileriniň aýtmagyna görä, şu gün ýurtda bolan hüjümlerde azyndan 40 adam heläk bolup, onlarça adam hem ýaralandy.
Resmileriň aýtmagyna görä, hüjümlerden biri Yragyň paýtagty Bagdadyň demirgazygynda bolup, ondaky partlama janyndan geçen bombaçy tarapyndan amala aşyrylypdyr.
Bu partlamada azyndan 15 adam heläk bolandygy we ölenlerden 9-synyň parahat ýaşaýjylardygy aýdylýar. Şol partlamada azyndan 50 adamyň hem ýaralananlygy habar berildi.
Bagdadyň günortasynda pasport edarasynyň golaýynda ýerleşdirilen beýleki bir bombanyň partlamagy netijesinda aglabasy polisiýa işgärlerinden ybarat jemi 15 adamyň ölenligi aýdylýar.
Ýragyň käbir beýleki regionlarynda hem şu gün partlamalaryň we dürli hüjümleriň amala aşyrylandygy habar berildi.


text:
Bişkekde hukuk goraýjy aktiwistler Gyrgyzystanyň öňki prezidenti Kurmanbek Bakyýewiň ýurda gaýtarylmagyny talap edip, belarus ilçihanasynyň ýanynda protest geçirdiler.
Aktiwistleriň “Ýedinji aprel” atly hereketiniň agzalary Bişkekde ýerleşýän Belarusyň ilçihanasynyň golaýynda iki sagatlap el çarpyşdylar.
Bu hereketiň liderleriniň biri Ondoruş Toktonasyrowyň aýtmagyna görä, aktiwistler belarus režimine garşy göreşýän oppozisiýa hem raýdaşlyk bildiripdirler.
2010-njy ýylyň aprel aýynda bolan hökümet agdarylşygyndan soň, Kurmanbek Bakyýew Aleksandr Lukaşenkonyň çakylygy bilen Belarusa barypdy, ol häzir hem şol ýerde ýaşaýar.
Gyrgyzystanda bolsa Bakyýewe we onuň 27 ýaranyna garşy sud prosesi geçirilýär. Olar aprel wakalarynda köçä çykan ýüze golaý adamy öldürmekde aýyplanýarlar.


text:
Köpçülikleýin bidüzgünçilikleri döretmekde günälenip tussag edilen orsýetli oppozisiýa lideri Sergeý Udalsow Moskwanyň polisiýasy tarapyndan goýberildi. Udalsow ähli aýyplamalary ret etdi we öz tarapdarlaryny Orsýetiň prezidenti Wladimir Putine garşy protestleri güýçlendirmäge çagyrdy.
Udalsowa garşy gozgalan jenaýat işi NTW telekanalynyň dokumental filminde öňe sürülen çaklamalara, ýagny Udalsowyň Orsýeti durnuksyzlandyrmak üçin Gürjüstanyň prezidenti Mihail Saakaşwiliniň ýaranyndan pul we gözkezme alandygy baradaky çaklamalara esaslanýar.
Sülçüler çepçi Udalsowyň Orsýetde “terrorçylykly aktlary” taýýarlamagy baradaky çaklamalara seredendiklerini beýan etdiler. 17-nji oktýabrda kanuny goraýjylar Udalsowyň Moskwadaky öýüni dökdüler. Udalsowyň özi ýüzi nikaply adamlar tarapyndan sorag edişlige äkidilipdi.
Udalsow Moskwany terk etmezlik şerti bilen tussaglykdan goýberildi.


text:
Nepalda bolan ýertitremede ölen adamlaryň sany 4 300-den aşdy.
28-nji aprelde resmiler ýurtdaky ýersarsgynynda 8000-den gowrak adamyň hem ýaralanandygyny habar berdiler.
25-nji aprelde Nepalda bolan ýertitremeden soň, halkara kömekleri 28 million ilatly döwlete baryp başlady.
Nepalyň beýleki şäherlerinde bolşy ýaly, paýtagt Katmanduda hem müňlerçe adam ýanýodalarda, köçelerde, seýilgählerde we başga-da ençemesi wagtlaýyn ýasalan çadyrlarda ýaşaýar.
Şol bir wagtyň özünde keselhanalaryň näsaglardan dolandygy habar berilýär we ýurtda ilatyň suw, iýmit ýetmezçiliginiň suw arkaly geçýän keselleriň döremegine sebäp bolmagyndan alada edilýär.


text:
Düýbi Birleşen Ştatlarda ýerleşýän “Gallup”sosiologik barlaglar merkezi mart aýynda “aýallaryň iň bagtly we bagtsyz ýaşaýan ýurtlary” barada ýyllyk hasabatyny ýaýratdy. Bu hasabat dünýäniň dürli ýurtlarynda zenanlaryň ençemesi bilen geçirilen pikir soralyşyklar esasynda taýýarlanyldy.
Hasabatda Islandiýa, Şwesiýa, Daniýa ýaly ýokary girdejili ýurtlarda ýaşaýan zenanlar öz durmuşlaryny “gülala-güllük” diýip häsiýetlendirýärler. Owganystan, Ermenistan, hat-da Türkiýe ýaly ýurtlarda ýaşaýan zenanlar bolsa özleriniň “azap içinde” ýaşaýandygyny öňe sürýärler.
Siziň pikiriňizçe, Türkmenistanda zenanlar nähili durmuşda ýaşaýarlar? Näme üçin?
Täze Tolkun ýaşlar gepleşigimiziň nobatdaky sanynda şu tema barada söhbetdeşlik geçirmekçi. Bu baradaky pikir-garaýyşlaryňyzy aşakdaky teswir böleginde galdyryp bilersiňiz. Öz garaýyşlaryňyzy gepleşigimize gatnaşyp beýan etmek isleseňiz, biziň metbugat@gmail.com email adresimize hat ugradyň.


text:
Geçen penşenbe güni Ukrainanyň kanunçykaryjylary ýurtda köpçülikleýin demonstrasiýalary gadagan edýän, oppozision syýasatçylary jezalandyrýan we azat metbugata, Orsýetdäki ýaly, çäklendirmeleri girizýän radikal kaununlaryň toplumyny kabul etdiler.
Bu radikal çäreler Ukrainada eýýäm iki aý töweregi dowam edýän Ýewropa bilen ýakyn integrasiýany talap edýän demonstrasiýalaryň ýitileşen döwrüne gabat geldi. Oppozisiýanyň aktiwistleri Ukrain parlamentinde örän howlukmaç kabul edilen bu täze kanunlary “diktatorlyga geçiş” diýip häsiýetlendirdiler.
Ukrainanyň parlamentinde, agzalýan kanunlar kabul edilende, ony goldap ýokary galdyrylan eller diňe bir Ýewropa ygrarly protestleri sem etmän, eýsem ýurtda onýyllyklaryň dowamynda gazanylan reformalary yza tesdirmäge gönükdirilen diýlip baha berilýär.
Werhownaýa Radanyň düzümindäki prezidentparaz deputatlar 16-njy ýanwarda täze radikal kanunlaryň toplumyny kabul etdiler. Munuň netijesinde ýurtda köçe protestlerini basyp ýatyrmak, oppozision syýsatçylary eldegrilmezlik hukugyndan mahrum etmek we söz azatlygyna çäklendirme girizmek mümkinçiligi döreýär.
Maddalar
Täze kabul edilen kanunlar taslamasy resmi häkimiýetlere baş bermeýän we Ýewropa bilen ýakyn aragatnaşygyň tarapynda çykyş edýän demonstrantlara garşy gönükdirilene çalym edýär. Protestçiler prezident Wiktor Ýanukowiç noýabrda Ýewropa Bileleşigi bilen Assosiasiýa ylalaşygyna gol goýmakdan ýüz öwrensoň Kiýewiň köçelerini gurşap alypdylar.
Agzalýan kanunlaryň uzagyndan ýurduň graždan jemgyýetçiligine we garaşsyz žurnalistikanyň ösmegine hem zyýan ýetirmegi mümkin. 2010-njy ýylda häkimiýet başyna geçen Ýanukowiçiň reformalary yza tesdirip başlandygyna garamazdan, Ukrainada garaşsyz žurnalistika öz ösüşini häzire çenli-de dowam etdiripdi.
Düýbi Kiýewde ýerleşýän Media boýunça Hukuk institutynyň direktory Taras Şewçenko şeýle diýýär: “Bu kanun öz pikirleriňi beýan etmegiň ähli görnüşlerini çäklendirýär. Bu websaýtlary petiklemek, Internet üpjünçiligini togtatmak ýaly çäreleri hem göz öňünde tutýar. Munuň üsti bilen ähli SIM kartlaryna gözegçilik edip bolýar, netije-de kimdir biri forumda, blogda ýa-da mobil telefonda hökümeti tankytlasa, ony yzarlap tapyp bolýar. Gerek bolanda, “erbet” diýen kesgitlemä islendik zat girizilip, ol “ekstremizm”, “töhmet”, “hukuk goraýjy ýa-da sud işgärlerini kemsitmek” ýaly aýyplamalar” bilen häsiýetlendirilip bilinýär”.
Oppozision deputatlar, gyzyl ýumruga girip, parlamentiň mejlisini togatmakçy boldular. Emma olar Ýanukowiçiň “Regionlar partiýasyny” ses bermekden saklap bilmediler. Netije-de soňkular, adatdaky ýaly elektron usulda däl-de, eýse ellerini galdyrmak arkaly ses berip, täze kanunçylygyň kanuny esasda kabul edilendigini öňe sürdüler.
Ýanukowiçiň bu kanuna gol goýup-goýmandygy häzire çenli anyk däl. Eger-de oňa gol çekilse, onda Ukrainada sowet döwründen bäri jemgyýetçilik aktiwligine iň berk çäklendirmeler giriziler.
Täze kanunçylyga laýyklykda, protestçilere köpçülikleýin ýerlerde çadyrlary dikmek we ýüzlerine maska, kellelerine gorag başgaplaryny geýmek ýaly howpsuzlyk serişdelerini ulanmak gadagan edilýär. Munuň üstesine-de, rugsat berilmedik protestlere gatnaşýan deputatlaryň eldegrilmezlik hukuklary ýatyrylýar. Bu hem gönüden-göni oppozisiýanyň liderleri Arseniý Ýatsenýugyň we Witaliý Kliçkonyň garşysyna gönükdirilen ädimdir.
Täze kanunlaryň taslamasyna görä, töhmet atdy diýen aýyplama esasynda günäkärlenýäne iki ýyla çenli türme tussaglygy hem göz öňünde tutulan. Moskwanyň mysalyna eýerip, Kiýew daşary ýurtdan maliýeleşdirilýän hökümete degişli däl guramany regirstrasiýa etmänem bilýär.
"Hatda..."
Ukrainanyň hökümetiniň ÝB bilen integrasiýa bölüminiň ozalky direktory Wasyl Filipçuk ýagdaýlaryň bu depginde özgermeginden “hopugandygyny” aýdýar. Ol: “Bu kanundaky käbir maddalar hatda Russiýa we Belarus tarapyndan hem girizilmändi. Men prezident Ýanukowiçiň öz halkyna garşy has awtoritar, has zalym çemeleşmeginden howatyr edýärin” diýýär.
Ukrainanyň parlamentiniň kabul eden kanun taslamasy aktiwistler tarapyndan berk ýazgarylyp, ol hatda ýaňsa alnyp, “diktaturanyň taslamasy” diýlip atlandyryldy.
“Kiýew Post” neşiriniň redaktorynyň orunbasary Katýa Gorçinskaýa şeýle ýazgylar galdyrdy: “Ukrainada bir wagtlar hak-hukuk bardy. Biz entegem adam. Emma biz hak-hukuksuz galyp bileris. Täze bir polisaý döwletine hoş geldiňiz! Biz muny Kiçi Russiýa diýip atlandyrýarys”.
ÝB-niň käbir resmileri Ukrainada soňky kabul edilen zabun kanunlar taslamasynyň ýurduň Ýewropa Geňeşiniň agzasy hökmünde öz üstüne alan borçlaryny bozýanlygyndan alada bildirdiler.


text:
Adam hukuklaryny goraýjy “Halkara günä geçiş” (Amnesty international) guramasy şeýle habar berdi: Siriýada hökümetiň garşysyna çykyşlara gatnaşandyklary üçin tussag edilen onlarça adam jebir-sütemler zerarly, aradan çykdy. Siriýanyň häkimiýetleri protest bildirýänleri basyp ýatyrmak üçin goşun sürmegi dowam etdirýär, şol çaknyşyklarda öldürilýänler-de bar.
“Halkara günä geçişiň” dokladynda 2011-nji ýylyň 1-nji aprelinden 15-nji awgusty aralygynda azyndan 88 sany tussagyň heläk bolandygy baradaky maglumatyň özlerinde bardygy aýdylýar. Şol tussaglaryň 52-siniň zorluklara sezewar edilendigi barada delilnamalar ýeterlik. Ölenleriň arasynda çagalaram bar.
“Halkara günä geçişiň” baha bermegine görä, martyň ortalarynda başlanan protest çykyşlarynyň dowamynda Siriýada müňlerçe adam tussag edildi. 1800-den köpräk adam öldürildi — şolaryň köpüsi parahatçylykly ýöriş mahalynda harbylar tarapyndan atyldy.
Adam hukuklaryny goraýjylar Siriýadan gaçyp çykanlaryň görkezmelerine we ýurtda ýaşap ýörenler bilen telefon arkaly gürrüňdeşliklere esaslanýarlar. Maglumatlary beýleki çeşmeler bilen seljerip görmek mümkin däl. Daşary ýurt žurnalistlerine we adam hukuklaryny goraýjylara Siriýada işlemäge ygtyýar bermeýärler.
“Halkara günä geçiş” guramasy BMG-niň Howpsuzlyk geňeşini adam hukuklarynyň köpçülikleýin bozulmalarynda günäkärleri jogapkärçilige çekmäge - hususan-da, işi Halkara jenaýat suduna geçirmäge çagyrdy. Şonuň ýaly-da adam hukuklaryny goraýjylar ynsanyýetiň garşysyna jenaýat etmekde günä bildirilýän Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň we beýleki resmileriň serişdelerini doňdurmagy zerur hasaplaýarlar.
Siriýanyň Sukba şäherindäki protestler mahalynda, 30-njy awgust.
Adam hukuklaryny goraýjylar görkezmeleri ýygnamak bilen baglanyşykly ullakan kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz boldular. “Halkara günä geçişiň” wekili Jeýms Linç şeýle habar berdi:
—Protest çykyşlary basylyp ýatyrylyp başlanan mahaly biz köp sapar haýyş bilen ýüz tutsak-da, “Halkara günä geçiş” guramasyna Siriýada işlemäge ygtyýar berilmedi. Bu biziň işimizi has-da kynlaşdyrdy. Biziň dürli çeşmelerden— pidalaryň maşgalalaryndan, kä wagtlar wakalaryň şaýatlaryndan we wideoýazgylary goşmak bilen, beýleki ýollardan alýan habarlarymyzy seljermek kyn düşýärdi. Biz şu görkezmelere öz ülňülerimize laýyk ýüzlenýärdik. Aram-aram bizde şübheler döreýärdi. Sebäbi maglumatlary tassyklamak üçin habarlar ýetmezçilik edýärdi ýa-da şol habarlary aşa gijikdirip alýardyk. Şeýle bolansoň, öldürilenleriň sany hakykat ýüzünde has-da köp bolmagy mümkin. Bizde henize-bu güne çenli tussagda saklanýan adamlaryň üç ýarym müň töwereginiň atlary bar, ýöne şolaryň sanynyň 12 müňe ýetmeginiň mümkindigi barada hem habar bar. Bu sanlar, bu bahalar bilen jedel gurmak niýetimiz ýok. Tussagdaky adamlaryň takyk sanyny ýöretmek şeýle bir kyn, diýip-aýdar ýaly däl. Çünki Siriýanyň howpsuzlyk güýçleriniň hereketi bütinleý ýapyk, olar bu barada maglumatlary hiç ýerik bermeýärler. Üstesine-de, olaryň hereketi çalasyn we tozduryjy häsiýete eýe bolup biler. Ýyldyrym çaltlygyndaky hereketden soň adamlaryň nirelere alnyp gidilendigi barada hiç hili habar alyp bolmaýar. Adamlary kimleriň tutup alyp gidendigini, olaryň nirelerde saklanandygyny, olaryň nirelerde heläk bolandygyny yzarlamak bize örän kyn düşýär. Köplenç halatlarda biz diňe adamlary nähiliräk ýagdaýda tutup äkidendiklerini, şundan soňam olaryň jesedini maşgalalaryna nädip gaýtaryp berendiklerini aýdyp bilýäris. Şu aralykda nämeleriň bolup geçenini yzarlamak welin örän kyn - diýip, Jeýms Linç aýdýar.
Jeýms Linçiň sözlerine görä, “Halkara günä geçiş” guramasy şu doklady çap etmek bilen dünýä jemgyýetçiligini Başar al-Assadyň režiminiň garşysyna çäre görmäge çagyryş bilen ýüzlenýär:
—Biz halkara jemgyýetçiligini üç zada çagyrýarys. BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi bu meseläni Halkara jenaýat suduna geçirmeli diýip hasaplaýarys. Munuň özi gyssagly suratda edilmeli iş. Şonuň ýaly-da biz Geňeşiň Siriýa ýarag satylyşynyň ähli zady öz içine alýan gadagançylygy girizmegini zerur hasaplaýarys. Liwiýa-da hut şunuň ýaly gadagançylyk girizilipdi. Şeýle hem biz şunuň ýaly adam hukuklarynyň aýylganç bozulmalarynda şübhelenilýän prezident Başar al-Assadyň we onuň töweregindäkileriň serişdeleriniň doňdurylmagynyň tarapdary. Halkara jemgyýetçiligi Siriýanyň häkimiýetleriniň hereketini ýazgardy. Soňky hepdelerde köp sanly musulman ýurtlary-da zorluklaryň togtadylmagyny talap etdiler. Ýogsa, bu döwletler mundan ozal Siriýadaky wakalara baha bermekden saklanýardylar. Birleşen Ştatlar Siriýanyň garşysyna täze çäklendirmeleri girizýändigini habar berdi. Amerikalylara birnäçe ýokary derejeli siriýaly çinownikler, şol sanda daşary işler ministri Walid al-Muallem bilen iş gatnaşyklaryny etmek gadagan.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň wekili Wiktoriýa Nuland mundan iki hepde ozal Döwlet sekretary Hillari Klintonyň “Basym Eýran Assadyň ýeke-täk dosty bolup galar” diýen sözüni ýatlady.
—Men-ä, dogrusy, hatda Eýranyňam Assadyň režiminden çekilip barýanyny belläsim gelýär—diýip, Wiktoriýa Nuland nygtady.
Täze çäklendirmeler amerikalylary birnäçe ýokary derejeli çinownikler, şol sanda daşary işler ministri Walid al-Muallem bilen iş gatnaşyklaryny ýola goýmagy gadagan edýär. Siriýanyň resmileriniň ABŞ-daky ähli serişdeleri gabalyp goýuldy.
Siriýadan gelip gowuşýan maglumatlara görä, soňky günleriň dowamynda siriýaly harbylar täze protest ýörişlerine gatnaşanlaryň azyndan ýedisini öldüripdirler. Öldürilenleriň arasynda 13 ýaşly ýetginjeklerem bar. Deraa welaýatynda alty, Homs şäherinde bir adam ölüpdir.
Sişenbede, 30-njy awgustda, musulmanlaryň mukaddes Oraza aýynyň tamamlananyny baýram eden gününde Siriýada Başar al-Assadyň häkimiýet başyndan gitmegine talap bildirýän täze köpçülikleýin ýörişler geçdi.
Walentin Baryşnikow Azatlyk Radiosynyň Rus gullugynyň žurnalisti.


text:
Nigeriýadaky metjitleriň birinde amala aşyrylan ýarag we bomba hüjümleriniň netijesinde azyndan 35 adam öldi we başga-da köp sanly adam ýaralandy.
Gowuşýan maglumatlarda Kano şäherinde juma namyzy okalýan pursady ençeme bomba partladylypdyr. Hüjümçiler namaza duran adamlary oka hem tutdular.
Prezident Gudlak Jonatan (Goodluck Jonathan) hüjümi ýazgaryp, “umumy duşmana garşy jebis durmaga” çagyrdy.
Hüjümiň jogapkärçiligini häzirlikçe hiç bir topar öz üstüne almady. Emma bu sebitde 2009-njy ýyldan bäri hereket edýän “Boko Haram” söweşiji toparynyň işidigine meňzeýär.
Hüjüm edilen metjit Kanonyň emiriniň köşgüniň golaýynda ýerleşýär. Emir “Boko Haram” toparyna garşy ýarag alyp, söweşmäge çagyryş edipdi.


text:
Ysraýyl öz goşunlarynyň Gaza zolagyna kömek ýüklerini getirýän gämilere geçiren reýdi babatda derňew geçirjegini aýtdy.
Premýer-ministr Benýamin Netenýahuyň edarasy şu gün hökümetiň 31-nji maýdaky reýd babatda «garaşsyz jemgyetçilik komissiýasy» diýilýäne jemleýji tassyknamasyny bermegine garaşylýandygyny aýtdy.
Şol reýdde türkiýeli palestinaçy aktiwistleriň 9-sy öldürilipdi.
Ysraýylyň beýanatynda derňew komissiýasyna Ysraýylyň Ýokary sudunyň dynç alşa çykan sudýasynyň ýolbaşçylyk etjegi, oňa Demirgazyk Irlandiýadan we Kanadadan iki daşary ýurtlynyň kömekçi boljagy aýdylýar.
Birleşen Ştatlar Ysraýylyň bu derňewi adalatly geçirjegine ynanýandygyny aýtdy.


text:
Moskwa Ukrainada ok atyşlygy bes etmek baradaky kararyň möhleti dolmazdan öň, ýurduň gündogarynda Russiýanyň telewideniýesiniň işgäriniň öldürilmegi Kiýewiň konflikti gowşatmak islemeýändigini görkezýär diýdi.
Russiýanyň Daşary işler ministrligi Ukrainada ok atyşygy bes etmek baradaky häzirki karar tamamlanmazdan öň, 30-njy iýunda Anatoliý Klýanyň atylyp öldürilmegi Kiýewiň bu karary gowşadýandygyny görkezýär diýdi.
68 ýaşyndaky Klýan Donetsk regionyndaky Kiýew tarapdary harby bileleşigi wideo ýazga düşürýän mahaly atylyp öldürildi.
Klýany atyp öldüren adamyň şahsyýeti barada henize çenli takyk maglumat berilmedi. Ol Ukrainadaky konfliktlerde atylyp öldürilen orsýetli üçünji, umuman alnanda bäşinji žurnalistdir.


text:
“Apple” kompýuter korporasiýasyny esaslandyryjylaryň biri Stiw Jobs kompaniýanyň baş direktory wezipesini terk etdi.
“Apple” kompaniýasynyň resmi beýanatynda indi Stiw Jobsyň kompaniýanyň direktorlar geňeşine başlyk bolandygy, şu ýylyň ýanwarynda saglygyny bejertmäge rugsada gidende, onuň wezipesini ýerine ýetiren Tim Kukuň baş direktor bolandygy habar berilýär.
Jobs garnasty mäzindäki rak keselini bejertdi.
“Apple” kompýuterleri we programma üpjünçiligini işläp düzýän öňdebaryjy korporasiýalaryň biridir. Ol 1976-njy ýylda esaslandyrylypdy.


text:
Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejad Latin Amerikasynyň dört ýurduna saparynyň çäginde şu gün Wenesuela bardy. Bu prezident Ahmedinejadyň Wenesuela edýän bäşinji saparydyr.
Ahmedinejad ABŞ-ny tankytlamakda öz ýarany prezident Hugo Çawez bilen duşuşýar. Şeýle hem şu hepde Ahmedinejadyň Nikaragua, Kuba we Ekwadora sapar etmegine garaşylýar.
Ahmedinejadyň saparyndan öň, ABŞ Latyn Amerikasy ýurtlarynyň Eýran bilen gatnaşyklaryny berkitmekden saklanmagyna çagyryş etdi.
ABŞ-nyň Döwlet departamenti Eýran Yslam Respublikasynyň režiminiň gapma garşylykly ýadro programmasy sebäpli halkara basyşlara, şol sanda sanksiýalara sezewar edilýändigini duýdurdy.


text:
Şu gün Azerbaýjanyň hökümeti Ermenistanyň Daglyk-Garabagdan öz goşunlaryny çykarmadyk halatynda, häzirki dartgynlaşýan ýagdaýlaryň gutulgusyz ýagdaýda uly harby konflikte alyp barjakdygyny aýdyp, beýanat ýaýratdy.
Hususan-da, Azerbaýjanyň goranmak ministri Safar Abiýew şu gün bu barada eden beýanatynda Daglyk-Garabag meselesi boýunça 15 ýyl dowam eden diplomatik gepleşikleriň hiç hili anyk netijelere getirmändigini aýdyp, Azerbaýjanyň ýene 15 ýyl garaşyp bilmejekdigini nygtady.
Soňky wagtlar Daglyk-Garabag regiony bilen baglanyşykly Azerbaýjan bilen Ermenistanyň arasyndaky ýagdaýlaryň has hem dartgynlaşýandygy göze ilýär.


text:
Gürjüstanyň oppozision koalisiýasynyň agzalary öz partiýalarynyň bank hasaplarynyň hökümet tarapyndan eýelenilip, 60 müň dollardan gowrak serişdäniň döwletiň hasabyna geçirilendigini aýdýarlar.
“Demokratik Gürjüstan” atly oppozision partiýanyň agzasy Nodar Haduri hökümetiň ýola goýan bu çäresiniň ýurduň oppozision koalisiýasyna hökümet tarapyndan salnan jerimäni mejbury usullar arkaly almak bilen baglanyşyklydygyny aýdýar.
Ýakynda Gürjüstanyň hökümeti “Gürji umydy” atly oppozision koalisiýanyň alyp barýan saýlaw kampaniýasynyň bikanun usullar arkaly maliýeleşdirilýändigini aýdyp, bu oppozision koalisiýa 1.5 million dollar jerime salypdy.
Bu wakalar Gürjüstanda 1-nji oktýabrda geçiriljek parlament saýlawlarynyň öňýany ýüze çykdy.


text:
Amerikaly boksçy Floýd Meýwezer derejeli söweşde filippinli Menni Pakýaony ýeňdi. Bilermenleriň “asyryň söweşi” diýip atlandyran duşuşygy Amerikanyň Newada ştatynda geçirildi we eminleriň biragyzdan gelen kararyna görä, amerikaly boksçynyň peýdasyna tamamlandy — 118:110, 116:112, 116:112.
Şeýlelikde, 38 ýaşly Meýwezer 66, 68 kilogram agramlyk derejede üç ugur — Bütindünýä boks asosiasiýasy (WBA), Bütindünýä boks geňeşi (WBC) we Bütindünýä boks guramasy ugurlary boýunça dünýä çempiony boldy.
Netijede bäş agram derejede ýeňiji bolan Meýwezer geçiren 48 söweşiniň ählisinde ýeňiş gazandy (28-sini nakaut bilen). Sekiz agram derejede öňe saýlanan, WBO ugry boýunça dünýä çempionlygyny elden gideren filippinli boksçy altynjy ýeňlişe sezewar boldy. Onuň 57 ýeňiş (38-si nakaut bilen), iki deňlik gazanandygyny bellemek gerek.
Heniz söweş başlanmanka onuň boksuň taryhynda iň gymmat söweş boljagy we birbada birnäçe rekordy täzelenjekdigi hemmelere aýandy. Demirgazyk Amerikanyň neşirleriniň maglumatlaryna görä söweş üçin amerikaly boksçy 150-den 180 million, filippinli bolsa 100-den 120 million dollara çenli gazanarlar. Öňki rekord hem hut Meýwezere degişlidi. Ol 2013-nji ýylda meksikaly Saul Alwarese garşy söweşde 41,5 million dollar gazanypdy.


text:
3-nji maýda halkara derejesinde Bütindünýä metbugat azatlygy güni bellenilip geçilýär.
Şeýle güni her ýyl belläp geçmek baradaky karar ilkinji gezek 1993-nji ýylda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan kabul edilipdi.
Metbugat azatlygy gününi Bütindünýä derejesinde belläp geçmekden maksat raýatlaryň metbugat azatlygy barada bu fundamental hukuklaryna dünýä jemgyýetçiliginiň we hökümetleriniň ünsüni ýene bir gezek çekmekden ybarat.
BMG-niň Adam Hukuklary baradaky Ähliumumy Jarnamasynyň 19-njy maddasynda adamlaryň söz we metbugat azatlygy kanuny esasda berkidilen.
Türkmenistan metbugat azatlygy meselesinde halkara guramalarynyň hasabatlarynda dünýäniň iň bir ýaramaz ýurtlarynyň hatarynda bolmagynda galýar.


text:
«Hususy telekeçiligi ählitaraplaýyn goldamak ykdysadyýetiň esasy ileri tutulýan ugry bolar» diýip, Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 2008-nji ýylda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň hususy telekeçiligi ösdürmek bilen bagly meselelere garan mejlisinde aýdypdy.
Şu günki gün Türkmenistanda umumy öndürilýän önümiň 40 prosente golaýynyň döwlete degişli däl sektor tarapyndan ödürilýändigini bellemelidigi, 2020-nji ýyla çenli bolsa umumy öndürilýän önümiň 70 prosente golaýynyň döwlete degişli däl sektorda öndüriljekdigi hakda resmi maglumatlarda habar berlipdi.
Hususy telekeçiligi ösdürmek bazar ykdysadyýetiniň möhüm şertleriniň biri. Hususy telekeçilige giň ýol açylýarmy — diýmek, ýurt bazar ykdysadyýetine geçmäge tarap ugur alypdyr.
2008-nji ýylda Türkmenistanyň prezidenti telekeçilere karz pul berer ýaly, birnäçe türkmen banklaryny borçly edip, Karara gol hem çekdi. Telekeçileriň öndürýän harytlarynyň giň assortimentli sergisi hem geçirildi. Şondan bäri telekeçileriň öndürýän önümleriniň sergileri her ýyl geçirilip durulýar.
Dünýäniň ähli ýerinde telekeçilik ulgamy ykdysadyýetiň möhüm bölegi bolup durýar. Telekeçilik her bir ýurtda amala aşyrylýan uly özgertmeleriň esasy hereketlendirijisidir, döwleti durnukly we yzygiderli ösdürmegiň özboluşly tebigy şertidir.
Telekeçiligiň ösmegi ilatyň iş bilen üpjün edilişine-de giň ýol açýar. Halkyň girdejisiniň ösmegine kömek edýär. Netijede bolsa, islendik ýurduň ilatynyň ýaşaýyş derejesiniň görkezijisi hasaplanýan orta gatlagyň ösmegine we örüsini giňeltmegine giň mümkinçilik açylýar.
Bu zatlardan çen tutup aýtsaň, telekeçilige giň ýol açylmagy — halka tarap açylan bagt ýoly bolup durýar. «Kiçi we orta telekeçiligi döwlet tarapyndan goldamak hakyndaky» Türkmenistanyň Kanuny we döwlet Baştutanynyň Kararlarynyň birnäçesi bilen bu ulgamda has amatly ýagdaýy döretmek üpjün edilýär» diýlip, resmi maglumatlarda aýdylýar.«Bereketli»
«Bereketli» hususy kärhanasy üç gatdan ybarat, Ýewropanyň ösen döwletleriniň derejesinde kärhana jaýyny salypdyr. Bu kärhanada 150-den gowrak iş orny döredilipdir hem-de onda işleýänleriň köpüsi Ýewropa ýurtlarynda taýýarlyk okuwlaryny geçen, ýokary hünärli hünärmenler. Olar kompýuterleşdirilen tehnologiki desgalaryň pultunyň başynda durýarlar.
«Bereketli» hususy kärhanasy
Kärhanada işgärler üçin naharhana, dynç alyş otagy we saglygy goraýyş nokady, duş otaglary bar. Işgärleriň ählisi kärhananyň hasabyna ýörite iş eşikleri, işe äkidip-getirmek üçin awtoulag we iki wagtyna nahar bilen üpjün edilýär. Kärhanadaky refrižeratorlardyr sowadyjy enjamlarda bäş ýüz tonna çenli et saklap bolýar.
«Bereketli» hususy kärhanasynyň Abadan şäherindäki täze sehleri her gün bäş tonnadan gowrak kolbasa we et önümlerini öndürýär. Bu kärhananyň et önümlerini öndürijilik kuwwaty bir ýylda 1800 tonna barabardyr. Kärhanada alty seh işleýär. Ol sehlerde kolbasalaryň dürli görnüşleri we çaý öndürilýär.
Ahal welaýatynyň Abadan şäherinde ýerleşýän «Bereketli» hususy kärhanasynyň işine syn salmak üçin 29-njy iýul güni ol ýere Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen birlikde Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň agzalary, Mejlisiň, ministrlikleriň we pudak edaralarynyň ýolbaşçylary, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşiginiň agzalary ýygnandylar. Ýeňillikli karzyň hasabyna bu ýerde giň sehler gurlupdyr, Ýewropanyň iri öndürijileriniň iň döwrebap enjamlary satyn alnypdyr we ornaşdyrylypdyr.
«Şunuň ýaly döwrebap, halkara satandartlarynyň derejesindäki ýokary hilli önümleri öndürýän önümçiligiň işe girizilmegi türkmen telekeçileriniň artýan mümkinçiliklerine, ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň döwlete degişli däl pudagynda bar bolan ägirt uly mümkinçilikleriniň durmuşa geçirilýändigine aýdyň şaýatlyk edýär» diýip, Türkmenistanyň prezidenti ol ýerde eden çykyşynda aýtdy.«Aýbölek» mebel fabrigi
Şol gün «Bereketli» hususy kärhanasynyň işine syn edenler Aşgabat şäheriniň günorta-gündogar böleginde ýerleşýän ýene bir hususy kärhana bolan — «Aýbölek» mebel fabrigine hem baryp gördüler.
Bu ýerdäki stanoklaryň we enjamlaryň her biri kompýuterleşdirilipdir we köpçülikleýin önümçilige niýetlenipdir. Bu fabrikde her günde önümleriň ýüzlerçesini çykarmaga ukyply üznüksiz liniýa döredilipdir. Häzir fabrikde onlarça adamyň işleýändigi, geljekde olaryň sanynyň 150-ä ýetiriljekdigi fabrik hakdaky maglumatlarda aýdylýar.
Prezident Berdimuhamedow "Aýbölek" hususy kärhanasynda, 29-njy iýul.
Täze mebel fabriginiň hususy telekeçiligi goldamagyň döwlet maksatnamasynyň çäklerinde gurlandygy, onuň ýeňillikli karz serişdeleriniň hasabyna ýokary hilli enjamlar bilen üpjün edilendigi resmi maglumatlarda aýdylýar.
Fabrigiň öndürýän önümleri örän köpdürli. Olar üçin materiallar Ýewropadan getirilýär. Fabrikde «Holzma» nemes kompaniýasynyň mebel kesiji stanogynyň dünýädäki iň iri modifikasiýasy bar. Bu kuwwatly maşyn kompýuter programmasyna laýyklykda işleýär.
Panelleriň daşyna ýörite owadan we berk örtükleri örtýän maşyn-da, mebelleriň ýüzüne owadan şekilleri çekýän maşyn-da Germaniýadan getirilipdir. Mebellere petleleri, tutawaçlary, gulplary goýýan maşyn bolsa Italiýadan getirilipdir.
Bu kärhana diwar mebellerini, gapyda goýulýan mebelleri, şkaflary, ýatylýan we çagalar otaglary üçin garniturlary, myhmanhanalar üçin mebelleri, «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda gurulýan täze desgalar üçin zerur bolan önümleri öndürýär.
Saglygy goraýyş we bilim edaralarynyň we harby toplumyň kärhanalarynyň hajatlary üçin metal karkaslardaky mebeller hem «Aýbölek» hususy kärhanasynda öndüriler. Naharhana we kompýuter stollary, mekdep partalary we döwlet edaralarynyň hem-de ilatyň arasynda uly islegden peýdalanylýan mebeller şu kärhanada öndüriler. Berdimuhamedow fabrigiň işgärlerine mebelleriň dizaýn işlerinde milli äheňleri saklamagy maslahat berdi.Çöwre tarapy
Bu agzalyp geçilen hususy kärhanalar hakda telewideniýede berilýän maglumatlara syn salsaň, Türkmenistanda telekeçilik işi rowaç alyp gidip barýan ýaly. Ýöne bir tarapdan hem «Şu iki kärhananyň eýelerindäki ýaly mümkinçilik, ýagny — dünýä standartyndaky ofisleri gurmaga hem-de Ýewropa döwletlerinden iň gymmat, iň häzirkizaman enjamlaryny getirip hususy kärhana açmak mümkinçiligi, bu zatlar üçin sarp ediljek ummasyz puly türkmen banklaryndan alyp bilmek mümkinçiligi beýleki — telekeçilik bilen meşgullanmagy arzuw edýän adamlarda hem bolup bilermi?» diýen sowal döreýär.
Bu iki hususy kärhananyň işläp başlamagy üçin diňe banklaryň ýeňillikli karzlary däl-de, döwlet tarapyndan has uly goldaw bar ýaly bolup görünýär. Ýerli synçylaryň pikiriçe, «Türkmenistanda bazar ykdysadyýetine geçilýär, telekeçilik ýola düşýär» diýdirmek üçin şeýle perde örtünmegiň hem gerek bolmagy mümkin.
Telekeçilige rugsat berlenine ýaňy iki ýyl boldy. Iki ýylda bir telekeçiniň diňe öz zähmeti bilen munça üstünlige ýetip bilmegi hem “adaty bolmadyk üstünlik” hasaplanýar. Synçylaryň aýtmagyna görä, korrupsiýanyň ösen ýurtlarynda hususy kärhanalaryň üsti bilen hem para-peşgeş, aňsat gazanç oýnuny oýnap bolýan bolmagy mümkin.Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Russiýa Federasiýasynyň Irkutsk şäherinde hereket edýän türkmen diasporasyna medisina ylymlarynyň doktory, professor Gurbandurdy Haýydow ýolbaşçylyk edýär.
Asly Garagalpagystan awtonom respublikasynyň Dörtgül etrabyndan bolan Gurbandurdy Haýydow Orsýetiň Irkutsk şäherindäki medisina institutyny tamamlap, ýokanç keseller boýunça ilki kandidatlyk, soňra doktorlyk dissertasiýasyny goraýar. Ol “Russiýanyň at gazanan lukmany” diýen hormatly ada mynasyp boldy. Ol häzir Irkutskiniň Medisina uniwersitetinde ýaşlara bilim berýär.
Günorta Sibirdäki Orsýetiň Irkutsk şäheri iň uly medeni merkezleriň biri bolup, ol ýerde ýüzden gowrak milletiň ýaşaýandygy aýdylýar. Olardan 20 milletiň resmi hasaba alnan medeni ojaklary bar. Ol ýerde türkmenler hem köpçülikde ýaşaýarlar we okaýarlar.
Azatlyk Radiosy şol Irkutsk şäherindäki türkmenleriň il ýaşulusy Gurbandurdy Haýydow bilen ýaşlaryň okuwa ýerleşmegi we olaryň öz bilimlerini artdyrmagy bilen bagly meseleler boýunça gürrüňdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Gurbandurdy aga, siz okuw maksatlary bilen Günorta Sibirde galypsyňyz hem şol ýerde ýaşaýarsyňyz. Okamak, bilim almak barada bu günki ýaşlara näme maslahatyňyz ýa teklibiňiz bar?
G.Haýydow: GDA döwletlerinden geljek oglanlar bar bolsa, bu ýerde Oba hojalyk akademiýasy, Politehniki uniwersitet bar, ine, bular Russiýanyň hasabyna okatjaklar gelseler.
Azatlyk Radiosy: Diýmek, şol okuw jaýlarynda türkmen ýaşlary üçin okuw mugt boljak-da. Ýöne, eger okuwçy rus dilini gowy bilmese ýa rusça gowşak bolsa, onda nähili bolar?
G.Haýydow: Rus dilini gowy bilmese, bir ýyl taýýarlyk kursunda okadýarlar. Onsoň 1-nji kursa geçirýäler. Medinstitut, bular, ine, pully. Ýöne bu ýerde pul möçberi onça köpem däl.
Eger o ýanda okuwa giren wagty beriljek paranyň möçberine garasaň, şo berjek paraň bu ýerde alty ýyl okamaga hem eklenmäge. Şonuň ýaly ýagdaý. Bu ýerde Medinstituta girjek bolsa, taýýarlyk kursuny gutaryp, onsoň 1-nji kursa geçýär.
Häzir şu günüň özünde ýedi-sekiz oglan-gyz biziň medinstitutymyzyň taýýarlygy gutaryp, 1-nji kursa alyndy diýen hasaby. Hemmesi Türkmenistandan gelen.
Azatlyk Radiosy: Başga okuw jaýlarynda türkmenler barmy?
G.Haýydow: Politehniki uniwersitetde 20-den köp oglan okaýar Türkmenistandan. Oba hojalyk akademiýada okap ýörenler bar.
Azatlyk Radiosy: Diýmek, siziň pikiriňizçe, türkmenistanly ýaşlar Günorta Sibirde öz bilimini ösdürip biljekler-dä, olara okamaga doly şert bar-da, bu şeýlemi?
G.Haýydow: Eger yhlasy bolsa, okamak niýeti bar bolsa, okaýarlar. Kömek edilýär. Garşy alynýar. Türkmen diasporasy olara hossarçylyk edýär.
Azatlyk Radiosy: Gurbandurdy aga, indi türkmen diasporasynyň meselelerine geçsek, siziň şäheriňizde türkmenler köplükmi?
G.Haýydow: Türkmenler Irkuts oblasty boýunça az. Bu ýerde 40 müňe ýakyn özbek bar. Şäherde 10-15 müň. Gyrgyzam bir 30 müňe golaý, täjigem 30 müň diýse boljak. Musulman bu ýerde kän. Türkmen az.
Azatlyk Radiosy: Munuň bir sebäbi barmy? Millet sany boýunça gyrgyzlar bilen täjiklerem bizden beýle bir köplük däl ahyryn?!
G.Haýydow: Sebäbi Türkmenistandan wiza boýunça çykmaly bolansoň, o ýandan köp çykyp bilenok-da adamlar daşaryk. Özbegistanda, Gyrgyzystanda, Gazagystanda we Täjigistanda wiza ýok Russiýa bilen arada. Hemme şu ýana gelýä-dä işlemäge.
Azatlyk Radiosy: Türkmen ýaşlary uly ýurduň içinde, köpdürli milletiň arasynda öz türkmeniligini gorap bilýärlermi?
G.Haýydow: Türkmen dilinimi?
Azatlyk Radiosy: Hawa, türkmen dilini, türkmen häsiýetini, umumy türkmençiligi?
G.Haýydow: Hemmesini bilýärler, hemme gepleýär türkmen dilinde. Meniň, ine, özüm gepläp durun häzir türkmen dilinde. Näme, orusça goşup durunmy? Maňa-da 45 ýyl bolýar şu 22-nji iýunda, doly 45 ýyl dolýar meniň şu ýere gelip gadam basanyma.
Azatlyk Radiosy: Elbetde, bu bir är ömri. Siz bu ýerde uly we hormatly derejelere ýetdiňiz. Bu size nähili başartdy?
G.Haýydow: Weý, öz zähmetim bilen, özümiň yhlasym bilen, şonuň bilen ýetdim-dä. Maňa bu ýerde näme hossar bolup ýa bir okuwyma... Men gelen wagtymda, bu ýerde hiç bir türkmen ýokdy. Şonuň üçin, ýaşlar yhlasly, okajak adamlar bolsalar, gelsinler. Elimizden gelen ýardamy ederis. Yhlasy bolsa, okasynlar, bilim alsynlar. Bu ýerde bilim berilýär.


text:
Resmi maglumatlara görä, janyndan geçen hüjümçi bazaryň golaýynda içi partlaýjy jisimli ulagy partladypdyr. Orsýetiň häkimiýetleri hem dini liderleri bu hüjümi ýazgaryp, çykyş etdiler.
Ýigrimä golaý adamyň ölümine sebäp bolan Wladikawkazyň bazaryndaky hüjümde partlaýjy enjamyň kuwwatlylygy trotil ekwiwalentinde 40 kilograma barabar diýlip, habar berilýär.
9-njy sentýabrda ýerli wagt bilen 11.20-de ýaňlanan partlamada ejir çekenleriň arasynda çagalaryň hem bardygy aýdylýar. Olaryň biri – bir ýarym ýaşly çaga, ol agyr ýaralanyp, soňra keselhanada aradan çykdy.
“Interfaks” habar gullugynyň Demirgazyk Osetiýänyň Içeri işler ministrligine salgylanyp beren maglumatynda partladylan “Wolga” kysymly maşynda goňşy Inguşystanyň nomerleriniň bolandygy aýdylýar. Ýöne häzirlikçe bu hüjümiň jogapkärçiligini hiç bir topar öz üstüne alanok.
Orsýetiň Baş prokuraturasynyň metbugat-sekretary Wladimir Markin bu waka bilen bagly terrorçylykly hüjümi gurnamak boýunça jenaýat işiniň gozgalandygyny habar berdi.
“Bu waka bilen bagly Orsýet Federasiýasynyň jenaýat kodeksiniň 3 maddasy boýunça jenaýat işleri gozgaldy. Ýagny, jenaýat kodeksiniň terrorçylyk hüjümi boýunça 205-nji maddasy, iki we ikiden köp adamyň öldürilmegi bilen bagly 105-nji maddanyň 2-nji bölümi hem-de ýaraglaryň bikanun aýlanyşygy boýunça 222-nji madda boýunça jenaýat işleri gözgaldy” diýip, Baş prokuraturanyň wekili aýtdy.
Birinji hüjümiň yz ýanyndan bazaryň golaýynda içi partlaýjy maddaly ýene bir ulag tapyldy. Terrorçylara bu ikinji maşyny partlatmak başardan däldir diýlip çaklanylýar.Ýolbaşçylar ýazgardylar
Orsýetiň ýolbaşçylary bu wakanyň yzysüre ony ýazgaryp çykyş etdiler. Orsýetiň prezidenti Dimitiý Medwedew Demirgazyk Osetiýanyň liderleri bilen geçirilen wideokonferensiýasynda heläk bolanlaryň dogan- garyndaşlaryna gynanjyny bildirip, şeýle diýdi: “Bu waka banditleriň jenaýatçy hereketi netijesinde ýüze çykdy. Bu hüjümi gurnanlar bilen hiç bir ýaraşyk we ylalaşyk bolup bilmez”.
Ýurduň premýer-ministri Wladimir Putin hem bu hüjümi ýazgardy. Ol şeýle hüjümleriň esasan ilatyň arasynda ýigrenjiň döremegi üçin amala aşyrylýandygyny aýdyp, orsýet musulmanlarynyň ekstremistlere garşy göreşe goşant goşjakdygyna ynam bildirdi. Ol öz çykyşynda: “Men şeýle ekstremistlere musulmanlaryň nähili garaýandyklaryny bilýärin. Biz orsýet musulmanlarynyň goldawyny duýarys. Biz şeýle goldawa gaty minnetdardyrys. Biz bilelikde hemme öňde duran kynçylyklary çözeris diýip hasaplaýaryn” diýdi.
Bu barada Putin Remezan aýynyň tamamlanmagy bilen bagly bellenilýän Oraza baýramy mynasybetli Orsýet müftileriniň geňeşiniň ýolbaşçysy Şeýh Rawil Gaýnutdin bilen geçiren duşuşygynda aýtdy.
Şeýh Gaýnutdin hem öz nobatynda dürli dinleriň wekillerini terrorçylara garşy bilelikde göreşmäge çagyrdy: “Biz parahatçylygy saklajak bolmaly. Bigünä adamlaryň ganynyň dökülmeginiň öňüni almaly. Meniň pikirimçe, Hudaýa ynanýanlar bu zatlary bilýärler. Ybadathanalara, metjitlere barmaýanlar, dogry ýola düşmeýänler biziň dinimiziň, biziň jemgyýetimiziň ýagysy bolup durýarlar” diýip, ol öz pikirini mälim etdi.Kremliň kellagyrysy
Soňky döwürde Demirgazyk Kawkazda yslam ekstremistleriniň hüjümleri ýygjamlaşyp, bu region Kremliň kellagyrysyna öwürldi. Ýakynda, 4-nji sentýabrda, ölümine kaýyl bolan hüjümçi Orsýetiň Dagystandaky harby bazasyna hüjüm etdi. Şonda azyndan bäş adam hälek boldy.
Ýerli synçylaryň köpüsi bu regiondaky durnuksyzlyga ilatyň aglabasynyň garyp bolmagy hem-de bu regionda ruslaryň howpsuzlyk güýçleriniň ýerleşdirilmegi ýaly faktorlaryň öz goşandyny goşýandygyny aýdýarlar.
Bir tarapdan, ilatyň köpçüligi prawoslaw hristianlardan ybarat Demirgazyk Osetiýa Demirgazyk Kawkaz regionynda azda-kände asuda ýer hasaplanýar. Beýleki tarapdan bolsa, hut Demirgazyk Osetiýada hemmä belli Beslan tragediýasy ýüze çykdy. Şonda, 6 ýyl mundan ozal, 2004-nji ýylyň 1-nji sentýabrynda 330 adam heläk bolupdy. Olaryň ýarpysyndan gowragy çagalardy.
Ozal Azatlyk Radiosynyň habarçysy bolup işlän Alan Tshurbaýew Wladikawkazda öň hem birnäçe bomba partlamasynyň bolandygyny gürrüň berdi: “Bu partlama Wladikawkazyň merkezi bazarynda bolan birinji partlama däl. 1999-njy ýylda bolan partlamada bu ýerde 52 adam heläk bolupdy. Şondan bäri ýadyma düşüşine görä, bu partlama merkezi bazarda hem onuň golaýynda bolan 4-nji partlamadyr”.
9-njy sentýabrda ýüze çykan bu waka Moskwada köp gatly ýaşaýyş jaýynyň partladylmagyndan ylaýyk 11 ýyl geçensoň ýüze çykdy. Şonda, 1999-njy ýylyň 9-njy sentýabrynda, partladylan ýaşaýyş jaýynda 94 adam heläk bolupdy. Rus häkimiýetleri bu wakany Çeçenistana garşy ikinji urşy başlamak üçin ulanypdylar.
Şu gün, 10-njy sentýabrda, Demirgazyk Osetiýada bomba partlamasyndan heläk bolanlaryň hatyrasyna matam tutulýar.


text:
ÝHHG-niň metbugat azatlygy boýunça wekili Dunýa Miýatowiç Ýewropa Geňeşiniň Parlament Assambleýasynyň medeniýet, ylym we magaryf komitetinde sözlän sözünde agza döwletleri metbugat azatlygy problemalaryna üns bermäge çagyrdy.
Ol žurnalistlere garşy dowam edýän zorluklar, kanuny kynçylyklar we metbugat professonallarynyň işine döredilýän adminstratiw päsgelçilikler barada gürrüň etdi.
“Masgaralamak baradaky kanunçylyk Ýewropa Geňeşine we ÝHHG-e agza bolup durýan ýurtlaryň köpüsinde henizem öňküsi ýaly giňden ulanylýar. Bu kanunlar žurnalistlere howp salýar we jemgyýetçilik bähbitli meseleleriň ara alnyp maslahatlaşylmagyna päsgel berýär” diýip, Miýatowiç aýtdy.


text:
Şu gün Orsýetiň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministrligi ýurduň merkezi regionlaryndan 14-sinde 238 müň ýangyn söndürijiniň tokaý ýangynlaryna garşy göreş alyp barýandyklaryny habar berdi.
Ministrligiň resmileri ýurduň merkezi regionlarynda giň gerim alan ýangynlary söndürmek işlerine 226 sany uçaryň we harby esgerlerden hem müňlerçesiniň gatnaşýandyklaryny mälim etdiler.
Ýurduň habar serişdeleri tokaý ýangynlary sebäpli birnäçe obalaryň bölekleýin ýanandygyny habar berýärler. Orsýetiň merkezi regionlarynda dowam edýän bu ýangynlarda ölen adamlaryň sanynyň 31-e ýetendigi habar berilýär.


text:
Eýranda agyr näsaglan ejesini görmek üçin Tährana baran fransuz-eýran raýaty alty ýyl türme tussaglygyna höküm edildi. Nazak Afşar 2009-njy ýylda Eýranda içalyçylyk aýyplamalary bilen ýüzbe-ýüz bolansoň, Tährany terk edipdi.
Eýranyň “Kaleme” atly oppozision websaýtynyň berýän maglumatyna görä, fransuz ilçihanasynyň öňki işgäri Afşar mart aýynda Tähranyň halkara aeroportuna gelen badyna tussag edilipdir.
Agzalýan websaýtyň berýan maglumatynda 58 ýaşyndaky Afşara resmi taýdan aýyplama bildirilenden soň, ol Tähranyň Ewin türmesinden pul girewi esasynda goýberilipdir.
Eýranyň sud ulgamy Afşaryň işi bilen baglanyşykly henize çenli kommentariý bilen çykyş etmedi.


text:
Soňky günler Liwiýada bolup geçýän wakalar tutuş dünýä jemgyýetçiliginiň üns merkezinden düşenok. Türkmenistanyň ilatynyň aglaba böleginiň Liwiýa bilen bagly wakalar barada esasan Orsýetiň mediasynda berilýän habarlardan informasiýalary alýanlygyndan çen tutsaň, onda türkmenleriň alternatiw ýa obýektiw maglumatlardan çetde galýandyklaryna göz ýetirmek bolýar. Iňlis dilindäki gepleşikleri efire berýän halkara habar beriş serişdeleri, şol sanda arap tolgunyşyklary barada yzygiderli habar berýän Kataryň “Al-Jazeera” telekanaly türkmenleriň arasynda uly meşhurlyga eýe däl. Sebäbi iňlis dili türkmenleriň arasynda meşhur däl, mekdeplerde iňlis diline üns berlenok.
Türkmenistanyň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde indi on ýyldan gowrak wagt bäri dünýäde bolup geçýän syýasy wakalar barada habarlardyr maglumatlar berilmeýär. Telewideniýede görkezilýän “Älem-jahan habarlarynda” esasan, dünýädäki tehnologiýa, sport habarlary beýan edilýär. Ýurduň metbugaty hem internet älemindäki geň-taň hadysalar, sport, ylmy ösüşler bilen bagly habarlary çap edýär.
Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy, synçy Parahat Ilmyradowyň aýtmagyna görä, Sowet soýuzynyň dargamagy bilen, Türkmenistanda 20 ýylyň dowamynda ors medeniýetinden daşlaşylýar. Ýurduň welaýatlarynda rus diline asla düşünmeýän nesil kemala gelýär. Rus diline düşünmeýän ýaşlar paýtagt Aşgabadyň çetki raýonlarynda hem kän. Türkmenistanda rus dilinden başga beýleki dilleri öwrenmeklige bolan täsirlenmäniň pesdigini nazara alsaň, onda täze nesliň öz ene dillerinden başga dillerden kän bir baş çykarmaýandyklaryny aýdýan Parahat Ilmyradow, dünýäde bolup geçýän syýasy wakalardan türkmen ýaşlarynyň, hususan-da, welaýatdaky ýaşlaryň üzňe ýagdaýda galýandygyny belleýär.
Türkmenistanda çanak antennalary arkaly dünýäniň islendik telekanallaryna tomaşa etmäge mümkinçilik bar. Ýöne muňa garamazdan, ilatyň, hatda ýurduň intelligensiýasynyň hem syýasy wakalardan özlerini juda üzňe saklaýandyklaryny aşgabatly intelligensiýa wekili Serdar Gulgeldiýew aýdýar. Gulgeldiýewiň aýtmagyna görä, her näçe geň görünse-de, ýurduň mediasynyň wekilleriniň arasynda Liwiýanyň Aziýa däl-de, Afrika kontinentine degişlidiginden, ol ýerde ýarym ýyl wagt bäri syýasy tolgunmanyň bolýandygyndan düýbünden bihabarlar hem kän. Bu zatlaryň ählisiniň ýurtda halky syýasy wakalardan üzňe saklamak syýasatynyň alnyp barylýanlygynyň netijesidigini Serdar Gulgeldiýew aýdýar.
Aşgabatly intelligensiýa wekili Çoluk Möwlamow türkmenistanlylaryň dünýäde bolup geçýän ähli syýasy tolgunmalardan elmydama daşda bolýandyklary baradaky pikir bilen ylalaşmaýandygyny aýdýar. Geçen ýylda Gyrgyzystanda bolup geçen wakalar hakynda Türkmenistanyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň dymandygyna garamazdan, tutuş türkmen halkynyň ot-elege düşendigini Möwlamow ýatlaýar. Onuň aýtmagyna görä, Gyrgyzystana müňlerçe türkmen ýaşlarynyň bilim almak üçin okuwa gitmekleri ol ýaşlaryň hossarlarynyň, dogan-garyndaşlarydyr tanyş-bilişleriniň, hatda türkmen hökümetiniň uly alada galmagyna sebäp bolupdy. Liwiýadaky wakalardan türkmenleriň üzňe bolmagynyň esasy sebäbini Möwlamow ol ýurt bilen türkmenleriň hiç bir babatda baglanyşygynyň ýoklugy bilen düşündirmek isleýär.
Liwiýadaky wakalar babatda progressiw türkmen ýaşlarynyň hem passiwdigini türkmenistanly synçy Alyjan Döwletow belleýär. Türkmen ýaşlarynyň arasynda Liwiýa wakalary, adam hukuklary, repressiw režimler bilen bagly suwytly diskussiýalaryň bolmaýandygyny belleýän Döwletow türkmen ýaşlary üçin Kaddafiniň režiminiň synmagy bilen bagly wakalar däl-de, “Rubin” bilen “Lion” futbol toparlarynyň arasyndaky duşuşyklaryň has tolgundyryjy bolýandygyny belleýär.
Türkmenistanly garaşsyz žurnalist Döwletmyrat Ýazgulyýew bolsa raýatlaryň erkin pikirini çäklendirmek belli bir döwürde netije berse-de, uzak möhletleýin netije bermeýändigini arap rewolýusiýalary aňryýany bilen subut etdi diýýär. Halky, tutuş bir ýurduň raýatlaryny hemişelik erksiz saklamak mümkin däl diýip, Ýazgulyýew nygtaýar.
Ýerli habarçyny we bloggerleriň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Gazagystanyň parlamentiniň aşaky öýi Nursultan Nazarbaýewi ýurtda wagtyndan öň geçiriljek prezidentlik saýlawlarynyň wagt möhletini kesgitlemäge çagyrdy.
18-nji fewralda Gazagystanyň Mejlisiniň ähli agzasy şu ýyl geçiriljek prezidentlik saýlawlaryna Nazarbaýewiň gaýtadan dalaş etmegini teklip edýän resminamany goldap ses berdi.
Gazak parlamentiniň ýokarky öýüniň hem bu teklibi goldamagyna garaşylýar.
Gazagystanda öňümizdäki prezidentlik saýlawlary 2016-njy ýylda geçirilmeli, emma “Gazagystanyň Halk bileleşigi” saýlawlaryň şu ýyl geçirilmegini teklip etdi.
Bu bileleşik ýurtda “häzirki syýasatyň dowam etmegini üpjün etmek” we ykdysadyýeti güýçlendirmek üçin prezidentlik saýlawlarynyň wagtyndan öň geçirilmeginiň möhümdigini belledi.


text:
Aleksandr De Jaýmus aýaklary dogabitdi şikesli adam, ol Orsýetde dünýä inen. Onuň durmuşda gazanan üstünlikleriniň biri Kilimanjaro dagyna çykmagydyr. Ol amerikan maşgalasyna alynmagynyň öz üstünliklerine ýol açandygyny aýdýar. Aleksandr ýakynda Orsýetde girizilen täze gadagançylyklar bilen göreşmäge taýýardygyny mälim edýär.
ABŞ-nyň Tehas ştatynyň kollejiniň studenti 21 ýaşly Aleksandr De Jaýmus özüne miýesser eden mümkinçiliklerden peýdalanmaga köp adamyň mynasypdygyny adýar. Aleksandryň geýýän aýakgaplary oňa geçen ýylyň bahar aýlarynda Kilimanjaro dagyna çykmaga mümkinçilik beripdi. Emma Aleksandr alty ýyl mundan öň Orsýetiň ýetimler öýünde ýaşaýarka, onuň aýakgaby ýokdy, sebäbi aýagy ysmaýan çaga aýakgabyň peýdasy degmeýärdi.
Aleksandr amerikan maşgalalary tarapyndan Orsýetden ogulluk alnan we soňky hepdelerde protest bildirip çykyş edýän maýyplaryň biri. Ýakynda Orsýet ýurduň maýyp çagalarynyň amerikan maşgalalary tarapyndan ogullyk ýa gyzlyk alynmagyny gadagan edýän kanuny kabul etdi.
Aleksandr bu kanunyň adam hukuklaryny depeleýändigini aýdýar.
Aleksandr her bir çaganyň, nirede bolsa-da, maşgalaly bolmaga haklydygyny bellemek bilen, orsýetli çagalary amerikan maşgalalarynda ýaşamak mümkinçiliginden mahrum edýän kanuny kabul eden Orsýetiň milletçi syýasatyny alyp barýandygyny aýdýar. Aleksandr bu kanuny logiki taýdan ýalňyş we ahlaksyz diýip atlandyrýar.
Orsýetiň kanuny
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putinyň 28-nji dekabrda gol çeken kanuny müňlerçe adamyň ykbalyny näbelli ýagdaýa saldy. Orsýetiň 700 müňe golaý ýetim çagalary üçin amerikan maşgalalarynyň gapylary ýapyldy. 1992-nji ýyldan bäri amerikan maşgalalary 60 müňden gowrak orsýetli çagany, şol sanda maýyp çagalary aldylar. Soňky ýyllaryň dowamynda orsýetli çagalaryň aglaba köpüsi hut amerikan maşgalalary tarapyndan alnypdy.
Täze kanun amerikaly maşgalalar tarapyndan alynýan orsýetli çagalary zorlukdan goramak maksadyna gönükdirilen hem bolsa, ol ilkinji nobatda ABŞ tarapyndan dekabr aýynda kabul edilen kanuna Orsýetiň jogabydyr.
Amerin kanuny 2009-njy ýylda Orsýetiň türmesinde ýogalan ýurist Sergeý Magnitskiniň ölümine sebäpkär bolan orsýetli resmilere garşy sanksiýalary göz öňünde tutýar.
Aleksandryň ýüzlenmesi
Aleksandr De Jaýmus Orsýetiň parlamenti amerikan maşgalalary üçin gadagançylyk baradaky kanuny kabul eden badyna, herekete geçmek kararyna gelipdir. Onuň 20-nji dekabrda internetde ýerleşdiren ýüzlenmesi bir hepdäniň dowamynda 11 müň adam tarapyndan gollandy.
26-njy dekabrda Paralimpiýa öýunlarynyň altyn medalisti, Orsýetde doglan Tatýana Makfadden bu ýüzlenmäni Orsýetiň Waşingtondaky ilçihanasyna gowşurdy.
Aleksandr De Jaýmus Putine eden ýüzlenmesinde öz durmuşyny mysal hökmünde getirdi we munuň Orsýetde kabul edilen kanunyň ýalňyşdygyny görkezýän “iň gowy subutnamadygyny” aýtdy.
Aleksandryň sözlerine görä, çaganyň maýyplygy sebäpli ene-atasy ony keselhanada taşlap gidipdirler. Onuň saklanýan ýetimler öýünde 100-e golaý çaga bardy we olaryň ählisi dürli şikeslerden ejir çekýärdi. Çagalar gyşyna sowuk jaýda, tomusda suwsuz, arassaçylyk üçin zerur şertleriň ýetmezçiliginde saklanýardy. Çagalar söýginiň nämedigini bilmändi.
Häzir ABŞ-da ýaşaýan Aleksandr De Jaýmus öz ýüzlenmesinde “men çagakam bagtly durmuşda ýaşajagyma umyt ýokdy. Meniň ömrüm döwlet keselhansynda geçer diýip pikir edipdim” diýip ýazýar.
Halkara gatnaşyklary boýunça bilim alýan Aleksandr, okuwyny gutaransoň, amerikan-orsýet gatnaşyklary ugrundan işlemek isleýär.


text:
Çehiýanyň parlamentine geçen saýlawlara gatnaşan, Çehiýada ýaşaýan hem işleýän türkmen gyzy Gözel bilen söhbetdeşlik. Söhbetdeşligi geçiren Maýsa Baba gyzy.
Azatlyk Radiosy: Diňleýjilere özüňizi tanyşdyrsaňyz gowy bolardy.
Gözel: Meniň adym Gözel. Men Aşgabat şäherinde doguldym. Şol ýerde orta mekdepde okadym. Soňra Halk hojalyk institutyna okuwa girdim. Dört ýyl okamsoň, okuwy taşlap, Çeh respublikasyna gitmeli bolduk. Bu ýerde „Vysoká škola ekonomická” diýen Ýokary ykdysady mekdebe girdim. Şol instituty gutaranymdan soň, dürli edaralarda işledim. Häzirem bir edarada ykdysatçy bolup işleýän.
Azatlyk Radiosy: Gözel, ynha Ýewropanyň Praga şäherinde Çehiýanyň parlamenti üçin, deputatlyga öz kandidaturaňyzy goýmaga nädip ýetişdiňiz?
Gözel: Men köp pikir etdim. Sebäbi kakam Türkmenistanda şeýle herekete gatnaşdy. Menem bärde gatnaşmak üçin pikir etdim. Men Ýaşyllary saýladym. Häzirki iň uly problema, meniň pikirim boýunça, ekologiýa problemasy. Bu bir milletiň ýa bir döwletiň işi däl, hemmämiziň işimiz. Bizde bärde diýýärler: ekologiýa öz öýüňden başlanýar. Şonuň üçin men ýaşyllar hereketini goldadym. Ikiji zadam korrupsiýa. Çehiýa respublikasynda iň arassa, iň korrupsiýasyz hereket – Ýaşyllar hereketi. Şonuň üçin men olary saýladym. Olar bolsa meni öz ýaşaýan ýerimde, Praga şäheriniň bir raýony boýunça başlyk edip saýladylar. Şeýdip, men Çehiýada geçen parlament saýlawlaryna gatnaşdym. Elbetde, ol sanawda meniň adym yzdady. Nähilem bolsa-da birnäçe ses aldym. Ýöne Ýaşyllar – biziň hereketimiz 5 % çäkden geçip bilmediler. Şonuň üçin parlamente bu gezek geçmedik.
Azatlyk Radiosy: Gözel, ynha Çehiýanyň metbugatynda şu korrupsiýa barada köp aýdylýar. Şu korrupsiýa ýagdaýy biziň Merkerzi Aziýa döwletlerimizde-de uly problema bolup durýar. Pragadaky korrupsiýanyň ýagdaýy barada birazajyk gürrüň berseň.
Gözel: Korrupsiýa Çehiýada-da uly problema. Statistika boýunça puluň köp milliony korrupsiýa gidýär. Şoňa-da garşy göreşmeli bolýas.
Azatlyk Radiosy: Gozel, şu deputatlyga taýýarlan programmaň barada azajyk gürrüň berseň.
Gözel: Men şol programmany hereketimiziň agzalary bilen hemmämiz bile ýazdyk. Biziň programmamyzyň dört esasy punkty bar. Ol – korrupsiýa garşy göreşmek, ekologiýa, ykdysadsyýet we bilim sistemasyny ösdürmek.
Azatlyk Radiosy: Gozel, nähili sebäplere görä siz şu saýlawlarda ýeňiş gazanyp bilmediňiz?
Gözel: Meniň pikirim boýunça, adamlaryň düşünjesinden görýäris. Sebäbi adamlar ekologiýa meselesi ýa-da korrupsiýa däl-de, ykdysady mesele bilen köp gyzyklanýarlar. Olara pensiýalary köpeltjek ýa-da salgydy azaltjak diýseň, şony eşidýärler. Ekologiýa meselesi, meselem, şäheriň howasynyň arassalygyny gazanmak ýa-da howa köp tüsse goýberýän köne maşynlary azaltmak, kömür ýakmaklygy gadagan etmek, adamlar üçin şu wagt onçakly gyzykly däl.
Azatlyk Radiosy: Gözel, indi bi geljeki planlaryňyz barada gürrüň beräýseňiz.
Gözel: Geljeki planlarym oktýabrda Praga şäherinde saýlaw bolýar - Praganyň Maslahatyna. Şoňa-da men gatnaşjak. Şu wagtdan şoňa-da taýýarlanjak.
Azatlyk Radiosy: Üstünlikler saňa! Gözel, Türkmenistandaky ýaşlara nähili arzuw-islegleriňiz bar? Olara näme arzuw-niýetler edýäňiz?
Gözel: Men olaryň bilimli bolmagyny isleýän. Gowy okasynlar, gowy dil öwrensinler. Häzirki wagtda dil bilmeseň, hiç ýere çykyp bolanok. Ýene bir islegim, olar öz hak-hukuklaryny bilsinler. Şonda olar gaty bir kösenmezler diýip, pikir edýän.


text:
ABŞ-nyň Waşington ştatynda Takomdaky ABŞ-nyň harby-howa bazasynda polisiýanyň dört ofiseri atylypdyr, olaryň biri aýal.
Ýerli polisiýanyň wekili Ed Troýer: “Nobatçylyga girişmeziniň öň ýany kafeteriede polisiýanyň işgärleri ýanynda göterýän kompýuterlerine gümra bolup otyrkalar, näbelli adam olary oka tutdy” - diýipdir.
Troýeriň sözlerine görä polisiýa işgärleriniň jogap okuny atmaga ýetişip ýetişmäni näbelli bolup galýar.
Deslapky çaklama görä, hüjüm tötänden ýüze çykypdyr.
Heläk bolanlaryň atlary habar berilmeýär.


text:
Brýusselde geçirilýän maslahatda Serbiýa Ýewropa Bileleşigine agza bolmagy üçin zerur bolan kandidatlyk statusy berildi.
Indi Serbiýanyň ÝB-e agza bolmak üçin birnäçe ýyllap garaşmaly bolmagy mümkin.
Serbiýa geçen ýylyň dekabr aýynda uruş jenaýatlaryny amala aşyranlykda aýyplanýan iki adamy halkara tribunalyna tabşyrany bäri kandidatlyk statusyna garaşyp gelýärdi.
Ýöne Germaniýa Serbiýadan Kosowa bilen gantnaşyklaryny sazlaşdyrmagy talap edip, prosesiň çalt geçmegine böwet döretdi.
Balkan ýurtlaryndan Horwatiýanyň Ýewropa Bileleşigine 2013-nji ýylda goşulmagyna garaşylýar.
2008-nji ýylda Serbiýadan garaşsyz bolan Kosowa hem ÝB bilen ýakyn aragatnaşyk saklamaga synanyşýar.


text:
Aşgabat, 28-nji ýanwar. «Türkmenportal».
Mary welaýatynyň taryhy-ülkäni öwreniş muzeýinde TÜRKSOÝ-yň ýolbaşçylarynyň hem wekilleriniň, köp sanly daşary ýurtly myhmanlaryň, şeýle hem şäher jemgyýetçiliginiň gatnaşmagynda şekillendiriş, amaly-haşam sungatynyň eserleriniň we fotosuratlaryň halkara sergisiniň dabaraly açylyşy boldy.
Maryda şähere 2015-nji ýylda türki dünýäsiniň medeni paýtagty diýen derejäniň berilmeginiň çäklerinde guralan dabaralaryň ilkinji çäresinde Azerbaýjanyň, Türkiýäniň, Makedoniýanyň, Türkmenistanyň hudožnikleriniň, keramikaçylaryň, suratçylaryň işleri hödürlendi. Serginiň açylan güni milli egin-eşikler, zergärçilik we haly önümleri, agaçdan hem ýüpekden ýasalan özboluşly işler bu ýere gelenleriň ünsüni özüne çekdi. Türki halklaryň durmuşyndan, däp-dessurlaryndan, sungatyndan, medeniýetde we sungatda ýeten häzirki üstünliklerinden söz açýan serginiň tematiki örüsi köpöwüşginliligi bilen tapawutlanýar.
Daşary ýurtly myhmanlar üçin Mary welaýatynyň taryhy-ülkäni öwreniş muzeýine gezelenç guraldy. Şeýle hem olar «Gadymy Merw» Döwlet taryhy-medeni goraghanasynda bolup, Soltan Sanjaryň mawzoleýi, Hoja Ýusup Hemedanynyň metjidi, Erkgala we Gyzgala ýaly ajaýyp arhitektura ýadygärlikleri bilen tanyşdylar.


text:
20-nji sentýabrda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow BMG-niň Baş assambleýasynyň 65-nji sessiýasynda çykyş etdi. Nýu Ýorkda geçýän bu çäre 14-nji sentýabrda açyldy.
BMG-niň Baş assambleýasy ähli agza döwletleriň wekillerinden düzülýär we guramanyň esasy maslahat ediji organy bolup durýar. Onuň gün tertibinde dürli meselelere, şol sanda ykdysady we sosial ösüş problemalaryna garalýar.
BMG-niň Baş assambleýasynyň çäginde 20-22-nji sentýabr aralygynda BMG-niň Müňýyllygyň ösüş maksatlaryna bagyşlanan sammiti we yz ýany, 23-30-nji sentýabr aralygynda, umumy syýasy diskussiýalar geçiriler. BMG-niň baş sekretary Ban Ki-munuň sözlerine görä, bu çärelere 139 ýurduň döwlet we hökümet baştutanlary gatnaşarlar.
20-nji sentýabrda BMG-niň Baş assambleýasynyň sammitinde Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow hem çykyş etdi. Ol özüniň çykyşynda ýurduň ileri tutýan inisiatiwalaryny mälim etdi. Hususan-da, ýurduň daşarky we içerki syýasy, energiýa we ykdysady maksatlary mälim edilip, diplomatiýa we halkara hyzmatdaşlygyna garaýyşlary beýan edildi.
Nýu Ýorka saparynyň dowamynda G.Berdimuhamedowyň ikitaraplaýyn duşuşyklary geçirmegine hem garaşylýar. Türkmen metbugatynyň habaryna görä, 20-nji sentýabrda türkmen prezidenti BMG-niň baş sekretary Ban Ki-mun bilen duşuşar. Şeýle-de BMG-niň birnäçe ýokary derejeli wekilleri, döwlet baştutanlary, syýasy hem biznes wekilleri bilen hem ikitaraplaýyn gepleşikler geçiriler.
G.Berdimuhamedowyň amerikan resmileri bilen hem duşuşmagyna garaşylýar. Bu barada ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň metbugat wekili Willýam Stiwens Azatlyk Radiosyna aýtdy, emma ol duşuşyklaryň kim bilen we haçan boljagyny takyklamady. Onuň sözlerine görä, amerikan tarapy türkmen delegasiýasy bilen bilelikde G.Berdimuhamedowyň gün tertibiniň üstünde işlemegini heniz dowam etdirýär.
Türkmenistanyň prezidentiniň BMG-niň Baş assambleýasynyň 65-nji sessiýasynda eden çykyşy esasan energiýa tranziti meselelerine degişli boly. Prezidentiň Nýu Ýorkdaky syýasy we biznes gepleşikleriniň esasy ugrunyň hem ýurduň ykdysady we energiýa gatnaşyklaryny giňeltmek maksatlaryna bagly boljagyny bilermenler çak edýärler.
Ilkinji nobatda nebit-gaz
Merkezi Aziýa boýunça bilermen, syýasaty öwreniji Aždar Gurdowyň pikirine görä, türkmen tarapy daşarky ýaranlaryna Türkmenistana iri maýa goýumlaryny ýatyrmak teklibi bilen ýüzlener, bu ilkinji nobatda-da ýurduň nebit-gaz pudagyna degişli bolar.
Soňky döwürde Türkmenistan energiýa pudagynda amerikan kompaniýalary bilen hyzmatdaşlygyny giňeldýär. Geçen aýda Türkmenistanyň Hazar deňzindäki nebit-gaz ýataklaryny özleşdirmek üçin saýlanan daşary ýurt kompaniýalarynyň arasynda ABŞ-nyň "Chevron" we "ConocoPhilips" kompaniýalary hökümet derejesinde agzaldy.
Aždar Gurdowyň bellemegine görä, ykdysady we energiýa hyzmatdaşlygy Türkmenistanyň daşary syýasatynyň iň güýçli depginde giňelýän tarapydyr. “Türkmenistanyň adam hukuklaryna we demokratik ösüşe degişli kemçiliklerine garamazdan, ykdysady bähbitler şu günki gün üstün çykyp gelýär” diýip, A.Gurdow belleýär.
A.Gurdowyň pikirine görä, Günbatar döwletleri, şol sanda ABŞ bilen ykdysady gatnaşyklaryny ösdürmegi Türkmenistana onuň beýleki esasy hyzmatdaşlarynyň, şol sanda Orsýetiň täsirini çäklendirmäge mümkinçilik berýär. “Köp ugurly hyzmatdaşlyk bolsa söwda-ykdysady ýaranlygy durnuklaşdyrýar”.
Türkmen metbugatynyň habarlaryna görä, Nýu Ýorkdaky duşuşyklaryň çäginde G.Berdimuhamedow ABŞ-nyň “Chevron” kompaniýasynyň baştutany Jeýms Praýor we BMG-niň sekretariatynyň ykdysady we sosial meseleler boýunça departamentiniň regionara geňeşçisi Alekseý Tihomirow bilen hem gepleşik geçirdi.
G.Berdimuhamedowyň Nýu Ýorka edýän häzirki sapary onuň Türkmenistanyň prezidenti hökmünde bu şähere üçünji gezek wizitidir. Ol 2007-nji ýylda we 2009-njy ýylda hem baş edarasy Nýu Ýorkda ýerleşýän BMG-niň Baş assambleýasynyň sessiýalaryna gatnaşypdy. Türkmenistan 2009-njy ýylda geçirilen BMG-niň Baş assambleýasynyň 64-nji sessiýasyna wise-prezidentlik edipdi.


text:
Birleşen Ştatlar we beýleki ýurtlar Owganystanda parahatçylygy dikeltmek maksady bilen ylalaşyk gazanmak üçin talyplar bilen gepleşiklere gatnaşýar diýip, şenbe güni Kabulda bolan metbugat konferensiýasynda Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý aýtdy.
Karzaý şenbe güni ilkinji gezek gepleşiklere Birleşen Ştatlaryň gatnaşýandygyny tassyklady.
“Eýýäm “Talyban” we beýleki owgan jemgyýetiniň wekilleri bilen ýaraşyk gepleşikleri başlandy. Kim ýurduň Konstitusiýasyny ykrar edýän bolsa, Owganystanda azatlygy we demokratiýany üpjün etmegiň zerurlygy, ösüş üçin zerurlyklar bilen ylalaşýan bolsa, olaryň ählisi gepleşiklere gatnaşyp biler. Daşary ýurt harbylarynyň, ylaýta-da ABŞ-nyň gatnaşmagy talyplar bilen gepleşiklere ýardam edýär” diýip, Owganystanyň prezidenti aýtdy.
Şu aýyň başynda ABŞ-nyň goranmak ministri Robert Geýts üstümizdäki ýylyň ahyryna çenli talyplar bilen gepleşikler geçirilmeginiň mümkindigini habar beripdi.
Iýul aýynda ABŞ Owganystandan öz goşunlaryny çykaryp başlamakçy, bu proses 2014-nji ýylda tamamlanar diýlip garaşylýar. Şol wagta çenli owgan güýçleri ýurduň howpsuzlygyna jogapkärçiligi öz üstüne alar.