text:
Bagtyýarlyk döwründe ösüşiň aýdyň ýoly bilen ynamly öňe barýan ýurdumyzda Gahryman Arkadagymyzyň başlangyçlary bilen bellenilýän Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň güni agzybirlik, parahatçylyk, bagtly durmuş ýaly ýörelgeleri özünde jemleýär.
Ýurdumyzda milli Liderimiziň ýolbaşçylygynda amala aşyrylýan hukuk özgertmeleriniň esasy maksady döwletimiziň kanunçylyk ulgamyny kämilleşdirmekden ybaratdyr. Esasy Kanunymyzda adamyň erkin ösmegi üçin şertleriň döredilýändigi, onuň hukuklarynyň we azatlyklarynyň eldegrilmesizdiginiň ykrar edilýändigi we halkara kadalaryna laýyklykda olary amala aşyrmagyň kepillendirilýändigi baradaky kadalar döwlet Baştutanymyzyň “Döwlet adam üçindir!” diýen ynsanperwer ýörelgesinden gözbaş alýar. Adamy we onuň mertebesini hormatlamak baradaky düzgünler halkymyzyň ruhy gymmatlyklaryna we halkara kadalaryna eýermek ýörelgeleriniň hukuk esaslaryny emele getirýär.
Konstitusiýa döwletiň we hukuk ulgamynyň, hukuk tertibiniň esasydyr. Ýokary hukuk güýjüne eýe bolan Esasy Kanunymyz döwlet gurluşynyň esasy ýörelgelerini, adamyň we raýatyň hukuklarynyň hem-de azatlyklarynyň hukuk kepilliklerini, häkimiýet edaralarynyň şahsyýet hem-de jemgyýet bilen gatnaşyklarynyň esaslaryny kesgitleýär.
Konstitusiýanyň maddalary – hukuk esaslarynyň kepilnamasy. Onda adamyň we raýatyň kanunyň we kazyýetiň öňündäki deňligi, jemgyýetde aýallaryň we erkekleriň deň hukuklylygy, olary durmuşa geçirmek üçin deň mümkinçilikler, her bir adamyň öz at-abraýyny we mertebesini goramaga bolan hukugy, adamlaryň erkinligi we şahsy eldegrilmesizligi, bilim almaga, saglygyny goramaga, zähmet çekmäge hukuklary, medeni durmuşa gatnaşmaga, dynç almaga hukuklary umumy ykrar edilen halkara kadalarynyň derejesinde kepillendirilýär.
Halkymyzyň ynsanperwerlik, adalatlylyk, agzybirlik ýörelgelerini özüne siňdiren Esasy Kanunymyzyň Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň güni bilen bilelikde baýram edilmegi çuňňur mana eýedir.
Türkmeniň ýaşyl Tugy ýurdumyzyň döwlet nyşanlarynyň biri bolup, milletimiziň geçmişini, nusgalyk medeniýetini, berkarar döwletini, mukaddes däplerini, umyt-arzuwlaryny, bagtyýar geljegini, parahatçylyk söýüjiligini aňladýan baş alamatydyr. Türkmenistanyň ýaşyl Tugunyň 1992-nji ýyldan bäri özygtyýarly döwlet we dünýä bileleşiginiň doly hukukly agzasy hökmünde Birleşen Milletler Guramasynyň baş binasynyň öňünde parlap durmagy biziň her birimiziň kalplarymyza guwanç, göwünlerimize goşa ganat bagyş edýär.
Milli Liderimiziň türkmen döwletiniň we jemgyýetiniň hemmetaraplaýyn ösüşini üpjün etmekde döreden ähli şertleri netijesinde ýurdumyzyň halkara abraýy has-da arşa galýar. Syýasatda, ykdysadyýetde, ylym-bilim, medeniýet, saglygy goraýyş, mahlasy ähli ugurlarda gazanylýan üstünlikler, ýetilýän belent sepgitler türkmeniň ýaşyl Tugunyň buýsançly parlamagyny üpjün edýär. Bularyň ählisi Gahryman Arkadagymyzyň ýolbaşçylygynda durmuşa geçirilýän işleriň, amala aşyrylýan beýik özgertmeleriň aýdyňlyk bilen dowam edýändigini, halkymyzyň ol işlere çuňňur buýsanç bilen garaýandygyny äleme buşlaýar. Hawa, şeýle belent buýsanç bilen parlaýan Döwlet Tugumyz milli gymmatlyklarymyzyň mizemezligini we milli jebisligimizi alamatlandyrýan buýsanjymyzdyr.
Başymyzyň täjine, gözlerimiziň görejine deňelýän ýaşyl Baýdagymyz bu gün bagtyýar döwrümiziň ýaraşygy bolan köşgi-eýwanlaryň, belent-belent binalaryň, bagtyýarlygyň mesgeni bolan ýaşaýyş jaýlarynyň depesinde, dünýäniň dürli ýurtlarynda ýerleşýän Türkmenistanyň diplomatik, konsullyk we gaýry wekilhanalarynyň jaýlarynda, Türkmenistana degişli edaralarda, guramalarda, dürli merkezlerde parlap dur.
Şu ýerde bir zady aýratyn buýsanç bilen belläp geçesimiz gelýär.
Bilşimiz ýaly, häzirki ajaýyp döwrümizde milletiň sagdyn neslini kemala getirmäge aýratyn üns berilýär. Gahryman Arkadagymyzyň bimöçber aladasy bilen ýurdumyzyň welaýatlarynda, obalarynda, etraplarynda we şäherlerinde dürli ugurlar boýunça köp sanly sport desgalary guruldy we häzirki günlerde hem bu işler üstünlikli dowam etdirilýär. Bu bolsa, öz gezeginde ýaşlaryň köpçülikleýin sport bilen yzygiderli meşgullanmagyna, ýurdumyzyň halkara derejesindäki sport abraýynyň ýokarlanmagyna, türkmen türgenleriniň dünýä derejesinde geçirilýän ýaryşlara gatnaşyp, baýrakly orunlary eýelemegine ruhlandyrýar. Şeýle ýaryşlaryň ýeňişli buşlukçysy bolup ilki bilen ýaşyl Tugumyz al-asmana galýar.
Goý, bu işleriň gözbaşynda duran hormatly Prezidentimiziň ýurdumyzy gülledip ösdürmek, halkymyzyň ýaşaýyş derejesini ýokarlandyrmak ugrunda alyp barýan maksatnamalaýyn işleri hemişe rowaçlyklara beslensin!
Emetylla HABIBULLAÝEW,
S.A. Nyýazow adyndaky TOHU-nyň
uly mugallymy.


c: text/html

text:
Ägirt uly «Galkynyş» gaz käninde günlük debiti 2 million kub metr «mawy ýangyja» barabar bolan №280 belgili guýy ulanyşa girizildi. Bu işi «Türkmengaz» döwlet konserniniň «Türkmengazinžinerçilik we gurluşyk» müdirliginiň hünärmenleri amala aşyrdylar.
Üstesine ilkinji gezek tehnologik enjamlar — klapanlar, zadwižkalar, şeýle hem barlag-ölçeg abzallary we guýynyň agzynyň turba birleşmesi daşary ýurt kompaniýalaryny çekmezden öz güýjüniň hasabyna...
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow hem-de Katar Döwletiniň Emiri Şeýh Tamim bin Hamad Al Tani telefon arkaly gepleşikde türkmen-katar gatnaşyklarynyň ileri tutulýan ugurlaryny maslahatlaşdylar.
Türkmenistanyň we Kataryň Baştutanlary däbe öwrülen döwletara gatnaşyklarynyň ýokary derejesini kanagatlanma bilen belläp, özara bähbitli hyzmatdaşlygy has-da ösdürmek üçin uly mümkinçilikleriň bardygyny hem-de taraplaryň olary umumy bähbit üçin amala aşyrmaga taýýardygyny nygtadylar.
Söhbetdeşligiň barşynda...
«Dede Gorgud» iri azerbaýjan ýüzýän ýarym suwda bolan buraw desgasynyň (ÝÝBD) operatory bolan Caspian Drilling Company ony Hazardaky taslamalaryň birinde ulanmagy meýilleşdirýärler, diýip Trend ýurduň nebitgaz bazaryndaky bilermene salgylanyp habar berýär.
«Häzirki wagtda «Dede Gorgud» ýyly konserwasiýada saklanýar. Kompaniýa ony Hazarda mundan beýläkki burawlamada ulanmagy meýilleşdirýär» - diýip habar berildi. Agentligiň söhbetdeşi desganyň haýsy kompaniýa üçin...

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň serkerdelerine, esgerlerine, gullukçylaryna we harby talyplara
Hormatly Watan goragçylary!
Sizi Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýylynyň ilkinji günlerinde bellenýän Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň döredilmeginiň 25 ýyllygy we Watan goragçylarynyň güni bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn!
Bu baýram döwletimiziň öz Ýaragly Güýçleriniň harby gullukçylaryna örän jogapkärli wezipäni ýerine ýetirmekde bildirýän uly ynamynyň, çäksiz hormatynyň we olar hakda edýän aladasynyň nyşanydyr. Siziň harby borjuňyzy hemişe päk ýürek bilen ýerine ýetirjekdigiňize, Watana wepalylygyň, harby kasama ygrarlylygyň belent nusgasyny görkezjekdigiňize, türkmen halkynyň watansöýüjilik, edermenlik, gaýduwsyzlyk we lebzihalallyk ýaly asylly häsiýetlerini harby däp-dessurlar arkaly berkitmekde ukyp-başarnygyňyzy gaýgyrmajakdygyňyza berk ynanýaryn.
Eziz Watanymyzyň wepaly ogullary!
Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň döredilmeginiň 25 ýyllygynyň hem-de Watan goragçylarynyň gününiň öňüsyrasynda biz Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň harby bölümlerine söweşjeň baýdaklary dabaraly ýagdaýda gowşurdyk. Baýdak — ýeňşiň buşlukçysydyr. Ony götermek we goramak belent wezipedir. Bu söweşjeň baýdaklaryň gowşurylmagy bilen söweşjeň baýdaga mynasyp bolan harby bölümleriň abraýy, şöhraty hem-de Watanyň öňündäki mukaddes borjy beýgeldi. Ähli döwürlerde-de goşunyň buýsanjy hasaplanýan söweşjeň baýdaga tagzym edilýär. Onuň öňünde Watana wepalylyk kasamy ýerine ýetirilýär.
Eziz Watanymyzy, mähriban halkymyzy goramakda, döwlet Garaşsyzlygymyzy berkitmekde, döwletimiziň harby howpsuzlygyny we çäkleriniň bitewüligini üpjün etmekde gowşurylan söweşjeň baýdaklar siziň söweşjeň ruhuňyzy has-da belende göterer.
Mukaddes Watanymyzyň merdana harby gullukçylary!
Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllyk şanly baýramy mynasybetli geçirilen dabaraly harby ýöriş milli goşunymyzyň goranmak ukybynyň we söweşjeň kuwwatynyň ýokarydygyny ýene-de bir gezek dünýä äşgär etdi. Ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň harby kuwwatynyň we gaýduwsyz Watan goragçylarynyň harby taýýarlygynyň gözden geçirilişine öwrülen dabaraly harby ýörişden buýsançly gadam bilen geçip, siz döwlet Garaşsyzlygymyzy goramaga hemişe taýýardygyňyzy, türkmen goşunynyň harby ussatlygynyň barha ýokarlanýandygyny aýdyň görkezdiňiz. Siz geljekde-de Watany goramak borjuny ähli zatdan belent saýyp, harby ylmyň we harby sungatyň ýurdumyzda we daşary ýurtlarda toplanan tejribesini yzygiderli özleşdirmelisiňiz, watansöýüjiligiňiz, harby kasama we harby borja wepalylygyňyz hem-de ak ýürekliligiňiz bilen uly at-abraýa, belent mertebä mynasyp bolmalysyňyz.
Berkarar döwletimiziň edermen gerçekleri!
Goranyş häsiýetli Harby doktrinamyza laýyklykda, Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň we beýleki goşunlarynyň baş maksady Türkmenistanyň milli bähbitleriniň we harby howpsuzlygynyň kepillendirilen goragyny üpjün etmekden ybaratdyr.
Watanymyzyň goranmak ukybyny pugtalandyrmak maksady bilen taýýarlanan täze Harby doktrinamyz dünýäniň hiç bir döwletiniň garşysyna gönükdirilen däldir. Harby doktrinamyzda halkymyzyň gadymdan gelýän hoşniýetli goňşuçylyk, parahatçylyk söýüjilik, goňşy döwletler bilen özara bähbitli, deňhukukly gatnaşyklary saklamak, hiç bir döwletiň içerki işlerine gatyşmazlyk, meseleleri çözmekde güýç ulanmazlyk ýaly asylly ýörelgeleri, däpleri özboluşly beýan edilendir. Biziň döwlet syýasatymyz halkymyzyň erkanalygyny, bagtyýar durmuşyny, ýurdumyzyň asudalygyny üpjün etmäge gönükdirilendir.
Hormatly Watan goragçylary!
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe milli goşunymyz merdana ata-babalarymyzyň parahatçylyk söýüjilik ýörelgelerini, halkymyzyň köp asyrlyk taryhynyň dowamynda kemala gelen harby däp-dessurlaryny we harby sungatyny dowam edip, kämilleşdirip, ýokary söweşjeň ukyba eýe bolan goranyş häsiýetli goşuna öwrüldi. Onuň maddy-enjamlaýyn binýady has-da pugtalandyryldy. Üstünlikli durmuşa geçirilýän giň möçberli harby özgertmeleriň çäklerinde ýurdumyzda milli harby hünärmenleriň täze nesli kemala geldi. Harby gullukçylaryň hem-de olaryň maşgala agzalarynyň ýaşaýyş-durmuş şertleri yzygiderli gowulandyryldy.
Döwletimiz geljekde hem ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň maddy-enjamlaýyn binýadyny berkitmäge we döwrebaplaşdyrmaga, harby hünärmenleri taýýarlamaga, şeýle hem berkarar Watanymyzyň edermen goragçylarynyň göwnejaý gulluk etmegi we döwrebap ýaşaýyş jaýlarynda ýaşamagy üçin zerur bolan şertleri döretmäge aýratyn üns berer.
Merdana Watan goragçylary!
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary geçiriljek Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýylynda siziň öňüňizde möhüm we jogapkärli wezipeler durýar. Siziň bu wezipeleri üstünlikli amala aşyrjakdygyňyza, bu Oýunlaryň üstünlikli geçirilmegine mynasyp goşant goşjakdygyňyza berk ynanýaryn!
Sizi Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň döredilmeginiň 25 ýyllygy we Watan goragçylarynyň güni bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn! Siziň ähliňize berk jan saglyk, uzak ömür, abadan we bagtyýar durmuş, mukaddes harby gullugyňyzda uly üstünlikleri arzuw edýärin!
Türkmenistanyň Prezidenti,
Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy
Gurbanguly BERDIMUHAMEDOW


text:
Habarlar 8 may 2018
Resmi habar
Türkmenistanyň Prezidentiniň adyna gutlag hatlary gelip gowuşýar
Siziň Alyhezretiňiz, Hormatly Gurbanguly Mälikgulyýewiç!
Resmi habar
Türkmenistanyň Prezidenti Russiýa Federasiýasynyň Hökümetiniň Başlygyny gutlady
“Bu wezipä gaýtadan saýlanmagyňyz Size bildirilen ýokary ynamyň we ýurduňyzyň öňünde bitiren hyzmatlaryňyzyň görkezijisi bolup durýar. Siziň Hökümet Baştutany wezipesindäki işiňiziň Türkmenistan bilen Russiýa Federasiýasynyň arasyndaky hemmetaraplaýyn, däp bolan dostlukly gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmäge we pugtalandyrmaga hyzmat etjekdigine ynanýaryn” diýip, milli Liderimiz gutlagynda belleýär.


text:
Dünýä
Dünýäniň ykdysady taýdan ösen 7 ýurdunuň G-7-niň liderleri Wenesuelada geçirlen prezident saýlawynyň netijesini ykrar etmeýändiklerini mälim eti
Ysraýylly esgerleriň geçen hepde Günbatar Şeriada ýaralan 15 ýaşyndaky palestinaly çaga şehit boldy
ABŞ-nyň Döwlet sekretary Pompeo “Türkiýäniň NATO-nyň agzasy bolmagy biziň üçin diýseň möhüm” diýdi
Gresiýanyň Döwlet geňeşi Fetullahçy terror guramasy FETÖ-niň 2016-njy ýylyň 15-nji iýulyndaky agdarlyşyk synanşygyndan soň şol ýurda gaçan dönüklere başpenalyk berdi
Eýranyň dini lideri Aýatulla Ali Hamaneý ABŞ-nyň çekilen 2015-nji ýylda gazanylan ýadro ylalaşygynyň dowam etmegi üçin ýurdunyň şertlerini beýan etdi
ABŞ-nyň BMG-nyň ýanyndaky hemişelik wekili Nikki Haleý Hýuston uniwersitetinde Ysraýylyň Gazadaky gyrgynçylygy baradaky tutumy sebäpli protest edildi
Owganystanda şu ýylyň başyndan bäri çaknyşyklar we tebigy apatlar sebäpli 100 müňden gowrak adam öýlerini terk etdi
Amerikanyň Oregon ştatyndaky tokaý ýangynynyň başlamagyna sebäp bolan ýetginjek 36,6 million dollar pul jezasy bilen jezalandyryldy
Henleý Pasport indeksine görä 2018-nji ýylda dünýäniň iň güýçli paspordy 189 ýurda wizasyz girip bilýän Ýaponiýanyňky boldy
Ysraýylyň Energetika ministri Ýuwal Ştaýnis ýurdyna garşy derňew geçirilmegi barada çagyryş beren Ýewropa Bileleşigine (ÝB): "Jähenneme gidiň" diýdi
Yslam Hyzmatdaşlyk guramasy owgan hökümetini we asuda ilaty nyşana alan terrorçylykly hüjümi ýazgardy
Le Drian Frans İnter radioasyna gün tertibiniň ileri tutulýan ugurlary barada beýanat berdi
Britaniýanyň Goranmak ministri Gawin Uilliamson Owganystanda parahatçylygyň üpjün edilmegi üçin iňlis hökümetiniň Taliban bilen resmi gepleşikler geçirmelidigini aýtdy
Abadi gapylarynyň saýlawda üstünlik gazanan ähli syýasy partiýalar bilen gepleşik geçirmek üçin açykdygyny nygtady
2017-nji ýylda gurama agza bolan Pakistan ilkinji gezek ŞHG-nyň maslahatyna ýer eýeçiligini eder
Fransiýadaky iň uly ýöriş paýtagt Pariždäki Rebubligue meýdanynda boldy


text:
Düýn ýurdumyzyň Jemgyýetçilik guramalarynyň binasynda Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkeziniň, Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň bilelikde guramaklarynda «Zenan kalbyndan dörän nepislik» atly hünär bäsleşigi hem-de zenanlaryň el işleridir döwrebap lybaslarynyň sergisi geçirildi. Oňa Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkeziniň, Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi Geňeşiniň, «Owadan» hyzmat ediş öýüniň hem-de Aşgabat
şäherindäki 80-nji orta mekdebiň toparlary gatnaşdylar.
Bäsleşigiň şertlerine görä, oňa gatnaşyjy gelin-gyzlar şadyýan hereketleri bilen 9—12 ýaşlaryndaky gyzjagazlar üçin bir sagadyň dowamynda köýnek tikip, ol köýnegi geýen gyzjagazy okuwa taýýarlandyklaryny çeper wasp etdiler. Ikinji şerte görä, bäsleşige gatnaşyjylar gyzlaryň elbukjasyny taýýarlap görkezdiler. Soňra elbukjanyň goşgy bilen tarypyny ýetirdiler. Üçünji şertde bäsleşige gatnaşyjylar bir aýdymyň dowamynda gyzlaryň gültahýasyna gülýaýdy keşdesini nagyşlap görkezdiler. Soňra hem gülýaýdy keşdesini, gültahýany çeper söz bilen beýan etdiler. Şeýlelikde, bäsleşigiň baş baýragyna «Owadan» hyzmat öýüniň, birinji orna Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkeziniň, ikinji orna Aşgabat şäheriniň 80-nji orta mekdebiniň, üçünji orna bolsa Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi Geňeşiniň toparlary mynasyp boldular. Ýeňijilere hormatly Prezidentimiziň adyndan gymmat bahaly sowgatlar gowşuryldy. Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrliginiň «Modalar öýüniň» milli türkmen lybaslaryny görkezişi bäsleşigi özboluşly bezedi.
Aýjemal OMAROWA.
« Türkm enistan ».
© TÜRKMENISTANYŇ ZENANLAR BIRLEŞIGINIŇ MERKEZI GEŇEŞI zenan.gov.tm 2012-2018 Email: zenan@mail.com


text:
IT ÜÝRER, KERWEN GEÇER
IT ÜÝRER, KERWEN GEÇER
Menzil-menzil ýollary sökýän kerwen, öz ýetmeli maksadyna tarap gidip barýar. Kerwen beýik maksatlara sary, has bagtly geljege bakan ynamly gadam urýar. Öz eýesine wepalydygyny subut etmek isleýän köpek bolsa, yzyny üzmän oňa üýrýär. Onuň wowhuldysyna, zenzelesine gulak gabartsaň-a, göýä ol üsti ýükli kerwene topularly görünýär. Möjek ysyny alanda, gorkujygyna sazak düýbüne siýýän bigaýrat ganjyk itiň halyna nebsiň agyrýar. Türkmen halkynyň döredijilikli zähmet bilen öz öňde goýan uly maksadyna tarap okgunly barýan zamanynda il bagtyna görübilmezlik edip, öz dogduk Watanyna, iline pitjiň atýan Wäşi Köşüliniň esassyz, boş, manysyz, mantyksyz ýaňramalary kerwene üýrýän boguk sesli, dişsiz, lagar düşen, alaçsyz köpegiň bolşuny ýadyňa salýar. Bu tetelli köpekler adatça, eýesine-de wepa bermeýär. Eger eýesi oňa ýal bermesini bes etse, onda ol özüne başga bir eýe gözleýär. Başga eýesine hyzmat edip başlanda bolsa, öňki eýesine hem üýrüp başlaýar. Beýle köpekleriň tutan awy hem bolmaýar. Eger olary çopan goşuna äkidip, bir sürä garawul, sakçy goýsaň, onda olar sürüni möjeklere şam eýleýär. Şeýle iti bolsa hiç bir çopan saklamaýar. Gahary gelende çopan ony ýeke güllä tabşyryp göýberýär.
Wäşi Köşüliniň «Guly edebiýatynyň bedew bady» atly makalasyny okap, onuň žurnalistikanyň haýsy žanryna degişlidigini, bu makalasynda nämäni tankyt etjek bolýandygyny, okyja nämeleri subut etmäge synanyşýandygyny, şol bir wagtyň özünde-de awtoryň haýsy maksada gulluk edýändigini bilmek çetin. Awtor bu makalasynda döwlet baştutanlarynyň ýazan eserlerini, türkmen ýazyjylarynyň soňky ýyllarda ýazan goşgularydyr poemalaryny, kitaplaryny seljermäge synanyşýar. Emma ol, eserleriň kämil ýa kämil däldigini seljerip, olary esasly tankyt etmäge derek, logikasyz sözler bilen olaryň awtorlarynyň üstünden kinaýaly gülmäge synanyşýar. Eger Wäşi Köşüliniň edebi žanrdaky esere seljerme bermek ukyby bar bolsa, onda bu ukyp onuň bu ýazan makalasynda aýdyň görnerdi. Bu makala bu awtoryň hat-da makala ýazmak ukybynyň hem ýokdugyny äşgär görkezýär.
Makala diýlen žanrda gozgalýan temany açyp görkezmek üçin anyk deliller, sözlemleriň logiki yzygiderliligi, ýerlikli söz düzümleri we sözler bolmaly. Emma Wäşi Köşüli welin «Mundan urdum gylyjy, arapda şaňlar ujy» diýilýänini edip, makalanyň başynda gozgalýan gürrüňi jemlemäge derek, «Dünýäde edebiýat boýunça berilýän iň uly baýrak bolan Nobel baýragyny Guly edebiýaty wekillerine bermek üçin hem wagt ýetdi» diýen ýaňsyly sözlemi orta atýar. Yz ýanyndan hem awtor «Emma bu baýragyň käte syýasy sebäpler esasynda, adalatsyzlyk edilip, berilmeli däl ýazyjy-şahyrlara berilýän halatlary bar diýip, günbatar metbugatynda ýazýarlar» diýip, Nobel baýragyny bermek baradaky komitetiň işine hem şübheli garaýar. Eger bu komitetiň işine şübheli garaýan bolsaň, onda adalatsyzlygyň höküm sürýändigini tekrarlaýan bolsaň, onda türkmen edebiýatynyň wekillerine şol baýragy bermek bilen bagly ýaňsyly pikiri orta atýan Wäşi Köşüliniň beýnisinde näsazlygyň, hassalygyň, bihuşlygyň peýda bolup başlandygyny görmek bolýar.
Şeýle hem bu awtoryň bu makalany ýazmak bilen kän zat diýjek bolýandygyny, şol bir wagtyň özünde-de hiç bir pikir aýdyp bilmeýändigini, onuň örklenen mal ýaly öz ýüpüniň daşynda heläk bolup, bir duran ýerinde pelesaň kakýandygyny görüp, nebsiň agranyny duýman galýarsyň .
Bütin bir halkyň edebiýatyna baha bermek üçin özüňiň hem edebiýat meýdanynda abraýyň, derejäň, agramyň bolmaly. Şeýle bolmadyk halatynda seniň özgelere baha bermekde moral hukugyň bolmaýar. Wäşi Köşüliniň makala diýip ýazýan zady it ýandakdan böken ýaly. Wäşi Köşüliniň makala diýip okyja hödürleýän zady iç geçme keseline ýolugyp, pohyny arassa adamlaryň üstüne püwdürmekden başga zat däl. Onuň bu makalasy awtoryň içindäki kitüwiň, närazylygyň, kalbynyň hapalygynyň, beýnisiniň çüýrükliginiň alamaty bolup ýaňlanýar.
Beýnisi ýuka awtor bu makalasyna «Guly edebiýatynyň bedew bady» diýip at goýmak bilen, özüniň žurnalist hökmünde sözbaşy goýmagy oňarmaýan emelsiz kişidigini görkezýär. Ýazjakmy «Mus-mus diýmän Mustapa diý!» Tankyt etjekmi, hakyky tankytçy hökmünde diýýän zatlaryňy edebi taýdan, žurnalistika taýdan, logiki taýdan esaslandyryp tankyt et. Ýogsam, eý, Wäşi Köşüli seniň zehin akabaňyň ýalpakdygy, telperdigi, dardygy, talant çeşmeleriniň suwunyň ajy hem şordygy mese-mälim görnüp dur. Seniň halyňy it görse nebsi agyrar. Çünki sen, kesekiniň ýalyny iýip, öz Watanyňa, öz iliňiň ýazyjy-şahyrlaryna şyltak atmak ýaly ýowuz kesele duçar bolupsyň.
Adatça, gowy adam, akylly adam öz dostlary, goňşy-golamy, keseki bir kişi gowy iş edende, oňa çyn ýürekden buýsanmagy başarýar. Allatagala-da kişi üstünligine çyn ýürekden begenýänlere, buýsanýanlara elmydama rysgal-bereket berýär, olaryň ýüzüne mübärek nuruny çaýýar. Eý, Wäşi Köşüli, sen bu gün bu nurdan nadyl galypsyň! Özgerýän, ösýän, gülşen Diýara öwrülýän Türkmenistanyň gül keşbini görmekden, zähmetkeş türkmen halkynyň çekýän netijeli zähmetiniň datly miwesiniň tagamyny duýmakdan, adamlaryň beýik adamkärçilik sypatlaryna hormat goýmakdan jyda düşen Wäşi Köşülüm, seniň düşen bu günki halyň ötüp barýan kerwene maksatsyz üýrýän alaçsyz, çäresiz, yzgytsyz, ýarak däl-de, zyr gorkak, namart köpegiň halyna çalym edýär. Şeýle köpekleriň ömür soňy bolsa, adatça, manysyz «uwwuldy» bilen paýawlaýar.
Anti_Wäşi
- Гость
-


text:
Hasaba alyşyň we statistikanyň halkara tejribesinde kabul edilen ulgamyna Türkmenistanyň geçmeginiň Döwlet maksatnamasynda (1995 – 1997 ýý.) milli statistikany ösdürmegiň esasy ugurlary kesgitlendi. Şu maksatnamanyň, şeýle hem «Türkmenistanda durmuş-ykdysady özgertmeleriň 2010-njy ýyla çenli döwür üçin baş ugry» Milli maksatnamasynyň, «Türkmenistany ykdysady, syýasy we medeni taýdan ösdürmegiň 2020-nji ýyla çenli döwür üçin baş ugry» Milli maksatnamasynyň, «Türkmenistanyň Prezidentiniň Obalaryň, şäherçeleriň, etrapdaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin Milli maksatnamanyň», «Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň 2011-2030-njy ýyllar üçin Milli maksatnamasynyň», «Türkmenistanyň statistika ulgamyny halkara standartlaryna geçirmegiň 2010-2012-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasynyň», «Türkmenistanyň ykdysady, maliýe we bank ulgamlaryny ösdürmegiň 2012-2016-njy ýyllar üçin Maksatnamasynyň» esasynda Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň usulyýet, usul, seljeriş, statistiki we neşir işleriniň her ýyllyk maksatnamalary işlenip taýýarlanylýar. Şu maksatnamalar Türkmenistanyň beýleki pudak edaralarynyň gatnaşmagynda ýerine ýetirilýän, şeýle hem halkara guramalary tarapyndan maliýeleşdirilýän taslamalaryň çäklerinde ýerine ýetirilýän işleri hem öz içine alýar.
Türkmenistanyň statistika ulgamyny halkara standartlaryna geçirmegiň 2010–2012-nji ýyllar üçin döwlet maksatnamasyny durmuşa geçirmegiň barşynda Türkmenstatda statistiki hasaba alnyşy ösdürmekde toplumlaýyn çäreler amala aşyryldy. Şu döwürde milli statistikanyň kanunçylyk binýady pugtalandyryldy, ykdysady we sosial hadysalaryň statistiki hasaba alnyş bilen gurşalyş derejesi ýokarlandy, statistiki işleriň usulyýet, guramaçylyk we maglumat-tehnologik taýdan kämilleşdirilmegi netijesinde maglumatlaryň ýygnalyşyny we işlenip taýýarlanyşyny çaltlandyrmakda, respondentlere düşýän iş ýüküni azaltmakda belli bir öňegidişlikler gazanyldy. Statistiki görkezijileriň halkara derejesinde deňeşdirerlik bolmagynda, statistiki klassifikatorlary ulanmakda, maliýe statistikasynyň görkezijiler ulgamyny buhgalterçilik hasaba alnyşyň we maliýe hasabatlylygynyň ýurtda özleşdirilýän täze düzgünlerine laýyk getirmekde, statistiki maglumatlaryň ýaýradylyş ugurlaryny giňeltmekde maksatnamalaýyn çäreler durmuşa geçirildi.
Häzirki wagtda ýurduň döwlet statistikasynyň Türkmenistanyň Prezidentiniň 2012-nji ýylyň 06-njy iýulyndaky 12429 belgili karary bilen tassyklanan “Türkmenistanyň ykdysady, maliýe we bank ulgamlaryny ösdürmegiň 2012-2016-njy ýyllar üçin Maksatnamasyna” laýyklykda kämilleşdirilmegi dowam etdirilýär. Maksatnamada döwlet statisrikasynyň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň statistiki işlerini utgaşdyrylmagyny amala aşyrmak, taýýarlanýan statistiki habarlaryň hilini gowulandyrmak, halkara statistika tejribesinde peýdalanylýan ýörelgeleri, görkezijileri we usullary ýurduň statistiki iş tejribesine ornaşdyrmak, halkara derejesinde deňeşdirerlik ýagdaýyna getirilen we jemgyýetiň ösüşini doly beýan edýän statistiki görkezijileri işläp düzmek, statistiki önümçiligiň tejribesine maglumatlary ýygnamagyň, işlemegiň we geçirmegiň döwrebap tehniki-tehnologik serişdeleriniň ulanylmagyny ýola goýmaklygy dowam etdirmek göz öňüne tutulýar;


text:
Ankara / Merkez
0 (312) 466 61 00 İstanbul / Taksim
0 (212) 293 72 00 İstanbul / Kadıköy
0 (216) 405 27 00
İzmir / Alsancak
0 (232) 465 16 00
Amerika Üniversiteler Rehberi
Online Katalog
Öneri, İstek & Şikayetleriniz için lütfen bize yazın.
İyi derecede ingilizce bilen çalışma arkadaşları arıyoruz.
“Karya International” höküminde daşary ýurtlarda
bilim almaklygyñ iñ gowy mümkinçiliklerini size hödürleýäris
Mähriban adamlar! KARÝA
International atly daşary ýurtlarda bilim almaklyk hyzmatyny
berýän geñeşdarlyk firmamyz, arzuwlaryñyza we beýik
maksatlaryñyza barýan ýolda öñegidişlik bilen hyjuwdan ylham
alýan täze durmuşyñyzdaky siziñ ilkinji ösüş we rowaçluk başgançagyñyzdyr.
Firmamyz, 1994-nji ýylda
Türkiýänin paýtagty Ankara şäherinde daşary ýurtlarda
bilim almak isleýänlere hyzmat bermek maksady bilen döredilen ilkinji
hususy geñeşdarlyk firmadyr. Uçurymlaryñ hoşallygy we ýeten belent
derejeleri firmamyzyñ ýokary hilli hyzmat berýäñdiginiñ
aýdyñ we buýsandyryjy subutnamasydyr. Maksadymyz, dünýä
halklarynyñ daşary ýurtlarda iñ gowy şertlerde ýokary derejede
bilim almaklyk arzuwyny durmuşa geçirmeklikdir.
Karýa International
firmasynyñ geñeşdarlar toparynyñ ähli agzasy İñlis dilini ýokary
derejede bilýän tejribeli hünärmenlerden emele gelýändir.
Geñeşdarlyk firmamyz Türkiýe bilen bilelikde Azerbaýjan,
Özbegistan, Mongoliýa, Türkmenistan we ähli Arap ýurtlaryndan
okuwçy we talyplara hyzmat berýändir.
KARÝA Inernational
geñeşdarlyk firmasy höküminde alyp barýan işlerimizde we berýän
ýokary hilli hyzmatlarymyzda şygarymyz gysgaça aýdylanda
“YNAMDARLYK” bolup durýandyr. Maksadymyz; hiç haçan admlary diñe iñ
amatly şertlerde daşary ýurtlara ibermeklik bilen çäklenmän, şol bir
wagtyñ özünde hem daşary ýurtlarda çekilýän kynçylyklary
azaltmaklyk, duş gelinip bilinjek her hili bökdençliklere çalt we düýpli
çözgütler tapmaklyk, şeýlelik-de bilim alynýan döwürde hemişe
siziñ ýanyñyzda hyzmatyñyzda bolmaklykdyr! Maksadalaýyk
ýokary hilli hyzmat berip bilmeklik üçin firmamyzyñ ähli işgärleri
daşary ýurtlarda bilim alan we gerekli durmuş tejribeleri bolan
hünärenlerden saýlanyp alynandyr.
Arzuwlaryñyz arzuwlarymyzdyr!
Arzuwlaryñyzy hakykada öwürmeklik üçin ätjek her
ädimiñizde we şol bir wagtyñ özünde gerek bolan her pursatda hemişe
ýanyñyzda hyzmatyñyzda boljakdygymyza diñe bir ýazuw üsti bilen
güwä geçmek bilen çäklenmän, munyñ aslynda öz iş kadamyzyñ özeni bolup
durýandygyny aýratyn nygtamak isleýäris!
Karýa
International geñeşdarlyk firmasy höküminde hemişe iş ýüzünde göz öñünde
tutýan maksadymyz size we siziñ tanyş-bilişleriñize ömür boýy
abraý bilen hyzmat etmeklikdir. Munyñ üçin gerek bolan ähli alada
edilendir we ediljekdir. Siziñ begenjiñiz, şatlygyñyz we buýsanjyñyz,
biziñ hem begenjimiz, şatlygymyz we buýsanjymyzdyr!


text:
Esasy bölüm
Täze galkynyş we beýik özgertmeler zamanasynda ykdysady we durmuş syýasatynyň alnyp barlyşynyň netijelrini giňden açyp görkezýän görkezijiler ulgamyny ornaşdyrmak hem-de hasaba almagyň we statistikanyň halkara tejribesinde kabul edilen ölçeglerine laýyklykda milli statistika ulgamyny has-da kämilleşdirmek maksady bilen, Türkmenistanyň statistika ulgamyny halkara standartlaryna geçirmegiň 2010–2012-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasy Türkmenistanyň Prezidentiniň 2010-nji ýylyň 28-nji maýynda çykaran 11072-nji karary bilen tassyklandy.
Türkmenistanyň statistika ulgamyny halkara standartlaryna geçirmegiň 2010–2012-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasynda Türkmenistanyň statistikasynyň häzirki ýagdaýy; Döwlet maksatnamasynyň maksady hem-de wezipeleri; Türkmenistanyň statistika ulgamyny halkara standartlaryna geçirmegiň 2010–2012-nji ýyllar üçin esasy ugurlary; Döwlet maksatnamasynyň durmuşa geçirilişi; Döwlet maksatnamasynyň durmuşa geçirilmeginden garaşylýan netijeler; Türkmenistanyň statistika ulgamyny halkara standartlaryna geçirmegiň 2010–2012-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasyny durmuşa geçirmek boýunça çäreler beýan edilendir.
Milli ykdysadyýetiň üstünlikli ösmegi, giň gerimli durmuş maksatnamalaryň durmuşa geçirilmegi halkara standartlaryna laýyk gelýän milli statistikanyň ösüşine we kämilleşdirilişine hem belli bir derejede baglydyr. Şu nukdaýnazardan taýýarlanan Türkmenistanyň statistika ulgamyny halkara standartlaryna geçirmegiň 2010–2012-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasynyň (mundan beýläk – Döwlet maksatnamasy) ýurtda beýik özgertmeler zamanasynda amala aşyrylýan işlere dogry baha bermekde ähmiýeti uludyr.
Döwlet maksatnamasy Türkmenistanyň statistikasynyň halkara tejribesinde kabul edilen statistiki standartlaryna geçmeginiň nobatdaky tapgyrynyň maksatlaryny hem-de wezipelerini, şeýle hem ýerine ýetirilmeli çäreleriň toplumyny özünde jemleýär (goşulýar).
Türkmenistanyň statistikasynyň häzirki ýagdaýyna degişli meseleler Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň Web-saýtynyň “Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti” atly bölümde beýan edilýär.
Döwlet maksatnamasynyň maksady hem-de wezipeleri
Şu Döwlet maksatnamasynyň maksady geçen tapgyrda gazanylan netijeleriň binýadynda ýurduň häkimiýet we dolandyryş edaralaryny hem-de beýleki peýdalanyjylary Türkmenistanyň we onuň sebitleriniň durmuş-ykdysady ösüşi barada halkara standartlaryna laýyk gelýän hem-de halkara derejesinde beýleki ýurtlaryň degişli maglumatlary bilen deňeşdirip bolýan statistiki maglumatlar bilen üpjün etmek üçin Türkmenistanyň döwlet statistikasyny kämilleşdirmekden ybaratdyr.
Döwlet maksatnamasyny durmuşa geçirmegiň esasy wezipeleri şulardan ybaratdyr:
döwlet statistikasynyň umumy usulyýet esaslaryny, hususan-da, halkara standartlaryny hasaba almak bilen, durmuş-ykdysady görkezijiler ulgamyny işläp düzmek we ornaşdyrmak arkaly pugtalandyrmak;
jemi içerki önüme baha bermegiň usulyýetini mundan beýläk hem kämilleşdirmek, jemi sebitleýin önümiň görkezijisini peýdalanyşa ornaşdyrmak;
seçimleýin statistiki gözegçilikleriň usulyýetini kämilleşdirmek;
«harajatlar – önüm goýberiş» tablisalaryny düzmegiň usulyny işläp taýýarlamak;
innowasiýalar statistikasyny döretmek we ösdürmek;
maliýe statistikasynyň görkezijilerini halkara standartlaryna laýyk getirmek;
halkara hyzmatlaryny statistiki taýdan hasaba almagyň usulyýetini goşmak bilen, daşary ykdysady işiň statistikasyny kämilleşdirmek;
halkara standartlaryny hasaba almak bilen, ykdysadyýetiň önümçilik pudaklarynyň we hyzmatlar gurşawynyň statistikasyny kämilleşdirmek;
Türkmenistanyň ilatynyň we ýaşaýyş jaý gorunyň uçdantutma ýazuwyny geçirmegiň maksatnamasyny işläp düzmek;
Ykdysady işleriň görnüşleriniň döwlet klassifikatoryny goşmak bilen, tehniki-ykdysady we sosial maglumatlarynyň klassifikasiýalaryny kämilleşdirmek;
hojalyk subýektleriniň statistiki bellige alyş sanawynyň bitewi binýadyny döretmek;
iş orunlaryny häzirki zaman kompýuter tehnikasy bilen gaýtadan abzallaşdyrmak we telekommunikasion tehnologiýalary ulanmak esasynda statistiki maglumatlary ýygnamagyň, geçirmegiň we işlemegiň ulgamyny döwrebaplaşdyrmak;
statistiki neşirleriň hilini gowulandyrmak;
döwlet statistikasynyň hünärmenleriniň hünär derejesini ýokarlandyrmak, statistiki işleri amala aşyrýan subýektleriň hasabat işgärleriniň arasynda tejribe alyşmak we giňişleýin düşündiriş işini geçirmek.
Türkmenistanyň statistika ulgamyny halkara standartlaryna geçirmegiň 2010–2012-nji ýyllar üçin esasy ugurlary
Döwlet statistikasynyň umumy usulyýet esaslary
Statistiki gözegçilikleriň usullarynyň, şeýle hem ykdysadyýetde we jemgyýetde bolup geçýän özgertmeleri beýan edýän statistiki görkezijiler ulgamynyň kämilleşdirilmegi statistiki hasaba alnyşy özgertmegiň esasy ugurlarynyň biridir.
Döwlet statistiki gözegçiligini guramagyň häzirki wagtda hereket edýän ulgamy maglumatlary ýygnamagyň uçdantutma usulynyň seçimleýin usuldan agdyklyk edýän kombinirlenen görnüşine esaslanýar.
Statistiki işleriň ähli derejelerinde işleri utgaşdyrmak maksady bilen Bütündünýä banky bilen hyzmatdaşlykda statistika boýunça orta möhletleýin Master meyilnama we Ýewrostat bilen bilelikde Türkmenistanyň döwlet statistikasyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Milli maksatnamasy işlenip düzüler. Şonuň bilen birlikde uzak möhletli maksatlar PARIS-21 Konsorsiumynyň Sekretariaty we BMG tarapyndan işlenip taýýarlanan Statistikany ösdürmegiň milli strategiýasyny (SÖMS) işläp düzmek üçin gollanma esaslanyp kesgitlener.
Makroykdysady görkezijiler
JIÖ-niň dürli usullardaky bahalandyrmalarynyň ylalaşdyrylmagy MHU-nyň möhüm talaplarynyň biri bolup durýar. Şonuň bilen baglylykda, JIÖ-ni dürli usullar bilen çärýekleýin hasaplamagyň we ol hasaplamalary ylalaşdyrmagyň ulgamyny girizmek göz öňünde tutulýar.
“Harajatlar – önüm goýberiliş” tablisalaryny düzmek MHU-nyň möhüm bölegi bolup durýar. Halkara guramalarynyň we maslahatçylaryň tehniki taýdan ýardam bermegi bilen, MHU tarapyndan maslahat berlen tablisalary ornaşdyrmagyň birinji tapgyry işlenip taýýarlanar (BMG, HPG, Ýewrostat, YHÖG, BB).
Häzirki wagtda Türkmenistanda ykdysadyýetiň köp pudaklarynda innowasion hadysalar işjeň geçýär. Innowasion işi bahalandyrmak, şeýle hem Türkmenistanyň dünýä bazarynda tutýan ornuny kesgitlemek üçin innowasiýalar statistikasy babatynda statistiki gözegçiligiň guralyşy boýunça usulyýet çemeleşmeleriň döredilmegi, şeýle hem innowasion statistikasy boýunça görkezijiler ulgamynyň we meta-maglumatlaryň emele getirilmegi zerur bolup durýar
Türkmenistanda Maliýe hasabatlylygynyň halkara standartlarynyň ornaşdyrylýan we Döwlet maliýesiniň statistikasy (DMS) 2001ý. geçilýän şertlerinde maliýe statistikasynyň öňunde hereket edýän buhgalterçilik hasaba alyş we hasabatlylyk ulgamyna uýgunlaşmak meselesi ýüze çykdy.
Sarp ediş nyrhlaryň statistikasy boýunça görkezijileriň işlenip düzülişiniň halkara talaplaryna laýyklykda mundan beýläk kämilleşdirilmegi gözegçilikleri we soňraky hasaplamalaryň usullaryny kämilleşdirmek arkaly sarp ediş bazarynda nyrhlaryň üýtgeýşine baha berlişiniň takyklygyny ýokarlandyrmak boýunça çäreler toplumynyň amala aşyrylmagy bilen baglanyşykly bolar.
Türkmenistanyň daşary söwda statistikasynyň esasy wezipesi bolan – maglumatlaryň hilini gowulandyrmak üçin şu işleri amala aşyrmak zerurdyr: gümrük deklarasiýalarynyň maglumatlaryny işleýän «EUROTRACE» programmasyny Ýewrostatyň ýardam bermeginde döwrebaplaşdyrmak; «Harytlary beýan etmegiň we kodlaşdyrmagyň sazlaşdyrylan ulgamy» (HS−2002/2007) halkara klassifikatorynyň soňky nusgasyny maglumatlary işlemegiň programmasyna uýgunlaşdyrmak; HPG-niň halkara görkezmelerine laýyklykda haryt-wekilleriň nyrhlaryna gös-göni gözegçilik etmegiň usulyny peýdalanmak arkaly eksport we import edilýän harytlaryň ortaça nyrhlarynyň indekslerini hasaplamak boýunça usulyýet çemeleşmelerini kämilleşdirmek; ýurduň Töleg balansynda halkara hyzmatlaryň möçberlerini dogry görkezmek üçin daşary ykdysady işlerde hyzmatlaryň halkara klassifikatoryny özleşdirmegiň esasynda halkara hyzmatlarynyň statistikasyny BMG-niň halkara görkezmelerine laýyklykda ösdürmek.
Syýahatçylyk statistikasy milli statistikanyň möhüm bölegi bolup durýar. Türkmenistanda häzirki zaman ýokary netijeli we bäsdeşlige ukyply syýahatçylyk toplumyny döretmegiň esasy wezipeleriniň biri BMG-niň Statistika Müdirliginiň halkara talaplaryna gabat gelýän, baglanyşykly pudaklaryň görkezijilerini hasaba alýan we syýahatçylygyň ýurdumyzyň ykdysadyýetine goşýan jemi goşandyny kesgitleýän syýahatçylyk statistikasyny döretmekdir.
Ykdysadyýetiň hakyky bölegi (maddy önümçilik)
Senagat statistikasyny ösdürmegiň esasy ugurlarynyň biri halkara standartlaryna laýyklykda ýangyç-energetika toplumynyň statistikasyny kämilleşdirmek bolup durýar.
Energiýa serişdelerini öndürmegiň we sarp etmegiň aýratynlyklaryny göz öňünde tutup, «Energiýa statistikasy boýunça gollanmanyň» (YHÖG, Ýewrostat, 2004 ý.) esasynda energiýa serişdeleriniň öndürilişiniň çeşmelerini, olaryň energiýanyň başga görnüşlerini öndürmek we beýleki dürli hajatlar üçin harçlanmagyny hem-de ahyrky sarp edilişini häsiýetlendirýän görkezijiler ulgamy işlenip taýýarlanar, ol geljekde ýangyç-energetika balansyny düzmekde ulanylar.
HPG-niň gatnaşmagynda senagatyň önümçilik möçberlerini hasaplamakda ulanylýan eksport nyrhlaryny hasaba almak bilen, senagat önümlerini öndürijileriň nyrhlarynyň indekslerini hasaplaýyş usullaryny kämilleşdirmek zerur. Bu makroykdysady görkezijileriň, hususan-da, JIÖ-niň deflýatorynyň hasaplanyşynyň hilini gowulandyrmaga mümkinçilik berer.
Oba hojalyk önümlerini öndürijileriň köp sanlysynyň hereket edýän şertlerinde, halkara guramalarynyň we dünýä statistikasynyň tejribesiniň görkezmelerine esaslanyp, oba hojalygynyň statistikasynda halkara standartlaryna geçmegiň esasy ugurlarynyň biri hökmünde statistiki gözegçiligiň uçdantutma we seçimleýin statistiki gözegçilikleriň bir wagtyň özünde ýöredilmegini öz içine alýan utgaşdyrylan usulynyň girizilmegi göz öňünde tutulýar.
Maýa goýumlarynyň statistiki hasaba alnyşyny mundan beýläk hem kämilleşdirmek maksady bilen, gurluşykda nyrhlaryň indeksleriniň hasaplanyşyny kämilleşdirmek boýunça işleriň geçirilmegi göz öňünde tutulýar. Nyrhlaryň bellige alynýan binýatlaýyn guramalaryň seçimleýin köplügine, şeýle hem nyrhlaryň indeksleriniň hasaplamasynyň takyklygyny kesgitleýän möhüm elementleriň biri hökmünde haryt-wekilleriniň saýlanyp alnyşyna gaýtadan serediler.
Bazar hyzmatlary gurşawy
Häzirki zaman şertlerinde ulag statistikasy boýunça maglumatlaryň hilini ýokarlandyrmak ýük daşaýan we ýolagçy gatnadýan awtoulaglaryň eýeleriniň seçimleýin gözegçiliklerini geçirmek işini statistikanyň tejribesine girizmek göz öňünde tutulýar, bu bolsa ýük daşamakda we ýolagçy gatnatmakda awtoulag hyzmatlaryny ýerine ýetirýän hususy telekeçileriň gözegçilik edip bolmaýan işleriniň möçberlerini bahalandyrmaga mümkinçilik berer.
Häzirki zaman jemgyýetinde maglumat we aragatnaşyk tehnogiýalarynyň tutýan ornunyň ýokarlanmagyny we çalt ösmegini nazara alyp, aragatnaşygyň statistikasynda maglumat tehnologiýalarynyň elýeterliligi we olardan peýdalanylyşy boýunça eýeçiligiň dürli görnüşlerindäki kärhanalaryň we edaralaryň statistiki gözegçiliklerini geçirmek göz öňünde tutulýar.
Içerki söwda statistikasynyň esasy wezipesi sebitlerdäki ýagdaýy häsiýetlendirýän we olaryň çäklerinde bolup geçýän durmuş-ykdysady hadysalaryň durnuklylygyny, balanslaşdyrylanlygyny we gönükdiriş ugurlaryny bahalandyrmaga mümkinçilik berýän sebitara haryt akymlarynyň statistikasynyň görkezijilerini emele getirmekden ybaratdyr.
Usulyýet çemeleşmelerini kämilleşdirmek arkaly söwda-ykdysady işleriň gözegçilik edip bolmaýan möçberlerini statistiki taýdan gurşap almak we bahalandyrmak maksady bilen, bölek satuw we lomaý satuw söwdasynda, hyzmatlar söwdasynda seçimleýin gözegçilikleri yzygiderli geçirmegi iş tejribesine girizmek göz öňünde tutulýar.
Sosial statistika we ýaşaýyş derejesi
Demografiki statistikany ösdürmekde öňde durýan döwürde geçiriljek işler, esasan, Türkmenistanda ilatyň we ýaşaýyş jaý gorunyň 2012-nji ýyldaky uçdantutma ýazuwyna taýýarlyk görmek we ony geçirmek işleri bilen baglanyşykly bolar. Şonuň bilen baglylykda, bu giň göwrümli statistiki çäräniň üstünlikli geçirilmegi üçin, onuň bilen baglanyşykly usulyýet we guramaçylyk işleriniň toplumynyň amala aşyrylmagy zerur bolar.
Demografik hadysalara takyk baha berilmeginiň we olaryň giňişleýin seljerilmeginiň ýurduň durmuş-ykdysady ösüşiniň netijeliliginiň gazanylmagyndaky möhüm ähmýeti göz öňünde tutulyp, ilata degişli statistiki maglumatlaryň hiliniň ýokarlandyrylmagy boýunça dürli çäreler durmuşa geçiriler. Bu işlerde BMG tarapyndan yglan edilen MÖM-iň durmuşa geçirilmegi mynasybetli, şeýle hem BMG-niň Ýewropa Ykdysady Komissiýasy we Ýewropa Bileleşiginiň Statisika müdirligi tarapyndan taýýarlanan dünýäniň ýurtlarynda ilat we ýaşaýyş jaý gorunyň ýazuwlarynyň 2010-njy ýyl tapgyryny geçirmek baradaky Ýewropa statistikaçylarynyň konferensiýasynyň maslahatlaryny nazara almak bilen, statistiki maglumatlaryň hiliniň ýokarlandyrylmagyny üpjün etmek wezipesi öňde durýar. MÖM-iň amala aşyrylyşyna baha bermek işiniň köp derejede sosial-demografik statistikanyň magumatlaryna baglydygy nazara alnyp, olaryň tutuş ýurt we onuň sebitleri boýunça hasaplanylyşynyň usulyýetiniň kämilleşdirilmegine aýratyn üns berler. Demografik statistikanyň iň möhüm görkezijileriniň hasaplanylyşynda degişli halkara klassifikatorlary hem giňişleýin ulanylar.
Ýurduň durmuş-ykdysady ösüşiniň barşynda Halkara Zähmet Guramasynyň gender deňligi babatyndaky görkezmelerini hasaba almak bilen, zähmet statistikasynyň halkara standartlaryna geçilmegi zähmet gorlarynyň bary, olaryň sebitler we gender alamaty boýunça rejeli we netijeli peýdalanylyşy baradaky meselä täzeden seredilmeginiň zerurlygyny talap edýär. Şonuň bilen baglylykda, ýakyn geljekde zähmet resurslarynyň balansyny şäher we oba ýerleri boýunça, şeýle hem gender alamaty boýunça hasaplamagyň täze usulyýeti işe giriziler.
Zähmet statistikasynda iş bilen meşgullanmakdan gelen zähmet girdejilerini hasaplamagyň usuly häzirki zaman talaplaryna laýyklykda kämilleşdiriler.
Zähmet statistikasynyň mundan beýläk hem kämilleşdirilmegi şu seçimleýin gözegçilikleriň girizilmegi bilen baglydyr: öý hojalyklarynyň gözegçiligi arkaly ilatyň iş bilen meşgul bolmak meselesi boýunça işçi güýjüniň çärýekleýin gözegçilikleri; kärhanalaryň gözegçilikleriniň esasynda aýry-aýry hünärler we wezipeler boýunça iş hakynyň gözegçiligi.
MÖM-iň çäklerindäki borçnamalary ýerine ýetirmek maksady bilen, BMG-niň «MÖM-iň ösüşiniň gözegçiligi üçin görkezijiler» usulyýetine laýyklykda reproduktiw saglygy, ilat öwreniş we ösüş boýunça esasy görkezijileriň ulgamyny giňeltmek göz öňünde tutulýar. Şunuň bilen baglylykda, seçimleýin gözegçilikleriň maglumatlarynyň esasynda «TURKMENINFO», «Genstat-Region» maglumatlar binýatlary halkara standartlaryna laýyk gelýän görkezijileriň hasabyna giňeldiler. Maglumatlar binýatlaryndaky maglumatlar durmuş ösüşi meýilnamalaşdyrmakda, maksatnamalaryň ýerine ýetirilişine gözegçilik etmekde, şeýle hem Dördünji bütindünýä aýallar konferensiýasynyň makullan Pekin Jarnamasynyň we hereketler platformasynyň (Pekin, 1995-nji ýylyň 4–15 sentýabry) Türkmenistan tarapyndan ýerine ýetirilmegi boýunça çäreleri durmuşa geçirmekde peýdalanylar.
Türkmenistanyň Hökümeti tarapyndan gol çekilen Konwensiýalaryň gözegçiligini alyp barmak maksady bilen, Türkmenistanyň Tebigaty goramak ministrligi bilen bilelikde halkara standartlaryna laýyklykda daşky gurşawy goramagyň gözegçiliginiň statistiki hasaba alnyşyny kämilleşdirmek boýunça işler dowam etdiriler, hususan-da, statistiki görkezijileriň ulgamynyň we olary düzmegiň usulynyň deňeşdiriş seljermesi geçiriler. Bu daşky gurşawy goramagyň we tebigy baýlyklaryň meseleleri boýunça, hususan-da, oba ýerlerinde öý hojalyklarynyň suw bilen üpjünçiligi we ondan peýdalanmagy boýunça synaglaýyn gözegçilikleriň geçirilmegini göz öňünde tutýar.
Bilim ýaýrawynyň has doly häsiýetlendirmesini almak, täze hadysalary we olaryň ösüş meýillerini hemmetaraplaýyn görkezmek üçin, şeýle hem halkara derejesinde deňeşdirmek üçin Türkmenistanyň Bilim ministrligi bilen bilelikde halkara standartlaryny ornaşdyrmak arkaly bilim statistikasynyň görkezijilerini kämilleşdirmek göz öňünde tutulýar (BHSK).
Öý hojalyklary statistikasynyň öňünde seçip almagyň we öý hojalyklarynyň rotasiýasyny geçirmegiň usulyny, maglumatlary ýygnamak we işläp taýýarlamak programasyny halkara tejribesini nazara almak bilen mundan beýläk hem kämilleşdirmek meselesi dur. Ýakyn geljekde Bütindünýä Bankynyň gatnaşmagynda Türkmenistanyň ilatynyň ýaşaýyş derejesiniň gözegçiligini geçirmek göz öňünde tutulýar, şonda öý hojalyklarynyň sowalnamasy, seçip almagyň usuly, maglumatlary işläp taýýarlamak we seljermek işleri kämilleşdiriler.
Durmuş-ykdysady klassifikasiýalar
Ykdysadyýetdäki özgerişleri laýyk beýan etmek, standartlaşdyrylan görnüşde toplanýan statistiki maglumatlaryň deňeşdirijiligini üpjün etmek üçin, mazmun düzümi özara utgaşýan durmuş-ykdysady maglumat binýatlaryny döretmek zerur. Statistiki klassifikatorlar şeýle binýatlary baglanyşdyryjy halkadyr.
Şonuň bilen birlikde, dünýä ykdysadyýeti derejesinde bolup geçýän üýtgeşmeler hereket edýän halkara klassifikatorlarynyň täze nusgalarynda öz beýanyny tapýar. Şonuň bilen baglylykda, klassifikasiýalaryň şol täze nusgalaryny Türkmenistanyň statistiki hasaba alnyşyna uýgunlaşdyrmak hem möhüm mesele bolup durýar. Halkara klassifikatorlarynyň täze, has döwrebap NACE Rev.2, CPA-2008 we ISCO-2008 nusgalaryna geçmek göz öňünde tutulýar, statistiki hasaba alnyşyň geljekde kämilleşmegi şol möhüm halkara klassifikatorlaryna esaslanar.
Orta möhletli geljekde Türkmenistanyň statistikasy we pudagara hasaba alnyşy üçin şu täze klassifikatorlary uýgunlaşdyrmak göz öňünde tutulýar: işçileriň hünärleri we gullukçylaryň wezipeleri; ilat barada maglumatlar.
Täze we kämilleşdirilen statistiki klassifikatorlar döwlet statistiki hasaba alnyşynda hem-de degişli ministrliklerde we pudak edaralarynda pudaklaýyn hasaba alnyşda bir wagtda ornaşdyrylar. Bu bolsa toplanýan statistiki maglumatlaryň hilini, şeýle hem olaryň pudak, pudagara we halkara derejelerinde deňeşdiriliş mümkinçiligini gowulandyrmaga şert döreder.
Statistiki bellige alyş sanawlary
Maglumatlary işläp taýýarlamak boýunça döwrebap tehnologiýalary ulanmak bilen makroykdysady, ykdysady, sosial, demografik we statistiki maglumat binýadynyň başga görnüşleri-de dörediler. Bu babatda iş amallaryny mundan beýläk hem awtomatlaşdyrmak, maglumat binýatlaryny dolandyrmagyň awtomatlaşdyrylan ulgamlaryny girizmek, programma-usulyýet üpjünçiligini kämilleşdirmek we onuň netijeliligini ýokarlandyrmak boýunça çäreleri işläp taýýarlamak we amala aşyrmak göz öňünde tutulýar. Hojalyk subýektleriniň bitewi statistiki sanawyny ýöretmek üçin degişli programma serişdeleri döwrebaplaşdyrylar.
Maglumat tehnologiýalary
Maglumatlary peýdalanyjylaryň isleglerini statistika edaralary tarapyndan doly kanagatlandyrmak üçin, Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň ulgamynda statistiki maglumatlary ýygnamagyň, geçirmegiň we işlemegiň ulgamyny döwrebaplaşdyrmak boýunça, hususan-da döwlet statistikasynyň üç derejesinde-de iş orunlaryny häzirki zaman kompýuter tehnikasy bilen gaýtadan abzallaşdyrmak, telearagatnaşyk tehnologiýalary ornaşdyrmak we ulanmak boýunça işler geçiriler.
Türkmenistanyň döwlet statistikasy ulgamynyň hasaplaýyş we maglumat torlary infrastrukturalarynyň ösüşi şu aşakdaky çäreler bilen birlikde amala aşyrylar:
Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň we onuň sebitleýin düzüm birlikleriniň paýlaşdyrylan hasaplaýyş torunyň döredilmegi; iş orunlarynyň döwrebap tehniki serişdeleri we programma üpjünçiligi bilen enjamlaşdyrmagy; statistiki maglumatlary işlemek boýunça programmalary işläp taýýarlamakda müşderi-serwer tehnologiýalarynyň mundan beýläk hem ösdürilmegi; döwlet statistika edaralaryna hasabatlary elektron görnüşde bermegiň tehnologiýasynyň işlenip taýýarlanmagy we ornaşdyrylmagy; Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň Internet-saýtynyň kämilleşdirilmegi; GIS-tehnologiýalarynyň we maglumatlary girizmegiň optiki usullarynyň ulanylmagy; pudak edaralarynyň maglumatlar ulgamlarynyň tehnologiki we tehniki sazlaşygynyň üpjün edilmegi.
Statistiki işleriň çap edilmegi
Statistiki neşirleriň hiliniň gowulandyrylmagy we maglumatlaryň ýaýradylmagy ýaýrawynda sebitleýin jähtleri hem goşmak bilen, çap edilýän statistiki neşirleriň temalaryny kämilleşdirmek we hilini gowulandyrmak boýunça çäreleriň amala aşyrylmagy göz öňünde tutulýar. Çap ediş ulgamyny we statistiki maglumatlaryň ýaýradylyşyny gowulandyrmak üçin, aýlyk, çärýeklik we ýyllyk neşirlerde ösüş hatarlarynyň çap edilmegini, bu ugurda halkara standartlarynyň ornaşdyrylmagyny hem goşmak bilen, neşir ediş tehnologiýasy, maglumatlar bilen tanyşdyrmagyň usullary we olary ýaýratmagyň iş tejribesi kämilleşdiriler. Hususan-da, statistiki maglumatlary peýdalanyjylaryň isleglerini öwrenmek, maglumatlary bermegiň usullaryny kämilleşdirmek, neşirleriň hilini ýokarlandyrmak meseleleri boýunça sowalnama arkaly seçimleýin gözegçilik geçiriler.
Statistiki maglumatlaryň ýaýradylyşynyň kämilleşdirilmegi, olary ýygnamagyň we işlemegiň öňdebaryjy halkara standartlarynyň özleşdirildigiçe, şeýle hem resmi statistikanyň esasy ýörelgelerine laýyklykda, tapgyrlaýyn amala aşyrylar. Statistiki çap ediş böleginde işiň esasy ugurlary aşakdakylardan ybarat bolar: işlenýän statistiki maglumatlar kämilleşdigiçe ýaýradylýan maglumatlaryň mazmun düzüminiň gowulandyrylmagy; neşir edilýän statistiki materiallaryň, ýagny statistiki ýyllyk neşirleriň, ýygyndylaryň, döwürleýin çalt seljeriş ýygyndylarynyň daş görnüşiniň we bezeginiň gowulandyrylmagy; peýdalanyjylaryň ösýän isleglerini nazara almak bilen, statistiki neşirleriň temalaýyn meýilnamasynyň kämilleşdirilmegi; statistiki maglumatlary elektron serişdeleriň üsti bilen ýaýradyş usullarynyň giňeldilmegi.
Işgärleriň hünärleriniň ýokarlandyrylmagy
Döwlet maksatnamasynda işgärleriň hünär taýýarlygynyň we hünär derejesini ýokarlandyrmagyň bitewi hem-de düýpgöter täze usulyny döretmek we kämilleşdirmek boýunça çäreler göz öňünde tutulýar. Statistika edaralarynyň, ministrlikleriň we pudak edaralarynyň, häkimlikleriň we beýleki guramalaryň işgärleri üçin, hünär derejesini ýokarlandyrmak üçin, Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň okuw merkezlerinde seminarlaryň geçirilmegi dowam etdiriler.
Milli statistikanyň kämilleşmegine halkara hyzmatdaşlygyň mundan beýläk hem ösdürilmegi ýardam eder. Döwlet statistika ulgamyny kämilleşdirmek zerurlygyny nazara almak bilen, beýleki ýurtlaryň milli statistika edaralary bilen statistikanyň usulyýeti we guralyşy boýunça tejribe alşylmagy göz öňünde tutulýar. Geljek döwürde statistikanyň usulyýetini kämilleşdirmek meselesinde halkara guramalary tarapyndan usuly kömek almagyň Türkmenistan üçin ähmiýeti uludyr. Şu döwürde BMG, HPG, ÝB, YHÖG, Bütindünýä Banky, HZG, ÝUNISEF, TIKA we beýleki halkara hem-de sebitleýin guramalaryň statistika gulluklary bilen hyzmatdaşlygy mundan beýläk hem ösdürmek göz öňünde tutulýar.
Döwlet maksatnamasynyň durmuşa geçirilişi we Döwlet maksatnamasynyň durmuşa geçirilmeginden garaşylýan netijeler
Döwlet maksatnamasynyň durmuşa geçirilişi
«Döwlet statistikasy hakyndaky» Türkmenistanyň Kanunynda (8-nji madda) bellenen düzgünlere laýyklykda, Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti şu Döwlet maksatnamasynyň esasy ýerine ýetirijisi bolup durýar. Anyk çäreleriň ýerine ýetirilmegine degişli ministrlikler we pudak edaralary gatnaşarlar.
Käbir wezipeler bar bolan hyzmatdaşlyk maksatnamalarynyň çäklerinde halkara guramalaryň we bilermenleriň (BMG, HPG, ÝB, YHÖG, Bütindünýä Banky, HZG, ÝUNISEF, TIKA we beýleki guramalaryň statistika gulluklary) ýardam bermeginde durmuşa geçirilip bilner.
Döwlet maksatnamasynyň durmuşa geçirilmeginden garaşylýan netijeler
Döwlet maksatnamasynda göz öňünde tutulan esasy wezipeleriň durmuşa geçirilmegi ýurduň häkimiýet we dolandyryş edaralaryny hem-de beýleki peýdalanyjylary Türkmenistanyň we onuň sebitleriniň durmuş-ykdysady ösüşi baradaky maglumatlar bilen doly üpjün etmäge mümkinçilik berjek oňyn netijeleri gazanmaga ýardam eder.
Statistiki sanawlaryň, klassifikasiýa ulgamynyň hem-de statistiki gözegçilikleriň usullarynyň, pudaklaýyn statistikanyň usulyýetiniň kämilleşdirilmegi bilen baglanyşykly çäreler toplumynyň durmuşa geçirilmegi ýurduň durmuş-ykdysady ösüşi baradaky ýokary hilli maglumatlary emele getirmäge şert döreder we olaryň dünýä derejesinde deňeşdirijiligini üpjün eder.
Döwlet statistika ulgamynda täze maglumat tehnologiýalarynyň ornaşdyrylmagy statistiki maglumatlary ýygnamagyň, jemlemegiň we ýaýratmagyň netijeliligini artdyrar we bitewi maglumat giňişligini emele getirmäge ýardam eder.


text:
19 Haziran 2015 Cuma
Migrasiýa gullugynda Ukrainanyň Türkmenistandaky Adatdan Daşary we Doly Ygtyýarly Ilçisi Bilen Duşuşyk
2015-nji ýylyň 19-njy iýunynda Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynda Ukraina Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we doly ygtyýarly ilçisi jenap Walentin Şewalýow bilen duşuşyk geçirildi.
Duşuşygyň barşynda soňky ýyllarda türkmen-ukrain gatnaşyklarynyň täze mazmuna eýe bolandygyny bellenildi. Döwletara hyzmatdaşlygynyň ähli ugurlary boýunça okgunly ösüş munuň aýdyň subutnamasy bolup durýar. Ýokary derejedäki ikitaraplaýyn duşuşyklar we gepleşikler yzygiderli häsiýete eýe boldy. Bu iki ýurduň ilkibaşdan birek-birege hormat goýmak we özara bähbitli ýörelgelerinde guralýan giň gerimli hyzmatdaşlyga tarap ugra bolan üýtgewsiz ygrarlydygyna şaýatlyk edýär.
Şunuň bilen baglylykda, ýangyç-energetika toplumynda, anyk aýdylanda bolsa, nebitgaz desgalarynyň taslamalaryny düzmek we gurmak, turba önümlerini hem-de nebitgaz enjamlaryny ibermek babatda, şeýle hem Aşgabatda ýerasty lagym geçiriş ulgamyny hem-de arassalaýjy desgalaryň toplumyny gurmakda toplanan işleriň oňyn tejribesi bellenildi.
Türkmenistanyň Ukrainanyň kompaniýalary bilen köp ýyllaryň dowamynda üstünlikli hyzmatdaşlyk edip gelýär we biziň ýurdumyzyň ukrain hyzmatdaşlary bilen özara bähbitli gatnaşyklary has-da ösdürýär. Gurluşyk ulgamynda hyzmatdaşlygyň uly mümkinçilikleri göz öňünde tutup, ukrain kärhanalarynyň we kompaniýalarynyň türkmen bazarynda eýeleýän ornuny giňelýändigini hem-de Türkmenistanda giň gerimli senagat we durmuş maksatly desgalary gurmagyň taslamalaryny amala aşyrýan kärhanalaryň sanynyň günsaýyn artýandygyny nygtalyp geçildi.
Duşuşygyň çäklerinde taraplar türkmen-ukrain hyzmatdaşlygynyň migrasiýa ulgamyndaky gatnaşyklaryň geljegi we mümkinçilikleri hakynda pikir alşyp, onuň ileri tutulýan ugurlaryny ara alyp maslahatlaşdylar. Şunuň bilen baglylykda, duşuşykda ukrainaly hünärmenlere işçi wizalary resmileşdirmegiň, şeýle hem “Türkmenistanyň raýatlygy hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda Türkmenistanyň raýatlygynyň berilmeginiň tertipleri bilen baglanyşykly ähmiýetli meselelere garaldy.
Duşuşygyň ahyrynda taraplar iki ýurduň migrasiýa babatda hyzmatdaşlygynyň geljekde hem sazlaşykly ösdürüljekdigine ynam bildirip, bu ugurda alnyp barylýan ähmiýetli işlerde üstünlikleri arzuw etdiler.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
TARYHY DÖWRÜŇ AÝRATYN TARYHY PURSATLARY
Türkmenabat howa menziline gelip düşdük. Ýeri gelende aýtsak, bu ýerde täze howa menzili gurulýar. Ol sagatda 500 ýolagça ýokary derejede hyzmat etmäge ukyply bolar. Döwrebap ýolagçy terminalyny, beýleki terminallary, uçuş-gonuş zolaklaryny, dolandyryş minaralaryny, dispetçerlik nokatlaryny we beýlekileri öz içine alar. Bu ýerde ýene köp sanly desgalar gurlar. Hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen ulag ulgamyny ösdürmek döwletimiziň möhüm strategik wezipeleriniň birine öwrüldi. Ulag düzüminiň kämilleşdirilmegine, ýurdumyzyň halkara ulag-üstaşyr merkezine öwrülmegine gönükdirilen işler üstünlikli amala aşyrylýar. Aşgabat Halkara howa menziliniň gurlup, ulanylmaga berilmegi bilen, ol halkara howa gatnawlarynyň möhüm merkezine öwrülýär. Şonuň bilen baglanyşykly, şeýle-de sebitleriň düýpli ösdürilmegi bilen baglanyşykly, ýurdumyzyň senagat ýurduna, syýahatçylyk we dynç alyş ýurduna öwrülmegi bilen baglanyşykly, halkara hyzmatdaşlygyň barha giňemegi, gatnaşyklaryň artmagy bilen baglanyşykly welaýatda täze howa menziliniň gurulmagy zerurlykdyr. Bu ugurdaky tagallalar, elbetde, ozaly bilen, ýurdumyzyň ilatyna edilýän hyzmaty düýpli gowulandyrmaga hyzmat edýär. Hawa, Türkmenabatda täze howa menziliniň gurulmagy şeýle wezipeler bilen berk baglanyşykly. Demir ýol menzilleriniň gurulmagy netijesinde bu ýerde ulag halkasy dörediler.
Hormatly Prezidentimiz şu ýylyň 22 — 23-nji ýanwarynda Lebap welaýatyna iş saparynyň barşynda howa menziliniň gurluşyk işleriniň barşy, senagat we ulag düzümine degişli beýleki iri gurluşyklaryň, durmuş-ykdysady taslamalaryň amala aşyrylyşy, welaýat merkeziniň ösüşi bilen tanyşdy. Welaýatda hormatly Prezidentimiziň özgertmeler syýasatyna laýyklykda ägirt uly işler amala aşyrylýar. Ol işler, sözüň doly manysynda, taryhy işlerdir. Gurujy, dörediji, özgerdiji halk hökmünde biziň öz ýurdumyzy iň bagtyýar adamlaryň ýaşaýan ýurduna öwürýändigimizi görkezýän işlerdir.
Türkmenabat şäheri düýbünden täze keşbe eýe bolýar. Durmuş-ykdysady, medeni özgertmeleriň derejesi gurluşyk işleriniň geriminden hem görnüp durandyr. Bu ýerde ýurdumyzda iň uly, sebitde iri hassahana — 836 orunlyk köpugurly welaýat hassahanasy gurulýar.
Gysga wagtda döwrebap lukmançylyk edaralary ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda, hatda alys obalarynda guruldy, ýene gurulýar. Munuň özi ilata ýerlerde ýokary hilli lukmançylyk kömegini bermäge mümkinçilik döredýär. Ýurdumyzda saglygy goraýyş ulgamyna degişli ajaýyp desgalaryň gurulmagy hormatly Prezidentimiziň çuňňur oýlanyşykly, durmuş ugurly syýasatynyň miwesidir. Halkymyzyň saglygy we abadançylygy baradaky aladanyň netijesidir. Muny dünýä bileleşigi, örän abraýly halkara guramalar, şol sanda BMG, onuň iri düzümleri — Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy, Çagalar gaznasy we beýlekiler hem ykrar edýärler.
Ýurdumyzda gurlan beýleki häzirki zaman hassahanalary, saglyk merkezleri ýaly, Türkmenabatda gurulýan hassahana dünýäniň iň kämil enjamlary bilen doly üpjün ediler. Ol welaýatyň we ýurdumyzyň raýatlaryna, şeýle-de daşary ýurtly näsaglara, şunda ozaly bilen goňşy ýurtlardan, Owganystandan bolan näsaglara ýokary derejede hyzmat eder.
Mälim bolşy ýaly, türkmen-owgan gatnaşyklary barha ösdürilýär. Türkmenistan Owganystanyň durmuş-ykdysady düzümini dikeltmäge uly goldaw berýär. Oňa ynsanperwer kömekleri ugradýar. Milli Liderimiziň başlangyjy bilen ýurdumyzyň serişdeleriniň hasabyna Owganystanda mekdep, saglyk öýi, çaga dogrulýan öý guruldy. Ýerli saglygy goraýyş işgärlerini taýýarlamak üçin goňşy ýurda lukmanlaryň, şepagat uýalarynyň topary, lukmançylyk serişdeleri we beýleki zerurlyklar ugradyldy.
Döwletara ylalaşyklaryň esasynda Türkmenistanyň dürli okuw mekdeplerine owganystanly ýaşlaryň onlarçasy kabul edildi. Şolaryň bir topary Türkmenabat şäherinde ýerleşýän Seýitnazar Seýdi adyndaky mugallymçylyk institutynda bilim alýanlardyr.
Häzirki wagtda türkmen elektrik energiýasy ýeňillikli şertlerde Owganystan Yslam Respublikasyna iberilýär. Elektrik energiýasyny ibermegiň möçberini artdyrmak maksady bilen täze elektrik geçiriji ulgam gurulýar. Şonuň netijesinde, goşmaça energiýa kuwwatlyklary dörediler, goňşy ýurda elektrik energiýasy has köp möçberlerde iberiler.
Ýeri gelende aýtsak, Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygy, halkara gatnaşyklarda bolşy ýaly, ikitaraplaýyn gatnaşyklarda uly ähmiýete eýedir. Bu ägirt uly energetiki taslamanyň amala aşyrylmagy owgan ykdysadyýetini ösdürmäge, oňa maýa goýumlary çekmäge, bu ýurtda köp sanly durmuş meselelerini çözmäge, täze iş orunlaryny döretmäge, gürrüňsiz, kömek eder.
Mundan birnäçe aý ozal Türkmenistanyň we Owganystanyň Prezidentleriniň gatnaşmagynda Atamyrat — Ymamnazar — Akina demir ýolunyň açylyş dabarasynyň bolandygy hemmeleriň ýadyndadyr. Asla şeýle wakalaryň hiç biri diňe ýyllar däl, asyrlar geçip hem unudylmaýar. Şeýle wakalar taryh gatyna zer harplar bilen, ebedilik ýazylýar. Döwrüň beýik gurluşyklarynyň ähmiýeti barha we barha artýar. Olar bu gün bize we dünýä hyzmat edýän bolsa, geljekde biziň nesillerimize we dünýä has köp hyzmat eder. Häzirki döwürde şeýle desgalary türkmen gurluşykçylarynyň özleri abraý bilen bitirmegi başarýarlar. Gürrüňi edilýän demir ýoly hem türkmen gurluşykçylary gurdular. Bu işe ýurdumyzyň dürli ýerlerinden bolan, şol sanda lebaply işçi-hünärmenleriň uly topary gatnaşdy.
Şol şanly waka mynasybetli welaýatyň ilaty Gahryman Arkadagymyzy, belent mertebeli we abraýly myhmanlary garşylady. Hut şol pursatlar hem taryhy döwrümiziň aýratyn taryhy pursatlaryna öwrüldi. Türkmen hem owgan topraklarynda bolan dabaralar iki halkyň bozulmaz dostlugynyň, doganlygynyň güwäsi bolup, dünýä ýaň saldy. Aziýa halkara demir ýol ulag geçelgesiniň bu möhüm böleginiň işe girizilmegi iki goňşy ýurt üçin hem, yklym üçin hem, dünýä üçin hem juda ähmiýetli. Ol hyzmatdaşlygyň, ösüşiň, ine, şeýle derejedäki täze, iňňän amatly, ygtybarly ýoluny döretmegiň başyny başlady.
Amyderýanyň üstünden gurlan demir ýol we awtomobil köprüleriniň ähmiýetini bir söz bilen düşündirmek mümkin däl. Bu köprüler welaýatyň ilatynyň, bütin halkymyzyň durmuşynda, ýurdumyzyň köp taraply ösüşlerinde, halkara gatnaşyklarda täze eýýamyň, asyrlara uzap gitjek eýýamyň ýoluny açdy diýsek, lap edip aýtdygymyz bolmaz. Şu köprüleriň gurulmagy hem ýurdumyzyň ulag-üstaşyr mümkinçilikleri bilen bagly meselelerde Lebap welaýatyna nähili uly ornuň degişlidigini görkezýär. Atamyrat — Kerkiçi awtomobil we demir ýol köprüleriniň, Seýdi — Eljik awtomobil köprüsiniň işe girizilenine kän wagt geçenok. Şeýle köprüleriň ýene ikisi, Türkmenabat — Farap awtomobil we demir ýol köprüleri golaýda, 7-nji martda iki goňşy ýurduň — Türkmenistanyň we Özbegistanyň Prezidentleriniň gatnaşmagynda dabaraly ýagdaýda ulanmaga berildi. Şeýlelikde, beýik derýanyň iki kenaryny birleşdirýän köprüleriň sany bäşe ýetdi. Ýeri gelende, Atamyrat — Ymamnazar — Akina demir ýolunyň ugrunda hem äpet köprüleriň ikisiniň gurlandygyny ýatlasymyz gelýär. Olar “Garaşsyzlygyň 15 ýyllygy” suw howdanynyň akabasynyň we Garagum derýasynyň üstünden gurlan demir ýol köprüleridir.
Welaýatda ýene köp sanly binalaryň, desgalaryň gurluşyklary dowam edýär.
Hormatly Prezidentimiziň sebitlerde durmuş-ykdysady özgertmeleriň amala aşyrylyşy, gurluşyklarda işleriň gidişi bilen öz ýerinde, içgin tanyşmagy ýöne ýere däl. Ol işlere döwletimiz tarapyndan aýratyn ähmiýet berilýär. Ol işleriň juda kämil ýerine ýetirilmegi üçin ähli tagallalar edilýär. Ol işler biziň umumy ösüşlerimizi häsiýetlendirýär. Ol işler has beýik maksatlara ýetmegiň, öňe, diňe öňe gitmegiň ýolunda örän möhüm.
Şol beýik gurluşyklary ýakyndan synlamak her bir raýat üçin, döredijilik adamsy üçin hem, gör, nähili ýakymly! Şol pursatlar buýsanjyňa buýsanç goşýar, geljege ynamyňy berkidýär. Gurluşyklar — juda möhüm gurluşyklar, özgertmeler — juda möhüm özgertmeler, olaryň hili hem tizligi döwrümiziň beýik döwürdigini, ösüşlerimiziň bedew batly ösüşlerdigini aýan görkezýär...
Welaýat merkeziniň düýpli özgerýän keşbini, bu ýerdäki gurluşyklary, täze binalary, desgalary synlap: “Niredesiň Garlyk!” diýip ýola düşýäris.
Eýsem, edil häzir biz näme üçin göni Garlygy nazarlap barýarys?
Ýurdumyzyň tebigy baýlyklara juda baý bu künjeginde bitirilýän işleriň hetdi-hasaby ýok. Bu ýerde Garlyk şäherçesi döredildi, Lebap sement zawody guruldy. Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy, uly tagallasy bilen ýene bir desganyň, örän möhüm, örän uly desganyň gurluşygy amala aşyryldy. Şeýlelikde, ýakyn günlerde bu ýerde halkara ähmiýetli waka bolar. Gahryman Arkadagymyzyň gatnaşmagynda täze kärhana, ýagny dag-magdan baýlaşdyryjy toplum uly dabaralar bilen açylyp, ulanmaga berler.
Bu wakanyň ähmiýeti, umumylykda alnanda, Türkmenistanyň senagat ýurduna öwrülýändigi bilen baglanyşyklydyr. Has anyk aýdylanda, Türkmenistanda senagatyň täze pudagynyň — dag-magdan senagatynyň döreýändigi bilen baglanyşyklydyr. Şonuň bilen birlikde, bu waka tutuş sebitde dag-magdan senagatynyň we umuman, senagatyň ösüşini şöhlelendirýär. Munuň özi ýurdumyzyň ösüşleri üçin zerur bolmak bilen, bütin sebitiň durmuşynda ähmiýetlidir. Ýurdumyzyň we sebitiň örän zerur önümlere isleglerini kanagatlandyrmakda ähmiýetlidir. Ýurdumyzyň we sebitiň ykdysady galkynmalarynda, halklaryň ýaşaýyş derejeleriniň ýokarlanmagynda ähmiýetlidir. Döwletara gatnaşyklaryň, hyzmatdaşlygyň ýokarlanmagynda ähmiýetlidir.
Kärhananyň işe girizilmegi ýurdumyzyň senagatynyň köpugurly ösüşinde, milli ykdysadyýetimiziň diwersifikasiýalaşdyrylmagynda, halkara ykdysady gatnaşyklaryň — diwersifikasiýalaşdyrylmagynda täze ädimdir. Ýurdumyzyň ykdysadyýetini, şonuň bilen aýrylmaz baglanyşyklylykda, beýleki ýurtlar bilen hyzmatdaşlygy köp ugurlar boýunça ösdürmek meselesi Gahryman Arkadagymyzyň ösüş hem hyzmatdaşlyk syýasatynyň aýratyn möhüm ugurlarynyň biri. Golaýda, has takygy, 1-nji martda Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasyna agza ýurtlaryň döwlet Baştutanlarynyň Yslamabatda geçirilen XIII sammitinde çykyş etmek bilen, hormatly Prezidentimiz halkara hyzmatdaşlygy diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmekde Türkmenistanyň ägirt uly mümkinçilikleriniň bardygyna ýene bir gezek ünsi çekdi. Ýewraziýa yklymynda ösüşiň täze belentliklerine galmagyň ygtybarly ugry hökmünde hyzmatdaşlygy diwersifikasiýalaşdyrmak pikirini öňe sürdi. Şeýlelikde, munuň özi öňde-de nygtaýşymyz ýaly, diňe bir ýurduň däl, sebitiň we yklymyň, umuman, dünýäniň işine itergi berýän işdir.
Garlykda döwrüň beýik gurluşyklaryna badalga berleli bäri dünýäniň nazary bu ýere gönükdi. Şu günler — senagat kärhanasynyň açylmagynyň öň ýanyndaky günlerde muňa aýratyn dykgat bilen garaýarlar. Aýdyşlaryna görä, kärhananyň önümlerini almak üçin daşary ýurt kompaniýalary eýýäm uly gyzyklanma bildirýärler. Bu kärhananyň döremegi bilen ýurdumyzda senagatyň täze pudagy — häzirki zaman dag-magdan senagaty döreýär. Ine, şuňa görä, onuň ulanmaga berilýän günleri tutuş halkymyz üçin aýratyn taryhy pursatlardyr. Aýratyn taryhy pursatlar! Biz, ozaly bilen, hut şunuň üçin paýtagtdan Lebaba gaýtdyk. Welaýat merkezine gelen badymyza hem Garlyga tarap ugur aldyk.
Welaýat merkezinden Köýtendag etrabyna çenli — öňde uzak ýol. Ýüzlerçe kilometrlik ýol. Göwün birsalym bu ajaýyp şäheriň — Türkmenabadyň barha gözelleşýän keşbinde eglenýär. Şäheriň çäklerinde gadymyýetden habar berýän nyşanlar-da göze ilýär. Uzak-uzak asyrlar, agyr-agyr döwürler her näçe jebir salsa-da, olary doly ýitirip bilmändir. Gadymy hem şöhratly Amul şäheriniň galyndylary bu gün gülläp ösýän Türkmenabada egin diräp otyr. Hormatly Prezidentimiziň aýdyşy ýaly, Amul şäheriniň ady orta asyrlardan bäri “Amul derýasy” manysynda Amyderýanyň adynda ýaşaýar. Diňe şunuň özi-de iki müň ýyldan uzak geçmişli bu şäheriň ähli döwürlerde şöhratlanandygyny görkezýär. Gadymyýetde Amul adyny, soňra telim asyrlap Çärjew adyny alan şäher bu gün täze ady — Türkmenabat ady bilen lowurdap görünýär. Ata-babalarymyzyň mesgen tutan topragynda şu ajaýyplygy — ak mermere beslenýän, gülläp ösýän, zamananyň medeniýet, sungat, durmuş, senagat merkezine öwrülýän şäheri döredýändigi üçin, diňe şunuň üçin hem Gahryman Arkadagymyza näçe alkyş aýtsaň aýdybermeli.
Türkmenabat! Şäher, gör, nähili ajaýyp ady göterýär! Munuň özi türkmen dünýäsiniň abatdygyny, bozulmazdygyny aňladýar. Munuň özi türkmen döwletiniň berkarardygyny, mizemezdigini aňladýar. Munuň özi şunça asyrlar, müňýyllyklar geçip, şol ozalkylary ýaly, türkmeniň öz topragynyň eýesidigini aňladýar.
Lebap. Türkmen Diýarynyň aýrylmaz bölegi bolan bu ýerde derýa ýakasynyň gözelligi bilen çöl gözelligi özboluşly sepleşýär. Bu ýerde dag gözelligi bilen düz gözelligi özboluşly sepleşýär. Bu ýerde gadymy dünýä jandarlarynyň — dinozawrlaryň ýaşan döwürlerinden bäri gelýän taryh gat-gat bolup, şu gün bilen sepleşýär.
Lebap bütinleý joşgunly derýanyň iki kenarynda ýerleşýär. Amyderýa jülgesiniň müň elwan öwüşginli gözelligi, sansyz nygmatlary, ýaşaýyş üçin amatlydygy, lezzetlidigi aýdyp aňyrsyna çykar ýaly däl. Bereket eçilýän meýdanlar, hasylly baglar... Bu ýerde ýurduň ähli welaýatlaryny birleşdirýän beýik çöl hem, ýurduň ähli welaýatlaryna suwy ýetýän beýik derýa hem, ýurduň gaýtalanmajak gözelliklerine güwä geçýän beýik dag hem... bar. Gahryman Arkadagymyzyň Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine resmi taýdan girişmek dabarasyndaky maksatnamalaýyn çykyşynda belleýşi ýaly, “biziň owadan daglarymyz, ümmülmez sähralarymyz, ajaýyp derýalarymyzdyr köllerimiz bar”. Bu baýlyklarymyzdan aýawly, netijeli peýdalanmak maksadyndan ugur alnyp, ýurdumyzyň dürli künjeklerinde, şonuň bilen birlikde, Köýtendagyň jülgelerinde, Amyderýanyň, Garagum derýasynyň boýlarynda köp sanly dynç alyş merkezleri gurlar.
Lebapda döwrüň köpugurly özgertmeleri dowam etdirilýär. Ol özgertmeler ýurdumyzy hemmetaraplaýyn ösdürmäge, halkymyzy bolçulygyň, rahatlygyň, bagtyň gujagynda ýaşatmaga hyzmat edýär. Bu günki döredilýän durmuş eşretleri bu topraga täze döwranyň gelendigini görkezýär...
Biz uly ýoluň iki ýakasyny synlap barýarys. Bir egnimizde — Amyderýa jülgesiniň mes toprakly ýerleri, bir egnimizde — Garagumuň aňňat-aňňat gum depeleri...
Oba-şäherler, gök öwüsýän bugdaýly meýdanlar, ekişe taýýarlanylýan ýerler, baharyň hoştap howasyndan dem alýan dal-daragtlar, gül açan erikler, jana gelýän pyntyklar, pudaklar, baldaklar, bogunlar...
Barybir, pikir-oýumyzdan Garlyk aýrylanok. Ýogsam bolmasa, bu toprakda başga-da örän uly wakalar bolup geçdi, beýik özgermeler amala aşyryldy, taryhy işler bitirildi. Şeýle işler ýene dowam etdirilýär. Eýsem-de bolsa, her günüň öz wakasy, öz şatlygy, öz toýy bolýar. Şeýlelikde, gezek — ýene Garlygyňky.
Akmyrat HOJANYÝAZ.


text:
Azerbaýjanyň sudy žurnalist Nijat Amiraslanowy polisiýa garşylyk görkezmekde günäli tapansoň, onuň 30 günlük türme tussaglygyna höküm edilmelidigi barada karar çykardy.
Garaşsyz žurnalist Amiraslanow 22-nji maýda Azerbaýjanyň demirgazyk-günbatar Kazah etrabynda tussag edildi. Kazah etrabynyň sudy Amiraslanow baradaky karary 23-nji maýda çykardy.
Amirslanowyň kärdeşleri we dostlary onuň internetde paýlaşan maglumatlary we makalalary üçin ýerli häkimiýetler tarapyndan ar almak maksady bilen tussag edilendigini aýdýarlar.
Halkara hukuk goraýjylar we günbatar ýurtlarynyň hökümetleri nebite baý öňki sowet respublikasynyň hökümetini ýurtdaky garaşsyz žurnalistlere we hukuk goraýjylara yzygiderli basyş etmekde tankyt edýärler.


text:
Agzalyga girmegiň tertibi
“GS1 Türkmenistan” guramasyna girmek üçin zerur bolan resminamalaryň sanawy döwlet edara-kärhanalar, hususy kärhanalar, hojalyk jemgyýeti we daýhan hojalyklary üçin:
- "GS1 Türkmenistan” guramasyna girmek barada arzany (Görnüş №1). doldurmaly. Görnüş №1 nusga laýyklykda, basma haprlar bilen doldurylýar, oňa diňe kärhananyň ýolbaşçysy tarapyndan gol çekilýär we möhür basylyp tassyklanýar. Düşnüksiz doldurylan ýa-da doly doldurylmadyk arzalar kabul edilmeýär!
- Maglumaty doldurmaly (Görnüş №2). Görnüş №2 nusga laýyklykda, basma haprlar bilen doldurylýar, oňa diňe kärhananyň ýolbaşçysy tarapyndan gol çekilýär we möhür basylyp tassyklanýar. Düşnüksiz doldurylan ýa-da doly doldurylmadyk maglumatlar kabul edilmeýär!
- Çyzykly şertli belgini almak üçin önümiň görnüşine degişli bolan "GS1 Türkmenistan”-nyň önüm sanawyny (Görnüş №3). doldurmaly. Görnüş №3 nusga laýyklykda, basma haprlar bilen doldurylýar, oňa diňe kärhananyň ýolbaşçysy tarapyndan gol çekilýär we möhür basylyp tassyklanýar. Düşnüksiz doldurylan ýa-da doly doldurylmadyk arzalar kabul edilmeýär!
- Öndürilýän önümiň diňe kärhananyň ýolbaşçysy tarapyndan gol çekilen we möhür basylyp tassyklanan sanawyny bermeli.
- Tertipnamanyň nusgasyny bermeli.
- Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrliginden berilýän EGTYDB şahadatnamasynyň we sertifikatynyň nusgasyny bermeli.
- "Türkmenstandartlary" Baş döwlet gullugy tarapyndan berlen laýyklyk sertifikatyny ýa-da Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan berlen hil sertifikatyny bermeli.
- Kärhananyň ýolbaşçysynyň pasportynyň nusgasyny bermeli.
- Giriş we ýyllyk gatançlar barada töleg tabşyryklaryny bermeli. Töleg "GS1 Türkmenistan" guramasynyň hasaplaşyk hasabyna geçirmek bilen amala aşyrylyp bilner. "GS1 Türkmenistan" guramasynda bolnan soňky her 12 aý üçin kärhana ýyllyk agzalyk gatanjyny töleýär.
"GS1 Türkmenistan" guramasyna girmek üçin hususy telekeçiler üçin zerur bolan resminamalaryň sanawy:
- "GS1 Türkmenistan” guramasyna girmek barada arzany (Görnüş №1). doldurmaly. Görnüş №1 nusga laýyklykda, basma haprlar bilen doldurylýar, oňa diňe kärhananyň ýolbaşçysy tarapyndan gol çekilýär we möhür basylyp tassyklanýar. Düşnüksiz doldurylan ýa-da doly doldurylmadyk arzalar kabul edilmeýär!
- Maglumaty doldurmaly (Görnüş №2). Görnüş №2 nusga laýyklykda, basma haprlar bilen doldurylýar, oňa diňe kärhananyň ýolbaşçysy tarapyndan gol çekilýär we möhür basylyp tassyklanýar. Düşnüksiz doldurylan ýa-da doly doldurylmadyk maglumatlar kabul edilmeýär!
- Çyzykly şertli belgini almak üçin önümiň görnüşine degişli bolan "GS1 Türkmenistan”-nyň önüm sanawyny (Görnüş №3). doldurmaly. Görnüş №3 nusga laýyklykda, basma haprlar bilen doldurylýar, oňa diňe kärhananyň ýolbaşçysy tarapyndan gol çekilýär we möhür basylyp tassyklanýar. Düşnüksiz doldurylan ýa-da doly doldurylmadyk arzalar kabul edilmeýär!
- Öndürilýän önümiň diňe telekeçi tarapyndan gol çekilen we möhür basylyp tassyklanan sanawyny bermeli.
- Patentiň nusgasyny bermeli.
- Bellige alnandygy baradaky şahadatnamanyň nusgasyny bermeli.
- "Türkmenstandartlary" Baş döwlet gullugy tarapyndan berlen laýyklyk sertifikatyny ýa-da Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan berlen hil sertifikatyny bermeli.
- Telekeçiniň pasportynyň nusgasyny bermeli.
- Giriş we ýyllyk gatançlar barada töleg tabşyryklaryny bermeli. Töleg "GS1 Türkmenistan" guramasynyň hasaplaşyk hasabyna geçirmek bilen amala aşyrylyp bilner. "GS1 Türkmenistan" guramasynda bolnan soňky her 12 aý üçin kärhana ýyllyk agzalyk gatanjyny töleýär.
"GS1 Türkmenistan" guramasyna girmek barada arzanyň (Görnüş №1), maglumatyň (Görnüş №2) we çyzykly şertli belgileri almak üçin önümleriň sanaw (Görnüş №3) görnüşlerini, olary doldurmagyň nusgalaryny Siz gönüden-göni "GS1 Türkmenistan" guramasynda alyp ýa-da çap edip bilersiňiz.
Çyzykly şertli belgiler diňe "GS1 Türkmenistan" guramasy tarapyndan Siziň gurama girmek baradaky arzaňyz, maglumatyňyz, çyzykly belgleri almak üçin arzaňyz we ýokarda görkezilen sanawa laýyklykda resminamalar toplumy alnandan soň berilýär.
ÜNS BERIŇ! “GS1 Türkmenistan” guramasyna agza bolan kärhananyň berlen özboluşly anyklaýyş belgilerini beýleki kärhanalara we guramalara bermäge hukugy ýokdur.


text:
Anyklaýyş belgileri
Bizde belgileriň käbir goşmaça görnüşleri bar, siz olary hem bizden alyp peýdalanyp bilersiňiz
GS1 standartlary onuň başyndan başlap ahyrky sarp edijä çenli harytlaryň iberilýän hatarlaryna, mysal üçin, saglygy goraýyş ulgamynda hassahanadan, derman serişdelerinden başlap näsaglara çenli haryt iberilýän hatarlara ähli gatnaşyjylary anyklamagy amala aşyrmak mümkinçiligine esaslanýar. Anyklamagy amala aşyrmak üçin siz GS1 ýeke-täk belgileri almaly bolarsyňyz.
Biziň guramamyza agza bolan mahalyňyzda size kärhananyň hususy GS1 Prefiksi berilýär. Siziň kärhanaňyz şol belgini peýdalanmak üçin ygtyýarnama alýar, bu belgi soňra anyklanmagy zerur bolan zatlaryň ählisini anyklaýan belgileri döretmek üçin ulanylýar.
Biz 1,000, 10,000 ýa-da 100,000 belgiler aralygyngda kärhananyň prefikslerini teklip edýäris. Eger siz özüňiziň ähli belgileriňizi peýdalanan bolsaňyz, onda siz kärhananyň goşmaça prefiksi üçin ygtyýarnama alyp bilersiňiz.
Size belgileriň dürli görnüşlerini peýdalanmak üçin ygtyýarnama almak gerek bolan halatynda aýratyn mysallary bardyr. Aşakda şeýle mysallar we şunuň ýaly belgileri almak üçin siziň näme etmelidigiňiz barada maglumat getirilýär.
- Kärhananyň goşmaça Global prefiksi – eger siz özüňiziň ähli belgileriňizi peýdalanan bolsaňyz
- Ähliumumy haryt kody (UPC-A) – Demirgazyk Amerikada peýdalanmak üçin
- GTIN-8 (Söwda predmetiniň global belgisi –8) – örän kiçi predmetleri anyklamak üçin
- Üýtgeýän ölçeg möçberi bolan predmetler – ölçegi ýa-da agramy boýunça tapawutlanýan harytlary anyklamak üçin
Eger şu belgiler boýunça sizde islendik soraglar ýüze çykan halatynda biz bilen habarlaşyň.


text:
Dünýä
Germaniýanyň paýtagty Berliniň Wedding diýilen ýerindäki Din işleri guramasynyň Türk-Yslam Birligine degişli Ýunus Emre metjidine şu gün irden hüjüm guraldy
Siriýada Asada tabynlykdaky güýçlerine degişli artilleriýa guralan hüjümde 4 rus esger ýogaldy
Russiýanyň döwlet baştutany Wladimir Putiniň halkyň soraglaryna jogap berýän Göni liniýa gepleşigi 7-nji iýunda geçiriler
ABŞ-den bir wekiliýet ABŞ-niň we Demirgazyk Koreýanyň liderleriniň arasynda geçirilip bilinjek duşuşygyň taýarlygy üçin Singapura gider
Ýylanlaryň çakmagy sebäpli her ýyl 138 müň adamyň ýogalýar
He bilen Rossyň iýun aýynyň 2-4-i aralygynda Hytaýda duşuşmagy barada ylalaşyk gazanyldy
7 adam 10 sagatda dollarlardan gül dessesini taýarlady
Tramp ZTE firmasyna goýlan sanksiýalaryň bes edilmegi babatynda ylalaşygyň gazanylandygyny habar berdi
Siriýaly polisler Afriniň şäher merkezinde geçirlen kasam edişlik dabarasyndan soň işe başlady
Tramp, Demirgazyk Koreýanyň Lideri bilen duşuşyga oňyn garaýandygyny nygtady
Putin Prezident Erdogana basyş etmek bilen netije alnyp bilinmejekdigini ýatlatdy


text:
Sowet döwründe oktýabr rewolýusiýasyna çenli döwrüň taryhynyň öwrenilişi
Sowet döwründe oktýabr rewolýusiýasyna çenli döwrüň taryhynyň öwrenilişi.
M E Ý I L N A M A
1. Oktýabr rewolýusiýasy we Türkmenistanda taryh ylmyny ösdürmek boýunça geçirilen ilkinji çäreler.
2. Gadymy döwrüň taryhynyň öwrenilişi.
3. IX – XVI asyrlaryň taryhynyň öwrenilişi.
4. XVIII – XX asyrlaryň başlarynyň taryhynyň öwrenilişi.
Türkmenistanda taryh ylmynyň ösüşi oktýabr rewolýusiýasy bilen baglanşykly. Bu rewolýusiýa ösüşiň düýpli ýetmezçilikleriň bardygyna seretmezden türkmen halkynyň öňünde ykdysadyýetiň, medeniýetiň we ylmyň ösmegi üçin giň ýol açdy. Oktýabr rewolýusiýasyna çenli türkmen halkynyň baý taryhy geçmişi tutuşlygyna öwrenilmän gelýärdi. Türkmenistanda ýörite ylmy edaralaryň ýokdugy sebäpli onuň territoriýasyndaky ýaşaýan halklaryň dürli taryhy döwürlerdäki taryhy ösüşi öwrenilmän galýardy. Patyşa hökümeti milli gyra-çet ülkelerde medeniýetiň ojaklaryny döretmek barada düýbünden gyzyklanmaýardy. Diňe Gündogaryň arheologiýasy we taryhy bilen gyzyklanýan Zakaspi kružogy ülkäni öwreniş muzeýi işleýärdi. Bu kružoga höwesjeň alymlar şol sanda milli intellegensiýanyň az sanly wekilleri gatnaşýardy. Ol XIX asyryň 90-njy ýyllarynda döredildi. Türkmenistanyň taryhyny öwrenmek boýunça ilkinji wezipe onuň dokumental bazasyny döretmek bolýar. 1920-nji ýylda Türkmenistanda Zakaspi oblast arhiw bölümi döredilýär. Onda rewolýusiýa çenli döwrüň administratiw guramalarynyň, ýerli we oblast sowetleriniň hem-de rewkomdaky, harby bölümleriň we Zakaspi flotunyň kärhanalarynyň materiallary jemlenýär.
1922-nji ýylda RK(b)P-nyň türkmen oblast komitetiniň ýanynda Istpartyň oblast býurosy döredilýär. Onda A.Melkumow, G.I.Karnow we beýlekiler işleýär. TSSR-iň döredilmegi bilen 1924-nji ýylyň Sanjar aýynda TK(b)P-nyň MK-sy Istpartotdeli döredilýär. 1927-nji ýylda onda Partiýa arhiwi döredilýär hem-de respublikanyň partiýa dokumentlerini jemläp başlaýar. 1929-njy ýylda TK(b)P-nyň MK-synyň Istpartotdeli ýatyrylýar. 1927-nji ýylda ylmy işleri hödürlemek üçin HNS-niň ýanynda türkmen medeniýetiniň Instituty döredilýär. 1929-njy ýylda Türkmenkultyň arheologiki seksiýasy döredilip, ol Türkmenistanyň ähli territoriýasynda barlag işlerini alyp barýar. 1932-nji ýylda Türkmenkult türkmen döwlet ylmy-derňew institutyna öwrülýär.
30-njy ýyllaryň başynda “Turkmen wedeniýa” žurnaly çykarylyp başlanýar. Onuň sahypalarynda dürli asyrlar taryhy, etnografiýalar we taryhy-ykdysady häsiýetli makalalar bilen çykyş edip başlaýarlar.
1934-nji ýylda Ýe.L.Şteýnbren “Türkmenistanyň taryhynyň oçerkleri” diýen işini çap edýär. Onda XIX-XX asyryň başlarynda dörän taryh öz beýanyny tapýar. Bu işde köp sany gyzykly maglumatlar bilen bir hatarda nätakyk netijelerden hem azat däl. Aýratynda türkmenleriniň sosial-ykdysady ösüşi, hojalygy hem-de oktýabr rewolýusiýasy (turkm.da) meselelerinde 1938-1939-njy ýyllarda belli gündogary öwreniji alymlar “Türkmenistanyň we türkmenleriň taryhy boýunça materiallar” diýen 2 tomlygy çap edýärler. Onda arap, eýran, hywa we we buhara awtorlarynyň VIII-XIX asyrlardaky köp sanly eserlerden örän gymmatly parçalar çap edilýär. Bu iş sowet taryhçylaryna Türkmenistanda ýaşan halklar we taýpalar barada orta asyr çeşmeleri rus dilinde berilýär.
Türkmenistanyň gadymy taryhyny öwrenmekde hem alymlar öndürijilikli işlediler.1985-nji ýylda W.N.Pinepko “Demirgazyk-Günbatar Baktriýa obalary” diýen uly göwrümli monografiýasyny çap etdi. Bu işde Günorta-Gündogar Türkmenistanyň antik ýadygärlikleri barada giňişleýin maglumatlar berilýär. Işde arheologiki taýdan öwrenmekligiň taryhy, maddy tapyndylar, gadymy baktriýa, grek baktriýa, Ýueşiý, Kuşan, Kuşan-Sasanit arheologiki kompleksleri barada baý maglumatlar berilýär.
Gadymyýeti öwrenmekde GTAKÄ-niň işleriniň XIX asyryň “Gadymy ýazuw” diýlip atlandyrylan makalalar toplumyndan durup, Margiananyň we Baktriýanyň ahamenitlere çenli döwrüniň problemalaryna seredýär. Işde Merw oazisinde erk galanyň dörän gününden bärki taryhyna seredilýär. B.e.öňki 1 müň ýyllykdan täze b.e. VIII asyryna çenli Gäwürgalanyň taryhyny döwürlere bölýär.
Köp sanly täze arheologiki maglumatlar ylmy dolanşyga girizilýär. Margiana bilen Baktriýanyň araçägi, obalarynyň aýratynlyklary, görnüşleri görkezilýär. Antik döwre çenli döwürde Orta Aziýanyň taryhynda Margiananyň we Baktriýanyň orny we ähmiýeti giňşleýin görkezilýär.
1980-nji ýylda Merwiň 2500 ýyllygyna bagyşlanyp W.I.Sarianidiniň “Marguş ýurdunyň gadymyýeti” diýen uly göwrümli işi çap edildi. Bu işde Günorta Gündogar Garagumda Margiana arheologiki ekspedisiýasynyň barlaglarynyň netijesi öz beýanyny tapýar. Öň ylymda belli bolmadyk Marguş ýurdy barada giňişleýin maglumatlar berilýär. Bir topar gadymy ilatly punktlar ýüze çykarylýar. Keramika önümleri, misden, bürünçden, süňkden, daşdan bejerilen önümler tapylýar. Bu tapyndylar giçki bürünç asyryna degişlidir (II müň ýyllygyň ikinji ýarymy, I müň ýyllygyň başlangyjy). Bu ýerdäki ýurdy behistun ýazgylarynda “Marguşlar ýurdy” diýip atlandyrsa, grek-rim awtorlary “Margiana” diýip atlandyrýarlar.
Gadymy Jeýhunyň ýadygärliklerini öwrenmeklige B.Gutlyýewiň “Gadymy Jeýhunyň ýadygärliklerine syýahat” diýen işi bagyşlanýar. Bu işde Jeýhunyň 120-ä golaý arheologiki ýadygärlikleriniň birnäçesi barada täze arheologik barlaglaryň netijeleri peýdalanylyp, ýadygärlikler barada dürli rowaýatlar getirilip, taryhy wakalar yzygiderli beýan edilýär. Kitapçada awtor kähalatlarda orta asyr arap çeşmelerine, mongollar zamanasynyň ýazuw çeşmelerine, köplenç hem has ygtybarly arheologik tapyndylara daýanyp Lebapdaky has uly we oňat saklanyp galan arhitektura ýadygärlikleri barada giňişleýin durulýar.
Oktýabr rewolýusiýasyna çenli döwrüň taryhyny öwrenmekde Moskwanyň, Leningradyň, Daşkendiň hem-de Aşgabadyň taryhçy alymlarynyň uly toparynyň gatnaşmagynda “VIII-XIX asyrlarda türkmen halkynyň we Türkmenistanyň taryhyndan oçerkler” diýen kitaby A.Garryýew, W.T.Myşnowa, A.Ýu.Ýakubowskiý, A.N.Nasonow tarapyndan 1954-nji ýylda çapdan çykarylyp, onda Türkmenistanyň taryhynyň orta asyrlary we täze döwri (Russiýa birleşdirilen döwrüne çenli döwür) özüniň giňişleýin beýanyny tapýar. Bu işde ilki bilen Türkmenistanyň syýasy taryhy boýunça baý takyk maglumatlar berýär. Oçerkleriň maglumatlarynyň esasy bölegi Türkmenistan SSR-niň taryhy çapa taýýarlananda peýdalanylýar.
Ady agzalan uly göwrümli işi çapa taýýarlamakda 1956-njy ýylda çapdan çykan A. Garryýewiň hem-de A.A.Roslýakowyň “Türkmenistanyň taryhy boýunça gysgaça oçerk” diýen iş hem giňden peýdalanylyp onda Türkmenistanyň taryhynyň Oktýabr rewolýusiýasyna çenli döwri giňişleýin beýan edilýär.
Türkmenistanyň Oktýabr rewolýusiýasyna çenli döwrüniň taryhyny öwrenmekde arhiw dokumentleriniň we materiallarynyň çap edilmegi (XVIII-XIX asyrlardaky rus türkmen gatnaşyklary (Orsýede birikdirilen döwüren çenli) arhiw dokumentleriniň ýygyndysy. Aşg. 1963; Türkmenistanyň Orsýede berikdirilmegi. Arhiw dokumentleriniň ýygyndysy. Aşg. 1960; 1881-1907-nji ýyllarda Türkmenistana rewolýusion pikirleriň (ideýa) ýaýramagy we rewolýusion hereketiň ösüşi”. Dokumentler we maglumatlar. Aşg. 1962 we ş.m. uly ähmiýete eýe boldy.
60-njy ýyllardan başlap türkmenleriň etnogenezi, olaryň sosial hem-de jemgyýetçilik-syýasy gurluşy, hojalygy hem-de Türkmenistanyň Orsýede birikdirilmegi baradaky meseleleri düýpli öwrenmeklige synanyşyk edildi.
S.T.Agajanowyň, A.A.Roslýakowyň, M.Annanepesowyň, S.Haýibiniň ylmy makalalary XVIII-XIX asyrlarda türkmenleriň hojalyk durmuşyny öwrenmeklik barada dürli garaýyşlar hem-de etnogenetiki materiallary analizlemeklige bagyşlanýar. A.Garryýewiň, H.Agaýewiň, D.Dawydowyň hem-de I.Ylýasowyň işleri Günbatar we Günorta Türkmenistanyň Orsýede birleşmekligine taýýarlygy we birleşdirilen prosesine bagyşlanýar.
S.T.Agajanowyň 1969-njy ýylda çapdan çykan “IX-XII asyrlarda Orta Aziýanyň oguzlarynyň we türkmenleriň taryhyndan oçerkler” diýen uly göwrümli monografiýasyny ýazyp, bu monografiýada köp sanly takyk maglumatlaryň esasynda türkmenleriň we olaryň ata-babalarynyň taryhynyň örän çylşyrymly meselelerini açyk görkezdi. Işde oguzlaryň gelip çykyşy, olaryň jemgyýetçilik gurluşy, hojalygy, durmuş ýagdaýy öz beýanyny tapýar. Mundan başgada seljuk, onuň döreýşi, seljuklar urugynyň güýçlenmegi, olaryň Horasana aralaşmagy, seljuk-gaznawit uruşlary, seljuklar döwletiniň döremegi we güýçlenmegi, basyp alyşlar, administratiw döwlet gurluşy, salgyt sistemasy we köp sanly beýleki meseleler barada giňişleýin durýar. Awtor mundan başgada özüniň “Seljuklar we Türkmenistan XI – XII asyrda” diýen monografiýasyny 1972-nji ýylda çap etdi.
1991-nji ýylda A. Jykyýewiň “Orta asyrlar döwründe türkmen halkynyň döreýşinden we kemala gelşinden oçerkler ” diýen uly göwrümli monografiýasy çapdan çykdy. Bu işde takyk taryhy materiallaryň esasynda türkmen halkynyň döreýşiniň taryhy beýan edilýar. Türkmen halkynyň kemala gelmek taryhy bilen baglanyşykly köp sanly döwletler halk gürrüňleri gyzykly we sada dilde berilýär. Türkmenistanyň ilatynyň ählisi taryhy onuň esasy etaplary, türkmen halkynyň kemala gelşinde aýgytly rol oýnap Günorta we Günorta – Gündogar bölekleriniň aýratynlyklary derňelýär.
O. Amanbaýewiň “Türkmenistan we türkmenler XVIII asyryň I ýarymynda” Aşgabat., 1980. monografiýasy taryhçy Muhammet Kazynyň “name-ýi alam arz-ýi Nadiri ” diýen işini öwrenmeklige bagyşlaýar. Bu iş Türkmenistanyň we onuň Merkezi Aziýa araçäkleşýän döwletleri tarapynda uly rol oýnaýar. Bu işde syýasy wakalar bilen bir wagtda Horasanyň we Türkmenistanyň sosial-ykdysady ösüşi barada hem baý maglumatlar berilýär.
1981-nji ýylda çapdan çykan O. Jaýewiň “Türkmenistan we türkmenler XV asyryň aýaklarynda XVI asyryň 1-nji ýarymynda ”diýen monografiýasynda anonim pars çeşmesi bolan “Alam ara-i Sefewi“ diýen iş derňelýär. Bu işde sefewiler bilen şeýbanylaryň arasyndaky uruş döwründäki Türkmenistanyň taryhy söz beýanyny tapýar. Ors türkmen gatnaşyklarynyň taryhyny öwrenmekligiň gözbaşynda 1965-nji ýylda çapdan çykan H. Agaýewiň “XIX asyrda Kaspi kenaryndaky türkmenleriň Russiýa bilen özara gatnaşyklary ” dien monografiýasy ýatýar. Bu monografiýada awtor baý taryhy çeşmelere daýanyp orslaryň Kaspi kenaryndaky türkmenler bilen gatnaşyklarynyň başlanmagy, olaryň arasyndaky söwda, ykdysady gatnaşyklar, Kaspi kenaryndaky türkmenleriň baştutany Kyýat hanyň iki halkyň arasyndaky gatnaşyklary pugtalandyrmakdaky orny we beýleki meseleler barada giňişleýin durulýar. J. Döwletowyň we A. Ylýasowyň “Türkmenistanyň Orsýede birikdirilmegi” (1972) monografiýasynda türkmen ýerleriniň Orsýede birikdirilişi barada giňişleýin gürrüň edilýär. Işde rus sarizminiň Hywa hanlygyny üstünden patyşanyň proteleriat düzgüniniň türkmen patyşalarynda harby kolonial düzgüniň dikeldilmegi, Aral bilen rus hökümetiniň gatnaşyklary, sarizmiň Ahala harby ekspedisiýa guramagy, Tejen-Merw döwletleri bilen Kiçiýany ykdysady we syýasy gatnaşyklary, Merwde işleriniň alyp baran syýasaty ýaly meseleler az beýanyny tapýar. “Türkmenleriň ” XVIII asyrlardaky ykdysady ösüşini baý taryhy çeşmelere daýanylyp görkezýän M. Annanepesowyň “XVIII – XIX asyrlarda türkmenleriň hojalygy” Aşg. 1972-nji ýylda çapdan çykan uly göwrümli monografiýasynda türkmen toparlarynyň ýerleşişi, ekerançylyk hojalygy, ýerden we suwdan peýdalanmaklygyň görnüşleri hem-de zähmetkeşleri ezmekligiň formalary, maldarçylyk we balykçylyk, senetçilik we söwda barada giňişleýin maglumatlar berilýär. Işde ylaýta XVIII-XIX asyrda taryh ylmynyň ösüşini görkezýän taryhnama bölüminiň bolmagy işiň gymmatyny hasda artdyrýar.
1966-njy ýylda M. Annanepesowyň Türkmenistanda 1905-1907-nji ýyllaryň rewolýusiýasyna soldatlar köpçüliginiň gatnaşyşy diýen monografiýasy çapdan çykdy. Bu monografiýada 1905-nji ýylda Türkmenistanda soldatlar köpçüliginiň rewolýusion çykyşy, Türkmenistanda harby bölümleriň ýerleşişi, soldatlar köpçüliginiň gulluk ýagdaýy we durmuşy, olaryň 1905-nji ýylda rewolýusion hereket gatnaşygy, 1906-1907-nji ýyllarda rewolýusion wakalaryň pese gaçýan döwründe soldatlar köpçüliginiň çykyşlary ýaly problemalar hemmetaraplaýyn ylmy taýdan düýpli derňelýär.
M. Annanepesowyň “XVIII-XIX asyrlarda rus-türkmen gatnaşyklarynyň pugtalanmagy diýen işi-de, rus-türkmen gatnaşyklarynyň gözbaşyndan öz başyny başlan Pýetr I, Ýekaterina II-ň döwürleri, türkmenlerde Orsýede tabynlygy geçmekligi baradaky herektiniň we onuň çykmagy aýratynda XIX asyrda Orsýet bilen söwda-ykdysady aýratynda medeni gatnaşyklar baradaky meseleler derňelýär. Işde A. Bekowiç Çerkasskiniň (1715-1717-nji ýyllar) ekspedisiýasy, ekspedisiýanyň ykbalynyň aýratyn tapanlardan soňky rus-türkmen gatnaşyklaryň XVIII asyryň II ýarymyndaky gatnaşyklar, Zakawkazýe Orsýede birikdirilmesinden soňky (XIX asyryň I-nji çärýegi) ors-türkmen gatnaşyklary, 1813-nji ýyldan günorta-günbatar türkmenleriň gozgalaňy, günorta-günbatar türkmenleriň Orsýet bilen gatnaşyklarynyň pugtalanmagynda A.P. Ýermolowyň orny, Türkmenistanyň Orsýede birikdirilmeginiň öň ýanyndaky gatnaşyklar Kyýat han we onuň ogullary baradaky we beýleki köp sanly meseleler bu uly göwrümli monografiýada öz beýanyny tapýar. Iş 1981-nji ýylda çapdan çykýar.
M Annanepesowyň, J. Döwletowyň “ Türkmenistanda 1905-1907-nji ýyllaryň rewolýusiýasy” A., 1976ý. diýen kitapçasynda Zakaspi oblastyndaky social-demokratik gurnamalaryň, kružoklaryň döreýşi, işçileriň we soldatlaryň arasyndaky rewolýusion düşündiriş işleri , Türkmenistanyň şäherlerinde 1905-nji ýylyň oktýabr staçkasy, noýabr iş taşlaýyş döwründäki rewolýusion wakalar we 1906-njy ýylyň tomsundaky soldatlaryň gozgalaňy ýaly meseleler derňelýär.
M. Annanepesow 1990-njy ýylda çapdan çykan “Magtymguly we onuň zamanasy” diýen monografiýanyň awtorydyr. Bu kitapda beýik Magtymgulynyň ýatan geçen zamanasy edebi taryhy taýdan derňelýär. Orta Aziýanyň, Zakawkazýeniň, Eýranyň, Owganystanyň XVIII asyrdaky syýasy ýagdaý beýan edilýar. Türkmen taýpalarynyň goňşy döwletler bilen gatnaşygy görkezilýär. Işde Magtymgulynyň doglan we aradan çykan seneleri barada öz pikirini orta atýar. Kitabyň ilkinji bölüminde XIX asyryň belli adamlary bolan Kyýat hanyň we onuň ogly ýagşymämmediň ors-türkmen gatnaşyklaryndaky orny, olaryň gören görgüleri beýan edilýär. Umuman M. Annanepesow XVIII – XIX asyrlarda türkmen taryhy boýunça ýeke-täk görnükli taryhçy alym hasaplanýar. Bu alym 1992-nji ýylda çapdan çykan “Türkmenistanyň Orsýede birikdirilmegi taryhhalklar” diýen uly göwrümli makalasynyň awtorydyr.
Şol döwürdäki türkmenleriň jemgyýetçilik syýasy hem-de social-ykdysady gurluşy, hojalyk durmuşy, ekerançylyk, söwda we senetçilik barada täze maglumatlar ylmy dolanşyga girizilýär.
1990-njy ýylda çapdan çykan A. Şammyradowyň “Zakaspi oblastyndaky XIX asyryň ahyrlaryndaky XX asyryň başlaryndaky agrar gatnaşyklara monografiýasynda oba hojalygynyň ösüşi, türkmen oba obşinalarynyň dargamagy, ýer-suw gatnaşyklarynyň ýitileşmegi, Oktýabr rewolýusiýasynyň öň ýanynda obadaky synpy göreş meseleleri analizlenýär.
Türkmenistanda Oktýabr rewolýusiýasyna çenli döwürdäki rewolýusiýasy hökümet barada Pýakowskiý A.B. “Türkmenistan 1905-1907-nji ýylyň rewolýusiýasy döwründe ” Aşg. 1955. Roslýakow A.A. “Türkmenistanyň bolşewikleri 1905-1907-nji ýyllaryň rewolýusiýasy döwründe” Aşg. 1956. “Oktýabra çenli döwürde türkmenistanda rewolýusion hereket we social – demokratik gurnamalar” Aşg. 1957. we beýleki işler çap edildi.
1980-nji ýylda S. Mätgeldiýewiň “XIX asyrda Orta Amyderýadaky türkmenleriň social – ykdysady gurluşy” diýen işi çapdan çykdy. Möçberi boýunnça bir uly bolmadyk bu iş Amyderýanyň orta akymynda ýaşaýan türkmenleriň taryhyny öwrenmeklige bagyşlanan ýeke-täk işdir. Işde Buhara türkmenleri barada umumy maglumatlar, Amyderýanyň orta akymyndaky türkmenleriň hojalygyna social-ykdysady gatnaşyklarynadegerli analiz berilýär. Işiň soňundaky Amyderýanyň orta akymyndaky türkmenleriň taryhyna degişli dokumentleriň rus diline terjimesi işiň gymmatyny hasda artdyrýar.


text:
18 Mayıs 2016 Çarşamba
Türkmen Zyýaratçylary Milletiň Beýik Ogullarynyň Ýadygärligine Baş Egerler
Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Magtymguly Pyragynyň şygyrýet gününiň öňüsyrasynda ýurdumyzyň döredijilik işgärleriniň wekilýeti türkmen halkynyň görnükli ogullary—nusgawy şahyrlarymyz Magtymguly Pyragynyň we Döwletmämmet Azadynyň aramgähine zyýarat etmek üçin Eýran Yslam Respublikasynyň Gülistan welaýatyna ugrady.
Iki şanly senäni— ýurdumyzyň Esasy Kanunynyň kabul edilen gününi hem-de Gündogaryň akyldar şahyry Magtymguly Pyragynyň şygryýet gününi özüne birikdiren ählumumy baýramçylyk belent gymmatlyklary döwletimiziň Konstitusiýasynda beýanyny tapan ata-babalarymyzyň baý mirasynyň halkymyz tarapyndan hatyrasynyň tutulmagyny we hormatlanylmagyny alamatlandyrýar. Her ýyl 18-nji maýda bellenilýän goşa baýramçylyk türkmen halkynyň garaşsyz, berkarar döwlet, milletimiziň agzybirligi we jebisligi, onuň ruhunyň belent bolmagy barada asyrlarboýy eden arzuwynyň, halkymyzyň ýürek owazynyň aýdymçysy, türkmen edebiýatynyň şamçyragy Magtymgulynyň şygyrlarynda beýan eden ähli öwüt-ündewleriniň şöhlelenmesi bolup durýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýyly diýlip yglan edilen şu ýylda baýramçylyk dabaralary aýratyn öwüşgine eýe bolýar. Çünki Magtymguly Pyragynyň pikirleri häzirki wagtda milli Liderimiziň ýolbaşçylygynda Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe durmuşa geçirilýän beýik özgertmelere kybap gelýär.
Ildeşlerimiziň Eýran Yslam Respublikasynyň Gülüstan welaýatynyň Aktokaý obasynda ýerleşýän türkmen nusgawy şahyrlarynyň keramatly aramgählerine zyýarat etmek dessury çuňňur mazmuna eýedir. Magtymgulynyň ynsanperwerlik düşünjelerine ýugrulan şygyrlary parahatçylyk we agzybirlik, dostluk hem-de birek-birege düşünişmek esasynda dürli halklary ýakynlaşdyryp, dünýäniň dürli dillerinde ýaňlanýar.
Döwlet Baştutanymyzyň tabşyrygy boýunça Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi tarapyndan guralan sapar umumy taryhy köklere esaslanýan türkmen-eýran hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklarynyň nobatdaky subutnamasy bolup durýar. Häzirki döwürde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidenti Hasan Ruhanynyň bilelikde tagalla etmegi netijesinde dostlukly we netijeli gatnaşyklar, şol sanda ynsanperwer gatnaşyklar täze many-mazmuna eýe bolýar. Şu ýylyň fewral aýynda Türkmenistanda Eýranyň Medeniýet günleriniň geçirilmegi, şeýle hem ýakyn günlerde Eýranda geçiriljek Türkmenistanyň Medeniýet günleri muňa aýdyň mysaldyr.
Zyýaratçylaryň hatarynda medeniýet we sungat işgärleri, alymlar, ýokary okuw mekdepleriniň hem-de orta mekdepleriň mugallymlary, jemgyýetçilik guramalarynyň we köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, ýaşulular bar. Olar türkmen edebiýatynyň nusgawy şahyrynyň hormatyna geçiriljek çärelere gatnaşarlar.
Şu gün wekiliýetiň agzalaryny baýdaklar, güller we baýramçylyk şygarlary bilen bezelen Balkan welaýatynyň Serdar şäherinde duz-çörek hem-de artistleriň çykyşlary bilen garşyladylar. Magtymgulynyň goşgulary we onuň sözlerine düzülen aýdymlar ruhubelentlik bilen ýerine ýetirildi. Olarda halk şahyrynyň ýiti zehini, haýran galaýmaly öňdengörüjiligi hem-de duýgur ýüregi bir bitewi sazlaşygy emele getirýär.
Şahyryň dogduk mekany Magtymguly etrabynyň merkezinde zyýaratçylar 2015-nji ýylda açylan täze medeni ýadygärlik toplumyna gelip, döredijilik miraslary bahasyna ýetip bolmajak genji-hazyna bolan meşhur türkmen şahyrlary Magrupynyň, Mollanepesiň, Keminäniň, Mätäjiniň, Zeliliniň, Seýdiniň heýkelleriniň arasynda duran beýik Pyragynyň ýadygärligine gül desselerini goýdular. Wekiliýetiň agzalary ýadygärlik desganyň merkezindäki Magtymguly Pyragynyň muzeýinde şahyryň durmuş we döredijilik ýoly barada gürrüň berýän seýrek muzeý gymmatlyklary bilen tanyşdylar.
Ertir ildeşlerimiz Eýranyň Gülüstan welaýatynyň Aktokaý obasynda nusgawy şahyrlaryň aramgähine baryp, milli däp-dessurlarymyza laýyklykda, aýat-töwür okarlar. Zyýaratçylar türkmen halkynyň beýik ogullaryny hatyralap, şol gün geçiriljek baýramçylyk çärelerine gatnaşmak üçin Türkmenistana dolanarlar.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Gerekli
önümler:
1 kg smorodina,
1kg alma, şeker.
Ilki ýuwlan gaplary buga tutmaly. Gapaklary gaýnap duran suwda gaýnadyp, arassa desmalyň üstünde guratmaly. Uly pitide suw gaýnatmaly. Şerbet üçin almanyň turşumtyk görnüşi ulanylsa ýaramly bolýar. Ortaça ululykdaky almalary ýuwmaly, «göbegini», çöpüni aýyrmaly, ýöne bölmeli däl. Smorodinanyň çöpüni, «murtuny» aýryp, ýuwup, arassalamaly. Bankalar buglanansoň, 3 litrlik banka 4-5 sany alma, 1-1,5 käse smorodina, 1 bulgur şeker salmaly. Soňra gaýnap duran suwy üstüne guýup, gapaklary towlamaly.
© TÜRKMENISTANYŇ ZENANLAR BIRLEŞIGINIŇ MERKEZI GEŇEŞI zenan.gov.tm 2012-2018 Email: zenan@mail.com


text:
Eýranyň halas ediş gullugynyň işgärleri ýurduň demirgazygyndaky kömür käninde bolan partlamadan soň, gözleg işlerini ikinji güni, ýagny 4-nji maýda hem dowam etdirdiler. Eýranyň Zähmet ministrligi ölenleriň sanynyň 35 adama ýetendigini aýdan mahaly, wakada diri galanlary tapmak ugrundaky umytlar azaldy.
3-nji maýda Eýranyň Gülüstan welaýatyndaky Zemestanýurt kömür käninde partlamanyň emele gelen wagty, ýeriň 1800 metr astynda 80 çemesi işgäriň bolandygy aýdylýar.
Ölenleriň arasynda öz kärdeşlerine kömek etmäge synanyşan mahaly, nagymyň çökmegi netijesinde heläk bolan işgärler hem bar diýip, ýarym resmi “Fars” habar agentligi ýurduň zähmet ministri Ali Rabieiýe salgylanyp habar berdi.
Eýran mediasy partlamanyň emele gelen wagtynda, kömür käninde näçe adamyň bolandygy barada gapma-garşy maglumatlary berdiler.
3-nji maýda Eýranyň ýerli mediasy ýaralananlaryň sanynyň 69 adama barabardygyny habar berse-de, wakada ýaralanan işçileriň soňky sany aýdylmaýar.
Ýurduň döwlet eýeçiligindäki mediasy ilkibada ölenleriň sanynyň artýandygy barada maglumat bermedi.
Döwlet telewideniýesinde göni efirde görkezilen maglumatda Tebigy betbagtçylyklara garşy göreş boýunça edaranyň welaýat ýolbaşçysy Sadeh Ali Mohdam 22 jesediň tapylandygyny aýtdy.
Eýranyň häkimiýetleri ýeriň astyndaky kömür käninde metan gazynyň jemlenmeginiň partlama sebäp bolandygyny aýtdylar.
Gülüstan welaýaty partlamada pida bolanlaryň hormatyna üç günlük ýas yglan etdi diýip, Eýranyň döwlet eýeçiligindäki telewideniýesi habar berdi.
Prezident Hassan Rohani öz hökümetinden ýeriň astynda galanlary halas etmek üçin, mümkin bolan ähli serişdelerden peýdalanmagy talap edýän karary çykardy diýip, döwlet eýeçiligindäki “IRNA” habar agentligi ýazýar.
2016-njy ýylda Eýran 168 million tonna kömür öndürdi. “Reuters” habar agentliginiň maglumatynda, Tähranyň ýadro hereketlerini çäklendirmek barada 2015-nji ýyldaky ylalaşygyň yz ýany, bu görkezijiniň ondan öňki ýyl bilen deňeşdirende artandygyny aýdýar.
Eýran özüniň öndürýän kömrüniň ujypsyzja bölegini daşary ýurtlara eksport edip, onuň aglaba bölegini ýerli demir önümçiliginde ulanýar.