text:
ХОДЖАНЕПЕС НОВОСТИ является культурным,общественно-политических,литературы и искусства,веб-страницу; ОВНУК, Хангелди
THE HOJANEPES NEWS IS A CULTURAL, SOCIAL-POLITICAL, LITERATURE AND ARTS WEB PAGE - Dr. OWNUK, Hangeldi - TORONTO
نشریه الکترونیکی فرهنگی، سیاسی-اجتماعی، ادبی و هنری خوجه نفس نیوز- دکتر اونق، خانگلدی - تورنتو
المجلة الإلكترونية والثقافية والسياسية - الاجتماعية، والأدبية، والفنية الخوجا نفس الأخبار - خ.اونق - تورونتو
Sunday, March 16, 2008
EDEBIYAT we SUNGAT - Taryh-ادبیات و صونغات
1 comment:
Mahmyt Kaşgarly gündogar Renessans eýýamynyň aýdyň wekili, leksikolog, dilçi, folklorçy, ösen medeniýetiň we ruhyýetiň tarapdary bolmak bilen, intellektual dünýä prosesiniň ajaýyp şahslarynyň biri hasaplanýar diýlip, çykyşlarda nygtaldy. Beýik alymyň we akyldaryň döredijiligine ýüzlenmek türki halklaryň ylmy we medeni mirasyny çuňňur öwrenmek, ony saklap galmak hem-de geljekki nesillere geçirmek zerurlygy bilen baglanyşyklydyr. Beýik alymyň döredijiliginiň täsiri we ähmiýeti taryhy hem-de milli çäklerden çykýar. Mahmyt Kaşgarlynyň «Diwany lugat at-türk» atly ensiklopedik işi taryhy, geografiýany we astronomiýany, anatomiýany, medisinany we weterinariýany, medeniýeti, edebiýaty, ilkinji nobatda şol eýýamyň dilini öwrenmek üçin möhüm çeşme bolup durýar diýlip bellenildi. Bu sözlükde XI asyrda türki halklaryň ykdysady, maddy we ruhy ösüşi barada köp sanly gymmatly maglumatlar bar. Çykyş edenleriň belleýşi ýaly, Kaşgarlynyň «Diwany» etiki gymmatlyklar we özüňi alyp barmagyň kadalary, XI asyrda türki halklaryň özboluşly dünýägaraýşy beýan edilen gadymy medeniýetiň bahasyna ýetip bolmajak ýadygärligidir.ReplyDelete
Çykyşlaryň köpüsinde häzirki zaman türkologiýasyny ösdürmekde «Diwany lugat at-türküň» uly ähmiýete eýedigi bellenildi. Hususan-da, käbir seksiýalaryň işiniň barşynda onuň häzirki zaman türkmen dilini ösdürmekdäki ornuna bagyşlanan çykyşlar hem diňlenildi. Şu jähtden maslahata gatnaşyjylar «Diwany» türkmen diline terjime etmegiň problemalaryny ara alyp maslahatlaşdylar, şeýle hem ony geljekde dünýä halklarynyň dillerine terjime etmek babatda pikir alyşdylar.
Maslahatyň ýapylyş dabarasynda onuň işiniň jemleri jemlendi. Ýygnananlaryň biragyzdan bellemegine görä, Aşgabat forumy diňe bir Mahmyt Kaşgarlynyň durmuş ýoly we döredijilik mirasy baradaky bilimlerimizi giňeltmän, eýsem halkara ylmy we medeni gatnaşyklary ösdürmäge hem-de çuňlaşdyrmaga mynasyp goşant goşdy.
Maslahata gatnaşyjylar derwaýys ylmy meseleleri we temalary ara alyp maslahatlaşmaga, şeýle hem ylmy, bilimi we medeniýeti hemmetaraplaýyn ösdürmek syýasatyny durmuşa geçirýän ýurtda bolup görmäge mümkinçilik döredendigi üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirip, dünýä ylmyny ösdürmegiň hatyrasyna ysnyşykly we netijeli hyzmatdaşlygy dowam etdirmegiň möhümdigini bellediler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň adyndan «Mahmyt Kaşgarly türkologiýa ylmyny esaslandyryjydyr» atly halkara ylmy maslahata gatnaşyjylara agşamlyk nahar berildi.
Web Resource: Türkmen Press - تــورکمن پرس


c: text/html

text:
Bagt
Bagt — etnkanyň esasy kategoriýalaryiyň biri. Ol durmuşyň, manyly ýaşaýşyň maksady ýaly düşunjeler bilen bir hatarda durýar. Bagt şahsyetiň Watan, halk öňündäki borjuny abraý bilen berjaý etmegini, jemgyetiň hatyrasyna çeken zähmetiniň netijesinde öz durmuşyndan, ýaşaýşyndan kanagatlanmagyny aňladýar. Bagt düşünjesi sossial-ykdysady şertler bilenn aýrylmaz baglanyşykly bolup, ol dürli sossial jemgyýetde dürlüçe düşündirilipdir. Marksizmden ozalky akyldarlaryň bir toiary Bagty real dünýeniň çäginden daşardan agtarsa, beýlekileri diňe peýda görmek (Utilitarizm), lezzet almak (Gedonizm) Bagtdyr diýen duşünjäni öňe sürüpdirler. Marksizmden ozalky materialistler hem Bagty we oňa ýetmegiň ýollaryny real dünýäden gozläpdirler. Marksizm Bagt hakdaky diňi-idealistik düşünjeleri reddedýär we halkdan, kollektiwden üzňelikde Bagtly bolmagyň mümkin däldigini, adamyň şahsy Bagty bilen jemgyýetiň Bagtynyň aýrylmaz baglanyşyklydygyny aýdýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“On-laýnda” galyň, hemme zatdan habarly boluň! Telefonyňyzyň kömegi bilen özüňize oňaýly ýerde we wagtda Internetiň üsti bilen aragatnaşygy saklaň.
TMCELL ulgamlaryndaky maglumatlary bukjaly geçirilmegi oňaýly hat alyşmak, messenjerleriň üsti bilen habarlary alyş-çalyş etmek, elektron poçtany okamak, täzelikleriň lentalaryna seretmek üçin birikmegiň ýeterlik derejedäki ýokary tizligini üpjün edýär.
TMCELL ulgamlarynyň 3G artykmaçlyklarynyň ählisinden peýdalanyň! Wideo jaňlary ediň, indi Siz wideokonferensiýalary gurnap bilersiňiz. Internetiň üsti bilen işjeň aragatnaşyk saklaň, elektron poçtasyna we durmuşy setlere dessine giriň. Akymlaýyn TV göni telefonyňyzyň ekranyndan serediň. Saz diňläň, on-laýn oýunlary oýnaň. Özüňiz üçin multimedia-kontentiň ägirt köpdürliligini açyň.
USSD hyzmatyň üsti bilen birikdirmek *0809*2*2*1#
USSD hyzmatyň üsti bilen öçürmek *0809*2*2*0#


text:
Alma
ALMA
Alymlar dünýäde iň peýdaly miwäniň almadygyny ylmy barlaglaryň netijesinde subut etdiler. Elbetde,almada bar ýokumlar beyleki miwelerde-de bar. Ýöne almanyň düzümindäki ýokumlaryň birleşmesi has ygtybarly hasaplanýar. Halk içinde , esasanam gelin – gyzlaryň arasynda alma adamlary ýaşardýan miwe hökmünde has hem gowy görlüpdir. Arheologlaryň tassyklamagyna görä, adamzat döräli bäri alma iň elýeterli miwe bolupdyr. Ilkidurmuş adamlarynyň gowaklaryň diwarlarynda çeken suratlarynda ähli miweleriň içinden diňe almanyň suraty köp bolup,ony hatda Müsür faraonlarynyň gurup giden piramidasynyň diwarynda hem görmek bolýar. Gadymy Rim alymy Pliniý bolsa şol döwür almanyň 23 görnüşini öz işinde sanap geçipdir. Öňler harby gullugyna gidýän esgerleriň azyk paýlaryna alma hökman goşulypdyr. Şunuň bilen birlikde ,alymlaryň arasynda alma rim esgerleriniň üsti bilen Ýewropa ýurtlaryna ýaýrapdyr diýen çaklama hem bar. Almanyň düzümindäki C ýokumy bedeniň keselden goraýjylyk ukyby pes bolanda ,kämahal ýokanç hem-de sowuklama keselleriniň üstünden eltýär. A ýokumy - bedendäki alyş-çalyş ýagdaýyny kadalaşdyrýar. Deriniň,süňküň,görüş ulgamynyň sagdynlygyny üpjün edýar. G ýokumy iýmit siňdirişiň kadaly bolmagyna hem-de boýuň ösmegine gowy ýardam edýär. Onuň düzümindäki demir bolsa ganazlykdan ejir çekýänler üçin peýdaly ýokumdyr. Alma flawanoidlere hem baý miwe bolup,olar antioksidantlyk häsiýetine hem eýedir. Bu bolsa almanyň ýürek-damar keselleriniň öňüni almak ukybynyň bardygyny aňladýar. Bir almadaky antioksidant üç pyrtykalyňka hem-de sekiz bananyňka garanyňda 1,5 esse köpdür. Almadaky fenollar gandaky holesteriniň işini kadalaşdyrýar. Alma- kaloriýasy pes miwe bolansoň,ony kempuda derek iýmegem bedeniň süýj bolan islegini kanagatlandyrmaga ukyply. Çünki bir almanyň düzüminde 70-100 kaloriý bar. Almanyň şiresi agyz boşlugyndaky dişiň syrçasyny zaýalaýan bakteriýalary ýok edýär. Şonuň üçin hem lukmanlar her nahardan soň bir almany iýmegi maslahat berýäler.


text:
Abhaziýa
Abhaziýa (Abhazça Аҧсны Аҳәынҭқарра - Apeny "Mähriban ýurt").
Umumy maglumaty[üýtget | edit source]
Gruziýanyň içine girýän awtonom döwlet. Ol 1921-nji ýylyň Aprel aýynyň 4-ünde döredilýär. Meýdany 8,6 müň km² Ilaty 250,000 . Abhaziýanyň içine 6 welaýat, 6 şäher, 3 şäherçe girýär. Paýtagty Suhumi şäheri.
Tebigaty[üýtget | edit source]
Abhaziýa Kawkazlaryň demirgazyk-günbatarynda ýerleşýär, günorta-günbatar tarapy Gara deňze ýanaşýar. Abhaziýanyň gözel tebigaty bar. Abhaziýanyň teritoriýasynyň köp bölegi daglyk bolup, onda Gagra, Bzyb, Abhaziýa we beýleki dag gerişleri hem-de Kolhida pesligi bar. Ýanwar aýynda ortaça temperaturasy +4-7, daglarda +2dan -2 ýetýär. Gorkut aýynda +22-24, daglarda +18-16. Esasy derýalary - Kodori, Bzyb, Gumista. Kölleri Risa we Amtkeldir. Abhaziýada ösümlikleriň 2000 görnüşi bar. Onuň ähli meýdanynyň 55%-inden gowragyny tokaýlar tutýar. Derýalarynda we köllerinde dürli balyklar bar. Abhaziýada Risa, Gumista, Pisunda goraghanalary ýerleşýär.
Ilaty[üýtget | edit source]
Abhaziýada 10-dan gowrak halk bolup, jemi 250,000 adam ýaşaýar. Ol ýerde abhazlar, gruzinler, ruslar, ermeniler, ukraýinler, estonlar, ýewreýler, grekler, beloruslar we başgalary ýaşaýarlar. Esasy şäherleri - Suhumi, Tkwarçeli, Gagra, Oçamçira, Gudauta, Gali.
Taryhy[üýtget | edit source]
Arheologik gazyp-agtaryşlar netijesinde paleolit döwründe-de Abhaziýanyň teritoriýasynda adam ýaşandygy, bizin eramyzdan öň 3-2 müňýyllygyň II ýarymynda ol ýerde ekerançylygyň, maldarçylygyň bolandygy, misden, bürünçden, demirden peýdalanylandygy mälim boldy. 10. asyryň II ýarymynda Abhaziýa Gruziýanyň içine girýär. 16. asyryň II ýarymynda Abhaziýa, şeýle hem Günbatar Gruziýa tutuşlygyna Türkiýäniň golastyna geçýär. Abhaziýa halky türklere garşy ýaragly gozgalaňlar bilen (1725, 1728, 1733, 1771, 1806 we başgalary) jogap beripdir. Abhaziýa 1810 ýylda resmi suratda Russiýa birikdirilýär. 1870 ýylda Abhaziýada kropornoýçylyk düzgüni ýatyrylýar. 1918 ýylyň Nowruz aýynda bolşewikleriň ýolbaşçylygynda Abhaziýanyň zähmetkeş köpçüligi ýaragly gozgalaň turuzýar we Gusbansoltan aýynyň 8-nde Suhumini eýeleýärler. Ol ýerde Sowet häkimiýeti jar edilýär. Emma gazaply söweşlerden soň Suhumi ýene-de (Magtymguly aýynyň 17-nde) kontrrewulusiýaçylaryň eline geçýär. 1921 ýylyň Baýdak-Nowruz aýlarynda Abhaziýanyň zähmetkeşleri ähli Gruziýanyň zähmetkeşleri bilen bilelikde, Gyzyl Goşunyň goldamagynda ýaragly gozgalaň turuzýarlar. 1921 ýylyň Aprel aýynyň 4-nde Suhumi ýene-de Sowetleriň eline geçýär we ol ýerde Sowet häkimiýeti yglan edilýär. 1921 ýylyň Maý aýynda Gruziýa Rewkomy Abhaziýa ASSR(Awtonom Sowet Sosialistik Respublikasy)-nyň özbaşdaklygy hakynda deklarasiýa çap edýär. 1921 ýylyň Bitaraplyk aýynyň 16-nda Abhaziýa Gruziýa SSR-niň içine girýär. 1922 ýylyň Noýabr aýynyň 13-nde bolsa Abhaziýa Gruziýanyň bir bölegi hökmünde bolýar. 1925 ýylyň Aprel aýynyň 1-nde Abhaziýanyň birinji Konstitusiýasy kabul edilýär. Abhaziýa 1931 ýylyň Fewral aýynda awtonom respublika hukugy bilen Gruziýa SSR-niň içine girýär.
Ykdysadyýet[üýtget | edit source]
Russiýa Abhaziýa ykdysadyýetine köp mukdarda kömek edýär. Pul birligi bolsa Rus Rubly
Halk Hojalygy[üýtget | edit source]
Abhaziýada gön-aýakgap, tikin fabrikleri, agaç işläp bejerýän, metal işleýän, pribor gurluşyk senagaty kärhanalary bar. Oba Hojalygynyň esasy pudagy çaýçylyk, temmäkiçilik, sitrus baglaryny ösdürmek, üzümçilik, miweçilik, gök ekerançylyk hem-de maldarçylykdyr.


text:
2017-nji ýylyň 12-nji maýynda Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Magtymguly Pyragynyň şygryýet güni mynasybetli “Bagtyýarlyk döwri geldi Pyragy!” atly sergisiniň açylyşyna ony synlamak isleýänleriň hemmesini çagyrýar.
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýi 2017-nji ýylyň 12-nji maýynda Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Magtymguly Pyragynyň şygryýet güni mynasybetli “Bagtyýarlyk döwri geldi Pyragy!” atly sergisiniň açylyşyna ony synlamak isleýänleriň hemmesini çagyrýar.
BAGTYÝARLYK DÖWRI GELDI PYRAGY!
“Ajaýyp şygyrlary bilen ynsan kalbyny ýagşylyk nuryna bezän türkmeniň akyldar ogly Magtymguly Pyragynyň mertebesi türkmen halky üçin iň belentde goýulýan mukaddeslikleriň biridir”
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly Berdimuhamedow
Ýurdumyzda her ýylyň 18-nji maýynda Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Magtymguly Pyragynyň şygryýet güni dabaraly ýagdaýda bellenilip geçilýär. Bu ajaýyp baýramçylygyň döwletimiziň Baş kanuny we nusgawy edebiýatymyzyň düýbüni tutan Magtymguly Pyragynyň şygryýeti bilen baglanyşdyrylmagynyň çuňňur we taryhy manysy bar. Çünki türkmen halkynyň berkarar we bagtyýar döwlet, agzybirlik we asudalyk baradaky mukaddes arzuwlary akyldaryň döredijiliginde esasy orunlaryň birini eýeleýär.
Magtymguly Pyragy türkmeniň ruhy dünýäsiniň, özboluşly ýaşaýyş medeniýetiniň, ruhy gymmatlyklarynyň, şol sanda döwletlilik we garaşsyzlyk pelsepesiniň kemala gelmegine ägirt uly goşant goşan danadyr. Ol milletimiziň parasat ummany, akyl derýasy. Magtymguly Pyragy halkymyzyň soňky sekiz asyry öz içine alan döwletsizlik eýýamynda, agyr döwürde ýaşapdyr. Ata-babalarymyz Magtymguly Pyragynyň zamanynda özbaşdak döwlet gurmagyň arzuwynda gezipdir. Olaryň arzuw-hyýallary şahyryň döredijiligine, pähim-paýhasyna uly täsir edipdir, olarda öz beýanyny tapypdyr. Şahyryň ömrüň manysy, ýokary ahlak sypatlary, mertlik hakdaky şygyrlary bolsa halkymyzyň dünýägaraýşynyň aýrylmaz bölegine öwrülipdir.
Şahyryň eserleriniň dünýäniň köp dillerine terjime edilip, dünýä edebiýatynyň muşdaklarynyň köňüllerini awlamaga çykmagynyň hem uly ähmiýeti bar. Dünýäniň köp ýurtlaryndaky okyjylar onuň eserleriniň üsti bilen halkymyzy hem, edebiýatymyzy hem, medeniýetimizi hem tanaýarlar. Magtymgulynyň şygyrlarynyň täze terjimeleri häzirki günlerde ýurdumyzda edebi mirasymysy öwrenmek we dünýä ýaýmak ugrunda edilýän aladanyň hem aýdyň mysalydyr. Şeýlelik bilen, dünýä edebiýaty şahyrymyzyň eserleriniň täze terjimeleriniň hasabyna baýaýar we dünýä halkymyzy has ýakyndan tanaýar.
Magtymguly Pyragynyň şygyrlary hemişe gapdalymyzdan galman, kämil sözüň, uly sungatyň delili bolup ýaşamagyny dowam eder.
Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Magtymguly Pyragynyň şygryýet gününe bagyşlanyp “Bagtyýarlyk döwri geldi Pyragy” atly sergi gurnaldy. Sergi hormatly Prezidentimiziň portreti hem-de onuň Magtymguly Pyragy barada aýdan sözleri, şonuň ýaly-da, türkmeniň beýik akyldarynyň ömür ýoly, döredijiliginiň aýratynlyklary hakda ýazylan kitaplar bilen tanyşmak mümkin. Sergide görkezilýän zergärçilik eserleriniň biri Magtymguly Pyragynyň 290 ýyllygyna bagyşlanypdyr.


text:
Dünýä ykdysady giňişligine birleşmegiň häzirki zaman ýagdaýy Türkmenistanyň karz-pul bazarynyň ösüşine uly itergi berdi we milli hasaplaşyk töleg işini amala aşyrmagyň usullaryna uly täsir etdi. Kart önümleriniň ornaşdyrylmagy bazar subýektleriniň pul akymynyň hereketini kämilleşdirmeklige ýardam edýän ýagdaýyň iň bir progressiw esasyny düzýär.
“Altyn Asyr” milli töleg kart ulgamynyň çäklerinde nagt däl hasaplaşyklary höweslendirmek we ösdürmek maksady bilen, “HalkBankyň” düzüminde Türkmenistanyň ähli karz pul edaralarynyň kart hyzmat ediş ulgamyny birleşdirýän, Türkmenistanda ýeke-täk bankara prossesing merkezi döredildi. Bankyň düzüminde bolup geçen şeýle özgertmeler “Halkbanka”, Türkmenistanyň beýleki banklary bilen deňeşdirilende, tehnologik we funksional taýdan käbir artykmaçlyklary berdi.
Bank kartlarynda hyzmatlaryň standart görnüşleri teklip edilip, onda elektron gapjyk wezipesi jemlenendir, bu bolsa nagt pul serişdelerini howpsyz ulanmakda, şeýle hem, ýerine ýetirilen hyzmatlar üçin tölegleri geçirmekde has amatlydyr.
Ulgamyň haýsy-da bolsa bir gatnaşyjy banky tarapyndan emitirlenen “Altyn Asyr” bank kartlary birmeňzeş statusa eýe bolup, olar tölegleriň aragatnaşyk serişdelerine erk edýän islendik bank ýa-da söwda-hyzmat kärhanasy tarapyndan toplumlaýyn hyzmat etmeklige degişli edilýär. Kartlar boýunça hasaplaşyk işleriniň ählisi banklar-ekwaýrerler tarapyndan ýygym tölegleri tutulmazdan amala aşyryldy.
“Altyn Asyr” bank kartlarynyň amallar segmentiniň umumy düzüminde bank hyzmatlarynyň sanyny artdyrmak bilen, Türkmenistanyň “HalkBank” DTB-y 2014-nji ýylda aşakdakylary göz öňünde tutýan birnäçe möhüm çäreleri durmuşa geçirdi, ýagny:
-
42 sany bankomat we 115 sany terminal bilen enjamlaşdyrlan goşmaça hyzmat ediji merkezleri açmagyň hasabyna ulgamyň hasaplaşyk setiniň tehniki infastrukturasynyň giňeldilmegi;
-
21285-den gowrak bank kartlarynyň ýaýradylmagy;
-
Umumy bahasy 308,802 müň manat tranzaksiýa amallarynyň geçirilmegi;
-
Kartlaryň eýeleriniň ipoteka bergileri boýunça töleglerini tölemekligine täze elektron hyzmatlarynyň girizilmegi bilen, kartlaryň ýerine ýetirýän wezipeleriniň artdyrylmagy.
Türkmenistanyň "Halkbank" DTB-y boýunça töleg ulgamynyň maglumatlary
Bank kartyny almak üçin şahly listi dolduryň


text:
Aşgabatda “Türk Medeniýetiniň Günleri” Dowam Edýär…
Türk medeniýetiniň günleriniň çäginde guralan Gala konsertinde Stambul Taryhy Türk Halk Saz Toparynyň Mehteran Bölümi zaly dolduran türk we türkmen tomaşaçylarda uly täsir galdyrdy
Aşgabatdaky Türk medeniýetiniň günleri açylan “Milli türk el hünärleri”, Türkiýäniň medeniýetini we gözelliklerini beýan edýän “Türkiýe fotosuratlary” we “İmperiýadan Respublika Çüýşe Negatiwlerde Stambulyň Beýany” atly sergiden soň Gala konserti bilen dowam etdi.
Medeniýet we syýahatçylyk ministriniň orunbasary Ömer Arysoý we Türkmenistanyň Medeniýet ministriniň orunbasary Gurbanmyrat Myratalyýewyň çykyşlary bilen başlan konsertiň tomaşaçylarynyň hatarynda Aşgabatda işleýän daşary ýurtlaryň diplomatlary hem bardy.
Magtymguly adyndaky Drama teatrynda berilen konsertde Ankara Türk Dünýäsi tans we aýdym-saz topary, Stambul şäheriniň Taryhy türk aýdym-sazlarynyň topary bilen Ankara döwlet operasynyň sungat ussatlarynyň ýerine ýetiren aýdymlary zaly dolduran türkmen we türk tomaşaçylarynyň şowhunly el çarpyşmalaryna sebäp boldy.
Mehteran (Taryhy harby orkestr) toparynyň repertuaryndaky klassiki aýdymlardan “Jeddin Deden”, “Genç Osman”, “Türk Marşy” we “Hüjüm Marşy” bilen “Kiziroglu” halk aýdymy ýerine ýetirildi.
Abdullah Gurbaniniň ýolbaşçylygyndaky Türk Dünýäsi Tans we Aýdym-saz topary hem hor hem-de solistler Çigdem Gürdal bilen Seher Çagataýyň ýerine ýetirmeginde türk halk aýdymlaryndan nusgalar görkezildi.
Toparyň tomaşaçylara garaşylmadyk sowgady hem boldy. Solist Alper Kyraç orkestriň sazandalyk etmeginde sozi we sazy Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa degişli bolan “Saňa meniň ak güllerim” atly aýdymy ýerine ýetirdi. Tomaşaçylara paýlanan konsertiň meýilnamasynda bolmadyk bu sowgat, zalda şowhunly el çarpyşmalara sebäp boldy.
Aşgabatda dowam edýän Türk memedeniýetiniň günleri Türkiýeden gelen sungat ussatlarynyň türkmen sungat ussatlary bilen bilelikde berjek “Türkmen-Türk Dostluk Konserti” bilen tamamlanar.


text:
Bilelikdäki derňew topary MH17 gatnaw belgili uçary urup ýykan BUK-TELAR raketasynyň Orsýetiň Kursk sebitinde ýerleşýän 53-nji zenit raketa brigadasy tarapyndan atylandygy barada netije çykardy diýip, golland derňewçisi Wilbert Paulissen aýtdy.
Aşgabadyň dükanlarynda ilatyň gündelik sarp edýän azyk harytlarynyň gün-günden gytalmagy bilen, dükanlaryň öňündäki nobatlar hem artýar. Bu ýagdaý, hususanda, Aşgabadyň “Hitrowka” we 30-njy etrapçalaryndaky azyk dükanlarynyň öňünde has köp göze ilýär. Bu ýerde ýaşaýjylar ir säherden turup, şekeriň, çigit ýagynyň we unuň nobatyna durýarlar.
Stambuldaky protestler


text:
Galam ussasy ony gabyna salmazdan ozal gapdala goýdy. Soňra maslahat bermäge başlady:
-Dünýäde seniň bilmeli 5 zadyň bardyr. Men seni dünýä bermänkäm olary pugta belle we ýatdan çykarma. Şonda sen dünýädäki iň gowy galam bolup bilersiň.
Birinjisi: eger kimdir birine özüňi elinde tutmaga mümkinçilik bersep, gaty uly işleri edip bilersiň.
Ikinjisi: her sapar seni ýiteldenlerinde ejir çekersiň. Emma ol seniň iň gowy galam bolmagyň üçin zerurdyr.
Üçünjisi: sen öz goýberen kemçilikleriňi düzetmäge ukyplysyň.
Dördünjisi: seniň iň möhüm bölegiň içiňde ýerleşýändir.
Bäşinjisi: seni nirede ulanýanam bolsalar, hemişe öz yzyňy galdyrmalysyň. Nähili ýagdaýda bolsaňam, ýazmagyňy dowam etmelisiň.
Terjime eden Maýa Apbaýewa.


text:
Her ýylyň 12-nji iýuny ýurdumyzyň senenamasynda aýratyn dabaraly gün hökmünde şöhlelenýär. Bu günde halkymyz dabara bilen Ylymlar gününi belläp geçýär. Şu ýyl hem adaty ýyllarda bolşy ýaly, türkmen paýtagty şanly waka mynasybetli Russiýa Federasiýasy, Fransiýa, Çehiýa, Alžir, Angliýa, Germaniýa, Hytaý, Malaýziýa, Niderlandiýa, Polşa, Koreýa, ABŞ, Belarus, Gruziýa Azerbaýjan ýaly dünýäniň onlarça ýurtlaryndan gelen alymlary garşylady.
Ylymlar güni mynasybetli guralan “Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwürnde ylym, tehnika we innowasion tehnologiýalar” atly halkara ylmy maslahat dabaraly çäräniň baý mazmuna eýedigini kesgitledi. Halkara maslahatyň umumy mejlisi ýurdumyzyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkezinde açyldy. Halkara ylmy maslahata Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrliginiň Seýsmiki ýagdaýa durnukly ylmy-barlag instiututynyň alymlary işjeň gatnaşdy.


text:
Nebitgaz pudagy türkmen döwletiniň Garaşsyzlygynyň ilkinji ýyllarynda onuň kemala gelmeginde möhüm orun eýeledi we häzir hem milli ykdysadyýetimiziň esasy sütüni boiup durýar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda üstünlikli amala aşyrylýan Türkmenistanyň energetika syýasaty ählumumy durnukly ykdysady ösüşiň we syýasy durnuklylygyň möhüm şerti hökmünde sebitde we dünýäde energetika howpsuzlygyny berkitmäge gönükdirilendir.
Ýurdumyzda çykarylýan «gara altynyň» möçberini artdyrmak, ýangyç-energetika toplumynyň çig mal binýadyny berkitmek boýunça wezipeleriň çözülişi barada «Türkmennebit» döwlet konserniniň başlygynyň orunbasary Döwletdurdy HAJYÝEW «Nebit-gaz» gazetine şeýle gürrüň berdi:
– Baý nebitgaz gorlaryna eýe bolmak bilen, Türkmenistan iri energetika döwletleriň hataryna girýär, dünýäniň energetika bazarlaryny ösdürmäge işjeň gatnaşýar. Nebitiň, gazyň öndürilişini ýokarlandyrmak, içerki sarp edijiler üçin çykarylýan önümleriň hilini gowulandyrmak, energiýa serişdeleriniň dünýä bazarlaryna iberilişini artdyrmak ýurdumyzyň energetika syýasatynyň ileri tutulýan ugurlaryna öwrüldi. Häzir «Türkmennebit» döwlet konserni tarapyndan işlenip geçilişiň dürli tapgyrlarynda bolan meýdançalaryň otuza golaýy ulanylýar.
Önümçiligi toplumlaýyn döwrebaplaşdyrmak hem-de täze tehnologiýalary we ýokary netijeli enjamlary giňden ornaşdyrmak arkaly nebitiň çykarylýan möçberini artdyrmak konserniň möhüm wezipeleriniň hatarynda durýar. Munuň özi köp wagt bäri özleşdirilýän ýataklarda çykarmasy kyn bolan nebit gorlary, şeýle hem özleşdirmek üçin ýetip bolmaýan uly çuňlukdaky nebit gatlaklaryny işlemäge girizmegiň hasabyna önümçiligiň kuwwatlylygyny artdyrmaga mümkinçilik döredýär.
Şu maksat bilen öňdebaryjy daşary ýurt kompaniýalary bilen hyzmatdaşlyk berkidilýär. Hususan-da, ýurdumyzyň günbatar welaýatynyň köp wagt bäri özleşdirilýän guýularyny düýpli abatlamak boýunça hyzmat ediş işlerini geçirmekde «Türkmennebit» döwlet konserni bilen daşary ýurt kompaniýalarynyň arasynda ýola goýlan işjeň hyzmatdaşlygyň gerimi barha giňeldilýär.
Ynha, eýýäm 50 ýyldan gowrak wagt bäri işlenip taýýarlanýan Goturdepe ýatagynda täze tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagy netijesinde häzir ýatagyň diňe üstünlikli ulanylmagy dowam etdirmek bilen çäklenilmän, eýsem, onuň nebit berijiligi hem artdyrylar.
Mundan başga-da, konsern geljekde Hazar deňziniň türkmen bölegindäki ýataklary özleşdirmek boýunça meýilnamalary amala aşyrmaga taýýarlyk görýär. Olar nebitiň we gazyň uly goruna eýedir. Häzir ol ýerde «Petronas» we «Dragon Oil» ýaly daşary ýurt kompaniýalary önümi paýlaşmak şertinde iş alyp barýarlar. Ýurdumyzyň nebit senagatynyň taryhynda ilkinji gezek türkmen nebitçileri hem Hazar deňziniň uglewodorod gorlaryny işläp taýýarlamakda ilkinji ädimlerini ädip ugradylar.
Hormatly Prezidentimiziň «Türkmennebit» döwlet konsernine alyp beren 10 sany buraw desgalary önümçilikde netijeli ulanylýar. Häzirki wagtda bu buraw desgalary bilen Demirgazyk Goturdepe we Altyguýy ýataklarynda çuň gözleg guýularynyň gazuw işleri alnyp barylýar. Geçirilýän gözleg gazuw işleriniň netijesi bu ýataklaryň geljeginiň uludygyny görkezýär.
Ýene-de bellemeli zatlaryň biri konsern tarapyndan kese we eňňit ugurly guýulary burawlamak işleriniň amala aşyrylyp başlanmagydyr. Kese ugurly 199-njy guýy şeýle guýularyň biri bolup, ol 80 gradus eňňitli 721 metr kese burawlandy. Şeyle guýulary Demirgazyk Goturdepe we Altyguýy meýdanlarynda gazmak goz öňunde tutulyar.
Uglewodorodlaryň öndürilişini artdyrmak diňe bar bolan ýataklarda nebitiň we gazyň çykarylyşyny çaltlandyrmagyň däl-de, eýsem, gury ýerde täze meýdanlary açmagyň we özleşdirmegiň hasabyna hem gazanylýar. Türkmenistanyň çäginde geologlar tarapyndan täze nebitgaz ýataklaryny açmak nukdaýnazaryndan gyzyklanma döredýän geljegi uly birnäçe ýataklar ýüze çykaryldy we gözleg üçin taýýarlanyldy. Mysal üçin konsern tarapyndan ýurdumyzyň günorta-günbatarynda ýerleşýän Altyguýy, Kemer, Garadaşly meýdanlarynda täze ýataklaryň üsti açyldy.
Türkmenistanyň günorta-günbatarynda ýerleşýän Uzynada we Akpatlawuk ýataklary hem geljegi uly meýdançalar hasaplanýar. Plioseniň aşaky gyzyl reňkli çökündilerinde uglewodorodlaryň ýatagyny gözläp tapmak maksady bilen, ýurdumyzyň nebitgaz senagatynyň taryhynda ilkinji gezek Uzynada meýdançasynda taslama çuňlugy 7150 metr bolan gözleg guýusyny burawlamak işleri 3344 metr çuňluga ýetirildi, häzirki wagtda burawlamak işleri batly depginde dowam edýär.
Nebitiň çykarylyşyny artdyrmak boýunça uly mümkinçilikleriň biri hem, guýulary düýpli abatlamak babatda öňdebaryjy tehnologiýalary ulanmaga bagly bolup durýar. Biziň hünärmenlerimiz tarapyndan ilkinji gezek XJ-450 desgasyny ulanmak bilen, Goturdepe we Barsagelmez ýataklarynyň işlemeýän guýularynda ikinji sütünini gazmak boýunça işler üstünlikli amala aşyrylyp başlandy.
Türkmenistanyň energetika kuwwatyny has-da berkitmek boýunça hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň nebitgaz pudagynyň öňünde goýan uly möçberli wezipeleri ýataklary netijeli işlemek, täze ýataklary senagat taýdan özleşdirmek arkaly, şeýle hem geljegi uly bolan nebitgazly meýdanlary gözläp tapmagyň hasabyna toplumlaýyn çözülýär.


text:
MILLI MIRASYMYZYŇ ÝAŞLARY TERBIÝELEMEKDÄKI MÖHÜM ORNUNA BAGYŞLANAN DABARA
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow köptaraply milli mirasymyzyň içgin öwrenilmegi, geçmişden miras galan gymmatlyklarymyz baradaky maglumatlaryň halkymyz, şol sanda ýaşlarymyz üçin elýeterli edilmegi barada yzygiderli aladalanýar. Ýetip gelýän 2018-nji ýylyň “Türkmensitan – Beýik ýüpek ýolunyň ýüregi” ýyly diýlip yglan edilmeginiň aňyrsynda-da ilkinji nobatda ata-babalarymyzyň geçmişde döreden medeniýetlerine, medeni gymmatlyklaryna bolan buýsanç, olaryň halkara gatnaşyklarynda, söwda işlerinde toplan tejribelerini öwrenip, häzirki döwre hyzmat etdirmek, milli mirasymyzyň üsti bilen geçmişimize, şu günümize akyl ýetirip, geljegimize yşyk tutmak ýaly asylly maksatlar ýatyr.
Aslyýetinde halkymyzyň taryhyny, medeni mirasyny toplamak, dikeltmek, aýawly saklamak we ony wagyz etmek, şol gymmatlyklaryň üsti bilen ýaşlarda Watana, halka söýgi döretmek muzeý işiniň esasy wezipeleri bolup durýar. Çagalara, ýokary okuw mekdepleriniň talyplaryna, orta okuw mekdepleriniň okuwçylaryna halkymyz, ýurdumyz, tebigatymyz, taryhymyz, medeniýetimiz barada bilimdir düşünje bermek arkaly olary watansöýüjilik ruhunda terbiýelemekde, olaryň medeniýetli dynç almaklaryna ýardam bermekde muzeýleriň üstüne uly paý düşýär. Ýaşlarymyzy muzeýlerde alnyp barylýan ylmy aň-bilim işleri bilen tanyşdyryp durmak, olaryň guralýan köpçülik çärelerine gatnaşyp durmaklaryny gazanmak hemişe oňyn netije-de berýär. Üstümizdäki ýylyň 4-nji noýabrynda Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Döwlet muzeýinde “Hormatly Prezidentimiziň milli mirasymyzy ösdürmek boýunça alyp barýan işleri nesillere görelde mekdebidir” diýen at bilen geçirilen dabaraly çäre munuň aýdyň mysalydyr. Dabarany Döwlet muzeýiniň direktory, taryh ylymlarynyň kandidaty Öwezmuhammet Mämmetnurow açyp, hormatly Prezidentimiziň ýurdumyzda muzeý ulgamyny ösdürmäge uly üns berýändigini, milli mirasymyzy gorap saklamalydygymyzy, ýaş nesillerimizi terbiýelemek işinde ondan ýerlikli peýdalanmalydygymyzy yzygiderli ýatladyp, bu barada görkezmeler berip durýandygyny aýratyn nygtap geçdi. Soňra dabarada Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň uly mugallymy Amangeldi Orazow, Türkmenistanyň halk ýazyjysy Atamyrat Atabaýew, Türkmen döwlet maliýе institutynyň jemgyýeti öwreniş kafedrasynyň professory, taryh ylymlarynyň doktory Meret Öwlüýägulyýew, Türkmenistanyň halk artisti Muhammet Bekiýew, Türkmenistanyň Milli bilim institutynyň bölüm müdiri, biologiýa ylymlarynyň kandidaty Sapargeldi Durdyýew, Türkmenistanyň daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň mugallymy Ruslan Jumaýew, “Watan” gazetiniň habarçysy, şahyr Orazdurdy Atahanow dagy çykyş edip, Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe milli mirasymyza, medeniýet ojaklaryna, şol sanda muzeýleriň işine goýulýan uly sarpa, hormatly Prezidentimiziň bu ugurdaky edýän aladasyna mynasyp jogap bermek üçin muzeý, medeniýet işgärleriniň öňünde duran jogapkärli wezipeler hakda giňişleýin gürrüň etdiler.
Dabaraly çäräniň tamamlanmagy bilen, onda çykyş edenler we beýleki myhmanlar Döwlet muzeýiniň düzümindäki Türkmenistanyň Prezidentiniň muzeýiniň hemişelik sergilerinde goýlan gymmatly eksponatlary ýakyndan synlamaga mümkinçilik aldylar. Sergi myhmanlarda uly täsir galdyrdy.


text:
Sözleriň böleklere bölünmeýän, eger böleklere bölünse, asyl manysyny ýitirýän sözlere asyl sözler diýilýär.
suw, ýüň, kitap, mata.
Asyl sözler sözüň many taýyndan bitewidir: Mysal üçin, ýylgyn diýen söz iki bogundan ybarat. Ony ýyl diýip bölüp bolmaýar. Çünki ol sözüň öňki manysy düýbünden ýitýär. Şol sebäpli bu sözi böleklere bölüp bolmaýar. Sebäbi ýylgyn we "ýyl" sözleriniň biri-birine baglanyşygy ýok.
Özbaşdaklykda many aňlatman, sözlere goşulyp ulanylýan böleklere goşulma diýilýär.
mal-darçylyk, bi-tertip, nä-mälim, okuw-çylar.
Türkmen dilinde goşulmalar, esasan, sözüň soňundan goşulýarlar. Emma nä-, bi- ýaly käbir goşulmalar sözüň öňünden goşulýar. Bular -syz, -siz, -suz, -süz ýaly goşulmalaryň ýa-da däl sözüniň aňladýan manylarynda ulanylýarlar.


text:
Kabulda ýurduň Aňtaw gullugynyň golaýynda iki sany partlama boldy. Wakada azyndan 29 adam, şol sanda Azatlyk Radiosynyň üç žurnalisti hem öldi.
Saglyk resmileriniň berýän maglumatyna görä, motosikletdäki janyndan geçen hüjümçileriň biri Şaş Darak sebitinde ýerleşýän Aňtaw gullugynyň edarasynyň golaýynda özüni partladypdyr.
Bu partlamadan 20 minut töweregi soň, janyndan geçenleriň ýene biri Şäher ösüş we jaý ministrliginiň binasynyň daşynda özüni ýardy.
Hüjümlerde 45 adamyň hem ýaralanandygy habar berilýär.
Hüjümleriň jogapkärçiligini "Yslam döwleti" ekstremistik topary öz üstüne aldy.
Ikinji hüjümde heläk bolan žurnalistleriň arasynda Azatlyk Radiosynyň habarçylary Sabawoon Kakar, Abadullah Hananzaýi we Moharram Durani hem bardy.


text:
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenbaşy Halkara deňiz portuny ulanmaga bermek dabarasyna gatnaşdy
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenbaşy Halkara deňiz portuny ulanmaga bermek dabarasyna gatnaşdyHormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda Hazaryň türkmen kenarynda täze Halkara deňiz porty dabaraly ýagdaýda ulanmaga berildi.
Bu iri möçberli düzümleýin taslama Merkezi Aziýa we Hazar deňzi sebitiniň ähli ýurtlary üçin, hakykatdan-da, strategik ähmiýete eýedir, onuň amala aşyrylmagy biziň döwletlerimizi hyzmatdaşlygyň täze tapgyryna çykarar, olaryň ykdysady gatnaşyklaryň halkara ulgamyna işjeň goşulyşmagyna, üstaşyr gatnawlaryň möhüm merkezi hökmünde Türkmenistanyň ornunyň pugtalanmagyna ýardam eder.
Hut taryhyň özi hyzmatdaşlygy ösdürmekde biziň üstümize belent jogapkärçiligi ýükleýär, ol diňe bir biziň ýurtlarymyzyň halklaryna peýda getirmek bilen çäklenmän, tutuş Ýewraziýa giňişliginde durnukly ösüşe, howpsuzlyga we abadançylyga ýardam eder diýip, köp asyrlar mundan ozal bolşy ýaly, ýene-de bu gadymy ýoluň ýüregi Türkmenistan bolan Beýik Ýüpek ýoluny gaýtadan dikeltmek başlangyjy bilen çykyş eden türkmen Lideri belleýär.
Häzirki wagtda ýurdumyz geografik taýdan amatly ýerleşmegi hem-de hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň oňyn daşary syýasaty netijesinde sebitiň örän möhüm ulag merkezine, iri halkara logistika çatrygyna öwrülýär. Milli Liderimiz daşary ýurtlar bilen gatnaşyklar boýunça möhüm teklipleri öňe sürdi hem-de olary iş ýüzünde durmuşa geçirmekde yzygiderli işleri alyp barýar.
Munuň üçin halkara ülňülere kybap gelýän ulag düzümi döredilýär, ýokary tizlikli awtomobil ýollar, halkara demir ýollar, menziller, howa menzilleri gurulýar, häzirki zaman gämileri satyn alynýar, demir ýol we awtomobil köprüleri bina edilýär, olar diňe bir ýurdumyzyň sebitlerini däl-de, goňşy döwletleri hem birleşdirýär.
Gämi gatnawlary ulag hyzmatlarynyň ösdürilmeginde möhüm orunlaryň birini eýeleýär. Döwlet Baştutanymyzyň tabşyrygy boýunça iň häzirki zaman tankerler we paromlar satyn alynýar, port hojalygy döwrebaplaşdyrylýar. Türkmenistanyň täze deňiz derwezesi diňe bir ýurdumyzyň deňizüsti gatnawlaryna bolan barha artýan zerurlyklaryny kanagatlandyrmak bilen çäklenmän, tutuş Ýewraziýa giňişliginde ýük akymlarynyň işjeňleşdirilmegi üçin giň mümkinçilikleri açar.
Dünýä söwdasynda möhüm meýilleriň seljermesiniň görkezişi ýaly, olaryň köpüsi Hazar deňzindäki portlaryň ösmegine ýardam edýär, aýdyň güýçlenýän trentleriň biri bolsa — bu harytlaryň konteýner arkaly daşalýan möçberleriniň artmagydyr. Türkmenistanyň jemi içerki önüminiň hem-de ýurdumyzda öndürilýän önümleriň daşary ýurtlara iberilmeginiň durnukly artmagy, olaryň çäkleriniň giňelmegi, şeýle hem Merkezi Aziýanyň we Hazarýaka döwletleriň batly depginler bilen ösýän ykdysadyýetleriniň kuwwaty biziň ýurdumyzda, şeýle hem tutuş sebitde port hyzmatlaryna bolan islege getirýän esasy höweslendirijä öwrülýär.
Türkmenbaşydaky Halkara deňiz portunyň esasy düzümi bu islegi ýokary hilli teklip hem-de ýokary derejeli hyzmatlar bilen kanagatlandyrmaga mümkinçilik berer. Onuň hereket etmegi wagtyň geçmegi bilen, kontinental ýük daşamalarynyň logistika halkalarynda strategik üýtgetmelere getirer. Has gysga we amatly ugurlar üçin oňaýly bolan türkmen ýük geçiriji terminallary olaryň möhüm halkasyna öwrüler.
...Eýýäm täze porta tarap barýan ýoluň ugrunda milli äheňde baýramçylyk dabaralary ýaýbaňlandy: ak öýler dikildi, döredijilik toparlary çykyş etdiler, halk amaly-haşam sungatynyň nusgalary, özboluşly däp-dessurlar görkezildi. Ýörite gurnalan ussahanalarda ussat senetkärler işleýärler, gazanlarda we peçlerde ussat aşpezler dürli tagamlary taýýarladylar.
Dabaranyň geçirilýän ýerinde ýokary ruhubelentlik ýagdaýy emele geldi, bu ýere döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow gelýär. Gyzlar milli Liderimize gül desselerini gowşurýarlar.
Ýygnananlaryň hatarynda Mejlisiň Başlygy, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, ýurdumyzyň ministrlikleriniň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylary, daşary ýurt wekiliýetleriniň ýokary wezipeli baştutanlary we daşary ýurt ilçileri, ýurdumyzyň we daşary ýurtlaryň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri bar. Hemmeler öňde boljak dabara tolgunmak bilen garaşýarlar, ol ýurdumyzyň iň täze taryhyna aýdyň sahypa bolup girer.
Ýygnananlaryň öňünde estrada aýdymçylary we döredijilik toparlary çykyş edýärler. Çagalar milli Liderimize joşgunly goşgulary okaýarlar.
Derweze görnüşli girelgäniň ýanynda döwlet Baştutanymyz toý bagyny kesip, Halkara deňiz portuny açýar.
Deňiz duralgasynyň çäklerinde aýratyn ruhubelentlik ýagdaýy höküm sürýär, bu ýerde belli aýdymçylaryň we çeper höwesjeňler toparlarynyň ýerine ýetirmeginde iri möçberli sahnalaşdyrylan çykyşlar guraldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow deňiz duralgasynyň ugry boýunça ak mermere örtülen binalary we jaýlary, portuň inžener-tehniki desgalaryny synlaýar, ähli ýerlerde milli Liderimiz aýdym-sazlar we tanslar, aýdyň öwüşginli çykyşlar bilen garşylanylýar.
Port dag tarapdan göwnejaý bezelen we özboluşly binagärligi bolan häzirki zaman şäherjigi keşbinde görünýär, altyn çaýylan görnüşindäki aýnalar lowurdaýar. Deňiz tarapyndan mawy asman astynda port kranlarynyň kuwwatly gurnamalary bolan senagat görnüşi açylýar.
Portuň umumy meýdany 1 million 358,5 müň inedördül metrden gowrakdyr. Gämileriň duralga has ýakyn gelmegi üçin 10 million kub metr möçberindäki topragy aýyrmak hem-de deňziň düýbüni çuňaltmak boýunça ägirt uly işler ýerine ýetirildi.
20 metr giňlikdäki gämi duralgasynyň umumy uzynlygy 3 müň 600 metre deňdir, munuň özi bir wagtda birnäçe ýük we ýolagçy gämileriniň gelmegine, gitmegine hem-de olara hyzmat etmäge mümkinçilik berer.
Gämi duralgasynyň meýdançalarynyň birinde ýörite gurnalan açyk teatryň iki tarapynda dutarçylaryň birleşdirilen topary çykyş edýär, giň sergi guraldy. Onuň bir bölegi türkmenleriň amaly-haşam sungatyna, milli medeniýetiň we ýaşaýyş-durmuş däp-dessurlaryna, beýleki bölegi bolsa ýurdumyzyň häzirki zaman senagatyna, şol sanda onuň eksport ugruna bagyşlandy. Bu ýerde dokma senagaty önümleriniň, nebitgaz, himiýa, gaýtadan işleýän senagat önümleriniň giň görnüşini synlamak bolýar. Mysal üçin, ýurdumyzda öndürilýän polipropilenden taýýarlanylan dürli önümler görkezilýär, olar häzir türkmen senagatynyň dürli ugurlarynda: hojalyk enjamlaryndan halyçylyga çenli ugurlarda giňden ulanylýar.
Geçen we häzirki döwürleriň özboluşly baglanyşygy, mirasyň we innowasiýalaryň arabaglanyşygyny şekillendirýän sergi gaýtadan dikeldilýän Beýik Ýüpek ýolunyň möhüm sepgidi hökmünde Türkmenistanyň mümkinçiliklerini äşgär edýär.
Türkmenistan häzirki wagtda hem özüniň üstaşyr-ulag kuwwatyny ýurdumyzy tiz depginlerde senagatlaşdyrmak, milli ykdysadyýetimizi diwersifikasiýalaşdyrmak, bu ulgamlarda netijeli halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek boýunça wezipeleriň üstünlikli çözülmegine ýardam edýän möhüm şert hökmünde peýdalanmaga ilkinji derejeli ähmiýet berýär.
Şu maksat bilen “Gündogar — Günbatar” we “Demirgazyk — Günorta” häzirki zaman ulag geçelgeleriniň ulgamy yzygiderli kemala getirilýär, ol deňiz, howa, demir ýol we awtomobil gatnawlaryny öz içine alýar, munuň özi Ýewraziýa yklymynda özara bähbitli sebit we sebitara söwda-ykdysady gatnaşyklaryň işjeňleşdirilmegi üçin uly mümkinçilikleri açýar.
Tehnikanyň iň soňky gazananlary bilen enjamlaşdyrylan Türkmenbaşy Halkara deňiz porty Ýewropa ýurtlarynyň Ýakyn we Orta Gündogaryň haryt we çig mal bazarlaryna hem-de Hindi ummany sebitiniň döwletlerine çykmagy üçin aňrybaş amatly şertleri döredýär, giň gerimli ýük akymlarynyň ýoluny we wagtyny has gysgaltmaga mümkinçilik berýär.
Döwlet Baştutanymyz medeniýet we sungat ussatlarynyň çykyşlary bilen utgaşdyrylan sergini synlap, dabaralaryň geçirilýän binasyna tarap ugrady. Milli Liderimize we dabara gatnaşyjylaryň ählisine multimediýa tomaşasy görkezildi. Ýörite öwüşginler we lazer tehnikasy peýdalanylan giň ekranda görkezilen filmiň edebi esasyny hormatly Prezidentimiziň “Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” atly kitaby düzdi.
Tomaşaçylar türkmen tebigatynyň täsin görnüşlerini, onuň dürli landşaftlaryny synladylar, biziň ýurdumyzyň çäklerinden gadymy döwürlerde taryhy ýollar geçipdir — ummasyz uly sähra giňişlikleri, daglar, bol hasylly ýaýlalar we deňiz kenarlary ýerleşipdir.
Filmde şeýle hem ýurdumyzyň ulag ulgamyny ösdürmegiň, onuň üstaşyr kuwwatyny artdyrmagyň hem-de halkara ulag geçelgeleri ulgamyny döretmegiň esasy ugurlary gysgaça beýan edildi. Şeýle hem Türkmenbaşy şäheriniň deňiz portunyň aýratynlyklary hakynda wideofilm görkezildi, portuň ähli terminallarynyň işi häsiýetlendirildi, bu port diňe bir ýurdumyzyň ulag ulgamyny ösdürmek üçin däl-de, tutuş milli ykdysadyýetimiz üçin hem möhüm ähmiýetli desga bolar.
Täze toplumyň düzüminde parom, ýolagçy we konteýner terminallary, şeýle hem gämi gurluşyk we gämi abatlaýyş zawody guruldy. Bu ýerde deňiz duralgalary gidrotehniki desgalaryň gurluşygyndan başga-da, kenar düzüminiň köp sanly desgalary guruldy, olar umumy uzynlygy 3,9 müň metrden gowrak estakada aýrytlary bolan awtomobil ýoluny hem-de uzynlygy 30 müň metre golaý demir ýoly öz içine alýar.
Täze deňiz portunyň tehniki aýratynlygy barada aýdylanda, ol iň häzirki zaman programma –enjamlaýyn toplumlar bilen üpjün edildi, olar nawigasiýanyň we ýük gatnawlarynyň, şeýle hem daşky gurşawy goramagyň howpsuzlygyny we netijeliligini üpjün etmek üçin zerur bolup durýar, bu meselelere döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow aýratyn ähmiýet berýär. Port giňişliginde gämileriň hereketine gözegçilik, ähli meýdançalarda ýüklemek — düşürmek işleri awtomatlaşdyrylan ulgamlar we elektron tehnologiýalar arkaly hakyky wagt düzgüninde amala aşyrylýar.
Film tamamlanandan soňra, alypbaryjy hormatly Prezidentimize Türkmenbaşy Halkara deňiz portunyň açylmagyna ak pata bermegi barada haýyş bilen ýüz tutdy.
Milli Liderimiz ak pata berip, “Balkan” gämi gurluşyk we gämi abatlaýyş zawodyna tarap ugrady. Bu desga ýurdumyzyň halk hojalyk toplumy üçin düýbünden täze önümçilikdir hem-de ýurdumyzyň gämi gurluşygynyň kemala gelmegi üçin binýady emele getirýär. Gämileri ýygnamakdan başga-da, bu ýerde tankerleri, gury ýük gämilerini, tirkegleri we beýlekileri abatlamak boýunça işleriň doly tapgyry ýerine ýetiriler.
Döwlet Baştutanymyzy ady agzalan kärhanada aýdym-saz bilen garşylaýarlar.
Zawodyň hünärmeni hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy täze desganyň iş tertibi, onuň tehnologiýa ulgamlary bilen tanyşdyrýar.
Kuwwaty ýylda 10 müň tonna polady işläp taýýarlamaga mümkinçilik berýän zawod döwrebap tehnologiýalary hem-de halkara ölçeglerine laýyk gelýän awtomatlaşdyrylan ulgamlary ulanmak bilen, şol döwrüň içinde 4 — 6 gämini gurmaga ukyplydyr. Mundan başga-da, bu önümçilik desgasy bir ýylda poladyň 2 müň tonnasyny hasaba almak bilen, 20 — 30 gämini abatlamak we hyzmat etmek boýunça işleri geçirmäge ukyplydyr.
Bu ýerde ýük göterijiligi 10 müň tonna bolan gämileriň ýerini üýtgediş ulgamy oturdyldy, şeýle hem ýük göterijiligi 80 tonna tigirli kran, ýük göterijiligi 40, 60 we 80 tonna bolan relsde ýöreýän kranlar bar. Gämi gurluşygy — bu ýokary tehniki we çylşyrymly işdir. Ol dürli kärleriň we hünärli işgärleriň ençemesini utgaşdyrýar. Umuman, 166 müň inedördül metri eýeleýän “Balkan” zawodynda 1160 iş orny döredildi.
Soňra döwlet Baştutanymyzdan täze gäminiň gurluşygyna ak pata bermegi haýyş edýärler.
Milli Liderimiz ýörite düwmä basýar, şol pursat demir bölegini kesmek işine girişilýär. Göni ýaýlymda wakalary şekillendirýän monitorlar arkaly konteýnerler, ürgün ýükler üçin terminallaryň we umumy ýük terminalynyň yzly-yzyna açylyşyny synlamak bolýar.
Polat bölegini kesmek hem-de oňa taslama laýyklykda görnüş bermek işi tamamlanandan soň, hünärmen döwlet Baştutanymyzdan geljekki gäminiň demir böleginde ýadygärlik ýazgyny galdyrmagy haýyş edýär.
Hormatly Prezidentimiz elektron ekranda öz goluny çekýär, ýörite lazer enjamy bolsa goluň nusgasyny taýýarlanylan demir bölegine göçürýär, bu ekranlarda görkezilýär.
Bu ýerden döwlet Baştutanymyz ýolagçy terminalyna tarap ugrady.
Ýüzugra milli Liderimiz konteýner terminalyny, ürgün ýükler we umumy ýükleýiş terminallaryny synlady. Döwlet Baştutanymyzyň ýanynda bolýan hünärmenler dürli ýükleri kabul etmekde, işlemekde, saklamakda we ibermekde Halkara deňiz portunyň mümkinçilikleri barada gürrüň berdiler.
Ortaça ýyllyk kuwwaty 400 müň TEU bolan konteýner terminaly 249 müň inedördül meýdany eýeleýär. Bu strategik häsiýetli desga Türkmenistany sebitiň eksport-import logistika ulgamynda öňdäki orunlara çykarar. Multimodal logoparkda konteýner ýüklerini saklamak we utgaşykly işlemek boýunça hyzmatlar toplumy ýerine ýetiriler, ol ýükler howa, awtomobil we demir ýol ulagy bilen getiriler, olary suw ulagyna ýüklemek we düşürmek işleri üpjün ediler.
Mysal üçin, demir ýol duralgasynyň meýdançasy 450 wagona niýetlenendir we onda gije-gündizleýin ýükleýiş-düşüriş işlerini ýerine ýetirip bolar.
Konteýner terminalynyň gämi duralgasy 480 metr bolup, umumy ýük göterijiligi 5 müň tonna deň bolan gämileriň birnäçesinde birbada ýüklemek-düşürmek işlerini ýerine ýetirmäge mümkinçilik berer.
Portuň täze enjamlary hem-de ýükleri işlemek üçin göteriş-ulag tehnikalary bar. Mysal üçin, konteýner terminalynda öndürijiligi sagatda 25 TEU bolan “gämi-kenar” (STS) görnüşli duralga ýük ýükleýjileri işleýär. Şeýle ýük ýükleýjileriň her biri 12 sagadyň dowamynda 300 konteýnerli bir gäminiň ýüküni düşürip bilýär.
Terminalda geçirijilik ukyby bir günde 50 TEU bolan esasy paýlaýjy merkez (CFS-Container Freight Station) bolup, onuň wezipesine ýükleri ugurlary boýunça toparlara bölmek işi girýär.
Gündelik maglumatlary operatorlaryň monitorlaryna çykarýan gözegçilik hemra ulgamy bilen üpjün edilen konteýner terminaly CTQI (Container Terminal Quality Indicator — konteýner terminallarynyň hil görkezijisi) ölçegine laýyklykda taslandy. Soňky birnäçe ýylyň dowamynda tutuş dünýäde konteýnerleriň dolanyşygy tiz artýar, bu bolsa konteýner terminallarynyň sanynyň artmagyna täsirini ýetirdi. CTQI ölçeginiň ornaşdyrylmagy hyzmatlaryň bu görnüşinde bir bitewi hil gözegçiligini döretmäge mümkinçilik berdi.
Ürgün ýükler terminaly dürli çig mal serişdelerini, nebithimiýa önümlerini, klinkeri, demir magdanyny, boksiti, alýuminini, kömri, iýmleri, dökünleri, şeýle hem dänäni, şekeri, duzy we beýlekileri geçirip ýüklemek üçin niýetlenendir, olary saklamak üçin bolsa ammarlar we bunkerler guruldy.
Umumy ýükleriň terminaly portuň iň uly desgalarynyň biridir. Onuň kuwwaty ortaça ýylda 4 million tonna deňdir. Ol dürli gurluşyk serişdelerini, demir, polat, agaç, maşynlar, enjamlar ýaly ýükleri kabul etmäge we ugratmaga niýetlenendir. Bu terminalyň duralgasynda ýük göterijiligi 5 müň tonna bolan gämileriň birbada birnäçesiniň ýüküni düşürip we ýükläp bolýar. Relsde ýöreýän kuwwatly we ykjam port kranlary ýükleri ýüklemek we düşürmek üçin niýetlenendir.
Polipropileni saklamak we ýüklemek boýunça ýöriteleşdirilen terminal barada aýdylanda bolsa, bu önüm Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilýän nebit önümleriniň sanawynda esasy orunlaryň birini eýeleýär. Ol dünýä bazarlarynda uly islegden peýdalanýar, munuň şeýledigine bolsa, hususan-da, Döwlet haryt-çig mal biržasynda baglaşylýan köp sanly şertnamalar şaýatlyk edýär. Türkmen polipropilenini Ýaponiýa, Russiýa, Türkiýe, Eýran, Özbegistan, Azerbaýjan we beýleki ýurtlar sarp edýär. Eksport harydynyň agramly bölegi deňiz bilen daşalýar.
Ýurdumyzyň esasy “deňiz derwezesiniň” hem-de flotunyň düzümini ösdürmegiň meseleleri utgaşykly bolup, nebitgaz, senagat toplumlarynyň, demir ýol ulagynyň we ykdysadyýetiň beýleki pudaklarynyň meýilnamalary, deňizýaka şäheriň häkimligi, umuman, Hazar sebitinde işleýän ähli subýektler bilen özara baglydyr.
Täze port Türkmenistanyň ykdysady taýdan ösmegine, senagat we ulag düzümini ösdürmäge, täze iş orunlaryny döretmäge goşmaça kuwwatly itergi berer, şeýle hem uly möçberdäki maýalary çekmäge ýardam eder. «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyny ösdürmek, beýleki döwletlerden ýurdumyza deňiz kenarynda dynç almaga gelýänleriň sanyny artdyrmak babatda hem uly mümkinçilikler açylýar.
Hazar deňziniň ekologiýasyny goramak üçin her bir terminalda bioarassalaýjy enjamlar oturdyldy. Umuman, taslama tutuşlygyna “Ýaşyl port” halkara ölçeglerine laýyklykda işlenip taýýarlanyldy. Täze deňiz portunyň gurluşygynyň barşynda gazylyp çykarylan toprak Türkmenbaşy şäheriniň golaýyndaky deňiz aýlagynda meýdany 170 gektar bolan emeli adany döretmek üçin ulanyldy. Bu ada gyzylinjikleriň, gazlaryň, ördekleriň, hokgarlaryň, gotanlaryň we beýleki guşlaryň ýaşaýan, höwürtgeleýän we gyşlaýan ýerine öwrüldi. Ýokary tehnologiýaly önümçiligiň guralmagyna hut şeýle ekologik çemeleşmä bilermen ekologlaryň halkara bileleşigi tarapyndan nusgalyk hökmünde baha berildi.
Portuň gurluşygy bilen birlikde Türkmenistanda, şeýle hem daşary ýurtlarda onuň işgärlerini taýýarlamak we operatorlary, degişli hünärmenleri okatmak boýunça uly işler geçirildi.
Ýolagçy terminalynyň binasynyň öňünde döredijilik toparlarynyň aýdym-sazly, tansly çykyşlary ýaýbaňlanýar.
Soňra milli Liderimiz ýolagçy terminalynyň binasyna girýär, bu ýerde ulag-aragatnaşyk pudagyna bagyşlanan sergi guraldy. Wideodiwarlyklar görnüşindäki sergi dürli halkara guramalar, şeýle hem Merkezi Aziýa we Hazarýaka döwletleriň degişli düzümleri bilen tanyşdyrýar.
Bu wideotanyşdyrmalaryň umumy pikiri ulag akymlarynyň ösdürilmegi, köp sanly döwletleriň we iri sebitleriň ugurlarynyň goşulmagy döwletara gatnaşyklary has-da ösdürmäge, ýurtlaryň we halklaryň özara düşünişmegine we ýakynlaşmagyna ýardam etjekliginde jemlenýär.
Türkmenbaşydaky deňiz portunyň ulanmaga berilmegi bilen köpugurly we köptaraplaýyn hyzmatdaşlygy ösdürmekde iri halkara we sebit guramalarynyň mümkinçilikleri hem artýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýolagçy terminalynyň gurluşy, syýahatçylar we işgärler üçin döredilen şertler bilen içgin tanyşdy.
Ýolagçy terminalynyň binasy 600 orunlykdyr. Bu ýerde migrasiýa we pasport gözegçiligi, beýleki zerur bolan düzgün-kadalar häzirki zaman derejesinde guralypdyr. Şeýle hem portda myhmanhana, söwda we dynç alyş merkezleri göz öňünde tutuldy.
Umuman, awtomobil we ýolagçy parom terminalynyň umumy meýdany 230 müň inedördül metr bolup, onuň duralgasynda iki gämi birbada ýerleşip bilýär. Ol bir ýylda 300 müň ýolagça we 75 müň treýlere hyzmat etmäge ukyplydyr.
Elbetde, täze port «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyna gelýän syýahatçylaryň, ozaly bilen, goňşy Hazarýaka döwletlerden gelýän jahankeşdeleriň sanynyň artmagyna ýardam eder. Bu ýerde dynç alýanlary ýokary derejeli hyzmatlary hödürleýän kaşaň myhmanhanalar we oňaýly kottej toplumlary, şeýle hem döwrebap sport desgalary hem-de ösen dynç alyş düzümi garşy alar.
Häzirki wagtda ýurdumyzyň hünärmenleriniň baha bermegine görä hem-de abraýly halkara bilermenleriň netijenamalaryna laýyklykda, Hazar deňziniň türkmen kenary ekologiýa taýdan örän arassa diýlip hasaplanýar. Munuň özi bu ugurda işleriň yzygiderli we maksadalaýyk geçirilmegi bilen düşündirilýär. Sebitiň dynç alyş mümkinçiliklerini özünde jemleýän «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyny döretmegiň iri möçberli taslamasy munuň aýdyň mysaly bolup, ony iri halkara syýahatçylyk merkezine öwrer. Deňiz ýakasynda gurulýan ähli desgalaryň daşky gurşaw üçin howpsuzlyk talaplaryna hökmany laýyk gelmegi onuň esasy ýagdaýlarynyň biri bolup durýar.
Döwlet Baştutanymyz ýolagçy terminalynyň binasyndan çykmazdan öň, hormatly myhmanlar üçin kitapda ýadygärlik ýazgy galdyrdy.
Täze portuň Türkmenistanyň ykdysady taýdan ösmegine, sebitiň senagat we ulag düzümini ösdürmäge, täze iş orunlaryny döretmäge goşmaça kuwwatly itergi berjekdigine, şeýle hem uly möçberde maýalary çekmäge ýardam etjekdigine ynam bildirmek bilen, milli Liderimiz hemmelere işde uly üstünlikleri arzuw edip, bu ýerden ugrady.
Mahlasy, Halkara deňiz portuny gurmagyň taslamasynyň amala aşyrylmagy Watanymyzyň ykdysady kuwwatynyň, onuň netijeli daşary syýasatynyň aýdyň subutnamasyna öwrüldi. Bu syýasat ählumumy ösüşiň we parahatçylygyň bähbidine uzak möhletleýin, özara bähbitli hyzmatdaşlyga gönükdirilendir.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Balkan welaýatyna iş saparyny tamamlap, Türkmenbaşy şäheriniň Halkara howa menzilinden Aşgabada tarap ugrady.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


text:
Kärhananyň goşmaça Global prefiksi
Siziň ähli belgileriňiziň peýdalanylan wagtynda
Biziň guramamyza agza bolan mahalyňyzda biz size kärhananyň Global prefiksini berýäris. Bu belgi siziň kärhanaňyz üçin ýeke-täk belgi bolar. Siz ony öz önümleriňizi, ýerleşýän ýeriňizi, hyzmatlaryňyzy we beýlekileri anyklamak üçin ulanylýan belgileri döretmek üçin peýdalanarsyňyz.
Eger siz kärhananyň Prefiksiniň asyl görnüşiniň esasynda emele getirilen ähli belgileriňizi peýdalanan bolsaňyz, goşmaça prefiksleri almak üçin ýüz tutup bilersiňiz.
Biz 1,000, 10,000 ýa-da 100,000 belgiler aralygynda kärhananyň prefikslerini teklip edýäris. Eger size şunuň ýaly prefiksler köp gerek bolsa, aňrybaş aralykdaky bir belgini saýlap alyň, bu size ýyllyk ygtyýarnama ýygymlaryny tölemekde serişdeleri tygşytlamaga mümkinçilik berer we sizi köp sanly belgiler bilen üpjün eder.
Kärhananyň goşmaça Global prefiksini almak üçin biziň bilen habarlaşyň.


text:
TÜRKMENISTANYŇ KANUNY
Türkmenistanyň käbir kanunçylyk namalaryna goşmaçalar we üýtgetmeler girizmek hakynda
I. Türkmenistanyň şu kanunçylyk namalaryna goşmaçalary we üýtgetmeleri girizmeli:
1. 2008-nji ýylyň 23-nji oktýabrynda Türkmenistanyň Kanuny bilen tassyklanylan Türkmenistanyň Söwda deňiz gatnawynyň kodeksinde (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2008 ý., № 4, 54-nji madda; 2014 ý., № 1, 49-njy madda; 2016 ý., № 1, 13-nji madda):
1-nji maddanyň 17-nji bendinden soň şu mazmunly bendi goşmaly:
«171) deňizde milli daşaýjy (gatnadyjy) — Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan kesgitlenilen deňiz arkaly ýük daşamak, ýolagçy gatnatmak, goşlary we poçtany daşamak hyzmatlaryny amala aşyrýan ýuridik şahs;»;
6-njy maddanyň mazmunynda «boýunça döwlet dolandyryş» we «beýleki döwlet dolandyryş» diýlen sözleri degişlilikde «boýunça ýerine ýetiriji häkimiýetiň merkezi» we «ýerine ýetiriji häkimiýetiň beýleki merkezi» diýlen sözlere çalşyrmaly;
17-nji maddanyň ikinji böleginde we 33-nji maddanyň üçünji böleginiň 1-nji bendinde «döwlet dolandyryş» diýen sözleri «ýerine ýetiriji häkimiýetiň merkezi» diýen sözlere çalşyrmaly;
6-njy maddadan soň şu mazmunly maddany goşmaly:
«61-njy madda. Deňizde milli daşaýjy (gatnadyjy)
1. Deňizde milli daşaýjy (gatnadyjy) ýolagçylary gatnatmak, ýükleri, goşlary we poçtany daşamak, şol sanda nebit we nebit önümlerini daşamak, ýörite ýükleri daşamak boýunça hyzmatlary ýerine ýetirýär hem-de baglaşylýan halkara şertnamalarynyň durmuşa geçirilmegine gatnaşýar.
2. Deňizde milli daşaýja (gatnadyja) Türkmenistanyň Deňiz söwda portlaryna we port nokatlaryna girmek we çykmak babatynda artykmaçlyklar berilýär, şeýle hem Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda Türkmenistanyň Deňiz söwda portlarynda we port nokatlarynda ýerine ýetirilýän hyzmatlar üçin alynýan Port ýygymlary babatynda ýeňilliklerden peýdalanýar.
3. Deňizde milli daşaýjy (gatnadyjy) hakynda Düzgünnama Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan tassyklanylýar.»;
71-nji maddanyň dördünji böleginiň 2-nji bendinde «we dolandyryş» diýen sözleri aýyrmaly;
73-nji maddanyň ikinji bölegini şu görnüşde beýan etmeli:
«2. Port ýygymlarynyň möçberi Suw ulaglary boýunça ygtyýarly edara tarapyndan bellenilýär.».
2. 2012-nji ýylyň 31-nji martynda kabul edilen «Ýaşaýyş jaýlarynyň we gozgalmaýan emläge degişli başga obýektleriň paýly gurluşygy hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2012 ý., № 1, 40-njy madda; 2014 ý., № 2, 84-nji madda, № 4, 148-nji madda; 2015 ý., № 3, 110-njy madda; 2017 ý., № 1, 35-nji madda, № 4, 147-nji madda) 25-nji maddasynyň ikinji böleginde «we görkezilen hukugy tassyklaýan degişli şahadatnama berilýär» diýen sözleri aýyrmaly.
II. Şu Kanun resmi taýdan çap edilen gününden güýje girýär.
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly Berdimuhamedow.
Aşgabat şäheri. 2017-nji ýylyň 25-nji noýabry.


text:
2017-nji ýylyň 9-njy iýunynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi, onda döwlet durmuşynyň ileri tutulýan meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy hem-de birnäçe resminamalaryň taslamalaryna seredildi.
Hormatly Prezidentimiz mejlisiň gün tertibine geçip, ilki bilen Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Hojamämmedowa söz berdi. Wise-premýer Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen -wenger toparynyň üçünji mejlisini Aşgabat şäherinde geçirmek bilen bagly taýýarlyk işleri barada habar berdi. Aşgabatdaky duşuşygyň gün tertibine ikitaraplaýyn söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy hem-de medeni-ynsanperwer gatnaşyklary ösdürmegiň meseleleri girizildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, soňky ýyllarda Türkmenistanyň we Wengriýanyň dürli ulgamlarda bilelikdäki iri taslamalary durmuşa geçirmek üçin bar bolan mümkinçiliklerden doly peýdalanmaga çalyşýandyklaryny aýtdy. Döwlet Baştutanymyz hökümetara toparynyň işine aýratyn ähmiýet berilýändigini belläp, ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ileri tutulýan ugurlaryna ünsi çekdi. Toparyň nobatdaky mejlisinde anyk teklipler ara alnyp maslahatlaşylmalydyr. Şol teklipleriň üstünlikli durmuşa geçirilmegi bolsa iki dostlukly ýurduň we halklaryň bähbidine netijeli gatnaşyklary pugtalandyrmaga hem-de ähli ugurlar boýunça giň möçberli hyzmatdaşlygy ilerletmäge ýardam berer. Milli Liderimiz bular barada aýtmak bilen, wise-premýere degişli tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Babaýew ýangyç-energetika toplumynyň dürli ulgamlaryndaky işleriň ýagdaýy, Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda Döwlet kabul ediş topary tarapyndan kabul edilen täze desgalary ulanmaga bermäge görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.
Taslamanyň çäklerinde lagym ulgamy we aýlawly suw üpjünçiligi hem-de hapa suwlary arassalaýan ekologik desga, şeýle hem häzirki zaman enjamlar bilen üpjün edilen ýokary tehnologiýaly barlaghana guruldy. Mundan başga-da, bu ýerde göçme ekologiýa barlaghanasy bar. Arassalanylan suw ikinji gezek, şol sanda ekinleri suwarmak üçin ulanylyp bilner. Umuman, munuň özi nebiti gaýtadan işleýän önümçilikleriň ekologiýa howpsuzlyk derejesini ýokarlandyrmaga, suw serişdelerini has rejeli ulanmaga mümkinçilik berer.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, daşky gurşawy goramak ulgamynda görülýän çäreleriň wajypdygyny nygtady. Milli Liderimiz Türkmenistanda bu ulgama uly üns berilýändigini belledi. Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda tehniki taýdan döwrebaplaşdyrmak boýunça giň möçberli maksatnamanyň amala aşyrylmagy hem munuň aýdyň subutnamasydyr. Sebitde abadan ekologiýa ýagdaýyny saklamaga ýardam edýän öňdebaryjy tehnologiýalary hem-de ylmy-tehniki işläp taýýarlamalary önümçilige ornaşdyrmak şol maksatnamanyň esasy ugry bolup durýar.
Döwlet Baştutanymyz wise-premýere nebithimiýa senagatynyň täze desgalaryny ulanmaga bermäge, iri maýa goýum taslamalarynyň ilerledilişine, şol sanda Hazar sebitinde gazhimiýa toplumynyň gurluşygyna gözegçilik etmäge degişli anyk tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary E.Orazgeldiýew möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy, şol sanda 7-nji iýunda Ahal, Balkan, Lebap we Mary welaýatlarynda badalga berlen galla oragy barada hasabat berdi. Bugdaý oragynyň başlanmagy mynasybetli welaýatlarda hormatly ýaşulularyň, tejribeli daýhanlaryň, mehanizatorlaryň we beýleki hünärmenleriň gatnaşmagynda maslahatlar geçirildi. Galla ýygnaýan kombaýnlaryň hem-de awtoulaglaryň bökdençsiz işlemegini, bugdaýyň galla kabul ediş bölümlerine talaba laýyk daşalmagyny üpjün etmek üçin degişli çäreler görülýär.
Şunuň bilen bir hatarda, ekin meýdanlarynda gowaça ideg etmek, şol sanda hatar aralaryny bejermek, ekinlere suw tutmak we olary mineral dökünler bilen iýmitlendirmek işleri alnyp barylýar. Gowaçanyň zyýankeşlerine garşy biologiki usulda göreş çärelerini geçirmek maksady bilen, etraplarda we daýhan birleşiklerinde hereket edýän jemi 379 biokärhanada biologik önümleriň dürli görnüşleri öndürilýär.
Hormatly Prezidentimiz wise-premýere bugdaý oragynyň depginini güýçlendirmek hem-de bu jogapkärli möwsümde işleýän ähli düzümleriň utgaşykly işlemegini üpjün etmek bilen bagly meseleleri hemişe üns merkezinde saklamagy tabşyryp, galla oragyny amatly möhletlerde hem-de ýitgisiz geçirmek üçin degişli çäreleri görmegi talap etdi.
Döwlet Baştutanymyz şeýle hem gowaça ideg etmek boýunça agrotehniki çäreleriň ýokary hilli ýerine ýetirilmegine yzygiderli gözegçilik etmegiň wajypdygyny belläp, obasenagat toplumynyň ýolbaşçylaryna bu babatda anyk tabşyryklary berdi.
Mundan başga-da, hormatly Prezidentimiz oba hojalyk ekinleriniň zyýankeşlerine garşy göreşi ylmy taýdan esaslandyrylan usulda alyp barmagyň wajypdygyna ünsi çekip, bu işe ylmy-barlag institutlarynyň alymlarynyň işjeň çekilmegine degişli anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Aýdogdyýew gözegçilik edýän senagat ulgamyndaky işleriň ýagdaýy, döwlet Baştutanymyzyň ýurdumyzy senagatlaşdyrmak maksatnamasyny durmuşa geçirmek boýunça beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleriň öndürilişini artdyrmak hem-de ýurdumyzyň telekeçiligini goldamak boýunça toplumyň pudaklarynyň öňünde goýlan wezipeler babatda Senagat ministrliginiň ýokary tehnologiýaly önümçilik düzümini kemala getirmäge, bilelikdäki gaýtadan işleýän kärhanalary döretmäge, özümiziň çig mal serişdelerimiziň hasabyna ýokary hilli önümleriň gerimini giňeltmäge gönükdirilen işleri yzygiderli alyp barýandygy bellenildi.
Gaýtadan işlenen önümleriň önümçiligini ýola goýmak maksady bilen, «Türkmendemirönümleri» döwlet kärhanasy hem-de «Berk menzil gurluşyk» hojalyk jemgyýeti tarapyndan «Türkmensenagatönümleri» hojalyk jemgyýetini döretmek meýilleşdirilýär. Täze dörediljek bilelikdäki kärhanada öndüriljek önümleriň önümçiligi iki tapgyrdan ybarat bolar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, döwlet–hususy gatnaşyklaryň çäklerinde bilelikdäki kärhanalary döretmegiň ýurdumyzyň ýerli çig mal serişdelerini gaýtadan işlemäge hem-de daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan ýokary hilli önümleri öndürmäge gönükdirilen ykdysady pudagyny çalt depginler bilen ösdürmegiň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýandygyny belledi. Bu wezipeleriň netijeli çözülmegi içerki bazaryň özümizde öndürilen önümlere bolan isleglerini doly kanagatlandyrmak bilen çäklenmän, eýsem, ýurdumyzda öndürilýän hem-de eksporta iberilýän bäsdeşlige ukyply önümleriň möçberlerini artdyrmaga mümkinçilik berer.
Döwlet Baştutanymyz pudaklaýyn kärhanalaryň düşewüntliligini artdyrmak, telekeçilik başlangyçlaryny goldamak ýaly möhüm meselelere ünsi çekip, pudagy diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek hem-de milli ykdysadyýetimizi pugtalandyrmak üçin uly ähmiýete eýe bolan taslamalary öz wagtynda we ýokary hilli durmuşa geçirmek bilen baglanyşykly meseleleri berk gözegçilikde saklamak boýunça anyk görkezmeleri berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary D.Amangeldiýew Aşgabat şäherini abadanlaşdyrmak boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Wise-premýer Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmegiň çäklerinde şäheriň binagärlik-şäher gurluşyk keşbini has-da gowulandyrmak boýunça giň gerimli işleriň alnyp barylýandygyny, ýaşaýyş jaýlaryny abadanlaşdyrmak hem-de köçeleriň durkuny täzelemek boýunça möhüm çäreleriň görülýändigini belledi. Döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklaryna laýyklykda, seýilgähleri hem-de seýil baglary abadanlaşdyrmak boýunça işler tamamlandy, Aşgabadyň günorta böleginde ýerleşen täze seýilgähi bagy-bossanlyga öwürmek boýunça işler ýerine ýetirilýär.
Ýol-ulag düzümini mundan beýläk-de ösdürmek meselesine uly üns berilýär: awtoulag ýollarynyň durky täzelenýär, täze awtoduralgalar, ýol aýrytlary gurulýar.
Türkmen paýtagtyny ösdürmegiň Baş meýilnamasyna laýyklykda, paýtagtymyzyň ähli etraplarynda durmuş hem-de inženerçilik düzümi kämilleşdirmek boýunça utgaşykly işler alnyp barylýar.
Hormatly Prezidentimiz ak mermerli Aşgabady dünýäniň iň owadan hem-de ýaşamak üçin has oňaýly şäherleriniň birine öwürmäge gönükdirilen giň möçberli şäher gurluşyk maksatnamasynyň örän wajypdygyny nygtap, gurluşygyň esasy kadalaryny—raýatlarymyz üçin ähli amatlyklary döretmek hem-de gurulýan düzümleýin desgalaryň ählisiniň ygtybarlylygyny üpjün etmek kadalaryny berjaý etmegiň möhümdigine ünsi çekdi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ähli ugurlar boýunça alnyp barylýan işleriň, şol sanda ýaşaýyş jaý toplumlaryny we olara ýanaşyk ýerleri abadanlaşdyrmak, jemagat gulluklarynyň işini kämilleşdirmek, şäheri bagy-bossanlyga öwürmek boýunça işleriň depginini çaltlandyrmagyň zerurdygyny belledi.
Ýurdumyzyň baş şäheriniň gaýtalanmajak binagärlik keşbini döretmegiň zerurdygyna aýratyn üns berildi. Milli binagärligiň ajaýyp däplerini hem-de dünýäniň şähergurluşyk babatdaky esasy ýörelgelerini özünde jemleýän ajaýyp binalar paýtagtymyzyň bezegine öwrülmelidir.
Döwlet Baştutanymyz ýol-ulag düzümini döwrebaplaşdyrmagyň wajypdygyny belläp, öňde goýlan wezipeleriň öz wagtynda we ýokary hilli ýerine ýetirilmegi babatda wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary O.Gurbannazarow Döwlet haryt-çig mal biržasynyň işini kämilleşdirmek babatda milli Liderimiziň tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Milli Liderimiz eksport-import amallaryny kadalaşdyrmagyň esasy edarasy hökmünde Döwlet haryt-çig mal biržasynyň işini işjeňleşdirmegiň möhümdigini aýdyp, onuň işini kämilleşdirmek hakyndaky Karara gol çekdi we ýurdumyzyň önüm öndürijileriniň harytlaryny ýerlemegiň täze ugurlaryny gözlemek maksady bilen, maglumat-marketing ulgamynda biržanyň netijeli işlemegini talap etdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A.Garajaýew 22 — 27-nji iýun aralygynda Aşgabat şäherinde geçiriljek Medeniýet hepdeliginiň çäklerinde guraljak medeni çärelere görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.
Däp bolşy ýaly, Medeniýet we sungat işgärleriniň gününe gabatlanyp geçirilýän giň möçberli hepdeligiň çäklerinde milli ruhy-medeni mirasymyzy giňden wagyz etmäge gönükdirilen dürli çäreler geçiriler. Ýurdumyzyň ähli sebitlerinden döredijilik toparlarynyň, aýdymçylaryň we sazandalaryň çykyşlary, şygryýet agşamlary, şekillendiriş we amaly-haşam sungatynyň eserleriniň, şeýle hem V Aziýa oýunlary mynasybetli neşir we çaphana önümleriniň, fotosuratçylaryň işleriniň sergisi, opera we sahna oýunlarynyň, çeper filmleriň görkezilişi guralar. Muzeý işgärleriniň we arheologlaryň gatnaşmagynda geçiriljek ylmy maslahatyň barşynda milli taryhy-medeni mirasy mundan beýläk-de öwrenmegiň we wagyz etmegiň wajyp meseleleri ara alnyp maslahatlaşylar.
Medeniýet hepdeliginiň açylyş we ýapylyş dabaralary Mukamlar köşgünde geçiriler hem-de sungat ussatlarynyň konserti guralar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, milli ruhy mirasy, döwletimiziň häzirki döwürde gazanýan üstünliklerini, “Medeniýet halkyň kalbydyr” diýen şygar astynda geçirilýän giň möçberli işleri wagyz etmekde öňümizdäki döredijilik forumynyň ähmiýetini belledi. Döwlet Baştutanymyz bu möhüm forumyň çäklerinde göz öňünde tutulan döredijilik çäreleriniň guramaçylyk derejesiniň onuň belent ruhuna hem-de ähmiýetine laýyk gelmelidigini aýtdy we bu babatda wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew gözegçilik edýän ulgamlaryndaky işleriň ýagdaýy hem-de döwlet Baştutanymyzyň tabşyrygy boýunça Türkmenistanda sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň konsepsiýasyny taýýarlamak boýunça ýerine ýetirilen işler barada hasabat berdi.
Iki tapgyrda durmuşa geçirilmegi meýilleşdirilýän bu konsepsiýanyň esasy maksady ýurdumyzyň innowasion ösüşine laýyklykda bilim bermegiň ähli basgançaklaryny ýokary hilli elektron bilim maglumatlary bilen üpjün etmekden, bilim edaralarynda berilýän bilimiň mazmunyny baýlaşdyrmakdan, hilini ýokarlandyrmakdan we okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmekden ybaratdyr.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bilim we ylym ulgamynyň yzygiderli kämilleşdirilmeginiň, bu ulgamda netijeli halkara hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmagyň ýurdumyzda amala aşyrylýan düýpli özgertmeleriň ileri tutulýan ugurlarynyň biridigini belläp, adamyň durmuşynda maglumatlaryň hem-de bilimleriň ornunyň artmagynyň we maglumat jemgyýetini kemala getirmegiň innowasion esasda sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň wajypdygyny şertlendirendigini nygtady.
Sanly binýat esasynda üznüksiz bilim üçin şertleriň döredilmegi döwrebap bilim serişdeleriniň raýatlarymyz üçin giňden elýeterli bolmagyny üpjün eder. Munuň özi halk hojalygynyň ähli ulgamlary we pudaklary üçin ýokary hünärli işgärleri, alymlaryň täze neslini taýýarlamaga, ýurdumyzyň intellektual kuwwatyny artdyrmaga, şeýle hem türkmenistanlylaryň, aýratyn hem ýaşlaryň ylma we täze bilimleri almaga gyzyklanmasyny ýokarlandyrmaga ýardam eder.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Annameredow «Türkmenhowaýollary» gullugynyň Internet saýtynyň üsti bilen awiapetekleriň satuwyny amala aşyrmagy guramak boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Ony iki tapgyrda işe girizmek meýilleşdirildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, awiasiýa ulgamyny dolandyrmaga ýolagçylara hyzmat etmegiň häzirki zaman usullaryny giňden ornaşdyrmak meselelerine ünsi çekdi. Munuň özi häzirki döwrüň ýagdaýlary bilen şertlendirilendir hem-de pudaklaýyn düzümleriň öňünde goýlan wezipeleri nazara almak bilen, olaryň işini mundan beýläk-de kämilleşdirmegiň möhüm şerti bolup durýar. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz “Türkmenhowaýollary” gullugynyň internet-saýty arkaly awiapetekleriň satuwyny amala aşyrmak baradaky teklibi makullady hem-de wise-premýere bu ugurda degişli çäreleri görmegi tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow şu ýyl Daşary işler ministrliginiň Hazar deňziniň meseleleri boýunça Pudagara toparyň işini guramak babatda alyp barýan işleri barada hasabat berdi.
Degişli çäreleriň meýilnamasyny durmuşa geçirmek maksady bilen, Hazaryň hukuk derejesi hakyndaky konwensiýany işläp taýýarlamak boýunça işler ýerine ýetirildi.
Şeýle hem Hazarýaka döwletleriniň wekilleriniň gatnaşmagynda biologiki serişdeleri bikanun almaga garşy göreşmek hem-de Hazar deňzinde ýüzüşiň howpsuzlygyny üpjün etmek ulgamlarynda hyzmatdaşlyk etmek hakyndaky teswirnamalaryň taslamalaryny ara alyp maslahatlaşmak boýunça mejlisler geçirildi. Hazar sebitinde ekologiýa abadançylygyny üpjün etmek we daşky gurşawy goramak meselelerine uly üns berildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Hazarda giň we oňyn hyzmatdaşlyga ygrarlydygyny tassyklap, türkmen tarapynyň Hazar meseleleriniň deňagramly çözgütlerini işläp taýýarlamakda işjeň orny eýeleýändigini belledi.
Milli Liderimiz ýurdumyzyň mundan beýläk hem Hazarýaka döwletleriniň we halklarynyň arasynda dostluk, hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryny we netijeli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak boýunça möhüm ädimleri ätjekdigini nygtady. Hazarýaka döwletleriniň halklaryny köpasyrlyk taryhy-medeni gatnaşyklar baglanyşdyrýar. Hazar sebiti ägirt uly ykdysady, energetika we ulag kuwwatyna eýe bolan möhüm strategik sebitdir. Şol kuwwatdan netijeli peýdalanmak umumy abadançylygyň bähbitlerine laýyk gelýär.
Bitarap Türkmenistan Hazar deňziniň hukuk derejesini kesgitlemek we degişli konwensiýany işläp taýýarlamak boýunça tagallalary mundan beýläk-de utgaşdyrmak ugrunda çykyş edip, Hazarda netijeli çäreleriň geçirilmegine, gojaman Hazaryň ekologiýa abadançylygyny, biologiki köpdürlüligini saklamak hem-de baý tebigy serişdelerini rejeli ulanmak, onuň parahatçylyk we dostluk deňzi hökmündäki derejesini pugtalandyrmak işine saldamly goşant goşýar. Ýurdumyz bu ugurda abraýly ýöriteleşdirilen halkara guramalary bilen netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmek boýunça yzygiderli ädimleri ädýär.
Döwlet Baştutanymyz bu babatda Hazar deňziniň meseleleri boýunça Pudagara toparyň möhüm ornuny belläp, wise-premýere, daşary işler ministrine bu düzümiň netijeli işlemegini hem-de onuň öňünde durýan wezipeleriň öz wagtynda çözülmegini üpjün etmäge degişli anyk tabşyryklary berdi.
Mejlisiň Başlygy A.Nurberdiýewa ýurdumyzda kanunçylyk-hukuk binýadyny döwrebaplaşdyrmak boýunça toplumlaýyn maksatnamany durmuşa geçirmek babatda milli parlamentiň alyp barýan işleri, deputatlaryň halkara derejesindäki çärelere gatnaşyşy hem-de ýerlerde alyp barýan işleri barada habar berdi.
Häzirki wagtda ministrlikleriň, pudak edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň hünärmenleriniň gatnaşmagynda iş toparlarynda durmuş ugurly döwlet syýasatynyň yzygiderli amala aşyrylmagyna, milli ykdysadyýetimiziň ähli pudaklarynyň okgunly ösmegine ýardam edýän kanunlaryň taslamalarynyň birnäçesini taýýarlamak işleri alnyp barylýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow habary diňläp, jemgyýetçilik-syýasy durmuşy demokratiýalaşdyrmak, düýpli durmuş-ykdysady özgertmeler ýoly bilen ýurdumyzyň mundan beýläk-de okgunly öňe gitmegine gönükdirilen wezipeleri çözmekde Mejlisiň sazlaşykly işlemeginiň wajypdygyny belledi. Çünki kanunlaryň ählisi, ilkinji nobatda, adamlaryň abadançylygynyň bähbidine hyzmat etmelidir, ýurdumyzyň raýatlarynyň ýaşaýyş-durmuş derejesini has-da ýokarlandyrmak, olaryň parahatçylykly hem-de döredijilikli zähmet çekmegi üçin şertleri döretmelidir.
Ministrler Kabinetiniň mejlisinde döwlet durmuşyna degişli başga-da birnäçe möhüm meselelere garaldy we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mejlisi jemläp, oňa gatnaşanlaryň ählisine berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny we uly üstünlikleri, Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýylynda berkarar Watanymyzyň ähli halkyna gülläp ösüşi arzuw etdi.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


text:
Salam hormatly agzalar!
Uzak aralykdan soňra size bir täzelik bilen geldik. Bu gün size täze bir Öwrenmeli programmasyny tanyşdyrmakçy, ýagny täze wersiýasyny.
Täze wersiýada esasan dizaýny üýtgedildi öňkä garanyňda başgaça bir görnüş geldi. Öň bize içindäki temalary tapmak kyn bolýan bolsa, indi tersine ähli temalar bize elýeterli we ýakyn görünýär.
Şeýle hem öňki wersiýada temanyň içindäki suratlary ulaldyp görüp bolmaýardy. Indi bolsa suratlary açyp isleseňiz telefonyňyza ýükläp bilýärsiňiz.
Öňki wersiýada kategoriýalar sada diňe sanaw görnüşinde görkezilýärdi. Täze wersiýada kategoriýalar has öz boluşly görkezilýär.
Teswirleriň penjiresi öňkä garanyňda üýtgedildi.
Öňki wersiýada internetsize diňe temalary goşup bilýärdiňiz. Indi bolsa temalary goşanyňyzdan soňra haçanda internetsiz programma gireniňizde göni internetsiz penjire açylýar. Ýagny internetsiz programmany ulanyp bilýärsiňiz.
Temalarda hödürleýän URL salgylarymyzy indi programmadan çykman göni açyp bilýärsiňiz.
Sazlamalar bölümünden temanyň hat ölçegini islegiňize görä ulaldyp kiçeldip bilýärsiňiz.
Google tts funksiýasy hem goşuldy. Bu funksiýa ýazylan ýazgylary sesli okap berýär. Türkmençe dili ýok ýöne, telefonyňyzy türkçe diline geçireniňizden soňra ü,ç,ş ýaly harplar bolanlygy üçin ýokdan bar edip düşnükli dilde okap berýär. Bu funksiýa android 4.4.4den ýokary telefonlar üçin el ýeterlidir.
Täze wersiýadan käbir suratlar:
Programmany täzelemgi size maslahat berýäris! Çünki Täze temalar, Ýeňil ulanyşly we başgada birnäçe üýtgeşiklikler.
Programmany täzelemek üçin şu https://goo.gl/MifVE9 linke ýada Menu basp “Haladyňmy?” düwmesine girip Google Playdan täzeläp bilersiňiz! Göwrümi 5 MB
Täze wersiýany alanyňyzdan soňra pikirleriňizi maslahatlaryňyzy ýazmagyňyzy haýyş edýäris. Siziň pikirleriňiz we düşünjeleriňiz biziň üçin wajypdyr.
6,651 gezek okaldy


text:
Salam Öwrenmeli saýtynyň hormatly okyjylary! Men Öwrenmeli saýtynyň ýazyjysy Ilhan Dowranow. Bu günki mowzugymda men size kompýuteriň dolandyryş paneline girmekligi gadagan etmekligiň usulyny öwretjek. Biziň okyjylarymyzyň arasynda kompýuter ulanýanlary hem bardyr. Onda bu tema edil siziň üçin! Biz kompýuterimize dolandyryş paneli arkaly birnäçe düzeltmeleri girizýäs. Kompýuteri maşgala agzalary ulanýan bolsa, meselem çagalaryňyz kompýuterden peýdalanýan bolsa, onda kompýuteriň işleýşiniň üýtgemezligini, oňa täze düzeltmeleri girizmezliginiň öňüni almak üçin şu mowzuk size kömek edip biler.
- Win+R kombinasiýasyny ýerine ýetiriň, täze penjirede “regedit” diýip ýazyň.
2. Täze açylan penjireden “HKEY_CURRENTUSER” papkany açyň.
3. Şu papkany açanyňyzdan şu yzygiderlikdäki ähli papkalary açyň.
“Software/Microsoft/Windows/CurrentVersion/Explorer”
Eger siziň kompýuteriňizde “Explorer” papkasy ýok bolsa, onda ony dörediň. Döretmek üçin syçanjygyň sag gulajygyny basyň, soňra “Создать/Раздел” kombinasiýasyny ýerine ýetiriň we onuň adyna “Explorer” diýip goýuň.
4. Soňra “Explorer” papkany açyň we ýene-de syçanjygyň sag gulajygyna basyň we “Создать/Параметр DWORD (32 bit)” kombinasiýasyny ýerine ýetiriň. Täze döredilen faýla “NoСontrolPanel” diýip at beriň.
5. Ondan soňra täze döreden faýly açyň we “0” diýip duran ýerine “1” diýip ýazyň. Ine şeýdip netijede kompýuteriňiziň dolandyryş paneli çäklendirildi. Eger çäklendirmäni aýyrmak isleseňiz, soňky döreden faýlyňyzy öçüriň.
Ýatda saklaň! Täze faýly döreden soň, kompýuteri täzeden işe giriziň we şonda dolandyryş paneli çäklendiriler.
Kompýuteri täzeden işe girizip, dolandyryş panelini açanymyzda bize şeýle hat gelýär:
Bu günki mowzugym peýdalymy? Pikirleriňizi teswirlerde görkezip bilersiňiz
Habarlaşmak üçin: dovranovovrenmeli@gmail.com
5,293 gezek okaldy


text:
TurkmensNews – Adamzat taryhyna ser salanymyzda, müňýyllyklaryň dowamynda köpläp beýik şahsyýetleriň ýaşap ötendigini görýäris. Medeni jemgyýetiň kemala gelmeginden we taryhdan öňki döwürlerde-de şeýle ynsanlaryň ýaşap geçendigini çaklamaklyk hakykatdan has sowa düşmeklik bolmasa gerek.
Gynansak-da, şol şahsyýetler dogrusynda bizde häzirki günde maglumatlar düýbünden ýok ýa-da olar hakyndaky käbir maglumatlar rowaýatlar we legendalar görnüşinde bize gelip ýetipdir. Şu sebäpli-de ylmy nukdaýnazardan olaryň taryhy şahsyýetler bolandygy şübhe astyna alnyp, olara “rowaýaty”, “legendar” şahsyýetler, gahrymanlar hökmünde garalýar. Mälim bolşuna görä, uzak taryhy geçmişde biziň ata-babalarymyz ýaşaýyş, durmuş, döwür, adamlar, bolup geçýän wakalar dogrusyndaky anyk maglumatlary asyrdan-asyra, nesilden-nesle geçirmegiň alajyny agtarypdyrlar. Netijede, pederlerimiz gaýalara, daşlara suratlary çekmek, soňabaka şekillerde we belliklerde wakalary beýan etmek arkaly maglumatlary saklamaklyga çalşypdyrlar. Arheologik gazuw-agtaryşlary netijesinde ýüze çykarylan we heniz-henizlerem tapylýan ýazgyly daşlar, toýun kerpiçleri, papirus, pergament, agaç gabyklary, kagyz ýaly önümlere möhürlenen ýazgylar we şekiller munuň aýdyň subutnamalarydyr. Käte biziň gadymy taryhy tapyndylary ýüze çykaranymyzda, olarda beýanyny tapan häzirkizaman ylmy nukdaýnazaryndan iňňän dogry hasaplanýan ylmy maglumaty görüp, gadymy ata-babalarymyzyň bular dogrusynda eýýäm şol alys döwürlerde anyk bilendiklerine, gynansak-da, bu barada biziň birnäçe asyr ýa-da müňýyllyk geçenden soňra bilendigimize, açyş edendigimize juda-juda geň galýarys. Netijede, dürli-dürli pikirler, garaýyşlar emele gelýär. Biziň pikirimizçe, birçaklar anyklanylan ylmy maglumatlar şol eýýamlarda ony saklamagyň we geljekki nesillere geçirmegiň kämil ulgamlaýyn mümkinçilikleriniň, serişdeleriniň, maglumatlaýyn tilsimatlaryň, maglumat ulgamynyň, has jemläp aýdanymyzda, maglumat jemgyýetiniň heniz bolmandygy munuň düýp sebäbi bolsa gerek. Mysal üçin, Gadymy Müsür siwilizasiýasynyň taryhyň gatlaryna siňmegi bilen, onuň ýazuwy, medeniýeti ýaly miraslarynyň aglaba bölegi-de adamzat üçin ýitirilipdir ýa-da unudylypdyr. Diňe gelip, 19-20 asyrlarda Gadymy Müsüre bolan gyzyklanma artmagy netijesinde kän açyşlar edildi. Biz gadymy müsürlileriň astronomiýa, matematika, arhitektura, medisina ýaly ylymlarda ep-esli netijeleri gazanandygyna göz ýetirdik. Bu beýleki siwilizasiýa merkezleri babatda-da hut şeýledir. Umuman, şu zerarly adamzat hatda öz taryhyny şindi hem doly, anyk we takyk bilmeýär, bu babatda ýüzlerçe soraglar, pikir-garaýyşlar bar, olar gitdigiçe artmasa, kemänok. Bu ýagdaý taryhy şahsyýetler babatynda-da dürli soraglaryň henize çenli anyk jogapsyz galmagynyň esasy sebäbidir. Mysal üçin, birnäçe asyr ozal ýaşan şahyrlaryň, pelsepeçileriň we beýleki görnükli adamlaryň haýsy milletiň wekili bolandyklary, olaryň doglan seneleri we ýaşan ýerleri, hatda haýsy eserleriň olara anyk degişlidigi hakyndaky soraglara jogap tapmakda uly kynçylyklar, jedelli soraglar dowam edýär. Netijede, biz her bir taryhy şahsyýetiň ömrüne we döredijiligine göz ýetirmek üçin, onuň yaşap geçendigi çaklanylýan döwrüni içgin öwrenip, şol döwre we ondan soňky döwürlere degişli çeşmeleri seljermeli bolýarys. Şeýle-de taryhy şahsyýetiň dünýägaraýşynyň kemala gelmegine aýgytlaýjy täsirini ýetiren taryhy ýagdaýy çintgiläp öwrenmeli bolýarys. Gynansak-da, bu-da köp halatlarda gutarnykly, takyk netijäni çykarmaklyga mümkinçilik bermeýär. Türkmen halkynyň beýik akyldary Magtymguly Pyragynyň ömri babatda-da bu hut şeýledir. 20-nji asyryň ortalarynda kabul edilen çaklama laýyklykda, Pyragy 1733 ýylda doglup, 1782 ýylda aradan çykypdyr diýlen maglumat öňe sürlüp gelindi. Bu senäniň kabul edilmegi Arminiý Wamberiniň kitabynda görkezilen maglumat bilen baglydyr. Çünki wenger alymy Merkezi Aziýa syýahat edende, Gyzyl ahundan Magtymguly Pyragy hakyndaky gürrüňleri eşidýär. Soňra bu meselä Ahmet Ahundow-Gürgenli, Ruhy Alyýew, B.Garryýew, M.Kösäýew, R.Rejepow ýaly alymlardyr ýazyjylar ýüzlenipdirler. Emma mesele henize çenli gutarnykly çözüldi diýip aýtmaklyga bizde esas ýok. Çünki aýdylýan çaklamalar şahyryň käbir goşgularyna esaslanýar, has takygy, olarda beýan edilen taryhy şahslar barada bar bolan maglumatlara, goşglarynda şahyryň öz daş keşbi hakynda ýazan setirleri ýaly gytaklaýyn (anyk ylmy maglumatlaryň ýoklugu zerarly) bilen baglanyşdyrylyp, dürli çaklamalar öňe sürülýär. Garaşsyzlyk ýyllarynda bu sene biraz yza süýşürildi. Ýagny Pyragy 1724-1807 ýylllarda ýaşapdyr diýlen maglumat kabul edildi. Biziň pikirimizçe, bu sene-de gutarnykly we berk taryhy maglumatlara, çeşmelere esaslanmaýandygy zerarly anyk däldir. Pyragynyň ömür ýolunyň anyk seneleri geljekki ylmy seljermeleri talap edýär. Soňky çaklama döredilende bolsa, Çowdurhanyň ölümi, owgan şasy Ahmet Dürranynyň Maşada gelen ýyly (1769-70ýý.), soňra ölüminiň senesi (1772ý.) ýaly ýagdaýlardan we Pyragynyň öz goşgusynda özüne “ak saçly” diýmeginden çen tutulýar. Netijede, bu goşgy ýazylanda, Pyragy 45 ýaşlarynda bolan bolmaly diýlip çaklanylýar. Näme üçin Pyragynyň eýýäm 45 ýaşda saç-sakgaly çuw-ak bolmalymyş? Mysal üçin, hut meniň ýaşym 45 ýetende bolsa, saçlarym heniz çuw-ak bolanok. Hakykatda, Çowdur han ölende, Pyragy 70-80 ýaşlarynda bolan bolsa näbilýäň? Görşümiz ýaly soraglar kän, jogaplar bolsa ýok. Magtymguly Pyragynyň ömri hakynda maglumatlaryň az saklanyp galandygyna garamazdan, onuň kämillige gol ýapan beýik taryhy şahsyýet bolandygyna şübhe bolup bilmez. Galyberse-de, ol hezretleri weli derejesine ýeten öňdengörüji ynsan bolandygy-da şübhesizdir. Pyragynyň şahsyýet hökmünde dünýägaraýşy iňňän çylşyrymly bolmak bilen, ol, ilkinji nobatda, yslam dini bilen, has-da sopuçylyk tarykaty (sufizm) bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr. Çünki biziň tutuş medeniýetimiz, sungatymyz, pelsepämiz, däp-dessurlarymyz şol bakylyk nurundan gözbaş alýar. Şol bir wagtda-da Pyragy dünýewi ylym-bilimlerden kemsiz habarly bolandygy-da aýdyň hakykatdyr. Pyragynyň şahsyýet hökmünde kemala gelmegi, şübhesiz, türkmen halkynyň milli mirasy, medeniýeti we gadymy taryhy bilen berk baglanyşyklydyr. Diýmek, biz bu barada kelam agyz aýdyp geçsek, ýerlikli bolar. Türkmen halkynyň hem, edil umumy türki halklaryňky ýaly, iňňän gadymy taryhy bar. Gynansak-da, ýewropaly alymlaryň, ylaýta-da, hindiýewropa halklaryny we dillerini öwrenýän alymlaryň türki halklaryň taryhdaky möhüm ornuna (çünki türki halklar iň gadymy etnoslaryň biri bolup, san taýdan-da ep-esli bölegi tutýar) kembaha garamaklary netijesinde türki halklaryň etnogenezine, siwilizasiýanyň ösüşindäki taryhy ornuna bolan nädogry garaýyşlar irden bäri ylymda höküm sürüp gelýär. Eýran dilli halklaryň, hamala diýersiň, ähli ýerde ýaşandyklary, soňra niredendir bir ýerlerden türki halklaryň gelip, eýran dilli halklary özlerine gatyp-garyp (assimilirläp), olaryň ýerlerine eýe bolandyklary ýaly nädogry maglumatlar zerarly, bu möhüm mesele henize-bu güne deňiç düýpli ylmy çözgüdini tapman gelýär. Gynandyrýan ýeri, şol alymlar türki halklaryň nireden gelenini-de subut edip bilenoklar, nädip “az sanly gelmişek halyna” giden geografiki territoriýada ýaşap oturan san taýdan has agdyk eýran dilli halklary assimilirläp, türkileşdirip bilendigini-de esaslandyryp bilenoklar. Türkmenistan ençeme gadymy medeniýetleriň ojagydyr. Türkmen milleti bu medeniýetleriň hakyky mirasdüşeridir. Jeýtun, Änew, Altyndepe eneolit ekerançylyk medeniýetlerinden başlap, Marguş siwilizasiýasyna çenli, beýik Parfiýa döwletinden başlap, beýik Seljuk türkmen döwletine çenli, Horezmşalardan başlap, Türkmenistan Sowe Sosialistik Respublikasyna we Garaşsyz, Bitarap Türkmenistana çenli, onlarça ululy-kiçili döwletleri guran hem biziň ata-babalarymyzdyr. Şonuň ýaly-da türkmen halky ähli türki halklaryň we türki dünýäsiniň iň gadymy agzalarynyň biridir. Emma, gynansak-da, ХIII asyryň ýigriminji ýyllarynda Çingiz hanyň basybalyjylykly çozuşyndan soň, oguz-türkmen halkynyň ata Watandan (häzirki Türkmenistanyň çägi) çar ýana dargamak hadysasy bolup geçýär. Has takygy, türkmenler bilen gypjaklaryň döreden Horezmşalar döwleti ХIII asyryň ýigriminji ýyllarynda Çingiz hanyň basybalyjylykly hüjümine sezewar bolýar. Döwletiň içerki gapma-garşylyklary zerarly, gypjaklar Türkan hatynyň syýasaty netijesinde Muhammet şanyň bitewi goşun bilen mongollara garşy söweşe girmekden saklanyp, her bir uly galanyň özüni goramagy hakyndaky nädogry buýrugy bermegini gazanýarlar. Netijede, az sanly dagynyk goşunlary mongollar bir çetinden gyryp, ýurdy weýran edýärler. Muhammet şanyň türkmen aýalyndan bolan Jelaleddin Meňburun bitewi goşuny jemläp, mongollary Amyderýanyň kenarynda garşy almak hakyndaky pikiri näçe öňe süren-de bolsa, bu adalatly we dogry pikire gulak gabardan tapylmaýar. Muhammet şanyň pajygaly ykbalyndan soň Jelaleddin soltanyň baştutanlygynda halkymyz watany azat etmek üçin birnäçe ýyllap aldym-berdimli söweşleri dowam etdirýär. Emma indi öňki mümkinçilikler bireýýäm elden giderilipdi. Köneürgenç, Amul, Merw ýaly ajaýyp şäherlerimiz ýer bilen ýegsan edilipdi, iň esasysy-da, gadymy köklere eýe bolan ajaýyp medeniýetimize öwezini dolduryp bolmajak derejede zeper ýetirilipdi. Ine, gojaman taryhyň şol pajygaly döwründen başlap, merdana türkmen halkymyzyň berkarar döwlet gurup, azat-erkana ýaşamak hakyndaky hasratly arzuwlary öz gözbaşyny alyp gaýdýar. Bu wakalardan soňra Seljuk türkmen döwleti döwründe başlanan günbatara sary göçüşler has güýçli depgin bilen dowam edýär. Dana pederlerimiziň:”Iki göç- bir talaň” diýişi ýaly, bitewi milletimiz çar ýana ýaýylýar. Owşar, baýat, gaýy, halaç, begdilli, zulkadar ýaly güýçli oguz-türkmen kowumlary Azerbaýjana, Eýrana, Anadola çenli baryp ýetýärler. Anadolyda beýik Osmanly türkmen döwletini, paýtagtlary Diýarbekir we Tebriz şäherleri bolan Akgoýunly we Garagoýunly türkmen döwletlerini esaslandyrýarlar. Ýeri gelende aýtsak, Sefewi döwleti-de şolaryň aýgytlaýjy hyzmatlarynyň netijesinde gurulýar. Häzirki Türkmenistanyň çäginde galan türkmenler bolsa sekiz ýüz ýyllap ýarym oturumly, ýarym çarwa halda ýasamaga mejbur bolýarlar. Ýöne muňa seretmezden, merdana halkymyz bitewi döwlete eýe bolmadyk halyna-da, öz milliligini doly saklap galmagy başardy. Bu gudrata barabar taryhy hakykatdyr. Alym hem syỳahatçy, Magtymgulynyň otuza golaỳ goşgusyny nemes diline terjime eden we neşir eden wenger Arminiý Wamberi ХIХ asyryň ikinji ýarymynda derwiş sypatynda Merkezi Aziýa, şol sanda Türkmenistanyň çägine gelende, ençeme beỳik döwletleri guran türkmenleriň agyr ỳagdaỳyny, hatda paỳtagt eder ỳaly ỳekeje şäherleriniň hem ỳokdygyny görüp, gaty geň galỳar. Emma onuň has geň galan başga bir zady bardy. Ýagny ol: “Türkmenler Pamir daglarynyň eteklerinden, tä Hazar deňiziniň ỳakalaryna çenli uzaỳan giňişlikde örän dagynyk ỳagdaỳda ỳaşaỳarlar. Olar nädip dagap gitmän, özlerini bir millet derejesinde saklap bilỳärkäler?” diýip oýlanýar. Bu soragyna özi şeỳle jogap hem berỳär:„Sebäbi her öỳde Magtymguly okalỳar, “Görogly” hem “Oguznama” okalỳar“. Dünỳä belli filosof Haỳdegeriň belleýşine görä, watan iki “aỳagynyň” üstünde durỳar. Olaryň birisi “maddy aỳak”, ỳagny toprakdyr ýa-da ýerdir, ikinjisi bolsa “ruhy aỳak”, ỳagny milletiň dilidir. Şol “aýaklar” synsa, watan hem elden gider, ýitip ýok bolar. “Maddy aýak”, ỳagny toprak, ýer keseki basybalyjylar tarapyndan eỳelenip, hatda onuň hakyky eỳeleri onlarça we ỳüzlerçe ỳyllap gulçuluga höküm edilse-de ỳa-da olar öz yurdundan kowulsa-da, watan ỳeke “aỳagynyň” üstünde durup, öz ýaşaỳşyny şol halkyň dilinde dowam etdirer we iru-giç beỳleki “aỳagyna” gowşup, has berkirak hem has beỳikräk ỳagdaỳda gaỳtadan dikelip biler. Emma “ruhy aýak” synsa, ýagny dil ýitirilse, watanam ýiter, şol milletem ýitip ýok bolar. Türkmen milleti öz dilini we milliligini gorap saklamagy başarandygy üçin hem taryhyň çarkandakly ýollaryny sag-aman geçip, millet hökmünde rowaçlanmagy we ajaýyp milli döwletini esaslandyrmagy başardy. Munuň üçin biz merdana ata-babalarymyza çäksiz minnetdar bolmaga borçludyrys. ХV asyrdan başlap, oguz-türkmen tire-taýpalarynyň bir-birleri bilen jebisleşip, umumymilli häsiýete eýe bolmagy soňra türkmen milletiniň ХV asyrda kemala gelendigi hakyndaky nädogry pikiriň döremegine sebäp boldy. “Oguznama” eseri, “Görogly”, “Gorkut ata” eposlary, “Asly-Kerem”, “Şasenem-Garyp” ýaly dessanlarymyz iň gadymy döwürlerde- saklaryň, massagetleriň, marguşlylaryň we parfiýalylaryň zamanynda kemala gelen umumytürki edebi nusgalardyr we olara soňra yslam dininiň öwüşginleri çaýylypdyr. Bu ajaýyp eserler, galyberse-de, gaýtalanmajak milli mirasymyz we medeniýetimiz türkmen milletiniň iň gadymy köklerden gözbaş alýandygyna doly şaýatlyk edýär. Gynansak-da, ХIII-ХХ asyrlaryň aralygynda türkmen milletine ýeke-täk bitewi döwleti berkarar etmek bagty miýesser etmedi. Magtymguly Pyragynyň:”Hor galmasyn puştba-puştum, berkarar döwlet istärin” diýmeginiň düýp özeninde şu pajygaly hakykat ýatyr. Magtymguly Pyragy özüniň kakasy Döwletmämmet Azadynyň milli idiýalaryny has ynamly, has paýhasly, has batyrgaý öňe sürüp, merdana halkymyzyň bitewileşmeginde, milli döwlet gurmak ideýasynyň halkyň aňynda ornaşmagynda, türkmeniň milliliginiň pugtalanmagynda möhüm taryhy wezipäni ýerine ýetirendigi üçin türkmeniň beýik milli şahyryna öwrüldi. Magtymguly Pyragy, takmynan, 1724-nji ýylda Hajygowşan obasynda dünýä inýär. Ol türkmeniň gökleň tiresiniň gerkez urugyndandyr. Şahyryň özi bu barada şeýle ýazýar: Bilmeýen soranlara aýdyň bu garyp adymyz, Asly gerkez, ýurdy Etrek, ady Magtymgulydyr. Magtymguly başlangyç bilimi we terbiýäni öz pederi Döwletmämmet Azadydan alýar. Şeýle-de ol ýaşlykda öz ata-babalarynyň ýonaçylyk hünärlerini özleşdirmegiň daşyndan, demir hem kümüş ussaçylygyny-da (zergärçilik) öwrenýär. Şahyryň bu hünärleri öwrenmegi öz halal çöregini gazanmagy üçin hem zerurdy. Galyberse-de, sopuçylygyň nagyşbendiýe tarykatynda kabul edilen ýörelgä laýyklaykda-da her bir sopy hünär öwrenmek we ony ýöretmek arkaly öz çöregini gazanmalydyr. Bu tarykatda kabul edilen düzgüne laýyklykda el serip, gedaýçylyk edýän ykmanda derwüşler ýazgarylýar, her bir ynsanyň öz halal lukmasyny öz halal zähmeti bilen gazanmagy ündelýär.
Tags :Magtymguly-Pyragy
Habarlar
© All Right Reserved by Turkmens News


text:
Hormatly prezident Gurbanguly Berdimuhamedow,
Siz 31-nji iýulda welaýat we paýtagt häkimleriniň gatnaşmagynda wideoşekilli iş maslahatyny geçirip, oba hojalyk pudagyndaky işleriň barşy bilen gyzyklandyňyz.
Elbetde, bu siziň oba hojalyk pudagyndaky ýagdaý bilen ilkinji gezek gyzyklanyşyňyz däl. Siz 2007-nji ýylda prezident bolalyňyz bäri oba hojalygy barada kän maslahat geçirdiňiz. Emma soňky aýlarda siz argosenagat toplumynyň işi bilen has kän gyzyklanýarsyňyz we bu bizi begendirýär. Sebäbi häzirki ykdysady kynçylyklar sizi hakykatdanam oba hojalygyndaky agyr krizisiň dogry çözgüdine gelmäge ugrukdyrar diýip inçejik umyt edýäris.
Ýadyňyzda bolsa, siz ýaş prezident wagtyňyzda daýhanlaryň problemasyny çözmegi wada berdiňiz. Ýöne, gynansak-da, daýhanlaryň durmuşynda gowulyga tarap üýtgän zat bolmady. Bir üýtgän zat – siz soňky döwürde ekerançylyk ýerlerinden alynýan hasylyň garaşylyşyndan has azdygyny, döwlet öňündäki borçnamalaýyn planlaryň dolmaýandygyny boýun alýarsyňyz.
Ýöne siz bu ýagdaýyň çözgüdini resmilere käýinç bermek, olary işden aýyrmak, täze ýolbaşçylary bellemek bilen taparyn öýdüp, gaty ýalňyşýarsyňyz. Soňky on ýyl käýinçleriň, bir-birinden kompotentsiz kadrlary yzygiderli çalyşmagyň çözgüt däldigini görüp biljege görkezme kemini goýmady.
Biz sizden haýyş edýäris: oba hojalyk ekinleriniň hasyllylygynyň pesdigini boýun alşyňyz ýaly, ýurtda daýhanyň önüm öndürmegi üçin ýeterlik şert, mümkinçilik döredilmändigini hem boýun alyň!
Metbugatda “argosenagat toplumynyň netijeli ösdürilmegi üçin zerur bolan ähli şertler döredildi, daýhanlary we kärendeçileri döwlet doly möçberinde ýokary hilli tohum, mineral dökünler, suw, kuwwatly tehnika, hasyl daşamak üçin ulaglar bilen üpjün edýär” diýip, on ýyl bäri ýalan sözlenýär, siz hem bu ýalany gaýtalaýarsyňyz.
Siz 31-nji iýulda “Sazlaşykly ösdürilmegi ugrunda döwlet tarapyndan degişli goldawlar berilse-de, bu ugurda gazanylýan netijeler pes. Munuň sebäbi nämede?” diýip soradyňyz. Siziň bu soragyňyza gönüläp, dogrusyny aýdyp biljek resmi Türkmenistanda ýok. Muny sizem bilýärsiňiz, daýhanlaram bilýär.
Emma hakykatdan, eger soragyňyza göni we anyk jogap almak isleňiz,il içinde size dogrusyny aýtjak daýhanlar bar, ýöne siz olardan hiç zat soramaýarsyňyz.
Türkmenistanda oba hojalyk ekinlerinden ýokary hasyl alynmazlygynyň esasy sebäbi daýhançylygyň oba adamlary üçin girdejisiz pudaga öwrülmeginden başlanýar. Daýhanlar siziň oba hojalyk syýasatyňyzdan ýyl geçdigiçe kän lapykeç bolýarlar, kärende ýerlerini yzyna tabşyrýanam köpeldi. Ýerini saklaýan bolsa, ‘aý, juda bolmanda malyma gamyş-samyş, suwoty ýygmaga ýer bolar” diýýär. Sebäbi olaryň ýylboýy işläp gazanýan gazanjy bezenmäge däl, ýönekeýje eklenç üçin hem ýeterlik bolmaýar.
Siziň diýýän mümkinçilikleriňiz diňe kagyz ýüzünde, ýurtda korrupsiýa, resmileriň parahorlugy ol şertleri daýhana baryp ýetmänkä ýok edýär.
Üstesine, döwlet hem daýhanlara uly adalatsyzlyk edýär. Ýönekeý mysal, soňky on ýylda azyk önümleri, senagat harytlary, durmuş näçe gymmatlady, emma döwletiň daýhandan önüm satyn alyş nyrhlary şol durşuna galdy. Bu ýagdaýdaky daýhan nädip plan dolsun?
Sowet döwründe real däl pagta planlary esasynda ýerler şorladyldy. Emma garaşsyzlyk ýyllarynda oba hojalygy, daýahanlar sowet döwrüniň soňky ýyllaryndakydan has agyr ýagdaýa salyndy, obalaryň ýollary dargady, köprüleri ýykyldy, ozalky gurply hojalyklaryň oba hojalyk tehnikasy, mallary ogurlanyp ýok edildi.
Emma Türkmenistan sowetleriň oba hojalygynda merkezden, ýokardan plan bermek düzgünini saklap galyp, daýhany sowet döwründäki hukuklaryndan, sosial goragyndan hem mahrum etdi.
Eger siz ýerli bazarlar we eksport üçin türkmen önümleriniň köpelmegini hakykatdanam goldaýan bolsaňyz, daýhanlara hususy eýeçilige ýer beriň, azat bazar sistemasynda önüm, baýlyk ýokardan plan we käýinç berlip däl, işlejek adamlara erk berlipdöredilýär.
Sizi çuňňur hormatlamak bilen, ahally daýhanlaryň bir topary.
Redaksiýadan: Okyjynyň haty bolşy ýaly çap edilýär. Onda aýdylanlar Azatlyk Radiosynyň resmi pozisiýasyny şöhlelendirmeýär.


text:
Habarlar 6 fewral 2017
Sport
Iň güýçli türgenler, şol sanda daşouguzly pälwanlar Aziada-2017-de ýurdumyza wekilçilik etmek ugrunda bäsleşýärler
Mätgurbanowyň zehinli şägirtleriniň ýene biri sebit ýaryşlarynyň birnäçesiniň ýeňijisi, kikboksing boýunça geçen ýylky milli çempionatda kümüş baýraga mynasyp bolan Batyr Taňryberdiýewdir.
Ykdysadyýet
Marynyň mehaniki-abatlaýyş zawodynyň durkuny täzelemegiň birinji tapgyry tamamlandy
Belarusyň, Russiýanyň, Slowakiýanyň, Türkiýäniň döwrebap ýokary tehnologik enjamlary bilen üpjün edilen we täzeden gurnalan abatlaýyş bölümi işleriň dürli görnüşlerini ýerine ýetirmäge mümkinçilik berer. Mehaniki bölümde Garagum derýasynda ýük daşamakda ulanylýan gämilerdir baržalar üçin dürli wallar taýýarlanylýar.
Jemgyýet
Daşoguzly telekeçiler welaýat merkezinde iri söwda-dynç alyş toplumyny gurýarlar
Bäş gatly Telekeçilik merkezinde Senagatçylar we telekeçiler birleşiginiň hem-de „Rysgal“ Paýdarlar-täjirçilik bankynyň welaýat bölümleri, maslahatlar zaly, edara otaglary, telekeçilik mekdebi ýerleşer. Söwda –dynç alyş merkezinde supermarket, dürli harytlary we sowgatlyklary satmak üçin ýöriteleşdirile dükanlar, oýunlar zolagy, kafelerdir garbanyşhanalar bolar. Dabaralar köşgi nepis binagärlik we döwrebap bezegleri bilen tapawutlanar.
Jemgyýet
«TürkmenÄlem 52.00E» milli aragatnaşyk hemrasy alysdaky obalary ykjam aragatnaşyk we internet bilen üpjün etdi
Hünärmenlerimiziň alysdaky ýerleri hem aragatnaşyk bilen üpjün etmek üçin hemra retranslýatoryny ulanmagy –sebitlerri toplumlaýyn ösdürmek strategiýasyny durmuşa geçirmek boýunça ileri tutulýan wezipeleriň biridir.
Hyzmatdaşlyk
Türkmen-özbek gatnaşyklary sebitleriň hyzmatdaşlyk etmegi bilen giňelýär
Soňky ýyllarda Türkmenistan bilen Özbegistan Respublikasynyň arasyndaky däp bolan dostlukly gatnaşyklar täze ýokary göterilişe eýe bolýar hem-de anyk netijelere gönükdirilen hyzmatdaşlygyň ösüş depgini bilen häsiýetlenýär. Muňa yzygiderli duşuşyklar we ýokary derejedäki gepleşikler aýdyň şaýatlyk edýär. Şol duşuşyklaryň, gepleşikleriň her birinde döwletara gatnaşyklarynyň meseleleri ara alnyp maslahatlaşylýar. Şeýle hem dürli derejedäki wekiliýetleriň alşylmagy özara gatnaşyklaryň ösdürilýändigine şaýatlyk edýär. Bu bolsa ähli ugurlar boýunça netijeli aragatnaşyklaryň işjeňleşdirilmegine gönüden-göni ýardam berýär.
Medeniýet
Paýtagtymyzda Eýran Yslam Respublikasynyň Medeniýet hepdeligi açyldy
Şeýle çäreler döwletimiziň daşary ýurtlar bilen dostluk we özara bähbitli hyzmatdaşlygynyň ösdürilmegine gönükdirilen daşary syýasat ýörelgesi babatda aýratyn ähmiýete eýedir. Ynsanperwer ulgamda däbe öwrülen türkmen-eýran gatnaşyklary munuň aýdyň mysalydyr. Şu gatnaşyklar gadymdan bäri taryhy we medeni umumylygy bilen baglanyşykly bolan iki halkyň hoşniýetli goňşuçylygy, dostluk gatnaşyklaryny has-da pugtalandyrmaga we köptaraply özara gatnaşyklary ösdürmäge gyzyklanmasyny görkezýär.
Teswirlemeler
Hepdäniň wakalary: Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň batly gadamlary
Ahal welaýatynyň Owadandepe obasynyň çäklerinde gurulýan döwrebap kärhana — tebigy gazdan benzin öndürýän zawodyň gurluşygy şol wezipeler bilen gös-göni baglydyr. 30-njy ýanwarda döwlet Baştutanymyz sebit boýunça amala aşyran iş saparynyň barşynda gazhimiýa toplumynda işleriň depginleri, kärhananyň aýratynlyklary bilen içgin tanyşdy. Bu iri innowasion kärhana dünýäde gazy gaýtadan işlemegiň esasynda ekologiýa taýdan arassa benzin öndürýän ilkinji desga bolar.
2017 Выборы Президента Туркменистана
Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär Durdygylyç Orazow bilen saýlawçylaryň duşuşygy
Kemine adyndaky döwlet drama teatryna sebitiň jemgyýetçiliginiň wekilleri, hormatly ýaşulular, ýaşlar, dürli edaralaryň hem-de kärhanalaryň ýolbaşçylary we işgärleri ýygnandylar. Dalaşgäriň ynanylan wekili ýygnananlary ýokary döwlet wezipesine dalaşgäriň zähmet ýoly bilen tanyşdyrdy hem-de ony işbaşarjaň, pähimli ýolbaşçy, dogruçyl we ak ýürekli adam hökmünde häsiýetlendirdi.


text:
Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş banky müşderilere gymmat bahaly kagyzlary, gizlin resminamalary, ýuridiki resminamalary, elektron görnüşli maglumatlary, altyn-kümüş şaýlary, gadymy suratlary we beýleki gymmat bahaly zatlary goýmak üçin bank demir sandyklary kärendesine hödürleýär.
Demir sandyklary ýörite saklanýan jaýlarda goragçy enjamlar bilen ýerleşdirilendir. Demir sandyklary saklanýan ýörite jayň gerimniň daş-töweregi berk üpjün edilen Bankyň işgärlerine we demir sandygyny kärendesine alan müşderilere rugsat ygtyýarlanandyr. Kärende baradaky şertnama baglaşylandan soňra, gizlin ylalaşyk boýunça, diňe müşderä demir sandyklar ygtyýar berilýär.
Siz kärenda alan hususy bank demir sandyklaryňyzy islendik mölet bilen kärende şertnamanyzyň möhletini uzaldyp bilersiňiz, şeýle hem kärendesine alan demir sandyklary hukugyny öz ynanýan tarapyňyza ulanmaga mümkinçilik bar.


text:
Aýlag ýurtlary Hizbullahyň Baş sekretary Hasan Nasrallahy terror sanawyna aldy
Saud Arabystany Liwandaky Hizbullah guramasynyň Baş sekretary Hasan Nasrallah we orunbasary Naim Kasym bilen birlikde 8 adamy we 2 guramany terror sanawyna aldy
Saud Arabystanynyň resmi SPA habarlar gullugynyň berýän habaryna görä, Hizbullahyň karar organy Şura geňeşiniň agzalasy Nasrallah we Kasym bilen birlikde Muhammed Ýezbek, Hüseýin Halil, İbrahm Emin As Seýýid terror sanawyna alyndy.
Ady agzalýan kararyň ABŞ, Bahreýin, Kuweýt, Umman, Katar we Birleşen Arap Emirlikleri bilen birlikde kabul edilendigi ýatladyldy.
ABŞ hem ýaňy ýakynda Hizbullahyň Baş sekretary Nasrallaha goýlan sanksiýalaryň göwrüminiň giňeldilendigini we Naim Kasym bilen birlikde guramanyň 4 ýolbaşçysynyň ilkinji gezek sanskiýa sanawyna alynandygyny habar beripdi.