text:
Hindistanyň maliýe paýtagtynyň, Mumbeýiň polisiýasy öýde ýasalan spirtli içgiden ölen adamlaryň sanynyň 94-e ýetendigini, bejergi alýanlaryň bolsa 45 adamdygyny aýtdy.
Polisiýa başlygynyň orunbasary Dananjaý Kulkarni ölenleriň sanynyň köpelmeginiň mümkindigini hem sözüne goşdy. Şäheriň garyp kwartalynda satylýan zäherli içgiden içen adamlar 18-nji iýunda näsaglap başlapdyr.
Öýde ýasalan samagonlary getirmekde aýyplanyp, 5 adam tussag edildi. Bu adamlar garyp kwartalda bikanun ýasalan spirtli içgileri satmak bilen meşgullanypdyr.
Kulkarni bu iş bilen baglylykda, öz wezipesine sowuk-sala garan 8 ofiseriň polisiýadaky işiniň togtadylandygyny aýtdy.


c: text/html

text:
Moldowada geçirilen saýlawlaryň netijesi geçen aý paýtagt Kişinewde ýerleşýän bir otelde yglan edilende, halkyň uly bir bölegi bu ýurduň geljeginiň yglan ediljek şol netijä bagly boljakdygyny pikir edýärdi.
Uzak wagtdan bäri komunistler tarapyndan dolandyrylyp gelinýän Moldowa Orsýet bilen ýakyn ykdysady we syýasy aragatnaşyk saklap gelýär. Ençeme ýaş moldowalylar komunistleri ýurduň ösmegine böwet bolýanlykda aýyplaýarlar. Olar saýlawlarda ýurdy Ýewropa bilen ýakynlaşdyrjakdygyny aýdýan liberal toparlary goldadylar.
Kommunistler tarapyndan aşa galplyklara ýol berlenligi aýdylmagyna garamazdan, oppozisiýa halk köpçüliginiň aglabasynyň sesini almagy başardy.
Täze dörän umyt
Bu ýagdaýa Uniwersitetiň studenti Aleksan Yuliýan täze dörän umyt diýip, baha berýär. “Hemmämiz gowulyga tarap uly özgerişligiň bolmagyna garaşýarys. Biz Ýewropadan berk we aç-açan goldaw berilmegini isleýäris. Bu iň esasy meseledir diýip, moldowaly ýaş ýigit Yuliýan aýtdy”.
Moldowa Orsýetiň öňki Sowet Soýuzyna girýän respublikalary öz täsiriniň astynda saklamak ugrunda edýän aladasy boýunça iň ahyrky söweş meýdanydy. Günbatar bolsa, şol ýurtda demokratiýany goldap, çykyş ediýär.
Kremli tankyt ediýän synçylar şeýle ýagdaýlaryň ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamanyň Orsýet bilen aragatnaşygy gowulandyrmak üçin alyp barýan aladasynyň we Amerikanyň öz goldawyny azaltmagyna sebäp boljakdygyny aýdýarlar.
Açyk hat çap edildi
Obamanyň Orsýete sapar edip, bu ýurt bilen aragatnaşyga täze badalga berýänligini aýtmagynyň yz ýany, iýul aýynda, günbatar we gündogar ýewropada ýerleşýän ýurtlaryň öňki liderleri oňa ýüzlenip, açyk hat çap etdiler. Bu hata gol goýan liderleriň hatarynda Çehiýanyň öňki ýolbaşçysy Waslaw Gawel we Polşanyň öňki lideri Leh Walensa ýaly tanymal şahsyýetler bar.
Olar şol hatda täze demokratik ýurtlara abanýan howp barada gaty alada galýandyklaryny mälim edipdirler. Hatda aýdylyşyna görä, abanýanlygy agzalýan howplardan biri Orsýete regionyň howpsuzlyk meseleleri barada kabul edilýän kararlarda uly rol oýnamaga mümkinçilik berilýänligidir.
Şol liderler Orsýetiň öz maksadyna ýetmek üçin aýratynam ykdysady gurallardan, şol sanda energiýa serişdelerinden, şeýle-de sýyasy äheňli maýa goýum ýaly usullardan peýdalanýanlygyny mälim etdiler. Orsýet saýlawlardan oň Moldowadaky kommunist hökümete 500 million dollar berjekdigini yglan edende, kommunist lider Wladimir Woronin Ýewropanyň Gündogar hyzmatdaşlygy programmasyny tankytlap, çykyş edipdi.
Moskwanyň täsirine söwda pudagynda hem göz ýetirmek mümkin. Orsýetiň döwleti tarapyndan kontrollyk ediliýän kompaniýalar, şeýle-de Kremle ýakyn biznesmenler moldowaly kompaniýalary barha köp öz ellerine geçirýärler.
Moldowanyň mediasy kimiňki?
Ykdysadçy Tatýana Laruşiniň aýtmagyna görä, Moldowanyň media kompaniýalarynyň 75 prosenti töweregi bireýýäm Orsýetiň eýeçiliginde bolup, olar Kremliň propagandasyny amala aşyrmak bilen meşgullanýarlar. “Moldowa bagty ýatan bir ýurt, sebäbi Orsýet öz döwlet kooperasiýalaryny öz daşary syýasatyny alyp barmak maksadyna görä ulanýar”.
Moskwanyň Moldowada özüni alyp barşy Orsýetiň şol region boýunça ýöredýän syýasatynyň ugruny aňladýar. Kreml Ukraina akdyrylýan gazy kesipdi, şeýle-de öňki Sowet Soyuzynyň ençeme agzasyndan bu ýurda edilýän azyk-iýmit importyny ýatyrdy.
Emma Moskwanyň tarapyny tutýan separatist regionlaryny basyp almak üçin Gürjüstanyň şol ýere goşun ibermegine Orsýetiň görkezen garşylygy regina howp salan iň uly ýagdaý hökmünde ýüze çykypdy.
Çeh DIM-niň garaýşy
Çehiýanyň Daşary işler ministri Stefan Fule ýakynda iberilen hata Obama tarapyndan üns berilmezligi ýalňyşlyk bolar diýdi. “Öz ýurtlaryna gowy hyzmat eden ençeme tanymal şahsyýetleriň şeýle hat ýazmaklygy Ýewropanyň şu böleginde şeýle aladanyň bardygyny aňladýar”.
Fule Obamanyň Orsýet baradaky täze syýasatynyň haýsydyr bir netijesiniň bolup-bolmanlygy barada pikir beýan etmek üçin heniz irdigini mälim edip, munuň nähili üstünlikli boljakdygy barada öz pikrini şeýle beýan etdi: “Orsýetiň öz täsirini gaýtadan güýçlendirmek ýaly islendik hereketine Amerikanyň berk garşylyk görkezen ýagdaýynda bu sýyasat üstünlikli bolup biler”.
Käbir synçylar bolsa, Moskwa bilen Günbataryň dünýägaraýşynyň arasynda ummasyz tapawudyň bardygyny ýatladyp, Waşingtonyň amala aşyrylmagy mümkin bolmadyk işleri etmäge çemeleşýändigini aýdýarlar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Oppozisiýa goldawçylary ýekşenbe güni Azerbaýjanyň paýtagty Bakuwda hökümete garşy protest gurnap, reforma çagyrdylar we ýurduň awtoritar prezidenti Ylham Alyýewiň işden çekilmegini talap etdiler.
Protestçiler geçen ýyl hökümete garşy guralan protestler mahalynda tussag edilen onlarça syýasy aktiwistiň hem azatlyga çykarylmagyny talap etdiler.
Bu geçen ýylky protestler hökümetiň zorlukly basyşy bilen soňlanandan soň, azerbaýjan häkimiýetleri tarapyndan ygtyýar berlen ilkinji demonstrasiýalar boldy.
Ýekşenbe güni bolan ýygnanyşygy gurnaýjylar demonstrasiýa 10 müňden gowrak adamyň gatnaşandygyny aýdýarlar. Emma muňa garamazdan, Bakuw polisiýasy protestçileriň sanynyň 1200 çemesi bolandygyny aýdýar.
Bakuw polisiýasynyň beýanatynda protestçileriň birnäçe oppozisiýa herketiniň, şol sanda Azerbaýjanyň Halk fronty partiýasynyň, “Musawat” we “Halk” partiýalarynyň, şeýle-de birnäçe hökümetden aýra toparyň, ýaşlar toparlarynyň agzalarydyr goldawçylary bolandygy bellenýär.
Azerbaýjanyň Halk fronty partiýasynyň lideri Ali Kerimli ýygnanyşykda eden çykyşynda ýurtda has köp azatlyga çagyryş etdi.
“Ylham Alyýewiň baştutanlygyndaky Azerbaýjan hökümeti, öz korrupsiýasyndan ünsi sowmakdan ötri, demonstrasiýalary gadagan etmek arkaly, soňky ýedi ýylda Azerbaýjan oppozisiýasyny dargytmak, azat sözi sem etmek syýasatyny alyp barýar” diýip, Kerimli aýtdy.
“Musawat” (Deňlik) oppozisiýa partiýasynyň lideri Isa Gambar Azerbaýjandaky ýagdaýy geçen ýyl halk gozgalaňlarynyň tolkunynda režim çalşygy bilen ýüzbe-ýüz bolan arap ýurtlaryndaky ýagdaýa deňedi.
“Biz dünýädäki özgerişlik, demokratiýa we azatlyk tolkunynyň Azerbaýjana hem geljegine ynanýarys. Muňa garamazdan, şol bir waggtda biz bu prosesiň parahat, arap ýurtlaryndaky ýaly gapma-garşylyksyz, gandöküşlik bolmazdan amala aşmagyny isleýäris” diýip, Isa Gambar aýtdy.
Ol “Musawat” partiýasynyň saýlap alan ugrunyň parahatçylykdygyny, eger wakalar başgaça öwrüm alsa, munuň jogapkärçiliiniň Alyýewiň hökümetiniň üstüne düşjegini hem sözüne goşdy.
Azerbaýjanyň Halk fronty partiýasynyň bir agzasy Azatlyk Radiosynyň Azerbaýjan gullugyna özüniň we ýene 10 aktiwistiň demonstrasiýa gatnaşmaga gelýärkäler, ýolda polisiýa tarapyndan urlup-enjilendigini gürrüň berdi. Bakuw polisiýasy bu aýdylýanlary inkär etdi.
Demonstrasiýany gurnaýjylar häkimiýetleriň proteste gatnaşmaga gelýänleriň sanyny azaltmak üçin transport päsgelçiliklerini döredendiklerini aýdýarlar.
Ýerli ýaşaýjylar polisiýanyň şäheriň daş-töwereginde howpsuzlyk nokatlaryny döredendigini aýdýarlar.
Demokratiýa tarapdar oppozisiýa aktiwistleri nebite baý Hazar döwletiniň paýtagty Bakuwda geçen ýyl hem ýygnanyşyk geçirdiler, ýöne olaryň protestleri polisiýa tarapyndan güýç bilen basylyp ýatyryldy.
Şonda azyndan 16 aktiwist tussag edilipdi. Olaryň käbiri azat edildi, emma azyndan 12-si henizem türmede otyr.


text:
Книга "Iner ýüki"
- Автор(ы):
- Алланазаров Агагельды
Купить книгу
-
- Идет поиск...
Описание книги
Ýazyjy Agageldi Allanazarowyň eseiier ýygyndy-synyň II tomuna onuň dürli ýyllarda neşir edilen «Edi däne», «Iner ýüki», «Çat açan menzil», «Gyr atyň howalasy», «Çöliiň deňiz günleri» atly kitaplary-na giren powestlerdir nowellalar ýerleşdirildi.
Bu eserlerde ynsan ojagy, onuň mukaddesligi baradaky pikirler çeper teswirleme esasynda öz my-nasyp beýanyn tapýar. Şeýle-de A. Allanazarowyň eserleri öziiniň milliligi, pelsepe örüsiniň giňligi bilen tapawutlanýar.
Bu eserlerde ynsan ojagy, onuň mukaddesligi baradaky pikirler çeper teswirleme esasynda öz my-nasyp beýanyn tapýar. Şeýle-de A. Allanazarowyň eserleri öziiniň milliligi, pelsepe örüsiniň giňligi bilen tapawutlanýar.
Комментарии
0 комментариев
Ваш комментарий:
Другие книги автора
- На Родине Гёроглы 2016
- Бала мекеи топ 2016
- Радуга II Том 2014
- Жаркое лето Хазара 2005
- Hazaryň yssy tomsy 2005
- Мехрибон от 1991
Лучшие подобные книги
- Девушка в цвету 2015
- Бомж 2015
- Аликс и монеты 2014
- Мужчины без женщин 2016
- Ася 1858
- Злой вонючий гоблин 2016
- Дождь 2008
- Молодость 2016


text:
Gysgaça ady TÜRKPA bolan türki dilde gepleşýän ýurtlaryń parlamentar assambleýasy Azerbeýjanyń paýtagty Bakuda jemlenişdi - diýip, Türkiýäniň TRT telekanaly 28-nji sentýabrda habar berdi.
Mejlis başlyklarynyń gatnaşmagynda geçirilen ýygnaga Türkiýäniń adyndan Mejlisiń başlygy Mehmet Ali Şahin gatnaşdy. Doganlyk ýurtlaryń arasyndaky diliń, taryhyń we hyzmatdaşlygyń ösdürilmegini maksat edinýän ýygnaga Türkiýe bilen birlikde Azerbeýjandan, Gazagystandan we Gyrgyzystandan wekiller gatnaşdy.
Geńeşiń ýygnagyna gatnaşan mejlis başlyklary 29-njy sentýabrda TÜRKPA-nyń Baş Assambleýasynyń ýygnagyna gatnaşdy.
Gazagystanyń Prezidenti Nursoltan Nazarbaýewiń 2006-njy ýylda Antaliýada geçirilen türki dilde gepleýän ýurtlaryń liderleriniň sammitinde hödürlän teklibi bilen bu Assambleýa döredildi.
Baş Assambleýa bilen baglanyşykly şertnama geçen ýylyń noýabr aýynda Stambulda Türkiýe, Azerbeýjan, Gyrgyzystan we Gazagystan tarapyndan gol çekişilipdi.
Azatlyk Radiosynyň Bakudaky habarçysy Ilgar Resulowyň aýtmagyna göra, türk dilli döwletleriň parlamentar assambleýasynyň ilkinji plenar maslahaty Azerbeýjanyň Milli mejlisiniň zalynda geçirildi. Onda assambleýanyň Baş sekretaryny we onuň orunbasarlaryny bellemek hakynda pikir alşylypdyr.
Agzalar we potensial agzalar
Maslahata Türkiýäniň, Äzerbeýjanyň, Gazagystanyň we Gyrgyzystanyň parlamentleriniň spikerleri gatnaşyp, çykyş etdiler. Olar öz çykyşlarynda türki dilli döwletleriň ylmy, medeni, sosial, ykdysady we howpsuzlyk babatyndaky hyzmatdaşlygynyň ösdürilmegi hakynda durup geçip, parlament assambleýasynyň bu ugurda hereket etmelidigini öňe sürdüler.
Maslahata Türkmenistanyň we Özbegistanyň wekilleri gatnaşmadylar. Sammitda çykyş eden parlamentiň başlyklary Türkmenistanyň we Özbegistanyň-da bu topara agza edilip alynmagyny teklip etdiler.
Şeýle-de beýleki türki dilli halkalara, şol sanda Orsýet federasiýasynda ýaşaýan türki dilli respubliklar bolan Tatarystana-da, Başgyrdystana-da we beýleki türki dilli halklara-da assambleýa synçy hökmünde gatnaşmaga mümkinçilik berilmelidigi hakynda teklipler ara atyldy.
Türki dilli döwletleriň parlamentar assambleýasynyň maslahatynda onuň ýolbaşçylary saýlamak hakynda pikir alşylyp, oňa agza dört ýurduň hersinden alty adam, birisi-de baş sekretar hökmünde bellenilmeli edilipdir.
Şeýlelik-de türki dilli döwletleriň parlamentar assambleýasynyň ilkinji başlygy diýlip, Azerbeýjandan Ramil Hasanow saýlandy, oňa beýkeli üç döwletden orunbasarlar bellenildi. Ýolbaşçy dört ýyllap bu wezipede galar. Elipbiý tertibine görä, assambleýanyň indiki ýolbaşçysy saýlanar.
Türki dilli döwletleriň parlamentar assambleýasynyň Bakudaky maslatynyň ahyrynda «Bakuw beýannamasy» diýen karar-da kabul edilip, onda haýsy ugurdan iş alyp barylmalydygy dogrusynda maddalar ýerleşdirlipdir.


text:
Moldowanyň öz özüni garaşsyz diýip yglan eden Pridnestrowýe regionunda rus generaly Aleksandr Lebediň heýkeli açyldy. General Lebediň heýkeliniň açylyş dabarasy sişenbe güni paýtagt Tiraspolda boldy.
Lebed esasan Pridnestrowýäniň rusça gürläýen ýaşaýjylarynyň arasynda hormata eýe. General Lebed 20 ýyl mundan ozal Pridnestrowýe regiony bilen Moldowa güýçleriniň arasyndaky çaknyşygy duruzypdy.
Orsýet tarapyndan goldanylýan Pridnestrowýe sebiti 1990-njy ýyllaryň başynda özüniň garaşsyzlygyny yglan edipdi. 1992-nji ýylyň iýun aýynyň ortalarynda regionda Moldowanyň ýaragly güýçleri bilen çaknyşyk döredi. Şol wakalarda ýüzlerçe adam heläk boldy.
Pridnestrowýe çaknyşygy ors harbylarynyň goşulmagy bilen togtadylypdy. Şonda ors goşunlaryna general Lebed ýolbaşylyk edipdi.
Lebed 2002-nji ýylda wertolýot heläkçiliginde aradan çykdy.


text:
Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşid Meredow Ysraýyla eden üç günlük resmi saparyny 31-nji maýda tamamlady. Bu soňky 20 ýyla golaý wagtyň dowamynda ýokary derejeli türkmen resmisiniň Ysraýyla eden ilkinji resmi sapary boldy diýip, Ysraýylyň Daşary işler ministrligi habar berýär.
29-njy maýda başlan gepleşikleriň dowamynda Türkmenistanyň ýokary derejeli resmisi bilen Ysraýylyň premýer-ministri Benjamin Netanýahunyň “syýasy we ykdysady pudaklarda özara gatnaşyklary giňeltmek we çuňlaşdyrmak barada ylalaşandyklary” habar berilýär. Emma bu ylalaşyklaryň jikme-jikligi barada maglumat berilmeýär.
Ysraýylyň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekiliniň sişenbe güni ýaýradan beýanatynda türkmen daşary işler ministriniň ysraýyl resmileri bilen ýurduň “Ýad Waşem” atly esasy ýadygärligine hem baryp görendigi aýdylýar.
Ysraýyl ilçileri birnäçe gezek ret edildi
Şeýle-de, türkmen resmisiniň eden bu sapary bilen baglanyşykly Ysraýylyň Daşary işler ministrliginiň baş müdiri Dore Gold hem 30-njy maýda “Twitter” sosial ulgamyndaky sahypasynda tweet ýazyp, “Ysraýyl Türkmenistanyň bitaraplygyna hormat goýýar. Bu Eýran bilen 1000 kilometr çemesi serhet araçägi bolan örän möhüm Merkezi Aziýa ýurdy” diýdi.
Gepiň gerdişine görä belläp geçsek, Türkmenistan bilen Ysraýylyň arasyndaky syýasy gatnaşyklar metbugat serişdelerinde peýda bolan käbir meseleler bilen ençeme ýyl bäri ünsi özüne çekip gelýär. Muňa Aşgabadyň, Türkmenistana ugradylan ysraýyl ilçileriniň ygtyýarlylyklaryny birnäçe gezek ret edip, ahyr-soňy 2013-nji ýylda ilçi Şemi Tzuryň ýurtdaky wekilçiligini tassyklamagyny mysal getirip bolar.
Aňtaw maglumatlaryny ýygnamak
2011-nji ýylda “Haaretz” neşiri Ysraýylyň Daşary işler ministrligindäki çeşmä salgylanyp, Türkmenistan Ysraýylyň ilçisi Haim Koreniň “diplomat däl-de, içalydygyny” aýdyp, Ysraýyla onuň ygtyýarlylygyny kabul etmeýändigini mälim etdi diýip habar beripdi. Maglumatda Aşgabadyň muňa Koreniň Glilotdaky Milli howpsuzlyk kollejinde bilim almagyny delil görkezendigi aýdyldy.
Şeýle-de, ysraýyl neşiriniň maglumatynda, Aşgabadyň 2009-njy ýylda hem Ysraýylyň “Mossad” atly milli aňtaw gullugynda işlän Reuwen Danieliň (Reuven Daniel) Türkmenistandaky ilçilik ygtyýarlyklaryny ret edendigi nygtalýar.
“The Jerusalim Post” neşiriniň 31-nji maýda beren maglumatyna görä, Aşgabat gürrüňi edilen bu iki ilçiniň iki ýurduň arasyndaky özara gatnaşyklary ösdürmek bilen däl-de, Eýran yslam respublikasy barada aňtaw maglumatlaryny ýygnamak bilen gyzyklanandygyny öňe sürüpdir.
Şol bir wagtyň özünde daşary ýurt media serişdelerinde berilýän bu maglumatlar ýa-da türkmen daşary işler ministriniň Ysraýyla eden iş sapary barada Türkmenistanyň resmi metbugatynda maglumat tapdyranok.
Türkmenistan bilen Ysraýylyň arasyndaky diplomatik gatnaşyklar 1993-nji ýylda ýola goýuldy.


text:
"TürkmenÄlem 52°E" Milli aragatnaşyk emeli hemranyň ýapýan zolaklary
Gözle
Gözle
Soňky habarlar.............
"TürkmenÄlem 52°E" Milli aragatnaşyk emeli hemrasy habarlarda
Şu günler milli telewideniýäniň we radionyň gepleşikleri “TürkmenÄlem 52°E” aragatnaşyk hemrasynyň üsti bilen ýaýlyma berlip başlandy. Köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde ozal habar berlişi ýaly, telekontenti ulanyjylar özleriniň antennalaryny gündogar uzaklygyň 52 gradusyna gönükdirip, onuň hyzmatlaryndan peýdalanyp biler. Şol uzaklykda, Ýer ýüzünden 35 müň kilometrden gowrak belentlikde orbitada türkmen hemrasy ýerleşýär.
Aragatnaşyk hemrasyndan milli ýaýlymlaryň alnyp görkezilişi giň çägi — tutuş Ýewropany, demirgazyk Afrikany we Aziýanyň ep-esli bölegini gurşap alýar. Şol çäkde 1 milliard 200 milliona golaý adam ýaşaýar.....
Habaryň dowamy...
Hormatly Prezidentimiziň öňdengörüjilikli we parasatly ýolbaşçylygynda Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Türkmenistan Diýarymyz boýunça belent sepgitler eýelenilýär. Arkadag Prezidentimiziň halk barada edýän bimöçber aladalarynyň netijesinde türkmen halkynyň ýaşaýyş-durmuş derejesi günsaýyn ýokarlanýar. Hormatly Prezidentimiziň hut özüniň beýik başlangyçlary netijesinde ähli ugurlarda dünýä boýunça ylmyň we tehnikanyň öňdebaryjy gazananlaryny, täze tehnologiýalary, innowasiýalary önümçilige giňden ornaşdyrmak ýokary depginlerde alnyp barylýar. Hormatly Prezidentimiziň Türkmenistanda Milli hemra ulgamyny döretmek, bu ugurdaky işleri dünýä derejesine çykarmak....
Habaryň dowamy...
Şu gün ABŞ-nyň Florida ştatynyň Kanaweral burnunda Türkmenistanyň “TürkmenÄlem 52°E” ilkinji aragatnaşyk hemrasyny äleme çykarmak çäresi boldy. Biziň ýurdumyzyň buýurmasy esasynda Fransiýanyň “Thales Alenia Spaсe” kompaniýasynyň taýýarlan kosmiki enjamy “Falсon 9” göteriji bilen älem giňişligine çykaryldy. Şu waka mynasybetli Aşgabat bilen ABŞ-nyň “SpaсeX” kompaniýasynyň badalga meýdançasynyň arasynda teleköpri guraldy. Oňa hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gatnaşdy. Ekranlarda Kanaweral burnundaky kosmodromyň badalga meýdançasyndan berilýän telegepleşiklerde “SpaсeX” we “Thales Alenia Spaсe” kompaniýalarynyň işi barada gürrüň berýän....
Habaryň dowamy...
Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ahal welaýatynda bina edilen Türkmenistanyň milli hemra ulgamynyň dolandyryş merkezine bardy. Mälim bolşy ýaly, 2011-nji ýylyň maýynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow “Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanynda Milli kosmos agentligini döretmek hakynda” Permana gol çekdi. Ýurdumyzyň halk hojalyk toplumyna ylmy gazanylanlary giňden ornaşdyrmak, şeýle hem kosmos işini ösdürmek we kämilleşdirmek onuň ileri tutulýan maksatlaryna öwrüldi. Türkmenistanyň öz Garaşsyzlygynyň taryhynda ilkinji milli emeli hemrasy geljek ýylyň 1-nji ýarymynda äleme uçurylar....
Habaryň dowamy...
© 2015 "Türkmenistanyň Prezidentiniň Ýanyndaky Milli Kosmos Agentligi"


text:
Bu ýylky sergä, 90-dan gowrak dünýäde belli neşirýat öýleri, poligrafiýa kompaniýary we firmalary gatnaşýar. Olaryň aglabasy Russiýa wekilçilik edýär. Sergi-ýarmarkasynda diňe bir kitaplar däl, eýsem çaphana enjamlary, türkmen ýazyjy-şahyrlarynyň audio kitaplary hem görkezildi.
Eýýäm bäşinji gezek geçirilýän bu kitap sergisi ilkinji gezek 2006-njy ýylda «Ruhnama» kitabynyň ýazylmagynyň 5 ýyllygy mynasybetli «Altyn asyryň altyn neşir önümleri» diýen at bilen geçirilipdi. Şol gezekki halkara kitap sergisiniň düýp maksady dünýäniň otuzdan gowrak dillerinde neşir edilen «Ruhnamanyň» dabarasyny has-da belende galdyrmakdan ybarat bolupdy.Sergide kim näme görkezdi?
Şu ýylky sergä 90-dan gowrak neşirýat kärhanalarynyň, çaphanalardyr neşir önümlerini ýerlemek bilen meşgullanýan edaralaryň gatnaşandygyna
garamazdan, sergä çykarylan kitaplar tematika taýdan juda garyp. Pawilýonlardaky kitaplaryň aglabasy artistleriň durmuşy, Beýik Watançylyk urşy, medeniýet, sungat we ş.m. barada. Emma syýasy temadan, belli syýasy şahsyýetleriň memuarlary, ýa bolmasa, kriminalistika, detektiw, has ýiti žanrlara degişli kitaplar asla ýok diýen ýaly. Bu bolsa, paýtagta öz önümlerini getirmänkäler, kitap sergisine gatnaşýan kärhanalaryň ýolbaşçylaryna ýerli guramaçylar tarapyndan «degerli maslahatlaryň» berlendigini aňladýar.
Sergi-ýarmarkasynda kitap söwdasy hem guraldy. Kitaplaryň bahasy ortaça 5-8 dollar aralygynda boldy. Eger-de daşary ýurtda neşir edilen kitaplaryň paýtagtyň bazarlaryndaky nyrhy bilen deňeşdireniňde, onda sergidäki satuwa çykarylan kitaplar iki esse arzandyr.Türkmen döwlet neşirýat gullugy näme görkezdi?
Sergi ýarmarkasynda Türkmen döwlet neşirýat gullugy tarapyndan şu ýylda neşir edilip başlanan türkmen nusgawy şahyrlarynyň, şeýle hem geçen asyryň ortalarynda ýaşap geçen ýazyjylardyr şahyrlaryň tapgyrlaýyn çap edilen kitaplary görkezildi. Ýöne bu kitaplar umumy hasap bilen alanyňda bary-ýogy 20 awtora-da ýetmeýär.
Mundan başga-da häzirki döwrüň wekillerine degişli bolan bäşe golaý awtorlaryň kitaplary hem sergä çykarylypdyr. Ýöne bu kitaplaryň daşky bezegi kaşaň bezelen-de bolsa, olaryň daşynda awtorlaryň atlary görkezilmändir. Bu kitaplaryň awtorlary bolan Kömek Kulyýewiň, Gözel Şagulyýewanyň, Jumageldi Mülkiýewiň, Atamyrat Atabaýewiň, Täçmämmet Jürdekowyň atlary diňe kitabyň içki sahypalarynda, ýagny titul listinde görkezilipdir.
Neşir önümleriniň sergi ýarmarkasynda Türkmen döwlet neşirýat gullugy tarapyndan sergä çykarylan ýokarda agzalan kitaplar soňky üç ýylyň dowamynda neşir edilen kitaplardyr.
Sergide Türkmenistanyň prezidentine degişli kitaplar hem goýuldy. Ýöne Türkmen döwlet neşirýat gullugynyň sergä çykaran kitaplarynyň aglabasy mekdep okuwçylarynyň ders kitaplary boldy.Kitaplar az neşir edilýär
Soňky on ýylyň dowamynda Türkmenistanda poligrafiýa öňki ýyllar bilen deňeşdireniňde ep-esli derejede ösdi. Çykarylýan kitaplaryň hili daşary ýurtda öndürilýän kitaplaryň hilinden gaty pes däl. Emma muňa garamazdan, Türkmenistanda syýasy kitaplardan başga kitaplar juda az neşir edilýär.
Häzirki wagtda edebiýat ýetmezçiligi ýurduň ähli ulgamlarynda duýulýar. Täze döwrüň nukdaýnazaryndan ýazylan türkmen dilinde ykdysady, ýuridiki, syýasy kitaplar neşir edilmeýär. Öňki kiril elipbiýinden latyn elipbiýine geçilenine on ýylyň bolandygyna garamazdan, türkmen ýazyjy-şahyrlarynyň eserlerini gaýtadan täze elipbiýde neşir etmek işleri-de juda haýal alnyp barylýar.
Elektron kitaplaryň tutuş dünýäde gitdigiçe meşhurlyga eýe bolýandygyna garamazdan, Türkmenistan bu babatda juda biagyrylyk edýär. Ozalky neşir edilen kitaplary elektron görnüşe geçirmekde ýurtda düýpli işler alnyp barylmaýar.Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Penşenbe güni postsowet ýurtlarynyň köpüsinde bolşy ýaly, Türkmenistanda-da Beýik Ýeňşiň 68 ýyllygy giň gerimde bellenilip geçilýär.
Bu baýramçylyk bilen baglanyşykly penşenbe güni ýurduň welaýat merkezlerinde, şol sanda paýtagt Aşgabatda-da uruşda wepat bolanlaryň hormatyna baky oda gül goýmak çäreleri geçirildi. Mundan daşary, uruş weteranlary bilen dabaraly duşuşyklar we konsert çäreleri-de gurnaldy.
Ýeňiş güni bilen baglanyşykly şeýle dabaraly çäreler ozalky postsowet ýurtlarynyňam köpüsinde gurnaldy. Her ýyl bolşy ýaly, bu ýyl hem 9-njy maý güni Orsýetiň paýtagty Moskwadaky Gyzyl meýdançada uly gerimde harby parad geçirildi.
Oňa harby ýolbaşçylar we hökümet resmileri bilen bir hatarda prezident Wladimir Putin we premýer-ministr Dmitriý Medwedew dagylar hem tribunadan tomaşa etdiler.
1941-45-nji ýyllarda nemes faşistik basybalyjylaryna garşy alnyp barlan Beýik Watançylyk urşunda ozalky Sowet Soýuzyndan 27 million töweregi adamyň wepat bolandygy aýdylýar.


text:
Türkmenistanda tussaglykdaky bendileriň işledilmegine degişli nähili kanuny düzgünler bar? Azatlyk Radiosy Türkmenistanda adam hukuklary boýunça ýurduň daşynda iş alyp barýan türkmen ýuristi Timur Misrihanow bilen söhbetdeş bolup, Türkmenistanyň kanunlarynda göz öňünde tutulan düzgünler barada gürrüň bermegi sorady.
Azatlyk Radiosy: Tussaghanalarda bendileriň zähmet güýjüni ulanmak tejribesi diňe käbir ýurtlar bilen çäklenýärmi ýa-da tutuş dünýä mahsus bir ýagdaýmy?
Timur Misrihanow: Şeýle tejribe beýleki ýurtlarda hem bar, emma Türkmenistan ýaly postsowet ýurtlaryndan tapawutlylykda tussaglaryň işe çekilmegi mejbury däl, bu, meselem, Günbatar ýurtlaryna degişli. Tussaga iş hödürlenýär, ol işlejek ýerini saýlap bilýär we oňa zähmet haky tölenýär. Türkmenistanda bolsa tussaglaryň mejbury işledilmegi kanun arkaly berkidilýär. Türkmenistanyň Jenaýat Kodeksiniň “Tussaglary işe çekmek” barada 176-njy maddasynda düzediş edaralarynda tussaglaryň hökmany suratda işe çekilmelidigi aýdylýar. Bu madda Türkmenistanyň tussaghanalarynyň umumy, güýçlendirilen we berk režimli ähli kategoriýalary tussaglaryň mejbury işledilmegini göz öňünde tutýar. Tussagy nirede, nähili şertlerde işletmek we onuň zähmet hakyny kesgitlemek ygtyýarlygy türme administrasiýasynyň garamagyna berilýär.
Azatlyk Radiosy: Tussaglaryň mejbury işe çekilmezligine kanun esasynda haýsy-da bolsa mümkinçilik barmy?
Timur Misrihanow: Işe çekilip bilmeýän şahslaryň hataryna ýaşy 62-den geçenler, işlemäge medisina taýdan rugsat berilmeýän adamlar, şeýle-de kämillik ýaşyna ýetmedikleriň koloniýalarynda saklanýan tussaglar girýär. Aýal tussaglar barada aýdylanda, işe çekilip bilinmeýän bendileriň hataryna göwreli zenanlar hem girýär.
Azatlyk Radiosy: Kanun tussaglara zähmet hakyny tölemek göz öňünde tutulanmy?
Timur Misrihanow: Kanun boýunça tölenmeli. Emma tussaglaryň işçi güýjüni tölegsiz ulanmak boýunça hem madda bar. Jenaýat Kodeksiniň 79-njy maddasynda tussaglaryň töwerek-daşy abadanlaşdyrmak we medeni çäreleri geçirmek boýunça işlere mugtuna çekilmegi göz öňünde tutulýar. Mundan daşgary Türkmenistanyň Jenaýat Kodeksiniň 78-nji maddasyna görä, tussaglaryň çeken zähmeti üçin hak tölenmeli.
Azatlyk Radiosy: Türkmen türmelerinde işledilýän bendileriň zähmet hakynyň möçberi nädip kesgitlenýär?
Timur Misrihanow: Kanunlarda bu barada hiç zat aýdylmaýar. Her bir koloniýanyň öz içerki tertibiniň düzgünnamasy bar. Jenaýat Kodeksine girmedik düzgünleriň ählisi, şol sanda bendileriň zähmet haklary-da türmeleriň içerki tertibiniň düzgünnamasy esasynda kesgitlenýär. Başgaça aýdylanda, iş ýüzünde muny türmäniň administrasiýasy, ýagny ýolbaşçylygy kesgitleýär.
Kanun barada aýdylanda, her bir tussagyň ýörite bank hasaby bolmaly. Tussagyň zähmet hakyndan belli bir bölegi onuň türmede saklanmagy bilen bagly çykdajylar üçin saklanyp galmaly, galany bank hasabyna geçirilmeli. Munuň möçberini hem türme administrasiýasy kesgitleýär. Bendi öz hasabyna geçirilen puldan bir bölegini tussaglykda öz çykdajylary üçin peýdalanmaga hakly, galany oňa tussaglykdan çykansoň elýeterli bolmaly.
Agzalan operasiýalaryň möçberi hem tussaghananyň içerki tertibiniň düzgünnamasy tarapyndan kesgitlenýär. Her bir tussaghananyň öz düzgünleri bar. Türkmenistanda türmeleriň içerki tertibiniň düzgünnamalary berk gizlinlikde saklanýar we diňe türme ýolbaşçysy hem onuň orunbasary üçin elýeterli bolýar.
Azatlyk Radiosy: Timur, siz tussaglaryň işlemegine degişli kanuny düzgünler barada gürrüň berdiňiz. Bu düzgünler iş ýüzünde näderejede berjaý edilýär?
Timur Misrihanow: Men Türkmenistanda işlän döwrümde, tanyşlyk arkaly türmäniň içerki dokumentleri bilen tanyşdym. Men şonda türmeleriň içerki tertibiniň düzgünnamalarynda köp zadyň kanuna ters gelýändigine göz ýetirdim. Türmelerde tussaglar işe administrasiýanyň islegine görä çekilýärler. Ýene bir mesele, Türkmenistanyň türmelerinde ähli tussaglary iş bilen üpjün etmäge mümkinçilik ýok. Esasan işe Düzediş-zähmet koloniýalarynyň bendileri we Içerki sürgün koloniýalarda saklanýanlar çekilýärler. Olaryň zähmet haky barada aýdylanda, şu günki gün maňa mälim bolşuna görä, tussaglara hiç zat tölenmeýär. Tussaglara tölenmeli puly dürli bahanalar bilen saklap galýarlar we netijede bendiler iş ýüzünde tölegsiz zähmet çekýärler diýse bolar.


text:
- Hyzmat etme meseleleri boýunça maslahatlary almagy we hyzmatlar üçin tölegleri tölemegi hyzmat ediş ofislerinde amala aşyrmak mümkin.
- Öz hasabyňy bilmek: öz telefonyňyzdan *0800# belgini ýazyň we “Çagyryş” düwmejigini basyň.
Tehniki goldaw telefonlary (TMCELL müşderileri üçin mugt1)
- 088
- (+99312) 93-20-26 (hökman halkara formatda +9 bilen ýazmaly)
- (+99312) 93-02-79 (hökman halkara formatda +9 bilen ýazmaly)
1) roumingde aragatnaşygyň hyzmat ediji operatory öz nyrhnamalary boýunça töleg alyp biler


text:
Bank barada
Ýurdumyz beýik Galkynyş hem täze özgertmeleriň zamanasynda ykdysadyýetde uly üstünliklere ýetdi. Türkmen manadynyň daşary ýurt puluna bolan ýeke-täk hümmetini sakalamak ugrundaky tagallalar, milli pulumyzyň denominasiýasynyň geçirilmegi, durnuklaşdyryş gaznasynyň döredilmegi, alnyp barylýan beýleki işleriň ählisi ýurtda adam hakyndaky aladanyň netijesidir.
Türkmenistan döwletimiz tarapyndan geçirilýan dürli ykdysady forumlar we sergiler muňa aýdyň mysal bolup durýar. “Türkmenistan” Döwlet täjirçilik bankynyň müşderleri hem ýurt tarapyndan geçirilýan sergilere gatnaşyp, şolarda daşary ýurt haryt öndürijiler bilen iki tarapa peýdaly, amatly şertnamalara gol çekişýarler. "Türkmenistan" bankyň amala aşyrýan walyuta amallaryň görnüşleri:
- Türkmenistanyň rezidenti bolan hem rezidenti däl edara görnüşli taraplara, telekeçilere, halkara guramalaryna, daşary ýurdyň we Türkmenistanyň raýatlaryna daşary ýurt pullarynda bank hasaplaryny açmak hem ýöretmek;
- Söwda degişli däl bank amallaryny amala aşyrmak (Türkmenistanyň ýa-da daşary ýurt raýatlaryna daşary ýurt walyutasynda hyzmat etmek);
- Daşary ýurt banklarda korespondent hasaplary açmak we ýöretmek (“Nostro” hasaplar), hem-de korespondent hasaplary açmak we hyzmat etmek (“Loro” hasaplar);
- Eksport-import bilen baglanyşykly halkara hasaplar boýunça amallary amala aşyrmak;
- Nagt daşary ýurt walýutasynda amallary amala aşyrmak;
- Inkasso, kepillik, we akkreditiw amallary amala aşyrmak.
Türkmenbank maliýe bazarlardaky tendensiýalaryň mydama üýtgäp durýandygyny nazara alyp, dünýä çökgünligini göz öňünde tutup, ähli bank täzeliklerinden habarly bolmak, diling amallary amala aşyrmak üçin Türkmenistanyň Merkezi bankynyň REUTERS DEALING söwda-maglumat ulgamy bilen bilelikde iş çalyşýar.


text:
2009 njy ýylyň 2-nji awgust güni Bişkekdäki hökümet öýünde ikinji prezidentlik möhletine saýlanan prezident Kurmanbek Bakyýewiň inaugurasiýasy bolup geçdi.
Dabarada prezident Bakyýew ýurdy garyplykdan çykarmagy, korrupsiýany, ýagny parahorlugy köki-damary bilen ýok etmegi wada berdi. Gyrgyzystanly analitikler Kurmanbek Bakyýewiň ýerine ýetiren işleri barasynda dürli pikirde. Olaryň käbirleri prezident K.Bakyýewiň halka peýdasynyň degmändigini aýtsalar, beýlekileri Bakyýewiň Gyrgyzystanyň ykdysady ösüşine goşandynyň uly bolandygyny aýdýarlar.
Dabarada prezident K.Bakyýew sag elini Konstitusiýa goýup, gyrgyz halkynyň öňünde kasam etdi. Şondan soň döwlet prezidentine Gyrgyzystan Respublikasynyň prezidentiniň şahadatnamasy gowşuryldy. Gyrgyzystanyň konstitusion sudunyň başlygy Swetlana Sydykowa Bakyýewiň şol pursatdan prezidentlik wezipesine resmi suratda girişendigini yglan etdi. Bişkegiň «Alatoo» atly merkezi meýdanynda baýramçylyk toplary atyldy.
“Men prezidentlik wezipamiň ilkinji ýyllarynda köp kyn we agyr meselelere duş geldim. Açyk aýtsam, ýagdaý şeýle agyr bolany üçin käbir islenilmeýän kararlary kabul etmäge mejbur boldum. Emma şol kynçylyklara garamazdan, men ýurduň berkararlygyny we ilatyň dynçlygyny üpjün edip bildim” diýip K.Bakyýew inaugurasiýada aýtdy.
Gazagystanyň prezidenti hem gatnaşdy
Inaugurasiýa dabarasyna Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýew hem gatnaşdy. Bu ýere hormatly myhman hökmünde çagyrylan Nursoltan Nazarbaýew öz çykyşynda şeýle diýdi: “Gapma-garşylygyň güýjäp, dünýä ykdysadyýetinde güýçli özgerişleriň bolýan bir wagtynda halkyň agzybirligi we jebisligi möhüm hasaplanylýar. Men ýene-de bir gezek size berk jan saglyk, işleriňizde üstünlik, şeýle-de garyndaş gyrgyz halkynyň gülläp ösmegini arzuw edýärin”.
Prezidentlige saýlawlar şu ýylyň 23-nji iýulynda geçirilipdi. Saýlawlaryň netijesinden närazy bolan gyrgyz oppozisiýasy 29-njy iýuldan «Adalatly saýlawlar üçin» şygarynyň astynda möhletsiz mitinglere çykjakdygyny yglan edipdi. Birnäçe gün yzygiderli dowam eden mitingler, oppozisiýanyň tarapdarlaryndan 100-den gowuragynyň tussag edilmegi bilen tamamlandy.
Gyrgyzystanly syýasaty öwrenijiler bolsa K.Bakyýewiň prezidentlik wezipesini ýerine ýetirişine dürli pikir bildirýarler. Bakyýewiň syýasatyny goldaýanlaryň biri, Gyrgyzystan kommunistleriniň lideri Ishak Masaliýew prezident Bakyýew barasyndaky pikirini şeýle beýan etdi.
“Bakyýew ýurtda 3 ýyl dowam eden topalaňlardan, dawa-jenjellerden üstünlikli alyp çykdy diýip, aýtmak mümkin. Bu uly ýeniş. 2005-2007 nji ýyllarda oppozisiýa ony wezipeden çetleşdirmäge synanyşdy. Emma bu iş başa barmady. Muny Bakyýewiň birinji ýeňşi diýmek mümkin. Ikinjiden, Gyrgyzystanyň ykdysadyýetinde hem uly özgerişler bolýar” diýip, Gyrgyzystan kompartiýasynyň başlygy, ýurduň parlamentiniň deputaty Ishak Masaliýew aýtdy.
"Häkimiýet üçin döwlet başyna gelen adam"
Emma Gyrgyzystanyň Howpsuzlyk geneşiniň öňki sekretary Miroslaw Nyýazow «Bakyýew döwlet başyna geleninden soň, öňki prezident Askar Akaýewiň mirasdüşeri bolup galdy” diýýär."Prezident bolansoň, ol özüni döwlet işgäri hökmünde görkezip bilmedi. Syýasatçy hökmünde-de tanadyp bilmedi. Ol halkyň bähbidini goramak üçin däl-de, diňe häkimiýet üçin döwlet başyna gelen adam hasaplanylýar."
K.Bakyýew bolsa, inaugurasiýada sözlän sözünde Gyrgyzystanyň raýatlarynyň hukuklaryna we erkinliklerine hormat goýulmagyny üpjün etjekdigini, prezidentlik wezipesini ar-namys bilen ýerine ýetirjekdigini kasam etdi.
Gyrgyzystanyň ombudsmany Tursunbek Ahun hem prezident Bakyýewiň adam hukuklaryny goramak barasynda beren wadalaryny bitirjekdigine umyt edýandigini aýdýar. "Kasam edensoň, ilkinji nobatda adam hukuklary we erkinlikleri meselesine üns bererin diýdi. Men onuň sözlerine ynanýaryn" diýip, Gyrgyzystanyň ombudsmany Tursunbek Ahun aýtdy.


text:
Gazagystanyň merkezi sebitindäki “Dolinka” türmesiniň sakçylary tarapyndan gazaply urlandygy aýdylýan iki sany tussag öz janyna kast etjekdigini aýdyp, haýbat atdy.
Ynsan hukuklaryny goraýjy Wadim Kuramşiniň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, tussaglar Awdisalim Duýuşenbekow we Bahtyžan Kuzembaýew şenbe güni özlerini otlamak bilen haýbat atypdyrlar.
“Kuzembaýew türmede sorag edildi we şol ýerde sakçylar tarapyndan gazaply urlup-ýenjildi” diýip, Kuramşin aýtdy. “Ol medisina bölümine baranda, öz ýaralaryny resmi taýdan hasaba almaklaryny sorapdyr. Soňra ony türmede ýene-de sorag edipdirler we ýenjipdirler”.
Soňra Kuzembaýew bilen golaýda özi ýaly gazaply urlan dosty Duýuşenbekow jeza izolýatorynyň üçeginde özlerini otlamagy karar edipdirler. Olar Gazagystanyň türme sistemasyna gözegçilik edýän komitetinden komissiýa gelýänçä üçekden düşmändirler.
Komitetiň metbugat wekili Galymžan Husenow şeýle wakanyň bolandygyny Azatlyk Radiosyna tassyklady. Ol iki tussagyň hereketlerini “huligançylyk” diýip häsiýetlendirdi.
Husenow tussaglaryň jezalandyrylmandygyny we häzir barakdadygyny habar berdi.


text:
Orsýet Siriýadaky howa zarbalary kampaniýasyna, esasanda, “Yslam döwleti” atly toparyň hatarynda söweşýän jeňçileriň öňki sowet respublikalaryndaky ýurtlaryna dolanmagynyň öňüni almak maksady bilen başlady diýip, Orsýetiň Federal Howpsuzlyk Gullugynyň (FSB) ýolbaşçysy aýdýar.
FSB-nyň direktory Aleksandr Bortnikow 28-nji oktýabrda Moskwada geçirilen konferensiýada çykyş edip, ol häzirki wagt Siriýadaky we Yrakdaky “Yslam döwleti” atly toparyň hatarynda dünýäniň 100-den gowrak, şol sanda “Orsýetiň, Gürjüstanyň, Ukrainanyň we Merkezi Aziýa” ýurtlarynyň raýatlarynyň söweşýändigini çaklady.
Şeýle-de, Bortnikow Owganystanda howpsuzlyk şertleriniň ýaramazlaşmagy Merkezi Aziýa ýurtlaryna abanýan howpuň artýandygyny görkezýär diýdi. Ol “Yslam döwleti” topary we “Talyban” hereketi ýerli “jenaýatçy toparlar” bilen bilelikdäki güýçleri emele getirýärler we olar “Merkezi Aziýa çozup girmäge synanyşyp” bilerler diýdi.
Şol bir wagtda Bortnikow Garaşsyz döwletleriň arkalaşygyna (GDA) agza ýurtlara terrorizme garşy göreşde hyzmatdaşlygy güýçlendirmäge çagyryş etdi.


text:
17-nji awgustda Türkmenistanyň ähli welaýatlarynda gallaçylar güýzlük bugdaý ekişine başladylar. Resmi metbugatda bu çäräniň başlanmagy mynasybetli “prezident Gurbanguly Berdimuhamedow edermen gallaçylara ak pata berdi” diýilýär.
Ýurtda oba hojalygyň yzygiderli ösýändigi, daýhanlaryň netijeli zähmet çekmegi, toprakdan bol hasyl almagy üçin ähli zerur şertleriň döredilýändigi, azyk garaşsyzlygyny üpjün etmek ugrunda uly işleriň alnyp barylýandygy maglumatda bellenilýär.
“Daýhanlarymyz ýokary hilli tohum, dökünleriň dürli görnüşleri, kämil oba hojalyk tehnikalary, ýeterlik mukdarda suw hem-de beýleki zerur serişdeler bilen doly üpjün edilýär” diýlip resmi metbugatda nygtalýar.
Emma şol bir wagtyň özünde, käbir daýhanlar oba hojalyk tehnikalarynyň ýeterlik däldigini, suw üpjünçiliginiň hem kadaly däldigini aýdyp, şikaýat edýärler.
Bu barada Daşoguz welaýatynyň Türkmenbaşy etrabynyň Dostluk daýhan birleşiginden özüni Aýpaşa diýip tanyşdyran kärendeçi zenan Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi.
Kärendeçi zenan Aýpaşa “kärende ýeriňize oba hojalyk tehnikalary ýetýärmi? Ekiniňizi wagtynda ekip bilýärsiňizmi?” diýen soraga şeýle jogap berdi:


text:
Ýurda awtoulaglaryň getirilmegine täze çäklendirme girizilýär. Indi airbagsyz, ýagny howpsuzlyk ýassygy (janýassygy – Redaktoryň belligi) bolmadyk awtoulaglar ýurda goýberilmez. Bu täze düzgüniň 1-nji aprelden girizilýändigini paýtagtyň gümrükhanasynyň işgäri aýdýar.
Gümrükhananyň öz adyny aýtmakdan saklanan işgäriniň sözlerine görä, bu çäklendirme sürüjileriň howpsuzlygy üçin edilýär. “Ýol hadysalary köp. “Poduşkasy” (ýassygy) bolmadyk maşyndakylaryň arasynda ölüm köp bolýar. Şonuň üçin bu çäklendirme girizilýär”.
Şol bir wagtda hem häzire çenli bu düzgüniň girizilýändigi hem-de asla näme üçin girizilýändigi barada ilata resmi taýdan hiç hili bildiriş ýa-da düşündiriş berilmeýär. Bu barada resmi dokument hem çap edilenok. Bu barada ýurduň Gümrük gullugynyň öz resmi saýtynda hem hiç hili habar berilmeýär.
Şol bir wagtda hem bu täze düzgüniň, onuň indiki aýyň başyndan girizilýändigine garamazdan, eýýäm birnäçe günden bäri howpsuzlyk ýassygy bolmadyk awtoulaglary ýurda salyp bilmeýänleriň bardygy aýdylýar. Paýtagtly Arslanyň aýtmagyna görä, ol 5 sany awtoulagyny Gazagystan bilen aradaky serhetden ýurda geçirip bilmän kösenýär.
“Meniň inim häzir şol ýede. Gümrükhanada aprelden güýje girýär bu düzgün diýsek, tapawudy ýok, eýýäm girizmeli däl. Ýokardan buýruk bar diýdiler” diýip, Arslan gürrüň berýär.
Ýurda getirilýän howpsuzlyk ýassyksyz awtoulaglaryň ählisi diýen ýaly Orsýetde öndürilýän awtoulaglar. Esasan hem WAZ awtozawodynyň ”Žiguli”, ”Lada” awtoulaglary.
Ýeri gelende belläp geçsek, ýurtda soňky döwürlerde awtoulaglar bilen bagly girizilýän çäklendirmeler diňe bu gadagançylyk bilen gutaranok. Awtoulaglaryň daş keşbi bile bagly hem gadagançylyk girizilipdi.
Geçen ýyl polisiýanyň ýol gözegçilik gullugy paýtagtdaky hususy awtoulaglaryň tekerlerine dakylan gara reňkli diskleri gadagan etdi.
Şeýle-de “Toýota” awtoulaglarynyň “Kemri”, “Korolla” ýaly görnüşleriniň yzky we öňündäki bamperleriniň zawoddan çykanda goýlan spoýleri hem gadagan edildi. Mundan başga-da, awtoulaglaryň aýnasynyň garaldylmagyna hem gadagançylyk girizildi.
Awtoulaglar babatynda girizilen bu gadagançylyklaryň sebäpleri barada ýurduň ilatyna resmi taýdan maglumat ýa-da bildiriş berlenok.


text:
Demirgazyk Koreýa özüniň ýadro programmasy boýunça gepleşikleriň ýakyn wagtyň içinde we “öňünden hiç hili şert goýulmazdan” başlanyp bilinjekdigini aýdýar.
Daşary işleri ministrliginiň bu baradaky beýanaty geçen hepde Demirgazyk Koreýanyň diplomatynyň Nýu-Ýorkda amerikan resmileri bilen geçiren gepleşiginden soň ýaýradyldy.
Demirgazyk Koreýanyň ýadro programmasy boýunça alty taraplaýyn gepleşiklere Günorta Koreýa, Hytaý, Orsýet, Ýaponiýa we Birleşen Ştatlar gatnaşýar.
Phenýan bu gepleşiklerden 2009-njy ýylyň aprel aýynda çekilipdi. Şondan bir aý soň Demirgazyk Koreýa özüniň ikinji ýadro synagyny geçiripdi.
Demirgazyk Koreýa, özüne maliýe taýdan hemaýat berilse, ýadro programmasynyň bes edilmegi boýunça 2005-nji ýylda gol goýan ylalaşygynyň şertlerini berjaý etmäge taýýardygyny mälim etdi.


text:
Penşenbe güni Türkiýäniň Stambul şäherinde müňlerçe adam ermeni asylly belli türk žurnalisti Grant Dinkiň öldürilmeginiň bäşinji ýyl dönümine bagyşlanan ýörişe çykdy.
17-nji ýanwarda Türkiýäniň sudy şol jenaýaty gurnaýjylaryň birini ömürlik türme tussaglygyna höküm etdi. Ýöne, şol bir wagtyň özünde-de, bu ölümiň arkasynda duran terroristik topardan şol jenaýata gatnaşygy bolan 19 adam günäsiz bilindi. Şolaryň arasynda toparyň çak edilýän lideri-de bar.
Öldürilen žurnalistiň ýakynlary we köpsanly jemgyýetçilik wekilleri adam öldürenler bilen käbir döwlet resmileriniň arasyndaky aragatnaşyk barada aýdýarlar we şol gatnaşygyň derňelmändigine gahar-gazap bildirýärler.


text:
“Çilim çek, çilim çek, Aşgabatdan gümüň çek.”
Garaşsyzlyk döwrüniň söňky ýyllarynda dörän çagalaryň bu sanawajy edil häzirki döwürde Türkmenistanda doly reallyga öwrülip barýar. Paýtagt Aşgabadyň köçelerinde çilim çekip barýan adama duşmak kyn.
Ýurtda 2000-nji ýylyň 12-nji ýanwarynda çykan Türkmenistanyň prezidentiniň “Çilim çekmegi gadagan etmek hakyndaky” permany hereket edýär. Şol karara görä, awtoulagda hem çilim çekmeklik gadagan.
Şu ýylyň 6-njy ýanwarynda geçen Ministrler Kabinetiniň maslahatynda bolsa, Türkmenistanyň prezidentiniň karary bilen Türkmenistanda temmäkä garşy göreşmek boýunça amala aşyrylmaly çäreleriň 2012-2016-njy ýyllar üçin meýilnamasy tassyklandy.
Satuwy gadagan edilermi?
Kararyň tekstinde temmäki önümleriniň satuwynyň ýatyrylýandygy barada ýeke agyz söz ýok. Emma bu karardan soň ilat arasynda temmäki önümleriniň satuwynyň gadagan edilýändigi baradaky gürrüňler peýda boldy.
Aşgabadyň Parahat mikroraýonynydaky kommersiýa dükanynyň eýesi 32 ýaşly Berdimyradyň aýtmagyna görä, Türkmenistanyň Neşelere garşy göreş gullugynyň işgärleri onuň dükanyna gelip, temmäki önümlerini witrinadan aýyrmagyny talap edipdirler:
—Olar gelip, çilimleri we kalýan çekmek üçin serişdeleri satmazlygymy talap etdiler. bu talaplaryny hiç hili kanun ýa-da başga bir resminama bilen delillendirmediler.
Ýurtda temmäki önümleriniň söwdasy bilen bagly problemalar geçen ýylyň tomsunda başlanypdy. Şonda çilim gytçylygy emele gelip, onuň netijesinde çilimleriň bahalary ýokary galypdy. 2-3 aýyň içinde islendik çilimiň bahasy 20 manatdan geçdi. Emma, güýzüň başynda çilimleriň gytçylygy birneme peselip, bahalar aşak düşdi.
Häzir çilimleriň ortaça bahasy, umuman alanyňda, 18 manat töweregi. Iň arzan çilimiň bahasy-da 10-11 manat. Emma 6-njy ýanwarda kabul edilen meýilnamadan soň ýene-de çilimleriň bahasynyň ýokary galmagyna garaşylýar.
Hökümet tarapyndan takyk düşündiriş berilmänsoň, bu kararyň netijesiniň nähili boljakdygy baradaky howatyrlanmalar, halk arasynda dürli myş-myşlaryň peýda bolmagyna sebäp bolýar.
Aşagabadyň Parahat mikroraýonyndaky dükanyň eýesi Berdimyrat bu barada şeýle diýýär:
—Öň neşe söwdasy giň gerim alan bolsa, indi temmäki önümleriniň kontrabandasynyň we bikanun söwdasynyň başlanmagy mümkin. Bu söwdanyň kriminallaşmagy ony neşekeşlik döwrüniňkä meňzeder.
Dürli garaýyşlar bar
Türkmen hökümetiniň häzirki çilimkeşlige garşy alyp barýan kampaniýasyny geçen asyryň 80-nji ýyllaryndaky Gorbaçýowyň arakhorluga garşy yglan eden şowsuz kampaniýasy bilen deňeşdirýänler-de bar.
Türkmenistanda temmäkä garşy göreşmek boýunça amala aşyrylmaly çäreleriň 2012-2016-njy ýyllar üçin meýilnamasyny kabul etmek baradaky kararda ýaş nesli sagdyn ruhda terbiýelemek, çilimkeşlige garşy göreşmek, temmäki önümlerini ulanýan adamlaryň saglygyny bejerip, olaryň beden we ruhy taýdan sagdyn bolmagyny gazanmak maksady bilen kabul edilýändigi aýdylýar.
Emma 2016-njy ýyla çenli karardaky aýdylýan netijeleri gazanmak üçin nähili çäreleriň geçiriljekdigi barada jikme-jik maglumat berlenok. Bu meýilnama barada ýerli metbugatda çap edilýän wagyz-nesihat äheňli makalalar hem juda umumy mazmunly matariallardan ybarat. Kararyň kabul edilmegi we bu barada ýeterlik maglumatyň berilmezligi bolsa, halk arasynda dürli garaýyşlaryň peýda bolmagyna getirýär. Käbir ýaşaýjylar plany goldaýanlygyny aýtsa, käbirleri oňa garşy çykýarlar.
Karary goldaýanlaryň biri, Aşgabadyň orta mekdepleriniň biriniň mugallymy Aşyr. Ol bu barada Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi:
—Eýýäm 4-5-nji klas mekdep okuwçylarynyň arasynda çilimkeşler bar. Çilim çekýän gyzlaryň sany hem artyp barýar. Şonuň üçin, çilimkeşligi ýok etmek boýunça alnyp barylýan radikal çäreleri doly goldaýaryn. Meýilnama boýunça çilimkeşleriň saglygyny bejermek çäreseniň barlygy bolsa çilimkeşlere zyýanly endiklerinden saplanmaga şans berýär.
Ýöne bu gadagançylyk we gadagançylygyň netijesinde ýurtda temmäki barada peýda bolan ýagdaýdan närazydygyny aýdýanlar hem bar. Mysal üçin, Aşgabadyň 35 ýaşly ýaşaýjysy Geldimyrat öz närazylygynyň sebäbini şeýle düşündirdi:
—Meniň kakam günde iki gap çilim çekýär. Öň onuň bu endigi meniň üçin günde 6 manada düşýärdi. Ýöne çilim gytçylygy başlanansoň, men oňa indi bir gap çilimi öňki iki gap çilimiň bahasyndan satyn alyp berýärin. Onuň özi işlänok.
Ýurtda çilimkeşlige garşy görülýän bu radikal çäreler, göräýmäge, netijesini berýän ýaly. Emma şol bir wagtyň özünde-de temmäkiniň gytçylygy onuň bikanun söwdasynyň ösmegine sebäp bolýar. Çilimiň bahasynyň gymmatlamagynyň bolsa käbir çilimkeşleriň dürli ot-çöplerden temmäki hökmünde peýdalanyp başlamagyna sebäp bolýanlygy aýdylýar.
Aslynda halkyň saglygy göz öňünde tutulyp ädilýär diýilse-de, bu gadagançylyk ahyr netijede halkyň saglygyna näderejede peýda ýa zyýan berer diýen ýaly dürli soraglary döredýär. Ýöne bu soraga häzirlikçe resmi derejede o diýen üns berilmeýär.


text:
Orsýetiň paýtagtynyň ýaşaýjylary ýekşenbe güni Moskwanyň täze häkimini saýladylar. Resmi maglumatlarda şäheriň häkimi Sergeý Sobýaniniň bu wezipä gaýtadan saýlanandygy, oppozisiýanyň dalaşgäri Alekseý Nawalnynyň yza galandygy yglan edildi. Nawalnyý häkimiýetleri saýlawlary galplaşdyrmakda aýyplady.
Kreml tarapyndan goldanylýan Sergeý Sobýanin Moskwanyň meri wezipesine geçirilen saýlawlarda ýeňiji diýilip yglan edildi.
Duşenbe güni irden Moskwanyň saýlaw komissiýasy ähli sesleriň sanalmagynyň netijesinde Sobýaniniň saýlawlaryň birinji tapgyrynda sesleriň 51.37%-ini toplap, ýeňiş gazanandygyny yglan etdi. Oppozision lider Alekseý Nawalnynyň 27.24% ses toplap ikinji ýeri eýeländigi aýdyldy.
Nawalnynyň garaýşy
Nawalnyý häkimiýetleri saýlawlaryň netijelerini galplaşdyrmakda aýyplap, hakyky sanlaryň tizden-tiz çap edilmegini talap etdi.
Nawalnynyň duşenbe güni öz blogunda ýazmagyna görä, ol saýlawlaryň netijelerini ret edýär we sesleriň gaýtadan sanalmagyny isleýär. Şeýle-de Nawalnyý “moskwalylaryň bähbitleri üçin” Sergeý Sobýanin bilen gepleşiklere girişmäge taýýardygyny mälim etdi.
Nawalnyý öz tarapdarlaryny duşenbe günüň dowamynda protest aksiýasyna çykmaga çagyrdy.
Duşenbe güni Moskwanyň Saýlaw komissiýasy saýlawlarda bidüzgünçiliklere ýol berlendigi barada resmi şikaýatlaryň gowuşmandygyny aýtdy.
Sergeý Sobýanin geçen şenbe güni agşam Moskwada müňlerçe adamyň gatnaşmagynda geçirilen köpçülikleýin çykyşlara üýşen öz tarapdarlaryna ýüzlenip, ýekşenbe günki ses berişligiň Moskwanyň taryhynda iň adalatly saýlawlar boljakdygyny aýdypdy.
Merkezi saýlaw komissiýasy ses berişlikde ilatyň gatnaşyk derejesiniň 32 prosent bolandygyny aýtdy.
Orsýetiň häkimiýet başyndaky “Bütewi Rossiýa” partiýasynyň baş agzalarynyň biri bolan Sergeý Sobýanin 2011-nji ýylyň oktýabr aýyndan bäri Moskwa ýolbaşçylyk etdi.
Saýlawlara dalaşgär hökmünde gatnaşan Alekseý Nawalnyý iýul aýynda korrupsiýa bilen bagly aýyplamalaryň esasynda sud edildi. Ol bäş ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi, emma suduň kararyna gaýtadan garamak boýunça beren arzasyna seredilýänça, girew esasynda boşadyldypdy.
Käbir analitikleriň pikirine görä, Nawalna ses berijiler tarapyndan uly goldawyň bildirilmegi häkimiýetleriň ony suda çekmek işini has-da kynlaşdyrmagy ähtimal, sebäbi onuň suda çekilmeginiň syýasy sebäpler bilen baglydygy baradaky pikirler ilat arasynda ýörgünli.
Regional saýlawlar
Ýekşenbe güni tutuş ýurt boýunça geçirilen saýlawlarda Orsýetiň sekiz sany regionynyň gubernatorlary, 16 sany ýerli kanun çykaryjy organlaryň agzalary, sekiz sany şäher häkimi we bäş şäheriň geňeşiniň agzalary saýlandy.
Bu saýlawlaryň köpüsinde häkimiýet başyndaky “Bütewi Rossiýa” partiýasynyň agzalary öňe çykdylar.
Muňa garamazdan, Orsýetiň ululygy boýunça dördünji ýerde duran Ýekaterinburg şäheriniň ýerli saýlaw resmileri oppozision kandidat Ýewgeniý Roýzmanyň sesleriň 30%-ini toplap, ýeňiş gazanandygyny yglan etdiler. Kreml tarapyndan goldanylýan dalaşgär Ýakow Siliniň 26.48 prosent ses toplandygy barada habar berilýär.


text:
Italiýanyň Jilio adasynyň golaýynda heläkçilige uçran “Costa Concordia” syýahat gämisiniň eýesi bu bolan wakada gäminiň kapitanyny aýyplap çykyş etdi.
Gäminin eýesi Pýer Luiji Foskiň sözlerine görä, kapitan Françesko Skettino gäminiň barýan ugruny üýtgetmek barada özbaşdak hem aklap bolmajak buýruk beripdir.
Pýer Luiji Fosk ýerli ýaşaýjylary haýran galdyrmak üçin “Costa Concordia” gämisi kenara juda golaý getirilipdir diýip hasap edýär.
Anna güni agşam bolan bu gämi heläkçiliginde 6 adam heläk boldy, 29 adam häzirlikçe dereksiz ýiten hasap edilýär. Olaryň gözlegi dowam edýär.


text:
Nýu-Ýorkuň polisiýasy şenbe güni 31 ýaşly bir ýerli aýal maşgalanyň “milletçilikli ýigrençde” we adam öldürmekde aýyplanyp, tussag edilendigini habar berdi.
Polisiýanyň maglumatyna görä, bu aýala bir garaýagyz adamy metrostansiýada otlynyň öňüne itekläp öldürmekde aýyplama bildirilýär.
Polisiýa otlynyň öňüne iteklenip öldürilen adamyň şahsyýetiniň anyklanandygyny we onuň Hindistanda doglan we Nýu-Ýorkda ýaşaýan 46 ýaşly Sunando Sendigini mälim etdi.
Munuň özi şu aýyň dowamynda ABŞ-nyň Nýu-Ýork şäherinde ikilenji gezek adamyň otlynyň öňüne iteklenip öldürilmegi bilen baglanyşykly waka boldy.


text:
Orsýetiň iň iri mobil aragatnaşyk operatorlarynyň biri bolan MTS kompaniýasy Türkmenistana gaýdyp barýanlygyny resmi derejede yglan etdi. MTS-iň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, häzir kompaniýa Türkmenistanda işläp başlamak üçin ähli tehniki we ýuridiki mümkinçiliklere eýedir.
Resmi maglumata görä, MTS aragatnaşyk kompaniýasy “Türkmentelekom” bilen 5 ýyllyk şertnama baglaşyp, türkmen tarapyna arassa girdejisiniň 30%-ni bermek barada ylalaşypdyr.
Baş edarasy Moskwada ýerleşýän MTS-iň Jemgyýetçilik gatnaşyklary bölüminiň başlygy Ýelena Kohanowskaýa Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda kompaniýanyň geljekki planlary barada gürrüň berdi.
Ýelena Kohanowskaýa: Biz işe başlamak üçin zerur bolan ähli dokumentlere gol çekdik. Biz zerur bolan ýygylyklary we lisenziýalary aldyk. Biz magistral aragatnaşyk kanallary bilen üpjün ediji edaralar bilen hem ylalaşyk baglaşdyk. Şu günki gün biz formal we tehniki taýdan işe taýýar. Indi bize sistemany tehniki taýýarlyk derejesine getirmek we onuň käbir ýerlerini kämilleşdirmek üçin wagt gerek. Biz ýakyn wagtda, eýýäm şu güýzüň başynda öz hyzmatlarymyzy ýola goýmagy umyt edýäris.
Azatlyk Radiosy: 2010-njy ýylyň dekabr aýynda MTS-iň Türkmenistandaky işi togtadylanda kompaniýa ýurtda özüniň köp sanly tehniki gurallarynyň galanlygyny aýdypdy. Şondan bäri bir ýarym ýyl geçdi, şol gurallara näme boldy we olar häzir nähili ýagdaýda?
Ýelena Kohanowskaýa: Gurallaryň işi togtadylanda olar Türkmenistanyň giňişliginde galypdy. Olar belli bir derejede kadaly ýagdaýda saklandy. Şu günki gün bize käbir ýerlerdäki gurallary kämilleşdirmek we sazlaýmak galýar.
Azatlyk Radiosy: MTS-iň güýzüň başynda işe başlajagyny aýtdyňyz, bu türkmen mobil ulanyjylarynyň ýakyn aýlarda MTS-iň mobil hyzmatlaryndan doly peýdalanyp biljegini aňladýarmy?
Ýelena Kohanowskaýa: Hawa, biz ähli hyzmatlarymyzy doly derejede dikeldýäris. Biz öýjükli aragatnaşyk, sesli hyzmatlar we Internet ýaly döwrebap hyzmatlaryň ählisi bilen doly derejede üpjün ederis. Üstesine, biz öňki SIM kartlaryny ýa-da biz bilen baglaşan şertnamasyny saklap galan abonentleriň öňki telefon nomerlerini gaýtadan dikelderis. Olaryň şol döwürde hasaplarynda galan pul serişdeleri-de doly dikeldiler, ýagny abonentler şol pullarynyň hasabyna gepleşip bilerler.
Azatlyk Radiosy: MTS 2010-njy ýylda Türkmenistanda 2,5 milliona golaý abonentiniň bardygyny aýdypdy. MTS-iň Türkmenistandaky abonentleriniň sanyny ýene-de şol derejä ýetirmegi üçin näçe wagt gerek bolar diýip pikir edýärsiňiz?
Ýelena Kohanowskaýa: MTS Türkmenistanda işlän döwründe bizi örän gowy görýärdiler. Sebäbi biziň teklip eden hyzmatlarymyzyň bahasy we hili nukdaý nazaryndan MTS şol döwürde iň ýokary hilli we innowasion operator bolupdy. Biz işimizi dikeldenimizde şol derejäni saklamaga çalşarys. Biz öňki müşderilerimiziň ýene bizi saýlap aljagyna umyt edýäris we ýakyn wagtda olaryň iň bolmanda ýarysynyň bize goşuljagyna garaşýarys.
Azatlyk Radiosy: MTS-iň şonça abonenti birden üpjün etmek mümkinçiligi barmy?
Ýelena Kohanowskaýa: Tehniki taýdan biz doly taýýar bolarys. Sebäbi biziň işimiz togtanda abonentlerimiziň sany iki ýarym milliona golaý bolupdy. Şonda tehniki ukybymyz mundan hem has köp abonente niýetlenendi. Häzir biz şol derejede işe başlamakçy. Eger biz öňki abonentlerimiziň uly böleginiň bäsdeşlerimiziň hyzmatlaryndan peýdalanýanlygyny nazara alsak, artykmaç tehniki mümkinçiliklerimiz aragatnaşyk hyzmatlarymyzyň hiliniň örän ýokary bolmagyna esas döredýär.
Azatlyk Radiosy: MTS 2010-njy ýylda Türkmenistandaky işiniň togtadylmagy bilen bagly türkmen tarapyndan şikaýat edip, halkara edaralaryna ýüz tutupdy. MTS, oňa degişli BCTI kompaniýasy, Türkmenistanyň hökümeti, ýurduň Aragatnaşyk ministrligi, döwlete degişli “Türkmentelekom” kompaniýasy we “Altyn Asyr” operatory ylalaşyga gol çekişdi, taraplaryň özara dawalarynyň ählisi boýunça ylalaşandyklary habar berildi. Bu ylalaşyga gelnende taraplar öz talaplaryndan el çekdilermi ýa-da ýitgileriniň öwezini dolmak barada ylalaşdylarmy?
Ýelena Kohanowskaýa: Biz barlyşdyryjy ylalaşyk baglaşyp, özara talaplarymyzy 10 iş gününiň dowamynda yza çekmäge razy bolduk. Ýagny, biziň özara talaplarymyzdan el çekmegimiz kompensasiýanyň tölenmejekdigini aňladýar.


text:
Ady öňki prezident Saparmyrat Nyýazowyň “Ruhnama” kitaby bilen ilteşikli dakylan paýtagtdaky “Ruhyýet” köşgi şol kitabyň çykmagynyň öň ýanynda, ýagny 1999-njy ýylda gurlupdy. S.Nyýazowyň döwründe bu köşk esasy çäreleriň geçirilýän merkezidi.
Bäş sany gümmezli bu köşkde döwlet derejesindäki maslahatlar, baýramçylyk konsertleridir, dabaralar häzirem geçirilýär. Emma ägirt uly edilip gurlan bu köşgüň 3 müň tomaşaçylyk zalynyň ýylyň dowamynda ulanylýan wagtyndan boş durýan mahaly has köp. Soňky döwürlerde bu köşkde geçirilýän çäreleriň sany hasam azalýar.
Sebäbi paýtagtda “Maslahat” köşgüniň gurulmagy bilen indi döwlet derejesinde geçirilýän çäreleriň ep-esli bölegi şol täze köşkde geçirilýär. Bu hem “Maslahat” köşgüniň gurulmagy bilen “Ruhyýet” köşgüniň resmi derejesiniň görnetin peselendigini aňladýar.
Boş "Ruhyýet"
Ýurtda her aýda azyndan 40-50 çäre geçirilýändigine garamazdan, şol çäreleriň diňe käbirleri “Ruhyýet” köşgünde geçirilýär. Galan wagty bu köşge barýan adam ýok we barmak isleýänlere o diýen mümkinçiligem ýok.
“Ruhyýet” köşgi howpsuzlyk güýçleriniň gözegçiliginde saklanylýar. Ýönekeý raýatlara bu köşge barmaga rugsat edilmeýär. Hatda ony surata düşürmäge-de rugsat edilmeýär. “Ruhyýet” köşgüni goraýan esgerler köşgüň golaýyna baran adamlary ol ýerden kowýarlar.
Bu ýagdaý hem käbir aşgabatlylaryň lapyny keç edýär. Olaryň birem özüni Ýalkap diýip tanadan aşgabatly medeniýet işgäri. Paýtagtly medeniýet işgäri Ýalkap Azatlyk Radiosyna bu barada şeýle gürrüň berdi: “Bu hili köşkleri gurmak puly ýele sowurmaklyk. Ilki gurluşygyna ep-esli pul sowmaly, soň ony saklamaga, ondaky işleýän adamlara aýlyk bermäge-de ep-esli pul çykdajy edilmeli. Şol pullar obalardaky medeniýet öýlerine berilse, gowy bolardy”.
Bu köşgüň gurluşygyna näçe puluň sarp edilendigi baradaky maglumatlary tapyp bolmady. Ýöne diňe bu köşgüň öňündäki fontanlary gurmak üçin 6 million 600 müň dollar sarp edilipdir diýip, 2008-nji ýylda resmi metbugatda habar berlen eken. Köşgi ulanmak we ony abat saklamak üçin aýda, ýylda näçe puluň sarp edilýändigi baradaky maglumatlary hem tapmak başartmady.
2012-nji ýylda bu köşkde düýpli abadanlaşdyryş işleri geçirilip, şonda hem onuň adyndan Türkmenbaşynyň ady aýrylyp, diňe “Ruhyýet” köşgi diýip atlandyryldy. Şondan ozal oňa “Türkmenbaşynyň Ruhyýet Köşgi” diýilýärdi. Ýöne, muňa garamazdan, köşgüň ýagdaýynda üýtgän zat ýok. Görnüşine görä, bu kösge indi häkimiýetleriň aýagy çekenok.
Ýokarda belläp geçişimiz ýaly, ady “Ruhnama” kitaby bilen baglanşygy bolan bu köşk ýaly “Ruhyýet” köşkleri welaýat merkezlerinde hem gurlupdy. Olaryň-da halynyň paýtagtdakydan o diýen tapawutly däldigi barada maglumatlar ýeterlik.
Paýtagtyň merkezi raýonynyň bir kwartalyny tutýan “Ruhyýet” köşgi Buig fransuz kompaniýasy tarapyndan 1999-njy ýylda gurlup, uly dabar bilen ulanylmaga berlipdi.


text:
“Yslam döwleti” atly topar bir döwürler Yrakda eýelän territoriýalarynyň 45%-niň we Siriýada eýelän territoriýalarynyň bäşden bir böleginiň (1/5) kontrollygyny ýitirdi diýip, 16-njy maýda Pentagonyň metbugat wekili Peter Kuk (Peter Cook) aýtdy.
Soňky hepdelerde “Yslam döwleti” atly topar Bagdatda we beýleki ilatly merkezlerde ýowuz hüjümleri amala aşyryp, onlarça adamy öldürendigine garamazdan, Birleşen Ştatlaryň we Yragyň harby güýçleri toparyň yza çekilýändigini yzygiderli nygtap gelýärler.
Şeýle-de, Birleşen Ştatlaryň armiýasy “Yslam döwleti” atly toparyň uly möçberde pul serişdesini we nebit rezerwlerini hem ýitirendigini aýdýar.
Şu ýylyň başyndan bäri, gürrüňi edilýän topar Ramadi we Heet şäherleriniň kontrollygyny ýitirdi.


text:
Şu gün Wenesuelanyň prezidenti Hugo Çawez özüniň rak keseli bilen baglanyşykly operasiýany başdan geçirendigini mälim etdi.
Ol birnäçe hepde mundan ozal saglygyny bejertmek üçin Kuba gideli bäri şu gün öz saglyk ýagdaýy barada ilkinji gezek çykyş etdi.
Onuň sözlerine görä, onuň öz bedeninden tapylan rak ösüntgilerini aýyrmak üçin, oňa Kubada iki gezek operasiýa edilipdir.
Wenesuelanyň häkimiýetleri prezident Hugo Çaweziň saglyk ýagdaýy barada şu çaka çenli açyk maglumat bermekden saklanyp gelipdiler.


text:
Aşgabat, 4-nji ýanwar. «Türkmenportal».
«Türkmenistanyň awtomobilleri daşamaga we ýolagçy gatnatmaga niýetlenilen «Berkarar» gämisi Türkmenbaşy şäheriniň deňzi menzilinden Russiýanyň Astrahan şäherine özüniň ilkinji gatnawyny amala aşyrýar» diýip, “РИА Новости” habarlar agentligi türkmen telewideniýesine salgylanyp habar berdi.
Gämi Astrahan oblastynda türkmenleriň kowçum bolup ýaşaýan ýerinde gurmak meýilleşdirilýän orta mekdep üçin gurluşyk materiallaryny alyp barýar. Türkmen telewideniýesiniň habar berşi ýaly, şol mekdep Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen gurlup, ol türkmen medeniýetiniň özboluşly merkezine öwrüler.
«Berkarar» «RO-PAХ» kysymly gämisi Türkmenistanyň söwda flotynyň awtomobilleri daşamaga we ýolagçy gatnatmaga niýetlenilen gämisidir. Ol Horwatiýanyň Pula şäherindäki ULJANIK gami gurluşyk zawodynda Türkmenistanyň sargydy boýunça gurlup, 2014-nji ýylyň dekabrynda Türkmenbaşy şäheriniň portuna getirildi.
Türkmenistanyň Deňiz we derýa ulaglary döwlet gullugynyň buýurmasy boýunça Horwatiýada guruldy. Gämi Türkmenbaşy şäheriniň portuna 2014-nji ýylyň dekabr aýynda geldi. Gämi bir gezekde 200 ýolagçyny we 55 awtomobili äkidip bilýär. 2015-nji ýylda Türkmenistan Horwatiýa sargyt edilip ýasalan şuňa meňzeş ýene bir gämini ediner.


text:
Duşenbe güni Ukrainanyň paýtagty Kiýewde ýurduň Çernobyl atom stansiýasynyň üstüni täze gorag örtgüsi bilen örtmek üçin zerur bolan maliýe fonduny döretmeklige bagyşlanylan donor konferensiýasy geçirildi.
Ukrainanyň Çernobyl atom stansiýasy 1986-njy ýylyň aprelinde partlanda onuň binasy birneme soňra radiasiýa garşy ýörite gorag örtgüsi bilen örtülipdi. Ýöne soňky wagtlar ol gorag örtgüsiniň hiliniň ýaramazlaşandygyndan uly alada bildirilýär.
Kiýewdäki bu konferensiýanyň öňýany Ýewropa Bileleşigi Çernobyl atom stansiýasynyň daşyna guruljak täze gorag binasy üçin 110 million ýewro möçberinde ýardam bermekligi göz öňünde tutýandygyny mälim etdi.


text:
Türkmen telewideniýesi penşenbe güni prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň täze döreden “Gadamy batly bedew» atly kitabyny egindeşlerine sowgat berendigini habar berdi.
Milli telewideniýäniň ekranynda resmileriň prezidentiň kitabyny ýüzlerine sylyp, gymmatly sowgat hökmünde kabul edişleri görkezildi.
Türkmen prezidenti biraz öň, ýagny 18-nji martda hem çaý hakynda kitap ýazandygyny aýdyp, ony egindeşlerine sowgat beripdi. Şonda-da olar prezidentiň täze kitabyny ýüzlerine sylyp, baş egip kabul eipdiler.
Azatlyk radiosynyň websaýtynda we sosial ulgamlardaky sahypalarynda prezidentiň kitabyny ýüze sylýan resmileri görkezýän widoşekilleriň aşagynda pikir galdyrýan okyjylarymyz bu ýagdaýy o diýen oňlamaýarlar.
Mysal üçin, Är ýigit atly okyjymyz Azatlygyň websaýtynda «prezidentimize ylham baýlygy berlipdir diýsegem bolardy welin, arman çap edilýän kitaplaryň asyl awtorlarynyň kine etmegi mümkin» diýip ýazypdyr.
Bahar atly okyjymyz bolsa, «Haçan ýetişýärkä? Prezident bolansoň kitaplaram ýazyp başlady» diýipdir. Özüne Walla diýip diýip at goýan okyjy bolsa, prezidentiň halkyň aýlyk-günlügi barada alada etmelidigini ýatladyp, «aýlygyny alyp bilmän kösenip ýören halkyň ýürek nalasyna prezidentimiziň kitaplary teselli berip bilmez" diýip ýazýar.
Damla Suw atly okyjymyz feýsbukda galdyran teswirinde bu ýagdaýy «masgaraçylyk» diýip atlandyrýar we resmileriň ol kitaby gorkudan ogşaýandyklaryny aýdýar.
Hakan Karali bolsa bu ýagdaýyň «diktatorlygy» görkezýändigini öňe sürýär. Myrat Ateş «bir ülkede diktatorlyk bolsa, hiç zat gowulanmaz» diýen pikirde.
Şol bir wagtda, okyjylarmyzyň arasynda, Şahlo Ruzmetowa ýaly, «adaty bir kitabyň beýle öpdürilmegine» geň galýanlar hem bar. Emma Aýna Tomaj «ýürege düşdüler, ýalandan bir zatlar ýazyp, halky oýun-oýunjak etdi» diýýär.
Myrat Ibragimow atly okyjymyz prezidentiň kitabynyň ýüze sylynyşyny görüp, «türkmen bolanyna utanandygyny» ýazýar.
Emma Ahmet Wallakow bu hili pikirdäki okyjylara garşy çykyp, watan, baýdak, öz ýurduňda jaýlanmak meselesini orta atyp, olary «şükür etmäge» çagyrýar. Gülendam Soltanowa hem «Aferim türkmenim, kitabyňyz haýyrly-ugurly bolsun» diýýär.
Prezident Berdimuhamedowyň çaý hakyndaky kitaby barada Azatlygyň feýsbukdaky sahypasynda pikirini galdyran Muhammet «bu kitabyň Türkmenistanda krizis bolsa, diňe çaý içmeli diýjek bolýandygyny» öňe sürýär.
«Her aýda bir kitap ýazýar, Ginnesiň rekordlar kitabyna girer halkynyň aladasyny etmän, kitap ýazýan prezident diýlip» diýmek bilen, Muhammet «halk işsiz kösenýär» diýip, sözüni käýinç bilen soňlapdyr.
Elbetde, okyjylarmyzyň Azatlygyň websaýtynda we sosial ulgamlardaky sahypalarymyzda aýdýan pikirleri Azatlyk radiosynyň resmi pozisiýasyny aňlatmaýar.


text:
"Iýesim gelenok, bu kaşany meniň ýanymdan aýyr, men diňe köke iýjek!" Şuňa meňzeş boýun gaçyrmalary her gün ejeler, kakalar, eneler we atalar eşidýärler we alaçsyzlyk bilen eginlerini gysýarlar. Çaga işdäsiniň ynjyklygyndan baş alyp çykmak üçin onuň peselmeginiň esasy sebäplerini bilip, çagalaryň işdäsini açmak üçin kömek etjek kiçijek ugur tapyjylyklara üns berme peýdaly bolardy.
Çaganyň işdäsiniň peselmeginiň sebäpleri
1. Dem alyş ulgamynyň wirusly ýiti ýokanç keseli, allergiki täsirlilik, dişleriň çykmagy – çagada bolup geçýän islendik nähoşlygyň netijesinde işdäniň peselmegi ýüze çykýar. Özüňizi ýadyňyza salyň: haçanda syrkawlanyňyzda, düýbünden hiç zat iýmek islemeýärsiňiz. Şonuň üçin çaga zor salynmazlyk maslahat berilýär – çaganyň bedeni ähli güýjüni kesele garşy sarp edýär, onuň kotleti siňdirmäge ýagdaýy galmaýar. Çagajyga ýeňil naharlar beriň, eger ol iýmekden boýun gaçyrsa ýa-da adatdakysyndan kiçi bölek iýse, oňa zor salmaň.
2. Eger çagada stomatit, gingiwit ýaly agyz boşlugynyň keselleri bar bolsa ýa-da dişi agyrýan bolsa, ol ýakymsyz agyry duýgularyny güýçlendirmezlik üçin nahardan boýun gaçyrar.
3. Gastrit, disbakterioz, kolit – iýmit siňdiriş agzalary bilen baglanşykly kemçilikler çaganyň işdäsine juda ýaramaz täsir edip biler. Şeýle keseller garynda agyry döredip bilýär we tärediň bozulmagyna getirýär.
4. Işdä bedende soguljan bar bolsa hem peselip bilýär. Bu kesel deriniň reňkiniň solgunlygy, garynda döreýän agyrylar, allergiki täsirliligiň döremegi ýaly alamatlar blen ýüze çykýandyr. Soguljanyň bedene aralaşandygyna güman edilen halatynda hökmany suratda tärediň we ganyň derňewini geçirip, gelmintolog lukmanynyň maslahatyny almalydyr.
5. Çagalarda işdäniň peselmeginiň başga bir sebäbi hem ýadawlyk, aşa ýadamaklyk, uky ýetmezçiligi bolup biler. Bu ýagdaýda gün tertibini düzetmek juda zerurdyr.
6. Stresler we nerw taýdan göçgünli tolgunşyk işdäniň peselmegine sebäp bolup biler. Eger çagany nahar iýýän wagty gyssasaň, zor salsaň we käýýeseň, bu mesele güýçlenýär.
7. Eger çaga arassa howada az wagt bolýan bolsa, onda onuň işdäsiniň peselýändigini görmek mümkindir.
Çaganyň işdäsi bolmasa...
Ilkinji nobatda lukmana ýüz tutmaly, oňa ähli zatlar barada jikme-jik gürrüň bermeli we çagany görkezmeli. Tejribeli lukman meseläniň haýsy ugur bilen baglanşyklydygyny alamatlandyrýar we stomatologa, gastroenterologa ýa-da newrologa ugradýar. Çaganyň işdäsiniň peselmeginiň sebäbini ýüze çykarmak üçin käbir barlaglardan geçmeli bolmagy ähtimal.
Ene-atalara maslahatlar
1. Esasy maslahatlaryň biri – arassa howada uzak gezelenç etmekdir. "Gezelenç arkaly işdäňi açmak" diýen düşünjäniň döremegi ýöne ýerden däldir. Şol sebäpli hem bu gezelençleriň has hem hereketli bolmagyny gazanmaly: ylgamaly, badminton oýnamaly, samokat ýa-da welosiped sürmeli, topjagaz kowalamaly.
2. Arassa howa diňe bir daşarda däl, eýsem öýde hem bolmaly. Şol sebäpli hem öýüň içini şemallatmaly, ýylyň ýyly möwsüminde bolsa penjiräni gije-gündiziň dowamynda biraz açyp goýmaly.
3. Irdenlerine şadyýanlyk bilen aýdym-saz açyp, mümkin bolsa tutuş maşgala bolup maşk etmek düzgünini girizmeli. Bu bedene oýanmaga ýardam berýär we iýmite bolan islegi döredýär. Çagany ýüzülýän howdana, tanslara ýa-da ýeňil atletika ýazdyrmaly, näçe işjeň ýaşaýyş düzgüni alnyp barylsa, işdä hem şonça-da açyk bolýar.
4. Psihologlaryň aýtmagyna görä, çagalar reňkli gaplardan, owadan bezelen saçakda uly höwes bilen naharlanýarlar. Çaganyň söýgüli multfilm gahrymanlarynyň suraty bolan tarelkalary ýa-da çaşkalary saýlamak mümkin, ondan başga hem onuň özüniň saýlap almagy üçin özüňiz bilen bilelikde dükana alyp gidip bilersiňiz.
5. Taýýarlan naharlaryňyzy bezäň! Hatda ujypsyz wagt we harajatlar sarp edip hem çaganyň günortanlyk ýa-da agşam naharyny hakyky ertekä öwrüp bilersiňiz. Çagalaryň köpüsi bu şertlerde owurtlaryny dolduryp işdämenlik bilen iýmäge başlaýarlar.
6. Eger çaga nähilidir bir tagamy halamaýan bolsa, oňa zor salmaly däl. Süle şülesini halanokmy? Onda oňa halaýan maňzyny ýa-da banan bölejiklerini atyp berip görüň. Dorogy halamaýarmy? Onda dorogly "çörejikleri" bişirip berip görseňiz?!
7. Naharlaryň arasynda tiz garbanmakdan bütinleý saklanmaly! Bu işdä üçin juda ýaramazdyr. Köke, miwe suwlary, guradylan ýer almasy (çipsy), patrak – bularyň hemmesi çaga dokluk duýgusyny berýär. Onsoň süýjüler we beýleki süýjülikler barada başga näme aýtjak?! Eger çaga saçagyň başynda çorbadan ýüz öwürýän bolsa, muňa geň galmaly däldir. Eger çaga günortanlyk naharyny gowy iýmedik bolsa, tutanýerlilik bilen her niçik hem bolsa, oňa arasynda tiz tagamlaryň hiç birini iýdirmezden öýlänlik naharyna garaşyň. Işdäni ýapmaly däl-de, açmak gerek!
8. Iýmitleniş tertibine gözegçilik ediň, ýagny ertirligi, günortanlygy we agşamlygy her gün şol bir wagtda edinmäge synanşyň. Şeýlelikde, bedenimiz naharlanylýan sagatlary "ýadynda saklar" we birnäçe wagtdan soňra "nahar wagty" aşgazan şiresini bölüp çykaryp başlar.
9. Käbir ejeler işdäsi peselen çagany ýönekeý usul bilen – telewizor ýa-da planşet arkaly iýmitlendirmek usulyny tapýarlar. Şuny etmek düýbünden maslahat berilmeýär. Bu iýmit siňdiriş hadysasyny bozýar we çagalykdan telewizoryň öňünde naharlanmak ýaramaz endigini emele getirýär. Belli bolşy ýaly, bu aşa semizlige we aşgazan-içege ýoly bilen baglanşykly beýleki kemçiliklere getirýär. Mundan başga hem, çaga her bir içen bir çemçe çorbasy üçin nämedir bir zat baýrak bermeli däl, ýogsam, bu söwda endige öwrüler we çaga şuňa naharlanmanyň bir bölegi diýip düşüner.
10. Saçagyň başynda ýaramaz duýgulara ýer ýok, şonuň üçin çagany nahar wagty kowalamak, gorkuzmak, gygyrmak, güýç ulanmak we zor salmak düýbünden maslahat berilmeýär. Bu ýagdaýda ters täsiri, ýagny stresi ýüze çykaryp bileris, ol bolsa çaganyň işdäsini peseldýär.
Halk lukmançylygynyň kömegi
Gadymdan bäri işdä açmak maksady bilen naharlanmaga ýarym sagat galanynda, kelemiň täze sykylan suwuny içmek ýa-da turşuja alma iýmek usullaryndan peýdalanylyp gelinýär. Düzmünde koriandr, anis almasy ýa-da tozganyň köki bar bolan nahar taýýarlanyş hem peýdalydyr. Emma çaganyň işdäsini ýokarlandyrmak üçin bu serişdeleriň islendik birini ulanmak barada çaga gastroenterology bilen maslahatlaşmagyň zerurdygyny ýatlatmak gerek.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Aşgabatdaky şäherara awtobus terminalynyň binasy ýykylýar. Häzir onuň daş-töweregine ak haýat dikilipdir. Il arasynda "köne aeroport" diýlip atlandyrylýan bu binanyň häzirki wagtda diňe sütünleri galypdyr.
Paýtagtda Türkmenbaşy adyndaky halkara aeroporty gurulýança bu bina aerowokzal bolup hyzmat edýärdi. Köne aeroport awtoterminala öwrülensoň, bu terminaldan ýurduň welaýat merkezlerine hem-de käbir iri şäherlerine awtobuslar ugraýardy.
Awtobus terminalynyň sökülýändigi üçin häzirki wagtda şäherara gatnaýan awtobuslar ”Teke bazaryndaky” belleniliş nokadyndan ugradylýar. Duralga hökmünde ulanylýan bu ýerde bolsa awtobus terminalyny ýatladýan hiç hili bina ýok.
Emma, muňa garamazdan, şäherara awtoterminalyň göçürilen häzirki ýeri öňem bu hili awtobus aragatnaşyklary üçin ulanylýardy. Emma häzirki wagta çenli bu ýerden paýtagtyň töweregindäki obalara we şäherlere gatnaýan awtobuslardyr, mikroawtobuslar ugraýardylar.
Kynçlyklar
Bu ýerde şäheriň içinde gatnaýan käbir marşrut awtobuslarynyň hem belleniliş nokatlary ýerleşýär. Bu bolsa şol ýerde awtobuslaryň özboluşly dykynlaryny emele getirýär. Aşgabat-Gökdepe aralygynda hususy mikroawtobusynda kireý edýän Bäşimiň aýtmagyna görä, bu ýeri öňdenem awtobuslardan we mikroawtobuslardan doly. Bu taýdaky gurlan ýörite duralga sygmansoň, ulaglary onuň daşynda goýmaly bolýar.
Şäherara awtobus terminalynyň göçürilen ýerinde bir uly bassyrma, onuň aşagynda-da awtobuslara bilet satyn almak üçin kassa bar. Bu ýerde ýolagçylar üçin oturgyçlar hem goýlupdyr. Emma awtobusa garaşýan ýolagçylar üçin göwün diýerlik amatly şertler ýok.
“Iň bolmanda paýtagtyň käbir awtobus duralgalaryndaky ýaly ýyladyş sistemaly ýapyk duralgalar goýlan bolsa-da bolardy. Ýogsam, awtobusa ep-esli wagt garaşmaly bolýar.” diýip, daň bilen Türkmenabada gidýän awtobusa garaşyp oturan 56 ýaşly Mämmetweli aga aýdýar.
Awtoterminalyň häzirki göçürilen ýerinde ýolagçylar üçin şertleriň pesdigi baradaky gürrüň bilen göçürilen awtoterminalyň işgärleri hem ylalaşýarlar. Olaryň özleri üçinem häzirki ýer işlemäge o diýen amatly däl.
Oňyn taraplary
Awtoterminalyň efirde adynyň tutulmagyny islemedik bir işgäri öz bu hakdaky pikirini şeýle beýan edýär: “Ýene-de iki ýyldan täze awtowokzal gurlar. Şonda ähli amatlyklar bolar diýip umyd edýäris”.
Awtoterminalyň häzirki göçürilen ýeriniň amatlydygyny aýdýanlar hem bar. Olar, esasanam, öňki awtoterminalyň şäheriň bir çetinde ýereleşendigini, häzir bolsa paýtagtyň merkezine geçirilmegi bilen, oňa barmagyň ýeňilleşendigini aýdýarlar.
“Bu ýere paýtagtyň islendik awtobusy bilen gelip bolýar. 'Teke bazarynyň' golaýynda ýerleşmegi bolsa paýtagta haryt getirýänler üçin hem amatly” diýip, maryly söwdagär Dursun aýdýar.
”Teke bazaryndaky” awtobuslaryň belleniliş nokadynyň golaýynda ownuk söwda bilen meşgul bolýanlar hem şäherara awtobus terminalynyň bu ýere göçürilmeginden razy. Olaryň täze müşderileriniň sany köpelipdir.
”Turkmenistan.ru” websaýtynyň geçen ýylyň 23-nji dekabrynda beren habaryna görä, täze awtowokzal paýtagtyň demirgazygynda Aşgabat-Daşoguz awtomagistralynyň ugrunda gurulmaly.
Onuň gurluşygy 2012-nji ýylyň dekabrynda başlandy we 2014-nji ýylda-da tamamlanmagyna garaşylýar. Täze awtowokzal ýerli türkmen firmasy tarapyndan gurulýar, emma gurluşygyň bahasy barada hiç hili maglumat tapyp bolmady.


text:
Ýekşenbe güni Birleşen Ştatlaryň Goranmak sekretary Çak Heýgel Ysraýyla sapara bardy. Ol Tel-Awiwde eden çykyşynda Eýranyň ýadro programmasynyň Birleşen Ştatlara we Ysraýyla deň derejede howp abandyrýandygyny nygtady.
Çak Heýgeliň bu sapary onuň şu ýylyň fewralynda Goranmak sekretary wezipesine belleneli bäri Ýakyn Gündogar regionyna edýän ilkinji saparydyr.
Ol özüniň Ysraýyla saparynyň barşynda bu ýurduň ýokary derejeli resmileri bilen Eýranyň ýadro programmasy we Siriýadaky konfliktler bilen bagly meseleleri ara alyp maslahatlaşar diýlip garaşylýar.
Regiona edýän alty günlük saparynyň dowamynda Çak Heýgel Saud Arabystanyna we Birleşen Arap Emirliklerine-de sapar eder.


text:
«Turkmenportal», 12-nji ýanwar, Aşgabat.
Türkmenistanyň ýangyç-energetika toplumynyň (YET) kärhanalary 2014-nji ýyly gowy netijeler bilen jemlediler. Çig nebiti we gaz kondensatyny çykarmagyň ösüş depgini 103,2 göterime, ugurdaş we tebigy gazyň ösüş depgini 111,1 göterime, „mawy ýangyjy“ daşarky bazara ýerlemegiň ösüş depgini bolsa 111,2 göterime deň boldy. 2013-nji ýyl bilen deňeşdirilende nebiti gaýtadan işlemegiň we nebit önümlerini, şol sanda awtoulag benzinini, dizel ýangyjyny, polipropileni, ýangyç mazudyny, çalgy ýaglaryny, suwuklandyrylan gazy öndürmegiň möçberleri artdy.
Geçen ýyl uly taslamalaryň – Gyýanly şäherçesinde polietilen we polipropilen öndürmek boýunça gazhimiýa toplumynyň, „Galkynyş“ gaz känini senagat taýdan özleşdirilişiniň ikinji tapgyrynyň çäginde gazy gaýtadan işleýän zawodyň, Ahal welaýatynda gazy gaýtadan işläp, benzin öndürýän zawodyň gurluşygyna badalga berildi. Nebitgaz senagatyny mundan-da beýläk diwersifikasiýalaşdyrmak we ýangyç-energetika toplumynyň eksport mümkinçiligini artdyrmak maksady bilen, 2015-niji ýylda birnaçe taslamalaryň, şol sanda Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gazgeçirijisiniň, tebigy gazdan benzin, dizel ýangyjy we awiokerosin öndürýän zawpdyň gurluşygyna başlamak bellenildi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti özüniň Balkan welaýatyna edýän saparynyň çäginde düýn ýurduň harby-deňiz güýçleriniň deňizýaka birikmeleriniň birine baryp gördi.
Bu çärede Gurbanguly Berdimuhamedow ýurduň harby-deňiz güýçleriniň hataryna goşulan täze harby katerleriň söweşjeň nobatçylyga başlamagyna hem rugsat berdi.
Habara görä, bu täze harby katerler suw üsti harby gämileri, katerleri we beýleki deňiz transportlaryny ýok etmäge niýetlenendir.
Kaspide döwrebap harby-deňiz flotuny gurmak işlerini Türkmenistanyň prezidenti 2009-njy ýylyň awgustunda Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisinde yglan edipdi.
Türkmen mediasynyň habar bermegine göra, şu gün Gurbanguly Berdimuhamedow Balkan welayatynda täze gurlan sement zawodynyň açylyş dabarsayna hem gatnaşypdyr.


text:
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň döwürleýin ýolbaşçysy we Gazagystanyň daşary işler ministri Kanat Saudabaýew çarşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow, daşary işler ministri Raşit Meredow we parlamentiň ýolbaşçysy Akja Nurberdýewa bilen duşuşdy.
ÝHHG tarapyndan ýaýradylan maglumata görä, geçirilen duşuşyklarda Türkmenistanyň Merkezi Aziýada parahatçylygy we asudalygy goldap çykyş etmegine Saudabaýew gowy baha berdi.
ÝHHG-niň beýanatynda ýolbaşçylaryň Gyrgyzystandaky ýagdaýlar, Owganystan boýunça alnyp barylýan işler, howpsuzlyk, sýyasy, harby, ykdysady we ekologiýa ugurlary hakda pikir alyşanlygy aýdylýar.
Saudabaýew bu duşuşykdan soňra eden çykyşynda Gazagystanyň Gyrgyzystana ýardam etmäge taýýardygyny belläp, Almatanyň bu ugurda halkara jemgýyetçiligi bilen bilelikde iş alyp barýanlygyny aýtdy.
Saudabaýew penşenbe güni Aşgabatda geçiriljek Hazar we Merkezi Aziýa regionynda ýaragsyzlanmak meselesine bagyşlanan konferensiýa gatnaşar.


text:
Belarusyň prezidenti Aleksandr Lukaşenko žurnalistleri ýurtdaky maliýe krizisine bat bermekde aýyplady.
Häzir Belarus ykdysady krizisi başdan geçirýär.
Lukaşenko metbugat konferensiýanyň dowamynda “žurnlistleriň howsalany döretmekde uly roly oýnandyklaryny” öňe sürdi.
“Indi olar başga serişdeleriň üsti bilen Belarusy sarsdyrjak bolýarlar. Siziň hemmäňiz muny bilýärsiňiz. Olar internet diýlip atlandyrylýan zir-zibili hem ulanýarlar. Bu usul eýýäm käbir başga döwletlerde-de synalyp görüldi” diýip, Lukaşenko aýtdy.
Şeýle-de Lukaşenko maliýe krizisi has-da erbetleşse, onda ýurduň serhetlerini “ýapjakdygyny” we importlary çäklendirjekdigini duýdurdy.


text:
Türkmenistanyň ministrler kabinetiniň anna güni geçirilen maslahatynda prezident G.Berdimuhamedow käbir kadrlaryň ýerini çalyşdy.
Prezidentiň kararyna görä, Türkmenistanyň jemagat hojalygy ministrligine Kakageldi Gurbanow bellenip, ozal ministriň wezipesini ýerine ýetiren Atamyrat Rejebow ministriň orunbasarlygyna bellendi. Ministriň orunbasary Guwanç Berdiýew bolsa, «işde goýberen kemçilikleri üçin» diýlip işden boşadyldy. Türkmenistanyň Döwlet azyk senagaty birleşiginiň başlygynyň orunbasarlygyna bolsa Kuly Kulyýew bellendi.
Şeýle-de, perzidentiň karary bilen, wezipe-borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmän, işde goýberen kemçilikleri üçin, Merkezi bankyň başlygy T. Japarowdan başlap, «Türkmenistan» döwlet täjirçilik bankynyň, Döwlet daşary ykdysady işler bankynyň, döwlet täjirçilik banky bolan «Prezidentbankyň», «Senagat» paýdarlar-täjirçilik bankynyň, «Garagum» bankynyň, «Halkbankyň», «Daýhanbankyň», «Türkmenbaşy» bankynyň ýolbaşçylaryna berk käýinç berildi.
Prezident bank ýolbaşçylaryny baýramçylyk senelerine gabatlap özlerine uly möçberde pul sylaglaryny ýazmakda aýyplady we ol pullaryň yzyna berilmegini talap etdi.


text:
Hytaýyň, Ýaponiýanyň we Günorta Koreýanyň liderleri soňky üç ýylyň içinde ilkinji gezek üç taraplaýyn gepleşikleri geçirýärler.
Seulda geçýän bu sammit sebitdäki territoriýa, tebigy baýlyklar we ikinji jahan urşy döwri amala aşyrylan jenaýatlar ugrundaky dartgynlylyklaryň fonunda geçýär.
Gepleşikleriň dowamynda uly öňegidişlikleriň gazanylmagyna garaşylmasa-da, sammitiň uly simwoliki ähmiýeti bar.
Şinzo Abeniň 2012-nji ýylda Ýaponiýanyň premýer-ministri bolany bäri Tokionyň sebitdäki döwletler bilen özara gatnaşyklary dartgynlaşdy.


text:
Urugwaýly ýazyjy we žurnalist, Latyn Amerikasynyň tanymal anti-kapitalist sesleriniň biri Eduardo Galeano hepdäniň birinji güni 74 ýaşynda, rak keselinden dünýäsini başgalady.
“Latyn Amerikasy we dünýä halklary azat etmegiň Maýestrosyny ýitirdi” diýip, Boliwiýanyň prezidenti Ewo Morales aýtdy. “Onuň öwüt-ündewleri we işleri hemişe biziň halklarymyzyň özygtyýarlylygyny we mertebesini goramaga gönükdirilendi” diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Galeano 1971-nji ýylda çap edilen kitaby – «Latyn Amerikasynyň açyk damarlary» (Open Veins of Latin America) bilen giňden tanaldy. Bu kitap 2009-njy ýylda, Wenezuelanyň lideri Hugo Çawez onuň bir nusgasyny prezident Barak Obama sowgat bereninden soň, Birleşen Ştatlarda iň geçginli kitaplaryň birine öwrüldi.
“Bir kontinentiň bäş asyrlyk talaňy” diýen goşmaça at bilen çap edilen kitap Latyn Amerikasynyň Ýewropanyň we Birleşen Ştatlaryň abadançylygyny üpjün etmek üçin yzygiderli garyplaşdyrylandygyny öňe sürýär.
“Latyn Amerikasynda adamlaryň öldürilmegi we garyplyk bir syr. Her ýyl, diş gysyp ejir çekmegi adat edinen jemgyýetleriň üstünde üç sany Hirosima bombasy ses-sedasyz ýarylýar” diýip, Galeano özüniň asyrlara uzaýan ykdysady barlaglarynda ýazýar.
Bu kitap Çilide, Argentinada we Urugwaýda bolan harby dolandyryşlar mahalynda gadagan edildi. Onuň soňky neşirleriniň biri kyssaçy, 1973-nji ýylda Çilide bolan harby agdarylyşykdan soň ýurtdan gaçanda ýanyna alan az sanly zatlarynyň biriniň şol kitap bolandygyny aýdan Isabel Allendeniň sözbaşysy bilen çap edildi.
Galeano ýarym asyra uzan ýazyjylyk karýerasy döwründe onlarça kitap ýazdy we olaryň birnäçesi azyndan 20 dile terjime edildi.
Ol 1960-njy ýyllarda, Latyn Amerikasynyň iň esasy syýasy we medeni hepdeligi bolan “Marchany» redaktirlemek bilen, žurnalistlik işine başlady. 1973-nji ýylda, harby agdarylyşykdan soň, Galeano Argentina gaçdy we öňki neşire çalymdaş «Crisis» synyny çap etmäge başlady.
Haçanda Argentinanyň harby diktaturasy çepçilere garşy öz «hapa urşuna» başlanda, ol Ispaniýa bosgunlyga gitdi.
Ömrüniň soňky ýyllarynda ol ýene bir hyjuwy – futbol hakynda ýazan kitaby bilen uly meşhurlyk gazandy. «Guardian» gazetiniň žurnalisti Riçard Williams ony bu owadan oýun hakyndaky ajaýyp kitaby üçin «Futbol ýazuwynyň Pelesi» diýip atlandyrdy.
Galeano 2013-nji ýylda “Guardian» gazeti bilen öz soňky kitaby, «Günleriň çagalary» atly eseri barada söhbetdeş bolanda, 15-nji asyrdan şu gün çenli bar bolan mysallara ýüzlenip, dünýäde häkimiýetiň we baýlygyň barha kän az sanly adamyň elinde jemlenýändigine ünsi çekdi. Şonda ol şeýle diýipdi: “Taryh hiç wagt hakyky hoşlaşmaýar, ol soňrak görşeris diýýär.»
Metbugat materiallary esasynda taýýarlandy.


text:
Düýbi Parižde ýerleşýän Serehtsiz reportýorlar guramasy 2009-njy ýyl boýunça metbugat azatlygynyň görkezijisini çap etdi.
Metbugat azatlygy boýunça görkezijide birinji orny Daniýa, Finlandiýa, Irlandiýa alypdyr.
Metbugat azatlygy boýunça görkezijide Özbegistan 160-njy, Türkmenistan bolsa 173-nji orny alypdyr. Bu iki ýurt sebitdäki iň repressiw ýurtlar hökmünde görkezilýär.
Serhetsiz reportýorlar guramasynyň Ýewropa hem öňki sowet ýurtlary boýunça eksperti Elza Widal Türkmenistanyň metbugat azatlygy boýunça şindi hem iň bir ýaramaz ýurtlaryň biridigini aýdýar.


text:
Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiç “parahatçylygy dikeltmek” we ganly syýasy krizisi togtatmak boýunça ylalaşyga gelnendigini mälim etdi. Soňky günlerde göz-görtele ýitileşen bu konfliktde onlarça adam ölüp, ýüzlerçesi hem ýaralandy.
Ukrain prezidentiniň websahypasynda ýerleşdirilen beýanatda Ýanukowiç prezident saýlawlarynyň wagtyndan öň geçiriljekdigini aýdýar. Emma onuň anyk güni barada hiç hili maglumat berilmeýär.
2010-njy ýylda 5 ýyl möhlet bilen prezidentlige saýlanan Ýanukowiç milli birlik hökümetini düzmek we prezidentiň ygtyýarlyklaryny çäklendirýän 2004-nji ýyldaky Konstitusiýa dolanmak boýunça zerur prosese girişýändigini habar berýär.
Prezidentiň bu beýanatyna oppozisiýadan häzirlikçe hiç hili reaksiýa ýok.
Gepleşikler
Ýanukowiçiň beýanaty onuň oppozisiýanyň wekilleri we ÝB-niň üç sany daşary işler ministri bilen geçiren gepleşiklerinden soň peýda boldy.
Russiýanyň prezidentiniň wekili Wladimir Lukin hem Kiýewdäki gepleşiklere gatnaşdy.
Russiýa Ýanukowiçiň hökümetiniň tarapynda çykyş edýän bolsa, ABŞ bilen ÝB Ýanukowiçe garşy çykýan oppozisiýany goldaýarlar.
Kiýewe sapar edýän ÝB-niň wekilleriniň biri, Polşanyň daşary işler ministri Radoslaw Sikorski anna güni Twitter hasabynda Ukrainanyň “ynjyk ýagdaýdadygyny”, şeýle-de ähli taraplaryň-da garaşyşyndan az zada eýe boljakdygyny ýazdy.
Reuters habar agentliginde Polşanyň premýer-ministri Donald Tuskyň sözleri getirilip, onda oppozisiýanyň prezidentiň inisiatiwasyny kabul etmän biljekdigi bellenilýär. Tusk konflikti togtatmak ugrundaky çaklamalara habardarlyk bilen çemeleşmelidigini duýdurýar.
Oppozisiýa
Ýanukowiç öz beýanatynda oppozisiýa babatynda gowşan ýaly bolup görünse-de, olaryň iň esasy – häkimiýetden çekilmek talabyna boýun bolmandyr.
Şeýle-de Ýanukowiçiň bu beýanatynyň oppozision liderler bilen geçirilen gepleşikleriň netijesinde orta çykandygy ýa-da däldigi hem nämälimligine galýar. Käbir maglumatlara görä, ÝB-niň wekilleriniň araçylyk etmegindäki gepleşikler heniz hem dowam edýär.
Mundan öň Kiýewiň köçeleri ganly çaknyşyklara şaýat boldy. Ýagdaýlar hökümete garşy protestçiler bilen polisiýanyň arasyndaky ok atyşyklara çenli hem baryp ýetdi.
Ukrainanyň Saglygy saklaýyş ministrliginiň anna güni beren maglumatyna görä, çaknyşyklarda 77 adam ölüpdir. Heläk bolanlaryň aglabasy demonstrantlar bolsa-da, olaryň arasynda howpsuzlyk güýçleri hem bar. Bu çaknyşyklarda 370-e golaý adam hem ýaralanypdyr.
Oppozisiýanyň onlarça müň tarapdarlary Kiýewiň Garaşsyzlyk meýdançasynda galmagy dowam etdirýärler.
Ýanukowiç özüniň beýanatynda şu hepdäniň dowamyndaky gandöküşikligi “pajygaly günler” diýip atlandyryp, “aradaky çägiň iki tarapyndan hem adamlaryň ölendigini” nygtaýar.
Ol “adam janyndan beter möhüm zadyň ýokdugy” üçin agzalýan ylalaşygy hödürleýändigini aýdyp, ukrainlylaryň arasynda parahatçylygy dikeltmek üçin ähli zadyň edilmelidigini hem belläp geçýär.
Ukrainadaky häzirki dowam edýän hökümete garşy protestler geçen noýabrda prezident Ýanukowiç Orsýetden 15 milliard dollar möçberinde karz pul alyp, Ýewropa Bileleşigi bilen Assosiasiýa ylalaşygyndan ýüz öwrenden soň tutaşypdy.


text:
Türkmenistanyň ýolbaşçylary ýurda daşardan getirilýän harytlaryň möçberini çäklendirmegiň, ýurtda öndürilýän önümleriň möçberini artdyrmagyň we içerki önümleriň eksportyny artdyrmagyň ähmiýetini nygtaýarlar. Bu mesele türkmen hökümetiniň 2-nji aprelde geçiren maslahatynda ýene-de gozgaldy we bu ugurdan işe başlamak tabşyrygy berildi.
Ýurtda içerki önümçiligi artdyrmak meselesi resmi derejede gozgalýarka, hususan-da, azyk önümçiliginiň ýerli ilatyň üpjünçiligi üçin hem ýetmezçilik edýändigi aýdylýar.
Lebap ýurtda daýhançylygyň iň ösen regiony hasaplanýar. Welaýatyň ozalky ýyllarda bol hasylly ekerançylygynda şu günki gün nähili kynçylyklar bar?
Azatlyk Radiosynyň Lebapdaky habarçysy Osman Hallyýew gürrüň berýär.


text:
Azerbaýjanly ýaş syýasy aktiwist iki ýyl türme tussaglygyna höküm edildi. Ol “Facebook” arkaly hökümete garşy protestlere çagyrypdy.
Genji şäheriniň sudy Bagtyýar Hajyýewi "harby gullukdan ýüz öwürendigi üçin" azatlykdan mahrum etdi.
29 ýaşly Bagtyýar: “Siz bu hökümiňiziň syýasy äheňli däldigini görkezip bilýärsiňiz. Onda-da men siziň adalatly karardan ýüz öwürjekdigiňizi bilýärin” diýip, suduň jaýynda aýtdy.
Hajyýewiň aklawçysy suda apelýasiýa berjekdigini mälim etdi.
“Bu Sowet diktatory Iodef Staliniň 1937-nji ýylda göz üçin geçiren sudlaryna meňzeş boldy” diýip, Bagtyýar Hajyýewiň ejesi Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Garward uniwersitetiniň uçurymy we azeri parlamentine öňki kandidat Bagtyýar Hajyýew 4-nji martda tussag edilipdi.
Oppozisiýadaky Musawat partiýasynyň lideri Isa Gambar Bagtyýar Hajyýewiň azatlykdan mahrum edilmegini ýazgardy.


text:
Hepdäniň anna güni Owganystanda ýaşaýan etniki türkmen dilçisi we taryhçy alym Abdyl Mejit Turan 51 ýaşynyň içinde agyr keselden aradan çykdy.
Abdyl Mejit Turan türkmen we dary dillerinde ýazylan 20-den gowrak kitabyň awtorydyr.
Onuň iň soňky çapdan çykan kitaby türkmenleriň taryhy bilen baglanyşykly ýazylan ylmy-publisistik kitap bolupdy. Bu kitabyň ähmiýetine Kabul uniwersitetiniň taryh fakultetinde ýokary baha berlipdi.
Abdyl Mejit Turan öz döwründe Kabul uniwersitetiniň žurnalistika fakultetini tamamlap, Owganystanyň tele-radio gepleşikler edarasynda türkmen dilindäki gepleşikler bölümine müdirlik edipdi.
Owganystanyň "Bahtar" habar agentligi Abdyl Mejit Turanyň aradan çykmagy bilen baglanyşykly prezident Hamid Karzaýyň hem resmi gynanç bildirendigini habar berdi.


text:
Türkmenistanda garaşsyzlyk döwrüniň başyndan bäri ätýaçdaky harby güýçleriň iň uly mobilizasiýasynyň geçirilýändigi barada habar berilýär. Bitarap Türkmenistanyň bu hereketi nämäni aňladýar?
Azatlyk Radiosynyň bu sowalyna orsýetli garaşsyz harby ekspert Aleksandr Golts jogap berdi.
Azatlyk Radiosy: Aleksandr Matweýewiç, harby mobilizasiýa näme we ol haýsy ýagdaýlarda geçirilýär?
Aleksandr Golts: Mobilizasiýa bu, harby howp ýa-da başga bir adatdan daşary ýagdaý dörände, döwletiň ýurtda nyzamly harby gullukda bolan ýa-da ýörite harby tälim alan ätiýaçdaky güýçleri türgenleşige çagyrmagyny aňladýar. Mobilizasiýa ählumumy ýa-da bölekleýin bolup bilýär. Köplenç şeýle mobilizasiýa harby hereketleriň amala aşyrylýan wagtynda ýa-da howpuň abanýan ýagdaýynda geçirilýär. Mobilizasiýa haçan-da ýurtlaryň arasynda gatnaşyklar ýaramazlaşyp, uruş turmak ähtimallygy güýçlenen wagtynda geçirilýär.
Azatlyk Radiosy: Mobilizasiýa türgenleşik maksady bilen-de geçirilip bilinýärmi?
Aleksandr Golts: Hawa, mobilizasiýa türgenleşik üçin hem geçirilip bilinýär. Sowet döwründe şeýle harby mobilizasiýa ençeme sapar geçirilipdi, şeýdip, harby bölümleriň [zerurlyk bolan halatynda] goşuny [tiz] toplamaga guramaçylyk ukyby barlanýardy. Bu, gerek bolaýan ýagdaýynda san, maddy taýdan resurslaryň taýýarlyk derejesiniň nähilidigini barlamak üçin, goşunyň üpjünçilik derejesine göz ýetirmek üçin geçirilýärdi. Sowet Soýuzynda harby mobilizasiýa harby howpuň bolmadyk döwründe hem geçirilýärdi, Çernobyl Atom elektrostansiýasynda partlama bolanda geçirilen mobilizasiýany muňa mysal hökmünde görkezse bolar.
Emma men bu meselede ýene bir zady belläsim gelýär, harby mobilizasiýa çäresiniň ýurtlaryň arasynda urşuň tutaşmagyna itergi beren mysallary-da taryhda bolupdy. Meselem, 1-nji Jahan urşuna getiren harby hereketleriň güýçlenmegine ýurtlaryň harby mobilizasiýany yglan edip, bu meselede potensial garşydaşlarynyň özlerinden üstün çykmazlygy ugrunda eden hereketleri hem öz goşant goşupdy.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň häzir geçirilýän mobilizasiýasy we türkmen-owgan serhedinde harby güýçlerini artdyrmagy, siziň pikiriňizçe, nämäni aňladýar?
Aleksandr Golts: Ekspertleriň köpüsiniň çak edişi ýaly, Owganystandan halkara güýçleriň çykarylmagyndan soň howpsuzlyk ýagdaýy ýaramazlaşýar. Elbetde, bu ýagdaý goňşy ýurtlara hem öz täsirini ýetirýär. Türkmenistanyň häkimiýetleri-de krizisiň dörän ýagdaýynda ýurtda nähili harby resurslaryň bardygyna doly göz ýetirmek isleýän bolmaly. Şeýlelikde, türkmen häkimiýetleriniň harby taýýarlyklary görüp, goşunyny hem rezerwdäki güýçlerini taýýarlyk derejesinde saklamaga synanyşýandygyny çak etmek mümkin. Sebäbi regionda radikal yslamyň ýaýbaňlanmagy bilen baglylykda Owganystanyň öňki sowet respublikalary bilen aradaky serhetlerinde asudalyk boljagyna garaşmak kyn.


text:
Owganystana tarap Atamyrat-Ymamnazar-Akina demir ýoly açylyp, täze demir ýol ulgamyna eýe bolan Türkmenistan özüniň “möhüm demir ýol çatrygyna, Ýewraziýa regionynda iri transport-tranzit merkezine öwrülýändigini” resmi derejede belledi, şeýle-de, bu halkara transport aragatnaşygynda Täjigistanyň hem ähmiýetini nygtady.
Türkmenistanyň we Owganystanyň prezidentleriniň gatnaşmagynda uly dabara bilen açylan, uzynlygy 88 kilometrlik Atamyrat-Ymamnazar-Akina demir ýoly Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan halkara demir ýol proýektiniň diňe bir bölegi bolup durýar.
Geljegi soragly
Türkmenistan Akna şäherine çenli öz hasabyna guran demir ýoluň indiki tapgyrynyň geljeginiň bolsa şu günki gün soragly mesele bolmagynda galýandygyny bilermenler belleýärler.
Täjigistanly ykdysady bilermen Abdullo Aşurow bu proýekte gatnaşýan Täjigistanyň uly gyzyklanma bildirýändigine hem beýleki taraplar bilen ylalaşmaýan meseleleriniň bardygyny belledi: “Bu proýektiň öňünde iki problema bar. Birinjiden, Owganystandaky howpsuzlyk problemalary sebäpli Aziýanyň Ösüş banky demir ýoluň Täjigistanyň we Owganystanyň üstünden geçýän bölekleriniň maliýe üpjünçiligini amala aşyrmakdan ýüz öwürdi. Netijede, gurluşygyň maliýe üpjünçiligi sorag astynda galdy. Ikinjiden, Täjigistan Owganystan we Türkmenistan bilen demir ýoluň geçjek marşruty boýunça özara ylalaşyga gelip bilmedi. Täjigistan öz marşrutyny teklip edýär, Owganystan öz marşrutyny. Şeýlelikde, demir ýoluň idniki böleginiň marşruty gutarnykly kesgitlenmedi”.
Esasy bölegi howpsuzlyk taýdan durnuksyz Owganystanyň üstünden geçýän proýektiň maliýe üpjünçiligine, taraplaryň özara ylalaşyksyzlygyna degişli meseleler şu ýylyň dowamynda ençeme gezek gozgalypdy.
Kesgitlenmedik mesele
Täjigistan demir ýoluň Owganystanyň üstünden geçýän böleginiň 160 kilometrlik ýol bilen çäklendirilmegi teklip edýär, owgan tarapynyň teklibine görä, bu bölegiň uzynlygy 500 kilometr çemesi bolmaly.
Awgust aýynda Täjigistanyň transport ministri Şerali Ganjalzoda Täjigistanyň we Owganystanyň bu ýoluň ugruny üýtgetmek barada özara ylalaşyga gelip, protokoly Türkmenistanyň garamagyna ýollandygyny, emma Türkmenistandan jogabyň bolmandygyny aýtdy.
“Türkmen hökümeti Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan (TOT) demir ýolunyň gurluşygyny amala aşyrmak baradaky protokoly henizem tassyklanok diýip, Täjigistanyň transport ministri Şerali Ganjalzoda 1-nji awgustda Duşenbede geçirilen metbugat-konferensiýasynda aýtdy.
Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan demir ýolunyň gurluşygy barada gepleşikler 2013-nji ýylyň başynda başlanypdy. Şol ýylyň 20-nji martda Aşgabatda üç ýurduň prezidentleriniň gatnaşmagynda demir ýoluň gurluşygy barada memoranduma gol çekilipdi. 2013-nji ýylyň 5-nji iýunynda Türkmenistan demir ýoluň öz giňişliginden geçýän uzynlygy 85 kilometrlik ýoluň gurluşygyna öz hasabyna başlady, yz ýany Türkmenistanyň we Owganystanyň serhetlerindäki Ymamnazar we Akina nokatlarynyň arasynda uzynlygy üç kilometr çemesi demir ýol çekildi.
Proýektiň tehniki ykdysady delillendiriş işlerine Aziýanyň ösüş banky 9 million dollar möçberinde pul çykarypdy.