text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi
2016-njy ýylyň 11-nji noýabrynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda kabul edilen döwlet maksatnamalaryny durmuşa geçirmek bilen baglanyşykly möhüm meselelere, şeýle hem birnäçe resminamalaryň taslamalaryna garaldy.
Hormatly Prezidentimiz Mejlisiň gün tertibini yglan edip, Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy A.Nurberdiýewa söz berdi, ol milli parlament tarapyndan döwletiň kanunçylyk-hukuk binýadyny mundan beýläk-de kämilleşdirmek we döwrebaplaşdyrmak boýunça alnyp barylýan işler barada habar berdi.
Bellenilişi ýaly, Mejlisiň Komitetlerinde häzirki döwürde döwlet ösüşiniň ileri tutulýan ugurlaryny we halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalaryny nazara almak bilen birnäçe täze kanunçylyk taslamalaryny taýýarlamak işleri dowam edýär. Şol bir wagtyň özünde geljek ýyl üçin Döwlet býujetiniň taslamasyny kabul etmek boýunça işler alnyp barylýar.
Mundan başga-da, deputatlar köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň üsti bilen ilat arasynda täze kanunçylyk namalarynyň mazmuny hakynda düşündiriş işlerini yzygiderli guraýarlar. Daşary ýurtlar we halkara guramalary bilen hyzmatdaşlygyň çäklerinde parlamentara gatnaşyklary berkidilýär we ösdürilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow habary diňläp, täze kanunçylyk namalaryny taýýarlamakda Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe türkmen jemgyýetini mundan beýläk-de ösdürmek meselelerinden ugur alynmalydygyny belledi. Durmuş-ykdysady maksatnamalary durmuşa geçirmäge ýardam berýän kanunlar işlenip taýýarlanylmalydyr. 2017-nji ýyl üçin Döwlet býujetini taýýarlamaga hemmetaraplaýyn oýlanyşykly çemeleşmegiň möhümdigine ünsi çekip, milli Liderimiz baş maliýe resminamasynyň ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň ösdürilmegine niýetlenen maýa goýumlarynyň ýokary depginlerde özleşdirilmegini hem-de döwletimiziň durmuşynyň ähli ulgamlarynda düýpli özgertmeleriň üpjün edilmegine gönükdirilmelidigini belledi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň daşary işler ministri R.Meredow DIM-niň alyp barýan işleri hem-de Palestina Döwletiniň Prezidentiniň 13-15-nji noýabrda ýurdumyza boljak resmi saparyna taýýarlyk görlüşi barada hasabat berdi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda durmuşa geçirilýän Bitarap Türkmenistanyň daşary syýasatynyň esasy ugurlarynyň biriniň dünýäniň ähli döwletleri bilen deňhukukly, özara bähbitli we dostluk gatnaşyklarynyň ösdürilmegi bolup durýandygy nygtaldy. Şunda Ýakyn Gündogaryň ýurtlary, şol sanda Palestina bilen gatnaşyklara aýratyn üns berilýär.
Iki döwletiň arasyndaky diplomatik gatnaşyklar 1992-nji ýylyň 17-nji aprelinde ýola goýuldy. Häzirki günde halkara resminamalarynyň 7-si türkmen-palestin hyzmatdaşlygynyň kadalaşdyryjy - hukuk binýadyny düzýär. 2012-nji ýylyň maýynda we 2015-nji ýylyň dekabrynda Palestinanyň daşary işler ministriniň Türkmenistana bolan saparynyň çäklerinde geçirilen duşuşyklaryň barşynda döwletara gatnaşyklaryny pugtalandyrmagyň hem-de giňeltmegiň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Şu ýylyň maý aýynda ýurdumyzyň DIM-niň wekiliýeti Palestinanyň Ramalla şäherinde iş saparynda bolup, ikitaraplaýyn gepleşikleri geçirdi. Şol gepleşikleriň netijeleri boýunça 2016-2017-nji ýyllar üçin hyzmatdaşlyk etmegiň Maksatnamasyna gol çekildi.
Türkmenistanda Palestina Döwletiniň ilçihanasyny açmak boýunça alnyp barylýan işler hem döwletara gatnaşyklarynyň yzygiderli ösdürilýändiginiň subutnamasydyr. Wise-premýer, DIM-niň ýolbaşçysy halkara guramalarynyň çäklerinde ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyk baradaky meselä degip geçip, BMG-niň Baş Assambleýasynyň garamagyna hödürlenen Palestina bilen baglanyşykly ynsanperwer meseleler boýunça kararnamalara ýurdumyzyň goldaw berýändigini belledi.
Aşgabatda ýokary derejede geçiriljek türkmen-palestina gepleşikleriniň gün tertibinde häzirki ýagdaýlar we geljekki mümkinçilikler babatda ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ileri tutulýan ugurlary ara alnyp maslahatlaşylar. Şolaryň netijeleri boýunça döwletara hyzmatdaşlygynyň ähli ugurlary babatda gatnaşyklary pugtalandyrmaga we giňeltmäge gönükdirilen resminamalaryň toplumyna gol çekmek meýilleşdirilýär.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, oňyn Bitaraplyk ýörelgelerine esaslanan parahatçylyk söýüjilikli, netijeli daşary syýasat ugruny yzygiderli durmuşa geçirýän Türkmenistanyň umumy abadançylygyň we gülläp ösüşiň maksatlaryna laýyk gelýän oňyn halkara hyzmatdaşlygy üçin hemişe açykdygyny belledi.
Şu babatda döwlet Baştutanymyz Palestinanyň Prezidentiniň ýurdumyza boljak resmi saparynyň hem-de däp bolan dostlukly ikitaraplaýyn gatnaşyklary has-da ösdürmäge, özara bähbitli söwda-ykdysady we işewür aragatnaşyklaryny ýola goýmak, ylym, bilim we medeniýet ulgamynda netijeli özara hereketleri höweslendirmek üçin oňaýly gurallary işläp taýýarlamaga ýardam bermäge gönükdirilen öňde boljak ýokary derejedäki gepleşikleriň ähmiýetini nygtady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow türkmen-palestin gatnaşyklarynyň ynsanperwer ulgamyna degişli meselelere ünsi çekip, 2012-nji ýylyň maýynda Aşgabatda Türkmenistanyň Hökümeti tarapyndan Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasy we BMG-niň bosgunlaryň işleri boýunça Ýokary komissarynyň Müdirligi bilen bilelikde guralan “Musulman dünýäsindäki bosgunlar” atly halkara maslahatynyň geçirilendigini ýatlatdy. Şunda türkmen tarapynyň başlangyjy bilen geçirilen bu wekilçilikli maslahatyň aýratyn bölümi palestinaly bosgunlaryň meselelerine bagyşlandy.
Mälim bolşy ýaly, döwletimiz tarapyndan alnyp barylýan içeri we daşary syýasat Birleşen Milletler Guramasynyň ileri tutulýan maksatlary hem-de wezipeleri bilen, ilkinji nobatda, ählumumy parahatçylygy, howpsuzlygy we durnukly ösüşi üpjün etmek boýunça maksatlary bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr. Öz parahatçylyk dörediji kuwwatyny ählumumy bähbitler üçin durmuşa geçirmäge ymtylýan Türkmenistan giň halkara hyzmatdaşlyk nukdaýnazaryndan çykyş edip, döwrüň möhüm wezipeleriniň çözülmegine hil taýdan täze çemeleşmeleri görkezýär. Muňa ýurdumyzyň BMG-niň belent münberinden öňe sürýän anyk başlangyçlary aýdyň subutnamadyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
BMG-niň bosgunlaryň işi boýunça Ýokary Komissarynyň maksatnamasynyň Ýerine ýetiriji komitetiniň hemişelik agzasy bolan Türkmenistan maksada gönükdirilen işleri alyp barýar hem-de bosgunlara kömek bermek we hukuklaryny goramak boýunça anyk çäreleri görüp, dünýä jemgyýetçiliginiň tagallalaryna uly goşant goşýar. Birleşen Milletler Guramasynyň esasy halkara-hukuk resminamalaryna goşulan ýurdumyz üstüne alan borçnamalaryna döwlet syýasatynyň binýadynda goýlan hakyky ynsanperwer ýörelgelerine ygrarlydygyny iş ýüzünde görkezýär. Birleşen Milletler Guramasynyň şol resminamаlarynyň hatarynda “Bosgunlaryň derejesi hakynda” BMG-niň Konwensiýasy hem-de degişli Beýannamasy, “Apatridleriň derejesi hakynda” we “Raýatsyzlygy azaltmak hakynda” BMG-niň Konwensiýalary bar. Halkara ynsanperwer hukugynyň kadalaryna anyk eýermek babatda Türkmenistanda degişli milli kanunçylygy kämilleşdirmek boýunça hem yzygiderli işler geçirilýär.
Döwlet Baştutanymyz bu baradaky gürrüňi dowam edip, ýurdumyzyň bosgunlar bilen baglanyşykly meselelere sebitde ilkinjileriň biri bolup uly üns berýändigini, heniz 1995-nji ýylda ýurdumyzda BMG-niň Bosgunlaryň işi boýunça Ýokary Komissarynyň Müdirliginiň işläp başlandygyny hem-de bu meseleleriň çözülmeginde uly tejribe toplanandygyny belledi. Bu mesele boýunça türkmen tarapynyň başlangyjy BMG-niň bosgunlaryň işi boýunça Ýokary Komissarynyň Müdirliginiň giň goldawyna eýe boldy, bu müdirlik bilen ýygjam özara gatnaşykda anyk çäreler durmuşa geçirildi. BMG-niň Bosgunlaryň işi boýunça Ýokary Komissarynyň Müdirligine birnäçe ýyllaryň dowamynda Antoniu Guterreşiň ýolbaşçylyk edendigi bellärliklidir. Ol 2012-nji ýylda biziň ýurdumyzda saparda bolupdy we häzir Birleşen Milletler Guramasynyň täze Baş sekretary wezipesine saýlanyldy.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanda käbir sebäplere we ýagdaýlara görä öz mesgen tutan ýerlerinden gitmäge mejbur bolan adamlaryň müňlerçesi ikinji watanyna eýe boldular. 2014-nji ýylyň iýun aýynda Aşgabat ýene-de ählumumy ynsanperwer meseleleri boýunça iri maslahatyň geçirilen ýerine öwrüldi: bu ýerde Türkmenistanyň Hökümetiniň, BMG-niň Bosgunlaryň işi boýunça Ýokary Komissarynyň Müdirliginiň hem-de Migrasiýa baradaky halkara guramasynyň bilelikdäki tagallalary bilen guralan “Migrasiýa we raýatsyzlyk boýunça halkara maslahaty: Çagyryşlary kesgitlemek we öňe tarap ýol” atly maslahat geçirildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bular barada aýtmak bilen, ýurdumyzyň BMG, onuň iri düzümleri hem-de beýleki abraýly halkara we sebit guramalary bilen özara hereket edip, döwrüň möhüm meseleleriniň, şol sanda ynsanperwer häsiýetli meseleleriň sazlaşykly çözgüdini işläp taýýarlamak boýunça dünýä jemgyýetçiliginiň tagallalaryna mundan beýläk-de gönüden-göni gatnaşjakdygyny nygtady.
Milli Liderimiz aýdylanlary umumylaşdyryp, wise-premýere, DIM-niň ýolbaşçysyna Palestina Döwletiniň Prezidentiniň Türkmenistana boljak resmi saparyna taýýarlygyň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmegi tabşyryp, ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň taryhyna täze möhüm sahypany ýazmaga gönükdirilen ýokary derejedäki Aşgabat duşuşygynyň wajypdygyny ýene-de bir gezek aýratyn belledi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Hojamämmedow gözegçilik edýän düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklaryny ýerine ýetirmek maksady bilen, häzirki döwürde durmuşa geçirilýän çäreler barada hasabat berdi. Hususan-da, ykdysadyýetimiziň dürli pudaklarynyň işini kadalaşdyrýan birnäçe kadalaşdyryjy-hukuk namalaryny döwrüň talabyna laýyk getirmek boýunça ägirt uly işler ýerine ýetirildi. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiziň garamagyna awtomobil ulag serişdeleriniň eýeleriniň üçünji taraplaryň öňündäki raýat-hukuk jogapkärçiliginiň hökmany döwlet ätiýaçlandyrmasy hakyndaky Düzgünnamany tassyklamak baradaky Kararyň taslamasy hödürlenildi.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, netijeli bazar ykdysadyýetine geçmek şertlerinde durmuş-ykdysady, guramaçylyk we beýleki wezipeleriň çözülmegi bilen bir hatarda, awtoulag serişdeleriniň eýeleriniň raýatlyk jogapkärçiligini hökmany ätiýaçlandyrmak ugrunyň hukuk taýdan kadalaşdyrylmagy bilen baglanyşykly meseleleriň ähmiýetiniň artýandygyny belledi. Täze usulyň girizilmegi ýol-ulag heläkçiliginiň öňüni almaga, raýatlaryň ömrüniň we saglygynyň goraglylygyny üpjün etmäge ýardam berer diýip, döwlet Baştutanymyz bu çäräniň Türkmenistanyň ätiýaçlandyryş ugrunyň halkara ätiýaçlandyryş bazary ulgamyna işjeň goşulyşmagyny şertlendirjekdigini nygtady. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Karara gol çekip, bu resminamanyň düzgünleriniň ýerine ýetirilişini berk gözegçilikde saklamak babatda wise-premýere birnäçe tabşyryklary berdi.
Mejlisiň dowamynda döwlet Baştutanymyz BMG-niň Baş Assambleýasynyň belent münberinden ýurdumyzyň dünýäniň ekologiýa taýdan abadançylygy bilen baglanyşykly öňe sürýän işjeň başlangyçlaryny durmuşa geçirmek maksady bilen zerur çäreleriň görülmeginiň möhümdigine ünsi çekdi. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, Türkmenistanda daşky gurşawyň ýokary derejesini üpjün etmek, adamlaryň saglygyny goramak we olaryň sagdyn durmuşy üçin şertleri döretmek, tebigata hem-de tebigy baýlyklarymyza örän jogapkärçilikli çemeleşmek, ekologiýa taýdan arassa tehnologiýalary önümçilige yzygiderli ornaşdyrmak we beýleki degişli wezipeler döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugry bolup durýar.
Howany zyýanly galyndylardan goramaga, daşky gurşawa zyýanly täsirli hojalyk işleriniň we beýleki işleriň öňüni almak, ilatyň saglygyny goramak boýunça öňe sürülýän teklipleriň durmuşa geçirilmeginiň zerurdygyny belläp, hormatly Prezidentimiz bu babatda degişli teklipleri taýýarlamagy tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ý.Kakaýew Ýaponiýanyň paýtagty Tokio şäherinde geçiriljek Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-ýapon we ýapon-türkmen komitetleriniň mejlisine görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.
Mejlisiň gün tertibine ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy, şol sanda ykdysadyýet, maliýe, söwda, nebitgaz toplumy, energetika, senagat, gurluşyk, ulag hem-de aragatnaşyk, oba we suw hojalygy, bilim, saglygy goraýyş hem-de syýahatçylyk ýaly ulgamlarda gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmegiň meseleleri giriziler. Onuň jemleri boýunça degişli Teswirnama we uzakmöhletleýin esasda ýola goýulýan özara peýdaly gatnaşyklaryň işjeňleşdirilmegine gönükdirilen birnäçe resminamalara gol çekmek göz öňünde tutulýar.
2015-nji ýylyň oktýabr aýynda Ýaponiýanyň Premýer-ministri Sindzo Abeniň Türkmenistana bolan ilkinji resmi sapary türkmen-ýapon gatnaşyklaryna kuwwatly itergi berdi, onuň barşynda ikitaraplaýyn ylalaşyklaryň uly toplumyna, şol sanda maliýe, saglygy goraýyş we derman senagaty, nebitgaz toplumy, elektroenergetika, himiýa senagaty ulgamlarynda, şeýle hem demirýol ulaglaryny, suw hojalygyny, ylmy, bilimi, medeniýeti ösdürmek boýunça resminamalaryň birnäçesine gol çekildi, degişli ylalaşyklar gazanyldy.
Hususan-da, bu resminamalara laýyklykda, bilelikdäki iri taslamalary – gazy gaýtadan işleýän we himiýa senagaty toplumlaryny hem-de beýleki senagat desgalaryny gurmak göz öňünde tutulýar.
Şunuň bilen baglylykda, wise-premýer bu ugurda häzirki wagtda alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Aziýa-Ýuwaş umman sebitiniň döwletleri bilen ýola goýulýan hyzmatdaşlygy ösdürmegiň Türkmenistanyň daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridigini belledi. Ýurdumyz öňdebaryjy we ygtybarly hyzmatdaşlaryň biri hasaplanylýan Ýaponiýa bilen gatnaşyklary hemmetaraplaýyn ösdürmäge aýratyn ähmiýet berýär. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz ikitaraplaýyn söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin ägirt uly mümkinçilikleriň bardygyny belledi.
Hormatly Prezidentimiz iki ýurduň arasynda netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmek boýunça gazanylan ylalaşygyň iş ýüzünde ýerine ýetirilmegi ugrunda ähli tagallalaryň zerurdygyny belledi. Hormatly Prezidentimiz türkmen-ýapon we ýapon-türkmen komitetleriniň iş toparlarynyň düzümi baradaky meselä degip geçmek bilen, ony taýýarlamak boýunça degişli işleriň alnyp barylmalydygyna ünsi çekdi. Iş toparlarynyň düzümi taýýarlanylanda öňde durýan wezipelerden, iki tarapyň ylalaşyklaryndan ugur alynmalydygyny aýratyn belledi.
Şeýlelikde döwlet baştutanymyz ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki iş toparlarynyň düzümine gaýtadan seretmek babatda wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.
Ýurdumyzyň ekerançylyk meýdanlarynda alnyp barylýan möwsümleýin oba hojalyk işleri baradaky hasabat bilen Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary R.Bazarow çykyş etdi. Bellenilişi ýaly, häzirki döwürde sebitlerde güýzlük galla ideg işleri, şol sanda ösüş suwuny tutmak, mineral dökünler bilen iýmitlendirmek we haşal otlara garşy göreş boýunça maksatnamalaýyn çäreler durmuşa geçirilýär.
Şunuň bilen birlikde, gowaça meýdanlarynda galan hasyly ýygnap almak, pagta arassalaýjy kärhanalarda gaýtadan işlemek, gallaçylar bilen hasaplaşyklary geçirmek boýunça işler alnyp barylýar. Daşoguz we Lebap welaýatlarynda şu güne çenli 61 müň tonna golaý şaly ýygnaldy. Balkan we Mary welaýatlarynda 1100 gektar meýdandan ýygnalan gant şugundyrynyň möçberi 21,5 müň tonna ýetirildi.
Şeýle hem wise-premýer Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynyň çäginde gurulýan Halkara karantin merkeziniň gurluşygynyň barşy barada hasabat berdi. Onuň umumy meýdany 40 gektara barabar bolup, 120 bedewi saklamaga niýetlenendir. Bu ýerde weterinariýa bölümi, edara binasy, çapuw ýodalary, konkur üçin meýdança, iýmleri saklamak üçin ammarlar guruldy.
Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, oba hojalygyny özgertmek babatdaky döwlet maksatnamalaryny üstünlikli ýerine ýetirmek, däne önümçiliginiň, pagtanyň we beýleki ekinleriň mukdaryny artdyrmak boýunça öňde durýan wezipelere toplumlaýyn we sazlaşykly esasda çemeleşmegiň zerurdygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz güýzlük galla edilýän idegiň agrotehniki kadalara laýyk gelmelidigini aýdyp, munuň geljek ýylda ak bugdaýdan bol hasyl almagyň möhüm şertidigini belledi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ahal welaýatynda Halkara karantin merkeziniň dabaraly açylyşyna ýokary derejede taýýarlyk görmek barada wise-premýere tabşyryk berdi. Ýurdumyzda atçylyk pudagynyň döwrebap düzüminiň kemala getirilmegine ägirt uly ähmiýet berilýändigini belläp, hormatly Prezidentimiz täze toplumyň ýurdumyzyň atçylyk pudagynyň mundan beýläk-de ösdürilmegine, ahalteke bedewleriniň baş sanynyň artdyrylmagyna, bedewleriň bäsleşiklere degişli derejede taýýarlanmagyna, bu ulgamda halkara hyzmatdaşlygynyň işjeňleşdirilmegine ýardam etjekdigine ynam bildirdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Ereşow gözegçilik edýän düzümlerinde işleriň ýagdaýy barada aýdyp, durmuş taýdan goraglylyga aýratyn mätäçlik çekýän adamlar üçin iri panelli ýaşaýyş jaýlaryny gurmagyň taslamalaryny işläp taýýarlamak boýunça döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Habar berlişi ýaly, Türkmenistanyň 2017-nji ýyl üçin Maýa goýum maksatnamasynda Aşgabatda we her welaýatda umumy meýdany 6 müň 123,6 inedördül metr bolan 4 gatly köp öýli ýaşaýyş jaýlaryny gurmagyň göz öňünde tutulandygy bellenildi. Olar mümkinçiligi çäkli bolan raýatlaryň ýaşamagy üçin niýetlenendir.
Öňde goýlan wezipeleri çözmek maksady bilen Senagat ministrligi tarapyndan Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrligi bilen bilelikde oňaýly ýaşamak üçin hemme zerur şertler we amatlyklar göz öňünde tutulýan öýleriň taslamalary taýýarlanyldy. Döwlet Baştutanymyzyň garamagyna mümkinçiligi çäkli raýatlar üçin ýörite gurulýan täze ýaşaýyş binalaryň çyzgylary we taslamalary hödürlenildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, halkymyzyň ýaşaýşynyň hilini we hal-ýagdaýyny yzygiderli ýokarlandyrmagyň, türkmenistanlylaryň zähmet çekmegi hem-de dynç almagy üçin mynasyp şertleri we mümkinçilikleri döretmegiň, olaryň her biriniň hukuklaryny hem-de bähbitlerini üpjün etmegiň döwlet syýasatynyň esasy ugry bolup durýandygyny nygtady. Hemmetaraplaýyn goldaw bermäge, durmuş taýdan goraglylyga aýratyn mätäç bolan raýatlara durmuş taýdan zerur hyzmatlaryň kepillendirilen möçberini, şol sanda olary amatly ýaşaýyş jaýlary bilen üpjün etmek boýunça hyzmatlary hödürlemäge aýratyn üns berilýär.
Milli Liderimiz mümkinçiligi çäkli bolan raýatlar üçin ýaşaýyş jaýlarynyň, durmuş ähmiýetli beýleki desgalaryň gurluşygyna oýlanyşykly çemeleşmelidigini aýdyp, şol jaýlaryň binagärlik aýratynlyklaryna, öýleriň halkara ölçegleriniň ýokary talaplaryna laýyklykda gurnalmagyny hem göz öňünde tutup, wise-premýere ähli meseleleriň üstünde düýpli işlemegi tabşyrdy.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň Prezidentiniň Diwanynyň we Ministrler Kabinetiniň iş dolandyryjysy Ş.Durdylyýew döwlet syýasatynyň möhüm ugurlarynyň biri bolan Aşgabat şäherini abadanlaşdyrmak boýunça alnyp barylýan giň möçberli işler barada hasabat berdi.
Paýtagtymyzy ösdürmegiň baş meýilnamasyna laýyklykda, şäher düzümini kämilleşdirmek boýunça toplumlaýyn çäreler yzygiderli durmuşa geçirilýär. Şunuň bilen baglylykda, ýaşaýyş jaýlaryny döwrebaplaşdyrmak, lagym we suw geçiriji ulgamlary gurmak işleri batly depginlerde alnyp barylýar. Suw sorujy beketleri abatlamak işleri meýilleşdirilýär. Jemagat hojalygy düzümleri şäher köçeleriniň we seýilgäh zolaklarynyň arassaçylygyny üpjün edýär.
Paýtagtymyzda ulag ýollaryny abatlamak, onuň ýanaşyk çäklerini abadanlaşdyrmak, köprüleri, ýerüsti we ýerasty geçelgeleri gurmak, ýanýodalaryň asfalt örtügini çalşyrmak işleri alnyp barylýar.
Hormatly Prezidentimiz Aşgabadyň hemmetaraplaýyn ösdürilmegine we abadanlaşdyrylmagyna gönükdirilen işleriň netijeliligini ýokarlandyrmagyň zerurdygyna ünsi çekip, bu ugurda alnyp barylýan işleri berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe giň möçberli özgertmeleriň amala aşyrylýan ýeri bolan ak mermerli Aşgabatda şäheriň ýaşaýjylarynyň we paýtagtymyzyň myhmanlarynyň döwrebap ýaşaýyş-durmuş şertlerini, göwnejaý dynç alşyny üpjün etmek üçin ähli zerur şertler döredilmelidir. Döwlet Baştutanymyz şäheriň gaýtalanmajak binagärlik keşbiniň, döwrebap köçeleriniň, gök zolaklarynyň, köpsanly seýilgähleriniň oňat dynç alyş mümkinçiliklerini döretmelidigini aýtdy.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Atdaýew geljek ýylyň 10-njy iýunyndan 10-njy sentýabry aralygynda Gazagystan Respublikasynyň paýtagtynda geçiriljek “EXPO—2017” Bütindünýä sergisine gatnaşmak üçin Türkmenistanyň ekspozisiýasyny gurnamak boýunça alnyp barylýan taýýarlyk işleri barada hasabat berdi.
“Geljegiň energiýasy” diýen şygar astynda geçiriljek sergi iň möhüm meseleleriň birini – alternatiw energiýa çeşmeleriniň we “ýaşyl” tehnologiýalaryň peýdalanylyşyny beýan eder.
Döwlet Baştutanymyz Astanada geçiriljek sergä Türkmenistanyň gatnaşmagynyň wajypdygyny nygtap, “ýaşyl energetika” ulgamynda halkara hyzmatdaşlygyny has-da ösdürmek ýolunda nobatdaky möhüm ädim bolmaga gönükdirilen öňde boljak iri gözden geçirilişe ýurdumyzyň giňişleýin ekspozisiýasyny iň ýokary derejede guramagy tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz dünýäniň dürli döwletleri bilen söwda-ykdysady gatnaşyklaryň giňeldilmeginde içerki bazarda bolçulygyň döredilmegine aýratyn orun berilýändigini belläp, wise-premýere bu babatda birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Satlykow gözegçilik edýän ulag we aragatnaşyk pudaklarynda işleriň ýagdaýy barada hasabat bilen çykyş etdi. Hususan-da, wise-premýer döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi, şol sanda howa ulaglary kärhanalarynyň guramaçylyk düzümlerini kämilleşdirmek boýunça görülýän çäreler hem-de uçuşlaryň howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça “Türkmenhowaýollary” döwlet milli gullugy tarapyndan alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, howa ulgamynyň dolandyrylyşyna häzirki zaman usullaryny giňden ornaşdyrmak meselelerine ünsi çekdi. Munuň özi täze döwrüň ýagdaýlary bilen şertlenendir hem-de öňde goýlan wezipeler nazarda tutulyp, döwlet düzümleriniň işlerini has-da kämilleşdirmegiň aýrylmaz bölegidir. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz wise-premýere bu pudagyň kärhanalarynyň işleriniň gerekli derejesini hem-de hereketleriň takyk meýilnamasyny ýerine ýetirmegi üpjün etmek boýunça gözegçiligi güýçlendirmegi tabşyrdy.
Aşgabat şäheriniň Halkara howa menziliniň ulanmaga berilmegi halkara ýolagçy gatnadylyşynyň gerimini has-da giňeltmäge hem-de hereket edýän ugurlarda gatnawlaryň ýygylygyny artdyrmaga mümkinçilik döreder. Bu bolsa Türkmenistanyň alyp barýan “açyk gapylar” we giň halkara hyzmatdaşlyk syýasatynyň durmuşa geçirilişi babatda uly ähmiýete eýedir. Döwlet Baştutanymyz “Türkmenhowaýollary” döwlet milli gullugynyň işini kämilleşdirmek hakyndaky” Karara gol çekip, bu ugurda alnyp barylýan işlere gözegçiligi güýçlendirmek barada wise-premýere anyk görkezmeleri berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Mämmedowa gözegçilik edýän ulgamyndaky işleriň ýagdaýy barada hasabat bermek bilen, milli Liderimiziň garamagyna“Edebiýat, medeniýet we sungat işgärleriniň, höwesjeň aýdymçy ýaşlaryň, zehinli çagalaryň arasynda geçirilýän Türkmenistanyň Prezidentiniň “Türkmeniň Altyn asyry” bäsleşigini yglan etmek hakynda” Kararyň taslamasyny hödürledi. Wise-premýeriň hasabat berşi ýaly, bu bäsleşigiň çäklerinde däbe görä höwesjeň aýdymçy ýaşlaryň “Ýaňlan, Diýarym!” telebäsleşigi hem-de zehinli çagalaryň arasynda “Garaşsyzlygyň merjen däneleri” bäsleşigi guralar. Bäsleşikleriň jemlerini 2017-nji ýylyň sentýabr-oktýabr aýlarynda jemlemek göz öňünde tutulýar.
Milli Liderimiz ýurdumyzda her ýyl geçirilýän döredijilik bäsleşiginiň ähmiýeti barada aýdyp, onuň ýeňijileriniň kesgitlenilmegine jogapkärli çemeleşmegiň möhümdigine wise-premýeriň ünsüni çekdi. Bäsleşige gatnaşyjylaryň işlerinde döwletimiziň we jemgyýetimiziň gazananlary öz beýanyny tapmalydyr, watançylyk hem-de ýokary ahlak sypatlaryny beýan etmelidir, ýokary çeperçiligi hem-de derwaýyslygy bilen tapawutlanmalydyr. Döwlet Baştutanymyz medeniýet we köpçülikleýin habar beriş serişdeleri ulgamynyň işiniň mundan beýläk-de kämilleşdirilmeginiň, täze zehinleri ýüze çykarmak boýunça işleriň ähmiýetini belläp, degişli Karara gol çekdi hem-de wise-premýere onuň ýerine ýetirilişine berk gözegçilik etmek babatda anyk görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew gözegçilik edýän düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy we şu ýylyň 4-5-nji noýabrynda Aşgabatda geçirilen saglygy goraýyş boýunça VI türkmen-german maslahatynyň netijeleri barada hasabat berdi.
Hormatly Prezidentimiziň başlangyjy bilen ýurdumyzda halkara ölçeglerine doly kybap gelýän hem-de soňky ýyllarda hil taýdan täze derejä çykan saglygy goraýyş ulgamyny mundan beýläk-de kämilleşdirmek boýunça toplumlaýyn işler alnyp barylýar. Şonda bu ugurda daşary ýurtlaryň, şol sanda Ýewropanyň belli lukmançylyk merkezleri, hususan-da, Germaniýa Federatiw Respublikasynyň öňdebaryjy hassahanalary bilen hyzmatdaşlyga we tejribe alyşmalara aýratyn ähmiýet berilýär.
Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi bilen GFR-iň Saglygy goraýyş federal ministrliginiň arasynda 2012-2016-njy ýyllarda bu ugur boýunça hyzmatdaşlyk babatda özara düşünişmek hakyndaky Ähtnama, Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi bilen Maksimilian-Lýudwig adyndaky Mýunhen uniwersitetiniň Groschadern hassahanasynyň arasynda baglaşylan Ylalaşyk yzygiderli durmuşa geçirilýär. Nemes hyzmatdaşlary bilen netijeli gatnaşyklaryň çäklerinde 2011-2016-njy ýyllaryň dowamynda ugurdaş maslahatlaryň 6-sy geçirildi. Olaryň üçüsi GFR-de, üçüsi bolsa ýurdumyzda guraldy.
Saglygy goraýyş boýunça VI türkmen-german maslahatyna gatnaşmak üçin Germaniýanyň Saglygy goraýyş federal ministrliginiň topary, ýokary tehnologiýaly lukmançylyk enjamlaryny işläp taýýarlaýjy iri kompaniýalaryň wekilleri, GFR-iň dürli şäherleriniň öňdebaryjy hassahanalarynyň meşhur alym-professorlary Aşgabada geldiler. Maslahatyň gün tertibine süýji keselini bejermek endokrinhirurgiýasy, fizeterapiýa, onkologiýa keselleri we beýlekiler ýaly ugurlar boýunça ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň meseleleri girizildi.
Onuň jemleri boýunça lukmançylygyň dürli ugurlary boýunça türkmen hem-de nemes hünärmenlerinden düzülen bilelikdäki iş toparyny döretmek, ýola goýlan özara peýdaly pikir alyşmalary dowam etmek, keselleri anyklamak we bejermek boýunça täzeçil usullary öwrenmek hem-de ornaşdyrmak, lukmançylyk ylmy we tejribesi ýaly möhüm ugurlardaky netijeli gatnaşyklary ösdürmek boýunça birnäçe teklipler öňe sürüldi.
Wise-premýer geçen döwürde geçirilen bilelikdäki maslahatlaryň netijeleri barada aýdyp, ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň çäklerinde saglygy goraýyş babatda “türkmen-german mekdebiniň” döredilendigini, onuň barşynda GFR-iň öňdebaryjy hassahanalarynda türkmen lukmanlarynyň 125-siniň hünär derejelerini ýokarlandyrmak boýunça okuwlary geçendigini habar berdi. Şol bir wagtyň özünde tejribe alyşmak maksady bilen onlarça belli nemes hünärmenleri we professorlary ýurdumyzda boldy.
Şunuň bilen baglylykda, ýokarda agzalan Ähtnamany we Ylalaşygy 2017-2021-nji ýyllar üçin uzaltmak hakyndaky mesele öňe sürüldi. Munuň özi nemes hyzmatdaşlary bilen netijeli gatnaşyklaryň mundan beýläk-de pugtalandyrylmagyna ýardam eder.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, saglygy goraýyş ulgamyndaky hyzmatdaşlygyň deňhukukly, işjeň we özara bähbitli esasda ýola goýulýan türkmen-german gatnaşyklarynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridigini belledi. Mälim bolşy ýaly, Germaniýanyň öňdebaryjy önüm öndürijileriniň kämil enjamlary ýurdumyzda gurlan döwrebap saglygy goraýyş edaralaryna işjeň ornaşdyrylýar.
Milli Liderimiz Türkmenistanyň hem-de Germaniýanyň lukmanlarynyň gatnaşyklarynyň yzygiderli we netijeli häsiýete eýedigini kanagatlanma bilen belledi, Türkmenistanda we GFR-de geçirilýän lukmançylyk maslahatlary, hünärmenleri taýýarlamak we olaryň hünär derejesini ýokarlandyrmak boýunça netijeli gatnaşyklaryň ýola goýulmagy, ylmy-barlag işiniň, dürli keselleri anyklamak we bejermek boýunça usullaryň ösdürilmegi özüniň oňyn netijesini berýär.
Biz mundan beýläk-de milli saglygy goraýyş ulgamyny döwrebaplaşdyrmak, öňdebaryjy tehnologiýalary ornaşdyrmak, ilata edilýän lukmançylyk hyzmatlarynyň ýokary hil derejesini üpjün etmek boýunça bilelikdäki taslamalary ýerine ýetirmegi möhüm ugur hasaplaýarys diýip, döwlet Baştutanymyz belledi we degişli Ähtnamanyň hem-de Ylalaşygyň möhletlerini uzaltmak hakyndaky teklibi oňlady. Munuň özi netijeli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmäge ýardam berer.
Şeýle hem Ministrler Kabinetiniň mejlisiniň barşynda döwlet durmuşyna degişli başga-da birnäçe meselelere garaldy we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow mejlisi jemläp, oňa gatnaşyjylara berk jan saglyk, özygtyýarly Watanymyzyň abadançylygynyň we mähriban halkymyzyň bagtyýar durmuşynyň bähbidine alyp barýan işlerinde uly üstünlik arzuw etdi.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi


c: text/html

text:
ADSL (Asymmetric Digital Subscriber Line iňlis dilinde bolup, ol sifrowyý asimmetrli abonent liniýasy diýmekligi aňladýar) — bu bolsa, modemiň ýa-da şäher telefon ulgamynyň üsti bilen internet ulgamyna birikmeklige we köpçülik bolup ulanmaga mümkinçilik berýär.
ADSL tehnologiýasynda internet ulgamyna girmekligiň artykmaçlygy:
Öýde goşmaça telefon simleri çekmeklik aradan aýrylýar, internete çykmak üçin bolan öý telefony ulanylýar.
Telefon hemişe işleýär, ýagny müşderi internetden peýdalanyp hem-de birwagtda telefonda gepleşip bilýär. Eger ADSL tehnologiýasynda internet ulgamyna birikmeklik isleseňiz aşakda görkezilen zatlar zerurdyr:
Edara-kärhanalar ADSL tehnologiýasynda intenet ulgamyna birikmeklik üçin şertnama baglaşmagyň üsti bilen ýerine ýetirilýär.
Edara-kärhanalar üçin nyrhnamalar
ADSL tehnologiýasynda birikmeklik üçin bölümleriň salgysy

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Şu gün Aşgabatda ýokary derejedäki türkmen-ukrain gepleşikleri geçiriler. Oňa gatnaşmak üçin düýn agşam Ukrainanyň Prezidenti Pýotr Poroşenko resmi sapar bilen Aşgabada geldi.
Ýokary derejede geçiriljek bu gezekki duşuşyk deňhukuklylyk we özara peýdaly esaslara daýanýan döwletara gatnaşyklaryny mundan beýläk-de işjeňleşdirmäge ýardam berer.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistan we Ukraina döwlet garaşsyzlygy ýyllary içinde taraplaryň ýygjam we milli ykdysadyýetleriň netijeli gatnaşyklaryna bolan hemmetaraplaýyn taýýarlygyny äşgär edýän ylalaşdyryjy-hukuk binýadyny döretdiler.
Gol çekilen we bilelikdäki iş üçin ygtybarly binýady emele getiren dürli derejedäki ikitaraplaýyn resminamalara laýyklykda, ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-ukrain topary döredildi. Şunlukda senagat we durmuş maksatly birnäçe möhüm desgalaryň gurluşygy amala aşyryldy we şeýle taslamalary ýerine ýetirmek dowam edýär.
Şäher we ulag düzümini ösdürmek boýunça bilelikdäki iri taslamalar özara peýdaly gatnaşyklaryň esasyny düzýär. Gürrüň Amyderýanyň üstünden geçýän demir ýol we awtomobil köprüleriniň gurluşygy, Aşgabatda zeýkeş-aragatnaşyk ötüginiň gurulmagy barada barýar. Ukrainanyň belli kompaniýalary birnäçe ýyllaryň dowamynda Türkmenistanyň nebitgaz senagaty üçin möhüm bolan desgalaryň gurluşygyna hem işjeň gatnaşýarlar.
Bu gezekki geçiriljek Aşgabat duşuşygynyň barşynda Prezidentler Gurbanguly Berdimuhamedow we Pýotr Poroşenko milli bähbitleri hem-de Türkmenistanyň we Ukrainanyň döwlet ösüşiniň ileri tutulýan ugurlaryny nazara almak bilen, ýola goýulýan türkmen-ukrain hyzmatdaşlygynyň gyzyklanma bildirilýän häzirki ýagdaýyny we geljekki ösüşini öz içine alýan meseleleriň toplumyny ara alyp maslahatlaşarlar.


text:
Hytaýyň häkimiýetleri anna güni etniki tibetlileriň ýaşaýan regionynda 70 adamyň tussag edilendigini mälim etdiler.
Bu wakanyň öňýany bu regionda Hytaýyň merkezi hökümetiniň syýasatyna protest bildirip, birnäçe ýerli tibetli aktiwist öz janlaryna kast edişlikleri amala aşyrypdylar.
Hytaýyň resmi “Ksinhua” habar agentligi bu tussag edilenlerden 12-sine resmi jenaýat aýyplamasynyň bildirilendigini habar berýär. Emma olara anyk nähili işlerde aýyplama bildirilýändigi barada anyk maglumat berilmeýär.
2009-njy ýyldan bäri hytaýly tibetlileriň 100-e golaýy Pekiniň syýasatyna protest bildirip, öz-özlerini otladylar.
Protestçiler Tibet regionyndaky ýaşaýjylara has uly dini erkinlik berilmegini hem-de tibet buddistleriniň ruhy lideri Dalaý Lamanyň bosgunlykdan yzyna dolanmagyna rugsat berilmegini talap edýärler.


text:
Finlýandiýa we Orsýet özara serhedinde hyzmatdaşlygy güýçlendirmek barada ylalaşdylar. Serhetden Ýewropa Bileleşigine geçýän migrantlaryň sany gitdigiçe köpelýär.
Finlýandiýanyň içeri işler ministri Petteri Orpo bu barada 27-nji ýanwarda eden çykyşynda aýtdy.
Finlýandiýanyň we Orsýetiň arasyndaky 1340 kilometrlik serhet Ýewropa Bileleşiginiň syýahatçylyk üçin erkin Şengen giňişligine girelgedir. Emma Orpo bu meselä Finlýandiýanyň we Orsýetiň arasynda ikitaraplaýyn esasda çemeleşilýändigini belledi.
Geçen hepdede hökümet Moskwany pena gözläp ýurduň arktika serhetlerinden geçýänleriň köpelmegine rugsat bermekde tankyt edipdi, şeýle-de bosgunlar krizisinden Ýewropanyň umumy çykalga tapmagynyň zerurdygyny belläpdi.
Finlýandiýanyň serhet gözegçileriniň maglumatyna görä, şu aýda Orsýetden Finlýandiýa pena gözläp 400 çemesi adam geçipdir. Tutuş 2015-nji ýylda geçen bosgunlaryň sany 700 adam çemesi bolupdyr.


text:
Gazagystanyň Atyrau welaýat sudunyň metbugat sekretary Boranbaý Galiýewiň aýtmagyna görä, terrorizmde aýyplanyp tussag edilen 22 adamyň käbiri penşenbe güni sorag edilipdir. Olaryň Owganystandan we Pakistandan maliýe kömegini alandyklary anyklandy diýlip, habar berilýär.
Galiýewiň beren maglumatyna laýyklykda, aýyplanýanlaryň biri internetiň üsti bilen Owganystan we Pakistan bilen ýakyn aragatnaşyk saklapdyr.
Gazagystanyň günbatarynda ýerleşýän Atyrauda maý aýyndan bäri ençeme terrroristik hüjümler, şol sanda ýurtdaky ilkinji janyndan geçeniň hüjümi bolupdy, şeýle-de howpsuzlyk operasiýalary geçirilipdi.


text:
Siriýadaky kürt resmiler we komandirler “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijilerini ýurduň serhetýaka Kobani şäheriniň böleklerinden yza serpikdirendiklerini habar berýärler.
16-njy oktýabrda Kobani şäheriniň resmisi Birleşen Ştatlaryň howa zarbalarynyň kömegi netijesinde häzirki wagt söweşijiler kürt şäheriniň 20%-den hem az bölegine kontrollyk edýär diýdi.
Mundan öň “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileri Türkiýe bilen serhetleşýän bu şäheriň 40%-ne kontrollyk edýändiklerini mälim edipdiler.
Ýakynda Birleşen Ştatlaryň liderligindäki koalisiýa “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijilerine garşy howa zarbalaryny güýçlendiripdi. Kobani şäheriniň töweregindäki bu hüjümler kürt güýçlerine goldaw bermek maksady bilen amala aşyryldy.
Birleşen Ştatlaryň harbysy 15-16-njy oktýabr aralygynda öz uruş uçarlarynyň 14 howa zarbasyny amala aşyrandygyny aýtdy.


text:
11 — 14-nji aprelde Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň baştutanlygynda Türkmenistanyň Hökümet wekiliýetiniň Koreýa Respublikasyna sapary bolar. Häzirki günde türkmen-koreý hyzmatdaşlygy ähli ugurlar boýunça üstünlikli ösdürilýär. Muňa netijeli işjeň gatnaşyklar hem aýdyň şaýatlyk edýär. Iri düzümleýin taslamalary durmuşa geçirmäge gatnaşýan meşhur koreý kompaniýalarynyň birnäçesi türkmen bazarynda işjeň alyp barýar. Söwda-ykdysady we ylmy-tehnologiki hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-koreý topary hem döredildi we hereket edýär, ikitaraplaýyn netijeli gumanitar-medeni gatnaşyklar ýola goýuldy.
Türkmenistanyň Prezidentiniň 2008-nji ýylyň noýabrynda Koreýa Respublikasyna bolan döwlet sapary hem-de Koreýa Respublikasynyň Prezidenti hanym Pak Kyn Heniň geçen ýylyň iýunynda ýurdumyza bolan döwlet sapary ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň taryhynda möhüm wakalar boldy.
Nobatdaky ýokary derejedäki ikitaraplaýyn gepleşikler özara bähbitli türkmen-koreý hyzmatdaşlygyny ösdürmäge täze itergi bermelidir, iki ýurduň we halklaryň arasyndaky däp bolan dostluk gatnaşyklaryny pugtalandyrmaga ýardam etmelidir.
Nobatdaky ýokary derejedäki duşuşygyň ähmiýetini nygtady. Şol duşuşygyň netijeleri boýunça döwletara gatnaşyklarynyň kadalaşdyryjy-hukuk binýadyny has-da pugtalandyrmaga gönükdirilen resminamalaryň birnäçesine gol çekmek meýilleşdirilýär.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Hokkeý boýunça Türkmenistanyň çempionaty: tamamlanmagynyň öňüsyrasynda
Aşgabat, 15-nji ýanwar (TDH). Şu gün gyşky oýunlar sport toplumynyň buzly meýdançasynda 2013-2014-nji ýyllarda hokkeý boýunça Türkmenistanyň ilkinji çempionatynyň ikinji tapgyrynyň yza süýşürilen 11-nji duşuşygy geçirildi. Içeri işler ministrliginiň «Galkan» toparynyň we Haryt-çig mal biržasynyň «Şir» toparynyň duşuşygy ikinji tapgyryň esasy oýnuna öwrüldi, çünki buzly meýdança çempionatyň ilkinji ornunyň ykbalyny kesgitlemeli toparlar çykdylar.
Bu günki duşuşykda ýeňiş ilkinji nobatda «Şir» toparyna has zerurdy, Sebäbi şeýle ýagdaýda olar çempionatda ýeňiş gazanmaga ymtylyp bilýärdiler. «Galkan» bolsa tersine, geçirilen 12 duşuşykdan soň gazanylan 36 utuk bilen ýaryş sanawynda ilkinji orny ynamly eýeläp gelýär, häzirki duşuşykda bolsa oýnuň esasy wagtynda olara deňme-deň hasap hem ýeterlikdi. Munuň özi «Galkanyň» ýurduň çempiony bolmagyny öňünden kesgitleýärdi.
IIM-niň toparynyň hokkeýçileri şeýle amatly ýagdaýyň bolandygyna garamazdan, olar goranyş häsiýetde oýnamadylar, duşuşygyň ilkinji sekundlarynda hüjüm edip başladylar we «Şir» toparynyň derwezesine duşuşygyň ilkinji döwünde hokkeý topunyň 3-sini geçirdiler.
Ikinji 20 minutda Haryt-çig mal biržasynyň oýunçular topary jogap hokkeý topuny geçirmäge synanyşyp, 2 topy geçirmegi başardylar, dogrusy, olaryň öz derwezesine hem bir top geçdi. Şeýlelikde, ikinji arakesmä toparlar «Galkan» komandasynyň haýryna 4:2 hasabynda çykdylar.
Hokkeý — okgunly we netijesini öňünden aýdyp bolmaýan oýundyr hem-de sportuň bu görnüşinde iki hokkeý topy uly artykmaçlyk däldir. Şoňa görä-de, üçünji döwde «Şiriň» oýunçylary garşydaşlarynyň derwezesine tarap hüjümlerini güýçlendirip, olary goranyşda oýnamaga mejbur etdiler. Döredilen amatly ýagdaýda «Galkan» toparynyň derwezesine hokkeý topy geçiriljek ýaly bolan bolsa-da, meýdançanyň orta gürpünde dörän çekeleşikli pursatda pökgi IIM-niň toparynyň hüjümçisi A.Aganyýazowa gelen mahaly ol güýçli urgy bilen garşydaşysynyň derwezesine topy gönükdirdi. Ol goragça degip, «Şir» toparynyň derwezebanyna tarap gelýän ugruny üýtgedip tora girdi.
Bu ýagdaý üçünji döwüň tamamlanmagyna takmynan 6 minut galanda boldy. Munuň özi Haryt-çig mal biržasynyň toparyna ýaramaz täsir etdi. Netijede, olar galan wagtda bary-ýogy diňe ýeke top geçirmegi başardylar. Şeýlelikde, «Galkan» topary 5:3 hasabynda utup, Türkmenistanyň ilkinji çempiony diýen derejä eýe boldy.
Soňky tapgyrda esasy göreş kümüş baýrak ugrunda bolar. Ikinji orna «Şir» we «Nesil» dalaş edýärler. Olarda degişlilikde 31 we 28 utuk bar. Toparlaryň ilkinjisi ýaryşda soňky orunda barýan Sport baradaky döwlet komitetiniň Sport mekdebiniň topary, ikinjisi bolsa eýýäm Türkmenistanyň häzirki çempiony bilen duşuşar.
Ýaryşyň sanawynda dördünji orun Türkmenistanyň Kubogy ugrunda ilkinji ýaryşa gatnaşmaga hukuk berýär. Bu ýaryş baharda geçiriler. Bu orna şeýle hem iki topar — «Oguzhan» (19 utuk) we «Merdana» (18 utuk) dalaş edýärler. Bijä görä, soňky tapgyrda olar öz aralarynda duşuşýarlar, şoňa görä-de bu duşuşyk örän gyzykly bolar.
Çempionatyň jemleýji oýunlary öňümizdäki dynç günleri Gyşky oýunlar sport toplumynda geçiriler.
Habarlar #Aşgabat
- Soňky habarlar
Bitaraplyk baýramynyň hormatyna ýaryşlar04 Dekabr, 2015 (21:10)
- Soňky habarlar
Taý boksunyň ussatlary ýaryşa çagyrylýar30 Noýabr, 2015 (21:12)
- Soňky habarlar
Futbol boýunça 2018-nji ýylyň dünýä çempionatynyň saýlama oýunlarynda Türkmenpistanyň ýygyndy toparynyň üstünligi17 Noýabr, 2015 (21:16)
- Soňky habarlar
Türkmen türgenleri üçin halkara sertifikatlary10 Noýabr, 2015 (21:18)
- Soňky habarlar
Aşgabatly hapkido ussatlarynyň ýeňşi01 Noýabr, 2015 (19:55)
- Resmi habarlar
Aziada—2017-ä bagyşlanan Halkara maslahaty02 Aprel, 2015 (22:23)
- Soňky habarlar
Halkymyzyň sagdynlygynyň hatyrasyna01 Aprel, 2015 (22:27)
- Soňky habarlar
Gözelligiň we çeýeligiň baýramçylygy29 Mart, 2015 (22:37)
- Soňky habarlar
«Ahal» ýeňşe golaýlady11 Mart, 2015 (22:45)
- Soňky habarlar
“Ahal” – AFK-nyň Kubogynyň eýesi bilen bir toparda19 Fewral, 2015 (22:54)
- Soňky habarlar
“Ahal” topary AFK-nyň kubogy ugrundaky ýaryşlaryň toparlaýyn tapgyryna çykdy18 Fewral, 2015 (22:55)
- Soňky habarlar
“Altyn Asyr” topary AFK-nyň kubogy ugrundaky ýaryşlardan çykýar10 Fewral, 2015 (23:05)
- Soňky habarlar
“Ahal” AFK-nyň Kubogynda ýeňiş bilen başlady09 Fewral, 2015 (23:07)
- Soňky habarlar
Sport syny08 Fewral, 2015 (23:11)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň hokkeý boýunça çempionaty badalga aldy20 Ýanwar, 2015 (23:21)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň Kubogy paýtagtly kikboksçylarda28 Dekabr, 2014 (18:28)
- Soňky habarlar
Söweş sungatynyň ussatlarynyň bäsleşigi26 Dekabr, 2014 (18:29)
- Soňky habarlar
Täze ýylyň öňýanyndaky ýeňişler we ýokary netijeler21 Dekabr, 2014 (18:30)
- Soňky habarlar
Ýurdumyzda täze binalaryň açylyş dabaralary08 Dekabr, 2014 (18:31)
- Soňky habarlar
Aşgabadyň topary kabaddi boýunça Türkmenistanyň Kubogynyň eýesi boldy07 Dekabr, 2014 (18:33)


text:
Siriýada gozgalaňçylaryň hatarynda söweşýän türkmenistanly diýilýän bir adamyň ele salnandygy habar berilýär. “Rossiýa24” telekanalynyň 23-nji iýunda ýaýradan maglumatynda
gürrüňi gidýän adam Röwşen Gazakow diýlip tanadyldy.
Bu maglumaty häzirlikçe beýleki garaşsyz çeşmeler arkaly tassyklatmak başartmady.
Abu Abdylla lakamyny alan bu türkmenistanly diýilýän söweşijiniň “Al-Kaýda” toparyna degişli bolan Aleppodaky bir guramanyň düzüminde komandir bolandygy nygtalýar. Röwşen Gazakowyň “Demirgazyk tupan” ady bilen hökümetiň geçiren operasiýasynda tussag edilendigi maglumat berilýär.
Interwýu
“Rossiýa24” telekanalynda Türkmenistanyň raýaty diýilýän Röwşen Gazakowyň wideosy, şeýle-de onuň beren interwýusy görkezildi. Wideoýazgydaky görnüşleriň näderejede takykdygyny anyklap bolmady.
Şol ýazgyda Türkmenistanyň raýaty Röwşen Gazakow diýilýän adam özüniň Siriýa gelşini türk dilinde şeýle gürrüň berýär: “Men başlangyç tälimi Aşgabadyň etegindäki Myrat şeýhiň lagerinde geçdim. Ondan soň Stambula ýollandym. Ondan soň biziň toparymyzy “Al-Kaýdanyň” bir wekili garşy aldy. Ol bizi Siriýa bilen serhetde ýerleşýän lagere iberdi. Ol ýerde bize partlaýjy serişdeleri, detonatorlary ýasamagy, bombalary ýerleşdirmegi öwretdiler. Biziň mugallymlarymyz dürli-dürlidi. Olaryň aglabasy ozalky SSSR-iň düzüminde bolan döwletlerdendi. Biz soňundan serhetden geçip, Alepponyň töwereklerinde partlaýjylary ýasadyk”.
“Rossiýa24” telekanalynyň maglumatynda Türkmenistandan diýilýän söweşijiniň ýanyndan el kompýuteriniň – noutbugyň hem ele salnandygy aýdylýar. Şol kompýuterdäki wideoýazgylaryň birinde Röwşen Gazakowyň janyndan geçen bir söweşijini bir hüjümi amala aşyrmaga ýollaýandygy aýdylýar.
Ogluny hem getiripdir
Şeýle-de Russiýanyň telekanalynyň maglumatynda türkmenistanly diýilýän Gazakowyň öz ýany bilen bäş ýaşly ogluny hem alandygy aýdylýar. Ele salnan kompýuterdäki wideolarda Röwşen Gazakowyň ogluna partlaýjy serişdeleri ýygnamagy öwredip duran pursatlary, şeýle-de özüniň ölüminden soň “jyhady” oglunyň dowam etmeligini aýdýan şekilleri ýerleşdirilipdir diýip, “Rossiýa24” telekanalynyň reportažynda bellenilýär.
Şeýle-de ele salnan kompýuterden öý şertlerinde parlaýjylary ýasamak, himiýa boýunça sapaklaryň hem bardygy bellenilýär.
Azatlyk Radiosy “Rossiýa24” telekanalynda berlen materiala, şeýle-de Türkmenistandan diýilýän Röwşen Gazakowyň şahsyýeti baradaky maglumatlara degerli tassyklamalary alyp bilmedi.
Mundan ozal, düýbi Londonda ýerleşýän Radikallaşmany öwrenmek baradaky halkara merkezi Siriýadaky konfliktede Merkezi Aziýadan,şol sanda Türkmenistandan hem söweşijileriň
bardygyny aýdypdy.
Aşgabat inkär edýär
Türkmenistandan diýilýän Röwşen Gazakowyň habary bilen baglylykda, Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi 25-nji iýunda metbugat üçin beýanat ýaýratdy.
Onda 23-24-nji iýunda Orsýetiň "Rossiýa 1", "Rossiýa 24" telekanallarynda efire berlen "Siriýa jihady oppozisiýany radikallara öwürýär" diýen gepleşikde ulanylan maglumatlaryň hakykata gabat gelmeýändigi aýdylýar.
Bu reportažda, hamala, Türkmenistanyň raýaty diýlip görkezilýän Gazakow barada gürrüň berilýärdi.
Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň daşary işler ministrligi munuň ýaly doly anyklanmadyk maglumata esaslanýan repotažlaryň pozitiw esasda ösýän ors-türkmen gatnaşyklarynyň ruhuna gabat gelmeýändigini, onuň žurnalistiki etikanyň iň ýönekeý kadalarynyň hem bozulmagy bolup durýandygyny, türkmen tarapynyň muňa tomaşaçylara nädogry maglumat berilmek synanşygy hökmünde garaýandygyny beýan edýär.


text:
“Türkmentelekom” 1-nji fewraldan özüniň ADSL tehnologiýasy arkaly hödürleýän internet aragatnaşygynyň “Öý üçin internet” hyzmatynyň täze limitsiz tarif planyny girizýändigini habar berdi.
Täze tarif plany boýunça sekuntda 128 kbit tizlikli internet aragatnaşygy üçin her aýda 100 manat, sekuntda 256 kbit tizlikli ADSL internet aragatnaşygy üçin bolsa aýda 250 manat tölemeli.
Mundan ozal Döwlet eýeçiligindäki “Türkmentelekomyň” öý üçin berýän ýeke-täk limitsiz internet tarifi bardy we sekuntda 512 kbit tizlikli şol limitsiz internet üçin her aýda 600 manat abonent tölegini tölemelidi.
“Türkmentelekom” kärhanasy ýokary tizlikli internet tariflerini hem hödürleýär. Bu internet tarifleri diňe edara derejesindäki taraplara hödürlenip, olaryň tizligi sekuntda 1 mbitden 10 mbit tizlige çenli ýetýär. Olaryň bahasy internet aragatnaşygynyň tizligine görä 2500 manatdan 13900 manada çenlidir.
Daşary ýurt mediasynda limitsiz internediň “Türkmentelekom” tarapyndan kesgitlenýän bu nyrhlary Türkmenistanda internediň ilat köpçüligine elýeterli bolmazlygy üçin emeli döredilýän böwetleriň biri hökmünde görkezilýär.
Müşderi azlygyna galýar
“Türkmentelekomyň” şol gymmat tariflerinden çen tutup aýtsak, täze girizilen tarifler arzan ýaly hem bolup görünýär. Belli bir derejede bu kärhananyň müşderileriniň sany hem köpeläýjek ýaly. Ýöne, muňa garamazdan, bu täze tarifler bu edaranyň müşderilerini o diýen köpeltmändir.
Bu edaranyň adynyň efirde tutulmagyny islemedik işgäri hem munuň şeýledigini tassyklaýar.
“Biziň hödürleýän internet hyzmatlarymyzyň bahasy elýeterli ýaly hem bolsa, onuň hili o diýen ýokary däl. Sekuntda 128 kbit internet tizlik häzirki zaman üçin örän pes tizlik” diýip, “Türkmentelekomyň” işgäri aýdýar.
“Türkmentelekomyň” müşderileriniň azlygy diňe bir onuň tarif planlarynyň elýeterli däldigi bilenem bagly däl. Bu kärhananyň täze müşderilerini ADSL internet hyzmatyna birikdirmek mümkinçiligi hem çäkli. Paýtagtyň käbir raýonlarynda bolsa ADSL internet aragatnaşygyna birikdirilip bolýanam bolsa, onuň hili örän pes.
Internediň hili
Bu kärhanananyň işgärleri paýtagtyň telefon liniýalarynyň köneligi sebäpli adaty telefon liniýalar arkaly çekilýän ADSL internet aragatnaşygynyň hiliniň görnetin peselýändigini aýdýarlar. Mysal üçin, paýtagtyň ”Hitrowka”, ”Posýolka” ýaly raýonlarynda ADSL internet aragatnaşygyna birigip bolýar. Emma onuň hili örän pes.
“Diňe web-saýtlary açmaga mümkinçilik berýär. Olary-da ep-esli wagt garaşyp açyp bolýar. Skype arkaly gürleşmek ýa-da wideo gepleşigini geçirmek barada gürrüňem ýok” diýip, Aşgabadyň ”Posýolka” diýip atlandyrylýan raýonynyň ýaşaýjysy Ýagmyr gürrüň berýär.
Paýtagtyň Parahat we 30-njy mikroraýon ýaly telefon liniýalary täzelenen raýonlarynda hem köplenç halatda bu kärhananyň kepil geçýän internet tizligi ýok. Internet aragatnaşygynyň bölünmegi ýa-da peselmegi ýaly näsazlyklaryň adaty ýagdaýdygy barada aýdýan müşderiler az däl.
Beýleki kompaniýa
Ýurtda ADSL internedini hödürleýän ýeke-täk prowaýder bolan ”Türkmentelekom” bu monopoliýa statusyny ýitirdi. Geçen ýylyň ikinji ýarymyndan başlap paýtagtyň AşTU, ýagny ”Aşgabadyň telefon ulgamy” atly döwlet edarasy abonent töleginiň bahasy aýda 100 manat bolan sekuntda 128 kbit tizlikli limitsiz ADSL internet hyzmatyny hödürläp başlady.
Ýaňy-ýakynda bolsa AşTU edarasy her aýda 250 manat abonent tölegli sekuntda 256 kbit tizlikli limitsiz ADSL internet hyzmatyny hödürleýändigini habar berdi. Şu nukdaýnazardan ”Türkmentelekomyň” 1-nji fewraldan girizen täze limitsiz tariflerine bu iki döwlet kärhanasynyň özara bäsleşiginiň netijesi hökmünde garaýanlar hem bar.
Emma bu bäsleşigiň hödürlenýän hyzmatlaryň hiliniň ýokarlanmagyna getirerden ýa-da olaryň ilat köpçüligine has elýeterli bolmagyny üpjün ederden häzirlikçe derejesi görnetin pes.


text:
Ýewropanyň adam hukuklary boýunça ýokary derejeli wekili Kremle ýüzlenip düýnki eden çykyşynda, Demirgazyk Kawkazda adamlaryň alnyp gaçylmagynyň öňüniň alynmagyny we tanymal hukuk goraýjy aktiwisti öldüren adamlaryň suda çekilmegini talap etdi.
Ýewropa Geňeşiniň adam hukuklary boýunça kommisary Thomas Hammarberg Orsýetiň prezidenti Dimitriý Medwedew bilen pikir alyşandan soňra eden çykyşynda, bu duşuşykda Demirgazyk Kawkaz bilen bir hatarda Çeçenistanda adamlaryň alnyp gaçylmagy baradaky meseläni gozganlygyny aýtdy.
Hammarberga salgylanylyp, ITAR-TASS, Ria Nowosti we Interfaks habar agentlikleri tarapyndan ýaýradylan maglumatda, onuň hukuk goraýjy aktiwist Nataliýa Estimorowanyň ölümi bilen bagly meseläniň çözülmegini hem talap edenligi aýdylýar.
Ady agzalýan aktiwist geçen ýyl iýul aýynda Inguşystanda öldürilipdi.


text:
Orsýetiň hökümet baştutany Wladimir Putin döwlet baştutany wezipesine dalaş etmekçi. Putin 24-nji sentýabrda “Bütewi Orsýet” partiýasynyň gurultaýynda 2012-nji ýylyň martynda Orsýetde boljak prezidentlik saýlawlaryna dalaşgär hökmünde gatnaşjakdygyny yglan etdi. 2000-2008-nji ýyllarda Orsýetiň prezidenti bolup, soňky dört ýylyň dowamynda ýurduň hökümetine baştutanlyk eden Putin geljekki prezidentlik saýlawlaryndan soň, hökümetde uly üýtgeşiklikleriň boljakdygyny aýdýar.
2012-nji ýylyň martynda Orsýetde boljak prezidentlik saýlawlaryna dalaşgär hökmünde gatnaşmak niýetini yglan eden Wladimir Putiniň ýeňiş gazanjagyna ýurduň içinde we daşynda köplerde şübhe döremeýär. Bir tarapdan Orsýetiň häzirki hökümet baştutany Wladimir Putiniň we döwlet baştutany Dmitriý Medwedewiň gatnaşmagyndaky “Bütewi Orsýet” partiýasynyň täsirliligi, başga bir tarapdan, ýurduň syýasy oppozisiýasynyň gowşaklygy prezident bolmak islegini yglan eden Putiniň döwlet başyna dolanyp gelmegine hiç hili päsgelçiligiň bolmajagyny görkezýär.
Synçylar Orsýetiň geljekki prezidentlik saýlawlaryna ýurduň 2000-nji ýyllaryň başyndan bäri alyp barýan syýasatynyň dowamy hökmüne garaýarlar we ol syýasy ugruny üýtgeder öýdüp garaşmaýarlar. Şol bir wagtda-da ýurduň öz bähbitlerini goramak usullarynyň üýtgemeginiň ähtimallygy aradan aýrylmaýar. Putin prezident bolan ýagdaýynda bu Orsýetiň daşary syýasatyna nähili täsir ýetirip biler?
Merkezi Aziýa
Moskwadaky GDA institutynyň Merkezi Aziýa boýunça bölüminiň müdiri Andreý Groziniň pikirine görä, bu hususan-da Orsýetiň Merkezi Aziýa regionyndaky syýasy we ykdysady bähbitlerine degişli bolup biler:
—Syýasatda tapawut dörän ýagdaýynda bu diňe stilistika degişli bolar. Sebäbi Dmitriý Medwedew we Wladimir Putin bir syýasata hem umumy gymmatlyklara eýerýän adamlar. Emma Merkezi Aziýanyň liderleri, adatça, islendik özgerişliklere örän duýgur çemeleşýärler. Olaryň Orsýetiň häzirki prezidenti Dmitriý Medwedewe berk we güýçli bolmadyk, wagtlaýyn ýolbaşçy hökmünde garaýandyklary hiç kime syr däl. Moskwanyň soňky ýyllarda Daşkent, Duşenbe, Aşgabat bilen gatnaşyklarynyň çylşyrymlylygy hem hut şundan gelip çykýar — diýip, Grozin aýdýar.
Käbir günbatar bilermenleriniň pikirine görä, iki prezidentlik möhletini başdan geçiren Wladimir Putiniň ýene-de döwlet başyna dolanmagy Orsýetde syýasy durgunlygyň döremegine ýol açyp biler. Emma gazagystanly bilermen Saparbaý Jubaýew Putiniň döwlet başyna dolanyp gelmegi bilen Orsýetiň, aýratynam Merkezi Aziýa babatynda häzir alyp barýan syýasatynyň durnukly dowam etdiriljegine güwä geçýär diýip, pikir edýär:
—Orsýetiň Ýeltsin döwründe Merkezi Aziýa babatynda kesgitli bir syýasaty ýokdy. Putin döwründe bu syýasat kesgitlenip, integrasion häsiýete eýe boldy. Medwedew döwründe hem bu syýasat dowam etdirildi. Şeýlelikde Putiniň döwlet başyna dolanyp gelmegi bilen Orsýetiň Merkezi Aziýa döwletleri bilen ýakynlaşmak we aralaşmak prosesini has-da aktiwleşdirmegine garaşýaryn. Regional guramalaryň döredilmegi, şol sanda Orsýetiň we Gazagystanyň gatnaşmagynda 2010-njy ýylda esaslandyrylan gümrük bileleşiginiň döredilmegi regional hyzmatdaşlygyň takyk netijesi. Merkezi Aziýa Orsýetiň geosyýasy bähbitleri bilen bagly region bolansoň, Moskwanyň bu regiona bolan ünsüni mundan beýläk-de gowşatmaz — diýip, Jubaýew aýdýar.
Energiýa
Howpsuzlyk meselelerine has uly üns bermek, Orsýetiň geosyýasy we enegriýa ugrundaky bähbitlerini has berk goramak Putiniň syýasatyna mahsus häsiýetler. Bu pikiri GDA institutynyň bilermeni Grozin aýdýar.
Türkmenistanyň yglan edýän köpugurly energiýa syýasaty we Ýewropa Bileleşiginiň Hazar regionynda öňe sürýän gazgeçirijiler boýunça proýektleri Moskwanyň göwnünden turmaýar. Orsýet öz energiýa göterijileriniň eksportyna strategik ugur hökmünde çemeleşýär we Ýewropanyň energiýa bazarynda özüne bäsdeş bolup biljek islendik proýekte garşy durmaga taýýardygyny duýduryp gelýär.
Andreý Groziniň pikirine görä, Türkmenistan Günbataryň regional energiýa proýektlerine goşulmak niýetini açyk mälim etmän gelýän hem bolsa, şeýle proýektleriň durmuşa geçirilmeginiň öňüni almak üçin Kremliň hazarýaka döwletlere, şol sanda Türkmenistana öz basyşyny has güýçlendirmegi ähtimal. Ol Orsýetiň Hazardaky harby flotiliýasynyň ýaýbaňlandyrylmagyna Moskwanyň “Transhazar” we “Nabukko” proýektlerine garşylyk bildirmeginiň alamatlarynyň biri hökmünde garaýar.
Brýussel Hazar deňziniň gazyny Ýewropa akdyrmak boýunça ylalaşyk baglaşmak maksady bilen Türkmenistan we Azerbaýjan bilen oktýabr aýynda gepleşiklere başlamagy karar etdi. Munuň yz ýany Orsýetiň Daşary işler ministrligi Ýewropa Bileleşiginiň bu kararyna resmi taýdan gynanç bildirdi. Geçen hepdaniň aýagynda bolsa Yewropa Komissiýasynyň başlygy Žoze Manuel Barroso Nýu-Ýorkda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowy resmi suratda Brýussele sapar etmäge çagyrdy.


text:
Hindistan bilen Pakistan bir-birini dawaly Kaşmir sebitinde bellenen araçäk liniýasynyň boýunda gelnen ýaraşyk ylalaşygyny bozmakda günäleýär.Pakistan goşuny 1-nji oktýabrda «Hindi güýçleri Çamb sektoryndaky kontrol liniýasynyň boýunda ýene bir gezek, sebäpsiz ýerden atyşygy dikeltdi» diýdi.
Hindistanyň Goranmak ministrliginiň sözçüsi hindi güýçleriniň 1-nji oktýabr güni irden pakistan goşunlarynyň Aknur sektoryndaky araçäk liniýasynyň boýunda, Hindistanyň Jammu ştatynda we Kaşmirde atan oklaryna jogap gaýtarandyklaryny aýtdy.
Hindistan bilen Pakistanyň arasyndaky dartgynlyklar şu aýyň başyndan, Pakistanda ýerleşýän jeňçiler Nýu-Deliniň kontrollygyndaky Kaşmirde bir harby baza çozup, 18 esgeri öldüreli bäri güýçlendi.
Hindistan şondan bäri Pakistanyň ygtyýaryndaky Kaşmiriň birnäçe kilometr içine, «terror» nyşanalary diýilýänlere «hirurgiýa urgularyny» urdy.
Hindistan bilen Pakistan ýetmiş ýyl ozal Britaniýadan garaşsyz bolaly bäri üç gezek urşa girdi, bu uruşlaryň ikisi dawaly Kaşmir sebitiniň üstünde boldy.


text:
Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaýyň ýekşenbe güni Eýrana edýän sapary ABŞ-nyň goranmak sekretarynyň Owganystana edýän iki günlük saparyna gabat geldi.
Eýranyň metbugatyna görä, Karzaý Eýrana edýän bir günlük saparynyň dowamynda ýurduň ýokary derejeli resmileri, şol sanda prezident Hassan Rohani bilen duşuşýar.
Şenbe güni iki günlük sapary bilen Owganystana baran ABŞ-nyň goranmak sekretary Çak Hagel bu ýurtdaky amerikan harbylary, şeýle-de, Owganystanyň we NATO koalisiýasynyň resmileri bilen duşuşyk geçirýär.
Kabulyň we Waşingtonyň arasynda güýçlenýän gapma-garşylyk ABŞ-nyň harbylarynyň 2014-nji ýyldan soň Owganystanda galmagyna degişli ikitaraplaýyn howpsuzlyk ylalaşygyna degişlidir.
Çak Hagel Owganystanda prezident Hamid Karzaý bilen duşuşmak planynyň ýokdugyny aýdyp, Kabulyň Waşingtonyň pozisiýasy barada habarlydygyny belledi.
Karzai ABŞ bilen howpsuzlyk barada ylalaşyk baglaşylmagyny başda goldapdy, emma soň oňa gol çekmekden boýun gaçyrdy. Eýran bu ylalaşygyň regiony durnuksyzlandyryp biljekdigini aýdýar.


text:
“Rostowyň” futbolçylary belli türkmen tälimçisi Gurban Berdiýewiň ýolbaşçylygynda bir hepde mundan ozal başlanan Russiýanyň premýer-ligasynyň 2-nji tapgyrynda myhmançylykda “Ufadan” 1:2 hasabynda üstün çykyp, ilkinji ýeňşini gazandylar.
Garşydaşlar Russiýanyň çempionatynda üçünji gezek duşuşýardylar we Başgyrdystanyň topary heniz bir gezek hem ýeňip görmändi. Geçen möwsümde “Rostow” “Ufa” bilen myhmançylykda 0:0 oýnady, öz meýdanynda bolsa 2:0 hasabynda utdy.
“Ufa” bilen nobatdaky duşuşygyň öňüsyrasynda rostowlylar düýpli ýitgi çekdiler — maşgala ýagdaýy sebäpli toparyň esasy oýunçylarynyň biri Kalaçýow duşuşyga gatnaşyp bilmedi. Elbetde, ýerli topar üçin ýakymly täzelikler hem boldy: topara dolanyp gelen ýarym goragçy Horen Baýramýan we 20 ýaşly türkmen kökleri bolan eýranly futbolçy Serdar Azmun düzüme goşuldy. Bu oýunçylaryň soňkusyny “Rostow” 2015/2016-njy ýyllaryň möwsüminiň ahyryna çenli ilkinji nobatdaky hukuk bilen Kazanyň “Rubininden” kärendesine aldy. Eýranly futbolçy 20-nji belgi we “Serdar” lakamy bilen hatara goşuldy — diýip, “Rostow” futbol klubunyň resmi saýty habar berýär.
“Ufanyň” Başgyrdystanyň paýtagtyndaky ýerli meýdanynyň ýaryşlara taýýar däldigi sebäpli duşuşyk Saranskide, “Mordowiýanyň” öz oýunlaryny geçirýän stadionynda bolup geçdi.
Birinji ýarymda hasap açylmady, ýogsa “Rostowyň” futbolçylarynyň birneme artykmaçlygy duýuldy.
46-njy minutda “Rostowyň” oýunçysy Ýu Ben Su derwezeçi bilen ýüzbe-ýüz galdy, netijede ol gysga aralykdan pökgini derwezä gönükdirdi — 1:0! Şertli ýer eýeleri 78-nji minutda hasaby deňlediler. 18 ýaşly ukrainaly Aleksandr Zinçenko tapawutlandy — 1:1.
Gurban Berdiýewiň şägirtleri duşuşygyň esasy wagtynyň tamamlanmagyna 3 minut galanda ýeňiş pökgüsini geçirmegi başardylar. Burçdan oýna girizilen pökgi angolaly goragçy Bartolomeu Baştuşa degip, derwezä girdi — 1:2.
Duşuşykdan soňra “Rostowyň” baş tälimçisi Gurban Berdiýew futbolçylarynyň oýna berlişinden razydygyny belledi.
—Birinji ýarymy erbet geçirmedik, ikinji ýarymda birneme peseldik — diýip, G.Berdiýew "Наш футбол" teleýaýlymyna beren teswirlemesinde aýtdy. — Elbetde, 3 utuga we oglanlaryň özlerini oýna berişlerine diýseň şat. Biz heniz käbir zatlaryň üstünde işlemeli, işlärisem. “Ufa” — oňat topar, “Spartak” bilenem gowy oýnady. Ýöne häzir premýer-ligada kimdir birini haýran galdyrmak örän kyn.
Indiki tapgyrda “Rostow” 2-nji awgustda öz meýdanynda “Krasnodary” kabul eder.


text:
Gowy taraplary hakda pikir edeniňde tebigy gazyň belli bahasy ýok. Gazyň güýji bilen öýler ýylap dur. Adamlar odun daşamak aladasyndan dynç. Gazyň güýji bilen zawod-fabrikler işläp dur. Naharlar minnetsiz bişip dur. Ýöne gaz bilen işlemegi başarmasaň, ol durşy bilen betbagtçylyk.
Türkmenistanyň oba-şäherlerinde tebigy gaz sebäpli ot alýan öýler köp. Bu ýagdaýyň ýüze çykmagynda günäkärler kim?
Gaz edarasynyň işgärleri hemmeleriň işde wagtynda, halka hiç hili duýdurmazdan, gazy öçürýärler. Nirededir bir ýerde profilaktika işlerini geçirýärler. Öz işlerini bitirenlerinden soň bolsa, ýene ilata duýdurmazdan, gazy goýberýärler. Türkmenleriň köpüsem elde ýasalan demir peçleri ulanýarlar. Öýleri bug bilen ýyladýan peçleri edinmek hemmelere başartmaýar. Elde ýasalýan türkmen peçlerinden bolsa gaz daşyna syzyp durýar. Peç ýanyp durka gaz edarasynyň işgärleri tarapyndan duýdansyz öçürilýän gaz heniz peç sowap ýetişmänkä ýene öýlere berilýär. Ine, şeýle ýagdaýda ot alýan öýleriň bäri-aňyrsy ýok.
Gyş aýlarynda gaz edarasynyň işgärleri gazy halka duýdurmazdan, birden güýçlendiribem goýberýärler. Gaz güýçlendirme, näme üçindir mydama gijäniň ýaryndan soň—adamlaryň ukuda wagty bolýar. Gaz edarasynyň işgärleriniň gazy näme üçin gijelerine köpeldýänini olaryň özi biläýmese, başga bilýän adam ýok. Hut bilgeşleýin edilýän ýaly. Gazyň gijelerine güýçlendirilmegi netijesinde-de ýanýan öýler örän kän bolýar.
Gaz edarasy häkimiýetleri günäkärleýär
Gaz edarasynyň işgärleri özleriniň gazy peseltmek hem köpeltmek, duýdansyz öçürip-ýakmak işleriniň netijesinde ýangynyň döreýänligi üçin häkimlikleri günäkärleýärler. «Biz gazy öçürjekdigimizi ýa-da köpeltjekdigimizi, bu barada ilaty habardar etmegi häkimliklere duýdurýarys. Ýöne häkimligiň işgärleri ýagdaýy ilata habar bermeýärler» diýip, gaz edarasynyň işgärleri gaz sebäpli ýüze çykýan betbagtçylyklarda özleriniň günäsiniň ýokdugyny aýdýarlar.
Gaz edaralarynyň işgärleri tarapyndan ilata duýdurylman gaz öçürilip-ýakylanda başga-da ýüze çykýan betbagtçylyklar köp. Şäher içindäki etaž jaýlarda gyşyna ýyladyş sistemasy gowy işlemeýär. Bu ýagdaý sowet döwründen galan kesel. Öýler sowuk bolansoň, adamlar öýdäki gaz plitany gije-gündiz ýakyp goýýarlar. Gije, adamlaryň ukuda wagty gaz edaralarynyň işgärleri tarapyndan öçürilip-ýakylyp durlan gaz öçürilmän goýulýan gaz plitalardan syzyp, öýüň ýaşaýjylarynyň gaz tutmadan, gazdan zäherlenmeden köpçülikleýin ýogalýan halatlaryna eltýän wagtlaram az bolanok. Şeýle ýagdaýda diňe bir gaz plitasynyň gözlerini açyp ýatýan öýüň ýaşaýjylary däl, eýsem olardan ýokarky hem aşaky gatda ýaşaýan goňşularyň hem gazdan zäherlenip ýogalýan halatlary-da gabat gelýär.
Gaz meselesine şeýle geleňsiz seredilýän halatynda ýangyn söndürijiler edarasyndan gelip, ilata: «Öýüm ot alan halatynda özüm günäkär. Eger öýüm ot alaýsa, men hökümetden jaý soramaryn. Munuň-da üstesine, öýümiň ýananlygy üçin jerime tölärin» diýlen ýazgylar ýazylan şertnama gol çekdirip gidýärler.
Serdar Gulgeldiýew aşgabatly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
"Soňky birnäçe ýylda Türkiýäniň nämä öwrülendigini görmeklik adamda lapykeçlik döredýär. Häzirki wagta çenli musulman ýurtlar ondan görelde almaga ymtylýardylar: Ol Ýewropa Bileleşigine deňhukukly agzalyga tamakin, iş ýüzünde Ählumumy adam hukuklaryny, adalatlylygy, kanunyň hökmürowanlygyny, ýurduň ilatynyň kürt we musulman bolmadyk beýleki graždanlarynyň hak-hukuklaryny goraýan demokratiýa ýolundan öňe barýardy… Indi bolsa şeýle möhüm taryhy pursat puja çykan ýaly görünýär. Häkimiýet başyndaky ”Adalat we galkynyş partiýasy” (AKP) bu ugry tersine öwrüp, ýurtda jemgyýetçilik guramalaryna, metbugata, kanun goraýjylara we azatlyklara garşy öz gysyşyny artdyrýar".
Muny ABŞ-nyň Pensilwaniýa ştatynda ýaşaýan ruhany ýolbaşçy, "Nurjy" ("Hyzmat") diýen dini toparyň lideri Fethullah Gülen "The New York Times" gazetinde "Türkiýäniň erbetleşen demokratiýasy" sözbaşyly makalasynda beýan edipdir.
Tankyt - hyýanat hasaplanýar
Gülen öz makalasynda: "AKP-niň liderleri indi islendik demokratik tankyda döwlete garşy edilen hüjüm hökmünde baha berýärler. Tankyt bilen çykýan her bir sesi duşmançylyk, hat-da has beteri hyýanat hasaplamaklyk bilen, olar ýurdy totalitarizme tarap äkidip barýarlar" diýip ýazýar.
"Gysyşlaryň ahyrky pidalary - azat hususy metbugatyň işgärleri, media ýolbaşçylary we redaktorlardyr. Olar tussag edilýärler we kanunlara, kazyýet ulgamynyň işine girizilen soňky üýtgeşiklikleriň döredýän özboluşly mümkinçiliklerine görä, aýyplamalara duçar bolýarlar. Ýurtdaky iň meşhur telekanallaryň biriniň müdiri dekabr aýynda tussag edildi we henizem gözenegiň aňyrsynda bendilikde otyr. Korrupsiýa aýyplamalaryny derňän resmiler hem öz wezipesini berjäý edendigi sebäpli yzarlanyp, tussag edilýärler.
Garaşsyz kazyýet, jemgyýetçilik guramalary we metbugat hökümetiň eden-etdiliklerini gün tertibine girizýär. Ýöne şeýle iş edip birden, häkimiýet başyndaky partiýanyň barýan ýolunda kimdir biri onun öňünden çykaýsa, gysyşlara, töhmetlere we toslama aýyplamalara duçar bolýar".
Güleniň ýazmagyna görä, Türkiýäni dolandyrýanlar, gynansagam, Günbatary özünden daşlaşdyrýarlar. Ýakyn Gündogarda bolsa eýýäm abraýdan gaçypdyrlar. Türkiýäniň sebite oňaýly täsir ýetirmeklik ukyby diňe ykdysadyýete däl, eýse ýurtdaky demokratiýanyň sagdyn ýagdaýyna-da bagly.
Hakykata şaýatlyk ediň
"Sagdyn demokratiýanyň özeni bolan kanunyň hökmürowanlygy, adam hukuklaryna we azatlyklaryna hormat goýmaklyk yslam dininiň esasy gymmatlyklarydyr. Haýsam bolsa bir syýasy ýa-da dini lideriň olary ýatyrmaga we çäklendirmäge ygtyýary ýokdur. Dindarlaryň agdyklyk edýän partiýasynyň, dinden peýdalanyp gysyşy we korrupsiýany özüne hyzmat etdirýändigini, şeýle-de bu babatda dymylýandygyny görmeklik ýüregi paralaýar. Dini ýörelgäniň şygarlaryndan we alamatlaryndan peýdalanyp, ýöne diniň esasy prinsiplerini pozanlar, dindarlaryň hormatyna mynasyp däldirler.
Ýesirlige garşy gürlemeklik demokratik hukukdyr, raýatyň borjudyr, dindarlar üçin bolsa dini hökmanlykdyr. Gurhanda bu babatda adamlaryň adalatsyzlyga garşy dymmaly däldigi şeýle açyk-aýdyň beýan edilýär: "Eý, iman getirenler! Allanyň hatyrasyna, adalaty goraýan şaýatlar boluň, hatda özüňize, ene-ataňyza, dogan-garyndaşlaryňyza garşy çykmaly bolaýaňyzda-da".
Soňky 50 ýylda jemgyýetçilik hereketlerine gatnaşmaklyk maňa-da nesip etdi. Kämahal "Hyzmat" hem diýip atlandyrylan bu hereketiň millionlarça türkiýeli agzasy we tarapdarlary bar. Bu graždanlar özlerini ynançlaryň raýdaşlygyna, jemgyýetçilik işlerine, haýyr-sahawat aladalaryna, durmuşy özgerdýän bilimiň kämilleşdirilmegine bagyş edipdiler. Olar 150-den gowrak ýurtda müňden hem köp kämilleşen dünýewi mekdepleri, ylmy tälim merkezlerini, kollejleri, keselhanalary, ynsanperwerlik guramalaryny döredipdiler. Olar mugallymlar, žurnalistler, biznesmenler we ýönekeý raýatlardyr.
"Hyzmatyň adamlary" syýasy partiýa döretmedi
Häkimiýetiň başyndaky partiýanyň "Hyzmat" hereketiniň adamlaryna gysyş üçin öňe sürýän garaýşy, onuň hut öz awtoritarizmini esaslandyrmaklyk maksadyna eýerýär. "Hyzmat" hereketiniň adamlary hiç wagt syýasy partiýa döretmedi we hiç haçan olaryň syýasy maksatlary bolmandy. Olaryň herekete goşulmaklygy daşardan gönükdirilmeýär, gaýtam hut öz sogap iş etmeklik duýgysyndan döreýär".
Fethullah Güleniň ýazmagyna görä, onuň özi 50 ýyldan bäri parahatçylygy, raýdaşlygy, birek-birege hormat goýmaklygy we özüňi sogap iş etmeklige bagyşlamaklygy ündäpdir hem öwredipdir: "Magaryf, jemgyýetçilik işleri bilen dinleriň arasyndaky raýdaşlygy ündedim we goldadym. Hemişe özge adamlaryň bagtlylygyny öz bagtym hasapladym. Eýe bolan güýjümden hemişe wyždanyma görä hereket edip, adamlara peýdaly magaryf we jemgyýetçilik aladalarynyň ýaýradylmagy üçin peýdalandym. Syýasy häkimiýet bilen gyzyklanmadym.
Özüm bilen bilelikde "Hyzmat" hereketiniň ummasyz köpçüligi öz wagtynda häkimiýetdäki partiýanyň syýasatyny goldady. 2005-nji ýylda Ýewropa Bileleşigi bilen agzalyk gepleşiklerine başlanmagy hem şol syýasata degişlidi. Häzirki tankytlarymyz ýaly, şol wagtky goldawymyz hem prinsiplere esaslanýardy. Jemgyýete çuňňur täsir edýän hökümetiň syýasaty barada gürlemeklik öz hak-hukugymyz we boýnumyzdaky borçdur.
Korrupsiýa we awtoritarizme garşy demokratik çykyşlarymyz bizi tötänlikde pidalara öwürdi, şol bir wagtyň özünde-de "Hyzmat" hereketine we meniň şahsyýetime garşy metbugatda garalamak kampaniýalary alnyp barlyp, kanun taýdan gözlenýänleriň hataryna goşuldyk.
Türkiýä çagyryş
Türkiýäniň jemgyýetiniň bütin gatlaklaryndan emele gelen "Hyzmat" hereketiniň adamlary hem hökümet edaralarynyňdyr guramalarynyň we hususy pudagyň işlerine gatnaşýarlar. Elbetde, ýurduň kanunlaryna we öz işleýän guramalarynyň we edaralarynyň kadalaryna görä esasy ahlak prinsipleriniň çäginde hereket edýän bu raýatlaryň esasy kanundaky hak-hukuklary elinden alnyp bilinmez.
"Hyzmat" hereketi maksatlaryna edilýän görübilmezçilik zerarly göz-görtele ýekirilip bilinmez. Jemgyýetiň haýsam bolsa islendik bir toparyny ýekirip, ony häkimiýete howp hasaplamaklyk çydamsyzlygyň alamatydyr.
Biz ”AKP-niň” gysyşlarynyň ýeke-täk pidalary däldiris. Parahat ilatdan närazylyk bildirýänler, kürtler, alewitler, musulman bolmadyk raýatlar, häkimiýetdäki partiýa bilen gatnaşygy bolmadyk käbir sünni toparlar hem kynçylyk çekýärler.
Töwellalar hem duýgudaşlyklar bolmasa, hiç bir raýat ýa-da topar häkimiýet başyndaky partiýanyň gazabyndan sypyp bilenok. Dini ynanjyna garamazdan, raýatlar Ählumumy adam hukuklarynyň we azatlyklarynyň çäginde birleşmelidirler, şeýle gymmatlyklary basgylaýanlara garşy demokratik göreş alyp barmalydyrlar".
Fethullah Gülen "The New York Times" gazetindäki çykyşyny şeýle jemleýär:
"Türkiýe [häzirki wagtda öz syýasy durumynda] şeýle bir derejä ýetipdir welin, muny suratlandyrmak üçin, demokratiýanyň we adam hukuklarynyň döşünden itilýär diýse bolar. Häkimiýetdäkiler raýyndan gaýdar diýip, umyt we doga-dileg edýärin. Taryhdan ugur alsak, öz saýlan liderleri demokratik ýoldan yüz öwrende, Türkiýäniň halky hem şol liderlerden ýüz öwrüpdi. Olar [bu gezegem] ýurduň geljegini düzetmek üçin öz kanuny we demokratik hukuklaryndan peýdalanarlar diýip umyt edýärin".


text:
Eýranyň ozalky prokurory 2009-njy ýylda hökümete garşy protestçileriň üçüsini öldürmek barada bildirilen günäden aklanyldy.
Habarlarda aýdylmagyna görä, Saýd Mortozawi Eýranyň Sosial howpsuzlyk fondunyň başlygy bolan mahaly bikanun pul alandygy üçin türmede oturar we jerime tölär.
Ozalky prezident Mahmud Ahmedinejadyň ýarany bolan Mortazawi ISNA habar gullugyna entek suduň karary bilen resmi tanyşdyrylmandygyny aýdypdyr. Şol resmi tanyşdyrmadan soň oňa şikaýat etmek üçin 20 gün wagt berilýär.
2010-njy ýylda geçirilen parlament derňewi Mortazawini 2009-njy ýylda, dawaly prezident saýlawlaryndan soň guralan anti-hökümet protestlere gatnaşan üç adamy gynap öldürmekde jogapkär tapypdy.


text:
Taryhy yazgylara salgylansaň, spirtli içgiler b.e. 8000 ýyl öň baldan, miweleriň şiresinden, yabany üzümden alnyp başlanypdyr. Üzüm çakyryndan ilkinji spirti VI-VII-nji asyrlarda araplar alyp, ony “alkogol“, ýagny “melul ediji“ diýip atlandyrypdyrlar. Aragyň birinji çüýşesini 860-njy ýylda Ragez atly arap ýasapdyr. 12 asyr bäri spirt içgileri adamzat bilen uly taryhy yoly geçdi. Şahyrlar, aýdymçylar, suratkeşler ony wasp etdiler, öwgüli sözler bilen gazal, aýdym ýazdylar.
Yslam dininiň düýbüni tutan Muhammet (570 - 632 ý.) spirtli içgileri içmegi gadagan etdi we bu kanuny esasda Gurhandada ýazylandyr. Köp asyrlar bäri musulman ýurtlarynda alkogol içgileri kabul edilenok, bu kanundan çykan adamlara (arakhorlara) bolsa berk temmi berilyär.
Yöne biziň gürrüňimiz spirtli içgileriň taryhy barada dälde, olara ýykgyn edilmegiň sebäpleri baradadyr.
Russiýada geçirilen statistiki barlaglaryň netijesi spirtli içgileriň ýyldan-ýyla köp içilýänliginden güwä geçýär: eger 1913-nji ýylda adambaşyna 3,4 litr, 1927-nji ýylda 3,7 litr arak satylan bolsa, 1940-njy ýylyň aýagyna bu 2,3 litre çenli, 1950-nji ýylda 1,9 litre çenli azalypdyr. Ondan soňky ýyllar aragyň kabul edilişi 3-4 esse artypdyr...


text:
Prezident Berdimuhamedow wagtal-wagtal hökümetiň liberal reformalary taýýarlaýandygyny, basym zerur kanunlaryň kabul ediljekdigini wada berýär. Emma bu gün jemgyýetde şol planlaryň açyk maslahaty ýok.
Munuň tersine, ýolbaşçylar ähli möhüm kararlary ýapyk gapylaryň aňyrsynda taýýarlamak praktikasyny dowam edýärler. Hut şonuň üçin-de, ýurduň graždanlarynyň özleri häkimiýetleriň režimi liberallaşdyrmak başlangyçlary baradaky käbir alamatlary tapmaga çalyşýarlar.
Soňky aýlaryň dowamynda ýokardan ýurduň jenaýat-prosessual kanunçylygynyň ýumşadylýanlygy baradaky tema eýýäm ikinji gezek hödürlendi. Mejlisiň ahyrky maslahatynda bu ugurda ýurduň möhüm kanunlarynda käbir zerur özgerişleriň boljakdygy barasynda habar berildi.
Birnäçe onýyllyklar bäri dowam eden gazaply eden etdilikden soňra, häkimiýetler aklawjylar institutynyň rolunyň möhümdigi we hatda zerurdygy barada dil ýardylar.
Emma Gurbanguly Berdimuhamedowyň oppozision partiýalaryň açyk işi boýunça beren başga bir wadasynyň durmuşa geçiriljekdigi barada entek belli zat ýok.
Özboluşly gozgalaň
Ýokardan syzýan maglumatlara görä, şu we beýleki möhüm syýasy temalaryň 14-nji maýda Daşoguzda geçjek Ýaşulular maslahatynda häkimiýetler tarapyndan yglan edilmeginiň mümkindigine garaşylýar.
Arasynda syýasy tussaglaryň-da bolmagy ähtimal ikinji günägeçişilige garaşýan türkmen jemgyýeti häzir bu maslahatyň öň ýanynda özboluşly gozgalaňy başdan geçirýär.
Garaşylýan günä geçişlik halk arasynda “Altyn günägeçiş” diýen ady hem aldy. Günäsi geçiljekleriň arasynda syýasy tussaglaryň hem bolmagynyň mümkindigi aýdylýar.
Türmä basylan belli oppozisia wekilleriniň ykbaly barada henize çenli hiç hili maglumat ýok. Ýaşulular maslahatynyň geçjek güni ýakynlaşdygyça, ahyrsoňy häkimiýetleriň “Döwlet – halk üçin” diýen esasy şygaryny durmuşa geçirmek ugrunda aýgytly ädim ätjekdigine türkmen jemgyýetinde ynam güýçlenýär.
Bir zada düşünmeli
Türkmen jemgyýetini liberallaşdyrman, hökümetiň ykdysadyýeti ösdürmek baradaky öňde goýýan planlaryny durmuşa geçirip bolmajakdygyna ýolbaşçylaryň düşünmezligi mümkin däl.
Dogrusy, häzirlikçe türkmen jemgyýetinde gazanylan ykdysady üstünlikler göze ilenok. Ol jemgyýet ýapyk we gazaply kazarma düzgünli döwlet režiminde saklanylýar. Graždan azatlygynyň derejesi, has dogrusy, onuň asla ýokdugy ähli ösüşi bökdeýän faktor. Kadrlar ýetmezçiligi we korrupsiýa Türkmenistanda göze dürtülip duran problemalar.
Eýse, garaşylýan Ýaşulular maslahaty Türkmenistanda taryhy waka öwrülermi? Ýurdy orta asyr çäkliliginden gutarmak üçin häkimiýetler nähili aýgytly ädimleri ätmäge ukyply? Halkyň garşysyna däl-de, onuň bähbidine çapmaga türkmen häkimiýetlerine eýse näme päsgel berýär?
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
“Yslam döwleti” atly ýaragly toparyň Yrakdaky söweşijileri Internetde wideo çap edip, Täjigistanda jyhada başlamak üçin ýaragly toparyň baştutanlaryndan rugsat soradylar.
“Yslam döwleti” atly ýaragly toparyň Yrakdaky söweşijileri Internetde wideo çap edip, Täjigistanda jyhada başlamak üçin ýaragly toparyň baştutanlaryndan rugsat soradylar.
Wideoda çykyş edýän sakgally täjik söweşijisi özüniň “Yslam döwletiniň” düzüminde söweşýändigini aýdýar. Ol “Yslam döwletindäki” täjik söweşijileriniň öz öýlerine dolanyp, Täjigistandaky “dinden çykanlara” garşy göreşmek teklibi bilen toparyň lideri Abu Bakr al-Bagdada ýüzlenendigini habar berdi.
Özüniň uruş lakamyny Abu Umariyondygyny aýdan 30 ýaşlaryndadyr diýlip çak edilýän söweşiji, Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň Täjik gullugynyň habaryna görä, birnäçe beýleki wideolarda hem peýda bolupdy. Abu Umariyon özüniň Täjigistanyň Raşt jülgesiniň Nurobod etrabyndaky Samsolik atly kiçijik şäherçesindendigini aýdýar.
“Biz Täjigistana dolanyp, dinden çykanlara garşy şol ýerde söweşmek isleýäris”.
Abu Umariyon özüniň we beýleki täjik ýoldaşlarynyň Täjigistana dolanyp, “Jamaat Ansarullah” ekstremistik toparyň düzüminde söweşmek üçin Bagdadiden we “Yslam döwletiniň” beýleki liderlerinden rugsat sorandygyny aýtdy.
Bagdadiniň bu işe rugsat bermändigi aýdylýar.
“Maglumat bilen Bagdadiniň ýanyna baran emirler olaryň edil häzir garaşmalydygyny aýtdylar” diýip, täjik söweşijisi düşündirýär.
“Jamaat Ansarullah”, Tajigistan we Siriýa
“Jamaat Ansarullah” Täjigistanda gadagan edilen ekstremistik toparydyr. Onuň haçan döredilendigi belli däl, emma ol ilkinji gezek 2010-njy ýylyň sentýabr aýynda özüni tanatdy we Hojantda janyndan geçen hüjümçiniň amala aşyran hüjüminiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy. Şondan bäri topar ençeme wideony ýaýratdy we täjikleri “dinden çykanlara garşy” jyhada goşulmaga çagyrdy. Toparyň lideriniň Dumullo Amriddin ady bilen tanalýan Amriddin Tabarow bolmagynyň mümkindigi çak edilýär. Onuň hem Nurobod etrabyndandygy çak edilýär.
2014-nji ýylyň noýabr aýynda Täjigistanyň howpsuzlyk häkimiýetleri Sughd regionynda bu topara degişli bolmakda güman edilýän 12 adamy tussag etdiler, olaryň Siriýada söweşmek üçin ýerli ýaşaýjylary hakyna tutmaga synanyşandygy aýdyldy.
“Jamaat Ansarullah” Siriýa bilen bagly bolan täjigistanly ýeke-täk söweşjeň topar däl. Dekabr aýynda Täjigistanyň sudy 11 adamy “Özbegistanyň yslam hereketi” atly söweşiji topara agza bolmakda günäli tapdy. Prokurorlaryň aýtmagyna görä, olardan iki adam Siriýada söweşipdir.
Şeýle-de Bagdadiniň Yrakda we Siriýada söweşýän täjikleriň jyhady alyp barmak üçin häzir öz öýlerine dolanmaly däldigini aýdandygy habar berilýär. Wideodaky ikinji täjik söweşijisi Täjigistandaky täjikleri öz ýurdunda jyhady alyp barmaga çagyrmady, emma olary Türkiýäniň üsti bilen Siriýa ýa Yraga barmaga we janyndan geçen hüjümçi bolmaga çagyrdy. Söweşijiler, eger Türkiýe täjik söweşijileriniň Siriýa barmagyna päsgel bermäge synanyşsalar, onda Türkiýäniň topragynda “partlamalaryň” boljakdygyny duýdurdylar.
Täjik söweşijileri “YD-nyň” Yrakdaky ýol gözegçilerimi?
Wideoda yzky planda ýol göze ilýär we täjik söweşijileri öz wezipesiniň ýoluň ugrunda syýahat edip, olaryň "çilimiň we alkogolyň şähere eltilmezligine” gözegçilik etmekden ybaratdygyny aýdýarlar. Söweşiji özüne ynanylan ýene bir wezipäniň ýoldan geçýän zenanlaryň “Yslam döwleti” tarapyndan aýallar üçin yslam geými diýlip kesgitlenen hyjaply bolmagyna gözegçilik etmekden hem ybaratdygyny aýtdy.
AÝ/AR-nyň Täjik gullugynyň habaryna görä, wideonyň dowamynda Abu Umariyon geçip barýan ulagy saklaýar we çalgyrt arap dilinde ýolagçylar bilen gepleşýär. Ýolagçylar özleriniň çilim alyp barmaýandygyny aýdýarlar.
Täjikler Siriýada we Yrakda
Täjigistanyň resmileri Siriýada we Yrakda söweşýän täjikleriň sany barada bir-birinden tapawutlanýan maglumatlary berýärler.
Täjigistanyň Milli howpsuzlyk boýunça döwlet komiteti Siriýada 300 çemesi täjik raýatynyň söweşýändigini noýabrda habar berdi.
Muňa garamazdan, Täjigistanyň Içeri işler ministrligi Siriýada 200 çemesi täjigistanlynyň söweşýändigini we 50-ä golaýynyň şol ýerde öldürilendigini aýtdy.
“Exeter” uniwersitetinden Edward Lemon Siriýadaky täjik söweşijileri barada maglumat toplaýar. Ol AÝ/AR bilen söhbetdeşliginde Siriýada 52 sany täjik söweşijisiniň barlygy hakynda internet arkaly tassyknama tapandygyny aýtdy.
Merkezi Aziýanyň “YD-niň” howpy bilen bagly gorkulary
Soňky aýlarda Merkezi Aziýada “Yslam döwletiniň” salýan howpy bilen bagly gorkular has güýçlendi. Gorkular Siriýada ýa-da Yrakda söweşip öýlerine dolanyp baranlaryň ýetirip biljek “täsirleri” bilen hem bagly boldy, bu belli bir derejede – şol sanda “YD-niň” propagandaly wideolary netijesinde – “Yslam döwletiniň” düzüminde ýüzlerçe merkezi aziýalynyň söweşýändigi baradaky maglumatlardan ugur alýar.
Howpsuzlyk bilen bagly bu aladalanmalardan daşgary Merkezi Aziýa ýurtlarynyň liderleri, “YD-ni” we onuň söweşjeň yslam hereketini ýerli halklaryň we döwletleriň milli aýratynlyklaryna, şeýle-de tutuş regionyň durnuklylygyna hakyky howp hökmünde suratlandyrýarlar.
Täjigistanda prezident Emomali Rahmon “YD-ni” “täze asyryň keseli we global howp” diýip atlandyrdy we täjikleriň söweşiji toparyň “Täjigistandaky negatiw roluna” kemter baha bermeli däldigini duýdurdy.
Şol bir wagtda-da Gyrgyzystanyň prezidenti Almazbek Atambaýew “YD-niň” radikal yslamynyň gyrgyzlaryň milli özboluşlylygyna “aýratyn howp” salýandygyny duýdurdy.
Barha güýçlenýän bu howplara jogap hökmünde, şeýle-de regiondaky öz täsirini güýçlendirmek tagallalarynyň çäginde Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin regiondaky howpsuzlyk boýunça hyzmatdaşlygyň güýçlendirilmegine çagyrdy we munuň öňki sowet giňişliginde “öňüni alyjy çäre” bolup biljekdigini belledi.
Gazagystany, Gyrgyzystany we Täjigistany öz içine alýan Kollektiwleýin howpsuzlyk ylalaşygy guramasynyň sammitinde 23-nji dekabrda eden çykyşynda Putin regionda “sazlaşykly hereketleriň” zerurdygyny aýtdy.
Şol bir wagtda-da Merkezi Aziýada käbir adamlar “YD-niň” howpy meselesiniň käbir bu ýurtlarda graždan azatlyklaryny çäklendirmek uçin bahana hökmünde ulanylýandygyny aýdýarlar.
“YD” tarapyndan Siriýadaky lagerde türgenleşdirilýän gazagystanly çagalary görkezýän wideonyň ýaýradylmagynyň yz ýany Gazagystanda hökümet 500 çemesi websaýty petikledi we olaryň “Yslam döwletini” we beýleki jyhadçy maglumatlary mahabatlandyrýandygyny aýtdy.
Goňşy Gyrgyzystanda hem “Yslam döwletiniň” propagandasyna garşy diýilýän çäreleri amala aşyryldy. 2014-nji ýylyň dekabr aýynda gazagystanly çagalaryň türgenleşik lagerindäki wideony görkezen saýt petiklendi.
Bu websaýtyň redaktorlary gyrgyz hökümetini bikanun hereket etmekde we žurnalistlere basyş etmekde aýyplady.


text:
Islandiýa Palestinany garaşsyz döwlet hökmünde formal taýdan ykrar etdi we onuň bilen diplomatiki gatnaşyklary ýola goýmakçy bolýar.
Bu ykrar ediş Islandiýanyň parlamenti iki hepde çemesi ozal bu kararyň haýryna ses berenden soň boldy.
Palestinanyň daşary işler ministri, Islandiýa öz kärdeşi bilen gepleşik geçirmäge gelen Riýad al-Maliki bu karary gutlady we onuň uly manysynyň bardygyny hem-de ozalky palestina raýdaşlyklary baradaky jarnamalardan has aňry geçendigini aýtdy.
Bu karara görä, Islandiýa Palestinany 1967-nji ýylyň alty günlük uruşundan öňki serhetleriň çäginde garaşsyz we özygtyýarly döwlet diýip ykrar edýär.


text:
“Dogup gelýän güni etek bilen ýapyp bolmaz” diýen, açyk hem göni manyly nakyl bar. Eýsem kimdir biri dogup gelýän Günüň öňüni etek bilen örtrjek boldumyka? Şeýle bolmasa, beýle nakyl döremezdi.
Durmuşda Güni bolmasa-da, dogup gelýän ýa eýýäm dogan, aýan bolan zehini ýapyp bilýänler bolupdyr. Muňa biziň aramyzda mysal örän köp. Olardan şahyr Juma Ilmyrady ýatlalyň. Sebäbi ony ýatlamaga häzir wagt boldy.
Watana söýgi
Laýyk mundan 70 ýyl owal - 1944-nji ýylda Türkmenistan respublikasynyň döredilmeginiň 20 ýyllygyny dabaraly bellemek çäreleri başlanypdy. Bu senä bagyşlap, Juma Ilmyrada goşgy ýazmak tabşyrylýar. Ol höwes bilen “Türkmenistanym” atly goşgy döredýär.
Goşgy uly däl, ol öz ýurduna, täze gurlan döwlete buýsançdan hem söýgüden ybarat. Ol ýaş döwletiň gysga wagt içindäki ösüşini wasp edýär. Munuň Türkmenistan barada ýazylan iň gowy eserlerden biridigini öz wagtynda B. Kerbabaýew mert durup aýdyp bilipdir.
Goşguda şeýle setirler bar:
"Belent çykar barly öýüň tütüni,
Gaýratly är müner bagtyň atyny."
Şu iki setiri üçin, Juma Ilmyrady soraga çagyrýarlar.
– Sen “barly öý” diýip, haýsy synpy göz öňünde tutýaň? “At münýän gaýratly är” kim bolmaly?
Elbetde, bu bir çeper meňzetme, ýagny şahyrana usul. Ol: “goşgy şeýle usul bilen döreýär” diýip bilerdi. Ýöne hol ýokarda demir gözenekli penjiresi bolan ýa-da asla penjiresiz jaýda bu soragy berseler, oňa jogap tapmak kyn. Sebäbi goşgy ýagtylykda döreýär. Onuň jogabyny bolsa garaňky ýerde talap edýärler.
Soraga çekmek
O döwürde “soraga çekmek” diýen çäre bolupdyr. Kimi soraga çekseler, ýagny aýratyn jaýa çagyryp, sorag edip başlasalar, başgalar onuň töwereginden gaçypdyr. Şeýle etmek bilen özüniň ol soraga çekilýäniň tarapynda däldigini görkezmäge çalşypdyrlar.
Bir soraga çekilýäni soňra ady agzalmaýan edara hiç wagt gözden sypdyrmandyr.
Toba getirmek
Şol iki setir goşgy üçin, Juma Ilmyratdan gaýtalap jogap talap edýärler. Jogap almagyň iň aňsat usuly urup-ýençmek. Ýöne onda nähili jogap bolsun?
Uruş döwrüniň açlygy dowam edýän döwründe, “tüssesi belent çykýan barly öý” barmy? O döwürde at münüp ýören gaýratly är galdymy?
Watanyň berkararlygy hem garaşsyzlygy ugrunda göreşenleriň barysyny ýok edipdiler. Jüneýit han, Eziz han ýaly serdarlaryň adyny tutmak gadagandy. Jübüsinde Lenin partiýasynyň bileti bolan, Rewolýusiýanyň göreşiji esgerleri G. Atabaýewdir N. Aýtakow we olaryň egindeşleri, hatda bolşewiklere aşa wepaly saýylan G. Sähedow ýaly şahslar hem ýok edilipdi. Halk arasyndan çykan Seýitmyrat Öwezbaý ýaly bilimli-sowatly adamlar ýeke-ýekeden çöplenip, at-dereksiz gümlendi.
Il hem yurt barada pikir ýöredip bilýän sowatly adam bolsa, ol bolşewik-kommunistmi ýa dindarmy, tapawudy ýok, baryny ýeke-ýeke ýok edipdiler.
Ol sorag berijiler we haýbat atyjylar Juma Ilmyradyň janyny almandyrlar, ýöne öz topragyna bolan buýsanjyny, höwesini, gaýratly hyjuwyny alypdyrlar. Ol biçäräni bu dünýä gelenine birnäçe gezek puşman etdirýärler.
Yzarlama
Şondan soň onuň diňe şahsy durmuşyny däl, her ýazan setirini, her sözüni, oturan-turan ýerlerinde aýdan zatlaryny yzarlap gezipdirler. Onuň yhlasyny, höwesini, şahyrana duýgusyny öldüripdirler. Şahyrlarda ýürekden başga-da, telwas urup duran göwün bolýar. Jellatlar, ana, şol göwni öldürdiler. Onda: “Beýle diýsem, eýle bolaýmasyn? Eýle diýsem, beýle bolar” diýip duran gorky döredýärler.
Watana guwanmak
Bizde näme üçindir, Watany söýýäni söýmez ýaly edýärler. Bu geň, ýöne hakykat. Şeýle syýasat dowam edýär.
Ol ynsanyň kalbynda galan, ýazyp bilmedik goşgulary jebir-jepadan ýaňa ýygyrt tutan ýüzünden hem sada gözlerinden görner durardy. Ol diňe ýüzüňe serederdi, gürlemezdi. Onuň birmahal şahyr bolandygyna ynanmak kyndy.
Ony syçrap duran ganatly bedewiň golaýyna barmaz ýaly etdiler.
Ýol ýakasyndaky mazar
Onuň beýik hyzmady – ynsan şekilli ýaşap bildi. Ahyrky pursatda bolsa, öz topragyna gowuşdy.
Ony önüp-ösen ýeri bolan Saýat topragynda jaýladylar. Ol ak baýryň üstünde, güneşli asmanyň astynda ýatyr. Ol baýryň bir ýüzünden durmuş – uly ýol akýar, beýleki tarapyndan, söýdügi, emma wasp edip bilmedigi Amyderýa akýar.
Juma Ilmyrady tanaýan her bir ötegçi şol ýoldan geçeninde, onuň mazaryna salam berýändir diýip çak edýän.
Bu toprakda diňe gül däl, güle meňzeş ynsanlar döreýär. Yöne gül näzik närse bolansoň, ony hazan solduryp bilýär.
Ýol ýakasynda ýatan şahyr, belki, bu günüň adamlaryny synlaýandyr.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy. Bu ýerde aýdylanlar awtoryň şahsy pikiri.


text:
13-nji ýanwarda Türkmenistanyň umumymilli “Galkynyş” hereketi we Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň Syýasy geňeşi bilelikde maslahat geçirdiler we geçen ýylyň dowamynda eden işleriniň netijelerine garap, 2010-njy ýyl üçin esasy maksatlaryny hem ediljek işleriň ugurlaryny kesgitlediler.
Umumymilli “Galkynyş” hereketiniň we Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň Syýasy geňeşiniň 13-nji ýanwarda geçirilen bilelikdäki maslahatyna ýurduň iri jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylary, hormatly ýaşulular, partiýanyň dürli regional bölümleriniň ýolbaşçylary, ýurduň ylmy edaralarynyň we ýokary okuw jaýlarynyň, habar beriş serişdeleriniň we medeni intelligensiýanyň wekilleri çagyryldylar. Bu hakda TDH gullugynyň maglumatynda aýdyldy.
Habar berlişine görä, maslahatda “Galkynyş” hereketiniň düzümine girýän jemgyýetçilik guramalarynyň işlerini gowulandyrmak, olaryň aragatnaşygyny aktiwleşdirmek we giňeltmek boýunça tekliplere garaldy.
TDH gullugy umumymilli “Galkynyş” hereketiniň we Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň ägirt uly syýasy-jemgyýetçlik güýçdügini we bu güýjüň türkmen jemgyýetiniň mundan beýläk-de bütewileşmegine ýardam berýänligini belledi.
Synçylar bolsa jemgyýetçilik guramalarynyň Türkmenistanda syýasy ideologiýanyň propaganda guralydygyny we olaryň hakyky manyda jemgyýetçilik guramalarynyň makstlaryna laýyk iş alyp barmaýanlygyny aýdýarlarlar.
Galkynyş hereketiniň we Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň täze “Galkynyş we beýik özgerişlikler eýýamynyň döredijilik syýasatynyň ideýalaryny köpçülige aktiw ýetiriji hökmünde hyzmat edýändiklerini öz nobatynda TDH gullugy hem belledi.
Maglumata görä, 13-nji ýanwarda geçirilen bilelikdäki maslahatda “milletiň lideri G.Berdimuhamedowyň başyny başlaýan giňişleýin reformalarynyň propagandasynyň şekilini we usullaryny täzelemek barada edilen tekliplere hem garaldy”.
Jemgyýetçilik guramalarynyň işi nämeden ybarat?
Türkmenistanyň “Jemgyýetçilik bileleşikleri barada” 2003-nji ýylyň 21-nji oktýabrynda kabul edilen kanunynda jemgyýetçilik guramalary barada şeýle düşündiriş berilýär: jemgyýetçilik guramalary meýletin, öz-özüni dolandyrýan, kommersiýa häsiýetli bolmadyk guramalardyr, olar bütewi maksatlaryna ýetmek üçin bütewi bähbitler esasynda birleşen raýatlaryň inisiatiwasy bilen döredilýär.
Türkmenistanyň daşynda hereket edýän hökümete degişli bolmadyk “Türkmen inisiatiwasy” guramasynyň ýolbaşçysy Farid Tuhbatullin jemgyýetçilik guramalarynyň ýurtda ýa ýurduň belli bir böleginde bolup geçýän ýagdaýlara jemgyýetiň hem häkimiýetleriň ünsüni çekmek, şeýle-de problemalary çözmek ugrunda hereket etmelidigini we öz tekliplerini öňe sürmelidigini belledi.
“Jemgyýetçilik guramalarynyň esasy maksady – häkimiýetleriň bar bolan problemalary çözmegini gazanmakdan ybarat bolmaly. Hut şonuň üçin olaryň hiç bir syýasy ýa maliýe toparyna garaşly bolmazlygy örän wajyp. Sebäbi syýasy ýa maliýe toparlar öz bähbitlerine eýerýärler, jemgyýetçilik guramalary bolsa jemgyýetiň bähbitlerini goramaly” diýip, F.Tuhbatullin aýtdy.
Häzirki wagtda Türkmenistanyň jemgyýetçilk guramalarynyň arasynda döwlete degişli däl guramalar hem bar diýen pikirler hem orta atylýar. Azatlyk Radiosynyň internet saýtyna gowşan maglumatlaryň birinde şeýle guramalaryň sanynyň şu günki gün 12-den ybaratdygy we olaryň elinden gelen işleri amala aşyrýanlygy aýdyldy, şeýle-de “Keyigokara”, “Bosfor ykdysatçylarynyň” birleşigi agzalyp, ýene onlarça guramalaryň resmileşdirilmegine garaşylýanlygy bellenildi.
Hökümete degişli bolmadyk guramlar we olaryň alyp barýan işleri barada Türkmenistanyň habar beriş serişdelerinde maglumat göze ilmedi.
“Galkynyş” hereketiniň düzümindäki jemgyýetçilik guramalarynyň alyp barýan işleri barada hem maglumatar az. Hatda jemgyýetçilik guramalarynyň we Demokratik partiýanyň 13-nji ýanwarda geçiren maslahatynda-da geçen ýylyň dowamynda edilen işleriň netijelerine garalanlygy aýdylan hem bolsa, takyk işler barada habar berilmedi.
Galkynyş hereketiniň düzümi
Türkmenistanyň “Galkynyş” hereketiniň düzümi nämeden ybarat we bu jemgyýetçilik hereketiniň syýasy partiýa, ýagny Türkmenistanda hasaba alnan ýeke-täk Demokratik partiýa nähili gatnaşygy bar?
Türkmenistanly žurnalist we ýazyjy Amanmyrat Bugaýew şeýle diýdi: “Demokratik partiýa döredileli bäri onuň gapdalynda ikinji bir gurama bolup gelýär. “Galkynyş” hereketi 1991-nji ýylda özbaşyna döredilipdi. Soň ony kiçeltdiler we ol ýaşlar guramasy, profsoýuz guramasy ýaly jemgyýetçilik guramalaryň hemmesi girýän, döwletiň howandarlygyndaky guramalar birleşigi boldy. Onsoň ähli kararlar kabul edilende, demokratik partiýa, hamala, tutuş ýurduň ähli gatlaklaryny öz içine alýan hökmünde karalary kabul edýär. Hatda Magtymguly baýragyny bermek baradaky döwlet komiteti hem şonuň içinde” .
Synçylar jemgyýetçilik hereketleriniň jemgyýetiň we raýatlaryň bähbidini goramak ugrunda işlemegi we takyk netije gazanmagy üçin olaryň erkin bolmagynyň zerurlygyna ünsi çekýärler, emma Türkmenistanda hökümete degişli däl guramalary we syýasy partiýalary döretmäk üçin henize çenli mümkinçilikleriň ýoklugyny belleýärler.
Syýasy partiýalaryň döredilmegine rugsat berilmeýär
Oppozisiýa wekili, Türkmenistanyň öňki parlamentiniň deputaty Halmyrat Söýünow soňky ýyllarda edilen birnäçe synanyşyklaryň başa barmanlygyny belledi: “Türkmenistanyň Bäherden etrabynda mugallym Sazak Durdymyradow bar. Onuň bilen pikirdeş 400-den gowrak adam ählisi birleşip, gol çekip, prezidentiň kabulhanasyna hat ugradýarlar, biziň partiýamyzy registrasiýa ediň diýip. Bu edilmän otyr iki ýyl bäri. Mundan başga-da Nebitdagly Gurbandurdy Durdygulyjow ol hem partiýa döretmek boýunça dokumentlerini birnäçe gezek ugradypdy. Onuň dokumentleri hem yzyna gaýtaryldy. Ine, iki sany aýdyň mysal Türkmenistanyň öz içinde şu günki gün iki sany partiýanyň halkyň içinden döremäge isleginiň bardygyna. Emma şolar nämüçin registrasiýa edilenok?”
Halmyrat Söýünowyň orta atan bu soragyna türkmen häkimiýetleri tarapyndan şu çaka çenli jogap berilmän gelýär. Şeýle sowaly Türkmenistanyň Demokratik partiýasyna, “Galkynyş” hereketine ýa beýleki döwlet edaralaryna berip bolmaýar.
Türkmenistanyň “Jemgyýetçik bileleşikleri barada kanunynda” raýatlaryň jemgyýetçilik gurmalaryny öz saýlap alşyna görä döredýänligi, olaryň şeýle guramalara, düzgünnamasyny berjaý etmek şerti bilen girmäge hukugynyň bardygy aýdylýar.


text:
Türkmenistan kosmosa ýurduň ilkinji emeli hemrasyny uçurmaga taýýarlanýar. Bu barada prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň «Türkmentel-2011» sergisine gatnaşyjylara eden ýüzlenmesinde aýdylýar.
«Biz şu günler Ýeriň ilkinji türkmen emeli hemrasyny döretmek we uçurmak ugrunda iş alyp barýarys, bu milli telewideniýäniň gepleşikleriniň alnyp görkezilişini täze derejelere götermäge mümükinçilik berer» diýip, prezident öz ýüzlenmesinde nygtaýar.
Şeýle-de, ol munuň internete baglanmagy ýeňilleşdirjegini, aragatnaşygyň has kämil we netijeli perspektiwalaryna ýol açjagyny sözüniň üstüne goşupdyr.


text:
Gyrgyzystan parlament saýlawlaryny geçirýär, synçylar bu ses berişligiň berjek netijelerini öňünden kesgitlemegiň örän kyndygyny aýdýarlar. Eýýämden tehniki problemalar bilen bagly hadysalar, galplyk aýyplamalary bilen ýagdaýlar ýüze çykdy.
Merkezi Aziýa ýurdunyň çar künjegindäki saýlaw uçastoklary 4-nji oktýabrda ýerli wagt bilen ir sagat 8.00-da açyldy. Saýlawlarda 14 partiýa, 200-den gowrak kandidat Ýokary geňeş diýip bilinýän parlamentiň 120 orny üçin bäsleşýär.
Merkezi Saýlaw komissiýasy ýerli wagt bilen öýlän sagat 4-de saýlawa gatnaşygyň 38 prosent bolandygyny aýtdy.
Azatlyk radiosynyň Gyrgyz gullugy saýlaw uçastoklarynyň käbiriniň daşynda uzyn nobatlaryň dörändigini, adamlaryň ses bermezden öň iki, üç sagatlap garaşmaly bolandyklaryny habar berdi.
Ses berişlik ýerli wagt bilen agşam sagat 8-de tamamlanýar.
Ýurtdaky iň agramly partiýalar – Gyrgyzystanyň Sosial Demokratik partiýasy; Ata-Meken partiýasy; Respublika Ata-Jurt partiýasy; Bir Bol; Gyrgyzystan partiýasy; Gyrgyzystanyň Birleşen zähmet partiýasy; Ar-Namys partiýasy -- Azattyk; Aalam; Zamandaş; Gyrgyz halkynyň kongresi ýaly täze döredilen partiýalara garşy göreşýärler.
Deputatlar bäş ýyllyk möhlet bilen ýapyk sanawlardan seçilmeli.
2.7 milliona golaý saýlawçy hasaba alyndy, ýagny olara biometrik kartlar berildi. Bu usul Merkezi Aziýada ilkinji gezek ulanylýar.
Premýer-ministriň orunbasary Taýirbek Sarpaşew 4-nji oktýabrda saýlawçylaryň 3-5 prosentiniň biometrik ses beriş sistemasynda ses bermekde tehniki problema bilen ýüzbe-ýüz bolandygyny aýtdy.
Merkezi Saýlaw komissiýasy internetdäki sanaw sistemasynyň işlemändigini aýtdy. MSK biraz öň ýurduň 2374 saýlaw uçastogynyň 52-sinde awtomatiki ses beriş gapyrjagynyň işlemändigini habar berdi.
Içeri işler ministrligi käbir partiýalaryň sesleri satyn almaga synanyşyk edendigi barada şikaýatlaryň bolandygyny aýtdy we häkimiýetleriň bu hili arzalary derňejegini sözüne goşdy.
Azatlyk radiosynyň Gyrgyz gullugy ýüzlerçe studentiň, öz uniwersitet mugallymlarynyň ýol görkezmeginde, saýlaw galplygyna gatnaşdyrylýandygy barada habar alandygyny aýtdy. Käbir ýerlerde saýlawçylar saýlaw uçastoklaryna çaklaň awtobuslarda getirildi.
Demokratiýa we raýat jemgyýeti koalisiýasy ýurt boýunça 500 çemesi saýlaw uçastogynda saýlawlaryň gidişine gözegçilik edýär.
Bu guramanyň lideri Dinara Oşurahunowa Azatlyk radiosynyň Gyrgyz gullugyna öz guramalarynyň «örän çynlakaý düzgün bozmalar» barada maglumatlary alandygyny gürrüň berdi.
Ol Narynda bir saýlaw uçastogynda býulletenlerde resmi möhüriň bolmandygyny aýtdy. Jalalabatda bolsa bir ýaş aýal studentlere degişli bir topar dokument bilen tutuldy.
Prezident Almazbek Atambaýew ses berip, žurnalistleriň öňünde çykyş edende saýlawçylary Gyrgyzystanyň 2010-njy ýylda awtoritar lideri gyrakladan rewolýusiýasyndan bäri geçirýän üçünji demokratik saýlawynda «durnuklylygy saýlamaga» çagyrdy.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.