text:
1975-nji ýylyň dekabr aýy: Zyýaratçylaryň çadyr şäherçesinde gaz balony partlany zerarly ýüze çykan ýangynda 200 haç zyýaratçysy ölüpdir.
1987-nji ýylyň iýul aýy: Eýranly haç zyýaratçylary Saud Arabystanynyň polisiýasy bilen dawalaşyp, çaknyşypdyr we munuň netijesinde 400 sany eýranly haç zyýaratçysy ölüpdir.
1990-njy ýylyň iýul aýy: Mekge şäheriniň golaýyndaky Al-Muasissem ýerasty geçelgesinde sowadyjy ulgamynyň hatardan çykmagy sebäpli 1426 haç zyýaratçysy aradan çykypdyr. Şol gün Gurban baýramy we Haç zyýaratynda şeýtan daşlama dessury geçirilýän eken.
1994-nji ýylyň maý aýy: Minadaky Jamarat köprüsinde bolan basa-baslykda 270 haç zyýaratçysy ölüpdir. Şol gün şeýtan daşlanýan gün ekeni.
1997-nji ýylyň aprel aýy: Minada haç zyýaratçylarynyň çadyr düşelgesinde ýüze çykan ýangynda 343 sany haç zyýaratçysy ölüpdir. Ondan soň Saud Arabystany çadyr şäherçesini ýanmaýan maddadan gurmak barada karara gelipdir.
1998-nji ýylyň aprel aýy: Haç zyýaratynyň başyndan ahyryna çenli jemi 119 sany haç zyýaratçysy aradan çykypdyr.
2004-nji ýylyň fewral aýy: Şeýtan daşlanýan dessurynda ýüze çykan basa-baslykda Jamarat köprüsiniň golaýynda 251 haç zyýaratçysy ölüpdir.
2006-njy ýylyň ýanwar aýy: Şeýtan daşlama dessury mahalynda Jamarat köprüsiniň gündogar girişinde 362 sany haç zyýaratçysy ölüpdir.
2015-nji ýylyň sentýabr aýy: Haç zyýaraty başlamazdan birnäçe gün owal Mekgede ýük galdyrýan kranyň ýagny diňiň agdarylmagy sebäpli 111 adam ölüpdir.
2015-nji ýylyň sentýabr aýy: Minada haç zyýaratçylarynyň bolýan düşelgesinden Jamarat köprüsine hereket eden haç zyýaratçylarynyň basa-baslygynda 753 adam ölüpdir.


c: text/html

text:
Fransuz polisiýasy Pariždäki konsert zalynda ýaragly adamlar tarapyndan 100 töweregi adamyň öldürilendigini, restoranda ondan gowrak adamyň atylyp öldürilendigini, janyndan geçenleriň ýurduň iň uly futbol stadionynda amala aşyran partlamalarynda ençeme adamyň ölendigini aýdýar.
Fransuz paýtagtynda 13-nji noýabr gijesi guralan hüjümler ýurduň taryhyndaky iň elhenç terror hüjümi bolup durýar.
Fransiýanyň prezidenti Fransua Olland Parižde guralan hüjümlerde 127 adam öldürildi diýdi we bu işiň "Y»lam döwleti» toparynyň ekstremistleri tarapyndan amala aşyrylandygyny aýtdy.
Pariždäki hüjümleri «uruş hereketi» diýip atlandyrmak bilen, Olland 14-nji noýabrda telewideniýe arkaly eden çykyşynda bu hüjümleriň Fransiýanyň içinden kömek berilmegi netijesinde daşary ýurtdan gurnalandygyny hem amala aşyrylandygyny aýtdy.
Sekiz hüjümçi hem öldi, olaryň ýedisi, partlaýjyly guşaklaryny ýaryp, özüni öldürdi. Jeňçileriň köpüsiniň entek azatlykda bolmagy mümkin diýip, prokuratura edarasy aýtdy.
Adam paýhynlamagyň iň elhenç sahnasynda ýaragly adamlar, amerikan rok ansamblynyň 1500 tomaşaçynyň öňünde çykyş edýän Bataklan konsert zalyna girdiler.
Hüjüm wagtynda konsert zalynda bolan şaýatlaryň aýtmaklaryna görä, ýaragly adamlaryň käbiri arap dilinde «Alla beýik» diýip gygyrypdyr we olar dowla düşen, aşak ýatyp gizlenmäge çalşan saz muşdaklaryny oka tutupdyrlar.
Pidalaryň käbiri Fransiýanyň saýlama güýçleri zala zabt edende, jeňçiler partlaýjyly guşaklaryny ýaranlarynda heläk bolupdyr. Fransuz güýçleri bir jeňçini bombaly guşagyny ýarmanka atyp öldürmegä ýetişipdir.
Fransuz prezidenti Fransua Olland hiç bir hüjümçä we olaryň diri galan jenaýat şärigine rehim edilmejegini aýtdy.
Hüjümleri «ýigrenji» we «wagşylyk» atlandyrmak bilen, ol "Biz söweşiň öňüni çekeris. Biz rehimsiz bolarys» diýdi.
Olland adatdan daşary ýagdaý yglan etdi we ýurduň serhetlerini ýapdy. Parižde 1500 çemesi fransuz esgeri ýerleşdirildi.
Olland Türkiýede 14-nji noýabrda geçýän G20 sammitine gatnaşmagyny goýbolsun etdi we Ýeliseý köşgünde Goranmak geňeşiniň maslahatyny çagyrdy.
Şäher merkezindäki restoranda, azyndan iki sany ýaragly adamyň eden hüjüminde azyndan 11 adamyň öldürilendigi aýdylýar. Ýaraly bolanlar hem kän we hüjümçiler wakanyň bolan ýerinden gaçyp gutulandyr öýdülýär.
Çak bilen edil şol wagtlarda Parijiň Bataklan stadionyna hem birnäçe ýaragly adam hüjüm etdi. Bu ýerde Birleşen Ştatlaryň «Eagles of Death Metal» rok ansambly çykyş edýärdi.
Şaýatlaryň aýtmaklaryna görä, dört sany maskasyz adam zala kürsäp girip, adamlary oka tutmaga başlaýar. Konserte gatnaşýan bir žurnalist SNN-e atyşygyň birnäçe minut dowam edendigini aýtdy.
Ol konserte gelenleriň bir toparynyň öldürilendigini, ýene bir toparynyň bolsa ýaralanandygyny aýtdy. käbir habarlarda ýaragly adamlaryň zamunlary ýeke-ekeden atyp öldürendikleri aýdylýar.
Hüjüm başlanyndan birnäçe sagat soň, fransuz goşunlary zala zabt edende, azyndan üç hüjümçi partlaýjy guşak bilen öldürildi.
Şu aralykda şäher merkeziniň demirgazygyndan, «Stade de France» stadionynyň ýanynda partlama sesleri eşidildi. Bu ýerde Fransiýa bilen Germaniýanyň arasynda futbol ýaryşy geçirilýärdi.
Partlamalar oýnuň birinji ýarymynda bolup, janköýerleriň köpüsi dowla saldy.
Prezident Ollanda, içeri işler ministri Bernard Cazeneuve, Germaniýanyň daşary işler ministri Frank-Walter Steinmeiýer dagy stadiondan ewakuasiýa edildi.
Oýun togtadylmady we tomaşaçylar ýaryş tamamlanyndan soň bir toplanyp, stadiondan çykmaga ýaýdanyp durdylar.
Olar diňe hemme zat kadaly, gidip bilersiňiz diýlenden soň, ýuwaş-ýuwaşdan gaýdyp başladylar.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Ak tamda «Pariž hüjümleri bigünä graždanlary gorkuzmak üçin edilen elhenç synanyşyk» diýdi. Ol munuň «ýürek gyýyjy ýagdaýdygyny» we «ähli adamzada edilen hüjümdigini aýtdy.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Owganystanyň polisiýasy Hindistanyň konsulhanasyna hüjüm eden agyr ýaraglanan adamlaryň güýçli ok atyşykdan soň, öldürilendigini habar berýär. Gürrüňi edilýän hindi konsulhanasy ýurduň günbataryndaky Hyrat şäherinde ýerleşýär.
Bu hüjüme azyndan dört söweşiji, şol sanda janyndan geçen hem gatnaşdy. Söweşijiler pulemýot, granatamýot ýaly agyr ýaraglar bilen ýaraglanandy.
Resmileriň berýän maglumatyna görä, atyşygyň netijesinde ot alan binadan hindistanly işçiler aman çykarylypdyrlar. Maglumatlara görä, hüjümde iki polisiýa ofiseri ýeňil ýaralanypdyr.
Henize çenli bu hüjümiň jogapkärçiligini hiç kim öz üstüne almady.
Hindistan Owganystanda “Talyban” režimini agdarmaga kömek edipdi hem-de ýurda rekonstruksiýa we ynsanperwer kömeklerini berýän regiondaky esasy döwletleriň biridir.
Hindistanyň Owganystandaky dört konsulhanasy ýurduň Hyrat, Mazar-y Şerif, Gandahar we Jalalabat şäherlerinde ýerleşýär.


text:
Gyrgyzystanyň prezidenti Almazbek Atambaýew ýürek näsazlygy diýlip çaklanylýan hassalygyndan bejergi almak üçin Moskwanyň keselhanasyna bardy.
Prezidentiň metbugat gullugynyň berýän maglumatyna görä, Atambaýew anna güni irden Moskwanyň Merkezi keselhanasyna ýerleşdirilipdir. Gyrgyz liderine Kremliň lukmanlarynyň gözegçilik etjekdigi aýdylýar.
Atambaýew uçuş mahaly döşündäki dörän agyrlar sebäpli, BMG-niň Baş Assambleýasynyň Nýu-Ýorkdaky sammitine etmeli saparyny ýatyrypdy.
Mundan bir hepde ozal, prezidentiň edarasy Atambaýewiň 1-nji oktýabrdan öň işe çykmagyna garaşylmaýandygyny mälim edipdi.


text:
ABŞ-nyň Kaliforniýa ştatynyň resmileri pul ýuwuşlyk bilen bagly jenaýatçylykda tussag edilen ozalky ukrain premýer-ministri Pawel Lazarenkonyň Kaliforniýadaky öýüniň ogrular tarapyndan talanandygyny mälim etdiler.
Maglumata görä, bu ogurlykda Pawel Lazarenkonyň jaýyndan suratkeş Pablo Pikassonyň 30 müň dollara durýan litografik kartinasy, kümüş şemdanlar, kompýuterler, gymmatbaha egin-eşikler we käbir beýleki goşlar ogurlanypdyr.
Onuň bu jaýynyň tutýan meýdanynyň 6 müň kwadrat metrdigi habar berilýär. Ogrularyň ele salnandygy ýa salynmandygy barada anyk maglumat alynmady.
Ukrainanyň ozalky premýer-ministri Pawel Lazarenko Ukrain döwletine degişli 200 million dollar töweregi pul ogurlygynda aýyplanyp, 2006-njy ýylda ABŞ-nyň sudy tarapyndan 9 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.


text:
Аşgabat, 2015-nji ýylyň 18-njy sentýabry – Amerikanyň Birleşen Ştatlary Türkmenistan bilen ösüş ugrunda dürli ulgamlarda, şol sandamaglumat tehnologiýalary (IT) pudagynda hem işleşýär.
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyń Halkara ösüş agentligi “TurkmenTEL 2015” Halkara sergisinde Amerikan hökümetiniň meýilnamalaryny we çärelerini hödürledi. 16-18-nji sentýabr aralygynda geçirilýän bu sergide Amerikanyń Birleşen Ştatlarynyň sergi nokady öz ünsüni maglumat tehnologiýalaryna degişli maksatnamalarda hem-de Türkmenistanyň ähliumumy ösüşini öňe sürýän tagallalarynda, ýagny oba-hojalyk, bilim, saglyk, söwda we suw serişdelerini dolandyrmak pudaklarynda jemledi.
Amerikanyň Birleşen Ştatlary bu sergä telekommunikasiýa pudagyna degişli halkara korporasiýalar we ýerli kompaniýalar bilen bilelikde gatnaşýar. Telekomunikasiýa we maglumat tehnologiýalar pudagyna degişli her ýyl geçirilýän 9-njy sergi, Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligi we Türkmenistanyň Söwda senagat edarasy tarapyndan gurnaldy.


text:
Ilki gaýgy-gama batan Türkmenistanyň senzurasynyň işgärleri ýolbaşçylary sylag alanyndan soň, birneme köşeşdiler.
Taryhda ýagşylykda-da galyp bolýar, ýamanlykda-da. Her döwrüň öz taryhy bar. Taryhy şahslary bar. Şahsyýetlerem her hili. Ýowuz şahsyýetler, gowy şahsyýetler.
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Metbugatda we beýleki köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde döwlet syrlaryny gorap saklamak baradaky Komitetiň işgärlerini-de haýyrsyz şahsyýetleriň hataryna goşasyň gelýär. Olaryň türkmen žurnalistikasynyň iň pes derejä ýetmeginde uly «hyzmaty» bar. Radiodyr telewideniýäniň, gazetdir žurnallaryň ýolbaşçylary olaryň irginsizlik bilen jaň edip, «düşündiriş» işlerini geçirmeginden ulukjyn açdylar.
Köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ýolbaşçylary senzuranyň işgärleriniň her gezekki profilaktikasyndan soň, bir topar awtoryny ýitirýärler, diňe suwjuk, ýöntem makalalary bermäge mejbur bolýarlar. Senzura Garaşsyzlygyň ilkinji ýyllaryndan bäri köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň üstünden gamçysyny bulap gelýär.
Soňky döwürde çäklendirmeler ýetjek derejesine ýetdi. Indi olar öz göwnünden turmaýan, üýni almaýan žurnalistlere-de öz-özünden çäklendirmeler girizip başladylar. Olaryň beýle ygtyýarlyklary nireden alýanyny bilýän ýok. Köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň käbir ýolbaşçylary döwlet syrlaryny gorap saklamak baradaky Komitetiň işgärleriniň çalarak gaňyrşyna gaýdaýdyklary, şol günüň özünde olar Ministrler Kabinetinde düşündiriş ýazyp gaýdýarlar.
Gadagançylyk gutaranok
Ozalky prezident ýurduny täzelänsoň, Nyýazowyň döwründe gadagan edilen käbir ýazyjy-şahyrlar, žurnalistler döwlet syrlaryny gorap saklamak baradaky Komitetiň ýolbaşçylarynyň ýanyna baryp, olar bilen düşünişjek boldular, özlerine girizilen nähak gadagançylyklary ýatyrtmak islediler.
Türkmenistanyň belli hem-de ýaşuly ýazyjylary olaryň ýanyna şeýle niýet bilen baranlardy. Bu edaranyň ýolbaşçylary olaryň hemmesini hoş sözden doýrup goýberipdiler. «Size hiç hili çäklendirme ýok. Islän metbugatyňyzda çykyş ediberiň» diýip, olary hajyk-hujuk bilen aldap goýberipdiler. Olar kabinetinden çykandanam köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ýolbaşçylaryna ýekän-ýekän jaň edişip: «Pylan ýazyjylary töweregiňize getiräýmäň» diýip, berkden-berk buýrupdylar.
Gynansak-da, metbugatda we beýleki köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde döwlet syrlaryny gorap saklamak baradaky komitetiň işgärleri ömürlerini senzurada geçirse-de, žurnalistika žanryna-da, çeper edebiýata-da, sungatyň görnüşlerine-de düşünenoklar. Olaryň çala sowatlygy gürrüňi edilýän žanrlaryň ýigrimi ýylyň içinde sowet döwründäkidenem ep-esli derejede pese düşmegine getirdi.
Türkmen metbugatynda wraçlar, mugallymlar, prokurorlar, sudýalar, polisiýa işgärleri, neşekeşler, arakkeşler…barada, şeýle hem olar bilen baglanyşykly degişmeler, olaryň durmuşynyň nogsanly taraplary barada hekaýadyr goşgy-da ýazmak bolanok. Gadagançylyk girizýänem senzuranyň işgärleri. Olar bu edýän işleriniň sebäbini düşündirjegem bolanoklar, düşündirmek islänoklaram. Megerem, delillendirip düşündiribem bilmezler.
Senzuranyň işgärlerine ynam gaçdymyka?
Galkynyş zamanasynyň başlanmagy bilen, nämüçindir, radio-telewideniýedir gazet-žurnallaryň materiallaryny senzuradan soň Milli Howpsuzlyk ministrliginiň işgärleri okap başladylar. Beýle ýagdaý ne sowet döwründe, ne-de Türkmenbaşynyň döwründe görlüp-eşidilipdi.
Bu ýagdaý senzuranyň işgärlerine agyr degdi. Aýtmasyz syr bolsa-da, bu wakany olar dost-ýarlarynyň, tanyş-bilişleriniň ýanynda dillerinden sypdyryp başladylar. Olar: “Biziň edaramyzy ýapjak bolýalar öýdýän, çagajyklarymyzy çörekden goýjak bolýalar öýdýän. Indi bize ynanman, yzymyzdan Milli howpsuzlyk ministrliginiň jansyzlaryna okadýalar. Ynanman gaçypdyrys. Senzura senzura girizýärler” diýip, gam-gussa batypdylar.
Täzelikde senzura işgärleriniň ýüzi ýagtyldy. Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Metbugatda we beýleki köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde döwlet syrlaryny gorap saklamak baradaky komitetiň başlygy Kakabaý Ataýew ikinji derejeli “Altyn asyr” ordeni bilen sylaglanyldy.
Bu wakany, özüni watançy, ýurduny her dürli bela-beterlerden gorap saklaýan diýip hasaplaýan Kakabaý Ataýewem, onuň golastyndaky işgärlerem ýagşylyga ýordular. Olar başlyklarynyň bu sylagyny özleriniň işlerine berlen mynasyp baha diýip kabul etdiler. Diýmek, edaralary ýapyljak däl. Arkaýyn işläbermeli. Milli howpsuzlyk ministrliginiň wekilleriniň öz yzlaryndan okamaklaryny-da olar ýagşylyga ýordular.
Çoluk Möwlamow aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Blogda öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Türkmenistanda köp ýyllar bäri dowam edýän aýylganç sosial dertleriň biri - neşekeşlik.
Döwlet baştutanynyň derejesinde neşe belasynyň ýurtda giň ýaýrandygy Türkmenistanyň garaşsyzlyk ýyllary aýdylyp gelinýär, ol boýun alynýar.
Neşe bilen bagly ýaş oglanlaryň ölümi baradaky hakyky statistik maglumatlaryň gonamçylyklarda ýatandygyny synçylar aýdýarlar.
Neşäni goýdurmak, neşebentlik derdini bejermek boýunça häkimiýetler nähili işleri geçirýär? Neşekeşler bu dertden saplanmak üçin näme edýärler?
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa Mary welaýatynyň ýaşaýjysy bilen söhbetdeş boldy.
Söhbetdeşligi diňlemek üçin sag tarapdaky audio düwmäni basyň.


text:
Azerbaýjanda aktiwistler, köpçülikleýin ýygnanyşyklar bilen baglanyşykly täze kanunyň netijesinde ýüzlerçe dollar jerime salnan protestçileri goldamak maksady bilen, pul ýygnamak kampaniýasyna başladylar.
Bakuwda ýerleşýän “Ýaş hereket “ atly inisiatiwa topary şol pullary resmilere bäş köpüklik görnüşinde bermegi planlaşdyrýar. Azerbaýjanyň pul birligine görä 100 köpük 1 manada deň.
Gullukdaky esgerleriň heläkçiligi bilen bagly meselä ünsi çekmek üçin 12-nji ýanwarda Bakuwda demonstrasiýalar geçirilipdi. Şol demonstrasiýalara gatnaşan 21 adama 14-nji ýanwarda jerime salyndy. Häzirki wagtda olaryň hersi 380 bilen 760 amerikan dollary aralygynda jerime tölemeli edildiler.
Azerbaýjanda ortaça aýlyk 400 amerikan dollaryna barabar.
Jerime salnan adamlaryň aklawçysy Esabeli Mustafaýewiň aýtmagyna görä, onuň müşderileriniň bu möçberdäki jerimäni tölemäge ýagdaýlary ýok: “Biz suduň çykaran kararynyň üstünden hemme sudlara, şol sanda Ýewropa sudunyň Ynsan hukuklary bölümine hem şikaýat etjek. Bu adamlaryň salnan şol jerimäni tölemäge gurplary çatanok. Kanuna görä, käbir ýagdaýlarda salnan bu jerime köpçülik işlerine ýa-da administratiw tussaglyga çalşylmalydyr”.
“Ýaş hereket“ toparynyň aktiwistleri özleriniň Facebook sahypasynda “Bäş köpük jerime” atly pul ýygnamak kampaniýasy barada maglumat berýär
.
Aktiwistler jemi möçberi 13400 dollar bolan jerimäni bäş köpüklikden tölemegi, agzalýan protestçileriň şikaýatlary kanagatlandyrylman, jezalarynyň tassyklanan halatynda planlaşdyrýarlar.
Bu kampaniýa “Men bäş köpük bermäge taýýar. Bu diňlenişigiň bahasy bäş köpük” atly şygar astynda geçirilip, oňa gatnaşmak isleýänler öz goşantlaryny guramaçylaryň Bakuwdaky edarasyna tabşyrmagyna çagyrylýar.
Aktiwistleriň aýtmagyna görä, olar sişenbe güni öýländen bäri takmynan 150 amerikan dollary möçberinde pul ýygnapdyrlar.
Şol 21 adam, Azerbaýjanda 1-nji ýanwardan başlap güýje giren köpçülikleýin ýygnanyşyklar baradaky kanuna görä, pul jerimesi salnan ilkinji raýatlar boldy.
Täze kanun taslamasy rugsatsyz mitingleri gurnaýanlar ýa-da olara gatnaşýanlar üçin salynýan pul jerimesini ozalkysyndan 30 esse artdyrdy. Salynýan şol jerimeleriň iň uly möçberdäkisi bolsa 3800 amerikan dollaryna barabardyr.
Şol 21 adam şenbe güni Bakuwyň “Fontan” meýdançasynda geçirilen demonstrasiýalara gatnaşypdylar. Ol demonstrasiýada köpçülik ýurduň harby güýçlerinde ”dedowşinanyň”, ýagny öňden gulluk edip ýörenleriň täze gulluga gelenlere sütem etmekleriniň we kemsitmegiň barha artýandygyny aýdyp, goranmak ministri Safar Abiýewi öz wezipesini terk etmäge çagyrdy.
Demonstrasiýa “Ýaş hereket” toparynyň agzalary we beýleki aktiwistler tarapyndan internet arkaly guramalaşdyryldy. Bu waka harby gulluga alnan Jeýhun Kubadowyň geçen hepde duýdansyz öldürilmeginiň yz ýany amala aşyryldy.
Harbylar başda Kubadowyň ýürek keselinden ölendigini aýtdylar. Ýöne Kubadowyň dogan-garyndaşlary onuň bedeninde zorluklaryň we urgularyň yzlarynyň bardygyny görkezýän suratlary neşir edenden soňra, häkimiýetler onuň ölüminiň sebäplerini anyklamak boýunça derňewlere başladylar.
Şeýle-de, aktiwistler prezident Ylham Aliýewi harby gulluga alynýan adamlaryň ýurduň goşun bölümlerinde duçar bolýan kynçylyklarynyň öňüni almaga çagyryp, onuň adyna ýazylan açyk hata gol toplamak çäresini-de ýola goýdular.