text:
TÜRKMENISTANYŇ MINISTRLER KABINETINIŇ MEJLISI
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi, onda ýurdumyzyň halk hojalygynyň pudaklarynyň şu ýylyň sekiz aýyndaky işleriniň netijeleri jemlenildi, birnäçe resminamalaryň taslamalary ara alnyp maslahatlaşyldy, şeýle hem döwlet durmuşynyň möhüm meselelerine garaldy.
Hormatly Prezidentimiz mejlisiň gün tertibine geçmek bilen, Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy A.Nurberdiýewa söz berdi, ol parlamentiň şu ýylyň sekiz aýynda ýurdumyzyň kanunçylyk-hukuk binýadyny döwrebaplaşdyrmak boýunça alyp baran işleri, 28-nji awgust – 3-nji sentýabr aralygynda Zenan Parlament baştutanlarynyň 10-njy duşuşygyna hem-de Parlament baştutanlarynyň 4-nji Bütindünýä maslahatyna gatnaşmak üçin Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna bolan iş saparynyň jemleri, şeýle hem 10-njy sentýabrda Türkmenbaşy şäheriniň Awaza etrabynda geçiriljek Türkmenistanyň Ýaşulular maslahatyna görülýän taýýarlyk barada habar berdi.
A.Nurberdiýewa geçen 8 aýyň dowamynda milli parlamentiň mejlisleriniň yzygiderli geçirilendigini, şol mejlisleriň dowamynda deputatlar tarapyndan Türkmenistanyň Kanunynyň 72-siniň hem-de Türkmenistanyň Mejlisiniň kararlarynyň 47-siniň kabul edilendigini, häzirki wagtda hünärmenler we pudak edaralarynyň wekilleri bilen bilelikde beýleki kanunlaryň hem-de kadalaşdyryjy-hukuk namalarynyň işlenilip taýýarlanylýandygyny habar berdi, bu resminamalar milli Liderimiziň başlangyjy bilen geçirilýän döwlet ösüş maksatnamalarynyň üstünlikli amala aşyrylmagyna, türkmen jemgyýetiniň jebisligini we durnuklylygyny has-da pugtalandyrmaga, demokratiki binýadyny berkitmäge ýardam berer.
Şunuň bilen birlikde, deputatlar halkara işlerine işjeň gatnaşýarlar, parlamentara gatnaşyklaryny yzygiderli ösdürýärler. Şunuň bilen baglylykda, Mejlisiň ýolbaşçysy türkmen wekiliýetiniň Nýu-Ýorkda geçirilen Zenan Parlamentleriň baştutanlarynyň 10-njy duşuşygyna hem-de Parlament baştutanlarynyň 4-nji Bütindünýä maslahatynyň işine gatnaşmagynyň netijeli bolandygyny belledi.
Soňra milli parlamentiň Başlygy Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy şäheriniň Awaza etrabynda 10-njy sentýabrda geçiriljek Türkmenistanyň Ýaşulularynyň nobatdaky maslahatyna görülýän taýýarlyk barada habar berdi. Maslahata taýýarlyk görmek işleri bilen baglanyşykly ähli guramaçylyk meseleleri çözülýär. Häzirki wagtda umumymilli maslahatda ara alyp maslahatlaşmak üçin resminamalar, dolandyryş-çäk özgertmeleri we beýlekiler boýunça teklipler taýýarlanyldy.
Döwlet Baştutanymyz habary diňläp, ýurdumyzda döwrebap kanunçylyk-hukuk binýadyny döretmek boýunça milli parlamentiň möhüm ornuny hem-de deputatlaryň saýlawçylaryň ynamyny ödemek boýunça ýokary jogapkärçiligini belledi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R. Meredowa söz berildi. Ol şu ýylyň sekiz aýynda Daşary işler ministrligi tarapyndan ýurdumyzyň daşary syýasat ugrunyň 2013-2017-nji ýyllar üçin Konsepsiýasyny durmuşa geçirmek boýunça geçirilen işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Garaşsyz hem Bitarap Türkmenistan ikitaraplaýyn, şeýle hem köptaraplaýyn görnüşde, abraýly sebit we halkara guramalarynyň hem-de düzümleriniň çäklerinde oňyn hyzmatdaşlygy üstünlikli ösdürýär. Şu döwürde hormatly Prezidentimiziň daşary ýurtlaryň birnäçesine bolan saparlarynyň, şeýle hem daşary ýurt döwletleriniň Baştutanlarynyň ýurdumyza bolan saparlarynyň netijeleri munuň aýdyň subutnamasydyr.
Umuman, hasabat döwründe Daşary işler ministrligi arkaly Türkmenistana daşary ýurt wekiliýetleriniň 350-si geldi. Şol döwürde daşary ýurtlara Türkmenistanyň 581 wekiliýeti iberildi. Halkara ähmiýetli çäreleriň 161-si, şol sanda netijeli gatnaşyklary pugtalandyrmaga ýardam edýän hem-de umumy abadançylygyň maksatlaryna laýyk gelýän maslahatlar, okuw maslahatlary, duşuşyklar geçirildi. Hasabat döwründe halkara resminamalarynyň 158-sine gol çekildi.
Şu geçen döwürde Daşary işler ministrlikleriniň arasyndaky ikitaraplaýyn geňeşmeleriň 30-sy, şeýle hem bilelikdäki hökümetara toparlarynyň mejlisleriniň 15-si geçirildi. Şol toparlaryň işi bolsa daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen söwda-ykdysady hyzmatdaşlygyň hem-de ynsanperwer – medeni gatnaşyklaryň kuwwatyndan netijeli peýdalanmaga gönükdirilendir.
Wise-premýer, daşary işler ministri şeýle hem döwlet Baştutanymyzyň tabşyrmagy boýunça Türkmenistanyň, Azerbaýjan Respublikasynyň we Türkiýe Respublikasynyň daşary işler ministrleriniň üçtaraplaýyn duşuşygyna gatnaşmak maksady bilen şu ýylyň 28-29-njy awgustynda Türkiýe amala aşyrylan iş saparynyň netijeleri barada hasabat berdi. Duşuşygyň esasy maksady üç döwletiň Baştutanlarynyň birinji Sammitine taýýarlyk görmek bilen baglanyşykly meseleleri ara alyp maslahatlaşmakdan ybarat boldy. Bu duşuşyk şu ýylyň güýzünde ýurdumyzda geçiriler.
Hasabatyň çäklerinde şeýle hem Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 70-nji mejlisiniň işine gatnaşmak üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygyndaky hökümet wekiliýetiniň şu ýylyň 24-27-nji sentýabrynda Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna boljak iş saparyna taýýarlyk görlüşi barada habar berildi. Bütindünýä forumynyň gün tertibine syýasy, durmuş-ykdysady, ynsanperwer, ekologiýa we beýleki möhüm meseleleriň ençemesi giriziler.
BMG-niň Baş Assambleýasynyň ýubileý mejlisiniň münberinden Türkmenistanyň ileri tutulýan garaýyşlary, şeýle hem netijeli halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmäge, sebit we dünýä möçberinde durnukly ösüş üçin amatly şertleri döretmäge gönükdirilen oňyn başlangyçlary beýan ediler.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, ýurdumyzyň giň halkara hyzmatdaşlyk ugruna, häzirki döwrüň wajyp meselelerini çözmek boýunça dünýä bileleşiginiň tagallalaryna işjeň gatnaşmaga ygrarlydygyny tassyklady.
Milli Liderimiz Türkmenistanyň, Azerbaýjan Respublikasynyň we Türkiýe Respublikasynyň Prezidentleriniň üçtaraplaýyn duşuşygyna taýýarlyk görmek meselesine degip geçip, üç döwletiň hem-de halklaryň arasyndaky dostluk gatnaşyklaryny we özara bähbitli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de pugtalandyrmakda bu duşuşygyň uly ähmiýete eýedigini nygtady. Döwlet Baştutanymyz türkmen, türk we azerbaýjan halklaryny köpasyrlyk taryhy-medeni umumylygyň, dostluk we doganlyk gatnaşyklarynyň baglanyşdyrýandygyny aýdyp, ählumumy abadançylygyň we ösüşiň bähbitlerine laýyk gelýän üçtaraplaýyn hyzmatdaşlyga täze itergi berjek ýokary derejedäki duşuşygyň guramaçylykly geçirilmegini üpjün etmegi tabşyrdy. Häzirki wagtda bu gatnaşyklar ýurtlarymyzyň arasyndaky netijeli hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmak we giňeltmek üçin ygtybarly binýat bolup hyzmat edýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasy bilen strategiki häsiýete eýe bolan hyzmatdaşlygynyň meselelerine geçip, ýurdumyzyň mundan beýläk hem ählumumy parahatçylygy we howpsuzlygy pugtalandyrmak maksady bilen oňyn halkara gatnaşyklaryny pugtalandyrmaga, sebit we dünýä möçberinde netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmäge hemmetaraplaýyn ýardam bermäge taýýardygyny nygtady. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz şu ýyl bellenilýän şanly senäniň – Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk derejesine eýe bolmagynyň 20 ýyllygynyň BMG-niň 70 ýyllyk ýubileýi bilen gabat gelmeginiň uly ähmiýetiniň bardygyny belledi.
Milli Liderimiz BMG-niň Baş Assambleýasynyň 70-nji mejlisine gatnaşmak üçin ýurdumyzyň Hökümet wekiliýetiniň ABŞ-a boljak iş saparyna taýýarlyk görmek meselelerine örän jogapkärli hem-de toplumlaýyn çemeleşmegiň wajypdygyny nygtap, wise-premýere, daşary işler ministrine bu babatda degişli tabşyryklary berdi.
Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Birleşen Milletler Guramasynyň çäklerinde hyzmatdaşlygyň geljegini şöhlelendirýän Türkmenistanyň ileri tutulýan garaýyşlaryny hem-de halkara başlangyçlarynyň many-mazmunyny dünýä jemgyýetçiligine düşündirmek boýunça işleriň yzygiderli alnyp barylmagynyň möhümdigini belledi. Munuň özi bolsa bütin dünýäde parahatçylygy we howpsuzlygy üpjün etmek, ählumumy durnukly ösüş babatda zerur şertleri döretmek maksady bilen netijeli hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmäge gönükdirilendir.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Hojamämmedow şu ýylyň sekiz aýynda milli ykdysadyýetimiziň ösüşiniň netijeleri barada hasabat berdi. Milli Liderimiziň paýhasly ýolbaşçylygynda amala aşyrylýan ykdysady syýasaty, halkymyzyň abadançylygynyň ýokarlandyrylmagyna gönükdirilen toplumlaýyn çäreleriň durmuşa geçirilmegi netijesinde ähli pudaklar ýokary görkezijilere eýe boldy.
Hasabat döwründe jemi içerki önümiň ösüş depgini 108,3 göterim derejesinde üpjün edildi. Munuň özi ýurdumyzyň ykdysady taýdan durnukly ösýändigini alamatlandyrýar. Milli ykdysadyýetimiziň senagat pudagynda bu görkeziji 103,5 göterime, gurluşykda --112,6 göterime, ulag we aragatnaşyk toplumlarynda-- 111,9 göterime, söwdada-- 112,7 göterime, oba hojalygynda-- 112,3 göterime, hyzmatlar ulgamynda bolsa 112,3 göterime barabar boldy. Şu ýylyň sekiz aýynda jemi öndürilen önümiň ösüş depgini geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 107,2 göterime deň boldy.
Şu ýylyň ýanwar-awgust aýlarynda 2014-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, bölek satuw haryt dolanyşygy 19,4 göterim artdy. Halkyň sarp edýän harytlaryna we ilata edilýän hyzmatlara bolan nyrhlar bellenilen çäkde saklandy.
Şu ýylyň sekiz aýynda ýurdumyzyň ähli edaralarynda we kärhanalarynda ortaça aýlyk haklarynyň görkezijisi hem ýokarlandy. Daşary söwda dolanyşygynda oňyn ösüş gazanyldy. Hasabat döwründe onuň möçberi ABŞ-nyň 16,2 milliard dolllaryna barabar boldy.
Şeýle hem ýurdumyzyň ministrlikleriniň hem-de pudak edaralarynyň hasabyna eksport edilen harytlardan we hyzmatlardan gelip gowuşýan daşary ýurt serşdeleriniň meýilnamasynyň ýerine ýetirilendigi barada aýdyldy.
Wise-premýer ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň milli maksatnamalarynyň durmuşa geçirilişi, senagat we medeni maksatly iri desgalaryň gurluşygynyň depgini barada habar berdi. Hasabat döwründe özleşdirilen maýa goýumlarynyň möçberi 32,8 milliard manada barabar boldy.
"Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin rejelenen görnüşdäki Milli maksatnamasynda" kesgitlenen işleriň meýilnamasyna laýyklykda, şu ýylyň ýanwar-awgust aýlarynda suw arassalaýjy desgalaryň ikisiniň, dumuş maksatly desgalaryň 51-siniň gurluşygy tamamlandy. Mundan başga-da, desgalaryň 118-sinde, 1 million inedördül metr ýaşaýyş jaýlarynda, inženerçilik ulgamlarynda gurluşyk işleri alnyp baryldy. Şu desgalaryň gurluşygynda 3,3 milliard manat möçberde düýpli maýa goýum serişdeleri özleşdirildi.
Hasabat döwründe welaýatlaryň senagat düzümini ösdürmegiň esasy ugurlaryna laýyklykda, häzirki wagtda binalaryň we desgalaryň
142-siniň gurluşygy tamamlandy. Şeýle hem 166 desgada gurluşyk-gurnama işleri dowam edýär.
Şu ýylyň sekiz aýynyň jemleri boýunça ýurdumyzyň Döwlet býujetiniň girdeji böleginiň meýilnamasy 100,3 göterim, çykdajy böleginiň meýilnamasy bolsa 84,7 göterim ýerine ýetirildi. Ýanwar-awgust aýlarynda aýlyk haklary, pensiýalar, döwlet kömek pullary we talyp haklary doly maliýeleşdirildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow wise-premýeriň ünsüni ykdysadyýetimiziň depginli ösüşini üpjün etmek üçin ähli mümkinçilikleri herekete girizmegiň zerurdygyna çekdi. Döwlet Baştutanymyz milli özgertmeler maksatnamalarynda kesgitlenen wezipeleriň üstünlikli ýerine ýetirilmeginiň möhümdigini belläp, maliýe-ykdysady ulgamynyň edaralarynyň işine berk gözegçiligi üpjün etmegiň zerurdygyny nygtady. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz ähli ministrlikleriň we pudak edaralarynyň gazanýan netijelerine yzygiderli gözegçilik etmek barada wise-premýere anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Ýazmuhammedowa gözegçilik edýän düzümlerinde şu ýylyň sekiz aýynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri, ýurdumyzyň durmuşyndaky şanly wakalara we medeni-durmuş maksatly desgalaryň açylyşyna, şeýle hem Türkmenistanyň Mongoliýadaky Medeniýet günlerine görülýän taýýarlyk işleri barada hasabat berdi.
Wise-premýer medeniýet ulgamynyň edaralarynyň we köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işi barada aýdyp, ýurdumyzda we daşary ýurtlarda birnäçe halkara derejesindäki iri çäreleriň geçirilendigi hakynda habar berdi. Köpsanly dostlukly ýurtlarda iş saparlarynda bolan medeniýet işgärleri öz kärdeşleri bilen tejribe alyşdylar we halkymyzyň taryhy-medeni mirasyny wagyz etdiler. Daşary ýurtlaryň binäçesinde Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna bagyşlanan çäreler guraldy.
Wise-premýeriň habar berşi ýaly, hasabat döwründe Türkmen döwlet neşirýat gullugynda kitap önümleriniň 237 görnüşi neşir edildi. Bitewi elektron kitaphana ulgamyny döretmek boýunça alnyp barylýan işler dowam edýär. Muzeýleriň, teatrlaryň, medeniýet ulgamynyň beýleki edaralarynyň we köpçülikleýn habar beriş serişdeleriniň işi döwrüň talabyna laýyk derejede kämilleşdirilýär.
Ýurdumyzyň sungat ussatlary, döredijilik toparlary sentýabr aýynda medeni çäreleriň uly maksatnamasyny taýýarladylar. Türkmenbaşy şäheriniň Awaza etrabynda medeni-durmuş maksatly birnäçe desgalaryň açylyşy, şeýle hem Türkmenistanyň Prezidentiniň “Türkmeniň Altyn asyry” döredijilik bäsleşiginiň ýeňijilerini sylaglamak mynasybetli ýörite konsert maksatnamasy taýýarlanyldy.
Wise-premýer 2015-nji ýylyň 22-24-nji sentýabrynda geçirilmegi meýilleşdirilýän Türkmenistanyň Mongoliýadaky Medeniýet günlerine görülýän taýýarlyk barada aýdyp, bu döredijilik çäresine gatnaşmak üçin ýörite toparyň bu ýurda ugradyljakdygyny belledi. Mongoliýanyň Bilim, medeniýet we ylym minisrtrliginde duşuşyk, konsert çykyşlary, türkmen halkynyň amaly-haşal sungatynyň, muzeý gymmatlyklarynyň sergisi göz öňünde tutulýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzda amala aşyrylýan giň möçberli özgertmeleriň manysyny döredijilikli açmagyň, häzirki döwürde Türkmenistanyň ýeten derejesini daşary ýurtlarda giňden wagyz etmegiň zerurdygyna ünsi çekdi. Milli Liderimiz raýatlaryň öndürijilikli zähmeti we döredijiligi üçin oňaýly şertleri hem-de halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmekde medeniýet ulgamynyň we köpçülikleýin habar serişdeleriniň işiniň üstünlikli . kämilleşmeginiň möhümdigini belledi
Döwlet Baştutanymyz medeni çäreleriň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmegiň zerurdygyny belläp, şol dabaralaryň Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň ruhuna laýyk gelip, ýurdumyzyň täze taryhynyň möhüm wakasyna öwrülmelidigini nygtady.
Döwlet Baştutanymyz dünýä bileleşiginiň ýurtlary bilen dostlukly
hem-de ynanyşmak gatnaşyklaryny saklamakda ynsanperwer hyzmatdaşlygyň möhümdigini belläp, milli medeniýetiň we sungatyň ösdürilmegini, baýlaşdyrylmagyny, işjeň tejribe alşylmagyny, türkmen halkynyň ruhy mirasynyň dünýä ýüzünde wagyz edilmegini şertlendirýän halkara çäreleriniň geçirilişine aýratyn ähmiýet berilmelidigini belläp, Türkmenistanyň Mongoliýa Respublikasyndaky Medeniýet günleriniň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek boýunça birnäçe görkezmeleri berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary E.Orazgeldiýew özüniň gözegçilik edýän pudaklarynda şu ýylyň sekiz aýynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri barada hasabat bermek bilen, obasenagat toplumy boýunça önüm öndürmegiň we ýerine ýetirilen işleriň, hyzmatlaryň ösüş depginiň 101,4 göterime deň bolandygyny habar berdi.
Hususan-da, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, ýurdumyzda öndürilýän unuň mukdary-- 7,5 göterim, unaş önümleriniňki—13,4 göterim, bakja önümleriniň öndürilişi—7,4, üzümiňki – 2 göterim, et önümleri – 17,28 göterim, süýt önümleri bolsa 1,9 göterim artdy.
Maýa goýumlary özleşdirmek boýunça meýilnama 124,4 göterim ýerine ýetirildi. Manat dolanyşygynda bu görkeziji 1 milliard 18 million 555 müň manada deň boldy.
Şeýle hem wise-premýer ýurdumyzda möwsümleýin oba hojalyk işleriniň, şol sanda güýzlük bugdaý ekişiniň we pagta ýygymynyň barşy barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzyň Obasenagat toplumyny mundan beýläk-de sazlaşykly ösdürmegiň, oba hojalyk önümleriniň giň görnüşleriniň möçberlerini artdyrmagyň, degişlilikde ýurdumyzyň sarp ediş bazarlarynda azyk bolçulygyny üpjün etmegiň möhümdigini belledi.
Döwlet Baştutanymyz ähli toplumlaýyn çäreleriň, şol sanda pagta ýygymynyň we güýzlük bugdaý ekişiniň öz wagtynda hem-de ýokary hilli geçirilmegini talap etdi. Şeýle hem milli Liderimiz bol hasyl almak maksady bilen, oba hojalyk ekinlerine ideg etmek boýunça ähli agrotehniki çäreleriň ýokary derejede ýerine ýetirilmeginiň möhümdigine ünsi çekdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow döwlet syýasatynda ekologiýa ulgamynyň ähmiýetlidine ünsi çekip, ýurdumyzyň daşky gurşawy goramak boýunça dünýä bileleşigini tolgundyrýan meseleleriň oňyn çözülmegine önjeýli goşant goşýandygyny, bu ulgamda köpsanly halkara guramalary bilen özara işjeň hyzmatdaşlyk edýändigini belledi.
Bu başlangyçlaryň mundan beýläk-de öňe sürülmeginiň we iş ýüzünde durmuşa geçirilmeginiň möhümdigini belläp, döwlet Baştutanymyz wise-premýere bu babatda birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew gözegçilik edýän ulgamlarynda şu ýylyň sekiz aýynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri barada hasabat berdi. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzyň bilim we ylym ulgamynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak we döwrebaplaşdyrmak, şeýle hem sporty we bedenterbiýäni ösdürmek boýunça görülýän çäreler barada habar berildi.
Hasabat döwründe, ýurdumyzda 12 müň 124 orunlyk orta mekdepleriň 25-si, 2 müň 410 orunlyk çagalar baglarynyň 15-si, Aşgabatdaky A.Kekilow adyndaky Mugallymçylyk mekdebiniň täze binalar toplumy, şeýle hem Lebap welaýatynda 300 orunlyk çagalar sagaldyş we dynç alyş merkezi dabaraly açylyp ulanmaga berildi.
Okuw kitaplarynyň we gollanmalaryň golýazmalarynyň 191-si taýýarlanyldy we çapa berildi, olardan 118-si neşir edildi.
Hasabat döwründe ders we taslama bäsleşiklerinde ýeňiji bolan ýurdumyzyň zehinli mekdep okuwçylary halkara ders, taslama we internet bäsleşiklerine gatnaşyp, jemi 132 medala, şol sanda 45 altyn, 50 kümüş, 37 bürünç medala mynasyp boldular. Ýurdumyzyň talyplary hem halkara bäsleşiklerinde üstünlikli çykyş etdiler. Olar 109 medala, şol sanda 20 altyn, 44 kümüş we 45 bürünç medala eýe boldular.
Şu okuw ýylynda ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerine 7 müň 128 talyp, orta hünär okuw mekdeplerine bolsa 8 müň 342 talyp okuwa kabul edildi.
Wise-premýer saglygy goraýyş we derman senagaty ulgamyndaky görkezijiler barada aýdyp, hasabat döwründe Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasyndan gelip gowşan serişdeleriň möçberiniň 115 göterim, ýerine ýetirilen hyzmatlardan we ýerlenen önümlerden 114 göterim ösüş gazanylandygyny belledi. Bu görkeziji gyzyl pulda girdeji almakda 102 göterime, derman serişdelerini öndürmekde bolsa 142 göterime deň boldy.
Şunuň bilen birlikde, milli syýahatçylyk ulgamyny ösdürmek, pudagyň düzümini döwrebaplaşdyrmak boýunça maksada laýyk çäreler görülýär. Şunuň bilen baglylykda, hasabat döwründe 69 müň 412 syýahatça hyzmat edilendigi we geçen ýylyň şu döwrüne garanyňda, 106,6 göterim ösüş gazanylandygy bellenildi. Türkmenistanyň Syýahatçylyk baradaky döwlet komitetiniň maliýe-hojalyk işinden alnan umumy girdeji 111,8 göterim, gyzyl pul girdejiniň möçberi 101,3 göterim artdy.
Şeýle hem şu ýylyň sekiz aýynyň dowamynda türkmenn türgenleriniň 116 halkara ýaryşyna gatnaşyp, olarda jemi 244 medal, şol sanda 87 altyn, 57 kümüş we 100 bürünç medala mynasyp bolandyklary bellenildi.
Hasabatyň çäklerinde wise-premýer döwlet Baştutanymyzyň garamagyna Gurban baýramyny bellemek hakyndaky Permanyň hem-de Haj parzyny berjaý etmek üçin 188 zyýaratçyny Saud Arabystany Patyşalygyna ibermek hakyndaky buýrugyň taslamalaryny hödürledi. Şu ýyl Gurban baýramy 24-25-26-njy sentýabrda bellenilip geçiler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzyň bilim we ylym, şeýle hem saglygy goraýyş ulgamlaryny yzygiderli kämilleşdirmegiň, bu ileri tutulýan ugurlarda amala aşyrylýan özgertmeleriň netijeliligini ýokarlandyrmagyň wajypdygyna ünsi çekdi. Döwlet Baştutanymyz şeýle hem ýurdumyzda sporty we syýahatçylygy ösdürmek, munuň üçin bar bolan uly kuwwatdan we mümkinçiliklerden doly peýdalanmak boýunça möhüm çäreleriň görülmeginiň ähmiýetini nygtady. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz degişli maksatnamalaryň durmuşa geçirilmegini berk gözegçilikde saklamak babatda anyk tabşyryklary berdi. Hormatly Prezidentimiz şeýle hem ýokarda agzalyp geçilen bu ulgamlaryň düzümini döwrebaplaşdyrmaga, olar üçin ýokary hünärli işgärleri taýýarlamaga, dünýäniň öňdebaryjy tejribesini öwrenmäge hem-de ornaşdyrmaga toplumlaýyn çemeleşmegiň möhümdigini belläp, bu babatda wise-premýere degişli görkezmeleri berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow “Gurban baýramyny bellemek hakyndaky” Permana gol çekip, bu nurana baýramçylygyň däpleriniň gadymdan bäri parahatçylyk söýüjilik, ynsanperwerlik, rehimdarlyk we hoşniýetlilik ýörelgelerine ygrarly bolan türkmen halkynyň ruhy gymmatlyklarynyň mizemezligine şaýatlyk edýändigini nygtady. Döwlet Baştutanymyz häzirki döwürde mukaddes Gurban baýramynyň halkymyzyň agzybirliginiň we jebisliginiň, onuň özüniň baý taryhy-medeni mirasyna aýawly garaýandygynyň aýdyň nyşany bolup durýandygyny belledi. Munuň özi eziz Watanymyzyň gülläp ösmeginiň hem-de häzirki we geljekki nesilleriň abadançylygynyň esasy şertleriniň biridir.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu baradaky gürrüňi dowam edip, türkmen döwletiniň ýurdumyzyň zyýaratçylarynyň olaryň Gurban baýramy mynasybetli haj parzyny berjaý etmekleri üçin ähli şertleri döredýändigini aýtdy. Milli Liderimiz paýtagtymyzyň hem-de ýurdumyzyň ähli welaýatlarynyň wekilleri bolan türkmen zyýaratçylarynyň 188-sini Saud Arabystany Patyşalygyna haj parzyny berjaý etmek üçin ibermek baradaky Buýruga gol çekip, degişli guramaçylyk we beýleki meseleleriň ählisiniň öz wagtynda çözülmegini üpjün etmegi tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Hojamuhammedow ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynda geçen sekiz aýda ýerine ýetrilen işleriň netijeleri barada hasabat berdi. Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, nebitiň gaz kondensaty bilen çykarylyşynyň ösüş depgini 106,9 göterime, buraw işleriniň ösüş depgini 132,2 göterime, maýa goýumlary özleşdirmegiň ösüş depgini bolsa 145 göterime deň boldy.
Tebigy we ugurdaş gazy almak, uglewodorod serişdelerini gaýtadan işlemek we nebit önümlerini öndürmek, şeýle hem edaralarda, kärhanalarda we ýaşaýyş jaý toplumlarynda gaz hasaplaýjy enjamlary oturtmak babatda gazanylan görkezijiler barada hem hasabat berildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, milli ykdysadyýetmiiziň esasy pudaklarynyň biri bolan nebitgaz toplumynyň hemmetaraplaýyn ösdürilmeginiň, öňdebaryjy tehnologiýalary hem-de işläp taýýarlamalary netijeli peýdalanmagyň hasabyna onuň maddy-enjamlaýyn binýadyny mundan beýläk-de pugtalandyrmagyň we döwrebaplaşdyrmagyň zerurdygyna ünsi çekdi.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, häzirki döwürde ýangyç-energetika toplumynda ýurdumyzyň halk hojalygynyň beýleki pudaklarynda bolşy ýaly, häzirkizaman önümçilik kuwwatlyklary döredilýär, dünýäniň belli önüm öndürijileriniň ýokary tehnologiýaly enjamlary bilen üpjün edilen kärhanalaryň gurluşygy alnyp barylýar we ulanylmaga berilýär. Döwlet Baştutanymyz şunuň bilen baglylykda, pudakda ýokary hilli önümleriň, aýratyn-da, ekspora niýetlenen önümleriň möçberleriniň artdyrylmagy boýunça durmuşa geçirilýän zerur çäreleriň ähmiýetlidigini belläp, bu babada wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Ereşow gözegçilik edýän senagat pudaklarynda şu ýylyň 8 aýynda ýerine ýetirilen işleriň netijelei barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň Senagat ministrligi boýunça 2015-nji ýylyň ýanwar-awgust aýlarynda öndürilen önümleriň umumy möçberiniň meýilnamasy 121,5 göterim ýerine ýetirildi, ösüş depgini bolsa 114,2 göterime deň boldy. Hususan-da, sementiň öndürilişi boýunça 105,8 göterim, magdan däl serişdeler boýunça 131,3 göterim, keramzitiň öndürilişi boýunça 113,3 göterim we gurnama demir-beton önümleriniň öndürilişi boýunça 106,9 göterim ösüş depgini gazanyldy.
Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrligi boýunça hasabat döwründe önümçilik meýilnamasy 110,3 göterim ýerine ýetirildi we ösüş depgini 101,9 göterime deň boldy. Nah ýüplügiň öndürilişi boýunça 110,1 göterim, nah matalaryň öndürilişi boýunça 110 göterim, tikin we örme önümleriň öndürilişi boýunça 107 göterim, ýüpek matalaryň öndürilişi boýunça 101,5 göterim, aýakgabyň öndürilişi boýunça 100,1 göterim ösüş depgini gazanyldy.
“Türkmenhaly” döwlet birleşigi boýunça 2015-nji ýylyň 8 aýynda öndürilen önümleriň meýilnamasy 110,4 göterim ýerine ýetirildi we ösüş depgini 108,7 göterime barabar boldy. Pudagyň kärhanalary tarapyndan şol döwürde 29 müň inedördül metr haly önümleri dokaldy we 102,5 göterim ösüş depgini üpjün edildi.
“Türkmenhimiýa” döwlet konserni boýunça hasabat döwründe öndürilen önümleriň ösüş depgini 221,5 göterime barabar boldy. Pudagyň kärhanalary tarapyndan mineral dökünleriň öndürilişi boýunça 216 göterim, tehniki ýoduň öndürilişi boýunça 100 göterim, tehniki uglerodyň öndürilişi boýunça 103,5 göterim we natriý sulfatynyň öndürilişi boýunça 120 göterim ösüş depgini gazanyldy.
Türkmenistanyň Döwlet balyk hojalygy komiteti boýunça hasabat döwründe önüm öndürmek boýunça ösüş depgini 174,3 göterime barabar boldy. Balyk we gaýtadan işlenilip gaplanan balyk önümleri boýunça 154,3 göterim ösüş depgini gazanyldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, özümiziň baý çig mal serişdelerimiziň esasynda ýokary hilli hem-de ekologiýa taýdan arassa önümleri öndürmek boýunça döwrebap önümçilikleri döretmegiň, şol önümleriň bäsdeşlige ukyplylygyny üpjün etmegiň döwletimiziň senagat syýasatynyň esasy weztpeleriniň biridigini nygtady. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz hojalygy ýöretmegiň we dolandyrmagyň öňdebaryjy usullaryny ornaşdyrmagyň, önümçilik kuwwatlyklaryny artdyrmak hem-de ýurdumyzyň senagat taýdan ösüşiniň täze ugurlaryny özleşdirmek üçin senagat ulgamynda dünýäniň makroykdysady ýagdaýyny öwrenmegiň wajypdygyna ünsi çekdi. Döwlet Baştutanymyz pudakda önümçiligiň depginini güýçlendirmek meselesine ünsi çekip, bu babatda wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Satlykow gözegçilik edýän ulag we aragatnaşyk ulgamlarynda şu ýylyň ýanwar-awgust aýlarynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Wise-premýer tutuş ulaglar we aragatnaşyk toplumy boýunça hasabat döwründe ýük daşamak, ýolagçy gatnatmak we aragatnaşyk hyzmatlary boýunça meýilnamanyň 118,6 göterime, şunda ösüş depgininiň 119,3 göterime barabar bolandygyny aýtdy.
Türkmenistanyň Demir ýol ulaglary ministrligi boýunça ýerine ýetirilen işleriň ösüş depgini 126,3 göterime deň boldy. Bu görkeziji ýolagçy dolanyşygynda 100,6 göterime barabar boldy.
Türkmenistanyň Awtomobil ulaglary ministrligi boýunça hasabat döwründe ýerine ýetirilen hyzmatlaryň ösüş depgini 125 göterim üpjün edildi. Bu görkeziji ýük dolanyşygynda 101,7 göterime, ýolagçy dolanyşygynda bolsa 101,4 göterime deň boldy.
Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligi boýunça şu ýylyň ýanwar-awgust aýlarynda ýerine ýetirilen işleriň ösüş depgini 105,9 göterim üpjün edildi. Şol döwürde ilatymyzyň aragatnaşyk hyzmatlaryna bolan isleglerini kanagatlandyrmak maksady bilen, ýurdumyz boýunça 407 müň, şol sanda 381 müň öýjükli belgi, 6 müň radiotellefon belgi we 20 müň ýerli telefon nokady gurnalyp, meýilnama 2,5 esse ýerine ýetirildi. Hasabat döwründe Oba milli maksatnamasyna laýyklykda 1 müň 544 telefon belgilik beketler gurnaldy hem-de 1 müň 490 kilometr aragatnaşyk ulgamy çekildi.
“Türkmenhowaýollary” döwlet milli gullugy boýunça sekiz aýyň dowamynda ýerine ýetirilen awiahyzmatlaryň ösüş depgini 114,4 göterime deň boldy. Bu görkeziji ýük dolanyşygynda 101,1 göterim, ýolagçy dolanyşygynda bolsa 100,1 göterim üpjün edildi.
Deňiz we derýa ulaglary döwlet gullugy boýunça hasabat döwründe ýerine ýetrilen işleriň ösüş depgini 130,3 göterime, ýük dolanyşygynda 101 göterime, ýolagçy dolanyşygynda bolsa 142 göterime deň boldy.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ulag ulgamynyň takyk we sazlaşykly işlemeginiň Türkmenistanyň durmuş-ykdysady taýdan üstünlikli ösüşini üpjün edýän esasy şertleriň biridigini belledi. Häzirki döwürde ýükleriň daşalyşynda hem-de ýolagçylaryň gatnadylyşynda işiň hili we ygtybarlylygy babatda bu ulgama ýokary talap bildirilýär. Munuň özi halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmäge hem ýardam etmelidir. Hormatly Prezidentimiz pudaklaýyn kärhanalaryň işini mundan beýläk hem kämilleşdirmek maksady bilen, döwrebap tehnikalary we enjamlary netijeli hem-de rejeli ulanmagyň wajypdygyny nygtady. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz ulaglaryň ähli görnüşlerinde – deňiz, demir ýol, howa we awtomobil ulaglarynda edilýän hyzmatlaryň ýokary derejesini, degişli düzümleriň sazlaşykly işlemegini üpjün etmek meselelerini hemişe gözegçilikde saklamagy talap etdi.
Döwlet Baştutanymyz milli ykdysadyýetimizi ösdürmekde ulag- aragtanaşyk toplumynyň ornunyň barha artýandygyny aýdyp, täze tehnologiýalary yzygiderli ornaşdyrmagyň, daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen tejribe hem-de peýdaly innowasion işläp taýýarlamalary alyşmagyň wajypdygyny nygtady.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ş.Durdylyýew gözegçilik edýän düzümlerinde şu ýylyň ýanwar-awgust aýlarynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Hasabat döwründe Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrligi boýunça öndürilen önümiň we ýerine ýetirilen işleriň hem-de hyzmatlaryň meýilnamasy 123 göterim berjaý edildi. Şunda, 115,2 göterim ösüş depgini gazanyldy.
Türkmenistanyň Energetika ministrligi boýunça 2015-nji ýylyň sekiz aýynda öndürilen önümiň we ýerine ýetirilen işleriň hem-de hyzmatlaryň meýilnamasy 136,5 göterim ýerine ýetirildi. Şunda ösüş depgini 129,5 göterime deň boldy. Elektrik energiýasynyň öndürilişi 101,8 göterim ösüş depgini gazanyldy.
Türkmenistanyň Jemagat hojalygy ministrligi boýunça ýerine ýetirilen işleriň we hyzmatlaryň ösüş depgini 112 göterime barabar boldy.
“Türkmenawtoýollary” döwlet konserni boýunça hasabat döwründe öndürilen önümiň we ýerine ýetirilen işleriň hem-de hyzmatlaryň meýilnamasy 114,3 göterime, ösüş depgini bolsa 106,5 göterime deň boldy.
Aşgabat şäheri boýunça 2015-nji ýylyň ýanwar-awgust aýlarynda maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleriniň hasabyna maýa goýumlaryny özleşdirmegiň meýilnamasy 127,9 göterim ýerine ýetirildi. Şeýle hem wise-premýer paýtagtymyzyň ulag ýollaryny tapgyrlaýyn esasda döwrebaplaşdyrmak we gurmak boýunça alyn barylýan işler, ýurdumyzyň baş şäherini abadanlaşdyrmak babatda durmuşa geçirilýän çäreler hakynda hasabat berdi.
Hasabatyň çäklerinde şu ýylyň 12-13-nji sentýabrynda geçirilmegi meýilleşdirilýän “Türkmenistanyň energetika senagatynyň ösüşiniň esasy ugurlary” atly halkara sergisine we maslahatyna görülýän taýýarlyk barada aýdyldy. Nobatdaky ýöriteleşdirilen forum ýurdumyzyň energetika ulgamynyň ýeten derejesini we geljekki ösüşini giňden beýan etmäge gönükdirlendir.
Şeýle hem wise-premýer Ahal welaýatynyň Derweze etrabynyň çäginde gurlan kuwwaty 504,4 MWt bolan gaz turbinaly elektrik bekediniň
hem-de Mary döwlet elektrik bekedinden “Atamyrat” podstansiýasyna we podstansiýa toplumyna çenli bolan 500 kilowoltlyk asma elektrik geçirijisini we beketler toplumyny açmaga görülýän taýýarlyk işleri barada habar berdi.
Elektrik energiýasyny Gündogar ugur boýunça eksport etmegiň möçberlerini artdyrmak maksady bilen, Mary döwlet elektrik bekediniň energiýa bloklaryny döwrebaplaşdyrmak işleri, Marynyň döwlet bekedinden Türkmenistanyň Owganystan bilen araçägine çenli LEP-500 elektrik geçirijiniň gurluşygy tamamlandy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, döwletimiziň Türkmenistanyň gurluşyk pudagynyň ösüşiniň hil taýdan täze derejä çykmagy üçin ähli şertleri döredýändigini, iri pudaklaýyn taslamalaryň durmuşa geçirilmegine uly maýa goýumlary gönükdirýändigini belledi. Döwlet Baştutanymyz senagat kuwwatlyklaryny diňe bir artdyrmak bilen çäklenmän, eýsem, onuň ýurdumyzyň gurluşykçylarynyň alyp barýan işlerini ýokary derejä çykarmaga bolan toplumlaýyn çemeleşmeleri üpjün etmelidigini nygtady.
Milli Liderimiz häzirki döwürde paýtagtymyzyň etraplarynyň abadanlaşdyrylmagyna serişdeleri gönükdirmegiň zerurdygyny belläp, eger gerek bolsa bu işe ähli pudaklaryň, welaýatlaryň gurluşyk guramalaryny, daşary ýurtlaryň kompaniýalaryny çekmelidigini aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe elektroenergiýa pudagynyň goşmaça kuwwatlyklaryny döretmek bilen baglanyşykly meseleleriň üstünde durup geçmek bilen, ýurdumyzyň goňşy Owganystan babatda üýtgewsiz orun eýeleýändigini, dostlukly owgan halkyna parahat we abadan durmuş gurmakda, durmuş-ykdysady düzümi dikeltmekde anyk kömek berýändigini nygtady. Elektrik energetika pudagyndaky gatnaşyklar türkmen-owgan hyzmatdaşlygynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýar. Energetika babatdaky hyzmatdaşlygy mundan býläk-de ösdürmek bilen baglanyşykly meselelere barada Türkmenistanyň Hökümeti bilen Owganystan Yslam Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda özara duşunişmek hakyndaky Ähtnama gol çekilmegi munuň aýdyň subutnamasydyr. Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanda öndürilýän elektrik energiýasy Owganystanyň demirgazyk sebitlerine ýeňillikli şertlerde ugradylýar. Lebap we Mary welaýatlarynda degişli düzümiň täze desgalarynyň gurluşygynyň tamamlanmagy bilen ugradylýan elektrik energiýasynyň möçberleri artar. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz wise-premýere açylyş dabaralarynyň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek boýunça birnäçe tabşyryklary berdi.
Öňde boljak halkara sergisi we maslahaty barada aýtmak bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu çäreleriň geçirilmeginiň elektroenergetika pudagyndaky halkara işjeň gatnaşyklaryň mundan beýläk-de ösdürilmegine kuwwatly itergi berjekdigini belledi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň Prezidentiniň Diwanynyň we Ministrler Kabinetiniň iş dolandyryjysy P.Taganow gözegçilik edýän ulgamlarynda şu ýylyň sekiz aýynda durmuşa geçirilen işleriň jemleri barada hasabat berdi.
Hasabat döwründe Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrligi boýunça 2014-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, haryt dolanyşygynyň ösüş depgini 114,5 göterime, şol sanda bölek satuw haryt dolanyşygy boýunça 106,3 göterime, lomaý haryt dolanyşygy boýunça bolsa 118,6 göterime barabar boldy. Ministrligiň kärhanalary boýunça girdejileriň ösüş depgini 100,6 göterime barabar boldy. Sekiz aýyň jemleri boýunça özleşdirilen maýa goýumlarynyň möçberi 145,3 göterime deň boldy.
Şu ýylyň ýanwar-awgust aýlarynda Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynda söwdalaşyklaryň 167-si geçiirldi. Hasabat döwründe jemi 14 müň 336 şertnama bellige alyndy. Import-eksport şernamalarynyň bahasy 11 milliard 740,4 million manat, gurluşyk şertnamalarynyň jemi bahasy 21 milliard 452,8 million manat boldy. Daşary ýurt pulunda gelip gowşan serişdeleriň ösüş möçberi 100,5 göterime ýetdi. Hasabat döwründe jemi 81,58 million manatlyk girdeji alynda we meýilnama 118,8 göterim ýerine ýetirildi.
Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy boýunça şu ýylyň sekiz aýynda 10,3 million manatlyk hyzmat edildi, ösüş depgini 110,6 göterime deň boldy. Bu edaranyň düzüm bölekleri tarapyndan alnan girdejiniň möçberi 106,6 göterim boldy. Hyzmatlardan gelip gowuşýan daşary ýurt pul serişdeleriniň möçberi 116,8 göterime ýetirildi. Hasabat döwründe 17 sergi we 17 maslahat geçirildi.
Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi boýunça ýanwar-awgust aýlarynda 283,6 million manatlyk senagat we 402,9 million manatlyk oba hojalyk önümleri öndürildi. Bu görkezijiler degişlilikde 20,6 göterim we 3,1 göterim artdy. Gurluşyk-gurnama işleriniň ösüş depgini 100,9 göterime deň boldy. Haryt dolanyşygy boýunça 124 göterim ösüş üpjün edildi. Hyzmat ulgamynda bu görkeziji 128,6 göterime barabar boldy.
Hasabatyň çäklerinde hormatly Prezidentimiziň söwda ulgamynyň işini kämilleşdirmek boýunça ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada habar berildi. Döwlet Baştutanymyzyň görkezmelerine laýyklykda, Türkmenistana daşary ýurtlardan getirilýän we ýurdumyzdan çykarylýan harytlaryň käbir görnüşlerine gümrük paçlaryny artdyrmagyň maksada laýyklygy baradaky mesele öwrenldi. Geçirilen işleriň netijesinde degişli kararyň taslamasy taýýarlanyldy. Bu sanawa önümleriň 6 görnüşi, şol sanda şöhlat önümleri, gök-miwe önümleri, miwe şireleri we beýlekiler girýär.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, ýurdumyzyň haryt öndürijileriniň önümleriniň dünýäniň dürli döwletlerinde uly islegden peýdalanýandygyny aýdyp, şol önümleriň ýerleşdirilýän bazarlarynyň gerimini okgunly giňeltmek maksady bilen, degişli çäreleriň geçiirlmeginiň möhümdigini belledi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow söwda we hyzmatlar ulgamynyň kärhanalarynyň işini mundan beýläk-de kämilleşdirmek bilen baglanyşykly meseleleri hemişe üns merkezinde saklamagyň zerurdygyny nygtap, bu babatda wise-premýere birnäçe görkezmeleri berdi.
Döwlet Baştutanymyz Türkmenistana getirilýän we ýurdumyzdan çykarylýan harytlaryň käbir görnüşlerine gümrük paçlaryny ýokarlandyrmak baradaky resminamanyň taslamasyny umuman goldap, bu çözgüdiň ýurdumyzyň önüm öndürijilerini mundan beýläk-de höweslendirmäge, olaryň bähbitlerini goramaga hem-de öndürilýän önümleriň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmaga ýardam berjekdigini belledi. Milli Liderimiz degişli Karara gol çekip, wise-premýere bu resminamanyň ýerine ýetirilmegine gözegçilik etmegi tabşyrdy.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň mejlisiniň jemlerini jemlemek bilen, käbir kemçilikleriň bardygyny garamazdan, milli ykdysadyýetimiziň pudaklarynyň 8 aýda ýeten sepgitleriniň ähli maksatnamalaryň umuman üstünlikli amala aşyrylýandygyny alamatlandyrýar diýip belledi. Ol maksatnamalar halkymyzyň durmuş derejesini mundan beýläk-de ýokarlandyrmaga, ykdysadyýeti diwersifikasiýa ýoly bilen senagatlaşdyrmaga gönükdirilendir.
Bitarap döwletimiz BMG, ÝHHG, Ýewropa Bileleşigi, ŞHG, GDA we Ykdysady hyzmatdaşlyk guramasy ýaly iri halkara guramalary bilen giň hyzmatdaşlygy amala aşyrýar diýip bellemek bilen, milli Liderimiz şunuň bilen baglylykda türkmen wekiliýetiniň Türkmenistanyň Mejlisiniň başlygynyň ýolbaşçylygynda BMG-da geçirilen Zenan parlament baştutanlarynyň 10-njy halkara duşuşygyna we Parlament baştutanlarynyň 4-nji Bütindünýä maslahatyna gatnaşandygyny, ol forumda Mejlisiň Başlygy A.Nurberdiýewanyň gender deňligi boýunça çykyş edendigini belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mundan başga-da, sentýabr aýynda ýurdumyzyň hökümet wekiliýetiniň BMG-niň Baş Assambleýasynyň 70-nji mejlisiniň işine gatnaşjakdygyny aýtdy, onda ählumumy energetika howpsuzlygyny üpjün etmek, ekologiýa howpsuzlygy, ulag düzümlerini kämilleşdirmek ýaly meselelere garalar, şeýle hem bilim we medeniýet, adam hukuklary we azatlyklary, ählumumy howpsuzlygy pugtalandyrmak hem-de durnukly ösüş meseleleri ara alyp maslahatlaşylar diýip aýtdy.
Berkarar döwletimiziň içeri syýasaty barada aýdylanda bolsa, ykdysadyýetimiziň pudaklarynda geçen ýarym ýylda alnyp barlan işleriň netijeleri daşarky we içerki serişdelerimiziň ýeterlik möçberde bardygyny gözkezýär. Ykdysadyýetiň ähli pudaklarynda gazanylan oňyn netijeler bize jemi içerki önümiň ösüşini ýokary derejede saklamaga mümkinçilik berýär. Biz ýurdumyzda ygtybarly salgyt-býujet we pul-karz syýasatyny alyp barýarys. Netijede, hususy hem-de döwlete degişli pudaklara goýulýan maýa goýumlarynyň möçberi artýar. Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdireniňde maýa goýumlarynyň möçberi 8,2 göterim ýokarlandy. Zähmet haklarynyň möçberi ortaça 10 göterim köpeldi. Milli pulumyz bolan manadyň hümmeti hem şol bir derejede durnukly saklanýar. Diýarymyzda bahasy 50 milliard amerikan dollaryndan hem geçýän köp sanly desgalar guruldy we täze desgalaryň gurluşygy ýokary depginler bilen alnyp barylýar. Ykdysadyýetimizi diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmegiň çäklerinde biz daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ýerini tutýan önümleri öndürmek, beýleki döwletlere iberilýän harytlaryň möçberlerini artdyrmak, elektron senagatyny döretmek boýunça kabul edilen täze döwlet maksatnamalaryny durmuşa geçirip başladyk diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady.
Oňat netijeleriň gazanylandygyna garamazdan, biz ýylyň ahyryna çenli birnäçe meseleleri hem çözmeli. Garaşsyz döwletimiz soňky döwürde tanalmaz derejede özgerdi, ykdysadyýetimiz hem berkedi. Bilim, saglygy goraýyş we medeniýet ulgamlarynda özgertmeler üstünlikli amala aşyrylýar. Ähli pudaklarda netijeli we durnukly işler alnyp barylýar. Ýurdumyzyň Konstitusiýasyna laýyklykda ykdysadyýetiň düzüminde telekeçilik we işewürlik barha uly orny eýeleýär diýip, hormatly Prezidentimiz belledi. Berkarar Watanymyzyň mundan beýläk-de öňe gitmegi, ykdysadyýetiň yzygiderli ösmegi üçin döwlet dolandyryş gurluşyny kämilleşdirmeli. Hökümetiň gurluşy çeýe bolar ýaly we netijeli işlär ýaly zerur çäreleri görmeli. Gynansak-da, häzirki döwürde dolandyryş edaralarynyň düzümi zerur möçberden artypdyr. Bu bolsa, dolandyryş ulgamynyň işine ýaramaz täsir edýär diýip, döwlet Baştutanymyz obasenagat toplumynyň işini mysal getirdi.
Bu topluma degişli hojalyklaryň 90 göteriminden gowragy häzirki döwürde bazar ykdysadyýeti şertlerinde işleýär. Emma, muňa garamazdan, bu hojalyklar birnäçe ministrlikleriň kömegi bilen dolandyrylýar. Hakykatda bolsa, bu ministrlikler kärendeçileriň alyp barýan işlerine täsir edip bilmeýär. Şoňa görä-de, ykdysadyýetiň pudaklaryny dolandyryş ulgamyny seljermeli. Artykmaç dolandyryş düzümlerini gysgaltmak boýunça teklipleri taýýarlamaly we 1-nji oktýabra çenli seretmek üçin bermeli. Häzirki döwürde ministrlikler ykdysadyýetiň pudaklaryny ösdürmek boýunça syýasaty kesgitlemeli. Kabul edilen döwlet maksatnamalaryny durmuşa geçirmek, şeýle hem hünärmenleri taýýarlamak we pudaklary ylmy esasda ösdürmek meseleleri bilen meşgullanmaly diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow geljek ýylyň Döwlet býujetiniň taslamasyny taýýarlamak boýunça işleriň üstünde durup geçmek bilen, ählumumy ykdysady çökgünligiň dowam edýändigi bilen baglylykda, biziň öňümizde ýeňil bolmadyk wezipeleriň durýandygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz hökümet agzalarynyň öňünde anyk wezipeleri goýdy. Hormatly Prezidentimiz wise-prmeýer B.Hojamämmedowa ýüzlenip, bar bolan ähli mümkinçilikleri netijeli ulanyp, täze ýylyň Döwlet býujetinde öňküsi ýaly mähriban halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini has-da ýokarlandyrmagy göz öňünde tutmalydygyny nygtady.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Ereşowa senagat pudagynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny berkitmek, önümçilikde täze häzirki zaman tehnologiýalary ornaşdyrmak we ösdürmek boýunça hem köp işleri etmelidigini, daşary ýurtlara ibermäge niýetlenen harytlary öndürýän önümçilikleri döretmek meselesiniň üstünde işlemelidigini aýtdy. Kabul edilen maksatnamalara laýyklykda, şu ýyl täze zawodlaryň we fabrikleriň birnäçesiniň gurluşygyna başlamaly. Öň hem belläp geçişim ýaly, biz ýakyn geljekde ykdysadyýetimiziň ösüşi nebitgaz serişdelerine bagly bolmaz ýaly zerur işleri geçirmeli. Bu kyn, emma biziň mümkinçiliklerimiz göz öňünde tutulanda, doly ýerine ýetirip boljak wezipedir diýip, milli Liderimiz aýtdy.
M.Ýazmuhammedowa, ýurdumyzyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işini doly üýtgedip guramaly. Bu işe ýokary hünärli işgärleri taýýarlamak meselesinden başlamaly. Habarlary taýýarlamagyň häzirki zaman usullaryna geçmeli. Bu ulgamda paýdarlar jemgyýetleri görnüşindäki kärhanalary döretmek boýunça hem zerur işleri geçirmeli. Bu ugurda ýerine ýetirilmeli işler barada teklipleri taýýarlaň we seretmek üçin hödürläň diýip, döwlet Baştutanymyz tabşyrdy.
24–27-nji sentýabr aralygynda ýurdumyzyň Hökümet wekiliýeti Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 70-nji mejlisine gatnaşar. Şoňa görä-de, R.Meredow, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Nýu-Ýork şäherine boljak sapara gowy taýýarlyk görüň diýip, hormatly Prezidentimiz wise-premýere, DIM-iň ýolbaşçysyna tabşyryk berdi.
Milli Liderimiz Türkmenistanyň Ýaşulularynyň maslahatyna taýýarlyk görmek mese
Okalan sany: 227 Jogaplar: ( 0 )


c: text/html

text:
Berdimuhamedowy garşylamak üçin Ahal welaýatynyň ýaşaýjylary köçä çykyp, ýoluň iki gyrasyna düzülip, ýurduň baştutanyny «Hormatly prezidentimiz — şanymyz, şöhratymyz» diýen sözler bilen alkyşladylar.
Ýurduň prezidenti kärhananyň açylyş dabarasyna gatnaşanlaryň öňünde söz sözlänsoň, kärhananyň işi bilen içgin gyzyklanmak üçin sehlere aýlandy hem-de işgärler bilen gürrüňdeş boldy.
Türkiýäniň «Polimeks» kompaniýasy tarapyndan gurlup ulanylmaga berlen «Ahal» ösümlik ýagy kärhanasynyň gurluşygynyň umumy bahasy 68 million dollardyr. Onuň tutýan umumy meýdany 140 müň kwadrat metr, sehleriň tutýan meýdany bolsa 22 müň kwadrat metrdir.
Türkmenistanyň Azyk senagaty assosiasiýasynyň buýurmasy esasynda bina edilen bu kärhana Ýewropanyň we Ýaponiýanyň öňdebaryjy enjamlary bilen enjamlaşdyryldy.
Kärhananyň işe girizilmegi bilen ýurduň ilaty ekologiýa taýdan arassa önümler bilen bolelin üpjün ediler. Bu ýerde bir gije-gündiziň dowamynda 300 tonna, ýylda bolsa 96 müň tonna pagta çigidi gaýtadan işleniler.
Kärhanada her günüň dowamynda ekologiýa taýdan arassa 50 tonna golaý ýokary hilli pagta ýagy, 10 tonna margarin, şeýle hem maldarçylyk pudagy üçin zerur bolan 140 tonnadan gowrak sarun, 70 tonna şulha we beýleki oba hojalyk önümleri öndüriler.
Kärhananyň açylmagy bilen Ruhabat etrabynda birnäçe iş orunlary hem dörär. Günüň dowamynda üç tapgyrda işlejek bu kärhanada 360 adam zähmet çeker.
Ruhabat etrabynda gurlan «Ahal» ösümlik ýagy kärhanasynyň Baýramalydaky hem-de Türkmenabatdaky ýag kärhanalaryna garanyňda has kämil enjamlar bilen enjamlaşdyrylandygy aýdylýar.Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Serbiýanyň ilçihanasynyň Liwiýada noýabr aýynda ogurlanan iki işgäriniň “Yslam döwleti” toparyna degişli bolmakda güman edilýän ýere ABŞ-nyň amala aşyran howa hüjüminde wepat bolandygy çak edilýär, diýip Serbiýanyň daşary işler ministri 20-nji ýanwarda aýtdy.
Ilçihananyň aragatnaşyk boýunça wekili Sladjana Stankowiç we ulag sürüjisi Jowisa Stepiç 8-nji noýabrda diplomatik ulaglar, şol sanda ilçiniň barýan awtoulagy Sabratha şäheriniň golaýynda gabawa düşende zamun alnypdy.
Daçiç ilçihananyň işgärleriniň ölümi baradaky maglumatyň Serbiýa daşary ýurtly resmiler tarapyndan berilendigini, emma Liwiýanyň hökümeti tarapyndan entek tassyklanmandygyny aýtdy.
ABŞ-nyň resmileriniň 19-njy fewralda aýtmagyna görä, ABŞ-nyň amala aşyran howa zarbalarynyň netijesinde onlarça adam öldürilipdir, şol sanda “Yslam döwleti” toparynyň Tunisde hüjümleri amala aşyran agzasy Noureddine Çouçaneniň hem ölen bolmagy çak edilýär.
Tripoliden 70 kilometr uzaklykda ýerleşýän Sabratha beýleki ýurtlarda terrorçylykly aktlary amala aşyrýan söweşijileriň türgenleşik merkezleriniň ýerleşýän ýeri hasaplanýar.


text:
Orsýetiň we ABŞ-nyň daşary syýasat edaralarynyň baştutanlary Gyrgyzystanyň günortasynda dörän zorluk aktlaryna alada bildirdiler.
Düýn Sergeý Lawrow hem Hillary Klinton Gyrgyzystanyň ilatyna gumanitar kömek bermek boýunça tagallalary koordinasiýa etmegi telefon arkaly maslahatlaşdylar.
Olar şeýle-de Gyrgyzystanyň wagtlaýyn hökümetiniň konstitusion reforma boýunça 27-nji iýunda referendum geçirmek kararyna Moskwanyň hem Waşingtonyň özbaşdak karar hökmünde baha berýändigini bellediler.
Gyrgyzystanda ýurduň günortasynda bolan gyrgyzlar bilen özbekleriň arasyndaky etnigara çaknyşyklara gatnaşykda aýyplanyp, 20 adam tussag edildi.
Bu barasynda Gyrgyzystanyň IIM–niň resmi wekili Bakyt Seýitow habar berdi hem adam öldürmeler, jaý otlamalar hem adam ogurlygy boýunça onlarça jenaýat işiniň derňelýändigini aýtdy.
Mundan öň ýurduň wagtlaýyn hökümeti Oş şäherinde we onuň eteklerinde adatdan daşary ýagdaý režimini 25-nji iýuna çenli uzaldypdy.
Düýn Oşda harbylar bronetehnikanyň kömegi bilen ýakynda bolan bidüzgünçiliklerde özbekleriň guran barrikadalaryny aýyrdylar.
Resmi maglumatlara görä, şol çaknyşyklarda bärsinden 192 adam heläk bolupdyr.
Ýüzlerçe müň adam öýüni taşlap gaçmaga mejbur boldy.


text:
Türkmenistanda hökümetiň ýurdy durmuş-ykdysady ösdürmek boýunça alty aýda edilen işleriň jemlerine bagyşlanan giňişleýin mejlisi geçirilip, Nebit-gaz ministrligi ýatyryldy, ýerleri hususy eýeçilige bermelidigi boýun alyndy.
Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow nebit-gaz pudagynda alty aýyň dowamynda edilen işler barada berlen hasabaty diňläp, ozaly «Türkmennebitgazgurluşyk» döwlet konserniniň başlygy A.Kakaýewi, işde goýberen düýpli kemçilikleri üçin, wezipesinden boşadýandygyny aýtdy.
Soňra ol ýurduň Nebit-gaz ministrligini ýatyrmak kararyna gelendigini habar berdi.
Türkmen lideriniň sözlerine görä, ol bu karara «nebit-gaz toplumyny dolandyrmagy mundanam beýläk kämilleşdirmek, umuman bu pudagyň işini has-da gowulandyrmak, hem-de maliýe serişdeleriniň gelip gowuşmagyny aýdyňlaşdyrmak maksady bilen» gelipdir.
Ýatyrylan ministrligiň esasy wezipeleri Ministrler kabinetiniň başlygynyň nebit-gaz toplumyna gözegçilik edýän orunbasarynyň garamagyna berilýär. Şeýle-de, ýatyrylýan ministrligiň käbir edaralary, degişliligi boýunça, «Türkmengaz», «Türkmennebit» döwlet konsernleriniň garamagyna geçiriler.
Mundanam başga, Ministrler kabinetiniň anna güni geçirilen giňişleýin mejlisinde Türkmenistanyň prezidentiniň ýanyndaky Nebit-gaz serişdelerini dolandyrmak we peýdalanmak baradaky döwlet agentliginiň hem işini bes etmek karar edildi. Bu agentligiň ähli meselesi, degişliligi boýunça, «Türkmengaz» we «Türkmennebit» döwlet konsernlerine geçiriler.
Ahal welaýatynyň daýhan birleşiklerinde her gektardan ortaça 16 sentner, hususy hojalyklarynda bolsa bir gektardan 63 sentnere çenli däne alynýar.
Bu agentligiň serişdeleriniň bolsa, halkyň hal-ýagdaýyny gowulandyrmaga gönükdirilen programmalary üpjün etmek üçin, merkezi banka geçirilýändigi aýdyldy.
Prezident ýatyrylan ministrligiň we agentligiň işgärlerini iş bilen üpjün etmek barada hem tabşyryk berdi, ýöne bu tabşyrygyň nähili esasda ýerine ýetirilmedigini aýtmady.
Mundan ozal, ýurduň nebit-gaz pudagynyňýerlerdäki edaralarynda iş orunlarynyň kemeldilýändigi, işgärleriň tölegsiz dyn alyşlara ugradylýandygy barada habarlar çykypdy.
Emma muňa garamazdan, Ministrler kabinetiniň anna güni geçirilen mejlisinde berlen hasabatda hem, adat bolşy ýaly, ýurduň nebit-gaz toplumynyň işiniň netijeliligini tassyklaýan uly sanlar getirildi.
Mundanam başga, prezident Berdimuhamedow mejlisde bir tarapdan gowy galla hasylynyň alnandygyny belläp, ikinji tarapdan, oba hojalyk toplumyny maliýeleşdirmek üçin goýberilen serişdelere, döredilýändigi aýdylýan amatly ýagdaýlara garmazdan,düýpli gowulaşmanyň ýokdugyny boýun aldy.
Şeýle-de ol, ozalky kolhoz-sowhozlaryň ýerine döredilip, ýokardan berlen görkezme esasynda işledilýän daýhan birleşikleriniň gektardan alynýan hasyllylyk babatda yzda galýandygyny tassyk etdi.
«Ahal welaýatynyň daýhan birleşiklerinde her gektardan ortaça 16 sentner, hususy hojalyklarynda bolsa bir gektardan 63 sentnere çenli däne alynýar» diýip, prezident aýtdy.
Prezident şu ýagdaýdan ugur alyp, ýerleri daýhanlara hususy eýeçilige ýa-da uzak möhletleýin kärendä bermek baradaky kanunlary taýýarlamagy tabşyrdy.
Gepiň gerdişine aýdylsa, ozalky prezident S.Nyýazow hem öz oba syýasatynyň netijesiz bolandygyny tassyklap, ýerleriň hakyky eýesini tapmalydygyny aýdypdy. Ýöne Türkmenistanda ýeri hususy eýeçilige bermek, näme üçindir, gijikdirilip gelindi.


text:
Ukrainadaky konfliktiň barşynda ”Malaýziýa howaýollaryna” degişli MH17 ugry boýunça howa giňişliginden barýan ýolagçy uçarynyň urlup ýykylmagy we onuň üstündäki 298 adamyň ölümi bilen bagly pajygaly wakalara eýýäm bir ýyl doldy. Häzirki wagtda bütin dünýä halkara eskpsertleriniň bu hadysa boýunça geçirýän derňewleriniň netijelerine garaşýar.
Syzyp çykan käbir magluamtlarda açyk tomus asmanyndan barýan uçaryň orsýetparaz separatistler tarapyndan - Russiýa tarapyndan olara berlen “Buk” howa hüjüminden goranyş ýaragy bilen - urlandygy öňe sürülýär.
Derňewiň soňky netijeleri oktýabrda köpçülige aýan edilmeli. Eger-de başda agzalýan maglumatlar doly tassyklansa, onda bu heläkçilik bilen bagly Russiýanyň häzire çenli öňe sürüp gelýän delilleriniň we çaklamalarynyň örän täsin bolup eşidilmegi-de mümkin.
Moskwa agzalýan uçaryň urlup ýykylmagy bilen bagly beýan edilýän maglumatlaryň ýaýraýşynda özüniň kem galyp barýandygyna tiz göz ýetirdi.
Heläkçilige separatistleriň dahylynyň bardygy baradaky çaklamalar has ir peýda bolup başlapdy. Bu wakanyň fonunda jeňçileriň konflikt zonasynda ukrain harbylarynyň uçarlaryny urup ýykmagy bilen bagly ýagdaýlar, Moskwanyň MH17 uçarynyň gara gutujyklaryny her edip, hesip edip ele salmaga çytraşýandygyny bildirýän maglumatlaryň syzyp çykmagy, heläkçilikden soň “Buk” ulgamynyň wakanyň bolan ýerinden Russiýanyň territoriýasyna äkidilendigini görkezýäne meňzeş geografiki suratlaryň çap bolmagy ýaly wakalar hem bolup geçipdi.
Emma anyk delilleriň ýoklugy sebäpli, rus resmileri we habar serişdeleri MH17 wakasy bilen baglylykdaky öz – alternatiw teoriýalaryny tekrarlamagy dowam etdirýärler.
Aşakda MH17 uçarynyň urlup ýykylmagy bilen baglylykda rus resmileriniň we mediasynyň öňe sürýän käbir çaklamalary getirilýär.
Hyýaly uçar
MH17 uçarynyň urulmagyndan bir hepde soň Russiýanyň Goranmak ministrligi bu waka bilen bagalylykdaky “öz materiallaryny” hödürledi. Onda anyk netijeler yglan edilmese-de, heläkçiligiň bolan sebitinde ukrain harbylaryna degişli “Buk” ulgamynyň hereket edendigi aýdyldy.
Şeýle-de ministrlik MH17 uçarynyň golaýynda ukrainlaryň Su-25 harby uçarynyň bolandygyny hem öňe sürdi. Emma Kiýew mundan owal jeňçileriň Kremliň beren ýaraglary bilen öz ençeme dikuçarlaryny we uçaryny urup ýykandygy sebäpli, sebitde hiç hili harby uçaryny ýerleşdirmändigini aýtdy.
Russiýanyň RT (ozalky “Russia Today”) telekanalynda görkezilen dokumental filimde, hamana, agzalýan ýolagçy uçaryny gapdallap uçan ukrain Su-25 harby uçary bilen bagly teoriýa esasy delil hökmünde getirildi.
14-nji iýulda näbelli topar tarapyndan ýaýradylan hasabatda MH17 uçarynyň Su-25 harby uçarynda ýerleşdirilen Ysraýylyň "howa-howa" kysymly “Piton” raketasy tarapyndan urlup ýykylan bolmagynyň “ähtimaldygy” aýdylýar.
“Karlos”
MH17 heläkçiliginden birnäçe sagatdan soň, Kiýewde howa, ýol gözegçiligini yzarlaýandygyny aýdýan haýsydyr bir ispaniýaly öz Twitter hasabynda uçaryň urlan pursatynda şol sebitde Ukrainanyň iki sany harby uçarynyň bolandygyny tassyklap, maglumat galdyrdy.
Ispaniýanyň Ukrainadaky ilçihanasy “Karlos” diýilýän bu adamyň şahsyýeti barada özünde hiç hili maglumatyň ýokdugyny aýtdy. Karlosyň “işleýän” diýip öňe süren aeroportunda hem howa, ýol gözegçilik bölüminde daşary ýurt graždanlarynyň işlemeýändigi habar berildi.
Karlosyň Twitter hasaby petiklendi. Emma, rus mediasy geçen bir ýylyň dowamynda onuň maglumatlaryna ýygy-ýygydan salgylanypdy. MH17 heläkçiligi boýunça ýazylýan analizlerde hem Karlosyň bu maglumatlaryna köp salgylanylýar.
Jesetler?
Jeňçileriň ozalky harby komandiri Igor Strelkow MH17 heläkçiliginden bir gün soň çykyş edip, uçardaky jesetleriň täze däldigini, ol adamlaryň mundan birnäçe gün ozal ölendigini öňe sürdi. Belläp geçsek, rus raýaty Strelkow gündogar Ukrainadaky konfliktde möhüm rollaryň birini oýnapdy. Onuň Russiýanyň FSB gullugynyň polkownigidigi aýdylýar.
Şol bir wagtda rus Dumasynyň milletçi deputaty Wladimir Žirinowskiý VestiFM radiosyna beren interwýusynda “Uçaryň ýere gaçmagy Amerikanyň prowokasiýasy. Olar Russiýany garalamak üçin elmydama-da elinde baryny edýärler. Uçarda öňünden öli adamlaryň ýerleşdirilen bolmagy gaty ähtimal” diýip, çykyş etdi.
Maksat
Rus mediasynda has giň ýaýran teoriýalaryň biri hem Ukrainanyň şol gün Braziliýadan dolanyp gelýän rus prezidenti Wladimir Putiniň uçaryny urmakçy bolandygy baradaky çaklamalar bilen bagly.
Heläkçilikden soň “Komsomolskaýa prawda” neşiri Ukrain howa gözegçileriniň MH17 uçaryny ýöriteläp konflikt zonasyna eltendiklerini, ukrain uçarlarynyň hem Amerikanyň aňtaw gulluklary bilen birlikde bu uçary urup ýykandygyny ýazdy.


text:
Belarusyň oppozision Halk frontunyň lideri Alýakseý Ýanukewiç Orsýetiň prezidenti Putine tarapdar motorly topary ekstremist gurama hökmünde gadagan etmegi baş prokurordan talap etdi.
Oppozision hereket “Gije gurtlary” diýlip atlandyrylýan toparyň lideri Aleksandr Zaldostanowyň 30-njy aprelde Belarusda bolan wagtynda “Belarus Orsýetdir” diýendigine ünsi çekýär.
Ýanukewiç bu beýannamanyň “Belarusyň garaşsyzlygyny ret etmek” boýunça bikanunçylyk diýip atlandyrdy. (http://narodny.org/?p=11471)
Belarusyň oppozisiýa lideri orsýetli motorly toparyň hereketlerine “Belarusa garşy gibrid uruşa” taýýarlyk hökmünde seredilmelidigini aýtdy.
ABŞ “Gije gurtlary” toparynyň agzalarynyň Ukrainada orsýetçi separatistlere açyk goldaw bildirmegi sebäpli, olara garşy sanksiýalary girizdi.


text:
Düýn ABŞ-nyň Senaty strategik hüjüm ediji ýaraglary kemeltmek barada Orsýet-Amerikan ylalaşygyny makullady. Ony 71 senator goldady we 26 senator oňa garşy boldy.
Onuň tassyklanmagy üçin Senatyň 100 agzasynyň azyndan üçden iki böleginiň sesi zerurdy. Şunlukda, respublikançy senatorlaryň aglabasy demokrat köplügini goldadylar.
Prezident Obama bu ylalaşygyň Senatda makullanmagyna gowy baha berdi. Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow hem ABŞ-nyň Senatyndaky ses berişligiň netijelerine ýokary baha berdi we ony ýakyn wagtda Orsýetiň Döwlet Dumasynyň hem tassyklajakdygyna umyt etdi.


text:
Gresiýanyň premýer-ministri Lukas Papadimosyň dolandyryjy koalisiýa girýän partiýalaryň liderleri bilen halkara kredit berijileriň şertlerini maslahatlaşmak üçin duşuşygy çarşenbe güni geçiriler.
Papadimosa goýlan şertleriň kabul edilmegini gazanmak gerek. Olaryň arasynda döwlet çykdajylaryny azaltmaga gönükdirilen täze reformalar, býujete üýtgetmeler girizmek ýaly çäreler bar.
Sişenbe güni Gresiýada halkara talaplarynyň garşysyna protest hökmünde ählumumy iş taşlaýyş boldy.
Eger ÝB-den we Halkara pul gaznasyndan 130 milliard ýewro möçberinde täze kredit alyp bilmese, Gresiýa 20-nji martda batandygyny yglan etmeli bolar.


text:
Düýn prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistana sapara baran Ýewropa Bileleşiginiň Merkezi Aziýa we Gürjüstan boýunça ýörite wekili Pýer Moreli hem-de Ýewropa Bileleşiginiň Türkmenistandaky wekilhanasynyň başlygy Norbert Žusteni kabul etdi.
Bu gepleşikleriň barşynda taraplar Türkmenistan bilen Ýewropa Bileleşiginiň söwda-ykdysady pudakdaky hyzmatdaşlyklarynyň perspektiwalary barada pikir alyşdylar.
Şol gün hem Berdimuhamedow Beýik Britaniýanyň Lordlar Palatasynyň başlygynyň orunbasary, ýurduň energetika we klimatyň özgermegi bilen bagly meseleler boýunça döwlet ministri Lord Filip Hant bilen hem gepleşik geçirdi.
Gepleşigiň dowamynda Berdimuhamedow bilen Filip Hant Türkmenistan bilen Beýik Britaniýanyň arasyndaky dialoglaryň oňyn ösüş depginlerini görkezýändigini bellediler. Şeýle hem olar ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyklary, aýratynam, ýangyç-energetika pudagyndaky hyzmatdaşlyklary ösdürmekligiň ugurlary barada pikir alyşdylar – diýip, «Türkmenistan Altyn asyr» internet saýty habar berýär.


text:
Belarusyň Içeri işler ministrligi Gyrgyzystanyň ozalky prezidenti Kurmanbek Bakyýewiň doganyna meňzeş bir adamyň Minskide ýaşaýandygy baradaky maglumatlar boýunça belli bir zat aýtmakdan saklandy.
Janyş Bakyýewe meňzeýän bir adamyň suraty ýekşenbe güni internet äleminde peýda bolupdy.
Belarusly blogger Mihaýil Paşkewiç gürrüňi gidýän suratyň anna güni Minskide alnandygyny aýdýar.
Kurmanbek Bakyýew 2010-njy ýylda Gyrgyzystanda hökümete garşy protestler başlanandan soň, ýurdy terk edip Belarusa gaçyp barypdy.
Kurmanbek Bakyýew, onuň dogany Janyş, başga-da 20-ä golaý adam gaýybana sud edildi. Olar protestleriň dowamynda howpsuzlyk güýçleriniň adamlara ýaraglardan ot açmagyna dahylly bolmakda aýyplanýarlar.
Belarus Kurmanbek Bakyýewi Bişkega tabşyrmakdan ýüz öwrüp gelýär.


text:
NATO-nyň Warşawada geçýän sammitiniň ikinji gününde esasy üns Owganystana we Ukraina gönükdirildi. Mundan öň, ýaranlyk özüniň barha dyzmaçlyk görkezýän Russiýa bilen serhediniň golaýyndaky agza ýurtlarynda has köp harby güýçleri ýerleşdirmek baradaky plany ylalaşdy.
28 ýurdan ybarat Günbatar ýaranlygynyň Owganystandaky Goldaw missiýasy 2016-njy ýyldan hem soň dowam eder. Bu barada ýaranlygyň baş sekretary Ýen Stoltenberg mälim etdi. Bu missiýanyň çäginde, 2014-nji ýylyň aýagynda halkara güýçleriniň agramly böleginiň çykarylmagy bilen, owgan howpsuzlyk güýçlerine tälim we maslahat berilýär. Häzir Goldaw missiýasyna 39 döwletden 12 müňe golaý esger gatnaşýar.
NATO 2020-njy ýyla çenli owgan güýçlerini her ýyl 4 milliarda golaý dollar bilen üpjün etmek çärelerini hem dowam etdirmekçi bolýar.
“Biz owganlylaryň öz ýurduny gorap bilmegi, şeýle-de bu ýeriniň halkara terrorizmiň mesgenine öwrülmezligi üçin owgan güýçlerine hemaýat bermäge borçludyrys” diýip, Stoltenberg aýtdy.
ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky güýçler Owganystana 2001-nji ýylyň 9-njy sentýabr hüjümlerinden soň girip, “Talybany” ýurduň häkimiýetinden aýyrdy. Emma, jeňçiler dolulygyna ýok edilmedi. Häzirki döwürde jeňçileriň, 2001-nji ýyldan häzirki güne çenli ýagdaýlar bilen deňeşdirilende, Owganystanyň has köp territoriýasyna gözegçilik edýändigi aýdylýar.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama 6-njy iýulda çykyş edip, özüniň prezidentlik möhleti tamamlanýança, ýagny 2017-nji ýylyň ýanwaryna çenli Owganystanda ABŞ-nyň 8 müň 400 esgeriniň saklanyp galjakdygyny aýtdy.
Owganystanyň baş dolandyryjy resmisi Abdylla Abdylla, NATO sammitiniň çäginde, Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda: "Talyban" jeňçileri harbylary ýeňerin diýip, öýtdüler. Emma, owgan güýçlerin we halkara jemgyýetçiliginiň hemaýaty sebäpli bu başa barmady" diýip, belledi.
Sammitiň soňky gününiň ikinji ýarymynda NATO-Ukraina kommissiýasynyň diňlenişigi geçiriler. Onda ýaranlygyň liderleri ukrain prezidenti Petro Poroşenko bilen duşuşarlar.
NATO-nyň özüniň gündogar serhetlerini berkitmek baradaky planlary, esasan, Russiýanyň 2014-nji ýylyň martynda Krym ýarymadasyny basyp almagy we aprel aýyndan bäri Ukrainanyň gündogaryndaky separatistleri goldamagy bilen häsiýetlendirildi. Ukrainanyň gündogaryndaky konfliktde häzire çenli 9 müň 300 töweregi adam heläk boldy.
Fransiýanyň we Germaniýanyň başda durmagynda kabul edilen, ok atyşyklary bes etmek bardaky “Minsk” ylalaşygy ençeme gezek bozulypdy. Şeýle-de separatistler Ukrainanyň Donetsk we Luhansk sebitleriniň regionlaryny öz gözegçiliginde saklaýarlar.
8-nji iýulda, sammitiň ilkinji gününde NATO liderleri Polşada, şeýle-de Baltik ýurtlary: Estoniýada, Latwiýada we Litwada hereket etjek 1,000 esgerden ybarat batalýonyň esaslandyrylmagyny resmi taýdan tassykladylar.
“Russiýanyň Ukraina babatyndaky agressiýasy Ýewropanyň bütewi, azat we parahatçylyk sebit baradaky garaýyşlarymyza wehim salýar” diýip, Barak Obamanyň “Financial Times” çap bolan kommentariýasynda bellenýär.
Russiýanyň Ukraina girmegi ozal Moskwanyň gözegçiliginde bolan Polşada we üç baltik döwletlerinde aladalanmalary döretdi.
Günbatar döwletleriniň aýtmagyna görä, harby güýç bilen birlikde Russiýa Ýewropanyň bütewiligini sarsdyrmak üçin kiber-hüjümleri, propogandany ulanýar.
Russiýa NATO-nyň esgerleri ýerleşdirmek planlaryny tankytlady.
Stoltenberg “NATO-nyň Russiýa bilen dawalaşmak islemeýändigini, şeýle-de konstruktiw dialogyň ýollaryny gözlemäge dowam etjekdigini” aýtdy. Ol Moskwanyň Ukrainadaky hereketleri sebäpli, ýaranlyk özüniň harby kuwwadyny artdyryp başlandygyny hem sözüne goşdy.
Stoltenberg 9-njy iýulda geçirilen metbugat-ýygnagynyň dowamynda çykyş edip, ýaranlygyň Russiýa meselesinde "berk goranyş we konstruktiw dialog" syýasatyny ýöredýändigini aýtdy.
NATO-nyň Russiýa howp hökmünde garap-garamaýandygy barada soralanda, ýaranlygyň baş sekretary "NATO agza ýurtlarynyň hiç biriniň üstüne wehimiň abanmaýandygyny" aýtdy.


text:
Ýekşenbe güni Ysraýylyň internet saýtlarynyň bir topary işini togtatdy. Hökümet munuň sebäbini tehniki näsazlyk bilen düşündirdi.
Harbylaryň sözçüsi işini togtadan internet saýtlarynyň arasynda Mossad we Şin Bet aňtaw gululklarynyň internet saýtlarynyň hem bardygyny aýtdy.
Ysraýyl hökümeti bu wakanyň palestina tarapdar hakerleriň elektron hüjümleriniň netijesidigi baradaky gep-gürrüňlere jogap hökmünde, bu problemanyň elektron hüjümi däl-de, diňe “tehniki näsazlykdagyny” aýdyp, ýörite beýanat ýaýratdy.
Beýanatda bu problemanyň häzir ekspertler bilen çözülýändigi hem habar berildi.


text:
Hytaýyň prezidenti Si Jingping 20-nji aprelde Pakistana bardy. Iki tarap hem bu saparyň netijesinde ykdysady gatnaşyklaryň has-da ilerlejekdigini aýdýarlar.
Prezident Siniň Pakistanda umumy bahasy 46 milliard dollara deň bolan infrastruktura we energiýa proýektleriniň gurluşygynyň taslamalaryny mälim etmegine garaşylýar.
Pekin bilen Yslamabat ýakyn geljekde Pakistanyň günorta Gwadar portuny Hytaýyň Uýgurystan (Sintzýan) sebiti bilen birleşdirjek Pakistan-Hytaý Ykdysady koridorynyň işi ýola goýlar diýip umyt edýärler.
Gürrüňi gidýän Koridor Pakistanyň Bulujystan sebitinden geçmeli. Bu territoriýada separatist jeňçiler, jenaýatçylykly toparlar we yslamçy söweşijiler hereket edýärler.
Premýer-ministr Nawaz Şarif bilen gepleşikleriň dowamynda prezident Siniň Owganystan meselesindäki hyzmatdaşlygy hem maslahat etjekdigi aýdylýar. Pekin Uýgurystan sebitindäki musulman seperatistleriň Pakistandaky söweşijiler bilen gatnaşygynyň bardygyndan howatyr edýär.
Siniň Pakistandaky sapary iki gün dowam edip, hytaý lideri ýurduň Parlamentinde hem çykyş eder.
Saparynyň öňüsyrasy eden çykyşynda prezident Si ykdysady hyzmatdaşlygyň howpsuzlyk babatyndaky öňegidişliklere bagly boljakdygyny aýtdy.
Yslamabat Hytaýyň Pakistanyň energiýa sektoryna 34 milliard dollar maýa ýatyrjakdygyny aýdýar.
Pakistanyň resmileriniň berýän maglumatyna görä, energiýa sektoryna maliýe ýatyrjak hytaý kompaniýalarynyň arasynda Hytaýyň "Üç Jülge" korporasiýasy we Hytaýyň "Energiýa Halkara Hymzatdaşlyk Limited" kärhanasy hem bar.


text:
Aşgabat şäheriniň awtoulaglary hasaba alyş we tehniki taýdan guratlygyny anyklaýyş müdirliginiň öňünde adamlaryň we awtoulaglaryň uzyn nobatlarynyň emele gelendigi habar berilýär. Maglumata görä, bu nobatlaryň döremegine täze ýyldan, ýagny 2016-nji ýylyň ýanwar aýyndan başlap täze düzgünleriň güýje girjekdigi barada il içinde peýda bolan gürrüňler sebäp bolupdyr.
Azatlyk Radiosy bu mesele bilen gyzyklanyp, aşgabatly ýazayjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy. Söhbetdeşligi aşakdaky düwmä basyp diňläp bilersiňiz.


text:
MedeniýetTürkmenistan hakykatda gadymy medeniýetleriň siwilizasiýanyň ojagydyr. Ýurduň ähli ýerinde gadymy ýadygärlikleriň tutuş toplumy bar.
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Türkmenistan hakykatda gadymy medeniýetleriň siwilizasiýanyň ojagydyr. Ýurduň ähli ýerinde gadymy ýadygärlikleriň tutuş toplumy ba...Taryh
Türkmenistan hakykatda gadymy medeniýetleriň siwilizasiýanyň ojagydyr. Ýurduň ähli ýerinde gadymy ýadygärlikleriň tutuş toplumy bar. Guş uçar belentlikden seredip görseň, gadymy şäherleriň, köne galalaryň, ekerançylyk meýdany bolan ýerleriň, dürli irrigasion desgalaryň... harabalyklary henizem taryhyň yzlary bolup ýatyr.
Türkmenistan dünýäniň arheologiýa hazynasy hasaplanylýar. Bu ýerde daş asyryndan başlap giçki orta asyrlara degişli ençeme ýadygärlikler saklanyp galypdyr.
Türkmenistan Änew, Bagabat, Nusaý, Altyndepe, Abywert, Sarahs, Garagan, Täkgala, Şähri-Weýeňňam, Şähri-yslam, Farawa, Maşat-Misseriýan, Togalakdepe, Merwerrut, Dandanakan, Ürgenç, Was, Şähri-Bossan, Margiana, Amul, Namazgadepe, Goňurdepe ýaly dünýä ylmynyň üns merkezinde duran, özüne müňýyllyklaryň taryhyny siňdiren ýüzlerçe arhitektura we arheologiýa ýadygärliklerine, medeni-ruhy gymmatlyklara baý ülke.
Türkmenistan
Türkmenistan Merkezi Aziýanyň günbatar böleginde, demirgazyk ýarym şarda ýerleşýär. Onyň çägi günbatardan gündogara tarap 1100 kilometre, günortadan demirgazyga bolsa 650 kilometre çenli uzalyp gidýär. Ol demirgazyk ýarym şaryň aram guşaklygynyň çöller zonasynda ýerleşýän.


text:
Şu günler Türkmenistanda 12-nji dekabrda geciriljek Bitaraplyk gününe uly dabara bilen taýynlyk görülýär. Emma ýurduň ideologiýasynyň täze ýöredýän syýasatyna görä, Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň hormatyna gurlan Bitaraplyk binasy baýramçylygyň simwoly hökmünde aradan aýryldy.
Türkmenistanda üç sany esasy baýramçylyk bar. Olaryň birinjisi Türkmenistanyň Garaşsyzlyk güni, ikinjisi Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk güni, üçünjisi bolsa Türkmenistanyň döwlet baýdagynyň günüdir. Şu baýramçylyklaryň şowhuny ýurtda iki hepde öňünden başlanýar. Olara taýýarlyk işleri bolsa bir aý öňünden başlanýar.
Garaşsyzlyk güni mynasybetli baýramçylykda Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň simwoly bolan Garaşsyzlyk binasynyň şekili bilen bagly emblemalar ýurduň ähli ýerlerinde goýlup çykylýar. Hut şunuň ýaly ýagdaý Bitaraplyk gününde-de, Döwlet baýdagynyň gününde-de şeýle. Bitaraplyk baýramy başlamazynyň iki hepde öňünden ilatyň gelim-gidimli ýerlerinde, döwlet edaralarynyň öňünde Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň simwoly bolan Bitaraplyk binasynyň şekili bilen bagly emblemalar goýlup çykylýar. Telewideniýede, metbugatda Bitaraplyk binasynyň şekili ilkinji orna çykarylýar.
Emma Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk güni mynasybetli bu ýylky baýramçylyk dabaralary başga röwşe beslendi. Ýurduň hemişelik Bitaraplygyna on dört ýylyň dolýandygyny alamatlandyrýan emblemalarda Bitaraplyk binasynyň şekili goýulmady. Oňa derek BMG-niň nyşany hem-de Türkmenistanyň baýdagy we bäş welaýatyň gölleri goýlup çykyldy.
Bary binanyň üstündäki heýkel sebäpli
Bitaraplyk baýramynda Bitaraplyk binasynyň simwol hökmünde aradan aýrylmagynyň esasy sebäbi binanyň üstünde ýurduň öňki prezidenti S.Nyýazowyň heýkeliniň duranlygynda diýlen pikir il arasyna ýyldyrym çaltlygynda ýaýrady. Hut şu sebäpli Bitaraplyk binasy indi ne telewideniýede görkezilýär, ne-de ýurduň metbugatynda çap edilýär.
Il içinde «Üç aýak» adyny alan Bitaraplyk binasy 1995-nji ýylda Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan bitarap döwlet diýlip ykrar edilmeginiň hormatyna guruldy. Paýtagtyň merkezinde gurlan bu binanyň dik depesinde ýurduň öňki prezidenti S.Nyýazowyň altyn çaýylan heýkeli oturdyldy. Bu heýkel bir sutkanyň dowamynda öz töwereginiň daşyndan aýlanyp durýar. Paýtagtyň ýaşaýjylary hem-de onuň myhmanlary bolsa Bitaraplyk binasyna çykyp, Aşgabadyň gözel künjüni synlaýarlar.
Bir ýyl mundan ozal bu binanyň başga ýere göçüriljek gürrüňem çykdy. Ýöne gürrüňiň soňy gürrüňligi bilen galdy. Häzir Bitaraplyk binasy öňki duran ýerinde dur. Ýöne ol ne telewideniýede görkezilýär, ne-de metbugatda çap edilýär.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Ermenistanyň paýtagty Ýerewanda polisiýanyň edarasyny zabt eden oppozisiýa topar bilen ilteşikli ýaragly adamlar zamun alnan ýedi adamdan iki sanysyny goýberdiler.
Şol bir wagtyň özünde, ýaragly adamlar bilen howpsuzlyk güýçleriniň arasyndaky gapma-garşylyk 18-nji iýulda, ýagny ikinji gününde hem dowam edýär.
Oppozision topar bilen ilteşikli ýaragly adamlar “Uçreditel Parlament” oppozisiýa toparynyň tussaglykdaky lideri Žiraýr Sefilianyň boşadylmagyny talap edýärler. Emma ermeni häkimiýetleri bu talaby ret edýärler.
Şeýle-de, ýaragly adamlar ermeni prezidenti Serž Sarkisianyň eýeleýän wezipesinden çekilmegini talap edýärler.
Ermeni häkimiýetleri 17-nji iýulda ýaragly adamlar Erebuni polisiýa merkezine hüjüm edip, howpsuzlyk güýçleri bilen ok atyşan mahaly, polisiýanyň polkowniginiň öldürilendigini we başga-da dört polisiýa ofiseriniň ýaralanandygyny aýdýarlar.
Ermenistanyň Milli Howpsuzlyk gullugy topary özlerini howpsuzlyk güýçlerine tabşyrmaga çagyrdy.


text:
Düýn Fransiýada bir million gowrak adam pensiýa ýaşy bilen bagly protest aksiýalaryna gatnaşdy.
Soňky aýlar şeýle köpçülikleýin aksiýalar Fransiýada altynjy gezek geçirilýär.
Köp şäherlerde, şol sanda Parižde demonstrasiýaçylar bilen polisiýanyň arasynda çaknyşyklar boldy. Lionda ençeme dükan talandy.
Tutuş ýurt boýunça benzin guýýan stansiýalaryň üçden biri benzin ýetmezçiliginden kösenýär.
Pensiýa ýaşyny altmyşdan altmyş ikä ýetirmek baradaky kanun proýektini eýýäm parlamentiň aşaky öýi makullady, oňa ýakyn wagtlarda Senatda serediler.


text:
Çeçenistanly resmileriň aýtmagyna görä, prezident Ramzan Kadyrow tarapyndan berlen buýruk esasynda geçirilen harby çärede 8 gozgalaňçy öldürilipdir.
Bu operasiýa Dagystan bilen Çeçenistanyň serhet-ýaka etraplarynda geçirildi.
Aýdylşyna görä, paýtagt Groznynyň 140 kilometr uzaklygynda ýerleşýän şol etrapda geçirilen çärede howpsuzlyk güýçlerine zyýan ýetmänligini Kadyrowyň özi Interfaks habar agentligine şol regiondan beren interwýusynda aýdypdyr.
Orsýet Çeçenistanda ýagdaýyň kadalaşanlygyny aýdyp, 10 ýyl töweregi dowam eden terrora garşy göreşini şu ýylyň başlarynda togtadypdy. Emma regionda dartgynlylyk henizem dowam edýär.


text:
Russiýa federasiýasynyň Kazan şäherinde 6-17-nji iýul aralygynda bütindünýä tomusky uniwersiadalar geçirilýär. Bu ýyl onuň 27-njisi geçirilip, oňa dünýäniň jemi 162 ýurdundan türgenler gatnaşýar.
Kazanda geçirilýän bütindünýä tomusky uniwersiadalaryň ýörite websahypasynda berilýän maglumata görä, bu ýyl ýaryşa Türkmenistandan jemi 87 sany türgen we üç sany hem umumy türkmen komandasy gatnaşýar.
11-nji iýulda berlen maglumata laýyklykda, şol ýaryşda hem türkmen türgenleri gyzyl medal sany boýunça dünýäniň 38 ýurdundan saýlanyp on üçünji ýerde barýar.
Ýaryş häzirki wagtda gyzgalaňly dowam edýär. Eýsem, bu ýaryşa Kazanda okaýan hem-de ýaşaýan türkmenler nähili janköýerlik edýärler?
Azatlyk Radiosy bu barada häzirki wagtda Kazanda okap ýören türkmen talyby Rahman bilen söhbetdeş boldy.


text:
Gyrgyzystanly ynsan hukuklaryny goraýjy belli aktiwist Tölekan Ismailowa özüniň Özbegistana goýberilmän, yzyna deportasiýa edilendigini habar berdi.
“Bir dünýä-Gyrgyzystan” atly garaşsyz graždan toparynyň lideri Tölekan Ismailowa şu hepdäniň duşenbe güni giçlik Daşkendiň aeroportuna baranda, Özbegistanyň organ işgärleriniň özüni wagtlaýyn tussag astyna alandyklaryny we sişenbe güni hem özüniň Astana uçýan uçar bilen yzyna ugradylandygyny aýtdy.
Tölekan Ismailowa özbek häkimiýetleriniň özüne garşy gören bu çäresini özüniň 2005-nji ýylda Özbegistanyň Andižan şäherinde protestçileriň atylyp öldürilmegi bilen baglanyşykly bolan wakalary derňemek bilen meşgullanandygy üçin görlen çäre bolmagy mümkin diýip hasaplaýar.
Andižanda bolan şol wakalarda ýüzlerçe protestçiniň atylyp öldürilendigi habar berlipdi.


text:
Moskwanyň häkimi bolmak ugrunda dalaş edýän alty kandidatyň bäşisi özleriniň ilkinji çekeleşigini geçirdiler. Dalaşgärler paýtagtyň ýaşaýjylarynyň gündelik ýüzbe-ýüz bolýan meseleleri barada pikir alyşdylar.
Oppozisiýa kandidaty Alekseý Nawalny duşenbe güni geçirilen çekeleşikde parahorluga garşy göreşjekdigini aýtdy. Şeýle-de Nawalny paýtagtyň iň möhüm proýektleriniň prezident Wladimir Putiniň ýakynlaryna berilendigini öňe sürdi.
Nawalny Kawkaz we Merkezi Aziýa döwletlerinden gelýän adamlara wiza režimini girizmekçi bolýandygyny hem sözüne goşdy.
Moskwanyň häzirki häkimi Sergeý Sobýanin duşenbe güni geçirilen çekeleşige gatnaşmady. 8-nji sentýabrdaky saýlawlara çenli ýene-de 11 çekeleşigi geçirmek göz öňünde tutulýar.


text:
Türkmenistanda medeni çärelere hem ýurdy abadanlaşdyrmak işlerine soňky döwürde has köp üns berilýär. Bu ugurda ummasyz uly möçberde pul serişdelerini sarp etmek göz öňünde tutulýar. Könäniň ýanyndan täze gurulýar. Täze ýer-ýurt atlary peýda bolýar. Elbetde, ol hem biziň täze taryhymyz. Ýöne täzelik könäni we köne ýer-ýurt atlaryny düýpden ýok etmeli däl.
“Ýer-ýurt atlary biziň aýrylmaz gündelik hemramyz. Bu atlaryň aňladýan manylary, olaryň ýüze çykyş sebäpleri bilen adamlar has irki döwürlerden bäri gyzyklanyp gelipdirler” diýip, belli toponim alymy, akademik S. Atanyýazow ýazýar. Bu alymyň aýtmagyna görä, oba-şäherleriň atlary özlerini döreden şol gadymy halklardan galan ajaýyp ýadygärlikler hökmünde biziň günlerimize gelip ýetipdir.
Ýer-ýurt atlary diliň we halkyň taryhyny öwrenilende möhüm ähmiýete eýedir. Olardan biri Darganata toponimi bolsa gerek. Bu ady göterýän şäher möhüm taryhy wakalar bilen berk baglanyşykly. Bir mysala ýüzlensek, 1220-nji ýylyň gyşynda Çingiz hanyň goşuny şol ýerde, derýanyň sag kenarynda gyşy gyşlap, ýaz çykanda şol sebitden derýadan geçip, häzirki Türkmenistanyň çäginde ýykgynçylykly ýörişe başlapdyr. Şeýle taryhy wakalar ýer-ýurt atlary bilen baglanyşykly halkyň hakydasynda ýaşaýar.
Indi Darganata sözüniň manysyna gelsek, onuň başky “Dargan” bölegi biziň eramyzdan öňki döwre degişli hasap edilýär. Ol dürli taryhy şertleri başdan geçiripdir. Adamzat jemgyýetiniň iň gadymy ýaşaýyş merkezlerinden biri bolan Türkmenistanyň çäginde, şol sanda Darganatada hem dürli döwürlerde aýry-aýry dilleri hem medeniýeti bolan halklar ýaşapdyr. Dargan, soňra Darganata sözleriniň emele gelşi hem şeýle taryhy pursatlar bilen baglanyşykly saýylýar.
Lebap welaýatynyň iň demirgazyk etraby bolan Darganata, häzirki ady Birata etrabynda irki we giçki orta asyrlardan Horezm döwletine degişli bolan Dargan şäheriniň galyndylary guma garylyp ýatyr.
Eýsem Dargan sözüniň manysy näme? Ol haçandan bäri Darganata atlandyrylýar? Belli dilçi alym S. Atanyýazowyň “Türkmenistanyň toponimiki sözlügi” (Aşg. 1970) atly kitabynyň 108-nji sahypasynda bu toponim barada şeýle ýazylýar: “Amyderýanyň çep kenarynda raýon, posýolok, demir ýol stansiýasy. Dargan sözüniň manysy belli däl. Ata bolsa edil hoja, baba sözleri ýaly öwlüýä atlarynda köp duş gelýän sözdür. Ony şu ýerde atalaryň ýaşaýandygy bilen hem baglanyşdyrýarlar. Emma bu nädogrudyr”.
Dargan şäheriniň öz wagtynda Horezmiň iri şäherlerinden biri bolandygyny, onuň gadymydygyny subut edýän taryhy maglumatlar az däl. Onunjy asyrda ýaşap geçen arap taryhçysy Istihry irki Horezmiň iri 12 şäherini sanap geçende, Dargany Kätden soň ikinji orunda goýýar. Şol döwrüň taryhçysy al-Makdisi hem ony şol sebätdäki 2-nji uly şäher hökmünde belleýär. Bu şäheriň orta asyrlarda nähili uly bolandygyny göz öňüne getirmek kyn däl. Beýleki bir arap taryhçysy al-Mukaddesi Darganata bilen birlikde şol töwerekde ýerleşen Sedwer, Jigerbent, Däneşir, Kapyraz şäherleriniň-de bolandygyny aýdýar. Şu günler hem şol etrapda şol atlary göterýän obalar bar.
Dargan toponiminiň Magtymguly Pyragynyň döwründe-de belli bolandygy mälim. Şahyryň goşgusynda “Darganyň şährine gökden ses geler” diýen setir bar.
Dargan sözüniň yzyna ata sözüniň goşulmagyna gelsek, gadymy şäheriň golaýynda Dargan diýen bir piriň mawzoleýi bar. Il arasynda oňa Darganata ýa-da Darganbaba diýilýär. Dilçi alym S. Atanyýazow bu mawzoleýiň adynyň ata taýpasynyň ýüze çykmazyndan öň bolandygyny belleýär. Häzirki atalar bolsa ol ýere XX asyryň 2-nji ýarymynda göçüp barypdyrlar. Şeýle-de bolsa, atalar özlerinuiň taýpa adyny dört Çaryýarlaryň üçünjisi, arap halyfy Osman ibn Affanyň ady bilen baglanyşdyrýarlar. Bu taýpanyň özüni-de şol şahsdan gaýdan hasaplaýarlar. Ýöne akademik S. Atanyýazow ata sözüniň türki sözdügini, onuň aslynda çaganyň atasy-kakasy manysynyň bardygyny belleýär. Soňra bu söz hormatly, köp halatda bolsa öwlatlara degişli adamlaryň adynyň yzyna goşulypdyr.
Käbir taryhçy alymlar gadymy Darganyň golaýyndaky mawzoleýde jaýlanan şahsyň hakyky adynyň unudylyp, şäheriň ady bilen atlandyrylan bolmagynyň mümkindigini aýdýarlar. Sebäbi Merkezi Aziýanyň toponimikasynda ýer-ýurt adynyň şahsa, şahsyň adynyň ýer-ýurda geçmeginiň mysallary gaty kän.
Öňki prezident S. Nyýazow bolsa bu barada alymlaryň pikirlerini-de, dargan sözüniň aýdylyşyny-da nazara almazdan, Darganata adyny Birata diýip üýtgetdi oturyberdi. Ýogsam bolmasa dargan sözi gysga aýdylyp, onuň darga:an, pytran manyny bermeýändigini alymlar birnäçe gezek aýdypdylar.
Türkmenisatndaky käbir beýleki oba-şäherleriň taryhy atlary-da hiç hili esas bolmazdan üýtgedildi.
Osman Hallyýew garaşsyz žurnalist, Azatlyk Radiosynyň Lebapdaky habarçysy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Germaniýanyň daşary işler ministri Frank-Walter Steinmeier NATO-nyň gündogar Ýewropadaky harby maşklaryny «söweş gižželemesi» hökmünde tankyt etdi.
"Biziň şu günki günde harbylaşyp, ýagdaýy öjükdirmekden, aýak tapyrdatmakdan gaça durmagymyz gerek» diýip, Steinmeier Germaniýanyň«Bild am Sonntag» neşirinde 19-njy iýunda çap edilen söhbetdeşliginde aýtdy.
Ol «gündogar serhetdäki simwoliki paradlar we tanklar bilen ýaranlykdaky howpsuzlygy berkidýändirin öýtmek ýalňyş» diýdi.
NATO 13-nji iýunda Estoniýada, Latwiýada, Litwada we Polşada, bu ýurtlaryň mümkin bolan rus agressiýasyndan gorkusyny azaltmak üçin, täze batalýonlary ýerleşdirjekdigini yglan etdi. Moskwanyň 2014-nji ýylda Ukrainanyň Krym ýarymadasyny bikanun anneksiýa edip, gündogar Ukrainada separatist hereketini goldamagy şeýle gorkynyň güýçlenmegine getiripdi.
NATO-nyň baş sekretary Jens Stoltenberg 16-njy iýunda Orsýet «harby serişdeler arkaly täsir zonasyny döretmäge çalyşýar» diýdi. Şeýle-de ol Orsýetiň öz goňşulary, harby ýaranlyga girýän ýurtlar bilen araçäkde «köpçülikleýin harbylaşma» çärelerini görýändigini aýtdy.
NATO-nyň 24 ýurdunyň 31 müň çemesi esgeri geçen hepde Polşada we Litwada goranyş operasiýalary boýunça okuw geçdiler. Olaryň arasynda Germaniýanyň hem esgerleri boldy.
Orsýet NATO-nyň ozalky sowet ýurtlarynyň çägine giňelmegine garşy çykyp, bu ýaranlygyňrus serhetlerine golaý ýerlerde harby desgalaryny güýçlendirmek boýunça islendik hereketine garşy çäre görjekdigini aýtdy.
NATO resmileri gelýän aýda Warşawada duşuşyp, ýaranlygyň gündogar çäklerinde täze goşun ýerleşdirmek planlaryny resmi taýdan tassyklamak barada maslahat ederler.
Orsýetiň Döwlet dumasynyň daşary gatnaşyklar komitetiniň başlygy Alekseý Puşkow Steinmeieriň sözlerini “esasly pikirler» hökmünde gutlap çykyş etdi.
Prezident Wladimir Putin 17-nji iýunda Sankt Peterburgdaky ykdysady forumda çykyş edip, Birleşen Ştatlar we onuň ýaranlary Ukrain krizisini «Demirgazyk Atlantik blogyň dowam etmegini esaslandyrmak üçin» ulandylar diýdi.
"Olara daşarky garşydaş, daşarky duşman gerek, ýogsam bolmanda bu hili guramanyň näme maksady bolsun?» diýip, ol aýtdy. «Indi Warşawa şertnamasy ýok, Sowet Soýuzy ýok, onsoň ol kime garşy gönükdirilen?»
Steinmeier 19-njy iýunda başga bir söhbetdeşlikde Ýewropa Bileleşigi Orsýete garşy girizilen sanksiýalary, eger Ukrainadaky parahatçylyk prosesinde düýpli ilerleme bolsa, ýuwaş-ýuwaşdan aýyrmaly diýdi.


text:
— Arslanmyrat Amanow Türkmenistanyň milli ýygyndysynyň düzüminde şu saýlama duşuşyklarynda iki gezek tapawutlanan ýeketäk futbolçydyr.
— Yzda galan 4 duşuşykdan soň, Eýranyň we Omanyň milli ýygyndylarynyň görkezijileri deň. Iki milli ýygyndy hem 2 ýeňiş gazandy, iki duşuşygy deňlikde tamamlandy.
— Guamly futbolçylar hem, hindi futbolçylary hem dört duşuşykda derwezelere 3 pökgi geçirdiler. Muňa garamazdan, Guamyň 7 utugy bar. Hindistanyň ýygyndysynyň bolsa entek ýekeje utuga hem ýüzi düşenok.
— Hindistanyň milli ýygyndysy geçiren dört duşuşygynyň üçüsinde şol bir hasap bilen ýeňildi — 2:1.
— Eýranyň ýygyndysynyň iki deňligi bar. Deňlikde tamamlanan duşuşyklaryň ikisinde hem şol bir hasap ýüze çykdy — 1:1.
— Hindistanyň milli ýygyndysy toparçada iň soňky orunda. Ýöne kapitan Sunil Çetri eýranly türkmen Serdar Azmun bilen birlikde toparçanyň bombardiri. 31 ýaşly hüjümçi saýlama tapgyrda jemi 4 gol geçirdi.


text:
Şu gün Aşgabatda ýokary derejede türkmen-täjik gepleşikleri başlandy. Oňa gatnaşmak üçin Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň çagyrmagy boýunça düýn agşam türkmen paýtagtyna Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti Emomali Rahmon resmi sapar bilen geldi.
Soňky ýyllarda ýokary we hökümet derejesinde ikitaraplaýyn saparlaryň çäginde türkmen-täjik duşuşyklarynyň barşynda taraplar goňşy döwletleriň mümkinçiliklerini doly derejede peýdalanmagyň örän möhümdigini tassykladylar. Bu bolsa dürli ugurlarda, ilkinji nobatda bolsa, ählumumy ösüşiň esasy ugry hökmünde aýratyn üns berilýän energetika we ulag ulgamynda giň mümkinçilikleri açýar.
Muny umumy tagallalar netijesinde durmuşa geçirilýän möhüm sebit maksatnamalary, şol sanda Türkmenistan- Özbegistan-Täjigistan-Gyrgyzystan-Hytaý gaz geçirijisiniň we Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan demir ýolunyň gurluşygy hem aýdyň görkezýär. Bu maksatnamalaryň durmuşa geçirilmegi yklym ähmiýetli kuwwatly ulag- aragatnaşyk ulgamyny döretmegiň hasabyna, halkara hyzmatdaşlygyny hem-de ikitaraplaýyn ykdysady gatnaşyklary pugtalandyrmaga we ösdürmäge ýardam berer. Şeýlelikde, uly geljegi nazarda tutýan hyzmatdaşlyk diňe bir iki doganlyk ýurtlaryň halklarynyň bähbidine gabat gelmek bilen çäklenmän, eýsem, sebit we halkara ýagdaýlaryna özüniň oňyn täsirini ýetirýär.
Türkmen-täjik gatnaşyklarynyň okgunly ösüşiniň esasy görkezijisi hökmünde daşary söwda dolanyşygynyň we söwda-ykdysady gatnaşyklaryň soňky ýyllarda yzygiderli ösüşini görkezmek bolar. Muňa 2007-nji ýylda Türkmenistanyň Prezidentiniň başlangyjy boýunça döredilen söwda-ykdysady we ylmy-tehniki hyzmatdaşlyk boýunça Hökümetara türkmen-täjik toparynyň işi gönüden-göni ýardam berýär.
Şeýlelikde, iki goňşy döwletiň mundan beýläk-de ýakynlaşmaga bolan meýilleri we ýygjam, netijeli gatnaşyklaryň ýola goýulmagy Prezident Emomali Rahmonyň ýurdumyza boljak saparynyň üstünligini şertlendirýär. Munuň özi türkmen-täjik gatnaşyklarynyň täze taryhynyň ýylýazgysyna möhüm sahypany ýazar.
Iki ýurduň Liderleriniň nobatdaky duşuşygy Türkmenistanyň hem-de Täjigistanyň däp bolan gatnaşyklary köpugurly esasda ösdürmäge we asyrlarboýy mizemez dostluk ýörelgesine eýerýän, şeýle hem medeni, ruhy-ahlak gymmatlyklaryň, iki halkyň däp-dessurlarynyň taryhy taýdan umumylygyna esaslanýan döwletara gatnaşyklarynyň häzirki döwürde üstüniň ýetirilmegine kuwwatly itergi berjekdigi gürrüňsizdir.
Aşgabatda geçiriljek ýokary derejedäki gepleşikleriň jemleri boýunça taraplaryň ikitaraplaýyn resminamalar toplumyna gol çekmegi göz öňünde tutulýar. Munuň özi netijeli gatnaşyklaryň mundan beýläk-de ösdürilmegine ýardam eder.


text:
Türkiýäniň günorta-gündogarynda iki polisiýa ofiseri öldürildi, üçüsi bolsa ýaralandy.
6-njy sentýabrdaky hüjüm Türkiýäniň hökümeti iýulda kürt jeňçilerine garşy anti-terror kampaniýa başlaly bäri PPK-dan, Kürdüstan işçiler partiýasyndan güman edilýän soňky hüjümdir.
Türk howpsuzlyk güýçleri 5-nji sentýabrda Diýarbekir şäherinde, jeňçiler barrikada gurup, garym gazanlaryndan soň, PPK-ä garşy uly operasiýa başladylar.
Kürt jeňçileri olaryň maşynlaryna garşy granatomýotdan ok atyp, türk howpsuzlyk güýçleri bilen pitneçileriň arasynda agyr çaknyşyklara meçew berdiler.
Diýarbekiriň Sur etrabynyň töwereginde çaknyşyklar dowam edýär.


text:
ÝHHG-niň ýaragsyz polisiýa toparynyň awgust aýynda Gyrgyzystana iberilmegi planlaşdyrylýardy. Emma ÝHHG-niň gözegçi polisiýa missiýasy bu ýurda oktýabr aýynda geçiriljek parlament saýlawlaryndan soň barar diýip, Gyrgyzystanyň ÝHHG-däki ilçisi Lýudmila Imanaliýewa aýdýar.
Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugy bu barada ÝHHG-niň Çaknyşyklaryň öňüni alyş merkeziniň direktory Herbert Salber bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Ilki bilen ÝHHG-niň Hemişelik geňeşiniň penşenbe güni bolan maslahaty barada gürrüň beräýseňiz?
Herbert Salber: Şu gün biz ÝHHG-niň Hemişelik geňeşinde polisiýa işgärlerinden ybarat geňeşçi toparyň Gyrgyzystandaky işi barada maslahat etdik. Ol barasynda Geňeşiň 22-nji iýuldaky maslahatynda karar kabul edildi. Çünki Gyrgyzystan şeýle toparyň iberilmegini guramadan haýyş etdi.
Häzir bu toparyň Gyrgyzystanda haçan işe başlajakdygy anyk däl. Gyrgyz tarapy polisiýa işgärlerinden ybarat geňeşçi toparyň Gyrgyzystana haçan baryp biljekdigi barada käbir teklipleri etdi. Men geljek hepde Bişkege sapar etmekçi we bular barasynda gyrgyz ýaranlarymyz bilen gepleşikleriň nobatdaky tapgyryny geçirmekçi. Men möhüm sowallar boýunça ylalaşjakdygymyza ynanýaryn. Siz dogry aýdýarsyňyz, şu gün gyrgyz ilçisi toparyň parlament saýlawlaryndan soňra Gyrgyzystana baryp biljekdigini habar berdi. Meniň pikirimçe, biz detallara we bu toparyň mümkingadar tiz wagtyň içinde Gyrgyzystana barmagy üçin nämeleri edip biljekdigimize seretmeli.
Azatlyk Radiosy: Onda bu toparyň haçan Gyrgyzystana barjakdygy entek belli dälmi?
Herbert Salber: Biz bu ugurda gyrgyz tarapy bilen birek-birege düşünişmek jarnamasyna gol goýmak isleýäris. Şol jarnama dolandyryş we adminstrasiýa meseleleri hakynda. Men geljek hepde Bişkege baranymda, hut şol jarnama barasynda hem maslahat etmekçi. Men bu meseläni tiz wagtda çözmegimiziň mümkindigine ynanýaryn.
Azatlyk Radiosy: Eger Gyrgyzystan şol toparyň parlament saýlawlaryndan soňra ýurda barmagyny teklip etse, ony ÝHHG-e kabul edermi?
Herbert Salber: Meniň pikirimçe, geljek hepde boljak gepleşikler ähli meselelere doly garamak üçin möhüm pursat. Men gyrgyz tarapy bilen jemleýji netijä geljekdigimize ynanýaryn. Men saýlawlardan soňa garaşmaly boljakdygymyzy aradan aýyrmaýaryn. Emma biz bulary indiki hepde maslahat ederis. Biz birek-birege düşünişmek, umumy ugry saýlamak prinsipleri boýunça işleşmeli. Şonuň üçinde biziň gyrgyz ýaranlarymyz bilen umumy ugry tapmagymyz gerek.
Azatlyk Radiosy: Siziň pikiriňizçe, parlament saýlawlaryndan soňra düzüljek täze hökümetiň bize ÝHHG-niň geňeşçi toparynyň zerurlygy ýok diýmegi mümkinmi?
Herbert Salber: Şu wagta çenli biziň gyrgyz ýaranlarymyz polisiýa işgärlerinden ybarat geňeşçi topary isleýändiklerine kepil geçýärler. Meniň pikirimçe, bu beýanat üýtgewsiz galýar.
Azatlyk Radiosy: Eýse, şol topar eýýäm düzüldimi?
Herbert Salber: Biz bu toparyň käbir wekillerini eýýäm saýladyk. Olaryň birnäçesi eýýäm Bişkekde. Olar taýýarlyk işleri bilen meşgullanýarlar. Biziň şol topary örän tiz wagtyň içinde düzmegimiz üçin YHHG-e agza döwletlerden ýeterlik kandidatlarymyz bar.


text:
Owganystanyň daşary işler ministri öz ýurdunyň Halkara güýçleriniň çykarylmagyna taýýardygyny aýdýar.
Zalmai Rassul anna güni BMG-niň Baş Assambleýasynda eden çykyşynda terrorizmiň we ekstremizmiň entek hem howp bolup galýandygyny hem belledi.
Öz çykyşynda Owganystanyň daşary işler ministri owgan armiýasynyň we polisiýanyň özgerendigini belläp, bularyň 2014-nji ýylda ýurtdan Halkara güýçleriniň çykarylmagyna taýýar boljakdygyny aýtdy.
Şeýle-de Rassul owgan hökümetiniň “Talyban” hereketi bilen parahatçylyk gepleşiklerini geçirmek ugrunda tagalla edýändigini hem sözüne goşdy.


text:
Ukrainada demokratiýanyň ýagdaýy, ýurduň yza tesip barýan häzirki wagtynda halkyň bolýan wakalara beýle biparh garamagy barada Birleşen Ştatlaryň Ukrainadaky öňki ilçisi Stiwen Paýfer bilen söhbetdeşlik. Söhbetdeşligi alyp baran Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Ukrain gullugynyň başlygy Irena Çalupa.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy: Biz siziň bilen öňki gezek fewral aýynda söhbetdeş bolupdyk. Wiktor Ýanukowiç prezidentlige ýaňy saýlanypdy. Şonda siz Ýuşenkonyň eden işleri barada aýdyp, onuň demokratiýanyň Ukrainada ornaşdyrmaga kömek edendigini, ähli syýasatçylara, hatda öz garşydaşlaryna-da goşulmaga demokratik giňişiligi döredendigini belläpdiňiz. Siziň pikiriňizçe, bu demokratik giňişlik häzirem barmy?
Stiwen Paýfer: Geçen alty aýa göz aýlasak, bu giňişlik daralyp gelýär diýip, alada etmäge delil ýok däl. Munuň mysaly, media görkezilýän gysyş barada gelip gowuşýan habarlar, SBU-nyň işjeňliginiň artanlygy, konstitusion suduň 8-nji oktýabrda çykaran karary barada hem Günbatarda köp alada bildirilýär.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy: “Mämişi rewolýusiýadan” soň Ukrainada Baş kanuna üýtgetme girizilip, prezidentiň ygtyýarlyklary çäklendirilip, parlamentiň ygtyýarlyklary giňeldilipdi. Konstitusion sud ýaňy bu üýtgetmeleri aýryp, Baş kanuny öňki ýagdaýyna getirdi. Bu häkimiýeti basyp almak ýaly zat bolup görünýär. Siziň garaýşyňyzça, bu häkimiýeti basyp almakmy?
Stiwen Paýfer: Men suduň kararyna bir zat diýip biljek däl. Ýöne bu üýtgetmeler 2004-nji ýylda parlamentde 400-den köp agzanyň goldamagy bilen girizilip, bäş ýyllap ýerine ýetirilip gelindi. Onsoň konstitusion suduň birden gelip, ‘biz ýalňyşypdyrys’ diýmegi Ukrainanyň demokratiýasy üçin gowy zat däl. Ukraina yza tesýän ýaly bolýar. Meniň pikirimçe, bu Günbatarda, hem Birleşen Ştatlarda hem-de Ýewropada Ukrain demokratiýasynyň ugrunyň hanjakdygy barada alada döreder.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy: Ukrainanyň demokratiýanyň ýoly bilen hereketini dowam etdirmegi üçin Günbatar näme edip biler?
Stiwen Paýfer: Meniň pikirimçe, günbatar hökümetleriniň munuň aladasyny etmeginiň özi gaty möhüm zat. Olar munuň Ukraina bolan garaýyşlary üýtgedýänligini prezident Ýanukowiçe açyk bildirmeli. Men prezident Ýanukowiç özüniň Günbatardaky abraýyna ähmiýet bermeýändir öýdemok.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy: Käwagtlar ukrain halky passiwlikde, uzak ejir çekýänlikde aýyplanýar. Demokratiýanyň çäklendirilmegi barada hem turan gykylyk bolmady. Siziň pikiriňizçe, ukrain jemgyýetçiliginiň beýle gowşakdygyna, olaryň geçmişe dolanmak ýaly bu göçümlere beýle biparh garamagyna näme sebäp bolýar?
Stiwen Paýfer: Uzagrak oýlananyňda, Ukraina barada meni geljekden umytly edýän – ol ýerde gowy ornan graždan jemgyýetiniň bardygy we onuň çeýedigi. Ukrainlar syýasatda bolýan özgerişlere näme üçin işjeň protest bildirmeýär? Meniň pikirimçe munuň bir bölegi “Mämişi rewolýusiýadan” soň bolan wakalara baryp direýär. Men şindi-de bu gaty ähmiýetli we gaty oňyn hadysady diýip pikir edýärin. Ýöne, gynansak-da, “Mämişi rewolýusiýanyň” üstüni ýetirmäge köp mümkinçilikler barka, prezident we hökümet bu pursatlary elden berdiler. Bu ilkinji nobatda hem prezidentiň günäsi.
Meniň pikirimçe, adamlaryň sussuny peselden şu wakalar boldy. Ýöne uzak möhletleýin ukrainlar öz ýurtlarynyň nirä barýanlygy barada aladalanarlar diýip, pikir edýärin. Uzak yza tesilse, Ukrainada bu aladany ünssüz galdyrmajak graždan jemgyýetiniň zerur mehanizmi bar.


text:
General Gazan
Honoré Théodore Maxime Gazan de la Peyrière (Oktýabr 29, 1765 – Aprel 9, 1845) Napolýon I-niň goşunundaky fransuz generaldyr.
Irki döwür we Fransuz rewolýusiýa söweşleri[üýtget | edit source]
Ol Fransiýanyň Grasse diýlip atlandyrylýan kiçiräk şäherinde dogulypdy. Gazanyň hukukçy kakasy ony Sorèze okuwyna ugratdy, ol hem ol ýerde harby tälimi alyp geleninden soňra, 1786-njy ýylda Fransuz Şalyk Janpenalygy Gullugyna girýär. Has soňra bolsa ol Freemasonslara goşulýar.
Fransuz rewolýusiýasynyň döremegi bilen, Gazan Grasse şäherine dolanyp gelýär we milli gorag gullugyna hyzmata girýär. 1790-njy ýylda ol kapitanlyk derejesini alýar we 1791-nji ýylda Varyň ýerli meýletinler batarlýonynyň podpolkownigi bolýar. Ol 1792-nji ýylda 27-nji polka kapitan hökmünde iberilýär we Awstriýa bilen söweş yglan edilýänine çenli şonyň bilen Rhine çenli gidýär. Polk ilki bilen garnizon pyýadalary hökmünde Strassburgda hyzmat edýär, emma söweşe Wissemburgyň ýanynda Dekabr aýynda goşulýar.


text:
Şu gün Türkmenistanda S.Nyýazowyň şahsyýet kultynyň ideologiýa guraly hasaplanylýan «Ruhnama» kitabynyň 10 ýyllygy giňden bellenilip geçilýär.
Ýerli metbugatda bu senäniň “Türkmen halkynyň ruhubelentliginiň baýramçylygy, bäş müň ýyllyk taryhyň dowamynda türkmenleriň ata-babalary tarapyndan döredilen baý taryhy, ruhy we medeni mirasyna hormat goýmak” hökmünde bellenilýändigi aýdylýar.
Nyýazowyň döwrüniň ideologiýasy 12-nji sentýabr gününi «Ruhnamanyň» dünýä inen güni hökmünde bellemekligi durmuşa girizipdi.
Emma halkara jemgyýetçiligi bu kitaba awtoritar režimiň ideologiýa guraly hökmünde baha berýär.
Saparmyrat Nyýazow aradan çykmagyndan soň, onuň şahsyýet kulty bilen bir hatarda “Ruhnama” kitabynyň hem ähmiýetiniň birneme pese gaçandygyna garamazdan, ýurduň häkimiýetleri bu kitabyň roluna henizem uly ähmiýet berýärlar.


text:
Orsýet Siriýanyň resmileriniň we oppozisiýa liderleriniň arasynda indiki hepdede tapgyrlaýyn gepleşikleri geçirmek maksadyny mälim etdi.
“Indiki hepdede biz oppozisiýanyň wekillerini Moskwa maslahata çagyrarys”, diýip daşary işler ministriniň orunbasary Mihail Bogdanow 3-nji noýabrda aýtdy we maslahata hökümet resmileriniň hem gatnaşmagynyň mümkindigini belledi.
Bu teklibiň 4-nji noýabrda Moskwada Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrowyň we BMG-niň Siriýa boýunça wekili Staffan de Misturanyň arasynda maslahat edilmegine hem garaşylýar.
Orsýet prezident Başar al-Assady goldap, 30-njy sentýabrda Siriýada howa zarbalaryny amala aşyryp başlady.


text:
Owganystanyň Helmend welaýatynda harby egin-eşigini geýen hüjümçi ABŞ-nyň üç esgerini öldürdi.
NATO-nyň ýolbaşçylygyndaky Howpsuzlyk boýunça kömek goşunynyň metbugat wekiliniň aýtmagyna görä, hüjümçiniň kimdigi, ýagny onuň owgan esgerimi ýa-da owgan esgeriniň egin-eşigini geýen talyp pitneçisimidigi entek anyklanmandyr.
Hüjümçiniň öldürilendigi, ýa ele salynandygy, ýa-da bolmasa onuň gaçyp gutulandygy hem entek anyk däl.
Owgan resmileri öldürilen esgerleriň ählisiniň Sangin etrabynda geçen gije bolan duşuşyga gatnaşan ýörite güýçleriň wekilleri bolandyklaryny habar berdiler.
NATO-nyň ýaranlyk güýçleri Owganystanyň howpsuzlugyny üpjün etmek meselesini 2014-nji ýylda owgan harbylaryna geçirmäge taýýarlyk görýän häzirki wagty, owgan esgerleriniň ýa-da polisiýa işgärleriniň ýaranlyk güýçleriniň esgerlerine garşy hüjüm etmegi bilen bagly wakalar ýaranlaryň arasyndaky ynama uly zeper ýetirdi.
NATO-nyň berýän maglumatlaryna görä, şu ýylyň ýanwar aýyndan bäri şeýle hüjümleriň 24-si amala aşyrylypdyr.
Bu hüjümlerde 28 adamyň heläk bolandygy habar berilýär.


text:
ABŞ-nyň Döwlet sekretary Jon Kerri özüniň bu wezipedäki ilkinji saparynda Parižde Fransiýanyň liderleri bilen gepleşik geçirýär. Onuň bu gepleşiklerinde, esasan, Siriýadaky we Malidäki harby konfliktler bilen baglanyşykly meseleler üns merkezinde bolar diýlip garaşylýar.
Çarşenbe güni Jon Kerriniň Fransiýanyň prezidenti Fransua Olland we daşary işler ministri Loran Fabius bilen gepleşik geçirýändigi habar berilýär.
Bu wakanyň öňýany, sişenbe güni Berline eden saparynda ABŞ-nyň Döwlet sekretary Germaniýanyň ýokary derejeli resmileri bilen birlikde, Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen-de özara gepleşik geçirdi.
Penşenbe güni ol Rimde Siriýadaky meselelere bagyşlanyp geçiriljek halkara konferensiýasyna-da gatnaşmaklygy planlaşdyrýar.


text:
Owganystanyň günorta-gündogaryndaky Host şäherinde “Talyban” hereketiniň amala aşyran bomba hüjüminde üç adam öldi. Bu şäher Owganystanyň Pakistan bilen serhedinde ýerleşýär.
Bu partlama çarşenbe güni ABŞ-nyň harby bazasynyň öňünde amala aşyryldy. Şol bomba hüjümini amala aşyrmak üçin hüjümçi ulagy ulanypdyr, emma bazanyň içine girmegi başarmandyr. Bu barada resmiler habar berýär.
Şol hüjümde bazada işleýän üç owgan işçi ölüpdir we başga-da ikisi ýaralanypdyr. Bu barada Host welaýatynyň polisiýa ýolbaşçysy Abdul Kaýum Azatlyk Radiosyna habar berdi.
"Talyban" hereketiniň sözçüsi Zabihullah Mujahid, amala aşyrylan bu hüjüme söweşijileriň jogapkärdigini aýtdy.


text:
Anna güni ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Kolorado ştatynda dowam edýän tokaý ýangynlaryny “uly heläkçilik” diýip yglan etdi.
Soňky iki günüň dowamynda ol ýerdäki ýangynlarda 300-den gowrak jaý ýandy we 35 müň töweregi adam öz ýaşaýan ýerinden ewakuasiýa edildi.
Prezident Obamanyň bu tebigy heläkçilige beren kesgitlemesi Kolorado ştatynyň häkimiýetlerine bu heläkçilige garşy goreşde ABŞ-nyň federal döwlet fondundan peýdalanmaga-da mümkinçilik berýär.
Häzirki wagt Koloradodaky bu ýangynyň 67 kwadrat kilometre golaý meýdany eýeleýändigi habar berilýär.