c: text/html

text:
Şu gün Ýewropa Komissiýasy agyr kynçylyklary başdan geçirýän Gresiýanyň ykdysadyýetini dikeltmek üçin bu ýurda 20-25 milliard ýewro möçberinde ýardam bermekligiň göz öňünde tutulýandygy barada peýda bolan maglumatlary ret etdi.
Hepdäniň şenbe güni Germaniýanyň «Der Şpigel» gazeti Ýewropa Bileleşiginiň Gresiýa şeýle maliýe ýardamyny bermekçidigi barada maglumat çap edipdi.
Ýöne Ýewropa Komissiýasynyň metbugat sekretary Amadeu Altafadj Gresiýa tarapyndan maliýe kömegi barada hiç hili haýyşyň bolmandygyny belläp, bu ýurda häzirklikçe hiç hili maliýe ýardamyny bermekligiň planlaşdyrylmaýandygyny aýtdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Owganystanda ýüzlerçe “Talyban” söweşijisiniň ýurduň Farah welaýatyndaky Bala Buluk etrabynyň howpsuzlyk barlag-gözegçilik nokatlaryna we hökümet jaýlaryna sazlaşykly hüjümleri başladandygy habar berilýär. Bu barada owgan ýerli resmileri habar berýärler.
Gürrüňi gidýän etrabyň häkimi Mullah Said Muhammadyň berýän maglumatyna görä, 17-nji noýabrda söweşijiler regional hökümetiň we etrap polisiýasynyň baş edarasyna, şeýle-de birnäçe howpsuzlyk postlaryna hüjüm edipdirler.
Etrap häkimi: “Söweşijiler bilen howpsuzlyk güýçleriniň arasynda güýçli çaknyşyklar dowam edýär. Eger-de hökümet güýçlerine goşmaça goldaw ugradylmasa, etrabyň kontrollugy söweşijileriň gol astyna geçip biler” diýdi.
Şeýle-de, häkim çaknyşyklarda iki esgeriň we 15 sany “Talyban” söweşijisiniň öldürilendigini sözüniň üstüne goşdy. Bu wakada ölenleriň sanyny garaşsyz çeşmeler arkaly tassyklatmak başartmady.
Bu hüjümler barada henize çenli “Talyban” hereketi beýanat bilen çykyş etmedi.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Londona saparyny Günbatary Ýakyn Gündogardaky «Yslam döwleti» ekstremist toparyna dowamly basyş etmäge çagyryş bilen jemledi.
Prezident Obama 24-nji aprelde çykyş edip, YD-nyň eýeleýän territoriýasynyň kem-kemden daralyp, onuň Yragyň Mosul, Siriýanyň Rakka şäherlerindäki mesgenini terk etmeli boljagyna ynanýandygyny aýtdy.
Birleşen Ştatlar Yrakdaky we Siriýadaky YD jeňçilerini bombalaýan halkara koalisiýasyna ýolbaşçylyk edýär.
Obama Birleşen Ştatlar, Britaniýa ýa-da beýleki günbatar döwletleri Siriýanyň prezidenti Başar al-Assady agdarmak üçin gury ýer goşunlaryny ulansa, munuň ýalňyşlyk boljakdygyny aýtdy. Ol muňa derek, Siriýadaky syýasy geçişe kömek etmek üçin beýleki taraplara, şol sanda Eýrana we Orsýete halkara basyşlarynyň ulanylmalydygyny nygtady.
Şeýle-de Obama Britaniýanyň iýunda geçiriljek referendumy barada söz açyp, eger Angliýa Ýewropa Bileleşigini terk etse, Londonyň Waşingtonyň bu birleşik bilen gepleşýän söwda ylalaşygyndan daşarda galjakdygyny aýtdy.


text:
Yragyň paýtagty Bagdatda sünni musulmanlarynyň metjitlerine garşy amala aşyrylan hüjümlerde 20 töweregi adam ölüpdir.
Şenbe güni giçlik Bagdadyň günortasyndaky Dura sebitinde Khalid bin al-Walid metjidinde bolan partlamada azyndan 15 adam öldi. Partlama ikindi namazynyň yzýany amala aşyryldy.
Bagdadyň günbataryndaky Molla Hweş metjidinde ýüze çykan partlamada azyndan bäş adamyň öldürilendigi habar berilýär.
Mundan bir gün öň Kirkuk şäherinde janyndan geçen bir söweşijiniň hüjüminde 40 töweregi adam heläk bolupdy.
Aprel aýyndan bäri söweşijileriň hüjümleri netijesinde 2 müň 600 töweregi adam öldi.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Döwlet sekretarynyň Ýewraziýa energetika meseleleri boýunça ýörite wekili Riçard Morningstary Azerbaýjanda ilçi wezipesine hödürledi.
Riçard Morningstar 1999-2001-nji ýyllar aralygynda ABŞ-nyň Ýewropa Bileleşigindäki ilçisi wezipesinde işläpdi.
Morningstar ýanwar aýynda wezipesinden giden we Obamanyň ýörite bellemegi bilen bir ýylyň dowamynda Azerbaýjanda ilçi bolan Metýu Braýzanyň ornuny eýelär.
Mundan ozal ermeni-amerikan lobbist toparlarynyň we birnäçe senatoryň garşylyk görkezmegi sebäpli, Braýzanyň kandidaturasy ABŞ-nyň Senaty tarapyndan goldanylmandy. Olar Braýzany Azerbaýjanyň tarapdary bolmakda we azeri resmileri bilen şübheli gatnaşyk saklamakda aýyplaýarlar.


text:
Prezident Barak Obama Orsýetiň garşylygy Ýewropa raketa gorag sistemasyndan el çekmäge täsir etdi diýlen pikire üzül-kesil garşy çykdy. Ol SBS telekanalynda «Orsýetliler biziň gorag ýagdaýymyzyň neneňsidigi barada kesgitleme berenok» diýdi.
Prezidentiň beýanaty penşenbe güni Polşada hem Çehiýada raketa gorag sistemasyny gurmak planynyň goýbolsun edilýändigi aýdylaly bäri bu mesele baradaky ilkinji düşündirişidir.
Bu galkan prezident Jorj Buşuň döwründe teklip edilipdi. Orsýet ony, Birleşen Ştatlaryň ynandyrmalaryna garamazdan, özüne howp hasaplapdy.


text:
Germaniýanyň kansleri Angela Merkel bilen Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama şu gün Waşingtonda duşuşyp, Owganystandaky ýagdaýlar we klimatyň üýtgemegine garşy alnyp barylýan halakara aladalar hakda gürrüň etdiler.
Duşuşykdan soňra habarçylaryň öňünde eden çykyşynda, Obama halkara meseleler boýunça Germaniýanyň adatdan daşary güýçli ýarandygyny aýdyp, Berliniň Owganystan boýunça alyp barýan işlerine gowy baha berdi.
Merkeliň, Birleşen Ştatlaryň Wekiller platasynyň we Kongresiniň agzalarynyň bilelikdäki ýygnagynda çykyş etmegine garaşylýar. Ol şol wekilleriň öňünde çykyş eden Germaniýanyň ikinji kansleri bolar.
Mundan ozal Germaniýanyň öňki kansleri Konrad Adenuar ady agzalýan palatalaryň wekilleriniň öňünde 1957-nji ýylda çykyş edipdi.
Merkeliň şol çykyşynda Transatlantik aragatnaşyklaryň geljegi we gündogar Ýewropada kommunizmiň dargamagy bilen bagly gürrüň etmegine garaşylýar.
Germaniýa 9-nji noýabrda Berlin diwalynyň ýykylmagynyň 20 ýyllygyny bellemäge taýýarlyk görýär.


text:
Italiýanyň sudy Ukrainanyň prezidentiniň gorag gullugynyň ozalky başlygynyň Kiýewa ekstradisiýa edilip-edilmezligi baradaky hökümi on günüň içinde çykarar.
Mykola Melnyçenko Interpoluň çykaran karary esasynda, 3-nji awgustda ABŞ-dan Neapala baranda tussag edilipdi. Melnyçenko mundan ençeme ýyl ozal ABŞ-dan başpena alypdy.
1998-2000-nji ýyllar aralygynda Melnyçenkonyň şol wagtky prezident Leonid Kuçmanyň edarasyndaky gepleşikleri ogryndan ýazga geçirendigi aýdylýar. Melnyçenko şol ýazgylary 2000-nji ýylda halk köpçüligine ýetirdi. Bu hem öz gezeginde Kiýewiň içerki we daşarky syýasatyna uly täsir ýetiripdi.


text:
Türkmenistanda 28-nji fewralda geçirilen Howpsuzlyk geňeşiniň maslahatynda ýurduň prezidentiniň karary bilen täze hökümetiň düzüminde kanuny goraýjy we harby edaralaryň öňki ýolbaşçylary öz wezipelerinde galdyryldy.
Öňki bolşy ýaly, Milli howpsuzlyk ministrligine Ýaýlym Berdiýew, Goranmak ministrligine Begenç Gündogdyýew, Içeri işler ministriligine Isgender Müllikow, Adalat ministrligine Myrat Garryýew ýolbaşçylyk eder.
Ýaranmyrat Ýazmyradow baş prokuror, Amanmyrat Hallyýew ýokary sudýa wezipesinde galdyryldy. Serhet gullugynyň ýolbaşçysy Myrat Yslamow we Döwlet gümrük gullugynyň ýolbaşçysy Annamuhammet Hojamkulyýew hem bu wezipelerdäki işlerini dowam etdirerler.
Neşä garşy göreş boýunça döwlet gullugyna Aman Garaýew, Döwlet migrasiýa gullugyna Döwrangeldi Baýramow ýolbaşçylyk eder.
Maslahatda Türkmenistanyň prezidenti ýurduň kanuny goraýjy hem harby organlarynyň jemgyýetçilik howpsuzlygyny üpjün etmek bilen bagly wezipelerini üstünlikli ýerine ýetirýändiklerini nygtady.
Emma adam hukuklary boýunça halkara guramalary raýatlaryň hak-hukuklarynyň berjaý edilmegi boýunça Türkmenistanyň dünýäde iň ýaramaz ýurtlaryň hataryndadygyny aýdýarlar.


text:
Penşenbe güni Somalidäki yslamçy söweşijiler geçen dynç alyş güni fransuz harbylary tarapyndan zamunlykdan azat edilmäge synanyşylan fransuz raýatynyň jezalandyrylyp öldürilendigi barada beýanat ýaýratdylar.
Al-Şabaab atly ekstremistik toparyň Twitter arkaly ýaýradan maglumatynda Fransiýanyň raýaty Denis Alleksiň çarşenbe güni öldürilendigi aýdylýar.
Fransuz razwedkasynyň agenti Denis Alleks 2009-njy ýylda Somalidäki ekstremistik söweşijiler tarapyndan zamun alnypdy.
Fransiýanyň resmileri 12-nji ýanwarda Denis Alleksi zamunlykdan halas etmek boýunça geçirilen operasiýada iki sany fransuz esgeriniň we 17 sany ýerli somalili raýatyň ölendigini aýdýarlar.
Bu operasiýada fransuz harbylaryna Denis Alleksi zamunlykdan azat etmek başartmandy.


text:
Penşenbe güni giçlik ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Birleşen Ştatlaryň terrorizme garşy göreş boýunça täze strategiýasy barada doklad bilen çykyş etdi.
Barak Obama güman edilýän terrorçylara garşy üsti pilotsyz uçarlar arkaly amala aşyrylýan hüjümleri “effektiw” we “kanuny” hüjümler diýip atlandyryp, muny gorady. Ýöne, beýleki tarapdan, ol bular ýaly hüjümleriň sanynyň çäklendiriljekdigini aýtdy.
Öz çykyşynyň öňýany Obama ýörite permana gol çekip, üsti pilotsyz uçarlaryň hüjümlerini kadalaşdyryjy täze düzgünnamany tassyklady.
ABŞ-nyň prezidenti Guantanamo türmesini ýapmak barada Kongres bilen gepleşikleriň alnyp barylýandygyny-da ýene bir nygtady.


text:
Radiasiýa ýel bilen Ukrainadan tutuş dünýä ýaýrap ugranda, adamlar gorka düşdüler. Ol ýüzlerçe, hatda müňlerçe kilometrlikdäki regionlara aralaşyberende, alymlar bu etraplar ýaşamaga howply bolaýmasyn diýip, radiasiýa derejesini yzygiderli ölçäp gezdiler.
Saglyk baradaky aladalar heniz hem aradan aýrylyp gidenok. Mysal üçin, Britaniýa Uelsiň käbir etraplarynda bakylýan goýunlaryň etini satmgy şindi-de çäklendirýär. Germaniýada hem ýurduň günorta böleklerindäki ýabany doňuzlaryň etini, olaryň iýýän kömeleklerini satmak gadagan.Howpsuzlyk gorkusy oýanýar
Terk edilen Pripiat şäherindäki köne çagalar bagynda çaganyň maskasy we köwşi, Ukraina, 4-nji aprel 2011-nji ýyl.
Ýöne 1986-njy ýylda bolan Çernobyl hadysasy halkyň ýadro energiýasyna bolan ynamyny gowşatsa-da, bu energiýanyň ýatyrylmagyna getirmedi. Ondan soňraky ýyllarda täze gurulýan atom elektrostansiýalaryň sany öňkülerinden azalsa-da, dünýäniň elektrige bolan hajatynyň takmynan 16 prosentini üpjün eden ýene şol ýadro energiýasy bolup galdy.
2001-nji ýyla gelnende, Çernobyl ýatlamasy ýatyşyp, ýadro energiýasy üçin amatly ýagdaý döredi. Nebit-gazyň bahasynyň ýokarlanmagy, global ýylylyk baradaky ünji-iňkisler “ýadro renessansy” hakdaky gürrüňleriň artmagyna getirdi. Üstümizdäki ýyl Halkara atom energiýasy gullugy (HAEG) dünýäde ozal işläp duran 443 ýadro desgasyndan daşgary ýene 64 desganyň täze gurlup ýörenini habar berdi.
Bu öwrülişige Birleşen Ştatlar hem goşuldy. 2010-njy ýylda Waşington 1979-njy ýylda “Three Mile” adasynda bolan hadysadan bärde Birleşen Ştatlaryň ilkinji täze atom desgasynyň gurulmagyna kömek üçin 8 milliard dollardan agdak kredit bermegi wada etdi.
Ýöne indi Fukuşimada bolan hadysa ýadro energiýasy baradaky şübhäni doly güýjünde täzeden janlandyrdy. Ýakynda Tokioda geçen demonstrasiýada protestçi Maýoko Nakahara Ýaponiýadaky köp adamlaryň duýgusyny beýan etdi. Ol: “Ýaponiýanyň ýadro syýasaty meni birnäçe wagt bäri aladalandyryp gelýär. Biz bu mümkinçilikden şu wagt peýdalanmasak, ýadro garşy hereketiň bu güýje gaýtadan haçan ýetjekdigini kim bilýär. Şol sebäpden men bu ýere ‘biz ýadro energiýasyndan dynmaly’ diýmäge geldim” diýdi.
Barha artýan howpsuzlyk gorkusy köp ýurtlaryň, şol sanda Hytaýyň hem täze reaktorlar baradaky planlaryny doňduryp, olary täzeden gözden geçirmegine getirdi. Dünýäde iň güýçli antiatom hereketine eýe bolan Germaniýa bolsa ýurduň köne reaktorlarynyň ýedisini üç aýlap ýapmaly etdi.Jemgyýetçilik pikiri
Çernobyldan galan ýatlamalar ýadro energiýasynyň geljegini ýene şübhe astyna düşürerlik güýje eýemi?
Ýöne Fukuşima hadysasy we Çernobyldan galan ýatlamalar ýadro energiýasynyň geljegini ýene şübhe astyna düşürerlik güýje eýemi?
Waşingtondaky “Parahatçylyk boýunça Karnegi merkeziniň” ýadro eksperti James Aktonyň pikiriçe, bu mesele ýurtlaryň öz ýagdaýyna bagly.
“Adamlaryň pikirlerine nirede ähmiýet berilýän bolsa, ortaça hasap bilen Fukuşimanyň şol ýerde ýadro energiýasyna oňaýsyz täsir etmegi ähtimal” diýip Alton belleýär. Jemgyýetçiligiň pikirine ähmiýet berilýän ýurtlar bolsa, reaktor sany köp ýurtlar: Birleşen Ştatlarda 104, Fransiýada 58, Ýaponiýada hem 54 atom desgasy bar.
Akton: “Hökümetiň ýöredýän syýasatynda jemgyýetçilik pikirine ähmiýet berilmeýän ýurtlarda ýadro energiýasy giňemegini dowam etdirer” diýýär. Bu ýurtlaryň biri Orsýet. Ol häzir 32 atom desgasy bilen dünýäde bu ugurda dördünji orunda durýar, özi-de atom energiýasyndan yza çekilerli görnenok. Moskwa ýadro tehnologiýasyna ýeke içki ykdysadyýetiň aýrylmaz bölegi däl, oňa möhüm eksport önümi hökmünde-de garaýar.
“Eksport barada aýdanyňda, muňa bir gowy zat diýip garalýar. Sebäbi Orsýetde nebit ýa şolar ýaly zatlaryň deregine köpräk ýokary tehnoligik önümleri eksort etmäge synanyşmak barada gürrüň edilýär” diýip, Stokgolmyň “Halkara parahatçylygy öwreniş institutynyň” ylmy işgäri Witaliý Fedçenko aýdýar.
Fukuşima hadysasyna seredeniňde, 25 ýyl mundan öň Çernobyl betbagtçylygy bilen bagly orta atylan soraglar häzirem jogapsyz ýatyr. Ýadro desgalaryny bir hadysa bolanda radiasiýa çykmaz ýaly edip gurup bolarmy? Ýa çykan radiasiýanyň öňüni alyp bolarmy?
Bu soraglar ýadro energiýasynyň ösmegi bilen ýene onlarça ýyllap dowam etjege meňzeýär.


text:
Düýn giçlik parlament tarapyndan Gyrgyzystanyň premýer-ministri wezipesine saýlanan Almazbek Atambaýew Amerikan güýçleriniň tranzit üçin Gyrgyzystanyň territoriýasyny ulanmaklary baradaky ylalaşygyň ýene azyndan dört ýyl öz güýjünde galjakdygyny aýtdy.
Mundan daşary, “Sosial-Demokratik” partiýasynyň lideri Almazbek Atambaýew ýurduň täze premýer-ministri hökmünde özüniň ilkinji sapar etjek daşary döwletiniň Orsýet boljakdygyny mälim etdi.
Parlamentde geçirilen düýnki ses berişlikde “Respublika” partiýasynyň lideri Ömürbek Babanow premýer-ministriň birinji orunbasary wezipesine saýlandy.
Mundan daşary, Ruslan Kazakbaýew daşary işler ministri, Žarylbek Rysaliýew içeri işler ministri, Çorobek Imaşew bolsa maliýe ministri wezipelerine saýlandylar. Maglumata görä, Gyrgyzystanyň täze hökümetinde 18 sany ministrlik we 3 sany döwlet komiteti bolar.
Düýnki ses berişlikde hökümetdäki käbir beýleki wezipelere-de wekilleriň saýlanandygy habar berildi. Ýöne anyk haýsy wezipä kimiň saýlanandygy barada häzirlikçe maglumat alynmady.
Şondan bir gün öň deputatlar «Ata-Žurt» partiýasynyň lideri Ahmatbek Keldibekowy hem parlamentiň spikeri wezipesine saýlapdylar. Bu soňky öňegidişlik hepdäniň çarşenbe güni “Respublika”, “Sosial-Demokratik” we “Ata-Žurt” partiýalarynyň özara ylalaşyp, parlament koalisiýasyny döretmekleriniň netijesinde mümkin boldy.


text:
Owganystanyň sudy 11 polisiýa ofiserini Kabulda owgan zenanyň köpçülikleýin öldürilmeginiň öňüni alyp bilmezlikde aýyplap, 1 ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
19-njy maýda bu baradaky karar mälim edilenden soň, kazy Safiullah Mojadedi tussaglaryň bu karary şikaýat etmäge hukuklarynyň bardygyny aýtdy.
Bu waka bilen baglanyşykly tussag edilen başga-da sekiz polisiýa ofiseri delilleriň ýetmezçilik edýändigi sebäpli boşadyldy.
Gürrüňi edilýän 19 polisiýa ofiseri Farhunda atly 27 ýaşly zenana hüjüm etmekde aýyplanýan 49 adamyň arasyndady.
19-njy martda owgan paýtagty Kabulda gahar-gazaply adamlaryň köpçüligi Farhundany urup-ýenjip öldürip, onuň jesedini otlady.
Şu aýyň başynda bu waka bilen baglanyşykly dört tussag ölüm jezasyna we başga-da sekiz sanysy 16 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi. Tussag edilen adamlaryň 18 sanysy delilleriň ýetmezçilik edýändigi sebäpli boşadyldy.


text:
6-njy sentýabrda Kaddafini goldaýan uly harby kerwen Nigeriň Agadez şäherinden geçip, paýtagt Niameý şäherine tarap ugur tutdy diýlip, habar berilýär. Bu kerweniň onlarça bronlanan tehnikadan ybaratdygy aýdylýar.
Kerwende Kaddafiniň maşgala agzalarynyň bardygy ýa ýokdugy belli däl.
Kaddafiniň metbugat sekretary Musa Ibragim Siriýanyň telewideniýesine beren interwýusynda Kaddafiniň Liwiýadadygyny aýtdy.
Liwiýanyň Milli geçiş geňeşi Kaddafiniň goşunlarynyň harby kerweni bilen köp möçberde pul serişdeleriniň geçirilýändigini aýtdy. Bu maglumaty garaşsyz çeşmelere tassyklatmak başartmady.
Bu aralykda liwiýaly gozgalaňçylar Kaddafiniň tarapdarlarynyň şäheri hasaplanýan Bani Walide girmäge taýýarlyk görýärler. Gozgalaňçylar bilen kaddafiçileriň arasynda gepleşikler dowam edýär diýlip, habar berilýär.


text:
Russiýanyň hökümeti Kremli tankyt etmek çäreleri bilen tanalýan dört websahypa gadaganlyk girizdi. Russiýanyň aragatnaşyk gullugy “Grani.ru”, “Kasparow.ru” we onlaýn görnüşde iş alyp barýan “Ýežednewniý žurnal” atly websahypalary petikledi.
Russiýanyň aragatnaşyk gullugy gürrüňi edilýän websaýtlaryň adamlary özüni kanuna garşy hereket etmäge öjükdirendigi we olaryň rugsatsyz üýşmeleňlere gatnaşmagyna çagyryş edendigi sebäpli petiklendi diýýär.
Şeýle-de, belli oppozision lider Alekseý Nawalnynyň websahypasy hem petiklendi. Websahypanyň petiklenmeginiň sebäbi saýtyň alyp barýan işiniň Nawalnynyň öý tussaglygynyň düzgünlerini bozýandygy bilen düşündirildi.
Kasparow.ru oppozisioner we küşt boýunça öňki dünýä çempiony Garri Kasparowyň websahypasydyr. Websahypalar Russiýanyň Baş prokuraturasynyň haýyşy esasynda gadagan edildi.


text:
Tanymal ýugoslaw dissidenti Mihaýlo Mihaýlow 76 ýaşynda aradan çykdy.
Serbiýanyň döwlet telewideniýesi Mihaýlowyň Belgraddaky öýünde jan berendigini aýtdy.
Mihaýlow öňki Ýugoslawiýany 1978-nji ýylda, 7 ýyl türmede oturyp çykandan soň terk etdi.
Ol Günbatarda Ýugoslaw hökümetini tankyt edýän işiniň çap edilendigi üçin türmä basylypdy.
Mihaýlow 1985-nji ýylda amerikan raýaty bolýar we Ýeýl, Ohaýa döwlet uniwersitetlerinde, Wirjiniýa uniwersitetinde, Şotlandiýada we Günbatar Germaniýada rus edebiýatyndan sapak berýär.
Mihaýlow Serbiýa 2001-nji ýylda, kommunizm synyp, Ýugoslawiýa bölünenden soň gelýär.


text:
Soňky hökümet maslahatynda G.Berdimuhamedow ýurduň ösüşi üçin saýlap alan ýollarynyň esasy ugurlaryny gorap çykyş etdi.
Türkmenistanda döreýän, ýüze çykýan ähli problemalar, şol sanda prezidentiň yglan edýän şygarlary-da jedelden, maslahatlaşmadan, diskussiýadan daşda galýar. Prezidentiň özi, onuň yz ýanyndan tutuş propaganda maşyny diňe häkimiýetiň dilinden çykan sözlere esaslanýan iki pursaty gaýtalap ugraýar.
Ähli döwlet gurluşlarynyň üç aýlyk işleriniň jemlerine sereden hökümet maslahatynda-da şol ýaňlandy. Olaryň esasysy - “Döwlet halk üçindir” diýen şygar, ikinjisi “Näme edilýän bolsa, barysy dünýäniň demokratik standartlaryna golaýdyr”.
Emma iş ýüzünde tutuş maslahat makro- ykdysady görkezijilere bagyşlandy. Bu ýerde gürrüň Hytaý, Eýran ýaly äpet uly gaz müşderileriniň peýda bolmagy, pensiýalaryň we aýlyklaryň pesligi zerarly ýetde-gütde durmuşda ýaşaýan ýüzlerçe müň adamda gynançly reaksiýa döredýän köp milliard dollarlyk gurluşyklar barasynda barýar.
Eýse, milliardlarça dollar harç edilip gurulýan kaşaň ministrlikleriň ýa-da myhmanhanalaryň binalarynyň, köşk toplumlarynyň, biznes merkezleriniň, ýadygärlikleriň we beýleki desgalaryň “Döwlet halk üçindir” diýen şygara galtaşýan ýeri barmy? Ol adamlaryň gündelik durmuşyny ýeňilleşdirmäge hakykatdan-da ýardam edýärmi? Ýa-da ol dünýäniň demokratik standartlaryna ýakyn ýagdaýy Türkmenistanda döretmäge ýykgyn edýän propagandanyň işimi?
Daşarky dünýä bilen ara ýapyk
Geçen anna güni bolan hökümet maslahatynda şu-da ýaňlandy. Ýöne şol ýykgyn etmä hiç kim boş sözden aňry geçýän, hakykatdan hem amala aşýan iş hökmünde seredip bilmez. Ýurduň daşarky dünýä bilen arasy berk ýapykdy, ol ara häzirem gaty berk gulply, häzirem bu ara ýapyklygyna galýar.
Şu ýagdaý ozaly bilen özüni informasion derejesinde görkezýär. Ýönekeý graždanlaryň nämeleri bilmelidigi, nämelerden bihabar galmalydygy diňe ýokarda çözülýär. Mysal üçin, Ukrainada ýa Baltika ýurtlarynda, hatda hut öz ýaşaýan regionynda bolup geçýän wakalary-da halkyň bilmegi hökman däl diýlip hasaplanylýar.
Gyrgyzystanda gan döküşikli häkimiýet çalşygy, Bakyýewiň häkimiýetden çetleşdirilmegi Türkmenistanyň ilatyna asla habar berilmedi. Türkmenistanyň habar serişdelerinden çen tutsaň, onda, hamana, Gyrgyzystanda hiç hili waka bolmadyk ýa bolmaýan ýaly.
Gürrüň dünýä standartlary barasynda gidýän bolsa, muny “Döwlet halk üçindir” diýen şagar bilen nähili baglanyşdyrjak? Eger wakalar millionlarça türkmenistanlynyň gözüniň alnynda doly tersine bolup durka, türkmen propagandasyna kim ynanjak? Häkimiýetler adamlary asla äsgermezlik edip, adamlara zerur habarlary ýetirmekde dünýä demokratik standartlaryndan göz-görtele ýüz öwürdiler.
Döwlet öz kuwwatyny artdyrýar
Köp sanly halkara synçylaryň pikiriçe, döwlet ýolbaşçylarynyň ähli planlaryna nazar aýlansa, onuň gumanitar bölegi makro-ykdysady özgerişlerden gör-bak näçe esse yzda! Iş ýüzünde döwlet jemgyýeti däl-de, diňe özüni ösdürýär. Aýdaly, telekeçiler synpyny döretmäge edilýän synanyşyklar ägirt uly döwlet planlarynyň we proýektleriniň ýanynda juda ejiz bir zat bolup galýar.
Döwlet öz kuwwatyny artdyrýar, ýöne onda ýönekeý adama orun ýok. Eger ýönekeý adamyň bähbidine ýeke ädim ädilse, ol hökman göze ilerdi, halk bilerdi. Pensiýalaryň, aýlyklaryň biraz galdyrylmagam durmuşy umumy liberallaşdyrmazdan, “me saňa” diýlip berilýän sadaka ýaly bolup görünýär.
Eger ýurtdaky özgerişler ministrlikleriň binasyna ýa ýadygärliklere däl-de, gönüden-göni adamlara degişli bolsady, halk ony gaty gowy kabul ederdi. Öz raýatlary üçin ýurtdan çykmak, ýurda gaýdyp gelmek düzgünlerini biraz ýumşatsalar, halk ony kanagatlanmak bilen ýürekden kabul ederdi.
“Türkmenistan dünýä jemgyýetçiligi bilen sazlaşykly ösýär” diýip, hökümet maslahatynda Berdimuhamedow aýtdy. Bu bir tapmaça ýaly. Şol tapmaçany türkmenistanlylar öz gündelik durmuşynda ulanýan hakyky diline özleri terjime etmeli bolýarlar.
Türmelerdäki demir gözenekleriň täzelenmegi, baýramçylyk günleri olara bir bölejik mesge berilmegi hiç bir zady ýeňilleşdirmeýär.
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Parižde Panamanyň öňki diktatory Manuel Nareganyň üstünden sud prosesi başlandy.
Manuel Narega 1980-nji ýyllaryň aharynda fransuz banklaryndaky öz hasabanyň üsti bilen Fransiýada emläk satyn almakda hem Kolumbiýa narkokartelinden alan üç million dollaryny ýuwanlykda aýyplanýar.
1999-njy ýylda Narega Parižde gaýybana 10 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi hem 14 ýarym million ýewro jerime salyndy.
Şu ýylyň aprel aýynyň ahyrynda öňki diktator ABŞ-dan Pariže iberildi. Ol neşe söwdasynda günälenip, ABŞ-da 20 ýyl türmede oturypdy.


text:
Müsürdäki dowam edýän protestler bilen baglylykda Müsüriň harby güýçleri ýurduň telewideniýesi arkaly beýanat ýaýratdy.
Bu beýanatda “halky goramak üçin gerekli çäreleriň görüljekdigi” aýdylýar. Bu çäreleriň mazmuny barada entek maglumat gowuşmady.
Harbylaryň bu beýanatyndan öň, müsüriň premýer-ministri Ahmed Shafik prezident Mubaregiň häkimiýetden gidip biljekdigini aýtdy.
Eýýäm iki hepde töweregi wagt bäri müsürliler 82 ýaşly prezident Hosni Mubaregiň häkimiýetden gitmegini we syýasy reformalaryň geçirilmegini talap edip, portest geçirýärler.


text:
Prezident Barak Obama ABŞ-niň Owganystanda alyp barýan aladalary sebäpli, awgust aýynda bu ýurtda geçiriljek saylawlardan soň, Owganystanda geçiş döwri boýunça täze tapgyryň başlajakdygyny umyt edýändigini aýtdy.
Ol Owganystanyň howpsuzlyk güýçleriniň, sud sistemasynyň we hökümetiň ýurduň howpsyzlygy boýunça köpräk jogapkärçiligi öz üstüne alyp, halkara güýçleriniň bu ýurdy terk etmegi meselesinde ösüşüň bolmagyna garaşýandygyny aýtdy.
Obama bu pikrini Daniýanyň premýer ministri Jan Peter Balkenede bilen Ak Tamda geçiren duşuşygynda öňe sürdi.


text:
Gyrgyzystanda geçirilmeli prezidentlik saýlawlarynda dalaş etmek üçin 83 adam özüniň adyny beripdir. Bu barada ýurduň Merkezi saýlaw komissiýasy maglumat berýär.
Duşenbe güni gije ýaryna çenli kesgitlenen soňky möhlete çenli partiýalardan jemi 16 kandidat hödürlendi, galan dalaşgärler öz-özlerini hödürlediler.
Indi ol kandidatlar saýlaw býulletenlerinde atlarynyň goýulmagy üçin azyndan 30,000 töweregi gol toplamaly, 100,000 som ($2239) tölemeli, şeýle-de telewideniýede göni efirde döwlet dili boýunça test tabşyrmaly.
Gyrgyzystanda prezidentlik saýlawlary 30-njy oktýabrda geçiriler.


text:
Orsýetiň Demirgazyk Kawkazdaky Dagystan respublikasy Yslamyň Sufi we Salafi akymlarynyň arasynda kiçiräk çaknyşyklar, şeýle hem dartgynlylyk bilen ýüzbe ýüz bolýar. AÝ/AR-nyň Demirgazyk Kawkaz gullugy dagystanly iki sany dogan bilen söhbetdeş boldy. Olaryň biri respublikada resmi taýdan ykrar edilen Yslam dininiň Sufi akymyna uýýar, beýlekisi bolsa gadagan edilen Salafi akymynyň ýörelgelerini kabul edipdir. Doganlaryň dini ynanjynyň dürlüligi olaryň maşgalasynda käbir dartgynlygy döredýär.
Demirgazyk Kawkaz
Dagystanyň Komsomolsk obasynyň ýaşaýjylary Ruslan we Rustam Şapyýewlere asuda ýaşamak ýeňil düşmeýär.
Özüne Abubakar diýip at beren doganlaryň kiçisi Rustam öz uly agasyny gowy görýändigini we oňa hormat goýýandygyny aýdýar. Agasy özüne Magomed diýip at beripdir.
“Elbetde, dogan dogan bolýar. Biz garyndaşlyk gatnaşygymyzy saklamaly. Mogamed meniň uly agam. Ol içerik girende men ýerimden turýaryn. Men oňa nahar hödürleýärin. Men oňa hormat goýýaryn we onuň maslahatyna gulak asýaryn. Biz birek-birege kömek edýäris” diýip, Abubakar gürrüň berýär.
Ýöne din bilen bagly meselede olaryň gatnaşygy beýle däl.
“Mysal üçin, haçanda ol maňa Pygamberiň doglan gününi bellemeli däl diýende, men oňa ‘Bes et. Şu ýerde gürrüňimizi goýaly’ diýýärin” diýip, ol sözüniň üstüni ýetirýär.
Tussag edilmek howpy
28 ýaşly Abubakar Sufi musulmany. Yslamyň bu akymy Dagystanda resmi taýdan ykrar edilen. 31 ýaşly Magomed Salafi akymyna degişli. Bu akym 1999-njy ýylda respublikanyň Wahabizmi we beýleki ektremist hereketleri gadagan edýän kununy esasynda gadagan edilýär. Doganlaryň dört sany beýleki doganoglany hem Salafizme uýýar.
Bu durnuksyz respublikada Magomed islendik wagt köçede düşündiriş berilmezden polisiýa tarapyndan saklanyp bilinýär.
Magomed şeýle ýagdaý bilen köplenç ýüzbe ýüz bolýandygyny aýdýar.
“Men doganymy öldürjek bolamok. Ýöne häkimiýetler meni öldürmäge gelýärler. Eger-de men köçä çykyp, şerigatyň kanunlary esasynda dolandyrylýan döwletde ýaşamak isleýändigimi aýdaýsam meni ýitirim edýärler. Meni birnäçe gezek polisiýa bölümine alyp gitdiler. Meniň köp dostum ýitirim boldy" diýip Mogomed sözüni dowam etdirýär.
"Bir gün meniň ýadymda galdy. Şol gün ir ertir men doga okamaga barýardym. Ulagda barýan polisiýa gapdalymda durdyda, hiç hili düşündiriş bermezden meniň maşyna girmegimi ümledi. Polisiýa bölüminde olar menden näme üçin polisiýadan gaçýarsyň diýip soradylar. Men bolsa ‘Men hiç ýere gaçmadym. Men metjide namaz okamaga howlugyp barýardym’ diýip aýtdym. Olar meni gorkuzjak boldular”.
Magomediň iki sany dosty jeneýat etmändiklerini aýtsalar hem, gynamalaryň üsti bilen olara günä ýüklenip, türmä saltnypdyr.
Bidügünçilikler
Adam hukuklaryny goraýjy garaşsyz guramalar şu ýyl 18 ýaşdan 40 ýaş aralygyndaky 800 töweregi erkegiň Dagystanda gozgalaňlar, resmi repressiýalar we dini zorluklar sebäpli öldürilendigini aýdýarlar. Olaryň arasynda 600 töweregi Şapyýewler ýaly etniki Awarlardyr.
Bidüzgünçilikler sebäpli Abubakar hem özüni biynjalyk duýýar. Ol ölenleriň birgiden dul galan ýaş görmegeý aýallarynyň ykbaly barada aladalanýar.
Magomed Orsýetiň Welikiý Nowgorod şäherinde 2009-2011-nji ýyllarda kiçi biznes alyp baranda Salafizmi kabul etdi diýip, Abubakar aýdýar. Onuň aýtmagyna görä, agasy “ekstremist websaýtlaryň” täsirine düşüpdir.
Şol bir wagtda, Magomed Salafizmiň Wahabizmden tapawutlanýandygyny aýdýar. Ol resmi medianyň Salafizmi zorluk salyjy we biçak diýip häsiýetlendirýändigini aýdýar.
Doganlar 51 ýaşyndaky ejeleriniň göwni üçin birek-birege has ýakyn bolmaga çalyşýarlar. Magomed ejesi bilen din teoriýasy barada gürrüň etmekden saklanýandygyny, onuň deregine Yslamyň bu iki akymynyň umumy meňzeşlikleri barada gürrüň edýändigini aýdýar.


text:
Owganystanyň Demirgazygynda hereket edýän ýarym resmi ýaragly toparlaryň birnäçe agzasy döwletiň guramaçylygynda ýaňy-ýakynda Türkmenistana sapar etdi.
“Talybana” garşy göreşýän Arbaki diýlip atlandyrylýan şeýle toparlaryň biriniň ýolbaşçysy Allaberen Karýa Türkmenistanda özüne saglygyny bejertmäge mümkinçiligiň döredilendigini Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Şol bir wagtda-da, türkmen wizasyny almak adaty owganystanlylar üçin kyn iş bolmagynda galýar.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Owganystandaky habarçysy Şaýymerdanguly Myradynyň taýýarlan maglumatyny diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Öňki sowet dissidenti Wladimir Bukowskiý britan sudunyň kararyna şikaýat etdi. Sud onuň SSSR-iň birinji we soňky prezidenti Mihail Gorbaçýowy tussag etmek baradaky teklibini kabul etmedi.
Gorbaçýow ýurdy dolandyran ýyllary eden jenaýatlary üçin jogapkärçilige çekmeli diýip, Bukowskiý hasap edýär.
Wladimir Bukowskiý Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda: “Sud Gorbaçýowyň Beýik Britaniýa haýsydyr bir missiýa bilen gelendigine, şol missiýanyň hem Gorbaçýowyň eldegrilmezligini kepillendirýändigine esaslanyp, teklibi ret edendigini, şeýle missiýa hiç bir subutnama ýokdugyny” aýtdy.
Londonyň “Albert Hall” konsert zalynda öňki agşam Mihail Gorbaçýowyň 80 ýyllyk ýubileýi bellendi.


text:
Müsüriň wezipesinden agdarylan prezidenti Hosni Mubaregiň garşysyna gozgalan iş boýunça höküm çykarmak üçin sud diňlenişigi 2-nji iýuna bellenildi.
Kazy bu barada ýedi aý bäri dowam edip gelýän sud diňlenişiginiň çarşenbe güni geçen soňky maslahatynda yglan etdi.
30 ýyl Müsüri dolandyran Mubaregiň geçen ýylyň fewral aýynda wezipesinden gitmegine sebäp bolan giň gerimli protestlerde parahat ilatyň öldürilmegi bilen, oňa garşy jenaýat işi gozgaldy.
Gozgalaňda 800-den gowrak adam öldi, olaryň arasynda köpüsi polisiýa tarapyndan öldürilen demonstrantlardyr.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow penşenbe güni Türkmenabatda täze "Bagt köşgüniň" açylyş dabarasyna gatnaşanda, "ýaşlaryň geljegi baradaky aladanyň döwletiň baş maksadydygyny" aýtdy.
Emma türkmenistanly ýaş çatynjalaryň bir topary jaýsyz kösenýär. Olaryň käbiri "munuň ýaly gymmatbaha köşklere pul harçlandan, ýaşlara iki otagly jaý salyp berseler, şonda biz üçin has gowy bolardy" diýýär.
Şol bir wagtda Türkmenistanda ýaşlara karz pul, ýeňillikli kredit bermek boýunça ýörite programmlaryň hem işleýändigi aýdylýar.
Azatlyk Radiosy bu kreditleriň elýeterliligi barada Lebapdaky habarçysy Osman Hallyýew bilen söhbetdeş boldy.
Söhbeti diňläp, şu mesele barada öz pikirleriňizi ýazsaňyz, hoşal bolarys.


text:
Resmi habarlar
10.12.2012
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe paýtagtymyz Aşgabat şäheriniň binagärlik –şähergurluşyk keşbini has-da gözelleşdirmek hem-de Türkmenistanyň nebitgaz, himiýa we balyk hojalygy toplumynyň işgärleriniň ýaşaýyş-durmuş şertlerini gowulandyrmak maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda “Türkmennebitgazgurluşyk” döwlet konsernine nebitgaz, himiýa we balyk hojalygy toplumynyň Aşgabat şäheriniň Ankara köçesiniň ugrunda ýerasty awtoduralgasy bolan 12 gatly 72 öýli üç sany döwrebap ýaşaýyş jaýynyň hem-de jemgyýetçilik desgalar toplumynyň, şol sanda sport merkeziniň, söwda merkeziniň, jemagat çärelerini geçirmek üçin niýetlenen binanyň we gurluşyk meýdançasynyň çäginden daşarky galan ýerleri abadanlaşdyrmak işleriniň taslamasyny düzmek we olary ýanyşyk ýerleri abadanlaşdyryp gurmak barada “VISOR Mühedislik Inşaat Turizm Gida ve Mehanik Elektrik Taahhüt Ticaret Limited” türk kompaniýasy bilen şertnamany baglaşmaga ygtyýar berildi.
Gurluşyk işlerine 2013-nji ýylyň ýanwar aýynda başlamak we döwrebap ýaşaýyş jaýlaryny we desgalary 2015-nji ýylyň iýun aýynda ulanmaga doly taýýar edip tabşyrmak bellenildi.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe milli medeniýetimizi hem-de sungatymyzy has-da ösdürmek, ruhy baýlygymyz bolan milli neşir önümleriniň, ata-babalarymyzyň ruhy siňen golýazmalaryň we gadymy kitaplaryň häzirki zaman şertlerinde goralyp saklanmagyny üpjün etmek, halkymyzyň kitaba, okamaga höwesini artdyrmak we ýurdumyzda kitaphana işini mundan beýläk-de kämilleşdirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda Balkan welaýatynyň häkimligine Balkanabat şäherinde welaýat kitaphanasynyň taslamasyny düzmek we ony ýanaşyk ýerleri abadanlaşdyryp gurmak barada “Gündogdy” hususy kärhanasy bilen şertnamany baglaşmaga ygtyýar berildi.
Gurluşyk işlerine 2012-nji ýylyň dekabr aýynda başlamak we binany 2014-nji ýylyň dekabr aýynda ulanmaga doly taýýar edip tabşyrmak bellenildi.
“Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2012-2016-njy ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynda” öňde goýlan wezipeleri üstünlikli durmuşa geçirmek, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe milli medeniýetimizi we sungatymyzy mundan beýläk-de ösdürmek, türkmen halkynyň ruhy baýlygy bolan milli neşir önümleriniň, ata-babalarymyzyň ruhy siňen milli golýazmalaryň we gadymy kitaplaryň häzirki zaman şertlerinde goralyp saklanmagyny üpjün etmek, halkymyzyň kitaba, okamaga höwesini artdyrmak we ýurdumyzda kitaphana işini kämilleşdirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda Daşoguz welaýatynyň häkimligine Daşoguz şäherinde welaýat kitaphanasynyň taslamasyny düzmek we ony ýanaşyk ýerleri abadanlaşdyryp gurmak barada “Myradym” hususy kärhanasy bilen şertnama baglaşmaga ygtyýar berildi.
Gurluşyk işlerine 2012-nji ýylyň dekabr aýynda başlamak we binany 2014-nji ýylyň dekabr aýynda ulanmaga doly taýýar edip tabşyrmak bellenildi.
“Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2012-2016-njy ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynda” öňde goýlan wezipeleri üstünlikli durmuşa geçirmek, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe milli medeniýetimizi we sungatymyzy mundan beýläk-de ösdürmek, türkmen halkynyň ruhy baýlygy bolan milli neşir önümleriniň, ata-babalarymyzyň ruhy siňen milli golýazmalaryň we gadymy kitaplaryň häzirki zaman şertlerinde goralyp saklanmagyny üpjün etmek, halkymyzyň kitaba, okamaga höwesini artdyrmak we ýurdumyzda kitaphana işini kämilleşdirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda Lebap welaýatynyň häkimligine Türkmenabat şäherinde welaýat kitaphanasynyň taslamasyny düzmek we ony ýanaşyk ýerleri abadanlaşdyryp gurmak barada “Nahal” we “Döwlet Gurluşyk” hojalyk jemgyýetleri bilen şertnama baglaşmaga ygtyýar berildi.
Gurluşyk işlerine 2012-nji ýylyň dekabr aýynda başlamak we binany 2014-nji ýylyň dekabr aýynda ulanmaga doly taýýar edip tabşyrmak bellenildi.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe “Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2012-2016-njy ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynda” öňde goýlan wezipeleri üstünlikli durmuşa geçirmek, milli syýahatçylyk pudagymyzy mundan beýläk-de ösdürmek we welaýat merkezinde myhmanlaryň ýokary derejede dynç almagy üçin has amatly şertleri döretmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda Mary welaýatynyň häkimligine “Sedaş Inşaat Anonim Şirketi” türk kompnaiýasy bilen Mary şäherinde 350 orunlyk myhmanhananyň taslamasyny düzmek we ony ýanaşyk ýerleri abadanlaşdyryp gurmak barada şertnama baglaşmaga ygtyýar berildi.
Gurluşyk işlerine 2012-nji ýylyň dekabr aýynda başlamak we binany 2014-nji ýylyň dekabr aýynda ulanmaga doly taýýar edip tabşyrmak bellenildi.
Türkmenistanyň garaşsyzlygyny, özygtyýarlylygyny, çäk bitewüligini gorap saklamak we pugtalandyrmak hem-de halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalaryna we Birleşen Milletler Guramasynyň Tertipnamasyna laýyklykda berk we uzak möhletli parahatçylygy, strategik durnuklylygy we howpsuzlygy üpjün etmekde halkara jemgyýetçiliginiň tagallalaryna işjeň ýardam bermek, şeýle hem daşary ýurtlar bilen deňhukuklylyk we özara hormat goýmak esasynda hyzmatdaşlygy ösdürmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama bilen Türkmenistanyň daşary syýasat ugrunyň 2013-2017-nji ýyllar üçin Konsepsiýasy tassyklanyldy.
Türkmenistanyň Russiýa Federasiýasy bilen söwda-ykdysady aragatnaşygyny mundan beýläk-de ösdürmek maksady bilen hem-de Türkmenistanyň Prezidentiniň 2008-nji ýylyň 24-nji aprelinde çykaran 9776-njy we 2012-nji ýylyň 3-nji awgustynda çykaran 12476-njy kararlaryna laýyklykda, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda Türkmenistanyň Russiýa Federasiýasyndaky Ilçihanasynyň (Moskwa şäheri) ýanynda Türkmenistanyň Söwda wekilçiligini açmak bellenildi.
Türkmenistanyň Hytaý Halk Respublikasy bilen söwda-ykdysady aragatnaşygyny mundan beýläk-de ösdürmek maksady bilen hem-de Türkmenistanyň Prezidentiniň 2008-nji ýylyň 24-nji aprelinde çykaran 9776-njy we 2012-nji ýylyň 3-nji awgustynda çykaran 12476-njy kararlaryna laýyklykda, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda Türkmenistanyň Hytaý Halk Respublikasyndaky Ilçihanasynyň (Pekin şäheri) ýanynda Türkmenistanyň Söwda wekilçiligini açmak bellenildi.
Türkmen Döwlet habarlar gullugy


text:
14-nji maýda Daşoguzda Ýaşulular maslahaty geçirildi. Maslahatda çykyş eden Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň köppartiýalyk sistemasyna geçmäge taýýardygyny aýtdy.
Şeýle hem prezident Berdimuhamedow köppartiýalyk sistemasyny döretmek boýunça kanunyň işlenip düzülmegi barada türkmen parlamentine görkezme berdi.
Ýurtda dörediljek ikinji partiýanyň Daýhanlar partiýasy bolup biljekdigini Türkmenistanyň prezidenti belledi.
Ýaşulular maslahatyna gatnaşmak üçin Daşoguza sapar eden prezident Berdimuhamedow 13-nji maýda Türkmen oba hojalyk institutynyň we beýleki täze gurlan desgalaryň açylyş dabaralaryna gatnaşdy.
Prezident Berdimuhamedow Ýaşulular maslahatynda eden çykyşynda demokratiýa we adam hukuklary, ýerli häkimiýetler, adwokatura we adwokatlyk işi, Jenaýat kodeksi, ýurduň ykdysady strategiýasy bilen bagly meseleleri gozgady.


text:
Ene süýdi
Ene süýdi Çaga ömrüniň oňat başlanyp, bütin ömrüne sagdyn bolmagy üçin ene süýdi örän ähmiýetlidir. Ene süýdi körpe üçin tebigy we peýdalydyr. Onuň düzüminde körpäniň beden we akyl taýdan kadaly ösmegi üçin ýokumly maddalar bolup, ony hemmetaraplaýyn goraýandyr. Ýöne, gynansak-da, käbir tejribesiz eneler "bilimsireýän" adamlaryň gepine gidip, "süýdüm ýok" bahanasy bilen, bäbegi emdirmegi bes edýärler. Ýöne körpäni ene süýdi bilen emdirmeklik gaty wajyp bolansoň, bu babatda eliňden geleni aýamaly däldir. Lukmançylyk çeşmeleriň-de köpüsi ene süýdi bilen iýmitlendirmegi maslahat berýärler. Näme üçin? Geliň, munuň sebäplerine garap geçeliň. Ene süýdi bilen iýmitlendirme täze doglan çaga üçin iň oňat iýmit bolup, onuň immunitetini oňat berkidýär. Bäbekleriň agalaba bölegi üçin ene süýdi ilkinji 6 aýyň dowamynda iň gerekli iýmitdir. Eneleriň köpüsi öz çagasyny 6 aýdan soň hem emdirmegi dowam edip, oňa goşmaça iýmit berip başlaýarlar. Çaga emdirmek babatda öz lukmanyňyz ýa-da çagany emdirmekde tejribesi bolan eneler bilen maslahatlaşyň. Çaganyň ýygy-ýygydan emdirmek süýdüň göwse köp inmegine ýardam berýär. Göwrelilik we çaga dogrumdan soňky döwürde dogry iýmitlenmek hem süýdüň ýeterlik mukdarda bolmagyna ýardam berýär. Ine, aşakda hünärmenleriň berýän maslahatlaryny Siziň dykgatyňyza hödürleýäris. 1-nji maslahat. Eger çagaňyz doýmaýandyr öýdýän bolsaňyň, onuň bir gije-gündiziň dowamynda näçe gezek buşugýandygyny anyklaň (munuň üçin ony pampersiz saklamaly bolar). Çagaňyz 12 gezek buşukdymy? Diýmek onyň doýurmak üçin süýdüňiz ýeterlikdir. Eger ol aglaýanda-da, bu açlykdan däl-de, haýsydyr başga sebäbe görädir. Belki, onuň içi ýellenýändir. Çagaňyz 8-10 gezek buşukdymy? Onda süýdüňizi köpeltmegiň aladasyny etmeli. 6 gezek buşukdymy? Onda dogrudan-da, howsalanmaga esas bar – çagaňyz doýanok. Şeýle ýadgaýlarda çagany goşmaça iýmitlendirip başlamaly. Ýöne muny başlamazdan ozal hökman lukmanyňyz bilen maslahatlaşyň. Ene süýdi bilen iýmitlendirmegiň döwürleri Ene süýdi bilen iýmitlendirilýän döwürde enäniň süýdi çaga bedeniň talaplaryna laýyklykda üýtgeýär. Her enäniň süýdi özboluşly bolup, diňe onuň çagasynyň talaplaryna laýykdyr. Şonuň üçin-de, ene süýdüniň düzümi diňe emdirilme döwründe däl, eýsem her emdirilmede hem üýtgäp bilýändir. 2-nji maslahat. Eger çagaňyz haýal emýän bolsa, ony gyssamaň, goý, ol arkaýyn emsin. Çaga başda süýdüň birinji gelýän bölegini emýändir. Onuň 90%-mi suwdan ybarat bolup, beloga, minerallara, witaminlere we laktoza baýdyr. Ol bu tapgyrda öz suwsuzlygyny gandyrýar. Emdirilmäniň soňky tapgyrynda bolsa ol süýdüň ýaglara baý bölegini emýändir. Hut şu tapgyrda emilýän süýt çagany doýurýar. Çaga bedeniň kadaly ösmegi üçin, onuň ilkinji we soňky tapgyrlardaky süýdi emmegi juda wajypdyr. Bäbegi emdirmeklik şu aşakdaky tapgyrlara bölünýär: Owuz süýdüniň inýän döwri adatça dogrumdan soňky ilkinji 3-4 günüň dowamynda bolup geçýär. Şu döwürde ene süýt mäzleriniň süýtden dolmasyny duýmaýar. Owuz süýdi örän az mukdarda emele gelse-de, ol çagany doýurmak üçin ýeterlikdir. Ene süýdüniň emele gelmesi indiki 6-8 hepdäniň dowamynda amala aşýar. Dogrumdan soň 3-5-nji günler aralygynda enede "geçiş döwrüniň" süýdi emele gelip, ol 10-15 günden "kämil" süýde öwrülýär. Bu döwrüň uzynlygy her bir ene üçin özboluşly bolup, ene süýdi çagasynyň bedeniniň talaplaryna laýyklykda özgerýändir. Bu döwüde enäniň göwüsleri süýtden dolup, käwagt agramdan ýaňa agyryp- da bilýär. 3-nji maslahat. Eger çaga gyşyna ýa- da möwsümleriň çalyşýan döwründe doglan bolsa, göwüsleriňizi ýyly saklaň. 4-nji maslahat. Göwüsleriňizde durgunlyk ýagdaýy emele gelmez ýaly, her emdirilmede çagany iki göwüsden gezekli-gezegine emdirmeli. Ene süýdüniň emele gelmesiniň kämil döwri süýdüň doly emele gelip başlan döwri hasaplanýar. Bu döwürde çaganyň iýmitine goşmaça naharlar goşulyp, süýdiň emele gelmesi kem- kemden azalýar. Bu döwrüň dowamlylygy çaganyň näçeä wagt emdirilýändigine bagly bolýar. Bu döwürde göwüsleriň süýtden "dyňzap" durmasy ýaly duýgular aýrylýar, ol ýumşak bolsa-da, olardaky süýdüň mukdary azalmaýar. Tersine, çaga näçe köp emse, süýdüň mukdary şonça-da köpelýär. 5-nji maslahat. Göwüsleriň "boşan ýaly" bolup durmasy enäni howsala salýar. Şonuň üçin-de ol çagasy doýmaýandyr öýdüp, ony haýdan-haý goşmaça naharlar bilen iýmitlendirmäge başlaýar. Hakykatda welin, eger ene dogry iýmitlenýän bolsa, onuň süýdi çagasy üçin ýeterlikdir. Ene süýdüniň emele gelmesiniň azalma döwri çagany süýtden aýyrma döwründen başlanýar. Emdirmegiň düzgünleri:Çaganyň dünýä inen pursatyndan başlap, onuň iýmit siňdiriş ulgamy uýgunlaşmanyň birnäçe tapgyryndan geçýändir. Şu pursata çenli çaga agyzdan iýmitlenmän, enesiniň ganyndaky ýokumly maddalar bilen iýmitlenýärdi. Agyzdan iýmitlenip başlan döwründe çaganyň içegesinde mikroflora emele gelip, ol ulularyňkydan düýpli tapawutlanýandyr. Şonuň üçin-de, çaga ömrüniň ilkinji 6 aýynda diňe ene süýdi bilen iýmitlendirilmelidir. Çaga 6 aý dolýança, oňa goşmaça iýmit bermek gadagandyr. Çaga 6 aý bolandan soň, onuň iýmitlenmesine goşmaça iýmitleri goşmak bolýar. Ýöne muny başlamazdan ozal hökman çaga lukmany bilen maslahatlaşyň. Ene süýdi bilen iýmitlendirmegiň düzgünlerini hemme ENELER bilip, ony berjaý etmelidir: 1. Çaga doglandan soň ilkinji sagatlaryň dowamynda emdirilmelidir. Ilkinji emdirilme çaga üçin-de, ene üçin-de örän wajypdyr. Çaga immunitet we alyş-çalyş işi üçin şeýle wajyp bolan owuz süýdüni emýändir. Owuz süýdi leýkositlere, goraýjy bedenjiklere (antitelalara) we beloga örän baýdyr. Enäniň bedeni bolsa şu pursatda çagasyny emdirmeklige uýgunlaşyp başlaýar, çagasy bilen berk emosional baglanyşyk ýola goýulýar. Hakyky ene duýgulary hut şu pursatdan başlanýandyr. 2. Ene çagasyny ilkinji gezek emdirenden soň, ony çüýşeden we ş.m. zatlardan emdirmeli däldir(!). Sebäbi çagada tebigy emdirilmeden başga iýmitlendirilmelere höwes döräp biler. 3. Çaga dogrumdan soň berjaý edilmeli işler tamamlanandan soň ene bilen çaga bir otagda saklanylmalydyr. Täze doglan çaganyň emdirilmesi köp derejede gormonlara baglydyr. Gormonlaryň kadalaýyk deňagramlylygy bolsa çaga öz enesiniň ýanynda bolanda işjeň amala aşýandyr. 4. Çagany dogry ýagdaýda emdirmelidir. Bu süýt mäzlerinde döräp biljek kynçylyklaryň öňüni alýandyr. Çaganyň kellesi we göwresi bir derejede saklanyp, onyň eňejigi göwse degip durmalydyr. Çaganyň agzy giňden açylyp, aşaky dodajygy daşyna çöwrülipjik durmalydyr. 5. Çagany onuň emesi gelen badyna emdirmelidir. Bu diňe çaganyň doýmasy üçin däl, eýsem onuň emosional rahatlygy üçin-de wajypdyr. Çagany günüň dowamynda iň azyndan 8-10 gezek, gerek bolsa gije-de emdirmelidir. Ýöne çaganyň diňe açlykdan aglamaýndygyny unutmaň. Ol içiniň ýellenmesinden, üşemekden, ele öwrenişenliginden hem aglap bilýändir. Emdirilmäniň dowamlylygyny çaga kesgitleýändir. Çaga emzigi özi goýbermese, ony güýç bilem göwüsden aýyrjak bolmaň. Emdirilmäniň şeýle erkin tertibi ene süýdüniň köp emele gelmegine we onuň çaganyň bedeniniň talaplaryny kanagatlandyrmaga ýardam berýändir. 6. Çaga emdirilenden soň, oňa suw ýa-da başga suwuklyklary bermek maslahat berilmeýär. Eger körpe içesi gelýän bolsa, ony ýygy-ýygydan emdiriň. Ýöne howanyň yssy döwrülerinde ýa-da çaganyň kesel zerarly suwuklygy köp ýitiren ýagdaýlarynda oňa suw bermek bolýandyr. 7. Emziklerden we çüýşeden iýmitlendirmekden gaça durmaly. Eger çaga goşmaça iýmit bermekçi bolsaňyz, ony käseden, çemçeden beriň. 8. Çaga birinji göwsi boşatmanka, oňa ikinji göwsi bermeli däl. Eger ene sabyrsyz bolup, çagasyna ikinji göwsüni berse, ol süýdüň soňky tapgyryny emip bilmez. Soňky tapgyrdaky süýt ýaglara baýdyr. Eger çaga bu süýdi emmese, süýdüň içegede özleşdirilmesi bozulyp, çaganyň täretiniň köpürjiklemegi ahmal. Çagany ine-gana emdirmek onuň içegesiniň kadaly işlemegine ýardam berýändir. 9. Göwsüň emzigini ýygy-ýygydan ýuwmakdan gaça duruň. Emzikleriň ýygy-ýygydan ýuwulmagy olaryň töweregindäki ýaglaryň ýuwlup aýrylmagyna we jaýryjyklaryň emele gelmegine sebäp bolýandyr. Göwsi gije-gündiziň dowamynda bir gezek, ýagny suwa düşünilende ýuwmak ýeterlikdir. 10. Çaganyň agramyny hepdede 1 gezekden artyk ölçejek bolmaň. Sebäbi ene çagasy gerekli agramy almaýandyr öýdüp, howsala düşüp başlaýar, bu bolsa süýdüň emele gelmegine zyýan edip, çaga goşmaça iýmitiň berilmegine sebäp bolýar. 11. Emdirmeden soň galan süýdi sagyp aýyrmaň. Eger çaganyň emdirilmesi kadalaýyk gurnalan bolsa, onda enäniň göwüs mäzleri süýdi çaga ýeterlik mukdarda öndürýändir. Diňe ene bilen çaganyň aýrylmaga mejbur bolan ýa-da emdirilme mümkinçiliginiň bolmadyk ýagdaýlarynda süýdi sagyp aýyrmaklyk maslahat berilýär. 12. Çaga 6 aýlyk bolýança, diňe ene süýdi bilen emdirilip, goşmaça iýmitlendirilmeli däldir. Eger ene süýdi ýeterlik bolup, çaga kadalaýyk ösýän bolsa, onuň ömrüniň ilkinji 6 aýynda başga iýmitiň asla geregi ýokdur! 13. Çaga emdirilmeden soň, ony 5-10 min dikräk saklaň. Bu onuň gägirip, içindäki ýelleriň çykmagyna ýardam edýär. Soňra çagany gapdallaýyn ýatyrmak maslahat berilýär.


text:
Türkmenistanyň ilkinji emeli hemrasy orbita ýerleşdirildi.
Türkmenistanyň ilkinji emeli hemrasy 27-nji aprelde Floridadaky Cape Canaveral howa güýçleri stansiýasyndan "SpaceX" atly kompaniýanyň adamsyz raketasy arkaly kosmosa uçuryldy.
“Thales Alenia Space” kompaniýasynyň berýän maglumatyna görä, “TurkmenAlem52E” ady bilen tanalýan emeli hemra arkaly Merkezi Aziýada, Ýewropada, Ýakyn Gündogarda we Demirgazyk Afrikada 1,2 milliarddan gowrak adama telewideniýe gepleşiklerini we beýleki hyzmatlary hödürlemek mümkinçiligi bar.
“Emeli hemranyň uçurylmagy Türkmenistanyň kosmos döwleti bolmagy ugrundaky ilkinji möhüm ädimdir” diýip, “Thales Alenia Space” kompaniýasynyň prezidenti we ýerine ýetiriji başlygy Jean Loic Galle “SpaceX” websaýtynda çap edilen wideoda belledi.
“TurkmenAlem52E” atly emeli hemra, düýbi Amerikanyň Kaliforniýa ştatynda ýerleşýän “SpaceX” ady bilen tanalýan “Space Exploration Technologies” kompaniýasy tarapyndan kosmosa uçurylan 18-nji emeli hemradyr.


text:
Aşgabatda ýaşaýyş jaýlaryň daşynda agaçlaryň çapylmagynyň dowam edýändigi barada habar berilýär. Ýerli ýaşaýjylar bu ýagdaýa özleriniň düşünmeýändigini aýdýarlar. Aşgabadyň 6-njy kiçi etrapçasynyň ýaşaýjysy 70 ýaşly pensioner Olga Alekseýewna Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Siz öz howlygyňyzdaky baglaryňyzyň çapylandygyny aýdýarsyňyz. Bu barada has takygrak gürrüň beräýseňiz?
Olga Alekseýewna: Men 1962-nji ýyldan bäri mikroraýonda ýaşaýaryn. Biz bu ýere göçüp gelenimizde, bize öz eýwanlaryňyzyň öňünde agaç ekiň diýipdiler. Biz şeýtdik. Soňabaka maklýuralary ekip başladyk, sebäbi olar gowy kölege we salkynlyk berýär. Prezidentiň şäherde ösümlikleri ekmek barada permany hem bardy. Näme sebäpden häzir şol agaçlary ýok edýärler? Indiki tomusda näme bolar, howamyz şeýle bir yssy, gün şeýle bir gyzýar, biz diňe agaçlaryň kölegesinde salkyn tapýardyk. Indi bolsa agaçlaryň bolan ýerleri boşap galdy.
Azatlyk Radiosy: Agaçlaryň çapylyp ýok edilmegine ýaşaýjylar nähili garaýarlar?
Olga Alekseýewna: Erbet garaýarlar, çapylýan ähli agaçlar, maklýuralar örän seýrek ösümliklerdir. Maklýuranyň örän uzyn kökleri bar, ol ýeriň çuňňur bir ýerlerinden suw alýar. Bu agaç örän gowy kölege berýär. Emma agaçlaryň ählisini ýok edýärler, näme üçin? Häzir biziň töweregimizde ähli agaçlary çapyp aýyrýarlar, hatda çapmak bilenem oňman, köwçeläp köki bilen goparyp taşlaýarlar.
Azatlyk Radiosy: Häkimiýetler agaçlaryň çapylmagynyň seäplerini halka düşündirýärlermi?
Olga Alekseýewna: Düşündirmeýärler. Men birnäçe gezek baryp, sebäbini soradym. Bize görkezme berildi, bizem agaçlary çapýarys, diýdiler. Başga hiç zat aýtmadylar.
Azatlyk Radiosy: Çapylýan agaçlaryň arasynda miweli agaçlaram barmy?
Olga Alekseýewna: Ýok, olar miweli agaçlar däldi, olar maklýuralardy. Indi olaryň ýerine arça agaçlary ekiler diýip gürrüň edilýär.
Azatlyk Radiosy: Agaçlar çapylandan soň mikroraýonyň görnüşi nähili ýagdaýda?
Olga Alekseýewna: Bar zat derbi-dagyn. Bu ýerde ýöremek hem göwnüňe ýakmaýar. Olar yzlaryny ýygnaman gidýärler.
Azatlyk Radiosy: Çapylýan agaçlar ýaşaýjylar tarapyndan ösdürilip ýetişdirildimi ýa-da öz wagtynda häkimlikler tarapyndan hem ekilipmidi?
Olga Alekseýewna: Şol agaçlary döwlet hem ekipdi, ýerli ilat hem ekipdi. Bize agaçlary öý-hojalyk edaralaryndan getirýärdiler, bizem ekýärdik. Biz şol agaçlary 1962-nji ýyldan bäri ekip ýetişdiripdik. Indi bolsa olaryň köwçeläp ýok edilýänine ýüregim awaýar.
Azatlyk Radiosy: Agaçlaryň çapylyp aýyrylmagyna ýaşaýjylar nähilidir bir garşylyk görkezdilermi?
Olga Alekseýewna: Ýok, garşylyk görkezmediler. Diňe agaçlary çapýanlaryň ýanyna baryp, munuň sebäplerini soraýarlar. Işçiler bolsa biziň näme işimiz bar, buýruk berildi, bizem şol buýrugy ýerine ýetirýäris diýip, jogap berýärler.
Azatlyk Radiosy: Agaçlar bilen birlikde goşmaça gurluşyklaryň hem aýrylandygy aýdyldy. Goşmaça gurluşyklar kän ýykyldymy?
Olga Alekseýewna: Pristroýkalary, ýagny goşmaça gurluşyklary ýykdylar. Olar ýaşaýyş jaýlardan üç metr uzaklykda bolmaly. Elbetde, bu gowulyga getirmedi, indi öň pristroýkalaryň duran ýerlerinde awtoulaglary goýýarlar. Bu bolsa howanyň hapalanmagyna getirýär. Üstesine, indi maşynlardan ýaňa jaýlaryň golaýynda ýöremek hem howply boldy. Bu ýerde bolsa çagalar hem oýnaýarlar ahyryn.
Azatlyk Radiosy: Agaçlar çapylmazdan ozal şol maşynlar nirede saklanýardy?
Olga Alekseýewna: Öň şol ulaglaryň duralgalarda, awtoparklarda duran bolmagy mümkin. Indi bolsa her kim öz maşynyny jaýyň öňünde goýýar. Onsoň agaçlaryň çapylmagyndan soň galan hapalar hem çaşyp ýatyr. Çapylan agaçlar şol badyna äkidildi, emma ondan galan hapalar, daşlar, taýaklar we beton [bölekleri] ýaly zatlar öňki ýerinde ýatyr.


text:
Şu gün Yragyň demirgazyk serhet ýakasynda kürt ilatynyň ýaşaýan raýonynda Türkiýäniň howa güýçleriniň geçiren hüjümlerinde azyndan 30 töweregi adam öldi.
Yragyň Sirnak prowinsiýasynyň Uludere şäheriniň meri Fehmi Ýaman bu şäheriň golaýynda geçirilen hüjümden soň 30 sany jesediň tapylandygyny aýtdy.
Mundan daşary, prowinsiýanyň Geňeş agzasy Ertan Eris bu prowinsiýanyň Ortasu obasynda-da azyndan 11 adamyň jesediniň anyklanandygyny mälim etdi.
Yragyň şu demirgazyk regionyndaky Kürdüstan Işçiler partiýasyna degişli söweşijiler Türkiýäniň günorta-gündogar serhet raýonlaryna yzygiderli hüjüm edip gelýärler.


text:
Ukraina Birleşen Milletler Guramasynyň Geňeşine ýurduň gündogarynda iki ýyl bäri dowam edýän konfliktiň soňuna ýetmek dogrusynda syýasy öňe gidişlik gazanylmazdan öň, separatistler bilen ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygyň güýçlendirilmelidigini aýtdy.
Ukrainanyň daşary işler ministriniň orunbasary Wadym Prystaiko şu hepdäniň ahyrynda belleniljek prawoslawlaryň pasha baýramçylygynyň soňky aýlarda artan ýowuzlykdan soň, parahatçylygyň güýçlenmegine mümkinçilik döretmegi mümkin diýdi.
“Eger biz şu mesele bilen başlap bilsek, soňra biz harby güýçleri çykarmak we beýleki problemalary çözmek barada öňe gidişlik gazanyp bileris” diýip, 28-nji aprelde Prystaiko BMG-niň geňeşinde aýtdy.
Bu geçen ýylyň dekabr aýyndan bäri -BMG-niň Ukraina babatynda geçiren ilkinji geňeşidir.
Ukraina BMG-niň geňeşinde ýurduň gündogaryndaky Donetsk regionynda ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygyň bozulmagyny maslahat etmegi sorady.
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň gözegçileri Ukrainanyň gündogaryndaky çaknyşyklaryň soňky hepdelerde alada döredýän derejä ýetendigini aýdýarlar.


text:
Ysraýyl we Türkiýe öz aralarynda alty ýyl bäri dowam edýän güýçli gapma-garşylygyň soňuna çykmak boýunça barlyşyk ylalaşygyny yglan etiler.
Ysraýylyň premýer-ministri Benjamin Netanýahunyň 27-nji iýunda Rimde aýtmagyna görä, ylalaşyk durnuksyz Ýakyn Gündogara “durnuklylyk” getirmek maksadyna gönükdirilýär.
Şol bir wagtyň özünde-de Türkiýäniň premýer-ministri Binali Ýildirim beýannama bilen Ankarada çykyş etdi.
Öz wagtynda ýakyn ýaran bolan iki ýurduň gatnaşyklary alty ýyl mundan ozal Ysraýylyň harby deňiz güýçleri gämide barýan dokuz türkiýelini öldürmeginden soň ýaramazlaşypdy. Ynsanperwer kömegini alyp barýan gämi Hamasyň gözegçiligindäki Gazanyň daşynda Ysraýylyň döreden gabawyny böwsüp geçmäge synanyşypdy.
27-nji iýunda yglan edilen ylalaşyga laýyklykda, ýurtlar diplomatik gatnaşyklaryny doly derejede dikelderler. Ysraýyl 20 million amerikan dollary möçberinde kompensasiýa tölär we Türkiýä Gazada kömek proýektleriniň ençemesini amala aşyrmaga rugsat berer.


text:
Fransiýaly saýlawçylar merkez-sagçy Respublika partiýasynyň prezidentlige kandidatyny seçmek üçin ses berýärler.
Fransua Fillon bir hepde ozal geçirilen birinji tapgyr bäsleşikde 44 prosent ses alyp, 28.5 prosent ses alyn garşydaşy Alain Juppeden üstün çykdy.
27-nji noýabrdaky saýlawlaryň ýeňijisi geljek ýazynda prezident saýlawlaryna gatnaşar.
Prezident saýlawlary maý aýynda, respublikanlaryň kandidaty bilen aşa sagçy Milli frontuň lideri Marine Le Peniň arasyndaky bäsleşik esasynda geçiriler öýdülýär .
Fillon Parižde ses berdi, Juppe öz häkimlik edýän şäheri Bordoda ses berdi.
Iki erkek hem ozal premýer-ministr bolan.
Fillon Fransiýanyň «rewolýusiýanyň gyrasynda durandygyny» we radikal özgerişlik isleýändigini duýdurdy.
Juppe sazlaşyga we dürlülige üns berdi we öz garşydaşyny rus prezidenti W.Putine ýakyn durmakda aýyplady.


text:
Gyrgyz we özbek resmileri Gyrgyzystanyň Oş welaýatynyň serhedinde ýerleşýän jedelli territoriýanyň töweregindäki dartgynly ýagdaýy maslahatlaşdyrlar.
Gyrgyz serhet gullugynyň metbugat wekili Sajida Çokoloýewanyň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, duşenbe güni geçirilen ýygnanyşyk Gyrgyzystanyň Aksy welaýatynda bolýan ýagdaýlary öz içine alýar.
Aksy etrabynyň ýerli ýaşaýjylary Gyrgyztelekomyň eýeçiligindäki ýerli radiogeçiriji enjamyň, ýagny elektromagnit tolkunlarynyň kömegi bilen radio gepleşigini berýän abzalyň ýanynda mundan birnäçe gün ozal özbek gümrük gullugynyň işgärleriniň peýda bolmagyna protest bildirip çykyş etdiler.
Protestçiler özbek gümrük gullugynyň işgärlerini hepdäniň ahyrynda jedelli territoriýadaky dagyň depesinde özbek milli baýdagyny galtgamakda aýyplaýarlar.
1991-nji ýylda Sowet Soýuzy darganyndan bäri 1000 kilometr uzynlygyndaky gyrgyz-özbek araçäginiň 300 kilometri iki ýurduň arasyndaky jedelli territoriýa bolmaga dowam edýär.


text:
Türkmenistanda binalary gurmak ýa-da olary abadanlaşdyrmak işleriniň 80%-i indiden beýläk ýerli gurluşyk kärhanalary tarapyndan amala aşyrylar.
“Turkmenistan.ru” websaýtynda 4-nji oktýabrda berlen maglumatda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň gol goýan täze resminamasyna laýyklykda, ýurtda alnyp barylýan gurluşyk işlerinde ýerli gurluşyk kärhanalarynyň paýynyň gitdigiçe artýandygy aýdylýar. Emma gürrüňi edilen bu dokumente haçan we nirede gol goýlandygy barada açyk maglumat berilmeýär.
Habarda aýdylmagyna görä, bu resminama “ýuridiki taraplar bilen gol çekilen şertnamalar esasynda ýurtda desgalary, jaýlary gurmakdaky ýa-da olary abadanlaşdyrmakdaky, rekonstruksiýa etmekdäki işiň (şertnamada göz öňünde tutulan gurluşyk materiallaryny hem-de tehnikany göz öňünde tutmazdan) 80%-ni türkmen tarapynyň amal etmelidigini kepillendirýär”.
Şol bir wagtda, “ähmiýeti uly bolan senagat binalary salynan, gurlan wagtynda bu resminamadan çykmaga rugsat edilýändigi” hem maglumatda aýdylýar. Emma “ähmiýeti uly bolan senagat binalaryna” nähili gurluşyklaryň degişlidigi aýdyňlaşdyrylmaýar.
Milliardlarça dollar ýurduň daşyna goýberilýär
Ýeri gelende bellesek, täze düzgüni ýerine ýetirmedik ýerli ýa-da daşary ýurt kärhanalaryna garşy nähili çäräniň görüljekdigi barada hem halk köpçüligine hiç hili maglumat berilmeýär.
Emma resmi metbugatda aýdylmagyna görä, täze resminama laýyklykda, bu çäreler “Türkmenistanda gurluşyk pudagyny ösdürmäge, ýerli gurluşyk kompaniýalarynyň işleriniň mümkinçiliklerini giňeltmäge, şeýle hem inwestisiýalary has ýerlikli peýdalanmaga gönükdirilendir”.
Berdimuhamedowyň gol goýan bu resminamasy Türkmenistan ykdysady kynçylyklary başdan geçirýän, ýagny döwlete degişli edara-kärhanalaryň ençemesinde aýlyk haklarynyň wagtynda berilmeýändigi we bankomatlarda nagt puluň köplenç tapdyrmaýandygy barada maglumatlaryň peýda bolan mahalyna gabat geldi.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistan garaşsyzlygyny alany bäri, ýurtda giň gerimde amala aşyrylýan gurluşyk işleriniň aglabasy daşary ýurt kompaniýalaryna berlip, munuň netijesinde milliardlarça dollar möçberindäki pul serişdesi ýurduň daşyna goýberilýär.
“Wagtynda kabul edilen karar”
Ýerli synçy we ýazyjy Amanmyrat Bugaýewiň sözüne görä, bu resminama “gazdan, nebitden we pagtadan gelýän gyzyl pullaryň ýurduň içinde galmagy üçin, wagtynda kabul edilen karardyr”.
“Iň esasy zat, ýurdy häziri ykdysady krizisden bir zat gorasa, şol ýaňky kabul edilen karar şonuň kerwenbaşysy bolmaly. Sebäbi ýurduň özüniň puly, maliýe serişdesi ýurduň içinde galýar. Şuňa gol çekilmegi ýurduň altyn zapasyny, altyn pulunam tygşytlamaga gowy zat, ýerine ýetirip bilseler...”.
Şol bir wagtyň özünde, ýurtdaky gurluşyk işleriniň 80%-niň ýerli gurluşyk kärhanalaryna berilmegine olaryň näderejede taýýardygy barada hem dürli garaýyşlar bar.
Bugaýewiň sözlerine görä, ýurtdaky gurluşyklaryň aglabasy Aşgabatda amala aşyrylýar. Emma welaýatdan gelýän türkmenistanlylaryň paýtagtda hasaba durmak meselesindäki käbir býukratik bökdençlikler bolsa, heniz hem dowam edýär.
“‘Propiska’, ýagny “ýazga durmak” kynçylyklary, hünärli işçi kadrlarynyň, ýörite hünär öwrediji tehnikumlaryň ýetmezçiligi sebäpli ýerli kärhanalaryň näderejede taýýardygy sorag astynda galýar. Şol sebäpli, mugtuna hünär mekdeplerini açmaly, okuwyň ýarysy teoriýada, beýleki ýarysam praktikada amala aşyrylmaly. Okuwyň praktika döwründe olara [studentlere] aýlyk haklary tölenmeli” diýip, ýerli synçy we ýazyjy Amanmyrat Bugaýew aýdýar.


text:
Aşgabatdaky gepleşikleriň çäginde “Türkmengaz” we “Gazprom” türkmen gazynyň söwdasy barada özara şertnama üýtgetmelere hem goşmaçalara gol çekdiler. Baglaşylan ylalşyklara ýurtlaryň bilelikde işleşmeginiň ugurlaryny takyklaşdyrmak boýunça “möhüm ädim” diýip, resmi derejede baha berildi.
Aşgabatda Türkmenistanyň we Orsýetiň prezidentleri arasynda gelnen ylalaşyklara görä, 2010-njy ýylda “Gazprom” Türkmenistandan 30 milliard kubometr gazy satyn alar. Gaz 1-10-njy ýanwar aralygynda akdyrylyp başlanar.
Resmi maglumatlara görä, Türkmenistanyň gaz geçiriji sistemalaryny birleşdiriji “Gündogar-Günbatar” gaz geçirijisiniň durmuşa geçirilmegine “Gazpromyň” gatnaşmagy barada hem taraplar arasynda ylalaşyldy.
Aşgabat gaz eksport derejesini dikeltdi
Käbir maglumatlarda ýakynda Hytaýa tarap turbany işe girizip, Eýrana tarap hem täze turbany açmaga taýýarlanýan Aşgabadyň Orsýet bilen baglaşan ylalaşyklary arkaly ýurduň gaz eksportynyň balansyny dikeltmegi başaranlygy bellenilýär. Emma munuň bilen birlikde Türkmenistanyň “Nabukko” proýektine ünsüni gowşatmagynyň ähtimaldygyny “Trend” internet neşiri belledi. ,
Maglumatda aýdylyşyna görä, Hazar regionynyň gazyny Ýewropa Bileleşigine akdyrmak boýunça bahasy 7,9 milliard ýewrolyk “Nabukko” babatynda öz planlaryny Aşgabat ilkinji gezek Orsýet bilen gaz konfliktiniň gyzgalaňly döwründe mälim edipdi. Türkmen gazy Orsýete näme üçin gerek?
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň energiýa meseleleri boýunça bilermeni Brýus Pannieriň pikirine görä, soňky döwürde krizis sebäpli öz gazyny satmakda-da kynçylyk çekýän Orsýete türkmen gazy onçakly gerek däl. Bilermeniň pikirine görä, Moskwanyň Aşgabat bilen soňky ylalaşygy Kremliň türkmen gazynyň özüne elýeterli bolmagynyň mümkinçiligini ýitirmejek bolýanlygyny we “Gazpromyň” Türkmenistanda uzak möhletleýin ornaşmagyny isleýänligini görkrezýär.
“Orsýetiň ”Gazprom” kompaniýasynyň “Nabukkonyň” gurluşygyna özüniň “Günorta Akym” proýektine bäsdeş hökmünde garaýanlygy hiç kim üçin syr däl. Bu “Gazpromyň” Türkmenistanda ornaşmak kararyna gelmeginiň sebäpleriniň biri bolup biler. Sebäbi Orsýet türkmen gazyny satyn almak bilen öz gazynyň esasy hyrydary bolan Ýewropanyň bazarlaryna gazy göni akdyrmagy göz öňünde tutýan “Nabukko” proýektiniň ähmiýetini gaçyrmak isleýän bolmagy mümkin” diýip, Brýus Pannier aýtdy. “Nabukkonyň” geljegine berip biljek täsiri
Käbir synçylar türkmen-orsýet gas hyzmatdaşlygynyň Türkmenistanyň “Nabukko” degişli planlaryna ýetirip biljek täsiriniň taraplar arasynda gelnen ylalaşykda göz öňünde tutulýan şertlere baglydygyny belleýärler.
Energiýa meseleleri boýunça rumyniýaly bilermen Dan Sucio köpçüligiň dykgatyna ýetirilen maglumatlaryň çäklidigini bellemek bilen türkmen-ors strategik hyzmatdaşlygy baradaky ylalaşygyň beýleki proýektlere, şol sanda “Nabukko” proýektiniň geljegine ýetirip biljek täsiriniň häzirlikçe kesgitsiz galýanlygyny belledi: “Nabukko” proýekti o diýen üstünlikli alnyp barylmaýar. Şonuň üçin Türkmenistanyň beýleki taraplar bilen ylalaşyk baglaşmak isleýänligi düşnükli. Emma mesele Türkmenistanyň “Gazprom” bilen baglaşýan ylalaşyklarynda”.
Nabukko proýekti o diýen üstünlikli alnyp barylmaýar. Şonuň üçin Türkmenistanyň beýleki taraplar bilen ylalaşyk baglaşmak isleýänligi düşnükli.
Dan Sucionyň pikirine görä, “Nabukko” ýaly proýektleriň geljegine Türkemenistanyň Orsýet bilen baglaşan ylalaşygynyň mazmuny we has takygy ylalaşykda göz öňünde tutulan düzgünleri täsir ýetirip biler.
Şol bir wagta-da Orsýet bilen baglaşylan şertnamalarda Türkmenistanyň beýleki taraplar bilen hyzmatdaşlygyny çäklendirýän düzgünler göz öňünde tutulmadyk bolsa, Türkmenistanyň häzirki herektleri ýurduň pursatdan peýdalanýanlygyny aňladyp, ýurduň gyzyklanma bildirýän beýleki proýketler, şol sanda “Nabukko” boýunça planlaryna täsir ýetirip bilmez diýip, Dan Sucio Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda aýtdy.
Orsýetiň prezidenti D.Medwedewiň Aşgabada sapary Türkmenistan-Hytaý gaz geçirijisiniň açylmagynyň yz ýany boldy. 14-nji dekabrda Hytaýa tarap turbany işe girizen Türkmenistan ýakyn günlerde Eýrana tarap hem täze gaz geçirijini açmaga taýýarlanýar. Eýrana akdyrylýan gazyň mukdaryny ýylda 20 milliard kubometre ýetirmäge mümkinçilik berýän täze gaz geçirijisiniň şu ýylyň aýagyna çenli açyljagy habar berildi. Aşgabadyň täze gaz geçirijileri babatyndaky pozisiýasy
Türkmenistan özüniň bu täze gaz geçirijilerini açmagynyň ýurduň eksport marşrutlarynyň ugurlaryny üýtgetmek staretegiýasynyň netijesi bolup durýanlygyny we syýasy sebäpler bilen bagly däldigini aýdýar. Bu barada 18-nji dekabrda Turkmenistanyň Moskwadaky ilçihanasynda geçiren metbugat konferensiýasynda Türkmenistanyň Orsýetdäki Adatdan daşary we doly ygtyýarly ilçisi Halnazar Agahanow aýtdy.
Emma Agahanow Türkmenistanyň diwersifikasiýa kursunyň, Türkmenistan-Gazagystan-Orsýet proýketiniň dumuşa geçiriljegine hem şübhe döretmeýänligini belledi. Bu barada “Turkmenistan.ru” internet gazeti ýazdy.
Öz nobatynda Orsýetiň Türkmenistan-Hytaý gaz geçirijisiniň açylmagyny makullaýanlygy we goldaýanlygy hem habar berildi. “Biz şeýle proýektleri goldaýarys”, “Orsyýet özbaşdak we beýleki partnýorlary bilen bilelikde energiýa göterijileriniň akdyrylmagy boýunça infrastrukturany giňeltmek ugrunda iş alyp barýar” diýip, “RIA Nowosti” agentligi Orsýetiň wise-premýeri Igor Şuwalowyň ýakyn günlerde aýdanlygyny ýazýar.
22-nji dekabrda Aşgabatda gol çekilen dokumentleriň çäginde Turkmenistanyň “Gündogar-Günbatar” gaz geçirijisiniň gurluşygyna “Gazpromyň” goşulmagynyň Orsýet üçin iň uly üstünlik bolanlygyny “Gazeta.ru” internet neşri belledi. Maglumatda “Gündogar-Günbatar” gaz geçirijisi soňky onýyllygyň iň uly proýekti diýlip atlandyryldy.
“Gazprom” kompaniýasynyň resmi maglumatyna görä, Aşgabatdaky gepleşiklerde taraplar “Gündogar-Günbatar” gaz geçirijisini bilelikde amala aşyrmak barada ylalaşyga geldiler. Taraplar özara gatnaşyklarynyň konstruktiw häsiýetini bellediler. “Gündogar-Günbatar” gaz geçirijisi Türkmenistanyň gaz-transport sistemasynyň birleşdiriji bölegi bolup, türkmen gazynyň durli ugurlara akdyrylmagyna mümkinçilik berer.
“Gündogar-Günbatar” proýektine “Gazpromyň” gatnaşmagy Aşgabadyň eksport planlaryna nähili täsir ýetirip biler? Brýus Paniýer “Gündogar-Günbatar” gaz geçirijisiniň gurluşygyna “Gazpromyň” gatnaşmagy Türkmenistanyň gaz serişdeleriniň özi üçin elýeterli bolmagyny isleýän Orsýet üçin uly üstünlik bolup durýanlygyny belledi. Emma ekspert “Gazpromyň” Türkmenistanyň planlaryna päsgelçilik döredip biljegine şübheli garaýanlygyny aýdyp, öz pikirini “Gündogar-Günbatar” gaz geçirijisinden ugur alýan gaz ýataklaryny Türkmenistanyň entek hiç kime wada bermänligi bilen düşündirdi.


text:
Ýakynda Aşgabadyň 55-nji orta mekdebinde irden geçirilýän lineýkada mekdep müdiri okuwçylara internetdäki sosial saýtlara girip, şol sahypalarda hasap açmazlygy hem-de öz surtlaryny goýmazlygy tabşyrypdyr. Tabşyryk äsgerilmese, şol hasaplaryň eýelerine garşy çäre görülmeginiň mümkindigi hem duýdurylypdyr.
Şol bir wagtyň özünde Türkmenistanda Facebook sahypasy indi ep-esli wagtdan bäri ýapyk bolup, Twitter, WeChat, WhatsApp, Viber, Line ýaly sosial programmadyr sahypalar hem wagtal-wagtal petiklenýär.
Eýsem, Türkmenistandaky bu täze tabşyryk barada siz näme pikirde? Şeýle-de, ýurtda siz şeýle programmalardan we sosial sahypalardan peýdalanýarsyňyzmy? Ulanyan bolsaňyz, olaryň böwedini geçmek üçin nähili usullardan peýdalanýarsyňyz?
Täze Tolkunyň nobatdaky gepleşiginde şu tema barada gürrüň ederis. Bu baradaky tejribeleriňizi we garaýyşlaryňyzy aşakdaky forumda galdyryp bilersiňiz.
Isleseňiz, öz pikiriňizi gepleşigimize gatnaşyp hem beýan edip bilersiňiz. Biz bilen aragatnaşyk gurmak isleseňiz, hat@azatradio.org email adresimize hat ugradyň. Özümiz siziň bilen habarlaşarys.


text:
Britan şahyry we žurnalisti Jeýms Fenton şu ýylyň PEN Pinter baýragyna, ýazyjylara batyrlyk üçin berilýän halkara sylaga mynasyp boldy. Sudýalar ony "häkimiýete hakykaty gönümel, gorkusyz we owadan" aýdyp bilmekde tarypladylar.
Bu baýrak öz kriteriýasyny merhum ýazyjy Harold Pinteriň Nobel baýragyny alanda sözlän sözünden alýar.
Pinter şol sözünde özüniň graždan hökmündäki ynanjyndan söz açyp, biziň durmuşlarymyzyň we jemgyýetlerimiziň çyn hakykatyny kesgitlemek üçin adamyň dünýä göni garap, gypynç etmän "kesgin intellektual aýgytlylygyny" görkezmeginiň "hökmanydygyny" aýdypdy.
"Eger-de biziň syýasy pikir-düşünjämiz şeýle aýgytlylygy öz içine almasa, onda biziň özümizde ýitere gelen zady - adam mertebesini dikeldip biljegimize hiç bir umyt galmaýar" diýip, Pinter 2005-nji ýylda aýdypdy.
Bu baýrak ozal Salman Ruşdi, Tom Stoppard we Karol Ann Daffi mynasyp bolupdy. Žýuriniň göwnünden turan goşgularyň biri-de Fentonyň "Gan we gurşun" goşgusy boldy.
Biz bu goşgynyň iňlisçeden terjimesini Azatlygyň okyjylaryna hödürlemegi makul bildik.
Gan we gurşun
Sen olaryň edenne bak,
Seretme gep, söz urşuna.
Gan bilen ýazylan, bilseň,
Guýlandyr ilki gurşuna.
Gurşun parçalar ýüregi,
Gurşun geçse, dargar beýni.
Gan bilen ýazylan, bilseň,
Gurşundan guýlandyr aýny.
Ýürek bir deprekdir, bilseň,
Hem depregiň duzagy bar.
Duzak gan içinde gurlan.
A gan howadan aňkaýar.
Sen olaryň edenne bak.
Seret, näme bolar ahyr.
Sen gany gör siňe bakyp,
Hem diňle depregiň ahyn.


text:
Wengriýada köpçülikleýin habar serişdeleri barada güýje giren kanunyň habar serişdelerinde dürli pikirlilige howp salmagy mümkin diýip, ÝHHG alada bildirýär.
Kanun, hususan-da, köpçülikleýin habar serişdeleriniň işi boýunça döwlet geňeşini döretmegi, eger habar serişdeleriniň materialyny “obýektiw däl” hasap etse, jerime salmak hukugyny geňeşe bermegi göz öňünde tutýar.
“Dolandyryjy partiýanyň wekilleriniň bu geňeşe baştutanlyk etmegi aýratyn alada döredýär” diýip, ÝHHG-niň metbugat azatlygy meseleleri boýunça wekili Dunýa Miýatowiç aýtdy.
Wenger häkimiýetleri kanunyň metbugat azatlygyny asla çäklendirmeýändigini öňe sürýär.
Emma premýer-ministr Wiktor Orbanyň sözlerine görä, eger ýewropa gurluşlary dokumenti tankytlamasyny dowam etdirse, oňa düzedişler girizilmegi mümkin.


text:
Pakistanyň demirgazyk-günbatar sebitinde ABŞ-nyň pilotsuz uçarlarynyň hüjümine meňzeýän howa zarbasynda iki adamyň öldürilendigi habar berilýär.
Ýerli resmileriň berýän maglumatyna görä, howa zarbasy şenbe güni, söweşijidigi öýdülýän bu iki adamyň motosiklet sürüp barýan mahaly amala aşyrylypdyr.
Bu wakanyň Demirgazyk Waziristan sebitiniň Mir Ali regionynda ýüze çykandygy aýdylýar. Bu ýer yslamçy ekstremist toparlarynyň berk ornaşan sebiti hökmünde häsiýetlendirilýär.
“AFP” habar gullugynyň ýerli resmilere salgylanyp berýän maglumatynda, söweşijidigi öýdülýän bu iki adamyň Türkmenistanyň raýatydygy çak edilýändigi aýdylýar. Bu maglumaty häzirlikçe tassykladyp bolmady.


text:
Türkmenistanda pagta hasylynyň ýygymyna taýýarlyk işleri dowam edýär. Resmi türkmen metbugaty pagta öndürijilere gerekli şertleriň döredilýändigini, “olar bilen özara hasaplaşyklaryň guralyny kämilleşidrmek maksady bilen netijeli işleriň durmuşa geçirilýändigini” nygtaýar.
Şol bir wagtda, Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbir kärendeçiler döredilýän şertlerden belli bir derejede nägilediklerini aýdýarlar. Ömrüniň aglaba bölegini pagta ýygymy bilen geçiren maryly 74 ýaşly Ogulnur ene, häzir gerekli dermanlary almaga hem ýagdaýynyň ýokdugyny aýdýar.


text:
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrowa, eger Orsýet gündogar Ukrainadaky ýagdaýy köşeşdirip, öz serhetdäki goşunlaryny yzyna çekmese, Orsýetiň munuň üçin goşmaça netijeler bilen ýüzbe-ýüz boljagyny duýdurdy.
Birleşen Ştatlaryň resmisi bu duýduryşyň 12-nji aprelde, Lawrow bilen edilen telefon gürrüňinde berlendigini aýtdy.
Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň beýanatynda «Kerri öz aladalaryny tassyklap biljek hiç bir anyk fakty berip bilmedi» diýilýär.
Lawrow öz gezeginde Kerrä ukrain häkimiýetleriniň gündogar Ukrainada islendik ýaragly hereketi planlaşdyrylan gepleşikleri töwekgellige salyp biler diýdi.
Ol gündogar Ukrainadaky etniki ruslara garşy islendik güýç ulanylmasy hyzmatdaşlyk mümkinçiligine, şol sanda Ženewada 17-nji aprelde dört tarapyň gatnaşmagynda geçirilmekçi gepleşiklere zyýan ýetirer diýdi.


text:
Aelita - Marsyň şa zenany
Sowet döwründe režissýory Ýakow Protazanowyň goýan "Aelita - Marsyň şa zenany" atly sessiz filmi planetalara syýahaty görkezen dünýädäki ilkinji kinofilmdir.
Bu klassyky film Alekseý Tolstoýyň ylmy-fantastiki romany esasynda surata düşürilipdir. Filmde wakalar 1921-nji ýylda başlanýar. Ýurtda Graždanlyk urşunyň ýaňyja gutaran wagty.. Halk açlyk çekýär. Ýurt çöküp barýar. Edil şol wagt hem Los hem Spiridon atly iki sany inžener kosmosdan täsin radiosignal alýarlar.
Marsda bolsa Gor atly bir adam Ýer planetasyndaky durmuşy yzlamaga mümkinçilik berýän enjam oýlap tapýar. Oňa açyşy barada ile habar bermek gadagan edilýär. Emma Marsyň şa zenany Aelita şeýle enjamyň bardygyny bilýär we enjamyň üsti bilen özüne ýer planetasyny görkezmegini haýyş edýär.
Şa zenan enjamdan ýer planetasyna tomaşa eden mahaly gaty köp zady görýär. Şol mahal ogşaşýan bir är-aýaly görýär. Ondan soň Aelita ýer planetasy hakda has köp maglumat edinmek isleýär. Şol bir wagtyň özünde hem ýer planetasynda hälki ogşaşýan är-aýalyň durmuşyndan pursatlar görkezilýär. Nataşa ärindan aýrylyp, söýgülisi bilen ýaşaşmaga başlaýar. Onuň söýgülisi bolsa gyzyl planeta syýahat edýär.
Ol ýerde adama meňzeýän jandarlar bilen ýaşap, olary gaty berk düzgünde dolandyrýan gözel Aelita bilen tanyşýar. Film sowet konstruktiwizmi kadasynda surata düşürilipdir.
Amfibiýa adam
Wladimir Çebotarýowyň we Gennadiý Kazanskiniň surata düşüren sowet kinoprokatynyň lideri bolan, iň köp girdeji getiren bu romantiki ylmy-fatastiki kinofilminde Argentinanyň ýaşaýjylary we balykçylar deňizde peýda bolan geň mahlugy görüp, nätjeklerini bilenoklar.
Zurit atly bir peýdakeş söwdagär dellal şol mahlugy tutup, ony biznes çeşmesine öwürmegi ýüregine düwýär.
Filmiň baş gahrymany, balyk öýkenli kämilleşdirilen ýaş ýigidiň ady - Ihtiandr. Ol alym Salwadoryň geçiren ylmy synagynyň netijesi. Alym ony bir jandardan beýleki jandara beden agzalaryny göçürmek usuly arkaly döredýär. Ihtiandr öýde ösüp-ulalýar. Onuň dostlary delfinler bolýar.
Bir gezek Ihtiandr deňizde gark bolup barýan gyzy halas edýär. Ol waka Ihtiandryň durmuşyny düýpgöter özgerdýär.
Soňra Ihtiandr bilen gözel gyz Katieriň arasynda gatnaşyk başlanýar. Gyzyň kakasy Baltazar bolsa ony barly bir adama durmuşa çykarmagy ýüregine düwen ekeni. Onsoň ol barly adam özüni gyza, hamana, ony gark bolup barýarka ölümden gutaran kişi diýip tanadýar. Huşuna gelen gyzam oňa ynanýar.
Dellal Zurit "Deňiz şeýtanyny" ele salýar. Salwador bolsa Zuritiň gämisine münüp, Ihtiandry onuň hüjüminden halas edýär.
Dellal Zurit Salwadory meniň gämime mündüň diýip aýyplaýar. Onsoň Salwador bilen Ihtiandry tussag edýärler.
Soňra Salwadoryň dosty bolan bir žurnalistiň (ol hem Katiere aşyk eken) kömegi bilen tussaglykdan boşadylýarlar. Ýöne soň Katier gaýdyp Ihtiandra gowşup bilmeýär.
Tussagda köp wagtlap oňaýsyz şertlerde saklanandygy sebäpli, Ihtiandryň ýagdaýy agyrlaşýar. Şol sebäpden ol soňra deňizden başga ýerde ýaşap bilmejek ýagdaýa düşýär.
Apy-tupanlar planetasy
Sowet ýazyjysy Aleksandr Kazantsewiň romany esasynda filmi döreden Pawel Kluşantsewiň surata düşüren kinofilmi (1961), Wenera planetasyna gurnalan syýahaty suratlandyrýar.
Amerikan-sowet kosmonawtlary üç sany kosmiki gämide Wenera iberilýär. Gämilerden biri meteorit bilen kakyşyp, hatardan çykýar. Galan ikisi bolsa barmaly ýerine abat barýar.
Gämileriň birinde sowet kosmonawtlary, beýlekisinde bolsa sowet erkek adamlary we zenanlary bilen amerikalylar hem Amerikada ýasalan adama meňzeş roboty bar. Olar o taýda howply wulkanlar bilen dinozawra meňzeýän wagşy haýwanlara duş gelýärler.
Solýaris
Andreý Tarkowskiý "Solýaris" atly iki bölümli kinofilmi (1972) polýak fantast ýazyjysy Stanislaw Lewiniň ýazan eseri esasynda surata düşürýär.
Filmde adamzadyň ahlak problemalary başga planetalylaryň nukdaýnazaryndan gözden geçirilýär. Ol film Kann kinofestiwalynyň baýragyna hem mynasyp bolýar.
Kinofilmdäki wakalar uzak geljekde bolup geçýär. Solýaristika - uzakdaky Solýaris planetasyny öwrenýän ylymdyr. Şol ylym ugry boýunça hem ýer planetasynda maslahatlar başlanýar. Ol planetanyň doly öwrenilmegi üçin serişde aýyrmagy dowam etmelimi ýa-da etmeli däl diýen netijä gelmäge synanyşyk edilýär.
Şol mahal uçarman Berton Solýaris planetasynyň okeanynyň hem özüçe akylly hereket edýändigini öňe sürýär. Psiholog Kris Kelwin meseläni öwrenmek üçin Solýaris planetasyna uçýar.
"Solýaris" kosmiki ylmy-barlag merkezinde ençe ýyldan bäri Snaut, Sartorýus we Gibarýan atly alymlar ýaşaýar ekeni. Psiholog olaryň ýanyna baran mahaly alymlar toparynyň ruhy ýagdaýynyň bozulandygyny görýär. Indi ol "myhmanlardan" gutulmaga maý tapmaýar.
Soň olaryň biri bolan Gibarýan özüni öldürýär. Özüni öldürmezden owal şeýle diýýär: "Bu wyždan meselesi". Netijede ol planetanyň akylly okeanynyň şol üç alymyň üstünde synag geçirendigi äşgär bolýar. Psiholog Kelwin hem hut şeýle "myhman" hökmünde okeandan täsirlenmäge başlaýar. Okean oňa 10 ýyl mundan owal özüni öldüren aýalynyň keşbini görkezip ugraýar.
Owalbaşda psiholog Kelwin aýalyň keşbinden sypmaga synanyşýar. Ýöne ondan sypyp bilmeýär. Onsoň Kelwin onuň bilen göýä ýaşap ýören janly adam ýaly gepleşmäge başlaýar.
Öz ýagdaýy bilen Kelwine azap çekdirýändigini aňan aýaly özüni öldürmäge synanyşýar. Emma onuň synanyşygy başa barmaýar. Soň alymlar toparynyň agzalaryndan ony öldürmegini haýyş edýär. Olaram onuň haýyşyny ýerine ýetirýärler.
Ondan soň alymlar toparynyň agzalary okeana psiholog Kelwiniň beýni ensifolagrammasyny iberýärler. Onuň netijesinde salgym görünmegi bes edýär. Ýöne ondan soň okeanyň üstünde geň adalar döräp başlaýar.
Ylmy işini tamamlan Kris Kelwin ýer planetasyna, ýagny kakasynyň ýanyna dolanýar. Olar Rembrandtyň "Ýiten ogluň gaýdyp gelmegi" atly suratlaryndaky ýaly görüşýärler.
Ondan soň kamera ýokaryk galýar we ýer planetasynyň hem Solýaris okeanyndaky bir adadygy görkezilýär.
Stalker
A. Tarkowskiniň "Stalker" kinofilmi, sowet ýazyjylary Arkadiý we Boris Strugatskiniň romany esasynda surata düşürilipdir.
Filmdäki hadysalara görä, 20 ýyl mundan owal ol ýere meteorit gaçypdyr. Ondan soň bolsa ol ýerde geň ýagdaýlar ýüze çykmaga başlapdyr. Adamlar hem ýitip başlapdyr. Ol ýerde iň gowy arzuwlaryň hakykata öwrülýän bir otagynyň bardygy barada gürrüňler ýaýrapdyr.
Filmiň baş gahrymany ýaňy täzelikde tussagdan çykan "Stalker" lakamly bir adam. Ol, aýaly we keselli gyzy bilen ýönekeý durmuşda ýaşaýar. Stalker ol ýere bikanun ýagdaýda birnäçe gezek baryp görýär. Adamlary ol ýere gezelenje äkidip, pul gazanýar. Aýaly ondan närazy bolýar. Filmiň başynda ol üç gezek zona gidip, şol otagy tapmaga synanyşyk edýär. Ýöne birnäçe ýüz metr labirint ýollary geçmek gerek bolýar.
Ol ýolda bolsa "et üweýän enjam" ýaly gaty hatarly ýerler bar ekeni. Gahrymanlar şonda-da ahyrynda ol otagy tapýarlar. Olardan biriniň lakamy "Ýazyjy" ekeni. Ýazyjy arzuw etmeli bolanda birden ýüz öwürýär.
Professoryň arzuwy bolsa dileg dilemek däl, eýse ol otagy dargatmak ekeni. Şonuň üçinem öz ýany bilen atom bombasyny getiripdir. Ol adamlaryň teýaňynda ýatan syrly arzuwlarynyň hakykata öwrülip, adamzadyň uly zyýan çekmezligi üçin ol otagy ýok etmegiň kül-külüne düşüpdir.
Stalker ony gepe güýmäp, onuň otagy ýok etmegine päsgel bermek isleýär. Şeýlelikde gahrymanlar hiç hili arzuw etmän, jadyly otagyň ýanyndan yzyna gaýdýarlar.
Nol şäher (Zerograd)
"Nol şäher" atly kinofilm SSSR-de Perestroýka döwrüniň iň uly filmleriniň biridir. (1988)
Karen Şahnazarowyň surata düşüren ol filmi Alekseý Warakin atly moskwaly bir hünärmeniň durmuşynda bolup geçýän wakalara esaslanýar. Ol sowadyjy enjamlaryň tehniki aýratynlygyny üýtgetmek üçin bir önümçülik desgasyna barýar. Ol önümçülik desgasynyň içine giren mahaly geň-taňlyklar başlanýar.
Onuň bir ýarym sagat owal islän synag tagtasy taýýar edilmändir. Sekretar zenan ýalaňaç gezip ýör. Ýöne hiç kim oňa geňirgenmeýär we ähmiýet hem bermeýär.
Baş hünärmeniň sekiz aý owal bir enjam sebäpli ölendiginden önümçilik desgasynyň müdiriniň habary hem ýok ekeni. Önümçilik desgasynyň aşhanasynda hünärmene edil öz kellesine meňzäp duran tort hödürleýärler. Ol ony iýmejek bolanda aşpez namys edip özüni atyp öldürýär.
Azaply ýollardan ýyldyzlara
SSSR-iň dargamagyndan soň ors hipsterleriniň kultuna öwrülen ol kinofilm ýazyjy Kir Buliçowyň romany esasynda (1981) režissýor Riçard Wiktorow tarapyndan surata düşürilýär.
21-nji asyrda orbitada başga planetalylaryň hatardan çykan kosmos gämisi tapylýar, onuň içinde-de gelmişekleriň jesetleri bar. Ýöne olaryň arasynda gumanoid zenan ölmän galan ekeni. Emma ol öz adamsyny ýitiripdir. Ony kosmos gämisinden çykaryp, ýer planetasyna getirýärler.
Alym Lebedew ony öz öýüne äkidýär we oňa "Niýa" diýip at berýär. Aradan wagt geçensoň Niýanyň adamdan daşgary aýratynlygy äşgär bolýar. Gumanoid klonlary dolandyrmak üçin onuň beýnisinde hususy neýromerkez döredilen ekeni.
Niýa öz watany Dessa planetasyny, ol ýerdäki öýüni küýseýär. Ol o taýda biznesmenleriň pul üçin tebigaty zaýalaýandyklaryny gürrüň berýär.
Niýany öz planetasyna iberýärler. Emma Niýa o taýyk dolananda, onuň beýnisi ýerli monopolistiň eline geçýär...


text:
“Waşington post” gazeti anna güni “Günüň suraty” sözbaşysynyň astynda
türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň at üstünde ýylgyryp oturan suratyny çap etdi. Suratyň aşagynda onuň hakyky bäsleşikde Türkmenistanda 12-nji fewralda geçiriljek prezident saýlawlaryndaky ýaly aňsat ýeňiş gazanyp bilmejegi ýaňzydylýar.
“Faýnanşl Taýms” gazeti bolsa, 9-njy fewralda türkmen saýlawlaryna bagyşlap çap eden makalasyny “Türkmenistanyň bir atly ýaryşy”
diýip atlandyrypdyr. Makalanyň awtory Izabel Gorst hepde ahyrynda Türkmenistanda geçjek prezident saýlawlaryndan hiç bir geň-taňlyga garaşmaly däldigini, onda gaza baý ýurda 2007-nji ýyldan bäri ýolbaşçylyk edýän Gurbanguly Berdimuhamedowyň, hatda Merkezi Aziýa ölçeglerinden seredeniňde hem, görnetin öňe saýlanjagyny ýazýar.
Gorst saýlawlarda Berdimuhamedow bilen bäsleşýän ýedi kandidatyň hemmesiniň doly tabynlykdaky elita degişlidigini aýdyp, olaryň ýurduň iň ýokary wezipesi ugrundaky kampaniýada iş başyndaky prezidenti jinnek ýalam tankytlap bilmändiklerini belleýär.
Bu ýagdaýy Sсotsman.сom
internet neşiri hem gözden salmandyr. Habar neşiri Türkmenistandaky alternatiw kandidatlaryň saýlawçylary gös-göni özlerine ses bermegä çagyrmadan geçen, tersine, iş başyndaky prezidentiň gazanan üstünliklerini taryplandyklaryny ýazýar.
“Raýatlary ony “Arkadag”, ýagny “Patron” diýip atlandyrýarlar. Ol prezident, premýer-ministr, ýaragly güýçleriň serkerdebaşysy, dünýäniň gaz ätiýaçlyklarynyň 4 prosentine eýe bolan ýurduň jedelsiz lideri” diýip, bu neşir Berdimuhumedowyň hukuk toparlary tarapyndan dünýäniň iň bir repressiw ýurtlarynyň arasynda goýulýan Türkmenistanda öz prezidentlik möhletini uzaltmagynyň kyn bolmajagyny aýdýar.
Eurasianet.org
internet neşiri Berdimuhamedowyň saýlawlara hakyky bäsleşikli saýlaw diýdirmek üçin yhlas edendigini, ýedi adamyň bäsleşige goşulmagynyň diňe şu sebäp bilen baglydygyny aýdýar. Şeýle-de bu neşir türkmen prezidentiniň ýurduň syýasy sistemasynda açyklygyň tarapynda bolup gürleýändigine, emma, geň ýeri, Türkmenistanda “demokratik” diýlip at berlen ýeke partiýanyň işleýändigine ünsi çekýär. Eurasianet.org Berdimuhamedowyň saýlaw güni golaýladygyça öz hakyky ýüzüni has köp görkezýän ýalydygyny aýdýar. Bu söze delil hökmünde Türkmenistanyň Gazagystan bilen serhetini birtaraply ýapandygy agzalýar we munuň “ses berişligiň plan boýunça gitmegi üçin” edilýändigi ýaňzydylýar.
“Assoşeýted presiň” habarçysy Piter Leonard hem türkmen saýlawlaryna bagyşlan makalasyny “bir atly ýaryş”
atlandyrypdyr. Bu makalada Berdimuhamedowyň häkimiýet başyna ilki gelende demikdiriji awtoritar sistemany gowşatjak ýaly görnendigi, ýöne soň ýuwaş-ýuwaşdan täze şahsyýet kultuny ornaşdyrmak bilen meşgul bolandygy aýdylýar.


text:
Ilat arasynda tas nakyla öwrülen bu degişmäniň her dürli aýdylyşy bar. «Obamyza 'Howo' geldi, 'Kamazlarymyz' toba geldi», «'Howo' geldi oba, 'Kamaz' geldi toba» hem diýilýär. «Howo» ýük maşyny türkmenleriň durmuşyna belli bir derejede öz täsirini ýetirip bildi.
Türkmenistan garaşsyzlygyny alanyndan soň, ýurt gurluşyk meýdançasyna öwrüldi. Äpet gurluşyk desgalary diňe bir paýtagtda däl, eýsem her bir welaýatda alnyp barylýar. Bu gün gurluşyk işleriniň gidýän ýerlerine ýük daşaýan awtoulaglara syn edeniňde garynjalaryň hereketi biygtyýar ýadyňa düşýär.
Gurluşyklaryň esasy bölegi Aşgabatda alnyp barlansoň, paýtagtyň köçelerinde gatnaýan äpet ýük ulaglaryna her ädimde duşmak bolýar. Olaryň arasynda «KamAZ» hem bar, «MAZ» hem bar. Ýöne, has köprägi Hytaýda öndürilen «Howo» maşynlarydyr. Bu maşynlaryň daş keşbi hem beýleki ýük daşaýjy ulaglardan haýbatly.
«Howo» has kuwwatly
Hytaýyň «Sinotruk Howo» korporasiýasy tarapyndan öndürilýän bu ulaglaryň kuzowasy 28 kub metre barabar bolup, onuň ýük göterijilik kuwwaty 45 tonnadyr. Eger Orsýetiň «KamAZlary» ortaça 15 tonna, Belarusyň «MAZlary» 20 tonna ýük göterýän bolsa, «Howonyň» kuwwatynyň nähilidigi derejede ýokarydygy öz-özünden düşnükli bolsa gerek.
Türkmenistanda Hytaýdan getirilýän bu äpet ulaglaryň aglabasy hususydyr. Ulaglaryň bahasy ortaça 60 müň amerikan dollary. «Howonyň» bahasynyň şeýle ýokarydygyna garamazdan, bu äpet ýük ulagyny ikiden, üçden, hatda bäş-altydan saklaýan adamlar hem bar. Olar bu ulaglary kärendesine berip, pul alýarlar.
«Howo» ulaglaryny kärendesine alyp, gurluşyk firmalary üçin ýük çekýänler ortaça 500 amerikan dollaryny alýarlar. Bu ulagy özi satyn alyp, ýük çekýänleriň bolsa bir aýda ortaça iki müň, iki ýarym müň amerikan dollaryny gazanmagy başarýandyklaryny aýdýarlar.
Gurluşyk desgalaryna ýük çekmek potrat görnüşinde bolansoň, iş haky hem çekýän ýüküňe bagly bolup durýar. Näçe köp ýük çekdigiňçe, şonça-da girdejiň artmak bilen bolýar. Şonuň üçin «Howo» ulagy beýleki ýük daşaýjy ulaglara garanyňda düşewündi köp getirýän ulagdyr.
«Howonyň» ýük göterijiliginiň ony öndürýän kärhana tarapyndan 45 tonna diýlip kesgitlenendigine garamazdan, ulag eýeleri bu maşynlara 10-15 tonna gereginden artyk ýüki urdurýarlar. Ýüküň gereginden artyk urulmagy ulaglary tiz hatardan çykarýar.
«Howonyň» getirýän zyýanlary
«Howo» ulaglary gurluşyk firmalaryna ýük daşamakda uly ýardamçy bolsa-da, onuň ilata ýetirýän zyýanlary hem ýok däl. Gabarasy äpet bolansoň, paýtagtyň köçelerinde bu ulaglar dykynlaryň döremegine getirýär. Mundan başga-da, ýük ulaglarynyň daşaýan çagyllary paýtagtyň köçelerini hapalaýar.
Adam pidalaryna getirýän ýol hadysalarynyň köpüsinde hem «Howo» ulagy sebäp bolýar. Çünki bir günde has köpräk düşewünt almak isleýän sürüjiler ulaglaryny bellenilen çäkden çykaryp sürýärler. Uly tizlikde gelýän 60 tonna ýükli «Howo» ulagynyň ýeňil maşyny çalarajyk kakyp geçmegi-de adam pidasyna getirip bilýär. Ýollarda bu äpet ulagyň ýeňil maşyny kakyp, ony mynjyradýan halatlaryna-da az duşulmaýar.
Gurluşyk firmalaryna özleriniň hususy «KamAZ», «MAZ» ýaly ulaglarynda ýük çekýän sürüjiler «Howo» ulaglary sebäpli kösençlikleri başdan geçirýärler. Çagyl ýüklenýän känlerde «Howo» ulaglarynyň köpüsi binobat ýük alyp gidýärler. Olaryň bu hereketlerine bellik etmäge hiç kimde ygtyýar ýok. Sebäbi «Howolaryň» eýeleriniň köpüsi gaty täsirli adamlar bolansoň, kän (karýer) eýeleri bu ulaglary binobat goýberýärler. Şeýle ýagdaýlar sebäpli «KamAZ», «MAZ» ýaly ulaglarda ýük çekýän sürüjileriň ýük almak üçin ýarym günläp nobatyna garaşýan wagtlary az bolmaýar.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
“Aşgabat” köpugurly sport toplumynda geçen taý boksy boýunça Türkmenistanyň birinjiligi ugrundaky ýaryşyň ýeňijileri belli boldy. Paýtagtly türgenler ýaryşa has taýýarlykly gelendiklerini görkezip, umumy toparlaýyn hasapda birinji orna mynasyp boldular.
Türkmenistanyň Sport baradaky döwlet komiteti hem-de Taý boksy milli federasiýasy tarapyndan guralan ýaryşa ýurdumyzyň ähli welaýatlaryndan we Aşgabat şäherinden bu söweş sungaty bilen meşgullanýan türgenleriň 120-ä golaýy gatnaşdy. Iki ýetginjek toparlarynda, ýagny 16 ýaşa çenli we 18 ýaşa çenli toparlarda geçen ýaryşda türgenler baýraklaryň jemi 22 toplumy ugrunda güýç synanyşdylar.
Paýtagtymyzyň türgenleri ýaryşda doly artykmaçlyk gazandylar. Olar hormat münberiniň iň ýokarky basgançagyna 16 gezek çykdylar. Umumy toparlaýyn hasapda Daşoguzdan gelen ýaşajyk taý boksçylar ikinji orna mynasyp boldular. Olar altyn medallaryň 3-sini gazandylar. Hormatly üçünji orna agram derejeleriniň birinde ýeňiş gazanan Mary welaýatynyň topary mynasyp boldy.
Sportuň bu görnüşiniň 2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň sanawyna girýänligi bellärliklidir. Hut şu sebäpli hem ýurdumyzyň birinjiligi ugrunda ýaryşa gatnaşan türgenleriň, hususan-da, 18 ýaşa çenli toparda çykyş eden taý boksçylarynyň birnäçesiniň ýene 2 ýyldan milli ýygyndymyzyň düzüminde ýurdumyzyň sport abraýyny goramaga uly mümkinçiligi bardyr. Şonuň üçin hem olaryň her biri ýaryşda özlerini ussatlarça görkezmäge çalyşdylar.
Dekabr aýynyň 18-inden 20-sine çenli Mary şäherinde taý boksy boýunça erkekleriň arasynda Türkmenistanyň kubogy ugrunda ýaryş geçiriler.


text:
Şenbe güni Türkmenistanyň paýtagty Aşgabatda ilkinji gezek “Wena baly” geçirildi.
Ýewropanyň klassyky saz tradisiýasynda “Wena baly” diýlip, esasan, Awstriýanyň beýik klassyk kompozitory Iogann Ştrausyň wals sazlarynyň astynda balet jübütleriniň tans etmekleri bilen gurnalýan ýörite konsert programmasy atlandyrylýar.
“Wena baly” üçin Türkmenistana Wenanyň iň bir meşhur klassyky aýdym-saz kollektiwlerinden biri bolan “Iogann Ştraus” ansambly çagyryldy. Bu ansambl bilen bilelikde türkmen-awstriýa birleşen orkestri Aşgabadyň Mukamlar köşgüniň önündäki giňişlikde Iogann Ştrausyň wals sazlaryny ussatlyk bilen ýerine ýetirdi.
Bu sazyň astynda awstriýaly iki sany balet jübütleri Konstans Karl-Rýukert bilen Frantişek Sulek hem-de Katrin Kerl bilen Dawid Slobaspiskiý dagylar tans etdiler.
Aşgabatda geçirilen bu ilkinji “Wena balyna” Türkmenistanyň dürli hökümet we döwlet edaralarynyň wekilleri bilen birlikde, daşary ýurt diplomatik wekilhanalarynyň, şeýle hem Awstriýa Respublikasynyň ýörite delegasiýasynyň resmileri tomaşa etdiler.


text:
Çarşenbe güni Siriýanyň paýtagty Damaskyň eteginde hökümet güýçleri bilen ýaragly söweşijileriň arasyndaky çaknyşyklar has güýçli ýagdaýda dowam etdi.
Bu wakanyň öňýany, sişenbe güni prezident Başar al-Assad Siriýany “uruş ýagdaýyndaky yurt” diýip yglan edip, ýurduň täze bellenen hökümetine gozgalaňlary basyp ýatyrmak üçin ähli tagallalary gönükdirmeklige görkezme berdi.
Çarşenbe güni Siriýanyň döwlet eýeçiligindäki SANA habar agentligi ýaragly söweşijileriň Damaskyň etegindäki hökümete tarapdar “Ihbariýa” telewizion stansiýasyna-da hüjüm edip, ondaky üç işgäri atyp öldürendiklerini habar berdi.


text:
Dünýä ýurtlary bilen gatnaşyk açylmagy türkmen bazarlarynyň-da ýagdaýyny üýtgetdi. Bu günler türkmen bazarlaryna dünýäniň ýakyn we daş ýurtlaryndan ýaşaýyş üçin zerur bolan harytlar yzygiderli getirilýär.
Diňe geýim-gejim, maşyn ýaly harytlar däl, eýsem, daşary ýurtlardan getirilýän iýmit önümleriniň hem dürli görnüşleri türkmen bazarlaryna ornaşýar. Şol harytlaryň biri hem şaly hasyly bolan tüwüdir.
Türkmenistany Orsýetiň dokma fabrikleri üçin pagta öndürýän ýurda öwren sowet hökümeti türkmen topragynda şalyçylygyň ösdürilmegine ýol bermändi. Türkmenler sowet hökümeti ýyllary içinde diňe Orsetden gelýän tüwüleri iýip oňdular.
Türkmenistan Garaşsyzlygyny alandan soň türkmen topragynda pagtaçylyk bilen bir hatarda şalyçylygy hem ösdürmäge başlady.
Dogrusyny aýtsaň, türkmen topragynda bitýän şalydan öndürilýän tüwi ýaly tüwini hiç bir ýurtdan tapyp bolmasa gerek. Türkmen tüwüleri özüniň şireliligi, gowy tagamy, bişişiniň gowulygy bilen aýratyn tapawutlanýarlar.
Ýöne türkmen topragynda şaly ekilip başlanmagy bilen bir hatarda problemalar hem döredi. Şaly ekinlerinde ownujak garaja möjejikler döräp, soňra ol möjekler beýleki gök ekinlere düşüp, gök ekinler hasyla doly durmanka, olaryň gurap gitmegine sebäp bolýarlar.
Häzir Türkmenistana dürli söwda firmalarynyň üsti bilen Orsýet tüwüleri örän köp möçberde gelip başlady. Ýurtda öňdenem Hytaýdan we Gazagystandan getirilýän tüwüler satylýar.
Orsýetiň-de, Hytaýyň-da, Gazagystanyň-da tüwüleriniň tagamy türkmen tüwüleriniň tagamyça ýok. Ol ýerlerden getirilýän tüwüleriň ýuwlup gelinýänligi üçin munuň şeýle bolmagy mümkin. Sebäbi tüwi ýuwlanda onuň daşynyň tagamly şiresi aýrylýar. Daşary ýurtlardan bolsa, tüwüler köplenç ýuwlup getirilýär.
Bahbitlimi, bähbitsiz?
Türkmen bazarlarynyň daşary ýurt tüwülerinden doldurylmagy bähbitlimi, bähbitsiz? Bu sowala iki hili jogap bar.
Geçen ýyl Türkmenistanda ekilen tüwüleriň azrak bolmagynyň netijesinde gyşdan soň olar mazaly gymmatlap, bir kilogramynyň bahasy iki dollara çenli ýokary galdy. Ine, şeýle zatlaryň bolmazy ýaly, ýurduň daşyndan hem tüwi getirilse gowy.
Ikinji tarapdan, daşary ýurtlardan tüwüleriň köp möçberde getirilmesi türkmen daýhanynyň harydynyň bahasynyň arzanlamagyna getirýär. Daýhana düşewünt az düşýär. Häzir bazarlarda gowy tüwiniň bir kilogramynyň bahasy bir dollar (täze—denomenirlenen puldan üç manat). Bu ýagdaý halk üçin gowy, daýhan üçin aňsat däl. Sebäbi türkmen daýhany şalysyny ekip ýetişdirýänçä, ýygnaýança örän köp çykdajylar edýär.
Eýran hyýarlary, özbek, pakistan kartoşkalary hem-de soganlary, gazagystan, orsýet, hytaý tüwüleri… Ine, bu günki gün türkmen bazarlaryny eýeleýän iýmitler. Şu ýagdaý ýene bäş-on ýyl dowam ediberse, türkmen daýhanynyň dat gününe! Onuň bazarda näme satjagy, çagasyny nädip eklejegi belli däl.
Serdar Gulgeldiýew aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler we garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Penşenbe güni Germaniýanyň parlamentinde eden çykyşynda ýurduň kansleri Angela Merkel penşenbe güni başlajak sammitde Ýewropa Bileleşiginiň liderleri Russiýa garşy jezalandyryş çärelerini artdyrmak üçin öz taýýarlyklaryny bildirjekdigini aýtdy. Russiýa garşy bu jezalandyryş çäreleri ykdysady sanksiýalary hem öz içine alýar.
Merkel Ukrainadaky ýagdaýlar “ýaramazlaşsa”, Ýewropa Bileleşigi “Tapgyr-3” diýip atlandyran çärelerini hem hödürläp biljekdigini aýtdy.
Ýewropa Bileleşiginiň liderleriniň iki gün dowam etjek sammiti penşenbe güni Aşgabat wagty bilen sagat 20:30-da Brýüsselde başlaýar. Bu sammitde ÝB liderleri Russiýanyň Krymy anneksiýa etmegine gaýtawul bermek barada gürrüň ediler.


text:
Liwiýanyň gozgalaňçylary özleriniň syýasy merkezini Bengaziden ýurduň paýtagty Tripolä geçirýändiklerini mälim etdiler.
Oppozisiýanyň Milli geçiş geňeşiniň maliýe ministri Ali Tarhunynyň aýtmagyna görä, Geňeşiň başlygy Mustafa Abdul Jalil Tripolidäki “howpsuzlyk ýagdaýlary kadalaşansoň”, ol ýere barmakçy.
Oppozisiýanyň Milli geçiş geňeşiniň maliýe ministri Ali Tarhuny
Tarhuny penşenbe güni giçlik Tripolide žurnalistler bilen gürrüňdeş boldy. Ol: “Men häzirki ýagdaýlary göz öňünde tutup, ýerine ýetiriji edaranyň Tripolide öz işine başlandygyny mälim edýärin” diýip, öz çykyşynda belledi.
Şol bir wagtda-da Nýu-Ýorkda BMG-niň resmileri Liwiýanyň doňdurylan pullaryndan 1,5 milliard dollary ynsanperwerlik, sosial hyzmatlary we täzeden dikeldiş işleri üçin bermek kararyna geldiler.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillari Klinton hem “täze Liwiýa” özüniň goldawyny bildirdi. Şeýle-de ol Milli geçiş geňeşini özüniň “çydamly, agzybir, demokratik” ýurdy gurmak borçlaryny berjaý etmäge çagyrdy.
Klinton özüniň ýazmaça beýanatynda Liwiýanyň fraksiýalarynyň arasynda birlige çagyrdy. Şeýle-de ol Liwiýada ar alyş hüjümleriniň we repressiýalaryň bolmaly däldigini hem belledi.
Şol bir wagtda Kaddafiniň režiminiň garşydaşlary paýtagt Tripolä gözegçiliklerini berkitmek ugrunda tagalla edýärler. Gozgalaňçylar mundan dört gün öň paýtagtyň kontrollygynyň aglabasyny ele alyp, Kaddafiniň güýçlerini gizlenmäge mejbur etdiler.
Anna güni irden gowşan maglumatlara görä, Tripoliniň Abu Slim etrabynda Kaddafiniň tarapdarlary bilen gozgalaňçylaryň arasynda atyşyklar bolupdyr.
Paýtagtdan 360 kilometr gündogarda ýerleşýän – Kaddafiniň dogduk şäheri – Sirtede güýçli çaknyşyklaryň gidýändigi habar berilýär. Bu ýere gozgalaňçylaryň harby komandirleri agyr artilleriýa ýaraglaryny we tanklary ugratdylar. Şeýle-de NATO-nyň bu şähere harby howa hüjümlerini amala aşyrandygy barada maglumat bar.
Gozgalaňçylar Kaddafiniň 40 ýyldan gowrak dowam eden häkimligini bes etmek ugrunda alty aý bäri söweşip gelýärler. Olar Kaddafiniň kellesi üçin 1,7 million dollar baýrak yglan etdiler. Şeýle-de, gozgalaňçylaryň beren wadasyna görä, Kaddafiniň töweregindäkilerden kim-de kim ony ele salsa ýa-da öldürse, ol adam amnistiýa düşer.
Adamzada garşy jenaýat etmekde aýyplanýan 69 ýaşly Kaddafi Halkara Jenaýat sudy tarapyndan hem gözlenilýär.


text:
Gürjüstanyň sudy oppozisiýadaky “Gürji arzuwy” hereketiniň ýokary derejeli resmileriniň birini kezzaplykda günäli tapyp, gaýybana alty ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Melik Raisiýan “Gürji arzuwy” hereketiniň günorta Akhalkalaki regiounyndaky bölüminiň başlygy. Derňewçileriň maglumatyna görä, Raisiýan 2007-nji ýylda ýerli ýaşaýjylaryň birine salgytdan boýun gaçmagyň ýollaryny teklip edip, ondan 27 müň dollar aljak bolupdyr.
Şeýle-de sud türme tussaglygyna goşmaça, Raisiýana 6 müň dollar möçberinde jerime saldy. Raisiýanyň häzir nirededigi belli däl.
“Gürji arzuwy” hereketiniň başlygy Manana Kobakhidzeniň bellemegine görä, Raisiýan oppozisiýanyň tarapyna geçenden soň, oňa şol aýyplamalar ýöňkelipdir.
“Gürji arzuwy” hereketiniň başynda milliarder Bidzina Iwanişwili dur.


text:
Düýbi Parižde ýerleşýän guramanyň anna güni çap eden hasabatynda
prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň häkimiýet başyna geçeli bäri beren käbir wadalaryna, şeýle-de olaryň iş ýüzünde berjaý edilişine baha berilýär.
"Serhetsiz reportýorlar" guramasynyň Gündogar Ýewropa we Merkezi Aziýa bölüminiň başlygy Ýohan Biriň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, Berdimuhamedowyň wadalary bilen olaryň durmuşa geçirilişiniň arasynda uly bir boşluk bar.
Bir: “Ol [Berdimuhamedow] häkimiýete geleli bäri reformalar barada gürläp gelýär. Emma hakykat ýüzünde üýtgän zat az boldy” diýdi.
Resmi çykyşlar we hakykat
Hasabatda Berdimuhamedowyň 2012-nji ýylyň ýanwaryndaky çykyşyndan “Türkmenistanda täze partiýalary döretmek we garaşsyz habar beriş serişdeleriniň işlerini talaba laýyk gurnamak ugrunda çykyş edýäris”
diýen sözlem getirilip, munuň näderejede amala aşyrylandygynyna syn edilýär.
SRG soňky ýyllaryň dowamynda Türkemenistanda iki sany täze syýasy partiýanyň dörändigini, ilkinji Media kanunynyň kabul edilendigini nygtaýar. Şol bir wagtda-da Ýohan Bir bu çäreleriň ählisiniň diňe “kagyz ýüzünde” amala aşyrylandygyny aýdýar.
“Emma hakykatda bu [Media baradaky] kanun Türkmenistandaky žurnalistleriň durmuşyna sähelçe hem bolsa özgerişlik getirmedi. Ýurtda berk senzura we repressiýalar höküm sürýär. Şu ýagdaýlar nazara alynsa, onda ‘hiç zat üýtgemedi’ diýmäge esas bar” diýip, "Serhetsiz reportýorlar" guramasynyň Gündogar Ýewropa we Merkezi Aziýa bölüminiň başlygy Ýohan Bir belledi.
Hasabatda prezidentiň “Jaýlardaky oturdylan hemra antennalarynyň, şol jaýlaryň binagärlik keşbine we daşky görnüşine ýetirýän zeperi”
baradaky çykyşy hem getirilipdir.
SRG prezident Berdimuhamedowyň 2008-nji ýylda satellit antennalaryna garşy uruş yglan edip, şondan bäri “şäheriň durky” bahanasy bilen olaryň sanyny kemeldendigini belleýär.
Hasabatda bellenişi ýaly, ýerli ýaşaýjylar diňe satellit antennalar arkaly ýurduň propaganda ýugrulan mediasynyň maglumatlaryndan “azat” bolýarlar.
Türkmenistanda senzurasyz habarlary hödürleýän käbir habar serişdeleriniň, şol sanda Azatlyk Radiosynyň saýty hem petikli bolup galýar diýip, SRG öz hasabatynda nygtaýar.
"Serhetsiz reportýorlar" guramasy azat metbugaty we informasiýa erkinligini wagyz edýän we goraýan hökümete degişli däl bir guramadyr. Onuň düýbi 1985-nji ýylda tutuldy.


text:
Ebu Seýit Mäneli
ABU SEÝIT ibn Abulhaýr Mahneýi (7 dekabr, 967 - 12 ýanwar , 1049) - mäneli meşhur şyh, sufizm filologiýasynyň Horasandaky iň uly wekilleriniň biri. Abu Seýit il arasynda hemme taraplaýyn uly abraýly biri bolupdyr. Beýik alym Abu Aly ibn Sinada onuň bilen duşuşmak üçin Mänä gelipdir. Ibn Sina ol hakda: "Meniň ylmyň üsti bilen öwrenen zatlaryma şyh Abu Seýit pähim bilen ýetdi" diýipdir. Ol Horasanda rubagy formasyny dörediji hökmünde tanalýar. Abu Seýit ölende seljuk hökümdarlary onuň mazarynyň üstünde mawzoleý bina etdiripdirler. Onuň harabasy Mänede häzir hem bar. Serediň: Ebu Seýidiň mawzoleýi