text:
Türkmen metbugatynda 9-njy ýanwarda “Türkmengaz” döwlet konserniniň “Döwletabat-Derýalyk” gaz magistralyndan eksport üçin Orsýete tebigy gazyň akdyrylyp başlananlygy habar berildi.
2009-njy ýylyň 22-nji dekabrynda Aşgabatda ýokary derejede geçirilen türkmen-ors gepleşiklerinde şu ýyl “Gazpromyň” Türkmenistandan 30 milliard kubometr gaz satyn almagy barada ylalaşyga gol çekilipdi.
Türkmenistan Orsýete tarap gazyň eksportyny dikeltdi. “Demirgazyga tarap gazyň eksportyny başlamak bilen Türkmenistan we Orsýet energiýa ugrundaky partnýorlyk statusyny tassyklap, ikitaraplaýyn gatnaşyklary özara bähbitli hyzmtdaşlyk hem-de halkara energiýa bazarynyň döwrebap ýagaýyna gabat gelýän derejä çykarýarlar” diýip, türkmen metbugatynda çap bolan maglumatlarda bellenildi.
“Turkmenistan.ru” internet saýtyna görä, 9-njy ýanwarda “Türkmengaz” döwlet konserni “Döwletabat-Derýalyk” gaz magistralyna eksport üçin tebigy gazy akdyryp başlady. Türkmen gazynyň Orsýet Federasiýasyna 9-njy ýanwarda ir sagat 10-da akdyrylyp başlanjagy Orsýetiň informasion agentlikleri tarapyndna hem habar berlipdi.
Türkmenistandan Orsýete gazyň akdyrylyp başlananlygyny ”Gazpormyň” resmi wekili Sergeý Kupriýanow Azatlyk Radiosyna telefon arkaly hem tassyklady.
30 milliard kubometr gaz satylar, bahasy belli däl
2009-njy ýylyň 22-nji dekabrynda Türkmenistanyň we Orsýetiň prezidentleriniň Aşgabatda geçiren gepleşikleriniň dowamynda “Türkmengaz” döwlet konserni hem “Gazprom” kompaniýasy türkmen gazynyň söwdasy boýunça uzak möhletleýin ylalaşyga üýtgetmeleri we goşmaçalary girizipdi.
Taraplar arasynda gelnen ylalaşyklara görä, “Gazprom” ýylda 30 milliard kubometr möçberde türkmen gazyny satyn almakçy. Gazyň bahasy bolsa Ýewropanyň gaz bazaryna doly laýyk bolar diýip, “Gazpromyň” resmi maglumatynda aýdyldy. Emma Türkmenistanyň Orsýete satýan gazynyň bahasy barada maglumat berilmändi.
Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan “Gazpormyň” resmi wekili Sergeý Kupriýanow Orsýetiň Türkmenistandan satyn alýan gazynyň bahasy barada maglumat bermekden boýun gaçyrdy we sebäbini munuň kommersiýa syrydygy bilen düşündirdi.
2003-nji ýyldan bäri Türkmenistan bilen Orsýet arasynda bar bolan 25 ýyllyk gaz hyzmatdaşlygynda Orsýetiň Türkmenistandan alýan gazynyň möçberini ýylda artdyrmak göz öňünde tutulypdy.
2009-njy ýylyň aprel aýynda ýurtlar arasynda gaz söwdasyny üpjün edýän “Orta Aziýa-Merkez” gaz geçirijisinde partlama bolup, gazyň akdyrylmagy togtadylýança, Türkmeninistan Orsýete ýylda 50 milliard kubometr mukdarda gaz satýardy. Bu bolsa Türkmenistanyň geçen ýylky gaz önümçiliginiň 2/3 bölegini, Orsýetiň bolsa öz önümçiliginiň 1/10 bölegini emele getirýär diýip, ”Trend az Internet” saýty belleýär.
Näçe girdeji berýär?
Hut gazyň bahasynyň taraplaryň arasyndaky geçen ýylky dawa we gaz söwdasynyň dokuz aýlap togtamagyna sebäp bolanlygy çak edilýär we ýurtlaryň arasyndaky ylalaşykda görkezilen bahanyň ”Gazprom” üçin bähbitli bolmanlygy aýdylýar.
”Wremýa Nowosteý” gazetiniň maglumatyna görä, 2009-njy ýylyň başynda türkmen gazynyň her müň kubometri Orsýet üçin 375 dollara durup, 3 aýyň dowamynda Türkmenistana 4 milliard dollar möçberindäki girdeji getiripdir. Gaz söwdasynyň bes edilmegi netijesinde Türkmenistanyň 8-9 milliard dollar möçberinde zyýan çekenligi çak edilýär.
Bu barada Türkmenistanyň habar beriş serişdelerinde maglumat berilmändi. Türkmenistanda girdejiler we çykdajylar şol sanda gazyň berýän girdejileri barada şu çaka çenli maglumat berilmän gelinýänligini synçylar hem belleýärler.
Şol bir wagtda-da ykdysadyýetiň açyk-aýdyňlygynyň, gelýän girdejiler hem çykdajylar barada maglumatlaryň kopçülik üçin elýeterli bolmagynyň döwlet pulunyň maksada laýyk sarp edilmegi we netijede ýurduň kadaly ösüşi üçin zerurdygyny bilermenler aýdýarlar.
Gaz söwdasynyň dikeldilmeginiň bähbidi
Döwlet girdejileriniň aglaba bölegini emele getirýän gaz söwdasynyň Türkmenistanyň ykdysadyýeti üçin örän uly ähmiýeti bar. Energiýa meseleleri boýunça Rumyniýaly bilermen Dan Sucio Türkmenistanyň Orsýet bilen gaz söwdasyny dikeltmegine ýurduň gaz girdejilerine garaşlylygy bilen baglanyşdyrýar.
Ekspertiň pikirine görä, şu günki gün ýurduň eýe bolan täze ugurlarynyň we amala aşyrmak isleýän täze proýektleriniň girdeji getirip başlamagy üçin wagtyň talap edilýänligini belledi.
Moskwadaky “Syýasy informasiýa merkeziniň” müdiri Alekseý Muhin Türkmenistanyň Orsýet bilen gaz söwdasynyň dikeldilmegi Türkmenistan üçin ilkinji nobatda ykdysady taýdan bähbitli diýip hasap edýär.
Ekspertiň pikiriçe, häzirki wagtda “Gazprom” türkmen gazy üçin nagt pul bilen hasaplaşmaga ukyply hem taýýar esasy partnýor bolup durýar.
Diwersifikasiýa syýasaty dowam edýäne meňzeýär
Orsýet bilen gaz söwdasyny dikelden Türkmenistan köp ugurly energiýa strategiýasyny dowam etdirjege meňzeýär.
Ýakynda Hytaýa we Eýrana tarap täze gaz geçirijilerini işe girizen Türkmenistan Orsýete tarap gaz akdyryp başlan günlerinde Ýewropa Bileleşigi tarapyndan goldanylýan “Nabukko” proýektine goşulmaga hem taýýardygyny mälim etdi.
“Azeri Press” agentliginiň 8-nji ýanwarda ýaýradan maglumatyna görä, bu barada Türkmenistanyň Azerbeýjandaky ilçisi Annamämet Mämmedow Bakuwda geçiren metbugat konferensiýasynda aýtdy.


c: text/html

text:
Çarşenbe güni Aşgabatda Türkmenistanyň we Belarusyň daşary işler ministrlikleriniň özara maslahaty boldy. Oňa Belarusyň daşary işler ministriniň orunbasary Igor Petrişenko gatnaşdy diýip, türkmen mediasy habar berdi.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň metbugat gullugynyň maglumatyna görä, maslahatda özara hyzmatdaşlyk, öň baglaşylan ylalaşyklary durmuşa geçirmek barada gürrüň edildi . Ylaýtada, söwda-ykdysady, medeni we gumanitar gatnaşyklara uly üns berildi .
Resmiler GDA-nyň çägindäki hyzmatdaşlygy hem maslahatlaşdylar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1
– 2008-nji ýylda Putiniň doglan güni oňa sowgat edilen we seýrek duş gelýän gaplaň çagasynyň sany. Putin özüne ony kimleriň berendigini mälim etmekden saklandy. Ýöne Putiniň tarapdary we onuň hut özüniň bellän çeçen ýolbaşçysynyň näderejede eldeki gaplaňa eýeçilik edýänine buýsanýandygy bilinýän zat.
2.6 –
Putiniň doglan ýylyndaky, ýagny 1952-nji ýyldaky, bir barrel ýangyjyň amerikan dollaryndaky bahasy
.
6
– Jurnalist Anna Politkowskaýanyň 2006-njy ýylyň 7-nji oktýabrynda Moskwada öz ýaşaýan jaýynyň gapysynda atylyp öldürilenden bäri geçen ýyllaryň sany. Ol hem Putiniň 54-nji ýaş toýuna gabat gelýär.
11
– Putin 11 ýaşynda Sambo we Dzýudo öwrenip başlady. Ol Dzýudo boýunça gara guşagyň eýesi.
12
– 2010-njy ýylda Putiniň dogulmagynyň 58-nji ýaş gününi bellemek üçin içki eşikde surata düşen Moskwa Döwlet Uniwersitetinde okaýan gyzlaryň sany.
13
– Putiniň işe başlan ilkinji ýylynda halka getiren durnukly girdeji - salgyt gatnaşygy.
16
– Putiniň KGB-de işlän ýyllarynyň jemi sany. Ol 16 ýylyň bäş ýylyny Gündogar Germaniýanyň Drezden şaherinde geçirdi. 1991-nji ýylda KGB-den resmi ýagdaýda podpolkownik çini bilen pensiýa çykdy we Sankt-Peterburg şäheriniň häkimi - özüniň uniwersitetdäki öňki hukuk professory Anatoliý Sobçagyň orunbasary boldy.
20
– Oppozisiýanyň agzasy Boris Nemtsowyň ýygnan hasabatyna görä Putiniň eýeçilgindäki köşkleriň we daçalaryň sany. Hasabat şu ýylyň başlarynda ýaýradyldy we Putiniň özüniň prezidentligini düşündirmek üçin agzan bir sözüne kakdyryp, hasabat “Gämidäki kürekçi guluň durmuşy” diýip atlandyryldy.
26.1
– 1999 -njy ýylyň dekabr aýynda Orsýetiň ozalky prezidenti Boris Ýeltsiniň işden çykmagy bilen wagtlaýyn ýerine ýetiriji prezident wezipesine geçen Putiniň işe başlan wagtyndaky bir barrel nebitiň amerikan dollaryndaky bahasy.
29
– Häzire çenli Orsýetiň taryhynda ikinji iň başarjaň gimnastikaçy, şeýle hem “Ýedinaýa Rossiýanyň” Döwlet Dumasyndaky wekili Alina Kabaýewanyň ýaşy. Ors mediasynyň giňden ýaýradan we tassyklanmadyk myş-myşlaryna görä, Kabaýewa Putiniň oýnaşydyr.
54
– Putinden aýry ýaşaýan aýaly Lýudmila Putinanyň ýaşy.
58
– Nemtsowyň “Gämidäki kürekçi guluň durmuşy” diýip atlandyran hasabatyna görä prezident Putiniň eýeçilgindäki uçarlaryň we dikuçarlaryň sany.
60
– Putiniň ýaşy.
87.9
– Putiniň 60-njy ýaş gününiň bosagasynda bir barrel nebitiň amerikan dollaryndaky bahasy.
140
– Oppozisiýanyň “Sagbol, Putin, şoň üçin!” şygary bilen meşhurlyga eýe bolan taýýarlykly Twitter toparlanyşygynda ulanylan keşpleriň sany. Munuň dowamynda prezidentiň adyna ýaňsylardan ybarat bolan akym döredildi
.
1600
– Oppozisiýanyň prezidente iň “döredijilikli” doglan gün sowgadyny mälim etmegi meýilleşdirýän wagty. Ses berlişik Facebookdaky “Let's Help An Old man Retire” (“Geliň, ýaşula pensiýa çykmaga kömek edeliň!”) diýen sahypadan a
mala aşyrylar. Bu çäre parahorluga garşy bolan blogger Alekseý Nawalnyý bilen baglanyşykly Rosagit tarapyndan gurnalýar.
2002
– Putiniň “Wowa” diýip üýrüp bilýän iti doglan gününe sowgat hökmünde kabul eden ýyly. “Wowa”
onuň ady bolan “Wladimir” sözüniň mähirli gysgaltmasydyr.
2,370
– Putiniň häkimiýet başyna geçen wagty rubl hasaby bilen Orsýetdäki ortaça aýlyk haky.
4230
– Eger Putin ýene iki sapar 2024-nji ýylyň maý aýyna çenli halka üstünlikli hyzmat edip bilse, onuň Kremlde oturmagyna 4230 gün dolar. Ol şonda 72 ýaşynda bolar.
20,702
– Rosstata görä,
2011-nji ýylda rubl hasaby bilen Orsýetdäki ortaça aýlyk haky.
120,000
– Putiniň dollar hasaby bilen resmi aýlyk haky.
141,9 million
– Orsýetiň häzirki döwürdäki ilat sany
. Orsýet şu wagta çenli erkek adamlaryň ortaça ýaşynyň peselmegi we az çaga dogulmagy zerarly örän täsirli demografiki krizise sezewar boldy. Ýöne häzirki wagtda bu ýagdaýyň tersine käbir alamatlar peýda bolup başlady.
146,3 million
– Putiniň häkimýet başyna geçen döwründäki Orsýetiň ilat sany.
722,000
– 2012-nji ýylda Orsýetde tussaglykdaky adamlaryň s
any.
1,06 million
– Putiniň häkimiýet başyna geçen wagty tussaglykda bolan a
damlaryň sany.
260 milliard
– Putiniň häkimiýet başyna geçende Orsýetde öndürilen içki önümiň amerikan dollary hasabyndaky bahasy.
1,86 trillion
– 2011-nji ýylda Orsýetdeöndürilen içki önümiň amerikan dollary hasabyndaky bahasy
.


text:
Çarşenbe güni, 1-nji awgustda Aşgabatda Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň nobatdaky mejlisi geçirildi. Türkmen metbugaty bu mejlisde ýurduň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň şu ýylyň ýedi aýyndaky işiniň netijeleri barada gürrüň edilendigini habar berýär.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisini açyp, onda ýedi aýlyk işiň netijeleri bilen bir hatarda, ýurduň hukuk goraýjy we harby edaralarynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny has pugtalandyrmaga degişli meselelere hem serediljegini aýtdy.
Milli howpsuzlyk ministri Ý. Berdiýew öz çykyşynda ýokary hünärleri işgärleri taýýarlamak we ministrligiň düzümini kämilleşdirmek boýunça edilen işler barada hasabat berdi.
General Yslamowyň kemçiligi
Döwlet serhet gullugynyň başlygy M. Yslamow wezipesinden boşadyldy, 1-nji awgust.
Mejlisde ikinji bolup Döwlet serhet gullugynyň başlygy Myrat Yslamow hasabat berdi we, başga işe geçýänligi sebäpli, wezipesinden boşadyldy. Türkmen telewideniýesi onuň prezidente ýüzlenip aýdan sözlerinden bir bölegi efire berdi.
“Wezipämde guramaçylyk tarapyndanam işde kemçilik goýberdim, belent serkerdebaşymyz” diýip, Yslamow özüniň haýsy işe iberilse, ak ýürekden işlemäge taýýardygyny bildirdi.
Türkmen metbugaty Myrat Yslamowyň işde goýberen kemçilikleriniň anyk nämelerden ybaratdygyny habar bermedi.
Türkmenistanyň Neşelere garşy göreşmek baradaky döwlet gullugynyň başlygy A. Garaýew hem wezipesinden boşadyldy. Prezident Berdimuhamedow ony Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugynyň başlygy wezipesine belledi.
Sagdyn jemgyýet howpsuzlygy
Türkmenistanyň Sagdyn jemgyýet howpsuzlygyny goraýyş gullugynyň başlyklygyna podpolkownik Atadurdy Osmanow bellendi, 1-nji awgust.
Mejlisde Türkmenistanyň Neşelere garşy göreşmek baradaky döwlet gullugynyň ady üýtgedildi. Ol indiden eýläk Türkmenistanyň Sagdyn jemgyýet howpsuzlygyny goraýyş gullugy diýlip atlandyrylmaly edildi. Prezident bu döwlet gullugynyň başlyklygyna podpolkownik Atadurdy Osmanowy belleýändigini aýtdy.
Goranmak ministri B. Gündogdyýewiň hasabatyndan soň, prezident Berdimuhamedow milli goşunyň kuwwatyny artdyrmak we ony has-da kämilleşdirmek, ýurduň ýaragly güýçleriniň maddy-enjamlaýyn binýadyny mundan beýläk-de pugtalandyrmak, ýokary hünärli harby gullukçylary taýýarlamak barada gürrüň etdi diýip, TDH ýazýar.
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň nobatdaky mežlisinde baş prokuror Ý. Ýazmyradow, içeri işler ministri I. Mulikow dagy hem şu ýylyň ýedi aýynda edilen işler boýunça hasabat berdi.
Prezident Berdimuhamedow mežlisiň dowamynda G. Tugurowy Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň Nyýazow adyndaky institutynyň okuw we ylmy işler boýunça prorektory wezipesine belledi. Şeýle-de, prezidentiň karary bilen Döwlet serhet gullugynyň başlyklygyndan boşadylan general-leýtenant M. Yslamowyň Türkmenistanyň Serhet institutynyň terbiýeçilik işleri boýunça prorektory wezipesine bellenendigi habar berilýär.
"Zandy halal adamlar seçilmeli"
Türkmen telewideniýesiniň diktory prezidentiň Ýokary kazyýetiň başlygy A. Hallyýewiň hasabatyny diňläp, bu ulgamda işgärleri seçip almak boýunça anyk tabşyryk berendigini aýdyp, şeýle diýdi:
“Adamlaryň ykbalyna dahylly iş alyp barýan kazy diýen belent derejä diňe kanunlaryň rüstemligini ykrar edip, ak ýürekli we zandy halal adamlar mynasyp bolmalydyrlar” diýip, döwlet baştutanymyz aýtdy.”
Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugynyň başlygy wezipesine A. Garaýew bellendi, 1-nji awgust.
Türkmenistanyň adalat ministri M. Garryýew, Döwlet gümrük gullugynyň başlygy A. Hojamgulyýew, Döwlet migrasiýa gullugynyň başlygy D. Baýramow dagy hem özleriniň ýedi aýda eden işleri barada hasabat berdiler.
Prezident Berdimuhamedow Türkmenistanyň Harby doktrinasynyň diňe goranmak häsiýetlidigini aýratyn nygtap, bu ugra degişli maddy-enjamlaýyn binýadyň berkidilmegine, harby gullukçylaryň iş we ýaşaýyş şertleriniň ýokarlandyrylmagyna yzygiderli üns beriljegini belläpdir.
Döwlet eýeçiligindäki türkmen metbugaty prezident Berdimuhamedowyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň nobatdaky mejlisini jemläp, ýurduň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň başlyklaryna şahsy düzümiň arasynda geçirilýän terbiýeçilik işlerini gowşatmazlygy tabşyrandygyny habar berýär.
Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisinde başga-da birnäçe meselä seredilip, degişli kararlar kabul edilipdir.


text:
Eýran bilen dünýäniň iň kuwwatly alty sany ýurdunyň daşary işler ministrleri Wenada maslahat geçirýärler. 24-nji noýabrda giç agşam Tähranyň ýadro programmasyny çäklendirmek we ykdysady halkara sanksiýalaryny gowşatmak boýunça ylalaşyga gelmek üçin kesgitlenen wagt möhleti dolýar.
Wenadaky gepleşikleriň gidişinde bu möhleti 2015-nji ýylyň 1-nji iýulyna çenli ýene-de yzaltmak boýunça karar yglan edildi.
”Reuters” agentligi öz gepleşiklere ýakyn duran çeşmesine salgylanyp, indiki duşuşygyň indiki aýda Omanda geçirilmeginiň mümkindigini habar berdi we agzalan wagt aralygynda Eýranyň özüne garşy ykdysady sanksiýalaryň gowşadylmagyna bil baglap bilmejegini belledi.
Meseläniň ylalaşylan tarapy
Bir ýyl mundan ozal gelnen ylalaşyga laýyklykda, Eýran bilen dünýäniň iň täsirli alty döwleti ABŞ, Orsýet, Hytaý, Britaniýa, Fransiýa we Germaniýa Günbataryň Eýranyň ýadro ýaragyny öndürýändigi baradaky gümany bilen bagly howatyrlanmalaryny köşetmek we ozal bu ýurduň garşysyna girizilen halkara ykdysady sanksiýalary gowşatmak ugrunda gepleşik alyp barýarlar.
Ylalaşyk on ýyldan gowrak wagt bäri dowam edýän gapma-garşylyklary aradan aýryp, Ýakyn Gündogarda bar bolan esasy dartgynlylygy we Eýranyň üzňeligini gowşadyp bilerdi. Şeýle-de 76 million ilatly bu ýurduň 1979-njy ýylda Yslam Rewolýusiýasynyň bolan döwründen bäri Günbatar bilen gatnaşyklaryndaky duşmançylygyň soňuna çykyp bilerdi.
Gapma-garşylyk
Emma Eýranyň adaty garşydaşlary Ysraýyl we Saud Arabystany Tähranyň ýadro ambisiýalaryny çäklendirip bilmejek islendik ylalaşykdan howatyrlanýarlar, şol bir wagtda-da ABŞ-nyň ýiti garaýyşly kanunçykaryjylary eger takyk öňegidişlik gazanylmasa, Eýran babatynda täze sanksiýalaryň girizilmegini talap edýärler, Orsýet bolsa muňa çürt-kesik garşy çykyş edýär.
Eýran we BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň bäş hemişelik agzasy hem-de Germaniýa ylalaşyk üçin başda has gysga wagt möhletini kesgitläpdiler we ony 2014-nji ýylyň iýul aýyna belläpdiler, emma bu möhlet soň 24-nji noýabra çenli uzaldylypdy.
Gepleşikleriň nobatdaky soňky tapgyry 18-nji noýabrda başlanaly bäri diplomatik duşuşyklaryň ençemesi geçirildi. ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri Hytaýyň daşary işler ministri Wan Ýi bilen gepleşdi.
Hytaý resmisi: “Hytaý Eýranyň ýadro meselesi boýunça köptaraplaýyn ylalaşygy görmek isleýär. Bu Eýranyň bähbidine bolup, eýran halkyna kadaly durmuşda ýaşamak üçin ýol açar”.
Eýran öz ýadro programmasynyň parahatçylykly häsiýete eýedigini we elektrik energiýasyny öndürmek üçin niýetlenýändigini aýdýar. Şol bir wagtda-da Tähran BMG-niň Atom agentliginiň gözegçileriniň talaplaryny doly berjaý edip bilmedi.
Eýran öz borçnamalaryny ýerine ýetirmändigi sebäpli, BMG-niň sanksiýalaryna sezewar boldy. Şondan soň ABŞ we Ýewropa Bileleşigi hem Eýrana garşy goşmaça sanksiýalary girizipdiler.


text:
Türkmenistanyň prezidentiniň öz sözi bilen aýdylanda diňe bir Aşgabadyň özünde açylyp, ulanylmaýan 37 sany desga bar. Olaryň arasynda mekdepler, çagalar baglary, saglyk merkezleri, medeniýet öýleri we oba adamlary üçin zerur bolan beýleki binalar bar.
Şol bir wagtda-da, paýtagtda-da boş duran binalaryň ençemesi bar. Olaryň arasynda gurulyp, ençeme wagtlap ulanylman duran ýaşaýyş jaýlar hem az däl.
Azatlyk Radiosy şeýle jaýlaryň ýagdaýy bilen gyzyklanyp, Aşgabatly graždan aktiwisti käri boýunça inžener Nurberdi Nurmämmedow bilen söhbetdeş boldy.


text:
Gynansak-da, geçen ýigrimi ýylyň wakalaryndan mälim bolşy ýaly, Türkmenistanyň Garaşsyzlyk almagy diňe bir adamyň bähbidine boldy. Özüniň şahsyýet kultuny has ýokary derejä ýetiren Saparmyrat Nyýazow özüniň ýurda ýolbaşçylyk eden ýyllarynyň bütin dowamynda diňe öz maşgala agzalaryny dabaralandyrmak bilen ýaşady. Ol türkmen halkynyň şöhratly ogul-gyzlarynyň adyny ebedileşdirmek babatda hiç bir iş etmedi.
Türkmen gyzlary Saçly Dursunowa bilen Dürjemal Ysmaýylowa Türkmen medisina institutynyň talybyka, heniz instituty tamamlap ýetişmänkäler Ikinji jahan urşuna gidýärler. Olar bäş ýyllap uruş odunyň alawlaýan ähli frontuny uruşýan goşun bilen bile ädimme-ädim geçdiler. Erkekler bilen deň hatarda söweşip, ýaraly esgerlere tiz medisina kömegini bermekde bahasyna ýetip bolmajak işler bitirdiler.
Garaşsyzlyk döwründe şeýle gahryman zenanlaryň atlary şöhratlandyrylmalydy, olara ýadygärlikler dikilip, atlary köçelere, zawod-fabriklere dakylmalydy. Ýöne Nyýazowyň häkimlik eden ýyllarynda diňe onuň ejesi Gurbansoltan eje şöhratlandyrylyp gelindi. Onuň ady ýurduň aýallar žurnalyna, dokma toplumlaryna, medisina edaralaryna, mekdeplere dakyldy. Merhumyň gürrüňinem etmeli däl, Nyýazowa ýaranjaňlyk edenleriň düşündirmegine görä, Gurbansoltan eje Turkmenistana ilkinji prezident boljak ogly dogranmyş, şonuň üçinem ol gahrymanmyş.
Boljak iş bolupdyr, näme-de bolsa ol ogul doglupdyr. Ýurda, halka hiç hili haýyr getirmedik bolsa-da, garaz, prezidentiň ornunda-da ýigrimi ýyldan gowrak wagt oturdy. Öz wezipesinden peýdalanyp, özüniň maşgala agzalaryny şöhratlandyrdy. Kakasyny gahryman etdi, ejesini ökde halyçy, keşdeçi etdi. Adyny ençeme ýere dakyp, ebedileşdirdi.
Hakykatda Gurbansoltan eje halyçam bolmandyr, keşdeçem. Ýöne aram-aram Gypjaga obadaşlarynyň arasyna baryp, ýüpek-sapak satyp gaýdar eken. Ilkinji prezidentiň ejesi bolanlygy üçin goý, biz oňa ökde halyçy we keşdeçi bolupdyr diýlen gürrüňe ynanalyň hem-de onuň ruhuna hormatymyzy saklalyň. Ol hakda hiç hili aýtjak ýaman sözümiz ýok. Ýöne, juwan ýaşly gyzlarka bäş ýyllap uruş odunyň içinde, ýagyş ýaly ýagýan okuň aşagynda, bir garny aç, bir garny dok gezen, Saçly Dursunowa, Dürjemal Ysmaýylowa ýaly zenanlarymyzyň edermenlikleri prezident Nyýazowyň ejesi Gurbansoltan ejäniň halkyň öňünde bitiren hyzmatyça bardyr-a. Keşde çekmegi, haly dokamagy türkmen zenanlarynyň ählisi başarýar.Annasoltan Kekilowa
Garaşsyzlyk döwründe ady ebedileşdirilmeli zenanlaryň ýene birem türkmen şahyrasy Annasoltan Kekilowadyr.
Annasoltan Kekilowa elbetde, ýagyş ýaly ýagýan gülläniň aşagynda göreşmese-de, onuň-da göreşi örän kyn frontda bolupdy. Hatda onuň göreşen fronty bombalaryň ýarylýan frontyndan-da kyn bolupdy diýsek, ýalňyşmasak gerek.
Ol heniz Türkmenistanda hiç kim «Garaşsyzlyk» diýen söz hakda pikir etmeýärkä Garaşsyzlyk ugrunda göreşipdi. Ol Garaşsyzlyk ugrunda göreşmelidigine, Türkmenistany gulçulykdan halas etmelidigine, Türkmenistana demokratiýa getirmelidigine ir düşünipdi. Türkmenistanyň SSSR-iň sostawyndan çykmagyny gazanmak üçin ilkinji ädimler ädipdi. Öz goşgularynda Türkmenistanyň Orsýetiň gulçulygy astynda ýaşaýandygy barada, Türkmenistanyň Orsýete güýç bilen birleşdirilendigi hakda ýazypdy.
Ony sowet hökümeti dälihana atdyrdy. Annasoltan ömrüniň soňky günlerini dälihanada geçirdi. Ol hatda ýekeje ogly Goşun gullugyna gidende, gullukdan gelende, öýlenende ýanynda-da bolup bilmändi. Ol dälihanada-da aradan çykypdy.
Elbetde, halkyň arasynda «başistik hökümet» diýip at alan Nyýazowyň hökümeti birden ýalňyşyp, Dürjemal Ysmaýylowa bilen Saçly Dursunowany şöhratlandyraýan bolsalar-da, Annasoltan Kekilowanyň adyny tutmaga-da gorkardylar. Ol hakda gürrüňem edip bilmeýärdiler. Sebäbi başizm «Türkmenistanda demokratiýa bar» diýip, gürlemegi gowy görenem bolsa, onuň gorkýan zady demokratiýa ugrunda göreşijiler hem «demokratiýa» diýen sözdi. Şonuň üçin başistik hökümet «Annasoltan Kekilowa Garaşsyzlyk ugrunda, demokratiýa ugrunda göreşipdi» diýen sözi agzamaga-da gorkardy. Ol «demokratiýa» diýen sözden, demokratiýa ugrunda göreşijilerden bizar hökümetdi.
Annasoltan Kekilowany hökümet şöhratlandyrmasa-da, ol öz-özüni şöhratlandyrýar. Başizm döwründe ähli zehinleriň gadagan edilenligi sebäpli, häzirki günlerde-de aýtmaga derekli aýdym tapmaýan ýaşlar sowet döwründe dörän aýdymlary aýdýarlar. Şol aýdymlaryň arasynda zehinli şahyra Annasoltan Kekilowanyň aýdymlary-da bar. Serdar Gulgeldiýew türkmenistanly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna (RFE/RL) edilýän Hyzmatyň üleşdiriş bozulmasy (Distributed Denial of Service), ýa-da DDoS diýlip atlandyrylýan internet hüjümi penşenbe gününden bäri biziň global multi-media habar we maglumat hyzmatlarymyza päsgel berýär.
“Biz bu boýunça maglumatlary ýygnamagy dowam etdirýäris. Emma munuň ýörite maksat bilen edilýändigini çaklaýarys” diýip, AÝ/AR-nyň prezidenti Kewin Klos aýtdy.
Ol: “Biz AÝ/AR-nyň maglumatlaryna bil baglaýan we biziň bilen baglanyşmak üçin her gün dürli kynçylyklary başdan geçirýän diňleýjilerimiziň biziň üçin zerurlygyny nazara alyp, bu barada maglumat berýäris” diýdi.
AÝ/AR-nyň dolandyryş ulgamy dünýä boýunça “Amerikanyň sesine” (“VOA”), Ýakyn Gündogar Teleradiogepleşikler ulgamyna, şeýle-de Kubanyň Teleradiogepleşikler hyzmatynyň edarasyna goldaw berýär.
AÝ/AR-nyň tehniki işgärleri elektroniki hüjümleri yzarlaýan ”Kompýuter, gyssagara gaýtaryş” (CERT) meýletinçi topar bilen bilelikde işleşip, hüjümiň çeşmesini izolirlemek we mundan beýläkki päsgelçilikleriň öňüni almak ugrunda tagalla edýärler.
DDoS hüjüminde müňlerçe hatda millionlarça kompýuterden howply wirusly ýa-da zyýan beriji galp maglumatlar ýollanylýar. “Bu biziň döwrümizde maglumatlaryň açyk ýaýradylmagy we paýlaşylmagy bilen bagly howplaryň barlygyny görkezýän açyk bir delildir” diýip, Klos belledi.
Ozal hem 2008-nji ýylda AÝ/AR-nyň Belarus gullugyna garşy şuňa meňzeş, ýöne has çäkli gerimdäki DDoS hüjümi amala aşyrylypdy.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin we ýurduň beýleki ýokary wezipeli resmileri ýarag dörediji Mihail Kalaşnikowyň maşgalasyna gynanç bildirdiler. Kalaşnikow agyr keseliň netijesinde duşenbe güni aradan çykdy.
AK-47 awtomaty döreden Mihail Kalaşnikow Ižewsk şäherinde 26-njy dekabrda jaýlanar. Bu barada Udmurtiýa regionynyň administrasiýasy habar berdi.
Orsýetiň premýer-ministri Dmitriý Medwedew Kalaşnikowyň ölümini “ýurt üçin öwezini dolup bolmajak ýitdi” diýip atlandyrdy. Ýurduň goranmak ministri Sergeý Şoýgu bolsa Kalaşnikowy “watanyna janyny aýaman gulluk etmegiň nusgasy” diýip häsiýetlendirdi.
Kalaşnikow AK-47 awtomatyny 1947-nji ýylda döredipdi. 1949-njy ýylda bu ýarag Sowet Soýuzynyň ýaragly güýçlerine ulanylyşa berilipdi.
Häzirki wagtda 100 milliona golaý AK-47 ýaragynyň dolanyşykda bolmagy çak edilýär.


text:
Penşenbe güni Birleşen Ştatlaryň Gyrgyzstandaky ilçihanasy bu ýurtdaky žurnalistleri we syýasy kommentatorlary nyşana alýan rehimsiz wakalara alada bildirip, ýörite beýanat ýaýratdy.
Beýanatda aýratynam ýakynda janyna kast edilip öldürilen gyrgyzstanly žurnalist Gennadiý Pawlýugyň ölümi bilen baglanyşykly ýagdaýa üns çekilipdir.
Žurnalist Gennadiý Pawlýuk soňky wagtlar Gyrgyzstanyň prezidenti Kurmanbek Bakyýew we onuň hökümeti barada ýiti tankydy makalalar bilen çykyş edip gelipdi.
Amerikan ilçihanasy öz beýanatynda Gennadiý Pawlýugyň maşgala agzalaryna aýratyn gynanç bildirip, ýurduň häkimiýetlerini bolsa žurnalistlere we syýasy kommentatorlara garşy amala aşyrylan hüjümler boýunça gyssagly we düýpli derňewleri geçirmeklige çagyrypdyr.


text:
Siriýada dokuz aý bäri dowam edýän köpçülikleýin tolgunyşyklarda içerki goşunyň gullukçylaryndan iki müňden gowrak adamyň ölendigi baradaky maglumaty penşenbe güni Siriýanyň SANA döwlet agentligi ýaýratdy.
Agentligiň maglumatyna görä, şol sanlar BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşine we BMG-niň adam hukuklary boýunça edarasyna Siriýa hökümetiniň ýollan hatyndan alnypdyr.
BMG-niň ýaýradýan maglumatlarynda dokuz aýda içerki goşunlar tarapyndan edilen zorluklarda bäş müň adamyň heläk bolandygy aýdylýar. Olaryň aglabasy graždan adamlar.
Penşenbe güni Siriýa Arap döwletleri ligasyndan 12 synçysy geldi. Aýyň ahyryna çenli ýene onlarça synçy geler.


text:
Özbegistanyň resmileri prezident Yslam Kerimowyň ýogalmagynyň yzýany möhletden irki prezidentlik saýlawlarynyň 4-nji dekabrda geçiriljegini yglan etdiler.
Merkezi saýlaw komissiýasynyň başlygy Mirza-Ulugbek Abdusalomow bu karary premýer-ministri Şawkat Mirziýoýewiň prezindetiň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji edilip parlament tarapyndan bellenmeginiň ertesi 9-njy sentýabrda yglan etdi.
Özbegistanyň konstitusiýasyna laýyklykda, prezidentiň ýogalan ýa-da işe ukypsyz bolan ýagdaýynda parlamentiň ýokarky öýi Senatyň ýolbaşçysy üç aýlyk möhlet bilen prezidentiň ygtyýarlygyny öz eline almalydy. Emma Senatyň başlygy Nigmatulla Ýuldaşew kanun çykaryjylara ýüzlenip Mirzýoýewi bellemegi sorady.
28-nji awgustda Özbegistanyň hökümeti 78 ýaşly Kerimowyň keselhana düşendigini mälim etdi we 2-nji snetýabrda onuň ýogalandygyny yglan etdi.


text:
Eýranda geçirilen prezidentlik saýlawlarynda ýeňiji diýlip yglan edilen Hassan Rohani öz ýeňşini “aram syýasatyň ekstremizmden üstün çykmasy” diýip häsiýetlendirdi.
Şenbe güni giçlik Eýranyň içeri işler ministriniň prezidentlik saýlawlaryň resmi netijesini yglan etmeginiň yzy bilen, Hassan Rohanini goldaýjylar Tähranyň köçelerinde onuň ýeňşini uly şowhun we şagalaň bilen garşy aldylar.
64 ýaşly Hassan Rohani aram syýasata eýerýän ruhany hasaplanylýar. Ol mundan ozal Eýranyň ýadro meselesi boýunça ýörite araçyl wekili hökmünde iş alyp barýardy. Ol anna günki saýlawlarda Eýranyň reformaçy güýçleri tarapyndan uly goldaw aldy.
Prezidentlik saýlawlarynda Hassan Rohani özüniň bäş sany konserwator garşydaşyndan uly tapawut bilen öňe saýlanyp, sesleriň 50.7 prosentine eýe boldy we saýlawlaryň birinji tapgyrynda ýeňiş gazandy.
Öz ýeňşiniň yzýany eden ilkinji çykyşlarynda Hassan Rohani dünýä döwletlerini Eýrana hormat goýmaklyga we onuň hukuklaryny ykrar etmeklige çagyrdy.
Eýranyň ähli möhüm meselelerinde iň soňky çözüji roly oýnaýan Baş ruhany lider Aýatollah Ali Hameneýi şenbe güni Hassan Rohanini ýeňşi bilen gutlady. Rohani prezidentlik wezipesine resmi ýagdaýda şu ýylyň awgustynda girişer.
Günbataryň seresap reaksiýasy
Günbatar ýurtlar Hassan Rohaniniň ýeňşine birneme seresaplylyk bilen reaksiýa bildirdiler. Birleşen Ştatlar Eýrandaky saýlawlaryň netijesine “hormat goýýandygyny” bellemek bilen, Eýranyň ýadro programmasy bilen baglanyşykly krizisi diplomatik ýollar arkaly çözmek üçin özüniň Tähran bilen göni gepleşiklere-de taýýardygyny aýtdy.
Ýewropa Bileleşiginiň daşary gatnaşyklar bölüminiň başlygy Katerin Äşton hem ýadro meselesi bilen bagly dawalaryň çözülmegi ugrunda Rohaniniň hökümeti bilen “doly hyzmatdaşlyklara” taýýardygyny nygtady.
Emma, beýleki tarapdan, Eýranyň esasy garşydaşy hasaplanylýan Ysraýyl halkara jemgyýetçiligini ýadro meselesi boýunça Tährana görkezilýän basyşlary gowşatmazlyga çagyrdy.
Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netenýahu: “Eýrana öz hereketine laýyklykda baha berler. Eger Eýran öz ýadro ýarag programmasyny ösdürmeklige aýak direse, onda munuň netijesi-de oňa aýdyň bolmalydyr, ýagny beýle iş ol ýa-da beýleki bir usul arkaly togtadylar” diýip nygtady.
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin öz gezeginde Hassan Rohanini ýeňşi bilen gutlap, ony Tähran bilen Moskwanyň arasyndaky gatnaşyklary has-da berkitmeklige çagyrdy.


text:
24-nji iýulda paýtagtda Söwda-ykdysady, ylmy-tehniki we medeni hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki türkmen-tatar iş toparynyň üçünji mejlisi geçirildi. Oňa Türkmenistanyň hem-de Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynyň dürli ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň ýolbaşçylary hem-de wekilleri gatnaşdylar.
Mejlisiň gün tertibine uzakmöhletleýin esasda guralýan özara bähbitli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmegiň meseleleri girizildi. Şunuň bilen baglylykda, düýn Aşgabatda ikitaraplaýyn iş duşuşyklarynyň geçirilendigini, olaryň barşynda anyk pudaklarda türkmen-tatar hyzmatdaşlygynyň wajyp meseleleriniň ara alnyp maslahatlaşylandygyny bellemelidiris.
Mejlisiň barşynda söwda-ykdysady ulgamda hyzmatdaşlygyň geljegi we däp bolan işewür gatnaşyklary ösdürmek bilen baglanyşykly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. Bu ýerde Türkmenistanyň we Tatarystanyň esasy kompaniýalarynyň — “KamAZ” maşyngurluşyk kärhanasynyň, “Tatneft” we “Kazanskiý wertolýotnyý zawod” açyk paýdarlar jemgyýetleriniň we beýleki kärhanalarynyň arasyndaky köpýyllyk hyzmatdaşlygy mysal görkezmek bolar. Mälim bolşy ýaly, 2008-nji ýyldan bäri Aşgabatda “KamAZ-nyň” söwda we okuw-hyzmat ediş merkezi hereket edýär. Bütin dünýäde meşhur bu zawodyň awtoulag tehnikasy ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň dürli pudaklarynda netijeli işleýär. Bu tehnikalar ýurdumyzda özlerini iň gowy tarapdan görkezdi. Hyzmatdaşlygyň ýene-de bir geljegi uly ugry uçar gurluşygy bilen baglanyşyklydyr.
Bellenilişi ýaly, ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan senagat ulgamyny diwersifikasiýalaşdyrmaga, degişli düzümi düýpli döwrebaplaşdyrmaga, ýokary tehnologiýalary ornaşdyrmaga hem-de ylym bilen baglanyşykly önümçilikleri döretmäge gönükdirilen toplumlaýyn ykdysady özgertmeleri nazara almak bilen, hyzmatdaşlyk üçin giň mümkinçilikler açylýar. Bu babatda ähli ulgamlarda, şol sanda maşyngurluşyk, nebit çykarmak, nebiti gaýtadan işlemek we nebitgazhimiýa ulgamlarynda türkmen-tatar hyzmatdaşlygy üçin uly mümkinçilikler bar.
Gurluşyk we gurluşyk serişdeleri senagaty, energetika, ulag, dokma pudagy, azyk senagaty, oba hojalygy, işewürlik we telekeçilik düzümleriniň ugry boýunça ikitaraplaýyn gatnaşyklary pugtalandyrmak netijeli hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlarynyň hatarynda görkezildi. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň we Tatarystanyň bazarlarynda türkmen hem-de tatar önüm öndürijileriniň önümlerini mundan beýläk-de ilerletmek we olaryň görnüşlerini giňeltmek meselesi barada durlup geçildi.
Şeýle hem Tatarystanyň işewür toparlarynyň geljegi uly türkmen bazarynda eýeleýän ornuny giňeltmäge hem-de bilelikdäki täze taslamalary durmuşa geçirmäge gatnaşmaga çalyşýandygy tassyklanyldy.
Mejlise gatnaşyjylar gumanitar ulgamda hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de höweslendirmegiň ähmiýetini nygtap, Türkmenistanyň we Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynyň Ylymlar akademiýalarynyň arasynda ýokary hünär bilimli we ýokary hünärli işgärleri taýýarlamak ugry boýunça netijeli gatnaşyklary giňeltmegiň wajypdygyny bellediler. Saglygy goraýyş, lukmançylyk ylmy we tejribesi ulgamynda özara gatnaşyklaryň hem-de tejribe alyşmagyň geljegi uludygy nygtaldy.
Şunuň bilen birlikde, medeniýet ulgamynda hyzmatdaşlygyň okgunly ösýändigi, iki doganlyk halkyň baý taryhy-medeni mirasyny wagyz etmekde oňyn netijeleriň gazanylýandygy aýdyldy. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanda hem-de Tatarystan Respublikasynda guralýan halkara festiwallaryna we beýleki döredijilik forumyna gatnaşmagyň hasabyna däp bolan gatnaşyklary çuňlaşdyrmagyň we giňeltmegiň wajypdygy bellenildi.
Mejlisiň gün tertibine şeýle hem sport ulgamynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy ösdürmek meseleleri girizildi. Türkmenistanda we Tatarystanda bu ulgamy ösdürmäge aýratyn üns berilýär.
Türkmen-tatar iş toparynyň agzalary syýahatçylyk ulgamynda özara gatnaşyklar üçin oňat mümkinçilikleriň bardygyny belläp, Türkmenistanyň we Tatarystanyň degişli düzümleriniň arasynda ysnyşykly gatnaşyklary ýola goýmagyň wajypdygyny nygtadylar.
Mejlisiň ahyrynda oňa gatnaşyjylar hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlaryny anyklaşdyrmaga we degişli meseleleriň ählisi boýunça sazlaşykly çözgütleri tapmaga mümkinçilik berýän yzygiderli duşuşyklaryň we gepleşikleriň ähmiýetini nygtap, taraplaryň ähli ugurlar boýunça özara bähbitli gatnaşyklary has-da ösdürmäge taýýardygyny tassykladylar.
Mejlisiň netijeleri boýunça degişli Teswirnama gol çekildi. Onda gazanylan ikitaraplaýyn ylalaşyklary iş ýüzünde durmuşa geçirmek we ägirt uly kuwwata eýe bolan doly möçberli gatnaşyklaryň geljegi babatda türkmen-tatar hyzmatdaşlygynyň ileri tutulýan ugurlary beýan edildi.


text:
Kompýuter programmasy üpjünçiliginiň läheňi “Microsoft” kompaniýasy düýbi Lýuksemburgda ýerleşýän “Skype” internet telefon ulgamyny 8,5 milliard dollara satyn alýandygyny mälim etdi. Bu “Microsoft” kompaniýasynyň taryhyndaky iň uly satyn alyşdyr.
Tölenjek bahanyň içine “Skype” kompaniýasynyň “eBay” internet auksion kompaniýasyna we başga-da iki sany hususy kärhana degişli bergileri hem girýär.
“Skype” sistemasynyň ulanyjylary internetiň üsti bilen mugtuna ses we wideo arkaly habarlaşyp bilýärler.
“Skype” ulgamynyň dünýä boýunça 660 milliona golaý hasaba alnan müşderileri bar. Ol öz girdejilerini müşderileriniň mobil, öý we iş telefonlaryna edýän jaňlarynyň üsti bilen gazanýar.
“Microsoft” kompaniýasynyň aýtmagyna görä, “Skype” kompaniýasynyň ýolbaşçysy Toni Beýts “Microsoft” kompaniýasynyň “Skype” bölüminiň prezidenti bolar.


text:
Owganystanyň paýtagtynda amala aşyrylan hüjümde iki daşary ýurt harbysy öldürildi.
NATO-nyň berýän maglumatyna görä, 24-nji noýabrda “Owganystanyň gündogarynda amala aşyrylan hüjümde NATO-nyň iki harbysy öldürilipdir”.
NATO öldürilen iki esgeriň milleti ýa-da hüjümiň bolan ýeri barada goşmaça maglumat bermedi.
Kabul şäher polisiýasynyň ýolbaşçysynyň metbugat wekili Haşmat Stanekzaý motosikle ýerleşdirilen bombanyň şäheriň gündogar bölegindäki daşary ýurt harby kerweniniň golaýynda partladylandygyny habar berdi.
Şeýle-de, Stanekzaý partlamada parahat ilatdan bir adamyň ýaralanandygyny sözüniň üstüne goşdy.
Şu ýylyň dowamynda Owganystanda 63 daşary ýurt, şol sanda Birleşen Ştatlaryň 46 sany harbysy öldürildi.


text:
Pakistanda ABŞ-nyň howadan raketa hüjüminde “Al-Kaýda” bilen ýakyn aragatnaşygy bolan “Talyban” toparynyň lideri Badar Mansuryň öldürilendigi habar berilýär.
Mansuryň Owganystanyň serhedinde, Demirgazyk Weziristanda penşenbe güni öldürilendigi aýdylýar.
Pakistandan we “Talybanyň” çeşmelerinden gowşan maglumatlara görä, regionda iki günüň dowamynda geçirilen iki hüjümde dört adam öldürilipdir.
Pakistanyň “Talyban” toparynyň komandiri “Roýter” habar gullugyna beren maglumatynda öldürilenleriň arasynda Mansuryň, onuň aýalynyň we iki sany maşgala agzasynyň bardygyny aýdypdyr.
Mansuryň ABŞ tarapyndan nyşana alnan möhüm şahsyýetdigi bellenilýär. Pakistanyň ady belli edilmedik bir resmisiniň beren maglumatyna görä, 2011-nji ýylyň iýunynda Ilýas Kaşmir howa hüjüminde öldürilenden soň, Mansur Pakistanda “Al-Kaýdanyň” de fakto lideri bolupdyr.
Maglumatlara görä, Mansur 2010-njy ýylyň maý aýynda Lahorda 100-e golaý adamy heläk eden terrorçylykly hüjümiň jogapkäri hasaplanýar. Onuň Owganystanda 200-e golaý “Talyban” söweşijisine ýolbaşçylyk edendigi, şeýle hem Demirgazyk Weziristanda harby türgenleşik gurnandygy aýdylýar.
ABŞ, umuman, howa hüjümleri barada kommentariý bermeýär, ýöne geçen aý prezident Baraka Obama bir interwýusynda bu programmasy barada agzapdy.


text:
Täjigistanyň Hojant şäheriniň student gyzlarynyň arasyndan saýlanan "Gözellik soltany" bäsleşige gatnaşan döwründe çeken ýitgileriniň öwezini kazyýetiň üsti bilen dolmaga synanyşyk edýär.
Hojant döwlet uniwersitetiniň 4-nji kursunda okaýan studenti Mawzuna Abdulloýewa "2015-nji ýylyň iň gözel gyzy" atly owadanlyk bäsleşiginde ýeňiş gazandy. Ol bäsleşige şäheriň beýleki student gyzlary hem gatnaşypdylar. Onuň bilim alýan uniwersiteti bäsleşige gatnaşan mahaly student gyzyň ähli harajatyny öz üstüne almaga söz berendigine garamazdan, soňra wadasyndan dänipdir. Ýokary okuw jaýynda aýdylýan gürrüňe görä, ähli çykdajyny bir jemgyýetçilik guramasy öz üstüne almaly ekeni.
Puly gönümel özüne bermediler
Mawzuna Abdulloýewanyň Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda aýtmagyna görä, şertnama laýyklykda ýokary okuw jaýynyň dolandyryşy bäsleşige gatnaşmak üçin tikdirilen ähli eginbaşlaryň çykdajysyny soň tölemeli ekeni. Student gyz, 2500 somony (385 amerikan dollary) çykdajy edilendigine garamazdan, ýokary okuw jaýynyň edarasyna 1895 somonylyk (292 amerikan dollary) çykdajynyň kagyzyny eltip beripdir. Ýöne muňa garamazdan, häzire çenli oňa hiç hili pul gaýtarylyp berilmändir.
Mawzunanyň gürrüň bermegine görä, problemalar, haçan-da ýokary okuw jaýynyň administrasiýasy bäsleşigiň eginbaşlary üçin tölenmeli puly gönümel onuň öz eline bermän, " Hojantdaky Wahdati jawonon" atly bir jemgyýetçilik guramasynyň üstünden bermäge synanyşan mahaly başlanypdyr.
Ýaşlar guramasynyň baştutany wezipesini taşlady
Üç aý geçenden soň student gyz Sogd welaýatynyň döwlet maliýe derňew gullugy bilen korrupsiýa garşy göreş edarasyna ýüz tutmaly diýen karara gelipdir. Mawzunanyň arz-şikaýatyna laýyklykda, derňew işi başladylypdyr we onuň işi Hojant şäheriniň kazyýetine tabşyrylypdyr. Gozgalan işe görä, "Wahdati jawonon" atly jemgyýetçilik guramanyň ýolbaşçysy Hasan Holikow aýyplanypdyr. Sülçi Nigora Nazarijon, 30-njy sentýabrda Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda Holikowyň uniwersitetiň edarasy tarapyndan berlen puly eýesine ýetirmändigi sebäpli ogurlykda aýyplanýandygyny aýdypdyr.
"Gözellik soltany" uniwersitetiň näme sebäpden bäsleşik üçin tölenmeli puly bir jemgyýetçilik guramasynyň üstünden geçirip tölemäge synanyşandygyna henizem düşünip bilmeýär. "Wahdati jawonon" atly jemgyýetçilik gurama bilen şertnama gol çeken uniwersitetiň Ýaşlar guramasynyň owalky baştutany Muzaffar Dadaboýew bolsa Azatlyk Radiosyna bolan waka hakda öz pikirini aýtmakdan saklanýar. Ol özüniň diňe 2-nji sentýabrda ýokary okuw jaýynyň Ýaşlar guramasynyň baştutany wezipesini taşlandygyny aýdýar.
Hojantda gözellik bäsleşigi on ýyldan bäri yzygiderli geçirilip gelinýär. Bäsleşigi gurnaýanlaryň bellemegine görä, milliligi goldaýan şeýle çäreler ýaşlaryň estetika hem geýim geýmek taýdan kämilleşmegine gönükdirlendir.


text:
Penşenbe güni Günorta Koreýanyň resmileri çarşenbe güni bu ýurduň media serişdeleriniň we banklarynyň internet sistemasyna edilen elektron hüjümleriniň Hytaýdan gözbaş alýandygyny öňe sürdüler.
Günorta Koreýanyň internet prowaýderleri çarşenbe günki internet hüjümini Hytaýdaky haýsydyr bir gurama tarapyndan gurnalan diýip hasaplaýandyklaryny mälim etdiler. Ýöne olar häzirlikçe haýsydyr bir gurama aýyplama bildirerden irdigini bellediler.
Çarşenbe güni Günorta Koreýanyň käbir media serişdeleriniň we banklarynyň internet sistemasyna edilen elektron hüjüminde bu guramalaryň işinde çynlakaý bökdençlikler döredi.
Ozalbaşda Günorta Koreýa bu işde Demirgazyk Koreýa şübhe bildirdi. Bu wakanyň öňýany Demirgazyk Koreýanyň häkimiýetleri Günorta Koreýa we Birleşen Ştatlara garşy hüjüm etmek haýbaty bilen çykyş edipdiler.


text:
Geçen dynç günleri paýtagtlylar öňküleri ýaly Gökderäniň Altyýap çeşmesiniň boýunda dynç alyp bilmediler. Bu ýere barýan ýolda polisiýa posty goýlup, diňe çagalar sagaldyş merkezlerine ýa-da iki sany restorana barýanlar goýberildi.
Polisiýanyň ýol gözegçilik gullugynyň işgärleri Arçabile barýan ýoluň başlanýan ýerinde hem sürüjilerden nirä barýandyklaryny soraýarlar hem-de çeşmäniň boýunda dynç almagyň gadagandygyny duýdurýarlar.
Bu dynç alýanlar hem polisiýa postunda ýörite bellige alnyp goýberilýärdi. Polisiýa postunda awtoulagyň nomeri we onuň eýesiniň ady bellik edilýär. Galyberse-de, çeşmäniň boýunda dynç almagyň gadagandygy berk duýdurylýar.
Boýun egmezlik
Bu duýduryşa boýun bolunmasa, “nepodçineniýe” ýa-da boýun egmezlik diýlip günä bildiriljekdigi barada duýduryş berilýändigini sürüjileriň käbirleri gürrüň berýärler.
“Eger-de çeşmäniň boýunda dynç alýandygyňy görseler, 15 sutka basjakdyklaryny duýdurdylar” diýip, dynç güni Gökderä dynç almaga giden paýtagtlylaryň biri Hemra aýdýar.
Şol bir wagtda hem polisiýanyň bu duýduryşyna boýun bolman jeza çekenler barada hiç hili maglumat ýok. Ýöne dynç günleri we geçen hepdäniň beýleki günleri hem bu ýerlerde dynç alýanlar görünmeýärdi.
Diňe iki restoran bar
Ýatlap geçsek, geçen hepdäniň başynda Gökderäniň Altyýap çeşmesini we onuň kenarlaryny arassalamak işleri başlanypdy. Bu işler häzir hem dowam edýär. Emma geçen hepdäniň başyndakydan tapawutlylykda arassaçylyk işleri azalypdyr.
Ýöne muňa garamazdan, Altyýap çeşmesiniň dynç alýanlar üçin haçan açyljakdygy näbelli.
Häzirlikçe paýtagtlylar bu ýerlerde diňe iki sany “Dag goçy” we “Keýik” restoranlarynda dynç alyp bilýärler. Emma “Dag goçy” restoranynyň işgäriniň aýdyşy ýaly, olaryň restoranlaryndaky bahalar her kime elýeter däl. Bu ýerdäki käbir harytlaryň bahalary paýtagtyň merkezi raýonlaryndakydan birki esse gymmat hem satylýar. Mysal üçin, bu restoranda içgileriň köpüsiniň bahasy şäherdäkiden iki esse gymmat.
Restoranyň naharlarynyň bahalary-da gymmat. Bir lüle kebabyň bahasy 12-15 manat aralygynda. Beýleki naharlaryň bahalarynyň-da azyndan 20-30% gymmatdygyny bu restoranyň müşderileriniň käbirleri aýdýarlar.
“Bu ýerdäki naharlaryň bahasy 10 manatdan ýokary. Mysal üçin, palawyň bir porsiýasy 16 manat” diýip, paýtagtly Şaguly aýdýar. Gökderedäki ”Keýik” restoranyndaky bahalar hem ”Dag goçy” restoranyndakydan o diýen tapawutlanmaýar.
Ýatlap geçsek, Altyýabyň boýuny adatdan daşary uly gerimde arassalamak işleri Türkmenistanyň prezidenti hepdäniň duşenbe güni Aşgabat şäheriniň Arçabil etrabynyň häkimi Atamyrat Rejebalyýewe berk käýinç berenden soň başlandy.


text:
Mary welaýatynyň gündogarynda, iň çetde ýerleşýän etraplary bolan Tagtabazar we Serhedabat etraplarynyň ýaşaýjylary sürüjilik şahadatnamasyny almak üçin ýylyň-ýylyna şol bir problemalar bilen ýüzbe-ýüz bolup gelýärler.
Agzalýan etraplarda sürüjilik synaglary tabşyrylýan edaralar bolmansoň, ýaşaýjylar degişli okuwyny etrapda tamamlap, sürüjilik rugsatnamasyny almak üçin Mary şäherine gitmeli bolýarlar, Mary bilen agzalýan etraplaryň aralygy 250-300 kilometre barabar.
Kynçylyk sürüjilik şahadatnamasyny almak üçin diňe uzyn ýol söküp Mara gitmek bilen çäklenenok. Okuwçylaryň, umuman aýdylanda, şahadatnamaly bolmak arzuwy bir däl, ençeme synaga çekip bilýär. Bu hem, bir adamyň şahadatnama üçin ençeme gezek Mara gatnamaly bolýandygyny aňladýar.
Bu ýola ençeme gezek gatnap, henizem şahadatnama alyp bilmedik raýatlardan birem tagtabazarly Maksat.
“Sürüjilik synaglary Maryda hepdede bir gezek geçirilýär, irden sagat 9-lara dokumentler kabul edilýär, nobat uly bolansoň, nobatyň ýetse şol gün synaga girýäň, eger işiň ertire galsa, Maryda ýene bir gün galmaly bolýaň” diýip, ol Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Uzak ýol
Maksadyň aýdyşyndan çen tutulsa, agzalan ýagdaýlar sebäpli, sürüjilik ekzamenine gatnaşmak üçin Tagtabazardan ýola çykan biriniň şol günki synaga gatnaşmagy gaty kyn, netijede iki güni göz öňünde tutmaly bolýar. Bu hem uzyn ýol bilen bir hatarda, şahadatnama almaga kandidatlaryň Maryda iki gün galmaly boljakdygyny görkezýär.
Eger dokumentlerde bir kemçilik tapylsa, barybir adamlaryň işi indiki synaga galýar. Synaga gatnaşanlardan käbirleriniň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, şeýle problema esasanam ekzamene ilkinji gezek gatnaşýanlarda ýüze çykýar, sebäbi adamlaryň köpüsi Maryda eglenmeli bolmaýyn diýip, synagyň tölegini tagtabazardaky banklara töläp gaýdýarlar, Marynyň sürüjilik mekdebi bolsa bu dokumenti kabul etmän, töleg hakda welaýat merkezindäki Banklaryň biriniň kwitansiýasyny soraýar.
Edil şeýle tejribäni, özüni Serdar diýip tanadan tagtabazarly bir ýigit hem başyndan geçiripdir. Onuň aýtmagyna görä, synaglaryň geçirilýän ýeriniň amatsyzlygy hem problemalardan ýene biri, sebäbi ol edil Mary şäheriniň içinde däl-de, şäheriň çetinde mary-aşgabat ýolunyň ugrunda ýerleşýär.
"Gazanç"
Gürrüňi edilýän bu kösençlikleriň ýylyň-ýylyna dowam etmegi, gazanjyň gözlegindäki käbir adamlaryň bu pursatdan peýdalanmagyna hem ýol açypdyr. Söhbetdeşimiz Serdar ekzamenden öz güýji bilen geçmegiň kyndygyna göz ýetiren soň, ine, şeýle ýagdaýdan peýdalananlardan biri.
“Eger edarada tanşyň bolsa, para bilen ilkinji gezekde geçip bolýar, eger tanşyň bolmasa-da, edaranyň içindäki adamlar saňa tanyş tapmaga kömek edýärler, şeýle hyzmatlaryň nyrhy 500-700 dollar aralygynda, gaýta-gaýta gatnap ýöreniňden gowy” diýip, Serdar Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Elbetde, Serdaryň bu pikirleri barada agzalýan edaranyň işgärleriniň garaýyşlaryny alyp bolmady, paranyň möçberi baradaky gürrüňler biri-birinden tapawutly diýaýmeseň, bu ekzamenden para bilen geçip bolýandygy baradaky gürrüňler halk arasynda giňden ýaýran.
Bir okuwçynyň ilkinji gezek synagy geçip bilmezliginiň sebäbi barada edaranyň işgärleri we okuwçylaryň garaýyşlary biri-birinden tapawut edýär. Tälimçiler okuwçylaryň taýýarlygynyň bärden gaýdýandygyny aýtsa, okuwçylar bolsa bärde bikanun gazanjyň rolunyň bardygyny aýdýarlar.
Emma esasy mesele, iki etraby göz öňünde tutup aýdanymyzda, 170,000 çemesi ilaty bolan bu etraplaryň ýaşaýjylary üçin öz sebitlerinde sürüjilik ekzamenlerini tabşyrmak mümkinçiliginiň näme sebäpden döredilmezligi bilen bagly. Ýogsa, bu zerurlygy ilat arasynda bu ugurdan barha artyp barýan talap hem görkezýär.


text:
Owganystanyň günortasynda köçe ýaka partlamasynda iki adam, şol sanda ýerli etrap administrasiýasynyň başlygy öldi.
“Associated Press” habar gullugynyň Uruzgan welaýat häkimliginiň metbugat wekiliniň sözlerine salgylanyp berýän maglumatyna görä, Çarçeno etrabynyň başlygy Ismaýil Hakýaryň ulagy onuň edara barýan mahaly partladylypdyr.
Hüjümiň jogapkärçiligini häzirlikçe hiç bir topar öz üstüne almady.
Emma “Talyban” hereketi hökümet we howpsuzlyk güýçlerine hüjüm etmek üçin köçe ýaka bombalaryny ýygy-ýygydan ulanyp gelýär.


text:
Birleşen Ştatlaryň goşuny merkezi Yrakda şenbe güni iki esgeriniň öldürilendigini yglan etdi. Goşunyň beýanatynda ol esgerleriň merkezi Yrakdaky operasiýa mahalynda wepat bolandygy aýdylýar.
Yragyň Içeri işler ministrliginiň bir resmisi ol iki esgeriň paýtagtyň daş ýüzünde bolan bomba partlamasynyň pidasy bolandygyny aýtdy.
Apreliň 29-yndan bäri Yrakda amerikan harbylarynyň hiç biri ölmändi.
Bu iki esgeriň ölümi 2003-nji ýylda Saddam Hüseýni agdarmak üçin başlanan uruşdan bäri ölen amerikan esgerleriniň sanyny 4,454-e ýetirdi.


text:
Yrakda Eýran tarapyndan goldanylýan şaýy harbylary Mosulyň günbatarynda “Yslam döwleti” toparyna garşy hüjümiň başlanandygyny mälim etdiler.
“Hezbollah brigadalary” toparynyň metbugat wekili Tal Afar şäherini azat etmek boýunça, beýleki düzümleriň hem gatnaşmagynda, harby operasiýa girişilendigini habar berdi. 2014-nji ýylda “Yslam döwleti” toparynyň eline geçmezden ozal, bu ýerde aglaba şaýy musulmanlary ýaşaýardy.
Yrak güýçleri 17-nji oktýabrda Mosuly jeňçilerden yzyna almak boýunça giň gerimli harby operasiýa başlapdy.
Tal Afar şäherini azat etmek operasiýasyna şaýylaryň gatnaşmagy Türkiýäni biynjalyk edip biler. Sebäbi bu şäherde köp sanda etniki türkmenler hem ýaşaýar.
Türkiýäniň daşary işler ministri geçen hepde çykyş edip, eger-de Tal Afara garşy hüjüm edilse, Türkiýäniň gerekli çäreleri görjekdigini duýdurypdy.


text:
Montenegro jülgesinde bolan ýol heläkçiliginde 13 adam ölüp, 32-si hem ýaralandy. Maglumatlara görä, ýol hadysasyna uçran awtobusda jemi 46 töweregi ýolagçy bolupdyr.
Montenegronyň içeri işler ministri Rasko Konjewiç, ýekşenbe güni bolan şol ýol hadysasynda ýaralanlaryň ýedisiniň ýagdaýynyň agyrdygyny mälim etdi.
Montenegronyň Kolasin-Podgorika ýolundan gidip barýan şol awtobus ýoluň gyrasyndaky demirlere çaknyşyp, Morako Kanýonyndan 30-40 metr aşak gaýdypdyr.
Konjewiç awtobusyň Ukraina däl-de, Rumynýa degişlidigini tassyklady. Ýol hadysasynda heläk bolanlaryň kimligi barada henize çenli maglumat berilmedi.


text:
Aşgabat, 15.02.2015. “Türkmenportal”.
WorldPressPhoto söwda dahylly bolmadyk guramasy 2014-nji ýylda ýerine ýetiren işleri üçin fotožurnalistlere baýraklary gowşurdy. Bu barada eurosport habar berýär.
Guramanyň däbe öwrülen baýrak gowşurylyş dabarasynda “Ýylyň iň gowy suraty” mälim edildi.
Bu baýraga Argentinanyň ýygyndy toparynyň kapitany Lionel Messiniň suraty mynasyp boldy. Ol Braziliýada geçen dünýä çempionatynyň finaly tamamlanan badyna alnypdyr. Bilşimiz ýaly, bu oýunda Messiniň topary goşmaça wagtda 0:1 hasabynda Germaniýanyň ýygyndysyndan asgyn gelipdi.
Bu hytaýly fotohabarçy Bao Tailýangyň düşüren suratydyr.
Dünýä çempionatynyň final duşuşygynyň “Marakana” stadionynda geçirilendigini ýatladýarys.


text:
Oppozisiýa liderleri tarapyndan düzülen Gyrgyzystanyň wagtlaýyn hökümeti prezident Kurmanbek Bakyýewi tutmak barada syýasy karar kabul etdi.
“Fergana.ru” internet saýty Baş prokuroryň wezipesini ýerine ýetiriji Baýtemir Ibraewiň öňki goranmak ministrine, öňki howpsuzlyk gullugynyň baştutanyna gözleg yglan edendigi baraky sözlerini ýerdeşdiripdir.
Olara adam öldürmekde gaýybana günä bildirilýär. Täze hökümet 82 adamyň ölüminiň jogapkärçiligini şolaryň üstüne ýükleýär.
Gyrgyzystanda kadrlar meselesi boýunça wagtlaýyn hökümetiň ilkinji görkezmeleri peýda boldy.
Azatlyk Radiosynyň habarçysynyň beren maglumatyna görä, goranmak ministri wezipesine Ysmaýyl Ishakow, içeri işler ministri wezipesine Bolat Şirnýazow, hökümet başlygynyň birinji orunbasarlygyna Almazbek Atambaýew bellenipdir.
Wagtlaýyn hökümetiň başlygy Roza Otunbaýewa Gyrgyzystanyň ençeme ýurtdaky, şol sanda Orsýetdäki we ABŞ-daky ilçilerini wezipesinden boşatdy.
Häzir ýurduň günortasynda bolýan Gyrgyzystanyň prezidenti Kurmanbek Bakyýew Jelalabadda mitingde çykyş edip, Bişkekde bolan bidüzgünçilikleriň hem adam pidalarynyň tutuş jogapkärçiligini oppozisiýanyň üstüne atdy. Ol demonstrasiýaçylary atmaga buýruk bermändigini aýdyp, eger täze häkimiýetler özüni tutmaga synanyşyk etse, köp gan döküljekdigini duýdurdy.
Mundan öň Roza Otunbaýewa Bakyýewiň garşysyna hiç hili zorluk ulanylmajakdygyny “Roýter” agentligine aýdypdy.


text:
Ispaniýa öz bank sistemasyny halas etmek üçin ýewro zonadaky ýaranlaryndan 100 milliard ýewro möçberinde pul kömegini soranyndan soň, ýewro pul birligi we Ýewropanyň aksiýalarynyň bahasy pese gaçdy.
Madridde, Londonda, Parižde we Afynyda aksiýalaryň bahasy duşenbe güni pese gaçdy. Ýewro birligi bolsa anna gününden bäri $1.25 pese düşdi.
Bu ýagdaý Ispaniýanyň hökümetiniň Ýewropa toparynyň prezidenti Jean-Klaude Jankere maliýe kömegini bermek barada resmi hat ýollanyndan soň döredi.
Synçylaryň aýtmaklaryna görä, Ispaniýada üç ýyl bäri dowam edýän maliýe çökgünlikden saplanmak üçin ýurduň bank sistemasy 62 milliard ýewro kömegine mätäçlik edýär.


text:
Türk diplomaty Türkiýäniň, Türkmenistanyň we Azerbaýjanyň prezidentleriniň basym geljekde türkmen gazyny Ýewropa aşyrmak mümkinçilikleriniň esasyny goýmak üçin duşuşjakdygyny aýdýar.
Foxnews.com internet neşiriniň ýazmagyna görä, Türkiýäniň Türkmenistandaky wekili Mustafa Kapuçu anna güni üç lideriň sammitiniň şu ýylyň aýaklarynda boljakdygyny aýdypdyr.
Türkmen gazy üçin günbatara çekilmekçi bolýan geçiriji Kaspi deňzinden aşyp, Azerbaýjana barmaly we Trans-Anadoly tebigy gaz geçirijisine birikmeli.


text:
Geçen hepdäniň aýagynda, Ýewropada Dikeldiş we Ösuş Bankynyň ýokary derejeli ýolbaşçylary Türkmenistanda boldular.
Bu saparynyň dowamynda ol delegasiýa diňe hökümet wekilleri bilen däl-de, eýsem ýurtdaky kiçi göwrümde iş alyp barýan telekeçiler bilen hem duşuşdy.
Ady agzalýan bankyň TAM-BAS atly programmasynyň ýolbaşçysy Hanym Şarlot Salford bu delegasiýa ýolbaşçylyk etdi. Ol bu saparynyň dowamynda ady agzalýan programmanyň Aşgabatda geçirilen tanyşdyrylyş dabarasyna hem gatnaşypdyr.
Hanym Salford Aşgabatda mahaly, Azatlyk radiosynyň Türkmen gullugyndan Muhammad Tahir onuň bilen telefon arkaly söhbetdeş boldy.
Azatlyk radiosy: Hanym Selford, ilki bilen Ýewropada Dikeldiş we Ösüş Bankynyň Türkmenistanda alyp barýan işleri barada gysgaça maglumat beräýseňiz?
Şarlot Salford: Siziň hem bilşiňiz ýaly, men bu bankyň TAM-BAS atly programmasynyň ýolbaşçysy. Bu kiçi biznes pudagy boýunça ýolbaşçylyk meselesinde türgenleşik işlerini alyp barýan hem-de bu ugurda maslahatlar berýän edaradyr. Biz Türkmenistanda bu programmanyň tanyşdyrylyş dabarasyna hem gatnaşdyk.
Bu programanyň çäginde biz Türkmenistanda alty sany şirket bilen işleşip gelýäris. Olar kagyz öndürýän, gurluşuk bilen meşgullanýan we tekstil ýaly dürli ugurlar boýunça iş alyp barýan şirketlerdir.
Bu programmalarymyzyň TAM atly bölegi ýolbaşçylyk we biznes pudagynda maslahat bermek ýaly işler bilen meşgullanýar. Bu çäreler umuman ýerli hem-de hususy kompaniýalara gönükdirilendir. Munuň maksady iş merkezlerini döretmäge telekeçilere ýardam bermekdir.
Bu programanyň BAS atly bölegi bolsa, ýerli kadrlara bazar yktysadyýetini döretmek meselesinde türgenleşik bermegi maksat edinýär.
Azatlyk radiosy: Türkmenistanda bu ugur bilen gyzyklanmagyňyza näme sebäp boldy?
Şarlot Salford: Biz bu programa boýunça köpden bäri 21 ýurtda iş alyp barýarys. Bu baradaky aladamyz mundan 20 ýyl ozal başlanypdy. Türkmenistanda bu mesele boýunça işe başlamagymyzyň sebäbi, bu ugurdaky talaplaryň ösmegidir.
Bu ýurtda, kiçi biznes bilen meşgullanýan adamlaryň kompaniýasyny dolandyrmak meselesinde, ýolbaşçylyk ukybynda, iş mümkinçiliklerini döretmek we bu ýurtda bazar yktysadyýetini ýola goýmak ugrunda ýörite türgenleşige we ýardama zeruryýetiň bardygyna göz ýetirdik.
Azatlyk radiosy: Şol ugurlar boýunça, siz täze usullary hödürläniňizde we täze pikirler bilen çykyş edeniňizde, olar siziň teklipleriňizi nähili kabul edýärler?
Şarlot Salford: Bu barada bize gaty gowy rekasiýa görkezdiler. Soňky bir näçe günüň dowamynda geçiren duşuşyklarymyzda ýerli telekeçiler we kiçi derejede iş alyp barýan kompaniýalaryň ýolbaşçylary bizi gaty gowy garşy aldylar. Olar öz işlerinde üstünlikli bolmak üçin bu hili tejribeler bilen örän içgin gyzyklanýarlar. Şeýle hem kadrlary türgenleşdirmek meselesinde hem işleşmäge olardan käbirleri razyçylyk bildirdiler. Şunlukda biz bu ýurtda öz edaramyzyň wekilhanasyny açmak isleýäris.
Azatlyk radiosy: TAM-BAS programmasynyň bu ýurtda bölümini açjakdygyňyzy aýtdyňyz. Munuň alyp barýan işleri hakda dolurak maglumat beräýseňiz?
Şarlot Salford: TAM atly programmamyzyň maksady kiçi göwrümde iş alyp barýan kompaniýalaryň ýolbaşçylaryna, biznes strukturasyny düzmekde, biznesi üstünlikli amala aşyrmakda we gazanç etmegiňi usullary hakda türgenlenşik bermekdir.
BAS atly programmamyzyň maksady bolsa, ýerli kompaniýalar bilen iş alyp barar ýaly ýerli kadrlary we ekspertleri türgenleşdirmekden we olaryň iş ukyplaryny giňeltmekden ybaratdyr.
Şeýle kadrlar, biznes strategiýasyny düzmek, reklama işlerini amala aşyrmak, dürli edaralardan maliýe ýardamyny almak we şuňa meňzeş meselelerde ýerli kompaniýalara kömek ederler. Bu iki programmanyň arasyndaky tapawut şulardan ybarat.
Azatlyk radiosy: Siz häzirki döwürde Türkmenistanda bu programmalaryňyzyň diňe TAM bölegi boýunça iş alyp barýarsyňyz, şeýlemi?
Şarlot Salford: Biz şu hepde Aşgabatda geçiren türgenleşigimiz arkaly BAS programmamyzy hem bu ýurtda başladyk. Bu aladamyzyň çäginde bu ýurtda gaty ukyply adamlara duş geldik. Olar bu ýurtda kiçi biznes meselesinde maslahat berýän gullugyň döredilmeginde esas bolup bilerler.
Bu ugurda häzirki döwürde ýetmezçilik edýän zat, maliýe serişdesidir. Yagny, bu işi amala aşyrmak üçin bize her ýyl 500 müň ýewro maliýe serişdesine zeruryýetimiz bar. Şeýle bolan ýagdaýynda, bu edaramyzda dört adam işlär we 50 proýekt boýunça iş alyp bararys.
Şunlukda bu ýurtda kiçi we orta göwrümli kompaniýalar bilen iş alyp barmak üçin ýüzlerçe kadr ýetişdireris.
Azatlyk radiosy: Kiçiräk biznesi bolan ýönekeý türkmenistanly telekeçä, siziň bu proýektleriňiziň berjek peýdasy nämelerden ybarat?
Şarlot Salford: Biz olara öz programmalarymyzyň sanawany goşarys. Býudžeti we biznes strukturasyny düzmäge ýardam ederis. Bu meselede 50 ýyldan köpräk iş tejribesine eýe bolan we olarda ýetmezçilik edýän ukyplar boýunça şol telekeçilere türgenleşik bereris.
Biz täze proýektleri işläp düzmekde, haysydyr bir kompaniýanyň strukturasyny ýola goýmakda, olaryň önümlerini eksport etmekde, aýtjak bolýan zadym, bir kompaniýa gerek bolan islendik meselede biz olara ýardam bereris. Sebäbi bu, kompanyalary ösdürmäge ýardam bermek üçin döredilen programmadyr.
Azatlyk radiosy: Türkmenistanda mundan beýläk amala aşyrjak işleriňiz barada maglumat beräýseňiz?
Şarlot Salford: Biz häzirki döwürde bu ýurtda 6 proýekt boýunça ýerli kompaniýalar bilen iş alyp barýarys we olara ýardam berýäris. Biz Aşgabatda BAS programmamyzyň ofisini açanymyzdan soň, ýurduň dürli regionlarynda hem işe başlarys.
Biziň telekeçilik bilen meşgullanýan zenanlar boýunça programmamyz hem bar. Şeýle hem öz biznesini gurmak isleýän ýaşlara gönükdirilen proýektimiz bar. Bu ugurda olara plan düzmäge ýardam bereris. Türkmenistanda geljek ýyllaryň dowamynda amala aşyrjak işlerimiz şulardan ybaratdyr.


text:
Şu gün Eýranyň oppozision toparlary Tähranda Palestinany goldamaklyga bagyşlap, ýörite ýöriş geçirmekligi planlaşdyrýarlar.
Eýranyň häkimiýetleri bu planlaşdyrylýan demonstrasiýanyň ýurduň hökümetine garşy gurnalmagyndan ätiýaç edip, bular ýaly köpçülikleýin çäräniň geçirilmegine garşy çykyş etdiler.
Emma bu baradaky duýduryşlara garamazdan, ýurduň tanymal reformaçy oppozisiýa liderleri, hususan-da, Eýranyň ozalky prezidenti Muhammet Hatamy, ýurduň ozalky premýer-ministri Mir Husseýin Musawi we geçenki prezidentlik saýlawlaryna kandidat Mehdi Karrubi dagylar hem özleriniň bu ýörişe gatnaşjakdyklaryny yglan etdiler.


text:
Yzygiderli ýagyş zerarly emele gelen silden ejir çekýän Pakistanda adamlary halas etmek boýunça alnyp barylýan işlere kömek etmek üçin 1,000 töweregi amerikan esgerleri düýn Karaçi şäherine bardylar.
ABŞ bu betbagtçylyk boýunça Pakistana gyssga möhletde 71 million dollar ýardam berjekdigini yglan etdi. Emma ýurduň içinde Pakistanyň hökümeti bu betbagtçylyk boýunça çalt hereket etmänlikde tankyt edilýär.
Bu sil zerarly 1,500 töweregi adam heläk bolup, 7 million töweregi adam kyn ýagdaýda galdy.
Pakistaniň prezidenti Asif Ali Zardari düýn ilkinji gezek silden ejir çeken etraplara sapar etdi.
Zardari Pakistan sil betbagtçylygy bilen ýüzbe-ýüz bolup duran mahaly geçen hepde Ýewropa edýän saparyny goýbolsun edip, ýurda dolanmanlygy üçin berk tankyt edilýär.


text:
Orsýetiň derňewçileri Tatarystanyň Howa Ýollarynyň uçarynyň Kazanda heläkçilige uçramagynyň sebäplerini anyklamaga çalyşýarlar. Bu uçar heläkçiliginde 50 adam wepat boldy.
Derňewleriň gidişinde uçaryň iki sany gara gapyrjagy tapyldy, şeýle-de howa kompaniýasynyň wideoýazgylary barlandy.
Wideoýazgyda uçaryň gökden dik aşak gaýdyp, ýere urlandygyny we şondan soňra ony ýangynyň gaplap alandygyny görmek mümkin.
Orsýetiň transport ministri Maksim Sokolowyň sözlerine görä, derňewçiler uçar heläkçiligine sebäp bolan kemçilikleriň arasynda kompaniýanyň işgärleriniň ýalňyşyny we tehniki näsazlyklary göz öňünde tutýarlar. Sokolow agzalan üç sany kemçiligiň arasynda uçar ýangyjynyň we uçaryň tehniki taýdan taýýarlygynyň hiliniň pes bolmagynyň ähtimaldygyny we howanyň edil şol wagt ýaramaz bolandygyny belledi.
Ýolagçylaryň şahsyýeti
“Boeing-737” kysymly uçar ýekşenbe güni Moskwadan gaýdyşyn ýere gaçdy. Ýolagçylaryň arasynda Tatarystanyň prezidenti Rüstem Minnihanowyň ogly Irek Minnihanowyň we Orsýetiň Federal howpsuzlyk gullugynyň Tatarystan boýunça bölüminiň başlygynyň bolandygy barada habar berildi.
Häkimiýetleriň berýän maglumatyna görä, heläk bolan ýolagçylaryň ählisiniň şahsyýetini anyklamak boýunça işleriň birnäçe hepdäni talap etmegi mümkin.
Tatarystanyň premýer-ministri Ildar Halikow heläk bolanlaryň jesetleriniň ownuk böleklerini ýygnamak we olary garyndaşlardan alnan DNK maglumatlary bilen deňeşdirmek işiniň geçirilmelidigini aýtdy.
Duşenbe güni Tatarystanyň döwlet baýdaklary aşak düşürildi. Adamlar özakymlaýyn gelip, aeroportda wepat bolanlaryň hormatyna gül desselerini goýýarlar.
Uçuş howpsuzlygy
Käbir adamlar Orsýetde howa gatnawynyň howpsuzlyk derejesiniň gowşaklygyndan nägilelik bildirdiler. Özüni Dmitriý diýip tanadan adam häkimiýetler uçarlaryň tehniki ýagdaýyna we ulanylyşyna gözegçiligi pugtalandyrmaly diýen pikirini mälim etdi.
Heläkçilige uçran uçar 23 ýyl mundan ozal ýasalypdyr. Tatarystanyň howa ýollaryndan öň bu uçar howa kompaniýalarynyň ýedisi tarapyndan ulanylypdy. ”Tatarystan Howa ýollary” bu uçary 2008-nji ýylda satyn alypdyr.
Bu uçar geçen ýyl bir gezek Tatarystandan Moskwa uçan badyna, tehniki näsazlyklar sebäpli yzyna, Kazanyň aeroportuna dolanmaly bolupdy.
2001-nji ýylda bu uçar Braziliýada gonanda, döwlüpdi, ýöne şonda uçardaky 102 ýolagçydan hem uçaryň komandasyndan hiç kime zeper ýetmändi.


text:
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew Orsýete daşary ýurt maýasyny çekmek üçin has gowy biznes şertleri gerek diýýär.
Medwedew daşary ýurt maýadarlarynyň 2011-nji ýylda, Orsýetiň Merkezi bankynyň hasaplamalaryna görä, Orsýetiň ykdysadyýetinden şu güne çenli 36.8 milliard ýewrony yzyna çykarandyklaryny aýtdy.
Bu görkeziji 2010-njy ýyldakydan üç esse kän. Medwedew hökümet başyndaky “Bitewi Orsýet” partiýasynyň Krasnodarda geçen ýygnagynda soňky onýyllykda Orsýetde maýa ýatyrmaga zelel berýän köp sanly päsgelçilikleri aýyrmaga edilen synanyşyklaryň tas hemmesiniň puç bolandygyny aýtdy.


text:
Siriýadan gowuşýan maglumatlarda Aleppo şäherinde hlorly gazyň ulanylandygy güman edilýän hüjüminiň netijesinde onlarça adamyň dem alyş problemasyndan ejir çekýändigi habar berilýär.
Britaniýada ýerleşýän “Siriýada adam hukuklarynyň gözegçisi” atly gurama 6-njy sentýabrda şäheriň oppozisiýanyň gözegçiligindäki Sukari etrapçasynda bolan bombaly hüjümleriň netijesinde 70 adamyň dem gysmadan ejir çekendigini aýdýar.
Adam ýitgisi barada habar berilmedi.
Siriýanyň raýat goranyşy atly adatdan daşary meýletinçi topary bombalaryň hökümetiň dikuçarlaryndan taşlanandygyny we hlorly maddalary öz içine alandygyny habar berdi.
Raýat goranyş topary çagalaryň kislorodly nikaplary ulanýandygyny görkezýän wideony Facebook ulgamyndaky sahypasynda çap etdi. Topar hökümeti geçen aýda hlorly bolmakda güman edilýän ýene iki hüjümi amala aşyrmakda aýyplady.
Damask bäş ýyl bäri dowam edýän graždan urşunyň dowamynda himiki ýaraglary ulanmagyna degişli ähli aýyplamalary ret edýär.
BMG-niň ýolbaşçylygynda awgustda geçirilen derňewler Siriýanyň hökümetiniň 2014-nji we 2015-nji ýyllarda zäherli gazlaryň ulanylmagynda amala aşyrylan iki sany hüjüme jogapkärdigini anyklady.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow anna güni Kataryň Olimpia komitetiniň başlygy Jauan bin Hamad Al-Tanini kabul edip, Kataryň işewür toparlaryny tebigy gazy gaýtadan işlemek baradaky bilelikdäki maýa goýum taslamalaryna gatnaşmaga, şeýle-de Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan halkara gaz geçirijisini gurmak boýunça taslamanyň gurluşygyna gatnaşmaga çagyrdy.
TDH katarly myhmanyň Türkmenistanda apreliň soňky ýekşenbesinde bellenilýän Türkmen bedewi baýramynyň dabaralaryna gatnaşmaga gelendigini habar berýär.
Türkmen telewideniýesiniň anna güni, prezident G.Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda dabaraly ýagdaýda açylan desgalar, hususan-da Halkara ahal-teke atçylyk-sport toplumynyň we Aba Annaýew adyndaky häzirki zaman obasynyň açylyş dabaralary barada taýýarlan maglumatynda katarly myhmanlaryň prezident bilen dabara gatnaşyşy görkezilýär.
Türkmen prezidenti öz ýurdunyň Olimpia komitetine ýolbaşçylyk edýän Jauan bin Hamad Al-Tani bilen gepleşiklerde Katar bilen Türkmenistanyň arasyndaky döwletara gatnaşyklarynyň derejesine ýokary baha beripdir.
Habarda aýdylmagyna görä, iki döwletiň arasyndaky gatnaşyklara Katar döwletiniň emiri şeýh Tamim Bin Hamad Al-Taniniň şu ýylyň mart aýynda Türkmenistana eden resmi sapary mahalynda täze itergi berlipdir.
Türkmen lideriniň katarly resmi bilen duşuşygynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek we çuňlaşdyrmak barada gürrüň edilendigi aýdylýar.
Duşuşygyň ahyrynda Türkmenistanyň we Katar döwletiniň söwda-ykdysady gatnaşyklaryny yzgiderli giňeltmek, haryt dolanyşygyny artdyrmak... üçin uly mümkinçiligiň bardygy bellenipdir.
Emma habarda Kataryň Olimpia komitetiniň başlygynyň TOPH proektine gatnaşmak baradaky çagyryş bilen bagly reaksiýasy barada hiç bir zat aýdylmaýar.
Mälim bolşy ýaly, Aşgabatda Türkmenistandan Hindistana tebigy gaz akdyrmagy nazarda tutýan TOPH proektiniň öz territoriýasyndaky bölegine gurluşygyna badalga berdi. Emma halkara ekspertleriniň arasynda bu proýektiň amala aşmak mümkinçiligine şübheli garaýanlar-da bar.
“Eurasianet” neşiri hem golaýda TOPH proýektiniň amala aşyp-aşmajakdygy barada ýörite syn çap etdi. Onda käbir regional ekspertler TOPH proýektiniň eýýäm wagtynyň geçen bolmagynyň ähtimaldygy baradaky pikiri öňe sürýärler.
Hususan-da Glasgow uniwersitetiniň Merkezi Aziýa bölüminiň ýolbaşçysy, ylymlaryň doktor Luka Açesçiniň pikirine görä, resmi Aşgabat TOPH proýekti arkaly ýurduň ykdysady kynçylyklarynyň üstüni örtjek bolýana çalym edýär.


text:
ABŞ-nyň wise-prezidenti Jo Baýden 11-nji martdaky eden çykyşynda Ysraýyl bilen Palestinanyň arasyndaky parahatçylyk boýunça gepleşikleriň gysga wagtda başlanmalydygyny nygtady.
Baýden Ysraýylyň paýtagty Tel-Awiwde eden çykyşynda palestinalylar bilen parahatçylykda ýaşamagyň Ýsraýylyň öz bähbidine boljakdygyny hem sözüniň üstüne goşdy.
Baýdeniň bu baradaky çykyşy Ysraýylyň palestinalylardan basyp alan regionynda 1600 töweregi täze ýaşaýyş jaýyny gurmak barada yglan eden planynyň Orsýet hem Türkiýe tarapyndan ýazgarylmagynyň yzýanyna gabat geldi.
Arap Ligasynyň ýolbaşçysy Amar Mosa Ysraýylyň bu karary sebäpli Palestinanyň prezidenti Mahmud Abbasyň Tel-Awiw bilen ýüzbe-ýüz bolmadyk gepleşiklere başlamaga taýýar däldigini aýdanlygyny mälim etdi.
Baýden häzirki döwürde Palestina bilen Ysraýyla sapar edýär. Ol Ysraýylyň basyp alan regionynda täze ýaşaýyş jaýlaryny gurmak baradaky planynyň regiondaky parahatçylygy ornaşdyrmak boýunça edilýän tagallalara kölege saljakdygyny aýdypdy.


text:
Ine, ýene-de bir ýyl tamam bolýar. 2010-njy ýyl bilen hoşlaşylar, täze 2011-nji ýyl garşy alynýar. Eýsem geçip barýan 2010-njy ýyl Türkmenistan üçin nähili wakalara baý boldy, bu ýyl türkmen halkyna nähili eşretleri getirdi we nähili gussalary goýdy?
Ýylyň başy býujet ulgamynda zähmet çekýänleriň iş haklarynyň 10 göterim ýokarlanmagy bilen, şeýle hem «Döwletabat—Sarahs—Hangeran» eksport gaz geçirijisiniň ulanylmaga berilmegi ýaly wakalar bilen başlandy. Güýz paslynyň ýagynsyz bolup, pagta hasylynyň bol bolmagy netijesinde Türkmenistan “ak altyn” ýygnamak planyny dolmagy başardy. Bu, hakykatdan hem, oba hojalyk pudagynda gazanylan uly üstünlikleriň biri boldy.
Maý aýynda Daşoguz şäherinde geçirilen Türkmenistanyň ýaşulularynyň maslahatynda ýurduň prezidentiniň syýasy reforma bilen bagly eden çykyşy bolsa möhüm syýasy wakalaryň biri boldy.
Prezident bu çykyşynda ýurtda amala aşyrylýan giň gerimli syýasy-durmuş özgertmeleri emeli usulda çaltlaşdyrman, ýuwaş-ýuwaşdan, ähli şertleri nazara almak bilen, köp partiýaly jemgyýetçilik-syýasy ulgamy döretmäge hem wagt ýetdi diýip aýtdy we Türkmenistanyň Mejlisine syýasy partiýalar hakyndaky kanunyň taslamasynyň üstünde işlemegi we ony taýýarlamagy tabşyrdy.
Ýurduň prezidentiniň bu çykyşy durgunlyk döwrüni başdan geçirýän Galkynyş ideologiýasynyň birneme öňe gobsunmagyna esas bolupdy. Şol maslahatdaky çykyşyndan soň, döwlet baştutany 9-njy iýulda Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde partiýalary döretmek boýunça başlangyçlary öňe sürýänler bar bolsa, olary goldajakdygyny aýtdy. Prezidentiň Ministrler Kabinetindäki bu çykyşy Türkmenistanyň ýaşulularynyň maslahatyndaky aýdan sözlerini has-da berkitdi.
Mundan başga-da prezident Ministrler Kabinetiniň 9-njy iýulynda hususy gazetleri we žurnallary döretmek boýunça pikirini öňe sürüpdi.
Sentýabryň ortalarynda prezidentiň beren wadalarynyň biri iş ýüzünde amala aşyryldy. Telekeçileriň hususy gazeti «Rysgal» neşir edilip başlandy. Emma maý aýynda syýasy partiýalar barada berlen wada welin unudylana meňzäp ugrady.
ÝHHG-den soň...
Dekabrda Astanada bolan ÝHHG-niň agza ýurtlarynyň döwlet we hökümet Baştutanlarynyň ýokary derejedäki maslahatyna gatnaşyp gelenden soň, türkmen prezidenti Ministrler Kabinetiniň mejlisini geçirip, döwletiň içeri syýasaty barada durup geçdi we Türkmenistanyň Konstitusiýasyna laýyklykda ýurtda demokratik özgertmeleriň gerimini giňeltmek, hususy telekeçiligi giňden goldamak hem-de garaşsyz köpçülikleýin habar beriş serişdelerini döretmek boýunça işleriň yzygiderli alnyp barylýandygyny aýtdy. Şunuň bilen baglylykda prezident Türkmenistanda eýýäm hususy gazetiň çap edilip başlanandygyny, ýakyn günlerde bolsa, hususy žurnalyň neşir edilmäge hem taýýarlyk görülýändigini mälim etdi.
Görnüşi ýaly, prezidentiň ÝHHG-niň ýygnagyndan gelip eden çykyşynda, maý aýynda agzalan syýasy partiýalary döretmek baradaky pikirinden hiç zat agzalmady. Bu bolsa Türkmenistanda syýasy reformalaryň amala aşyrylmagyna garaşýanlaryň lapyny keç etdi.
Bilim pudagy
2010-njy ýyl, sözüň doly manysynda, ýurtda yglan edilen «Galkynyş» ideologiýasy üçin synag ýyly boldy. 2007-2008-nji ýyllardaky ýurtda amala aşyrylan reformalar bu bir ideologiýanyň çalaja başlangyjy bolupdy. Sebäbi şol ýyllarda mugallymlaryň iş sagatlarynyň kemeldilip, aýlyklarynyň ýokary göterilmegi, pensionerleriň pensiýalarynyň dikeldilmegi, internetiň hemmelere elýeterli edilmegi, mekdepleriň 9 ýyllykdan 10 ýyllyga, ýokary okuw mekdeplerindäki okuwlaryň 4 ýyldan bäş ýyla getirilmegi ýaly wakalar agyz doldurylyp aýdylsa-da, olar ozal hem halkyň elinde bolup, soň elinden alnyp, ýene-de yzyna gaýtarylyp berlen zatlar bolupdy.
«Galkynyş» ideologiýasy diňe bu zatlar bilen çäklenmeli däldi. Öňde has wajyp reformalar dur.
2010-njy ýyl, daşary ýurtlarda, hususan-da, Gyrgyzystanyň ýokary okuw mekdeplerinde okaýan türkmen ýaşlary üçin iň bir gussaly ýyl boldy. Gyrgyzystandaky ýüz beren syýasy wakalar sebäpli, ol ýerlerde bilimini artdyrýan ýaşlaryň köpüsi täze okuw ýylynda türkmen hökümeti tarapyndan okuwyny dowam etdirmek üçin ýurduň daşyna çykarylmady.
Ine, şu mesele ýurtda bilim ulgamyndaky wada edilen reformalaryň heniz hem durgunlygy başdan geçirýändigini görkezdi.
2008-nji ýylda ýurtda hususy we tölegli ýokary okuw mekdeplerini döretmek baradaky berlen wada 2010-njy ýylda amala aşyrylmady. Bu meseledäki reformanyň 2010-njy ýylda amala aşyrylmazlygy onuň geljek ýyllarda-da amala aşyryljagyna ynam döretmeýär. Sebäbi hususy we tölegli ýokary okuw mekdeplerini döretmek barada ýurtda hiç hili progres görünmeýär.
20-nji dekabrda Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň 2017-nji ýylda Aşgabatda ýapyk binalarda Aziýa oýunlaryny geçirmäge hukuk berýän karary türkmenistanly sport söýüjileri şatlandyrdy. Ýöne bu şatlygyň höziri uzaga çekmedi.
21-nji dekabr
21-nji dekabrda Türkmenistanda ýurduň öňki prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň ýatlama güni bellenildi we şol gün ähli ýaşaýjylaryň arasynda başagaýlyk başlandy. Hut dört ýyl mundan öň, 2006-njy ýylyň 21-nji dekabrynda bolşy ýaly «Indi näme bolarka?» diýlen sowal her bir türkmenistanlynyň kellesinde 2010-njy ýylyň 21-nji dekabrynda hem at bolup çapdy.
Elbetde, başagaýlyk Saparmyrat Nyýazowyň ýatlama güni bilen bagly däldi. Orsýetiň mobil kompaniýasy MTS-iň Türkmenistanda işiniň togtadylmagy iki milliondan gowrak adamyň keýpine sogan dogrady.
«Altyn asyr» nomerlerini almak üçin uzyn-uzyn nobatlaryň emele gelmegi, banklarda ABŞ-nyň dollarynyň azalyp, «gara bazarda» amerikan walýutasynyň nyrhynyň ýokary galmagy tamamlanyp barýan 2010-njy ýylyň ahyrky günlerinde ýurdy belli bir derejede haosa atardy.
Häzirki wagtda ýurtda gurluşyk desgalaryny alyp barýan daşary ýurt firmalarynyň içinde diňe Türkiýäniň «Polimeks» hem-de Fransiýanyň «Buig» kompaniýalary gurluşykçylaryna wagtly-wagtynda iş hakyny töläp bilýär. Beýleki daşary ýurtly gurluşyk firmalarynyň köpüsi öz işgärlerine aýlygy wagtly-wagtynda töläp bilmeýärler. Türkmenistan tarapyndan desgalaryň maliýeleşdirilmeginde haýallygyň bolmagy sebäpli, ýurtda alnyp barylýan köp gurluşyk desgalaryň işleri juda haýallady.
Tamamlanyp barýan 2010-njy ýyla durgunlyk ýyly boldy diýesiň gelýär. Çünki berlen wadalaryň hiç birisi-de iş ýüzünde amala aşyrylmady. Galkynyş ideologiýasynyň wadalarynyň geljek täze ýylda amala aşyryljakdygyny ýa-da aşyrylmajakdygyny bolsa wagt görkezer.
Serdar Gulgeldiýew türkmenistanly synçynyň edebi lakamy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Kremliň Howpsuzlyk geňeşiniň başlygy, eger Birleşen Ştatlar Ukrainany ýarag bilen üpjün etmek barada karara gelse, onda Russiýa bu ýagdaýa harby hereket bilen däl-de, “diplomatiki” ýollar bilen gaýtawul berer diýdi.
10-njy fewralda Russiýanyň döwlet eýeçiligindäki “TASS” habar gullugynyň Nikolaý Patruşewe salgylanyp berýän maglumatynda Birleşen Ştatlaryň Ukrain hökümet güýçlerine ýaraglary ugratmagy, gündogar Ukrainadaky “konfliktiň has hem güýjemegine” sebäp bolar diýilýär.
Şol bir wagtyň özünde maglumatda “Birleşen Ştatlaryň Ukrainanyň ýarag bilen üpjün etmegine Russiýanyň harby hereketler bilen gaýtawul bermegi mümkinmi?” diýlen soraga Patruşew: “Ýok, meniň pikirimçe biz diplomatik ýollar bilen hereket ederis” diýip jogap berýär.
Birleşen Ştatlar, NATO, Ýewropa Bileleşigi we Kiýew Russiýany orsparaz separatistleri goldamak üçin gündogar Ukrainada goşun we agyr ýaraglary ýerleşdirmekde aýyplapdylar.


text:
Daşoguzly başlangyç klas mugallymy Gülnaryň (ätiýaçdan ady üýtgedildi – red.) iki aý gijikdirilen zähmet haky ahyrsoňy ýaňy-ýakynda berildi. Emma muňa garamazdan, Täze ýap daýhan birleşiginiň 16-njy mekdebinde işleýän 26 ýaşly Gülnar mugallym iki hepde mundan ozal berlen iýunyň we iýulyň aýlygyny iş ýüzünde henizem eline alyp bilenok.
Bu hem Türkmenistandaky hökümet edaralarynyň işgärleriniň aýlyklarynyň banklaryň üsti bilen tölenip, zähmet haklarynyň ýörite plastik kartlaryna geçirilip başlanmagy bilen baglanşykly. Täze düzgüne görä, işgärler öz plastik kartlaryna geçirilen aýlyklaryny diňe bankomatlaryň üsti bilen nagt pula öwrüp alyp bilýärler. Emma Gülnar öz obasynda bankomatlaryň asla ýokdugyny, munuň üçin onlarça kilometr ýol söküp, etrap merkezine gitmeli bolýandygyny aýdýar. Ýöne ýaş mugallym soňky iki hepdäniň dowamynda her gün etrap merkezi Köneürgenje gatnasa-da, bankomatdan pul alyp bilmändigini gürrüň berýär.
Gülnar bankyň öňündäki bankomatlara baran mahaly “pul ýok” diýen bildiriş bilen ýüzbe-ýüz bolýandygyny aýdýar.
Gülnar sosial ulgamlar arkaly Azatlyk Radiosyna beren gürrüňinde “Nobatyň ir sagat 10-a çenli ýetmese, bankomatdaky pul gutarýarmyş. Indi gije ýatymlyk geläýmesem” diýip, bu ýagdaý bilen bagly öz pikirini mälim edýär.
Şol bir wagtda, Gülnaryň maglumatlaryndan çen tutsaň, onda ‘bagtyň çüwüp’, bankomatda pul gutarmanka nobatyň ýetäýse-de, 100 manatdan artyk nagt alyp bolmaýar.
“Bankomatyň öňünde ýörite polisiýa işgärini goýupdyrlar. Ol puly nagtlaşdyrmakçy bolýanlaryň 100 manatdan artyk almazlygy üçin gözegçilik edýär” diýip, başlangyç klas mugallymy Gülnar adýar.
Gülnar bu ýagdaýlardan arz edip, bank işgärlerine ýüzlense-de, her gezekde “pul gutardy, irräk geliň” ýa-da “bary şu” diýen jogaplary alýandygyny aýdýar.
Eýýäm ençeme aý pulsuzlykdan kösenýän Gülnar aýlygy geçirilen plastik kartynyň tölegiň beýleki görnüşleri üçin peýdasyzdygyny, ony başga hiç ýerde ulanyp bolmaýandygyny aýdyp, “başlaryny çaramak üçin” howlularyndaky mal-garalaryny satyp başlandyklaryny aýdýar.
“Näçe aýdyr aýlyklarymyzy sakladylar, indi geçirilenden soň hem onuň hözirini görüp bilmeýäris. Adam pahyr bir iýmelidirim-ä?! Üç aýdyr, dükana ýazdyryp, karzyna azyk aldyk. Indi bolsa hojalygymyzdaky iki sygryň birini satdyk. Mundan beýläk nädip ýaşamalyka?” diýip, Gülnar sosial ulgam arkaly öz kyncylyklaryny beýan edýär.
Demirgazyk welaýatyň Saparmyrat Türkmenbaşy etrabynyň Türkmenistan daýhan birleşiginden Azatlyk Radiosy bilen habarlaşan başga bir mugallymlar maşgalasy aýlyk haklaryny alyp bilmeýändikleri sebäpli öz dokuz çagaly hojalyklarynyň agyr günleri başdan geçirýändigini gürrüň berýär.
“Men we maşgalam – Güljan bar ömrümizi mugallymçylyga berdik. Kartymyza geçirilen puldan diňe 200 manat alyp bildik. Bu maşgalamyzyň iýjek çöregine hem ýetmeýär ahyryn. Üç gezek häkimlige arz etsegem, netije bolmady. Gaýtam ‘arz etmegiňi goýmasaň, işiňden boşadarys’ diýip haýabat atdylar” diýip, 60 ýaşlaryndaky Berdi aga gürrüň berdi.
Ýeri gelende bellesek, Azatlyk Radiosyna Gülnaryňky we Berdi aganyňky ýaly güne düşen Türkmenistanyň dürli künjeklerindäki, dürli wezipelerdäki ildeşlerimizden dowamly hatlar gelip gowuşýar. Käbirleri aýlyklarynyň ençeme aýlap berilmeýändiginden zeýrense, beýlekileri plastic kartlara geçirilen zähmet haklaryny nagtlaşdyryp bilmän kösenýändiklerini gürrüň berýärler.
Azatlyk Radiosy bu beýan edilen meseleler boýunça Türkmenistanyň degişli maliýe edaralary bilen habarlaşsa-da, hiç hili degerli magumat alyp bilmedi.
Şol bir wagtda, ilatyň zähmet haklaryny almak bilen baglylykdaky kynçylyklaryň dowam edýän wagtynda, Türkmenistanda döwlet derejesindäki maslahatlarda, ýurduň ykdysadyýetiniň, emeldarlaryň sözleri bilen aýdylanda, “pajarlap ösýändigine güwä geçýän”, ýyl-ýyldan artýandygy aýdylýan resmi görkezijiler getirilýär.


text:
Eýýäm birnäçe gün bäri paýtagtyň köçelerinde polisiýanyň ýol gözegçilik gullugynyň inspektorlary aýnalary garaňkyradylan awtoulaglary saklap, olaryň eýelerinden öz ulaglarynyň aýnalaryndaky garaňkyradýan ýörite plýonaklary aýyrmaklaryny talap edýärler.
Şol bir wagtda-da ýurduň käbir media serişdelerinde awtoulaglaryň aýnalarynyň garaňkadylmagy baradaky polisiýanyň ýol gözegçilik gullugynyň duýduryşy çap edilýär. Hususan-da, polisiýanyň ýol gözegçilik gullugynyň (PÝGG) Aşgabat telekanalynda we ”Türkmen owazy” radiokanalynda efire gidýän “Ýoluňyz ak bolsun!” atly gepleşiginde şu günler bu barada yzygiderli bildirişler berilýär.
Bu gadagançylyk barada resmi mediada köpçülige ýetirilýän duýduryşlarda bu çäräniň zerurlygy ulaglaryň aýnalarynyň garaldylmagynyň “ýol-ulag hadysasynyň döremegine sebäp bolup bilýändigi” bilen düşündirilýär.
50%
Bildirişde aýdylyşy ýaly, yzyňy daşky iki gapdallaýyn görüş aýnalary bolanda, ýeňil awtoulaglarda sürüjiniň hemem ýolagçynyň oturgyçlaryna deňeç bolan aýnalarda ýagtylyk geçirijiligi 50%-e çenli garaňkyradylan aýnalary ulanmaga ygtyýar berilýär. Şeýle-de awtoulaglarda ýalpyldawyk aýnalary hem-de örtükleri ulanmak gadagan edilýär.
Emma, käbir sürüjileriň aýtmaklaryna görä, polisiýanyň ýol gözegçilik inspektorlary awtoulagyň aýnasynyň garaňkylygynyň prosent derejesine seredip durmaýarlar. Özüni Durdy diýip tanadan paýtagtly sürüjiniň aýtmagyna görä, onuň awtoulagynyň aýnasynyň garaňkylygynyň prosenti ölçelmändir.
“GAI-şnik gara aýna bolmaly däl diýip, gara plýonkany aýyr diýdi. Meniň 50%-e çenli rugsat berilýär diýenime ol ”tapawudy ýok, ähli gara plýonkalar aýyrylýar” diýip jogap berdi.” diýip, Durdy gürrüň berýär.
Ýokarky maglumaty resmi çeşmeler arkaly tassyklatmak başartmasa-da, Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan awtoulaglarynyň aýnalaryndan gara plýonkalary aýyrdylan sürüjileriň biz bilen gürrüňdeş bolanlarynyň hemmesi polisiýanyň ýol gözegçilik inspektorlarynyň aýnanyň garaňkylygynyň prosentliligini ölçemän aýyrdýandygyny gürrüň berdiler.
Awtosürüjileriň käbirlerine saklanan ýerlerinde şol plýonkalar aýyrdylýan bolsa, käbirlerini goýberip soň öýlerinde aýyrmaga rugsat berýärler. Bu hili ýagdaý bilen ýüzbe-ýüz bolan sürüjileriň käbirleriniň aýtmaklaryna görä, polisiýanyň ýol gözegçilik inspektorlary häzirlikçe diňe duýduryş berýärler. Emma polisiýanyň ýol gözegçilik gullugynyň inspektorlary soňra ”günäkärlere” jerime salynjakdygyny aýdypdyrlar.
Jerime
Şu ýylyň ilkinji gününde güýje giren Türkmenistanyň Administratiw hukuk bozulmalar hakynda kodeksiniň 211-nji maddasynyň 3-nji böleginde ulag serişdeleriniň öndürijiler tarapyndan göz öňünde tutulmadyk närseler şol sanda bellenilen kada bozulyp garaňkyradylan ýa-da ýalpyldaýan aýnalar bilen enjamlaşdyrylan ulag serişdeleriniň ulanylmagy administratiw jerimäniň binýatlyk mukdarynyň 0,2 böleginden 0,5 bölegine çenli möçberde jerime salynmagyna eltýändigi aýdylýar. Bu bolsa 20-50 manat çemesi pul bolýar.
Şol maddanyň 4-nji böleginde bolsa bu hili hukuk bozulmalary üçin administratiw temmi ulanylandan soň olaryň bir ýylyň dowamynda gaýtadan edilmegi administratiw jerimäniň binýatlyk mukdarynyň 0,5 böleginden birisine çenli möçberde jerime salynmagyna ýa-da ulag serişdelerini dolandyrmak hukugynyň üç aý möhlete çenli çäklendirilmegine eltýändigi ýazylan.
Belläp geçsek, gürrüňi edilýän gadagançylyk diňe hususy awtoulag sürüjilerine degişli bolup, ol hökümet ulaglaryny öz içine almaýar.
Şol bir wagtda hem günden goranmak üçin aýnalaryň garaňkyradylmagyna gadagançylygyň girizilmegi adaty sürüjilerde nägilelik döredýär. Awtoulaglaryň garaňkyradýany aýrylan aýnalaryndan Günüň ýiti şöhleleri geçip, awtoulagyň salony gyzýar. Awtoulaglaryň aýnalaryndan garaňkylyk berýän plýonkalary aýrylanynda, maşynyň aýnalarynda çyzyk galýan wagty-da bolýar.
Şeýle-de awtoulaglarda diňe gara plýonkalar bilen garaňkyradylan aýnalar gadagan edilmän, eýse zawodda çykan mahaly garaňkyradylan aýnalara garşy hem “göreş” alnyp barylýar. Häkimiýetleriň bu “göreşi” mundan has irräk wagt başlanypdy. Şol sebäpli öz maşynlarynyň zawodda goýlan aýnalaryny çalyşmaly bolan sürüjiler hem az däl.
Ýeri gelende aýtsak, ýurtda awtoulaglaryň aýnalarynyň garaňkyradylmagyna girizilýän häzirki gadagançylyk ilkinji gezek däl. Mundan ozal Nyýazow döwründe hem garaňkyradylan aýnalara birnäçe gezek gadagançylyk girizilipdi. Soňky bir-iki ýylyň içinde hem eýýäm iki gezek aýnalaryň garaňkyradylmagyna çäklendirmeler girizildi.


text:
Ukrain parlametiniň daş işigindäki protestçiler polisiýa bilen çaknyşdy, bu çaknyşyga kanun çykaryjylaryň arakesme yglan etmegi sebäpli gurnalan protest sebäp boldy.
14-nji oktýabrdaky demonstrasiýa mahalynda käbir protestçiler polisiýany yzyna itip, parlamentiň içine girmäge synanyşdy.
Içeri işler ministriniň bir geňeşçisi, Anton Heraşçenko, öz feýsbuk sahypasynda 50 çemesi adamyň tussag edilendigini we polisiýanyň adam tutmagy henizem dowam etdirýändigini ýazdy.
Çen bilen 500 çemesi protestçi Werhownaýa Radanyň gün tertibine Ikinji Jahan urşy döwründäki dawaly garşy duruş toparlarynyň, Ukrain milletçi guramasynyň we Ukrain gozgalaňçy goşunynyň milli gahrymanlar diýip yglan edilmegi baradaky kanun taslamasyny goşmagy talap edýär.
Ukrainanyň UNIAN habar gullugy protestçileriň käbiriniň taýakdyr dürre bilen ýaraglanandygyny, parlament binasyna we bu ýere getirilen polisiýa wekillerine garşy feýerwerkleriň zyňylandygyny habar berdi.
Protestçileriň käbiriniň milletçi «Swoboda» partiýasyna degişlidigi aýdylýar, emma partiýa lideri Oleh Tiahnibok «Swobodanyň» bu proteste gatnaşygyny ret etdi.
Başga bir milletçi topar «Sagçy sektor» bolsa, twitterde ýerleşdiren beýanatynda öz agzalarynyň bu proteste gatnaşmandygyny aýtdy.
Parlament arakesme yglan etmezinden öň täze goranmak ministrini tassyklamaga ýetişdi.
Deputatlar häzirki wagtda Milli gwardiýanyň başlygy bolup işleýän Stepan Poltoragy 245 deputatyň goldamagynda, 1 deputatyň garşy bolmagynda täze wezipesine tassyk etdiler.
Poltorak Waleriý Heleteýiň ornuna geçýär, öňki ministr ukrain goşunlarynyň Donetsk we Lugansk regionlarynda orsýetçi separatistlere garşy alyp barýan söweşleriniň netijeleri boýunça tankyt edildi. Bu söweşlerde aprel aýyndan bäri 3660-dan gowrak adam öldürildi.
Heleteý işden çekilmek baradaky arzasyny 12-nji oktýabrda berdi. Ol bu wezipede diňe üç aý işledi.
Poroşenko 13-nji oktýabrda Heleteýiň ýerine hödürlenýän kandidaty yglan edende, Poltoragy «professionallygy we watançylygy» üçin öwdi we onuň Milli gwardiýany gysga wagt içinde kuwwatly söweş güýjüne öwrendigini belledi.
Poroşenko parlamentdäki ses berişlikden öň Poltoragyň we onuň ýolbaşçylygyndaky güýçleriň orsýetçi separatistleri Harkowyň regional adminstrasiýasynyň binasyndan kowup çykaryşlaryny hem ýatlady.
Bu uly şäher şondan bäri töwerek-daşyndaky welaýat bilen bilelikde hökümet kontrollugynda saklanýar.
Poltorak tassyklaýyş ses berişliginden soň kasam kabul edende, «Ukrainanyň özygtyýarlylygyny we garaşsyzlygyny berkitmegi» wada berdi.
Şeýle-de parlament Korrupsiýa garşy milli býuro döretmek baradaky kanun taslamasyny tassyklady. Ukrainanyň täze hökümeti bu kanun esasynda ýurdy kän wagty bäri ysgyndan gaçyrýan problemany çözmäge synanmakçy.
Poroşenko bu arassalanyş kanunyna 9-njy oktýabrda gol çekdi.
Korrupsiýa garşy kabul edilen täze kanun esasynda 1 milliona çenli hökümet gullukçysy, şol sanda hökümet ministrleri, ozalky orsýetçi prezident Wiktor Ýanukowiçiň adminstrasiýasy döwründäki korrupsiýa praktikasyndan saplanmak maksady bilen, derňewden geçiriler.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Belarusda täze rus howa bazasyny döretmäge goldaw bildirdi.
Putin 19-njy sentýabrda özüniň harby baza gurmak baradaky hökümet teklibine razy bolandygyny we goranmak we daşary işler ministrlikleriniň resmileriniň bu mesele barada Belarus bilen gepleşiklere başlamagyny buýrandygyny aýtdy.
Bu plan uly bir päsgelçilige gabat geler öýdülmeýär.
Orsýetiň goranmak resmileriniň aýtmagyna görä, bu baza Su-27 söweş uçarlary üçin gurlar.
Orsýetiň Belarusda iki sany harby desgasy bar, olar radar-gözegçilik stansiýasyndan we suwasty gämi kordinasiýasy merkezinden ybarat.


text:
Eýran ýadro ylymlary boýunça alymy asyp jezalandyrandygyny 7-nji awgustda yglan etdi we onuň Birleşen Ştatlara gizlin maglumatlary berendigi üçin jeza çekendigini aýtdy.
Geçen hepdede Eýran ýaňy-ýakynda 20 adamy ölüm jezasyna höküm edendigi üçin tankyt edilipdi.
AFP agentliginiň maglumatyna görä, Eýranyň Adalat edarasynyň metbugat-wekili alym Şahram Amiriniň “ýurduň baş syryny duşmana paş edendigi üçin asylyp öldürilendigini” Mizan internet neşrine aýdypdyr.
Amiriniň 2009-njy ýylda näbelli sebäplere görä Birleşen Ştatlardan gaýdyp baransoň Saud Arabystanynda dereksiz ýitendigi habar berilipdi.
Şondan bäri peýda bolan wideo ýazgylarda Amiri başda özüniň ABŞ-nyň we Saud Arabystanynyň agentleri tarapyndan ogurlanandygyny mälim edipdi, yzýany özüniň ABŞ-da erkin ýaşaýandygyny habar beripdi, soňunda-da öýüne dolanmak isleýändigini aýdypdy.
Amiriniň maşgala agzalary onuň howpsuzlygy barada howatyrlanýandygyny, onuň bilen duşuşmaga päsgelçilikleriň döredilýändigini aýdypdylar we alymyň dolanmagynyň sebäbini onuň Eýrandaky garyndaşlaryna basyş edilmegi bilen düşündiripdi.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Baýramçylygyň hormatyna ýaryşlar
Şu günler ýurdumyzyň sport meýdançalarynda milli baýramçylyga—Konstitusiýa we Magtymguly Pyragynyň şygryýet gününe bagyşlanan ýaryşlaryň ençemesi geçirilýär.
Aşgabatda basketbol we hapkido söweş sungaty boýunça Türkmenistanyň çempionatlarynyň 2-si, şeýle hem milli uşu festiwaly hem-de tennis boýunça weteranlaryň arasynda ýaryş geçirildi.
Basketbol ýaryşlarynda 2015-nji ýylda ýurdumyzyň iň oňat topary diýen hukuga eýe bolmak üçin zenanlar duşuşdylar. Milli birinjilik ugrunda ýaryşyň ikinji tapgyry ýakynda paýtagtymyzda açylan “Bagtyýarlyk” sport toplumynyň täze meýdançasynda geçirilip, ähli welaýatlardan sport toparlaryny jemledi. Ýaryşyň barşynda ýeke gezek hem ýeňlişe sezewar bolmadyk Aşgabadyň ýygyndysy ýeňiş gazandy.
Birinji tapgyrda bolşy ýaly, birinji ornuň ykbaly Aşgabadyň we Lebabyň basketbolçularynyň arasyndaky duşuşykda kesgitlendi. Bu oýun ikitaraplaýyn ýiti hüjümlerden başlandy. Ýöne deňlik ýagdaýy diňe ilkinji 10 minutda saklandy, şondan soň paýtagtly türgen zenanlar hasaby üýtgedip, ony jemleýji jürlewüge çenli sakladylar. Netijede, Irina Ýakowlewanyň türgenleri 80:40 hasabynda örän ynamly ýeňiş gazanyp, nobatdaky gezek çempion derejesine eýe boldular.
Aşgabatlylar milli sport ýaryşynda öňdebaryjylygy eýýäm 10 ýyldan gowrak wagt bäri saklaýarlar. Paýtagtly basketbolçy gyzlaryň şu ýylyň başynda Filippinlerdäki halkara ýaryşynda üstünlikli çykyş edip, Gündogar Aziýanyň we Okeaniýanyň toparlary bilen bäsleşikde bürünç medaly gazanandyklaryny ýatlamak gerek.
Aşgabatlylaryň düzüminde 2015-nji ýylda Türkmenistanyň çempionatynda ýeňiş gazanmak üçin basketbolçylar A.Gokowa, M.Jumageldiýewa, N.Nagiýewa, I.Kasparowa, D.Çaryýewa, A.Hydyrowa, Z.Garaýewa, D.Ýazmuhammedowa, K.Şahgulyýewa we W.Bobrowa çykyş etdiler.
Ýakyn günlerde Aşgabatda ýurdumyzyň ähli sebitlerinden erkekleriň basketbol toparlary ýygnanar. Olar 2015-nji ýylyň iň oňat sport toparyny kesgitlär.
...“Galkynyş” sport toplumynda geçirilen milli uşu festiwaly 120 töweregi türgenleri jemledi. Olar ýurdumyzyň ähli sebitlerinden we paýtagtyň üç etrabyndan bolan 8 topara wekilçilik etdiler. Türgenler bu söweş sungatynyň iki görnüşinde—taolu (toplumlaýyn maşklar) we sanda (tutluşyklar) boýunça medallar ugrunda bäsleşdiler.
Ýaryşyň öň ýanynda köpsanly tomaşaçylar türgenleriň görkezme çykyşlaryndan ybarat bolan owadan şüweleňiň şaýady boldular. Şondan soň bäsleşmäge taolunyň ussatlary çykyp, iň gadymy söweş sungatynyň bäş usulynda baýraklar ugrunda göreşdiler. Şolaryň dördüsinde Balkan welaýatynyň topary ýeňiş gazandy: Juma Garlyýewiň türgenleri “çançuan”, “nançuan”, “nangun” we “nandao” usullarynda öňe saýlandylar. “Dzýanşu” usulynda tapawutlanan paýtagtymyzyň Berkarar etrabynyň topary 1-nji orny eýeledi.
Sanda görnüşinde Döwletgeldi Sapardurdyýewiň ýolbaşçylygynda türgenleşýän Daşoguz welaýatyndan bolan türgenler ilkinji boldular. Ýurdumyzyň demirgazyk welaýatynyň pälwanlary dürli agram we ýaş derejelerinde hormat münberiniň iň ýokary basgançagyna 15 gezek çykdylar. Daşoguzlylaryň yz ýanyndan altyn medallaryň 7-sini gazanan Nurmyrat Babaýewiň tälim berýän paýtagtyň Berkarar etrabynyň topary 2-nji orny eýeledi. Ilkinji orunlaryň 5-sini paýtagtyň ýene-de bir topary, ýagny Bagtyýarlyk etrabynyň (tälimçisi Ylýas Nuryýew) türgenleri eýeledi.
Türkmenistanyň Uşu federasiýasynyň ýolbaşçysy Ýazmyrat Annamyradowyň gürrüň berşi ýaly, häzirki ýaryşlaryň netijeleri boýunça halkara derejesinde birnäçe uly ýaryşlara taýýarlyk görjek milli ýygyndynyň düzümi kesgitlener. Şol ýaryşlaryň ilkinjileriniň biri iýul aýynyň başynda Gruziýanyň paýtagty Tbilisi şäherinde geçiriler. Ol ýerde köp ýurtlardan uşunyň iň güýçli ussatlarynyň gatnaşmagynda 8-nji halkara ýaryşy guralar. Geçen ýylda 12 döwletden 400 töweregi türgenleriň güýç synanyşan her ýylda geçirilýän şeýle ýaryşlarda türkmenistanlylar baýraklaryň 10-syny — dört altyn, üç kümüş we şonça bürünç medallary toparlaýyn hasapda gazanyp, 1-nji orny eýelediler. Şoňa görä-de, häzirki ýaryşyň hem biziň üçin netijeli boljakdygyny öňünden aýtmaga hemme esaslar bar.
Mundan başga-da, uşuçylarymyz awgust aýynda ýetginjekleriň arasynda Hytaýda geçiriljek Aziýa çempionatyna, awgustda Eýranda geçirilmegi bellenilen Pars kubogy ugrundaky ýaryşa, noýabr aýynda Indoneziýada geçiriljek dünýä çempionatyna taýýarlanýarlar.
Ýetginjekleriň we ulularyň arasynda hapkido koreý söweş sungaty boýunça Türkmenistanyň çempionaty bu başa-baş bäsleşiklere eýerijileriň 120-den gowrak iň güýçlülerini jemledi. Tutluşyklar “Galkynyş” sport toplumynda geçirildi.
Bu ýaryşlarda ilkinji orunlaryň 18-sini eýelän aşgabatly pälwanlar iň oňat sport taýýarlygyny görkezdiler. Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Orif Buharakowyň, Şöhrat Allaýewiň we Nury Meredowyň türgenleri hormat münberiniň iň ýokary basgançagyna çykdylar.
Umumy toparlaýyn hasapda 2-nji orny Mary welaýatynyň toparynyň tälimçisi Gulmyrat Gulowyň türgenleri alty ýeňiş gazanyp eýelediler, 3-nji orna bolsa iki altyn medal gazanan Lebap welaýatynyň topary (tälimçi Hydyr Mürzäýew) mynasyp boldy.
Sport weteranlarynyň arasynda tennis boýunça ýaryş “Aşgabat” köpugurly sport toplumynyň täze meýdançalaryna türgenleriň 20-den gowragyny jemledi. Olaryň arasynda dürli milli ýaryşlarynyň (şol sanda Türkmenistanyň çempionatlarynyň) ozalky ýeňijileri we baýrak eýeleri, häzir bolsa ýurdumyzyň iň esasy, ýagny Lebabyň we Aşgabadyň tennis mekdepleriniň tälimçileri bar. Ýaryşa gatnaşyjylaryň iň kiçisiniň ýaşy 44 bolsa, iň ýaşulysy şu ýyl özüniň 75 ýaşyny bellär.
Ýöne tutluşyklaryň dartgynlylygyna ýaş hiç hili täsir etmän, örän ýiti we şüweleňli ýagdaýda geçdi. Oňa gatnaşyjylar jübütleýin görnüşde ýeňijileri we baýrak eýelerini kesgitlediler. Şonda aşgabatlylar oňat sport taýýarlygyny görkezdiler.
Erkekleriň arasynda 1-nji orny jemleýji tutluşykda Pirnepes Amanow —Oleg Solowýow jübütinden üstün çykan Çerkez Hudaýkulow — Serdar Rozyýew jübüti eýeledi. Bürünç medala Baýram Jumaberdiýew we Kakabaý Annanyýazow jübüti mynasyp boldy.
Zenanlar toparynyň bäsleşiginde Olga Semetowa we Mariýa Bander öňe saýlandy. 1-nji orun üçin tutluşykda olar Farida Annaberdiýewa — Nina Ponomarýowa jübütinden üstün çykdylar. 3-nji orny Olga Pankowa we Mariýa Syskina eýeledi.
Iýun aýynyň ýigrimilerinde “Aşgabat” sport toplumynyň täze kortlary özünde ilkinji gezek erkekleriň we zenanlaryň arasynda Türkmenistanyň çempionatyny kabul eder. Oňa ýurdumyzyň ähli künjeklerinden sportuň bu görnüşiniň iň oňat ussatlary gatnaşar.
Habarlar #Basketbol
- Soňky habarlar
Türkmen basketbolçylary altyn we kümüş medallara mynasyp boldular29 Dekabr, 2016 (20:40)
- Soňky habarlar
Aşgabatly türgenleriň tapawutlanmagy18 Dekabr, 2016 (12:18)
- Soňky habarlar
Basketbol: Türkmenistanyň ýygyndy topary – halkara ýaryşynyň ýeňijisi06 Noýabr, 2016 (10:22)
- Soňky habarlar
Türkmen paýtagtynda basketbol boýunça halkara ýaryşy badalga aldy05 Noýabr, 2016 (22:45)
- Soňky habarlar
Aşgabatda basketbol boýunça halkara ýaryşy badalga alýar04 Noýabr, 2016 (12:55)
- Soňky habarlar
Türkmen türgenleri Aziýanyň kenarýaka oýunlaryny üstünlikli başlaýarlar26 Sentýabr, 2016 (11:56)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň çempionatlarynyň ikisiniň ýeňijileri kesgitlenildi01 Oktýabr, 2015 (21:11)
- Soňky habarlar
Baýramçylygyň hormatyna ýaryşlar18 Maý, 2015 (22:01)
- Soňky habarlar
Sport syny08 Fewral, 2015 (23:11)
- Soňky habarlar
Aşgabat çempionatyna sözsoňy05 Fewral, 2015 (23:13)
- Soňky habarlar
Täze ýylyň öňýanyndaky ýeňişler we ýokary netijeler21 Dekabr, 2014 (18:30)
- Soňky habarlar
Türkmen basketbolçylary çärýek finala çykdylar17 Noýabr, 2014 (19:08)
- Soňky habarlar
Garaşsyzlyk baýramynyň hormatyna ýaryşlar23 Oktýabr, 2014 (19:19)
- Soňky habarlar
Geljekki olimpiýa ýeňişleriniň bähbidine18 Aprel, 2014 (19:18)


text:
TaryhTürkmenistan hakykatda gadymy medeniýetleriň siwilizasiýanyň ojagydyr. Ýurduň ähli ýerinde gadymy ýadygärlikleriň tutuş toplumy bar.
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Türkmenistan hakykatda gadymy medeniýetleriň siwilizasiýanyň ojagydyr. Ýurduň ähli ýerinde gadymy ýadygärlikleriň tutuş toplumy ba...Medeniýet
Türkmenistan hakykatda gadymy medeniýetleriň siwilizasiýanyň ojagydyr. Ýurduň ähli ýerinde gadymy ýadygärlikleriň tutuş toplumy bar. Guş uçar belentlikden seredip görseň, gadymy şäherleriň, köne galalaryň, ekerançylyk meýdany bolan ýerleriň, dürli irrigasion desgalaryň... harabalyklary henizem taryhyň yzlary bolup ýatyr.
Türkmenistan dünýäniň arheologiýa hazynasy hasaplanylýar. Bu ýerde daş asyryndan başlap giçki orta asyrlara degişli ençeme ýadygärlikler saklanyp galypdyr.
Türkmenistan Änew, Bagabat, Nusaý, Altyndepe, Abywert, Sarahs, Garagan, Täkgala, Şähri-Weýeňňam, Şähri-yslam, Farawa, Maşat-Misseriýan, Togalakdepe, Merwerrut, Dandanakan, Ürgenç, Was, Şähri-Bossan, Margiana, Amul, Namazgadepe, Goňurdepe ýaly dünýä ylmynyň üns merkezinde duran, özüne müňýyllyklaryň taryhyny siňdiren ýüzlerçe arhitektura we arheologiýa ýadygärliklerine, medeni-ruhy gymmatlyklara baý ülke.
Türkmenistanda medeni-taryhy ýadygärlikleri gorap saklamak, medeni mirasy öwrenmek we halka ýaýmak babatda ençeme işler alnyp barylýar. 1999-nji ýylda gadymy Merwiň, 2005-nji ýylda Köneürgenjiň ýadygärlikleri, 2007-nji ýylda gadymy Nusaý galasy UNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizildi. Garaşsyzlyk ýyllarynda, aýratyn-da soňky ýyllarda Türkmenistanda arheologiýa barlaglaryny alyp barmakda halkara hyzmatdaşlygyna uly ähmiýet berilýär.
Gadymyýetiň syrly sahypalaryny öz goýnundan gizläp ýatan türkmen topragynyň dürli künjeginde daşary ýurtly alymlar bilen bilelikde arheologiýa gazuw-agtaryş işlerine türkmen hökümeti ýakyndan ýardam berýär. Olaryň netijesinde bolsa, uly açyşlaryň üstünden barlypdyr.
Muňa belli arheolog Wiktor Iwanowiç Sarianidiniň gadymy Marguş ýurdunyň paýtagty hasaplanýan Goňurdepede soňky 30 ýyldan gowrak wagtyň dowamynda geçiren gazuw-agtaryşlarynyň netijesinde dünýä medeniýetiniň öň ylma näbelli bolan täze ojagynyň - Margiana medeniýetiniň üstüni açmagam mysaldyr. Bu açyk Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Mikliho Maklaý adyndaky Etnologiýa we antropologiýa institutynyň Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň Taryhy we medeni ýadygärlikleri goramak, öwrenmek we rejelemek baradaky milli müdirligi bilen uzak ýyllaryň dowamyndaky bilelikdäki hyzmatdaşlygynyň miwesidir.
Türkmenistan
Türkmenistan Merkezi Aziýanyň günbatar böleginde, demirgazyk ýarym şarda ýerleşýär. Onyň çägi günbatardan gündogara tarap 1100 kilometre, günortadan demirgazyga bolsa 650 kilometre çenli uzalyp gidýär. Ol demirgazyk ýarym şaryň aram guşaklygynyň çöller zonasynda ýerleşýän.