text:
Bengazide amerikan ilçisiniň öldürilmegine jogap edip, Waşington iki sany ýarag göteriji gämisini we deňiz güýçleriniň 50 sany esgerini Liwiýa ugratdy.
Amerikan goşuny Liwiýanyň paýtagty Tripoli şäherinde ABŞ-nyň ilçihanasyny goramak üçin ýerleşdirildi. Ilçihanadaky işgärleriň sany howpsuzlyk ýagdaýy sebäpli azaldyldy.
Bengazidäki ABŞ-nyň diplomatik missiýasynyň işgärleri hem penşenbe güni ewakuasiýa edildi. Sişenbe güni giçlik ABŞ-nyň konsullygyna edilen ýaragly hüjümde
ABŞ-nyň ilçisi Jon Kristofer Stevens
bilen birlikde üç sany diplomat öldürildi.
Şol bir wagtda ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Müsüriň we Liwiýanyň ýolbaşçylaryny howpsuzlyk boýunça hyzmatdaşlyk meselesini maslahat etmäge çagyrdy.
Protestçiler ABŞ-nyň Kairdaky ilçihanasyny gabadylar, 11-nji sentýabr, 2012
ABŞ-nyň Kairdäki ilçihanasy
hem sişenbe güni giçlik musulman protestçileri tarapyndan gabaldy. Bu protest ýörişe Muhammet Pygambere dil ýetirýän Birleşen Ştatlarda döredilen hususy filmiň ýaýradylmagy sebäp boldy.
Ilkibaşda ilçi Kristofer Stewens we beýleki üç amerikan diplomaty şol film sebäpli gahar-gazaba münen bir üýşmeleň tarapyndan Liwiýanyň gündogarynda öldürildi diýen maglumat berildi.
Waşington bu wakanyň 11-nji senýabr terrorçy hüjümleriniň ýyl dönümi bilen baglylykda “Al-Kaýda” toparynyň planlaşdyran dildüwşigi bolmagynyň ähtimaldygyny derňeýär.
Amerikan resmileri Bengazide hüjümi gurnanlykda güman edilýän söweşijileri yzarlamaga ýardam berjek pilotsyz uçarlarynyň taýýar edilendigini aýdýarlar.
Hüjüm edenler jogapkärçilige çekiler
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Stewensi öldürenleriň jogapkärçilige çekiljekdigine söz berdi.
Ýöne Bengazide ABŞ-nyň konsullygyna hüjüm edilmegi Waşington bilen Tripoliniň arasyndaky gatnaşygy bozup bilmez diýip, Obama nygtady.
Obama: “Birleşen Ştatlar bu gazaply we sarsdyryjy hüjümi gaty berk ýazgarýar. Biz öz diplomatlarymyzy goramak üçin Liwiýanyň hökümeti bilen iş alyp barýarys. Beýleki ýurtlarda hem men öz diplomatik edaralarymyzyň howpsuzlygyny güýçlendirmek barada administrasiýama görkezme berdim. Biz öz adamlarymyza hüjüm edenleri jogapkärçilige çekmek üçin Liwiýanyň hökümeti bilen işleşeris”.
Döwlet sekretary Hillary Klinton Bengazidäki ABŞ-nyň konsullygyna garşy edilen hüjüm “ähli dinleriň wekillerini sarsdyrdy” diýdi.
Klinton: “Bu dünýädäki ähli dinleriň wekillerini sarsdyryjy hüjümdir. Biz bu manysyz bidüzgünçiligi gaty berk ýazgarýarys hem-de wepat bolanlaryň ruhuna bagyşlaýan dogalarymyz bilen olaryň maşgalalaryna, dostlaryna we kärdeşlerine duýgudaşlyk bildirýäris”.
Liwiýanyň hökümeti bu hüjümi berk ýazgardy we ony gurnanlary tapmak üçin ähli mümkinçiliklerini ulanjakdygyny mälim etdi.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow “ABŞ-nyň diplomatlarynyň tragiki ölüminiň özüni sarsdyrandygyny” aýtdy. Klintona ýollan telegrammasynda ol bu hüjüm “terrorizm belasynyň ähli formalaryna garşy göreşde biziň ýurtlarymyzyň we bütin dünýa jemgyýetçiliginiň bilelikdäki tagallaryna zerurlygyň bardygyny ýene-de bir gezek tassyklady” diýip belledi.
Bidüzgünçilige getiren ýagdaý
Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý protestlere itergi beren filmi ýazgardy we ony döredenler “şeýtanyň hereketini” etdiler diýdi. Ol Yslama dil ýetirmäge söz azatlygynyň rugsat bermeýändigini aýtdy.
Owganystanyň häkimiýetleri ynjydyjy filmi owganystanlylaryň tomaşa etmezligi üçin çarşenbe güni az salymlyk YouTube saýtyny petiklediler.
Ak Tamyň aýtmagyna görä, “Liwiýadaky we Müsürdäki bidüzgünçilige getiren ýagdaý Owganystanda gaýtalanmaz ýaly we ABŞ-nyň güýçlerine hem-de owganystanlylara howp abandyrmaz ýaly bilelikde işleşmegiň möhümdigi barada “Obama we Karzaý telefon arkaly maslahat edipdirler.
Talybanlar ABŞ-nyň Owganystandaky esgerlerinden “ar almaklyga” çagyryş etdiler.
Müsüriň premýer-ministri Haşam Kandil ynjydyjy film üçin ABŞ-nyň hökümeti aýyplanmaly däl diýdi.
Eýranyň daşary işler ministri filme “myrtar” diýip baha berdi we ABŞ-nyň “dymmasy” Yslama şeýdip dil ýetirilmegine höwes döredýär diýdi.


c: text/html

text:
Fransiýanyň Lion şäherindäki şikaýat sudy gaçgak gazak bankiri Muhtar Abliýazowy ekstradisiýa etmek barada karar çykardy.
24-nji oktýabrdaky kararda ekstradisiýa etmek öňdeliginiň Orsýete berilýändigi aýdylýar.
Abliýazow döwlet emlägini ogurlamakda aýyplanyp, Gazagystan, Orsýet we Ukraina tarapyndan gözlenýärdi.
Abliýazowyň gyzy Madina we aklawçysy Mark Feýgin onuň bu karardan şikaýat etjegini aýtdylar.
Abliýazow Gazagystanyň BTA bankyna başlyk bolan wagtynda 5 milliard dollar çemesi pul ogurlamakda aýyplanýar.
Emma Gazagystanda öňdebaryjy oppozisiýa wekili bolan Abliýazow bu aýyplamalaryň syýasy sebäplidigini öňe sürýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Şu gün ilkinji Dünýä pnewmoniýa, ýagny öýken sowuklamasy güni bellenýär.
Bu çäre ýaş çagalaryň iň uly ganymyndan habardar etmegi maksat edinýär.
Saglyk resmileri bu keseliň öýkene ýokuşyp, ýylda 2 milliondan hem kän çagany öldürýändigini aýdýarlar. BMG-niň Dünýä saglyk guramasy, ÝUNISEF. BMG-niň Çagalar fondy öýken sowuklamasynyň ösýän ýurtlaryň 68-sinde ýaýramagynyň öňüni almak üçin global herket planyna başlady.
Bu toparlar 2015-nji ýyla çenli 5 milliondan gowrak çagany halas etmek üçin keseliň öňüni alyş we bejeriş programmalaryny maliýeleşdirmäge 39 milliard dollar pul soradylar.


text:
Çarşenbe güni Owganystanyň paýtagty Kabulyň halkara aeroportynyň golaýynda janyndan geçen bombaçy daşary ýurt güýçleriniň ulag kerwenine hüjüm etdi.
Owganystanyň Içeri işler ministrliginiň metbugat wekiliniň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, wakada adam ýitgisi bolmandyr.
“Talyban” hereketi bu hüjümiň daşary ýurt güýçlerine garşy amala aşyrylandygyny aýdyp, wakanyň jogapkärçiligini öz üstüne aldy.
Kabulyň halkara aeroportynda NATO-nyň ýolbaşçylygyndaky komandowaniýeniň esasy bazalarynyň biri, ýagny Halkara howpsuzlyki (ISAF) güýçleri ýerleşýär.


text:
Aşgabat, 16.03.2015. “Türkmenportal”.
Mekdep okuwçlarynyň arasynda Taslama döredijilik bäsleşigiň döwlet tapgyry geçirildi. “Türkmenportalyň” habarçysy okuwçylaryň Taslama bäsleşigine hödürlenen işleriň käbiri bilen tanyşdy.
Aýratyn zehinli çagalaryň Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky Döwlet mekdebiniň 10-njy synp okuwçysy Gülälek Koýjanowanyň „Bagtyýarlyk döwrüniň şygryýetinde baky Bitaraplygymyzyň şöhlelenmesi“, Ahal welaýatynyň Tejen şäheriniň 12-nji orta mekdebiniň 11-nji synp okuwçylary Söhbet Döwletow bilen Begenç Şöhradowyň taýýarlan „Elektron resminama dolanyşygy — resminama dolanyşygyny awtomatlaşdyrmak“, Aýratyn zehinli çagalaryň Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky Döwlet mekdebiniň 10-njy synp okuwçylary Mähriban Sapargylyjowa bilen Mahym Amangulyýewa hem „Ýerli çig mallardan ekologiki taýdan arassa organomineral dökünleriň alnyş usuly“ atly taslama işleri hakynda gyzykly gürrüň berdiler.
Netijede, ynsanperwerlik ugry boýunça Aýratyn zehinli çagalaryň Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky Döwlet mekdebiniň 10-njy synp okuwçysy Bibijan Hydyrowa, Aşgabat şäheriniň 64-nji ýöriteleşdirilen orta mekdebiniň 10-njy synp okuwçysy Esen Hojagulyýew, tebigy ugur boýunça Aşgabat şäherindäki 97-nji orta mekdebiniň 11-nji synp okuwçysy Döwletmämmet Bekdaşow, Aýratyn zehinli çagalaryň Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky Döwlet mekdebiniň okuwçylary Mekan Mämmedow, Orazmyrat Rejepmyradow, takyk ugur boýunça Balkan welaýatynyň Magtymguly etrabyndaky 16-njy orta mekdebiniň 10-njy synp okuwçysy Ysmaýyl Baýyýew, Aýratyn zehinli çagalaryň Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky Döwlet mekdebiniň 11-nji synp okuwçysy Muhammet Nepesow dagy öňdäki orunlara mynasyp boldular. Beýleki okuwçylaryň hem birnäçesine degişlilikde dürli dersler boýunça orunlar kesgitlendi.
Bu bäsleşigiň deslapky tapgyry etrap, welaýat derejesinde geçirilip, öz döredijilik işleri bilen aýratyn tapawutlanan okuwçylar döwlet derejesinde geçirilýän Taslama döredijilik bäsleşigine gatnaşmaga hukuk gazandylar.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň 29-njy sentýabrda göni aragatnaşyk arkaly geçiren wideoşekilli iş maslahatynda-da habar berlişi ýaly, 3-nji oktýabrda Türkmenistanda ählihalk ýowary geçiriler. Türkmenistanyň Prezidentiniň «Ýurdumyzda 2015-nji ýylda bag ekmek hakyndaky» Kararyna laýyklykda, şu ýyl ýurdumyz boýunça jemi 3 million düýp bag nahallaryny, şol sanda ýurdumyzyň ýurdumyzyň ministrlikleri, pudak edaralary hem-de Aşgabat şäher häkimligi tarapyndan 1,5 million bag nahallaryny ekmek göz öňünde tutulýar. Göz öňünde tutulan işlere laýyklykda, şu ýylyň ýazyna jemi 1 million 670 müň 839 düýp bag nahallary ekildi. Häzirki wagtda galan 1 million 329 müňden gowrak nahal ekmek meýilleşdirilýär. Şolardan 803,6 müň düýbe golaýy ýurdumyzyň ministrlikleri we pudak edaralary hem-de Aşgabat şäher häkimligi tarapyndan, 525,6 müňe golaý düýbi welaýat häkimlikleri tarapyndan ekiler.
3-nji oktýabrda Türkmenistanda ählihalk ýowary geçiriler
Eger-de siz sözlemde harp ýalňyşy gören bolsaňyz, şol sözi saýlap Ctrl+Enter basyň


text:
Gazagystanyň žurnalistler bileleşiginiň we Milli press klubuň başlygy hilegärlik we salgytdan gaçmak bilen bagly aýyplamalaryň esasynda awgust aýynda başlanan sud diňlenişikleriniň dowamynda üçünji gezek keselhana düşdi.
Astanda öý tussaglygynda saklanýan Seitkazy Mataýew 5-nji sentýabrda suda barýarka özüni erbet duýup, güýçli gan basyşy sebäpli keselhana äkidildi.
Mataýewiň aklawçysy sud diňlenişiginiň 13-nji sentýabra çenli yza tesdirilendigini aýtdy.
Mundan öň Mataýev güýçli gan basyşy sebäpli 23-nji we 29-njy awgustda keselhana düşüpdi.
Mataýewiň işine onuň ogly KazTAG täzelikler agentliginiň başlygy Asetiň işi bilen bilelikde 23-nji awgustda diňlenip başlandy.
Fewral aýynda tussag edilen Mataýewler özlerine ýöňkelýän aýyplamalary ret edip, olaryň syýasy matlaplydygyny aýdýarlar.


text:
Şu gün Brýusselde Ýewropa Bileleşigi bilen Merkezi Aziýa ýurtlarynyň resmileriniň arasynda näresmi duşuşyk geçirilýär.
Maglumatlara görä, bu duşuşyga Merkezi Aziýanyň 5 döwletiniň Daşary Işler ministrleri ýa-da olaryň orynbasarlary gatnaşýarlar.
Duşuşykda Gyrgyzystanda ýüze çykan ýagdaýlar hem geňeşilýär diýlip maglumat berilýär.
Ýewropa Bileleşiginiň resmileri Gyrgyzystanyň prezidentlik sistemasyndan parlament gurluşyna geçmegi ugrundaky tagallalaryna öz elden gelen ýardamlaryny bermäge taýýardygyny aýdýarlar.


text:
Anna güni Serbiýanyň we Kosowanyň premýer-ministrleri Brýusselde geçiren nobatdaky gepleşiklerinde özara gatnaşyklary kadalaşdyrmak baradaky deslapky ylalaşyga gol çekdiler.
Serbiýanyň premýer-ministri Iwisa Daçiç bilen Kosowanyň premýer-ministri Haşim Taçiniň gol çeken bu ylalaşygy birnäçe aýa çeken gepleşikleriň netijesi hökmünde alamatlandy.
Bu ikitaraplaýyn ylalaşyk, esasan, Kosowanyň demirgazygyndaky etniki serbleriň ýaşaýan regionynyň statusy baradaky pozisiýalary aýdyňlaşdyrýar.
Serbiýanyň premýer-ministri bu ylalaşygyň esasynda Kosowadaky serbleriň munisipallyklarynyň ençeme ugurlar boýunça “uly ygtyýarlyklara” eýe boljakdygyny aýtdy. Emma bu ylalaşygyň jikme-jikligi barada welin heniz anyk maglumat berilmeýär.
Synçylar bu täze ylalaşygyň Serbiýanyň Ýewropa Bileleşigine agza bolmak ugrundaky tagallalaryna giň ýol açjakdygyny aýdýarlar.


text:
Siriýanyň döwlet mediasy Ysraýylyň uçarlarynyň Liwanyň howa giňişliginden Damaskyň günbataryndaky ýerleri nyşana alandygyny aýdýar.
30-njy noýabrda berlen habara görä, aýdylýan ýerlere iki raketa atyldy, emma pida bolan ýok.
Resmi SANA habar gullugy, ady aýdylmaýan harby çeşmä salgylanyp, ysraýyl raketalarynyň daňdan, Sabboura töwereklerine urlandygyny aýtdy.
«Bu hüjüm Siriýanyň harbylarynyň gazanan üstünliginden ünsi sowmak üçin edildi» diýip, ol aýdypdyr. Emma habar gullugy raketalaryň nämäni urandygyny aýtmady.
Ysraýyl bu habara bada-bat düşündiriş bermedi.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti “Aşgabat şäherinde “Türkmengaz” döwlet konserniniň Okuw merkeziniň binasyny gurmak hakyndaky” Karara gol çekdi. “Türkmengaz” döwlet konserni Okuw merkeziniň binasynyň taslamasyny düzmek hem-de ony gurmak barada “Türkmennebitgazgurluşyk” döwlet konserni bilen şertnama baglaşar.
Häzirki zaman enjamlary, aragatnaşyk serişdeleri, şeýle hem ýörite gollanmalar bilen üpjün ediljek Okuw merkezi Arçabil şaýolunyň ugrunda gurlar. Onuň umumy ýaşaýyş jaýy paýtagtyň 8-nji kiçi etrapçasynda ýerleşer. Gurluşyk işlerine 2015-nji ýylyň maý aýynda başlanar. Binalar 2016-njy ýylyň dekabr aýynda ulanmaga doly taýýar edilip tabşyrylar.


text:
Türkiýäniň goranmak ministri Ankaranyň kürt gozgalaňçylaryna garşy göreşmek boýunça ýörite türgenleşdirilen goşuny döretmek barada iş alyp barýanlygyny habar berdi.
Ministr Wejdi Gönül çarşenbe güni eden çykyşynda bu topara kabul edilen adamlaryň 10 ýyla çenli bu wezipede galmaly boljakdygyny hem sözüniň üstüne goşdy.
Bu toparyň esasan hem gozgalaňçylaryň Türkiýä geçýän ýeri diýlip hasaplanýan Yrak serhedini gorajakdygy aýdylýar.
Wejdi Gönül ministrligiň bu topary döretmegiň kanuny ugurlary barada iş alyp barýanlygyny aýtdy.


text:
Çarşenbe güni Indoneziýanyň Pariždäki ilçihanasynyň ýanynda amala aşyrylan bomba partlamasynda ilçihananyň binasyna birneme zyýan ýetendigine garamazdan, adam ýitgisiniň bolmandygy habar berildi.
Fransiýanyň polisiýasy partlamanyň elde ýasalan bomba arkaly amala aşyrylan bolmagy mümkin diýlip çaklanylýandygyny mälim etdi.
Bu partlamada Indoneziýanyň ilçihanasynyň ýörite nyşana alnyp-alynmandygy barada-da heniz belli bir garaýyş öňe sürülmeýär. Partlamanyň jogapkärçiligini häzirlikçe hiç bir topar öz üstüne almandyr.


text:
Tanymal özbek ruhanysynyň ogly özüne haýbat atylýandygyny aýdýar. Obidhon Kori Nazarow mundan üç ýyl öň Şwesiýada bolan ok atyşykda agyr ýaralanypdy.
Obidhon Kori Nazarow 2012-nji ýylyň fewral aýynda Şwesiýanyň Stromsund sebitinde bolan şol ok atyşykda atylyp ýaralanany bäri keselhanada saklanylýar.
2006-njy ýylda Şwesiýadan syýasy gaçybatalga alan Nazarow özbek prezidenti Yslam Karimowyň iň güýçli garşydaşlarynyň biri hasaplanylýar.
22-nji fewralda onuň ogly Dowudhon Nazarow Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda, ýakynda Özbegistanyň Milli howpsuzlyk gullugynyň agentleriniň özüne haýbat atandygyny aýtdy.
Nazarowyň aýtmagyna görä, şwed polisiýasy Nazarowy we onuň maşgalasyny “çäkli derejede howpsuzlyk işgäri bilen” üpjün edipdir. Şeýle-de, Nazarow özleriniň nyşana alynmagynyň öňüni almak üçin, Şwesiýada bir sebitden başga bir sebite göçýändiklerini belleýär.


text:
Gazagystanda hökümet tarapyndan emlägi konfiskasiýa edilen bäş zenan açlyk yglan etdi. Gürrüňi gidýän zenanlar, protestçileriň biri Altyn Çerwaliýewa degişli öýüň daşyna ýygnanyp, 6-njy awgustda protest çärelerine başladylar.
Çerwaliýewanyň Astananyň etegindäki ýaşaýyş jaýy we ýeri 8-nji awgustda gazak hökümeti tarapyndan konfiskasiýa edilmeli.
Gazagystanyň prezidentlik edarasynyň başlygy Nurlan Nygmatullin gürrüňi gidýän zenanlar bilen 1-nji awgustda duşuşmaga razy bolmazdan öň, protestçi zenanlar ençeme gününi we gijesini Gazagystanyň hökümet binasynyň öňünde geçirdiler. Zenanlar bu duşuşykda belli bir netijä gelinmändigini aýdýarlar.
Protestçi zenanlar “döwlet zerurulyklary” diýlip konfiskasiýa edilen ýa-da ediljek emläkleri üçin talabalaýyk kompensasiýa berilmegini talap edýärler.


text:
OPEK-iň çykaryş öndürijiligi boýunça ikinji orunda durýan ýurdy bolan Yrakdan iberilýän nebitiň möçberi maýda 2,28 göterim artdy we günde takmynan 3,14 million barrele deň boldy. Muňa Yragyň State Oil Marketing Organization (SOMO) döwlet kompaniýasynyň getirýän maglumatlary şaýatlyk edýär.
SOMO-nyň maglumatlaryna görä, aprelde gündizki möçber 3,07 million barrel boldy. Maýda Yrak tutuşlygyna alnanda, 97,5 million barrel, aprelde 92,3 million barrel nebiti eksport etdi. Maýda Basradaky ýatakdan 83,5 million barrel, Kirkukdaky ýatakdan 14 million barrel nebit iberildi.
Yragyň nebit eksponatyndan girdejisi maýda 5,447 milliard dollara barabar boldy. Şunda bir barrel üçin ortaça 55,867 dollar baha kesildi. Aprelde bolsa bu girdejiler 4,791 milliard dollar boldy.
Häzirki wagtda nebit gorlary boýunça dünýäde bäşinji orny eýeleýän Yrak on ýyllyk uruşdan we ykdysady çäklendirmelerden soň, öz energetikasyny dikeldýär.


text:
Eýranyň howpsuzlyk güýçleri dokumental filmi ýazga alýan režissýory Eýranly ýolbaşçylara şyltak atanlykda aýyplap, tussag etdi.
Eýranyň ISNA habar agentliginiň maglumatyna görä, Mohammed Nurizad hökümet edarasyna çagyrylyp, oňa özüne garşy salnan jerime barada maglumat berildi. O bu puly töläp bilmänligi üçin soňra türmä ugradyldy.
Nurizad ençeme dokumental kino, şol sanda Oraza aýy, 1980-88-nji ýyllaryň aralygynda bolan Eýran-Yrak urşy barada ençeme kino düşüripdi.
Nurizad soňky döwürlerde, hususanam iýun aýynda geçirilen prezidentlik saýlawlary bilen bagly hökümet ýolbaşçylarynyny tankyt edip Eýranyň ýokary derejeli ruhany ýolbaşçysy Ayatulla Hameýnä hat ýazypdy.


text:
Düýn dünýäniň birinji golfçysy Taýger Wuds alty ýyl ýaşaşan aýaly Elin Nordegren bilen resmi ýagdaýda aýrylyşdy.
Wuds 2009-njy ýylyň noýabrynda özüniň Floridadaky öýüniň golaýynda öz gezýän gyzy bilen bir ýol hadysasyna uçranda, bu onuň başga bir aýal bilen binika gatnaşyk edýändigini boýun almagyna getiripdi.
Şonda ol birnäçe aýlap golf oýnamakdan çekildi we mart aýynda sporta dolanmazyndan öň jynsy gatnaşyklar boýunça klinikada bejergi aldy.
Häzirlikçe bu baradaky resmi maglumatda olaryň 3 ýaşly gyzlary bilen 19 aýlyk ogullaryna ene-ata bolmagy bölüşmeginden başga şertleri aýdylmaýar.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň liderleri kynçylyklary başdan geçirýän bileleşigiň geljegi barada pikir alyşmak üçin Bratislawada duşuşdylar.
27 lideriň 16-njy sentýabrda Bratislawada geçirýän duşuşygyna Britaniýa gatnaşmaýar. Duşuşykda indiki ýylyň mart aýynda ÝB-niň döredilmegi baradaky Rim ylalaşygynyň 60-njy ýyl dönümine gabatlanyp geçiriljek sammitde kabul ediljek plan boýunça ylalaşylmagyna garaşylýar.
Ýewropa Bileleşiginiň liderleriniň arasynda Ikinji jahan urşundan soňky döwürde dörän migrant krizisi bilen baglylykda uly bölünişik saklanyp galýar. Şeýle-de Ýewropa Bileleşigi terrorçylykly hüjümleriň we düzüminden Britaniýanyň çykmagynyň täsiriniň astynda galýar.
Liderleriň goranmak boýunça hyzmatdaşlygy ösdürmek, ÝB-niň daşarky serhetlerinde howpsuzlygy ýaýbaňlandyrmak we bileleşiginiň maýa goýumlar fondunyň göwrümini artdyrmak meseleleri maslahat etmegine hem garaşylýar.
ÝB-niň prezidenti Donald Tusk sammitiň öňýanynda eden çykyşynda liderler “ýagdaýa berk we açyk baha bermeli” diýdi.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 14-nji awgustda geçirilen giňişleýin mejlisinde Türkmneistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa 2015-nji ýylyň ýanwar-iýul aýlarynda milli ykdysadyýetiň ösüşiniň netijeleri barada hasabat berildi. Hasabat döwründe ýurdumyzyň durnukly durmuş-ykdysady ösüşini üpjün etmäge, maýa goýum işjeňligini ýokarlandyrmaga, türkmenistanlylaryň hal-ýagdaýyny gowulandyrmaga gönükdirilen iri möçberli işler amala aşyryldy.
Şu ýylyň ýedi aýynyň makroykdysady görkezijilerine laýyklykda, jemi içerki önümiň ösüş depgini 108,7 göterim derejesinde, şol sanda ösüşler senagat pudagynda 104,4 göterim, gurluşykda 112,6 göterim, ulag we aragatnaşyk pudagynda 111,9 göterim, söwdada 113 göterim, oba hojalygynda 112,2 göterim we hyzmatlar ulgamynda 112,1 göterim üpjün edildi.
Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende şu ýylyň ýanwar-iýul aýlarynda önüm öndürilişiniň ösüş depgini 107,5 göterime deň boldy. Ykdysadyýetimiziň ähli pudaklarynda ýokary önümçilik görkezijilieri gazanyldy.
Bölek-satuw haryt dolanyşygynyň möçberi 2014-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 19,5 göterim artdy. Ýurdumyzda ortaça aýlyk zähmet haky geçen ýylyň degişli döwrüne görä, 10 göterim ýokarlandy. Halkyň sarp edýän harytlarynyň we ilata edilýän hyzmatlaryň nyrhlary bellenen çäklerde saklanyldy.
Şu döwürde daşary söwda dolanyşygynda hem ösüşler hasaba alyndy.
Hasabatyň çäklerinde Türkmenistanyň Merkezi banky tarapyndan jemlenen maglumata görä, ministrlikleriň hem-de pudak edaralarynyň hasabyna harytlaryň we edilýän hyzmatlaryň eksportyndan daşary yurt pul serişdeleriniň gelip gowuşmagy boýunça meýilnamanyň ýerine ýetirilişiniň netijeleri barada hem habar berildi.
Maliýeleşdirmegiň ähli serişdeleriniň hasabyna özleşdirilen maýa goýumlarynyň möçberi 27,7 milliard manada barabar boldy, geçen ýylyň degişli döwrüne garanyňda ösüş depgini 107,9 göterime deň boldy.
Hökümet maslahatynda "Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etrapdaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin rejelenen görnüşindäki Milli maksatnamasynyň" durmuşa geçirilişiniň depginleri barada hem hasabat berlip, ýedi aýyň dowamynda suw arassalaýjy desgalaryň 2-sinde, durmuş ähmiýetli desgalaryň 29-synda gurluşyk işleriniň tamamlanandygyny aýdyldy. Häzirki wagtda desgalaryň we binalaryň jemi 138-sinde işler alnyp barylýar, 1 million inedördül metr ýaşaýyş jaýlarynyň, inženerçilik ulgamlarynyň desgalarynyň gurluşygy dowam edýär. Degişli maglumatlara görä, şu ýylyň ýedi aýynda 3 milliard manat möçberde maýa goýumlary özleşdirildi.
Welaýatlaryň senagat pudagyny ösdürmegiň esasy ugurlaryna laýyklykda, häzirki wagtda desgalaryň 141-siniň gurluşygy tamamlandy we 164 desgada gurluşyk-gurnama işleri dowam edýär.
Hasabat döwri Döwlet býujetiniň üstünlikli ýerine ýetirilmegi bilen hem häsiýetlenýär. Ýurdumyzyň esasy maliýe meýilnamasynyň girdeji bölegi 102,4 göterime, çykdajy bölegi bolsa 90,1 göterime barabar boldy. Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, salgytlar görnüşinde gelip gowuşýan daşary yurt pul serişdeleriniň möçberi 10,4 göterim artdy.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýokary makroykdysady görkezijileriniň milli ykdysadyýetimiziň durnukly ösýändigine şaýatlyk edýändigini belledi. Şeýle hem ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça milli maksatnamalarda kesgitlenen ähli meýilleşdirilen wezipeleriň öz wagtynda ýerine ýetirilmegine berk gözegçiligi üpjün etmegiň zerurdygyna wise-premýeriň ünsüni çekip, ykdysady ösüşiň yzygiderli ösüş depginini saklamak üçin maliýe düzümleriniň we bank edaralarynyň işini kämilleşdirmegiň wajypdygyny nygtady.


text:
Aktual Analiz
Ähli daşlar ýerli-ýerine ýerleşdi we ählisi “soňky daşa” garaşýar. Soňky daş üçin görülýän taýarlyklara gatnaşýanlaryň hatarynda “özem” bar we mysal üçin Russiýanyň Türkiýedäki ilçisi Andreý Karlowyň öldürilmeginde bolşy ýaly…
Siriýada, Yrakda we Ýakyn Gündogarda çylşyrymlaşan ähli zat üçin 20-nji ýanwar, ýagny ABŞ-nyň Prezidentiniň Owal Ofise oturjak gününe garaşylýar.
Şübhesiz sebitiň ähli balanslary üçin çözgüt elementi hökmünde ABŞ-nyň derde ýarap-ýaramajakdygy indi esasy diskusiýa meselesi emma mart-aprel aýlaryna çenli resmi Waşingtonyň Donald Trampyň hem-de onuň egindeşleriniň näme pikir edýändigi, nähili hereket etjekdigi belli bolar…
Şoňa çenli Türkiýe bilen birlikde ähli aktýorlar stolda iň uly kürsini eýelemek, mümkin gadar güýçli pozisiýa eýelemek üçin gyssagly işe girişer.
Häsirki ýetilen pursat hem tüýs şeýle…
Siriýada Türkiýäniň, Russiýanyň we Eýranyň arasynda hüjümleriň bes edilmegi baradaky “ylalaşyk” şol bir wagtda bigünäleriň jähennemine öwürenleriň meýdandan çeýleşdirilmegi manysyny aňladýar…
Russiýanyň Daşary işler ministriniň orunbasary Sergeý Rybakow: “Russiýanyň, Eýranyň we Türkiýäniň Siriýa meselesinde gizlin maksady ýok. Günbatar Siriýa ylalaşygyna sarpa goýmaly. Ylalaşykdaky her bir madda ABŞ-da we ÝB-de käbirleriniň göwnünden turman biler. Emma durmuş şeýle. Öwrenşmeli bolarlar”…
Dünýäniň iň uly, hat-da super güýji hökmünde gönüden göni Putin tarapyndan häsýetlendirilen ABŞ-nyň düşen ýagdaýyna seretseňizläň!
Russiýanyň Prezidenti Wladimir Putin Sankt Peterburg şäherinde geçirilen Halkara Ykdysadyýet Maslahatynda “ABŞ uly güýç. Häzirki wagtda dünýäniň ýeke-täk super güýji. Ony ykrar edýäris. ABŞ bilen işleşmek isleýäris we biz oňa taýar” diýipdi.
Obamanyň we egindeşleriniň alty ozal edilen bu teklibi kabul etmezligi resmi Waşingtonyň garşydaşlary tarapyndan berk tankyt edilýär, emma indi ol hiç hili many aňlatmaýar.
ABŞ-na edilen bu teklip gaýtalanmaz. Emma ABŞ geljek aýlarda bu teklibiň öňüne geler.
Ol nähili bolarka?
“ABŞ, Russiýanyň, Türkiýäniň we Eýranyň Siriýada häkimiýet gurmagyny kabul edip biler. Emma Türkiýäniň günbatar hyzmatdaşlygy bilen gatnaşyklarynyň gowşamagyna, Türkiýäniň ýitirilmegine asla ýol bermeli däl.”
Gaty beýle-de däl.
Obama bilen hem hökmürowanlygyny dowam etdiren Amerikanyň düzgün-nyzamy ABŞ-na daşary syýasatda ýaramaz miras goýdy, emma geň ýagdaýda geljek häkimiýetiň daşary syýasatdaky ýalňyşlyklary düzetmegini we Russiýa-Türkiýe liniýasyny duzaga düşürjek “Russiýa/Putin garşydaşy” has agyr miras galdyrmaga synanşýar.
Men şu metafory ýygy-ýygy gaýtalaýaryn: Türkiýä mahsus “MAnyly wagt düzüji institut” bar…
Rus ilçisine guralan hüjüm Türkiýe-Russiýa-Eýran üç taraplaýyn maslahatynyň öň ýanynda amala aşdy. Ýadyňyza düşýän bolsa Stabulyň Beşikdaş etrabyndaky hüjüm hem Prezident Erdoganyň Gazagystana saparynyň öň ýanynda guralyp, sapar yza süýşürildi.
Jenaýatyň edilen güni rus, türk we gazak liderleri täze duşuşyk barada pikir alyşýardy.
Ylalaşyljak maddalardan biri bolsa PÝD/PKK garşy Eýranyň, Russiýanyň we Siriýanyň hökümetleriniň bilelikde göreşmekleri bilen bagly.
Premýer ministr Binali Ýyldyrym bolsa hüjümden soň beren beýanatynda: “Aslyna seredilende bu sergi Türkiýe-Russiýa gatnaşyklarynyň geçmişini, şu gününi we geljegini beýan edýän möhüm çäredi” diýipdi…
Sergi: “Kaliningraddan Kamçatka” atlandyrylypdy.
Elbetde kesgitlenen wagtlardan biri hem şol gün agşam Germaniýada başdan guralan, görnüş taýdan Fransiýadaky ýük ulagy hüjümine meňzeýän terror hüjümi…
Germaniýanyň Federal Mejlisiniň Daşary gatnaşyklar toparynyň başlygy Norbert Rottgen: “Türkiýäniň Siriýa meselesinde Russiýa bilen ylalaşmagy iňňän howply waka bolar” diýipdi.
Ol günbatar üçin başga bir diplomatik apat bolar. Täsiri nähili bolar, näbelli. Ýöne şol gün guraljak saparlardan biri yza süýşürildi.
Eýranyň Prezidentiniň birinji orunbasary İshak Jihangiri şol gün Türkiýä gelmelidi.
Russiýadan berilen beýanat, Kompleksiň we Kremliň jenaýat hem-de onuň arkasynda durýanlara şol bir nukdaý nazardan garaýandygyny görkezýär.
Dünýäniň super güýçlerinden biriniň ilçisinin öldürilmegi elmydama uly meseledir. Emma şeýle meseläniň birnäçe sagatda çözülmegi möhüm. Onuň çözülmeginde Prezident Erdoganyň geçiren gepleşikleriniň paýy uly.
Russiýa meseläni BMG-niň Howpsyzlyk Geňeşiniň garamagyna hödürledi we ony ýazgartmagyň hötdesinden geldi.
Şol pursatdan başlap “ABŞ tipli garaňky güýç” we “global düzgün” şeýle işledi…
16-njy dekabrda ABŞ-nyň daşary işler ministrligi we Merkezi razwedka gullugy terror guramasy DAİŞ bilen nebit söwdasyny edýändigi baradaky habarlar sebäpli Türkiýeden ötünç sorady. Russiýanyn şol habar sebäpli ötünç soramandygy ýatladyldy…
18-nji dekabr Obama: “Türkiýänin güýçli goşuny bar, emma onuň bilen Siriýa tertip-düzgün getirmedi”…
19-njy dekabr: Sibirde 39 adamy alyp barýan rus harby uçary gaçdy…
19-njy dekabr: ÝB Russiýa goýan çäklendirmeleriniň möhletini resmi taýdan uzaltdy.
19-njy dekabr: Russiýa Türk akymy taslamasynyň Dumada tassyklanjakdygyny habar berdi.
19-njy dekabr: Russiýanyň Türkiýedäki ilçisi Andreý Karlow Ankarada öldürildi…
19-njy dekabr: Moskwada Daşary işler ministrliginiň ýokary derejeli işgäri öýünde öli ýagdaýda tapyldy…
21-nji dekabr Kreml: “ABŞ bilen Russiýanyň arasyndaky aragatnaşyk kanallary doňduryldy”…
24-nji dekabr: NATO-nyň umumy gözegçilisi İwe Çandelon Belgiýada ulagynyň ýanynda öldürildi…
25-nji dekabr: 93 ýylagçyly Tu-154 kysymly rus uçary Soçiden uçandan soň Garadeňize gaçdy…
26-njy dekabr: Moskwada bombaly hüjüm duýduryşy, 3 otly bekedinden müňlerçe adam çykaryldy…
26-njy dekabr: Rosneftiň başlygy İgor Seçiniň sag goly Oleg Erowkin ulagynda öli ýagdaýda tapyldy. Erowkin 1976-njy ýyldan bäri KGB-ä hyzmat eden FSB generalydy.
26-njy dekabr: Yragyň Moskwadaky ilçihanasynda medeni wekil Haýdar JAbar öli ýagdaýda tapyldy.
Putin 23-nji dekabrda geçiren ýyllyk metbugat ýygnagynda: “Russiýa Türkiýäniň we Eýranyň degişli bolmagyndaky üç taraplaýyn format Siriýa meselesinde netijeliligini subut etdi. Bu format dowam etdirilmeli. ABŞ-ny hem Russiýanyň, Türkiýäniň we Eýranyň tagallalaryna goşulmaga çagyrýarys” diýipdi.
Prezident Erdogan bolsa 24-nji dekabrda şeýle diýipdi: 20-nji ýanwardan son Amerikada täze Prezident işe başlaýar. Olar bilen hem duşuşarys. Al Babda işiň bu bölegi tamamlandy. Emma indi Munbiç bar. Munbiçden soň Amerika bilen ylalaşsak Rakka bar.”
Bu iki açyk çagyryş giden Amerika däl, gelýän Amerika.
Rus lideriniň Karlow jenaýaty barada iki sany möhüm beýanaty bar…
Putin: “Dogursyny aýtsam uçarymyzyň türk liderleriniň görkezmesi bolmazdan, Russiýa-Türkiýe gatnaşyklaryna zyýan ýetirmek isleýän adamlar tarapyndan urlup düşürilendigine şübheli garaýardym. Emma ilçimize polis gullukçysy tarapyndan guralan hüjümden son pikirim üýtgetmäge başlady.”
Kremliň metbugat sekretary Peskow; “Moskwa bilelikdäki derňew toparynyň ýygnajak delilleriniň netijesine garaşmagyň ýerlikli boljakdygyny pikir edýär. Prezident Putiniň aýdyşy ýaly derňew işi tamamlanýança jenaýatyň aňyrsyndakylar barada pikir beýan etmek ýerlikli bolmaz.”
Bu iki resmi beýanat ilki bada çapraz ýaly görünip biler. Ýöne beýle däl.
Russiýa jenaýatyň Türkiýe-Russiýa gatnaşyklaryna duzak gurmak üçin guralandygyna ynanýar, emma esasan Russiýa-Amerika gatnaşyklaryny, Moskwa-Tramp gatnaşyklaryna garşy guralandygyna ynanýar.
Moskwanyň “derňew işi tamamlanýança” diýen sözleminiň terjimesi, “Tramp ýerine sag-aman otursyn” diýmegi aňladýar.


text:
Yragyň daşary işler ministri Eýran bilen Saud Arabystanynyň arasynda dörän diplomatik krizisi çözmäge synanyşmak üçin öz ýurdunyň araçy boljakdygyny aýtdy. Gürrüňi edilýän iki ýurduň arasyndaky diplomatik krizisiň güýjemegine Saud Arabystanynyň tanymal şaýy ruhanysyny ölüm jezasyna höküm etmegi sebäp bolupdy.
Yragyň daşary işler ministri Ibrahim al-Jaafari bu barada 6-njy ýanwarda Tähranda öz eýran kärdeşi Mohammad Jawad Zarif bilen geçiren bilelikdäki metbugat ýygnagynda belledi.
Zarif Eýranyň regionda dartgynlylygy köşeşdirmäge synanyşýan mahaly, Saud Arabystanynyň tutaşdyrýandygyny aýtdy. “Dartgynlylyk döretmek güýç däl-de, ejizligiň, gowşaklygyň alamatydyr” diýip, Zarif belledi.
Eýran Saud Arabystanynyň Şeýh Nimr al-Nimri ölüm jezasyna höküm etmegini berk ýazgardy. Şeýle-de, geçen hepdäniň ahyrynda Eýranda protestçiler Saud Arabystanynyň Tährandaky ilçihanasyna hüjüm etdiler.


text:
1 iýulda Aşgabat şäherindäki “Aşgabat” myhmanhanasynda Gazagystan Respublikasynyň Türkmenistandaky Ilçihanasynyň gurnamagynda Ilçihananyň işgärleriniň hem-de Türkmenistanyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleriniň gatnaşmagynda duşuşyk geçirildi.
Duşuşykda Ilçihananyň wekili Daniýar Kadyrow çykyş etdi. Ol öz çykyşynda Gazagystan Respublikasynda soňky ýyllarda bolup geçen möhüm syýasy jemgyýetçilik wakalar dogrusynda gürrüň berdi. Hususan-da, ýakyn wagtda Gazagystan Respublikasynda nobatdan daşary Prezident saýlawlarynyň üstünlikli geçendigi, hem-de şol saýlawlarda Nursoltan Nazarbaýewiň Prezidentlige saýlanandygy bilen baglanyşykly çykyş etdi.
Şeýle-de, wekil 2017-nji ýylda Gazagystanda geçiriljek Bütindünýä gyşky uniwersiada taýýarlyk hem-de 2022-nji ýylda Bütindünýä gyşky olimpiýa oýunlaryny ýurduň günorta paýtagty bolan Almaata şäherinde geçirmeklik barada hödürlenen teklipnamasy dogrusynda çykyşynda belledi. Duşuşygyň ahyrynda ol myhmanlara köp sagbolsun aýdyp, şeýle çäreleriň ýene-de dowam etjekdigini nygtady.


text:
Geçen hepde Türkmenistanda saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň güni bellenilip geçildi. Bu baýramçylyk mynasybetli paýtagt Aşgabatda açylyş dabaralary, dürli baýramçylyk çäreleri
dagy geçirildi.
Türkmenistanda saglyk pudagyna, desgalaryna uly döwlet serişdeleriniň goýberilýändigi aýdylýar. Resmi habar serişdeler täze gurulýan saglyk binalary, satyn alynýan saglyk enjamlary barada yzygiderli maglumat berýär.
Şol bir wagtda bu tagallara garamazdan, Türkmenistanda derdine em tapman ýa-da ýalňyş bejergi alýan raýatlaryň
hem bardygy nygtalýar.
Bu mesele boýunça Azatlyk Radiosynyň Lebapdaky habarçysy Osman Hallyýewiň berýän maglumatlaryny diňlemek üçin, aşaky düwmä basyň.


text:
TÜRKMENISTANYŇ PREZIDENTINIŇ BMG-NIŇ BAŞ SEKRETARY BILEN DUŞUŞYGY
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň Nýu-Ýorkda geçýän 70-nji mejlisiniň çäklerinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň BMG-niň Baş serketary Pan Gi Mun bilen duşuşygy boldy.
BMG-niň ýolbaşçysy türkmen döwletiniň Baştutanyny mähirli mübärekläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa bütindünýä forumynyň işine gatnaşandygy, şeýle hem Birleşen Milletler Guramasy bilen hyzmatdaşlykda Bitarap Türkmenistanyň işjeň orny eýeleýändigi üçin hoşallyk bildirdi. Sammitiň barşynda türkmen tarapynyň beýan eden täze başlangyçlary hem-de oňyn teklipleri munuň aýdyň subutnamasy bolup durýar. Şol başlangyçlar bolsa 2016-2030-njy ýyllar üçin umumydünýä ösüşiniň möhüm meselelerini çözmekde deňagramly çemeleşmeleri işläp taýýarlamaga ýardam etmäge gönükdirilendir.
Jenap Pan Gi Mun hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň durmuşa geçirýän, Merkezi Aziýada we bütin dünýäde parahatçylygy, durnuklylygy hem-de howpsuzlygy pugtalandyrmagyň möhüm şerti hökmünde çykyş edýän açyk we parahatçylyk söýüjilikli syýasatyna ýokary baha berip, Türkmenistanyň Bitaraplyk derejesiniň ähmiýetini nytgady. Şu ýyl ýurdumyz bu derejä eýe bolmagynyň 20 ýyllygyny belleýär. Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 2015-nji ýylyň iýun aýynda geçirilen nobatdaky 69-njy mejlisinde BMG-niň “Türkmenistanyň hemişelik bitaraplygy” Rezolýusiýasynyň gaýtadan kabul edilmegi hem türkmen Bitaraplygynyň oňyn häsiýete eýedigini tassyklaýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mähirli kabul edendigi üçin BMG-niň Baş sekretaryna minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanyň geçen ýyllaryň dowamynda BMG bilen ýola goýlan oňyn gatnaşyklara ygrarlydygyny tassyklady. Biziň ýurdumyz BMG-de bitarap , parahatçylyk söýüjilikli döwlet hökmünde tutuş halkara bileleşiginiň goldawyna mynasyp bolýar diýip, döwlet Baştutanymyz belledi. Milli Liderimiz 2015-nji ýylyň Türkmenistanda Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly diýlip yglan edilendigini belläp, BMG-niň Baş sekretaryny bu şanly waka mynasybetli şu ýylyň dekabrynda Aşgabatda geçiriljek halkara maslahatyna hem-de baýramçylyk dabaralaryna gatnaşmaga çagyrdy.
Duşuşygyň barşynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýy we geljegi barada pikir alşyldy. Hyzmatdaşlyk etmek babatda oňyn tejribe toplanyldy hem-de dürli ulgamlarda bilelikdäki birnäçe taslamalar üstünlikli durmuşa geçirildi we olaryň amala aşyrylmagy dowam edýär. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we BMG-niň ýolbaşçysy Türkmenistanyň hem-de Birleşen Milletler Guramasynyň ýöriteleşdirilen iri edaralarynyň we düzümleriniň arasyndaky gatnaşyklaryň netijeli häsiýetini, şeýle hem taraplaryň däp bolan gatnaşyklary ösdürmäge çalyşýandyklaryny tassykladylar.
Jenap Pan Gi Munuň belleýşi ýaly, BMG Türkmenistany häzirki döwrüň möhüm meselelerini çözmäge işjeň we oýlanyşykly çemeleşýän ygtybarly hem-de jogapkär hyzmatdaş hasaplaýar. Türkmen döwleti halkara parahatçylygynyň esaslaryny pugtalandyrmaga we ählumumy durnukly ösüş üçin şertleri döretmäge degişli oňyn teklipler bilen çykyş edip, bu ugurda yzygiderli we anyk ädimleri ädýär.
Aşgabatda hereket edýän BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça Sebit merkezi munuň aýdyň mysallarynyň biridir. Şu geçen ýyllaryň dowamynda bu merkez BMG-niň we sebitiň ýurtlarynyň arasynda möhüm ugurlaryň birnäçesi, şol sanda suw-energetika meseleleri, neşe serişdeleriniň bikanun dolanyşygyna hem-de halkara terrorçylygyna garşy göreşmek boýunça özara gyzyklanma bildirilýän oňyn gatnaşyklar üçin netijeli gepleşikleriň geçirilýän ýerine öwrüldi.
Hyzmatdaşlyk baradaky gürrüňiň dowamynda BMG-niň ýolbaşçysy hormatly Prezidentimize Aziýa ýurtlarynda ýaragsyzlanmak işine, ählumumy energetika howpsuzlygyny üpjün etmäge we daşky gurşawy goramaga, ynsanperwer häsiýetli meseleleri, şol sanda göçüp-gonmak, bosgunlara hem-de raýatlygy bolmadyk adamlara kömek bermek bilen baglanyşykly meseleleri çözmäge hemmetaraplaýyn ýardam berýändigi üçin hoşallyk bildirdi. BMG-niň Baş sekreraty Türkmenistanyň goňşy Owganystanyň parahatçylykly ösüşine hem-de durmuş-ykdysady düzüminiň dikeldilmegine saldamly goşandyny aýratyn belledi. Bu bolsa tutuş sebitdäki ýagdaýa oňyn täsirini ýetirýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow BMG-niň Baş sekretaryna Türkmenistanyň halkara başlangyçlaryny goldaýandygy üçin minnetdarlyk bildirip, ýurdumyzyň mundan beýläk hem BMG we onuň ýöriteleşdirilen düzümleri bilen özara gyzyklanma bildirilýän ulgamlaryň ählisinde işjeň hem-de maksadalaýyk işleri alyp barjakdygyny nygtady. Döwlet Baştutanymyz ägirt uly kuwwata eýe bolan bu hyzmatdaşlygyň her ýyl geljegi uly täze ugurlarynyň peýda bolýandygyny kanagatlanma bilen belläp, ikitaraplaýyn gatnaşyklara hem-de özara ynanyşmagyň we düşünişmegiň ýetilen derejesine ýokary baha berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow halkara gatnaşyklarynyň energetika howpsuzlygyny üpjün etmek ýaly möhüm ugry barada durup geçip, BMG-niň energiýa serişdeleriniň ygtybarly we durnukly üstaşyr geçirilmegi hakyndaky Rezolýusiýalarynyň ikisiniň kabul edilmeginiň bu ugurda möhüm ädim bolandygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň halkara bilermenler toparlarynyň işini kämilleşdirmek hem-de ählumymy gün tertibiniň möhüm ugry hökmünde energiýa serişdeleriniň ygtybarly we durnukly üstaşyr geçirilmegi meseleleri boýunça gatnaşyklary işjeňleşdirmek babatdaky işi dowam etjekdigini aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow 2015-nji ýyldan soňky döwür üçin Durnukly ösüş maksatlaryna degip geçip, Türkmenistanyň başyny başlan anyk energetika we ulag taslamalaryna -- Türkmenistan –Owganystan-Pakistan-Hindistan (TOPH) gaz geçirijisini gurmak, utgaşykly ulag-üstaşyr düzümini döretmek baradaky taslamalara ünsi çekdi. Şol taslamalar bolsa Merkezi Aziýa döwletleriniň durmuş-ykdysady taýdan durnukly ösmegine saldamly goşant goşmalydyr hem-de tutuş Ýewraziýa giňişliginde özara bähbitli söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy höweslendirmelidir.
Söhbetdeşligiň barşynda howanyň üýtgemegi we daşky gurşawy goramak bilen baglanyşykly meseleler boýunça Türkmenistan bilen BMG-niň hyzmatdaşlygy hem giňişleýin ara alnyp maslahatlaşyldy. Durnukly ösüş boýunça “Rio+20” Bütindünýä maslahatynda gazanylan ylalaşyklaryň ýerine ýetirilişi hem-de sebit derejesinde hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek we bu ulgamdaky wezipeleri çözmäge toplumlaýyn çemeleşmeleri kemala getirmek barada pikir alşyldy.
BMG-niň Baş sekretary Türkmenistanda amala aşyrylýan demokratiki özgertmelere hem-de ilkinji nobatda, bilim, saglygy goraýyş, durmuş ulgamlaryny gurşap alan giň möçberli durmuş-ykdysady özgertmelere ýokary baha berip, bu ugurda mundan beýläk ädiljek ädimleriň Türkmenistany has ösýän we abadan döwletleriň hataryna çykarjakdygyna ynam bildirdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň durmuşa geçirýän içeri we daşary syýasatynyň esasy maksatlarynyň hem-de wezipeleriniň BMG-niň esasy maksatlaryna we wezipelerine laýyk gelýändigini belläp, türkmen tarapynyň tutuş adamzadyň mizemez ynsanperwerlik we döredijilik ýörelgeleriniň bähbidine netijeli hyzmatdaşlyga ygrarlydygyny ýene-de bir gezek tassyklady. Birleşen Milletler Guramasynyň işiniň binýady hem hut şu ýörelgelere esaslanýar.
Döwlet baştutanymyz we Birleşen Milletler Guramasynyň ýolbaşçysy hoşlaşanlarynda, deňhukuklylyk, birek-birege hormat goýmak we ynanyşmak ýörelgelerine esaslanýan hem-de strategiki häsiýete eýe bolan netijeli hyzmatdaşlygyň üstünlikli dowam etdiriljekdigine ynam bildirdiler.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Gyrgyzystanyň günortasynda bolan etnigara çaknyşyklar bilen bagly zorluklaryň täze tolkunlarynyň öňüni almaga Gyrgyzystanyň prezidenti Roza Otunbaýewany çagyrdy.
Düýn Obama BMG-niň Baş assambleýasynyň sessiýasynyň çäklerinde Nýu-Ýorkda Otunbaýewa bilen duşuşdy.
ABŞ-nyň prezidenti Gyrgyzystanda bolan oňyn özgerişleri, hususan-da, garaşsyz habar serişdeleri üçin çäklendirmeleri aýyrmak boýunça çäreleri, täze Konstitusiýanyň proýektiniň taýýarlanmagyny, oktýabr aýyna bellenen partlament saýlawlaryny gutlady.
Şeýle-de Obamanyň gyrgyz hökümetini ýurduň günortasynda bolan köpçülikleýin bidüzgünçilikleriň sebäbini derňemäge çagyrandygy amerikan prezidentiniň administrasiýasynyň maglumatynda bellenýär.
Gyrgyzystanyň günortasynda gyrgyzlar bilen özbekleriň arasynda bolan çaknyşyklarda ýüzlerçe adam heläk bolupdy.


text:
Ukrainanyň öňki prezidenti Leonid Kuçmanyň üstünden jenaýat işi gozgaldy. Ol 2000-nji ýylda žurnalist Heorhiý Gongadzeniň ölümine ilteşigi boýunça derňeler. Bu barada Ukrainanyň prokurorlary habar berýär.
Ukrainanyň baş prokurorynyň birinji orunbasary Renat Kuzmin bu iş barada şeýle diýdi: "Bu derňew işi juda gyzgalaňly alnyp barylýar. Men munuň juda tiz gutarjakdygyna umyt edýärin”.
Gongadzeniň öldürilip, kellesiniň kesilmegi Ukrainada postsowet döwründe amala aşyrylan iň elhenç syýasy jenaýatlaryň biri hökmünde häsiýetlendirilýär.
Kuçmany tankytlan Gongadze 2000-nji ýylyň sentýabrynda alnyp gaçylypdy. Onuň kellesiz jesedi Kiýewiň etegindäki tokaýda tapylypdy.


text:
Orsýetçi separatistler Donetsk şäheriniň ilatynyň Ukrainanyň 25-nji maýdaky prezident saýlawlaryna gatnaşmazlygy üçin güýç we gorkuzma taktikalaryny ulanýarlar.
Donetsk gündogar Ukrainadaky iň uly şäher, onuň bir milliona golaý ilaty bar. Emma bu şäher, eger aglabasy bolmasa-da, köp saýlawçysy Ukrainanyň 25-nji maýdaky prezident saýlawlaryna gatnaşyp bilmejek ýeri bolup görünýär. Sebäbi separatistler bu şäheriň köçelerinde gorky, howatyr klimatyny ornaşdyrdylar.
Şäherdäki gorky-howatyr esasy bulwarlarda saýlaw kampaniýasyna degişli şygarlaryň, plakatlaryň gytçylygyndan hem göz-görtele görnüp dur, hatda ses berişligiň sanlyja gün öňünden hem saýlaw listowkalaryny paýlaýan adamlar tasdan göze ilmeýär. Ýerli žurnalistler iki-eke göze ilýän saýlaw plakatlarynyň diňe bir partiýa, Regionlar partiýasyna degişlidigini aýdýarlar. Bu partiýa soňky ýyllarda gündogar Ukrainada iň güýçli partiýa bolupdy.
Regionlar partiýasynyň kandidaty Mihaýlo Dobkin bitewi Ukraina gol ýapýar, emma öz regionlaryna has köp garaşsyzlyk berilmegini islänsoň, Günbatara tarapdarlygyna garanda Orsýete has kän gol ýapýan syýasatçy hasaplanýar.
Emma onuň kampaniýa işçileri hem, žurnalistleriň gürrüň bermeklerine görä, öz-özüni jar eden Donetsk halk respublikasynyň jeňçileriniň we separatistleriniň hüjüm etmeklerinden gorkup, köçeden çeke durýarlar.
Donetsk regionyny garaşsyz diýip yglan eden we ony Orsýetiň anneksiýa etmegine çagyran separatistler 25-nji maýdaky saýlawlaryň öňüni baglamagy wada berdiler we munuň üçin eýýäm tagalla baryny etdiler.
"Novosti Donbassa" habar saýtynyň redaktory Oleksiý Matsuka Azatlyk we Azat Ýewropa radiosyna jeňçileriň prezidentlige kandidatlar tarapyndan gurlan saýlaw merkezlerini gaýta-gaýta weýran edendiklerini gürrüň berdi.
"Olar faks, nusga alýan maşyn we kompýuter ýaly enjamlary döwýärler, saýlaw broşýuralaryny ýok edýärler" diýip, ol aýdýar.
Matsukanyň özi hem, saýty separatistlere tankydy bolansoň, şahsy howpsuzlygyny alada edip, şäheriň daşynda bir aýdylmaýan ýere göçmeli boldy.
Saýlaw kampaniýaçylarynyň gorkuzylmagy saýlaw komissiýasynyň işgärlerine hem degişli bolup durýar.
Donetskde bir saýlaw etrabynyň ýerine ýetiriş komissiýasynyň agzasy Azatlyk we Azat Ýewropa radiosyna Donetsk halk respublikasynyň wekilleriniň 22-nji maýda etrap edarasyna gelendiklerini aýtdy.
Bronly žilet geýen bäş erkek, eli taýakly gelip, saýlaw işçileriniň ses beriş gapyrjaklaryny düňdermegini talap etdi. Olar «halkyň» saýlawlara taýýarlyga garşydygyny aýtdylar.
Beýleki ýaragly adamlar daşarda durdy. Içeri girenler dokumentleri, şol sanda komissiýa agzalarynyň atlaryny we adreslerini aldylar. Soň olar komissiýanyň başlygyna özleriniň alyp gidýän materiallary barada kwitansiýa, ýazgy berdiler.
Beýleki komissiýa wekilleri hem özleriniň şeýle basyşy başdan geçirendiklerini aýdýarlar.
Donetskdäki ýerli saýlaw komissiýalarynyň biriniň başlygynyň orunbasary Walery Dudarenko golaýda metbugata öz etrabyndaky 88 saýlaw uçastogyndan 60 sanysynyň 25-nji maýda işlemegine garaşýandygyny aýtdy
Kiýewdäki Merkezi saýlaw komissiýasy golaýda Donetsk we Luhansk regionlaryndaky saýlaw komissiýalarynyň üçden biriniň separatistler tarapyndan eýelenendigini aýtdy.
Maskaly orsýetçi separatist saýlaw uçastogyndan alan ses beriş gapyrjaklaryny güjeňleýär. Donetsk, 23-nji maý, 2014
Kiýew ýerli saýlawçylary Donetsk we Luhansk regionlaryndan daşarda registrasiýadan geçmäge hujuwlandyrýar, ýogsa munuň soňky möhleti 19-njy maý bolupdy.
Ýerli žurnalistler ýaragly separatistleriň 25-nji maýda boljak saýlawlara taýýarlygyň arasynyň bölünmeginde örän başarnykly bolandyklaryny, sebäbi olaryň şäherde terrory giňden ulanandyklaryny aýdýarlar.
Azatlyk we Azat Ýewropa radiosynyň Ukrain gullugynyň Donetskdäki habarçysy Olena Zaşko ýaragly jeňçileriň esasan Regional adminstrasiýanyň basylyp alnan binasynyň töwereginde we şol ýerdäki parkda bolýandygyny aýdýar.
Emma olar öz bazalaryndan daşaryk çykanlarynda, bilkastdan ýönekeý adamlaryň depe saçyny üýşürýän zorluklara ýüz urýarlar.
Ýaşaýjylar Donetskde şu günki gün iň gorkulýan edaranyň Regional adminstrasiýanyň alty hepde ozal separatistler tarapyndan basylyp alnan binasydygyny aýdýarlar.


text:
Ýurduň nebitgaz we mineral serişdeler ministriniň orunbasary Myratgeldi Meredowyň ýolbaşçylygyndaky Türkmenistanyň wekiliýeti Özbegistan Respublikasynyň haryt-çig mal biržasynda boldy.
Çäräniň barşynda myhmanlar biržanyň işi bilen tanyşdylar, şeýle hem türkmen hyzmatdaşlarynyň biržanyň elektron söwdalaryna gatnaşmagynyň gelejegini ara alyp maslahatlaşdylar.
2013-nji ýylda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň resmi saparynyň barşynda Özbegistan Respublikasynyň haryt çig-mal biržasy bilen Türkmenistanyň Döwlet haryt çig-mal biržasynyň arasyndaky hyzmatdaşlyk hakyndaky ylalaşyga gol çekilendigini ýatladýarys — diýlip, Özbegistan Respublikasynyň HÇMB-nyň metbugat gullugynyň habarynda aýdylýar.


text:
Şu hepde düýbi Britaniýada ýerleşýän “The Loadstar” logistika internet saýty Türkmenistana eltilýän ýükler üçin daşary ýurt howa kompaniýalaryndan tutulýan tutumlaryň möçberiniň ur-tut ýokarlanandygy barada maglumat çap etdi. Azatlyk Radiosy şu mesele bilen gyzyklanyp, bu makalanyň awtory, britaniýaly žurnalist, “Cargo Facts” žurnalynyň Ýewropa boýunça redaktory Aleks Lennan bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Hanym Lennan, siz öz makalaňyzda daşary ýurt ýük uçarlarynyň Türkmenistana eltýän ýükleri üçin salynýan salgytlaryň artdyrylandygyny belleýärsiňiz. Sizde şu barada nähili maglumatlar bar?
Aleks Lennan:
Ýakynda Türkmenistanyň graždan awiasiýa boýunça häkimiýetleri Aşgabada ýük eltmek isleýän ýük uçarlary üçin salgytlary örän ýokary derejede ýokarlandyrypdyrlar. Hut şoňa görä-de, indi bu ýük daşaýan uçarlar Aşgabada ýük eltip hem bilmeýärler.
Ýöne beýle salgytlar ýolagçy gatnadýan uçarlara salynmandyr, bu diňe ýük daşaýan uçarlara degişli. Indi bu ýük daşaýan howa kompaniýalary öz ýüklerini başga bir ýurda eltip, ýüklerini şol ýerden ýük maşynlary arkaly Türkmenistana eltmekligi göz öňünde tutýarlar.
Azatlyk Radiosy: Olara salynýan salgytlar näçe prosent artdyrylypdyr, şu barada sizde maglumat barmy?
Aleks Lennan:
Ol kompaniýalar öz atlarynyň aýdylmagyny islemeýärler
Bu mesele eltilýän ýüküň görnüşine bagly bolýar. Ol iň pesinden 66 prosent galdyrylyp, iň köpünden bolsa 316 prosent galdyrylypdyr. Özi-de bu çäre şu iýun aýynyň başynda başlanypdyr we mende bar bolan maglumata görä, bu barada howa kompaniýalaryna öňünden duýduryş hem berilmändir. Howa kompaniýalary özleri üçin munuň garaşylmadyk bir waka bolandygyny aýdýarlar.
Azatlyk Radiosy: Haýsy howa kompaniýalary şeýle salgytlar bilen ýüzbe-ýüz bolupdyrlar, şol kompaniýalaryň adyny aýdyp bilermisiňiz?
Aleks Lennan:
Ýok, ol kompaniýalar öz atlarynyň aýdylmagyny islemeýärler.
Azatlyk Radiosy: Näme üçin bu kompaniýalar öz atlarynyň tutulmagyny islemeýärler?
Aleks Lennan:
Meniň pikirimçe, olar ýagdaýyň has kynlaşmagyny islemeýän bolmaly. Olar ýagdaýyň ýaramazlaşmagyny islemeýärler. Meniň pikirimçe, olar şikaýat etseler öz ýagdaýlary has-da kynlaşar diýip pikir edýän bolmaly.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň häkimiýetleri bu howa kompaniýalarynyň ýüklerine salynýan salgytlaryň artdyrylmagynyň sebäbini düşündiripdirlermi?
Aleks Lennan:
Ýok, düşündirmändirler. Diňe çaklamaklar bar, ýagny bu salgytlaryň ýokarlandyrylmagynyň Aşgabadyň aeroportunyň ýa-da Türkmenistanyň graždan awiasiýa gullugynyň öz fondlaryny artdyrmaklary üçin bar bolan zerurlyklar bilen baglanyşykly bolmagy mümkin. Men bu barada Türkmenistandan jogap almaga çalyşdym, ýöne henize çenli jogap almak başartmady.
Azatlyk Radiosy: Hanym Lennan, siz öz makalaňyzda Türk howa ýollar kompaniýasynyň, “FlyDubai” we “Luftanza” howa ýollar kompaniýalarynyň eltýän ýüklerine Aşgabatda beýle salgytlaryň salynmaýandygyny aýdýarsyňyz. Bu näme bilen baglanyşykly bolup biler?
Aleks Lennan:
Meniň pikirimçe, bu mesele Türkmenistanyň bu ýurtlar bilen baglaşan özara ylalaşyklaryna bagly. Häzirki ýagdaýda ikitaraplaýyn ylalaşyklara degişli bolmadyk ýurtlaryň ýük uçarlary goşmaça salgytlara sezewar edilýärler.


text:
Şu gün Owganystanyň “Talyban” güýçleri Katarda özleriniň “syýasy ofislerini” açmak barada deslapky ylalaşyklara gelnendigini mälim etdiler.
“Talybanyň” metbugat sekretary Zabihullah Mujahid bu baradaky beýanatynda ýurduň daşynda açyljak bu täze ofisiň “Talyban” güýçleriniň halkara jemgyýetçiligi bilen dialoga başlamagy üçin möhüm rol oýnajakdygyny belläpdir.
Şeýle hem, onuň beýanatynda häzirki wagt “Talybanyň” ofisini açmak barada Katar hem-de käbir “beýleki degişli taraplar” bilen deslapky ylalaşyga gelnendigi mälim edilýär.
“Talybanyň” Katarda ýörite edarasyny açmak baradaky ideýany Birleşen Ştatlar we käbir beýleki günbatar ýurtlary goldap gelýärler.


text:
Düýn ýewro pul birligini ulanýan Ýewropa ýurtlarynyň maliýe ministrleri Brýusselde geçýän maslahatda Irlandiýanyň ykdysady kynçylyklarynyň öňüni almak üçin bu ýurduň bank sektorlaryna maliýe ýardamlaryny bermekligi karar etdiler.
Ýewropanyň ministrleri bu meselede Halkara Walýuta Fondy bilen bilelikde iş alyp barjakdyklaryny mälim etdiler.
Ýöne, şol bir wagtyň özünde-de, bu maslahatdaky işewür toparyň başlygy Jan-Klaud Ýunker maliýe ýardamyny bermek meselesiniň Irlandiýanyň hökümetiniň öz islegine bagly boljakdygyny aýtdy.
Irlandiýanyň premýer-ministri Braýan Kowen bolsa öz gezeginde öz ýurdunyň daşarky maliýe ýardamlaryna aýratyn bir zerurlyk duýmaýandygyny öňe sürdi. Çünki Ýewropa ýurtlarynyň berjek maliýe ýardamlary Irlandiýanyň hökümetiniň içerki salgytlary artdyrmagy we aýlyklary azaltmagy ýaly käbir çäklendiriji çäreleri hem göz öňünde tutýar.


text:
Türkmen mediasynyň habar bermegine görä, maliýe ykdysady edaralar döwletiň inwestisiýa maksatnamalarynyň taslamasyny taýýarlar.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň gol goýan kararyna görä, ony gurnamak maliýe hem-de ykdysady we ösüş ministliklerine tabşyrylýar. Olar 2012-nji ýyl üçin döwlet býujetiniň taslamasyny hem taýýarlar.
Prezidentiň kararynda bu taslamalary 2011- nji ýylyň 1-nji noýabryna çenli Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň garamagyna hödürlemek hem kesgitlendi diýlip, habar berilýär.


text:
Ukrainanyň geçen ýyl Orsýet tarapyndan anneksiýa edilen Krym ýarymadasyndaky metjit nämälim şahslar tarapyndan talandy.
Krym musulmanlarynyň dini işleri boýunça edarasynyň 19-njy noýabrda beren maglumatyna görä, şu hepdäniň başynda jenaýatçylar Sudak şäherçesiniň golaýyndaky Ýangy Maale metjidine girip, ol ýerdäki haýyr-sahawat gutusyny ogurlapdyrlar.
Gürrüňi edilýän edaranyň berýän maglumatyna görä, 2015-nji ýylyň başyndan bäri Krymdaky metjitler sekizinji gezek talanypdyr.
14-nji noýabrda nämälim hüjümçiler Zawet-Leninsky obasyndaky metjidiň penjiresine onlarça kerpiçi oklap döwüpdirler. Sentýabr aýynda bolsa, Krymyň paýtagty Simferopolda gurulýan Uly metjidiň suratlary ýok edilipdir.


text:
Täjigistanyň günorta-günbatarynda gazaba münen futbol janköýerleri sudýalary oýuna adalatsyz garanlykda aýyplap, bidüzgünçilik döretdiler.
Oýunda ýeňen komanda prezident Rahmonyň uly ogly Rüstem hem agza. Ol käte ýurduň çempiony bolan “Ystyklol” toparynda oýnaýar. Sişenbe güni bu komanda garşydaşy “Rawşany” 1:0 hasaby bilen ýeňdi.
Oýun gutarandan köp wagt geçmänkä “Rawşanyň” janköýerleri polisiýa hüjüm edip, oýnuň sudýalaryna daş we beýleki zatlary zyňdylar.
Şaýatlaryň sözüne görä, olaryň gazaba münmeginiň sebäbi sudýalaryň “Ystyklol” komandasynyň tarapyny tutmagy bolupdyr.
Futbol janköýerleri “Ystyklolyň” awtobusyna, onuň oýunçylarynyň ulagyna, meýdançanyň golaýyndaky ýangyn söndüriji we tiz kömek ulaglaryna hem hüjüm etdiler. Olar prezidentiň ogluna ýakynlaşanda, ýörite polisiýa güýçleri gazaba münen janköýerlere böwet boldular.
Azatlyk Radiosynyň žurnalistiniň wakanyň bolan ýerinden beren maglumatyna görä, iki komandanyň janköýerleri çaknyşanda azyndan 5 adam ýaralanypdyr.


text:
Häzir Türkmenistanyň Serhetabat,Tagtabazar, Ýolöten ýaly günorta etraplarynda ýekeje-de sport kluby ýok. Bu ýagdaý eýýam on ýyl bäri dowam edip gelýär.
2002-nji ýylyň ikinji ýarymynda mekdeplerde bedenterbiýe sapaklary ýatyrylypdy, ozal hem sany az bolan sport klublary şondan soň doly ýapyldy.
Ýerli ýaşaýjylaryň ýatlamalaryndan çen tutulsa, ondan öň Tagtabazar etrabynda karate, erkin göreş sport klublary bar eken. Şol ýere gatnaýan ýetginjekler baýramçylyklarda halkyň üýşýän ýerinde öz emellerini görkezer ekenler. Ýaşlar woleýbol, basketbol, futbol ýaly oýunlary mekdepleriň sport zallarynda oýnaýar ekenler. Ulurak ýaşly adamlar hem dynç alyş günlerinde ýa-da iş wagtlary gutarandan soň açyk meýdanda woleýbol, basketbol ýaly oýunlar bilen ýaşlary gyzyklandyrýar ekenler.
“Kiçiräk wagtym bizden ulularyň woleýbol, futbol oýnaýyşlaryny görýärdim, şondan soň meniň sporta bolan höwesim artdy. Diňe meniňki däl, meniň bilen ýaşdaş oglanlaryň köpüsi şeýledi. Wagt tapsak, pökgimizi alyp, woleýbol, futbol oýnaýardyk, aramyzdan gowy sportsmenler çykdy” diýip, Ýolötende ýaşaýan 35 ýaşlaryndaky Döwlet ýatlaýar.
Tagtabazarly Agadurdynyň aýtmagyna görä, öz etraplarynda geçirilen resmi baýramçylyklaryň ählisinde sport ýaryşlary gurnalýardy. Şeýle sport ýaryşlarynda sportsmenler öz güýçlerini synamaga obalaradan hem gelýärdiler. Toýlarda hem sport ýaryşlaryny gurnamak dabalaryň aýrylmaz bölegine öwrülipdi.
“Göreş tutmak, 16,24,36 kg agyrlykdaky daşlary götermek, woleýbol, futbol, hatda at çapyşdyrmak ýaly sportlar boýunça toýma-toý aýlanýardyk. Biziň özümiziň türgenimiz bardy, dürli ýerlerde geçirilýän göreşler gatnaşyp, toýdan-toýa tejribe ýygnaýardyk” diýip, 30 ýaşlaryndaky Agadurdy aýdýar.
Ýagdaý üýtgäpdir
Görnüşe görä, sport klublary ýapylandan soň, köp zat uýtgäpdir. Sport klublarynyň ýapylmaklygy adamlaryň iş ýerlerinden köpçülikleýin boşadylan wagtyna hem deň gelipdi. Şol sebäpden hem sportsmenler, türgenler maşgala eklenjiniň ugruna çykypdyrlar. Sporta degişli infrastrukturalary çaň basyp gidipdir.
“Sporta üns berilmänligi sebäpli, biz Aşgabada gurluşyk firmalarynda işlemäne gitmeli bolduk, sebäbi iş ýokdy. Şol wagtlar neşekeşligem ösüpdi. Mekdeplerde, sport meýdançalarynda turnik, brusýa ýaly zatlary düýbünden aýyrdylar” diýip, öňki türgenleriň biri ýatlaýar.
Häzir eklenji kyn bolan maşgalalarda ene-atalar hem çagalaryny sporta ugrukdyraslary gelenok. Sebäbi “bular gazanç etmeýärler” diýen düşünje bilen, olardan özlerine iş tapynmaklaryny talap edýärler. Ondan başga-da, olar öz çagalary sport bilen meşgullanan wagty ýaralansa, köp pul çykarmaly boljakdyklaryndan howatyrlanýarlar.
“Çagalarymyzyň sportsmen bolmagy gowy, ýöne ýeke özüm gazanç edýän, aç adamyň sport bilen näme işi bolsun?! Sportsmen gowy iýmitlenmeli. Bir ýerine şikes ýetse, hassahanada ençeme pul çykarmaly” diýip, Tagtabazarda ýaşaýan we adyny aýtmazlygy haýyş eden maşgalabaşy aýdýar.
Göräýmäne, soňky wagtlar sporta uly üns berilýän ýaly, hatda şu ýylyň 16-njy awgustynda bolan maslahatda prezident Sport komitetiniň başlygyny çalyşdy, bu komiteti turizmden aýyrdy. Ol biziň jemgyýetimizde sporta aýratyn üns berilýändigini belledi. Ýöne heniz hem ýurduň günorta etraplarynda ýekeje-de sport kluby ýok. Bu ýeriň ýaşaýjylarynyň ençemesi bolsa sport klublarynyň dikeldilmegine garaşýar.


text:
Ermeni kilisesiniň 23-nji aprelde agşamky dini ybadatynda Osman imperiýasynda gyrylan 1.5 million ermenini ebedileşdirmegine garaşylýar.
Ermenistanyň Eçmiadzin baş ybadathanasynda ebedileşdirmek çäresiniň taryhda iň uly dabara boljagy aýdylýar.
Dabaranyň yzýany tutuş dünýädäki ermeni ybadathanalarynda jaň kakylar we yzýany dymyşlyk pursady yglan ediler.
I-nji Jahan Uruşy döwründe 1.5 million ermeniniň gyrylmagyna we deportasiýa edilmegine köp taryhçylar tarapyndan genosid hökmünde garalýar.
Türkiýe muňa garşy çykýar we heläk bolan ermenileriň sanynyň has azdygyny, olaryň graždan urşunyň netijesinde ölendigini aýdýar.


text:
Şol bir wagtyň özünde-de ýer yranmada ejir çekenlere dünýäniň dürli döwletlerinden ýardam gelip gowuşýar, ýöne kömekleri paýlamakda kynçylyga duçar bolunýandygyny-da habarçylar mälim edýärler. Gazaba münen adamlar bolsa bu ýagdaýdan nägile bolup, gatnaw ýollary bekläp, halas ediş işleriniň tizleşdirilmegini talap etdiler.
Tebigy betbagtçylykda diri galan Eloisa Estimable başyna inen agyr ýagdaý hakynda şeýle diýýär: «Ähli maşgala agzalarym heläk boldy, ýegenim, aýal doganym, daýzam we ejem öldüler, öýmüz bolsa ýumruldy, kellämi sokara sümelge ýok, adamlaryň ählisi şeýle ýagdaýda, men hökümetiň näme iş bilen meşgullanýandygny biljek bolýaryn».
14-nji ýanwarda Gaitiniň paýtagty Port au Prinse baran BMG-niň Baş sekretarynyň parahatçylygy goramak boýunça kömekçisi Edmond Mulet halkara tagallalaryny ýerinde koordinirlemäge synanyşýar.
Arassa agyz suwunyň, azyk-iýmitiň we däri-dermanlaryň zerur ýetirilmeli ýardamlardygyny kömek beriji topar aýdýar.
Floridadan halas ediji korpusyň kapitany Luis Fernandez kesekleriň aşagynda diri galanlary halas etmek üçin öz toparynyň çalt hereket edýändigini aýdýar: «Bu berbatçylyk geçen 20 ýylyň dowamynda şaýat bolan iň aýylganç ýer yranmasy. Mümkinçiligimize göra işimizi dowam etdirýäris. halas etmek boýunça toparymda 20 ýyldan gowrak terjribesi bolan adamlar bar, şol tejribä görä ýer yranmadan 10, 12 ýa-da 14 gün geçenden soňam kesekleriň aşagynda diri galanlary çykaryp bolýandygyny bilýäris».Ýitgi uly
Sişenbe güni rihter ölçeginde 7 bala barabar bolan ýer yranmada 45 müň bilen 50 müň aralygynda adam pidasynyň bolandygyny “Halkara Gyzyl Haç” guramasy çak edýär. BMG 3,5 million ilatyň ýer titremeden ejir çekendigini aýdýar.
Halas ediji topar Birleşen Ştatlardan, Orsýetden, Ýewropadan, Hytaýdan, Kanadadan we Latyn Amerikasy döwletlerinden Gaita baryp, ejir çekenlere ýardam berýärler.
Waşingtonda Amerikan prezidenti Barak Obama: «Ýakyn taryhymyzdaky iň uly halas ediş içini gurnap, Gaiti halkyna uly möçberde ýardam ederis» diýip, söz berdi. Ýöne ýollaryň, aeroportuň we gämi duralgalaryň ýumrulany üçin ýardamlaryň doly gowuşmagy üçin birnäçe günüň gerek bolmagy mümkin diýip, Obama sözüne goşdy.
BMG-niň gyssagly kömekleri ýetirmek baradaky koordinatory John Holmes tizara bar bolan mümkinçiliklerden peýdalanyp, ähli döwletler Gaiti halkyna ýardam ýetirmeli diýdi: «Ýerli medisina infrastruktura agyr zyýan ýetdi, ýaralylary bejermäge doktor we medisina topary zerur, göçme keselhanalar ýerleşdirilmeli, däri-derman kömegini ýetirmeli, esasy gerek zat agyz suwy, azyk-iýmit we çadyr».
«Time» žurnalynyň fotohabarçysy iň azyndan iki köçede ölen adamlaryň jesetleriniň köçede ýatandygyny görendigini we pida bolanlara kömek berilmeýändigini “Reýter” habar agentligine mälim edipdir.


text:
ÝUNESKO-nyň täze hasabaty, ýagny "Hemmeler üçin bilimiň global gözegçiligi" atly 10-njy syny ýaşlaryň hünär almagy üçin gyssagly maýa ýatyrmak zerurlygyna ünsi çekýär.
Eýsem ýaşlaryň bilimine, hünär öwrenmegine maýa ýatyrmakda Türkmenistanda ýagdaý nähili?
Biz şu ýagdaý barada pikir alyşmak üçin ýerli synçylar, hukukçy žurnalist Aşyrguly Baýryýewi, publisist ýazyjy Amanmyrat Bugaýewi, syýasy aktiwist Nurberdi Nurmämmedowy “Tegelek stol” söhbetdeşligine çagyrdyk. Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň. Pikirleriňize, bellikleriňize garaşýarys.


text:
Gürjüstanyň BMG-däki öňki wekili Yrakly Alasaniýa, prezident Mihail Saakaşwiliniň wezipesinden çekilmegi talap edilip geçirilýän protestleriň o diýen netije bermändigini aýdyp, öz syýasy partiýasyny döredýändigini yglan etdi.
Alasaniýanyň Biziň Gürjüstanymyz we Erkin Demokratlar atly partiýasy, Gürjüstanyň prezidenti Saakaşwiliniň wezipesinden çekilmegi meselesinde onlarça beýleki partiýalar bilen pikirdeş.
Olar Aprel aýyndan bäri Saakaşwiliniň wezipesinden çekilmegini talap edip protest gurnap gelýärler.
Gürjüstanyň oppozisiýon partiýalary, Saakaşwiliniň 2003-nji ýylda amala aşyrlan mämişi rewolusiýadan soňra, ygtyýarlyklary ýeke öziniň eýeläp gelýändigini we Awgust aýynda bolsa, ýurduň Orsýet bilen çaknyşmagyna sebäp bolup, Gürjüstana aşa zyýan ýetirendigini aýdýarlar.


text:
Pakistanyň metbugat serişdelerini düzgünleşdirýän resmileri ýurduň kanunçylygyna “dil ýetireni” üçin diýip, ýurtdaky hereket edýän habar telekanalynyň işini 15 günlük togtatdy.
21-nji oktýabrda Pakistanyň Elektron metbugat serişdelerini düzgünleşdirýän edarasynyň resmileri suduň kararynyň yzýany, hususy eýeçilikdäki “ARY” atly habar telekanalynyň ýapylandygyny habar berdiler.
Şeýle-de, “ARY” atly telekanalyň 100 müň amerikan dollaryna golaý jerime tölemelidigi barada karar çykarylyp, onuň alyp baryjylarynyň biri Mubaşar Lukman islendik milli telekanalda çykyş etmekden mahrum edildi.
Suduň bu çykaran kararyna garşy ýurduň demirgazyk-günbataryndaky Peşawar şäherinde onlarça žurnalist protest çärelerini geçirdi.
“ARY” atly telekanal premýer-ministr Nawaz Şarifiň saýlawlarda etdi diýilýän galplyklaryna garşy onuň wezipesinden çekilmegi talap edilip geçirilýän hökümete garşy protestleri goldap gelýär.


text:
Siriýa hökümeti we oppozisiýasy ýurduň günbatar merkezindäki Hama sebitinde graždan adamlaryň täze bir gyrgynçylygynyň bolandygyny aýdýar.
Oppozisiýa aktiwistleri hökümete tarapdar güýçleriň penşenbe güni Trimsa obasynyň töweregine hüjüm etmek üçin tanklary we wertolýot pulemýotlaryny ulanandygyny aýdýarlar we bu hüjüm netijesinde 200 çemesi adamyň öldürilen bolmagynyň ahmaldygyny öňe sürýärler.
Siriýa aktiwistleri internetde öldürilen 15 erkegiň jesedini görkezýän wideo ýazgy ýerleşdirip, olaryň hökümetiň agyr topa tutmalary netijesinde heläk bolan obalylaryň bir bölegidigini aýdýarlar.
Oppozisiýa harby interwensiýa çagyrýar
Siriýanyň oppozision Milli geňeşiniň başlygy Abdel Basset Saýda bu gyrgynçylyk sebäpli gahar-gazabyny mälim edip, BMG-niň Damask režimine garşy harby interwensiýa rugsat berýän berk rezolýusiýa kabul etmegine çagyrdy.
Emma muňa garamazdan, režimiň kontrollugyndaky metbugat bu gandöküşiklikde “terrorçy toparlary” günäledi we oppozisiýa tarapdar metbugaty jemgyýetçilik pikirine täsir etmekde aýyplady.
Maglumat almak we bermek çäklendirmeleri öldürilen adamlaryň sany baradaky dürli-dürli habarlary garaşsyz žurnalistleriň üsti bilen tassyklamaga mümkinçilik bermedi.
BMG-niň Siriýadaky gözegçilik missiýasynyň başlygy, general maýor Robert Mud şu gün Damaskda žurnalistleriň öňünde çykyş edip, özleriniň Hama welaýatyndaky wekillerine salgylanyp, penşenbe güni Trimsa obasynyň golaýynda dowamly söweşiň bolandygyny, bu söweşe mehanizmleşdirilen birikmeleriň, wertolýotlaryň hem gatnaşandygyny tassyk etdi.
Gyrgyn habarlary BMG-niň siriýa resmilerine, konflikte gaplanan ýurduň himiki ýaraglaryny goramagy başarmasalar, olaryň özleriniň ”jogapkär” boljaklaryny duýduran wagtyna gabat geldi.
Döwlet departamentiniň “The Wall Streýet Journal” gazetinde çap edilen habardan soňky beýanatynda Birleşen Ştatlaryň resmileriniň Siriýanyň himiki ýarag arsenalynyň bir böleginiň ammarlardan çykarylýanlygyna alada galandyklary aýdyldy.
Şularalykda BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň siriýa krizisini çözmek baradaky täze rezolýusiýasy petige diräne meňzeýär.
Orsýet harby goşulyşma garşy
Orsýet Günbataryň goldaýan rezolýusiýa taslamasyny ret etdi. Bu taslama siriýa režimine ýa halkara paratçylyk planyny durmuşa geçirmek, ýa-da sanksiýalar bilen ýüzbe-ýüz bolmak ultimatumyny bermekçidi.
Günbatar döwletleri hem, öz gezeklerinde, Orsýetiň BMG-niň Siriýadaky gözegçilik missiýasynyň möhletini uzaltmagyny öňe sürýän, emma režime halkara goldawyndaky parahatçylyk planyny durmuşa geçirip başlamadyk ýagdaýynda sanksiýa howpuny salmaýan teklibini yzyna gaýtardylar.
Gözegçiler missiýasynyň ygtyýarlygy 20-nji iýulda tamamlanýar.
Başga bir tarapdan, Orsýet BMG bilen Arap ligasynyň siriýa krizisi boýunça bilelikdäki wekili Kofi Annanyň geljek hepde, Siriýadaky krizis barada maslahatlaşmak üçin, Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen duşuşmagyna garaşylýandygyny yglan etdi.
ITAR-TASS habar gullugynyň ors resmilerine salgylanyp ýazmagyna görä, Lawrow bilen Annanyň duşuşygynda «Siriýadaky häzirki ýagdaý we içerki Siriýa çözgüdiniň mümkinçilikleri» barada maslahat edilmegine garaşylýar.
Siriýanyň öňden gelýän ýarany we ýarag üpjünçisi bolan Orsýet bu konflikte daşary ýurt interwensiýasynyň goşulmagyny goldamaýar we onuň diňe siriýalylaryň özleri tarapyndan çözülmelidigini aýdýar.
Oppozisiýa aktiwistleri 2011-nji ýylyň martyndan bäri dowam edýän konfliktde 17 müňden gowrak adamyň öldürilendigini, olaryň köpüsiniň graždan ilata degişlidigini, ýöne howpsuzlyk güýçleriniň agzalarynyň hem wepat bolandygyny aýdýarlar.


text:
Owganystanyň prezidenti wezipesine dalaşgär Abdylla Abdyllanyň taradarlarynyň geçen aýda bolan saýlawlaryň netijelerine bildirýän gahar-gazabyna kembaha garamaga esas ýok. Emma onuň krizisiň dowam eden ýagdaýynda garşylyk görkezmek üçin güýji näçe wagta ýeter?
Abdylla Abdyllanyň gahar-gazaba münen tarapdarlary saýlawlaryň ilkinji netijelerini “döwlet agdarylyşygy” diýip atlandyrýarka, olaryň garşydaşy, dalaşgär Aşraf Ghaniniň düzjek bolýan hökümetini kabul etmän, öz hökümetini düzjekdigi baradaky haýbatyna çynlakaý seretmäge esas bar.
Bu Abdyllanyň güýçli bileleşigiň agzasydygy we alternatiw hökümet döretmek üçin syýasy we harby mümkinçiliginiň bardygy bilen bagly.
Abdyllanyň Kabuldaky hökümetiň ýerine geçmekçidigi, ýogsa-da separatist bir regiona ýolbaşçylyk etmek isleýändigi özara gepleşikleriň netijesiniň näbellilik bilen tamamlanmagy zerarly köpçülige mälim edilmedi.
Abdyllanyň daýanýan syýasy güýçleri ”Demirgazyk alýansdan” galan toparyň bir bölegi bolup durýar. Täjigistanda ýerleşen bu gurama “Talyban” Kabuly eýelänsoň, 1996-njy ýylda demirgazyk Owganystany goramaka üçin döredilipdi. Abdylla Abdylla ”Demirgazyk alýnsyň” soňky daşary işler ministri bolupdy we onuň iň meşhur lideri Ahmad Şah Masudyň ýakyn dostudy. Masud 2001-nji ýylyň sentýabrynda ABŞ-da bolan terrorçylykly hüjümleriň öňüsyrasynda janyna kast edilip öldürilipdi.
ABŞ 2001-nji ýylyň aýagynda “Talybana” zarba uransoň, ”Demirgazyk alýans” Kabula geçip, Owganystanyň döwlet howpsuzlyk güýçlerinde möhüm orny eýeläpdi. Analitikler 13 ýyldan soň howpsuzlyk güýçleriniň düzümi giňeldilen hem bolsa, öňki ”Demirgazyk alýansyň” käbir toparlarynyň saklanyp galýandygyny aýdýarlar.
“Demirgazyk alýans” harby we syýasy güýçleriň düzüminde özi üçin ilkibaşdan binýat döretdi, onuň esgerleriniň köpüsi bu gurama aralaşdy diýip, Norwegiýanyň Bergen şäheriniň Mahelsen institutynyň barlaglar boýunça müdiri Arne Strand aýtdy.
Analitikleriň aýtmagyna görä, ”Demirgazyk alýans” köp sanly täze syýasy patiýalara we resmi bolmadyk guramlara bölündi, emma täze toparlar öz tarapdarlaryny, şol sanda öňki esgerleri öz düzüminde saklap galdy.
“Dirileriň arasynda gowy adam ýok: Amerika, ”Talyban” we urşa owganlaryň gözünden syn” atly kitabyň awtory we Waşingtonda ýerleşýän täze amerikan fondunyň wekili Anand Gopal bu guramalaryň Abdyllanyň güýjüni artdyrýandygyny aýdýar.
“Onuň belki iň güýçli gurama daýanýan bolmagy mümkin we ol Mazary-Şeribiň häkimi Atta Muhammed Nur bilen we Içeri işler ministrliginden hem-de demirgazykdaky ownuk söweşiji toparlardan bolan dürli adamlar bilen bilelikdedir” diýip, Gopal aýdýar.
Abdylla bilen gatnaşykda bolan ýene bir täsirli topar öňki wise-prezident Muhammed Fahimiň toparydyr, onuň hem köp sanly söweşijileri bar, şol sanda demirgazykdaky Gunduz ýaly welaýatlarda.
Owganystanda dörän häzirki saýlaw krizisine degişli howatyrlanmalar etntiki dartgynlylygyň güýçlenmegi bilen bagly.
Abdylla esasan Owganystandaky azlyklaryň iň uly toparyny emele getirýän täjiklere daýanýan bolsa, Ghani puştunlaryň arasynda goldanýar.
Abdylla prezidentlige dalaşgär hökmünde 2009-njy ýylyň saýlawlaryna hem gatnşypdy. Emma ikinji tapgyrdan çekilipdi we munuň sebäbini köpçülikleýin galplyklar bilen düşündiripdi.
Şu ýylyň prezidentlik saýlawlarynyň ilkinji netijleri 7-nji iýulda yglan edilen badyna Abdyllanyň taradarlarynyň gahar-gazabynyň uzaga çekjegi mälim boldy.
Abdylla 7-nji iýulda Kabulda öz tarapdarlarynyň öňünde çykyş edende, onuň tarapdarlary prezident Hamid Karzaýyň portretini ýere taşladylar we onuň ýerine Abdyllanyň portretini dikdiler.
Mundan başga-da Abdyllanyň tarapdarlarynyň ýene bir topary Kabulyň halkara aeroportynda hem Karzaýyň suratyny ýere zyňdylar.
Abdylla saýlawlaryň deslapky netijeleriniň döreden gahar-gazabyny köşeşdirmäge çalyşdy we “biz Owganystanyň bölünmegini islemeýäris, biz milli bütewüligi we abraýy saklamak isleýäris” diýdi.
Emma ol şeýle-de özüniň ýeňendigini we “galp netijeleri şu günem, ertirem, hiç wagtda-da kabul etmejegini aýtdy.
Analitikleriň ençemesi saýlawlaryň netijeleriniň daşyndaky gahar-gazabyň ýurdy dargatmak ýa-da 1992-1996-njy ýyllaryň aralygynda bolan urşuň Owganystana ýetiren zyýanyny güýçlendirmek howpuny döredýän hem bolsa krizisiň şeýle derejelere baryp ýetmejegini çak edýärler. Owganystanyň syýasy krizisinde rol oýnaýan ähli taraplaryň ABŞ-nyň kömegine bil baglamagy munuň esasy sebäbidir.
“Owgansytanyň syýasy synplarynda ähli adamlar Abdylla, Ghani hem beýlekiler ABŞ-dan milliardlarça dollar möçberde gelýän kömegiň dürli görnüşlerine daýanýarlar. ABŞ-nyň sarp edýän pullary owgan goşunyny, owgan hökümetini goldaýar diýip, Gopal gürrüň berýär.
Waşington bu guralyny Owganystandaky dartgynlylygy gowşatmak üçin ulandy. Ak tamyň çap eden beýannamasynda, krizisde “konstitusiýa laýyk gelmedik zorluklara” ýol berlen ýagdaýynda ABŞ-nyň öz kömegini kesjekdigini duýdurdy. Galyberse-de, ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama 9-njy iýulda Aşraf Ghanä we 8-nji iýulda Abdylla Abdylla jaň etdi.
Şeýle ýagdaýda şu hepdede dörän krizis Owganystanda ýurduň dargamak howpunyň döremegine däl-de, taraplaryň iksini-de kanagatlandyryp biljek hökümeti düzmek ugrunda gepleşikleriň başlanmagyna itergi bermegi mümkin.
Bu nukdaýnazardan bolsa Abdyllanyň tarapdarlarynyň gahar-gazaby öz dalaşgärleriniň Ghani bilen gepleşiklerde agramyny artrdyryp biler.
Emma analitikler gepleşikler üçin wagtyň azdygyny aýdýarlar.
“Bu ýerde mesele örän wajyp we bu prosesiň uzaga çekmegine häzirki prezidetiň saýlanmagy bilen baglanyşykly 2009-njy ýylyň dawaly saýlawlarynda bolşy ýaly ýagdaýa ýol bermäge mümkiçilik ýok” diýip, ABŞ-nyň Waşingtonda ýerleşýän parahatçylyk boýunça institutyndan Adrew Wilder aýtdy.


text:
Ýekşenbe güni Pakistanyň premýer-ministri “Musulmanlaryň bigünäligi” atly film boýunça Pakistanyň bir ministriniň şenbe günki eden beýanatynyň hökümete degişli däldigini mälim etdi.
Şenbe güni Pakistanyň demirýol ministri Gulam Ahmed Bilour Amerikada döredilen bu filmiň režissýoryny öldüren adama öz kisesinden 100 müň dollar sylag berjekdigini aýdyp, çykyş edipdi.
“Men şu gün mukaddes pygambere şek ýetirijini kimdir-biri öldürse, şol adama 100 müň dollar sylag berjekdigimi yglan edýärin” diýip, Pakistanyň ministri Gulam Ahmed Bilour Peşawar şäherinde eden çykyşynda yglan etdi.
Jenap Bilour özüniň bu çykyşynda talybanlary we “Al-Kaýdany” hem bu “mukaddes işe” gatnaşmaklyga çagyrdy.
Pakistanyň demirýol ministri Gulam Ahmed Bilour “pygambere şek ýetirýän adamlar babatynda ýurtlaryň kanun kabul etmelidiklerini” aýtdy we şeýle kanunlaryň kabul edilmedik halatynda, ýagdaýyň geljekde örän howply boljakdygyny nygtady.
Gulam Ahmed Bilouryň agzalykda durýan Awami Milli partiýasy Pakistanyň dolandyryjy koalisiýasynyň-da düzümine girýär. Awami Milli partiýasy jenap Bilouryň eden bu beýanatynyň partiýanyň syýasaty däl-de, eýsem ministriň öz şahsy pozisiýasydygyny mälim etdi.
Bu wakanyň yzy bilen, Pakistanyň premýer-ministriniň metbugat sekretary Şafkat Jalil hem ýekşenbe güni “Frans-Press” habar agentligine beren interwýusynda ministriň eden bu beýanatynyň “hökümetiň syýasaty däldigini” aýtdy.
Soňky iki hepdä golaý wagt bäri Pakistanda bu filme garşy dowam edýän protest çykyşlarynyň barşynda azyndan 23 adam öldi.


text:
Günorta koreýaly ýazyjy Han Kang we onuň terjimeçisi Deborah Smith Nobel baýragynyň eýesi Orhan Pamuk, halkara bestseller Ýelena Ferrante dagydan üstün çykyp, halkara Man Buker (Man Booker International) baýragyny utdy.
Han terjimeçisi Smith bilen deň bölüşjek £50,000 baýragyna üç bölekden ybarat «Wegeterian» romany üçin mynasyp boldy.
Bu romanda «adaty bir aýalyň» wegeterian bolşy, ýagny ösümliklerden iýmitlenmek kararyna gelşi hakynda gürrüň berilýär. Emma bu gapma-garşylykly karar onuň adamsyny, kakasyny gahar-gazaba çykarýar, bulardan başga ol aýal doganynyň adamsynyň hem iňirdilerini çekmeli bolýar. Bu ýagdaý ol aýaly, Ýoň Hiýi ýygy-ýygydan agaç bolmak arzuwyna çümmäge mejbur edýär.
Duşenbe güni Londondaky «Victoria & Albert» muzeýinde bolan baýrak gowşuryş dabarasynda Han bu baýragyň «başyny gök diredendigini» aýtdy.
Şeýle-de ýazyjy on ýyl mundan öň ýazan romanynyň baýrak almagynyň biraz geňdigini, indiki hepde özüniň täze kitabynyň çykýandygyny aýtdy.
«Wegeterian» romany halkara Man Buker baýragyna hödürlenen 155 kitabyň diňe biridi. Ol kitaplaryň içinden Ýelena Ferranteniň «Nepolitan tapgyrlary», «Ýitirilen çaganyň hekaýasy», Orhan Pamugyň «Meniň kellämdäki geňsilikler» kitaplary finala çykypdy.
Halkara Man Buker baýragyna mundan ozal mynasyp bolan ýazyjylaryň arasynda Philip Roth, Chinua Achebe we László Krasznahorkai ýaly ýazyjylar bar.


text:
Anna güni Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Özbegistanyň prezidenti Yslam Karimow telefon arkaly gepleşik geçirdiler.
Bu telefon gürrüňdeşliginde Berdimuhamedow bilen Karimow iki ýurduň hyzmatdaşlyklarynyň möhüm ugurlary barada pikir alyşdylar. Şeýle hem, olar käbir regional meselelere, şol sanda, Aral kölüni halas etmek meselesi bilen baglanyşykly ýagdaýlara-da üns berdiler.
Gürrüňdeşligiň barşynda prezident Berdimuhamedow geljek üç ýylyň dowamynda Aral kölüni halas etmek boýunça Halkara fondunyň ýolbaşçysy hökmünde Özbegistanyň alyp barjak işinde üstünlik arzuw etdi. Öz gezeginde, prezident Karimow hem Türkmenistanda geçiriljek prezidentlik saýlawlarynyň üstünlikli geçirilmegini arzuw etdi.


text:
Owganystanyň synçylar toparynyň başlygy öňki tertibe laýyklykda 88 tussagyň azatlyga goýberiljekdigini aýtdy. Ol Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň gürrüňi gidýän tussaglary howply hasaplaýandygyna garamazdan, bu çäräniň durmuşa geçiriljekdigini belledi.
Abdul Şakar Dadras ýekşenbe güni giçlik “Reuters” habar gullugyna beren maglumatynda gürrüňi gidýän bendileri tussaglykda saklamak üçin delilleriň esassyzdygyny hem sözüne goşdy. Şol tussaglar Kabulyň demirgazygyndaky Bagram howa bazasynda saklanylýar.
ABŞ gürrüňi gidýän tussaglaryň daşary ýurt goşunyny öldürmäge gatnaşandygyny aýdandan soň, Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý synçylar toparyny tussaglara garşy has köp delil bilen üpjün etmegi üçin owgan aňtaw gullugynyň resmilerine tabşyryk berdi.
Geçen hepde ABŞ-nyň senatorlary azat etmeleriň iki ýurduň gatnaşyklaryna gaýtadan sazlap bolmajak görnüşde zeper ýetirjekdigini duýduryp, Karzaýa bu çäräni bes etmegi üçin basyş edipdiler.


text:
Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin penşenbe güni rus telewideniýesiniň Birinji kanalyndaky “Sowuk syýasat” gepleşiginde çykyş edip, Birleşen Ştatlaryň we NATO ýaranlarynyň Ýewropada ýerleşdirýän raketa garşy sistemasynyň, şübhesiz, Orsýetiň ýadro raketa başarnygyny neýtrallaşdyrmagy maksat edinýändigini aýtdy.
Putin bu raketa galkanynyň “Ural topraklaryna çenli territoriýany, Orsýetiň gury ýer ýadro güýçleriniň ýerleşýän ýerlerini hem öz içine alýandygyny” aýtdy.
Ol “şu günki gün ne Eýrandan, ne-de Demirgazyk Koreýadan howp bar” diýdi we NATO-nyň raketa garşy sistemanyň Orsýeti nyşana almaýandygy barada hatda ýazmaça hem hiç bir kepillik teklip etmeýändigini aýtdy.
Orsýetiň premýer-ministri Ýewropada raketa garşy galkan sistemasyny ýerleşdirmegiň inisiatorynyň Birleşen Ştatlardygyny aýtdy we taryhda ýadro ýaragyny ulanan ýeke-täk ýurduň Amerikadygyny, ol ýaragyň 1945-nji ýylda ýadro ýaragsyz Ýaponiýa garşy ulanylandygyny ýatlatdy.
“Biz näme etmeli, muny hakydamyzdan süpürip aýyrmalymy?” diýip, Putin sorady we soňundan “Biz hemişe öz serhetlerimizde peýda bolan howpa gaýtargy bereris” diýdi.
Putin öz beýanatyny delillendirip, Orsýetiň Birleşen Ştatlardan başga “ýadro triadasy”, gury ýer, deňiz we howa ýadro güýçleri bolan ýeke-täk ýurtdugyny nygtady.
Putin Orsýetiň “BMG-niň Howpsuzlyk geňeşindäki partnýorlarynyň” käbir ýurtlarda köpçülikleýin gyrgyn ýaraglarynyň bardygyny delillendirip, ol ýurtlara goşuna salmaga ýa-da ol ýurtlardaky hökümetleri çalşyrmaga çagyrýandyklaryny belledi. Ol özüniň bu partnýorlaryň çyn ýürekliligine şübhesiniň bardygyny hem sözüniň üstüne goşdy.
“Meniňçe, biziň partnýorlarymyz ýaran islemeýär, olar wassal isleýär” diýip, Putin aýtdy. “Olar dolandyrmak isleýär, emma Orsýet beýle usulda işlemeýär” diýip, Putin öz pikirini jemledi.
Putin hemişe kuwwatly, dünýä wakalarynda easasy rol oýnaýan Orsýeti ileri sürýän dogumly lider adyny gazandy. Ol NATO-nyň raketa garşy gorag sistemasyny Orsýetde geçjek prezident saýlawlaryna bir aý wagt galanda tankytlady. 2008-nji ýyldan bäri Orsýetiň premýer-ministri bolup işleýän Putin bu saýlawlarda ýurduň iň ýokary wezipesine dolanyp gelmäge synanýar. Ol premýer-ministrlikden öň, hersi dört ýyldan, Orsýetiň iki möhlet prezidenti boldy.


text:
Täjigistanyň polisiýasy Britaniýanyň Duşenbedäki ilçihanasynyň öňünde ýöriş geçiren onlarça protestçini tussag etdi.
Gürrüňi gidýän protestçiler ilçihananyň binasyny daşladylar. Şeýle-de, käbir maglumatlarda protestçileriň britan ilçihanasyndaky howpsuzlyk üçin niýetlenen wideo kameralary ýumurandygy we onuň howpsuz işgärleri bilen ýakalaşandyklary aýdylýar.
Bu üýşmeleň şäheriň ýolbaşçylary tarapyndan birugsat amala aşyrylypdyr.
Duşenbe şäher polisiýasynyň başlygy Said Jurahanowyň 11-nji iýunda Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, näme sebäpden we näme maksat bilen üýşmeleň geçirendigi mälim bolmadyk protestçiler ýurduň Somoni etrap polisiýasyna alnyp gidilipdiler.
Gürrüňi edilýän ilçihananyň resmileri Azatlyk Radiosyna beren maglumatlarynda wakanyň bolandygyny tassykladylar, ýöne olar bu barada maglumat bermekden saklandylar.


text:
Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasy 2015-nji ýylyň 10—11-nji oktýabry aralygynda Türkmenistanyň ykdysady üstünlikleriniň Türkmenistanyň Garaşsyzlyk gününiň 24 ýyllyk baýramyna bagyşlanan sergini geçirýär.
Guraýjy topar Türkmenistanyň dahylly ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň bilermenlerini hem-de hünärmenlerini, Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň wekillerini, türkmen işewürlerini şeýle hem daşary ýurt kompaniýalarynyň wekillerini sergä çagyrýar.
Serginiň iş wagtlary:
10-njy oktýabrda sagat 10.00-dan 20.00-a çenli;
11-nji oktýabrda sagat 10.00-dan 17.00-a çenli;
Sergi Aşgabat şäheriniň Garaşsyzlyk şaýolunyň 104-nji jaýynda ýerleşýän Sergi köşgünde geçirilýär.


text:
Kreml, Kiýewiň tussag çalyşmak tagallalaryna garamazdan, ukrain piloty Nadia Sawçenko rus sudy tarapyndan berlen 22 ýyl tussaglygyny türmede geçirmeli bolar diýýär.
Kremliň sözçüsi Dmitriý Peskow: "Sawçenko bilen bagly ýagdaý ýönekeý hem düşnükli, Sawçenko günäli tapyldy... Ol öz türme möhletini oturmaly bolar» diýdi.
Peskow 26-njy martda telewideniýede berlen söhbetdeşlikde Sawçenkonyň boşadylmagy ýa tussag bilen alyşylmagy barada hiç hili kararyň kabul edilmändigini aýtdy.
Ukrain prezidenti Petro Poroşenko Kiýew onuň iki sany rus tussagy bilen çalşylmagyna taýýar diýdi. Emma Peskow rus prezidenti Wladimir Putin tarapyndan «şu wagta çenli munuň ýaly bir karar kabul edilenok» diýdi.
Peskow ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerriniň we Germaniýanyň daşary işler ministri Frank-Walter Steinmeiýeriň golaýda Moskwa eden saparlarynda Sawçenko meselesiniň gozgalandygyny tassyk etdi.
Emma muňa garamazdan, ol «Kerri Putine Sawçenko meselesi boýunça basyş etmäge gelmedi» diýdi.
Sawçenko 22-nji martda, gündogar Ukrainada 2014-nji ýylda öldürilen iki sany rus žurnalistiniň ölümi bilen baglylykda, türme tussaglygyna höküm edildi. Ol özüne bildirilen aýyplary ret edýär.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillary Klinton Amerikanyň daşary syýasatynda möhüm hasaplanýan iki mesele, ýadro ýaraglary şertnamasy we Eýran hakda prezident Medwedew, şeýle hem Daşary işleri Minsitri Sergeý Lawrow bilen pikir alyşmak üçin şu gün Moskwa bardy.
Klinton Moskwada Orta Gündogaryň Dörtlüginiň beýleki üç agzasy Ýewropa Bileleşigi, Orsýet we Birleşen Milletler Guramasynyň wekilleri bilen hem Orta Gündogaryň parahatçylyk prosesi barada pikir alşar.
Ýöne häzir üns merkezinde duran onuň ýaňy dekabrda soňlanan strategik ýaraglary çäklendirmek ugrundan START şertnamasy boýunça gepleşiklere ýol açmagy başaryp-başarmazlygy.
“START taýýar”
Žurnalistleriň aýtmagyna görä, şertnamanyň taslamasy ençeme aý bäri taýýar dur. Ýöne käbir aratapawutlar şertnamanyň gapdalyndaky 100 sahypalyk protokolda bar. Bu hakda hem taraplar arasynda Ženewada barýan gepleşiklerde öňegidişligiň bolanlygy aýdylýar.
Bu ýerde has umytly gürleýän hem Kreml. Sergeý Lawrowyň aýtmagyna görä, edilmeli indiki iş gol çekmekleri üçin şertnamanyň taslamasynyň döwlet baştutanlaryna haçan iberiljegini ylalaşmak.
Ýöne Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretarynyň Ýewropa baradaky öňki kömekçisi James Dobbins: “Bu indi ähli zat tamamlandy diýildigi däl - diýýär. - Bu ylalaşyk ozal hem uzak däldi. Ýöne ahyrky salymda tapawutlary aradan aýryp bolmady. Men orslaryň bu aýdýanyna ‘çözülmeli ýene birnäçe mesele bar’ diýip düşünýärin. Olar Amerikanlaryň ýene biraz ilerlemegini isleýärler. Ýöne aratapawutlar köp däl. Ylalaşyga gelmäge umyt bar”.
Stewen Pifer Birleşen Ştatlaryň Ukrainadaky öňki ilçisi. Ol START şertnamasynyň döremeginiň alty ýyla çekenligini, häzirki işleriň başlananyna bolsa ýaňy dokuz aý bolanlygyny belleýar: “Meniň pikirimçe, Kremliň şertnama gol çekmegiň gürrüňini etmegi gowy habar. Özümde galan täsiri aýtsam, hanym Klinton START gepleşiklerininiň nirelere barandygy barada hökman gürleşer. Ýöne men ol krizisli meseleleri çözmeli bolar hem öýdemok. Bu zatlar arka atylandyr”.
Eýran meselesi
Klinonyň Moskwa saparynda üns berjek ýene bir meselesi Eýran bolup durýar. Ýöne bu barada esasy işler ozal edilip, Orsýet Eýranyň ýadro ýaragly bolmagyny özüniň islemeýänligini bildirdi.
Orslar ozal Eýranyň garşysyna berk sanksiýalara garşy bolsalar-da, Birleşen Ştatlaryň tutumyna indi ynanýana meňzeýärler. Ýöne olar Amerikanlar näme diýse, şony etjekdiklerini entegem açyk aýdanoklar.
Pifer orslaryň berk sanksiýalary kabul etmezligi-de mümkin diýýär: “Meniň pikirimçe, orslar öňkülerinden berk sanksiýalary kabul ederler. Ýöne bu Waşingtonyň isleýşi ýaly berk bolmaz”.


text:
ABŞ-nyň harby resmileri öz gulluklarynyň agzalarynyň 9-syna bolup geçen iki sany waka bilen baglanyşykly temmi berdiler. Bu wakalaryň biri Gurhanyň nusgalarynyň ýakylmagy, beýlekisi hem ”Talyban” söweşijileriniň jesediniň üstüne peşew edilýändigini görkezýän wideoýazgy.
Bu wakalaryň ikisi-de üstümizdäki ýylyň başlarynda Owganystanda gahar-gazaby döredipdi.
Temmi berlen esgerler jenaýata çekilenok. Şol sebäpden onuň owganlaryň adalatyň ýerine ýetirilmegi baradaky talabyny kanagatlandyrjakdygy belli däl.
Harby resmileriň aýtmagyna görä, goşunyň dört ofiseri bilen iki esgerine "administratiw jeza" garaşýar. Bu jeza olaryň harby derejesiniň peseldilmegi, goşmaça wezipe berilmegi ýa ýakylan 100 Gurhanyň we beýleki dini neşirleriň bahasyny tölemek ýaly çäreleri öz içine alyp biler.
Goşun tarapyndan geçirilen derňewde esgerler bu işi Yslama hormatsyzlykdan we "ýaman niýet" bilen etmändir diýen netijä gelinýär. Derňewçiler ýöne esgerler gerekli proseduralary ýerine ýetirmändirler, olar Gurhanyň owganlar üçin beýle ähmiýetlidigini bilmändirler, ýolbaşçylar tarapyndan olara bu barada görkezme berilmändir diýip netije çykarýarlar.
Derňewçileriň gelen netijeleri bildirilen güni harby deňiz korpusy ”Talyban” söweşijileriniň jesediniň üstüne peşew etmäge gatnaşan deňiz pyýada goşunynyň üç esgerine jeza berlendigini yglan etdi.
Korpus bu üç esgeriň günäli tapylandygyny aýtdy. Olaryň biri ”Talybanyň” bir söweşijisiniň jesediniň üstüne peşew edipdir. Ýene biri adam ýitgisiniň gapdalynda durup, surata düşüpdir. Üçünji esger hem derňewçileri aldanlygy üçin günäli tapylypdyr.
Wideoýazgyda görkezilýän bu iş pitneçilere garşy Helmand welaýatynyň Musa Gala sebitinde 2011-nji ýylyň iýul aýynda geçirilen harby operasiýada bolupdyr.
Bu temmilere Owganystanda nähili baha beriljekdigi belli däl. Gurhanyň ýakylmagy sebäpli turan tolgunyşyklarda azyndan 30 adam ölüp, iki amerikan ofiseri atylyp öldürildi. Şeýlelikde prezident Hamid Karzaý bu işlere gatnaşan esgerleriň suda çekilmegini talap etmäge mejbur boldy.


text:
Türkmen lideri isleýänleri ozalky prezident S.Nyýazowyň mazaryna zyýarat etmäge çagyrdy.
Prezident G.Berdimuhamedow anna güni geçiren hökümet maslahatynda 21-nji dekabrda ýurtda Türkmenistanyň ilkinji perzidenti S.Nyýazowyň ýatlama gününiň bellenip geçilýändigini aýtdy diýip, TDH ýazýar.
"Türkmenistanyň ilkinji prezidentiniň bitiren beýik hyzmatlary halkymyzyň hakydasynda hem ebedi galar. Ine, şoňa görä-de, bu ajaýyp ynsanyň ýagty ýadygärligini hatyralamak, onuň kümmetine zyýarat etmek isleýänleriň ählisi ertir Gypjaga baryp hem zyýarat edip bilerler" diýip, prezident Berdimuhamedow aýtdy.
G.Berdimuhamedow prezident saýlananda S.Nyýazowyň ýoluny dowam etdirmegi wada berdi, emma soň ozalky prezidentiň bilim syýasatyna we beýleki käbir ugurlara, hususan-da pensiýadaky adamlara, harby pudaga, ylmy edaralara degişli kararlara üýtgeşme girizdi.
Eýsem Türkmenistanda S.Nyýazowyň mirasyna nähili garalýar?
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy Myrat Gurbanow bu soragy ýerli synçy Ýaýlym Begowa berdi.


text:
Täjigistanda prezidentlik wezipesine saýlaw kampaniýasy resmi derejede başlandy. Sişenbe güni ýurduň syýasy partiýalaryna we milli sosial guramalarynyň ikisine ýurt baştutany wezipesine öz dalaşgärlerini hödürlemäge rugsat berildi.
Täjigistanyň “Reformaçy güýçleriniň bileleşigi”, “Sosial demokratik partiýasynyň koalisiýasy” we görnükli jemgyýetçilik wekilleri adam hukuklaryny goraýjy aktiwist Oýnihol Bobonazarowy goldaýandyklaryny yglan etdiler.
Ýurduň iň uly oppozision topary yslamçy “Galkynyş partiýasy” Bobonazarowa goldaw bildirýändigini tassyklamak üçin sişenbe güni gurultaý geçirýär.
Beýleki bäş partiýa dalaşgärlerini saýlamak boýunça maslahat geçirýärler.
Ýurduň iň uly partiýasy bolan “Täjigistanyň halk demokratik partiýasy” ýurduň häzirki prezidenti Emomali Rahmonyň kandidaturasyny öňe sürdi. Rahmon Täjigistana 1992-nji ýyldan bäri baştutanlyk edýär.
Dalaşgärleriň hasaba durmagy üçin 25 gün berilýär. Prezidentlik saýlawlary 6-njy noýabra bellendi.


text:
13-nji dekabrda Mary welaýatynda Türkmenistan—Owganystan—Pakistan—Hindistan (TOPH) gaz geçirijisiniň hem-de “Galkynyş” gaz känini senagat taýdan özleşdirmegiň nobatdaky desgalarynyň gurluşygyna badalga berildi. Dabara Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow hem-de ýakynda ýurdumyza saparlar bilen gelen Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Mohammad Aşraf Gani, Pakistan Yslam Respublikasynyň Premýer-ministri Nawaz Şarif we Hindistan Respublikasynyň Wise-prezidenti Mohammad Hamid Ansari gatnaşdylar.
Täze gaz geçirijiniň taslamasy dört döwletiň arasynda baglaşylan hökümetara ylalaşyklary esasynda amala aşyrylar. Bu gaz geçirijiniň uzynlygy, takmynan, 1814 kilometre barabar bolar. Türkmenistan—Owganystan—Pakistan—Hindistan gaz geçirijisiniň ýurdumyzyň çäklerinden geçýän böleginiň uzynlygy 214 kilometre deňdir. Gaz geçiriji Owganystanyň Hyrat we Kandagar şäherleriniň üsti bilen, Pakistanyň Kwetta we Multan şäherleriniň çäklerinden geçer. Şol ýerden bolsa, Hindistanyň Fazilka ilatly nokadyna çenli baryp ýeter. Täze gaz geçirijiniň ýyllyk kuwwaty 33 milliard kub metre barabar bolar. Nesip bolsa, şu gün gurluşygyna badalga berilýän bu halkara gaz geçirijisi we onuň ýerüsti kömekçi ulgamlary 2019-njy ýylyň dekabr aýynda ulanmaga doly taýýar edilip tabşyrylar.
Bu örän uly taslamany durmuşa geçirmek boýunça Türkmenistan—Owganystan—Pakistan—Hindistan halkara gaz geçirijisiniň taslamasynyň Ýolbaşçy komitetiniň hem-de Tehniki iş toparynyň Aşgabatda, Yslamabatda, Kabulda we Nýu-Delide maslahatlary geçirildi. Bu maslahatlarda taslamany durmuşa geçirmegi çaltlandyrmak barada birnäçe ylalaşyklar gazanyldy.


text:
Birleşen Ştatlarda bu ýurduň ýaşaýjysy, 21 ýaşly Oskar Ortege- Ernendesuwe prezident Barak Obamany öldürmäge synanyşykda resmi günä bildirildi.
Bu ýerde gürrüň geçen ýylyň 11-nji noýabrynda bolan waka barada barýar. Şonda Ak Tama garşy ok atylypdy. Ýöne wakada jebir çeken bolmandy.
Sişenbe güni geçen sud diňlenişiginde Oskar Ortege- Ernendesuwe jemi 17 madda boýunça günä bildirildi, şolaryň arasynda amerikan prezidentiniň rezidensiýasyna zyýan ýetirmegem bar.
Derňewiň maglumatyna görä, tussag astynda oturan sorag edilende, özüni hudaýyň wekili atlandyryp, Ak Tama hüjüm etmek missiýasynyň özüne tabşyrylandygyny aýdypdyr. Şol bir wagtda-da, Oskar Ortege-Ernendesuw akyly ýerindäki , suduň öňünde jogap bermeli adam diýlip hasaplanylýar.


text:
Günorta Aziýanyň iki sany basdaş ýurdy, Pakistan bilen Hindistan Nýu-Delide milli howpsuzlyk geňeşçileriniň maslahatyny geçirmek barada ylalaşyga geldi.
Hindistanyň daşary işler sekretary bu habary 10-njy iýulda, Hindistanyň premýer-ministri Narendra Modi bilen Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şarif Ufada, regional howpsuzlyk sammitiniň çäginde duşuşandan soň ýaýratdy.
Iki lider 2008-nji ýylda bolan Mumbaý hüjüminde aýyplanan pakistanly ýaragly adamlaryň suduny çaltlaşdyrmaga kömek bermek barada ylalaşyga geldi.
Şeýle-de Modiniň Nawaz Şarifiň 2016-njy ýylda Yslamфbatda geçiriljek regional howpsuzlyk sammitine gatnaşmak baradaky çakylygyny kabul edendigi aýdylýar.


text:
Türkmenistanda daşary ýurt pullary bikanun satylanda we satyn alnanda kanunyň öňündäki jogapkärçilik has berkidilip, bu baradaky degişli düzediş Türkmenistanyň Administratiw Hukuk Bozulmalary Hakyndaky Kodeksine girizildi.
Mundan beýläk Kodeksiň 279-njy maddasynyň 1-nji bölegine laýyklykda:
Daşary ýurt puluny satyn almak we satmak geleşikleriniň bikanun amala aşyrylmagy - binýatlyk mukdaryň on bäşinden ýigrim bäşisine çenli möçberde jerime salynmagyna we obýektiň konfiskasiýa edilmegine eltýär.
Belli bolşy ýaly, mundan owal bu ýagdaýda binýatlyk mukdaryň üçüsine çenli möçberde jerime salynýardy, şeýle-de obýektiň (puluň – red.) konfiskasiýa edilmegi asla göz öňünde tutulmaýardy.
Obýektiň konfiskasiýa edilmegi
Düzediş girizilen 279-njy maddanyň 2-nji bölegine laýyklykda bolsa:
Şu maddanyň birinji böleginde göz öňünde tutulan hukuk bozulmalary üçin administratiw temmisi ulanylandan soň olaryň bir ýylyň dowamynda gaýtadan edilmegi - binýatlyk mukdaryň ýigrim bäşisinden ellisine çenli möçberde jerime salynmagyna we obýektiň konfiskasiýa edilmegine eltýär.
Ozalky kanunçylykda, ýokarky agzalan kanunbozma üçin binýatlyk mukdaryň üçüsinden bäşisine çenli möçberde jerime salynmagyna eltip, bu ýagdaýda hem obýektiň konfiskasiýa edilmegi asla göz öňünde tutulmaýardy.
Sebäpler we maksatlar
Türkmenistanyň resmi mediasynda daşary ýurt pullaryny bikanun satmak we satyn almak baradaky kanuny jogapkärçiligiň we jerimeleriň has berkidilmeginiň sebäpleri we maksatlary barada hiç hili maglumat berilmeýär.
Emma bu ýurduň walýuta alyş-çalyş nokatlarynda dollar satyn almak operasiýalary babatynda, şol sanda her aýda satyn alyp bolýan dollara çäk girizmek, dollary ýaşaýjylaryň diňe ýaşaýyş ýazgysyna görä satmak ýaly çäklendirmeleriň girizilmegine; şeýle-de munuň netijesinde dollaryň “gara bazarynyň” giň ýaýrap başlandygy baradaky habarlaryň peýda bolan wagtyna gabat geldi.
"Gara bazara" bolan mätäçlik
Gepiň gerdişine görä ýatlatsak, dollaryň “gara bazary” ýurtda ABŞ-nyň dollarynyň söwdasynyň çäklendirilmegi netijesinde ozalky prezident S.Nyýazow döwründe döräpdi. Mälim bolşy ýaly, şol döwürde resmi alyş-çalyş nokatlarynda dollar satylmansoň, dollar “gara bazary” döräpdi we ondaky dollaryň kursy resmi taýdan kesgitlenen kursdan dört essä golaý ýokarydy.
Emma 2008-nji ýylda dollaryň berkidilen kursy hereket edip başlady. Şondan soň ýurt boýunça döwlete degişli hem-de kommersiýa banklarynyň resmileşdirilen alyş-çalyş nokatlary açylyp, dollar “gara bazaryna” bolan mätäçlik görnetin peseldi.
Emma Azatlyk Radiosynyň habarçylary häzir ýurduň alyş-çalyş nokatlarynda dollara girizilen çäklendirmeler sebäpli, dollaryň “gara bazarynyň” täzeden möwjäp başlandygyny habar berýärler.


text:
30-njy maýda Aşgabatda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň hökümet baştutanlarynyň geňeşiniň mejlisi geçirildi. Sammitde regiondaky ykdysady hyzmatdaşlyga aýratyn üns berildi.
Orsýet GDA döwletleriniň durnukly we howpsuz ösüşi üçin has ýakyn ykdysady hyzmatdaşlygyň ähmiýetini nygtady. Orsýetiň hökümet baştutany Dmitriý Medwedew özara söwdanyň ykdysadyýetleriň ýagdaýyny görkezýänligini bellemek bilen, 2011-nji ýylda GDA döwletleriniň özara söwdasynyň 36% ýokarlanyp, 300 milliard dollara ýetenligini aýtdy.
GDA-nyň Aşgabatdaky sammitinde ençeme dokumentlere gol goýuldy. Resmi maglumatlara görä, GDA-nyň hökümet baştutanlary regionda maliýe hyzmatlarynyň bazaryny liberallaşdyrmak Konsepsiýasyna we GDA döwletleriniň bütewi walýuta bazaryny döretmek boýunça hyzmatdaşlyk baradaky ylalaşyga gol goýupdyrlar.
Gol çekilen dokumentleriň ýene biri GDA-nyň elektroenergiýa bazarynyň netijeliliginiň ösdürilmegini we energiýa söwdasynyň giňeldilmegini göz öňünde tutýar.
Döwletleriň arasynda senagat ugrundan hyzmatdaşlyk boýunça hem ylalaşyga gol çekildi. Bu ylalaşyk GDA döwletleriniň senagat syýasaty boýunça geňeşiniň döredilmegini göz öňünde tutýar. Sammitde GDA-nyň harby güýçleriniň inženerlik üpjünçiligi boýunça hyzmatdaşlyk barada hem ylalaşyldy.
Aşgabatdaky duşuşykda guramasynyň hökümet baştutanlarynyň garamagyna ýurtlaryň arasynda ösen tehnologiýalar, energetika, gidrometeorologiýa, sosial we maliýe pudaklar, sport we harby syýasat boýunça hyzmatdaşlyga degişli jemi 30-a golaý dokumentleriň proýektleri hödürlendi diýip, GDA-nyň ýerine ýetiriji komiteti habar berýär.
Türkmenistanyň orny
Berdimuhamedow Orsýetiň premýeri Medwedewi garşy alýar, Aşgabat, 30-njy maý.
Türkmenistan şu ýyl Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna baştutanlyk edýär. 2005-nji ýylda guramanyň hemişelik agzalygyndan çykyp, onuň düzüminde assosirlenen agza hökmünde galmak kararyny yglan eden Türkmenistan soňky ýyllarda bu regional guramanyň çägindäki aragatnaşyklaryny güýçlendirdi we bu gatnaşyklaryny mundan beýläk ýene-de ösdürmek niýetini yglan etdi.
GDA-nyň sammitiniň öňüsyrasynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow guramanyň çägindäki hyzmatdaşlygyň “Türkmenistanyň daşary syýasy strategiýasy üçin kesgitleýji ugurlaryň biri bolup durýanlygyny” belledi we ýurduň GDA-nyň işlerine aktiw gatnaşyp, köptaraplaýyn hem ikitaraplaýyn görnüşde netijeli aragatnaşyklary ösdürmekçidigini aýtdy. Emma ol Türkmenistanyň GDA-nyň çägindäki işlerini assosirlenen statusynda amala aşyrjagyny mälim etdi.
GDA-nyň sammitinden daşgary türkmen tarapynyň GDA-nyň ençeme ýurtlarynyň hökümet baştutanlary bilen ikiçäk duşuşyklary hem boldy. Berdimuhamedow hususan-da Azerbaýjanyň, Gyrgyzystanyň, Moldowanyň, Orsýetiň, Täjigistanyň we Ukrainanyň hökümet baştutanlary bilen duşuşdy diýlip, habar berilýär.
Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy guramasy 1991-nji ýylyň dekabr aýynda esaslandyrylypdy. Baş edarasy Belarusyň paýtagty Minskde ýerleşýän bu guramanyň düzümine 11 ýurt girýär.


text:
Uzyn boýunly, äpet dinozawryň bütewi kellesüňki tapyldy
Argentinada tapylan, özem gaty gowy saklanan ol kellesüňki alymlara Ýeriň taryhyndaky iň mähnet haýwanlar bolan dinozawrlaryň bir görnüşiniň duýgurlygy we häsiýetleri barasynda örän ähmiýetli maglumatlary berýär. Alymlar ylmyň täze açan "Sarmientosawr" diýip atlandyrylan dinozawr görnüşiniň bütewi ýagdaýda kelle hem boýun süňklerini tapandyklaryny habar berýärler. Dinozawrlaryň bu görnüşi 95 million ýyl mundan owal Patagoniýa düzlüginde ýaşapdyr. Bu kellesüňküniň kompýuterde taýýarlanan tomografiýasy ol görnüşiň beýni gurluşyny äşger etmek bilen onuň eşitmek, görmek we duýmak ýaly ukyplary babatda diýseň jikme-jik maglumatlar berýär.
Emeli hemra çäresiniň yza süýşürilmeginden soň Putin jogapkär adamlardan gatyrganýar
Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin, müňlerçe menzil ýol aşyp, ýurduň täze kosmodromyndan ilkinji "Soýuz" kysymly uçarmansyz raketanyň uçurylmagy üçin gurnalan dabara gatnaşdy. Ýöne raketanyň uçurylmagyna sähelçe salym galanda näsazlyklaryň bardygy bilnip, onuň uçurylmagy 24 sagat yza süýşürildi. Şonda ikinji synanyşygyň hem başa baryp-barmajagy adamlary iňkise goýdy.
Alymlar: Uly merjen rifiniň demirgazyk böleginiň ýarpsy ölüpdir ýa-da ýok bolup barýar
Awsrtaliýanyň ýaňy-ýakynda beren beýanatyna görä, gaty köp turistik saparlaryň gurnalmagyna sebäp bolan we ýurda ýylda 3.9 milliard dollarlyk girdeji gazandyran Uly merjen rifiniň diňe ýüzden 7 göterimi agarmakdan gutulandygy belli boldy. Suwuň çakdanaşa gyzan mahaly ýüze çykýan agarma täsiri sebäpli merjen polipleri öz aýratynlygyny ýitirýärler we hasam kiçelip, agarýarlar. Suw sowan mahaly bolsa bu ýagdaýyň täsiri tersine bolýar, ýagny biraz zelel ýeten merjenler hem soň öz ýagdaýyny täzeden dikeldip bilýärler. Bolmasa merjenleriň hemmesine zyýan ýetýär. Ýüze çykan bu ýagdaýyň häzirki wagtda demirgazyk merjen rifiniň ýarpysyny ýok edäýmegi ahmal diýilýär.
"SpaceX" Marsa ilkinji saparyny 2018-nji ýylda gurnar
"SpaceX" firmasy Marsa ilkinji uçarmansyz emeli hemrasyny 2018-nji ýylda ugratmagy göz öňünde tutýar. Ol firmany döreden Elon Muskin, şeýlelikde başga planetalara adam ibermek plany boýunça ilkinji ädimi durmuşa geçirer. Marsa ilkinji adam saparyny 2030-njy ýylda gurnamak isleýän NASA tarapyndan berlen beýannamada, gurama "SpaceX-niň" "Red Dragon" (Gyzyl aždarha) diýip atlandyrylýan ilkinji saparyna tehniki goldawy berer.
Şöhle rak keseline garşy göreşmäge kömek eder
Alymlar rak, ýagny düwnük keseliniň "ak gan" görnüşine garşy göreşde ilkinji gezek "optogenetika" atly tilsimden peýdalanypdyrlar. Optogenetika elektrik tolkunlarynyň öýjüklere gönükdirilmegini göz öňünde tutýar. Geçirilen ylmy barlagyň awtory Brook Chernet, gurbaganyň embrionyna rak keselini ýokuşdyrmak üçin oňa iki onkogen gen görnüşini goşupdyr. Soň olara şöhlä gaty duýgur bolan "ion kanallaryny" döredýän başga genler goşupdyrlar. Şeýle ýagdaýda giperpolariz tilsimi bilen bejeriş gören embrionlarda soňra rak keseliniň alamatlary gaty azalypdyr.
Harby-kosmos uçuşlaryndaky Boeing-Lockheed monopoliýasyny "SpaceX" syndyrypdyr
ABŞ-nyň Harby-höwa güýçleri millarder Elon Muskiniň "SpaceX" firmasy bilen GPS emeli hemrasynyň uçurylmagy barasynda 83 million dollarlyk şertnama gol çekipdir. Şeýlelikde harby-kosmos emeli hemralarynyň uçurylmagynda on ýyldan köp wagtdan bäri "Lockheed Martin Corp" we "Boeing Co" firmalarynyň dowam edýän monopoliýasy syndy. Amerikanyň Harby-howa güýçleriniň bir resmisiniň aýtmagyna görä, GPS emeli hemrasy 2018-nji ýylyň maý aýynda Floridadan uçurylar.
Delide dinozawr galyndylarynyň saklanýan muzeýi ýangyna uçrady
Hindistanyň paýtagtynda ýerleşýän Milli tebigat taryhy muzeýiniň iň ýokarky gatynda ýangyn döredi. Ol muzeýde ummasyz köp sanly ösümlikleriň we haýwan görnüşleriniň galyndylary saklanýar. Olaryň arasynda ýaşy 160 million ýyl bolan dinozawrlaryň galyndylary hem bar. Ýüzden köp ýangyn söndürýän gullugyň işgärleri üç sagatlap ýangyny söndürmek üçin jan etdiler.