text:
Beýleki welaýatlardan Aşgabada işlemäge gelýän, emma Aşgabatda ýaşamak hem işlemek rugsatnamasy bolmadyk adamlar bilen baglanyşykly problemalar wagtal-wagtal ýüze çykýar. Soňky iki hepdäniň dowamynda bu Aşgabadyň iň uly meselesi boldy.
Sebäbi ýerli häkimiýetler tarapyndan olara garşy görülýän çäreleriň täze tapgyry başlandy. Bu çäreler, esasanam, Çoganlyda ýaşaýan propiskasyz adamlara garşy gönükdirilip, şol ýer häzirki wagtda tas boşap galdy diýse-de boljak.
Aşgabatda ýerli häkimiýetleriň öýme-öý aýlanyp, propiskasyz ýaşaýanlary anyklaýandygy hakda hem maglumatlar peýda boldy. Bu çäreler hakda Azatlyk Radiosy yzygiderli maglumat berip gelýär.
Wagtlaýyn ýazgy edilýär
Şol bir wagtyň özünde-de edil häzirki döwürde ýerli häkimiýetleriň propiskasyz adamlary wagtlaýyn ýazgy etmek çärelerini hem alyp barýandygy barada maglumatlar peýda boldy. Bu barada resmi taýdan halk köpçüligine hiç hili maglumat berlenok. Emma bu habary degişli ýagdaýdaky käbir adamlar tassyklaýarlar.
“Indi welaýatdan gelenler işleýän ýerlerinde kireýine ýaşaýan adresi barada maglumat bermeli. Munuň üçin kireýine ýaşaýyş jaýyny berýän adamyň dokumentlerini, ýagny pasportynyň kopiýasyny we ol adama öz öýünde ýaşmaga rugsat berýändigi barada dilhaty bermeli” diýip, ”Hitrowka” raýonynda ýaşaýan hem-de kireýine ýaşaýyş jaýyny berýän aşgabatly Ýazmyrat Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Welaýatlardan gelip işleýänleri wagtlaýyn registrasiýa etmeklik düzgüni aşa çylşyrymly hem bolsa, mundan öňem bardy. Käbir işçileriň aýtmaklaryna görä, propiska almaklygyň şertleriniň arasynda şeýle ýagdaýdaky adamlary işe alan firma, olary wagtlaýyn ýaşýaýyş jaýy we iýmit bilen üpjün etmeli diýen düzgün hem bar.
“Köplenç halatda firmalar olary registrasiýa etdirmekden boýun gaçyrýarlar. Sebäbi şol firmalaryň şeýle jogapkärçiligi boýun alasy gelenok. Şunlukda gurluşyk firmalary, esasanam, gara işde işleýän işçileri resmileşdirmän işe alýarlar. Olar üçin bu amatly bolýar” diýip, Polimeks kompaniýasynyň özüni maksat diýip tanadan işgäri aýdýar.
Goragsyzlygyň agyr netijeleri
Aşgabatdaky migrant işçiler.
Kadaly registrasiýa edilmän işe alnan adamlar kanuny taýdan hem goragsyz ýagdaýda bolup, olaryň firmanyň ýolbaşçylary tarapyndan sähelçe meseläniň üstünde işinden çykarylýan ýagdaýlaryna örän köp duş gelinýär. Şeýle ýagdaýda olaryň öz hak-hukuklaryny goramak mümkinçiligi ýok.
Şeýle-de olar paýtagtda iň arzan işçi güji diýlip hasaplanýar. Ellerinde degişli dokumentleri bolmansoň, olar islendik şertde we az aýlyk bilen işlemäge boýun bolýarlar. Sosial taýdan hem hiç hili goragsyz bu işçiler iş üstünde şikes ýeten halatynda hem öz başyny özleri çaramaly bolýarlar. Aýdyşlaryna görä, olara ilki bilen-ä iş tapmak kyn, iş tapaýsalaram, oňa girmek üçin para bermäge mejbur.
Welaýatlardan iş gözläp gelen adamlary paýtagtda wagtlaýyn bolsa-da, registrasiýa etmeklik we registrasiýa etmek düzgünleriniň ýeňilleşdirilmegi baradaky bu täze çäräniň jikme-jigi hakda häzirlikçe doly maglumat ýok.
Emma bu çäräniň aýdylşy ýaly başa baran halatynda, beýleki welaýatlardan Aşgabada işlemäge gelen işçileriň ýagdaýyna oňyn täsir ýetirmegine garaşylýar.
Eger ýatladyp geçsek, öňki prezident Saparmyrat Nyýazowyň döwründe welaýatlaryň arasynda-da barlag nokatlary bolup, adamlaryň bir welaýatdan beýleki welaýata sapar etmegi gaty kynlaşdyrylypdy.
Häzir şol düzgün ýatyrylan hem bolsa, raýatlaryň islän ýerinde ýaşamak we işlemek mümkinçiligi henizem çäkli bolup galýar.


c: text/html

text:
Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisiniň barşynda Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň Prezidentiniň Diwanynyň we Ministrler Kabinetiniň iş dolandyryjysy Ş.Durdylyýew şu ýylyň birinji çärýeginde Aşgabatda maýa goýumlary we gurluşyk boýunça hem-de paýtagtymyzy mundan beýläk-de ösdürmek ugrunda alnyp barylýan işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Hususan-da, Aşgabat şäheriniň häkimligi boýunça maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleriniň hasabyna meýilnama 1459,92 million manat bolup, hakykatda 1898,03 million manatlyk maýa goýum özleşdirildi, ýagny degişli meýilnama 130 göterim möçberinde ýerine ýetirildi hem-de geçen ýylyň degişli döwründäkisi bilen deňeşdirilende şu görkeziji boýunça ösüş depgini 110,3 göterime deň boldy.
2015-nji ýylyň ýanwar-mart aýlarynda merkezleşdirilen býujet serişdeleriniň hasabyna maýa goýumlaryny özleşdirmegiň ösüş depgini 101,8 göterime barabar boldy. Şäheri abadanlaşdyrmak boýunça maksatlaýyn ýygymlara degişli meýilnama 157,3 göterim, döwlet serişdeleriniň hasabyna meýilnama 123,9 göterim möçberinde berjaý edildi.
Aşgabat şäheriniň häkimliginiň öz serişdeleriniň hasabyna göz öňünde tutulan maýa goýumlary 3 esse artyk möçberde özleşdirildi, munuň özi geçen ýylyň degişli döwründäkä garanyňda 9 esse köpdür.
2015 — 2016-njy ýyllarda paýtagtymyzy ösdürmegiň meýilnamasynyň çäklerinde şäheriň etraplarynda ýaşaýyş jaýlarynyň, birnäçe edara binalarynyň, bazarlaryň we söwda merkezleriniň durky täzelenilýär hem-de inženerçilik-aragatnaşyk ulgamlary döwrebaplaşdyrylýar.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, öňde goýlan maksatlara ýetilmeginiň we wezipeleriň berjaý edilmeginiň Aşgabadyň dünýäniň iň owadan we ýaşamak üçin amatly şäherleriniň biri hem-de sebitdäki we dünýädäki halkara durmuşynyň merkezi hökmündäki derejesiniň pugtalandyrylmagyna gönükdirilendigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutany ak mermerli paýtagtymyzda senagat we durmuş maksatly desgalaryň gurluşygynyň barşyna, gurluşyk işleriniň hiline berk gözegçilik etmegiň zerurdygyny belledi.
Milletiň Lideri ähli gulluklaryň dolandyrylmagyny meýilleşdirmegiň netijeli ulgamyny we usullaryny, bazar gatnaşyklary, maýa goýumlary çekmek, şu ugurdaky öňdebaryjy daşary ýurt tejribesini ulanmak üçin oňaýly şertleri döretmegiň şäher hojalygyny özgertmegiň esasy ýörelgelerine öwrülmelidigini belledi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ABŞ-nyň amala aşyran kiber howpsuzlyk çäreleriniň yzýany dörän kynçylyklardan soň Demirgazyk Koreýanyň internet hyzmatlary dikeldildi.
ABŞ-da ýerleşýän internet howpsuzlygy boýunça “Dyn Research” şirketi Demirgazyk Koreýada internet hyzmatlarynyň dokuz sagatlap işlemänsoň 23-nji dekabrda bölekleýin dikeldilendigini habar berdi.
Analitikler internetiň sandan çykmagyna tehniki problemalaryň ýa-da kiber hüjümiň sebäp bolandygyny aýdýarlar. Bu ýagdaý ABŞ-nyň geçen hepdede "Sony Pictures" kompaniýasyna hüjümde Phenýany aýyplansoň emele gelipdi.
Hytaýyň Daşary işler ministrligi Demirgazyk Koreýanyň internetiniň sandan çykmagyna Hytaýyň gatnaşygy baradaky çaklamalary “jogapkärçiliksiz” diýip atlandyrdy.
"Sony Pictures" kompaniýasyna edilen hüjüme öz jogapkärçiligini ret eden Phenýan bu kompaniýanyň Demirgazyk Koreýanyň lideriniň öldürilmegini sahnalaşdyran komediýasyny ýazgarypdy.


text:
19-njy dekabrda «Bars» şokolad kärhanasynyň täze binasy açylyp, ulanylmaga berildi. Täze binalar toplumyny gurmak üçin hususy kärhana 3 gektar ýer bölünip berlipdi. Bu gün bu ýerde kärhananyň döwrebap binasy peýda boldy. Ýeri gelende, täze binalar toplumynyň türkmen telekeçileri tarapyndan gurlandygyny hem bellemek gerek. Täze kärhananyň gurluşygyny “Goşa halka” hojalyk jemgyýetiniň gurluşykçylary alyp bardy.
Türkiýe Respublikasyndan getirilen döwrebap enjamlar bilen enjamlaşdyrylan täze binalar toplumynda ýylda 3 müň tonna çenli önüm öndürmäge mümkinçilik bolar. Eger şu wagtda çenli şokolad önümleriniň 6-7 görnüşi öndürilen bolsa, täze binalaryň işe girizilmegi bilen olaryň görnüşleri 9-dan 12-ä çenli ýetiriler. Aýratyn bellenilmeli zat bolsa, bu ýerde önümçiligiň täze görnüşine, ýagny keks süýjülikleriniň önümçiligine hem badalga beriljekligidir. Hususy kärhananyň öndürjek täze keksleri, nesip bolsa, baýramçylyk günlerinde ildeşlerimiziň toý saçagyny bezär.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Ysraýylyň we Palestinanyň liderlerini gyssagly hereket etmäge we hemmetaraplaýyn ylalaşyk gazanmaga, şol sanda Palestin döwletiniň döredilmegine niýetlenen parahatçylyk gepleşiklerini dikeltmäge çagyrdy.
Obama bu sözleri Nýu-Ýorkda, Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu we palestin prezidenti Mahmut Abbas bilen üç taraply gepleşik geçirenden soň aýtdy.
Obama ysraýyllylardan we palestinalylardan gepleşikleri ilerletmek üçin geljek hepde öz araçylaryny ibermeklerini sorandygyny aýtdy.


text:
Bu instruktorlar size ahyry sporta başlamak üçin sebäp bolar
Biz sport zallara diňe zenanlaryň gatnap, olara sapak berýän türgenleriň hem aýallardygyny pikir etmäge öwrenişdik. Emma bu türgenler fitnes we ýoganyň bet, şeýle-de örän batyrgaý görünýänligini subut etdiler.
1. Jona Kest
Jona hip-hop-ýoganyň adatdan daşary görnüşini öwredýär, şeýle-de ol fitnes ekspert.
2. Wins Sent
Wins model we şol bir wagtda fitnes-türgeni. Ol Vinsanity Shred atly örän bet programmany düzüp, adamlara 90 günüň içinde öz bedenlerini üýtgetmäge ýardam berýär.
3. Dilan Werner
Dilan fitnes, gaýa çykma, ýoga bilen meşgullanyp, özüni instagramda yzarlaýanlary geň suratlary bilen haýran galdyrýar.
4. Noa Neýman
Noa meşhur Barry’s Bootcamp atly sagatlaýyn depginli türgenleşik programmasynyň instruktory. Onuň instagram sahypasynda peýdaly maşklaryň wideolary ýüklenen.
5. Kameron Şeýn
Kameron türgenleşigiň özünde uruş sungaty, ýoga we meditasiýanyň elementlerini jemleýän unikal türgenleşik programmasynyň döredijisi. Onuň instagram hasabynda jiu-jitsu türgenleşiginden suratlar hem görüp bilersiňiz.


text:
Türkmen žurnalisti Döwletmyrat Ýazgulyýew Türkmenistanyň Jenaýat kodeksiniň 106-njy maddasynyň 2-nji bendi boýunça 5 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi. Ol madda görä, “adama haýbat atmak, töhmet atmak, çydamsyz güne salmak ýa-da onuň şahsy mertebesini birsyhly kemsitmek bilen, ony öz-özüňi öldürmäge mejbur edene ýa-da öz-özüňi öldürmek kastyna düşürene, bäş ýyla çenli azatlykdan mahrum etmek jezasy berilýär”.
Ahal welaýatynyň Änew şäherçesinde ýaşaýan 43 ýaşly Döwletmyrat Ýazgulyýew 27-nji sentýabrda tussag edilipdi. Žurnalist Ýazgulyýewiň maşgala agzalary onuň toslap tapylan aýyplamadygyny aýdýarlar. Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy hem žurnalist Döwletmyrat Ýazgulyýewiň žurnalistik işleri sebäpli şeýle basyşlara sezewar edilýänligine ynanýar.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugynyň ştatdan daşary habarçysy, edebiýatçy Döwletmyrat Ýazgulyýewiň tussag edilmegine düýbi ABŞ-da ýerleşýän guramalar tarapyndan berk reaksiýa bildirilýär. Şeýle toparlardan biri hem “Azatlyk Öýi” guramasydyr. Guramanyň ýolbaşçylaryndan Kristofer Wolker bu barada Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda islendik žurnalistiň öz žurnalistik wezipesi we işleri boýunça tussag edilmeginiň kabul ederlikli ýagdaý däldigini nygtady.
“Hiç bir žurnalist öz wezipesine girýän işi edenligi üçin tussag edilmeli däl. “Azatlyk Öýi” guramasy şeýle hereketiň derhal durzulmagyny we agzalýan žurnalistiň boşadylmagyny talap edýär diýip, “Azatlyk Öýi” guramasynyň ýolbaşçylaryndan Kristofer Wolker Azatlyk Radiosyna aýtdy. Ol Türkmenistanda žurnalistlere edilýän şeýle basyşlaryň täzelik däldigini, emma onuň soňky döwürlerde hasam möwjeýänligini belleýär.
“Türkmenistanda gaty alada galar ýaly ýagdaý döräp barýar. Hökümet, öňdenem juda kyn şertlerde iş alyp barýan we ýurtda bolup geçýän wakalary habar berýän, diňe öz žurnalistik işi bilen meşgul žurnalistleri we öz garaýyşlaryny beýan edýän raýatlaryň işini duruzmak boýunça tagallalaryny barha artdyrýar” diýip, Wolker aýdýar. “Bu Türkmenistanda repressiw ýagdaýlaryň dowam edýänliginiň ýene bir yşaratydyr”.
Ol şeýle ýagdaýlaryň Türkmenistanda häzirki hökümet häkimiýet başyna geçenden soň, birneme ösüş boldy diýilýän pikirleri puja çykarýanlygyny belleýär. “Eger “Azatlyk Öýi” guramasynyň soňky ýyllardaky hasabatlaryna seretseňiz, metbugat, söz we syýasy azatlyklar kategoriýasynda bu ýurtda hiç hili ösüşiň bolmanlygyna göz ýetirersiňiz. Bu Türkmenistanda ýagdaýyň henizem üýtgemänliginiň alamaty” diýip, Wolker aýdýar.
“Bu waka bizi örän alada goýdy we sarsdyrdy” diýip, düýbi Parižde ýerleşýän "Serhetsiz reportýorlar" guramasynyň ýaýradan metbugat beýanatynda aýdylýar. “Ýazgulyýewiň ykbaly kanunçylyk prosesiniň ähli proseduralary bozulyp, bary-ýogy birnäçe sagadyň içinde çözüldi... Islendik ýagdaýda-da, suduň sudýalary bu ýasama sud prosesinde, gynansak-da, Türkmenistanda ugruna goýberilen eden-etdilikleriň dowam edýändigini ýene nobatdaky gezek subut etdiler. Bu waka prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň jemgyýeti demokratiýalaşdyrmak barada berýän wadalaryna gapma-garşy gelýän bir waka hökmünde alamatlandy, ol bu wadalary dek düýn hem gaýtalady”.
Žurnalist Döwletmyrat Ýazgulyýewiň suduň kararyny şikaýat etmegi üçin 10 gün möhleti bar. “Serhetsiz reportýorlar” guramasy degişli sudy bu hökümi ýatyrmaga we žurnalisti azat etmäge çagyrýar.


text:
2017-nji ýylyň 10-njy ýanwarynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow öz egindeşleri bilen bilelikde esasy desgalarynyň gurluşygy tamamlanan paýtagtymyzdaky Olimpiýa şäherjiginde ir bilen türgenleşik geçdi, şeýle hem Awtosport merkezinde sport awtoulagyny ýokary tizlikde sürmegiň ussatlygyny görkezdi.
Sagdyn durmuş ýörelgeleriniň işjeň tarapdary we ony wagyz ediji bolmak bilen, hormatly Prezidentimiz türkmenistanlylara, ilkinji nobatda bolsa, ýaşlara şahsy görelde görkezýär hem-de adamlaryň saglygy we abadançylygy baradaky aladany döwlet syýasatynyň möhüm ugruna öwürdi. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, sport-- munuň özi güýjüň, sagdynlygyň, sazlaşygyň we döredijiligiň belentliklerine tarap ruhy galkynyşyň utgaşmagydyr. Yzygiderli türgenleşik adamda zähmetsöýerlik, pugta erk we maksada okgunlylyk ýaly zerur häsiýetleri kemala getirýär. Hut şonuň üçin hem ýurdumyzda sport ulgamyna höwesekleriň sany barha artýar we onuň jemgyýetdäki orny pugtalanýar.
Wise-premýerler hem-de harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylary toparlara bölünip woleýbol oýnadylar. Bu ýerde küşt we tennis boýunça ýaryşlar hem guraldy.
Şeýle-de hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Olimpiýa şäherjiginiň çäklerinde geçirilýän işler bilen tanyşdy.
Habarlar
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagtymyzyň sport merkezlerinde türgenleşik geçdi
2017-nji ýylyň 10-njy ýanwarynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow öz egindeşleri bilen bilelikde esasy desgalarynyň gurluşygy tamamlanan paýtagtymyzdaky Olimpiýa şäherjiginde ir bilen türgenleşik geçdi, şeýle hem Awtosport merkezinde sport awtoulagyny ýokary tizlikde sürmegiň ussatlygyny görkezdi.


text:
Päkistan häkimiýetleri Yslam rewolsiýasynyň sakçylary korpusynyň harbylaryna edilen hüjümi derňemekde doly kömek berjekdigine Eýran hökümetini ynandyrypdyr.
Mundan öň Eýran telewideniýesi bazar güni ýurduň gündogarynda bolan partlamada ölenleriň sanynyň 42 adama ýetendigini habar beripdi.
Heläk bolanlaryň arasynda, esasan, yslam rewolýusiýasynyň sakçylary korpusynyň agzalary, şol sanda ýedi sany ýokary derejeli komandir bar.
Partlamanyň jogapkärçiligini “Jundalla” sünni topary öz üstüne alypdyr. Mundan öň Eýranyň prezidenti Ahmedinejat terakta gatnaşykda Päkistanyň ýörite gulluklaryny aýyplapdy.


text:
Pakistanyň syýasy we harby liderleri terrorçylyga garşy göreşmegiň täze milli hereket planyny jemlemek üçin duşuşdylar.
24-nji dekabrda Yslamabatda premýer-ministr Nawaz Şarif syýasy partiýalaryň hem-de ýurduň armiýasynyň we aňtaw gullugynyň ýolbaşçylaryny maslahata çagyrdy.
Bu maslahat ýurduň Peşawar şäherindäki mekdepde edilen gyrgynçylykda 136 mekdep okuwçysynyň öldürilmeginden bir hepde soň geçirilýär.
Duşuşygyň başynda Şarif gatnaşyjylara ýüzlenip, “berk kararlary kabul etmegiň wagty geldi” diýdi.


text:
Müsürde Demirgazyk Sinaýyň paýtagty El-Arişa şäheriniň golaýynda Ysraýyla we Iordaniýa gaz akdyrylýan turbada sişenbe güni irden partlama boldy.
Ýerli lukmanlaryň maglumatyna görä, ýangyn ýaraly bir adam keselhana getirilipdir.
Müsür gazynyň Ysraýyla satylmagyna garşy çykýanlaryň bu partlamany amala aşyrandygy çak edilýär.
Şu ýylyň fewralynda halk gozgalaňlary netijesinde Hosni Mubarek häkimiýeti terk edeli bäri goňşulara gaz akdyrýan turbada bu hadysa dördünji partlamadyr.
Soňky aýlar Müsür bilen Ysraýylyň arasyndaky gatnaşyklar birden ýaramazlaşdy.


text:
«Yslam döwleti» ekstremist topary Owganystana we Pakistana hem ýaýraýarmy? Regiondaky jeňçileriň käbiriniň bu guramanyň ýolbaşçylaryna kasam kabul etmegi bilen, şeýle mümkinçilik ýokarlanýan ýaly görünýär.
«Yslam döwleti» ekstremist toparynyň Owganystana hem ýaýramak wehimleri arasynda, ol ýerde eýýäm regiondaky käbir jeňçileriň bu topara birleşmäge döwtalapdygyny görkezýän alamatlar görünýär.
Şeýle alamatlaryň biri şu hepde Azat Ýewropa we Azatlyk radiosynyň Owgan gullugyna iberilen wideodan görünýär. Onda owgan jeňçileri diýlip güman edilýän üç adamyň «Yslam döwletiniň» gara söweş baýdagynyň astynda, ýüzi perdeli oturandygy görünýär.
Ol üç adamyň sözçüsi puştun diliniň gazni dialektinde gürläp, «Beýik Owganystanyň yslamçy guramasyna» wekilçilik edýändigini aýtdy we özüniň YD we onuň «halyfy» Abu Bakr al-Bagdady üçin söweşmäge taýýardygyny tassyklady.
Ady aýdylmaýan sözçi Owganystandaky, Pakistanyň puştun tire etraplaryndaky, Pakistanyň buluç sebitindäki we Eýrandaky jeňçileriň hemmesini YD-nyň şygary astynda birleşmäge çagyrdy.
Emma muňa garamazdan, ol käte, «Yslam döwletiniň» musulman topraklaryndaky ähli musulmanlary täze halyfatda birleşdirmek maksadyna garanda, öz milletçilikli maksadyna has kän üns berýän ýaly görünýär. Ol gaýta-gaýta Pakistanyň «Penjap döwletine» hüjüm etmäge çagyrýar we owgan «Talybanyny» Yslamabadyň bähbitlerine işlemekde günäleýär hem-de YD toparyny öz ildeşlerini «azat» edip biljek ýeke-täk güýç hökmünde taryp edýär.
Bu wideo bir näbelli adam Owgan gullugynyň Gazni welaýatyndaky habarçysyna telefon edip, özüniň YD toparynyň Owganystandaky wekilidigini aýdanyndan bir hepde soň iberildi. Telefon eden adamyň aýdan zatlaryna goltgy bermek niýeti bilen iberilen hem bolsa, bu wideoda onuň arkasynda duran toparyň agzalarynyň sany ýa-da güýç-kuwwaty barada hiç bir detal getirilmeýär.
Ýagdaý şeýle bolansoň, bu wideodaky toparyň YD-nyň ýolbaşçylary bilen göni aragatnaşygynyň bardygyny ýa ýokdugyny bilmek kyn. Emma YD simwollarynyň ulanylyşyndan we sözçiniň olara edýän hormat-sylagyndan bu toparyň adynyň regionda näderejede ykrar edilendigini we ýaýramak mümkinçiliginiň bardygyny aňlamak bolýar.
Käbir aňtaw gulluklarynyň ynanjyna görä, YD Owganystanda täze agzalary işjeňlik bilen agtarýar.
Owganystandaky rus diplomaty şu hepde özüniň käbir çeşmeleriniň «Yslam döwleti» toparynyň eýýäm ofis açandygyny habar berendigini aýtdy, emma munuň nirededigini aýtmady.
"Biz ýüz çemesi (YD) agzasynyň bärik geçendigini bilýäris" diýip, Orsýetiň prezidenti Wladimr Putiniň Owganystandaky ýörite wekili Zamir Kabulow 23-nji sentýabrda Interfaksa aýtdy.
"Meniň düşünişimiçe, [YD] «Talybany» ýa-da hatda «Al-Kaýdany» konserwatiw we biraz könelişen model hasaplaýar" diýip, Kabulow aýtdy. "Olar özlerini täze, has dyzmaç, has agressiw, has kämilleşen ideologiýa hökmünde görkezýärler."
Eger-de YD ýüzüni gündogara öwürse, ol häzir bu regionda agdyklyk edýän jeňçi hereketi hökmünde «Talyban» bilen bäsleşige girjege meňzeýär. Bu bäsleşik hem ilkinji gezek söweşe goşulýanlar, hem-de otdan-suwdan geçen tejribeli soweşijiler üstünde bolup biler.
Owganystanda «Talybanyň» tarapynda söweşýän «Hizb-i-Yslamy» toparynyň komandiri geçen hepde BBS-ä öz baştutanlarynyň YD-a kasam kabul etjegine ynanýandygyny aýtdy. Emma bu ýerde Mirwais atlandyrylan komandiriň diňe öz adyndan gürleýändigi ýa-da başgalaryň hem adyndan gepleýändigi belli bolmady.
«Roýters» habar gullugy geçen hepde Pakistanyň «Talyban» hereketinden bölünen pitneçi topar «Jamat-ul Ahraryň» hem YD-a goşulmak çakylygyny kabul etmäge taýýardygyny habar berdi.
"YD [Yslam döwleti] yslam sistemasyny durmuşa geçirmek we halyfat döretmek üçin işleýän yslamçy jyhad guramasy" diýip, Ehsanullah Ehsan, «Jamat-ul Ahraryň» lideri we «Talybanyň» tanymal şahsyýeti 7-nji sentýabrda «Roýtere» aýtdy. "Biz olary sylaýarys. Eger olar kömek sorasalar, biz oňa serederis we karara geleris."
Şu aralykda käbir toparlaryň eýýäm Pakistandaky bosgun lagerlerinde YD üçin nöker toplamaga çalyşýandygyny görkezýän alamatlar hem peýda boldy.
«Yslam döwleti» toparynyň gara baýdagy bilen bezelip, puştun we dari dillerinde çap edilen 12 sahypalyk buklet şu aýyň başynda Peşewaryň, Haýber-Paktunkwa welaýatynyň paýtagtynyň golaýyndaky lagerlerde ýaýradyldy. Bu lagerlerde Owganystandan we Pakistanyň ynjalyksyz tire sebitlerinden gelen bosgunlar ýaşaýar.
«Roýter» habar gullugy Peşewaryň ymamy Sameýeulah Hanifä salgylanyp, bu pamfletleriň “Yslam halyfaty» atlandyrylýan ýerli, o diýen diýen tanalmaýan bir topar tarapyndan ýaýradylandygyny, olaryň YD-nyň açyk goldawçysydygyny aýtdy.
Günorta-günbataryň we Merkezi Aziýanyň içine süýşmek bilen, YD regionyň häzirki wagtda Siriýadaky we Yrakdaky topar bilen bile söweşýän köp sanly nökeriniň öýüne ýakynlaşar.
Eýran golaýda Siriýadaky we Yrakdaky YD-a goşulmaga synanyşan owgan we pakistan raýatlaryny tussag edendigini aýtdy. BBC içeri işler ministri Abdolreza Rahmana salgylanyp, 8-nji sentýabrda ol adamlaryň Eýranyň üstünden geçmäge synanyşandygyny aýtdy, emma olaryň näçe adamdygyny we nireden geçmekçi bolandygyny aýtmady.
Şunuň ýaly, özbegistanly, gyrgyzystanly we täjigistanly onlarça jeňçiniň, Siriýanyň prezidenti Başar al-Assada garşy uruşýan ekstremist toparlara goşulmak üçin, Türkiýäniň üstünden Siriýa geçendigi habar berildi.


text:
Mejlisiň başynda Berdimuhamedow ýurduň Oba hojalyk ministri Orazmyrat Gurbannazarowy Ministrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasary wezipesine belledi we öňki eýelän wezipesinden boşatdy. Täze bellenen wise-premýer Ministrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasary Hojamuhammet Muhammedowyň gözegçilik eden ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň, ýagny söwda we dokma toplumlarynyň meseleleri bilen meşgullanar.
Wise-premýer H.Muhammedowyň gözegçiliginden söwda we dokma toplumlaryny aýyrmagynyň sebäbini Berdimuhamedow Türkmenistanyň prezidentiniň diwanynyň iş dolandyryş müdirliginiň garamagyndaky hojalyk düzümleriniň, desgalarynyň sanynyň yzygiderli artýandygy bilen düşündirip, ol desgalara aýratyn gözegçiligiň zerurlygyny öňe sürdi.
Şol sebäpden H.Muhammedow Ministrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň prezidentiniň diwanynyň iş dolandyryjysy wezipelerinde galdyryldy we ol Türkmenistanyň prezidentiniň diwanynyň iş dolandyryş müdirliginiň düzümine goşulýan täze gurlan binalary we desgalary dolandyrmak boýunça iş alyp barar. Kanunçylyga garaldy
Ministrler Kabinetiniň mejlisiniň barşynda prezident Berdimuhamedow birnäçe ýolbaşçylary wezipä belledi we wezipelerinden boşatdy. Wezipeden boşadylanlaryň aglaba bölegi etrap häkimleriniň orunbasarlary boldy.
Prezident Türkmenistanyň Mejlisiniň başlygyna hususylaşdyrmak, biržalaryň dürli görnüşlerini döretmek hakyndaky, gymmatly kagyzlar hakyndaky kanunlary kabul etmegiň wagtynyň gelip ýetendigini, şeýle kanunlaryň bolmazlygynyň ýurduň ykdysadyýetiniň ösüşine ýaramaz täsir edýändigini aýdyp, ýakyn wagtda Mejlisiň deputatlary bilen aýratyn duşuşmagy göz öňünde tutýandygyny mälim etdi.
Berdimuhamedow gurluşyk pudagynda durup geçip, şu ýylyň dowamynda ýurtda bahasy takmynan 7 milliard amerikan dollaryna barabar bolan köp sanly dürli desgalaryň ulanylmaga beriljekdigini habar berdi. Şeýle uly möçberdäki düýpli maýa goýumynyň özleşdirilişi Türkmenistanyň taryhynda ilkinji gezek hasaplanylýar.Kompýuterden başy çykmaýanlar wezipeden gider
Kompýuter okuwlaryny tamamlan ýolbaşçylar ýörite synaglardan geçiriler we olara sertifikatlar berler.
Ýakyn wagtda Türkmenistan döwlet dolandyrylyşyny kämilleşdirmek maksady bilen hökümet elektron ulgamyny döredip, bu ulgama doly geçmegi göz öňünde tutýar. Şunuň netijesinde ýurduň hökümet agzalarynyň kompýuter programmalaryny oňat bilmekleriniň wajyplygyny Berdimuhamedow öňe sürdi we wise-premýer Mezilowa ýolbaşçylara tölegli esasda kompýuter sowadyny bermek üçin okuw otaglaryny döretmäge we okuwlary guramaga ygtyýar berdi.
Kompýuter okuwlaryny tamamlan ýolbaşçylar ýörite synaglardan geçiriler we olara sertifikatlar berler. Synagdan geçip bilmedik ýolbaşçy bolsa hökmany suratda eýeleýän wezipesinden boşadylar.
Mejlisde Berdimuhamedow ýaşlaryň kompýuter sowatlylygyny artdyrmak üçin degerli işleriň alnyp barylmalydygyny aýdyp, wise-premýerler Saparlyýewe we Japarowa ýurduň orta mekdepleriniň birinji klasynda okaýan okuwçylarynyň ählisine okuw kitaplary bilen bir hatarda şahsy kompýuterleri mugt bermek meselelerini öwrenmegi tabşyrdy.Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Düýn Birleşen Ştatlaryň Moldowadaky ilçisi Asif J.Çaudhry Rumyniýada ýerleşdiriljek amerikan raketa gorag sistemasynyň Moldowanyň howpsuzlygyna hiç hili negatiw täsir etmejekdigini nygtap çykyş etdi.
Kişinýowde geçirilen metbugat konferensiýasynda eden bu çykyşynda amerikan ilçisi bu raketa-gorag sistemasynyň Ýewropany Eýran tarapyndan mümkin bolan hüjümlerden goramak üçin niýetlenendigini aýtdy.
Bu wakanyň öňýany Moldowanyň ozalky kommunist prezidenti Wladimir Woronin Rumyniýada ýerleşdirilmegi göz öňünde tutulýan bu sistemanyň geljekde Moldowany hem konfrontasiýalaryň nyşanasyna öwürmeginiň mümkindigini aýdyp, öz aladasyny mälim edipdi.


text:
Anna güni prezident Gurbanguly Berdimuhamedow nobatdaky hökümet maslahatyny geçirdi.
Maslahatda wise-premýerler, Mejlisiň başlygy we käbir beýleki pudak ýolbaşçylary öz dolandyrýan pudaklaryndaky işleriň barşy barada hasabat bilen çykyş etdiler.
Öz çykyşynda Türkmenistanyň daşary işler ministri R.Meredow Türkmenistanda daşary ýurtlaryň söwda öýleriniň sanyny artdyrmak, şeýle hem daşary ýurtlarda Türkmenistanyň öz söwda öýlerini açmak ugrunda alnyp barylýan işler barada aýratyn durup geçdi.
Wise-premýer H.Saparlyýew öz hasabatynda käbir beýleki meseleler bilen birlikde, 16-18-nji martda Aşgabatda geçiriljek tükmen-belarus hökümetara komissiýasynyň 3-nji maslahatyna görülýän taýýarlyklar barada-da hasabat berdi.
Hasabatlaryň jemini jemläp eden çykyşynda prezident G.Berdimuhamedow ýurtda turizm pudagyny ösdürmek boýunça gysga möhletiň içinde anyk programmalaryň işlenilip düzülmegine görkezme berdi.
Mundan daşary, ol Türkmenistanyň ilatynyň gowy hilli häzirkizaman telefon aragatnaşyklary bilen üpjün edilmeginiň hem möhüm mesele bolup durýandygyny nygtady.
Şeýle hem anna güni Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow birnäçe möhüm permanlara gol çekdi.
Hususan-da, prezident Aşgabatdaky Halkara türkmen-türk uniwersitetiniň rektory Rejepmuhammet Geldiýewi «saglyk ýagdaýy» sebäpli wezipesinden boşadyp, onuň ýerine «Adalat» gazetiniň baş redaktory Suhanmyrat Baýmyradowy belledi.
Mundan daşary, döwlet lideri Türkmenistanyň Medeniýet we teleradiogepleşikler ministrligine Milli medeni merkezde Türkmenistanyň Döwlet horuny döretmeklige rugsat beriji karara gol çekdi.
Şeýle hem, prezident G.Berdimuhamedow «Demirgazyk-Günorta» demirýol magistralynyň gyrasynda «Bereket» we «Serhetýaka» ady bilen täze demirýol stansiýalarynyň gurulmalydygy barada-da ýörite permana gol çekdi.
Bu demirýol stansiýalary Türkiýänin «NET YAPI» kompaniýasy tarapyndan gurlar we şu ýylyň oktýabrynda ulanyşa tabşyrylar.


text:
Ýewropa Bileleşigi Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiçiň planlaşdyrlan saparyny ýatyrdy. Bu Ukrainanyň ozalky premýer-ministri Ýuliýa Timoşenkonyň türme tussaglygyna höküm edilmeginden soň alnan karar.
Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat boýunça baş wekili Katerin Aştonyň metbugat wekiliniň aýtmagyna görä, “iki taraplaýyn gatnaşyklary ösdürmek üçin has oňaýly wagt dörände” Ýanukowiçiň sapary amala aşar.
Ýanukowiç penşenbe güni ÝB-niň prezidenti Herman Wan Rompuý we Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Žoze Manuel Barroso bilen duşuşmalydy.
Timoşenko premýer-ministr bolan wagty wezipe ygtyýarlyklarynyň çäginden çykmakda aýyplanyp, ýedi ýyl türme tussaglygyna höküm edilenden soň, ÝB-Ukraina gatnaşyklary dartgynlaşdy.


text:
«Türkmengaz» Döwlet konserni bäsleşik yglan edýär 30.12.2016 — 17.02.2017
«Türkmengaz» Döwlet konserni material-tehniki serişdelerini satyn almak boýunça
№ T/GAZ-125 belgili açyk Bäsleşik yglan edýär
Lot №1 – turbalar we metal önümleri;
Lot №2 – zawod enjamlary;
Lot №3 – elektrotehniki enjamlar
Bäsleşige gatnaşmaga isleg bildirýänler Aşgabat ş. 1939, Arçabil şaýoly 56, «Türkmengaz» DK, 13-nji gat salgysy bilen ýüz tutup:
- bäsleşige gatnaşmaga isleg bildirýäniň doly ady, hukuk ýagdaýy, hasaba alnan ýurdy, bank rekwizitleri hakynda maglumatlary görkezip ýazmaça görnüşde arza tabşyrmaly;
- «Döwlet zerurlyklary üçin harytlar bilen üpjün etmek, işleri ýerine ýetirmek, hyzmatlary etmek boýunça bäsleşikler hakynda» Türkmenistanyň Kanuny, «Bäsleşikleri geçirmekligiň düzgünleri» we bäsleşige gatnaşmak üçin gerekli resminamalar bilen tanyş bolmaly;
- Lotuň häsiýetnamasyny, degişli tehniki talaplary we şertnamanyň esasy şertlerini almaly;
- Yzyna gaýtarmasyzlyk şerti bilen bäsleşige gatnaşmak üçin bir Lotuň bahasy 500 (bäş ýüz) amerikan dollary möçberde ýa-da şu barabarlykda manat görnüşinde (GBS-i we bank harajatlaryny hasaba almazdan) töleg tölemek üçin hasap belgisini almaly.
Gerekli bolan ähli maglumatlary http://www.oilgas.gov.tm/ internet salgysyndan ýa-da ýokarda görkezilen salgy boýunça alyp bilersiňiz.
Elektron salgymyz: turkmengaz@online.tm
Habarlaşmak üçin telefonlar: 40- 37-45 (faks), 40-37-39, 40-37-40, 40-37-41, 40-37-42
Bäsleşik boýunça teklipler — 17.02.2017 ýyla, ýerli wagt bilen 12:00-a çenli kabul edilýär.
Görkezilen seneden giç gelen teklipler kabul edilmeýär.
Pul serişdelerini geçirmek üçin hasap belgisi ýazmaça arza tabşyrylan mahaly habar berilýär.
Bildiriş neşir edilen pursatyndan başlap bäsleşik üçin doly görnüşde teklip ýerleşdirilen, degişli möhür bilen kepillendirilen bukja ýokarda görkezilen salga ugradylyp, hasaba pul serişdeleriniň geçirilenden soň seljerilip başlanjakdyr.
Bäsleşik bukjasynda hökmany suratda anketanyň elektron nusgasy, şertnamanyň esasy şertleri («Word» formatda) we tehniki-ykdysady ýöriteleşmeleri («Excel» formatda) bolmalydyr.
Elektron salgymyz: turkmengaz@online.tm
«Türkmengaz» DK-nyň internet salgysy: http://www.oilgas.gov.tm/


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Jon Kerri (John Kerry) geçen hepde yslamçy söweşijiler tarapyndan Parižde amala aşyrylan hüjümlerde 17 adam wepat bolansoň, Fransiýanyň halkyna öz raýdaşlygyny bildirmek üçin 16-njy ýanwarda Parižde ýokary derejeli fransuz resmileri bilen duşuşdy.
Kerri fransuz prezidenti Fransua Ollandy (Francois Hollande) gujaklap, öz ýurdunyň Fransiýanyň “hasratyny” deň paýlaşýandygyny aýtdy. Olland Birleşen Ştatlar we Fransiýa ekstremizme garşy bilelikde göreşmeli diýdi.
Mundan öň, Kerri fransuz daşary işler ministri Laurent Fabiusa öňden planlaşdyrylan sapary sebäpli 11-nji ýanwarda Parižde geçirilen köpçülikleýin ýörişe gatnaşyp bilmändigini aýtdy.
Bu aralykda Parižde ýaragly adamlara “maddy-tehniki goldawy bermekde güman edilýän” 12 şübheliniň tussag edilendigi habar berilýär.


text:
Bu çölüň ady müňýyllyklar bäri taryhdan düşmän gelýär. Ol beýle uly däl, Gyzyl deňiz bilen Ýerorta deňziniň aralygyny tutup dur.
Tebigat
Negew çöli daglyk hem baýyrlyga, gumluk hem şorluga örtülipdir. Köp bölegini pes daglyk jülgeler, kert gaýaly baýyrlyk örtýär. Onda çägeli, adyrsow düzlükler-de az däl. Ol dünýädäki gurak, iň suwsuz çölleriň biri saýylýar.
Birmahallar köp pygamber munuň üstünden iki ýana paý-pyýada geçipdir. Olar çölde gonupdyrlar hem çadyr gurup ýaşapdyrlar. Soňra olaryň yzlary gömlüp, ýene ýol açylypdyr.
Häzir alymlar bu suwsuz çölden gadymky milletleriň ýurt yzlaryny, ýaşan ýerlerini aýan edýärler. Çöldäki ýaşaýyşyň bir döräp, bir ýok bolup, mydama dowam edendigini düşündirýärler. Ýöne ol adamlaryň şeýle ýowuz şertde nädip bilim alandyklary, kitap ýazyp bilişleri entegem geň ýagdaý hasaplanýar.
Pygamberler jemgyýetiň diriligini gorap, ýaşaýşy dowam etdirmekden daşary-da, pähim-paýhasyny nesillere galdyryp bilipdirler. Olaryň paýhasy şeýle çuň bolup, ýene ençeme ýyldan milletiň başyna nähili howpuň inip biljegini aýdypdyrlar.
Göýä çölüň üstünden ýollar däl, dirilikdäki ýaşaýşyň damary çekilen ýaly. Pygamberler bolsa şol damaryň gany bolup, iki ýana hereket edipdir.
Gorky – gaçmak
Häzir bu çölde haýwanlar erkin ýaşaýarlar. Bölek-bölek bolup oturan beduin taýpalary-da bar. Dag geçileri – umga erkana gezip ýör. Olar adamdan gaçmaýarlar. Haýwan adamdan özüne howp gelmejegini duýýan bolmaly.
Bu erkinlik bize gorkyny ýatladýar. Gorky adamy-da, jandary-da gaçmaga mejbur edýär ahyryn. Ir zamanda ýowuz çöl gaçgynlar üçin pena ýer saýylypdyr. Başgarak pikir-garaýyşda bolanlar, höküm sürýän syýasaty goldamaýan adamlar ýowuz çöle gaçmaly bolupdyrlar.
Alymlar Duz deňziň golaýynda, dag üstünde gurlan Massady hem Kumran gowagyny aýan etdiler. Ol ýerde ýaşamag-a däl, diňe pyýadalap barmak hem aşa kyn. Ýowuz yzarlanmadan hem kowgudan gaçan millet şol ýerde-de janyny gorap bilmändir.
Beýik sapaklar
Beýle ýowuz şertde, köp halklar, dürli dinler we dürli garaýyşlar arasynda, dogry ýoly tapmak hem ýaşaýşy gorap saklamak üçin, pygamber zerur bolupdyr.
Il arasynda ,,Çölde Hydyr gezermiş” diýen düşünje bar. Sebäbi adamlar islendik ýowuz hem agyr şertde-de bir ruhy daýanjyň boljakdygyna ynanýarlar. Meselem, Garagum çölünde Hydyryň – bir halasgäriň bardygyny aýdýarlar.
Hydyr ata suwsuz heläk boljaklaryň dadyna ýetişip, olara suw beremiş, azaşanlara dogry ýol görkezermiş. Ýöne beýle ýalkawa mynasyp bolmagyň aşa kyndygyny, ol taýsyz ýardamyndan peýdalanmak üçin, başaryp bolmajak şertiň bardygyny-da aýdýarlar.
Ýedi ýyllap mal yzynda gezseň, hiç bir jandara sögmän-gargynman, goýna taýak urman, hyzmat edip bilseň, Hydyr atanyň duşmagy mümkinmiş.
Elbetde, bu agyr şert. Belki, bar gürrüň şondadyr, Hydyry gördüm diýýän ýa-da ,,pylany Hydyra duşupdyr” diýen maglumat ýok. Ýöne päklik, ak ýürek bilen öz käriňe hötde gelmek bar. Belki, şol arassalyk, ak ýüreklilik adamy halas edýändir.
Mukaddeslik alnymyzda
Hydyr atany tanap bolmaýar diýen gürrüň bar. Bu hem çuň manyly pikir bolsa gerek. Ol adaty adamlaryň sypatynda gezermiş. Ýöne onuň bir alamaty – sag eliniş başam barmagynyň süňki bolmazmyş. Il arasynda gowy ynsana ,,ol bir süňksüz adam” diýýärler. Şolar ýaly, elleşip görşeniňde, Hydyr atany tanamak mümkinmiş.
Negew çölünden geçip barýarkaň, şeýle pikirler hyýalyňa gelýär. Şonuň bilen birlikde, çölde pygamberleriň gezendigine ynanç oýanýar.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy.
Bu ýerde aýdylanlar awtoryň pikiri.


text:
1-nji oktýabrda dünýäniň güýçli döwletleri we Eýran Ženewada duşuşyk geçirdi. Tähranyň ýadro merkezlerini barlamaga rugsat bermegi gazanylan esasy netije boldy. Bu barada Azatlyk Radiosyndan Çarles Reknagel Stokgolmda ýerleşýän Halkara Parahatçylyk Barlaglary Institutyndan Şannon Kile bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Penşenbe güni BMG-niň hemişelik agzalary bilen bir hatarda Germaniýanyň wekilleri Ženewada Eýran resmileri bilen duşuşdylar.
Bu duşuşyk Eýranyň Kum şäheriniň golaýynda ýerleşýän gizlin ýadro merkeziň ýüze çykmagy baradaky habaryň yz ýanynda boldy.
Tähran bu merkeziň bardygyny özüniň aýan edendigini aýdýar. Günbatar ýurtlary bolsa, munuň ýüze çykmagyndan alada edip, Tähranyň beýle ädimi ädendigini öňe sürýärler.
Gurluşyk işleri 2006-njy ýylda başlan bu merkezden başga-da Eýranda gizlin ýadro zawodynyň bolmagy mümkinmi? Ýa-da bu merkeziň ýüze çykmagy Eýranda uly möçberde hereket edýän başga-da merkezleriň bardygynyň yşaraty bolup bilermi?
Şannon Kile: Meniň pikirimçe, ýadro meseleleri boýunça synçylaryň köpräginiň garaýşy, munuň bu ýurtda hereket edýän ýekeje zawod däldigi baradadyr.
Bu merkez barada mundan öň habar berilmändi, bu habary eýranlylaryň özi paş etdiler. Emma, meniň pikirimçe, şonuň ýaly başga zawodyň ýokdugyny aýdyp, dünýäni ynandyrmak gaty kyn bolar.
Meniň pikirimçe, bu merkeziň hereket etmegi üçin Eýranyň şu güne çenli halkara jemgyýetçiligine aýan eden ýangyç çeşmesinden başga serişdelere-de zeruryýeti bolar. Bu hem Eýranyň urany baýlaşdyrmak üçin ulanýan, ýagny urany “heksaflouride uran” atly madda öwürýän gizlin kärhanasynyň bardygyny aňladýar. Bu hem mundan ençeme ýyl ozal Halkara Atom Energiýasy Agentligi tarapyndan ýüze çykarylan “Ýaşyl Duz” proýekti boýunça uly gyzyklanma döredýär.
Sebäbi şol proýekt “heksaflouride uran” atly maddany öndürmek üçin gurlupdy. Bu uranyň soňra sentrifugalara iberilmegi planlaşdyrylýar ekeni.
Azatlyk Radiosy: Täze ýadro merkeziň ýüze çykmagy Eýranyň ýadro programmasy barada 2002-nji ýyllarda emele gelen krizisli döwrüni ýada salýar. Sebäbi şol mahal Günbatar Eýranyň Natanz şäherinde-de şeýle merkeziň bardygyny ilkinji gezek bilipdi.
Şol wakadan bäri halkara jemgyýetçiligi, Eýrany şol zawodlarynda urany baýlaşdyrmak işini togtatmaga razy etmäge synanyşyp geldi. Emma Tähran bu talaby ret edip gelýär. Şeýle gizlin bir merkeziň bardygy barada ýüze çykan bu waka häzirki ýagdaýa näderejede öz täsirini ýetirer?
Şannon Kile: Kumda bu gizlin merkeziň tapylmagy geljek günleriň dowamynda geçiriljek gepleşikleriň ugruny üýtgeder. Gepleşikleriň temasy mundan beýlek diňe Natanz bilen ýa-da Eýranyň näçe sany sentrifugasynyň bardygy bilen bagly däl, eýse Eýranyň mundan başga-da aýan edilmedik gizlin ýadro merkezleriniň bolup-bolmanlygy barada gider. Elbetde, bu hili soraglara anyk jogap bermek gaty kyn bolar.
Meniň pikirimçe, bu Eýranyň öz ýadro merkezlerini “Halkara Atom Energiýasy Agentliginiň” inspektorlaryna barlamaga hakykatdan hem rugsat bermeginiň we bu guramanyň Eýranda alyp barýan işlerini güýçlendirmeginiň zerurdygyny görkezýär.
Bu barada gürrüň edilende, Eýran ilkinji nobatda goşmaça protokoly tassyklamaly. Tähran bu taslama gol goýdy, ýöne ol henize çenli muny tassyklaman gelýär. Bu gaty möhüm bir dokumentdir, sebäbi bu Halkara “Atom Energiýasy Agentligine” Eýranda geçirýän barlaglaryny güýçlendirmäge we şubhe edilen her ýeri barlamaga mümkinçilik berýär. Meniň pikirimçe, halkara jemgyýetçiligi mundan beýläk şu meselä üns bermeli.
Azatlyk Radiosy: Kumuň töwereginde tapylan bu ýadro merkezi ýaly kiçijik fabrikler Eýranyň urany baýlaşdyrmagyna we ýadro ýaraglaryny öndürmegine näderejede uly goşant goşup biler? Günbatarly synçylar Kumdaky bu zawodyň 3 muň töweregi sentrifugasynyň bolup biljekdigini çak edýärler. Bu san bu merkeziň mümkinçilikleri we maksady barada nämäni aňladýar ?
Şannon Kile: Eýran ilkibaşda Kumdaky bu merkeziň diňe sentrifugalaryny baýlaşdyrmak üçin gurlanlygyny mälim edipdi.
Elbetde, bu senagat derejesinde iş alyp barjak uly bir fabrik däl. Biziň häzirki döwürde şol merkezde ýerleşdirilen sentrifugalaryň hili barada anyk maglumatymyz ýok.
Munuň ýakynda ýüze çykmagyna umyt edýäris. Emma şol merkeziň näçeräk möçberde baýlaşdyrylan urany öndürmäge ukybynyň bardygy baradaky sorag möhüm bolup durýar.
Häzirki döwürde şol merkez her ýyl bir ýa bir ýarym atom ýaragyny ýasamaga ýeterlik urany öndürmäge ukyply ýaly bolup görünýär.


text:
2004-nji ýylda Beslanda mekdebe edilen terrorçylyk hüjüminiň dowamynda Nadežda Guriýewa iki çagasyny ýitirdi. Bu tragediýa köp adamyň janyny alyp, durmuşyny weýran etdi. 10 ýyldan soňam terrakty öz başyndan geçiren adamlar çeken ýitgisiniň hasratyndan saplanyp bilmän gelýärler.
Beslan, Orsýet – Nadežda Guriýewa öz çagalaryny gujagyna alyp, mekdebiň dymyk howaly sport zalynda polda doňup otyr. Olardan sanlyja ädim gapdalda partlaýjy serişde ýerleşdirilen. Onuň uluja çagalary Boris we Wera milli geýimlere geýnen, olar 1-nji sentýabra bagyşlanan baýramçylyk konsertinde çykyş etmäge taýýarlanypdylar.
Boris bilen Wera Beslanyň 1-nji mekdebine edilen terrorçylykly hüjüm zerarly beýleki köp sanly adamlar bilen birlikde pida boldular. Olary iki günüň dowamynda zamun sakladylar. Jemi terraktyň netijesinde 334 adam, şol sanda 186 çaga wepat bolupdy. Kiçi gyzynyň aman galmagy Nadežda Guriýewanyň bu aýylganç ýitgä döz gelmegine ýardam berdi.
“Meniň çykalgam ýokdy” diýip, Guriýewa aýdýar. “Meniň elimde ýaş çaga bardy. Ol mydama ýüzüme seredip, meniň aglap-aglamaýandygymy duýjak bolýardy. Men hatda aglap hem bilmeýärdim.
10 ýyl mundan ozal 2004-nji ýylyň 1-nji sentýabrynda ýaragly söweşijiler mekdebe hüjüm edip, 52 sagadyň dowamynda 1100 adamy, ýagny mugallymlary, çagalary we ene-atalary zamunlykda sakladylar. Bu aýylganç tragediýany öz başyndan geçirenleriň durmuşy müdimilik üýtgedi.
“Bu ýerden göçüp giden we öz durmuşyny bütinleý üýtgedenler hem bar. Öz durmuşyny bolup geçen zatlary derňemeklige doly bagyşlanlar hem boldy. Maňa muzeýde kömek berýänler hem bar. Aglap gün geçirýänler, gonamçylykda ýaşaýanlar, şol ýerde çagalaryny terbiýelemäge synanyşýanlar hem bar”.
54 ýaşly Guriýewa 1-nji mekdepde 36 ýyl bäri mugallymçylyk edýär. Onuň gyzy we ogly gözüniň alnynda ýogaldy.
“Bar zat içimde we men öz gaýgymy başgalara duýdurmajak bolýaryn. Hakykatda, men mydama matam tutýaryn”.
Şol gün irden mekdebi basyp alan çeçen we inguş söweşijileri ähli zamunlary mekdebiň howlusyndaky uly bolmadyk sport zalyna saldylar we bu ýerde partlaýjy serişdeleri goýup çykdylar. Olar öz zamunlaryna derek orsýet goşunlarynyň Çeçenistan respublikasyndan çykarmagyny talap etdiler.
Guriýewany sport zala soňkularyň hatarynda saldylar. Ol diňe şol pursatda öz üç çagasynyň hem şol zaldadygyna göz ýetirdi.
“On ýyl geçdi. Muňa nädip döz gelendigimi häzire çenli bilmeýärin. Men partlamalar barada aýtmaýaryn, men şol ýerde başdan geçirilen 52 sagat barada aýdýaryn. Bu hakyky aýylgançlykdy” diýip, Nadežda gürrüň berýär.
Ümsümligi talap edip, söweşijiler beýlekileriň gözüniň öňünde bir zamuny atyp öldürdiler.
Başda çagalara hajathana gitmek rugsat berlipdi, olar gidip, suw içip bilýärdiler. Suw olara sport zalynyň yssylygyna we dymyk howasyna çydamaga mümkinçilik berýärdi. (Şu günki güne çenli wepat bolanlaryň hatyrasyna mekdebe plastik çüýşelerde suw getirilýär). Şol gün 14 ýaşly Borisiň gyzgyny galdy we ol hajathana gidip bilmedi.
“Söweşijiler el ýuwulýan elýuwgyçlary we turbalary döwdüler, suw içmäge ýer bolmaz ýaly etdiler” diýip, Guriýewa ýatlaýar. “Çagalar dökülen suwy öz köýneklerine siňdirip, suw almaga synanyşýardylar, käbir çagalar agzyny suwdan dolduryp, ejelerine getirýärdi”.
Emma ikinji gün, gepleşikler netije bermänsoň, çagalar hajathana-da köp goýberilmedi.
“Ganly gözýäş”
Guriýewa 3-nji sentýabrda nähili-de bolsa bir çözgüdiň tapylmagyny tüýs ýürekden isländigini ýatlaýar. Sport zalda, esasan, ümsümlik bolupdy. Zamunlary tabynlykda saklamak üçin terrorçylar üçege ok atdylar durdular. Emma ýüzlerçe adama eýýäm gözegçilik edip bolmaýardy.
Öýlän sagat birden soň sport zalda güýçli partlama boldy.
Turmaga ukyby bolanlar gaçdylar. Gaçyp barýan adamlary oka tutup başladylar. “Ikinji gatyň aýnalaryndan söweşijiler gaçyp barýan çagalary arkasyndan oka tutdular” diýip Guriýewa gürrüň berýär.
Zamunlykdan gaçyp çykan bir gyz suwly kolonkanyň ýanyna ylgap bardy. “Ol suwdan ganyp bilmän durdy. Şol ýerde ony snaýper atyp öldürdi” diýip, Guriýewa ýatlaýar.
Ikinji güýçli partlamadan mekdebiň üsti opuryldy. Jaý ot aldy. “Men özüme gelenimde, Weroçka eýýäm ölidi”.
Şol wagt Wera 11 ýaşyndady. Guriýewa gyzynyň suratyny görkezýär: “Onuň ýüzi edil şu suratdakysy ýalydy. Şeýle ýylgyrýardy. Ýöne gözleri ýapykdy we ýaňaklarynda ganly gözýaş bardy”. Onuň elleri döşündedi, elinde kiçijik haç bardy. Onuň ýeňsesinden ok degipdir.
Borisiň we Weranyň jesetleri soň ýangynda köýdi. Werany tans etmek üçin geýnen milli geýimi boýunça tanadylar. Boris tutuş gana boýalypdy, emma entek dem alýardy. Onuň garnyndan ok geçipdi. Nadeždanyň kiçi gyzy Irina abat galypdyr. Nadežda özüniň kiçi gyzyna gaçmagy tabşyryp, özi Boris bilen galdy. Ol ogluny agyr ýaralanan beýleki adamlaryň ýanyna eltipdir, emma eline zeper ýetensoň, ogluny sport zaldan daşary çykaryp bilmändir. Olaryň gapdalynda adam bedenleriniň bölekleri çaşyp ýatan eken.
Söweşijiler Guriýewany sport zaldan naharhana itip salypdyrlar. Ol kiçijik gyzy hem elinden tutup ýany bilen äkidipdir. Soň gyzy şol ýerde goýup, ýene sportzala barmaga synanyşanda söweşijiler ony goýbermän, olaryň biri elindäki awtomat bilen zenany urup dişini owradypdyr.
Nadežda, Orsýetiň ýörite güýçleri hüjüme başlansoň, aýnadan gaçyp çykmagy başarypdyr.
“Şeýle aýylganç ýagdaýdan çykan islendik adama durmuşyň manysyny täzeden gözläp tapmak gerek bolýar. Ýa-da özüňe kast edip, gonamçylyga eltilmeli. Bärde erkek adamlaryň arasynda özüne kast edenler boldy. Erkek adamlaryň bir topary öz janyna kast edip öldi” diýip, Guriýewa aýdýar.
”Beslan krizisiniň şeýle uly gandöküşiklik bilen tamamlanmagyna kim günäkär? Soňky gyrgynçylygy kim başlady, söweşijilermi ýa Orsýetiň ýörite güýçleri?” diýen sowallara şu çaka çenli anyk jogap ýok. Bu sowallar şu günki güne çenli köp adamy biynjalyk edýär.
Guriýewanyň sözlerine görä, onuň adamsy Stanislaw ar almak duýgusyndan hem-de tragediýanyň günäkärlerini tapyp bilmän ejir çekýärdi. 46 ýaşly Stanislaw bir ýarym ýyl mundan öň ýogaldy.
“Täze durmuş”
Tragediýadan iki aý geçensoň, Guriýewa mugallymçylyk kärine gaýdyp geldi.
“Meniň birinji sapagym öz oglumyň okan klasynda boldy. Men koridordan geçip barýaryn we bir gyz öňümden çykyp: “Nadežda Iliniçna, geleniňiz gowy boldy, Borýa-da geldimi?” diýip sorady. Ýagny, şol wagtda kimiň ýogalanyny kimiň diri galandygyny bilmeýänler hem bardy. Birinji sapagymyzy biz bile aglap geçirdik”.
Emma mugallymçylyk Guriýewa üçin berkligiň çeşmesi hem boldy.
“Mugallym we aktýor hünärlerinde, onuň sözlerine görä, köp meňzeşlik bar. Halasaň-halamasaň, ýüregiň agyrsa-da, ýuregiň parçalansa-da, sen çagalaryň öňüne çykyp sapak bermeli. Olar bilen işlemeli. Üstesine, ýene 10 çaganyň öýüne baryp, sapak bermeli. Men olaryň ýanyna barmankam, özümi dürsäp, ýylgyryp girýärdim. Sapakdan soň çykyp, indiki öýe barýançam aglaýardym. Sebäbi çagalaryň haly agyrdy”.
1-nji mekdebiň garşysynda gurlan täze mekdebiň girelgesinde ”Biz täze durmuşa başlaýarys!” diýen ýazgy bar. Emma Guriýewanyň sözlerine görä, bu geçmişiň unudylmagyny aňlatmaýar. “Birinji mekdebiň taryhy - biziň taryhymyz, terrakt - biziň taryhymyz. Ol örän agyr, gorkunç, ganly, emma biziň taryhymyz. Biz ony ýatlaýarys. Biz täze mekdebe göçüp barmak bilen täze durmuşa başlamadyk. Biz öz durmuşymyzy dowam etdirýäris”.


text:
Taýlandyň polisiýa işgärleri Bankokyň demirgazygyndaky polisiýa merkeziniň giňişligine girmäge synanyşan demonstrantlara gözýaşardyjy gaz ulandylar. Protestçiler hökümetiň häkimiýetden çekilmegini talap edýärler.
Ýurduň lukmanlary gürrüňi edilýän wakada tüsseden zäherlenip, 9-njy maýda dört adamyň keselhana ýerleşdirilendigini aýdýarlar.
Bu waka protestçileriň premýer-ministr Ýingluk Şinawatranyň (Yingluck Shinawatra) perwaýsyzlykda aýyplanyp, sud tarapyndan wezipesinden çetleşdirilmegini dabaralamak üçin paýtagt Bankokda ýöriş geçirýän pursadyna gabat geldi.
Ýinglukyň “Puea Thai” atly partiýasy heniz hem wagtlaýyn hökümetiň wezipesini ýerine ýetirýär we 20-nji iýulda saýlawlary geçirmegi planlaşdyrýar. Ýöne protestçiler hökümetiň häkimiýetden çekilmegini talap edýärler.


text:
Halkara pul gaznasy öz kompýuter sistemalaryna edilen elektron hüjümleri babatda derňew geçirýändigini aýdýar.
HPG-niň sözçüsi “gaznanyň doly güýjünde işleýändigini” aýtdy.
Blumberg habarlary HPG-niň kompýuter sistemasyna daşary ýurt hökümeti bilen ilteşiklidir öýdülýän hakerler tarapyndan hüjüm edilendigini aýtdy. Hüjüm netijesinde e-mail adresler we beýleki dokumentler ýitirilipdir.
Nýu-Ýork Taýms gazeti HPG-e soňky birnäçe aýyň dowamynda zarba urlandygyny, kompýuter ekspertleriniň muny uly we çylşyrymly elektron hüjümi hökmünde häsiýetlendirendigini ýazdy.


text: Orsyýetiň DIM-i, Ahmadinejady gaýtadan häkimiýete getiren Eýrandaky prezidentlik saýlawlarynyň netijesini goldap şu gün beýanat ýaýratdy. Ministrligiň beýannamasynda 12-nji iýundaky saylawyň netijesi baradaky şikaýat, Eýranyň konistitusiýasyna we kanunyna görä alnyp barylmaly we ol bütinleý ýurduň içerki meselesi diýlipdir. Bu baradaky beýannama, Duşenbe güni DIM-iň internet saýtynda ýerleşdirilipdir. Oppozisýany goldaýan eýrablylar, saýlawda galyplygyň bolandygyny aýdyp, onuň gaýtadan geçirilmegini talap edýärler.


text:
Owganystanda geçen ýylky bilen deňeşdirilende heläk bolan asuda ýaşaýjylaryň sany 10 prosent artdy diýlip, BMG-niň bu baradaky beýanatynda aýdylýar.
Maglumata görä, şu ýylyň ýanwar - oktýabr aýlary aralygynda Owganystanda 2040 adam heläk bolupdyr. Olaryň 1 mün 400 ýüzi pitneçileriň pidalary bolan bolsa, galanlary ýaranlyk güýçleriniň ýalňyşlarynyň, hökümet goşunlarynyň hereketleriniň we beýleki zorluklaryň pidasy boldy diýilip bu hasabatda bellenilýär.
Bu ýurtda talyp söweşijilerine hem Al-Kaýdanyň pitneçilerine garşy göreş indi dokuz ýyl bäri dowam edýär.


text:
Adamyň ruhy saglygy köp babatda onuň başga adamlar bilen gatnaşygynyň hiline bagly bolup durýar. Gartaşan adamlar bilen gatnaşygy saklamagyň we söhbetdeş bolmagyň hem öz aýratynlyklary bolýar. Ýyllar arka atyldygyça, gartaşan adamlaryň saglygy düýpli fiziologiki üýtgeşmelere sezewar bolup, olar bilen saklanýan aragatnaşygy hem kynlaşdyryp bilýändir.
Bütündünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň we gerontologlaryň birleşiginiň kabul eden bölünmesine görä, gartaşan adamlara – 60-74 ýaşlylar, garrylara – 75-90 ýaşly adamlar, uzak ýaşaýjylara bolsa – 90 ýaşdan ulular degişli edilýändir.
ÝAŞ AÝRATYNLYKLARYNYŇ ADAMLAR BILEN ARAGATNAŞYGA TÄSIR ETMEGI
Bedeniň fiziologiki garramagy netijesinde gartaşan adamlaryň özüni düýüşy erbetleşýär. Şol esasynda hem uly ýaşly adamynyň özüne berýän bahasy peselýär, özüni gereklenmeýän we hiç zady oňarmaýan ýaly göwniçökgünlik döreýär. Gartaşan adamlar özüni durmuş akymyndan yza galýan kimin duýup, şatlanma we durmuşyň lezzetini doly derejede duýma duýgusyny ýitirýärler. Şol sebäpden hem olarda başgalardan çetleşme, ýekelige ýykgyn etme, gamgynlylyk ýagdaýlary döräp biler.
Beýniniň ýaş bilen bagly üýtgemeleri netijesinde gartaşan adamlaryň pikirlenme hadysalary haýallaýar, pikirleri jemleme ukyby peselýär. Şol esasynda gartaşan adam esasy gürrüňden ünsüni bölüp, başga zatlar barada gaýtalap aýdyp bilýär ýa-da gürrüňde sabyrsyz bolup, käwagtlar gaharjaň tolgunmalar bilen hem gürrüňi bölüp bilýändir.
Ondan başga-da, gartaşan adamlar gürrüňdeş bolmakdan çalt ýadaýarlar. Güýçlerini tygşytlamak maksady bilen, olar az ähmiýetli hasaplaýan aragatnaşyk etmelerinden saklanýarlar.
Gartaşan we garry adamlaryň häsiýetine we ýaşaýyş tertibine mahsus birnäçe aýratynlyklary bellemek bolar. Geliň olaryň üstünde jikme-jik durup geçeliň.
WAKALARY "ÇIŞIRME"
Düzgün bolşy ýaly, gartaşan adamynyň durmuşy köpdürli wakalara baý bolmaýar. Ýöne ýönekeýje durmuş wakalary olaryň wagtyny dolduryp, günüň esasy manysyna öwrülip bilýändir. Netije-de, ýaşlar üçin wajyp bolup görünmeýän wakajyk hem, gartaşan adamyň bir gününiň ýaşaýyş manysyna öwrülip bilýändir. Meselem, telefonda gepleşme, öňki işdeş dotlary ýa-da goňşylary bilen gürrüňdeş bolmak, nepaga pullaryny gidip almak we başgalar.
Hut şu sebäpler üçin hem, öz garry ataňyzyň ýa-da gartaşan ejeňiziň, goňşyňyzyň ýanyna myhmançylyga barmazdan öň, güni we wagty babatda habardar etseňiz dogry bolar. Myhmançylyk saparyňyz barada öňünden habarlaşma we meýilleşdiren işlerine päsgel bermezligi göz öňüne tutma, olaryň ruhy asudalygyny we öz durmuşyna gözegçilik etme duýgusyny saklamaga ýardam berip biler.
WAGTYŇ ÖZBOLUŞLY KABUL EDILMESI
Gartaşan adam hemişe şu günki güni bilen ýaşaýar. Olaryň geçmişiniň her bir pursady hem häzirki wagtdada dowam edýär. Olaryň aýawlylyk, ätiýaçlyk üçin zatlary aýryp goýma häsiýeti hem şunuň bilen düşündirilýändir. Gartaşan adama özüni ünjä goýýan kynçylygy barada aýdyp, içini dökmezden, gürrüňdeşlikde başga mesele barada söz açma kynçylyk döredip biler.
ÖZÜNI TÄZEDEN ÝAŞ WE GUJURLY DUÝMA ISLEGI
Gartaşan adamlaryň öz geçmişi barada gürrüň etmegine islegiň ýokarylygynyň sebäbini bilmezlik, köp halatlarda olara döreýän düşünişmezligiň sebäbi bolup biler. Gürrüň berme wagty adam özüni ýene ýaş, owadan we gujur-gaýratly duýýar. Ol öz gazanan durmuşy üstünliklerini täzeden duýýar, hyýalynda köne dostlary, tanyşlary bilen duşuşýar. Gerontologlaryň bellemegine görä, ýatlamalar gartaşan adamyny emosional asudalyk bilen üpjün edip, özboluşly bir döredijiligiň görnüşi bolup hyzmat edýar, gamgynlylygy ýeňip geçmäge we şähdiaçyklyga eýe bolmaga kömek edýärler. Şonuň üçin hem, uly ýaşly adamlary ýatlamalara bolan isleginden mahrum etmän, tersine, oňa bolan islegi döretme peýdaly bolardy. Size bolsa, ýatlamaly gürrüňdeşligi alyp barmak üçin wagtyňyzyň belli bölegini tygşytlap goýma zerurdyr.
Gartaşan adamlaryň köpüsi öz deň-duşlary bilen aragatnaşyk saklaman, özünden kiçi, ýaş nesle degişli adamlar bilen söhbetdeş bolmaga ymtylýarlar. Abhaziýanyň uzak ýaşaýjylarynyň durmuş tejribesini öwrenýän barlaglar, goňşylary, ýakyn garyndaşlary bilen söhbetdeş bolmak, ýaş nesle maslahat berme mümkinçiliginiň bolmagy, garry adamlaryň ýaşaýşynyň dowamlylygyna peýdaly täsir edýändigini görkezdi.
ARAGATNAŞYGY GOWULANDYRMAGA KÖMEK EDÝÄN PURSATLAR
Saglygynyň gowşap başga adamlara garaşly bolmagy, gartaşan adamynyň özünden göwni geçip, özüni maşgalada artyk duýmagyna, başgalara "ýük" bolma gorkusynyň döremegine getirip biler. Aragatnaşykda onuň öz öňünde bahasynyň galdyrylmagyny, öz güýjüne ynanmagyny gazanma – siziň ilkinji amala aşyrmaly çäräňiz bolup durýar. Onuň garrylygyny ýatladyp durmaň. Onuň ýerine, onuň öz saglygyna seredişini, mellekde işleýşini, öýe serenjam berşini belläp, öwüň.
"Öz saglygyň barada alada edişiňe men şatlanýan", "Agşamlaryna gezelenç etmegiňä örän dogry", "Sen gaty şähdiaçyk görünýäň", "Bu mellegi gül pürkülen ýaly edäýpsiňiz!" diýen ýaly öwgüli sözler gartaşan adamlar üçin uly höweslendirme bolup biler.
Öz aragatnaşyk saklamalaryňyzy maşgala däbine öwürme hem gartaşan ene-atalaryňyz üçin uly ýeňillik döredip biler. Meselem, her gün agşam telefon arkaly jaň edip, ýagdaýyny sorama, her hepde şol bir günler myhmanşylyga barmak.
Gartaşan adamda özbaşdak bolmak ukybynyň saklanmagyny gazanyň. Maşgalada kiçijik bir işi ýerine ýetirmeden ony mahrum etmäň. Maşgala durmuşyna, hojalyk işlerine kömek edip, ol özüni maşgalanyň hakyky, gerekli, peýdaly agzasy höküminde duýýar.
Eger siz garry ata-enäňiziň, daýzaňyzyň ýaşaýyş şertlerini (öýde abatlaýyş işlerini başlaýarsyňyz, goşlaryň ýerini çalyşýarsyňyz we baş.) üýtgetmekçi bolsaňyz, olar bilen hökman maslahatlaşyň. Öz halaýan zatlarynyň arasynda galdyrmaga çalşyň. Halk arasynda: "Garry agajyň ýeri üýtgedilmeýär" diýip, aýdýarlar. Belki-de, ejeňiz üçin täze ýerde gurlan uly jaýdan, öz köp ýyl ýaşan, köneje jaýy has amatly we asuda görner. Öz ýakynlaryňyzyň psihologiki amatlyklaryny goraň. Size gowy bolup görünýän zat, gartaşan adam üçin hemişe ýaramly bolup bilmeýär.
Gartaşan adamlaryň psihologiki aýratynlyklaryny bilme, ýaş nesle olar bilen dogry we iki tarap üçin hem ýakymly söhbetdeşlik gurnamak üçin ähmiýetli bolup biler. Ýöne her niçik hem bolsa, bu aragatnaşygyň esasyny pähimli, köpi gören nesle bolan uly hormat, kömek etme we düşünme islegi düzmelidir. Ýyllaryň aýlanmagy bilen, özüňiziň hem şol ýaşlara barjakdygyňyzy unutmaly däldir.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Arhusdan, Daniýadan Hytaýyň Beýik diwarlaryna çenli, dokuz hepdede 21 ýurduň içinden 18 müň km aralyga maşynly syýahat eden üç kompýuter inženeriniň biri Anjelo Agatino Nikolosi Azatlyk Radiosyna özünde Türkmenistandan galan täsirler barada gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosy: Anjelo, siz Türkmenistana nireden baryp girdiňiz we ol ýerde näçe gün bolduňyz?
Anjelo Nikolosi: Biz Türkmenistana Eýran serhedinden geldik. Ýagny biz irden türkmen-eýran serhedine geldik, emma serhetden geçmek biraz çylşyrymly boldy. Ilki serhediň eýran böleginden, soň türkmen böleginden geçdik, bu alty sagat çemesi wagt aldy. Serhetden geçip, Aşgabada geldik. Biz Aşgabatda iki gün ýaly bolduk. Soň biz maşynly Gargum çölünden geçip, Daşogza geldik. Umuman, biz Türkmenistanda jemi bäş gün bolduk.
Azatlyk Radiosy: Siz Türkmenistan we onuň halky barada özüňizde galan täsirleri paýlaşyp biljekmi?
Anjelo Nikolosi: Biz ilkinji türkmenistanla serhetde, polisiýa barlagyndan geçen wagtymyzda duşduk. Eýranda adamlar bize hemişe ýardamçy boldular we hemişe ýylgyryp, kömek berýärdiler. Emma türkmen polisiýasynyň ýüzi agyrdy. Belki-de bu olaryň kän ýewropalyny görmeýänligindendir, bilmedim. Ýöne birsellem gürleşip, garaşyp duranymyzdan soň olar bize kömek etdiler we rehimli boldular.
Aşgabatda birneme üýtgeşik boldy, käbir adamlar biz bilen gürleşmek isledi, emma arada dil kynçylygy bolansoň, köplenç yşarat bilen düşünişmeli bolduk. Bu kynrak, emma gülkünç ýatlama.
Aşgabatda geň gören zadymyz, şäheriň günorta böleginde mermer bilen gurşalan ägirt uly, şol bir wagtda töweregi boş jaýlar boldy. Biziň myhmanhanamyz Aşgabadyň başga bir bölegindedi we biz ol ýere baramyzda, adamlaryň hakykatda öz ömürlerini nirede, nähili şertlerde geçirýändigini gördük.
Olaryň ýaşaýan jaýlary biziň ilki gören mermer jaýlarymyzdan örän-örän tapawutlydy. Ýagny şäher düýpden başga-başga ýagdaýdady. Köçe şertleri hem gaty ýaramazdy. Biz ol ýerde öz myhmanhanamyzy tapmaga kömekleşen adamlara duşduk we yşarat arkaly düşünişip, otelimze bardyk.
Azatlyk Radiosy: Siziň Türkmenistandan iň ýadyňyzda galan zat näme?
Anjelo Nikolosi: Meniň ýadymda galan zat ýa-da biziň Türkmenistandaky iň gowy tejribämiz Garagum çölünden maşynly geçmek bilen bagly. Biz Garagumda kyrk ýyl bäri ýanyp ýatan açyk gaz ýatagyna baryp görmekçi bolup, ol ýere tarap öz maşynymyz bilen barmaga synanyşdyk. Emma biz gumda batdyk we howa gaty yssydy. Onsoň biz maşynyň tekeriniň aşagyny pil bilen gazyp, maşynymyzy gumdan çykarjak bolduk. Emma ol ýerinden gozganmady.
Ahyrynda, Garagumdan bir ýerden yzyna gelýän uly ýük maşynly işçi üstümizden geldi we, hiç hili gep-gürrüňsiz, bize kömek etdi. Ýagny ol hiç zat soraman, maşynymyzy batan ýerinden süýräp ýazyna çykardy. Bu diýseň ýakymly boldy.
Soň biz ýoluň ýakasynda bir çaýhana gabat geldik we şol ýerde-de bizi öz maşynynda ýanýan gaz ýatagyna alyp gitjek oglana duşduk. Ol gowy ýardamçy boldy we bize mugt kola, arak hem berdi (gülýär). Bu diýseň ýakymlydy. Onuň bäş-alty sany çagasy bar eken.
Biz oňa özümizi gaz ýatagyna äkideni we yzymyza getireni üçin birneme pul töledik, çagalaryna bolsa ýanymyzdaky el pökgüsi, saz diski ýaly zatlardan sowgatjyk etdik. Olar muňa örän şat boldular. Onsoň olaram bize sowgat berdiler, bular kiçijik zatlardy, emma diýseň ýakymlydy.


text:
Müsüriň Ýokary sudy häkimiýetden çetleşdirilen yslamçy prezident Muhammad Morsiniň ömürlik türme tussaglygyny ýatyrdy.
Şeýle-de, 22-nji noýabrda Müsüriň Kassasion sudy 65 ýaşyndaky Morsiniň milli howpsuzlyga wehim salmak maksady bilen daşary ýurt guramalary bilen terrorçylykly hereketleri amala aşyrmak üçin dildüwşük edendigi baradaky aýyplamalar üçin gaýtadan sud edilmegini tabşyrdy.
Geçen hepde şol sud Morsiniň başga sud işi boýunça oňa garşy çykarylan ölüm jezasyny hem ýatyrypdy.
Emma muňa garamazdan, öňki prezident beýleki hökümler üçin heniz hem türme tussaglygynda saklanýar.
2012-nji ýylda Morsi Müsüriň demokratik esasda saýlanan ilkinji prezidenti bolupdy. Şondan bir ýyl soň - köçe protestleriniň yz ýany - ol ýurduň harbylary tarapyndan häkimiýetden agdarylypdy.
Morsi dessine tussag edilip, onuň “Musulman doganlygy” atly hereketi gadagan edilipdi.


text:
Salam, hormatly Lukman! Ilki bilen size köp sag bolsun aýdasym gelýär, men siziň maslahatlaryňyzdan peýdalanýan.
Lukman, ÿuzden ullakan (gaty uly) düwürtik çyksa (olam esasy görünýän), soňam wagty bilen gutulmasa, gutalansoňam yzlary wagty bilen aýrylmasa, näme etmeli? Kosmetologa gitmek dogry karar bolup bilermi? Köp kişiniň aýtmagyna görä, ýaş ýüzüňi kosmetologa görkezmek dogry däl diýýärler. Siz gaýrat edip, dogry ýoly salgy berip bilmersiňizmi? Şeýle düwürtik yzlaryna öý şertlerinde näme etse bolar? Ýa-da kosmetologa görkezmelimi?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Ýüzdäki dörän düwürtikleriň yzyny aýyrmak, düwürtikleriň döreme sebäbini kesgitläp bejergi çärelerini geçirmek üçin kosmetolog hünärmenleriniň, käbir ýagdaýlarda dermatolog lukmanlaryň hem maslahaty gerek bolup durýandyr. Deriniň ýagdaýy, dörän şikeslenmeleriň derejesi kesgitlenmezden, bejergini özbaşdak geçirmäge synanyşmak allergiki täsirlilik, deride ýanyklaryň, tyg yzlarynyň döremegine getirip biler. Kosmetolog lukmanyna maslahat we bejergi üçin ýüz tutmakdan çekinmäň. Siziň ýaşyňyzyň kiçiligi, jynsyňyz ýa-da başga sebäpler kosmetolog lukmanlarynyň maslahatyny almaklyga garşy görkezmeler bolup bilmezler.
Şeýle hem, düwürtikler bilen bagly kynçylyklar barada peýdaly maslahatlary almak üçin saýtymyzda ýerleşdirilen "Ýüzdäki düwürtikler: sebäpleri we bejergi çäreleri" atly makala bilen tanşyp bilersiňiz.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Birleşen Ştatlar Bahreýnde demokratiýanyň tarapdarlarynyň birnäçe hepde dowam eden protestlerinden soňky milli dialogyň öňüsyrasynda ýurtdaky dartgynlylygyň güýjändigini mälim etdi.
ABŞ Bahreýniň häkimiýetlerini öz raýatlarynyň erkin çykyşlaryna rugsat bermäge çagyrdy.
ABŞ-nyň Döwlet sekretarynyň kömekçisi Maýkl Pozner Manama sapar etdi. Ol bahreýnlileriň günä ýöňkelmezden öň tussaglykda saklanýandygyna we olaryň sorag etmelerde gynalýandygy baradaky habarlara Waşintonyň biynjalyk bolýandygyny aýtdy.
Pozner patyşa al-Halifanyň diýalog geçirmek teklibini goldaýandygyny sözüne goşdy. Emma ol şu ýylky protestler mahalynda bikanun işlerde aýyplanan onlarça adama garşy sudy açyk geçirmäge çagyrdy.


text:
Azatlyk Radiosy bilen hyzmatdaşlyk eden görnükli azerbaýjan žurnalisti Bakuwyň sudunda boýnegmezlik bilen eden jemleýji beýanatynda ykdysady jenaýatçylykda aýyplanyp, suda çekilmeginiň özüni ruhdan düşürmegi ýa işini togtatmagy başarmandygyny aýtdy.
Prosesiň syýasy äheňlidigini aýdýan Hatyja Ismaýylowa 31-nji awgustda sudy özüne ýöňkelýän günäleri oýlap tapanlykda aýyplady. Derňeýji žurnalistiň bellemegine görä, maksat ony türmä dykyp, nebite baý öňki sowet respublikasynda onuň ýokary hökümet derejelerinde bolýan korrupsiýany derňemeginiň öňüni almak.
Ol: "Meniň türmede oturmagym mümkin, ýöne iş dowam eder" diýdi.
Sud Ismaýylowa öz beýanatyny doly okamaga rugsat etmedi.
9 ýyl türme tussaglygy
Öten hepde prokuror oňa 9 ýyl türme tussaglyny soranyndan soň Ismaýylowa özi we özi ýaly garaşsyz pikirli žurnalistleriň "korrupsiýanyň, bikanunlygyň üstüni açjakdygyny" aýdyp, "biziň edýän işimiz gaty möhüm" diýdi.
"Tölenen baha tussag edilmek, gorkuzylmak bolsa-da, biz ýazyp, halky habarly etdik. Men öz wezipämi ýerine ýetirenime häzirem begenýärin" diýip, Ismaýylowa aýtdy.
Hatyja Ismaýylowanyň Azatlyk Radiosynyň Azerbaýjan gullugy tarapyndan efire berlen bir habary azerbaýjan hökümetiniň düşewüntli bir altyn käniniň hukugyny prezident Ylham Aliýewiň maşgalasyna berenligi baradady. 2014-nji ýylda berlen bir habarda hem Aliýewiň iki gyzy ýurtdaky iň uly mobil telefon kompaniýasy ”Azersell” bilen ilteşikli görünýärdi.
Žurnalistik işi üçin ençeme halkara baýragy bilen sylaglanan Ismaýylowa suduň "çalt" proses alyp barandygyny, onuň netijesineiň hem oňünden kesgitlenendigini aýtdy.
“Gysyş astynda”
Ismaýylowanyň aýtmagyna görä, garalawçylar tarapyndan onuň garşysyna ulanylan subutnamalar şaýatlardan "ýa gysyş astynda alnan ýa-da olaryň doly okaman gol çeken görkezmelerine" daýanýar.
Ol suda ýüzlenip şeýle diýdi: "Şaýatlaryň birine para teklip edilipdir. Utanyň! Bu nähili döwlet?"
Ismaýylowa jemleýji beýanatyny özüne bildirilýän aýplamalary puja çykarmak üçin ulanyp, özüniň derňewe esaslanyp ýazýan habarlarynda şu zatlaryň üstüni açyp ýörkä, döwletiň ony salgyt tölemekde aldawa ýüz urmak, kezzaplyk we güýç-gudratdan galp peýdalanmak ýaly jenaýatlarda günäli tapmaga synanyşmagyny gülkünç diýip häsiýetlendirdi.
“Türme hyzmatlarynda bolýan galplyklaryň”
Ol 15 ýa 25 ýyl türme tussaglygy meni çökerip bilmez diýdi.
"Türme hyzmatlarynda bolýan galplyklaryň üstüni açmaga mümkinçilik bolar. Men bir problemany gowy mümkinçlige öwrüp bilýän adam" diýip Ismaýylowa aýtdy.
39 ýaşly Ismaýylowa, hukuk toparlarynyň aýtmagyna görä, Aliýewiň hökümetiniň başgaça pikirlenýänleriň sesini basyp ýatyrmak üçin edýän synanyşyklaryna garşylyk görkezen onlarça aktiwistiň, žurnalistleriň we hökümeti tankytlaýanlaryň iň tanymaly.
Ol dekabr aýynda tutulaly bäri Birleşen Ştatlar we beýleki günbatar döwletleri tarapyndan boşadylmagy üçin bolan çagyryşlara garamazdan, türmede saklanýar.
Amnesti International ony "wyždan ýesiri" diýip atlandyrdy. Žurnalistleri Goramak Komiteti hem oňa bildirilýän aýplamalary žurnalistik işleri üçin ondan öç almak diýip häsiýetlendirdi.
Ismaýylowanyň 7-nji awgustda başlanan sud prosesine gatnaşmaga daşary ýurt ilçihanalarynyň sanlyja wekiline ýol berildi. Tutuş prosesiň dowamynda garaşsyz žurnalistler we aktiwistler suduň zalyna goýberilmediler.


text:
Şu günler Aşgabatda türgenler üçin dzýudo boýunça okuw geçirilýär. Halkara dzýudo federasiýasynyň goldaw bermeginde Türkmenistanyň Milli Olimpiýa komiteti tarapyndan guralan okuwy Dzýudo halkara federasiýasynyň bilermeni, Russiýanyň at gazanan tälimçisi, gara guşagyň (VI dan) eýesi Wladimir Ýelçaninow alyp barýar. Okuwa gatnaşyjylar nazary bilimleri paýtagtymyzyň Ýaş olimpiýaçylary taýýarlaýyş mekdebinde, tejribäni bolsa Ýokary sport ussatlygy mekdebiniň göreş düşeginde özleşdirýärler.
Okuw türgenleşiginiň esasy maksady türkmen dzýudoçylaryny 2016-njy ýylda Braziliýada geçiriljek Tomusky Olimpiýa oýunlaryna taýýarlamakdyr. Dzýudoçylarymyzyň Garaşsyzlyk ýyllarynda Olimpiýa oýunlaryna yzygiderli gatnaşyp gelýändigini aýratyn bellemek gerek.
W.Ýelçaninowyň tälimçiler bilen halkara okuwlary geçmekde uly tejribesiniň bar. Ol eýýäm 200-den gowrak okuwlary geçiripdir. Olaryň esasynda Wladimir Nikolaýewiç türgenleşik geçmegiň örän netijeli usulyny döretdi. Tälimçi bolup işlän ýyllarynda ol ajaýyp türgenleriň ençeme neslini terbiýeledi.
10 günlük okuwlaryň barşynda Dzýudo halkara federasiýasynyň bilermeni tutluşyklaryň we hereket etmegiň häzirki zaman usullary, şeýle hem tutluşyklary alyp barmagyň emelleri boýunça okuwlary geçirer. Türgenler üçin tehniki okuwlar 28-nji maýa çenli dowam eder.


text:
Azerbaýjanly adam hukuklaryny goraýjy aktiwist we Waslaw Gawel adyndaky Adam hukuklary boýunça 2014-nji ýylyň halkara baýragynyň eýesi Anar Mämmädli Azerbaýjanda adam hukuklarynyň depelenmeginiň güýçlenýändigini yzygiderli aýdyp gelipdi. Mämmädli häzir türme tussaglygynda saklanýar.
Azerbaýjanda türmede oturan adam hukuklaryny goraýjy aktiwist Anar Mämmädli 29-njy sentýabrda özüne adam hukuklary boýunça Waslaw Gawel adyndaky halkara baýragynyň berilmegine minnetdarlyk bildirdi.
“Anar bu baýragyň diňe özi we öz guramasy bilen çäklenmän, tussaglykdaky ähli adam hukuklaryny goraýjylar üçin ahlak taýdan kuwwat berýän we raýdaşlygy görkezýän güýçdügini aýdýar” diýip, aktiwistiň kakasy Asaf Mämmädow Strasburgda eden çykyşynda aýtdy.
W.Hawel baýragy
Mämmädow Waslaw Gawel adyndaky kitaphana we ”Hartiýa 77” atly fond bilen bilelikde ýyllyk baýragy gowşurýan Ýewropa Geňeşiniň Parlament Assambleýasynyň öňünde çykyş etdi.
Çehiýanyň öňki prezidenti, dramaturg we demokratiýa ugrunda göreşen meşhur syýasatçy Gaweliň adyny göterýän baýragyň gowşurylmagy bilen raýat jemgyýetçiligini goldamak we adam hukuklaryny goramak ugrunda bitirilen ägirt uly işler ykrar edilýär.
Jemgyýetçilik işler
Mämmädli jemgyýetçilik işlerine 19 ýaşynda, 1990-njy ýyllarda, Dünýewi ýaşlaryň ösüş guramasyny döretmek arkaly baş goşupdy.
Ol žurnalist bolup işlän döwründe Saýlawlara gözegçilik we demokratik barlaglary merkezini döredipdi. Saýlawlara gözegçilik boýunça bu garaşsyz gurama, 2001-nji ýyldan bäri saýlawlardaky galplyklar we syýasy sebäplere görä amala aşyrylýan tutha-tutluklar barada köpçülige habar berip gelýär.
Ýurduň içinde meşhur bolan Mämmädliniň yzarlanmagy we soň tussag edilmegi onuň halkara jemgyýetçiliginiň üns merkezine düşmegine sebäp boldy.
Mämädliniň guramasy 2013-nji ýylyň prezidentlik saýlawlarynda köpsanly bidüzgünçilikleri hasaba alansoň, Azerbaýjanyň häkimiýetleri tarapyndan derňew astyna alyndy. Bu saýlawlarda Ylham Alyýew üçünji prezidentlik möhletine saýlanypdy. Ses berişlikdäki kemçilikler Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy tarapyndan hem tankyt edilipdi.
Anar Mämmädli bikanun işewürlik, salgytdan gaçmak we saýlawlaryň netijelerine täsir ýetirmek maksady bilen resmilere dil ýetirmek ýaly aýyplamalaryň esasynda häzir bäş ýarym ýyllyk türme tussaglygyny başdan geçirýär.
Ol özüne ýöňkelen aýyplamalary ret etdi we muny “bileleşmek, ýygnanyşmak we söz azatlygyny depelemek” diýip atlandyrdy.
Resmileriň adyna tankyt
Mämmädliniň tussag edilmegi halkara derejesinde berk ýazgarylýar, aýratynam bu meselä Azerbaýjanyň Ýewropa Geňeşiniň Ministrler geňeşine häzirki wagtdaky ýolbaşçylygynyň dowamynda köp üns berilýär.
ABŞ, Britaniýa, Ýewropa Bileleşigi we adam hukuklaryny goraýjy ençeme guramalar onuň tussaglykdan boşadylmagyny talap etdiler.
“Amnesty International” Mämmädlini wyždan ýesiri diýip atlandyrdy we onuň tussag edilmeginiň Azerbaýjanyň häkimiýetleriniň başga pikirdäkileri sem etmek üçin barha güýçlendirýän basyşynda nobatdaky ädimdigini aýtdy.
“Ynanjy gowşatmaz”
“Anar syýasy repressiýalaryň soňky tolkunynyň adam hukuklarynyň dabaralanjagyna özüniň we beýleki aktiwistleriň ynanjyny gowşadyp bilmejegini öz kärdeşlerine we Ýewropa ýetirmek isleýär” diýip, aktiwistiň kakasy Asaf Mämmädow öz çykyşynda aýtdy.
Waslaw Gawel adyndaky baýrak 60 müň ýewro möçberindäki puldan we diplomdan ybarat.
2013-nji ýylda bu baýrak adam hukuklaryny goraýjy belarusly aktiwist Ales Býalatskä berildi.


text:
Kawkaz boýunça günbatarly ekspert Daglyk-Garabag sebitinde azerileriň we ermenileriň arasyndaky dartgynlylyk, 1990-njy ýyllaryň başynda Sowet Soýuzy dargan döwründen bäri, iň howply we çözülmedik konfliktleriň birine öwrüldi diýýär.
Emma “Karnegi Ýewropa” merkeziniň ýokary derejeli işgäri hem-de Gündogar Ýewropa we Kawkaz regiony boýunça ýöriteleşen Thomas de Waal, Kremliň regionda agalyk sürmek maksady bilen edýän giň strategiýasynyň bir bölegi hökmünde, ýakynda Daglyk-Garabag sebitinde bolan çaknyşyklaryň Moskwa tarapyndan gurnalandygy baradaky garaýşy ret edýär.
Öňki žurnalist de Waal Orsýet we Kawkaz regiony barada makalalary ýazýardy. Ol Daglyk-Garabag barada ýazylan iň abraýly kitaplaryň biriniň awtory.
De Waal Azatlyk Radiosynyň Azerbaýjan gullugynyň habarçysy Arzu Geýbullaýewa beren maglumatynda günbatarly ekspertleriň ýakynda dawaly regionda bolan çaknyşyklaryň arkasyndaky esasy aktýoryň Moskwadygy barada gelen netijesini ret edýändigini aýtdy.
Azatlyk Radiosy: De Waal, siz Daglyk-Garabag sebitinde ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygyň bozulmagy hem-de Azerbaýjanyň we Ermenistanyň güýçleriniň arasyndaky çaknyşyklaryň gaýtadan başlanmagy barada näme pikirde?
De Waal: Bu örän ýaramaz waka. Bu ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygyň örän çynlakaý bozulmasy bolup görünýär. Esasy mesele häzir ok atyşygy bes etmek baradaky liniýa, ýagny baglanyşyk liniýasy örän harbylaşydyryldy.
Häzir iki tarapda hem agyr ýaraglar, şol sanda uçarlar, dronlar we dikuçarlar ýerleşdirildi. Häzir ýaz pasly, ýagny däp boýunça ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygyň bozulýan wagty. Adatça, ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşyk syýasy maksatlar sebäpli bozulýar. Bu tötänlikden bolmaýar.
Azatlyk Radiosy: Günbatarda käbirleri Orsýeti Daglyk-Garabagda rus parahatçylygy saklaýjylaryny ýerleşdirmek we sebite goşulyşmak üçin dartgynlylygy döretmäge synanyşýan öjükdiriji hökmünde garaýarlar. Siziň pikiriňizçe, bu wakalar Moskwa tarapyndan gurnaldymy, ýagny Kreml oýnuň bir bölegimi?
De Waal: Meniň şahsy pikirimçe, [bu wakalarda] Moskwany esasy aktýordyr öýtmek ýalňyş. Meniň pikirimçe, bu konfliktde esasy aktýorlar Ermenistan we Azerbaýjandyr. Moskwa ikinji derejeli güýçli aktýor, emma ol ähli zady manipulirläp bilmez. Ol bu oýny alyp barmaýar.
Bu konflikte gatnaşygy bolan iň ýokary derejeli diplomat bu [Orsýetiň daşary işler ministri] Sergeý Lawrowdyr. Ol bu konflikti örän gowy bilip, prezidentler bilen yzygiderli duşuşýar we, bize aýdylmagyna görä, onuň täze parahatçylyk plany bar. Görnüşine görä, Lawrow bu plany öňe sürýär we bu plan käbir rus parahatçylygy saklaýjy elementleriň goşulyşmagy ýaly bolup görünýär.
Emma Ermenistanda we Dagystanda Orsýetiň harbylarynyň ujypsyz bölegi bar bolsa-da, Azerbaýjanda rus goşuny ýok. Şol sebäpden Orsýetiň Goranmak ministrliginiň edip biljek kän zady ýok. Olaryň ermeni tarapyna, gürrüňsiz, täsiri bolup biler, emma azeri tarapyna bolmaz.
Azatlyk Radiosy: Sebitde ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygyň, hususan-da, Azerbaýjanyň prezidentiniň Ýadro sammitine gatnaşmak üçin Waşingtona giden mahaly bozulmagynyň arkasynda Orsýetiň eliniň bardygyny görýänlere nähili jogap berýärsiňiz? Mälim bolşy ýaly, bu sammite Orsýet gatnaşmady.
De Waal: Men Orsýetiň ok atyşygy bes etmek liniýasynda, ýagny Daglyk-Garabagda dartgynlylygy gurnap biljekdigine şübheli garaýaryn. Elbetde, [Ermenistanyň] prezidentiniň Waşingtonda mahaly, sebitde duýdansyz çaknyşyklaryň başlanyp, Kremliň hem parahatçylygy saklamaga çagyrmagy, birneme täsin görünýär.
Emma meniň pikirimçe, biz bu mesele boýunça birneme seresaply bolmalydyrys. Sebäbi azeri we ermeni harbylarynyň ikisi hem örän garaşsyzdyr. Olar Moskwa tarapyndan dolandyrylmak islemezler.
Adatça, ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygy bozýan köplenç Azerbaýjan tarapy bolýar. Sebäbi olar öz territoriýasynyň häzirki durumyny oňlanoklar. Şol sebäpden ylalaşygy bozmaga olarda esas has artyk. Emma çaknyşyklar başlansa, munuň o diýen bir ähmiýeti bolmaýar. Sebäbi iki tarap hem atyşyga ýatýar we front liniýasynyň çäginde operasiýalary geçirýär. Şol sebäpden ok atyşyga kimiň başlandygyny aýtmak örän kyn.
Azatlyk Radiosy: 4-5-nji aprelde Wenada Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy (ÝHHG) Daglyk-Garabagda ok aytşygy bes etmek baradaky ylalaşygyň bozulmagyny maslahat edýär. Siziň pikriňizçe, bu maslahat dartgynlylygy üýtgedip bilermi? Ýa-da halkara jemgyýeti bu dartgynlylyga syýasy taýdan nähili üýtgeşiklik girizp biler?
De Waal: ÝHHG-niň Minsk topary indi o diýen täsirli däl. Olar, esasan, ermeni we azeri prezidentleriniň islegine görä işleýärler. Olar ok atyşygy bes etmek baradaky ylalaşygy saklamaga synanyşýarlar. Olar Azerbaýjanyň we Ermenistanyň prezidentleriniň arasyndaky zatlary gurnamaga synanyşýarlar.
Diplomatik ýollar bilen dartgynlylygy üýtgedip biljek adamlar, öz gezeginde Waşingtonda we Moskwada ýerleşýärler. Emma, meniň pikirimçe, sebitde harby operasiýalar başlanan mahaly, haýsydyr bir üçünji tarapyň bu ýerde bolýan hadysany duruzmagy örän kyn. Agzalýan sebitde ÝHHG-niň diňe alty sany gözegçisi bar. Ol ýerde parahatçylygy saklaýjylar ýok.
Bu ýerde syýasy basyş esasy Moskwa tarapyndan amala aşyrylyp bilinýän ýaly bolup görünýär. Emma muňa garamazdan, Ermenistan we Azerbaýjan üçin Daglyk-Garabag esasy milli mesele bolup durýar. Olaryň ikisi hem her ädimde Moskwany diňläp durmaýar. Aýratynam, eger bu mesele olaryň öz milli bähbidine gabat gelmese.


text:
22-nji sentýabrda bolan duşuşykda ABŞ-nyň Türkmenistan bilen ynamdar we örän perspektiw hyzmatdaş hökmünde ähli taraplaýyn gatnaşyklary ösdürmäge uly üns berýänligi aýdyldy.
ABŞ-nyň Ýewraziýa energiýa meselelesi boýunça ýörite wekili Riçard Morningstar Türkmenistanyň energiýa, ykdysady, medeni mümkinçiliklerini we möhüm geosyýasy ornuny belläp geçdi. Bu barada TDH gullugynyň maglumatynda aýdyldy.
“Amerikan biznes gatlaklary bilen duşuşyklaryň iki ýurduň deňhuklulyk esasynda özara bähbitleriniň ýakynlaşmagyna hyzmat etjegini” 21-nji sentýabrda Gurbanguly Berdimuhamedow bilen ABŞ-nyň Döwlet Sekretary Hillari Klintion özara duşuşykda hem nygtadylar.
ABŞ-nyň biznes wekilleri bilen duşuşykda Türkmenistanyň prezidentiniň halkara hyzmatdaşlyk üçin belläp geçen esasy ugurlarynyň arasynda ýangyç energetika kompleksi, hususun-da uglewodorod serişdelerini anyklaýyş, özleşdiriş ugurlary, Hazar deňziniň baý serişdelerini özleşdirmek, gaýdatan işleýiş ugruny täzelemek we täze tehnologiýalary ornaşdyrmak meseleleri agzaldy.
TDH gullugyna görä, Türkmenistanyň öz energiýa göterijilerini halkara bazarlaryna ýetirmek boýunça köpugurly sistemasyny döredýänligini belläp, G.Berdimuhamedow Häzirki wagtda Türkmenistan-Hytaý gaz geçirijisiniň we Eýrana tarap täze turbanyň gurluşygynyň amala aşyrylýanlygyny we Hazarýaka, Transowgan, şeýle-de beýleki möhüm energiýa proýektleriniň, şol sanda “Nabukkonyň” üstünde işlenilýänligini aýtdy.Energiýa geçirijileriň howpsuzlygy
Nýu Ýorkdaky çykyşlarynda Türkmenistanyň prezidenti halkara energiýa geçirijileriniň howpsuzlygy meselesine ýene ünsi çekdi. BMG-niň Baş Assambleýasynyň 64-nji sessiýasynda eden çykyşynda G.Berdimuhamedow Türkmenistanyň inisiatiwasy bilen 2008-nji ýylyň 19-njy dekbarynda BMG-niň kabul eden rezolýusiýasynyň bu ugurdan ilkinji ädim bolanlygyny aýtdy.
Türkmen prezidentiniň sözlerine görä, 2009-njy ýylyň aprel aýynda Aşgabatda geçirilen halkara energiýa konferensiýasynda edilen teklibe garalyp, energiýa göterijileriniň eksporty boýunça kanuny esaslary işläp düzmek üçin ekspertler toparyny döretmek öňe tarap indiki ädim bolup biler.
“Şeýle toparyň döredilmegi energiýa geçirijileriniň halkara sistemasynyň netijeli işlemegine, şol sanda energiýa göteriji sistemalarynyň goralmagyna gönükdirilen köptaraplaýyn dokumentiň BMG tarapyndan taýýarlanylmagy üçin ilkinji ädim bolup biler diýip, hasap edýäris” diýip, Türkmenistanyň prezidenti aýtdy.
Görnükli amerikan syýasatçysy Genri Kissinjer Nýu-Ýorkdaky türkmen-amerikan biznes forumynda.
Türkmenistanyň energiýa geçirijiler sistemasynyň ugurlaryny üýtgetmek inisiatiwasynyň ähmiýeti ABŞ-nyň görnükli döwlet wekili, diplomat we halkara gatnaşyklar boýunça ekspert, ABŞ-nyň öňki Döwlet sekretary Genri Kissinjer tarapyndan hem bellenildi. Azerbeýjanyň "Trend.az Internet" saýtyna görä, bu barada G.Kissinjer G.Berdimuhamedow bilen duşuşygynda aýtdy. Daşary ýurt inwestisiýalary
Türkmenistanyň soňky döwürde daşary ýurtly biznes bilen giň derejede işleşmek boýunça edýän tagallalaryny synçylar türkmen häkimiýetleriniň daşary ýurt inwestisiýlaryny çekmek islegi bilen baglaşdyrýarlar. Tebigy resurslara baý Türkmenistan bilen hyzmatdaşlykda daşary ýurtly biznes gatlaklaryny gyzyklandyrýan esasy ugur bolsa, ýangyç-energiýa pudagy bolup durýar.
Türkmenistan boýunça bilermen, Orsýetiň Syýasy barlaglar merkezinden Aždar Gurdow Türkmenistanyň syýasy elitasynyň hem maliýe abadançylygynyň hut ýangyç-energiýa pudagynyň üstünliklerine baglydygyny belledi.
Şol bir wagtda-da islendik ýurtda daşary ýurtly biznesiň işlemegi we daşary ýurt maýa goýumlarynyň ýatyrylmagy üçin amatly inwetision şertleriň bolmagy zerur. Şol şertleriň kanun sistemasynyň kämilligine, içerki syýasy şertlere we hususan-da raýat azatlyklarynyň berjaý edilmegine degişlidigini synçylar belleýärler.
Aždar Gurdowyň pikirine görä, Türkmen-amerikan biznes gatnaşyklarynyň geljegi belli bir derjede taraplaryň özara bähbitleriniň birek-birege gabat gelmegine hem bagly bolup biler. “Bu, amerikan biznesi tarapyndan öňe sürüljek şertlere bagly bolar. Hususan-da amerikan biznesi diňe bir özleşdirmek işlerine gatnaşmak islemeýär. Ol daşary ýurtlara ýatyrýan maýa goýumlaryndan mümkin boldugyndan köp girdeýji almaga gyzyklanýar”.
Maksimal girdeýjiligi, kompaniýalar işlejek ýataklaryna eýeçilik eden ýagdaýynda gazanmak mümkin.
Daşary ýurtly kompaniýalaryň girdeýji gazanmaklary babatda Aždar Kurtow şeýle pikirde: “Maksimal girdeýjiligi, kompaniýalar işlejek ýataklaryna eýeçilik eden ýagdaýynda gazanmak mümkin. Öz nobatynda türkmen hökümedi muňa razy bolarmy? Bu entek uly sorag bolup durýar”.
Aždar Kurtow, şu çaka çenli Aşgabadyň şeýle ýoldan gadam basmanlygyny bellemek bilen, Türkmenistanyň ýolbaşçylarynyň amerikan biznesine tarap şeýle ädim ätjegine özüniň şübheli garaýanlygyny aýtdy.
BŞ-laryň bizness wekilleri bilen Nýu Ýorkda bolan duşuşygynda türkmen prezidenti, Türkmenistan bilen BŞ-laryň bilelikde işleşmegi üçin perspektiw ugurlaryň arasynda transport we syýahatçylyk pudaklaryny hem belledi.
Türkmenistan Altyn Asyr Internet gazetine görä, hususan-da Türkmenbaşy portunyň dikeldilmegi, Demirgazyk-Günorta transport ýolunyň guruluşygy, Hazar deňziniň kenaryndaky “Awaza” syýahat zonasy ýaly proýektler agzaldy.


text:
Anna güni Mary welaýatynyň dolandyryş merkezinde Ammiak we karbamid öndürmek boýunça zawodlar toplumynyň, kiçi gaz trubinaly elektrik bekediniň, köp ugurly bazaryň, 350 orunlyk myhmanhananyň açylyş dabarsy boldy.
Mary şäherindäki Ammiak we karbamid zawodynyň düýbi 2011-nji ýylyň ýanwar aýynda tutulypdy.
Täze zawodlar toplumy ýapon we türk kompaniýalarynyň konsorsiumy - Kawasaki Heavy Industriýes Ltd, Sojitz Corporation (Ýaponiýa) we Ronesans Turkmen (Türkiýe) tarapyndan «Türkmenhimiýa» döwlet koserniniň tabşyrygy esasynda gurlupdyr.
Aýdylmagyna görä, bu zawod ýylda 400 müň tonna ammiak we 640 müň tonna karbamid – dünýä bazarlarynda uly isleg bildirilýän ýokary konsentrasiýaly azot dökünlerini öndürer. Bu zawodda ulanyljak çig malyň tebigy gaz boljakdygy we ýylda dökün öndürmek üçin 500 million kub metr gaz ulanyljakdygy aýdylýar.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Maryda gurlan täze desgalaryň ulanylmaga berilmegine bagyşlanan dabarada çykyş edip, Ammiak we karbamid zawodynyň «ylmyň we tehnikanyň iň täze gazananlaryny, öňdebaryjy tehnologiýany ulanmak esasynda» gurlandygyny aýtdy.
Ýagny bu zawod “Kellogg Brown and Root, Honeywell” (ABŞ), “Stamikarbon, Uhde Fertilizer Technology” (Niderlandiýa) we BASF (Germaniýa) ýaly dünýä belli kompaniýalaryň tehnologiýalary esasynda gurlupdyr.
Şeýle-de prezident Berdimuhamedow täze zawodlar toplumynyň işe girizilmeginiň türkmen ykdysadyýetini diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek, Türkmenistany senagat taýdan ösen döwletleriň birine öwürmek boýunça alynyp barylýan syýasatyň üstünlikli durmuşa geçirilýändigine şaýatly edýär diýdi.
Täze ulanylmaga berlen zawodlar toplumynyň umumy bahasynyň 1 milliarddan gowrak amerikan dollaryna barabardygy aýdylýar.
Bu proýektiň maliýeleşdirmeginde ulanylan serişdeleriň uly bölegini Ýaponiýanyň halkara hyzmatdaşlyk banky beripdir.
Türkmen telewideniýesi Maryda elleri baýdakly adamlaryň "halkyň eşretli ýaşaýşy, ýurduň abadançylygy ugrunda yzygiderli adlada edýän, beýik özgertmeleriň başyny başlaýjy milli lideri" uly şatlyk bilen alkyşlandyklaryny habar berýär.


text:
Fransiýanyň paýtagty Parižde geçýän tennis boýunça “French Open” halkara ýaryşynyň final bäsleşiginde şenbe güni orsýetli Mariýa Şarapowa italiýaly tennisçi Sara Erranini utup, ýaryşyň ýeňijisi boldy.
Şarapowa iki tapgyr bäsleşikde öz garşydaşyndan 6-3 we 6-2 hasap bilen üstün çykdy.
Tennis boýunça erkekleriň arasyndaky bäsleşikde anna güni ýarym finalda serbiýaly Nowak Jokowiç şwesariýaly Rodjer Federerden üstün çykyp, ýaryşyň finalyna çykdy.
Ýekşenbe güni geçjek final bäsleşiginde ol ispaniýaly Rafael Nadal bilen bäsleşer. Rafael Nadal ýarym finalda öz watandaşy Dewid Ferrerden üstün çykdy.


text:
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Orsýetiň Gürjüstan bilen gatnaşyklary barada giňişleýin interwýu berdi. Ol bu intewýusynda Günbatarda Moskwanyň daşary we içerki syýasaty babatynda edilýän tankytlara hem üns berdi.
Hepdäniň penşenbe güni Orsýetiň RTW telekanalynda görkezilen interwýusynda Lawrow Gürjüstanyň premýer-ministri Bidzina Iwanişwiliniň hökümetiniň öňdengörüjilikli syýasatyny makullady we Moskwanyň Tbilisi bilen öz gatnaşyklaryny giňeltmäge taýýardygyny mälim etdi.
Emma Lawrow 2008-nji ýylda bolan gysga wagtlyk uruş netijesinde özbaşdaklyk alyp, Gürjüstandan aýrylan Abhaziýanyň we Günorta Osetiýanyň garaşsyzlygyny ykrar etmekden Orsýetiň ýüz öwürmejegini nygtady.
Orsýet-ABŞ gatnaşyklary
Sergeý Lawrow Orsýetiň ABŞ bilen gatnaşyklary barada aýdanda, Waşingtonyň Orsýetiň käbir resmileri babatynda ýakynda kabul eden kanunyny tankytlady. Bu kanunda 2009-njy ýylda Orsýetde tussaglykda aradan çykan ýurist Sergeý Magnitskiniň ölümine gatnaşygy bolan orsýet resmilerine garşy sanksiýalar göz öňünde tutulýar.
Moskwa ABŞ-nyň Magnitskiniň işine degişli kanunyny ret edipdi we munuň kabul edilmegini Orsýetiň içerki işlerine goşulyşmak diýip atlandyrypdy. Üstesine, muňa jogap hökmünde amerikan raýatlaryna orsýetli çagalaryň ogullyk berilmegini gadagan edýän kanuny kabul edipdi.
Sergeý Lawrow ABŞ-nyň Ýewropada raketadan goranyş sistemasyny ýaýbaňlandyrmak planlary barada hem pikirini aýtdy. Lawrow Moskwanyň ABŞ-nyň bu plany barada has köp aýdyňlygyň bolmagyny talap edýändigini belledi.
Waşington bu sistemanyň NATO guramasyna agza döwletleri “aýylganç režimlerden” goramak üçin niýetlenýändigini aýdýar. Emma Moskwa bu sistemanyň Orsýete garşy gönükdirilmeýändiginiň we ýurduň howpsuzlygyna gorky salmajagynyň tassyklanmagyny talap edip gelýär.
Syýasy aktiwistler
Şeýle-de, Lawrow orsýetli oppozision lider we korrupsiýa garşy göreşýän aktiwist Alekseý Nawalnynyň Orsýetde suda çekilmegi bilen baglylykda Günbatar tarapyndan edilýän tankytlara hem üns berdi.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow hemmäniň kanunyň öňünde deň derejede jogap bermelidigini belläp, ykdysady bidüzgünçilikler bilen bagly aýyplamalaryň derňelmelidigini nygtady.
2011-nji ýylda Wladimir Putine garşy köçe protestlerine ýolbaşçylyk eden Alekseý Nawalna garşy pul ogurlygy we hilegärlik bilen bagly aýyplamalar bildirilýär. Eger sud günäli diýip karar çykarsa, Nawalnyý türme tussaglygyna höküm edilip bilner. Syýasy aktiwistiň tarapdarlary Nawalna garşy gozgalan sud işini syýasy sebäpler bilen baglanyşdyrýarlar we häkimiýetleriň, şeýdip, hökümetiň adyna edilýän tankytlary basyp ýatyrmak isleýändigini aýdýarlar.


text:
Russiýanyň Federal ýygnagynyň Federasiýa Geňeşiniň başlygy Türkmenistanda ýaşaýan goşa raýatlygy bolan adamlar (bipatridler) boýunça Türkmenistan bilen Russiýanyň özara kanagatlanarly çözgüdi tapmaga meýillidiklerini aýan etdi.
"Ria-Nowosti" habarlar gullugy öz maglumatynda Walentina Matwiýenkonyň “bipatridleriň ýagdaýy boýunça biz Türkmenistanyň prezidenti we parlament agzalary bilen uzak wagtlap gürleşdik” diýen sözlerini getirdi.
Gepiň gerdişine görä ýatlatsak, Türkmenistan bilen Russiýanyň arasynda “Goşa raýatlyga degişli meseleleri kadalaşdyrmak baradaky Ylalaşyk” 1993-nji ýylyň 23-nji dekabrynda baglaşylyp, ol 1995-nji ýylyň 18-nji maýynda güýje giripdi.
Başga pozisiýa
Ylalaşygyň möhleti bäş ýyl bolup, eger-de hiç bir tarap öňünden garşylygyny mälim etmese, ol awtomatiki görnüşde nobatdaky bäş ýyl möhlete uzaldylýardy.
2003-nji ýylyň aprelinde Russiýanyň we Türkmenistanyň prezidentleri türkmen-rus raýatlygy baradaky ylalaşygy ýatyrmak barada ylalaşyp, degişli Protokola gol goýdular. Bu Protokol türkmen Mejlisi tarapyndan tassyklansa-da, rus Dumasy ony inkär etdi.
Matwiýenko Aşgabadyň 2003-nji ýyldan soň rus raýatlygyny alan türkmenistanlylaryň iki raýatlygyny ykrar etmeýändigi sebäpli, “bipatridler bilen bagly meseleleriň ýüze çykandygyny” aýtdy.
Rus resmisi “biziň bu mesele boýunça başga pozisiýasymyz bar” diýip, öz sözüniň üstüni ýetirdi.
Aşgabadyň beýanaty
Belläp geçsek, şu ýylyň maýynda resmi Aşgabat türkmen-rus iki raýatlygyny kadalaşdyrýan Ylalaşygyň nobatdaky bäş ýyl möhlete uzaldylmajakdygyny mälim etdi.
Munuň bilen baglylykda Matwiýenko “... [B]iz Türkmenistanyň bu ýa-da beýleki kararlary kabul etmek baradaky özygtyýarly hakyna hormat goýýarys. Emma biziň pikirimizçe, bu möhlete [2015-nji ýyla] çenli rus raýatlygyny alanlaryň hem türkmen pasportyny almaga hukugy bar. Bärde 9,600 adamyň gürrüňi edilýär” diýip tekrarlady.
Russiýanyň Federal ýygnagynyň Federasiýa Geňeşiniň başlygy gürrüňi gidýän iki ýurduň parlamentleriniň “bu meseläniň mümkin ýuridiki çözgütlerini öňümizdäki ýylyň ýanwaryna çenli tapmak” boýunça degişli komitetlere wagt berlendigini hem aýtdy.
Matwiýenko türkmen prezidenti bilen bu mesele boýunça geçirilen gepleşikleriň dowamynda G.Berdimuhamedowyň “mümkinçilikler penjiresiniň entek ýapylmandygyny” aýdandygyny hem mälim etdi.
Waltentina Matwiýenko Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna bagyşlap geçirilen dabaralara gatnaşmak üçin Aşgabada sapar etdi.
Türkmen mediasy rus resmisiniň saparynyň dowamynda türkmen-rus goşa raýatlygy bilen bagly meseleleriň maslahat edilip-edilmändigi barada hiç hili maglumat bermedi.


text:
Rubluň hümmeti pajygaly ýagdaýda aşaklamagyny dowam etdirip, öten aý ýene bir gezek ozal görlüp-eşidilmedik derejede pese gaçdy. Munuň agyr azaby bolsa tutuş Orsýetiň hemme ýerinde duýulýar.
Ýöne mundan has ejir çekýän toparlaryň biri - ýurduň daşynda bejergi almaga ýa-da bejergi üçin daşary ýurt walýutasynda pul tölemäge mejbur syrkawlardyr.
"Bu erbet üsgürme we üşütme bilen başlandy. Oglum şol wagt bäş ýaşyndady. Ýaşaýyş edil sakga duran ýaly boldy" diýip, 2011-nji ýylda nähoşlugy rak, ýagny düwnük keseliniň agyr görnüşi diýip kesgitlenen 32 ýaşly Wiktoriýa Aksanowa gürrüň berýär.
Aksanowa alty gezek himioterapiýa edilip, bir gezek hem süňk ýiligi transplantasiýasyny başdan geçiripdir. Ýöne oňa ýene bir ýilik transplantasiýasyny etmeli. Muny hem Ýewropadan getirmeli, ol import edilýän serişde. Bu-da çykdajyly bir iş, rubluň ýewronyň garşylygynda aşa hümmetsizlenmegi hem onuň üstüne urna bolýar.
Haýyr-sahawat guramalary
"Maňa 18 müň ýewro gerek, iki müň hem bu ýerdäki nusgany äkitmek üçin. Elbetde, gaýgy edýärin. Walýuta nyrhyna kontrollyk edip bilemok, asyl bejergä gerekli puly töläp biljegimi-de bilemok. Käbir näsaglar bejergi alyp bilmän ölýärler. Ýagdaý gaty kyn" diýip, Aksanowa aýdýar.
Aksanowa 2013-nji ýylda ilkinji gezek transplantasiýa bolanda bir ýewro 42 rubla satylýardy. Rubl ondan bäri öz nyrhynyň ýarpysyny ýitirdi. Aksanowanyň indi transplantasiýa edilmeli çykdaja gurby çatanok.
Bu ýaş zenanyň häzir bar umydy ors haýyr-sahawat guramasy "Adwita". Bu gurama düwnük kesilinden ejir çekýänlere kömek etmäge synanyşýar.
Orsýetdäki beýleki medisina haýyr-sahawat guramalary ýaly ”Adwita-da” täze dörän ykdysady ýagdaýa uýgunlaşmaga çalyşýar.
Kynçylyk çekýän guramalar
"Alyş-çalyş nyrhy 50-60 rubl bolan on sekiz müň ýewro nyrhy 80-90 rubl bolan on sekiz müň ýewrodan bütinleý tapawutly" diýip, ”Adwitanyň” sözçüsi Lada Dawydowa aýdýar.
Ol soňra hem guramanyň kömek edýän syrkawlarynyň köpüsine importirlenen süňk ýiliginiň gerek bolýandygyny sözüniň üstüne goşýar.
Dawydowanyň bellemegine görä, Orsýetde maliýe ýagdaýynyň peselmegi zerarly kömek edýänleriň hem sany azalypdyr.
"Biz indi has döredijilikli işleýäris. Ozal asla bile işleşmeşdik söwda ugurlarynyň ünsüni çekmek üçin adaty bolmadyk bildiriş kampaniýalary, täzeçe çemeleşmeler bilen çykyş edýäris" diýip, Dawydowa aýdýar.
Rubluň hümmetiniň pese gaçmagyndan Orsýetiň iň uly we işi rowaç "Podari Žizn" atly haýyr-sahawat guramsy-da kynçylyk çekýär.
Ýapylan guramalar
"Gynansak-da, biz indi syrkawlarymyza gerekli harajata hötde gelmek üçin rublda öňküsinden köp pul toplamaly bolýarys. Kömek üçin adamlara ýüz tutup, köpräk hat ýazmak bilen köp wagt sarp edýäris. Hawa, indi öňkülerden has köp işleýäris" diýip, düwnük we beýleki howply kesellere uçran çagarlara kömek edýän guramanyň başlygy Ýelena Çistýakowa aýdýar.
"Predaniýe" atly dini medisina haýyr-sahawat guramasynyň başlygy Wladimir Berhiniň aýtmagyna görä, ozal düýpli iş alyp baran medisina ynsanperwerlik toparlarynyň iň azyndan üçüsi öten ýyl ýapylypdyr.
Rubluň hümmetiniň gowşakdygy sebäpli, bu topar hem geçmişde edişi ýaly, indi köp maşgalalara kömek edip bilenok.
"Men öz ýurdumyzyň geljegine, guramalarymyzyň geljegine hiç haçan umytly garamandym. Häzir hem umytly garamok. Meniň pikirimçe, biziň häzirki ýagdaýda edip bilýän ýeke-täk işimiz doga etmek we köp işlemek" diýip, Berhin aýdýar.


text:
Aşgabat, 28.02.2015. “Türkmenportal”.
Türkmenistanyň Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Halkara zenanlar güni mynasybetli dynç alyş gününi 8-nji martdan 9-njy marta geçirmek hakyndaky Permana, şeýle hem döwlet Baştutany bu baýramyň hormatyna ýurdumyzyň zenanlaryna 40 manat möçberdäki pul sowgatlaryny dabaraly ýagdaýda gowşurmak hakyndaky Buýruga gol çekdi.
Prezidentiň sowgatlary eýeçiliginiň görnüşine garamazdan, ähli kärhanalarda, edaralarda we guramalarda işleýän aýal-gyzlara, pensiýa we döwlet kömek puluny alýan aýal-gyzlara, önümçilikden aýrylmak şerti bilen aspiranturada, doktoranturada we kliniki ordinaturada okaýan aýal-gyzlara, Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy akademiýasynyň iki okuw ýylyndan az bolmadyk möhletli okuwlarynyň diňleýji aýal-gyzlaryna, talyp gelin-gyzlara, orta mekdeplerde okaýan we mekdebe çenli çagalar edaralarynda terbiýelenýän gyzlara gowşurylar.
Milletiň Lideri degişli ýolbaşçylara olaryň öz wagtynda gowşurylmagyny hem-de baýramçylyk çäreleriniň ählisiniň ýokary guramaçylyk derejesinde we dabaralara beslenip geçirilmegini üpjün etmegi tabşyrdy.


text:
Taýlandyň häkimiýetleri ýurduň paýtagtynyň köçelerinden protestçileri kowmak boýunça çärelere balansoň azyndan üç adam, şol sanda polisiýa ofiseri wepat boldy.
Sişenbe günki bu çärelerde azyndan 60 adamyň ýaralanandygy barada habar berildi. Polisiýanyň aýtmagyna görä, sişenbe güni irden protestçileri Bangkokyň köçelerinden kowmak boýunça geçirilen çäreleriň netijesinde 100-e golaý adam tussag edilipdir.
Protestler geçen ýylyň noýabr aýyndan bäri geçirilýär. Protestçiler premýer-ministr Ýingluk Sinawatranyň wezipesinden çekilmegini talap edip, ony 2006-njy ýylda harby agdarylyşykda wezipesinden çetleşdirilen agasy Thaksin Sinawatranyň bähbitlerini öňe sürmekde aýyplaýarlar.
Hökümete garşy çykyş edýänleriň lideri Suthep Thuagsuban 18-nji fewralda Bangkokda eden çykyşynda “Adamlar öz talaplaryny anyk mälim etdiler, tutuş Thaksin režimi ýurtda doly ýok edilmeli, premýer-ministr Ýingluk Sinawatra gitmeli”, diýdi.
Sişenbe güni Taýlandyň korrupsiýa garşy edarasy azyk önümlerine degişli gapma-garşylykly döwlet kömegi bilen baglylykda premýer-ministre garşy edilýän aýyplamalara serediljegini mälim etdi.


text:
Dünýä liderleri Gürjüstanyň öňki prezidenti Eduard Şewernadzeniň (Eduard Shevardnadze) aradan çykmagyna gynanç bildirdiler. Şewernadze uzak wagt dowam eden saglyk näsazlygy sebäpli 86 ýaşynda Tbiliside ýogaldy.
Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin gürji halkyna “çuňňur gynançlaryny” beýan etdi.
Öňki Sowet lideri Mihail Gorbaçýow Şewernadzeni “global meselelerinde täzeçe pikirlenmeleriň akýürekli tarapdary” bolan “ajaýyp ukyply adam” diýip atlandyrdy.
1985-nji ýylda Gorbaçýow Günbatar bilen gowulaşýan gatnaşyklara gözegçilik etmek üçin Şewernadzeni daşary işler ministri edip bellän mahaly, öňki gürji lideri halkara meşhurlyga eýe bolupdy. Gürrüňi gidýän gatnaşyklar Sowuk urşuň tamamlanmagyna alyp barypdy.
Şewernadze ilkinji gezek 1995-nji ýylda, 2000-nji ýylda bolsa gaýtadan Gürjüstanyň prezidentligine saýlanypdy. Ýöne Şewernadzeniň ýurtdaky baştutanlygy 2003-nji ýylda bolan “Bägül rewolýusiýasy” döwründe, onuň wezipesinden çekilmegi bilen tamamlanypdy.


text:
Gazagystanyň Almaty şäheriniň töwereginde ençeme ýer titreme boldy. Ýurduň Bilim we ylym ministrliginiň berýän maglumatyna görä, 6.6 bal derejedäki bu ýer titreme duşenbe güni agşam Almatynyň günorta-gündogaryndan 225 kilometr uzaklykda ýerleşýän daglyk regionynda bolupdyr.
Onuň yzýany bilen hem birnäçe ýerasty sarsgynlar ýüze çykypdyr. Ýer titremede Almatydaky ýaşaýyş jaýlary sarsdy. Bu sebäpli köp adamlar howatyr edip, gijäni daşarda geçirdiler.
Ýer titremäniň netijesinde ýüze çykan weýrançylyklar we heläkçilikler barada häzirlikçe maglumat gowuşmady.


text:
Ine, gadymy günlük ulanylýan predmetleriň suratlary
Biz täze tehnologiýalary ulanýarys we olaryň köpsüniň eýýäm ýüzlerçe ýa-da müňlerçe ýyllap barlygyndan habardar däl. Geliň, günlük predmetleriň gadymy görnüşlerine ser salalyň.
Iň gadymy joraplar (1500 ýyl)
Bular müsüriň ýüň joraplary, olary sandali bilen geýmeklik göz öňünde tutulypdyr. Joraplar b.e. 300 we 499 ýyllaryna degişli bolup, olar XIX asyrda tapylypdyr.
Iň köne ýazga geçirlen resept (5000 ýyl)
Bu şumer piwosynyň resepti we ol b.e.öň 3000 ýyla degişli. Piwo örän ajy bolup, onuň içinde ýüzüp ýören çörek bölejiklerini görmek bolýan eken.
Gadymy güneş aýnekleri (800 ýyl)
Bu äýnekler Kanadanyň Baffin topraklarynda tapylýar. Olar güneşiň gara düşüp, serpikdirýän şöhlesinden gözleri goramak üçin oýlap tapylan eken.
Gadymy köwüş (5500 ýyl)
Bu sag taý mokasini (çep taýy entegem tapylmadyk) öküz hamyndan ýasalyp, Ermenistanda gowakda tapylýar. Otlar we gury dersleriň saýasyndan zaýalanman biziň günlerimize ýetipdir.
Iň köne balak (3300 ýyl)
Bu balak Günbatar Hytaýda tapylypdyr. Ol ýüň matadan tikilip, çylşyrymly nagyşlar bilen bezelen. Bu balak aziýaly çarwalara degişli bolsa gerek.
Iň gadymy protez (3000 ýyl)
Ylmy barlaglara görä, bu gadymy barmaklar kosmetiki taýdan gowy görünmek üçin däl-de, ýöremek üçin ýasalypdyr. Bu barmaklaryň saýasynda adam rahat hereket etmek bilen çäklenmän, eýsem, Müsürde şol döwrüň esasy aýakgaby bolan sandalileri geýmäge hem ukyply bolupdyr.
Iň gadymy prezerwatiw (370 ýyl)
Bu köp ulanyşly prezerwatiw goýun derisinden ýasalyp, 1600 ýyllarda Şwesiýada ulanylypdyr. Biziň günlerimize onuň ulanylyşynyň instruksiýasy latyn dilinde gelip ýetipdir, onda önümiň weneriki kesellerden gaça durulmagy üçin ýyly süýt bilen arasallanmagy maslahat berlipdir.