text:
Hormatly Türkmenistanyň milli howpsuzlyk edaralarynyň işgärleri!
Sizi Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk ministrliginiň döredilmeginiň 24 ýyllygy mynasybetli tüýs ýürekden gutlaýaryn!
Size Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň milli howpsuzlygyny üpjün etmek, türkmen jemgyýetinde höküm sürýän durnuklylygy, asudalygy, halkymyzyň jebisligini, bagtyýar durmuşyny hem-de döwletimiziň milli bähbitlerini goramak ugrunda alyp barýan jogapkärli gullugyňyzda uly üstünlikleri arzuw edýärin!
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe biz Türkmenistany dünýäniň kuwwatly döwletleriniň birine öwürmek, halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini mundan beýläk-de ýokarlandyrmak boýunça giň gerimli işleri alyp barýarys. Bu ugurda kabul eden milli maksatnamalarymyz üstünlikli durmuşa geçirilýär. Türkmenistanyň ählumumy parahatçylygy we howpsuzlygy üpjün etmek, häzirki döwrüň wehimlerine garşy göreşmek boýunça alyp barýan syýasatynyň netijesinde, eziz Watanymyzyň halkara abraýy hem barha artýar. Bu ugurda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 70-nji ýubileý mejlisinde öňe süren başlangyçlarymyzyň giň halkara jemgyýetçiliginde uly gyzyklanma döredendigi hem aýratyn bellenmäge mynasypdyr.
Hormatly Watan goragçylary!
Bitaraplyk we parahatçylyk ýylynda Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýynyň Birleşen Milletler Guramasyna agza döwletler tarapyndan ýene-de bir gezek biragyzdan goldanylmagy, şeýle hem «TürkmenÄlem 52oE» milli emeli hemrasynyň älem giňişligine çykarylmagy eziz Watanymyzyň ösüşinde şanly wakalar bolup, şöhratly taryhymyza altyn harplar bilen ýazylýar. Häzirki döwürde öňde goýlan belent maksatlara ýetmek üçin döwlet syýasatymyzyň we halkara başlangyçlarymyzyň üstünlikli durmuşa geçirilmegi, döwletimiziň milli howpsuzlygynyň, mähriban halkymyzyň abadan we bagtyýar durmuşynyň üpjün edilmegi örän möhüm ähmiýete eýedir. Bu bolsa ýurdumyzyň beýleki hukuk goraýjy we harby edaralary bilen bir hatarda, Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk ministrliginiň işgärlerinden hem ýokary hünär taýýarlygyny, yhlasly zähmeti we hemişe hüşgär bolmagy talap edýär.
Hormatly milli howpsuzlyk edaralarynyň işgärleri!
Siziň alyp barýan jogapkärli işleriňiz ata Watanymyzyň, bagtyýar raýatlarymyzyň, abadan jemgyýetimiziň howpsuzlygyny, berkarar döwletimiziň konstitusion gurluşyny, çäk bitewüligini we milli bähbitlerini goramaga gönükdirilendir. Mukaddes borjuňyzy birkemsiz ýerine ýetirmek üçin, siz beýleki hukuk goraýjy we harby edaralaryň işgärleri bilen arkalaşykly işläp, ýurdumyzyň asudalygyny, raýat jebisligini ygtybarly goraýarsyňyz, terrorçylyga, ekstremizme, kontrabanda, ykdysady jenaýatlara garşy barlyşyksyz göreş alyp barýarsyňyz. Häzirki taryhy eýýamda siziň döwrüň talabyna laýyklykda alyp barýan bu işleriňize mynasyp baha berýäris.
Biz Watan goragçylary barada hemişe alada edýäris. Şoňa görä-de, gysga döwrüň içinde ýurdumyzyň hukuk goraýjy we harby edaralarynyň, şol sanda Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk ministrliginiň işini kämilleşdirmäge we maddy-enjamlaýyn binýadyny berkitmäge, harby gullukçylaryň we olaryň maşgala agzalarynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini gowulandyrmaga gönükdirilen birnäçe kanunlary kabul etdik. Ýaş hünärmenleri taýýarlamak işini ýola goýduk, gulluk, medeni-durmuş maksatly döwrebap binalary we ýokary amatlykly ýaşaýyş jaýlaryny gurup, ulanmaga berdik. Biz bu işleri geljekde-de yzygiderli dowam etdireris. Ýaňy-ýakynda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda Watan goragçylary üçin ýokary derejeli «Merdana» myhmanhanasynyň, şu gün bolsa Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk ministrliginiň Balkan welaýaty boýunça müdirliginiň döwrebap edara binalar toplumynyň dabaraly açylyp, ulanmaga berilmegi siz barada edilýän aladanyň aýdyň mysalydyr.
Merdana harby gullukçylar!
Siz özüňiz barada edilýän aladany duýup, mukaddes işiňizde — Watan goragynda şöhratly taryhymyzda ebedilik yz goýan, mertlikde, batyrlykda, gaýduwsyzlykda, edermenlikde at-owazasy dünýä dolan ata-babalarymyzyň nusgalyk göreldesine gyşarnyksyz eýermelisiňiz. Olaryň şöhratly ýoluny mynasyp dowam etmelisiňiz! Şu belent maksadyň hatyrasyna, milli howpsuzlygy üpjün etmekde ata-babalarymyzdan gelýän milli taryhy ýörelgelerimiz bilen öňdebaryjy dünýä tejribesini sazlaşykly utgaşdyryp, çuňňur özleşdirmelisiňiz, irginsiz zähmet çekip, hünär we beden taýýarlygyňyzy kämilleşdirmelisiňiz, innowasion tehnologiýalardan oňat baş çykarmalysyňyz, her bir ädimiňizde döwletimiziň milli bähbitlerinden ugur almalysyňyz! Siziň her biriňiziň öz öňüňizde durýan bu belent wezipelere abraý bilen hötde geljekdigiňize, eziz Watanymyzyň asudalygyny, mähriban halkymyzyň agzybirligini gorap saklamak ýaly belent borja hemişe wepaly boljakdygyňyza berk ynanýaryn!
Hormatly Watan gerçekleri!
Sizi Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk ministrliginiň döredilmeginiň 24 ýyllyk baýramy bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn! Size berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, alyp barýan jogapkärli işleriňizde uly üstünlikleri arzuw edýärin!
Türkmenistanyň Prezidenti, Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy Gurbanguly Berdimuhamedow.


c: text/html

text:
Liwiýadan gowuşýan habarlarda Kaddafiniň tarapyny çalýan ýaragly güýçleriň oppozisiýanyň kontrollygyndaky şäher Al-Zawiýäni almaga synanyşyp, ýeňlişe uçranlygy aýdylýar.
Şaýatlaryň aýtmagyna görä, Kaddafä wepadar güýçler tarapyndan bu şähere alty ýerden edilen hüjüm öten agşam alty sagada çekipdir.
Muammar Kaddafi ABC telekanalynyň žurnalisti Kristian Amanpur bilen söhbetdeşligiň öňüsyrasynda, Tripoli, 28-nji fewral.
Bu aralykda günbatar žurnlistlerine interwýu beren Muammar Kaddafi iş başyndan çekilmegi barada halkara jemgyýetçiligi tarapyndan bolýan çagyryşlara gülüp, liwiýa halkynyň özüni gowy görýändigini aýtdy.
Ýurduň Daşary işler ministriniň orunbasary Haled Kaimiň bildirmegine görä, Kaddafiniň režimi ýagdaýy tire-taýpa we intellektual ýolbaşçylaryň üsti bilen durnuklylaşdyrmaga synanyșýar.
“Sosial dialog we ikitaraplaýyn düşünişmek barada barýan tagallalar başa barmasa, intellektuallar, tire-taýpa ýolbaşçylary we akyldarlar durnuklylygy, asudalygy üpjün edip bilmesler, oňat ýola goýlan güýç ulanylar” diýip, Kaim aýtdy.
Hökümete garşy demonstrantlar we halkyň tarapyna geçen esgerleriň gözegçiligindäki gündogar Liwiýada bolsa, adamlar Kaddafiniň tarapdarlarynyň bolaýmagy ahmal hüjümlerini yzyna serpikdirmäge taýýarlyk görýärler.
Bu ýerde oppozisiýanyň hataryna goşulýanlaryň sanynyň barha artýanlygy göz öňünde tutulyp, Kaddafiniň Tripolidäki karargähine ýöriş etmek barada hem oýlanylman duranok. “Gury hyýal”
Soňky zorluk Kaddafi BBC, ABC telekanllaryna we “The Times” gazetine interwýu berenden soň boldy. Kaddafi žurnalistlere: “Ýurtdaky ýeke-täk oppozisiýa “Al-Kaýdanyň” çet ýurtly terroristleri we “Al-Kaýdanyň” buýruklaryny ýerine ýetirýän neşebent ýaşlar” diýdi.
Özüniň iş başyndan çekilmegi üçin halkara derejesinde bolýan çagyryşlar hakda soralanda Kaddafi gülüp, Liwiýa halkynyň özüni gowy görýändigini aýtdy. Kaddafi: “Olar meni gowy görýärler. Meniň halkym, ählisi, meniň tarapymda. Olaryň hemmesi meni gowy görýär. Olar ölmeli hem bolsa, meni gorar, meniň halkym” diýdi.
Birleşen Ştatlaryň Birleşen Milletler Guramasyndaky ilçisi Sýuzan Raýs Kaddafiniň beýanatyny “gury hyýal” diýip atlandyrdy. Raýs bu hakda: “Dogrusy, bular bir boş hyýala meňzeýär. Öz halkyny gyryp ýörkä, amerikan we halkara žurnalistleri bilen gürleşip, gülmegi onuň ýolbaşçylyga laýyk däldigini, hakyky durmuşdan nädereje daşlaşandygyny görkezýär” diýdi.Halkara gysyşlar ýokarlanýar
Kaddafiniň režimine görkezilýän gysyşy artdyrmak üçin Birleşen Milletler Guramasy, Birleşen Ştatlar, Ýewropa Bileleşigi, Britaniýa, Germaniýa, Awstriýa, şeýle hem beýleki döwletler Tripoliniň garşysyna ýarag embargosyny we ykdysady sanksiýalary girizdiler.
Bașga ýurtlaryň hökümetleri öz raýatlaryny Liwiýadan çykarmak işini dowam etdirýärler, Bengazi, 28-nji fewral.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillary Klinton duşenbe güni Ženewada Birleşen Milletler Guramasynyň Adam hukuklary geňeşine: “Mundan artyk gandöküşiklik bolmaz ýaly Kaddafi iş başyndan çekilmeli” diýdi.
“Halkara kanuny borçnamalara we umumy ahlak kadalaryna ters işleri üçin polkownik Kaddafi we onuň töweregindäkiler jogapkärçilige çekilmeli. Olar eden bu işleri bilen ýurdy kanuny taýdan dolandyrmak hukugyny ýitirdiler. Liwiýa halky olara açyk mälim etdi: Kaddafä gider wagt boldy” diýip, Klinton öz çykyșynda belledi.
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynda sişenbe güni giçlik Adam hukuklary geňeşiniň Liwiýany bu geňeşe agzalykdan çykarmak baradaky maslahat sese goýlar diýlip garaşylýar.
Bașga ýurtlaryň hökümetleri öz raýatlaryny Liwiýadan çykarmak işini dowam etdirýärler. Ýöne ýurdy terk etmäge synanyşýan liwiýaly bosgunlar hem bar. Kömekçi guramlaryň aýtmagyna görä, bularyň sanynyň artyp, gumanitar krizise getirmegi mümkin.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäheriniň Saparmyrat Nyýazow adyndaky bir ugurly köçesiniň şäheriň merkezi bazary, il arasynda “Gök bazar” diýlip atlandyrylýan bazara golaý ýerlerinde her gün irden sagat 7-den soň ulaglar dyknyşyp ugraýar. Günortana ýakyn bolsa, köçäniň ýaňky böleginden geçip gitmek üçin ýarym sagada golaý wagtyň gidýändigini sürüjiler aýdýarlar.
Bu diňe Nyýazow köçesiniň ýagdaýy däl, ol köçä çykýan Gulyrejepow köçesinde-de ýoluň gyralarynda goýlan ulaglar zerarly köçeden ulagly hereket etmek ýerli ýaşaýjylara kyn düşýär. Ýogsam bu iki köçäniň gapdalynda tölegli maşyn duralgasy hem bar. Ýöne maşyn duralgasynyň meýdany-da käwagt ulaglaryň köplügi üçin ýeterlik bolmaýar.
“Ol duralgada ulagyňy goýmak üçin 1 manat tölemeli, 1 manat hiç, tölejek, ýöne kämahal käbir sürüjileriň öz ulaglaryny öňde duran maşynlaryň yzynda keserdip goýýanlygy sebäpli duralgadan maşynyňy çykarmak gaty kyn bolýar” diýip, ýeňil maşynyň sürüjsi Täçmyrat gürrüň berýär.
Ýöne öz ulaglarynda kireý edýän taksi sürüjileri ýörite maşyn duralgasyna öz ulaglaryny goýmajak bolýarlar, sebäbi bazardan öýüne gitjek müşderileri almak üçin bazara azyndan 7-8 gezek gelmeli. Sürüjiler bolsa her sapar 1 manat tölemegiň kyn düşýändigini aýdýarlar.
Köçelerde döreýän maşyn dyknyşyklarynyň düýp sebäbini Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolýan ýerli ýaşaýjylaryň aglabasy ulaglaryň gün-günden köpelip gidip oturmagyndan görýärler.
“Ulaglar köpelip gidip otyr, köçeler bolsa şol öňki durkunda. Käbir köçeleri giňeltmäge mümkinçilik bar bolsa-da, hökümet meseläni çözjege meňzanok. Şäheriň merkezinden hususyýetçilere biznes üçin ýerleri satýarlar, köçeleri bolsa giňeldenoklar” diýip, efirde adynyň tutulmazlygyny soran türkmenabatly taksiçi gürrüň berýär.
Gök bazaryň esasy derwezesiniň öňünde, awtobus duralgasynyň gapdalynda hususy taksileriň duralgasy-da bar. Ol duralgada ulagyňy goýanyň üçin 60 teňňe tölemeli. Bahasyny arzan görüp, köp adamlar ulaglaryny şol duralgada goýmak isleýärler, ýöne ol duralganyň meýdanynyň darlygy sebäpli, oňa girip çykmagyň görgi baryny görkezýändigini sürüjiler belleýärler.
Welaýatda işsizligiň derejesiniň ýokarydygy üçin, kireý edýän hususy taksiçileriň sanynyň hem gün-günden köpelýändigi aýdylýar. Sürüji Täçmyrat hususy kireý edýänleriň köpelmeginiň hem maşyn duralgalarynda ýerleriň ýetmezçiligine bolýan sebäpleriň biridigini aýdýar.
“Şeýle bolansoň adamlar öz ulaglaryny köçeleriň gyralaryna goýýarlar. Beýle edilmegiň-de ýol dykynlarynyň döremegine alyp barýandygy hemmä mälim. Şu günler köplenç köçeleriň gyralarynda-da ulag goýmana ýerler ýok. Täze dikilen “Durmak gadagan, säginmek gadagan” ýaly ýol belgileri sebäpli-de köçeleriň käbir ýerlerinde ulag goýup bolanok” diýip, Täçmyrat aýdýar.
Türkmenabat şäheriniň merkezi bazarynyň daş töwereginde döreýän maşyn dyknyşyklary zerarly ol ýeriň howasy şäheriň iň hapa howaly ýeri hasaplanýar. Ýüzlerçe ulaglaryň çykarýan tüssesi bazaryň töweregindäki öýleriň ýagdaýy bar bolan ýaşaýjylarynyň köpüsini şäheriň başga kiçi etrapçalaryna göçüp gitmäge mejbur edýär.


text:
2011-nji ýylyň aýagynda Wladimir Putiniň dolandyryşyna garşy köpçülikleýin protestler geçirilip başlaly bäri, ak lenta oppozisiýanyň özgerişlige çagyryşynyň bir simwolyna öwrüldi. Bu simwol käbir moskwaly resmileriň hüjümine sezewar bolansoň, oppozisiýa 5-nji fewraly “Ak lenta” güni diýip jar etdi.
Sosial aktiwistler sişenbe gününi “Ak lenta” güni diýip atlandyrmak bilen, ýaşaýjylary azat saýlawlary talap etmegiň simwolyna öwrülen ak lentany dakynmaga çagyrdylar.
Feýsbuk sahypasyndaky çagyryş "Moskwanyň şäher geňeşi 2012-nji ýylyň 26-njy dekabrynda geçen sessiýasynda ak lenta dakynmagy gadagan edipdir" diýen myş-myş ýaýranyndan birnäçe hepde soň edildi. Emma bu gadaganlyk barada aýdylýan zatlar soň esassyz bolup çykdy.
Moskwada adamlar ak lenta galgadyp, oppozisiýa goldaw bildirýärler. 26-njy fewral, 2012 ý.
Telegepleşik alyp baryjy Wladimir Pozner bolsa, hatda 3-nji fewralda, Birinji kanalda efire çykan gepleşiginde Moskwa medeniýet bölüminiň başlygy Sergeý Kapkowdan bu diýilýän gadaganlyk barada pikirini aýtmagyny hem sorady. Kapkow bu çäräniň protestçileri goramak üçin gerek bolandygyny aýtdy:
"Metroda, jemgyýetçilik transportunda barýan wagtyňyz şeýle lentajyk prowakasiýa hasaplanyp biler. Onsoň bizde eýýäm başga bir adamyň durmuşyna fiziki taýdan gatyşmagyň faktlary hem boldy" diýip, Kapkow aýtdy.
Kapkowyň bu düşündirişi aktiwistleriň arasynda howsala jaňlarynyň kakylmagyna sebäp boldy we Moskwanyň şäher dumasynyň başlygy Wladimr Platonow derhal beýle gadaganlygyň ýokdugyny, beýle kararyň kabul edilmändigini habar berdi.
2011-nji ýylyň dekabrynda Duma geçirilen saýlawlardan soň, on müňlerçe moskwaly, ak lenta dakynyp, köçelere çykypdy. Şol wagtky premýer-ministr Wladimir Putin, 2011-nji ýylyň 15-nji dekabrynda ilatyň soraglaryna jogap berende, bu lentalary ýaňsylap, şeýle diýipdi:
"Dogrusyny aýtsam, men ekranda käbir adamlaryň dakynan zatlaryny göremde, muny aýtmak o diýen gelşikli hem däl, emma her niçigem bolsa aýdaýyn, men ony SPID-e garşy göreş propagandasydyr öýtdüm. Ýagny, bagyşlaň welin, men olar prezerwatiw dakyndymyka diýdim."
Şondan bäri geçen 14 aý içinde oppozisiýa köp güýjüni ýitirdi we sosial media arkaly guralan “Ak lenta” kampaniýasyna diňe birnäçe ýüz adam goşuldy.
Bu çäräni gurnaýjy Ilýa Faýbisowiçiň Azatlyk radiosynyň ors gullugyna aýtmagyna görä, bu wakanyň täsirini ölçemek kyn bolar. Ýöne ol häkimiýetlere bir yşarat ibermegiň özüniň hem möhüm zatdygyny belledi.


text:
Hepdäniň penşenbe güni 30-a golaý ynsan hukuklaryny goraýjy aktiwist Bişkekde parlamentiň öňünde piket geçirdi we gyzlary olaryň razylyga garşy ogurlamak üçin jezany pugtalandyrmagy talap etdi.
Aktiwistler öz hereketini “155” diýip atlandyrdylar. Gyrgyzystanyň Jenaýat kodeksiniň 155-nji maddasy gyzy onuň razylygyna garşy ogurlamak üçin bäş ýyldan ýokary tussaglyk möhletini göz öňünde tutýar.
Penşenbe güni Gyrgyzystanyň parlamenti gyz ogurlamak üçin jeza hökmünde üç ýyldan ýedi ýyla çenli türme tussaglygyny girizmegi makullady.
Aktiwistler ýylda 12 müňe golaý gyzyň ogurlanýandygyny aýdýarlar we olaryň köpüsiniň ýetginjek ýaşyna ýetmedik ýaş gyzlardygyny beleýärler.
Geçen aýda gyz ogurlamak bilen baglylykda bir adam 7 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi. Bu Gyrgyzstanda gyz ogurlamak bilen baglylykda çykarylan ilkinji höküm bolupdy.


text:
Belarus indi ikilenji gezek Gyrgyzystanyň öňki prezidenti Kurmanbek Bakyýewi Gyrgyzystana ekstradasiýa etmekden ýüz öwürýär.
Bu barada şu gün Gyrgyzystanyň Baş prokurory Baýtemir Ibraýew aýtdy we gyrgyz prokuraturasynyň Minskä ýene-de talap gönderjekdigini belledi. Şeýle hem, ol Bakyýewi jogapkärçilige çekmek üçin başga ýollara-da serediljekdigini mälim etdi.
Kurmanbek Bakyýew şu ýylyň aprel aýynda köpçülikleýin tolgunyşyklar netijesinde wezipesinden çetleşdirilipdi. Ol ýurdundan gaçyp, Belarusda başpena tapypdy.
Gyrgyzystanyň täze hökümeti Bakyýewi birnäçe agyr jenaýatсylyklarda, şol sanda, 7-nji aprelde Bişkekde bolan demonstrasiýa gatnaşyjylary oka tutmakda aýyplaýar.


text:
“Häzirki döwrüň klan toparlanyşyk syýasaty: Gazagystanyň içinde we ýurduň daşynda “garyndaşlygyň” ähmiýeti” diýen kitabyň awtory, Toronto Uniwersitetiniň Syýasy ylymlar fakultetiniň dosenti Edward Şats bilen Azatlyk Radiosynyň Gazak gullugynyň žurnalisti Galym Bokaş söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Jenap Şats, siz häzir Gazagystandaky klan toparlanyşygyny we şol toparlanyşyklaryň arasyndaky bäsleşigi nähili kesgitläp bilersiňiz?
Edward Şats: Käbir adamlar klan sözüni dar manyda ulanýarlar. Mysal üçin, ABŞ-da köplenç Buşuň ýa-da Kennediniň maşgala klany barada aýdýarlar. Olar bu sözi birneme göçme manyda ulanýarlar. Meniň üçin bu söz garyndaşlyk esasynda dörän adamlaryň belli bir toparlanyşygyny aňladýar. Ýagny, şol klan toparlanyşygynyň özeninde garyndaşlyk baglanyşygy birek-birege berk ynamyň esasy kepili bolmaly. Bu, elbetde, klana uýgurlaryň, koreýleriň ýa-da ruslaryň agza bolmazlygyny aňlatmaýar. Emma şol klan toparlanyşygynyň aglabasy garyndaşlyk aragatnaşygy bilen baglanşykly bolmaly.
Azatlyk Radiosy: Siziň garşydaşlaryňyzyň Günbatar ýurtlarynda ýurdy dolandyrýan maşgalanyň agzalaryny ýa-da bolmasa, hökümetiň başyndaky belli bir topary klan diýip atlandyryp bolar diýen pikiri öňe sürmekleri mümkin. Mysal üçin, Buşuň döwründe prezident apparatynda işlän adamlar Buşuň ogly prezidentlige saýlanansoň, öz pozisiýalaryny berkitdiler diýmekleri ahtimal. Siziň aýdyşyňyza görä, Günbatar ýurtlaryndaky göçme manyda ulanylýan klan sözi ösýän ýurtlarda yzagalaklygyň alamaty bolan klan toparlanyşygyndan näme bilen tapawutlanýar?
Edward Şats: Hawa, ösen hem ösýän ýurtlarda emele gelýän klanlaryň arasyndaky birmeňzeşligi görüp bolýar. Ýöne şeýle toparlanyşyklar olaryň agzalaryna berilýän artykmaçlyklar, goşmaça ýeňillikler hem wepadarlygyň dürli-dürli görnüşleri bilen tapawutlanýar. Käbir halatlarda olaryň ýerine ýetirýän wezipeleri hem netijeleri birmeňzeş bolup biler. Siz mysal hökmünde Buşuň administrasiýasyny agzadyňyz. Kennediniň klanyny-da şu ýerde mysal hökmünde getirip bolar. Emma garyndaşlyk aragatnaşygy esasynda dörän klan toparlanyşygy, adatça, beýlekilerden berkräk bolýar. Beýleki gatnaşyklara garanda, garyndaşlyk baglanyşygyny bozmak kyn, onuň netijesi hem has agyr bolýar.
Köp adam klan toparlanyşygyny käbir halatlarda yzagalaklygyň alamaty hökmünde häsiýetlendirýär. Bu sowet döwründen galan düşünje. Sebäbi öňki sowet giňişligine giren ýurtlarda garyndaşlyk boýunça bölünmeklik sowet hökümetinden öň bolan usul. Sowetlerden öň bolan zatlaryň köpüsi bolsa kommunistler üçin negatiw äheňde kabul edilýärdi. Meniň üçin bolsa köp jemgyýetde duş gelýän garyndaşlyk gatnaşyklary gowy hem ýaramaz taraplary bolan sosial hem syýasy fakt bolup durýar.
Azatlyk Radiosy: Häzir Gazagystanda dürli etniki topara degişli wepaly ýaranlary bolan ýokary derejeli ýolbaşçylar az däl. Olaryň käbirleri öz korrumpirlenen başlyklaryny goramak üçin sürgün edilmäge kaýyl bolýarlar. Belki, klan gatnaşyklaryna görä, korrupsiýa esaslanan ýönekeý gurluş bilen Gazagystanyň häzirki syýasatyny hasiýetlendirip bolar?
Edward Şats: Dogry aýdýarsyňyz. Käbir halatlarda klan gatnaşyklary aýry-aýry ýagdaýda syýasata düýpden dahylly bolmaýar. Ýagny, rus, koreý, ýewreý ýa-da uýgur başga maksatlara esaslanyp, hereket edip biler, olar beýleki sebäplere görä wepaly bolup biler. Ýöne korrupsiýa köp halatda puly bir elden beýleki ele geçirmek meselesine esaslanmaýar. Korrupsiýa maliýe taýdan öz-özüňi goramagyň çäginden çykýan wepalylyk bilen bagly bolýar. Ýagny, mesele diňe baý bolmak bilen çäklenmeýär. Siz ýokardakylaryň girdeji çeşmesini goramak üçin öz wepalylygyňyzy görkezmäge synanyşmaly.
Şeýle wepalylyk nireden peýda bolýar? Merkezi Aziýada şeýle wepalylyk garyndaşlyk we garyndaşlygyň dürli görnüşlerine esaslanýar. Elbetde, köp halatda diňe biriniň garyndaşy bolmak ýeterlik däl, wezipeli adamyň ynamyna girmek ugrunda hereket etmeli. Garyndaş bolan toparlaryň hem wepasyzlygy sebäpli, syýasy sürgüne iberilmegi bilen bagly ýagdaýlaryň ýüze çykýandygyna özüňiz şaýat bolduňyz. Ýöne hut garyndaş bolmak köp halatlarda ynamyň döremegine sebäp bolýan esasy faktordyr.
Azatlyk Radiosy: Klan toparlanyşygy bilen bagly syýasat Merkezi Aziýa regionyna nähili täsir edýär?
Edward Şats: Bu faktor syýasy durmuşyň bir bölegi: käbir halatda klan toparlanyşygynyň täsiri köp bolýar, kä wagt para meselesi bu faktordan has möhüm bolýar. Klan toparlanyşygyny hem garyndaşlyk baglanyşygyny biri-birinden tapawutlandyrmak aňsat däl.
Garyndaşlyk – pozitiw hem negatiw aspekleri bolan sosial hem syýasy faktor. Onuň nähili rol oýnaýandygyna – oňynmy ýa ýaramazmy – bu ýurduň içindäki syýasy şertlere baglydyr. Men Gazagystan barada ýazan kitabymda ýurduň hökümet organlarynda aç-açanlygyň ýoklugy garyndaşparazlygyň ýaýramagyna oňyn täsir edýär diýen netijä geldim. Eger Gazagystanda aç-açanlyk bolan bolsady, onda garyndaşlyk gatnaşyklary aýdyň bolardy.
Meniň aytjak bolýan zadym, garyndaşlyga esaslanyp döredilen klan toparlanyşygy bolan halatynda ony ýurduň ösüşi üçin ulanyp bolardy. Şeýle resursyň gazaklar üçin bardygyny boýun almaly. Muny yzagalaklyk hasaplap, klan toparlanyşygyndan çekinmeli däl. Şeýle toparlanyşyk, mysal üçin, gazaklar üçin milli däp-dessurlaryň bir bölegidir. Şol sosial faktyň pozitiw tarapyna üns bermäge näme böwet bolýar?


text:
Çehiýanyň prezidenti Milos Zeman Gazagystana edýän saparynyň çäginde gazak kärdeşi Nursultan Nazarbaýew bilen gepleşikleri geçirdi.
Nazarbaýewiň metbugat gullugynyň beren maglumatyna görä, iki ýurduň prezidentleri ikitaraplaýyn söwda, ykdysady, oba-hojalyk we medeni gatnaşyklar, şeýle-de häzirki halkara meseleler barada maslahat edipdirler.
Gepleşiklerden soň, Nazarbaýew Gazagystanda bilelikdäki gazak-çeh kompaniýalarynyň 70 sanysynyň iş alyp barýandygyny belläp, Çehiýa respublikasynyň öz ýurdy üçin möhüm ykdysady partnýordygyny aýtdy.
Iki ýurduň prezidentleriniň arasyndaky gepleşiklerden soň geçiriljek “Gazak-çeh biznes forumynda” maliýe gymmaty 450 million amerikan dollaryna barabar bolan 13 sany ylalaşyga gol goýulmagyna garaşylýar.
Zemanyň Gazagystana edýän iki günlük resmi sapary 25-nji noýabrda tamamlanýar.


text:
Moskwa onlarça amerikan resmisiniň ady girizilen “gara sanawy” düzmek kararyny bu resmileriň iki sany ors raýatynyň hak-hukuklaryny bozanlygy bilen düşündirdi. Orsýetiň bu iki raýaty halkara derejesinde ýarag we neşe gaçakçylygy bilen baglylykda tussag edilipdi.
10-njy awgustda “Kommersant” gazetiniň Orsýetiň Daşary işler ministrligindäki çeşmä salgylanyp ýazmagyna görä, amerikan resmileriniň Orsýetiň raýatlarynyň hak-hukuklaryny bozmakda güman edilip, “gara sanawa” girizilmegine sebäp bolan şahslaryň biri Wiktor Bout. Ol 2010-njy ýylyň noýabr aýynda ýarag gaçakçylygynda güman edilip, Taýlanddan ABŞ-a iberilipdi. Beýlekisi Konstantin Ýaroşenko. Ol 2010-njy ýylyň maý aýynda ABŞ-nyň ýörite gulluklary tarapyndan Liberiýanyň paýtagty Monrowiýada ele salnypdy.
Ýaroşenko şol ýylyň aprel aýynda gaçakçy usulda ABŞ-a neşe daşamak bilen bagly topara gatnaşykda günäli tapyldy. Şol döwürde Wiktor Bout amerikan raýatlaryny öldürmekde we terrorçy toparlara goşulmakda güman edilip, suda garaşýardy.
Orsýetiň “gara sanawyny” çap etmegine şu ýylyň iýul aýynda ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň Orsýetiň resmileriniň ençemesine garşy wiza çäklendirmelerini girizmek barada karar kabul etmegi sebäp boldy. Amerikan sanawyna girizilen ors resmileri ýurist Sergeý Magnitskiniň ölümine jogapkär bolmakda güman edilýär. Magnitskiý 2009-njy ýylda salgytdan boýun gaçyrmakda we galplykda aýyplanyp, suda garaşýarka türmede ýogaldy. Ynsan hukuklaryny goraýjy toparlar şonda Magnitskä ýöňkelen aýyplamalary esassyz diýip atlandyrypdylar.
Orsýetiň Daşary işler ministrligi ABŞ-nyň “gara sanaw” boýunça kararyny resmi derejede kommentirlemedi.
Agyryly tema
Emma bu meselaniň daşynda güýçlenýän dawa iki ýurduň gatnaşyklaryna kölege salmak howpuny döredýär. 2009-njy ýylda amerikan prezidenti Barak Obama hakimiýet başyna gelensoň, ýurtlaryň gatnaşyklaryny gowulandyrmak boýunça tagallalaryň täze tapgyry başlanypdy.
Käbir analitikler Magnitskiniň ölümi bilen bagly meseläniň iki ýurduň arasyndaky gepleşikleriň agyryly tema bolup galjakdygyny çak edýärler.
“Rossiýa w Globalnoý Politike” žurnalynyň baş redaktory Fýodor Lukýanow
“Rossiýa w Globalnoý Politike” žurnalynyň baş redaktory Fýodor Lukýanow şeýle diýýär: “Bu iş gatnaşyklary gowulandyrmaýar. Sebäbi ABŞ-da bu temanyň dowam etdirilmegine gyzyklanma bildirýän toparlar bar. Olar, hususan-da, Magnitskiniň kärdeşleri. Olaryň ýeterlik täsiri hem bar. Şonuň üçin Orsýetiň bu meselä üns gowşar diýen umydy başa baranok we tema ünsden düşürilenok”.
Bu mesele ABŞ-nyň Kongresiniň garamagynda galýar. Amerikan tarapynyň Magnitskiniň ölümine jogapkär resmiler babatynda “gara sanaw” bilen çäklenmän, olara garşy ABŞ-daky bank hasaplaryny doňdurmak ýaly çäreleri-de görmäge taýýara meňzeýär.
37 ýaşly Magnitskiý salgyt tölemekden boýun gaçyrmakda güman edilip, suda garaşýarka tussaglykda pankreatit keselinden ýogaldy. Ol Orsýetiň polisiýasyny 200 million dollarlyk galplykda aýyplansoň, tussag edilipdi. Onuň “Hermitage Capital” fondundaky kärdeşleri Magnitskä türmede zerur medisina kömeginiň berilmänligini, üstesine rehimsiz urlup-ýenjilenligini aýtdylar.
Moskwadaky Helsinki fondunyň başlygy Lýudmila Alekseýewa amerikan “gara sanawyna” jogap hökmünde Orsýetiň hem şeýle sanawy düzmegine ýaňsyly garaýar. Alekseýewa bu hakda: “Amerikanlaryň muňa gynanjagyna garaşmaklyk gülküli bir yagdaý döredýär” diýdi.
ABŞ tarapyndan “gara sanawyň” düzülenligi barada 28-nji iýulda yglan edilipdi. Emma ýurtlaryň düzen şeýle “sanawlary” köpçüligiň dykgatyna ýetirilmedi.


text:
Düýn Birleşen Ştatlaryň resmileri Liwiýanyň lideri Muammar Kaddafiniň gury ýer goşunlaryna netijeli zarba urmak üçin amerikan howa güýçleriniň has pes belentliklerden täze hüjümlere başlandyklaryny mälim etdiler.
Hususan-da, düýn bu barada eden çykyşynda Birleşen Ştatlaryň goranmak sekretary Robert Geýts bu gürrüňi edilýän maksatlar üçin üsti adamsyz harby uçarlaryň ulanylmagyna prezident Barak Obamynyň öz resmi razylygyny berendigini aýtdy.
Bu wakalaryň fonunda bolsa Muammar Kaddafiniň režimi NATO güýçleriniň hüjümlerine garşy söweşmek üçin bu režime tarapdar parahat ilaty ýaraglandyrmak çäreleriniň alnyp barylýandygyny mälim etdi.


text:
Gyrgyz Respublikasynyň Prezidentiniň we Hökümetiniň edarasynyň Iş dolandyryş müdirliginiň ýanyndaky «Agym» estrada-folklor toparynyň çeper ýolbaşçysy, “Türkmeniň Altyn asyry” bäsleşiginiň ýeňijisi Nuraýym Azykbaýewa:
11-nji sentýabr meniň durmuşymda iň bir ýatdan çykmajak bagtly günleriň biri boldy. Türkmenistanyň hormatly Prezidentine maňa bu sylagy gowşurandygy üçin köp sagbolsun aýdýaryn. Bu meniň Türkmenistana ilkinji saparym. Maňa bu baýrak «Toý güni», «Ýanyp men ataşlaryňa», «Nebereler», «Bahar», «Enekem», «Gyş», «Esimde», «Men seni hemişe söýerin», «Seni çyndan söýýärin», «Filings», «Ulgy yr», «Žaýky tundo» atly dostlukly halklaryň aýdymlaryny ýerine ýetiirendigim üçin gowşuryldy.
Aýdym-saz dünýäsi meni çagalygymdan bäri özüne çekip gelýär. Has dogrusy, heniz çagalyk döwrümde-de saz gurallaryny özbaşdak çalmaga synanyşyşym barada ejem, kakam gürrüň berýärler. Kakam — Kurmangazy Azykbaýew Gyrgyzystanyň halk artisti, at gazanan artisti, sazanda hem-de meniň iň ilkinji halypam. Birnäçe teatrlarda işläp daşary ýurtlaryň ençemesinde konsertler bilen çykyş edýär. Birnäçe folklor-estrada toparlaryny döretdi. Doganym — Nurgazy Azykbaýew hem sungat bilen ýakyndan meşgullanýar. Olaryň aýdym-saz sungaty bilen içgin gyzyklanmaklary meni hem biparh goýmady.
2006-njy ýylda M.Abdraýew adyndaky sazçylyk mekdebiniň skripkaçylar klasyny üstünlikli tamamlap, onuň daşyndan hem gyrgyzlaryň milli saz guraly bolan komuzda saz çalmagy öwrendim. Şol ýyl hem Gyrgyz Milli Konserwatoriýasynyň skripkaçylyk we estrada wokaly ugruna okuwa girdim. Şuwagta çenli ýerine ýetiren aýdymdyr sazlarym jemi 5 sany ýazgyly albom bolup çykdy. Häzirki wagtda Gyrgyz Respublikasynyň Prezidentiniň we Hökümetiniň edarasynyň Iş dolandyryş müdirliginiň ýanyndaky «Agym» estrada-folklor toparynyň çeper ýolbaşçysy, bolup zähmet çekýärin. Skripkadan başga-da 12 sany saz guralynda saz çalmagy öwrendim.Türkmen halkynyň durmuşy bilen gyzyklanyp başlanymdan, meniň has ünsümi çeken zat ol hem türkmen milli saz guraly bolan dutar. Geljekde dutar çalmagy öwrenmegi hem maksat edýärin.Ýurt derejesinde geçirilýän, dünýä derejesinde geçirilýän bäsleşiklere yzygiderli gatnaşýaryn. 2003-nji ýylda estrada aýdymçylarynyň “Yssyk köl – 2003” halkara bäsleşiginde, şol ýyl “Ýaş zehinler” ady bilen geçirilýän respublikan bäsleşiginde, 2004-nji ýylda “Dostuk şany” halkara çagalar festiwalynda ýeňiji boldum. Şeýle-de 2009-njy ýylda ABŞ-nyň Los-Anjeles şäherinde geçirilen sungatyň ýerine ýetirijilik görnüşleri boýunça geçirilen halkara bäsleşikde dünýäniň iki gezek çempiony bolmak bagty miýesser etdi. Mundan başga-da Gyrgyzystanyň “Tapawutlanan medeniýet işgäri”adyna eýe boldum. GDA döwletleriniň köp şäherlerinde, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda, Türkiýede, Germaniýada, Hytaýda, Kiprde, Pribaltika döwletlerinde konsertler bilen çykyş etdim. Ine, bu gün bolsa syýahatçylygyň merjeni hasaplanýan Awazada aýdym aýtmak bagty miýesser etdi. Men muňa örän begenýärin. Awaza bu günki iň bir gelmäge höwes edilýän syýahatçylyk zolaklarynyň birine öwrüldi. Nesip bolsa, bu ýere tutuş maşgalam bilen dynç almaga gelmegi niýet edýärin.
Her bir ýurt öz milliligine guwanmaga, milliligini dünýä ýaýmaga haklydyr. Türkmen halkynyň milliligini gorap saklamak, ony dünýä ýaýratmak bilen baglanyşykly durmuşa geçirýän işlerini tüýs ýüregimden goldaýaryn. Türkmenistanda halkyň öz milli gymmatlyklaryna üýtgeşik sarpa goýuşy ýakymly täsirleri döredýär. Maşgalamyz bolup, türkmen ýaýlymlaryna tomaşa edenimizde türkmen milli lybaslary, şaý – sepleri meni bendi etdi. Men şonda türkmen dilinde aýdym aýtmagy, türkmen milli lybaslaryny geýip görmegi arzuw edipdim. Ine, bu gün bolsa men şol arzuwyma ýetdim.
Saparymyz mahalynda biz döredijilik toparymyz bilen konsertde çykyş etdik. Men türkmen dilinde aýdym aýtdym. Biziň dilimizde, däp-dessurlarymyzda dürli meňzeşlikler bar. Şonuň üçin hem maňa türkmen dilinde aýdym aýtmak asla kyn düşmedi. Geljekde-de ýene şunuň ýaly türkmen aýdymlaryny aýtmagy maksat edýärin. Ol aýdymlar meniň täze döretjek albomymy bezär.


text:
Resmiler Gandagarda bolan aýry-aýry hadysalarda ýerli hökümet edarasynda işleýän bir aýalyň we dört howpsuzlyk işgäriniň öldürilendigini aýdýarlar.
Welaýatdaky hökümet sözçüsi Zalmaý Aýýuby Radia Sadatyň merkezi Gandagarda işe gitmek üçin öýünden çykanda, irden atylyp öldürilendigini aýtdy.
Hökümet sözçüsi bu jenaýaty «Owganystanyň duşmanlaryndan» görýändigini aýtdy.
Polisiýa bolsa, üç sany ajalyna kaýyl bombaçynyň duşenbe güni howpsuzlyk kompaniýasyna hüjüm edendigini aýtdy.
Bu hüjümde owgan howpsuzlyk işgärleriniň dördüsi ölüp, sekizisi ýaralanypdyr. Hüjümiň jogapkärçiligi “Talyban” öz boýnuna aldy.


text:
Sentýabr aýy Türkmenistanyň ideologik-propagandistik edaralarynyň alyp göteren bir wakasy bilen şöhratlandy. Rumyniýanyň Halkara gatnaşyklar we ykdysady hyzmatdaşlyk instituty Gurbanguly Berdimuhamedowy 2010-njy ýylyň görnükli döwlet hem syýasy işgäri diýip yglan etdi.
Dünýä praktikasynda munuň ýaly hokgalar köp şübhe döredýär. Onda-da nebit-gaza baý ýurtdan bähbitli kontrakt almak isleýän çemeçiller bilen bagly şübheler köp. Rumyniýadaky institut Ylymlar akademiýasyndan daşdaky bir edara bolup çykdy. Onuň ýolbaşçylary daşary ýurtlarda ykdysady proýektleriň öňünde ylgap ýören adamlar. Işewür adamlar hem korporasiýalar üçin Türkmenistan we Merkezi Aziýanyň beýleki ýurtlary, elbetde, ýagly omaça.
Gazagystan mysaly
Gazagystanyň prezidentiniň öňki giýewsi, Nursoltan Nazarbaýewiň uly gyzynyň adamysy Rahat Alyýew daşary ýurtda galyp, gaýynatasy barada kitap ýazdy. Ol şol eserinde köp sanly gizlin korrupsiýa galplyklaryny açyp görkezýär. Şol galplyklar prezidentiň özüne baryp ýetýär. Kitabyň köp sahypasy günbatarly lobbistlere – häkimiýetleriň uguny ýekeleýän rumynlar ýaly işiň öňünde ylgaýan adamlara bagyşlanypdyr. Şol adamlar Gazagystanda daşary ýurt korporasiýalarynyň bähbitleri ugrunda işleýärler. Hatda beýleki döwletleriň prezidentleri-de lobbist bolup bilerler.
Ýakynda Türkiýäniň prezidenti Abdulla Gül Gazagystanda boldy. Ol kellesi gyzyp, Gazagystanyň prezidentine Ankarada ýadygärlik oturtmagy wada berdi... Berlen söz gysga wagtda ýerine ýetirildi. Şol ýadygärlik Gazagystanda türk firmalarynyň köpüsine amatly şertler döredeni üçin N.Nazarbaýewe sowgat edildi – diýip, synçylar belleýärler. Taraplaryň ikisi-de hoşal. Ikarada ylgap, bähbit gözleýän lobbistleri goşmak bilen hemmeler ýetdik paýyny alýarlar.
Göwün awçylary
Şunuň bilen bagly G.Berdimuhamedowyň göwnüni awlaýan rumynlar “Ýylyň adamy” diýen at berip, türkmen prezidentiniň hyzmatlaryny bezäp görkezmäge çalyşýarlar. Türkmenistanyň öz içindäki ideologik instansiýalar kömek bermedik bolsa, rumynlar beýle işiň hötdesinden, belki, gelibem bilmezdi. Prezidentini taryplamaga türkmen propaganlistleri diýseň ussat. Rumynlaryň ýazan teksti türkmen ideologik edaralarynyň önümini ýatladyp dur. Ony ýurtda her bir okuwçam bilýär. Rumynlar öwginiň awtorlarynyň stilini, äheňini hem öz niýetini ýaşyryp bilmändirler.
G.Berdimuhamedowyň döwründe türkmen-rumyn gatnaşyklary ösüp, iň ýokary derejä ýetdi diýen beýannamada geň galar ýaly zadam ýok ýaly. Ýöne ony aýdýanlar döwlet çinownikleri däl-de, hususy firmalaryň wekilleri, ol diňe bir öwgi, taryplama däl. Indi gep türkmen tarapynyň berjek jogabynda. G.Berdimuhamedowa “Ýylyň adamy” diýen ady beren rumyn lobbistlerine bu iş üçin nähili töleg tölener?
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Bu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Çarşenbe güni Birleşen Ştatlaryň wise-prezidenti Jo Baýden Moskwada Kremliň ýolbaşçylary bilen gepleşiklere başlady.
Gepleşikleriň başynda Jo Baýden Orsýetiň Bütindünýä Söwda Guramasyna agzalyga alynmagyny Birleşen Ştatlaryň goldaýandygyny aýtdy.
Jo Baýdeniň Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew bilen hem gelpleşik geçirmegine garaşylýar.
Bu gepleşigiň çäklerinde esasan hem Ýewropada raketa hüjüminden goranyş ulgamlaryny ýerleşdirmek meselesine serediljekdigi habar berilýär.
Penşenbe güni Jo Baýdeniň premýer-ministri Wladimir Putin bilen hem duşuşjakdygy aýdylýar.
Şeýle-de Baýden bu saparynyň dowamynda Moskwanyň Döwlet uniwersitetinde hem çykyş eder.


text:
Amerikan Kongresiniň kitaphanasynda geçirilen çärede eden çykyşynda ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň ýokary derejeli wekili Sýuzan Elliott: “Medeniýet bizi ynsan hökmünde kesgitleýär hem umumy maksatlar, idealar we bähbitler bilen birikdirýar” diýdi.
Dünýäniň beýleki ýurtlarynyň medeniýetine bagyşlanan şeýle medeni çäreler Waşingtonda ýygy-ýygydan geçirilýär. Emma Türkmenistan bilen baglanyşykly şeýle çäre ABŞ-nyň paýtagtynda ilkinji gezek gurnalýar.
Türkmenistanyň garaşsyzlygynyň 20 ýyllygyna gabatlanyp geçirilýän bu medeni günleriň Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi tarapyndan gurnalandygy habar berilýär. Waşingtonda geçirilýän bu çärelere düýbi ABŞ-da ýerleşýän we nebit ugrunda iş alyp barýan “Şewron” kompaniýasynyň maliýe taýdan goldaw berýänligi aýdylýar.
“Uly ähmiýete eýe”
Maglumata görä, Waşingtonda dowam edýän şol dabaralara
gatnaşmak üçin Türkmenistandan aýdymçylardan, sazandalardan we sungat ussatlaryndan ybarat uly topar Waşingtona barypdyr.
ABŞ-nyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň jemgyýetçilik bilen gatnaşyklar boýunça wekili Bredli MkWaýr 22-nji noýabrda Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysyna beren interwýusynda bu çäreleriň amerikalylary Türkmenistanyň medeniýeti bilen tanyşdyrmak nukdaýnazaryndan uly ähmiýete eýedigini aýtdy.
“Amekalylarda türkmenleriň medeniýeti barada maglumat köp däl. Şonuň üçin bu çäräniň dowamynda, esasan, türkmenleriň gadymy taryhy hem-de olaryň el hünärleri, türkmen halylarynyň dokalyşy barada gürrüň ediler. Mundan başga-da, zergärçilik işleri görkeziler. Şeýle hem, Türkmenistanda tapylan arheologik ýadygärlikler barada gürrüň ediler” diýip, Bredli MkWaýr belledi.
Türkmen ýazyjylary-da Waşingtonda
Waşingtonda dowam edýän Türkmenistanyň medeni günleri baradaky resmi maglumatlarda 28-nji noýabrda Kongresiň kitaphanasynda geçirilen simpoziumda türkmenistanly ýazyjylaryňdyr alymlaryň çykyş edendikleri habar berilýär.
Çykyş edenleriň hatarynda "Ata arzuwyny amala aşyrýan agtyk" atly we prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň atasyna bagyşlanan kitabyň awtory, Türkmenistanyň halk ýazyjysy Täçmämmet Jürdekowyň ady agzalýar.
Kongresiň kitaphanasynda geçirilen bu dabaralaryň çäginde 28-nji noýabrda giçlik türkmen aýdym-saz toparynyň gatnaşmagynda konsert hem gurnalypdyr.
“Türkmenistanyň medeni günleri” atly bu çäreler 29-njy noýabrda Waşingtondaky Smitsonian institutynda Türkmenistanyň taryhy eserlerine bagyşlanan ýörite sergi bilen dowam edýär.


text:
Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putiniň Hytaýa iki günlük sapary tamamlandy. Putin şol ýerde Döwlet Sowetiniň premýeri Wen Szýabao bilen duşuşdy. 12-nji oktýabrda Orsýetiň hökümetiniň baştutany HHR-iň baştutany Hu Szintao hem-de halk wekilleriniň Bütinhytaý ýygnagynyň başlygy U Bango bilen gürrüňdeş boldy. Bilermenleriň köpüsi bu saparyň Putiniň daşary syýasatynyň ugrunyň kesgitleýji ýolunyň bolmagynyň mümkindigini belleýär. Eger-de Putin üçünji sapar Orsýetiň prezidentligine saýlanaýsa, şu zatlary durmuşa geçirmekçi.
Wladimir Putin Pekine saparynyň ikinji güni özüniň gepleşikler boýunça hyzmatdaşlaryna “Hormatly dost” Hu Szintao we “habardar gürrüňçi” U Bango diýip, hytaýlylaryň özleriniňki ýaly edepli sözler bilen ýüzlendi. Hu Szintao hem Orsýetiň premýerine hoşamaý sözlerini eçilibildi. Ol Putine “Hytaý halkynyň uly dosty” diýip ýüzlendi hem-de onuň Hytaýa saparyndan garaşýan zatlaryny dykgat bilen diňledi:
—Her dürli biznes-strukturalarynyň arasynda, biziň kompaniýalarymyzyň arasynda umumy möçberi 7 milliard dollardanam geçýän ylalaşyklara gol çekildi. Biz düýn ilkinji nobatda özümiziň ykdysadyýet sferamyzdaky ösüşimiz barada gürrüň etdik, özümiziň käbir işlerimiziň netijelerini jemledik we ösüşiň perspektiwalaryny belertdik.
Wladimir Putin Hytaýyň köpçülikleýin habar beriş serişdelerine beren interwýusynda häzir Orsýet bilen Hytaýyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň ilkinji nobatda ýangyç serişdelerini satmaga esaslanýandygyny tassyklady:
—Biz nebit we gaz, ýagny uglewodorod çig maly ugrunda işleýäris. Ýöne munuň özi, Hytaýa göz öňünde tutulýan gazy satmagyň gürrüňi bolmak bilen çäklenmän, eýsem, uglewodorodlary bilelikde işläp taýýarlamakdyr, olary bilelikde gazyp almakdyr—şol sanda, aýdalyň, bulary bizde, ýagny, Orsýetde—Udmyrdystanda durmuşa geçirip bolar. Munuň Uzak Gündogarda, Sahalinde “Sahalin—3” proýektiniň çäginde geljekde amala aşyryljak iş bolmagy mümkin. Munuň “Magadan—1” proýektiniň çägindäki şelfdäki (deňziň gyralaryndaky ýalpaklar) iş bolmagy mümkin. Munuň özi, elbetde, Hytaýa iki ugur boýunça— gündogar boýunça we günbatar boýunça tebigy gazy çekmek mümkinçiligidir. Biziň hytaýly dostlarymyz ilkinji etapda günbatar ugur (ol Altaýyň çäginde) bähbitli diýip hasaplaýarlar. Biz gündogar ugry boýunça-da gaz bermegiň (ol Wladiwostogyň çäginde ýerleşýär) mümkinçiliklerini-de öwrenýäris—diýip, Wladimir Putin belleýär.
Orsýet Hytaý bilen nebitdir gaz gatnaşygy boýunça uly tutumlara taýýar. Wise-premýer Igor Seçin Orsýetiň Hytaý üçin gazynyň bahasy babatda çylşyrymly gepleşiklerde ösüşe ýetilip barylýandygyny, nebit boýunça gepleşiklerde eýýäm ösüşe ýetilendigini aýtdy: şu gepleşiklere gatnaşyjylaryň habarlaryna görä, Pekin Orsýetden satyn alýan nebitiniň bergisiniň uly bölegini töläpdir, Moskwa bolsa şuňa jogap hökmünde hytaýly ýoldaşlara indi satyljak nebitiň bahasyna eglişik etmäge razylyk berdi. Netijede (bu maglumatlary Orsýetiň gazetleri ýazýarlar) Orsýetiň Hytaýa satýan nebitiniň girdejisi ýylda ýüz million dollara çenli pese düşer.
Moskwanyň halkara gatnaşyklary institutynyň syýasatşynaslyk fakultetiniň dekany, Hytaý boýunça ekspert Alekseý Woskresenskiý Orsýet üçin Hytaý bilen dostlugyň näme sebäbe görä, puldan gymmatlydygyny şeýle düşündirýär:
—Hytaý iň soňky wagta çenli örän ynamly ösüş görkezdi, ýöne mydama şeýle ösüş bolup durmaýar. Bazarlaryň örüsi daralýar, hytaý modeli bolsa—ilkinji nobatda eksport modeli: hytaý öz harytlaryny daşarky bazarlarda satmaly. Mundan başga-da Hytaý özüniň ykdysady ösüşiniň modelini güýçlendirmeli.
Orsýetiň ýagdaýy başgaça—umuman, dünýä sistemasyndaky durnuksyzlyga garamazdan, ýeterlik derejedäki birsydyrgyn ösüş bar. Şonuň ýaly-da, Orsýetiň ykdysadyýeti esasan çig mal sektoryna daýanýar. Sözüň hakyky manysynda, uzak möhletleýin ykdysady çaklamalaryň nukdaý nazaryndan, şeýle modeliň üznüksiz durnukly bolmajagy düşnükli. Şu gysga aralykda, haçan-da Günbataryň ykdysady sistemasynda durnuksyzlyk emele gelende, megerem, Orsýetiň we Hytaýyň ykdysady syýasatlaryny az-kem sazlamak mümkinçiligi emele geldi: bir tarapdan, dünýä ykdysady sistemasyny gark etmezlik, beýleki tarapdan, birek-birege kömek bermek we öz maliýe hem-de ykdysady ýagdaýlaryňy berkitmek. Onsoňam, bärde meňzeşlik göz-görtele: Orsýet we Hytaý häzir käbir Ýewropa döwletleriniň bergilerini satyn almaga çalyşýarlar. Şeýle bolan ýagdaýda bu iki ýurt olaryň diňe bir ykdysadyýetdäki meselelerini çözmäge kömek etmek bilen çäklenmän, eýsem, Ýewropa Bileleşigi bilen gatnaşyklarda öz ykdysady syýasatlaryny durmuşa geçirmäge ýa-da güýçlendirmäge nähilidir bir ynama eýe bolýar—diýip, Alekseý Woskresenskiý nygtaýar.
Birleşen Ştatlarda Orsýet bilen Hytaýyň arasynda bolup biläýjek ykdysady we syýasy hyzmatdaşlyga juda kembaha garalýar. Bu barada “Heritej Faundeýşniň” baş eksperti Ariel Koen Azatlyk Radiosynyň Rus gullugyna beren interwýusynda şeýle diýýär:
—Birleşen Ştatlar yslam dünýäsine başy bilen berildiler, häzir Ýakyn Gündogar, Owganystan, goşunlary çykarmak, Eýran bilen (ýakynda Eýranyň Saud Arabystanynyň we Ysraýylyň Waşingtondaky ilçihanalaryna hüjüm etmek hem-de Saud Arabystanynyň ilçisini öldürmek baradaky dildüwşüginiň üsti açyldy) bagly meseleleriň şeýle bir ýüki ýetdi welin, Orsýet bilen Hytaýyň arasyndaky ýakynlaşmany, umuman alanyňda, häzirlikçe Waşingtonda onçakly duýup baranoklar. Orsýetiň we Wladimir Wladimirowiç Putiniň daşary syýasat ugry, gürrüňsiz, Hytaý Halk Respublikasy bilen şärikli işleşmäge, ýakynlaşmaga, hyzmatdaşlyga gönükdirilendir. Eger Medwedewe Birleşen Ştatlar, Günbatar Ýewropa, Ýewropa Bileleşigi bilen hyzmatdaşlyk etmäge meýillilikde şübhelenen bolsalar, onda beýanatlar, saparlar, ykdysady proýektler (bulary Wladimir Wladimirowiç we onuň egindeşleri alyp barýarlar) gürrüňsiz, Gündogar ugra gönükdirilendir. Muňa Hytaý bilen uly gaz proýektem girýär. Dogry, häzire çenli nyrhlar boýunça ylalaşyga gelip bilenoklar, ýöne heniz mümkinçilikler bar—Orsýet Orta Aziýanyň dürli proýektlerine-de gatnaşýar. Haçan-da Birleşen Ştatlar Owganystandan çykanynda Orsýet üçin çynlakaý çagyryş bolar. Şu meseleleri Orsýetiň Hytaý bilen birlikde çözmeli boljak-bolmajagy heniz belli däl. Belki, Orsýetiň bu meseleleri özi çözmeli bolar, belki-de, Orsýet Merkezi Aziýanyň araçäkleriniň goragynda durmaly bolar. Şu geosyýasy, ykdysady çagyryşlaryň barysy Orsýetiň Hytaýa tarap ugur almagyna sebäp döredýär…
Ýöne Hytaý bilen meşgullanýan köp sanly rus alymlarynyň pikiriçe, Pekin goňşulary bilen, ilkinji nobatda, Orsýet bilen özara gatnaşyklarynda diňe öz bähbitlerini araýar we regionlarda hytaý kompaniýalary tarapyndan işlenilip çykarylýan zatlarda ekologiýa we sosial-durmuş strukturalary ýaly problemalara baş galdyrmaýar. Hytaý bilen hyzmatdaşlygyň Orsýetiň Uzak Gündogaryna hakykatda hiç zat bermeýändigi barada Alekseý Woskresenskiý şeýle diýýär:
—Eger Orsýet bilen Hytaýyň arasynda strategiki hyzmatdaşlyk barada şertnama gol çekilen bolsa, onda şeýle hyzmatdaşlyk Orsýet bilen Hytaýyň arasynda pugtalandyrylmaly, aýratynam Uzak Gündogaryň ykdysady ýagdaýy pugtalandyrylmaly. Diýmek, ol Uzak Gündogary ösdürmegiň federal programmalary bilen çapraz gidip bilmez: ol bu federal programmalary berkitmelidir. Ana, şonda Uzak Gündogarda ösüşe goşmaça bat berler. Emma meniň iki-üç ýyl mundan ozalky derňewlerim beýle zatlaryň bolmaýandygyndan habar berýär. Ýagny, her dürli ýagdaýlar—gowy ýagdaýlaram, ýaramaz ýagdaýlaram bolup geçdi. Ýöne rus-hytaý hyzmatdaşlygynyň Uzak Gündogarda Orsýetiň federal programmalaryna goltgy bermekde kuwwatly faktor bolup bilýär diýip aýtmaga welin, diliň baranok.
Danila Galperowiç Azatlyk Radiosynyň Rus gullugynyň habarçysy.


text:
Türkmen hökümeti birmeňzeş we ýokary amatlykly jaýlary türkmenistanly maşgalalaryň ýeňillikli karzlaryň hasabyna elýeterli bahadan satyn alyp bilmekleri üçin düzgünnamalar esasynda goldaw bermegi maksat edinýär.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurduň döwlet bankyna, jaý almak isleýän raýatlara ýeňillikli karzlary bermek, şeýle-de üçünji, dördünji we soňraky çagalary dünýä inen köpçagaly maşgalalar ýokary amatlykly öý ýa-da jaý edinip bileri ýaly karz pul almak üçin ýeňillikleriň goşmaça düzgünlerini taýýarlamagy tabşyrdy. Ýurduň Mejlisine bu meseleleri çözmek üçin zerur kanunçylyk aktlaryny örän gysga möhletde taýýarlamaly diýlip, görkezme berildi.
Bahalar 2 esseden gowrak ýokarlandyryldy
Ýurduň prezidentiniň ýaşaýyş jaý syýasatyna kanun çykaryjy we ýerine ýetiriji organlar, galyberse-de, bank we maliýe edaralary nähili çemeleşýärler?
Paýtagt Aşgabat şäheriniň ýaşaýjylaryndan soňky gelip gowşan maglumatlara görä, täze gurlan ýaşaýyş jaýlarynyň bahasy ep-esli ýokarlandyrylypdyr. Mysal üçin, geçen ýylyň ikinji ýarymynda 3 otagly täze ýaşaýyş jaýlarynyň döwlet tarapyndan kesgitlenen bahasy 1 milliard 200 million manat bolan bolsa, häzirki wagtda şol jaýlar 3,5 milliarddan 4 milliard manada çenli gymmatladylypdyr. Başgaça aýdylanda, 130 müň Amerikan dollaryna barabar bolan jaýlaryň bahasy 275 müň dollara çykyp, 2 esseden gowrak gymmatlapdyr.
Munuň bilen birlikde ýaşaýyş jaýlaryna isleg bildirip nobata duran raýatlar mundan öň jaýyň bahasynyň 10 prosentini öňünden tölemäge borçly edilen bolsalar, häzirki wagtda şol töleg ýatyrylyp, jaýyň bahasyny 30 ýylyň dowamynda doly töläp gutarmaly diýlip düzgün girizilipdir. Ýagny, Aşgabat şäher häkimliginde nobata durup jaý alan maşgalalar, jaýyň bahasyny doly üzmek üçin 30 ýylyň dowamynda her aýda 750 Amerikan dollary möçberinde töleg tölemäge borçly edilýär.
Aşgabat şäher häkimliginde jaý nobatyna duranlara bolsa, şol jaýlaryň indiden eýläk öz doly bahasyndan satylýanlygy aýdylýar. Ortaça girdeji gazanýan bir maşgala üçin 30 ýylyň dowamynda her aý 11 million manat möçberinde jaý kreditini tölemek nä derejede mümkin? Türkmenistanly ekspert Ýusup Kulyýewiň aýtmagyna görä, ilatyň dürli gatlaklarynyň alýan aýlyk derejesini göz öňüne tutsaň, şeýle ýokary möçberdäki krediti tölemek mümkin däl.
Ýewropadan hem gymmat
Ekspert Kulyýew şol jaýlaryň bahasynyň ilatyň ýaşaýyş derejesi has ýokary bolan Ýewropa ýurtlary bilen deňeşdireniňde-de görnetin gymmat gelýändigini aýdýar.
Dünýäniň dürli ýurtlarynda gozgalmaýan emläkleriň bahasy ykdysady krizis sebäpli gitdigiçe arzanlaýan mahaly, Türkmenistanyň paýtagty Aşgabatda ýaşaýyş jaýlarynyň bahasynyň birden ýokarlandyrylmagynda, Kulyýew Aşgabat şäher häkimliginiň we Gurluşyk ministrliginiň rolunyň bardygyny belleýär. Jaýlaryň raýatlara elýeterli bahalardan berilmegi üçin, ýurduň häkimiýetleri Aşgabat şäheriniň etegindäki we beýleki regionlardaky mellek ýerlerini hem hususylaşdyrmaly we öz maddy ýagdaýlaryna görä, maşgalalara jaý salmaga şert döretmeli diýip, ekspert Kulyýew aýdýar.
Käbir synçylar bu meseläni çözmek üçin birinji nobatda gurulýan jaýlara goýberilýän maliýe serişdeleriniň, mysal üçin, şol jaýlaryň gurluşygynda ulanylýan mermerleriň, boýaglaryň, kanalizasion we santehniki materiallaryň, demir-beton önümleriniň eksport bahasynyň degişli guramalar tarapyndan täzeden gözden geçirilmegi möhüm diýip hasaplaýarlar. Munuň bilen birlikde raýatlara ýaşaýyş jaýlarynyň elýeterli bolmagy üçin döwletiň subsidiýa çärelerini ýola goýmagynyň hem zerurdygy nygtalýar.


text:
Azerbeýjanly sud iki sany ýaş internet blogçylaryny 2 we 2 ýarym ýyl möhlet boýunça azatlykdan mahrum etdi. Olar huligançylykda aýyplandylar.
Adnan Hajizade bilen Emin Milli iýul aýyndan bäri tussaglykda saklanýardy. Olar Bakuwda ýerleşýän bir naharhanada bolan uruşdan soň tussag edilipdi.
Olar azeri ýolbaşçylaryny tankyt edenligi üçin tussag edilendiklerini we bu aýyplamalaryň syýasy äheňlidigini aýdýarlar. Bu waka bilen bagly hukuk goraýjy guramalar we günbatar ýurtlary Bakuwy tankyt edýärdiler.
Azerbeýjanyň prezidenti Ylham Aliýew aýratynam söz we metbugat azatlygyny bogmaga synanyşýanlykda aýyplanýar.
Azeri sudy tarapyndan bu karar yglan edilen soň bu aktiwistleriň goldawçylary sudyň binasynyň öňünde protest gurnadylar.


text:
Adam hukuklaryna gözegçilik edýän “Human Rights Watch” guramasy Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obamanyň administrasiýasyny ýurduň ozalky prezidenti Jorj Buşuň administrasiýasynyň tussaglara garşy gynamalaryň ulanylmagyna rugsat berendigi barada aýdylýanlar boýunça jenaýat derňewini başlatmaga çagyrdy.
“Human Rights Watch” bu çagyryşyny özüniň 107 sahypalyk hasabatynda mälim edýär. Hasabatda bellenmegine görä, Obamanyň administrasiýasy, tussaglara garşy gynamalary we jebir-sütemleri derňemändigi üçin, Gynamalara garşy konwensiýanyň şertlerini doly berjaý edip bilmändir.


text:
Owganystanyň Garaşsyz saýlaw komissiýasynyň başlygy ýurtda geçirilen dawaly prezidentlik saýlawlarynyň netijeleriniň gaýtadan derňelmegi üçin üç hepdäniň gerek boljakdygyny aýtdy.
Ýusuf Nuristani (Yusuf Nuristani) 13-nji iýulda Kabulda žurnalistlere beren maglumatynda Owganystanyň Garaşsyz saýlaw komissiýasy “saýlaw býulletenleri oklanan gutylaryň her gün 1 müň sanysyny täzeden gözden geçirjek 100 sany topary düzmegi planlaşdyrýar” diýdi.
Nuristaniniň bu baradaky çykyşy prezidentlige dalaş edýän garşydaş kandidatlar Abdulla Abdulla (Abdullah Abdullah) we Aşraf Gani (Ashraf Ghani) ýurtda 14-nji iýunda geçirilen saýlawlarda oklanan 8 million býulleteniň ählisiniň gaýtadan derňelmegi barada ylalaşyga gelenlerinden soň bolup geçdi.
Bu ylalaşyga Kabulda Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri (John Kerry) bilen iki gün geçirilen gyzgalaňly gepleşiklerden soň gelindi.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
“Galkan” hokkeý boýunça IIM-niň Kubogynyň eýesi
Aşgabatda hokkeý boýunça Türkmenistanyň IIM-niň Kubogy ugrunda ýaryş geçirildi. Sportuň bu görnüşiniň meşhurlygy ýurdumyzda gün-günden artýar.
Kubok ugrundaky ýaryşa iki topara bölünen komandalaryň 6-sy gatnaşdy. “A” toparyna IIM-niň “Galkan” hökkeý topary, “Türkmengaz” döwlet konserniniň “Oguzhan” we “türkmenhowaýollary” Döwlet milli gullugynyň “Alp Arslan” hökkeý toparlary girdiler. “B” toparynda IIM-niň intitutynyň “Nesil”, Sport baradaky döwlet komitetiniň sport mekdebiniň “Aşgabat” hem-de Türkmenistanyň söwda we daşary aragatnaşyklar ministrliginiň “Şir” toparlary çykyş etdiler.
Ýaryşyň jemleýji duşuşygynda “Galkanyň” hökkeýçileri “Nesil” toparyny ynamly ýeňdiler. 2013-2014-nji ýyllar möwsüminde Türkmenistanyň ilkinji çempionatynyň altyn baýragynyň eýeleri garşydaşlarynyň derwezesine 5 sany hökkeý topuny geçirip, diňe birini öz derwezesine goýberdiler.
‘Galkanlylaryň” hökkeý býounça Dünýä çempionatynyň myhmanlary
hökmünde Belarus Respublikasynyň Prezidenti A.Lukaşenkonyň çagyrmagy boýunça bolan ýerleri Minsk şäherinden ýakynda dolanyp gelendiklerini ýatlap geçeliň. Ol ýerde türkmen türgenleri ajaýyp duşuşyklaryň diňe bir şaýady bolmoan, eýsem-de öňdebaryjy Belarus hokkeý toparlary bilen ýoldaşlyk duşuşyklarynyň birnäçesini geçirdiler. Bu bolsa biziň hokkeýçilerimiziň ussatlyk derejesiniň has-da ýokarlanmagy üçin oňat oýun tejribesi bolup hyzmat etdi.
Kubok ugrundaky ýaryşda 3-nji orun üçin Türkmenstanyň Prezidentiniň Kubogy ugrunda ikinji halkara ýaryşynyň finalçylary “Şir” we “Oguzhan” bäsleşdiler. Geçenki gezek ýaly, “Şir” topary ökde we çalasyn oýnap, öz örän uly hasap bilen 9:2 artykmaçlyklaryny görkezdiler.
Habarlar #Aşgabat
- Soňky habarlar
Bitaraplyk baýramynyň hormatyna ýaryşlar04 Dekabr, 2015 (21:10)
- Soňky habarlar
Taý boksunyň ussatlary ýaryşa çagyrylýar30 Noýabr, 2015 (21:12)
- Soňky habarlar
Futbol boýunça 2018-nji ýylyň dünýä çempionatynyň saýlama oýunlarynda Türkmenpistanyň ýygyndy toparynyň üstünligi17 Noýabr, 2015 (21:16)
- Soňky habarlar
Türkmen türgenleri üçin halkara sertifikatlary10 Noýabr, 2015 (21:18)
- Soňky habarlar
Aşgabatly hapkido ussatlarynyň ýeňşi01 Noýabr, 2015 (19:55)
- Resmi habarlar
Aziada—2017-ä bagyşlanan Halkara maslahaty02 Aprel, 2015 (22:23)
- Soňky habarlar
Halkymyzyň sagdynlygynyň hatyrasyna01 Aprel, 2015 (22:27)
- Soňky habarlar
Gözelligiň we çeýeligiň baýramçylygy29 Mart, 2015 (22:37)
- Soňky habarlar
«Ahal» ýeňşe golaýlady11 Mart, 2015 (22:45)
- Soňky habarlar
“Ahal” – AFK-nyň Kubogynyň eýesi bilen bir toparda19 Fewral, 2015 (22:54)
- Soňky habarlar
“Ahal” topary AFK-nyň kubogy ugrundaky ýaryşlaryň toparlaýyn tapgyryna çykdy18 Fewral, 2015 (22:55)
- Soňky habarlar
“Altyn Asyr” topary AFK-nyň kubogy ugrundaky ýaryşlardan çykýar10 Fewral, 2015 (23:05)
- Soňky habarlar
“Ahal” AFK-nyň Kubogynda ýeňiş bilen başlady09 Fewral, 2015 (23:07)
- Soňky habarlar
Sport syny08 Fewral, 2015 (23:11)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň hokkeý boýunça çempionaty badalga aldy20 Ýanwar, 2015 (23:21)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň Kubogy paýtagtly kikboksçylarda28 Dekabr, 2014 (18:28)
- Soňky habarlar
Söweş sungatynyň ussatlarynyň bäsleşigi26 Dekabr, 2014 (18:29)
- Soňky habarlar
Täze ýylyň öňýanyndaky ýeňişler we ýokary netijeler21 Dekabr, 2014 (18:30)
- Soňky habarlar
Ýurdumyzda täze binalaryň açylyş dabaralary08 Dekabr, 2014 (18:31)
- Soňky habarlar
Aşgabadyň topary kabaddi boýunça Türkmenistanyň Kubogynyň eýesi boldy07 Dekabr, 2014 (18:33)


text:
21-nji maýda Orsýetiň Federasiýa Geňeşinde Türkmenistan bilen Orsýetiň arasyndaky goşa raýatlyk bilen bagly meselä garaldy. Maslahata orsýetiň parlamentiniň ýokarky we aşaky öýelriniň wekilleri, halkara gatnaşyklary boýunça parlament komitetleriniň ýolbaşçylary, Daşary işler ministrliginiň resmileri, ilçiler, Migrasion gullugyň resmileri we jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri gatnaşdylar.
Azatlyk Radiosy Moskwada geçirlen bu maslahata gatnaşan “Türkmenistanyň rus jemgyýetiniň” öňki başlygy Anatoliý Fomin bilen söhbetdeşlik geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Maslahatyň gün tertibinde nämä garaldy?
Anatoliý Fomin: Maslahatda goşa raýatlyk bilen bagly meselä, hem umumy derejede, hem-de Türkmenistan bilen bagly problemalaryň çäginde garaldy. Şu günki gün Orsýet beýleki ýurtlar bilen goşa raýatlyk boýunça täze kanunyň üstünde işleýär, munuň bilen bir wagtda Türkmenistan bilen goşa raýatlyk meselesinden çykalga tapmaga çalyşýar.
Azatlyk Radiosy: Orsýet bilen Türkmenistanyň arasyndaky goşa raýatlyk bilen baglanyşykda nähili pikirler öňe sürüldi?
Anatoliý Fomin: Maslahata Orsýetiň hökümet wekilleri, Daşary işler ministrliginiň we Migrasiýa gullugynyň resmileri çagyryldy. Olar häzirki wagtda goşa raýatlyk meselesi boýunça türkmen hökümeti bilen batly depginde gepleşikleriň alnyp barylýandygyny aýtdylar. Olar 2003-nji ýyla çenli orsýet raýatlygyny alan türkmenistanlylaryň iki ýurduňam raýatlygyny saklamagyny gazanmak ugrunda tagalla edýändiklerini habar berdiler.
Azatlyk Radiosy: 2003-nji ýyla çenli orsýet raýatlygyny alan türkmenistanlylaryň sany barada maglumat berildimi?
Anatoliý Fomin: Türkmenistanda 2002-nji ýyla çenli 100 müň adam Orsýetiň raýatlygyny alypdyr. Jemi orsýet pasportyny alanlaryň sany 138 müň adam diýlip habar berildi. Maslahatda aýdylyşyna görä, häzirki wagtda 2003-nji ýyla çenli Orsýetiň raýaty bolan 100 müňe golaý adamyň goşa raýatlygyny saklap galmaklary, olaryň Türkmenistanyň täze pasportyny päsgelçiliksiz almaklary, ýurduň daşyndakylaryň bolsa täze pasporty Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky ilçihanalaryndan almaklary üçin mümkinçilik döretmek ugrunda gepleşikler gidýär.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda goşa raýatlygy bolan adamlaryň kynçylyklary barada maglumat berildimi?
Anatoliý Fomin: Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň we Migrasiýa gullugynyň wekilleri birnäçe mysallary getirdiler. Olar Türkmenistanda häkimiýet organlarynda işleýän goşa raýatlygy bolan adamlara orsýet pasportyny tabşyrmadyklaryň işden kowuljakdygynyň duýdurylandygy barada aýtdylar. Häzirki wagtda mekdep okuwçylaryndan öz ene-atalarynda orsýet raýatlygynyň bolup-bolmazlygy barada habar bermek talap edilýär diýen maglumatlar hem maslahatda orta atyldy.
Azatlyk Radiosy: Orsýet häkimiýetleri Türkmenistandaky raýatlaryny goramak üçin nähili işiň alnyp barylýandygyny takyklaşdyrdylarmy?
Anatoliý Fomin: Orsýet öz pozisiýasyny mälim etdi. Orsýetiň Döwlet Dumasy şu ýylyň mart aýynda ýörite diňlenişik geçiripdir. Indi Orsýetiň Federasiýa Geňeşi-de bu mesele boýunça netije çykardy. Parlament Orsýetiň prezidentine ýüzlenip, Türkmenistanda Orsýetiň raýatlarynyň bähbitlerine zyýan ýetmezligi üçin çäre görmegi talap etmekçi.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan bilen Orsýetiň arasynda ylalaşyga gelinmegine näme päsgel berýär. Bu sowala jogap berildimi?
Anatoliý Fomin: Biziň beren şeýle sowalymyza Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň iki sany wekili jogap berdiler. Olar biragyzdan mesele boýunça çynlakaý iş alnyp barylýandygyny, meseläniň ýokary derejede çözülmelidigini aýtdylar we alnyp barylýan işiň netije bermegine garaşylýandygyny bellediler. Emma Türkmenistanyň pozisiýasy we onuň näme bilen ylalaşmaýandygy barada habar bermediler.
Maslahatda halkara tejribelerinden käbir mysallary hem getirdiler. Olara görä, beýleki ýurtlara gezek gelende goşa raýatlyk uly problema döretmeýär. Bu diňe Türkmenistan bilen goşa raýatlyga mahsus bir ýagdaý bolmaga çemeli. Häzirki wagtda bar bolan ýörgünli pikirlere görä, türkmen tarapy goşa raýatlygy ýatyrmak bilen türkmenleriň ýurduň çäklerinde [hemişelik] galmagyny isleýär, şeýle-de goşa raýatlygyny peýdalanyp ýurduň daşyna çykan oppozision pikirli adamlaryň Türkmenistana gaýdyp barmazlygyny isleýär.


text:
Türkmenistanda gaýtadan on ýyllyk mekdep düzgünine gaýdyp gelmegiň gürrüňi edilýär.
Bu barada resmi metbugatda ol ýa-da beýleki görnüşde düşündiriş berilmeýär, şol bir wagtda mugallymlara täze okuw ýylynyň ahyrynda 4-nji klas okuwçylarynyň bilim derejesiniň barlanyljakdygy, ýagny olaryň synagdan geçiriljekdigi aýdylypdyr.
Gelip gowuşýan habarlara görä, eger okuwçylaryň bilim derejesi talap edilýän derejeden pes bolsa, Türkmenistanda ýene 10 ýyllyk okuw düzgünine dolanmak meselesine serediler.
Türkmenistanda S.Nyýazowyň prezident bolan ýyllarynda 9 ýyllyk okuw düzgünine geçilipdi, G.Berdimuhamedow prezident bolanyndan soň, türkmen mekdeplerindeilki 10 ýyllyk, soňra 12 ýyllyk okuw düzgünine geçildi.
Synçylaryň käbiri gaýtadan 10 ýyllyk okuwa gaýdyp gelmegiňsebäplerini ýurtdaky ykdysady kynçylyklar, şeýle-de goşun gullugyna almaly ýaş ýigitleriň ýeterlik bolmazlygy bilen baglanyşdyrýar.
Azatlyk radiosy bu mesele barada ýerli synçy, ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Şu gün Birleşen Milletler guramasynyň Owganystandaky missiýasynyň başlygy Kai Eýde awgust aýynda geçirilen prezidentlik saýlawlarynda giň gerimde galplyklara ýol berlendigini tassyklap, çykyş etdi. Ýöne bu galplyklaryň nähili görnüşde ýüze çykandygy barada welin, ol anyk gürrüň etmedi.
Ýakynda jenap Eýdäniň wezipesinden boşadylan orunbasary Piter Galbraýs ony Owganystandaky saýlawlarda amala aşyrylan galplyklary bassur-ýussur etmek synanyşyklarynda aýyplapdy.
BMG-niň Owganystandaky missiýasynyň başlygy Kai Eýdäniň saýlawlardaky galplyklary boýun alyp eden bu günki çykyşy onuň şol aýyplamalara bildiren reaksiýasy hökmünde kabul edildi.