text:
-
HALKARA NAMALAR
-
ADAM HUKUKLARYNYŇ ÄHLUMUMY JARNAMASY (1948-nji ýylyň 10-njy dekabryndan)
Bu Jarnamada BMG-niň agzasy bolan ähli döwletleriň we halklaryň ýerine ýetirmäge ymtylmaly wezipeleri beýan edilýär. Şeýle-de olar milli we halkara öňdebaryjy çäreleriň üsti bilen has erkin ýaşamak, birek-biregi hormatlamak, adam hukuklaryny berjaý etmek şertlerinde sosial öňe gidişligi we ýaşaýşyň hilini gowulandyrmaga ýardam bermelidirler.
-
Mejlisiň Kararlaryna laýyklykda 1996-njy ýylyň 20-nji dekabryndan Türkmenistan aşakdaky namalara goşuldy:
- RAÝATLYK WE SYÝASY HUKUKLAR HAKYNDAKY HALKARA PAKTY (1966-njy ýylyň 16-njy dekabryndan);
-
YKDYSADY, DURMUŞ WE MEDENI HUKUKLAR HAKYNDAKY HALKARA PAKTY (1996-njy ýylyň 16-njy dekabryndan)
Şu namalara gatnaşýan döwletler Adam hukuklarynyň ählumumy Jarnamasyna laýyklykda nusgalyk erkin şahsyýetiň diňe her bir adamyň raýatlyk, syýasy, ykdysady, durmuş we medeni hukuklaryndan peýdalanmaga mümkinçilik berýän zerur şertleriň döredilen ýagdaýynda döräp biler diýip ykrar edýärler.
-
ÇAGANYŇ HUKUKLARY HAKYNDAKY KONWENSIÝA / ÇAGANYŇ HUKUKLARY HAKYNDAKY KONWENSIÝA (1989-nji ýylyň 20-nji noýabryndan). Turkmenistan bu Konwensiýa 1993-nji ýylyň 7-nji oktýabrynda goşuldy.
Bu Konwensiýa gatnaşýan döwletler BMG-niň Düzgünnamasy we Adam hukuklarynyň ählumumy Jarnamasy tarapyndan yglan edilen ýörelgelere laýyklykda çagalaryň aýratyn goralmagynyň ähmiýetlidigini tassyklaýarlar.
-
AÝALLAR BABATDA ÄHLI KEMSITMELERIŇ SOŇUNA ÇYKMAK HAKYNDAKY KONWENSIÝA (1979-njy ýylyň 18-nji dekabryndan). Türkmenistan bu Konwensiýa 1996-njy ýylyň 20 dekabryndan goşuldy.
Bu Konwensiýa gatnaşýan döwletler BMG-niň Düzgünnamasy we Adam hukuklarynyň ählumumy Jarnamasy tarapyndan yglan edilen ýörelgelere laýyklykda jemgyýetde, maşgalada aýallaryň we erkekleriň deňliginiň wajyplygyny tassyklaýarlar we aýallar babatdaky kemsitmäniň ähli görnüşleriniň soňuna çykmak maksady bilen zerur çäreleriň kabul edilmegini jar edýärler.
-
MAÝYPLYGY BOLAN ADAMLARYŇ HUKUKLARY HAKYNDAKY KONWENSIÝA (2006-njy ýylyň 13-nji dekabryndan). Türkmenistan bu Konwensiýa 2008-nji ýylyň 4-nji sentýabrynda goşuldy.
Bu Konwensiýa gatnaşýan döwletler BMG-niň Düzgünnamasy we Adam hukuklarynyň ählumumy Jarnamasy tarapyndan yglan edilen ýörelgelere laýyklykda her bir adamyň halkara namalarynda göz öňünde tutulan hukuklara we azatlyklara eýedigini makullaýarlar, adamlaryň ähli hukuklarynyň we esasy azatlyklarynyň umumylygyny, bitewüligini, arabaglanyşygyny, şeýle hem maýyp adamlaryň olardan kemsidilmesiz peýdalanmagyny kepillendirmegiň zerurdygyny ykrar edýärler.
-
NEŞE SERIŞDELERI HAKYNDAKY BITEWI KONWENSIÝA (1961-nji ýylyň 30-njy martyndan). Türkmenistan bu Konwensiýa 1996-njy ýylyň 18-nji iýunynda goşuldy.
Bu Konwensiýanyň agzasy bolan döwletler adamzat saglygy we abadanlygy barada aladalanyp, neşe serişdeleriniň lukmançylykda agyryny we ejir çekmegi ýeňletmek üçin ulanylmagynyň zerurlygyny we bu maksatlar üçin gerek bolan neşe serişdelerini üpjün etmek boýunça çäreleriň görülmelidigini belleýärler. Şeýle hem neşekeşligiň aýry-aýry adamlar üçin hatarlydygyny, bütin adamzat üçin sosial we ykdysady taýdan howpludygyny makullap, neşekeşligiň öňüni almak we onuň bilen göreşmek babatdaky borçlary öz üstüne alýar.
-
BMG-niň MÜŇÝYLLYK JARNAMASY (2000-nji ýylyň 8-nji sentýabryndan)
2000-nji ýylda BMG-niň müňýyllyk Sammitinde 180-den gowrak ýurduň baştutanlary, şol sanda Türkmenistan hem, BMG-niň Müňýyllyk Jarnamasyny kabul etdiler. Döwlet baştutanlary dünýädäki ähli adamlaryň maddy hal-ýagdaýlaryny gowulandyrmaga gönükdirilen müňýyllygyň ösüş Maksatlaryny kesgitlediler. Bu şertnamanyň esasy aýratynlygy 8 maksadyň takyk kesgitlenilmeginden we olaryň 2015-nji ýyla çenli amala aşyrylmagyndan ybaratdyr.
Müňýyllygyň ösüş maksatlary:
- Garyplygy we açlygy ýok etmek
- Umumy başlangyç bilimi üpjün etmek
- Aýallaryň we erkekleriň deňligini gazanmak we aýallaryň hukuklaryny hem-de mümkinçiliklerini artdyrmak
- Çaga ölümçiligini azaltmak
- Eneligiň goralmagyny gowulandyrmak
- AIDS/AIW, gyzzyrma we beýleki kesellere garşy göreşmek
- Ekologik durnuklygy üpjün etmek
- Ösüş maksady bilen global hyzmatdaşlygy ýola goýmak
- ADAM HUKUKLARYNYŇ ÄHLUMUMY JARNAMASY (1948-nji ýylyň 10-njy dekabryndan)
-
MILLI KADALAŞDYRYJY HUKUK NAMALARY
-
TÜRKMENISTANYŇ KONSTITUSIÝASY (2008-nji ýylyň 26-njy sentýabryndan)
Türkmenistanyň Konstitusiýasy Türkmenistanyň gatnaşýan ähli konwensiýalarynyň we halkara ylalaşyklarynyň amala aşyrylmagyny kepillendirýär. Konstitusiýada mynasyp ýaşaýyş derejesine, bilime we saglygy goraýşa, zähmete we dynç alşa, öz pikirini erkin beýan etmäge we habarly bolmaga, namysynyň we mertebesiniň goralmagyna, ýaşaýşa we ösüşe bolan hukuklary ýaly hukuklar berkidilendir.
-
KODEKSLER
-
TÜRKMENISTANYŇ RAÝATLAR KODEKSI (1999-njy ýylyň 1-nji martyndan)
Raýat-hukuk gatnaşyklaryny, raýat hukuklarynyň we borçlarynyň döremegini, olaryň amala aşyrylmagyny we goralmagyny düzgünleşdirýär. Fiziki şahs diýen düşünjäni, onuň işe ukyplylygyny, hukuk ukyplylygyny, ýaşaýan ýerini, ýetirilen zyýanyň öwezini dolmagy kesgitleýär.
-
"DURMUŞ ÜPJÜNÇILIGI HAKYNDA" TÜRKMENISTANYŇ BITEWI KANUNY (2007-nji ýylyň 1-nji iýulyndan)
Durmuş üpjünçiliginiň, çagalaryň we eneleriň, maýyplaryň we beýleki raýatlaryň bähbitlerini goramagyň hukuk, ykdysady we guramaçylyk esaslaryny kesgitleýär.
-
TÜRKMENISTANYŇ MAŞGALA KODEKSI (2012-nji ýylyň 10-njy ýanwaryndan)
Maşgala Kodeksi 2012-nji ýylyň 1-nji aprelinden güýje girdi. Maşgala-nika gatnaşyklaryny, maşgala meselelerini, eneligi we çagalygy, atalygy sosial gatnaşyklar bilen utgaşykda goramagy kadalaşdyrýar.
-
TÜRKMENISTANYŇ ZÄHMET KODEKSI (2009-njy ýylyň 1-nji iýulyndan)
Zähmet Kodeksi eýeçiligiň görnüşine we guramaçylyk-hukuk görnüşine garamazdan, edara-kärhanalarda, guramalarda işleýän adamlaryň, şol sanda şertnama baglanyşma şertlerinde işleýän adamlaryň zähmet gatnaşyklaryny kadalaşdyrýar.
-
TÜRKMENISTANYŇ SANITARIÝA KODEKSI (2010-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan)
Türkmenistanyň Sanitariýa Kodeksi ilatyň sanitar-epidemiologik abadançylygynyň hukuk, ykdysady we durmuş şertlerini üpjün edýär, raýatlaryň oňaýly daşky gurşawa bolan hukuklarynyň goralmagyny we amala aşyrylmagyny kesgitleýär.
- TÜRKMENISTANYŇ RAÝATLAR KODEKSI (1999-njy ýylyň 1-nji martyndan)
- TÜRKMENISTANYŇ KONSTITUSIÝASY (2008-nji ýylyň 26-njy sentýabryndan)
-
KANUNLAR
-
"Çaganyň hukuklarynyň kepillikleri hakynda“ Türkmenistanyň Kanuny (2002-nji ýylyň 5-nji iýulyndan)
Bu Kanun çaganyň hukuk derejesini kesgitleýär, onuň hukuklarynyň we bähbitleriniň kepilliklerini belleýär.
-
"Raýatlaryň saglygyny goramak hakynda" Türkmenistanyň Kanuny (2005-nji ýylyň 25-nji oktýabryndan (Türkmenistanyň kanuny tarapyndan üýtgeşmeler we goşmaçalar girizilen täze çapdan çykma -18.04.2009 №32-IV ))
Bu Kanun saglygy goraýyş ulgamyndaky gatnaşyklaryň reglamentini belleýär, raýatlaryň saglygy goraýşa bolan konstitusiýa hukuklaryny, şeýle hem lukmanlaryň hukuklaryny we borçlaryny üpjün etmäge gönükdirilendir.
-
"Ene süýdi bilen iýmitlendirmegi goramak hem wagyz etmek we çaga iýmit önümlerine bildirilýän talaplar hakynda" Türkmenistanyň Kanuny (2009-njy ýylyň 18-nji aprelinden)
Bu Kanun çagalaryň saglygynyň aýratyn goralmagyna, şeýle hem ene süýdi bilen iýmitlendirmegiň wagyz edilmegine, ýokumly we howpsuz iýmit bilen üpjünçilige gönükdirilendir.
-
"Iýmit önümleriniň hili we howpsuzlygy hakynda" Türkmenistanyň Kanuny (2009-njy ýylyň 18 aprelinden)
Bu Kanun raýatlaryň saglygyny goramaga, ilaty ýokary hilli we howpsuz iýmit önümleri bilen üpjün etmäge gönükdirilendir.
-
"Aýallaryň deň hukuklylygynyň döwlet kepillikleri hakynda" Türkmenistanyň Kanuny (2007-nji ýylyň 14-nji dekabryndan)
Bu Kanun aýallaryň hukuklaryny we azatlyklaryny jyns deňliginiň esasynda syýasy, ykdysady, durmuş, medeni we beýleki ugurlarda üpjün etmäge gönükdirilendir.
-
"Neşe serişdeleri, psihotrop maddalar we olaryň bikanun dolanyşygyna garşy göreş çäreleri hakynda" Türkmenistanyň Kanuny (2004-nji ýylyň 9-nji oktýabryndan (TK tarapyndan18.04.2008 ý. №192-Ш we 18. 04.2009 ý.№32-IV girizilen üýtgeşmeler we goşmaçalar bilen))
Bu Kanun ilatyň saglygyny, döwlet we jemgyýetçilik howpsuzlygyny goramaga, neşe serişdeleriň, psihotrop maddalaryň we prekursorlaryň dolanyşygyny reglamintirlemäge gönükdirilendir.
-
"Melhemçilik işi we derman üpjünçiligi hakynda" Türkmenistanyň Kanuny (2002-nji ýylyň 5-nji iýulyndan (TK tarapyndan 18.04.2009ý. №32-IV girizilen üýtgeşmeler we goşmaçalar bilen))
Bu Kanun melhemçilik işini reglamentirlemäge we Türkmenistanyň ilatyny derman serişdeleri bilen üpjün etmäge gönükdirilendir.
-
"Psihiatriki kömek hakynda" Türkmenistanyň Kanuny (1993-nji ýylyň 1-nji oktýabryndan (TK tarapyndan 18.04.2009ý.№32-IV girizilen üýtgeşmeler we goşmaçalar bilen))
Bu Kanun Türkmenistanyň ilatyna psihiatriki kömeginiň berilmegini we onuň hukuk taraplarynyň reglamintirlenilmegini kepillendirýär.
-
"Adamyň immunýetmezçilik wirusy sebäpli döreýän keseliň (AIW ýokuşmasynyň) öňüni almak hakynda" Türkmenistanyň Kanuny (2001-nji ýylyň 7-nji iýulyndan)
Bu Kanun ilatyň saglygy goraýyş ulgamyndaky hukuk esaslaryny, AIW-iň we AIDS-iň öňüniň alynmagyny, anyklanylmagyny we bejerilmegini kesgitleýär.
Türkmenistanyň beýleki kanunlary
- "Iýmit howpsuzlygy hakynda" Türkmenistanyň Kanuny
- "Agyz suwy hakynda" Türkmenistanyň Kanuny
- "Ätiýaçlandyrma hakynda" Türkmenistanyň Kanuny
- "Alyjylaryň hukuklaryny goramak hakynda" Türkmenistanyň Kanuny
- "Radiasiya howpsuzlygy hakynda" Türkmenistanyň Kanuny
- "Himiki howpsuzlyk hakynda" Türkmenistanyň Kanuny (2011-nji ýylyň 25-nji martyndan)
- "Atmosfer howany goramak hakynda" Türkmenistanyň Kanuny
- "Azon gatlagyny goramak hakynda" Türkmenistanyň Kanuny
- "Standartlaşdyrma we metrologiýa hakynda" Türkmenistanyň Kanuny
- "Adatdan daşary ýagdaýlaryň öňüni almak we aradan aýyrmak hakynda" Türkmenistanyň Kanuny
- "Raýat goranyşy hakynda" Türkmenistanyň Kanuny
- "Wetirinar işi hakynda" Türkmenistanyň Kanuny
- "Önümleriň we hyzmatlaryň sertifikasiýasy hakynda" Türkmenistanyň Kanuny
- "Bedenterbiýe we sport hakynda" Türkmenistanyň Kanuny
- "Bilim hakynda" Türkmenistanyň Kanuny
- "Syýahatçylyk hakynda" Türkmenistanyň Kanuny
- "Çaganyň hukuklarynyň kepillikleri hakynda“ Türkmenistanyň Kanuny (2002-nji ýylyň 5-nji iýulyndan)
- DÜZGÜNNAMALAR


c: text/html

text:
Soňky 5 ýylda ilkinji gezek Waşingtonda ýokary derejede amerikan-siriýa gepleşikleri geçirildi.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň habar berşi ýaly, iki ýurduň DIM-leriniň orunbasarlary Jek Lýu hem Faýsal al-Mekdad umumy bähbitlere degişli köp meseleleri, şeýle-de ikitaraplaýyn gatnaşyklary gowulandyrmagyň ýollaryny maslahatlaşdy.
Siriýa tarapynyň maglumatyna görä, al-Mekdydyň wizitiniň esasy maksatlarynyň biri- Damaska garşy amerikan sanksiýalaryny ýatyrmak, şeýle-de onuň Yrak bilen gatnaşyklary ýaly meseleleri maslahatlaşmakdan ybaratdyr.
Yrak Saddam Huseýniň tarapdarlaryny gizläp saklaýanlykda Siriýany aýyplaýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gyrgyzystanyň oba ýerlerinde oba-hojalyk pudagy halkyň esasy girdeji çeşmesi bolsa-da, soňky döwürde obalarda gazanç etmek kynlaşdy.
Ýöne Gyrgyzystanyň demirgazyk-günbataryndaky Yssy-köl regionynda ýaşaýan daýhan Baktybek Kupeşow gazanç etmegiň başga bir ugruny tapdy. Ol öňki sowet döwrüne degişli köne maşynlaryň galyndylaryndan özi traktor ýasaýar.
“Siziň şu traktorda görşüňiz ýaly, men onuň korobkasyny “Žiguliden”, hereketlendiriji motoryny “Morawiden”, kapotyny “Zaporožetsden” we maşynyň oklaryny “Moskwiç” ulaglaryndan aldym. Onuň tigirleri bolsa oba-hojalyk maşynlaryndan alnan. Şeýlelikde gaty könelişen maşynlary alyp, olary söküp, şaýlaryny hem gaýtadan ulanýarys“ diýip, Kupeşow gürrüň berýär.
Soňky birnäçe ýylyň dowamynda Kupeşow goňşy obalar üçin 14 sany traktor ýasap, olaryň hersini 1500-2000 amerikan dollaryndan satdy. Bu Hytaýyň täze traktorynyň ortaça dörtden bir bahasyna barabardyr. Kupeşowyň özi hem döredijiliginiň (ýasan traktorynyň) daşky keşbiniň owadan däldigi bilen ylalaşýar, ýöne oba-hojalyk desgalary, esasan hem bu zatlar elýeterli bolmadyk ýurtda, gözellik ikinji orna geçýär.
BMG-niň iýmit we oba-hojalyk guramasynyň bellemegine görä, ykdysady derejesi Bişkek bilen deňräk bolan beýleki ýurtlar bilen deňeşdireniňde Gyrgyzystanyň her gektara düşýän traktor sany az. Olaryň köpüsi hem sowet döwründen galan köne traktorlar.
Merkezi üpjünçilikden özbaşdaklyga geçiş döwri
Mundan ozal Gyrgyzystan SSR-inde we beýleki Merkezi Aziýa ýurtlarynda kolhoz hojalygy ýokary derejede mehanizmleşdirilendi. Häzirki wagtda hökümetiň bu pudaga maýa goýumynyň kemelmegi bilen, köne oba-hojalyk mehanizmleri bilen işlemäge mejbur bolýan daýhanlar hasylyny ýygnamak üçin iş haýwanlarynyň we adam güýjünden peýdalanmaga başladylar.
Sowet döwründe Özbegistanyň pagta meýdanlarynyň ýarpysyndan gowragynyň hasyly oba-hojalyk maşynlarynyň kömegi bilen ýygnalýardy. Düýbi Londonda ýerleşýän, çaga zähmetine garşy göreş alyp barýan “Pagta kompaniýasynyň” berýän maglumatyna görä, häzirki wagtda Özbegistanda hasylyň barysy diýen ýaly daýhan maşgalalarynyň el zähmeti bilen ýygnalýar.
Mundan başga, Gazagystanyň demirgazyk ýerlerinde hem ýagdaý şeýle. Sowet döwründe ekin meýdanlarynyň aglabasy bugdaý ýetişdirmek üçin ulanylýardy. Ýöne Dünýä bankynyň berýän maglumatyna görä, topragyň önümçiliginiň pese gaçmagy, himiki dökünleriň ýetmezçiligi we könelişen mehanizmler sebäpli, ekin meýdanlarynyň territoriýasy sowet döwri bilen deňeşdireniňde 50% kemelipdir.
Analitikleriň bellemegine görä, Sowet Soýuzynyň dargamagy bilen Merkezi Aziýa hökümetleri oba-hojalygyny mehanizmleşdirmegi bes etdiler. Şeýle-de, 1990-njy ýyllarda Sowet Soýuzynyň dargamagy Merkezi Aziýa ýurtlarynyň beýleki döwletler bilen söwda gatnaşygyna hem uly zyýan ýetirdi.
“Halkara krizis toparyndan” Deirdre Tynan bu barada şeýle diýýär: “Oba-hojalygyny mehanizmleşdirmek Sowet Soýuzynyň merkezden planlaşdyrma düzgüniniň esasy konsepsiýasy bolup durýardy. Sowet Soýuzynyň içinde, käbir ýurtlar senagat taýdan ösen bolsa, beýleki ýurtlara oba-hojalyk merkezleri diýlip baha berilýärdi. Şol ikisiniň arasynda hem simwoliki gatnaşyk saklanýardy.
Sowet Soýuzynyň dargamagy netijesinde önümçilik bilen oba-hojalyk merkezleriniň arasynda söwda gatnaşyklary bolmadyk kiçijik ýurtlaryň dörändigine şaýat bolýarsyňyz” diýip, Tynan aýdýar.
Maýanyň goýulmagy zerur
Bişkekde ýerleşýän Tynanyň sözlerine görä, bu söwda gatnaşyklarynyň dargamagy bilen bir hatarda oba ýollarynyň durkunyň hem-de transport infrastrakturasynyň erbetleşmegine göz ýumuldy.
Merkezi Aziýa hökümetleri oba-hojalygyna maýa goýmagyň deregine, senagat pudaklaryny goldamaga has üns berdiler. Sebäbi hökümetler senagat pudaklarynyň has girdejili eksport mümkinçiliklerini berýändigine ynanýarlar.
Tynanyň aýtmagyna görä, häzirki wagtda Bişkegiň supermarketlerinde ýerli önümlere garanyňda, Hytaýyň miwe we gök-önümlerini tapmak has aňsat. Sebäbi dükançylar üçin oba-hojalyk önümlerini çet ýerlerdäki daýhan hojalyklaryndan ýygnap almagyň deregine, daşary ýurtlardan import edilýän lomaý önümleri almak has girdejili düşýär.
Gyrgyzystanyň çetki obalary özüniň guradylan miweleri, hozlary we baly bilen meşhur bolsa-da, olar muny nagt pula öwürenoklar. Hatda olary guradylan miweleri eksport edip, gowy girdeji alyp boljak goňşy yurtlara ýa-da dünýä bazaryna hem çykaranoklar.
Şol bir wagtyň özünde-de ösüş boýunça ekspertler oba-hojalyk we transport mehanizmlerini almaga daýhanlara kreditleriň has elýeterli edilmegi üçin Merkezi Aziýa hökümetlerini köp wagtdan bäri höweslendirip gelýärler.
Ýöne häzire çenli şol hökümetler oba-hojalygyny diňe aýak üstünde galmagy üçin zerur bolan çäklije kömekler bilen, ýagny ekerançylyk döwründe gerek bolan tohum bilen üpjün edip gelýärler.
Şol bir wagtyň özünde-de ösüş boýunça ekspertler Merkezi Aziýa hökümetlerini oba-hojalyk pudaklaryny daşary ýurt maýadarlary üçin açmaga-da çagyrýarlar. Ýöne, muňa garamazdan, köp hökümetler ekin meýdanlaryny milli baýlyk hökmünde hasaplap, emläk kanuny esasynda daşary ýurt kompaniýalarynyň ekin meýdanyny satyn almagyny kynlaşdyrýarlar.
Şeýlelikde, köp ýerlerde daýhanlar kyn ýagdaýyň üstesinden gelmek üçin özbaşlaryna göreşmeli bolýarlar.


text:
Sap owazdan emele gelýän seslere çekimli sesler diýilýär. Türkmen dilinde 9 sany çekimli ses bar: a, o, u, y, e, i, ü, ö, ä. Olar aýdylanda, öýkenden gelýän howa agyz boşlugynda päsgelsiz çykyp gidýär.
Türkmen diliniň çekimlileri söz içinde hem gysga, hem uzyn aýdylyp ulanylýar. Birnäçe sözlerde çekimlileriň uzyn ýa-da gysga aýdylmagy sözüň manysyna täsir edýär. Käbir sözlerde olar gysga aýdylanda, bir many, uzyn aýdylanda, başga bir many aňladýar.
Ak diýen sözüň çekimlisini gysga aýtsak, bu söz suwuň we şoňa meňzeş zatlaryň akmagyny aňladýar. Eger bu sözüň çekimlisini uzaldyp aýtsak, onda başga many, ýagny bir zadyň reňkini aňladýar.
Türkmen diliniň çekimlileri özleriniň aýdylyşlary taýyndan iki topara bölünýärler: uzyn çekimliler we gysga çekimliler. Türkmen dilinde gysga we uzyn aýdylýan çekimlileriň ikisine derek hem ýazuwda şol çekimli üçin kabul edilen harpyň özi ýazylýar.
at (münülýän at, tüpeň at, bäbege at dakdylar).
Türkmen diline çekimliler aýdylyşlary boýunça diliň öňe we yza hereket etmegi taýyndan iki hili bolýar:
Inçe çekimliler: ä, ö, i, ü, e.
Inçe çekimliler aýdylanda dil öňe, alynky dişlere tarap süýşýär.
Ýogyn çekimliler: a, o, u, y.
Ýogyn çekimliler aýdylanda, dil yza süýşýär, alynky dişlerden daşlaşýar.
Türkmen sözlerinde ýa tutuş inçe çekimliler, ýa-da tutuş ýogyn çekimliler ulanylýar. Olar gatyşyp bilmeýär.
Eger sözüň birinji bognunda inçe çekimlileriň biri bolsa, onda onuň soňky bogunlarynyň hemmesinde hem inçe çekimliler bolýar. Şeýlelikde, inçe çekimliler özara sazlaşyp gelýärler.
iş - işçi, işçiler, işçilerde, işçilerdäki, işçileriň.
Eger sözüň birinji bognunda ýogyn çekimlileriň biri bolsa, onda onuň soňky bogunlarynyň hemmesinde hem ýogyn çekimliler bolýar. Şeýlelikde, ýogyn çekimliler özara sazlaşyp gelýärler.
balyk - balykçylar, balykçylaryň, balykçylaryňkyda.
Emma başga dillerden giren sözlerde we goşma sözlerde inçe we ýogyn çekimliler gatyşyp gelip biler.
pioner, direktor, telewizor, radio, partiýa, kitap, derýa.
Bu hili sözlere goşulma goşulanda, olaryň iň soňky bognuna seretmeli. Eger olaryň soňky bogny inçe bolsa, onda inçe goşulmalar goşulýar, ýogyn bolsa, onda ýogyn goşulmalar goşulýar.
pioner - pionerler, kitap - kitabyň, direktor - direktorymyz.
Türkmen diliniň çekimlileri diliň kentlewüge bolan gatnaşygy taýyndan iki topara bölünýär:
Dar çekimliler: y, i, u, ü.
Dar çekimliler aýdylanda dil kentlewüge tarap ýokary galýar. Şonda howanyň geçjek ýoly daralýar.
Giň çekimliler: a, ä, o, ö, e.
Giň çekimliler aýdylanda, dil kentlewükden aşak tarap gaýdýar, daşlaşýar. Şonda howanyň geçjek ýoly giňelýär.
Sözleriň ahyrynda gelýän y, i dar çekimlileri uzyn aýdylsa, olaryň yzyndan ý sesi ýazylýar.
gyý, diý.
Emma sözleriň ortasynda gelýän y, i dar çekimlileri uzyn aýdylsalar-da, olardan soň ý sesi ýazylmaýar.
gyz, tiz, kyn, gündiz.
Dar çekimlileriň ikinji bogunda düşüp galmagy üçin aşakdaky şertler gerek.
Asyl, pasyl, nesil, ylym sözlerine çekimli bilen başlanýan goşulma goşulanda, olaryň ikinji bognundaky dar çekimlilsi kadadan çykma hökmünde düşürilýär:
Aňry, bäri, ýokary, ileri ýaly tarap görkezýän sözlere d, k, r, s sesleri bilen başlan goşulmalar goşulanda, olaryň soňundaky dar çekimliler düşürilip ýazylýar.
-ýyş, -ýiş goşulyp ýasalan sözleriň soňuna çekimli ses bilen başlanýan goşulmalar goşulanda, -ýyş, -ýiş goşulmasynyň arasyndaky dar çekimliler düşürilip ýazylýar.
Türkmen diliniň çekimlileri aýdylanda, dodaklaryň gatnaşyp we gatnaşmazlygy taýyndan iki topara bölünýär:
Dodaklanýan çekimliler: o, u, ö, ü.
Bu çekimliler aýdylanda dodaklar aktiw gatnaşyp, olar tegelenýär we oňe tarap çömmelýär.
Dodaklanmaýan çekimliler: a, ä, y, i, e.
Bu çekimliler aýdylanda, dodaklar gatnaşmaýar.
Türkmen dilindäki dodak çekimliler iki topara bölünýär:
Giň dodak çekimliler sada sözleriň diňe birinji bognunda ýazylýarlar, soňky bogunlarda o eşidilse, a, ö eşidilse, e ýazylýar.
oglan, ördek, börek, sogan, dogan.
Dilimizde ulanylýan goşma sözlerde (inedördül, ýolgorkeziji, Daşhowuz, Aýsoltan, mekgejowen, otluçöp, günorta) we direktor, traktor ýaly internasional sözlerde giň dodak çekimliler diňe birinji bogunda däl, eýsem beýleki bogunlarda-da ýazylýarlar.
Giň dodak çekimliler (o, ö) sada sözleriň diňe birinji bogunda ýazylýar, emma dar dodak çekimliler (u, ü) sada sözleriň ikinji bognunda-da ýazylýarlar.
Eger-de sada sözleriň birinji bognunda dodak çekimlileriň (o, ö, u, ü) biri bolsa, onda olaryň ikinji bognundaky gysga aýdylýan dar çekimliler dodaklandyrylyp (u, ü) ýazylýarlar.
üzüm, goýun, çukur, ýolguç, ýumuş.
Sada sözleriň ikinji bognundan soňky bogunlarynda dar dodak çekimliler (u, ü) ýazylmaýar. Ikinji bognundan soňky bogunlarda u eşidilýän ýerinde y, ü eşidilýän ýerinde i ýazylýar.
üzümçilik, bolçulyk, guşçulyk.
Birinji bognunda dodak çekimlilerden biri bolan sözleriň ikinji bognundaky uzyn aýdylýan dar çekimliler dodaklandyrylman ýazylýar.
uzyn, toklynyň, üçimiz we ş. m.
Birinji bognunda dodak çekimlilerden biri bolan iki bogunly sözleriň soňky açyk bognunda dar dodak çekimliler ýazylmaýar.
goşgy, uly, gözi, tokly.
Şonuň ýaly sözlere çekimsiz ses bilen başlanýan goşulma ýa-da söz goşulyp, ikinji bogundaky dar çekimliler gysga aýdylsa, onda olar dodaklandyrylyp (u, ü) ýazylýar.
Dar dodak çekimliler (u, ü) düýp sözleriň ýapyk bognunda w çekimsiziniň öňünden we soňundan eşidilen ýerinde ýazylýarlar.
ýazuw, gawun, şarlawuk, gürlewük we ş. m.
Internasional sözlerde we "kanun, dessur, mazmun" ýaly sözlerde birinji bognunda dodak çekimliler bolsa-bolmasa, olaryň soňky bogunlarynda u dodak çekimlisi eşidilýän ýerinde ýazylýar.
Dar dodak çekimliler goşma sözleriň üçünji we dördünji bogunlarynda hem ýazylýarlar.
Oguldursun, düýeboýun, ikuçlulyk, atýüwrük we ş. m.
Sözleriň birinji bognunda uzyn aýdylýan dar ü dodak çekimlisinden soň ý ýazylýar.
güýç, süýt, üýrmek, düýrmek.
Sözleriň birinji bognunda uzyn aýdylýan dar u dodak çekimlisinden soň eşidilýän ýerinde ý ýazylýar.
duý, guý.
Sözleriň soňunda dar u dodak çekimlisi uzyn aýdylsa, onuň yzyndan degişli ýerinde w ýazylýar.
suw, guw.
Emma sözleriň ortasynda dar u dodak çekimlisi uzyn aýdylsa-da, onuň yzyndan w ýazylmaýar.
duz, surat.


text:
Fransuz prezidenti Nikolýa Sarkozi Ermenistan bilen Azerbeýjanyň Dagly-Garabag üstündäki dawalarynyň uzaga çekmeginden alada bildirdi.
Sarkoziniň edarasy onuň Parižde ermeni prezidenti Serž Sarkisýan bilen nahar başynda duşuşanda iki tarapy hem zerur bolan eglişiklere gelmäge çagyrandygyny aýtdy.
Prezidentleriň hiçisi öz duşuşyklary barada žurnalistlere zat aýtmady.
Dagly-Garabag 30 müň çemesi adamy öldüren alty ýyllyk konfliktden bäri ermeni güýçleriniň kontrollugynda.
Halkara araçylarynyň bu dawany çözmek synanyşyklary başa barmaýar.


text:
Demirgazyk Koreýanyň döwlet eýeçiligindäki habar gullugy sişenbe güni Phenýanyň Moskwadan alan karzlary babatda Orsýet bilen bergi ylalaşygyna gol çekilendigini aýtdy. Ýöne bu ylalaşygyň şertleri aýdylmady.
Demirgazyk Koreýa Sowet Soýuzynyň bir müşderisi bolan wagtynda Moskwadan 11 milliard dollar karz alan hasaplanýar.
Metbugat maglumatlaryna görä, bu iki döwlet algy-bergi meselelerini çözmek barada şu ýylyň başynda gepleşik geçirdi.
Ors mediýasy Moskwanyň Demirgazyk Koreýadaky energiýa, saglygy saklaýyş we magaryf pudaklarynda maýa ýatyrmak şerti bilen, algysynyň 90 prosentini geçmäge razy bolandygyny ýazdy.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillari Klintonyň aýtmagyna görä, Eýrana garşy girizilen halkara sanksiýalar Tähranyň ýadro programmasyny dowam etdirmegini kynlaşdyrypdyr.
Klinton bu çykyşyny duşenbe güni Birleşen Arap Emirlikleriniň paýtagty Abu Dabide etdi. Onuň aýtmagyna görä, tehnologiýa boýunça çekýän kynçylyklary sebäpli, Tähranyň alyp barýan ýardo işleri bellenilen möhletden yza galýar.
Emma, muňa garamazdan, Hillari Klinton Eýrana garşy basyşy dowam etdirmäge çagyryş etdi. Klintonyň bellemegine görä, Eýran ýadro ýaragyny edinse, onda bu ýagdaý sebitdäki ýaraglanyşygyň ösmegine getirer.
Hillari Klinton Birleşen Arap Emirliklerine, Omana we Katara bäş günlük sapar edýär.


text:
Eýranyň kanunçykaryjylarynyň bir topary ýurduň sud ulgamynyň başlygyna açyk hat ýazyp, uzak möhletleýin türme tussaglygyna höküm edilen žurnalist we aktiwist Narges Mohammadini azatlyga goýbermäge çagyrdylar.
Mohammadi geçen ýyl Eýranda ölüm jezasyny bes etmek barada kampaniýa başladansoň, tussag edilipdi.
Ol şu ýylyň maý aýynda ölüm jezasyna garşy göreşmek hereketini döretmekde 16 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi. Şonda bu hereket sud tarapyndan bikanun topar diýlip hasaplandy.
16-njy oktýabrda çap edilen hatda kanunçykaryjylar ýurduň sud ulgamynyň başlygy Aýatollah Sadeg Larijana “yslam respublikasynyň rehim-şepagatyny durmuşa geçirip”, Mohammadini öz çagalary bilen gaýtadan birleşdirmäge çagyrýarlar.
Şeýle-de, hatda kanunçykaryjylar Mohammadiniň barha ýaramazlaşýan saglyk ýagdaýyna hem ünsi çekýärler.


text:
Elektrik togunyň kesilmegine garşy Yragyň günortasynda geçirilen protest aksiýalaryndan soň Yragyň energetika ministri wezipesinden çekildi.
“Reuters” agentliginiň berýän habaryna görä, milli telewideniýe boýunça eden çykyşynda Kerim Wahyd: “Amerikanlaryň Yraga girenine ýedi ýyl bolandan soňam ýurduň häkimiýetleri ýeterlik ygtyýarlyklary alyp bilmedi” diýdi.
Şeýlelikde, ministr duşenbe güni daşa tutmak arkaly polisiýa bilen çaknyşyga giren En-Nasiriýa şäherindäki protestçileriň talabyny ýerine ýetirdi. Çaknyşykda 17 polisiýa işgäri ýaralandy.
Mundan öň elektrik energiýasynyň kesilmegi boýunça jogapkärçiligi Yrak häkimiýetleri Eýranyň üstüne atypdy.


text:
Yragyň awtonom kürt regionynyň lideri Masud Barzani özüniň birnäçe aý içinde garaşsyzlyk referendumyny geçirmegi planlaşdyrýandygyny aýdýar.
Barzani BBC-ä beren interwsynda bu saýlawy geçirmegiň dogry wagtynyň gelendigini, sebäbi Yragyň eýýäm iş ýüzünde böleklere bölünendigini aýtdy.
Barzani edil häzir referendumyň anyk senesini aýdyp bilmejegini, emma munuň birnäçe aýyň meselesidigini aýtdy. Ol soňky kararyň regional kürt parlamentine degişli boljagyny aýtdy.
Barzani «Amerikanyň sesine» Yrakdaky häzirki ýagdaý «baş-başdak we gorkunç» diýdi.


text:
Eýran baýlaşdyrylan uranyň önümçiligini üç esse artdyrjakdygyny aýdýar. Bu barada ýurduň ýadro edarasynyň başlygy Fereýdun Abbasi Dawani aýtdy.
Onuň bellemegine görä, baýlaşdyrylan uranyň önümçiliginiň 20%-i Tähranyň günorta-günbataryndaky “Fordo” desgasynda öndüriler.
Fransiýanyň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Eýranyň bu planyny “prowokasiýa” diýip atlandyrdy.
2009-ny ýylda Eýran “Fordo” desgasyny gurjakdygyny yglan edenden soň, BMG Tährana garşy sanksiýalary girizipdi.
Halkara jemgyýetçiligi Eýranyň ýadro ýaragyny döretmeginden howatyrlanýar.


text:
Ýaponiýa «Yslam döwleti» ekstremist topary tarapyndan žurnalist Kenji Gotonyň kellesiniň kesilişini görkezýän wideoýazga garşylykly reaksiýa bildirdi.
Premýer-ministr Şinzo Abe 1-nji fewralda şeýle diýdi: "Men bu adamkärçiliksiz we ýigrenji terrorizm aktyna berk ýigrenç duýdum."
Abe Ýaponiýanyň «bu işde günäkär bolanlary jogapkärçilige çekmek üçin» halkara jemgyýetçiligi bilen bilelikde işlejegini aýtdy.
Ol Tokio «terrorizmiň öňünde ýan bermez» diýdi we öz döwletiniň YD toparyna garşy söweşýän ýurtlara ynsanperwerçilik kömegini bermegi dowam etdirjegini sözüne goşdy.
31-nji ýanwarda çap edilen wideo, britan aksentinde gürleýän başy örtüli adamyň, hamala, ýapon hökümetini YD toparyna garşy hüjüm edýän koalisiýa güýçlerini goldamakda günäkärleýşini görkezýär. Ol jeňçi soň Gotony öldürýär.
Ýaponiýanyň goranmak ministri General Nakatani bu wideonyň asyl nusga bolup görünýändigini aýtdy.
Ene oglunyň arzuwyna ynanmak isleýär
Öldürilen ýapon žurnalistiniň ejesi Junko Işido Tokioda hasratyny paýlaşmaga gelen žurnalistlere özüniň bu elhenç ölüm barada aýdara söz tapmaýandygyny aýdyp, şeýle diýdi:
«Men Kenji Gotonyň uruşsyz dünýä baradaky arzuwyna, onuň çagalary uruşdan we garyplykdan haslas etmek ugrundaky işine ynanmagy dowam etdirmek isleýärin.»
Bu «Yslam döwleti» toparynyň bir hepdä ýeter-etmez wagt içinde jezalandyryp öldüren ikinji ýapon zamunydyr. Mundan öň bu topar ýaponiýaly Haruna Ýukawany öldüripdi.
Birleşen Ştatlar we YD-a garşy göreşýän ýaranlar bu jezalandyrmalary ýazgaryp çykyş etdiler.
Prezident Barak Obama Birleşen Ştatlaryň bu ekstremist topary ýok etmek ugrundaky tagallalary dowam etdirjegini wada berdi.
Britan premýer-ministri Deýwid Kameron bu wideo YD toparynyň «adam ömrüne hiç hili hormat goýmaýan şeriň şekillenmesidigini» ýatladýar diýdi.
Goto Afrikadaky, Owganystandaky we Ýakyn Gündogardaky uruşlar barada ýazýan ştatdan daşary žurnalistdi.
Ol geçen oktýabrda, Ýukawany boşatmaga kömek etmek üçin Siriýa gidenden soň, YD tarapyndan ýesir alyndy.
Ýapon resmileri Iordaniýa bilen bilelikde, Gotony we iordan piloty, dekabrda Siriýada uçary urlup ýykylan Muaz al-Kaseasbehi azat etmek tagallasyny edýärdiler.
YD topary Gotonyň yrakly potensial janyndan geçen bombaçy Sajida al-Rişawiniň iordan tussaglygyndan boşadylmak şerti bilen azat edilmegine 29-njy ýanwara çenli ahyrky möhlet belläpdi.
Amman pilotyň diridigine göz ýetirmezden Rişawini boşadyp bilmejegini aýdanyndan soň, bu bellenen möhlet geçdi.
31-nji ýanwardaky wideoda iordan piloty agzalmaýar.
Kaseasbehiň maşagalasy 1-nji fewralda iordan hökümetiniň ýesir boşatmak barada alnyp barylýan gepleşikler babatda has açyk bolmagyny sorady.
Pilotyň daýysy Ýassin Rawaşda «biz hökümetiň özümize hakykaty aýtmagyny isleýäris» diýdi. Ol maşgalanyň ýesir boşatmak tagallalarynyň oňyn tarapa ugur alandygyny ýa almandygyny eşidesi gelýär diýdi.
Hökümet sözçüsi Mohammed al-Momeni patyşalygyň adam ömrüni halas etmek we öz pilotyny boşatmak üçin elinde bar ähli zady etjegini aýtdy.
Şeýle-de ol Iordaniýanyň Kaseasbehiň deregine Rişawini azat etmäge entegem taýýardygyny aýtdy.
Iordaniýa Siriýada we Yrakda giň territoriýany eýelän YD söweşijilerine garşy ABŞ-nyň ýolbaşçylygynda gurlan harby koalisiýanyň bir bölegi bolup durýar
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Peýdaly maglumatlar [ Hemmesi ]
Kätip 2.1 - sözlükli wersiýa
GirişKätibiň 2.1 synag wersiýasynda köp ulanyjylarymyzyň haýyşy boýunça sözlügi Ajap Sözlügi oflaýn hem ulanyp bolar ýaly funksiýa goşuldy. Hemmämiziň bilşimiz ýaly, hemişe onlaýn bolmak başardanok. Ýöne işler ýerine ýetirilmeli.
Bu synag wersiýasynda diňe rusça-türkmençe we iňlisçe-türkmençe jübüti goşuldy, birinjiden Ajap Sözlük saýtynda iň köp rusça-türkmençe gözlegleri ulanylýar. Bu esasan hem talyplar üçin gerek bolup durýar. Ikinjiden, beýleki dilleri işläp bejermek ýene wagt alar emma geljekde hemme diller oflaýn hem elýeterli bolar. Munuň üstünde işlener nesip bolsa.
Eger şu programmany işledip bilmeseňiz ýa-da başga bir mesele çyksa hat@ajapsozluk.com salgysyndan habarlaşalyň. Ýalňyşlary düzedip, hemme kişä peýdaly bolar ýaly edeliň.
TÄZE FUNKSIÝALAR:
- SÖZLÜGI ÝATDA SAKLAMAK: Iň soňky ulanylan sözlük ýatda saklanar ýaly edildi. Ýagny şu gün "Türkmençe-Rusça" sözlükden "alma" diýip gözlän bolsaňyz, indiki gezek açanyňyzda hem ýene şol jübüt bolar. Muňa goşmaça Sözlük penjiresini goýan ýeriňiz hem şol goýşuňyz ýaly açylar. Gyra süýşüren bolsaňyz, gyrada açylar.
- CTRL+SHIFT+INSERT: Word-üň içinde otyrkaňyz islendik sözüň üstünde wagtyňyz şu üç düwmäni bile bassaňyz, üstünde duran sözüňiz sözlükde gözlener. Mysal üçin, "дрсfг" diýen sözüň üstünde wagtyňyz, "Rusça-türkmençe saýlangy bolsa, onda şol sözlükden gözlener. Gidip syçan bilen Sözlük düwmesine basyp oturmak hökman däl. CTRL+SHIFT+DELETE düwmesi hem Sözlügiň penjiresini ýapýar ýöne häzirlikçe bu funksiýa gowy işlänok. Peýdaly bolsa ulanyp bilersiňiz.
- Bellik: MS Office 2013-de şu funksiýa işlemedi diýip habar geldi. Geljekde ugruna çykarys, häzirlikçe aşakdaky çözgüde serediň.
- GOŞULMALARY AÝRYP GÖZLEMEK: Bilşimiz ýaly her diliň öz goşulmalary bolýar. Şol goşulmalary el bilen aýryp sözlükden gözlejek bolsaň kyn bolýar. Wagt alýar. Şonuň üçin, sözlüge goşulmalary sökýän funksiýa goşuldy. Mysal üçin "görýärsiňiz" diýen sözi gözläniňizde şol söz durşuna tapylmasa onda kök söz ýagny "görmek" gözlenýär. Bu funksiýa türkmen dilinde has gowy işleýär, rus we iňlis goşulmalarynyň üstünde işlemeli.
MS Office 2013 üçin wagtlaýyn çözgütBu çözgüt Makro üçin düwme salgylanmasyny döretmäge esaslanýar.
- Ilki bilen File ->Options->Customize Ribbon diýen ýere girmeli.
- Aşakda çepde Keyboard shortcuts->Customize diýen düwmä basmaly.
- Çykan penjirede sagdaky Categories diýen bölümde iň aşagrak gitmeli we Macros saýlamaly. Şonda sagdaky sanaw üýtgeýär we birtopar makrolaryň atlary görünýär.
- Şol sagdaky sanawdan PutWord diýen funksiýany saýlamaly.
- Soňra edil şol sanawyň aşagyndaky Press new shortcut key diýen meýdança girmeli we isleýän düwmeleriňizi basmaly.
- Soňra Assign düwmesine basyp bellemeli we penjiräni ýapmaly.
- Indi bellän düwmeleriňizi basyp bilersiňiz, şonda sözlügiň penjiresi açylmaly.
Nireden almaly?Kätip 2.1.2 synag wersiýasyny şu ýerden alyp bilersiňiz. Ine: katip_gurna2.1.2.zip (9.36 MB). Kompýuterde gurnalanda 60 MB golaý ýer tutýar.
Eger öň kompýuteriňizde Kätip ulanan bolsaňyz we öňki sözlügiňize täze sözler goşan bolsaňyz, bu sözlük şoň ýerini çalyşýar. Ýöne gurnaýarkaňyz çykýan soraglara dogry jogap berseňiz, öňki faýlyňyza köp söz girizen bolsaňyz olary ýitirmän saklap bilersiňiz. Munuň üçin Kätibiň öňki wersiýalaryna degişli gollanmalara serediň.
Nähili ulanmaly?Sözlügiň ulanylşy örän aňsat. Oňa girmek üçin Kätibi gurnanyňyzdan soň, Maýkrosoft Word-y açyň. Kätip menýusyndan Sözlük saýlaň. Aşakdaky suratdaky ýaly açylýan penjirede Gözle diýen düwmäniň öňündäki meýdança isleýän sözüňizi ýazyň, klawiaturada Eňter düwmesine ýa-da Gözle düwmesine basyň. Sag ýokarda sözleriň sanawy görner. Sözleriň sanawynyň üstüne basanyňyzda çep tarapda sözlük görüner.
Word-yň içindeOflaýn wersiýasyny haýsy platformada nähili ýazmalydygy barada örän köp pikirlendim. Dürli platformalary barlap gördüm. Olary ulananyňdan ulanmanyň gowy diýdirdi. Aýratyn programma hökmünde ýazmagyň deregine, Kätibiň içine täze funksiýa hökmünde girizmegi makul bildim. Munuň birnäçe sebäbi bar. Birinjiden, köp kişide eýýäm Word bar. Onsoň şoň ähli mümkinçiliklerini ulanmak aňsat. Oturyp tutuşlygyna täze programma ýazmagyň bir getirýän uly peýdasy ýok. Düwmä basaňda sözi tapsa esasy zat şol. Kätibiň içindäki funksiýa şony ýerine ýetirýär. Islän adamlar öz düwmelerini goşuşdyryp, ösdürip bilerler. Ikinjiden, köplenç sözlük bir zat ýazyp otyrkaň gerek bolýar. Belki Word-yň içinde bolmagy köp ulanyja amatly bolar.
Indiki ädimlerSözlükçilik hiç haçan gutarmaýar. Ýalňyşlary hemişe düzedip durmaly. Täze sözler goşulyp durmaly. Indiki maksat sözlügi kämilleşdirmek, adamlara gerek ýöne terjimesi ýok sözleri anyklap olaryň terjimesini sözlüge girizmek. Mysal alara, internetde gowy sözlükler kän başga diller üçin ýazylan. Şolaryň gowy taraplaryny mysal alyp, türkmen sözlügini hem ösdüreris nesip bolsa.
Telpek: 5.00/4 ses
Ýüklenýär...
Ýazylan teswirler ( 0 )Teswir ýazmak üçin girmeli


text:
Gyrgyzystanda geçen parlament saýlawlarynda ýeňiş gazanan ýurduň ”Sosial-demokratik partiýasy” boldy. Onuň etmeli indiki işi koalision hökümeti düzmek bolar.
5-nji oktýabrda, sesleriň hemmesi diýen ýaly sanalandan soň, Merkezi saýlaw komissiýasy sosial-demokratlaryň sesleriň 27,5 prosentini alandygyny bildirdi. Sesleriň 20 prosentini almak bilen ikinji orny eýelän hem ”Respublika Ata-ýurt” partiýasy boldy.
"Ýokary Geňeş" diýip atlandyrylýan 120 agzaly parlamente alty syýasy partiýa girdi.
Merkezi saýlaw komissiýasynyň başlygy Týigunaly Abdraimow ”Gyrgyzystan” partiýasy sesleriň 12,8 prosentini, ”Onuguu” partiýasy 9,3 prosentini, ”Bir Bol” 8,4, ”Ata Meken” partiýasy hem 7,7 prosentini aldy diýdi.
Abdraimowyň bellemegine görä, saýlawlarda hasaba alnan saýlawçylaryň 59 prosenti ses beripdir.
Adamlar ses bermek üçin garaşdy
Deslapky netijelerden ugur alynsa, onda parlamentde 38 orny sosial-demokratlar eýelär. ”Respublika Ata-ýurt” 28, ”Gyrgyzystan partiýasy” 18, ”Onuguu” 13, ”Bir Bol” 12, ”Ata-Meken” hem 11 orny alar.
Azatlyk Radiosynyň habarçysy Brýus Pannieriň Bişkekden bildirmegine görä, alty partiýa parlamentde bolar diýlip "garaşylmandyr".
Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugy saýlaw uçastoklarynyň käbiriniň öňünde uzyn nobatlaryň dörändigini, adamlaryň ses bermek üçin iki-üç sagatlap garaşmaly bolandygyny habar berdi.
Gyrgyzystanda 2,7 million saýlawçy hasaba alnyp, olara biometrik kartlar berildi. Saýlaw galplygynyň öňüni almak üçin biometrik kartlar Orta Aziýada ilkinji gezek ulanyldy.
Saýlaw galplygy
Premýer-ministriň orunbasary Taýirbek Sarpaşew 4-nji oktýabrda saýlawçylaryň üç-dört prosenti "biometrik ses beriş sistemasynda tehniki problemalar bilen ýüzbe-ýüz boldy" diýdi.
Içeri işler ministrliginiň bildirmegine görä, käbir partiýalaryň sesleri satyn almaga synanyşyk edendigi barada şikaýatlar bolupdyr.
Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugy ýüzlerçe studentiň öz uniwersitet mugallymlarynyň ýol görkezmeginde saýlaw galplygyna gatnaşandygy barada özüne habar gelip gowşandygyny aýtdy.
Demokratiýa we graždan jemgyýeti boýunça koalisiýa ýurtda 500 çemesi saýlaw uçastogynda saýlawlaryň gidişine gözegçilik etdi.
"Durnuklylygy saýlamaga"
Bu guramanyň başlygy Dinara Oşurahunowa Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugyna "çökder çynlakaý bidüzgünçilikleriň" bolandygy hakynda özlerine habar berilmändigini aýtdy.
Prezident Almazbek Atambaýew ses bereninden soň žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda saýlawçylary Gyrgyzystanyň 2010-njy ýylda awtoritar liderini häkimiýet başyndan aýran rewolýusiýadan bäri geçirýän üçünji demokratik saýlawynda "durnuklylygy saýlamaga" çagyrdy.
Bu parlament saýlawy, bäş ýyl mundan ozal Kurmanbek Bakyýew protestçiler tarapyndan häkimiýet başyndan çekilmäge mejbur edileli bäri, ýurtda geçen üçünji demokratik saýlawlardyr.
Saýlawda saldamly partiýalaryň ählisi prezident Atambaýew bilen onuň hökümetiniň soňky wagtlarda tutan tutumyna eýerip, orsýetçilige ýykgyn etdiler.
Atambaýew-de öz mese-mälim antiamerikan beýanatlary bilen bu hereketlere goşuldy.


text:
Sişenbe güni Liwiýanyň lideri Muammar Kaddafä ygrarly harby güýçler paýtagt Tripoliniň golaýyndaky Zawiýah şäherini ele almak üçin ýene nobatdaky gezek tanklar we uçarlar arkaly şähere güýçli hüjüm etdiler.
Kaddafiniň hökümet resmileriniň düýn bu şäheriň doly öz kontrollygyna geçendigini yglan edendiklerine garamazdan, käbir ýerli ýaşaýjylar Kaddafä garşy ýaragly toparlaryň şäherde henizem güýçli garşylyk görkezýändiklerini habar berdiler.
Kaddafiniň harby howa güýçleri düýn Tripoli şäherinden gündogarda ýerleşýän nebit porty bolan Ras Lanuf şäheriniň töwereklerinde-de ýaragly oppozision güýçlere garşy howa hüjümlerini geçirdiler.
Günbatar ýurtlary Liwiýadaky krizise çözgüt tapmakda we umumy bir karar kabul etmekde henizem kynçylyk çekýärler.


text:
ABŞ-nyň Goranmak ministrligi “Talyban” hereketi bilen baglanyşygy bolan adamlary ýurduň howpsuzlyk gullugyndan çykarmak üçin 80 sany operatiw işgärini Owganystana ugradýar.
“The New York Times” gazetiniň habaryna görä, şol spesialistler harby türgenleşik geçýän esgerleriň we goşuna çagyrylanlaryň terjimehallaryny barlamaga gatnaşar.
Amerikan operatiw işgärleriniň bir böleginiň eýýäm Owganystana gelendigini Owganystandaky NATO güýçleriniň türgenleşik merkeziniň wekiline salgylanmak bilen gazet habar berýär.


text:
Anna güni düýbi Nýu-Ýorkda ýerleşýän žurnalistleriň hukugyny goraýjy Komitet Gyrgyzystanyň türmesinde saklanýan özbek aktiwisti Azimjan Askarowyň azatlyga goýberilmegine çagyryş edip, beýanaýat ýaýratdy.
Žurnalistleriň hukugyny goraýjy Komitet Azimjan Askarowa bildirilýän aýyplamalaryň esassyzdygyny öňe sürýär.
Ynsan hukuklaryny goraýjy “Wozduh” atly toparyň başlygy, gyrgyzystanly özbek aktiwisti Azimjan Askarow 2010-njy ýylyň tomsunda Oş şäherindäki etniki çaknyşyklary öjükdirmekde we bir polisiýa işgärini öldürmäge gatnaşanlykda aýyplanyp, tussag edilipdi.
Şol ýylyň sentýabrynda-da Gyrgyzystanyň sudy ony ömürlik türme tussaglygyna höküm edipdi.


text:
Gresiýanyň maliýe ministri Ewangelos Wenizelos Ýewropa Bileleşiginiň ýolbaşçylaryny Gresiýa 109 milliard ýewro bermek barada iýul aýynda gelnen ylalaşygy ýerine ýetirmäge çagyrdy.
Ýewropanyň Merkezi bankynyň baştutany Žan-Klod Trişe, ÝB-niň maliýe edarasynyň ýolbaşçysy Olli Rene, ýewro ýurtlarynyň maliýe ministrlerine Wenizelosyň ýollan hatyndan bölekler bazar güni ýaýradyldy.
Kreditiň kepillendirilýändigi barada Gresiýa bilen Finlýandiýanyň arasynda aýratyn ylalaşyga gelnensoň, Gresiýadan şeýle kepilnama almak islegi Niderlandlarda, Sloweniýada, Awstriýada we Slowakiýada döredi. Şol islegem Gresiýanyň ÝB-e ýüzlenmegine sebäp boldy.


text:
Anna güni Aşgabatda Ministrler Kabinetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň bilelikdäki maslahaty geçirildi.
Oňa wise-premýerler we ministrler birlikde käbir pudaklaryň ýolbaşçylary-da gatnaşdylar. Bu bilelikdäki maslahatda halk hojalygynyň pudaklaryndaky häzirki möhüm meselelere garaldy we käbir täze kararlara gol çekildi.
Prezident G.Berdimuhamedow käbir beýleki permanlar bilen bir hatarda Türkmenistanyň Konstitusiýa, Galkynyş, Agzybirlik we Magtymguly-Pyragynyň şygyrýet gününe gabatlap, tussaglaryň bir toparynyň günäsini geçmek baradaky permana-da gol çekdi.
Berdimuhamedow şeýle permanyň ata-babalaryň beýik ynsanperwerlik ýörelgelerinden ugur alnyp, kabul edilýändigini nygtady.
Bu karara gol çekmeginiň yzy bilen ol Türkmenistanyň milli howpsuzlyk ministri Ý.Berdiýewe günäsi geçilen adamlaryň ählisini tussaglykdan boşadyp, olaryň baýramçylyk güni öz öýlerine, maşgala agzalarynyň arasyna barar ýaly ähli zerur işleri geçirmeklige görkezme berdi.
Prezidentiň gol çeken bu permanynda 926 tussagyň günäsiniň geçilip, olaryň azatlyga goýberilmelidikleri aýdylýar. Ýöne günäsi geçilen bu adamlaryň atlary heniz türkmen metbugatynda çap edilmedi.
Şeýlelikde, günäsi geçilen adamlaryň arasynda “syýasy tussaglar” diýlip hasaplanylýan adamlaryň bardygy ýa ýokdugy hem häzirlikçe belli bolman galýar.
Käbir ýerli synçylar soňky ýyllar baýramçylyklara gabatlanyp, günäsi geçilýän adamlaryň sanawyny metbugatda çap etmek kadasynyň Türkmenistanda ýatyrylandygyny belleýärler.
Türkmenistanyň häkimiýetleri günäleri geçilýän adamlaryň sanawyny metbugatda çap etmek kadasynyň ýatyrylmagynyň sebäpleri barada hiç hili düşündiriş bermeýärler.


text:
Iňlis žurnalisti Marwiň Gökdepe söweşini beýan edip: “Ruslaryň bu söweşde çykdajylary planlaşdyrylandan ýigrimi esse kän bolupdyr. Olaryň Gökdepe galasyny basyp almak üçin eden çykdajylary tutuş Orta Aziýany boýun egdirmäge sarp eden çykdajylaryndan tas iki essä golaý köp bolupdyr” diýip ýazýar.
Rus patyşasy Orta Aziýany basyp almagy öwrenmek üçin 1717-nji ýylda Pýotr Çerkaskiniň ekspedisiýasyny bu regiona iberipdi. Emma ruslar diňe 1881-nji ýylda, saýlama goşun sürüp Gökdepe galasyny syndyryp, Orta Aziýany basyp almak arzuwyna ýetipdiler.
Rus generaly Lomakin 1879-njy ýylyň awgustynda Ahaly basyp almak üçin urşa başlaýar. Ruslar Diňlidepä çenli gelipdirler, emma Lomakin Diňlidepede ymykly gabawa düşýär. General ähli mümkinçiligini ulanyp, bir bölek esgeri bilen zordan gabawdan sypypdyr.
Lomakiniň ilkinji ýörişi şowsuz tamamlanansoň, Trans Kaspiniň general-gubernatorlygyna Tergukasow (Tergukasýan Arzas Arutýunowiç) bellenýär, bu generalam türkmenleriň üstüne geçiren şowsuz ýörişinden soň, otstawka gitmäge mejbur bolýar. Onuň ýerine Petruşewiç bellenýär. Ol Krasnowodskiden Gökdepä çenli demir ýol çekmegi planlaşdyryp, gurluşyga başlaýar.
Petruşewiçem derrew boşadylyp, ýerine Muraýew bellenipdir, bu generalam haýal-ýagallykda aýyplanyp, 1880-nji ýylyň maýynda Trans Kaspi general gubernatorlygyna örän tejribeli Skobelew bellenýär. Skobelew 1881-nji ýylyň 12-nji ýanwarynda 150 put däri bilen Gökdepe galasyny ýaryp, şol ýerden girip, galany eýelemegi başarýar.
Gökdepe söweşinde gelin-gyzlarymyzam mertlerçe söweşipdirler. Gökdepe söweşine gatnaşan general-adýutant N. I. Grodekow türkmen gelin-gyzlarynyň gahrymançylygyny beýik fransuz gahryman zenany Žanna D’Arkyň gahrymançylygyna deňäpdir.
Garagyz eje, batyr ogly Gara batyryň jesedini getirenlerinde, ruhdan düşmän, oglunyň eşigini geýip, ýaragyny alyp, atyna münüp, duşman ordasyna tarap okdurylyp baryp, olaryň ýedi-sekiz sanysynyň janyny jähenneme iberýär. Ahyry Garagyz ejä duşman güllesi degip, atdan agdarylyp, jan berýär. Ýeke atly rus goşunyna garşy söweşe geleniň aýal adamdygyna göz ýetiren Skobelew: “Bu duşman aýalyň gahrymannçylygy hormata mynasyp” diýipdir. Merhum ýazyjy N.Hojageldiýew “Gara batyryň enesi” atly hekaýasynda Garagyz enäniň görkezen gahrymançylygyny örän çeperçilik bilen beýan edipdir.
Dursun hanyma
Ýaşulularymyzyň tassyklamagyna görä, Dursun hanyma atly şir ýürekli zenan iki ýüz çemesi gelin-gyzlary töweregine jemläp, erkekler bilen deň hatarda Gökdepe galasyny goramakda mertlerçe söweşipdir. Bir gezek Dursun hanyma duşmana gelýän ýüzlerçe düýeli kerweni ele salyp, gizlin ýol bilen Gökdepe galasyna getiripdir. Ol kerwende egin-eşik, azyk, ok-däri, mahlasy uruş üçin birinji derejeli zerur harytlar bar ekeni. Gökdepeli Geldimyrat aganyň aýtmagyna görä, Skobelew ýüküň geljek wagtyny, geçjek ýoluny takyk anyklap, türkmen gelin-gyzlarynyň saýlama iki ýüz elli esgeri güpbasdy edip, ýüzlerçe düýeli kerweni talap alyp gidendigini eşidende, name diýjegini bilmän, aňkaryp galypdyr.
Mäneli Meretmuhammet aganyň tassyklamagyna görä, Dursun hanyma takmynan 1877-1878-nj ýyllarda Gökdepe galasyny goramaga hem gurluşygyny etmäge gatnaşmak üçin Kaka-Gäwers aralygynda hanlyk eden, häzirki Gowşut obasynyň ýakynynda ýerleşýän Mämmetoraz hanyň galasyndan göçüp gelen Maş hanyň uýasydyr. Dursun hanyma Gökdepä göçüp gelmezleriniň öň ýanynda doganoglany Gaýyba durmuşa çykýar. Lomakiniň ilkinji ýörişinde Gaýyp wepat bolýar. Şondan soň Dursun hanyma duşmandan ar almak üçin, ata çykyp, batyr gelin-gyzlary daşyna jemläpdir. Dursun hanyma ýaşlykda ok-ýaý atmagy agasy Maş handan öwrenipdir.
Gökdepe synan güni Dursun hanyma mertlerçe söweşip, wepat bolupdyr. Umuman, uly ýitgiler bilen ruslar Gökdepe galasyny syndyryp, türkmen topragyny basyp alanam bolsalar, türkmeniň erkinlige teşneligini ýok edip bilmändiler. Şonuň üçinem şu toprak üçin janyny gurban eden gerçeklerimiziň, erkekler bilen deň hatarda söweşip, janyny orta goýan zenanlarymyzyň gahrymançylygyny ýatlap, bu günki gün Garaşsyz watanymyzda halkymyz olaryň ruhunyň öňünde baş egip, olary hormat bilen ýatlap, aýat-töwir edýär. Ýatan ýeriňiz ýagty, jaýyňyz jennet bolsun watan gahrymanlary!
Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler we maglumatlar awtoryň özüne degişli.


text:
Gresiýanyň premýer-ministri Aleksis Tsipras 8-nji aprelde Moskwa edýän saparynyň dowamynda prezident Wladimir Putin bilen duşuşar.
Gresiýanyň lideriniň Ýewropa Bileleşiginiň Orsýete garşy sanksiýalaryny berk tankyt etmegi, şeýle-de ýurduň agyr ykdysady kynçylyklary bilen baglylykda bu sapara üns bilen syn edilýär.
Tsiprasyň Orsýete sapary Gresiýanyň maliýe ýetmezçiligini başdan geçirip, halkara karz berijiler bilen gepleşik geçirýän wagtyna gabat gelýär.
Tsipras Orsýetiň TASS agentligi bilen söhbetdeşliginde Günbataryň Moskwanyň Ukraina goşulyşmagy bilen baglylykda girizen sanksiýalaryny “hiç ýere eltmeýän ýol” diýip häsiýetlendirdi.
“Kommersant” neşriniň Orsýetiň hökümetdäki çeşmesine salgylanyp habar bermegine görä, Moskwa Gresiýa gaz üpjünçiligine degişli ýeňillikleri we täze karzy teklip edip biler.


text:
Birleşen Ştatlaryň täze hasabatynda öňümizdäki onýyllyklarda dürli babatlarda barha artýan ýetmezçilikleriň we suw bilen baglanyşykly beýleki problemalaryň dürli ýurtlaryň arasynda konfliktlere sebäp bolup, käbir döwletleriň şowsuzlyga uçramagyna ýa-da terroristler tarapyndan manipulirlenmegine getirmegi mümkin diýip duýduryş berilýär.
Birleşen Milletler Guramasynyň Bütindünýä suw gününe gabatlanyp
, penşenbe güni çykarylan bu hasabat suw howpsuzlygy boýunça aňtaw gulluklarynyň Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillary Klintonyň haýyşy boýunça taýýarlan analizine esaslanýar.
Suw güni mynasybetli Waşingtonda geçirilen dabarada Birleşen Ştatlaryň baş diplomaty gelnen netijeleriň adamy aladalandyrýandygyny belledi.
“Meniň pikirimçe, aňtaw gulluklarynyň gelen netijeleri adamy çynlakaý oýlandyrýar diýsek, adalatsyzlyk bolmaz. Dünýäniň ilatynyň sany artsa, suwa bolan talap hem artar. Onsoň biziň suw üpjünçiligimiz muny kanagatlandyryp bilmez”.
Hasabatda aýdylyşyna görä, geljek onyýyllykda döwetler arasynda suw bilen baglanyşykly konfliktleriň turmagy ähtimal däl. Ýöne 2022-nji ýyldan beýläk bu mümkinçilik artar. Ilat sanynyň köpelmegi netijesinde aýratyn-da Demirgazyk Afrika, Orta Gündogar we Günorta Aziýa ýurtlary suw ýetmezçiliginden kynçylyk çekerler. Klimatyň üýtgemegi bilen suw joşguny we guraklyk azyk üpjünçiligine howp salar.
Hasabatda şeýle-de suw resurslaryndan bilelikde peýdalanmak meselesinde häzir özara gepleşiklere bil baglaýan ýurtlaryň käbiriniň ol diýen parahatçylykly bolmadyk çärelere ýüz urmagynyň mümkindigi aýdylýar.
Muny hanym Klinton şeýle düşündirdi: “Suw meselesiniň käbir ýurtlaryň bütinleý şowsuzlyga uçramagyna, suw basseýnlerini özara bölüşýän döwletleriň arasynda regional konfliktleriň güýjemegine, hatda gazaply hereketleriň başlanmagyna hem getirmegi mümkin”.
Hasabatda suw resurslarynyň geljekde dartgynlylyk astyna düşmegi netijesinde terroristleriň adamlara, oba hojalygyna we senagata suw üpjünçiligi üçin gerekli bentlere ýa suw howdanlaryna hüjüm etmeginiň hem mümkindigi agzalýar.
Dokumentde öňdäki onýyllyklarda, töwekgelçiligi has ýokary diýip belli bir ýurt agzalmasa-da, Nil, Iordan, Mekong, Tigr we Ýewfrat, şeýle hem Orta Aziýadaky Amyderýany hem öz içine alýan belli-belli derýalaryň we suw basseýnleriniň üstünde durlup geçilýär.
Waşingtonyň bu hasabatyna garamazdan, Birleşen Milletler Guramasynyň penşenbe güni beren sanlary ol diýen oňaýsyz däl. Bütindünýä Saglyk guramasy we Birleşen Milletler Guramasynyň Çagalar fondy 2010-njy ýylda tamamlanan onýyllykda 2 milliarddan gowrak adamyň agyz suwy bilen üpjün edilendigini habar berdiler.
Bu gulluklaryň aýtmagyna görä, geljek üç ýylyň içinde dünýä ilatynyň 92 prosenti arassalanan agyz suwundan peýdalanyp biler. Ýöne käbir problemalaryň bardygyny Birleşen Milletler Guramasy-da boýun alýar. Guramanyň Baş sekretary Pan Gi Munuň aýtmagyna görä, takmynan 800 million adam üçin arassa suw elýeterli däl.
Pan bir beýanatda geljekde suw bilen baglanyşykly kynçylyklary ýeňilleşdirmek üçin suw infrastrukturasyny gowulandyrmak, oba ýerlerini ösdürmek we suw resurslaryny netijeli dolandyrmak üçin maýa goýulmagynyň zerurdygyny belledi.


text:
Hökümet güýçleriniň gündogardaky şäherleriň birnäçesinde hökümet binalaryny basyp alan orsýetçi pitneçilere garşy «antiterror» operasiýalaryny dowam etdirmegi bilen, gündogar Ukrainada dartgynlylyk güýçlenýär.
3-nji maýda hökümet güýçleri tarapyndan daşy gabalan Slowýansk şäheriniň daşynda çaknyşyklaryň bolandygy aýdylýar. Goňşy Kramatorskde esgerler howpsuzlyk gullugyny we telewizion stansiýany pitneçilerden yzyna aldylar.
Mariupol we and Konstiantiniwka şäherlerinde hem atyşyklaryň bolandygy habar berilýär. Gündogar Ukrainadaky çaknyşyklarda iki günde 50-den gowrak öldi.
Pidalaryň köpüsi port şäheri Odessada Kärdeşler arkalaşygynyň binasynda bolan ýangynda öldi. Bu jaý orsýetçi separatistler bilen kiýewçi protestçileriň arasynda barýan söweş mahalynda köçeden zyňlan ýangyç bombasyndan ot alandyr öýdülýär.
Ukrainanyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýuk Odessada bolan zorlukly wakalarda Orsýeti günäkärledi.
Ol 4-nji maýda günortadaky port şäherde eden çykyşynda munuň halka, Ukraina we Odessa garşy berk taýýarlanan guramaçylykly hereketdigini aýtdy.
Şeýle-de ol howpsuzlyk güýçlerini bu gandöküşikligiň öňüni alyp bilmezlikde günäledi.


text:
On dokuzynjy asyryň 50-60-njy ýyllarynda doganlar Alеksеý, Wladimir, Alеksandr Žеmçužnikowlar hеm Alеksеý Tolstoý tarapyndan edеbi lakam alnyp, Kozma Prutkowyň ady bilеn çap edilеn gysgadan ýiti sеtirlеriň ujypsyzja bir bölеgindеn tеrjimе:
Bagtly bolasyň gеlýärmi – bol!
Işigiňdäki fontan dyngysyz işläp duran bolsa, kämahal ony pеtiklе – oňa-da dynç bеr.
Egеr sеn özüň hakda hiç zat aýdyp bilmеsеň, il sеn hakda nämе aýtsyn?
Baýtalyň burnuna pitikläp gör, guýrugyny bulamasa zat bilmеdigim.
Üç zady bir başlanyňdan soň gutaryp bolmaz ekеn: bir-ä tagamly nahar iýeniňdе, birеm uzak syýahatdan gaýdyp gеlеn dostuň bilеn gürlеşеniňdе, bir-dе endamyň gijän ýerini gaşap başlanyňda.
Harsydünýäniň baýlygy gysga ýorgana çalymdaş bolar ekеn: ýüzüňi örtjеk bolsa, od ujunda aýagy açylaýýandyr.
Horaz ähli jandardan öň oýanýa diýýärlеr, päliýaman wеlin horazdanam öň oýanýandyr.
Adama iki el nämüçin bеrlipdir, bilýäňizmi? – çеp el bilеn-ä uzadylan zady kabul etsin, sag el bilеnеm baryny paýlasyn diýip...
Halys gutaran gеdaý hеm başga bir şеrtlеrdе birinji tüçjar bolup bilеrdi.
Hakyky söýgiň öňündе sеn işigiňi pеtikläý, ol pеnjirеdеn kürsäp girеr!
Ýokary dеrеjä ýetmеk islеsеň aşakdan başla, başga söz bilеn aýdanyňda, ýeňsäni gaşama – dabanyňy gaşa.
Terjime eden Şwesiýada ýaşaýan türkmen şahyry Şiraly Nurmyrat


text:
Şu ýylyň başyndan bäri Aşgabadyň ähli raýonlarynda diýen ýaly şäheri abadanlaşdyrmak işleri gyzgalaňly alnyp barylýar.
Bu alnyp barylýan işler belli bir derejede öz oňyn netijelerini hem berýär. Ýyllar boýy remont edilmedik ýaşaýyş jaýlarynyň diwarlary oňarylýar. Olaryň käbirleriniň diwarlary mermere çalymdaş material bilen örtülýän bolsa, beýlekilerine reňk çalynýar. Olaryň daş-töwerekleri hem eýýäm ençeme ýyllap ellenmedik zir-zibilden, zyňlan awtoulaglardan, tekerlerden arassalanýar.
Emma bu işler, esasan, jaýlaryň daş keşbi bilen çäklenýär. Gurlanyna 20 ýyldanam köp geçen jaýlaryň käbir içki ýetmezçilikleri şol durşuna galýar. Bu jaýlaryň kanalizasiýa turbalarynyň könedigine, olaryň üçekleriniň, girelgeleriniň hapadygyna häkimiýetler köplenç asla üns bermeýärler. Köpgatly ýaşaýyş jaýlarynyň köpüsinde entegem köne liftler ulanylýar.
Şol bir wagtda hem paýtagtyň haýsy-da bolsa bir raýonyndaky ýaşaýyş jaýyndan çanak antennalaryň ýa-da split-sistemalaryň köpçülikleýin aýrylýandygy baradaky gürrüňler hem her gün diýen ýaly peýda bolýar. Häzir öňki “Bahar” kinoteatrynyň töwerekleri, Atabaýew köçesiniň ugrundaky, 11-nji mikroraýondaky ýaşaýyş jaýlarynyň diwarlary reňklenip, split-sistemalarydyr, çanak antennalary aýrylýar.
Özi-de, öňküler ýaly diňe bir protokol köçelerdäkiler däl, eýse şol köçelere dahyly bolmadyk ýerlerdäki ýaşaýyş jaýlaryň diwarlaryndan hem split-sistemalarydyr, çanak antennalary aýrylýar. Olar ýaşaýyş jaýynyň ähli diwaralaryndan aýyrylýar. Köçä bakyp duran diwar bolsun, ýa-da beýleki diwar bolsun, tapawudy ýok, diwarlar olardan “arassalanýar”.
Mundan başga-da, ýaşaýyş jaýlarynyň birinji gatlaryndaky “pristroýkalar” diýip atlandyrylýan goşmaça gurlan otaglar hem ýumrulýar. Bu işleriň nähili dokumentler esasynda durmuşa geçirilýändigi baradaky sowala bolsa köplenç hiç hili takyk maglumat alyp bolmaýar.
Häkimiýet wekilleri “ýokardan gelen buýruk” ýa-da “wise-premýeriň buýrugy” diýip, jogap berýärler. Emma şol ýokary wezipeli adamyň ýa-da wise-premýeriň ady aýdylmaýar. Ýaşaýjylaryň tomsuň yssysynda split-sistemasyz nädip oňmalydygy aýdylmasa-da, split-sistemalary jaýlaryň umumy girelgeleriniň içinde goýmaga rugsat berlendigi hakda käbir maglumatlar bar.
Özüni Sapar diýip tanadan we Parahat-2/1 mikroraýonynyň 24-nji ýaşaýyş jaýynda ýaşaýan ildeşimiziň aýtmagyna görä, onuň ýaşaýan jaýynyň diwarlarynda “hiç hili zadyň” bolmaly däldigi barada ýerli resmi tarapyndan görkezme berlipdir. “Split-sistemalar, çanak antennalar, ýüpler, kozyrýoklar.... hiç haýsysy bolmaly däl. Diňe göni diwar bolmaly. Bu diňe meniň ýaşaýan jaýymda däl, eýsem paýtagtdaky ähli köpgatly ýaşaýyş jaýlarynda [şeýle] bolmaly” diýip, Sapar häkimiýet wekiliniň aýdanyny gürrüň berýär.
Ýeri gelende belläp geçsek, paýtagtda alnyp barylýan bu işler geçen hepdäniň anna güni bolan hökümet maslahatynda prezident G.Berdimuhamedowyň “jaýlaryň we desgalaryň daşky bezegini döretmegiň, ýaşaýyş toplumlaryndaky jaýlaryň daşky bezeginiňsazlaşygyna päsgel berýän ähli desgalaryň sökülip aýrylmalydygy” baradaky tabşyrygyna gabat geldi.
Anna güni geçen Ministrler kabinetiniň mejlisinde wise-premýerleriň beren hasabatlaryndan çen tutsaň, häzirki güne çenli paýtagtda ýaşaýyş jaýlarynyň 2269-syndan 352-siniň durkuny täzelemek işleri tamamlanypdyr.
Mundan başga-da, şol mejlisde Türkmenistanyň jemagat hojalygy ministri K.Gurbanow Aşgabat şäheriniň etraplarynda 2015-2016-njy ýyllar üçin iş meýilnamasy boýunça iki ýylyň dowamynda Aşgabat şäheri boýunça Jemagat hojalygy ministrliginiň hasabynda duran ýaşaýyş jaýlarynyň 3639-synyň, şu ýylyň dowamynda bolsa 2073-siniň durkuny täzelemegiň we abatlamagyň planlaşdyrylýandygyny habar berdi.
Häzirki alnyp barylýan işler, resmi taýdan onuň bilen baglanyşdyrylmasa-da, 2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek ”Aziýa oýunlaryna” görülýän taýýarlyklar bilen gabat gelýär.


text:
BMG-niň hem “Arap Ligasynyň” ýörite wekili Kofi Annan duşenbe güni Siriýadaky ýagdaýlar bilen bagly BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde çykyş edýär. Ol Siriýadaky ýagdaýy kadalaşdyrmak maksady bilen teklip eden planyny amala aşyrmak üçin görülýän çäreler barada gürrüň eder.
“Siriýanyň dostlary” ady bilen 1-nji aprelde Stambulda geçirilen ýörite konferensiýada Kofi Annan prezident Assady öz wadalaryny ýerine ýetirer ýaly etmek üçin, ädilmeli ädimleriň anyk möhletini kesgitlemäge çagyryldy.
Bu konferensiýada eden çykyşynda ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillary Klinton Başar al-Assadyň wezipesinden çekilmelidigini aýtdy.
“Biz Siriýada adam öldürmekligi bes etmäge çagyrýarys” diýip, Klinton aýtdy. “Biz ýörite wekilimiz Kofi Annany, eglenmezden, geljekki ädilmeli ädimleriň wagtyny kesgitlemeklige çagyrýarys. Assad gitmeli. Siriýanyň halky erkinlikde özüniň ýörejek ýoluny saýlamaly”.
Klinton, daşky dünýä bilen baglanyşyk saklap biler ýaly, Siriýanyň oppozisiýasyny kommunikasion enjamlar bilen üpjün etmegi wada berdi.
Stambulda Siriýanyň meselelerine bagyşlanan bu konferensiýa gatnaşan 80 ýurduň wekilleri “Siriýanyň milli geňeşini” ähli siriýalylaryň kanuny wekilçilikli guramasy hökmünde ykrar etdiler.
Analitikleriň aýtmaklaryna görä, Arap Emirlikleri ýaly käbir arap ýurtlary Siriýanyň oppozisiýasyny ýaraglandyrmaga çagyrdylar. Şol bir wagtda-da bu barada resmi ylalaşygyň ýokdugy habar berilýär.
Şeýle hem Stambulda geçirilen konferensiýada “Siriýanyň milli geňeşi” Siriýanyň oppozision güýçleriniň düzüminde söweş alyp barýan esgerleriň we ofiserleriň hemmesine yzygiderli aýlyk haklaryny tölejekdigini mälim etdi.
Siriýada çaknyşyklar dowam edýär.
31-nji martda Siriýadaky “Azat siriýa armiýasy” atly oppozision güýçler Siriýanyň hökümeti agyr harby tehnikasyny şäherlerden çykarsa, özleriniň ok atyşygy bes etjekdigini habar berdi. Emma resmi Damask protestleriň dowam edýän şäherlerde kadaly ýagdaý ornaşýança, tanklaryň hem harby goşunyň şäherlerden çykarylmajagyny aýtdy.
Damask 31-nji martda pitneçileriň ýeňlendigini hem yglan etdi.
Käbir synçylaryň pikirine görä, Annanyň duşenbe güni etjek çykyşynda Siriýadaky meseläni çözmekde öňegidişlik barada gürrüň edilse, onda Siriýadaky ok atyşygyň bes edilmegine syn etmek üçin BMG-niň 250 synçysyny Siriýa ibermek baradaky rezolýusiýanyň üstünde işläp başlasa bolar.
Eger-de Annanyň hasabatynda öňegidişligiň göze ilmeýändigi bellenilse, analitikleriň pikiriçe, onda BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde Siriýanyň režimine garşy rezolýusiýanyň kabul edilmegi ugrunda işläp başlansa gerek.
Şol bir wagtda-da Siriýada gandöküşiklik dowam edýär. Ýerli aktiwistleriň berýän maglumatlaryna görä, 1-nji aprelde ýurt boýunça 70-e golaý adam heläk bolupdyr. Olardan 12-si Homs şäheriniň asuda ýaşaýjylary.
Gozgalaňçylar bilen siriýa hökümetiniň harbylarynyň arasynda ýüze çykan çaknyşykda 19 esgeriň we 12 oppozision söweşijiniň heläk bolandygy habar berilýär.


text:
Şu gün Azerbeýjanyň habar serişdeleri ýurduň separatistik regiony bolan Daglyk-Garabag regionynyň golaýynda ýüze çykan ikitaraplaýyn atyşyklarda azyndan dört sany ermeni esgeriniň ölendigini habar berdiler.
Ýöne bu barada Azerbeýjanyň hökümetem, Ermenistanyň hökümetem häzire çenli hiç hili resmi maglumat ýaýratmady.
Habar serişdeleriniň maglumatyna görä, atyşyklar Daglyk-Garabagyň Agdam raýonynda ýüze çykypdyr. 1990-njy ýyllaryň başlarynda Azerbeýjanyň Daglyk-Garabag regionynda ýaşaýan etniki ermeniler Ermenistanyň ýardam bermeginde Azerbeýjanyň kontrollygyna garşy ýaragly söweş alyp barypdylar. Şonda, statistiki maglumatlara görä, taraplaryň ikisindenem jemi 30 000 töweregi adam ölüpdi.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk geňeşi Gazada adam ýitgileriniň artmagy bilen baglanyşykly aladalanma bildirip, harby hereketleriň togtadylmagy üçin çagyryş etdi.
BMG-niň baş sekretary Ban Ki-mun (Ban Ki-moon) Ysraýylyň hüjümleri netijesinde Gaza zolagynda onlarça palestinalynyň öldürilmegini “wahşy hereket” diýip ýazgarandan soň, 20-nji iýulda guramanyň howpsuzlyk geňeşi adatdan daşary ýygnagyny geçirdi.
Şeýle-de, Ban Katarda eden çykyşynda takmynan iki hepde bäri dowam edýän söweşleriň derhal togtadylmagy üçin çagyryş etdi. Bu çaknyşyklarda 500-den gowrak adam heläk boldy.
Gaza zolagy bilen Ysraýylyň arasyndaky söweşleriň 13-nji gününde, ýagny 20-nji iýulda bolan çaknyşyklarda 60-dan gowrak palestinaly we 13 sany ysraýylly esger öldürildi.
Bu aralykda Ysraýylyň Birleşen Milletler Guramasyndaky ilçisi “Hamas” toparynyň ýaragly ganaty tarapyndan ysraýylly esgeriň alnyp gaçylandygy baradaky maglumatlary inkär etdi.


text:
Публикации
Futbol. Türkmenistanyň Kubogy. «Şagadam» — «Energetik» duşuşygyndan soň gyzykly hasaplamalar
- Indi iki möwsüm bäri Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky duşuşyklara öz meýdanynda başlaýan «Şagadam» geçen ýylky çärýek finala-da, bu ýylka-da ýeňiş bilen girişdi.
- Soňky iki möwsüm bäri, «Şagadam» Türkmenistanyň Kubogynyň çärýek finalynda Mary şäheriniň toparlary bilen duşuşýar.
- Şu duşuşyk ýer eýeleriniň Türkmenistanyň Kubogyndaky 73-nji duşuşygydyr.
- Duşuşykda gazanylan ýeňiş «Şagadamyň» Türkmenistanyň Kubogyndaky 31-nji ýeňşi boldy.
- «Şagadam» şu duşuşykda Hemra Amanmämmedowyň «Energetigiň» derwezesine...
«Astana» — bary-ýogy 6 ýaşly futbol kluby Ýewropanyň çempionlar ligasynda
Futbolyň täsinlikleriniň ýene birine şaýat bolduk. «Astana» atly futbol kluby Gazagystanda mundan bary-ýogy 6 ýyl öň — 2009-njy ýylda öňki «Alma-Ata» we «Megasport» futbol toparlarynyň birleşdirilmegi bilen emele geldi. Şol wagt klubyň ady «Lokomotiw Astanady».
Uly umyt bilen döredilen täze klubyň UEFA-nyň çägindäki duşuşyklara gatnaşyp bilmegi üçin ýörite rugsatnamany almagy gerekdi. Klup munuň üçin 3 ýyl...
Ýewropanyň öňdebaryjy ligalaryna gysgaça syn
Italiýadyr Ispaniýada hem çempionatyň täze möwsüme badalga almagyndan soň, yklymyň öňdebaryjy çempionatlaryndan başlamadygy galmady. Ýewropanyň öňdebaryjy çempionatlarynda geçen tapgyrda 0-0 hem-de 1-1 hasabynda deňlikde gutaran duşuşyklaryň köplügi aýratyn ünsi çekdi. Angliýada 3, Ispaniýada 4, Fransiýadyr Russiýada-da 1 oýunda hasap açylmady. Şol sanda Angliýada 3, Germaniýada 4, Russiýada 2 duşuşyk 1-1 hasabynda deňlikde tamamlandy. Italiýada ýurduň...
21-nji tapgyr: gyzykly maglumatlar
Tapgyryň umumy häsiýetnamasy:
Üstünlik ýer eýelerinde: Tapgyrda 3 duşuşykda ýer eýeleri, bir duşuşykda myhmanlar ýeňiş gazandy. Bir duşuşyk bolsa deňlik bilen tamamlandy.
Her 10 tapgyrdan: Dogry, bir oýunçynyň bir duşuşykda 4 gol geçirip bilmegi aňsat däl. Ýokary ligada bu ýagdaý her 10 tapgyrdan bir gezek gabat geldi. Şu wagta çenli bir duşuşykda 4 gol geçirip bilen (gürrüň...
TÝL — 2015: 21-nji TAPGYRYŇ DUŞUŞYKLARYNDAN ÖŇ KÄBIR SANLAR, MAGLUMATLAR
HTTU — «Daşoguz»
Üçünji tapgyrda enteg-ä diňe ýeňlip gelýän iki toparyň duşuşygynda köp sanly janköýerler ýaly, biz hem HTTU-nyň ýeňşine garaşýarys. Çünki möwsümiň netijelerine seredeniňde-de «Daşoguzyň» HTTU-a görä-de şowsuz çykyş edýändigini görmek kyn däl. Ýöne «talyplaryň» duşuşykda has köp gol geçirmegine (azyndan 3 gol) garaşyp bolarmy? Dogry, «Daşoguz» HTTU bilen 3-nji tapgyrda duşuşan «Daşoguz» däl. Şol...
Türkmenistanyň Kubogy — 2015: «Energetik» — «Köpetdag» duşuşygyndan soň, gyzykly hasaplamalar
Şol bir görkezijiler, ýöne netije başga: Kubok ýaryşynda «Energetik» hem, «Köpetdag» hem dört duşuşyk geçirdi. Toparlaryň ikisi hem şol duşuşyklaryň üçüsinde ýeňiş gazanyp, diňe birinde ýeňildiler. Ýöne, görşüňiz ýaly, netije «Energetigiň» peýdasyna. «Energetik» Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň toparyndan geçiren gollarynyň sanynyň artykmaçlygy boýunça nobatdaky tapgyra çykmagy başardy.
Hojaberdiýew Kubok ýaryşynyň iň gowusy: Türkmenistanyň Ýokary ligasynda-da «Energetigiň» iň netijeli...
TÝL — 2015: 20-nji TAPGYRYŇ DUŞUŞYKLARYNDAN SOŇRA GYZYKLY HASAPLAMALAR
Tapgyryň umumy aýratynlyklary:
80 futbolçy tapawutlandy: Şu möwsümde gol geçiren oýunçylaryň sany 80-e çykdy.
Dört möwsüm boýunça: Şu tapgyrdan soňky soňky dört möwsümde (2012 — 2015, 20-nji tapgyrdan soň) Ýokary ligada 1 oýunçy 70 we ondan kän, 3 oýunçy 60 we ondan kän, 5 oýunçy 50 we ondan kän, 8 oýunçy 40 we ondan kän, 11 oýunçy 30 we...
«Türkmenistanyň Kubogy — 2015»: «Köpetdag» — «Energetik» duşuşygyndan soň gyzykly hasaplamalar:
«Energetigiň» 1-nji ýarymy: Şu duşuşykda ilkinji bolup hasaby açan «Energetik» topary Türkmenistanyň Kubogy ugrunda geçiren duşuşyklarynyň üçüsinde-de derwezelere diňe duşuşygyň birinji ýarymynda gol geçirip bildi. Bu gezek hem Kerim Hojaberdiýew 12-nji minutda myhmanlary öňe çykardy.
Hojalygurban Türkmenistanyň Kubogynyň iň gowusy: Şu duşuşykda iki gezek tapawutlanyp, iki duşuşykda 3 gol geçiren Hojalygurban Öwezow («Köpetdag») Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryşyň iň...
«Türkmenistanyň Kubogy — 2015»: «Köpetdag» — «Energetik» duşuşygyndan öň kabir sanlar, maglumatlar
Ýurdumyzdaky futbol duşuşyklary 12-nji awgustda paýtagtymyzdaky «Köpetdag» stadionynda geçiriljek «Köpetdag» — «Energetik» duşuşygy bilen dowam eder. Mälim bolşy ýaly, 1-nji hem-de 4-nji awgustda geçirilen duşuşyklaryň netijesinde «Köpetdag» «Merwden», «Energetik» bolsa «Daşoguzdan» üstün çykyp, nobatdaky tapgyra gatnaşmaga hukuk gazanypdylar.
Häzirki duşuşyklaryň esasy maksadynyň ýurdumyzyň Kubogy ugrundaky ýaryşyň dörtden bir finalynda Türkmenbaşy şäheriniň «Şagadamynyň» garşydaşyny ýüze çykarmakdan ybaratdygyny...
ÝOKARY LIGANYŇ 19-NJY TAPGYRYNDAN SOŇ, KÄBIR SANLAR, MAGLUMATLAR
MUHADOW ÝAGŞYÝEWIŇ YZYNDAN ÝETDI ýa-da ÝOKARY LIGANYŇ 19-NJY TAPGYRYNDAN SOŇ, KÄBIR SANLAR, MAGLUMATLAR:
Tapgyryň umumy aýratynlyklary:
Ýeňiji — öňdebaryjylar: Tapgyrda geçirilen duşuşyklarda ýaryş tertibinde ilkinji 5 orunda barýan toparlar ýeňiş gazandy
Ýa ýeňiş, ýa utulyş: Tapgyrda deňlik bilen tamamlanan duşuşyk ýok.
5 oýunda 14 gol: Tapgyrda derwezelere 14 gol girizildi. Mundan öň 7-nji hem-de 13-nji tapgyrlar 14 gol bilen...
TÝL – 2015: 19-njy tapgyryň duşuşyklaryndan öň käbir çaklamalar, sanlar, maglumatlar
HTTU — «Balkan»
Ýokary liganyň 3-nji aýlawy 8-nji awgustda HTTU bilen «Balkanyň» arasyndaky duşuşyk bilen başlanar. Mundan iki ýyl öňki iň möhüm duşuşyk ähmiýetini biraz ýitiren HTTU — «Balkan» duşuşygynda kimiň has rüstemdigini çaklamak kyn. Ýöne soňky 2 ýyl bäri HTTU-nyň öz meýdanynda «Balkandan» asgyn gelmeýändigini aýdyp bileris.
Ýeňiş bolsa toparlaryň ikisi üçin hem möhüm. Şol sanda...
Türkmenistanyň Kubogy — 2015: saýlama tapgyryň jogap duşuşygyndan soň käbir sanlar, maglumatlar
«Köpetdag» — «Merw» 2:0 (iki duşuşygyň jemi boýunça 3:0)
«Daşoguz» — «Energetik» 1:0 (iki duşuşygyň jemi boýunça 3:0)
Ýene 1:0, ýene 2:0: 4-nji awgustda geçirilen duşuşyklarda hem edil 1-nji awgustdaky duşuşyklara meňzeş hasaplar alyndy. Ýadyňyzda bolsa, 1-nji awgustda «Köpetdag» «Merwi» 1:0 hasabynda, «Energetik» bolsa «Daşoguzy» 2:0 hasabynda ýeňipdi. Bu gezek welin tersine boldy: «Köpetdag» — «Merw» 2:0,...
Türkmenistanyň Kubogy — 2015: jogap duşuşyklary barada pikirler, sanlar, maglumatlar
4-nji awgustda futbol boýunça Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryşyň ilkinji saýlama oýunlarynyň jogap duşuşyklary geçiriler. Paýtagtymyzdaky «Köpetdag» stadionynda we Daşoguz şäherindäki sport toplumynda geçiriljek duşuşyklarda «Köpetdag» «Merwi», «Daşoguz» «Energetigi» kabul eder.
Ozal hem habar berşimiz ýaly, 1-nji awgustda bolan ilkinji duşuşyklarda Türkmenistanyň Kubogyna ilkinji gezek gatnaşýan toparlar «Köpetdag» bilen «Energetik» ýeňiş gazandy. Mary şäheriniň «Merw» topary bolsa...
Türkmenistanyň Kubogy — 2015: ilkinji duşuşyklar barada käbir pikirler, sanlar, maglumatlar
1-nji awgustda futbol boýunça ýurdumyzyň Kubogyny almak ugrundaky ýaryşa badalga berler. Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanyň Kubogyna mynasyp bolan toparyň AFK-nyň derejesindäki ýaryşa gatnaşdyrylmagy Kubogyň ähmiýetini has-da artdyrdy. Bu bolsa Kubok ugrundaky ýaryşyň has-da çekeleşikli geçmegine sebäp bolýar.
Mälim bolşy ýaly, milli çempionatymyzyň ikinji aýlawyndan soňra, Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň «Altyn asyr» topary iň ýakyn garşydaşyndan 10 utuk...
TÝL 2015: Iki aýlawyň soňundan sanlar we maglumatlar
Iki aýlawdan soňra Ýokary liganyň iň netijeli hüjümçileri:
1. Myrat Ýagşyýew, «Balkan», 18 gol;
2. Süleýman Muhadow, «Altyn asyr», 16 gol;
3. Altymyrat Annadurdyýew, «Ahal», 15 gol.
Iki aýlawdan soň:
— 6 futbolçy 10 we ondan kän gol geçirdi;
— 18 futbolçy 5 we ondan kän gol geçirdi.
— 5 futbolçynyň 4 goly bar;
— 10 futbolçynyň 3 goly bar;
— 12 futbolçynyň 2...
TÝL – 2015, 18-nji tapgyryň duşuşyklaryndan soň gyzykly hasaplamalar
Meňzeş hasaplaryň tapgyry: Tapgyrda iki duşuşyk 1:1, iki duşuşyk hem 4:0 hasabynda tamamlandy
Ýene şol san: Tapgyrda 13 gol bar. Şeýlelikde Ýokary liganyň ikinji aýlawynyň soňky 3 duşuşygynyň 3-sinde-de derwezelere 13 gol girdi.
Ýer eýeleri rüstem: Iki duşuşygy deňlik bilen tamamlanan tapgyrda 3 oýunda ýer eýeleri ýeňiş gazandy.
Iki aýlawda-da: Şu tapgyrda iki duşuşyk 4:0 hasabynda tamamlandy. Täsin...
18-nji TAPGYRYŇ DUŞUŞYKLARY: MAGLUMATLAR, ÇAKLAMALAR
“Hazyna” – HTTU
Tapgyr Ýokary liga wekilçilik edýän iki sany ýokary okuw mekdebiniň futbol toparlarynyň duşuşygy bilen açylar. Taryhynda ýurdumyzyň birnäçe gezek çempiony bolan HTTU möwsümde ikinji gezek “ykdysadyýetçi” talyplaryň “Hazynasy” bilen duşuşýar. Toparlaryň arasynda birinji aýlwda bolan duşuşykda jogapsyz gollaryň 2-si bilen HTTU ýeňiş gazanypdy.
Bu gezek kim ýeňer? “Hazyna-da”, HTTU-da soňky tapgyrlarda şowly çykyş edýär....
Ýaryş tertibini özgerden tapgyr ýa-da ýokary liganyň 17-nji tapgyryndan soňra gyzykly hasaplamalar
Ýene bir 13 golly tapgyr: Tapgyrda geçirilen 5 duşuşykda derwezelere 13 pökgi girizildi. Indi bassyr iki tapgyr 13 gol bilen tamamlanýar. Ýatladýarys, 16-njy tapgyryň duşuşyklarynda hem derwezelere 13 gol geçirilipdi.
Ýekeje penalty: Tapgyryň gollarynyň diňe birisi 11 metrlik jerime urgusyndan geçirildi.
Myhman hormaty: Tapgyrda geçirilen duşuşyklaryň diňe birinde ýer eýeleri (HTTU) ýeňiş gazandy. Edil şonuň...
Woleýbolçy bolup bilmedik futbolçy ýa-da ýaş futbol ýyldyzy Serdar Azmun bilen soňlanmadyk söhbetdeşlikden parçalar
2015-nji ýylyň 15-nji iýuny. Dünýä çempionaty —2018-iň saýlama oýunlarynyň çäginde Türkmenistanyň ýygyndysynyň yklymyň reýtinginde öňdäki orny eýeleýän Eýran Yslam Respublikasynyň topary bilen geçiren duşuşygynyň öň ýanyndaky gün. Daşogzuň häzirki zamanyň ösen talaplaryny ödeýän adybir myhmanhanasy. Dogrusy, şol gün bize — belli futbol teswirleýjimiz Amanmuhammet Çaryýew bilen kärdeşimiz Aleksandr Werşinin üçümize ýaş futbol ýyldyzy, Russiýanyň premýer...
TÝL – 2015, 17-nji tapgyryň duşuşyklary: çaklamalar, maglumatlar
HTTU — «Merw»
17-nji tapgyryň duşuşyklary Halkara türkmen-türk uniwersitetiniň futbol meýdanynda geçiriljek HTTU — «Merw» duşuşygy bilen başlar. Häzirki wagtda deň utuk bilen 6-njy orny paýlaşýan bu toparlaryň güýji biri-biri bilen deňeçer. Hatda Maryda geçirilen duşuşyklarda «Merwiň», Aşgabatdaky oýunlarda bolsa HTTU-nyň rüstem gelýändigini birnäçe ýola gördük. Şu duşuşykda hem toparlaryň ikisine-de deňeçer baha berilýär. Hatda toparlaryň...


text:
ABŞ-nyň Döwlet departamenti Eýrana garşy adam hukuklary meselesinde girizilen sanksiýalaryň, islendik ýadro ylalaşygyna garamazdan, saklanyp galjagyny aýdýar.
Döwlet sekretarynyň demokratiýa, adam hukuklary we zähmet boýunça kömekçisi Tom Malinowskiý bu pikiri 25-nji iýunda, Döwlet departamentiniň täze hasabatynyň tanyşdyrylyşynda aýtdy.
“Eýran bilen dünýäniň alty döwletiniň arasynda geçirilýän gepleşikleriň netijelerine garamazdan, eger ylalaşyk esasynda sanksiýalar ýatyrylsa hem, adam hukuklary boýunça girizilen sanksiýalar saklanyp galar” diýip, täze hasabatyň esasy faktorlarynyň biri bolan Malinowskiý aýtdy.
Şeýle-de ol Waşingtonyň Eýranda 2014-nji ýylda, geçen ýyllar bilen deňeşdirilende, uly ilerleme görmändigini belledi.


text:
Saud Arabystany dünýäde harby pudaga iň köp pul sarp edýän ýurtlaryň arasynda üçünji ýere çykyp, Orsýeti yza süýşürdi, diýip Şwesiýanyň barlaglar instituty 5-nji aprelde habar berdi.
“Stokgolmyň parahatçylyk barlaglary boýunça instituty” (Stockholm International Peace Research Institute) 2015-nji ýylda harby maksatlar üçin edilen çykdajylaryň 1% artyp, 1.67 trillion dollara ýetendigini we munuň 2011-nji ýyldan bäri iň ýokary görkeziji bolup durýandygyny aýtdy.
Soňky ýyllarda ABŞ we Hytaý harby çykdajylar boýunça halkara sanawynyň ýokarky setirlerini eýeläp gelýärler. ABŞ harby pudagyna 596 milliard dollar, Hytaý 215 milliard dollar möçberde pul sarp edýärler.
Dünýäde harby maksatlar üçin edilýän çykdajylaryň üçden bir bölegi ABŞ-nyň paýyna düşýär.
Gozgalaňçylar bilen uruşda Ýemeniň hökümetini goldaýan we Siriýada gozgalaňçylara ýardam berýän Saud Arabystanynyň harby býujeti 87.2 milliard dollara ýetip, birinji gezek ýurdy dünýä boýunça üçünji ýere çykardy.
Orsýet öz harby býujetini 7.5% artdyrdy we 66 milliard dollara ýetirdi.


text:
Türkmenistanda 4-nji noýabrda geçirilen hökümet maslahatynda 2011-nji ýylyň 10 aýyndaky ykdysady ösüşlere baha berildi. Ýanwar-sentýabr aýlary aralygynda jemi içerki önümiň 114,6 prosent ösendigi bellendi.
Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende şu ýylyň 10 aýynda esasy oba hojalyk önümleriniň ösüşi 114,9 prosente deň boldy diýip, türkmen metbugaty habar berdi. Şol bir wagtda-da Türkmenistandan gowuşýan resmi däl informasiýalarda çöregiň 10 prosent gymmatlandygy, et gytçylygynyň dowam edýändigi habar berilýär.
Aşgabadyň şüweleňli “Älemgoşar” bazary. Süýde garylyp ýa mesge goşulyp bişirilen çaklaňja tegelek türkmen çöreginiň bahasy 3 manat. Ol baha bir amerikan dollaryndan aňyrda.
Bazarlara aýlanyp gören publisist-ýazyjy Amanmyrat Bugaýew
şeýle gürrüň berdi:
—Paýtagtyň bazarlarynda tamdyr çöregiň bahasy juda gymmatlady. Öň süýde ýugrulan ýa-da saryýaga ýa mesgä ýugrulan diýip satylýan tamdyr çörekleriniň bir tegelegi iki manatdy. Häzir şolaryň bahasy üç manat. Öňki bir manatlyk tamdyr çörekleriniň bahasy häzir iki manatdan satylýar.
Lebap welaýatynda ilatyň un bilen üpjünçiligi nähili? Bahalar köpçülige elýeterlimi? Bu soraga Azatlyk Radiosynyň Lebapdaky habarçysy Osman Hallyýew
şeýle jogap berdi:
—Özümizde öndürilen 50 kilogramlyk bir halta un 50 bilen 80 manat aralygynda. Gazagystanyňky 140-160 manat. Islän wagtyň, islän dükanyňdan uny Lebap welaýatynda satyn almak kyn. Ol hemişe tapdyryp durmaýandygy üçin bahasy galýar.
Paýtagt Aşgabatda bu ýagdaý biraz başgaça. Ýazyjy Amanmyrat Bugaýew
bu barada şeýle diýýär:
—Türkmenistana ýurduň daşyndan getirilýän unuň bahasy görnetin gymmatlady. Men paýtagtyň bazarlaryny, kommersiýa dükanlaryny göz öňünde tutýaryn. Şol dükanlarda Orsýetde öndürilen unuň iň arzan bahasy 2 manat 20 teňňe, Gazagystanda öndürilen unuň iň arzanynyň bahasy 2 manat 40 teňňe. Ýöne bellemeli bir ýagdaý: Aşgabadyň islendik azyk dükanynda birinji sortly türkmen uny dur, 60 teňňeden bir kilogramy. Ony haltalap alsaňam şu gün berýärler. Ýöne ýokary sortly un edil şu gün Aşgabadyň azyk dükanlarynda ýok. Onam gurbanlygyň öň ýanynda adamlaryň juda köp satyn alandygy bilen düşündirýärler. Ýokary sortly türkmen ununyň bir kilesiniň bahasy bir manat. Ýöne ýerlerde, elbetde, kynçylyklar bardyr. Ony men inkär edemok.
Lebaply diňleýjimiziň pikiriçe, bahalar bilen bagly dünýä faktorlary aslyýetinde Türkmenistanda azyk önümlerine onçakly täsir ýetirmeli däl.
Bütindünýä Bankynyň 2011-nji ýylyň 16-njy fewralynda ýaýradan hasabatynda
azyk önümleriniň bahasynyň galmagynyň ösýän döwletlerde soňky ýarym ýylyň içinde 44 million ilatyň garyplaşmagyna sebäp bolandygy aýdyldy. Hasabata görä, Merkezi Aziýa döwletlerinde hem geçen ýyl azyk önümeleri 50%-den 100%-e çenli gymmatlapdyr. Geçen ýylyň iýunyndan 2011-nji ýylyň iýunyna çenli bugdaýyň dünýä bahasynyň iki esse galandygy habar berilýär.
Türkmen häkimiýetleri geçen ýyl ýurtda 1 million 600 müň tonna, şu ýyl bolsa 1 million 200 müň tonna bugdaý hasylynyň ýygnalandygyny habar berdi. Netijede, geçen ýylky bilen deňeşdirilende şu ýyl 400 müň tonna bugdaý az alnypdyr. Munuň sebäbi barasynda maryly kärendeçi zenan
Azatlyk radiosyna şeýle diýdi:
—Şu ýyl ygal bolmansoň, suwam kem boldy, bugdaý köp suw içip bilmedi. Şonuň üçinem bugdaý hasyly gowy bolmady, planlar dolmady. Suwsuzlyk zerarly bugdaýdan girdeji bolmady. Bu ýyl gurakçylyk ýyl boldy.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow
şu ýylyň fewral aýynda hökümet maslahatynda eden çykyşynda şeýle diýipdi:
—Ine, biz geçen ýyl gallanyň gowy hasylyny ýygnadyk. Döwletimiziň taryhynda ilkinji gezek özümiz üçin zerur bolan galla hasyly ýygnaldy. Edil şonuň ýaly hem şu ýylyň hasylyny hasaba alanymyzda, onda döwletimiz üçin zerur bolan möçberden artykmaç ätiýaçlyk galla hasyly ýygnalar diýip garaşýarys. Şoňa görä-de, Akmämmedow, ýurdumyz üçin gerek bolan möçberden artyk galýan 200 müň tonnadan gowrak dänäni biržanyň üsti bilen satylmagyny guramagy size tabşyrýaryn.
Ýöne agzalan 200 müň tonna bugdaýyň daşary ýurda satylmandygy üçin Berdimuhamedow ýakynda orunbasarlaryna gatyrgandy. Ýurtda unuň gymmatlaýan wagtynda galla eksporty barada döwlet baştutanynyň görkezme bermegi ilat köpçüliginde dürli reaksiýalar döretdi.
Maryly zenan unuň gymmatlandygyny, berilýän ýeňillikli un paýynyň hasabyna ýetde-gütde güzeran görýändigini Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Esasy azyk önümlerinin ýene biri – et. Türkmenistandan gowuşýan habarlarda gurbanlyga soýar ýaly bir goýnuň 500 manatdan gowrakdygy, etiň bahasynyň bazarlarda gymmatdygy bellenýär. Habarçy Osman Hallyýew Lebabyň bazarlarynda bir kilo sygyr ýa goýun etiniň 14-15 manatdygyny aýtdy.
Azatlyk Radiosynyň haýyşy boýunça paýtagtyň bazarlaryna aýlanyp gören Amanmyrat Bugaýew
etiň bahasy barada şeýle gürrüň berdi:
—Aşgabadyň bazarlarynda etiň bir kilogramynyň bahasy iň arzany 14 manat. Bu dollar hasabyna geçireniňde on senti kem bäş dollar bolýar. Goýunyň, gara malyň but eti ýa şonuň ýaly jylka et 17 manatdan satylýar. But eti, gapyrga, oňurga garylyp satylanda 15-16 manatdan. Iri şahly malyň jylka eti göni 20 manada deň. Bu ýedi dollardanam köpüräk bolýar.
Bugaýewiň aýtmagyna görä, bazarlarda et satylýan dükançalaryň penjiresinde “Sygyr eti 10 manat, goýun eti 11 manat” diýen ýazgy bar. Ýöne ol nyrhdan alyja et satylmaýar.
Lebabyň bazarlarynda beýleki azyk önümleriniň bahasy näçeräk? Azatlyk Radiosynyň habarçysy Osman Hallyýew
şeýle maglumat berýär:
—Bir ýumurtga 50-60 teňňe, bir litr ösümlik ýagy sortuna garap alty manatdan sekiz manada çenli, bir litr süýt 60-80 teňňe, bir kilogram mesge ýagy 13-22 manat aralygynda, bir kilogram peýnir 9-12 manat, bir kilogram kolbasa 10-24 manat, bir kilogram şeker iki-üç manat.
Näme üçin gymmatlaýar?
Resmi häkimiýetler oba hojalygynda geçirilýän reformalaryň öz netijesini berýändigini, ugruň önümçiligiň bolçulygyny döretmäge tarapdygyny aýdýarlar. Prezident Berdimuhamedow fewral aýynda geçirilen hökümet maslahatynda ýurduň oba hojalygynda geçirýän özgertmeleriň “eýýäm özüniň oňat netijelerini berip başlandygyny” aýdypdy.
Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende şu ýylyň 10 aýynda esasy oba hojalyk önümleriniň ösüşi 114,9 prosente deň boldy diýip, türkmen metbugaty habar berdi.
Lebaply diňleýjimiziň pikiriçe, bahalar bilen bagly dünýä faktorlary aslyýetinde Türkmenistanda azyk önümlerine onçakly täsir ýetirmeli däl. Onuň aýtmagyna görä, häzirki emele gelen ýagdaýyň düýp sebäbi garaşsyzlygyň başky ýyllarynda düýbi tutulan nädogry oba hojalyk we ykdysady syýasat.
Maryly 65 ýaşly, hormatly dynç alyşdaky öňki agronom
azyk önümleriniň gymmatlamagy hem onuň sebäpleri barasynda Azatlyk Radiosy bilen gürrüňdeşlikde şeýle diýdi:
—Birinji sebäp, ýerleriň döwlet eýeçiliginde saklanmagy. Ýurdumyzda suwarymly ekin meýdanlarynyň iki million gektar töweregi bar. Şonuň bir million gektar gowragyna güýzlük galla, 600 müň gektar töweregine gowaça ekilýär. Bu aýdanlarym resmi maglumat. Monopoliýa eýe bolan şol iki ekiniň ekilýän hakyky meýdany aýdylýandan has köp. Resmi maglumatlara syn etseň, pagta hasyly gektardan 15-16, bugdaýyňky 10-12 sentnerden geçmeýär. Bizde köp ýer ekip, köp hasyl almaga ýykgyn edilýär. Dünýä tejribesinden az ýer ekip, köp hasyl alynýandygy görünýär. Sebäbi olarda ýer hususy eýeçilikde. Türkmenistanda-da daýhan ýeriň eýesi bolsa, hasyllylyk artar, önüm bolçulygy dörär. Muňa mysal näçe diýseň bar. Mellek ýerlerinden alynýan hasyl bilen döwlet eýeçiligindäki hasyly deňeşdirip görmegem ýeterlik. Meniň hasaplamalaryma görä, bu iki aradaky tapawut 10 esse töweregi bolup, ol mellekçileriň peýdasyna. Bazarlarda satylýan önümleriň 80-90 prosenti ilatyň mellek ýerlerinde öndürilen önümler. Alma, armyt, kartoşka, sogan, hatda käşir ýaly özümizde gaty gowy bitýän önümleriň daşary ýurtlardan getirilmegi gaty geň. Muňa düşünmegem, bu ýagdaýy düşündirmegem kyn.
Şu meselede aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýewiň
pikiri şeýle:
—Etiň gymmatlamagyň düýp sebäbi, Türkmenistanda garaşsyzlyk ýyllarynyň başyndan başlap, ykdysadyýetiň fundamenti, binýady ters tutuldy. Gowşak binýadam, ine, şu zatlaryň ýüze çykmagyna getirdi. Bu zatlar başlangyç, ol ýene-de dowam eder. Sebäbi bazar ykdysadyýetine geçilmedi-de, hökmürowanlylyga geçildi. Amal edilen işleriň ählisi diňe bir diýdimzor syýasaty dabaralandyrmak üçin ulanyldy, öňünden hiç hili maliýe-ykdysady hasaplamalar geçirilmedi.
Bugaýewiň pikiriçe
, Türkmenistanda etiň gymmatlamagynyň düýp sebäbi iki zatda jemlenýär:
—Birinjiden, kolhozlar dargadylyp, olaryň mallary döwlet eýeçiligine geçirildi. “Türkmenmallary” diýen bir edara döredildi. Şolam mallaryň soňuna çykdy. Ikinjiden, Türkmenistanda mallaryň hususy eýeçiligine giň ýol açyldy. Mümkinçiliklerem döredildi görer göze. Näçe mal saklasaň-da salgyt alynmaýar. Ýöne medeni zonadan daşda ýerleşýän gum obalaryna üns berilmedi, olaryň ýaşaýyş-durmuş şertleri barada alada edilmedi. Netijede, olar demirýola ýakyn ýerlere göçüp gelip, mal bakara adam galmady, çarwa obalary boşap galdy.
Maryly alym agronomyň
pikiriçe, iki-üç sany guş toplumy bilen çäklenip oturmaly däl-de, her etrapda bärsinden iki-üç sany iri et we süýt, guşçulyk kompleksleriniň hususyýetçiler tarapyndan döredilmegine ýol açmaly:
—Bir-iki müň gektar ýer hut şu maksat üçin her etrapda bölünip berilse, ol häzirki alynýan hasyla täsir ýetirmez. Ýene başky netije: ýeriň hususy eýesi –daýhan bolmaly. Şonda önüm bolçulygy öz-özünden dörär, muny dünýä tejribesi görkezýär.
Bütindünýä Bankynyň hasaplamalaryna görä
, oba hojalygy pudagy Türkmenistanyň umumy içerki önüminiň 12 prosentini emele getirýär. Bu pudakda ýurduň işçi güýjüniň ýarsyndan gowragy zähmet çekýär. Emma ýurt Sowet kommunal hojalyk usulyndan has hususylaşdyrylan görnüşe geçmäge synanyşýan mahaly, daýhanlar ikarada galýarlar, azyk önümleriniň bahasy bolsa gitdigiçe gymmatlamak bilen bolýar.


text:
Belarusyň prezidenti Aleksandr Lukaşenko 27-nji aprelde resmi sapar bilen Aşgabada geldi. Bu Lukaşenkonyň geçen ýylyň dekabrynda geçirilen prezident saýlawlarynda täze möhlete prezident saýlanaly bäri daşary ýurda edýän ilkinji saparydyr.
Belarus prezidentiniň metbugat gullugynyň ýolbaşçysy Pawel Lýogkiniň aýtmagyna görä, söwda-ykdysady hyzmatdaşlyga aýratyn ähmiýet bermek bilen Lukaşenko Aşgabatda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow bilen ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň tutuş toplumyny maslahatlaşmakçy.
TDH gullugynyň çap eden maglumatynda ýokary derejedäki türkmen-belarus gepleşikleriniň netijeleri boýunça ençeme dokumente gol çekmegiň planlaşdyrylýandygy bellenýär.
Belarus prezidentiniň metbugat-sekretarynyň sözlerine görä, Belarusyň Türkmenistana berýän traktorlarynyň, awtomobilleriniň, ýol-kommunal tehnikasynynyň möçberini artdyrmak maslahat ediler.
Berdimuhamedow Minskide, 2010-njy ýylyň 26-njy ýanwary.
Lýogkiý 2010-njy ýylda bahasy 100 million dollar töweregi 1,300-den gowrak belarus tehnikasynyň Türkmenistana satylandygyny, bu sany üstümizdäki ýyl artdyrmagyň planlaşdyrylýandygyny “Interfaks-Zapad” agentligine aýtdy. Minskiniň traktor zawody bilen 500 traktor almak boýunça eýýäm şertnama gol çekilipdir, onuň bahasy 10 ýarym million dollar töweregi.
“Belarus traktorlary Türkmenistanyň howa şertlerinde synagdan geçen tehnika. Amerikan traktorlary ýaly beýle bir çylşyrymlam däl, ony bejermegem, oňa seretmegem gaty aňsat. Az çykdajy bilen. Iş öndürijiligi birneme pesräk welin, türkmen daýhany üçin bolýar. Baha tarapdanam arzan düşýär Türkmenistana” diýip, aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew aýdýar.
Minskiniň awtomobil zawody Türkmenistana 88 sany tehnika, “Amkodor” kompaniýasy 75 sany, Minskiniň tigirli tehnikalar zawody 88 tehnika satar. “Bubruýskawtomaş” aksioner jemgyýeti öz önümlerinden 4,5 million dollarlyk tehnikany Türkmenistana ugradar diýlip, belarus tarapynyň maglumatynda bellenýär.
Himiýa senagaty
Resmi Aşgabat gepleşiklerde gozgaljak meseleler, gol çekiljek dokumentler barasynda anyk hiç zat aýtmady, ýöne “ýokary derejedäki häzirki türkmen-belarus duşuşygy taraplara hyzmatdaşlygyň esasy meselelerini jikme-jik maslahatlaşmaga, gatnaşyklaryň ileri tutulýan geljekki ugurlaryny döwrüň talaplaryna görä kesgitlemäge, bilelikdäki täze proýektleri amala aşyrmagy anyklamaga mümkinçilik berer” diýip belleýär.
Türkmenistan bilen Belarusyň arasynda baglaşylan uly şertnamalaryň, bilelikdäki proýektleriň biri ýurduň gündogaryndaky Köýtendagda guruljak kaliý zawodydyr.
Belarus prezidentiniň metbugat wekili Pawel Lýogkiý: “Garlykdaky kaliý dökünleri zawodynyň gurluşygyny amala aşyrmak boýunça “Belgorhim” aksioner jemgyýeti bilen “Türkmenhimiýa” konserniniň arasynda baglaşylan kontrakt uly ähmiýete eýe. Proýektiň bahasy bir milliard dollar” diýdi.
Lýogkiniň sözlerine görä, “Belgorhimiň” tejribelerine esaslanyp, türkmen tarapy ony Mary şäherinde ammiak we karbamid zawodyny proýektirlemäge çagyrypdyr.
Iki ýurduň arasyndaky söwda-ykdysady gatnaşyklaryň dinamikasyna syn edilse, geçen ýyl onuň möçberi 2009-njy ýyl bilen deňeşdirilende 21% artypdyr. Üstümizdäki ýylyň iki aýynda Belarusyň Türkmenistana eksport eden harytlarynyňp umumy bahasy 15 million dollar gowrak, Belarusyň Türkmenistandan alan harydy 700 müň dollara barabar diýlip, habar berilýär.
Türkmen metbugaty iki ýurduň arasynda medeni-gumanitar hyzmatdaşlygyň giňeldiljekdigini habar berýär.
“Belarusyň Tehnologiýa hem-de Tehniki uniwersitetinde Türkmenistanyň Garlykda gurulýan zawodyny geljekde işletjek spesialistler okaýarlar. Olaryň ilkinji tapgyry eýýäm şu ýyl 2-nji kursy tamamlaýar. Olar geljekki inženerler, ýokary bilimli spesialistler. Şolary taýýarlamakda türkmen döwleti bilen Belarusyň arasynda ýörite ylalaşyk bar” diýip, Bugaýew belleýär.
Birinji Aşgabada...
Wideo: Lukaşenko Aşgabadyň halkara aeroportunda (Çeşme: ONT)
Geçen ýylyň dekabrynda geçirilen prezident saýlawlary sebäpli oppozisiýa bilen arada dörän dartgynlykdan, Minski metrosyndaky partlamadan soň Lukaşenko daşary ýurda ilkinji sapary üçin Türkmenistany saýlady.
“Saýlawlardan soň oppozisiýa wekilleriniň tussag edilmegi, olara ýyl kesilmegi Ýewropa bilen Belarusyň gatnaşyklaryny juda ýitileşdirdi. Wiza sanksiýasy girizildi, häzir ykdysady sanksiýa girizmek meselesine seredilýär. Üstesine, pul krizisem örboýuna galdy. Ýurtda walýuta ýok, adamlar ertirden agşama çenli nobata dur” diýip, Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Belarus gullugynyň žurnalisti Ýuriý Drakohrust belleýär.
Drakohrustyň pikiriçe, bu sapardan Lukaşenko iki maksat yzarlaýar: birinjiden, izolýasiýa düşen wagty özüniň ýeke däldigini, Berdimuhamedow ýaly dostlarynyň bardygyny görkezmek isleýär. Ikinjiden, maliýe krizisinden çykmak üçin Berdimuhamedowdan karz pul soramak niýetiniň bolmagy mümkin.
“Syýasy taýdan özüne gaty ýakyn adama, biri-birine juda menzeş režime pul bermek Berdimuhamedowda şatlyk döredermi? Bu sorag astynda” diýip, Drakohrust aýdar.
Bugaýewiň aýtmagyna görä, Lukaşenkonyň saparyna geň-taňrak sertmeklerine entek ýurduň ýarasy bitmedik wagty amala aşyrylýandygy sebäp bolýar: “Minskiniň metrosyndaky partlamadan soňra, intelligensiýanyň arasynda şu wizite geň-taňlyk bilen seredýänler bar, öz ýurdunyň içindäki problemany çözmezden, nirä howlugýarka diýip... Ýöne bu öň ylalaşylan wizit bolandyr diýip, ony sülä getirýänem bar”.
Lukaşenko mundan öň 2009-njy ýylyň iýun aýynda Aşgabatda bolup, Saparmyrat Nyýazowyň guburyna zyýarat edip, gül goýupdy.


text:
«МТS sesli portal»«МТS sesli portal» hyzmaty 2016-njy ýylyň 9-njy iýunyndan birikdirmek üçin elýeterli.
«МТS sesli portal» Hyzmaty – bu 0770 belgide ýeketäk IVR-de interaktiw güýmenje serwislerini birleşdirýän hyzmatdyr.
«МТS sesli portal» hyzmaty – bu ähli müşterilere niýetlenen hyzmatdyr.
МТS sesli portalynda müşteriler üçin indiki hyzmatlar elýeterlidir:
Aýdym-saz.
Hyzmatyň kömegi bilen müşteriler mp3 formatyndaky aýdym sazlary diňläp we olary öz telefonlaryna ýükläp bilerler. Bölümi saýlamak bilen müşterileň aýdymyň prewýusyny eşiderler we telefonyň düwmeleriniň (1 –saýlamak, 6 – indiki, 4 – ondan öňdäki) kömegi bilen öz halanlaryny saýlap bilerler. Aýdym saýlanylandan soňra müşterä buýrulan aýdym üçin salgyly SMS geler.
Utuşlar.
Hyzmatda müşteriler utuşly sesli faýllary diňläp we olary beýleki müşterilere ugradyp bilerler. Halan utşyny saýlamak bilen, müşteri ol utuşy almaly şahsyň telefon belgisi görkezmelidir. Kontent gizlin ýagdaýda ýa-da belginiň görkezilmegi bilen, gyssagly ýa-da belli bir senäniň we wagtyň görkezilmegi bilen ugradylyp bilner. Utuş ony alýan şahsa giriş jaňy hökmünde barar.
Ses üýtgedijiler.
Bu müşterilere hyzmatyň üsti bilen seslerini tanalmaz derejä çenli üýtgetmek arkaly beýleki müşterilere jan etmäge mümkinçilik berýär. Müşteri telip edilen sesleriň içinden birini saýlamalydyr we özüniň oýnamak isleýän müşterisiniň belgisini görkezmelidir. Hyzmat ikinji müşterä jaň eder, jaňyň dowamynda ikinji müşteriniň sesi saýlanylyp alnan gahrymana laýyklykda üýtgediler.
Täleýnamalar.
Hyzmatyň kömegi bilen müşteriler şol gün üçin täleýnama çaklamalaryny we maslahatlaryny diňläp bilerler. Täleýnamanyň gyzyklandyrýan belgisiniň saýlanylmagy bilen müşteriler şol gün we ertesi gün üçin täleýnamany bilip bilerler. Hyzmat saýlanylyp alnan belgini ýatda saklar we indiki jaňlarda ony goşmaça girizmek zerur bolmaz.
Теstler.
Hyzmatda müşteriler gyzyklandyryjy psihologiki testleri geçip bilerler. Testi saýlamak bilen, müşteri soraglary eşider we jogaplaryň wariantlaryny eşider, olardan laýyklaryny saýlap bilerler. Testiň ahyrynda ulanyjylar netijesini eşiderler.
Gutlaglar.
Hyzmatda müşteriler gutlagly sesli faýllary diňläp we olary beýleki müşterilere ugradyp bilerler. Halan gutlaglaryny saýlamak bilen müşteri saýlamak bilen, müşteri ol gutlagy almaly şahsyň telefon belgisi görkezmelidir. Kontent gizlin ýagdaýda ýa-da belginiň görkezilmegi bilen, gyssagly ýa-da belli bir senäniň we wagtyň görkezilmegi bilen ugradylyp bilner. Gutlag ony alýan şahsa giriş jaňy hökmünde barar.
Ykrarnamalar.
Hyzmatda müşteriler ykrarnamaly sesli faýllary diňläp we olary beýleki müşterilere ugradyp bilerler. Halan ykrarnamalaryny saýlamak bilen müşteri saýlamak bilen, müşteri ol ykrarnamany almaly şahsyň telefon belgisi görkezmelidir. Kontent gizlin ýagdaýda ýa-da belginiň görkezilmegi bilen, gyssagly ýa-da belli bir senäniň we wagtyň görkezilmegi bilen ugradylyp bilner. Ykrarnama ony alýan şahsa giriş jaňy hökmünde barar
Hyzmatyň birikdirilmegi üçin 0770 gysga belgä jeň etmek zerurdyr.
Birleşdirmäniň bir minudynyň bahasy 1,15* manat bolup durýar.
*Töleg alynmaýan çäk: her jaňyň ilkinji 20 sekundy.


text:
2011-nji ýylyň edebiýat üçin Nobel baýragyna şwed şahyry Tomas Transtrýormer mynasyp boldy diýip, Şwesiýanyň Patyşalyk akademiýasynyň hemişelik sekretary Peter Engulend yglan etdi.
80 ýaşly Tomas Transtrýormer käri boýunça psiholog. Ilkinji goşgular kitaby 1954-nji ýylda çykýar. Ol biraz soň Şwesiýanyň, Germaniýanyň we beýleki ýurtlaryň abraýly edebi baýraklarynyň ençemesine mynasyp bolýar.
Ol goşgulardan hem proza eserlerinden ybarat 12 kitabyň awtorydyr. Onuň eserleri dünýäniň 50 töweregi diline terjime edildi.
Transtrýormeriň aljak baýragynyň pul ölçegi 10 million şwed krony ýa-da 1 million 450 müň dollardyr.


text:
Gyrgyzystanyň geçiş hökümeti şu gün prezident Kurmanbek Bakyýewiň günüň ahyryna çenli tabyn bolmalydygyny, ýogsam oňa hüjüm ediljekdigini aýtdy.
Bakyýew 7-nji aprelde esgerler protestçileri oka tutandan soň Jalalabada gaçdy.
Bu waka netijesinde 80-den gowrak adam öldi. Geçiş hökümetiniň howpsuzlyk gullugynyň başlygynyň orunbasary Azymbek Beknazarow şu gün Bakyýewiň prezidentlik eldegrilmesizliginiň aýrylandygyny aýtdy.
«Ozalky prezidentiň garşysyna jenaýat işi açyldy. Eger ol şu günki ýygnakdan soň gelmese, ýörite gulluklar ony tussag etmegiň ugruna çykar» diýip Beknazarow aýtdy.
Kurmanbek Bakyýew Jalalabatda öz goldawyna geçirilen ýygnanyşyk mahalynda oppozisiýanyň hereketlerini ykrar etmeýändigini aýtdy.
«Men Gyrgyzystanyň halky tarapyndan saýlandym we şu sebäpden geçiş hökümetiniň karary bikanun» diýip Bakyýew aýtdy.


text:
Ýekşenbe güni “WikiLeaks” saýtyny esaslandyryjy Julian Assanj Londonda Ekwadoryň ilçihanasynda gaçybatalga alan ýerinden balkona çykyp, öz tarapdarlarynyň öňünde çykyş etdi.
Ol Birleşen Ştatlary öz guramasyna görkezýän basyşlaryny bes etmeklige çagyrdy. Julian Assanjyň bu çykyşyna žurnalistler we onuň tarapdarlary öňünden garaşypdylar.
Ýakynda Ekwadoryň hökümeti oňa syýasy gaçybatalga berýändigini yglan etdi.
2010-njy ýylda ABŞ-nyň diplomatik çeşmelerine degişli hatlary internet arkaly jemgyýetçilige äşgär eden “WikiLeaks” saýtynyň ýolbaşçysy Julian Assanj şu ýylyň iýun aýynda Ekwadoryň Londondaky ilçihanasyna gaçyp atyp, syýasy gaçybatalga sorapdy.
Britaniýanyň häkimiýetleri Şwesiýada aýal maşgala jynsy taýdan el gatmakda bildirilýän aýyplamalar boýunça Assanjy tussag etmek isleýärler.
Emma Julian Assanj bu aýyplamalary ret edýär we özüniň tussag edilen halatynda, şwed häkimiýetleriniň özüni Birleşen Ştatlara tabşyrmaklarynyň mümkindigini aýdýar.


text:
ABŞ-dan belli estrada aýdymçysy Jennifer Lopeziň, prezident Gurbanguly Berdimuhamedowy doglan güni bilen gutlap, onuň şanyna “Doglan günüňiz gutly bolsun, jenap prezident!”
diýip hiňlenmegi adam hukuklaryny goraýjy aktiwstleriň gahar-gazabyny getirdi.
Adam hukuklaryny goraýjylar şenbe güni “Awaza” syýahatçylyk zolagynda Berdimuhamedowyň 56 ýaşynyň toýuna gabatlanyp geçirilen konsertde
Lopeziň çykyş etmegini ýiti tankytladylar.
Aktiwistler Lopeziň doglan gününi gutlan adamynyň prezidentlik edýän ýurdunda şahsyýet kultunyň höküm sürýändigini, erkin metbugatyň ýokdugyny, ýerli ilatyň-da hor ýaşaýandygyny bellediler.
Tankytlar
Adam hukuklary fondy guramasy (“HRF”) Lopeziň çykyşy bilen bagly beýanat ýaýratdy. Lopeziň prezident Berdimuhamedowyň doglan gününde aýdym aýtmagyny berk tankyt eden HRF-niň perzidenti Tor Halworssen bu hakda şeýle diýýär: “Elbetde, Lopez we onuň daş-töweregindäki dostlary öz islän diktatorlarynyň öňünde çykyş edip, gazanç edip bilerler. Emma onuň bu hereketi 'Amnesty International' guramasynyň Meksikada aýallara garşy zorluklary azaltmaklyga gönükdirilen programmalaryna gatnaşyp gazanan at-abraýyna uly zarba urýar”.
Jennifer Lopeziň türkmen lideriniň doglan gününde aýdym aýtmagy dünýä metbugatynda-da berk tankyda sezewar boldy.
“Forbes” internet neşirinde “Jennifer Lopeziň söýgüsiniň bahasy bar, Türkmenistanyň diktatory üçin çykyş edýär” atly makala ýerleşdirildi. Makalanyň awtory Lopeziň mundan ozalky alyp baran jemgyýetçilik işlerini ýatlap, onuň Berdimuhamedow üçin eden çykyşyndan göwni galandygyny ýazýar.
"Bilnen bolsady..."
Köp sanly tankytlaryň yzy bilen Jennifer Lopeziň wekili ýekşenbe güni beýanat ýaýratdy, onda, hususanda, “eger-de [Türkmenistanda] adam hukuklary bilen bagly islendik mesele barada bilnen bolsady, Jennifer bu çärä gatnaşmazdy” diýilýär.
Şeýle-de beýanatda Lopeziň prezidenti gutlamak baradaky teklibiň “ahyrky pursatda”, onuň sahna çykmagynyň edil öň ýanyndan edilendigi nygtalýar.
Emma Lopeziň wekiliniň ýaýradan beýanaty hem käbir tankytlara sezewar boldy. “Forbes” internet neşirinde “Jennifer Lopeziň söýgüsiniň bahasy bar, Türkmenistanyň diktatory üçin çykyş edýär” atly makalada awtor: “Men bular ýaly bihaýa düşündirişi eşidendirinem öýdemok” diýip nygtady. Awtor Lopeziň işgärleri “Türkmenistanyň režimi barada 30 sekuntda internetden [zerur] maglumaty alyp bilerdiler” diýip ýazýar.
Jennifer Lopeziň Türkmenistana saparyny Hytaýyň Milli nebit-gaz korporasiýasynyň (“CNPC”) gurnandygy aýdylýar. Lopeze ”Awazadaky” çykyşy üçin näçe pul tölenendigi barada maglumat ýok.


text:
Ýekşenbe güni Gresiýanyň parlamenti býujetiň defisitini kemeltmek baradaky täze çäreleri makullady. Olara döwlet wezipelerinde işleýänleriň bäşden bir böleginiň iş orunlary gysgaltmak we iň pes aýlyk haklaryny 22%-den gowrak azaltmak hem girýär.
Gresiýanyň maliýe ministri Ewangelos Wenizelos deputatlary bu çäreleri goldamaga çagyrdy.
“Biz ýurdumyzy goramaly. Biz muny etmesek, raýatlar bizi bagyşlamaz” diýip, Wenizelos aýtdy.
Mundan öň Afinada polisiýa parlamentiň jaýynyň ýanyna proteste çykanlara garşy gözden ýaş akdyryjy gaz ulandy. Protestçiler polisiýa daş we içi partlaýjy serişdeli çüýşeleri zyňdylar. Olar çaknyşanda onlarça adam ýaralandy.
Käbir habarlara görä, hökümetiň ýurtdaky krizise garşy täze çärelerine garşy Afinada 80 müň we Salonikide 20 müň çemesi adam proteste çykypdyr. Olar deputatlary aýlyklary we pensiýalary azaltmagy goldamazlyga çagyrdylar.
Ýewropa Bileleşigi täze 130 milliard ýewrolyk maliýe kömegi üçin bu çäreleri talap edýär.
11-nji fewralda Gresiýanyň premýer-ministri Lukas Papademos deputatlara býujetiň defisitini kemeltmek baradaky nobatdaky ädimleriň tassyklanmazlygynyň öz ýurdy üçin betbagtçylyk boljakdygyny aýtdy.


text:
Türkmenistanyň Bilim ministrligi tarapyndan geçirilen “Ýylyň mugallymy” atly professional konkursyň jemleri boýunça 2012-nji ýylyň hormatly mugallymy diýen ada Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň himiýa-biologiýa fakultetiniň psihologiýa kafedrasynyň müdiri Baýram Basarow mynasyp boldy.
Türkmen metbugatynyň berýän maglumatyna görä, psihologiýa ylymlarynyň doktory, professor, döwlet baýraklarynyň eýesi Baýram Basarow bu bäsleşigiň ähli bäş görnüşinde öňe saýlanyp, üstün çykypdyr.
Mugallymçylyk käri boýunça 30 ýyl iş stažy we studentleri okatmakda baý tejribesi bolan, birnäçe ylmy we metodiki işleriň awtory Basarowyň okadan studentleriniň ýurt boýunça geçirilen ýaryşlarda we halkara olimpiadalarynda üstünlik gazanandyklary bellenilýär.
Baýram Basarowyň professional derejesi boýunça ýurduň ýokary okuw jaýlarynyň beýleki mugallymlary bilen bäsleşikde mynasyp orna eýe bolandygy maglumatda bellenilýär.


text:
Germaniýanyň “Bild” neşiriniň berýän maglumatyna görä, Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýew Germaniýada ýerleşýän keselhana barypdyr. Onuň näme sebäpden keselhana barandygy belli däl.
“Bildiň” bellemegine görä, 71 ýaşly Nazarbaýew “gizlinlikde” barlag geçmek üçin Hamburg-Eppendorf merkezi medisina uniwersitetine barypdyr. Onuň keselhana barmagyna Germaniýanyň daşary işler ministri araçy bolupdyr.
AFP gullugynyň habarçysy bu mesele boýunça Germaniýanyň Daşary işler ministrligi bilen habarlaşanda, ministrlik Nazarbaýewiň Gamburgdadygyndan bihabardygyny aýdypdyr.
Keselhananyň metbugat wekili Kristian Kreher kommentariý bermekden saklandy.
Gazagystanyň Daşary işler ministrligi Nazarbaýewiň “häzir dynç alyşdadygyny” aýtdy. Emma ministrlik onuň nirededigi barada takyk maglumat bermedi.