text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin ABŞ-nyň Siriýa garşy islendik harby zarbalarynyň dünýädäki tertip-düzgüni bozup, “terrorçylygyň täze bir tolkunynyň emele gelmegine itergi berip biljekdigini” düýdurdy.
Putiniň "The New York Times” gazetinde ýazmagyna görä, eger “täsirli ýurtlar BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi tarapyndan makullanmazdan harby çärelere girişseler”, BMG-niň özünden öňki guramanyň - Milletler Ligasynyň ykbalyny gaýtalap biljekdigini duýdurdy.
Duýduryş
Putiniň sözlerine görä, harby zarbalar “Eýranyň ýadro programmasy bilen bagly meseläni we Ysraýyl-Palestin konfliktini çözmek boýunça köptaraplaýyn tagallalara zarba urup, Ýakyn Gündogardaky we Demirgazyk Afrikadaky dartgynlylygy hasam güýçlendirip biler”.
Putiniň bu kommentariýalary Siriyanyň himiki ýaraglaryny ýok etmek we ABŞ-nyň harby zarba urmagynyň öňüni almak barada Orsýetiň we ABŞ-nyň arasynda penşenbe güni geçirilýän gepleşikleriň öňüsyrasynda edildi.
Damask özüniň himiki ýaraglaryny halkara gözegçiligine tabşyrmaga we ýok etmäge razylyk berdi. Şol bir wagtda-da, ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Siriýa garşy harby çärelerden saklanyp, diplomatiýa ýol berýändigini aýtdy.
Günäkär kim?
Putin "The New York Times” gazetinde çap bolan makalasynda 21-nji awgustda Damaskyň golaýynda bolan himiki hüjümlerde gozgalaňçylaryň eliniň bardygyny görkezýän “deliller ýeterlik” diýip, ýene-de gaýtalady. Waşington şol hüjümlerde 1400 adamyň heläk bolandygyny aýdýar we Siriýanyň hökümetini günäleýär.
Şeýle-de, Putin Amerikanyň “aýratynlyklary” barada durup geçdi. Putin “dünýä ýüzünde millionlarça adam Amerika demokratiýanyň nusgasy hökmünde garamaýar-da, ol esasan güýje daýanýar diýip hasaplaýar”, diýip belledi.
Barak Obama sişenbe güni eden çykyşynda Siriýada bolan himiki hüjümlerde Assadyň režiminiň günäkärdigini aýdyp, Amerikanyň ideallarynyň we prinsipleriniň Siriýada “howp astyndadygyny” nygtady.
Ak Tamyň metbugat wekili Jaý Karneý Obamanyň kommentariýalarynyň diplomatik aktiwligi üçin “itergi berendigini” aýtdy we “iki gün mundan öň Siriýanyň himiki ýaraglarynyň bardygyny hatda boýun hem almandygyny” belledi.
Ženewadaky duşuşyk
Wladimir Putiniň soňky kommentariýalary Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrowyň we ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerriniň Ženewda duşuşyk geçirmäge taýýarlanan wagtyna gabat geldi. Bu gepleşiklerde ýaraglara halkara gözegçiligini etmek meselesi barada pikir alşylmagyna garaşylýar.
Sergeý Lawrow penşenbe güni Gazagystana eden saparynyň dowamynda Ženewadaky gepleşiklere Orsýetiň we ABŞ-nyň himiki ýaraglar boýunça bilermenleriniň, şeýle-de, belki BMG bilen Arap Ligasynyň wekili Lahdar Brahiminiň hem gatnaşjakdygyny mälim etdi.
Lawrow “Siriýa Himiki ýaraglar boýunça konwensiýa goşulmaly, ekspertler görüljek çäreleri şunuň esasynda kesgitlemeli” diýip belledi.
Jon Kerriniň Waşingtondan gaýtmagynyň öňüsyrasynda Döwlet departamentiň metbugat wekili Jen Psaki “biziň maksadymyz teklibiň düýplüdigine göz ýetirmekden, onuň amala aşyrylmagynyň aýratynlyklary barada gepleşmekden we himiki ýaraglary barlamagyň, howpsuzlygyny üpjün etmegiň we olary ýok etmegiň mehanizmlerini maslahatlaşmakdan ybarat” diýip belledi.
Oppozisiýanyň garaýşy
Bu inisiatiwa Siriýanyň oppozision Milli koalisiýasy tarapyndan ret edildi. Koalisiýa halkara teklibini Assadyň režimini ABŞ-nyň zarbalaryndan halas etmek üçin “syýasy pirim” diýip atlandyrdy.
Azat Siriýa goşunynyň lideri Selim Idris Assady we onuň Orsýetdäki ýaranlaryny ýalançylykda aýyplady.
“Biz zarbalara çagyrýarys we režimiň ýalan sözleýändigini, ýalançy Putin hem onuň mugallymydygyny duýdurýarys” diýip, Idris penşenbe güni “Al-Jazeera” telewideniýesinde eden çykyşynda aýtdy.


c: text/html

text:
NATO-nyň Baş sekretary Jens Stoltenberg Moskwadan gündogar Ukrainadaky 1 000 çemesi rus harby tehnikasyny çykarmagy sorady. Bu çykyş, diplomatlar Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk geňeşi 27-nji fewralda Ukrainada adatdan daşary ýygnagy geçirýär diýen mahaly boldy.
Stoltenberg 26-njy fewralda Italiýanyň paýtagty Rimde eden çykyşynda mundan iki hepde öň Ukrain güýçleri bilen orsýetçi separatistleriň arasynda baglaşylan ylalaşygyň saklanyp galyp biljekdigi dogrusynda özüniň optimistik garaýyşdadygyny belledi.
Şeýle-de, ol orsýetçi separatistleriň öz kontrollugyndaky territoriýalary giňeltmek dogrusynda etjek islendik synanyşygynyň “kabul ederliksizdigini” aýdyp, Russiýany “separatistleri goldamagyny bes etmäge” çagyrdy.
“AFP” habar gullugynyň diplomatlara salgylanyp berýän maglumatyna görä, Fransiýa we Germaniýa geňeşe agza 15 ýurduň wekilleriniň gatnaşmagynda duşuşyk geçirmegi sorapdyr.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pakistanyň DIM-i 14-nji awgustda BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-Munuň ýurda sapar etjekdigini habar berdi.
15-nji awgustda Ban Ki-Mun Pakistanyň resmileri bilen duşuşyp, tebigy betbagtçylykdan soňky edilmeli işler barada gepleşik geçirer.
17-nji awgustda Pakistana ABŞ-nyň senatory Jon Kerriniň hem sapar etmegine garaşylýandygyny Pakistanyň DIM-i habar berdi.
Pakistandaky tebigy hadysadan ejir çekenleriň arasynda aşgazan, içege we deri keselleriniň ýaýraýandygy barada medisina işgärleri habar berýärler.
BMG halkara jemgyýetçiligine ýüzlenip, Pakistandaky suw joşmasyndan ejir çekýänler üçin gyssagly ýagdaýda 460 million dollara barabar serişdäniň jemlenmegine çagyryş etdi.
Anna güni ABŞ Pakistanda tiz kömegiň 15 sany merkezini açmak üçin 3 million dollar goýberýändigini mälim etdi.
Pakistanyň häkimiýetleri tebigy betbagtçylykdan ejir çekýänlere ýardam bermek işleriniň haýal geçirilendigi üçin ýiti tankytlara sezewar boldular.
Pakistanda soňky 80 ýylyň içinde ýüze çykan iň elhenç suw joşmasynda 1600-e golaý adam heläk bolup, bu betbagtçylyk azyndan 14 million adamyň güzeranyna ýaramaz täsir etdi.
Ejir çeken adamlaryň sany 20 milliona ýetip biler diýip, Pakistanyň resmileri aýdýarlar.


text:
Duşenbe güni Birleşen Milletler Guramasynyň Gynamalara garşy göreş boýunça komiteti Türkmenistandaky ýagdaýlar barada özüniň jemleýji hasabatyny ýaýratdy.
Onda BMG-niň komiteti Türkmenistanyň adam hukuklaryna degişli birnäçe halkara dokumentlerini ratifisirlemegini oňyn alamatlaryň biri hökmünde bellemek bilen, bu kanunlary durmuşa ornaşdyrmakda ýurtda henizem çynlakaý problemalaryň bardygyna ünsi çekipdir.
Hususan-da, bu hasabatda Türkmenistanda adamlaryň gynalmalary, sud-derňew proseslerinde raýatlaryň kanuny hukuklarynyň üpjün edilmeýändigi, syýasy tussaglaryň ýagdaýlary barada zerur maglumatlaryň berilmeýändigi, halkara synçylarynyň ýurda goýberilmeýändigi ýaly birgiden problemalaryň henizem dowam edýändigi bellenipdir.
Ýakynda, maý aýynyň ahyrynda Türkmenistan BMG-niň Gynamalara garşy göreş boýunça komitetine resmi hasabat beripdi. Ýöne köp synçylar bu hasabatda adam hukuklary bilen bagly köp düýpli meselelere we sowallara jogap berilmändigini aýdyp, bu hasabaty tankyt etdiler.


text:
Pakistanyň Ýokary sudunyň sudýasy Iftikhar Çaudry ýurduň premýer-ministrine bildirilýän korrupsiýa aýyplamalary boýunça barlag işlerini alyp barýan resminiň ölüminiň sebäplerini derňemeklige görkezme berdi.
Pakistanyň Milli hasabat býurosynyň işgäri Kamran Faýsal geçen hepdäniň anna güni ýerli myhmanhanalaryň birinden öli tapylypdy. Deslapky geçirilen derňewlerde onuň öz janyna kast edip ölendigi habar berildi.
Emma Kamran Faýsalyň dogan-garyndaşlary we kärdeşleri hökümet tarapyndan geçirilen bu derňewleriň netijesine ynanmaýandyklaryny aýdyp, garaşsyz derňewiň geçirilmegine aýak direýärler.
Kamran Faýsal 2009-njy ýylda hususy elektrik stansiýalaryndan tok satyn almakda hökümet resmileri tarapyndan korrupsion kanun bozmalara ýol berlendigi barada bildirilýän aýyplamalar boýunça derňew alyp barýardy. Onuň ölüminiň sebäplerini anyklamak boýunça indi Ýokary suduň iki sudýasy derňew alyp barar.


text:
Orsýetiň ozalky nebit tütjary Mihail Hodorkowskiý ýekşenbe güni çap edilen interwýuda özüniň syýasata goşulmajagyny we ozalky nebit kompaniýasyna, «Ýukosa» degişli serişdeleri yzyna almaga çalyşmajagyny aýtdy.
Hodorkowskiý Orsýetiň "New Times" žurnalyna beren interwýusynda özüniň türmeden boşadylmagynyň hiç bir şert bilen berkidilmändigini, emma Orsýetiň prezidenti W.Putine ýazan hatynda syýasata goşulmak we serişdeler üstünde söweşmek niýetiniň ýokdugyny aýdandygyny belledi.
Hodorkowskiý Germaniýada öz maşgala agzalary bilen birleşdi.
Ol anna güni günä geçiş esasynda türmeden boşadyldy. Hodorkowskiý salgytdan gaçmakda we jemgyýetçilik emlägini ele geçirmekde aýyplanyp, on ýyl gowrak türmede oturdy. Onuň tarapdarlary bu aýyplamalaryň syýasy sebäpleriniň bardygyny aýdýarlar.


text:
Birleşen Milletler Guramasy (BMG) Owganystandaky mekdepleriň we saglygy saklaýyş desgalaryň howp astyndadygyny aýdyp, munuň çagalaryň bilim we saglyk bejergisini almagyny kynlaşdyrýandygyny belleýär.
18-nji aprelde BMG-niň Owganystandaky Ýardam missiýasy we BMG-niň Çagalar fondy (UNICEF) tarapyndan ýaýradylan hasabatda geçen ýyl konflikt wakalary bilen ilteşikli 257 hadysanyň hasaba alnandygy habar berilýär. Bu görkeziji 2014-nji ýylda 130-a barabardy.
2015-nji ýylda 63 sany saglyk işgäri öldürildi. Olaryň aglabasy geçen ýylyň oktýabr aýynda Birleşen Ştatlaryň Gunduz şäherindäki keselhana eden howa zarbalarynda heläk boldy. 2014-nji ýylda bolsa, 25 sany saglyk işgäri heläk bolupdy ýa-da ýaralanypdy.
BMG-niň raportynda 2015-nji ýylda 66 sany saglyk işgäri alnyp gaçylan bolsa, 2014-nji ýylda bu san 31-e deňdi diýilýär.


text:
Prokurorlar Manhattanda geçen dynç günlerinde bolan bomba partlamasy bilen baglylykda gözlenen 28 ýaşly asly Owganystanly amerikan raýatyna polisiýa bilen ok atyşykda adam öldürmäge synanyşandygy üçin günä bildirilendigini aýtdylar.
Nýu Jersiniň prokurory Ahmad Han Rahamä günä bildirilendigi barada 19-njy sentýabrda agşam aýtdy. Rahami yzyna düşen polisiýadan gaçyp gutulmaga synanyşan wagtynda ýaralandy.
Ol Nýu Ýorkdan 30 kilometr uzaklykda ýerleşýän Lindende ele salynandan soň keselhana ýerleşdirildi. Şol ok atyşykda iki sany polisiýa wekili hem ýaralandy.
Manhattanyň Çelsea böleginde 17-nji sentýabrda bolan partlamada 29 adam ýaralandy.
Ýerli polisiýa 19-njy sentýabrda Rahami diýlip tanadylan adamyň suratyny ýaýradypdy we ony Manhattanda bolan partlama, şeýle-de bir gün ondan öň Nýu Jerside bolan partlama bilen baglylykda sorag etmek isleýändigini aýdypdy.


text:
Howpsuzlyk we medisina resmileriniň aýtmagyna görä, 29-njy aprelde Bagdaddan demirgazyk-gündogar tarapda ýerleşýän Saadiýah şäherinde bolan iki partlama zerarly azyndan 10 adam heläk bolupdyr we 20 adam ýaralanypdyr.
Saadiýah Kürdistan awtonom regionynyň öz düzümine goşmaga çalyşýan Yragyň dawaly giňişliginde ýerleşýär. Bagdad muňa garşy çykyş edýär.
Saadiýahda bolan bomba partlamalary golaýdaky Khanakin şäheriniň ýanynda öz janyndan geçen hüjümçiniň 30 adamy öldürmeginden bir gün geçensoň amala aşyryldy. 30-njy aprelde Yrakda 2010-njy ýyldan bäri ilkinji parlament saýlawlary geçiriler.
Yrak iň gan döküşikli döwri başdan geçirýär, diňe şu ýylyň başyndan bäri 3000 golaý adam wepat boldy.


text:
Pakistanyň harby edarasy ýurduň Owganystan bilen serhedine golaý etrabynda 26-njy noýabrda NATO güýçleriniň howadan uran zarbasynda 24 sany pakistan esgeriniň ölümi bilen bagly ABŞ-nyň geçiren derňewiniň netijeleri bilen ylalaşmaýandygyny mälim etdi.
Derňewiň netijesine görä, adam ölümine hem NATO güýçleriniň, hem Pakistan harbylarynyň ýalňyşy sebäp bolupdyr.
Mundan öň NATO-nyň geçiren derňewleriniň çap edilen netijesinde NATO güýçlerine ok atylany üçin, olaryň özlerini goramak maksady bilen hereket edendikleri habar berilýärdi.
Iki tarapyň-da hereketleri sazlamazlygynyň hem goşunlaryň ýerleşişi barada özara informasiýalaryň ýeterlik däldiginiň tragik ýalňyşlyga getirendigi-de dokumentde bellenýär.
26-njy noýabrdaky zarbadan soň Yslamabat bilen Waşingtonyň arasynda dartgynlylyk güýçlendi. Pakistan Owganystandaky halkara güýçler üçin ýük daşalýan ýollary ýapdy.


text:
Daşary ýurtly meşhur aýdymçylaryň, halkara derejesinde tanymal döredijilik wekilleriniň dünýäniň islendik ýurduna syýahat edip, köpçüligiň öňünde çykyş etmeklerinde geň zat ýok. Emma ady belli meşhur sungat işgärleriniň syýasy taýdan ýapyk ýurtlara, ynsan hukuklaryna basyş etmekde ýakasyny tanadan döwletlerde çykyş etmekleri halkara graždan aktiwistleri tarapyndan adatça ýazgarylýar. Muňa näme sebäp bolýar?
Azatlyk Radiosy ynsan hukuklaryny goraýjy aktiwist, “Türkmen Inisiatiwasy” guramasynyň ýolbaşçysy Farid Tuhbatullin bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Farid şu günler türkiýeli meşhur aýdymçy Tarkan Türkmenistana sapar edýär. Siz muňa nähili garaýarsyňyz?
Farid Tuhbatullin: Ynsan hukuklaryny goraýjy hökmünde men meşhur adamlaryň Türkmenistan ýaly awtoritar režimli ýurtlara baryp, çykyş edýändigine gynanýaryn. Sebäbi şeýle çykyşlar awtoritar ýurtlaryň häkimiýetleriniň syýasy režiminiň ykrar edilmegine özboluşly bir goşant goşýar. Başga bir tarapdan islendik ýurda sapar etmek her bir aýdymçynyň öz işi. Meşhur adamlaryň ol ýa beýleki ýurda edýän saparlaryny, şol ýurtlaryň syýasy režimleri bilen baglanyşdyryp, olaryň mundan ýüz öwürmeklerini talap etmek kyn.
Azatlyk Radiosy: Syýasy täsir meselesini agzadyňyz, şu nukdaý nazardan meşhur aýdymçylaryň ol ýa beýleki ýurda sapar etmeginiň syýasat bilen nähili gatnaşygy bar?
Farid Tuhbatullin: Meşhur artistleriň öz auditoriýasyna, öz jankoýerlerine uly täsiriniň bardygyny göz öňünde tutmaly. Olaryň abraýy bar. Şonuň üçin şeýle adamlar ynsan hukuklaryna hormat goýulmagy talap edip, raýatlaryň hukuklaryny depeleýän ýurtlara negatiw gatnaşygyny görkezip dursalar, dünýädäki ýagdaý gowulyga tarap özgererdi.
Azatlyk Radiosy: Diýmek, meşhur adamlaryň Türkmenistana barmagy türkmen häkimiýetleri üçin bähbitli bolýar, şeýlemi?
Farid Tuhbatullin: Häkimiýetler tanymal adamlaryň, aýdymçylaryň, ýazyjylaryň, syýasy şahslaryň ýurda barmagyna gyzyklanma bildirýärler. Olar munuň bilen, özleriniň halkara derejesinde ykrar edilýändigini, hormatlanýandygyny görkezmäge çalyşýarlar. Men muňa göz üçin edilýän hereketleriň biri hökmünde garaýaryn. Men muny türkmen häkimiýetleriniň ilat gara öýlerde ýaşaýarka, gymmat bahaly köşkleri gurmak ýaly hereketlerine deňeýärin. Bu, göz üçin edilýän hereket bolup görünýär.
Azatlyk Radiosy: Dünýä derejesinde meşhur aýdymçylaryň Türkmenistana baryp durmagy türkmen tomaşaçylaryny nä derejede gyzyklandyrýar, halk üçin nähili ähmiýeti bar, diýip pikir edýärsiňiz?
Farid Tuhbatullin: Türkmenistanda muňa uly gyzyklanma bar. Ýadyňyzda bolsa 2007-nji ýylda Berdimuhammedow häkimiýet başyna geçende Türkmenistana dürli sazandalar, aýdymçylar, şol sanda amerikan sungatynyň wekilleri köp barypdy. Bu, ýurtda uly gyzyklanma bilen garşy alynypdy. Emma soň daşary ýurtly döredijilik toparlarynyň Türkmenistana saparlary azaldy. Bu ýagdaý türkmen häkimiýetleriniň daşary ýurtly sungatyň ýurda has köp gelmegini islemeýändigi barada pikir döredýär.
Soňky döwürde türkmen hakimiýetleri daşary ýurtly aýdymçylary adaça iri baýramçylyklarda ýa-da Awazada geçirilýän çärelere çagyrýarlar. Sungat bolsa doly halkyň hyzmatynda bolmaly, muňa gapylary açmaly. Sebäbi dünýä sungaty islendik ýurduň ilatyna pozitow täsir ýetirýär.


text:
Iýul aýynyň başynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Lebap welaýatyna eden saparynyň çäginde welaýatyň ençeme häkimini, olaryň orunbasarlaryny işden boşatdy ýa-da käýinç berdi.
Bu resmiler, ozalky mejlislerde bolşy ýaly, sosial pudaga, ýollara, köprülere, elektrik, suw, gaz bilen üpjünçilige, zeýkeşleriň arassalanmagyna, ýer dolanyşygyna, ykdysady ösüşe we beýlekilere talabalaýyk gözegçilik etmezlik ýaly umumy aýyplamalarda aýyplandy.
Lebap welaýatynyň ýaşaýjysy öz etrabynyň ýaşaýjylarynyň agyz suwuň gytçylygyndan kösenýändigini Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Lebap welaýatynyň Halaç etrabynyň Müsür obasyndan Hallygözel bu barada Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň we Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Andris Berzinşiň arasyndaky gepleşikler
14.05.2013
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň we Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Andris Berzinşiň arasyndaky gepleşikler
Şu gün türkmen paýtagtynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen düýn ýurdumyza resmi sapar bilen gelen Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Andris Berzinşiň arasynda gepleşikler geçirildi.
Irden belent mertebeli myhman paýtagtymyzyň “Oguzkent” myhmanhanasynda bellenen kabulhanasyndan çykyp, “Oguzhan” Köşkler toplumyna geldi. Bu ýerde, esasy girelgäniň öňünde Latwiýanyň Prezidenti Andris Berzinşi hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow mähirli garşylady. Iki döwletiň Baştutanlary dostlarça görşenlerinden soň, “Oguzhan” zalyna bardylar. Bu ýerde belent mertebeli myhmany garşylamak dabarasy boldy.
Hormat garawuly rotasynyň serkerdesi iki ýurduň Prezidentlerine hasabat berýär. Latwiýa Respublikasynyň we Türkmenistanyň Döwlet senalary ýaňlanýar. Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Andris Berzinş Türkmenistanyň Döwlet baýdagyna hormatyny bildirýär. Iki ýurduň Liderleri hormat garawulynyň esgerleriniň nyzamynyň öňünden geçýärler. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belent mertebeli myhmany Türkmenistanyň Hökümetiniň agzalary hem-de biziň ýurdumyzda işleýän diplomatik wekilhanalaryň ýolbaşçylary bilen tanyşdyrýar. Latwiýanyň lideri öz gezeginde Türkmenistanyň Baştutanyny öz ýany bilen gelen hökümet wekiliýetiniň agzalary bilen tanyşdyrýar.
Türkmenistanyň we Latwiýa Respublikasynyň Döwlet baýdaklarynyň öňünde däbe görä, resmi taýdan surata düşmek dabarasyndan soň, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow öz latwiýaly kärdeşini “Altyn zala” çagyrýar. Bu ýerde ikiçäk gepleşikler geçirildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow türkmen paýtagtynda belent mertebeli myhmany tüýs ýürekden mübärekläp, Latwiýa Respublikasynyň baştutanyna Türkmenistana resmi sapar bilen gelip görmek baradaky çakylygy kabul edendigi üçin minnetdarlyk bildirdi we Türkmenistana şu saparyň iki ýurduň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary giňeltmäge hyzmat etjekdigine hem-de netijeli döwletara gatnaşyklaryny has-da ösdürmäge täze itergi berjekdigine ynam bildirdi.
Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti mähirli kabul edilendigi üçin türkmen Liderine hoşallyk bildirip, onuň ýurdunda bu sapara täze, anyk mazmuna eýe bolýan türkmen-latwiýa gatnaşyklarynyň taryhyndaky möhüm waka hökmünde garaýarlar diýip belledi. Netijeli hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin oňaýly mümkinçilikleriň bardygyny belläp, jenap Andris Berzinş Latwiýa Türkmenistany geljegi uly we ygtybarly hyzmatdaş hasaplaýar diýip nygtady. Belent mertebeli myhman Aşgabat şäherine saparynyň täsirleri barada gürrüň bermek bilen, türkmen paýtagtynyň ajaýyp keşbine haýran galandygyny aýtdy. Türkmenistanyň şunuň ýaly ösüşe eýe bolmagynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň uly hyzmatynyň bardygyny belläp, Latwiýanyň Prezidenti öz türkmen kärdeşi bilen täze duşuşygyna örän şatdygyny aýtdy.
Türkmenistanyň we Latwiýanyň özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin uly mümkinçiliklere eýedigini bellemek bilen, Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Andris Berzinş taraplaryň bu hyzmatdaşlygy döwletara derejesinde, şeýle hem abraýly halkara guramalarynyň, ozaly bilen Birleşen Milletler Guramasynyň we Türkmenistan-Ýewropa Bileleşigi gatnaşyklarynyň çäklerinde has-da giňeltmäge taýýardyklaryny tassykladylar.
Türkmenistanyň we Latwiýa Respublikasynyň Prezidentleri özara gyzyklanma döredýän sebit we halkara syýasatyna degişli möhüm meseleler boýunça hem pikir alyşdylar.
Iki ýurduň ýolbaşçylary terrorçylyga, transmilli jenaýatçylyga hem-de neşe serişdeleriniň we psihotrop maddalaryň bikanun dolanyşygyna garşy göreşmekde dünýä bileleşiginiň tagallalaryny goldaýandyklaryny aýdyp, häzirki döwrüň bu howplaryna we wehimlerine garşy ikitaraplaýyn görnüşde, şeýle hem halkara guramalarynyň we konferensiýalarynyň çäklerinde göreşmekde hyzmatdaşlygy ösdürmäge taýýardyklaryny tassykladylar.
Iki ýurduň Liderleri türkmen-latwiýa hyzmatdaşlygynyň meseleleriniň giň toparyny ara alyp maslahatlaşyp, häzirki döwürde onuň ileri tutulýan ugurlaryny anykladylar. Şunuň bilen baglylykda, Ykdysady, senagat we ylmy-tehniki hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-latwiýa toparynyň, özara geňeşmeleri geçirmegiň, parlamentara gatnaşyklaryny giňeltmegiň ähmiýeti bellenildi. Şolaryň barşynda milli kanunçylygy kämilleşdirmek, türkmen-latwiýa işewürler maslahatlaryny guramak boýunça tejribe alşylýar.
Özara düşünişmek we ynanyşmak, işewür ýagdaýda geçen gepleşikleriň barşynda taraplar iki ýurduň özara gatnaşyklarynyň geljegi uly täze ugurlaryny gözläp tapmagyň möhümdigini bellediler. Şol ugurlaryň hatarynda söwda-ykdysady ulgamy, ulag-aragatnaşyk, energetika, beýleki birnäçe senagat pudaklary, syýahatçylyk we sport, oba hojalygy, şeýle hem döwletara gatnaşyklarynyň aýrylmaz bölegi bolup durýan gumanitar – medeni ugurlar görkezildi.
Soňra gepleşikler “Gorkut ata” zalynda Türkmenistanyň we Latwiýa Respublikasynyň hökümet wekiliýetleriniň agzalarynyň gatnaşmagynda giňişleýin düzümde dowam etdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belent mertebeli myhmany we Latwiýanyň wekiliýetiniň agzalaryny ýene bir gezek mähirli mübärekläp, Prezident Andris Berzinşe Türkmenistana resmi sapar bilen gelip görmek baradaky çakylygy kabul edendigi üçin minnetdarlyk bildirdi we 2012-nji ýylyň sentýabrynda Latwiýa Respublikasyna bolan resmi saparynyň barşynda Rigada geçirilen duşuşygy kanagatlanmak bilen ýatlaýandygyny aýtdy.
Türkmenistan şu günki duşuşyga türkmen-latwiýa dostlukly gatnaşyklary has-da ösdürmekde möhüm tapgyr hökmünde baha berýär diýip, milli Liderimiz gepleşikleriň barşynda belledi. Bu gün netijeli döwletara gatnaşyklary täze mazmuna eýe bolýar, onda hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlary we özara bähbitli hyzmatdaşlygyň uly mümkinçilikleri takyk kesgitlendi. “Bu barada biz edil ýaňy Latwiýanyň hormatly Prezidenti bilen pikir alyşdyk, men ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ileri tutulýan ugurlaryna umumy garaýşyň bolmagynyň iki döwletiň arasyndaky uzak möhletleýin hyzmatdaşlygy has-da giňeltmek üçin esas bolup durýandygyna ynanýaryn” diýip, türkmen döwletiniň Baştutany belledi.
Häzirki döwrüň möhüm meselelerini, ozaly bilen parahatçylygy we howpsuzlygy berkitmek, durnukly ösüşi üpjün etmek boýunça tagallalary birleşdirmek bilen bagly meseleleri çözmekde Türkmenistanyň we Latwiýanyň nukdan nazarlarynyň meňzeşdigi barada aýtmak bilen, milli Liderimiz ýurtlaryň ikisiniň hem ynanyşmak we özara düşünişmek ýagdaýyny, köptaraply döwletara gatnaşyklarynyň uzak möhletleýin we netijeli usullaryny döretmäge gyzyklanma bildirýändigini belledi.
Dünýäniň syýasy giňişliginde Latwiýa biziň ýurdumyzyň möhüm hyzmatdaşy hökmünde baha bermek bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow iri halkara guramalarynyň, ilkinji nobatda, Birleşen Milletler Guramasynyň, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň we beýleki guramalaryň çäklerinde iki ýurduň gatnaşyklaryny berkitmegiň geljeginiň uludygyny aýtdy.
Latwiýanyň Türkmenistanyň halkara başlangyçlaryny hemişe işjeň goldaýandygyny belläp, döwlet Baştutanymyz mümkinçilikden peýdalanmak bilen, Prezident Andris Berzinşe biziň döwletimiziň daşary syýasy ugruny hem-de ýurdumyzyň halkara giňişliginde öňe sürýän tekliplerini goldaýandygy üçin minnetdarlyk bildirdi. Türkmenistanyň 2013-2015-nji ýyllar üçin BMG-niň Ykdysady we Durmuş geňeşiniň düzümine saýlanmagy, şu ýylyň aprelinde bolsa, BMG-niň 66-njy mejlisiniň işlejek iki ýyllyk döwründe Ýewropanyň Ykdysady toparynyň wise-başlyklygyna saýlanmagy munuň aýdyň mysaly bolup durýar.
Biz öz gezegimizde, halkara syýasatynyň meseleleri boýunça Latwiýanyň başlangyçlaryna uly hormat bilen garaýarys we geljekde hem syýasy gepleşikleri döwletara gatnaşyklarynyň esasy bölegi hökmünde giňden peýdalanmagy göz öňünde tutýarys diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
Söwda-ykdysady gatnaşyklaryny ösdürmek meselesine degip geçmek bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistan we Latwiýa söwda-ykdysady hyzmatdaşlygynyň depginlerini we möçberlerini has-da artdyrmak üçin uly kuwwata eýedir diýip belledi. Ikitaraplaýyn özara bähbitli gatnaşyklary ösdürmegiň geljegi iki ýurduň geoykdysady mümkinçilikleriniň bolmagy bilen hem şertlendirilendir.
Türkmenistanyň we Latwiýanyň kuwwatly ösen ykdysadyýetleri bar diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi. Biziň ýurtlarymyzyň senagatlary dünýä bazarynda bäsdeşlige ukyply önümleri öndürýär. Türkmen we latwiýa kompaniýalary hem-de kärhanalary dünýä bazarynda ulag, aragatnaşyk, telekommunikasýa ýaly ugurlarda hyzmatlaryň giň görnüşini hödürleýärler. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz özara ykdysady hyzmatdaşlygyň möçberlerini ep-esli artdyrmak üçin zerur bolan ähli şertleriň bardygyny kanagatlanmak bilen belledi. Mysal üçin, 2012-nji ýylda öňki ýyl bilen deňeşdireniňde, biziň ýurtlarymyzyň arasyndaky haryt dolanyşygynyň ösüş depgini 43 göterime deň boldy we ýakyn geljekde bu görkezijiniň iki esse artmagyna garaşylýar.
Türkmenistanyň we Latwiýanyň pudaklaýyn ministrlikleriniň we edaralarynyň, şeýle hem kompaniýalarynyň we kärhanalarynyň arasynda göni gatnaşyklary ýola goýmak boýunça başy başlanan işleri dowam etmegiň zerurdygyny belläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu işiň özara bähbitli hyzmatdaşlygyň netijeli ugurlaryny işläp düzmäge we amala aşyrmaga mümkinçilik berjekdigini belledi. Bu babatda Ykdysady, senagat we ylmy-tehniki hyzmatdaşlyk boýunça Hökümetara türkmen-latwiýa toparyna uly orun degişlidir. Onuň birinji mejlisi 2012-nji ýylyň sentýabrynda Rigada geçirildi. Bu barada aýtmak bilen, döwlet Baştutanymyz toparyň nobatdaky mejlisini şu ýyl Aşgabat şäherinde geçirmegi teklip etdi.
Maýa goýum işleri üçin hem oňat mümkinçilikler bar. Ol ykdysadyýetiň dürli pudaklarynda bilelikdäki taslamalar üçin gyzyklanma döredip biler. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz Hazaryň türkmen kenaryndaky “Awaza” milli syýahatçylyk zolagyny ösdürmäge gatnaşmagyň geljegi uly bolup durýandygyny belledi.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistan senagatlaşdyrmaga tarap ugur aldy diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi. Şonda tutuş ykdysadyýetiň ösüş depginini kesgitleýän esasy senagat pudaklaryny döwrebaplaşdyrmaga esasy ugur degişli bolup durýar. Mysal üçin, ýangyç-energetika toplumy, ulag-aragatnaşyk düzümi, gurluşyk pudagy, dokma senagaty, gaýtadan işleýän senagat we beýlekiler çalt depginler bilen ösýär.
Ykdysady gatnaşyklary giňeltmegiň geljegi barada aýtmak bilen, döwlet Baştutanymyz Latwiýanyň kärhanalary Türkmenistanda öz tejribesini netijeli ulanyp bilerdi diýip belledi. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz türkmen-latwiýa hyzmatdaşlygy halkara ulag düzümini ösdürmekde, söwda-üstaşyr geçelgelerini, hususan-da, “Demirgazyk-Günorta” ugur boýunça geçelgeleri döretmekde esasy orun eýeläp bilerdi diýip nygtady.
Mälim bolşy ýaly, ýakynda “Gazagystan-Türkmenistan-Eýran” demir ýolunyň türkmen-gazak böleginiň açylyş dabarasy boldy, ol Russiýanyň, Hytaýyň, Merkezi Aziýa ýurtlarynyň, Hazarýaka sebitiniň polat ýollaryny Günorta we Gündogar Ýewropanyň we Ýakyn Gündogaryň döwletleri bilen birleşdirer diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy. Täze demir ýoly örän gysga ugur boýunça Baltikanyň deňiz portlaryndan Hindi ummanyna çykarýan Pars aýlagyna çenli ýükleri daşamaga mümkinçilik berer.
Geljekde “Gündogar-Günbatar” ugur boýunça daşalýan ýükleriň möçberleriniň ep-esli artmagyna garaşylýar diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistan Hazar, Gara we Baltika deňizlerini birleşdirýän täze ulag ugruny döretmek hakynda başlangyç bilen çykyş etdi. Bu ugurda geljegi uly taslamalary amala aşyrmakda Latwiýanyň ulag kompaniýalarynyň gatnaşmagy goldanar diýip, hormatly Prezidentimiz belledi.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow ulag ulgamynda hyzmatdaşlyk etmek hakynda gürrüňi dowam edip, Aşgabadyň we Riganyň arasynda göni uçar gatnawyny ýola goýmagy teklip etdi. Şunda Türkmenistan bu gün öz milli awia kompaniýasy üçin gatnawlaryň ugruny giňeldýär we şunda Türkmenistan üçin günbatar ugur geljegi uly ugurlaryň biri bolup durýar. Bu taslamanyň amala aşyrylmagynyň özara bähbitli boljakdygy aýdyňdyr diýip, milli Liderimiz belledi.
Riga Ýewropada ulag ýollarynyň merkezi bolup, ol türkmen howa ýollarynyň hödürleýän hyzmatlaryny ilerletmäge ýardam edip biler, beýleki tarapdan, Latwiýanyň awia kompaniýalary Türkmenistanda syýahatçylygyň işjeň ösdürilmegini nazara almak bilen, Ýewropa ýurtlaryndan syýahatçylar toparlaryny Türkmenistana getirip biler. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow iki döwletiň degişli ulag edaralaryna şu meseläni jikme-jik öwrenmegi tabşyrmagy teklip etdi.
Şeýle hem maglumat-aragatnaşyk ulgamynda özara hereket etmek üçin has amatly mümkinçilikler açylýar. Mälim bolşy ýaly, ýakynda Rigada dokma, egin-eşik, gön önümleriniň we önümçilik enjamlarynyň “Moda we dokma -- 2013” atly 18-nji halkara sergisiniň çäklerinde Türkmenistanyň dokma senagatynyň gazananlarynyň görkezilişi üstünlik bilen geçirildi. Ol tejribeleri netijeli alyşmakda, şol sanda döwrebap tehnologiýalary ornaşdyrmak ulgamynda, hünärmenleriň gatnaşyklaryny ýola goýmakda we häzirki zaman bazarynyň islegleriniň öwrenmekde özboluşly meýdança öwrüldi.
“Şol sergä gatnaşmagy Türkmenistan üçin ýurdumyzyň dokma senagatynyň gazanan ýokary netijeleri we üstünlikleri bilen tanyşdyrmaga, işewür gatnaşyklaryň giňeldilmegine, tejribeleriň alşylmagyna we daşary ýurtly hyzmatdaşlaryň öňdebaryjy tehnologiýalary hem-de innowasion işläp düzmeleri bilen tanyşmaga mümkinçilik döredýär” diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Aşgabatda şu gün açylýan bilelikdäki türkmen-latwiýa işewür maslahatyny gutlap, türkmen döwletiniň Baştutany ýokarda agzalan ugurlaryň iki ýurduň ýolbaşçylarynyň we döwlet edaralarynyň hem-de ykdysady düzüminiň wekilleriniň arasyndaky söhbetdeşlikleriň esasy meseleleri bolup biler diýip nygtady. Mälim bolşy ýaly, onuň işine netijeli tejribe alyşmaga we özara bähbitli hyzmatdaşlygyň ýollaryny ara alyp maslahatlaşmaga mümkinçilik aljak örän köp sanly firmalar we kompaniýalar gatnaşar. Bular barada aýtmak bilen, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow, hususan-da, biziň ýurdumyz üçin Riganyň we Wentspiliň erkin deňiz portlaryny ösdürmek boýunça, Liepaý ýörite ykdysady zonasyny ösdürmek boýunça, senagat toplumlaryny, şeýle hem bank we maýa goýum işleri boýunça Latwiýanyň tejribesi gyzyklydyr diýip belledi.
Soňra Türkmenistanyň Prezidenti ertir belent mertebeli myhmanlaryň Türkmenbaşydaky deňiz portuna baryp görjekdiklerini habar berdi. Ol ýerde özara pikir alşyp bolar we praktiki nukdaýnazardan deňiz port hojalygyny we deňizde ýük daşamak düzümlerini ösdürmek boýunça özara hereket etmegiň anyk tekliplerini ara alyp maslahatlaşyp bolar.
Döwlerara hyzmatdaşlygynyň möhüm ugurlarynyň hatarynda medeni-gumanitar ulgamynda, hususan-da, ylym we bilim, edebiýat we sungat we beýleki ulgamlarda özara hereket etmegiň ýollary boýunça hyzmatdaşlyklar agzaldy. Munuň özi biziň ýurtlarymyzyň arasyndaky özara düşünişilmegini we dostlugy berkitmäge ýardam eder.
“Şunuň bilen baglylykda geljegi göz öňünde tutýan medeni we gumanitar häsiýetli çäreleriň bilelikdäki meýilnamasyny işläp düzmek möhümdir. Onuň çäklerinde iki ýurduň döredijilik birleşmeleriniň arasyndaky gatnaşyklary, medeniýet günlerini, kino we sungat we beýleki çäreleriň geçirilmegini işjeňleşdirmegi göz öňünde tutup bolar. Şeýle hem sergileri, festiwallary, döredijilik toparlarynyň çykyşlaryny, kino günlerini hem-de medeni özara gatnaşygyň beýleki görnüşlerini guramak maksada laýyk bolar” diýip Türkmenistanyň Baştutany aýtmak bilen, 2014-nji ýylda Türkmenistanda Latwiýanyň halk döredijiligi festiwalyny we degişlilikde Latwiýada Türkmenistanyň halk döredijiliginiň festiwalyny geçirmegi teklip etdi. Munuň özi döwletleriň medeniýetini özara baýlaşdyrmaga, iki halkyň milli däp-dessurlary bilen ýakyndan tanyşdyrmaga mümkinçilik berer.
Medeni-gumanitar ulgamda, hususan-da, bilim we ylym ugurlary boýunça ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ähmiýeti barada aýdyp, Türkmenistanyň Baştutany geçen ýylyň sentýabrynda Riga sapar bilen baran mahaly, Latwiýanyň ylmynyň we biliminiň iri merkezleri bolup durýan Paul Stradinş adyndaky Riga uniwersiteti we Riga uniwersitetiniň stomatalogiýa instituty bilen tanşandygyny ýatlatdy. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hünärmenleri taýýarlamak boýunça netijeli gatnaşyklary ýola goýmagyň we türkmen hem-de latwiýa lukman alymlarynyň arasynda tejribeleriň alşylmagynyň, şeýle amallaryň anyk mazmun bilen üstüniň ýetirilmeginiň iki ýurduň alymlarynyň we hünärmenleriniň arasynda giň ugurlarda möhüm ylmy barlaglar boýunça üstünlikli hyzmatdaşlyklaryna ýardam etjekdigini belledi.
Çykyşynyň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Latwiýa tarapyna Türkmenistana hormat bilen garaýandygy we hyzmatdaşlyga tüýs ýürekden gyzyklanma bildirýändigi üçin minnetdarlyk bildirip, özüniň latwiýaly kärdeşine berk jan saglygyny we jogapkärli döwlet işinde üstünlikleri, Latwiýanyň ähli halkyna bolsa, bagt, abadançylyk we gülläp ösüş arzuw etdi.
Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Andris Berzinş öz çykyşynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowa Türkmenistana resmi sapar bilen gelip görmäge çakylyk we mähirli kabul edişlik hem-de myhmansöýerlik üçin hoşallyk bildirdi. Latwiýanyň Lideriniň belleýşi ýaly, soňky ýyllarda örän işjeňleşen ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň mundan beýläk-de ösüşine ýardam etmäge gönükdirilen bu sapara Latwiýa möhüm ähmiýet berýär. Şunuň bilen baglylykda Latwiýanyň Prezidenti 2013-nji ýylyň 5-nji fewralynda iki ýurduň arasynda diplomatik gatnaşyklarynyň ýola goýlanyna 20 ýyl dolandygyny nygtady.
Prezident Andris Berzinş öz ýurdunda Türkmenistana resmi sapara iki döwletiň gatnaşyklarynyň taryhynda häzirki wagtda täze hil bilen baýlaşdyrylýan möhüm waka hökmünde garalýandygyny aýtdy. Dünýä jemgyýetçiligine halkara hyzmatdaşlygynyň meselelerine örän jogapkärli çemeleşmäni görkezýän Türkmenistanyň ýorelgelerine ýokary baha berip, Latwiýanyň Lideri syýasy we ykdysady gatnaşyklaryň globallaşma asyrynda munuň özi aýratyn möhümdir diýip belledi.
Türkmenistanyň Owganystanyň ykdysady ösüşine goşandyny belläp, Latwiýa Respublikasynyň Baştutany Latwiýanyň Owganystandaky ýagdaýy durnuklaşdyrmak babatda ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn işlerde halkara hyzmatdaşlygyna öz goşandyny goşmaga taýýardygyny belledi.
Energoserişdelerini dünýä bazarlaryna çykarmak meselelerine degip geçmek bilen, belent mertebeli myhman sebitleýin we has giň möçberlerde energetika howpsuzlygyny üpjün etmäge ýardam etjek köpgörnüşli turba geçirijiler düzümini döretmegiň bähbidine çykyş edýändigini aýtdy. “Munuň özi aýratyn-da energiýany sarp edijiler bolup durýan Latwiýa we Ýewropa Bileleşigi üçin örän möhümdir” diýip, Prezident Andris Berzinş aýtdy hem-de 2015-nji ýylyň birinji ýarymynda Latwiýanyň Ýewropa Geňeşinde başlyklyk etjek döwründe alnyp barylýan syýasatyň ileri tutulýan ugurlarynyň biriniň Ýewropa Bileleşigi bilen Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasyndaky gatnaşyklary çuňlaşdyrmakdan ybarat boljakdygyny nygtady.
Söwda-ykdysady hazmatdaşlygynyň meseleleri barada durup geçmek bilen Prezident Andris Berzinş kuwwatly mümkinçiligi bolan bu ugurlarda Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygy ösdürmäge Latwiýanyň gyzyklanma bildirýändigini nygtady. Dostlukly ýurduň Baştutany şeýle hem has ýygjam gatnaşyklara we bilelikdäki işiň netijeliligine mümkinçilik döretjek türkmen-latwiýa işewür gatnaşyklaryny pugtalandyrmaga we giňeltmäge tarapdardygy barada pikirini aýtdy. Şunuň bilen baglylykda Latwiýanyň Baştutany iki ýurduň kompaniýalarynyň we kärhanalarynyň arasynda göni işewür gatnaşyklary ýola goýmagyň tarapdarydygyny aýtdy.
Ygtybarly ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň geljegi uly bolan ugurlary hökmünde senagat pudagynda we önümçilik düzümlerini döwrebaplaşdyrmakda özara hereketler görkezildi. Hususan-da, özara gyzyklanma bildirilýän pudaklar dokma senagaty, gurluşyk, habarlar tehnologiýasy, şypahanany öwreniş, syýahatçylyk, azyk senagaty, şeýle hem oba hojalygy bolup durýar diýip, Latwiýanyň Prezidenti aýtdy.
Ulag-aragatnaşyk pudagynda hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin hemme amatly şertleriň bardygy barada aýtmak bilen, Latwiýa Respublikasynyň ýolbaşçysy möhüm bolan bu ugurlarda Türkmenistanyň Prezidentiniň halkara hyzmatdaşlygyny barha işjeňleşdirmäge gönükdirilen başlangyçlarynyň derwaýysdygyny belledi. Bu pudakda Türkmenistan bilen özara hereket etmäge Latwiýanyň gyzyklanma bildirýändigini belläp, Prezident Andris Berzinş türkmen kärdeşleri bilen Latwiýa tarapynyň port hojalygyny we logistikany ösdürmek pudagynda öz tejribelerini paýlaşmaga taýýardygyny aýtdy. Şunuň bilen baglylykda Latwiýanyň Baştutany türkmen tarapyny Aziýany dünýäniň beýleki ýurtlary bilen baglanyşdyrjak ulag geçelgeleriniň gurluşygynyň taslamasyny durmuşa geçirmegiň meselelerine bagyşlanan maslahata gatnaşmaga çagyrdy.
Gumanitar hyzmatdaşlygy ösdürmek meselelerine degip geçmek bilen, Prezident Andris Berzinş bilim ulgamynda giň gatnaşyklary ýola goýmagyň möhümdigini aýtdy. Latwiýanyň Baştutanynyň pikirine görä, ulag, deňizçilik, bank, maliýe, tehniki ylymlar, lukmançylyk, awiasiýa fakultetlerinde we beýleki ugurlarda talyplary okatmak hem-de Latwiýanyň ýokary okuw mekdeplerinde okajak mekdep uçurymlary üçin ýörite maksatnamalary işläp taýýarlamak babatda tagallalary birleşdirmek üçin oňat mümkinçilikler açylýar.
Medeniýet ulgamynda däp bolan hyzmatdaşlyk meselelerini gozgamak bilen, Prezident Andris Berzinş 2014-nji ýylda Riganyň Ýewropanyň medeni paýtagty boljakdygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, Latwiýanyň Lideri Türkmenistany bu şanly waka gabatlanyp geçiriljek çärelere gatnaşmaga çagyrdy.
Öz çykyşyny tamamlap Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti ýokary derejede geçirilen şu günki duşuşygyň netijeliligini ýene-de bir gezek nygtap, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa we bütin türkmen halkyna iň oňat arzuwlaryny aýtmak bilen tüýs ýürekden hoşallygyny beýan etdi.
Giňişleýin düzümdäki gepleşikler tamamlanansoň, “Seljuk han” zalynda Türkmenistanyň we Latwiýa Respublikasynyň Prezidentleriniň gatnaşmaklarynda ikitaraplaýyn resminamalara gol çekmek dabarasy geçirildi.
Türkmenbaşy şäheriniň (Türkmenistan) häkimligi bilen Ýurmala şäheriniň (Latwiýa Respublikasy) dumasynyň arasynda hyzmatdaşlyk etmek hakynda ylalaşyga, Bilim babatda hyzmatdaşlyk etmek hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Latwiýa Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda Ylalaşyga, Terrorçylyga, guramaçylykly jenaýatçylyga, neşe serişdeleriniň, psihotrop maddalaryň we prekursorlaryň bikanun dolanyşygyna hem-de jenaýatlaryň beýleki görnüşlerine garşy göreşmekde hyzmatdaşlyk etmek hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Latwiýa Respublikasynyň hökümetiniň arasynda Ylalaşyga gol çekilýär.
Dabara gatnaşyjylaryň el çarpyşmalary astynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow we Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Andris Berzinş Türkmenistan bilen Latwiýa Respublikasynyň arasyndaky Bilelikdäki beýannama gol çekýärler.
Resminamalara gol çekmek dabarasy tamamlanansoň, Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Andris Berzinş “Baýram han” zalyna barýarlar we köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleriniň öňünde çykyş edýärler.
Žurnalistleriň öňünde çykyş edip, Türkmenistanyň Prezidenti ilki bilen Latwiýanyň Prezidentiniň Türkmenistana şu saparynyň möhüm ähmiýetli waka bolandygyny we iki döwletiň dostluk we hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň ýokary derejede ösýändiginiň ýene-de bir aýdyň mysaly bolandygyny belledi.
Türkmen döwletiniň Baştutanynyň nygtaýşy ýaly, dostluk we birek-birege hormat goýmak ýagdaýynda geçirilen şu günki gepleşikleriň dowamynda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ýagdaýy we bu gatnaşyklary mundan beýläk-de giňeltmegiň ýollary ara alnyp maslahatlaşyldy. Gazanylan ylalaşyklaryň iki döwletiň arasyndaky hyzmatdaşlygy has-da ösdürmäge düýpli itergi berjekdigini bellenip geçildi. Gepleşikleriň jemleri boýunça gol çekilen ikitaraplaýyn resminamalar Türkmenistan bilen Latwiýanyň arasyndaky dostluk we hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny has-da pugtalandyrmakda möhüm ähmiýete eýedir diýip, Türkmenistanyň Prezidenti aýtdy.
Gürrüňini dowam edip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow biziň döwletlerimiz häzirki zamanyň derwaýys meseleleri boýunça ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmegiň tarapdary bolup çykyş edýärler, geçirilen gepleşikleriň dowamynda Türkmenistanyň we Latwiýanyň halkara derejesinde, ilkinji nobatda bolsa, Birleşen Milletler Guramasynyň çäklerinde özara, giň gerimli hyzmatdaşlyk etmegi bilen bagly meselelere seredildi diýip nygtady. Şunuň bilen birlikde, häzirki zamanyň derwaýys meseleleri boýunça garaýyşlarymyzyň gabat gelýändigini ýa-da meňzeşdigini bellemek isleýärin diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Ykdysady pudakda hyzmatdaşlyk barada söz açyp, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow biz şu günki duşuşygymyzyň netijelerine söwda-ykdysady ulgamda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek üçin esas hökmünde garaýarys, şunuň bilen baglylykda, energetika pudagynda, ulag we kommunikasiýalar, syýahatçylyk ulgamlarynda we beýleki geljegi uly bolan ugurlarda özara bähbitli türkmen-latwiýa hyzmatdaşlygyny ösdürmek üçin uly mümkinçilikleriň bardygyny bellemek isleýärin diýip nygtady.
Habar beriş serişdeleriniň wekilleriniň öňünde çykyşyny dowam edip, hormatly Prezidentimiz biz özara eksport we import edilýän önümleriň sanawyny giňeltmegiň ýollaryny ara alyp maslahatlaşdyk diýip belledi. Şunuň bilen baglylykda, şu gün biz iki ýurduň kärhanalarynyň we kompaniýalarynyň arasynda göni gatnaşyklary mundan beýläk-de höweslendirmek barada ylalaşdyk diýip nygtady.
Milli Liderimiz ulag-kommunikasiýa ulgamynda türkmen-latwiýa özara hyzmatdaşlygy üçin oňat mümkinçilikler bar diýip sözüni dowam etmek bilen, Türkmenistan «Demirgazyk–Günorta» we «Gündogar–Günbatar» ugurlary boýunça bütindünýä ulag geçelgeleriniň çatrygynda ýerleşýär. Latwiýanyň halkara ýük geçiriş ulgamynyň netijeli işlemeginde uly ähmiýete eýe bolan deňiz menzilleri boýunça oňat üpjünçilik ulgamlary bar diýip belledi. Biziň ýurtlarymyzyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň kontinentara söwda gatnaşyklaryny işjeňleşdirmek üçin amatly şertleri döretmekde we giňeltmekde möhüm halkara ähmiýetiniň bardygyny hormatly Prezidentimiz nygtady.
Şeýle hem Türkmenistanyň Prezidenti iki döwletiň degişli ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň, kärhanalarynyň we kompaniýalarynyň arasynda göni aragatnaşyklary ýola goýmagy möhüm wezipe hasap edýäris diýip belläp, biz ikitaraplaýyn işewürlik duşuşyklaryny we ykdysady maslahatlary yzygiderli esasda geçirmegiň tejribesini netijeli usul hökmünde dowam etmek barada ylalaşdyk diýip nygtady. Milli Liderimiz ikitaraplaýyn medeni-gumanitar aragatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmäge degişli möhüm meseleler boýunça pikir alşylandygyny aýdyp, bu ugurda ylym, bilim, medeniýet, sungat, sport we syýahatçylyk ulgamlarynda ikitaraplaýyn gatnaşyklary has-da ösdürmegiň zerurdygyny belläp geçdi.
Habar beriş serişdeleriniň wekilleriniň öňünde eden çykyşynyň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Andris Berzinşe hyzmatdaşlygy ösdürmäge uly goşant goşýandygy we iki döwletiň arasyndaky dostluk we hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny has-da pugtalandyrmaga tüýs ýürekden çalyşýandygy üçin ýene-de bir gezek minnetdarlyk bildirdi hem-de belent mertebeli myhmanyň şu saparynyň we geçirilen duşuşyklaryň netijeleriniň iki ýurduň we halklarynyň abadançylygyna hyzmat etjekdigine pugta ynam bildirdi.
Žurnalistlere ýüzlenmek bilen, Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Andris Berzinş öz adyndan we resmi wekiliýetiň adyndan Türkmenistanyň Prezidentine myhmansöýerlik we birnäçe meseleleri ara alyp maslahatlaşmaga hem-de ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň anyk ýollaryny kesgitlemek üçin döredilen mümkinçilige hoşallygyny bildirdi.
Türkmenistana häzirki resmi saparynyň ähmiýetini nygtamak bilen, iki ýurduň gatnaşyklaryny mundan beýlägem ähli taraplaýyn ösdürmek nukdaýnazaryndan, şol sanda Türkmenistan-Ýewropa Bileleşiginiň çäklerinde ösdürmek babatda Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Andris Berzinş ýokary derejede geçirilen gepleşikleriň netijeliligini aýratyn belledi.
Ýokary derejede geçirilen bu duşuşyklaryň barşynda ykdysady ulgamy we beýleki esasy ugurlary goşmak bilen, şol sanda üstaşyr ulag pudagynda, şeýle hem ynsanperwer we bilim ulgamlarynda döwletara hyzmatdaşlygynyň giň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy diýip, Latwiýanyň lideri aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, Andris Berzinş gepleşikleriň netijeleri boýunça gol çekilen ikitaraplaýyn resminamalaryň taraplaryň bähbitlerine gabat gelýän işjeň hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin oňat binýat bolup hyzmat etjekdigini nygtady.
Ikitaraplaýyn söwda-ykdysady gatnaşyklaryň mümkinçiligini has doly peýdalanmak we ösdürmek meselelerine ünsi jemlemek bilen, Latwiýanyň Prezidenti şu işlerde türkmen-latwiýa hökümetara toparynyň işiniň möhüm ähmiýetini belledi.
Söwda-ykdysady gatnaşyklarynyň giňeldilmeginiň köp babatda ulag gatnaşyklarynyň ösdürilmegine baglydygy barada aýtmak bilen, Prezident Andris Berzinş häzirki geçirilen gepleşikleriň netijeleri boýunça taraplaryň Türkmenistan bilen Latwiýa Respublikasynyň üstaşyr ulag kuwwatynyň berkemegine, ulag düzümleriniň ösdürilmegine, Hazar we Baltika deňizleriniň portlarynyň mümkinçiliklerini ygtybarly peýdalanmak arkaly Ýewropa bilen Aziýanyň arasyndaky ýük daşalyşyny üpjün edýän halkara ulag geçelgelerini döretmegi höweslendirmäge, şeýle hem konteýner otlulary bilen ýükleri daşamaga ählitaraplaýyn ýardam etmegi ylalaşandyklaryny nygtady.
Latwiýanyň Prezidenti şeýle hem taraplaryň söwda-ykdysady hyzmatdaşlygyna iki ýurduň pudaklarynyň, kärhanalarynyň we kompaniýalarynyň hem-de telekeçilik düzümleriniň arasyndaky göni gatnaşyklaryň mümkinçiligini has işjeň goşmagy ylalaşandyklaryny belledi. Bular barada nygtamak bilen, Latwiýanyň lideri şu gün Latwiýa tarapynyň köpsanly wekilleriniň türkmen–latwiýa işewür maslahatynda hyzmatdaşlygyň mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşjakdyklaryny aýtdy hem-de özara bähbitlilik esasynda ikitaraplaýyn hereketiň mümkinçiligini tapjakdyklaryna ynam bildirdi. Şu babatda jenap Andris Berzinş Türkmenistanyň Bütindünýä söwda guramasyna girmäge bolan gyzyklanmasyny Latwiýanyň goldaýandygyny we öz tejribesini paýlaşmaga hem-de zerur bolan kömegi bermäge taýýardygyny beýan etdi.
Şu günki gepleşikleriň gün tertibine girizilen möhüm meseleleriň birnäçesiniň hatarynda ýangyç-energetika ulgamynda özara hereketi görkezmek bilen, Latwiýanyň baştutany bu pudakda Türkmenistanyň energiýa serişdeleriniň daşary ýurtlara, şol sanda Ýewropa ugurlaryna tarap köpugurly şahalarynyň döredilmegine gönükdirilen Türkmenistanyň amala aşyrýan syýasatyny Latwiýanyň goldaýandygyny beýan etdi. Bu barada aýtmak bilen, jenap Andris Berzinş öz ýurdunyň we bütinleýin alnanda, Ýewropa Bileleşiginiň energoüpjünçiliginiň durnuklylygyna ýokary gyzyklanma bildirýändigini nygtady. Munuň özi tebigy gazy Türkmenistandan dünýä bazarlaryna çykarmagy upjun edip biler. Türkmenistan bilen Ýewropa Bileleşiginiň arasyndaky gatnaşyklary mundan beýläk-de çuňlaşdyrmagyň möhümdigini bellemek bilen, Latwiýanyň 2015-nji ýylyň birinji ýarymynda Ýewropa geňeşinde ýolbaşçylyk etjek döwründe özüniň ileri tutulýan daşary syýasat ugurlarynyň biri hökmünde Ýewropa Bilelelişigi bilen Merkezi Aziýa sebitiniň arasyndaky hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagy öňe sürjekdigini Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti ynandyrdy.
Gepleşikleriň dowamynda şeýle hem ylym, bilim we medeniýet pudaklarynda hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmegiň ara alnyp maslahatlaşylandygyny bellemek bilen, Latwiýanyň baştutany bu babatda ikitaraplaýyn gatnaşyklary giňeltmek üçin giň mümkinçilikleriň bardygyny nygtady. Şunuň bilen baglylykda, ýokary okuw mekdepleriniň arasynda, şol sanda iki ýurduň döwlet edaralary üçin hünärmenleriň derejesini ýokarlandyrmakda we olary taýýarlamagy guramakda hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny ösdürmäge ýardam etmegiň möhümdigi bellenip geçildi.
Aýdylanlary jemlemek bilen, Latwiýa Respublikasynyň baştutany baý serişdelere we umuman ykdysady kuwwata eýe bolan Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygy ösdürmäge öz ýurdunyň gyzyklanma bildirýändigini ýene-de bir gezek nygtap belledi. Latwiýanyň baştutany Türkmenistanyň Prezidentiniň islendik amatly wagtda Latwiýa Respublikasyna resmi sapar bilen gelmäge çagyrdy. Çakylyk minnetdarlyk bilen kabul edildi. Saparyň möhletleri diplomatik ugurlar boýunça ylalaşylar.
Netijeleri boýunça möhüm resminamalara gol çekilen gepleşikleriň ýokary netijeliligini ýene bir gezek nygtap, Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti olaryň türkmen-latyş döwletara hyzmatdaşlygynyň kadalaşdyryjy-hukuk binýadynyň esasyny düzjekdigini we Türkmenistan bilen Latwiýanyň arasyndaky özara bähbitli hyzmatdaşlygyň we dostlukly gatnaşyklaryň barkemeginde uly ähmiýete eýe bojakdygyny belledi.
Metbugat maslahaty tamamlanansoň, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow latwiýaly kärdeşi Andris Berzinş bilen mähirli hoşlaşyp, oňa Türkmenistan bilen tanyşmagy üstünlikli dowam etmegini arzuw etdi.
Günüň ikinji ýarymynda Latwiýa Respublikasynyň Prezidentiniň awtomobil kerweni Gypjaga bardy. Ol ýerde jenap Andris Berzinş kümmede gül desselerini goýmak bilen, Türkmenistanyň ilkinji Prezidentine hormatyny beýan etdi we Türkmenbaşynyň ruhy metjidi bilen tanyşdy.
Şol gün Latwiýanyň Baştutany Türkmenistanyň Garaşsyzlyk binasyna hem gül desselerini goýdy. Paýtagtymyzyň Garaşsyzlyk binasynyň ýanyndaky hormatly myhmanlar seýilgähinde ýola goýlan däp boýunça Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Andris Berzinş ýaşajyk agaç nahalyny oturtdy.
Soňra myhman Türkmenistanyň döwlet medeniýet merkeziniň döwlet muzeýine baryp gördi. Ol ýerde Andris Berzinş Türkmenistanyň ilkinji Prezidentiniň muzeýiniň gymmatlyklary bilen tanyşdy hem-de hormatly myhmanlar üçin kitapda ýadygärlik ýazgysyny galdyrdy.
Soňra Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Andris Berzinş “Mizan” işewürlik merkezinde şu gün geçirilen türkmen-latwiýa işewürler maslahatynyň ýapylyş dabarasyna gatnaşdy.
Agşam belent mertebeli myhmanyň hormatyna Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow resmi agşamlyk naharyny berdi. Onuň barşynda iki ýurduň Liderleri söz sözlediler.
Agşamlyk naharyndan soň belent mertebeli myhman üçin gijeki Aşgabat boýunça tanyşlyk gezelenji guraldy.
Latwiýa Respublikasynyň Prezidenti Andris Berzinşiň awtoulag kerweni türkmen paýtagtynyň günorta bölegine tarap ugur aldy. Bu ýerde şäherimiziň dolandyryş – işewürlik we medeni merkezi kemala gelýär.
Ak mermerli paýtagtymyz Aşgabat gijelerine has-da gözel keşbe eýe bolýar. Ilki Konstitusiýa binasyna baryldy. Ol gojaman Köpetdagyň eteginde seleňläp görünýär. Türkmenistanyň Esasy Kanunynyň hormatyna gurlan bu bina biziň demokratik, hukuk, dünýewi döwletimiziň esaslarynyň mäkämliginiň we mizemezliginiň, eziz Watanymyza bolan buýsanjyň, türkmen halkynyň agzybirliginiň we jebisliginiň, onuň ýurdumyzyň abraýyny we şan-şöhratyny berkitmegiň we artdyrmagyň hatyrasyna beýik işleri amala aşyrmaga taýýardygynyň özboluşly beýanyna öwrüldi. Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň taryh muzeýini, kitaphanany, Maslahatlar zalyny we beýleki otaglary öz içine alýan bu bina paýtagtymyzyň gelim-gidimli ýerleriniň birine öwrüldi.
Konstitusiýanyň esasynda goýlan parahatçylyk, oňyn hoşniýetli goňşuçylyk we özara bähbitli hyzmatdaşlyk ýörelgeleri anyk maksatlara eýe bolan biziň parahatçylyk söýüjilikli daşary syýasatymyzyň esasyny düzýär. Bu syýasat Garaşsyz, Bitarap döwlet hökmünde Türkmenistanyň abraýyny belende galdyrmaga mümkinçilik berdi we onuň tutuş dünýäde ykrar edilemgini üpjün etdi. Türkmen halky öz taryhy ösüşiniň häzirki döwründe geçmişiň we şu günüň üznüksiz arabaglanyşygyna göz ýetirip hem-de dünýäniň ähli ýurtlarynyň we halklarynyň oňyn ösmeginiň hatyrasyna ýagty geljege tarap öz ýoluny gurup, häzirki zamanyň möhüm meselelerini çözmäge täzeçil çemeleşmek bilen, wajyp ähmiýetli başlangyçlary ynamly öňe sürýär we durmuşa geçirýär.
Latwiýanyň Lideri Konstitusiýa binasynyň seýilgähinden çykyp, “Älem” medeni-dynç alyş merkezine tarap ugrady. Gözel paýtagtymyzy synlamaga mümkinçilik berýän iri halkaly bu desga Ginnesiň rekordlar kitabyna girizilip, ýurdumyzyň baş şäheriniň gözellikleriniň sanawyny artdyrdy. Ýeri gelende ýatlap geçsek, 2011-nji ýylyň ahyrynda “Türkmenistan” teleradioýaýlymlar merkeziniň Oguzhan ýyldyzy, ondan öň bolsa, Oguzhanyň suw çüwdürimler toplumy we belent flagştok şeýle hormata eýe boldular.
Adamlar hakynda, şol sanda ýaş nesil barada alada, häzirki zaman düzümli şäher gurşawyny döretmek, türkmenistanlylaryň oňaýly ýaşamagy, zähmet çekmegi we dynç almagy üçin amatly şertleri döretmek biziň ýurdumyzda amala aşyrylýan şähergurluşyk syýasatynyň möhüm ugurlary bolup durýar. Bu babatda täze “Älem” medeni-dynç alyş merkezi milli Liderimiziň şu meselelere berýän uly ünsüniň aýdyň subutnamasy bolup durýar.
Soňra Latwiýanyň baştutany türkmen paýtagtynyň gözel künjekleriniň birinde bina edilen hem-de türkmen döwletiniň parahatçylyk sütünleriniň we döredijilikli ýörelgeleriniň, ata-babalarymyzyň wesýet eden milletiň belent ynsanperwerlik gymmatlyklarynyň mizemezliginiň öboluşly nyşanyna öwrülen Bitaraplyk binasyna baryp gördi. Onuň keşbinde milli şähergurluşygyň gadymdan gelýän däpleri häzirki zaman binagärligiň we inžener-tehniki pikiriň meýilleri bilen sazlaşykly utgaşýar.
Paýtagtymyzda bolup geçýän özgertmeler tutuş türkmen topragyny gurşap alan deňi-taýy bolmadyk özgerişlikleriň gerimini aýdyň şöhlelendirýär. Olar Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk derejesine, parahatçylyk söýüjilik we döredijilik ýörelgelerine esaslanan hem-de ýurdumyzyň ykdysady, döredijilik we medeni mümkinçiliklerini amala aşyrmaga, türkmenistanlylaryň durmuş derejesini ýokarlandyrmaga gönükdirilen syýasatynyň aýdyň netijesi bolup durýar.
Latwiýa Respublikasynyň Prezidentiniň resmi sapary dowam edýär.
Türkmen Döwlet habarlar gullugy


text:
Aşgabatda adam hukuklary boýunça halkara kanunçylygyna bagyşlanan 5 günlük seminar öz işini dowam etdirýär.
23-nji noýabrda başlanan bu seminary ÝHHG bilen Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň ýanyndaky Halkara gatnaşyklary institutynyň bilelikde gurnandygy habar berilýär.
Seminara bu institutyň Halkara kanunçylygy hem-de halkara gatnaşyklary fakultetiniň 2-nji kursyndan 38 studentiň gatnaşýandygy aýdylýar.
Bu semindarda adam hukuklary bilen bagly sistemalar, dokumentler bilen bagly meselelere, şeýle hem ynsan hukuklaryny goramagyň regional hem milli mehanizimlerine garalýar diýlip, Ýewropada howpsyzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň metbugat beýanatynda aýdylýar.


text:
Hazarýaka bäş döwletiň baştutanlarynyň Baku sammitiniň baş netijesi eýýäm belli boldy. Hazaryň hukuk durumyny kesgitlemek meselesi näbelli möhlete çenli soňa süýşürildi. Ondanam başga biri-birine garşy iki tarap – Orsýet bilen Türkmenistan özüni belli etdi.
Prezidentleriň bu duşuşygynda Orsýetden sowlup, türkmen gazyny Ýewropa akdyrjak “Nabukko” proýektine Türkmenistanyň gatnaşjakdygyny, Ýewropa bilen ýakynlaşjakdygyny açyk aýdan ýeke-täk prezident Gurbanguly Berdimuhamedow boldy. Hut şu proýekt hem ençeme wagt bäri Orsyet ýolbaşçylaryny biynjalyk edip gelýär.
Türkmen gazynyň Ýewropa akdyrylmagy, birinjiden, Orsýetiň býujetine ep-esli zyýan ýetirer. Ikinjiden, Türkmenistanyň hem Hazar regionynyň beýleki ýurtlarynyň Ýewropa göni çykalga eýe bolmak fakty Orsýet üçin duýarlykly zarba bolar. Munuň netijesinde Orsýetiň Türkmenistana-da, Ýewropanyň özüne-de täsiri peseler. Aşgabat eýýäm Hytaý we Eýran bilen energetik gatnaşyklaryny aktiw ösdürýär.
Ýewropa bazaryna eýe bolup, Türkmenistan Moskwa ykdysady garaşlylykdan, soňy bilen syýasy garaşlylykdan doly azat bolup biler. Hazar deňziniň düýbüni peýdalanmak barada türkmen prezidenti şeýle diýdi: “Hazar deňziniň asty bilen çekiljek turba kimiň deňiz giňişliginden geçýän bolsa, şol taraplaryň ylalaşygy, razylygy bilen gurlup bilner”.
Orsýet tarapy düýbünden başga, muňa garşy pozisiýany yglan etdi. “Transhazar” gazgeçirijisini gurmak ideýasyna islendik usullar bilen garşy çykjakdygyny ýaňzytdy. Eýýäm Orsýetiň garşy çykmasynyň baş konsepsiýasy kesgitlendi hem mälim edildi. Hazaryň astyndan geçmeli turbany diňe ähli hazarýaka döwletleriň razylygy bolsa, gurup bolar – diýip, Moskwa hasap edýär. “Birtraplaýyn ädimler Kaspide deňagramlylygy, balansy bozar, bu bolsa ýol bererlik ýagdaý däldir” - diýip, Orsýetiň prezidenti aýtdy.
Orsýet “ekologiýany goraýar”…
Şol bir wagtda-da näme üçin Hazaryň düýbünden turba çekilmegine garşydygyny, muny goldamaýandygyny Dmitriý Medwedew resmi taýdan delillendirdi. Ol, hususan-da: “Daşky gurşawy goramak boýunça berk balans möhüm. Islendik näsazlyk ýa-da betbagtçylyk deňizde uly paýhynlaýjy netijelere getirer” diýdi. Moskwa özüniň ekologik tutaryklary bilen ”Nabukko” proýektini uzak wagtlap başa bardyrman biler - diýip, halkara synçylar belleýärler.
“Transhazar” turbasy bilen bagly ähli ekologik şübheleri dargatmaga synanyşyp, G.Berdimuhamedow Bakuwda bolan metbugat konferentsiýasynda suw astyndan çekiljek turbanyň iň häzirki zaman halkara standartlary boýunça guruljakdygyny ynandyrdy. Şol pikiri türkmen prezidenti Aşgabada gaýdyp gelenden soňam, Ministrler Kabinetiniň maslahatynda gaýtalady hem-de “Nabukko” proýekti gurlanda, ähli halkara ekologik normalaryň berkden-berk berjaý edilmedidigini nygtady.
Baku duşuşygy Aşgabat bilen Moskwanyň arasyndaky dartgynlylygy özboluşly güýçlendirdi hem uzak möhletleýin giňişlige geçirdi.
Hazarýaka sammitini bäş prezident ikitaraplaýyn duşuşyklar üçin ulandylar. Bärsinden bir duşuşyk bolmady: Berdimuhamedow bilen Medwedew ikiçäk duşuşmazlyk kararyna geldiler. Bu, elbetde, bir anyk soragy döredýär: umumy bähbitler şeýle azmy ýa-da oňşuksyzlyk şeýle köpmi?
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Bu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
20-nji ýanwarda, ýagny şu gün demirgazyk Owganystanyň Balh welaýatynyň Mazar-e-Şerif şäherinde owgan türkmenleriniň müňlerçesi ýygnanyp, täze Owgan hökümetinde türkmenlere ýeterlik derejede orun berilmändigine öz nägileliklerini bildirip, protest geçirdi. Oňa owganystanly türkmenleriň 12 sany medeni jemgyýetiniň wekillerem gatnaşdylar.
Bu çäräni gurnanlar hökümet owgan türkmenleriniň talabyny berjaý etmese, onda şeýle ýörişiň owgan paýtagty Kabulda hem geçiriljekdigini aýdýarlar.
Bu barada Azatlyk Radiosynyň Kabuldaky habarçysy Şamerdanguly Myradynyň taýýarlan maglumatyny diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Meşhur çeh-fransuz ýazyjysy Milan Kunderanyň geçen ýylyň ahyrynda çapdan çykan täze romany Fransiýada we Italiýada iň köp satylan kitap boldy. Şol bir wagtyň özünde bu kitap Braziliýa, Hytaý, Gollandiýa we Ispaniýa ýaly ýurtlarda hem köp satyldy.
Iýun aýynda bolsa, bu kitap Britaniýada hem çapdan çykýar.
13 ýylyň dowamynda Kunderanyň çapdan çykan ilkinji romanynyň ady “Ähmiýetsizlik festiwaly” (The Festival of Insignificance) diýlip atlandyrylýar.
86 ýaşly ýazyjynyň täze romany 100 sahypadan gowrakdyr.
Kunderanyň romanynda Fransiýanyň paýtagty Parižde dört dostuň - Alainiň, Kalibanyň, Çarlesiň we Ramonyň arasynda bolup geçýän wakalar beýan edilýär.
Şeýle-de, romanda olaryň ilki bilen Lýuksemburg bagynda gezelenç edip, soňra bolsa bir tanyşlarynyň gurnan dabarasyna gatnaşan mahalynda intellektual söhbetleri eden pursatlaryna üns çekilýär.
"The Telegraph"-a esaslanyp taýýarlanyldy.


text:
12-nji dekabrda Türkmenistanyň bitaraplyk durumynyň BMG-niň Baş Assambleýasy tarapyndan ykrar edilmegine 15 ýyl doldy. 1995-nji ýylyň 12-nji dekabryndan bäri bu sene her ýyl Türkmenistanda bellenilýän möhüm milli baýramçylyklaryň birine öwrüldi.
Bu baýramçylyk mynasybetli Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurduň halkyna gutlag ýüzlenmesi bilen ýüzlendi. Şol ýüzlenmede prezident Berdimuhamedow bitaraplygy ýurduň öňe gitmeginde berk we ynamly syýasatyň alnyp barylýandygynyň alamaty hökmünde hasiýetlendirdi.
“Bitaraplyk Türkmenistana üçünji müňýyllykda dünýä syýasatynda parahatçylygy goldaýan merkez hökmünde ýokary derejeli statusy gazanmaga mümkinçilik açdy” diýilip prezident Berdimuhamedowyň ýüzlenmesinde aýdylýar.
Şeýle-de bu ýüzlenmede “Biz gowy goňşuçylyga, özara sylanyşyga, deň hukuklylyga we özara bähbitli hyzmatdaşlyga eýerip, dünýäniň ähli ýurtlary bilen elmydama berk we dowamly bitaraplyk syýasatyny alyp bararys” diýlip nygtalýar.
Bitaraplyk barada “daşarky garaýyşlar”
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Türkmenistandaky işleri wagtlaýyn ynanylan wekili, ilçi Eýlin Malloý Türkmenistanyň prezidentini we halkyny bitaraplygyň BMG tarapyndan ykrar edilmeginiň 15 ýyllygy bilen gutlady.
“Birleşen Ştatlar Türkmenistanyň garaşsyzlygyna we bitaraplygyna hormat goýýar, biz Türkmenistanyň halky we hökümeti bilen alyp barýan özara dostlukly gatnaşyklarymyza öran uly ähmiýet berýäris. Şeýle-de, biz Türkmenistan bilen köp pudaklarda hyzmatdaşlyk gurmaga tagalla edýäris. Biziň ähli tagallalarymyz Türkmenistanyň gülläp ösýän, halkara jemgyýetiniň demokratik agzasy bolmagyna gönükdirlendir” diýlip, amerikan ilçisiniň gutlagynda nygtalýar.
12-nji dekabrda Aşgabatda Türkmenistanyň bitaraplygynyň 15 ýyllygy mynasybetli “Türkmenistanyň hemişelik bitaraplygy: parahatçylygyň, howpsuzlygyň we ösüşiň hatyrasyna hyzmatdaşlyk” atly Halkara konferensiýasy geçirildi.
Maglumata görä, oňa köpsanly daşary ýurtly myhmanlar, döwlet işgärleri, daşary işler ministrleri, diplomatlar we syýasaty öwrenijiler gatnaşypdyrlar.
Türkmenistanyň Birleşen Ştatlardaky adatdan daşary we doly ygtyýarly ilçisi, ylymlaryň doktory, professor Meret Orazow Türkmenistanyň bitaraplygyna baha bermek bilen, özüniň 23-nji noýabrda “Watan” gazetinde çap bolan makalasynda “Gatnaşyklar Türkmenistanyň hemişelik, oňyn Bitaraplyga daýanýan “Açyk gapylar” syýasatyny ösdürmegiň esasyny düzýär” diýip ýazýar.
“Sowal ýüze çykýar...”
Aşgabatly garaşsyz žurnalist, “Dewid Burke” halkara baýragynyň laureýaty Aşygruly Baýryýew bitaraplyk barada öz pikirini şeýle beýan etdi: "Eger-de raýatlar öz ýurtlaryndan erkin çykyp, erkin yzyna gaýdyp bilmeseler, eger-de Türkmenistan dünýä doly açylmaýan bolsa, bitaraplygyň manysy nämede diýen sowal ýüze çykýar”.
“Bitaraplyk, meniň pikrimçe, özüňi siwilizlenen dünýäden çetde tutmazlykdyr, oňa garylyp-gatylmakdyr. Demokratiýany sözde däl-de, iş ýüzünde ykrar etmekdir. Bitaraplyk ýurduň halkynyň eşretine hyzmat etmeli. Häzir bitaraplyk statusy türkmen häkimiýetleri tarapyndan Türkmenistany “dünýäde parahatçylygy berkakar ediji” halkara diplomatiýasynyň merkezine öwürmek ambisiýasyna gulluk etdirilýäne meňzeýär".
15 ýyl mundan ozal, 1995-nji ýylyň 12-nji dekabrynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň sessiýasynda 185 döwletiň goldamagy bilen, Türkmenistan bitaraplyk statusyna eýe boldy. Türkmen häkimiýetleri bitaraplygy Türkmenistanyň daşary syýasatynyň özeni hasaplaýarlar.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň bosgunlar boýunça edarasy ýaşaýan ýurdundaky konfliktden we krizisden gaçyp başga ýere göçmeli bolan adamlaryň sanynyň 50 milliondan geçendigini habar berýär. Bu ýagdaý II Jahan urşundan bäri ilkinji gezek bolýar.
BMG-niň Bosgunlar boýunça Ýokary komissarynyň ýyllyk raportynda bosgunlaryň we öz ýurdunyň içinde başga ýere göçmeli bolan adamlaryň sanynyň 2013-nji ýylyň ahyryna çenli 51,2 milliona ýetendigi habar berilýär. Bu geçen ýylky raport bilen deňeşdireniňde adam sanynyň öňküsinden 6 million köpelendigini aňladýar.
BMG-niň Bosgunlar boýunça Ýokary komissarynyň raporty Bütindünýä bosgunlar güni bilen gabat getirilip, 20-nji iýunda ýaýradyldy. Onda diňe Siriýadaky raýat urşunyň 9 million adamy öz öýlerini terk etmäge mejbur edendigi bellenilýär.


text:
Türkmenistanyň çagalar sagaldyş we dynç alyş merkezlerinde tomusky dynç alyş badalga aldy. Gökderede, Awazada we welaýat merkezlerinde ýerleşen sagaldyş merkezleri eýýäm körpeleriň ilkinji tapgyryny kabul etdi.
Däp bolşy ýaly, Aşgabatda mekdep okuwçylaryny Gökderedäki çagalar sagaldyş merkezlerine ugratmak dabarasy boldy. Şol ýerde tomus paslynyň dowamynda ýurdumyzyň ähli künjeklerinden çagalaryň 7 müňden gowragy tomusky dynç alyş döwrüni geçirer.
Gökderedäki çagalar sagaldyş – dynç alyş merkezleriniň çäklerinde ýurdumyzyň dürli welaýatlaryndan, obadyr şäherlerinden dynç almaga gelen müňlerçe mekdep okuwçylary ilki bilen bilelikde dabaraly ýöriş geçirdiler. Onda türkmen halk ertekileriniň gahrymanlarynyň keşbine giren okuwçylar ajaýyp döwrümizi wasp edýän aýdym-sazlary, tanslary ýerine ýetirdiler. Şeýle dabaraly hem-de giň möçberli ýagdaýda geçirilýän bagtyýar çagalaryň bu ýörişi häzirki döwürde Watanymyzyň gazanýan ajaýyp üstünlikleriniň aýdyň beýanyna öwrüldi.
Soňra tomusky dynç alyş möwsüminiň birinji tapgyryna gelen mekdep okuwçylary çagalar sagaldyş-dynç alyş merkezleriniň ähli amatly şertler döredilen binalarynyň otaglarynda ýerleşdiler.
Soňra çagalar özlerine niýetlenen ýerde ýerleşdiler. Şondan soň dynç alýan körpeleriň höwesinden ugur alnyp, döredijilik we sport toparlary döredilip başlandy. Çünki ýene-de sanlyja günlerden döredijilik duşuşyklary we sportuň dürli görnüşleri boýunça ýaryşlar başlanar. Bu çäreler ähli merkezlerdäki çagalary birleşdirer.
Ösüp gelýän nesliň dynç alyş günleriniň dürli görnüşli we gyzykly çärelere baý bolmagy üçin çagalaryň ygtyýaryndaky döwrebap sagaldyş merkezleri ähli mümkinçiliklere eýedir. Çagalaryň dynç alyş merkezlerinde dürli oýunlary oýnamak hem-de bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmagy üçin niýetlenen ajaýyp meýdançalar, tans zallary, kompýuter tehnologiýalarynyň muşdaklary üçin merkezler, el işleri üçin gurnaklar, teatr we şekillendiriş sungatynyň studiýalary ýerleşýär, baý kitap gaznaly kitaphanalar işleýär.
Bir söz bilen aýdylanda, Gökderedäki sagaldyş we dynç alyş merkezlerinde dynç aljak çagalara gyzykly çäreler garaşýar. Birinji tapgyryň başlanmagy bilen bu çärelere badalga berildi. Awazadaky şypahanalarda we welaýatlardaky çagalar dynç alyş merkezlerinde, şeýle hem mekdepleriň ýanynda döredilen meýdançalarda körpeleriň dynç alşy örän gyzykly bolar. Olarda her tapgyrda çagalaryň jemi 35 müňe golaýy kabul ediler.


text:
Orsýetiň prezidentiniň adam hukuklary boýunça öňki ombudsmeni Ella Pamfilowa sentýabr aýynda geçiriljek parlament saýlawlaryndan öň ýurduň Merkezi saýlaw komissiýasynyň täze ýolbaşçysy wezipesine saýlandy.
Merkezi saýlaw komissiýasyna ýolbaşçy saýlamak boýunça ses berişlik 28-nji martda geçirildi.
Prezident Wladimir Putin 15 agzaly saýlaw komissiýasyna 3-nji martda hödürlän bäş dalaşgäriniň arasynda Pamfilowany teklip edipdi. Kremliň metbugat-wekili Dmitriý Peskow komissiýadaky üýtgeşiklikleri “adaty öwrülişik” diýip atlandyrdy.
62 ýaşly Pamfilowa 20 ýyldan gowrak wagt bäri adam hukuklaryny goraýan abraýly aktiwist bolup, döwletiň we raýat jemgyýetçiligi ugurnda hereket edýän guramalaryň arasynda konstruktiw dialogyň tarapynda çykyş edip gelýär.
Pamfilowa 2014-nji ýylda Orsýetiň Adam hukuklary boýunça ýörite wekili edilip bellenipdi.
Merkezi saýlaw komissiýasyna 2007-nji ýyldan bäri ýolbaşçylyk eden we 27-nji martda iş möhleti dolan Wladimir Çurow saýlawlary galplaşdyrmak bilen bagly tankytlara sezewar bolupdy.


text:
Siz hyzmat etmek boýunça şertnamaňyzy islendik wagtda başga birine gaýtadan resmileşdirip bilersiňiz. Şunda aşakdakylar üýtgewsizligine galýar: SIM-karta, nyrh meýilnamasy, birikdirilen hyzmatlar we şahsy hasap. TMCELL öýjükli aragatnaşygyny ulanmaklygyň ähli mümkinçilikleri täze eýesine geçýär. Siz şondan soň onuň TMCELL şahsy hasabyndan peýdalanyp bilmersiňiz.
Şertnamany gaýtadan resmileşdirmek üçin golaýdaky TMCELL müşderilerine hyzmat ediş ofisine, hökman şertnamanyň täze eýesi bilen baryň. Özüňiziň pasportyňyzy we şertnamanyň täze eýesiniň pasportyny almaklygy ýatdan çykarmaň!


text:
14-nji oktýabrda Aşgabatda türkmen-belarus işewürlik maslahaty geçiriler. Belarus tarapyndan maslahata ministrlikleriň, döwlet edaralarynyň, şeýle hem dürli ulgamlara degişli kompaniýalaryň wekilleriniň gatnaşmagyna garaşylýar. Türkmen tarapyndan bolsa oňa degişli ministrlikleriň we pudak edaralarynyň, eksport ugurly önümçilik pudaklarynyň wekilleri, Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary gatnaşarlar.
Soňky ýyllarda Türkmenistan bilen Belarus Respublikasynyň arasyndaky gatnaşyklar depginli ösdürilýär, biziň ýurdumyzda bilelikdäki iri taslamalaryň birnäçesi amala aşyrylýar. Türkmen-belarus işewürlik maslahaty ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň gelejekki ösüşine täze badalga berer.


text:
Düýn Moskwanyň polisiýa işgärleri ýakynda tussag edilen oppozisiýa liderlerini goldap geçirilen üç sany piketi dargytdylar.
Oppozisiýa liderleri Boris Nemsow, Konstantin Kosýakin, Ilýa Ýaşin we Eduard Limonow dagylar 31-nji dekabrda Moskwada geçirilen demonstrasiýa wagtynda tussag edilipdiler.
Olar polisiýanyň görkezmesini ýerine ýetirmänlikde aýyplanylyp, 5 günden 15 gün aralygynda türme tussaglygyna höküm edildiler.
Düýnki piketlerde polisiýanyň azyndan 10 adamy tussag edendigi barada maglumat alyndy.


text:
Orsýetde öndürilen ýük daşaýjy uçar günorta Sudanyň paýtagty Jubada heläkçilige uçrady, 23 adam wepat boldy.
Habar berilişine görä, Antonow uçary 4-nji noýabrda aeroportdan uçan wagtynda heläkçilige uçrapdyr.
Käbir maglumatlarda 40 golaý adamyň wepat bolan bolmagy mümkin diýilýär. Uçarda bolan ýolagçylaryň takyk sany entek anyk däl.
Prezidentiň metbugat-wekili Ateny Wek Ateny uçarda azyndan iki adamyň, ýagny, ekipaž agzasynyň we bir çaganyň diri galandygyny aýtdy.
Günorta Sudanyň uzak künjeklerinde ýük uçarlary köplenç ýolagçy daşaýarlar.


text:
Ahal welaýatynyň pagta meýdanlaryndaky hasyly ýygnamak üçin Daşoguz hem-de Balkan welaýatlaryndan kömek üçin getirilen kombaýnlar hatardan çykanlygy sebäpli, meýdana girip bilmediler.
Ýene birki günden Ahal welaýatynyň häkimi Türkmenistanyň prezidentine öz welaýatynyň döwletiň öňündäki pagta planyny dolandygy baradaky raporty bermeli. Bu ýurt baştutany tarapyndan häkimiň öňünde goýlan buýruk.
Häzirki güne çenli Mary welaýaty pagta planyny dolandygyny ýurduň prezidentine raport berdi. Ýakyn wagtlarda Ahalyň yzysüre Lebap welaýatynyň hem pagta planyny dolandygy baradaky raporty bermegine garaşylýar.
Ahal welaýatynyň etraplarynda şu ýyl pagta hasylynyň ýetişigi birmeňzeş bolmady. Welaýatyň günbatar sebitindäki Gökdepe, Ruhabat, Bäherden etraplarynda pagta gaty ýaramaz boldy. Bu etraplar pagtanyň hasyllylygynyň juda pesligi sebäpli, planlaryny dolup bilmediler. Olaryň indi doljaklary hem gümana. Oňa derek welaýatyň gündogar sebitindäki Akbugdaý, Kaka, Babadaýhan, Tejen, Altynasyr, Sarahs etraplarynda pagtanyň ýetişigi oňat boldy.
Häzirki wagtda bu sebitdäki etraplaryň Kakadan başgasy planlaryny doldular. Sarahs, Babadaýhan, Tejen etraplarynyň pagta meýdanlaryna aýlananyňda welin, heniz ýygylman ýatan, patrak ýaly açylyşyp ýatan pagta atyzlaryna duş gelmek bolýar.
Meýdanlarda hasyl kän hem bolsa...
Sarahs, Babadaýhan, Tejen etraplarynyň pagta meýdanlarynda hasyl entek gaty kän. Şonuň üçin welaýat häkimi kömek hökmünde Balkan hem-de Daşoguz welaýatlaryndan kombaýn getirtdi. Ýöne kömege gelen ýedi sany kombaýnyň bäşisiniň tehniki taýdan hatardan çykandygy mälim boldy.
Dokuz etrabyň içinde dört etrabyň pagta planyny dolmazlygy, beýleki etraplarda bolsa ýetişen hasylyň ýygnalman ýatmagy ýene üç günden Ahal welaýatynyň döwlet planyny dolmak hakdaky berjek raportynda çiglik döredýär.
ABŞ-nyň «Jon Dir», «Keýs» kombaýnlary tehniki taýdan gaty çylşyrymlylygy sebäpli, olar juda çalt döwülýärler. Kombaýnlaryň köplenç halatda emelsizlere ynanylmagy hem olaryň tiz hatardan çykmagyna sebäp bolýar. Häzir welaýatlardaky pagta ýygyjy kombaýnlaryň abatlaryndan hatardan çykanlary gaty kän. Emma welaýat häkimleri kombaýnlaryň näsazlygy barada maglumaty hökümet ýolbaşçylaryndan gizlin saklamaga çalyşýarlar.
Artdyryp ýazmaklyga gaýtadan başlandymy?
Pagta planyny Marydan soň ýene iki welaýatyň doljakdygy hakda şek-şübhe ýok. Goý, ol iş ýüzünde bolman, kagyz ýüzünde bolsa hem. Emma Daşoguz bilen Balkan welaýatynyň döwlet borçnamasyny nähili amal etjekdigi heniz mälim däl. Ýöne ýurduň ideologiýasynyň soňky günler pagta ýygymyny mahabatlandyryşyna seredeniňde, Türkmenistan boýunça hem pagta planynyň dolaýmagynyň mümkindigine ynanýarsyň.
Ýurduň ilkinji prezidenti S.Nyýazowyň döwründe ýalan ideologiýa Türkmenistanda her ýyl 3,5 million galla alynýandygyny aýdýardy. Ýöne häkimiýet başyna gelen Berdimuhamedow beýle ýalan ideologiýanyň gerek däldigini, gallanyň ýygnalyşynyň hakyky maglumatyny bermekligi talap etdi. Şonda 2007-nji ýylda ýygnalan galla hasyly 1 million tonna boldy diýlip köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde aýdyldy.
Pagta planyny dolmak meselesinde bolsa hatda Nyýazow döwründe hem seresabrak çemeleşilýärdi. 2001-nji ýyldan şu çaka deňiç ýekeje gezek hem ýurduň welaýatynyň biri-de pagta planyny dolandygy baradaky raportyny bermändi. Emma bu ýyl bolsa Mary welaýaty ýurtda ilkinji bolup planyny doldy. Bir hepdäniň dowamynda bolsa ýene iki welaýatyň—Ahal hem-de Lebap welaýatynyň raportyna garaşylýar.
Bu zatlar öňde iki soragy keserdip goýýar. On ýyldan soň, pagta ýetişdirmekde türkmen oba hojalykçylary täzeden üstünlik gazanyp başlandyrlarmyka ýa-da Nyýazow döwründäki ýalan ideologiýany, artdyryp ýazmaklygy ýene täzeden başlajak bolýarmykalar?
Güýçgeldi Orazgulyýew, oba hojalykçy alym. Şu blogda öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Orsýet bilen Hytaý BMG-niň Baş Assambleýasynyň Siriýa barada kabul eden rezolýusiýasy ýurt içindäki parahatçylyk tagallalaryny gowşadýar diýdi.
Bu rezolýusiýada BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi hem, prezident Başar al-Assadyň hökümeti hem tankyt edilýär.
Saud Arabystany tarapyndan taslanan rezolýusiýa anna güni, 3-nji awgustda, 133 döwletiň goldamagynda, 12-siniň garşy bolmagynda we 31 döwletiň saklanmagynda kabul edildi.
BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň Damaska garşy sanksiýa girizmek ugrunda eden birnäçe synanyşygyna garşy bolan Orsýet we Hytaý bu taslama hem garşy çykdy.
Moskwa bu rezolýusiýa “ýaragly oppozisiýa görnetin goldaw berýär” diýdi. Pekin bolsa, “diňe siriýa hökümetine basyş edilmegi bu krizisiň sebitdäki beýleki ýurtlara hem ýaýramagyna getirer” diýdi.
BMG Siriýada barýan 17 aýlyk gozagalaňda 19 müň adamyň ölendigini çaklaýar.


text:
Orsýetiň prezidenti Dimitriý Medwedew, ýurduň bähbidini goramak boýunça daşary ýurtlara harbylary ibermäge özüne kanuny taýdan ygtyýar berýän kanun taslamasyny hödürledi.
Mälim bolşuna görä, Medwedew 2008-nji ýylyň awgustynda dartgynly Günorta Osetiýa harby iberende, Orsýetiň käbir habar serişdeleri bu kararyň kanunylygy meselesini gozgapdy.
Kremliň web-sahypasynda çap edilen maglumata görä, bu täze kanun Orsýetiň raýatlarynyň we harby güýçleriniň howpsuzlygyny goramak üçin daşary ýurtlara harby ibermäge kanuny esas döreder.


text:
Düýn Müsüriň häkimiýetleri Täze ýyl agşamsy ýurduň Aleksandriýa şäherindäki hristian keliselerinden biriniň ýanynda amala aşyrylan bomba partlamasy bilen baglanyşykly 7 adamy soraga çekdi.
Aleksandriýa şäherindäki katolik keliselerinden biriniň öňünde amala aşyrylan güýçli bomba partlamasynda 21 adam ölüp, onlarça adam ýaralandy.
Müsüriň hökümet resmileri bu wakanyň aňyrsynda daşary ýurtly güýçleriň eli bardyr diýip çaklamak üçin alamatlaryň bardygyny aýdýarlar. Şeýle hem, bu bomba partlamasy janyndan geçen hüjümçi tarapyndan amala aşyrylandyr diýlip çaklanylýar.


text:
Gazagystanyň aňtaw agentligi Yrakda we Siriýada gazak milletinden bolan 300 çemesi adamyň “Yslam döwleti” atly ýaragly toparyň düzüminde söweşýändigini, olaryň ýarpysynyň hem aýal-gyzlardygyny çak edýär.
Gazagystanyň Milli howpsuzlyk komitetiniň başlygy Nurtaý Abykaýew 300-den gowrak gazak söweşijisiniň “Yslam döwletiniň”düzüminde öz söweşjeň bileleşigini döredendigini aýtdy.
Abykaýew bu maglumatlary Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy (GDA) guramasynyň howpsuzlyk häkimiýetleriniň we ýörite gulluklarynyň ýolbaşçylarynyň geňeşiniň ýakynda Gazagystanyň paýtagty Astanada geçirilen maslahatynda mälim etdi.
300 diýen san nireden gelip çykdy?
Gazagystanyň Milli howpsuzlyk komitetiniň 300 söweşijiniň, şol sanda 150 zenanyň Siriýadadygy baradaky çaklamalaryň 2013-nji ýylyň noýabr aýynda internetde peýda bolan wideodan gelip çykan bolmagy ähtimal (ol wideo soň öçürildi). Wideoda Siriýadadygy çak edilýän 150 çemesi gazak söweşijileri görkezildi.
Bu wideoda Saýfaddin al-Kazahi diýilýän adam jyhada gatnaşmagyň her bir musulman üçin borçdugyny aýtdy. Wideoda soňra beýleki gazak söweşijileri Siriýa öz aýallary we çagalary bilen bile barandygyny gürrüň berdiler.
“Sakgally, balagy çermelgi...”
“Yslam döwletiniň” gazagystanly söweşijileriniň ýurduň içinde howp döretmegine degişli aladalanmalaryň adaty raýatlaryň arasynda güýçlenýändigini ýerli habar çeşmelerinden görmek bolýar, olar “wahhabit” musulmanlaryň döredýän howpy barada gürrüň edýärler.
Makalalaryň birinde Almaty şäheriniň ýerli ýaşaýjysy Sergeý Strelnikowa salgylanyp, onuň gazak şäherinde “wahhabit (Yslamyň berk ortodoksal sünni akymynyň) söweşijileri ýaly sypatdaky adamlary görendigi habar berildi.
“Men dostuma garaşyp otyrdym we wahhabitleriň bu topary üýşüp başlady. Sakgally, balaklary çermelen, dürli ýaşly. Olaryň nämä garaşýandygy belli däldi. 40 çemesi daýaw adam, olar awtoulag sürýärdiler... Men özümi öňaýsyz duýdum” diýip, Strelnikow Gazagystanyň “Tantv” neşirine gürrüň berýär.
“Tantv” Strelnikowyň aladalanmalaryny aýdyňlaşdyryp, “Yslam döwletiniň” ekstremistleriniň, adatça, “29 ýaş töweregindedigini” habar berdi: “Resmi maglumatlara görä, radikallaryň aglaba köpüsi 29 ýaşa çenli ýaş adamlar. Olar ilatyň söweşe has taýýar we tasir astyna köp düşýän bölegidir” diýip, maglumatda düşündirilýär.
“Yslam döwletinden” ýurduň içinde döreýän howpa degişli bu nukdaýnazary delillendirmek üçin “Tantv” neşiriniň maglumatynda politolog alym Dosym Satpaýewden sitata getirilýär. Ol “Yslam döwletiniň” ekstremistleriniň sosial taýdan ilden çykan şahslardan başga hiç kim däldigini aýdýar: ”Biz yslam halyfaty ugrunda göreşen söweşijileriň öýlerine dolanyp başlamagynyň üçünji tolkunyny başdan geçirýäris. Olar Gazagystanda diwersion hereketleri amala aşyryp bilerler we eger olar gyrak-bujaklardan gelen bilimsiz, işsiz ýa-da kriminal geçmişli adamlar bolan bolsa, indi söweşijileriň düzümi çyndan üýtgedi”.
“YD” bilen bagly çynlakaý alada
“Sakgally wahhabistler” baradaky hopukdyryjy maglumatlaryň aňrysynda Gazagystanda – we umuman tutuş regionda – “Yslam döwletine” degişli çynlakaý aladalanmalar, şol sanda ýerli musulmanlaryň agzalan toparyň täsiri bilen radikallaşmagyndan howatyrlanmalar bar.
Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy (GDA) guramasynyň howpsuzlyk häkimiýetleriniň we ýörite gulluklarynyň ýobaşçylarynyň geňeşiniň maslahatynda aýdylyşyna görä, “Yslam döwleti” toparynyň güýçlenmeginiň iň uly aladalanma döredýän bir tarapy ekstremistik sünni toparyň öz düzümine söweşijileri çekmäge ukyby bilen bagly. Bu ýerde Gazagystanyň Milli howpsuzlyk komitetiniň sanlary göz öňünde tutulýar.
Abykaýewiň nukdaýnazaryndan Gazagystan “Yslam döwletiniň” ündewçileriniň gazak milletli ýaşlaryň arasynda radikal garaýyşlary ornaşdyrmagyna we olary “Yslam döwleti” atly ýaragly toparyň düzümine Yraga we Siriýa ibermegi bilen bagly aladalanma bildirýär. Ýene bir howatyrlanma - gazak ýaşlarynyň internetde çap bolýan maglumatlardan “özbaşdak radikallaşmagy” bilen bagly.
Orsýetiň Federal howpsuzlyk agentliginiň (FSB) müdiri Aleksander Bortnikow geçen birnäçe aýyň dowamynda “Yslam döwletiniň” Orsýet Federasiýasyndan bolan söweşijileriniň öňki 1 100 diýlen sandan 1 500 adama çenli köpelendigini aýtdy.
Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy guramasynyň howpsuzlyk häkimiýetleriniň we ýörite gulluklarynyň ýolbaşçylarynyň geňeşiniň bellemegine görä, radikallaşma howpy diňe bir GDA regiony bilen çäklenmän, tutuş dünýä ýaýbaňlanýar.
“YD” garşy kontrterrorizm çäreleri
Gazagystanyň Milli howpsuzlyk komitetiniň maglumatyna görä, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy guramasynyň howpsuzlyk häkimiýetleriniň we ýörite gulluklarynyň ýobaşçylarynyň geňeşi “Yslam döwletinden” gelýän içerki howplara garşy göreş ugrunda ençeme çärä garaýar.
Orsýet öz raýatlarynyň Siriýa söweşe gitmeginiň öňüni almaga synanyşyp, eýýäm kanun kabul etdi. 2013-nji ýylyň noýabr aýynda Orsýet öz sudlaryna “Yslam döwletiniň” we beýleki söweşiji toparlaryň düzüminde Siriýada söweşen orsýet raýatlaryny jezalandyrmaga hukuk bermek arkaly 2006-njy ýylyň ”Terrorizme garşy kanunyna” düzedişleri girizdi. Kanuna laýyklykda, “daşary ýurtlaryň giňişliginde, şol döwletler tarapyndan kanuny hasap edilmeýän, Orsýet Federasiýasynyň bähbitlerine ters gelýän maksatlara eýerýän ýaragly topara goşulmak” jenaýat hereket diýlip kesgitlenýär we bu etmiş üçin alty ýyla çenli türme tussaglygy göz öňünde tutulýar.
Gazagystanyň Milli howpsuzlyk komitetiniň maglumatyna görä, Gazagystan we GDA döwletleri hem şuňa meňzeş kanunlara garaýar.
Siriýada we Yrakda “Yslam döwletiniň” düzüminde söweşýänleri gözläp tapmak boýunça beýleki çäreler hem göz öňünde tutulýar. Bu işler Orsýetiň, Gazagystanyň we beýleki GDA döwletleriniň arasynda razwedka maglumatlarynyň alyş-çalşyny hem öz içine alýar.
Bortnikowyň aýtmagyna görä, aňtaw gulluklary Siriýada söweşip, soňra öýlerine dolanan we Orsýetiň, Gazagystanyň hem-de GDA regionynyň içerki howpsuzlygyna wehim salýan ähli şahslara ýakyndan gözegçilik ederler.
Bortnikow Orsýetiň howpsuzlyk häkimiýetleriniň “Yslam döwletiniň” öňki söweşijilerini we tutuş toparlary” tapdan düşürmek üçin eýýäm çäre görýändigini aýtdy.


text:
Soňky günler Türkmenistanda ýurduň Garaşsyzlygynyň 21 ýyllyk baýramyna gabatlanyp, ençeme sport ýaryşlary geçirilýär. Emma sport ýaryşlarynyň geçirilýän ýerlerindäki tribunalar köplenç halatda boş durýar.
21-nji oktýabrda paýtagtdaky “Aşgabat” sport toplumynyň ýanyndaky awtodromda geçirilen awtosport boýunça baýramçylyk ýaryşynda hem tomaşaçylaryň sany 20-ä hem ýetenokdy.
Aslynda, sportuň bu görnüşi iň bolmanda ýaşlary gyzyklandyraýjak ýaly hem bolup görünýär. Bir döwür “çyraçylyk” ady bilen meşhur bolan gijeki bikanun awtoýaryşlaryň ýaşlaryň bir böleginiň arasynda meşhur bolandygyny göz öňünde tutsak, bu ýaryş olaryň ünsüni çekäýjek hem ýaly. Emma häzirlikçe beýle däl.
Tomaşaçylaryň sany 20-ä hem ýetenokdy, 21-nji oktýabr.
Tribunada oturan, adynyň efirde tutulmagyny islemedik awto ýaryşyjylaryň biri bu ýagdaýy ýaryşyň mahabatlandyrylyşynyň ýeterlik bolmandygy bilen düşündirýär: “Bu ýaryşyň geçiriljekdigi barada bildiriş berilmedi. Şonuň üçin adam az. Eger-de daşary ýurtlardaky ýaly bu hili ýaryşlaryň reklamasy ýetirilip dursa, onda tomaşaçylaryň sany häzirkiden köp bolardy”.
Onuň aýdyşy ýaly, bu ýaryşyň geçirilýändigi barada ýurduň habar beriş serişdeleri arkaly bildiriş berilmedi. Diňe merkezi gazetlerde her aýyň başynda çap edilýän köpçülikleýin çäreleriň sanawynda bu hili ýaryşyň geçiriljekdigi barada aýdyldy. Ýurtda geçirilýän sport ýaryşlarynyň beýlekileri baradaky bildirişlere hem köpçülikleýin ýerlerde ýa-da metbugatda gabat gelmek kyn.
Bu ýaryşa tomaşa etmäge gelen 22 ýaşly Arslan ýaryşyň geçirilýän ýerine golaý ýerleşýän “Bagt köşgünde” işleýär. “Men ýaryş maşynlarynyň sesine şu ýere geldim. Bu hili awtoýaryşa ilkinji gezek tomaşa etdim. Örän gyzykly boldy” diýip, Arslan aýdýar.
Başga-da 5-6 adam “Volkicar” sport awtomobilleriniň sesini eşdip, bu ýaryşa tomaşa etmäge gelipdir. Birem telewideniýäniň işgärleri bilen ýaryşy gurnaýjylar bardy.
Az sanly tomaşaçylaryň aýtmaklaryna görä, ýaryşyň gidişini yzarlar ýaly bu trekde tomaşaçylar üçin şertler hem ýok.
“Awtodromyň tribunalarynda oturup tomaşa etmäge gowy şertler bar. Emma ýaryşa haýsy komandanyň gatnaşýandygy, kimiň birinji ýerde barýandygy baradaky maglumatlary görkezýän bukletlerdir tablolar ýok. Hatda bu hili maglumaty okaýan diktor hem ýok” diýip, Arslan aýdýar.
Awtodromyň informasion serişdeler bilen üpjünçiliginden bu ýaryşa gatnaşýan ýaryşyjylar hem nägile. Olaryň aýtmaklaryna görä, munuň sebäbi awtomobil sportyna çinownikler tarapyndan üns berilmeýändigi bilen bagly.
“Biziň ýurdumyzda prezident buýruk berýänçä hiç zat edilmeýär. Mesele prezidente ýetýänçä çözülmeýär. Awtodromy daşary ýurtlardaky ýaly tablolar bilen üpjün etmek barada birnäçe gezek mesele gozgaldy. Emma edilýän iş ýok” diýip, awto ýaryşyjysy aýdýar.
21-nji oktýabrda baýramçylyk ýaryşyna gatnaşan “Volcikar” ýaryş awtomobilleriniň 10 sanysy şu ýylyň aprel aýynda Türkmenistanyň awtomobil sport merkezine Türkmenistanyň prezidentiniň adyndan sowgat berlipdi. Mundan başga-da, Türkmenistanyň sport baradaky komitetiniň balansyna “Bugatti Weýron”, “Mitsubishi”, “Renault” ýaly meşhur sport awtomobilleri hem muzdsuz geçirilipdi.
Ýurt baştutanynyň ýaşlykda awtosport bilen meşgul bolup, 7-lik nomerde çykyş edendigi hem resmi metbugatda habar berildi. Şu ýylyň aprel aýynda geçen “Sagdynlyk we bagtyýarlyk” hepdeliginiň çäginde “Volcikar” awtomobillerinde ilkinji gezek ýaryş hem geçirilipdi. Şol ýaryşda prezident birinji orny eýeläpdi.
Emma ýurtda awtoýaryşlaryň tomaşaçylarynyň sanyny köpeltmek üçin diňe bir prezidentiň sportuň bu görnüşi bilen içgin gyzyklanmasynyň ýeterlik däldigini 21-nji oktýabrda geçirilen baýramçylyk awtoýaryşynyň boş tribunalary hem görkezdi.


text:
Gyrgyzystanyň Döwlet howpsuzlyk gullugy, aýdylmagyna görä, Oş regionynda ýaşaýan garaşsyz žurnalisti töhmet atmakda aýyplap, suda berdi.
Garaşsyz žurnalist Şohruh Saipow 25-nji awgustda Azatlyk we Azat Ýewropa radiosyna howpsuzlyk gullugynyň özüni maý aýynda Fergana.ru internet saýtynda çap edilen makalasy üçin aýyplaýandygyny aýtdy.
Bu makalada Gyrgyz döwlet howpsuzlyk gullugynyň ofiserleriniň Siriýadaky yslamçy jeňçilere goşulmakda güman edilýän gyrgyz raýatlaryny para bermäge mejbur edýändigi öňe sürülýär.
Saipowyň aýtmagyna görä, Döwlet howpsuzlyk gullugynyň bölüm başlygy Asylbek Kojabekow özüne ýetirilen zyýan üçin 20 müň dollar tölenmegini isleýär.
Gyrgyzystanyň Döwlet howpsuzlyk gullugynyň metbugat sekretary Rahat Süleýmanow Azatlyk radiosyna bu iş barada özünde maglumatyň ýokdugyny aýtdy.
Emma ol howpsuzlyk ofiserleriniň para alýandygy baradaky gürrüňleriň esassyzdygyny nygtady.


text:
Özbegistanyň Merkezi saýlaw komissiýasy ýurduň häzirki prezidenti Yslam Karimowyň prezident saýlawlarynda doly ýeňiş gazanandygyny yglan etdi. Saýlawlar halkara synçylary tarapyndan tankyt edildi, ýurduň daşyndaky özbek oppozisiýasy saýlawlary ýazgardy.
Özbegistanda 29-njy martda geçirilen prezidentlik saýlawlarynda ýurduň häzirki ýolbaşçysy Karimowyň sesleriň 90%-den gowragyny alandygy aýdylýar.
Merkezi saýlaw komissiýasynyň başlygy Mirzoulughbek Abdusalomow “17.2 million adam, ýagny ses berijileriň 90.39%-i öz seslerini Yslam Karimowa berdiler” diýdi.
25 ýyldan bäri ýurdy dolandyrýan we bu wagtyň dowamynda oppozision toparlaryň ählisini diýen ýaly ýok eden 77 ýaşly Karimowyň indiki bäş ýyllyk prezidentlik möhletine eýe boljagyna öňünden garaşylypdy.
ÝHHG aladalanma bildirdi
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň saýlawlar boýunça synçylary Özbegistanda prezidentlik saýlawlarynyň häzirki prezident Yslam Karimowa hakyky bäsdeşleriň bolmazlygynda, şeýle-de kanun hem guramaçylyk taýdan kemçilikli ýagdaýda geçirilendigini aýtdylar.
ÝHHG-niň Demokratik institutlar we adam hukuklary boýunça edarasynyň Özbegistandaky saýlawlara degişli ilkinji netijeleri Yslam Karimowyň Merkezi Aziýanyň postsowet ýurdunyň ýolbaşçysy bolup galmagyna mümkinçilik berjegi öňünden çak edilen we 29-njy martda geçirilen saýlawlaryň ertesi çap edildi.
ÝHHG-niň çäkli synçylar missiýasynyň başlygy Tana de Zulueta Karimowyň şahsyýetiniň ýurduň syýasy giňişliginde agdyklyk edendigini belledi.
Özbegistanyň “berk çäklendirilen mediasy häzirki prezidente uly ýeňillik döretdi”, şol bir wagtda-da kanunlar, hamala, ähli dalaşgärlere media serişdeleriniň deň elýeterligini kepillendirýär diýip, Zulueta beýannamada aýtdy.
Şeýle-de ol Merkezi saýlaw komissiýasynyň Karimowy dalaşgär hökmünde hasaba almagynyň “konstitusiýada prezidentligiň iki möhlet bilen anyk çäklendirilmegine” ters gelýändigini belledi.
Demokratik institutlary we adam hukuklary boýunça edarasynyň bildiren aladalanmalarynyň ýene biri garaşsyz dalaşgär bolmagyň öňüne böwet salynmagyndan ybarat.
“Ses berişlik sanawlarynyň düzülmegi tutuş ýurt boýunça tapawutlanýar we bu düzüliş usulynyň nätakyklygy sanawlara şübhe döredýär” diýip, beýannamada aýdylýar.
GDA we ŞHG pozitiw baha berdi
Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň saýlawlara gözegçilik missiýasynyň synçylary, öňki sowet ýurtlarynyň beýlekilerinde bolşy ýaly, Özbegistandaky saýlawlara hem has pozitiw baha berdiler.
GDA-nyň saýlaw gözegçiligi missiýasynyň ýolbaşçysy Sergeý Lebedew 29-njy martda geçirilen metbugat konferensiýasynda saýlawlaryň “aýdyň, açyk we demokratik” bolandygyny aýtdy.
Şeýle-de Lebedew GDA-nyň gözegçileriniň saýlawlaryň gowy guramaçylyk astynda hem netijeli geçirilendigi barada bütewi pikire gelendiklerini mälim etdi.
Özbegistandaky saýlawlara Şanhaý hyzmatdaşlyk guramasynyň gözegçileri hem syn etdiler. Missiýanyň ýolbaşçysy ses berişligiň açyk-aýdyň we Özbegistanyň kanunlaryna laýyklykda geçirilendigini belledi.
Dördünji prezidentlik möhletine başlaýan 77 ýaşly Karimowyň ornuna geçip biljek anyk şahsyýet göze ilmeýär, bu bolsa, onuň diňe ölen halatynda ýa-da wezipesini ýerine ýetirmäge ukypsyz bolan ýagdaýynda wezipeden çekiljegini aňladýar.
Bu mesele Merkezi Aziýanyň iň köp ilaty ýurdunyň gelejegi barada aladalanmalary güýçlendirdi we Karimowdan soň häkimiýet başyna geçmek ugrundaky gizlin göreşiň eýýäm başlanandygy barada çaklamalary döretdi.


text:
Geçen hepdede Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynyň söwdalarynda geleşikleriň 23-si hasaba alyndy.
Daşary ýurt walýutasyna Russiýadan, Owganystandan we Özbegistandan gelen telekeçiler Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda öndürilen awtobenzini, polipropileni satyn aldylar, Şweýsariýanyň işewürler toparlarynyň wekilleri bolsa Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynda öndürilen göni arassalanan benzini satyn aldylar. Mundan başga-da, Birleşen Arap Emirliklerinden we beýleki ýurtlardan gelen işewürler tehniki ýod we tehniki propilen haltalary (“Türkmenhimiýa” DK) satyn aldylar. Şeýle hem daşary ýurt walýutasyna arassalanan pagta ýagy, nah ýüplük, pagta-süýümi ýerlenildi. Satyn alan ýurtlar: Russiýa, Beýik Britaniýa, Birleşen Arap Emirlikleri, Singapur, Malta, Owganystan, Gyrgyzystan, Gruziýa, Ukraina. Geleşikleriň umumy bahasy ABŞ-nyň 25 million 875 müň dollaryndan gowrak boldy.
Depozit manat serişdelerine Pakistandan gelen täjirler jemi 1 million 228 müň manatlykdan gowrak nah ýüplük satyn aldylar.


text:
Ýewropanyň iň uly film festiwaly bolan Berlinale festiwaly 64-nji sapar Germaniýanyň paýtagtynda açyldy.
11 günüň dowamynda dürli žanrlara degişli 400-den gowrak filmiň görkezilmegine garaşylýar. Penşenbe güni amerikan kinorežissýory Wes Andersonyň “Budapeşt myhmanhanasy” atly kartinasy görkezilýär.
Berlinale festiwalynyň çäginde özbek kinorežissýory Saodat Ismailowanyň “Çille”, gürjüstanly Lewan Koguaşwiliniň we Tinatin Kajrişwiliniň “Gelinler”, gazagystanly Žanna Isabaýewanyň “Nagima”, eýranly Reza Dormişianyň “Men gaharlanmaýaryn” atly kartinalary, şeýle-de Aziýa, Ýewropa we Amerika ýurtlaryndan bolan ýüzlerçe filmler görkeziler.
Festiwalyň filmlerine baha berýän žýuri toparyna amerikan režissýory Jeýms Şamus ýolbaşçylyk edýär.


text:
Täjigistanyň günortasynda Owganystan bilen serhetleşýän Panj şäherinde polisiýa radikal musulman diýlip şübhelenilýän Russiýanyň raýatynyň öldürdi.
Panj şäher polisiýa departamentiniň 24-nji aprelde Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, 23-nji aprelde Russiýanyň Çelýabinsk şäherinden bolan Semýon Nagebin iki sapançany polisiýa ofiserinden zor bilen alyp, ýerli keselhanadan gaçansoň, ol ýerli hukuk goraýjy ofiser tarapyndan atylyp öldürilipdir.
Resmileriň aýtmaklaryna görä, Negabin polisiýa ot açyp başlandan soň, atylyp öldürilipdir.
28 ýaşly Negabin 15-nji aprelde owgan serhedinden bikanun geçmäge synanyşan mahaly ýaralanyp, keselhana ýerleşdirilipdi.
Täjik resmileriniň maglumatyna görä, Negabin özüni “Salim” diýip atlandyrypdyr we täjik häkimiýetlerini “musulman däl” diýip häsiýetlendirip, olary tankyt edipdir.


text:
Dawaly Kuril adalaryna gaýtadan sapar etmezlik barada Ýaponiýanyň çagyryşyny Orsýet kabul etmedi.
Duşenbe güni prezident Dmitriý Medwedew bu dawaly adalara sapar edenden soň Ýaponiýa şeýle çagyryşy edipdi.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow düýnki eden çykyşynda Orsýetiň prezidenti barjak ýerleri barada “hiç kimiň maslahatyna mätäç däl” diýdi.
“Eger-de Russiýa Federasiýasynyň prezidentiniň, meniň, we Orsýetiň hökümetiniň başga agzalarynyň eden düşündirişleri anyk däl bolsa, men olary täzeden okamagy maslahat berýärin. Ol ýerde ähli zat anyk aýdyldy. Bu adalar biziňki. Orsýetiň prezidenti ýurduň haýsy etrabyna gitmelidigi barada hiç kimden maslahat soramaz” diýip, Lawrow aýtdy.
Ikinji jahan urşy tamamlanda bu dört adany sowet goşunlary basyp alypdy. Şol döwürden bäri bu adalaryň eýeçiligi boýunça ylalaşmazlyklar dowam edýär.


text:
Täze ýyl gijesi Aşgabatda ýeriň yrananyny ertesi gün iliň soňunda töweregimdäkilerden eşidip galyşym ýaly, azathabar.com saýtynyň Türkmenistanda 26-njy ýanwarda bloklanandygyny hem giç bildim.
Şol gün säher bilen dükana barýarkam, goňşym öňümden çykyp, azathabar.com-yň düýnden bäri bloklanandygyny aýtdy. Goňşymyň sözlerine men haýran galdym. Sebäbi saýta düýn özüm giripdim. Ýöne şonda-da goňşyma belli bir jogap berip bilmedim.
Şol gün wagt tapyp internet kafe baryp gördüm. Azathabar.com-a arkaýyn girdim. Dil kursum tamamlanandan soň, irden öňümden çykan goňşymyň öýüne baryp, oňa çala eşidip çatma ýykmaly däldigini aýtdym. Ol bolsa maňa öz kompýuterini açyp, internete girip, özüniň aýdýanlarynyň ýalan däldigini subut etmekçi boldy.
Goňşym www.azathabar.com diýip, ýazyp, enteri basansoň, explorer: «Во время загрузки страницы соединение с сервером было сброшено» diýip ýazdy. Goňşymyň exploreri açyp, adresi göni www.azathabar.com diýip ýazmagyna geň galmakdan ýaňa agzyma tas uçuk gaýnapdy.
«A-how, beýdip kim www.azathabar.com-a girýär?» diýip, men oňa azgyrylanymy duýman galdym. Soň men goňşyma öz usulymy görkezdim. Şundan soň saýt problemasyz açyldy.
Goňşym meniň bu usulyma haýran galdy. Meniň bolsa şol pursat ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamanyň ýakynda: «Terroristler gaty mekir. Olar her hili pirimleri oýlap tapyp, biziň howpsuzlygymyza zeper ýetirmek isleýärler. Ýöne amerikan howpsuzlyk güýçleri terroristlerden elmydama bir ädim öňde bolmalydyr» diýen sözleri ýadyma düşdi.
Türkmen ýaşlarynyň tehnologiýada internetiň duşmanlaryndan bir ädim öňde bolmaklary Türkmenistanda azathabar.com-yň bloklanandygna garamazdan, olar öz söýgüli saýtlaryna girmekde hiç hili problema görmediler.
Türkmenistanda ýaşlar internetiň hyzmatyndan ürç edip peýdalanýarlar. MTS-iň internet hyzmatlarynyň soňky döwürde elýeterli bolup başlamagy türkmen ýaşlarynyň arasynda internetden peýdalanýanlaryň sany juda artdy.
Ýaşlar dürli saýtlar bilen gyzyklanýarlar, şol sanda azathabar.com bilen hem. Soňky döwürde ýaşlaryň arasynda bu saýta bolan gyzyklanma gün geldikçe artyp başlady. Saýtda ýazylýan obýektiw materiallara ýaşlar öz kommentariýalaryny ýazyp, aktiwlik görkezýärler.
Ýöne ýaşlar azathabar.com saýtyna diňe Proksi serwerleriň üsti bilen girýärler. Munuň hem sebäbi olar käbir kişileriň «Näme üçin bu saýta girdiň?» diýen sowaly özlerine beräýmek ähtimallygyndan gaçmak üçin şeýdýärler.
Çeşmäniň sakasynda oturyp, göwnüniň islän wagty akaryň öňüne böwet basyp bilýändirin öýdüp pikir edýän internetiň ganym duşmanlaryna Proksi serweriň nämedigini düşündirmek isleýärin.
Proksi serwer saýtlary internetden peýdalanyjyny girýän saýtyna bukup salýar. Şonuň üçinem Türkmentelekomyň käbir saýtlary bloklandygyna garamazdan, Proksi serwerleriň üsti bilen bloklanan saýtlaryň islendigine girmek bolýar.
Proksi serwer saýtlary bolsa internetde gaty köp. Diňe Google-iň özünde Proksi saýtlarynyň 30 müňden gowragy bar. Google «Proxy server» diýip yazan badyňa müňlerce usuly hödürleýär. Google-den başga-da, internetde ýene ýüzlerçe gözleg motorlarynyň baryny-da gepiň gerdişine görä agzap geçsek, artyk bolmasa gerek.
Azathabar.com-yň bloklanmagy bilen internetiň duşmanlary öz maksatlaryna ýetip bildimikä diýen sowal şu ýerde örboýuna galýar. Bu sowala, elbetde «Ýok» diýip jogap bermek bolar.
Saýty bloklanlaryň maksady türkmen ýaşlaryny bu saýta girip, alternatiw informasiýa çeşmesinden kesmek isläpdiler. Ýöne olaryň islän zady asla amala aşmady. Çünki azathabar.com-a girýän ýurduň geljegi bolan progressiw pikirli ýaşlar Proksi serwerleriň üsti bilen ýene girmeklerini dowam etdirýärler. (Olaryň köpüs-ä bu saýtyň bloklanandygyndan entägem bihabar).
Başlary tahýaly, gollary «Ruhnamaly», çäreden-çärä gatnap ýören talyplar bolsa azathabar.com bilen ozalam gyzyklanmaýardylar, indem gyzyklanarlar öýdüp umyt edemok.
Şonuň üçin internetiň duşmanlary saýty ýapmak bilen maksatlaryna-ha bir ýetip bilmediler, üstesine-de dünýä jemgyýetçiliginiň öňünde biabraý boldular.
Alyjan Döwletow Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Gyrgyzystanyň wagtlaýyn hökümeti Bişkekde 6-8-nji aprel günleri bolan çaknyşyklarda 80-den gowrak adamyň ölümi bilen bagly wakalary derňemekçi.
Adam hukuklaryny goraýan Human Rights Watç guramasynyň aýtmagyna görä, bu wakada howpsuzlyk güýçlerindenem, demonstrasiýaçylardanam günäkärler bar.
«Geçiriljek derňewleriň netijeleri esasynda täze häkimiýetler öňki prezident Kurmanbek Bakyýewiň yzyna berilmegini Belarusdan talap eder» diýip, wagtlaýyn hökümetiň agzasy Edil Baýsalow «Interfaks» agentligine aýtdy.


text:
Özbek resmileri Surhanderýa regionynda üç aýala Täjigistana içalylyk edenlikde aýyplanyp günä bildirilendigini yglan etdiler.
Duşenbe güni telewideniýede berlen maglumata laýyklykda, bu üç aýal 14 we 15 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdir.
Günä bildirilen aýallaryň ikisiniň Özbegistanyň raýatydygy, üçünjisiniň bolsa Täjigistanda doglan we raýatlygy boImadyk aýaldygy aýdylýar.
Sülçüleriň maglumatlaryna görä, olar täjik gizlin gulluklaryndan Özbegistanyň harby we kanun goraýjy edaralary barada maglumatlary üçin pul alypdyrlar.
Bu barada goşmaça maglumat berilmeýär.
Suw we energiýa resurslary hem-de tranzit ýollary boýunça dörän dawa sebäpli özbek-täjik gatnaşyklary birnäçe ýylyň dowamynda dartgynlaşdy.
Daşkent Täjigistany energiýa we gaz bilen üpçün etmekligi bes etdi we iki ýurduň arasyndaky awtomobil we demirýol gatnawuny kesdi.


text:
Türkmenistan “Hazar -2016” atly harby-taktiki okuw türgenleşiklerini geçirdi.
Harby maşklaryň planyna laýyklykda, Türkmenistanyň Harby deňiz güýçleriniň “Edermen” we “Gaýratly atly raketaly gämiler, “Algyr” we “Hanjar” atly sakçy gämiler suw üsti nyşanlara zarba urdular, diýip döwlet mediasy habar berdi.
Resmi maglumatlarda bu harby-deňiz türgenleşikleriň ýurduň ýaragly güýçleriniň goranyş ukybynyň, harbylaryň söweş taýýarlygynyň we olaryň döwrüň ösen harby tehnikasyny dolandyrmakdaky ussatlygynyň ýokary derejesini görkezendigi habar berildi.
1995-nji ýylyň dekabr aýynda özüniň bitarap döwletdigini yglan eden Türkmenistan şu ýylyň başynda tassyklan harby doktrinasynda Harby-deňiz güýçlerini ösdürmek programmasyny göz öňünde tutýar.
Türkmenistanyň 600 kilometre golaý deňiz serhedi bar.


text:
Russiýanyň resmileri Sibirde dowam edýän tokaý ýangynlarynyň gaýtadan daş-töwerege ýaýramaga başlandygyny habar berýärler.
Russiýanyň Sibir federal etrabyndaky Federal tokaý gullugynyň berýän maglumatyna görä, tokaý ýangynlarynyň dowam edýän territoriýasy 23-nji maýdan bäri öňküsinden üç esse ulalypdyr.
Bu gulluk öz maglumatynda 26-nji maýa çenli takmynan 2 müň 500 gektar ýerde 24 tokaý ýangynynyň emele gelendigini aýtdy.
Altaý regionynyň Burýatiýa respublikasyndaky we Irkutsk oblastyndaky takmynan 2 müň 100 gektar ýerde başga-da 41 tokaý ýangyny söndürildi.
Takmynan 315 tokaý sakçysy we ýangynsöndüriji, 66 ýangyn söndüriji ulag we 11 uçar ýangynyň obalara we etraplara ýaýramagynyň öňüni almaga çalyşýar.