text:
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan sosial ulgamlary “ýok etmek” barada haýbat atandan soň, ýurduň hökümeti Twitter saýtyna girmegi çäklendirdi.
Anna güni Twitter ulanyjylary sosial ulgama girmäge synanyşan mahaly Türkiýäniň telekommunikasiýa resmileri tarapyndan ugradylan bildiriş bilen ýüzbe-ýüz boldular. Bildirişde sosial ulgamyň bölekleýin ýapylmagy üçin suduň buýruk berendigi nygtalýar.
Twitter sosial ulgamynyň metbugat wekili Nu Wexler bu babatda kompaniýa derňewleri geçirýär diýdi.


c: text/html

text:
Eýranyň bir harby resmisi Natanz ýadro desgasynyň golaýynda urlup ýykylan adamsyz uçaryň Eýranyň demirgazygyndaky öňki sowet respublikasyndan uçurylandygyny aýtdy.
Brigada generaly, Eýranyň ýaragly güýçleriniň baş ştabynyň komandiriniň orunbasary Massud Jazaýeri Tähranyň ýarym resmi «Fars» habar gullugyna beren gürrüňinde anyk haýsy ýurdy nazarda tutýandygyny aýtmady.
Emma ol Tähranyň, eger kompensasiýa çäresini görmese, ol ýurduň adyny aýtjagyny aýtdy.
Eýranyň rewolýusiýa gwardiýasy 25-nji awgustda Natanzyň golaýynda Ysraýylyň adamsyz uçaryny urup ýykandygyny aýdypdy.
Bakuwdaky resmiler ol dronuň Aberbaýjanyň territoriýasyndan uçurylandygyny ret etdiler we munuň heňe gelmeýän prowakasiýadygyny aýtdylar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Öten agşam Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrowyň ýolbaşçylygynda ýörite wekilçilikli delegasiýa Aşgabada bardy.
Türkmenistana saparlarynyň barşynda Orsýetiň delegasiýa agzalary ýurduň ençeme ministrliklerinde we guramalarynda, şol sanda, Daşary işler ministrliginde hem ikitaraplaýyn gepleşik geçirerler.
Bu gepleşiklerde dürli ugurlar boýunça iki ýurduň arasynda dowam edip gelýän hyzmatdaşlyklary ösdürmekligiň perspektiwalaryna garaljakdygy habar berilýär.
Şu gün Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrowy kabul eder diýlip garaşylýar.


text:
Eziz watandaşlar!
Hormatly bank ulgamynyň işgärleri!
Sizi Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň ykdysady ösüşleriniň we üstünlikleriniň nyşany bolan milli manadymyzyň dolanyşyga girizilmeginiň 22 ýyllygy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn.
Milli manadymyzyň dolanyşyga girizilmegi ykdysadyýetimiziň sazlaşykly ösmegi, garaşsyz pul-karz syýasatynyň alnyp barylmagy üçin zerur bolan amatly şertleri döretdi. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň möhüm pudagy bolan bank ulgamy çalt depginler bilen ösýän ulgamlaryň birine öwrüldi. 2015-nji ýylyň başynda Türkmenistanyň alyp barýan daşary ýurt puly syýasatynda esasy özgertme amala aşyryldy, ýagny milli puluň daşary ýurt puluna bolan gatnaşygy bütindünýä ykdysadyýetiniň häzirki zaman çylşyrymly ýagdaýyna laýyklykda üýtgedildi. Bu bolsa ýurdumyzyň halkara bazarlarynda bäsleşige ukyplylygyny saklamaga şert döretdi we Türkmenistanyň daşary söwdasynyň düzümini kämilleşdirmek ugrunda ädilen möhüm ädimleriň birine öwrüldi. Milli puluň daşary ýurt puluna bolan gatnaşygynyň üýtgedilmegine halkara bilermenler we iri maliýe düzümleriniň wekilleri tarapyndan ýokary baha berildi.
Häzirki döwürde ykdysadyýetimiziň bank ulgamynyň ygtybarlylygyny has-da ýokarlandyrmak boýunça alnyp barylýan işler döwlet syýasatymyzda möhüm orny eýeleýär. Bu ulgamyň durnukly işlemegi ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň bäsleşige ukyplylygyny, depginli ösüşini üpjün etmek we dünýä ykdysady giňişligine goşulyşmagy üçin möhümdir. Bank işiniň netijeli we ygtybarly bolmagyna gönükdirilen uzakmöhletleýin işler maksatnamalaýyn esasda alnyp barylýar. Şunuň bilen baglylykda, milli manadymyzyň hümmetini mundan beýläk-de durnukly saklamak, bank hyzmatlarynyň gerimini giňeltmek we hil taýdan halkara derejelere çykarmak, dünýä tejribesiniň öňdebaryjy usullaryny we innowasion tehnologiýalaryny bank işine ornaşdyrmak bank ulgamynyň esasy wezipeleri bolup durýar.
Hormatly bank ulgamynyň işgärleri!
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzda bank işini kadalaşdyrýan kanunçylyk namalary halkara ölçeglere laýyk getirilýär. Ýurdumyzyň banklarynyň döwrebap, täze innowasion tehnologiýalar bilen üpjün edilen edara binalary we şahamçalary gurulýar, olaryň maliýe binýady berkidilýär. Şeýle hem bank ulgamynyň işgärleriniň hünär derejesi ýurdumyzda we daşary ýurtlarda geçirilýän okuwlar, maslahatlar arkaly yzygiderli ýokarlandyrylýar.
Biz geljekde hem pul-karz syýasatyny yzygiderli kämilleşdirmäge, ykdysadyýetimiziň önümçilik we eksporta gönükdirilen pudaklaryna maliýe taýdan goldaw bermäge, halkara maliýe guramalary bilen netijeli hyzmatdaşlygy dowam etdirmäge, bank ulgamynyň kanunçylyk binýadyny has-da berkitmäge, iň täze innowasion, döwrebap tehnologiýalary giňden ornaşdyrmaga aýratyn üns bereris.
Eziz watandaşlar!
Hormatly bank ulgamynyň işgärleri!
Sizi Garaşsyz, baky Bitarap döwletimiziň milli manadynyň dolanyşyga girizilmeginiň 22 ýyllygy bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn. Siziň her biriňize berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, asuda we bagtyýar durmuş, berkarar döwletimizi mundan beýläk-de ösdürmek ugrunda alyp barýan işleriňizde uly üstünlikleri arzuw edýärin.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow.


text:
Soňky günler Türkmenistanda inçekeseliň ýaýramagy bilen bagly gürrüňler ýene-de örboýuna galdyryldy. “Serhetsiz lukmanlar” toparynyň Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligini inçekesele garşy göreş boýunça ýörite programma gyssagly başlamaga çagyrmagy bilen ýüze çykan wakalar bolsa bu meseläni halkara derejesine çykardy.
Türkmenistanda häzir inçekesele garşy Bütindünýä Saglygy goraýyş guramasynyň DOTS programmasy boýunça işlenilýär. DOTS (Directly Observed Treatment Strategy)—bu Ambulatoriýa terapiýasynyň tizleşdirilen kursy diýmekdir. DOTS programmasy geçen asyryň 90-njy ýyllarynda Aziýanyň hem-de Afrikanyň iň bir garyp döwletleri üçin Bütindünýä Saglygy goraýyş guramasy tarapyndan işlenip taýýarlanyldy.
Türkmenistanda 2003-nji ýylda herekete girizilen bu programma özüniň juda effektsizdigini görkezdi hem-de inçekeseliň ýaýramagynyň has-da artmagyna, keseliň dermanlara uýgunlaşan görnüşiniň köpelmegine getirdi.
DOTS programmasynyň Türkmenistanda kabul edilmezligine şol wagt ýerli ftiziatrlar kän garşylyk görkezipdiler, emma lukmanlaryň pikirleri diňlenilmedi. Netijede 2003-nji ýyldan başlap, ýurtda inçekeselli hassalar DOTS programmasy boýunça bejergi alyp başladylar. Bu programma netijesinde türkmenistanly hassalar «tejribe towşanjyklary» boldular.
Düýpli problemalar çözülmeli
Türkmenistanda inçekeseliň ýaýramagy hakykatdanam howply derejä baryp ýetdi. Ýöne bu keseli ýeňip geçmek üçin “Serhetsiz lukmanlar” toparynyň inçekesele garşy göreşmäge gyssagly ýagdaýda çagyrýan programmasy ýeterlik däldir. Aslynda inçekesele garşy programmalary kabul etmekde indi Türkmenistana gaty oýlanyşykly hereket etmek zerur. Elbetde, keseliň garşysyna ýörite bejeriş programmasy gerek. Ýöne gep diňe programmany çalyşmakda däl, eýsem düýpli problemalaryň çözülmeginiň wajyplygynda.
Ýangyny öçürmekden onuň öňüni almagyň aňsatlygy hemmelere düşnükli zat. Edil şonuň ýaly-da Türkmenistanda inçekeselden saplanmak üçin her dürli bejeriş programmalaryny kabul etmezden öňinçä, profilaktika işlerini alyp barmak möhümdir.
Aşgabatda inçekeseliň soňky 6 ýylyň dowamynda tiz ýaýramagynyň esasy sebäbi ýurduň öňki prezidenti S.Nyýazowyň görkezmesi bilen 2003-nji ýylda inçekesel hassahanasynyň paýtagtdan 200 kilometr daşlykda ýerleşýän Duşak posýologyna göçürilmegidir. Paýtagtlylar uzak ýere gidip bejerilmejek bolup, özbaşlaryna bejergi alyp, dertden saplanmanyň ýerine öz organizmlerinde inçekeseliň dermanlara ukyply görnüşlerini emele getirip başladylar.
Inçekesel antibiotiklere näçe ukyply boldugyça, ony bejermek şonça-da kynlaşýar. Bu keseliň garşysyna alta golaý antibiotigiň görnüşi ulanylýar. Eger-de inçekesel şolaryň ählisine-de uýgunlaşsa, onda ol AIDS keseli bilen deň derejä öwrülýär. Ony bejermek asla mümkin däldir.
Şonuň üçin ilkinji nobatda paýtagtda azyndan 400 orunlyk ýatymlaýyn bejergi alynýan inçekesel hassahanasyny açmak wajypdyr. Sebäbi bir milliona golaý ilaty bolan Aşgabada hut şeýle orunlyk hassahana zerur.
Ýurduň türmelerinde, LTP-lerde arassaçylyga, tussaglaryň hal-ýagdaýyna gözegçiligi güýçlendirmeli. Çünki her ýylyň dowamynda on müňe golaý tussaglar azatlyga goýberilýär. Olaryň bolsa ikiden biri inçekesel bilen keselläp, daşyna çykýarlar we sagat adamlary öz keselleri bilen ýokaşdyrýarlar.
Her ýylda bir gezek ýurduň ähli raýatlaryny rentgenden geçirmekligi ýola goýmaly. Bu metod Soýuz döwründe giňden ulanylýardy hem-de inçekeseliň irki stadialarynda keselläp ýören hassalaryň tiz ýüze çykarylmagyna ýardam edip, olaryň dertden çalt bejerilmegine oňat kömek edýärdi.
Ine, şu problemalar ilkinji nobatda çözülmese, inçekesele garşy göreşmek boýunça düzülýän bejeriş programmalarynyň hiç biri-de howply keselden rüstem çykmaga ýardam bolmaz.
Şu blogda öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
2010-njy ýylyň edebiýat boýunça Nobel baýragy Latyn Amerikasynyň meşhur ýazyjysy Mario Wargas Llosa berildi.
Ýazyjynyň 30-dan gowrak romanlarynda, makaladyr drama eserlerinde zulum-sütem we Latyn Amerikasynyň gowgaly taryhy bilen baglanyşykly çylşyrymly temalar derňelýär.
Llosa bu baýragyň ýeke özüne däl, eýse öz diline we regionyna berlen sylagdygyny aýdýar: “Bu baýragy almak şatlykly zat. Bu barada eşiden badyma akylyma gelen – sylaglanýan ýeke men däl, olar meniň ýazýan dilimi we önüp-ösen regionymy hem sylaglaýarlar diýen pikir boldy”.
Ýazyjynyň eserlerinde ilki bilen ünsi özüne çekýän tema – baş götermek, sütemkär güýçlere garşy göreş. 74 ýaşly Mario Wargas Llosa 1960-njy ýyllarda sahna kürsäp giren döwrebap stilli, syýasy temaly Latyn Amerikan bumy diýip atlandyrylýan edebi hereketiň görnükli wekilleriniň biri.
Llosanyň eserleriniň meşhurlyk gazanyp, dürli dillere terjime edilmegine getiren “Ýaşyl öý”, “Baş ybadathanadaky gürrüň” atly romanlarynyň neşir edilmegi boldy. Ol ispan dilli dünýäniň meşhur Serwantes baýragy bilen baryp 1995-njy ýylda sylaglandy.
Ozal Kuba rewolýusiýasynyň tarapyny çalan Wargas Llosa dura-bara öz solçy ynançlaryny taşlap, şahsy erkinlikleriň tutanýerli tarapdaryna öwrüldi. Llosa 1990-njy ýylda “Frente Demokratiko” diýip atlandyrylan orta-sagçy koalisiýanyň kandidaty bolup, Peruda prezidentlik saýlawlaryna goşulyp, Alberto Fujimoriden ýeňildi. 1993-nji ýylda hem Peruny terk etdi.
Adaty ýagdaý däl
Orta-sagçy syýasy garaýyşly bir ýazyjynyň Nobel baýragy bilen sylaglanmagy köplere adatdan daşary zat bolup görünse gerek. Sebäbi käbir adamlar bu baýrak köplenç solçulara berilýär diýip, pikir edýärler. Muny Şwed Akademiýasynyň baş sekretary Englund-da agzady.
“Ol dünýäni gowulandyryp boljakdygyna ynanýar. Ol çeper edebiýata, dünýäni gowulandyrmakda çeper edebiýatyň güýjüne ynanýar. Eger-de bu ideal ugur bolmasa, onda men nämäniň idealdygyny bilemok” diýip, Englund aýtdy.
Mario Wargas Llosa Nobel baýragy bilen sylaglanmagynyň özüni hem geň gadyranlygyny, muňa asla garaşmanlygyny aýdýar: “Maňa Stokgolmdadan bir jentlmen jaň edip, özüniň Şwed Akademiýasynyň baş sekretarydygyny, edebiýat boýunça Nobel baýragynyň maňa berlendigini bildirmek isleýändigini, munuň ýene 40 minutdan ile ýetiriljekdigini aýtdy” diýip, Llosa aýdýar.
Wargas Llosa Peruny terk edeninden soň, ispan graždanlygy aldy. Ol häzir Birleşen Ştatlaryň Prinston uniwersitetinde mugallymçylyk etse-de, Madridde ýaşaýar. 1936-njy ýylda Peruda doglan Llosa ejesi bilen mamasynyň ýanynda Boliwiýada ulaldy. Žurnalist bolup, ”Frans Press” habar agentligine işe girmezden öň ol dilçi mugallym bolup işledi.


text:
Owganystanyň resmileri ýurduň demirgazyk-gündogaryndaky Badahşan welaýatynda “Talyban” hereketiniň ýerli komandiriniň öldürilendigini habar berýärler.
Badahşan welaýat häkimliginiň metbugat wekili Abdul Nawid Frotan (Abdul Naweed Froutan) özüniň 10-njy iýulda beren maglumatynda Kair Fasih-u-diniň (Qari Fasih-u-din) 9-njy iýulda Juram etrabyndaky çaknyşyklarda öldürilendigini aýtdy.
Frotanyň sözlerine görä, bu çaknyşyklarda başga-da dört “Talyban” söweşijisi we dört owgan esgeri ýaralanypdyr.
Fasih-u-din “Talybanyň” Badahşan welaýatyndaky resmi bolmadyk häkimidi we onuň 6-njy iýulda bolan çaknyşyklarda ýaralanandygy habar berlipdi.
Bu çaknyşyklar “Talyban” we beýleki söweşijiler Owganystanyň ençeme territoriýasyndaky howpsuzlyk güýçlerine garşy hüjümlerini artdyran mahaly bolup geçýär. Birleşen Ştatlar we ýaran güýçler 2014-nji ýylyň ahyryna çenli Owganystany terk etmegi planlaşdyrýarlar. Bu wakanyň öň ýanynda “Talyban” we beýleki söweşijiler ýurduň esasy gatnaw ýollarynyň we beýleki territoriýalarynyň kontrollygyny ele salmaga synanyşýarlar.


text:
BMG-niň jynsy kemsitmeleri ýok etmek baradaky komiteti basym Türkmenistan boýunça diňlenişik geçirmegi göz öňünde tutýar. Bu komitet 2005-nji ýylda geçiren diňlenişiginde Türkmenistandaky “türkmenleşdirme” syýasatyndan alada bildiripdi.
Wenada ýerleşýän Türkmen inisiatiwasy topary golaýda Türkmenistandaky milli azlyklaryň ýagdaýy barada alternatiw hasabat taýýarlap, ony Türkmenistanyň hronikasy saýtynda iňlis dilinde çap etdi. Azatlyk Radiosyndan Ýowşan Annagurban bu hasabaty taýýarlan toparyň başlygy Farid Tuhbatullin bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Siz BMG-niň jynsy kemsitmeleriň soňuna çykmak baradaky komitetiniň sessiýasyna taýýarlan alternatiw hasabatyňyzda Türkmenistandaky etniki azlyklaryň wekilleriniň bilim, iş üpjünçiligi babatda öz kanuny haklaryndan mahrum edilýändigini aýdýarsyňyz. Siz bu ugurda ýüze çykaran faktlaryňyz barada anygrak gürrüň berip bilmezmisiňiz?
Farid Tuhbatullin:
Elbetde, biziň jynsy kemsitmeler baradaky komitet üçin taýýarlan alternatiw hasabatymyz faktlara, köp ýyllaryň dowamynda alyp baran gözegçiligimiziň netijelerine esaslanýar. Mysal hökmünde aýtmaly bolsa, häzir Türkmenistanda milli azlyklaryň dilinde sapak berilýän mekdepleriň ýapylandygy, okuwçylaryň we studentleriň ählisiniň, hatda býujet edaralarynda işleýän aýallaryň hem, milletine garamazdan, türkmen milli eşiklerini geýmelidigi hemme kişä belli.
Türkmenistanyň ýolbaşçylarynyň düzüminde, hatda regionlarda hem milli azlyklaryň wekilleri ýok diýerlik. Bu olaryň hukuklarynyň güýçli kemsidilýändigini, olaryň türkmenlere garanda has agyr ýagdaýda ýaşaýandygyny görkezýär. Ýöne biz şol bir wagtda türkmenler ol ýerdäki beýleki milletlerden has gowy ýaşaýar diýip tassyklamaýarys.
Azatlyk Radiosy: Farid, siz Türkmenistanyň hökümetiniň “türkmenleşdirme” syýasaty diýilýän barada näme aýdyp biljek, dogrudunam şeýle syýasat bar diýip bolarmy?
Farid Tuhbatullin:
Bu belli zat, biz Türkmenistanyň öz döwlet diliniň bolmalydygyny we bu diliň türkmen dili bolmalydygyny hiç bir jähtden inkär etmeýäris. Eger türkmen häkimiýetleri adamlaryň şol dilde gepläp bilmegini isleýän bolsalar, ösen ýurtlarda edilişi ýaly, döwlet tarapyndan maliýeleşdirilýän mugt dil kurslaryny açmaly. Bize belli bolşuna gärä, ne dil kurslary bar, ne-de metodika. Şeýle kurslar diňe türk okuw merkezlerinde bar we olar hem tölegli. Onsoň ol kurslarda hemme kişi okap bilmeýär. Ýogsa başga milletiň wekilleriniň arasynda hem türkmen dilini gowy öwrenmek isleýän adamlar bar, emma olaryň muňa hemişe gurby çatyp durmaýar. Şu sebäpden dil pudagynda türkmenleşdirme, eger haýsydyr bir professional ýa syýasy karýera edinmek isleýän adamlar bolsa, dogrudanam zerurlyk.
Ýöne häkimiýetleriň bolşy barada aýdylanda, ozalam belleýşim ýaly, rus, gazak, özbek we beýleki milletleriň wekillerininden türkmen milli eşigini geýmek talap edilýär. Milli azlyklaryň öz milli dillerini we medeniýetlerini saklamak hem ösdürmek, öz dillerinde gazet-žurnal çykarmak ýaly mümkinçilikleri bolsa ýok. Onsoň bu zatlaryň hemmesi “türkmenleşdirme” diýlip atlandyrylýar. Ýagny hemme milletler diňe bir dili bilmeli, diňe bir eşik geýmeli we diňe bir sazy diňlemeli, bu milli azlyklaryň hukuklarynyň örän güýçli kemsidilmesi bolýar.
Azatlyk Radiosy: Türkmen kanunçylygy din azatlygyny kepillendirýär, bu her bir adamyň islän dinine uýmagyny ýa-da uýmazlygyny özüne goýýar. Siziň hödürleýän alternatiw hasabatyňyzda dini azlyklaryň hem ýanalýandygy aýdylýar. Bu, käte çykýan habarlardan görnüşi ýaly, dini ynanjy sebäpli hökmany harby gullukdan boýun gaçyrýan ýaşlar bilen bagly meselemi ýa-da dini azlyklary ýanamagyň döwlet syýasaty bilen galtaşýan ýerleri hem barmy?
Farid Tuhbatullin
Farid Tuhbatullin:
Dogrudanam, türkmen kanunçylygy soňky wagtlarda redaktirlendi we bu meselede öňegidişligiň bardygyny bellemek gerek. Ýöne Türkmenistandaky iň uly problema kanunlaryň işlemezligi, olaryň häkimiýetler tarapyndan ýerine ýetirilmezligi, tersine bozulmagy bolup durýar.
Türkmen kanunlary adamyň islendik dine uýmak azatlygyny kepillendirýär we dini ynanç üçin hiç kim yzarlanmaly däl. Emma şeýle zatlar bar we bolýar. Dini guramalaryň köpüsi hasaba alynmaýar we hasaba alynmadyk ýagdaýynda olaryň işi bikanun bolýar we olary şu sebäpden jogapkärçilige çekýärler. Iogowa şaýatlary, dini ynanjy ýarag ulanmaga ygtyýar bermeýän dindarlar barada aýdylanda, Nyýazow garaşsyzlygyň başky ýyllarynda ýarag bilen baglanyşygy bolmadyk alternatiw gullugyň dörediljegini aýtdy we bu ugurda käbir ädimler hem ädildi. Ýöne soň bu iş, näme üçindir, togtadyldy.
Eger adamlar ýaragsyz gulluk eder ýaly aýry-aýry harby bölümler döredilse, bu mesele iki tarap üçin-de, türkmen häkimiýetleri üçinem, Iogowa şaýatlary üçinem gowy çözülerdi. Häkimiýetler isleseler muny edip bilerdiler we prinsipde emele gelen ýagdaýdan çykmagyň köp sanly medenileşen ugur-ýoly bar.
Azatlyk Radiosy: Türkmen döwleti haýsam bolsa bir diniň ýa dini akymyň tarapyny tutýar diýip bolarmy? Ýagny Türkmenistanda haýsam bolsa bir dine aýratyn mümkinçilik döredilýärmi ýa umuman dini çäklendirme barmy?
Farid Tuhbatullin:
Häkimiýetler iş ýüzünde yslamyň sünni mezhebini goldaýarlar we belli bir derejede prowaslawiýa goldanylýar. Beýleki dini guramalar berk gözegçilik astynda saklanýar. Ýöne bu sünnüleriň we prawoslawlaryň öz dini ynanjyna erkin eýerip bilýändigini aňlatmaýar. Prezidentiň ýanyndaky dini işler geňeşi sünni metjitlerini hem berk gözegçilikde saklaýar.
Azatlyk Radiosy: Siz okuw, iş hukuklary meselesinde etniki esasda kemsitmeleriň bardygyny aýdýarsyňyz. Emma Türkmenistanda işsizligiň umuman uludygy, okuw jaýlaryndaky orunlaryň ullakan ýetmezçiliginiň bardygy aýdylýar. Onsoň bu diýilýän kemsitmeler ýurtdaky umumy syýasy-ykdysady ýagdaý bilen bagly bolmasyn? Ýa bu ýagdaý milli azlyklaryň hukuklaryna has ýaramaz täsir ýetirýärmi?
Farid Tuhbatullin:
Işsizligiň we okuw orunlarynyň milli azlyklaryň wekilleri bilen bir hatarda türkmenleriň özlerine-de deň derejede täsir ýetirýändigi dogry. Gynansak-da, ýurtdaky milli azlyklar barada anyk statistiki maglumat ýok. Ýöne dürli maglumatlara görä, Türkmenistanyň ilatynyň 20 prosent çemesini milli azlyklar tutýar. Şu ýagdaýdan çen tutulsa, islendik okuw jaýynda okaýan başga millet wekilleriniň sany 20 prosentden kän az bolup çykar, ol 1 prosent bolsa zor boldugy.
Ýa-da bolmasa, Türkmenistanyň 120 deputatly parlamentini alyp görüň. Ol ýerde, statistika boýunça deň wekilçilik bolsa, 30 çemesi adam milli azlyklara wekilçilik etmeli. Ýöne türkmen parlamentinde milli azlyklaryň şeýle derejedäki wekilçiligi ýok. Hatda özbekleriň, buluçlaryň köplük bolup ýaşaýan ýerlerinde hem deputatlar türkmenlerden saýlanýar. Bu ýagdaý milli azlyklaryň wekilleriniň türkmenler bilen deň hukugynyň ýokdugyndan habar berýär. Bu türkmen halkynyň däl, türkmen häkimiýetleriniň syýasaty.
Azatlyk Radiosy: Siziňçe, ýurtda milli azlyklaryň hukuklarynyň goragyny güýçlendirmek üçin gyssagly nämeler edilmeli we bu meselede çözgüt nämä bagly?
Farid Tuhbatullin:
Häkimiýetleriň öz syýasatlaryna täzeden seretmegi gerek. Mysal üçin, haýsam bolsa bir milli azlyga degişli medeni merkez, aýdaly, özbek teatry, gazak saz ansambly dörediljek diýilse, gorkmak gerek däl. Bu ýerde hiç hili erbetlik ýok, tersine şol milli azlyklaryň wekilleri Türkmenistanyň bu ädimine gowy baha bererler. Belki-de Türkmenistandaky ol ýa-da beýleki milli azlygyň medeniýetine degişli jemgyýetçilik birleşiginiň döredilmegi bu meseläni bolmanda bölekleýin çözmäge kömek eder.
Prezident Berdimuhamedowyň özi hem täze garaşsyz habar serişdeleriniň döredilmeginiň zerurlygy barada gürrüň edýär. Häzir bu ugurda diňe “Rysgal” gazeti bar. Ýöne näme üçin ol ýerdäki özbeklere özbek dilinde gazet çykarmaga rugsat bermeli däl? Olaryň sany az däl we bir ýerde köplük bolup ýaşaýarlar. Men olaryň dilinde gazet çykarylsa, erbet bolar öýtmeýärin. Şeýle edilse, milli azlyklaryň wekilleri öz ýagdaýlarynyň gowulaşýandygyny duýar, özlerine hoşniýetli garalýandygyny bilerler we öz ýurtlarynda ikinji sort adam däldiklerine düşünerler.


text:
Türkmenistanda 23-nji fewral resmi taýdan ykrar edilmedik erkekler günüdir.
Täze ýyl, Halkara zenanlar güni, Ýeňiş güni, Garaşsyzlyk güni ýaly käbir baýramçylyklarymyz bolaýmasa, resmi taýdan bellenilýän 30-dan gowrak baýramçylyk günleriniň köpüsine raýatlarymyz biparh garaýarlar hem ol günleri nobatdaky ýasama şowhuna beslenen köpçülik çäresi hasap edýärler.
Emma resmi taýdan ykrar edilmese hem, sowet döwründe Gyzyl goşunyň dörän güni hökmünde baýram edilip gelnen 23-nji fewraly erkek adamlaryň güni hökmünde ilatymyz kabul edýär. Şol günde şäher ýaşaýjylary hem, oba ýerlerinde hem gelin-gyzlarymyz ýakynlaryny, dost-ýarlaryny resmi taýdan ykrar edilmedik erkekler güni bilen gutlaýarlar.
Ýurdumyzyň bäş welaýatyndan hem gürrüňdeş bolan mugallymlarymyzyň birnäçesiniň tassyklamagyna görä, okuwçy gyzlar öz klasdaş oglanlaryny 23-nji fewralda dürli sowgatlar bermek bilen gutlaýan ekenler.
Dogry, otuz bäş ýaşdan aşakdaky raýatlarymyzda 23-nji fewralyň Gyzyl goşunyň döredilen günüdigi hakynda düşünje ýok bolsa gerek. Bu günüň erkek adamlaryň baýramçylygydygy hakyndaky düşünje ýaşlara uly neslimizden geçen bolmaly. Sebäbi uly nesil tä Garaşsyzlyk döwrüne çenli 23-nji fewraly baýram hökmünde belläp geldi.
1992-nji ýylyň 27-nji ýanwary Türkmenistanyň Ýaragly güýçleriniň döredilen günüdir. Bu gün resmi taýdan baýramçylyk hökmünde bellenmese-de, döwlet baştutanymyz ýylda Ýaragly güýçlerimiziň döredilen güni bilen baglanyşykly gutlagy ýurdumyzyň serkerdelerine, esgerlere ýollaýar. Ýöne Türkmen goşunynyň döredilen gününi baýram hökmünde bellemek hakynda ilatymyzda asla düşünje ýok.
Umuman, ilatymyzyň, şol sanda ýaşlarymyzyňam Gyzyl goşunyň döredilen gününi—23-nji fewraly erkek adamlaryň güni hökmünde kabul etmegi raýatlarymyzyň Nyýazow tarapyndan döredilen, häzirem dowam edýän syýasata biparhlyk, ynamsyzlyk bilen garaýandygyny subut edýär. Şol sebäplem ýurdumyzda ählumumy harby borçlulygyň bardygyna seretmezden, soňky döwürde harby pudakda oňyn özgerişlikleriň edilendigine garamazdan, Türkmen goşuny milli derejä çenli göterilip bilmedi.
Döwlet ýolbaşçylarymyz goýberilen ýalňyş syýasatdan netije çykaryp, ilatymyzyň hökümete bolan ynamyny, Ýaragly güýçlerimize bolan hormatyny dikeltmek üçin halk bähbitli işleri amala aşyrarlar diýip umut edýärin. Diňe şeýle ýagdaýda ýurdumyzyň raýatlary taryha giden Gyzyl goşunyň gününi däl-de, Türkmen goşunynyň gününi buýsanç bilen bellärler.
Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Sişenbe güni giçlik Orsýetiň polisiýasy bu ýurduň Belgorod şäherinde alty adamy öldürmekde aýyplanylýan 31 ýaşly Sergeý Pomazuny tussag etdi.
Hepdäniň duşenbe güni Sergeý Pomazun Belgorod şäheriniň bir dükanynda we onuň daşynda jemi alty adamy atyp öldürdi. Öldürilenleriň arasynda 14 we 16 ýaşly mekdep okuwçy gyzlary-da bar.
Orsýetiň polisiýa resmileri Sergeý Pomazunyň öz hüjüminde ýarag dükanyny talamaga synanyşandygyny öňe sürýärler.
Maglumata görä, ol sişenbe güni agşam tussag edilende, polisiýa işgärlerine garşylyk görkezip, bir polisiýa ofiserini pyçaklap, ýaralapdyr.


text:
“Fukusimo-Daiçi” atom stansiýasynyň territoriýasynda plutoniniň radioaktiw yzlarynyň tapylmagy bilen bagly Ýaponiýada aladalar artýar.
Ýurduň premýer-ministri Naoto Kan AES-de häzirki emele gelen ýagdaýy “öňünden aýdyp bolmajak ýagdaý” diýip häsiýetlendirdi.
Parlamentde oppozisiýa wekilçilik edýän birnäçe deputat tebigy betbagtçylyk bilen bagly hökümet tarapyndan görlen çäreleri tankytlady we olary ýeterlik däl diýip, hasap etdi. Olar atom stansiýasynyň töwereginden göçürilýän zolagy giňeltmäge hökümet başlygyny çagyrdy.
Kanyň sözlerine görä, stansiýa golaý etraplardan 70 müň töweregi adam göçürilipdir. Eger zolak giňeldilse, ýene 130 müň adamy göçürmeli bolar.
Stansiýanyň alty reaktorynda-da sowadyş sistemasyny dikeldiş işleri dowam edýär.


text:
«Türkmen dili sapaklary» hyzmaty“Türkmen dili sapaklary” atly hyzmat birikdirmek üçin 2015-nji ýylyň noýabr aýynyň 10-dan elýeterli.
“Türkmen dili sapaklary” hyzmaty müşderä SMS habarlaryň kömegi bilen türkmen sözlerini öwrenmäge, terjime etmäge we dürs ýazmaga ýardam berýär.
KIM BIRIKDIRIP BILÝÄR ?
“Türkmen dili sapaklary” hyzmaty rus dilinde – hemme müşderiler üçin niýetlenendir.
HYZMATYŇ BEÝANY
Hyzmaty rus dilinde birikdirmek üçin 6282 belgä boş SMS-habar ýa-da islendik ýazgyly SMS-habar ugratmaly ýa-da *6282# belgini USSD-soragnamada jaň aýlamaly.
Müşderä hyzmaty dolandyrmak boýunça buýruklar bilen garyş alyş habarnama we ilkinji şertler geler (kynçylyk derejesiniň peselmegi ýa-da galmagy).
Hyzmatyň ilkinji 3 (üç) güni nyrhlandyrylmaýar. Eger-de müşderi nyrhlandyrylmaýan döwründe habar bermedik bolsa, onda nyrhlandyrylmaýan döwür tamamlanan wagtyndan kontent gysga (tölegli) 6281 belgilerden (hyzmat rus dilinde) ugradylyp başlanýar.
Gysga 6281 belgiden tölegli giriş SMS-habaryny almak – gije-gündiziň dowamynda bir gezek.
Bonus döwri diňe 1 (bir) gezek hereket eder.
Gysga belgi Nyrhy
6281 GBS bilen 0.39 manat
6282 0
“Türkmen dili sapaklary” hyzmatyny dolandyrmak üçin buýruklar
SMS-habarlaryň dili – rus dili
Hereket Buýruk Gysga belgi
Hyzmaty birikdirmek Boş SMS, islendik ýazgy 6282
Hyzmaty öçürmek STOP ýa-da STOP 6282
Soňky ugradylan soraga jogap 1,2,3 ýa-da 4 (dogry jogabyň belgisine bagly) 6282
Dürs ýazuwy, sözüň manysyny almak Türkmen dilinde söz ýa-da jümle 6282
Kynçylygyň derejesini ýokarlandyrmak + 6282
Kynçylygyň derejesini peseltmek - 6282
USSD-buýrugyny
Hereket Gysga belgi
Hyzmaty birikdirmek *6282# jaň
Hyzmaty öçürmek *6282#0# jaň
Lezzetli ulanmagyňyzy arzuw edýäris!


text:
Belarusda doglan, 20-nji iýulda Kiýewde janyna kast edilip öldürilen tanymal žurnalist Pawel Şeremetiň Merhemetliler ybadathanasynda bolan jaýlanyş dabarasyna ýüzlerçe adam gatnaşdy.
Pawel Şeremet 23-nji iýulda, dogduk şäheri Minskde jaýlanyldy. «Ukrainskaýa Prawda» habar saýtynyň žurnalisti Şeremet irden irki radio gepleşiklerini taýýarlamak üçin radiostansiýa barýan mahaly maşynynda goýlan bombanyň partlamagynyň pidasy boldy.
44 ýaşyndaky žurnalist ozal Orsýetde we dogduk ýurdy Belarusda hem işläpdi we öz žurnalistik işi sebäpli häkimiýetleriň basyşlaryna duçar bolupdy.
22-nji iýulda Kiýewiň Ukrain öýünde bolan hoşlaşyk dabarasynda žurnalisti soňky ýoluna ugratmaga müňlerçe adam, şol sanda žurnalist kärdeşleri, ýuristler, hökümet resmileri we ukrain prezidenti Petro Poroşenko geldi.


text:
Orsýetli tebigaty goraýjylar premýer ministr Wladimir Putiniň Baýkal kölüniň boýundaky Kagyz zawodyny gaýtadan açmaga rugsat bermek barada kabul eden kararyny ýazgaryp çykyş etdiler.
Orsýetiň Ýaşyllar toparynyň agzasy Ýewgeniý Usow bu kararyň Baýkaldaky janly-jandarlaryň her biri üçin töwekgellikdigini aýtdy.
Putin 15 aý mundan öň howany zaýalaýanlygy üçin ýapylan zawody gaýtadan önümçilige girizmek baradaky karara gol çekdi.
Şularalykda polisiýa Irkutsk şäherinde tebigaty goramak bilen meşgul bolýan döwlete degişli däl guramanyň kompýuterlerini konfiskasiýa etdi. Olar golaýda kagyz zawodynyň gaýtadan açylmagyna protest bildiripdiler.
Baýkal dünýäniň arassa suwly iň uly köli bolup, onda başga erlerde seýrek tapylýan 1500 çemesi janly-jandar ýaşaýar.


text:
Düýn Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameron howpsuzlyk bilen bagly aladalar sebäpli Owganystanyň günortasyna planlaşdyran saparyny ýatyrmaga mejbur boldy.
Deýwid Kameronyň kömekçileri bu saparyň ýatyrylmagyna ýaragly söweşijileriň hüjüm etmäge taýýarlyk görýändiklerini görkezýän telefon gürrüňdeşlikleriniň anyklanmagynyň sebäp bolandygyny aýdýarlar.
Bu wakanyň öňýany Deýwid Kameron Kabulda prezident Hamid Karzaý bilen gepleşik geçirdi we soňra Laşkar Gah şäheriniň golaýyndaky ýerli oba-hojalyk mekdebine sapar etdi.


text:
Taryhy ýadygärlikleri goraýjy aktiwistler ýakynda Orsýet tarapyndan ÝUNESKO edarasyna hödürlenen dokumentde Sankt-Peterburg şäheriniň eteginde häzirki wagt goralýan taryhy ýerleriň çäginiň örän çäklendirilen nusgasynyň teklip edilendigini aýdýarlar.
Aktiwistleriň aýtmagyna görä, Orsýetiň häkimiýetleriniň islegi ýola alsa, şu günki güne çenli köp gymmatly taryhy arhitektura ýadygärlikleriniň weýran bolmagyna getiren haý-haýly gurluşyklaryň ýakyn wagtlarda Sankt-Peterburgyň etegindäki goralýan zona hem etmegi mümkin.
Aladanyň sebäpleri
Moskwa barada aýdylanda, Moskwadaky gurluşyklar onuň töwerek-daşlaryndaky kiçi-girim şäherjikleri özüne ýuwdan bolsa-da, şäheriň etegindäki patyşa döwrüne degişli kaşaň jaýly mülklere aýratyn bir zeper ýetirmedi.
Emma Sankt-Peterburg babatda ýagdaý birneme başgaçarak. Ýakynda Orsýetiň häkimiýetleri bu şäheriň töwereklerindäki Bütindünýä taryhy miraslary görnüşinde goralýan obýektleriň territoriýasyny çäklendirmegi göz öňünde tutýan dokumentleri ÝUNESKO edarasyna tabşyrdy.
Häkimiýetleriň hödürleýän taslamasynda şäheriň eteklerindäki uly taryhy ýerleri we parklary ÝUNESKO-nyň goragyndan aýyrmaklyk göz öňünde tutulýar.
Sankt-Peterburg şäherindäki taryhy we medeni ýadygärlikleri goramak boýunça Rus jemgyýetiniň başlygy Aleksandr Margolis: “Mundan diňe şäheriň etegindäki Petergof, Puşkin, Pawlowsk, Oranienbaum ýaly taryhy ýerlerde gurluşyk etmek isleýän gurluşyk kompaniýalarynyň eýeleri we çinownikler bähbit gazanarlar. Bu adamlar üçin ol ýerdäki obýektleriň Bütindünýä taryhy miraslary hökmünde goralmagy uly päsgelçilik bolup durýar, şoňa görä-de olar bu statusyň ýatyrylmagyny isleýärler” diýip, ýagdaýy düşündirýär.
Şübheler dowam edýär
Sankt-Peterburgly deputat Alekseý Kowalew bu taryhy ýadygärliklere abanýan howp barada goh turuzan ilkinjilerden biri boldy. Ol ÝUNESKO-nyň internet saýtynda bu taryhy ýadygärlikleriň özgerdilen sanawyny gören badyna, ýerli häkimiýetleriň we taryy ýadygärlikleri goraýjy resmileriň ýygnagyny çagyrdy.
Maslahatda Sankt-Peterburgyň taryhy ýadygärlikleri we medeni miraslary goramak boýunça döwlet komitetiniň bir resmisi ÝUNESKO-nyň bu baradaky dokumente üstümizdäki ýylda garamajakdygyny aýdyp, ýagdaýy köşeşdirmäge synanyşdy. Emma bu ýagdaýy asla köşeşdirmedi.
Deputat Alekseý Kowalew ÝUNESKO hödürlenen häzirki teklipleriň Sankt-Peterburgyň eteklerindäki gymmat taryhy mülklere eýe bolmak ugrunda alnyp barylýan kampaniýanyň bir bölegidigini aýdýar.
Emma, beýleki tarapdan, Sankt-Peterburgdaky we onuň eteklerindäki taryhy mülkleri Bütindünýä taryhy miraslaryň sanawyna goşmak boýunça bu mülkleriň araçäklerini kesgitlemek bilen meşgullanýan ÝUNESKO-nyň iş toparynyň agzasy Alessandro Balzamo bu ýüze çykan dawalary “düşünişmezlik” hökmünde häsiýetlendirdi.
Emma taryhy ýadygärlikleri goraýjy aktiwistler bu planlar bilen baglanyşykly jikme-jik maglumatlary häkimiýetleriň jemgyýetçilikden gizleýändiklerini aýdyp, bu meselä şübheli garamaklaryny dowam etdirýärler.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow polşaly ýolbaşçylaryň adyna iberen hatynda uçar heläkçiliginde ýogalan prezident Leh Kaçinski, onuň aýaly Mariýa Kaçinski we beýleki adamlar baradaky gynanjyny bildirdi.
Berdimuhemedowyň şol hatynda “biz öz garyndaşlaryny, doganlaryny we liderlerini ýitiren Polşanyň halkynyň gynanjyny paýlaşýarys” diýip ýazdy. Bu barada Türkmenistanyň resmi habar beriş serişdeleri ýazýar.
Berdimuhamedow Polşanyň prezidenti Kaçinskiniň uly liderdigini we halkara syýasatda uly abraýa eýedigini hem hatynyň dowamynda belleýär.
ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillary Klinton bilen bir hatarda käbir beýleki ýolbaşçylar hem polşaly lideriň uçar heläkçiliginde wepat bolanlygy baradaky waka boýunça gynanjyny bildirdi.
Polşanyň prezidenti Leh Kaçinskiniň uçary 10-njy aprelde Orsýetiň günbatarynda heläkçiligie uçrapdy. Şonda onuň bilen bir hatarda onlarça adam heläk bolupdy.


text:
Özüniň ýyllyk hasabatyny
anna güni neşir eden halkara günä geçiş guramasy “Amnesty International”: “Tunis repressiw hökümetleri günleriniň sanalgydygyny ýatladýan ýyl bilen ýüzbe-ýüz etdi” diýýär.
2010-njy ýyly beýleki ýyllardan tapawutlandyrýan ýeke korrupsiýa we ykdysady deňsizlige garşy protestleriň turmagy däl. “Amnesty International” guramasynyň baş sekretary Salil Şentti: “2010-njy ýyl informasiýalaryň aýan bolup, adamlaryň arasynda giňden ýaýran ýyly boldy” diýip belleýär.
“Bolan wakalar arkaly bizi ruhlandyryp, bize ylham beren zat adamlaryň üýşüşip, zulum-süteme garşy durmagy boldy. Biz öz güýjümizi bu hereketi, adam hukuklary hereketini şu möhüm ýylda tutuş dünýäde güýçlendirmäge, ösdürmäge gönükdireris” diýip, Şetti aýdýar.
“Amnesty International”: “Orta Gündogarda reforma bolan talaplaryň artmagy, maglumata elýeterlilik, jemagatyň guramalaşmagy dünýäniň köp regionlarynda ozal görlüp-eşidilmedik özgerişler döwrüne girilmegine ýol açdy” diýýär. Ýöne bu gurama bular ýaly rewolýusiýalaryň öz ýurtlarynda bolmagyny islemeýän repressiw we korrumpirlenen hökümetleriň bu pursatyň öňüni almak howpy-da ýok däl diýip, duýduryş hem berýär.
“Köp adamlaryň arap protestlerine dünýäniň beýleki ýerlerinde bolmaly özgerişleriň alamaty diýip garamagy mümkin. Ýöne Merkezi Aziýa ýaly regionlar öňküsi ýaly heniz hem berk kontrollyk astynda” diýip, “Amnesty International” guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa programmasynyň direktorynyň orunbasary Jon Dalhuisen aýdýar.Türkmenistan we Özbegistan
Mysal üçin, Türkmenistan 2010-njy ýylda informasiýanyň bütinleý diýen ýaly kesilen ýurdy boldy. Žurnalistler berk çäklendirmelere sezewar edildi. Aktiwistler açyk hereket edip bilenok. Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow sentýabrda howpsuzlyk güýçlerini Türkmenistany “garalaýanlara”, halkyň agzybirligini bozmaga synanyşýanlara garşy göreş alyp barmaga çagyrdy.
2010-njy ýylyň dowamynda Türkmenistan başgaça pikirlenýänleriň basylyp ýatyrylýan ýurdy bolup galdy. Adam hukuklaryny goraýanlaryň diňe az sanlysy ýurtda açyk iş alyp baryp bildi.
“2010-njy ýylyň dowamynda Türkmenistan başgaça pikirlenýänleriň basylyp ýatyrylýan ýurdy bolup galdy. Adam hukuklaryny goraýanlaryň diňe az sanlysy ýurtda açyk iş alyp baryp bildi. Olar ýurduň içinde alyp baran işleri üçin ýurduň daşynda-da ezýet-azar bilen ýüzbe-ýüz boldular. Ýurtda bolýan wakalary habar berenligi, häkimiýetleri tankytlanlygy üçin žurnalistlere berilýän ezýet-azar, olary gorkuzmak dowam etdi. Bu daşary ýurt mediasyna işleýänleri hem öz içine alýar” diýip, Dalhuisen aýdýar.
Dalhuiseniň aýtmagyna görä, Türkmenistanda jemgyýetiň hasaba alynman, azar görýän ýene bir bölegi dini toparlar. “Birçak gürüm-jürüm edilen adamlaryň ýagdaýyna seretmek babatda bolan öňegidişlikler heniz hem köp däl. Türkmenistan düýpleýin gymyldysyz, adam hukuklary çynlakaý bozulyp, mümkin her bir öňegidişligiň öňi alynýan ýurdy bolup galýar” diýip, Dalhuisen belleýär.
Özbegistan hem 2010-njy ýylda-da Birleşen Milletler Guramasynyň ýörite wekiline adamlaryň gynalmagy babatynda ýurda baryp görmäge rugsat etmedi. Bu ýurt yslamçy diýip hasap edilýän adamlar barada gaty repressiw hereket edýär. Adam hukuklary boýunça aktiwistlere, žurnalistlere ezýet-azar berilýär. Olar urlup-ýenjilýär, türmä dykylýar.
“Özbegistan tankydy sesleriň bogulýan ýurdy. Bu ýurtda öz pikirlerini açyk aýdyp bilýänler gaty az. Kemçilikleri tankytlamaga adam hukuklarynyň bozulmagyny paş etmäge synanyşýanlara ezýet-azar berilýär, öý tussagy edilýär. Olar polisiýa tarapyndan soraga çekilip, urlup-ýenjilýär. Köplenç hem jedelli günä bildirilip, suda çekilýär. Biz Özbegistanda söz erkinliginiň, ýygnanmak erkinliginiň dowamly bozulýandygyny görýäris. Öňegidişlige, gelejege bolan umyt gaty az” diýip, Dalhuisen aýtdy.


text:
Sişenbe güni BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-Mun geçen hepde Gaza sektoryna barýan gumanitar gämä Ysraýylyň harbylarynyň eden hüjümi bilen baglanyşykly waka boýunça derňewlere halkara guramalarynyň wekilleriniň hem gatnaşmagyna Ysraýylyň razylyk bermegine çagyryş etdi.
Ban Ki-Mun halkara wekilleriniň gatnaşmagynda geçiriljek derňewleriň has ynamdar, bitarap we açyk netijeleri berjekdigine ynanýandygyny aýtdy.
31-nji maýda 9 adamyň ölümine getiren bu hüjümiň yzy bilen BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşem bu waka boýunça düýpli derňewleriň geçirilmegine çagyryş edipdi.
Şu hepdäniň duşenbe güni eden çykyşynda Ysraýylyň wise-premýeri Silwan Şalom ýurduň hökümetiniň bu wakalary derňemekligiň dürli wariantlaryna garaýandygyny hem-de bu ugurda Amerikanyň Birleşen Ştatlary we Birleşen Milletler Guramasy bilen gepleşikler alyp barýandygyny aýtdy.


text:
Ukrainanyň Baş prokuraturasy öňki premýer-ministr we oppozisiýa liderleriniň biri Ýuliýa Timoşenkonyň ýurtdan çykmagyna rugsat etdi.
Baş prokuraturanyň metbugat gullugynyň beren habaryna görä, Timoşenko Ýewropanyň halk partiýasynyň Sammitine gatnaşmak üçin Brýussele gitmäge rugsat berilmegini sorady. Onuň haýyşy ýerine ýetirildi.
Ýuliýa Timoşenko premýer-ministr bolan döwründe wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanandygy baradaky jenaýat işi boýunça derňew geçirilýändigi üçin öň Ukrainany terk edip bilmeýärdi.


text:
Russiýanyň “Kommersant” atly tanymal gündelik neşiriniň baş redaktory wezipesinden çekilýär.
Weteran žurnalist we 1992-nji ýyldan bäri “Kommersant” neşirinde dürli wezipelerde işlän Mihail Mihailin “döredijilik işlerini dowam etdirmek üçin işine arakesme berýändigini” aýtdy.
“Kommersant” neşiriniň baş direktory Pawel Filenkow Mihailiniň wezipeden çekilmegi “bilelikde gelnen kararyň” netijesinde amala aşyryldy diýdi.
Mihailiniň wezipesine “Kommersant-Walýuta” atly hepdelik neşiriň başlygy Sergeý Ýakowlewiň gelmegine garaşylýar.
Ýakynda “Kommersant” neşirinde Günbataryň sanskiýalaryna gaýtawul bermek barada döwlet eýeçiligindäki “Rosneft” energiýa kompaniýasynyň Kremle çagyryş edendigi barada maglumatlar çap bolupdy. Mihailiniň wezipesinden çekilmegi, çap edilen bu maglumatlar dogrusynda “Kommersanda” garşy sud işiniň gozgaljakdygy barada “Rosneft” kompaniýasynyň eden duýduryşlarynyň yzýanyna gabat geldi.


text:
Obamanyň administrasiýasynyň milli howpsuzlyk strategiýasynda Buş döwründen tapawutlylykda global hyzmatdaşlyk we berk diplomatiýa bil baglanylýar. Maksat harby güýje daýanmak zerurlygyny çäklendirmek.
Täze dokumentde howpsuzlyk we ykdysady düzgün-nyzamyň arasyndaky baglanyşyga hem uly ähmiýet berilýär. 52 sahypalyk dokumentde ýadro ýaraglarynyň ýaýramagyndan tutup, internet urşuna çenli özara berk baglanyşykly, çylşyrymly häzirki zaman dünýäsine howp salmagy mümkin ýagdaýlar suratlandyrylýar.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillary Klinton 27-nji maýda Waşingtonyň Brookings Institutynda eden çykyşynda bu strategiýada howpsuzlygyň toplumlaýyn çäreleriň özenini emele getirýänligini nygtady.
“Bu göwrümli milli howpsuzlyk strategiýasy. Ol biziň içerdäki güýjümizi, watanyň howpsuzlygyny üpjün etmek baradaky borçnamamyzy, milli goranyş we daşary syýasatymyzy integrirleýär. Sözüň gysgasy, bu strategiýa milli bähbitlerimizi ilerlerdip, umumy problemalary çözmek üçin Amerikanyň ýolbaşçylygyny güýçlendirmek hem ondan peýdalanmak barada” diýip Klinton aýtdy.
Harby güýç ulanmagy çäklendirmek
Öňki administrasiýanyň strategiýasynda howpuň öňüni almak üçin uruş ündelýärdi. Häzirki strategiýada bolsa, Birleşen Ştatlaryň ilkinji bolup, zarba urmak ýa harby güýç ulanmak zerurlygyny çäklendirmek göz öňünde tutulýar. Ýöne “harby güýç asla ulanylmaz” diýlenok.
“Güýç ulanmak zerur bolan ýagdaýynda uruşdan öň, başardan ýerinde, biz beýleki mümkinçilikleriň ählisini synap göreris. Bu işi etmek bilen etmezligiň harajatyny we howplaryny pugta ölçäris” diýip, dokumentde aýdylýar.
Oppozisiýada durýan Respublikanlar: “Obamanyň strategiýasynda harby güýjüň nygtalmazlygynyň Birlşen Ştatlara zyýan ýetirmegi mümkin” diýýärler.
Hanym Klinton eden çykyşynda muňa hem jogap berdi: “Biziň güýjümiz azalanok. Ýöne biz bu güýji dürli ýollar bilen ulanmaly. Häzir ony göni ulanmakdan çylşyrymly, kyn ulanyşa, gytaklaýyn güýç we täsiri garyp ulanmaga ýykgyn edilýär”.
Howpsuzlyk we ykdysadyýet
Obamanyň strategiýasynda howpsuzlyk bilen ykdysady ýagdaýyň arasyndaky baglanyşyk barada hem durlup geçilýär. Bu aýratyn-da maliýe krizisi doly sowulman, iki urşa pul gidýän häzirki wagtda möhüm.
Klinton öz çykyşynda maliýe problemalarynyň çözülmezliginiň ýurduň dünýadäki ornuna zyýan ýetirmeginiň mümkinligine ünsi çekdi: “Bileşen Ştatlar daşarda güýçli boljak bolsa, içerde güýçli bolmaly. Biz ynam bilen ýolbaşçylyk etmeli. Öz ýurdumyzda güýç hem täsirli bolmaga ýagdaý döretmeli”.
Täze howpsuzlyk strategiýasynda ýadro programmalary barada Eýran bilen Demirgazyk Koreýa hem duýduryş berilýär.


text:
ÝHHG sebitiniň graždan aktiwistleri Türkmenistanyň türmelerinde on ýyl bäri ýitrim bolan adamlar barada maglumat berilmegini talap edýärler.
"Crude Accountability" guramasynyň ýerine ýetiriji direktory Keýt Wotersiň 5-nji oktýabrda metbugat üçin ýaýardan beýanatynda şeýle diýilýär: "Graždan aktiwistleri şu hepde Warşawada, Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň (ÝHHG) Ynsançylyk kadalaryny durmuşa ornaşdyrmak baradaky ýyllyk duşuşygynda “Olaryň diridigini subut et” atly kampaniýa başladylar."
Bu kampaniýanyň öňüni “Graždan raýdaşlygy platformasy” (Civic Solidarity Platform), “Açyk hasabatlylyk” (Crude Accountability), “Demokratiýanyň we adam hukuklarynyň ösüş merkezi” (Center for the Development of Democracy and Human Rights), “Azatlyk dosýeleri” (Freedom Files), Norwegiýanyň Helsinki komiteti ýaly guramalaryň agzalary çekýärler.
Şeýle-de beýanatda bu kampaniýa “Memorial” adam hukuklary merkezi, “Human Rights Watch” ýaly halkara hukuk toparlarynyň goldaw berýändigi aýdylýar.
“Olaryň diridigini subut et” kampaniýasy Türkmenistanyň hökümetinden 2002-nji ýylyň noýabrynda prezident Nyýazowyň janyna kast etmek synanyşygy diýilýän iş bilen baglylykda tutulan onlarça şahsyýetiň türmelerde ýitirim edilmegi boýunça hasap soramak üçin edilýän bir tagalla bolup durýar.
“Biziň kampaniýamyz türkmen hökümetinden ýönekeýje bir talap edýär – olaryň diridigini subut et diýýär” diýip, “Crude Accountability” guramasynyň ýerine ýetiriji direktory Keýt Woters aýtdy.
“Türkmenistan BMG-niň Ählumumy döwürleýin synynda uzak möhletli türmä basylanlara aklawçy, saglyk hyzmaty elýetrliligini döretmek, olara maşgala agzalary bilen duşuşmaga rugsat bermek baradaky rekomendasiýalar bilen razylaşdy, biziň kampaniýamyzyň hem talap edýäni şular. Olar barada on ýyllap maglumat berilmezligi, gönüläp aýdylanda, şol tussag edilen adamlaryň maşgala agzalary üçin gynag bolup durýar” diýip, Woters sözüniň üstüni ýetirdi.


text:
Orsýet Ýewropa akdyrýan gazynyň Ukrainanyň üstünden geçmezligi üçin Gara deňizde suwasty “Günorta akym” gazgeçirijisini gurýar. Emma şu hepdede Bolgariýanyň eden beýannamasy Orsýetiň bu gazgeçirijisiniň öňüni petikledi.
Ukrainadaky krizisiň döreden öňünden çak edilmedik netijeleriniň biri Orsýetiň Ýewropa gaz akdyrmak üçin Ukrainanyň daşyndan aýlanyp geçmeli “Günorta akym” gazgeçirijisini çekmek planlarynyň öňüne böwet boldy.
“Günorta akyma” näme boldy?
Bolgariýa proýekte gatnaşmak boýunça tender bäsdeşligini togtadýandygyny yglan edensoň, Orsýetiň “Günorta akym” gazgeçirijisiniň Ýewropada kenara çykjak nokadyna degişli işler ýatyp galdy.
Bolgariýanyň premýer-ministri Plamen Oreşarski 8-nji iýunda garaşylmadyk beýannama bilen çykyş edýänçä, Orsýetiň Ýewropa ýylda 63 milliard kubometr gaz akdyrmaga ukyply gazgeçirijisiniň proýekti hiç hili kynçylyksyz durmuşa geçirilýärdi.
Orsýetiň “Gazprom” kompaniýasy tarapyndan maliýeleşdirilýän bahasy 45 milliard dollarlyk bu gazgeçiriji Orsýetiň Gara deňzindäki kenarynyň Beregowaýa diýilýän ýerinden başlanyp, Bolgariýanyň Burgas şäherinde tamamlanmalydy. Bu ýerde “Günorta akym” planlaşdyrylan beýleki gazgeçirijilere birigip, Balkan ýarymadasynyň üstünden regionyň döwletlerine we Italiýa hem Awstriýa gaz akdyrmalydy.
Sofiýanyň häzirki beýannamasy Moskwanyň gazgeçirijisiniň ykbalyny petige diredip, geljegini sorag astynda goýýar.
Bolgariýanyň kararyna näme sebäp boldy?
Bolgariýanyň karary 8-nji iýunda ABŞ-nyň üç senatorynyň Sofiýa eden saparynyň dowamynda yglan edildi. Şol bir wagtda-da Bolgariýa ençeme aýdan bäri Brýussel tarapyndan hem basyş edilip gelinýär.
Senatorlar Jon Makkeýniň (John McCain), Kristofer Murfynyň (Christopher Murphy) we Ron Jonsonyň (Ron Johnson) Bolgariýanyň agzalýan gazgeçirijiniň gurluşygy üçin tender bäsdeşliginde Orsýetiň “Stroýtransgaz” kärhanasyny saýlap tutmak ähtimallygy bilen baglanyşykly hem aladalanma bildirendikleri aýdylýar.
Waşington, eger Sofiýa “Stroýtransgazy” saýlap alsa, konsorsiuma gatnaşýan bolgariýaly şirketleriň-de sanksiýalara duçar boljagyny öňünden duýdurdy.
Şol bir wagtyň özünde-de Ýewropa Bileleşigi Bolgariýanyň proýekt boýunça hyzmatdaşlygyny togtatmagy üçin oňa basyş edipdi we bu hereketini Ýewropa Komissiýasynyň “Gazpromyň” proýekte gatnaşygynyň üstünde Moskwa bilen özara dawasyna salgylanypdy.
“Günorta akym” proýektiniň Bolgariýa degişli böleginiň 50%-i “Gazpromyň” paýyna düşýär.
Britaniýanyň energiýa meseleleri boýunça Oksford institutynda Tebigy gaz boýunça barlag programmasynyň müdiri Jonatan Stern (Jonathan Stern) Bolgariýanyň ençeme aýlap Brýusseliň “Gazprom” bilen bagly aladalanmalaryna gulak gabartmandygyny aýtdy.
“Ýewropa Bileleşigi ”Günorta akym” proýektiniň energiýa boýunça gol çekilen hökümetara ylalaşyklaryň üçünji toplumyna laýyk gelmeýändigini we üçünji bir tarapyň elýeterliligi ýaly möhüm prinsiplere ters gelýändigini aýdýar. Şeýlelikde munuň esasynda ÝB Bolgariýany Orsýetiň turbasynyň gurluşygyna gatnaşmagy bes etmäge ündeýär. Bu tagallalar ozal üstünlikli bolmandy, emma ABŞ-nyň senatorlarynyň sapary netije berene meňzeýär” diýip, Stern aýdýar.
“Günorta akymyň” Ukrainadaky krizise nähili gatnaşygy bar?
Şu günki gün Orsýet Ýewropa satýan gazynyň ýarpysyny Ukrainanyň üstünden akdyrýar. Şu nukdaýnazardan gurluşygy 2012-nji ýylda başlanyp, 2015-nji ýylda tamamlanmagy göz öňünde tutulan “Günorta akym” proýekti Orsýetiň öz gazyny Ukrainanyň üstünden doly akdyrmazlygyna mümkinçilik berýär.
Eger “Günorta akym” gurlup gutarsa, Ukrainanyň pozisiýasy Moskwanyň öňünde has gowşar diýip, Energiýa ösüşi fondunyň müdiri Sergeý Pikine salgylanyp, “Moskow Times” gazeti ýazýar. Pikiniň pikirine görä, “ABŞ we ÝB muny islemeýärler”.


text:
Azerbaýjanyň häkimiýetleri, hökümeti tankytlanyndan soň, daşary ýurtdaky ozalky diplomaty tussag etmäge çalyşýarlar.
Ýewropa Bileleşigindäki Yslam hyzmatdaşlyk missiýasynyň ozalky başlygy Arif Mammadow azeri hökümetini Bakuwda bolan heläkçilikli kwartira ýangynyndan soň tankyt etdi.
Azerbaýjanyň baş prokuraturasy Arif Mammadowyň ogurlykda, wezipeden bikanun peýdalanmakda, galplykda güman edilýändigini aýdýar. Prokuraturanyň 12-nji awgustdaky beýanatynda Mammadowyň býujet fondlaryny nädogry ulanyp, dokumentleri galplaşdyryp, 2007-2012-nji ýyllarda onlarça müň ýewro döwlet puluny ogurlandygy aýdylýar.
Mammadowyň feýsbukda ýerleşdiren makalasynda 19-njy maýda bolan ýangyn sebäpli hökümet we Baku şäheriniň häkimiýetleri tankytlanýardy. Bu ýangynda 15 adam ölüpdi.


text:
Has atlaryň ilki harpy baş harp bilen ýazylýar. Bu kada, esasan aşakdaky ýalydyr.
Adam atlarynyň, familiýalarynyň we adynyň deregine ulanylýan lakamlarynyň ilki harpy baş harp bilen ýazylýar.
Aman, Gurbanow, Annageldi, Çaryýew, Zelili, Mätäji, Pyragy.
Şu hili atlar we lakamlar tirkeşdirilip ulanylanda, olaryň aralaryna defis goýulmaýar.
Magtymguly Pyragy, Seýitnazar Seýdi, Mämmetweli Kemine.
Haýwanlara dakylýan atlaryň ilki harpy baş harp bilen ýazylýar.
Akbaý, Akbilek, Garagör, Sakar, Gyrat
Geografik atlaryň, meýdançalaryň, köçeleriň atlarynyň ilki harpy baş harp bilen ýazylýar.
Mary oblasty, Aşgabat şäheri, Köpetdag, Murgap derýasy, Baýkal köli, Azatlyk meýdançasy, Köşi obasy, Fransiýa, Çeleken ýarym adasy.
Söz ýasaýjy goşulmalary kabul edip, has atlyk manysyny ýitiren sözler setir harpy bilen ýazylýar.
aşgabatly, köşüli, garagumly, marksism.
Soňuna -syz, -siz, -daky, -däki goşulmalary goşulan has atlar bu bellige girmeýär, olaryň ilki harpy baş harp bilen ýazylýar.
Aşgatabatdaky mekdep; Meretdäki kitap; Sen Gözelsiz gezelenje gitme.
Planetalaryň, asman jisimleriniň atlarynyň ilki harpy baş harp bilen ýazylýar.
Ýer, Aý, Gün, Mars, Ýedigen, Demirgazyk ýyldyzy.
Baýramlaryň we belli taryhy wakalaryň adyny bildirýän sözleriň birinji sözüniň ilki harpy baş harp bilen ýazylýar.
Täze ýyl, Birinji maý.
Eger-de şeýle atlaryň düzümindäki tertip sanlar sifr bilen berilse, onuň yzyndaky sözüniň ilki harpy baş harp bilen ýazylýar.
8-nji Mart, 9-njy Maý.
Käbir halkara guramalarynyň adyny aňladýan sözleriň (kömekçi sözlerden başgasynyň) ilki harpy baş harp bilen ýazylýar.
Birleşen Milletler Guramasy, Gyzyl Haç we Gyzyl Ýarymaý Jemgyýeti.
Sözlemleriň birinji sözüniň ilki harpy baş harp bilen ýazylýar.
Goşgularyň her setiriniň ilki harpy baş harp bilen ýazylýar.
Käwagtlar goşguda sözlem düzülişiniň aýratynlygyna garap bu düzgünden çykmalar hem bolup biler.
Stilistik maksatlar bilen baglylykda Watan, Azatlyk, Siz ýaly sözler baş harplar bilen-de ýazylyp bilner.


text:
2010-njy ýyl boýunça biznesi alyp barmak babatda çap edilen hasabatda laýyklykda 2008-2009-njy ýyllarda telekeçiligi ösdürmek maksady bilen 131 ýurtda reformalar geçirilipdir. Bu bolsa täze rekord diýlip, Halkara maliýe korporasiýasynyň Bütindünýa banky bilen bilelikde ýaýradan hasabatynda aýdylýar.
“2010-njy ýylda biznesi ýöretmeklik. Kyn döwürde geçirilýän reformalar” diýlip atlandyrylan bu doklatda barlaglaryň jemi 183 ýurtda geçirilendigi aýdylýär.
287 reforma gecirilipdir
Bu hasabatda berilýän maglumatlara görä, dünýa möçberinde ýüze çykan maliýe krizisine garamazdan, barlag geçirilen ýurtlaryň dörtden üç böleginde 2008-nji ýylyň iýunyndan 2009-njy ýylyň maýy aralygynda jemi 287 reforma geçirilipdir. Bu bolsa, geçen ýylky görkezijilerden 20% ýokary diýlip, habar berilýär.
Telekeçilige amatly şertler döredilen ýürtlaryň arasynda Singapur, ynha indi dört ýylyň dowamynda ilkinji orny eýeläp gelýär. Ikinji orunda Täze Zellandiýa ýerleşdirilipdir. Emma reformalaryň iň aktiw geçirilýän ýurtlarynyň hataryna esasan ösýän ýurtlaryň girýändigi aýdylýar.
Bütindünýa bankynyň maliýe hem hususy pudaklarynyň ösdürilmegi bilen bagly problemalar toparynyň Wise-prezidentiniň wezipesini ýerine ýetirýän Penelopa Brookyň aýtmagyna görä, bu hili hasabatlar 2004-nji ýylda çap edilip başlaly bäri şu ýyl geçirilen reformalaryň sany iň ýokary bolan ýyldyr.
Reformalaryň iň köp geçirilen regiony
Reformalaryň iň köp geçirilen regiony ýene-de Gundogar Ýewropa bilen Merkezi Aziýa regiony bolandygyny spesialist aýdýar. Ýagny, Bütindünýä bankynyň wekiliniň aýtmagyna görä, bu regiondaky 27 ýurduň 26-da telekeçiligiň işini aňsatlaşdyrmak ugrunda iň bolmanda bir reformanyň geçirilendigi hasaba alnypdyr.
Bu reformalaryň esasan hususy we beýleki formadaky kärhanalary döretmek we bu baradaky işleri ýöretmek prosesiniň ýeňilleşdirilmegine gönükdirilipdir. Şeýle-de, bu reformalar emläk hukugyny pugtalandyrmak, kärhanalaryň bankrota üçramagy bilen bagly proseduralary kämilleşdirmek, kommersial dawalary sazlaşdyrmak ýaly meseleleri öz içine alypdyr.
Reformaçy ýurtlaryň ilkinji onlugyna Täjigistan hem Moldowa, Gyrgyzystan, Belarus, Liberiýa, Birleşen Arap Emirlikleri, Müsür, Ruanda, Makedoniýa hem Kolumbiýa we beýlekiler girýärler.
Bu mesele boýunça barlag geçirilen ýurtlaryň sanawyna Türkmenistan goşulmandyr.
Bu hasabatda barlag geçirilen ýurtlardaky howpsuzlyk, makro-ykdysady durnuklylyk, parahorlygyň ýaýramagy, kwalifisirlenen işgärleriň derejesi hem-de maliýe ulgamynyň durnuklylygy ýaly faktorlara baha berilmedi diýlip, Bütindünýä bankynyň beren maglumatynda aýdylýar.


text:
Türkmenistanyň Hindistandaky ilçihanasy Jawaharlal Neru adyndaky uniwersitetiň ýanyndaky Ýüpek ýoly barlag maksatnamasy bilen bilelikde “2015-nji — Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly: Türkmenistan we Hindistan — Ýüpek ýoly sebitinde parahatçylygyň we ösüşiň hatyrasyna” şygary astynda halkara maslahatyny geçirdi.
Maslahatyň işine belli türkmen we hindi alymlarynyň, syýasy synçylarynyň, taryhçylaryň 40-dan gowragy gatnaşdy.
Çärede çykyş edenler Türkmenistanda yglan edilen Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly, şeýle hem energetika howpsuzlygy, ulag-kommunikasiýa meseleleri barada gürrüň berdiler.
Maslahat bilen ugurdaş türkmen ilçihanasy fotosuratlarynyň we amaly-haşam sungatynyň sergisini gurady, ol çärä gatnaşyjylar hem myhmanlar tarapyndan ýokary baha mynasyp boldy.
Maslahatda türkmenistanly sungat ussatlarynyň baýramçylyk konserti we dabaraly kabul edişlik bilen tamamlandy.


text:
Penşenbe güni Türkmenistanda prezidentiň hem gatnaşmagynda Ministrler kabinetiniň nobatdaky mejlisi geçirildi.
Maslahatyň dowamynda, beýleki meseleler bilen bir hatarda Merkezi Garagumda “Bereketli Garagum” atly döwlet tebigy goraghanasyny döretmek barada-da gürrüň edildi.
Prezident G.Berdimuhamedow “Bereketli Garagum” goraghanasyny döretmek boýunça giň möçberli täze taslamanyň ähmiýetini belläp, degişli karara gol goýdy.
Şol bir wagtda ýerli synçylar Garagum çölüniň ekologiki ýagdaýy bilen bagly ýörite çäreleriň geçirilmelidigini belleýärler. Bu mesele boýunça aşgabatly syýasy aktiwist Nurberdi Nurmämmedowyň beren gürrüňlerini diňlemek üçin, aşaky düwmä basyň.


text:
Şu gün Berlinde NATO agza 28 ýurduň daşary işler ministrleriniň iki günlük maslahaty tamamlandy. Onda ýaranlygyň Liwiýadaky nobatdaky strategiýasy barada gürrüň edildi.
Muammar Kaddafiniň goşunyna garşy howadan edilen hüjümler liwiýaly gozgalaňçylara kömek maksady bilen edildi.
NATO-nyň Baş sekretary Anders Fog Rasmussen entek Kaddafiniň güýçleriniň asuda ilata hüjümlerini dowam edýändigi üçin, ýaranlyk howadan hüjümlerini dowam etdirer diýdi.
“NATO we onuň Arktikadan tä Arap deňzine çenli ýaranlary BMG-niň 1973 belgili rezolýusiýasyny deňiz we howa ýollary arkaly goldamak üçin işleýärler. Biziň maksadymyz Liwiýanyň halkynyň howpsuzlygyny üpjün etmek” diýip, Rasmussen belledi.
NATO-nyň duşuşygyndan öňinçä Amerikanyň döwlet sekretary Hillari Klintonyň aýtmagyna görä, NATO Kaddafiniň dolandyryşyny soňlamak üçin birleşdi.
Düýn Fransiýa we Beýik Britaniýa Liwiýadaky harby hüjümleri güýçlendirmegi öňe sürdiler. Bu barada Fransiýanyň prezidenti Nikolva Sarkoziniň we Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameruoyň Pariždäki gepleşiklerinden soň ýaýradylan bilelikdäki beýannada aýdylýar.
Şu gün liwiýaly gozgalaňçylar öz ellerindäki ýeke-täk şäher Misurata Kaddafiniň güýçleriniň raketa atandygyny aýtdy.


text:
Birleşen Ştatlaryň we beýleki Günbatar ýurtlarynyň boýkotyna garamazdan, ýigrimi çemesi dünýä lideri 9-njy maýda II Jahan urşunda gazanylan Ýeňiş mynasybetli guralýan uly parada gatnaşmak üçin Orsýete geldi.
Bu paradda Orsýet özüniň harby kuwwatyny orta çykarýar, aldym-berdimli taryhy söweşleriň gaýtadan janlandyrylan sahnalary bilen, Gyzyl meýdandaky parada 16 müň esger, soňky nesil Armata tanklaryndan başlap, 143 sany söweş uçary gatnaşýar.
Moskwa wagty bilen ir sagat 10-da başlanan parad ýaranlykdaky güýçleriň Nasistik Germaniýadan üstün çykmagynyň 70 ýyllygyna bagyşlanan hem bolsa, Orsýet ol ýeňşi köplenç özüniňki edip görkezýär.
Hasaplamalara görä, Sowet Soýuzy bu uruşda beýleki ýurtlara garanda has kän ýitgi çekdi, ýagny 26 million adam ýitirdi.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin paradyň öňüsyrasynda Hytaýyň prezidenti Si Jinpiň bilen duşuşdy, ol Orsýete parada gatnaşmak we söwda şertnamalaryny baglaşmak üçin geldi.
Putin bu pursaty Orsýetiň ykdysady gatnaşyklar meselesinde Aziýa tarap ýykgyn edýändigini nygtamak üçin ulandy, sebäbi Günbataryň, Ukrainadaky agressiýasy sebäpli, Moskwa bilen ykdysady gatnaşyklaryny doňduranyna bir ýyldan gowrak wagt boldy.
"Biz tutuş rus halkynyň ýeňiş baýramyny gutlaýan wagtynda öz hytaýly dostlarymyzy görmäge örän şat» diýip, Putin iň täsirli dünýä liderleriniň bu çärä gatnaşmaýanlygyna kakdyryp aýtdy.
Günorta Afrikanyň prezidenti Jakob Zuma we Serbiýanyň prezidenti Tomislav Nikoliç Orsýete 8-nji maýda gelse, Hindistanyň prezidenti Pranab Mukherjeýe 7-nji maýda geldi.
Günbatar liderleri, käbirleriniň geçen ýyllarda edişi ýaly, bu çärä gatnaşmajaklaryny aňlatdylar. Olar Orsýet bilen, Ukrainadaky krizis zerarly, ýiti gapma-garşylykda durýarlar.
Diňe german kansleri Angela Merkel, gül goýuş dabarasyna gatnaşmak we Putin bilen gepleşmek üçin, 10-njy maýda gelmäge razylyk berdi.
Putin golaýda telewideniýe arkaly bütin ýurt bilen sorag-jogap alşanda, Günbataryň bu äsgermezligini ret etdi we günäni Waşingtonyň üstüne atdy.
“Käbirleri ýöne gelmek islemeýär, emma käbirleriniň gelmegine «Waşington apparatçikleri» rugsat bermeýär, olar «ýok, bolmaz» diýýärler, ýogsam köpüsi gelmek isleýär» diýip, ol aýtdy.
Kubanyň prezidenti Raul Kastro, Wenezuelanyň prezidenti Nikolas Maduro, Zimbabwäniň prezidenti Robert Mugabe, Müsüriň prezidenti Abdel Fattah al-Sisi ýaly uzak wagt bäri ýaranlykdaky ýurtlaryň ýolbaşçylarynyň ählisi paradda görünmegi planlaşdyrýar.
Dünä liderlerinden bu çäre ýigrimi sanysy, şol sanda BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun, Wetnamyň prezidenti Truong Tan Sang, Çehiýanyň prezidenti Milos Zeman dagy hem gatnaşýar.
Käbir ýurtlar Orsýet bilen Günbataryň arasyndaky bölünişikde iki ýana yraň atýar. Mysal üçin, Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan özüniň parada gatnaşmajakdygyny, emma öz ýerine Moskwadaky türk ilçisiniň gatnaşjakdygyny aýtdy.
Birnäçe ýurt bu gapma-garşylykda özleriniň Orsýetiň tarapynda durýandyklaryny örän açyk etdiler.
"Serbiýe özüniň Russiýa Federasiýasy bilen gatnaşyklaryna hiç wagt zyýan ýetirmez, hatda Ýewropa Bileleşiginiň agzasy bolmak üçinem beýle etmez» diýip, Serbiýanyň prezidenti Nikoliç 8-nji maýda Orsýetiň «Rossiya 24» telekanaly bilen söhbetdeşlikde aýtdy. "Ýewropa Bileleşigi Serbiýa özüniň Orsýet bilen gatnaşyklaryny togtatmak babatda hiç bir şert goýup bilmez» diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Ýeňiş mynasybetli guralýan dabaralaryň, pyýada goşun esgerleriniň, deňizçi esgerleriň, lýotçikleriň we atly goşun esgerleriniň, kazaklaryň eşiklerini geýen adamlaryň gatnaşmagynda, Ikinji Jahan urşundaky sahnalary gaýtadan janlandyrmak bilen, 2014-nji ýylda Soçide geçirilen Gyşky Olimpiýa oýunlaryndaky çäreler bilen bäsleşjekdigi aýdyldy.
Orsýetiň we onuň ýaran ýurtlarynyň harby birikmeleriniň gatnşamagynda geçirilýän parada tomaşa etmek üçin Gyzyl meýdana 2300 çemesi adam çagyryldy.
Putin paraddan öň ozalky sowet respublikalaryndan gelen GDA liderleri bilen duşuşdy. Ol bu ýurtlar bilen Ýewropa Bileleşigine çalymdaş ykdysady ýaranlyk gurmaga çalyşýar.
Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýew geçen aý geçen bir taraply saýlawda bäşinji möhlete prezident saýlanaly bäri, daşary ýurda birinji saparyny amala aşyrýar.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Indoneziýanyň polisiýasy 5-nji iýulda polisiýa merkezine hüjüm edip, özüni partladan we bir polisiýa ofiserini ýaralan motosikletli hüjümçiniň “Yslam döwleti” atly söweşiji topar bilen ilteşigi bolmakda güman edilýän gaçgaklykdaky adamdygyny aýdýar.
Polisiýa mundan alty aý ozal Surakarta sebitindäki söweşiji öýüne edilen reýdde şübheli Nur Rohmanyň howpsuzlyk güýçleriniň elinden ussatlyk bilen sypandygyny belleýär.
Bomba ýasaýan Rohmanyň Siriýadaky “Yslam döwleti” topary bilen işleşýändigine ynanylýardy diýip, polisiýa nygtaýar.
Nur Rohmanyň Surakarta polisiýa departamentiniň daşyna baryp, oňa polisiýa ofiseri golaýlaşan mahaly özüni partladandygy habar berilýär.


text:
Pakistanyň Peşawar şäheriniň uniwersitetiniň ýolbaşçylary ýetginjek gyz aktiwist Malala Ýusufzaýyň kitaby boýunça dabaranyň ýatyrylmagyny howpsuzlyk sebäpleri bilen düşündirdiler.
Ýewropa Parlamentiniň 2013-nji ýyl boýunça Saharow baýragyna eýe bolan Malala “Talyban” hereketine garşy durmakda halkara simwoly hasaplanýar. Malala Ýusufzaý Pakistanda gyzlaryň bilim almak hukugynyň ugrunda çykyş etmegi sebäpli “Talyban” hereketiniň hüjümine sezewar edilip, agyr ýaralanypdy.
Beýik Britaniýada ýaşaýan Malalanyň Pakistanda öz kitabynyň köpçülige hödürlenmegi boýunça geçirilmegi göz öňünde tutulan we yzýany ýatyrylan dabara gatnaşmajagy aýdylypdy. Noýabr aýynda Pakistanda hususy mekdepleriň birnäçesinde Malala Ýusufzaýyň kitaby gadagan edilipdi, onuň mazmuny “Pakistana garşy, yslama garşy” diýilip atlandyrylypdy.


text:
Prezidenti Petro Poroşenko Ukrainanyň Krymyň elektrik üpjünçiligini bir aýa golaý wagtlap dowam eden bidüzgünçiliklerden soň dikeltmäge taýýardygyny, emma munuň üçin Orsýet tarapyndan anneksiýa edilen ýarymadanyň Ukraina gaýtadan goşulmalydygyny aýtdy.
“Biz Kryma elektrik energiýasyny bermäge taýýar ol Ukrainanyňky. Siz isleseňiz ony alyp bilersiňiz. Bolmasa, biz Ukrainanyň Krym bilen bagly bütewüliginiň dikeldilmegine garaşarys” diýip Poroşenko 14-nji ýanwarda aýtdy.
Orsýet 1-nji ýanwarda möhleti dolan şertnamany dikeltmek üçin Ukrainanyň öňe süren şertlerine boýun bolmakdan ýüz öwürdi.
Krymyň ýaşaýjylary 22-nji noýabrda Ukrainadan barýan esasy elektrik liniýalarynda dörän näsazlyklardan soň elektrik energiýasynyň ýetmezçiligi bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar.


text:
Şwesiýanyň içeri işler ministri Anders Igeman (Ygeman) öz ýurdunyň gelýän ýyllarda 60-80 müň aralygyndaky oturym soraýjyny deportasiýa etmeginiň ahmaldygyny aýtdy.
Igeman «Dagens Industri» gazetine häzir oturym soraýjylaryň 45 prosent töwereginiň arzasynyň ret edilendigini, ýurduň onlarça müň adamy yzyna ibermäge taýýar bolmalydygyny aýtdy.
Geçen ýyl Şwesiýadan 163 müň adam gaçybatalga sorady.
"Meniň pikirimçe, yzyna iberilmeli adamlar 60 müň çemesi bolup biler, emma munuň 80 müňe çenli köpelmegi hem mümkin" diýip, Igeman aýdypdyr.


text:
Uzaga çeken we jedelli saýlawlar yzda galyp, häzirki prezident Hamid Karzaýyň ýeňis gazanandygy yglan edilende, köp sanly owganlylar uludan demini aldylar.
Ýeňiş dabarasy örän seýrek ýerlerde geçirildi. 2-nji noýabrda Karzaýyň ýeňiş gazanandygy yglan edilende, Hyratdan gelen biri köçede tans edýän ýaşlaryň arasyna goşuldy.
Hyratly ýigit bu waka barada öz pikirini şeýle beýan etdi: «Biz Owganystanyň ýeňşini gutlamak üçin şu agşam ýyganyşdyk, biz demokratiýanyň we Owganystanyň ýeňşini gutlaýarys. Karzaýyň ýa-da Abdyllanyň biziň prezidentimiz bolanynyň tapawudy ýok, esasy mesele ýurtda parahatçylygyň ornaşmagy. Ýaşasyn parahatçylyk, ýaşasyn demokratiýa!» diýip, bu owgan ýigidi öz düýgy-düşünjesini beýan edipdir.
Paýtagt Kabulyň çaýhanalarynda adamlar täze kabinet agzalarynyň düzümi we geljekki ýagdaýlar hakynda gürrüň hem jedel edýärler. Owganystanyň konstitusiýasynda täze prezidentiň haçan kasam kabul etmelidigi we kabinet agzalaryny haçan düzmelidigi barada belli möhlet bellenilmändir.
Ýöne köp sanly ýerli we halkara basyşlar bu prosesi tizleşdirip biler. Karzaý parlamentiň öňünde kasam edip, resmi taýdan wezipäni eýelänsoň, ministrleriň parlamentde makullanmak işi başlanar, şonda Karzaýa garşy durjak deputatlar bolup biler.
Gaýgy-aladalar bar
Owganlylar ikinji möhletde-de Karzaýyň edil birinji möhletdäkisi ýaly howpsuzlyk meselesinde ýa-da graždan jemgyýetiniň roluny ösdürmekde onçakly kän iş etmez diýip, gaýgy-alada edýärler.
Ykdysadyýetde käbir ösüşiň bardygyna garamazdan, henizem millionlarça owganystanly BMG-niň kömegine ýa-da bikanun neşe söwdasyndan gelýän gazanja bagly bolup galýarlar. Hökümetiň hatarynda, esasan-da aşaky gatlaklarda, wezipä saýlanan resmileriň arasynda korrupsiýa giňden ornaşan.
Saýlanandan soňra geçiren ilkinji metbugat konferensiýasynda Karzaý ýerli hem daşary syýasat hakynda örän seresaply durup geçdi. Ol täze hökümete ähli owganlaryň gatnaşdyryljagyny aýtdy: «Biziň hökümetimiz Owganystanyň aýnasy bolar, onda her bir owganystanly özüni görüp biler, bu aýnada halka hyzmat edýänleriň üstünlikleri we kemçilikleri görner, şoňa görä biziň hökümetimizden hiç kim özüni gyra çekmez diýip umyt edýärin, hiç kim Owganystanyň syýasy sistemasyndan üzňelikde galmaly däl».
Karzaý şonuň ýaly-da korrupsiýa garşy göreşjegini söz berdi, ýöne nähili göreşjegini mälim etmedi. «Bu problema ýokary derejeli wezpile adamlary üýtgedeniň bilen çözülemz, biz kanunlary gaýta gözden geçireris, kanunlarda nähili problemanyň bardygyny öwreneris hem-de kanunlaryň täze taslamalaryny taýýarlap çykarys» diýip, ol sözüne goşupdyr.
Karzaýyň güýçli tarapy
Karzaýyň hökümetinde ozalky goranmak ministri bolan we häzir Waşingtonyň milli goranyş uniwersitetinde sapak berýän Ali Ahmad Jalili Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde Karzaýa şeýle baha berdi: «Ol parahatçylyk dörediji adam, bu-da onuň güýçli tarapy. Ol Owganystanyň dürli toparlary bilen ylalaşyk gazanmagy başarýar, ýöne şol bir wagtyň özünde öz töwereginde ynamdar topary döretmegi başarman, diňe özüni öwýänleri jemledi» diýip, Jalili aýtdy.
2-nji oktýabrda Amerikan prezidenti Barak Obama Karzaýy gutlap, onuň korrupsiýa garşy göreşde üstünlik gazanmagyny arzuw etdi.


text:
Meşgur sazanda-deprekçi Rişad Şafi şu gün iň soňky ýoluna ugradyldy. 4-njy noýabrda 57 ýaşynda aradan çykan Rişad Şafiniň dostlary, tanyşlary, käbir orsýet sazandalary, Türkmenistanyň Moskwadaky ilçihanasynyň wekilleri we birnäçe žurnalist ony soňky ýoluna ugratdylar.
Rişat Şafi Moskwanyň etegindäki Bogorodskoýe gonamçylygynda jaýlandy.
1996-njy ýyldan bäri Moskwada ýaşan Rişad Şafi şu ýylyň bahar aýlarynda Türkmenistana sapar etdi we Türkmen atlarynyň baýramçylygynda konsert berdi.
“Rişat Şafiniň bu sapary Türkmenistanyň prezidentiniň şahsy çakylygy boýunça amala aşyryldy”, diýip “Watan” atly rus-türkmen dostlugy jemgyýetiniň ýolbaşçysy Maksat Saparmuradow aýtdy.


text:
“Finans” žurnalynyň her ýyl çap edýän Orsýetiň milliarderleriniň sanawynda Moskwanyň öňki häkimi Ýuriý Lužkowyň aýaly Ýelena Baturina öňküsinden 47 orun aşak düşüp, 94-nji ýeri eýeledi. Žurnalyň bellemegine görä, Baturinanyň baýlygy 1,1 milliard amerikan dollaryna deňdir. Bu görkeziji öňki ýyl bilen deňeşdirilende iki esse azdyr. “Forbes” žurnaly geçen ýyl onuň baýlygyny 2,9 milliard dollar diýip kesgitläpdi.
“Forbes” žurnaly geçen ýyl Baturinanyň baýlygyny 2,9 milliard dollar diýip kesgitläpdi.
Geçen hepdede derňewçiler 2009-njy ýylda Moskwa bankynyň paýtagtyň eteginden ýer almak üçin Baturinanyň kompaniýasyna tölän ummasyz puly boýunça geçirilýän derňewiň çäginde Baturinanyň “Inteko” gurluşyk kompaniýasynyň ofisinde barlag işlerini geçirdiler. Bu iş bilen baglanyşykly 440 million dollar barada gürrüň gidýär.
Moskwa şäheriniň administrasiýasy ýokarda ady agzalan bankyň 46,5 prosent aksiýasyny öz elinde saklaýar. Bankyň 20,3 prosenti Lužkowyň köne egindeşi, bankyň baş direktory Andreý Borodine we baş menejeri Lew Alaluýewa degişli.
Şu aýyň başynda Orsýetiň Hasap palatasynyň ýaýradan maglumatynda aýdylmagyna görä, Lužkowyň Moskwa 18 ýyl häkimlik eden döwründe transport pudagynda 7,3 milliard dollar “hyýanatçylykly harçlanypdyr”.
Moskwanyň häzirki häkimi Sergeý Sobýanin Lužkow döwründäki baglanyşylan 100,000 töweregi şertnamany seljermeklige görkezme berdi. Şeýle-de Hasap palatasy Moskwa bankyna we onuň bilen ilteşikli ençeme şirketleriň, şol sanda “Inteko” kompaniýasynyň işi boýunça barlaglary ýola goýdy.
Baturinanyň we Lužkowyň häzir niredidigi belli däl. Çaklamalara görä, olar Orsýeti terk edip, Awstriýada ýaşaýarlar.Maksat näme?
Derňewler bu çäreleri korrupsiýa garşy göreş diýip näçe nygtasa-da, käbir synçylar wakalara başgaça öwüşgin berýärler. Oppozision syýatsatçy Wladimir Milowyň aýtmagyna görä, bu wakalar korrupsiýa garşy göreş däl-de, aglaba has girdejeli serişdelere eýe bolmak bilen baglanyşykly.
"Häzirem basyşlaryň üsti bilen oýun turzup, Baturinanyň elinden onuň biznesini almak, şeýle-de Moskwa bankynyň aksiýalarynyň hümmetini peseldip, ony soň arzan bahadan, başga gerekli ellere bermek ugrunda iş alyp barýarlar. Ýöne, gynansak-da, bular korrupsiýa bilen baglanyşykly hakyky işleri derňemekden we ýokary derejedäki günäkärleri jezalandyrmakdan ötri işler” diýip, Wladimir Milow belledi.
Orsýetiň “Prawoýe delo” (“Hak iş”) partiýasynyň başlygy Leonid Gozman hem Lužkowa, Baturina we olaryň ýaranlaryna edilýän hüjümleriň arkasynda olaryň serişdelerini eýelemek niýetleriniň bardygyny aýdýar.
“Derňewleriň başgaçarak zatlar bilen baglydygyny çaklamak bolýar. Sebäbi, belki, Lužkow käbir zatlary bermekden boýun gaçyrýandyr. Ýa-da bahalary ýokarlandyrmak isleýändir. Emma olaryň ondan emläkleri arzan ýa-da mugtuna almak isleýän bolmaklary mümkin. Olar ýa sen bu zatlary berersiň ýa-da aýagyňy sallap, türmä gidersiň diýip, oňa we onuň toparyna düşündirýärler. Eger-de sen türmä girmeseň, onda seniň dostlaryň ol ýere gider diýýändirler” diýip, Leonid Gozman çäk edýär.
Lužkow geçen ýylyň sentýabrynda şäher häkimi wezipesinden kowulmazyndan öň, Orsýetiň dolandyryjy “Ýedinaýa Rossiýa”, ýagny “Bütewi Orsýet” partiýasynyň ýokary derejeli resmileriniň hataryna girýärdi.


text:
Şu gün Ukrainanyň ozalky premýer-ministri Ýuliýa Timoşenkonyň aklawçysy Timoşenko garşy prokuratura tarapyndan resmi ýagdaýda täze jenaýat işiniň gozgalandygyny mälim etdi.
Adwokat Sergeý Wlasenkonyň aýtmagyna görä, Timoşenko garşy gozgalan jenaýat işi salgyt tölegleri hem-de tebigy gazyň importy bilen baglanyşykly dört sany jenaýat aýyplamasyny öz içine alýar.
Ýakynda, oktýabr aýynda Kiýewiň sudy Ýuliýa Timoşenkony 2009-njy ýylda Orsýet bilen gol çekilen tebigy gaz söwdasy baradaky ylalaşykda öz wezipesinden hyýanatçylykly peýdalananlykda günäli tapyp, ony 7 ýyl türme tussaglygyna höküm edipdi.
Timoşenkonyň özi bu bildirilýän aýyplamalary syýasy matlaba esaslanýan ar alyjylykly çäre diýip häsiýetlendirýär.


text:
Birleşen Ştatlaryň Adalat departamenti kanzasly erkegiň amerikan harby bazasynda ulag bombasyny partlatmak planyny boýun alandygyny aýdýar.
Ol bu işi «Yslam döwleti» toparynyň jeňçilerine kömek etmek niýeti bilen planlaşdyrypdyr.
Federal prokurorlar 3-nji fewralda 21 ýaşyndaky Jon Bukeriň Kanzasda, Manhattandaky Fort Rileý harby bazasynda bomba ýaryp, janyna kast etmegi planlaşdyrandygyny aýtdylar.
Buker öleninden soň görkeziler ýaly wideo düşürip, onda amerikanlara ýüzlenip şeýle diýýär: «Siz öýüňizde otyrsyňyz we bu uruş diňe Yragyň üstünde barýar diýip pikir edýärsiňiz. Şu gün biz «Yslam döwletini» göni siziň işigiňize getireris.»
Jon Buker öz bomba planyny Federal derňew býurosynyň bir agentine gürrüň beripdir we geçen ýylyň aprelinde tussag edildi.


text:
Salam lukman. Men 28 ýaşymda, durmuşa çykanyma hem 8 aý boldy. Göwrämde çaga galanok. Lukmana görnüp, USB-dan geçdim. Mende aýal jyns agzalarynyň sowuklamasynyň we ýumurtgalyklarda kistanyň bardygyny aýtdylar we bejergi bellediler. Men metronidazol, azitromisin, flukonazol, dýufaston, bioselak dermanlaryny ulandym, ýöne entek netijäni göremok. Kista bolsa hem çaga galyp bilermikä?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Ýumurtgalyklarda kistanyň döremegi olaryň gormon bölüp çykarma işiniň bozulandygyndan habar berýär. Şonuň üçin hem ginekolog lukmany bilen bilelikde endokrinolog lukmanynyň hem maslahaty, gerek bolsa bejergisi wajypdyr. Ultrases barlagynda kistanyň görnüşini, ösüş aýratynlyklaryny, jyns gormonlarynyň derejesini anyklap, ýagdaýa dogry baha berip bolar. Kistalaryň käbiri derman bilen bejergiden soň aýrylyp gidýän bolsa, käbiri hirurgiki bejergini talap edýändir. Beýleki tarapdan, kista bolanda hem, aýallyk öýjükleri wagtynda emele gelýän halatynda göwrelilik galyp biler.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Ata-babalarymyzyň, ene-mamalarymyzyň sözlerinden çen tutsaň, ene süýdünden ýeterlik iýmitlenen çagalaryň ösüşleri, beden sagdynlygy, paýhas kämilligi ene süýdüni emmedik çagalardan görnetin tapawutlanýar.
Soňky 20-30 ýylyň dowamynda ekerançylyga doly ornaşdyrylan himiki dökünleriň gök we bakja önümleriniň üsti bilen adam bedenine siňmeginiň netijesinde, adamlaryň saglygy barha gowşaýar.
Nerw, aşgazan we garyn-içege keselleriniň, gan basyşynyň ýokarlanmagy ýaly keselleriň köpelmegi bilen, göwreli zenanlarda çaga düşmegi, beden taýdan gowşak çagalaryň dünýä inmegi ýaly hadysalar köpelýär.
Sagdyn dünýä indi diýlip hasaplanýan çagalaryň hem aglaba böleginde beýni gan basyşynyň ýokarlanmagynyň faktlary ýüz berýär. Ene süýdünden geregiçe iýmitlenip bilmeýän çagalar ýokanç keseller bilen çalt keselleýärler.
Türkmenistanda poliomielit, gyzamyk, gökbogma ýaly ýokanç keselleriň garşysyna çagalara edilýän sanjymlar bolsa lukmanlaryň berk gözegçiliginde bolup, bu gowy netijeleri berýär.
Çagalaryň sagdyn bedenli, aňly-düşünjeli bolmaklary üçin olaryň dünýä inen sagadyndan ene süýdüniň ýeterlik bolmagy möhüm hasaplanýar. Munuň üçin bolsa ýaş eneleriň özleriniň sagdyn bolmagy, sosial taýdan goragly bolmagy, göwrelilik döwrüni asuda geçirmekleri, gowy iýmitlenmekleri, gaýgy-aladadan daşda bolmaklary zerur bolup durýar.
Çagalar üçin medisina hyzmatlary ýeterlik, emma sosial goraglylygyň pesligi sebäpli, çagany iýmitlendirmek üçin käbir enelerde ene süýdüniň ýetmezçilik edýänligi bilen bagly wakalar hem ýüze çykýar. Gury süýtler
Süýdi çagasy üçin ýeterlik bolmaýan eneler bu iýmitleri satyn almaga mejbur bolýarlar.
Eneleriň aglabasy ýöriteleşdirilen çaga iýmitlerini, gury süýtleri ulanmaly bolýarlar. Ylmy taýdan kämilleşdirilen çaga iýmitleri ýokumly bolsa-da, ylmy garaýyşlara görä, olar ene süýdüniň ornuny tutup bilmeýärler. Şeýle-de bolsa, islesek-islemesek, bu iýmitlere zerurlyk hem ýüze çykyp dur.
Süýdi çagasy üçin ýeterlik bolmaýan eneler bu iýmitleri satyn almaga mejbur bolýarlar. Şeýle ýagdaýda bu iýmitleriň bahalarynyň gymmat bolmagy sosial taýdan goragsyz eneleriň olary satyn almagynda kynçylyk döredýär.
Soňky ýyllarda ýurtda dörän işsizlik, neşekeşlik, ýeter-ýetmezçilik, ýaşaýyş jaý meseleleriniň kynçylyklary enelerde ene süýdüniň ýeterlik bolmazlygyna ep-esli derejede täsirini ýetirýär.
Döwlet tarapyndan çaga kömek pullarynyň ujypsyz bolmagy eneleriň sosial taýdan goragsyz bolmagyna getirýär. Üç ýaşaýança berilýän 86 manat 51 teňňe çaga puly 6 aýlyk bala üçin 15 manat 60 teňňä durýan 350 gramlyk 1 gap çaga iýmitiniň diňe 6 gabyny almaga ýetýär, bir gap çaga iýmitini körpeje 3 günde sarp edýär. Şeýle ýagdaýda çagalara berilýän çaga kömek puly körpelere iýmitini diňe ýarym aý almaga ýetýär.
Çagalaryň sagdyn hem kämil ösmekleri üçin olaryň ene süýdünden ganmaklary zerur hasaplanýar. Eneleriň sosial taýdan goragy artdyrylsa, olaryň iş meselesi, jaý meselesi döwlet tarapyndan oňyn çözülip, eneler gaýgy-aladasyz ýaşasalar, dünýä inen çagalar ene süýdüniň ýetmezçiligini bilerlermi?.
Çaga posobiýalarynyň çagalar 10-12 ýaşa ýetýänçä tölenmegine ýaş eneler umyt bildirýärler. Soltan Açylowa Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
Maskogi Krik asylly şahyr Joý Harjo Amerikan Şahyrlar Akademiýasynyň 'subut edilen ussatlyk' üçin berýän Wallace Stevens baýragyna mynasyp boldy.
Amerikan Şahyrlar Akademiýasy 100 müň dollarlyk baýragyň 64 ýaşyndaky Joý Harjo berilýändigini 10-njy sentýabrda yglan etdi.
Şahyrlar Akademiýasy Harjony "arzuwçyl adalat-agtaryjy sungaty", "gaýgy-gamy gözellige", "agyry-ynjyny bejerişe" öwrüp bilýäni üçin öwdi.
Joý Harjo Maskogi/Krik halkyýetiniň halkara derejesinde tanalýan şahyry, ýazyjysy we saksofonçysydyr. Onuň çap etdiren ýedi poeziýa kitaby bir topar sylaga mynasyp boldy. Şeýle-de ol özboluşly saz eserlerinden düzülen we baýrak alan üç albomyň awtorydyr. Harjo Nýu Meksika uniwersitetinde sapak bermeýän wagtlary Honoluluda, Hawaýide ýaşaýar.
Ol bir sözünde "men öz ömrümi halas etmek üçin ýazyp başladym" diýipdi. ýene bir sözünde bolsa "men poeziýany seçip aldym, hakykatda poeziýa meni seçdi" diýipdi. Şeýle-de ol özüniň "rewolýusionerleriň uzak neslinden gelýändigini" aýdypdy.
Onuň ejesi hem aýdym sözlerini ýazypdyr, ýöne ol ejesiniň dört çagany kemala getirmek we iş bilen goşga wagtynyň galmandygyny aýdýar.
Joý Harjo özüni Maskogi halkynyň agzasy hasaplaýar we "Men şahyr, sazanda, hyýalbent we soranjaň" diýýär. "Her bir adam ýaly, men nähilem bolsa bir jogaplary gözleýärin" diýip, ol sözüniň üstüni ýetirýär.
"Dogduk mekanyň saňa göni täsir ýetirýär: ol seniň bedeniňe täsir edýär; ol kollektiw aň-pikire we kollektiw ýürege, kollektiw ruha täsir edýär" diýip, ol aýdýar.
Azatlygyň okyjylaryna şahyryň ilkinji gezek 1983-nji ýylda çap edilen, häzir klassyka hasaplanylýan bir eserini - "Onuň käbir atlary bardy" goşgusynyň iňlisçeden terjimesini hödürleýäris.
Bu goşgy zenan dünýäsini, gyz-gelinleriň iň bir inçe duýgularyny açyp görkezýär. Joý Horjo aýallaryň lapykeçliklerinden, olaryň erkekleriň we jemgyýetiň elinden bendilige salnyşyndan we maýrylyşyndan, emma şonuň bilen birlikde olaryň oýanyşyndan, güýç-kuwwatyndan we söýgüsinden söz açýar.
Onuň atlary bardy, ak çägeden bedeni.
Onuň atlary bardy, gandan çyzlan kartady.
Onuň atlary bardy, derileri ýedi deňziň suwundan.
Onuň atlary bardy, asmanyň gök nurundan.
Onuň atlary bardy, ýüň bilen diş durşuna.
Onuň atlary bardy, toýundan hem döwüljek.
Onuň atlary bardy, dargan gaýadan uçup.
Oň käbir atlary bardy.
Onuň atlary bardy, otly gözli ullakan.
Onuň atlary bardy, dolmuş hem goňras butly.
Onuň atlary bardy, aşa artykmaç gülýän.
Onuň atlary bardy, jäçden jaýa daş salýan.
Onuň atlary bardy keser tygyn ýalaýan.
Oň käbir atlary bardy.
Onuň atlary bardy, enesiniň goltugynda tans eden.
Onuň atlary bardy, güneş bilen özlerin
hemem bedenlerin güjeňlän daşa, ýanan ýyldyzlar ýaly.
Onuň atlary bardy, aý üstünde gijelerne wals oýnan.
Onuň atlary bardy, utanjaň hemem ýuwaş,
öz guranja atýatagna gabalan.
Oň käbir atlary bardy.
Onuň atlary bardy, krik tans aýdym-sazyna aşyk.
Onuň atlary bardy, aglan içgilerniň içine içgin.
Onuň atlary bardy, tüýküren erkek atlara, gorky, dowul eçilen.
Onuň atlary bardy, gorkmaýarys hiç diýen.
Onuň atlary bardy, ýalan sözlän, aldawçy.
Onuň atlary bardy, hakykaty aýdan hemem
dillerinden çyplak bolan.
Oň kabir atlary bardy.
Onuň atlary bardy, özlerine "at" diýen.
Onuň atlary bardy, "ruh" saýan özüni
hemem sesin sem edip, saklan diňe özlerine.
Onuň atlary bardy, ne ady, ne sory bar.
Onuň atylary bardy, gat-gat kitap atlary.
Oň käbir atlary bardy.
Onuň atlary bardy, garaňkyda pyşyrdaýan, çekinýän geplemekden.
Onuň atlary bardy, ümsümlikden gorkup bagyrýan hemem
arwahdan goranmak üçin pyçak göterýän ýanynda.
Onuň atlary bardy, garaşýan öldürilmäge.
Onuň atlary bardy, garaşýan dirilişe.
Oň käbir atlary bardy.
Onuň atlary bardy, dyza çöken islendik halasgäriň öňünde.
Onuň atlary bardy, gymmat baham üçin gutuldym diýýän.
Onuň atlary bardy, halas etjek bolup gelen her agşam,
hemem düşegine münüp, doga-dilege tutan.
Oň käbir atlary bardy.
Oň käbir atlary bardy, söýüpdi.
Oň käbir atlary bardy, ýigrendi.
Ýöne olar şol bir kybap atlardy.


text:
2017-nji ýylyň 10-njy ýanwary. Ýurdumyzyň ähli ministrlikleriniň we edaralarynyň we kärhanalarynyň, şol sanda Ministrler Kabinetiniň, Türkmenistanyň Mejlisiniň işgärleri, ýokary okuw mekdepleriniň talyplary ýerlerde önümçilik maşklaryny ýerine ýetirdiler. Bu iri möçberli çäre şu ýylyň sentýabr aýynda Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna hem-de häzirki wagtda ýarpy ýoluny geçen we ýaryşlaryň başlanmagyna galan 250 güni sanap başlan atly ýörişe gabatlanyp geçirildi.
Önümçilik maşklary Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň harby gullukçylary tarapyndan ýokary ruhubelentlik bilen ýerine ýetirilldi.
Habarlar
11 Ýan


text:
Yragyň resmileri “Yslam döwleti” toparynyň söweşijileriniň öz gözegçiligindäki Ramadi şäherine hökümet güýçleriniň golaýlamagyndan soň Ýefrat derýasyndan köpri hökmünde hyzmat eden köşki ýumurandygyny habar berdiler.
Yragyň güýçleri soňky birnäçe günüň dowamynda Ramadi şäherini gabawa alyp, Anbar welaýatynyň paýtagtynyň töwereklerinde herekete geçdiler.
Anbar welaýatynda hökümetiň harby çärelerini ýolbaşçylyk edýän general-maýor Ismail al-Mahlawi ýumrulan köşküň Ramadiniň merkezinden demirgazyk-günbatara barýan ýeke-täk köpri bolandygyny aýtdy.
Yrakly harby ýolbaşçy köpriniň ýumrulmagyndan soň “YD” toparynyň söweşijileriniň şäheriň merkezinde gabawda galandygyny aýtdy. “YD” topary Ramadini maý aýynda basyp alypdy.


text:
Aýal jyns agzalarynyň keselleriniň arasynda, jynshananyň nemli örtüginiň sowuklama keseli (waginit, kolpit) has ýygy duş gelýändir. Sowuklama daşky jyns agzalaryny hem şikeslendirse, onda ol wulwowaginit diýlip atlandyrylýar. Mehaniki şikeslenmeler, allergik täsirler, bakterial, kömelek we wirus ýokançlyklary (şol sanda jyns gatnaşygy arkaly ýokuşýanlar), ýaş üýtgeşmeleri waginitiň döremegine sebäp bolup bilýär. Käte waginit birnäçe sebäpleriň täsiri bilen hem döräp bilýändir.
Waginitiň görnüşleri we alamatlary
Jynshananyň nemli örtüginiň gyzarmagy, kadasyz, ýakymsyz ysly bölünip çykmalar, gijilewük ýa-da awuşama, jyns gatnaşyklarynda oňaýsyzlyk duýgusy waginitiň esasy alamatlary bolup durýandyr.
Waginitiň iň ýygy duş gelýän görnüşlerine jynshananyň kömelejikler (kandidoz)bilen zeperlenmesini, jynshana disbakteriozyny (bakterial waginozy) we trihomonadaly waginiti degişli edip bolar. Kandidoz kömelek ýokançlygy, trihomoniaz bolsa jynshana trihomonadasy sebäpli döreýär. Bakterial waginozy gardenellalaryň aşa köpelmegine getirýän jynshananyň kadaly mikroflorasynyň bozulmagy bilen häsiýetlendirilýär. Bu keselleriň her biriniň öz alamat aýratynlyklary bolup, takyk anyklaýyş çärelerini diňe bejerýän lukman geçirip bilýändir.
Trihomoniaz jyns ýollary arkaly ýokuşýan kesellere degişlidir. Ol goragsyz jynsy gatnaşyklar arkaly keselli ýa-da trihomonada göteriji adamdan geçip bilýändir. Giň ýaýran hlamidioz we gonoreýa ýokançlyklary hem waginitiň döremegine getirip bilýändir. Bakterial waginoz keseliniň we jynshananyň kömelekli zeperlenmesi bedeniň kadaly işiniň bozulmagy netijesinde ýüze çykýar. Gardenella bakteriýasy ýaly, kömelejikler hem her bir sagdyn aýalyň jynshanasynyň kadaly mikroflorasyny düzüp, bedene hiç hili zyýan ýetirmeýär. Emma mikrofloranyň deňagramlylygy bozulanda (immun ulgamynyň gowşamagy, geçirilen ýokanç keseller, endokrin ulgamyň näsazlyklary), olar aşa köpelip, sowuklamanyň döremegine getirýär.
Waginit diňe ýokançlyklar sebäpli däl-de, eýsem allergik täsirleriň netijesinde hem döräp bilýär. Waginit täze sabyn, gigiýeniki serişdeler, çalgy melhemi, spermisidler ulanylanda, hatda dar jalbar, sintetikadan taýynlanan içki geýimler ulanylanda-da ýüze çykýp bilýändir.
Jynshananyň nemli örtüginiň ýagdaýyna jyns gormonlarynyň täsiriniň uludygyny hem bellemelidir. Olaryň deňagramlylygynyň bozulmagy hem waginitiň döremegine getirýär. Görümden galjak bolýan (klimakteriki döwründe) aýallarda estrogeniň az bölünip çykmagy zerarly atrofik waginit döräp biler. Waginitiň bu görnüşinde, ýaş aýratynlyklary sebäpli ýukalan we guraksy jynshana diwarlarynda gan aýlanşygy bozulyp, alawlama ýagdaýlary döräp bilýändir. Jynshana diwarlarynyň gurulygy, barlagdan soň gan gatyşykly bölünip çykmalaryň döremegine hem getirip bilýändir.
Waginitiň anyklanylşy
Waginitiň anyklaýyş çäreleri lukmanyň barlagyndan başlanýar. Alamatlara we bölünip çykmalaryň häsiýetine esaslanyp, keseliň sebäpleri barada netije çykarmak bolar. Has takyk anyklaýyş üçin, jynshanadan we ýatgynyň boýunjygynyň kanalyndan laborator barlaglar üçin çyrşak alyp tabşyrylýar. Jynshanadan alnan çyrşakda leýkositleriň sanynyň köpelmegi (kadaly ýagdaýda-15) sowuklama hadysasynyň bardygyny aňladýar.
Şeýle-de, waginiti anyklamak üçin jynshana bölünip çykmalarynyň turşulygy ölçenilýär. Kandidozda şol turşulygyň pH derejesi kadaly (3,8-den 4,4 çenli) belgiden tapawutlanmaýar. Bakterial waginozynda (jynshana disbakteriozy) ýa-da trihomoniazda pH derejesi köplenç 4,5 belgiden ýokary bolýar. Atrofik waginitinde hem pH derejesi ýokarlanýar.
Mikroskopiýa barlagynda, çyrşakda trihomonadalary, kandidozly waginitiň döremegine sebäp bolýan Candida kömelejikleriniň sapajyklaryny, bakterial waginozyna mahsus Gardnella vaginalis we köp sanly beýleki bakteriýalar bilen örtülen epiteliý öýjüklerini görmek bolýar. Bakterial waginozyny anyklamak üçin, amin testi hem ulanylýar:aýnanyň ýüzündäki çyrşaga kaliý gidroksidiniň 10%-li ergininiň birnäçe damjasyny damdyryp garýarlar. Bakterial waginozy bar bolan ýagdaýynda, balygyň ysyna meňzeş ys ýüze çykýandyr.
Häzirki wagtda waginite getirýän ýokançlyklaryň, şol sanda jyns gatnaşyklary arkaly geçýän ýokançlyklaryň anyk mukdar häsiýetnamasyny berýän polimerazazynjyrly we immunoferment barlaglary hem giňden ulanylyp, olar ýokary duýgurlylygy bilen tapawutlanýandyr.
Bakterial ekiş usuly hem bakterial waginiti anyklamakda ýygy ulanylýar. Bu usulda, bölünip çykmalary jynshanada bar bolan mikroorganizmleriň köpelmegine oňaýly täsir edýän ýörite taýýarlanylan ýokumly gurşawa çalýarlar. Diňe 5-7 günden jynshana bakteriýalaryň düzümi barada subut edip, keseli döredijileri kesgitlemek mümkin bolýar. Barlagyň tapawutly nyrhy we uzak möhletliligi onuň esasy kemçiligi bolup durýandyr. Şeýle bolsa-da, bakterial ekiş usuly bakterial waginozy we trihomoniazy anyklamakda iň ähtibar usullaryň biri hasaplanýandyr.
Waginitiň bejergisi
Waginitiň bejergisiniň esasy maksady – onuň sebäplerini aradan aýryp, jynshananyň kadaly mikroflorasyny dikeltmekdir.
Kandidozly waginitde kömelekleriň ösmegini togtadýan serişdeler bellenilýär. Bu maksat üçin belli bir tertipde kabul edilýän flýukonazol, mikomaks, mikosist, ýa-da diflýukan derman serişdelerini, jynshana goýulýan pimafusin, ekanazol, nistatin, klotrimazol şemlerini we kremlerini maslahat berip bolar.
Bakterial waginozda tetrasiklin, makrolidler we ftorhinolinler toparyna degişli dermanlar has peýdaly bolup, jynshana goýmak üçin klinap, klion-d, neo-penotran, teržinan ýa-da flagil şemlerini ulanmak maslahat berilýändir. Waginozlarda keseliň ikinji tapgyry jynshana mikroflorasyny dikeltmäge gönükdirilen bolup, bu maksat üçin laktobakterin, bioselak, waginorm şemleri ulanylyp bilner.
Trihomonadaly waginitlerde esasy bejergi serişdesi metronidazol bolup durýandyr. Ony gerdejikde kabul edip we ony saklaýan şemleri jynshana goýup, zerur bolan ýagdaýlarda bejergi tapgyry gaýtalanyp bilner.
Bejergi serişdelerini aýalyň adamsyna hem belleme, sagalmagyň esasy şertleriniň biri bolup durýandyr. Bejergi geçirilýän wagty, prezerwatiw bilen goragly jynsy gatnaşyklary geçirmek zerurdyr.
Waginitiň bejergisi, barlagdan soň lukman tarapyndan bellenilip, bejergiden soň hem gözegçilik geçirmek wajypdyr. Lukmanyň maslahatyny almazdan, özbaşdak alnan derman serişdeleri degerli netijeleri bermän, tersine, gaýraüzülmelere (bakteriýalaryň uýgunlaşmagy, allergiki täsirlilik, ýürek bulanma, içgeçme we başgalar) getirjek sebäp bolup biler.
Waginit allergik täsirlilikden dörän bolsa, allergiýany döredýän zatlary ulanmakdan ýüz öwürmeli. Allergiýany düzümi 9-nonoksinolly dürli görnüşli sabynlar, aýbaşy döwri ulanylýan gigiýeniki serişdeleri, kontrasepsiýa şemleri we kremleri döredip biler. Bu serişde çalnan prezerwatiwler hem allergik täsirli bolýar. Käte kir ýuwujy serişdäni çalyşmak bilenem waginitden dynmak mümkindir. Atrofik waginitinde lukman düzümi estrogenli serişdeleri belläp biler.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Owganystanyň Saýlaw komissiýasy saýlawlaryň planlaşdyrylan ikinji tapgyrynyň ýatyrylýandygyny aýtdy. Garaşsyz saýlaw komissiýasy häzirki prezident Hamit Kerzeýi 2009-njy ýylyň saýlawynda saýlanan prezident diýip yglan etdi.
Komissiýanyň bu karary Kerzeýiň ýeke-täk bäsdeşi, öňki daşary işler ministri Abdylla Abdylla saýlawyň adalatly hem azat bolmajagyny aýdyp, bäsleşikden çekilenden soň kabul edildi.
BMG-niň baş sekrtary Ban Ki-mun bu karary goldady we Kerzeýiň ikinji möhlete prezident bolmagyny gutlady.
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama bolsa özüniň Kerzeý bilen telefonda gürleşendigini we oňa hökümeti gowy dolandyrmagy hem korrupsiýa garşy berk göreşmegi sargyt edendigini aýtdy.


text:
Britaniýanyň Goranmak ministrligi 13 ýyl dowam eden konfliktden soň, iň soňky britan uruş güýçleriniň Owganystanyň Helmand welaýatyny terk edendigini habar berdi. Owganystandaky bu konfliktlerde 450 britan esgeri heläk boldy.
Britaniýanyň Goranmak ministrligi soňky britan harbylarynyň 27-nji oktýabrda “Bastion” harby bazasyny dikuçarlar we transport uçarlary bilen terk edendigini mälim etdi. Bu waka gürrüňi gidýän bazanyň kontrollugy Owgan güýçleriniň gözegçiligine geçirilenden bir gün soň boldy.
Owganystanda britan harbylary ýerleşdirilende, olaryň sany 10 müňden gowrakdy. Şol bir wagtyň özünde olaryň aglabasy “Talyban” söweşijileriniň agdyklyk edýän sebiti Helmand welaýatynda ýerleşdirilipdi.
27-nji oktýabrda Britaniýanyň Goranmak boýunça sekretary Maýkl Fallon (Michael Fallon) britan güýçleri “başy dik ýurdy terk edýärler” diýdi.
Emma käbir analitikler bolsa, strategik öňdengörüjiligiň ýetmezçilik etmegi britan güýçleriniň öz missiýasyny tamamlaman gaýdýandygyny aňladýar diýip duýduryş berýärler.


text:
Ukrainanyň gündogarynda orýsetparaz separatistleri bilen gidýän çaknyşygyň netijesinde – soňky 24 sagadyň içinde – 1 ukrain esgeri öldürildi, 10-sy hem ýaralandy. Bu barada Ukrainanyň harbylary maglumat berýärler.
Harbylaryň metbugat wekili Andriý Lysenko jeňçileriň gözegçiligindäki Donetsk regionynda separatistleriň artilleriýa toplaryny atandygyny mälim etdi.
Taraplaryň ikisi-de biri-birini artilleriýa ýaraglaryny ulanmakda aýyplaýarlar. Ýatladyp geçsek, mundan dört aý ozal gelnen ýaraşyk ylalaşygyna laýyklykda, agyr ýaraglary ulanmak gadagan edilýärdi.
Orsýetparaz separatistler öten gije hökümet güýçleriniň Donetski artilleriýa toplaryna tutandygyny öňe sürdüler.


text:
Eýranyň prezidenti Hassan Rohani Türkmenistanyň daşary işler ministrine Tähran bilen Aşgabadyň beýleki ýurtlar bilen köptaraply hyzmatdaşlygy regional durnuklylygy güýçlendirer diýdi.
Eýranyň «Mehr» habar gullugynyň ýazmagyna görä, Rohani şenbe güni agşam Türkmenistanyň hökümet başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri Reşit Meredowy kabul etdi.
Meredow Tährana eýran resmileri bilen özara gyzyklanma döredýän ikitaraplaýyn meseleleri maslahatlaşmaga geldi diýip, habarda aýdylýar.
Eýranyň prezidenti Tähran bilen Aşgabadyň geçmişde gowy işleşendigini belläp, iki döwletiň hem gatnaşyklary we regional hyzmatdaşlygy ýokarlandyrmalydygyny belledi.
Şeýle-de ol, deňziň mümkinçilikleriniň beýleki kenarýaka döwletler bilen arassa we adalatly ulanylmagy üçin, «Kaspi deňzini düzgüne salmaga» çagyrdy.
«Demirýol Türkmenistan bilen Eýrany Merkezi Aziýanyň we günorta Aziýanyň has alys ýurtlary bilen baglanyşdyrmakda strategik ähmiýete eýe bolar, biz indi Pars aýlagy bilen günorta suwlarynyň, Merkezi Aziýanyň we hatda günorta Aziýanyň arasyndaky derweze sakçylary» diýip, Rohani nygtapdyr.


text:
Kerri we Lawrow Jenewa duşuşygynda Siriýa hyzmatdaşlygy barada ylalaşyga gelmegi maksat edinýärler
ABŞ-nyň Döwlet sekretary Jon Kerri bilen onuň rus kärdeşi Sergeý Lawrow Awgustyň 26-syna Jenewada geçiriljek gepleşikler mahalynda, Siriýada Yslam döwletine garşy söweşmekde hyzmatdaşlyk etmek boýunça ylalaşyga gelmäge çalyşarlar diýip, resmiler belleýärler.
Kerri ylalaşygyň, Siriýadaky harby çaknyşyklaryň duruzylmagyna we ýurtdaky täze hökümete geçmek boýunça gepleşikleriň täzeden başlamagyna getirjekdigine umyt edýändigini aýytdy.
Şu hepdede Kerri Lawrow bilen gepleşikleriniň, 'her niçigem bolsa', ahyryna golaýlaýandygyny aýtdy. Amerikan resmileri Jenewa gepleşiklerinden düýpgöter täze ylalaşygyň çykmagynyň mümkindigini aýtmakdan çäklendiler.
Orsýetiň Daşary işleri ministrligi, ABŞ-nyň Siriýada Al-Kaida bilen baglanşykly Nusra topary fronty bilen söweşmäge meýilli däldigini, giňişleýin ylalaşygy bökdeýändigini şu hepdede belläp geçdi.
Emma 25-nji Awgustda, Orsýetiň BMG-daky ilçisi Moskwanyň entegem Waşington bilen Siriýadaky himiki ýaraglar bilen bagly wakalar we beýleki meseleler boýunça işleşmek isleýändigini ylalaşmak bilen belledi.
Şeýle hem Orsýet 25-nji Awgustda, BMG-nyň ynsanperwerlik kömegini paýlamagy üçin Halabyň söweş frontynda ok atyşygyny her hepde 48 sagatlyk wagtlaýyn bes etmäge razydygyna BMG-ny ynandyrmak bilen, ylalaşyga gelmek isleýändiginiň yşaratyny berdi.
Kerri Siriýa boýunça hyzmatdaşlyk gepleşiklerini iýul aýynda Moskwa eden sapary mahalynda başlapdy. Onuň teklibine, Yslam döwletine garşy howa hüjümlerini utgaşdyrmak üçin gizlin maglumatlary paýlaşmak we Siriýanyň harby howa güýçleriniň maýda gozgalaňçylara garşy hüjümlerini bes etdirmek üçin, olaryň uçmagyny gadagan etmek girýärdi.
Kerri öz planynyň, müňlerçe Siriýalynyň Ýewropa gaçybatalga mejbur edýän harby çaknyşyklary we on müňlerçe adama ynsanperwerlik kömeginiň ýetmegine päsgel berýän şertleri çäklendirmäge iň gowy mümkinçiliginiň bardygyna, şeýle hem şol planyň Siriýada uzak möhletleýin syýasy çözgüde şertleriň döredilmegine eltip biljekdigine ynanýar.
Waşington bilen BMG-nyň parahatçylyk boýunça ylalaşdyryjylary Siriýanyň Prezidenti Başar al-Assadyň esasy goldawçysy bolan Orsýet bilen ylalaşygyň,
Siriýada saýlawlara ýetirip biljek geçiş hökümetini döretmek boýunça gepleşikleri janlandyrjagyna umyt edýärler.
BMG-nyň Siriýa boýunça ilçisi Staffan de Mistura 25-nji awgustda Jenewada, Kerri bilen Lawrowyň duşuşygynyň 'möhüm' we ' Siriýa boýunça syýasy prosesiň täzeden başlamagy üçin BMG-nyň syýasy inisiatiwalaryna hökmany suratda täsir etjekdigini' žurnalistlere aýtdy.
De Mistura Siriýa boýunça parahatçylyk gepleşiklerini aprel aýynda Aleppoda harby çaknyşyklar başlanyndan soň togtadypdy. Şondan bäri Birleşen Ştatlar bilen Orsýetiň gatnaşmagynda alnyp barlan ýurt boýunça ok atyşygynyň bes edilmegi şowsuzlyga uçrady.
Orsýetiň ýarany bolan Siriýanyň ylalaşyga taýýardygynyň alamaty hökmünde, siriýaly gozgalaňçylar we hökümet güýçleri 25-nji awgustda gabalan Damaskyň etegindäki Daraýadan ýaşaýjylary we gozgalaňçylary ewakuirlemek bilen, söweşiň iň bir uzak çaknyşygyny tamamladylar.
AP, Reuters we AFP-nyň bilelikde habar bermeginde taýýarlandy.