text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň ýurdumyzyň 2017-nji ýylyň 8 aýynda durmuş-ykdysady ösüşiniň netijelerine bagyşlanan göçme mejlisini geçirdi. Mejlisiň barşynda hökümetiň, ministrlikleriň we pudak edaralarynyň işiniň netijelerine garaldy, kabul edilen Prezident maksatnamalarynyň we beýleki durmuş-ykdysady maksatnamalarynyň durmuşa geçirilişine baha berildi. Gün tertibine Söwda -senagat edarasynyň işiniň käbir meseleleri we möhüm resminamalaryň birnäçesiniň taslamalary hem girizildi.
Hormaly Prezidentimiz gün tertibine girizilen meselelere geçmek bilen, şu ýylyň sekiz aýynda milli ykdysadyýetimiziň pudaklarynyň ösüşiniň jemleri hakynda hasabat bermek üçin Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Hojamämmedowa söz berdi. Wise-premýeriň habar berşi ýaly, hasabat döwründe makroykdysady görkezijiler halk hojalyk toplumynyň ähli pudaklarynda durnukly ösüşi tassyklaýar. Şeýlelikde, jemi içerki önüm 6,4 göterim ýokarlandy, şol sanda senagatda bu görkeziji 3,8 göterimden gowrak, gurluşykda 3,1 göterim, ulag--aragatnaşyk pudagynda 10,9 göterim, söwda ulgamynda 9,2 göterim, oba hojalygynda 4,6 göterim, hyzmatlar ulgamynda 10 göterim artdy.
Ministrlikleriň we pudak edaralarynyň maglumatlaryna laýyklykda ykdysadyýetiň ähli pudaklarynda geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdireniňde öndürilen önümiň ösüş depgini 5,4 göterimden gowrak boldy.
Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdireniňde bölek-haryt dolanyşygynyň möçberi 17,6 göterim artdy.
2017-nji ýylyň sekiz aýynyň jemleri boýunça Döwlet býujetiniň girdeji bölegi 12,1 milliard manada, çykdajy bölegi bolsa 11,9 milliard manada deň boldy. Aýlyk iş haklary, döwlet kömek pullary, pensiýalary we talyp haklary doly möçberde tölendi. 2016-njy ýylyň degişli döwri bilen deňeşdireniňde, ortaça aýlyk iş haky 9 göterim ýokarlandy.
Ähli welaýatlarda iri önümçilik we durmuş medeni maksatly desgalaryň gurluşygy barada hasabat bermek bilen, wise-premýer milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdireniňde maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleriniň hasabyna özleşdirilen maýa goýumlarynyň möçberiniň 34,3 milliard manada ýetendigini habar berdi.
Oba milli maksatnamasynyň rejelenen görnüşini amala aşyrmagyň çäklerinde, ýanwar-awgust aýlarynda deslapky maglumatlara görä, tutuş ýurdumyz boýunça durmuş maksatly desgalaryň 4-siniň gurluşygy tamamlandy, inženerçilik ulgamlarynyň 415,7 kilometri hem-de kommunikasiýa ulgamlarynyň 2304,4 kilometri çekildi, ýaşaýyş jaýlarynyň 763,1 müň inedördül metri ulanmaga berildi. Häzirki wagtda durmuş maksatly desgalaryň 64-sinde, suw arassalaýjy we beýleki düzüm desgalarynyň 30-synda işler dowam edýär. Şeýle hem ýaşaýyş jaýlarynyň 366,1 müň inedördül metrden gowragy gurulýar. Özleşdirilen maýa goýumlarynyň möçberi 1330,3 million manada deň boldy.
Soňra hökümet Baştutanynyň orunbasary saglyk ýagdaýy sebäpli, eýeleýän wezipesinden özüni boşatmagy haýyş edip, hormatly Prezidentimize ýüzlendi.
Milli Liderimiz wise-premýer B.Hojamämmedowyň haýyşyny kanagatlandyryp, degişli resminama gol çekdi.
Türkmenistanyň Prezidenti Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň maliýe- ykdysady toplumyň edaralarynyň işine gözegçilik edýän orunbasarynyň wezipe borçlaryny wagtlaýyn ýerine ýetirmegi wise-premýer O.Gurbannazarowyň üstüne ýükledi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Babaýew hasabat döwründe ýangyç-energetika toplumynyň kärhanalarynyň alyp baran işleriniň netijeleri barada hasabat berdi. Nebitiň gaz kondensaty bilen çykarylyşy boýunça meýilnama 100,6 göterim, uglewodorod çig malyny gaýtadan işlemek boýunça meýilnama 100 göterim, benziniň öndürilişi 103,3 göterim, dizel ýangyjynyň öndürilişi 102,7 göterim, polipropileniň öndürilişi 104,7 göterim, çalgy ýaglarynyň öndürilişi 107,2 göterim, suwuklandyrylan gazyň öndürilişi 113 göterim ýerine ýetirildi.
Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende tebigy we ugurdaş gazyň çykarylyşynyň ösüş depgini 107,5 göterime, daşary ýurtlara tebigy gazyň iberilişiniň ösüş depgini 107,3 göterime deň boldy.
Wise-premýer şeýle hem Türkmenistan-Owganystan- Pakistan-Hindistan (TOPH) gaz geçirijisiniň taslamasynyň durmuşa geçirilişiniň barşy barada hasabat berdi. Gaz geçirijisiniň türkmen böleginiň gurluşygynyň meýilnama laýyklykda alnyp barylýandygy bellenildi, Owganystanyň we Pakistanyň çäklerinde TOPH gurluşygy bilen baglanyşykly guramaçylyk işleri meýilnama laýyklykda alnyp barylýar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýangyç-energetika toplumynyň işleriniň netijelerine nägilelik bildirip, gözegçilik edýän pudaklaryndaky ýagdaýlary düýpli seljermegi hem-de örän gysga möhletlerde nebitgaz senagatynyň işini mundan beýläk kämilleşdirmek boýunça çäreleriň anyk meýilnamasyny taýýarlamagy talap etdi. Maksatnama ylmy esasda, döwrüň talaplaryna laýyklykda taýýarlanylmalydyr diýip milli Liderimiz aýtdy hem-de bu baradaky meselä 9 aýyň netijeleri jemlenilende garaljakdygyny belledi.
Döwlet Baştutanymyz şeýle hem nebitgaz pudagynyň düzümlerini döwrebaplaşdyrmaga, innowasion tehnologiýalary hem-de iň täze tehniki işläp taýýarlamalary işe ornaşdyrmaga, bu ulgamda özara bähbitli halkara hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirmäge degişli birnäçe tabşyryklary berdi.
Milli Liderimiz şeýle hem dünýäniň energetika howpsuzlygynyň täze gurluşyny kemala getirmek, ählumumy durnukly ösüş üçin şertleri döretmek babatda TOPH taslamasynyň uly halkara ähmiýetini belläp, bu taslamanyň durmuşa geçirilişini hemişe gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary E.Orazgeldiýew şu ýylyň sekiz aýynda gözegçilik edýän pudaklarynda ýerine ýetirilen işleriň jemleri barada hasabat bermek bilen, obasenagat toplumy boýunça önüm öndürmegiň, ýerine ýetirilen işleriň we hyzmatlaryň ösüş depgininiň 101,2 göterime deň bolandygyny habar berdi.
Şunda Oba we suw hojalygy ministrligi boýunça bu görkeziji 110,4 göterime, Daşky gurşawy goramak we ýer serişdeleri baradaky döwlet komiteti boýunça 107,2 göterime, “Türkmenatlary” döwlet birleşigi boýunça 106,3 göterime deň boldy. Azyk senagaty döwlet birleşigi boýunça meýilnama 100,5 göterim, maýa goýumlaryny özleşdirmek 168,8 göterim ýerine ýetirildi.
Ýurdumyzyň meýdanlarynda dowam edýän möwsümleýin oba hojalyk işleri barada habar berildi. Häzir ähli welaýatlarda agrotehniki kadalara laýyklykda güýzlük bugdaý ekişi dowam edýär. Şunuň bilen birlikde, 30-njy awgustda Ahal, Lebap we Mary welaýatlarynyň daýhanlary pagta ýygymyna girişdiler, Daşoguz welaýatynda bolsa möwsüme 6-njy sentýabrda badalga berler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzyň obasenagat toplumyndaky işleriň ýagdaýy babatda düýpli bellikleri aýtdy. Milli Liderimiz döwletimiziň oba hojalygyna hemmetaraplaýyn goldaw berýändigini, mineral dökünler, suw, döwrebap tehnikalar, tohum we beýleki serişdeler bilen doly üpjün edýändigini belledi.
Döwlet Baştutanymyz oba hojalygynda amala aşyrylýan düýpli özgertmeleri işjeňleşdirmegi talap edip, wise-premýere obada bazar gatnaşyklaryny kemala getirmek, obasenagat toplumyny ylmy esasda ösdürmek, oba hojalyk önümleriniň daşary ýurtlara iberilýän möçberlerini artdyrmak we daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň möçberlerini azaltmak babatda anyk tabşyryklary berdi.
Hormatly Prezidentimiz şeýle hem pagta ýygymy möwsümini hem-de güýzlük däne ekişini öz wagtynda we guramaçylykly geçirmek boýunça zerur guramaçylyk çärelerini görmek babatda görkezmeleri berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Aýdogdyýew gözegçilik edýän pudaklarynda şu ýylyň sekiz aýynda alnyp barlan işleriň netijeleri barada hasabat berdi. Hasabatyň çäklerinde Türkmenistanyň Döwlet baýdagy we Türkmenistanyň Prezidentiniň Tugy hakyndaky Düzgünnamalara, döwlet standartyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek barada habar aýdyldy.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa habar berlşi ýaly, Türkmenistanyň Senagat ministrligi boýunça 2017-nji ýylyň ýanwar-awgust aýlarynda öndürilen önümleriň meýilnamasy 108,9 göterim berjaý edildi.
Dokma senagaty ministrigi boýunça sekiz aýda önüm öndürilişiniň meýilnamasy 106,9 göterim ýerine ýetirildi.
“Türkmenhaly” döwlet birleşigi boýunça ýanwar-awgust aýlarynda öndürilen önümleriň umumy möçberiniň meýilnamasy 100,1 göterim ýerine ýetirildi.
“Türkmenhimiýa” döwlet konserni boýunça geçen sekiz aýda önüm öndürmek boýunça meýilnama 101,3 göterim berjaý edildi.
Döwlet balyk hojalygy komiteti boýunça hasabat döwründe öndürilen önümleriň umumy möçberi 5 million 880 müň manada barabar bolup, meýilnama 100,8 göterim berjaý edildi.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň halk hojalygy toplumynyň senagat ulgamyna girýän edara-kärhanalaryň işlerini kämilleşdirmegiň esasy ugurlary barada aýdyp, bu pudaklary ösüşiň hil taýdan täze derejesine çykarmaga mümkinçilik berjek has netijeli tehnologiýalary we innowasiýalary önümçilige ornaşdyrmagyň zerurdygyny nygtady. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz gazanylan ösüş depginlerini peseltmeli däldigine, giň görnüşli ýokary hilli önümleri öndürmegiň möçberini artdyrmaga, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümçilikleri döretmek hem-de Türkmenistanyň eksport kuwwatyny giňeltmek boýunça öňde goýlan wezipeleri üstünlikli çözmäge gönükdirilen döwlet maksatnamalaryny yzygiderli durmuşa geçirmegiň zerurdygyny nygtap, bu babatda wise-premýere birnäçe anyk görkezmeleri berdi.
Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň Döwlet baýdagy we Türkmenistanyň Prezidentiniň Tugy hakyndaky Düzgünnamalara, döwlet standartyna üýtgetmeler girizmek baradaky teklibi makullady hem-de wise-premýere olaryň ýerine ýetirilişine gözegçiligi üpjün etmegi tabşyrdy.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary D.Amangeldiýew Aşgabat şäherini ösdürmek boýunça alnyp barylýan işler, gözegçilik edýän pudaklarynda 2017-nji ýylyň sekiz aýynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Şu ýylyň ýanwar-awgust aýlarynda Aşgabat şäher häkimligi boýunça ýerine ýetirilen işleriň möçberi 283 million 259 müň 200 manada deň bolup, meýilnama 101 göterim ýerine ýetirildi. Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, ösüş depgini 137 göterime barabar boldy.
Gurluşyk we binagärlik ministrligi boýunça ýylyň başyndan bäri ýerine ýetirilen işleriň meýilnamasy 103,5 göterime deň boldy we 102,9 göterim ösüş depgini üpjün edildi.
Energetika ministrligi boýunça ýerine ýetirilen işleriň we hyzmatlaryň meýilnamasy 109,8 göterime deň boldy we ösüş depgini 101,5 göterime deň boldy.
Hasabat döwründe jemi 16 milliard 369 million 9 müň kilowat-sagat elektrik energiýasy öndürildi. Şeýlelikde, elektrik energiýa önümçiliginde ösüş depgini 103,4 göterime barabar boldy. Eksportuň ösüş depgini 102,7 göterime deň boldy.
2017-nji ýylyň başyndan bäri Jemagat hojalygy ministrligi boýunça işleri ýerine ýetirmek hem-de hyzmatlar boýunça meýilnama 109,1 göterim berjaý edilip, ösüş depgini 111,6 göterime barabar boldy.
Şu ýylyň ýanwar-awgust aýlarynda “Türkmenawtoýollary” döwlet konserni tarapyndan önümleri öndürmek we işleri ýerine ýetirmek boýunça meýilnama 103,2 göterim berjaý edildi. Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, ösüş depgini 101,8 göterim derejede üpjün edildi.
Şeýle hem wise-premýer Aşgabat şäherini mundan beýläk-de abadanlaşdyrmak hem-de ösen şäher düzümini kemala getirmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi hem-de türkmen paýtagtynyň keşbini has-da gözelleşdirmek, aşgabatlylaryň durmuş derejesini ýokarlandyrmak boýunça utgaşykly işleriň alnyp barylýandygyny aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek bilen bagly meselä degip geçdi.
Döwlet Baştutanymyz şäheri bezemek boýunça baýramçylyk möwsüminde onuň arassalygyna hem-de bagy-bossanlyga bürenmegine aýratyn üns bermegiň zerurdygyny nygtady. Bezeglerden başga-da, ähli şäher ulgamlarynyň we gulluklarynyň üznüksiz işlemegini üpjün etmek, myhmansöýerligiň hem-de göwnaçyklygyň iň oňaýly ýagdaýyny döretmek wajypdyr diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Aşgabat şäherinde gurluşygy dowam edýän ähli desgalaryň bellenen möhletde hem-de ýokary hil derejesinde gurlup, ulanmaga berilmeginiň üýtgewsiz talap bolup durýandygyna ünsi çekip, wise-premýere we şäher häkimine bu ugurda alnyp barylýan işlere gözegçiligi pugta ýola goýmak barada anyk görkezmeleri berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary A.Garajaýew gözegçilik edýän ulgamynda şu ýylyň sekiz aýynda alnyp barlan işleriň netijeleri, milli baýramçylyklara hem-de medeni - durmuş maksatly binalaryň açylyşyna bagyşlanyp geçirilen dürli çäreler barada hasabat berdi. Ýylyň başyndan bäri ýurdumyzda yglan edilen Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýylynyň çäklerinde guralýan çäreler dowam edýär.
Daşary ýurtlarda milli medeniýeti we sungaty wagyz etmäge hem-de türkmen halkyny dostlukly ýurtlaryň medeniýeti we sungaty bilen tanyşdyrmaga gönükdirilen halkara ähmiýetli çäreleriň birnäçesi geçirildi. Kinofilmleriň görkezilişi, şekillendiriş sungatynyň sergileri hem-de daşary ýurtlaryň medeniýet işgärleriniň çykyşlary guraldy.
Ýurdumyzyň medeniýet ulgamynyň işgärleri dürli çärelere gatnaşmak üçin daşary ýurtlarda iş saparlarynda boldular.
Teatrlaryň, muzeýleriň, kitaphanalaryň işini kämilleşdirmek boýunça işler yzygiderli alnyp barylýar.
Türkmen döwlet neşirýat gullugy boýunça ýanwar-awgust aýlarynda haryt öndürmegiň möçberi 94 million 947 müň manada deň bolup, meýilnama 136,4 göterim ýerine ýetirildi. Kitap önümleriniň 294 görnüşi çap edildi.
Syýahatçylyk baradaky döwlet komitetiniň maliýe-hojalyk işinden alnan girdeji geçen ýylyň degişli döwrüne garanyňda, 8 göterim köpdür.
Ýurdumyzyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleri döwlet Baştutanymyzyň ýolbaşçylygynda amala aşyrylýan ägirt uly işleriň many-mazmunyny we ähmiýetini ilata ýetirmek, dünýä jemgyýetçiligini Türkmenistanyň dürli ulgamlarda gazanýan üstünlikleri bilen tanyşdyrmak boýunça yzygiderli işleri alyp barýarlar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzda amala aşyrylýan ägirt uly özgertmelere döredijilik taýdan baha bermegiň, Türkmenistanyň häzirki döwürde gazanýan üstünliklerini dünýä ýaýmagyň zerurdygyna ünsi çekdi.
Döwlet Baştutanymyz dünýä bileleşiginiň döwletleri bilen dostlukly hem-de özara ynanyşmak ýagdaýyndaky gatnaşyklary ösdürmekde ynsanperwer ulgamdaky hyzmatdaşlygyň wajypdygyny, milli medeniýeti we sungaty ösdürmäge, türkmen halkynyň ruhy mirasyny dünýäde wagyz etmäge ýardam edýän halkara çäreleri geçirmegiň ähmiýetini belläp, V Aziýa oýunlary hem-de beýleki baýramçylyk seneleri mynasybetli çäreleriň ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilmegini üpjün etmegi tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew gözegçilik edýän bilim, ylym, saglygy goraýyş we sport ulgamlarynda şu ýylyň sekiz aýynda alnyp barlan işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Wise-premýer ýurdumyzda her ýyl 1-nji sentýabrda bellenilýän Bilimler we talyp ýaşlar gününe taýýarlyk boýunça görülýän çäreler barada habar berdi. Bu baýramçylyga gabatlanylyp, täze desgalaryň birnäçesi, hususan-da, Türkmenistanyň Jemagat hojalygy instituty, Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň Himiýa fakulteti, Halkara endokrinologiýa we hirurgiýa merkezi, Aşgabat şäherinde üç sany 600 orunlyk, 2 sany 720 orunlyk, Ahal welaýatynyň Sarahs etrabynda 500 orunlyk orta mekdepler dabaraly ýagdaýda açylar.
Neşir edilmegi meýilleşdirilen 200 görnüşli okuw kitaplaryndan we okuw gollanmalaryndan hasabat döwründe 143 görnüşi neşir edildi.
Wise-premýer saglygy goraýyş ulgamyndaky görkezijiler barada hasabat berip, Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasyndan gelip gowşan serişdeleriň möçberiniň 106 göterim, ýerlenen önümlerden we hyzmatlardan 110 göterim, derman önümçiliginde 102 göterim ösüş gazanylandygyny belledi.
Wise-premýer şeýle hem Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna işjeň taýýarlyk görlüşi barada habar berdi.
Ýanwar-awgust aýlarynda Türkmenistanda jemi 160 içerki ýaryş we 90 köpçülikleýin sport çäreleri geçirildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow durmuş ulgamynyň pudaklaryny toplumlaýyn ösdürmegiň Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýandygyny belläp, şu ulgamlarda işleriň ýagdaýyny hem-de ýurdumyzyň bilim, ylym we saglygy goraýyş ulgamlaryny mundan beýläk-de kämilleşdirmek, milletiň intellektual kuwwatyndan netijeli peýdalanmak boýunça wezipeleriň çözülişine yzygiderli gözegçiligi amala aşyrmagy tabşyrdy.
Döwlet Baştutanymyz Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek meselesi barada durup geçip, V Aziýa oýunlarynyň geçirilýän döwründe, ýagny 1828-nji sentýabr aralygynda Aşgabat şäherinde ýerleşýän orta mekdepleriň ähli okuwçylaryny, başlangyç, orta we ýokary hünär okuw mekdepleriniň talyplaryny okuw meýilnamasyndan daşary rugsada goýbermek baradaky Buýruga gol çekýändgini habar berdi.
Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz şu döwürde Gökderedäki sagaldyş we dynç alyş merkezlerinde okuwçylaryň hem-de talyplaryň dynç almaklaryny, muzeýlere we taryhy ýerlere baryp görmeklerini guramagy tabşyrdy.
Milli Liderimiz okaýan ähli türgenlerimizi bolsa, V Aziýa oýunlaryna gowy taýýarlyk görmekleri üçin, bir aýlap okuwdan boşatmagy tabşyryp, ýaşlarymyzyň V Aziýa oýunlaryna sportuň her bir görnüşi boýunça janköýerler ýa-da muşdaklar bolup hem gatnaşyp biljekdigini belledi we degişli resminama gol çekdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Annameredow hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa gözegçilik edýän pudaklarynda şu ýylyň ýanwar-awgust aýlarynda alnyp barlan işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Ulag-aragatnaşyk toplumy boýunça hasabat döwründe edilen hyzmatlar boýunça meýilnama 102 göterim ýerine ýetirilip, şunda ösüş depgini 103 göterime barabar boldy.
Demil ýol ulaglary ministrligi boýunça ýük daşamak we ýolagçy gatnatmak babatda ösüş depgini degişlilikde 108 göterime we 100,1 göterime deň boldy.
Awtomobil ulaglary ministrligi boýunça gazanylan tehniki-ykdysady görkezijiler barada habar berildi. Bellenilişi ýaly, hyzmatlary ýerine ýetirmek boýunça ösüş depgini 2017-nji ýylyň sekiz aýynda ýük daşamak babatda 106 göterim, ýolagçy gatnatmakda 102 göterim üpjün edildi.
Aragatnaşyk ministrligi boýunça işleri ýerine ýetirmegiň ösüş depgini 103 göterime barabar boldy.
“Türkmenhowaýollary” gullugy boýunça ýanwar-awgust aýlarynda awia hyzmatlary etmek boýunça ösüş depgini 128 göterime deň boldy. Ýük daşamakda we ýolagçy gatnatmakda bu görkeziji degişlilikde 126 göterime we 101 göterime barabar boldy.
Geçen döwürde Deňiz we derýa ulaglary döwlet gullugy boýunça amala aşyrylan işleriň meýilnamasy 104 göterime deň boldy. Ýolagçy gatnatmagyň ösüş depgini 137 göterime barabar boldy.
Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, şu günüň talaplaryna laýyklykda ýurdumyzyň ulag we aragatnaşyk pudagyny ösdürmek, ulag pudaklarynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny berkitmek, wagonlary täzelemek we üstüni ýetirmek boýunça goşmaça tabşyryklary berdi. Milli Liderimiz sebit we halkara ähmiýetli iri taslamalaryň işlenip taýýarlanylmagyny we amala aşyrylmagyny üns merkezinde saklamagy talap etdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow wise-premýere nägilelik bildirdi hem-de gözegçilik edýän düzümleriniň işleriniň takyk meýilnamasyny berjaý etmek boýunça çäreleri işläp taýýarlamagy talap etdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow Bitarap Türkmenistanyň daşary syýasat ugrunyň 2017-2023-nji ýyllar üçin Konsepsiýasyny durmuşa geçirmek babatda şu ýylyň sekiz aýynda amala aşyrylan işler hem-de döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.
Bellenilişi ýaly, Garaşsyz hem Bitarap Türkmenistan ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn görnüşde oňyn hyzmatdaşlyk ugruna gyşarnyksyz eýerýär. Ýylyň başyndan bäri milli Liderimiziň daşary ýurtlara amala aşyran saparlarynyň, şeýle hem daşary ýurtlaryň birnäçesiniň we halkara guramalarynyň ýolbaşçylarynyň ýurdumyza bolan saparlarynyň netijeleri munuň aýdyň subutnamasydyr. Ikitaraplaýyn duşuşyklaryň we ýokary derejedäki gepleşikleriň barşynda netijeli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de pugtalandyrmaga we giňeltmäge gönükdirilen möhüm ylalaşyklar gazanyldy.
Umuman, 2017-nji ýylyň ýanwar-awgust aýlarynda Daşary işler ministrliginiň üsti bilen jemi 279 sany dürli derejedäki wekiliýet döwletimize sapar bilen geldi. Ýurdumyzda hem-de daşary ýurtlarda dürli derejeli maslahatlaryň, duşuşyklaryň we beýleki çäreleriň 157-si guraldy.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň hem-de beýleki ýurtlaryň daşary syýasat edaralarynyň arasynda syýasy maslahatlaşmalary geçirmek yzygiderli häsiýete eýe boldy. Hasabat döwründe bu ugurda 27 duşuşyk guraldy.
Häzirki wagtda Türkmenistan dünýäniň 145 döwleti bilen diplomatik gatnaşyklary ýola goýdy.
Daşary ýurtlar bilen söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de giňeltmek maksady bilen, ýylyň başyndan bäri bilelikdäki hökümetara toparlarynyň birnäçe mejlisi hem-de ikitaraplaýyn işewürler forumlarynyň birnäçesi geçirildi.
Şunuň bilen birlikde, wise-premýer, daşary işler ministri “Aşgabat 2017” oýunlaryna hem-de oňa gabatlanylyp geçiriljek çärelere taýýarlyk görmek meseleleri boýunça hasabat berdi. Şunuň bilen baglylykda, V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky Ýerine ýetiriji komitet tarapyndan degişli toplumlaýyn işleriň alnyp barylýandygy bellenildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp we ýurdumyzyň diplomatlarynyň öňünde durýan esasy wezipeler barada durup geçip, häzirki döwrüň ýagdaýyny we geljegini nazara almak bilen, gyzyklanma bildirýän daşary ýurtly hyzmatdaşlaryň ählisi bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek üçin bar bolan kuwwatdan netijeli peýdalanmagyň wajypdygyny belledi.
Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň mundan beýläk hem milli we tutuş dünýä bileleşiginiň bähbitlerine hem-de ählumumy parahatçylygyň we ösüşiň maksatlaryna laýyk gelýän dostluk we netijeli halkara hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny pugtalandyrmaga gönükdirilen syýasaty durmuşa geçirjekdigini belledi.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz wise-premýere, daşary işler ministrine anyk tabşyryklary, şol sanda ýurdumyzyň oňyn başlangyçlaryny yzygiderli ilerletmäge we iş ýüzünde durmuşa geçirmäge degişli görkezmeleri berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek meselesine ünsi çekip, ýurdumyz üçin taryhy ähmiýete eýe bolan bu giň möçberli sport forumynyň hem-de oňa gabatlanylyp geçiriljek ähli çäreleriň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmegiň wajypdygyny belledi.
Döwlet Baştutanymyz öňümizdäki dabaralarda halkymyzyň baý medeni däpleriniň hem-de asyrlaryň dowamynda emele gelen özboluşly dessurlarynyň öz beýanyny tapmalydygyny aýtdy. Munuň özi Aziadanyň çäklerinde geçiriljek çärelere milli öwüşgin çaýar hem-de olary ýatdan çykmajak waka öwrer diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy we degişli meseleleriň ählisiniň öz wagtynda çözülmegini berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.
Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy A.Nurberdiýewa şu ýylyň sekiz aýynda milli parlamentiň alyp baran işleri hem-de Ýaşulularyň maslahatyny geçirmäge görülýän taýýarlyk barada habar berdi.
Häzirki wagtda şu ýylyň 9-njy oktýabrynda Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynda geçiriljek Ýaşulularyň maslahatyna taýýarlyk görmek boýunça degişli işler alnyp barylýar. Maslahata taýýarlyk görmek bilen bagly guramaçylyk meseleleri bu işe jogapkär düzümleriň hemmesi bilen ylalaşykly çözülýär.
Döwlet Baştutanymyz habary diňläp, halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalaryna laýyk gelýän döwrebap hukuk binýadynyň döredilmeginiň ýurdumyzda geçirilýän durmuş-ykdysady özgertmeleri kanunçylyk taýdan üpjün etmäge gönükdirilendigini belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow öňde boljak Ýaşulularyň maslahaty barada durup geçmek bilen, umumymilli forumy ýokary derejede geçirmek üçin ähli çäreleri görmegi tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary O.Gurbannazarow geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende şu ýylyň ýanwar-awgust aýlarynda söwda toplumynyň hem-de ykdysadyýetiň döwlete degişli bolmadyk ulgamynyň esasy pudaklary boýunça görkezijileri barada hasabat berdi.
Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrligi boýunça umumy haryt dolanyşygy 3 milliard 16,9 million manada, şol sanda bölek-haryt dolanyşygy 1 milliard 153,2 million manada deň bolup 13,3 göterim ösüş gazanyldy. Öndürilen önümleriň möçberi 181,4 million manada deň bolup 2,6 göterim artdy.
Haryt-çig mal biržasy tarapyndan ýanwar-awgust aýlarynda birža söwdalarynyň 162-si geçirilip, şolarda 10 müň 657 sany şertnama hasaba alyndy.
Hasabat döwründe Söwda-senagat edarasy tarapyndan 12,7 million manatlyk hyzmatlar ýerine ýetirilip, meýilnama 132,8 göterim berjaý edildi.
Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi boýunça şu ýylyň sekiz aýynda 525 million manatlyk senagat önümleri öndürilip, 35,8 göterim, 730 million manatlyk oba hojalyk we azyk önümleri öndürilip, 34,9 göterim ösüş gazanyldy. Ýerine ýetirilen gurluşyk-gurnama işleriniň pul görnüşindäki möçberi 3 milliard 963, 5 million manada deň boldy. Söwda dolanyşygy 7 milliard 729 million manada barabar bolup, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 8,1 göterim artdy. Hyzmatlar ulgamynda 658,6 million manatlyk işler ýerine ýetirilip, onuň möçberi 11,4 göterim artdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow wise-premýere “Aşgabat-2017” Oýunlaryna gatnaşyjylaryň iýmitini hem-de Olimpiýa şäherjiginiň desgalaryndaky söwda hyzmatlarynyň guralyşyna gözegçilik edilişini güýçlendirmegi tabşyrdy hem-de Aziadanyň üstünlikli geçirilmeginiň hyzmat ediş ulgamynyň toparynyň hem hünär ussatlygyna baglydygyny nygtady.
Döwlet Baştutanymyz azyk howpsuzlygynyň ýokary derejesini üpjün etmegi tabşyryp, milli aşhananyň hem-de halkara däpleriniň arasyndaky sazlaşygy saklamagyň, hünärmenleriň tagamnamalaryna bildirilýän hökmany talaplaryň ählisiniň doly berjaý edilmeginiň, şeýle hem hyzmat edýän işgärleriň ýokary hünär derejesinde taýýarlygynyň wajypdygyny belledi.
Söwda-senagat edarasynyň başlygy B.Gylyjow ýolbaşçylyk edýän düzüminiň ýurdumyzyň ykdysadyýetini döwrebaplaşdyrmaga ýardam bermek, maýa goýumlaryny çekmek boýunça alyp barýan işleri barada hasabat berdi.
Milli Liderimiz Söwda-senagat edarasynyň işiniň talaba laýyk gelmeýändigini belläp, bu edaranyň üstüne ýüklenen esasy wezipelere ünsi çekdi. Bu edara ýurdumyzyň ykdysadyýetini ösdürmäge ýardam bermek, onuň dünýä hojalyk ulgamyna goşulmagyny gazanmak, häzirki zaman senagat, maliýe hem-de söwda üpjünçilik ulgamlaryny emele getirmek maksady bilen döredildi diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy we telekeçilik işi üçin hem amatly şertleriň döredilmegini esasy wezipeleriň hatarynda görkezdi. Telekeçiligiň ähli görnüşlerini ösdürmäge hemmetaraplaýyn ýardam bermek, ýurdumyzyň telekeçileriniň daşary ýurt telekeçileri bilen söwda-ykdysady hem-de ylmy-tehniki gatnaşygyny giňeltmäge hemaýat etmek zerurdyr diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady.
Öz Tertipnamasyna laýyklykda, Söwda-senagat edarasy biziň guramalarymyza we hususy telekeçilerimize alyp barýan işlerinde kömek bermelidir. Hojalyk işini amala aşyrmak, şol sanda daşary ýurtlarda amala aşyrmak bilen bagly meselelerde olara wekilçilik etmelidir hem-de olaryň bähbitlerini goramalydyr.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow türkmen harytlarynyň we hyzmatlarynyň daşary ýurtlara eksportyny ösdürmäge ýardam bermegiň möhüm wezipeleriň biri bolup durýandygyny aýdyp, daşarky bazarlarda işleri amala aşyrmakda hem-de söwda-ykdysady we ylmy-tehniki hyzmatdaşlygyň täze görnüşlerini özleşdirmekde ýurdumyzyň guramalaryna we hususy telekeçilerine iş ýüzünde hemaýat bermegiň wajypdygyny belledi.
Milli Liderimiz wise-premýer O.Gurbannazarowa, Söwda-senagat edarasynyň ýolbaşçysy B.Gylyjowa ýüzlenip, öz harytlarymyzyň halkara sergilerini diňe bir ýurdumyzda däl-de, eýsem, beýleki döwletlerde hem ýygy-ýygydan guramagy tabşyrdy. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz ikitaraplaýyn halkara ykdysady toparlarynyň beýleki döwletlerde mejlisleri geçirilýän döwürde şol ýurtlarda öz harytlarymyzyň, aýratyn-da, telekeçilerimiziň öndüren harytlarynyň sergilerini guramagyň wajypdygyna ünsi çekdi.
Eger şeýle çäreler guralsa, munuň özi biziň döwletimiziň ykdysady mümkinçiliklerini aýdyň görkezerdi, şertnamalaryň baglaşylmagyna ýardam bererdi. Bu bolsa, umuman alnanda, geçirilýän islendik serginiň esasy maksady bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Şonuň ýaly-da, Söwda-senagat edarasy daşary ýurt firmalarynyň we guramalarynyň täjirçilik işini amala aşyrmagy üçin zerur bolan hyzmatlary hem üpjün etmelidir, beýleki döwletleriň Söwda-senagat edaralary bilen gatnaşyklary ýola goýmalydyr hem-de ösdürmelidir. Olar bilen ylalaşyklary baglaşyp, ykdysady we söwda çärelerini guramalydyr diýip, milli Liderimiz nygtady.
Döwlet Baştutanymyz şeýle hem daşary ýurtlaryň işewürler we jemgyýetçilik toparlarynyň, olara wekilçilik edýän guramalaryň wekiliýetlerini alyşmagyň zerurdygyny aýdyp, dürli halkara guramalarynyň işine hem gatnaşmagyň wajypdygyny belledi.
Milli Liderimiz ýurdumyzda we beýleki döwletlerde ýuridik şahslaryň hukuklaryna eýe bolan kärhanalary, birleşikleri hem-de guramalary döretmegiň möhümdigine ünsi çekdi. Şonuň ýaly-da, Söwda-senagat edarasynyň welaýat we garyşyk edaralaryny, bilelikdäki kärhanalary, söwda öýlerini, paýdarlar jemgyýetlerini hem-de beýleki kärhanalary döretmäge gatnaşmaly diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
Mejlisiň barşynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow B.Gylyjowyň ýolbaşçylyk edýän edarasynyň döwlete degişli gurama däldigini belläp, edaranyň döwletimiziň hasabyna gurlan binasyny talaba laýyk ulanmagyň wajypdygyny nygtady.
Milli Liderimiz wezipe borçlaryny göwnejaý ýerine ýetirmän, işde goýberen kemçilikleri üçin Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynyň başlygy B.Gylyjowa käýinç yglan etdi.
Döwlet Baştutanymyz wise-premýer O.Gurbannazarowa ýakyn wagtda Söwda-senagat edarasynyň agzalary bilen ýygnak geçirmegi we bu edaranyň öňünde durýan wezipeleri hem-de olary amala aşyrmagyň ýollaryny ýene-de bir gezek ara alyp maslahatlaşmagy tabşyrdy.
Ministrler Kabinetiniň mejlisinde döwlet durmuşyna degişli başga-da birnäçe meselelere garaldy we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Mejlisiň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýygnananlaryň ählisini ýetip gelen Bilimler we talyp ýaşlar güni hem-de mukaddes Gurban baýramy bilen tüýs ýürekden gutlady, olara berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, uly üstünlikleri, Sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýylynda berkarar Watanymyzyň mähriban halkyna gülläp ösüş arzuw etdi.
TDH


c: text/html

text:
Halkara hukuk toparlary türkmen prezidentiniň Nýu-Ýorka edýän saparyna gabatlap Türkmenistanyň pagta meýdanlarynda mejbury zähmetiň ulanylmagyna garşy 1-nji oktýabrda protest çäresini geçirmegi meýilleşdirýär.
Gurbanguly Berdimuhamedow 29-njy sentýabr – 2-nji oktýabr aralygynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 73-nji sessiýasyna gatnaşmak üçin Nýu-Ýorka sapar eder.
Agzalýan protest çäresini Türkmenistandaky we Özbegistandaky mejbury zähmete garşy göreşýän “Pagta kampaniýasy” atly halkara koalisiýa, “Freedom United” atly adam gaçakçylygyna we gulçulyga garşy iş alyp barýan topar, hem-de “Türkmenistanyň Alternatiw habarlary” proýekti gurnaýar.
Topar meýilleşdirilýän nägilelik çäresi barada Facebook sosial ulgamynda bildiriş ýaýratdy.
Onuň mazmunynda Türkmenistanyň pagta senagatynda sistematiki mejbury zähmetiň ulanylmagyna garşy çykyş etmäge çagyryş edilýär. Pagta möwsüminde türkmen hökümetiniň býujet işgärlerini, mugallymlary, doktorlary we şepagat uýalaryny mejbury zähmete çekýändigi nygtalýar. Galyberse-de, bildirişde çagalaryň Türkmenistanyň pagta önümçiligine mejbury gatnaşdyrylýandygyna ünsi çekilýär.
“Geliň, mejbury zähmetiň dowam etmegini biziň goldamaýandygymyzy Türkmenistanyň prezidentine görkezeliň!” diýip, bildirişde aýdylýar.
Ýurduň regionlarynda bu ýylky pagta ýygym möwsümine resmi derejede sentýabr aýynda badalga berildi. Azatlyk Türkmenistanyň dürli regionlarynda dowam edýän mejbury pagta ýygym kampaniýalary barada habar berip gelýär.
Awgustyň aýagynda Azatlyk “Türkmenistanyň alternatiw habarlary” neşirine salgylanyp, Mary we Lebap welaýatlarynda häkimiýetleriň býujet işgärlerini mejbury pagta ýygymyna çekmek çärelerine 15-nji awgustda girişendigini habar berdi.
Habarda ilkinjilik bilen döwlet edaralarynyň tehnik işgärleriniň; mekdepleriň, çagalar baglarynyň, saglyk öýleriniň, hassahanalaryň, egirme-dokma fabrikleriniň, öý dolandyryş edaralarynyň, poçta gulluklarynyň, banklaryň we beýleki edaralaryň işgärleriniň pagta meýdanlaryna mejbury çekilýändigi barada maglumat berildi.
Şol sanda, Demirgazyk Türkmenistanda güýçli depginde mekdep okuwçylarynyň mejbury pagta ýygyma çekilýändigi barada Azatlygyň ýurduň içindäki habarçysy 10-njy sentýabrda maglumat berdi:
“Daşogzuň Nyýazow, Ýylanly, Görogly we Boldumsaz etraplarynyň oba we şäher mekdepleriniň 7-nji klasdan başlap, ähli okuwçylary [günortan] sagat 12:00-ä çenli okadylyp, soňra pagta ýygymyna kowulýar” diýip, habarçy aýtdy.
Bu ýyl Daşoguzda himiki derman ýetmezçiligi sebäpli gowaça ýapraklary býujet işgärlerine elde mejbury ýolduryldy.
Ýurtda dowam edýän pagta möwsümi bilen bagly Daşoguzda 16-njy sentýabrda geçirilen resmi “ak kerwen” dabarasyna taýýarlyk çärelerine býujet işgärleri bir hepdeläp mejbury gatnaşdyryldy.
Prezidentiň Nýu-Ýorka edýän saparynda Türkmenistanda mejbury zähmetiň ulanylmagyna garşy protest çäresini geçirmegi meýilleşdirýän toparlar Birleşen Milletler Guramasynyň baş sekretary Antonýu Guterrişi ýurduň pagta pudagynda mejbury zähmetiň togtadylmagy boýunça möhüm çäreleri görmäge çagyrýar. Olar munuň bilen bagly 5 maddadan ybarat talaplaryny beýan edýärler.
Toparyň ýaýradan bildirişinde türkmen kanunçylygynyň mejbury çaga zähmetinden peýdalanylmagyny gadagan edýändigi, ýöne Türkmenistanda degişli kanunçylygyň iş ýüzünde amal edilmeýändigi nygtalýar.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň BMG-niň Baş assambleýasynyň 73-nji sessiýasynda 1-nji oktýabrda, günüň birinji ýarymynda çykyş etmegine garaşylýar.
Türkmen döwlet metbugatynyň habarlaryna görä, saparyň dowamynda Berdimuhamedowyň BMG-niň Baş sekretary bilen duşuşygy hem göz öňünde tutulýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Saglyk ýoly 2000-nji ÿylyñ 2-nji ýanwarynda Türkmenistanyñ ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazowyñ gatnaşmagynda dabaraly ýagdayda açylyp ulanmaga berildi. Saparmyrat Nyýazow saglyk ýoluny hödürlenen kömege ýagny ýoluñ ýarty bölegini dik uçarda geçmek teklibine garamazdan ilkinji bolup saglyk ýoluny pyýada geçdi we saglyk ýoluny ýene-de 28 km çenli uzaltmaly diýip tabşyrdy. Şondan soñ hem saglyk ýoluna "Serdaryñ saglyk ýoly" diýip at goýuldy.
Saglyk ýolunyñ gurluşygy 1998-nji ýylda başlanyp 2000-nji ýylda tamamlanýar. Onuñ ini 5 metr bolup her 12 metrden ýagtylandyryş yşyklary goýulandyr. Saglyk ÿolunyñ iñ beÿik nokady deñiz derejesinden 1000 metr beýiklikde ýerleşýändir. Bu ýerde ýylyñ ähli paslynda hem gezekenç etmäge mümkünçilik bar.
2012-nji ýylda Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhammedowyñ tabşyrygy bilen saglyk ýolunda düýpli abatlaýyş işleri geçirildi.
Saglyk ýoly ýurdumyzyñ gözel künjekleriniñ biri bolup ol Köpetdagyñ ajaýyplyklary bilen utgaşyp gidýär. Saglyk ýolunyñ çäklerinde raýatlaryñ we ýurdumuza gelýän daşary ýurt syýahatçylarynyñ ýakymly, ajaýyp dag howasynyñ astynda dynç almaklary üçin seýilgäh hem bardyr.
Taÿÿarlan: Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky ýokary okuw jaýynyň talyby Begsoltan Saparowa.
Saglyk ýoly barada
Saglyk ýoly 2000-nji ÿylyñ 2-nji ýanwarynda Türkmenistanyñ ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazowyñ gatnaşmagynda dabaraly ýagdayda açylyp ulanmaga berildi. Saparmyrat Nyýazow saglyk ýoluny hödürlenen kömege ýagny ýoluñ ýarty bölegini dik uçarda geçmek teklibine garamazdan ilkinji bolup saglyk ýoluny pyýada geçdi we saglyk ýoluny ýene-de 28 km çenli uzaltmaly diýip tabşyrdy. Şondan soñ hem saglyk ýoluna "Serdaryñ saglyk ýoly" diýip at goýuldy.


text:
Wulkan palçygynyň gysgajyk häsiýetnamasy we kosmetalogiýada ulanylyşy
Agramy: 300 g we 600 g
Düzümi: Wulkan palçygy.
Kosmetiki bejergide ýer jümmüşinde emele gelýän wulkan palçyklary giňden ulanylýar. Bu palçyk mikroelementlere baýdyr. Bejeriji melhem palçyklar organiki we mineral maddalara baý bolup, özüniň oňat çeýeligi we ýokary ýylylyk sygymy bilen tapawutlanýar.
Bu kosmetiki palçyk özüniň emele gelşi boýunça seýrek duş gelýän wulkan palçygynyň esasynda taýýarlanan.
Palçyk esasynyň gurluşynyň näzikliligi sebäpli bu mineral wulkan palçygy islendik görnüşdäki deriler üçin we şonuň bilen birlikde has näzik duýgur bolan boyun we yüz derileri üçin hem ulanmaklyk yerliklidir we peýdalydyr. Bu palçyk çişiň döremegine garşy işjeň täsir edýär we bio-işjeňligi herekete getirýär. Palçygyň düzümindäki maddalar mikro ganaýlanşygyny, deridäki madda alyş-çalşygyny işjeňleşdirýär; şikeslenen epidermis gatlagyny gowy arassalaýar we dikeldýär. Bu palçyk düwürtikleriň we çişleriň emele gelmegine meýilli ähli görnüşdäki derileriň adaty çeýeligini dikeldýän tapylgysyz palçykdyr. Mikroblara we kömeleklere garşy güýçli häsiyete eýe bolan bu palçyk goňagyň öňüni almaga we ony ýok etmäge örän peýdalydyr. Bu bejergi palçygy ýokary derejede minerallaşan we epidermisde sowuklama garşy aýdyň täsir edýär.
Deriniň ýaşarmagyna
Ýygyrtlaryň ýazylmagyna (tekizlenmegine)
Deriniň minerallar we witaminler bilen baýlaşmagyna
Düwürtikleri ýok etmäge
Deri pigmentasiýasyny, nätekizligini, giňelen düwürtik deşiklerini bejermäge
Ýüz we boýun derisiniň mürşelmegi we ýygrylmagy
Gaýtalanýan deri keseli
Sellýulit
Seboreýa (deri ýag mäzleriniň artykmaç ýag bölüp çykarma keseli)
Giňelen deşikler
Ýygyrtlar
Keloid ýara yzy
Deride kosmetiki we hirurgiki operasiýalaryň netijelerinde dörän ýaralar
Ýanyk yzlary
Sowuk alma
Aýak derisiniň aşa derlemegi
Saçyň düşmegi we bölekleýin seýreklenmesi
Deriniň garramagynyň öňüni alyş
GARŞY GÖRKEZMELER:
Keselleriň ötüşen ýagdaýlary
Şahsy götermezlik
Deriniň allergik reaksiýa ýykgynlylygy
Teniň gyzgynlyk derejesiniň ýokary galmagy we ýerli çişleriň bolmagy
Islendik gan akmalaryň işjeňligi
Onkologiýa keselleri
Inçe kesel
Ýürek- damar ulgamynyň keselleriniň birnäçe görnüşleri
Ulanylyşy:
Gurak deriler üçin örtgi (maska):
Palçyga birnäçe damja zeýtun ýagyny goşmaly. Çalmazdan öň palçygy 37-38oС derejä çenli gyzdyrmaly we 2 mm galyňlykda yüzüňize çalmaly. Örtgüni çalanyňyzdan soň 10-15 minut saklamaly.
Ýüz derisiniň deşiklerini kiçeltmäge we düwürtükleri guratmaga kömek edýär. Çalmazdan öň palçygy 37-38oС derejä çenli gyzdyrmaly we 2 mm galyňlykda yüzüňize çalmaly. Palçygy çalanyňyzdan soň 20-25 minut saklamaly. Örtgi gurandan soň ony suw ýa-da çopantelpek, demrewoty gaýnadylan suw bilen ýuwmaly. Deriňize 20-30 minut dynç beriň. Soňra ýüzüňizi losýon bilen süpüriň we ýagly deriler üçin krem çalyň.
Örtgüni saç örümleriniň arasynyň arassa derisine çalmaly. Soňra kelle merkezinden başlap ýeňsä çenli ýeňil owkalamaly we 1 sagat ýörite plýonkadan dikilen kelle örtügini (şapka) geýip ýatmaly. Soňra, şampun ulanmazdan, palçygy ýyly suw bilen ýuwmaly.
Bejergi wagty saçyň çalaja solmagy mümkin, ýöne bejergi tamamlanandan soň saçlaryň öwüşgüni dikelýär. Şol bir wagtda kelle agyryny we depressiýany hem aýyrýar.
Suw bugunda 37-40oС derejede gyzdyrylan palçygy eliňize ýuka edip çalmaly. Plastik ellikleri geýip, ony 50oС derejede gyzdyrylan suwda 30-40 minudyň dowamynda saklamaly. Soňra palçygy suw bilen ýuwmaly we 15 minutdan soň el kremini çalmaly. Bu ýapgyny ýatmazdan öň etmek örän peýdalydyr. Şondan soň eliňize çalnan palçygy ýuwup, gury deriler üçin kremi çalmaly we pagtadan edilen elligi geýmeli.
37-40oС derejede gyzdyrylan palçygygy pakeda salmaly we oňa dabanyňyzy goýmaly. Palçygy dabanyňyza çalmaly we ony 50oС derejeli ýyly suwly wannada 30-40 minut saklamaly. Palçygy ýuwmaly we 15 minutdan soňra aýak kremini çalmaly. 50-150 g möçberinde palçyk ulanmaly.
Kosmetologlar üçin ýagly derileri mehaniki taýdan arassalaýyş işinden öň buglanmasy. Çalmazdan öň palçygy 40-42oС derejä çenli gyzdyrmaly we 3 mm galyňlykda yüzüňize çalmaly. Soňra ýüz üçin niýetlenen, göz, burun we dodak açylyp duran plýonkany ýüzüňize ýapyň we onuň üstüne çyglanan ýyly polotensany goýuň. Palçygy çalanyňyzdan soň 10-15 minut saklamaly. Örtgüni gowy sykylan sponž bilen aýryň we yara yzlaryny, tegmilleri ýok edýän arassalamak işini ýerine ýetiriň.
Palçygy 40oС derejä çenli gyzdyryp, ony buglanan arassa yüze çalmaly we 30-40 minut saklamaly. Soňra ýuwmaly. 10-15 minut geçenden soň yüzi süpürmeli we günden goraýan krem çalmaly.
Ünüs beriň! Örtgüniň guramagyna ýol bermäň. Wagtal-wagtal suwlamaly ýa-da örtgüni çalandan soň gözüňizi, burnuňyzy we dodagyňyzy örtmän, yüzüňizi iýmit plýonkasy bilen ýapmaly. Örtgüni suw ýa-da dermanlyk otlaryň gaýnadylan suwy bilen ýuwmaly.
Derä 20-30 minut dynç beriň. Soňra bolsa derini gurplandyryjy serişdeler bilen süpürmeli we iýmitlendiji krem çalmaly.
Bellik: bu serişde ýokarda görkezilen ähli ýagdaýlarda ulanylanda aşakdakylar bolup biliner:
Deriniň çalaja awuşamagy we agyrmagy
Deriniň çalaja gyzarmagy (giperemiýa)
Örtgüni ulanmazdan öň, palçygy gowy garmaly we deri barlaglaryny geçirmeli. Munuň üçin palçykly garyndynyň az mukdaryny tirsegiň iç tarapyna ýa-da goşaryňa çalmaly we garaşmaly. Deri gyzarsa ýa-da ötme alamatlary ýüze çykan halatynda, palçygy ulanmak maslahat berilmeýär.
Bejergi palçygy lukmanyň maslahaty bolmazdan ulanmaň. Mundan başga-da bu ýapgynyň garşy görkezmeleri bilen hem tanyş boluň.
Gaplama görnüşi: polipropilen gutuda.
Saklanyş şerti: 25оС derejeden gyzgyn bolmadyk ýerde, berk ýapylan gapda we dik ýagdaýda saklamaly.
Saklama wagty palçygyň howa bilen okislenip, sähelçe reňkiniň üýtgemegi onuň hiline täsir etmeýär.
Möhleti: 12 aý.


text:
Türkmenistanyň Ermenistan Respublikasyndaky ilçihanasy tarapyndan Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça şu ýylyň güýzünde Aşgabatda geçiriljek V Aziýa oýunlaryna bagyşlanan bezegli žurnal neşir edildi.
Ýerewanyň “Tigran Mes” neşirýatynda iňlis dilinde çap edilen bu ýygyndyda ýurdumyzyň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde “Aşgabat 2017”-niň Oýunlary hakynda çap edilen maglumatlar we giňişleýin makalalar ýerleşdirildi.
Owadan suratlar we özboluşly bezeg serişdeleri bilen utgaşdyrylan bu makalalar bir bitewilikde okyjylara ýurdumyzyň AIMAG görnüşindäki halkara möçberli Oýunlaryň taryhynda görlüp-eşidilmedik ägirt uly sport baýramçylygyna görýän taýýarlygy barada düşünje almaga mümkinçilik berýär.
Şeýle hem okyjylar “Aşgabat 2017”-niň nyşany, onuň “Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.” şygaryna eýerýän ýörelgesiniň ähmiýeti, Oýunlaryň esasy şekili-Alabaý, şeýle hem paýtagtymyzdaky Olimpiýa şäherjiginiň baş stadionynyň esasy bezegine öwrülen hem-de ýakynda Ginnesiň rekordlar kitabyna girizilen ahalteke bedewiniň çeper keşbi bilen ýakyndan tanşarlar.
Aşgabatda bina edilen we diňe bir Aziýa ýaryşlaryna däl, eýsem ýaş nesilleriň sagdyn ösmeklerine we sport bilen yzygiderli meşgullanmaklaryna niýetlenen özboluşly binalar toplumy hakynda aýratyn makala ýerleşdirilipdir. Şeýle hem ýurdumyzyň ähli künjekleriniň ajaýyp ýerlerini we onuň çäklerinden daşyny gurşap alan ýörite taslamanyň çäklerinde dag belentliklerine çykyp, ýurdumyzyň baýdagyny hem-de Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň nyşanyny oturtmak çäresi hakynda makala ýerleşdirilipdir.
Mundan başga-da, neşirde türkmen halkynyň medeniýeti we däp-dessurlary, Türkmenistanyň jemgyýetçilik-syýasy we halkara durmuşyna degişli, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýurdumyzyň keşbini özgerden hem-de onuň abraýyny täze derejä çykaran oňyn özgertmeleriň durmuşa geçirilmegindäki başlangyçlarynyň ähmiýeti hakynda gürrüň berýän makalalar bar.


text:
Salgysy:
Türkmenistan, 744000, Aşgabat ş., Bitarap Türkmenistan köç., 15.
E-mail: desert@online.tm
Türkmenistanyň Tebigaty goramak ministrliginiň Çöller, ösümlik we haýwanat dünýäsi milli inistitutynyň alyp barýan işleri, arid ekoulgamyň aýratynlyklaryny hasaba almak bilen biologiýa, ekologiýa, daşky gurşawy goramak we tebigatdan ýerlikli peýdalanmak meselelerinde düýpli we amaly barlaglaryň ýerine ýetirilmegine gönükdirilendir.
Milli nistitutyň düzümi:
- 8 ylmy laboratoriýa (laboratoriýalar: ösümlikleriň ekologiýasy we sitologiýasy; ösümlik resurslary; oňurgasyz haýwanlar; oňurgaly haýwanlar; tokaý we öri meýdanlary; çägeleri berkitmek we tokaýlaşdyrmak; aýratyn goralýan tebigy ýerler; aralyk usullar we çölleşmegiň monitoringi).
- Ekologik monitoringiň ylmy-önümçilik merkezi.
- Halkara Araly halas ediş gaznasynyň Döwletara durnukly ösüş toparynyň Ylmy-maglumat merkezi.
Esasy ylmy ugurlary:
- Toplumlaýyn barlaglar, Türkmenistanda biosfera resurslaryny tygşytly peýdalanmagyň we goramagyň usulyýetini işläp düzmek;
- Çölleşme hadysalaryny öwrenmek we ýer-suw serişdelerini rejeli peýdalanmak boýunça toplumlaýyn çäreleri işläp düzmek;
- Haýwanat we ösümlik dünýäsiniň biodürlüligini toplumlaýyn öwrenmek, resurs we ýat görnüşleri ylmy taýdan öwrenmek, maglumat bankyny döretmek we Döwlet kadastryny alyp barmak;
- Endemik, seýrek duşýan we ýok bolup barýan haýwanlaryň we ösümlikleriň monitoringi, olaryň goragy we milli Gyzyl kitaby alyp barmak;
- Tebigatdan intensiw derejede peýdalanylanda daşky gurşawyň esasy komponentleriniň mümkin bolan üýtgeşmelerini çaklamak;
- Ýaramazlaşan tokaý-öri meýdanlaryny dikeltmegiň we gowulandyrmagyň tilsimatlaryny işläp düzmek, ösümlikleriň perspektiw görnüşlerinden tokaý baglaryny döretmek;
- Awtomobil we demir ýollary we halk hojalyk desgalaryny çägeleriň süýşmeginden we syramagyndan goramak boýunça teklipleri işläp düzmek;
- Aýratyn goralýan tebigy ýerleriň ulgamyny ösdürmegiň ylmy esaslaryny işläp düzmek we olary dolandyrmagy kämilleşdirmek boýunça teklipleri taýýarlamak;
- Mör-möjekleriň we agrosenozlaryň tebigy ekosistemasyny öwrenmek, zyýanly görnüşlere garşy ekologiki taýdan arassa usulyýetleri işläp düzmek;
- Tebigy gurşawyň hapalanyşyna gözegçilik etmek boýunça döwlet buýurmasyny ýerine ýetirmek, dolandyryş edaralarynyň we kärhanalaryň sargydy boýunça olaryň ýagdaýy hakyndky maglumat bilen üpjüň etmek;
- Tebigatdan peýdalanmak we daşky gurşawy goramakdaky ýurdumyzda we daşary ýurtlarda gazanylan örän wajyp tejribeleri önümçilige ornaşdyrmaklyga we ulanmaklyga hemaýat etmeklige gatnaşmak.


text:
2008-nji ýylyň 18-nji ýanwarynda Türkmenistanyň Prezidenti Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow “Halkara ýaşulular gününi” bellemek barada karara gol çekdi. Türkmenler öz milli däp-dessuryna, “Ulusyny sylan beg bolar” diýen nakyla eýerip herbir işe başlanda ýaşulularyň göreldesine eýerýärler.
Türkmenistanyň Prezidenti Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda dürli maksatly binalaryň düýbi tutulanda we gurluşygy tamamlananda bu dabaralara ýaşulular hem gatnaşýarlar.
Munuň özi Döwlet Baştutanymyzyň dilleri senaly ýaşulularymyza,mährem enelerimize bildirýän aýratyn hormatynyň güwäsidir.
Usulyýet, nyrh emele getiriş we çykdajy ölçegleri döwlet müdirliginiň işgärleri administrasiýanyň we kärdeşler arkalaşygynyň ýolbaşçylygynda döwlet müdirliginiň hormatly pensioner işgärlerini Ýaşulularyň halkara güni bilen gyzgyn gutladylar.
Ýaşy bir çene baran kärdeşlere uzak wagtlap netijeli we göreldeli zähmet ýoly üçin mähirli sözler aýdyldy.
Olara jan saglygyny we uzak ömri arzuw etmek bilen gyzyl gülleri we gymmat bahaly sowgatlar gowşuryldy.
Hormatly ýaşulular!
Goý, siziň ýakynlaryňyz we dogan-garyndaşlaryňyz sizi penasynda saklasynlar!
Goý, döwlet we jemgyýet tarapyndan alada edilmegi Siziň durmuşyňyzy öňküden-de gowulandyrsyn, kalbyňyzy şatlykdan doldursyn!


text:
Aşgabadyň aeroportunda üç gezek Türkiýä gitmäge synanyşan, emma olaryň hiç birinde-de uçara goýberilmedik daşoguzly bir adamyň öz janyna kast edendigini, Azatlyk Radiosynyň Daşoguz welaýatyndaky habarçysy habar berýär.
Читайте также на русском
“Bu welaýatyň Akdepe etrabynyň bir ýaşaýjysy Türkiýä gitmekçi bolup, üç sapar aeroportdan türke goýberilmeýär. Ol hiç wagt goýberilmejegini eşidensoň, gije sagat 1 töweregi gapysyndaky agaçdan özüni asyp öldürdi” diýip, howpsuzlyk ýagdaýlary sebäpli adynyň efirde agzalmazlygyny soran habarçymyz gürrüň berdi.
Belläp geçsek, bu waka aprel aýynyň ikinji ýarymynda bolan bolsa-da, Azatlyk Radiosyna bu baradaky maglumatlar häzirki wagtda gelip gowuşdy. Şeýle-de, bu waka bilen ilteşikli şahsyýetiň ady belli bolsa-da, Azatlyk Radiosy howpsuzlyk jähtinden ony köpçülige mälim etmekden saklandy.
Habarçymyz 31 ýaşyndaky merhumyň ýakyn adamlara salgylanyp, onuň Türkiýä gitmek üçin prosentine karz pul alyp, uçar biletlerini satyn alandygyny, ýöne ýurtdan goýberilmändigi sebäpli alan karz puluny yzyna berip bilmändigini we şol sebäpli öz janyna kast edendigini aýdýar.
“Ol maşgalasynda gün-güzeranynyň ýaramazlaşmagy sebäpli, hatda çagalaryny bir wagtyna hem naharlap bilmeýär. Şeýle-de, çagalarynyň mekdebe geçen ýyllardan galan ýyrtyk egin-eşikler bilen gatnaýandygyna namys edip, bir süýthordan uly prosentine karz pul alýar. Şeýdip türke gitmekçi bolup, gerek resminamalary taýýarlaýar. Emma onuň bu synanyşygy başa barmaýar. Onuň alan karzyny tölemäne gapysynda ýeke towugy hem bolmansoň, Türkmenistanda başga iş tapsa-da, aljak aýlygynyň alan karzynyň prosentine-de ýetmejegine göz ýetirensoň, öz janyna kast edýär” diýip, habarçymyz gürrüň berdi.
Merhumyň ýakynlarynyň Azatlygyň habarçysyna aýtmagyna görä, ol öz janyna kast etmänkä, ýurtdaky işsizlikden we garyplykdan ýadandygy barada jikme-jik hat ýazyp, soňra dünýäsini täzeläpdir.
Türkmenistanyň demirgazyk welaýatyndaky habarçylary we çeşmeleri ýurtda dowam edýändigi aýdylýan ykdysady krizisiň fonunda, şu ýylyň başyndan bäri köpçülikleýin ýagdaýda eklenç gözleginde daşary ýurtlara gidýän daşoguzlylaryň sanynyň köpelendigini, olaryň arasynda býujet işgärleriniň hem bardygyny aýdýarlar.
“Käbir daýhan birleşiklerinde pagtaçy kärendeçileriň tas ählisi kärende ýerlerini tabşyryp gidipdirler. Häzirki wagt welaýatda ýekelenmän, otalman duran gowaça meýdanlary bar. Olar adam girmegine zar. Iş gözleginde gidýänleriň käbirleri maşgalasy bilen gidýärler. Býujet işgärleri hem işini taşlap, gidip başladylar” diýip, habarçymyz gürrüň berdi.
Ýerli synçylar we ýaşaýjylar tarapyndan “türkmen häkimiýetleriniň raýatlaryň köpçülikleýin ýagdaýda migrantlyga ýykgyn etmeginiň öňüni almak” diýlip häsiýetlendirilýän çäreleriň çäginde soňky aýlarda daşary ýurtlara gitmek isleýän türkmen raýatlarynyň uçara goýberilmän, yzyna gaýtarylmagy bilen baglanyşykly wakalar ýygy-ýygydan gaýtalanýar.
Geçen aýyň ahyrynda Aşgabadyň halkara aeroportynda Türkiýä goýberilmedik bir aýal maşgalanyň saglyk ýagdaýynyň ýaramazlaşyp, soňy bilen aradan çykandygyny, Azatlyk Radiosynyň biri-biriden habarsyz ençeme çeşmesi habar berdi.
Ýene şol aý Aşgabadyň halkara aeroportunda türkmenistanly zenanlaryň birnäçesiniň ýurduň daşyna goýberilmändigi bilen bagly wakalaryň ikisi Azatlyk Radiosyna mälim boldy.
Şu ýylyň fewral aýynda paýtagtyň aeroportynda aglabasy lebaply we daşoguzly zenanlardan ybarat ýolagçylar özleriniň uçara goýberilmezligine gahar-gazap bildirip, protest geçirdiler.
Galyberse-de, soňky aýlarda Aşgabatda türkmenistanlylaryň uçara goýberilmeýändigi barada habarlaryň artýan mahaly, paýtagtyň halkara aeroportynda ‘seni uçara mündirerin” diýen wada bilen adamlary aldap, olardan pul alýan käbir ‘hilegär’ toparlaryň hem peýda bolandygyny, Azatlyk Radiosynyň ýurt içindäki habarçylary we çeşmeleri aýdýarlar.
Türkmen häkimiýetleri we media serişdeleri türkmenistanlylaryň uçara goýberilmezligi, sebäpleri we munuň ilata ýetirýän täsirleri barada häzirki güne çenli dymyp gelýärler.


text:
Ýurdumyzyň ähli okuw mekdeplerinde täze, 2017-2018-nji okuw ýylynyň başlanýandygyny alamatlandyrýan ilkinji jaň kakyldy. Döwletimiz ýaşajyk türkmenistanlylaryň döwrebap bilim we terbiýe almagy, eziz ýurdumyza mynasyp gulluk etmek üçin ähli şertleri döredýär.
|u gün hem täze okuw ýylynyň başlanmagyna gabatlanylyp, ýurdumyzyň ähli sebitlerinde täze desgalaryň açylyş dabaralary boldy. Olara Mejlisiň deputatlary, ýerli ýerine ýetiriji häkimiýetiň hem-de jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, hormatly ýaşulular, şäherleriň we obalaryň ýaşaýjylary gatnaşdylar.
Paýtagtymyzyň Parahat-7 ýaşaýyş toplumynda her biri 600 orunlyk umumybilim berýän orta mekdepleriň birbada üçüsiniň hem-de Köşi ýaşaýyş toplumynda her biri 720 orunlyk mekdepleriň ikisiniň açylmagy hakyky baýramçylyga öwrüldi. Ýurdumyzyň ähli ýerlerinde bolşy ýaly, Ahal welaýatynyň ýaşaýjylary hem Bilimler we talyp ýaşlar gününi giňden hem-de dabaraly ýagdaýda belläp geçdiler. Sarahs etrabynda her biri 720 orunlyk täze orta mekdepleriň ulanmaga berilmegi mynasybetli dabaralar boldy.
Paýtagtymyzyň Köşi ýaşaýyş toplumynda her biri 320 orunlyk çagalar baglarynyň ikisiniň açylmagy körpelere ajaýyp sowgat boldy. Mekdep ýaşyna çenli edaralaryň iki gatly binalarynda çagalaryň sazlaşykly terbiýelenmegi, hemmetaraplaýyn ösmegi hem-de göwnejaý dynç almagy üçin ähli şertler döredildi. Her ýaşdaky toparlar üçin amatly oýun we ýatakhana otaglary, synp otaglary, şol sanda mekdep ýaşyna çenli bilim ulgamy bilen üpjün edilen lingafon hem-de kompýuter otaglary göz öňünde tutuldy.


text:
Ikigai näme?
Köp kişiniň bilýän, Yapon halkynynyň ýaşaýyş stili: Ikigai.
Ikigai bu Yapon halkynyň ýaşaýyş stili bolup, olaryň medeniýetinde “ Herkimiň irden krawadyndan(düşeginden) turmak üçin bir sebäbi bolmalydyr” ynanjyndan gelýär. Ýagny herkimiň bir “Ikigai” si bardyr.
“Ikigai” näme many berýär?
Ikigai ,”Ýaradylyş sebäbimiz” diýen many berýär, ýagny bu durmuşda sizi bagtly etjek we höweslendirjek zatlary tapmakdyr…Bu täze ýaşaýyş stili herkimiň aklynda bolan “Bu durmuşymda näme etmeli?” soragyň jogabydyr. Bu diňe özümizdäki ýetmezlçigi däl eýsem daş-töwregimizdäkiler bilen ýagny sosial aragatnaşyklary gurmagy, güýçlendirmegi maslahat berýän Ikigai ilki Ýapon adasynda duş gelýär. Dünýäde 100 ýaşyndan geçen iň köp adamlaryň ýaşaýyş ýeri bolan Okinawa uzyn we bagtly ýaşayşyň syryny orta goýýar.
Hector Garcia, ýazan “Ikigai” kitabynda : Ikigaiňizi tapmak üçin aşakdaky 10 ädimi yzarlamagyňyzy aýtýar.
- Aktiw boluň, pensiýa çykmaň.
- Hiç zatda howlukmaň, durmuşy ýuwaş ,ýagny howlukman ýaşaň.
- Doýýançaňyz iýmäň
- Daş töweregiňizdäki adamlar bilen gowy dost boluň.
- Günlük maşyklary ýerine ýetiriň, figura saklaň.
- Ýylgyryň we daş-töweregňizdäki adamlary tanaň.
- Tebigat bilen täzeden baglaryňyzy güýçlendiriň.
- Günüň dowamynda sizi begendirýän zatlara şükür ediň.
- Her pusadyňyzy ýaşaň.
- Ikigaiňazy yzarlaň, ýagny dowam etdiriň.
Siz hem bu gün Ikigaiňazy tapmak üçin ilkinji ädimiňizi ädip bilersiňiz. Geliň onda Hector Garcianyň kitabynda ýazan 5 düzgünini günlik durmuşymyza girizeliň:
- Kiçi zatlardan başlaň: bu gün 10 minudyňyzy täze kitap okamak üçin aýryň
- Özüňizi bolşuňyz ýaly kabul ediň: aýna seredip öz kemçilikleriňizi görmek ýerine bugün özüňiz hakynda gowy görýän 3 zadyňyzy gaýtalaň
- Daş-töweregiňizdäki dünýä bilen bag guruň: Telefonyňyzy sumkaňyza taşlaň we ýarym sagat boýunça daş-töweregiňizi synlaň, barlygyny duýuň
- Ýönekeý zatlardan lezzet almanyny öwreniň: Bu gün sizi güldüren 3 zady bellik ediň.
- Her pursatyňyzdan lezzet alyň: Bir kafede içip oturan kofeňiziň tagamyny, oturan oturgyjyňyzyň gatylygyny , töweregiňizdäki adamalaryň sesini . howanyň yssylygyny, şemaly duýmanyny başaryň. Siz hem bu gün Ikigaiňazy tapmak üçin ilkinji ädimiňizi ädip bilersiňiz. Geliň onda Hector Garcianyň kitabynda ýazan 5 düzgünini günlik durmuşymyza girizeliň:Kiçi zatlardan başlaň: bu gün 10 minudyňyzy täze kitap okamak üçin aýryňÖzüňizi bolşuňyz ýaly kabul ediň: aýna seredip öz kemçilikleriňizi görmek ýerine bugün özüňiz hakynda gowy görýän 3 zadyňyzy gaýtalaňDaş-töweregiňizdäki dünýä bilen bag guruň: Telefonyňyzy sumkaňyza taşlaň we ýarm sagat boýunça daş-töweregiňizi synlaň,


text:
Hezreti Omar (goý, Alla ondan razy bolsun!) bir gün Resulallanyň ýanyna barypdyr. Resulalla şol wagt boýranyň üstünde ýatan eken. Hezreti Omar ony görüp, aglap: — Eý, Allanyň pygamberi, bir düşek ýazyp ýumşak ýerde ýatsadyňyz — diýipdir. Onda pygamber oňa : — Meniň dünýä bilen işim ýok. Men bilen dünýäniň mysaly göýä bir syýahatçynyň yssy günde seýr edip barýarka, bir agajyň aşagynda dynç almak üçin düşläp, dynç alyp, soň bolsa terk edip gidişi ýalydyr — diýipdir. * * * Hezreti Aly (goý, Alla onuň ýüzüni nurlandyrsyn!) Muhammet alaýhyssalamdan şeýle hadys rowaýat edipdir: «Kim-de kim juma güni sabyr edip we sogap isläp agzyny beklese, oňa on sany üýtgeşik gün berler, ol günler dünýä günlerine meňzemez». * * * Hezreti Aly (goý, Alla onuň ýüzüni nurlandyrsyn!) şeýle diýipdir: «Biliň, Alla size rehim etsin. Hakykatdan hem siz hakykatyň az aýdylýan wagtynda, dilleriň dogruçyllykdan kütek, hakykatyň basgylanýan döwründe ýaşaýarsyňyz. Siziň döwrüňiziň ýaşaýjylary günälere özüni beren, aldanylmaga öwrenişen, ýaşlaryňyz azan, garrylaryňyz günäkär, alymlaryňyz mynapyk, karylaryňyz ryýakär. Kiçileriňiz ulularyňyza hormat goýmaýar, baýlaryňyz garyplaryňyza seretmeýär». * * * Kimiň juma güni metjitden çykmanka gözünden ýaş aksa, Allatagala çepdäki perişdä bakyp: «Bendämiň amal depderini düýrle. Indiki juma çenli onuň günä işlerini ýazma!» diýer. * * * Abu Zer şeýle diýipdir: «Dünýä göýä ýumşak başly düýe ýalydyr. Eger onuň kellesinden tutsaň, guýrugyny hem getirer, ýagny eger günüň başyny haýyr bilen başlasaň, tä soňuna çenli şol gün haýyrly bolarsyň». * * * Lukman Hekim ogluna şeýle diýipdir: «Dünýäniň içine girme, aralaşma, ol seniň ahyretiňe zyýan ýetirer. Ony terk hem etme, ynsanlara ýük bolarsyň». * * * Hezreti Aly (goý, Alla onuň ýüzüni nurlandyrsyn!) her gezek münbere çykyp dik durup, hutbasyny şeýle sözler bilen başlar eken: «Eý, ynsanlar, Alladan gorkuň! Ol ynsany ýöne ýere oýun üçin ýaradan däldir. Ol ynsany ýöne ýere öz peýwagtyna goýberen däldir. Ahyretiň tersine erbetlikleri gözüňize gowy şekilde görkezilýän dünýäňizi hem ýöne ýere ýaradan däldir. Siziň dünýäde rüstem hasaplap, uly ähmiýet berýän ulumsylygyňyz näme? Ahyretden hem rüstem görýän pes gynançlaryňyz ýaly bular näme?». * * * Huzeýfe Muhammet alaýhyssalamdan şeýle hadys rowaýat edipdir: «Siziň iň haýyrly bolanyňyz ahyreti dünýä üçin terk edeniňiz ýa-da dünýäni ahyret üçin terk edenleriňiz däldir. Gaýtam, tersine, ikisinden hem peýdalanandyr».
- Türkmenistanyň Prezidenti Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidentini gaýtadan saýlanmagy bilen gutlady
- Gasemi: Saudylar Sionistleriň ýanynda Ortagündogarda jenaýatyň simwolyna dönendirler
- Kamalwwandi:ýadro ylalaşygyň bozulmagy halkara köpçüligine urgy mysalyndadyr
- Eýranyň ýadro işlerine Braziliýa goldaw berýär
- Eýran bilen Orsýetiň parlament hyzmatdaşlyklary barada bir ylalaşyga gol goýuldy
- Ruhani:ýadro ylalaşygyň bozulmagy bilen ygraryndan dänen taraplar puşman boljakdyrlar
- Aşgabada Aziýa futbol konfederasiýasynyň wekiliýeti bardy
- Minskde GDA-nyň Daşary işler ministrleriniň geňeşiniň mejlisi geçirildi
- Hytaý bilen Orsýet ýadro ylalaşygyny bozmak dogrusyndaky Amerikanyň hereketini ýazgardylar
- Brujerdi: ýadro ylalaşygyndan peýdalanyp bilýän mahalyna çenli Eýran ýadro ylalaşygyndan çykmaz
hadys we rowaýatlar


text:
Kärhananyň gurluşyk işleri Türkmenistanyň Prezidentiniň 2012-nji ýylyň 14-nji sentýabryndaky “Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň” derman senagaty kärhanalaryny gurmak hakynda 12548 belgili Kararyna laýyklykda amala aşyryldy.
Güneşli Türkmenistanymyz tebigy baýlyklara örän baýdyr. Olaryň arasynda agyr we ýeňil senagatda çig mal hökmünde giňden ulanylýanlary, saglyk hajatlary üçin ulanylýalary we başgalar kändir. Balkan welaýatynyň çäginde dünýäde uly isleg bildirilýän ýod we ýod önümleriniň ummasyz känleri bardyr. Ýod senagatyň dürli pudaklarynda giňden ulanylýar. Şol ugurlaryň biri-de onuň saglyk ähmiýetli täsirleri ýüze çykarmagydyr. Ýurdumyzyň derman senagatynda ýoduň 5%-li spirtli ergini uzak ýyllaryň dowamynda öndürilýär we giňden ulanylýar. Soňky ýyllarda ýoduň saglyk hajatly önümleriniň başga görnüşleri-de alyndy. Mysal üçin poliwinilpirrolidona oturdylan ýod ösen daşary ýurtlarda dürli görnüşlerde öndürilýär we saglygy goraýyşda antiseptiki serişde hökmünde ulanylýar. Şundan ugur alyp, halkymyzyň we bejeriş edaralarymyzyň ýod önümleri bilen üpjünçiligini has-da gowulandyrmak maksady bilen bu kärhana işe girizilýär.
Önümçilik kuwwaty ýylda:
Kärhana 5 sany esasy bölümden durýar:Suw taýýarlaýjy bölüm, Ýodly galamlary öndürýän bölüm, Diş tamponlary öndürýän bölüm we Hil barlag bölümi.
Bölümçede Italiýa döwletiniň Aqualine 1 “Housing” kom paniýasynyň osmos enjamy ornaşdyrylandyr. Enjam 1 sagatda 500 litr arassalanan suw öndürmäge ukyplydyr. Önümçilikde ulanylýan suw Ýewropa talaplaryna laýyk gelýär. Arassalananan suw aseptiki şertlerde awtomatiki usulda 3 000 litr göwrümli gaba guýulýar. Ýodly taýajyklary öndürýän bölüm Bölümde 2 000 litr göwrümli reaktorda 500 litr arassalanan suw, 18 kg limon turşusynyň monogidraty, 27,2 kg ikinatrili gidrogen fosfat garylýar, üstüne 200 kg powidonýod goşulýar we ereýänçe garylýar. Durnukly ergin emele gelenden soň erginiň göwrümi suw bilen 2 000 litre ýetirilýär. Soňra taýýar bolan önüm süzgü jiň üstünden ýöriteleşdirilen 2 000 litr göwrümli gaba geçirilýär. Hil barlagy bölüminde taýýar önümiň pH görkezijisi barlanýar.Bu görkeziji 4,5-5,5 deň bolan ýagdaýynda önüm gaplama ulgamyna ugradylýar we ýodlytaýajyklar öndürilýär. Taýýar bolan önüm alýuminfolga gaplanyp, 10 sanydan bölünýär we olar 50 sanydan karton gaba gaplanýar. Taýýar önüm ammara ugradylýar we satuwa rugsat berilýär. Bölümde ulanylýan polipropilen taýajyklary türkmen polipropileninden ýöriteleşdirilen enjamda taýýarlanylýar. Enjamyň önümçilik kuwwaty 1 ýylda 250 mln. taýajyk. Taýajyklaryň ujuna saralýan pamyk kärhanada türkmen pagtasyndan taýýarlanýar.
Bu bölümiň önümçilik enjamlary Germaniýanyň Arburg kompaniýasy tarapyndan öndürildi.Enjamyň önümçilik kuwwaty 1 sagatda 53 000 taýajyk.
Bölümde 2 000 litr göwrümli reaktorda 500 litr arassalanan suw bilen 970 litr 96%-li etilspirti, 55,44 kg ýodly natriý, 19100 kg türkmen ýody garylýar we durnukly ergin alynýança garyşdyrylýar. Soňra erginiň göwrümi suw bilen 2 000 litre ýetirilýär. Soňra taýýar bolan önüm süzgüjiň üstünden ýöriteleşdirilen 2 000 litr göwrümli gaba geçirilýär.
Hil barlagy bölüminde taýýar önümiň düzüminde ýodyň derejesi barlanýar. Bu görkeziji 5% deň bolan ýagdaýynda önüm gaplama ulgamyna ugradylýar we ýodly galamlar öndürilýär. Taýýar önüme – ýod galamlaryna ýarlyk ýelmenýär, karton gaba gaplanýar we ammara ugradylýar. Bölümde ulanylýan polipropilen galamlary türkmen polipropileninden ýöriteleşdirilen enjamda taýýarlanylýar. Enjamyň önümçilik kuwwaty 1 ýylda 50 mln. taýajyk. Bu bölümiň önümçilik enjamlary Germaniýanyň Arburg kompaniýasy tarapyndan öndürildi. Enjamyň önümçilik kuwwaty 1 sagatda 10 500 sany galam.
Türkmen pagtasy ýöriteleşdirilen enjamda arassalanýar, daralýar, soňra tampon ýasalýan enjama geçirilýär. Bu enjamda pamykdan tampon ýasalýar we 50 sanydan neýlon bilen baglanýar. Neýlon bilen baglanan uzyn tamponlar 4 sm uzynlykda kesilýär. Taýýar önüm karton gaplara gaplanyp, ammara ugradylýar. Enjamyň önümçilik kuwwaty 1 sagatda 45 000 sany tampon.
Bölümde pH-metr, suwuň düzümini barlaýjy, Refraktometr, Densitymetr, Wizkozimetr we beýleki gerekli enjamlar ornaşdyrylan. Bölümde kärhananyň önümçiliginde ulanylýan suwuň himiki düzümine, taýýarlanan önümleriň hiline we mukdaryna häzirki zaman talaplaryna laýyklykda barlaglar geçirilýär.


text:
«Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» ýylynyň ýakymly wakalary many-mazmuna baýlygy bilen özüne çekýär. Bu ýylda hormatly Prezidentimiziň «Enä tagzym — mukaddeslige tagzym» atly kitabynyň halkymyza gowuşmagy her bir adam üçin gymmatly sowgat boldy...Dowamy
Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň Merkezi geňeşiniň, Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkeziniň we Dokma senagaty ministrliginiň bilelikde guramaklarynda «Göreldesi enäniň — el hünäri zenanyň» ady bilen zenanlaryň arasynda ýurt derejesinde geçirilýän bäsleşigiň Mary welaýat tapgyry ýokary guramaçylykda, şowhunly geçdi. Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky Medeniýet köşgüniň...Dowamy
Şu günler ata Watanymyzyň ähli künjeginde şanly Garaşsyzlygymyzyň 27 ýyllyk toýy mynasybetli dürli medeni çäreler, bäsleşikler giň gerimde geçirilýär. Türkmenabat şäheriniň görküne görk goşup oturan „Lebap“ söwda we dynç alyş merkeziniň toý-dabaralar merkezinde Türkmenistanyň kärdeşler arkalaşyklarynyň welaýat birleşmesiniň, Türkmenistanyň Zenanlar guramasynyň welaýat bölüminiň hem-de...Dowamy
Gadym wagtlar bir danadan: «Tükeniksiz zat näme?» diýip soranlarynda, ol säginmän: «Enäniň waspy» diýip, jogap beripdir. Bu hakykat. Seni dünýä getiren mähriban adamy wasp edip aňyrsyna ýeter ýaly däl. «Ene» diýlen üç harpdan döreýän bu söz dillerimiziň senasy. «Ene — çagalaryň ýüreklerindäki we dillerindäki Hudaýyň adydyr» diýip, ata-babalarymyz aýdardylar. Dil biteninden tä ömrümiziň soňky...Dowamy
Düýn paýtagtymyzdaky Jemgyýetçilik guramalarynyň merkezinde Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň Merkezi Geňeşiniň hem-de Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkeziniň hormatly Prezidentimiziň «Enä tagzym — mukaddeslige tagzym» atly kitaby esasynda yglan eden «...Dowamy
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe adam saglygy barada edilýän üns-alada mese-mälim duýulýar. Diýarymyzyň dürli künjeklerinde gurlup ulanylmaga berilýän täze
binalardyr desgalaryň esasy böleginiň saglyk ulgamyna degişlidigi hemmelere mälimdir. Ýurdumyzda hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniňDowamy
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe, hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen, ýurdumyzda zenanlara uly sarpa goýulýar. Türkmenistan häzirki wagtda aýal-gyzlaryň jemgyýetçilik-syýasy, durmuş-ykdysady we medeni-ynsanperwer ulgamlarynda alnyp barylýan işlere deň hukukly gatnaşmagyna gönükdirilen işjeň gender syýasatyny alyp...Dowamy
Эти слова колыбельной, которую из века в век напевают своим дочерям туркменские женщины, стали путеводной нитью для организаторов конкурса—Союза женщин Туркменистана. Мероприятие под названием «Женщина — творец красоты и изящества» состоялось в Центре общественных организаций. Конкурс проходил среди народных мастериц национальной...Dowamy
© TÜRKMENISTANYŇ ZENANLAR BIRLEŞIGINIŇ MERKEZI GEŇEŞI zenan.gov.tm 2012-2018 Email: zenan@mail.com


text:
КОЛУМНИСТЕР
Urpaq azsa – ultqa qater
J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti.
Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»
17.10.2018 1667
Megapolıster múmkindigi
Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.
Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»
16.10.2018 25
Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi
Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.
Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»
15.10.2018 2544
Jer emgender oza ma, toza ma?
Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty.
Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»
12.10.2018 2329
Qatygezdik vırýsy
О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp barady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn.
Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»
11.10.2018 95
О́mir kúzetindegi meıirim
Otbasylyq jáne jeke basynyń jaǵdaıyna baılanysty Germanıadaǵy oqýynan eriksiz qol úzip, týǵan jerge oralǵan Ǵabıt Nurhanuly esimdi azamattyń feısbýktegi jazbasy kóńilge túrli oı saldy. Elimizdegi densaýlyq saqtaý salasyndaǵy kóptegen túıtkildi synaǵan avtor nemis halqynan kóp nárseni úırenýimiz kerek deıdi.
Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»
10.10.2018 4039
Týrızmdi damytý qonaqjaılyqtan bastalady
Tetigin tapqan elder týrızm salasyn sarqylmaıtyn tabys kózine aınaldyryp alǵan. Qyzyǵa qarap otyrsaq, bul saladan qyrýar qarajat túsetinin aıtpaǵanda, kóptegen jumys orny ashylyp, eldiń tórtkúl álemge jaqsy aty shyǵyp jatady eken. Al kez kelgen qonaqtyń kóńilin tabýǵa eń birinshi ashyq-jarqyn qabaǵyń, odan keıin dámdi tamaǵyń kerek ekeni álmısaqtan belgili aksıoma emes pe.
Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»
09.10.2018 63
Ár istiń baıandy bolýy – «kóńil tazalyǵyna» baılanysty
Adam balasy tehnıkanyń damýy men ǵylymı jetistikterdiń ıgiligin rýhanı qundylyqtardan joǵary qoıady degen pikir keıingi kezde jıi aıtylyp júr. Bul oıdyń durys-burysyn arnaıy mamandar, áleýmettanýshylar aıta jatar. Biraq sońǵy ýaqytta psıhologtar qyzmetimen aınalysatyn ortalyqtar jańbyrdan keıingi sańyraýqulaqtaı qaptap ketkeni baıqalady.
Құрманәлі Қалмахан,
08.10.2018 2848
Balalarǵa básire bereshekpiz
«Bárimiz de balalyq shaqtyń aýylynanbyz». Ol kezde bizge, ıaǵnı, kishkentaı oqyrmandarǵa arnap qazaqtyń eń myqty qalamgerleri jazatyn. Qasym Amanjolov, Ábý Sársenbaev, Toqash Berdıarov, Muqaǵalı Maqataev, Qadyr Myrza-Áli, Muzafar Álimbaev, Farıza Ońǵarsynova...
Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»
05.10.2018 69
Qazaqtyń áni keler ǵasyrǵa bara ma?
Osydan biraz ýaqyt buryn estradanyń Synthpop janrynda án shyrqap júrgen Ǵalymjan Moldanazar atty ánshiniń kezekti pikiri jelini bir dúrliktirgen bolatyn. «Qarny shyqqan, beti tabaqtaı dástúrli ánshilerdi eshkim tyńdamaıdy» degen kórinedi ol. Dástúrli án qazaqtyń jandy jeri ekeni belgili. Sondyqtan álgi sóz talaıdyń ashý-yzasyn qozdyrǵan bolatyn.
Қамбар Ахмет,
04.10.2018 96
Alań kóńil
Búgingi tehnologıalyq progresterge qarap otyryp, adamzat balasynyń oıshyldary men tutynýshylarynyń arasynda alshaqtyq paıda bolǵanyn kóremiz. Eki aralyqtaǵy bos keńistik búgingi qoǵamdy tehnıkalyq múmkindikterdiń tek ber jaǵyn paıdalanýǵa ıtermelep kele jatqandaı.
Бағашар ТҰРСЫНБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»
03.10.2018 2237
Qulqyn men qulyp
Qazaq osy ǵasyrǵa deıin tentegi men telisin aǵaıyn arasynda ǵana tártipke salyp, temir torǵa toǵytpaı-aq ózderi tyıyp otyrǵan. Qazaqta «túrme bolmaǵan», «qulyp bolmaǵan» degen sózderdiń de túp tórkinin osy jerden órbitýge bolady.
Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»
02.10.2018 51


text:
Täjigistanyň ilatynyň 9 milliona ýetendigini ýurduň statistika agentligine salgylanyp, habar beriş serişdeleri mälim edýärler. Golaýda Täjigistanyň paýtagty Duşenbede ýurduň 9 millionynjy çagasy dünýä indi. Şeýle hem şäheriň häkimiýetiniň ýakyn günlerde bäbegiň adyny we çaga dogrulýan öýüň belgisini mälim etjekdigi habar berilýär.
Statistika agentliginiň resmi maglumatlaryna görä, her ýylda ýurduň ilaty 2,2 göterim ýa-da 200 müň adam köpelýär. Şeýle hem ýurtda çaga dogluşynyň ýokary ösüşi netijesinde, dünýäde iň ýaş ilatly ýurdy hökmünde ykrar edilendigi bellenip geçilýär. Täjigistanyň ilatynyň üçden biri 14 ýaşa çenli aralykdaky çagalardyr.
Täjigistanyň ilaty 9 milliona ýetdi
Täjigistanyň ilatynyň 9 milliona ýetendigini ýurduň statistika agentligine salgylanyp, habar beriş serişdeleri mälim edýärler. Golaýda Täjigistanyň paýtagty Duşenbede ýurduň 9 millionynjy çagasy dünýä indi. Şeýle hem şäheriň häkimiýetiniň ýakyn günlerde bäbegiň adyny we çaga dogrulýan öýüň belgisini mälim etjekdigi habar berilýär.


text:
ABŞ-da bilim almak EducationUSA
EducationUSA(http://www.educationusa.info/) – bu dünýäniň 170 döwletindäki maslahat merkezleriniň tory bolup, bu ýerde millionlarça halkara talyplar amerikan kolejlerine we uniwersitetlerine resminamalary tabşyrmagyň tertibi barada doly we gündelik maglumaty alýarlar.
EducationUSA tory öz gezeginde Birleşen Ştatlaryň we beýleki ýurtlaryň milletleriniň arasynda özara düşünişmelerine ýardam bermäge çalyşýan ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň bilim we medeniýet meseleleri boýunça Býurosy (ECA) tarapyndan goldanylýar.
EducationUSA-nyň maslahatçylary we işgärleri ABŞ-nyň ýokary okuw jaýlaryna talyplaryň halkara derjede kabul edilmegine ýardam bermek maksady bilen, Amerikadaky ýokary okuw jaýlarynyň wekilleri bilen gös-göni işleşýärler.
EducationUSA “Amerikada okuwa tarap 5 ädim” atly programmanyň kömegi bilen ABŞ-nyň ýokary okuw jaýlaryna resminamalary tabşyrmagyň tertibini berjaý etmäge ýardam berýär:
1. Öz mümkinçilikleriňizi öwreniň
-
Öz ilkinji maksatlaryňyza baha beriň;
-
ABŞ-daky bilim ulgamy bilen tanyş boluň;
-
ABŞ-da hasaba alnan köp sanly ýokary okuw jaýlaryny gözlemegiň ulgamy bilen tanyş boluň;
2. Öz bilimiňize çykarýan çykdaýjylaryňyzyň budjetini kesgitläň
-
Budjeti işläp taýýarlaň;
-
Bilime çykarýan çykdajylaryňyzy nähili azaldyp biljekdigiňiz barada pikir ediň;
-
Degişli stipendiýaly programmalary we maliýe kömegini gözläp görüň;
3. Uniwersitete giriş-anketaňyzy tabşyryň
-
Anketany doldurmak üçin berilen wagtyňyzy dogry ulanyň;
-
Goşmaça resminamalary, şol sanda testleri tabşyrmalydygyny göz öňünde tutuň;
-
Delillendiriji düzmäni ýazmak üçin ýeterlik wagt sarp ediň;
4. Talyp wizany almak üçin öz resminamalaryňyzy tabşyryň
-
Wiza almak üçin zerur bolan resminamalaryň sanawyny öňünden öwreniň;
-
Wiza üçin anketany tabşyrmagyň doly tertibini kesgitläň;
-
Gürrüňdeşlik üçin taýýarlyk görüň;
5. Uçup gitmek üçin taýýarlyk çärelerini görüň
-
Uçup geleniňizden soňraky etmeli hereketleriňizi kesgitläň;
-
Täze akademiki ýagdaýlara we şertlere girişmegiň tertibini ýeňilleşdirmäge çalyşyň;
-
ABŞ-nyň medeniýetine we Özüňiziň täze uniwersitetiňize öwrenişmäge çalyşyň;


text:
7-nji noýabrda taryhda uly waka bolan "Beýik Oktýabr Sosialistik rewolýusiýasynyň" amala aşan gününe 100 ýyl boldy. Köne hasap bilen 1917-nji ýylyň 25-nji oktýabrynda bolan hökümet agdarylyşygy soňlugy bilen şeýle atlandyryldy hem ol biziň taryhymyza şeýle at bilen girdi.
Türkmenistan döwleti bu rewolýusiýadan öň patyşa Russiýasynyň garamagynda bolansoň, oňa gatnaşan, dahylly bolan ýurtlardan birine öwrüldi. Başgaça aýdylanda, Türkmenistan döwleti sosialistik rewolýusiýa gös-göni dahylly bolup durýar.
Russiýada bolşy ýaly, Türkmenistanda hem sosialistik jemgyýet döredildi. SSSR-iň emele gelmegi bilen Türkmenistan Sowet Sosialistik respublikasy emele geldi hem onuň özbaşdaklygy jar edildi. Şonuň bilen birlikde, ýurtda kollektiwizasiýa hem beýleki mejbury sosialistik çäreler amala aşyryldy. Türkmenistan sosialistik jemgyýetiň düzüminde bolup, kommunizm zamanasyny doly başdan geçirdi.
Kommunistler tarapyndan mejbury ýagdaýda amala aşyrylan çärelerde, türkmen halky Dählibaba gyrgynçylygyny, Garryçyrla gyrgynçylygyny, Kerkiniň ýokarsyndaky Gyzylaýak gyrgynçylygyny, Tagtabazardaky gyrgynçylygyny başdan geçirdi. Müňlerçe adam bolşewikleriň ýowuz syýasaty bilen ylalaşman, öz ata Watanyny terk etmäge mejbur boldy.
Ahyrky netijede, SSSR-iň dargamagy bilen Türkmenistan döwleti öz garaşsyzlygyny aldy. Şondan soňky ýyllarda türkmen jemgyýetinde Beýik Oktýabr Sosialistik rewolýusiýasy diýilýän taryhy wakanyň ýyl dönümleri bellenmeýär.
Azatlyk Radiosy bu barada aşgabatly ýazyjy we synçy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
baradaky biografik görnüşli “Fonzo” filminde surata düşjek artistler belli boldy. Ylmy-fantastik kinolaryň režissýory Joş Trenk tarapyndan ssenarisi ýazylyp, ekranlaşdyryljak filmde baş keşbi — Al Kaponeniň keşbini Tom Hardi janlandyrar. Onuň ýanýoldaşy Maeniň keşbinde Linda Kardellini çykyş eder. Öňümizdäki aýda Nýu Orleansda surata düşürilip başlanjak kinoda Mett Dillon, Kaýl MakLahlan, Jek Lowden hem-de Katerine Narduççi ýaly artistler hem dürli keşpleri ýerine ýetirer. Filmiň prokata goýberiljek wagty häzirlikçe belli däl.
* * *
prokata girmegine garaşylýan “Ajap zenan – 2” (Wonder Woman 2) filminiň kastingine tanymal aktrisa Kristen Wiig hem goşuldy. Gal Gadotyň baş keşpde çykyş edýän kinosynda komediýa filmleri bilen tanalýan Wiig otrisatel keşbi — Çitahyň keşbini janlandyrar. Zenan režissýor Petti Jenkins tarapyndan ekranlaşdyryljak kinoda 1980-nji ýyllaryň wakalary dogrusynda söhbet açylar. “Ajap zenan –2” 2019-njy ýylyň 1-nji noýabrynda ekranlara çykarylar.
* * *
Oktawiýa Spenser bilen Oskaryň dalaşgäri Jessika Çesteýn 2011-nji ýyldaky “Hyzmatkär” (The Help) kinosyndan soň, ýene bir filmde bilelikde surata düşerler. “The Big Sick” filmi bilen adygan Maýkl Şowalteriň režissýorlyk etjek komediýasynyň ady we beýleki artistleri öňümizdäki günlerde belli ediler. Filmiň ssenarisini Kelli Karmikael bilen Piter Çiarelli ýazar.
baradaky biografik görnüşli “Fonzo” filminde surata düşjek artistler belli boldy. Ylmy-fantastik kinolaryň režissýory Joş Trenk tarapyndan ssenarisi ýazylyp, ekranlaşdyryljak filmde baş keşbi — Al Kaponeniň keşbini Tom Hardi janlandyrar. Onuň ýanýoldaşy Maeniň keşbinde Linda Kardellini çykyş eder. Öňümizdäki aýda Nýu Orleansda surata düşürilip başlanjak kinoda Mett Dillon, Kaýl MakLahlan, Jek Lowden hem-de Katerine Narduççi ýaly artistler hem dürli keşpleri ýerine ýetirer. Filmiň prokata goýberiljek wagty häzirlikçe belli däl.


text:
Jańa ǵasyrda Shyńǵys hanǵa qyzyǵýshylyq jańa deńgeıge kóterildi
Ol týraly túrli tilde jazylǵan kitaptar men maqalalar kúnnen kúnge kóbeıe túsýde. Shyńǵys han týraly túsirilgen kórkem fılmder men derekti fılmder de az emes. Qytaı kınogerleri túsirgen kóp bólimdi «Shyńǵys han» teleserıaly da kópshiliktiń kóńilin osy bir dara tulǵaǵa taǵy bir ret aýdardy.
Men óz tarapymnan Shyńǵys han týraly: «Shyńǵys han qaı jerde jerlengen?», «Shyńǵys hannyń búginge jetken ósıeti», «Aleksandr Makedonskıı maskúnem bolǵan, al Shyńǵys han she?» atty maqalalar jazyp jarııaladym.
Keńes úkimetiniń kóptegen jyldar boıy Shyńǵys handy Reseıdi jaýlap alǵan jaýyz retinde nasıhattaǵan áreketi búginde eskirdi. Bárin bylaı qoıǵannyń ózinde, sol Reseıdiń tanymal baspalarynyń biri «Molodaıa gvardııa» óziniń «Tamasha adamdar ómiri» toptamasynyń biri retinde «Shyńǵys han – álemdi moıyndatýshy» atty kitapty shyǵardy!
Degenmen, Keńes úkimeti kezinde basylǵan ǵylymı kitaptardan Shyńǵys han týraly jaǵymdy málimetterdi de oqýǵa bolatyn. Biraq, ǵylymı kitaptar az taralymmen shyǵatyn bolǵandyqtan, KSRO halqynyń bundaı ádebıetti qolǵa túsirý múmkinshiligi shekteýli boldy. Sheneýnikteriniń ózi 1800000-ǵa (on segiz mıllıon!) jetken úlken eldi basqarǵan Kommýnıstik partııanyń ıdeologııalyq mashınasynyń jaýdyrǵan málimetteri arasynan halyqtyń neniń durys, neniń burys ekenin ajyrata almaýy da túsinikti.
Sońǵy jyldary Shyńǵys hannyń shyqqan tegi týraly, ol ana ulttyń ókili, myna ulttyń ókili degen pikirler aıtylýda. Bul suraq beker týyndap otyrǵan joq. Sebebi, Shyńǵys handaı uly tulǵany óz halqynyń ókili etý arqyly eliniń mártebesin kóterýge múddelilik tanytyp otyrǵandar az emes.
Shyńǵys hannyń tegi kim degen suraqqa jaýap berý ońaı emes.
Biraq, jaýap berýge bolady. Shyńǵys han týraly bilgisi kelgen ár adam, álem ǵalymdary moıyndaǵan Vasılıı Vladımırovıch Bartoldtiń shyǵarmalaryn aınalyp óte almasy anyq. Orystanyp ketken Sankt-Peterbýrgtik nemis januıasynda týǵan V.V.Bartold arab, parsy jáne túrki tilderin jaqsy bilgen. Ol óz eńbekterin kóptegen shet elderde bolyp, baıyrǵy jazbalardyń túpnusqalaryn oqyp zertteý nátıjesinde jazǵan.
Men ekinshi synypqa barǵan 1964 jyly ákem, ǵalym Ásilhan Ospanuly V.V.Bartoldtyń kóp tomdyq shyǵarmalar jınaǵyn satyp alypty. Jınaq búkil KSRO aýmaǵyna 5400 (bes myń tórt júz ǵana!) danamen basylyp shyqqan eken. Jınaqtyń birinshi tomy «Túrkistan aımaǵy mońǵol shapynshylyǵy dáýirinde» dep atalady. Osy kitapty qarap otyryp bir qyzyq derek oqydym. Ǵalym Men-Hýn degen kisiniń: «Mońǵol degen sóz Shyńǵys han kezinde mońǵol halqyna tipti belgisiz resmı sóz bolǵan» degen pikirin keltiripti. Biraq, Men Hýnnyń kim ekenin jazbapty. Osy bir málimet meniń jadymda jaqsy saqtalynyp qaldy da Shyńǵys hannyń kezinde mońǵoldar ózderiniń mońǵol ekenin bilmegeni qalaı, degen suraq anda-sanda esime túsip júrdi.
Jaqynda «Chıngısıana» degen kitap qolyma tústi. Osy kitaptaǵy Shyńǵys han týraly jazylǵan Rashıd ad-Dınniń shejiresiniń tórtinshi bólimi «Baıyrǵy zamanda mońǵol atanǵan túrki taıpalary týraly…» dep atalady. Túrki taıpalarynyń keıbiri mońǵol atanǵany kimge de bolsa qyzyq kórineri anyq.
Bul maǵan Men Hýnnyń «Mońǵol degen sóz Shyńǵys han kezinde mońǵol halqyna tipti belgisiz resmı sóz bolǵan» degenin taǵy da bir ret esime saldy. Sodan Men Hýnnyń kim ekenin bilgim kelip biraz ádebıetterdi aqtardym. Suraǵymnyń jaýabyn A.G.Olovınevtiń orys tilinde jaryq kórgen «Túrkiler álde mońǵoldar?» atty kitabynan taptym. Men Hýn 1219 jyly Batys Qytaıǵa qarsy áskerı joryq jasaý týraly kelissóz júrgizý úshin Shyńǵys hannyń ordasyna barǵan Ońtústik Qytaı úkimetiniń elshisi. Shyńǵys hannyń jeke qabyldaýynda birneshe ret bolǵan ol kóbinese hannyń Qytaıdaǵy bas qolbasshysy Muhalımen tyǵyz qarym-qatynas jasaǵan. Men Hýnnyń jazýy boıynsha Mýhalı ózin mońǵolmyn dep aıtpaǵan. Elshiniń Qytaıdyń áskerı qujattarynyń arasynan on toǵyzynshy ǵasyrdyń orta sheninde tabylǵan «Men-da, beı-lý» atty 1221 jyly jazylǵan eńbegi arqyly Shyńǵys han jáne onyń zamany týraly kóptegen málimetter búgingi kúnge jetti.
«Mońǵol degen sóz Shyńǵys han kezinde mońǵol halqyna tipti belgisiz resmı sóz bolǵan» dep jazbastan buryn, laýazymy joǵary qytaı sheneýnigi Shyńǵys han elinde bolǵan kezinde, «mońǵol» dep atalatyn taıpanyń ókilderin tabý úshin kóp kúsh jumsapty. Tájirıbeli elshi Men Hýn izdeý jumystaryn toqtatpaı aqyry erjúrek mońǵoldardy tapqan eken. Biraq, Shyńǵys hannyń qurǵan memleketi Men Hýn aıtyp otyrǵan jerden birneshe myń lı (lı – qytaı ólshemi = 497,7 metr – B.O.) qashyqtyqta eken. Bul mashına men ushaqtar bar búgingi kezge jaqyn bolǵanymen, on úshinshi ǵasyrdyń basynda óte uzaq qashyqtyq.
Men Hýnnyń jazbasynan joǵarydaǵy derekti keltirgen ǵalym óz kitabynda: «…tarıhshy-ǵalymdar áli kúnge deıin mońǵol atty taıpany Mońǵolııadan izdeýde» dep jazady. Mońǵolııadan áli kúnge deıin mońǵol degen taıpanyń tabylmaýy da kóp nárseni ańǵartady emes pe? V.V.Bartold ta óz eńbeginde Soltústik Qytaıda ústemdik júrgizgen zın áýleti on ekinshi ǵasyrdyń ortasynda Myngý – dada (nemese – Mengý) degen taıpamen soǵysqanyn aıta kelip olardy mońǵol dep ataıdy. Al, taıpanyń halyq emes ekeni kimge de bolsa túsinikti ǵoı. Týrasyn aıtqanda ol kezde qazirgi Mońǵolııa jeri segizinshi ǵasyrdaǵy Túrki qaǵanatynyń aýmaǵynyń jeri bolǵanyn baıyrǵy túrki alfavıtimen jazylǵan tas ustyn eskertkishterdiń tabylýymen dáleldengen.
Ol kezde memlekettik til túrki tili bolǵan.
Ǵalymdardyń aıtýynsha baıyrǵy túrki tiline eń jaqyny qazaq tili. Paıda bolǵanyna 2500 (eki myń bes júz!) jyldan asatyn túrki (túrik emes – B.O.) alfavıtimen qashalyp jazylǵan Bilge-qaǵan, Kúltegin jáne basqa tas ustyndardyń qazirgi Mońǵolııa dep atalatyn el aımaǵynda kóptep bolýy osynyń dáleli. Orhon-Enıseı jazýy dep atalatyn osy jádigerlerdi oqyǵan búgingi qaı qazaq bolsa da túsine alatyny belgili. Osy jerde búkil túrki tektes halyqtarǵa ortaq Kúltegin tas ustynynyń kóshirmesi kóptegen qarjyǵa jasalyp Astana qalasyndaǵy Eýrazııa ýnıversıtetine ornatylǵanyn aıta ketý kerek.
Tún uıyqtamadym. Kúndiz otyrmadym.
Qara terimdi tóktim.
Qyp-qyzyl qanymdy júgirttim.
Túrki eli úshin. – dep sonaý segizinshi ǵasyrda ómir súrgen babalarymyzdyń búgingi urpaǵyna joldaǵan otanshyldyq bas erejesi ýnıversıtet qabyrǵalaryna úlken áriptermen jazyldy. Shyńǵys hannyń bılik qurǵan kezinde qoldanylǵan jazý da túrki (túrik emes – B.O.) jazýy. 1818 jyly tabylǵan Shyńǵys hannyń jazýy jazylǵan tas ustyny qazir Sankt-Peterbýrg qalasyndaǵy Ermıtajda tur. Osy ustynnyń mátini ǵalymdardyń «eskimońǵol» dep ataıtyn jazýy biz biletin baıyrǵy túrki jazýymen jazylǵan.
Sol kezgi dáýir týraly oqyǵan kim de bolsa Shyńǵys hannyń halqyn quraǵan taıpalar jalaıyr, qońyrat, kereıit, naımandar bolǵanyn biledi. Olar qazirgi Mońǵolııa jerinen nege ketti? Buǵan tarıhı ádebıetterde anyq jaýap berilgen. Ǵalymdardyń keltirgen derekteri boıynsha, 1218 jyly Shyńǵys hanmen birge Horezmniń shahyn baǵyndyrý úshin 10 túmen joryqqa attanǵan. 1235 jyly Reseı men Shyǵys Eýropany baǵyndyrý úshin Batý bastaǵan eki túmendeı ásker; 1252 jyly Irandy basyp alý úshin Hýlagý bastaǵan 7 túmennen astam ásker jiberilgeni málim. Bul qarýly qoldarmen birge olardyń januıalary da ketkenin eskerý kerek.
Ár túmende on myń sarbaz, olardyń ata-analary, baýyrlary, áıelderi men bala-shaǵasy bolǵanyn eskersek Shyńǵys han memleketiniń qansha halqy otyrǵan mekenin tastap shyqqanyn shamalaýǵa bolady.
«Shyńǵys han – álemdi moıyndatýshy» atty kitaptyń avtory, franýz Rene Grýsse: «Shyńǵys han óziniń eń jaqsy kúshterin basqa elderge alyp ketti de, olar sol jaqta birjolata sińip, ornyǵyp qaldy» dep jazady. Rene Grýsse Shyńǵys hannyń Táńirge syıynǵany jóninde de jazǵan. Táńirge tek túrki tektes halyqtardyń syıynatyny baıaǵydan belgili. Qazaqtar «Táńir» degen sózdi keshe de, búginde de «Alla», «Qudaı» degen sózdermen qatar qoldanǵan, áli de solaı qoldanyp júr. Buǵan uly qazaq aqyny Maǵjan Jumabaıulynyń «Táńir» atty óleńi dálel. Qazaqta Táńirberdi, Táńirbegen sııaqty adam esimderi qazirde de kóptep sanalady.
Shyńǵys hannyń týǵan kezde berilgen esimniń maǵynasy neni bildiredi
Shyńǵys hannyń týǵan kezde berilgen esimin Temýdjın dep biletinder bul esimniń ne maǵyna beretinine kóńil aýdara bermeıdi. Temýdjın Temirshi degen sózdiń basqa tildi halyqtardyń aıtýymen tarap ketken nusqasy. Mysaly: aǵylshynsha – stens, oryssha – stanııa, qazaqsha – stansa bolyp ózgergeni sııaqty. Shyńǵys – óte bıik, Aspannyń uıǵarymymen berligen bılik ıesi, degendi bildiredi. 2004 jyly Ámirhan Balqybek «Astarlap aıtylǵan aqıqat qandaı edi?» maqalasynda Oljas Súleımenovtiń: «…han bolǵanda alǵan aty da, sirá túrki álipbıinen alynǵan bolýy kerek: Shyńǵys – han (Shyńǵys – Qan) menińshe qazaq tilinde saqtalǵan shyǵys, kúnshyǵys – (shyńǵys) sózimen tórkindes. Osy jerde mońǵoltanýshylardan qalqalanyp kelgen qupııa ashylatyn sııaqty. Uly hannyń shendi esiminde «saılaýshylardyń ósıetin bıleýshiniń ómirlik baǵdarlamasy astarly túrde berilgen: Shyǵys-Qan – Shyǵys (elderiniń) bıleýshisi (monǵolsha: «shyǵys» – dormot, nege Dormot han emes?, «kúnshyǵys» – mandah)» degen pikirin keltirdi. Kóp nárseni ańǵartatyn bul tujyrym zamanymyzdyń bilimi óte tereń tulǵalarynyń biri Oljas Omaruly Súleımenniń pikiri!
Shyńǵys hannyń tegi týraly jazǵan úlken ǵalymdardyń biri, Reseıdiń úkimetiniń «shet elge ketpeseń – atylasyń» dep qoıǵan talabynan soń otanymen qoshtasýǵa májbúr bolǵan knıaz Nıkolaı Trýbekoı. Ǵulama ǵalym «Shyńǵys hannyń murasy» atty eńbeginde han týraly «turandyq tulǵa» dep jazǵan. Bir kezderi dúnıe júzinde túrkilerdi «turandyqtar», turǵan elin «Turan» dep ataǵan. Ataqty Fırdoýsıdiń «Shah-name» jyrynda Iran men Turan arasynda bolǵan oqıǵalar jazylǵan.
Shyńǵys han qazaq ultyna qatysy bar tulǵa
Qaı tarıhshy bolsa da naqty derekkke júginýi tıis. Bul ǵylymnyń buljymas erejesi. Shyńǵys hannyń ózimen sóılesken Men Hýnnyń jazýyna súıensek Shyńǵys hanǵa deıin mońǵol degen halyq bolmaǵan. Bul ortaq atty óz qolastyndaǵy taıpalar men rýlarǵa bergen Shyńǵys han. Demek Shyńǵys han 1206 jyly bolǵan quryltaıda óziniń eline mońǵol atyn bergende jańa halyqty qalyptastyrýdy kózdegeni anyq.
Qazaqtyń eń uly ǵalymdarynyń biri Álkeı Marǵulan óz eńbekterinde «túrki-mońǵoldar» degen sóz tirkesin qoldanýy da beker emes. Mońǵoldardyń basqa túrki tektes halyqtarmen týystyǵy til uqsastyǵymen de dáleldenedi. Mysaly: Quda – quda, baja – baja, jigen – jıen, buta – buta, bulaq – bulaq, sagadak – sadaq, t.b. Sonymen meniń boljamym boıynsha, Shyńǵys han baıyrǵy Saq, Ǵun, Túrki qaǵanaty atty memlekettiń muragerleri bolyp tabylatyn taıpalardyń birinen shyqqan. Demek, álemniń eń úlken memleketteriniń birin qurǵan Shyńǵys han, barlyq túrki tektes halyqtarǵa, onyń ishinde qazaq halqyna da ortaq uly tulǵa.
Berdaly OSPAN.
Mádenıettanýshy.


text:
TEJEN. Şäherdäki Medeniýet öýünde geçirilen bäsleşige gatnaşmaga höwes edenleriň sany köp boldy. Edara kärhanalarda, guramalarda zähmet çekýän öňdebaryjy zenanlar, ilki bilen, medeni ojagyň eýwanynda guralan köp öwüşginli sergi bilen tanyşdylar. Ýakymly duýgulara baý bolan bu sergi bilen tanyşlykdan soňra, bäsleşige badalga berildi.
Toý lybasyndaky sahnada bäsleşigiň şertleri boýunça çykyşlar ýaýbaňlandy. Bäsdeş gelin-gyzlar gezekli-gezegine sahna çykyp, hormatly Prezidentimiziň ýiti zehininden joşup çykan «Enä tagzym — mukaddeslige tagzym» atly kitabyny wagyz etmek, onuň terbiýeçilik ähmiýetini düşündirmek boýunça täsirli çykyşlary ýerine ýetirdiler. Olaryň her bir çykyşy zenanlaryň täze eserden joş we ylham alýandygyny aýdyňlygy bilen äşgär etdi.
Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň şäher birleşmesiniň hem-de Zenanlar birleşiginiň şäher bölüminiň bilelikde guramagynda geçirilen bäsleşigiň dowamynda ýeňijiler kesgitlendi. Netijede, işjeň zenanlar Tawus Haldurdyýewa hem-de Ogultäç Nurberdiýewa baýrakly orunlara mynasyp boldular. Ýeňijiler guramaçylar tarapyndan sylaglandy.
Berdimuhammet PORSYÝEW,
Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň
Tejen şäher birleşmesiniň başlygy.
Ahal durmuşy gazeti.
© TÜRKMENISTANYŇ ZENANLAR BIRLEŞIGINIŇ MERKEZI GEŇEŞI zenan.gov.tm 2012-2018 Email: zenan@mail.com


text:
2018-nji yylyn 3-nji oktyabrynda Halkara Pul Gaznasynyn wekiliyetinin Turkmenistana is saparynyn caklerinde Turkmenistanyn Dowlet gumruk gullugynyn isgarlerinin bu guramanyn wekiliyeti bilen dususygy gecirildi.
Konstruktiw yagdayda gecirilen dususygyn barsynda taraplar Turkmenistanda amala asyrylyan sonky maliye-ykdysady ozgertmeler ara alnyp maslahatlasyldy, seyle hem hazirki mohum meseleler boyunca, ayratyn-da dasary yurt puluny kadalasdyrmak meselesi babatynda pikir alysmalar boldy.
Dususygyn ahyrynda ona gatnasyjylar geplesiklerin many-mazmunlylygyny bellap, ikitaraplayyn hyzmatdaslygyn mundan beylak hem osduriljekdigine ynam bildirdiler.
Gümrük habarlary
Turkmenistanyn Dowlet gumruk gullugynda Halkara Pul Gaznasynyn wekiliyeti bilen gecirilen dususuyk
2018-nji yylyn 3-nji oktyabrynda Halkara Pul Gaznasynyn wekiliyetinin Turkmenistana is saparynyn caklerinde Turkmenistanyn Dowlet gumruk gullugynyn isgarlerinin bu guramanyn wekiliyeti bilen dususygy gecirildi.