text:
Şonuň netijesinde ýurdumyzda bir bitewi gaz geçiriji ulgam emele geldi we Türkmenistanyň eksport mümkinçiliklerini mundan beýläk-de artdyrmak üçin zerur şertler üpjün edildi.
31 Ocak 2017 Salı
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Ahal Welaýatyna Iş Sapary
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ahal welaýatyna iş saparyny amala aşyrdy. Onuň barşynda döwlet Baştutanymyz sebiti durmuş –ykdysady taýdan ösdürmegiň meselelerine, döwlet maksatnamalarynyň ýerine ýetirilişine, senagat pudagynda we oba hojalygynda alnyp barylýan işlere üns berdi, şeýle hem halk hojalygynyň pudaklarynyň zähmetkeşleri bilen duşuşdy.
Mälim bolşy ýaly, Watanymyzyň gülläp ösmegi, halkymyzyň abadançylygy hakyndaky alada giň möçberli özgertmeler syýasatyny esaslandyryjy döwlet Baştutanymyzyň hemişe üns merkezinde durýar. Şunda ýurdumyz ähli ulgamlarda ägirt uly üstünlikleri gazanyp, nurana geljege tarap ynamly gadam urýar. Hormatly Prezidentimiz sebitler boýunça yzygiderli iş saparlaryny amala aşyryp, ýerlerde türkmen topragynyň ähli künjeklerinde ýaýbaňlandyrylan özgertmeleriň barşy, halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini gowulandyrmak boýunça amala aşyrylýan çäreler, ýurdumyzy senagatlaşdyrmak, bu ugurda bar bolan ägirt uly kuwwatlyklary doly derejede peýdalanmak boýunça öňde goýlan wezipeleriň çözgüdine gönükdirilen möhüm düzümleýin taslamalaryň durmuşa geçirilişi bilen tanyşýar.
Ahal welaýatynyň çägindäki Owadandepede gurulýan we tebigy gazdan benzin önümçiligi boýunça döwrebap kärhanada alnyp barylýan işler öňde durýan wezipeler bilen berk baglanyşyklydyr. Bu maýa goýum taslamasy Milli ykdysadyýetimiziň strategiýasyny üstünlikli durmuşa geçirmegiň ýolundaky möhüm ädim bolan dünýäniň energetika ýurtlarynyň hataryna girýän Türkmenistanyň baý uglewodorod serişdelerini doly we netijeli peýdalanmak bilen baglanyşykly wezipeleri çözmekde ileri tutulýan ugurlaryň biri bolup durýar. Gaz himiýa pudagyny ösdürmek boýunça hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň meýilnamalarynyň ýerine ýetirilmegi sebitleriň toplumlaýyn senagatlaşdyrylmagyny, ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürilmegini, ýokary hilli we dünýä bazarlarynda bäsdeşlige ukyply önümçiligiň artdyrylmagyny şertlendirýär. Bu bolsa Watanymyzyň ykdysady kuwwatynyň mundan beýläk-de pugtalandyrylmagyny, halkymyzyň abadançylygynyň ýokarlandyrylmagyny üpjün edýär.
Döwlet Baştutanymyz bu gezekki iş saparynyň çäklerinde täze gurulýan iri desga baryp gördi.
Döwlet Baştutanymyz gurluşygy alnyp barylýan gazhimiýa toplumyny gözden geçirmegiň barşynda bu ýerde alnyp barylýan işleriň depginleri, kärhananyň aýratynlyklary bilen tanyşdy. Bu ýerde önümçilik desgasy iň öňdebaryjy tehnologiýalara esaslanar.
Kärhana “Türkmengaz” döwlet konserniniň hem-de Ýaponiýanyň “Kawasaki Heavy Industries Ltd” we Türkiýäniň “Rönesans Endüstri Tesisleri Inşaat Sanai ve Ticaret A.Ş.” kompaniýalar konsorsiumynyň bilelikdäki tagallalary bilen bina edilýär. Degişli resminamanyň Türkmenistanyň hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygyndaky Hökümet wekiliýetiniň 2013-nji ýylyň sentýabrynda Ýaponiýa bolan resmi saparynyň çäklerinde gol çekilendigini bellemeli. 2014-nji ýylyň awgustynda bolsa döwlet Baştutanymyzyň gatnaşmagynda bu kärhananyň düýbüni tutmak dabarasy boldy. Şanly waka mynasybetli guralan dabarada eden çykyşynda hormatly Prezidentimiz bu iri senagat desgasynyň tebigy gazy gaýtadan işlemek esasynda ýokary hilli we ekologiýa taýdan arassa benzin öndürýän dünýäde ilkinji gazhimiýa toplumy boljakdygyny belledi.
Kärhana dünýäniň belli önüm öndürijileriniň, şol sanda Daniýanyň “Haldor Topsoe” kompaniýasynyň täze enjamlary we öňdebaryjy tehnologiýalary bilen üpjün ediler. Her ýylda 1 milliard 785 million kub metr gazy gaýtadan işlemäge niýetlenen kärhanada Euro-5 standarty boýunça ýokary ekologiýa talaplaryna laýyk gelýän A-92 görnüşli benziniň ýylda 600 müň tonnasy öndüriler. Şeýlelikde, bu ýerde bir gije-gündiziň dowamynda 1800 tonna benzin öndüriler. Şeýle hem toplumda ýylda 12 müň tonna dizel ýangyjyny we 115 müň tonna suwuklandyrylan gazy öndürmek göz öňünde tutulýar. Maýa goýum taslamasynyň umumy bahasy ABŞ-nyň 1 milliard 700 million dollaryna barabardyr. Kärhanany 2018-nji ýylda doly gurup ulanmaga bermek meýilleşdirildi. Şonda ýüzlerçe iş orunlary dörär.
Häzirki döwürde desgada işler batly depginlerde dowam edýär. Kärhanany iň häzirki zaman enjamlary bilen üpjün etmek boýunça degişli işler alnyp barylýar. Gurluşyk meýdançasyna birnäçe degişli kömekçi tehniki ulgamlar getirildi. Edara ediş, önümçilik, tehniki we gazhimiýa toplumynyň beýleki maksatly desgalarynda gurluşyk-gurnama işleri dowam edýär. Birnäçe desgalarda gurnama hem-de sazlaýyş işleri alnyp barylýar. Şol birwagtyň özünde täze ýokary tehnologiýaly önümçilikde işlejek hünärmenleri taýýarlamak çäreleri ýola goýuldy.
Daşary ýurtly maýadarlaryň ganaşmagynda gurulýan kärhana dünýä giňişliginde öz borjuna jogapkärli garaýan we ygtybarly hyzmatdaş hökmünde ykrar edilen Türkmenistan bilen iri daşary ýut işewürliginiň özara peýdaly gatnaşyklary ýola goýmaga uly gyzyklanma bildirýändiginiň nobatdaky subutnamasydyr. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýurdumyzyň Bitaraplyk derejesine daýanýan işjeň daşary syýasaty daşary ýurtly işewürler toparlarynyň iri möçberli maýa goýum taslamalarynyň durmuşa geçirilmegine, şol sanda ägirt uly senagat toplumlarynyň gurluşygy boýunça amala aşyrmak üçin giň mümkinçilik açýar.
Mälim bolşy ýaly, nebitgaz senagaty milli ykdysadyýetimiziň esasy pudaklarynyň hataryna girýär. Garaşsyz, Bitarap Türkmenistan dünýäde tebigy gazyň gorlary boýunça öňdäki orunlary eýeleýär. “Mawy ýangyja” hem-de ondan alynýan önümlere isleg yzygiderli artýar. Şundan ugur alyp, ýurdumyzda döwlet Baştutanymyzyň başlangyjy ähmiýetli durmuş-ykdysady maksatnamalar we halkara taslamalary, ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumyny düýpli döwrebaplaşdyrmak boýunça giň möçberli işler durmuşa geçirilýär.
Hormatly Prezidentimiziň belleýşi ýaly, biz öz öňümizde ýurdumyzy senagat taýdan dünýäde iň ösen döwletleriň birine öwürmegi maksat edinip goýduk. Şunuň bilen baglylykda, milli ykdysadyýetimiziň diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürilmegine aýratyn üns berilýär.
Önümçilige ornaşdyrylýan täzeçil tehnologiýalar esasynda nebitgaz senagatynyň täze, geljegi uly bolan pudagy – gazhimiýa pudagy güýçli depginler bilen ösdürilýär. Şunda tebigy gazy gaýtadan işlemek boýunça birnäçe esasy ugurlar bellenildi. Olaryň birinjisi tebigy gazyň düzüminde saklanýan propany, etany we beýleki maddalary gaýtadan işlemek ýoly bilen polietilen hem-de polipropilen öndürmek bilen baglanyşyklydyr.
Ikinji ugur bolsa gazyň düzümine girýän metany gaýtadan işläp, ondan benzin we dizel ýangyjynyň önümçiligi bilen baglanyşyklydyr. Mundan başga-da, tebigy gazdan awtoulaglar üçin zerur çalgy ýaglaryny, nebiti we gazy arassalamak üçin serişdeleri, dokma senagatynda ulanylýan sintetik süýümleri alynýar. Bu işler dünýäniň öňdebaryjy kompaniýalary bilen ysnyşykly hyzmatdaşlykda amala aşyrylýar.
Döwlet Baştutanymyz täze kärhananyň gurluşygynda alnyp barylýan işler bilen tanyşlygyň dowamynda bu ýerde ulanylýan gurluşyk serişdeleri, täzeçil inžener-tehniki çözgütler, öňdebaryjy tehnologiýalar hem-de olary peýdalanmagyň maksadalaýykdygy we artykmaçlyklary bilen gyzyklandy.
Kärhanada tebigy gazdan benzin önümçiligi häzirki döwürde iň täzeçil usul hasaplanylýan tehnologiýa esasynda alnyp barlar. Bu ýerde häzirki zaman tehnologiýa gurnamalaryň, kömekçi desgalaryň, inženerçilik-tehniki ulgamlaryň giden toplumy bina edilýär.
“Türkmengaz” döwlet konserniniň esasy hünärmenleriniň biri döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowa toplumyň umumy aýratynlyklary barada gürrüň berdi. Bellenilişi ýaly, önümçilk toplumy birnäçe desgalary öz içine alýar. Olaryň birinjisi tebigy gazy kabul edýän we arassalaýan desgadan ybaratdyr. “Gündogar-Günbatar” magistral gaz geçirijisi boýunça kärhananyň çägine gelýän “mawy ýangyç” kükürt wodorod goşundylaryndan we onuň düzümine girýän beýleki garyndylardan arassalanylar. Onuň arassalaýyş derejesi serişdäniň katalizator reaktorlarynda bolmak möhletiniň işjeňligini artdyrýar.
Hormatly Prezidentimize tebigy gazyň sintezi barada gürrüň berýän degişli çyzgylar görkezildi. Hormatly Prezidentimiz görkezilen çyzgylar bilen tanşyp, ulanylmagy meýilleşdirilýän tehnologiýalaryň aýratynlyklary bilen gyzyklanyp, olaryň netijeli işledilmegini üpjün etmek boýunça degişli çäreleriň görülmelidigini belledi.
Hünärmen netijeli işlemek we täzeçil tehnologiýalary işjeň ornaşdyrmak üçin zerur şertleriň döredilendigini belläp, hormatly Prezidentimize tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.
Soňra tebigy gaz yzygiderlilikde gidrogenizatordan, absorberden we kükürt birleşmesinden goraýjy reaktoryndan geçýär. Şeýlelikde, gaz adiabatik görnüşindäki preriforming reaktoryna girýär. Bu ýerde kükürt birleşmesinden arassalanan tebigy gaz katalizatoryň kömegi bilen wodorod (H), uglerodyň monooksidi (CO), uglerodyň dioksidi (CO2) we metan (CH4) ýaly birleşmelerine dargaýar. Soňra reformirlenen gaz tehnologik ýagdaýda 625 derejä çenli gyzdyrylýar hem-de awtomatiki reaktora gelip gowuşýar. Awtomatiki reaktor gazdan benzin almagyň esasy ulgamy bolup durýar. Bu ýerde akym bilen gelýän gaz 1025 derejä çenli gyzdyrylýar.
Soňra ýörite sowadyjylardan geçip, doly reformirlenen sintez gazy kompressoryň kömegi bilen basyşy 91 kilograma çenli ýokarlandyryp, sintez metanol desgasyna berilýär. Bu ýerde ýörite reaktorlarda katalizatoryň kömegi bilen wodorod, uglerodyň monooksidi we dioksidi özara reaksiýa geçip, metanola öwrülýär hem-de degişli gaplarda saklanylýar.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow çig maly gaýtadan işlemek we ýokary hilli taýýar önüm bolan A-92 kysymly benzini almak boýunça işiň tehnologiýa aýratynlyklary hem-de jikme-jikligi bilen gyzyklanyp, toplumyň ikinji tapgyrynyň taslamasyny işläp düzmekde A-95 kysymly benzin önümçiliginiň mümkinçiligine garamagy hem tabşyrdy.
Soňra “Türkmengaz” döwlet konserniniň esasy hünärmenleriniň biri Türkmenistanyň Prezidentini birnäçe desgalardan ybarat bolan kärhananyň aýratynlyklary bilen tanyşdyrdy. Bu ýerde hem suw, howa, kislorod, azot, bug ýaly serişdeleriň tehnologik işi üçin zerur bolan önümçilik boýunça kömekçi gulluklary hereket edýär.
Fransiýanyň dünýäde öňdebaryjy “Air liguide” kompaniýasynyň tehnologiýalary esasynda öndürilen bu desga atmosfera howasynyň düzüminden kislorody we azody bölüp çykarmak üçin niýetlenendir. Süzgüçden geçen howa baş howa kompressorynyň kömegi bilen gysylýar we 170 derejä çenli sowadylýar. Ol rektifikasion toplumda bolsa bölünýär. Bu gurnama sagatda 100 müň kub metr kislorod we 1850 kub metr gaz görnüşindäki azody, 3900 kub metr gysylan howany öndürmäge ukyplydyr. Şeýle hem kislorody hem-de suwuk görnüşdäki azody saklamak üçin niýetlenen gaplar bar.
Mundan başga-da, zawodyň bug üpjünçiligi üçin Italiýanyň “MACCHI” kompaniýasynyň üç sany bug gazanlary gurnaldy. Olaryň ikisiniň her biriniň sagatdaky önümçilik kuwwaty 160 tonna, üçünji gazanyň kuwwaty bolsa sagatda 80 tonna barabardyr. Öndürilen bug elektrik öndüriji desgasynyň bug turbinasyna, zawodyň bug kollektoryna iberilip, zawodyň sarp ediji desgalaryna paýlanýar.
Soňra hormatly Prezidentimiz toplumyň nobatdaky desgasyna tarap ugrady. Ýolugra döwlet Baştutanymyz milli ykdysadyýetimiz, onuň eksport mümkinçiliklerini artdyrmak üçin möhüm ähmiýeti bolan kärhananyň gurluşygyny öz wagtynda we ýokary hilli ýerine ýetirmek boýunça degişli ýolbaşçylara anyk görkezmeleri berdi.
Täze gurluşyk bilen tanyşlygyň barşynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow önümçilik desgalarynyň dürli ugurlary we onuň ösüşiniň geljegi bilen gyzyklandy.
Soňra “Türkmengaz” döwlet konserniniň esasy hünärmeni hormatly Prezidentimizi täze kärhananyň düzümine girýän sintetik benziniň önümçiligi boýunça tehnologiýa gurnamasy bilen tanyşdyrdy. Döwlet Baştutanymyzyň dykgatyna metanolyň we benziniň sintez hadysasyny aýdyň göz öňüne getirmäge mümkinçilik berýän ýörite çyralar hödürlendi.
Hünärmeniň belleýşi ýaly, sintez metanol desgalarynda öndürilen çig metanol degişli gaplarda saklanylýar. Soňra ol kuwwatly sorujylaryň kömegi bilen benzin reaktorlaryna iberilýär. Bu reaktorlarda ýörite katalizatorlaryň kömegi bilen metanol çig benzine öwrülýär. Ýokary gyzgynlykdaky reaktorlardan çykan çig benzin ýylylyk çalşyjy enjamlardan geçirilip, ahyrky arassalaýjy toplumyna barýar. Soňra ol gaýtadan işlenip, düzümindäki suwuklandyrylan gaz we ugurdaş önüm bolan dizel ýangyjy aýrylýar. Ekologiýa görkezijileri boýunça Euro -5 standartyna gabat gelýän ýokary hilli A-92 benzin öndürilýär we kuwwatly sorujylaryň kömegi bilen 3 sany uly göwrümli gaplara ugradylýar. Bu ýerde taýýar önümi sarp edijilere ugratmak üçin taslama laýyklykda, demir we awtomobil ýollary göz öňünde tutuldy.
Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz demir ýoluň gurluşygyny çaltlandyrmak barada tabşyryk berdi. Şunda Türkmenistanyň Prezidenti demir ýol, soňra bolsa deňiz boýunça taýýar önümi sarp edijilere ibermegiň, şol sanda dünýä bazarlaryna eksport etmegiň ykdysady taýdan iň amatly usuldygyny belledi.
Şeýlelikde, ilkibaşdaky çig maly kämil usullar arkaly ähli garyndylardan düýpli arassalamagyň täze kärhananyň tehnologik işiniň tapawutly aýratynlygydygyny bellemeli. Şonuň netijesinde ýokary halkara ölçeglerine kybap gelýän ekologiýa taýdan arassa önüm alynýar.
Şunuň bilen baglylykda, ekologiýa meselesine Türkmenistanda aýratyn ähmiýet berilýändigini nygtamak gerek. Çünki daşky gurşawy goramak, tebigy serişdeleri aýawly peýdalanmak ýurdumyzda döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlaryna öwrüldi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen ykdysady pudakda hem-de durmuş ulgamynda amala aşyrylýan milli özgertmeler maksatnamasy adamlaryň abadan we bagtyýar durmuşynyň möhüm şerti bolan ekologiýa wezipeleri bilen berk baglanyşyklydyr.
Energetika howpsuzlygynyň üpjün edilmegi bilen baglanyşykly meseleleriň hem ekologiýa wezipeleri bilen berk baglanyşyklydygyny bellemeli. Bug gazlarynyň zyňyndylaryny azaltmak boýunça halkara tagallalaryna goldaw bermek bilen, Türkmenistan senagat pudagynda häzirki zaman ekologiýa taýdan arassa we serişde tygşytlaýjy tehnologiýalaryň ulanylmagyny baş maksat edinýär. “Ýaşyl ykdysadyýetiň” ösdürilmegi üçin zerur şertleriň döredilmegini nazarlaýan “howanyň üýtgemegi boýunça milli strategiýa” hut şu ugra gönükdirilendir.
Energetika ulgamy boýunça abraýly halkara bilermen guramalarynyň çaklamalaryna görä, dünýä ykdysadyýetiniň ösüşinde tebigy gazyň orny geljekde yzygiderli ýokarlanar. Şunda, halkara energetika bazarynda “mawy ýangyjyň” ägirt uly gorlaryna eýe bolan ýurdumyzyň eýeleýän orny barha pugtalanar.
Ýurdumyzda nebitiň we gazyň çykarylyşyny artdyrmak, energiýa serişdelerini göterijileri halkara bazarlaryna ugratmagyň eksport ugurlaryny giňeltmek boýunça netijeli çäreler durmuşa geçirilýär. Gaz senagatyny köpugurly esasda ösdürmek boýunça alnyp barylýan işleriň gerimi giňelýär, täze gazhimiýa önümçiligini gurmagyň hasabyna milli ykdysadyýetimiziň möhüm pudagynyň kuwwatlyklary yzygiderli artdyrylýar.
“Mawy ýangyjy” düýpli hem-de toplumlaýyn esasda gaýtadan işlemek, ondan alnan önümleriň eksport möçberlerini artdyrmak bilen baglanyşykly meseleleri esasy ugur edinýän Türkmenistan öz ornuny daşary bazarlarda tebigy gaz we çig nebit ýaly çig mal serişdelerini çykarýan däl, eýsem, düşewüntli hasaplanylýan gazhimiýa önümlerini öndürýän ýurt hökmünde has-da pugtalandyrýar.
Şunuň bilen baglylykda, täze gurluşyk bilen tanyşlygyň dowamynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow milli hünärmenleriň, ýokary derejeli işgärleriň taýýarlanylmagynyň möhümdigini aýratyn belledi. Döwlet Baştutanymyz olaryň şunuň ýaly döwrebap toplumlarda zähmet çekjekdiklerini aýdyp, bu babatda birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Bu ýerde işleýän hünärmenler öz gezeginde netijeli zähmet çekmek üçin ähli zerur şertleri özünde jemleýän şeýle düzümleýin toplumyň gurulýandygy hem-de nebitgaz pudagynyň işgärleri hakynda yzygiderli alada edýändigi üçin döwlet Baştutanymyza tüýs ýürekden hoşallyk bildirdiler we önümçilik toplumyň gurluşygynyň ýokary hil derejesiniň üpjün ediljekdigine ynandyrdylar.
Soňra hormatly Prezidentimiz gurluşygy alnyp barylýan toplumyň çäginde goýlan taslamalar bilen tanyşdy hem-de bu möhüm desgada zähmet çekýän “Türkmengaz” döwlet konserniniň işgärleri, hünärmenleri bilen duşuşdy. Bu ýerde esasy hünärmenleriň biri hormatly Prezidentimizi kärhananyň gurluşygynyň Baş meýilnamasy bilen tanyşdyrdy, meýilnama işleriň möçberleri, önümçiligiň aýratynlyklary, zawodyň ýerleşiş hem-de tehnologik işleriniň ugurlary, döredilýän zähmet şertleri barada aýdyň maglumat almaga mümkinçilik berýär.
Döwlet Baştutanymyz deňi-taýy bolmadyk iri toplumyň we bu ýerde oturdylýan enjamlaryň aýratynlyklary bilen tanyşdyryldy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Bedimuhamedow her ulgamyň önümçilik işi bilen gyzyklanyp, kärhananyň işleriniň döwrüň talabyna kybap ýokary halkara ülňülerine hem-de ýangyn howpsuzlygynyň berk talaplaryna laýyklykda ýola goýulmalydygyny belledi.
Döwlet Baştutanymyz onuň ekologiýa ýagdaýyna aýratyn üns bermegiň zerurdygy barada aýdyp, zawodda hünärmenleriň netijeli işlemegi üçin zerur şertleriň döredilmegi, ýokary hünärli işgärleriň taýýarlanmagynyň hem-de toplumyň ýanaşyk ýerleriniň abadanlaşdyrylmagynyň möhüm talapdygyny belläp, bu babatda degişli ýolbaşçylara birnäçe tabşyryklary berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow taslamanyň bellenilen möhletde tamamlanmagynyň we gurluşygyň ýokary hil derejesiniň üpjün edilmeginiň möhümdigini belläp, bu ugurda alnyp barylýan işleriň yzygiderli gözegçilikde saklanmalydygyny aýtdy.
Zawodyň düzümine Daniýanyň “Haldor Topsoe” kompaniýasynyň tehnologiýasy boýunça ornaşdyrylan birnäçe gurnama girýär. Bu sintez metalony we sintez benzini öndürmek, benziniň hilini ýokarlandyrmak boýunça sintez gaz gurnamalaryndan ybaratdyr.
Bu ýerde kömekçi desgalar –suw arassalaýjy, ýangyna garşy göreş, gysylan howanyň önümçiligi, suwuklandyrylan azot we kislorod bölümleri, tehnologiýa kondensatyny, lagym suwlaryny arassalaýan bölüm, bug gazanlary hem-de inženerçilik-tehniki düzümine degişli desgalar bar.
Çylşyrymly köpugurly önümçilik işine täzeçil tehnologiýalaryň we iň täze ýöriteleşdirilen enjamlaryň ornaşdyrylmagy tebigy gazdan alynýan benziniň ýokary hil derejesiniň üpjün edilmegine hem-de halkara ölçeglerine laýyk getirilmegine mümkinçilik berer.
Soňra döwlet Baştutanymyz täze gurulýan desganyň zähmet topary bilen bu ýerde geçirilen söhbetdeşlikde ägirt uly uglewodorod serişdelerine eýe bolan Türkmenistanyň bu baýlyklary halkymyzyň abadançylygynyň bähbidine durmuşa geçirmäge, ýurdumyzyň energiýa serişdelerini dünýä bazarlaryna ugratmaga gönükdirilen syýasaty üstünlikli amala aşyrýandygyny belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gürrüňi dowam edip, özüniň guran iş saparlarynyň, hususan-da, ýurdumyzyň tebigy gazynyň eksport ugurlaryny köpugurly esasda ösdürmek boýunça wezipeleri durmuşa geçirmegiň çäklerinde giň möçberli işler alnyp barylýan Balkan welaýatyna bolan saparynyň jemlerine ünsi çekdi.
Dünýäde iň iri gaz ýataklarynyň biri bolan “Galkynyş” gaz känini özleşdirmek işi batly depginlerde dowam edýär. Bu möhüm gaz käninden ýurdumyzyň günbatar sebitlerine “mawy ýangyjy” ugratmaga niýetlenen “Gündogar-Günbatar” gaz geçirijisi ulanylmaga berildi.
Şonuň netijesinde ýurdumyzda bir bitewi gaz geçiriji ulgam emele geldi we Türkmenistanyň eksport mümkinçiliklerini mundan beýläk-de artdyrmak üçin zerur şertler üpjün edildi.
Şonuň netijesinde ýurdumyzda bir bitewi gaz geçiriji ulgam emele geldi we Türkmenistanyň eksport mümkinçiliklerini mundan beýläk-de artdyrmak üçin zerur şertler üpjün edildi.
Ahal welaýatynda gurulýan toplum önümçilik zerurlyklary üçin “mawy ýangyjy” “Gündogar-Günbatar” gaz geçirijisinden alar. Döwlet Baştutanymyz bu barada aýtmak bilen, Türkmenistanyň tebigy gazyny diňe bir gaz geçirijileriň üsti bilen däl, eýsem, gaýtadan işläp uly islegden peýdalanýan önümleri dünýä bazarlaryna çykarýandygyny belledi. Şeýlelikde, 2014-nji ýylda gurluşygyna badalga berlen täze desganyň önümçilik kuwwaty ýylda 1 milliard 785 million kub metr tebigy gazy gaýtadan işlemäge we 600 müň tonna benzin öndürmäge niýetlenendir. Bu kärhananyň ulanylmaga berilmegi bilen içerki we daşarky bazaryň islegi bökdençsiz üpjün ediler.
Şeýle hem zawodyň işe başlamagy bilen 1500-den gowrak täze iş orunlary dörediler. Şunda, çylşyrymly tehnologiýalardan baş çykarýan milli hünärmenleriň sany has-da artar. “Haldor Topsoe” kompaniýasynyň ygtyýarlandyrmasynyň esasynda gurulýan bu kärhanada Ýaponiýa, ABŞ, Beýik Britaniýa, Belgiýa, Germaniýa, Daniýa ýaly ýurtlaryň ýokary tehnologiýaly önümçilik enjamlary ornaşdyrylar. Munuň özi ylmyň iň ýokary gazananlaryna laýyk gelýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, bu ugurda alnyp barylýan giň möçberli işler mundan beýläk-de yzygiderli dowam etdiriler. Şunuň ýaly birnäçe desgalaryň gurluşygyna badalga berler. Zawodlaryň we kärhanalaryň gurluşygy bilen bir hatarda, durmuş maksatly desgalar yzygiderli bina ediler. Ilatyň isleg-arzuwlaryny nazara almak bilen, ýakyn wagtda ýerlerde zerur çäreler geçiriler.
Döwlet Baştutanymyz daşary ýurtly hyzmatdaşlaryň gatnaşmagynda gurulýan şu we beýleki desgalaryň gurluşygynda alnyp barylýan işleriň ýokary hil derejesine laýyk geljekdigine we bellenilen möhletlerde tamamlanjakdygyna ynam bildirdi hem-de hemmelere berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, işde uly üstünlik arzuw etdi.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hünärmenleriň gyzyklanýan sowallaryna jogap berdi. Döwlet Baştutanymyzyň bu gezekki duşuşygynyň hem beýleki welaýatlarda dürli pudaklaryň zähmetkeşleri bilen geçirilen duşuşyklarda bolşy ýaly, möhüm syýasy-jemgyýetçilik çäresi bolan Türkmenistanyň Prezidentiniň saýlawlarynyň öňüsyrasynda guralýandygy bellärliklidir.
Duşuşykda berlen sowallaryň biri ýurdumyzda telekeçiligi ösdürmek bilen baglanyşykly döredilýän şertler barada boldy. Munuň özi bazar gatnaşyklaryna esaslanýan ýurdumyzy ösen döwletleriň hataryna çykarmakda has-da möhümdir. Döwlet Baştutanymyzyň aýdyşy ýaly, senagat desgalaryny hususylaşdyrmak, ulag-aragatnaşyk kärhanalaryny paýdarlar jemgyýetlerine öwürmek işleri yzygiderli dowam edýär. Soňlugy bilen senagat toplumy hususylaşdyrylar. Şeýlelikde, döwletimizi hususy telekeçilige daýanýan ýurda öwreris diýip, hormatly Prezidentimiz sözüni dowam etdi.
Ýurdumyzyň telekeçileri ýokary hilli ýaşaýyş jaýlaryny, senagat desgalaryny gurmak, oba hojalygynda, medeniýetde geljegi uly ugurlary özleşdirmek, täze iş orunlarynyň döredilmegine ýardam bermek babatda ýokary netijeleri gazanýarlar. Şunuň bilen baglylykda, milli ykdysadyýetimizde hususy telekeçiligiň ornunyň ýokarlanmagy ugrunda zerur çäreleri görýäris diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy. Bir tarapdan telekeçiligiň ösdürilmegine zerur goldaw berilýär, beýleki tarapdan bolsa döwlet eýeçiligindäki kärhanalar azalýar, bu bolsa oňyn netije berýär.
Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary tutuş ýurdumyz boýunça netijeli iş alyp barýarlar. Hormatly Prezidentimiz Ahal welaýaty boýunça bitirilen işler barada aýdyp, geçen ýyl bu sebitde Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň hususy kärhanalarynyň 18-sini özünde jemleýän iri Mebel toplumynyň ulanylmaga berlendigini aýtdy. Geçen ýylda türkmen telekeçileri Aşgabatda haly we haly önümleri önümçiligi boýunça kärhana açdylar. Onuň ýyllyk kuwwaty 800 müň inedördül metrden gowrakdyr. Ahal welaýatynda telekeçiler ýylda 4 million LED lampalaryny öndürýän önümçiligi işe girizdiler.
Şeýle hem ýurdumyzyň telekeçileriniň güýji bilen geçen ýylda ýaşaýyş jaýlarynyň 54-si, durmuş maksatly binalaryň 76-sy, önümçilik-tehniki desgalaryň 11-si gurlup ulanylmaga berildi. Oba hojalygynda telekeçileriň gazanýan üstünlikleri has-da ýokary. Olar 2016-njy ýylda 2015-nji ýyldakydan 1,5 esse artyk önüm öndürdiler.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, ýurdumyzyň telekeçileriniň öz banky bolup, häzirki döwürde olar halkara giňişligine ynamly aralaşýar. Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň wekilhanalary Birleşen Arap Emirliklerinde, Hytaý Halk Respublikasynda hereket edýär. Türkmen telekeçileri Russiýada, Moldowada, Owganystanda dürli maksatly binalary gurýarlar.
Şeýle hem ýurdumyzyň telekeçileri HHR-iň Sinin şäherinde söwda merkezini, BAE-niň Dubaý şäherinde wekilhanasyny, Gyrgyz Respublikasynyň paýtagty Bişkekde Söwda öýüni açdylar. Häzirki döwürde türkmen telekeçileri Russiýa Federasiýasynyň Astrahan oblastynda şu ýyl ulanmaga berilmegi meýilleşdirilýän umumybilim berýän mekdebiň gurluşygyny alyp barýarlar. Bu mekdep türkmenleriň kowçum bolup ýaşaýan ýerinde gurlup, türkmen medeniýetiniň Russiýa Federasiýasyndaky özboluşly merkezine öwrüler. Moldowa Respublikasynyň Gagauziýa awtonom-çäk gurluşynda çagalar bagy bina edildi.
Mundan başga-da, ýurdumyzyň telekeçileri “Şükür bagşy”, “Kitap”, “Ak tam” ýaly belli edebi eserleriň awtory we 1944-nji ýylyň maýynda ikinji jahan urşunyň söweşlerinde Moldowanyň Delakeu obasynyň golaýynda wepat bolan belli türkmen ýazyjysy Nurmyrat Saryhanowyň ýadygärligini abatladylar.
Umuman, döwletimiz mundan beýläk-de işewür düzümlere goldaw bermegini dowam eder diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýdylanlary jemledi.
Döwlet Baştutanymyz sagdyn durmuş ýörelgelerini pugtalandyrmak, halkymyzyň ýaşaýyş derjesini ýokarlandyrmak bilen baglanyşykly sowala jogap bermek bilen, sagdyn durmuş ýörelgeleriniň döwlet syýasatynyň hemişelik üns merkezinde durýandygyny belledi. Bu ugurda ägirt uly işler durmuşa geçirildi we ýokary netijeler gazanyldy. Hormatly Prezidentimiz Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýylynda şu ýörelgeleriň aýratyn ähmiýete eýe boljakdygyny belläp, bu çärelere yzygiderli üns beriljekdigini aýtdy.
Köpetdagyň jana ýakymly jülgelerinde şypahana-saglyk merkezleri bina ediler. Garagum derýasynyň kenarlarynyň ajaýyplygy barada aýdyp, onuň tenekarlygy bellärliklidir diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi. Bu bolsa Ahal welaýatynyň çäklerinde ugurdaş merkezleriniň döredilmegini şertlendrýän we maşgala bolup dynç almagy, suwda gezelenç etmegi halaýanlar üçin zerur mümkinçilikleri üpjün edýär.
Hormatly Prezidentimiz sagdyn durmuş ýörelgelerini pugtalandyrmak meseleleri barada aýdyp, onuň düzümine köp ugurlaryň degişlidigini belledi. Her bir adam öz saglygy hakynda alada etmelidir. Döwlet tarapyndan durmuşa geçirilýän giň möçberli işler munuň üçin zerur mümkinçilikleri üpjün edýär. Ekologiýa abadançylygy, bagy-bossanlygyň döredilmegi, şypahanalaryň, sport desgalarynyň işiniň kämilleşdirilmegi boýunça alnyp barylýan işler yzygiderli dowam eder.
Halkymyzyň ýaşaýyş durmuş şertlerini mundan beýläk-de gowulandyrmak bilen baglanyşykly meseleler ýurdumyzda möhüm wezipe bolup durýar diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy. Her ýylda ýurdumyzda aýlyk haklarynyň, pensiýalaryň, döwlet kömek pullarynyň we talyp haklarynyň möçberleri ýokardyrylýar. “Döwlet adam üçindir!” diýen şygaryň düýp mazmuny halkymyzyň bagtly durmuşyny üpjün etmek bilen berk baglanyşyklydyr. Biziň esasy aladamyz halkymyz bolar diýip, döwlet Baştutanymyz belledi. Ýurdumyzda amala aşyrylýan giň möçberli özgertmeler halkymyzyň bagtyýar, abadan, asuda, parahat we agzybir ýaşaýşynyň üpjün edilmegine gönükdirilýär.
Türkmen halky özüniň yhlasly zähmetini mähriban Watanymyzyň rowaçlygyna gönükdirýär. Ýurdumyzyň her bir raýatynyň çeken zähmetine görä hak almagyna aýratyn ähmiýet beriljekdigini belläp, hormatly Prezidentimiz pensiýalary, döwlet kömek pullaryny we talyp haklaryny alýanlara yzygiderli döwlet goldawynyň beriljekdigini aýtdy.
Soňra döwlet Baştutanymyzyň öňdengörüjilikli oňyn syýasaty netijesinde Watanymyzyň ösüşleriň belentliklerine tarap bedew bady bilen ynamly gadam urýandygy bellenilip, tutuş ýurdumyzda köpsanly önümçilik, durmuş maksatly binalaryň gurulýandygy bellenildi. Hormatly Prezidentimize Ahal welaýatyny mundan beýläk-de ösdürmegiň meýilnamalary bilen baglanyşykly sowal berildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu sowala jogap bermek bilen, oba hojalyk pudagynda alnyp barylýan özgertmeleriň işjeň dowam etdiriljekdigini belledi. Bu sebitde diňe bir bugdaý hem-de pagta däl, eýsem, gök-bakja önümleri, ir-iýmişler ösdürilip ýetişdirilýär. Şunda, tohumçylyk-seçgi işlerine ylmy esasda çemeleşmäge, oba hojalyk önümlerini gaýtadan işleýän pudagyň ösdürilmegine, welaýatyň telekeçilik ulgamynyň mümkinçiliklerini çekmek arkaly azyk önümlerini öndürýän kärhanalaryň artmagyna esasy üns berler. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz ýerleriň suwaryş ýagdaýyny gowulandyrmak,, öri meýdanlary we ekerançylyk ýerlerini suwlulandyrmak maksady bilen, “Altyn asyr” Türkmen kölüniň akabalarynyň gurluşygynyň dowam etdiriljekdigini belledi.
Häzirki döwürde Ahal welaýatynda täze senagat merkezi kemala gelýär. Bu ugurda ýerli serişdeleri gaýtadan işlemegi ugur edinýän senagat kuwwatlyklaryny artdyrmak işi yzygiderli dowam eder. Şunda, tebigy gazy gaýtadan işläp, sintetik suwuk ýangyja öwürýän zawody gurmak, şeýle hem gazhimiýa toplumynyň gurluşygyny dowam etmek zerur bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy.
Ýurdumyzda giňden ýaýbaňlandyrylan gurluşyklary nazara almak bilen, Kelete sement zawodynda täze önümçilik ulgamy işe giriziler. Şeýle hem bezeg-örtük daşlaryň önümçiligi boýunça kärhanany gurmak göz öňünde tutulýar. Täze senagat toplumlarynyň elektroenergiýa bilen üpjünçiligi üçin Ahal we Balkan welaýatlarynyň arasynda elektrik geçiriji ulgamyň gurulmagy maksadalaýyk bolar.
Welaýatyň geografik taýdan ýerleşişi üstaşyr gatnawlaryny artdyrmagyň mümkinçiliklerini emele getirýär. Şeýle hem bu ýerde ulag ulgamynyň ösdürilmegine ägirt uly maýa goýum serişdeleriniň gönükdirilmegi göz öňünde tutuldy diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy. Gürrüň Ahal welaýatynyň çäginde Türkmenbaşy-Farap we Aşgabat-Daşoguz halkara ähmiýetli ýokary tizlikli ulag ýollarynyň gurluşygy barada barýar.
Obalaryň durmuş-ykdysady taýdan ösdürilmegi döwletimiziň hemişe üns merkezinde saklanar. 2017-2023-nji ýyllar aralygynda Ahal welaýatynda umumybilim berýän mekdepleriň 50-ä golaýyny, şonça çagalar baglaryny, birnäçe täze hassahanalary we medeniýet öýlerini gurmak, hereket edýän saglygy goraýyş edaralaryny döwrebaplaşdyrmak zerur bolup durýar.
Hormatly Prezidentimiziň aýdyşy ýaly, gürrüň diňe bir amatly ýaşaýyş derejesi boýunça şäher bilen obanyň deňleşmegini üpjün etmek, sebitiň düzümini döwrebaplaşdyrmak hakynda däl, eýsem, telekeçilik, maýa goýum işjeňligi we täzeçil usullar üçin şertleriň gowulandyrylmagy barada barýar. Aýratyn-da, azyk garaşsyzlygyny pugtalandyrmak maksady bilen, et önümçiligine niýetlenen iri guşçulyk toplumyny we jüýje ýetişdirýän inkubatory, süýdi, ösümlik ýagyny gaýtadan işleýän kärhanany gurmaly. Iri miweçilik-bagçylyk hojalyklaryny döretmeli. Olarda suwaryşyň damjalaýyn usulyny ýola goýmaly.
Azyk önümleriniň degişli derejede saklanylmagyny üpjün edilýän sowadyjy gurnamalary bolan iri ammarlaryň gurluşygyny, ilatyň agyz suw üpjünçiligini gowulandyrmak maksady bilen, birnäçe döwrebap suw arassalaýjy desgalaryň bina edilmegini meýilleşdirmeli.
Häzirki döwürde ykdysady ösüş diňe bir san taýdan däl, eýsem, ýokary hil ölçeglerine laýyk ýola goýulmalydyr. Önümçiligiň düýp binýady özgerýär. Haýsydyr bir önümi köp öndürmek esasy mesele bolmaly däl-de, eýsem, sarp edijileriň, içerki we daşarky bazaryň meýilleri, bäsdeşlik şertleri göz öňünde tutulmalydyr hem-de täze bähbitli ugurlar tapylmalydyr.
Hut şunuň üçin hem tutuş ýurdumyzda bolşy ýaly, Ahal welaýatynda döwrüň talabyna laýyk gelýän çeýe ykdysady ulgam, özüni üpjün edýän we daşky täsire durnukly ösüş döredilmelidir. Şunda, adamlaryň ýokary durmuş derejesini üpjün edýän şertleriň döredilmegi möhüm bolup durýar diýip, döwlet Başutanymyz aýtdy.
Duşuşygyň barşynda hormatly Prezidentimiziň sungatyň ugurlary bilen gyzyklanýandygy barada aýdylyp, häzirki döwürde döwlet Baştutanymyzyň haýsy sungat eseriniň üstünde işleýändigi barada sowal berildi. Mälim bolşy ýaly, işiniň köpdügine garamazdan, döwlet Baştutanymyz sportuň dürli görnüşleri, sungat, ylym bilen meşgullanmaga, saz ýazmaga, çeper eserleri döretmäge wagt tapýar. Iň esasy bolsa hormatly Prezidentimiz ýokary ussatlygy bilen watandaşlarymyza nusgalyk görelde bolýar. Şeýle hem hormatly Prezidentimiz tarapyndan Aziada-2017-niň resmi nyşanlary tassyklanyldy. Şunuň bilen baglylykda, oýunlaryň degişli nyşanlarynyň ýene-de döredilmeginiň mümkinçilikleri barada sowal berildi.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, ol çagalykdan sport bilen yzygiderli meşgullanypdyr. Beden taýýarlygy, dem alşyň sazlaşygy, gan aýlanyşyň degişli derejede bolmagy ynsanyň iş öndürijiligi üçin zerur bolup durýar we hemişe degişli beden taýýarlygyny üpjün edýär.
Hormatly Prezidentimiz edebiýat, ylym saz we sungat bilen yzygiderli meşgullanmak üçin wagtyň ýeterlik bolmaýandygyny aýdyp, ýarygije tamamlanýan we daňdanlar başlaýan iş wagtynyň soňunda bu ugurlar bilen meşgullanmaly bolýandygyny habar berdi.
Döwlet Baştutanymyz Aziada-2017-niň resmi nyşanlary bilen baglanyşykly sowallara jogap berip, onda türkmen halkynyň gadymy gymmatlyklarynyň we gadymy taryhyň, baý medeniýetiň hem-de özboluşly däp-dessurlaryň öz beýanyny tapandygyny belledi. Milli guwanjymyz bolan ahalteke bedewi hem-de alabaý köpasyrlyk taryhymyzyň dowamynda häzirki günlere çenli halkymyzyň wepaly hemrasyna hem-de dostlaryna öwrülendigini aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Aziada-2017 ýurdumyz üçin ähli ugurlar bilen bir hatarda, döredijilik pikirlenmelerini ösdürmek üçin giň mümkinçilikleri emele getirýän şanly wakadygyny belläp, munuň oýunlaryň ugurdaş nyşanlaryny döretmek boýunça teklipleri taýýarlamakda giň mümkinçilikleri döredýändigini aýtdy.
Duşuşygyň barşynda “Türkmengaz” döwlet konserniniň hünärmeni hormatly Prezidentimiziň köpugurly döredijilik işiniň özi, kärdeşleri hem-de tutuş watandaşlarymyz üçin ylham çeşmesi bolup durýandygyny belledi we gitaranyň sazy astynda hormatly Prezidentimiziň döreden “Kalbymda sen” atly aýdym ýerine ýetirildi.
Döwlet Baştutanymyzyň Halkara aýal-gyzlar baýramy mynasybetli ýurdumyzyň zenanlaryna sowgat hökmünde täze aýdymlaryň birnäçesini döredendigi hem-de olaryň birini – “Bagt nury” atly aýdymy ýerine ýetirjekdigi baradaky habary duşuşyga gatnaşyjylar üçin ýakymly täzelik boldy. Hormatly Prezidentimiziň bu aýdymy ýygnananlarda ýatdan çykmajak täsir galdyrdy hem-de uly ruhubelentlik bilen diňlenildi.
Duşuşygyň ahyrynda oňa gatnaşyjylar amala aşyrylýan içeri we daşary syýasatyň netijesinde Watanymyzyň hem-de türkmen halkynyň parahatçylygyň, gülläp ösüşiň ýoly bilen ynamly gadam urmaşy üpjün edýän zerur şertleri döredýändigi üçin döwlet Baştutanymyza tüýs ýürekden çykýan hoşallyklaryny beýan etdiler. Şeýle hem olar döwlet Baştutanymyzyň Türkmenistanyň Prezidentine dalaşgär hökmünde geçiren netijeli hem-de örän täsirli duşuşygy üçin tüýs ýürekden sagbolsun aýtdylar.
Olar şu ýylyň 12-nji fewralynda boljak Prezident saýlawlarynda täze gurulýan desganyň işgärleriniň Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär Gurbanguly Berdimuhamedowa biragyzdan ses berjekdiklerini we mähriban Watanymyzyň ýagty geljegini hut döwlet Baştutanymyzyň ady bilen baglanyşdyrýandyklaryny aýtdylar.
Döwlet Baştutanymyz duşuşyga gatnaşyjylar bilen mähirli hoşlaşyp, hemmelere berk jan saglyk, abadançylyk, mähriban Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmeginiň bähbidine alyp barýan işlerinde üstünlik arzuw edip, bu ýerden ugrady.
Hormatly Prezidentimiz iş saparyny dowam edip, ýolugra Ahal welaýatynyň çägindäki öri meýdanlaryny synlady we bu ýerdäki çopan goşuna geldi.
Döwlet Baştutanymyz birnäçe aýratynlyklardan durýan bitewi ekoulgamy emele getirýän Garagumuň ajaýyplyklaryna ünsi çekdi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ozal birnäçe gezek belleýşi ýaly, türkmen topragynyň ösümlik we haýwanat dünýäsi aýratyn ähmiýete eýedir. Özboluşly gözelligi bolan Garagum sährasynyň ösümlik we haýwanat dünýäsi onuň möhüm bölegidir. Sährada gözel tebigatymyzyň baýlaşmagynda we ýurdumyzda maldarçylygyň ösdürilmeginde möhüm ähmiýeti bolan bejerijilik ähmiýetli ösümlikler köpdür.
Türkmen halkynyň dermanlyk ösümlikler babatda köp asyrlyk däpleriniň aýratynlyklary häzirki döwürde işjeň peýdalanylýar. Döwlet Baştutanymyzyň “Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri” atly düýpli ylmy işi türkmen lukmanlary üçin zerur gollanma öwrüldi we halkara ylmy jemgyýetçiliginiň gyzyklanmasyna eýe boldy.
Hormatly Prezidentimiz çölüň gaýtalanmajak ösümlik we haýwanat dünýäsiniň, onuň howa aýratynlyklarynyň we ajaýyp topraga aýawly gatnaşygyň, onuň ekologiýa medeniýetini ýokarlandyrmagyň zerurdygyny nygtady.
Döwlet Baştutanymyz daşky gurşawy goramak meselesi barada aýtmak bilen, bu wezipäniň döwletimiziň we jemgyýetimiziň esasy ugrudygyny belledi. Tebigy gurşaw milli mirasymyzyň möhüm bölegi bolup durýar. Çünki ilatyň saglygy, durmuş we ekologiýa abadançylygy özara baglanyşyklydyr. Türkmen halky asyrlaryň dowamynda tebigat bilen sazlaşykly ýaşapdyr, ondan döredijilik ylhamyny alypdyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi hem-de tebigy aýratynlyklary saklamagyň, ony geljek nesillere ýetirmegiň mukaddes işdigini aýtdy.
Şunda döwlet Baştutanymyz häzirki döwürde dünýäde giň meşhurlyga eýe bolan ekologiýa syýahatçylygyny ösdürmek babatda degişli ýolbaşçylara birnäçe tabşyryklary berdi. Syýahatçylygyň bu görnüşi diňe bir özüne çekiji we gyzykly gezelençleri guramak mümkinçiligini döretmek bilen çäklenmän, eýsem, haýsydyr bir künjegiň tebigy hem-de medeni aýratynlyklary barada maglumat almaga mümkinçilik berýär.
Häzirki şertlerde tebigat bilen sazlaşyga gyzyklanma bildirýän ýurtlar üçin dynç alşyň ajaýyp hem-de peýdaly görnüşi bolan ekologiýa gezelençleri barha ösdürilýär. Syýahatçylyk ugruna düşen jahankeşdeler daşky gurşawyň öňündäki jogapkärçiligine has doly aň ýetirip başlaýar. Biziň ýurdumyz bolsa milli hem-de halkara derejesindäki ekologiýa syýahatçylygyny ösdürmek üçin ägirt uly mümkinçiliklere, özboluşly tebigy aýratynlyklara eýedir.
Çopan goşunyň ýanynda döwlet Baştutanymyzy Akbugdaý etrabynyň “Ýerbent” daýhan birleşiginiň çopany garşylady. Ol öz ogly bilen 500 dowardan ybarat sürini bakýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow çopanyň çakylygy boýunça bu ýerde dikilen ak öýe girýär. Şol ýerde döwlet Baştutanymyz öri meýdanlarynyň aýratynlyklary, çopanlaryň hal-ýagdaýlary bilen baglanyşykly söhbetdeşlik geçirdi. Oňa Ahal welaýatynyň häkimi hem gatnaşdy.
Gürrüňdeşligiň barşynda hormatly Prezidentimiz sebitde alnyp barylýan işler, oba hojalygyny, şol sanda uly geljegi bolan maldarçylygy ösdürmek boýunça durmuşa geçirilýän çäreler bilen gazyklandy.
Çopan bilen ynanyşmak esasynda geçirilen gürrüňdeşlikde döwlet Baştutanymyz onuň hal-ýagdaýy, gündelik iş-aladalary, dowarlaryň gyşladylyşy we öňde boljak owlak-guzy möwsüminiň ugurlary hem-de netijeli iş alyp barmak ugrunda döredilýän şertler bilen gyzyklandy. Çopan öz gezeginde ýurdumyzyň ykdysady kuwwatynyň berkemegine, halkymyzyň abadançylygynyň ýokarlanmagyna gönükdirilen tagallalary üçin döwlet Baştutanymyza tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi. Onuň belleýşi ýaly, netijeli işlemek, döwrebap ýaşamak hem-de oňaýly dynç almak ugrunda çopanlar üçin zerur şertler üpjün edilýär.
Bu pudagyň ösdürilmegi bilen baglanyşykly türkmen halkynyň köp asyrlyk däpleri bar. Maldarçylygyň pugtalandyrylmagy, onuň mümkinçilikleriniň artdyrylmagy hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen ýaýbaňlandyrylan ýurdumyzyň oba hojalyk toplumuny özgertmek maksatnamasynyň esasy ugry bolup durýar. Şunda, onuň köpugurly esasda ösdürilmegine, ylmy çemeleşmelere, hojalygy ýöretmegiň täzeçil usullarynyň, döwrebap tehnologiýalarynyň ornaşdyrylmagyna aýratyn üns berilýär. Ýurdumyzyň oba hojalyk önümlerini öndürijilere hemmetaraplaýyn goldaw berilýär. Soňky ýyllaryň dowamynda welaýatlarda iri maldarçylyk we guşçulyk toplumlary guruldy hem-de gurulýar, bu ugurda alnyp barylýan işler dowam edýär.
Oba hojalyk özgertmelerini tapgyrlaýyn durmuşa geçirmegiň çäklerinde amala aşyrylýan netijeli çäreleriň bähbitli ykdysady, salgyt we hukuk gurallarynyň peýdalanylmagy oňyn netijeleriň gazanylmagyna ýardam edýär. Obasenagat toplumynyň ähli ulgamyndaky durnukly oňyn meýiller we ösüşiň ýokary depginleri munuň aýdyň subutnamasydyr. Oba hojalygyny mehanizmleşdirmegiň derejesi yzygiderli ýokarlanýar. Onuň tehniki parkynyň üsti häzirkizaman ýöriteleşdirilen tehnikalary bilen ýetirilýär. Döwletimiziň maliýe goldawy, şol sanda ýeňillikli serişdeleriň berilmegi oba hojalyk işgärleri üçin berilýän döwlet goldawynyň aýdyň nyşanydyr.
Mundan başga-da, oba hojalyk önümçiligini karzlaşdyrmagyň ýeňillikli ulgamy giňden peýdalanylýar. Ony durmuşa geçirmek üçin ministrliklere, pudak edaralaryna, kärhanalara hem-de Senagatçylar hem-de telekeçiler birleşmesine, daýhan hojalyklaryna ýer bölekleri berilýär.
Mundan başga-da, dowardarlaryň we beýleki zähmetkeşleriň ýaşaýyş-durmuş derejesini ýokarlandyrmak boýunça giň möçberli çäreler durmuşa geçirilýär. Sebitlerde döwrüň talabyna laýyk gelýän zerur düzümiň döredilmegine gönükdirilen Milli özgertmeler maksatnamasy pudagyň öňünde durýan wezipeleriň üstünlikli çözülmegini şertlendirýär. Mundan başga-da, ýerlerde täze obalar we şäherçeler emele gelýär. Olarda hiç bir babatda şäheriňkiden pes bolmadyk şertler döredilýär.
Hormatly Prezidentimiziň belleýşi ýaly, döwletimiz mundan beýläk-de maldarçylyk pudagyna we onuň ýurdumyzda azyk bolçulygynyň üpjün edilmegine, içerki bazaryň ýokary hilli, dürli görnüşli et önümleri bilen doldurylmagyna mynasyp goşant goşýan zähmetkeşlerine hemmetaraplaýyn goldaw berer.
Hormatly Prezidentimiz çopan goşunda bolmagynyň barşynda milli tagamlary taýýarlamakda özboluşly baý däpleri oňat bilýändigini görkezdi. Mälim bolşy ýaly, döwlet Baştutanymyzyň “Bereketli türkmen saçagy” atly kitaby hut şu ýörelgelere bagyşlanandyr.
Şu pursatda iş sapary mahaly döwlet Baştutanymyzyň ýanynda bolýan egindeşleri hem dürli tagamlary taýýarladylar.
Taýýarlanylan tagamlardan dadyp, hormatly Prezidentimiz aşhana sungatynyň inçe syrlary, halkymyzda saklanan we nesilden-nesle geçip gelýän usullary bilen gyzyklandy. Bellenilişi ýaly, tagam taýýarlamakda, döwlet Baştutanymyzyň “Bereketli türkmen saçagy” we “Çaý melhem hem ylham” atly kitaplary uly gollanma öwrüldi.
Soňra hormatly Prezidentimiz çopan bilen gürrüňdeşligi dowam etdi. Ol hemmetaraplaýyn edýän aladasy üçin döwlet Baştutanymyza hoşallyk bildirip, maldarlaryň ýurdumyzda azyk bolçulygynyň üpjün edilmegine mynasyp goşant goşjakdyklaryny nygtady.
Döwlet Baştutanymyzyň adyndan çopana gymmat bahaly sowgatlar gowşuryldy.
Hormatly Prezidentimize ýokary döwlet wezipesine dalaşgär hökmünde özleriniň ses berjekdiklerini beýan eden dowardarlar bilen mähirli hoşlaşyp, döwlet Baştutanymyz oňa we ýurdumyzyň ähli zähmetkeşlerine berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny hem-de işlerinde üstünlik arzuw edip bu ýerden ugrady.
Soňra döwlet Baştutanymyz dikuçarda Ahal welaýatynyň ekerançylyk meýdanlarynda alnyp barylýan işleri synlap, bu ýerde alnyp barylýan möwsümleýin işleriň we agrotehniki çäreleriň göwnejaý derejede berjaý edilmegine ünsi çekdi.
Soňra hormatly Prezidentimiziň dikuçary paýtagtymyza tarap ugur aldy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň baş şäherini mundan beýläk-de ösdürmek meselelerine ünsi çekip, dikuçardan paýtagtymyzda gurulýan desgalary synlady we öz ýanynda bolýan Aşgabat şäheriniň häkimine täze gurluşyklarda alnyp barylýan işleriň depginlerini ýokarlandyrmak babatda birnäçe tabşyryklary berdi.
http://www.turkmenhabargullugy.com/hormatly-prezidentimiz-gurbanguly-berdimuhamedowyn-ahal-welayatyna-is-sapary/
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


c: text/html

text:
Ýurdumyzyň çar künjeginde, atçylyk toplumlarynda Türkmen bedewiniň baýramynyň dabaralary uludan toýlanylýar. Milli baýramymyzyň halkara derejesindäki esasy çärelerine uly taýýarlyk görülýär.
Köpetdagyň eteginiň gözel künjeginde ýerleşýän Halkara atçylyk sport toplumy hem Türkmen bedewiniň baýramynyň toý ruhuna, toý keşbine beslenipdir. Oňa barýan ýoluň ugrundaky al elwan gül-güläleklere beslenen ýaşyl ýaýlalarda gurlan ak öýler, parlaýan baýdaklar bu ýere gelenleriň ruhuny göterýär.
Sport toplumynyň çägindede toý dabaralarynyň şowhuny ýaňlanýar. Onuň athanalaryna bu ýerde geçiriljek ýaryşlara, at çapyşyklaryna gatnaşjak atlar getirilip, olar ýokary derejede türgenleşdirilýär, uly yhlas bilen seýislenilýär. Bu ýerde olara talabalaýyk ideg etmek üçin ähli şertler döredilipdir.
Hormatly Prezidentimiziň başlangyjy we ak pata bermegi bilen bina edilen Halkara atçylyk sport toplumy 2011nji ýylyň oktýabrynda açylyp, ulanmaga berildi. Onuň politrek düşelen döwrebap aýlawy sebitde iň iri aýlawlaryň biri hasaplanylýar. Umumy meýdany 100 gektara barabar bolan toplumyň çäginde atly sport ýaryşlary bilen meşgullanmaga, atlara ideg etmäge we olary seýislemäge, dynç almaga ähli şertler döredilipdir. Onuň baş binasynda ýerleşýän münberi 7 müň tomaşaça niýetlenendir.
Toplumyň baş binasynda onuň işgärleri üçin iş otaglary, oňaýly eýwanlar we çaýhana, myhmanhana ýerleşýär. 500 orunlyk toý mekany, 500 orunlyk aýdymsaz merkezi, 500 orunlyk sirk binasy, 800 orunlyk açyk we ýapyk görnüşli atly sport oýunlaryny geçirmek üçin bina Halkara atçylyk sport toplumynda medenisport çärelerini, ýaryşlary geçirmekde uly mümkinçilikleri döredýär.
Halkara atçylyk sport toplumynda 10 sany athana, seýisler we çapyksuwarlar üçin ýaşaýyş jaýlary hemde beýleki ýöriteleşdirilen desgalar bar. Gahryman Arkadagymyzyň tagallasy bilen bu ýerde atşynaslar üçin täze ýaşaýyş jaý toplumynyň gurluşygy hem güýçli depginlerde alnyp barylýar.
Athanalarda saklanylýan atlar hemişe seýisleriň gözegçiliginde bolýar. Bu ýerde ussat, halypa atşynaslarymyz, çapyksuwarlarymyz işleýärler. Olaryň ogullary, agtyklary — esasy kömekçiler. Ýaş oglanlar hem atçylyga örän höwesli. Olar özleri ýaly ýaşajyk taýlara, atlara ideg edip, olar bilen dostlaşýarlar.
Daň bilen bu ýerde işe girişilýär. Ýörite meýilnama boýunça atbakarlar, seýisler atlara ideg edýärler. Irden atlar bilen gezim edilýär. Atlaryň hersi aýratyn ünsalada bilen gurşalan. Çapuwa taýýarlanylýanlar, höwür atlary, ýaş atlar, taýlar we beýlekiler aýry-aýry tertipdüzgün boýunça idedilýär.
Toplumda işleýänler, atşynaslarymyz şeýle döwrebap şertleri döredip berendigi üçin hormatly Prezidentimize çäksiz alkyşlaryny beýan edip, Bedew baýramy bilen tüýs ýürekden gutlaýarlar.
Halkara atçylyk sport toplumynda toý şatlygy, ruhubelentligi joşýar. Bu ýerde atlaryň kişňeýän seslerini eşideniňde, olaryň çarpaýa galşyny, toýnaklarynyň badyny göreniňde, behişdi bedewlerimiziň hem öz toýlarynyň gelýändigine buýsanýandyklaryny, edil adamlar ýaly, guwanýandyklaryny duýýarsyň.
Toplumda toýuň şanyna ýaryşlara, dabaralara badalga berilýär. Şu gün bu toplumyň atly sport oýunlar binasynda bedewleriň päsgelçiliklerden bökmek boýunça bäsleşigi geçiriler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sen nirede bolduň?
- Men ejemiň ýanyna gitdim...
- Näçe wagt çydamak bolar? Sen soňky döwürler uzak günüňi şol ýerde geçirýäň...
Adamsy gaharlandy... Aýaly bolsa jogap deregine diňe dymýardy...
Seniň häsiýetiň gowşak... Sen öň beýle däldiň... Biz bäş ýyl bäri bile ýaşaýarys, emma indi men saňa çydaman ugradym... Belki, men başgasyny tapynmalydyryn? (göwniýetmezçilikli ýylgyryş bilen aýalyna seretdi).
Näme isleseň edäý... Aýaly nahar taýýarlap duran ýerinden arkaýyn jogap berdi... Ol beýle jogaba garaşmandy, stoluň başyndan turdy-da, öýden çykdy... bir belgileri basyp jaň etdi... - Allo!!! Salam kiçijegim!!! Näme işleýäň?
-Mmm))) Ezizim, men ýaňyja ukudan oýandym... Seni göresim gelýär)))
-Meň mähribanym!!! Men seň ýanyňa barýan))) Sen meni naharlarmyň? Men örän aç...
Elbetde))) Garaşýan!
Ol ýylgyrdy we maşynyny otlady... Ýolugra, ol gül satylýan dükana girdi we dok gyzyl reňkli güllerden bogulan çemeni satyn aldy... ''Bu onuň halaýanlary'' diýip ol pikir etdi... Ýolda barýarka ol erbet awtoulag heläkçiligini gördi... Bir adamy maýyplar arabasynda sürüp barýardylar, onuň bir aýagy ýokdy... Ol muny görüp erbet boldy, emma kellesine bir pikir geldi. Ol öwrümden yzyna öwrüldi we özüniň hirurg dostunyň ýanyna sürdi, hassahana baryp, oňa gürleşmegi haýyş etdi. Olar daşyna çykdylar welin ýigit ýylgyrdy:
Diňle agam, men bir gyzy barlap görmek isleýärin... Maňa kömek edip bilermiň? dosty güldi-de, soragly nazar bilen bakdy:
Eýsem, sende aýalyňdan başga-da biri barmy?
Hawa! Meniň söýgülim...
Söýgülim? Haçandyr, bir wagtlar sen diňe ony ýeke-täk söýgüliň hasaplaýardyň...
Aý, ol öň bolupdy, indi ol öňküsi ýaly däl.
Men saňa kömek ederin, ýöne sen bilmelisiň. Seniň ajaýyp aýalyň bar... Ýöne sen nebisjeň we gözüň aşagynda duran zady görmeýärsiň. Saňa hemişe hemme zat az...
Ýigit dostunyň sözlerini diňlemek hem islemän, minnetdarlyk bildirdi-de, palata girip gitdi...
Allo, mähribanym!!! Sen eýýäm geldiňmi?
Salam, biz Şäher Hassahanasyndan jaň edýäris... Iň soňky gezek jaň edilen belgi siziňki eken... Ýaş ýigit ýol heläkçiligine uçrady... Ol örän uly ýitgi çekdi...
Oňa näme boldy? Ol dirimi?
Ol diri, ýöne biz onuň iki aýagyny hem kesmeli bolduk...
Ol ýaşarmy?
Hawa, siz gelip bilermisiňiz?
Bilýäňizmi näme? Ol meniň ýönekeý bir tanşym. Onuň aýalyna jaň ediň. Telefonyny%9
Okalan sany: 95 Jogaplar: ( 0 )


text:
Türkmenistanyň „Halkbank“ DTB-y milli ykdysadyýetimiziň ýokary depginler bilen ösýän mahalynda, bank ulgamy döwrüň talaplary bilen aýakdaş barmak üçin, bank önümleriniň hilini ýokarlandyrmagy we onuň köp ugurly bolmagyny talap edýär. Galkynyşlar zamanasynda Türkmenistanyň „Halkbank“ DTB-ynda bank hyzmatlarynyň täze 88 görnüşi ornaşdyrylyp, özüniň müşderilerine 160-dan gowrak ýokary hilli bank hyzmatlaryny hödürleýär. Manatda hem-de daşary ýurt walýutasynda gündelik, hasaplaşyk we goýum hasaplaryny açmak, alyp barmak, olar bilen baglanyşykly amallary geçirmeklik, kassa, alyş-çalyş, kommunal amallaryny ýerine ýetirmek, nagt pul geçirmelerini gysga wagtyň dowamynda amala aşyrmak, Türkmenistanyň çäklerinde we onuň daşyndaky halkara töleglerini geçirmek, inkasso, akkreditiw, karz, kepil hatlaryny bermek, ýol çekleri, bank kartlary we adaty bolmadyk bank hyzmatlaryny ýerine ýetirmek, bank we hukuk häsiýetli maslahatlary bermek bankymyzyň esasy hyzmatlarynyň görnüşleridir.
Bankyň esasy hyzmatlarynyň biri, ol hem raýatlaryň dürli görnüşli töleglerini kabul edip, ony degişli guramalara geçirmekden ybaratdyr. Şeýle tölegleri kabul etmeklikde ýurdumyzdaky täjirçilik banklarynyň arasynda ilkinji orny Türkmenistanyň „Halkbank“ DTB-y eýeleýär.
Bulardan başga-da meşhur “Görogly begiň tanymal ýelden ýyndam, ýyldyrym çaltlygynda uçýan, ganatly ak bedew atyny ýada salýan “Gyrat” nagt pul geçirmeleri hereket edýär. “Gyrat” pul geçirmeleriniň üsti bilen, ýurdumyzyň dürli künjegine nagt pul serişdelerini çäklendirilmedik möçberlerde tiz (şol günüň dowamynda) we ygtybarly geçirmeklik ýola goýulandyr.
Hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen, ýurdumyzyň banklaryna dünýäniň iri banklary bilen gatnaşyklary ýola goýmaklyga doly mümkinçilikler döredildi. Şol döredilen mümkinçiliklerden ugur alyp, Türkmenistanyň „Halkbank“ DTB-y hem dünýäniň ösen banklarynyň biri „Kommersbank AG“ bilen hyzmatdaşlygy ýola goýdy. Ondan başga-da SWIFT ulgamy işläp başlady.
Täze Galkynyş we beýik özgertmeler eýýamynda bank ulgamynyň ygtybarlylygyny ýokarlandyrmak, ýurdumyzyň ykdysadyýetinde onuň ornuny artdyrmak, nagt däl hasaplaşyklaryň gerimini giňeltmek bilen bagly kartly töleg ulgamynyň işiniň netijeliligini has-da ýokarlandyrmak maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidentiniň „Altyn asyr“ kartly töleg ulgamynyň amallar merkezini Türkmenistanyň „Halkbank“ DTB-nyň hasabyna geçirmek hakynda 2010-njy ýylyň 21-nji awgustyndaky 11216 belgili kararyna laýyklykda Türkmenistanyň Merkezi bankyna degişli bolan, „Altyn asyr“ kartly töleg ulgamynyň amallar merkezini onuň ähli emläkleri bilen bilelikde bellenen tertipde TDTB „Halkbanka“ geçirildi.
Ýurdumyzda nagt däl hasaplaşyklaryň gerimini giňeltmek, olary kämilleşdirmek maksady bilen, bankomatlaryň setleri we töleg terminallary ornaşdyryldy. Bu ugurda bankda hyzmat edilýän söwda nokatlarynyň aglaba böleginde bank kartlarynyň üsti bilen hasaplaşyk geçirmeklik mümkinçilikleri, şeýle hem bank kartlaryň eýelerine ýurdumyzyň dürli künjegindäki bankomatlaryň üsti bilen günüň islendik wagtynda (gije-gündiziň dowamynda) nagt pul serişdelerini almak mümkinçiligi döredilendir.
Hormatly Prezidentimiziň 2007-nji ýylyň 27-nji dekabryndaky „Türkmenistanda daşary ýurt pulunda geçirilýän amallary kämilleşdirmegiň meseleleri hakynda“ 9328.belgili Kararyna laýyklykda TDTB „Halkbankda“ daşary ýurt walýutasynyň alyş – çalyş nokadynyň 22-si hereket edip, olarda müşderileriň daşary ýurt walýutalaryna bolan islegleri doly kanagatlandyrylýar.
Raýatlaryň pensiýa toplamalaryny maýa goýumlaryna gönükdirmeklik-de hem „Halkbank“ öňdäki orny eýelemek bilen, soňky 10 ýylyň dowamynda raýatlaryň pensiýa toplamalaryny maýa goýumyna gönükdirmeklikde ygtyýarly bank bolup çykyş etdi. Ygtyýarly bank bolmak bilen, pensiýa toplamalary ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň möhüm ugurlaryna, gönükdirildi.
Şeýle hem Hormatly Prezidentimiziň 2008-nji ýylyň 8-nji fewralynda çykaran 9480 belgili karary bilen tassyklanylan “Hususy awtoulag serişdeleriniň eýelerine awtomobil benzinini we dizel ýangyjyny muzdsyz goýbermegiň” tertibi esasynda, Aşgabat şäheri boýunça hususy awtoulag serişdeleriniň eýelerine awtomobil benzini we dizel ýangyjyny guýmaga hukuk berýän muzdsyz talonlaryny goýbermeklik üçin ýörite Azatlyk şahamçasynda ýeke-täk merkez döredilip, gije-gündiziň dowamynda bir wagtyň özünde 45 müşderä hyzmat etmeklik şertleriniň döredilmegi awtoulag eýeleriniň gymmatly wagtlaryny tygşytlamaga, nobatlary aradan aýyrmaklyga mümkinçilik berdi.
Bank hyzmatlarynyň hilini ýokarlandyrmak üçin bank tarapyndan şu aşakdaky çäreleri durmuşa geçirmeklik ugrunda gaýragoýulmasyz işler alnyp barylýar:
-
Hasaplaşyk ulgamyny çaltlandyrmak maksady bilen, bankda töleg amallaryny geçirmekde daşary ýurt tejribesinden peýdalanmak;
-
Dünýä ülňülerine laýyk gelýän programma üpjünçiligini ornaşdyrmak;
-
Ýerine ýetirilýän hyzmatyň harajatyny we wagtyny tygşytlamak;
-
Maslahat hyzmatlarynyň ornuny artdyrmak arkaly bankara bäsdeşligini ýokarladyrmak;
-
Nagt däl hasaplaşyklaryny artdyrmak maksady bilen plastiki kartlary ýaýratmaklygy ýaýbaňlandyrmak;
-
Bank hyzmatlarynyň takyk toparlamasyny geçirmek bilen, amala aşyrylýan hyzmatlary mahabatlandyrmak işlerini kämilleşdirmeklik;
-
Özara hasaplaşygyň ulgamyny kämilleşdirmek;
-
Gündelik monitoring we audit barlaglaryny gurnamak arkaly, bankyň maliýe berkligini we müşderileriň bähbitlerini goramagy üpjün etmek, bank balansynyň aktiwlerine we passiwlerine gözegçilik ulgamyny güýçlendirmek;
-
Maliýe hasabaty halkara ülňülere gabat getirmek we ş.m.
Türkmenistanyň „Halkbank“ DTB-y beýleki banklar bilen bir hatarda bikanun ýollar bilen gazanylan pullaryň kanunlaşdyrylmagyna we terrorizmi maliýeleşdirmegine garşy durmaklygy, bank – maliýe ulgamynyň howpsuzlygyny ýokarlandyrmaklyga ýardam edýär. Şu kanunyň kabul edilmegi bank ulgamynyň dünýä bileleşiginiň asylly başlangyçlarynyň ençemesine gatnaşyjy bolup çykyş edip, häzirki döwrüň howply wehimlerine garşy göreş alyp barmakda ähliumumy tagallalary jebisleşdirmäge öz mynasyp goşandyny goşýandygynyň nobatdaky subutnamasy boldy. Türkmenistan döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri hökmünde bu ýowuz ýaga garşy göreş alyp barmagy kesgitläp, örän aýgytly pozisiýany eýeleýär.


text:
12 Haziran 2016 Pazar
Hyundai Engineering-den Kebşirleme Işleri Üçin Täze Tehnologiýalar
Hyundai Engineering (Koreýa Respublikasy) kompaniýasy Balkan welaýatynyň Gyýanly şäherçesinde Türkmenistanyň nebitgaz pudagy üçin Hünärmenleri taýýarlaýan merkezini açdy. Bu ýerde bir ýylyň dowamynda 400-den gowrak adam kebşirleme işiniň häzirki zaman tehnologiýalaryny özleşdirip bilerler. Instruktorlar hökmünde okuw işini ýolbaşçylygy koreý kompaniýasynyň we potratçy guramalaryň hünärmenleri amala aşyrarlar.
Mälim bolşy ýaly, Hyundai Engineering kompaniýasy Gyýanly şäherçesinde 2014-nji ýyldan bäri polipropilen we polietilen öndürýän gazhimiýa toplumyny gurmak boýunça iri taslamany durmuşa geçirýär. Dünýäniň abraýly maliýe we ätiýaçlandyryş guramalarynyň baha bermegine görä, bu taslama 2014-nji ýylda Ýewropanyň we Aziýanyň iň gowy taslamalarynyň onlugyna girdi we «ТХЕ» (Beýik Britaniýa) guramasynyň ýörite baýragyna mynasyp boldy.
Türkmenistan bilen Hyundai Engineering kompaniýasynyň arasyndaky işewür gatnaşyklary ösdürmegiň çäklerinde Gyýanlyda etanyň krekingi desgasy oturdyljak polietilen we polipropilen öndürýän gazhimiýa toplumynyň gurluşygy ýurdumyzda tehnologiki özgertmeleriň iň esasy taslamalarynyň biri bolup durýar. ,undan başga-da, kompaniýa başga-da nebitgaz ýataklaryny özleşdirmek we nebithimiýa ulgamlarynda birnäçe möhüm infrastruktura taslamalaryny durmuşa geçirdi.
Hyundai Engineering-iň tagallasy bilen açylan Kebşirleýji-hünärmenleri taýýarlamak boýunça merkezde nazary bilimleri öwretmek we tejribe sapaklaryny geçirmek üçin ähli mümkinçilikler bar. bu ýerde her biri 100 adamdan ybarat dört topar okuw geçerler. Kompaniýanyň hünärmenleriniň hasaplamalaryna görä, polietilen we polipropilen öndürýän gazhimiýa toplumynyň gurluşygynyň iň ýokarky çäginde on müňden gowrak işgär gerek bolar.
Hyundai Engineering kompaniýasy Kebşirleýji-hünärmenleri taýýarlaýan merkezini döredilmegine Gyýanlydaky gurluşyk işlerini amala aşyrmak üçin esasy möhüm taslama hökmünde garaýar. Kompaniýanyň resmi wekili bolan jenap Park Jihonyň bellemegine görä, okuw merkezi türkmen hünärmenleriniň tehniki taýýarlygyny ýokarlandyrmagyň durnukly nusgasy bolar.
Geljekde kompaniýa diňe bir hünär başarnykly işgärleri taýýarlamak bilen çäklenmän, eýsem, zawodyň dürli tehniki hünärmenleriniň derejelerini artdyrmaga ýardam eder. Munuň üçin taýýarlyk maksatnamasyny, oňa ýene-de KIPweA, elektrik ýaly ugurlary goşmak arkaly giňeldip bolar.
Hyundai Engineering Gyýanly şäherçesinde taýýarlyk merkezini döretmek boýunça taslamasyny türkmen-koreý hyzmatdaşlygyny ösdürmegiň, hususan-da, hünärmenleriň hünär başarnyklaryny ösdürmek we ilatyň iş bilen üpjünçiligini döwrebaplaşdyrmagyň möhüm goşandy hasaplaýar.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
29 Aralık 2016 Perşembe
Türkmen Basketbolçylary Altyn we Kümüş Medallara Mynasyp Boldular
Biziň basketbolçylarymyz Gollandiýanyň Eýndhowen şäherinde 3х3 görnüşinde geçirilen iri halkara ýaryşynda uly üstünlik gazanyp, türkmenistanly sport söýüjileriň ählisine ajaýyp Täze ýyl sowgadyny taýýarladylar: ýurdumyzyň zenanlar ýygyndy topary altyn medallara, erkekler topary bolsa kümüş medallara eýe boldular.
Ýaryşlaryň ýeňijileri jemleýji oýna barýan ýolda dürli ýurtlardan bolan bäş topary baýraklar ugrunda bäsleşiklerden çykmaga mejbur etdiler hem-de aýgytlaýjy oýunda ýer eýeleri – “Pendragodinnen” toparynyň oýunçylary bilen duşuşdylar. Çekeleşikli göreşde türkmen türgen gyzlary bäsdeşlerini 15:10 hasabynda ýeňmegi başardylar.
Erkekleriň arasynda geçirilen deslapky bäsleşiklerde biziň basketbolçylarymyz dört duşuşykda ýeňiş gazanyp, finala çykdylar. Finalda Türkmenistanyň topary Germaniýanyň “Squad streetball” topary bilen duşuşdy. Netijede Germaniýaly türgenler bäsdeşlerinden 20:15 hasabynda üstün çykyp, altyn medala mynasyp boldular.
Mälim bolşy ýaly, basketbolyň 3х3 görnüşi Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna girýär. Şu nukdaýnazardan Gollandiýada geçirilen ýaryş biziň türgenlerimiz üçin geljek ýylyň sentýabr aýynda paýtagtymyzyň Olimpiýa şäherjiginde geçiriljek yklym derejeli ýaryşlara taýýarlyk görmegiň möhüm tapgyry boldy.
Bu ýeňiş türkmenistanlylaryň şu ýyl halkara derejesinde gazanan ilkinji üstünligi däldir. Noýabr aýynda Aşgabatdaky Aziada-2017-niň geçiriljek basketbol meýdançasynda Türkiýäniň, Eýranyň, Azerbaýjanyň, Russiýanyň we beýleki ýurtlaryň güýçli toparlarynyň gatnaşmagynda ýaryşlar geçirildi. Şonda ýer eýeleriniň erkekler we zenanlar ýygyndy topary birinji orunlary eýelediler.
Häzirki wagtda türgenlerimiz birnäçe nobatdaky halkara ýaryşlaryna, şeýle hem okuw türgenleşiklerini geçmäge taýýarlyk görýärler. Geljek ýylyň ýazynda Aşgabatda Türkmenistanyň çempionaty we ýurdumyzyň Kubogy ugrunda ýaryşlar geçiriler. Olaryň netijeleri boýunça Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna gatnaşmak üçin milli ýygyndy toparyň gutarnykly düzümi kesgitleniler.
http://www.turkmenhabargullugy.com/turkmen-basketbolcylary-altyn-we-kumus-medallara-mynasyp-boldular/
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Döwlet Baştutanymyz Balkan welaýaty boýunça iş saparynyň çäklerinde “Hazar” deňiz serhet birikmesine geldi. Bu ýerde serhet birikmesiniň serkerdesiniň hasabatyny kabul edip, Türkmeistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow “Arkadag” atly gämä tarap ugrady.
Gäminiň serkerdesi gäminiň deňiz giňişligi boýunça ýüzüşe taýýardygy barada hasabat berdi. Döwlet Baştutanymyz gämä mündi, şu pursatda harby-deňiz gullugynda ykrar edilen düzgüne laýyklykda gämide Türkmenistanyň Prezidentiniň Ştandarty galdyryldy.
Şeýlelikde, kuwwatly gämi ýüzüşe başlady. Ýylyň ähli pursatlarynda bolşy ýaly, şu günler Hazaryň özboluşly gözelligi haýran galdyrýar, iň esasy bolsa onuň ynsan saglygyna ýaramly howasy bar. Hazaryň giňişliginiň ekologiýa derejesiniň kadaly ýagdaýy deňziň haýwanat dünýäsine, dürli göçüp-gonýan guşlaryň bu ýerde gyşlamagyna oňyn täsirini ýetirýär.
Hazar deňzi hemişe dostluk we ylalaşyk deňzi bolmalydyr we şeýle bolmagynda galar. Hormatly Prezidentimiziň bitaraplyk, açyklyk we hoşniýetli goňşuçylyk syýasaty hem şuňa gönükdirilendir. Munuň özi biziň döwletimiziň diňe goranyş häsiýetine eýe bolan Harby doktrinasy we ähli başlangyçlary hem-de halkara giňişligindäki ädimleri, onuň dünýäniň ähli ýurtlary, ilkinji nobatda bolsa, öz goňşulary, şol sanda Hazar boýunça goňşulary bilen dostlukly gatnaşyklary ösdürmek we pugtalandyrmak meýli bilen sazlaşýar.
Döwletimiz Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň, Harby deňiz güýçleriniň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak, olary iň täze tehnikalar bilen üpjün etmek, harby gullukçylaryň gullugy we ýaşaýyş durmuşy üçin oňaýly şertleri döretmek, harby deňizçileriň hünärini yzygiderli ýokarlandyrmak, ýurdumyzyň flotuny kämilleşdirmek maksady bilen zerur çäreleri görýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň üstüne ýüklenen wezipeleriň örän wajypdygyny nygtaýar. Şol wezipeler bolsa türkmenistanlylaryň parahat durmuşynyň ygtybarly goralmagyny üpjün etmekden we şeýlelikde, Türkmenistanyň Döwlet serhediniň parahatçylyk we dostluk serhedi bolmagyna hemmetaraplaýyn ýardam etmekden ybaratdyr.
Döwlet Baştutanymyz “Arkadag” gämisi bilen ýüzüşiniň dowamynda deňiz çäklerinde söweşjeň gullugyny alyp barýan Türkmenistanyň Harby-deňiz güýçleriniň “Gaýratly” gämisiniň ýanyna geldi. Harby gäminiň serkerdesi Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedowa ýurdumyzyň deňiz çäkleriniň asudalygy we howpsuzlygy barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz “Gaýratly” gämisinde onuň döwrebap enjamlaşdyrylyşy we radiotehniki enjamlary bilen gyzyklandy, dürli abzallaryň orny barada sorady hem-de bu ýerde harby deňizçiler üçin döredilen şertler bilen tanyşdy.
Soňra hormatly Prezidentimiz harby gäminiň naharhanasyna baryp, şu gämide gulluk edýän harby deňizçiler bilen söhbetdeş boldy. Duşuşyk çaý başynda dowam etdi, söhbetdeşlige Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Harby-deňiz institutynyň bu ýerde okuw tejribesini geçýän talyplary hem goşuldy. Ýaş harby deňizçileriň hünär ussatlygyny hem-de deňiz tälimini kämilleşdirmek, olaryň öňünde durýan okuw-söweşjeň wezipeler barada gürrüň edildi. Döwlet Baştutanymyz gulluk etmek üçin döredilen şertler barada olaryň pikiri bilen gyzyklandy. Harby gullukçylar ruhubelentlik bilen gulluk edýändiklerini aýtdylar we Ýaragly Güýçlerimiziň Belent Serkerdebaşysyna iň täze söweşjeň tehnikany ele almak, söweşjeň taýýarlygy we bilimleriň derejesini ýokarlandyrmak babatda döredilen mümkinçilik üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdiler.
Milli howpsuzlygy pugtalandyrmak hem-de goşunyň ýokary goranyş ukybyny saklamak boýunça toplumlaýyn maksatnamada ýokary hünärli harby işgärleri taýýarlamaga möhüm orun degişlidir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy we döwletimiziň mundan beýläk hem gaýduwsyz Watan goragçylarymyz we olaryň maşgalalaryna hemmetaraplaýyn goldaw berjekdigini belledi. Harby doktrinada Milli Goşunymyzyň we flotuň goranyş ukybyny mundan beýläk-de pugtalandyrmak, harby gullukçylaryň söweşjeň ukybyny we taýýarlyk derejesini ýokarlandyrmak boýunça göz öňünde tutulan çäreleriň ählisi durmuşa geçiriler.
Ýurdumyz özygtyýarly döwlet, terrorçylyga, guramaçylykly jenaýatçylyga, neşe serişdeleriniň bikanun dolanyşygyna, şeýle hem serhetýaka wehimlerine we häzirki zamanyň howplaryna garşy ählumumy göreşde halkara tagallalarynyň işjeň tarapdary bolmak bilen, eziz Watanymyzyň ýokary goranyş ukybyny saklamak, goşunyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak, ýokary hünärli işgärleri taýýarlamak maksady bilen harby özgertmeleri amala aşyrýar.
Türkmenistanyň Prezidenti , ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy Gurbanguly Berdimuhamedow harby gululkçylary 27-nji ýanwarda belleniljek Watan goragçylarynyň güni bilen gutlap, olaryň her biriniň güýç-gaýratyny gaýgyrmajakdygyna, ähli bilimini we ukyp-başarnygyny Garaşsyz hem Bitarap Türkmenistanyň mundan beýläk-de gülläp ösmegine, halkymyzyň parahat we abadan durmuşyny üpjün etmäge, döwletimiziň serhediniň hemişe dostluk we hoşniýetli goňşuçylyk serhedi bolmagynda galmagyna gönükdirjekdigine berk ynam bildirdi.
Çaý başyndaky duşuşygyň barşynda deňizçi esgerler döwlet Baştutanymyza özlerini gyzyklandyrýan sowallaryny berdiler. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow özüniň hem harby gullukçynyň maşgalasynda önüp-ösendigini gürrüň berdi we ýaş Watan goragçylaryna gaýduwsyz ata-babalarymyzyň şöhratly ýoluny mynasyp dowam etdirmeklerini arzuw etdi.
Şeýle hem ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan harby özgertmeleriň çäklerinde harby gullugyň derejesiniň ýokarlandyrylýandygy, ýokary hünärli harby gullukçylary taýýarlamak üçin ähli şertleriň döredilýändigi bellenildi.
Hormatly Prezidentimiz deňizçileriň sowallaryna jogap berip, olaryň isleg-arzuwlary hem-de teklipleri bilen gyzyklandy.
Deňizçiler we harby talyplar döwlet Baştutanymyza Milli Goşunymyzy hem-de Harby-deňiz güýçlerimizi kämilleşdirmek, harby gullukçylaryň, deňizçileriň hem-de harby talyplaryň gullugy we durmuşy üçin göwnejaý şertleriň döredilmegi barada ýadawsyz alada edýändigi üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, özleriniň mundan beýläk hem eziz Watanymyza wepaly gulluk etjekdiklerine, onuň mukaddes serhetlerini hüşgärlik bilen gorajakdyklaryna ynandyrdylar.
Döwlet Baştutanymyz türkmen esgerleriniň ählisine berk jan saglyk, ruhubelentlik hem-de eziz Watanymyzyň abadançylygynyň bähbidine alyp barýan işlerinde üstünlik arzuw edip, “Gaýratly” gämisiniň Hormatly myhmanlarynyň kitabynda ýadygärlik ýazgy galdyrdy.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow harby gäminiň taktiki-tehniki häsiýetnamalary we söweşjeň ukyby bilen tanyşdy.
Döwlet Baştutanymyz harby deňizçiler bilen hoşlaşyp, “Arkadag” gämisine geçdi we şol ýerde Hormatly myhmanlarynyň kitabynda ýadygärlik ýazgy galdyrdy hem-de bu gämide kenara tarap ugrady.
Şu gün hormatly Prezidentimiz Balkan welaýatyna iş saparyny tamamlap, Türkmenbaşy şäheriniň Halkara howa menziline geldi we şol ýerden Aşgabada ugrady.


text:
2017-nji ýylyň 11-nji maýynda Aşgabatda Bilelikdäki türkmen-german iş toparynyň ýedinji mejlisi geçirildi. Onuň gün tertibine iki dostlukly ýurduň arasynda söwda-ykdysady ulgamda netijeli hyzmatdaşlygy has-da giňeltmegiň meseleleri girizildi.
Duşuşyga gatnaşmak üçin türkmen paýtagtyna Germaniýa Federatiw Respublikasynyň Ykdysadyýet we energetika federal ministrliginiň daşary ykdysady syýasat bölüminiň ýolbaşçysy, ministriň orunbasary jenap Ekhard Fransyň ýolbaşçylygynda wekilçilikli topar geldi.
German kompaniýalarynyň türkmen bazaryna ilkinjileriň hatarynda gelendigi bellärliklidir, olar indi ençeme ýyllaryň dowamynda dürli ulgamlarda üstünlikli işleýärler. Ykdysadyýeti senagatlaşdyrmaga, diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmäge hem-de dünýä hojalyk gatnaşyklary ulgamyna işjeň goşulyşmaga ugur alan Türkmenistanda amala aşyrylýan giň möçberli özgertmeler maksatnamalary hem-de möhüm düzümleýin taslamalar bu ugurda netijeli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak üçin giň mümkinçilikleri açýar.
Meşhur nemes firmalarynyň ýurdumyzda özleriniň şahamçalaryny hem-de wekilhanalaryny açmagy hem amatly maýa goýum ýagdaýy döredilen we geljegi uly türkmen bazarynda Germaniýanyň işewür toparlarynyň öz eýeleýän orunlaryny berkitmäge çalyşýandygynyň aýdyň subutnamasydyr.
Işjeň ýagdaýda geçen duşuşygyň çäklerinde özara bähbitli hem-de uzakmöhletli hyzmatdaşlygy ösdürmegiň häzirki ýagdaýy we geljegi, şeýle hem ozal gazanylan ylalaşyklaryň, şol sanda bilelikdäki türkmen-german iş toparynyň geçen ýylyň aprel aýynda Berlinde geçirilen mejlisinde gazanylan ylalaşyklaryň durmuşa geçirilişi barada özara gyzyklanma bildirilip pikir alşyldy.
Habarlar
Türkmenistan we Germaniýa özara bähbitli hyzmatdaşlygyň kuwwatyny artdyrýarlar
2017-nji ýylyň 11-nji maýynda Aşgabatda Bilelikdäki türkmen-german iş toparynyň ýedinji mejlisi geçirildi. Onuň gün tertibine iki dostlukly ýurduň arasynda söwda-ykdysady ulgamda netijeli hyzmatdaşlygy has-da giňeltmegiň meseleleri girizildi.


text:
Aýyñ soragy
Ýanwar aýyndaky bäsleşigimiziñ soragy
Ýanwar aýyndaky bäsleşigimiziñ soragy şeýle: Bütin dünýäde Aýaz Baba hökmünde tanalýan Keramatly Nikola Türkiýäniň haýsy şäherinde doguldy?
- Izmir
- Antalya
- Mardin
Bize dogry jogaby ýollan diñleýjilerimiziñ arasyndan çekiljek bijelere göra 3 dińleýjimize TSR tarapyndan sowgat beriler. Jogaplaryńyzy ýanwar aýynyñ 31-ne çenli internet, faks ýada poçta arkaly biziñ salgylarymyza ugradyp bilersiñiz.
Biziñ internet salgymyz turkmen@trt.net.tr
Faks nomerimiz: 90- 312 463 34 54
Hat salgymyz PK 333, 06443 Ýenişehir Ankara,Türkiýe
Size üstünlik arzuw edýäris.


text:
Плавание считается одним из самых полезных видов спорта. Как известно дети обожают аттракционы, а аквапарки считаются любимым местом для детей. Так почему же не совместить полезное с приятным?
Спортивный комплекс "Багтыярлык" предлагает родителям провести не забываемое время в единственном крытом аквапарке нашей столицы.
В аквапарке "Багтыярлык" имеется инфраструктура для занятия играми на воде и водные аттракционы, такие...
В спортивном комплексе “Багтыярлык” действует 25 метровый бассейн с чистой водой. В бассейне созданы все условия для занятия детей с шести лет.
Занятия проводит Гуванч Атаев - отец неоднократного чемпиона нашей страны Мердана Атаева.
Занятия проводятся три раза в неделю. За два месяца обучения, спорт комплекс гарантирует, что дети получат тонкие навыки профессионального плавания и проведенные занятия...
Как уже сообщалось, в минувшее воскресенье в редакции сайта «Turkmenportal» состоялось вручение учрежденного нами приза «Лучшему футболисту Туркменистана 2015 года». Его обладателем по итогам проводившегося на наших страницах в социальных сетях «Line», «Вконтакте» и в «Одноклассниках» массового читательского голосования стал 24-летний полузащитник национальной сборной Туркменистана и чешского клуба «Яблонец» Руслан Мингазов.
В...
31 pökginiň kyssasy
«Turkmenportalyň» täze ýyldaky ilkinji söhbetdeşi Türkmenistanyň futbol boýunça 23-nji Milli çempionatynyň iň netijeli hüjümçisi Myrat Ýagşyýew
GYSGAÇA MAGLUMAT: Myrat Ýagşyýew 1992-nji ýylyň 12-nji ýanwarynda Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäherinde doguldy. Maşgalasynda özünden başga-da iki sany gyz dogany bar. 2013-nji ýylyň 6-njy sentýabrynda durmuş gurdy. Bu gün ýaş jübütler Myratdyr Enejanyň iki perzendi bar. Olaryň ogly...
Gysgaça maglumat: Toýly Arçynow 1992-nji ýylyň 6-njy awgustynda Aşgabat şäherinde doguldy. Orta bilimi paýtagtymyzdaky Gurbannazar Ezizow adyndaky 29-njy orta mekdebinde aldy. 2009-njy ýylda Türkmen döwlet ulag we aragatnaşyk institutyna okuwa girdi we 2014-nji ýylda bu ýokary okuw mekdebiniň «Demir ýol» fakultetiniň uçurymy boldy. Häzirki wagtda Türkmenistanyň Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komitetiniň «Türkmenistan» teleradioýaýlymlar...
«Hazyna» — «Merw»
34-nji tapgyr «Hazyna» — «Merw» duşuşygy bilen açylýar. Ýadyňyzda bolsa, «Merw» geçen aýlawda şu möwsümdäki iň uly hasaply ýeňşini gazanypdy. Ýok, garşydaş «Daşoguz» däldi, «Hazynady». Şonda «Merw» «ykdysadyýetçileri» 4:1 hasabynda ýeňipdi. Ýöne bu diýildigi «Şu tapgyrda-da «Merwiň» ýeňşine garaşybermeli» diýildigi däl. Çünki «Hazyna» öz öýünde islendik garşydaşy aljyradyp bilýän topar. «Merw» bolsa «Hazyna»...
Tapgyryň umumy aýratynlyklary:
Ýeke-ýekeden: Tapgyrda derwezelere geçirilen 9 pökginiň her haýsy aýratyn futbolça degişli. Bir duşuşykda iki gezek tapawutlanyp bilen ýekeje-de futbolçy ýok.
30 tapgyrdan soň: Ýokary ligada 30 tapgyrdan soň, ýene-de bir tapgyrda bary ýogy 9 pökgi derwezä girdi. Mundan ozal şeýle pes netije 3-nji tapgyrda alnypdy. Şeýle bolsa 9 gol iň pes netije däl. 12-nji...
Wideo oýunlary ýa-da has ýörgünli ady bilen kompýuter oýunlary häzirki zamanyň iň esasy güýmenjesi hasaplanýar. Aýratynam, ösen ýurtlarda bu oýunlar giňden ýaýrandyr, hatda özbaşyna aýratyn pudak hem hasaplanýar. 1970-nji ýyldan bäri gün saýyn ýaýraýan kompýuter oýunlary uly pudaga eýedir. Bu pudagyň pul aýlanyşygy-da 100 milliard dollara golaýlap barýar. Oýunlardan uruşly, strategik we sport oýunlary has...
«Aşgabat» — «Energetik»
Milli ýygyndymyzyň geçiren gyzykly duşuşyklaryndan soň, Ýokary liga ýene-de öňki şowhuny bilen dowam edýär. Arada galan iki tapgyry dekabr aýyna süýşürip, 30-njy tapgyrdan göni 33-nji tapgyra bökýäris. Tapgyr «Aşgabat» — «Energetik» duşuşygy bilen başlar. Elbetde, ýaryş tertibine seretseň-ä, duşuşykda artykmaçlyk «paýtagtlylaryň» tarapynda. Ýöne geçen aýlawda «Energetik» öz meýdanynda «Aşgabat» bilen deňme-deň oýnap, Ýokary...
Гонки Формулы 1 являются одним из самых захватывающих видов спорта. Бешенные скорости, рев моторов, зашкаливший адреналин. Но, вместе с тем, это одни из самых травмоопасных видов спорта. И потому, меры безопасности для пилотов здесь не ниже, чем для пилотов самолетов. Одним из главных элементов безопасности является шлем.
Шлем пилота «Формулы 1», это не только стильный элемент....
Tapgyryň umumy aýratynlyklary:
18 gol: 18 gol bilen tamamlanan tapgyr şu möwsümdäki 18 golly tapgyrlaryň üçünjisidir.
Deňliklere bereket berildi: Üç duşuşygy deňlik bilen tamamlanan tapgyrda bir oýunda ýer eýeleri, bir oýunda myhmanlar ýeňiş gazandy.
12 golly birinji gün: Tapgyryň birinji gününde iki duşuşykda derwezlere jemi 12 gol girdi. Şol 12 golda 8 futbolçynyň ady bar. Diýmek 4 futbolçy...
«Aşgabat» — «Balkan»
Tapgyr «Aşgabadyň» «Balkany» kabul etmegi bilen başlanýar. Duşuşykda gazanyljak ýeňiş «Balkan» üçin hem möhüm welin, «Aşgabat» üçin has möhüm. Çünki yzygiderli ýeňişler «paýtagtlylara» möwsümi üçünji orunda tamamlamaga mümkinçilik berer. Ýeňilmegem howply, eliňde bar bolan dördünji orny almak üçin hem «Şagadam» synanşyk edýär.
«Aşgabat» «Balkany» ikinji aýlawda hem kabul edipdi, şonda jogapsyz gollaryň ikisi bilen...
Tapgyryň umumy aýratynlyklary:
100 sany bombardir: Elbetde, bu sözbaşy aýdyljak pikiri has ulaltdy. Ýöne bir zady aýdyp bileris: şu tapgyrdan soň Ýokary liganyň şu möwsüminde tapawutlanan futbolçylaryň sany 100-den geçdi.
Garaşylan çykmady: Oýunlardan öň «Şu tapgyryň duşuşyklarynyň netijeleri ýaryş tertibindäki orunlary üýtgedip biler» diýip ýazypdyk. Tapgyryň netijeleri bolsa, kemteresinden ýekeje toparyň hem eýeleýän ornuny üýtgetmedi. Diňe şunuň...
Ilkinji nobatda bellenilmeli ýagdaý, futbol boýunça dünýä we Aziýa çempionatynyň saýlama tapgyrynyň 13-nji oktýabrdaky duşuşyklarynyň Türkmenistanyň milli ýygyndysynyň çykyş edýän toparçasynda — «D» toparçada ýygyndylaryň ýerleşiş tertibini üýtgdendigidir. Biz bu duşuşyklary toparçanyň ikinji aýlawy diýip hem atlandyryp bileris. Çünki şol gün ähli milli ýygyndylar biri-biri bilen ikinji gezek duşuşdylar.
Ildeşlerimiziň Guamyň, Omanyň bolsa Hindistanyň milli ýygyndysyny ...
«Hazyna» utuk toplaýar: Baş tälimçisiniň we düzüminden ep-esli oýunçynyň ýurdumyzyň 19 ýaşa çenli futbol ýygyndysynyň hatarynda Aziýa çempionatynyň saýlama tapgyrynyň duşuşyklaryna gatnaşandygy üçin «Hazyna» futbol toparynyň Ýokary ligadaky soňky 3 oýnuny geçirmändigini ýene bir gezek ýatladýarys. Senesi üýtgedilen duşuşyklarynyň her birini aýratyn aýda geçirjek «Hazyna» şolaryň ilkinjisini üstünlik bilen jemläp, utugyny artdyrdy.
«Hazyna» HTTU-dyr «Merwi» ýetip...
— Arslanmyrat Amanow Türkmenistanyň milli ýygyndysynyň düzüminde şu saýlama duşuşyklarynda iki gezek tapawutlanan ýeketäk futbolçydyr.
— Yzda galan 4 duşuşykdan soň, Eýranyň we Omanyň milli ýygyndylarynyň görkezijileri deň. Iki milli ýygyndy hem 2 ýeňiş gazandy, iki duşuşygy deňlikde tamamlandy.
— Guamly futbolçylar hem, hindi futbolçylary hem dört duşuşykda derwezelere 3 pökgi geçirdiler. Muňa garamazdan, Guamyň 7 utugy...
2008-nji ýylyň 3-nji awgusty: Aziýanyň çagyryş kubogy.
Türkmenistan 1 — 2 Hindistan
Gollar:
0-1, Baiçung Bhutia 54’
0-2, Baiçung Bhutia 80’
1-2, Ýusup Orazmämmedow 84’.
Bagtyýar Hojaahmedow, Serdar Geldiýew dagylar şol duşuşykda hem milli ýygyndymyzyň düzümindedi.
2010-njy ýylyň 19-njy fewraly: Aziýanyň çagyryş Kubogy.
Türkmenistan 1 — 0 Hindistan
Gol:
1-0, Mämmedaly Garadanow 24’ (pen).
Berdi Şamyradow, Dawid Sarkisow, Ruslan Mingazow, Arslanmyrat Amanow dagylar şol duşuşykda hem milli ýygyndymyzyň...
Soňky gezek duşuşdylar: 28-nji tapgyr şol bir wagtyň özünde Milli çempionatymyzyň şu möwsüminiň iň soňky tapgyrydyr. Şonuň üçin hem toparlar birek-birek bilen şu ýyldaky iň soňky duşuşygy geçirdiler.
16 gol: Tapgyrda geçirilen duşuşyklarda derwezelere 16 pökgi girizildi. Ýöne «Altyn asyr» bilen «Hazynanyň» arasynda geçirilmeli ýene bir duşuşygyň bardygyny hem ýatladýarys.
Üstünlik ýer eýelerinde: Geçirilen 4 duşuşygyň diňe...
UEFA Çempionlar ligasynda düýnki oýunlardan soň, bu gün hem galan 4 toparçada – “A”, “B”, “C”, “D” toparçalarynda jemi 8 oýun oýnalar. Şolaryň diňe biri 21:00-da, galan 7-si adatça bolşy ýaly, 23:45-de başlar.
Zlatana iki rekord garaşýar (“Şahtýor Donesk” – “Pari Sen Žermen”; 23:45)
11-nji gezek gatnaşýan “Şahtýor Donesk” topary “Real Madridden” soň, bu gezek liganyň başga...
Hawa, futbol muşdaklarynyň söýgüli bäsleşiginiň eýýäm, 2-nji hepdesiniň duşuşyklaryna şu gün badalga berler. Şu gije “E”, “F”, “G”, “H” toparçalarynyň duşuşyklary oýnalar. Oýunlaryň ählisi-de Aşgabat wagty bilen 23:45-de başlanar. Bu gijeki 8 oýnuň arasyndan iň esasylary hökmünde, “Porto”–“Çelsi” hem-de “Barselona”–“Baýer” oýunlaryny görkezmek bolar.
Messisiz “Barselona” nähili netije gazanarka? (“Barselona” – “Baýer”; 23:45)
“Ýeri doldurylyp bolmajak oýunçy” diýip,...
Umuman alanyňda, şu tapgyryň duşuşyklary bilen 23-nji milli çempionatymyzyň üçünji aýlawy tamamlanýar, ýöne 22-nji tapgyryň we «Hazyna» futbol toparynyň soňky duşuşyklarynyň möhletiniň süýşürilendigini hem ýene bir ýola ýatladýarys.
HTTU — «Hazyna»
Duşuşygyň senesi üýtgedildi.
«Balkan» — «Merw»
Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Aly Gurbanynyň şägeirtleri iki tapgyr bäri ýeňiş gazanyp gelýän hem bolsa, şu möwsümde topar «Merw» bilen geçiren duşuşyklarynda...
Tapgyryň umumy aýratynlyklary:
16 pökgi: Tapgyrda geçirilen 4 duşuşykda derwezelere 16 pökgi girdi, ortaça her duşuşykda 4 pökgi. Ýadyňyzda bolsa, geçen tapgyr hem 16 gol bilen tamamlanypdy, ýöne bu tapgyrda «Hazyna» — «Energetik» duşuşygynyň senesiniň üýtgedilendigini ýatladýarys.
Bir jerime: Tapgyrda geçirilen pökgüleriň biri 11 metrlik jerime urgusyndandyr.
Üstünlik myhmanlaryň tarapynda: Tapgyrda geçirilen 4 duşuşygyň diňe birinde ýer eýeleri...
“Hazyna” - “Energetik” (Duşuşyk 10-njy oktýabra geçirildi)
“Altyn Asyr” - “Daşoguz”
Çempionatyň öňdebaryjysy bilen ýaryş tertibiniň soňky ornundaky toparyň duşuşygy. Bir möwsümiň iň netijeli futbolçysy bolmak üçin Süleýman Muhadowa ýene bir mümkinçilik. Bilşiňiz ýaly, iň netijelileriň sanawynda Süleýmanyň geçiren gollary Myrat Ýagşyýewiňkiden 2 gol az.
Duşuşykda artykmaçlyk, gürrüňsiz, «Altyn asyryň» tarapynda. Eger «Daşoguz» bir gudrat görkezmese, «Ahal» ýa-da...
Tapgyryň umumy aýratynlyklary:
Ýene iki topar 30 utuk toplady: HTTU bilen «Merw» şu möwsümde 30 we ondan kän utuk alan 6-7-nji toparlar boldy. Toparlaryň 24 duşuşykdan soň 31 utugy bar
16 gol: Tapgyrda derwezelere jemi 16 pökgi geçirildi. Bu bolsa her duşuşyga ortaça 3,2 goluň düşýändigini görkezýär.
Ýer eýeleri — ýeňiji: Tapgyrda 3 duşuşykda ýer eýeleri, birinde myhmanlar ýeňiş gazandy. Bir...
«Merw» — «Hazyna»
Soňky tapgyrlarda şowly çykyş edýän we Kubok ýaryşynyň ýarym finalyna çykmagy başaran «ykdysadyýetçiler» tapgyryň ilkinji duşuşygynda gadymy Mary topragynda myhmançylykda çykyş ederler. «Merwdir» «Hazyna» ýaryş tertibinde 7-8-nji orunlary eýeleýärler. Aralarynda-da bir utuk bar. Diýmek, 7-nji ýeri eýelemek, mümkin bolsa 6-njy orna-da geçmek üçin iki toparyň arasynda barlyşyksyz göreşiň gitjegi şübhesiz hakykat. Duşuşykda artykmaçlyk...


text:
“Arkadagyň saýasynda bagtyýardyr sagdyn nesil”
Türkmenistanyň Demir ýol ulaglar ministrliginiň Magtymguly adyndaky ilkinji Ýaşlar guramasy tarapyndan Gökdere jülgesinde ýerleşýän “Demirýolçy” çagalar sagaldyş dynç alyş merkeziniň sport meýdançasynda Türkmenistanda Ýaşlar baradaky Döwlet syýasatynyň 2015-2020-nji ýyllar üçin döwlet maksatnamasyny amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirmeli çäreleriň meýilnamasy esasynda dynç alýan körpeleriň arasynda sportuň dürli görnüşleri boýunça bäsleşik geçirildi.
TDUgulya


text:
Lebaply belli nakgaş, welaýat ýörüte sungat mekdebiniň mugallymy Alymjan Işangulyýew öz işini „Türkmenistana hoş geldiňiz!“ diýip atlandyrypdyr. Awtory onuň döremegine Aziada-2017-ä bagyşlanan 500 günlük atly ýörüş ruhlandyrypdyr.
Suratyň ýordumynda taryh, medeniýet, däp-dessurlar we iri sport çäresiniň geçirilmegine garaşýanýurduň häzirki güni sazlaşykly utgaşýar. Eserde taryhy gadymyýetden gaýdýan, özboluşly Türkmenistanyň keşbi çeper beýan edilipdir.
Onuň täze işi gratografiýa usulynda ýerine ýetirilipdir. Onda aşagyna ak kagyz ýazylan syk gara kagyza iňňe bilen synçgylanyp surat çekilýär, şunda asla ýalňyşmak bolmaýar. Bu öte kyn žanrda kör reňk ulanylmaýar, onda diňe bir reňkde çeper beýan etmegi başarmaly. Alymjan Işangulyýew ony Türkmenistanyň Çeperçilik akademiýasynda okaýan döwri öwrenipdir, indem bu ugurdan yhlas bilen işläp gelýär.
-Bu meniň gratografiýada çeken iň kyn işim,-diýip, Türkmenistanyň Prezidentiniň medeniýet we sungat işgärleriniň arasynda yglan eden bäsleşiginiň ýeňijisi Alymjan Işangulyýew gürrüň berýär.-Ýurdumyzyň Aziadany nahili ruhubelemntlik bilen garşylaýandygyny nä derejede beýan edip bilendigime tomaşaçylar baha berer.


text:
Zeper ýetmeleriň häsiýetini, agyrlygyny we çylşyrymlaşmalaryny dogry kesgitlemek we netijeli ilkinji medisina üçin adam bedeniniň gurluşyna, onuň agzalarynyň ýerleşişine we işjeňligine düşünmelidir. (1-nji surat).
Her bir agzanyň gurluş birligi öýjükden ybaratdyr. Öýjükleriň gurluşynda we işjeňliginde köp sany birmeňzeşlikler bar. Şol bir wagtyň özünde öýjüklerde özüne mahsus bolan aýratynlyklary bolup, ol bolsa olaryň bedendäki ýerini we ornyny kesgitleýändir.Gurluşy we işjeňligi boýunça birmeňzeş öýjükleriň toplumyna dokuma diýilýär. Dokumalaryň düzümine ýörite öýjüklerden başgada öýjükara maddasy hem degişli bolup durýar.
Epitelial (örtüji), birleşdiriji, et we nerw dokumalary bardyr.Epitelial (örtüji) dokuma gorag işjeňligini amala aşyrýar we beden bilen daşky gurşawyň arasynda iýmit çalşygynda gatnaşýar. Bu dokuma deriniň ýokarky gatlaklaryny we nemli bardalaryny (agyz boşlugy, aşgazan, içege, peşew çykaryş-jyns agzalary we beýlekiler) düzýär.
Birleşdiriji dokuma öýjüklerden we öýjükara maddasyndan durýar. Ol dürli agzalary we dokumalary öz aralarynda “ýelmeşdirýär”, “birleşdirýär”. Birleşdiriji dokuma şeýlede kitirdewük we süňk dokumalary hem degişlidir.
Et dokumasy – bedeniň ähli eti, şol sanda ýüregiň hem eti ondan düzülendir. Et dokumasy adamyň agzalarynyň köpüsinde – gan damarlarynda, aşgazan-içege toplumynda we beýlekilerde bolýar.Nerw dokumasy örän ýokary ýöriteleşendir. Ol gyjyndyrmany kabul etmäge, nerw impulslaryny döretmäge we geçirmäge ukyplydyr. Kelle beýni, merkezi we periferiki nerw ulgamy nerw dokumasyndan düzülendir.
Öz gurluşy boýunça dürli bolan dokumalar agzalara birigendir. Işjeňligi biri-biri bilen bagly bolan agzalar bilelikde ulgamlary emele getirýärler. Adam bedeninde şu aşakdaky ulgamlar bardyr: et-süňk, ýürek-gan dammar, dem alyş, iýmit siňdiriş, peşew çykaryş-jyns, nerw, duýuş agzalary we beýlekiler.
Ref.saglyk.org
Filed under: Bütin Temalar, Bilim, Durmyş, Habarlar, Saglyk |


text:
NATO Russiýany köşeşmäge çagyrýar1
Wideo: NATO-nyň Baş sekretary Anders Fog Rasmussen Demirgazyk Atlantik Geňeşiniň we NATO-Ukraina Komissiýasynyň duşuşygynyň öňüsyrasynda metbugat beýanatyny berdi:
Russiýanyň Ukrainadaky harby hereketleri, şeýle hem prezident Putiniň bu özbaşdak ýurda abandyrýan howplary üçin, men şu gün Demirgazyk Atlantik Geňeşini ýygnaga çagyrdym.
Russiýanyň häzirki edýän zady Birleşen Milletler Guramasynyň Düzgünnamasyny bozýar. Ol Ýewropadaky parahatçylyga we howpsuzlyga wehim salýar. Russiýa özüniň harby çärelerini we howp abandyrmagyny bes etmelidir.
Biz şu gün bu ýagdaýlardan Ýewropa parahatçylygy we howpsuzlygy üçin gelip çykýan netijeler barada, şeýle hem NATO-nyň Russiýa bilen gatnaşyklary barada maslahat ederis.
Soňra biz NATO-Ukraina Komissiýasynyň duşuşygyny geçireris.
Ukrainanyň territorial bütewiligini we özbaşdaklygyny goldaýarys. Ukrainanyň halkynyň, daşardan gatyşylmazdan, geljeklerini özleriniň kesgitlemegi baradaky hak-hukuklaryny goldaýarys. Şeýle hem Ukrainanyň bu ýurtdaky ähli adamlaryň demokratiki hak-hukuklaryny gorap saklamagynyň we etniki azlyklaryň hukuklarynyň goragyny kepillendirmeginiň zerurdygyny nygtaýarys.
Ukraina biziň goňşymyzdyr. Ukraina NATO-nyň möhüm hyzmatdaşydyr.
Biz ähli taraplary şu howply ýagdaýdan yza çekilmek baradaky tagallalaryny gyssagly ýagdaýda dowam etdirmäge çagyrýarys. Hususan-da, Russiýany dartgynlylygy gowşatmaga çagyrýaryn.


text:
Häzirki wagtda dünýäniň dürli ýurtlarynda näsag-lukman aragatnaşygyny gowulandyrmak, ykjamlaşdyrmak maksady bilen yzygiderli täze usullar we mobil aragatnaşyk tehnologiýalar girizilýär we ulanylýar. Bu günki makalamyzda şeýle şowly tejribäniň biri bolan "sms ejä" (rus. SMSMame, eng. "Text4Baby") atly meýilnama siziň ünsüňizi çekmek isleýäris.
SMS EJÄ NÄME?
SMS ejhä-bu tölegsiz rus meýilnamasy bolup (esasynda tölegsiz, mugt mobil hyzmaty bardyr), onuň esasyna göwreli zenanlara we ýaş ejelere ýurduň çäginde, islendik welaýatynda, çaganyň ösüşi, saglygy, iýmiti, ene süýdi bilen emdirmeklik düzgünleri, şeýle hem ýaş ejeleri jemgyýetçilik taýdan goldamaklyk:göwrelileriň zähmet hukuklary, çaga pullary baradaky maglumatlara özwagtynda, doly we dogry habardar etmeklik wezipeleri goýlandyr.
SMS hyzmaty-Rossiýa Federasiýasynyň Saglygy Goraýyş we Derman senagaty ministrliginiň ýörite toparlary we Akademik B. I. Kulakow adyndaky akuşerçilik, ginekologiýa we perinatologiýa ylmy merkeziniň geçiren barlaglary esasynda ýola goýulandyr.
SMS-ler NÄME BARADA? HYZMATLARA NÄHILI ÝAZYLYP BOLÝAR?
Bu meýilnama göwreli gelinleriň we bir ýaşa çenli çagaly ýaş ejeleriň arasynda döräp biljek has ýörgünli soraglara jogap berýär we olaryň düşünjesini artdyrýar.
Haçan ilkinji gezek düwünçege ultra ses barlagy geçirmeli? Haçan ol ýa-da beýleki barlaglary tabşyrmaly? Düwünçegiň ilkinji hereketlerini haçan duýup başlamaly? Täze doglan bäbejiklere suw bermeklik gerekmi ýa-da diňe ene süýdi bilen iýmitlendirmelimi?...
Şeýle howsalaly soraglar, tutuş göwreliligiň dowamynda gelinleri ynjalyksyzlandyryp biler. Ýöne her bir geljekgi ene beýle soraglar bilen lukmana ýüz tutmaýar. Kimdir biriniň wagty ýok, ýene kimdir biri üçin beýle "ýönekeý" soraglar bilen lukmana ýüz tutmaklyk utanç ýaly bolup görünýär. Hut şeýle ýagdaýlary göz öňüne tutup, gelinleriň ikirjiňlenmelerini aradan aýyrmak maksady bilen "SMS ejä" atly meýilnamany döretme ýola goýlandyr. Bu meýilnama agza bolmaklyk üçin, geljekgi ejäniň kesgitlenen bir belgä açar sözi bolan "Eje" sözüni we göwreliligiň aýyny ýa-da çaganyň näçe aýlykdygyny ýazyp ugratmagy ýeterlikdir. Mundan soň ene hepdäniň dowamynda iki SMS jogap, ýagny çaganyň ösüşiniň basgançagy barada gerekli maglumaty alyp biler. Meýilnamadan diňe bir geljekgi ejeler peýdalanman, eýsemde kakalar ýa-da bolmasa olaryň garyndaşlary hem bular barada gerekli maglumaty alyp, hyzmatlara ýazylyp we peýdalanyp bilerler. Eger bu hyzmatdan ýüz döndermek islenilse, hiç hili kynçylyksyz, edil şol belgä "STOP" ýazgyny ýollamaklyk amala aşyrylýar.
Meýilnama barada jikme-jik maglumatlary şu ýerde rus dilinde okap bolar.
MEÝILNAMANY DURMUŞA GEÇIRENLER
Beýle meýilnama ilkinji gezek ABŞ-da döredilip (Text4Baby), eýýäm uzak ýyllaryň dowamynda ulanylyp gelinýär. 2010-njy ýylyň fewral aýynda ABŞ-yň hökümetiniň, Saglygy goraýyş gullugynyň we telekommunikasiýa şereketiniň alyp barmagynda, göwreli zenanlaryň we olaryň 1 ýaşa çenli çagalarynyň saglygyny gowulandyrmak maksady bilen "Text4baby" atly barlag meýilnamasy işe girizildi. Meýilnama welaýat saglygy goraýyş gullugynyň, çaga lukmanlarynyň, aragatnaşyk ulgamynyň hünärmenleriniň gatnaşmagynda düzülendir.
Meýilnama 2012-nji ýyldan bäri Rossiýada hem ýola goýlup, ýaş eneleriň saglygy, doguljak çaganyň saglygy barada aladalar yzygiderli alnyp barlyp, sagdyn nesliň dogulmagyna we ýaş eneleriň enelik tejribesini artdyrmakda uly goltgy bolup hyzmat edýär. Şeýle hem bu meýilnamanyň üsti bilen ýaş eneler özlerini gyzyklandyrýan sosial goraglylyga degişli soraglar babatda: çaga pullary (posobiýalar), göwreli enelere tölenilýän tölegler, dogrumda tölenilýän tölegler dogrusynda maglumaty alyp bilerler. Bu maglumatlardan ähli eneleriň habarlydygy gümanlydyr. SMS Saglyk Öýlerinden saglyk kartasyny, dogluş hakyndaky şahadatnamany nireden almalydygyny ýatladýar, geljekgi enäniň hukuklary dogrusynda gysgajyk maglumat berýär.
MEÝILNAMANYŇ MAKSADY
Enelik sagdynlygyny üpjün etmeklik, göwreliligiň kadaly geçişini we bir ýaşa çenli çagalaryň sagdynlygyny gazanmakdyr.
NAZARA ALYNÝAN DIŇLEÝJI TOPARLAR
Göwreli zenanlar, ýaş ejeler, saglygy goraýyş işgärleri, eneler bilen iş alyp barýan lukmanlar we çaga lukmanlary.
Meýilnamanyň ýerine ýetirýän işleri:
► Gelinleriň sagdyn durmuş hakyndaky düşünjelerini ösdürmek-sagdyn ýaşaýyş, sagdyn göwrelilik we çagalara ideg etmeklik, lukmançylyk hyzmatlary;
► Ata-eneleriň ikisiniň hem saglygy üçin jogapkärçiligini ýokarlandyrmak, dogrumdan öň we bir ýaşa çenli döwürde döreýän keselleriň öňüni almaklyk, gelinlerde lukmançylyk hyzmatlaryndan yzygiderli peýdalanmaklyga bolan endigi döretmek;
► Eneler bilen iş alyp barýan lukmanlaryň işine goldaw bermek;
► Berilýän lukmançylyk hyzmatlarynyň hiliniň ýokary derejede we netijeli bolmaklygy üçin saglygy goraýyş işgärleriniň iş tejribelerini ýokarlandyrmak, goşmaça kämilleşdiriş sapaklaryny geçmeklik;
► Häzirki zaman Saglygy goraýyş, aragatnaşyk ulgamynyň hyzmatlaryndan peýdalanmak we olary oňat öwrenmek, olary köpçüligiň bähbidine ulanmak.
SEÝREKLIGI WE TÄZELIGI
Meýilnamany durmuşa geçirmek üçin döwlet, hususy we telekommunikasiýa guramalarynyň tagallalarynyň, şeýle hem bu hyzmatdan peýdalanmak üçin ýokary hilli mobil aragatnaşyk ulgamynyň bolmagy, bu hyzmatdan peýdalanjaklaryň sanyny artdyrar.
Taslama neonatolog, akuşer-ginekolog we pediatr lukmanlary tarapyndan alnyp barlyp, oňa telekommunikasiýa şereketi we beýleki gyzyklanma bildirýän ugurlar: ministrlikler, edara-kärhanalar tarapyndan goltgy berilýär.
Eýsemde, häzirki wagtda dünýäniň ösen ýurtlary (ýa-da goňşy ýurtlar) bilen aýakdaş gitmeklik, sagdyn jemgyýeti döretmekligiň çaga saglygyndan başlaýandygyna düşünip, olaryň sagat nesil bolmaklary üçin biziň ýurdumyzda-da şeýle meýilnamalary ýola goýmaklyk, saglygy goraýyşda alnyp barylýan işleriň has hem hilini ýokarlandyrsa gerek. Şular dogrusynda sizde nähili pikirler, garaýyşlar bar. Geliň, pikir alşalyň!
Teswirlemeler
Gyz erkek bn gatnaşyk etmesede onuň göwresinde çaga galyp bilermika, öz özüniň islemegi bilen baglanşykda, daş gulakdan eşidişime göra bolýan zat diýýaler, siz nahili maslahat berip bilersiňiz lukman
Düýbünden ýalnysh dushunje!Çaga galmagy üçin spermatozoid(erkeklik jyns oyjugi) bilen yumurtga oyjugi(aýallyk) goshulmaly.
Gyz erkek bn gatnaşyk etmesede onuň göwresinde çaga galyp bilermika, öz özüniň islemegi bilen baglanşykda, daş gulakdan eşidişime göra bolýan zat diýýaler, siz nahili maslahat berip bilersiňiz lukman
Diňe ruhy taýdan sagdyn bolmasalar.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Birleşen Ştatlar Türkmenistanyň hökümetini adamlary zor bilen ýitirim etmek tejribesinden el çekmäge we ähli syýasy tussaglar barada maglumatlaryň üstüni açmaga çagyrdy.
ABŞ-yň ÝHHG-däki ilçisiniň 31-nji awgustda eden beýanatynda, ABŞ-yň Türkmenistanyň hökümetinden adamlaryň zor bilen ýitirim edilmegini bes etmek, syýasy tussaglar barada maglumatyň üstüni açmak we ýitirim edilenleriň sanawynda ady görkezilen adamlaryň ykbaly hem ýerleşýän ýeri barada hossarlaryna maglumat bermek çagyryşy bilen çykyş edýän “Olary diri görkeziň!” atly halkara kampaniýasyna we beýleki toparlara goşulýandygyny mälim etdi.
“Olary diri görkeziň!” atly hallara kampaniýasynyň zor bilen ýitirim edilmeleriň pidalarynyň halkara güni mynasybetli 30-njy awgustda çap eden maglumatynda, Türkmenistanda zor bilen ýitirim etmeleriň soňuna çykmak üçin halkara jemgyýetçiliginiň gyssagly ädimleri ätmeginiň zerurdygy nygtalýar.
Maglumatda 15 ýyl mundan öň Türkmenistanda zor bilen ýitirim edilmeleriň birinji uly tolkunynda, ýagny 2002-nji ýylyň bahar we tomus aýlarynda esasan milli howpsuzlyk we goranmak ministrliklerinden bolan birnäçe hökümet resmisiniň 10 we 20 ýyl aralygynda türme tussaglygyna höküm edilendigi, ýurt resmileriniň bu tutha-tutlugynyň ozalky repressiýalardan tapawutlanandygy, sebäbi tussag edilenleriň ykbalynyň düýpden nämälim galandygy aýdylýar.
“Olary diri görkeziň!” atly kampaniýanyň maglumatynda tussag edilensoň dereksiz ýiten güýç edaralaryň resmileriniň sanawynda Allamyrat Allagulyýewiň, Gurban Annadurdyýewiň, Gurbandurdy Begenjowyň, Haýyt Kakaýewiň, Seýitbaý Gandymowyň, Kerimguly Ýoldaşowyň, Hudaýguly Halykowyň, Baýramguly Hudaýgulyýewiň, Muhammet Nazarowyň, Batyr Saryjaýewiň, Annamyrat Soltanowyň we Tirkiş Tyrmyýewyň ady görkezilýär.
Kampaniýa şol döwürden başlap şu günki güne çenli Türkmenistanyň türmelerinde dereksiz ýiten diýlip hasaplanylýanlaryň umumy sanawynyň ýüzden gowrak adamy öz içine alýandygyny habar berýär.
Adam hukuklaryny goraýjy birnäçe halkara guramasyny öz içine alýan “Olary diri görkeziň!” atly kampaniýa öz maglumatynda, zor bilen ýitirim edilmeleriň Graždan we syýasy hukuklar baradaky halkara kanunyna, BMG-niň Gynamalara garşy konwensiýasyna, Türkmenistanyň öz milli kanunlaryna, şol sanda Jenaýat kodeksine ters gelýändigine ünsi çekýär.
Maglumatda, hususan-da, Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk komitetiniň öňki başlygy Muhammet Nazarowyň sud dokumentleriniň düýpden elýeterli däldigi we onuň tussaglyk möhleti barada anyk maglumatyň ýokdugy aýdylýar. Türkmenistanyň serhet goşunlarynyň öňki baştutany Tirkiş Tyrmyýewiň tussaglyk möhleti 2012-nji ýylda dolandan soň, goşmaça ýedi ýyllyk uzaldylyp, onuň 2017-nji ýylyň ýanwar aýynda türmede aradan çykandygynyň mälim bolandygy bellenýär.
Türkmen türmelerinde dereksiz ýitenleriň ykbaly barada maglumat toplap, 2013-nji ýyldan bäri bu meselä halkara jemgyýetçiliginiň ünsüni çekip gelýän “Olary diri görkeziň!” atly kampaniýanyň düzen sanawynda, uly topary 2002-nji ýylyň noýabr aýynda Saparmyrat Nyýazowyň janyna kast etmäge synanyşykda aýyplanyp tussag edilenler emele getirýärler. Olaryň köpüsiniň ykbaly düýpden nämälim galýar.
Bu tutha-tutluklar bilen baglylykda ÝHHG öz agza döwletlerine adam hukuklarynyň depelenmegi boýunça derňew geçirilmegine ýol açýan Moskwa mehanizmini girizdi. Türkmen türmelerinde zor bilen ýitirim edilmeler meselesi 2003-2004-nji ýyllarda BMG-niň Baş Assambleýasynyň rezolýusiýalarynda, 2006-njy ýylda BMG-niň Baş sekretarynyň çykyşynda Türkmenistandaky adam hukuklarynyň meseleleri gozgaldy.
2014-nji ýylda BMG-niň adam hukuklary boýunça komiteti Türkmenistanyň öňki daşary işler ministri Boris Şyhmyradowy zor bilen ýitirm edilmeleriň pidasy diýip ykrar etdi we türkmen hökümeti onuň ykbaly we ýerleşýän ýeri barada maglumatyň üstüni açmaga borçly diýip karar etdi.
Türkmenistan bu karara boýun bolmady.
ABŞ-nyň ÝHHG-däki ilçisiniň 31-nji awgustda eden beýanatynda, Türkmenistanda tussag edilensoň ykbaly nämälim galýanlaryň işi boýunça açyk-aýdyň derňewleriň geçirilmeginiň öňündäki päsgelçilikleri aradan aýyrmak we jogapkärleri jogapkärçilige çekmek çagyryşy edilýär.


text:
Türkmen hökümeti "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda täze “Sergiler merkezini” gurmagy karar etdi.
Döwlet eýeçiligindäki TDH-nyň maglumatyna görä, prezident Gurbanguly Berdimuhamedow täze guruljak “Sergiler merkezi” barada söz açyp, Hazaryň kenar ýakasynda bina edilýän desgalaryň ählisiniň ajaýyp we özboluşly bolmalydygyny belledi.
“Türkmengaz” döwlet konserni tarapyndan taýýarlanylan taslamanyň döwlet gaznasyna näçe serişdä düşjekdigi aýdylmaýar.
9-njy ýanwarda Aşgabat aeroportynyň golaýynda we Köpetdagyň eteginde täze, kaşaň myhmanhanalaryň guruljakdygy habar berildi. Azatlygyň ýerli çeşmesiniň maglumatyna görä, bu oteller döwlet gaznasyna 300 million çemesi ýewro düşer.
Halkara walýuta fondunyň geçen ýyl Aşgabatda bolan ekspertleri türkmen hökümetine döwlet inwestisiýalaryny azaltmagy maslahat berdiler.