text:
Türkmenistanyň Prezidenti Eýranyň daşary işler ministrini kabul etdi
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Eýran Yslam Respublikasynyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarifi kabul etdi.
Myhman mähirli kabul edilendigi üçin hoşallyk bildirip, milli Liderimize öz ýurdunyň ýolbaşçylarynyň aýdan mähirli salamyny ýetirdi. Olar ýola goýlan netijeli hyzmatdaşlygy hemmetaraplaýyn giňeltmäge ýokary gyzyklanma bildirýändigini nobatdaky gezek tassykladylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow dostlukly döwletiň ýolbaşçylaryna özüniň iň oňat arzuwlaryny aýdyp, dostluk we hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklary bilen berkidilen döwletara gatnaşyklarynyň ýyl-ýyldan täze many-mazmun bilen baýlaşýandygyny nygtady. Oňyn Bitaraplyk ýörelgelerine esaslanan daşary syýasat ugruny yzygiderli durmuşa geçirýän Türkmenistan goňşy ýurtlar, şol sanda Eýran bilen netijeli gatnaşyklary ösdürmäge aýratyn üns berýär diýip, döwlet Baştutanymyz belledi hem-de dürli pudaklarda köpýyllyk gatnaşyklaryň tejribesine esaslanýan oňyn hyzmatdaşlygy giňeltmäge mümkinçilikleriň bardygyny aýtdy.
Söhbetdeşligiň dowamynda milli Liderimiz we myhman geçen ýyllarda döredilen uly kadalaşdyryjy-hukuk binýadyna daýanýan ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmegiň mümkinçilikleri barada pikir alyşdylar. Şunuň bilen baglylykda, ikitaraplaýyn gatnaşyklary çuňlaşdyrmagyň hem-de diwersifikasiýalaşdyrmagyň anyk guraly hökmünde Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki türkmen-eýran toparynyň eýeleýän orny nygtaldy.
Bilelikdäki iri meýilnamalary amala aşyrmaga täze mümkinçilikleri açýan netijeli gatnaşyklary giňeltmek üçin örän uly kuwwatyň bardygy bellenildi. Nygtalyşy ýaly, iki ýurt tarapyndan üstünlikli durmuşa geçirilen birnäçe taslamalar Durnukly ösüş maksatlaryna kybap gelýär hem-de uly durmuş-ykdysady ähmiýetine eýedir.
Esasy ugurlarda, ilkinji nobatda, hormatly Prezidentimiziň täze ulag-üstaşyr geçelgelerini döretmek arkaly häzirkizaman ulag düzümini kemala getirmek boýunça möhüm halkara başlangyçlaryny göz öňünde tutup, ulag-kommunikasiýa ulgamynda, şeýle hem ählumumy energetika howpsuzlygyny üpjün etmek babatda ýangyç-energetika toplumynda hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýy we ony ösdürmegiň geljegi barada gyzyklanma bildirilip pikir alşyldy.
Mälim bolşy ýaly, bu ulgamlarda biziň ýurtlarymyz bilelikde işlemegiň uly tejribesini topladylar. Şeýle işler üstünlikli amala aşyrylan hem-de durmuşa geçirmäge taýýarlanylýan taslamalardan ybaratdyr, şolaryň hatarynda bu gün üstünlikli hereket edýän Gazagystan — Türkmenistan — Eýran halkara demir ýoly, şeýle hem Özbegistan — Türkmenistan — Eýran — Oman halkara geçelgesini döretmek taslamasy bar. Bu halkara ulag geçelgeleri Merkezi Aziýa, Ýakyn we Orta Gündogar döwletleriniň arasyndaky söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmäge ýardam bermäge gönükdirilendir, munuň özi, umuman, sebitde durnukly ösüşi üpjün etmegiň ýagdaýlarynyň birine öwrüler.
Döwlet Baştutanymyz we myhman ýangyç-energetika toplumy ulgamynda gatnaşyklaryň geljegini hem ara alyp maslahatlaşdylar. Bu ugurda biziň ýurtlarymyzyň çäk taýdan amatly ýerleşmegi hem-de örän uly tebigy serişdeleriniň bolmagy bilen baglylykda, giň mümkinçilikler bar. Bu ýagdaýlar energetika howpsuzlygyny üpjün etmekde ikitaraplaýyn netijeli hyzmatdaşlygy esaslandyrýar, bu bolsa döwrüň möhüm meselesidir.
Hazarda hyzmatdaşlyk etmek ara alnyp maslahatlaşylan aýratyn mesele boldy. Şunuň bilen baglylykda, myhman 2018-nji ýylyň awgust aýynda Gazagystan Respublikasynyň Aktau şäherinde geçirilen Hazarýaka döwletleriniň Baştutanlarynyň V sammitinde hormatly Prezidentimiziň öňe süren başlangyçlarynyň möhümdigini nygtady.
Oňyn Bitaraplyk, hoşniýetli goňşuçylyk we özara bähbitli gatnaşyklar ýörelgelerine esaslanan, milli hem-de umumy bähbitleriň sazlaşdyrylmagynda ýola goýulýan daşary syýasaty yzygiderli durmuşa geçirip, ýurdumyz ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn görnüşde Hazarda netijeli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak hem-de ösdürmek ugrunda çykyş edýär diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şu ýylyň awgust aýynda geçirilmegi göz öňünde tutulýan Hazar ykdysady forumynyň ähmiýetini aýratyn belledi. Onuň gün tertibi gatnaşyjy döwletleriň özara hereketleriniň geljegi uly ugurlarynyň esasyny düzýän meseleleriň giň toplumyny gurşap alar. Söwda-ykdysady gatnaşyklary ýygjamlaşdyrmak, şol sanda iri halkara taslamalary işläp düzýän hem-de durmuşa geçirmek üçin şertleri döretmek ýaly möhüm meseleleriň ara alnyp maslahatlaşylmagy göz öňünde tutulýar.
Şunuň bilen baglylykda, köptaraply ykdysady gatnaşyklaryň Hazarýaka döwletleriniň hökümetleriniň arasynda V sammitiň netijeleri boýunça gol çekilen Söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk hakynda hem-de Ulag ulgamynda özara gatnaşyk etmek hakynda ylalaşyklaryň durmuşa geçirilmegine ýardam berjekdigi nygtaldy.
Ynsanperwer ulgamda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmegiň meselelerine aýratyn üns çekildi. Bellenilişi ýaly, biziň halklarymyzy asyrlaryň jümmüşine aralaşyp gidýän taryhy kökler, hoşniýetli goňşuçylygyň gadymy däpleri baglanyşdyrýar diýip, milli Liderimiz aýtdy hem-de geçirilýän bilelikdäki medeni çäreleriň we dürli maslahatlaryň ähmiýetini nygtady.
Duşuşygyň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hem-de EYR-nyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarif iki dostlukly ýurduň we halkyň bähbitlerine laýyk gelýän döwletara hyzmatdaşlygynyň mundan beýläk-de üstünlikli ösdüriljekdigine ynam bildirdiler.
Duşuşyga Eýran Yslam Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Seýed Mohammad Ahmadi gatnaşdy.


c: text/html

text:
15-nji martda düzüminde Mejlisiň wekilleri bolan Türkmenistanyň wekiliýeti hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrmagy boýunça Merkezi Aziýa ýurtlarynyň döwlet Baştutanlarynyň iş duşuşygyna gatnaşdy.
Gün tertibine ykdysadyýet, söwda, logistika, ulag we aragatnaşyk ýaly möhüm ugurlar boýunça sebitiň ýurtlarynyň arasynda hyzmatdaşlygy giňeltmek baradaky meseleler girizildi.
Duşuşygyň barşynda Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Merkezi Aziýa döwletleriniň Baştutanlarynyň maslahatyna iberen hatyny okady. Milli Liderimiziň hatynda ýakyn goňşular bilen hyzmatdaşlyk etmegiň döwletimiziň sebitiň ýurtlary bilen giň hyzmatdaşlygy maksat edinýän daşary syýasat strategiýasynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup, ikitaraplaýyn görnüşde bolşy ýaly, köptaraplaýyn görnüşde hem ähli ugurlar boýunça deňhukukly, ynanyşmak gatnaşyklarynyň öňe ilerlemegine hemmetaraplaýyn ýardam berýändigi nygtalýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
« BIRINJI BÖLÜM YNANÇ » Mukaddes Gurhanyň aýratynlyklary
Sözlükde “okamak” diýen many aňladýan Gurhan “Alla tarapyndan pygamberimize inderilen , pygamberimizden başlap hem nesillerden nesle, dilden dile geçen, sahypalara ýazylan ylahy-dini bir kitapdyr”diýip düşündilipdir. Bu düşündirilişe görä, mukaddes Gurhanyň aýratynlyklary şulardyr:
1. Gurhan pygamberimize iberlendir
Mukaddes Gurhan Alla tarapyndan Jebraýyl diýen perişdäniň araçylygy bilen pygamberimize arap dilinde iberilen bir kitapdyr. Allanyň sözüdir. Onuň dil babatdan kämilligine ýetmek mümkin däldir. Bu ýagdaý onuň ylahy-dini bolandygyny kabul etmeýän arap edebiýatçylary tarapyndan hem kabul edilendir. Şonuň üçin hem Gurhanyň Allanyň sözi bolandygyndan ikirjiňlenýänler onuň kiçijik bir bölüminiň meňzeş nusgasyny emele getitmek üçin synanyşyga çagyrylandyrlar. Mukaddes Gurhanda bu mesele bilen baglanyşykly şeýle diýilýär:
“Eger gulumyza inderenlerimizden sähelçe şübhe edýän bolsaňyz, hany onda onuň meňzeş bir süresini getirmäge synanyşyň, eger düşünjäňizde dogrudyryn diýseňiz, Alladan başga medetkärleriňizide çagyryň.”( Bakara: 23)
Gurhanyň ilkinji gezek inen ýyllarynda birnäçe adam bu çagyryşa eýerip, onuň haýsy hem bolsa bir bölüminiň meňzeş nusgasyny orta goýmak üçin çalşan bolsalarda bolman, ejiz gelipdiler.
2. Dilden-dile geçmek ýoly (tewatür) bilen gelip ýetendir
Mukaddes Gurhanyň Allanyň sözi bolandygyna şübhe bolmaýşy ýaly, pygamberimize iberilşi dek hiç hili üýtgedilmän, hut bolşy ýaly biziň gün-lerimize dilden-dile, agyzdan-agza geçip gelendigine-de asla şübhe ýokdur. Tewatür diýmek ýalan babatda birleşmekleri adatça mümkin bolmaýan bir üýşmeleňiň (toparyň) geçirmegi diýmekdir. Mukaddes Gurhan pygamberimizden başlap nesilden nesle geçirilip, hut şol ýol bilen bize çenli gelip ýetirdir. Beýle özboluşlylyk Gurhandan başga hiçbir kitaba nesip bolmandyr.
3. Gurhan sahypa görnüşde ýazylandyr
Mukaddes Gurhan, ýokarda hem belläp geçişimiz ýaly, süre-süre, aýat-aýat inendir, iberlendir. Inen aýatlar hem ýatdan tutulypdyr hem-de ýazylypdyr. Ýazylanlar soňra özara birleşdirilip, sahypa görnüşine getirilipdir. Bu hem Gurhanyň ýörite aýratynlyklarynyň biridir.
4. Gurhanyň manysy ýaly labyzy hem ylahydyr
Mukaddes Gurhan hemmetaraplaýyn bir täsinlikdir. Diňe bir manysy babatda däl, eýsem labyzlylygy jähtdende örän üýtgeşikdir. Çünki, ol Hz. Muhammediň öz sözi bolman, Allanyň sözüdir. Şoňa görä-de, hiç bir adamyň onuň meňzeş nusgasyny orta goýup, ýüze çykarmagy asla mümkin däldir. Bu bolmajak zatdyr. Onsoňam bu mesele babatda mukaddes Gurhanda şeýle diýilýär: “Şeýle diýip aýtgyn, ant bolsun, Gurhana meňzeş başga bir nusgany orta goýmak üçin ynsanlardyr jynlaryň bary üýşüp, bir ýere jemlenseler-de, biri-birini götergiläp goldasalar-da, onuň nusgasyny asla emele getirip bilmezler.”(Isra: 88) Hatda, şol döwürlerde garabaşyna gaý bolup, şunça çabalanmalaryna garamazdan, mukaddes Gurhanyň gysgajyk bir süresiniňde meňzeş nusgasyny emele getirip bilen däldirler. Mundan beýläk-de boljak däldir. Çünki, ol Allanyň sözüdir. Şeýlelikde, mukaddes Gurhanyň diňe bir many babatyndan däl, eýsem şol manylary ajaýyp ses bilen beýän eden sözler (labyzlar) jähtinden-de uly bir täsinlikdigi düşnüklidir.


text:
2017-njy ýylyň 28-nji aprelinde Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrliginde Zenanlar birleşiginiň maslahaty geçirildi. Maslahaty Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrliginiň Zenanlar guramasynyň başlygy, Maliýe-ykdysady we hasaplaşyk müdirliginiň bäş hünärmeni, A.Ödegulyýewa açyp, Türkmenistanyň 2018-2020-nji ýyllar üçin Birleşen Milletler Guramasynyň Çagalar gaznasynyň (ÝUNISEF) Ýerine ýetiriji Geňeşine, şeýle hem 2018-2022-nji ýyllar üçin Zenanlaryň statusy boýunça komissiýasyna saýlanandygyny guwanç bilen belläp, bu şanly wakanyň ýurdumyzyň halkara jemgyýetçiligindäki ornunyň barha pugtalanýandygynyň beýanydygyny belledi.
Maslahatda çykyşlara giň orun berildi. “Türkmendöwlettaslama” döwlet taslama ylmy-önümçilik birleşiginiň Taslama işleriniň awtomatizasiýa bölüminiň tehnigi D.Annaçaryýewa “Türkmenistan dünýä döwletleriniň arenasynda” atly mowzuk boýunça eden çykyşynda hormatly Prezidentimiziň saglyk, bilim ýaş nesliň sazlaşykly ösmegi, çaganyň hukuklaryny goramak, gender deňligi we zenanlaryň hukuklarynyň üpjün edilmegi ýaly meseleleri hemişe üns merkezinde saklaýandygyny, şu nukdaýnazardan, ýurdumyzyň Birleşen Milletler Guramasynyň düzüm birliklerine saýlanmagynyň Watanymyzyň halkara derejede belent abraýa eýedigine şaýatlyk edýändigini beýan etdi.
Seýsmiki ýagdaýa durnukly gurluşyk ylmy-barlag institutynyň “Gurluşyk materilallarynyň häsiýetleriniň barlagy” barlaghanasynyň müdiri A.Saparowa maslahatda “Işjeň hyzmatdaşlygyň aýdyň ýörelgesi” atly çykyşynda Türkmenistanyň milli Liderimiziň başlangyçlary esasynda halkara hyzmatdaşlygyny barha giňeldýändigini belledi. Häzirki döwürde ÝUNISEF-iň Türkmenistandaky wekilhanasy bilen Türkmenistanyň Hökümetiniň arasynda çagalary goramagyň hukuk esaslaryny güýçlendirmek, enäniň we çaganyň saglygyny goramak, sanjymlary geçirmek, çagany ir ýaşdan ösdürmek, bilim we çagalaryň bähbidine gönükdirilen maglumat – habar beriş işleri ýaly ugurlarda hyzmatdaşlyk ýola goýuldy. Türkmenistan Çaganyň hukuklary baradaky Konwensiýasyna goşulmak bilen öz üstüne alan borçnamalarynyň ählisini doly üpjün edýär.
Usulyýet, nyrh emele getiriş we çykdajy ölçegleri döwlet müdirliginiň Paýly gurluşygy utgaşdyrýan bölüminiň baş hünärmeni L.Begmyradowa “Mizemez dostluk-doganlyk gatnaşyklary köp asyrlyk ruhy we medeni umumylykdyr” diýen çykyşynda bagtyýarlyga beslenýän häzirki döwrümizde enäniň we çaganyň saglygyny goramak ulgamynda ýerine ýetirilýän işleriň, ýetilýän sepgitleriň, bu ugurda amala aşyrylýan özara bähbitli halkara hyzmatdaşlygyň uly ähmiýete eýedigini belledi.
L.Begmyradowa öz çykyşynda Birleşen Milletler Guramasynyň Çagalar gaznasy bilen bilelikde ýerine ýetirilen “Çaga kesellerini bitewi alyp barmak”, “Howpsuz enelik”, “Bäbeklere ilkinji reanimasiýa kömegini bermegi kämilleşdirmek” ýaly milli Maksatnamalaryň halkara guramalar tarapyndan sebitde iň netijeli ýerine ýetirilen işler diýlip ykrar edilýändigini bellemek bilen, häzirki wagtda bu maksatnamalaryň amaly lukmançylyga giňişleýin ornaşdyrylýandygyny aýtdy.
Çykyşlarda hormatly Prezidentimiziň ynsan saglygyny goramak, aýratyn-da, çagalar we zenanlar babatda durmuşa geçirilýän düýpli işleriniň, tutumly tagallalarynyň möhüm ähmiýeti nygtaldy.


text:
11-nji iýunda Türkmenistanyň nebitgaz toplumynyň Merkezi binasynda Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Myratgeldi Meredowyň ýolbaşçylygynda nebitgaz toplumynyň kärhanalarynda 2018-nji ýylyň geçen bäş aýynda edilen işleriň jemine, şeýle hem Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow nebitgaz toplumynyň ýolbaşçylary bilen ýakynda geçiren maslahatynda kärhanalaryň öňünde goýan wezipeleriniň ýerine ýetirilişine bagyşlanan hasabat maslahaty geçirildi.
Maslaahaty açmak bilen wise-premýer Myratgeldi Meredow bütin türkmen halkynyň bolşy ýaly, nebitgaz toplumynyň hem her bir işgäriniň Türkmenistanyň Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň «Enä tagzym — mukaddeslige tagzym» atly täze kitabyny uly buýsanç bilen kabul edendigini aýratyn nygtady. Döwlet Baştutanynyň ejesi Ogulabat ejäniň durmuş ýoly barada gürrüň berýän täze kitap her bir işgärde eziz enelere bolan hormat duýgusyny oýardy.
Soňra Döwlet ministri — «Türkmengaz» döwlet konserniniň başlygy M.Arçaýew, «Türkmennebit» döwlet konserniniň başlygy D.Hajyýew, «Türkmengeologiýa» döwlet korporasiýasynyň başlygy Ş.Abdrahmanow, Türkmenbaşynyň nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň direktory D.Bäşimow, «Nebitgazhyzmat» ÝPJ-niň başlygy N.Çaryýew hasabat bilen çykyş etdiler.
Toplumyň kärhanalarynyň we edaralarynyň ýolbaşçylary hem-de hünärmenleri ýerine ýetirilen işler hem-de 2018-nji ýyl üçin meýilnamalar, şeýle hem Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow nebitgaz toplumynyň ýolbaşçylary bilen ýakynda geçiren maslahatynda kärhanalaryň öňünde goýan wezipeleriniň ýerine ýetirilişi boýunça hasabat bilen çykyş etdiler.
Hususan-da, habar berlişi ýaly, nebitiň gaz kondensaty bilen çykarylyşynyň meýilnamasynyň 103,1 göterim, nebiti gaýtadan işlemegiň meýilnamasynyň 102,2 göterim, benziniň öndürilişiniň meýilnamasynyň 100,7 göterim, dizel ýangyjyny öndürmegiň meýilnamasynyň 101,5 göterim, çalgy ýaglaryny öndürmegiň meýilnamasynyň 128,3 göterim ýerine ýetirilendigi habar berildi. Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, polipropileniň öndürilişiniň ösüş depgini 107,7 göterime, maýa goýumlaryny özleşdirmekde ösüş depgini 115,1 göterime barabar boldy.
Şeýle hem Gyýanlydaky polietilen we polipropilen öndürmek boýunça hem-de Owadandepedäki tebigy gazdan benzin öndürmek boýunça gazhimiýa toplumlarynyň gurluşygy barada hasabat berildi. Bellenilişi ýaly, gurluşyk işleri bellenilen meýilnama laýyklykda alnyp barylýar.
Maslahatyň dowamynda Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygynyň taslamasyny durmuşa geçirmegiň barşy barada hem hasabat berildi, gurluşyk işleri bellenilen möhletlere laýyklykda alnyp barylýar.
Hasabat duşuşygynyň ahyrynda wise-premýer M.Meredow ýurduň ykdysadyýetiniň durnukly ösmeginde nebitgaz toplumynyň möhüm ornuny nygtap, Türkmenistanyň Prezidentiniň öňde goýan maksatlaryny we tabşyryklaryny öz wagtynda ýerine ýetirmekligiň her bir işgär üçin ilkinji nobatdaky wezipedigini nygtady.


text:
Mukaddes kitap dinozawrlar hakynda näme diýýär?
Sorag: Mukaddes kitap dinozawrlar hakynda näme diýýär? Mukaddes kitap-da dinozawrlar barmy?
Jogap: Dinozawrlar meselesi Mesihi jemgyýet-de ýer şarynyň ýaşy, Gelip çykyş kitabynyň teswirlenişi we bar bolan ähli fiziki delilleri teswirlemek barada gidýän uly bir jedelli temanyň uly parçasydyr. Ýer şarynyň dym uly ýaşlydygyna ynanýanlar Mukaddes Kitabyň dinozawrlar barada dil ýarýandygyna ynanmaýarlar, olaryň pikiriçe dinozawrlar adamlar ýaşaýşa başlamazdan millionlarça ýyl öň ýok bolup giden we netije-de Mukaddes Kitaby ýazanlar dinozawrlary gören bolu bilmez.
Ýer şarynyň ýaşdygyna ynanýanlar bolsa Mukaddes kitap dinozawrlar hakynda söz açýandygyna ynanýarlar dinozawr sözi asla ulanylmadyk hem bolsa. Oňa derek Mukaddes Kitap Türkmençä birnäçe tapawutly görnüşde terjime edilip bilinýän “tanniýn” diýlen Ibrani sözüni ulanýar. Käte bu “deňiz janawary” diýmegi aňladýar, käte bolsa “ýylan” diýmegi. Köplenjine bu “drakon” diýip terjime edilýär. Tanniýn diýmek äpet bir süýreniji görnüşini bolan bolmaga çemeli. Bu jandarlar Köne äht-de 30 çemesi gezek bellenip geçilen we ýer-de hem suw-da hem gabat gelýär.
Bu äpet süýrenijilerdenem daşary Mukaddes kitap birnäçe janawardan käbir bilermenleriň dinozawrlar hakynda söz açylandygyny pikir etjek şekilinde gürrüň berýär. Bähemos barada Mukaddes kitap şeýle diýýär: “Hudaýyň iň güýçli jandary, guýrugy kedr agajyna çalym edýän süýreniji” (Eýýup 40:1). Käbir alymlar muny begemot ýa-da pil diýip atlandyrjak bolýar. Muňa garşy çykýanlar bolsa piliň we begemotyň gaty inçe guýruklydygyny we kedr agajyna meňzemeýändigini aýdýar. Dinozawrlar hem brahiozawrlar we diplodoklar ýaly kedr agajyna meňzedilip bilinjek uzyn guýrukly jandarlardy.
Köne siwilizasiýalaryň ählisi diýen ýaly äpet süýreniji jandary suratlandyrma şekli bar. Häzirki zaman dinozawr maketlerine çalym edýän Ieroglifler, elçyzymy suratlar we hat-da kiçijik laý heýkeller hem duş gelýär Demirgazyk Afriakda. Beýle jandarlary ulag edip ulanýan adamlaryň gowaga çekilen suratlaryna hemgabat gelinýär Günorta Amerikada. Rim mozaikleri, Maýýa edebiýaty we Wawilonyň diwardaky suratlarynyň ählisi adamlaryň bu jandar bilen bagly bir meňzeş fantaziýalaryna şaýatlyk edýär. Adamlaryň we dinozawrlaryň bir wagt-da bar bolandygy baradaky antropiki we taryhy delillerden başga hem fosilleşen adam aýak yzy we dinozawr aýak yzlary ýaly fiziki delillere hem duş gelmek bolýar Demirgazyk Amerika, Günbatar merkezi aziýa-da.
Onda, Mukaddes Kitap-da dinozawrlar hakynda aýdylanmy? Anyk birzat diýerden kyn. Bu siziň daşarky dünýäni we delilleri nähili teswirleýşiňize bagly. Eger-de siz Mukaddes kitaby sözbe-söz (literal) teswirleseňiz adamlar we dinozawrlar şol bir wagt-da bar bolandygy netijesi kabul edilip biliner. Adamlar we dinozawrlar şol bir wagt-da bar bolan bolsa dinozawrlara näme boldy? Bibliýa bu mesele barada dil ýarmaýar, dinozawrlar sil soňrasy üýtgän tebigaty netijesinde we adamlar tarapyndan awlanmagy netijesinde ýitip ýok bolup giden bolsa gerek.
English
Mukaddes kitap dinozawrlar hakynda näme diýýär?


text:
Magtymgulydan täsirlenen Puşkin
15 Июль 2013 г., 19:34
Beýik rus şahyrynyň Pyragynyň şygyrlary bilen tanşansoň, onuň täsiri bilen döreden goşgusy hakda söhbet
Özüniň akyl-paýhasa ýugrulan köpgyraňly döredijiligi bilen dünýä edebiýatynyň altyn hazynasyna saldamly goşant goşan beýik akyldar şahyr Magtymguly Pyragynyň älem peleňinde ýagty saçýan Gün ýaly nurly, çörek deýin mukaddes şygyrlary köňüllerde bakylyk nagmasy bolup ýaşaýar.
Şahyryň ilkinji şygryrlary dünýä halklarynyň dillerinde XIX asyryň başlarynda ýaýrap ugrapdyr. Edebiýatyň umman deýin äleminde täze dogan parlak ýyldyz hökmünde tanalyp ugran şahayryň akyl-paýhasa ýugrulan parasatly setirlerinde Gündogaryň müň dürli öwüşgini nur saçyp, onuň tylla ýalkymy ýedi yklyma ýaýylypdyr. Ol şygyrlaryň ilkinjileri rus dilinde metbugat sahypalarynda çap edilipdir.
Öz ýaşan manyly ömründe beýik rus şahyry Aleksandr Sergeýewiç Puşkin Gündogar bilen çuňňur gyzyklanypdyr. Şahyryň «Bakjasaraý fontanyny» nazarda tutup: «Gündogaryň ýokary stilleri meniň üçin nusga boldy» diýen setirleri onuň Gündogara aýratyn sarpa goýandygynyň güwäsidir.
Puşkini öwreniji edebiýatçy alymlar şahyryň musulmançylygy, Gündogaryň şygyrýetini, medeniýetini örän gowy bilendigini nygtaýarlar. Şahyr köpgyraňly döredijiliginiň belli bir böleginde, aýdalyň, «Pýotryň taryhy» ýaly giň göwrümli eserlerinde Orta Aziýa, türkmen topragy bilen baglanyşykly wakalary şöhlelendiripdir.
Şahyryň döredijiliginde Gündogaryň müň dürli öwüşgini hemişe duýulýar. Heniz ýaşlyk ýyllarynda onda Gündogaryň durmuşyny, medeniýetini bilmäge bolan höwes döräp ugrapdyr. Bu höwes ony Gündogar durmuşynyň taýsyz älemine alyp barypdyr. Şonuň üçin şahyr iň gowy şygyrlaryny gündogar äheňlerine ýugrupdyr.
Puşkini öwreniji alym N. M .Lýubikowanyň 1974-nji ýylda çapdan çykan «Puşkin we Gündogar» atly kitabynda ýazmagyna görä şahyrda pygamber bilen baglanyşykly ilkinji pikirler 1815-nji ýylda döräpdir. Ýagny, Puşkin şol ýyl söýgüli neşiri bolan «Ýewropa habarlarynda» A. B. Boldyrewanyň «Muhammediň asmana syýahaty» atly makalasyny okapdyr. Bu makala şahyra güýçli täsir edipdir. Soňra şahyr kämillik käsesi bolup, zehininiň ýalaw ýaly wagty, 1824-nji ýylda 25 ýaşyndaka beýik Allatagalanyň asmandan Muhammede (s.a.w.) ýollan mukeddes Gurhanyny okaýar. Musulman äleminiň baş kitaby bolan Gurhany-Kerim Puşkiniň döredijilik dünýäsine egsilmez ylham berýär. Şonuň üçin ol ylham atyna atlanyp, Kelamyň göwher nurundan gana-gana, düýpgöter başgaça yhlas bilen şygrýet älemine rowana bolýar. Şunlukda ol 9 goşgudan ybarat «Kurana öýkünmeler» atly şygyrlar toplumyny döredýär.
Bu şygyrlar bossany şahyryň Gündogara akyl ýetirmäge dini-filosofiki dünýägaraýşydyr. Şahyr goşgy setirlerinde mukaddes Kelamyň jümlelerini, setirlerini getirmek bilen, onuň manysyny düşündirmäge synanyşýar. Edebiýaty öwreniji alym N.W. Fridman: «Ol setirler Gurhanyň jümlelerinden çekilen «keşdeler» däl-de, erkin pikirli şahyryň mukaddesligi ykrar etmegidir» diýip belleýär. Şonuň bilen birlikde Puşkiniň döredijiligini öwrenijileriň ählisi «Kurana öýkünmeleriň» terjimehal äheňdedigini belleýärler.
Hawa, beýik şahyryň bu äleme ädim ätmesi ony bu ugurda köp-köp gözleglere, agtaryşlara atarýar. Şahyryň 1829-njy ýylda Kawkaza, Arzurma eden syýahaty onuň bu äleme has-da çuňňur aralaşmagyna ýardam edýär. Ol baran ýerinde gözel Gündogar bilen baglanyşykly wakalary, onuň nur saçyp duran öwüşginli şygryýetini inçeden yzarlýar, öwrenýär.
Şol ýyllarda şahyr iş sapary bilen Kazana (Tatarystana) barýar. Dünýä medeniýetiniň ösen merkezleriniň biri bolan Kazan şäheri şahyrda ýatdan çykmajak täsirleri goýýar. Bu ýerdäki dürli çeşmeler, taryhy maglumatlar, dürli-dürli eserler şahyryň dürli ugurlardan gözýetiminiň giňemegine ýardam edýär.
Puşkin Kazane bolan şol saparynda ol ýerdäki metbugat sahypasynda beýik türkmen şahyry Magtymguly Pyragynyň rus dilinde ilkinji sapar çap edilen birnäçe terjimelerini okaýar. Ol şygyrlar şahyryň ýüregine egsilmez ruhy güýç berýär. Magtymgulynyň şygyrlaryny okandan soň Puşkin hyýalynda köp ýyllardan bäri Orta Aziýa, Türkmenistan bilen Orsýetiň taryhy gatnaşyklaryndan söhbet açýan «Pýotryň taryhy» eseriniň wakalaryna, Arzurma eden syýahatynda Knýaz Bekowiçiň tagallasy bilen türkmen ýigidi Perhat beg bilen duşuşygyna, oňa bagyşlan «Gafizden» atly şygryna, çeken suraty hakdaky ýatlamalaryna dolanýar. Esasanam, türkmen şahyrynyň «Turgul!'' diýdiler», «Boldum girýana» atly şygyrlary rus genisinde ýatdan çykmajak täsirler goýýar. «Turgul! diýdilerdäki» wakalar, ondaky taryhy şahslar, otuz enbiýa, otuz eshan, olaryň şahyra Arşda ak pata berşi hakdaky wakalar Puşkini çuňňur oýlandyrýar. Ol meşhur şygyrdaky:
Daşdan çykdy, altmyş atly gördüler,
«Muhammet» diýip bary garşy ýördüler.
Saglyk, salamatlyk bir-bir sordular.
«Durmaň, ulug jaýa ýörgül» diýdiler — diýen seirlerde ady getirilýän beýik şahsyýet hakynda täzeçe oýlanyp ugraýar.
Pyragynyň «Boldum girýana» şygrynda pata berýän üç kişi, şonda beýik Serweriň hümmet isläp, suýy-asmana nazar salşy, has hem goşgudaky:
Biri gelip, elin göksümge urdy,
Biri bir tyg bilen ýüregim ýardy,
Agzyma agz goýup, biri dem urdy,
Diýdiler: «Arzyň diý Şahymerdana!» — diýen setirleri Puşkine güýçli täsiz edýär.
Şahyr köp-köp mahallap ol şygryň täsirinden çykyp bilmeýär. Şunlukda, ol şygryň täsiri bilen özüniň «Pygamber» atly meşhur şygryny döredýär.
Puşkiniň bu goşgusyndaky:
Agzyma hem el degirdi,
Meniň şalpak hem hileli,
Ýazykly dilim sogruldy,
şeýle hem:
Öz göwsüme gylyç saldy,
Gorkak ýüregimi aldy,
Ýaraly göwsümde özi,
Goýdy bir ýalynly közi — diýen setirler Magtymgulynyň «Boldum girýanasyndaky»:
Biri gelip, elin göksümge urdy,
Biri bir tyg bilen ýüregim ýardy.
Agzyma agz goýup, biri dem urdy... diýen setirleri bilen gönümel manydaş gelýär.
Magtymguly Pyragynyň «Turgu!'' diýdileriniň-de», «Boldum girýanasynyň-da», A.S.Puşkiniň «Pygamberiniň-de» özeninde beýik Biribardan, ärlerden-pirlerden, erenlerden-enbiýalardan, öwlüýä ynsanlardan ak pata almak beýan edilýär.
Görnükli türkmen alymy, publisist Marat Durdyýew bilen taryh ylymlarynyň doktory Aleksandr Kolesnikow 1999-njy ýylda Moskwada rus dilinde çap bolan «A.S.Puşkin we Türkmenistan» atly kitabynda A. S. Puşkiniň «Pygamber» şygrynyň özeninde Magtymgulynyň «Turgul!'' diýdiler» we ,,Boldum girýänä'' şygrynyň ýatandygyny nygtaýarlar. Bu meňzeşlik «Boldum girýanada» has aýdyň ýüze çykýar. Munuň özi beýik rus şahyry A.S.Puşkin «Pygamber» şygryny beýik türkmen şahyry Magtymguly Pyragynyň «Boldum girýana» şygrynyň täsiri esasynad döredipdir diýmäge doly esas berýär.
Hawa, özüniň akyl-paýhasa ýugrulan şygyrlary bilen dünýä edebiýatynda yz galdyran Magtymguly Pyragynyň döredijilik ummany hemişe öwrenilmäge, agtarylmaga, ylmy nukdaýnazardan çuňňur özleşdirilmegine mynasyp. Belki, şahyryň dürüň dänesi deýin şygyrlaryndan A.S.Puşkin ýaly ýene-de ýüzlerçe geniler ylham alyp, täsirlenendirler. Geliň pikir edeliň.
Şaguly Gurbanow


text: Hamıt Ysqaquly – Qytaıdyń Shınjáyndaǵy qazaqtar arasynan shyqqan tenor daýysty áıgili ánshi. Jurt ony shynaıy kóńilderimen alqap «Qazaqtyń án patshasy» desedi. Hamıttyń tynysy keń, daýysy zor, úni jaǵymdy, sózi uǵymdy, oryndaýy qyzyqty da jalyndy, sahna tartymdylyǵy óte kúshti. Ol ilgerindi-keıindi Fransıa, Japonıa, Shveısarıa, Pakıstan, Argentına, Vetnam, Qazaqstan qatarly elderge saparlaı baryp, án aıtyp, asqaqtata shyrqalǵan áýenimen sheteldik tyńdarmandardy ózine baýrap qaıtty. Túrkıada ótkizilgen halyqaralyq án baıqaýynda birinshi dárejeli júldeni jeńil ǵana jeńip aldy.


text:
`Çanakgala ýeňişi` Netijeler
Habarlar [32]
- “Çanakgala Geçilmez”
- Prezident Erdogan Çanakkale ýeňişiniň 104 ýyllygy mynasibetli geçirlen dabaralara gatnaşdy
- ÇANAKKALE ÝEŇIŞI
- Çanakgala ýeňişi we Şehitleri hatyralama güni mynasybetli dabara geçirildi
- 18-nji mart Çanakgala Deňiz Ýeňişi
- "Çanakkale ebede watanymyz ugrundaky beýik ýeňişiň adydyr”
- Taryhda 18-nji mart
- 18-nji mart golaýlaşyp gelýärkä, täzelenen taryhy bilen Çanakgala
- Prezident Erdoganyň Dardanel ýeňşi we Şehitleri hatyralama güni mynasybetli ýüzlenmesi
- Taryhda 25-nji aprel
- Şehitler ýadygärliginde 1 asyrlyk harby formalar bilen taýylyk görülýär
- Çanakgala Deňiz söweşi
- Solotürk topary çykyş etdi
- Çanakgala Ýeňşine 104 Ýyl Doldy
- Solo Türk topary Çanakgalada çykyş etdi


text:
1-nji sentýabrdan 2019-njy ýylyň birinji ýarymýyllygyna abuna ýazylyşygy başlandy.
Okyjylaryň söýgüli gazeti “Нейтральный Туркменистан” we “Laçyn” žurnalyna ýazylmak üçin üç aýy bar(sentýar, oktýabr, noýabr).
Gazet-žurnallaryň ýekänleýin satuwyny ösdürmek, okyjylaryň sanyny artdyrmak,şeýle-de çap ediji THG goldamak maksady bilen “Türkmenpoçta” sistema işlerini alyp barýar.
Metbugat şäheriň bellenen iri poçta bölümlerinde, şeýle-de poçta bölümlerinde gurnalan ýörite direglerde we germewlerde ýerleşýär. Her bir isleg bildiriji islendik sosial edarasy-çagalar bagy, internat, weteran öýleri we garrylar öýi üçin abuna ýazylyşygy resmileşdirip biler.


text:
Zınanyń táýbesi – úılený me?
Sálemetsiz be. Eger kimde-kim zına jasap qoısa, onyń kúnási álgi zına jasaǵan adammen úılenýmen bola ma, álde úılense de kúnási sol kúıi qala ma? A.B
Ответ
Sálemetpiz. Bul suraqqa Mysyr eliniń burynǵy múftıi Álı Juma bylaı dep jaýap qaıtarǵan eken: «Zına – eń úlken kúnálardyń biri. Onyń kúnásin tek shynaıy táýba ǵana seıiltpek. Zınanyń táýbasy retinde zına jasaǵan adammen úılený shart etilmeıdi. Alaıda, ol shynaıy táýbe jasaýy kerek, ıaǵnı zınanyń kúná ekenin uǵynyp, ony tastap, jasaǵan isi úshin ókinip, oǵan qaıta oralmasqa bel býýy kerek. Kimde-kim shynaıy táýbe jasasa, zına jasasqan adammen úılensin, úılenbesin, Alla onyń táýbesin qabyl etedi. Kúná jasasqan adamdy áshkerelemeý adamnyń ádeptiligin kórsetedi, degenmen táýbe úılenýmen tike baılanysty emes. Al, eger ekeýi de shynaıy táýbelerin jasasa, ári ekeýiniń de úılenýge peıilderi bolsa, onda olardyń úılengenderi jaqsy amal bolmaq».
Eń durysy Allaǵa málim.
Aıbek Ábdiqadyr
Muslim.kz saıtynyń dinı sarapshysy


text:
[i:detmek]
Ekläp-saklamak ekläp-terbiýeläp ösdürmek (adam barada) ; ot-iým berip bakmak, äňetmek (mal barada).
Ol meni idetjek adam bolan bolup, meni öýüne alyp gitdi. (N. Saryhanow, Saýlanan eserler)
Oglum, sen daglarda aw at-da, geziber hem malyňy idet. («Görogly» eposy)
Dokuz guty gurçuk idedip, plany bir ýüz bäş prosent berjaý etdik. («Sowet Türkmenistanynyň Aýallaryy» žurnaly)
Haýwanlary idetmek aňsat düşmeýän bolara çemeli. («Sowet edebiýaty» žurnaly)
Sorag-ideg etdirmek, indetmek.
Soňuna çekimli ses bilen başlanýan goşulmalar ýa-da -ýär goşulmasy goşulanda, sözüň soňundaky dymyk çekimsiz degişli açyk çekimsizine öwrülýär.
Meselem idetmek - idedýär, ideder, idedipdir.


text:
Krit siwilizasiýasynyň açylmagy. Knos köşgüniň gurluşy.
XIX asyryň ahyrynda, XX asyryň başlarynda Krit adasynda iňlis alymy Artur Ewans (1851-1841-nji ýý.) tarapyndan geçirlen arheologik barlaglar düýpli maglumatlary ýüze çykarýar. Gazuw-agtaryş işleri döwründe, hakykatdan hem, bu ýerde 300 töweregi dürli otag lardan ybarat 16 müň inedördül metr meýdany tutýan ägirt uly binagärçilik toplumy bolan Knos kösgüniň üsti açylýar. Ony arheolog lar «köşkler» diýip atlandyrýarlar. Rowaýata görä, bu ýerde Kritiň patyşasy Minosyň köşgi ýerleşipdir. Grekler oňa Labirint diýip at beripdirler. Rowaýatlarda ol örän köp otaglardan we dälizlerden ybarat bolan uly ymarat hökmünde suratlandyrylýar. Onuň içine giren adam özbaşdak daşyna çykmagyň ýoluny tapman heläk bolýarmyş.
Köşgüň otaglary bir ugurly däl-de, örän başly-barat ýerleşdiri lipdir. Emma içerki bitertiplige garamazdan, ol bitewi bir desga görnüşine eýe bolupdyr. Ony bitewi görnüşe getirýän esasy zat merkezde ýerleşen uly meýdança bolup, otaglaryň ählisinden şol meýdança barmaga mümkinçilik berýän çykalgalaryň bolmagydyr. Meýdança dörtburç biçüwde bolup, oňa daş düşelipdir. Meýdança hojalyk maksatlary üçin däl-de, dini dessurlary geçirmek üçin niýetlenipdir.
Köşk, esasan, iki gatdan ybarat salnypdyr, gatlara sütünlere berkidilen basgançaklar arkaly çykylypdyr. Köşgüň merkezinde uly howly bolup, onuň daşyny köp sanly otaglar tutupdyr, olar hem öz gezeginde howlujyklara bölünipdirler. Otaglaryň köpüsiniň aşagynda ýerzeminler gurlupdyr. Knos köşgüniň käbir otaglary azyk önümlerini saklamak üçin niýetlenipdir. Köşgüň aşaky gatynda ýarag saklanýan ammar bolupdyr, ol ýerde naharhana-da ýerleşipdir. Köşk hyzmatkärleri we ussahana üçin hem ýörite otaglar gurlupdyr.
Köşgüň günorta böleginde bolsa hammam toplumy bolup, ol ýerde ýuwunylypdyr. Köşgüň özünde üçekden akýan ýagyn suwuny hammam üçin peýdalanypdyrlar, onuň üçin bolsa ýörite howuz gurlupdyr. Şeýle-de, ol ýerde köşk adamlary üçin kir ýuwulýan ýer hem bolupdyr. Köşge suw geler ýaly keramiki turbalar hem çekilipdir.
Patyşanyň meýlis guraýan, myhman kabul edýän uly zalynyň düşegi gyzyl suwag bilen suwalypdyr.
22 апреля 2019
Patyşanyň tagtynyň iki gapdalynda diwaryň boýy bilen deň gežden (gipsden) ýasalan oturgyçlar goýlupdyr. Myhman otagynyň günbatar tarapynda hemişe ot ýanyp duran otag bolup, ol ýerde hudaýlara sežde edilipdir. Knos köşgüne meňzeş köşkler Feste, Mallin, Agia-Triada ýaly şäherlerde hem gurlupdyr, emma olar has kiçi ölçeglerde bolupdyr. Knos köşgi ýer titremesi zerarly birnäçe gezek ýumrulypdyr we gaýtadan dikeldilipdir. Köşkleriň ilkinji peýda bolan wagtyny alymlar b.e. öň 2000-nji ýyl diýip kesgitleýärler, bu ýerde ýaşaýşyň togtan, köşkleriň ýykylan wagtyny bolsa, b.e. öň 1200 ýyl bilen seneleýärler.


text:
24-nji fewralda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow egindeşleri bilen paýtagtymyzdaky Golf klubunyň meýdançasynda bolup, sportuň bu görnüşini wagyz etmek boýunça geçirilen işler bilen tanyşdy.
Säher bilen döwlet Baştutanymyz Aşgabadyň günorta-günbatarynda ýerleşýän sport toplumyna geldi. Bu ýerde milli Liderimizi Mejlisiň başlygy, wise-premýerler, Aşgabat şäheriniň häkimi we Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň başlygy garşyladylar.
Häzirki wagtda ýurdumyzda köpçülikleýin bedenterbiýäni we ýokary netijeli sportuň ösdürilmegine, ugurdaş düzümleriň döwrebaplaşdyrylmagyna we giňeldilmegine gönükdirilen maksatnamalar durmuşa geçirilýär.
Ýurdumyzyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň başlygy A.Dadaýew we Aşgabat şäheriniň häkimi Ş.Durdylyýew häzirki döwürde paýtagtymyzyň çäklerinde ýerine ýetirilýän gurluşyk işleriniň netijeleri, sport ulgamyna degişli täze desgalary gurmak boýunça meýilleşdirilen çäreler, şeýle hem paýtagtymyzyň ýokary ekologiýa derejesini üpjün etmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdiler. Şeýle hem milli Liderimize ýokarda agzalan ugurlarda ýurdumyzyň telekeçileri tarapyndan durmuşa geçirilýän taslamalar barada habar berildi.
Hormatly Prezidentimiziň nygtaýşy ýaly, Aşgabady 2019 — 2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamasynda göz öňünde tutulan ähli wezipeleriň üstünlikli ýerine ýetirilmegi ugrunda degişli düzümleriň sazlaşyky işi üpjün edilmelidir. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şäheriň çäginde bar bolan sport meýdançalary, stadionlary netijeli peýdalanmak, şolarda adamlaryň, aýratyn-da, ýaşlaryň sportuň dürli görnüşleri bilen meşgullanmaklary üçin zerur mümkinçilikleri üpjün etmek bilen baglanyşykly meseleleri üns merkezinde saklamagy tabşyrdy.
Baş şäherimizi abadanlaşdyrmak we onuň köçelerini hem-de seýilgäh zolaklaryny ekologiýa talaplaryny hasaba almak bilen, arassaçylygyň berjaý edilmegi babatynda degişli görkezmeler berildi.
Soňra döwlet Baştutanymyz ýaşlaryň ýokary bilimli hem-de işjeň durmuş ýörelgesini saýlap almaklarynyň ileri tutulýan ugur bolup durýandygyny aýtdy. Hormatly Prezidentimiz ýurdumyzda köpçülikleýin bedenterbiýäni we ýokary netijeli sporty ösdürmegiň ýaş nesliň sazlaşykly we sagdyn kemala gelmeginde möhüm orna eýedigini belläp, bu ugurda alnyp barylýan işleriň döwrüň talaplaryna laýyk gelmelidigini nygtady.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow beden we ruhy taýdan sagdyn nesilleri ýetişdirmegiň halkymyzyň gadymy döwürlerden bäri aýratyn ähmiýet berýän ýörelgeleriniň biridigini aýtdy. Bu ýörelgelerden ugur alnyp soňky ýyllarda ýurdumyzda bedenterbiýe-sport hereketini ösdürmek boýunça giň gerimli maksatnamalaryň yzygiderli durmuşa geçirilýändigini aýtdy. Watanymyzyň ähli künjeklerinde köp sanly desgalar — iri sport we atçylyk-sport toplumlary, stadionlar, sport mekdepleri hem-de şypahanalar guruldy. Olar halkara ülňülere doly laýyk gelýär. Paýtagtymyzyň ajaýyp künjeginde peýda bolan Golf kluby onuň aýdyň mysallarynyň biridir.
Döwlet Baştutanymyz egindeşleri bilen gürrüňdeşlikde gadymy döwürlerde, türkmenleriň arasynda golfa meňzeş çilik oýny oýnalypdyr diýip aýtdy. Çilik adamda çakganlygy, ünslüligi, başarjaňlygy we sagdynlygy terbiýeleýär hem-de kuwwat berýär. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, türkmen halkynyň taryhynda häzirki zamanda dünýäde giňden ýaýran sport oýunlarynyň döremegine esas bolan halk oýunlary aýratyn orun eýeleýär. Olar terbiýeçilik we çylşyrymlylyk taýdan gitdigiçe çuňlaşdyrylypdyr.
Golf oýny çilik oýnuna çalymdaşdyr diýip, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi. Ol gadymdan çagalaryň we ýetginjekleriň arasynda meşhurdyr. Bu oýun üçin tekiz meýdança we iki görnüşli taýak zerurdyr. Şolaryň biri uzynlygy 70 santimetr töweregindäki hekgal taýajygy, beýlekisi bolsa iki ujy ýiteldilen uzynlygy, takmynan, 25 santimetr töweregi bolan çilik taýajygydyr. Çilik oýnuna gatnaşýanlaryň topara bölünip, özleri üçin ýolbaşçy — «han» saýlaýarlar, adatça, ol has mergen we çalasyn bolupdyr. Oglanlar jübüt-jübüt bölünişip, öz aralarynda dilleşip, özlerine lakam alýan ekenler. Mysal üçin, oýunçylaryň biri «gylyç», beýlekisi bolsa «galkan» bolýar. Jübütler oturanlaryň ýanyna gelip, «Hanym, kime gylyç, kime galkan?!» diýip ýüzlenýärler. «Hanlar» gezekli-gezegine oýunçylaryň lakamlaryny tutup, olary öz oýunlaryna kabul edýärler. Soňra toparlaryň «hanlary» kimiň «döwçi», kimiň «ýükçi» bolmalydygyny kesgitlemek üçin bije atýarlar.
Oýny guramak üçin ýerde diametri, takmynan, 10 metr giňlikde tegelek çyzylýar hem-de şonuň içinde nyşanalyk daş goýulýar ýa-da çukurjyk gazylýar. Bijesi çykan topar oýnalýan ýeriň merkezini eýeleýär we oýun başlanýar. Toparyň “hany” çiligi ýokarlygyna zyňýar. Ony şol toparyň oýunçylarynyň biri öz taýagy bilen batly urýar. Onuň taýagy boş geçse, çilik ikinji gezek ýokary zyňylýar. Onuň ikinji synanyşygy hem şowsuz bolsa, çiligi urmak nobaty topardaky beýleki oýunça geçirilýär. Ilkinji dürs urgy topara ýeňiş getirýär we oýunçylar ýerlerini çalyşýarlar.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň aýdyşy ýaly, güýçli urgudan çilik 100 metr çemesi uzaklyga düşüp biler. «Ýükçi» toparynyň oýunçylarynyň biriniň çiligi şol ýerden nyşana ataryp urýandygyny, eger-de çilik bellenen çyzyga düşse, onda ony bijä çykan topar yzyna — oýunçylaryň ýok tarapyna gönükdirýär. Şeýle bolanda, onuň çiligi eline almaga haky ýokdur. Şonuň üçin ol çiligiň bir ujuna elindäki taýagy bilen urup, çalasyn ýerden galdyrýar-da, uzaklara gönükdirýär. «Ýükçi» topar çiligi ýene-de nyşana ugrukdyrýar.
Nyşana degen çilik «döwüldi» hasap edilýär we bir utuk gazanylýar. Çiligi nyşana degirmek üçin edilen şowsuz synanyşyklara jerime utugy berilýär. Çilik şerte görä, 3 — 4 gezek yzly-yzyna nyşana degmese ýa-da zyňylan çiligi urup bilmese, «ýükçi» toparyň oýunçylaryna 3 ýa-da 4 jerime utugy berilýär, bu gyzykly we çylşyrymly kadasy bolan oýun islege görä dowam edýär. Ýeňiji topara baýrak berilýär diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow çilik oýnunyň taryhy barada gürrüň berdi.
Häzirki döwürde bu oýun täzeçe döreýär. Dünýäde giňden ýaýran golfuň gadymy türkmen oýny bolan çilik bilen ugurdaşdygyny bellemeli. Bu oýnuň ynsan saglygy üçin aýratyn ähmiýeti bar. Bu oýun bedeni taplamak bilen birlikde, ýürek-damar, süýji kesel, göwnüçökgünlik ýaly keselleriň öňüni almaga ýardam edýär. Adamyň aň-bilim hem-de sport başarnygyny artdyrýar. Lukmançylyk boýunça abraýly hünärmenler golf oýnunyň ynsan ömrüni uzaltmakda örän möhümdigini tassyklaýarlar.
Soňra döwlet Baştutanymyz Golf meýdançasyna baryp, bu ýerde dünýäde meşhur hasaplanylýan sportuň bu görnüşi bilen meşgullandy. Şeýle hem Mejlisiň Başlygy, hökümet agzalary we beýlekiler hormatly Prezidentimiziň göreldesine eýerip, golf oýnuna meşgul boldular.
Mälim bolşy ýaly, golf meýdançasy paýtagtymyzda hormatly Prezidentimiziň gatnaşmagynda 2017-nji ýylyň oktýabr aýynda açyldy. Munuň özi ýurdumyzyň sport we syýahatçylyk ulgamyny ösdürmekde täze desga bolup durýar. Milli Liderimiz ýurdumyzda sport toplumlarynyň we desgalarynyň gurluşygyna badalga bermek bilen, ýokary netijeli sportuň, köpçülikleýin bedenterbiýäniň we sagaldyş hereketiniň ösdürilmegine, ýaş nesilleriň sagdyn ruhda terbiýelenilmegine möhüm ähmiýet berýär, bu işleriň ähmiýeti sport ulgamynyň çäklerinden hem çykýandyr. Sebäbi bularyň ählisi adamyň kämilleşmegine, onuň wagtyny işjeň we peýdaly geçirmegine, şahsyýetiň kemala gelmegine ýardam berýär.
Şu günler hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň amala aşyrýan giň gerimli durmuş-ykdysady özgertmeleri netijesinde, türkmen topragynyň ähli künjeklerinde bolşy ýaly, paýtagtymyz we onuň töwerekleri düýpli özgerdi. Aşgabadyň ajaýyp görnüşi hemmeleri haýran galdyrýar. Tutuşlygyna golf meýdançasynyň çäklerinde ekilen baglar, özboluşly howuzlar bir bitewi sazlaşygy döredýär. Golf meýdançasynyň gözelligi soňky ýyllarda dünýäniň owadan şäherleriniň hatarynda öz ornuny pugtalandyran ak mermerli Aşgabadyň ilersindäki Köpetdagyň gar düşen gerişleri we paýtagtymyzyň günorta künjegindäki ajaýyp ýaýlalar bilen sazlaşyp, gaýtalanmajak sungat eserine çalymdaş gözellik döredýär.
Milli Liderimiziň başlangyjy boýunça amala aşyrylýan giň gerimli bag ekmek maksatnamasynyň çäklerinde ähli ýerlerde gök zolaklar döredilýär, munuň özi adam saglygy üçin örän peýdaly bolan daşky gurşawy kemala getirýär. Öz nobatynda, ekologiýa abadançylygy köpçülikleýin bedenterbiýäniň we sportuň ösdürilmegine, jemgyýetde sagdyn durmuş ýörelgesiniň pugtalandyrylmagyna ýardam edýär. Aşgabatda yzygiderli ýagdaýda geçirilýän iri halkara sport ýaryşlary Türkmenistanyň halkara derejeli sport merkezine öwrülýändiginiň aýdyň subutnamasydyr.
Halkara derejä laýyk gelýän Aşgabadyň golf meýdançasy iň gowy daşary ýurt tejribesi esasynda häzirki zaman tehnologiýalaryň we ýokary derejeli hünärmenleriň — dünýä golf-binagärleriniň bilimlerini hem-de ýerli çig mal serişdelerini peýdalanmak, ýurdumyzyň gurluşykçylarynyň we dizaýnerleriniň başarnyklary peýdalanylyp, onuň ýerleşýän ýeriniň tebigy aýratynlyklary hasaba alnyp işlenip taýýarlanylan täsin taslamadyr. Golf klubunyň açylmagy bilen bu oýny wagyz etmek üçin ygtybarly binýat tutuldy. Oýnuň bu görnüşi bilen köp sanly meşgullanýanlaryň hatarynda ýurdumyzda eýýäm tejribeli türgenler kemala geldi.
Häzirki döwürde ýurdumyzda sport bilen meşgullanmak adaty ýörelgä öwrüldi. Sagdyn ruhuň, berk bedeniň möhüm şerti bolan sport beýleki durmuş özgertmeleriniň ilerlemegine kuwwatly itergi berýär.
Sport ulgamynda alnyp barylýan möhüm ähmiýetli işleriň çygrynda köpçülikleýin hereketiň täze ugurlary kemala gelýär. Munuň özi sagdyn durmuş hereketine köp sanly ýaşlaryň işjeň çekilmegini, hünär ussatlygynyň ýokary galmagyna bolan ýaş türgenleriň gyzyklanmalarynyň höweslendirilmegini we bu ugurda netijeli üstünlikleriň gazanylmagyny üpjün edýär. Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň yzygiderli üns bermegi netijesinde ýurdumyzda olimpiýa hereketiniň barha giň gerime eýe bolýandygy munuň aýdyň subutnamasydyr.
Hormatly Prezidentimiz köp asyrlaryň dowamynda türkmenleriň belent ruhly nesilleriniň kemala gelmegine ýardam eden sportuň milli görnüşleriniň baý mirasyny wagyz etmek boýunça işleri yzygiderli dowam etmek babatynda degişli ýolbaşçylara birnäçe anyk tabşyryklary berdi. Biziň günlerimizde hem ýörelgeleri dowam etdirmek bilen jemgyýetimizde sagdyn durmuş ýörelgelerini pugtalandyrmak möhümdir diýip milli Liderimiz aýtdy we degişli desgalary gurmak boýunça hem görkezmeleri berdi. Döwlet Baştutanymyz köpçülikleýin bedenterbiýe we sport bilen meşgullanýanlaryň, esasan-da, ýaşlaryň sanyny artdyrmak, şol sanda dürli derejeli ýaryşlary guramagyň, döwrebap stadionlaryň we beýleki sport toplumlarynyň mümkinçiliklerini netijeli peýdalanmagyň hasabyna artdyrmak boýunça toplumlaýyn çäreleriň geçirilmeginiň zerurdygyny belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow köpçülikleýin bedenterbiýäni hem-de ýokary netijeli sporty ösdürmek, ýurdumyzda ýokary ekologiýa derejesini üpjün etmek bilen baglanyşykly meselelere örän jogapkärli we hemmetaraplaýyn esasda çemeleşmelidigini ýene bir gezek belledi we hemmelere alyp barýan işlerinde üstünlik arzuw edip, olar bilen hoşlaşdy we bu ýerden ugrady.


text:
28-nji martda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzda iş sapary bilen bolýan «ARETI» halkara kompaniýalar toparynyň ýolbaşçysy Igor Makarow bilen duşuşdy. Bu kompaniýanyň merkezi edara binasy Ženewada (Şweýsariýa Konfederasiýasy) ýerleşýär.
Irden işewür Andalyp köçesi bilen Köpetdag şaýolunyň kesişýän ýerinde oturdylan, ady rowaýata öwrülen Ýanardagyň hormatyna gurlan binanyň ýanyna geldi.
Birnäçe wagtdan soň bu ýere hormatly Prezidentimiz geldi.
Döwlet Baştutanymyz we myhman birek-birek bilen mähirli salamlaşyp, ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýy we geljekki ugurlary boýunça pikir alyşdylar. «ARETI» halkara kompaniýalar toparynyň ýolbaşçysy Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygyň çäklerinde ýolbaşçylyk edýän kompaniýasynyň alyp barýan işleri barada gysgaça habar berdi.
Ýokary netijeli sporty, şol sanda welosiped sportuny ösdürmegiň meseleleri gyzyklanma bilen ara alnyp maslahatlaşyldy. Şunuň bilen baglylykda, işewür milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň sportuň ekologiýa görnüşleriniň biri hasaplanylýan welosiped sportunyň wagyz edilmegine uly üns bermeginiň dünýä giňişliginde sport döwleti hökmünde Türkmenistanyň abraýyny artdyrmaga ýardam edýändigini belledi.
Soňra milli Liderimiz we myhman welosipedde Halkara ahalteke atçylyk toplumyna tarap ugradylar.
Tebigatyň bu ajaýyp künjeginde baharyň türkmen topragyna doly gadam basandygy aýdyň duýulýar. Siňňin ýagan ýagyşdan soň, bu künjegiň tebigatynda özboluşly gözellik emele geldi. Köpetdagyň dag etekleri we ajaýyp ýaýlalar gök begrese bürendi.
Bu ýaýlalaryň gözelligi, howanyň hoştaplygy hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallasy bilen amala aşyrylýan, türkmen topragynyň ajaýyplygyny we gözelligini gorap saklamaga we artdyrmaga gönükdirilen giň gerimli işleriň netijesidir. Bu ýaýlalaryň ekologiýa derejesi bahar paslynyň ynsan üçin ýakymly howa gurşawy bilen utgaşmagy adamlaryň ruhuny göterýär. Şunuň ýaly ajaýyp pursatlarda welosiped sürmegiň ynsan üçin aýratyn ähmiýetlidigini bellemeli.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe halkymyzyň saglygyny, berk bedenli we belent ruhly ýaşlary terbiýelemek baradaky aladany döwlet ähmiýetli wezipe hökmünde kesgitlän milli Liderimiz köpçülikleýin bedenterbiýe-sagaldyş hereketiniň hem-de ýokary netijeli sportuň ösdürilmegine aýratyn ähmiýet berýär. Bu ugurda anyk we yzygiderli işler amala aşyrylýar, hususan-da, sportuň dürli görnüşleri boýunça umumymilli spartakiadalar hem-de halkara ýaryşlar guralýar, köpçülikleýin welosiped ýörişleri geçirilýär, sport ulgamynyň maddy-enjamlaýyn binýady döwrebaplaşdyrylýar we giňeldilýär.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň pikirine görä, şeýle çäreler ilatyň saglygyny berkitmäge, ekologiýa abadançylygynyň derejesini ýokarlandyrmaga we welosiped sportuny wagyz etmäge ýardam berýär. Çünki şunuň ýaly sport baýramçylyklary oňa gatnaşyjylarda sportuň söýgüli görnüşleri bilen yzygiderli meşgullanmaga höwes döredýär. Köpçülikleýin sport çäreleri sagdynlyk we terbiýeçilik ähmiýetli ugurlary bilen bir hatarda, ruhuňy göteriji täsirli duýgulary özünde jemleýär.
Bu çärelere döwlet Baştutanymyzyň özüniň gatnaşmagy bolsa sagaldyş hereketini giňeltmek boýunça üstünlikli amala aşyrylýan taslamalara aýratyn öwüşgin çaýmak bilen çäklenmän, eýsem, beden, ahlak we ruhy taýdan sagdynlaşdyrmagyň toplumlaýyn milli ulgamynyň kemala getirilmeginiň döwlet syýasatynyň baş ugry bolup durýandygynyň aýdyň subutnamasydyr.
Mälim bolşy ýaly, 22-nji fewralda sanly wideoaragatnaşyk arkaly geçirilen Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisiniň barşynda hormatly Prezidentimiz BMG-niň Baş Assambleýasynyň 3-nji iýuny Bütindünýä welosiped güni diýip yglan etmek hakynda Rezolýusiýany kabul etmeginiň hormatyna «Aşgabat şäherinde Welosiped binasyny gurmak hakynda» Karara gol çekdi. Bu belent desga Çandybil şaýolunyň we Bekrewe köçesiniň çatrygynda oturdylar.
Häzir sport türkmenistanlylaryň müňlerçesini diňe sagdyn durmuş ýörelgesine çekmek bilen çäklenmän, eýsem, täze belentliklere tarap okgunlylygyň nyşany bolup durýar. Şoňa görä-de, ýurdumyzda sportuň, şol sanda welosiped sportunyň tarapdarlarynyň we oňa eýerýänleriň sany ýylsaýyn artýar, bu bolsa, hakykatdan-da, sagdyn jemgyýetiň döredilmegini şertlendirýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we «ARETI» halkara kompaniýalar toparynyň ýolbaşçysy welosipedli ýol ugrunda töweregiň gözelliklerini synladylar, ýaz pasly dag etekleriniň ajaýyp özboluşlylygyny, altyn öwüşginli şekilleri döretdi.
Daşky gurşawy goramak we gözel tebigata aýawly garamak Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň esasy ugurlarynyň hatarynda durýar. Bu ugurda durmuşa geçirilýän işler hem-de welosiped ýaly ekologiýa taýdan arassa ulagy peýdalanmagyň artykmaçlygy adamlaryň işjeň dynç almagy üçin mümkinçilikleriň döredilmegine gönükdirilendir. Çünki welosiped sürmek adamlaryň saglygyna, özlerini duýşuna we keýpine oňyn täsir edýär.
I.Makarowyň belleýşi ýaly, Türkmenistanda howa şertleri hem-de döwrebap ýol-ulag düzümi bu ýerde tutuş ýylyň dowamynda belli türgenleri gatnaşmagynda türgenleşik ýygnanyşyklaryny hem-de sportuň bu görnüşi boýunça halkara ýaryşlary geçirmäge mümkinçilik berýär.
Söhbetdeşligiň barşynda özara tejribe alyşmagyň, gyzyklanma bildirýän taraplar bilen gatnaşyklary ýola goýmagyň welosiped sportuny toplumlaýyn ösdürmek üçin uly mümkinçilikleri döretmäge ýardam edýändigi bellenildi.
Ýurdumyzda köpçülikleýin welosiped ýörişleriniň geçirilmegi sagdynlygyň ýurdy we sport döwleti hökmünde Türkmenistanyň abraýyny berkitmäge ýardam edýär. Şunuň bilen baglylykda, «ARETI» halkara kompaniýalar toparynyň ýolbaşçysy hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda kabul edilen hem-de üstünlikli amala aşyrylýan ussat türgenleri taýýarlamak boýunça döwlet maksatnamalarynyň ähmiýetini belledi.
Döwlet Baştutanymyz we myhman Halkara ahalteke atçylyk toplumyna gelip, bu ýerde ynanyşmak we özara bähbitlilik ýörelgelerinde guralýan ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşdylar.
«ARETI» halkara kompaniýalar toparynyň ýolbaşçysy Türkmenistanda ýokary netijeli sporty, şol sanda welosiped sportuny ösdürmekde, şeýle hem bu ugurdaky halkara hyzmatdaşlygy berkitmekde döwlet Baştutanymyzyň bitiren ägirt uly işleriniň ykrar edilmeginiň nyşany hökmünde milli Liderimizden sport welosipediniň iň täze görnüşini sowgat hökmünde kabul etmegini haýyş etdi.
Milli Liderimiz sowgat üçin minnetdarlyk bildirip, halkara holdingiň ýolbaşçysyna sport ulgamyndaky gatnaşyklary ösdürmäge önjeýli goşant goşýandygyny kanagatlanma bilen belledi.
Myhman ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ileri tutulýan ugurlaryny ara alyp maslahatlaşmak üçin wagt tapandygy üçin milli Liderimize çuňňur hoşallyk bildirmek bilen, ýolbaşçylyk edýän kompaniýasynyň hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda döredijilikli içeri we daşary syýasatyny yzygiderli amala aşyrýan Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyga tüýs ýürekden buýsanýandygyny aýtdy.
Sport ulgamynda, şol sanda welosiped sporty babatda hyzmatdaşlyk meselesi pikir alyşmalaryň esasyny düzdi. Sportuň bu görnüşi ýurdumyzda ýylsaýyn uly meşhurlyga eýe bolýar. Şunuň bilen baglylykda, «ARETI» halkara kompaniýalar toparynyň ýolbaşçysynyň türgenleşik işini kämilleşdirmek, welosiped sportunyň türgenlerini we tälimçilerini taýýarlamak hem-de olaryň ussatlygyny ýokarlandyrmak hakynda tekliplerine garaldy. Bellenilişi ýaly, Türkmenistanda, hususan-da, paýtagtymyzyň Olimpiýa şäherçesinde iri halkara ýaryşlary geçirmek üçin ähli mümkinçilikler bar.
Döwlet Baştutanymyzyň köpçülikleýin bedenterbiýe-sagaldyş hem-de sport hereketini höweslendirmäge gönükdirilen taýsyz tagallalary netijesinde, dünýäniň sport giňişliginde Türkmenistanyň abraýy barha ýokarlanýar. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sagdyn durmuş ýörelgesiniň tarapdary bolup, bu ugurda watandaşlarymyza nusgalyk görelde görkezýär, olary, ozaly bilen, ýaşlary, bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmaga ruhlandyrýar.
Şunda aýratyn nygtalyşy ýaly, ýurdumyzda kemala gelýän, ähli ölçegler boýunça ýokary halkara ülňülere kybap gelýän döwrebap köpugurly sport düzümi welosipedçi türgenleri taýýarlamak üçin Türkmenistanda ýörite Olimpiýa mekdebini açmak üçin ygtybarly esas bolup hyzmat edýär, bu ýerde halkara derejeli welosipedçi türgenler taýýarlanylar.
Döwlet Baştutanymyz işewüriň aýdan tekliplerini makullap, bu ugurda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy berkitmegiň möhümdigini belledi. Şunda diňe beden taýdan kämil ýaş türgenleri ösdürip ýetişdirmek bilen çäklenmän, eýsem, olarda watançylyk hem-de öz ýurduna buýsanç duýgusyny ösdürmek möhüm wezipeleriň biridir diýip, milli Liderimiz «ARETI» halkara kompaniýalar toparynyň ýolbaşçysyna bu babatda birnäçe tabşyryklary berdi.
Söhbetdeşligiň dowamynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ägirt uly uglewodorod serişdelerine eýe bolan döwletimiz dürli ugurlarda gyzyklanma bildirýän taraplar bilen hyzmatdaşlygy berkidýär diýip belledi. Döwrebap tehnologiýalary önümçilige ornaşdyrmak babatda öňdebaryjy tejribäni çekmek, ykdysadyýetiň pudaklaryny döwrebaplaşdyrmak we diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek boýunça durmuşa geçirilýän giň gerimli maksatnamalaryň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýar.
Häzir dünýäniň işewürleri bilen netijeli gatnaşyklary giňeltmek üçin uly mümkinçilikler açylýar diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi. Şunuň bilen baglylykda, nebitgaz we beýleki ulgamlarda iri taslamalary amala aşyrmaga işjeň gatnaşýan «ARETI» halkara kompaniýalar topary bilen köpýyllyk bilelikdäki işleriň netijeli häsiýeti bellenildi.
I.Makarow ykdysady ösüşiň okgunly depginlerini görkezýän Türkmenistan bilen işewür gatnaşyklary giňeltmäge holdingiň uly gyzyklanma bildirýändigini tassyklap, ýurdumyzda kompaniýanyň amala aşyrýan işleri hakynda hasabat berdi.
Hazar deňziniň türkmen böleginde halkara bilermenleriň ýokary baha berýän ägirt uly uglewodorod serişdelerini nazara almak bilen, ýangyç-energetika toplumynda hyzmatdaşlygy giňeltmek meseleleri aýratyn ara alnyp maslahatlaşyldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, daşary ýurtly belli kompaniýalar bilen hyzmatdaşlyk iri halkara taslamalaryny üstünlikli amala aşyrmagyň kepili bolup durýar. Şol taslamalar sebit hyzmatdaşlygyny giňeltmegi hem-de Hazar deňziniň türkmen bölegindäki ýataklaryň ägirt uly gorlaryny özleşdirmäge, energiýa serişdelerini dünýä bazarlaryna ugratmagyň ýollaryny artdyrmaga uly üns berýän dünýäniň energetika döwleti hökmünde Türkmenistanyň ornuny has-da berkitmegi ugur edinýär.
Şunuň bilen baglylykda, «ARETI» halkara kompaniýalar toparynyň Hazar deňzinde Türkmenistanyň çäginde ýerleşen Uzynada ýatagyny özleşdirmek boýunça taslamalara gatnaşmak mümkinçiligi ara alnyp maslahatlaşyldy. Söhbetdeşligiň barşynda bellenilişi ýaly, şu gün gol çekiljek «Türkmennebit» döwlet konserniniň hem-de «ARETI» halkara kompaniýalar toparynyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama bu ugurda bilelikde üstünlikli işlemek üçin ygtybarly binýat bolup hyzmat eder.
Gorlary boýunça baý bolan bu ýatagy işläp taýýarlamagyň geljegi uly bolup durýar. Uzynadada ýerleşen guýy Merkezi Aziýa sebitinde iň çuň guýy hasaplanýar. Bu ýerde degişli işleriň geçirilmegi ýakyn geljekde ýurdumyzyň nebitgaz toplumynyň ägirt uly kuwwatyny amala aşyrmaga mümkinçilik berer diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow işewüre birnäçe anyk maslahatlary berdi.
Şeýle hem Hazar deňziniň türkmen ýalpaklygyndaky 21-nji toplumda meýilleşdirilýän işler barada habar berildi. Bu taslama bolan gyzyklanma onuň ägirt uly serişdeler kuwwaty hem-de Türkmenistanda daşary ýurt işewürleri üçin döredilen amatly maýa goýum ýagdaýy bilen şertlendirilendir diýip, myhman belledi.
Milli Liderimiz holdingiň özara bähbitli hyzmatdaşlygy giňeltmek meselelerine işewür çemeleşmesini goldap, aýdylan ähli teklipleriň ýakyn wagtda düýpli öwreniljekdigini belledi.
Şeýle hem şunda Türkmenistanyň tassyklan tebigaty goramak hakynda halkara Konwensiýalarynyň umumy kabul edilen kadalary nazara alnan maýa goýum taslamasynyň ekologiýa bölegi möhüm mesele boldy. Häzirki wagtda ýurdumyzyň hünärmenleriniň baha bermegi hem-de abraýly daşary ýurt bilermenleriniň netijenamalary boýunça hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň daşky gurşawy goramak boýunça strategiýasy bilen baglylykda, Hazar deňziniň türkmen bölegi ekologiýa nukdaýnazaryndan has oňaýly hasaplanýar, munuň özi bu ugurda işleriň maksadalaýyk geçirilmegi bilen düşündirilýär.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, ekologiýa taýdan arassa öňdebaryjy tehnologiýalar şähergurluşygy, nebitgaz pudagy, himiýa senagaty, elektroenergetika, oba hojalygy ulgamlarynda ugur görkeziji bolup, ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan durmuş-ykdysady maksatnamalaryň, iri halkara we sebit taslamalarynyň aýrylmaz bölegi bolup durýar. Milli Liderimiz 21-nji toplumda geçiriljek işleriň ähmiýetini belläp, I.Makarowa ekologiýa kadalaryny üpjün etmek bilen bagly meseleleri berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Işewür öz kompaniýasyna bildirilýän ynam üçin hoşallyk bildirip, bilelikdäki taslamalaryň amala aşyrylmagynyň Türkmenistanyň mundan beýläk-de gülläp ösmegine hyzmat etjekdigine ynam bildirdi. Bellenilişi ýaly, «ARETI» halkara kompaniýalar topary geljekde hem hyzmatdaşlyk borçnamalaryny ýerine ýetirmäge örän jogapkärçilikli çemeleşer.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow adaty endigine eýerip, toplumda idedilýän bedewler bilen didarlaşdy. Döwlet Baştutanymyz Şapolat atly bedewiň ýanyna baryp, bahar güneşiniň astynda ynsan gylykly bedew bilen birsellem gezelenç etdi.
Milli Liderimiz özüniň ahalteke bedewlerine bagyşlan ylmy we edebi eserlerinde milli atşynaslyk däpleriniň rowaçlanýandygyny, ýurdumyzda bu pudagyň ösdürilmegi ugrunda ägirt uly işleriň bitirilýändigini, ahalteke bedewleriniň dünýä ýüzündäki şöhratynyň belende galýandygyny belleýär. Ahalteke tohum atlarynyň baş sanynyň artdyrylmagy üçin zerur şertleriň döredilmegine gönükdirilen toplumlaýyn çäreler görülýär, ýurdumyzyň atşynaslyk pudagynyň halkara ugurdaş düzümlerine goşulmagy, bu babatda hyzmatdaşlygyň ösdürilmegi ugrunda yzygiderli alada edilýär.
Ýelden ýüwrük behişdi bedewleriň ýyndamlygy «Türkmenistan — rowaçlygyň Watany» ýylynda ösüşiň täze belentliklerine tarap ynamly gadam urýan ýurdumyzyň okgunly hereketini beýan edýär. Çünki ahalteke bedewi Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň ajaýyplyklaryny, döwrüň döredijilikli ruhy göterilişini alamatlandyrýar diýip, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.
Soňra milli Liderimiz «ARETI» halkara kompaniýalar toparynyň ýolbaşçysy I.Makarow bilen bilelikde Olimpiýa şäherçesiniň welotrek toplumyna bardy.
Bu ýerde döwlet Baştutanymyz we I.Makarow Türkmenistanda welosiped sportuny ösdürmegiň geljegi hakynda pikir alyşdylar.
Söhbetdeşligiň barşynda işewür dünýä ýüzünde uly meşhurlyga eýe bolan sportuň bu görnüşini has ýokary derejä çykarmak üçin uly mümkinçilikleriň bardygyny belledi.
Milli Liderimiz ýurdumyzda stadionlaryň, sport toplumlarynyň onlarçasyny öz içine alýan döwrebap düzümi netijeli peýdalanmak boýunça toplumlaýyn çäreleriň durmuşa geçirilýändigini belledi. Sport ulgamynyň we oňa degişli düzümleriň maddy-enjamlaýyn binýadynyň yzygiderli berkidilmegi ýokary netijeli sporty ösdürmekde aýratyn ähmiýetli bolup durýar. Soňky ýyllarda türkmen türgenleriniň halkara derejede geçirilýän ýaryşlarda ýokary netijelere eýe bolmagy hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan sport syýasatynyň üstünligine şaýatlyk edýär.
Holdingiň ýolbaşçysy Türkmenistanda sportuň ähli görnüşleriniň işjeň ösdürilýändigini belläp, bedenterbiýe-köpçülikleýin hereketi, şol sanda welosiped sportuny ösdürmek boýunça döwlet derejesinde anyk işleriň geçirilmeginiň guwançly ýagdaýdygyny nygtady.
Soňra myhman sebitde iri Olimpiýa şäherçesiniň düzümine girýän ýapyk welotrek zalynda sport welosipedinde öwrüm etdi. Häzir bu ýerde türkmen türgenleri tälim alýarlar we halkara ýaryşlara taýýarlyk görýärler.
Welosiped sporty bilen içgin gyzyklanýan we bu ugurda oňyn tejribe toplan «ARETI» halkara kompaniýalar toparynyň ýolbaşçysy türgenleşikleri we halkara ýaryşlary geçirmek üçin bu ýerde döredilen şertleriň dünýä ölçeglerine doly laýyk gelýändigini belledi.
I.Makarow welosiped sürmegi tamamlap, bu ýerde özüniň söýgüli sporty bilen meşgullanmaga döredilen mümkinçilik üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.
Soňra döwlet Baştutanymyz holdingiň ýolbaşçysynyň sowgat beren kämil sport welosipedinde şäherçäniň welotrek toplumynda aýlaw etdi.
Welosiped sportunyň 2017-nji ýylyň sentýabrynda Aşgabatda uly üstünlik bilen geçen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna girizilendigini bellemek gerek.
Sportuň ösdürilmegine hemmetaraplaýyn ýardam bermek milli Liderimiziň ýolbaşçylygynda Olimpiýa hereketiniň ýörelgelerine we gymmatlyklaryna ygrarlydygyny iş ýüzünde görkezýän Bitarap Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugrudyr. Biziň ýurdumyz sport ulgamynda halkara hyzmatdaşlygy üstünlikli ösdürýär, dünýä döwletleriniň onlarçasyndan türgenleriň gatnaşmagynda ýurdumyzda iri ýaryşlar yzygiderli geçirilip başlandy.
Häzirki döwürde türgenleri terbiýelemek, olarda maksada okgunlylygy, zähmetsöýerligi, halkara derejeli ýaryşlarda ýeňiş gazanmaga bolan erki kemala getirmek meselelerine uly üns berilýär. Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň bu ugurda amala aşyrýan syýasaty anyk netijeleri berýär, türkmen sporty bu gün hil taýdan täze derejä çykýar.
Ýurdumyzda sporty hem-de köpçülikleýin bedenterbiýe hereketini ösdürmek boýunça toplumlaýyn işler halkara bileleşigiň goldawyna eýe bolýar. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiziň başlangyjy bilen, Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 72-nji sessiýasynyň 2018-nji ýylyň 12-nji aprelinde bolup geçen 82-nji mejlisinde kabul edilen 3-nji iýuny Bütindünýä welosiped güni diýip yglan etmek hakynda Rezolýusiýanyň ähmiýetini bellemek gerek. Dünýäniň 56 döwletiniň awtordaşy bolup çykyş eden şol resminama Türkmenistanyň parahatçylygy, dostlugy hem-de netijeli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak baradaky başlangyçlarynyň ählumumy ykrar edilýändigine şaýatlyk edýär.
Hormatly Prezidentimiziň belleýşi ýaly, bu taryhy waka biziň döwletimiziň halkara abraýynyň artýandygyny, onuň amatly geosyýasy we geoykdysady ýagdaýyny bütin adamzadyň bähbidine peýdalanmaga çalyşýandygyny aňladýar.
Söhbetdeşligiň barşynda milli Liderimiz we işewür sport ulgamynda, hususan-da, welosiped sporty babatda netijeli gatnaşyklary berkitmegiň uly ähmiýetini bellediler, munuň özi Türkmenistanda sagdyn durmuş ýörelgesini berkarar etmäge ýardam edýär.
Duşuşygyň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hem-de «ARETI» halkara kompaniýalar toparynyň ýolbaşçysy anyk netijeleri ugur edinýän, däbe öwrülen hyzmatdaşlygyň üstünlikli dowam etdiriljekdigine ynam bildirdiler.
Döwlet Baştutanymyz myhmana işinde üstünlikleri arzuw edip, bu ýerden ugrady.
***
Şu gün Türkmenistanyň nebitgaz toplumynyň edara binasynda «Türkmennebit» döwlet konserniniň ýolbaşçylarynyň hem-de hünärmenleriniň, şeýle hem «ARETI» halkara kompaniýalar toparynyň arasynda duşuşyk geçirildi. Onda ýangyç-energetika toplumynda ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmegiň geljekki ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy.
Bu ýerde «Türkmennebit» döwlet konserni bilen «ARETI» halkara kompaniýalar toparynyň arasynda özara düşünişmek hakyndaky Ähtnama gol çekildi.
Duşuşyga gatnaşyjylar bu resminamanyň ähmiýetini belläp, gol çekilen Ähtnamanyň düzgünlerini iş ýüzünde amala aşyrmak babatda özara gatnaşyklaryň esasy ugurlaryny kesgitlediler. Olar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa Türkmenistanyň nebitgaz pudagyny hem-de energetika ulgamynda halkara hyzmatdaşlygy ösdürmäge berilýän üns üçin tüýs ýürekden hoşallyk sözlerini beýan etdiler.


text:
Офис СоМ East в Киеве
ул. Прорезная 10, оф. 66
Киев, 01034, Украина)
Офис CoM East во Львове
ул. Костомарова 1/3, оф. 5
Львов, 79000, Украина
Офис CoM East в Тбилиси
Ул. Д. Гамрекели 19, оф. 611
Тбилиси, 0160, Грузия
Офис CoM East в Ереване
ул. Чаренца 1, оф. 201
Ереван, 0025, Армения
Офис СоМ East в Беларуси
Просп. Независимости 95/1, оф. 807
Минск, 220043, Беларусь
Офис СоМ East в Молдове
ул. Александри Василе 78, оф. 210
Кишинев, 2012, Молдова
Gol
1-NJI ÄDIM : Şäher häkimleriniň bileleşiginiň goly
Güýçli syýasy başlangyçda orun alyň
Gol çekmek bilen diňe bir halk köpçüligine ýüzlenmeden has köp zat edýärsiňiz: Ýerli jemgyýetiňiz bileleşigiň energiýa we howa maksatlaryna ýetilmeginde goşant goşup başlaýar. Şäher häkimleriniň bileleşiginiň üsti bilen ýerli häkimiýetleri bir ýerde jemleýän herekede gatnaşýarsyňyz. Sebitiňizdäki tejribeleri başgalar bilen paýlaşyp, beýleki ýerli we sebit tejribelerinden peýdalanyp bilersiňiz. Bu sahypada umumy maksadymyza tarap ädimler barada maglumatlar, pikirler we anyk ädimler görkezilýär: 2020-nji ýyla çenli kömürturşy gazynyň çykarylyşyny azyndan 20% azaltmak maksadymyza tarap!
Soragyňyz barmy?
Ýokary borçnama
Şäher häkimleriniň bileleşigine gol çekýänleriň hemmesi kömürturşy gazynyň çykarylmagyny azaltmak barada bileleşigiň umumy maksatlaryndan has ýokary çykmaga meýletinlik bilen we bir taraplaýyn borçlanýarlar.
Bileleşige gol çekenler 2020-nji ýyla çenli kömürturşy gazynyň çykarylyşyny 20% azaltmagy maksat edinýärler. Muny bolsa energiýa tygşytlylygyny we täzeläp bolýan energiýa hereketlerini durmuşa geçirmek üçin ýeterlik administratiw mümkinçilikleri talap edýän ýerli durnukly energiýa ýörelgesini döretmek arkaly edýärler. Bu maksada ýetmek üçin ýerli häkimiýetler aşakdakylara borçlanýar:
- Bileleşige goşulanyndan soň bir ýylyň dowamynda kömürturşy gazynyň çykýan esasy çeşmelerini kesgitleýän resminamany (BEI) taýýarlamaga;
- Bileleşige goşulanyndan soň bir ýylyň dowamynda şäher häkimliginiň geňeşi tarapyndan tassyklanan Durnukly energiýa hereket meýilnamasyny (SEAP) tabşyrmaga;
- Durnukly energiýa hereket meýilnamasyny tabşyranlaryndan soň her 2 ýyldan hereket meýilnamalarynyň durmuşa geçirilişiniň derejesini we aralyk netijeleri mälim edýän Durmuşa geçirmek hasabatyny neşir etmäge;
- Durnukly energiýa hereket meýilnamalarynyň çärelerini höweslendirmage, Ýerli energiýa günlerini gurnamak ýaly çäreler arkaly raýatlarty / degişli taraplary meýilnama çekmäge;
- Şäher häkimleriniň bileleşiginiň ýörelgelerini wagyz etmäge, esasanam iri çärelere we şu mowzuga degişli iş ýerlerine goşant goşmak we beýleki ýerli häkimiýetleri bileleşige goşulmaga höweslendirmek arkaly.
Bileleşige gol çekenleriň resmi syýasy borçnamalaryny durmuşa geçirmek üçin anyk çäreler we taslamalar zerur. Bileleşige gol çeken hökmünde ýerli häkimiýetiňiz Durnukly energiýa hereket meýilnamasyny durmuşa geçirişi barada hasabat bermäge we oňa gözegçilik edilmegine boýun bolýar. Şertleri ýerine ýetirmese, ýerli häkimiýetiňiziň bileleşige agzalygynyň ýatyryljakdygyny hem kabul edýär.
Durnukly energiýa hereket meýilnamalaryny kämilleşdirenlerinde bileleşige gol çekenleriň ählisiniň ýatda saklamaky möhüm ýörelgelere we ädimlere göz aýlaň. Bu ýörelgeler bileleşige gol çekmek arkaly boýun alnan borçnamalar bilen baglanyşyklydyr we üstünlik üçin esasy ugurlary emele getirýär.
Has giňişleýin merkez üçin kömek merkezine ýüz tutuň.
Soragyňyz barmy?
Şäher häkimleriniň bileleşigi
Ädimme-adim bileleşik
Gol çekenler
Bileleşigiň utgaşdyryjylary
Bileleşigi goldaýjylar
Academia corner
Local and Regional Energy Agencies
Degişli başlangyçlar
Ýüz tutmak
Durnukly energiýa hereket meýilnamalary
Monitoring Action Plans
Ajaýyplygyň ülňüsi
Демонстрационные проекты
Coordinators and Supporters’ Benchmark of Excellence
Ýerli häkimiýet hökmünde
Welaýat ýa-da sebit hökmünde
Birleşme ýa-da ýerli häkimiýetleriň arabaglanyşygy hökmünde
As a Local and Regional Energy Agency
Bileleşigiň kartasy
Täzelikler | Gün tertibi | Sahypanyň kartasy | RSS kömek | Minnetdarlyk | Kanuny


text:
Ýazgyt (nowella)
Göýä säher çagy gopan tupana çalym edýän ýowuz uruş uzak ýerlerde dowam edýärdi. Emma ol özüniñ badyny gaçyrman haýdan-haý öñe hereket etmegini dowam etdirse garaşylmadyk hasrat bolup, bu gün bolmasa ertir ganly gözlerini islendik ýere aýlap biljekdigine hiç şübhe ýokdy. Şol sebäpli her bir ýarag tutyp bilýän erkek göbekli ene topragyny duşmana bermezlik üçin howada göze görünmän gaýyşyp ýören tozgajyklar ýaly şabyrdap ýagýan güllelere döşlerini gerip göreşýärdiler. Bu bolsa Ata Watana bolan çäksiz söýgiden nyşandy.
Dañ atyp, nurly Gün zemini mähir bilen çoýanda küren obanyñ ýedi ýaşdan ýetmiş ýaşlysy demir ýoluñ töweregine ýygnanyşypdylar. Şeýle bir adam köp welin alma zyñsañ ýere düşjek däl. Olaryñ arasynda şumjaryp, agysyny zordan saklap duranlar has-da ilki bilen göze ilýärdi. Daşyndan göräýmäge bir bende işini bitiren ýaly, emma ne jeset, ne-de bar bolsa alysdan gözüñe dürtülýän agaç tabyt bardy. Ölüm- ýitimiñ ýoklugyna şol zatlardan göz ýetireniñ hem bir hasap welin ulus iliñ arasynda sesiniñ ýetdiginden bozlap aglaýan enäniñ agysyny eşidip, ýene-de düýpli pikire batanyñy duýman galýañ. Enäñ bar aýdýany ,, Balam, eziz balam, başyña döneýin balam!'' bolup, bu sözler hemmäniň gulagynda ýañlanyp durdy. Enäñ garşysynda bolsa syrdam boýly ýaş ýigit ýuwaşlyk bilen mylaýym ýylgyryp durdy. Ol başardygyndan aglap, özüni ýitirip barýan enesini köşeşdirjek bolýardy. Enesiniñ sandyrap duran ellerinden öpüp, mañlaýyny onuñ elleri bilen sypaýardy. Başardygyndan hoşamaý sözler aýdyp, enesiniñ derdini ýeñletmek isleýän ýaş ýigidiñ ady Begençdi. Ol kiçiliginden zähmetsöýer, bir işi başlap, ony soñyna çenli bitirýän, dogryçyl, sypaýy ýigitdi. Başardygyndan obañ köpçilikleýin işlerine işewir gatnaşyp, il içinde oñat abraý alypdy. Hawa, bu gün bolsa ony Ata Watany agyr ýagdaýda galany üçin kömege çagyrypdy. Häzir ony dabara bilen fronta ýollamak üçin bütin oba otlynyñ saklanan ýerine gelipdi. Tanyşdyr-nätanyş adamlar Begenji taýly gezek bagra basýardylar. Şeýle agyr hoşlaşyk pursadynda Begenç giden mähelläniñ içinden birini gözleýän ýalydy. Eýlesine-beýlesine garanjaklap, uly umyt bilen birine garaşýardy. Birden märekäñ arasyndan orta boýly, zülpleri towlanyp, al ýañagyna gelşik berip duran juwan gyz Begenjiñ gabadyna geldi-de, nazaryny başga ýana sowman oña seredip durdy. Soñra bolsa durnañ gözi ýaly öwşün atyp duran gözlerinden hünji göz ýaşlaryny gaçyryp, juwan gyz Begenji berk bagryna basdy. Bütin märeke ajy aýralyga çäre tapman göz ýaş döküp duran gyz bilen özüniñ howply ýola rowan bolup barýandygyna birjik-de darykman, pessaýlyk bilen ýylgyryp duran Begenjiñ birek-biregi bagra basyp duranlygyna diri şaýat bolupdy. Muny bir çetde kibtini gysyp, ,,barsammykam ýa barmasammykam'' diýip, duran Maral hem synlap durdy. Ol pikir ummanyna çümen ýaly bolup, süzülen gara gözlerini az salymlyk ýumup durdy-da, iki ýana başyny ýaýkady. Hawa, Maral hälden bäri garanjaklap duran Begenjiñ garaşýan gyzydy. Ýolboýy ,,Nädip märekä syr bermän Begenç bilen hoşlaşyp bolarka?!'' diýip, öz-özüne telim gezek sowal berip gelýän Marala häzirki waka garaşylmadyk sowgat bolupdy. Ol häzir ýüzüni öwrüp yzyna gaýtsa ýüreginiñ mejal tapmajagyny oñat bilýärdi. Çünki ol Begenji çyn ýürekden söýýärdi ahbetin. Begenjiñ bir nätanyş gyz bilen duranyny gözi bilen görse-de Maral ýüregine giñlik berip, Begenjiñ söýgüsine wepaly ýigitdigine berk ynanyp, oña uly umyt baglaýardy.
Hyýalynda müñlerçe sowala jogap tapyp bilmän duran Maral ýanyna bile okan synpdaş gyzy Senemiñ gelenini duýman galdy. Senem biraz gülümsireýän ýaly uludan dem aldy-da, kä Begenje, kä Marala seretdi.
- Wah-wah, Maraljan, bagt diýip saýlanyñ şum ykbal bolup çykaýdymy?!- diýip, Senem çep gaşyny ýokary galdyrdy-da, kellesini ýaýkap, Maralyñ ýaraly ýüreginde kiçijek uçgunjykdan ot ýakmak isleýärdi.
- Men öz bagtymyñ şum ykbala dönjegine hiç haçan ynanmaryn.
- Näme, indi öz gözüñ bilen görüp duran zadyña ynanmajak bolýañmy?! Men ol gyzy örän oñat tanaýan, ol ilerki obada ýaşaýar. Begenjiñ ony ir wagtdan bäri tüýs ýürekden söýýändigini saña aýdasym hem gelipdi, emma saña dözmedim.
Maral biraz sandyraýan elleri bilen örüm saçynyñ ujuny emaý bilen sypap, märekäñ orta arasynda duran syrdam boýly Begenje seredip durdy.
-Eger başga birini söýýän bolsa ,goý, bagtly bolsun! Men gül arasynda tiken bolmaryn- diýdi-de Maral öýlerine bakan ýola düşdi. Hamana iş bitiren ýaly gözlerini oýnakladyp duran Senem bolsa ,,Ahyryn başa bardy'' diýýän mysaly gözlerini ýumup, öñküsinden-de beter ýylgyrdy.
Begenç eýlesine-beýlesine garanjaklap durşuna, şindi hem birine garaşýardy. Onýançada otlynyñ aýylganç sesi bütin märekäñ depe saçyny bir ýere üýşürdi. Begenjiñ enesi ogluny bagryna basyp, oña ene kalbyndan çykýan mähirli sözlerini aýda-aýda, gözlerinden boýur-boýur ajy gözýaşlaryny dökýärdi. Şol juwan gyz hem aglamjyrap, Begenjiñ sag gidip, aman gelmegini dileýärdi. Ine-de aýralyk pursady. Begenç otla mündi-de gollaryny bulap, mährem enesi, şol hoşlaşmaga gelen gyz, garasaý bütin obasy bilen gyzgyn hoşlaşyp, ençeme külpetleri özünde jemlän hunabaly urşa bakan ýola rowan boldy...
Uruş zawun sesler , ençeme ýitgiler bilen dowam edýärdi. Elinden, aýagyndan ok degenine garamazdan Watanlaryny jandan söýýän merdana esgerler söweşmeklerini dowam etdirýärdiler.Duşman güllesinden gyzyl gana bulaşyp harap bolup ýatan esgerler hem az däldi.
Begenç öz egindeşleri bilen başardygyndan duşmana sary durşy bilen ar-namysa ýugrulan gülläni ene topragyna bolan çäksiz söýgüsi bilen ýagdyrýardy. Esgerler diñe öñe hereket edýärdi. Wagtyñ geçmegi bilen olar duşmana berk zarba urup, ençeme ýerleri duşman howundan azat edipdiler.
- Esgerler, şu gün agşam biziñ aýgytly hüjüme geçmelidigimizi size ýatladýan. Şonuñ üçin häzir oñat dynç alyñ!- diýip komandir ýogyn sesine bat berip gürledi.
Aýgytly hüjüm barada eşiden esgerler ellerine galam alanlaryny duýman galdylar. Sebäp bu söweş ençeme esgeriñ ömür tanapyny gyryp, ony şum ykbalyñ bosagasyna eltip biljekdi. Begenç hem eline galam alyp, bölejik kagyza gysgajyk hatyny ýazdy-da, kisesine saldy. Indi hemmeler aýgytly söweş barada oýlanyp, özlerine ýakyn saýan adamlaryny hyýallarynda janlandyýardylar.
Obada bolsa şol öñküje durmuş öz akgynlygy bilen dowam edýärdi. Tylda galmaklyk hem urşa gidip söweşmekden onçakly tapawyt etmeýärdi. Oba durmuşynyñ agyr işleri zenanlaryñ, ýaşy ötüşen garrylaryñ, çagalardyr ýetginjekleriñ paýyna düşüp, mele ýer olardan agyr zähmedi talap edýärdi. Emma agzybirlikde jebisleşen ulus iliñ yhlasy bilen başy başlanan her bir işde kynçylyk ýok ýalydy.
Özüni ýalñyzlyk dünýäsinde tanap bilen baglan Maralyñ bar hyýaly Begenç baradady. Ol başardygyndan Begenji unutjak bolýardy, emma kalbynda uly orun tapyp, ýürek tarlaryna perde bolan baş söýgüsi muña hiç ýol bermeýärdi. ,,Begenç, men saña özümden hem beter ynanypdym, seni ýaş ýüregimiñ söýüp bildigiçe söýüpdim, ýöne sen welin meni söýmeýän ekeniñ! Dogry, seniñ ykbalyñ öz eliñde, öz isleýşiñ ýaly ýaşap bilersiñ! Men hem seni bir dem saklanman gürsüldäp urýan ýüregimden sogrup aýyraryn, seni baky unudaryn!'' diýip, Maral hyýalynda Begenç bilen gürleşýärdi. Ýatsa tursa şol Begenji bagryna basan gyz barada pikir edip, özüni oña bäsdeş edip däl-de, özüne nesip etmejek bagtyny bagtly edip biljek gyz hökmünde garaýardy. Şeýle oýlanmalar, aýralyk derdinden şaha-şaha boluşyp, gitdigiçe ýokary galyp barýan ýalñyzlyk duýgusy bir dem saklanman geçip duran günleriñ sepgidine seplenip, maýdaja akymy bilen geçip durdy.
Bu günki gün öñkilerden düýpgöter tapawytlydy, sebäbi bu gün Watan goragçylarynyñ aýgytly hüjüme geçmeli günüdi. Ähli esgerler komandiriñ ýolbaşçylygynda ýaraglaryny berk guratlap, hüjüme geçmeli ýere towşan ädimini edip gelipdiler. Söweşde ýitginiñ az bolmagy üçin duşmanyñ aglaba böleginiñ nirededigini bilmek gerekdi. Komandir esgerleriñ içinden öz göwni ýetýän iki esgerini saýlap, olary ýagyñ orryk ortasyna hüşgärlik, seresaplylyk bilen razwedkaçylyk etmäge iberdi. Olaryñ esasy maksady duşman taýýarlyksyzdygyna göz ýetirip, özleriniñkilere habar ýetirmekdi. Razwedkaçylyk etmäge iberilen iki esgeriñ biri bolsa Begençdi. Iki esger ädimlerini ýeñillik bilen basyp, barmaly ýerlerine oñat golaýlaşypdylar. Ýaragyny egninden asyp iki ýana ysgynsyz gezmeläp ýören garagula gözleri düşen badyna Begenç az-kem çekinen ýaly etdi-de, salgym bolup garagula görünmän bir tarapdan beýleki tarapa geçdi. Eli bilen yşarat edip, ýanyndaky ýigide duran ýerinde oñat gözegçilik etmegi tabşyrdy-da ýene ýuwaşjadan ädimläp başlady. Daş töweregi dymyşlyk gurşap alypdy. Esgerler bolsa hüşgärligi elden bermän, habara garaşýardylar. Birhaýukdan kimdir biriniñ ,,Esgerler ,öñe!'' diýen sesi alyslara ýañlanyp gitdi. Komandir Begenjiñ sesini eşidip, esgerlere ,,Öňe!'' diýip buýruk berdi. Ýaraglaryny jebis tutup, esgerler öñe hereket etmäge başlapdylar. Duşmana tarap atylan oklar ar-namysa, Watana bolan söýgä ýugrulandy. Gandöküşikli söweşde esgerler duşmany jus gabap, olary ýeñlişe sezewar edipdiler.
Söweş gutaransoñ komandir ýitgileriñ sanyny bilmek isläp, esgerleri nyzama düzdi. Olardan ýedi esger duşmana garşy göreşip, gahrymanlarça wepat bolupdy. Komandir tozan siñen papagyny eline aldy-da bir çete saýlanyp uludan dem aldy. Özüniñ günäsi bar ýaly gözlerini ýumup, hyrçyny dişleýärdi. Ol has-da dogumlylykda, dogryçyllykda özüni oñat aldyran, bu gün bolsa duşman güllesine pida bolan Begenç üçin ah çekýärdi. Çünki şu günki söweş has agyr bolmalydy, emma Begenjiñ ýagy üstüne baryp, olaryñ taýýarlyksyzdygyna, özleriniñ duşman bilen söweşmäge güýçleriniñ ýetikdigine mazaly göz ýetirip, özüniňkilere habar bermegi söweşiñ ýeñil bolmagyna sebäp bolupdy.
Bütin oba gahrymany ýerlemek üçin, soñky ýolda razylaşmak üçin onuñ öýüne şol demir ýolda üýşüşleri ýaly ýygnanyşypdy. Aglamakdan ýaña ýañaklary gyzaryp, gözleri çişip giden enäñ haly harapdy. Ol sandyraýan ellerini balasyndan gelen hata ýetirip, uzak ýaýlalaryñ ysy siñen haty mañlaýyna degirýärdi. Balasynyñ indi hiç haçan dolanmajagyna gözi ýetse-de töwereginde oturan goñşy gelinlerden haraý isleýärdi.
- Oguljan, gyzym, Begençjan geler gerek?! Hawa, ol hökman geler. Begençjan enesini ýalñyz goýup,özi alyslara gitjek ogul däldir. Ol hökman geler, hawamy gyzym?!- diýip, ajy göz ýaşyny ýaz çagbasy ýaly gözlerinden guýanyny duýman galýardy.
- Daýzamjan, giñräk boluñ, muña durmuşyñ eçilen keç ykbaly diýerler- diýip, goñşy gelin Oguljan göz ýaşlaryny saklap bilmän oturan enä göwünlik berýärdi.
Begenç bilen hoşlaşmaga Maral hem öz ejesi bilen gelipdi. Häzir onuñ ýüreginden agyr daş asylan ýalydy, emma agysyny başardygyndan içine salýardy. Şol gün, demir ýoluñ gyrasynda onuñ bilen hoşlaşman galanyna diýseñ ökünýärdi. Soñra bolsa ,, Sen özgäni söýýärkäñ men nädip seni uly söýgi bilen urşa ýollap bilerdim?!'' diýip, öñküsinden-de beter gam girdabyna çümýärdi. Uly ýatlamalar dünýäsine perwana bolan Maral birden doñup galdy. Sebäbi şol Begenjiñ bagryna basan gyzy bosagadan gözýaş edip ätläpdi. Maralyñ iki gözi şol gyzdady. Ol gyz Begenjiñ enesiniñ ýanyna bardy-da onuñ alnyndaky ak saçyny ogşady. Soñra bolsa içi-içine sygman uly ses bilen aglady.,,Eziz agamjan, Begençjan, jaýyñ jennet bolsun!...''
Maral gözlerinden akýan göz ýaşlaryny gara ýaglygy bilen süpürip aýyrdy-da, uludan dem alyp, ah çekdi.
Awtory Maksat Seýitliýew
Ýazgyt ( nowella)
Ýazgyt (nowella)
-
yoga
9 months ago
- Maksat jigim ýazyp bolaňsoň awtory: Maksat Seýitliýew diýip ýazmaly


text:
Takmynan 4-5 ýyl mundan öň habar beriş serişdelerinde, edebiýatlarda "transgender", "transseksual" sözleri köp eşdilip başlady. Olar kimler?
Doglan çaganyň jynsy ol ýa-da bu jynsa degişli alamatlar bilen kesgitlenýär we ol hromosomlaryň belli bir topary we gormonlaryň belli bir deňagramlylygy bilen dünýä inýär. Ýöne bu adamynyň gurluşyna we bedeniň kadaly işlemegine täsir edýändir. Adamynyň aňyna, ruhy dünýäsine, psihiki ösüşine bolsa jemgyýet köpçüligi we onuň medeniýeti uly täsirini ýetirýändir.
Jogaby oka
Hormatly lukman! "Lubrikant" atly serişdeler nähili ýagdaýlarda ulanylýar? Olar barada maglumat bermegiňizi haýyş edýärin.
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
"Hormatly lukman! Men adaty däl jynsy gatnaşyklaryň, ýagny anal we oral jynsy gatnaşyklaryň hem bardygy barada eşidýärin. Olary geçirme saglyk üçin zyýanly dälmi? Geň we utanç bolup görünýän ýaly bolsa hem, şeýle sorag berenime geň galman, jogap bermegiňizi haýyş edýärin".
Saýtyň okyjysy.
"Hormatly lukman! Anal jynsy gatnaşyklar zyýanlymyka? Meni aýalym bilen şu sorag gyzyklandyrýar".
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
"Meniň böwreklerim agyryp lukmana ýüz tutmaly boldum. Urolog lukmanynyň kabulynda: "Siz durmuşa çykanmy?" diýip soradylar. "Ýok" diýip jogap berenim üçin olar meni gyz hasapladylar. Ýöne ginekolog lukmanynyň barlagynyň netijelerini okanlaryndan soň, geň galma we ýigrenç bilen "Siz jynsy gatnaşyklary geçirýäňizmi?!" diýen soragy berdiler.
Hormatly lukman! Türkmen lukmanlarynyň hemmesi nikadan öň jynsy gatnaşygy geçirýän aýal maşgalalara ýigrenç we ynanmazçylyk bilen seredýärlermi? Eger men durmuşa çykmadyk, ýöne bu gatnaşyklary alyp barýan bolsam, meni bejermeýärlermi? Lukman: "Sen durmuşa çykdyňmy?" diýip ýerlikli soraýarmy? Ýa-da ol: "Jynsy gatnaşykda bolýaňyzmy" diýip soramalymy?"
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
Salam hormatly lukman. Men 36 ýaşymda. 4 sany çagam bar. Men ýoldaşym bilen bile bolanymda edil ýara degilýän ýaly agyry duýýaryn. Ýalňyşmasam, durmusa çykalym bari şeyle. 2-nji çagamdan son ýumurtgalygyň kistasy üçin operasiýa hem geçirdim. Ýöne men ondan öň hem, soň hem şol agyryny duýýaryn. Eger mumkin bolsa maslahat berseniz.
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
Hormatly lukman! Näme sebäpden jynsy gatnaşykdan soň döl yzyna gaýdýar? Ol önelgesizligiň sebäbi bolup bilermi?
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
Salam lukman! Size şeyleräk bir sorag bilen ýüzlenesim gelýär. Çaga galdyrmazlyk üçin jynsy gatnaşykda wagtlaýynça "daşyna dokmeklik" usulyny ulanýarys. Bu usulyň 2-3 ýylyň dowamynda ulanylmagy soňundan çaga galmagyna täsirini ýetirip bilermi? Onuň aýal üçin nähili zyýany bar?
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
Hormatly lukman! Kesar kesimi operasiyasyndan son näçe wagtdan jynsy gatnaşyklary başlap bolýar?
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
Hormatly lukman! Meniň öýlenenime 3 aý boldy. Jynsy gatnaşyklarda nähili ýagdaýlar, gatnaşyk görnüşleri aýalyň doly kanagatlanmagyna getirip bilýärkä? Aýalda dörän orgazmy nädip duýup bolýar?
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka
Hormatly lukman! Men 20 ýaşymda. Ýaňy ýakynda öýlendim. Men gelnim bilen jynsy gatnaşyk edenimde jynsy gatnaşygyň dowamlygy 1-2 minutdan uzaga çekenok. Lukmançylyk taýdan kadaly dowamlylyk näçe bolmaly? Näme sebäpden jynsy gatnaşygyň dowamlylygy gysgalýar we bu ýagdaýy nädip bejerip bolýar?
Saýtyň okyjysy.
Jogaby oka


text:
Allaýar Gurbanow Türkmenistanda Graždanlyk urşuna işeññir gatnaşyjydyr. Ol 1888-nji ýylda Garrygala raýonynyñ Gerkez obasynda orta daýhan maşgalasynda dogulýar. Özünden başga 9 dogany bilen uýasy bolýar. Kakasy Gurban Hojamämmedow (oña “Gurban çaşy” hem diýipdirler) üç gezek oba arçynlygyna saýlanypdyr. Diñe 1912-nji ýylda ol 1905-nji ýyldaky ýaragly çykyşlar bilen baglylykda aýyplanyp, işden boşadylýar.
1900-02-nji ýyllarda Garrygaladaky rus-ýerli mekepde, 1904-05-nji ýyllarda Aşgabatda gimnaziýada işleýär. Oba dolanyp gelenden soñ, hojalyk işleri bilen güýmenýär. Allaýaryñ ýaşlygy, ýetginjek ýyllary obalarynyñ golaýyndaky Tumonowsk (häzirki Saýwan) we Nikolsk (häzirki Duzlydepe) rus obalarynyñ ilaty bilen ýakyn gatnaşykda geçýär. Öñde baryjy pikirleri üçin Allaýar ýerli adminstrasianyñ, has takygy, pristawyñ “gara spisogyna” düşýär.
Hatda öz obasyny taşlap gitmäge mejbur bolýar. 1912-nji ýylda ol Samara guberniýasynyñ İwanowsk pasýologynda dosty N.Bausowyñ garyndaşlarynyñkyda ýaşaýar. 1913-nji Ýylyñ aýaklarynda Allaýar pristwayñ gidendigi, kakasynyñ keseldigi (ol 1914-nji ýylda aradan çykýar) barada habar alyp, öz mekanyna dolanyp gelýär. Şol döwür onda uly täsir galdyrýar. Ol indi köp zada – dowam edýän deňsizlige, synpy zuluma, patyşalygyñ ýerlerde alyp barýan milli syýasatyna akyl ýetirýär.
1914-nji ýylda Allaýar oba arçynynyñ mürzeligine, 1916-njy ýylda arçynlyga saýlanýar. Obadaşlarynyñ aladalary, barha çuñ ornaşýan rewolýusiýon meýil ony progressiw pikirli rus dostlary bilen has ýakynlaşdyrýar. Şolaryñ biri-de Allaýaryñ geljekki egindeşleriniñ biri Sergeý Şerbakow eken. Sergeý (oba adamlary Döwletgeldi diýip tutupdyrlar) türkmen dilini suw ýaly bilipdir. Türkmençe geýnip, dutarda türkmen sazlaryny çalmagy başarypdyr.
Allaýar Gurbanow Oktýabr rewolýusiýasyny begençli garşy alýar. Sowet häkimiýetini berkitmäge işeññir gatnaşýar. Gerkez oba Şurasynyñ başlyklygyna saýlanýar. Graždanlyk urşy ýyllarynda Allaýar kontrrewolýusionerlere, ak gwardiýaçylara, iñlis interwentlerine garşy göreşde özüni görkezýär. Zakaspide häkimiýeti öz eline alan kontrrewolýusionerler we ak gawardiýaçylar Garrygaladan goşun üçin bir müñ adam mobilizlemegi talap edýär. Şonda ol buýrugy ýerine ýetirmejegini ýañzydýar. Beteri-de, pikirdeşleriniñ birnäçesini toplap, ak gwardiýaçylaryñ şeýle maksat bilen gelen bir otrýadyny ýaragsyzlandyrýar. Allaýaryñ töweregine toplanýanlaryñ sany barha köpelýär. 1918-nji ýylyñ iýulynda onuñ topary ak gwardiýaçylaryñ bir otrýadyny söweşde derbi-dagyn edýär. Bu bolsa geljekde “Gerkez” diýen otrýadyñ döremeginiñ başy bolýar. Otrýadyñ çlenleriniñ ýörite formasy bolmandyr. Olary ilat egin-eşik, çörek we beýleki zatlar bilen üpjün edipdir. Ýaraglary köplenç olja alnanlar eken. Otrýadda tertip-düzgün berk saklanypdyr. Esgerler onluklardan (başynda onbaşylar) durupdyr. Otrýad ak gwardiýçylaryñ, ýerli barly elementleriñ eden-etdiliklerinden ilaty gorapdyr. Şeýle hereket Zakaspiý oblastynyñ duşmandan azat edilýän döwri has-da ähiýetlidi.
Zakaspiý frontunda umumy ýagdaýyñ sowet häkimiýetiniñ peýdasyna üýtgemegi “Gerkez” otrýadynyñ wezipesini artdyrýar. Otrýad serhet ýakasyny berkitme, ol ýerleri ak gwardiýaçylardan arassalamak barada köp iş bitirýär. Partizan toparlaryñ bir bölegi Garrygala baran Aýratyn ekspedisiýon otrýadyñ (komandiri Ý.W. Teleş) sostawyna girýär, beýleki bölegi Allaýar Gurbanowyñ söweşjeñ otrýadynda galýar we Gyzyl goşun komandowaniýesiniñ buýruklaryna görä hereket edýär. Ekspedisiýon otrýada ýakyndan kömek berýär. 1919-njy ýylyñ awgustynda Garrygala etrabyny duşmandan azat edýär.
Dogry, Tumanowsk posýology ugrunda, Bamy deresinde söweşler köp ýitgili bolupdyr. Zakaspiý frontunyñ komanduýuşisiniñ 1919-njy ýylyñ 6-njy noýabryndaky buýrugy bilen “Gerkez” atly otrýadynyñ esgerleri Gyzyl goşunyñ hataryna kabul edilýär. Şol spisokda 120 esgeriñ, şol sanda 20 sany rus ýigidiniñ ady we familiýasy bellenipdir. Otrýad Goç (1919-njy ýylyñ 7-nji oktýabrynda), Gyzylarbat (16-njy oktýabrda), Gazanjyk (6-njy dekabrda) we Aýdyñ (17-nji dekabrda) stansiýalaryny duşmandan azat etmäge gatnaşýar. Görkezen edermenligi üçin Allaýar Gurbanowa hormatly sylag – hut öz adyna gylyç berilýär. Şol gylyç häzir Garrygaladaky ülkäni öwreniş muzeýinde saklanýar. Soñra Allaýar Gurbanowyñ baştutanlygynda bu otrýad Garrygala etraplarynda Eýran bilen araçägi gorap saklamaga ugradylýar. 1921-nji ýylyñ başynda ol ýerli wolost Sowetiniñ ispolkomynyñ başlyklygyna saýlanýar. 1924-33-nji ýyllarda Aşgabatda milisiýanyñ ýolbaşçy organynda işleýär.
1933-nji ýylyñ oktýabrynda Allaýar Gurbanow “halk duşmany” diýlen esassyz töhmete sezewar edilýär. Üstesine-de Allaýara: “Kakañ arçyn bolan wagty, baýlary gollapdyr, özüñ-de arçyn wagtyñ “han” adyny alyp, garyplary süteme sezewar edipsiñ” diýen “günä” ýüklenýär. Allaýar bilen birlikde onuñ dogany Döwledýar hem bigünä ýerden tussag edilýär. Oña “Eýranda bolanlygy, bolşewiklere garşy propaganda işini alyp barandygy” barada töhmet ýöñkelipdir. Allaýar Gurbanow ilki ýerli türmede saklanýar, soñ Döwledýar dagy bilen Samara sürgün edilýär. “Akyly üýtgänligi üçin” diýlip, ol 1935-nji ýylyñ başlarynda sürgünden boşadylýar. Bilelikde boşadylan Döwledýar öz doganyny obalaryna aşyrýar. Birnäçe wagtdan A. Gurbanow sagalýar. İşe ýaramly bolýar. Diñe 1939-njy ýylda ol pensiýa çykýar.
Beýik Watançylyk urşuny Allaýar aga 53 ýaşynda garşy alýar. Onuñ fronta meýletin gitmek baradaky arzasy kanagatlandyrylmaýar. Şonda-da ol fronta maddy hem dil kömegini ýetirmegi başarýar. 1957-nji ýylyñ 21-nji awgustynda uzaga çeken agyr keselden soñ Allaýar Gurbanow 69 ýaşynyñ içinde, öz obasynda aradan çykýar. Türkmenistanda Graždanlyk urşuna işeññir gatnaşan Allaýar Gurbanowyñ ady, görkezen gahrymançylygy ýurduñ taryhyna mydamalyk girendir. Adyny ebedilşdirmek üçin Gerkez obasynda onuñ ýadygärlik heýkeli oturdyldy, Garrygaladaky merkezi köçeleriñ birine, Gerkez oba Sowetine degişli Magtymguly obasyndaky 35-nji 8 ýyllyk mekdebe, Ýuwangala obasyndaky 3-nji orta mekdebiñ pioner družinasyna onuñ ady dakyldy.
Alynan çeşme: Türkmen Hanlary. Dekabr 2002 ýyl.
Taýýarlan: Gurban Geldiýew.
Allaýar Gurbanow barada
Allaýar Gurbanow Türkmenistanda Graždanlyk urşuna işeññir gatnaşyjydyr. Ol 1888-nji ýylda Garrygala raýonynyñ Gerkez obasynda orta daýhan maşgalasynda dogulýar. Özünden başga 9 dogany bilen uýasy bolýar. Kakasy Gurban Hojamämmedow (oña “Gurban çaşy” hem diýipdirler) üç gezek oba arçynlygyna saýlanypdyr. Diñe 1912-nji ýylda ol 1905-nji ýyldaky ýaragly çykyşlar bilen baglylykda aýyplanyp, işden boşadylýar.


text:
30-njy Awgust Ýeňiş Baýramy
Şu gün azat edijilik söweşini ýeňiş bilen netijelendiren 30-njy Awgust ýeňiş baýramyny belläp geçýäris
1-nji Jahan urşunda Osman döwletiniň ýeňilmegi we ýurduň daşarky güýçler tarapyndan basylyp alynmagynyň üssüne Gresiýanyň goşunlarynyň Anadolyny basyp alma synanşygy hem goşulypdy.
Şol sebäpli birnäçe ýyl dowam eden Azat edijilik söweşi başlapdy.
Azat edijilik söweşiniň soňky tapgyry 1922-nji ýylyň 30-njy awgustynda üstün çykylan Baş serkerdelik meýdan söweşi boldy.
Şol ýeňiş garaşsyz Türkiýe Respublikasynyň gurulmagyna şert döretdi.
Garaşsyzlygymyzyň kepillendiriji bolan gahryman goşunyň we milletimiziň 30-njy awgust Ýeňiş baýramyny gutlaýarys.
Şol mukaddes ýeňişiň gazanylmagyna goşant goşan, ganyny, janyny gahrymanlarça döken we bu gözel ýurdy bize sowgat eden gahryman ata-babalarymyzy rehnet we minnetdarlyk bilen hatyralaýarys.


text:
Pakistanyň premýer-ministriniň ýörite kömekçisi Nadim Babaryň ýolbaşçylygyndaky hökümet wekiliýeti iş sapary bilen Aşgabada geldi. Wekiliýet 21-nji maýda başlanýan Türkmenistanyň X Halkara gaz kongresine gatnaşar, «Türkmengaz» döwlet konserninde, «TAPI Pipeline Company Limited» kompaniýasynda işewür duşuşyklary geçirer, şeýle hem Türkmenistan – Owganystan – Pakistan – Hindistan (TOPH) transmilli gaz geçirijisiniň taslamasyna gatnaşyjy beýleki taraplar bilen bu gaz...
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 63-si hasaba alyndy.
Daşary ýurt puluna Beýik Britaniýadan, Şweýsariýadan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Maltadan, Gruziýadan, Owganystandan we beýleki ýurtlardan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen awtobenzini, gidroarassalanan dizel ýangyjyny, uçar kerosinini, az kükürtli ýangyç mazudyny, Russiýa Federasiýasyndan, Şweýsariýadan, Özbegistandan we beýleki ýurtlardan gelen täjirler Gyýanlynyň...
«Türkmengeologiýa» döwlet korporasiýasy Lebap welaýatynyň Çärjew etrabynyň çäklerinde ýerleşen «Täjibaý» diýen geljegi uly meýdançada 2 müň 400 metr çuňlugy bolan guýynyň buraw işleri tamamlady. Netijede şol ýerden senagat ähmiýetli kükürtsiz tebigy gazyň akymy alyndy. Häzirki wagtda «Türkmengaz» döwlet konserniniň ylmy-barlag instituty tarapyndan täze açylan ýatagyň gorlaryny hasaplamak işleri alnyp barylýar.
Bu barada Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary...
23-nji maýda Aşgabatda Türkmen-ýapon ykdysady komitetiniň nobatdaky mejlisi geçiriler. Duşuşygyň gün tertibine uly mümkinçilikleri bolan özara bähbitli ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy has-da berkitmegiň we ösdürmegiň meseleleri giriziler. Bu barada anna güni geçirilen hökümet mejlisinde Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow hasabat berdi.
Mejlisiň dowamynda döwletara söwda-ykdysady gatnaşyklaryny giňeltmek, şol sanda göni işewür gatnaşyklary ýola goýmak, dürli...
«Türkmenistanyň nebiti, gazy we mineral serişdeleri» žurnalynyň — türkmen, rus we iňlis dillerinde neşir edilýän pudaklaýyn döwürleýin neşiriň şu ýylyň başyndan bäri ikinji sany çapdan çykdy.
Neşiriň täze sany «Nebitgaz pudagy: özgertmeleriň ýyl ýazgysy» rubrikasy bilen başlanýar. Onda ýylyň başyndan bäri möhüm saparlar — Bahreýniň Patyşasynyň, Koreýa Respublikasynyň Türkmenistana saparlary, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň «Gazpromyň» ýolbaşçysy, «ARETI»...
«Gazprom eksport» AGPJ we «Türkmengaz» DK 2019-njy ýylyň 31-nji ýanwarynda arbitraž çözlüşmeleriň tamamlanýandygy hakynda ylalaşyga gol çekdi we degişli habarnamany arbitraž tribunala iberdi. Bu barada «Gazpromyň» saýtynda ýerleşdirilen çärýeklik hasabatda beýan edilýär.
Ýatlap geçsek, 2009-njy ýyla çenli «Gazprom» türkmen gazynyň iň iri satyn alyjysydy. Ol ýylda 40 milliard kub metr gaz import edýärdi. Şu döwürde «Gazproma»...
Ýewropa komissiýasy we ÝB-niň daşary işler boýunça ýokary wekili Federika Mogerini çarşenbe güni Ýewropa Bileleşiginiň Merkezi Aziýa döwletleri bilen hyzmatdaşlygynyň strategiýasy hakynda resminama kabul etdi.
«Esasy üns iki ugurda jemlener: durnuklylygy güýçlendirmek üçin — Merkezi Aziýa döwletleriniň içerki we daşarky tolgunmalara durnuklylygy we özgertmeleri kabul edip bilmekleri üçin hyzmatdaşlyk, şeýle hem ykdysady döwrebaplygy we ýaşlara gönükdirilen...
15-nji maýda Aşgabatda öz işine başlan GDA döwletleriniň döredijilik we ylmy intelligensiýasynyň XIV forumynyň çäklerinde geçirilen panel diskussiýasyna gatnaşyjylar täze Beýik Ýüpek bolunyň ösüş mümkinçiliklerini maslahatlaşdylar, diýip ORIENT habar berýär.
— Häzirki wagtda hut täze Beýik Ýüpek ýoly hakynda gürrüň etmeli. Çünki ol Aziýanyň möhüm orun eýelejek mümkin bolan täze dünýä tertibiniň nusgasy bolup durýar –...
Ýakynda Russiýanyň Astrahan şäherindäki Hazar deňiz we derýa ulaglary institutynda Türkmenistanyň Russiýa Federasiýasyndaky (Astrahan ş.) konsullygy Russiýanyň, Azerbaýjanyň, Gazagystanyň we Eýranyň diplomatlary bilen bilelikde 2019-njy ýylyň 12-nji awgustynda “Awaza” Milli syýahatçylyk zolagynda geçirilmegi meýilleşdirilýän birinji Hazar ykdysady forumyna bagyşlap brifing geçirdiler, diýip «Türkmenistan: Altyn asyr» saýty habar berýär.
Brifinge Astrahan oblastynyň Halkara we daşary ykdysady...
Ýerewan döwlet uniwersitetinde (ÝDU) «Hazar deňzi - mümkinçilikleriň deňzi» atly maslahat geçirildi. Türkmenistanyň Ermenistan Respublikasyndaky ilçihanasy tarapyndan Ýerewan döwlet uniwersiteti bilen bilelikde gurnalan maslahat 2019-njy ýylyň 12-nji awgustynda «Awaza» Milli syýahatçylyk zolagynda geçiriljek birinji Hazar ykdysady forumyna bagyşlanyldy, diýip ýurdumyzyň daşary syýasat edarasynyň saýtynda habar berilýär.
Dabaraly çärä Ermenistanda akreditirlenen daşary ýurtlaryň we halkara gurmalarynyň diplomatik...
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Türkmenistanyň Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna 2019-njy ýylda başlyklyk etmeginiň çäklerinde geçirilýän çärelere gatnaşmak üçin Aşgabada gelen GDA-nyň Ýerine ýetiriji komitetiniň başlygy — Ýerine ýetiriji sekretary Sergeý Lebedewiň arasynda geçirilen duşuşykda Arkalaşygyň çäklerinde ileri tutulýan ugurlar boýunça hyzmatdaşlygyň mümkinçilikleri maslahatlaşyldy.
Myhman GDA-nyň döredijilik we ylmy intelligensiýasynyň Arkalaşygyň çäklerinde ynsanperwer hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmäge...
GDA-nyň Ýerine ýetiriji komitetiniň başlygy – Ýerine ýetiriji sekretary S.N.Lebedew Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde geçirilen duşuşykda 2019-njy ýylda Türkmenistanyň GDA-da başlyklyk etmeginiň gatnaşyjy-döwletleriň arasyndaky gatnaşyklaryň pugtalandyrylmagynda möhüm ähmiýete eýedigini nygtady, diýip Türkmenistanyň daşary syýasat edarasynyň saýty habar berýär.
Myhman şeýle hem Türkmenistan bilen özara bähbitli gatnaşyklaryň ösdürilmeginiň Arkalaşygyň ileri tutulýan wezipeleriniň biri bolup durýandygyny belläp geçdi.
Duşuşygyň...
13-nji maýynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň binasynda Aşgabada iş sapary bilen gelen Eýran Yslam Respublikasynyň Daşary işler ministri Muhammad Jawad Zarif bilen duşuşyk geçirildi, diýip ýurdumyzyň daşary syýasat edarasynyň saýty habar berýär.
Gepleşikleriň barşynda taraplar derwaýys meseleleriň giň toplumyny ara alyp maslahatlaşdylar hem-de syýasy, söwda-ykdysady we ynsanperwerlik ulgamlarynda özara bähbitli türkmen-eýran gatnaşyklarynyň ösdürilmegi boýunça tagallalaryny tassykladylar....
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Eýran Yslam Respublikasynyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarifi kabul etdi.
Myhman Türkmen Liderine öz ýurdunyň ýolbaşçylarynyň aýdan mähirli salamyny ýetirdi. Olar ýola goýlan netijeli hyzmatdaşlygy hemmetaraplaýyn giňeltmäge ýokary gyzyklanma bildirýändigini nobatdaky gezek tassykladylar.
Gurbanguly Berdimuhamedow dostlukly döwletiň ýolbaşçylaryna özüniň iň oňat arzuwlaryny aýdyp, dostluk we hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklary bilen berkidilen...
Eýran Yslam Respublikasynyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarif ikitaraplaýyn gatnaşyklar, şeýle hem sebit meseleleri boýunça gepleşikleri geçirmek üçin Türkmenistana geljek wekiliýete ýolbaşçylyk eder. Bu barada ORIENT habarlar agentligi Eýranyň HBS-lerine salgylanyp habar berýär. Türkmenistandan Eýrana gaz ibermekligi dikeltmek — mümkin bolan temalaryň hatarynda durýar.
Eýran metbugatynyň berýän habarlaryna görä, resmi saparyň dowamynda Eýranyň DIM-niň ýolbaşçysy...