text:
(Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2012 ý., № 3-4, 108-nji madda)
Şu Kanun Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýetiniň işiniň hukuk esaslaryny, şeýle hem ýörelgelerini, wezipelerini, hukuklaryny we borçlaryny kesgitleýär.
I BAP. UMUMY DÜZGÜNLER
1-nji madda. Esasy düşünjeler
Şu Kanunda aşakdaky esasy düşünjeler ulanylýar:
1) Gyzyl Hajyň we Gyzyl Ýarymaýyň Halkara hereketi - ynsanperswerlik işini has netijeli amala aşyrmak maksady bilen, Gyzyl Hajyň Halkara Komitetiniň, ol tarapyndan ykrar edilen Gyzyl Haç ýa-da Gyzyl Ýarymaý jemgyýetleriniň, şeýle hem Gyzyl Haç we Gyzyl Ýarymaý jemgyýetleriniň Halkara Federasiýasynyň arasyndaky hemişelik arkalaşykly hereketiniň guramaçylyk görnüşi;
2) Gyzyl Hajyň Halkara Komiteti - maksatlary we wezipeleri diňe ynsanperwer häsiýete eýe bolup, ýaragly çaknyşyklar zerarly ejir çeken adamlaryň janyny we mertebesini goramakdan we olara kömek bermekden ybarat bolan halkara gurama;
3) Gyzyl Hajyň we Gyzyl Ýarymaýyň Halkara konferensiýasy - Gyzyl Hajyň we Gyzyl Ýarymaýyň Halkara hereketiniň düzüm bölekleriniň wekilleriniň we 1949-njy ýylyň 12-nji awgustyndaky Ženewa konwensiýalaryna (mundan beýläk - Ženewa konwensiýalary) we olara degişli 1977-nji ýylyň 8-nji iýunyndaky Goşmaça teswirnamalara (mundan beýläk - Goşmaça teswirnamalar) gatnaşyjy döwletleriň wekilleriniň halkara konferensiýasy;
4) Gyzyl Haç we Gyzyl Ýarymaý jemgyýetleriniň Halkara Federasiýasy - Gyzyl Haç we Gyzyl Ýarymaý jemgyýetleriniň ynsanpenwerlik işini halkara derejesinde utgaşdyrmak maksady bilen döredilen we Gyzyl Hajyň Halkara Komiteti tarapyndan ykrar edilen, Gyzyl Haç we Gyzyl Ýarymaý jemgyýetleriniň ählisini öz içine alýan hökümete dahylsyz halkara ynsanperwer gurama.
2-nji madda. Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýeti
1. Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýeti (mundan beýläk - Jemgyýet) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda hem-de Gyzyl Hajyň we Gyzyl Ýarymaýyň Halkara hereketiniň ýörelgeleri esasynda öz işini ýurduň bütin çäginde amala aşyrýan Türkmenistandaky ýeke-täk, özbaşdak jemgyýetçilik guramasy diýlip ykrar edilýär.
2. Jemgyýet Gyzyl Hajyň we Gyzyl Ýarymaýyň Halkara hereketine girýän guramadyr we Gyzyl Haç we Gyzyl Ýarymaý jemgyýetleriniň Halkara Federasiýasynyň agzasydyr.
3. Jemgyýet şu Kanunda we Tertipnamasynda göz öňünde tutulan maksatlaryny we wezipelerini ýerine ýetirmek üçin özüniň ýerli bölümlerini (şahamçalaryny) döredýär.
4. «Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýeti», «TGÝMJ» we «Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaýy» diýen atlar manydaşdyr.
5. Jemgyýet ýurtda amala aşyrylýan ynsanperwerlik işlerde döwlet edaralaryna ýardam berýär.
3-nji madda. Jemgyýet hakyndaky Türkmenistanyň kanunçylygy
1. Jemgyýet hakynda Türkmenistanyň kanunçylygy Türkmenistanyň Konstitusiýasyna esaslanýar we "Jemgyýetçilik birleşikleri hakynda" Türkmenistanyň Kanunyndan, şu Kanundan, Jemgyýetiň işini düzgünleşdirýän Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryndan ybarat.
2. Eger Türkmenistanyň halkara şertnamasynda şu Kanunda göz öňünde tutulanlardan başga kadalar bellenilen bolsa, onda halkara şertnamasynyň kadalary ulanylýar.
4-nji madda. Jemgyýetiň hukuk derejesi
1. Jemgyýet - meýletin, öz-özüni dolandyrýan, täjirçilik däl, agzalyga we meýletinlige esaslanýan, adamlaryň janyny we saglygyny goramak, durmuş taýdan kömek bermek, adatdan daşary ýagdaýlaryň netijesinde ejir çeken adamlara kömek bermek, Ženewa komwensiýalaryndan we olara degişli Goşmaça teswirnamalardan gelip çykýan wezipeleri çözmekde hyzmatdaşlyk etmek, halkara ynsanperwerlik hukugyny we Gyzyl Hajyň we Gyzyl Ýarymaýyň Halkara hereketiniň esas goýujy ýörelgelerini wagyz etmek, şeýle hem saglygy goraýyş babatynda ilata aň-bilim bermek işlerini amala aşyrmak üçin, bähbitleriniň umumylygy esasynda raýatlaryň başlangyjy boýunça, Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde döredilen jemgyýetçilik birleşigidir.
2. Jemgyýet ýuridik şahsdyr, ol özüne degişli ähli emlägi bilen öz borçnamalary boýunça jogap berýär. Jemgyýetiň guramaçylyk-hukuk görnüşi jemgyýetçilik guramadyr.
3. Jemgyýet Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde Türkmenistanyň bank edaralarynda hasaplaşyk, walýuta we beýleki hasaplary açmaga, bu hasaplar boýunça amallary amala aşyrmaga, öz işinde öz ady görkezilen möhri, möhürçeleri we başga rekwizitleri ulanmaga hukuklydyr.
4. Jemgyýetiň daşary ýurt döwletleriniň Gyzyl Ýarymaý we Gyzyl Haç milli jemgyýetleri we halkara ynsanperwerlik jemgyýetçilik guramalary bilen hyzmatdaşlyk etmäge, şeýle hem Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde olar bilen ylalaşyklary baglaşmaga hukugy bardyr.
5. Jemgyýetiň ýuridik şahs hökmünde hukuga eýe bolmagy Türkmenistanyň Adalat ministrliginde onuň döwlet belligine alnan we ýuridik şahslaryň Ýeke-täk döwlet sanawyna girizilen pursadyndan başlanýar.
6. Jemgyýetiň baýdaklary, nyşanlary we beýleki tapawutlandyryjy belgileri bolup biler. Jemgyýetiň nyşany Jemgyýetiň gurultaýynda tassyklanylýar.
5-nji madda. Jemgyýetde agzalyk
1. Eger Türkmenistanyň kanunçylygynda başgaça bellenilmedik bolsa Gyzyl Hajyň we Gyzyl Ýarymaýyň beýik maksatlaryny goldaýan Türkmenistanyň raýatlary, haýsy millete degişlidigine, teniniň reňkine, jynsyna, gelip çykyşyna, emläk hem wezipe ýagdaýyna, ýaşaýan ýerine, diline, dine garaýşyna, syýasy ygtykadyna, haýsy partiýa degişlidigine ýa-da hiç partiýa degişli däldigine garamazdan, Jemgyýetiň agzalary bolup bilerler. Bu hukuk erkin, haýsy-da bolsa bir deslapky rugsat almazdan, amala aşyrylýar.
2. Agzalyga kabul etmegiň we agzalygy bes etmegiň, şol sanda agzalykdan çykmagyň we çykarylmagyň tertibi hem-de şertleri Jemgyýetiň Tertipnamasy bilen kesgitlenilýär.
6-njy madda. Jemgyýetiň işine gatnaşyjylar
1. Jemgyýetiň maksatlaryny, wezipelerini, işiniň esasy ugurlaryny ýa-da anyk çärelerini goldaýan raýatlar we ýuridik şahslar - Türkmenistanyň jemgyýetçilik birleşikleri Jemgyýetiň işine gatnaşyjylar bolup bilerler.
2. Jemgyýetiň we onuň bölümleriniň (şahamçalarynyň) işine gatnaşmak, Jemgyýet we onuň degişli bölümleri (şahamçalary) hem-de her bir gatnaşyjy bilen aýratynlykda Jemgyýetiň Tertipnamasyna laýyklykda baglaşylan hyzmatdaşlyk hakynda şertnama (ylalaşyk) esasynda amala aşyrylýar.
7-nji madda. Jemgyýetiň Tertipnamasy
1. Jemgyýet öz Tertipnamasyny, gurluşyny we özüniň bölümleri (şahamçalary) hakyndaky Düzgünnamalary özbaşdak işläp taýýarlaýar we tassyklaýar, şeýle hem öz işini guraýar, ýygnaklary, konferensiýalary, gurultaýlary we beýleki degişli çäreleri geçirýär.
2. Jemgyýetiň Tertipnamasy Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda Jemgyýetiň gurultaýynda tassyklanylýar.
3. Jemgyýetiň Tertipnamasy şu aşakdakylary göz öňünde tutmalydyr:
1) Jemgyýetiň ady, maksatlary we wezipeleri;
2) Jemgyýeti döretmegiň, Jemgyýete agzalyga kabul etmegiň we agzalygy bes etmegiň tertibi we şertleri, agzalaryň hukuklary we borçlary;
3) Jemgyýetiň öz işini amala aşyrýan çägi;
4) Jemgyýetiň guramaçylyk gurluşy, onuň ýolbaşçy we gözegçilik-derňew edaralary;
5) Jemgyýetiň ýolbaşçy edaralaryny döretmegiň tertibi we ygtyýarlyklary, olaryň ygtyýarlyk möhletleri;
6) Jemgyýetiň hemişelik hereket edýän ýolbaşçy edarasynyň ýerleşýän ýeri;
7) Jemgyýetiň ýolbaşçy edaralarynyň maslahatlaryny bellemegiň we olar tarapyndan çözgütleri kabul etmegiň tertibi;
8) Jemgyýetiň pul serişdelerini we beýleki emläklerini emele getirmegiň çeşmeleri, Jemgyýetiň we onuň düzüm birlikleriniň emlägi dolandyrmak boýunça hukuklary we borçlary;
9) Jemgyýetiň Tertipnamasyna goşmaçalar we üýtgetmeler girizmegiň tertibi;
10) agzalyk töleglerini tölemegiň tertibi;
11) Jemgyýeti ýatyrmagyň, üýtgedip gurmagyň, işini bes etmegiň tertibi, şeýle hem ol ýatyrylandan soňra galýan emlägi paýlamagyň tertibi.
4. Tertipnamada Jemgyýetiň işine degişli bolan, Türkmenistanyň kanunçylygyna garşy gelmeýän beýleki düzgünler hem bolup biler.
8-nji madda. Jemgyýetiň işiniň esasy ýörelgeleri
1. Jemgyýet adamyň we raýatyň haýsy millete degişlidigine, teniniň reňkine, jynsyna, gelip çykyşyna, emläk hem wezipe ýagdaýyna, ýaşaýan ýerine, diline, dine garaýşyna, syýasy ygtykadyna, haýsy partiýa degişlidigine ýa-da hiç partiýa degişli däldigine garamazdan hiç hili kemsitmelere ýol bermän öz işini amala aşyrýar, şeýle hem Gyzyl Hajyň we Gyzyl Ýarymaýyň Halkara hereketiniň (mundan beýläk -Hereket) ynsanpenwerlik, tarapgöýsüzlik, bitaraplyk, garaşsyzlyk, meýletinlik, ýeketäklik, köptaraplylyk ýaly esas goýujy ýörelgelerine gollanýar.
2. Türkmenistanyň döwlet edaralary, guramaçylyk-hukuk görnüşine we eýeçiliginiň görnüşine garamazdan başga ýuridik şahslar, şeýle hem fiziki şahslar Jemgyýetiň şu maddanyň birinji böleginde görkezilen ýörelgelere ygrarlydygyny hormatlamaga borçludyrlar.
9-njy madda. Jemgyýetiň maksatlary we wezipeleri
1. Jemgyýet mätäç adamlara ynsanperwerlik, lukmançylyk-durmuş, dikeldiş we gaýry kömekleri bermek maksady bilen döredilendir.
2. Jemgyýet özbaşdak, şeýle hem Türkmenistanyň döwlet edaralary bilen arkalaşykly hereket edip, Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda şu wezipeleri ýerine ýetirýär:
1) Türkmenistanyň döwlet edaralaryna ynsanperwerlik işinde ýardam edýär;
2) Ženewa konwensiýalaryndan we olara degişli Goşmaça teswimamalaryndan gelip çykýan halkara borçnamalaryny ýerine ýetirmekde Türkmenistanyň döwlet edaralaryna ýardam berýär;
3) Türkmenistanyň çäginde döwlet we milli maksatnamalary, ilatyň saglygyny goramak, şol sanda adamlaryň jebrini ýeňilleşdirmäge we ilatyň dürli gatlaklaryna kömek bermäge gönükdirilen çäreleri amala aşyrmaga gatnaşýar, şeýle hem bilim, saglygy goraýyş we durmuş goraglylygy babatynda öz maksatnamalarynyň ýerine ýetirilmegini üpjün edýär;
4) Türkmenistanyň çäginde adatdan daşary ýagdaýlar netijesinde ejir çekenlere kömek bermäge gatnaşýar;
5) Gyzyl Hajyň Halkara Komitetiniň, Gyzyl Haç we Gyzyl Ýarymaý jemgyýetleriniň Halkara Federasiýasynyň, daşary ýurt döwletleriniň Gyzyl Haç ýa-da Gyzyl Ýarymaý milli jemgyýetleriniň üsti bilen daşary ýurt döwletlerinde adatdan daşary ýagdaýlar netijesinde ejir çeken adamlara kömek berýär;
6) halkara ynsanperwerlik hukugy, Hereketiň ýörelgeleri we maksatlary boýunça bilimleri wagyz edýär;
7) Hereketiň ýörelgelerinden we maksatlaryndan gelip çykýan, Türkmenistanyň kanunçylygyna, şeýle hem Jemgyýetiň Tertipnamasyna laýyk gelýän gaýry wezipeleriň ýerine ýetirmegini üpjün edýär.
10-njy madda. Jemgyýetiň işiniň esasy ugurlary
Jemgyýet öz wezipelerini ýerine ýetirmek maksady bilen Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda şulary amala aşyrýar:
1) arassaçylygy wagyz etmäge, lukmandan deslapky ilkinji kömegi bermegiň endiklerini, näsaga öýünde seretmegiň tärlerini öwretmäge gatnaşýar, bu ugurdan degişli gulluklary döredýär we hünärmenleri taýýarlaýar, raýat goranyşynyň birikmelerine girýän adamlary taýýarlamaga gatnaşýar;
2) bejeriş maksatlary üçin muzdsuz gan tabşyrmagy ilatyň arasynda wagyz etmek arkaly donorlygy guramaga gatnaşýar;
3) kömege mätäç adamlara lukmançylyk-durmuş kömegini bermäge gatnaşýar;
4) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda näsaglary bejermek üçin gerek bolan saglygy goraýyş maksatly önümleri we derman serişdelerini Jemgyýetiň dermanhana ulgamy arkaly ýerleşdirmek işini amala aşyrýar, ilatyň dürli gatlaklary üçin lukmançylyk-durmuş hyzmatlaryny ýerine ýetirýär;
5) zerur halatlarda, bosgunlara we ilatyň dürli gatlaklaryna kömek bermek üçin ýörite gulluklary döredýär;
6) nam-nyşansyz ýitenleri gözlemegi amala aşyrmak maksady bilen gözleg gullugyny döredýär, ýaragly çaknyşyklar, adatdan daşary ýagdaýlar netijesinde we parahatçylykly döwürde biri-birinden aýra düşen maşgala agzalarynyň arasynda gatnaşygy dikeltmek boýunça maglumat kömegini berýär, maşgalalaryň täzeden birleşmegine ýardam edýär;
7) Gyzyl Hajyň Halkara Komitetinden, Gyzyl Haç we Gyzyl Ýarymaý jemgyýetleriniň Halkara Federasiýasyndan, daşary ýurt döwletleriniň Gyzyl Haç ýa-da Gyzyl Ýarymaý milli jemgyýetlerinden we başga çeşmelerden gelip gowuşýan ynsanperwerlik kömegini kabul etmegi, saklamagy we paýlamagy guraýar;
8) Türkmenistanda ýa-da daşary ýurt döwletlerinde adatdan daşary ýagdaýlar netijesinde ejir çeken adamlara kömek bermek maksady bilen, Türkmenistanyň ilatynyň we ýuridik şahslaryň arasynda haýyr-sahawat kömegini ýygnamagy guraýar;
9) adatdan daşary ýagdaýlar netijesinde ejir çeken adamlara kömek bermek maksady bilen Gyzyl Hajyň Halkara Komiteti, Gyzyl Haç we Gyzyl Ýarymaý jemgyýetleriniň Halkara Federasiýasy, daşary ýurt döwletleriniň Gyzyl Haç ýa-da Gyzyl Ýarymaý milli jemgyýetleri bilen hyzmatdaşlyk edýär, Türkmenistanyň çäginde we onuň çäginden daşarda ynsanperwerlik işini amala aşyrmakda ol guramalara kömek berýär;
10) Ženewa komwensiýalaryna laýyklykda maddy-tehniki binýady döredýär, sorag-jogap gullugynyň işini guramak üçin hünärmenleri taýýarlamagy amala aşyrýar;
11) halkara ynsanperwerlik hukugy we Hereketiň esas goýujy ýörelgeleri hakyndaky bilimleri Türkmenistanyň ilatynyň arasynda wagyz etmek boýunça işi amala aşyrýar;
12) Türkmenistanyň bilim ulgamynyň dürli derejelerinde halkara ynsanperwerlik hukugyny ornaşdyrmakda döwlet edaralaryna ýardam edýär;
13) Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan tertipde, Hereketiň esas goýujy ýörelgelerine laýyklykda döwlet edaralarynyň çözgütlerini işläp taýýarlamaga gatnaşýar;
14) öz ygtyýarlylygynyň çäklerinde jemgyýetçilik durmuşynyň meseleleri boýunça başlangyçlar bilen çykyş edýär we döwlet edaralaryna teklipleri berýär;
15) Hereketiň halkara we sebitleýin maksatnamalaryny ýerine ýetirmäge gatnaşýar;
16) neşir etmek we ylmy-barlag işlerini amala aşyrýar;
17) Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda Ženewa konwensiýalary we olara degişli Goşmaça teswirnamalary, şeýle hem şu Kanun we Jemgyýetiň Tertipnamasy bilen onuň üstüne ýüklenilen başga wezipeleri ýerine ýetirýär.
11-nji madda. Jemgyýetiň halkara hyzmatdaşlygy
1. Jemgyýet şu Kanunda göz öňünde tutulan öz maksatlaryna we wezipelerine, şeýle hem işiniň esasy ugurlaryna laýyk gelýän işleri amala aşyrmak maksady bilen, Gyzyl Hajyň Halkara Komiteti, Gyzyl Haç we Gyzyl Ýarymaý jemgyýetleriniň Halkara Federasiýasy we beýleki halkara ynsanperwerlik guramalary, şeýle hem daşary ýurt döwletleriniň Gyzyl Haç we Gyzyl Ýarymaý milli jemgyýetleri bilen hyzmatdaşlyk edýär.
2. Jemgyýet Türkmenistanyň kanunçylygyna we halkara şertnamalaryna, Hereketiň çäklerinde kabul edilen resminamalara we maksatnamalara laýyklykda amala aşyrylýan halkara ynsanpenwerlik işine gatnaşýar.
12-nji madda. Jemgyýetiň nyşany
1. Jemgyýetiň nyşany onuň ak ýerliginde «Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli jemgyýeti» diýen sözler ýazylan gyzyl ýarymaýyň şekilidir.
2. Jemgyýetiň nyşany (kiçeldilen möçberlerde) tapawutlandyryjy nyşan hökmünde şu aşakdaky ýagdaýlarda:
1) Jemgyýetiň ulanýan binalarynda (binalaryň üçeginden özge ýerlerde) we jaýlarynda, oňa degişli ulag serişdelerinde, şeýle hem Jemgyýete degişli islendik emlägiň saklanylýan ýerlerinde;
2) Jemgyýet öz işini amala aşyranda, dabaraly, köpçülikleýin çäreler (Jemgyýetiň işi bilen ilaty tanyşdyrmak, halkara ynsanpenwerlik hukugy we Hereket hakynda bilimleri wagyz etmek) geçirilende;
3) Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde Jemgyýet tarapyndan goýberilýän habar beriş we başga çap edilýän önümlerde, şeýle hem onuň tarapyndan ýa-da onuň buýurmasy bilen taýýarlanylýan önümlerde;
4) Jemgyýet tarapyndan iberilýän ynsanpenwerlik ýükleriniň ýüzüne geçirmek bilen;
5) Jemgyýetiň agzalary, onuň işgärleri, şeýle hem Jemgyýetiň rugsat bermegi bilen onuň işine gatnaşyjylar tarapyndan ulanylyp bilner.
13-nji madda. Jemgyýet tarapyndan Gyzyl Ýarymaý nyşanynyň ulanylmagy
Gyzyl Ýarymaýyň we Gyzyl Hajyň nyşanlaryny, tapawutlandyryjy duýduryjylaryny, şeýle hem «Gyzyl Ýarymaý» we «Gyzyl Haç» diýen atlaryny ulanmagyň we goramagyň tertibi Gyzyl Ýarymaýyň we Gyzyl hajyň nyşanlaryny ulanmak we goramak meselelerini düzgünleşdirýän Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda kesgitlenilýär.
II BAP. JEMGYÝETIŇ TÜRKMENISTANYŇ DÖWLET EDARALARY BILEN ARKALAŞYKLY HEREKETI. JEMGYÝETIŇ DÖWLET TARAPYNDAN GOLDANYLMAGY
14-nji madda. Jemgyýetiň Türkmenistanyň döwlet edaralary bilen arkalaşykly hereketi
1. Jemgyýet öz Tertipnamasynyň çäklerinde Türkmenistanyň döwlet edaralary bilen arkalaşykly hereket edýär.
2. Jemgyýet Türkmenistanyň döwlet edaralary bilen arkalaşykly hereketde bolup, hyzmatdaşlygyň esasy ugurlaryny we usullaryny kesgitleýän ylalaşyklary we şertnamalary baglaşyp biler.
3. Jemgyýet we onuň düzüm birlikleri, Türkmenistanyň döwlet edaralary we jemgyýetçilik birleşikleri bilen bilelikde özüniň şu Kanunda göz öňünde tutulan maksatlaryna we wezipelerine, şeýle hem işiniň esasy ugurlaryna laýyk gelýän işi amala aşyrmaga gatnaşýarlar.
4. Döwlet edaralarynyň we olaryň wezipeli adamlarynyň Jemgyýetiň işine goşulmagyna, şonuň ýaly-da Jemgyýetiň döwlet edaralarynyň we olaryň wezipeli adamlarynyň işine goşulmagyna Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan halatlaryndan başga ýagdaýlarda ýol berilmeýär.
15-nji madda. Jemgyýetiň eýeçiligi
1. Jemgyýet özüne degişli emläklerine we pul serişdelerine eýeçilik edýär, ulanýar we dolandyrýar. Jemgyýetiň eýeçiligi Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda goralýar.
2. Jemgyýetiň eýeçiliginde binalar, ymaratlar, desgalar, ýaşaýyş jaý gaznasy, ulag serişdeleri, enjamlar, gurallar, medeni aň-bilim we sagaldyş maksatly emläkler, pul serişdeleri, paýnamalar, beýleki gymmat bahaly kagyzlar we Jemgyýetiň Tertipnamasy bilen kesgitlenilen işleri maddy taýdan üpjün etmek üçin zerur bolan başga emläkler, şeýle hem intellektual işleriň netijeleri bolup biler.
3. Jemgyýetiň eýeçiliginde şeýle hem onuň Tertipnamalaýyn maksatlaryna laýyklykda hususy we gaýry serişdeleriň hasabyna döredilýän we satyn alynýan, tabynlygyndaky edaralar, neşirýatlar, köpçülikleýin haba beriş serişdeleri bolup biler.
16-njy madda. Jemgyýetiň emlägini emele getirmegiň çeşmeleri
1. Jemgyýetiň serişdelerini we özge emläklerini emele getirmegiň çeşmeleri şulardyr:
1) agzalyk tölegleri;
2) Türkmenistanyň raýatlarynyň, daşary ýurt raýatlarynyň we raýatlygy bolmadyk adamlaryň, şeýle hem ýuridik şahslaryň meýletin pul we emläk gatançlary we gaýry haýyr-sahawatlyk bagyş etmeleri, wesýetnamalary, sowgatlary;
3) Jemgyýet tarapyndan geçirilýän sergilerden, lotereýalardan, auksionlardan we beýleki çärelerden gelýän girdejiler;
4) Jemgyýetiň işi bilen baglanyşykly maksatnamalary, taslamalary amala aşyrmakdan, hususy döwürleýin maglumatlary, neşir önümlerini çap etmekden we olary ýerlemekden gelýän girdejiler;
5) Jemgyýetiň täjirçilik däl işinden, hyzmat etmekden we neşirýat, medeni aň-bilim hem-de bilim bermek işlerini ýerine ýetirmekden gelýän girdejiler;
6) Türkmenistanyň kanunçylygy bilen gadagan edilmedik beýleki girdejiler.
2. Jemgyýet Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda täjirçilik däl telekeçilik işini amala aşyryp biler, ondan alnan girdejiler Jemgyýetiň agzalarynyň we onuň işine gatnaşyjylaryň arasynda paýlanylyp bilinmez we diňe Jemgyýetiň tertipnamalaýyn maksatlaryny durmuşa geçirmek üçin ulanylýar.
3. Jemgyýet öz agzalarynyň we öz işine gatnaşyjylaryň borçnamalary boýunça jogap bermeýär, şonuň ýaly-da Jemgyýetiň agzalary we onuň işine gatnaşyjylar Jemgyýetiň borçnamalary boýunça jogap bermeýärler.
4. Jemgyýet kärhanalary döredip biler, şeýle hem täjirçilik däl telekeçilik işini alyp barmak üçin niýetlenilen emlägi satyn alyp biler. Jemgyýetiň kärhanalarynyň işi Jemgyýetiň maksatlaryny we wezipelerini ýerine ýetirmek bilen baglanyşykly bolmalydyr.
5. Jemgyýetiň pul serişdeleri we özge emläkleri onuň agzalarynyň arasynda paýlanylyp bilinmez we olar diňe Tertipnamada göz öňünde tutulan maksatlar we wezipeler üçin ulanylýar.
17-nji madda. Döwlet tarapyndan Jemgyýetiň goldanylmagy
1. Türkmenistanyň döwlet edaralary Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda, Jemgyýete şu Kanunda göz öňünde tutulan wezipeleri onuň ýerine ýetirmegi üçin maliýe, maddy we gaýry goldawlary berip bilerler.
2. Döwlet goldawy Jemgyýetiň jemgyýetçilige peýdaly aýry-aýry maksatnamalaryny maksatlaýyn maliýeleşdirmek; işleri ýerine ýetirmek we hyzmatlary etmek üçin şertnamalary baglaşmak; dürli döwlet maksatnamalaryny ýerine ýetirmek görnüşinde bolup biler.
3. Raýatlar, guramalar we wezipeli adamlar kanun esasynda bellenilen ygtyýarlyklaryň çäklerinde Jemgyýete, onuň işgärlerine we onuň tabşyryklaryny ýerine ýetirýän adamlara olaryň öz wezipelerini ýerine ýetirmekleri üçin goldaw berýärler.
4. Jemgyýetiň şu Kanunda göz öňünde tutulan işlerine päsgel berýän islendik hereketler gadagan edilýär.
18-nji madda. Jemgyýetiň salgytlary we ýygymlary tölemeginiň tertibi
Jemgyýetiň we onuň tabynlygyndaky ýuridik şahslaryň salgytlary, gümrük we beýleki ýygymlary tölemeginiň tertibi Türkmenistanyň kanunçylygy bilen kesgitlenilýär.
19-njy madda. Adatdan daşary ýagdaýlar zolagynda Jemgyýete berilýän ýeňillikler
Adatdan daşary ýagdaýlar bolan halatynda Jemgyýetiň işgärleri we ynsanperwerlik kömeginiň ýükleri adatdan daşary ýagdaýlaryň bolýan zolagyna Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda döwlete degişli ulaglar bilen muzdsuz daşalýar.
20-nji madda. Jemgyýete binalaryň berilmegi
Jemgyýetiň we onuň guramaçylyk düzümleriniň işini üpjün etmek we dolandyryjy edaralaryny ýerleşdirmek üçin binalaryň, jaýlaryň we meýdanlaryň berilmegi muzdsuz amala aşyrylýar.
21-nji madda. Köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň Jemgyýetiň işine ýardam bermegi
Jemgyýet öz işi barada köpçülikleýin habar beriş serişdelerine maglumatlary berýär. Döwlete degişli köpçülikleýin habar beriş serişdeleri Jemgyýetiň işi baradaky maglumatlary Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda çap edýärler.
22-nji madda. Jemgyýetiň işini togtatmak, üýtgedip gurmak we bes etmek
Jemgyýetiň işini togtatmak, üýtgedip gurmak we bes etmek Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda amala aşyrylýar.
III BAP. JEMLEÝJI DÜZGÜNLER
23-nji madda. Şu Kanunyň bozulandygy üçin jogapkärçilik
Şu Kanunyň bozulmagy Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde jogapkärçilige eltýär.
24-nji madda. Şu Kanunyň güýje girmegi
Şu Kanun resmi taýdan çap edilen gününden güýje girýär.
Türkmenistanyň Gurbanguly
Prezidenti Berdimuhamedow
Aşgabat şäheri.
2012-nji ýylyň 22-nji dekabry.
№ 357-IV.


c: text/html

text:
Ýüzýyllyk uruş
Ýüzýyllyk uruş (iňl. Hundred Years' War, fr. Guerre de Cent Ans) bir tarapda Angliýa bilen onuň soýuzdaşlarynyň, beýleki tarapda bolsa Fransiýa bilen onuň soýuzdaşlarynyň arasynda takmynan 1337-nji we 1453-nji ýyllar aralygynda dowam eden harby konfliktleriň tapgyrydyr.
Uruş arakesmeler bilen 116 ýyla çekipdir. Aslynda, ol şu konfliktleriň tapgyryndan ybarat bolupdyr: birinjisi (Edwardian urşy) 1337—1360 aralygynda bolup geçipdir, ikinjisi (Karoling urşy) — 1369—1389 ýyllar, üçünjisi (Lankaster urşy) — 1415—1429 ýyllar, dördünjisi — 1429—1453 ýyllar.
Fransiýa iňlisleri Giýenden gysyp çykarmak isleýär, iňlis koroly bolsa Giýeniň Fransiýa wassal garaşlylygynyň soňuna çykmak we [A[ngliýa]]nyň elden gideren oblastlaryny – Normandiýany, Anžuwy we başgalary yzyna gaýtaryp almak isleýär. Ýüzýyllyk uruş 1337-nji ýylyň maýynda başlanýar. Urşuň birinji döwründe (1337-1360) iňlisler yzly-yzyna ýeniş gazanyp, Fransiýanyň ep-esli bölegini basyp alýarlar. Ýurduň tozmagy, halkyň durmuşynyň agyrlaşmagy, ýurtda keselçiligiň, epidemiýalaryň ýaýramagy Fransuz hökümetini 1380-nji ýylda örän amatsyz şertlerde ýaraşyk baglaşmaga mejbur edýär. Fransuz koroly Karl V birnäçe reformalar geçirýär. Angliýanyň goly astyna geçen oblastlarda milli-azat edijilik göreşi tutaşýar. Fransuzlar XIV asyryň 70-nji ýyllarynda iňlisleri öz ýurtlaryndan bütinleý diýen ýaly kowup çykarýarlar, emma Fransiýanyň içindäki özara feodalçylyk çaknyşyklar uruşda gazanylan ýeňşi berkitmäge mümkinçilik bermeýär. XV asyryň başlarynda Angliýa täzeden urşa başlaýar we 1415-nji ýylda Demirgazyk Fransiýany (Pariž bilen bilelikde) basyp alýar. Iňlisler okkupirlän ýerlerinde ilatyň umumy gahar-gazabyny döredýär. Partizançylyk urşy başlanyp, bütin fransuz halky aýaga galýar. 1429-njy ýylda fransuz halkynyň gahryman gyzy Žanna d’Arkyň ýolbaşçylygynda iňlis feodallaryna güýçli zarbalar urulýar. Şondan soň bu urşuň Fransiýa üçin ýeňişli gutarjakdygy belli bolýar. Iňlisleriň Bordoda gürrüňsiz boýun egmekleri (1453-nji ýylyň 19-njy oktýabry) bilen Ýüzýyllyk uruş gutarýar. Urşuň netijesinde Giýeniň Fransiýa birikdirilmegi tamamlanýar. Iňlisler basyp alan ýerleriniň (1558-nji ýyla çenli Angliýanyň gol astynda galan Kale okrugyndan başgasy) hemmesini ýitirýär.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ýerine ýetiriji komitet Türkmenistanda petek satuwlaryny “Açyk” diýip yglan edýär
Türkmenistanda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary üçin petekleriň satuwy şenbe güni, 29-njy iýulda başlaýar.
220 sport ýaryşy üçin 700 000-den gowrak petek satylar. Tomaşaçylar sportuň 21 görnüşi boýunça Aziýanyň we Okeaniýanyň ussat türgenleriniň arasynda 12 günüň dowamynda geçiriljek ýaryşlara tomaşa edip bilerler. Tomaşaçylar ýaryşlaryň rejesinde görkezilen ähli sport ýaryşlaryny, şol sanda seçilip alynýan ýaryşlary we final tapgyrlary barada maglumaty öwrenip, isleg bildirýän ýaryşyna gatnaşyp bilerler.
Ýerine ýetiriji komitet raýatlary Aşgabat şäherinde geçiriljek sport oýunlaryna tomaşa etmäge höweslendirmek üçin sport ýaryşlarynyň petek bahalarynyň ulular üçin 7 we 10 manatdan, 14 ýaşdan kiçi bolan çagalar üçin tölegsiz boljakdygyny tassyklady.
Täze gurlan döwrebap Aşgabat Olimpiýa stadionynda geçiriljek açylyş we ýapylyş dabaralary üçin petekler dört dereje boýunça satuwa çykarylar we olaryň bahalary 50 manatdan 500 manada çenli aralykda bolar.
V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky ýerine ýetiriji komitetiň başlygy Daýanç Gulgeldiýew: “Aşgabat 2017 Türkmenistanyň ilaty üçin aýratyn waka bolar. Biz adamlaryň halkara ýaryşa tomaşa etmek we biziň türgenlerimizi goldamak üçin ajaýyp mümkinçiligi elinden gidirmän peýdalanmagyny isleýäris” diýip belledi.
Petekler Aşgabat şäheriniň çäginde 8 sany petek satuw nokatlarynda we beýleki welaýatlaryň çäginde 6 sany petek satuw nokatlarynda satylar. Bu Türkmenistanyň ähli raýatlary üçin döwrebap Olimpiýa şäherjigine baryp görmek üçin ajaýyp mümkinçilikdir.
Her petekde eýesiniň ady ýazylar. Petek satyn almak üçin hakyky pasporty ýa-da şahsyýeti tassyklaýan resminamany görkezilmelidir.
Aşakda petek satuw nokatlaryň salgysy we iş wagty görkezilendir:
Topar bolup petekleri satyn almak, VIP petekleri satyn almak we mümkinçilikleri çäkli adamlar üçin petekleri satyn almak bilen bagly soraglar üçin tickets@ashgabat2017.com elektron poçta ýa-da +993 12 94 8888 telefon belgi arkaly ýüzlenip bilersiňiz.


text:
Neşekeşlik (grekçe "narkē"– uky, doňan ýaly bolmak we "mania" – hyjuw, höwes) — bu neşe serişdelerini ulanmaklyk zerarly dörän dowamly keseldir.
Neşekeşlik — bu neşekeşiň betbagtlygydyr, onuň dogan-garyndaşlarynyň, käte kesekileriň-de gözýaşlarydyr. Neşe hemişe betbagtlyga eltýär.
Neşekeşlik neşekeş üçin uly ýitgidir, emma bu ilkibaşdan duýulmaýar, aňylmaýar. Neşe dostlugy ýok edýär, neşekeşlik täze dostsumak ülpetleri tapmaga mejbur edýär. Bir neşekeş 12-17 adamy neşä meýilli edip bilýär.
Neşekeşlik okuwyň, bilimiň üstüne atanak çekýär. Ol azatlyk baradaky ters, ýalan düşünjedir.
Neşe serişdeleri adamy gowşak we erksiz edýär, neşekeşlik bolsa ony gulçulygya iterýär.
Adamlar şu üç ýagdaýda ýalňyşlyk goýberýärler: olara nädogry maglumat berilýär, olara doly däl maglumat berilýär ýa-da olarda haýsydyr bir sustupeslik bardyr. Neşä ýüz uranlaryň ählisinde şu agzalýan ýagdaýlaryň birden-biri hökman bolýar. Neşekeşlik adamlary ýalňyşlyklara iterýär.
Morfine, geroine, kodeine, gaşyşa, kokaine we spirtli içgilere ýykgyn bolmak — bularyň bary neşekeşligiň bir görnüşidir.
Neşekeş neşeden alýan keýpi gowşap başlanda, neşe serişdeleriniň birnäçe görnüşlerini garyp başlaýar.
Neşe serişdeleriniň hemişe ulanylmagy zerarly adam organizmindäki organlar we tutuş ulgamlar zäherlenýär. Olaryň işleýiş kadalary bozulýar. Şunlukda, elmydama neşe serişdesiniň belli bir mukdaryny kabul edýän neşekeş kem-kemden işlemek ukybyny ýitirýär. Neşe serişdeleri neşekeşi öz "guluna” öwrüp, onuň aňyny üýtgedýär.
Neşekeşlik näme edip bilýär?
Neşekeşlik, belki, beýle bir erbedem däldir?! Neşekeşlik neşekeşden gaty erjelligi talap edýär, sebäbi ol özüniň bir atymlyk mukdaryny şeýle erjellik bilen gözledýär. Kem-kemden neşekeşlik adamy ogurlyga iterýär. Kämillik ýaşyna ýetmedik neşekeşleriň 3/2 bölegi jenaýatkärlere öwrülýär. 3/1 bölegi ölmän galan ýagdaýlarynda kämillik ýaşyna ýetýärler. Neşekeşlik we neşe serişdeleri köp keselleriň sebäpkärleridir. 18 000 000 adam eýýäm AIDS keselinden öldi (2002 ý.).
Bir barly maşgala ogluny AIDS keselinden goramak maksady bilen oňa neşe dozasynyň bir atymlyk mukdaryny we täzeje şprisi satyn almaga ýeter ýaly pul berýän eken. Olaryň ogly AIDS keselinden ölmän, neşe serişdesininden zäherlenip öldi. Neşekeşlik özüniňkini alypdyr. Neşekeşlik "dadyp görmek”, ýerliksiz bilesigelijiligiň netijesinde döräp bilýär.
Iki dost bardy. Olaryň biri neşeden habarly eken. Ol öz dostuna birje gezek dadyp görmäge yrypdyr. Dosty neşäni dadyp görensoň:«Neşe ne ajaýyp! Ony diňe samsyklar datmaýarlar» diýen netijä gelipdir. Hawa, ol "ajaýyplyk” günleriň birinde olary AIDS keseline uçradypdyr.
Neşekeşlik edil ýokanç kesel ýalydyr. Ol uly şäherleri, tutuş döwletleri eýeläp bilýär. Neşekeşlik tutuş adamzadyň gaýragoýulmasyz meselesine öwrüldi.
Neşekeşlik köpleri gokuzýar. 1982-nji ýylda Hytaýda neşe serişdeleri üçin ölüm jezasy girizildi. Emma muňa garamazdan, neşekeşleriň sany iki esse artdy (2005ý.)
"Ýeňil” neşeleriň rugsat edilen ýurtlarynda nämeler bolup geçýärkä? Bu ýurtlarda çaga neşekeşligi diýseň uly meselä öwrülendir.
Neşekeşlik hyýaly bir zat däldir. Bu elhenç hakykatdyr. Neşe serişdeleri betnyşan, gorkunç, maýyp, şikesli çagalaryň sanynyň artmagyna günäkärdir. Soňky 10 ýylyň içinde neşe zerarly dünýäde millionlarça maýyp, ösüşden yza galýan çagalar dünýä indiler. Eneleri neşekeş bolan çagalaryň aňy öz sagdyn deň-duşlarynyňkydan 30-40% pesdir.
Neşekeşlik köpleri sustupeslige, biperwaýlyga sezewar edýär.
Neşekeşlik bu betbagtçylykdyr, sebäbi ol maşgalanyň dargamagyna, çagalary ýetim galmagyna sebäp bolýar.
Bolup geçýän jenaýatlaryň 80 %-i neşe ýa-da alkogol içgileri zeraly bolup geçýär. Neşekeşlik ýürekbulaýjy bir zat: neşe bagt baradaky nädogry garaýyşdyr.
Neşekeşlik neşe serişdeleriniň keýpiköklük, ýakymly seňseleme, ýa-da hyjuwyň artmak täsirleri bilen baglanyşyklydyr. Göçgünli etmeýän serişdeleri çenden aşa ulanylmaýar. Olar adamy özüne garaşly etmeýärler. Şonuň üçin-de, göçgünli edýän serişdeleriň şu häsiýeti näçe ýokary bolsa, erbet, zyýanly endik şonça-da tiz döreýär. Adam bu "gorpa” nähili düşendigine düşünip-de ýetişmeýär.
Neşekeşligiň dörän ýerinde asudalyk, bagt, şadyýanlyk ýitýär. Neşe serişdeleri döredijilige we ruhy taýdan ösmeklige böwet bolýar.
Neşekeşlik bu "gyzykly kino” ýalydyr. Neşe serişdeleriniň köpüsi neşekeşiň gözüne her dürli zatlaryň görünmegine eltýär. Käbir adamlar: «Men-ä ençeme gezek neşe çekip gördüm, ýöne gözüme hiç zat-da görünmedi» diýip aýdýarlar. Emma şuňa akyl ýetirmelidir: ak ysytmadan ejir çekýän arakhoruň keseli-de birinji bulgury içen badyna başlanmaýar ahyryn! Ilkibada adamyň organizmindäki witaminler, minerallary kemelip başlaýar. Soňra bolsa ýöräp barýan otly birdenkä „asmana göterilýär”. Emma neşekeşlik neşäni kabul edip başlan adamyň gözüňe haçan nämäni nähili edip görkezjekdigi näbellidir. Gynansak-da, biz 15-nji gatdan özüni aşak oklan adamy direldip, onuň gözüne nämeleriň görnendigini hiç haçan bilmeris.
Neşekeşlik ýokanç kesel ýalydyr. Ol hemme ýerde "örüsini” giňeldip bilýär. Neşekeşlik — bu organizmiň neşe serişdelerine endik edip, bu serişdeleriň ýetmezçilik eden ýagdaýlarynda perişan hala düşmegidir. Neşekeşlik bu diňe neşekeşiň kynçylyklary däl, eýsem onuň tutuş maşgalasynyň kynçylygydyr. Neşekeşlik tutuş jemgyýetiň kynçylygydyr. Neşekeşligi bejermek juda kyn bolýar, köp halatlarda bolsa şowsuz tamamlanýar.
Mekdepleriň birinde neşekeşlik barada gürrüň geçirilende, mugallymlaryň biri, ine, şu wakany gürrüň berdi. Onuň goňşusynyň ogly şäherden dolanyp gelip:«Eje, men neşekeşligiň girdabyna düşdüm. Meni saraýa sal-da, daşymdam gulpla. Näçe gygyryp, azarlasam-da, ýalbarsam-da, tä azarlamadan çykýançam, gapyny açma!» diýip ýalbarypdyr. Ejesi öz oglunyň aýdyşy ýaly edipdir. Ol oglunyň ahy-zaryny eşitmejek bolup, goňşunyňka ýatmaga gidipdir. Ertesi irden iki goňşy saraýyň ýanyna baranlarynda ses-üýn ýok eken. Oglanyň ejesi:«Gygaranok, diýmek azardan çykan bolmaly» diýip oýlanypdyr. Gapyny açyp saraýa girenlerinde, germewden asylan oglany görüpdirler. Ol eýýäm sowan eken. Ine, neşekeşlik nähili zat!
Neşekeşlik nähili agyr, elhenç hem bolsa, biz neşekeşlere dogry ýola düşmäge. Durmuşyň şatlygyny neşesiz duýmaga kömek etmelidiris. Ýöne bu neşekeşiň özüne baglydyr. Ýöne her nähili bolsa-da, iň dogry karar — neşäni hiç haçan hiç ýagdaýda datmazlykdyr.
Ulanylan Web Salgy
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Orsýetiň häkimiýet başyndaky “Ýedinaýa Rossiýa” partiýasy ses berijileriň pes gatnaşyk derejesinde geçirilýän regional we ýerli saýlawlarda öňe saýlandy, emma Moskwada etrap geňeşlerine geçirilýän saýlawlarda liberal oppozision dalaşgärler has berk pozisiýa eýeläne meňzeýärler.
10-njy sentýabrda geçirilen saýlawlar 2018-nji ýylyň mart aýynda boljak prezidentlik saýlawlaryndan öňki uly ses berişlik bolup, uzakda ýerleşýän regionlarda Wladimir Putiniň häkimiýetini pugtalandyrdy we Kremliň ençeme ýylyň dowamynda oppozisiýany çetleşdirip, syýasy sistema gözegçilik etmegi boýunça täze strategiýasynyň synagy boldy.
Sesleriň tas ählisiniň sanalmagynyň netijesinde “Ýedinaýa Rossiýa” partiýasynyň dalaşgärleri we Kremliň ýaranlary, şol sanda häkimiýet başyndaky resmiler 15 regionda, şol sanda Baltiýa deňzindäki Kaliningrad we Baýkal kölündäki Burýatiýa regionlarynda, şeýle-de Orsýetiň 2014-nji ýylda Ukrainadan bölüp, öz düzümine goşan Gara deňzindäki Sewastopol şäherinde gubernator wezipelerine eýe bolmak ugrunda ýeňiş gazandylar.
Şeýle-de, “Ýedinaýa Rossiýa” tutuş ýurt boýunça regional we ýerli kanun çykaryjy organlaryna gözegçiligini güýçlendirene meňzeýär.
Emma oppozision liderler, şol sanda Kremliň tanymal tankytçylary Moskwanyň birnäçe etrabynda üstün çykandygyny aýdýarlar.


text:
Şu gün Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda Ahal welaýatynyň dag etegindäki ajaýyp ýaýlasynda “Nowruz ýaýlasynyň ak öýi” binasynyň açylyş dabarasy boldy. Şeýle hem döwlet Baştutanymyz şol ýerde bag ekmek boýunça nobatdaky ekologiýa çäresi bolan ählihalk ýowaryna badalga berdi.
Ýoluň ugrunda dikilen köpsanly ak öýleriň ýanynda oba durmuşyna degişli baýramçylyk dabaralary ýaýbaňlandyryldy.
“Nowruz ýaýlasynyň ak öýüniň” golaýynda toý toýlaýan türkmen obasynyň keşbi janlandyrylypdyr. Bu ýerde köpsanly gazanlar atarylyp, dürli tagamlar taýýarlanylýar we türkmen myhmansöýerligi has-da äşgär duýulýar. Ak öýleriň ýanynda atarylan toý gazanlarynda taýýarlanylan tagamlar dabara gatnaşyjylara hödürlenilýär. Şeýle hem bu ýerde düýeler, dowarlar görünýär. Olaryň agylda durmaklary, ot ýakmak üçin niýetlenen sazaklar toý şagalaňyny aňladýar. Hemme zat asylly dessur esasynda guralýan halk baýramçylygyna taýýarlanypdyr. Bu ýerde janlandyrylan obada milli tagamlar, toý pişmeleri bişirilip, saçaklar ýazylyp, myhmanlara hödür-kerem edilýär.
Sportuň milli görnüşleri bilen meşgullanýan türgenleriň görkezme çykyşlary ýaýbaňlandyryldy. Bu ýerdäki ýaýlada belent başly hiňillikler dikilip, olarda bagtyýar ýaşlar bat alýarlar.
Bu ýere ýurdumyzyň Mejlisiniň ýolbaşçylary, hökümet agzalary, harby we hukuk goraýjy edaralaryň, ministrlikleriň hem-de pudak edaralarynyň ýolbaşçylary, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, daşary ýurtlaryň Türkmenistanda işleýän diplomatik wekilhanalarynyň ýolbaşçylary, türkmen ilçileri, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimler, Ahal welaýatynyň hem-de paýtagtymyzyň köpsanly ilaty ýygnandy. Olaryň hatarynda ýurdumyzyň ähli welaýatlaryndan gelen hormatly ýaşulular, ak gyňaçly eneler, ýaşlar, jemgyýetçilik işgärleri we wagyzçylar bar.
Nowruz baýramçylygy geçirilýän meýdançada gurlan binalar toplumynyň Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzasy bolan “Täze jaý” hojalyk jemgyýeti tarapyndan bina edilendigini bellemeli. Häzirki döwürde ýurdumyzyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi durmuş, senagat we düzümleýin desgalaryň gurluşygy boýunça öňdäki orunlara çykýarlar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň yzygiderli goldaw bermegi netijesinde gurluşyk ulgamynda türkmen işewürleriniň hünär derejesiniň ýyl-ýyldan ýokarlanmagy olara içerki bazarda uly möçberli gurluşyklary üstünlikli ýerine ýetirmäge däl, eýsem daşarky bazara çykmaga, gurluşyk hyzmatlarynyň eksportuny ýokarlandyrmaga mümkinçilik berýär. Şu günki ulanmaga berilýän täze desgalar toplumy telekeçileriň amala aşyran nobatdaky ähmiýetli taslamasydyr. Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň telekeçilik ulgamynda ykdysadyýetimizi dünýäde öňdebaryjy orunlara çykarmaga ukyply kuwwatly özgerdiji güýjüň bardygyny belleýär.
Hormatly Prezidentimiziň dikuçary “Nowruz ýaýlasynyň ak öýi” binasynyň ýanyndaky meýdança gonýar.
Dikuçaryň ýanynda milli lybasdaky gyzlar döwlet Baştutanymyza gül desselerini gowşurdylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, Mejlisiň Başlygy, harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylary, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleri bilen bilelikde “Nowruz ýaýlasynyň ak öýi” binasyna tarap ugrady. Onuň öňündäki meýdançada ýurdumyzyň döredijilik toparlary aýdym-sazly çykyşlary ýaýbaňlandyryldy.
Dabara gatnaşyjylaryň öňünde çykyş etmek bilen, döwlet Baştutanymyz şu gün Ahal welaýatynyň gadymy topragynda – Nowruz ýaýlasynda bag ekmek boýunça ýowara gatnaşyljakdygyny, şeýle hem täze gurlan kaşaň Ak öý binasynyň dabaraly açylýandygyny belledi.
Köpetdagyň etegindäki şu gözel ýaýlada her ýyl Nowruz baýramynyň uly dabaralara beslenýändigini aýdyp, hormatly Prezidentimiz Milli bahar baýramynyň kökleriniň asyrlaryň jümmüşine uzap gidýändigini, Nowruzyň dünýäniň ençeme halklarynyň, şol sanda türkmen halkynyň gadymy baýramlarynyň biridigini belledi. Şoňa görä-de, 2009-njy ýylda Nowruz baýramy ÝUNESKO tarapyndan adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň görnükli nusgalarynyň sanawyna goşuldy. 2010-njy ýylda bolsa, Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň rezolýusiýasy bilen her ýylyň 21-nji marty «Halkara Nowruz güni» hökmünde yglan edildi diýip, milli Liderimiz aýtdy.
2013-nji ýylyň baharynda berkarar Watanymyz Nowruzyň halkara derejesinde baýram edilýän merkezine öwrüldi. Bu gadymy baýramyň hormatyna paýtagtymyz Aşgabatda, Köpetdagyň etegindäki şu taryhy ýaýlada baýramçylyk dabaralary giň gerim bilen geçirildi.
Nowruz tebigat bilen sazlaşykly ýaşan ata-babalarymyzyň ruhy dünýäsiniň we paýhasynyň utgaşmasyny duýmaga mümkinçilik berýär. Parahatçylygyň, ylalaşygyň, hoşniýetli goňşuçylygyň, dost-doganlygyň hem-de özara düşünişmegiň jarçysy bolup hyzmat edýär. Nesip bolsa, biz hemişe Nowruz baýramyny şu gözel ýaýlada döwlet derejesinde ýokary derejede geçireris diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi.
Halkymyzda öý gurmak, ojak edinmek rysgal-döwletliligiň alamaty hasap edilýär. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz bu ýerde täze gurlan binanyň rysgal-döwletiň özboluşly nyşanyna öwrüljekdigini, geljekde bu ýerde il-ýurt bähbitli möhüm çözgütleri kabul ediljekdigini, Ak öýüň gapdalynda gurlan binada bolsa, köpçülik çärelerini geçiriljekdigini belledi.
Bitarap Türkmenistan häzirki döwürde güýçli depginler bilen ösýän döwletleriň birine öwrüldi. Eziz Diýarymyzyň her bir raýaty bolelin durmuşda, bagtyýar ýaşaýar. Halkymyzyň asuda we abadan durmuşda ýaşamagynda alyp barýan Bitaraplyk syýasatymyzyň ähmiýeti örän uludyr. Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan Bitaraplyk hukuk ýagdaýy iki gezek ykrar edilen berkarar döwletimiz bu gün ykdysady taýdan ösen ýurtlaryň hataryna goşuldy. Biz muňa örän buýsanýarys diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi.
Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň bitaraplyk syýasatynyň Nowruz ýaýlasynyň Ak öýünde geçiriljek çäreleriň özenini düzýändigini belläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şol çäreleriň mazmunyna bolsa, dostluk, agzybirlik, asudalyk we hoşniýetlilik ýaly ajaýyp ýörelgeleriň siňdirilendigini aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Bu binada 9—10-njy oktýabrda Türkmenistanyň Ýaşulularynyň nobatdaky maslahatynyň geçilýändigini, hormatly ýaşulular bilen maslahat-geňeş etmegiň türkmeniň gadymdan gelýän ýörelgeleriniň biridigini aýdyp, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Ýaşulular maslahatynyň many-mazmun taýdan baýlaşandygyny, jemgyýetimizi has-da jebisleşdirmekde onuň aýratyn möhüm orna eýe bolýandygyny, halkymyzyň döredijilik güýjüniň egsilmezdigini görkezýändigini belledi.
Nowruzyň Ak öýi binasynda geçiriljek Ýaşulularyň nobatdaky maslahaty hem mähriban halkymyzyň merdana pederlerimizden miras galan syýasy medeniýetiniň ýokary derejesini aýdyň görkezer. Biziň meşhur aýdymlarymyzyň birinde «Ýaşlaryň arasynda garrylar gerek!» diýlip ýöne ýere nygtalmaýar. Döwleti dolandyrmakda we jemgyýetçilik gatnaşyklaryny kämilleşdirmekde hem ýaşululara sala salmak, olar bilen geňeşmek indi asylly däbe öwrüldi diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy.
Soňra milli Liderimiz şu gün günüň ikinji ýarymynda paýtagtymyzdaky Mukamlar köşgünde «Türkmeniň Altyn asyry» bäsleşiginiň jemleriniň jemlenjekdigini, bäsleşigiň ýeňijilerine mynasyp bolan sylaglarynyň gowşuryljakdygyny belläp, bäsleşigiň ýeňijilerini tüýs ýürekden gutlady we olara berk jan saglyk, abadan, bagtyýar durmuş, täze döredijilik üstünliklerini arzuw etdi.
Milli Liderimiz çykyşynyň ahyrynda hemmeleri “Nowruz ýaýlasynyň ak öýi” binasynyň açylmagy bilen gutlap, olary täze binanyň töwereginde boljak köpçülikleýin bag ekmek çäresine gatnaşmaga çagyrdy.
Soňra şowhunly el çarpyşmalar astynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow dabara gatnaşýan hormatly ýaşulular we ak gyňaçly eneler bilen bilelikde täze binanyň toý bagyny kesdi.
Halkymyzyň köpasyrlyk däplerine aýratyn gadyr goýýan döwlet Baştutanymyz täze bina ilki bilen ýaşuly nesilleriň girmegini teklip etdi.
Asyrlar aşyp gelýän milli däplere we gadym baýramçylyk dessurlaryna laýyklykda ähli çäreler berjaý edildi. Häzirki döwürde halkymyzyň milli mirasy täze mazmuna eýe boldy. Gadymy dessurlaryň gözelligi häzirki döwrümiziň paýhasy we hoşniýetliligi bilen utgaşýar.
Milli Liderimiz binanyň içine girip, onuň enjamlaşdyrylyşy bilen tanyşdy.
Medeni-durmuş ähmiýetli bu bina 3 müň orunlyk bolup, onda umumymilli we halkara ähmiýetli köpçülikleýin çäreleri geçirmäge niýetlenen hem-de uly konsert zaly bar. Ägirt uly ak öý görnüşinde gurlan bu binada baýramçylyk çärelerini guramak üçin ähli zerur şertler döredilipdir.
Ýaşulularyň biri dabara gatnaşyjylaryň ählisiniň adyndan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa möhüm syýasy waka bolan Türkmenistanyň Ýaşulular maslahatynyň nobatdaky mejlisiniň öňüsyrasynda “Nowruz ýaýlasynyň ak öýi” binalar toplumyny sowgat berendigi üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.
Ak öý türkmen halkynyň aňynda dünýä gurluşynyň özboluşly nyşanyny janlandyrýar. Günüň tegelekligini esas edinen ak öý durmuş bakylygyny, paýhas we ruhy başlangyçlaryň dowamatdygyny alamatlandyrýar. Munuň özi Nowruz baýramçylygy bilen özboluşly sazlaşygyny emele getirýär. Çünki ak öý ýaly, Nowruz hem agzybirligi, halklaryň arasyndaky dost-doganlygy, ynsanperwerligi özünde jemleýär.
2015-nji ýylyň noýabr aýynda Mary welaýatynda “Türkmeniň ak öýi” binasynyň açylandygyny we Mary şäherine “2015-nji ýylda Türki dünýäsiniň medeni paýtagty” derejesiniň berilmeginiň çäklerinde, bu ýerde türki dilli ýurtlaryň sungat ussatlarynyň konsertiniň guralandygyny bellemeli. Ýene bir taryhy ähmiýetli waka, ol hem ajaýyp binada guralan baýramçylyk dabarasynyň dowamynda 4 müň adamyň bilelikde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň döreden “Öňe, diňe öňe, jan Watanym Türkmenistan!” atly aýdymyny ýerine ýetirmegidir. Bu waka Ginnesiň rekordlar kitabyna dünýä rekordy hökmünde girizildi.
“Ak öý” binasynyň taslamasynda bu binagärlik desganyň tebigat bilen sazlaşýandygy bellärliklidir. Şeýle hem binada diňe bir medeni çäreler däl, eýsem, resmi, işewür duşuşyklary geçirmek üçin ähli zerur şertler döredildi.
Döwlet Baştutanymyz desganyň abadanlaşdyrylyşy bilen tanşyp, onda milli binagärlik ýörelgeleriniň häzirkizaman tehnologik enjamlaşdyrylyşy bilen utgaşdyrylandygyna ünsi çekdi. Bu ýerde iň häzirkizaman enjamlary, kämil ses ulgamy we giň möçberli çäreleri geçirmek üçin zerur bolan beýleki serişdeler oturdylypdyr.
Şu ýylyň 17-nji sentýabrynda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň Olimpiýa stadionyna getirilen alawynyň ak öýüň merkezindäki ojakdan alynmagynda özboluşly many bar.
Aziýa oýunlary taryha girdi, ýöne onuň alawy müňlerçe we millionlarça ýürekleri ýyladýar hem-de mähirli ýatlamalary, täsirleri oýarýar. Bu alaw sazlaşyk, adamlaryň arasyndaky dost-doganlyk, agzybirlik, parahatçylyk we abadançylyk gatnaşyklary hakyndaky ynamyň, täze başlangyçlaryň ýoluny ýagtylandyrýar.
Mälim bolşy ýaly, Mary welaýatyndaky we Ahal welaýatyndaky “Ak öý” binalarynyň milli Liderimiziň tabşyrygyna laýyklykda, ýurdumyzyň beýleki welaýatlarynda hem gurulýandygyny bellemeli.
Soňra döwlet Baştutanymyz köpçülikleýin çäreleri geçirmek üçin niýetlenen bina tarap bardy. Milli Liderimiz binanyň toý bagyny kesip, ony açdy. Soňra döwlet Baştutanymyz binanyň içki bezegi bilen tanyşdy. Bu ýerde hemme zat Ýaşulular maslahatyna we uly baýramçylyga taýýar edilipdir.
Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ählihalk ýowaryna badalga beriljek ýerine tarap ugrady.
Bu ýere ýygnananlar milli Liderimizi uly ruhubelentlik, şatlyk-şowhun bilen garşyladylar. Ýowara gatnaşýanlaryň arasynda ministrlikleriň we pudak edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, hormatly ýaşulular, köpsanly ýaşlar bar. Olaryň hemmesi ýörite taýýarlanylan meýdançada bag ekmek işine girişmäge taýýar bolup durlar.
Belent ruhda we ýakymly owazlar bilen ýaňlanýan aýdym-sazlar bu çärä özboluşly baýramçylyk öwşügini çaýýar hem-de ýowara gatnaşyjylaryň ruhuny göterýär. Ählihalk çäresiniň guralyşynda türkmen toýlaryna mahsus özboluşlylyk, aýratynlyk duýulýar.
Asylly däbe görä, döwlet Baştutanymyz ilkinji bag nahalyny oturdyp, türkmen ilinde aýratyn gadyr goýulýan bag ekmek çäresine badalga berýär. Ählihalk çäresine gatnaşyjylar milli Liderimiziň göreldesine eýerip, uly ruhubelentlik bilen asylly çärä girişýärler. Hemmeler bag ekmek çäresine işjeň gatnaşýarlar. Türkmen halky bag ekmegi mukaddes iş hasaplaýar.
Mähriban tebigata aýawly çemeleşmek Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Ýurdumyz köp ýyllaryň dowamynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen giň möçberli gök zolaklary döretmek maksatnamasyny yzygiderli durmuşa geçirýär. Ýurdumyz gür baglylyga, seýilgählere,tokaý zolaklaryna beslenýär. Bu bolsa Watanymyzyň ösüşiniň, galkynyşynyň baş nyşanydyr. Zähmet ýaş nesilleriň terbiýesinde möhüm orun eýeleýär. Bilelikde, köpçülik bolup bag nahallaryny oturtmak peýdaly iş bolmak bilen bir hatarda, jemgyýetiň ekologiýa medeniýetiniň ýokarlanmagyny, daşky gurşawyň goraglylygyny we adam ömrüni uzalmagyny şertlendirýär.
Bary-ýogy birnäçe ýylyň dowamynda paýtagtymyzyň we onuň töwerekleriniň, welaýatlaryň hem-de etrap merkezleriniň ýanaşyk ýerleri tanalmaz derejede özgerdi. Ýurdumyzyň demirgazygyndan günortasyna, gündogaryndan günbataryna uzaýan awtomobil we demir ýollarynyň boýunda hem-de beýleki ýerlerde tokaý zolaklary döredilýär. Diňe Aşgabadyň töwereklerinde millionlarça bag nahallary oturdyldy. Häzirki döwürde ol ýerdäki gür tokaýlyklar howanyň ýakymlylyk derejesiniň ýokarlanmagyny üpjün edýär.
Döwlet Baştutanymyzyň BMG-niň Baş Assambleýasynyň mejlislerinde, BMG-niň durnukly ösüş boýunça “Rio+20” maslahatynda, BMG-niň tebigy betbagtçylyklaryň töwerekgelçiliklerini azaltmak boýunça Ýaponiýada geçirilen III Bütindünýä maslahatynda we Koreýa Respublikasynda geçirilen VII Bütindünýä suw forumynda öňe süren möhüm teklipleri daşky gurşawyň hemmetaraplaýyn goralmagyna gönükdirilendir.
Halkara bileleşiginiň giň goldawyna eýe bolan şol teklipler bilelikdäki halkara ekologiýa taslamalary we maksatnamalary üçin oňyn esas bolup durýar. Aral deňziniň çäginde ekologiýa howpsuzlygyny gowulandyrmak maksady bilen we Türkmenistanyň Araly halas etmegiň Halkara Gaznasyna başlyklyk etmeginiň çäklerinde giň möçberli çäreler durmuşa geçirilýär.
Häzirki döwürde dünýä bileleşigi Türkmenistanyň tutuş adamzat üçin möhüm ähmiýeti bolan daşky gurşawyň goramagyň wajyp meseleleriniň çözgüdine goşýan ägirt uly goşandyny ykrar edýär. Munuň özi, ilkinji nobatda howanyň üýtgemegi, ýer we suw serişdeleriniň netijeli peýdalanylmagy, çölleşmä garşy göreş, Hazar deňziniň gurşawynyň arassalygyny, biologik dürlüligini saklamak hem-de hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň üstünlikli durmuşa geçirýän syýasatynyň birnäçe meseleleri bilen baglanyşyklydyr.
Bu ugurlaryň her biri boýunça Türkmenistan oňyn tejribe toplady. Bu bolsa sebit we ählumumy möçberde uly islegden peýdalanýar. Şunuň bilen baglylykda, şu ýylyň iýun aýynda Aşgabatda “Merkezi Aziýada daşky gurşawy goramak we durnukly ösüş babatda hyzmatdaşlyk üçin başlangyç” atly ilkinji halkara ekologiýa maslahaty geçirildi. Häzirki döwürde Aşgabatda Birleşen Milletler Guramasynyň düzüm bölümleriniň wekilleri bilen bilelikde, BMG-niň durnukly ösüş ugrunda hyzmatdaşlyk boýunça Edara binasyny döretmek meselesi çözülýär. Daşky gurşawy goramak we howanyň üýtgemegine uýgunlaşmak bu düzümiň işiniň esasy ugry bolar.
Möhüm jemgyýetçilik-syýasy waka bolan Ýaşulular maslahatynyň nobatdaky mejlisiniň öňüsyrasynda geçirilýän bu köpçülikleýin çäre ýer ýüzünde tebigaty goramagyň we durnukly ösüşi üpjün etmegiň bähbidine ýaýbaňlandyrylan umumy tagallalara ýurdumyzyň goşandyny alamatlandyrýan bu toý çäresi Türkmenistanyň asylly işlere işjeň goşulýandygyny görkezýär.
Milli tokaý maksatnamasyny durmuşa geçirmegiň täze tapgyrynda döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň degişli Kararyna laýyklykda, 2017-nji ýylda ýurdumyzyň ministrlikleri, pudak edaralary we häkimlikleri paýtagtymyzyň hem-de onyň töwereklerinde hem-de welaýatlarda saýaly we pürli agaç nahallaryň, şol sanda üzümiň 3 millionyny ekmäge borçly edildi. Şu ýylyň ýazynda ýurdumyzyň dürli künjeklerinde 416 müňe ýakyn bag nahallary oturdyldy.
Köpçülikleýin bag ekmek möwsümine ýokary derejede taýýarlyk görlendigini bellemeli. Onuň üstünlikli durmuşa geçirmegi ugrunda ähli zerur çäreler göz öňünde tutuldy. Bag nahallary agrotehniki talaplara we degişli görkezijilere laýyk derejede ylmy esasda taýýarlanyldy. Ýerler arassalandy, tekizlendi. Şeýle hem dürli görnüşli baglaryň oturdyljak hatarlary, nahallaryň sanawy, bag ekmek işleriniň geçiriljek ýerleri hem-de suwaryş suwunyň, mineral dökünleriň we beýleki serişdeleriň möçberleri kesgitlendi.
Ýurdumyzyň dürli sebitleriniň toprak-howa aýratynlyklary nazara alnyp, bag nahallarynyň taýýarlanmagy, olaryň degişli topraga uýgunlaşanlary, durnukly häsiýete eýeleriniň seçilip alynmagy möhüm çäreleriň birine öwrüldi. Alymlaryň we hünärmenleriň tekliplerine laýyklykda, ulag ýollarynyň ýakalaryna, şäherleriň hem-de oba ýerleriniň töwereklerine, şypahanalaryň ýanaşyk ýerlerine ekmek üçin pürli agaç nahallary seçilip alyndy. Baglaryň şeýle görnüşi daşky gurşawy zyýanly gazlardan we tozandan beýleki baglara garanyňda 6—7 esse köp hem-de çalt arassalaýar. Çöl şertlerinde tokaý zolaklary ilatly ýerleri jöwzaly we tozanly ýellerden, sil akymlaryndan goraýar, amatly howa gurşawyny döredýär we tebigaty gözelleşdirýär.
Mähriban topraga bolan perzentlik söýgini alamatlandyrýan köpçülikleýin çäre tutuş ýurdumyz boýunça geçirildi. Ählihalk ýowaryna 364 müň 700 adam gatnaşdy we 417 müň düýp 715 bag nahallary oturdyldy. Aşgabat şäheri boýunça bag ekmek çäresine 34 müň 28 adam gatnaşdy. Olaryň birleşen tagallasy bilen 158 müň 765 düýp bag nahallary oturdyldy we ozal bar bolan baglaryň 595 müň 435-sine ideg işleri geçirildi.
Ählihalk ýowaryny tamamlap, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu çärelere gatnaşyjylaryň hemmesini toý saçagynyň başyna çagyrdy. Bu ýerde diňe bir türkmen aşhanasynyň milli nygmatlaryndan dadyp görmek däl, eýsem olaryň taýýarlanyş aýratynlyklary bilen tanyşmaga hem mümkinçilik bar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň özüniň “Bereketli türkmen saçagy” atly kitabynda belleýşi ýaly, türkmen halkynyň aşhanaçylyk sungatynyň ýüzýyllyklaryň dowamynda kemala gelendigini belleýär. Milli aşhana türkmen halkynyň özboluşly medeniýetiniň möhüm bölegi bolup durýar. Onda halkymyzyň ajaýyp däpleri, gündelik dessurlar we baýramçylyk ýörelgeleri öz beýanyny tapýar. Ýurdumyzyň dürli sebitlerinde tagamlary taýýarlamakda özboluşly aýratynlyk bar.
Milli Liderimizi yzygiderli üns bermegi netijesinde, täze taryhy eýýamda dünýäde dostanalygy, ynsanperwerligi we myhmansöýerligi bilen tanalýan türkmen halkynyň asylly ýörelgeleri döredijilik taýdan täze ösüşe eýe boldy. Bereketli türkmen saçaklary milli baýramçylyklaryň we dabaralaryň bezegi bolup, olar daşary ýurtly myhmanlary bereketi we köpdürliligi bilen haýran galdyrýar.
Medeniýet we sungat ussatlarynyň, aýdymçylaryň, sazandalaryň, tans we folklor toparlarynyň joşgunly çykyşlary bu ýerde geçirilen çärelere özboluşly baýramçylyk öwüşginini çaýdy.
Sungat ussatlary aýdymlary we sazlary bilen her günde ajaýyp üstünlikleri, belent ýeňişleri gazanýan ýurdumyzyň şöhratyny giňden wasp etdiler. Olar döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň paýhasly ýolbaşçylygynda nurana geljege tarap ynamly gadam urýan ýurdumyzyň häzirki bagtyýar eýýamyna bolan egsilmez buýsanç bolup ýaňlandy.
Soňky ýyllarda türkmen topragy tanalmaz derejede özgerdi we gülläp ösdi. Munuň özi döwlet Baştutanymyzyň ählihalk goldawyna mynasyp bolýan syýasatynyň aýdyň netijeleridir. Türkmenistanlylaryň bitewiliginiň we zähmet ruhy göterilişiniň dabarasyna öwrülen ýowaryň dowamynda muňa doly göz ýetirse bolýar.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe täze ýörelgeler emele gelýär. Dünýäniň iň uly çölleriniň biri bolan Garagum sährasy gök zolaklara, ýurdumyz bolsa galkynyşyň, ösüşiň baş nyşany bolan ajaýyp seýilgähleriň, tokaý zolaklarynyň mekanyna öwrüldi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu günki çärelere gatnaşanlara minnetdarlyk bildirip, olar bilen hoşlaşdy we bu ýerden ugrady.


text:
Obýektiw idealizmiň filosofiki sistemasynda esasy düşünjeleriň biri. Onuň esasy wekilleri belli nemes filosofy Gegel we onun filosofiki sistemasyny dowam etdirijilerdir. Obýektiw idealizmiň beýleki görnüşleri ýaly, absolýut ideýa hem tebigatdaky we jemgyýetdäki hemme zatlary döreden, olaryn ýaşamagyny, üýtgemegini kesgitleýän maddy dünýäden ýokary bir ruhy başlangyçdyr diýip ykrar edýär. Obýektiw idealistler ol ruhy başlangyja baky ideýa, dünýä ….. »
(b. e. öň 384—322) Gadymy grek akyldary we alymy. Aristotel Stagirde doglupdyr. Afinyda Platonyň akademiýasynda 20 ýyl okandan soň şol ýerde öz mekdebini – Likeýi esaslandyrypdyr. Onuň garaýyşlary “Metafizika”, “Fizika”, “Organon”, “Syýasat”, “Etika” diýen eserlerinde beýan edilipdir. Aristoteliň filosofik garaýyşlary Platonyň idealizmine garşy alnyp barlan göreşde kemala gelipdir. Ol Platonyň «ideýalar» hakyndaky taglymatyny düýpli tankytlaýar. ….. »
B.e. öň VI-IV asyrlarda Gadymy Gresiýada san hemme zadyň esasy prinsipidir diýen düşünjeden ugur alýan dini-filosofik taglymat. Ol Pifagoryň adyndan gelip çykýar. Ilkibada Pifagoryň taglymaty onuň öz esaslandyran mekdebiniň çäginde gizlin syr hökmünde dilden-dile aýdylyp gelnipdir. Pifagoreizmiň ilkinji ýazmaça beýanyny Filolaý berýär. V asyryň ahyryndan pifagoreizm kem-kemden Sokrat-Platon filosofiýasy bilen ýakynlaşyp başlaýar. Gadymy Platon akademiýasy ….. »


text:
Howpsyzlyk geňeşi Arakanly musulmanlara garşy edilýän zulumy ara alyp maslahatlaşmak üçin jemlenşer
Howpsyzlyk geňeşine agza ýurtlaryň Arakandan gaçmaga çalyşýanlaryň gün saýyn agyrlaşýan ýagdaýyna alada bildirýär
BMG-nyň Howpsyzlyk geňeşi şu gün Mýanmadaky Arakanly musulmanlara garşy edilýän zulumy ara alyp maslahatlaşmak üçin jemlenşer.
Britaniýanyň BMG-nyň ýanyndaky hemişelik wekili Mattew Rykort metbugata beren beýanatynda Britaniýanyň we Şwesiýanyň Arakanda başdan geçirilýän wakalar sebäpli BMG-nyň Howpsyzlyk geňeşine gyssagly jemlenişmek barada çagyryş berendigini aýtdy.
Rykort BMG-nyň Howpsyzlyk geňeşine agza ýurtlaryň Arakandan gaçmaga çalyşýanlaryň gün saýyn agyrlaşýan ýagdaýyna alada bildirýändigini öňe sürdi.
BMG-nyň Bosgunlar ýokary komisarlygynyň görkezijilerine görä, hüjümlerden gaçyp Bangladeşe sygynan Arakanly musulmanlaryň sany 313 müne ýetdi.


text:
24 Aralık 2016 Cumartesi
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Prezidenti Wezipesine Dalaşgärlige Bellige Alyndy
Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň mejlisinde iň ýokary döwlet wezipesine dalaşgärlige Türkmenistanyň häzirki Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bellige alyndy.
Merkezi saýlaw toparynyň başlygy döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowa Türkmenistanyň Prezidentligine dalaşgäriň şahadatnamasyny gowşurdy.
Döwlet Baştutanymyz bu ýere ýygnananlaryň öňünde çykyş edip, saýlaw ulgamyny, şol sanda iň oňat halkara tejribesini has giňden özleşdirmegiň hasabyna yzygiderli kämilleşdirmegiň wajypdygy barada aýtdy.
Gadymy asyrlarda binýadynda goýlan halk häkimiýetliligiň esaslarynyň nesilden-nesli geçijiligini hem-de demokratiýalylygyny nygtap, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow soňky döwürde jemgyýetiň durmuş-syýasy medeniýetiniň örän ýokarlanandygyny belledi. Muňa saýlawlara ilkinji gezek partiýalaryň üçüsinden–Demokratik partiýasyndan, Agrar partiýasyndan, Senagatçylar we telekeçiler partiýasyndan dalaşgärleriň gatnaşýandygy subutnamadyr.
Döwlet Baştutanymyz Demokratik partýiasynyň ähli agzalaryna hem-de ýurdumyzyň halkyna özüni Türkmenistanyň Prezidentligine dalaşgärlige hödürländikleri üçin minnnetdarlyk bildirdi.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanyň häzirki Baştutany Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgär edilip, ozal habar berlişi ýaly, Demokratik partiýanyň 14-nji dekabrda geçirilen mejlisine gatnaşyjylar tarapyndan biragyzdan hödürlendi. Saýlaw kodeksine laýyklykda saýlawyň öňýanyndaky möwsümiň indiky tapgyry bolan Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine dalaşgärleri bellige almaklyga şu gün, 24-nji dekabrda badalga berildi.
Häzirki güne çenli Türkmenistanda ýokary döwlet wezipesine birnäçe dalaşgär hödürlenildi. Bu bolsa 2017-nji ýylyň 12-nji fewralynda geçiriljek Prezident saýlawlarynyň giň bäsdeşlik esasynda boljakdygyna aýdyň şaýatlyk edýär. Häzirki wagtda raýatlaryň teklipçi toparlary özleriniň dalaşgärlige hödürlejek adamlaryny goldamaga gol ýygnamagyny tamamladylar.Ýene-de birnäçe dalaşgärleri bellige almak üçin resminamalar Türkmenistanyň Merkezi saýlaw toparynyň garamagyna berildi.
Milli kanunçylyga hem-de halkara tejribesine laýyklykda hemme dalaşgärlere saýlawçylar bilen duşuşmak hem-de olary saýlawyň öň ýanyndaky maksatnamalary bilen tanyşdyrmak, wagyz işlerini alyp barmak, şol sanda köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde öz işlerini wagyz etmek üçin deň hukuklar we mümkinçilikler berilýär. Şeýle çäreleri guramak degişli ýerli ýerine ýetiriji häkimiýet edaralary, kärhanalaryň, edaralaryň we beýleki düzümleriň ýolbaşçylary bilen bilelikde saýlaw toparynyň üstüne ýüklenilýär.
Merkezi saýlaw toparynyň mejlisiniň barşynda şeýle hem welaýat hem-de Aşgabat şäher saýlaw toparlarynyň ýolbaşçylarynyň hasabatlary diňlenildi, öňde boljak saýlawlara degişli guramaçylyk meselelerine garaldy.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Yslam Ynkylabynyň mertebesi belent ýolbaşçysy käbir bendileriň günäleriniň geçilmegi ýada jezalarynyň azaldylmagy barada Eýranyň kazyýet güýjüniň başlygynyň teklibini kabul etdiler.
Şu gün Eýranyň Yslam Ynkylabynyň mertebesi belent ýolbaşçysy Hezretleri Aýatolla Hameneýi Hezret Patma(s)yň dünýä gelen gününiň ýyllygy hemde Nowruzyň ýetip gelmegi babatly Eýranyň kazyýet güýjüniň başlygy Aýatolla Sadyk Amoli Larijaniň teklibi esasynda 2017-nji ýylyň 19-nji martyna çenli hökümleriniň anygy belli bolan käbir bendileriň günäleriniň geçilmegi ýada jezalarynyň azaldylmagyny kabul etdiler.


text:
Human Rights Watch şu gün rus prokurorlarynyň daşary ýurtlardan maliýeleşdirilýän döwlete degişsiz guramalaryň onlarçasyny barlaýandygyny aýtdy.
Hukuk toparynyň aýtmagyna görä, Moskwanyň şäher prokuraturasy jemgyýetçilik guramalarynyň birnäçe sagat wagt içinde öz düzgünnmalaryny, hasaba alyş şahadatnamalaryny we salgyt dokumentlerini taýýarlamagyny talap edipdir.
Human Rights Watch barlanýan guramalaryň arasynda Moskwa Helsinki toparynyň, Memorial guramasynyň hem bardygyny, bularyň ikisiniň hem adam hukuklaryny goraýan topardygyny, şeýle-de korrupsiýa garşy Transparency International toparynyň derňelýändigini aýdýar.


text:
Diňe bir täze açylan däl, öňden hereket edip gelýän kärhanalarymyz hem önümleriniň köpdürlüligini artdyrmakda uly tagalla edýärler. Şolaryň biri-de 2016-njy ýylyň 20-nji aprelinde Mary welaýatynyň Mary şäherinde açylan «Miweli ülke» hususy kärhanasydyr. Häzirki wagtda önümçilik taýdan kuwwatlanan kärhana 5 sehden ybarat bolup, 120-den gowrak hünärmen yhlasly zähmet çekýär. Kärhana, esasan, körpeleriň söýgüli mekgejöwen taýajyklarynyň 25 gramdan, 400 grama çenli gaplara gaplanan dürli görnüşlerini öndürýär. Şekeriň goýy şiresine batyrylan, süýji tagamly bu önümler «Hoşwagt», «Marhaba» we «Miweli ülke» söwda belgileri bilen öndürilýär. Önümleriň düzümine mekgejöwen ýarmasy, rafinirlenen ösümlik ýagy, şeker, nahar duzy we beýleki tebigy yslandyryjylar goşulyp, has-da baýlaşdyrylýar. Şeýle hem ak hem gara günebakar çigidiniň duzly we duzsuz 4 görnüşi gaplanylyp, sarp edijilere ýetirilýär.
Kärhanada önümçiligi täze ýola goýlan «Berk», «Süýtli», «Tokaý hozy tagamly» we «Kapuçino» atly kofeleriň 4 görnüşi, şeýle hem «Gyzgyn şokolad» önümleri alyjylaryň arasynda uly islegden peýdalanýar. Olaryň hatarynda ak gandyň, limon, malina, dalçyn, tokaý miweleri tagamly gandyň 5 görnüşi bolup, degişlilikde, 450 gram, 900 gram, 2-5 we 10 kilogramly ykjam gaplara gaplanýar. Çipsi sehinde öndürilýän gyzyl burç, peýnir, ketçup, towuk eti tagamly mekgejöwen we bugdaý çipsileri çagalaryň höwes bilen alýan önümlerine öwrüldi. Önümçilik gerimi barha giňeýän kärhana ýokary hilli önümleri bilen ýurdumyzyň bazarlaryny üpjün etmek bilen çäklenmän, geljekde daşary ýurtlara eksport etmegi-de maksat edinýär.


text:
Salowmalik menem arňyza goşarmysyňyz, saýtyňyzy haladym, men özüm barada azajyk tanyşdyraýyn,men gaharjaň göwnüme degseňiz öýkelewaç, gitsem gelmerin, menem pikirlerimi bilýän zatlarymy paýlaşýan ýigit gysganç däl eli açyk, esasy meni gyzyklandyran teme Bäsleşik yglan edipsiňiz şoňa gatnaşmak bilen sizi araňyzda...
29 марта 2013
waleykumessalam, hoshgeldin dost!
29 марта 2013
Hoş geldiň sapa geldiň, geliberde geçiber.
29 марта 2013
Wah bilmändirn Salam gowumy gel geç, Ýaman gorkuzdyňlaý, öňem gansyz uçup ýören kebelejik men,
29 марта 2013
Salam täzeje agza, Gelen bolsaň agzalar bilen dostlaşyber
29 марта 2013
Garabeg hoş geldiň. Ýöne nämeüçin beýle hyrsyz adamyň suratyny goýduň, çagalary gorkuzmasana
29 марта 2013
Gutlaýan hormatly agza hoş geldiň biziň saýta
29 марта 2013
Gorkunç surat goýanyň bilen adamlar gorkar diýip pikir etýn bolsaňa ýalňyşýaň,suraty haladym


text:
Saglyk – ol dine bir keselin ya-da fiziki kemisliklerin yoklugy dal-de, ol adamyn bedeninin we ruhunyn sagdyn bolup maddy upcunciliginin sag-salamat bolmalydyr.
Sagdyn bolmak…. Adam yas wagty saglygyn gadryny bilenok, saglyk barada hatda pikir hem edenok . Adatda bolsy yaly, saglyk – beglikdir. Saglyk yaslyk bilen baglansyklydyr.
Adamyn yasy ulaldygyca, onun saglygyn gereklidigine gozi yetyar, ol saglygyn gadryny bilip baslayar.
Saglygy nahili gorap saklamaly? Gozel yaslygy nadip saklap bolyar, omrun boyunca ozuni yas, guycli, guwancly saklamagyn nahili usullary bar?
Gadym zamandan lukmanlar bu soraglara jogap tapjak bolup her-hili melhemler tapyp, hodur edipdirler. Emma bu tagallalar dine adam kesellanden son ediljek emler bolupdyrlar. Saglygy goramagyn, kesellemegin onuni almagyn tebigy usullaryny ullanman, olar adam kesellanden son, ony bejermegin aladasyny edyan ekenler.
Kabir goraymage sagdyn adamlarda goze gorunmeyan, yuze cykmayan keseller bolyar. Ol adamlaryn is basarjanlygy, isjennirligi peselyar, sahti tutulyar, dunyaden doygun bolyarlar.
Su yagdayda kesellerin onuni almak usullaryn deni-tayy yokdyr, olaryn arkasy bilen adamyn saglygyny gorap, kabir kesellerden halas edip bolyar.
Sagdyn bolmak ucin, keseli bejermeli dal, onun onuni almaly. Yatda saklan, sagdyn diymek- dine bir kesel yok wagtda diyilmeyar. Adam sagdyn bolsa onun ruhy belent, sahti acyk, keypi kok bolyar. Eger adam gaharjan, yadow gorunse, ukusy gacsa, onun bedeninde bir nahoslygyn bardygyny subut edip bolar.
Yazan Dowletmuradowa Mahri
Ref.iatp.edu.tm
Filed under: Bütin Temalar, Bilim, Saglyk |


text:
Mukaddes Ruhnamasy kafedrasy
Dosent Ataýew M.P., mugallymlar:
Myradowa G.B, Esenowa O.J.,
Gutlymyradowa A.Ö.,Mämmedow B.J.,
TÜRKMENISTANYŇ JEMGYÝETÇILIK DURMUŞYNY ÖWRENIŞ
(SYÝASATY ÖWRENIŞ)
Aşgabat – 2010
1-nji tema: “Syýasaty öwreniş” kursynyň predmeti we
jemgyýetdäki roly. – 2 sagat
MEÝILNAMA
1. Syýasy ylmyň predmetiniň kesgitlenilişi.
2. Syýasy pikiriň ösüş etaplary. Syýasat hakynda düşünje. Syýasatyň derejeleri.
3. Syýasy ylmyň gurluşy.
4. Syýasaty öwreniş dersiniň düzümi. Syýasaty öwreniş dersiniň baş düşünjeleri we kategoriýalary. Syýasaty öwreniş ylmynyň ähmiýeti.
1. Syýasy ylmyň predmetiniň kesgitlenilişi.
“Syýasat” sözi turkmen dilinde we beýleki dillerde hem iň bir giň ýaýran we köpmanyly sözüň biri. Gündelik durmuşda syýasat diýip hemme maksada gönükdirilen işi atlandyrýarlar, ol döwlet ýolbaşçysynyň iş, partiýa we kärhana ýolbaşçysynyň işi hem bolup biler.
Adamzat syýasaty iki esasy usul boýunça akyl ýetirýäler: adaty garaýyşlaryň üsti bilen we ylmy bilimleriň üsti bilen.
Adaty sistema salynmadyk syýasat hakyndaky düşünjeler birnäçe müňýyllyklar ýaşap gelýär. Ol haýsydyr bir görnüşde her bir adama mahsusdyr. Olar dogry hem, ýalan hem bolup biler, şonuň üçinem olar adam üçin syýasat dünýäsinde oriýentir bolup hyzmat edip bilmeýär. Ony diňe syýasy ylym we ony öwrenmek üpjün edip biler. Syýasy ylym näme, ol haçan döredikä we ony öwrenmegiň nähili usullary we serişdelri bar?
Интернет реклама УБС
Syýasatda akyl ýetirmegiň taryhy ilkinji formasy onuň dini-mifologik traktowksy bolupdyr. B.e.ö. II-I müňýyllyklardan saklanyp galan çeşmelerden sen tutsaň, ähli gadymy halklarda häkimiýetiň we jemgyýetçilik syýasy gurluşyň hudaý tarapyndandygy baradaky mifler bar. B.e.ö. I-müňýyllygyň ortalaryndan başlap ilkinji syýasy kategoriýalar we definisiýalar, soňra bolsa etiki-filosofik formada bolan tutuş konsepsiýalar döräp ugraýarlar. İlki bilen bu proses Konfusiniň, Platonyň we Aristoteliň işleri bilen baglanyşykly.
Aristotel syýasat ylmyny hemme ylymlardan ýokarda goýýar, sebäbi ol adamlara adalatlylyk we hukuk kanunlary boýunça ýaşamagy öwredýär we öz maksady hökmünde umumy bäbitleri goýýar.
Özüniň syýasy netijeleri we döwlete klassifikasiýa bermekde bu akyldar örän köp materiallary – 158 şäher – döwletlerini polislerini takyk öwrenipdir. Syýasy pikiriň ösüşinde Aristoteliň ägirt hyzmatlaryny göz öňünde tutup, ony köp halatlarda syýasy ylmyň atasy hasaplanýar. Ýöne bu edil beýle däl, sebäbi syýasat ylmynyň döreýşi örän uzak prosese hem-de ondaky hakykat bilen ýalňyşlyklar goňşuçylykda, mysal üçin Aristoteliň gullary öz tebigaty boýunça syýasy däl hasaplamasy.
Aristotetliň syýasy işi entek aýratyn dissiplina bolup bölünmeýärdi we etiki-filosofiki ideýalar bilen aýrylmaz baglanyşyklydy. Soňrak syýasy pikir ýuwaş-ýuwaşdan diniň täsirlerinden we etiki-filosofik temadan saplanyp ugraýar. Mysal üçin Siseronyň “Respublika hakynda” we “Kanun hakynda” diýen işleri eýýäm hiç hili umumyfilosofik we dini garaýyşlary özünde saklamaýardy.
Syýasy ylmy filosofiýany we etikany bir-birinden has takyk aýrylaşdyran alym XVI asyrda N. Makiawelidir. Ol syýasaty öwrenişi özbaşdak ylym hökmüne kesgitläpdir. Syýasy ylym özüniň soňky ösüşlerine Gobbsyň, Lokkyň, Monteskýonyň, Russonyň, Medisonyň, Berkiň, Miliň, Tokwiliň, Marksyň, Engelsiň, Leniniň we başgalaryň işlerinde eýe bolýar.
Örän giň syýasy barlaglaryň barlagyna seretmezden XIX asyryň ikinji ýarymyna çenli syýasaty öwreniş sapak hökmünde öwrenilmän, döwlet we syýasy-filosofik teoriýa baradaky taglymat hökmünde öwrenildi. Käbir alymlar syýasaty öwrenişi özbaşdak ylym hökmünde öwrenilmeginiň formal başlangyjy diýip XIX asyryň birinji ýarymynda Germaniýäda hukuk mekdebiniň döredilmegini hasaplaýarlar, käbirleri bolsa, aýratynam amerikan alymlary ony XIX asyryň inji ýarymynda degişli edýärler we 1857-nji ýylda Kolumbiýanyň uniwersitetinde syýasy teoriýa okuw kursu boýunça leksiýa okap başlap, Frensis Leýberiň ady bilen baglanyşdyrýarlar hem-de 1880-nji ýylda şol ýerde Džon Berdžessin ýolbaşçylyk etmeginde syýasy ylmyň ýokary mekdebini döredýärler. Soňky ýyllarda Amerikada syýasaty öwreniş we ylmy institutlaryň bütin topary döredilýär. 1903-nji ýylda syýasy ylymlaryň Amerikan assosiasiýasy döredilýär. Häzir onuň agzalarynyň sany 16 müňden-de geçýär.
XIX asyryň ahyrynda – XX asyryň başlarynda “syýasy ylym” termini Ýweropada-da ykrar edilýär. 1896-njy ýylda görnükli Ýewropa politoligy we sosiology G. Moska özüniň bir işini “Syýasy ylmyň elementleri” diýip atlandyrýar.
XX asyryň başlarynda syýasaty öwreniş aýratyn akademik sapak hökmünde kemala gelmegi tamamlanýär. Syýasy barlaglaryň ösmegine oňaýly täsir eden zat 1949-njy ýylda ÝUNESKO-nyň baştutanlygynda döredilen syýasy ylymyň halkara assosiasiýasydyr, ol öz işini häzirki günem dowam edip gelýär.
Russiýada syýasy pikir uzak taryhy we köp gyzykly özboluşly ideýalry öz içine alýar. Dünýä syýasy ylmyna görnükli goşant goşanlar: M.M Kowalewskiý, B.N.Çeçerin, P.I. Nowgorodçew, M.Ýa. Ostrogorskiý we beylekiler, şeýle hem marksistik teoretikler W.I. Lenin, G.W. Plehanow we ş.m. 1917-nji ýylyň bolşewistik rewolýusiýasyndan soň, syýasy ylmyň şowhunly ösüşi kesilýär. Syýasaty öwrenişe ýalan ylym, buržuaz ylym diýip beýan edilip başlanýar.
Syýasaty öwrenişe bolan garaýyşlar XX asyryň 80-nji ýyllarynyň ikinji ýarymyndan başlap üýtgäp baş;aýar. Häzirki günde her hili kynçylyklara seretmezden syýasaty öwreniş ylmy jemgyýetçilik aňynda özüniň mynasyp ornuny eýeleýär, demokratik dölet gurluşyna, praktiki syýasata özüniň täsirini ýetirýär.
Syýasaty öwreniş sözüniň gös-göni terjimesi – syýasat hakyndaky ylym. Bu babatda alymlaryň arasynda garşylyklar ýok, ýöne syýasaty öwreniş ylmy syýasaty nähili giňişleýin öredýändigini jedelli bolup durýär. Alymlar bu problemany durli-dürli beýan edýärler.
Syýasaty öwreniş ylmy jemgyýetde adatça döwleti, partiýalry, häkimiýeti amala aşyrýan ýa-da oňa täsir edýär beýleki institutlary, şeýle hem birnäçe beýleki hadysalary öwrenýär.
Syýasaty öwreniş – syýasat hakyndaky, umumy integral ylymdyr. Ol özüne syýasat we onuň adam we jemgyýet bilen gatnaşygy hakyndaky ylymlary birikdirýär: syýasy filosofiýa, syýsy sosiologiýä, syýasy psihologiýa, syýasy institutlaryň, şeýle hem döwlet we hukuk teoriýasy.
Syýasy öwreniş syýasat, onuň şahsyýet we jemgyýet bilen arabaglanyşygy hakyndaky ýeke-täk, integral ylym. Bu ylma mundan takyk kesgitleme bermek mümkin däl. Munuň sebäbi “syýasat” termininiň adatdan daşary köp manylygynda we onuň predmeti hakyndaky pikirleriň jedelli bolmagyndadyr. Şu zatlary göz öňünde tutmak bilen käbir awtorlar bu ylma umumy kabul edilen kesgitleme bermekden boýun towlaýarlar.
2. Syýasy pikiriň ösüş etaplary. Syýasat hakynda düşünje. Syýasatyň derejeleri.
Syýasat hakyndaky ylym häzirki zamanda jemgyýetçilik, gumanitar ylymlarynyň iň möhümleriniň biri bolup durýar. Syýasatyň mazmunyna düşünjek bolup edilen synanşyklar gadymy zamanda başlapdyr.
Syýasaty öwrenmegiň ilkinji görnüşi dini-mifologiki garaýyşlar bolupdyr. Gadymy halklaryň hemmesi häkimiýete, jemgyýetçilik-syýasy düzgünlere hudaý tarapyndan emele gelen hadysalar diýip düşünipdirler. Muňa bizin eramyzdan öňki II-I müňýyllyklardan saklanyp galan taryhy çeşmeler şaýatlyk edýär.
Takmynan I müňýyllygyň ortalaryndan başlap, syýasyty öwrenmegiň ilkinji görnüşi, ýagny akyl ýetirişi barlaglara daýanyp görnüşi ýuze çykyp ugraýar. Syýasy kategoriýalar, düşünjeler, soňra bolsa konsepsiýalar peýda bolýär. Bu teoretiki pikirler filosofik-etiki görnüşinde peýda edilipdir. Syýasaty öwrenişiň emele gelmeginiň bu etapy gadymyýetiň beýik akyldarlary Konfusiniň, Platonyň, Aristoteliň atlary bilen baglydyr. Olar syýasy ylyma adamyň we döwletiň abadançylygy hakyndaky, iň gowy döwlet gurluşy barasyndaky ylym hökmünde garapdyrlar. Şeýle-de bolsa ol akyldarlar syýasaty öwrenişi özbaşdak maksat hökmünde tapawutlandyrmandyrlar, onuň etikadan we filosofiýädan tapawudyny görkezip bilmändir.
Bu wezipäni diňe XVI asyrda italýan alymy H. Makiawelli ýerine ýetirip bildi. Ol syýasy ylmy dini-etiki ideýalardan arassalap, syýasy proseslere tebigy hadysa hökmünde garap başlady, döwlet häkimiýetini syýasy barlaglaryň esasy meselesi edip goýdy. Şunlukda, syýasy ylmy döretmekde öne uly ädim edildi. Emma şunda-da Makiawelini syýasaty öwrenişe ilkinji dörediji hasap etmeýärler.
Syýasaty öwrenişiň kemala gelmegini, beýleki ylymlaryň döreýşi, iňňän köp wagty öz içine alýar, belli-belli döwürler bilen bagly bolýar.
Amerikan syýasaty öwrenjiniň düşündirişine görä, syýasaty öwrenişiň döreýşi üç döwri öz içine alýar. Birinji döwür – gadymy zamandan Amerikanyň rayatlyk urşuna çenli (1861-1865 ýý.) wagty öz içine alýar. Bu döwre syýasaty öwrenişiň filosofik stadiýasy diýilýär. İkinji döwür – Amerikanyň raýatlyk urşundan ikinji jahan urşy aralygy öz içine alýar. Bu döwre syýasaty öwrenişiň syýasy tejribäni toplaýan, öwrenýän ýa-da empriki dowri diýilýär. Üçünji döwür – ikinji jahan urşundan biziň ýaşaýan günlerimize çenli wagty öz içine alýar. Bu döwre toplanan tejribäni we teoretiki bilimleri takyk esasda barlaglaýan, çuňlaşdyrylýan stadiýa diýilýär.
Bu döwre bölmek belli bir derejede amerikanlaşdyrylan görnüşde berilse hem onuň ähmiýeti uly. Sebäi onda aýdylyşy ýaly, syýasaty öwrenişiň ylym hökmünde kemala geliş dogrusynda, iňňän uzak wagty öz içine alýar.
Syýasaty öwrenişiň häzirki derejesi XIX asyryň ikinji ýarymynda emele geldi. Bu ösüş umuman prosesiň hususan-da jemgyýetçilik bilimleriň gazanan üstünlikleri netijesinde mümkin boldy. Hut şol döwürde hem syýasy ylym özbaşdak akademik sapak hökmünde okadylyp başlandy. 1857-nji ýylda ABŞ-nyň Kolumbiýa kollejinde “Taryh we syýasy ylym” diýen kafedra döredildi. 1880-nji ýylda şol kollejde birinji syýasy mekdep açyldy. 1903-nji ýylda bolsa syýasy ylymlaryň Amerikan assosiasiýasy döredildi.
Syýasy ylmyň ösüşinde şunuň ýaly prosesler Ýewropada hem bolup geçýärdi. Häzirki zaman syýasaty öwrenişi döretemek işine M. Weber, W. Pareto, A.Tokwul, R. Mihels, K. Marks, F. Engels we başga ýewropa alymlary uly goşnat goşdular. Syýasaty öwrenişiň M.M. Kowalewskiý, B.N. Çiçerin, B.I. Lenin, G.B. Plehanow we başgalar uly iş bitirdiler.
3. Syýasy ylmyň gurluşy.
Syýasaty öwrenişiň ylym hökmünde aýratynlygy onuň jemgyýetde oýnaýan roluny we funksiýasyny kesgitleýär.
Şol funksiýalryň ilkinjisine akyl ýetirişi funksiýasy diýilýar. Bu funksiýa syýasy durmuşdaky gatnaşyklary we kanunalaýyklary dogry barlamaga we şu esasda hadysalaryň mazmunyna çuňňur düşünmäge hem-de syýasy çaklamalar bermäge kömek edýär.
Syýasaty öwrenişiň ýene bir funksiýasyna baha beriş funksiýasy diýilýär. Munuň hem ähmiýeti uludyr. Ol syýasy gurluşlara, institutlara, dürli-dürli syýasy wakalara, aýry-aýry şahalara baha berýär. Munuň özi rýöneký raýatlara, häkimiýet edaralarynda işleýän şahslara gaty uly täsir, olaryň öz hereketlerinde ýe bolmaklaryna hemaýat berýär.
Syýasaty öwrenişiň indiki funksiýasyna syýasy sosializasiýa funksiýasy diýilýär. Bu adamlara syýasy terbiýe bermek bilen baglydyr. Demokratik döwletlerde şu funksiýa iňňän giňden peýdalanylýar, özem oňat netijeler berýär. Ol hususan-da raýatlygy terbiýelemek, ilatyň syýasy medeniýetini formirlemek bilen meşgulanýar. Munuň ähmiýeti biçak uludyr. Çünki bu ägirt uly iş adamlara syýasy aň-düşünje bermek bilen çäklenmeýär, eýsem olaryň syýasy taýdan özüni alyp baryşlaryny hem uly täsir edýär, kanunlary sylamagy öwredýär.
Syýasaty öwreniş jemgyýetiň syýasy gurluşyny kämilleşdirmek funksiýasyny hem ýerine ýetirýär. Umuman aýdanyňda, bu ylym syýasy gurluşyň, syýasy görnüşleri we özgerişleriň teoretiki esasy bolup durýar. Könelen syýasy edaralaryň çalşyrylmagy, täze syýasy institutlaryň döremegini öwredýar, garşylyklary, konfliktleri parahatlyk bilen çözmegiň ýollaryny salgy berýär.
Häzirki zaman syýasaty öwrenişiň ylmy garaýyşlary, derejesi, onuň metodlary we funksiýalry çalt ösýar. Şunuň bilen birlikde onuň ylmy düşünjeleri – kategoriýalary hem baýlaşýar. İndi syýasaty öwrenişiň birentek ideýalry, düzgünleri syýasy pikiriň bütin dünýäde gazanan üstünlikleri esasan-da umumy adamzat gymmatlyklaryna öwrülip barýar. Bu üstünliklere mundan hem ýokary derejä götermek üçin geçmişiň syýasy pikirleri, syýasy ylmyň halkara masştabynda gazananlaryny öwrenmegiň ähmiýeti iňňän uludyr.
4. Syýasaty öwreniş dersiniň düzümi. Syýasaty öwreniş dersiniň baş düşünjeleri we kategoriýalary. Syýasaty öwreniş ylmynyň ähmiýeti.
Syýasaty öwrenişiň kanunalaýyklygy hereket edýän çäklerine garap, üç topara bölünýär:
Birinji topar syýasy-ykdysady kanunalaýyklardyr. Bular ykdysadyýet bilen syýasaty, syýasy häkimiýetiniň arabaglanyşygyny görkezýär. Olaryň bir-birine nähili täsir edýänligi suratlandyrylýar. Şunda iňňän möhüm mesele ykdysadyýetiň syýasatyny kesgitleýänligi hakyndaky meseledir. Syýasy häimiýeti, dogrudanam, ykdysadyýet kesgitleýär. Ykdysady bähbitler syýasy hereketleriň esasy sebäbi bolup durýar.
Şonuň üçnem syýasy garşylyklaryň, syýasy özgerişleriň sebäbini ilki bilen ykdysady gatnaşyklardan gözlemelidir. Ýöne şunuň bilen birlikde syýasy häkimiýetiň özbaşdaklygyny, onuň hem öz nobatynda ykdysady prosesler güýçli täsir edýändigini ýatdan çykarmaly däldir.
İkinji topar durmuş-syýasy kanunalaýyklardyr. Bular syýasy häkimiýeti aýratyn bir durmuş ulgam hökmünde häsiýetlendirýärler. Syýasy häkimiýetiň durmuş ulgamyň esasy kanunalaýyklygy jemgyýtde durnuklylygy (stabilligi) saklamakdyr. Bu kanunalaýyklygyň toparlary dürli durmuş ulgamda dürli usullar, serişdeler arkaly amala aşyrylýar. Meselem, awtoritar ulgam durnuklylygy saklamak üçin häimiýeti mümkingadar ýokary derejede merkezleşdirýär, zorluk etmegi giň peýdalanýar. Munuň tersine, demokratik ulgam häkimiýeti kanun çykaryjy, ýerine ýetiriji we kazyýet häkimiýetlerine bölmegi, jemgyýet bilen syýasy häimiýetiň bäbitleriniň ylalaşygyny görkezýär.
Üçünji topar syýasy-psihologik kanunalaýyklykdyr. Bular şahsyýet bilen häkimiýetiň aragatnaşygyny suratlandyrýar. Şu kanunalaýyklaryň içinde syýasy lideriň nähili edip häkimiýeti öz eline alşy we saklaýşy baradaky kanunalaýyklyk örän ähmiýetlidir. Sebäbi ol syýasy lideriň bitiren işiniň esasy gymmatlygyny, ähmiýetini görkezýär.
Syýasaty öwrenişi öwrenýänler üçin onuň kategoriýäsy bilen tanyşmagyň ähmiýeti uludyr. Ol kategoriýalar, ylmy düşünjeleriň ulgamy syýasy häkimiýetiň dürli toparlaryny, gatnaşyklaryny açyp görkezýär. Şonuň üçin hem onuň kategoriýalaryň içinde iň esasy “syýasy häkimiýet” diýen kategoriýadyr. Ol dürli syýasy institutlaryň aragatnaşyklaryny häsiýetlendirýär. Syýasaty öwrenişiň beýleki kategoriýalary şu esasy ylmy düşünjäniň ol ýa-da beýleki taraplaryny görkezýärler. Meselem, “syýasy proses” diýen ylmy düşünjede jemgyýetde hereket edýän durmuş subýektleriň, ýagny dürli edaralaryň, guramalaryn, olaryň işgärleriniň işlerini syýasy hakimiýetiň formirlenişiniň ösüşini we peýdalanyşyny görkezýär.
Beýleki kategoriýalar hem şeýle häsiýetlidir. Ynha “syýasy sosializasiýa” diýen ylmy düşünjäni alyp göreliň. Bu hem jemgyýetde syýasy häimiýetiň goldaýan normalaryny we gymmatlyklaryny şahsyýetiň kabul edilişini, özleşdirilişini barlag edýär, düşündirýär. “Döwlet” diýen kategoriýanyň mazmuny syýasy häkimiýetiň esasy hökmünde ýüze çykýar. “Goşun” diýen kategoriýa döwletiň esasy elementleriniň biri bolup durýar. Ol zerur bolan mahaly syýasy häkimiýeti ýaragly güýç bilen goraýar.
Ylmy kategoriýalar barada gürrüň edilende, ýene bir möhüm mesele hakynda aýtmaly. Mälim bolşy ýaly, her bir ylmyň peýdalanýan öz ylmy düşünjeleri bolýar. Ýöne şeýle bolsa-da her bir ylym diňe öz kategoriýalaryny ulanmak bilen çäklenmeýär. Eýsem beýleki ylymlaryňkyny ulanýarlar. Mysal üçin, matematika, fizika, himiýa, tebigaty öwrenýän beýleki ylymlar biri-biriniň kategoriýalaryny giňden peýdalanýarlar. Gumanitar ylymlar hem şeýle edýärler. Mysal üçin, filosofiýa, taryh, hukuk ylymlary, syýasaty öwreniş we beýleki jemgyýetçilik ylymlary gerek bolsa biri-biriniň ylmy düşünjelerini ulanýarlar. Bu ýerde hiç hili geň zat ýok. Sebäbi ylymlar biri-birinden tapawutlansalaram, olaryň biri-birine ýakyn ýerlerem az däl.
Syýasaty öwreniş ylmy syýasy häkimiýeti öwrenende kän metodlardan peýdalanýarlar. Olaryň iň ähmiýetlisi hem-de has köp ulanylýan metodlaryny üç topara bölýärler.
Birinji toparyna syýasaty öwrenmegiň umumy metodlary girýärler. Olaryň içinde has ýörgünlisi sosiologik metotdyr. Ol syýasy häkimiýetiň syýasy hadysalaryň jemgyýetiň ykdysady gatnaşyklara baglydygyny beýan edýär. bu metody marksizm we beýleki sosiologik konsepsiýalar giňden peýdalanýar.
Syýasaty öwrenijileriň kän ulanýan ýene bir metodyna funksional metod diýilýär. Ol syýasy hadysalaryň biri-birinden garşylygyny öwrenýär. Meselem, jemgyýetiň ykdysady ösüş derejesi bilen onuň syýasy gurluşynyň, syýasy partiýalar bilen saýlaw ulgamynyň we şuňa meňzeş başga syýasy hadysalaryň arasyndaky garaşsyzlygy görkezýär. Funksional metodyň ösen, boýlaşan häzirki derejesine bihobioristik metod diýýärler. Bu metody syýasaty hadysalary barlag edende tebigy bilimleriň we konkret sosiologiýanyň metodlarynda peýdalanýarlar. Belli bir syýasy şertlerde şahslaryň we toparlaryň özüni alyp baryşlary takyk ylmy barlaglar esasynda öwrenýär. Tankydy dialeksika metody syýasaty öwrenijileriň peýdalanýan möhüm metodlarynyň biri bolup durýar. Ol syýasy hadysalary tankydy ýol bilen öwrenmegi, sosial syýasy özgerişleriň esasy sebäbi bolan garşylyklary açyk görkezmegi talap eden bu metody marksisler, çepçi radikallar, sosial-demokratlar we beýleki ideýa-syýasy akymlaryň tarapdarlarynyň bir entegi giňden ulanýarlar.
Häzirki zaman syýasaty öwrenişde iňňän kän ulanylýan ýene bir metoda deňeşdirme diýilýär. Bu bir tipli syýasy hadysalary, meselem, syýasy ulgamlary, partiýalry, beýleki syýasy institutlary deňeşdirip, olara mahsus umumy sypatlaryny, özboluşlylygyny ýüze çykarmaga mümkinçilik berýär, netijede syýasy formany seçip almaga, syýasy wezipeleri çözmegiň göwnejaý usullaryny tapmaga, beýleki ýurtlaryň, halklaryň syýasy tejribesini döredijilikli peýdalanmaga kömek edýär.
Syýasyty öwrenişde ulanylýan umumy metodlaryň başgalary hem bar. mysal üçin, antropolik, psihilogik, taryhy we ýene beýleki metodlary bar. Olardan peýdalanýan syýasaty öwrenijiler hem az däl.


text:
2017-nji ýylyň giriş möwsümi: täze mümkinçilikler, ýakyn perspektiwalar
Ýurdumyzyň ýokary we orta hünärment okuw mekdeplerine okuwa girmäge dalaşgärlerden resminamalar kabul edilýär. Däp bolşy ýaly, 2017-2018-nji okuw ýylynda hem täze ýokary okuw mekdebi açyldy. Paýtagtymyzyň Abadan etrabynda Jemagat hojalygy instituty ilkinj talyplaryna gapysyny giňden açar, ol bu pudaga gerekli hünärmenleri taýýarlar. Häzirki wagtda ýokary okuw mekdebini abadanlaşdyrmak, okuw we kömekçi otaglary enjamlaşdyrmak işleri alnyp barylýar.
Jemagat hojalygy instituty açylyşa taýýarlyk görýärkä, oňa okuwa girmäge dalaşgärlerden resminamalar Türkmen döwlet binagärlik we gurluşyk institutynda kabul edilýär. Olar giriş synaglaryny-da şu ýerde tabşyrarlar. Jemagat hojalygy institutynda 7 ugurdan 12 hünär boýunça hünärmenler taýaýrlanylar. Mysal üçin, „gurluşyk we binagärlik“ ugrundan dört hünär: gozgalmaýan emläge ekspertiza we ony dolandyrmak; gara ýollaryň, köprüleriň we tonneleriň gurluşygy, ulanylyşy we tehniki abatlaýylyşy; ýylylyk-gaz üpjünçiligi we wentilýasiýa; suw akdyryjy we suw serişdelerini goramak ýaly ugurlar bar.
„Pudagyň ykdysadyýeti we dolandyrylyşy“ ugry boýunça iki hünär: (ykdysadyýet we dolandyryş; buhgalterçilik hasabaty we audit, özem ugurlaryň ikisem jemagat hojalygy ulgamynyň özboluşlylygyna görä) we „kompýuter tehnologiýalary“ iki hünär boýunça (maglumatlar ulgamlary we tehnologiýalry; inženerçilik ulgamlary we setleri) ýaly hünärleri teklip edilýär.
Tehnologiýa maşynlary we enjamlary (göteriji-ulag, gurluşyk, ýol maşynlary we enjamlary); energetika (elektrik üpjünçiligi); dizaýn (binagärlik gurşawynyň dizaýny); ýaşaýy jaý-durmuş howpsuzlygy, tebigat-abadanlaşdyryş we daşky gurşawy goramak (tehnosfera howpsuzlygy) ýaly ugurlardan hem bir hünär boýunça hünärmenler taýýarlanylar.
Türkmen döwlet ulag we aragatnaşyk instituty-da täze ugurlaryň dördüsini teklip edýär. Bu ýerde ilkinji gezek howa ulagynda ýükleri daşamak we olary dolandyrmak; portlaryň ýük ýükleýji enjamlaryny we ulag terminallaryny ulanmak; maglumat kommunikasiýa tehnologiýalary; telekommunikasiýa ulgamalrynyň maglumat howpsuzlygy ugurlaryna okuwa kabul edilýär.
Ýurdumyzda ýokary okuw mekdeplerine resminamalar iýulyň ahyryna çenli kabul ediler. Türkmen döwlet medeniýet instituty, Türkmen milli konserwatoriýasy, Türkmenistanyň Döwlet Çeperçilik akademiýasy ýaly döredijilik ýokary okuw mekdeplerinde synaglar beýlekilerden ir tamamlanar.
Ýurdumyzda diňe bir paýtagtymyzda däl, eýsem sebitlerde-de hünär berýän okuw mekdepleri bar. Türkmenabat şäherinde S.Seýdi adyndaky Türkmen döwlet mugallymçylyk instituty, Maryda Türkmen döwlet energetika instituty, Daşoguzda Türkmenistanyň oba hojalyk instituty bar.
Sebitleriň ählisinde orta hünärment okuw jaýlary bar. Olaryň hersiniň dalaşgärlerden resminamalaryň kabul etmegiň we synag geçirmegiň özbaşdak möhletleri bellenilen.


text:
Habarlar 15 september 2017
Wakalaryň jümmüşinde
Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinden
Hormatly Prezidentimiz gün tertibine girizilen meselelere geçip, hasabat bermek üçin Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary O.Gurbannazarowa söz berdi. Wise-premýer Döwlet býujetinden maliýeleşdirilýän ministrlikleriň, pudak edaralarynyň, kärhanalaryň hem-de hojalyk hasaplaşygyndaky guramalaryň maliýe-ykdysady ýagdaýyny yzygiderli gowulandyrmak maksady bilen görülýän çäreler barada hasabat berdi. Şeýle hem pensiýalary, döwlet kömek pullaryny we talyp haklaryny tölemek boýunça meýilnamanyň ýerine ýetirilişi barada habar berildi.
Wakalaryň jümmüşinde
Olimpiýa şäherçesinde “Aşgabat 2017” oýunlaryna gatnaşyjy ýurtlaryň otuzysynyň baýdaklary galdyrdy
Dabara Türkmenistanyň Milli olimpiýa komitetiniň ýolbaşçylarynyň gutlag sözünden soň başlandy. Ilkinji bolup baýdagy galdyrmak hormatyna Butanyň topary mynasyp boldy. Soňra olimpiýa toplumynyň ýokarsynda Omanyň baýdagy galdyryldy. Üçünji bolup Palau ada döwletiniň ýygyndy toparynyň milli baýdagy belende galýar, soňra Filippinleriň baýdagy galdyrylýar. Bu ýurduň wekiliýeti “Aşgabat 2017” oýunlaryna gatnaşýan wekiliýetleriň iň köp sanlysynyň biridir. Bäşinji bolup Kataryň ýygyndysynyň baýdagy galdyrylýar.
Resmi habar
Sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň Konsepsiýasy tassyklanyldy
Bu resminama bilim edaralarynyň işini has-da kämilleşdirmek, bilim bermegiň ähli basgançaklaryny ýokary hilli elektron bilim maglumatlary bilen üpjün etmek, sanly serişdeleri giňden peýdalanyp, bilim edaralarynda berilýän bilimiň mazmunyny baýlaşdyrmak, hiliniň dünýä derejesine laýyk bolmagyny üpjün etmek maksady bilen tassyklandy.
Resmi habar
BAE-de Türkmenistanyň täze ilçisi bellenildi
Bu wezipä bellenilmezinden ozal S.Garajaýew Türkmenistanyň eýran Yslam Respublikasyndaky (Maşat şäheri) Baş konsuly wezipesinde işledi. Döwlet Baştutanymyzyň Permany bilen oňa Adatdan daşary we Doly ygtyýarly Ilçisi diýen diplomatik dereje berildi.
Sport
Türkmenistanyň we Russiýanyň at gazanan tälimçisi Ýuriý Ambarsumow „Aşgabat 2017“ Oýunlarynyň myhmany
Onuň şägirtleriniň köpüsi halypa ýoluny dowam edip, şeýle hormatly ada mynasyp boldular. Olardan Omar Muhammetnazarowy, doganlar Mirdury we Dörtguly Tejenowlary we beýleki zehinli halypalry görkezmek bolar. Häzir Ýuriý Sergeýewiç Moskwa oblastynyň Lýubnýa şäherinde ýaşaýar we sambo hem-de dzýudo boýunça tälimçi bolup işleýär. Ondan tälim alan Şamil Abdulaýew, uýalar Wera we Lýubow Makarçewalar RF-niň çempionatlarynda ýeňiş gazandylar. 2008-nji ýylda Ýuriý Ambarsumowa Russiýanyň at gazanan tälimçisi diýen at dakyldy.


text:
Ýurdumyzda ýokary hem-de orta hünär mekdeplerine resminamalary kabul etmek çäreleri başlandy. Bu çäräniň ilkinji güni işjeň häsiýete eýe boldy. Munuň özi türkmen ýaşlarynyň täze bilimleri, hünär ussatlygyny ele almaga, ýurdumyzyň intellektual we ykdysady kuwwatynyň artdyrylmagyna, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan öňde goýlan ägirt uly wezipeleriň çözülmegine goşantlaryny goşmagy arzuw edýändikleriniň subutnamasydyr.
Resminamalary kabul etmek işleriniň öňüsyrasynda ýaşlaryň, mekdepleriň uçurymlarynyň arasynda köpçülikleýin düşündiriş işleriniň geçirilendigini bellemek gerek, ýokary we ýörite orta okuw mekdeplerine bagyşlanan telegepleşikler, ýurdumyzyň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde çap edilen makalalar bu işlere gönükdirilendir, şeýle hem “Açyk gapylar” günleri geçirildi.
Ministrler Kabinetiniň 7-nji iýulda geçirilen giňişleýin mejlisinde döwlet Baştutanymyz okuwlara kabul etmek işleriniň ýokary derejede, açyklyk we aýanlyk ýagdaýynda geçirilmeginiň zerurdygyny nygtap, ýokary okuw mekdeplere, hakykatdan-da, başarjaň we zehinli ýaşlaryň girmelidigine hem-de okamalydygyna aýratyn ünsi çekdi.
Täze, 2017—2018-nji okuw ýylynda ýokary okuw mekdeplere jemi 8 müň 308 talyby kabul etmek meýilleşdirilýär, munuň özi geçen ýyldakydan 1052 adam (14 göterim) köpdür. Täze ýokary okuw mekdebi — Jemagat hojalygy instituty hem ilkinji gezek talyplary kabul eder. Şu ýyldan başlap onda bu ulgam üçin ýokary derejeli hünärmenler taýýarlanyp başlanylar.
Orta we başlangyç hünär okuw mekdeplerine, degişlilikde, 8 müň 317 we 25 müň okuwçy kabul ediler.
Türkmenistana häzirki zaman bilimlerini özleşdiren, ýokary ahlakly, başarjaň hünärmenler zerur bolup durýar, olar jogapkärçilikli çözgütleri özbaşdak kabul etmäge ukyply bolmalydyrlar, işjeňligi, maksada okgunlylygy bilen tapawutlanmalydyrlar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtaýar. Döwlet Baştutanymyz häzirki döwürde, dünýäde intellektual we tehnologiýa bäsdeşliginiň ösen zamanasynda ýokary hilli bilimiň kesgitleýji şert bolup durýandygyny, onuň ýurdumyzyň döwür bilen aýakdaş hemmetaraplaýyn ösmegini üpjün etmelidigini belleýär.
Ýokary we orta hünär okuw mekdeplerine kabul edilýän talyplaryň sanynyň yzygiderli artdyrylmagy, olarda täze hünär ugurlarynyň açylmagy, tutuş ýurdumyz boýunça häzirki zaman mekdepleriniň we çagalar baglarynyň açylmagy, okuw işleriniň kompýuterleşdirilmegi bu ugurdaky möhüm ädimlerdir. Şunda bilimi ösdürmegiň täze milli doktrinasynyň esasyny ruhy gymmatlyklary, ýurdumyzyň tejribesini hem-de bu ulgamda dünýäde gazanylanlaryň utgaşdyrylmagy düzýär.
Aşgabat şäherinde we welaýat merkezlerinde ýokary okuw mekdeplere, şeýle hem orta hünär mugallymçylyk, lukmançylyk, medeniýet we maliýe-ykdysady ugurlary boýunça resminamalar 26-njy iýula çenli kabul ediler, giriş synaglary bolsa 30-njy iýuldan 22-nji awgusta çenli dowam eder.
Hojalyk hasaplaşygynda işleýän başlangyç hünär okuw mekdepleriniň ýigrimisinde resminamalary kabul etmek işleri 17-nji awgustda tamamlanar. Giriş synaglary bolsa 19—23-nji awgust aralygynda geçiriler.
Türkmen ýaşlarynyň üstünlikleri Watanymyzyň rowaçlygydyr. Häzirki wagtda Türkmenistanyň ýaş raýatlary üçin ýokary hilli bilim almaga, hünär saýlamaga, öz zehinini we başarnyklaryny doly açyp görkezmäge, durmuş maksatlaryny amala aşyrmaga ähli mümkinçilikler döredilendir.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň durmuş ugurly syýasaty, şol sanda ýurdumyzda işgärleri taýýarlamagyň ulgamyny özgertmek hem-de yzygiderli ösdürmek boýunça alyp barýan iri möçberli işleri olaryň amala aşyrylmagyna ýardam bermäge gönükdirilendir.


text:
Şenbe güni Gresiýanyň premýer-ministri Jorj Papandreou öz ýurdunyň ýewro pul birligini ulanýan ýurtlaryň hataryndan çykjakdygy barada peýda bolan maglumatlary «prowokasion» we «dowul dörediji» maglumat diýip atlandyrdy.
Bu wakanyň öňýany, anna güni Germaniýanyň «Der Şpigel» žurnaly Gresiýanyň öz içerki býujet defisiti bilen bagly problemalaryň amatly şertlerde çözülmegi üçin Ýewropa Bileleşiginiň öňünde käbir täze talaplary goýýandygyny ýazdy.
Žurnalyň bu maglumatynda Gresiýanyň öz talaplarynyň ýerine ýetirilmedik halatynda, ýewro pul birligini ulanýan ýurtlaryň hataryndan çykjakdygy bilen haýbat atýandygy hem aýdylýar.
«Der Şpigel» žurnaly bu maglumatlaryň Germaniýanyň hökümetine degişli «ynamdar çeşmelerden» alnandygyny aýdýar.
Emma Gresiýanyň Maliýe ministrligi we Ýewropa Bileleşiginiň resmi çeşmeleri bu maglumaty esassyz diýip atlandyrdylar.


text:
Abbrewiatura
Abbrewiatura (italýança: abbrviatura - gysgaltma) - Birnäçe sözden ybarat bolan atlaryň ýazuwda gysgaldylyp ulanylmagy.
Abbrewiatura türkmen diline rus diliniň üsti bilen geçipdir. Türkmen dilinde Abbrewiaturanyň aşakdaky ýaly görnüşlerini görkezmek mümkin: 1) seslerden düzülenler: TASS, ZIL we ş. m.; 2) harplardan düzülenler: TSSR (te-es-es-er), SSKP (es-es-ka-pe) we ş. m.; 3) bogunlardan, söz böleklerinden düzülenler: kolhoz, sowhoz, raýkom, komsomol we ş. m.; 4) garyşyk düzülenler: raýono, raýfo, şäherkom we ş. m. Abbrewiatura türkmen dilinde Oktýabr sossialistik rewolýusiýasyndan soň peýda boldy.


text:
Salam hormatly lukman! Meniň aýalym göwreli bolanok. Aýbaşydan naçe wagt soň we aýbaşa naçe wagt galanda caga galma mümkinçiliginiň bardygyny aýtsaňyz sizden hoşal bolardym.
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Çaga galmagynyň amatly günlerini kesgitlemek üçin aýalyň aýbaşy halkasynyň dowamlylygyny bilmek möhümdir. Gelen aýbaşynyň birinji gününden indiki, garaşylýan aýbaşynyň birinji gününe çenli aralyk – bir aýbaşy halkasynyň dowamlylygyny düzýändir. Ol aralyk 21-35 güne barabar bolup biler. Barlaglaryň görkezişi ýaly, aýallaryň aýbaşy halkalarynyň aglabasy 27-28 güne deň bolup durýandyr.
Ýatgyda bir aýbaşy halkasynyň dowamynda bolup geçýän fiziologiki üýtgemeleriň bolup geçişini beýan etmän gysgaça aýdanymyzda, aýbaşy halkasynyň ortasy aýallyk öýjükleriniň emele gelip, göwreliligiň galmagy üçin oňaýly wagt bolup durýandyr. Emele gelen jyns aýal öýjüginiň 3 gije-gündiz ýaşaýanyny göz öňüne tutup, dowamlylygy 28 güne deň (halkanyň ortasy 13-14-nji gün) aýbaşy halkasy bolan aýallarda 12-nji günden 17-nji (aýbaşynyň birinji gününden sanamaly) günler aralygynyň göwreliligiň galmagy üçin amatly wagt bolup durýanyny bellemelidir. Aýbaşy halkasy 25 güne deň (ortasy 11-12-nji günler) aýallar üçin bolsa, 9-njy günden 15-nji günler aralygynyň amatly bolup durýandygyny aýtmalydyr.
Endokrin bozulmalary netijesinde aýallyk öýjükleriniň özwagtynda emele gelmegi üýtgäp, olaryň giç ýa-da asla emele gelmezligi hem mümkindir. Bu ýagdaýlar ginekolog we endokrinolog lukmanyň barlagyny we bejergisini talap edýändir. Häzirki wagtda ultrases barlagynyň kömegi bilen aýallyk jyns öýjükleriniň emele gelşini we olaryň ösüşini kesgitleýän follikulometriýa barlagy geçirilýändir.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Aýbaşy halkasynyň 20-nji gününde, eger aýalyň aýbaşy halkasy dowamly bolsa we dürli sebäplere görä aýallyk öýjükleri giç dörän bolsa, göwrelilik galyp biler.Bu soraga anyk jogap bermek üçin aýalyň aýbaşy halkasynyň dowamlylygyny bilmeli (meselem, 26 gündenmi ýa-da 30 günden aýbaşy gelýärmi).
Bütün gyzlyk perde bolanda göwreliligiň galyp bilmegi üçin mümkinçilik ýok hem bolsa, lukmançylyk edebiýatynda bütün gyzlyk perdeli hem göwrelilikleriň bolany we perdäni dogrum wagty dilip aýrandyklary barada maglumatlar duş gelýär.Şeýle ýagdaýlaryň döremegi diňe süýnýän hem-de elastiki gyzlyk perdelerde,erkeklik tohumlygynyň jynshana düşmegi bilen düşündirilip bilner.Bu ýerde erkeklik öýjükleriniň hereketjeňliginiň we hiliniň ýagdaýy hem az täsirini ýetirenok.Beýle ýagdaýlaryň örän ýygy bolmasa hem, aslynda duş gelýändiginden güwä geçýän maglumatlar bar.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.