text:
“Täze Ýüpek ýoluny” döretmek baradaky diskussiýalar soňky döwürlerde Waşingtonda barha möwjeýär. Birleşen Ştatlaryň Owganystan we Pakistan boýunça ýörite wekili Mark Grosman Merkezi we Günorta Aziýa sapar edip, beýleki meseleler bilen birlikde regionyň ýolbaşçylary bilen edil häzir bu proýekt hakda hem özara pikir alyşýar.
“Täze Ýüpek ýoly” 29-njy sentýabrda ABŞ-nyň, Owganystanyň we halkara maliýe guramalarynyň wekilleriniň gatnaşmagynda Waşingtonda geçirilen ýygnakda hem geňeşildi. Şol konferensiýada çykyş edenlerden biri, Döwlet sekretary Hillari Klintonyň energiýa we oba hojalyk boýunça kömekçisi Robert Hormats NATO güýçleriniň Owganystandan çekilip başlan häzirki pursatynda bu proýektiň ähmiýetiniň hasam artanlygyny belledi.
“Geljekde işsizlik we ykdysady kynçylyklar dowam etse, Owganystanyň ilaty ýene aşa dinçi toparlaryň garamagynda ýaşamaly bolar. Bu ýagdaý hiç kim üçinem bähbitli däl. Ilat täze hökümet iş başyna geçmezden ozal hem şeýle problemalar bilen ýüzbe-ýüzdi” diýip, Hormats belledi. Ol aýratynam ýüpek ýoly döredilen halatynda Owganystanyň Günorta Aziýa bilen Merkezi Aziýanyň arasynda köpri roluny berjaý edip biljekdigini belläp, bu diňe Owganystanyň däl, tutuş regionyň geljegine oňyn täsirini ýetirer diýdi.
Owganystanyň roly
Ýygnakda çykyş edenleriňden biri, Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaýyň ykdysady işler boýunça maslahatçysy Şam Batija Kabulyň bu proýekte aktiw gatnaşmaga taýýardygyny mälim etdi. Ol Owganystanyň ummasyz ýerasty baýlyklarynyň bardygyny ýatladyp, eger bu plan durmuşa geçirilse, ýurt diňe köpri bolmak bilen çäklenmän, öz serişdelerini halkara bazarlaryna çykarmaga hem mümkinçilik alar diýdi: “Bu proýekt bize Owganystanyň ykdysady durkuny özgetmäge kömek eder. Ýagny, biz daşary ýurtlaryň ýardamyna mätäç ýurt bolmakdan gutularys we ol bizi öz öňümlerimizi daşary ýurtlara eksport edýän ýurda öwrer”.
“Ýüpek ýoly” 18-nji asyrlarda, regionda söwda-satygyň gülläp ösen döwürlerinde, Merkezi Aziýa bilen bir hatarda Owganystany, Hindistany, Eýrany, Türkiýäni hat-da Hytaýy hem öz içine alýan we söwda kerwenleriniň geçýän çatryklaryndan ybaratdy. Ol regionda ýerleşýän ýurtlaryň serhet liniýalary anyk bolmadyk, olaryň arasynda pasport we wiza diýlen düzgünleriň girizilmedik döwürleridi. Bu hem Ýewropadan ýola çykan bir söwdagäre öz harytlaryny şol ýol arkaly Hytaýa alyp barmaga mümkinçilik berýärdi. Edil şol ýoldan peýdalanyp, hytaýyly söwdägerler hem öz harytlaryny Merkezi Aziýa, hatda Ýewropa aşyrardylar. Netijede bu ýol şol döwürlerde söwdagärleriň möhüm geçelgelerinden biridi.
Emma şol döwürlerden bäri ýüzlerçe ýyl geçdi. Regionyň şertleri, hatda kartasy-da üýtgedi, bu hem öz nobatynda söwda şertlerini, onuň amala aşyrylyş usullaryny, harytlaryň durkuny we oňa bolan talaby özgertdi. Emma üýtgemedik bir zat bar - ýupek ýoly baradaky pikir. Bu esasanam soňky döwürlerde ýene möwjäp ugrady.
Howpsuzlyk meselesi
Synçylaryň aýtmagyna görä, Waşingtonyň nukdaýnazaryndan aýdylanda, bu gürrüňiň täzeden gozgalmagynyň sebäbi, NATO harbylarynyň 2014-nji ýyla çenli Owganystany doly terk etmegi baradaky plany bilen baglydyr. Netijede Waşington “Ýupek ýoly” proýektinde Owganystanyň esasy, ýagny Merkezi Aziýa bilen Günorta Aziýanyň arasynda köpri roluny berjaý etmegini isleýär.
Emma Owganystanyň howpsuzlyk ýagdaýlarynyň şeýle proýektiň amala aşyrylmagyna edil häzirki döwürde taýyn däldigini aýdýanlar hem bar. 29-njy sentýabrda Waşingtonda geçirilen ýygnakda eden çykyşynda howpsuzlyk meselesini “Aziýa Ösüş we Galkynyş bankynyň” Merkezi we Günbatar Aziýa boýunça departamentiniň ýolbaşçysy Juan Miranda hem agzady.
“Bu, elbetde, juda gowy bir proýekt, biz ony goldaýarys. Emma onuň Owganystan baradaky bölegi hakda gürrüň edilende, howpsuzlyk meselelerini äsgermezlik edip bolmaz, sebäbi bu esasanam bu proýekte maýa goýujylary çekmek meselesinde ullakan problema döredip biler. Bu meseläniň çözgüdi aňsat däl, bu häzirem kyn, ertirem kyn bolup galar. Emma esasy mesele biz şeýle problemanyň bardygyny ykrar etmeli” diýip, Miranda aýtdy.
“Aziýa Ösüş we Galkynyş bankynyň” resmisi aýratynam Owganystanyň ýerasty baýlyklaryny özleşdirmekligiň zerurdygyny nygtap, proýektiň Owganystan bölegine kim maýa goýar diýlen soragy hem ýatdan çykarmaly däldigini belledi.


c: text/html

text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow anna güni daşary ýurt habar serişdeleriniň wekilleriniň Türkmenistandaky işi baradaky düzgünnama gol çekip, «gyzyklanma bildirýän ähli daşary ýurt hyzmatdaşlary üçin täze mümkinçilikleriň açylýandygyny» aýtdy.
Şonuň bilen bir wagta bu mümkinçilikleriň ozalkylardan nähili tapawutlanjakdygy aýdyňlaşdyrylmaýar.
TDH-nyň maglumatyna görä, wise-premýer, Türkmenistanyň daşary işler ministri Reşit Meredow 15-nji aprelde geçirilen hökümet maslahatynda halkara habar beriş serişdeleri bilen hyzmatdaşlygy ösdürmek boýunça geçirilen çäreler barada hasabat beripdir.
Hususan-da Türkmen döwlet habarlar gullugy – TDH bilen «AzerTAdž» we «Trend» (Azerbaýjan), «Associated Press of Pakistan» habar gulluklarynyň arasynda baglaşylan ylalaşygyň bu ugurda «netijeli gatnaşyklary pugtalandyrmaga we giňeltmäge gönükdirilendigi» aýdylýar.
Hökümet başlygynyň orunbasarynyň tassyklamagyna görä, häzir Türkmenistanda daşary ýurt habar serişdeleriniň 25-siniň, şol sanda «Sinhua» (Hytaý), «Associated Press» (ABŞ), «RIA Nowosti» (Orsýet) habar gulluklarynyň, TRT tele-radio kompaniýasynyň (Türkiýe) we beýlekileriň wekilleri işleýär. Şeýle-de habarda bu ugurdaky işleriň dowam etdirilýändigi aýdylýar.
Ministr Meredow daşary ýurt döwletleriniň žurnalistleriniň Türkmenistanyň çäginde alyp barýan işleri we akkreditasiýasy hakynda DIM tarapyndan hödürlenýän düzgünnamanyň ýurduň beýleki döwlet edaralary bilen bilelikde taýýarlanylandygyny aýdýar.
Aýdylmagyna görä, bu düzgünnama daşary ýurt habar serişdeleriniň Türkmenistanda alyp barýan işini, maglumatlar ulgamynda özara peýdaly hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek maksady bilen taýýarlanypdyr.
Prezident Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Türkmenistanda «iri daşary ýurt habar beriş serişdeleri bilen netijeli hyzmatdaşlygy giňeltmäge» uly ähmiýet berilýändigini aýdypdyr.
Mundanam başga, ol «milli habar beriş serişdeleriniň dünýä maglumatlar ulgamyna üstünlikli goşulyşmagynyň möhüm wezipe bolup durýandygyny» nygtapdyr.
Resmi habarda bellenilmegine görä, Türkmenistanda mediany ösdürmek, täze metbugat we elektron neşirlerini döretmek, häzirki zaman maglumat, aragatnaşyk tehnologiýalaryny ornaşdyrmak, internet ulgamyna elýeterliligi ýokarlandyrmak... boýunça toplumlaýyn çäreler durmuşa geçirilýär.
Türkmen telewideniýesiniň tassyklamagyna görä, prezident Berdimuhamedow häzirki wagtda bu ulgamda «...gyzyklanma bildirýän ähli daşary ýurt hyzmatdaşlary bilen ysnyşykly gatnaşyklary ýola goýmak üçin täze mümkinçilikleriň açylýandygyny» belläpdir.
Emma habarda ol diýilýän «täze mümkinçilikleriň» jikme-jikligi ýa-da ozal Türkmenistanda habarçy saklamakda kynçylyk çekýän habar gulluklary, şeýle-de ýurtda petiklidigi aýdylýan habar saýtlary babatda gol çekilen düzgünnamada nähili üýtgeşiklikleriň ýa-da ýeňillikleriň bardygy aýdylmaýar.
Gepiň gerdişine aýdylsa, Türkmenistan metbugat azatlygy boýunça dünýäde iň yzdaky ýurtlaryň hatarynda agzalýar. Hukuk goraýjylar Türkmenistanda güýje girendigi aýdylan metbugat kanunynyň hakykat ýüzünde hiç bir täsiriniň bolmandygyny, ýurtda garaşsyz neşirleriň köpelmändigini aýdýarlar.
Ýerli ýaşaýjylaryň Azatlyk radiosyna gürrüň bermeklerine görä, türkmen mediasy raýatlarda alada döredýän meselelere göz ýumup, esasan prezidenti mahabatlandyrmak, dabaraly çäreleri görkezmek bilen meşgullanýar.
Bu ýagdaý, aýdylmagyna görä, halk köpçüliginiň milli metbugatdan daşlaşyp, daşary ýurt habar serişdeleri bilen barha köp gyzyklanmagyna sebäp bolýar we hatda prezident Berdimuhamedowyň özi hem türkmen metbugatyny ýygy-ýygydan tankyt edýär.
Şonuň bilen bir wagtda-da ol metbugatyň wezipesiniň gazanylandygy aýdylýan üstünlikleri hemmetaraplaýyn beýan etmekden ybaratdygyny öňe sürýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
23-nji noýabrda Eýran Yslam Respublikasynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow gazy eksport ediji ýurtlaryň döwlet Baştutanlarynyň sammitine gatnaşmagynyň çäklerinde Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putin bilen duşuşdy.
Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Wladimir Putin däp bolan dostlukly türkmen-rus gatnaşyklarynyň ýokary derejesini belläp, ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlary boýunça pikir alyşdylar.
Duşuşygyň barşynda taraplar sebit we halkara syýasatynyň birnäçe möhüm meseleleri boýunça pikir alyşdylar, iki döwletiň ikitaraplaýyn görnüşde hem, BMG-niň, beýleki iri guramalaryň hem-de düzümleriň çäklerinde ählumumy parahatçylygy, howpsuzlygy we abadançylygy üpjün etmek maksady bilen köptaraplaýyn görnüşde hem däp bolan hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de pugtalandyrmaga gyzyklanma bildirýändiklerini tassykladylar. Şunuň bilen baglylykda, Tähranda geçirilýän sammitiň gün tertibi barada aýtmak bilen, Türkmenistanyň we Russiýa Federasiýasynyň Prezidentleri durnukly ösüşiň möhüm şertleriniň biri bolan strategiki energetika pudagynda özara bähbitli halkara hyzmatdaşlygyny giňeltmek üçin netijeli gurallaryň döredilmeginiň möhümdigini nygtadylar. Şunda Bitarap Türkmenistanyň bu ulgamda öňe süren oňyn başlangyçlarynyň, şol sanda ählumumy energetika howpsuzlygyny üpjün etmäge gönükdirilen hem-de dünýä bileleşiginiň giň goldawyna we ykrarnamasyna eýe bolan başlangyçlarynyň ähmiýeti bellenildi.
Iki döwletiň Baştutanlary Hazar deňzi bilen baglanyşykly meseleleri, hususan-da, onuň tutuş giňişliginde howpsuzlygy üpjün etmek meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar.
Türkmenistanyň Prezidentiniň belleýşi ýaly, geljek ýylda Gazagystanda Hazarýaka döwletleriniň baştutanlarynyň nobatdaky sammiti geçiriler.
Şunda milli Liderimiz gazagystanly kärdeşlerimiziň Hazar deňziniň üstünden uçuşlaryň howpsuzlygyny üpjün etmek meselesi boýunça biynjalyk bolýandyklaryna ünsi çekdi, muňa olaryň türkmen awiadispetçer gulluklaryna yzygiderli ýüz tutýandyklary hem şaýatlyk edýär. Şunuň bilen baglylykda, gazagystanly kärdeşlerimiz Hazaryň üstünden raýat ýolagçy we ýük uçarlarynyň uçuşlary üçin howpsuzlyk şertlerini döretmegiň zerurdygy baradaky haýyş bilen ýüz tutýarlar.
Türkmen Lideri şu ýyl Türkmenistanyň Bitaraplygyň 20 ýyllygyna bagyşlanyp şu ýylyň dekabr aýynda Aşgabatda geçiriljek dabaraly çärelere, şol sanda ýokary derejeli Halkara maslahatyna gatnaşmaga ýene bir gezek çagyrdy. Çakylyk üçin hoşallyk bildirip hem-de öňde boljak baýramçylyk dabaralarynyň ähmiýetini belläp, Russiýanyň Baştutany Russiýa Federasiýasynyň sebitde parahatçylygy we durnuklylygy saklamagyň möhüm şerti hökmünde çykyş edýän Türkmenistanyň Bitaraplyk hukuk derejesine uly hormat goýýandygyny nygtady.
Duşuşygyň ahyrynda Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Wladimir Putin türkmen-rus gatnaşyklarynyň gadymdan gelýän dostluk ýörelgelerine we taraplaryň erk-islegine esaslanýan gatnaşyklaryň mundan beýläk-de ösdüriljekdigine, täze mazmun bilen baýlaşdyryljakdygyna ynam bildirip, Türkmenistanyň we Russiýa Federasiýasynyň halklaryna iň gowy arzuwlaryny beýan etdiler.


text:
Britaniýanyň ýaragly güýçleriniň başlygy Al-Kaýdany hiç wagt gutarnykly ýeňip bolmaz diýýär. Muňa garamazdan, general Deýwid Riçards hökümetler jeňçileri saklap bilen ýagdaýynda gutarnykly ýeňşiň «zerur hem däldigini» aýdýar.
Riçards Sandeý “Telegraph” gazetine beren interwýusynda Usame bin Ladeniň ýolbaşçylygyndaky terror toparlaryna garşy uruşdaky hakyky ýaragyň «okuw hem demokratiýadygyny» aýtdy.
Onuň bu sözleri Britaniýanyň Hatyra ýekşenbesinde, ýurduň uruşda ölenleri ýatlaýan pursatynda çap edildi.


text:
Penşenbe güni Liwiýanyň ýolbaşçysy Muammar Kaddafiniň ýüzlerçe tarapdarlary paýtagt Tripolyň köçelerine çykdylar. Olar hökümete garşy aktiwistleriň ýurtda “Gahar-gazap günini” geçirmäge çagyryş etmegine garşy.
Birleşen Ştatlarda ýerleşýän “Human Rights Watch” guramasynyň berýän maglumatyna görä, Liwiýanyň resmileri 14 adamy tussag astyna alypdyrlar.
Liwiýanyň “Kuryna”gazetiniň ýazmagyna görä, çarşenbe güni ýurduň Al Baýda şäherinde bolan çaknyşyklarda iki adam ölüpdir. Bu wakalardan soň, regional howpsuzlyk başlygynyň wezipesinden aýrylandygy habar berilýär.
Oppozisiýanyň Web saýtynyň berýän maglumatyna görä, ýurduň Bengazi şäherinde hem protestçiler polisiýa işgärleri bilen çaknyşanda azyndan alty adam ölüpdir.


text:
“Raýatlyk pasportymda atamyň adyny ýalňyş ýazandyklary sebäpli ony täzelemeli boldum. Daşary ýurt pasportyny edinmek üçin ýüz tutanymda bolsa, täzelän pasportymda-da doglan ýerimiň adynyň ýalňyşdygyny we pasportymy ýene çalyşmaly boljakdygymy migrasiýa gullugynyň ofiserleri aýtdylar” diýip, Sedarabat etrabynyň ýaşaýjysy Aýzada Azatlyk Radiosyna gürrüň berýär.
Onuň sözlerinden çen tutulsa, soňky döwür raýatlaryň dokumentlerinde maglumatlaryň ýalňyş ýazylmagy adaty ýagdaýa öwrüldi.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolýan ýerli ýaşaýjylaryň aýtmaklaryna görä, şu günler raýatlara berilýän dogulyş, nika hakyndaky şahadatnamalarda, raýatlyk pasportlarynda şol dokumentleri berýän degişli edaralar tarapyndan maglumatlar köplenç ýalňyş ýazylyp, bu ýagdaý adamlar üçin goşmaça býurokratiki kynçylyklar döredýär.
Nika we dogulyş hakyndaky şahadatnamalary raýatlar registrasiýa edilýän depdere gol çekip alýarlar. Eger berilýän dokument şol depderde registrasiýa edilmänkä ondan ýalňyşlyk tapylsa, onda raýat üçin kän bir kynçylyk döränok. Eger-de şahadatnama gol çekilip alnandan soň ýalňyşlyk tapylsa, onda täzeden döwlet pajyny töläp, täze şahadatnama edinmeli bolýar.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolýan ýerli ýaşaýjylar pasportlardyr şahadatnamalardaky ýalňyşlyklaryň köplenç halatlarda daşary yurt pasportyny edinmek üçin migrasiýa gullugyna ýüz tutanlarynda ýüze çykýandygyny aýdýarlar.
Serdarabatly Aýzadanyň sözlerine görä, soňky döwür adamlar migrasiýa gullugyna dokumentlerden ýalňyşlyk tapýan edara hökmünde-de garaýarlar. Ol gullugyň öz işine sowuk-sala garamaýandygyny we dokumentlerden ýalňyşlyk tapmak bilen raýatlara kömek edýändigini hem aýdýar.
Ýöne, käbir beýleki adamlaryň pikiriçe, Döwlet migrasiýa gullugynyň resminamalardan tapylýan ownuk ýalňyşlyklary-da göz öňünde tutmagy köp adamlaryň lapyny keç edýär.
Ýerli ýaşaýjylaryň bellemeklerine görä, raýatlaryň şahsyýeti anyklanýan dokumentlerdäki ýalňyşlyklaryň aglabasy ýer-ýurt atlary bilen bagly, ýöne şahsyýetiň adynda, familiýasynda, atasynyň adynda-da ýalňyşlyk goýberilýän halatlary az däl.
“Welaýatymyzyň şaher-şäherçeleriniň, oba-etraplarynyň atlary hökümet tarapyndan birnäçe gezek üýtgedildi. Şol sebäpden-de dokumentlerde ýer atlarynda köp ýalňyşylýar” diýip, türkmenabatly zenan Maýa Azatlyk Radiosyna gürrüň berýär.
Onuň bellemegine görä, dokument resmileşdirýän edaralarda işleýän adamlaryň sowadynyň pesligi-de dokumentleriň ýalňyş ýazylmagyna sebäp bolýar.
“Sowuk-salalyk bilen bir hatarda sowatsyzlyk hem bar. Iki çagamyň hem dogulyş hakyndaky şahadatnamalaryndaky atlarda ýalňyşlyk bar. Ýöne şol dokumentler doly güýjünde ýöreýär. Çagalarym ulalandan soň şahadatnamalaryny barybir täzelemeli bolar” diýip, ol aýdýar.
Birnäçe ýyl mundan öň berlen raýatlyk pasportlarynda at ýa-da familiýa ýalňyşlyklarynyň tapylyp, olaryň düzedilmeginiň talap edilmegi bolsa ýurduň içinde we daşary ýurtlarda ýokary okuw jaýyny tamamlan raýatlary kyn ýagdaýda goýýar. Sebäbi ýokary bilim hakyndaky diplomlarda studentiň okuwa girende görkezen pasportlaryndaky at-familiýalary ýazylýar, bu ýagdaý bolsa käbir edaralara ýüz tutulanda diplomy ýa-da okuw döwründe berlen beýleki resminamalary sorag astynda goýup bilýär.
2013-nji ýylyň iýul aýyndan başlap, diňe daşary ýurda çykyş pasportlary bolan raýatlar Türkmenistanyň çäginden çykyp bilerler.


text:
Aşgabat, 12.03.2015. “Türkmenportal”.
Ýer ýüzüniň deňizleridir ummanlarynda her dürli diri organizmleriň 228 450 görnüşi ýaşaýar. Deňziň biologik görnüşleriniň Bütindünýä ýazgysyny düzmek topary şeýle netijä geldi.
Barlag geçirenleriň aýtmagyna görä, häzire çenli belli bolan görnüşleriň 190 müň 400-si bar bolan maglumatlara görä, deňziň şol bir diri organizmleriniň dürli-dürli atlandyrylyşyny özünde jemleýär.
Belgiýanyň Ostende şäherindäki Flandriýa deňiz institutynda ornaşan taslama gatnaşyjylar eýýäm ylma belli bolan diri deňiz organizmlerini toparlara bölmek we tertibe salmak işleri tamamlandy diýen ýaly.
Şeýle-de bolsa, dünýä ummanynyň ýaşaýjylaryny ýüze çykarmak dowam etdirilýär. Diňe geçen ýylyň özünde 1451 diri organizmiň üsti açyldy.
Taslama gatnaşyjylaryň baha bermegine görä, barlaghanalarda şeýle görnüşleriň ýene 10 müňden gowragy ýazgy edilenine garaşýar.
Alymlaryň çaklamagyna görä, köp görnüşli diri deňiz organizmleriniň 500 müňden 2 milliona golaýy üstüniň açylanyna garaşýar. Bu barlaglara iň azyndan 360 ýyl gerek bolar.


text:
Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugy 29 ýaşly migrant işçi Bahodir bilen söhbetdeş boldy. Ol özüniň şu hepde Moskwadaky bazarda ýangyn bolanda ölen 17 adamyň dostudygyny we kärdeşidigini aýdýar. Diňe adynyň tutulmagyny islän Bahodir özüniň, ýaňy-ýakyna çenli-de ýangynda ölen dostlary ýaly, demir wagonda ýaşandygyny aýdýar.
Täjigistanly etnik özbek Bahodir bilen Azatlyk Radiosynyň Moskwadaky žurnalisti Umedjon Babamatow söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Eýse, olaryň ýaşaýyş şertleriniň nähili bolandygy barada näme aýdyp bilersiňiz?
Bahodir: Ol içi agaçdan edilen adaty demir wagondy. Onyň birinji gatynda 6 adam ýatar ýaly ýer we ikinji gatynda hem birnäçe adama ýatara ýer bardy. Ol kiçijik bir otaga meňzeýärdi. Demir wagonyň öň tarapynda gapy bardy. Wagonda kiçijik wanna we hajathana hem bardy. Ol ýerde suw ýokdy. Olar suwy satyn alýardylar we uly çelege guýup goýýardylar.
Azatlyk Radiosy: Ýangynyň döremegine gyzdyryjy elektrik enjamyň ulanylmagynyň sebäp bolmagynyň mümkindigi habar berilýär.
Bahodir: Elbetde, olar gyzdyryjy elektrik enjamy ulanýardylar. Çünki demir wagon merkezi merkezi ýyladyş sistemasyna çatylmandy. Olar elektrik enjamyny egin-eşiklerini guratmak üçin ulanýardylar. Olaryň iş režimi ýokdy. Olar, adatça, giçlige çenli käte bolsa gije-gündiz işleýärdiler.
Azatlyk Radiosy: Seniň pikiriňçe, olar nämüçin ýangyndan halas bolup bilmediler? Olaryň wagondan çykyp gaçmagyna näme päsgel berdikä?
Bahodir: Demir wagonyň ikinji gatynda 17 adam ýatýardy. Ikinji gata çykylýan basgançaklar tagtadandy. Şol basgançaklaryň aşagynda gyzdyryjy elektrik enjamy durýardy. Eger şol gyzdyryjy elektrik enjamy we basgançaklar ýanan bolsa, onda ikinji gatdakylaryň halas bolmaga mümkinçiligi ýok. Demir wagonyň ne birinj, ne-de ikinji gatynda penjire bardy. Wagonda ýeke-täk çykalga bardy. Şol basgançaklar ýanyp başlandan, oglanlar kömek sorap gygyryşypdyrlar. Emma olara hiç kim kömek etmändir we birinji gatdakylar gaçyp gidipdirler. Ikinji gatdakylar diriligine ýandylar.
Azatlyk Radiosy: Ol ýerde näçe adam ýaşaýardy?
Bahodir: Demir wagonyň birinji gatynda 6 adam, ikinji gatynda 17 adam ýaşaýardy. Onuň öň ýanynda başga wagonlaram bardy. Ol ýerde 7-8 töweregi adam ýaşaýardy. Olar kömek etmäge synanyşypdyrlar. Emma, olar eýýäm giçdigini görüpdirler. Olar öz janyndan gorkup, aga-ini bolan 17 adamy taşlap, gaçypdyrlar.
Azatlyk Radiosy: Eýse, ýangynda ölenleriň ählisi bir maşgaladanmydy?
Bahodir: Howa, olaryň ählisi bir obadandy. Olaryň arasynda aga-iniler we doganoglanlar hem bardy. Olar Özbegistanyň Surhanderýa welaýatynyň Kumkurgon etrabynyň Hojamülki obasyndan gelipdiler.
Azatlyk Radiosy: Olar näçe ýaşlaryndadylar?
Bahodir: Olar ýaşdy. Olaryň aglabasy 19-20 we 22 ýaşlylardy. Olaryň arasynda bir uly ýaşly bardy. Ol meniň dostumdy we 29 ýaşlydy. Şeýle-de olaryň arasynda Siroj atly biri bardy. Golaýda onuň Özbegistanda ogly boldy. Siroj ogluny görmek üçin öýüne gitmegi arzuw ederdi. Emma oňa ogluny görmek nesip etmedi.


text:
Ýakynda geçen hökümet maslahatynda döwlet baştutany bütün dünýäde şypahanalarda dynç alýan adamlara bugly hammam, sauna, mineral suwly wannalar bilen bejeriş hyzmatlarynyň, owkalamagyň dürli görnüşleriniň we beýleki bejeriş hyzmatlarynyň hödürlenýändigini aýdyp, ýurdumyzda bar bolan şypahanalaryň ilata ediýän hyzmatlaryny dünýä derejesine laýyk ösdürmek baradaky meseläni orta atdy.
Aşgabatly ýaşaýjy, 68 ýaşly pensioner Oraz aganyň pikiriçe, bu mesele örän wagtynda gozgalan mesele. Onuň aýtmagyna görä, soňky 5-10 ýyllykda ýurtda bar bolan şypahanalara uly üns berilýär, emma şypahanalarda edilýän hyzmatlar dünýä ölçeglerine laýyk gelerden has uzakda.
Soňky ýyllar “Farap” şypahanasynyň, Baýramalynyň böwrek sanatorisiniň, “Ýyly suw” şypahanasynyň, Arçman şypahanasynyň durky täzelenip, olarda goşmaça binalar hem guruldy. Ozalky binalar bilen deňeşdireniňde, täze gurlan şypahana binalarynda düýpli tapawudyň bardygyna göz ýetirmek mümkin.
Oraz aga soňky ýyllarda hassahanalaryň hyzmatlar üçin tölegleriniň ýokarydygyny, şeýle-de bolsa, Daşoguz, Lebap welaýatlarynda ekologiýa zerarly keselçiligiň artýandygynyň sebäbindenmi, şypahanalara bejergi almaga gelýänleriň hem sanynyň ýyl-ýyldan köpelýänidigini, olaryň köpüsüniň hem ýaşlardygyny belleýär.
Iki ýyl mundan ozal “Ýyly suw” şypahanasynda 80 orunlyk täze bejeriş korpusy guruldy. Häzir ol ýerde ýene-de 200 orunlyk şypahana korpusy gurulýar. “Farap” şypahanasynda 200 orunlyk täze korpus guruldy, “Arçman” şypahanasynda 420 orunlyk täze korpus gurlup, ulanylmaga berildi.
Emma ýylyň islendik paslynda bu şypahanalara baryp, nobatsyz ýerleşäýmek aňsat iş däl. Aýratyn-da, “Arçman” şypahanasynda 3-4 aý öňünden nobata ýazylmaly bolýar. Şeýle nobatlar bolsa näsaglaryň mümkinçiligine görä, islän wagty baryp, bejergi almagyna bökdençlik döredýär.
Şypahana binalarynyň göwnejaýlygyna, olaryň näsaglar üçin enjamlaşdyrylyşynyň, naharhana hyzmatlarynyň oňatlygyna seretmezden, näsaglaryň bejergi almagy üçin şertleriň ähli şypahanalarda deň-derejede gurnalmandygyny aýtmak bilen, Oraz aga “Farap” şypahanasynda hiç bir düzgün-tertibiň ýokdugyny nygtaýar.
“Farap” şypahanasynda
Onuň aýtmagyna görä, “Farap” şypahanasynda nobata ýazylan günüň barsaň hem, kösenmän ýerleşip bolmaýar. Şeýle-de ol bejergi almak üçin otaglaryň, wanna otaglarynyň öňündäki nobatlaryň, şepagat uýalarynyň edýän bidüzgünçilikleriniň şypahana gelenlerde nägilelik döredýändigni aýdýar.
“Ýaşyň ýokarydygyna, ýarawsyzlygyňa seredilip, ýeňillik döredilmeýär, hiç bir tertip-düzgün ýola goýulmaýar, güýç-güýç ýeteniňki, baş çarana bejergi bar, ýogsa-da wagtyňy boş geçirip öýüňe gaýdybermeli. Şypahananyň merkezi binasyndan 700 metr ýaly daşlykda 50 orunlyk myhmanhana jaýy ýerleşýär, şypahanada ýer ýetmeýän näsaglary wagtlaýynça diýip şol myhmanhana ýerleşdirýärler” diýip, Oraz aga aýdýar.
Soňra ol şeýle diýýär: “Şeýle näsaglardan hem bejergi üçin tölegler doly alynýar. Olara ýer boşadygy şypahana geçirmegi wada berýärler. Emma soňra olar barada düýbünden unudylýar. Näsaglaryň aglabasy aýak agyryly bolanlygy sebäpli, ol ýerden bejergi almak üçin gatnamaga, naharhana barmaga ýöräp bilmeýäni üçin uzakly gün şypahanadan gaýtman, boş wagtlaryny hem koridorda oturyp geçirýärler. Eýläk- beýläk geçip duran baş lukman bu ýagdaýlary görmezlige salýar. Özüne ýüz tutulan halatynda ol “ýer ýok” diýip jogap berýär”.
Oraz aga ýaşaýan ýeriňden maşgala lukmanynyň düzedip beren şypahana kartasyny hem şypahanada kabul etmeýändiklerini, şypahananyň özünde analizleri tabşyryp, terapewt, newropatolog, diş lukmanynyň gözegçiliginden geçmeli bolýandygyny, şeýle gözegçiligiň goşmaça 30 manada durýandygyny hem gürrüň berýär.
Soňky ýyllar sosial üpjünçilik bölümlerinden, edara-kärhanalardan berilýän ýeňillikli ýollamalar düýbünden diýen ýaly ýatyryldy. Mugt ýollamalaryndan diňe Ikinji jahan urşuna gatnaşanlar peýdalanyp bilýärler. Nebit-gaz konserni, Dokma senagaty ministrligi ýaly käbir ulurak edara-kärhanalar öz işgärlerine ýeňillikli ýollamalar beräýmese, beýleki ownuk-uşak edara-kärhanalarda, oba hojalygyna degişli daýhan birleşiklerinde kärdeşler arkalaşyklarynyň ýeňillikli ýollamalary ýok diýen ýaly. Daýhan birleşikleriniň kärdeşler arkalaşyklaryna ýüz tutýan daýhanlara 40 manat möçberinde kömek puluny berip bilýärler. Şypahanalarda bolsa bejergi üçin saglyk ätiýaçlyk pasportyň bolan halatynda 280 manat, doly bahasyna bolsa 570 manada çenli pul tölemeli.
Ýeňillikli bejergä zerurlyk
Oraz aganyň aýtmagyna görä, saglyk ätiýaçlyk pasportyň bilen ýeňillikli bejergi almaga bir ýylyň dowamynda islendik bir şypahanada 10 gün bejergä rugsat berilýär. Goşmaça bejergi almak üçin, galan günler üçin doly bahadan tölemeli. Bu bolsa sosial taýdan pes ýaşaýan adamlara geregiçe bejergi almaga mümkinçilik bermeýär.
“Soýuz döwri alymlar tarapyndan ykrar edilen bejerginiň möhleti şypahanalarda 24 güne ýetýärdi” diýip, Oraz aga soňky ýyllar Kawkaz döwletlerinde lukmanlaryň bu möhleti 54 güne çenli uzaldylmalydygy baradaky ylmy açyşlary edendiklerini hem ýatlaýar.
Şypahanalara ýerleşýän näsaglaryň sany juda köp, islendik şypahanalarda ýer-jaý ýetmänden soň, ol ýere barýan näsaglar kireýine jaýlarda ýaşap, gündelik nagt tölegli bejergi almaga çalyşýarlar. Olar hiç bir lukmançylyk gözegçiliginde saklanmaýarlar. Bu bolsa uly nobatlary emele getirýär.
Oraz aga ýurduň çäginde mineral suwly çeşmeleriň sanynyň sanardan köpdügini, emma olaryň köpüsiniň eýeçiliksiz bolmagynda galýandygyny aýdyp, döwlet baştutanynyň ýurtda şypahana ulgamyny ösdürmek boýunça gozgan meselesine eglenmezden girişilse gowy boljakdygyny aýdýar.
“Eýeçiliksiz ýatan çeşmeleriň başynda hem şypahanalar gurulsa, bar bolan şypahanalaryň nobatlary azalyp, ildeşlerimiz geregiçe göwnejaý bejergi almaga mümkinçilik alardylar” diýip, Oraz aga bejergi almagyň ýeňillikli möhletiniň hem uzaldylmagynyň, onuň tölegleriniň sosial taýdan pes adamlar üçin hem elýeter bolmagy barada alada edilmegine, lukmanlaryň, şepagat uýalarynyň iş ýükleriniň hem kadaly bolmagyna döwlet tarapyndan üns berilmeginiň zerurlygyny nygtady.
Soltan Açylowa Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
Şu gün Ýewropa Bileleşigine agza ýurtlaryň liderleri klimatyň özgermegi bilen baglanyşykly garyp ýurtlara ýardam bermek meselesini ara alyp maslahatlaşak üçin Brýusselde maslahata ýygnandylar.
Habar serişdeleriniň maglumatyna görä, Ýewropa Bileleşiginiň liderleriniň ara alyp maslahatlaşjak taslamasynda Bileleşigiň ykdysady taýdan has gurply agzalarynyň bu maksat üçin has köp çykdajy etmekleri göz öňünde tutulýar.
Ýewropa Bileleşigi şu ýylyň dekabrynda Birleşen Milletler guramasynyň klimatyň özgermegi bilen bagly mesele boýunça geçirjek halkara konferensiýasyndan öň bu mesele barada gutarnykly ylalaşyga gol çekmekligi göz öňünde tutýarlar.


text:
Müsür harbylarynyň prezident Mohamed Morsini işden çetleşdirmek barada gelen karary dünýä derejesinde bir topar reaksiýa bildirilmegine sebäp boldy.
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama “harbylaryň bu hereketinden soň özüniň ullakan alada galandygyny” aýtdy hem-de Waşingtonyň bu ýurtda derhal demokratiki esasada saýlanan hökümetiň dikeldilmegini isleýändigini sözüne goşdy.
Şeýle-de Obama öz adminstrasiýasynyň Müsüre berilmeli daşary ýurt kömegine gaýtadan seredýändigini aýtdy.
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-Mun “asudalyga, zorlukdan saklanmaga, gepleşiklere we sabyr-kanagatlylyga” çagyrdy.
Demokratiki prosese dolanmaly
Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat başlygy Katerin Aşton “ähli tarapy dessine demokratiki prosese dolanyp gelmäge” çagyrdy.
Germaniýanyň daşary işler minisri Guido Westerwelle öz ýurdunyň Müsüre “ýakyndan we uly alada bilen syn edýändigini” aýtdy.
Ol taraplaryň ählisini zorlukly hereketlerden saklanmaga we demokratiki gepleşiklere girişmäge çagyrdy:
"Bular Müsüriň taryhy bir sagadynyň ilkinji bäş minudy we men tüýs ýüregimden Müsüriň öz demokratiki ýoluny dowam etdirmegine umyt baglaýaryn. Men bir-biri bilen gidişýän syýasy güýçler bir ýere gelip, gepleşip, aragatnaşyk gurar we şeýle ýaş demokratiýanyň heläk bolmagyna ýol bermez, oňa zerur bolan mümkinçiligi döreder diýip umyt edýärin."
Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň sözçüsi Aleksandr Lukaşewiç Moskwada metbugat üçin beýanat edip, şeýle diýdi:
“Moskwa taryhy taýdan dostlukly we deň hukukly gatnaşykdaky ýurt bolan Müsürde bolýan zatlara ünsli syn edýär. Gelip gowuşýan habarlara görä, Müsüriň kurort zonalaryndaky ýagdaý asudalygyna galýar, syýahatçylyk infrastrukturasynyň obýektleri kadaly işleýär. Şunuň bilen bir wagtda Orsýet DIM-iniň Müsürde ýerleşýän raýatlarymyza ozalky beren rekomendasiýasyny, köpçülikleýin protest aksiýalarynyň, sosial dartgynlyklaryň bolýan ýerlerinden gaça durmalydygyny tassyklamagy zerur hasaplaýarys.”
Arap ýurtlary umuman Morsiniň iş başyndan aýrylmagyny gutladylar. Saud patyşasy Abdylla Adli Mansury Müsüriň geçiş liderligine saýlanmagy bilen gutlady.
Adli Mansur, Müsüriň geçiş lideri
Aýlak arap döwletleri bolan Katar we Birleşen Arap Emirlikleri hem Morsiniň çetleşdirilmegi baradaky habary gowy garşy aldylar.
Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad bolsa, Müsürdäki döwlet agdarylyşygy syýasy yslam üçin ýeňliş boldy diýdi.
Emma muňa garamazdan, Müsüriň has ähmiýetli goňşusy Ysraýyl bu waka barada hiç zat aýtmady.
Metbugat habarlarynda premýer-ministr Benýamin Netenýahuyň öz hökümetine, ýakyndan syn etmek bilen, bu ýagdaý barada bir zat aýtmakdan saklanmagy buýrandygy aýdylýar.


text:
Fransiýanyň maliýe ministri Mişel Sapin (Michel Sapin) öz ýurdunyň Russiýa tarapyndan buýrulan iki uruş gämisiniň birini Moskwa gowşurmaga taýýar däldigini aýtdy. Ol bu çäräniň Russiýanyň gämini eýeçiligine geçirmek baradaky şertleri ýerine ýetirmändigi sebäpli amala aşyrylmaýandygyny belledi.
30-njy oktýabrda Sapin “RTL” radiosyna beren maglumatynda “Mistral kysymly gämini gowşurmak üçin şertler ýerine ýetirilmedi” diýdi.
“Mistral” dikuçarlaryň gonmagy üçin niýetlenen meýdançaly uruş gämisi bolup, Russiýa ony Fransiýadan satyn almak barada 2010-njy ýylda ylalaşypdy.
Sapin öz maglumatynda esasy şertleriň biriniň gündogar Ukrainadaky konfliktiň gowulaşýandygyny mese-mälim görmekden ybaratdygyny belläp, “bir tarapdan ol ýerde şertler gowulaşýar, ýöne aladalanmalar heniz hem dowam edýär” diýdi.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 7-nji dekabrda geçirilen mejlisinde habar berlişi ýaly, ýylyň 11 aýynda Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrligi boýunça haryt dolanyşygynyň umumy möçberiniň ösüş depgini 110,4 göterime, bölek söwdanyň ösüş depgini 105,8 göterime, lomaý söwdanyňky bolsa 112,6 göterime deň boldy. Bu ulgamda maýa goýumlaryny özleşdirmegiň ösüş depgini 214,8 göterime barabar boldy.
Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasy boýunça hasabat döwründe 227 birža söwdalary geçirilip, jemi 50 milliard 690,5 million manada deň bolan 19 müň 522 şertnama hasaba alyndy. Import-eksport şertnamalarynyň bahasy 15 milliard 309,9 million manada, gurluşyk şertnamalarynyň bahasy 28 milliard 497,1 million manada deň boldy. Daşary ýurt pulunda gelip gowşan serişdeleriň möçberi 32 million 398,37 müň amerikan dollaryna barabar boldy.
Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy boýunça hasabat döwründe hyzmat işleriniň ösüş depgini 122,6 göterim boldy. Ýerine ýetirilen hyzmatlardan gelip gowşan daşary ýurt pulunyň ösüş depgini 108,46 göterime deň boldy. Şunda 2 million 935,25 müň amerikan dollary gazanyldy. Hasabat döwründe 30 sergi we 26 maslahat geçirildi.
Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi boýunça öndürilen senagat önümleriniň möçberi 16,3 göterim, oba hojalyk we azyk önümleriniň öndürilişi bolsa 16 göterim artdy. Ýerine ýetirilen gurluşyk-gurnama işleriniň möçberiniň ösüş depgini 101 göterime, söwda-haryt dolanyşygynyňky 124,7 göterime, hyzmatlar ulgamynyň hasabat döwründäki ösüş depgini bolsa 127,3 göterime deň boldy.


text:
Her ýylda bolşy ýaly, ine, täze ýyl ýene gapylary kakyp dur. Türkmenler hem indi Täze ýyly her hili nazy-nygmatlar, şirin kökeler, tortlar bilen saçak bezäp garşy almaga endik etdiler.
Garaşsyzlyk ýyllarynda söwda-satyk etmek üçin dükanjyklar açmaga rugsat berlen türkmenler öz dükanlarynda satmak üçin öý tortlaryny hem bişirip ugradylar. Başarylmaýan şahsy bizneslerde mydama göz boýamalar bolýar. Tortlara goşmak üçin söwda dükanjyklarynyň tekjelerinde könelip, alynman ýatan margarinler, mesgeler, zefirler ulanylýardy hem-de beýle ýagdaýda ýasalan tortlar ony satyn alýanlaryň täze ýyl agşamlaryny harama çykarýardy. Adamlar has ýiti görnüşde zäherlenmeseler-de, içgeçmä, içagyra, gaýtarma keseline sataşyp, keselhanalara-da düşýärdiler.
Ýöne soňky döwürlerde iýmitden içagyra sataşyp, keselhana düşýänler sebäpli jerime tölemeli bolýan iýmit öndürijiler ätiýaçlylygy elden bermezligi öwrendiler. Olar indi iýmitleriň hem-de tortlaryň adam zäherlär ýaly derejede zaýalanmazlygy üçin elde baryny edýärler.
Adam zäherlemese-de, dükanlardyr öýlerde ýasalyp satylýan tortlaryň gurbany bolaýsaň. Ony iýseňem iýýäň welin, ýüregiň «aşgazandakyny siňip ýetişmänkä daşyna çykaryp bolaýsa» diýip, elenip durýar. Tagam-datsyz, suwa salnyp çykarylan ýaly myžžyk tortlar birden ajy kakýar, birden turşy.
Soňky döwürlerde ýürege laýyk tort tapyp bolanok. Bişirip bilenoklarmy ýa-da arzan önümlere kowalaşýarlar, ony bilmedik, täze ýyl saçagyny bezemeli wagt ýetiberende: «Gowy torty nireden tapyp bolarka?» diýip, elewräp ýören adamlara duşup bolýar.
Käbir çörek bişiriji dükanlarda tortuň çöregini gara ýanyk bişirip, daşyny kremdir zefir bilen owadanlap goýýarlar, käbir tort bişirijiler bolsa çişirilen hamyryň üstünde gül ýasap satýar.
Paýtagtyň «Gülüstan» söwda nokadynyň (Rus bazarynyň) dükanlarynda owadanja kagyz gutulara salnan, gelşiklije tortlary höwes bilen alasyň gelýär. Emma olar hernäçe owadanlanan bolsa-da, iýer ýaly däl. Käsinde süýji asla ýok, käsi bolsa diňe şekerden ýasalan ýaly.
Süýji zatlary hem-de dürli iýmitleri bişirmekde Aşgabat şäherinde ady halkyň arasynda belli bolan “Ýimpaş” söwda nokady öz tortlarynyň gymmatlygy bilen tapawutlanýar. “Ýimpaş” söwda nokadynyň tortuna bolsa beren köp puluňa gynanýarsyň.
Saçakda gowy tort bolmasa, täze ýyldaky keýpiň elli prosenti gaçýar.
Alyjan Döwletow Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Pakistanyň demirgazyk-günbatarynda öz çagasyna poliomielite garşy waksina sanjymynyň edilmegine rugsat bermeýän 18 adam tussag edildi.
Pakistanyň polisiýasynyň 26-njy fewralda Azatlyk Radiosynyň Pakistan gullugyna beren maglumatyna görä, gürrüňi edilýän adamlar Haýber Puhtunhwa welaýatynyň Nowşera etrabynda tussag edilipdir.
Etrap polisiýa başlygy Rab Nawaz Hanyň aýtmagyna görä, öz çagalaryna waksina sanjymlarynyň edilmegine rugsat bermeýän ene-atalara garşy 100-den gowrak iş gozgalypdyr.
Şeýle-de, Han soňy bilen ene-atalaryň aglabasynyň öz çagalaryna waksina sanjymlarynyň edilmegine rugsat bermegi netijesinde, gozgalan meseläniň ençemesiniň çözülendigini aýtdy.
Şol bir wagtyň özünde öz çagalaryna poliomielite garşy waksina sanjymlarynyň edilmegine rugsat bermeýän 18 sany ene-ata tussag edildi.


text:
Продам Попугай
Ýujno afrikanskiý popugaýymy satjak eldeki öýde gezýâr başyny egip ötünç soraýar ganadyñy galdyr diýseñ ganadyny galdyrýar dişlemesi hyrlamasy ýok her hili eşiden seslerini çykarýar 2 günde bir söz öwredip bolýar popugaýlaryñ içinde iñ çalt gürleýân we köp gürleýân popugaý Jakko ýujno afrikanskiý gyzyl guýruk hemme dokumentleri aýagynda bilezigi nomerleri bar weterinardan saglygy barada güwânamasy bar celts sertifikatly öýde iñ ýakyn dosdur . Bahasy 1300 $ habarlaşmak üçin Line id- atas1978
« Продам померанского шпицаПродаётся переноска(Бокс) для транспортировки собак крупн.породы »


text:
Aşgabatda prezident Berdimuhamedow “Türkmenistan-ABŞ” Işçi geňeşiniň ýerine ýetiriji müdiri Erik Stuart we golf boýunça amerikan kompaniýasynyň ýolbaşçysy Jek Niklaus bilen duşuşyk geçirdi.
Türkmen mediasyna görä, “Naklaus dizaýn” kompaniýasynyň ýolbaşçysy Türkmenistanda sporty ösdürmek üçin ähli tarapdan goldaw bermäge taýýarlyk bildiripdir. “Biz bu ugurdan baý tejribämize daýanyp, iň gowy, iň ýokary hilli golf meýdançasyny gurup bereris”, diýip Jek Niklaus aýtdy we bu gurluşygyň Aziýada-2017 oýunlaryna çenli tamamlanjakdygyny mälim etdi.
Türkmenistanda 2011-2020-nji ýyllar aralygynda bedenterbiýe we sporty ösdürmek we goldamak boýunça milli programmasynyň çäginde sport we bedenterbiýe-sagdynlaşdyryş toplumlarynyň gurulýandygy resmi maglumatlarda bellendi.


text:
Düýn prezident Barak Obamanyň metbugat sekretary Robert Gibbs özüniň bu wezipesinden çekilýändigini yglan etdi. Robert Gibbs öz bu wezipesinden fewral aýynyň başynda resmi ýagdaýda gitjekdigini aýtdy.
Ol özüniň metbugat sekratarlygy wezipesiniň daşyndan Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obamanyň iň bir ýakyň maslahatçylaryndan hem biri diýlip hem hasaplanylýar.
Robert Gibbs öz wezipesinden çekilenden soň, Barak Obamynyň 2012-nji ýyldaky prezidentlik kampaniýasyna taýýarlyk işleri bilen meşgullanjakdygyny aýtdy. Indi Barak Obamynyň metbugat sekretary wezipesine Robert Gibbsiň orunbasarlaryndan biri geçer diýlip garaşylýar.


text:
Şenbe güni, 9-njy martda Türkmenistanyň ähli regionlarynda bag ekmek bilen baglanyşykly umumymilli ýowar kampaniýasy geçirildi. Köpetdagyň etegindäki Çandybil etrabynda gurnalan ýowara Ministrler Kabinetiniň agzalary bilen birlikde, prezident G.Berdimuhamedow hem gatnaşdy.
Türkmenistanyň resmi mediasy şenbe güni ýurduň ähli künjeklerinde bu bag ekmek kampaniýasyna jemi 465 müň
adamyň gatnaşandygyny habar berýär. Ýöne bu ýowara mekdep okuwçylarynyň gatnaşyp-gatnaşmandygy barada resmi maglumat berilmeýär.
Türkmenistanyň resmi habar agentliginiň maglumatyna görä, diňe şenbe günki ýowarda tutuş ýurt boýunça 755 müň
töweregi pürli we ýaprakly agaçlaryň nahaly oturdylypdyr.
Aşgabadyň eteginde ozalky ekilen we guran agaç nahallary. Aşgabat, mart, 2013.
Ýurduň mediasy şenbe günki bu uly gerimli kampaniýany bahar paslyndaky bag ekişlik kampaniýasynyň başlangyjy hökmünde häsiýetlendirýär.
Şenbe güni paýtagt Aşgabadyň töwereklerinde gurnalan bag ekişlik çärelerine Ministrler Kabinetiniň we Mejlisiň agzalarynyň, hukuk we kanun goraýjy organlaryň, edara-kärhanalaryň we jemgyýetçilik guramalarynyň, şeýle hem daşary ýurt kampaniýalarynyň bölümleriniň we diplomatik wekilhanalaryň işgärleriniň-de aktiw gatnaşandyklary habar berilýär.
Prezidentiň karary
Ýakynda geçirilen hökümet maslahatynda prezident G.Berdimuhamedow şu ýyl tutuş ýurt boýunça 3 million
sany agaç nahalynyň oturdylmalydygy barada ýörite karar kabul edipdi.
Şol karara laýyklykda, bu göz öňünde tutulýan agaç nahallarynyň ýarsy Aşgabadyň töwereklerinde, hususan-da, Änew we Baharly şäherleriniň aralygynda oturdylmaly.
Şol kararda-da ähli regionlary agaç nahallary bilen üpjün etmek, nahallary ekmek we olara ideg etmek işlerine gözegçilik alyp barmak wezipesi Türkmenistanyň Tebigaty goraýyş ministrligine tabşyryldy.
Türkmenistany bag-bakjalyga öwürmek kampaniýasy ozalbaşda ýurduň ozalky prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň inisiatiwasy bilen paýtagt Aşgabadyň töwereklerinde “Gök guşak” ady bilen ýörite programmany amala aşyrmak arkaly başlanypdy.
Emma käbir ýerli synçylar we spesialistler Türkmenistanyň gurak hem-de yssy klimatynda zerur şertler göz öňünde tutulman ekilýän baglaryň köplenç garaşylýan netijäni bermän, guraýandygyny aýdýarlar.


text:
Hazar goraghanasy
Türkmenistanda bir goraghana.
Döredilişi[üýtget | edit source]
Hazar döwlet goraghanasyny döretmegiň taryhy Türkmenistanyň Hökümetiniň ýörite çykaran karary esasynda 1932-nji ýylda başlanýar. Şonda Etrek derýasynyň aşaky akymyny we Esenguly deňiz aýlagyny öz içine alýan Esenguly ornitologik (guşlaryň) goraghanasyny döredilýär. Ol 1968-nji ýylda Krasnowodsk döwlet goraghanasyna öwrülýär. Oňa Krasnowodsk we Demirgazyk Çeleken diýlip umumylykda atlandyrylýan ýalpak suwly deňiz aýlaglarynyň tutuş ulgamy goşulýar. Garaşsyz Türkmenistan Hökümetiniň karary bilen 1994-nji ýylda ol Hazar döwlet goraghanasy diýlip atlandyrylýar we onuň düzümine uly deňiz adasy Ogurjaly zakaznigi hem goşulýar.
Aýratynlyklary[üýtget | edit source]
Goraghana adaty gury Zakaspi çöllüginiň, Kaspiniň deňiz suw ýüzüniň we Eýranyň Astrabat subtropiki welaýatynyň sepinde ýerleşýär. Onuň ýeri biri-birinden ep-esli uzaklykda ýerleşýän 3 sany bölekden ybarat : Hazar, Esenguly we Ogurjaly zakaznigi. Goraghananyň umumy tutýan meýdany deňiz suw ýüzi bilen bilelikde 269 müň gektar.
Hazar bölegi. Çöllüge gatnaşýan bir kilometrik gorag zolagy bilen gurşalan Türkmenbaşy (ozalky ady Krasnowodsk), Demirgazyk Çeleken, Balkan, Mihaýlowsk aýlaglaryny öz içine alýar, onuň tutýan meýdany 192,3 müň gektar. Şolardan 159,3 müň gektar ýokarda görkezilen aýlaglaryň akwatoriýalary tutýar. Galanlary kenar ýakasyndaky şorluk we çöllükdir, deňiz adalarydyr we burunlarydyr. Bu ýeri dürli suwasty ösümlikleriň, şonuň ýaly-da oňurgaly haýwanlaryň faunasynyň iňňän bol ýeridir.
Ogurjaly zakaznigi Ogurjaly deňiz adasynda ýerleşýär. Onuň tutýan meýdany 7 müň gektara barabar. Ol Türkmen aýlagyny deňiziň açyk böleginden bolýar we materik kenaryndan takmynan 35-40 km aralykda ýerleşýär. Onuň ýeri tekiz bolup, ot ösümlikleri bilen berkän çägeliklerden we şorluklardan durýar.
Esenguly bölegi. 68,7 müň gektar meýdany, şolardan akwatoriýalar - 35,9 müň ga tutýar we landşaftlarynyň gurluşy boýunça biri-birinden tapawutlanýan 4 bölege bölünýär :
I - ol kenar ýakasynyň we deňziň ýalpak ýerlerini öz içine alýar;
II - ol ozalky Esenguly aýlagynyň territoriýasyny öz içine alýar;
III - bu bölegi süýji suwly kiçi Delili kölüni we gurap galan uly Delili kölüniň güýçli ösen gamyş, ýylgyn jeňňelliklerini we suwasty ösümliklerine baý ýerlerini öz içine alýar;
IV - Garadegiş guryýer bölegine çemenlik - otly ösümlikler, ösgün ýylgynlyklar degişlidir.
Goraghananyň howasy gije-gündizde we möwsümlerde köp üýtgäp durýan, güneşli günleriň bolçulygynda, az ygally kontinental temperaturalydyr. Şol bir wagtda Kaspi deňziniň we onuň aýlaglarynyň giň suw meýdanlarynyň gös-göni golaýda ýerleşmegi goraghananyň howasyna ýumşadyjy täsirini ýetirýär, aýratyn hem Günorta bölegine, ol tomusda has çyglylygy we gyşynyň ýumşaklygy bilen tapawutlanýar.
Goraghananyň tebigaty juda dürlüligi bilen tapawutlanýar. Hazar döwlet goraghanasynyň häzirki wagtdaky ösümlik dünýäsiniň gülli ösümlikleriniň 360-dan gowrak görnüşi bar diýlip hasaplanylýar. Olaryň köp dürli görnüşi Esenguly bölegindedir. Agramly bölegi bolsa efemerlerdir (gurak ýerde bitýän gysga möwsümli ösümlikler). Şolardan 9-sy endemik bolup, Türkmenistanda seýrek duş gelýär. Bu ýerde ösýän zakaspi şorasy Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizilendir (1999 ý). Bulardan başga-da deňiz aýlaglarynda suw otlarynyň 41 görnüşi, gülli ösümlikleriň 5 görnüşi ösýär. Bu suw otlary, zoobentosyň 29 görnüşi (her dürli gurçuklar, mollýuskalar we mör-möjekler) bilen bilelikde millionlarça we ýüz müňlerçe uçup geçýän we gyşlaýan azu-köp derejede goraghananyň içinde mekan tutýan suwguşlary, kenar-ýaka guşlary we balyklaryň wekilleri üçin esasy iýmit bazasy bolup hyzmat edýär.
Goraghananyň haýwanat dünýäsi örän dürlüligi bilen tapawutlanýar. Bu ýerde diňe oňurgaly haýwanlaryň 420-den gowrak görnüşi ýaşaýar. Şolardan 48 görnüşi balyklardyr, lososlar maşgalasyndan Kaspi azatmahysy we azatmahy balyklary Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizildi.
Ýerde we suwda ýaşaýanlardan gurbagalaryň iki görnüşi, ýöne süýrenjileriň bolsa köp görnüşi (29) ýaşaýar. Olar gury ýerdäki we suwyň töweregindäki pyşdyllar, zemzen we birentek owunjak hažžyklar, ýylanlar, köp sanly suw ýylanlary, zäherli ýylanlardan alahöwren, kepjebaş.
Goraghanadaky oňurgaly haýwanlardan iň köpsanlysy iň köpsanlysy guşlardyr. Şu wagta çenli olaryň 21 otrýada degişli 293 görnüşi anyklanyldy. Olar gagaralar, tersaýakşekilliler, gündizki ýyrtyjylar, çulukşekilliler, towukşekilliler, gylguýruklar, kepderiler, ikatýoklar, hüwiler, toklutaýlar, uzynganatlylar, serçeşekilliler we başgalar.
Suw we kenar-ýaka guşlarynyň millionlarçasy ýaz we güýz pasyllary goraghananyň eşretli suwly-batgaly haýyrlanylýan ýerleriniň üstünden uçup geçýärler. Olardan ýüz müňlerçesi arly gyşy (5 aýa çenli) geçirmek üçin şu taýda galýarlar. Şol wagtlar goralýan deňiz aýlaglarynyň giň akwatoriýalarynda olar gara (sakar baraklar we käbir ördekler), gyzgylt (gyzylgazlar, gyzylbaşlar), gar ýaly ak (guwlaryň 3 görnüşi) reňkli ençeme adalary emele getirýärler. Balkan aýlagyndaky Ufra ýarym adasynyň gaýalarynyň gyralarynda we dagada adasynda ägirt uly akguýruk we uzynguýruk bürgütler sakçy dek guşlara seredip oturýarlar we ýarawsyzlaryny tutýarlar. Şeýdip bürgütler guşlaryň arasynda keselleriň ýaýramagynyň öňüni almak bilen arassaçylyk rolyny ýerine ýetirýärler.
Guşlaryň hut şeýle köp bolmagy goraghananyň akwatoriýalary Kaspi deňziniň, gidrologik, gidrohimik we biologik düzgünini kemala getirmekde möhüm rol oýnaýar. Şoňa görä deňziň (Türkmenbaşy, Demirgazyk Çeleken, Balkan we Mihaýlowsk) aýlaglar ulgamy halkara ähmiýetli suwly batgaly haýyrlanylýan ýerler hökmünde Ramsar konwensiýasynyň aýratyn sanawyna goşulandyr.
Goraghananyň süýdemdirijileri haýwanat dünýäsiniň biologik dürlüligi boýunça ikinji orny eýeleýärler (olaryň 49 görnüşi belli bir derejede onuň haýyrlanylýan ýerlerine baglydyr). Olardan has häsiýetlileri Kaspi deňziniň endemikasy bolan Kaspi tüleni, gulakly kirpi, alakalar, atýalmanlar, towşanlar, gamyş we ýabany pişikleri, adaty tilki, keýikler we beýlekiler.
Goraghananyň haýwanat dünýäsiniň biologik dürlüliginiň 10%-den gowragy (45 görnüşi) seýrek duş gelýänlere we ýitip ýogalyp barmak howpy abanýanlara degişlidir, şoňa görä olar Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizildi. Olaryň arasynda balyklaryň 2 görnüşi, süýrenijileriň 5 görnüşi, guşlaryň 31 görnüşi, süýdemdirijileriň 7 görnüşi bar.
Bu aýratynlyklaryň ählisi goraghananyň ylmy bölüminiň köp ýyllaryň dowamynda geçiren barlaglary netijesinde ýüze çykaryldy. Goraghananyň alymlary tarapyndan häzirki wagta çenli “Tebigatyň ýyl ýazgysy” boýunça 26 kitap taýýarlanyldy, goraghananyň we Kaspiniň günorta-gündogar kenarynyň galtaşýan ýeriniň haýwanlary we ösümlikleri öwrenildi we bähbitli meýilnama temalaryň ylmy-barlag işleri ýerine ýetirildi. Goraghananyň alymlary barlag işleriniň birenteginde Garaşsyz ýurdumyzyň tebigatyny ygtybarly goramaklyga we tebigy resurslaryny rejeli peýdalanmaklyga gönükdirilen ylmy taýdan esaslandyrylan teklipler taýýarladylar.
Goraghananyň möhüm wezipeleriniň biri-de biziň Garaşsyz, Baky Bitarap döwletimiziň tebigaty goramak baradaky syýasatyny giň köpçülige ýaýratmakdan ybaratdyr. Şu maksat bilen Hazar döwlet goraghanasynyň ylym bölüminiň işgärleri, inspektorlar topary diňe soňky 5 ýylyň dowamynda müňden gowrak sapak okadylar, gürrüň geçirdiler, gezelenç guradylar, radio we telewideniýe boýunça çykyş etdiler.
Goraghananyň baý tebigat Muzeýi 1986-nji ýyldan bäri hereket edip gelýär. Onuň 4 sany giň zallarynda goraghananyň kartasy, haýwanat dünýäsiniň biologik dürlüliginiň ekspozisiýasy, “Bizde köp güneşli gün, deňiz we guş bar” diýen Hazar döwlet goraghanasynyň nyşanlarynyň biri, Türkmenistanyň Gyzyl kitabynyň simwoliki şekili ýerleşýär.
Başga-da bu ýerde haýwanat we ösümlik dünýäsiniň şekilleri ýerleşdirilen, olaryň içinde has hem guşlaryň, süýdemdirijileriň, balyklaryň, mör-möjekleriň garantgylary hakykylygy we çeperçiligi bilen tapawutlanýar.
Biziň Garaşsyz we Bitarap döwletimiziň genji hazynasynyň birini abat saklamak boýunça möhüm wezipäni ýerine ýetirýän Hazar döwlet goraghananyň işgärleri Türkmenistanyň deňiz-ýaka böleginiň ajaýyp tebigat gözelligini, haýranlar galdyrýan hadysalaryny görmek üçin we ýakyndan tanyşmak üçin ony gelip görmäge çagyrýar.


text:
Ýekşenbe güni Gyrgyzystanda 30-njy oktýabrda geçiriljek prezidentlik saýlawlary üçin dalaşgärleriň resmi agitasiýa kampaniýasy başlandy.
Başda prezidentlik saýlawlarynda dalaş etmek üçin 80-den gowrak adam özüni hasaba aldyrypdy. Ýöne Gyrgyzystanyň Merkezi saýlaw komissiýasy gyrgyz dili boýunça geçirilen ekzamenlerden hem-de dokument işleri boýunça geçirilen barlaglardan soň, 20 sany dalaşgäriň saýlawlara gatnaşmaga resmi mümkinçilik alandygyny mälim etdi.
Bu 20 dalaşgäriň arasynda ýurduň premýer-ministri Almazbek Atambaýew we tanymal syýasatçylar Kamçybek Taşiýew, Adakhan Madumarow ýaly şahsyýetler-de bar.
Gyrgyzystanyň häzirki wagtlaýyn prezidenti Roza Otunbaýewa bu prezidentlik saýlawlaryndan soň, 31-nji dekabrda öz wezipesinden çekiler.


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri Siriýada zorlugy bes etmegiň şertleri dogrusynda orsýetli kärdeşi Sergeý Lawrow bilen deslapky ylalaşyk gazanandygyny aýtdy.
“Biz zorlugy bes etmegiň esasy şertleri boýunça deslapky ylalaşyga geldik we bu ýakyn günlerde başlanmaly” diýip Kerri 21-nji fewralda Iordaniýanyň daşary işler ministri Nasser Judeh bilen Ammanda geçiren metbugat-konferensiýasynda aýtdy.
Kerri özüniň we Lawrowyň ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamanyň we Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň deslapky ylalaşygy jemlenmek boýunça ýakyn günlerde çykyş etmeklerine umyt bildirendiklerini mälim etdi.
Keri taraplaryň “heniz detallara seredýändiklerini hem belledi.
Orsýetiň Daşary işler ministrligi Lawrowyň we Kerriniň Siriýada ok atyşygy bes etmegiň şertleri barada 21-nji fewralda telefon arkaly gepleşendiklerini habar berdi.
Ýaraşyk şerti
Resmi maglumatda gepleşikde ok atyşygy bes etmegiň maslahat edilen şertleriniň “BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň terrorist diýip hasaplan” guramalaryna degişli bolmajagy aýdyldy.
12-nji fewralda Munhende dünýäniň täsirli ýurtlary Siriýada zorlugy bes etmek we konfliktden ejir çekýän adamlara ynsanperwer kömegini ýetirmek boýunça işleşmek barada ylalaşdylar.
Siriýadaky graždan urşuna gatnaşýan oppozision taraplary goldaýan jemi 18 ýurduň arasynda gelnen ylalaşykda 19-njy fewrala çenli ok atyşygy bes etmek göz öňünde tutuldy. Emma bu sene ýaraşyk gazanylman geçdi.
20-nji fewralda Siriýanyň esasy oppozision topary ýaraşygy ýola goýmaga özüniň açykdygyny aýtdy.
Emma “Gepleşikler boýunça ýokary komitet” atly bu topar potensial ýaraşyk üçin Siriýanyň hökümetiniň gozgalaňçylaryň gözegçiligindäki şäherleriň daşyndaky gabawy aýyrmalydygyny aýtdy.
Şeýle-de Saud Arabystany tarapyndan goldaýan bu topar Siriýanyň hökümetinden müňlerçe tussagy boşatmagy talap etdi.
Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad hem ok atyşygy bes etmäge özüniň taýýardygyny 20-nji fewralda aýtdy. Emma ol terrorçylaryň ýaraşykdan öz bähbitleri üçin peýdalanmaly däldigini belledi.
Zorluk dowam edýär
Şol bir wagtda-da Siriýada zorluk dowam edýär.
Siriýada adam hukuklaryna syn edýän gurama Siriýanyň merkezi Homs şäherinde bolan goşa bomba partlamasynda 46 adamyň wepat bolandygyny we onlarça adamyň ýaralanandygyny aýtdy.
Britaniýada ýerleşýän Adam hukuklary boýunça siriýaly synçy gurama wepat bolanlaryň aglaba köpüsiniň parahat ýaşaýjylardygyny aýdýar.
Siriýanyň telewideniýesi Homsyň häkimi Talal Baraziniň sözüne salgylanyp, pidalaryň sanynyň 25 adamdygyny aýtdy.
Siriýanyň hökümetiniň tas doly gözegçiligindäki Homs şäheri ýygy-ýygydan bombaly hüjümlere sezewar bolýar.


text:
Hytaý soňky onýyllykda ilkinji gezek Orsýete doňuz etini eksport etdi. Orsýetiň azyk önümleriniň standarty boýunça döwlet agentliginiň 13-nji oktýabrda çap eden beýannamasynda orsýetli ekspertleriň Hytaýa baryp, bu ýurtdan Orsýete iberilen 800 tonna doňuz etiniň önümçiligine gözegçilik edendigi habar berilýär.
Orsýet Hytaýdan et importyna 2004-nji ýylda gadagançylyk girizipdi we muny mallaryň toýnak we şah keselinden howatyrlanmalar bilen düşündiripdi.
Bu gadagançylyk Hytaýda başlanan we tutuş dünýäde müňlerçe adamyň ölümine sebäp bolan SARS ýagny agyr dem alyş keselçiliginiň epidemiýasynyň yzýany edilipdi.
Orsýet Hytaýyň kompaniýalaryna Orsýete eti eksport etmäge 19-njy awgustda, ÝB-niň, ABŞ-nyň we beýleki günbatar ýurtlarynyň azyk önümleriniň importyna gadagançylyk girizensoň rugsat berdi.


text:
Ysraýylyň goranmak ministri Ýehud Barak Iýerusalimde Palestinanyň premýer-ministri Salam Faýýad bilen duşuşdy. Bu iki tarapyň arasynda ençeme aýdan soň bolan ilkinji ýokary derejeli duşuşykdyr.
Bu duşuşyk Waşingtonda Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu bilen Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obamanyň arasynda boljak duşuşygyň öň ýanynda boldy.
Prezident Obama iki tarapyň göni gepleşiklere girmegini isleýär.
Palestinalylar ysraýyllalaryň 2008-nji ýylyň aýagynda Gaza zolagyna eden 22 günlük hüjüminden soň göni gepleşiklerden çekilipdiler.


text:
Türkmenistanyň Russiýa Federasiýasyndaky konsullygy (Astrahan şäheri) Astrahanyň “Şatlyk” türkmen medeniýeti sebit jemgyýetçilik guramasy we Kaspiý deňiz-derýa ulaglary instituty bilen bilelikde Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna bagyşlap “tegelek stoluň” başynda maslahat geçirildi.
“Tegelek stoluň” işiniň dowamynda Türkmenistanyň Bitaraplygynyň geosyýasy we ykdysady ähmiýetiniň esasy ýörelgeleri, sebitde parahatçylygy hem durnuklylygy gorap saklamakda we pugtalandyrmakda Türkmenistanyň halkara bileleşigi bilen hyzmatdaşlygynyň barşy we geljegi ara alnyp maslahatlaşyldy.
Halkara we sebitara gatnaşyklar bilen baglanyşyklylykda maslahata gatnaşyjylar Astrahan oblasty bilen Türkmenistanyň arasynda işjeň ýagdaýda ösdürilýän hyzmatdaşlyk meselesine degip geçdiler.
“Tegelek stoluň” çäklerinde Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna bagyşlanan sergi guraldy.


text:
Owganystanyň Daşary işler ministrligi Birleşen Ştatlaryň Kabuldaky ilçihanasynyň owgan Howa ýollarynda edilýär diýilýän neşe gaçakçylygy barada subutnama bermegini sorady.
Birleşen Ştatlaryň harby resmileri Owganystanyň iň uly howa liniýasynyň neşe gaçakçylygy bilen ilteşiklidigini öňe sürüpdiler.
Kam howa ýollarynyň başlygy Zamari Kamgar bu aýdylýanlary “esassyz” we “masgaralaýjy” diýip atlandyrdy we prezident Hamid Karzaýy owgan Howa ýollaryna bildirilýän aýyplama garşy göreşde kömege çagyrdy.
“The Wall Streýet Journal” Birleşen Ştatlaryň harbylarynyň Kam howa ýollaryny, goňşy Täžigistana uly mukdarda tirýek eltenligi barada aýdylýanlar üçin, öz potensial kontraktorlarynyň arasyndan aýrandygyny ýazdy.
NATO-nyň ýolbaşçylygyndaky Halkara kömek güýçleriniň sözçüsi bu habary tassyklady, ýöne jikme-jiklikleri aýtmakdan ýüz öwürdi.
Dünýäde öndürilýän tirýegiň 90 prosent çemesi Owganystanda öndürilýär.


text:
Kosowanyň Serbiýa bilen gatnaşyklary sebäpli Priştinada syýasy krizis güýçlenen mahaly, Kosowanyň konstitusion sudunyň daşynda granat partladyldy.
Resmiler granadyň 18-nji noýabrda Kosowanyň paýtagty Priştinadaky konstitusion suduň edara jaýynyň arka howlusyna oklanandygyny habar berýärler.
Maglumata görä, bu wakada adam ýitgisi bolmandyr.
Bu waka ýurduň parlamentinde oppozision kanunçykaryjylar göz ýaşardyjy gazy ulanandan we parlament binasynyň öňünde protestçiler bilen polisiýanyň arasynda bolan çaknyşyklardan bir gün soň boldy.
Oppozision kanunçykaryjylar Ýewropa Bileleşiginiň araçylyk etmeginde Serbiýa bilen Kosowanyň arasyndaky gatnaşyklary kadalaşdyrmak barada planlaşdyrylýan ylalaşygyň baglaşylmagynyň öňüni alamaga synanyşyp, eýýäm ençeme hepde bäri parlament sessiýalarynyň arasyny bölüp gelýärler.
Serbiýa Kosowanyň günorta welaýaty bolup, ol 2008-nji ýylda öz garaşsyzlygyny yglan edipdi.


text:
Meşhur Amerikan ýazyjysy Fenimor Kuper XIX asyrdaky wakalara bagyşlap, «Mogikanlaryň iň soňkusy» (The last of the Mohicans) diýen romanyny ýazýar. Romanda ýitip barýan ýerli indeýleriň taýpasyndan bolan ýigidiň başdan geçirenleri hakynda gürrüň edilýär.
Eger-de şu günler Fenimor Kuperiň sýužetine ýakyn bir eser ýazmaly bolsady, onda Türkmenistanda şoňa meňzeş bir gahryman bar. Ol hem ýitip giden kommunistler taýpasynyň iň soňky wekillerinden biridir. Ýöne meniň gahrymanym ýigit däl-de, segsene ýeteňkirlän zenan. Kitabyň adyna-da, «TKP MK-nyň iň soňky sekretary» diýsek tüýs jüpüne düşerdi.
Bu zenan öz wagtynda ýyldyza toýnak salýardy. Ol ençeme mert ärleri barsa-gelmeze gönderipdi. Onuň ady bütin sungat äleminde ýer sarsdyrardy. Galamynyň ýekeje setiri bilen türkmen topragynda dünýä inen ençeme romandyr powestleri, pýesadyr kinofilmleri döremedik ýaly etdiren bu zenana Maýa Mollaýewa diýýärler. Bir döwürler Kerim şahyram ony wasp edip, oňa bagş egip: «Gepleýär, Maýa Mollaýewa» diýen şygryny döredipdi.
Maýa Mollaýewanyň familiýasy dini kethudalara berilýän “molla” sözünden gaýdýan hem bolsa, geçen asyryň 1980-nji ýyllarynda ol Türkmenistanda musulmançylygy köki-damary bilen ýok etmek üçin gylyjyny syryp, niçeme ynsanlaryň bagtyny ýatyrypdy.
Ogullaryny sünnete ýatyranlary, hudaýýoly we gurbanlyk edeni, ölüsine jynaza okadan adamlary Maýa Mollaýewa kompartiýanyň hataryndan çykaryp, olary “it masgarasy” edip, işlerinden kowardy. Indi ol adamlar taryha siňip gitdiler. Maýa daýza bolsa, gaýta öňküdenem beter gülläp, göýä täzeden dünýä inen ýaly görünýär.
Maýa mollalar ökünmäge ukyplymy?
Bu zenanyň görkezmesi bilen ýazyjylaryň, şahyrlaryň, dramaturglaryň, senaristleriň, režissýorlaryň, kompozitorlaryň, hudožnikleriň aglabasy öz professional işlerini ýitirdiler. Käte oturyp oýlanýan, eger şeýle zenan dünýä inmedik bolsa, megerem, biziň sungatymyz gör näçe gymmatly edebi eserlere eýe bolardy. Belkem, biziň ilimizdenem Çingiz Aýtmatowlar, Resul Gamzatowlar, Boris Pasternaklar, Andreý Tarkowskiler, Wasiliý Şukşinler çykardy.
Bir ýola uly sadaka berlip durka Maýa Molaýewa gözüm düşüpdi. Ýalňyşmasam, SSSR-iň ýykylan uçurlarydy. Ol köpçülige seredip bilmän, başyny egip ýöräp barýardy. Ine, birdenem ýaşy 70-e golaýlan galstukly ýaşuly adam oňa: “Maýa Mollaýewna, säginip bilermisiňiz?” diýip gygyrdy. Maýa daýza birden tisginip gitdi-de, “Bolýar, aýdyberiň!” diýdi.
Olar iki bolup, meniň oturan agajymyň aşagyna gelip, birneme beýlerägimde ornaşdylar-da, özara gürrüňe başladylar. Men ilki olaryň gürrüňine kän bir ünsem bermedim. Emma ýaşuly adamynyň sesi edil meniň ýanymda ýaly eşdilýärdi. Ol Maýa Mollaýewa:
– Bu bolan, syýasy öwrülşikleri neneň görýäňiz? Gör, indi sizem hudaýýoluna gelýäňiz, duz dadýaňyz. Siziň ideologiýaňyzyň çüýrükdigini indi gördüňizmi? – diýdi.
Maýa daýza oňa gaharly seredip:
– Biz görkezme esasynda işledik. Buýruklary ýerine ýetirdik. Dogry, kösenen adamlar bolandyr. Aý, nätjek-dä, bu bir durmuş-da - diýdi.
Ýaşuly soňky sözlerini örän janygyp aýtdy:
– Kösenenler diýdiňizmi? Siz ençeme adamlaryň ömür tanapyny kesdiňiz, galanlarynam ýaraly edip taşladyňyz! Muňa siz ökünmelisiňiz! Ýöne näme, indi giç-dä!
Ýaşuly şondan soň elýalygy bilen gözüne biygtyýar inen ýaşyny süpürdi. Maýa daýza bolsa gürlemän, öz ugruna ýumlugyp gitdi.
Sungatyň başyna düşen musallat
Şol wakadan soň köp ýyllar geçdi. Ine, bir günden bir günem, eýýäm garaşsyzlyk döwründe, döwlet ýygnaklarynyň birinde Saparmyrat Nyýazow Maýa Mollaýewa söz berýär. Maýa daýza öňki görenimden hem ýene ýaşalan bolsa nätjek. Geçen agyr ýyllar onuň keşbine birjik-de zyýan etmändir. Şol ýygnakda S.Nyýazow oňa iň uly syrlary saklaýan edaranyň, Türkmenistanyň Baş döwlet arhiwiniň açaryny ynandy.
Hawa-da, ol açary diňe Maýa daýza saklap biljekdi. Onda hilegärlik sungaty gaty ösendi. Maýa Mollaýewa döwlet arhiwine ýolbaşçy bolansoň, taryhçylar, ýazyjylar, žurnalistler arhiwiň hyzmatyndan mahrum boldular.
Saparmyrat Nyýazow ýogalansoň, ýurdumyzyň syýasy we ykdysady ýagdaýy gowulanar öýdüp, tama edipdik. Sungatymyz erkinlige eýe bolar, niçeme edebi çeper eserler dörär we halkymyz onuň miwesini dadar diýip, ýürekden garaşýardyk. Emma ol umydymyz başa barmady. Nyýazow ölse-de, onuň işewür maslahatçylary diridi. Şolaryň jan etmegi bilenem Türkmenistanyň prezidentiniň ýanynda sungat we medeniýet işleri boýunça komissiýa döredildi. Komissiýanyň asyl maksady medeniýeti we sungaty ösdürmek däl-de, tersine, ony öňküdenem beter ýere sokmak, berk gözegçilikde saklamak üçin gerekdi.
Bu komissiýa işewür maslahatçylar Maýa Mollaýewany jogapkär işgär edip belletdiler. Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow bolsa şowakörlügi bilen Maýa Mollaýewanyň täzeden Gyrata münüp, Türkmenistanyň medeniýet we sungat ulgamyna hanlyk etmegine ýol açdy.
Netijede türkmen sungatynyň başyna ýene-de şol öňküje kolonial döwürdäki hupbatlar indi. Türkmenistanda, gudratly Maýa Mollaýewanyň resmi rugsady bolmasa, ýazylýan çeper kitaplar, teatr sahnasynda goýulmaly drama eserleri, kinostsenariler – döredem bir, döremedem, ile ýetmän, ýok bolup gidýärler.
Maýa Mollaýewanyň ýaşynyň soňunda Türkmen medeniýetiniň we sungatynyň sakasyna täzeden miraplyk etmegi Türkmenistan döwletini täzeden garaňkylyk dünýäsine hasam çuň süsdürýär. Taryhyň atasy Gerodotyň aýdyşy ýaly: «Taryh gaýtalanýar». Onda-da, nähili gorkunç taryh...
Gurbangeldi Töräýew aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Halkara Olimpiýa komiteti badminton boýunça 8 oýunçyny oýunda bilkastlaýyn ýeňilenlikde aýyplap, bäsleşikden çykardy.
Günorta Koreýadan, Hytaýdan hem Indoneziýadan Olimpiýa oýunlaryna gatnaşýan badminton boýunça zenan oýunçylary 31-nji iýulda geçirilen oýunlarda ýonekeý ýalňyşlyklary göýberenlerinden soň, oýundan çykaryldy.
Çärýek finala çykan bu oýunçylar, bäsleşikdäki soňky çykyşlaryny aňsatlaşdyrmak maksady bilen, hepdäniň sişenbe güni geçirilen oýunlarda ýeňilmäge synanyşmakda aýyplandylar.
Günorta Koreýanyň treneri dört oýunçysynyň Indoneziýanyň hem Hytaýyň komandalaryna garşy bäsleşikde bilkastlaýyn ýeňilmäge synanyşandyklaryny boýun aldy.
Olimpiýa komitetiniň ahlak kodeksine laýyklykda, sportsmenler hiç bir jähtden bäsleşigiň gidişine, ýa-da onuň netijesine täsir ýetirmäge synanyşmaly däl.


text:
Aşgabatda daşary ýurtlardan haryt getirýän käbir telekeçileriň öz bank hasaplaryndaky manady daşary ýurt walýutasyna konwertasiýa, ýagny öwürmekde käbir bökdençlikler bilen ýüzbe-ýüz bolýandygy habar berilýär.
Maglumata görä, mundan ozal Aşgabadyň döwlet eýeçiligindäki banklary söwdagärleriň daşary ýurt kompaniýalaryna geçirjek puluny manatda alyp, soňra ony daşary ýurt walýutasyna çalyşýardy we ony degişli daşary ýurt kompaniýasyna ugradýardy.
Emma häzirki wagtda şu tejribäniň käbir söwdgärler üçin ýatyrylandygy aýdylýar. Azatlyk Radiosy bu mesele bilen gyzyklanyp, Aşgabatdaky habarçysy Soltan Açylowa bilen söhbetdeş boldy.


text:
Krymda dislosirlenen, ýagny ýerleşdirilen rus harbylary barada 28-nji fewraldan bäri dürli habarlar ýaýraýar. Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň habarçysy Ron Sinowitz bu ugurdaky gürrüňleri ilik-düwme seljerdi.
Häzirki wagtda Krymda näçe sany rus harbysy bar?
Ukrain häkimiýetleri Krym ýarymadasynda häzirki wagtda 16 müňe golaý rus harbylarynyň bardygyny aýdýar. Bu sanyň gün geçdigiçe köpelýändigi hem nygtalýar.
Harby güýçler boýunça halkara analitikler hem Krymdaky rus esgerleriniň sany barada ukrain häkimiýetleriniň berýän maglumatlary bilen ylalaşýarlar. “Jane’s Defense” atly hepdelik žurnalyň habarçysy Tim Ripliýniň aýtmagyna görä, 28-nji fewraldan soň Orsýet özüniň 6 müň ýa-da 7 müň esgerini Krymda ýerleşdiripdir. Şeýle-de Ripliý Orsýetiň Krymdaky Gara deňiz flotunda şu wagta çenli “köp boldy” diýlende 11 müň adam saklandygyny hem aýdýar. Ýöne olaryň köpüsiniň deňizçi we kömekçi işgärler bolandygy nygtalýar. Häzirki wagtda Krym ýarymadasyndaky rus harbylary barada aýdylanda bolsa, olar sözüň doly manysyndaky gury ýer goşunlaryna degişli harbylardyr.
Krymdaky rus harbylarynyň 2 müňüsi Orsýetiň 810-njy Deňiz-pyýada goşunlaryna degişli bölümiň gullukçylarydyr. Agzalýan harby bölüm Gara deňiz flotuna degişli. Krymda bolup geçen soňky gabawlary amala aşyrmaga , esasan, şol bölümiň harbylarynyň gatnaşandygy anyklanylypdyr.
Krymda täzelikde dislosirlenen rus harbylary barada nämeler bilýäris?
Orsýet Kryma täzelikde goýberen nyzamly goşunlaryny, Gara deňiz flotunda gulluk edip ýören harbylardan däl-de, gönüden-göni ýurduň içindäki harby bölümlerden ugratdy.
Ripliý bu barada şeýle gürrüň berýär: “Orsýet Kryma ugradan harbylaryny howa arkaly ýa-da deňziň üsti bilen ugratmaly boldy. Ol ýerde yzygiderli harby howa gatnawlary amala aşyrylýar. Ukrainadaky köp sanly “howa güýçlerine” degişli harby birikmelere Orsýet gözegçilik edýär. Şeýle-de olar Krymdaky bir gämi portuny hem ele geçirdiler. Agzalýan port Orsýetiň Kuban regionyna gaty ýakyn. Diýmek, ruslar şol portuň üsti bilen Kryma öz harby goşunlaryny we harby ulaglaryny geçirdiler”.
Düýbi Londonda ýerleşýän, garaşsyz “Çaknyşklaryň barlagy we analizi” merkeziniň direktory Kristofer Langton Orsýetiň soňky dislosirlän harbylarynyň aglaba böleginiň, easasan, Don boýundaky Rostowdaky harby birikmelerden alnandygyny aýdýar: “Esgerleriň harby lybaslaryna seretseň, olar entek “geýilmändir”. Täzeje. Olaryň eginlerinde hatda pogonlary hem ýok. Orsýet şeýle taktikany 2008-nji ýylda Gürjüstanda synagdan geçiripdi. Şonda, haçan-da orslaryň parahatçylyk goşunlary Gürjüstana girenlerinde, harby lybaslaryny çalşypdylar. Olar parahatçylygy “alamatlandyrýan” pogonlaryny aýryp, Gürjüstana şeýle giripdiler. Diýmek, indi nämeler bolar? Noworossiýskde Orsýetiň deňiz-pyýada goşunlaryna degişli birikmeleri bar. Onda ýokary derejede taýýarlykly harby türgenler gulluk edýärler. Şeýle-de şol harby strukturanyň düzüminde iki sany “aýratyn taýýarlykly, ýörite birikmeleriň” harbylary bar”.
Orsýetiň Ukraina bilen baglaşan şertnamalarynyň çäginde orslary nämeler çäklendirýär?
Orsýetiň Ukraina bilen baglaşan birnäçe harby we howpsuzlyk şertnamalarynyň çäginde olaryň Krym ýarymadasynda 25 müň sany harby gullukçy saklamaga hukugy bar. Şol harbylar dürli operasiýalary geçirmek üçin özleriniň ýerleşen harby birikmeleriniň daşyna çykmaga haklary bar. Ýöne “dislosirlemek” barada gürrüň edilende, olar hatda okuw-türgenleşigini geçirmek üçin hem käbir çäklendirmelere tabyn bolmaly bolýarlar.
Orslaryň Krymda bar bolan ukrain harby birikmeleriniň daşyny gabamaklary aç-açan “hüjüm maksatly operasiýalar” hökmünde kabul edilýär. Bu ýagdaý iki döwletiň arasynda baglaşylan şertnamalara dogry gelmeýär.
Orsýetdäki hususy howpsuzlyk firmalary hem rus goşunlary bilen bir hatarda Ukrainadaky harby operasiýalara gatnaşýarmy?
Ripliý öz sözlerinde Krym parlamentiniň basylyp alnan güni Orsýet tarapyndan operasiýalara gatnaşan harby lybasly adamlara we olaryň howpsuzlyk kameralary arkaly düşürilen wideoýazgylaryna ünsi çekýär. Agzalýan harbylaryň Orsýetiň hususy howpsuzlyk firmalaryna degişli adamlardygyna güwä geçýändigi aýdylýar.
Ripliý bu barada, ine, şeýle diýýär: “Elleri tüpeňli, granatly we ok-därili gapyrjaklary göterip ýören daýaw harbylary özüňizem görensiňiz. Olaryň biri-birini tanamaklary üçin aýratyn nyşanlary bardy, munuň kömegi bilen olar garaňkyda-da biri-birini tanap bilýärdiler. Olar örän taýýarlykly gullukçylardy. Ýöne, üns beren bolsaňyz, olaryň harby lybaslary ors goşunynyň düzümindäki harbylaryňkydan tapawutlydy. Meniň pikirimçe, olar ozal Orsýetiň ýörite harby gulluklarynda gulluk edip, soň hususy pudaga geçen harbylar bolmaly. Olaryň köpüsi rus oligarhlary bilen ylalaşyk şertnamalary bolan kompaniýalara gulluk edýärler. Elbetde, “oligarhlaryň aňyrsy” hem Orsýetiň prezidenti bilen ilteşdirilýär. Diýmek, operasiýalara Orsýetiň döwlet we hususy howpsuzlyk pudagynyň işgärleri bilelikde gatnaşýarlar”.
Langtonyň bellemegine görä Krymdaky etniki ruslaryň dartgynlylyga goşulmaklary üçin Orsýet öňünden çäreler görene meňzeýär. Agzalýan toparlaryň wagtyň geçmegi bilen dartgynlylygy has hem möwjetmekleri mümkin. Langton, etniki ruslary “öjükdirmek” çäresiniň orsýetli hususy howpsuzlyk firmalary tarapyndan ýa-da bolmasa Krymda hereket edýän aýratyn taýýarlykly harby güýçleriň gullukçylary tarapyndan amala aşyrlandygyny çaklaýar.


text:
Geçen anna Aşgabatda geçirilen Ýaşulular maslahatynyň dowamynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Bitaraplyk Maksatnamasynyň çäginde öz üstüne “meýletin alan” borçnamalaryna ygrarly bolup galýandygyny belledi.
Beýleki maddalar bilen birlikde Berdimuhamedow hususan-da:
- harby birleşiklere we bileleşiklere gatnaşmazlyk, şol sanda gatnaşýan ýurtlaryň köpçülikleýin jogapkärçiligini göz öňünde tutýan döwletara bileleşiklerine gatnaşmazlyk;
- öz çäklerinde beýleki döwletleriň harby bazalaryny ýerleşdirmezlik;
- beýleki ýurtlara ykdysady basyş görkezmezlik we beýleki döwletleriň garşysyna gönükdirilen ykdysady birleşiklere gatnaşmazlyk ýaly borçnamalary agzap geçdi.
Türkmen lideri bu we beýleki borçnamalaryň hemişelik häsiýete eýedigini aýdyp, olaryň Türkmenistanyň içerki we daşarky syýasatynyň ugurlaryny kesgitleýändigini hem sözüne goşdy.
Berdimuhamedow agzap geçen borçlaryny halkara arenasyndaky häzirki günüň derwaýys meseleleriniň hiç biri bilen baglanyşdyrmasa-da, bu Russiýanyň Krym ýarymadasyny basyp almagy bilen Moskwanyň garşysyna girizilen ykdysady sanksiýalara, şeýle-de Owganystanyň Türkmenistan bilen serhediniň golaýyndaky ýüze çykan howpsuzlyk ýagdaýlary sebäpli Aşgabadyň daşardan hemaýaty sorap-soramajakdygy baradaky çekişmeleriň peýda bolan pursadyna gabat geldi.
Gepiň gerdişine görä aýtsak, Aşgabat ýokarky meseleler boýunça häzire çenli öz pozisiýasyny resmi derejede beýan etmän gelýärdi.
4-nji dekabrda eden çykyşynda Berdimuhamedow Owganystandaky ýagdaýlar barada hem durup geçdi. Ol bu ýurda “aýratyn üns berýändigini” aýdyp, Türkmenistanyň “bu ýurtdaky ýagdaýy BMG-niň howandarlygynda parahatçylykly we syýasy ýollar bilen düzgünleşdirmegiň tarapdarydygyny” mälim etdi.
Şeýle-de türkmen lideri öz çykyşynda ýurtdaky adam hukuklarynyň meselelerini hem gozgady. Ol: “[D]öwlet bolsa, şahsyýetiň ileri tutulýandygyny, onuň hukuklaryny we azatlyklaryny goramaga taýýardygyny berk we ynamly yglan edýär” diýdi.
Berdimuhamedow döwletiň adam hukuklaryny we azatlyklaryny goramaga “taýýardygyny yglan edýändigini” mälim etse-de, bu ugurdaky anyk ädimler barada jikme-jik maglumat bermedi.
Gepiň gerdişine görä ýatlatsak, prezidentiň çykyş eden Ýaşulular maslahaty Türkmenistanyň bitaraplygynyň 20 ýyllygyna bagyşlanyp geçirildi.
“Türkmenistanyň hemişelik bitaraplygy” baradaky Rezolýusiýa BMG tarapyndan 1995-nji ýylyň 12-nji dekabrynda kabul edilip, şol ýylyň 27-nji dekabrynda hem Türkmenistanyň bitarap döwlet hökmündäki daşary syýasatynyň Maksatnamasy kabul edilipdi.
Bir tarapdan, türkmen resmileri Bitaraplygy – özleriniň “parahatçylyk söýüji syýasaty” diýip atlandyrsalar, beýleki tarapdan, käbir halkara ekspertleri Bitaraplygyň “türkmen režiminiň simwolyna” öwrülendigini we onuň içerki syýasatda has köpräk ulanylýandygyny” aýdýarlar.


text:
Stambulyň merkezinde bolan bomba partlamasy zerarly azyndan 10 adam wepat boldy.
Stambulyň şäher häkimligi 12-nji sentýabrda Sultanahmet meýdançasynda syýahatçylaryň köp barýan ýerinde bolan partlamada 15 adamyň ýaralanandygyny habar berdi.
Partlamanyň yzýany polisiýa meýdançanyň daşyny gabady.
Türkiýäniň iň uly şäherinde bolan bu bomba partlamasyndan öň geçen aýlarda ýurduň dürli böleklerinde adam pidaly hüjümleriň ençemesi bolupdy.
Oktýabr aýynda Ankarada janyndan geçen hüjümçiniň amala aşyran partlamasy zerarly 100-den gowrak adam wepat bolupdy. Derňewçiler hüjümi “Yslam döwleti” atly ekstremist toparyň amala aşyrandygyny aýdypdy.
Şeýle-de Türkiýe gadagan edilen Kürdüstanyň halk partiýasyna garşy göreşýär we onuň ýurduň günorta-gündogarynda howpsuzlyk güýçlerine garşy adam pidaly hüjümleri amala aşyrandygyny aýdýar.


text:
Aşgabat, 25-nji ýanwar. “Türkmenportal”.
Türkmenistanyň Prezidentiniň tabşyrygy boýunça Türkmen diliniň düşündirişli sözlügi çapa taýýarlanylýar.
Şu maksat bilen, dilçilerden — Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Magtymguly adyndaky dil we edebiýat institutynyň esasy hünärmenlerinden ybarat ýörite iş topary döredildi. Bu topar 50 müň sözi, täze adalgalary we söz düzümlerini özünde jemleýän Düşündirişli sözlük işlenip taýýarlanyldy.
Çap edilmezden ozal, täze sözlük syn bermek üçin ýörite toparyň garamagyna hödürleniler.
Düşündirişli sözlük kada salnan leksikografik neşir hökmünde uly ähmiýete eýe bolar. Onda häzirki zaman türkmen diliniň leksikasy dolulygyna diýen ýaly öz beýanyny tapar.


text:
Janyndan geçen bombaçylar şenbe güni Hyrat welaýatynda BMG-niň edrarasyna hüjüm etdiler. BMG-niň işgärleriniň arasynda ýaralanan ýok.
Ýerli polis resmisi bombaçylaryň polisiýa formasyny we aýal çadrasyny geçip, Hyrat şäheriniň daşyndaky BMG gulluklarynyň birnäçesine hüjüm edendiklerini aýtdy.
Polisiýa bir bombaçynyň öz partlaýjyly maşynyny BMG-niň binalarynyň derwezesiniň agzynda partladandygyny, beýleki üç bombaçynyň bolsa billeri bomba-guşakly bina girmäge synanyşandygyny aýtdy. Olaryň üçüsi hem owgan polisiýasy tarapyndan atylyp öldürildi.
Bu hüjümiň jogapkärçiligini Talyban öz üstüne aldy.


text:
10-njy dekabr - Adam hukuklarynyň halkara günidir. Bu sene dünýäniň köp ýurtlarynda bellendi.
Ermenistanda oppozision toparlar paýtagt Ýerewanda ýöriş geçirmek arkaly adam hukuklary meselesine ünsi çekdiler. Pakistanda häkimiýetler raýatlary howpsuzlygy, parahatçylygy we abadançylygy güýçlendirmek boýunça geçirilýän çärelere gatnaşmak arkaly bu senäni bellemäge çagyrdyrlar. Gazagystanda we Gyrgyzystanda resmi we jemgyýetçilik derejede çäreler geçirildi.
Bu sene Türkmenistanda bellendimi?
Azatlyk Radiosy türkmenistanly graždan aktiwisti Nurberdi Nurmämmedow bilen söhbetdeş boldy.


text:
Özbegistan aradan sekiz aý geçensoň, Gyrgyzystanyň günortasyndaky Oş sebitine gaýtadan tebigy gaz akdyryp başlady. Bu barada gyrgyz metbugaty habar berýär.
“Gazprom Gyrgyzystanyň” Oş sebitindäki bölüminiň direktorynyň orunbasary Tahir Alomowyň berýän maglumatyna görä, 30-njy dekabrdan başlap Özbegistan özüniň tebigy gazyny Gyrgyzystanyň Oş sebitine akdyryp başlapdyr.
Bu sebite Özbegistanyň öz tebigy gazyny gaýtadan akdyryp başlamagyna nämäniň itergi berendigi barada maglumat berilmeýär.
Gyrgyzystan bilen Özbegistanyň arasynda bu mesele dogrusynda baglaşylan şertnamanyň möhleti tamamlanandan soň, şu ýylyň aprel aýynyň 14-ne Daşkent Oşa akdyrýan tebigy gazyny togtadypdy.


text:
Книга "Günüň öýi"
- Автор(ы):
- Алланазаров Агагельды
- Жанры:
- Детская литература
Купить книгу
-
- Идет поиск...
Скачать книгу
Описание книги
Tanymal ýazyjy, şahyr Agageldi Allanazarowyň dürli döwürlerde çagalara niýetläp ýazan eserleriniň iki tomlugynyň 1 kitabyna onuň goşgulary, ertekidir poemalary girizildi. Bu toma giren eserleriň köpüsi dünýä dilleriniň hem onlarçasyna terjime edildi. Tomluga girizilen eserler Garaşsyz Türkmenistanyň çagalaryna hem mynasyp sowgat bolar diýip tama edýäris.
Bu eserler hem Agageldi Allanazarowyň döredijiligine mahsus millilige, watançylyk duýgularyna, mylaýym ýumora ýugrulypdyr.
Bu eserler hem Agageldi Allanazarowyň döredijiligine mahsus millilige, watançylyk duýgularyna, mylaýym ýumora ýugrulypdyr.
Комментарии
0 комментариев
Ваш комментарий:
Другие книги автора
- На Родине Гёроглы 2016
- Бала мекеи топ 2016
- Радуга II Том 2014
- Жаркое лето Хазара 2005
- Hazaryň yssy tomsy 2005
- Мехрибон от 1991
Лучшие подобные книги
- Аликс и монеты 2014
- Дождь 2008
- Дети и Эти 2011
- Часовая битва 2015
- Пеппи Длинныйчулок 1945
- Прерванный путь 2016
- Дневник слабака 2007


text:
Paýtagt Aşgabatda alnyp barylýan gurluşyklar, bir tarapdan şäheriň barha gözelleşmegine getirýän bolsa, beýleki tarapdan, bu proses şäheriň ýaşaýjylarynyň durmuşynda ýatdan çykmajak täsirler galdyrýar.
Bu ýagdaýa esasanam daşy mermerli täze jaýlary gurmak üçin ýykylýan köne jaýlaryň eýeleriniň ykbalyna ýetirýän ýaramaz täsirinden göz ýetirmek mümkin. Jaý ýykylyşyk ýaly ýagdaýlara bolsa soňky ýyllaryň dowamynda Aşgabatda yzygiderli duş gelse bolýar.
Häzirki döwürde Çoganly daçalary ýyykylýar, mundan ozal Berzeňňi, Gaža, we 8-nji mart ýaly ýaşaýş toplumlary ýumrulupdy. Azatlyk Radiosynyň "Dünýa türkmenleri" gepleşiginiň nobatdaky tapgyrynda 8-nji martda ýerleşýän jaýlary ýumrulan iki ynsanyň ykbaly barada gürrüň edilýär.
Azatlyk radiosynyň ýörite gepleşigine gatanaşan şol raýatlar, jaýlary ýykylandan soňra başdan geçiren tejribelerini ýatlap, jaýlarynyň ýykylmagyny uruşdan beter bir waka hökmünde häsiýetlendirýarlar.
Azatlyk Radiosynyň Türkiýedäki habarçysy Döwlet Baýhanyň alyp barmagynda geçirlen söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň. Gepleşikde gozgalan tema hakda siziň hem pikirdir teswirleriňize garaşýarys.


text:
Gürjüstanyň prokurorlary ýurduň öňki premýer-ministri Zurab Žwanianyň ölümi bilen baglanyşykly derňewleriň bir bölegi hökmünde onuň jesediniň eksgumasiýa edilmegi, ýagny mazarynyň gaýtadan açylmagy barada karar çykardylar.
Gürjü prokurory Rewaz Nadoi 30-njy sentýabrda Tibiliside žurnalistlere beren maglumatynda Žwanianyň maşgalasy eksgumasiýanyň geçirilmegine rugsat berdi diýdi. Bu eksgumasiýa daşary ýurtly sud derňew ekspertleri tarapyndan geçiriler.
Žwania we Gürjüstanyň Kwemo Kartli regionynyň häkiminiň orunbasary Raul Ýusupow 2005-nji ýylda Tbilisidäki ýaşaýyş jaýynda öli tapylypdy.
Başlangyçda derňewçiler gürji resmileriniň heläk bolmagyna jaýdaky ýyladyjydan çykýan zäherli gazyň sebäp bolandygyny aýdypdylar.
Gürjüstanda “Gürjü arzuwy” atly koalisiýa häkimiýet başyna gelensoň, bu baradaky derňewler 2012-nji ýylda gaýtadan başladyldy.


text:
Dördünji halkara Nowruz festiwaly indiki ýyl Aşgabatda geçiriler. Bu barada Täjigistanyň Duşenbe şäherinde geçirilýän üçünji Nowruz festiwalynda karara gelindi.
TDH gullugynyň maglumatyna görä, Duşenbe şäherinde geçirilýän dabara Täjigistanyň, Eýranyň, Owganystanyň we Pakistanyň prezidentleri, şeýle hem Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Hindistanyň döwlet delegasiýalary we BMG-niň Owganystan boýunça ýörite wekili Ýan Kubiş gatnaşýar.
Bu festiwala Türkmenistan tarapyndan wise-premýer Baýmyrat Hojamuhammedow gatnaşýar.
Bäşinji halkara Nowruz festiwalynyň bolsa Kabulda gurnaljakdygy habar berilýär. Ozalky iki festiwal Eýranda geçirilipdi.


text:
Iki sany türkmen žurnalistiniň şol bir mazmundaky iki makalasy Türkmenistanda adaty zada öwrülendigi aýdylýan edebi ogurlyga ýene bir gezek ünsi çekdi.
Ol makalalar başga-başga gazetlerde, başga sözbaşy bilen çap edildi. Ýöne Türkmenistanyň Metbugat merkezinde geçirilen ýygnaga gatnaşanlar makalany ogurlan däl-de, eýsem ýazan hasaplanýan žurnaliste temmi berilmegini geň gördüler. Bu maglumaty Azatlyk Radiosyna adynyň aýdylmazlygyny soran ynamdar çeşme aýtdy.
Faktlardan, ýagny gazet sahypalaryndan görnüşine görä, "Akyl-paýhasyň gözbaşy" atly makala
ilki, žurnalist Atamyrat Şagulyýewiň ady bilen, 3-nji iýulda “Aşgabat” gazetinde çap edilýär. Bir gün soň bolsa, beýik Magtymguly baradaky opera bagyşlan şol bir makala, az-kem üýtgetme we başga sözbaşy bilen, Ogulnabat Jumaýewanyň awtorlugynda, “Türkmen dili” gazetinde çykýar
.
Aýdylmagyna görä, 5-nji iýulda neşirýat gullugynda geçirilen ýygnak hut şu meselä bagyşlanypdyr. Şol ýygnakda gelnen karara görä, Atamyrat Şagulyýew Ogulnabat Jumaýewadan bir gün öň çap edilen makalasy sebäpli iki wezipesinden, “Aşgabat” we “Türkmen dili” gazetlerindäki ýarym ştatlyk işlerinden boşadylypdyr. Ogulnabat Jumaýewa bolsa, käýinç berlipdir.
"Türkmen dili" we "Aşgabat" gazetlerindäki gürrüňi edilýän makalalar.
Eýsem Türkmenistanda awtorluk hukuklary näme üçin äsgerilmeýär? Azatlyk Radiosyndan Ýowşan Annagurban bu barada aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Häzir Türkmenistanda awtorluk hukuklary nähili ýagdaýda? Bu baradaky täze kanunyň jemgyýetçilige tanyşdyrylyşy nähili barýar?
Amanmyrat Bugaýew:
Täze kanun kabul edildi, ýöne men edil özüm-ä bilemok şony, “bilýän, şeýle zat bar” diýýän adama-da gabat gelmedim. Şol ugurdan edaralar, ýene gaýrylar entek döredilenok.
Azatlyk Radiosy: Şol kanun kabul edileninden soň ol barada metbugatda pikir alyşma-beýleki guralmadymy? Ýazyjylar, žurnalistler bu kanunyň gürrüňini etmedilermi?
Amanmyrat Bugaýew:
Ýok, onuň ýaly zat bolmady. Ýöne, elbetde, metbugatda gürrüň edildi, mahabatlandyryjy gürrüňler, “ynha, bizde-de awtorluk hukuklary barada ýörite kanun kabul edildi, bu adamlaryň hak-hukugyny aýyl-saýyl etmäge kömek eder” diýip.
Birem, döwlet baştutany derejesinde birki gezek hökümet maslahatynda şo mesele gozgaldy, “şol zatlar amal edilmeli” diýip. Ýöne amal edilýän anyk işem ýok, edilýän gürrüňem ýok, çekişmelerem ýok. Ynha, garaşsyzlyk ýyllarynda ýol berlen bir giden hata hakynda çekişme gurap boljakdy, haýp, şol zatlar edilmedi.
Azatlyk Radiosy: Şu günki günde awtorluk hukuklarynyň bozulýan ýagdaýlary nähili çynlakaý bolup durýar? Bu ugurda gözüňize ilýän anyk zatlar barada aýdyp bilmezmisiňiz?
Amanmyrat Bugaýew:
Ol, awtorluk hukuklary göz-görtele bozulýar. Ozaly bilen-ä aýdym-saz sungaty bilen bagly köp zatlar bozulýar. Bu ýerde aýdylýan aýdymlaryň sazlarynyň başga bir milletiň aýdym-sazynyň ogurlugydygyny şol ugurdan sähelçe üşügi, habary bolan adam bilýär. Esasanam türk aýdymçylarynyň sazlary ogurlanýar.
Sözlerem gowşak ýa-da bolmasa, öň ýaşap geçen, häzir aýatda ýok uly söz ussatlarynyň sözlerinem, birki sözüni, birki setirini üýtgedip, öz atlaryna geçirip, aýdym edip aýdýarlar. Bu radio tolkunlarynda-da, telewideniýäniň efirinde-de her gün göze basylyp, gaýtalanyp duran ýagdaý.
Megerem şonuň üçin bolsa gerek, häzir aýdylýan aýdymlaryň sözüniň kimiňkidigi, sazynyň kimiňkidigi, aýratyn bir ýagdaýlarda bolmasa, yglan edilmeýär. Sebäbi ol yglan ediler ýaly hem däl. Olar ogurluk ýa-da zoraýakdan tasa getirilen goşgy setirleri, goşgy setiri diýip kabul etmegem mümkin däl.
Azatlyk Radiosy: Bu ýagdaý döredijiligiň aýdym-sazdan beýleki ugurlarynda nähili?
Amanmyrat Bugaýew:
Edebiýaty öwreniş ylmynda, ýa-da milletiň taryhyny öwrenmekde öň, ir döwürlerde edilen işleri käbir awtorlar öz adyna geçirýärler. Hatda şolaryň arasynda... “ynha, bir uly iş etdi” diýlip, her ýylda geçirilýän edebi konkurslarda baýragam berlip dur şolara. Şolaryň kimiňkidigi, aslynyň kime gelip degýändigi-zady, bu zatlar hakynda gürrüň edilenok, ol seljerilenogam.
Edebiýatdaky ogurlugyň baş nusgasy bizde “Ruhnama”, ine, şundan başlandy. Döwlet baştutanynyň özi o zatlara rugsat edeninden soňra, o zatlara nusga bolandan soňra, ýurtda hiç hili aýyp-syn edilmezden amal edilip gelinýän zat: kişi zähmetini öz adyňa geçirmek, kişiniň abraýyny öz adyňa geçirmek, ine, bu zatlar indi adaty zada öwrüldi. Men bu ýerde awtorluk hukuklaryny göz öňünde tutýaryn.
Azatlyk Radiosy: Ozallar Türkmenistanda iki setir ogurlansa hem parodiýa, ýaňsy ýazylardy, replika çap edilerdi. Indi türkmen metbugatynda şeýle zatlar peýda bolup bilermi, siz şeýle mümkinçilik görýärsiňizmi?
Amanmyrat Bugaýew:
Umuman, men şeýle mümkinçiligi görýärin, ol hökman bolar, onuň gitjek ýeri ýok. Sebäbi edebi ogurluk, sungatda edilýän ogurluk halkyň ruhuna salynýan talaň. Ýöne şeýle mümkinçilik bar, şolam ýola düşer diýip umyt edýärin. Sebäbi ynha şol, ýurtda belli-belli ýagdaýlarda häzir teatrlaryň-zadyň repertuaryna täzeden seredilýär, öňki ýaly, şol bir temadan ýazylan zatlar kabul edilip gidilip oturlanok.


text:
Çarşenbe günündäki görkezijilere laýyklykda, düýbi Birleşen Ştatlarda ýerleşýän “Apple” tehnologiýa kompaniýasy dünýäniň iň baý kompaniýasyna öwrüldi.
Hususan-da, hepdäniň çarşenbe güni Nýu-Ýorkuň maliýe bazarynyň görkezijileri “Apple” kompaniýasynyň öz maliýe baýlygy boýunça “Exxon Mobil” kompaniýasyndan hem öňe geçip, liderligi eýeländigini görkezdi.
Häzirki wagt “Apple” kompaniýasynyň jemi maliýe baýlygy 337 milliard dollar, “Exxon Mobil” kompaniýasynyň maliýe baýlygy bolsa 331 milliard dollar diýlip hasaplanylýar.
“Exxon Mobil” kompaniýasy 2005-nji ýyldan bäri öz maliýe baýlygy boýunça dünýä liderligini saklap gelipdi.
“Apple” kompaniýasynyň liderligi eýelemeginde onuň soňky ýyllar önümçilige çykaran “iPod” we “iPhone” ýaly käbir täze elektron önümleriniň möhüm rol oýnandygy aýdylýar.


text:
Türkmenistanyň raýatyna durmuşa çykan käbir özbek gelinleri özlerine türkmen raýatlygynyň berilmeýändigini aýdyp, şikaýat edýärler. Olaryň käbirleri eýýäm on ýyldan gowrak wagt bäri Türkmenistanyň raýatlygyny almaga synanyşýandyklaryny, emma özleriniň bu synanyşygynda şowsuz bolýandyklaryny belleýärler.
Daşoguz şäherinden özüni Sona diýip tanyşdyran öý hojalykçy zenan Türkmenistanyň raýatlygyny almak meselesi sebäpli käbir maşgalalaryň bozulandygy hem aýdýar. Ol bu barada Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi.


text:
Şu gün Kabulda owgan pilotynyň ot açmagy netijesinde, halkara güýçleriniň hataryndan sekiz esgeriň we bir şertnamaly işgäriň ölendigini NATO habar berýär. Ölen esgerleriň milleti barada maglumat berilmedi.
Owganystanyň Goranmak ministrliginiň aýtmagyna görä, owgan piloty Kabulyň golaýyndaky harby aeroportda bolan dawadan soň, halkara güýçlerine garşy ot açyp başlapdyr.
Berilýän maglumata görä, hüjümçi garşylykly ok atyşykda öldürilipdir.
Bu hüjüme jogapkärçiligi “Taliban” öz üstüne aldy. Olaryň aýtmagyna görä, hüjümçi owgan harbysynyň lybasyny geýnen söweşiji eken.


text:
Dürli üýşmeleňlerde dostlarymyz mobil telefonlar arkaly bizi surata düşürýän suratçymyza öwrülýär. Emma dostlarymyzyň düşüren şol suratlaryny hemişe aňsatlyk bilen alyp bolmaýar.
Facebook kompaniýasy bu işi aňsatlaşdyrmak üçin täze mobil programmasyny – “Moments”-i köpçülige hödürleýär.
“Facebook newsroom”-da berilýän maglumata görä, bu täze programma ulanyjylaryň öz dostlary bilen düşen suratlaryny bir ýerde paýlaşmaga mümkinçilik döredýär.
Bir günüň dowamynda her bir adam öz dostlary bilen gezelençde, toýda we çärede mahaly dürli suratlary düşürýär. Soňra bu suratlary bir-birimiz bilen gyssagly paýlaşmak isleýäris. “Moments” şeýle pursatlar üçin döredildi. Bu programma öz düşüren suratlaryňyzy dostlaryňyza ugratmak, olardan hem sizde ýok suratlary almak üçin taýýarlandy.
“Facebook”-daky “tag”, ýagny bellik etmek funksiýasyna meňzeş adamlaryň ýüzlerini tanaýan tehnologiýanyň esasynda suratda haýsy dostlaryňyzyň bardygy gysga wagtyň dowamynda kesgitlener. Soňra bolsa bu suratlar göniden-göni şol dostlaryňyza ugradylar. Siz hem şu usul bilen olardan özüňize gerek suratlary alyp bilersiňiz. Şeýlelikde, dostlaryňyz bilen düşen suratlaryňyzyň ählisi sizde hem bolar.
Şonuň bilen bilelikde suratlary bu programmada saklap, gözlän wagtyňyz hem ýeňillik bilen tapyp bilersiňiz.
Facebook kompaniýasynyň bu programmasy häzirlikçe diňe “Android” we “iOS” platformaly tehnologik enjamlar üçin elýeterlidir.


text:
Türkmenistanda Ýokary okuw jaýlaryna we hünärmentçilik mekdeplerine dokument kabul ediş döwri tamamlanyp, giriş synaglary başlandy
. Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň maglumatyna görä, 15-29-njy iýul aralygynda dowam eden resminama kabul ediş döwründe
, Ýokary okuw jaýlaryna (ÝOJ) jemi 27 müň 426
adam resminama tabşyrypdyr.
24-nji awgusta çenli dowam etjek giriş synaglarynyň netijesinde ýurduň ÝOJ-laryna jemi 6 müň 100
oglan-gyz kabul ediler. Türkmen resmileriniň belleýşi ýaly, bu san geçen ýylky görkezijiler bilen deňeşdirilende 334
adam köpdür. Şeýlelikde bu ýyl her bir talyp ornuna 4-5 abituriýentiň dalaş edýändigi nygtalýar.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar gullugynyň (TDH) getiren maglumatynda, şu ýyl ýurduň Ýokary okuw jaýlarynyň ählisinde diýen ýaly kabul edilýän talyplaryň sanynyň artdyrylandygy bellenilýär.
2013-nji ýylda Türkmenistanyň ÝOJ-laryna kabul ediljek talyp sany:
Şeýle-de Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynda açylan iki sany – “Umumymilli iýmitlenşi dolandyrmak” we “Ykdysady howpsuzlyk” – bölümleriniň her birine 15 talyp kabul ediler.
Şu ýylyň hasabyna orta hünärmentçilik mekdeplerine arza beren oglan-gyzlaryň sany 13 müň
bolupdyr. Resmi maglumatda ýurduň 37
sany orta hünärmentçilik okuw jaýyna jemi 6 müň 522
adamyň kabul ediljekdigi aýdylýar. TDH bu sanyň geçen ýylky bilen deňeşdirilende 747
adam köpdügini hem belläp geçýär.
Şeýle-de 2013-nji ýylda ýurduň başlangyç hünärmentçilik mekdeplerine 30 müň
töweregi adam kabul ediler.
TDH-niň berýän maglumatyndan çen tutulsa, onda şu ýyl mekdepden jemi 98 müňe
golaý oglandyr-gyz uçurym bolupdyr. Olaryň hataryndan 42,6 müňüsiniň
(43%-e golaýynyň) ýurduň başlangyç we orta hünärmentçilik mekdeplerine we ÝOJ-laryna kabul ediljekdigi aýdylýar.
Belläp geçsek, şu ýyldan tapawutlylykda, ozallar resmi Aşgabat ýokary okuw jaýlaryna kabul ediş kampaniýasy bilen baglylykda çäklendirilen görnüşdäki maglumatlary berýärdi.
Şol bir wagtda daşarda öz hasabyna okaýan ýa-da döwlet tarapyndan ugradylan türkmen talyplary baradaky takyk statistiki maglumat häzirlikçe elýeterli däl.


text:
Üç gün mundan ozal Indoneziýada ýüz beren sunami we wulkan heläkçiligi netijesinde ölen adamlaryň sany şu günki güne çenli 400-den hem geçdi.
Indoneziýanyň resmileri sil heläkçiliginden soň henizem ýüzlerçe adamdan habar-hatyryň ýokdugyny aýdýarlar.
Hepdäniň duşenbe güni giçlik ýurduň Mentawi adalarynyň golaýynda ýüz beren 7.5 bal ýer yranmasy deňiz suwunyň joşmagyna hem-de birnäçe ilatly punktyň sil suwundan doly weýran bolmagyna getiripdi.
Şol günüň ertesi Indoneziýanyň Ýawa adasynda ýüz beren wulkan heläkçiliginde-de onlarça adam öldi.


text:
Ýarag söwdasy baradaky ilkinji halkara şertnamasyny düzmek boýunça Nýu-Ýorkda geçirilen gepleşikler anna güni tamamlandy. Emma bir aý bäri dowam eden bu gepleşiklerde degişli dokument kabul edilmedi.
Konferensiýada başlyklyk eden Argentinanyň wekili Roberto Garsia Moritanyň aýtmagyna görä, bu şertnamanyň soňky taslamasyna birnäçe döwlet garşy çykypdyr. Ol bu gepleşikleriň “garaşylan netijäni” bermänligi sebäpli “çuňňur ötünç” sorady.
Hukuk goraýjy guramalar maslahat edilen dokumentde ilkinji nobatda ok-däri söwdasyny sazlaşdyrýan mehanizmiň ýoklugy sebäpli bu taslamany tankytladylar.
Bu dokumente BMG-nyň Baş Assambleýasynda sentýabr aýynda garalar.


text:
Liwiýadaky NATO güýçleriniň komandowaniýesi ýurduň gündogaryndaky Brega şäherine howadan urlan zarbalarda parahat ilatdan ölenleriň bardygyny tassyklap bilmeýär.
NATO-nyň şenbe güni Brýusselde ýaýradylan beýannamasynda anna güni gije zarba urlan binanyň, razwedkanyň maglumatyna görä, harby obýekt bolmalydygy bellenýär.
Liwiýa häkimiýetleri NATO-nyň Brega şäherine uran zarbasynda parahatçylyk üçin doga-töwir etmek üçin ýygnanan 11 sany dini lideriň ölendigini öňe sürýär.
Döwlet telewideniýesiniň beren habaryna görä, Liwiýanyň lideri Muammar Kaddafiniň bolýan ýerine “NATO-nyň bombasy ýetip bilmez”.


text:
Ysraýylyň harbylary Gazadan gury ýer goşunlaryny çekmek işini 5-nji awgustda jemländigini aýtdylar. Ok atyşygy bes etmek boýuça Müsüriň araçylygynda gelnen 72 sagatlyk ýaraşyk ylalaşygy güýje girdi.
Ysraýylyň harbylarynyň metbugat-wekili Peter Lerner Gazadan çekilen ysraýyl goşunlarynyň we tanklarynyň Gazanyň serhetleriniň daşynda “goranmak pozisiýalarda ýerleşdirilendigini” atdy.
Hamas we Ysraýyl ýerli wagt bilen sagat sekizde başlanan ýaraşygyň öňüsyrasynda hüjümlerini amala aşyrdylar. Hüjümleriň netijeleri barada habar berilmedi. Hamas Ysraýyla tarap ençeme raketalary atdy, Ysraýylyň uçarlary howadan bäş sany zarba urdular.
Iýul aýynyň başynda başlanan konfliktiň dowamynda 1 850 çemesi palestinaly wepat boldy, olaryň aglaba köpüsi parahat ýaşaýjylar. Ysraýyl tarapyndan 67 adam, olaryň aglaba köpüsi Gazada harby çärelere gatnaşan esgerler wepat boldy.


text:
Ýekşenbe güni Ýemeniň paýtagty Sanaada howpsuzlyk gulluklary uçar arkaly Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna içi partlaýyjy maddaly korobkalary ugradanlykdy güman edilýän bir ýaş gyzy tussag etdiler.
Habar agentlikleriniň maglumatynda bu tussag edilen 22 ýaşly Hanan al-Samawiniň ýerli uniwersitetiň bir studentidigi aýdylýar.
«Assoşieýted Press» habar agentligi bu waka dahyllylykda güman bildirilip studentiň 45 ýaşly ejesiniň hem tussag edilendigini habar berdi.
Ýemeniň resmileri häzirki wagt bu waka bilen baglanyşykly galp dokumentleri ulanan käbir beýleki şahsyýetleriň hem gözlenilýändigini mälim etdiler.
Bu gürrüňi edilýän adamlar 29-njy oktýabrda adaty poçta ýükleri görnüşinde uçarlar arkaly Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna içi partlaýyjy maddaly korobkalary ugradanlykda aýyplanylýarlar.
Şol gürrüňi edilýän korobkalardan biri Ýemenden Dubaýa baran uçardan, beýleki biri bolsa Ýemenden Britaniýa baran uçardan tapyldy.


text:
Týumen şäheriniň ýaşaýjysy Siriýa gidip, «Yslam döwleti» toparynyň hatarynda söweşendigi üçin iki ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.
Orsýetiň Federal howpsuzlyk gullugynyň regional bölümi yslam dinini kabul eden Witaliý Makarowyň 2013-2014-nji ýyllarda Siriýada «Yslam döwleti» toparyna ygrarly bikanun ýaragly toparlaryň hatarynda harby hereketlere goşulandygy üçin günäli tapylandygyny aýtdy.
Ýusuf diýen musulman adyny alan Makarow özüniň günäkärdigini boýun aldy.
Orsýetiň Federal howpsuzlyk gullugy biraz öň 2400 çemesi orsýetliniň Siriýada we Yrakda «Yslam döwleti» toparynyň hatyrynda söweşýändigini aýtdy.


text:
Geçen hepde terrorçy "Yslam döwleti" guramasynyň ors dilli tarapdarlarynyň sosial ulgamdaky sahypalarynda bir material ýaýradyldy.
Materialda Siriýa bilen Yragyň şol guramanyň garamagyndaky sebitlerinde ýaşaýşy romantiki ýagdaýda görkezmek berk tankyt edilipdir.
Material ilki bilen iýulda bir "Yslam döwleti" söweşijisiniň ”WKontakte” sosial ulgamyndaky sahypasynda çap edilipdir. Ol söweşijiniň lakamy Jindullah, özi-de demirgazyk Kawkazdan.
Siriýa bilen Yrakda uruşýan söweşijileriň aýaly bolmagy arzuw edýän gyzlara şol materialda şeýle diýlipdir: "Siz, dogrudanam, Ýewfrat derýasynyň boýunda öz ýanýoldaşyňyz bilen arkaýyn seýil edip biljekdigiňizi göz öňüne getirip bilýäňizmi? Allanyň hatyrasyna, şeýle romantizmi bir gapdala goýuň. Iň gowusy ony hyýalbentlik gabrystanlygynda hemişelik gömüň".
"Bu sosial ulgamlarda görkezilýän durmuşa meňzemeýär"
Materialyň awtorynyň bellemegine görä, söweşijiniň aýaly bolmagy arzuw edýän gyzlaryň illiýuziýalary ilkinji bombalanyşykda puç bolar. "Bu sosial ulgamlarda görkezilýän durmuşa meňzemeýär. Siz bu ýerde synagdan geçersiňiz we hakyky synagyň nämedigine ymykly göz ýetirersiňiz".
Materialyň çap edilen sahypasy indi petikli. Ýöne ol material ”Wkontakte” we Fecebook sosial ulgamlarynda giňişleýin ýaýrap, diýseň oňaýly täsir galdyrypdyr. Teswirleriň köpüsinde aýdylmagyna görä, "Yslam döwletiniň" yglan eden jyhat durmuşy bilen Siriýadaky hakyky durmuşyň arasynda ullakan tapawut bar. Ylaýta-da zenanlar üçin.
Käbir zenan söweşijiler hem bu gürrüňler bilen ylalaşýarlar. ”Wkontakte” sosial ulgamyndaky sahypasynda öz bolýan ýerini Halap, ýagny Aleppo şäheri diýip görkezen Imara Hasanowa şeýle teswir galdyrypdyr: "Gaty gönümel we dogry ýazylypdyr".
Jyhadyň hakykatlaryna göz ýetirip bilmeýän zenanlary tankyt etmek maksady bilen çap edilen şol materialda, şol bir wagtyň özünde hem söweşijiler üçin şertleriň näderejede agyrdygy ýaňzydylypdyr.
Materialda aç-açan şeýle diýlipdir: "Yslam döwletiniň" eýeçiligindäki sebitlerde ýaşamak hiç hili romantiki däl. Gaýta bu ýagdaý, birnäçe sagat öň birek-birek bilen degşip-gülşen doganlaryň jesetleri we bedeniniň ýaýrap ýatan bölekleri diýmekdir".
"Ýanyňda ganybir doganyň şehit bolanyny göreniňde..."
Materialyň "Yslam döwleti" toparynyň ors dilli tarapdarlarynyň arasynda giňişleýin ýaýrap, uly seslenme döretmegi, bu terror guramasynyň resmi materiallaryny täsirsiz ýagdaýa getirýär. Guramanyň öňe sürmegine görä, "jyhat söweşiniň alnyp barylýan ýerlerinde ýaşaýanlar hiç haçan gorky we gam-gussa duýmaýarlar. Urşuň aldym-berdimli ýagdaýyna garamazdan, mujahetler kapyrlara garşy taryhy ähmiýete eýe bolan söweşe gatnaşmakdan keýp alarlar. "Jyhata goşulanlar" gam-gussaly bolmaly däldir".
Ýöne Siriýada Kobani, Yrakda bolsa Baiji etraplarynda bolup geçen ahyrky çaknyşyklarda owalkylardan has köp ýitgi çeken "Yslam döwletiniň" söweşijileri sosial ulgamlardaky sahypalarynda öz hakyky pikirdir-garaýyşlaryny beýan etmäge başlapdyrlar.
Artýom atly bir gazak söweşijisi şeýle ýazypdyr: "Alladan ant içýärin. Haçan-da ýanyňda öz doganyň şehit bolanyny gören mahalyň, şol wagt şu dünýäde ýaşamak islemeýärsiň. Ana, şonda dünýäniň hakyky ýagdaýyna düşünip galýarsyň. Onuň manysyzdygyna düşünip, ony eliňden geldiginden terk etmäge synanyşýarsyň".
Siriýada uruşýan ors dilli söweşijileriň ýanýoldaş tapmak babatda gaty uly kynçylyk çekýändigi hakda arz-şikaýatlar edilensoň, sosial ulgamda musulman zenanlary Siriýa getirmek üçin edilýän çagyryşlar köpelipdi.
Çagyryşlarda munuň örän hatarly we kynçylykly bir işdigi nygtalsa-da, esasan romantiki we taryhy taýdan ähmiýetli bir missiýa bolup durýandygy öňe sürülýär.


text:
22-nji dekabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow iş sapary bilen Balkan welaýatyna ugrady.
Döwlet Baştutany Türkmenbaşy şäheriniň Halkara howa menzilinde Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygynyň, hökümet agzalarynyň, harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylarynyň, Balkan welaýatynyň häkiminiň gatnaşmagynda iş maslahatyny geçirdi.
Milletiň Lideri maslahatyň barşynda 23-nji dekabrda işe girizilmegi göz öňünde tutulýan “Gündogar — Günbatar” gaz geçirijini ulanmaga bermek bilen bagly görlen çäreler baradaky hasabatlary diňledi.
Bu gaz geçirijisi — bu ýurdumyzyň energetika düzüminiň möhüm bölegi bolup, ol milli ykdysadyýetimiziň dürli pudaklarynyň hajatlaryny, şeýle hem dünýäde energiýa serişdelerine bolan islegleri kanagatlandyrmaga gönükdirilendir.
Şeýle hem Aşgabatda we ähli welaýatlarda Türkmenistanyň medeniýet we sungat ussatlarynyň gatnaşmagynda Täze ýyly garşylamaga bagyşlanan hem-de paýtagtyň, ýurduň şäherleriniň we obalarynyň Täze ýyl arçalary oturdylan baş meýdançalarynda guralýan baýramçylyk dabaralaryny, şol sanda konsertleri hem-de beýleki medeni-dynç alyş çärelerini guramak hakynda döwlet Baştutanyna berlen hasabat maslahatyň özenini düzdi. Türkmenistanyň Prezidenti döwlet ýolbaşçylaryna Täze baýramyny ýokary derejede geçirmek boýunça birnäçe anyk tabşyryklary berdi.


text:
Eýran asylly britaniýaly aýal Tähranda erkekleriň woleýbol ýaryşyna tomaşa etmek synanyşygy üçin bir ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.
25 ýaşyndaky Gonçe Gawami 20-nji iýunda, Azady stadionynyň daşynda, Eýranyň milli woleýbol komandasy Italiýanyň komandasy bilen bäsleşjek wagty tutuldy.
Gawaminiň aklawçysy Alizade Tabatabaýe 2-nji noýabrda Tähranda öz müşderisiniň, çykarylan höküme görä, bir ýyl tussagda oturmalydygyny aýtdy.
Aklawça sentýabr aýynda aýdylmagyna görä, onuň müşderisi režime garşy wagyz ýöretmekde günälenipdir.
Gawami oktýabr aýynda öz tussaglygyna protest bildirip, iki hepde açlyk yglan etdi.


text:
Aşgabatda orta we uly dükanlaryň eýelerinden dükanlarynda elektron hasaplaşyk enjamlaryny oturtmak we diňe şol maşynlar arkaly, nagt däl hasaplaşyk şertlerinde işlemek talap edilýär diýip, ýerli çeşmeler habar berýär
Azatlyk radiosynyň ýerli synçylary bilen gürrüňdeş bolan dükan eýeleriniň, şeýle-de welaýatlardan gelip, bikanun ýagdaýda dükan işlerini ýöredýän adamlaryň pikirlerine görä, bu talabyň berjaý edilmegi ahyryna çenli talap edilse, Aşgabatdaky hususy söwda ýene bir zarba uruldygy bolar.
Azatlyk radiosy bu mesele barada ýerli synçy, aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
“BBC” korporasiýasy britan harby ofiserine salgylanyp, “Jihadi Jon” lakamy bilen tanalýan britan söweşijisiniň Birleşen Ştatlaryň “Yslam döwleti” atly toparyň Siriýadaky galasy – Rakka şäherinde amala aşyran dronly howa zarbalarynda urlandygy dogrusynda “ähtimallygyň ýokary derejededigini” habar berýär.
Bu aralykda, Birleşen Ştatlaryň metbugat serişdeleri ady köpçülige mälim edilmeýän amerikan resmisine salgylanyp, şol howa zarbalarynyň “birkemsiz” bolandygyny we gürrüňi edilýän britan söweşijisiniň “ýok edilendigini” ýazýarlar.
12-nji noýabrda Pentagon howa zarbalarynda “Yslam döwleti” atly toparyň gürrüňi edilýän söweşijisini alyp barýandygy çaklanylýan ulagyň nyşana alnandygyny tassyklady.
Asyl ady Mohammed Emwazi bolan britan söweşijisi öňki zamunlaryň biri tarapyndan ganhor däli adam diýip häsiýetlendirilýär.


text:
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri Fransiýanyň Nise şäherinde bolan hüjümi “ýowuz gyrgynçylyk” diýip ýazgardy we häzirki wagtda Siriýanyň dünýäde “terroristleriň ojagydygyny” aýtdy.
Kerri bu barada 15-nji iýulda orsýetli kärdeşi Sergeý Lawrow bilen gepleşiklere başlamazdan ozal belledi.
Şeýle-de, Kerri mundan bir gün ozal rus prezidenti Wladimir Putin bilen geçiren gepleşikleriniň “öndümli” bolandygyny nygtady.
Putiniň metbugat wekili Dmitriý Peskow hem 15-nji iýulda Moskwada çykyş edip, Putin bilen Kerriniň Siriýada gönüden-göni harby hyzmatdaşlyk ähtimallygy barada gepleşikleri geçirmändigini aýtdy.
“Olar hyzmatdaşlygyň dürli ugurlary boýunça maslahat etdiler” diýip, Peskow belledi.
Lawrow Kerri-Putin duşuşygynyň “şowly” bolandygyny aýdyp, “düýn başlanan gepleşikleri dowam etdirmegiň” möhümdigini nygtady.