text:
Türkmen edebiýatyny öwreniş ylmynda Magtymgulynyň durmuş we döredijilik ýoluny ylmy esasda öwrenmekde ep-esli işler edildi.Muňa seretmezden , taryhy çeşmeleriň gytlygy zerarly entek doly aýdyňlaşdyrylmadyk meseleler hem ýüze çykýar. Olaryň biride, şahyryň doglan we dünýäden öten wagtyny anyklamak meselesidir.
Okuw kitaplarynda şonuň ýaly hem ylmy işlerde şahyryň doglan we aradan çykan ýyllary dürli-dürli berilse-de ,esasan,1733-1783-nji ýyllar getirilýär.Şol seneler wenger alymy A.Wamberiniň “Orta Aziýa syýahat” atly kitabynyň esasynda şahyryň terjimehaly bilen baglanyşdyrylýar.
Ýöne wagtyň geçmegi bilen, magtymgulyşynaslaryň birnäçesi bu senelere ikirjeňlenip başlaýarlar. Sebäbi, şahyryň şygyrlary bilen içgin tanşan mahalynda, şahyr baradaky halk arasyndan toplanan maglumatlary özleşdiren pursadyňda, Magtymguly 1733-nji ýyldan irräk doglup, 1783-nji ýyldan gijräk dünýäden öten bolaýmasyn diýen çaklama döreýär.
Magtymgulynyň doglan hem aradan çykan ýyllary barada gelnen netijelere ikirjiňlenme bildirlenleriň biri hem akademik B.A.Garryýewdir. “Magtymgulynyň terjimehaly hakynda” atly makalasynda ol şeýle ýazýar: “Magtymgulynyň açyk haýsy ýyl eneden bolup, haýsy ýyl hem aradan çykanlygy mälim däl, sebäbi bu meselä degişli taryhy resminama galmandyr”.
Belli alym R.Rejebow hem şahyryň durmuşy bilen bagly senelere ikirjiňlenip “Magtymguylynyň doglan ýylyny anyklamak ugrunda” diýen at bilen ýörite makala ýazypdyr. Şahyr bilen baglanyşykly berilýän 1733-1783-nji ýyllary professor Mäti Kösäýew hem “Edebiýat barada söhbet” atly kitabynda şübhe astyna aldy.
Professor G.Geldiýew bolsa “Magtymgulynyň ýaşy barada” atly uly göwrimli makalasynda şahyryň ýaşy bilen baglanyşykly öň aýdylan pikirleri ylym eleginde eläp: “Magtymguly 1783-nji ýylda aradan çykypdyr” diýlip ýazylyp gelinýär. Emma munuň yrgadygyny ýokardaky subutnamalar görkezýär” diýen netijä gelýär.
Şu setirleriň ýazary hem özüniň “Magtymgulynyň golýazmalaryny yzarlap...” atly kitabynda , Magtymguly baradaky ulanylyp gelnen 1733-1783-nji ýyl seneleriniň nädogrudygyny halk maglumatlarynyň , ilkinji nobatda bolsa şahyryň golýazmalarynyň mysalynda inkär etdi.
XIX asyryň ortalaryndan başlap, Magtymgulynyň ömri we döredijiligi dogrusynda ýek-ýarym maglumatlar Ýewropa we rus metbugatyna aralaşyp başlaýar. Magtymgulyşynaslyk ylmynda şahyryň terjimehaly bilen baglanyşykly ilkinji iş hökmünde polýak ýazyjysy we alymy A.L. Hodzko-Boreýkonyň (1804-1891) “Populýar pars poeziýasyndan parçalar” ady bilen 1842-nji ýylda çap edilen kitaby mälim. Bu kitapda akademik A.N.Samoýlowiçiň juda jaýdar belleýşi ýaly, Magtymgulynyň hyýaly durmuş hakykaty bilen baglanyşmaýan terjimehaly we 3 sany goşgusy berlipdi. Onda şahyryň doglan we aradan çykan seneleri hakynda hiç hili maglumat berilmeýär. Mundan soňra 1863-nji ýylda wenger alymy A.Wamberi orta Aziýa syýahat edýär. Onuň Magtymgulynyň terjimehaly bilen baglanyşykly beren maglymatyny öňde getirpdik. Patyşa Rusiýasynyň kapitany F.A .Mihaýlow “Туземцы Закаспиской области и их жизнъ” atly kitabynda “Magtymguly liriki şahyr, gerkez tiresinden , mundan 100 ýyl töweregi ozal Etrekde ýaşan” diýip ýazypdyr. Bu hasap boýunça bolsa, şahyryň aradan çykan ýyly 1800-nji ýyllara gabat gelýär. Çünki F.A.Mihaýlowyň kitaby 1900-njy ýylda çapdan çykypdyr. Bu seneden 100 ýyly aýyrsaň bolsa, F.A.Mihaýlowyň Magtymgulynyň aradan çykdy diýen senesi bolýar. Belli alym D.Nuralyýew “Türkmen edebiýatynyň öwreniş taryhyndan” atly kandidatlyk dissertasiýasynda iňlis alymy G.K.Dallingyň “Türkmen diline giriş” atly makalasyndan aşaky salgylanmany getirýär: “...Gökleňler ähli tireler üçin ýeketäk beýik şahyr ,eserleri häzirem meşhur Magtymgulyny (doglan wagty 1735(?), ölen wagty çen bilen (1805) berdiler”. Türkmen edebiýatynyň öwreniliş taryhyny sünneläp öwrenen hormatly alym D.Nuralyýew öz dissertasiýasynda, D.D.Semýonowyň “Туркестанский край” atly kitabyndan Magtymguly bilen baglanyşykly aşaky setirleri getiripdir: “Поются часто песни национального поэта Махвумкули, умершего более 80 лет тому назад”. Bu hasap boýunça, Magtymguly 1805-1806-njy ýyllarda aradan çykan bolýar. Çünki kitabyň çapdan çykan 1887-nji ýylyndan 80 ýyly aýyrsaň, onda şahyryň aradan çykan döwri 1805-1806-njy ýyllara gabat gelýär. Bu bolsa iňlis alymy G.K.Dallingiň görkezen senesi bilen hem utgaşýar.
Taryhçylar A.Garryýew bilen A.Roslýakow “Şahyr we onuň döwri” atly makalasynda anyk sene görkezmeselerde, şahyr XIX asyryň başynda aradan çykypdyr diýen netijä gelipdirler.
Magtymgulynyň diwanyny 1912-nji ýylda Astrahanda neşir eden türkmen intilegensiýasynyň wekili Abdyrahman Nyýazy bolsa, kitaba sözbaşysynda şeýle diýipdir: “Magtymguly jenaplary türkmen kabylasyndan, gökleň taýpasyndan –gerkez tiresinden zuhur etmiş zamanamyzdan bir asyr (ýüz ýyl) mukaddemde ýetişgen bir şahyrdyr”. Abdyrahman Nyýazynyň aýtmagyna görä Magtymguly 1912-nji ýyldan 100 ýyl ozal ýaşapdyr.
Magtymgulynyň ömrini we döredijiligini öwrenmeklige uly goşant goşan professor Mäti Kösäýew 1963-nji ýylda “Edebiýat taryhynyň käbir meseleri” atly kitabyny çap etdirip, onuň tas ýaryny diýen ýaly Magtymgulynyň ömrüne we döredijiligine bagyşlapdyr. Kitapda Magtymguly bilen baglanyşykly täze maglumatlaryň hem birnäçesi ylmy dolanyşyga girizilipdir. Emma muňa garamazdan şahyryň durmuşy bilen baglanyşykly sowallara anyk jogap berilmeýär. Ol kitabyň başyragynda: “Magtymguly şolaryň (Azadynyň çagalarynyň –A.A.) üçünjisi bolup onuň doglan wagty takmynan 1733-nji ýyl, aradan çykan wagty hem 1790-njy ýyllaryň ahyrydyr” diýip ýazýar.
Magtymgulynyň doglan ýylyna ikirjeňlenen alymlaryň biri hem R.Rejebowdyr. Ol Magtymgulynyň doglan güniniň 225 ýyllyk ýubileýi döwlet tarapyndan bellenilýän döwründe “Magtymgulynyň doglan ýylyny anyklamak ugrunda” atly makalsyny çap etdirýär. Makalada şeýle sözleri okaýarys: “Magtymgulynyň döredijilik şöhratynyň depesine çykan ýyllary häzirki owgan döwletiniň esasyny goýan Ahmet şa Dürranynyň patyşalyk eden döwrine gabat gelýär”. Şondan soň alym Ahmet Dürranynyň Nedir şa öldürlenden soň (1747)şalyk ugryndaky hereketlerini, Çowdur hanyň (gökleň hany, Magtymguly bu hanyň ölimine bagyşlap 4 sany elegiýa düzipdir.—A.A) we käbir beýleki türkmen han begleriniň bu hereketdäki goldawyny we niýetlerini yzarlaýar. Magtymgulynyň Ahmet şa bardaky garaýyşlaryny aýdyňlaşdyrýar. Şahyryň şygyrlaryny taryhy deliller bilen degşirip, Magtymguly häzirki kabul edilen seneden birneme öň dünýä inen bolaýmasyn diýen çaklamany sypaýyçylyk bilen öňe sürýär. Elbetde alymyň bu pikiri we getirýän dellileri Magtymguly 1733-nji ýylda irräk doglupdyr diýen pikire uýýan beýleki alymlaryň hem esas tutarygy. R.Rejebowyň “Magtymgulynyň döredijilik şöhratynyň depesine çykan ýyllary häzirki owgan döwletiniň esasyny goýan Ahmet şanyň horasan ugrundaky söweşleriniň ýyllaryna (1752-1755) gabat gelýär” diýmekligi (eger şol döwirdäki resmi 1733-nji senä ynanylsa ,Magtymguly 20 ýaşlarynda bolýar) köp manylydyr.
Magtymgulyşynaslaryň şahyryň ýagty jahana gelen senesi barada ikirjeňlenmeginiň ýeterlik sebäbi bar. Näme üçin biz Magtymgulynyň 1733-nji ýylda doglany hakyndaky pikire ynamsyz garaýarys? Onuň birnäçe sebäbi bar.
1-nji sebäp : Magtymguly 1733-nji ýylda doglupdyr diýen pikir A.Wamberiniň öňde ýatlanyp geçilen sözleri esaynda peýda bolupdyr.Soňky döwriň barlaglary A.Wamberiniň beren maglumatynyň ynamsyzlygyny , has takygy , Magtymgulynyň 1783-nji ýylda dälde , has gijräk aradan çykanlygyny tassyklaýar.
2-nji sebäp: Magtymgulynyň “Atamyň” goşgusynyň tekstologik derňewi Döwletmämmet Azadynyň 1696-njy ýylda doglup , 1760-njy ýylda , 65 ýaşynda aradan çykanlygyny tassyklaýar. Magtymguly 1733-nji ýylda doglupdyr diýen çaklamanyň döremegine Azady 1700-1760-njy ýyllar aralygynda ýaşap geçipdir diýen nädogry pikir hem belli derejede täsir etdi.
3-nji sebäp: Soňky döwrüň ylmy derňewleri Magtymgulynyň 80 ýaşdan aşyp dünýäden ötendigini ykrar edýär. Eger şeýle bolsa , onda Magtymguly 1733-de doglupdyr diýen pikire gol ýapsaň, ol 1813-nji ýyldan soň dünýäden öten bolmaly.
4-nji sebäp:Magtymgulynyň döwriniň syýasy wakalaryna seslenýän şygyrlary bu senä gabat gelmeýär.
Biz nämä esaslanyp şahyryň döwriniň syýasy wakalaryna bagyşlap ýazan goşgulary Magtymguly 1733-nji ýylda doglupdyr diýen pikiri tassykalanok diýýäris?
Magtymgulynyň Muhammethasan hana (1715-1759ý.fewral) bagyşlap ýazan “Aly siziňdir” atly goşgusy Muhammethasan hany söweşe ruhlandyrmak üçin ýazylypdyr. Ýöne şahyr bu goşguny haýsy döwürräkde ýazdyka? Taryhy çeşmelerden mälim bolşuna görä, Muhammethasan hanyň Nedir şa garşy gozgalaňy 1744-nji ýylda bolupdyr. Ýöne bu gozgalaň şowsuz tamamlanýar. Muhammethasanhan bolsa Balkan tarapa gaçýar.
Eger Magtymguly “Aly siziňdir” atly goşgusyny Nedir şa garşy başlanan gozgalaňa bagşlan bolsa Magtymguly hem 1733-nji ýylda doglupdyr diýip hasaplasak onda şahyr bu goşgyny 10 ýaşynda ýazan bolýar emma bu goşgynyň syýasy ruhy göwün göteriji belent joşguny bu pikire esas bermeýär. Şygyr döwrüň syýasy wakalaryndan oňat baş çykarýan şahyr tarapyndan döredilipdir .Döwrüň syýasy wakalaryna düşünmek üçin bolsa iň azyndan 25-30 töweregi ýaşyň bolmaly.
Muhammethasan han bilen baglanyşykly wakalary yzarlap, Magtymguly “Aly siziňdir” atly goşgusyny 1756-njy ýylda ýagny, Yspyhanyň basyp almagyna bagyşlap ýazypdyr diýen netijä gelse bolar. Oňa şahyryň:
Zil paýy –esbiňiz ykrar, Yspyhan-
diýen setiri hem güwa geçýär. Magtymgulynyň doglan wagtyny anyklamaga belli derejede şahyryň Ahmet şa we Çowdur hana bagyşlap ýazan şygry hem maglumat berýär.
Bilşimiz ýaly Magtymgulynyň döredijiliginde iki goşguda XVIII asyrda Owgan döwletini esaslandyran Ahmet şanyň ady duşýar. Birinji goşgy çowdur han üçin atly hesret goşgusydyr.Onda şahyr:
-Ahmet patyşadan habar almaga ,
Umyt etdi iller Çowdur han üçin-
diýip ,Ahmet şanyň çakylygy boýunça ýa-da ýaşularyň tabşyrygy boýunçamy Ahmet şa bilen duşyşmaga Gökleň hany Çowduryň gidenligi ýatlanylýar. Şahyryň Ahmet şany ýatlan ikinji goşgusy “Arşy aglaýa” bolup, ol Ahmet patyşa bagyşlanan öwgidir.
Akademik B.Garryýew “Arşy aglaýa” goşgusynyň döreýşi hakda şeýle ýazýar: “Odany Owganystanda Ahmet Dürranyny görüp ýazan hem bolmagy mümkin. Ondaky öwgi setirleri örän belent ýaňlanýar”.
Magtymgulynyň Ahmet şany ýatlaýan “Çowdur han üçin” atly goşgusy Ahmet şanyň Maşada 1769-1770 nji ýyllardaky üçünji ýörişi bilen bagly bolsa gerek. Çowdur han bilen bagalnyşykly anyk maglumatlar bolmasada , onuň halkyň hossarydygy Magtymgulynyň oňa bagyşlap ýazan 4 sany şygrynda anyk gorünýär. Ahmet şanyň türkmen halkyna iberen hatynda mälim bolşy ýaly, ol türkmen hanlary bilen yzygiderli duşyşyklar gurapdyr, olary öz ýanyna çagyrypdyr. Şeýle çakylyklaryň biri esasynda hem Çowdur han Ahmet şanyň ýanyna ugrapdyr. Çünki Magtymguly:
-Ahmet patyşadan habar almaga
Umyt etdi iller çowdur han üçin-
diýip muny takyk mälim edýär. Bize Çowdur han Ahmet şanyň ýanyna 1769-1770-nji ýyllarda gidipdir diýen netijä gelmegimize şahyryň “Çowdur han” atly goşgusyndaky:
-Mana saça bilmez çalaryn başym ,
Büräp aldy ony duman Çowdur han-
diýen setirleri esas berýär. Eger “Çowdur han üçin” atly goşgyny şahyr “Başynyň çalaran” wagty döreden bolsa onda bu goşgyny şahyr orta ýaşdan agandan soňra has takygy iň bolmanda 45 ýaşdan geçenden soň döreden bolmaly. Çünki ,,Many saça bilmez çalaryn başym” diýen setir muňa berk tutaryk bolýar. Eger şahyr bu goşgyny 1769-1770-nji ýyllarda döreden bolsa biz hem Magtymguly 1733 –nji ýylda doglupdyr diýen maglumata ynansak onda şahyr ýokarda ýatlanan goşgusyny 36 ýaşynda ýazan bolýar. Bu ýaşdaky adamyň “Many saça bilmez çalaran başym” diýjegine bolsa ynanmak kyn.
Ahmet şa Horasana 3-nji ýörişi mahaly hem Maşady gabaýar. Soňra Şahruh Ahmet şa tabyn bolýar, 1770-nji ýylyň 4-nji iýununda Ahmet şa yzyna dolanýar. 1772-nji ýylda bolsa Ahmet Şa aradan çykýar . Megerem Çowdur han Ahmet Şa Maşady 1769-njy ýylda gabaw astyna alan mahaly oňa hemaýat etmek üçin ýola düşen bolsa gerek.
Magtymguly 1733-nji ýylda doglupdyr diýen pikiriň esassyzdygyny ýene bir tutaryk bilen subut etmek mümkin. Magtymguly bilen baglanyşykly işleriň aglabasynda MGI-däki 842-nji bukjadaky maglumatyň esasynda Azadynyň kakasy Magtymguly Ýonaçynyň 40 ýaşda öýlenip 46 ýaşda hem bir ogla –Azada ýüzi düşenligi nygtalýar. Magtymgulynyň “Atamyň” atly goşgusynyň neşir nusgasynyň we 842-nji nusgadaky maglumatyň esasynda hem Magtymguly Ýonaçybyň ömri 1654-1720 –nji ýyllar aralygynda kesgitlenýär. Bu hakda M.Kösäýew şeýle ýazýar: “Magtymguly Ýonaçy bir müň alty ýüz elli dördinji ýylda doglup ,bir müň ýediýüz ýigriminji ýylda hem aradan çykypdyr”. Mälim bolşy ýaly Magtymguly Azadynyň kakasynyň ady dakylan , türkmençilikde adyň ýerde uzak wagtlap ýatsa oňlanmaýar we merhumyň aradan çykandan soň dünýä inen ilkinji çagalaryň birine onuň ady dakylýar. Şundan ugur alynsa, Azady kakasy ýogalansoň ilkinji ýüzi düşen ogluna kakasynyň adyny dakmaly. Halk rowaýatlarynyň käbiri Magtymgulyny Azadynyň iň uly ogly hasaplasa , käbirinde Magtymguly Azadynyň ýüzi düşen 3-nji perzendi diýilýär. Haýsy bolandada ol, 1733-nji ýylda dälde , ondan iň bolmanda 8-9 ýyl ir doglan bolmaly. Ýokardaky delillere esaslanyp , Magtymguly takmynan, 1724-1807-nji ýyllar aralygynda ýaşap geçipdir diýilse , megerem hakykata has golaý bolsa gerek.
Annagurban Aşyrow,
Dünýä edebiýaty žurnaly.


c: text/html

text:
Birnäçe ýyl mundan ozal Adidas simsiz gulaklyklary öndürmäge girişipdi. Indi bolsa kompaniýa hatda zarýad bermek hem zerur bolmadyk täze önümi hödürledi. Bu barada pcnews.ru habar berdi.
“Adidas RPT-02 Sol” diýlip atlandyrylýan model gün paneli bilen enjamlaşdyrylandyr. "Digital Trends"-iň aýtmagyna görä, bu enjam gulaklyklara açyk howada gün energiýasy arkaly zarýad berip biler. Gowy tarapy, olara Gün şöhlesi ýok ýerinde adaty usulda hem zarýad berip bolýar. Munuň üçin enjam USB-C bilen enjamlaşdyrylar.
“Adidas RPT-02 Sol” batareýasy, takmynan, 80 sagat ulanmak üçin ýeterlik diýlip baha berilýär. Täze önümleriň bahasy barada welin, heniz belli bir netijä gelinmedi. Ýöne ol 200-230 dollar töweregi bolar diýlip çaklanylýar.
Täze gulaklyklaryň 2022-nji ýylyň birinji ýarymynda çykarylmagyna garaşylýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tarazda jarylystan qırap qalǵan 24 úı jóndelip, qaıtadan paıdalanýǵa berildi TARAZ. QazAqparat – Baızaq aýdanynda zardap shekken 35 úıdiń 24-i tolyǵymen qalpyna keltirilip, paıdalanýǵa berildi. Onyń tórteýi - Úshbulaq, 12-si - Jibek Joly, segizi - Qaınar aýylynda. Qalǵan 11 úıdegi jumystar qarasha aıynda aıaqtalmaq, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Jambylda 112 myń gektardan astam jer memleketke qaıtaryldy TARAZ. QazAqparat – Jyl basynan beri oblys aýmaǵynda paıdalanýsyz jatqan 112 100 gektar aýyl sharýashylyǵy jerleri memleket meshigine qaıtarylǵan. Onyń 104 849 gektary jaıylym bolsa, 7 251 gektary egistik alqap. Bul týraly oblys ákimi Berdibek Saparbaevtyń tóraǵalyǵymen ótken keńeste aıtyldy,- dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
QHA-nyń qoǵamdyq kelisimniń qazaqstandyq úlgisin nasıhattaý jónindegi respýblıkalyq lektorııi ótti NUR-SULTAN. QazAqparat - 2021 jylǵy 13 qazanda Qazaqstan halqy Assambleıasy Qazaqstan Respýblıkasy Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrliginiń qoldaýymen Jambyl oblysynda Qoǵamdyq kelisim men jalpyulttyq birliktiń qazaqstandyq úlgisin nasıhattaý jónindegi respýblıkalyq lektorıı ótkizdi.
Jambylda 47 zańdy ókil ata-ana quqyǵynan aıyryldy TARAZ. QazAqparat – Jambyl oblysynyń jastary arasynda kámeletke tolmaǵandar tarapynan jasalatyn qylmystar men quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alý jáne temeki men spırttik ishimdikterdi satýdyń jolyn kesý maqsatynda apta saıyn reıdtik is-sharalar ótkizilýde, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
ary qaraı
Muraǵat
Joǵary qaraı


text:
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisini geçirdi. Onuň dowamynda Türkmenistanyň Keselleriň ýaýramagyna garşy göreşýän adatdan daşary toparynyň alyp barýan işleriniň netijelerine we bu ugurda öňde durýan ilkinji derejeli wezipelere garaldy.
Ynsan ýaşaýşynyň bütin dowamynda ösümlikler, hususan-da, dermanlyk ösümlikler aýratyn orun tutýar. Sahawatly toprasymyzyň her bir künjeginde melhemlik häsiýetleri bolan ösümlikler siňden ýaýrandyr.
Ýaňy-ýakynda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda Türkmenistanyň Prezidenti hormatly Gurbanguly Berdimuhamedowyň baştutanlygynda Gazagystan Respublikasynyň Prezidenti Kasym-Žomart Tokaýewiň, Gyrgyz Respublikasynyň Prezidenti Sadyr Žaparowyň, Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti Emomali Rahmonyň we Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýewiň gatnaşmagyndaky Merkezi Aziýanyň döwlet Baştutanlarynyň üçünji konsultatiw duşuşygy ýokary derejede geçirildi.
«Awaza» milli syýahatçytykzolagynda 6-njy awgustda Gazagystan Respublikasynyň, Gyrgyz Respublikasynyň, Täjigistan Respublikasynyň, Türkmenistanyň hem-de Özbegistan Respublikasynyň Prezidentleriniň gatnaşmaklarynda geçirilen Merkezi Aziýanyň döwlet Baştutanlarynyň nobatdaky konsultatiw duşuşygy bu ýurtlaryň ösüş meýillerini beýan edýän, özara bähbitli hyzmatdaştygyň ýakyn döwür üçin ylalaşylan ugurlaryny kesgitleýän möhüm syýasyçäre boldy.
Hormaty Prezidentimiziň Kararlary bilen tassyklanan «Türkmenistanda innowasiýa işini ösdürmegiň 2015-2020-nji ýyllar üçin Maksatnamasynyň», «Türkmenistanda ylmy barlaglaryň we innowasiýa tehnologiýalarynyň netijeliligini ýokartandyrmagyň 2017-2021-nji ýyllar üçin Döwiet maksatnamasynyň» çäginde «Ýeri we suwy tygşyty peýdalanmak, suwarymly ýerleriň melioratiw ýagdaýyny gowulandyrmak, duza çydamly ekinleri ösdürip ýetişdirmek arkaly şorlaşan ýerleri özteşdirmek boýunça täze tehnologiýalary işläp düzmek we degişti teklipieri taýýarlamak» aty meýilnama boýunça türkmen alymlary tarapyndan yimy-barlag işieri ýerine ýetirilip, önümçilik ähmiýeti innowasion tehnologiýalar döredildi.
HormatlyPrezidentimizGurbanguly Berdimuhamedowyň beren gymmatly bahasyna görä, Türkmenistan Watanymyz ýedi müň kilometrden hem uzaklara uzap gidýän, iki müň ýyla golaý wagtlap dünýä halklaryna hyzmat eden Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi.
Gadymy Marguş döwletiniň taryhy barada söz açylanda, meşhur arheolog, Türkmenistanyň hormatly raýaty, akademik WiktorIwanowiç Sarianidi hakydaňda ör-boýuna galýar.
Türkmenistanyň Maliýe we Ykdysadyýet ministrliginiň intellektual eýeçilik boýunça döwlet gullugy Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Himiýa institutynyň ylmy işgärler, S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen döwlet oba hojalyk uniwersitetiniň guş galyndylaryny gaýtadan işlemek arkaly, ekologiýa taýdan arassa organiki mineral dökünleri almagyň täze usulyny teklip eden mugallymlar we talyplar toparyna oýlap tapyş üçin patent berdi.
Şu ýylyň 27-30-njy iýuny aralygynda Türki dilli döwletleriň hyzmatdaşlyk geňeşiniň Baş sekretary Bagdat Amreýewiň ýolbaşçylygyndaky wekiliýetiň Türkmenistana iş sapary boldy.
Hormatly Prezidentimiziň parasatiy baştutanlygynda Türkmenistan senagat taýdan ösen döwletleriň hataryna işjeň goşulyşýar. Ýurdumyzyň ylma we ýokary tehnologiýalara esaslanýan ykdysadyýeti dumukly ösýär.
Türkmenistanyň ýaşlarynyň arasynda ylmy işler boýunça geçirilen bäsleşigiň ýeňijilerini sylaglamak dabarasy, asylly däbe görä, Ylymlar güni mynasybetli guralýar.
Türkmenistanda alymlaryň, ylmy guramalaryň işgärleriniň güni bolan Ylymlar güni bellenildi. Şu mynasybetli paýtagtymyzda ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllygyna bagyşlanan «Ylym, tehnika we innowasion tehnologiýalaryň ösüşi» atly iki günlük halkara ylmy maslahat boldy.
Iýun aýynda Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasyna 70 ýyl dolýar. Ol 1951-nji ýylda SSSR YA-nyň Türkmenistan şahamçasynyň esasynda respublikanyň tebigy we jemgyýetçilik ylymlary pudagynda ylmy-barlag işlerine ýolbaşçylygy we utgaşdyrmagy amala aşyrýan iň ýokary ylmy edara hökmünde döredildi.
Türkmenistanyň Döwlet medeni merkeziniň Döwlet muzeýinde ýurdumyzda her ýyl bellenilýän Ylymlar gününe bagyşlanan sergi açyldy.
Türkmenistanyň himiýaçy alymlary mineral, gidromineral we uglewodorod çig malyny toplumlaýyn gaýtadan işlemek, ýurduň ylym edaralary we ýokary okuw mekdepleri, şeýle hem Türkmenistanyň himiýa senagaty üçin ýokary hünärli hünärmenleri taýýarlamakda möhüm ylmy hem-de tehnologik işleri ýerine ýetirýärler.


text:
Şweýsariýa 19-njy dekabrda Pfizer/ BioNTech sanjymyny giňden ulanmaga ygtyýar beren soňky milli derman düzgünleşdiriji boldy, ýöne bu tassyklamanyň Şweýsariýany dünýäde COVID-den goranmak üçin adatdan daşary däl ýagdaýda sanjym ulanmaga ýol açan ilkinji ýurt ednedigini aýtdy.
Öňki milli tassyklamalaryň ählisinde - 2-nji dekabrda dünýäde ilkinji bolup Pfizer sanjymyny ulanmaga başlan britan häkimiýetlerinden başlap, ABŞ-ny we belekileri goşmak bilen, wirusa garşy göreş üçin ýörite wagtlaýyn ygtyýarnama berildi.
Şweýsariýanyň derman düzgünleşdirijisi dokumentleriň “gaýta-gaýtda gözden geçirilmegi” netijesinde, Pfizer sanjymynyň dürli ýaş toparlarynda ýedi gün soňra edilen ikinji sanjymyň 90 göterimden gowrak gorag mümkinçiligini berýändigini aýtdy.
Täze koronawirus 76 milliona golaý adama ýokaşdy we dünýäde 1,7 million adamy öldürdi.
Russiýa awgustda anti-COVID-19 sanjymyny tassyklan ilkinji ýurt boldy, ýöne bu iş giň gerimli barlag geçirilmezden edildi we saglyk hünärmenleriniň köpüsi oňa şübheli garady.
Hytaý gyssagly ýagdaýda ulanmak üçin üç sany içerki sanjymy tassyklady.
Moderna tarapyndan öndürilen koronawirus sanjymy 18-nji dekabrda, Pfizer we BioNTech sanjymyny tassyklandan bir hepde soň, ABŞ-da adatdan daşary ýagdaýda, gyssagly ulanmak ygtyýarnamasyny alan ikinji sanjym boldy.


text:
-
-
-
-
01:00
-
-
-
-
keshe 23:36
-
-
keshe 22:51
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Túrkistan oblysynda 1 myńǵa jýyq toı tarqatylyp, 35 toıhana jabylǵan
TÚRKІSTAN. QazAqparat - Jyl basynan beri mobıldi toptar men polıtsııa basqarmalary tyıym salynǵan 821 otbasylyq, merekelik is-sharanyń ústinen túsken, dep habarlaıdy QazAqparat.
Onyń jartysynan kóbi qoǵamdyq tamaqtaný oryndarynda ótkizilgen. Túrkistan oblysynyń sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamentiniń málimetinshe, búgingi kúnge deıin oblys boıynsha SEB basqarmalaryna 69 shuǵyl habarlama túsken.
Túrkistan oblysy mamandandyrylǵan aýdanaralyq ekonomıkalyq sotyna karantın rejımin buzǵan 56 nysannyń jumysyn toqtatý boıynsha talap aryzdar ótkizildi.
Sottyń sheshimimen 35 qoǵamdyq oryndardyń qyzmeti ýaqytsha toqtatylǵan. Qalǵan 21 talap aryz boıynsha materıaldar sotta qaralyp jatyr.
Sońǵy bir apta aralyǵynda MT jáne PB basqarmalary qyzmetkerleri tarapynan 178 baıanat tirkelip, 70 aıyppul (barlyǵy jeke tulǵalarǵa) salyndy.
Maqtaaral, Saryaǵash, Túlkibas aýdandarynda ornalasqan jeke kásipkerlik nysandarynda ótkizilgen 5 merekelik is-shara boıynsha baıanattar rásimdelgen.
Arys, Qazyǵurt, Otyrar, Keles aýdandarynda birde bir baıanat joldanbaǵan.
Túrkistan oblysynda karantın rejımi talaptarynyń oryndalýyn baqylaý boıynsha mobıldi toptarmen monıtorıng jumystary jalǵasýda.
Jasaqtalǵan 131 mobıldi top jyl basynan beri 200 myńnan astam nysandy aralap, aýmaqtyq polıtsııa basqarmasy qyzmetkerleri tarapynan túsken baıanattary negizinde nysandar men jeke tulǵalarǵa QR Ákimshilik quqyq buzý kodeksiniń 425-babynyń 1-bóligi boıynsha 4 myńnan astam hattama toltyryldy.
240 mln teńgege jýyq aıyppul salyndy.
- Erlan Qarın janýarlarǵa qatysty zań týraly: Halyqtyń ekologııalyq mádenıetin kóteredi
- Qasym-Jomart Toqaev jeke málimetterdiń qaýipsizdigi máselesin kóterdi
- Almatyda ujymdyq ımmýnıtet qalyptasa bastady – Baqytjan Saǵyntaev
- Qandaı elderdiń vaktsına pasporttary Qazaqstan aýmaǵynda jaramdy
- Aqmola oblysynda karantındik shekteý sharalary saqtalýda
- Reseı azamaty 4 jyl boıy Qazaqstannan zeınetaqy alyp kelgen
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Sársenbide elimizde aýa raıy qandaı bolady
NUR-SULTAN. QazAqparat – Sınoptıkterdiń boljaýynsha, sársenbide elimizde jańbyr jaýyp, naızaǵaı jarqyldaıdy, jel kúsheıedi, tuman túsip, túnde keı óńirlerdi úsik júredi, dep habarlaıdy QazAqparat Qazgıdrometke silteme jasap.
22 qyrkúıekte Qazaqstannyń basym bóliginde frontaldyq aǵyndardyń yqpalymen aýa raıy qubylmaly bolady, soǵan baılanysty jańbyr jaýady, elimizdiń ońtústik taýly aýdandarynda jáne ońtústik-shyǵysynda kún bulttap, naızaǵaı jarqyldaıdy, soltústiginde azdaǵan jańbyr, qar jaýady. Tek elimizdiń ortalyǵynda, shyǵysynda, soltústik-batysynda jáne ońtústik-batysynda kún raıy ashyq bolad. Elimizdiń soltústiginde, batysynda, ońtústik-batysynda jáne ońtústiktiń taýly aýdandarynda jáne ońtústik-shyǵysynda jel kúsheıedi, ońtústik-batysynda shańdy daýyl soǵyp, soltústiginde, soltústik-batysynda tuman túsýi yqtımal.
Qostanaı oblysynyń soltústiginde jáne soltústik-batysynda, Aqmola oblysynyń soltústiginde jáne shyǵysynda túnde jáne tańerteń, Soltústik Qazaqstan oblysynyń soltústik-batysynda, túnde Pavlodar oblysynyń ońtústiginde tuman túsýi múmkin, kúndiz Aqmola oblysynyń soltústiginde jel 15-20 m/s kúsheıedi.
Jambyl oblysynyń taýly aýdandarynda, kúndiz Túrkistan oblysynda kún bulttap, naızaǵaı oınaıdy, jel 15-20 m/s kúsheıedi.
Kúndiz Qyzylorda oblysynyń ońtústiginde, Mańǵystaý oblysynyń soltústik-shyǵysynda jel 15-20 m/s kúsheıedi, Mańǵystaý oblysynyń soltústik-shyǵysynda shańdy daýyl soǵady.
Kúndiz Batys Qazaqstan oblysynda, Atyraý oblysynyń ońtústiginde, ortalyǵynda jel 15-20 m/s kúsheıedi.
Túnde Qostanaı oblysynyń soltústiginde, soltústik-batysynda, Soltústik Qazaqstan oblysynyń ońtústik-batysynda, Jambyl oblysynyń taý jáne taýly aýdandarynda 2-4 gradýs úsik júredi.
Almaty, Jambyl, Túrkistan, Qyzylorda, Mańǵystaý, Atyraý, Aqtóbe oblystarynyń basym bóliginde, Qostanaı oblysynyń ońtústik-batysynda, batysynda, ortalyǵynda, Qostanaı, Qaraǵandy oblystarynyń ońtústik-batysynda, batysynda jáne ortalyǵynda, Batys Qazaqstan oblysynyń shyǵysynda jáne ońtústiginde, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ońtústiginde tótenshe órt qaýpi saqtalady.


text:
OZGhAN ELGE ILESE BILU DE BAQYT
Moyyndayyq, qazirgi jurnalister, qazaqtildi-orystildi dep bólmey-aq qoyayyn, ózderi barmaghan, qatyspaghan, ortasynda bolmaghan oqigha turaly kabiynette otyryp oy qorytudyng sheberi bolyp aldy. Aydyn Ayymbetovtyng Bayqonyrda betine "qasiyetti su" shashylghanyn bәrimiz kórip, dauryqtyq - alayda onyng gharyshqa Qúran alyp úshqanyn kelgen song ghana bildik. Almas Óteshev pen Jasúlan Qydyrbaev qolda túrghan altyndy belorusqa ústatyp jibergenin kórip túryp, tóreshini kinәladyq - alayda bapkerlerding taktikalyq útylysyn moyyndaghymyz kelmedi. Osy eki azamattyng doping dauy turaly týsinigimiz de óte ýstirt. "Aqtóbenin" legionerleri 67-74 myng euro alatynyn býgin bilgendey shulay jóneldik - kóziqaraqty jurnaliske olardyng sonday tabysy bar ekeni bayaghydan belgili bolatyn. Qojaghapanov últtyq qúrama bapkerin taghayyndaudy dauysqa saludy úsynyp edi - oibay, ólgen әkemiz kórden kenet túryp ketkendey tóbe shashymyz tik túrdy. Ordabaev, Gurmandardan bastap qyjyrtyp jatyr. Ol bastamany Qojaghapanov emes, әriptesimiz Amankeldi Seyithan úsynghanyn, ony QFF preziydenti qoldaghanyn, sóitip, eki saualnama úiymdastyrudy úsynghanyn basqany qoyyp, sol jerde otyrghan orystildi әriptesterimizding ózi dereu búrmalap, sayttaryna sala bastady. Sóitsek, býkil әlem qazir "quyrylyp, buy basylmaghan" osynday "quyrdaq-aqparattargha" shóldep otyrady eken. Salqynqandy degen "Eurosporttyn" ózi bapkerlikke Kobzon men Boratty úsynyp, óz qiyna ózi túnshyghyp, raqattanyp kýlip jatyr... Kýlinder!
Qysqasy, әlemde baysaldylyq pen sabyrlylyq joq. Sol dýrmekke ilesip, tarta bereyik, tarta bereyik. Ótirik aqparatty jensik asynday qabyldap, halqynyz keri shegine bersin, shegine bersin. Sóitip, HHI ghasyrda Saylaubekti jyl adamy dep tanyp, Nushanyng tyrtighan sholaq shalbaryn әngime ghyp, әjesi nemeresine Anandiyding taghdyryn aityp jylap... otyra bersin... Ozghan elge ilese bilu de baqyt eken ghoy...
Esey Jenisúly
"Feysbuktegi" paraqshasynan alyndy


text:
Donald John Trump (d. 14 iýun 1946: Queens, Nýu-Ýork) söwdagär, syýasatçy we Amerikanyň Bileşen Şatatlarynyň şu wagtdaky prezidenti. 8 noýabr 2016-da geçirilen saýlowlarda Respublikaçylar partiýasynyň dalaşgäri hökmünde Hillary Kinton-dan üstün çykyp Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň 45-nji prezidentli boldy. Donald Trump 1960-nji ýyllarda käbir sebä...
Awtor:
gyzgyn
(Talyp)
|
Kategoriýa: Biýografiýa |
14.11.2018 11:55
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#212)


text:
“Demirýollary” AGPJ düýpli abatlaýyş işleri geçirmek boýunça tender yglan edýär
“Demirýollary” AGPJ Türkmenbaşy myhmanhanasynda ýangyn howpsuzlyk we wideo gözegçilik ulgamlaryny täzelemek hem-de düýpli abatlaýyş işleri geçirmek boýunça № DÝ/AGPJ-010 açyk tender yglan edýär.
Tendere gatnaşmak isleýänler “Demirýollary” AGPJ edarasyna ýüz tutup bilerler.
- bäsleşige gatnaşmaga isleg bildirýäniň doly ady, hukuk ýagdaýy we bank rekwizitleri, şeýle hem dalaşgäriň hasaba alyş we düzgün resminamalary, ynanç haty we pasportynyň nusgasyny goşup ýazmaça görnüşde arza tabşyrmaly;
- lotuň häsiýetnamasyny we degişli tehniki talaplary almaly;
- tender resminamalarynyň bukjasyny almaly;
Bäsleşige gatnaşmak üçin 2012 manat 50 teňňe möçberde (şol sanda 262 manat 50 teňňe GBS) töleg tölemeli.
Pul serişdelerini geçirmek üçin hasap belgisi ýazmaça arza tabşyrylan mahaly habar berilýär.
Bäsleşik teklipli bukjalar “Demirýollary” AGPJ-niň hasabyna pul serişdeleri geçirilenden soň seljerilip başlanýar.
Bäsleşik resminamalary iki aýratyn bukjada (tehniki we söwda teklipler) görkezilen salga ýerli wagt bilen 9.00-dan 18.00-a çenli “Demirýollary” AGPJ-niň edarasynda 1107,1110 otagda (11-nji gat) kabul edilýär.
Tendere gatnaşmak üçin teklipler 18.10.2021 ý.senesine çenli kabul ediler.
Habarlaşmak üçin telefonlar: (+99312) 38-36-00, 38-31-04.
Faks: 38-32-70.
Adres: Türkmenistan, ş.Aşgabat, Türkmenbaşy şaýoly 7.
Çeşme: metbugat.gov.tm.


text:
2020-nji ýylyň 14-nji oktýabrynda Halkara tennis federasiýasynyň Prezidenti, Halkara Olimpiýa komitetiniň agzasy Dewid Haggerti bilen onlaýn-duşuşyk geçirildi.
Türkmen tarapyndan duşuşyga Daşary işler ministrliginiň, Milli Olimpiýa komitetiniň, Türkmenistanyň Tennis federasiýasynyň şeýle-de Sport we ýaşlar syýasaty ministrliginiň wekilleri gatnaşdylar.
Duşuşygyň barşynda taraplar Aşgabat şäherinde geçirilmegi meýilleşdirilýän Dewisiň kubogyny almak ugrunda halkara tennis ýaryşlaryň tapgyrlaýyn duşuşyklaryny geçirmek meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar. Dewisiň kubogynyň çäklerinde Dewid Haggertiniň Türkmenistana saparyny gurnamak baradaky meselelere hem seredildi.
Mundan başga-da, ilat arasynda tennisi ýaýbaňlandyrmak, ýurdumyzda hünär taýdan tennise ýöriteleşen türgenleri taýýarlamak maksady bilen, taraplar Halkara tennis federasiýasynyň, Milli Olimpiýa komitetiniň we Türkmenistanyň Tennis federasiýasynyň arasynda hyzmatdaşlygy ösdürmek boýunça Iş meýilnamany işläp taýýarlamak hem-de durmuşa geçirmek meseleleri babatda pikir alyşdylar.


text:
2021-nji ýylyň 13-nji oktýabrynda Türkmenistanyň DIM-de Türkmenistanyň Daşary işler ministri R.Meredowyň Saud Arabystany Patyşalygynyň Türkmenistandaky täze bellenen Adatdan daşary we Doly ygtyýarly Ilçisi Said bin Osman Ahmed Suweýd bilen duşuşygy geçirildi. Duşuşygyň barşynda saud diplomaty Türkmenistanyň daşary syýasy edarasynyň ýolbaşçysyna özüniň ynanç hatlarynyň nusgalaryny gowşurdy.
Duşuşygyň başynda R.Meredow dostlukly ýurduň doly ygtyýarly wekilini jogapkärçilikli wezipä belenilmegi bilen gutlap, özara bähbitli türkmen-saud gatnaşyklarynyň ösüşinde üstünlikler arzuw etdi.
Syýasy-diplomatik we ykdysady ulgamlardaky ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn hyzmatdaşlygyň netijeliligini belläp, diplomatlar ýola goýlan giň gerimli dostlukly döwletara gatnaşyklarynyň ýokary derejesi barada nygtap geçdiler.
Şeýle-de duşuşygyň dowamynda iki ýurduň abraýly sebitleýin we halkara guramalaryň çäklerindäki özara gatnaşyklarynyň netijeliligi hakynda aýratyn bellenip geçildi.
Duşuşygyň ahyrynda Türkmenistanyň daşary syýasy edarasynyň ýolbaşçysy we Saud Arabystanynyň Aşgabatdaky diplomatik wekilhanasynyň ýolbaşçysy biri-birine mähirli arzuwlar edip, ikitaraplaýyn gyzyklanma bildirilýän energetika, ulag, maliýe-bank ulgamlardaky we beýleki ugurlardaky türkmen-saud hyzmatdaşlygyny berkitmeklige gönükdirilen işjeň gatnaşyklaryň dowam edilmegine ynam bildirdiler.


text:
«Türkmenportal» web saýtymyzda habar berşimiz ýaly, 24-nji sentýabrda Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynyň maslahatlar zalynda Türkmenistanyň raýatlygyna kabul edilen adamlara raýatlyk pasportlary gowşuryldy. Ýurt Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllyk baýramynyň öňüsyrasynda dünýäniň 21 milletiniň wekillerine berlen raýatlyk, olaryň baýramçylyk şatlyklaryny artdyrdy. Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynyň ýaşaýjysy Wepa Meredow hem öz şatlygyny habarçymyza şeýle beýan etdi:
— Ynsan üçin bahasyna ýetip bolmajak gymmatlyklar bolýar. Türkmenistan ýaly abraýly ýurduň raýaty bolmak hem şeýle gymmatlyklaryň biridir diýip hasap edýärin. Ýurdumyzyň Döwlet migrasiýa gullugynda Türkmenistanyň raýatynyň pasportynyň gowşurylmagy bilen, maňa-da şeýle belent gymmatlyga eýe bolmak bagty nesip etdi. Öz adymdan, tutuş maşgalamyň adyndan sahawatly Prezidentimize tükeniksiz alkyş aýdýaryn. Men Özbegistan Respublikasynyň Garagalpagystan Respublikasynyň Hojeýli raýonynyň Naýmankul obasynda dogulsam-da, Türkmenistan — meniň ata Watanym. 1997-nji ýyldan bäri Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynda ýaşaýaryn. Perzentlerim şu mekanda doguldy, önüp-ösdi. Olara hem ýurdumyzyň raýatlarynyň pasportlaryny almak miýesser etdi. Bu bizi aýratyn buýsandyrýar. Sebäbi çagalarym — biziň dowamatymyz, olaryň geljegi öňde. Maşgalada dört çagam — üç oglum, bir gyzym bar. Oglum Elnur Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynda, gyzym Aýnur bolsa Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetinde bilim alýar. Türkmenistanyň raýaty bolmak perzentlerimiz üçin has giň mümkinçilikleri açýar. Garaşsyz, hem Bitarap ýurduň raýaty bolmak bizi täze-täze maksatlara ruhlandyrýar. Nesip bolsa, geljekde hem hormatly Prezidentimiziň özümiz üçin döredip berýän mümkinçiliklerinden peýdalanyp, ak ýürekden halal zähmet çekeris. Watanymyzyň ösüşlerine mynasyp goşant goşmaga çalşarys. Şu bagtly günde Türkmenistanyň raýatynyň pasportuny alan ähli ildeşlerimizi tüýs ýürekden gutlaýarys.


text: Birleşen Arap Emiratlarynyň ýolbaşçylygy Türkmenistany Abu-Dabä gitmek üçin karantinsiz «ýaşyl» sanawa goşdy. Iýunda bu sanawa 31 döwlet girýärdi, häzirki wagtda olaryň sany 35-e çenli köpeldi, diýip, «thenationalnews.com» neşirine salgylanmak bilen «centralasia.news» habar berýär. Girizilen üýtgetmeler indi dürli ýurtlara syýahat etmek isleýän adamlaryň köp ýerlere baryp bilýändiklerini we Abu-Dabä gelenlerinden soň aýry-başga bolmagynyň hökman däldigini aňladýar. Mundan başga-da, bu daşary ýurtlara gitjek ýaşaýjylar üçin höweslendirme bolup hyzmat edýär.


text:
«Türkmengeologiýa» döwlet korporasiýasy bäsleşik yglan edýär: 24.09.2021 - 08.11.2021
17:20 07.10.2021 843
“Türkmengeologiýa” döwlet konserni Türkmenistanyň nebitgaz toplumyny harytlar bilen üpjün edijileri bäsleşik (tender) esasynda kesgitleýän Toparyň adyndan material tehniki serişdeleri satyn almak boýunça
HALKARA TENDER № 03/21 yglan edýär
Lot №1 – turbalar we metal önümleri;
Tendere gatnaşmak üçin “Türkmengeologiýa” DK edarasyna ýüz tutup bilersiňiz:
· bäsleşige gatnaşmaga isleg bildirýäniň doly ady, hukuk ýagdaýy, hasaba alnan ýurdy, bank rekwizitleri we alyp barýan işleri hakynda maglumatlary görkezip ýazmaça görnüşde arza tabşyrmaly (ofşor zolaklarda hasaba alnan ýa-da şol ýerlerde bank hasaplary bolan kompaniýalardan arzalar kabul edilmeýär);
· "Döwlet zerurlyklary üçin harytlar bilen üpjün etmek, işleri ýerine ýetirmek, hyzmatlary etmek boýunça bäsleşikler hakynda" Türkmenistanyň Kanuny, "Bäsleşikleri geçirmekligiň düzgünleri" we bäsleşige gatnaşmak üçin gerekli resminamalar bilen tanyş bolmaly;
· lotuň häsiýetnamasyny, degişli tehniki talaplary we şertnamanyň esasy şertlerini almaly;
· yzyna gaýtarmasyzlyk şerti bilen bäsleşige gatnaşmak üçin bir Lotuň bahasy 500 amerikan dollary möçberde ýa-da şu barabarlykda manat görnüşinde (GBS-i we bank harajatlaryny hasaba almazdan) töleg tölemek üçin hasap belgisini almaly.
Pul serişdelerini geçirmek üçin hasap belgisi ýazmaça arza tabşyrylan mahaly habar berilýär.
Bildiriş neşir edilen pursatyndan başlap bäsleşik üçin doly görnüşde teklip ýerleşdirilen, degişli möhür bilen kepillendirilen bukja ýokarda görkezilen salga ugradylyp, “Türkmengeologiýa” DK-iň hasabyna pul serişdeleri geçirilenden soň seljerilip başlanjakdyr.
Bukjada hökmany suratda anketanyň elektron görnüşi, şertnamanyň esasy häsiýetnamasy (Word görnüşde) we tehniki-ykdysady häsiýetnama (Excel görnüşde) bolmaly.
Tendere gatnaşmak üçin teklipler bildiriş çap edilen gününden başlap 30 iş gününiň dowamynda ýerli wagt bilen sagat 12.00 çenli kabul edilýär.
Elektron adres: turkmengeology@online.tm
Habarlaşmak üçin telefon belgileri: 40-34-52, 40-34-54, 40-34-53 (faks); 40-34-79 (tehniki soraglar üçin).


text:
Zarına Týǵanbaeva
-
Pavlodarlyq polıtsııa jaıaý júrginshilerge arnalǵan jolda eki boıjetkendi qaǵyp ketken júrgizýshini anyqtadyPAVLODAR. QazAqparat - Pavlodar polıtsııasynyń qyzmetkerleri izdeý sharalaryn ótkizý kezinde 30 qańtarda jaıaý júrginshilerge arnalǵan jolda eki boıjetkendi qaǵyp ketken jol-kólik oqıǵasyna kinálini anyqtady, dep habarlaıdy ІІD-niń baspasóz qyzmetinen.01.02.2016 18:15
-
ASTANA. QazAqparat - Shotlandııada 19 jasar Andre Foldsý Windows 95-ti qandaı da bir plagınsiz jumys istete aldy. The Next Web saıtynyń habarlaýynsha, operatsııalyq júıeniń 20 jyl burynǵy nusqasy braýzerlik JavaScript komandalarynda C++ kodyn konvertsııalaıtyn emýlıatorda jumys isteýde.01.02.2016 17:39
-
ASTANA. QazAqparat - Google kompanııasynyń jer sharyn dúnıejúzilik jelimen qamtý jóninde birneshe kólemdi jobasy bar. Internetti áýe sharlarynan basqa, kún batareıalarymen jumys isteıtin avtonomdyq drondar taratýy múmkin. The Guardian basylymy jazýyna qaraǵanda, Skybender ataýyna ıe bolǵan bul joba aıaqtalyp, synaqtan ótkizý kezeńinde tur.01.02.2016 16:59
-
ASTANA. QazAqparat - Kópshilik adamdardyń durys tamaqtanbaýyna olardy qyzyqtyratyn zııandy azyq-túlikterdiń kóp bolýy sebep dep oılaıdy. Biraq, ǵalymdardyń zertteýinshe, bul barlyq jaǵdaıda olaı emes, keıde oǵan aqsha jetispeýshiligi de sebep bolyp jatady eken.01.02.2016 00:28
-
ASTANA. QazAqparat - Brıýsseldegi AUB-SVP meıramhanasy 9 naýryzda alǵash ret óz klıentterine jaramdylyq merzimi ótip ketken azyq-túlikten jasalǵan taǵamdardy usynady.31.01.2016 23:33
-
ASTANA. QazAqparat - Bala kezinen beri ózin qyz dep oılaǵan, esimi atalmaı otyrǵan 11 jasar brazılııalyq ul balaǵa týý týraly jańa kýálik berilip, onda onyń jynysy áıel dep beriledi.31.01.2016 22:11
-
ÓSKEMEN. QazAqparat - 2015 jylǵy jumys qorytyndylary Shyǵys Qazaqstan ishki ister departamentiniń qoıylǵan mindetterdi jaqsy oryndaǵanyn kórsetip otyr, dedi Óskemende QR Іshki ister mınıstriniń birinshi orynbasary, polıtsııanyń general-leıtenanty Marat Demeýov jyl qorytyndylary boıynsha ótken keńeste.31.01.2016 21:44
-
ASTANA. QazAqparat - Sársenbi kúni AQSh Prezıdenti Barak Obama qoǵamda ıslamǵa qarsy shyǵýdyń kúsheıýi kezeńinde musylmandarǵa qoldaý kórsetý úshin Baltımordaǵy meshitke barmaq, dep habarlaıdy Aq úı.31.01.2016 20:58
-
ASTANA. QazAqparat - Boks kórsetilimderi kezinde ótkir syn aıta bilýimen tanymal NVO sarapshysy Garold Lederman WBA nusqasy boıynsha álemniń «qarapaıym» chempıony Denıel Djeıkobs (31-1, 28 KO) álemge tanylý, sondaı-aq boks tarıhynda óz esimin qaldyryp ketý múmkindiginen aıyrylyp otyr dep sanaıdy. Bul týraly Sports.kz habarlaıdy.31.01.2016 20:36
-
ASTANA. QazAqparat - 79,38 kelige deıin salmaq dárejesinde bedeldi nusqalar boıynsha álem chempıonynyń úsh tıtýlyn jeńip alǵan reseılik boksshy Sergeı Kovalev Jan Paskalmen judyryqtasýda kanadalyqpen báste utqan 50 myń dollardy qaıyrymdylyqqa jiberetinin aıtty. Bul týraly reseılik sportshy TVA Sports arnasyna habarlaǵan.31.01.2016 18:48
-
ASTANA. QazAqparat - AQSh-tyń ıÝta shtatyndaǵy Sloan 13 aıynda júre bastaǵan. Bir aıdan keıin ata-anasy oǵan snoýbord syılady, dep habarlaıdy tjournal.ru.31.01.2016 17:17
-
ASTANA. QazAqparat - Slovenııanyń batys bóliginiń A1 magıstralinde 70-ke deıin kólik soqtyǵysqan, bul el tarıhyndaǵy eń kóp kólik soǵylǵan iri apat bolyp tabylady, dep habarlaıdy jergilikti STA agenttiginen.31.01.2016 14:34
-
ASTANA. QazAqparat - Óskemende qazaqstannyń jeńil atletıkadan chempıonaty ótip jatyr. Ivan Ivanov ıadro laqtyrýda tarıhı jetistik ornatty.31.01.2016 14:03
-
TARAZ. QazAqparat - Jambyl oblysy etnomádenı birlestikteriniń ókilderi aımaqtyq kommýnıkatsııalar qyzmetiniń alańynda Qazaqstanda merzimge deıingi saılaý týraly pikirimen bólisip, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń Jambyl oblysyndaǵy jumysy men mindetteri týraly aıtyp berdi.31.01.2016 13:29
-
ALMATY. QazAqparat - Instagram jelisinde paıdalanýshy @gulmira001-diń ótkizgen qaıyrymdylyq bássaýdasynda Gennadıı Golovkınniń qoltańbasy salynǵan qolǵap 1100 AQSh dollaryna satylǵan.31.01.2016 13:03
-
ASTANA. QazAqparat - Aqshaǵa qatysty astyrtyn áreketter jasaýda kúdikti tanylǵan, komada jatqan Salvador eliniń burynǵy prezıdenti Fransısko Flores senbi kúni keshke 56 jasynda qaıtys boldy, dep habarlaıdy Frans Press agenttiginen.31.01.2016 12:48
-
ASTANA. QazAqparat - Túrli aýrýlarǵa shaldyǵý men aqyl-oı deńgeıiniń arasynda genetıkalyq baılanys bar. Ony 100 myńǵa jkyq adamnyń málimetterin taldaýdan ótkizgen Edınbýrg ýnıversıtetiniń zertteýshileri anyqtady. Mamandar bilim deńgeıi, aýyzsha, matematıkalyq oılaý qabileti dáne Altsgmeıger aýrýy, ınsýlt arasynda teris araqatynasty anyqtaǵan, dep jazady The Daily Mail.31.01.2016 12:22
-
Qazaqstandyq A. Pantova jasóspirimder arasynda bıatlonnan ÁCh-da sprınterlik jarysta altynshy bolyp keldiASTANA. QazAqparat - Rýmynııalyq Cheıle-Gradısteıde jasóspirimder men jastar arasynda bıatlonnan álemdik birinshilik ótip jatyr, dep habarlaıdy Sports.kz.31.01.2016 11:57
-
ASTANA. QazAqparat - Leonardo Dı Kaprıo «Aman qalǵan» («Vyjıvshıı») fılmindegi róli úshin jyldyń úzdik akteri atanǵan. Bul kartınadaǵy ról úshin ol «Altyn globýsqa» ıe bolyp, AQSh kınoakademııasynyń «Oskar» syılyǵyna atalym alǵan bolatyn.31.01.2016 11:31
-
ASTANA. QazAqparat - Saýd hanzadasynyń AQSh-taǵy sapary kezinde jaldanǵan, odan keıin, jumystan shyǵarylǵan úsh júrgizýshi áıel árqaısysy 130 myń dollar kóleminde ótemaqy aldy. Hanzadanyń talaby boıynsha júrgizýshiler tek er adamdar bolýy tıis.31.01.2016 10:15
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Aqmola oblysynda alkogol ónimderin shyǵaratyn zańsyz tseh anyqtaldy
KÓKShETAÝ. QazAqparat - Aqmola oblysynda alkogol ónimderin shyǵaratyn zańsyz tseh anyqtaldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Aqmola oblysy polıtsııa departamenti baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, jedel-izdestirý is-sharalaryn júrgizý barysynda esirtki qylmysyna qarsy is-qımyl basqarmasynyń qyzmetkerleri aımaq aýdandarynyń birinde jalǵa alynǵan garajda araq pen konıak óndirýmen jáne quıýmen aınalysatyn 57 jastaǵy áıel kásipkerdiń zańsyz qyzmetin anyqtady.
«Garajdy tekserý barysynda
Áıelge qatysty QR QK 214-baby «Zańsyz kásipkerlik» boıynsha sotqa deıingi is júrgizý bastaldy. Endi polıtseıler alkogol ónimderin satý joldaryn anyqtaýda.
- 14 myńnan astam sheteldik Qazaqstannyń kóshi-qon zańnamasyn buzǵan
- Apta ishinde elimizde 3 125 qylmys jasaldy - ІІM
- Aqmola oblysyndaǵy Kóbeıtuz kóliniń aýmaǵy abattandyryldy
- Qazaqstandyq atlet gir kóterýden álem chempıony atandy
- ShQO turǵyny úıiniń jertólesinde marıhýana ósirgen
- Almaty oblysyndada kólik salonynan áýege oq atqan buzaqy ustaldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Çärjew etrabynda täze gaz turbinalary elektrik bekedi işe girizileninden soň «Lebap» döwlet gaz turbinaly elektrik bekediniň kuwwatlylygy 581,2 megawata çenli artdy.
Şol güne çenli onuň kuwwatlylygy 149,2 megawata barabardy. Bu babatda birinjiligi Döwletli etrabynyň çäginde ýerleşýän 254 megawat kuwwatlylykly «Watan» elektrik bekedi eýeleýärdi. Seýdiniň ýylylyk elektrik merkezi 2004-nji ýylda ikinji blogy oturdanlaryndan soň 160 megawat energiýa berýär.
Bu maglumatlar Lebap welaýatynyň Merkezi Aziýada kuwwatly energetiki sebite öwrülendiginden habar berýär.


text:
Home Tags Gyrgyz Respublikasynyň çempiony «Dordoý»
Tag: Gyrgyz Respublikasynyň çempiony «Dordoý»
AFK-nyň kubogy ― 2019-a ýeňiş bilen başlady
Şu gün türkmen futbolçylary AFK-nyň kubogy ― 2019 halkara ýaryşyndaky ilkinji duşuşygyny geçirdiler. Milli çempionatymyzyň Ýokary ligasynyň geçen möwsüminiň kümüş medalçysy ― «Türkmennebitönümleri» baş müdirliginiň «Ahal» futbol topary myhmançylykda Gyrgyz Respublikasynyň Oş şäheriniň «Alaý» toparyny 2:1 hasabynda ýeňip, 27-nji fewralda Türkmenistanda geçiriljek


text:
Jańartyp otyryńyz!
Jeńildikter men aksıalar týraly birinshi bolyp bilińiz
JańalyqtarBarlyq jańalyqtar
7 Shilde 2021JAKKO-dan köpten kütken jaŋa tauar
3 Shilde 2021ystyq Dubaığa saıahat
3 Shilde 2021Bizdiŋ jeŋimpazdar!
Borch Machinery Co
Borche álemdik deńgeıdegi tehnologıamen qısyq syzyqtan ozyp keledi. 100-den astam túrli ónimderdiń dızaınyn jasaıdy, sonyń ishinde BU qos plastınaly mashınasy, BH joǵary jyldamdyqty mashınasy, BM múltıplıtti mashınasy, BE tolyq elektr mashınasy, BS-III servokompleksi jáne t.b.


text:
“Türkmenistanyň 2020-nji ýyl üçin maýa goýum Maksatnamasyna” laýyklykda, ýurtda importyň öňki derejelere görä azalyp, eksportda täze mümkinçilikleriň emele gelmeginde döwlete degişli bolmadyk pudagyň paýy barha ýokarlanýar.
“Türkmenistan” gazetiniň habar bermegine görä, 2020-nji ýylda türkmen telekeçileri oba hojalyk önümçiligini ýokarlandyrmaga gönükdirilen maýa goýumlardan başga-da, hojalyk galyndylaryny, zir-zibilleri gaýtadan işleýän zawody, Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynda eti we süýdi gaýtadan işleýän kärhanany, şol etrapda nah ýüplük egriji fabrigi, Gökdepe etrabynda 6 gektar meýdanda demir-beton önümlerini öndürýän zawody, alýumin profillerini öndürýän zawodyny gurar.
Şeýle-de türkmen işewürleri Mary welaýatynyň Baýramaly etrabynda 10,5 gektar meýdanda ýüň ýuwýan we egriji kärhanany, çüý önümlerini öndürýän we polietilen halta çykarýan fabrigi, Lebap welaýatynyň Köýtendag etrabynda Leýlimekan (Tubigatan) kaliý duzlarynyň ýatagynda her ýylda 700 müň tonna kaliý dökünlerini öndürýän kombinaty gurmak üçin ýokary möçberlerdäki maýa goýumlary özleşdirerler.
Gürrüňi edilýän maksatnamanyň çäklerinde dürli pudaklarda hususyýetçiler tarapyndan alnyp barylmaly gurluşyklar hem giň gerimlidir. Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary häzirki güne çenli söwda we hyzmatlar merkezlerini, azyk, et, süýt önümlerini, gök-bakja önümleriniň we miweleriň şerbetlerini, alkogolsyz içgileri öndürýän kärhanalary, gurluşyk harytlaryny öndürýän kärhanalary, mebel öndürýän toplumlary, şeýle-de beýleki önümçilikleri gurup ulanmaga berdiler we bu ugurdaky işlerini dowam edýärler.
Gazanylýan şeýle netijeler şu ýylda-da dowam etdirilip, ýurduň jemi içerki önüminiň möçberindäki döwlete dahylsyz pudagyň paýynyň 70 göterimden az bolmadyk derejesiniň üpjün ediljekdigi çaklanylýar.
“Türkmenistanyň 2020-nji ýyl üçin maýa goýum Maksatnamasyna” laýyklykda, ýurduň dürli düzümlerine gönükdirilen jemi maýa goýumlar 39,5 million manat möçberinde kesgitlenildi.


text:
Salam Türkmenistan! Türkmenistanyň halkyny we hökümetini Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy bilen gutlaýarys!
Türkmenistanyň halkyny we hökümetini Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy bilen gutlaýarys! Bu möhüm şanly senäniň hormatyna ABŞ-nyň ilçihanasy Türkmenistana dost bolan we ABŞ-Türkmen gatnaşyklaryna oňyn goşant goşan amerikalylaryň gutlag sözlerini öz içine alýan bu wideony taýýarlady. Göwnüňizden turar diýip umyt edýäris! 1-nji bölegi. Türkmenistanyň halkyny we hökümetini Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy bilen gutlaýarys! 2-nji bölegi. Türkmenistanyň …Dowamy»


text:
Álemdik jáne qazaqstandyq kınojuldyzdar Tashkent halyqaralyq kınofestıvaliniń ashylýyna qatysty
TAShKENT. QazAqparat – Álemdik jáne qazaqstandyq kıno juldyzdary Tashkent «Jibek jolynyń injý-marjany» halyqaralyq kınofestıvaliniń ashylý saltanatyna qatysty, dep habarlaıdy QazAqparattyń menshikti tilshisi.
Ózbekstan bir apta boıy kınotýyndy túsiretinderdiń, ony kópshilikke usynyp, nasıhattaıtyndardyń, sondaı-aq jaı ǵana qarapaıym kınosúıer kórermen qaýymnyń nazaryn ózine aýdaratyn ortalyqqa aınalady.
Búgin jańartylǵan Álisher Naýaı atyndaǵy kıno saraıynda XIII Halyqaralyq kınofestıvaldiń ashylý saltanaty ótti. Sharaǵa álemniń jáne qazaqstandyq kınoındýstrııanyń tanymal ókilderi: 37 elden 400-ge jýyq sheteldik kınematografıster men áıgili kınojuldyzdar qatysty.
Stıven Sıgal, Mıthýn Chakrabortı, Nıkıta Mıhalkov, Franko Nero, Tımýr Bekmambetov sııaqty álemdik kınonyń uly tulǵalary aýqymdy kınoforýmnyń qurmetti qonaǵy boldy.
Qyzyl kilemmen Nurjuman Yqtymbaev, Jannat Qýanysheva, Berik Aıtjanov, Arýjan Jazylbekova, Nurtas Adambaı, Samal Eslıamova jáne basqa da qazaqstandyq kıno juldyzdary júrip ótti.
Eske sala keteıik, Tashkent halyqaralyq kınofestıvali Azııa, Afrıka jáne Latyn Amerıkasy elderi halyqaralyq kınofestıvali atymen de belgili bolyp, 1968-1997 jyldardyń aralyǵynda dástúrli túrde Ózbekstan astanasynda ótkizilgen.
«Jibek jolynyń injý-marjany» kınofestıvali Ózbekstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Shavkat Mırzıeevtiń bastamasymen 2021 jyly qaıta jańǵyryp, jyl saıyn ótkiziletin bolady. Kınofestıvaldiń uıymdastyrýshysy – Ózbekstan kınematografııa agenttigi.
- Ulttyq rýhanı jańǵyrý: Mádenıet mınıstrligi qandaı jumystar atqarady
- Aqmola oblysynda «Qazaqstan - Uly dala eli» atty jastar forýmy ótti
- Ulttyq joba: 250 jańa mádenı nysan salynyp, otandyq fılmder úlesi artady
- Feık: Vaktsına alǵan ata-analardan gıbrıd balalar týady
- Balalardy ońaltý ortalyqtarynda qandaı zańbuzýshylyqtar jıi tirkeledi
- «Jańǵyrý joly» qozǵalysyn respýblıkalyq jastar uıymy retinde qaıta qurǵan jón - Prezıdent
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Dımash Qudaıbergen Qytaıǵa oralǵanyn jarııalady
BEIJІŃ. QazAqparat – Qazaqstandyq ánshi Dımash Qudaıbergen Qytaıǵa oralý týraly sheshimin Instagram-daǵy paraqshasynda málim etti, dep habarlaıdy QazAqparat.
«Dostar, álemdik shoý-bıznestegi jumysymdy jalǵastyrý úshin 2 jyldan keıin Qytaıǵa oralǵanymdy habarlaımyn. Bul kezdesýdi dúnıejúzilik karantınge baılanysty 2 jyl kútýge týra keldi.
Bir aıǵa jýyq ýaqytty oqshaýlanýda ótkizdim, osy merzim ishinde Qytaıdaǵy komandammen iske asyratyn kóptegen jospar quryp qoıdym», - dep jazdy ánshi.
Dımash sondaı-aq eger karantınge baılanysty tyıym bolmasa álemniń barlyq elindegi túrli kontsertter men televızııalyq túsirilimderge qatysatynyn aıtty.
«Iá, álemdegi karantın meniń josparlaryma áser etti. Biraq osy sátten bastap sizderdi shyǵarmashylyǵymmen odan da kóbirek qýantatyn bolamyn. Sizderdi jaqsy kóremin!», - dedi D.Qudaıbergenov.
Eske salaıyq, buǵan deıin Dımash «King Choice» reıtınginde (Azııadaǵy eń symbatty 100 jigiti) kósh bastap turǵanyn jazǵan edik. Kingchoice.me saıtynda júrgizilip jatqan daýys berý 30 qyrkúıek kúni aıaqtalady.
Sondaı-aq ol Reseıdiń Sochı qalasyndaǵy «Novaıa volna 2021» festıvalinde qobyzdyń súıemeldeýimen án aıtyp, jańa kompozıtsııalardyń tusaýyn kesti.
- Ulttyq rýhanı jańǵyrý: Mádenıet mınıstrligi qandaı jumystar atqarady
- Ulttyq joba: 250 jańa mádenı nysan salynyp, otandyq fılmder úlesi artady
- Búgin Rım kınofestıvalinde Elbasy jaıly fılmniń tusaýy kesiledi
- Aýyldyń gúldenýi – Qazaqstannyń gúldenýi: Aqmola turǵyny týǵan aýylyna án arnady
- Almatyda qutqarýshylarǵa alleıa ashylyp, eskertkish qoıyldy
- Kókshetaýda qutqarýshylarǵa arnalǵan mýral paıda boldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
AŞGABATDA SÖWDA WE MAÝA GOÝUM HYZMATDAŞLYGYNA ÝARDAM BERMEK BOÝUNÇA ÝOKARY DEREJEDÄKI TÜRKMEN-RUS TOPARY ÖZ IŞINE BAŞLADY
2018-nji ýylyň 5-nji martynda Aşgabatda Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-rus toparynyň şygary astynda hereket edýän Söwda we maýa goýum hyzmatdaşlygyna ýardam bermek boýunça Ýokary derejedäki topar öz işine başlady. Rus tarapynyň wekiliýetiniň düzümine döwlet düzümleriniň, dürli pudaklarda işleýän iri kärhanalaryň hem-de kompaniýalaryň ýolbaşçylary, Söwda we maýa goýum hyzmatdaşlygyna ýardam bermek boýunça Ýokary derejedäki toparyň agzalary girdi.
Hökümet derejesinde gazanylan ylalaşyklara laýyklykda guralan iki günlük duşuşygyň esasy maksady Türkmenistan bilen Russiýa Federasiýasynyň arasynda netijeli özara hereket etmegiň täze ugurlaryny kesgitlemekden, işewür düzümleriniň arasyndaky gatnaşyklary giňeltmekden ybaratdyr. Söwda we maýa goýum hyzmatdaşlygyna ýardam bermek boýunça Ýokary derejedäki toparyň çäklerinde amala aşyrylýan bilelikdäki işler taraplaryň gazanan ylalaşyklaryny iş ýüzünde durmuşa geçirmäge hem-de hyzmatdaşlygy diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek üçin täze görnüşleri we serişdeleri işläp taýýarlamaga ýardam edýär.
Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasy, Sankt-Peterburg, Astrahan sebitleri we Swerdlowsk oblastlary hem-de beýleki künjekleri bilen Türkmenistanyň netijeli gatnaşyk etmegi üstünlikli ösdürilýän hyzmatdaşlygyň subutnamasydyr. Şu babatda Russiýa Federasiýasynyň öňdebaryjy “KAMAZ”, “Wozroždeniýe”, “Zarubežneft” kompaniýalarynyň, “Sibir” awiakompaniýasynyň senagat pudagyny ösdürmek, şähergurluşygy we ulag ulgamlarynda Türkmenistanyň milli maksatnamalarynyň durmuşa geçirilmeginde alyp barýan işlerini hem nygtamak zerurdyr.
Häzirki wagtda Ykdysady hyzmatdaşlygyň 2017-2019-njy ýyllar üçin hökümetara türkmen-rus maksatnamasynyň durmuşa geçirilmegine aýratyn üns berilýär. Bu maksatnama söwda, senagat, energetika hem-de inženerçilik üpjünçiligi, gurluşyk, oba hojalygy, ulag ulgamlarynda we beýlekilerde dürli çäreleriň hem-de taslamalaryň 80-sini özünde jemleýär. Bu resminamada kesgitlenilen wezipeleriň üstünlikli çözülmegi eksport-import alyşmalaryň düzümini giňeltmäge gönükdirilendir. Russiýanyň eksport merkeziniň işi hem bilelikdäki daşary ykdysady maksatnamalara ýardam bermägi maksat edinýär.
Türkmenistanyň hem-de Russiýanyň döwlet düzümleriniň, hususy kompaniýalarynyň wekilleriniň şu gün geçirilen ikitaraplaýyn duşuşyklarynyň barşynda netijeli işewür gatnaşyklary ýygjamlaşdyrmaga özara gyzyklanma tassyklanyldy. Dostlukly ýurduň işewürleri iri möçberli milli taslamalary durmuşa geçirmäge işjeň gatnaşmaga taýýardyklaryny aýdyp, dürli pudaklarda özara hyzmatdaşlygy has-da giňeltmek boýunça anyk tekliplerini beýan etdiler.


text:
Mazmuny bilen SEO-ny kämilleşdirmek: Semaltdan pikirler
SEOerli SEO indi diňe sahypaňyzy optimizirlemek bilen meşgullanmaýar. Şeýle hem, onlaýn jemgyýetiňiz bilen sagdyn gatnaşyk saklamagy we sahypaňyz we sosial mediýaňyz arkaly güýçli onlaýn gatnaşmagy öz içine alýar. Sosial media, müşderileriňiz bilen aragatnaşyk saklamak üçin ajaýyp platforma öwrüldi.
2009-njy ýylda Google sosial media maglumatlaryny organiki gözleg algoritmine birleşdirmegiň üstünde işledi. Bu, sahypaňyzy we “Facebook”, “Twitter” we “Instagram” ýaly sosial media platformalaryny baglanyşdyrmak has köp gatnaşyga we sahypa girilmegine sebäp boljakdygyny aňladýar. Netijede, sahypaňyz has ýokary derejelere eýe bolar.
Businesseserli kärhanalar üçin iş wagty, senesi we bahasy ýaly ähli jikme-jiklikler täzelenmeli. “ Semalt ” -yň müşderi üstünligi dolandyryjysy Frank Abagnale, has ýokary gatnaşyga we reýtinge ýetmek üçin web sahypaňyzy we sosial media barlygyňyzy gowulaşdyrmaga kömek etjek pikirler berýär.
1. Web sahypaňyza blog goşuň
Blog islendik web sahypasy üçin zerurdyr. Önümleriňiz we hyzmatlaryňyz, müşderileriňiz we ýerli jemgyýet barada iň soňky maglumatlary ýerleşdirmek üçin ulanyň. Aşakdaky pikirleri göz öňünde tutup, blogy interaktiw etmek.
Işiňize wepaly müşderileriň suratlaryny we hekaýalaryny goşuň
Müşderilere hyzmatlaryňyzy gowulandyrmak üçin tejribe we teklipleri barada soraň. Ondan soň söhbetdeşligi we suratlary blogyňyzda çap ediň. Çap etmezden ozal olaryň rugsadyny alyň. Hekaýany dürli sosial media platformalarynda ýerleşdiriň we blog ýazgylaryňyza baglanyşyk beriň. Müşderileriňizi çekmegiň bu gowy usuly. Gadyryny duýarlar.
Dürli wagtda işiňiziň suratlaryny ýerleşdiriň
Suratlary wagtal-wagtal ýerleşdiriň we suratlandyryň. Şol suratlary sosial media platformalaryňyza ýerleşdiriň we sahypaňyza baglanyşyk beriň. Google My Business, Yahoo ýerli we Bing Places suratlaryňyzy täzelemek üçin suratlary ulanyň.
Belli bir önümi ýa-da ýazgyny görkeziň
Muny yzygiderli ýerine ýetirmek, müşderileriňiziň hyzmatlaryňyz barada täzelenmegine kömek edýär.
Işiňiz bilen baglanyşykly gorkunç hekaýa ýerleşdiriň
Gury arassalaýjy diýeliň, ýuwulan gaty hapa köýnek hakda ýazyň. Şol köýnegiň nädip hapalandygy we ş.m. hakda ýazyň. Bir kärhana 'elhenç wakany' sypdyryp bilmez. Birini gözläň we bu hakda blogyňyzda ýerleşdiriň we soňra sosial mediýada paýlaşyň.
2. Jemgyýetiňizdäki täsirli adamlar bilen birleşiň
Sebitiňizdäki meşhurlar ýaly görnükli adamlar bilen aragatnaşyk gurmak üçin sosial media sahypalaryňyzy ulanyň. Postsazgylaryny we ş.m. paýlaşmak arkaly olar bilen aragatnaşyk saklaň Bu ýerli şahsyýetler önümiňizi we hyzmatlaryňyzy satmaga kömek edip biler. Teswirleriňize we ş.m. jogap berenlerinde, käbir adamlar muny makullamak hökmünde görüp bilerler.
3. Wirus ýazgylary ediň
Sosial mediýada wirusa çykýan bir zady döredeniňizde, köp adam işiňizde ýa-da kompaniýaňyzda gyzykly bolar. Adamlar siziň işiňizi gözläp başlarlar we gözleg motorlary ony netijede kesgitlärler.
4. Onlaýn jemgyýetiňiz bilen birleşiň
Jemgyýetiňiz bilen baglanyşyk üçin ýerli wakalary ulanyň. Goňşyňyzda bolup geçýän wakalar barada sosial mediýada we blogda ýerleşdiriň. Janköýerler, köp adamy siziň işiňiz / kompaniýaňyzdan habardar edýän ýazgylary paýlaşmagy ähtimal. Şeýle hem, web sahypaňyza ýerli wakalar senenamasyny goşup bilersiňiz. Onuň yzygiderli täzelenýändigine göz ýetiriň.
SEOerli SEO-nyň üstünlikli bolmagy üçin gözleg motorlarynda has ýokary dereje almak üçin optimizirläň we blogyňyz we sosial media ýazgylaryňyz üçin täze mazmun dörediň. Sosial mediýada müşderiler bilen gatnaşmak sahypaňyza has köp traffige we gözleg motorlarynda has ýokary derejä getirýär.


text:
Suratlaryň kömegi bilen seredemizde, geçmişdäki dürli gözel ýerlere we ýatdan çykmajak ýerleri görüp bileris. Olaryň dowamynda nähili üýtgändiklerini duýmak üçin geliň, “ýaş sypatynyň wersiýalaryny” häzirki görnüşleri bilen deňeşdireliň.
1. Azatlyk heýkeli ýaňy ABŞ-a getirilende nähili görünýärdi we häzir nähili görünýär
2. Afinadaky Zewsyň ybadathanasy, 1842 we 2019
3. 1870-nji ýylda Ýaponiýadaky Togesu köprüsi
4. Los-Anjels
5. Stounhenj, 1877 we 2019
6. Milanyň 70 ýylyň dowamynda nähili üýtgändigi
7. Kanadada tokaý çapylmazdan öň we soň
8. 1798 we 2016-njy ýyllardaky Hindistandaky Brahadiswar ybadathanasy
9. Ot bilen weýran bolan Ha Ha Tonka galasy
10. 1900-nji ýylda we 2017-nji ýylda Afinada Odeon Geroda Attika
Odeon - aýdym aýtmak we aýdym-saz ýaryşlary üçin bina. Gerod Attic grek oratorydyr. Bu odeony, ölen aýaly Regillanyň hormatyna gurdy.
11. Mozambikiň Beýra şäherindäki “Grand” myhmanhanasy (1960-njy we 2000-nji ýyllar)
12. 1947-nji we 2021-nji ýyllarda Amerikanyň Harpers Ferri obasynda otlylar
13. Hytaýyň Leşan şäherindäki Budda heýkeli (1920-nji we 2010-njy ýyllar)
Bu ýerdäki iň beýik Budda heýkelleriniň biridir. Onuň umumy beýikligi 71 metr, kellesi bolsa 15 metre golaýdyr.
14. Sestiýa piramidasynyň 1750-nji ýylda Rimde nähili bolandygy we häzirki ýagdaýy
15. Açyk howada teatr sahnasy bir asyrdan soň nähili üýtgedi
16. Gresiýada gazuw-agtaryşdan öň we soň
17. Teotiuakan-de-Arista - 1900-nji ýylda Meksikanyň gadymy şäheri we häzirki wagtda
18. Mumbaý, Hindistan, 1870 we 2021-nji ýyllarda
G. Maral


text:
04 Qyrkúıek, 2019 NEWS
Almatyda sadaq atýdan dástúrli saıys ótti
Birinshilik osymen úshinshi márte uıymdastyryldy.
Ulttyq oıyndardy jandandyrý arqyly qazaqy dástúrdi dáriptep, damytýdy murat tutqan bir top azamattyń uıytqy bolýymen Almatyda sadaq atý ónerinen týrnır bolyp ótti. Birinshilik osymen úshinshi márte uıymdastyryldy. Sharanyń basy-qasynda júrgen múddeles azamattar "Deshti-Qypshaq" federasııasynyń aıasynda bas qosqan.
Qoǵamdyq uıymnyń dúnıege kelý tarıhy, jalpy osy bastamany qolǵa alý isi jóninde "Deshti-Qypshaq" federasııasynyń dırektory Baqtııar Turysbekov bylaı dep baıan etti:
"Qazaqtyń ár balasy sııaqty biz de kishkentaı kezimizden "sadaq" jasap, ony atyp oınap óstik. Biraq eseıip, er jetken soń bir-bir mamandyqtyń, kásiptiń sońynan qýyp, ómir aǵysymen kete bardyq. Dese de sadaq atýǵa degen ińkárlik týmysymyzdan bolǵannan keıin be júrek túbinde buıyǵyp jatypty. Sodan túrli jumystarmen shetelde bolǵanymyzda sol jaqtaǵy sadaq atýshylarmen tanystyq. Ásirese Qyrǵyzstan, Túrkııada sadaq atý dástúri jaqsy jolǵa qoıylǵanyn kórdik. Kórdik te bul ónerdiń elimizde kenjelep qalǵanyna qarnymyz ashty. Sodan "bizde de nege damytpasqa, nege sony qolǵa almasqa" degen oı týyp, sadaq atýmen áýestenetin jigitterdiń basy jıylyp, federasııa quryldy. Federasııa qurǵandaǵy maqsat – dástúrimizdi shashyrańqy sharalarmen emes, júıeli jumystarmen damytý. Osylaısha ult namysy úshin judyryqtaı jumylyp, osy jarysqa deıin jetip otyrǵan jaıymyz bar. Bul áli bastamasy. Keleshekke túzgen talaı-talaı oıymyz bar. Laıym, solar júzege asqaı" deıdi federasııa dırektory.
Munan soń jarysqa arnaıy kelgen Almas Súleımenov atty sadaq jasaýshy shebermen tanysyp, az-kem dıdarlasýdyń sáti tústi. Ol qolynan sadaq pen jebeden bastap, qoramsap, qylysh, kisenge deıingi saımandar shyqqan, bir sózben aıtqanda qazaqtyń bes qarýynyń naq sheberi eken. Usta qarý-jaraqqa bala kúninen jaqyn bolypty.
"Qarýǵa degen qyzyǵýshylyq sonaý bala kezden bastaldy. "Sadaq" ta attyq, "semserlestik" te. Keıin balalyq arman alǵa jetelep, qarýǵa birtaban jaqyn júreıin dep ishki ister mınıstrliginde biraz jyl eńbek ettim. Birde "National geographic" arnasynan mońǵoldardyń sadaq jasap otyrǵanyn kórip qalǵanmyn. Sodan bastap sadaq jasaý oıy basymnan shyqpaı qoıdy. Sol ıdeıamen 18 jyl "aýyryppyn" (kúldi). Artynan bızneske ketip, bos ýaqytymda janymnyń qalaýy – sadaq jasaýmen shuǵyldana bastadym. Mine, birneshe jyldan beri osymen aınalysyp kelem" deıdi ol.
Sheberdiń aıtýynan, bir sadaqty, sadaq bolǵanda da kezinde qoldanylǵan kádigi jaýyngerlik sadaqty ázirleýge kemi bir jyl ketetinin bildik. Aldymen qaıyń, qaraǵaı, tut aǵashtarynan "karkas" jınalady eken. Ishinen taýtekeniń múıizi jabystyrylyp, syrtyna sińir tartylady. Bólshekterdi jabystyrýǵa balyqtan jasalǵan jelim paıdalanylady. Tek organıkalyq zattar qoldanylatyn sadaqty jasaýǵa qandaı sheberlik pen shydam, eńbek pen yjdahattylyq qajet deseńizshi. Sheber bul iske kirispesten buryn, birshama izdengenin aıtady.
"Sadaq jasaýdyń ádis-tásilderin 6 jyl zerttedim. Internetten kóbine túrkııalyq, reseılik derekkózderdi paıdalandym. Bul jóninde kitap múlde joq dese de bolady. Aıbolat Kóshkimbaev, Qalıolla Ahmetjan sekildi ǵalym aǵalarymyzdyń zertteý eńbekteri bar. Al dál sadaq týraly tek bir-eki jyl buryn ǵana ózimizdiń otandasymyz Danııar Baıdaralınniń kitaby shyqty. Aıtpaqshy ol osy jarysta júr" degendi estigen boıda kitap avtorymen sóılesýge asyqtyq.
Danııar Baıdaralın de sondaı jandardyń qatarynan . Mamandyǵy sáýletshi. Kóptegen jyl muhıttyń arǵy jaǵy – AQSh-ta qyzmet etken. Eń qyzyǵy, sadaq atý ónerine degen qyzyǵýshylyq sol jaqta júrgende shyndap týǵan.
"2006 jyldary AQSh-ta jumys istedim. Burynnan qyzyqqandyqtan sol jaqtaǵy sadaq atý klýbyna jazyldym. Baıqasam, AQSh-ta sadaq atý dástúri óte jaqsy damyǵan eken Kele-kele dástúrdiń tikeleı muragerleri bolyp sanalatyn kóshpendiler, sonyń ishinde qazaqtarda bul ónerdiń damymaǵany mazalaıtyn boldy. Birtindep taqyryp tóńireginde izdene bastadym. Aǵylshyn tilindegi kitaptardy oqydym. Izdenis barysynda nemis, polıak, parsy elderiniń derekkózderinen qundy aqparattar qolǵa tústi. "Osylardy basyn biriktirip, nege kitap etip shyǵarmasqa" degen oı keldi. Sodan jınalǵar derekter negizinde 2016 jyly kitap jaryqqa shyqty. Onda qazaq sadaǵynyń túrleri, quramy, jasalý tehnologııasy, atý tásilderi túgel qamtylǵan. Búginde osy salaǵa tereńirek dendep, bes qarý túrlerin, naıza, qylysh, aıbalta, qanjar, saýyttardy, onyń qoldanylýyn zertteý ústindemin" dep atap ótti.
Sadaqshylar saıysynan "Qazaq tili" qoǵamy tóraǵasynyń orynbasary, "Kenesary han" qoǵamdyq qorynyń dırektory Muhtarhan Abaǵandy da keziktirip qaldyq. Ol kisi de on shaqty jyldan beri ulttyq dástúrdi ulyqtap júrgen kórinedi. Túrkııa, Koreıa syndy elderde sadaq atýdan ótken týrnırlerge qatysyp, eldiń jyrtysyn jyrtyp qaıtqan jaıy bar. Elishilik birinshilikterdiń de turaqty qatysýshysy. Maqsaty bireý – sadaq atý dástúrin damytý, ony buqaralyq sport túrine aınaldyrý.
Saıysqa uzyn-yrǵasy 24 adam qatysty. Arasynda bir paralımpıst te bar. Almaty qalasy men Almaty oblysynyń sadaqshylarynan bólek Arys, Balqash qalalarynan da at aryltyp kelgender boldy.
Dodada áıelder men jasóspirimderden turǵan eki top jáne erlerden qurylǵan eki top ózara myqtyny anyqtady. Irikteý kezeńinde áıelder men jasóspirimder 20 metr qashyqtyqta synǵa tússe, erler 30 metrden sadaq atyp jarysty. Árbir qatysýshyǵa úsh múmkindikten berilip, ár múmkindikte alty jebeden atyldy.
Tórt toptan aqtyq synǵa shyqqan 12 adam óz toptarynda úlken jáne kishi fınal úshin jarysty. Áıelder men jasóspirimder tobyndaǵy altylyq 30 metrden nysana kózdese, erler tobyndaǵy myqty altylyq 50 metr qashyqtyqtan atyp, sheberlikteri synǵa tústi.
Erteńgisin bastalyp, tús qaıta aıaqtalǵan sadaqshylar jarysynda erler arasynda úlken fınalda Baqtııar Turysbekov top jardy. Ekinshi oryndy Nurǵalı Turymbaev enshilese, úshinshi oryn Erdáýlet Janhanshaǵa buıyrdy.
Erler arasyndaǵy kishi fınalda Aıdar Másimǵazynyń jebesi nysanaǵa kóbirek dál tıip, birinshi oryn ıelendi. Ekinshi orynǵa Almas Súleımenov, júldeli úshinshi orynǵa Elaman Sáken laıyq dep tanyldy.
Áıelder jáne jasóspirimder tobynda úlken fınalda Medet Sáken top jardy. Jeńiske qol sozymdaı ǵana jetpeı qalǵan paralımpıst Baltabaı Sultanov ekinshi oryndy qanjyǵalasa, úshinshi oryndy Baıan Sapar jeńip aldy.
Bul toptaǵy kishi fınalda Symbat Dáýlethan úzdik dep tanylsa, júldeli ekinshi oryn Saıat Sermahanǵa, úshinshi oryn Janáli Muhametjanǵa tıesili boldy.
Jeńimpazdar men júldegerlerge arnaıy dıplomdar men estelik syılyqtar tabys etildi. Áıelder men jasóspirimder tobynda úzdik shyqqan Medet Sákenge doda demeýshileriniń biri, Abyroikz.kz dúkender jelisiniń basshysy Aıdar Másimǵazy arnaıy sertıfıkat tabys etti. Sertıfıkat otandyq kompanııada tegin kıim tiktirýge múmkindik beredi.
"Deshti-Qypshaq" federasııasynyń prezıdenti Janat Dáleı bul baǵyttaǵy ister munymen shektelip qalmaıtynyn atap ótti. Bolashaqta qazaqsha kúres, bes qarýmen saıysý, teńge ilý, kókpar, qus salý, ıt júgirtip, ańǵa shyǵý, jalpy qazaqta qandaı salt-dástúr bar sony ary qaraı jańǵyrtý josparda bar. Tilek, nıet – ár qazaqtyń úıinde bes qarý ilýli tursa, ár qazaqtyń ul-qyzy sadaq ustaı bilip, dástúrdi jalǵastyrsa degen murat.
Avtormen onyń Facebook paraqshasy arqyly habarlasýǵa bolady.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


text:
Tumaýdan qalaı qorǵanýǵa bolady
ALMATY. QazAqparat - Almatydaǵy №36 qalalyq emhananyń jalpy tájirbıelik dáriger bóliminiń meńgerýshisi Shynar Doshaeva QazAqparat tilshisine JRVI jáne tumaýmen aýyryp qalmaý úshin ne isteý kerektigin aıtyp berdi.
Tumaý jyl saıyn kóptegen elderde epıdemııalyq taralýǵa jatatyn jahandyq ınfektsııa bolyp sanalady. DDSU tumaý jónindegi sarapshylarynyń málimetteri boıynsha, álemde jyl saıyn epıdemııa kezinde halyqtyń 5 – 15 paıyzy aýyrady. Qazaqstanda, álemniń basqa elderindegideı tumaý jáne JRVI densaýlyq saqtaýdyń ózekti máseleleriniń biri. Infektsııalyq aýrýlardyń qurylymynda tirkelgen ınfektsııalyq aýrýlardyń 90 paıyzǵa jýyǵy osy ınfektsııalarǵa keledi.
- Aıtyńyzshy, tumaý men jedel respıratorly vırýstyq ınfektsııanyń aıyrmashylyǵy nede?
Tumaý – bul vırýs, ótkir respıratorlyq ınfektsııa, ıaǵnı tynys alý joldarynyń aýrýy. Tumaý vırýsy juqpaly jáne adam aǵzasyna tússe órship ketýi múmkin. Tumaý vırýstardyń birneshe túrinen (A, V jáne S) týyndaǵan ınfektsııa. Jedel respıratorly vırýstyq ınfektsııa (JRVI) – eń keń taraǵan juqpaly aýrýlardyń biri. Onyń tumaýǵa uqsas klınıkalyq kórinisi bar kóptegen aýrýlardy qamtıdy, biraq 200 -den astam múlde basqa vırýstar bul aýrýdy týdyrady.
- Jedel respıratorly vırýstyq ınfektsııa men tumaý belgilerin qalaı ajyratýǵa bolady?
- Tumaýda dene temperatýrasy kóteriledi, dene qaltyraıdy, álsizdik paıda bolady, bulshyqetter men býyndar aýyrsynady, bas aýyrady, kózden jas aǵady, qurǵaq jótel paıda bolyp murynnan sý aǵady. Tumaýda jıi túshkiredi. Keıde júrek aınýy, qusý, dıareıa qosylady. Ekinshi kúni jótel men keýde aýyrýy paıda bolady. Adam jaryqqa sezimtal bolady. Tumaý vırýsynyń qan tamyrlaryn zaqymdaıtynyn eskere otyryp, qyzyl ıek pen murynnan qan ketý múmkin.
JRVI-diń mindetti túrde bolatyn belgisi- sýyq tııý. Ol kezde adamnyń dene qyzýy (38,5j%S deıin) kóterilýi múmkin, álsizdik paıda bolady. Sonymen qatar shyryshty qabyqtardyń isinýi baıqalady- kataraldy kórinis: murynnyń bitelýi jáne murynan sý aǵý, tamaqtyń aýrýy, kózdiń shanshýy, jas aǵý, jótel, keıde ustama tárizdi qurǵaq jótel, qaqyryq túsýi múmkin. Jedel respıratorlyq vırýstyq ınfektsııadan keıin siz kelesi úsh apta ishinde aýyryp qalýyńyz múmkin, biraq tumaýmen salystyrǵanda bul aýrý jeńil túrde ótedi.
Tumaý - bul bárine tanys aýrý. Onymen aýyrmaǵan adam joq shyǵar. Tumaýdyń jeńil túrimen aýyrǵandar úshin bul aýrý qorqynysh týdyrmaıdy. ıAǵnı, jaı sýyq tııý dep qabyldaıdy. Alaıda, bul qate pikir. Tumaý-eń aldymen asqynýlarmen qaýipti (bronhıt, pnevmonııa, júrek bulshyqetiniń zaqymdalýy jáne taǵy basqa). Sozylmaly aýrýy barlar úshin óte qaýipti. Bul ólimge de ákelýi múmkin.
- Tumaýdan qalaı qorǵanýǵa bolady?
«Tumaý merzimi bastalǵanǵa deıingi jyl saıynǵy vaktsınatsııa – eń tıimdi ádis. Bul óz kezeginde aýrýdyń aýyr túrlerin, aýrýhanaǵa túsýdi, ólim-jitimdi tómendetedi, tumaýdy juqtyrýdy azaıtady. Vaktsınatsııa qaýipsiz. Bul aıtarlyqtaı materıaldyq shyǵyndardy qajet etpeıdi, óıtkeni vaktsınatsııa bir ret júrgiziledi. Vaktsınalar 50 jyldan astam ýaqyt qoldanylyp keledi, osy kezeńde olardyń qaýipsizdigi men tıimdiligi birneshe ese ósti. Sonymen qatar balalarǵa da, eresekterge de ekpe jasaýǵa múmkindik bar. Vaktsınatsııa tegin. Vaktsınalar barlyq emhanalarda bar. Vaktsınatsııalaý múmkindigin jiberip almańyz, vaktsınatsııa qarasha aıynyń sońyna deıin júrgiziledi.
- Koronavırýspen aýyrǵandar da tumaý qalaı ótedi?
- Koronavırýs, kez kelgen basqa vırýs sııaqty, aýrý kezinde ımmýndyq júıege áser etedi, biraq keıin adam qalpyna keledi. Ol koronavırýstan aman qalǵan kezde, ımmýndyq júıe ýaqyt óte kele jańa, kúshti qasıetterge ıe bolady. Eger aǵza aýrýdy jeńse, onda ımmýndyq júıe tek kúsheıe túsedi. Taǵy da qaıtalap aıtam, kúzde vaktsınanyń aldyn alý tek COVID-19 úshin ǵana emes, tumaý úshin de mańyzdy.
- Suhbatyńyzǵa rahmet!


text:
2021 jyldyń 1 mamyr kúni saǵ. 15-00-de Á. Qasteev atyndaǵy QR Memlekettik óner mýzeıinde Qazaqstan halyqtarynyń Birligi kúnin toılaý sheńberinde qazaqstandyq sýretshi Nurshıdın Baratovtyń «Jarqyn aspan» jeke kórmesiniń ashylýy men baspasóz-týry ótedi. Ekspozıııada sýretshiniń 80 asa keskindemelik týyndylary usynylǵan.
«Jarqyn aspan» - bul sýretshi Nurshıdın Baratovtyń Qazaqstandaǵy alǵashqy úlken jeke kórmesi. Shyǵarmalar ashyq aspan astynda jazylyp, shynaıy túrde oryndalady. Avtor óz shyǵarmalarynda júrek túkpirindegi sezimderin jetkizýge tyrysady.
«... Meniń aldymda aq qaǵaz bar. Neden bastaý kerek? Keneppen de solaı bolady. Alǵashqy sekýndtar ...senimsizdik joǵalady. Qylqalamǵa qol tıgennen keıin eshteńeni ózgertý múmkin emes.
Ómir ádettegideı jalǵasa berdi. Siz tek qarap, tereń tynys ala alasyz nemese ony múldem umyta alasyz.
Men joqpyn, joq kezimde eshqashan paıda bolmaımyn dep ant bergen edim ... Bul bezýshilik jáne bir ýaqytta ımpýlsıvti bolý. Onsyz da toly keýdege aýa jutyp raqattanyp shashalyp qalý jáne ómir súrý baqytymen bólisýge degen umtylys !!!
Ómir, taǵdyr siz buryn-sońdy kórmegendeı kózdikke ketken adamdardy kóre alýdyń múmkin emestigi, tús, jaryq, aýa, dostar, dushpandar, arsyzdyq, qaıyrymdylyqtyń belgili bir súzgisin jasady...
Jazý, durysy tazalyq ketpeı turyp, joǵalmaı turyp jazyp qalý. Endi kóleńke jaryqqa aınaldy, al jaryq tumanǵa aınaldy. Jel betińnen, al sýyq jelkeńnen ótti, qazir ol jaǵyndylaryńdy, seniń kenebińdi úrleıdi...
Tańnyń atýyn kútesiń, mine birinshi sáýle. Jazbas buryn, osy ózekten ótetin jaryqqa jáne jaı ǵana saǵan ómir syılaǵan adamdardyń barlyǵyna alǵys aıtýdy umytpa!
Osylaı, qaıtse de ... ».
Kórme jetekshisi – N. Satybaldy.
Kórme 2021 jyldyń 1 maýsymyna deıin jalǵasady.
Nurshıdın Baratov 1967 jyl Almaty qalasynda dúnıege kelgen.
1986 jyly N.V. Gogol atyndaǵy Almaty kórkemsýret ýchılıesin úzdik degen baǵaǵa bitirgen.
1992 jyly T. Júrgenov atyndaǵy QazUÓA monýmentaldy keskindeme fakýltetine oqýǵa túsedi.
1994 jyly Stambýl qalasyndaǵy Mımar Sınan Kórkemsýret akademııasyna aýysyp, úzdik aıaqtaıdy.
Jeke kórmeleri:
1987 jyl – Qısyq múıiz (Ýkraına)
1995 jyl - Stambýl (Túrkııa)
1996 jyl – Stambýl (Túrkııa), Kopengagen (Danııa), Arhýs (Danııa).
Almaty, Bishkek, Kıpr, Stambýl, Býdapesht qalalaryndaǵy toptyq kórmelerdiń qatysýshysy
Nurshıdın Baratov «ARTEAST» galereıasynyń ıesi bolyp tabylady.


text:
Amerikaly alymlar suwy yzyna serpikdirýän we hatda suwuň aşagynda-da gury saklanyp bilýän täze nanomaterial döretdiler. Bu barada open-dubna.ru habar berdi.
Merkezi Florida uniwersitetiniň alymlarynyň täze oýlap tapyşy suwdan has täsirli goraýan üstleri, ýangyç elementlerini we toksinleri tapmak üçin elektron datçikleri işläp taýýarlamakda täze ugur açyp biler. Bu baradaky makalanyň bildirişi “Advanced Materials” žurnalynyň awgust aýyndaky sanynyň daşynda çap edildi.
Barlagçylar toparynyň käbir ösümlikleriň we janly-jandarlaryň tebigatyndan we ewolýusiýasyndan ylham alandyklary aýdylýar. Topara UCF-niň Nanotehnologiýa Tehnologiýa Merkeziniň professory Dabaşis Çanda ýolbaşçylyk etdi.
"Suwy serpikdirijilik ýa-da gidrofoblyk - ösümlikleri we haýwanlary kömelek, suwotularyň ösmegi we hapalanmak ýaly patogenlerden goraýan hem-de arassalaýan tebigy guraldyr" diýip, Debaşis Çanda belledi. "Biz lotus ýapragynyň gurluşyna bil bagladyk we nanogurluşly materiallary molekulýar fullerene kristallarynyň esasynda sintezledik" diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Alymlar bu supergidrofob plýonkalaryň bakteriýalary zyýansyzlandyrmakda, wodorod ýa-da elektrokataliz emele getirmekde ulanylyp bilinjekdigini öňe sürýärler.


text:
Mańǵystaýda vaktsına pasportyn 30-50 myń teńgege satqan dárigerler anyqtaldy
AQTAÝ. QazAqparat - Mańǵystaý oblysynda vaktsına pasportyn satqan dárigerler anyqtaldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Mańǵystaý oblystyq polıtsııa departamenti bastyǵynyń orynbasary Altynbek Qalıevtiń aıtýynsha, jalǵan vaktsına pasportyn daıyndady degen kúdikpen dárigerler men olardyń deldaldary bolǵan segiz adam anyqtaldy.
«Derekter bazasynda resmı tirkelgen árbir medıtsınalyq qujat úshin olar 30-50 myń teńge kóleminde aqsha alǵandyǵy anyqtaldy. Anyqtalǵan adamdar 150-den astam azamatqa pasport berýi múmkindigi tekserilip, anyqtaldy. Bul tsıfr áli de ósýi múmkin ekendigin joqqa shyǵarmaımyz. Atalǵan fakt boıynsha QR Qylmystyq kodeksiniń 385-babynyń 2-bóligi boıynsha sotqa deıingi tergeý bastaldy. Qazirgi ýaqytta tergeý amaldary jalǵasýda», - dedi Altynbek Qalıev.
Polıtsııa ókili qylmystyq oqıńanyǵ shilde aıynan beri tergelip jatqany týraly aıtty.
«Atalǵan fakt boıynsha shilde aıynan bastap bizde arnaıy jedel sharalar qabyldandy. Atalǵan faktiler Jańaózen, Aqtaý qalasy men Munaıly aýdanynyń jeke jáne memlekettik aýrýhanalarynda anyqtaldy», - dep tolyqtyrdy A.Qalıev.
Onyń aıtýynsha, vaktsınatsııa pasportyn satyp alǵysy keletin adamdar rásimge kelgen, biraq is júzinde ony almaǵan.


text:
Heläk bolanlaryň hemmesiniň polisiýa işgärleridigi habar berilýär. Bu wakada 140-den gowrak adamyň ýaralanandygy hem aýdylýar.
Bu iş boýunça derňew geçirýän sülçileriň beren maglumatlaryna görä, düýn 17-nji awgustda 2 sany janyndan geçen hüjümçi minalanan ulag bilen milisiýanyň binasynyň derwezesinden urduryp giripdir.
Bu waka bilen baglanşykly Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew Inguşystanyň Içeri işler ministerini wezipesinden boşatdy. Ýurtda 3 günlik matam yglan edildi.
Bu waka bilen baglanşykly ABŞ hem-de ÝB Orýetiň halkyna we hökümetine gynanç bildirdiler.


text:
Russiýanyň we Gazagystanyň resmileri ýadro hyzmatdaşlygy boýunça şertnama gol goýdular. Bu şertnama 30-njy sentýabrda Gazagystanyň Russiýa bilen serhetleşýän regionyndaky Atyrau şäherinde geçirilen forumyň çäginde gol çekildi.
Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin we gazak prezidenti Nursultan Nazarbaýew regionlaryň arasyndaky bir günlük dabara gatnaşdylar.
Gazagystanyň energetika ministri Wladimir Şkolnik we Russiýanyň “Rosatom” ýadro energiýa korporasiýasynyň baş müdiri Sergeý Kirienko tarapyndan gol goýlan şertnama laýyklykda, atom energiýa stansiýasy Gazagystanyň gündogaryndaky Kurçatow şäherçesinde gurlar.


text:
Müsüriň harbylary uruş uçarlarynyň Sinaý ýarymadasynyň demirgazyk bölegindeki sufi metjidine edilen hüjümde ulanylan birnäçe maşyna hüjüm edendigini aýdýar.
Harbylaryň 25-nji noýabrdaky beýanatynda bu awtoulaglaryň “Yslam döwleti” toparynyň jeňçileridir diýip güman edilýän söweşijileriň bir gün ozal, El-Ariş welaýatynyň 40 kilometr uzaklygyndaky Bir al-Abd şäherinde hüjüm eden metjidiniň golaýynda bolandygy aýdylýar.
Häkimiýetler 24-nji noýabrda jeňçileriň juma namazy mahalynda partladyjy enjamlar we hüjüm ýaraglary bilen amala aşyran hüjümleri netijesinde azyndan 235 adamyň öldürilendini, 109 adamyň ýaraly bolandygyny aýtdylar.
Şu aralykda, Müsüriň prokurorlary hüjüm netijesinde ölenleriň sanynyň 305-e barandygyny, olaryň arasynda 27 çaganyň hem bardygyny aýtdy.
Prokuraturanyň beýanatynda bu hüjüme gatnaşanlaryň 25-30 çemesi adamdygy, olaryň YD ekstremist toparynyň baýdagyny galdyrandygy aýdylýar. Ölenlerden başga, hüjümde 128 adamyň ýaraly bolandygy habar berilýär.
Bu yslamçy ekstremistleriň häzirki zaman Müsüriniň taryhynda gurnan iň ganly hüjümi diýip bilinýär.
Hüjümiň jogapkärçiligini bada-bat öz üstüne alan bolmady. Emma häkimiýetler bu hüjümi YD ekstremist toparynyň ýerli bölüminden görýärler. Sünni yslam ekstremistleri, şol sanda YD jeňçileri sufileri dinden çykan hasaplaýarlar.
Harbylar 2013-nji ýylda “Musulman doganlygyny” häkimiýetden agdaranyndan soň, Müsür Sinaý ýarymadasyndaky YD toparçagy tapyndan ýolbaşçylyk edilýän pitneçilige garşy söweşýär.
Sinýada emele gelen petik netijesinde ýüzlerçe adam öldürildi. Ýurduň hristian azlygyny gorkuzmak üçin ybadathanalarda gany partlamalarywe howpsuzlyk güýçlerine garşy ýaragly gurnamak bilen,jeňçiler Müsüriň beýleki künjeklerinde hem hüjümlerini ýygjamlatdylar.
Müsüriň hökümeti 24-nji noýabrdaky ganly hüjümden soň üç günlük ýas yglan etdi.
Müsüriň prezidenti Abdel Fattah al-Sisi bu hüjümden gysga wagt soň adatdan daşary howpsuzlyk maslahatyny çagyryp, "Bu terror aktyna şol terrorçylara garşy berk güýç bilen jogap bermek” wadasyny berdi.
"Sinýada bolup geçýän zatlar biziň terrorçylyga garşy edýän tagallalarymyzyň hakyky şöhlelenmesi bolup durýar, biz söweş gurýarys we biz özümiz bilen söweşýäris” – diýip, Sisi döwlet telewideniýesinde berlen beýanatynda aýtdy.
"Müsür regionyň adyndan we bütin dünýäniň adyndan terrorizme garşy durýa” diýip, Sisi aýtdy. “Şu sebäpden bu bolýan zatlaryň ählisi biziň terrorizme garşy alyp barýan göreşimizi, öz sebitmizde galan zatlary weýran etmek maksadyndan ugur alýan aýylganç jenaýatçylary duruzmak üçin görýän çärelerimizi goýdurmak üçin edilýär.”
“Associated Press” üç sany polisiýa ofiserine salgylanyp, hüjümçileriň üç sany ýolsuz ýerden sürülýän maşynly gelip, metjidiň daşynda partlaýjylary ýanadygyny we soňra onuň içine zabt edendigini, juma namazyna duran adamlary oka tutandyklaryny habar berdi.
Metjidiň esasy ruhanysy şeýh Mohamed Abdel Fatah Zowraik metjidiň içine hüjüm edenleriň ondan gowrak bolandygyny aýtdy.
ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp bu hüjümi ýazgardy we Sisä gynanç bildirmek üçin telefon etdi.
"Dünýä terrorizme çydamlylyk edip bilmez, biz olary harby güýç bilen ýeňmeli hem-de olaryň saklanyp galmagyna esas berýän ekstremist ideologiýasyny puja çykarmaly” diýip, Tramp twitterde ýazdy.


text:
Türkmenistan bilen Azerbaýjan Hökümetleriniň arasynda iki döwletiň aragatnaşyk operatorlary arkaly Türkmenistan – Azerbaýjan ugry boýunça Hazar deňziniň düýbünden optiki-süýümli aragatnaşyk ulgamyny bilelikde gurmak, eýelik etmek hem-de ulanmagy guramak barada Ylalaşyga gol çekildi.
“Türkmentel 2019” halkara sergisiniň çäklerinde penşenbe güni geçirilen ylmy maslahatda gol çekilen taslamanyň amala aşyrylmagy Türkmenbaşy hem-de Siýazan şäherlerini birleşdirer.
Taslamanyň Aziýa bilen Ýewropanyň arasynda telekommunikasiýa üstaşyr ýollarynyň kämilleşdirilmeginde hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyna garaşylýar.
“Türkmentelekom” elektrik aragatnaşyk kompaniýasy we “AzerTeleсom” jogapkärçiligi çäklendirilen jemgyýet bu ulgamyň gurluşygynyň taslamasy boýunça bilelikdäki işi geçiripdiler.
Geçen ýylyň oktýabr aýynda aragatnaşyk we telekommunikasiýa ulgamynda bilelikdäki işleri geçirmegiň mümkinçiliklerine Ýaponiýanyň içeri işler we kommunikasiýalar ministri jenap Masatoşi Işida bilen duşuşygyň dowamynda garalypdy. Hususan-da, ýapon tarapyndan Türkmenistan bilen Azerbaýjanyň arasynda suwasty optiki-süýümli aragatnaşyk ugurlarynyň gurluşygyna goldaw bermäge taýýardyklary beýan edildi.
Statistik maglumatlara görä, Aziýanyň ilaty 4 milliard adamdan geçýär, Ýewropada 990 milliondan gowrak adam ýaşaýar. Yklymlaryň arasynda maglumatlary alyşmagyň zerurlygy sekuntda 200-400 gigabitden 4-5 terabaýta çenli internet-trafik alyşmasyny giňeltmäge mümkinçilik döreder.
Türkmenistanyň çäklerini iň häzirki zaman optiki-süýümli aragatnaşyk ulgamlary kesip geçýär. Ýerli telefon belgileriniň sanynyň artdyrylmagy halkara we şäherara aragatnaşyk ýaýlymlarynyň möçberiniň artmagyna getirdi. Türkmenistanyň çäkleri boýunça Trans – Aziýa – Ýewropa optiki-süýümli aragatnaşyk ulgamynyň 708 kilometr uzynlykdaky böleginiň geçýändigi uly ähmiýete eýedir. Hytaýyň Urumçy şäherinden Germaniýanyň Frankfurt şäherine çenli onuň umumy uzynlygy 27 müň kilometre deňdir.
Bu gün Türkmenistan Aşgabat – Bajigiran (Eýran), Serhetabat – Hyrat (Owganystan), Ymamnazar – Akina (Owganystan), Türkmenabat – Buhara (Özbegistan) we Garabogaz – Fetisow (Gazagystan) ugurlary boýunça optiki-süýümli baş halkara aragatnaşyk ulgamyna eýedir.
Soňky üç ýylyň dowamynda Türkmenistanyň satyn alýan halkara internet teleýaýlymlarynyň umumy göwrümi on esse artdy. Şol döwürde internetden peýdalanyjylaryň sany ýurdumyzda 500 müň adam köpeldi.


text:
Elordada «Jas sarbaz» qozǵalysynyń tárbıelenýshileri ALJIR tutqyndaryn eske aldy
NUR-SULTAN. QazAqparat - El Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵyna oraı «Jas Sarbaz» jasóspirimder áskerı-patrıottyq qozǵalysy RQB osy aptany «Taǵylymǵa toly tarıh» uranymen ótkizedi, dep habarlaıdy qala ákimdiginiń resmı saıty.
«Jas Sarbaz» jasóspirimder áskerı-patrıottyq qozǵalysynyń
Nur-Sultan qalalyq fılıaly áskerı-patrıottyq baǵyttaǵy is-sharalar men aktsııalar ótkizip, jastardyń patrıottyq baǵytta tálim-tárbıe alýyna atsalysýda.
«Taǵylymǵa toly tarıh». Osyndaı atpen atalmysh aptany bastaǵan «Jas Sarbaz» qozǵalysy óz qataryndaǵy tárbıelenýshilerdi «ALJIR» memorıaldy keshenine saıası qýǵyn-súrgin jáne asharshylyq qurbandaryn eske alý maqsatynda alyp bardy.
«Búgingi is-sharadan óte qatty áser aldym. Ata-babamyzdyń qasyq qany qalǵansha kúresip, keıingi urpaq alańsyz ómir súrý úshin atqarǵan eńbekteri, erlikteri janyma qatty áser etti. Mýzeı qyzmetkeriniń bizge aıtqan áńgimeleri tarıhı oqıǵalardy jete túsinýge septigin tıgizdi. Іshtegi patrıottyq sezim ulǵaıa tústi», – dedi «Jas Sarbaz» tárbıelenýshisi Nurasyl.
Aldaǵy kúnderi jassarbazdyqtar Tuńǵysh Prezıdent murajaıyna barady.
Aıta ketý kerek, «Jas sarbaz» qozǵalysy Elbasynyń bastamasymen 2018 jyly qurylǵan. Onyń qatysýshylary jastarǵa, oqýshylar men stýdentterge áskerı-patrıottyq tárbıe berýmen aınalysady. «Jas Sarbaz» qyzmetiniń arqasynda bıyl Nur-Sultandaǵy áskerı-patrıottyq klýbtardyń sany 150-ge deıin ósip, 6000-ǵa jýyq bala qamtyldy.
Jyl saıyn qozǵalys áskerı-qoldanbaly sport túrlerinen túrli jarystar ótkizedi.
«Uıymymyzdyń qurylǵanyna nebári úsh jyl bolsa da tárbıelenýshilerimiz kóptegen aktsııalarǵa, senbilikterge, aǵash otyrǵyzýǵa belsendi qatysyp keledi. Bul jyl Qazaqstan Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵyna arnalǵandyqtan, biz taǵy bir jobany – «Táýelsizdik tiregin» iske asyrýdy josparlap otyrmyz. Aldaǵy barlyq is-sharalar osy joba aıasynda ótkiziledi», – dedi «Jas Sarbaz» jasóspirimder áskerı-patrıottyq qozǵalysy qalalyq fılıalynyń tóraǵasy Ashat Nalshybek.
Aıta keteıik, is-shara sanıtarlyq normalardy saqtaı otyryp ótkizildi.


text:
ıAdrolyq qarýdan bas tartý - Qazaqstannyń ıadrolyq qaýipsizdik jolyndaǵy alǵashqy qadamy
NUR-SULTAN. QazAqparat - 2009 jyldyń 2 jeltoqsanynda Birikken Ulttar Uıymynyń bas assambleıasy 29 tamyzdy ıAdrolyq synaqtarǵa qarsy is-qımyldyń halyqaralyq kúni retinde jarııa etken bolatyn. Sol ýaqyttan beri bul kúndi búkil álem elderi atap ótip kele jatyr. Aıta keterligi, ıAdrolyq synaqtarǵa qarsy is-qımyldyń halyqaralyq kúni belgileý týraly usynysty qazaq eli jasaǵan edi. Al 29 tamyzǵa tańdaýdyń túsýi de kezdeısoq emes. Óıtkeni, sonaý 1991 jyly dál osy kúni Qazaqstan birjaqty tártippen Semeı polıgonyndaǵy ıadrolyq synaqtardy toqtatqan-dy.
Adamzat balasyna orny tolmas qaıǵy men qasiret ákelgen zulmat qarý eń alǵash ret 1945 jyldyń 16 shildesinde Amerıkanyń Nıý-Meksıka shtatyndaǵy Alamogordo qalasyna taqaý jerde synalǵany tarıhta tańbalanǵan. Sol ýaqyttan bastap 1996 jyly ıAdrolyq synaqtarǵa jappaı tyıym salý týraly shartqa qol qoıylǵanǵa deıin Jer betinde 2 myńnan astam ıadrolyq synaq jasalypty. Naqty derekterge júginsek, AQSh 1945-1992 jyldary aralyǵynda 1 032, Keńes odaǵy 1949-1990 jyldary 715 synaq jasaǵan eken. Al Keńes odaǵynda jasalǵan ıadrolyq synaqtardyń basym bóligi Qazaq jerinde ótkizilgeni de belgili.
Iá, keńes zamanynda Qazaqstan odaqtyń eń iri ıadrolyq qarý bazasyna aınaldy. Táýelsizdik alǵannan keıin elimizdiń aýmaǵynda álemde qýaty jaǵynan tórtinshi oryndaǵy ıadrolyq arsenal ornalasty. 40 jyldyń ishinde respýblıka aýmaǵynda 456 jerasty jáne jerústi synaǵy jasaldy. Olardyń jalpy qýaty 1945 jyly Hırosımaǵa tastalǵan bombanyń qýatynan 2,5 esege asyp túsedi. Aıta keterligi, búkil álemde jasalǵan barlyq synaqtardyń 24 paıyzy Qazaqstan aýmaǵynda bolǵan.
«HH ǵasyrdyń 80-shy jyldarynyń sońyna qaraı Qazaqstanda «Nevada-Semeı» antııadrolyq qozǵalysy beleń ala bastady. Antııadrolyq qozǵalys tóńiregine toptasqan qoǵam únine, sonymen qatar júrek qalaýy men ar-ojdanyna súıengen Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev 1991 jyldyń 29 tamyzynda Jarlyǵymen Semeı ıadrolyq synaq polıgonyn japty. Polıgon tarıhymen balanysty málimetter jaǵa ustatady. Chernobyl atom elektr stansasyndaǵy reaktor jarylysy jantúrshigerlik apat bolǵany belgili. Biraq, ol bir-aq ret oryn alǵan. Al Qazaqstannyń polıgonǵa taqaý oblystarynyń turǵyndary birneshe ondaǵan jyl boıy ıadrolyq qarý zardabyn tartyp keldi», - dedi Qazaqstannyń strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń bas ǵylymı qyzmetkeri Murat Laýmýlın.
Osy oraıda L.Gýmılev atyndaǵy EUÝ halyqaralyq qatynastar kafedrasynyń dotsenti, PhD doktory Dalelhan Aıbolat KSRO-nyń ydyraýy men qoskindikti álemdik tártiptiń joıylýy Qazaqstanǵa qyzyl ımperııanyń qursaýynan qutylyp, azat el retinde kók týymyz kókke kóterilgen qýanyshymen qatar kóptegen syn-tegeýrinderin qosa alyp kelgenin aıtady.
«Solardyń bireýi de biregeıi Keńes Odaǵynan elimizge enshi esebinde qalǵan ıadrolyq qarýlardyń tóńiregindegi másele bolatyn. Táýelsizdik alǵan tusta elimizdiń ıeliginde qalǵan keńestik ıadrolyq qarý-jaraqtardyń sany men áleýeti Qazaqstandy áskerı turǵydan alǵanda birden sýperderjavalar qataryna qosarlyqtaı edi. Atap aıtqanda, KSRO ydyraǵan tusta Qazaqstan terrıtorııasynda, naqtyraq aıtqanda Semeı, Saryózek jáne Baıqońyrda ár qaısysynda 10 oqtumsyq qondyrylǵan 108 zymyran turaqty kezekshilikte turdy. Al ıadrolyq zarıady bar oqtumsyqtardyń jalpy sany 1400 dana bolatyn. Sonymen qatar, 240 ıadrolyq qanatty zymyrandarmen jabdyqtalǵan 40 TÝ-95 MS strategııalyq bombalaýshy ushaqtar boldy. Osynsha surapyl qarý-jaraqtyń táýelsizdigin jańa alǵan, 130-dan astam ult ókilderi turatyn, kórshi-qolańdarymen áli shekarasyn aıqyndamaǵan, ishki-syrtqy saıası-ekonomıkalyq ustanymdary naqtylanbaǵan jas memlekettiń qolynda qalýy kim-kimdi de alańdatqany ras. Sonymen qatar, Qazaqstanda qalǵan keńestik ıadrolyq qarý-jaraqtardyń máselesi elimizdiń jas dıplomatııasy úshin úlken syn-tegeýrin bolǵanyn da atap ótý qajet», - dedi sarapshy.
Al mundaı qýatty qarý qaı memlekettiń de bolmasyn kóz qurtyna aınalyp, tipti keıbir musylman elderi Qazaqstan ıadrolyq qarý-jaraǵyn saqtap qalsa, qarjylyq qoldaý bildiretindigin de syzdyqtatyp jetkizgen bolatyn. Muny Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń estelikterinen oqyp-bilip júrmiz. Al mundaı emeýiriniń birine de jyǵylmaı elimizdiń aýmaǵyn ıadrolyq qarýdan azat etý Nursultan Ábishulynyń naǵyz erligi desek artyq aıtqandyq emes. Muny sarapshylar da aıtady.
«Taǵy bir faktige nazar aýdarǵanymyz jón bolar. Sol ýaqyttarda Nursultan Nazarbaev birqatar musylman memleketiniń ıadrolyq qarýdy saqtap qalý usynystarynan bas tartty. Jas memleketimizdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda ıadrolyq qarýdan aıyrylmaý qajettigin tabandap turyp jaqtaǵan el ishindegi kúshterge de toıtarys berdi. Osylaısha, Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti shynaıy memlekettik danalyqty ári óz isine myǵymdylyqty tanytty. Osy oraıda Elbasy kóshbasshylyǵymen Semeı polıgonyn jaýyp, ári álemdegi qýaty jaǵynan tórtinshi oryndaǵy ıadrolyq qarý arsenalynan bas tartqan Qazaqstannyń aýqymdy álemdik bastamalardy ilgeriletýge tolyqtaı moraldyq quqyǵy bar. Qazaqstan bul baǵyttaǵy belsendi saıasatyn ıAdrolyq qaýipsizdik jónindegi barlyq jahandyq sammıtterde jalǵastyryp keledi. Atalǵan halyqaralyq is-sharalarǵa Elbasy Nursultan Nazarbaev ıadrolyq qarýsyzdaný isine aıryqsha úlesken qosqan qurmetti qonaq retinde qatysyp, ár ýaqytta da jıyn kúntártibin tyń bastamalarymen baıytyp kele jatyr», - dedi Murat Laýmýlın.
Al Dalelhan Aıbolat elimiz táýelsizdigin almaı turyp Semeı polıgonyn jaýyp úlgergenin jáne halyq arasyndaǵy antııadrolyq kóńil-kúıdiń joǵary ekenin eskere otyryp, batys memleketteri Qazaqstan ıadrolyq qarýdan birden bas tartady dep oılaǵandyǵyn alǵa tartady.
«Alaıda, 42 jyl boıy qazaqtyń qasireti bolǵan ıadrolyq qarýdy esh ýájsiz Reseıge bere salý orynsyz bolar edi. Jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqytta oıran-asyry shyqqan Semeı topyraǵy men taǵdyry oıynǵa aınalǵan sol óńirdegi halyq qasiretiniń qaıtarymy retinde Qazaqstan ıadrolyq qarýdan bas tartýdan meıilinshe molyraq saıası-ekonomıkalyq dıvıdend alyp qalýǵa bel býady. Buny 1991 jyly 21 jeltoqsanda Almatyda qabyldanǵan «ıAdrolyq qarýǵa qatysty birlesken sharalar týraly kelisimnen» baıqaýǵa bolady. Atalǵan kelisimniń 5 baby boıynsha Belarýs pen Ýkraınaǵa 1968 jylǵy ıAdrolyq qarýdy taratpaý týraly kelisimshartqa ıadrolyq qarýsyz memleketter retinde qosylý mindettelgen bolsa, Qazaqstan mundaı mindettemeni óz moınyna almady. Osylaısha Qazaqstan ıadrolyq klýb elderin, basqasha aıtqanda, úlken dıplomatııalyq «oıynǵa» shaqyrǵan edi. Kásibı dıplomattary saýsaqpen sanarlyq jas qazaq dıplomatııasy úshin AQSh, Ulybrıtanııa tárizdi alpaýyttarmen dıplomatııalyq «oıyn» oınaýdyń qanshalyqty kúrdeli ekenin el bıligi bile tursa da, táýekelge barǵan bolatyn. Kelissózderdiń qanshalyqty qıyn bolǵanyn Elbasynyń jáne sol kelissóz úderisterine qatysýshylardyń estelikterinen kórýge bolady. Kelissózder barysynda sol kezdegi AQSh-tyń memlekettik hatshysy Djeıms Beıker «Qazaqstanda ornalasqan ár qurlyqaralyq ballıstıkalyq zymyrandarǵa qarsy úsh amerıkandyq zymyran baǵyttalǵanyn» aıtyp, qoqan-loqy kórsetkenine qarap kelissózderdiń qandaı jaǵdaıda ótkenin baǵalaý qıyn emes. Dese de, Qazaqstan tarapynyń tabandylyǵy men utqyr dıplomatııalyq strategııasynyń nátıjesinde elimiz ıadrolyq klýb elderi tarapynan ulttyq qaýipsizdigimizge, terrıtorııalyq tutastyǵymyzǵa kepildik ala otyryp, halyqaralyq qaýymdastyqtyń beıbitsúıgish beldi múshesine aınaldy. Eń bastysy, qazaqstandyq dıplomatııa birden álemdik deńgeıge kóterildi. Halyqaralyq iri oıynshylar Qazaqstannyń ózderimen teń deńgeıde kelissózder júrgize alatyn, óziniń ulttyq múddesin tabandylyqpen qorǵaı otyryp kompromıstik toqtamǵa kele biletin senimdi dıplomatııalyq seriktes retinde tanydy», - dedi halyqaralyq qatynastar salasynyń bilikti mamany.
Osy oraıda Qazaqstannyń ıadrolyq qarýdan bas tartý jolyndaǵy tarıhı jylnamasyna kóz júgirsek:
1991 jyly 29 tamyzda QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Semeı ıadrolyq synaq polıgonyn jabý týraly Jarlyǵy jaryq kórdi.
1992 jyly 23 mamyrda QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaev keńes áskerinen qalǵan atom qarýynan bas tartyp, Lıssabon hattamasyna qol qoıdy.
1993 jyly 13 jeltoqsanda QR Joǵarǵy Keńesi «ıAdrolyq qarýdy taratpaý kelisimine qosylý týraly» qaýlyny rásimdedi.
1994 jyly 5 jeltoqsanda Býdapeshte ótken EQYU sammıtinde AQSh, Reseı jáne Ulybrıtanııa basshylary ıAdrolyq qarýdy taraptaý týraly kelisimge qol qoıǵan eldiń qaýipsizdigine kepildik týraly shartqa qol qoıdy. Bul kepilge Qytaı men Frantsııa qosyldy.
1994 jyly 24 atom bombasyn jasaýǵa jetkilikti 600 keli ýrandy Qazaqstannan áketip, olardy AQSh-ta zalalsyzdandyrý boıynsha óte tabysty eki jaqty jasyryn operatsııa – Sapphire jobasy júrgizildi.
1995 jyldyń sáýirinde barlyq ıadrolyq qarý Qazaqstan aýmaǵynan Reseıge shyǵaryldy.
1995 jyly 27 mamyrda burynǵy Semeı ıadrolyq polıgonynyń uńǵymasynda sońǵy ıadrolyq zarıad joıyldy.
1996 jyly Qazaqstannan Reseıge strategııalyq bombalaýshy ushaqtar shyǵaryldy.
1996 jyly 30 qyrkúıekte Qazaqstan ıAdrolyq synaqtarǵa jappaı tyıym salý týraly shartqa qol qoıdy jáne ony 2002 jyly ratıfıkatsııalady.
2000 jyly Semeı ıadrolyq synaq polıgonynda sońǵy ıadrolyq synaqtarǵa arnalǵan uńǵyma joıyldy.
2006 jyly Ortalyq Azııanyń 5 respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstrleri ıadrolyq qarýdan azat aımaq týraly kelisimshartqa qol qoıdy. Kelisimshartty rásimdeý Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen júzege asyryldy. Jańa aımaqqa Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Tájikstan, Túrikmenstan jáne Ózbekstan kiredi.
2010 jyldyń qyrkúıeginde elordada Elbasy bastamasymen ıAdrolyq terrorızm aktilerimen kúres jónindegi jahandyq bastamalar konferentsııasy ótti.
2010 jyly BUU 29 tamyzdy ıadrolyq synaqtarǵa qarsy is-qımyldyń halyqaralyq kúni dep jarııalady.
2012 jyldyń 27-29 tamyzynda elordada áıAdrolyq synaqtarǵa tyıym salý, ıadrolyq qarýsyz álem» atty halyqaralyq konferentsııa ótti. Іs-shara barysynda Elbasy Nursultan Nazarbaev «ATOM» halyqaralyq jobasyn usyndy. Bul jobanyń ataýy «Abolish Testing. Our Mission», ıaǵnı «Synaqtardy joıý - bizdiń maqsatymyz» degendi bildiredi. Joba aıasynda ıadrolyq qarýǵa qarsy Jer betindegi kez kelgen adam onlaın-petıtsııaǵa qol qoıa alady.
2014 jyldyń naýryzynda Gaagada ótken ıAdrolyq qaýipsizdik jónindegi úshinshi sammıtte Qazaqstan aýmaǵynda tómen baıytylǵan ýran bankin qurý týraly sheshim qabyldandy.
2015 jyldyń 27 tamyzynda Qazaqstanda tómen baıytylǵan ýran bankin qurý týraly kelisimge qol qoıyldy.
2015 jyly 29 qyrkúıekte BUU Bas Assambleıasy 70-shi mereıtoılyq sessııasynyń jalpy pikirtalasynda Nursultan Nazarbaev Birikken Ulttar Uıymynyń ıadrolyq qarýdan azat álemge qol jetkizý jónindegi Jalpyǵa ortaq deklaratsııasyn qabyldaýdy usyndy.
2015 jyly 8 jeltoqsanda BUU Bas Assambleıasy sessııasynda Birikken Ulttar Uıymynyń ıadrolyq qarýdan azat álemge qol jetkizý jónindegi Jalpyǵa ortaq deklaratsııasy qabyldandy. Qujatqa 35 memleket teńavtor boldy.
2016 jyly naýryzda Vashıngton qalasynda ótken ıAdrolyq qaýipsizdik jónindegi sammıt aıasynda QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Álem. HHІ ǵasyr» manıfesi jarııalandy.
2019 jyly qarashada elordada ótken Astana Club otyrysy aıasynda Elbasy dıarolyq qaýipsizdikti qoldaıtyn jáne ıadrolyq qarýdan azat álemniń Jahandyq kóshbasshylar alıansyn qurýdy usyndy.


text:
Täjigistanyň sudy “Yslam” dininiň ýurtda gadagan edilen ugruna ýykgyn etmekde günäli tapylan, dört adamy türme tussaglygyna höküm etdi.
Täjigistanyň Ýokary sudunyň 11-nji dekabrda beren maglumatyna görä, ýurduň günortasyndaky Kurgan-Depe regionynyň sudy Yslam dininiň “salafy” ugruny yzarlaýan dört adamyň üçüsini bäş ýyl, birini alty ýyl iki aý türme tussaglygyna höküm edipdir.
Höküm edilen tussaglaryň dogan-garyndaşlary aýyplamalaryň toslamadygyny aýdyp, olaryň Yslam dininiň “salafy” ugruna ýykgyn etmeýändigini bellediler.
Täjigistanda Yslam dininiň “salafy” ugry ekstremist diýlip atlandyryp, 2008-nji ýylda gadagan edilipdi.


text: 6 Soňra men Guzynyň+ ýedi möhüriň birini açanyny+ gördüm. Şonda dört perişdäniň+ biri gök gürrüldisine meňzeş ses bilen: «Gel!» diýdi.2 Ine, bir ak at+ çykdy, onuň üstünde oturanyň elinde ýaýy we oky bardy. Oňa täç berildi+ we ol ýeňmek üçin çykyp, doly ýeňiş gazandy+.3 Guzy ikinji möhüri açanda, ikinji perişdäniň+: «Gel!» diýenini eşitdim.4 Şonda men başga bir dor aty gördüm. Adamlaryň bir-birini gyrmagy üçin atyň üstünde oturana ýer ýüzünden parahatlygy aýyrmak ygtyýary we uly gylyç berildi+.5 Guzy üçünji möhüri açanda+, üçünji perişdäniň+: «Gel!» diýenini eşitdim. Şonda gara reňkli at gördüm. Onuň üstünde oturanyň elinde terezi bardy.6 Dört perişdäniň arasyndan: «Bir golça* bugdaý bir teňňedir*+, üç golça arpa hem bir teňňedir. Ýöne zeýtun ýagy bilen şeraba zyýan ýetirme»+ diýen ses eşitdim.7 Guzy dördünji möhüri açanda, dördünji perişdäniň+: «Gel!» diýenini eşitdim.8 Ine, görsem, çal at çykdy. Onuň üstünde oturanyň ady Ölümdi. Mazar* hem onuň yzyndady. Olara ýer ýüzüniň dörtden bir bölegini uzyn gylyç, açlyk+, ölüm howply kesel we wagşy haýwanlar bilen öldürmek+ ygtyýary berildi.9 Guzy bäşinji möhüri açanda, gurbanlyk ojagynyň*+ düýbünde Hudaýyň sözüni berjaý edip, wagyz işine gatnaşanlaryň+ dökülen ganyny+ gördüm.10 Olar batly ses bilen: «Eý Älemiň Hökümdary, sen mukaddes hem dogruçyl Hudaý!+ Sen haçan ýer ýüzüniň ýaşaýjylaryny höküm edip, biziň ganymyz üçin ar aljak?»+ diýýärdiler.11 Olaryň hersine uzyn ak don berildi+ we özleri ýaly öldürilen imandaşlarynyň hem-de doganlarynyň+ sany dolýança, biraz garaşmalydygy aýdyldy.12 Guzy altynjy möhüri açanda, güýçli ýertitreme boldy. Şonda Gün gara ýüň* ýaly gap-gara, Aý hem gan ýaly gyp-gyzyl boldy+.13 Güýçli ýel turanda, injir agajynyň miweleriniň dökülişi ýaly, gökdäki ýyldyzlar hem ýere gaçdy.14 Gök bolsa kagyz ýaly düýrlenip, zym-zyýat boldy+. Daglaryň we adalaryň hemmesi ýerinden süýşdi+.15 Şonda ýer ýüzüniň patyşalary, wezipeli adamlary, goşun serkerdeleri, baýlary, ygtyýarly adamlary, ähli gul we azat adamlary dagyň gowaklarynda hem-de gaýalaryň arasynda gizlendiler+.16 Olar daglara we daşlara: «Üstümize ýykylyň-da+, bizi tagtda oturan Hudaýyň+ ýüzünden we Guzynyň+ gazabyndan gizläň.17 Sebäbi olaryň beýik gazap güni geldi+, indi kim halas bolup biler?»+ diýýärdiler.