text:
Moskwa şäheriniň bir sudy Dagystanyň paýtagty Mahaçgalanyň häkimini iki aýlap deslapky tussaghanada saklamaly etdi.
Derňew komitetiniň ýekşenbe güni ýaýradan beýanatynda häkim Said Amirowa on gün içinde günä bildiriljegi aýdylýar.
Amirow şenbe güni tussag edildi we sorag etmek üçin dikuçarda Moskwa alnyp gelindi. Ol Derňew komitetiniň 2011-nji ýylyň dekabrynda Dagystanyň Kaspiýsk şäherinde öldürilen resmisi Arsen Gajybekowyň ölümi bilen ilteşiklilikde güman edilýär.
Şäher häkiminiň golasty işgärlerinden hem on adam, şol sanda Amirowyň ýegeni, Kaspiýskiniň häkiminiň orunbasary Ýusup Jafarow tussag astyna alyndy.
Mahaçgalanyň merkezinde bomba partladylan ýer, 20-nji maý, 2013.
Amirow sud zalyndaky kapasanyň içinde oturan ýerinden şeýle diýdi:
"Näme üçin tussag edilenimi meniň özüm hem bilemok. Bu syýasy sebäpler esasynda galplaşdyrylan iş we onuň hiç bir geljegi ýok. Men öz eden her bir işime we aýdan sözüme jogap berip bilerin. Biz göreris, hemme zat wagtynda öz ornuna geler."
Amirowyň aklawçysy Mark Ruter suduň höküminden şikaýat etjekdigini aýtdy:
"Biziň Said Amirowyň tussag astyna alynmagyndan şikaýat etjegimize şek bolup bilmez. Sebäbi biz Said Amirow bu tussaglyk we derňew arkaly ölüm bilen dirilik arasyndaky uçuda itildi diýip bilýäris" diýip, ol aýtdy.
59 ýaşyndaky Amirow häkimlige ilkinji gezek 1998-nji ýylda saýlandy.
Ol ondan gowrak kast ediş synanyşygyndan aman gutuldy, ýöne 1993-nji ýylda edilen kast ediş synanyşygy ony ysmaz edip, maýyp arabasyna baglady.
Dagystan etniki taýdan garyşyk, aglaba ilaty musulmanlardan durýan we Çeçenistan bilen Kaspi deňziniň arasynda ýerleşýän regiondyr.
Jeňçileriň günorta Orsýetde yslam döwletini dörtemek üçin söweşýändiklerini aýtmaklary bilen, bu sebit Demirgazyk Kawkazdaky iň zorlukly welaýata öwrüldi.


c: text/html

text:
Aşgabat, 9-njy ýanwar. «Türkmenportal».
Sentýabr aýyna çenli ýurdumyzyň Konstitusiýasynyň täze taslamasyny taýýarlamaly we ony ähli halkymyzyň ara alyp maslahatlaşmagy üçin hödürlemeli. Şu gün bu barada aýtmak bilen Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow deputatlaryň ünsüni kanunçykaryjylyk işindäki iň möhüm ugurlara gönükdirdi.
Milli Liderimiz oba hojalygynda alnyp barylýan özgertmeleriň, telekeçiligi mundan beýläk-de goldamagyň, maliýe ulgamyny ösdürmegiň, maýa goýum işjeňligini ýokarlandyrmagyň hukuk binýadyny berkitmeli diýip, tebigy baýlyklary gazyp alýan senagaty ösdürmegiň, ýurdumyzda öndürilýän önümleriň daşary ýurtlara iberilýän möçberlerini artdyrmak boýunça alnyp barylýan işleriň hukuk binýadyny berkidýän kanunlaryň hem gerekdigini aýtdy.
Türkmenistanyň Prezidenti Mejlisiň öňünde durýan wezipeler barada her ýyl Mejlisiň deputatlary bilen geçirilýän duşuşykda jikme-jik garaljakdygyny aýtdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Süzüler-ä süzüler,
Gara gözler süzüler,
Gaýrat ediň, doganlar,
Germaniýalar pozular.
Jaýyrdy-ha-jaýyrdy,
Bag şahasyn jaýyrdy,
German gursun, doganlar,
Bizi ýardan aýyrdy.
Türkmen zenanlary gadym döwürlerden bäri öz durmuşlaryna täsir edýän her bir wakany özleriniň dilden-dile geçirip aýdýan aýdymlary bolan «Lälelerine», «Hüwdülerine» salyp, aýdyp gelýärler. Halk döredijiliginiň bir şahasy bolan—gelin-gyzlar tarapyndan döredilýän «Lälelerde» hem «Hüwdülerde» Ikinji jahan urşunyň wakalary, şol sanda duşman tarapa degişli aýdylan ýürek sözleri hem giň orun tutupdyr.
Meniň jigim turupdyr,
Okun-ýaýyn gurupdyr,
Päli azan nemisiň
Gursagyndan urupdyr.
Ballym asla ölmesin,
Eken güli solmasyn,
Watanmyza nemisler
Indi gaýdyp çozmasyn.
Gelin-gyzlaryň döredijiligi bolan «Lälelerde» hem «Hüwdülerde» şeýle setirleri näçe diýseň tapyp bolýar.
Urşuň pajygaly ýyllarynda ogullary hem ýan ýoldaşlary urşa gidip, olardan diňe ajy habarlar alyp duran sada zenanlar nemes halkynyň hem şol urşa hut türkmen ýigitleriniň mejbury ýagdaýda äkidilişi ýaly äkidilenini, Gitleriň faşistik partiýasynyň syýasaty netijesinde dörän Ikinji jahan urşunyň nemes halkynyň özi üçinem uly betbagtçylyk bolandygyny bilmeýärdiler. Uruşda wepat bolan ýarlary hem ogullary üçin aglamakdan başga zady bilmeýän ejizler bolan zenanlar öz döredijiliginde nemeslere, Germaniýa sögme kemini goýmandyrlar.
Türkmenlerde nakyl bar: «Ýagşydan at galar, ýamandan set…». «Set» diýmek— «päsgelçilik» diýmek. Ýaman adamyň dünýede goýup giden ýamanlygy onuň soňky nesilleri üçinem päsgelçilik döredip durýar. Nesilleriniň äden ädiminiň gapdalynda olara ýaman gep ýetip durýar.
Gitleriň özi awstriýaly bolsa-da, ondan nesil galmadygam bolsa, garaz, onuň dünýä ýaýradan uruş ody Germaniýanyň ady bilen, Germaniýanyň ýaşaýjylary bilen ýaýransoň, onuň dünýede goýup giden ýaman işi üçin igenç, sögünç eşitmeli, islense-islenmese, Germaniýa hem nemesler bolup galdy.
Türkmenler gylyksyz, rehimsiz adama «nemis», «faşist» diýip sögmegi gowy görýärler. Ýogsa, her bir halkyň arasynda ýagşylaryň hem ýamanlaryň bolşy ýaly, elbetde Germaniýada hem gowy adamlaryň sanynyň ýetikdigi düşnükli zat. Gitleriň faşistik partiýasynyň garşysyna göreşip, pida bolan germaniýaly gowy adamlar hakda sowet döwrüniň mekdeplerinde okadylardy. Häzir welin ol zatlardan halk bihabar. Ikinji jahan urşundan dolanyp gelen esgerleriň arasynda hem-de uruşdan soň Germaniýa Demokratik respublikasynda gulluk edip gelen esgerleriň arasynda nemes gyzyna öýlenip, ony hem Türkmenistana getirip, onuň bilen gol doly maşgala bolup ýaşanlar bar.
Her döwür - bir döwür bolýar. «Nemisiň ýekejesiniň aýagyny-da Watanymyza sekdirmeris» diýip, aýdymlarynda ýazan türkmenleriň Watany Türkmenistan bu günki gün Germaniýadan gelýän işewür nemes toparlaryna gujagyny açýar. Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Germaniýa Federatiw respublikasynyň ykdysadyýet we tehnologiýalar ministri jenap Mihaýel Glossyň baştutanlygyndaky Germaniýa Federatiw Respublikasynyň işewür toparlarynyň wekillerinden ybarat delegasiýany kabul etmegi bilen bagly geçirilen gepleşikler Türkmenistanyň taryhyna girdi. Beýle wekilçilikli delegasiýanyň türkmen ýurduna gelmeginiň türkmen-german hyzmatdaşlygynyň barha ýokary derejelere galýandygyndan habar berýändigini türkmenistanly analitikler belläp geçýärler. Türkmenistanda nemes kompaniýalarynyň gatnaşmagynda ýüzlerçe million ýewro barabar bolan maýa goýum taslamalarynyň 97-si bellige alyndy. Germaniýaly hyzmatdaşlar, ylaýta-da saglygy goraýyş ulgamynda Türkmenistan bilen ýakyn gatnaşykda boldular. Soňky döwürlerde bolsa nebit-gaz toplumynda bilelikdäki uly işler bitirilýär. Olaryň gatnaşmagynda Türkmenistanda bu ugurdan uly taslamalaryň 44-si amala aşyryldy.
Ýatalyň-a-ýatalyň,
Gül ýassyga batalyň,
Ýurda giren nemisiň
Gursagyndan atalyň.
Her döwür - bir döwür. Şol goşgulary döredip, aglap dünýeden öten enelerimizi tirsegine daýandyryp, şu günleri synladyp bolsady! Gynansagam, şeýle mümkinçilik adamzatda ýok-da!
Çoluk Möwlamow aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Müsüriň ozalky goşun başlygy Abdel-Fattah ýel-Sissi özi prezident saýlansa, «Musulman doganlygynyň» mundan eýläk bolmajagyny aýdýar.
Ol prezident saýlawlarynda öňdebaryjylaryň biri hasaplanýar.
Sissi 5-nji maýda, prezidentlik kampaniýasy başlaly beren ilkinji telewizion interwýusynda şeýle diýdi: “Olaryň soňuna men çykmadym, müsürliler çykdy.”
Sissi geçen tomus yslamçy prezident Muhammad Morsini iş başyndan çetleşdirdi. Morsi «Musulman doganlygynyň» lideri bolup, 2012-nji ýylda Müsüriň demokratiki esasda saýlanan ilkinji prezidenti bolupdy.
Sissi «Musulman doganlygyny» Müsüriň durnuklylygyny bozmak üçin jeňçileri ulanmakda günäledi.
Morsi 2013-nji ýylyň iýulynda häkimiýetden çetleşdirileli bäri bolan zorlukly wakalarda onuň 1500-den gowrak tarapdary öldürildi; müňlerçe tarapdary, şol sanda uly derejeli egindeşleri türmä basyldy.
Müsüriň prezident saýlawlarynyň ilkinji tapgyry 26-27-nji maýda geçirilmeli.


text:
Täjigistan gadagan edilen “Yslam gaýtadan döreýiş” partiýasynyň iki liderini ömürlik türme tussaglygyna höküm etdi, birnäçesi uzak möhletli tussaglyga höküm edildi.
Duşenbäniň sudy partiýanyň lideriniň orunbasarlary Saidumar Husainini we Muhammad Haýyty ömürlük tussaglyga höküm etmek hakyndaky karary 2-nji iýunda çykardy.
Partiýanyň ýokary derejeli agzalaryndan ýene sekiz adam 14 we 28 ýyl aralygynda türme möhletine eýe boldy.
Partiýanyň aklawçysy Zurafo Rahmoni we sud edilen ýeke zenan iki ýyllyk türme tussaglygyna höküm edildi.
Topar öňki goranmak ministri Abduhalim Nazarzoda bilen 2015-nji ýylyň sentýabr aýynyň başynda häkimiýeti basyp almak üçin dildüwüşik gurnamakda şübhelenýär.
Sud işine ýapyk gapylaryň aňrysynda seredildi.
Häkimiýetler “Yslam gaýtadan döreýiş” partiýasyny gozgalaň gurnamakda aýyplaýarlar. Baş sud partiýany “ekstremist we terrorist gurama” atlandyryp gadagan etdi.
Ýurduň daşynda sürgünlikde ýaşaýan partiýanyň lideri Muhiddin Kabiri aýyplamalary ret edýär.


text:
Türkmenistanda köçede eýesiz gezip ýören haýwanlaryň zäherlenip öldürilýändigi barada maglumatlar gowuşýar. Beýleki ýurtlarda nähili çäreler görülýär? It-pişikleriň öýsüz galmazlygy üçin nämeler edilýär? Azatlyk Radiosy haýwanlaryň hukuklaryny goraýjy “Wita” atly guramanyň müdiri Irina Nowožilowa bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Orsýetiň şäherlerinde eýesiz it-pişikler bilen bagly ýagdaý nähili?
Irina Nowožilowa: Gynansak-da, Orsýet Federasiýasynda ýagdaý gözgyny. Sebäbi tutuş dünýäde bireýýäm işe girizilen netijeli çäreler Orsýetde giňden ulanylmaýar.
Başda problemanyň sebäpleri we eýesiz haýwanlaryň gelip çykyşy barada durup geçeliň. Köçelerde idegsiz gezip ýören itleriň we pişikleriň sany artýar. Sebäbi olar tiz köpelýärler we netijede olaryň sany öýünde it-pişik saklajaklaryň sanyndan has artyk gelýär. Itler we pişikler öýdeçi, ýagny adam üçin dostlukly öý haýwanlary hasaplanýar.
Adatça, olaryň dogmaga ukyby örän ýokary bolýar. Men bu ýerde käbir statistiki sanlary getirmekçi. Haýwanlary goramak boýunça bütindünýä jemgyýetiniň maglumatyna görä, alty ýylyň dowamynda iki sany pişik 420 müň nesil öndürmäge, iki sany it bolsa 67 müň nesil öndürmäge ukyply. Bu her iki haywanyň alty ýylyň dowamynda nesil bermäge potensial ukybyna degişli sanlar. Bu sanlar haýwanlaryň köpelmeginiň döwletiň berk gözegçiligi astynda saklanmalydygyny aňladýar.
Azatlyk Radiosy: Orsýetde köçelerdäki eýesiz itler we pikişler babatynda nähili çäreler görülýär?
Irina Nowožilowa: Eger biz Moskwany we Sankt-Peterburgy alyp görsek, bu ýerde soňky wagtda haýwanlary tutup, olary sterilizasiýa operasiýsyndan geçirmek, ýagny biçmek çäresi we soň olary ýene-de köçä goýbermek boýunça çäreler ornaşdyryldy. Bu adamkärçilikli usul hasaplanýar. Ýagny, döwlet öý haýwanlarynyň köpelmegini doly gözegçilik astyna almadyk ýagdaýynda, alternatiw çykalga hökmünde şeýle çäreleri amala aşyrýar. Emma, meniň pikirimçe, ösen döwletlerde giňden ulanylýan çäreleriň biri, ýagny biçilmedik öý haýwanlaryna salgyt girizmek, iň netijeli usuldyr.
Azatlyk Radiosy: Siziň agzan çäräňiz adamlaryň öýlerinde saklanýan haýwanlara degişli. Köçelerde gezip ýören haýwanlary nädip we kimiň hasabyna sterilizasiýa etmeli?
Irina Nowožilowa: Birinjiden, öýlerde saklanýan haýwanlara sterilizasiýa, biçme operasiýasy edilse, köçä taşlanýan itleriň we pişikleriň sany hem azalýar. Bu ilkinji ädim. Ikinjiden, köçelerdäki itleri we pişikleri hem tutup biçmeli, soňra olar ýörite ýataklarda ýerleşdirilmeli. Ösen ýutlarda adamlaryň şeýle goragly ýataklardan haýwanlary öz öýlerine almagy üçin ýörite sosial programmalar, ündewler geçirilýär, bildirişler edilýär. Bu çäreler döwletiň hasabyna amala aşyrylmaly.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda eýesiz itleriň we pişikleriň wagtal-wagtal öldürilýändigi, köçelerde zäherlenip öldürilýän haýwanlaryň jesetleriniň göze ilýändigi barada maglumatlar gowuşýar. Siziň pikiriňizçe, bu ýagdaý nämäni aňladýar?
Irina Nowožilowa: Bu ahlak taýdan örän aýylganç problemanyň bardygyny görkezýär. Biz haýwanlaryň hukuklaryny goraýjy gurama hökmünde haýwanlaryň hatda tutulmagyna şaýat bolan adamlaryň näçesiniň ýüreginden tutup, ýa-da psihikasyna zeper ýetip, keselhanalara düşýändigini bilýäris. Haýwanlara edilýän zorluklar jemýyete örän uly zarba urýar, şeýle-de ol il içinde rehimsizligi artdyrýar. Şeýle ýagdaýlara ýol berilmegi döwletiň jogapkärlik derejesiniň we jemgyýetiň ahlak derejesiniň pesdigini görkezýär. Eger adam ejize rehim etmese, onuň hiç kime-de rehimi inmez.


text:
Nyýazowyň hökümeti ýigrimi birinji asyry «Türkmeniň altyn asyry» diýip atlandyrypdy. Şeýle bolansoň, Türkmenistanyň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň hökümet başynda oturan ýyllarynda Türkmenistanda öndürilen her bir önümiň daşynda hem «Türkmeniň altyn asyrynyň önümi» diýlen ýazgy galdyryldy.
Hökümet başyna gelen halatynda «Biz Saparmyrat Nyýazowyň yzy bilen gitmekçi» diýip yglan eden bolsalar-da, özleriniň hökümet başyna gelen döwürlerini «Beýik Galkynyşlar hem Täze Özgertmeler döwri» diýip atlandyran täze hökümet Nyýazowyň «Altyn asyrynyň» soňuna nokat goýdy.
Indi ýurtda «Türkmeniň altyn asyry» diýlen jümle agzalmaýar. Ýurtda öndürilýän önümleriň daşyna bolsa indi «Täze Galkynyş eýýamynyň önümi» diýlen ýazgy goýulýar.
Türkmenistanyň Azyk senagaty assossiasiýasynyň «Ahal» ösümlik ýag kärhanasynyň öndürýän «Ahal» ýagy hem «Türkmeniň altyn asyry» tamamlanandan soň başlanan «Täze Galkynyş eýýamynyň» döwründe öndürilip başlanan ýagdyr.
Pagta çigidinden taýýarlanýan ýagy öndürýän bu kärhanany ýakynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň özi açypdy. Bu ýagyň gabynyň daşyna hem täze döwrüň — ýagny «Beýik Galkynyşlar döwrüniň» önümiligini subut edýän «Täze Galkynyş eýýamynyň önümi» diýlen ýazgy ýazyldy.
Tagam tapawutly
Ahal welaýatynyň Ruhabat etrabynyň territoriýasynda ýerleşýän bu täze ýag kärhanasynyň öndürýän ýagy arassa. Owadan plastmassa gaplara gaplanan. Bu ýag kärhanasy Mary welaýatynyň Baýramaly şäherinde ýerleşýän ýag kombinatyndan soňky, pagta çigidinden ýag öndürýän ikinji kombinatdyr.
Iki kombinatyň öndürýän ýaglaryny deňeşdireniňde «Ahal» ösümlik ýag kärhanasynyň öndürýän ýagy Baýramalynyň ýag kombinatynyň öndürýän «Ak pamyk» ýagyndan has arassa, owadan görünýär. Emma iýen halatyň welin, «Ahal» ýagynyň tagamy Baýramalynyň ýag kombinatynyň öndürýän «Ak pamyk» ýagynyň tagamyça ýok.
Pagta çigidinden öndürilýän ýaglary türkmenler özleriniň iň bir datly, milli naharlary bolan palaw bişirende peýdalanýarlar. «Ak pamyk» ýagy palawy diýseň tagamly edýär.
Emma «Ahal» ösümlik ýag kärhanasynyň öndürýän «Ahal» ýagyna bişen palawyň welin, tagamynyň lezzeti bozulýar. Ýagny «Ahal» ýagyna bişen palawy iýen halatyň, ösümligiň ajy tagamy duýulýar, misli, ösümligi çeýnäp ýuwdan ýaly bolýarsyň.
Baýramalynyň ýag kombinaty gaty köp ýyl bäri işläp gelýär. Şeýle-de bolsa, bu kombinatyň öndürýän önümleri halky ýadatmaýar.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Girizilen tygşytlylyk çärelerine we maliýe guramalarynyň, ilkinji nobatda-da banklaryň açgözlügine garşy ýola goýlan kampaniýanyň çäginde Londonda, Frankfurtda we Amsterdamda ýüzlerçe adam daşarda lager gurap, protest geçirdiler. Protestçileriň käbiri bu işi dowam etdirjekdiklerini aýdýarlar.
15-nji oktýabrda dünýäniň 80 ýurdunda 900-den gowrak şäherde geçen köpçülikleýin protestlere on müňlerçe adam gatnaşdy.
Britaniýanyň paýtagtynda antikapitalistik demonstrantlar Londonyň Fond Biržasynyň golaýynda ýerleşýän Sankt Paul Kafedralynyň öňünde lager gurnadylar. Ýekşenbe güni bu ýerde gurlan çadyrlaryň sanynyň 70 töweregidigi habar berildi. Aktiwistler bu işi uzak wagtlap dowam etdirmek barada ylalaşyp, indi muňa gerekli çäreleri görýändiklerini aýdýarlar.
“Ýer ýüzünde diri galmak üçin adama esasy gerek zat suw bilen iýmit. Biz häzir nahar bişirmäge gerekli zatlary – suw we iýmit - taýýarlaýarys. Gyzgyn suwymyz bar. Adamlar bir käse çaý içip bilýärler. Indi hem el ýuwara suw gaýnatmak üçin bir gaz ojak alara pul ýygnaýarys. Arassaçylyk gerek” diýip, bir aktiwist aýdýar.
Baýdaklaryň ýüzünde “Imisalalygy saklap, Londony eýeläň”, “Banklary däl-de, halky halas ediň” diýen ýazgylar bar.
“Londonyň Fond Biržasyny eýeläň” diýen çadyrda Ollie Taýlor täze medianyň işini düşündirýär: “Biz adamlary öz mediamyzyň suratlary, wideoýazgylary bilen üpjün etmäge synanyşýarys, jemgyýetçiligi bolup geçýän zatlardan habarly etmäge synanyşýarys. Esasy mediada biziň pikirlerimiz halka çala ýetirilýär, biz şeýle hem öz garaýyşlarymyzyň bu mediada berlişi adalatsyz diýip pikir edýäris”.
Gollandiýanyň paýtagty Amsterdamda hem ýekşenbe güni 300 töweregi adamyň fond biržasynyň öňündäki meýdanda lager gurap ýatandygy habar berildi.
Germaniýanyň maliýe paýtagty Frankfurtda 200 töweregi protestçi Ýewropanyň merkezi bankynyň öňünde lager gurnadylar. Protestçileriň biri Aleksander Zak bu işiň dowam etdiriljekdigini bildirdi: “Ertirden beýläk biz gowşagrak şekilde bankyň öňünde durarys. Bankçylar biziň aramyzdan geçip bilerler. Ýöne olar biziň ýüzümizi görüp geçmeli bolarlar, biziň bu ýere öz edýän maliýe jenaýatlaryna garşy göreşmek üçin gelendigimizi görerler. Olar bolýan zatlar barada oýlanýan we bir özgerişiň bolmagyny islýän adamlaryň bardygyny bilsinler”.
Rimde dörän bidüzgünçiliklerde, şäher häkiminiň çaklamagyna görä, bir million dollardan agdyk zyýan çekilipdir.
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Pan Gi Mun ýekşenbe güni agşam hökümetleriň hemme ýerde uly “defisitler” bilen ýüzbe-ýüz durandygyny, iň ýamanynyň-da “ynam defisitidigini” aýtdy.
Lissabonda, Madridde we Rimde şenbe güni geçirilen protestlere hem on müňlerçe adam gatnaşdy. Protestleriň köpüsi parahatçylykly geçdi. Ýöne Rimde dörän bidüzgünçiliklerde, şäher häkiminiň çaklamagyna görä, bir million dollardan agdyk zyýan çekilipdir. Bu protestlerde 12 adam tutulyp, 130-dan gowrak adam ýaralandy. Bularyň aglabasy polisiýa işgärleri.
Rimde ýüz beren gazaply hereketler şäheriň Antonino Fiuggi ýaly ýaşaýjylaryny gaharlandyrdy: “Bu adamlar suduň hökümi we medeniýet bilen terbiýelenmeli. Meniň pikirim şu. Siwilizlenen ýurtda bular ýaly zatlar bolmaly däl, bular ýaly zatlara ýol berilmeli däl”.
Gresiýada hem deňizçileriň duşenbe güni başlanan 48 sagatlyk iş taşlaýşy zerarly ýolagçy gämileri gymyldysyz galyp, ýurduň onlarça adasyna gatnaw kesildi.
Çarşenbe güni Gresiýada täze tygşytlylyk çäreleri barada ses berişlik bolar. Şol günden başlap hem tutuş ýurtda iki günlük umumy iş taşlaýyş geçer diýlip garaşylýar.


text:
Türkmenistanda gutardyş synplarynyň okuwçylary 25-nji maýda geçiriljek soňky jaň dabarasyna häzirki wagtda gyzgalaňly taýýarlyk görýärler. Eýsem, soňky jaň dabarasy nähili geçýär, nähili bellenilse gowy bolar? Bu soraglara türkmenistanly ýaşlaryň beren jogaplaryny gepleşigimiziň şu sanynda diňläp bilersiňiz.
Programmamyza Akja daýza hem gatnaşyp, ol soňky jaň dabarasy sebäpli ene-atalaryň etmeli bolýan çykdajylary barada gürrüň berdi. Şeýle-de uçurym bolmaga taýýarlanýan mekdep okuwçylarynyň döwlet synaglaryna görýän taýýarlyklary barada hem durup geçeris.
Gepleşigimizde ahyrynda käbir owganystanly türkmen gyzlarynyň bazara gitmegine rugsat berilmeýänliginiň sebäpleri we 15 ýaşly päkistanly gyz Malalanyň dünýäniň iň täsirli adamlarynyň hataryna girmeginiň syrlary bilen hem tanyşarys.
Programmany diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Türkiýäniň prezidenti Orsýetiň Türkiýe "Yslam döwleti" atly terroristik topardan nebit önümlerini satyn alýar diýýänini ret etdi.
Prezident Rejep Taýýyp Erdogan 26-njy noýabrda Ankarada ýerli resmiler bilen gepleşikde muny aýdýanlar "subut etsin" diýdi. Ol soňra hem olar "töhmetçi" diýip sözüniň üstüni ýetirdi.
Erdogan bu aýdylýanlary "masgaraçylykly" diýip atlandyryp, Türkiýäni energiýa bilen üpjün edýän esasy ýurduň Orsýetdigini belledi.
Erdogan şeýle hem öz ýurdunyň "Yslam döwleti" toparyna garşy işjeň söweş alyp barýandygyny aýdyp, Türkiýäniň soňky ýyllarda "Yslam döwleti" toparynyň jeňçileri diýip güman edilýän "müňlerçe" adamy tutandygyny nygtady.
"Haýynlarça arkadan urlan hanjar"
Ol öz ýurdunyň 24-nji noýabrda Türkiýe-Siriýa araçäginde Orsýetiň söweş uçaryny atyp ýykmagyny aklap, bu hemmä belli düzgünlere laýyklykda berlen "awtomatik jogap" diýdi.
Ors prezidenti Wladimir Putin 26-njy noýabrda Moskwada eden çykyşynda özüniň bu hadysa barada Türkiýäniň ötünç soramagyna we kompensasiýa teklip etmegine garaşýandygyny aýtdy.
Putin uçaryň atylyp ýykylmagyny "haýynlarça arkadan urlan hanjar" we "akyla hem halkara hukugyna ters" diýip häsiýetlendirdi.
Türk prezidenti Erdogan bolsa Türkiýäniň howa giňişligini bozany üçin ötünç soramaly Orsýet diýdi.
“Ötünç soramarys”
"Ötünç soramaly adamlar biziň howa giňişligimizi bozanlar" diýip, "CNN" telekanaly Erdogany sitirledi.
"Biziň pilotlarymyz we ýaragly güýçlerimiz diňe öz wezipelerini ýerine ýetirýärler. Bu hem düzgünleriň bozulmagyna gaýtargy bermek. Meniň pikirimçe, esasy zat şu".
Ozal Türkiýäniň daşary işler ministri Mewlut Çawuşoglu Ankarada "biz hadysa barada ötünç soramarys" diýipdi.
Ýöne ýurduň premýer-ministri Ahmet Dawutoglu Britaniýanyň "Times" gazetinde ýerleşdirilen makalasynda öz pikirlerini aýdyp, ors uçarynyň atylyp ýykylmagy netijesinde dörän dartgynlylygy gowşatmak üçin Türkiýäniň Orsýet şeýle hem öz ýaranlary bilen iş alyp barjakdygyny bildirdi.
"Zerur çekişmeler alnyp barylýar. Biziň öz territoriýamyzy goramaga gönükdirilen çärelerimiz öz ýerinde galar, Türkiýe dartgynlylygy gowşatmak üçin Orsýet we öz ýaranlarymyz bilen iş alyp barar" diýip Dawutogly ýazdy.
"Agressiýa aktydy"
Şol güni Orsýetiň premýer-ministri Dmitriý Medwedew öz hökümetine Türkiýäni jezalandyrmak üçin degişli çäreleri düzüp taýýarlamaga iki gün möhlet berendigini bildirdi.
Medwedew ors uçarynyň urlup ýykylmagy "agressiýa aktydy", diplomatik we harby jogaplardan daşary "ykdysady çäreleriň" hem girizilmegi zerur diýdi.
Ondan ozal prezidentiň sözçüsi Dmirtiý Peskow Moskwanyň Gara deňziň bogazlaryndan gämi gatnawynyň bozulmazlygyny Montrou konwensiýasyna laýyklykda Türkiýäniň şeýle hem beýleki döwletleriň hormatlamagyna garaşýandygyny aýtdy.
Ol dekabr aýynda Sankt-Peterburgda geçmeli edilen Türkiýe-Orsýet sammiti "resmi taýdan ýatyrylanok", ýöne "köp soraglar bar" diýdi.
Peskowyň aýtmagyna görä, Kreml 30-njy noýabrda Parižde geçjek klimat sammitiniň gapdalynda Putin bilen Erdoganyň ikiçäk duşuşmagyny planlaşdyrmandyr.


text:
Germaniýanyň Hanower şäherinde amerikan prezidenti Barak Obamanyň saparynyň öňünden, teklip edilýän transatlantik söwda ylalaşygyna garşy müňlerçe adam ýörişe çykdy.
Obama demirgazykdaky şähere senagat tehnologiýasy ýarmarkasyna gatnaşmak, şeýle-de german kansleri Angela Merkel we beýleki ýewropa liderleri bilen Transatlantik söwda we inwestisiýa partnýorlygy barada gepleşmek üçin gelýär.
Bu şertnama Ýewropanyň käbir böleklerinde gazaply garşylyk döretdi. Garşydaşlar bu gepleşikleriň gizlin ýagdaýda geçirilýändigini aýdýarlar we şeýle ylalaşyk baglaşylsa, zähmet bazaryna we tebigat goragyna zyýan ýetirer öýdüp howatyrlanýarlar.
Profsoýuz guramalary Hanowerde 23-nji aprelde 16 müň adamyň proteste çykandygyny aýtdylar. Oktýabrda şu mesele boýunça Berlinde guralan proteste 200 müňden gowrak adam çykypdy.


text:
Orsýet bilen Gürjüstanyň arasynda az salymlyk turan uruşdan bäri üç ýyl geçdi. Emma bu ugurda entek üýtgän zat ýok: iki ýurduň arasyndaky syýasy ýagdaý petige diräp dur.
Hiç hili anyk gepleşikleriň alnyp barylmaýanlygy, şeýle-de iki tarapyň hem berk pozisiýalaryny saklamagy öňegidişlik perspektiwasyny juda çetin edip görkezýär. Moskwa Gürjüstandan bölünen regionlary – Abhaziýany we Günorta Osetiýany garaşsyz döwletler hökmünde ykrar etdi. Resmi Tbilisi bolsa şol sebitleriň Gürjüstanyň aýrylmaz bölekleridigini tekrarlaýar.
Wideo: 5-nji awgustda Soçide Orsýetiň telekanalyna beren interwýusynda Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew öz ýurdunyň Gürjüstan bilen häzirki gatnaşyklary barada gürrüň etdi.
Geçen hepdäniň başynda Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin Günorta Osetiýanyň Orsýetiň düzümine goşulmagynyň mümkindigi baradaky pikirini orta atdy. Prezident Dmitriý Medwedew edil onçakly açyk gürlemese-de, beýle mümkinçiligiň bolup biljekdigi barada dil ýazdyrdy. Medwedew bu hakda: “Men häzir munuň üçin öňünden gerekli bolan hiç hili ýuridiki şertleriň ýokdugyny çak edýärin. Elbetde, geljekde nämäniň boljakdygyny hem öňünden aýdyp bolmaýar. Ýagdaýlaryň her tarapa ýazmagy mümkin. Ýöne häzirki ýagdaý barada aýdylmaly bolsa, onda, meniň pikrimçe, munuň amala aşmagy üçin hiç hili ýuridiki ýa-da iş ýüzünde öňünden kesgitlenen şertler ýok” diýip, geçen hepde beren interwýusynda belledi.
2008-nji ýylyň awgustynda bolan gysga wagtlyk uruşdan soň, Orsýet üç ýylyň dowamynda Abhaziýa we Günorta Osetiýa özüniň müňlerçe esgerini ugradyp, ol ýerleriň üstünden öz gözegçiligini berkitmek bilen meşgullandy. Ýogsam, bu Moskwanyň Ýewropa Bileleşigi bilen atyşyklary bes etmek boýunça gol çekişen ylalaşygynyň şertlerine ters gelýär. Şeýle-de Orsýet sebitdäki emläkleri we möhüm biznesleri satyn aldy. Ýakynda Medwedew bu sebitler bilen gümrük birligini döretmek baradaky kanun taslamasyny hem ýurduň Dumasynyň garamagyna ugratdy.
Ýöne, muňa garamazdan, Gürjüstanyň syýasatçylary we analitikleri uzak möhletde umydyň käbir yşyklaryny görýärler.
Orsýetiň maksady näme?
Tblisiniň Ilia Döwlet Uniwersitetiniň professory Giga Zadanianyň pikiriçe, Orsýetiň esasy maksady diňe bu iki region bilen çäklenmän, eýse Gürjüstanyň häzirkizaman günbatar kysymly demokratik ýurt bolmak niýetiniň öňüne böwet basmakdyr.
“Orsýetiň maksady Gürjüstanyň proýektine dolulygyna böwet bolmak. Meniň göz öňünde tutýanym Gürjüstany häzirkizaman döwlet etmek üçin ýakynda kabul edilen proýektlerdir. 2003-nji ýyldan soň, Gürjüstany häzirkizamana laýyk döwlet etmek üçin bir proýekt kabul edilen bolsa, Orsýet hem muňa böwet bolmak isläpdi” diýip, Zadania nygtaýar.
Wideo: 5-nji awgustda Soçide Orsýetiň telekanalyna beren interwýusynda Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew üç ýyl mundan öň turan Orsýet-Gürjüstan urşuna Birleşen Ştatlaryň bildiren reaksiýasy barada durup geçdi.
Konfliktiň netijesinde dörän uruş we halkara jemgyýetçiliginiň reaksiýasy Gürjüstany tiz wagtyň içinde Günbatara goşulmak baradaky umytlaryndan aýrypdy, şol sanda eýýäm kepillendirildi diýlip hasaplanan – NATO agza bolmak hyýallaryny-da gowşadypdy.
Zadanianyň aýtmagynga görä, indi Gürjüstanyň syýasatçylary Ýewro-Atlantika boýunça integrasiýa prosesine ýurduň öz içindäki syýasatçylara has köp bagly bolan uzak möhletleýin proýekt hökmünde garaýarlar.
2008-nji ýylda, uruş döwründe Gürjüstanyň BMG-däki ilçisi bolan, häzir bolsa oppozisiýadaky “Biziň Gürjüstanymyz - azat demokratlar” partiýasynyň başlygy Irakli Alasania hem bu pikir bilen ylalaşýar. Ol bu barada şeýle diýýär: “Biziň pikirimizçe häzir integrasiýa prosesiniň durmuşa geçmegi üçin juda oňaýly wagt. Şeýle-de biz kanun, hukuk pudaklarynda, ykdysady reformalar boýunça köp işleriň edilmelidigine düşünýäris. Bular bizi Ýewropa Bileleşigine has ýakynlaşdyrar”.
2008-nji ýylyň awgustynda Gürjüstanyň goranmak ministriniň orunbasary bolan, häzir ýurduň Milli howpsuzlyk geňeşiniň sekretarynyň orunbsary Batu Kutelianyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, Gürjüstan bar ünsüni häzir özi üçin edip biljek işlerinde jemleýär. Onuň bellemegine görä, ýurt üçin esasy möhüm bolan zat – demokratik geçişi we beýleki reformalary, “duşmanlaryň prowokasiýalaryna” üns bermezden, dowam etmekdir.


text:
Resmi Aşgabat geçen ýyl Gyrgyzystanda turan halk gozgalaňy mahalynda bu ýurduň okuw jaýlarynda okaýan türkmen studentleriniň yzyndan ýörite uçar iberip, olaryň ýurda dolanmagyna kömek edipdi. Ýöne Türkmenistan Müsürde okaýan türkmen studentlerine beýle kömek etmedi.
On ýyldan gowrak wagt bäri Müsürde ýaşaýan we özüni Öwez Ýollyýew diýip tanadan türkmen raýaty bu ýurtdaky türkmen studentleriniň halk gozgalaňyndan soň öz durmuş-ýaşaýyşlary barada örän alada edýändiklerini aýtdy.
Öwez Ýollyýewiň aýtmagyna görä, Müsürdäki türkmen studentleriniň bir topary halk gozgalaňynyň gyzyşýan günlerinde ýurda, Türkmenistana dolanmak isläpdir. Emma Türkmenistanyň Müsürde ilçihanasynyň bolmazlygy olaryň bu isleginiň wagtynda amala aşmagyna päsgelçilik döredipdir.
Olara bu mesele bilen Saud Arabystanyndaky türkmen ilçihanasyna ýüz tutmak maslahat berlipdir. Netijede, Ýollyýewiň aýtmagyna görä, Müsürdäki türkmen studentleriniň käbiri Türkmenistana dolanmagy başarypdyr. Emma bu ýerde Müsürde ýaşaýan türkmen studentleriniň ýagdaýyny has çylşyrymlaşdyrýan başga ýagdaýlar hem bar.
Müsürde doglan türkmen çagalary
Öwez Müsüre okamaga gelen türkmen ýigitleriniň bir toparynyň Türkmenistandan gelinlik getirip, bu ýurtda maşgala gurandyklaryny we çagalarynyň bolandygyny aýdýar. Emma ol çagalaryň ýerli häkimiýetler tarapyndan berlen dogluş şahadatnamalary bolsa-da, türkmen dokumentleri ýok. Ýa-da bolmasa, türkmen dokumentleri bar bolan maşgala agzalarynyň hem pasportunda zerur möhürler ýok.
Aýdylmagyna görä, Saud Arabystanyndaky türkmen ilçihanasy olaryň bu kynçylyklaryny çözmäge kömek etmändir. Bu ýagdaý Müsürdäki türkmen maşgalalarynyň käbir maşgalabaşylarynyň ýurda dolanyp, beýlekileriniň şol ýerde mejbury galmagyna getiripdir.
Müsürde student türkmenleriň maşgalasynda doglan türkmen çagalarynyň müsür raýatlygyny almagy üçin olaryň 14 ýyl şol ýurtdan çykman ýaşamagy, üstesine ene-atalarynyň syýasata goşulmazlygy gerek. Bu olaryň Müsürde doly hukukly raýat bolmak üçin geçmeli ýolunyň uzakdygyny görkezýär.
Eger müsür halkynyň özüniň hem işsizlik, garyplyk sebäpli häkimiýetlere garşy gozagalaňa turanyny nazara alsak, ol ýerde student maşagalasynda doglan türkmen çagalarynyň gün-güzeranynyň ýeňil bolmajagyny aýdyp oturmak hem artykmaç.
Türkmenistanyň içki dini ýagdaýlary
Müsürde okaýan türkmen studentleriniň ýagdaýyny kynlaşdyrýan ýene bir ýagdaý bolsa, Ö.Ýollyýewiň tassyklamagyna görä, Türkmenistanyň içki dini ýagdaýlary bilen bagly. Ol türkmen studentleriniň köpüsiniň hut şu mesele sebäpli Müsürde sabyr-kanagat etmäge çalyşýandyklaryny aýdýar.
Türkmen kanunlary din azatlygyny, raýatlaryň islän dinine uýmak ýa-da uýmazlyk erkinligini doly kepillendirýär. Emma, Ö.Ýollyýewiň ynanjyna görä, Müsürde okaýan türkmen studentleriniň türkmen hökümeti tarapyndan idelmezligi olaryň din ugrundan özbaşdak bilim almaga çalyşmagy bilen bagly. Ol türkmen häkimiýetleriniň Müsürde din ugrundan okap, ýurda dolanyp baran oglanlary töhmet esasynda türmä basan halatlarynyň hem bolandygyny aýdýar.
“Müsürden dolanyp baran türkmen oglanlarynyň birnäçesini, mysal üçin Abdylhaý Geldiýewi, Marydan Akmuhammet agany öýlerine neşe oklap, ganlaryny barlan bolup, neşekeş diýip, töhmet esasynda türmä basdylar” diýip, Ö.Ýollyýew aýtdy.
Daşarda galan türkmenleriň raýatlyk hukuklary
Öwez Ýollyýewiň tassyklamagyna görä, Müsürde syýasy bosgunlyk alan türkmenler hem bar. Olara aýda 200 dollar çemesi kömek berilýär. Emma bu ýurtda ýaşamak üçin öýli-işikli adama aýda 4-5 ýüz dollar gerek. Öwez türkmen studentleriniň köpüsiniň okuwyň daşyndan tapan işini etmäge mejbur bolýandygyny aýdýar. Bu hili ýagdaýda ýurduna dolanmak isleýän türkmen maşgalalary, Türkmenstanyň Baş kanunynyň her bir raýata ýurtdan gitmek we oňa dolanyp gelmek barada berýän hukugy esasynda, hiç bir päsgenlçiliksiz yzyna dolanyp bilmeli.
Häzir Awstriýada bosgunlykda ýaşaýan Nurmuhammet Hanamow ozal Türkmenistanyň Türkiýedäki we Ysraýyldaky ilçisi boldy. Ol Türkiýede işlän döwründe arap ýurtlarynyň birinde iki sany türke ölüm höküminiň çykarylandygyny, şonda türk häkimiýetleriniň we metbugatynyň olary halas etmek üçin aýaga galandygyny ýatlap, Türkmenistanyň hem häzirki ýagdaýda öz raýatlaryna hökman arka çykmalydygyny aýdýar.
“Türkmenistanda hökümet hakykatdan hem öz raýatlaryny goraýan bolsa, hökman olara arka çykmaly” diýip, öňki ilçi munuň Türkmenistanyň döwlet hömündäki at-abraýyny artdyrjagyna ünsi çekdi.
“Türkmenistan öz halkynyň bir bölegini dini garaýşy ýa-da arap dünýäsinde bolan halk gozagalaňyna biygtyýar şaýat bolany üçin kanuny raýatlyk goldawyndan mahrum etmese, bu diňe onuň öz abraýyna bolar” diýip, Hanamow Azatlyk Radiosyna Awstriýadan telefon arkaly beren gürrüňinde aýtdy.


text:
Göwrelilik döwründe gazly mineral suwuny içesim gelýär. Çaga zyýany barmyka? Jogap berseňiz hoşal bolardym.
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Göwrelilik döwründe mineral suwlary içme gadagan edilmeýär. Ýöne böwrekleriň işinde bökdençlik döretmez ýaly, onuň az minerallaşdyrylan we tebigy alnan (emeli minerallaşdyrylan däl-de) görnüşlerini kabul etmek maslahat berilýär. Emeli minerallaşdyrylan gazly suwlarda dürli minerallaryň ýokary derejesiniň saklanma mümkinçiligi bolýandyr. Şeýle-de, göwrelilik döwründe mineral suwlaryň gazlaryny çykaryp içme maslahat berilýär.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Düýn Talyban söweşijileri tarapyndan edilen hüjümlerde Owganystanyň 13 we NATO güýçleriniň hem 3 harbysynyň heläk bolanlygy barada maglumat alyndy.
Owganystanyň Uruzgan welaýatynyň häkimi Hajy Akhodaý Rahym bu wakada ýerli owgan harbylaryndan biriniň Talybanlara harby baza girmäge kömek edendigini we hüjümden soňra-da ol esgeriň Talybanlar bilen bile gaçyp gidendigini aýtdy.
Şeýle-de, düýn Owganystanyň Gunduz welaýatynyň Imam Sahib etrabynda gozgalaňçylar tarapyndan howpsuzlyk güýçleriniň maşynyna edilen hüjümde 4 owgan esgeri öldi.
Talyban topary Owganystanyň günortasyndaky Host welaýatynda janyndan geçen hüjümçi tarapyndan amala aşyrylan düýnki partlamanyň jogapkärçiligini hem öz üstüne alyp, beýanat ýaýratdy. Şol wakada bir esger bilen bir polisiýa offiseri heläk boldy.


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri Waşingtonyň Orsýete garşy Ukraina zorluklaryna dahyllydygy üçin girizilen sanksiýalary şu ýylyň aýaklarynda ýatyrjagyna ynanýandygyny, munuň üçin Moskwanyň Minsk parahatçylyk ylalaşygynyň şertlerini ýerine ýetirmelidigini aýtdy.
Kerri 22-nji ýanwarda Dawosda, Bütindünýä Ykdysadyýet forumynda sözlän sözünde şu hepde özüniň we wise-prezident Jo Baýdeniň şweýsar kurortynda ukrain prezidenti Petro Poroşenko bilen duşuşyp, şertnamalary doly durmuşa geçirmek barada gepleşendiklerini aýtdy.
Kerriniň sözlerine görä, taraplaryň ikisi hem problemany ak ýürekden, kanuny esasda çözmek niýeti bilen tagalla etse, gelýän aýlarda Minsk şertnamasyny durmuşa geçirmek we öz gezeginde sanksiýalary aýyrmak mümkin.
Waşington sanksiýalaryň aýyrylmagyny geçen fewralda Ukraina, Fransiýa, Germaniýa bilen ylalaşylan Minsk şertnamalarynyň doly ýerine ýetirilmegi bilen baglaýar.


text:
Ençeme wagtdan bäri men Internetde, esasan hem "V-kontakte" sosial ulgamynda, "Syndicate", "Top-People-of-Turkmenistan" we "Exclusive Turkmenistan" atly toparlarda türkmen ýaşlarynyň paýlaşýan suratlaryny görüp aňk-taňk bolýaryn. Meselem, gelin-gyzlar saçlaryny sary reňke boýap, dodaklaryny plastik hirurglaryň ýa-da makiýažyň kömegi bilen çişirip, ulaldyp, gözlerini çenden aşa gara sürmä boýap, uýat ýerlerini görkezýän köýnekleri geýip düşen suratlaryny Internetde paýlaşýarlar. Oglanlar bolsa, öz maşynlarynyň markasyny, gymmat köwüşlerini we sagatlaryny, nirelerde we nähili lezzet alýandyklaryny paýlaşýarlar. Bu suratlary görüp, "Adamlar näme üçin öz hususy durmuşlaryny Internet köpçüligine çykarýarlarka?!" diýenimi duýman galýaryn. Ýa-da bolmasa ýaşlarymyzyň özlerini tapawutly alyp baryşlary oňki gymmatlyklaryň çagşandygyny aňladyarmyka?! Eýsem özlerini haryt kimin alyp baryp, seksual pozalarda durup surata düşýän gelin-gyzlarymyz, öz maddy baýlyklaryny (maşyn, egin-eşik we ş. m.) güjeňläp surata düşýän ýigitlerimiz bu birtüýsli hereketlerinden bihabarmyka?!
Meniň bilesigelijiligim kem-kemden möwjäp, bir pilleden soňra zamanamyzda internet dünýäsiniň hödürleýän täzeçe üýtgeşmeleriniň sebäplerini öwrenmäge alyp bardy. Netijede, köp adamlaryň nerkeslik (narsizm) häsiýetlere eýe bolýandygyna göz ýetirdim.
Narsissikusyň rowaýaty
"Narcissism [Inglisçe]" ýa-da "Nerkeslik [Türkmençe]" söz Narsissikus diýen gadymy grek rowaýatyndan gelip çykýar. Rowaýata göra, Narsissikus atly ýaş we görmegeý bir ýigit söýgüniň yşgyna düşüp, intizar bolýar. Günleriň bir güni Narsissikusyň jemalyna owadan Ýaň Perisi aşyk bolyar we ol Narsissikusyň diýýan her bir sözüni gaýtalaýar. Narsissikus bolsa Ýaň Periniň duygusyny terk edip, ozüne mynasyp boljak taý gözlemegini dowam edýär. Bir pursat Narsissikus öz şeklini suwda görüp oňa aşyk bolýar we şol şekli yzygiderli, tä ýogalýança synlap oturýar. Narsissikusyň ýogalan derýasynyň kenarynda bir gül peýda bolýar we ony adamlar biziň günümize çenli "Nargis" diýip atlandyrýarlar.
Narsissikus rowaýaty adamyň öz-özüne aşa köňül berip, daş-töweregindäkiler bilen netijeli aragatnaşyk gurup bilmeýändigi üçin ýüze çykýan tragediýany görkezýar. Bu hem biziň şu günki zamanamyzda nerkes keseline duçar bolan adamlaryň köpelmegi sebäpli bolup geçýän wakalara kybap gelýär.
Nerkes keseli näme?
Nerkes keseli fiziki däl-de, psihiki we ruhy ýagdaýdyr. Bu kesel birnäçe häsiýetleri öz içine alýar. Olar: gedemlik, men-menlik, şöhratparazlyk we özdiýenlilikdir.
Nerkes keseliniň alamatlary
Tanymal amerikan psihoterapewty Sandy Hotçkisiň bellemegine göra, narsistler köpçülik tarapyndan kabul edilen kadaly edep-terbiýeden çykyp, birnäçe aýratynlyklary görkezýärler:
► Untançsyzlyk – nerkes keseli bilen syrkawlan adamlar öz üstünlikleri, akyly we sypaty barada utanman owünýärler. Utanjyň ýoklugy sebäpli hem nerkes ýaşlar internetde öz maddy baýlyklaryny we daş-keşplerini gorkezýän suratlaryny ikirjiňlenmän paýlaşýarlar.
► Gedemlik – nerkes adamlar ulumsy äheňde gürleýärler. Olar meselem, özleriniň BMW maşynynyň barlygyny görkezmek üçin "Meniň maşynymyň açaryny gördüňizmi?" diymäniň deregine "Meniň BMW maşynymyn açaryny gördüňizmi?" diýip, gopbamsyraýarlar.
► Bahyllyk – nerkes başgalaryň özlerinden has üstün, has akylly we owadan bolmagyny islemeýärler. Şeýlelikde, olar her kimden öňde bolmak üçin mekirlige baş urmana, plastiki hirurgiýany ulanmaga we para almaga taýyn adamlardyr.
► Perwaýsyzlyk – nerkes keseline duçar bolan ynsanlar adamlar bilen özara gatnaşyklarda köp perwaýsyzlyk görkezýärler. Şol sebäpli hem olar bilen uzak möhletleýin gatnaşyklary ýa-da berk dostluk/joralyk gurmak kyn bolýar. Olar başga adamy öz peýdasy üçin ulanmagy hiç zatça görmeýärlar.
► Men-menlik – nerkesler özlerini üýtgeşik we has mertebeli saýýandyklary uçin başga adamlardan yzygiderli öwgi we üns hantama bolýarlar. Olaryň pikirine görä, başgalar olara elmydama borçly.
► Derisi galyňlylyk – narsist bir zat gerek bolsa hiç kimden çekinmän "ýolup-goparyp" aljak adamdyr. Üstesine hem, olar tankytlary kän ýüzlerine almaýarlar.
Nerkes häsiýetiniň bejeriş we öňüni alyş çäreleri
Köp ýokanç kesselleri antibiotikler arkaly bejerip bolýan bolsa, nerkes keseliniň psihiki ýagdaý bolany üçin, oňa gönüden-göni bejergi ýokdur. Nerkesleriň utançsyz, gedem, bahyl, perwaýsyz, borçsuz we derisi galyň häsiýetleri kem-kemden olardan maşgalalaryny, dost-ýarlaryny we kärdeşlerini daşlaşdyryp, olaryň töwereginde emeli boşluk döredýär. Yöne bu ýekeligiň bejergisiniň täsiriniň boljagyna umyt azdyr. Sebäbi nerkesler ýeke galandan soň edil awçy ýaly özlerine täze "aw gözlemäge" başlaýarlar. Şu sebäpden hem, olar öz-özlerine kömek edip bilmeýärler we bu ýagdaýdan gutulmany islemeýärler.
Nädip nerkes keseliniň öňüni alyp bilersiňiz?
► Internedi diňe öz maşgalaňyz üçin, gymmatly dostluk gatnaşyklaryňyz we olary oňküden hem has beter güýçlendirmek üçin ulanyň.
► Gerekmejek, yeňil-yelpaý "dost-joralaryňyzy" öz sahypaňyzdan aýyryň.
► Internetdäky we daş-töweregiňizdäki adamlaryň elmydama sizi makullamagyna garaşmaň.
► Her adamyň maddy ýagdaýynyň tapawutlydygyna düşünmäge çalşyň. Maddy baýlyklaryňyzy internetde paýlaşmak size lezzet berse-de, başgalarda öz ýagdaýlary babatda sussupeslik ýa-da gynanç döredip, sizi bolsa nerkese has ýakynlaşdyryp biljekdiginden habardar boluň.
► Esasan, sizi köpleriň ýakyndan tanamaýan internet dünýäsinde özüňizi sada we giň düşünjeli alyp barmaga çalşyň. Diýjek sözleriňizi we goýjak suratlaryňyzy "ýedi ölçäp, bir kesiň".
► Mekdeplerde we ýokary okuw jaýlarynda sosiologiýa, filosofiýa we psihologiýa mugallymlary bilen bilelikde, internetde özüňi kadaly alyp barmagyň aýratynlyklary we howpsuzlygy barada okuwçylar/talyplar bilen söhbetdeşlikler / ýygnaklar geçirilmelidir.
Awtor: Artykgözel Ýazmyradowa
Teswirlemeler
Salam Sazakov, soraglarinnyz bar bolsa shul yerde yazip bilersiniz!
Salam Artykgözel!
Bagyşlaň, soraglarymy bu ýerde ýazyp bilmeýän, eger ýazyp bolsa öň ýazardym...
Dowur adama bagly dal, dowur uytgemeli, yogsam adam we adamyn pikirleri any ozgermez, ene-ata bilen chagalarynyn arasynda hokman tapawut bolmaly... adamlar bir galypda yasalan yaly bolmaly dal, durli-durli bolmaly, kanunlaryn chaklerinde oz psihiki yagdayyny gorkezmane haklary bar, sachyny kesmane surat goymana hukugy bar... ony beyleki adamlar gabanmaly dal, yazgarmaly dal...
Ol rowayat pikiri 17-...-20 asyrlarda yashan adamlaryn yagdayy bilen den gelip biler, modern adamlar hakda aydanymyzda - ol rowayat hich zadam subut etmeyar, 17-20 asyrlarda dowurlerde adamlar adamyn any durmushy sadady yonekeydi, yone modern dowurde utanchsyzlyk gedem bahyl ... yaly gorunyan adamlara Narcissus keseli bar diymek dogry dal, keselin alamatlary diyip sanalan 7 alamat - ahlisinie umumy bir at berman- her biri ayratynlykda yeke-yekeden ele alynmaly,... sebabi modern dowurde adamyn duygulary hal-ahwaly oran chylshyrymly, olary bashdan-ayak Narcissus keseli diymek dogry dal, sebabi Narcissus kesel dalde her biri ayry ayry adamyn psihiki hal-ahwaly.
Rowaýatlar aslynda hemme dowürlere degişli bolýar. Eger Narsisizm barada biziň döwrümizde pikir etmek gerekmejek bolsa, onda geliň adamçylyk, ak ýürerlilik barada-da pikir etmäli, çagalarymyza öwretmäli. Sebäbi olar barada rowaýatlar 16-17 asyrlarda ýazyldy.
Makalanyň awtory bilen biraz söhbetdeş bolmak isleýärin.
Nähili ýagdaýda habarlaşyp bilerkäm?
Makalasynda "vkontakte" saýtynda diýipdir, onda şol ýerde habarlaşşagam bolýar. Sahypam: Sazakow_93
Salam Sazakov, soraglarinnyz bar bolsa shul yerde yazip bilersiniz!
Makalanyň awtory bilen biraz söhbetdeş bolmak isleýärin.
Nähili ýagdaýda habarlaşyp bilerkäm?
Makalasynda "vkontakte" saýtynda diýipdir, onda şol ýerde habarlaşşagam bolýar. Sahypam: Sazakow_93
Sag boluň!
(1) deň-duşlaryndan täsirlenýändiklerini, ýa-da
(2) Günbatar Modasyna uýýandyklaryny, şolara meňzemäge çemeleşýändiklerini aňladýar diýip düşünýän men-ä. Bu Orta Aziýada hem örän ýörgünli endik (günbatarda ideal bolan gözelligi edinmek).
Ol rowayat pikiri 17-...-20 asyrlarda yashan adamlaryn yagdayy bilen den gelip biler, modern adamlar hakda aydanymyzda - ol rowayat hich zadam subut etmeyar, 17-20 asyrlarda dowurlerde adamlar adamyn any durmushy sadady yonekeydi, yone modern dowurde utanchsyzlyk gedem bahyl ... yaly gorunyan adamlara Narcissus keseli bar diymek dogry dal, keselin alamatlary diyip sanalan 7 alamat - ahlisinie umumy bir at berman- her biri ayratynlykda yeke-yekeden ele alynmaly,... sebabi modern dowurde adamyn duygulary hal-ahwaly oran chylshyrymly, olary bashdan-ayak Narcissus keseli diymek dogry dal, sebabi Narcissus kesel dalde her biri ayry ayry adamyn psihiki hal-ahwaly.
Dunye sheyle., bu zatlar indi gen dal, we hukuk dowletinde bir adam beyleki adamy eshigine geynishine seredip yazgarmana haky yok
Döwür adamlara bagly.
Adamlaryň arasynda mydama nerkeslik bolan (muňa rowaýatyň özi subutnama), indi internet bolansoň biz olary aýdyň görüp bilýäris.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Şu ýyl dünýä ykdysadyýetinde ösüşiň emele gelmegine garaşylýar. Halkara guramalary tarapyndan çap edilýän çaklamalarda ösen we ösýän ýurtlar boýunça berilýän bahalar 2-5% aralygynda bellenilýär. Türkmenistanyň ykdysady ösüşi barada çap edilýän maglumatlar biri-birinden tapawutlanýar. Türkmenistan ykdysadyýetiniň güýçli depginde ösýänligini we ösüşiň üstümizdäki ýylda hem dowam etjegini tassyklaýar.
15-nji ýanwarda geçirilen hökümet maslahatynda 2010-njy ýylda ýurtda durnukly ykdysady ösüşiň bolmagy üçin ähli mümkinçilikleriň bardygy bellenildi we 2010-njy ýylda umumy içerki önümçilik derejesiniň 106,3 %-den az bolmajagy aýdyldy.
Şol bir wagtda-da Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň ösüşi barada biri-birinden tapawutlanýan çaklamalar öňe sürülýär.
“Roýters” agentliginiň maglumatynda Türkmenistanda ykdysady ösüş derejesiniň peselýänligi we 2009-njy ýylda bu derejäniň diňe 6,1 prosent bolanlygy, Türkmenistanyň hökümet resmisine salgylanyp, habar berilýär. Ýöne Ýewropada dikeldiş we ösüş bankynyň 2010-njy ýylda Türkmenistanyň ykdysady ösüşi 14 prosentden aşar diýip, çak edýänligi hem maglumatda bellenilýär.
Şu ýyl Türkmenistanyň umumy önümçilik derejesiniň geçen ýylda çak edilişinden ýokary bolup, 15,2%-den aşjakdygyny türkmen parlamentiniň Ykdysadyýet we sosial syýasaty boýunça komitetine salgylanmak bilen “Trend.az” internet neşiri ýazdy.
Dünýä bankynyň Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň ösüşine berýän umumy bahalary soňky ýyllarda 8-10% aralygynda görkezilipdi. Şol bir wagtda-da Dünýä bankynyň 2010-njy ýyl boýunça ýakynda çap eden çaklamlarynda şu ýyl dünýä ykdysadyýetiniň 2,7%, ösýän döwletleriň bolsa 5,2% ykdysady ösüşine garaşylýanlygy aýdylýar.
Türkmenistanyň ykdysady hakykaty
Ykdysadyýet boýunça bilermen, Türkmenistanyň Merkezi bankynyň öňki başlygy Hudaýberdi Orazow Türkmenistanyň ykdysady ýagdaýyna baha berilmegi boýunça kynçylyklaryň sebäplerini şeýle düşündirýär: “Dünýäde halkara tertip-düzgün bar, nähili hasaplanmaly, maglumatlar haçan çap edilmeli. Şonda hakykatdan hem görünýär ösüş barmy ýa ýok. Türkmenistanda bolsa bu zatlar ýok. Şonuň üçin her hili nädogry maglumatlar ýüze çykyp durýar. Biri 20%, ýene biri 15 ýa 30 diýip. Hiç hili açyklyk statistika sistemasynda ýok. Eger-de halkara tertip-düzgün boýunça edilende, bu zatlar bolmazdy”.
Ykdysady ösüş derejesi köpleri gyzyklandyrýar, sebäbi raýatlaryň durmuş derejesi ýurduň umumy ykdysady ýagdaýyna bagly bolup durýar. Emma Türkmenistanda resmi taýdan yglan edilýän ösüş sanlaryna garanda adamlaryň durmuş derejesiniň gowulanýanlygyny görkezýän takyk alamatlaryň göze ilmeýänligini synçylar belleýärler we munuň belli bir derejede yglan edilýän resmi sanlara şübhe döredýänligini aýdýarlar.
Üstesine ýurtda amala aşyrylýan ägirt uly gurluşyk proýektlerine uly möçberde maýa goýumlarynyň sarp edilmeginiň, ýurduň girdeji taýdan kynçylygy bolman, döwlet tarapyndan ilatyň sosial zerurlyklaryna ýeterlik derejede üns berilmeýänligi barada pikir hem döredýänligini synçylar belleýärler.
2010-njy we 2011-nji ýyllarda Türkmenistanda täze obýektleriň gurluşygyna 23 ýarym milliard dollaryň sarp ediljegi resmi derejede yglan edildi. GDA döwletlerinde syýasy jemgyýetçilik prosesleri öwrenýän Informasion-analiz merkeziniň bilermeni Aleksandr Karawaýew Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň ýapyklygyna galýanlygyny, gurluşyklaryň çykdajylarynyň beýleki pudaklaryň maliýeleşdirmegini çäklendirilmegiň hasabyna üpjün edilýänligi barada hem pikir döredýänligini belledi.
Halkyň sosial-ykdysady ýagdaýy
Hudaýberdi Orazow Türkmenistanyň ykdysady ösüşine ilatyň durmuş derejesi esasynda baha berýär we hakyky ösüş üçin dünýä tejribelerine laýyk zerur şertleriň üpjün edilmeginiň ähmiýetini nygtaýar.
“Eger-de ýurduň içinde hakyky ösüş bar bolsa ol hökman halkyň ýaşaýşyna täsir ýetirmeli. Ýurduň ösýänligini ýa ösmeýänligini görkezýän halkyň durmuşydyr. Ýurduň ähli pudaklaryna, saglygy saklaýyşa, bilim sistemasyna, kiçi kärhanalar we kiçi bizness ugurlaryna hökümet seretmeli. Seretmeli diýende kontrollyk etmeli däl-de, kömek bermeli. Ýurdy ösdürmegiň öz ýollary bar. Olaryň biri ýurduň içinde kiçi biznesi ösdürmeli. Şolara mümkinçilik döretmeli işlemäge, ykdysadyýet pudaklaryny hususylaşdyrmaly” diýip, H.Orazow Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Dünýä Banky hem Türkmenistan raýatlarynyň durmuş derejesini gowulandyrmaly diýip, hasap edýär. Guramanyň resmi maglumatynda bellenişine görä, Türkmenistanda, hususan-da, bilim we medisina hyzmatlarynyň hili ýokarlandyrylmaly, aýratynam bu oba ýerlerine degişli.
Türkmenistan daşary ýurtlar bilen ykdysady gatnaşyklaryny ösürmäge ähmiýet berýänligini yglan edýär. Ýurduň özünde we daşary ýurtlarda inwestision forumlar we sergiler geçirilýär. Hususan-da, şu günler Abu Dabide geçirilýän inwestision forumyň ýurduň makroykdysady ýagdaýy barada doly maglumat bermek maksadyny göz öňünde tutýanlygy resmi maglumatlarda aýdyldy.


text:
Kreml Russiýanyň prezidenti Wladimir Putiniň Ukrainanyň, Germaniýanyň we Fransiýanyň liderleri bilen birlikde Ukrain konflikti barada 11-nji fewralda Belarusyň paýtagty Minskde geçirilýän gepleşiklere gatnaşjakdygyny tassyklady.
Kremliň websahypasynda çap edilen beýanatda “şu gün Putin Minske sapar edýär we ol Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko, Fransiýanyň prezidenti Fransua Olland we Germaniýanyň kansleri Angela Merkel bilen geçiriljek gepleşiklere gatnaşýar” diýlip habar berildi.
Merkel we Ollandyň ýolbaşçylygynda planlaşdyrylan bu ýygnak geçen ýylyň aprel aýyndan bäri gündogar Ukrainada 5 350 adamyň heläk bolmagyna sebäp bolan konfliktiň soňuna ýetmegi maksat edinýän diplomatik basyşyň bir bölegidir.
Bu duşuşygyň öň ýanynda Ukrainada güýçli çaknyşyklar dowam edýär. Putin we beýleki resmiler gepleşikler geçirilmezden öň, birnäçe meseläniň anyklaşdyrylmagynyň zerurdygyny mälim edipdiler.


text:
“Gazprom eksport” JÇB-i öň “Türkmengaz” Döwlet konserni bilen gol çekişen şertnamasynyň ylalaşyklaryny bozýar. Geçen ýyl bilen deňeşdirilende, satyn alynýan türkmen tebigy gazynyň mukdaryny ep-esli azaldylandygyna garamazdan, “Gazprom eksport” 2015-nji ýylyň başyndan bäri alan gazy üçin doly hasaplaşyp bilenok.
“Gazprom eksport” ýüze çykan ýagdaýa hiç hili düşündiriş bermese-de, Russiýanyň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde gaz korporasiýasyna salgylanmak bilen, “Gazprom eksportyň” birtaraplaýyn esasda Türkmenistandan satyn alynýan tebigy gazyň bahasyny peseltmek kararyna gelendigi baradaky çaklamalary aýdylýar. Hamala bu karar Ýewropada “mawy ýangyjyň” satyn alnyş nyrhlarynyň peselýändigi bilen baglymyşyn.
Şeýlelik bilen, “Türkmengaz” döwlet konserni gaz ibermek bilen baglanyşykly türkmen tarapy bilen baglaşylan şertnamada ylalaşylmadyk baha peseltmegiň Russiýanyň kompaniýasy tarapyndan gönüden-göni şertnamalaýyn borçlaryň bozulmagy bolup durýandygyny tekrarlaýar. Türkmenistan gol çekilen ylalaşyga laýyklykda, Russiýa tebigy gaz ibermegi üpjün etmäge taýýar şol birwagtyň özünde “Gazprom eksporty” öz üstüne alan borçlaryny dürs ýerine ýetirmäge çagyrýar.


text:
Orsýetiň howa güýçleri we Siriýanyň armiýasy Aleppony söweşijilerden gaýtadan yzyna almaga taýýarlanýar diýip, 10-njy aprelde Siriýanyň premýer-ministri Wael al-Halaki rus kanunçykaryjylary bilen geçiren gepleşiklerinden soň aýtdy.
“Biz orsýetli hyzmatdaşlarymyz bilen Alepponyň kontrollygyny gaýtadan yzyna almak üçin operasiýalary geçirmäge we ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygy bozan bikanun ýaragly toparlary ýok etmäge taýýarlanýarys” diýip, “TASS” habar agentligi al-Halakä salgylanyp beren maglumatynda belleýär.
Orsýetiň parlamentiniň ýokary öýüniň we rus delegasiýasynyň agzasy Dmitriý Sablin “RIA” habar agentligine beren maglumatynda “Orsýetiň awiasiýasy Siriýanyň armiýasyna guryýer operasiýalarynda kömek eder” diýdi.
Siriýanyň Aleppo şäheriniň töwereginde bolan çaknyşyklarda Siriýa režimine tarapdar söweşijileriň azyndan 16 sanysy we “Al-Kaýda” hereketi bilen ilteşikli toparyň we pitneçi toparlaryň 19 agzasy öldi diýip, 10-njy aprelde Siriýanyň adam hukuklary boýunça synçy topar habar berdi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 13-nji oktýabrda «wezipe-borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmän, ýurduň ýokary okuw mekdeplerindäki okuwyň hiline gözegçiligi gowşadanlygy üçin» diýip, wise-premýer Sapardurdy Toýlyýewe duýduryş berdi.
Türkmen telewideniýesiniň habaryna görä, prezident «tele-radio ýaýlymlaryň işine gözegçiligi gowşadyp, berilýän gepleşikleriň hiliniň pese düşmegine ýol berendigi üçin" wise-premýer Gülşat Mämmedowa käýinç berdi.
«Garamagyndaky gulluklaryň işine gözegçiligi gowşadanlygy üçin» diýlip, Türkmenistanyň prezidentiniň metbugat sekretary Kakageldi Çaryýardurdyýewe hem käýinç berildi.
Türkmenistanyň Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komitetiniň «Türkmenistan» teleýaýlymynyň başlygy Şirgeldi Işangulyýewe hem, «telewizion gepleşikleriň hiliniň pese düşmegine ýol berenligi üçin» diýlip,berk käýinç berildi.


text:
Britaniýanyň Yslamabatdaky ilçisi şu gün Pakistanyň DIM-ne çagyryldy.
Beýik Britaniýanyň daşary syýasat edarasynda aýtmaklaryna görä, ýakynda Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameronyň “Terrorizmi eksport etmäge Pakistana ýol berilmeli däldir” diýen sözlerine Pakistanyň häkimiýetleri düşündiriş talap edýär.
Pakistanda käbir adamlar ýurduň prezidenti Asif Ali Zardariniň Londona saparyny ýatyrmaga aýak direýär. Sapar ertir başlanmaly.
Mundan öň Pakistanyň razwedka gullugynyň işgärleri Beýik Britaniýa gitmekden ýüz öwürdiler.
Kameronyň beýannamasy ABŞ-nyň komandowaniýesiniň gizlin dokumentleri internetde çap edilensoň peýda boldy.
Şol dokumentlerde, hususan-da, Pakistanyň ýörite gulluklary bilen owgan söweşijileriniň arasyndaky gatnaşyklar barada aýdylýar.


text:
Gelip gowşan maglumatlara görä, şu gün Aşgabatda we onuň töwereklerinde MTS öýjükli telefon ulgamynyň işinde bökdençlik ýüze çykypdyr we telefon aragatnaşyklarynyň kesilmegine getiripdir.
Ýerli çeşme häzirki wagt bu kompaniýada telefonlara tölegleriň kabul edilmeýändigini, täze nomerleriň satylmaýandygyny, şeýle-de MTS-iň üsti bilen internete çykyp bolmaýandygyny habar berdi.
Azatlyk Radiosynyň ýerli habarçylary hem MTS-iň edarasyna jaň edenlerinde, şu gün giçlik telefonlaryň işläp başlajakdygy aýdylypdyr.


text:
Italiýa milli ýas gününi yglan edip, Owganystanyň paýtagty Kabulda kast edilip öldürilen alty esgerini soňky ýoluna ugratdy.
Esgerleriň tabytlary harby maşynlarda Rim basilikasyna (ybadathanasyna) alnyp barylýan wagty müňlerçe italiýaly köçeleriň gyrasyna düzüldi. Rim ybadahathanasynda guralan ýas üýşmeleňine ýurduň ýokary derejeli resmileri, şol sanda prezident we premýer ministr hem gatnaşýar. Bu esgerler penşenbe güni Kabulda janyndan geçen bombaçynyň ulag partlatmasynyň pidasy bolupdy.
Bu hadysada asuda ilatdan hem on adam ölüpdi.
Kast ediş hüjüminiň jogapkärçiligini Talyban öz üstüne aldy. Owganystandaky NATO güýçleriniň arasynda Italiýanyň 3 müň gowrak esgeri gulluk edýär.


text:
Saralyp barýan ýapraklar, çigrek gijeler bize Gurbannazary ýatladýar. Onuň aramyzdan gidenine basym 40 ýyl bolýar.
Biz indi ýarym asyr bäri Gurbannazar Ezizowyň poeziýasyna üns berýäs, ony gaýtalap okaýas hem öwrenýäs. Sebäbi ol ýerde oýlanara, täzelik tapmaga mümkinçilik bar.
Ol öz poeziýasy üçin üç beýik maksady çelgi edinipdir: olar Täzeçillik, Agraslyk hem Mukaddeslik. Şahyr öz döredijiliginde şu üç ýörelgäniň bolmagyny zerur saýypdy diýip, onuň iň ýakyn dosty hem bajasy, belli suratkeş Tokar Tugurow aýtdy.
Täzelik
Bizde däp bolup gelen kanoniki poeziýanyň çeperçilik mümkinçilikleri iň ahyrky çäkde peýdalanyldy, ony mundan artyk ösdürmek örän kyn boljakdy. Has amatsyz tarapy-da, kanoniki usulda eser ýazyp, öz aýratynlygyňy, öz ýüzüňi tanatmak agyr düşjekdi. Şol zerurlyklar sebäpli Gurbannazarda täze poeziýa peýda boldy. Onuň saýlan ýoly giňdi, erkindi, şoňa görä-de mümkinçiligi artykdy. Ol poeziýa älemine erkinlik getirdi.
Beýle erkin pikir hem täzelik Gurbannazara ýüzugra başartmandy. Ol şahyrlaryň arasynda iň köpräk okaýany hem iň sowatlylaryndan biridi.
Onda şol döwür şahyrlaryna zerur bolan iki möhüm şert jemlenipdi. Olaryň ilkinjisi türkmen dili meselesi. Ol hatly-sowatly mugallym maşgalasynda kemala geldi. Çagalykdan kitabyň nämedigine we okamagyň zeruryýetine düşündi. Hossarlary bilen sada hem arassa dilde gepleşmegi öwrendi. Bu zatlaryň üstesine Gurbannazar şäher durmuşynda ösüp ulalansoň, çagalykdan rus dilini öwrendi. Onda seýrek duşýan tebigy zehin, gözelligi görmek hem duýmak ukyby bolupdy.
Bu mümkinçilikler ony Täzelige getirdi.
Mekdepler
Ol rus klassyky edebiýatyny hem onuň öňde baryjy wekillerini düýpli öwrenýär. Şahyr bu meselede hatda öz milliligini ýitirmekden gorkupdyr.
Men Puşkini, Lermontowy okadym,
Ak-garany saýgarmaýan döwrümde.
X1X asyryň ahyrlarynda, XX asyryň başlarynda Russiýada şahyrlar we poeziýanyň ugurlary diýseň köp dürli bolupdyr. Rus edebiýatyndaky “Kümüş asyr” diýilýän döwri döredenleriň sany tutuş Sowet Soýuzy döwründäki şahyrlardan artyk eken. Şol döwürde onlarça edebi akym ýüze çykýar.
Gurbannazar ol ugurlardan ýeterlik habarly bolansoň, olaryň ýolundan hem usulyndan peýdalandy. Aslynda onuň hut haýsy akyma artykmaç sarpa goýanyny, özüni olaryň haýsy birindan saýanyny aýtmak kyn. Ýöne meniň özüm-ä hususan A. Woznesenskini, Ýe. Ýewtuşenkony, R. Roždestwenskini, B. Okujawany göz öňünde tutýan. Şahyrda N. Tihonowyň hem M. Swetlowyň täsirlerini-de açyk görüp bolýar.
Gurbannazaryň uly edebiýata geläýen döwri N.S. Hruşewiň getiren demokratik özgerişler zamanyna, ýagny maýylganlyk döwrüne gabat gelipdi. Ýöne hut Nikita Sergeýewiçiň özi sungatdaky düýpli özgerişlige garşy çykdy hem A. Woznesenskiniň täze poeziýasyny tankytlady, dogrusy, masgaralady. Şondan soň kommunistik ideologiýany goraýjylar abstrakt sungat diýilýänine garşy göreş yglan etdiler. Bu tankydyň Türkmenistandaky mysaly hökmünde, G. Ezizowyň döredijiligine ýüzlendiler. Ýöne Gurbannazar abstrakt sungatdan daşrakdady. Oňa täzeçe, modern edebiýaty döredýär diýilse, dogry boljakdy.
Agraslyk
Gurbannazar däp bolan edebiýata, çuňňur manyly hem sada halky edebiýata dolanmak isleýär.
Juwanlykda kämillige höwrügip,
Uçup gitdim başga-başga diýara.
Indem yza haýal gelýän öwrülip,
Zyýany ýok.
Ýetsem käşgä diýara.
Ol nusgawy edebiýaty yzygiderli okap öwrenýärdi. Mysal hökmünde aýtsak, Magtymgulynyň kitaba girizilmedik goşgulary barada açyk gürrüň başlananda, ol şahyryň adyna berilýän “Kepderi” diýen eser bilen tanşypdyr. Şo döwürlerde çapdan çykan Şeýdaýynyň, Şabendäniň, Siwaslynyň we beýleki klassyklaryň eserlerini çintgäp-çintgäp öwrenýärdi.
Mukaddeslik
Gurbannazar Magtymgula ýakynlaşmak bilen kämillige baş goýdy. Ol öz gözleglerinde Beýik sadalyga – çuň mazmunly halk döredijiliginiň derejesine baryp ýetdi.
Agaç agaja barak,
Arasyndan suw akar.
Şu sertiler bilen başlanýan goşgy meşhur aýdyma öwrüldi.
Onuň beýik klassyka hem mukaddeslige nähili ýakynlaşandygny şu setirleri-de tassyklaýar.
Säher tutup, syl ýüzüňe çagaňy,
Päkligiňde bolup bilseň şonça bol!
G. Ezizowyň “1841-nji ýyl, Lermontow dueliň öň ýanynda” diýen eserinde şeýle setirler bar.
Indi seniň hiç wagt dogmajak ogluň
Dur ajal okunyň öňünde häzir.
Ezelden gelene çäre ýok, ony saklajak güýjem ýok. Bu aýralyga basym 40 ýyl dolýar.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy.
Bu ýerde aýdylanlar awtoryň şahsy pikiri.


text:
Döredijilik işgärleriniň durmuşy, adatça, dürli hili täsin we geň-taň wakalara baý bolýar. Käte olaryň durmuşyndaky adaty bir zat bolup görünýän wakalar wagtyň geçmegi bilen degişme-ýomaklara öwrülip gidýär
Gel, ýaraşaly
Bir gezek Pomma Nurberdi bilen Rähmet Seýidow ikiçäk meýlis – şagalaň edipdir. Arak-şeraby
agarak içen Pomma serhoş bolyp, Rähmet Seýide paýyş sögünipdir. Rähmet Seýit oňa jogap bermän, öykeläp turup gaýdypdyr.
Ertesi serhoşlykdan açylan Nurberdi Pomma bir çüýşe aragy goltugyna salyp, Rähmet Seýidiň öýüne barypdyr. Öten agşam serhoşlukda bolan zatlara ökünýändigini aýdyp, çyny bilen ötünç sorapdyr. Rähmet Seýit ýagşydan-ýamandan dil ýarman öýkeli dymypdyr.
Sabyr käsesi dolan Pomma Nurberdi goltugyndaky çüýşäni ortada goýup:
- Rähmet, şu wagt töwellamy al, gel, ýaraşaly! Bu çüýşäni içsem, ötünç soramaryn. “Öten agşam aýdanlarymyň bary rast diýerin” – diýipdir.
Göwni kir-kimirsiz galamdaş dostunyň sözüne gülen Rähmet Seýidiň öýkesi zym-zyýat bolýar. Ol “Ýaraşýarys” diýip, elini uzadypdyr. Soňra-da aýalyna:
- Keýwany, iki bulgur bilen iýer-içer ýaly zat getir! – diýipdir.
Entegem öýlenýän bar-ow
Bir gezek gyş güni Türkmenistanyň halk ýazyjylary Kerim Gurbannepesow bilen Ýylgaý Durdyýew köçe bilen ýöräp barýan eken. Deňlerinden gelinaljy maşynlar kerwen gurap geçýär.
Ýylgaý “Beý, gyş güni-de öýlenýän bar-ow” diýjek bolýar. Ýöne oňa derek “Beý, entegem öýlenýän bar-ow” diýen sözi dile getirýär. Kerim oňa:
- Sen öýleneňden soňra-da öýlenmäge gadaganlyk girizlenok – diýipdir.
Pomma okasyn
XX asyryň 50-nji ýyllarynyň başynda her hepdäniň ahyrynda şahyrlar Ýazyjylar birleşigine ýygnanyp, tamamlanýan hepdede ýazan goşgularyny okapdyr. Maksat hepdäniň çeperçilik
jähtden kämil goşgyny saýlap-seçip almak eken.
Oňat görlen goşgy täze hepdäniň başynda “Geçen hepdäniň iň oňat goşgusy” diýen rubrikada merkezi metbugatda çap edilipdir. Bu bäsleşikde köplenç Nurberdi Pomma ýeňiji bolupdyr. Şol
döwürde döredijilik babatda ussatlyk derejesine ýeten Rähmet Seýit bir gezek:
- Oňatlygyna meniň goşgym oňat, ýöne ony Pomma ýaly labyzly okap bilemok. Goý, meniň goşgymy-da Pomma okasyn! – diýipdir.
Pomma şahyr dostunyň raýyny ýykmandyr. Şondan soňra köplenç Rähmet Seýidiň goşgusy ýeňiji bolupdyr. Ýöne her gezek onuň goşgusyny Pomma Nurberdi okapdyr.
Toplan, taraşlan Amanmyrat BUGAÝEW


text:
Küweýtde Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň we Türkmenistanyň milli olimpiýa komitetiniň arasynda düýnki gol goýlan ylalaşyga laýyklykda, 2017-nji ýylda ýapyk binalarda geçirilýän nobatdaky Aziýa oýunlary Aşgabatda geçiriler.
Bu barada şu gün Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşid Meredow mälim etdi diýip, “Türkmenistan.ru” internet gazeti ýazýar.
Maglumata görä, Aşgabatda geçjek bu ýaryşda sportuň ýeňil we agyr atletika, basketbol, woleýbol, gandbol, mini-futbol, dzýudo, taekwando, göreş, tennis we beýleki ugurlary boýunça türgenler öz güýçlerini synarlar.


text:
19-njy fewral - Türkmenistanda esasy baýramçylyklaryň bellenilýän güni. Ol gün tutuş ýurtda Döwlet baýdagynyň güni uly şatlyk-şagalaň bilen bellenilýär. Ýurduň paýtagtynda dürli çäreler geçirilip, konsertler, dabaralar guralýar. Aşgabadyň merkezinde ýerleşýän Olimpiýa stadionynda bolsa köpçülikleýin çäre geçirilýär.
Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň güni ilkinji gezek 1993-nji ýylda dabaraly bellenildi. Döwlet baýdagynyň gününiň hut 19-njy fewralda bellenilmegine şol wagtlar sagdyn pikir ýöredýänler juda garşy bolupdylar. Sebäbi 19-njy fewral güni ýurduň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň doglan günüdi. Döwlet nyşanynyň haýsydyr bir şahsyýetiň doglan gününiň senesi bilen gabat getirilmegini şol sagdyn pikirliler hiç bir çäge sygmaýan zat hökmünde delillendiripdiler. Emma Saparmyrat Nyýazow, bu meselede özüne garşy durandyklaryna garamazdan, Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň gününi hut öz doglan gününiň senesinde bellenilmegini gazanmagy başardy.
1993-nji ýylda ilkinji gezek dabaraly ýagdaýda bellenilen Döwlet baýdagynyň gününde Saparmyrat Nyýazow uly banket etdi. Dezintegrasiýa sebäpli, ýurduň ykdysady krizisde bolandygyna garamazdan, şol gün saçaklar gaty baý bezeldi. Halkyň iýmäge bir döwüm çöregi zordan tapýan mahalynda, Saparmyrat Nyýazowyň doglan günündäki banket saçagynda guşuň süýdünden başga zady görmek bolýardy.
Şol ýyldan soň 19-njy fewral güni başga röwşe beslenip ugrady. Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň güni ikinji plana geçirildi. Ýurduň mediasy 19-njy fewral gününi Beýik Saparmyrat Türkmenbaşynyň doglan güni hem-de Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň baýramy diýip habar berip başlady. Ýagny, bu baýramçylyk gününde Saparmyrat Nyýazowyň ady birinji getirildi. Şol senä gabatlap, her ýylda Türkmenistanyň çäginde Saparmyrat Nyýazowyň heýkelleriniň açylyş dabaralary geçirildi. Mediada, Döwlet baýdagy hakda däl-de, esasan, Saparmyrat Nyýazowyň şahsyýetine degişli köp öwgüli söhbetler edilip başlandy.
2000-nji ýylda Saparmyrat Nyýazowyň 60 ýaş ýubileý gününde 19-njy fewral güni has-da şowhunly bellenildi. Ýurduň ilkinji prezidentiniň doglan güni mynasybetli, birnäçe täze desgalar açyldy. Ol desgalaryň ählisiniň açylyşyna hut Saparmyrat Nyýazowyň özi gatnaşdy. Her ýylyň 19-njy fewralyna gabatlap ýurtda gurlan täze binalary açmaklyk şondan soň ýoň bolup başlady. Bu endik häli-häzire çenli hem dowam edýär.
2006-dan soň
2006-njy ýylda Saparmyrat Nyýazowyň aradan çykmagy bilen, türkmen ideologiýasy 19-njy fewral gününe başgaça çemeleşip başlady. 2007-nji ýylda 19-njy fewral güni ozalkylar ýaly, Beýik Saparmyrat Türkmenbaşynyň doglan güni hem-de Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň baýramy diýlip däl-de, Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň baýramy hem-de Türkmenistanyň ilkinji prezidenti Saparmyrat Türkmenbaşynyň doglan güni diýlip bellenildi, ýagny Saparmyrat Nyýazowyň ady ikinji plana geçirildi.
Saparmyrat Nyýazowyň şahsyýet kultunyň ýuwaş-ýuwaşdan ýok edilip başlanmagy netijesinde 2008-nji ýylda bellenilen Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň baýramynda Saparmyrat Nyýazowyň ady asla aýryldy.
Şu ýylyň 19-njy fewralynda Türkmenistanyň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň doglan gününe 70 ýyl dolýar. Emma türkmen ideologiýasy bu meselede ýagşydan-ýamandan hiç zat agzamaýar. Bu ýyl 19-njy fewralda diňe Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň gününe esasy üns çekilýär.
Saparmyrat Nyýazowyň kulty bilen bagly Türkmenistanda alnyp barylýan syýasatyň netijesinde, diňe bir Türkmenbaşynyň däl, eýsem onuň ejesidir kakasynyň hem kultunyň köküne palta uruldy. Türkmenistanyň Gahrymany Gurbansoltan eje adyndaky Zenanlar guramasy indi diňe Türkmenistanyň Zenanlar guramasy diýlip atlandyrylýan bolsa, Türkmenistanyň Gahrymany Atamyrat Nyýazow adyndaky uruş weteranlarynyň geňeşi hem Türkmenistanyň uruş weteranlarynyň geňeşi diýlip atlandyrylýar. Ýurtda zenanlara niýetlenilip neşir edilýän “Gurbansoltan eje” žurnalynyň ady “Zenan kalby” diýlip çalşyryldy. “Atamyrat” atly žurnal bolsa, asla ýatyryldy. Bu ýönekeýje mysallar. Şuňa meňzeş mysallary başga-da näçe getirseň getirip oturmaly.
Resmileriň Saparmyrat Nyýazowyň doglan güni hakda üç ýyl bäri hiç bir sözi agzamaýandyklaryna garamazdan, bu senäniň ilat arasynda Saparmyrat Nyýazowyň doglan güni bilen assosirlenýändigini anyk aýtmak gerek. Ilat köpçüligi henizem 19-njy fewral gününi Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň güni diýip agzaman, Türkmenbaşynyň doglan güni diýýär.
Hut şu mesele hem häzirki resmileri alada goýýar. Olar Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň gününi başga bir senä geçirmek barada her dürli pikirleri hem oýlanyp görýärler. Iki aý mundan öň bolsa ilat arasyna Döwlet baýdagynyň gününiň başga bir senä geçiriljekdigi hakynda myş hem ýaýrady. Bu myşlaryň aňyrsynda hakykatyň näderejededigini anyk aýtmak kyn. Ýöne ilatyň arasyna “Bitaraplyk binasy göçüriljekmiş” diýen myş-a aňyrsy bir ýyla ýetmän, hakykat bolup çykypdy.
Ýöne ýurtda Saparmyrat Nyýazowyň kulty bilen bagly ikiýüzli syýasatyň alnyp barylmagy henizem dowam edýär. Şonuň üçin-de Döwlet baýdagynyň gününi başga senä geçirmek babatda hem biraz ýaýdanylýana meňzeýär. Bir tarapdan-a, käbir bähbitler öňe tutulyp, Saparmyrat Nyýazowyň kulty aldygyna weýran edilýär, emma dünýä jemgyýetçiliginiň göni tankydyna düşülmejek bolnubam, ýurtda öňki prezidentiň abraýy saklanylýan ýaly ýasama görnüş döredilýär. Şu ikiýüzli syýasaty ýöredýändikleri sebäpli hem, şu wagtky hökümet kalendardaky üç seneden, ýagny Nyýazowyň doglan gününi ýatladýan 19-njy fewraldan, “Ruhnamanyň dörän” güni bolan 12-nji sentýabrdan hem-de Saparmyrat Nyýazowyň aradan çykan güni bolan 21-nji dekabrdan saplanyp bilenok.
Rozymyrat Ödäýew türkmenistanly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillary Klinton BMG tarapyndan Eýrana garşy girizilmeli täze sanksiýalar hakda geçirilýän gepleşikler babatda ösüşiň gazanylanlygy bilen bagly hytaýly resmileriň ylalaşýanlygyny aýtdy.
Döwlet departamentiniň metbugat wekili Filip Krowly Klintonuň sişenbe güni hytaýly kärdeşi Daý Binggou bilen telefon arkaly bir sagat töweregi gepleşenligini aýdyp, şonda Eýran we Demirgazyk Koreýa hakda pikir alyşyldy diýdi.
Amerikaly wekil Tähranyň ýadro programmasy bilen bagly Eýrana garşy girizilmeli sanksiýalaryň dördünji tapgyry boýunça ylalaşyga gelmek üçin ýolbaşçylaryň 5+1 topary bilen işleşmegiň dowam etdirilmegi babatda ylalaşanlygyny hem aýtdy.
5+1 toparyna BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň bäş hemişelik agzasy we Germaniýa girýär. Şol ýurtlaryň wekilleriniň arasynda Nýu Ýorkda çarşenbe güni hem gepleşikler dowam etdirildi.


text:
Orsýetiň Garaçaý-Çerkez Respublikasynyň bilim ministri wezipesini ýerine ýetirýän Irina Şapowalowa ýurtdaky mekdep okuwçylarynyň bütewi döwlet ekzameniniň netijeleriniň juda çişirilendigi üçin wezipesinden boşadyldy.
Bu baradaky karara Garaçaý-Çerkeziň prezidenti Boris Ebzeýew geldi.
Prezidentiň sözlerine görä, bütewi döwlet ekzameniniň netijeleri örän şübheli we Orsýetdäki ortaça görkezijilerden has ýokary.
Başga-da birnäçe çinownige hem temmi beriler.
Mundan ozal Orsýetde bilim pudagyna gözegçilik edýän döwlet edarasy bütewi ekzamenler baradaky ähli işleriň barlanjakdygyny yglan edipdi.


text:
Şweýsariýada Liwiýanyň lideri Muammar Kaddafä degişli jemi 400 million amerikan dollaryndan geçýän puly saklaýan bank hasaplarynyň üsti açyldy. Muny duşenbe güni Şweýsariýanyň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Lars Knuçel mälim etdi.
Onuň bellemegine görä, häkimiýetden çetleşdirilen Müsüriň ozalky prezidenti Hosni Mubarege we Tunisiň öňki baştutany Ben Alä degişli bank hasaplary hem tapylypdyr.
Müsüriň we Tunisiň täze hökümetleri çetleşdirilen diktatorlaryň hasaplaryndaky pullary yzyna bermegi haýyş edip, Şweýsariýanyň hökümetine ýüz tutupdylar.


text:
Orsýetiň köpçülikleýin habar beriş serişdeleri, prokurorlaryň buýrugy bilen Moskwanyň aeroportynyň töwereginde ýerleşýän barlarda güýçli alkogolly maddalaryň satylmagyna garşy çäre görülýänligini habar berýärler.
Orsýetiň Wedmosti gazetiniň maglumatyna görä, resmiler sentýabr aýyndan bäri Moskwanyň uly aeroportlarynyň töwereginde ýerleýän bar hem restoranlar bilen bagly derňewler geçiripdir.
Orsýetiň hökümet wekilleri, köpçüligiň ýerleşen regionlarynda alkogoly 15 prosentden köp bolan maddalaryň satylmagynyň kanuna gabat gelmeýänligini öňe sürýärler.
Mälim bolşyna görä, soňky döwürlerde aşa içgili ýolagçylar sebäpli, rus uçarlarynda ýüze çykýan problemalaryň sany barha artýar.


text:
Ysraýylyň ses berijileri häzirki wagtda premýer-ministr Benýamin Netanýahunyň saýlawlarda uly kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýandygy aýdylýan milli saýlawlara gatnaşýarlar.
17-nji martdaky saýlawlaryň öňüsyrasynda geçirilen pikir soralyşykda Netanýahunyň merkezçi-sagçy “Likud” partiýasynyň Isaak Herzogyň merkezçi-çepçi “Sionist bileleşiginden” yzda barýandygyny görkezdi.
Netanýahu 16-njy martda eden çykyşynda dördünji möhlete saýlanan ýagdaýynda Palestin döwletiniň döredilmejegini aýtdy.
65 ýaşly Netanýahu 2019-njy ýylyň iýul aýyna çenli häkimiýet başynda galsa, onda ol Ysraýylyň iň uzak möhletli premýer-ministri bolup bilýär.
Wadalar
“Sionist bileleşigi” häkimiýet başyna geçse, palestinalylar we halkara jemgyýeti bilen gatnaşyklary gowulandyrmak ugrunda göreşmägi wada berdi.
Şol bir wagtyň özünde Netanýahu saýlaw kampaniýasynyň dowamynda Eýran bilen ýadro ylalaşygynyň baglaşylmagyna garşy göreşjekdigini hem aýdypdy.
Hiç bir tarapyň sesleriň dörtden bir böleginden köp gazanmagyna garaşylmaýar. Emma geçen hepde çap edilen pikir öwrenmeleriň netijelerine görä, “Sionist bileleşigi” Ysraýylyň 120 orunlyk Knessetinde, ýagny parlamentinde iň köp ýere eýe boljaga meňzeýär.
Ysraýylyň prezidenti Reuwlin Riwlin ysraýyllylary köpçülikleýin saýlawlara gatnaşmaga çagyryp, olara “öz ykbalyny öz ellerine almalydyklaryny” aýtdy.
Ünsi başga ýana sowmak
Netanýahu 17-nji martda, ses berensoň eden çykyşynda: “Çepçi partiýanyň täsiriniň öňüni almak üçin, boşlugy doldurmak ugrunda ýeke-täk edilmeli zat - Likuda ses bermeli” diýdi.
Ysraýylyň “Zähmet partiýasynyň” başlygy Herzog we onuň garşydaşy, ýurduň öňki daşary işler ministri we parahatçylyk boýunça araçy Tzipi Liwni Netanýahuny howpsuzlyk boýunça aladalary sosial, şol sanda ýaşaýyş-durmuş üçin çykdajylaryň barha artýandygy bilen bagly derwaýys meselelerden halkyň ünsüni başga ýana sowmak maksady bilen peýdalanmakda aýypladylar.
Herzog, Tel Awiw şäherinde ses berensoň, “Bu saýlawlar özgerişdir umydyň hem-de çäresizlikdir lapykeçligiň arasyndadyr” diýdi.
Netanýahu saýlaw kapmaniýasy döwründe ykdysady meselere o diýen köp üns bermedi. Şol bir wagtyň özünde onuň garşydaşlary bolsa ýurtda garyplar bilen baýlaryň arasynda dörän boşlugy we problemalary çözmegi wada berdiler. Ysraýyllylaryň köpüsi bahasy aşa gymmat bolan ýaşaýyş jaýlaryny satyn almakda uly kynçylyk çekýändiklerinden şikaýat edýärler.
Gatnaşyklar
Netanýahunyň garşydaşlary onuň Ysraýylyň Birleşen Ştatlar bilen ýakyn gatnaşyklaryny hem howp astyna salandygyny aýdýarlar.
Ysraýylyň saýlaw sistemasyna laýyklykda, henize çenli hiç bir partiýa Knessetde, ýagny parlamentde ýerleriň aglaba köpüsine eýe bolup bilmändi.
Muňa derek hemişe sesleriň köpüsine eýe bolan partiýa koalisiýany düzmek hukugyna eýe bolupdy.
“Sionist bileleşiginiň”, hökümet koalisiýasyny düzmek hukugyna eýe bolmak üçin, parlamentde azyndan 61 ýer almagy zerur.


text:
Orsýetiň premýer-ministri W.Putin 2012-nji ýylda ýurtda geçiriljek prezident saýlawlaryna gatnaşyp-gatnaşmajagy barada anyk karara gelmändigini aýtdy.
“Waldaý” klubyna gatnaşyjylar bilen Soçide geçiren duşuşygynda Putin geljekki saýlawlar kampaniýasy barada gürrüň ederden heniz irdigini, köp zadyň şol wagt ýurtdaky ýagdaýa hem saýlawlar ýakynlaşanda jemgyýetiň keýpine bagly boljakdygyny belledi.
2012-nji ýyldan Orsýetde prezident häzirki ýaly dört ýyllyk däl-de alty ýyl möhlet bilen saýlanar. Şol bir adam öňküleri ýaly yzly-yzyna iki möhletden artyk prezident saýlanyp bilmez.


text:
Pakistan ýurduň öňki prezidenti Perwez Muşarrafy öý tussaglygyndan azat etdi. Maglumatlara görä, türme resmileri Muşarrafyň Yslamabadyň çetindäki öýünden çarşenbe güni çykypdyrlar.
Ol dört ýyldan gowrak wagt daşary ýurtda bolup, aprel aýynda Pakistana dolanany bäri öý tussaglygynda saklanylýardy.
Muşarrafyň aklawçysy müşderisiniň garşysyna dowam edýän sud işi sebäpli onuň heniz hem ýurtdan çykyp bilmeýändigini aýtdy. Ýöne ol müşderisiniň Dubaýdaky ýarawsyz ejesini görüp gelmäge rugsat berilmegini sorap haýyş bilen ýüzlenjekdigini belledi.
Duşenbe güni Pakistanyň sudy 2007-nji ýylda radikal bir metjide amala aşyrylan pajygaly reýd bilen baglanyşykly Muşarrafy girew esasynda goýbermeli edipdi.


text: Şanly wakalara baý bolan 2016-njy ýyl ýurdumyzyň taryhyna altyn harplar bilen ýazyldy. Paýtagtymyzda we şäherlerimizde täze ýaşaýyş jaýlarynyň, welaýatlarymyzda, etraplarymyzda döwrebap obalaryň, şäherçeleriň açylyp ulanylmaga berilmegi, Aşgabatda BMG-niň howandarlygynda Durnukly ulag ulgamy boýunça ählumumy maslahatyň geçirilmegi, Aziýa Halkara demir ýolunyň Atamyrat — Ymamnazar — Akina böleginiň açylmagy, Daşoguz şäheriniň GDA-nyň medeni paýtagty diýlip yglan edilmegi we beýleki şanly wakalar ýurdumyzyň dünýä ýüzündäki abraýyny ýene-de bir mertebe belende göterdi.


text:
“Parahatçylyk we ylalaşyk federasiýasynyň, “Mužestwo i Gumanizm” halkara bileleşiginiň, “Türkmenistan bilen dostluk, medeni we işçi aragatnaşyklar boýunça jemgyýetiniň”, “Orsýet-Türkmenistan öýüniň” we “Moskwadaky türkmen medeniýeti bileleşiginiň” gatnaşmagynda geçirilen bu çärä Orsýetde ýaşaýan türkmenler we Moskwanyň jemgyýetçilik wekilleri gatnaşdylar.
Baýramçylyk çäresi gutlagly çykyşlardan başlandy.
Moskwanyň “Parahatçylyk we Ylalaşyk Federasiýasynyň” öýünde geçirilen baýramçylyk çäresi gutlagly çykyşlardan başlandy. Baýramçylyk agşamyny Orsýetiň halk artisti, Ýaroslawl şäheriniň simfonik orkestriniň ýolbaşçysy we dirižýory Myrat Annamämmedow alyp bardy.
Çykyş edenleriň biri Tajigistanyň Moskwadaky Medeni merkeziniň başlygy Hurşida Hamrakulowa Nowruz baýramynyň Orsýetdäki türkmenler tarapyndan bellenişiniň taryhyndan gürrüň açdy.
Hamrakulowa öz döwründe ençeme ýyllaryň dowamynda türkmen diasporasynyň gözleginde bolanlygyny we Türkmenistanyň Orsýetdäki ilçihanasyna, özüne tanyş türkmenlere ýüz tutup, medeni çärelere türkmenleri hem çekmäge synanyşanlygyny gürrüň berdi. Ol indi Moskwada Nowruz baýramçylygynyň türkmenler tarapyndan hem bellenýänligine begenjini bildirdi.
Guramaçylaryň biri bolan “Orsýet-Türkmenistan öýüniň” ýolbaşçylarynyň Azatlyk Radiosyna aýtmaklaryna görä, türkmenleriň gatnaşmagynda iş alyp barýan jemgyýetçilik guramalary Moskwada Nowruz baýramyny 8 ýyl bäri geçirip gelýärler.
Guramaçylaryň ýene biri “Watandaşlar” atly ors-türkmen dostluk bileleleşiginiň ýolbaşçysy Maksat Saparmyradow bu dabaralara Türkmenistanyň resmi wekilleriniň gatnaşman gelýänligi bilen bagly meseläni gozgady. Ol bu hakda şeýle diýdi: “Biz şeýle çäreleri geçirýäris, ilçihana bolsa aýratynlykda öz çäresini geçirýär. Şuny birleşdirip gurap bolsady?!”.
Baýramçylyk gutlaglary bilen sahnada çykyş edenleriň arasynda 1998-2002-nji ýyllarda Orsýetiň Türkmenistanda adatdan daşary we doly ygtyýarly ilçisi bolup işlän Anatoliý Şelkunow hem bardy.
Baýramçylyk dabarasy medeniýet wekilleriniň döredijilikli çykyşlary bilen dowam etdirildi.
Çalýar: Maral Ýagşyýewa, Moskwa, 22-nji mart.
Atageldi Garýagdyýew baýramçylyga gatnaşanlara aýdym aýdyp berdi.
Kompozitor we pianinoçy Maral Ýagşyýewanyň ýerine ýetiren eserleriniň arasynda Nury Halmämmedowyň eseleri, şol sanda “Dutaryň owazy” diýen eseri hem ýerine ýetirildi.
Türkmenistanyň halk artisti, opera aýdymçysy bariton Atageldi Garýagdyýew öz çykyşynda Nury Halmämmedowyň döredijiligine degişli temany dowam etdirip, baýramçylyga gatnaşanlara Gurbannazar Ezizowyň sözlerine özi üçin ýazylan “Hüwdi” aýdymyny we beýleki aýdymlary aýdyp berdi.
Aýdýar: Atageldi Garýagdyýew, Moskwa, 22-nji mart.
Nowruz mynasybetli geçirilen dabaranyň resmi bölegi tamamlanansoň, baýramçylyk agşamy toý saçagy we milli tanslar bilen dowam etdirildi.


text:
Döwrebap suratkeş, pop art hereketiniň tanymal wekili Andy Warholyň 1962-nji ýylda çeken “One dollar bill”, ýagny “Bir dollarlyk kagyz pul” atly eseri Londonyň “Sotheby” auksion öýünde 32,6 million amerikan dollaryna satyldy.
Bir wagtlar Warholyň menejeri Fred Hughesiň eýeçiliginde bolan bu eser 1997-nji ýylda Sürihde “Galerie Bruno Bischofberger” galereýasyna satylypdy.
“Bir dollarlyk kagyz pul” atly bu eser şu hepde Londonyň auksion öýlerinde satylan iň gymmat bahaly eser boldy.
Andy Warholyň bu eseri 1962-nji ýylda Nýu-Ýorkyň Stable galereýasynda ilkinji gezek köpçülige görkezilipdi.
1975-nji ýylda A.Warhol bu suraty häsiýetlendirende: "Men diwarda puly halaýaryn" diýip belläp geçipdi.


text:
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Sammitine tarap ýol gaty çarkandakly ýol boldy. Ýöne indi köpler bu Sammitden soň «bu iş çekilen zähmete asyl degýärmidi” diýen soragy berýärler.
Adam hukuklary boýunça aktiwistler iki aýyň içinde üç şäherde, ýagny, Warşawada, Wenada we Astanada geçen gözden geçiriş konferensiýalarynyň guramaçylyk hem tematiki kynçylyklaryna hötde gelmeli boldular.
Bu konferensiýalaryň dowamynda türkmen dissidentleriniň ençeme ýyl bäri gatnaşýan duşuşyklaryna garaşylmadyk ýagdaýda ýol beklendi. Üstesine-de, Astana üçin wiza almaga synanyşan halatlarynda, olaryň howpsuzlyklarynyň kepillendirilmejekdigi baradaky haýbat hem üstlerinden sowulmady.
Hökümetler üçin hem Sammite taýýarlyk gaty çäkli wagtyň içinde görülmeli boldy.
Ozaldan garaýyşlarda çuňdan kök uran tapawutlar bu ýygnanyşyk barada ylalaşyklara gelmekligi kynlaşdyrdy. Ministrler iýul aýyna çenli belli bir karara gelip bilmediler.
ÝHHG-niň işindaki bärden gaýtmalar
Öten hepde Astanada hökümete degişli däl guramalara hem alternatiw duşuşyklar gurnamaga köp mümkinçilik berilmedi. Utgaşykly konferensiýa geçirmek barada ahyrsoňy rugsat alan bir koalisiýa öz sanyny 150-den geçirmezlige mejbur edildi. Olara öz konferensiýalaryny Sammit bilen baglanyşdyrmaga we hatda “Sammit” sözüni ulanmaga-da ýol berilmedi.
Iň soňunda, taraplar guramaçylyk işlerine hyzmdaşlykly çemeleşen hem bolsalar, bu parallel duşuşygy gurnanlar: «Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Sammiti ýitirilen bir pursat boldy. Sebäbi, gatnaşan döwletler iş planyny işlap düzmegi başarmadylar» diýen garaýşy öňe sürdüler.
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Baş sekretary Mark De Brişambo: «ÝHHG missiýasyny ýerine ýetirýän bolsady, onda Preddnestrowiýa we Daglyk Garabag ýaly regionlardaky konfliktler birçak çözülerdi, Gürjüstan bilen Orsýet arasynadaky we günorta Gyrgyzystandaky ýaly täze konfliktleriň hem öňüni alardy” diýdi.
Elbetde, adam hukuklaryny bozmaýan döwlet ýok. Terrorizme garşy göreşde adamlary gynamagy, Yrak we Owganystanda uzaga çeken uruşlarda parahat ilaty öldürmegi Birleşen Ştatlaryň hem abraýyna ep-esli zyýan ýetirdi.
Mudan dasary, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň şowsuzlyklary analizlenende, köpler ahlak ölçeglerini gowşatmazlygyň hatyrasyna içerdäki elhenç bir «pil» bilen dikleşmek hem islänok. Ol «pil» bolsa Kreml hasaplanylýar. Kremliň öz çäklerinden aňyrlara ýetýän täsirleri, özgeleriň işine garyşmagy we Merkezi Aziýa diktaturasynyň rehimsizligi bilen olar dikleşmek islänoklar.
Helsinki deklarasiýasynyň özeni
Helsinki deklarasiýasynyň özenini emele getiren adam hukuklary we howpsyzlygy biri-birine berk baglanyşyklydyr. Howpsyzlygyň ynsanlyk, ykdysady we daşky gurşaw, syýasy hem harby gerimi şindi-de bitewi tutuşlyk hökmünde öňküsi ýaly wajyplygyna galýar.
Ýöne Daşkent adamlary gynamagy, dini ynançlara parahatçylykly eýerýänleri tussag etmegi ymykly bes etmese, Moskwa adwokatlary we žurnalistleri öldürýänleri jezalandyrmazlygy bes etmez. Aşgabat bilen Astana hem graždan jemgyýetini bogmakdan we internetiň öňüni bökdemekden el çekmese, howpsuzlykda öňegidişlik bolmaz.
Ýewraziýa ýolbaşçylary bileleşikleriň we mediýanyň erkniliklerine durnuksyzlyk çeşmesi hökmünde, ilkinji nobatda bolsa, öz häkimiýetlerine abanýan howp hökmünde garaýarlar.
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň geljekki ýolbaşçylarynyň bitirmeli kyn işi - Orta Aziýada howpsuzlyga abanýan çyn howp bilen şindi-de häkimiýete ýapyşyp ýatan sowet stilli şahsyýetlerden abanýan howp arasyndaky tapawutlara akyl ýetirmek bolar. Bu regionda ilatyň howpsuzlgyny kyn ýagdaýa salýan - şol şahsyýetleriň häkimiýete ýapyşmagydyr.
Katerin A. Fitzpatrik Nýu-Ýorkda iş alyp barýan žurnalist. Bu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Ynsan hukuklaryny goraýjy "Amnesty International" guramasynyň maglumatyna görä, hytaý häkimiýetleri tarapyndan edilýän şeýle hereketler öňküsinden has köpelipdir.
Gurama adamlaryň öýlerinden mejbury çykarylmagynyň sosial we syýasy durnuklylyga wehim salýandygyny belleýär.
Adamlaryň öýlerinden zor bilen çykarylmagy Hytaýda köpden bäri dowam edip gelýän ýagdaý, täze gurluşyklar sebäpli millionlarça adam oturan ýerlerinden göçürilýär.
“Amnesty International” guramasynyň penşenbe güni ýaýradan hasabatynda soňky üç ýylyň dowamynda şeýle wakalaryň köpelendigi aýdylýar, bu ýagdaý global maliýe krizisy döwründe Hytaýda başlanan ägirt uly gurluşyklar bilen baglaşdyrylýar.


text:
Stambulyň bir mähellesinde janyndan geçen hüjümçiniň ençeme adamyň başyna ýetmegi Türkiýäniň öz kürt azlygy bilen bolan gatnaşygynyň howply häsiýetini görkezýär.
Iki hepde mundan ozal Izmirde bir sagatçynyň dükanynda sagadymy bejerdip otyrkam gürrüňe höwesjeň ussa öz pikirlerini aýdyp, derrew syýasatyň, prezident Rejep Taýýyp Erdoganyň üstünden bardy. Türkiýede bular ýaly zatlar geň hem görlüp ýörlenok.
Hökümet tarapyndan "Kürdistanyň işçiler" partiýasynyň (PKK) kürt jeňçileriniň we olaryň yzlaryna eýerýänleriň garşysyna obadyr şäherlerde berk harby kampaniýa alnyp barylýan häzirki wagtda meni sagat ussasynyň Türkiýeniň "kürt meselesine" nähili garaýandygy gyzyklandyrýardy.
Men: "Hawa, düşünýärin, olar hem goşunyň, hem howpsuzlyk güýçleriniň, hem-de parahat ilatyň garşysyna terrorçylykly uruş alyp barýarlar" diýdim.
“Erdogan indi howsalaň içinde”
"Ýöne özüňiz bir pikir edip görüň, hökümet kürt militantlarynyň uly bölegini ýok edip, bolýan hüjümleriň sanyny we ýygjamlygyny azaltsa, onda gepleşik geçirere kim galar? Iň soňunda, bir syýasy çözgüt gerek bolar, harby operasiýalar muny üpjün edip bilmez. Häzir kürtleriň arasynda PKK bir altenatiw ýoga meňzeýär".
PKK Türkiýäniň garşysyna 32 ýyl bäri uruş alyp barýan jeňçi kürt guramasy. Ony diňe Türkiýe däl, eýsem Birleşen Ştatlar we Ýewropa ýurtlarynyň hem aglabasy terroristik gurama diýip ykrar edýärler.
Husnu Beýiň esasy tanykydyny Erdoganyň garşysyna gönükdirjekdigi belli zat. Ol atatürkçi.
Husnu Beý: "Biziň kürt watandaşlarymyzyň uly bölegi PKK-nyň terroryna garşy" diýip jogap berdi. "Ýöne Erdogan olary ýaragsyzlandyrman PKK bilen gürleşmek kararyna geldi. Bu aralykda PKK hususy öýleriň ýerzemininde müňlerçe ýarag we tonnalap ok-däri toplap goýdy. Biz ýaragly adamlar bilen gürleşmeýäris. Erdogan indi howsalaň içinde, ol kime, nirä hüjüm etjegini bilenok".
"Ilki ýurdy terrordan arassalap, olaryň ýaraglaryny almaly. Ondan soň olara 'geliň, indi oturyp, gürleşeliň' diýmeli. Ozal alnyp barlan syýasat şeýledi, her ýyl bolýan hadysalar köp däldi. AKP [prezident Erdoganyň häkimiýet başyndaky Adalat we galkynyş partiýasy] häkimiýet başyna geleli bäri her hepde terrorçylykly hüjümlerde onlarça ýitgä uçraýarys. Ine gör, düýn Stambulda näme etdiler".
Weznejiler
Dogrudan hem, 7-nji iýunda PKK-nyň bir yzyna eýerijisi Stambulyň märekeli mähellesi bolan Weznejilerde polisiýanyň bir awtoulagyna hüjüm edip, alty sany polisiýa işgärini, parahat ilatdan hem 6 adamy öldürdi. 36-dan agdyk adam ýaralanyp, onlarça dükana we awtoulaglara zyýan ýetdi. 12 maşgala öz ezizlerini ýitirip, berbat boldy, tutuş ýurt gorka düşdi.
Janyndan geçen hüjümçiniň ady Eýlem Ýasa. Kürt milletçileriniň özleriniň "paýtagt" diýip yglan eden şäheri Diýabakyryň eteginde ýerleşýän Baglar obasynyň ýaşaýjysy bolan bu 32 ýaşly aýal, aýdylyşyna görä, ozal PKK-nyň demirgazyk Yrakdaky lagerlerinde, soňra hem Türkiýäniň öz içinde türgenleşik görüpdir.
12 adamyň başyny iýip, şunça gaýgy-gama, weýrançylyga sebäp bolan janyndan geçen hüjümçiniň jesedi 15-nji iýunda Baglara getirildi.
Onuň maşgala agzalary bu terroristiň jesedini Diýarbakyryň eteginde bir kiçeňräk gonamçylykda sessiz-üýnsüz jaýlandyr oýtýärmisiňiz?
Ýok. Olar muny "syýasy şowa”, ýagny “syýasy sergä” öwürdiler. Tabydyň üstüni PKK-nyň baýdagy bilen örtüp, ony gonamçylga aýallar alyp gitdi. Erkekler bolsa, barmaklary bilen ýeňiş alamatyny görkezip, hökümete garşy şygarlar berip, gygyryşdylar. Üstesine-de, kürt şäherçelerinden onlarça häkim gelip, ýasa gatnaşmak bilen özleriniň muny goldaýandyklaryny bildirdiler. Olaryň hemmesi hem "Halklaryň demokratik" partiýasy HDP-niň agzalary.
Türkiýäniň "döwlet terroryna" berilýän jogap
HDP iş ýüzünde PKK-nyň syýasy bölümi diýip bilinýär. Onuň 550 orunly türk parlamentinde 59 deputaty bar. Ol ýurduň gündogar we günorta-gündogar böleklerinde ençeme şäheriň geňeşlerine kontrollyk edýär.
Bu kürt watandaşlar näme zatlaryň bolandygyny bilmedilermikän? Olar ýurduň geljegi we türk-kürt etnik gatnaşykarlary hakda Türkiýä näme zatlary duýdurandyklaryny bildilermikän? Türkiýäniň Siriýa we Yrak bilen bolan serhet etraplarynyň gitdigiçe demirgazyk Sirýa meňzäp barýandygyny görmeýärmikän?
Hüjümden öň Eýlemden sorasaň, onuň bu ganhorlugy "azatlyk ugrandaky söweş" diýip aklajakdygyna şübhe ýok. Ol, gürletseň, terrorizmi ýazgarar, "Yslam döwletini" berk ýazgarar. Ýöne onuň çyn ýürekden PKK başga zat diýip pikir etmegi ähtimal. Onuň eden işi we şular ýaly hüjümler "gowy" terroristik hüjümler, kürt jeňçileriniň, öz gazaply hereketlerini aklamak üçin ulanyşy ýaly, Türkiýäniň "döwlet terroryna" berilýän jogap.
PKK bilen onuň yzyna eýerijiler atyşykylary bes etmek ylalaşygyny 2015-nji ýylyň tomsunda ýatyraly bäri olar ýaraglaryny çykaryp, Eýlem ýaly jeňçilerine harbylara, howpsuzlyk nyşanalaryna, şeýle hem parahat ilata hüjüm etmek boýunça buýruk berdiler. Aýdylyşyna görä, olaryň harby ýolbaşçylary "Türkiýede, obalarda we şäherlerde hemme ýere" zarba urmaly diýipdirler.
Hökümet hem muňa berk, köplenç hem yzgytsyz gaýtargy berdi.
PKK bilen Türk harbylarynyň arasynda ençeme aýa çeken çaknyşyklardan bäri indi günorta-gündogardaky şäherleriň käbiri Siriýanyň bombalanyp, harabalyga öwrülen şäherlerine çalym edýär.
Diýarbakyr "gonamçylygyndaky demonstrasiýa" Türkiýäniň kürt azlygynyň köpüsine wekilçilik edýärmi ýa etmeýärmi, ony bilemok. Ýöne edýän däldir diýip umyt edýärin.


text:
ÝHHG-nyň Demokratiýa we adam hukuklary instituty 4-nji martda 2013-nji ýylyň 15-nji dekabrynda Türkmenistada bolan parlament saýlawlarynyň geçirilişine edilen gözegçilik esasyndaky jemleýji hasabatyny
çap etdi.
ÝHHG Türkmenistandaky saýlaw prosesiniň monitoringine ilkinji gezek gatnaşdy. Ýöne ol bu saýlawlara baha bermäge barmady.
Türkmen tarapynyň çakylygy boýunça, ÝHHG-nyň Demokratiýa we adam hukuklary edarasy fransiýaly ilçi Aleksandr Kelçewsikiniň ýolbaşçylygynda, parlament saýlawlarynyň geçiriljek wagtyna gabat Aşgabada diňe gözegçilik maksadyndaky synçylar missiýasyny ugratdy.
Demokratiýa we adam hukuklary edarasynyň jemleýji hasabatynda Türkmenistandaky parlament saýlawlarynyň dowamynda «esasy azatlyklara hormat goýulmandygy» bellenilýär. ÝHHG-nyň metbugat üçin çap eden beýanatynda
hem bu saýlawlaryň berk syýasy kontrolluk şertlerinde geçirilendigi aýdyldy.
Türkmen häkimiýetleriniň saýlawlaryň köpparitiýalylyk şertlerinde geçirilýändigini yglan etmeklerine garamazdan, synçylar saýlawlaryň halkara derejesinde kabul edilen ölçeglere gabat gelmegi üçin syýasy köpdürliligiň hem-de häkimiýet şahalarynyň biri-birinden garaşsyz, özbaşdak işläp bilmeginiň zerurlyk bolup durýandygyny, emma bu şertleriň Türkmenistanda ýeterlik bolmandygyny aýtdylar.
Demokratiýa we adam hukuklary edarasynyň çäkli gözegçilik missiýasynyň synçylary saýlawdan öňki kampaniýalar mahalynda hem işjeňliginiň pes bolandygyny, jemgyýetçiligiň saýlaw bilen gyzyklanmasynyň bolsa az bolandygyny, käbir saýlawçylaryň öňde duran saýlawlar barada asla eşitmändiklerini aýdandygyny bellediler.
Resmi metbugat birtaraply makalalary çap etdi, kandidatlaryň çykyşlary şol bir mazmunda bolup, olar esasan prezident G.Berdimuhamedowyň syýasatyna goldaw sözlerini gaýtaladylar diýip, jemleýji hasabatda bellenilýär.
Şeýle-de synçylar raýatlaryň saýlaw gününde passiw bolandyklaryny, bir saýlawçynyň birnäçe býulleten alyp, birnäçe adam üçin ses beren halatlaryna hem gabat gelnendigini, saýlawçylaryň sanawyndaky atlaryň deňinde şol bir adamlaryň gollarynyň çekilmegi ýaly kanun bozmalara ýol berlendigini bellediler.
Halkara gözegçileri, öz ygtyýarlyklary boýunça, ses berişligiň jemleri babatdaky protokollar bilen tanyşmaga hukukly edilen hem bolsalar, olara diňe bir gezekden başga ýagdaýda muny etmäge ýol bermändirler.
Demokratiýa we adam hukuklary edarasynyň hasabatynda, eger ýerine ýetirilse, Türkmenistanyň ÝHHG-nyň çäklerinde boýun alan borçnamalaryny ýerine ýetirmek synanşygy hökmünde baha beriljek rekomendasiýalar, maslahatlar hem berlipdir.
Olaryň arasynda saýlaw organlarynyň häkimiýet gurluşlaryndan garaşsyzlygy, saýlaw prosesiniň doly açyk-aýdyňlygy, milli kanunlary ÝHHG-nyň çägindäki ölçeglere we beýleki halkara standartlara golaýlaşdyrmak, garaşsyz metbugat serişdeleriniň işläp bilmegi üçin şertleri döretmek, söz, ýygnaklar azatlygy şertlerini döretmek ýaly rekomendasiýalar bar.


text:
Türkmenistan garaşsyzlyk ýyllarynda azyk, bugdaý, un garaşsyzlygyny gazanmagy maksat edindi. Netijede ýurtda, uzak arakesmeden soň, bugdaý ekilip başlanyldy.
Ýöne şindem Türkmenistanda daşary ýurtlardan getirilýän una islegiň uludygy, şonuň bilen bir wagtda ýerli hasyldan taýýarlanan unuň kän bir arzylanmaýandygy aýdylýar.
Eýsem munuň sebäbi türkmen topragynda gögerýän bugdaýdamy ýa-da bu ýerde başga sebäpler barmy?
Azatlyk radiosy bu meseläni ýakyndan öwrenen aşgabatly žurnalist Soltan Açylowa bilen söhbetdeş boldy. Söhbeti diňläp, sizem pikirleriňizi ýazsaňyz, örän hoşal bolarys.


text:
Ýaşy 30-dan geçen Rozybaý Jumanyýazow ençeme ýyldan bäri Türkiýede ýaşap, şol ýerde işläp ýör. Onuň dogduk ýurdy – Türkmenistany terk edip, daşary ýurda çykmagynyň esasy sebäpleriniň biri-de Türkmenistandaky işsizlik bolupdyr.
Rozybaýyň aýtmagyna görä, häzir başga-da köp sanly türkmenler Türkiýede zähmet çekýärler. Zähmet migranty şol adamlaryň arasynda ýokary bilimli, hünär taýýarlykly adamlaryň bardygyny-da belläp geçýär.
“Türkmenistanda öz işine gül saljak, ýokary bilimli we hünär taýýarlykly adamlar daşary ýurtlarda gara işlerde zähmet çekip ýörler” diýip, Rozybaý aýdýar. “Olaryň arasynda Türkmenistanda öz ugry boýunça 15-20 ýyl çemesi wagt işläp, şondan soň bäri gelen adamlaram bar”.
Rozybaýyň sözlerinden çen tutulsa, şol adamlar Türkmenistandaky işsizlik sebäpli, gün-güzeranyny aýlamak üçin, mejbury ýagdaýda diýen ýaly ýurtdan çykyp gaýtmaly bolupdyrlar.
Prezident nägile
Şol bir wagtyň özünde-de türkmen resmileri ýurtdaky alnyp barylýan işlere hünär taýýarlykly spesialistleriň çekilmeýändigini, iş orunlarynyň boş durandygyna aýdyp, bu ýagdaýdan nägilelik bildirýärler.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 7-nji maýda geçiren wideo-maslahatynda ýurduň Balkan welaýatynda işleriň wagtynda amala aşyrylmandygyny belläp, munuň sebäbiniň kadrlar meselesi bilen baglydygyny öňe sürdi.
“Welaýatdaky edara-kärhanalaryň orta we ýolbaşçy wezipelerine ýokary hünärli, başarjaň işgärler çekilmändir” diýip, Berdimuhamedow aýtdy. “Welaýat häkimliginiň düýpli gurluşyk bölüminde 69 sany hünärmene derek, diňe 36 sany işgär işleýär. Boş duran iş orunlaryna başarjaň we ökde hünärmenleri işe almak boýunça zerur işler geçirilmändir”.
Sebäbi näme?
Maslahatda ýokary hünärli spesialistleriň näme sebäpden işe çekilmändigi, şeýle-de haýsy iş orunlarynyň boş durandygy barada maglumat berilmese-de, käbir ýaşaýjylaryň pikiriçe, muňa işe ýerleşmek üçin para-peşgeşiň soralmagy sebäp bolýar. Şeýle pikiri öňe sürýänleriň biri-de Rozybaý.
“Türkmenistanda diplomyň bolsun-bolmasyn, tapawudy ýok, ähli zat para ýatdy” diýip, Rozybaý aýdýar. “Para bermäge puluň bolsa, onda diplomyň bardygyna-ýokdugyna garamazdan, hökümet edarasynda işläp bilersiň. Puluň ýok bolsa, onda nähili bilimiň bolsa bolsun, seni köplenç hökümet edarasyna alanoklar”.
Rozyýbaýyň nygtamagyna görä, para berip wezipe kürsüsine geçýän adamlaryň köplenç öz ugurlaryndan ýeterlik bilimi ýok, şol sebäpden hem Türkmenistandaky alnyp barylýan işler talaba laýyk edilmeýär.
“Ýeterlik kadrlar bar, ýol ýok”
Orsýetiň Ylymlar Akademiýasynyň Umumytaryh institutynyň uly ylmy işgäri, professor Artýom Ulunýan hem Türkmenistanda hünär taýýarlykly adamlaryň iş orunlaryna alynmaýandygyna ünsi çekýär.
Merkezi Aziýa boýunça ekspert prezidentiň bu ugurdaky ýagdaýlara alada bildirmeginiň oňat yşaratdygyny aýdýar. Emma ol bu meseläni çözmek üçin anyk işleriň alnyp barylmalydygyny, bolmasa geljekde kadrlar meselesiniň Türkmenistan üçin uly kynçylyk bolup biljekdigini hem duýdurýar.
“Bu taýda esasy kynçylyk bilimiň ýetmezçiligi bilen bagly däl. Köp adam ençeme dili bilýär, olar daşary ýurtlarda hem bilim alyp, olaryň degişlilikdäki diplomlary-da bar” diýip, Ulunýan aýdýar. “Esasy kynçylyk – tanyş-bilşiň bolmasa, wezipe basgançygyna çykmagyň çäkli bolmagydyr. Ine, şu hem esasy tragediýadyr.”
7-nji maýda geçirilen maslahatda prezident Berdimuhamedow iş orunlarynyň boşdugyny aýdyp, hünär taýýarlykly spesialistleriň işe çekilmegi bilen bagly meseleleri çözmäge görkezme berse-de, onuň anyk edilmeli işler barada aýdanlary metbugatda habar berilmedi.


text:
Eýran dünýäniň iň kuwwatly ýurtlary bilen ýadro ylalaşygyna gol goýany bäri, özüniň doňdurylan emläkleriniň diňe 3 milliard amerikan dollary çemesi möçberdäkisini gaýtadan dikeltdi diýip, 18-nji aprelde Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň respublikançylary we ýadro ylalaşygyna garşy çykýan beýleki garşydaşlar Tähranyň Birleşen Ştatlaryň sanksiýalary esasynda doňdurylan pulunyň yzyna gaýdyp gelmegi netijesinde “ägirt uly girdejiden” öz bähbidine peýdalanmagynyň mümkindigini yzygiderli duýduryp gelýärler.
“Eýranyň girdejisiniň näçe boljakdygy barada geçirilen gepleşikler ýadyňyza düşýärmi? Şonda prezidentlige dalaş edýän käbir dalaşgärler Eýranyň 155 milliard dollar möçberindäki emlägini gaýtadan dikeltjekdigi barada ýalňyş maglumatlary berdiler. Men hiç haçan munuň agzalan möçberde boljagyny pikir etmedim. Käbir beýleki adamlar onuň 100 milliard amerikan dollaryna barabar boljakdygyny aýdypdylar” diýip, Kerri “J Street” toparynyň guramalaşdyran duşuşygynda aýtdy.


text:
Prezident Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda 10-njy ýanwarda geçirilen hökümet ýygnagynda, beýleki dürli meseleler bilen bir hatarda, türkmen telewideniýesiniň işi hakda hem ýene bir gezek gürrüň edildi.
Ýygnakda prezident soňky ençeme aýyň dowamynda gaýtalan tankydyny, pikirini ýene bir gezek gaýtalap telekanallaryň gepleşikleriniň hiline nägilelik bildirdi. Gürrüň esasanam “Ýaşlyk” telekanaly hakda bolup, prezident bu telekanalyň ýolbaşçysyny wezipesinden boşatdy.
Ýaşlar, bu Türkmenistanyň telekanallary barada birinji gezek edilýän tankyt däl. Esasanam "Ýaşlyk" telekanalyny göz öňünde tutup aýtsak, siz bu telekanalyň gepleşikleriniň hiline nähili baha berýärsiňiz? Telekanalyň ýolbaşçylary öz gepleşikleriniň hilini nähili ýokarlandyryp biler?
Bu soraglara daşary ýurtlarda ýaşaýan türkmen ýaşlary – Azat, Merjen we Eziz jogap berdi. Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.