text:
Orsýetiň hem Täjigistanyň prezidentleri täjik territoriýasynda gaz ýataklarynyň özleşdirmegini çaltlaşdyrmak barada ylalaşdylar.
Moskwada geçirilýan gepleşiklerde Dmitriý Medwedew bilen Emomali Rahmon Täjigistanda gidroenergiýa bilen bagly proýektleriň amaşa aşyrylmagyna öňkisi ýaly gyzyklanma bildirýandiklerini tassiklapdyrlar.
Mundan başga bu gepleşikleriň barşynda, harby haritlary üçünji ýurtlara çykaryp satmak meselesinde hyzmatdaşlyk etmek barada hökümetara ylalaşyga gysga wagtyň içinde gol çekmek meselesine hem garalypdyr.


c: text/html

text:
Günbatar ýurtlary şu gün inspektorlary ýurda goýbermedik Eýrany BMG-niň atom energiýasy gullugyny gorkuzjak bolmakda aýypladylar.
Halkara atom energiýasy gullugynyň 35 agzaly geňeşiniň Wenada, ýapyk gapylaryň arkasynda geçirilen sessiýasyndan soň Britaniýa, Fransiýa we Germaniýa bir beýanat ýaýratdy.
Birleşen Ştatlaryň ilçisi Glin Deýwis hem Eýrany halkara inspektorlaryny gorkuzjak we olaryň işine täsir etirjek bolmakda aýyplady.
Eýran iýun aýynda Halkara atom energiýasy gullugynyň iki inspektoryny ýurda goýbermedi. Tähran olaryň Eýranyň ýadro programmasy barada galp maglumat berendigini aýdýar.
Ýadro gözegçiligi gullugynyň başlygy Tähranyň bu kararynyň gullugyň işine bökdençlik döredýändigini aýtdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bu suratlar sizi pikirlendirer- Adam ruhunyň güýji
Adamlar köplenç başga ýurtlaryň durmuşyny göz öňüne getirip bilmeýärler. Käbir ýagdaýda biz daşky dünýäden aýry ýaşaýan ýaly bolýarys. Ýöne ynsanlary birleşdirýän käbir ýagdaýlar bolýar. Biziň ählimiz giň göwrümli üýtgeşik emosiýalar ýaşaýarys-begenç, gynanç, ýigrenç, sussy peslik, ylham.
Hemmämiz ýaşaýyşda öz ýerimizi tapyp, öňümizdäki päsgelçilikleri ýykyp geçmäge çalyşýarys. Bu suratlar ýygyndysy, biziň pikirimizçe biziň emosional dünýämizdäki hallarymyzyň ýaňsymasydyr. Bulary göreniňden soň, ýatdan çykarmak kyn bolup biler.
Hytaý. 11 ýaşly beýin çişinden ejir çekýän oglanjyk ölüminden soň, öz böwrek we bagryny başgalaryna bagyşlamagy haýyş edýär. Suratda lukmanlar oňa we ejesine minnetdarlyk bildirýärler.
17 ýaşly Žan Rouz Kasmir Pentagonyň ýanynda urşa garşy protestde esgere gül uzadýar. 1967ý.
10 ýaşly gyzjagazyň öz garry adamsyndan aýrylyşyşmagynyň netijesindäki ýylgyryşy.
Öz naharyny gaplaň bilen paýlaşan monah.
Çykanynyň gujagynda ýatan 3 hepdelik albinos çagajyk.
Bali. Ogly ýaly görýän şikesli çagajyga bambuk fleýtasy çalýan adam.
23 sagatlap ýürek transplantasiýa operasiýasyny üstünlikli geçiren hirurg. Onuň kömekçisi çünkde uklap ýatyr.
Onuň hassasy diňe bir durmuşda galman, eýsem ony operasiýa edip, 2009 ýylda aradan çykan hirurgdan hem köp ýaşady.
Toý günleriniň ýubileýinden bir gün öň. Adamsynyň mazarynda oturan aýal.
1936 ýylda Ispan Raýat urşunda eli çagajykly köprüden ylgap barýan žurnalist.
Koreý urşundan 60 ýyl soň aýal öz ýoldaşynyň jesedinden galyndylary gören wagty.
Adamlar bu aýaly özüne kast etmekden goradylar.
Dünýä parahatçylygy üçin doga edýän 100.000 monah.
Ýangyn söndüriji gyzjagazy halas edýär. ABŞ.
Ýetginjek gyzlar. Tehran.
Efiopiýadaky Mursi tiresiniň aýaly «Vogue» žurnalyny ilkinji gezek görýär.


text:
Türkmenistandaky gelinleriň döwrebap ak köýnekli we fataly durmuşa çykýanlary bilen bir hatarda öňki däp-dessurlara görä geýnip dumuşa çykýanlary hem bar. Türkmen däp-dessurlaryna laýyklykda dumuşa çykýan gelinleriň lybaslary esasanam kürte, gupba, keteni köýnek we şaý-seplerden ybarat.
Käbir gelinleriň bu eşikleri satyn almaga güýji ýetýän bolsa, beýlekiler olary kireýine alýarlar. Eýsem, kireýine almagyň çykdajylary nähili we kireýine alnan eşikleri näçe gün saklap bolýar? Azatlyk Radiosy bu soraglar we gelinleriň toý köýnekleri babatdaky moda bilen gyzyklanyp, maryly Abadan Berdiýewa bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Häzirki wagtda gelinleriň modasy nähili? Oba ýerlerinde fata geýilýärmi?
Abadan Berdiýewa: Gelinleriň modasy keteni ýa-da pombarh matalaryndan tikilen köýnekler. Fata geýmek ol her kimiň öz işi. Gelinler stoluň başynda ketenilije oturýarlar. Ak keteni geýesi gelen ak geýýär, gyzyl geýesi gelen gyzyl geýýär. Kelleside gupbalyja onuň üstünden hem ak örtüklije oturýarlar. Onsoňam, milli şaýlary ýanlaryndan goýanoklar, eginlerine we ýakalaryna çenli şaýlyja. Toýlarda gupba, gülýaka, garaz, türkmeniň her hili şaý-seplerini dakynýarlar.
Ata-enesiniň öýünde her kim öz islegine görä, ýagny keteni, gupba we şaýlary geýmek isleýän geýýär, eger islese fata hem geýýär.
Gelinalyjy gelende kürte, çabyt geýilýär. Türkmeniň şaýlary hem şeýle agyr göterer ýaly däl. Agyr şaý-sepleri dakynmak türkmeniň häzir modasy indi. Gadymy türkmen şaýlarynyň döwri geldi indi häzir, däpler dowam edilýär. Şaý-seplere gowy üns berilýär.
Azatlyk Radiosy: Ýaşlaryň arasynda toý şaý-seplerini dakynmak özgerýärmi? Eger özgerýän bolsa, nähili täzelikler girizilýär? Olaryň, öz aralarynda bäsleşip, şaýlaryň sanyny artdyrýan wagtlary bolýarmy?
Abadan Berdiýewa: Dogrusyny aýtsam, o ýyldan bu ýyla gaty uly üýtgeşiklikler göze ilýär. Bir-iki aý mundan öň durmuşa çykanlaram täzeden-täze moda tapyp, biri-birinden gowurak etjek bolýarlar, her zada üns berip, göwrümini ulaldýarlar.
Olary güýji ýeten satyn alýar güýji ýetmeýän prokadyna alýar. Prokadyň bahasy şaý-sepe we ony näçe saklanyňa bagly. Eger bir aý saklasaň, köne puldan 2 million tölemeli öýdýän, näçe saklanyňyň wagtyna görä.
Kürteleri hem güýji ýeten-ä satyn alýar, onsoňam kowum-garyndaşlary we joralary geýip biler ýaly öz aralarynda ylalaşyp, alyp geýýänlerem bar. Köplenç prokada alynýar.
Kürtäniň prokady onuň nagşyna, täzeligine baglylykda 2-3 million manat aralygy bolýar. Eger öň hiç atynylmadyk täzeje kürte bolsa onda gymmat bolýar. Aý, gelin bolup oturýan wagtlaryna çenli alynýar prokada, bir aý ýa 25 gün gelin bolup oturylýar.
Azatlyk Radiosy: Gelniň egin-eşiklerini prokada almak maşgalaryň maliýe ýagdaýyna agram salýarmy?
Abadan Berdiýewa: Aý, o zatlary özleri ilki galyň alanlarynda hemmesini ölçeýärler. Puluny ölçäp, düşer ýaly edýärler.


text:
Siriýanyň hökümeti we Günbataryň goldaýan oppozision koalisiýasy Birleşen Milletler Guramasynyň howandarlygynda geçirilýän parahatçylyk gepleşiklerine gatnaşjakdyklaryny tassykladylar.
Muňa garamazdan, iki tarap hem gepleşikleriň maksady barada düýbünden dürli pozisiýalary mälim etmäge dowam edýärler. Gürrüňi edilýän bu gepleşikleriň 22-nji ýanwarda Ženewada başlanmagyna garaşylýar.
Premýer-ministr Wael al-Halki hökümetiň delegasiýalary häkimiýeti bermek üçin Ženewa gitmezler diýdi. Ol gepleşiklerde diňe syýasy çözgüt tapmagy maslahat etjekdigini sözüne goşdy.
Siriýanyň milli oppozisiýa toparynyň lideri Ahmad Jarba bolsa habar gulluklaryna beren maglumatynda Ženewadaky duşuşyklary prezident Başar al-Assadsyz demokratik hökümete geçişiň ýola goýluşy hökmünde görýändigini aýtdy.


text:
San-Fransiskoda käbir oteller otaglarynda myhman, üçeklerinde bolsa ary saklaýarlar. Elbetde, arylar – bal arysy.
Şäheriň 7 oteli, bütin dünýäde ary maşgalalarynyň üstüne abanýan howplary göz öňünde tutup, öz üçeklerinde arylara orun berýärler. Häzirki döwürde şol oteller myhmanlardan daşgary arylary idetmek bilen hem meşgullanýarlar.
Bu agzalýan myhmanhanalaryň galyndylardyr-hapalaryň saýhallanmagy programmasyna gatnaşyp başlanyndan soň daşky gurşawy goramakda äden nobatdaky möhüm ädimi diýse bolar. Ýöne bu ädim diňe bir arylaryň nesliniň ýitmeginiň öňüni almagy maksat edinmeýär. Şol bir wagtda bu myhmanhanalaryň bala bolan islegini hem doly üpjün etmäge gönükdirilen.
”Faýrmont oteliniň” geňeşçisi Melissa Farrar oteliň üçeginde döredilen ýörite baga dört sany ary gutusynyň ýerleşdirilendigini aýan edýär. Ol gutularyň her birinde takmynan 250 müň ary bar. Olar hem bir ýylda 500 kilograma golaý bal ýygnaýarlar.
Ertirlikde, saglygy bejerişde, piwoda...
Myhmanhanada baldan diňe ertirlik iýlende peýdalanylman, eýse baldan dürli kokteller we salatlar taýýarlananda-da, saglygy bejerişde we gözellik hyzmatlarynda hem giňişleýin peýdalanylýar. ”Fairmontda” baldan hatda piwo ýasalan mahaly hem peýdalanylýar. "W" atly otelde bolsa myhmanlara bally buzgaýmak hödürlenýär.
Otellerde ary hojalygynyň döredilmegi täzelik däl. Ilkinji gezek 2008-nji ýylda "Fairmont hotel" atly myhmanhanalar toplumy, ary maşgalalarynyň ýok bolmagyna getirýän "CCD" sindromyna garşy göreşmek maksady bilen, Toronto we Wankuwer şäherlerindäki otellerinde ýörite ary hojalyklaryny döretmäge başlapdyr. Ondan soň häzirki wagtda ”Fairmontyň” Hytaýdan Afrika çenli bar bolan myhmanhanalarynyň arasynda ary hojalyklarynyň ýaýrawy giňemek bilen boldy.
"Clift Hotel" atly myhmanhananyň üçeginde goýlan 10 sany ary gutusynda hem edil häzir gaty gyzgalaňly iş dowam edýär. Myhmanlaryň aglaba köpçüligi üçekdäki ary hojalygyndan bihabaram bolsa, gündelik naharlarda olaryň çekýän zähmetiniň miwesinden peýdalanýarlar. Hoteliň baş müdiri Michael Pace geçen ýyl 35 kilogramdan köpräk bal alnandygyny, bu ýyl bolsa has köp bal alynjakdygyny gürrüň berýär.
Pace "Ary hoteli" ideýasy bilen geçen ýyl San-Fransiskodaky myhmanhanalar geňeşiniň durnuklylyk komitetine ýolbaşçy saýlanmagyndan soň gyzyklanmaga başlaýar. Ol birnäçe ýerli myhmanhananyň üçeginde ary hojalyklarynyň döredilmegine ýörite öňbaşçylyk etdi. Häzirki wagtda şäherde 7 sany myhmanhana ary hojalygyny saklaýar we bal öndürýär.
Ony her gün ary çakýar
Şol 7 myhmanhananyň alty sanysyndaky ary hojalygyna owal olaryň birinde garson bolup işlän Roger Garrison seredýär. Ol, edil adamlara hyzmat edişi ýaly, arylara hem hyzmat etmegiňem özüne hoş ýakýandygyny aýdýar. Garrison özüni her gün ary çakýandygyny hem aýdýar. Onuň özi muny gündelik witamin ýaly kabul edýär.
Garrisonyň aýtmagyna görä, arylaryň dogabitdi GPS ulgamy bar. Şonuň üçinem olar jaýyň 32-nji gatyndan 2 mil uzaga uçsalar hem, soň azaşman, arkaýyn öz bolýan jaýyna dolanyp gelýärler. "San-Fransiskoda gaty köp bag bar. Ýöne biz olary görüp bilemzok. Arylar bolsa olary gaty aňsatlyk bilen tapýarlar" diýip, Garrison sözüniň üstüni ýetirýär.


text:
18-nji awgustda Türkmenistanyň Mejlisiniň bäşinji çagyrylyşynyň nobatdaky, dokuzynjy maslahaty boldy. Oňa deputatlar bilen birlikde degişli ministrlikleriň we pudak edaralarynyň hem-de köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar. Maslahatyň gün tertibine Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda amala aşyrylýan döwlet syýasatynyň möhüm ugurlary babatda işlenip taýýarlanylan kanunlaryň we beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň taslamalarynyň birnäçesi girizildi – diýip, «Türkmenistan» gazetinde berilýän habarda aýdylýar.
Maslahatyň barşynda “Türkmenistanyň Raýat iş ýörediş kodeksini tassyklamak we güýje girizmek hakynda”, “Jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmek hakynda”, “Şähergurluşyk işi hakynda”, “Öri meýdanlary hakynda”, “Balaryçylyk hakynda”, “Professional sport hakynda”, “Aýallaryň we erkekleriň deň hukuklarynyň we deň mümkinçilikleriniň üpjün edilmeginiň döwlet kepillikleri hakynda”, “Gyzyl Ýarymaýyň we Gyzyl Haçyň nyşanlaryny peýdalanmak we goramak hakynda”, “Notariat we notarial işi hakynda” Türkmenistanyň Kanunlarynyň taslamalaryna garaldy.
Bulardan başga-da, maslahatda “Ýerine ýetiriş önümçiligi we kazyýet ýerine ýetirijileriniň hukuk ýagdaýy hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler girizmek hakynda”, “Türkmenistanyň Administratiw hukuk bozulmalary hakynda kodeksine üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda”, “Türkmenistanda adwokatura we adwokatlyk iş hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna goşmaçalar girizmek hakynda”, “Karz edaralary we bank işi hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna goşmaça girizmek hakynda”, “Işiň aýry-aýry görnüşlerini ygtyýarlylandyrmak hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler we goşmaça girizmek hakynda”, “Türkmenistanda inwestision işi hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler girizmek hakynda”, “Ýaşaýyş jaýlarynyň we gozgalmaýan emläge degişli başga obýektleriň paýly gurluşygy hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler girizmek hakynda” Türkmenistanyň Kanunlarynyň taslamalary hem ara alnyp maslahatlaşyldy.
Deputatlar tarapyndan garalan beýleki kadalaşdyryjy-hukuk resminamalarynyň hatarynda “Ätiýaçlandyryş hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler girizmek hakynda”, “Salgytlar hakynda” Türkmenistanyň bitewi Kanunyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda”, “Türkmenistanyň Zähmet kodeksine üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda”, “Türkmenistanyň Ilaty durmuş taýdan goramak hakynda kodeksine üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda”, “Döwlet pensiýa ätiýaçlandyrmasy hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler girizmek hakynda”, “Tebigaty goramak hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler girizmek hakynda” Türkmenistanyň Kanunlarynyň taslamalary hem bar.
“Girdejiler üçin salgytlar babatda iki gezek salgyt salynmagyny aradan aýyrmak hem-de fiskal boýun gaçyrylmagynyň öňüni almak hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Koreýa Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda Konwensiýany tassyklamak hakynda”, “Girdejiler we maýa üçin salgytlar babatda iki gezek salgyt salynmagyny aradan aýyrmak hakynda”, “Türkmenistanyň Hökümeti bilen Awstriýa Respublikasynyň Hökümetiniň arasynda Konwensiýany tassyklamak hakynda”, “Türkmenistanyň Mejlisiniň aýry-aýry saýlaw okruglary boýunça saýlanan deputatlarynyň ygtyýarlyklaryny ykrar etmek hakynda” Türkmenistanyň Mejlisiniň Kararlarynyň kabul edilmegi maslahatyň gün tertibiniň esasy bölegine öwrüldi, şeýle hem guramaçylyk meselelerine garaldy, olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Mejlisiň bäşinji çagyrylyşynyň dokuzynjy maslahatynda gün tertibine girizilen kanun taslamalarynyň hemmesi goldanyldy hem-de biragyzdan kabul edildi. Maslahatyň ahyrynda deputatlar täze kanunçylyk namalarynyň Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň hereket edýän kanunçylyk ulgamynyň üstüni ýetirip, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Watanymyzy durmuş-ykdysady we demokratik özgertmeler ýoly boýunça depginli öňe ilerletmek babatda öňde goýan ägirt uly wezipelerini mundan beýläk-de üstünlikli durmuşa geçirmäge ýardam berjekdigine ynam bildirdiler.


text:
BMG-niň Ýokary sudy Ýaponiýa Antarktikada kit awlamagyny bes etmeli, diýen karar çykardy. Halkara adalat sudy duşenbe güni Ýaponiýanyň kitleri ylmy maksatlar üçin awlanýandygy barada getiren delillerini ret etdi.
Sud öldürilen kitlere degişli islendik ylmy öwrenmeleriň netijeleriniň haýwanlaryň sanyna garanda ähmiýetiniň gaçýandygyny aýtdy we kitlere degişli ylmy lisenziýa rugsatnamalaryň mundan beýläk berilmejegini yglan etdi.
Ýaponiýa 1986-njy ýylda kitleriň öldürilmegine girizilen gadagançylyga gol çekdi, muňa garamazdan, her ýylda Günorta Okeanda 850 sany haýwany atyp öldürmegini dowam etdirdi. Ýaponiýa ylmy barlaglar üçin bu iri süýt emdiriji haýwany öldürmäge rugsat berýän 1946-njy ýylyň ylalaşygyna salgylandy.
Kitleri awlamaklyk öň tutuş dünýäde giňden ýaýran tejribedi emma şu günki Ýaponiýa olary awlaýan köp bolmadyk ýurtlaryň biridir.


text:
Amerikan kino aktrisasy Miýa Ferrow Gaaga tribunalynda Liberiýanyň öňki prezidenti Çarlz Teýloryn garşysyna görkezme berýär. Teýlor harby jenaýatçylykda aýyplanýar.
Miýa Ferrowyň aýtmagyna görä, 1997-nji ýylda britan modeli Naomi Kembell Günorta Afrika Respublikasyna baranynda, hormatly agşam naharyndan soňra Çarlz Teýlor oňa uly möçberde işlenmedik brillianty teklip edipdir.
Geçen anna güni tribunalda beren görkezmesinde Naomi Kembell bu fakty ret etdi. Onuň aýtmagyna görä, şol hormatly agşamlyk naharyndan soňra bir näbelli adam oňa birnäçe daş beripdir. Naomi Kembell onuň brilliantdygyny we kim tarapyndan berlendigini bilmeýändigini aýdýar.
Liberiýanyň öňki lideri 1992-2002-nji ýyllaryň graždan urşunda Serra-Leonda müňlerçe adamyň gyrylmagyna görkezme beripdir. Ol bikanun brilliant söwdasynyň üsti bilen ýarag satyn alypdyr.
Bu aýyplamalaryň barysyny 62 ýaşly Çarlz Teýlor ret edýär.


text:
Fransuz zawodyndaky hüjümde güman edilýän adam, aýdylmagyna görä, öz başlygynyň kesilen kellesiniň ýanynda durup, surata düşüpdir.
Howpsuzlyk çeşmeleri Ýassin Salhiniň bu suraty, 26-njy iýunda Lion şäheriniň golaýynda bolan hüjümden soň, WhatsApp habar iberiş gullugynyň üsti bilen Kanada iberendigini aýdýarlar.
Derňewçiler bu suratyň iberilen adamynyň şahsyýetini kesgitlemäge synanýarlar. 35 ýaşyndaky Salhi ýangyn howply himiki suwuklyklaryň saklanýan ýerine maşyn urduryp, partlama sebäp bolmakda aýyplandy.
Onuň başlygy Herwe Kornaranyň kellesi yslam baýdaklarynyň gapdalyndan tapyldy.
Üç çaganyň atasy bolan Salhi aýaly, uýasy bilen bilelikde sorag edilýär.


text:
Özbegistanda keselhana ýerleşdirilen we onuň nähili keselden näsaglandygy barada maglumat berilmeýän özbek prezidenti Yslam Kerimowyň intensiw bejergi bölüminde saklanylýandygyny we onuň “beýnisine gan inmegi” zerarly ejir çekýändigini onuň kiçi gyzy “Instagram” sosial ulgamyndaky tassyklanan sahypasynda ýaýradan beýanatynda aýtdy.
“Häzirki pursat onuň geljekki saglyk ýagdaýy barada islendik çaklamany öňe sürerden entek örän ir” diýip, Lola Tillýaýewa-Kerimowanyň 29-njy awgustda “Instagram” hasabynda çap edilen maglumatynda bellenilýär.
Rus, özbek we iňlis dillerinde çap edilen maglumatda prezident Kerimowyň 28-nji awgustda keselhana ýerleşdirilendigi we onuň “saglyk ýagdaýynyň kadaly hasaplanýandygy” aýdylýar.
Şeýle-de, maglumatda halka “spekulýasiýalardan gaça durmaga” we Kerimowlar maşgalasynyň şahsy durmuşyna hormat goýmaga çagyrylýar.
Bu beýanat 2014-nji ýylda düşürilen surat bilen birlikde paýlaşyldy. Şol suratda Kerimow we onuň aýaly Tatýana Kerimowa, Lola Tillýaýewa-Kerimowa, onuň adamysy we iki çagasy görülýär.
Özbegistanyň UNESCO-daky ilçisi Tillýaýewa-Kerimowa özbek prezidentiniň ikinji gyzydyr.


text:
Meşhur pars şahyry we sopusy Jelaletdin Rumynyň medeni mirasy baradaky çekeleşikler onuň dogulmagyndan sekiz asyr soňra hem gutaranok.
13-nji asyryň ussat akyldarynyň eserleri bolan “Mesnewi manewileri” Birleşen Milletler Guramasynyň Ylym, Bilim we Medeni toparynyň (UNESCO-nyň) sanawyna, Tähranyň we Ankaranyň umumy milli miras hökmünde girizmek üçin meýilnama işläp düzendigi baradaky maglumatlardan soň, Owganystanyň, Eýranyň we Türkiýäniň arasynda şahyryň goşgularyna eýe bolmak hukugynyň üstünde dawa döredi.
Bu waka Kabulda gahar-gazabyň döremegine sebäp boldy. 9-njy iýunda owgan hökümeti UNESCO-nyň wekiline ýüz tutup, daşary işler ministri Salahuddin Rabbaniniň üsti bilen Ankara öz nägileligini bildirdi.
Rumynyň doglan şäheri diýilýän Owganystanyň demirgazygyndaky Balh welaýatynda ýüzlerçe protestçileriň Tährana we Ankara öz nägileliklerini bildirmek üçin köçelere çykmasyna garaşylýar.
Rumy 1207-nji ýylda beýik Balh welaýaty diýlip atlandyrylýan ýerde, bu gün ýa Owganystanyň demirgazygynda ýa-da, bilermenleriň soňky çaklamalaryna görä, häzirki Täjigistanyň Wahş obasynda doglupdyr.
Ol çagaka ol sebitleri mongol basybalyjylarynyň basyp alandygy sebäpli häzirki Özbegistana, Eýrana, Yraga we Siriýa gitmeli bolýar. Ol 20 ýaşlaryndaka, okamak üçin Şamda uzak wagt galýar. Rumynyň iň soňky düşelgesi Türkiýe bolýar, ol ömrüniň köp bölegini şol ýerde geçirýär we 1273-nji ýylda seljuklaryň şäheri Konýada ýogalýar.
Jelaletdin Rumy şygyry, sazy we tansy dini amallar içinde utgaşdyrmakda tanalýar. Onuň eserleri Owganystan, Eýran we Täjigistan ýaly pars dilli ýurtlarda-da ýaýraýar. Ýöne soňky onýyllyklarda şahyr ABŞ ýaly başga-da birnäçe gaýry medeniýetli ýurtlarda-da tanalýar. Onuň kitaplary köp dillere terjime edilip, ol ýurtlarda hem “iň köp satylýan” şahyryň eserleri hökmünde tanalýar.
Diplomatik gazap
UNESCO-nyň Owganystandaky wekili Patrisia McPhillips guramanyň Pariždäki merkezine bu tema boýunça habardar etjekdigini aýtdy.
Owgan prezidenti Aşraf Ganiniň sözçüsi Saýed Zafar Haşemi meşhur owgan ýazyjylaryna muny “dünýä ýaýmaga kömek ediň” diýip, olary Rumynyň mirasyny gaýtaryp almaga çagyrdy. Ol Twitter sosial ulgamyndaky hasabyndan “Rumy Balhda, Owganystanda doguldy, Türkiýede ýa-da Eýranda däl” diýip ýazdy.
Balhyň häkimi Atta Mohammad Noor Owganystanyň Birleşen Milletler Guramasyndaky hemişelik wekiline 9-njy iýunda ýazan hatynda, Rumyny göz öňünde tutup, Eýrany we Türkiýäni “Imperialistik” hereket etmekde aýyplap, şahyry öz welaýatynyň “guwanjy” diýip atlandyrdy.
Noor “Biz şol sebäpden sizden, UNESCO, Türkiýäniň we Eýranyň häkimiýetlerine protest bildirmegiňizi soraýan. Rumynyň ata watany bolan Balha beýle biperwaý seredilmegine göz ýummaň” diýip ýazýar.
Kabuldaky “Arman-e-Milli” gazetiniň 8-nji iýundaky sanyndaky sözbaşyda “Rumy biziňkidir. Türkiýe we Eýran ony bikanun ýollar bilen peýdalanmaly däldir” diýlen setirler ýazylypdyr.
Gazet öz baş makalasynda “Onuň medeni mirasy bütin adamzada degişli bolsa-da, ol dogduk mekanyna we atalaryna degişli bolup galýar” diýip ýazýar.
Owganystanyň prezidentiniň ozalky kömekçisi we ilçi Omar Samad Azatlyk Radiosyna, UNESCO-da Owganystanyň wekilçilik etmegini ýaramazlaşdyrmak bilen owgan hökümetiň “ýalňyşandygyny” gürrüň berdi.
Ol “Biziň köp wagtdan bäri UNESCO-da wekilhanamyz we wezipeli işgärlerimiz bardy, ýöne geçen ýyl Pariždäki ilçihanamyzyň bu jogapkärçiligi ýatyryldy. Bu sebäpli hem UNESCO-nyň Owganystany gyzyklandyrýan çylşyrymly meseleleriniň çözgüdine gezek gelende kynçylyklar döredi” diýýär.


text:
Çarşenbe güni Liwiýadaky gozgalaňçylar halkara jemgyýetçiligine Liwiýanyň howa giňişligindäki uçuşlara gadaganlyk girizmäge çagyryş etdiler.
Bu çagyryş Muammar Kaddafiniň tarapdarlarynyň howa hüjümlerini amala aşyrmagyna garşylyk hökmünde edilýär.
Muammar Kaddafi çarşenbe güni beren interwýusynda, eger-de Günbatar güýçleri Liwiýanyň howa giňişligine uçuş gadaganlygyny girizse, Liwiýanyň halkynyň ellerine ýarag aljakdgyny öňe sürdi.
Maglumatlara görä, mundan üç hepde ozal başlanan aýaga galmalar sebäpli, ýurtda azyndan 1,000 töweregi adam ölüpdir.
Ýewropa Bileleşiginiň daşary işler ministrleriniň penşenbe güni geçiriljek gepleşiklerinde, şeýle-de anna güni geçiriljek Ýewropa bileleşiginiň sammitinde Liwiýadaky ýagdaýlar maslahat ediler.


text:
Abraýly türkmen atşynasy Geldi Kärizowyň maşgala agzalary Türkmenistandan Orsýete gaýtdy.
“Olary diri görkeziň!” atly halkara kampaniýanyň 21-nji sentýabrda ýaýradan beýannamasynda 20-nji sentýabr agşamy Geldi Kärizowyň 14 ýaşly gyzy Sofiýanyň we aýalynyň dogany Ýelena Serebrýanigiň Moskwa uçup barandygy we maşgalasy bilen birigendigi habar berildi.
Türkmenistanyň häkimiýetleri Geldi Kärizowyň we onuň maşgala agzalarynyň ýurduň daşyna çykmagyna ençeme ýyllap rugsat bermän geldi. Türkmen häkimiýetleri tarapyndan ençeme ýyllap tussaglykda saklanan, soňra türmeden çykansoňam yzarlanyp gelnen Geldi Kärizow 14-nji sentýabrda Orsýete çykmaga mümkinçilik aldy.
Onuň Türkmenistandan gaýtmak boýunça eden ozalky synanyşyklary başa barmandy. Awgust aýynda Geldi Kärizow gyzy Sofiýa we aýalynyň dogany Ýelena Serebrýanik bilen Moskwa uçmak üçin aeroporta baranlarynda elinde biletleriniň bardygyna garamazdan, serhetçiler tarapyndan uçara goýberilmändi. Munuň öňüsyrasynda olar awtoulagly hüjüme sezewar edilipdi. Şonda Ýelena Serebrýanik 14 ýaşly Sofiýa edilen hüjümiň zarbasyny öz üstüne alyp, ýaralanypdy.
Türkmenistanyň milli simwoly bolan türkmen ahal-teke atlaryny ýitmek howpundan goramak ugrunda uly iş bitiren Geldi Kärizow 2002-nji ýylda tussaglyga höküm edilip, bäş ýylyny türmede, şol sanda Owadandepe türmesinde geçiripdi we 2007-nji ýylda günägeçişde tussaglykdan boşadylypdy.
“Men öz gyzymyň we aýalymyň doganynyň uçardan düşüp gelýänini görüp, begendim. Olary görenimde, bu görnüş maňa ýoluň nähili uzak bolandygyny, emma göreşi dowam etdirip, öňe ýöresek, onda böwetleri böwsüp biljekdigimizi ýatlatdy. Biz öz maşgalamyzyň Türkmenistanyň daşynda birikmegine örän şat” diýip, “Olary diri görkeziň!” atly halkara kampaniýasynyň Geldi Kärizow barada ýaýradan beýannamasynda Kärizowyň sözünden sitata getirilýär.
Sofiýa we Ýelena Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň adam hukuklaryna bagyşlanyp, Warşawada geçirilýän Adam ölçegleriniň berjaý edilişi boýunça ýyllyk konferensiýanyň öňüsyrasynda Moskwa bardylar.
“Bu Türkmenistanyň hökümeti tarapyndan prezident Nyýazowyň mirasyndan daşlaşmak boýunça ädilen möhüm ädimdir. Kärizowyň maşgalasy üçin syýahat gadagançylygynyň ýatyrylmagy we olaryň birikmegine rugsat berilmegi dünýä üçin gowy habardyr, bu Türkmenistanda syýahatçylykdan mahrum edilenler üçin umyt döredip biler” diýip, Türkmenistanyň hökümetini türkmen türmelerinde ýitirim bolan tussaglar barada maglumat bermäge çagyrýan “Olary diri görkeziň!” atly halkara kampaniýanyň koordinatory Kate Watters belledi.


text:
Liwiýanyň aralyk hökümeti – Milli geçiş geňeşi – häkimiýet başyndan kowlan Muammar Kaddafä wepaly güýçler bilen geçirilen gepleşikleriň netijesiz gutarandygyny aýdýar.
Geňeş tarapyndan gepleşiklere ýolbaşçylyk eden Abdullah Kanşil taýpa ýolbaşçylary bilen Bani Walid şäherinde geçirilen gepleşikleriň ýekşenbe güni soňlanandygyny, indi dowam etmejekdigini bildirdi.
Ol žurnalistlere: “Edil şu wagt siziň dykgatyňyza ýetirere zadym ýok. Ýöne Kaddafiniň söweşijileriniň basym Bani Walidi terk etjekdigini umyt edýärin” diýdi. Kanşil bir žurnalistiň “Gepleşikler tamamlandymy?” diýen soragyna “Hawa, men tarapdan tamamlandy” diýip, jogap berdi.
Kaddafä garşy müňlerçe söweşijiler Bani Walid şäherini gabadylar. Tripoliniň günorta-gündogarynda, çöllükde ýerleşýän bu şäherde iň bolmanda Kaddafiniň bir oglunyň gizlenýändigi aýdylýar.
Kaddafä garşy güýçler duşenbe güni ir bilen Bani Walidiň 15 kilometrliginde, şäheriň merkezini artilleriýa bilen nyşana alarlyk aralykda ýerleşdiler. Bani Walidden gaçyp çykan parahat ilata degişli adamlar Kaddafiniň güýçleriniň şäherden gaçyp, öz agyr ýaraglary bilen töwerekdäki baýyrlyga çekilendigini aýtdylar. Bu aýdylýanlar entek tassyklananok. Bani Walid Liwiýanyň uly taýpalarynyň biri bolan warfallanyň esasy mekany hasaplanýar.
Kanşiliň aýtmagyna görä, Kaddafiniň özi, onuň maşgala agzlarynyň köpüsi şu şäherde diýip, pikir edilýär. Gepleşikler, dawa Bani Walidde söweşsiz çözüler diýen umyt bilen, öten hepde başlanypdy. Gepleşige girişilmegine hem araçylyk edenler warfalla taýpasyna degişli adamlardy.
Ýöne Kaddafiniň sözçüsi Musa Ibrahim: “Bani Waliddäki taýpa ýolbaşçylary hiç haçan boýun egmez” diýýär: “Men bir zady arkaýyn aýdyp biljek: Bani Walid uly, esasy şäher. Özüniň lidere (Kaddafä) wepadardygyny yglan eden Liwiýanyň iň uly taýpalarynyň biri şu ýerde. Olar Geçiş geňeşi bilen gepleşik synanyşyklaryny düýpden ret etdiler. Geçiş geňeşiniň Bani Walid barada aýdýanlaryna bu ýerde hiç kim gulak gabardanok”.
Kaddafä garşy müňlerçe söweşijiler Bani Walid şäherini gabadylar, 5-nji sentýabr.
Milli geçiş geňeşiniň harby sözçüsi Ahmed Baniniň aýtmagyna görä, Kaddafiniň Bani Waliddäki güýçlerine, onuň tarapyny çalýan taýpalara degişli söweşijilere garşy giň gerimli hüjüm gutulgysyzlyga meňzeýär. “Men Bani Walidiň bütünleý azatlyga çykaryljakdygyny öz maşgalalarymyzyň we halkara jemgyýetçiliginiň öňünde tassyklaýaryn. Biziň söweşijilerimiz etmeli işlerini bilýärler” diýip, Ahmed Bani aýtdy.
Bani Walidiň daşyny gurşan Kaddafä garşy söweşijileriň biri Ali Saleh öz birligindäki güýçleriň hüjüm üçin ýokardan gelmeli buýruga garaşýandygyny bildirdi: “Ýagdaý gaty asuda. Biz Bani Walid şäherine girmek üçin Geňeşiň kararyna garaşýarys. Inşalla”.
Kaddafiniň ogullarynyň biri Saadi Kaddafi özüni “bitarap” diýip, yglan etdi. Ýöne ol, öz aýtmagyna görä, gepleşikler arkaly atyşyklaryň ýatyrylmagyna kömek etmäge taýyn. Saadi ýaňy hepdäniň soňunda gepleşikleriň başa barmanlygy üçin jogapkärçiligi öz dogany Saif al-Islamyň eden “agressiw” çykyşynyň üstüne ýükledi.
Halkara jenýat sudy Saif al-Islam bilen Kaddafiniň özüni Liwiýada 6 aý bäri dowam edýän gozgalaňda adamzadyň garşysyna jenaýat edenlikde günäleýär.


text:
Garly-doňakly howa Ýewropanyň köp ýerlerinde uçar gatnawlarynyň togtamagyna getirip, öňdäki baýramçylyga ýa dynç alşa barýan müňlerçe adamlaryň saparyny birküç gün bäri kynlaşdyrdy.
Ýekşenbe güni Brýussel we Frankfurt aeroportunda gar hem doňaklyk zerarly diňe sanlyja uçuşlara ýol berildi. Ýaramaz howanyň iň güýçli täsir eden ýeri London. Düýn ol ýerde Hisrow aeroporty ýapyldy.
Fransuz paýtagty Parižde hem ýagdaý şondan gowy däl. Şarl de Göl aeroportunda gatnawyň 25 prosenti iň azyndan bir gün yza süýşürildi. Bu ýerden ABŞ-a barýan student Gerard: “Ene-atamyzy görmäge Baltimora barýarys. Olary görmänimize bir ýyl boldy. Ýöne indi sişenbeden bärde ýola düşüp bilemzok” diýdi.
Parižiň uçar meýdanynda öz gitjek ýerine gidip bilmän oturan bir zenan hem garaşmakdan başga ýolunyň ýokduygyny aýdýar: “Garaşyp, howa gowulanar diýip umyt etmekden başga edip bilýän zadymyz ýok”.
Germaniýanyň Frankfurt şäheriniň aeroportunda yza süýşürilen uçuşlaryň sany 500-den ýokary. Düýn aeroport gardan arassalansa-da, Ýewropanyň beýleki ýerlerindäki kynçylyklar zerarly gatnaw kesilip, 2000-den gowrak adam gijäni uçar meýdanynda geçirmeli boldy.
Jenap Kinzig demirgazyk Germaniýa gitmek üçin şenbe gününden bäri Frankfurtda garaşyp oturandygyny aýdýar: “Men bu ýere şenbe güni ir sagat 8-de geldim. Şondan bäri garaşyp otyryn. Düýn 12 sagatlap nobatda durduk. Onsoň Lufthansa bizi bir myhmanhanada ýerleşdirdi. Reýsim bu gün ýene yza süýşürildi. Indi hem üç sagat bari şu ýerde durun”.
Amsterdamda hem gatnawyň kesilmegi ýa yza süýşürilmegi sebäpli 700 ýolagçy gije aeroportda ýatmaly boldy. Aeroportuň sözçüsi Mirýam Snörwangyň aýtmagyna görä uçuş-gonuş zolagynyň üçüsi gardan arassalanypdyr. Emma ol Ýewropanyň beýleki aroportlaryndaky problemalar sebäpli 30 reýsiň ýatyrylandygyny aýtdy.
Irlandiýa düşen gar az bolmasa-da, şenbe güni Belfast we Dublin aroportlary ýapylmady. Ispaniýa bilen Daniýada hem şenbe we ýekşenbe günleri uçar gatnawynyň kesilen ýa yza süýşürilendigi habar berildi.


text:
Owgan hökümeti gazaplylygy bilen ýakasyny tanadan meýdan komandiri Gulbuddin Hekmatiýaryň ýolbaşçylygyndaky söweşiji topar "Hezb-e Islami" bilen parahatçylyk ylalaşygyna gol çekdi.
22-nji sentýabrda Kabulda Parahatçylyk boýunça ýokary geňeşiň edarasynda gol çekilen ylalaşyk prezident Aşraf Ghaniniň we Hekmatiýaryň gol goýmagyndan soň güýje girer.
Owgan mediasyna görä, ylalaşyk Hekmatiýaryň geçmişdäki hüjümleriniň amnistiýa edilmegine we “Hezb-e Islami” toparynyň tussaglykdaky käbir agzalarynyň boşadylmagyny güwä geçýär.
Şeýle-de hökümet Hekmatiýara garşy halkara sanksiýalarynyň aradan aýrylmagy üçin basyş etmegi wada berdi.
Owganystanyň häkimiýetleriniň iň radikal söweşiji topar bilen uzak wagtyň dowamynda geçirilen gepleşiklerine owgan hökümetinde birnäçe şübheli garaýyşlar öňe sürülipdi.
Adam hukuklaryny goraýjy aktiwistler adam hukuklarynyň depelenmegi bilen bagly Hekmatiýara garşy öňe sürülýän aýyplamalaryň geljegine aladalanma bildirýärler. Hekmatiýar 1990-njy ýyllaryň graždan urşy döwründe ýüze çykan iň aýylganç wakalara jogapkärdi.
Kabul “Hezb-e Islami” topary bilen ylalaşygyň “Talybanyň” gozgalaňçy hereketlerinden el çekip, syýasy prosese goşulmagyna itergi bolmagyna garaşýar.


text:
23-nji dekabrda Türkmenistanyň Baş arçasy dürli öwüşginli yşyklara beslendi. Ol hemmeleriň söýüp garşylaýan we täsinliklere baý bolan Täze ýyl baýramçylygynyň ýakynlaşyp gelýändigini alamatlandyrdy.
“Älem” medeni-dynç alyş merkeziniň ýanyndaky meýdançada guralan belent başly arça özüniň älemgoşar öwüşginini çar ýana saçdy. Bu ýerde gurlan şäherçäniň merkezindäki meýdançada 37 metrlik arça baýramçylyk äheňinde bezelipdir. Onuň dik depesinde sekizburçly ýyldyz bolup, arçanyň merkezi böleginde dürli yşyklardan 2016 ýazgysy ýerleşdirilipdir. Köp sanly yşyklaryň, dürli oýnawaçlaryň we bezeg serişdeleriniň öwüşgini bilen haýran galdyrýan baş arçanyň daş-töwereginde ak garly, ýaşyl donly kiçiräk arçalar oturdylypdyr.
Arçanyň ýanynda onuň yşyklarynyň ýakylmagyna we baýramçylygyň baş gahrymanlarynyň gelmegine garaşyp duran aşgabatlylaryň müňlerçesi we paýtagtymyzyň myhmanlary folklor hem-de tans toparlarynyň, baýramçylyk lybaslaryna giren sirk we teatr artistleriniň çykyşlaryna tomaşa edýärler.
«Täze ýyl» atly erteki-dabara bu ýerdäki aýdym-sazly çykyşlary öz içine aldy. Oňa ýurdumyzyň belli artistleri we çagalar döredijilik toparlary gatnaşdylar. Olaryň arasynda “Şatlyk”, “Akpamyk”, “Ruhubelent çagalar”, “Gyzjagaz” we beýleki belli çagalar tans toparlary, Alp Arslan adyndaky milli drama teatrynyň hem-de Döwlet gurjak teatrynyň artistleri, Döwlet sirkiniň şadyýan ýomakçylary hem-de hokgabazlary, Türkmen döwlet medeniýet institutynyň sirk toparynyň çakgan akrobatlary bar.
“Älem” medeni-dynç alyş merkezine ýanaşyk gurlan, täze “Bagtyýarlyk” seýilgähiniň meýdançalarynda hem baýramçylyk çykyşlary giňden ýaýbaňlandyryldy. Bu seýilgähiň ajaýyp baglary hem-de gül- gunçalary täze ýyl zerleriniň öwüşgini, baýramçylyk yşyklarynyň ýalkymy bilen has-da täsin görnüşe eýe bolýar.


text:
Eýran häkimiýetleri ýaşrynlykda sud edilen türkmen raýatyny 26 aý bäri türmede saklaýarlar. Eýran oppozisiýasynyň Kaleme.com internet saýtynyň ýazmagyna görä
, Türkmenistanyň raýaty Çarymuhammet Myradow 21 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdir. Oňa ýüklenen esasy günäleriň biri 2009-njy ýylyň prezident saýlawlaryndan soň Tähranda bolan protestleri surata düşürmek we wideo ýazgy etmek bilen bagly.
Düýbi Parižde ýerleşýän Serhetsiz reportýorlar guramasy hem türkmen raýatynyň Tähranda hökümete garşy guralan protestleri surata düşüreni üçin tussag edilendigini tassyk edýär. Bu guramanyň Ýewropa we Merkezi Aziýa bölüminiň başlygy Ýohan Bir 26 aý bäri Ewin türmesinde oturan Myradow barada bir hepde gowrak mundan öň maglumat alandyklaryny we soň bu habary Eýrandaky başga çeşmeler arkaly barlandyklaryny gürrüň berdi. Ýohan Biriň öz çeşmelerine salgylanyp tassyklamagyna görä, Çarymuhammet Myradow 21 ýyl türme tussaglygyna höküm edilip, öz düşen ýagdaýy barada ýakyn garyndaşlary bilen hem habarlaşyp bilmän otyr.
Kaleme.com Myradowyň sud diňlenişiginiň bikanun, ýaşrynlykda geçirilendigini habar berýär we eýran metbugatynyň daşary ýurtly tussaglar meselesinde esasy ünsüni içalyçylykda aýyplanan amerikan tussaglaryna gönükdirendigini belleýär. Mälim bolşy ýaly, yrak-eýran serhetinde tutulyp, 8 ýyl tussaglyga höküm edilen iki amerikan golaýda azat edilipdi.
Eýranyň oppozisiýa saýtynyň ýazmagyna görä, Çarymuhammet Myradow awtobusda öz halaşýan gyzy bilen barýarka Tähranyň köçelerinde bolan protestleriň birine şaýat bolýar we, beýleki adamlaryň hem köpüsiniň edişi ýaly, protestçileriň birnäçe suratyny alýar we wideo düşürýär. Eýranyň Aňtaw ministrliginiň agentleri soň bu suratlary we wideoýazgylary Myradowy “içalyçylykda” hem režime garşy “propagandada” aýyplamak üçin bahana edinipdirler. Ol şu iki aýyplama esasynda 10 ýyl tussaglyga höküm edilipdir. Mundan başga, Myradowa “bir türkmen biznesmeni bilen hemşerilik” etdi diýibem 10 ýyl berlipdir. Ol şol diýilýän türkmen biznesmenine birnäçe gün terjimeçilik edipdir. Ahyrynda Myradowyň türme tussaglygy jemi 21 ýyla ýetirilipdir.
Diplomatik tagallalar şowsuz
Azatlyk Radiosynyň Eýranyň Daşary işler ministrligine telefon edip, Çarymuhammet Myradow barada Eýran metbugatynda çykan habar bilen bagly düşündiriş almak üçin synanyşygy netije bermedi.
“Kaleme” saýtynyň ýazmagyna görä, Myradow Tährandaky Ewin türmesiniň 350-nji umumy böleginde saklanýar. Onuň sud diňlenişigini gaýtadan getirtjek bolup eden tagallalary, Tährandaky türkmen ilçisiniň aladalary hiç bir netije bermändir. Tährandaky türkmen ilçihanasy bu habar barada Azatlyk Radiosynyň diňleýjilerine düşündiriş bermekden saklandy.
Türkmenistanda geçirilýän günä geçişliklerde, beýleki daşary ýurt raýatlary bilen bilelikde, eýranly tussaglaryň hem azatlyga çykarylýany habar berilýär. Emma Türkmenistanda Eýran ýaly daşary ýurtlarda tussag edilýän türkmen raýatlary barada statistika çap edilmeýär. Ýöne 2003-nji ýylyň sentýabrynda şol wagtky prezident Saparmyrat Nyýazowyň Eýranda tussaglykda saklanýan aýallar barada aýdan sözleri Eýranda türmä düşýän türkmenleriň az däldiginiň resmi tassyknamasy bolupdy. Ol şonda aýallaryň neşe söwdasy üçin tutulýandygyny aýdyp, şeýle diýipdi: “O taýda, iň erbet ýeri, köp aýallar bar. Näme getirýärler? Oňňun ana, 5 kilo tirýek, 600 gram geroin.”
Emma Myradow Eýranda syýasy sebäpler esasynda tussag edilen ilkinji bilinýän türkmen raýaty bolup görünýär. 1976-njy ýylda doglan Çarymuhammet Myradow Tähran uniwersitetinde syýasat ylmy ugrundan ýokary bilim alypdyr. Ol Eýranda terjimeçi bolup işlemek bilen, Türkmenistanyň we Eýranyň bilim ministrlikleriniň beren stipendiýasy esasynda, Eýranyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary kollejinde diplomatiýa we halkara guramalary ugrundan magistr derejesini almak üçin okaýan eken.


text:
Türkmenistan ýakyn wagtda BMG-niň Ženewadaky edarasynda öz missiýasyny açar. Ýurduň bu kararyny Türkmenistanyň daşary işler ministri Reşit Meredow mälim etdi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň gol çeken permanyna laýyklykda, missiýanyň 2011-nji ýyl boýunça gün tertibi we býujeti, şeýle-de Türkmenistanyň Ýewropa Bileleşigindäki diplomatik missiýalarynyň 2011-nji ýyl üçin býujetleri tassyklandy.
Türkmenistanyň täze missiýasynyň öňünde goýulýan wezipeler we býujetine degişli sanlar resmi maglumatlarda agzalmady.
“Türkmenistan BMG-niň baş edaralary bilen garaşsyzlyk ýyllarynda esaslandyrylan netijeli gatnaşyklaryny üstünlikli dowam etmäge we giňeltmäge taýýar” diýip, türkmen metbugatynda DIM-iň ýolbaşçysy Reşit Meredowyň sözünden sitata getirildi.
BMG-niň Ženewadaky edarasynyň garaýşy
BMG-niň Ženewadaky edarasynyň Informasiýa bölüminiň ýolbaşçysy Korin Mommal-Wanianyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, BMG-niň Ženewadaky edarasy ähli agza döwletleriň täze merkezlerini açmak kararlaryny goldaýar. Sebäbi bu edara BMG-niň alyp barýan işiniň möhüm merkezi bolup durýar.
BMG-niň Ženewadaky edarasynda gurama agza döwletleriň 170-e golaý hemişelik missiýalary ýerleşýär. BMG-niň Nýu Ýorkdaky Baş edarasynyň daşyndaky esasy merkezi we guramanyň Baş sekretarynyň wekilhanasy bolan bu edara dünýäniň iň uly konferensiýa merkezleriniň biridir. BMG-niň Ženewadaky edarasynyň köptaraplaýyn diplomatiýa gönükdirilen işiniň çäginde bu ýerde ýylda 8 müňden gowrak duşuşyk geçirilýär.
BMG-niň Ženewadaky edarasy, guramanyň maksatlaryna laýyklykda, öz öňünde: dünýäde parahatçylygy we howpsuzlygy goldamak, ýaragsyzlanmagy öňe sürmek, adam hukuklaryny goramak, garyplygy ýok etmek, durnukly ösüşi üpjün etmek we adatdan daşary ýagdaýlarda ynsanperwer ýardamy bermek ýaly işleriň netijeliligini artdyrmak ýaly wezipeleri goýýar.
Adam hukuklaryna nähili tasiri bolar?
BMG-niň Ženewadaky edarasynyň Informasiýa bölüminiň ýolbaşçysy Korin Mommal-Wanian Türkmenistanyň öz missiýasyny açmak kararynyň ýurda BMG bilen adam hukuklary boýunça dialogy dowam etdirmäge itergi berjegine umyt baglaýar.
“Türkmenistan öz missiýasyny açmak bilen Adam hukuklary boýunça geňeşiň maslahatlaryna gatnaşyp, ynsan hukuklary boýunça bar bolan ähli ýörite çärelere goşulsa, bu onuň BMG bilen dialogda öňe tarap ädim ätmegi üçin möhüm bolar” diýip, Korin Mommal-Wanian Azatlyk Radiosyna aýtdy.
BMG-niň Ženewadaky edarasy hemişelik missiýalar, hökümetler, hökümetara we hökümete degişli bolmadyk guramalar bilen gatnaşyklary amala aşyrýar.
Şu günki gün Türkmenistan dünýäniň 129 ýurdy bilen diplomatik gatnaşyklary saklaýar we 42 sany halkara guramanyň agzasy bolup durýar.


text:
ABŞ Eýrana garşy täze sanksiýalary yglan etmezden öň edilmeli zat kän diýýär.
Ak tam özüniň Eýranyň ballistik raketalaryna garşy islendik sanksiýa yglan etmezinden öň diplomatiýa we tehnika ugrundan kän iş etmeginiň gerekdigini aýtdy.
Prezident Barak Obamanyň adminstrasiýasy Eýranyň ballistik raketa programmasyna garşy sanksiýalar babatda bir topar goşmaça nyşanalaryň maslahatyny edýär.
ABŞ-nyň Kongresi bu maslahatdan habardar edildi. Käbir kanun çykaryjylar adminstrasiýanyň Eýranyň golaýda geçiren raketa synaglary babatda jeza çäresini gijikdirmegini tankyt etdi.


text:
Eýranyň prezidenti Hassan Rohani Tähran öz ýadro hukuklaryndan, şol sanda uran baýlaşdyrmakdan el çekmez diýdi.
Eýranyň ISNA habar gullugy Rohaniniň konserwatiwleriň agdyklyk edýän parlamentine ýekşenbe güni «bu ýerde geçilmesiz gyzyl çyzyklar bar» diýendigini ýazýar.
Ol Tähranyň ýadro hukuklarynyň halkara düzgünleriniň çägindedigini we Eýran topragyndaky baýlaşdyrmany hem öz içine alýandygyny aýtdy.
Rohani bu sözleri Ženewada Eýranyň ýadro programmasy barada üç günläp dowam eden gepleşikler ylalaşyksyz gutaransoň aýtdy.


text:
Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäheriniň bazarlarynda, azyk harytlary bir aý gowrak wagtdan bäri gymmatlap gelýär. Bu gymmatlama dollaryň ‘gara bazardaky’ bahasynyň galmagy bilen baglanyşykly diýýärler. Ýöne ýagdaý diňe daşary ýurtlaryndan gelýän harytlara däl, ýurdyň içinde öndürilýän azyk harytlaryna-da täsirini ýetirýär.
Hususan-da, gündelik sarp edilýän harytlar bolan makaron önümleri öň üç manat töwereginde bolsa, häzirki wagtda onuň bahasy dört manada golaýlady. Tüwiler öň üç manat bolsa, häzir ol hem 4 manadyň töwereginde, hili ýokary tüwüler öň 5 manatdan satylan bolsa, häzir ony 6 manatdan ýokarda bahalaýarlar.
Ýöne welin bu agzalan harytlar bilen deňeşdireniňde, şekeriň nyrhy öňküsinden üç esse gymmatlady. Häzirki wagtda bir kilogram şeker 8-9 manat aralygynda satylýar, onuň öňki bahasy bolsa üç-dört manatdan geçmeýärdi. Şekeriň bahasynyň galmagy bilen düzüminde şeker goşulýan süýji -köke ýaly konditer önümleriniň ählisi gymmatlady.
– Günaşa dükana barýan, dükana girenimde gündelik alýan harytlarymy aljak bolanymda, onuň bahasynyň gymmatlaýandygyny görýän hem eşidýän. Bahalar her gün üýtgäp dur – diýip, türkmenabatly 60 ýaşlaryndaky Bahadur aga aýdýar.
“Yzygiderli gymmatlaşygyň sebäpleri näme bilen bagly bolup bilýär?” diýlen soragymyzyň jogaby häzirki wagtda türkmenabatlylaryň arasynda iň köp gyzyklanma bildirýän bolsa gerek.
Bahalaryň ýokarlanmagy bilen bagly soragyň jogabyna gyzyklanma adamlaryň ertirki gününe bolan aladalaryny artdyrýar.
– Meniň aýlygym 700 manat aralygynda, onuň tutulýany bolsa 60 manatdan geçýär. Elime alýanym 640 manat töwereginde, ony üç çaga bilen nämä ýetirinjegimi bilemok. Aýlyk 10% galýar diýse, harytlar 50% gymmatlaýar – diýip, Türkmenabadyň 36 ýaşlaryndaky ýaşaýjysy Ikram aýdýar.
Ikram işli we aýlyk gazanjy bolan adam, emma hiç hili gazanjy ýok we häzirki wagtda günlükçi bolup işläp gününi görýänler üçin, azyk harytlaryň gymmatlamagy has ýiti duýulýar.
– Men günüme 10-15 manat gazanyp bilsem begenýärin. Ýöne azyk harytlarynyň bahalarynyň galmagy welin ýagdaýy kynlaşdyrýar. Biz dükandan ýazdyryp alýardyk, ýöne indi dükan eýeleri alan zadyňy tiz-tizden tölemegi talap edýärler, olaram puluny ýetirinip bilenoklar – diýip, türkmenabatly ildeşimiz Kemaledin aýdýar.
Häzirki wagtda Türkmenabadyň bazarlarynda käbir azyk önümleri tapdyrmaýar, ýagny gyt haryda öwrülip barýar. Hususan-da, şeker tapdyrmaýar, ahal ýaglary hem seýrekläp barýar. Olar hususy dükanlarynda tapdyrsa-da, indi öňküler ýaly bol hem arzan bahasyndan däl.
Bize harytlaryň bahasynyň galmagy baradaky sebäpler hakda, resmilerden anyk bir zatlar eşitmek başartmady. Käbirleri muny aýlyklaryň ýokarlanjakdygy bilen düşündirseler, käbirleri özümizde öndürilýän önümleriň içki bazary doly we bökdençsiz üpjün edip bilmeýändigi bilen düşündirýärler.
“Öň bu gytçylygyň öwezini daşardan getirilýän önüm bilen doldurýan bolsalar, häzirki wagtda daşary ýurt söwdasynyň haýallamagy bilen içki önümiň bahalary hem artyp başlady” diýip, türkmenabatly telekeçi Bezirgen aýdýar.
Bahalaryň gymmatlamagy barada, onuň sebäpleri hakda resmi mediada hiç hili maglumat berilmeýär. Gaýtam resmi mediadaky maglumatlardan çen tutsaň, ýurtda azyk bolçulygyny üpjün edýän ençeme kärhanalar bolup, bularyň hemmesiniň bazary birkemsiz doly üpjün edýändigini aýdýarlar.


text:
Smitsonian Institutynyň delegasiýasy Türkmenistanyň Milli muzeýinde seminar geçirdi. (Wideo reportaž ABŞ-nyň Aşgabatdaky Ilçihanasy tarapyndan taýýarlanyldy.)
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy Myrat Gurbanow Smitsonian Institutynyň
delegasiýasyna ýolbaşçy bolup Türkmenistana baran bilermen Dr. Paul Teýlor bilen söhbetdeş boldy. Dr. Paul Teýlor Aziýanyň medeni taryhy boýunça programma ýolbaşçylyk edýär.Azatlyk Radiosy: Jenap Teýlor, Türkmenistana saparyňyzyň esasy maksady barada aýdýasaňyz.Dr. Paul Teýlor:
Bu ýere gelmegimiň esasy maksady bäriniň muzeýlerinde işleýän kärdeşlerim hem dostlarym bilen duşuşmak we gepleşikler geçirmek boldy. Bu gepleşiklerde biz öz muzeýlerimiz barada maglumat alyşýarys. Şeýle-de biz muzeýlere degişli dürli temalardan seminarlary geçirýäris. Men bu temalaryň ählisi barada doly durup biljek däl, sebäbi bu temalaryň aglaba bölegi muzeý pudagynyň ýörite bilermenlerine degişli bolup durýar.
Hususan aýtmaly bolsa, men ugrum boýunça medeniýet antropology. Smitsonian delegasiýanyň düzüminde bu ýerä gelmäge gyzyklanma bildirmegimiň esasy sebäpleriniň biri - antropolog üçin Türkmenistanyň örän gyzykly ýer bolmagydyr.
Azatlyk Radiosy: Saparyň dowamynda siz türkmen resmileri bilen, muzeý işgärleri bilen nähili duşuşyklar geçirdiňiz? Dr. Paul Teýlor:
Biz Medeniýet ministrliginiň wekilleri, şol sanda ministriň özi bilen hem duşuşdyk. Şeýle-de biz medeni ýadygärlikeri gorap saklamak boýunça guramanyň işgärleri we bu edaranyň başlygy Muhammet Mämmedow bilen hem gepleşik geçirdik.
Mundan başga-da biz Şekillendiriş sungaty muzeýinde, Haly muzýeinde, Türkmen milli muzýinde köp adamlar bilen duşuşdyk we gowy gezelenç etdik.
Şeýle-de bu ýerleriň köpüsinde görkezilişe çykarylmadyk materiallaryň görkezilmegine gyzyklanma bildirdim.
Hepdäniň ahyrynda biz Mara we “Merw” arheologiýa meýdanyna gitdik. Ol ýerde jenap Rejep Jepbarow bilen söhebetdeş bolmak, juda ýakymly boldy. Men onuň bilen öň Waşingtonda duşuşypdym. Şol ýerde ol meni Mara gezelenje gelmäge çagyrypdy. Görşüňiz ýaly, men muny başaryp bildim.Azatlyk Radiosy: Jenap Teýlor, siz Türkmenistanyň muzeýlerinde bolup görüpsiňiz, taryhy ýadygärliklerine aýlanyp görüpsiňiz. Sizde bu saparlarda nähili täsirler galdy hem-de Türkmenistanda muzeý işiniň gurnalyşy barada näme aýdyp bilersiňiz?Dr. Paul Teýlor:
Bu meniň başga döwetleriň muzeýlerine ilkinji gezek aýlanyp görşüm däl. Her bir döwletiň zatlara özboluşly çemeleşmesi bar. Şeýle-de men bu ýere diňlemäge, öwrenmäge hem zatlary synlamaga geldim.
Umuman aýdylanda, bärde görkezilen kolleksiýalaryй, materiallaryň hili mende uly täsir galdyrdy.
Dünýäniň ähli müzeýlerinde-de bolşy ýaly, materiallaryň saklanyş şertleri juda möhüm bolup durýar. Meniň pikirimçe, türkmen halylarynyň milli halyçylyk dikeldiş usullary gaty möhüm ugurdyr. Şeýle-de, biz bu milli dikeldiş usullaryndan, köp zatlary öwrenip bileris. Meniň pikirimçe, haçan-da biziň Merkezi Aziýa halylarymyza bir zeper ýetende, biz olary diketlmek üçin, belkem, size iberip bileris. Biz bu ýagdaýdan köplenç peýdalanýarys. Diýjek bolýanym, milli bolan zatlary milli spesialistleriň seretmegine iberýäris.
Beýleki materiallaryň dikeldiş usullary barada aýdylanda, biziň usullarymyz siziňkiden birneme tapawutlanýar. Şol sebäpli, biziň birek-birekden öwrenmäge hem maglumat alyşmaga köp zadymyz bar.
Azatlyk Radiosy: Jenap Teýlor, Türkmenistanda muzeý işiniň guralyşy, halkara standartlaryna laýykmy hem-de şol muzeýler daşary ýurtly syýahatçylary gyzyklandyryp bilermi? Dr. Paul Teýlor:
Müzeýler, gep-gürrüňsiz, turizmiň esasy bölekleriniň biridir. Meniň pikirimçe, bärdäki muzeýler öz ýerli we daşary ýurtly müşderileriniň sanyny artdyryp bilerdi. Bu-da esasanam, hyzmatdaşlygyň üsti bilen amala aşyrylýar. Sebäbi daşary ýurtdan gelenler bärde Turkemistanyň ilaty bilen deňeşdirlende taryha başgaçarak garaýarlar. Mysal üçin, goşmaça maglumat berilmegi biziň ýerli taryhdaky käbir bilmeýän ýa düşünmeýän zatlarymyza aýdyňlyk salyp bilerdi.
Müzeýleriň daşky gurluşy we tanyşdyrylyşy barada aýdylanda, bularyň ählisi juda gowy.
Meniň, elbetde, bu müzeýleriň ýylylyk derejesiniň kontrollyk standarlary dünýä derejesine nä derejede gabat gelýändigi barada belli bir maglumatym ýok. Sebäbi bu barada bir zatlary aýtmak üçin, 2-3 ýylyň dowamynda degişli hasabatlaryň ýöredilmegi zerurdyr. Ýöne her niçigem bolsa, bu ugurda her bir müzeýiň öz çemeleşiş usuly bardyr.
Halkara standartyň başga-da bir tarapy – bu hasaba almak ulgamydyr, ýagny kolleksiýalaryň “pasportizasiýasy” - pasportlaşdyrylmagy diýlip atlandyrlan ulgamyň möhüm orny bar. Bu öz gezeginde saklanyşyň - konserwasiýanyň hem möhüm bölegidir. Sebäbi haçan-da köp predmetler bolanda, olaryň hasabyny ýöretmek wajyp bolup durýar. Gowy maglumatlar bazasy, kataloglar, hasaplar we suratlar saklanyşyň bölekleridir. Birinjiden – bu howpsuzlyk babatyndan seredilende, bir zat ýiteninde onuň ýok bolandygyny çalt anyklamak bolýar. Sebäbi bu açyk we aýdyň inwertirizasiýa – ýazga geçirlen. Eger-de bir zat ýiten halatynda, bu barada ýeňillik bilen habar ýaýradyp bolýar. Şeýle-de başga biri tarapyndan bu tapylanda, muny aňsatlyk bilen talap edip bolýar.
Ogurlyklaryň öňüniň alynmagy we ýokary derejede howpsuzlygy üpjün etmek üçin gowy, dürüs kataloglaryň bolmagy zerur. Informasiýa tehnologiýalarynyň möhümdiginiň başga-da bir sebäbi bu obýektleriň saklanmagy we dikeldilmegi üçin hem zerurdyr.
Haçan-da, sizde gowy maglumat bazasy, suratlar bar bolsa, öz kolleksiýalaryňyzy diňe bir müzeýde däl, dünýäniň ähli künjeklerinde öýjükli suratlaryň we informasiýanyň üsti bilen görkezip bilýäňiz. Bu-da kolleksiýalaryň has az zaýylanmagyna getirýär. Azatlyk Radiosy: Siziň geçiren seminarlaryňyzda muzeý işiniň informasiýa tehnologiýalaryny girizmek barada gürrüňler boldumy?
Dr. Paul Teýlor:
Hawa. Geçirilen seminar dört bölekden ybaratdy. Birinji bölekde, dürli muzeý görnüşleriniň nädip hödür edilmesginiň taryhy düşündirilýär. Ikinji böleginde muzeý bilen bagly çäreleriň – sergileriň, aň-bilim ýaýratmagyň üstünde durlup geçildi. Şeýle-de, muzeýlerdäki informasiýa tehnologiýalarynyň käbir ugurlaryna garaldy. Seminaryň üçünji böleginde esasan muzeýlerdäki informasiýa tehnologiýalary düşündirildi. Dördünji bölek bolsa, üstünde işleniljek kompleks proýektleri saýlap-seçip almak barada boldy. Muzeýlerdäki köp maglumatlary we köp proýektleri sergiler, aň-bilim bermek üçin nädip saýlap alynmalydygy düşündirildi. Şeýle-de biz öz işimiziň aspektlerimizi saýlap alşymyz barada boldy. Azatlyk Radiosy: Jenap Teýlor, iň soňky sorag, siziň saparyňyzyň dowamynda, türkmen resmileri bilen bolan duşuşyklarda haýsy-da bolsa şertnama baglanyşyldymy ýa-da geljekde bilelikde alnyp baryljak işler barada ylalaşyldymy?
Dr. Paul Teýlor:
Bu meniň Türkmenistana ilkinji saparym. Şol sebäpli bu dolylygyna tanyşlyk matlaply sapardyr. Mundan başga-da biz öz kärdeşlerimiz bilen duşuşmagymyza we söhbetdeş bolgamyza gowy mümkinçilik döretdi. Şonuň bilen baglylkda biz eýýäm birek-biregimize köne dostlar hökmünde garaýarys.
Men bärde – Türkmenistandaky ýagdaýlary bilemok, emma meniň öz ýurdumda – Waşingtonda haýsydyr bir mesele kabul ediljek wagty, ol uly býurokratiýa duçar bolýar. Şeýle-de belli bir işiň amala aşyrylmagy üçin birnäçe tassyklamalardan hem geçmeli.
Her niçigem bolsa, leksiýalar bermek, pikir alyşmak, geljekki barlaglaryň özenini düzmek nukdaý nazaryndan, bu örän möhüm sapar boldy. Şeýle-de men bu ýerde başlanan amatly planlaryň mundan beýläk-de üznüksiz dowam etdiriljegine ynanýaryn.


text:
Uniwesitetde okaýan döwrümde, dosent Haýdar Muhyýew ýa-da professor Mämmetnazar aga Hydyrow leksiýa arasynda geň sanlar barada aýdyp geçdi. Meselem; 3, 7, 9, 40… Adamlar bu sanlary nähilidir mifiki güýje eýe diýip düşünipdirler. Şonuň üçin olar durmuşda köp agzalýar. Käbir belli çäreler şol sanlara laýyklanyp edilýär. Sebäbi adamlarda ol sanlaryň nähilidir keramat bilen baglanyşygy bolmaly diýen ynanç bar.
Dokuzlyk hakda
Klassyky edebiýatymyzda hem halk arasynda mifiki sanlaryň biri 9-lyk bolsa gerek. Olardan häli-şindi gaýtalanýany “dokuzy düzüw” diýen jümle ýa-da düşünjedir.
Ähli zady ýerbe-ýer bolan adama onuň “dokuzy düzüw” diýilýär. Beýleki bir ýagdaýda: “Adamyň hiç wagtda dokuzy düzüw bolmaýar” diýlen düşünje hem bar.
Türkmen diliniň frazeologiki sözlüginde “dokuzy düzüw” diýen jümle barada şeýle diýilýär.
«Dokuzy düzüw – durmuşda zerur zatlary ýerbe-ýer bolan, kem zady bolmadyk» (“Türkmen diliniň frazeologiki sözlügi” Aşg. 1976. 165.)
Görşümiz ýaly, bu düşündiriş örän umumy. Durmuşda zerur bolan zatlary ýerbe-ýer etmek üçin, dokuz däl, belki, togsan dokuz zat gerekdir.
Paýhasly sözi söýýänler mal-baýlyk bilen baglanyşykly dokuz zerurlygy aýdýarlar. Maddy barlyk bilen baglanyşykly dokuzlyk, şeýle-de jan saglygy, beden abatlygy bilen baglanyşykly dokuzlyklar hem bar. Gyz-gelinlere degişli halat-serpaý bilen baglanyşykly dokuzlyk has ýörgünli.
Biz şolardan diňe ynsanyň ruhy dünýäsine zerur bolan dokuzlyk hakda aýtmakçy.
Munuň üçin “Görogly” eposyna ýüzlenýäris. Bu şadessanda şol dokuzlyk azyndan iki gezek gelýär.
Jygaly begden galan dokuzlyk
Jygaly beg diňe Göroglynyň däl, ähli türkmeniň atasy ornunda. Jygaly begiň öwüt-ündewi köp. Olaryň bary-da gymmatly. Ýöne onuň Görogla aýdan iň soňkty wesýeti aýratyn gymmatly. Ol şu setirler bilen başlanýar.
Ýalňyz balam, algyn pendim,
Ýurduň terk eýleýji bolma!
Biz mekdepde okaýan döwrümizde, goşgyny ýat tutmalydyk. Bu ýat tutanyňa degýär.
Bu goşgy dürli golýazmalarda dürlüçe gelýär. Şolardan Ata Gowşudowyň we Mäti Kösäýewiň çapa taýýarlan, Durdy Haldurdynyň redaktirlän “Göroglusyna” ýüzlenýäris. Ol kitap 1980-nji ýylda çap bolupdy.
Şeýlelikde, 59-njy sahypada gelýän esasy 9 öwüt.
Göroglynyň adýan dokuzlygy
Öz gezeginde Görogly hem 9 öwüdi ýa-da 9 zerurlygy gözýaş bilen ýatlap geçýär. Görogly goç ýigide zerur bolan 9 möhümligi öz göreşli ýolunyň başynda goýýar.
Bu örän kämil klassyka bolansoň, 75-nji sahypada gelýän goşgyny tutuşlygyna alýarys.
Owal başda Hudaýymdan,
Döwlet gerekdir ýigide. 1
Ýykylanda goldamaga
Medet gerekdir ýigide. 2
Gala-gala sözleşmäge,
Ner-bugra dek dyzlaşmaga,
Ar-namysy yzlaşmaga,
Dogan gerekdir ýigide. 3
Duwly zerefşan saçakly,
Işigi eýwan ojakly,
Uzyn boýly, giň gujakly
Gözel gerekdir ýigide. 4
Atyn jaýynda baglaýan,
Kesip jigerin daglaýan,
Ölende zaryn aglaýan
Naçar gerekdir ýigide. 5
Atdyr ýigidiň ýoldaşy, 6
Oguldyr döwletiň başy, 7
Gyz hem bolsa köňül hoşy, 8
Zürýat gerekdir ýigide.
Goç ýigitler nesihatda,
Muhannesler parahatda,
Görogly beg, ahyretde
Iman gerekdir ýigide.
Eýsem, mundan kämil dokuzy nädip sanap bolar? Şol dokuzy mundan düşnükli, mundan täsirli nädip aýdyp bolar?
Şeýlelikde, bu maddy dünýäde owaly bilen ýigide döwlet – Hudaý beren baýlyk gerek. Töwerek-daşyňda medet berip duran dostlaryň-ýoldaşlaryň bolsa, ar-namysy yzlaşyp bilýän doganyň, gowy öý-işigiň, bol saçagyň hem ýüzi açyk maşgalaň, seniň üçin bagryny paralajak aýal doganyň, atyň, ogluň-gyzyň – umuman, çagalaryň, ahyrynda hem imanyň bolsa, adamyň dokuzy bitse gerek.
Elbetde, Göroglynyň özünde ol aýdylýanlaryň deň ýarysy ýok. Görogly diňe olaryň gerekdigini aýdypdyr.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy.
Bu ýerde aýdylanlar awtoryň şahsy pikiri.


text:
Gyrgyzystanda oppozision gazetiň edarasy talandy. “Alibi” atly gazetiň eýesi Babyrbek Jinbekow 6-njy noýabrda Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda gürrüňi gidýän wakanyň gijäň ýary bolandygyny mälim etdi.
Jinbekow edara jaýyna kimiň zor bilen gireniniň nämälimdigine galýandygyny aýdyp, olar jaýyň içinden hiç zat almandyrlar diýdi.
Maglumatlarda derňewleri geçirmek üçin wakanyň bolan ýerine polisiýanyň barandygy habar berilýär.
“Alibi” atly neşir bir hepdäniň dowamynda iki gezek köpçülige hödürlenýär we onda esasan hem hökümeti tankyt edýän mazmunly maglumatlar çap edilýär.


text:
Krym tatarlaryň alymy ýüzi nikaply hüjümçileriň özüni awtoulagdan çykaryp, elinden pasportyny alandygyny gürrüň berdi. Alym bu hereketiň özüniň Nýu-Ýorkda BMG-niň konferensiýasyna gatnaşmagyna päsgel bermek üçin edilendigini çak edýär.
Nadir Bekire 18-nji sentýabrda agşam edilen bu hüjüm Orsýetiň häkimiýetleriniň krym tatarlarynyň milli geňeşi Mejlisi ele salyp, Moskwanyň Krymy anneksiýa etmegine esasan garşy çykyş eden milli azlyga basyş etmek boýunça eden hereketlerinden birnäçe sagat yzýany ýüze çykdy.
19-njy sentýabrda regionyň paýtagty Simferopolda krym tatarlarynyň esasy kitaphanasynyň ýapylýandygy barada yglan edildi we bu çäräniň ýarymadanyň kitaphanalaryny Orsýetiň döwlet edaralary bilen çalyşmak barada awgust aýynda gelnen karar esasynda amala aşyrylýandygy aýdyldy.
Ýerli halklar boýunça bilermen Bekiriň BMG-niň Baş Assambleýasynyň çäginde Ýerli halklar boýunça 22-23-nji sentýabrda boljak halkara konferensiýasyna gatnaşmagy göz öňünde tutulýar.


text:
Şenbe güni ispan koroly Huan Karlosyň körekeni Inaki Urdangarin millionlarça ýewro pul ýuwuşlyklary bilen baglanyşykly iş boýunça suduň soraglaryna jogap berip, çykyş etdi.
45 ýaşly Inaki Urdangarin Ispaniýanyň korolynyň ikinji gyzy Kristinanyň adamsy. Ol hökümete degişli bolmadyk bir kompaniýanyň üsti bilen öz firmalaryna millionlarça ýewro döwlet puluny geçirmekde aýyplanylýar.
Ýöne oňa heniz sud tarapyndan resmi jenaýat aýyplamasy bildirilenok. Ispan korolynyň körekeni özüne bildirilýän bu aýyplamalary ret edýär.
Millionlarça ýewro pul ýuwuşlygy bilen baglanyşykly bu aýyplamalar Ispaniýanyň uly maliýe krizisini başdan geçirýän döwrüne gabat geldi.


text:
Ýekşenbe güni Siriýanyň hökümeti geljek aý Ženewada geçiriljek halkara konferensiýa gatnaşmaga özüniň razydygyny aýtdy.
Bu barada ýekşenbe güni Siriýanyň daşary işler ministri Walid al-Muallem Bagdatda Yragyň daşary işler ministri bilen geçiren duşuşygynda beýanat etdi.
Ol Siriýanyň dürli toparlarynyň wekillerini öz içine aljak şeýle halkara konferensiýasynyň Siriýadaky konfliktlere çözgüt tapmak üçin gowy mümkinçilik boljakdygyny aýtdy.
Siriýanyň daşary işler ministri ýekşenbe güni öňünden resmi ýagdaýda yglan etmezden Bagdada sapara bardy. Bu saparynyň barşynda onuň Yragyň premýer-ministri Nuri al-Mäliki bilen-de gepleşik geçirjekdigi habar berilýär.


text:
Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin 5-nji martdan bäri ilkinji gezek köpçülikde göründi.
16-njy martda Putin Gyrgyzystanyň prezidenti Almazbek Atambaýew bilen Sank Petereburgyň çetindäki Konstantinowsk köşgünde duşuşdy.
Putin öz saglygy we onuň halk köpçüliginden daşlaşan döwüründe nirededigi barada ýaýran gep-gürrüňler dogrusynda: “Myş-myşlar bolmasa, içgysgynç bolardy” diýip, jogap berdi.
Atambaýew Putiniň saglyk ýagdaýynyň “aňrybaş derejede gowudygyny” birnäçe gezek gaýtalady.
Putiniň ençeme günläp köpçülikde görünmezligi, 27-nji fewralda Kremliň golaýynda oppozision syýasatçy Boris Nemtsowyň öldürilmeginiň yzýany, Russiýanyň ýokary gatlagyndaky syýasy we howpsuzlyk gullugynyň arasyndaky bar diýilýän bölünişigiň güýçlenendigi baradaky myş-myşlaryň ýaýran mahalyna gabat geldi.


text:
Polşanyň premýer-ministri Iwa Kopaç öz üç ministriniň we parlament spikeriniň işden çekilendigini aýtdy.
Olar 2014-nji ýyldaky ses ýazyş galmagalyna, ýagny hökümet agzalarynyň gürrüňleriniň gizlin ýazgy edilmegine gaýtadan seredilmegi esasynda çekilipdir.
Iwa Kopaç 10-njy iýundaky beýanatynda parlament spikeriniň, saglyk, sport we gazna ministrleriniň işden çekilmek baradaky arzalaryny kabul edip-etmejegini aýtmady.
Bu dört resminiň 2013-nji we 2014-nji ýyllarda Warşawanyň restoranlarynda bolan hususy duşuşyklarynda eden gürrüňleri gizlin ýazgy edilipdir. Olaryň sesiniň bikanun ýazylmagy bilen bagly derňew dowam edýär.


text:
Şenbe güni Owganystanyň resmileri ýurduň Samangan welaýatynyň Aýbak şäherinde toý dabarasy wagtynda amala aşyrylan partlamada azyndan 17 adamyň, şol sanda ýerli parlament deputatynyň-da ölendigini habar berdiler.
Bu partlama özbek milletinden bolan parlament deputaty Ahmad Khan Samanganiniň gyzynyň durmuşa çykmagy bilen bagly gurnalan toý dabarasynda amala aşyrylypdyr.
Ýerli polisiýanyň maglumatyna görä, bu partlamada parlament deputaty Ahmad Khan Samangani bilen birlikde, bu welaýatyň howpsuzlyk gullugynyň başlygy Khan Mohammad we regionyň harby komanduýuşisi hem ölüpdir.
Ýaralananlaryň arasynda regionyň polisiýa edarasynyň komanduýuşisi Saýd Ahmad Samehiň we Sari Pul welaýatynyň ozalky häkimi Saýd Ekbal Munibiň hem bardygy habar berilýär.
Owganystandaky talyban toparlary bu hüjüme özleriniň dahylly däldiklerini yglan etdiler.


text:
Waşington Yragyň paýtagty Bagdatda we onuň töwereklerinde amala aşyrylan ýaragly hüjümleri we bomba partlamalaryny ýazgaryp çykyş etdi. Şol wakalarda 100-e golaý adam heläk bolupdy.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň metbugat wekili Wiktoriýa Nuland bu hüjümleriň musulmanlaryň mukaddes Remezan aýynda amala aşyrylmagynyň has-da hopukurdýandygyny aýtdy.
Yragyň resmileriniň beren maglumatyna görä, 13 şäherde amala aşyrylan 21 hüjümde 200-e golaý adam hem ýaralanypdyr.
Bu hüjümleri “Al-Kaýdanyň” Yrakdaky bölüminiň amala aşyrandygy çaklanylýar. Mundan ozal ol topar Yrakda täze hüjümleri amala aşyrmak bilen haýbat atypdy.


text:
Pakistanyň derňewçileri dünýä boýunça galp diplomlary döredýän kompaniýany dolandyrmakda güman edilýän firmanyň ýolbaşçysyny tussag etdiler we firmanyň Karaçidäki baş edarasyna täze reýdleri geçirdiler.
Pakistanyň derňewçileriniň 27-nji maýda geçiren bu reýdlerinde firmanyň baş binasynyň içinden müňlerçe boş diplomlar ele salyndy.
Pakistanly resmi Jawed Malikiň habarçylara beren maglumatyna görä, derňewleriň dowamynda “Axact” atly kompaniýanyň ýolbaşçysy Şoaib Ahmed Şaih çap edilmäge taýýarlanan boş diplomlaryň we studentleriň galp resminamalarynyň ýerleşýän ýerini mälim edipdir.
Häzirki wagtda Şaih Pakistanyň Federal derňew gullugynyň tussaghanasynda saklanylýar.


text:
Ýazyjy Salman Ruşdi özüniň duşmanlarynyň bardygyny bilýär. 1989-njy ýylda onuň “Şeýtanyň aýatlary” atly kitaby üçin, Eýranyň yslam resmileri oňa fatwa yglan edipdiler. Şondan bäri ol gizlenip ýaşaýar.
Duşenbe güni “Facebook” sosial ulgamy Salman Ruşdiniň lakamynyň ýerine, onuň rugsadyny almazdan, hakyky adyny ýerleşdirdi. Mundan soň onuň nobatdaky garşydaşy peýda boldy. Bu-da internet. Salman Ruşdi “Facebook” sosial ulgamynyň ulanyjylaryň hakyky atlaryny gözkezmek syýasatyna protest bildirip gelýär.
Ýazyjy Salman Ruşdi, edil ozalkylary ýaly, klawiaturanyň başynda ýazyp-bozmak bilen gümra. Ýöne öňküsinden tapawudy – ol edebi-çeper eser döretmek bilen meşgullanman, eýse durky bilen internet aktiwligine berildi.
Duşenbe güni “Facebook” sosial ulgamy, hiç bir razylyk almazdan, “Salman Ruşdiniň” adyny, onuň çyn ady “Ahmet Ruşdi” bilen çalşyrdy. Şondan bäri ol protest hökmünde giň gerimli internet kampaniýasyny alyp barýar.
Soňra Ruşdiniň ady öňküsi ýaly “Salman” diýlip üýtgedildi. “Facebook” muny adamlaryň özleriniň lakamlaryny asyl at hökmünde ulanmaga haklarynyň barlygy bilen düşündirdi. Ruşdiniň lakamy “Salman”. Sosial ulgamyň bellemegine görä, bu “bir ýönekeý ýalňyşlyk bolupdyr”.
“Facebook” sosial ulgamy ulanyjylaryň arasynda hakyky atlary anyklaşdyrmak syýasatyny alyp barýar. Bu çäräni “Google +” platformasy hem talap edýär
Häzir “Facebook” sosial ulgamy ulanyjylaryň arasynda hakyky atlary anyklaşdyrmak syýasatyny alyp barýar. Bu çäräni “Google +” platformasy hem talap edýär.
Häzirki gapma-garşylyklar internetiň mundan beýläk nähili görnüşde bolmalydygy baradaky dowam edýän soraglary aýdyňlaşdyrýar. Ýagny, internet äleminde iş alyp barýanlaryň atlary olaryň hakyky atlaryna bap gelmelimi, ýa-da häzire çenli bolşy ýaly, ýene anonim bolup galmalymy?
Üstesine-de, bu mesele Eýran, Azerbaýjan we Belarus ýaly repressiw režimli döwletlerde internet aktiwistleriniň ýagdaýy barada hem dürli soraglary döredýär. Şeýle ýurtlardaky internet aktiwistleri öz howpsuzlygy üçin, çyn atlarynyň ýerine lakam ulananlaryny gowy görýärler.
Ruşdi özüniň kampaniýasyny “Twitter” sosial ulgamynyň üsti bilen
alyp barýar. Bu platformada ýeri bolan adamlar özleriniň hakyky atlaryny görkezmäge mejbur edilmeýär. 800 million aktiw ulanyjysy bolan “Facebook” bolsa öz ulanyjylaryny hakyky şahsyýetlerini görkezmäge borçly edýär.
“Facebook hemişe hakyky at ulanmak medeniýetine esaslanýardy” diýip, “Facebook” kompaniýasynyň Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosyna iberen hatynda aýdylýar. “Biz bu işiň has uly jogapkärçilige hem-de bu hyzmaty ulanýanlar üçin has howpsuz we has uly ynam bildirilýän ýeriň döremegine ýol açjakdygyna çuňňur ynanýarys”.
Şeýle hem bu düzgün uly girdeji getirýär. Tehnologiýa howpsuzlygy boýunça ekspert Brýus Şaýeriň
aýtmagyna görä, internetdäki uly biznesiň ugruny pullar kesgitleýär:
—“Facebook we “Google +” öz ulanyjylarynyň hakyky atlaryny görkezmek syýasatyny alyp barýarlar. Olar muny diňe özleriniň şahsy bähbitleri üçin edýärler. Olar kommersiýa ulgamyna öwrülmek isleýärler. Siz “Facebook” ulgamynyň ulanyjysy däl. Siz “Facebook” ulgamynyň öz ulanjylaryna satýan harydy. Hawa, käbir adamlaryň bu sosial ulgamdan çykmagy mümkin. Ýöne olar köp adamlaryň galjakdygyny bilýärler. Olar ulanyjylarynyň lakamlaryny däl, hakyky atlaryny reklama gulluklaryna berip, has köp pul gazanmagyň ýolunda.
Ruşdi “Facebook” ulgamynyň alyp barýan syýasaty sebäpli zyýan çeken köpüň biri bolsa-da, onuň sözlerine görä, ulanyjylaryň hakyky atlaryny görkezmek syýasaty, gerekmejek dawa-jenjelleriň öňüni almak maksady bilen, birneme haýal amala aşyrylýar.


text:
BMG-niň adam hukuklary boýunça bilermenleri Azerbaýjanda adam hukuklaryny goraýjy aktiwistleriň yzarlanmagyny ýazgardylar we Bakuny “repressiýalardan” el çekmäge çagyrdylar.
BMG-niň Adam hukuklary boýunça baş komissarynyň edarasynyň ýaýradan beýannamasynda bellenmegine görä, bilermenler Azerbaýjanyň resmileriniň “galp aýyplamalar” esasynda aktiwistleri tussag etmek üçin gözegçiligi we sorag edişligi ulanmagyna uly aladalanma bildirýärler. Olar adam hukuklaryny goraýjy aktiwistleriň jenaýatçylykda aýyplanmagy bes edilmeli, adalatsyz tussag edilen aktiwistler, şol sanda leýla Ýunus, Arif Ýunus, Rasul Jafarow we Intigam Aliýew “derhal boşadylmaly” diýip belleýärler.
Bilermenler toparyna BMG-niň adam hukuklaryny goraýjy aktiwistleriň hukuklary, parahatçylykly ýygnanyşyklaryň azatlygy we pikir hem söz azatlygy boýunça ýörite hasabatçylary girýärler.


text:
Türkmenistanyň resmi maglumatlarynda Halkara gatnaşyklar we ykdysady hyzmatdaşlyk institutynyň Rumyniýanyň Ylymlar Akademiýasyna degişlidigi we türkmen ýolbaşçysyna 2010-njy ýyl boýunça berlen adyň abraýly halkara sylagdygy nygtaldy.
Türkmenistanyň prezidentini “Ýylyň şahsyýeti” ady bilen sylaglamak kararynyň institutyň ýerine ýetiriji komitetiniň 30-nji awgustda geçirilen nobatdan daşarky maslahatynda biragyzdan kabul edilenligini TDH gullugy öz maglumatynda habar berdi we Rumyniýanyň institutynyň müdiri Anton Karadjeanyň hatyndan bir bölek getirdi.
Maglumatda “Rumyniýanyň diplomatik elitasynyň we medeni gatlaklarynyň karary ilkinji nobatda türkmen lideriniň howpsuz dünýä, Ýewropanyň we Aziýanyň arasynda dostluk köprüleriniň gurulmagy we türkmen-rumyn gatnaşyklarynyň aktiw ösdürilmegi ugrundaky şahsy goşandyna bagly” diýip, Karadjeanyň aýdanlygy bellendi.
Emma Halkara gatnaşyklar we ykdysady hyzmatdaşlyk insitutynyň bu kararyna degişli maglumat institutyň internet sahypasynda göze ilenok. G.Berdimuhamedowa ýylyň şahsyýeti adynyň berilmegi bilen bagly institutyň özünden hem maglumat almak başartmady. Ylymlar Akdemiýasyna gatnaşygy ýok
Öz tarapyndan rumyniýaly alymlar türkmen prezidentini sylaglan institutyň we onuň wekilleriniň kararynyň Rumyniýanyň alymlar jemgyýetine gatnaşygynyň ýokdugyny nygtaýarlar.
Rumyniýanyň Ylymlar Akademiýasynyň agzasy, energýa meseleleri boýunça alym Dan Susio Halkara gatnaşyklar we ykdysady hyzmatdaşlyk institutynyň örän kiçi we köp tanalmaýan institutdygyny we onuň Rumyniýanyň Ykymlar Akademiýasyna gatnaşygynyň ýokdugyny Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Halkara gatnaşyklar we ykdysady hyzmatdaşlyk instituty we onuň alyp barýan işi barada özüniň eşitmänligini Azatlyk Radiosynyň ýene bir söhbetdeşi Rumyniýanyň Ylymlar Akademiýasynyň düzümine girýän Syýasy ylymlar we Halkara gatnaşyklar institutynyň alymy Dan Dangasiu aýtdy.
Halkara gatnaşyklar we ykdysady hyzmatdaşlyk institutynyň internet saýtynda bu institut halkara gatnaşyklary öňe sürmek we Rumyniýanyň dünýä bilen gatnaşyklaryny ösdürmek wezipesini ýerine ýetirýär diýilýär. 20 ýylyň dowamynda institut 98 çemesi ýurt bilen gatnaşykdyr hyzmatdaşlygy pugtalandyrypdyr.
Institutyň resmi maglumatynda bu edaranyň demokratiýany, kanunyň hökümdarlygyny we halkara derejesinde azat saýlawlary goldaýanlygy hem bellenilýär. Emma G.Berdimuhamedowa at beren rumyn institutynyň wekilleriniň köpüsiniň ýurduň öňki kommunistik režimine gulluk eden adamlardan ybaratdygyny Dan Susio aýratyn belledi.
Prezident bolaly bäri G.Berdimuhamedow ýurduň içinde, hususan-da Ylymlar Akademiýasynyň akademigi, professor, medisina we ykdysady ylymlaryň doktory atlaryna eýe boldy. Daşary ýurt sylaglarynyň arasynda Berdimuhamedow Informatizasiýa boýunça Halkara akademiýasynyň informasiýany ösdürmek boýunça ordenine eýe boldy. Atlar näme üçin berilýär?
Sylaglaryň we hormatly atlaryň berilmegini Türkmenistanyň öňki prezidenti S.Nyýazow hem makullaýardy. Özbegistanly žurnalist Umyt Babamatow şeýle tejribeleriň awtoritar režimlere mahsus düzgündigini belleýär.
Özbegistanyň prezidenti Yslam Karimowyň eserleriniň ýurtda öwredilişini barlamak boýunça döwlet komissiýasynyň agzasy bolan Babamatow döwlet baştutanyny sylaglamak boýunça çäreleriň häkimiýetiň abraýyny güýçlendirmek maksadyny göz öňünde tutýanlygyny we awtoritar jemgyýetlerde döwlet derejesinde amala aşyrylýanlygyny belledi. Onuň aýtmagyna görä, Özbegistanda şeýle maksat bilen iş alyp barýan ýörite edaralar bar.
Rumyniýaly alym Dan Susio G.Berdimuhamedowa Rumyniýanyň Halkara gatnaşyklar we ykdysady hyzmatdaşlyk instituty tarapyndan at
Türkmen prezidenti ýaraňjaňlaryň hödürleýän sylaglaryndan ýüz öwrüp, öz abraýyna kölege salýan hereketlerden saklanmaly.
berilmegine degişli inisiatiwanyň resmi Türkmenistan tarapyndan öňe sürlen bolmagynyň mümkindigini çak edýär. "Türkmen häkimiýetleri muny propaganda maksatlary üçin ulanyp, ýewropa döwletleriniň, ilkinji nobatda-da öz halkynyň öňünde abraýyny artdyrmak islegine eýeren bolmagy mümkin" diýip, rumyniýaly alym Dan Susio belleýär.
Türkmenistanly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew syýasy şahsyýetleriň sylaglar we hormatly atlar bilen sylaglanmagy dünýä derejesinde giňden ulanylýan tejribe bolsa-da, sylaga mynasyp bolmadyk adamlaryň sylaglanmagynyň ýa sylaglaryň ady-agramy bolmadyk guramalar tarapyndan berilmeginiň abraýsyzlyga getirýänligini belledi. "Türkmen prezidenti ýaraňjaňlaryň hödürleýän sylaglaryndan ýüz öwrüp, öz abraýyna kölege salýan hereketlerden saklanmaly" diýip, A.Bugaýew nygtaýar.
Soňky ýyllarda Türkmenistan Ýewropa döwletleri bilen gatnaşyklaryny ösdürýär. Türkmenistanyň Ýewropa Bileleşigi bilen hyzmatdaşlygyny giňeltmek meseleleri Bileleşigiň resmileriniň Türkmenistana we G.Berdimuhamedowyň ýewropa döwletlerine eden saparlarynyň dowamynda maslahat edilýär.
Şu günler Türkmenistan Merkezi Aziýa döwletlerinden ilkinji bolup, Ýewropa Komissiýasynyň CAREN, ýagny Merkezi Aziýa boýunça ylym-bilim, internet sistemasyna goşuldy.


text:
Birleşen Ştatlar Eýranyň dawaly ýadro programmasy boýunça geçirilmeli gepleşikleriň anyk wagty we ýeri barada Tährandan soňky tassyklaýjy maglumatlaryň ýokdugyny aýdýar.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň metbugat wekili Wiktoriýa Nuland geçirilmeli gepleşikler barada Eýrandan dürli-dürli maglumatlaryň gelýändigini belläp geçdi.
Geçen şenbe güni ABŞ-nyň Döwlet Sekretary Hillary Klinton Eýranyň dawaly ýadro programmasy boýunça gepleşikleriň apreliň 13-14 aralygynda geçiriljekdigini yglan edipdi.
Bu gepleşiklere Eýran bilen birlikde BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik bäş agzasy we Germaniýa gatnaşar.
Duşenbe güni Orsýet gepleşikleriň wagtynyň entek doly tassyklanmandygyny, şeýle-de onuň 14-nji aprelden soň hem geçirilip bilinjekdigini aýtdy.


text:
Moskwanyň merkezindäki parahatçylykly ýygnanyşyk soňlandy, emma oňa gatnaşanlaryň birnäçesi tussag edildi.
Bu ýygnanyşyk her aýyň 31-ne, rus Konstitusiýasynyň 31-nji maddasynda kepillendirilýän ýygnanyşyk hukugyna ünsi çekmek üçin geçirilýär.
Moskwa häkimiýetleri Triumfalnaýa meýdançasynda geçiriljek ýygnanyşyga rugsat berdiler.
Rus habar gulluklary bu ýere 800 çemesi adamyň ýygnanandygyny ýazýar, emma "Assoşeýted press" olaryň sanynyň 2000 çemesidigini aýdýar.
Bu demonstrasiýa gatnaşýanlaryň köpüsi Orsýetiň hukuk toparlaryndan.
Moskwa polisiýasy 27 adamyň tussag edilendigini, olaryň köpüsiniň ýol hereketini baglamaga synanandygyny aýdýar.
Sankt Peterburgda hem rugsat berilmedik ýygnanyşyk geçirildi we oňa 300 çemesi adam gatnaşdy.
Sankt Peterburg polisiýasy iki sany aýry ýere jemi 200 adamyň ýygnandygyny we olaryň 113-siniň tussag edilendigini aýtdy.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Garaşsyzlyk baýramynyň hormatyna ýaryşlar
Şu günler ýurdumyzyň ähli şäherlerinde Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 23 ýyllygyna bagyşlanyp geçirilýän köpsanly sport çäreleriniň hatarynda, ilkinji nobatda, ähli welýatlaryň we Aşgabat şäheriniň ýygyndy toparlarynyň gatnaşmagynda mekdep okuwçylarynyň arasynda futbol, woleýbol, basketbol we gandbol boýunça guralýan milli toplumlaýyn ýaryşlary belläsimiz gelýär.
Türkmenistanyň Sport baradaky döwlet komiteti tarapyndan guralan ýaryşlaryň deslapky tapgyry ýurdumyzyň ähli umumy bilim berýän mekdepleriniň okuwçylaryny jemledi. Ýygyndy toparlary döretmek saýlama tapgyrlaryň üçüsi – etrap, şäher we welaýat derejelerindäki ýaryşlar arkaly amala aşyryldy.
Paýtagtymyzyň döwrebap sport toplumlarynyň meýdançalarynda geçirilen ýaryşlaryň final tapgyrynda aşgabatlylar oňat taýýarlykly gelendiklerini görkezdiler. Olaryň hasabynda futbol, basketbol we gandbol boýunça üç ýeňiş bar.
Daşoguzly okuwçylar ýetginjekleriň we gyzlaryň arasynda woleýbol ýaryşlarynda altyn medallara mynasyp boldular. Balkan we Lebap welaýatlarynyň ýygyndy toparlarynyň her biri bir ýeňiş gazandy. Olar gyzlaryň arasynda gandbol we basketbol boýunça ýaryşlarda degişlilikde ýokary sport netijelerini görkezdiler.
...Ýetginjekler toparlarynyň gatnaşmagyndaky hokkeý boýunça duşuşyklar paýtagtymyzdaky sportuň gyşky görnüşleri boýunça sport toplumynda geçirildi.
2000-2003-nji ýyllarda doglan türgenleriň gatnaşmagynda geçirilen ýaryşlaryň birinde eýýäm ýeňiji belli boldy. “Türkmengaz” döwlet konserniniň “Oguzhan” hokkeý topary ýeňiş gazandy. 23-nji oktýabrda geçirilen aýgytlaýjy duşuşykda Gurgen Gurbanowyň şägirtleri özleriniň esasy bäsdeşlerinden – Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginiň “Şir” toparyndan üstün çykyp, altyn medallara mynasyp boldular.
Oýnuň jemleýji tapgyrynyň tamamlanmagyna iki minut galanda, “Şir” toparynyň oýunçylary 5:3 hasabynda öňde barýardylar. Ýöne, “Türkmengaz” döwlet konserniniň toparyna oýnuň depginini güýçlendirmek başardy. ”Oguzhan” topary tutanýerlilik görkezip, hasaby deňlemegi başardy, duşuşygyň tamamlanmagyna 20 sekund galanda bolsa ýeňiş getiren hokkeý topuny geçirdi (Aleksandr Awbeýew tapawutlandy). Netijede “Oguzhan” 6:5 hasabynda ýeňiş gazanmagy başardy.
“Şir” toparynyň oýunçylary kümüş medallara eýe boldular, üçünji ýere bolsa Türkmenistanyň Sport baradaky döwlet komitetiniň Sport mekdebiniň topary mynasyp boldy.
Hokkeý boýunça Ikinji ýaryş 16-17 ýaşly ýetginjekleriň arasynda geçirilýär. Bu bäsleşikde iki tapgyr geçirildi, esasy duşuşyklar öňdedir. Birinji tapgyrda “Oguzhan” bilen “Şiriň” arasynda gepçirilen duşuşykda ýene-de “Türkmengaz” döwlet konserniniň topary üstünlik gazandy. Ýaryşlar 30-njy oktýabra çenli dowam eder.
...Halkara derejedäki ýaryşlar barada aýdylanda bolsa, 23-nji oktýabrda Inçhon şäherinde geçirilýän XVII Aziýa paralimpiýa oýunlarynda ildeşimiz Spartak Ramazanowyň pauerlifting boýunça ýaryşlarda Aziýanyň iň güýçli türgenleriniň bäşligine girendigini bellemelidiris.
Aşgabat şäher sport komitetiniň maýyplar sport mekdebiniň türgeni S.Ramazanow 107 kilograma çenli agramlyk derejede çykyş edip, 175 kilogram agramly ştangany galdyrmagy başardy. Munuň özi oňa iň gowy türgenleriň hatarynda ýokary netijäni görkezmegini üpjün etdi.
Ozal habar berlişi ýaly, düýn türkmenstanlylar Inçhonda geçirilýän Aziadada pauerlifting boýunça ýaryşlarda üç medala mynasyp boldular. Walentin Simakow we Sergeý Meladze kümüş medallary, Maýagözel Pekiýewa bürünç medaly eýeledi. Ildeşlerimiz öz ýeňişlerini ýurdumyzyň baş baýramyna – Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 23 ýyllygyna bagyşladylar.
Habarlar #futbol
- Soňky habarlar
AFK-nyň Kubogy: “Altyn asyryň” futbolçulary Iordaniýanyň köp gezek çempiony bilen deňme-deň oýnadylar15 Mart, 2016 (12:21)
- Soňky habarlar
Futbol boýunça 2018-nji ýylyň dünýä çempionatynyň saýlama oýunlarynda Türkmenpistanyň ýygyndy toparynyň üstünligi17 Noýabr, 2015 (21:16)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň ýygyndysynyň nobatdaky ýeňşi13 Oktýabr, 2015 (20:58)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň ýygyndysy futbol boýunça 2018-nji ýylyň dünýä- çempionatynyň saýlama oýnunda ýeňiş gazandy08 Oktýabr, 2015 (21:05)
- Soňky habarlar
«Ahal» ýeňşe golaýlady11 Mart, 2015 (22:45)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň çempiony we Kubogynyň eýesi ýeňiş bilen başladylar09 Mart, 2015 (22:47)
- Soňky habarlar
“Ahal” – AFK-nyň Kubogynyň eýesi bilen bir toparda19 Fewral, 2015 (22:54)
- Soňky habarlar
“Ahal” topary AFK-nyň kubogy ugrundaky ýaryşlaryň toparlaýyn tapgyryna çykdy18 Fewral, 2015 (22:55)
- Soňky habarlar
“Altyn Asyr” topary AFK-nyň kubogy ugrundaky ýaryşlardan çykýar10 Fewral, 2015 (23:05)
- Soňky habarlar
“Ahal” AFK-nyň Kubogynda ýeňiş bilen başlady09 Fewral, 2015 (23:07)
- Soňky habarlar
Ýaş türkmen futbolçylarynyň üstünligi we geljekki mümkinçiligi ýa-da “Arkalaşygyň Kubogy” halkara ýaryşyna sözsoňy25 Ýanwar, 2015 (23:19)
- Soňky habarlar
Türkmen futbol toparlary AFK-nyň Kubogy ugrundaky ýaryşlara gatnaşarlar29 Dekabr, 2014 (18:24)
- Soňky habarlar
Futbol oýunlaryndan hokkeý ýaryşlaryna çenli17 Dekabr, 2014 (18:30)
- Soňky habarlar
«Altyn asyr» — futbol boýunça Türkmenistanyň çempiony01 Dekabr, 2014 (18:34)
- Soňky habarlar
Garaşsyzlyk baýramynyň hormatyna ýaryşlar23 Oktýabr, 2014 (19:19)
- Soňky habarlar
Öňdebaryjynyň ýeňşi19 Awgust, 2014 (19:49)
- Soňky habarlar
Ýurdumyzyň çempionatynyň üçünji aýlawy badalga aldy11 Awgust, 2014 (19:54)
- Soňky habarlar
2. Sebitleýin ýaryşlardan – halkara ýaryşlaryna02 Awgust, 2014 (19:58)
- Soňky habarlar
Mary welaýaty sport mümkinçiligini artdyrýar01 Awgust, 2014 (19:59)
- Soňky habarlar
Türkmen futbolçylary ýaryşa uly ýeňiş bilen başladylar21 Iýun, 2014 (18:32)


text:
Garaşsyz Türkmenistanyň Konstitusiýasy 1992-nji ýylyň 18-nji maýynda şol wagtky ýurduň Ýokary Soweti, ýagny Parlamenti tarapyndan kabul edildi. Şondan bärem her ýylyň 18-nji maýynda ýurduň Baş kanunynyň güni baýram edilýär. Häzirki wagtda bu baýram türkmeniň akyldar şahyrynyň güni bilen birikdirilip, Galkynyş, Agzybirlik hem-de Magtymgulynyň şygryýet güni diýlip bellenilýär. Ýöne ýurdumyzyň Baş kanunyna bolan hormat gazanyldymy?! Şu soraga “Hawa“ diýip jogap bermek örän kyn.
Konstitusiýamyzyň kabul edilendigine ýaňy on dokuz ýyl bolandygyna seretmezden, oňa alty gezek düzediş girizilip, 2008-nji ýylyň sentýabrynda bolsa resmi taýdan Baş kanunymyzyň taze redaksiýasy neşir edildi diýilse hem, hakykatda, 2008-nji ýylyň 26-njy sentýabrynda Konstitusiýamyzyň öňki bazasynda täze görnüşi kabul edildi, sebäbi täze Konstitusiýamyzda öňküden tapawutlylykda halkara kanunlaryna gabat gelmeýän S.Nyýazowy bikanun “ömürlik“ diýip yglan eden, merhum diktatoryň bikanunçylygyny resmileşdiren “Halk maslahaty“ diýilýän “kanun çykaryjy“ organ ýatyryldy, ol formal gurama öwrülip, onuň kanun çykaryjylyk hukugy Mejlise berildi. Hatda täze Konstitusiýamyza “Türkmenistanyň ykdysadyýeti bazar gatnaşyklaryna esaslanýar“ diýen ýaly oňyn maddalaram goşuldy, bu uly özgerişlikleri gutlamak gerek.
Konstitusiýamyzyň belli bir derejede kämilleşdirilendigine seretmezden, oňa bolan hormatyň artandygyny duýmak kyn. Türkmenistanda raýatlarymyzyň hukuklary döwlet emeldarlary tarapyndan aýakasty edilýär. Baş kanunymyzyň 44-nji maddasy döwlet emeldarlarynyň günäsi netijesinde raýatlara islendik zeper ýetirilen halatynda olaryň kazyýetiň üsti bilen özlerine ýetirilen maddy hem ahlak zyýanyň öwezini alyp biljekdigi kepillendirýär. Hakykat ýüzünde bolsa ýerine ýetiriji häkimiýete tabynlykdaky kazyýet raýatlaryň peýdasyna kanuny höküm çykaryp bilmeýär. Şeýlelikde, Konstitusiýamyzyň “Döwlet häkimiýeti kanun çykaryjy, ýerine ýetiriji hem-de kazyýet häkimiýetlerine bölünýär we biri-biri bilen sabyr-takatly işläp özbaşdak hereket edýär” diýen 4-nji maddasy hem kagyz ýüzünde galýar.
Raýatyň erkinligi
Konstitusion Suduň bolmazlygy raýatlarymyzyň pikirlerini erkin beýan etmeginiň öňüne böwet bolýar. Şonuň üçinem resmi propaganda raýatlara diňe mahabatlandyrma, durmuşdan üzňe informasiýany hödürleýär. Garaşsyz žurnalistlere, daşary ýurt habar beriş serişdeleriniň sanaýmaly habarçylary ýa-da pikirini erkin beýan edýän adamlara henizem gyýa göz bilen garalýar.
Konstitusiýamyzda raýatlarymyzyň dynç almak, tölegli zähmet rugsatlary, çäklendirilen sekiz sagatlyk iş güni, mugt saglygyny bejertmek, ukubyna görä hünär almak hukuklaram kagyz ýüzünde ýazylan diýäýmeseň, iş ýüzünde berjaý edilmeýär.
Has dogrusy, Konstitusiýamyzyň täze redaksiýasynda-da Konstitusion Suduň bolmazlygy ýurdumyzda adam hukuklarynyň aýakasty edilmeginiň baş sebäbir, çünki öňem belläp geçişim ýaly, kazyýet häkimiýeti raýatlaryň döwlet emeldarlary tarapyndan aýakasty edilen hukuklaryny dikeldip biljek hökümi çykaryp bilenok. Hatda prezidentiň karary bilen döredilen “Arza-şikaýatlar“ komissiýasynda hem raýatlarymyzyň arzalaryna kanagatlanarly jogap berilmeýändigi indi köplere belli.
Konstitusiýamyzda raýatlarymyzyň kepillendirilen hukugyny dikeltjek bolsak, Konstitusion Sud hökman döredilmelidir hem Nyýazowyň döwrüne adyl baha berlip, şu çaka çenli raýatlarymyzyň depelenen hukugy dikeldilip, diktatura syýasatyndan ejir çeken, nähak syýasatyň pidasy bolanlar derhal aklanmalydyr. Şu ýagdaýda raýatlarymyzyň Baş kanunymyza bolan hormaty artyp, olaryň ýüreklerinde Konstitusiýamyza bolan heýkeli dikeltjekdiklerine şek-şübhe bolmaz.
Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Düýn Päkistanyň demirgazyk-günbatarynda söweşijileriň gizlenýän ýerlerine pilotsyz üçardan urlan zarbalarda bäş adam öldi.
Bu harby operasiýa Owganystan bilen serhetdeş Demirgazyk Weziristan etrabynda geçirildi. Bu regionda talyplar we “Al-Kaýdanyň” söweşijileri hereket edýär diýlip hasaplanylýar.
Soňky üç aýda Owganystanda gijelerine geçirilen harby operasiýalarda ýaragly söweşijileriň 350-den gowragy öldürildi ýa-da ýesir alyndy.
Owganystanyň resmileriniň, şol sanda, prezident Hamid Karzyýyň garşy çykmagyna-da garamazdan, NATO-nyň wekilleri şeýle operasiýalaryň dowam etdiriljekdigini aýdýarlar.


text:
Ukrainaly 32 ýaşly aýdymçynyň Krym tatarlarynyň Ikinji jahan urşunda Sowet häkimiýetleri tarapyndan köpçülikleýin sürgün edilmegi baradaky aýdymy bilen Ýewrowideniýe ýaryşynda ýeňiji bolmagyny orslar ýaryşyň düzgüniniň bozulmagy, syýasy tarapgöýlük diýip atlandyrdylar.
15-nji maýda Jamala ýaryşda sudýalaryň we teletomaşaçylaryň ses berişliginde 534 utuk alyp, ýeňiji diýip jar edildi.
Jamalanyň "1944" atly syýasy äheňli aýdymy - Orsýetiň Krym ýarymadasyny basyp almagy sebäpli dörän dartgynlylyk bilen bagly - Ýewrowideniýäniň taryhynda iň bir gapma-garşylykly utujy aýdym bolup çykdy.
Ýaryşyň guramaçylary Jamalanyň aýdymy Ýewrowideniýäniň düzgünlerini bozanok diýýärler.
Ýöne orslar aýdymyň äheňi göz-görtele syýasy diýip, sosial mediada we başga ýerlerde goh-galmagal turuzdylar.
Orsýetiň daşary işler ministrliginiň sözçüsi Maria Zaharowa gyjytly degişmä salyp, geljek ýyl ýaryşdaky utujy Siriýanyň "ganly" prezidenti Başar Assady tankytlap aýdym aýtmaly bolar diýdi. Günbatar tarapyndan Siriýadaky bäş ýyl bäri barýan graždanlyk urşunda günäkär saýylsa-da, Moskwa Başar Assady goldaýar.
Ors parlamentiniň ýokarky palatasynyň Daşary işler komitetiniň başlygy Konstantin Kosaçýew hem: "Dereje sanawy boýunça üstün çykan geosyýasat boldy" diýdi.
Ol şeýle hem Ýewrowideniýe ýeňşi Ukrainanyň günbatarparaz ýolbaşçylaryny ruhlandyryp, uruşdan ýaňa dargan gündogar Ukrainada parahatçylyk prosesine howp salar diýip, welilik satýar. Ol twitterde: "Şol sebäpden Ukraina utuldy. Onuň diňe kynçylyk içindäki býujeti däl" diýip tekrarlaýar.
Aýdym ýaryşynda awstraliýaly Dami Im ikinji, orsýetli Segeý Lazarow hem üçünji ýeri aldylar.
Ýaryşyň şertine görä, Ýewrowideniýede utan ýurt geljek ýyl bu ýaryşyň guramaçysy hem öý eýesi bolmaly. Bu hem bir harajatly iş. Orsýetiň döwlet telekanaly Jamalanyň ýeňşini habar berende şu ýagdaýa salgylanyp, "býujetde boşluk barka, gündogarda uruş gidýärkä, paýtagtda köplenç tertipsizlik höküm sürýärkä" Ukraina geljek ýyl ýaryşa nädip eýe çyksyn diýen soragy goýýar.
Ýewrowideniýe onlarça ýyl bäri köp tomaşaçyny özüne çekýän telewizion tomaşadyr. Üstümizdäki ýyl, çak edilişine görä, ol Ýewropada, Hytaýda, Awstraliýada, Täze Zelandiýada we Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda 200 million adama ýetirildi.
Guramaçylaryň edýän tagallalaryna garamazdan, aýdymlara we olaryň ýerine ýetirilişine syýasatyň hem aralaşýan mahallary bolýar. Mysal üçin, üstümizdäki ýylyň deslapky tapgyrlarynyň birinde ermenistanly ýaryşyjy Daglyk-Garabagyň baýdagyny galgadanynda guramaçylar oňa sahna ýol berilmezliginiň mümkindigini duýdurdylar. Azerbaýjanyň territoriýasynda ýerleşýän Daglyk-Garabaga Ermenistan dalaş edýär.
Jamalanyň ýeňşi Ukrainada dabara bilen gutlandy. Prezident Petro Poroşenko onuň "ynanyp bolmajak ussatlygyna we ýeňşine" ýokary baha berip, twitterde: "Tutuş Ukraina saňa tüýs ýürekden sagbol aýdýar, Jamala" diýip ýazdy.
Jamala aýdymyny 1944-nji ýylda ähli Krym tatarlary bilen birlikde Orta Aziýa sürgün edilen garry enesine bagyşlapdyr.
Ol Krymda tatarlaryň öýleri dökülip, özleriniň tussag edilmegi barada: "Men häzir Krymda bolup geçýän zatlara gynanýaryn. Ähli zat düzeler diýip umyt edýärin" diýdi.
15-nji maýda Kiýewiň Boryspil aeroportunda şatlykly garşylanan Jamala ýeňşiň iki taraplydygyny aýtdy.
Ol: "Bu biziň üçin bir beýik pursat, şol bir wagtda-da uly jogapkärçilik. Sebäbi Ýewropa bize ynam bildirdi" diýdi.


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri Palestinanyň ýokary derejeli wekili Saeb Erekat bilen duşuşyp Ysraýyl bilen parahatçylykly gepleşiklere gaýtadan başlamak meselesini gozgady.
Anna güni Ammanda geçirilen bu duşuşykda parahatçylyk ugrundaky gepleşikleri geçirmek üçin Palestinanyň öňe sürýän şertleri maslahat edildi. Palestina Ysraýylyň 1967-nji ýyldan ozalky serhetleri ykrar etmegini isleýär. Ysraýyl bolsa gepleşiklere öňünden şert goýulmazdan başlamak isleýär.
Kerriniň şu hepdede Ýakyn Gündogara edýän bu sapary onuň şu ýylyň başyndan bäri regiona edýän altynjy wizitidir. Kerri 2010-njy ýylda Ysraýylyň basyp alynan Günbatar kenarda we Günbatar Iýerusalimde ýaşaýyş nokatlaryny gurup başlamagy sebäpli togtadylan gepleşikleri gaýtadan janlandyrmak isleýär.
Penşenbe güni ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Ysraýylyň premýer-ministri Benjamin Netanýahu bilen telefon arkaly gepleşdi we gepleşikleri “mümkin boldugyndan tiz” ýola goýmaga ündedi.


text:
Kanadanyň Toronto şäherinde türkmen hudožnigi Durdy Baýramowyň 250-den gowrak eserleriniň sergisi açyldy. Sergi 4-nji iýula çenli dowam edýär.
Ýyldyzlar
Durdy Baýramow Moskwanyň W.I. Surikow adyndaky Çeperçilik institutyny gutaryp gelenden soň, özüniň başlangyç bilim alan ýeri, Aşgabadyň Çeperçilik uçilişesinde mugallym bolup işe başlady hem döredijilik bilen içgin gyzyklandy. Ol öz döwürdeşleri bilen birlikde türkmen medeniýetini ýokary göterijilerden biri boldy.
Indi görseň, türkmen medeniýetini gülledip, ony örän belende göterip bilen tutuş bir nesil 30-njy yllaryň aýagyna, 40-njy ýyllaryň başlaryna dünýä inipdir. B. Annanow, N. Halmämmedow, Ç. Nurymow, G. Ezizow, A. Agabaýew, A. Kekilowa, G. Musaýewa, M. Aýmedowa, Ş. Akmuhammedow, R. Allaýarow, S. Myradow, E. Annaýew, H. Kakabaýew, M.Meredow ýaly örän sowatly hem ukyply adamlar bir döwürräkde dünýä inipdir. Olar horlukdan, ýetimlikden saplanyp, örän gowy bilim almagy başarypdyrlar. Şonuň üçin türkmen sungatyny ýüzugra belende göterip, SSSR-de türkmen diýen halkyň bardygyny hem onuň baý medeniýete eýedigini başgalara aýan etdiler. Durdy Baýramow şolardan biridi.
Sungata geläýen badyna, ilkinji sergide onuň işleriniň ünsi özüne çekeip bilendigini dürli ensiklopediki çeşmeler habar berýär.
Ol reňklere aşa baýlygy, takyklygy hem ýitiligi bilen başgalardan tapawutlandy.
Ýaşlyk hem meşhurlyk
Elbetde, her bir meşhurlyk agyr zähmetiň netijesinde emele gelýär.
1971-nji ýylyň tomsunda men ýazyjylaryň Pöwrizedäki dynç alyş öýüne barypdym. Şol ýerde tomusky meýdan sekileriniň biriniň daşyna şal aýlanyp, örän amatly hem giň çadyr gurlupdyr. Men munuň nämedigini soranymda: “Ol hudožnik Durdy Baýramowyň ussahanasy” diýdiler.
Ol ýazyjylaryň dynç alyş howlusynda özüne ussahana edinipdir. Bir adamyň portretini döretmek üçin, ony ussahanasyna çagyrman, özi portretini çekjek adamlaryň üstüne gelýän ekeni.
Durdy Baýramow portret çekmegiň ussady saýylýardy. Ol özünden uly nesliň, öz döwürdeşleriniň hem nesilleriň ençemesiniň giden galareýasyny döretmegi başardy.
Bir gezek ol bu barada:
– Maňa portret döretmek üçin, ol adamy tanamak gerek. Onuň häsiýetini bilsem, üstesine-de azda-kände ýagşy taraplarynyň bardygyny kesgitlesem, iş öz-özünden taýyn bolýar – diýdi.
Bagt
Durdy Baýramowyň eserlerini köp sergilerde görmek bolýardy. Dürli sebäpler hem ýubileýler bilen baglanyşykly onuň eserlerini goýýardylar. Onuň satyn alnan işleri bolsa medeni ojaklary bezeýärdi.
Öňki Medeniýet ministliginiň binasynyň ikinji gata çykylýan böleginde, onuň “Bagt” atly triptihi goýlupdy. Üç bölekden ybarat ol şekil örän ünsi özüne çekijidi.
Durdy Baýramowyň beýleki bir işini biziň döwürdeşlerimiziň köpüsi bilýän bolsa gerek. “Şeker bilen” Dilber” atly kartinada iki ýaş gyzyň şekili bardy. Aslynda olar Türkmen döwlet Medisina institutynyň studentleri bolmaly. Kartinadaky Şeker Dilberden owadandy, Dilber bolsa Şekerden owadandy. Iki gözellik – goşa gözellik özara bäsleşýärdi.
Durdy Baýramow ömrüniň esasy bölegini gözelligi wasp etmäge harçlady.
Ol gülleriň hem ynsan gözelliginiň hudožnigi boldy.
Arzuw hem arman
Ol mundan bir ýyl öň Kanadada bolup gitdi. Şonda Kanadanyň altyn güýzüni gördi. Bu tebigat, onuň ömründe bolup geçen taryhy öwrülişikler, nesiller baradaky hakykat hem hyýal ony dynuwsyz işlemäge mejbur etdi.
Türkmenistanyň halk hudožnigi, akademik Durdy Baýramowyň gyzy Keýik şeýle gürrüň berýär.
– Kakamyň Kanadada eden işleriniň köp bölegi biziň maşgala durmuşymyz bilen baglanyşykly boldy. Ol biziň öýümiziň saçagyny ýa-da saçakda bar bolan zatlary natýurmort görnüşinde janlandyrdy. Kakamyň dört gyzy bar, onuň ikinji nesli oguldan gitdi. Meniň üç oglum bar. Bu ýagdaý, tebigat, ýat ýerler kakama güýçli täsir etdi. Bu ýerde bolan alty aýynyň dowamynda köp zady görmäge ýetişdi hem köp iş etdi. Ol: “Şu ýerde sergi gurap bolýasa” diýip arzuw edýärdi.
Onuň işleýşine hem döredijilik mümkinçiligine seretseň, sergi gurmak beýle bir kyn däldi. Ýöne ol ynsanyň armany başga zatda ekeni.
Kanadada onuň ilkinji segisi açyldy. Ony synlamaga barýanlaryň yzy üzülenok. Belki, ol şuny görmek isländir.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy.
Makalada öňe sürülýän pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Türkmen häkimiýetleri saglyk öýlerinden gelýän puluň azalýanlygyndan nägile. Bu ýagdaýyň öňüni almak wezipesi saglyk merkezlerinde işleýän lukmanlara tabşyrylýar. Şeýle tabşyryklar agzalýan merkezlerde geçirilýän ýörite ýygnaklarda berilýär.
Şeýle ýygnaklardan birem Aşgabadyň 1-nji saglyk öýünde 17-nji fewralda geçirlipdir. Ýygnaga gatnaşanlardan biriniň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, ýygnakda çykyş edenler, esasanam näsaglardan gelýän puluň, hususan-da, döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyryş boýunça tölenýän tölegleriň azalandygyndan şikaýat edipdirler.
Agzalýan ýygnaga gatnaşanlardan ýene biri, özüni Aýgül diýip tanadan lukman, Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda näsaglardan gelýän girdejiniň azalmagyny medisina ätiýaçlandyryşyny ýa-da, il arasynda aýdylyşy ýaly, ”medstrahowkany” töleýänleriň azalmagy bilen düşündirýär.
Medisina ätiýaçlandyryşyny töleýänler azalýar
Aýgül bu meselede özünden mysal getirip, şeýle gürüň berdi. “Hut meniň uçastogymda häzir 3 sany medstrahowkany töleýän näsagym bar. Bu san öň 50-den hem köpdi”.
Aýgülüň aýtmagyna görä, onuň işleýän saglyk öýüniň ýolbaşçylary lukmanlardan medisina ätiýaçlandyryşyny töleýänleriň sanyny köpeltmegi talap edipdirler. “Eger köpeltmeseňiz, öz jübiňizden tölärsiňiz diýip haýbat atdylar” diýip, Aýgül lukman gürrüň berýär.
Uçastoklarynda döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyryşy boýunça töleglerini töleýän näsaglaryň sany diňe bir Aýgülüň uçastogynda däl, eýsem beýleki lukmanlaryň uçastoklarynda hem azalypdyr. Bu ýagdaýyň takyk sebäbi hakda häzirlikçe maglumat ýok.
Emma saglyk öýleriniň Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolanlardan käbir işgärleri döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyryşy boýunça nasaglar tarapyndan edilýän tölegleriň azalmagyny agzalýan medisina ätiýaçlandyryşynyň bahasynyň ýokarlandyrylmagy bilen baglanyşdyrýarlar.
Mälim bolşuna görä, 2014-nji ýylyň 1-nji aprelinden başlanyp, Türkmenistanyň raýatlarynyň döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyryşy boýunça, yzygiderli girdejisi bolmadyk raýatlar üçin tölegiň binýatlyk derejesi 750 manat möçberinde kesgitlenipdi.
Bahasy galdy
Şol sebäpden işlemeýän we yzygiderli girdejileri bolmadyk raýatlaryň döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyryşy boýunça töleýän tölegleriniň möçberi 15 esse ýokary galdyryldy. Şondan ozal olar her aýda 1 manat tölän bolsalar, agzalýan karar güýjüne girenden soň, her aýda 15 manat tölemeli boldular.
Soňky döwürlerde geçirilýän ýygnaklarda, tölegleriň azalmagynyň 20 ýyl mundan ozal kabul edilen Saglyk programmasy boýunça hojalyk hasaplaşygyna geçen medisina edaralarynyň girdejisine täsir edýändigi hem bellenilýär.
Aýgül lukmanyň aýtmagyna görä, girdejiniň azalmagy sebäpli, öz işleýän edarasynyň, 1-nji saglyk öýüniň laboratoriýasynyň işgärlerine aýlyk tölemäge eýýäm birki aý bäri puly hem ýetenok.
Näsaglaryň azalmagynyň ýene bir sebäbiniň bolsa medisina hyzmatlarynyň tölegleriniň ýyl-ýyldan gymmatlaýandygy bilen baglydygy aýdylýar. Aýgül lukman her ýyl medisina hyzmatlarynyň tölegleriniň 20-30% ýokary galdyrylýandygyny aýdýar.
“Şonuň üçin näsag az gelýär. Näsag gelmese, girdeji hem ýok. Hatda, plany dolmak üçin, lukmanlaryň özleri birnäçe gezek analiz tabşyryp, medisina barlagyndan geçmeli bolýarlar. Poliklinika gelen näsaglara bolsa zerur bolmadyk analizleri hem ýazmaly bolýar” diýip, Aýgül aýdýar.
Şu ýyl ýurtda Türkmenistanyň bitaraplyk statusynyň 20 ýyllyk ýubileýi bilen bir hatarda ýurtda Saglyk programmasynyň kabul edilmeginiň 20 ýyllygy hem bellenýär. Ylalaşyk 20 ýyl mundan ozal, 1995-nji ýylda ýurtda Saglyk döwlet programmasy kabul edilip, ýurduň medisina pudagy hojalyk hasaplaşygyna geçirilipdi.


text:
Türkmenistana degişli ilkinji emele hemrany döretmek boýunça zerur abzallaryň gurluşygy tamamlanyp, onuň iş modulleriniň synagy geçirilýär.
Bu barada Türkmenistanyň prezidentiniň ýanyndaky Milli kosmos agentliginiň ýolbaşçysy A.Ataýew 11-nji awgustda hökümetiň iş maslahatynda hasabat berdi. Resmi maglumata görä, türkmen delegasiýasy 30-njy iýul we 5-nji awgust aralygynda Fransiýa sapar edip, işleriň gidişi bilen tanyşypdyr.
Türkmenistanyň ilkinji milli emeli hemrasynyň üstünde “Thales Alenia Space” we “Space Systems International-Monaco S.A.M.” kompaniýalary işleýärler.
Häzirki wagtda emeli hemranyň Türkmenistanyň giňişliginden dolandyrylmagy üçin spesialistleriň taýýarlanýandygy aýdylýar. Onuň 2014-nji ýylyň dördünji çärýeginde kosmosa uçurmagy planlaşdyrýar.
Türkmen resmileri milli emeli hemranyň kosmosa uçurylmagynyň ýurtda döwrebap aragatnaşyk serişdeleriniň, şol sanda internetiň we telewideniýäniň ösüşini tizleşdirmegine garaşýarlar.