text:
Orsýetiň Daşary işler ministrligi orsýetli harby bilermenleriň Siriýada bardygyny boýun aldy.
Ministrligiň metbugat-wekili Maria Zaharowanyň 9-njy sentýabrda aýtmagyna görä, bilermenler Orsýetiň Siriýa ýarag ibermegine kömek berýär. Moskwa bu ýaraglaryň terrorizme garşy göreşmek maksatly iberilýändigini aýdýar.
Şeýle-de Zaharowa ABŞ-nyň Gresiýadan we Bolgariýadan öz howa giňişliklerini Orsýetiň uçarlary üçin ýapmagyny sorandygyny aýtdy we munuň “halkara derejesindäki gödeklikdigini” belledi.
Munuň öňüsyrasynda Waşington “Orsýetiň Siriýada goşmaça harbylaryny we uçaryny ýerleşdiren bolmagyna aladalanma bildirýändigini” mälim edipdi.
Ak Tamyň metbugat-wekili Joş Earnest Orsýetiň Siriýada harby taýdan ornaşmagynyň “Yslam döwleti” toparyna garşy ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky koalisiýasy bilen “gapma-garşylyga” getirip biljekdigini belledi.


c: text/html

text:
Türkmenistanda diňe bir partiýanyň höküm sürýän döwürleri geçdi. Iň bolmanda, mundan beýläk sesler diňe bir partiýa berilmez.
Awgust aýynyň 21-de Aşgabatda geçirilen gurultaýda döredilen Senagatçylar we telekeçiler partiýasy “Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe” ýaşaýan Türkmenistanyň raýatlaryna keminden saýlawlar gününde dürlilik hödürläp biler.
Emma gurultaýyň geçirilen zalynyň bezegleri göz öňüne alnanda welin, bu umydyň hem puja cykmagy mümkin diýen alada bar. Sebäbi, sol zalda täze partiýa ak pata berenler prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň ägirt uly suratynyň astynda göwnihoş ýagdaýda ornaşyp otyrdylar.
Senagatçylar we telekeçiler partiýasy su ýylyň ýanwar aýynda Türkmenistanyň jübi parlamentiniň syýasy partiýalar barada tassyklan kararyna laýyklykda döredildi.
Beýle diýmek täze döredilen bu partiýa nobatdaky parlament saýlawlarynda prezidentiň ýolbaşçylyk edýän Demokratik partiýasy bilen “aňsat bolmadyk” bäsleşik bilen ýüzbe-ýüz bolar diýmekdir. Parlament saýlawlaryny 2013 - nji ýylda geçirmeklik göz öňünde tutulýar.
Türkmenistanda saýlawlaryň başdan aýaga galplaşdyrylýandygy göz öňüne tutulanda, bir jähtden bu bäsleşigiň Demokratik partiya üçin bähbitli bolmagy hem mümkin. Türkmenistanyň bir palatadan ybarat parlamentiniň häzirki deputatlarynyň ählisi Demokratik partiýanyň agzalary.
Şol bir wagtyň özünde-de, iň bolmanda saýlawlar barada aýdylanda, prezident Berdimuhamedow hiç zady sorag astynda galdyrmak islemeýär.
Eger ýadyňyzda bolsa, syýasy partiýalar baradaky kanun kabul edilenden bir aý soňra geçirilen prezidentlik saýlawlarynda Berdimuhamedow öz partiýasyndan gatnaşan ähli dalaşgärleri “ýeňip”, prezidentlik wezipesine ikinji gezek saýlanypdy. Şol saýlawlara ses bermäge hukugy bolan ilatyň 96%-niň gatnaşyp, olaryň 97%-niň öz sesini Berdimuhamedowa berendigi aýdylypdy.
Saýlawlar boýunça geçirilen kampaniýalarda Berdimuhamedowyň bäsdeşleriniň halka ýüzlenip, prezidenti gaýtadan saýlamagy teklip edendikleri barada hem habarlar ýaýrapdy. Şeýle pikiri öňe sürenlerden birem prezidentlik üçin dalaş edýän ýurduň senagat we energetika boýunça ministridi.
Indi saýlawlardaky ýaryşlara Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň, ondan başga-da täze döredilmegi mümkin Daýhanlar partiýasynyň-da gatnaşjakdygy göz öňüne alnanda, “Türkmen Arkadagy”, belkem, sesleriň 80-90% -ni alyp, öz wezipesine dolanmagy umyt edip biler.
Bu ýagdaýda başga näme diýjek – şeýle “duşmanlaryň” barka, dost nämä gerek?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Häzir ösen jemgyýeti internetsiz göz öňüne getirmek kyn. Internet, sözüň doly manysynda, gudrat. Dünýäde üýtgeşik habar bar bolsa, özüňe gerekli zady bilesiň gelse, internete çatlyşaýmaly.
Internet bize alymlaryň, professorlaryň düşundirişindenem çuňňur ylym-bilim berip bilýär. Käbir döwletler muňa wagtynda düşündi hem-de internete giň ýol açdy, olardan peýdalanmagyň hyzmatyny mugta ýakyn etdi.
Eýsem, internetiň Türkmenistana ýaýraýşy nähili?
Häzir her kimiň internete çatylmaga mümkinçiligi bar. Internete çatylmak üçin ullakan nobatam ýok.Ýöne hyzmatyň bahasy birneme ikirjiňledýär. Internetden peýdalanmagyň bahasyny entegem arzanladyp bolardy. Onsoňam ýerasty baýlyklardan walýuta gelip duran çaklaňja döwletde internet hyzmatlary mugt edilse-de, gelişmän durmaz. Internetiň bilimleriň öýjügidigini birjigem unutmaly däldiris.
Elbetde, Türkmenistanam ýuwaş-ýuwaş internete ornaşýar. Mekdeplerde, ýokary okuw jaýlarynda, ministrliklerde, aýry-aýry edaralarda internet işledilýär. Şäherlerde internet kafelerem bar. Ýöne internet sistemalarynyň hemmesiniň işleýşi haýal.
Saýta girmek üçin kä wagtlar bir sagada çenli wagtyň gidýär. Şonuň üçinem, ilkinji nobatda, internetiň işleýiş derejesini tizleşdirmegiň gamyny iýmeli. Munuň üçin çykdajydan gaçmaly däl. Internetiň aýratynam ýaşlar üçin bilimleriň çeşmesidigini bilmegimiz gerek.
Ýöne, gynansak-da, internetden hökümet derejesinde gorkulýan halatlary-da seýrek bolmaýar. Belki, şonuň üçindir, radionyň, telewideniýäniň, metbugatyň işgärleri henizem internetiň hyzmatyndan göwnejaý peýdalanyp bilenoklar.
Geçen ýyl gürrüň çykdy
Geçen ýylyň başlarynda hojalyk hasaplaşygyndaky redaksion birleşiginde žurnalistler üçin internet sistemasy ornaşdyryljak diýlen gürrüň çykdy. Muňa žurnalistler begenişdi. Ýöne internet wagty bilen açylmady. Işi bökdediler. Işi bökdän kimdir öýdýäňiz? Ýurduň milli howpsuzlyk ministrligi. Şu ministrligiň bir wekili Türkmen döwlet neşirýat gullugynyň şol wagtky ýolbaşçysy Annanur Çaryýarowyň ýanyna baryp: «Interneti yza çekdirjek bol. Näçe gijikdirseň, şonça gowy» diýip, görkezme yzyna görkezme berdi.
Ýöne baş redaktorlaram, ýönekeý žurnalistlerem internetiň gürrüňini yzygiderli gozgap duransoňlar, ahyry bu ady agzalýan edarada interneti açmaly boldular. Ýöne her redaksiýada däl-de, umumy bir ýerde, ýagny, Türkmenbaşynyň erkin döredijilik mekanynda ornaşdyrdylar. Işlemeli wagty irden sagat dokuzdan agşam alta çenli, hepdede bäş gün. Internet otagyna ýörite işgär berkidildi. Özem her redaksiýa ýörite kart berildi. Şol kartam baş redaktorlara ynanyldy. Žurnalistler baş redaktorlardan karty alyp, internet otagyna barmaly edildi.
Žurnalistler şeýle çäklendirilen ýagdaýa-da begenmek begendiler. Her gazet öz sahypalarynda: «Türkmenbaşynyň erkin döredijilik mekanynda internet otagy işläp başlady. Indi žurnalistler döredijilik işlerinde öňküden-de kämilleşmäge, ösen dünýä bilen aýakdaş gitmäge mümkinçilik aldylar. Basym şeýle internet otagy Aşgabadyň Metbugat öýünde-de açylar» diýip, habar baryny ýazdylar.
2008-nji ýylyň 13-nji awgustynda Türkmenbaşynyň erkin döredijilik mekanynda açylan internet otagynyň yzysüre Aşgabadyň metbugat öýünde-de internet otagy açylar öýdüldi. Ýuwaş-ýuwaş internet hyzmaty gös-göni redaksiýalaryň kabinetlerine-de çekiler öýdüldi.
Şatlyk uzaga çekmedi
Ýöne žurnalistleriň begenji uzaga çekmedi. Ilkibada käbir žurnalistler gadagan edilen saýtlara girýär diýen gürrüň ýaýrady. Milli Howpsuzlyk ministrliginiň wekili olardan düşündiriş alypdyr diýen habaram çykdy. Garaz, bu ýerdäki internetiň töwereginiň gürrüňi köp boldy.
Şondan dört-bäş aý geçenden soňam Türkmenbaşynyň erkin döredijilik mekanyndaky internet otagy ýapyldy. Nämemiş, internet otagynda işleýän kişi işden çykanmyş. Şondan bärem internet otagyna işgär «tapylman» gelýär. Dili duzly žurnalistler-ä: «Işgär bahana. Howpsuzlyk ministrligi islänok. Olara artykmaç kellagyry gerek däl» diýýärler.
Munuň hakykatdygyna žurnalistler ýene bir gezek göz ýetirdiler. Internetde işlejek laýyk adam tapyldy. Ony makulladylaram. Ýöne onuň şahsy delosynyň Türkmenistanyň milli howpsuzlyk ministrligine gitmelidigi, şol ýerde tassyklanylmalydygy aýdyldy. Şol delo gürrüňi edilýän ministrlige iberildi.
Şondan bäri üç-dört aý geçdi. Şahsy delo guýa gaçan ýaly boldy. Ne «hawa» diýilýär, ne-de «ýok». «Başga işgär tapyň» diýip aýdan adamam ýok. Redaksion-neşirýat birleşiginiň, Türkmen döwlet neşirýat gullugynyň ýolbaşçylary-da şu meselede Howpsuzlyk ministrliginden habar soramaga ýaýdanýarlar, has dogrusy, gorkýarlar. Şeýlelikde, bary-ýogy dört-bäş aý işlän internet otagy häzire çenli ýapyk. Indi belanyň körüginiň niredeligi äşgär. Gözüniň ody alnan žurnalistlere dymmakdan başga çäre ýok. Olar ät galdy.
Wirus dagy hiç zat
Türkmenistanda internetiň ýagysy kän. Ýurtda «Zaman-Türkmenistan» atly türk gazeti çykýar. Bu redaksiýada ähli kompýuterler arkaly internet sistemasyna girip, öz isleýän saýtyňa ýetip bolýar. Türk gazetinde internet sistemasy bar, türkmen gazetleriniň redaksiýalarynda welin ýok. Welaýat gazetleriniň redaksiýalarynda-da şeýle. Türkmen radiosydyr türkmen telewideniýesiniň ýaýlymlarynda-da internetden peýdalanmak mümkinçiligi ýok.
Ine, görşüňiz ýaly, Türkmenistanda internetiň ýagysy diňe wirus däl. Bu ýerde wirusdan beterräk zat bar. Bularyň ýanynda wirus dagy hiç zat. Wirusy ýok etmegiň çäresi bar. Internet bilen adamlaryň arasynda durýan iki aýakly wiruslary aradan aýyrmagyň çäresi Türkmenistanda heniz-ä tapylarly däl.
Çoluk Möwlamow Aşgabatly synçy. Blogda öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Şenbe güni düýbi Parižde ýerleşýän "Serhetsiz reportýorlar" guramasy Türkmenistanda geçiriljek prezidentlik saýlawlarynyň adalatly geçmejekdigi barada kinaýaly beýanat ýaýratdy.
Bu beýanatda Türkmenistanyň häzirki prezidentiniň azyndan 90 prosent sese eýe bolmagynyň mümkindigi eýýäm öňünden çak edilýär.
Mundan daşary, "Serhetsiz reportýorlar" guramasy Türkmenistanda demokratik özgerişlikleriň bardygynyň yglan edilýändigine garamazdan, soňky 20 ýylyň dowamynda ýurtda bary-ýogy üçülenji gezek prezidentlik saýlawlarynyň geçirilýändigini hem kinaýa bilen belläpdir.
Şeýle hem, beýanatda metbugat azatlygy boýunça Türkmenistanyň geçen ýyl dünýäniň 179 ýurdunyň arasynda 177-nji orny eýeländigine-de üns çekilipdir.


text:
Liwanyň gündogarynda janyndan geçen hüjümçileriň amala aşyran bomba partlamasynda azyndan bäş adam wepat boldy we ýene azyndan 15 adam ýaralandy.
Janyndan geçen birnäçe hüjümçi ýurduň Siriýa bilen serhediniň golaýynda Kaa obasynda märekäniň içinde özlerini partlatdylar, diýip Hizballah toparynyň Al-Manar telewideniýesi 27-nji iýunda habar berdi.
Kaa obasynyň häkiminiň “Liwanyň sesi” radiosyna aýtmagyna görä, wepat bolanlaryň ählisi parahat ýaşaýjylar bolup, Liwanyň üç harbysy ýaralanypdyr.
Hüjüme kimiň jogapkärdigi dessine mälim edilmedi.
Liwan goňşy Siriýada bäş ýyl bäri dowam edýän uruş zerarly söweşijileriň hüjümlerine ýygy-ýygydan sezewar edilýär. Hizballah topary Siriýada prezident Başar al-Assadyň tarapynda söweşlere gatnaşýar.


text:
Müsürde howpsuzlyk güýçleriniň protest lagerlerine hüjüm etmegi netijesinde dörän ýowuzlyklarda 280-e golaý adam öldi, 2 müňe golaýy hem ýaralandy. Bu protest lagerleri Kairde häkimiýetden çetleşdirilen prezident Muhammet Morsiniň tarapdarlary tarapyndan gurnalypdy.
Müsüriň ýolbaşçylary, ölenleriň 235 sanysynyň asuda raýatdygyny, 43-siniň hem ýurduň howpsuzlyk güýçleriniň agzalarydygyny aýtdy.
Emma “Musulman doganlar” hereketiniň aýtmagyna görä, ölenleriň sany aýdylýanyndan has köp.
Çarşenbe günki gan döküşikden soň Müsüriň harbylara daýanýan häkimiýeti ýurtda bir aýlyk ählumumy adatdan daşary ýagdaý yglan etdi.
Bu wakalara protest bildirip, Parahatçylyk boýunça Nobel baýragynyň eýesi Muhammad El-Baradeý wagtlaýyn hökümetdäki wise-prezident wezipesinden çekildi.
Müsürdäki bu çaknyşyklar regional güýç hasaplanýan Türkiýe we Eýran, şeýle-de Birleşen Ştatlary we Ýewropa Bileleşigi tarapyndan ýazgaryldy.


text:
Şu gün Owganystanyň resmileri ýurduň Kandagar şäherinde talyp söweşijileri bilen iki gün dowam eden atyşygyň soňlanandygyny habar berdiler.
Hepdäniň şenbe güni ajalyna kaýyl söweşijileriň bir topary billerine partlaýyjy enjamlary daňyp, şäheriň dürli künjeklerinde hökümet edaralaryna hüjüm edip başlapdylar.
Ýerli resmiler öten agşam şäheriň bir myhmanhanasynda bukulan bu söweşijileriň iň soňky toparynyň hem öldürilendigini mälim etdiler.
Owganystanyň Içeri işler ministrliginiň metbugat sekretary Zemeri Başary iki gün dowam eden bu çaknyşyklarda jemi 25 sany söweşiji bilen 2 sany owgan harbysynyň ölendigini aýtdy.


text:
Orsýetiň Woronež şäheriniň etegindäki tokaýda ýüze çykan ýangynda 25 adam heläk bolup, müňlerçe adam öýlerini terk etmäge mejbur boldy.
Orsýetiň merkezi regionynda ýüze çykan şol ýangynda heläk bolanlaryň arasyna ýangyn söndürijileri hem bar.
Prezident Dmitriý Medwedew ýangyn bilen göreşmek üçin esgerleri regiona ibermäge Goranmak ministrligine buýruk berdi.
Ýangynyň gurşap alan meýdany 866 kw.km. Bu bolsa tas Germaniýanyň paýtagty Berlin şäheriniň tutýan meýdanynyna deň.
Anna güni Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin ýerli ýolbaşçylar bilen duşuşmak üçin Orsýetiň Nižni Nowgorod regionyna sapar etdi.
Orsýetiň şol regionynda ýüze çykan ýangyn zerarly 540-dan gowrak ýaşaýyş jaýynyň ot alandygy habar berilýär.
Putin tutuşlygyna weýran bolan Werhnýaýa Wereýa obasyna baryp, bu ýeriň ilaty üçin täze ýaşaýyş jaýlarynyň guruljakdygyna wada berdi.
“Biz regiona pul ibereris, ýolbaşçylar obanyň ilaty üçin ýaşaýş jaýlaryny gurjak kompaniýany saýlar. Bu öýler gyşdan öň eýelerine tabşyrylar” diýip, Putin şol ýerde aýtdy.
Nižni Nowgorod regionynda ýerleşýän Werhnýaýa Wereýa obasynyň 500-e golaý ýaşaýjysy bar. Putin adam başyna 6,600 ABŞ dollaryna barabar kompensasiýanyň tölenjekdigini mälim etdi.
Häzir Orsýetiň käbir regionlarynda howa juda yssy. Penşenbe güni paýtagt Moskwada howanyň gyzgynlygy 130 ýyldan soň ilkinji gezek 38 gradusdan geçdi.


text:
Geçip barýan ýylyň soňky günlerinde ýurdumyzyň türgenleri daşary ýurtlarda, şeýle hem Türkmenistanda geçirilýän ýaryşlara yzygiderli gatnaşýarlar. Bu ýaryşlaryň hatarynda göreşiň görnüşi bolan greppling we kik-jitsu söweş sungaty boýunça Ýewraziýanyň açyk kubogy ugrunda Tähranda geçirilen ýaryşy görkezmek bolar. Ildeşlerimiz bu ýaryşda iki altyn medaly gazanmagy başardylar.
Ýaryşa Türkiýeden, Hindistandan, Pakistandan, Azerbaýjandan, Bangladeşden, Ukrainadan, Ermenistandan we beýleki döwletlerden 300-e golaý türgen gatnaşdy. Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň düzüminde Şöhrat Allaýewden tälim alýan aşgabatly Täçmuhammet Durdyýew tapawutlandy. Ol ýaryşyň söweş görnüşinde hem, göreş görnüşinde hem ýeňiş gazanmagy başardy.
Kik-jitsu söweş sungaty kikboksingden, taý boksundan we jiu-jitsudan alnan birnäçe emelleri özünde jemleýär. Bu görnüş boýunça Täçmuhammet 15—18 ýaş toparynda, 65 kilograma çenli agram derejesinde çykyş edip, dört tutluşyk geçirdi hem-de olaryň hemmesinde ynamly ýeňiş gazandy. Ýarym final duşuşygynda türkmenistanly türgen eýýäm birinji raundda özüniň ermenistanly garşydaşyny nokaut bilen ýeňmegi başardy. Aýgytly tutluşykda T.Durdyýew ýer eýeleriniň wekilini ynamly ýeňmegi başardy.
Greppling boýunça ýaryşlary, başgaça, “düzgünsiz göreş” diýip hem atlandyrýarlar. Bu görnüşde 16 ýaşly Täçmuhammet Durdyýew erkekler toparynda 62 kilograma çenli agram derejesinde çykyş etdi. Heniz ýetginjekligine garamazdan, ildeşimiz özünden ýaşy has uly türgenleri ýeňip, altyn medalyň eýesi boldy. Onuň bu gazanan ýeňişleriniň netijesinde türgenlerimiz umumy toparlaýyn ýaryşda üçünji orny eýelediler.
T.Durdyýew Türkmenistanyň “hanmudo” söweş sungaty federasiýasynyň wekilidir. Bu federasiýanyň guramagynda ýurdumyzda şu günler milli derejeli ýaryşlaryň hem birnäçesi geçirilýär. Paýtagtymyzyň “Galkynyş” sport toplumynda Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň harby gullukçylarynyň arasynda köpugurly söweş boýunça Aşgabadyň açyk Kubogy ugrunda ýaryş geçirildi. Şeýle hem bu sport toplumynda hindi toparlaýyn oýny bolan kabaddi boýunça paýtagtymyzyň Kubogy ugrunda ýaryş hem boldy. Mary şäherinde geçen dynç günleri ýurdumyzyň günorta-gündogar sebitiniň açyk çempionatynyň çäklerinde köpugurly söweş boýunça ýaryş tamamlandy.
Şu günler Aşgabatda şaýbaly hokkeý boýunça 2015—2016-njy ýyllar möwsümi boýunça Türkmenistanyň çempionaty badalga aldy. Sportuň bu görnüşi boýunça şeýle ýaryş ýurdumyzda indi üçünji sapar geçirilýär. Çempionlyk ugrunda “Galkan”, “Nesil”, “Şir”, “Oguzhan”, “Watançy” we “Alp Arslan” toparlary bäsleşýärler. Olar birinji we ikinji tapgyryň duşuşyklaryny geçirdiler.
Bu duşuşyklaryň arasynda “Oguzhan” toparynyň gatnaşmagynda geçen iki duşuşyk has hem çekeleşikli boldy. Bu toparyň garşydaşlary öz hüjümlerini has dürs jemläp, “Oguzhan” toparyny ýeňlişe sezewar etdiler. Türkmenistanyň iki gezek çempiony “Galkan” ony 6:3 hasabynda utan bolsa, “Şir” topary 5:3 hasaby bilen ýeňdi.
Beýleki dört duşuşykda garşydaşlarynyň derwezesinde döredilen howply pursatlary ezberlik bilen peýdalanmagy başaran hüjümçileriň ussatlygy sportuň bu görnüşiniň muşdaklaryny begendirdi. Jemi iki tapgyrda derwezelere 86 gol geçirildi. Beýleki bir tarapdan, bu netije goragçylaryň gowşak oýnandygyny görkezýär. Toparlaryň tälimçileriniň bu kemçiligiň üstünde işlemekleri gerek
Iki tapgyrdan soňra, ýaryşyň birinji basgançagyny “Galkan”, “Şir” we “Nesil” öz aralarynda paýlaşýarlar. Olar geçiren duşuşyklarynyň ikisinde hem ýeňiş gazanyp, 6 utuk topladylar. “Oguzhan”, “Watançy” we “Alp Arslan” heniz ýeňiş gazanyp bilenoklar. Şonuň üçin hem olaryň häzirlikçe gazanan utuklary ýok.
Çempionatyň üçünji tapgyry 22-nji dekabrda “Galkan” bilen “Watançynyň” arasyndaky duşuşyk bilen başlanar. Bu oýun Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň institutynyň sport toplumynyň buzly meýdançasynda geçiriler.
Türkmenistanyň çempionaty 2016-njy ýylyň apreline çenli dowam eder.


text:
“Twitter” kompaniýasy hat alyşygyň täze görnüşlerini oýlap tapmagyň ugruna çykypdyr.
“Twitter Inc” atly kompaniýanyň döredijilerinden Jack Dorseýiň ýerine ýetiriji baş müdir wezipesine saýlanmagyndan alty aý geçenden soň, firmanyň gymmatly kagyzlarynyň bahalary häzire çenli görülip eşidilmedik derejede pese gaçypdyr.
“Bloomberg” žurnalynyň ýazmagyna görä, firmanyň gymmatly kagyzlary 2013-nji ýylda ilkinji gezek halka satuwa çykarylypdyr. Şondan bäri hem bu sosial ulgamy ulanýanlaryň we biznes hyzmatlarynyň girdeýjileriniň pese gaçmagy maýadarlaryň lapyny keç edipdir.
Dorseý, jogapkär işgärleriň sanyny azaldyp, ýagdaýyň öňüni almaga synanşan hem bolsa, ädilen ädimler we görülen çäreler şu wagta çenli oňaýsyz ýagdaýa öz täsirini ýetirip bilmändir.
“Twitter-iň” gymmatly kagyzlary Nýu-Ýork biržasynda 1,4% pese gaçyp, 19,98 dollara satylypdyr. Bu firmanyň öz gymmatly kagyzlaryny ilkinji gezek halka hödürlän wagtyndan, ýagny 2013-nji ýylyň noýabr aýyndan bäri iň pes derejesine ýetdi.
Dorseýiň aýtmagyna görä, “Twitter” sosial ulgamyndaky hyzmatlarynyň täze görnüşlerini oýlap tapmak üçin ýörite iş alnyp barylýar. Muňa ulanyjylaryň has uzyn hatlary paýlaşmagyna mümkinçilik döredilmegi hem degişlidir. Dorseýiň belleýşi ýaly, adamlar onsuzam hatlaryň skrinşotlaryny ibermek bilen has uzyn tekstleri paýlaşýarlar.
Ýöne, şol bir wagtyň özünde Dorseý twitleriň aglabasynyň "çeperçilik taýdan nepis hem gysgajyk" görnüşde galmagynyň tarapdary.
“Twitter-iň” geçen ýylyň dördünji ýarymy üçin girdeýji hasabatyny 10-njy fewralda aýan etmegine garaşylýar.


text:
Owganystanyň häkimiýetleri 27-nji noýabrda janyndan geçen hüjümçiniň Britaniýanyň Kabuldaky ilçihanasynyň ulagyna motorly baryp urmagynyň netijesinde bir britan raýatynyň we azyndan bäş owganystanlynyň wepat bolandygyny habar berdiler.
“Şu günki hüjümde bir britan raýaty wepat boldy” diýip, Kabulyň polisiýasynyň beýannamasynda aýdylýar.
Munuň öňüsyrasynda ilçihananyň metbugat wekili hüjüm barada maglumaty tassyklap, ulagyň içinde käbir adamlaryň ýaralanandygyny mälim etdi. Ol hüjüme sezewar bolan ulagyň içinde britan diplomatlarynyň bolmandygyny aýtdy.
Owganystanyň Içeri işler ministrliginiň maglumatyna görä, hüjüm zerarly 30-dan gowrak adam, esasan, köçeden geçip barýan ýönekeý adamlar ýaralanypdyr.
Saglygy saklaýyş ministrligi ýaralananlaryň bäşisiniň çagalardygyny aýtdy.
Polisiýanyň resmileri partlamanyň paýtagtyň gündogar böleginde, uly Kabul-Jalalabad ýolunda bolandygyny habar berdiler. Şaýatlar güýçli partlamanyň Kabulyň böleklerini sarsdyryp, gara tüssä bürändigini gürrüň berdiler.
Partlamada ilçihananyň awtoulagy weýran boldy.
”Talyban” hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne alyp, hüjümçiniň “basyp alyjy daşary ýurtly güýçlere” zarba urandygyny aýtdy.
Partlamanyň bolan ýerinde daşary ýurtlulara degişli edaralaryň we halkara harby obýektleriň ençemesi ýerleşýär.
Soňky hepdelerde gozgalaňçylar harby kerwenlere we daşary ýurt kompaniýalarynyň ýerleşýän we daşary ýurtlularyň ýaşaýan ýerlerine birnäçe hüjümleri geçirdiler.
24-nji noýabrda bu ýerde bolan bomba partlamasynda NATO-nyň iki esgeri wepat boldy we bir owgan raýaty ýaralandy.
Kabul her günde diýen ýaly ABŞ-nyň we NATO-nyň harbylarynyň garşysyna öz göreşini güýçlendiren gozgalaňçylaryň hüjümine sezewar bolýar. Halkara goşunlary şu ýylyň dekabr aýynda Owganystandaky söweş missiýasyny resmi taýdan tamamlaýarlar.
Britaniýa Owganystanyň günortasyndaky 13 ýyllyk harby missiýasyny şu hepdede tamamlady. Britaniýanyň Howa güýçleriniň iň soňky wekili Gandagar howa meýdanyny terk etdi.


text:
Owganystanyň 1975-nji ýyldan bäri ilkinji rok saz festiwalyny gurnaýjylar Kabulda çarşenbe gününden başlap bir aý konsert çärelerini gurnajakdyklaryny we aýdym-saz seminarlaryny geçirjeklerini aýdýarlar.
Festiwaly gurnaýjy Trawis Bird Azatlyk Radiosyna konsertleriň we seminarlaryň howpsuzlyk çäreleri astynda, ýaş owgan saz muşdaklary bilen telefon hatlary, e-meýl hatlary, sosial networkler we websaýtlar arkaly habarlaşmak esasynda, duşuşyk ýerlerini soňky minutda aýtmak bilen geçiriljegini gürrüň berdi.
Bir aýyň dowamynda gurnaljak konsertlere Owganystandan, Pakistandan, Eýrandan we Merkezi Aziýadan 12 sany rok toparynyň gatnaşmagy planlaşdyrylýar.


text:
Orsýetiň Goranmak ministrligi orsýetiň SU-24 söweş uçarynyň Siriýada heläkçilige uçrandygyny boýun aldy we muňa “ýerden atylan okuň sebäp bolmagynyň çak edilýändigini” aýtdy.
Orsýetiň Goranmak ministrliginiň bu beýannamasynyň öňüsyrasynda Türkiýäniň media serişdeleriniň maglumatlarynda türk uçarlarynyň ýurduň Siriýa bilen serhedinde howa giňişligini bozan näbelli bir söweş uçaryny urup ýere gaçyrandyklary habar berilipdi.
Harby resmiler Türkiýäniň F16s uçarynyň howa giňişligini bozan uçara 10 sapar duýduryş berip, soň ot açandygyny aýtdylar.
Orsýetiň Goranmak ministrligi, bolsa özüniň SU-24 uçarynyň Türkiýäniň howa giňişligini bozmandygyny aýtdy we munuň tassyk edilmelidigini belledi.
Orsýet 30-njy sentýabrdan bäri Siriýada hökümet güýçlerine goldaw berip, howa zarbalaryny amala aşyrýar.
Oktýabr aýynda Orsýetiň söweş uçarlary iki gezek Türkiýäniň howa giňişligini bozupdy we Ankara tarapyndan protest döredipdi.
Türkiýäniň media maglumatlaryna görä, urlup ýere gaçyrylan uçaryň iki piloty uçary paraşutly terk edipdir.


text:
Siriýada adam hukuklaryna gözegçilik edýän topar Orsýetiň Siriýanyň Latakia regionynda amala aşyran howa hüjümlerinde 45 adamyň, şol sanda gozgalaňçy söweşijileriň we parahat ýaşaýjylaryň wepat bolandygyny aýdýar.
Guramanyň aýtmagyna görä, 19-njy oktýabrda agşam amala aşyrylan hüjümler gozgalaňçylaryň Birinji kenarýaka toparynyň gözegçiligindäki Jabal Akrad giňişlige zarba urupdyr.
Wepat bolan gozgalaňçylaryň arasynda toparyň harby ýolbaşçylarynyň başlygy Basil Zamonyň hem öldürilendigi habar berildi.
Bu gozgalaňçy topar Siriýanyň azat goşuny diýlip atlandyrylýan bileleşigiň düzüminde söweşýär we Waşingtonyň programmasy boýunça berilýän halkara ýardamyndan peýdalanýar.


text:
Ýewropanyň kosmos gullugy "ESA" özüniň "Gaia" (Global Astrometric Interferometer for Astrophysics) teleskopyny ýaňy-ýakynda, 2013-nji ýylyň 19-njy dekabrynda, merkezi Ýewropa wagty bilen sagat 10.12-de Fransuz Gwineýasyndaky Kuru kosmodromyndan Soýuz-STB-Fregat raketasy bilen kosmosa ugratdy.
GAIA-nyň etmeli işi bir milliard ýyldyza gözegçilik edip, Akmaýanyň ýolunyň we biziň galaktikadaky ornumyzyň iň uly, iň takyk kartasyny üç gerimde düzmek. Ol Ýerden 1.5 million kilometr uzaklykda ýerleşýän "Lagranž nokady 2" (L2) diýilýän ýerde ornaşanyndan soň 2014-nji ýylyň maý aýyndan beýläk Ýeriň kölegesinde bolup, tutuş ýylyň dowamynda Günden, Ýerden ýa Aýdan päsgelsiz gözegçilik işini alyp barar.
Astronomlar toplanan maglumatlar öz galaktikamyz, şeýle hem ondan aňyrdaky Älem giňişligi baradaky düşünjämizi "rewolýusion derejede özgerder” diýýärler.
Agramy iki tonna bolan zond iki teleskop bilen jemi bir milliard ýyldyzyň (Akmaýanyň ýolundaky ýyldyzlaryň bir prosenti) takyk ornuny, reňkini we ýagtylygyny ýazga geçirer. Başga zatlar bilen birlikde olaryň himiki düzümini ýüze çykarmak üçin hem ol bu ýyldyzlaryň takmynan ondan biriniň şöhlelenme spektrini anyklar.
Biziň galaktikamyz kiçi-girim zat däl. Ondaky ýyldyzlaryň bir prosentinden ýokarsyny gözden geçirmek tehnologik taýdan täze iň çylşyrymly enjam bolan GAIA-da başardanok.
Akmaýanyň ýolunyň diametri takmynan 100.000 ýagtylyk ýylyna deň, galyňlygy bolsa 3000 bilen 16.000 ýagtylyk ýyly (bir ýagtylyk ýyly 9.460.730.472.580,8 km) aralygynda diýip çaklanýar. Ol baradaky iň bärkije soraglara-da takyk jogap ýok. Ýöne bir zat welin tas belli diýse-de bolar – biziň galaktikamyzda ýüz milliard töweregi Gün bar
.
Bularyň ujypsyzja bölejigini-de barlamak aňsat iş däl. "Gaia" günde takmynan 40 million ölçeg işini geçirip, 50 gigabaýt çemesi maglumaty Ýere ibermeli. Bu ýerde ESA-nyň Nýu Norsiýadaky (Awstraliýa), Sebrerosdaky (Ispaniýa), Malarguedäki (Argentina) 35 metrlik antennalary GAIA-nyň iberjek signallaryna garaşýarlar. Missiýany dolandyrýan bolsa Ýewropanyň Darmstadtdaky (Germaniýa) kontrollyk merkezi "ESOC" (European Space Operations Centre).
Ähli zat planlaşdyrylyşy ýaly gitse, onda bu iş 5 ýyllap dowam edip, GAIA edilen gözlegleri 70 gezek gaýtalamak bilen, bu ýyldyzlaryň aralygyny, tizligini, ugruny we hereketini hasaplap, astronomlara biziň Akmaýanyň ýolundaky regionymyzyň üç gerimli kartasyny düzmäge ýol açar.
ESA-nyň hasaplamagyna görä, tutuş missiýanyň dowamynda geçirilen 900 milliard gözlegiň netijesinde alnan maglumatlar jemi bir petabaýta (1015
Baýt = 1.000.000.000.000.000 Baýt) deň bolar. Ýazga geçirilmegi üçin 200.000 DVD gerek bolan bu maglumatlar gelip, 6 sany hasaplaýyş merkezine gowşar.
Kembrij uniwersitetiniň astronomiýa institutynyň professory Gerri Gilmoryň çaklamagyna görä, ilkinji 3 gerimli kartalar ýene iki ýyldan taýyn bolar: "Kartalary 3 gerimde taýýarlamak üçin çylşyrymly algoritmler utgaşdyrylmaly. Biz hereketde, ýyldyzlar hereketde, töwereginde planeta bar bolsa, ýyldyzlar hem-de sandyrar. Onsoň bu hereketleriň üçüsini-de hasaba almaly bolar. Ýöne edil şu titremäni barlamak bilen biz ýyldyzlaryň töweregindäki on müňlerçe planetanyň üstüni açmagy başararys."
Missiýa edilen çykdajy – bir milliard dollar – az pul däl. Onsoň ol munça harajaty ödärmikä?
"Bu biziň galaktikamyzda ýerleşýän bir milliard ýyldyzyň sanawy bolar. Alnan netijeler biziň kosmos baradaky düşünjämizi ozal asla mümkin bolmadyk derejede özgerder" diýip, professor Gilmor aýdýar.
Gilmor soňra: "Biziň ol ýerdäki zatlar hakdaky düşünjämiz görüp bilýän zatlarymyza seredip, çykarylan netijeler. Ähli zada göz aýlap, ol ýerde näme zatlaryň bardygyny, olaryň özara gatnaşykda nirelerde ýerleşýändigini bilmek üçin şu çaka hakyky mümkinçiligimiz asla bolmandy. Biz bilmeýan zatlarymyzyň näçeräkdigini-de bilemzok. Ol ýerde entek ady-da ýok obýektleriň bardygy şübhesiz" diýip, sözüniň üstüni ýetirýär.
Missiýada esasy roly oýnaýan Fransiýanyň kosmos barlaglary baradaky milli merkezi CNES-niň (Centre national d’études spatiales) başlygy Jean-Yves Le Gallyň bellemegine görä-de, "Gaia" güýçli depgin bilen alnyp barlan 9 ýyllyk işiň kulminasiýa nokady. Ol Äleme, onuň taryhyna we kanunlaryna düşünmekde bize adatdan daşary öňegişliklere ýol açar.
Her bir asman jisimi öz dörän döwründen her halda nämedir bir zatlary saklap galýar. "Gaia" asmany diňe häzirki görnüşinde karta geçirmek bilen çäklenmez, ol milliardlarça ýyl mundan öňki geçmişe göz aýlamaga-da mümkinçilik berer.
Bu missiýa ýyldyzlary karta geçirmek üçin gurnalan ilkinji kosmos missiýasy däl. ESA-nyň ozal 1989-njy ýylda uçuran satelliti "Hipparkos" 2 milliondan agdyk ýyldyzyň ornuny ýokary derejedäki takyklyk bilen ýazga geçirip bilmese-de, 100 müňden gowrak ýyldyz barasynda bu işi doly ýerine ýetirip bildi. Ol iň soňunda hem 325 ýagtylyk ýylyna deň uzaklykda ýerleşýän ýyldyzlaryň ählisiniň, şeýle hem 3250 ýagtylyk ýylyna deň uzaklykdaky ýylpyldysy güýçli ýyldyzlaryň aralyklaryny ölçedi.
Täze zond bolsa asman jisimleriniň ornuny Hipparkosyňkydan 200 esseden köp takyklyk bilen ölçäp bilýär. Ýöne ondan başga zatlara-da garaşylýar. Ol täze kosmiki obýektleriň, şol sanda:
-
Gün ulgamynda sany 250 müňe çenli bolan näbelli asteroidleriň we kometalaryň,
-
aşa uzakdaky aktiw galaktiklaryň ýadrosyny emele gitirýän ýüz müňlerçe kwazaryň,
-
planeta sistemalary bilen birlikde müňlerçe ekzoplanetanyň,
-
müňlerçe partlaýan ýyldyzlaryň,
-
on müňlerçe karlik goňur ýyldyzlaryň-da üstüni açmaly.
Ýöne GAIA-nyň hakyky ähmiýeti ilkinji nobatda onuň Akmaýanyň ýolundaky ýyldyzlardan iberjek maglumatlaryna daýanýar. Astronomlar şol maglumatlaryň üsti bilen biziň galaktikamyzyň nädip döräp, nähili ösendigini bilmegi umyt edýärler.
Çeşmeler:
http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Gaia
http://phys.org/news/2013-12-europe-billion-dollar-milky-telescope.html
http://www.spiegel.de/wissenschaft/weltall/esa-sonde-Gaia-soll-3-d-karte-der-milchstrasse-zeichnen-a-939886.html
http://www.space.com/24020-Gaia-galaxy-mapping-spacecraft-launch.html
http://www.scinexx.de/wissen-aktuell-17033-2013-12-19.html
http://www.astronews.com/news/artikel/2013/12/1312-026.shtml


text:
Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin bilen onuň aýaly Lýudmilanyň gatnaşyklary barada şu çaka çenli dürli-dürli garaýyşlar aýdylyp gelindi. Olary tanaýanlardan käbirleri olaryň gatnaşyklaryny pajygaly terzde suratlandyrsalar, käbirleri uzak dowam edip gelýän söýgi gatnaşyklary hökmünde häsiýetlendiripdiler.
Ýöne soňky aýan edilen maglumatlara görä, Putin bilen onuň aýalynyň gatnaşyklary taýagyň iki ujunyň ortalygynda ýerleşýän ýaly görünýär.
Germaniýaly žurnalist, Germaniýanyň razwedka meseleleri boýunça bilermen Erih Şmidt-Eenbum Wladimir Putiniň bäş ýyllap Gündogar Germaniýanyň Drezden şäherinde işlän döwründe bir ýerli agentiň onuň maşgala syrlaryna aralaşandygyny tassyklaýar.
Onuň ele salan maglumatlary Putini hyjuwly aýalbaz we, şol bir wagtyň özünde-de, aýalyny ýenjip ýören agressiw maşagalabaşy hökmünde görkezýär.
Germaniýanyň daşarky razwedka gullugynyň işleri bilen baglanyşykly birnäçe kitaplaryň we makalalaryň awtory Erih Şmidt-Eenbumyň aýtmagyna görä, şol döwürlerde “Lenhen” ýa-da “Lenoçka” diýen at bilen razwedka işlerini alyp baran bir ýerli ýaş gyzyň öňünde Germaniýanyň günorta regionynda KGB-niň alyp barýan harby hem-de ykdysady işleri barada maglumat toplamaklyk wezipesi goýlupdyr.
“Ol tiz wagtdan Lýudmila Putina bilen jora bolup, onuň öz içki syrlaryny ynanýan adamsyna öwrülipdir. Lýudmila oňa Wladimiriň ýygy-ýygydan özüni ýençýändigini we köplenç özüne biwapalyk edip, başga aýallar bilen gezýändigini gürrüň beripdir” diýip, Erih Şmidt-Eenbum gürrüň berýär.
Çeşmeler
Özüniň bu baradaky maglumatlary ilkinji gezek Germaniýanyň “Berliner Zeitung” gazetinde çap bolan Şmidt-Eenbum özüne bu maglumatlaryň ozalbaşda toslanyp berlen bolmagynyň mümkindigi we munuň maksadynyň geljek ýyl Orsýetde gaýtadan prezident saýlanmaklyga umyt edýän Putiniň abraýyny gaçyrmakdan ybarat bolmagynyň mümkindigi barada aýdylýanlary ret edýär.
Žurnalist Erih Şmidt-Eenbum agent Lenheniň şaýat bolan bu wakalary barada ilkinji gezek şu ýylyň başynda Germaniýanyň daşary razwedka gullugynyň ozalky ýokary derejeli bir ofiseri bilen gürrüňdeş bolanda eşidendigini aýdýar.
“Elbetde, žurnalist hökmünde, men ikinji bir çeşmäni hem tapmaly. Birnäçe hepde mundan ozal ‘Verfassungsschutz’ edarasyndaky, ýagny, Germaniýanyň konstitusiýasyny goramak baradaky edarasynda işleýän bir kontaktym bilen duşuşmaklyk maňa başartdy. Onuň elinde-de hut şeýle maglumatlar bar eken” diýip, ol belleýär.
Erih Şmidt-Eenbumyň aýtmagyna görä, agent Lenheniň asly Baltika nemeslerinden. Ol rus we nemes dillerinde suwara gürleýän eken. Maglumata görä, onuň hut şu dil başarnyklary-da oňa Drezdendäki KGB-niň kiçijik bir ofisine işe ýerleşmäge mümkinçilik beripdir.
Ol şol ýerde Sowet Soýuzynyň Gündogar Germaniýada ýerleşýän harby güýçleri üçin terjimeçilik işlerini alyp barypdyr.
KGB-niň şol ofisinde iş alyp baran döwründe Putiniň maşgala syrlarynyň käbir taraplary bilen ýakyndan tanşan Lenheniň aýan eden maglumatlary Orsýetiň öz içinde Putiniň abraýyna zyýan ýetirmez diýlen garaýyşlar hem bar. Çünki, Orsýetiň jemgyýetinde är-aýalyň birek-birege biwapalygy ýaly zatlar maşgalanyň öz içerki işi hem-de şeýle bir möhüm bolmadyk bir zat hökmünde kabul edilýär.
Käbir synçylar Putiniň eglişige gitmezek patriarh hem-de hyjuwly aýalbaz hökmündäki obrazynyň, gaýta, tersine, onuň liderlik obrazyny has-da güýçlendirmeginiň mümkindigini aýdýarlar. Ýakynda “Forbes” žurnaly Wladimir Putini dünýäniň ikinji meşhur şahyýeti hökmünde suratlandyrdy.


text:
Şenbe güni halkara derejesinde pakistanly 15 ýaşly Malala Ýusufzaýyň hormatyna “global hereket güni” bellenilip geçilýär.
Şeýle ýörite günüň bellenilip geçilmegi baradaky karar ýakynda Birleşen Milletler Guramasynyň sowatlylyk baradaky ýörite wekili, Britaniýanyň ozalky premýer-ministri Gordon Braun tarapyndan yglan edildi.
Malala Ýusufzaý geçen aý aýal-gyzlaryň sowatlylygyny wagyz etmek boýunça alyp barýan aktiw işi üçin talybanlar tarapyndan atylyp, agyr ýaralanypdy.
Häzirki wagt ol Britaniýanyň Birmingham şäheriniň keselhanasynda bejergi alýar. Britaniýada müňlerçe adam Malala Ýusufzaýy parahatçylyk boýunça Nobel baýragyna hödürläp, gol toplaýyş çäresini geçirdi.


text:
Eýranda adam hukuklarynyň bozulmalarynyň sanynyň artýandygyny görkezýän BMG-niň täze hasabatyny resmi Tähran tankytlady.
Hasabatyň awtorlaryndan biri, Eýranda adam hukuklary boýunça BMG-niň ýörite dokladçysy Ahmed Şahid şu ýylyň başyndan bäri ol ýurtda, resmi maglumatlara görä, 200 ölüm jezasynyň ýerine ýetirilendigini, diňe ýanwar aýynda 83 adamyň jezalandyrylyp öldürilendigini habar berdi.
Hasabatda Maşat şäheriniň Wekilabad türmesinde geçen ýyl 300-den gowrak ölüm jezasynyň gizlin ýerine ýetirilendigi bellenýär.
Ýurtda adam hukuklarynyň ýagdaýyna gözegçilik etmek üçin, BMG-niň işgärlerini Eýranyň häkimiýetleriniň ýurda goýbermeýändigini Şahid habar berdi.
Eýranyň BMG-niň ýanyndaky wekiliniň orunbasary Eşag al-Habib hasabatda getirilen faktlary inkär etdi we muny ABŞ-yň hem onuň ýaranlarynyň gurnaýan oýunlarynyň netijesi diýip atlandyrdy.


text:
Şu gün Pakistandaky talyp söweşijileri ýurduň hökümetini sil heläkçilikleri bilen bagly Günbatar ýurtlaryň berýän gumanitar ýardamlaryndan ýüz öwürmeklige çagyrdylar.
Talyp toparynyň metbugat sekretary Azam Taryk bu barada ýaýradan resmi beýanatynda Birleşen Ştatlar we käbir beýleki ýurtlar tarapyndan berilýän gumanitar ýardamlaryň Pakistanyň Günbatara bolan garaşlylygyny artdyrjakdygyny, şeýle hem ol ýardamlaryň barybir korrumpirlenen çinownikler tarapyndan paýlaşyljakdygyny öňe sürüpdir.
Şeýle hem, bu beýanatda sil heläkçiliginden ejir çeken raýatlar üçin talyp toparynyň Pakistanyň hökümetine 20 million dollar ýardam bermäge taýýardygy bellenipdir.
Pakistanyň hökümet resmileri indi iki hepdeden gowrak wagt bäri dowam edýän sil heläkçiliklerinde 1 müň 600-den gowrak adamyň ölendigini we 14 mllion töweregi adamyň öz ýaşaýan ýerlerini terk etmäge mejbur bolandygyny aýdýarlar.


text:
Siz arassaçylyk barada hemme zady bilýärsiňiz diýip pikir edýärsiňizmi? Onda biz sizi geň galdyrarys.
Biz her gün diýen ýaly arassalaýarys, ýuwýarys... Ýöne biz düşek daşylarydyr pižamany ýa-da gapjykdyr, el telefonynyň nähili ýygylykda ýuwlup-süpürilmelidigini nähili kesgitlemeli? Adatça biz tämizleýiş işlerini endik edişimize görä wagtymyz bolanda ýa-da ene-atalarymyzyň başda öwredişleri ýaly ýerine ýetirýäris. Ýöne bu çäreler hemişe dogry ýerine ýetirilmeýär. Bu babatda ekspertler şeýle maslahatlary berýärler.
Ýassyk we düşek daşylary: hepdede bir gezek
Her günde adam bedeni million töweregi deri öýjükleri taşlaýar we olaryň köp bölegi biziň ýatýan ýassykdyr düşeklerimiziň daşynda galýar. Şeýle-de, gije bedenimiz 1 litra golaý suwuklyk bölüp çykaryp, olar hem biziň düşek daşylarmyza siňýär. Hemme bölünip çykyndylar tozan sakyrtgalarynyň köpelmeginiň çeşmesine öwrülýär. Bu mör-möjekler zyýansyz bolsalar hem, olaryň bölüp çykyndylary allergen maddalary saklap, gözüň awuşamagynyň, burnuň akmagynyň, demgysmalaryň sebäbi bolup bilýändir.
Hünärmenler ýassyk, düşek we ýorgan daşlaryny hepdede bir gezek çalyşmagy maslahat berärler. Öý tozanynda ýaşaýan sakyrtgany ýok etmek üçin bolsa, hapa daşlyklar 600C suwda ýuwulmalydyr we mümkinçilik bolsa gün şöhleleriniň aşagynda guradylmalydyr. Daşlyklary ütüklemek bolsa zyýansyzlandyrmak çäresini tamamlaýandyr. Mümkinçilik bolmanda hem, ýassyk daşylary ütüklemek wajypdyr.
Ýassyklar: üç aýda bir gezek
Ýassyklary dolduryjylar edil özen ýaly deri we deriniň bölejiklerini özüne siňdirip, bakteriýalary ýaýratmagyň çeşmesi olup durýarlar. Eger ýassyklar wagtynda arassalanmasa, olar kömelekli ýokançlyklaryň mekany hem bolup bilýärler.
Ekspertler ýassyklary her üç aýdan bir gezek arassalamagy maslahat berýärler. Ýassyklaryň işliginde öndürijiler tarapyndan bellenen maglumatlara üns beriň – häzir öndürilýän ýassyklary olaryň daşky görnüşine zyýan ýetirmezden kir ýuwujy maşynlarda ýuwup bolýandyr. Mümkin boldugyça, 600C suwda kir uwujy suwuklygyň kömegi bilen ýuwup, birnäçe gezek durlamalydyr.
Seki düşekleri: her ýarym ýyldan
Hemme aýdylanlar seki düşeklerine hem degişlidir. Biz olary juda seýrek arassalaýarys. Hünärmenler olary her ýarym ýyldan bir gezek arassalamagy maslahat berýärler.
Siz seki düşeklerini güýçli çekimde işledilen tozan sorujy bilen arassalap, soňundan howaladyp bilersiňiz. Ýumşak mebeller üçin niýetlenen şampundan hem peýdalanyp bolar.
Jinsiler: her bäş gezek geýlenden soň
Şeýle ýygylykda ýuwulmalar mata we onuň reňkine zyýan ýetirmezden, hapalanmalardan we zyýanly bakteriýalardan dynmaga kömek edip biler. Ekspertler jinsileri sowuk suwda ýuwmagy maslahat berýärler: güýçli hapalanmalarda – 300C suwda, reňkini açmak üçin bolsa – sowuk suwda. Kir ýuwujy maşyna salmazdan öň jinsi balagyň syrmalaryny ýapmalydyr we çep tarapa çöwürmelidir.
Eger jinsiler daşyndan gowy görnüşde bolup, diňe bakteriýalardan dynmak hökman bolsa, ony ýuwman, plastik paketa salyp sowadyjynyň doňdurýan kamerasynda bir gije goýmak ýeterlikdir.
Göwüslikler: her iki-üç gezek geýlenden soň
Ekspertler göwüslikleriň hem deri özüne siňdirip, bakteriýalaryň mesgeni bolup biljekdigini belleýärler we olary her iki-üç gezek geýlenden soň ýuwmagy maslahat berýärler.
Görnüşini üýtgetmezligi üçin olary kir ýuwulýan maşynda ýuwmakdan saklanyp, kir ýuwmak üçin niýetlenen ýuwujy serişdeler bilen elde ýuwmalydyr. Olary sabynly suwda 10 min. ýatyryp, soň gowy durlamak hem ýeterlikdir. Göwüslikler otag temperaturasynda guradylmalydyr.
Pižama: iki gezek geýlenden soň
Şeýle ýygylykdaky ýuwulmany pižamanyň aşaky bölegi – balaklar we şortalar talap edýändir. Ýokarky bölegini iki esse seýrek ýuwma hem bolýandyr. Hünärmenler satlykda bolan, ýokançlyklara garşy serişde örtükli pižamalary satyn almagy maslahat berýärler. Olar köplenç hassahanalarda we şypahanalarda ulanylýar.
Gapjyklar we torbalar: hepdede bir gezek
Biz gapjykdyr torbalarmyzyň üstünde nähili ýokançlyklaryň bardygy barada pikir etmeýäris. Biz olary köçede, işde, hajathanada dürli zatlaryň üstünde goýýarys.
Göterýän torbalaryňyzy we gapjyklaryňyzy her gün antibakterial desmal ýa-da sabynly suwa batyrlan hasajyk bilen süpürmegi endik ediniň.
El telefony: her gün
Aragatnaşygyň bu serişdesini biz elimizden düşürmeýäris diýseň hem boljak. Barlaglar smartfonlaryň we planşetleriň ekranlarynyň hem biziň her gün elleýän zatlarymyzyň içinde iň hapasydygyny aýan etdi.
Ýöne klawiaturaly telefonyň hem olardan gowlugy ýok: onuň knopkalarynyň arasynda köp hapadyr tozan ýygnanýar. Işleýän wagtlary onuň gyzmagy bolsa, zyýanly bakteriýalaryň has hem ýaýramagyna şert döredýär.
Ekspertler täze çykan gadžetleri ýörite niýetlenen antibakterial desmallar bilen hepdede bir gezek, el telefonlary bolsa her gün süpürmegi maslahat berýärler.
Teswirlemeler
Smartfonlary gunde arassalamaly diyañiz welin name zat bilen arassalamalyka?)
Mikrofiber mata, yumshak mata, telefonalar bilen satylyar, suw, spirt, gullagyngy arassalayan chop bilen harplaryng arasyny arassalamak uchin. Sabunly suw bolsada bolyar.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Salam hormatly lukman! Men 1960-njy ýylda doglan. Geçen ýylyň maý aýyndan bäri göwsüm çişip başlady. Iýul aýynda Aşgabat şäherindäki Onkologiýa merkezine ýüz tutdym. Merkezde göwsümi punktirleme we mammografiýa anyklaýyş barlagyny geçirip, lukmanlar göwsüme operasiýa etmeli diýen netijä geldiler. Emma men operasiýadan gorkup keselhana barmadym. Lukmanyň maslahaty bilen, öýde arassalanmadyk ýag bilen aragyň hersinden 30 ml. garyp kabul etdim. Bejergi haýyr edenok. Indi 1 aýdan bäri göwüsdäki çiş ulalyp ellerime geçip ugrady. Hormatly lukman, bu kesel näme we ondan hähili gutulyp bolarka?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Lukmanlar geçirilen barlaglaryň netijesini size beýan eden bolsalar, öýde geçirilen halk emleriň düwünli mastopatiýa keselinde netijesiz boljakdygyny hem, belki-de aýdandyrlar. Bu keselde, göwüsde üýtgemelere sezewar bolan ojaklarda howply täze döremeleriň döreme töwekgelçiliginiň ýokarydygyny belläsimiz gelýär. Wagtynda operatiw bejergini geçirmeden gorkup, wagt ýitirme howply gaýraüzülmeleriň döremegine getirip biler. Mammolog-onkolog lukmana gaýtadan ýüz tutyp, haýal etmän doly bejergi tapgyryny almagyňyzy maslahat berýäris.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Türkmenistanyň paýtagty Aşgabadyň, daşyndan synlanyňda uly köşgi ýatladýan bu merkezi kitaphanasynda, ozal şäheriň Karl Marks meýdanynda ýerleşen Döwlet kitaphanasynyň binasyndan tapawutlylykda okyjylar üçin ähli amatly şertler döredilipdir.
Türkemenistanyň Döwlet Medeniýet merkeziniň Döwlet kitaphanasynda gyşyna ýyly, tomsuna salkyn kitaphananyň zallarynda okamak, ýazmak üçin diýseň amatly oturgyçlar, stollar goýlupdyr. Kitaphananyň zallarynyň yşyklandyrylyşy hem-de stollarda goýlan ýörite lampalar kitaphanana gelýänlere, gözüňe agram salman, okamaga we ýazmaga gowy mümkinçilik berýär.
Emma bu döwrebap kitaphananyň içinde özlerine gerek kitaplarydyr maglumatlary gözläp, gümra bolup ýören okyjylara duşaýmak aňsat däl. Kitaphananayň işgärleriniň käbirleriniň aýtmaklaryna görä, kitaphananyň işgärleriniň sanynyň okyjylarynyňkydan köp bolýan wagty seýrek däl.
Iň köp bolanda, günde 20-30 adamyň bu kitaphana gelýändigini ondaky işleýänler aýdýarlar. Olaryň sözlerinden çen tutsaň, bu kitaphana, esasan, ylmy işgärler we talyplar köp gelýärler. Olar bu kitaphana beýleki kitaphanalardan, hususan-da paýtagtyň merkezinde ýerleşen Ylymlar akademiýasynyň kitaphanasyndan tapyp bilmedik kitaplaryny tapmak we okamak üçin gelýärler.
Türkmenistanyň Döwlet Medeniýet merkeziniň döwlet kitaphanasynyň, adatça, iň köp okyjylary bolýan häzirki abituriýentleriň ýokary okuw jaýlarynyň giriş ekzamenlerine taýýarlanýan wagtynda hem, öňki ýyllar bilen deňäniňde, okyjylar az. Mysal üçin, 2007-2008-nji ýyllarda bu kitaphana günde diýen ýaly 400-500 abituriýent giriş ekzamenlerine taýýarlanmak üçin gelipdir. Emma soňky ýyllarda olaryň sany azalypdyr. Indi köp geldi diýlende, bu ýere günde 50-60 abituriýent gelýär diýip, kitaphananyň işgärleriniň käbiri gürrüň berýär.
Mümkin sebäpler
Kitaphananyň okyjylarynyň azlygynyň bir sebäbi onuň paýtagtyň çetinde ýerleşmegi bilen düşündirilýär. Başda belläp geçişimiz ýaly, bu kitaphana öň paýtagtyň merkezinde, öňki Karl Marks meýdanynda ýerleşýärdi. Kitaphananyň häzirki binasyna awtobus gatnawynyň seýrekligi hem öz täsirini ýetirýär. Kitaphananyň duralgsynda 20-nji we 32-nji marşrutlardan gatnaýan iki sany awtobus durýar.
Kitaphananyň okyjylarynyň azlygynyň beýleki bir sebäbi - onda täze kitaplaryň azlygyndan bolsa gerek. Ýurduň içinde neşir edilýän kitaplardyr, gazet-žurnallar ýaly döwürleýin neşirler yzy üzülmän gelýän-de bolsa, täze daşary ýurt neşirleri bu kitaphanada örän az. Kitaphananyň fondundaky Türkmenistanyň özünde neşir edilýän kitaplaryň hem köpüsini okuw kitaplary ýa-da prezident G.Berdimuhamedowyň ady bilen çykan, ýogsa-da oňa bagyşlanyp ýazylan kitaplar düzýär.
Kitaphananyň işgärleriniň aýtmaklaryna görä, daşary ýurt neşirleriň ählisi diýen ýaly ýurduň içinde işleýän daşary ýurt guramalarynyň sowgatlary. Mysal üçin, ilçihanalaryň käbirlerinde öň ulanylan kitaplardyr, gazet-žurnallar. Ýurtda her ýyl geçirilýän halkara kitap sergisinden hem bu kitaphana kitaplar gelýär.
Türkemenistanyň Döwlet Medeniýet merkeziniň Döwlet kitaphanasynyň daşary ýurt kitaphanalary bilen alyş-çalyş işi hem 2006-njy ýylda togtadylypdyr. Kitaphananyň käbir işgärleri bu hili alyş-çalyş programmasy üçin maliýe serişdeleriniň ýeterlik bolmandygyny aýdýan bolsalar, beýlekileri kitaphananyň özbaşdak halkara aragatnaşyklary alyp barmagyna gadaganlyk girizilendigini aýdýarlar.
Sanlar
Her niçikde bolsa bu kitaphanada täze daşary ýurt neşirleri azlyk edýär. 2012-nji ýylyň statistik maglumatlaryna görä, bu kitaphanada kitaplaryň we žurnallaryň 5 million 575 müň nusgasy saklanýan eken. Kitaphananyň kitap fondunyň agramly bölegi sowet döwründe çap edilen rus dilindäki kitaplar.
Kitaphanada gaýry daşary ýurt dillerindäki kitaplaryň sany 100 müň töweregi. Kitaphananayň işgärleriniň käbirleriniň aýtmaklaryna görä, türkmen dilindäki kitaplaryň sany 250 müň töweregi.
Okyjynyň kitaphananyň bu ägirt fondundan özüne zerur bolan kitaby tapyp bilmegi üçin kitaphanada 2006-njy ýylda ýörite elektron katalog hem girizlipdir. Häzirki döwürde bu kataloga kitaphananyň türkmen dilindäki hem-de beýleki dillerde Türkmenistan we türkmenler barada ýazylan kitaplaryň ählisi diýen ýaly girizilipdir. Emma rus dilindäki kitaplaryň aglabasy entek bu kataloga girizilmändir.
Okyjylaryň bu doly bolmadyk katalogdan peýdalanmagy üçin gerekli mümkinçilikler hem döredilipdir. Munuň üçin kitaphananyň her bölüminde bu kataloga çatylan kompýuterler bar. Şol bir wagtda hem okyjylar adaty kartoçkaly kataloglardan hem peýdalanyp bilýärler.
Kitaphananayň işgärleriniň aýtmaklaryna görä, elektron katalogy girizilende ol internet toruna hem birikdirilmeli eken. Emma bu iş entek ýola goýulmandyr. Bu hili işi alyp barmak üçin degişli hünärmenleriň ýokdugyny kitaphanannyň işgärleri aýdýarlar.
Kitaphanada internet-kafe hem işleýär. Bu internet-kafede okyjylar 45 minut internetden mugt peýdalanyp bilýarler. Tizligi we hili o diýen ýokary bolmadyk bu inetrnetden peýdalanýanlaram köp däl. Bu internet-kafeniň hem gün uzyn müşderisiz durýan günleri az däl.
Birnäçe ýyl dowam eden bu kitaphananyň gurluşygy täze prezident häkimiýet başyna geçensoň aradan köp wagt geçmänkä tamamlanyp, 2007-nji ýylda ulanylmaga berildi. Kitaphananyň bir wagtyň özünde 1 müň 100 okyjyny kabul etmäge mümkinçiligi bar. Kitaphananyň gurluşygy üçin jemi 75 million dollar serişde sarp edilipdir.


text:
Gyrgyzystanyň prezidenti Almazbek Atambaýew sişenbe güni Berlinde german kansleri Angela Merkel bilen duşuşýar.
Merkeliň websaýtynda aýdylmagyna görä, gepleşiklerde ikitaraplaýyn ykdysady gatnaşyklar barada gürrüň edilmegine garaşylýar. Düýbi Birleşen Ştatlarda ýerleşýän Hýuman Raýts Wotç guramasy Merkeli Atambaýew bilen duşuşyk mahalynda “çynlakaý adam hukuklary aladalaryny” bildirmäge çagyrdy.
HRW-yň beýanatynda gyrgyz häkimiýetleri “esasy adam hukuklaryny basgylamakda” aýyplanýar. Onda günorta Gyrgyzystandaky hukuk bozulmalar, etniki özbekleriň 2010-njy ýylyň iýunynda etniki özbekler bilen gyrgyzlaryň arasynda bolan gandöküşiklik bilen bagly tussag edilýändigi, gynalýandygy agzalýar.
HRW Merkeli gyrgyz häkimiýetlerinden adam gynaýanlaryň jezasyz galdyrylmagynyň soňlanmagyny, kanunyň hökmürowanlygynyň üpjün edilmegini we hukuk goraýjylary ýanamagyň bes edilmegini talap etmäge çagyrdylar.


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri palestinalylaryň ysraýyllylary nyşana alýan hüjümlerini «terrorizm hereketleri» hökmünde ýazgardy.
Ol 24-nji noýabrda, Ýerusalimde, Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu bilen gepleşikleriniň öňýanyndan çykyp gürledi.
"Adamlar hiç bir ýerde gündelik zorluk, köçe hüjümleri, pyçak, gaýçy, maşyn howpy astynda ýaşmaly däl» diýip, Kerri aýtdy.
Gazany dolandyrýan jeňçi topar Hamaz Kerriniň beýanaty «Ysraýylyň jenaýatlaryna we terrorçylygyna doly goldaw bolup durýar» diýdi.
Kerri Ramallada palestin häkimiýetiniň prezidenti bilen hem duşuşdy. Soňky hepdelerdäki gozgalaňlarda 19 ysraýylly, 90 çemesi palestinaly öldürildi.


text:
Türkmenistanyň Mary bilen Serhetabat etrabynyň arasyndaky demirýol gatnawynyň ýaramazlygy, otlynyň wagtynda gelmeýän halatlaryna ýygy-ýygydan duş gelse bolýandygy habar berilýär.
Şol bir wagtda käbir ýolagçylaryň otla bilet tapyp bilmän, otlynyň koridorlarynda sapar etmeli bolýandygy aýdylýar. Mary welaýatynyň Serhetabat etrabynyň Ýeňiş daýhan birleşiginden özüni Agajuma diýip tanyşdyran ýaşaýjy bu ýagdaýyň eýýäm 10 ýyl çemesi wagt bäri dowam edýändigini aýdýar.
Ol bu barada Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi.


text:
Türkiýäniň häkimiýetleri başa barmadyk harby döwlet agdarylyşygy synanyşygynyň yzýany, jemi 103 sany generaly we admiraly tussag etdi diýip, 18-nji iýulda türk döwlet mediasy habar berýär.
15-nji iýulda Prezident Rejep Taýýyp Erdogany häkimiýetden agdarmak maksady bilen geçirilen harby döwlet agdarylyşygy synanyşygynyň yzýany, ýurduň dürli künjeginde ýokary derejeli harby resmiler tussag edildi diýip, “Anadolu” habar agentligi aýdýar.
18-nji iýulda oppozision “Jumhuriýet halk partiýasy” (CHP) häkimiýetler harby döwlet agdarylyşygy synanyşygyna kanunyň çäklerinde gaýtawul bermelidir diýdi.
Şeýle-de, “Jumhuriýet halk partiýasy” (CHP) öz beýanatynda ýurduň armiýasynyň duşman ýaly edilip görkezilmeli däldigini hem belleýär.


text:
Ýakynda Orsýetiň premýer-ministriniň orunbasary Igor Şuwalow Bütindünýa söwda guramasyna girmek meselesinde Orsýetiň özbaşdak hereket etjekdigini aýtdy.
Emma bu beýanatdan soň Kreml düşündiriş bermäge howlugyp, Orsýetiň Bütindünýa Söwda Guramasyna girmek meselesi boýunça 5-nji iýulda Gümrük bileleşigine girýän ýurtlaryň sammitinden soň karara belli bir geljekdigini aýtdy.
Ýöne şol sammitde saýlanjak ýoluň Orsýeti gysga wagtda Bütindünýa Söwda Guramasynyň agzalygyna alyp barjak ýoldugy welin, şübhesiz.
Käbir gunbatar neşirleri Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putiniň öz ýurdunyň BSG-ä girmegine garşy çykýandygyna ünsi çekýär. Emma bu Orsýetiň öňden ulanyp gelýän “gamçydyr köke” syýasatynyň alamaty bolsa gerek.
Günbatar hut Putiniň özüniň 2000-nji ýyllarda BSG-ä agza bolmak ugrunda hereket edip başlandygyny we prezidentliginiň iki möhletinde hem bu meseläniň çözülmegi ugrundaky tagallalaryny bes etmändigini ýatdan çykarana meňzeýär. Şondaky beýanatynda Putin “Biziň häzirki esasy wezipämiz – BSG-ä girmegi duşdan geçirmezligimizdir” diýipdi.Daýhanlara dotasiýa meselesi
Bu gurama girmek meselesinde Orsýetiň öňünde kynçylyk döredýän esasy mesele oba hojalygyna berilýän dotasiýalar bilen baglydyr. Ýagny, bu gurama girmek isleýän ýurt, oňa girmezinden üç ýyl öň oba hojalygyna edýän dotasiýalaryny köpeltmegi duruzmaly. Ýagny, bu guramanyň düzgüni boýunça, dotasiýalary artdyrmak gadagan edilýär.
Orsýetiň oba hojalyk pudagyna edýän dotasiýalarynyň onsyzam gaty pes bolmagy entek global krizis başlamanka, bu pudagyň çökmegine getiripdi. Häzir bolsa, BSG-ä girmek üçin dotasiýalaryň möçberi köpeldilmese, Orsýetde daýhanlaryň jemgyýetiň bir synpy hökmünde düýpden ýok bolup gitmegine getirip biler. Onsoňam, Orsýet oba hojalygyna töleýän dotasiýalarynyň möçberini artdyran halatynda-da, şol kömek hökmünde beriljek serişdeleriň möçberi Ýewropa ýurtlarynyňkydan has azdyr.
BSG bu ýagadaýy kadadan çykma ýagdaý hökmünde ulanyp, Orsýet daýhanlaryna ýardam bermäge rugsat edibem bilerdi. Emma Günbatar bu meselede öz prinsiplerinden dänmek islemeýär. Sebäbi Bütindünýa Söwda Guramasyna girmek düzgüni bir gezek bozulsa, bu ýagdaýdan beýlekiler hem peýdalanmaga synanyşyp bilerler. Netijede azyk harytlarynyň halkara derejesindäki söwdasyny liberallaşdyrmak babatda edilen tagallalaryň ýok bolmak howpy döräp biler.
Bu kyn ýagadaýdan çykmak üçin Orsýet Gümrük bileleşigine girýän beýleki iki ýurt bilen birigip, Bütindünýa Söwda Guramasyna girmek ýoluny işläp düzdi. Muňa Belarus häkimiýetleriniň öz daýhanlaryna töleýän dotasiýasynyň Orsýetiňkiden takmynan iki esse köpdügi sebäp bolýar. Bu ýagdaýda bolsa üç ýurduň dotasiýalarynyň ortaça mukdaryny alyp, hem BSG-niň düzgünini berjaý edip bolardy, hem-de rus daýhanlarynyň dotasiýasyny galdyryp, bu kyn ýagdaýdan çykalga tapyp bolardy. Teoriýany nädip durmuşa geçirmeli?
Emma bu, göräýmäge, ýönekeý teoriýany durmuşa geçirmek aňsat bolmaz. Sebäbi şu çaka çenli hiç kim bu gurama aýry-aýrylykda däl-de, birnäçe ýurt bolup bileleşip girmändi. Diýmek, bu meselede býurokratik päsgelçilikler köp bolar. Gümrük bileleşiginiň öz içinde hem kynçylyklaryň dörejekdigi mese-mälim.
Bu kynçylyklar bolsa Gümrük bileleşigi hökmünde BSG-ä girmek meselesini Orsýetiň daýhanlara subsidiýa tölemek meselesinde bolşy ýaly, BSG-ä agza bolmakda-da Orsýetiň öňünde böwet döreder.
Soňky iki ýylyň dowamynda Kreml BSG-niň talaplaryny berjaý etmek üçin örän köp tagalla etdi. Mysal üçin, halkyň göwnünden turmaýan energiýa tarifleriniň liberallaşdyrylmagy geçirildi. Ýurduň senagatynyň esasy öndürijilerine hökümetden berilýän ýardamy bes etmek meselesini planlaşdyrdy. Öňki dawalary çözmek üçin gymmat bahaly ylalaşyklara gol çekdi. Bu meselede Ýewropa Bileleşiginiň hem beýleki aýry-aýry ýurtlaryň goldawuny almaga synanyşdy.
Global ykdysady krizis Moskwanyň BSG-ä agza bolmak zerurlygyny has hem ýitileşdirdi. Rus häkimiýetleri global krizis zerarly dörän ykdysady çökgünligi ykdysadyýeti ösdürmek üçin hökümet tarapyndan uly möçberde berilýän serişdeler bilen çözüp bolmajakdygyna düşündiler.
Muňa mysal hökmünde “AwtoWaza” berlen 2 milliard dollara barabar serişdäni ýatlasa bolar. Iri kampaniýalaryň batmagy, işsizligiň artmagy bolsa halk arasynda nägileligi artdyryp, rus režimine howp salyp biler. Beýleki tarapdan, Günbatara hem rus bazarynyň açylmagy bähbitli. Olar bu ýurda maýa ýatyryp, öz çökgünlige uçran ykdysadyýetini galdyryp bilerdi.Waşingtonyň eglişik etmek gezegi geldi
ABŞ Orsýetiň BSG-ä girmek ugrundaky tagallalaryny bir tarapdan goldasa-da, beýleki tarapdan, bu gurama girmek boýunça talaplaryň doly berjaý edilmegi meselesinde gaty berk pozisiýany eýeleýar. ABŞ bilen gatnaşyklary has ýakynlaşdyrmak ugrunda hem Orsýet soňky birnäçe aýyň dowamynda yzygiderli iş alyp bardy.
Amerika bilen arada dörän dawaly meseleler boýunça Orsýet birnäçe gezek eglişik etdi. Owganystana harby ýükleri daşamak üçin Waşingtona öz howa territoriýasyndan peýdalanmaga rugsat berdi. Eýrana garşy öňe sürülýän täze sanksiýalary hem özüniň goldap biljekdigini Kreml Ak Tama gytaklaýyn ýetirdi. Garaz, soňky döwürde Orsýet ýygy-ýygydan Amerika bilen özara gatnaşyklarynyň berk hyzmatadaşlyga öwrülip biljekdigini görkezýän hereketleri edýär.
Orsýet öz eglişikleriniň deregine BSG-ä girmek üçin teklip edýän iki planyndan biriniň kabul edilmegine garaşýandygyny açyk duýdurýar. Eger Obama bu ugurda Orsýeti goldamasa, onda geljekki iki ýylyň dowamynda Orsýet bu gurama agza bolmakdan mahrum ediler.
Elbetde, Kreml bu ugurdaky hereketlerini soň hem dowam etdirer. Emma ABŞ-nyň Orsýet bilen ýakyn hyzmatdaşlygy üçin häzirki dörän mümkinçilige gaty uly zyýan ýetmek howpy has ýokarlanar. Eýse, bu ýagadaýda Barak Obama özüni nähili alyp bararka?
Stas Iwaşkewiç Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Belarus gullugynyň žurnalisti. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Şweýsariýanyň Sürih şäherinde palestinaly birnäçe protestçi FIFA-nyň, ýagny Halkara futbol federasiýasynyň kongresini gysga wagtlaýyn böldi. Olar Ysraýylyň Halkara futbol federasiýasynyň düzüminden çykarylmagy dogrusynda edilýän teklibi goldap protest geçirdiler.
Iki zenan protestçi “Ysraýyl çykarylsyn!” diýip gygyryp, FIFA-nyň wekillerine gyzyl kartoçka görkezdi we gürrüňi edilýän federasiýanyň häzirki prezidenti Sepp Blatteriň kongresiň açylyş dabarasynda eden çykyşyny gysga wagtlaýyn böldi.
Soňra olar howpsuzlyk işgärleri tarapyndan dessine binanyň daşyna çykaryldy.
29-njy maýda ir bilen başlan kongresiň geçirilýän jaýynyň daşynda Palestina tarapdar 150 çemesi protestçi ýygnandy.
Palestina Halkara futbol federasiýasyna 1998-nji ýylda goşuldy we ol palestinaly futbolçylaryň hereketlerinde çäklendirmeleriň bardygyny aýdyp, Ysraýylyň bu guramadan çykarylmagyny isleýär.


text:
Döwlet sekretary Jon Kerri Ak tamyň şu hepde siriýa oppozisiýasyna kömek bermek baradaky gepleşiklerine gatnaşmak üçin Ysraýla we Palestina etmeli saparyny soňa goýdy.
Döwlet departamentiniň sözçüsi Jen Psaki bu duşuşykda oppozisiýa kömek bermegiň ol ýere amerikan goşunlaryny ibermekden başga ähli mümkinçiliklerine garaljakdygyny aýtdy.
Bu habar Waşington Liwanyň Hizbolla topary hökümet tarapynda konflikte goşulaly bäri siriýa gozgalaňçylaryny ýaraglandyrmalymy ýa däl diýen meselä seredýär diýen maglumatlardan soň ýaýradyldy.
Eýranyň goldawyndaky Hizbolla söweşijileri geçen hepde hökümet güýçlerine strategiki şäher bolan Kuseýri yzyna almaga kömek etdiler.


text:
Geçen hepde Wenada ÝHHG-nyň Parlament assambleýasynyň gyşky sessiýasy bolup, onda Türkmenistanda 2013-nji ýylyň dekabrynda geçirilen parlament saýlawlary barada hem käbir maglumatlar berildi.
Mälim bolşy ýaly, ÝHHG-nyň Parlament assambelýasy Türkmenistanda ilkinji gezek iki partiýanyň agzalarynyň gatnaşmagynda geçirilýän parlament saýlawlaryna doly gözegçilik missiýasy bolmadyk bir delegasiýa iberipdi.
Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugynyň müdiri Muhammad Tahir Wenada şol delegasiýanyň buştutany, irlandiýaly senator Jeýms Walş bilen onuň Türkmenistana sapary barada söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Siz dünýä ýüzünde köp saýlaw synçysy missiýalarynda bolduňyz. Eýsem Türkmenistanda gören saýlawlaryňyzyň geçirilişi bilen şoňa çalymdaş beýleki ýurtlarda geçirilen saýlawlaryň arasynda nähili tapawut ýa üýtgeşiklik bar?
Jeýms Walş:
Türkmenistanda meni bir zat, hakykatda birnäçe zat haýran galdyrdy. Birinjisi, olar örän gowy taýýarlanan bolup görünýär. Saýlaw budkalary örän gowy edilen, ses berýän adamlar üçin kän amatlylyk döredilen, ýagny olar ýapyk ses beriş budkalarynda ses berýärler.
Emma ses berýän adamlar örän azdy we men muňa gaty haýran galdym. Belki-de bu, gün ahyrynda saýlawlara gatnaşygyň örän ýokary bolandygynyň yglan edilmegine garamazdan, wajyp bir faktordyr. Sebäbi biz ol ýerde öz baryp gören saýlaw stansiýalarymyzyň hiç birinde beýle bir kän işjeňlik görmedik.
Kärdeşlerimiň biri uniwersitetdäki saýlaw stansiýasynda ir bilen studentleriň, ýaş adamlaryň saýlawa köp bolup gelendiklerini aýtdy.
Meniň pikirimçe, hatda demokratik ýurtlarda hem raýatlaryň prosese goşulmagyny, gatnaşygyny gazanmak, üpjün etmek zerurlygy bar. Bu hemme ýerde uly synag, Türkmenistanda bolsa has uly synag bolup durýar.
Azatlyk Radiosy: Belki-de siz saýlawdan soň türkmen häkimiýetleri bilen duşuşyp, öz gören, şaýat bolan zatlaryňyz barada gürrüň edensiňiz. Haçanda siz «saýlawlara 85-90 prosent gatnaşyk boldy» diýýärsiňiz, emma biz ol ýerde sanlyja saýlawçy gördük» diýen soragy bereniňizde, olar nähili düşündiriş berdiler?
Jeýms Walş:
Ozaly bilen, biz bu soragy hakykatda ilki saýlaw uçastoklarynyň özünde berdik. Olaryň köpüsinde adamlaryň ir säher gelip, köplük bolup ses berendigini aýtdylar. Haçanda biz bu soragy häkimiýetlere berenimizde, olar bu aýratyn alnan meseläni barlaman, derňew geçirmän bir zat aýdyp bilmejekdiklerini aýtdylar.
Meniň pikirimçe, biz bir delegasiýa hökmünde Türkmenistanyň bir prosesiň içinden barýandygyny ykrar etdik: bu berk, merkezleşdirilen we kontrolluk edilen sistemadan demokratiýa barýan prosesiň başlangyç pursatlary. Elbetde, olaryň muny etmegi üçin birnäçe çäre görmegi, ädim ätmegi gerek bolar.
Ýöne men biziň özara pikir alyşmalarymyzda göz ýetiren zatlarymyz barada hem aýtmalymykam diýýärin. Biz örän konstruktiw bolduk, olar biziň bilen gürrüň edenlerinde örän açyk boldular. Biz parlament deputatlary bilenem, dürli partiýalaryň wekilleri bilenem duşuşdyk.
ÝHHG PA-nyň delegasiýasy Türkmen parlamenitiniň agzalary bilen, 14-nji dekabr, 2013. Aşgabat.
Bu olaryň bir partiýaly sistemadan iki partiýaly sistema geçýän ilkinji saýlawlarydy. Onsoň şu hili gatnaşyk gurulmagy maňa olaryň ÝHHG, ÝHHG-nyň Parlament assambleýasy bilen hyzmatdaşlygy dowam etjegine ynam berdi. Men bu olara öňde ýatan çarkandak ýollary geçmekde peýdaly bolar diýip pikir edýärin.
Azatlyk Radiosy: Bular siziň kärdeşiňiziň Parlament assambleýasynyň duşuşygynda okan beýanatynyň bir bölegi, emma men onuň gürleýşini örän sypaýyçylykly, ýagny gaty ýumşak gördüm. Sizem öz Türkmenistanda gören zatlaryňyz barada örän sypaýyçylykly, ýumşak gürrüň edýärsiňiz. Şol bir wagtda siziň suratlandyrmalaryňyzdan Türkmenistanda geçen saýlawlaryň ÝHHG-nyň standartlaryna laýyk däldigi belli bolýar. Siz şu ýumşaklygyň, aşa sypaýyçylygyň arkasynda ýatan sebäpleri düşündirip bilmezmisiňiz?
Jeýms Walş:
Biz ol ýerde bolanymyzda, hemme zatdan öňürti, olaryň gözegçi missiýany çagyrmak babatda ähmiýetli bir ädim ädendigini duýduk. Bu biziň pikirimiz. Biz özümiziň barmak islän saýlaw uçastoklarymyza, adamlaryň ses berýän ýerlerine baryp bildik. Men bu olaryň äden saldamly bir ädimi diýip pikir edýärin. Men bu olaryň şu ýoldan gitmekligi niýet edinendigini, şony saýlap alandygyny aňladýar diýip hasaplaýaryn.
Azatlyk Radiosy: Siziň ol ýerde haýsam bolsa bir görnüşde bolmagyňyz ol ýerdäki prosese belli bir derejede kanunylyk berýär. Eger-de ol ýerde saýlaw meselesinde şaýat bolan kemçilikleriňizi nazara alsak, aslynda Türkmenistana gideniňe bir degýärmidi?
Jeýms Walş:
Men ol ýere gidenimize degdi diýip pikir edýärin. Meniň berk ynanjyma görä, özara gatnaşyk, baryş-gelip geljekde hem dowam etmeli. Eger-de olaryň nukdaý nazaryndan garasak, bu olaryň öz derejelerinde kabul edilen karar.
Ýagny olar ÝHHG-ny we onuň guramalaryny öz saýlawlaryna çagyrmak kararyna geldiler. Biz olaryň çakylygyny kabul etdik. Olar biziň ol ýerde gören meselelerimizden habarly, biz olara muny aýtdyk. Saýlawlardan soň doly ýazgarmak bilen bir zat gazanyp bolarmy ýa-da diňe faktlary görkezmek arkaly?
Meniň pikirimçe, bu bir ilkinji pursat, ýagny bize şeýle çakylyk geldi we biz ony ol ýerde emele gelýän açylyş hökmünde kabul etdik. Onsoň olara diňe faktlary görkezmek iň gowy çemeleşme bolup durýar.
Eger-de biz ol ýere ikinji, üçünji gezek hem gitsek, ilerlemeleriň sebäplerini görkezmek bilen, has başgaça hasabat çap ederis. Onsoň olar biziň nämä garaşýandygymyzdan, näme gözleýändigimizden habarly bolarlar.
Biz bu Türkmenistanyň içindäki toparlary reforma etmäge kömekleşmekde, olar bilen işleşmekde has netijeli çemeleşme bolar öýdýäris.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurduň «gazanan ajaýyp üstünliklerini» has giňden wagyz etmek üçin dünýäniň iri we abraýly žurnalistler guramalary bilen hyzmatdaşlygy ýola goýmaga çagyrýar.
Türkmen prezidenti 26-njy awgustda geçiren hökümet maslahatynda häzir ýurtda örän uly taslamalaryň amala aşyrylýandygy, halkyň ýaşaýyş-durmuş derejesiniň tanalmaz ýaly özgerýändigi barada öňden aýdyp gelýän sözlerini gaýtalady.
Ol öz sözüne delil edip, täze obalaryň we şäherleriň peýda bolýandygyny, iri köprüleriň, howa menzilleriniň, mekdepleriň... giň gerim bilen gurulýandygyny mysal getirdi.
Şeýle-de prezident iň kämil tehnikalar bilen enjamlaşdyrylan kärhanalaryň döredilýändigini aýtdy, emma iş orunlarynyň döredilişi, raýatlaryň işlemek we gazanç etmek mümkinçilikleriniň ýokarlanyşy barada anyk sanlary getirmedi.
Şeýle-de prezident Aşgabadyň «häzirki zaman işewürler şäherine öwrülendigini», ýöne muňa garamazdan, gazanylýan ajaýyp üstünlikleri dünýäde köp adamyň bilmeýändigini öňe sürdi.
Ol daşary ýurtlara sapara baranda, bu üstünlikleriň halkara habar giňişliginde näme üçin az beýan edilmeginiň sebäbini soraýandyklaryny aýdyp, iri we abraýly halkara žurnalistler guramalary bilen hyzmatdaşlygy ýola goýmalydygyna ünsi çekdi.
Döwlet baştutanynyň pikiriçe, iri žurnalistler guramalary bilen hyzmatdaşlyk «habarlary dünýäde yzygiderli ýaýratmagyň iň netijeli usuly bolup durýar».
Eger Türkmenistan abraýly žurnalistler guramalarynyň agzasy bolsa, Aşgabadyň «gazanan ajaýyp üstünlikleri baradaky habarlary» bu guramalara girýän habar beriş serişdeleriniň üsti bilen derrew dünýä ýaýradyp bolar diýip, prezident pikir edýär.
Ýöne prezident, bu hili hyzmatdaşlygy guramak üçin, ýurduň habar beriş serişdelerini hem üýtgedip gurmaly, ozaly bilen hem «ýokary hünärli işgärleri taýýarlamaly» diýip pikir edýär.
Ministrler kabinetiniň mejlisinde edilen gürrüňden çen tutulsa, mundan eýläk TDH-nyň işgär sany artdyrylyp, olaryň ýarysy ýurduň içi, beýleki ýarysy bolsa ýurduň daşy üçin habarlary taýýarlar.
Türkmenistan metbugaty doly döwlet kontrollygynda saklamakda, ýurtda söz, metbugat azatlygyny çäklendirmekde, daşary ýurt neşirleriniň ýurda aralaşmagyna bökdençlik döretmekde tankyt edilýär.
Emma prezident indi ýurtda birnäçe garaşsyz habar agentligini döretmek teklibiniň hem bardygyny dile getirdi. Şol bir wagtda ol ýurduň ähli internet neşirleriniň döwlet habarlar agentliginiň garamagyna berilmelidigini aýtdy.


text:
Türkmenistanyň prezidentiniň «Obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça» milli maksatnamasynyň ýerine ýetirilişindäki öňe gidişlikler soňky iki ýylyň dowamynda äşgär göze ilýär. Emma bu ugurdaky ýetmezçilikler hem aradan aýrylyp gidiberenok.
Uzak möhletli, ýeňillikli kreditleriň hasabyna gurulýan jaýlardan satyn almak islegi bolan ýaşaýjylaryň sany oba ýerlerinde has hem artdy. Ýurduň ähli etraplarynda şular ýaly jaýlarda eýýäm ýaşap oturanlaryň sany ýüzlerçe. Emma jaýa mätäçler, ýeňillikli kreditlerden peýdalanyp jaýly bolmak isleýänleriň sany her etrapda müňlerçe.
Ilatyň isleginiň artýandygyna seretmezden, gurluşyk işlerini alyp barýan gurluşyk edaralarynda, firmalarda gurluşyk materiallarynyň ýetmezçilik edýändigi sebäpli gurluşyklarda uly bökdençlikler bolup durýar.
Mary welaýatynyň ýaşaýjysy Gurbandurdynyň aýtmagyna görä, onuň özi üçin bölünip berlen 10 sotok mellek ýerine jaý gurmak üçin gerek bolan gurluşyk materiallaryndan diňe bişen kerpiç düşürilipdir. 3 aýyň geçendigine seretmezden, jaýyň gurluşyk işlerine heniz başlanmandyr. Sement, şifer ýetmezçiligi, jaýyň üçegini ýapmak üçin beton plitalaryň ýetmezçiligi aradan aýrylmaýar. Zerur bolan ähli materiallary jemläp bilmedik gurluşyk edaralary jaýyň gurluşygyna başlamaýarlar.
Ozalky ýyllarda ýetmezçilik edip gelen penjireleri, gapylary häzir islän ölçegiňde buýrup alyp bolýar. Gurluşyk materiallary satylýan dükanlarda hem zerur bolan ownuk-uşak ähli materiallar tapdyrýar. Iş tapdyryp dursa, işçi güýji hem ýeterlik. Emma Türkmenistanyň öz çig mal serişdeleriniň hasabyna gurluşyk üçin gerek bolan gurluşyk materiallaryny öndürmek geregiçe ýola goýulmaýar, şol sebäpden hem has öndürijilikli bolmaly ýaşaýyş jaý gurluşygy ilatyň isleginden yza galýar.
Onlarça ýyl bäri mellek ýerleriniň bölünip berilmändigi sebäpli oba ýaşaýjylarynda jaý ýetmezçiligi örän ýiti duýulýar. Köp çagaly maşgalalarda 3-4 ogluny öýerip, olary özbaşdak hojalyk edip bilmän oturan ýaşaýjylar näçe diýseň bar. Has hem ýaş çatynjalar jaýsyzlykdan kösenýärler.
Lebap welaýatynyň Garabekewül, Halaç etraplarynyň çäklerinde magistral ýoluň ugrunda ilata uzak möhletleýin ýeňillikli kreditiň hasabyna satmak üçin onlarça jaýlar guruldy, ýöne welin ol jaýlaryň bahasy ilatyň elýeterinden has ýokary. Içine tebigy gaz, elektrik liniýalary çekilmedik, iki otagdan ybarat, üsti şifer bilen ýapylmadyk jaýlaryň bahasy 19 million manada barabar. Lebaply Orunbaýyň aýtmagyna görä, häzirlikçe bu jaýlarda hiç kimiň ýaşamaýanlygy sebäpli, olar ýoluň ugrunda garalyp dur.
Jaýlar ilatyň ýaşamagy üçin ähli şertleriň berjaý edilen halatynda satuwa çykarylsa, has peýdaly boljak diýip, Orunbaý aýdýar. Onuň gürrüňlerine görä, häzirlikçe çopanlardan başga adam bu jaýlardan almaga isleg bildirenok.
Oba adamlary ilatyň ýaşaýyş jaýa bolan isleginiň kanagatlandyrylmagy üçin hususy gurluşyk firmalarynyň sanynyň artdyrylmagynyň, ýerli gurluşyk materiallarynyň öndürilişiniň geregiçe ýola goýulmagynyň işleri ilerletjekdigini aýdýarlar.
Soltan Açylowa Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy.


text:
Türkmenistan her apreliň soňky ýekşenbesinde geçirýän bedew baýramçylygyny belledi.
Habar serişdeleri türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň milli lybasly, ahalteke bedewine atlanyp, baýramçylyk dabaralaryna gatnaşandygyny ýazýar.
Baýramçylygyň ýurt boýunça geçirilişi we täze açylan aýlawlaryň açylyş dabaralary uly tele-ekranlar arkaly halka görkezildi.
Daşary ýurt habar gulluklary saýlama 10 bedewiň arasynda geçirilen bäsleşikde Hanbegler atly atyň ýeňiji bolandygyny, onuň eýesi, aşagabatly Owlüýäguly Şeripowyň “Toyota” awtoulagyny utandygyny ýazýarlar.


text:
Soňky döwürler Siriýada we soňy bilen Yraga hem ornaşan “Yslam döwleti” diýilýän, ýerli dilde "DAEŞ" ady bilen hem tanalýan söweşiji toparyň agzalarynyň Owganystanda peýda bolup başlandygy barada maglumatlar gowuşýar.
Owgan resmileri bu baradaky habarlary ençeme aýlap inkär edip gelseler-de, soňky döwür bu meselede aladaly gürrüňler barha köp eşidilýär.
16-nji martda BMG-niň Howpsuzlyk geňeşinde geçirlen ýygnakda hem bu barada ýörite durlup geçilip, agzalýan geňeşdäki Orsýetiň ilçisiniň orunbasary Wladimir Safronkow, şol söweşijileriň Owganystanyň demirgazygyna ornaşandygyny aýdyp, alada bildirdi.
Bu wakalaryň fonunda Azatlyk Radiosy ýörite gepleşikleriniň nobatdaky tapgyryny edil şu tema bagyşlap, gürrüňi edilýän şol toparyň demirgazyk Owganystana aralaşmagy, olaryň arasyna merkezi aziýaly jeňçileriň goşulmagy hemem şol toparyň mundan beýläk göz öňünde tutýan maksatlary barada giňiş gürüň etdi.
Programma Owganystanyň milli mejlisiniň deputatlary Şukriya Barakzaý, Nahit Fareed, düýbi Kabulda ýerleşýän Owganystanyň Analitiki Ulgamy atly edaranyň başlygynyň orunbasary Thomas Ruttig, demirgazykda söweşijilere garşy göreş alyp barýan meýdan kommandirleri hemem Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Merkezi Aziýa boýunça synçysy Bruce Pannier dagy gatnaşýarlar.
Programmany Azatlyk Radiosynyň müdiri Muhammad Tahir alyp barýar. Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Gepleşikler
Türkiýe
Erdogan Tanzaniýada Işewür adamlaryň maslahatynda çykyş etdi
Türkiýäniň Prezidenti R.T. Erdogan Fetullahçy terror guramasy FETÖ-niň diňe Türkiýä däl, eýsem iş alyp barýan ähli ýurtlara garşy howp abandyrýandygyny mälim etdi
Kurtulmuş: “Konstitutsion üýtgetme režim çalşygy däl, ulgam özgertmesi”
Wise-premýer Numan Kurtulmşuş konstitution üýtgetme bukjasynyň režim çalşygy däl, eýsem ulgam özgertmesidigini aýtdy
Terrorçylyga garşy göreş dowam edýär
Terror guramalaryna garşy alynyp barylýan göreşiň çäginde Türkiýe boýunça soňky bir hepde-de geçirilen operasiýalardan 21 terrorçy ýok edildi
Dünýä
“Türkiýe Misturanyň siriýaly oppozisionerler bilen geçirjek gepleşiklerine kömek berer”
Russiýanyň Daşary işler ministri Sergeý Lawrow Türkiýäniň Astanada BMG-nyň Siriýa boýunça ýörite wekili Steffan De Misturanyň siriýaly oppozisionerler bilen geçirjek gepleşiklerine kömek berjekdigini belledi
Russiýa Siriýada DAİŞ-e degişli ýerleri bombalady
Asada tabynlykdaky güýçler ylalaşygy basgylamaga dowam edýär
Damaskyň günortasynda ýerleşýän etrapçalar hem howa hüjümlerine sezewar bolýar
Türk Dünýäsi
“Ylalaşyk ýola goýulmasa gepleşikleriň ikinji etabyna geçmeris”
Alluş: “Hakyky syýasy çözgüt Asadyň we oňa goldaw berýänleriň ýurtdan çykmagy bilen ýola goýular” diýip belledi
Aşgabat 2017 –niň metbugat maslahaty
Açyk metbugat maslahaty Oýunlara taýýarlyk işlerinde ýetilen sepgitleri belläp geçmek üçin V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komitetiň edara binasynda geçirildi
Sinjan Uýgur Awtanomiýasy infstruktura taslamalaryna 218 milliard dollar sarp eder
Geçen ýyl hem transport we energetika pudagyna 145 milliard dollar sarp edilipdi
Medeniýet, Sungat we Sport
DAIŞ Siriýadaky gadymy Palmira şäherinde ýene-de bir binany ýykdy
Palmira şäheri ýurduň esasy syýahatçylyk merkezlerinden biridi
Ykdysadyýet
Türk çaýy Pars aýlag ýurtlaryna eksport edilýär
Türk akymy taslamasy bilen arabaglanşykly ilkinji şertnama Dumada kabul edildi
Russiýa ilkinji etapda ýylda 750 million dollarlyk girdeji gazanar
Hytaýdan ýola çykan ilkinji ýük otlusy Londona bardy
Aktual Meseleler
Türk polis güýçleriniň üstünligi
Türkiýe terror guramasy tarapyndan guralan hüjümiň jenaýatçysyny sag ele geçiren ilkinji ýurt boldy
Aýyň Soragy
Aýyň soragy
Bize dogry jogaby ýollan diñleýjilerimiziñ arasyndan çekiljek bijelere göra 3 dińleýjimize TSR tarapyndan sowgat beriler
Aýyñ soragy 01.12.2016
Bize dogry jogaby ýollan diñleýjilerimiziñ arasyndan çekiljek bijelere göra 3 dińleýjimize TSR tarapyndan sowgat beriler
Aýyñ soragy 01.11.2016
Bize dogry jogaby ýollan diñleýjilerimiziñ arasyndan çekiljek bijelere göra 3 dińleýjimize TSR tarapyndan sowgat beriler


text:
Düýn ýokary derejeli yrak resmileri hristianlaryň Kristmas dini baýramçylygy mahalynda Al-Kaýdanyň ABŞ-da we Ýewropada terror hüjümlerini geçirmegi planlaşdyrýandygyny mälim etdiler.
Maglumata gorä, olar bu maglumaty tussag edilen pitneçileriň dilinden eşidipdirler. Yragyň daşary işler ministri Hoşýar Zebari Nýu-Ýorkda çykyş edip, bu aýdylýanlary «elhenç howp» diýip atlandyrdy.
Yragyň içeri işler ministri Jawad al-Bolani geçen hepde Stokgolmyň merkezinde bolan partlama hem şol planyň bir bölegi diýýär.
Yrak resmileri bu howp barada “Interpola” habar beripdirler. Resmiler bu diýilýän dildüwşikde anyk haýsy ýurduň nyşana alynýandygy barada hiç zat aýtmadylar.


text:
8-nji sentýabrda Awazada Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda bäş ýyldyzly “Merdana” myhmanhanasy açyldy.
Milli binagärligiň, nusgawy hem-de häzirkizaman binagärlik ugurlarynyň iň gowy däpleriniň sazlaşmagy 12 gatly “Merdana” myhmanhanasynyň keşbine özboluşly öwüşgin çaýýar. Onuň umumy meýdany ýanaşyk ýerleri bilen bilelikde 23 müň inedördül metre barabardyr. Myhmanhanada otaglaryň 153-si, şol sanda bir we iki orunlyk otaglaryň 121-si, maşgala otaglarynyň 21-si we lýuks otaglarynyň 10-sy bar. Myhmanhananyň kaşaň otaglary oňaýly mebeller we döwrebap durmuş hem-de hyzmat ediş ulgamlary bilen üpjün edildi. Bu ýerde ýokary derejedäki myhmanhana hyzmaty amala aşyrylar. Myhmanhananyň içki otaglarynyň bezeginde dürli reňkler ulanylypdyr, olar bu ýerde dynç alýanlara rahatlyk paýlaýar.
Sagaldyş merkeziniň otaglarynyň ählisi öňdebaryjy ýöriteleşdirilen enjamlar bilen üpjün edilipdir. Bu ýerde ilkinji lukmançylyk kömegini bermek üçin niýetlenen otag, döwrebap tehnologiýalaryň esasynda keselleri anyklamak we dürli bejeriş-dikeldiş hem-de öňüni alyş çärelerini geçirmek üçin niýetlenen iň täze enjamlar bolan fizioterapiýa otagy bar. Şeýle hem bu ýerde bedeni owkalaýyş otagy ýerleşýär. Onda saglygy goraýyş ulgamynda giňden ulanylýan döwrebap owkalaýyş kürsüleri ornaşdyrylypdyr.
Işjeň dynç alýanlara sportuň dürli görnüşleri bilen meşgullanmaga niýetlenen sport meýdançalary, bouling üçin zal we beýleki desgalar hyzmat edýär. Myhmanhananyň çäginde özboluşly telärler gurnalypdyr, olarda arassa howada wagtyňy göwnejaý geçirmek üçin ähli şertler döredilipdir. Körpe dynç alýanlar üçin çagalar oýun meýdançalary, suwa düşülýän howuzlar döredilipdir.
Derejesine garamazdan, otaglaryň ählisi şypahana hyzmatynyň dünýä ülňülerine laýyk gelýär. Olarda aýratyn myhmanhana otagy, ýatylýan we wanna otaglary bar. Şol otaglar bolsa umumy peýdaly meýdanynyň göwrümi boýunça tapawutlanýar. Otaglarda döredilen amatlyklar häzirkizaman myhmanhana hojalygynyň iň belent derejesine laýyk gelýär. Otaglar, geçelgeler we lift hollary dünýäniň öňdebaryjy önüm öndürijileriniň enjamlary bilen üpjün edilipdir. Bu ýerde ulanylýan bezegli parket, kowrolin, diwar bezegleri we beýleki timar beriş serişdeleri hem belli önüm öndürijilerden getirildi.


text:
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň 2010-njy ýylyň iýul we dekabr aýlarynyň aralygyny öz içine alýan täze hasabatynda, beýleki ýurtlar bilen bir hatarda, Türkmenistan we onuň goňşulygynda ýerleşýän ýurtlarda dini azatlyklaryň ýagdaýyna giňişleýin syn berilýär.
Hasabatda aýdylyşyna görä, dini azatlyklar boýunça öz raýatlaryny yzarlaýan we olara basyş görkezýän ýurtlardan birem Türkmenistandyr. Hasabatyň Türkmenistan baradaky böleginde hökümetiň ýurtda hasaba alnan we alynmadyk dini guramalaryň agzalaryna garşy dürli çäklendirmelerden peýdalanýanlygy we olary yzarlaýanlygy bellenilýär.
Tussag edilenler hem bar…
Hasabatda geçen ýylyň iýuly bilen dekabr aýlarynyň aralygynda Türkmenistanda diňe bir dini guramanyň hasaba alnanlygy we ençemesiniň bu baradaky arzalarynyň ret edilenligi nygtalýar.
Dini azlykdaky toparlaryň dürli ýanamalar we çäklendirmeler bilen ýüzbe-ýüz bolýanlygy aýdylýan hasabatda şeýle guramalaryň agzalarynyň ençemesiniň Türkmenistanyň howpsuzlyk güýçleri tarapyndan tussag edilenligi barada hem maglumat bar.
Hasabatda Türkmenistanda dini kemsitmelere sezewar edilýän toparlaryň arasynda esasanam Iýegowanyň şaýatlarynyň ýagdaýy hakda gürrüň edilýär. Aýratynam bu hasabat taýýarlanýan döwründe Iýegowanyň şaýatlaryndan azyndan 18 adamyň tussaglykda saklananlygy görkezilýär.
Şeýle-de hasaba alynmadyk dini guramalaryň agzalaryna ýygnanyşmaga rugsat edilmeýänligi we olara ýurtda dini maglumatlary ýaýratmaga we çap etmäge hem mümkinçilik berilmeýänligi aýdylýar.
Hasabatyň Türkmenistan baradaky böleginde, geçen ýyl bilen deňeşdirilende, umuman aýdylanda, dini azatlyklar boýunça birneme oňyn özgerişligiň hem bolanlygy, emma yzarlamalaryň öňküsi ýaly dowam edenligi bellenilýär.
Özbegistan - aýratyn alada dörediji
Türkmenistanyň goňşusy Özbegistan barada aýdylanda, bu ýurtda hem ýagdaý Türkmenistanyňkydan o diýen bir tapawutly däl. Hatda bu hasabatda Özbegistan aýratyn alada döredýän sekiz ýurduň arasyna goşulypdyr.
Döwlet sekretarynyň demokratiýa we adam hukuklary boýunça kömekçisi Maýkl Pozner bu barada eden çykyşynda Özbegistan hakda durup geçip, şeýle diýdi: «Bu ýurtda musulmanlar üçin hökümet tarapyndan rugsat edilmedik metjitlerde dini meseleleri gozgamak bikanun hatda howply bolup durýar, şonuň ýaly sebäpler boýunça Özbegistanyň ady bu sanawa girizildi» diýip, belledi.
Hasabatda Türkmenistan we Özbegistan bilen bir hatarda Merkezi Aziýada ýerleşýän Täjigistan hakynda-da giňişleýin maglumat berlip, bu ugurda, esasanam, hökümetiň dini hereketleri çäklendirmek boýunça soňky döwürlerde kabul eden kararlary barada gürrüň edilýär.
Hasabatda aýratyn alada döredýän ýurtlaryň hataryna Merkezi Aziýadan diňe Özbegistan girip, onuň bilen bir hatarda bu sanawda Eýranyň, Hytaýyň, Demirgazyk Koreýanyň, Saud Arabystanynyň, Birmanyň, Eritreýanyň we Sudanyň ady tutulýar.


text:
Birleşen Ştatlaryň iki partiýasynyň agzalary bilen maliýe derňewçilerinden we öňki kanun çykaryjylardan durýan bir komissiýa potratçylar bilen baglanyşykly bisarpalyk, aldaw netijesinde amerikan hökümetiniň öten 10 ýyllykda Owganystan bilen Yrakda 60 milliard dollara çenli zyýan çekendigini aýdýar.
Uruş döwründäki kontraktlara garamak maksady bilen 2008-nji ýylda Kongres tarapyndan döredilen bu komissiýanyň öz hasabatynda bellemegine görä, bu bisarpalyk diňe bir häzir maliýe taýdan kynçylyk çekýän amerikan hökümetine urlan zarba däl. Onuň Birleşen Ştatlar tarapyndan maliýeleşdirilýän proýektlerden peýdalanýan Owganystana we Yraga hem oňaýsyz täsir etmegi mümkin.
“11-nji sentýabrdan soň, Yrak hem Owganystanda ýurduň daşyndaky infrastruktura we howpsuzlyk programmalary ýola goýlan döwürde bir zadyň ýalňyşdygy bellidi. Komissiýanyň öz hasabatynda belleýşi ýaly, gowy kompaniýalar ýok däldi. Olar öz işlerini gowy ýerine ýetirýärdiler. Ýöne bu kontraktlaryň nähili ýola goýluşynda struktura we ýolbaşçylyk taýdan birgiden kemçilikler hem bardy” diýip, Komissiýanyň döredilmegi baradaky kanuny goldan senator Jeýms Webb aýdýar.
Hasabatda hökümetiň Yrakda we Owganystanda işe çeken potratçylarynyň sanynyň Amerikanyň bu ýerlerdäki harby işgärleriniň sanyndan köp bolan mahallarynyň hem bolandygy aýdylýar. Doly gözegçiligiň bolmazlygynyň başa barmadyk proýektlere, ýaramaz planlaşdyryşa, jenaýatçylykly hereketlere we korrupsiýa getirip, Birleşen Ştatlaryň tagallalaryna zyýan ýetirenligi bellenilýär.
Salgyt töleýjilere ýetiren zyýany
Komissiýa, tutuşlygyna alanyňda, bu iki ýurtda kontrakt işlerinde bolan bisarpalygyň we kezzaplygyň amerikan salgyt töleýjilerine ýetiren zyýanyny 30 milliard dollar bilen 60 milliard dollaryň aralygy diýip berýär. Bu Owganystanda we Yrakda alnyp barlan işleri goldamak üçin baglaşylan kontraktlara 2011-nji ýylyň aýagyna çenli tölenmeli puluň 30 prosent çemesidir.
Hasabatda getirilýän mysallaryň biri Yrakda gurulmaly edilen 40 million dollarlyk bir tussaghana. Soňuna çenli gurlup gutarylmadyk bu tussaghana Yrak hökümetiniň asla islän zady däl.
Ýene bir mysal-da Owganystanda 360 million dollarlyk bir oba hojalyk proýekti. Bu pul oba ýerlerindäki ilata meýletin eden işleri üçin tölenipdir. Komissiýanyň ýolbaşçylarynyň biri bolan Respublikan partiýanyň öňki wekili Kristofer Şaýsyň garaýşyça, käbir halatlarda potratçylara ynam edilmeginiň bikanun bolmagy-da mümkin.
“Biz ‘aşa köp bil baglamak’ diýmek bilen potratçylaryň düýp çözgüde öwrülendigini aýdýarys. Olar federal işgärleriň etmeli işlerini-de edipdirler. Bular kanun, syýasat we düzgünler tarapyndan federal işgärlere goýulmagy talap edilýän wezipeler. Kanuny bolaýanda-da käbir işleri potratçylara tabşyrmak ýaraşykly zat däl. Munuň Amerikanyň bähbitlerine gezek gelende kabul ederliksiz, töwekgelçilikli bolmagy mümkin” diýip, Şaýs aýdýar.
Hasabatda kanun taýdan ýörite döwlet işgärleri üçin göz öňünde tutulan haýsy işleriň potratçylara berlendigi aýdylmaýar.
“Talybanyň” maliýe çeşmesi
Komissiýa şeýle hem Owganystandaky pitneçiligiň bikanun neşe söwdasyndan soňra ikinji orunda durýan maliýe çeşmesiniň Birleşen Ştatlaryň maliýeleşdirýän proýektlerinden we transport kontraktlaryndan gazanylýan pullardygyny aýdýar. Ýöne şu ýol bilen sowrulan pullaryň möçberi berilmeýär.
Hasabatda ýene-de öňümizdäki ýyllarda bisarpa harçlanan pullaryň 30 milliard dollar çemesi artmagy mümkin diýlip, duýduryş berilýär.
Waşington Yragy we Owganystany uzak wagtlap goldamagy wada etse-de, Amerika tarapyndan maliýeleşdirilýän gurluşyk proýektleriniň we sosial programmalaryň jogapkärçiligini Kabul we Bagdatdaky hökümetleriň öz üstlerine almaly bolmagy mümkin.
Şaýsyň aýtmagyna görä, gelnen netijeler Birleşen Ştatlaryň kontrak işleriniň reformirlenmeginiň zerurdygyny görkezýär. “Onlarça milliard dollar pul eýýäm sowruldy. Bu işiň ýene-de bolmak mümkinçiligi, bu problemalaryň täzeden döremek töwekgelligi sebäpli Amerika garaşylmadyk ýagdaý bilen ýüzbe-ýüz. Muny inkär etmek, gijikdirmek gowy iş däl” diýip, Şaýs aýdýar.
Hasabat Waşingtonda döwlet bergilerini çäklendirmek üçin häzir býujetiň jikme-jik gözden geçirilýän mahalyna gabat gelýär. Goranmak ministrligi geljek 10 ýylyň içinde edýän çykdajylaryny 350 milliard dollara çenli kemeltmäge mejbur edildi.


text:
Aşgabat, 21-nji ýanwar. “Türkmenportal”.
Hazar deňzi boýunça Türkmenistandan Astrahana ýazda ikinji ýolagçy-ýük gämisiniň barmagyna garaşylýar. Onuň kömegi bilen, astrahanlylar Türkmenbaşa aşyp bilerler. Bu barada “Russkaýa planeta” habar berýär.
20-nji ýanwarda Astrahanyň gubernatory Türkmenistanyň Russiýa Federasiýasyndaky konsuly Mekan Işangulyýew bilen duşuşdy. Konsul Türkmenbaşy portundan ilkinji gezek Olýa gelen “Berkarar” gämisiniň getiren ýüki barada gürrüň berdi. Mekan Işangulyýew Funtowo obasyna gurluşyk harytlaryny eltmek gämä beren ýardamlary üçin astrahan taparyna minnetdarlyk bildirdi.
Konsulyň habar bermegine görä, ýakyn wagtlarda okuw edarasynyň gurluşygyna başlanar. 350 okuwçy orunlyk mekdebiň 150 orny mekdebe çenli ýaşly çagalara niýetlenendir. Konsulyň berýän habaryna görä, ilkinji türkmen gämisiniň gelmegi bilen, ýerli ýaşaýjylaryň wiza açyp bermek meselesi boýunça ýüz tutýanlarynyň sany artdy. Bu barada Astrahanyň Gubernatorynyň administrasiýasynyň metbugat gullugy habar berýär.


text:
7-nji oktýabrda “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileri bilen siriýaly kürt söweşijileriň arasynda Kobani şäheriniň köçelerinde çaknyşyklar boldy. Bu waka sünnileriň liderligindäki “Yslam döwleti” atly ekstremist topar Siriýanyň serhedinde ýerleşýän Kobani şäheriniň gündogar tarapyndaky strategik ýerleri ele salandan bir gün soň boldy.
“Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileri Kobani şäheriniň üç tarapyndaky çetki ýerleri we birnäçe binany ele salyp, kürt şäheriniň günorta we günbatar eteklerine aralaşdy. Siriýanyň Kobani şäheri demirgazykda Türkiýe bilen serhetleşýär.
Habarçylaryň berýän maglumatyna görä, türk harby güýçleri kobanili kürt ýaşaýjylaryň şäheriň demirgazyk tarapyndan Türkiýäniň günorta-gündogaryna gaçyp girmeginiň öňüni alýar.
Wakalara şaýat bolanlar Birleşen Ştatlaryň liderligindäki halkara koalisiýanyň uruş uçarlarynyň birnäçe sagatlap Kobaniniň üstünden uçan pursady eşidilýärdi diýýärler. Daň atmazyndan gysga wagt öň, halkara koalisiýanyň uruş uçarlary şäheriň gündogar we günorta-gündogar etegine howa zarbalaryny amala aşyryp başlady, diýip waka şaýat bolanlar belleýär.


text:
Öten hepde bolan wakalar bir zadyň nyşany bolsa, onda ol Orsýetiň bikanun migrantlarynyň ýagdaýynyň agyrdan has-da agyrlyga tarap süýşýändigini görkezýär.
Moskwada öten hepde polisiýa Wýetnamdan, Azerbaýjandan, Siriýadan, Morokkadan, Gyrgyzystandan, Özbegistandan we Müsürden gelen 1400 zähmet migrantyny tutdy. Olaryň 600-den gowragy, deport edilýänçä, çadyrlardan gurlan lagerlere dykyldy.
Bu aralykda Orsýetiň migrasiýa häkimimiýetleri ýurduň dürli ýerlerinde 80-den agdyk tussaghananyň gurulmagyna çagyrdylar. Bu hem bikanun işçilere garşy göreşiň indi güýjeýändigini aňladýar.
Synçylar bu işleriň geljek aýda geçjek regional saýlawlaryň öňüsyrasynda milletçilikli garaýyşly orslara eglişik hökmünde edilýändigine ynanýarlar.
Para-peşgeş
Emma Orsýetiň migrantlar federasiýasynyň başlygy Mohammad Majumder ýaly tankytçylar bu hereketde migrasiýa baradaky hakyky problemanyň, ýagny polisiýanyň we býurokratlaryň arasynda giňden ýaýran korrupsiýanyň, parahorlugyň we dellallaryň resmi dokumentler üçin aşa ýokary töleg alýandygynyň görmezlige salynýandygyny belleýärler.
"GDA-nyň raýatlary iş rugsaty üçin gümrükde diňe iki müň rubl tölemeli. Ýöne iş ýüzünde olaryň töleýäni 20 müň rubl bilen 25 müň rubl aralygynda. Bu bir harajat meselesi. Biziň döwlet işgärlerimiz müňlerçe şular ýaly dellallyk kompaniýasyny döredýärler. Bu migrantlaryň hasabyna döredilen bikanun söwda işi" diýip, Majumder aýdýar.
Majumderiň sözlerine görä, Orsýetiň 10 million zähmet migrantynyň 90 prosenti ýurtda bikanun galýar. Olaryň kemsitmelere, aldawa we zorluga sezewar edilmegine sebäp bolýan hem şu fakt.
Käbir adamlar bir hepdä çeken reýde sebäp bolan waka salgylanýarlar. Bu wakanyň mazmuny şeýle… Dagystanly garpyz satyjylar Halimat we Magomed Rasulow Moskwanyň Matweýewskiý bazarynda bir polisiýa işgärine hüjüm edip, ony agyr ýaralaýarlar. Bir çetde duran beýleki polisler hem ara goşulmaýar.
Tankytçylaryň we prezident Putiniň, şeýle-de satyjylaryň özleriniň-de aýtmagyna görä, hüjüme sebäp bolan zat - Rasulowlaryň para tölemekden boýun gaçyranlygy.
"Kemsitme"
Enwer Kisriýew Orsýetiň Ylymlar akademiýasynda Kawkaz boýunça ekspert. Ol demirgazyk kawkazly işçileriň - migrantlardan tapawutlylykda, - ors raýatlary bolsalar-da, iň agyr kemsidilmelere sezewar edilýändigini aýdýar: "Söwdagärleriň ählisi uçdantutma para töleýärler. Hemmeden köp töleýänler hem kawkazlylar. Munuň sebäbi olar baradaky elhenç duşmançylyk. Dagystanyň daglarynda garpyz bitenok. Olar ony Astrahandaky garpyz baronlaryndan öz pullaryny, garyndaşlarynyň pullaryny howp astyna salyp, satyn alýarlar. Maksat töwekgelçilige bil baglap, bu ýere getirip, garpyzdan az-kem gazanç etmek".
"Memorial" ýaly hukuk toparlarynyň bellemegine görä, edilen reýdlerde ýygnalan migrantlaryň özlerine kanuny bozmakda ýöňkelýän aýyplamalar boýunça dokument talap etmäge hukugy bar. Olar 3 sagatdan artyk saklanmaly däl.
Goldaw
Käbir adamlaryň garaýşyça, 8-nji sentýabrda geçjek regional saýlawlardan edil bir aý öň bazarlara edilýän hüjüm daşary ýurtly migrantlara duşmançylykly garaýan orslaryň goldawyny gazanmak üçin bilgeşleýin ulanylýan taktika.
Polisiýanyň öňki maýory Alekseý Dimowskiý bazarlar polisiýa üçin güýçli gazanç çeşmesi diýýär: "Ozal Noworossiýsk şäheriniň territoriýasynda 3 bazar bardy. Bu bazarlaryň hemmesine polisiýa kontrollyk edýärdi. Ýadymda, olar bu bazarlaryň ählisinden para toplaýardylar. Berilýän paralar, miwe, pul, gök önüm ýaly zatlardy. Ýa-da polisiýanyň bir işgäri täjiklerden, özbeklerden peýdalanyp, bir daça gurdurýardy. Onsoň ol bulara gerek iýmiti nireden alsyn? Baryp, [pul tölemän,] bazardan alyp gaýdýardy".


text:
Salam lukman! Men 19 yaşymdaky oglan. Ýumurtgajyklara alnan şikeslenmeden soň meniň jynsy höwesim peseldi. Men özümi ýigrenip başladym. Meniň üçin durmuşyň manysy gaçdy. Şunuň bejergisi barmyka we men nirede bejergi alyp bilerin? Maňa bu kynçylykdan çykmaga sizin kömegiňiz gerek.
Saýtyň okyjysy Serik.
Hormatly Serik!
Ýumurtgajyklara alnan islendik şikeslenme lukmana ýüz tutmaga görkezme bolup durýandyr. Siziň alan şikeslenmäňiziň görnüşini we getirip biljek gaýraüzülmelerini dine lukmanyň barlagyndan we ýumurtga haltajygynyň USB-dan soň kesgitläp bolar. Ýumurtgajyklaryň şikeslenmegi bedende erkeklik gormony bolan testosteronyň derejesini peseldip, jynsy islegiň peselmeginiň sebäbi bolup biler. Ruhdan düşmän we wagt ýitirmän lukmana ýüz tutuň. Barlag we bejergi üçin siz S. Niýazow adyndaky bejeriş we maslahat beriş merkeziniň urologiýa bölümine ýa-da bejeriş merkezleriň androlog lukmanlaryna ýüzlenip bilersiňiz. Size bu kynçylykdan çalt çykmagy we sagalmagy arzuw edýärin!
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Eýranyň saglyk ministri Hassan Ghazizadeh Haşemi ýurtda doňuz dümewiniň tutaşmagy zerarly geçen aýyň dowamynda azyndan 42 adamyň ölendigini aýtdy. H1N1 wirusy sebäpli ölenleriň sany soňky 24 sagadyň dowamynda ýene alty adama ýetipdir.
Haşeminiň 10-njy dekabrda aýtmagyna görä, ölen 33 adam ýurduň günorta-gündogar böleginde ýerleşýän Kerman welaýatynda ýaşapdyr, bu ýerde ýene 600 çemesi adama wirus ýokaşyp, keselhana düşüpdir.
Haşemi ýene bäş adamyň ýurduň günorta-gündogar we günorta-günbatar böleklerinde, ýene biriniň Tährandan 30 kilometr uzaklykdaky Karaj şäherinde doňuz dümewinden ýogalandygyny aýtdy.
Eýranyň resmileri adamlaryň doňuz dümewinden ölümi bilen bagly ýagdaýlaryň Eýranyň Azerbaýjan, Pakistan we Owganystan bilen serhetdeş welaýatlarynda ýüze çykandygyny aýtdylar.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamenti adam hukuklary boýunça ýyllyk hasabatyny çap etdi. Hasabatda 2011-nji ýylda dünýä ýurtlarynda adam hukuklarynyň berjaý edilişine baha berilýär we hökümetlere rekomendasiýalar hödür edilýär. Amerikan hökümeti Türkmenistany ynsan hukuklaryny gödek depeleýän ýurtlaryň arasynda agzady.
24-nji maýda ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillary Klinton Döwlet departamentiniň “Adam hukuklary 2011” atly hasabatyny köpçülige hödürläp eden çykyşynda “2011-iň adam hukuklary ugrunda iş alyp barýanlar üçin hyjuwly we ahmiýetli ýyl bolanlygyny” aýtdy.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň ýyllyk hasabatynda adam hukuklarynyň dünýä ýurtlaryndaky ýagdaýyna, ýagny raýatlaryň Adam hukuklary boýunça Bütindünýä deklarasiýasynda we beýleki halkara dokumentlerinde ykrar edilen şahsy, graždan we syýasy hukuklarynyň berjaý edilişine syn edilýär.
Ynsan hukuklaryny bozýan ýurtlar
Amerikan resmileriniň sözlerine görä, 2011-nji ýylda adam hukuklaryny gödek depelän döwletleriň biri Türkmenistan bolupdyr.
ABŞ-nyň Döwlet sekretarynyň kömekçisi Maýkl Pozner hasabatyň çap edilmegi bilen baglylykda eden çykyşynda “bu hasabatyň adam hukuklarynyň depelenmeginiň dowam etdirilýänligini görkezenligini aýtdy we ol bu ýagdaýyň Eýrana, Demirgazyk Koreýa, Türkmenistana, Özbegistana, Eritreýa, Sudana we Siriýa degişlidigini belledi.
Pozneriň sözlerine görä, Orsýet, Hytaý we Pakistan ýaly ýurtlarda hem adam hukuklary bilen bagly ýagdaý agyrlygyna galýar. Köp ýurtlarda gynamalar, kanunda göz öňünde tutulan düzgünleriň ýerine ýetirilmezligi, adamlaryň ýitirim edilmegi we öldürilmegi ýaly problemalar agyrlygyna galýar. Emma, amerikan resmisiniň aýtmagyna görä, saýlawlaryň galplaşdyrylmagy, internetiň, habar serişdeleriniň çäklendirilmegi we raýat jemgyýetçiligine basyş edilmegi-de alada dörediji meseledir.
Türkmenistandaky problemalar
Türkmenistanda ynsan hukuklarynyň depelenmegi bilen bagly iň agyr problemalar adamlaryň bikanun saklanmagy, gynamalar we raýat azatlyklarynyň, şol sanda söz, metbugat, din we hereket azatlyklarynyň çäklendirilmegine degişli diýip, hasabatda bellenýär.
Döwlet departamentiniň hasabatynda bellenişine görä, Türkmenistan özüni dünýewi we demokratik ýurt diýip atlandyrýan hem bolsa, ol awtoritar hökümet tarapyndan dolandyrylýar we ýurduň “Demokratik partiýasy” ýeke-täk syýasy partiýa bolup galýar.
Hasabatda Türkmenistanda raýatlaryň öz hökümetini üýtgetmäge ukypsyzdygy, suduň adalatly işlemeýändigi aýdylýar, adamlaryň hususy durmuşyna goşulyşmak we aýallaryň maşgalada kemsidilmegi ýaly problemalaryň hem dowam edýändigi bellenýär.
Türkmenistanyň howpsuzlyk güýçleri we hökümet resmileri adam hukuklaryny depeleýändigi sebäpli [hic haçan] suda çekilmändi diýip, hasabatda bellenýär.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň “Adam hukuklary 2011” atly hasabatynda ýurtlaryň öz raýatlarynyň hukuklaryna hormat goýmagyna ençeme kategoriýalardan baha berildi. Olara şahsyýetiň eldegrilmesizligi, raýat azatlyklary, syýasy hukuklar, korrupsiýa we hökümetiň açyk-aýdyňlyk derejesi, raýatlaryň adam hukuklarynyň bozulmagy bilen bagly wakalara hökümetiň garaýşy, kemsitmeler we yzarlamalar, zähmet hukuklarynyň berjaý edilişi nukdaýnazaryndan garaldy.
Hasabatda bu kategoriýalaryň ählisi bilen baglylykda Türkmenistandaky maglumat ýetmezçiligi aýratyn bellenip geçildi.


text:
Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň elektrotehnika kafedrasynyň müdiri, fizika-matematika ylymlarynyň kandidaty, dosent Alyhan Ökdirow:
—Men Ýaşulular maslahatynyň işine ilkinji gezek gatnaşýaryn we türkmen jemgyýeti gurluşynyň esasy institutlarynyň biri bolan bu belent forumyň işine dahylly bolmak bagtynyň miýesser edenine begenjimiň çägi ýok. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň taýsyz tagallalary netijesinde häzirki döwürde bu demokratik institut ýurdumyzyň syýasy-jemgyýetçilik durmuşynda mynasyp orun eýeleýär.
Biz bu foruma aýratyn ruhubelentlik bilen geldik. Maslahata gatnaşýanlygymyzyň söz bilen beýan edip bolmaýan joşgunyny we buýsanjyny heniz bärik ugramakak, ak mermerli paýtagtymyzyň demir ýol menzilinde başdan geçirdik. Hut şol ýerde, soňra bolsa Türkmenbaşy şäherine çenli geçen ýolumyzda bizi türkmenistanlylaryň müňlerçesi türkmen toýlaryna mahsus dabaralar, aýdym-saz bilen mübäreklediler.
Türkmenistanyň Ýaşulularynyň maslahaty Türkmen döwletiniň Baştutanynyň Watanymyzyň ykdysady kuwwatynyň artmagyna we gülläp ösmegine, halkyň hal-ýagdaýynyň has-da ýokarlanmagyna gönükdirilen syýasatynyň rowaç alýandygynyň ýene bir aýdyň subutnamasydyr.