text:
-
-
-
-
22:08
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Memleket basshysy Ulttyq keńes múshesi Raýan Kenjehanulyn qabyldady
NUR-SULTAN. QazAqparat - Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń múshesi Raýan Kenjehanulyn qabyldady, dep habarlaıdy QazAqparat Aqordanyń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Qazaqstan Prezıdentine Abaı Qunanbaıulynyń 175 jyldyǵyna arnalǵan is-sharalar aıasynda berilgen tapsyrma boıynsha aqyn shyǵarmalarynyń on tilge aýdarylǵany jóninde esep berildi. Qasym-Jomart Toqaevqa «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda oqýlyqtardyń qazaq tiline aýdarylýy týraly baıandaldy. Raýan Kenjehanulynyń aıtýynsha, bul joba jyl aıaǵyna deıin aıaqtalady. Jalpy 100-den astam oqýlyq aýdarylǵan.
Kezdesý barysynda balalar arasyndaǵy sýıtsıdtiń aldyn alý máselesine, bilim berýdiń onlaın-platformasyn damytýǵa, sondaı-aq, aýdarma jáne termınologııa salalaryna qatysty máseleler talqylandy.
Kezdesý qorytyndysy boıynsha Memleket basshysy atalǵan máselelerdiń mańyzdy ekenin atap ótip, múddeli memlekettik organdarǵa úkimettik emes uıymdarmen birlesip, olardy pysyqtaýdy tapsyrdy.
- Rýhanı jańǵyrý: Qyzylorda oblysynyń tájirıbesi óńirlerge tanystyryldy
- QR Prezıdenti «TotalEnergies» basshylyǵymen jańa jobalardy talqylady
- QR Prezıdentine Eýrazııalyq damý bankiniń orta merzimdegi jospary tanystyryldy
- Altyn Orda baýyrlas elderdiń taǵdyrynda da aıryqsha iz qaldyrǵan – Prezıdent
- Qasym-Jomart Toqaev: Altyn Orda murasyn týrızmdi damytýǵa paıdalanýymyz kerek
- Qyzylordada 100 kitap buryshy ashyldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


c: text/html

text:
Bu barada ýaýradan resmi beýanatynda Ysraýylyň hökümeti özüniň bu ýüzlenmesiniň iki ýurduň arasyndaky dartgynlylygyň soňlanmagyna ýardam etjekdigine umyt bildirýändigini mälim edipdir.
Şu hepdäniň başynda Türkiýäniň telewideniýesinde Ysraýylyň razwedka agentlerini ýaramaz tarapdan suratlandyrýan bir filmiň efire berilmegine nägilelik bildirip, Ysraýylyň daşary işler ministriniň orunbasary Danny Aýalon Türkiýäniň ilçisini gepleşige çagyryp, ondan düşündiriş talap edipdi.
Öz gezeginde, Türkiýe hem muňa protest bildirip, Ysraýylyň öz bu hereketi üçin ötünç soramagyny talap etdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Premýer-ministr Naoto Kan telewideniýede eden çykyşynda adamlary köşeşdirmäge synanyşyp, ýer yranmasyndan ejir çekenlere gyssagly kömek üçin ençeme merkeziň döredilendigini aýtdy. Ol şeýle hem ýurduň atom elektrostansiýalaryndan daşyna şöhle çykmandygyny aýdyp, halky arkaýynlaşdyrdy.
Takyman 400 kilometr günortada ýerleşýän Tokioda hem belent jaýlar yrandy. Ýaponiýanyň milli telekanaly NHK öz studiýalarynyň nähili titreýandigini görkezdi. “Men bu habary Tokiodaky NHK World studiýasyndan ýetirýärin. Ozal aýdyşym ýaly, şu sagadyň dowamynda bolan titremeden soň studiýanyň yşyklarynyň yranýandygyny görýäris” diýip, NHK telenakalynyň habarçysy aýtdy.
Wideo: Ýaponiýadaky tebigy betbagtçylykdan pursatlar
Tokioda ençeme jaýa ot düşdi, otlular hereketden galdy, şäheriň esasy uçar meýdany ýapyldy. Paýtagt we onuň töwereginde 4 million jaýyň elektriksizdigi habar berildi. Atom elektrostansiýalary we nebit arassalaýjy kärhanalaryň ençemesi ýapyldy.
Hökümetiň sözçüsi ýurduň ýer yranmadan ejir çeken regionlaryna halas ediş işlerine kömek üçin esgerleriň iberilýändigini aýtdy. Birleşen Milletler Guramasy hem gözleg we halas ediş işlerine kömek üçin 30 sany halkara toparynyň Ýaponiýa barmaga taýyndygyny habar berdi.
Amerikanyň Gawaý ştatynda ýerleşýän “Ýuwaş okean sunami duýduryş merkezi” Ýuwaş okean regiony, şol sanda Orsýet, Taýwan, Filippin, Indoneziýa, Awstraliýa we Täze Zelandiýa ýaly ýurtlara sunami howpy barada duýduryş ýaýratdy.
Bu regionlarda hökümetler adamlary deňiz ýakasyndaky etraplardan çekilmäge çagyrdylar. Gonolulyda Gawaý ştatynyň graždan goranyş edarasynyň bir işgäri “bu bir çynlakaý howp” diýdi: “Bu sunami O’ahunyň deňiz ýaka etraplarynyň ählisine çynlakaý howp. O’ahuda sunami ewakuasiýa zonasynda ýaşaýanlar, telefon kitabynyň “Ak sahypalarynda” berlen kartada bellenişi ýaly, sirena sesi eşidilen badyna ewakuasiýa başlamaly. Sirena eýýäm signal berdi. Siz indi derrew çykmaly”.
Prezident Medwedew telewideniýede eden çykyşynda: “Orsýetde adam heläkçiliginiň we beýleki weýrançylyklaryň öňüni almak üçin hökümet ähli çäreleri görmeli” diýdi. Ol şeýle hem goňşy ýurtlara kömek gerek bolan halatynda Orsýetiň bu kömegi berjekdigini bildirdi.


text:
Şol gepleşiklerden soňra eden çykyşynda Türkiýäniň prezidenti Abdullah Gül şeýle diýdi:
—Şu günki sammitiň iň möhüm kararlaryndan biri Owganystanyň öňki prezidenti Rabbaniniň janyna kast edilmeginiň sebäplerini bilelikde derňemek boýunça Pakistan bilen Owganystanyň arasynda hyzmatdaşlyk mehanizminiň döredilmegi barada gelnen ylalaşykdyr. Bu iki ýurduň çyn ýürekden işleşýändigini aňladýar.
Gülüň aýtmagyna görä, bu baradaky derňewler iki ýurduň Daşary işler ministrlikleriniň we aňtaw gulluklarynyň gatnaşmagynda bilelikde alnyp barlar.
Owganystanda “Talyban” bilen gepleşikler geçirmek üçin döredilen ýokary geňeşiň ýolbaşçysy bolan Rabbani 20-nji sentýabrda janyndan geçen bombaçy tarapyndan öldürilipdi. Owganystan şol hüjümiň Pakistanyň Kueýta şäherinde ýerleşýän “Talyban” topary tarapyndan amala aşyrylandygyny aýdyp, “Talyban” bilen barlyşyk boýunça alnyp barylýan gepleşikleri ýatyrýandygyny yglan edipdi.
Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý Owganystanda janyndan geçen bombaçylar tarapyndan amala aşyrylýan hüjümlerde Pakistanyň harbylarynyň aňtaw gullugynyň rolunyň bardygyny aýdyp gelýär. Yslamabat bolsa bu aýyplamalary ret edýär.
Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý gelnen bu ylalaşygy makullap, Rabbaniniň ölüminiň bu iki ýurduň öňden hem dartgynly bolan gatnaşygyna ýaramaz täsir ýetirenligini belläp, şeýle diýdi:
—Biziň aramyzda barlyşyk boýunça gepleşikler ýatyryldy diýen ýaly. Şu mesele barada aýdylanda, şu gün Türkiýede prezident Abdullah Gülüň gurnamagynda geçirilen duşuşyk juda möhüm ähmiýete eýedir. Men hem-de prezident Gül we prezident Zardari - hemämiz Rabbaniniň ölüminiň sebäplerini derňemek barada ýola goýlan bu mehanizmiň üstünlikli we iki ýurduň aragatnaşygynyň geljegi barada gowy netije bilen tamamlanjagyna umyt edýäris.
Pakistan bilen Owganystanyň harby we aňtaw gulluklarynyň ýolbaşçylary hem türkiýeli kärdeşleriniň gatnaşmagynda gepleşikler geçirdiler. Şeýle-de howpsuzlyk we ykdysady pudaklary öz içine alýan ençeme ylalaşyklara-da gol goýuldy.
Pakistanyň prezidenti Asif Ali Zardari öz eden çykyşynda Owganystan bilen Pakistanyň arasyndaky dartgynlygy köşeşdirmek boýunça Türkiýäniň oýnap biljek roly babatda şeýle diýdi:
—Problema regionyň içinde çözgüt tapmaly. Region bu barada jogapkärçiligi öz boýnuna almaly. Uzaklarda ýerleşýän gowy hem pozitiw niýeti bolan dostlarymyzyň bize kömek etmek isleýän bolmagy mümkin, emma olar biziň medeniýetimize hem-de däp-dessurlarymyza düşünmeýärler. Bir dost we musulman ýurt hökmünde, bu barada ýardam etmek hem-de zerur ädimleri ätmek barada ýol görkezmek nukdaýnazaryndan Türkiýäniň pozisiýasy has amatly.
Karzaý bilen Zardari özara gepleşiklere başlamak barada pozitiw pikir beýan etseler hem, Owganystanyň öňki lideri Rabbaniniň ölüminden soňra, prezident Karzaý “Talyban” bilen barlyşyk boýunça gepleşikleriň gaýtadan başlanmagynyň häzirlikçe göz öňünde tutulmaýanlygyny aýtdy.
2-nji noýabrda Owganystan bilen Pakistan Türkiýe tarapyndan howandarlyk edilýän hem-de regionyň daşary işler ministrleriniň gatnaşmagynda geçirilýän sammite hem gatnaşdylar.
Owganystan boýunça geçirilen hem-de ösüşe we ýardama gönükdirilen bu sammite Hytaýyň, Hindistanyň, Eýranyň, Orsýetiň we Merkezi Aziýada ýerleşýän bäş ýurduň wekilleri hem gatnaşdylar.
Synçylaryň aýtmagyna görä, ABŞ we NATO güýçleriniň Owganystany terk edip başlan häzirki pursatynda, dekabrda Germaniýanyň Bonn şäherinde we 2012-nji ýylda bolsa ABŞ-nyň Çikago şäherinde Owganystana gönükdirilip geçiriljek sammitlerden ozal, Pakistan bilen Owganystanyň syýasy gatnaşygynyň kadalaşdyrylmagy zerur hasaplanýar.


text:
Türkiýäniň häkimiýetleri Stambulyň merkezinde bolan bombaly hüjümde 11 adamyň wepat bolandygyny we 36 adamyň ýaralanandygyny habar berdiler.
Stambulyň häkimi Wasip Sahin wepat bolanlaryň arasynda ýedi sany polisiýa ofiseriniň bolandygyny aýtdy.
Habar berilişine görä, 7-nji iýunda irden adamyň köp wagtynda polisiýanyň awtobusy Stambul uniwersitetiniň we şäheriň taryhy merkeziniň duşundan geçen wagtynda partlaýjy gural herekete getirilipdir.
Hüjümiň jogapkärçiligini dessine hiç kim üstüne almady.
Kürdüstanyň işçi partiýasy 2015-nji ýylyň iýul aýyndan bäri polisiýany we harby bölümlere zarba urup gelýär.
“Yslam döwleti” atly topar hem Türkiýede bolan bombaly hüjümleriň birnäçesiniň jogapkärçiligini öz üstüne alypdy.


text:
Bütindünýä bankynyň Merkezi Aziýa döwletleriniň 2017-nji ýylda umumy içerki önümçiliginiň ösüş derejesi barada çap eden sanlarynda, Türkmenistanyň umumy içerki önümçiliginiň ösüş görkezijisiniň 6.5% derejesinde boljagy çak edilýär.
Şeýle-de guramanyň Türkmenistanyň bu ösüş görkezijisiniň geljekki ýyllarda ýene biraz ýokarlanyp, 2018-nji ýylda 6.8% we 2019-njy ýylda 7% derejesine ýetmegine garaşýandygy aýylýar.
Türkmenistanyň resmi maglumatlarynda 2016-njy ýylyň 11 aýynyň dowamynda ýurduň umumy içerki önümçilik derejesiniň 6.2% derejesinde ösendigi habar berilipdi.
Bütindünýä bankynyň Global ykdysady perspektiwalary atly hasabatyna görä, 2017-nji ýylda umumy içerki önümçilik boýunça ösüş görkezijileriň Gazagystanda 2.2%, Özbegistanda 7.4% derejesinde boljagy çak edilýär.


text:
Türkmenistan 12-nji fewralda prezident saýlawyny geçirýär. Iş başyndaky Gurbanguly Berdimuhamedowyň garşysyna 8 bäsdeş dalaşa girýär.
Ýöne öten hepdelerde saýlaw kampaniýasyna işjeň gatnaşan adam Berdimuhamedowa meňzese-de, Berdimuhamedow ýaly hereket edenok.
Ilki, ýaryşdaky sekiz dalaşgäre bir seredip göreliň. (Bu Türkmenistanda prezident saýlawy üçin rekord dereje bolup durýar.) Bu adamlar hakda mundan soňra eşidilen zat bolmasa gerek.
Olar ine şular: Mary welaýatynyň häkiminiň orunbasary Jumanazar Annaýew; Seýdi adyndaky nebiti gaýtadan işleýän zawodyň direktory, Mejlisiň deputaty Ramazan Durdyýew; Daşoguz welaýatynyň häkiminiň orunbasary Meretdurdy Gurbanow; Ahal welaýatynyň ykdysadyýet we ösüş müdirliginiň başlygy Serdar Jelilow; “Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň “Garabogazsulfat” önümçilik birleşiginiň baş direktory Süleýmannepes Nurnepesow; Türkmenistanyň Azyk senagaty döwlet birleşiginiň başlygynyň orunbasary Maksat Annanepesow; Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň kandidaty Bekmyrat Atalyýew; Agrar partiýanyň kandidaty Durdygylyç Orazow.
Meniň çaklaýşyma görä, bularyň alan sesleri Berdimuhamedowyň almadyk sesleriniň 1.5 ýa 2 prosent aralygy bolar.
Indi Berdimuhamedow barada.
Dalaşgär Berdimuhamedow, hakykatda bolmasa-da, azyndan döwlet telewideniýesinde görkezilişine we döwlet mediasynda berilýän habarlara görä, gaty merhemetli adam. Ol 30-njy ýanwarda Ahal welaýatyna aýlanyp, çopanlara güler ýüz bilen telewideniýe sowgat etdi. Arka tarapda bolsa bir ak öý görünýär. (Garagum çölünde bular ýaly arassa ak öý meniň ozal gören zadym däl).
Düzgün boýunça, dalaşgärler saýlawçylara sowgat bermeli däl. Ýöne Türkmenistanyň merkezi saýlaw toparynyň Azatlyk Radiosynyň türkmen gullugyna aýtmagyna görä, Berdimuhamedow bu sowgatlary kandidat däl-de, ýurduň prezidenti hökmünde berýär.
Döwlet telewideniýesinde Berdimuhamedowyň özüniň ýazandygy çaklanylýan kitaplarynyň nusgalaryny döwlet işgärlerine berendigi ýa-da Halkara aýallar gününde zenanlara az-owlak pul sowgat edendigi görkezildi. (Onuň “adaty” halka mundan başga sowgat bereni ýadymda däl).
Ondan bir hepde öň hem prezident Berdimuhamedow Lebap welaýatynda bolup gurluşyk proýektlerini barlady. Kandidat Berdimuhamedow birnänçe minudyny işçiler bilen duşuşyga sarp etdi. Duşuşygyň dowamynda içerdäki adamlardan Awaza kurortunda bolup-bolmandykaryny sorady. Bir adam bolmandygyny aýdyp el galdyranynda, Berdimuhamedow ol adamy maşgala agzalary bilen Awaza iberjekdigini aýtdy.
Bu saparyň kanididat Berdimuhamedow tarapyndan däl-de, prezident Berdimuhamedow tarapyndan berlen sowgatdygyna şübhe ýok.
30-njy ýanwarda Ahal welaýatynda bir gaz kompleksinde işçiler bilen duşuşanda Berdimuhamedow aýdylyşyna görä, märekäniň haýyşyny kanatlandyryp, eli gitalaraly sahna çykyp, halka “aýdym aýdyp berdi”.
Berdimuhamedow ýanwar aýynyň başlarynda döwlet telewideniýesinde görkezilýän Berdimuhamedowdan tapawutlanýar. Ol 14 sany etrap häkimleriniň orunbasaryny işde goýberen “kemçilikleri” üçin wezipeden boşatdy. Mundan başga-da onlarça döwlet işgärine käýinç berdi. Aşhabadyň häkimi Myratnyýaz Abilowy sögüp işden kowdy.
2016-njy ýylda döwlet telewideniýesi Berdimuhamedowyň döwlet işgärleriniň onlarçasyny işden boşadandygyny, kaýinç berendigini görkezdi. 2016-njy ýylyň 5-nji fewralynda ol Prezident aparatynyň iş dolandyryjysy Pälwan Taganowy işden boşadyp, “özüne ynanylan wezipäni ýerine ýetirip bilmändigi üçin” jaýdan kowup goýberdi.
Onsoň onuň 2011-nji ýylda döwlet igärlerini masgaralan şu wideosy-da bar:
Berdimuhamedowyň saýlaw kampaniýasynda bu gezek gowy adamsyrap töwerege aýlanmagy Türkmenistanyň ykdysady krizisiniň ýene bir subtnamasy bolsa gerek. Türkmenistanda ýagdaýlar gowy bolsady, onda biz ýanwar aýynyň aýaklaryndan bäri döwlet telewideniýesinde güler ýüzli çykyş edýän Berdimuhamedowy görmezdik.
Saýlaw tamamlanyndan soňra ýa iş başynda bolup, ýedi ýylyň hözirini göreninde hem biziň bu täze Berdimuhamedowa gözümiziň düşmezligi mümkin.
Makalada öňe sürülýän pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Eýranyň prezidenti Hassan Rohani eger ABŞ Tähranyň ýadro programmasyny çäklendirmek boýunça 2015-nji ýylda baglaşylan halkara ylalaşygyny bozsa “muňa puşman etjekdigini” Waşingtona duýdurdy.
“Biz ylalaşygy birinji bolup bozmarys, emma olar muny bozsalar muňa puşman etjekdigini bilmeli” diýip, Rohani 9-njy aprelde Milli ýadro tehnologiýalar boýunça güni Tähranda eden çykyşynda aýtdy.
“Biz olaryň çak edişinden has taýýar we olar ylalaşygy bozsalar muny görerler, olar bir hepdäniň içinde, bir hepdeden hem az wagtda netijäni görerler” diýip, Rohani aýtdy.
ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp Eýranyň ýadro we raketa programmalaryna täze çäklendirmeleriň girizilmegine garamazdan ylalaşykdan çykmak we 12-nji maýda Eýrana garşy sanksiýalary girizmek bilen haýbat atdy.


text:
Birleşen Ştatlaryň «SpaceX» kompaniýasy Türkmenistanyň ilkinji aragatnaşyk hemrasyny uçurmagy soňa goýdy.
TASS-yň 27-nji martda Nýu-Ýorkdan habar bermegine görä, hususy amerikan kompaniýasy «SpaceX» Türkmenistanyň ilkinji aragatnaşyk hemrasyny uçurmagy soňa goýdy. Bu barada ýerli metbugatda habar berlipdir.
Ilkinji türkmen hemrasyny kosmos giňişligine goýbermek 30-njy marta planlaşdyrylypdy we ol Florida ştatyndaky Kanaweral kosmodromundan uçurylmalydy.
Türkmen hemrasyny kosmosa uçurmagyň indiki synanyşygy 24-nji aprelde ediler. «SpaceX» türkmen hemrasynyň uçurylmagynyň soňa goýulmagynyň sebäbini düşündirmedi.
Özem bu türkmen hemrasynyň işe girizilmeginiň ilkinji gezek yza tesdirilişi däl. Başda ol 21-nji marta planlaşdyrylypdy. Emma tehniki sebäpler esasynda, ýagny raketa göterijiniň motorynyň statistiki synaglaryň geçirilmegine ýol bermänligi üçin goýbolsun edildi.
Bu aparat Türkmenistanyň özüniň ilkinji hemra aragatnaşygy bolmaly. Häzir Türkmenistan Orsýetiň «Gazprom kosmiki sistemasyna» degişli “Ýamal” hemrasyndan peýdalanýar.
Türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow milli aragatnaşyk hemrasyny kosmosa uçurmak baradaky kararyny 2009-njy ýylda yglan etdi. Döwlet baştutanynyň ynanjyna görä, bu hemranyň bolmagy ýurtda aragatnaşyk sistemasynyň çalt depginde ösmegine ägirt uly itergi berer, şeýle-de bir topar umumy milli programmalary durmuşa geçirmäge ýardam eder.
Türkmenistanyň kosmosdaky aragatnaşyk hemrasynyň proýekt, gurluşyk we komosa goýberilmek işleri 2011-nji ýylda, Fransiýanyň «Thales Alenia Space» kompaniýasy tarapyndan başlanyldy. Ol Fransiýanyň ýokary takyklykdaky telesignallary we multimedia akymlaryny alyp görkezmäge niýetlenen «Spacebus 4000» aparatynyň bazasynda döredildi.
«Thales so SpaceX» bilen baglaşylan şertnama laýyklykda, türkmen hemrasy «Falcon 9» raketa göterijisiniň kömegi bilen hemişelik geostasionar orbita çykarylar.
“TürkmenÄlem” aragatnaşyk hemrasynyň gündogar uzaklykdaky 52-nji pozisiýada, Ýerden 35 müň 786 km ýokarda ýerleşdirilmegi planlaşdyrylýar. Onuň çak edilýän iş möhleti 15 ýyl töweregi.
Türkmenistan bu hemrany işletmek we oňa esewan etmek taýýarlygynyň çäginde iki sany dolandyryş merkezini gurdy, olaryň hünärmenlerine proekte gatnaşyjy kompaniýalar tarapyndan tälim berildi.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň Ösüş Maksatnamasy (BMGÖM) Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligine (TSGDSM) jemi bahasy 1 million 800 ABŞ dollaryndan gowrak bolan insuliniň birinji tapgyryny getirdi.
BMGÖM-nyň metbugat beýanatynyň habar berşi ýaly, süýji diabetini bejermekde örän möhüm derman bolan insulin 2020-nji ýylyň dekabrynda TSGDSM-niň we BMGÖM-nyň ýurdumyzda ýokanç däl kesellere gözegçilik etmek üçin ýardam etmek boýunça bilelikdäki taslamasynyň çäklerinde gowşuryldy. Býujeti 32 million 800 müň ABŞ dollaryna barabar bolan bu taslama Türkmenistan Hökümeti tarapyndan dolulygyna maliýeleşdirilýär we ýürek-damar, onkologiki, endokrin, newrologiki kesellerini we dem alyş synalarynyň dowamly kesellerini bejermek üçin möhüm dermanlary getirmegi göz öňünde tutýar.
Birinji tapgyra çalt hereket edýän insulinler – Aktrapid we Mikstard girýär. BMGÖM ýakyn wagtda Ýewropanyň öndürijilerinden beýleki görnüşli insulini, ruçka-şprisleri we iňňeleri üpjün etmegi meýilleşdirýär.
BMGÖM azyndan 36 ýurda lukmançylyk maksatly önümleri satyn almaga ýardam edýär. Olaryň arasynda Ukraina, Gazagystan, Eýran, Moldowa we Türkmenistan bar. Derman serişdeleriň Halkara guramalaryň üsti bilen satyn alynmagy olaryň bahalarynyň amatly we hiliniň ýokary bolmagyna ýardam berýär diýip, BMGÖM-iň ýerli wekiliniň kömekçisi Röwşen Nurmuhamedow belleýär.
BMGÖM tarapyndan derman serişdelerini satyn almak açyk halkara bäsleşikler esasynda Daniýanyň Kopengagen şäherinde ýerleşýän baş edara binasynda amala aşyrylýar diýip, BMGÖM-nyň metbugat beýanatynda bellenilýär.
Süýji diabeti dünýäde kesellemegiň we adam pidasynyň esasy sebäplerinden biri bolup galýar. BSGG-nyň maglumatlaryna görä, bu kesel bilen dünýäde 422 million adam ejir çekýär – bu bolsa ýer ýüzündäki 11 adamdan biridir.


text:
Garyşyk stiliň şwesiýaly söweşijisi Hamzat Çimaýew Absolýut söweş çempionatyndaky (UFC) indiki söweşiniň senesi barada aýtdy. Muny türgen Instagram sahypasynda anons etdi diýip, lenta.ru habar berýär.
«Täze Habib» ady bilen tanalýan Çimaýew 30-njy oktýabrda Abu-Dabide geçiriljek UFC 267 turnirinde çykyş etjekdigini belledi. Onuň garşydaşy hytaýly söweşiji Li Szýanlýan bolar.
Asly çeçen bolan 27 ýaşly şwesiýaly türgen 2020-nji ýylyň sentýabr aýyndan bäri oktagona çykanokdy. Çimaýew şu ýylyň mart aýyndan koronawirus keselinden dikelip başlady.
Çimaýew MMA düzgünleri boýunça söweşlerde bir gezek hem ýeňilmedi. Onuň hasabynda dokuz söweşde dokuz ýeňşi bar. Ol soňky üç söweşini UFC-de geçirdi. Söweşi alyp baryş stiline görä ony russiýaly Habib Nurmagomedow bilen deňäp başladylar. Çimaýewe 66 günüň dowamynda UFC-de üç gezek söweşmek başartdy, bu gurama üçin rekorddyr.


text:
Jambylda 11 kólik soqtyǵysyp, jaraqattanǵandar aýrýhanaǵa jetkizildi
TARAZ. QazAqparat – Jambyl oblysynda 11 kóliktiń qatysýymen jol apaty boldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Jambyl oblysy aýmaǵyndaǵy «Batys Eýropa - Batys Qytaı» tasjolynyń 393-shaqyrymynda Almaty baǵytynda 11 avtokóliktiń qatysýymen jol-kólik oqıǵasy oryn aldy.
Bul týraly oblystyq polıtsııa departamentiniń basapasóz qyzmeti habarlady.
Jol-kólik oqıǵasy saldarynan birneshe adam túrli dene jaraqatymen aýrýhanaǵa jetkizildi.
Atalǵan derek boıynsha sotqa deıingi tergeý amaldary bastalǵan.
Eske sala keteıik, buǵan deıin Jambyl oblysynda bir táýlik ishinde 700-ge jýyq jol erejesin buzý deregi anyqtalǵanyn habarlaǵan bolatynbyz.
Qazir Jambyl oblysynyń aýmaǵynda respýblıkalyq keń kólemdi «Quqyqtyq tártip» jáne oblystyq «Qaýipsiz jol» jedel aldyn alý is-sharalary júrip jatyr.


text:
Ýaponiýa iş saparynyň barşynda 22-nji oktýabrda «Chinzanso Tokyo»
myhmanhanasynda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowa Hirosaki
uniwersitetiniň Hormatly doktory diýen ady dakmak dabarasy boldy.
«Ballroom» zalynda milli Liderimizi Hirosaki uniwersitetiniň ýolbaşçysy Kei
Sato mähirli garşylaýar. Bu ýere şu uniwersitetiň we Ýaponiýanyň beýleki ýokary
okuw mekdepleriniň professor-mugallymlar düzümi hem-de talyplary, Ylym we
tehnologik hyzmatdaşlyk boýunça ýapon-türkmen assosiasiýasynyň wekilleri, iki
ýurduň resmi wekiliýetleriniň agzalary ýygnandylar.
Ýokary okuw mekdebiniň Alymlar geňeşiniň döwlet Baştutany Gurbanguly
Berdimuhamedowa türkmen-ýapon gatnaşyklaryny ösdürmäge şahsy goşandy
hem-de ylmy we bilimi ösdürmek üçin alyp barýan işi üçin Hirosaki
uniwersitetiniň Hormatly doktory adyny dakmak hakyndaky çözgüdi yglan edildi.
Uniwersitetiň ýolbaşçysy ýygnananlaryň şowhunly elçarpyşmalary astynda
dabaraly ýagdaýda hormatly Prezidentimize degişli diplomy gowşurdy.
Döwlet Baştutany uniwersitetiň ýolbaşçylaryny we professor-mugallymlar
düzümini, talyplary, duşuşyga gatnaşyjylaryň ählisini mähirli mübärekläp,
Ýaponiýanyň esasy ylym-bilim merkeziniň işgärlerine Hirosaki uniwersitetiniň
«Hormatly doktory» diýen ýokary adyň dakylmagy mynasybetli tüýs ýürekden
minnetdarlyk bildirdi.
«Men muny Türkmenistana hormat-sarpanyň nyşany, ýurdumyzyň ylym we
bilim ulgamynda gazanan üstünlikleriniň ykrarnamasy, Türkmenistan bilen
Ýaponiýanyň halklarynyň dostlugynyň hem-de barha berkeýän gatnaşyklarynyň
alamaty hökmünde kabul edýärin» diýip, milli Liderimiz aýtdy.
1949-njy ýylda esaslandyrylan Hirosaki uniwersiteti dünýäde abraýly okuw
mekdepleriniň biri hasaplanylýar.
Bu ýerde 7 müňden gowrak talyp bilim alýar. Mugallymlar düzümi 2 müňden
gowrak hünärmenden ybaratdyr. Uniwersitetiň esasy wezipesi geljekki nesliň
isleglerini kanagatlandyrmak üçin çeýe bilim we ylmy-barlag işini alyp
barmakdan, talyplara özleriniň şahsy ukyplaryny ösdürmäge hem-de hünär bilimini
almaga mümkinçilik berýän gurşawy döretmekden ybaratdyr.
Ýokary okuw mekdebiniň düzüminde ynsanperwer we durmuş ylymlary,
bilim, ylym we tehnologiýalar, oba hojalygy we tebigy ylymlar fakultetleri,
lukmançylyk mekdebi hem-de saglyk baradaky ylym mekdebi bar.
Uniwersitetde ylmy we tehnologiýalary ösdürmek ulgamynda Ýaponiýanyň
dünýä derejesinde bäsdeşlige ukyplylygy üçin has geljegi uly ylmy-barlaglary
maliýeleşdirmek maksatnamasynyň hereket edýändigini, şeýle hem bazarda
önümleri ilerletmäge goldaw berilýändigini bellemek gerek.
Ýaponiýa iş saparynyň barşynda 22-nji oktýabrda «Chinzanso Tokyo»


text:
The SAT tests scheduled for October 02, 2021 and December 02, 2021 have been cancelled by the College Board and all payments have been refunded to the bank cards used for the original payment.
The upcoming SAT test dates are:
– March 12, 2022
– May 7, 2022
For more information on SAT, TOEFL, and GRE test dates, updates, and possible cancellations, please check this link regularly.
2021-nji ýylyň sentýabr aýynyň 4-ne FLEX 2021 Minnetdarlyk güni mynasybetli FLEX uçurymlarynyň Koordinatory çagalar üçin bäsleşik gurnady. Netijede 12 sany çaga bäsleşige gatnaşdy we FLEX nyşanyny döredijilikli reňklediler. Ýeňijiler FLEX maksatnamasynyň doglan gününde, ýagny sentýabr aýynyň 27-de yglan edildi we şol gün onlaýn baýramçylyk gurnaldy.
Türkmenistandan 34 sany FLEX uçurymy FLEX minnetdarlyk gününi bellemäge gyzyklanma bildirdiler we çäreniň dowamynda özara gürleşmäge, tejribelerini paýlaşmaga we FLEX maksatnamasyna minnetdarlyk bildirmäge mümkinçilik aldylar. Amerikan Burçlarynyň wekilleriniň gurnan oýunlary we çykyşlary çärä şowhun we gyzyklanma gatdy. Kristina Fateýewa FLEX uçurymy’07: “Bu ajaýyp çäreni gurnanyňyz üçin köp sag boluň. Men gaty haladym we FLEX maksatnamasyna minnetdarlyk bildirýärin”.
Uçurymlara esasan hem “Suratdaky çaganyň Kimdigini Anykla” oýny ýarady, olar oýnyň dowamynda birek-biregiň çagalyk suratlaryndan kimiň-kimdigini tanamaga çalyşdylar. Çäreniň ahyrynda uçurymlar lotereýa oýnuna gatnaşdylar we FLEX maksatnamasynyň nyşany bolan ýadygärlik utuşlara eýe boldular.


text:
-
ONLAIN:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
08:10
-
-
-
-
-
-
-
Semeıde zeınetkerdiń atyna mln teńge nesıe alǵan alaıaq ustaldy
SEMEI. QazAqparat – Semeı qalasynda alaıaq zeınetkerdiń atyna nesıe resimdegen, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
ShQO Polıtsııa departamenti baspasóz qyzmetiniń málimetine súıensek, «102» jedel arnasyna qońyraý shalǵan 73 jastaǵy qart kisi tanysynyń óz atyna nesıe alǵanyn jetkizdi. Zeınetkerdiń aıtýynsha, áńgimege tartqan alaıaq jeke derekterine qol jetkizgen.
«Osynyń saldarynan jábirlenýshige 1 300 000 teńge mólsherinde materıaldyq zalal keltirildi. Tártip saqshylary birden jedel-izdestirý sharalaryna kiristi. Kóp uzamaı kúdikti anyqtaldy. 48 jastaǵy jergilikti turǵyn polıtsııa bólimshesine jetkizilgen», - dep habarlady vedomstvo ókilderi.
Qazirgi ýaqytta atalǵan fakti boıynsha QR QK-niń 190-baby 1-bóligine (Alaıaqtyq) sáıkes sotqa deıingi tergeý amaldary júrgizilip jatyr.
- Óskemende tútindegen páterde esinen tanyp qalǵan er adam qutqaryldy
- Qyzylordada jasyryn ýaǵyz júrgizgen dinı ekstremıstik uıym belsendisi sottaldy
- Óskemende polıtseıler densaýlyǵy syr bergen 7 jasar qyzǵa kómekke keldi
- Bıyl Qyzylorda oblysynda esirtki bıznesine qatysty 169 qylmys anyqtaldy
- ShQO-da 200 mıllıonnan astam aǵash otyrǵyzylady
- Atyraýda joǵalyp ketken er adam óli tabyldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Mońǵolııa Prezıdenti qazaq tilinde ustazdar daıarlaıtyn fakýltet ashý týraly aıtty - Sheteldegi qazaq tildi BAQ-qa sholý
NUR-SULTAN. QazAqparat- «QazAqparat» HAA sheteldegi qazaq tilinde taraıtyn aqparat kózderine aptalyq sholýyn usynady.
Mońǵolııa Prezıdenti mońǵol-qazaq tilinde ustazdar daıarlaıtyn fakýltet ashý týraly aıtty – KAZNEWS
Mońǵolııa Prezıdenti Ýhnaagıın Húrelsúh Ulttyq til saıasaty keńesiniń tóraǵasy S.Dýlam jáne keńestiń birqatar múshelerin qabyldady, dep jazady Mońǵolııanyń Kaznews aqparattyq portaly.
«S.Dýlam bastaǵan keńes músheleri Prezıdentke mońǵol tiliniń emle sózdigi, etnografııalyq til, dıalektik zertteýler, termınologııa, tasqa jazbasha jazylǵan mádenı murany qorǵaý, mońǵol jazýynyń halyqaralyq standarttyq kod júıesin qalyptastyrý jáne Mońǵol tiliniń ulttyq baǵdarlamasy aıasynda jasalyp jatqan jumystar týraly tanystyrdy.
Kezdesý barysynda el Prezıdenti aldaǵy ýaqyttarda Mońǵolııanyń umytylǵan jáne ózgertilgen geografııalyq ataýlaryn qalpyna keltirý men qorǵaý týraly jarlyq shyǵaryp, ulttyq derekter qoryn qurý tıimdiligin atap ótti. Sonymen qatar krıllıtsa men mońǵol jazýyn qatar qoldanatyn kompanııalar men uıymdarǵa belgili mólsherde salyq jeńildigin kórsetetin múmkindik týǵyzatynyn aıtty.
Qos tilde bilim alýdy zańdastyrý, Mońǵolııanyń Memlekettik ustazdar ýnıversıtetinde mońǵol-qazaq jáne mońǵol-tyva tilinde bastaýysh synyp ustazdaryn daıarlaıtyn fakýltet ashýǵa, sheteldegi mońǵol balalarynyń mońǵol tilin úırenýine nazar aýdarý, Mońǵol tiliniń úlken sózdigin qurastyrýǵa baılanysty qarajattardy sheshý kerek dedi», - dep jazdy Kaznews.
Qytaıdyń bedeldi respýblıkalyq basylymy qazaq tilinde shyǵa bastady - «Jenmın jıbao» (People Daily)
Eldegi irgeli basylymnyń biri, Qytaıdyń memlekettik bılik partııasynyń ortalyq gazeti sanalatyn «Jenmın jıbao» (People Daily) saıty qazaq tilinde kırıllıtsa qarpimen shyǵa bastady, dep jazady Qytaılyq kazakh.people.com saıty.
««Jenmın jıbao» (halyq gazeti) saıty shetelge baǵyttalǵan aqparat taratý kólemin, aýdıtorııasyn keńeıtý maqsatymen qazaq(kırıllıtsa), ıtalıan, sýahılı tilderindegi nusqasyn jańadan ashty. Saıt aldaǵy ýaqytta Qytaıdyń saıasaty, ekonomıkasy, qoǵamy, mádenıeti, ǵylymy men bilimi sekildi kóptegen salalarynan aqparat taratady. Osylaısha «Jenmın jıbao» saıty jańadan qosylǵan úsh tilmen birge, burynan bar aǵylshyn, japon, frantsýz, ıspan, orys, arab, koreı, nemis, portýgal sekildi 12 shet tilinde habar taratý múmkindigine ıe boldy. Sonymen birge Qytaıdaǵy qazaqtarǵa arnalǵan qazaq tilindegi tóte jazý nusqasy da kóp jyldardan beri jumys jasap keledi», - dep jazady People Daily.
Aıta keteıik, «Jenmın jıbao» qytaı tilinde «Rin mın ry baý» dep dybystalyp, qazaqshaǵa aýdarylǵanda «Halyq gazeti» dep atalady. Gazet 1948 jyldan beri jaryq kórip keledi. 1997 jyly gazettiń saıt nusqasy jasalyp, ǵalamtor arqyly álemge jańalyqtaryn tarata bastady. 2000 jyly saıt nusqasy ataýyn «Jenmın ýań» («Rin mın ýań» - «Halyq saıty») dep ózgertti.
Tashkentte Ózbekstannnyń Tuńǵysh Prezıdentin eske alý sharasy ótti - «ÓzA» aqparattyq agenttigi
Ózbekstan Respýblıkasy Prezıdenti Shavkat Mırzııaev 2 qyrkúıek kúni Ózbekstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti Islam Karımov atyndaǵy ǵylymı -aǵartýshylyq memorıaldyq keshenine baryp, ondaǵy Tuńǵysh Prezıdent eskertkishine gúl shoqtaryn qoıdy, dep jazady Ózbekstannyń «ÓzA» memlekettik aqparattyq agenttigi.
«Memleket basshysynyń 2017 jyl 25 qańtardaǵy jarlyǵyna sáıkes, 2 qyrkúıek Tuńǵysh Prezıdentti eske alý kúni retinde atalyp ótedi. Tuńǵysh Prezıdentti eske alý sharasy aıasynda Islam Karımovtyń atyndaǵy memorıaldy kesheninde marqumnyń rýhyna arnalǵan Quran oqyldy. Shavkat Mırzııaev Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵyna arnalǵan saltanatty rásimde Islam Karımov Ózbekstannyń táýelsizdigin jarııalap, tarıhymyzdyń eń qıyn jáne aýyr kezeńinde elimizdi basqarǵanyn atap ótken bolatyn. Eske alý sharasyna Ózbekstan Respýblıkasy «Olıı Majlıs» Senaty men Zań shyǵarý palatasy, Prezıdent Ákimshiligi, Mınıstrler Kabıneti, mınıstrlikter men vedomstvo ókilderi jáne astanalyq jurtshylyq qatysty. Budan bólek Islam Karımovtiń Samarqand pen Qarshydaǵy músinderine de gúl shoqtary qoıyldy», - dep jazady «ÓzA» aqparattyq agenttigi.
Túrkııanyń olımpıada oıyndaryna qaı jyly qatysqanyn bilesiz be? - TRT
1908 jyly olımpıadaǵa qatysqan gımnasshy Aleko Mýlos resmı túrde Túrkııa atynan olımpıadaǵa qatysqan alǵashqy sportshy boldy, dep jazady Túrkııa Radıo Televızııa portaly.
«Osman memleketi Afınada uıymdastyrylǵan 1906 jylǵy «Aralyq olımpıada» oıyndaryna sportshylar jibergen. Al 1908 jyly olımpıadaǵa resmı túrde Túrkııa atynan gımnastıkashy Aleko Mýlos qatysqan. Sondaı-aq, 1908 jyly búgingi Túrik Ulttyq olımpıadalyq komıtetiniń negizin quraıtyn Osman memleketi Ulttyq olımpıadalyq komıteti qurylady. Túrkııanyń Olımpıada tarıhynyń alǵashqy altyn medalin 1936 jyly Berlınde balýan ıAshar Erkan jeńip alady. Al sońǵy Tokıodaǵy Olımpıada-2020 Túrkııanyń 13 medalmen eń kóp medalǵa qol jetkizgen olımpıada oıyndary boldy.


text:
AQTÓBEDEN SARMAT KEZENINING SARBAZDARY TABYLDY
Biylghy dalalyq mausymda Qazaqstan Respublikasy Últtyq muzeyining «Halyq qazynasy» ghylymiy-zertteu instituty elimiz boyynsha әr tarihy kezenderdi qamtityn onnan astam nysanda arheologiyalyq zertteu júmystaryn jýrgizude. Kezekti zertteulerding biri –Aqtóbe oblysynyng Qobda audanynda ornalasqan j.s.d. VI–V ghgh. jatatynTórtoba jerleu-ghúryptyq kesheninde jalghasty.
Búl keshendegi biylghy atqarylghan júmystar men alynghan maghlúmattar turaly ekspedisiya jetekshisi, tarih ghylymdarynyng kandidaty Aqan Ongharúly qysqasha bayandaydy.
- Savromattyq jergilikti biylik әuleti ókilining qúrmetine salynghan Tórtoba jerleu-ghúryptyq keshenindegi zertteu júmystary 2011 jyldan bastalghan-dy. Bes jyldyq keshendi zertteuler barysynda eskertkishting ainalasynan әr tarihy kezenning 7 jerleu orny men 2 ghúryptyq rәsimderatqarghan nysandar zerttelindi. Iri arhiytekturalyq eskertkish sanalatyn diametri 50 m, biyiktigi 4,7 m topyraq ýiindili obada qúrylystyng salynu kezenderin anyqtaugha baylanysty qazba júmystaryn jýrgizu barysynda biyl eki jauyngerding tonalmaghan jerleu orny ashyldy.
Búl jerleuler negizgi eskertkish túrghyzylghannan birneshe jýz jyldan keyin jasalynghan. «Er quaty – qaruy» degendey, eki jauynger atu qaruy – oqqa toly qoramsaqty sadaqpen (sadaqtyng tek izi saqtalynghan), týireu qaruy – temir úshty nayzasymen jәne kesu qaruy – qylysh, qanjarymen birge jerlengen. Oba ýiindisining ortasyndaghy negizgi qabir shúnqyrynyng shetine qoyylghan ýshinshi jauyngerding qoramsaghynan 184 qola jebeler tabyldy...
(Beline qanjaryn taghynyp, sadaghyn asynghan qatardaghy jauynger jerleui)
(Kýmis ilgekti jәne qola jebeli qoramsaq)
(Tamaghy, ydysy, qarularymen birge kiyiz tósenishke qoyylghan jauyngerding jerleu orny)
Derekkózi: baq.kz portaly.
Abai.kz


text:
Kásipodaq ókili pedagogtardyń jalaqysyn qosymsha qalaı kóterý kerektigin aıtty
NUR-SULTAN. QazAqparat - Elordalyq pedagogtardyń jalaqysyn zańdy jolmen kóterýge bolady. Bul týraly «Ádilet» kásipodaǵynyń tóraǵasy Batyr Álıev aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Jalaqyny qosymsha kóterýge qatysty Úkimettiń 11-93 qaýlysynyń 5-tarmaǵy 1-tarmaqshasy jáne 6-tarmaǵynyń 2-tarmaqshasy bar. Ol bilim berý basqarmasyna bilim berý mekemesiniń basshysy úshin qosymsha jalaqy men syıaqy túrindegi ústemaqy bekitý arqyly yntalandyrýǵa múmkindik beredi. Óz kezeginde, bilim berý mekemesiniń basshysy osy tarmaqtardy qoldana otyryp, qyzmetkerlerin qosymsha yntalandyra alady», - dedi ol qalalyq máslıhat otyrysynda.
Onyń atap ótýinshe, «Ádilet» kásipodaǵy osy máselege qatysty Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligine hat joldap, oń jaýap alǵan.
«Resmı jaýapta eger kásipodaqpen basqarma jáne ujym arasynda óńirlik kelisimde mundaı jaıt kózdelgen jaǵdaıda jaǵdaıda soǵan sáıkes zańdy negizde ústemaqy tóleýge bolatyndyǵy aıtylǵan. Máselen, Jambyl oblysynda óńirlik kásipodaq Bilim berý basqarmasymen jasalǵan kelisimshartqa mundaı nóromany engizgen. Qazir ol jaqta jalaqysy tómen jekelegen qyzmetkerler jalaqyǵa 30-dan 50 paıyzǵa deıin ústemeaqy alady», - dedi Batyr Álıev.


text:
Ammarda bar
Tölegiň görnüşleri
Aşgabatda TÖLEG
Aşgabat boýunça eltip berilende, töleg haryt göwşurylanda tölenýär:
- nagt pul görnüşide;
- bank karty bilen çaparyň ýanyndaky mobil bank terminaly arkaly
Şeýle-de bank karty arkaly öňünden töleg hem edip bolýär.
WELAÝATLAR ÜÇIN TÖLEG
Ýurdumyzyň beýleki şäherlerine üçin sargyt edilende, sargytlaryň bahasyny öňünden töleg etmek şertlerinde islendik amatly görnüşinde amala aşyryp bilersiňiz:
- bank karty arkaly (internet-töleg)
- bank geçirim arkaly (islendik bankda)
Bank karty arkaly öňünden töleg geçirmek üçin kartyňyzda onlaýn tölegler rugsat berilen bolmalydyr. Kartyňyz boýunça onlaýn tölegleriň rugsady barada maglumaty karty beren bankdan telefon arkaly bilip bilersiňiz.
Bank geçirimi arkaly tölegler diňe Operatorlarymyz bilen telefondan sargyt tassyklanylandan soň amala aşyrmak bolýar.
Eltip bermek
- Gyssagly eltip bermek - Aşgabadyň çäginde 2-sagadyň dowamynda eltip bermek.
- Adaty - Aşgabadyň çäginde 1-günüň dowamynda eltip bermek
maglumat
Kabel Borsan. Görnüşi: misden we ýumşak. Ölçegi: 2*1,5. Öndüriji ýurt: Türkiýe. Elektrik simlerini döretmek we öý elektrik enjamlaryny we elektrik gurallaryny tok bilen birikdirmek üçin döredilen izolirlenen geçirijiden ybarat. Daşky gabyk PVC-birleşmeden - ak reňkli.


text:
Türkmen Döwlet Habarlar Gullugy- 23.09.2009- Türkmenistanda «Görogly ýordumy we Gündogar edebiýaty» atly halkara ylmy maslahat öz işine başlady
Türkmenistan ýene-de wekilçilikli halkara forumyň geçirilýän ýerine öwrüldi. Şu gün Daşoguz welaýatynyň merkezinde «Görogly» şadessanyna bagyşlanan halkara ylmy maslahat öz işine başlaýar.
«Görogly ýordumy we Gündogar edebiýaty» atly halkara ylmy maslahat hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen hem-de howandarlygynda geçirilýär. Onuň guramaçylyk işlerini Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Milli golýazmalar instituty we Daşoguz welaýatynyň häkimligi amala aşyrýarlar.
Ylmy forumyň baş maksady «Görogly» şadessanyny çuňňur öwrenmek, giňden tanyşdyrmak we umumadamzat medeniýetiniň genji-hazynasynda eýeleýän ornuny kesgitlemek bolup durýar.
Maslahatyň temasy ýurdumyzyň alymlarynda, şeýle hem olaryň daşary ýurtly kärdeşlerinde uly gyzyklanma döretdi. Oňa gatnaşmak üçin Türkmenistana dünýäniň 20-den gowrak ýurdundan alymlar geldiler. Olaryň ylmy gyzyklanmalarynyň merkezinde türkologiýany hem-de edebiýatyň, taryhyň we filosofiýanyň teoriýalaryny, Gündogaryň halklarynyň ylmy gatnaşyklaryny öwrenmek meseleleri durýar. Alymlaryň arasynda Azerbaýjandan, Ermenistandan, Owganystandan, Belarusdan, Bolgariýadan, Gruziýadan, Iordaniýadan, Eýrandan, Ispaniýadan, Gazagystandan, Gyrgyzystandan, Moldowadan, Päkistandan, Russiýadan, Saud Arabystanyndan, Siriýadan, Täjigistandan, Türkiýeden, Özbegistandan, Ukrainadan, Günorta Koreýadan, Ýaponiýadan dilçiler we edebiýaty öwrenijiler, taryhçylar, medeniýeti öwrenijiler we filosoflar, ýokary okuw mekdepleriň mugallymlary bar.
Üç günüň dowamynda forumda türkmen folklorynyň ýadygärligini, onuň Gündogaryň edebiýatynyň ösmegine täsirini we eýeleýän ornuny öwrenmegiň möhüm meselelerine bagyşlanan çykyşlaryň ýüzden gowragy diňleniler we ara alnyp maslahatlaşylar.
Maslahata gatnaşyjylar Daşoguz welaýatynyň çäginde ýerleşen taryhy-medeni ýadygärliklere—Yzmykşire we Ysmamyt ata, Mahmyt Zamahşarynyň mawzoleýine we dünýä musulmanlarynyň zyýarat edýän keramatly ýerlerine baryp görerler. Alymlar şeýle hem Türkmenistanyň muzeýleriniň täsin ekspozisiýalary we ýadygärlik ýerleri bilen tanşarlar.
Bu makaleyi paylaş
Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on print
Share on email


text: 25 Ýehowa, meniň Hudaýym!Seni arşa galdyraýyn, adyňy wasp edeýin.Sebäbi sen täsin işleri etdiň+.Olary gadymy günlerde niýetlediň+,Wepaly bolup+, sözüňde durduň.2 Şäheri daş üýşmegine,Galany harabaçylyga öwürdiň.Gelmişekleriň şäheri weýran edildi,Indi asla dikeldilmez.3 Muny gören güýçli halk seni şöhratlandyrar,Zalym milletleriň şäheri senden gorkar+.4 Sen ejize gala bolduň,Garyby zulum-sütemden goradyň+.Apy-tupanda gaçybatalga bolduň,Yssy howada saýa saldyň+.Çabganyň diwara urşy ýaly,Zalymlaryň gahary depesine uranda,5 Çölüň yssysy ýaly, olaryň gazaby tutaşanda,Sen ýat adamlaryň arryldysyny kesdiň.Buludyň saýasynyň yssyny ýatyryşy deý,Zalymlaryň galmagalyny ýatyrdyň.6 Serkerdebaşy Ýehowa şu dagda+ ähli halklar üçin toý tutar.Onuň saçagynda näz-nygmatlar+,Süýji* şeraplar,Etli* naharlar,Süýji, arassa şerap bolar.7 Şol dagda Hudaý halklara oralan kepeni,Ähli milletlere örtülen matany ýyrtyp taşlar.8 Ol ölümi hemişelik ýok eder*+,Älemiň Hökümdary Ýehowa ähli gözýaşlary süpürer+.Bütin ýer ýüzünde kemsidilen halkynyň abraýyny dikelder.Muny Ýehowa aýdýar.9 Şol gün olar diýer:«Ine biziň Hudaýymyz!+Biz oňa umyt baglaýarys+,Ol bizi halas eder+.Ine biziň Ýehowa Hudaýymyz!Biz oňa umyt baglaýarys.Begeneliň, şatlanalyň,Sebäbi ol bizi halas eder»+.10 Ýehowa şu dagy öz eli bilen gorar+.Saman goşulyp dersiň depelenişi deý,Mowap hem öz ýurdunda basgylanar+.11 Ýüzüjiniň ellerini galgadyşy deý,Ol hem Mowaba el galdyrar.Ol ussatlyk bilenMowabyň tekepbirligini ýok eder+.12 Ol onuň galalaryny,Beýik diwarlaryny ýumrup taşlar,Ony ýer bilen ýegsan eder.


text:
Graubýunden amaly ylymlarynyň ýokary mekdebiniň hünärmenleri Pi sanyny hasaplamak boýunça täze rekord goýdular: olar superkompýuteriň kömegi bilen oturdan soň 62,8 trilliondan gowrak sifri anyklamagy başardylar, bu mundan öňki dünýä rekordyndan 12,8 trillion sifr köpdür diýip, realnoevremya.ru habar berýär.
“Şenbe güni ir sagat 9:30-da Analitikanyň we modelirleme wizualizasiýasynyň maglumatlar merkeziniň (DAVIS) ýokary öndürijilikli kompýuteri oturdan soň 62 831 853 071 796 sifr bilen Pi sanyny hasaplamagy üstünlikli tamamlady. Şeýlelik bilen, goşmaça 12,8 trln sifr belli boldy we öňki 50 trln rekord täzelendi” – diýlip, habarda aýdylýar.
Pi-niň soňky on sifri şeýle: 7817924264.
DAVIS merkezindäki hasap işi üçin 108 gün we 9 sagat gerek boldy. Bu 2020-nji ýylda öňki rekordy goýmak üçin sarp edilen wagtdan ep-esli azdyr. Onuň awtory amerikaly Timoti Mýullikanyň hasap işine 303 gün gerek boldy.


text:
Ákimdik almatylyqtardyń jol jóndeýge qatysty shaǵymyna jaýap berdi
ALMATY. QazAqparat - Almaty ákimdigi qala kósheleriniń birine asfalt tóseýge qatysty turǵyndardyń shaǵymyna jaýap berdi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Buqaralyq aqparat quraldary men áleýmettik jelilerde Almaty qalasynyń «Jetisý aýdanynda ınjenerlik jeliler qurylysy aıaqtaý merziminen keshigip jatyr» degen aqparat shyndyqqa janaspaıdy. Qalanyń osy bóliginde, atap aıtqanda, Qazybaev - Raıymbek - Tátibekov - Q.Rysqulov kóshelerindegi jóndeý jumystary kestege sáıkes júrip jatyr. Merdiger kompanııa Hamıdı kóshesindegi jol jamylǵysyn bes kún ishinde - 15 qyrkúıekke deıin tolyq qalpyna keltiredi», - dep habarlady Almaty qalalyq Energotıimdilik jáne ınfraqurylymdyq damý basqarmasy.
Sonymen qatar, basqarmadaǵylar joba merdiger kompanııamen jasalǵan kelisimshart talaptaryna sáıkes qarjylandyrylatynyn atap ótti.
«Asfalt jáne ınjenerlik jeli tóseý jumystary T.Ahtanov, Báıishev, Belorýsskaıa, B.Qydyrbekuly, Matrosov, Noǵaıbaev, Saltykov-edrın kóshelerinde tolyq aıaqtaldy. Qazir Radıev, Týrın, Túrikmen jáne Shelıhov kóshelerine asfalt tóseýge daıyndyq júrip jatyr. Megapolıs boıynsha ınjenerlik jeliler qurylysynyń barysy ýákiletti qyzmetterdiń kúndelikti baqylaýynda», - dep habarlady ákimdikten.


text:
Bu dermanlyk ösümlik biziň tebigatymyzda giňden ýaýrandyr. Atgulak köpýyllyk ösümlik bolup melleklerde, ýol gyralarda, ýaplaryň gyralarynda duş gelýär. Atgulagyň dermanlyk häsiýetleri gadym döwürlerden bäri bellidir.…View More “ATGULAK” ösümliginiň peýdalary
Tag: sowuklama
“Ary baly” barada Lukmanyň maslahaty
Gülnabat ÇARYÝEWA,Saglygy goraýşyň habarlar merkeziniňkeselleriň öňüni alyş bölüminiň lukmany Ary balynyň bejeriş häsiýetleri Ary baly ynsan saglygy üçin ýokumly azyk önümi bolup, ol dermanlyk maksatlary…View More “Ary baly” barada Lukmanyň maslahaty
Sagdyn bolaýyn diýseňiz…
Sarymsagy sargy hökmünde ulansaň deridäki ýaralary bitirýär. Nahary endige, düzgüne görä wagtly-wagtynda edinmek saglyk üçin örän peýdalydyr. Ary baly bilen garylan hoz bokurdak agyrylaryny aýyrýar.…View More Sagdyn bolaýyn diýseňiz…


text:
Aqtóbede úılený toılary men saýyq keshi toqtamaı tur
AQTÓBE. QazAqparat – Aqtóbede monıtorıng top úılený toıy men saýyq keshin toqtatyp, shaqyrylǵan qonaqtardy taratty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Aqtóbe oblysy boıynsha monıtorıng toptar men jergilikti polıtsııa qyzmetinen túsken materıaldar negizinde 86 mıllıon teńgege 854 aıyppul salyndy. Onyń ishinde karantın shekteýin buzǵan qoǵamdyq tamaqtaný oryndary 31 mıllıon teńge aıyppul tóledi. 16-19 qyrkúıek aralyǵynda monıtorıngtik toptardyń reıdtik is-sharalary barysynda 20 karantın rejımin buzý faktisi anyqtaldy.
«Kolızeı», «Eki Júrek», «Grand Holl», «Alasha» meıramhanalarynda saltanatty shara, sonymen qatar Green Land demalys bazasynda Forty Four túngi klýbynyń uıymdastyrýymen saýyq keshi bolyp jatqany anyqtaldy. Jergilikti polıtsııa qyzmetkerlerimen saltanatty is-sharalar toqtatyp, taratty. Barlyq materıal tıisti sharalar qabyldaý úshin ýákiletti organǵa jiberildi. Shekteý is-sharalaryn saqtaýdy qamtamasyz etý jónindegi jumys epıdemıologııalyq jaǵdaı turaqtalǵanǵa deıin jalǵasady», - dep habarlady Aqtóbe qalasy ákimi janyndaǵy monıtorıng top.
- Óner juldyzdary, Olımpıada júldegerleri, jekpe-jek sheberleri bozkilemde beldesti
- Germanııa Federaldy Respýblıkasynda halyqtyń 70% KVI-ge qarsy ekpe saldyrdy
- Aqtóbede polıtsııa qyzmetkerleriniń kabınetine beınekamera ornatylady
- ShQO-da bıyl alıment tóleýden jaltarǵan 300-den astam adam anyqtaldy
- 903,9 myń adamǵa ataýly áleýmettik kómek taǵaıyndaldy
- Ádil Ǵalıahmetov short-trekten Álem Kýboginiń kúmis júldegeri atandy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Birleşen Ştatlaryň harby resmileri Owganystanyň iň uly howa liniýasynyň neşe gaçakçylygy bilen ilteşiklidigini öňe sürüpdiler.
Kam howa ýollarynyň başlygy Zamari Kamgar bu aýdylýanlary “esassyz” we “masgaralaýjy” diýip atlandyrdy we prezident Hamid Karzaýy owgan Howa ýollaryna bildirilýän aýyplama garşy göreşde kömege çagyrdy.
“The Wall Streýet Journal” Birleşen Ştatlaryň harbylarynyň Kam howa ýollaryny, goňşy Täžigistana uly mukdarda tirýek eltenligi barada aýdylýanlar üçin, öz potensial kontraktorlarynyň arasyndan aýrandygyny ýazdy.
NATO-nyň ýolbaşçylygyndaky Halkara kömek güýçleriniň sözçüsi bu habary tassyklady, ýöne jikme-jiklikleri aýtmakdan ýüz öwürdi.
Dünýäde öndürilýän tirýegiň 90 prosent çemesi Owganystanda öndürilýär.


text:
Iki çagaly maşgalasynyň eklenjini Atajan bu günler jaý gurýan, jaýlary remont edýän ussalaryň ýanynda kömekçi bolup gazanýar. Ýöne işsizlik derejesiniň ýokary hem ussalaryň sanynyň köp bolmagy zerarly remont işleri-de dowamly tapdyryp durmaýar.
“Tomsuna gowy, onda-munda işläp, biraz pul tapyp bolýar, gyş aýlary bolsa iş ýok. Men indi her gün iş gözläp çykmaly bolýan. Bir gün öýe gelsem, kakam meniň, aýalymyň we çagalarymyň egin-eşiklerini toplap, gapydan daşary zyňyp duran eken. Men bolsa näme etjegimi bilmän, daşarda [aňalyp] galdym, sebäbi dawa iş ýoklugy sebäbpli boldy” diýip, türkmenabatly Atajan Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.
Zähmet biržasy
Atajan işsizleri iş bilen üpjün etmäge jogapkär zähmet biržasynda hem indi ep-esli wagtdan bäri hasapda dur. Garawulçylykda dokuz ýyl iş tejribesiniň bardygyna garamazdan, şu wagta çenli oňa biržadan iş teklip edilmändir.
Atajan, iş hödür ediler hem öýdenok.
“Iş tapyp beriläýen halatynda-da para talap edilýär, meniň onça puly bermäge ýagdaýym ýok” diýip, Atajan gürrüň berdi.
Talap edilýän paranyň möçberi, teklip edilýän işe görä üýtgäp bilýär. Lebap welaýatynyň adynyň agzalmagyny islemedik ýaşaýjysy hem şeýle ýagdaýy başyndan geçirenlerden biri.
Etrabyň zähmet biržasyna baryp, öz gyzyma iş tapmaga kömek etmeklerini haýyş etdim. Ol maňa “ýarym stawka iş - müň dollar, 0,75 stawka iş - bir ýarym müň dollar, bir stawka iş - iki müň dollara çykdy. Häzir, şondan [şol pullardan] haýsyny tapyp berseň, şoňa [şol işe] ýerleşdirjek” diýip wada berdi. Men ondan soň, köp ylgap, bir ýarym müň amerikan dollaryny tapyp, ýene-de zähmet biržasynyň işgäriniň ýanyna bardym, ol puly alyp, gyzymy işe ýerleşdirdi diýip, adynyň agzalmazlygyny soran ildeşimiz aýtdy.
"Bize gowy boldy..."
Türkmenistanda para berendigini ýa alandygyny boýun alýan adama duş gelmek kyn. Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan bir resmi wezipedäki ildeşimiziň gürrüňlerinden çen tutulsa, bu ýagdaýyň özboluşly sebäpleri bar.
“Jenaýat Kodeksi boýunça berim berenem, alym alanam jezalandyrylmaly, hatda berim beren adamyň jezasy güýçli, şonuň üçin para alanyny-da, pul berenligini-de hiç kim aýdyp bilmeýär. Şonuň üçin bize örän gowy boldy” diýip, efirde adynyň agzalmagyny islemedik ildeşimiz biržanyň işgäriniň aýdanlaryny bize gürrüň berdi.
Ol ildeşimiziň aýtmagyna görä, puluň bolaýan ýagdaýynda-da göwnejaý iş ýeri tapdyryp duranok. Şeýle ýagdaýyň Türkmenabat şäherinde-de ýitidigi barada şäherlileriň arasynda gürrüň bar.
Mejbury migrantlyk
Bu ýagdaý hem adamlaryň eklenjiň gözleginde daşary ýurtlara gitmeklerine sebäp bolýar. Sakar etrap häkimliginiň ýolbaşçylarynyň 2012-nji ýylyň sentýabr aýynda eden çykyşlarynyň birinden çen tutulsa, bir ýylda diňe Lebapdan 34 müňe golaý adam daşary ýurtlara gidipdir we olaryň aglabasy işiň gözleginde giden adamlar.
Bu barada resmi tassyklama ýok, emma Lebapdan daşary ýurtlara gidenleriň aglabasynyň Türkiýä barýandygy we olaryň aglabasynyň şol ýerde bikanun migrantlar hökmünde işleýändikleri çaklanýar.
Türkmenabadyň ýaşaýjysy, pensioner zenan Leoana Konstantinowna bu barada şeýle gürrüň berýär: “Ýerli şäherlilere iş ýok, şol sebäpden-de biziň ýerli şäherli türkmenlerimiz, ylaýta-da aýallar Türkiýä, Orsýete, Britaniýa, Amerika nire gidip bilseler, işlemäge gidýärler”.
Işsizlikden kösenýän türkmenabatly Atajan hem gelejekde çagalaryny ene-atasyna goýup, aýaly bilen Türkiýä iş gözläp gitmegi planlaşdyrýandygyny, häzir bolsa onda-munda günlükçilik edip, bilet puluny toplaýandygyny aýdýar.


text:
Türkiýe döwletiniň stipendiýaly okuw mümkinçiliklerini hödürleýän "Türkiýe Burslari" programmasy boýunça aspirantura we doktorantura okuwlary üçin arza kabul edişlik başlandy.
Dokumentler 3-nji martdan 31-nji marta çenli kabul ediler. Bu barada Türkiýäniň stipendiýaly okuw mümkinçiliklerini hödürleýän www.turkiyeburslari.gov.tr websahypasy habar berýär.
Okuw programmalary
Websahypada habar berilmegine görä, aspiranturada we doktoranturada okamak isleýänler üçin dört okuw programmasy ýola goýlupdyr. Olar "Ali Kuşçu bilim we tehnologiýa", "Ibn Haldun Sosyal Bilimler", “Ýunus Emre türk dili” we”Ylahyýet” okuw programmalarydyr.
Bu okuw programmalary boýunça ylym we tehnologiýa ugrundan bilim almak isleýänlere "Ali Kuşçu" we sosial bilimler ugrundan bilim almak isleýänlere bolsa öz arzasyny "Ibn Haldun Sosyal Bilimler" okuw programmasyna tabşyrmaklyk maslahat berilýär.
Stipendiýa
Türkiýe döwletiniň hödürleýän stipendiýaly okuw programmasynda, aspirantura okuwyny okamaga mümkinçilik gazananlar aýda takmynan 400$, doktorantura okuwyny okamaga mümkinçilik gazananlar bolsa aýda takmynan 550$ stipendiýa bilen üpjün edilerler.
Websahypada bellenmegine görä, okuwa kabul edilenler döwletiň umumy ýaşaýyş jaýlarynda mugt galyp bilýärler we ýerleşen ýokary okuw jaýy üçin hiç hili pul tölemeýärler.
Şeýle-de, studentler okuwa başlamazdan öň bir ýyl mugt türkçe dil okuwyny okarlar we aspiranturany ýa-da doktoranturany tamamlaýançalar, saglyk ätiýaçlandyryşlary bilen hem üpjün edilerler diýlip, websahypada bellenilýär.
Aspirantura we doktorantura okuwyny okamaga mümkinçilik gazananlar, bir ýyl türk dilini öwrenýän döwründe hem hödürlenýän ähli mümkinçiliklerden peýdalanyp bilerler. Studentler ilkinji gezek Türkiýä baranlarynda hem-de okuwyny tamamlap yzyna dolananlarynda, olaryň ýol çykdajylaryny Türkiýe döwleti öz üstüne alýar.
Arza tabşyrmagyň şertleri
Websahypada bellenmegine görä, aspirantura ýa-da doktorantura arza tabşyrmak üçin, ondan aşaky bilim derejesinde okuwyny tamamlan (Eger-de aspirantura dokument tabşyrýan bolsa, onda islendik ýokary okuw jaýynyň uçurymy) ýa-da üstümizdäki okuw ýylynda okuwyny tamamlaýan studentler dokumentlerini tabşyryp bilerler.
Hödürlenýän bu programma laýyklykda, aspirantura üçin dokument tabşyrjak studentler 01.01.1984, doktorantura üçin dokument tabşyrjaklar bolsa 01.01.1979-njy ýylda ýa-da ondan soň doglan bolmaly.
Türkiýe döwletinde aspiranturada ýa-da doktoranturada okamak isleýänler dokumentlerini elektron görnüşde turkiyeburslari.gov.tr internet adresine tabşyryp bilerler.


text:
Berdimuhamedowyň täjigistanly kärdeşi Emomali Rahmon bilen duşuşygy energiýa we transport ugrundan hyzmatdaşlyga gönükdirildi. Bu iki mesele Türkmenistanyň we Täjigistanyň arasyndaky barha güýçlenýän dostlukly gatnaşyklaryň binýadyny tutdy.
Türkmenistanda Hytaýa tarap gazgeçirijiniň “D” liniýasynyň gurluşygyna ýakyn wagtda başlamak planlaşdyrylýar, bu ugur özalky üç ugurdan tapawutlylykda Täjigistanyň we Gyrgyzystanyň üstünden geçer.
Täjigistan we Gyrgyzystan bu gazgeçirijiden gaz almazlar, olar gaz turbalarynyň öz giňişliginden geçýändigi üçin tranzit töleglerine eýe bolarlar. Hytaýyň häkimiýetleri Gyrgyzystana tranzit girdejisiniň ýylda 1 milliard dollar çemesi boljagyny wada berýär.
Türkmenistan öz gazyny köp ugurlardan satmaga çalyşýar, aýratynam Orsýetiň üstünden geçmeýän ugurlara üns berýär. Gynansak-da, Türkmenistanyň mümkinçilikleri uly däl, Transowgan we Transhazar gazgeçiriji proýektler kagyz ýüzünde galýar.
Türkmenistan-Hytaý gazgeçirijisiniň göz öňünde tutulan dört liniýasynyň soňkusy, “D” liniýasy gurlansoň Türkmenistan Hytaýa ýylda 65 milliard kubometr gaz akdyryp biler. Bu bolsa Türkmenistanyň ýyllyk gaz eksportynyň iň uly möçberi bolar.
Özbegistanyň daşyndaky demirýol
Berdimuhamedowyň we Rahmonyň arasynda bolan duşuşygyň esasy meseleleriniň ýene biri Türkmenistan-Owganystan-Täjigistan demirýol proýekti. Täjigistan muňa uly gyzyklanma bildirýär.
Täjigistanyň demirýolunyň öňki ýolbaşçysy Amonullo Hukumatullo täze demirýol proýektiniň ähmiýetini nygtap, ýanwar aýynda şeýle diýipdi: “Özbegistan biziň harytlarymyzyň tranzitine dürli päsgelçilikleri döredýär. Bu ýol gurulsa, şeýle problemalar ýüze çykmaz. Biz Özbegistanyň demirýoluň öňüni beklemegi ýaly problemalara duçar bolmarys... we biz öz harytlarymyzyň tranziti üçin Özbegistana ýokary nyrhdan töleg tölemeris”.
Täjigistanyň demirýol liniýalrynyň ählisi Özbegistanyň üstünden geçýär. Birnäçe ýylyň dowamynda Özbegistan Orsýetden we Eýrandan Täjigistana barýan demirýol hereketine päsgelçilik döredip geldi.
Eýran Täjigistany gidroelektrostansiýa gurmak üçin zerur bolan gurluşyk materiallary bilen üpjün etmäge çalyşdy. Bu gurluşygy eýran şirketleri amala aşyrýarlar. Özbegistan bu gurluşyga garşy çykyş edýär we munuň Özbegistanyň suw üpjünçiligini çäklendirip biljekdigini aýdýar.
Türkmenistandan Täjigistana tarap guruljak demirýol Özbegistanyň giňişliginden sowa geçer.
Hytaý bu demirýoly uzaltmaga gyzyklanma bildirýär we onuň bir ujunyň Eýrana, beýelki ujunyň-da Hytaýa çenli baryp ýetmegini isleýär. Bu ýerdäki 1990-njy ýyllarda Eýran bilen Türkmenistanyň arasynda gurlan Maşad-Serahs-Tejen demirýol liniýasy täze liniýadan günbatar tarapda ýüzlerçe kilometr uzaklykda ýerleşýär.
Demirýoluň gurluşygy Täjigistan üçin has bähbitli boljaga meňzeýär, emma Türkmenistany hem gyzyklandyrýar. Iki ýurduň prezidentleriniň duşuşygynyň esasy meseleleriniň ýene biri magdançylyga degişli boldy. Daglyk ýurt bolan Täjigistan çöllük Türkmenistana garanda mineral resurslara has baý. Şeýle-de Täjigistan Türkmenistandan elektrik toguny satyn almagy diketmäge gyzyklanma bildirýär.
Türkmenistan Täjigistana elektrik toguny Öbegistanyň üsütünden geçýän elektrik liniýalary arkaly satypdy. Özbek resmileri bu söwdany birnäçe ýyl ozal kesdiler we bu ädimi, hamana, elektrik liniýalarynyň bejeriljekdigi bilen delillendirdiler. Emma bu liniýalar gaýtadan işledilmeli.
Türkmen döwlet habarlar gullugynyň maglumatyna görä, Berdimuhamedow Türkmenistanyň Mary we Lebap welaýatlarynda gurulýan elektrik stansiýalaryndan güýz we gyş aýlarynda Täjigistana elektrik toguny satmagy teklip edipdir.
Hem demirýol hem-de elektrik liniýalary Owganystanyň üstünden geçmeli. Elektrik togunyň bir bölegi Owganystana hem berilmeli. Öz gidroelektrostansiýalaryny çäklendirilen görnüşde işledýän Täjigistan üçin güýz we gyş aýlary energiýa üpjünçiliginde iň agyr döwür bolýar.
Gürrüňi edilýän demirýol we elektrik liniýalary Owganystanyň durnuklylygyna garaşly bolar. Bu mesele hem Berdimuhamedowyň Täjigistan bilen gatnaşyklary ýakynlaşdyrmagynyň ýene bir sebäbi bolup biler.
Etnik täjikler ”Talybanyň” häkimiýet başynda bolmagyndan öňem, soňam owgan hökümetinde güýçli rol oýnapdylar, Täjigistanyň hökümeti-de, adatça, owganystanly täjikler bilen gowy gatnaşyk saklaýar.
Täjigistan bilen Türkmenistan garaşsyzlyk döwründe erbet gatnaşykda bolmandylar. Täjigistanda 1992-97-nji ýyllarda bolan graždanlyk urşy döwründe täjiklerden birnäçe müň adam Türkmenistana baryp, bosgunlar hökmünde kabul edilipdi.
Ýöne iki ýurduň özara gatnaşyklary üçin häzire çenli mümkinçilikler köp bolmandy. Berdimuhamedow 2007-nji ýylda häkimiýet başyna geçmezden öň bu ýurtlaryň ikisiniň-de hökümetleri aralykdaky Özbegistan bilen ýaramaz gatnaşykda bolupdylar.
Berdimuhamedowdan öňki prezident Saparmyrat Nyýazow Özbegistanyň prezidenti Yslam Karimow bilen gatnaşmaýardy we ony öz janyna kast etmek boýunça dildüwşügiň arkasynda durmakda aýyplapdy.
Täjigistanyň prezidenti Rahmon bilen Özbegistanyň prezidenti Karimowyň gatnaşyklary-da, dürli sebäplere görä, soňky 15 ýyldan gowrak döwürde erbetligine galdy.
Belki-de, hut şu sebäpden Türkmenistan bilen Täjigistanyň täzeden dikeldilýän gatnaşyklarynyň Özbegistany öz içine almaýan hyzmatdaşlyga esaslanýan bolmagy ahmal.
* Geň ýeri, Täjigistanyň demirýolunyň öňki ýolbaşçysy Amanullo Hukumatullo täze proýektiň Täjigistan üçin ähmiýetini nygtamagyndan biraz soň, türkmen hökümetini köşeşdirmek üçin işden boşadyldy.
Hukumatullo ýanwar aýynyň aýagynda demirýoluň ugruny türkmen-owgan serhedinde üýtgetmek barada owgan tarapy bilen gepleşendigini aýdypdy. Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi bolsa munuň yz ýany çap eden beýannamasynda “türkmen-owgan serhedine çykýan demirýol liniýasynyň Türkmenistanyň gatnaşmazlygynda tassyklanmagynyň ýagdaýa laýyk däldigini we şol sebäpdenem türkmen tarapy üçin kabul ederlikli däldigini” mälim edipdi.


text:
Eýranyň daşary işler ministri Jawad Zarif prezident Wladimir Putin bilen duşuşmak üçin 13-nji sentýabrda Orsýetiň gara deňzindäki Soçi şäherine sapar edýär.
Orsýetiň daşary işler ministriniň orunbasary Mihail Bogdanow Zarif bilen gepleşikleriň Siriýadaky konflikte we beýleki regional meselelere bagyşlanjakdygyny aýtdy.
Bu duşuşyk Siriýada parahatçylygy gazanmak ugrunda Orsýetiň, Eýranyň we Türkiýäniň araçylygynda Astanada geçirilýän gepleşikleriň altynjy tapgyrynyň başlanan wagtyna gabat geldi.
Iki günlük gepleşikleriň öňüsyrasynda Orsýetden, Türkiýeden we Eýrandan barýan bilermenler Astanada jemlendiler we 13-nji sentýabrda konsultasiýa geçirdiler.
Siriýanyň BMG-däki ilçisi Başar Jaafari we Siriýanyň hökümet delegasiýasy gepleşiklere gatnaşmak üçin 13-nji sentýabrda Astana bardy.
Gepleşiklere Siriýanyň käbir oppozision toparlarynyň agzalary we ABŞ-nyň gözegçiler missiýasy gatnaşýar.


text:
ABŞ mediasy Birleşen Ştatlaryň basym Eýranyň berk liniýaly Yslamçy Rewolýusuýa gwardiýasy korpusyny daşary ýurt terrorçy guramasy diýip atlandyrjakdygyny habar berýär. Bu Waşingtonyň başga bir ýurduň harby birleşigine ilkinji gezek şeýle ýarlyk dakyşy bolar.
“The Wall Street Journal” we “Roýters” habar gullugy ABŞ resmilerine salgylanyp, 5-nji aprelde bu çäräniň 8-nji aprelde görüljekdigini habar berdi.
Birleşen Ştatlar Yslamçy Rewolýusuýa gwardiýasy korpusynyň daşarky şahamçasyny – “Kuds güýçlerini” we bu gurama bilen hyzmatdaşlykdaky adamlaryň we ýuridiki şahslaryň ençemesini terrorçy diýip atlandyrdy, emma onuň özüni tutuşlygyna terrorçy diýip hasaplamady.
The WSJ milli howpsuzlyk geňeşçisi John Boltonyň we döwlet sekretary Maýk Pompeonyň bu çäräniň berk goldawçylarydygyny, olaryň bu çäre Waşingtona harby birikmäniň Ýewropadaky we beýleki ýerlerdäki biznes işlerini ýatyrmaga kömek eder diýýändiklerini habar berdi.
Emma tankytçylar we käbir Pentagon resmileri bu çäräniň dostluksyz daşary ýurt hökümetleriniň ABŞ harbylary we aňtaw resmileri babatda hem şeýle çäre görmegine itergi bermek ähtimallygyny duýdurýarlar.


text:
“Ruh”
Bu waka bolan badyna gussaly habary aýalyma ýetirmek üçin öýe
howlukdym. Ýöne, ol, göwnüme bolmasa, asla meni diňlemeýän ýaly. Ol asla men
barmyşyňam diýenok. Ol içimden parran seredip, özüne içer ýaly bir zat guýundy.
Telewizory işletdi. Şol pursadam telefon jyňňyrdady. Ol telefonyň ýanyna bardy.
Trubkany galdyrdy. Onuň ýüzi çytyldy. Ajy gözýaşlar onuň gözünden paýrap
çykdy.
Çarlz Enraýt.
“Söz aýtmak”
Aýly gije. Tüýs wagty. Şemleriň ýagtysynda agşamlyk nahary. Ýakymlyja
italýan restoranjygy. Gelşiklije gara köýnek. Kaşaň bezelen saç, ýylpyldap duranja
gözler, inçeden naşyja gülki. Bile bolup ýörenimize eýýäm iki ýyl. Ajaýyp
pursatlar! Hakyky söýgiň –– iň gowy dostuň, başga hiç kim. Şampan çüýşesi!
Elimi hem ýüregimi hödürleýän. Özem ýeke dyzymda. Adamlaram seredişýärmi?
Goý seretsinler!
O nähili ÝOK?!
Larisa Kerklend.
“Bu bir ýyl öň bolupdy”
Dug ýeňiljek mymyk şemala ýüzüni aldyryp Jouä seredip durdy.
–– Salam, Joui! –– Dug aýtdy.
Töwerek daş ümsümlikdi.
–– Bagyşla meni, Joui. Men beýle bolmagyny islämokdym. Ynanaý, gara
çynym. Täze ýylyň gutly bolsun, Joui!
Dug Jouiniň guburyna bägüli goýdy-da, haýaljakdan daşlaşyp ugrady.
–– Haçanam bolsa bir wagt meni şol gije maşyny serhoş halda
dolandyrandygym üçin bagyşlap bilermiň? –– ol sorady.
Greýs Kagimbaga.
“Bakjalykda”
Onuň haýdap ylgap gelşine gözi düşende gyz bakjalykda durdy.
–– Tina! Gülüm! Gymmatlym! Meň durmuşda barym!
Ahyry gyz onuň dilinden garaşýan ýakymly sözlerini eşidipdi.
–– O, Tom!
–– Tina, meniň güljagazym!
–– O, Tom, menem seni şeýle bir söýýän!
Tom oňa golaý geldi, dyza çöküp oturdy-da çaltjak ony bir gapdala süýşürdi.
–– Meniň güljagazym! Sen meniň söýgüli bägülimi depeläp dursuň!
Houp Eý Torres.


text:
Iňlis dili
Iňlis dili (english,the english language): Angliýanyň we Beýik Britaniýanyň resmi dili, ABŞ-nyň otuz bir ştatynyň resmi dili, Irlandiýanyň, Kanadanyň we Maltanyň resmi iki diliniň biri, Awstraliýanyň we Täze Zelandiýanyň resmi dili. Ol Aziýanyň käbir döwletinde (Hindistan, Päkistan we beýlekiler) resmi dil hökmünde ulanylýar.
Hindi-ýewropa diller maşgalasynyň german diline degişli. Ene dili hökmünde ulanyjylaryň sany 410 milliona golaý, ikinji dili hökmünde gürleýänler hem 1 milliard töweregi. BMG-niň alty resmi we iş dilleriniň biri.
Şu diliň leksikasynyň 70 göterimi alynma sözlerdendir. Ýazuwy latyn elipbiýsiniň esasynda VII asyrdan bäri dowam edip gelýär. Dürs ýazuwynda däbe öwrülen ýazuw esasy orun eýeleýär.
Dürs ýazuwyEdit
Iňlis diliniň dürs ýazuwyny hindi-ýewropa diller maşgalasynyň arasynda öwrenmesi iň kyny hasaplanýar. Ol irki Galkynyş döwrüniň iňlis dilini şöhlelendirip, häzirki britaniýalylaryň, amerikalylaryň, awstraliýalylaryň we beýleki dili ulanyjylaryň gepleşik diline bütinleý gabat gelmeýär. Sözleriň hemmesi diýen ýaly başgaça ýazylyp, okalanda aýdylmaýar. Şunuň ýaly “okamagyň düzgüni” kadany bozmagyň ýokary göterimi bilen çäklendirilen bolup, nähili hem bolsa hakyky manysyna täsir ýetirýär. Bu dili öwrenýänleriň her biri täze sözüň ýazylyşyny we okalyşyny öwrenmeli bolýarlar. Şonuň üçin sözlüklerde her bir sözüň ýazylyşynyň usulyny görkezmek düzgüne giripdir.
TaryhyEdit
Häzirki zaman iňlis diliniň düýbüni tutanlar – german taýpalary angllar,sakslar we ýutlar bolup,V asyryň ortalarynda Britan adalaryna göçüp gelipdirler.Şu döwürde olaryň dilleri nemes we frisleriňkä ýakyn bolupdyr we ol özüniň soňky ösüşinde,beýleki german dillerinden arasyny açypdyr.Gadymy iňlis dili bolan,anglo-sakson dili (köp sanly barlag geçirijiler gadymy iňlis dili hasaplaýarlar) az özgerişlere sezewar bolupdyr.Iňlis dili ýüzýyllyklaryň dowamynda Ýerde iň köp ulanylýan dilleriň biri.Oňa Beýik Britaniýanyň alyp baran syýasaty,esasan hem Demirgazyk Amerikada we Awstraliýada alyp baran syýasatlary ýardam edipdir.Ikinji Jahan urşundan soňra iňlis diliniň ähmiýeti has artdy.Häzirki wagtda döwürleýin we döwürleýin däl neşirler,telewideniýe,kino,radio,kitaphana fondlary,iňlis Internet sektory we beýleki çeşmelerden ybarat iňlis dilindäki maglumatlar giňişligine,möçberine we mazmunyna görä deňsiz taýsyz.Inlis dilinde ägirt uly möçberde çeper we ylmy-tehniki edebiýatlar ýazylan.Tehniki,tehnologik,patent resminamalary,ylmy eserler köplenç iňlis dilinde ýazylyp,soňra beýleki dillere terjime edilipdir.Bularyň ählisi iňlis dilini dünýäde aragatnaşygynyň möhüm serişdesine öwürýär.
Gadymy iňlis diliEdit
Häzirki zaman iňlis diliniň düýbüni tutanlar – german taýpalary angllar, sakslar we ýutlar bolup, V asyryň ortalarynda Britan adalaryna göçüp gelipdirler. Şu döwürde olaryň dilleri nemes we frisleriňkä ýakyn bolupdyr we ol özüniň soňky ösüşinde, beýleki german dillerinden arasyny açypdyr. Gadymy iňlis dili bolan, anglo–sakson dili (köp sanly barlag geçirijiler gadymy iňlis dili hasaplaýarlar) az özgerişe sezewar bolupdyr.
Angl-sakslar Beýik Britaniýa göçüp gelip, ýerli ýaşaýjylar – keltlere garşy göreş alyp barypdyrlar. Keltler bilen bu baglanyşyk gadymy iňlis diliniň gurluşyna we onuň sözlerine täsir etmändir diýen ýalydyr. Keltleriň gadymy iňlis diline şeýle gowşak täsirini, anglo-sakslar bilen deňeşdireniňde, kelt medeniýetiniň gowşak bolanlygy bilen teswirlenýär. Britaniýada rimlileriň täsiri gaty uly bolupdyr. Latyn sözleri gadymy iňlis diline birnäçe tapgyrlarda giripdir. Birinjiden, latyn dilinden alnan sözleriň bir bölegini Ýewropanyň demirgazyk sebitleriniň german dilli ilaty olaryň heniz Britan adalaryna göçüp barmazyndan ozal, kabul edipdirler. Latyn sözleriniň ýene-de bir bölegi hristianlygyň Britaniýa aralaşan döwrüne degişlidir.
Orta asyr iňlis diliEdit
Iňlis diliniň indiki ösüş tapgyry 1066 ýyldan 1485-nji ýyllara çenli aralygy öz içine alýar. 1066-njy ýylda gadymy norman – fransuz şiwesinde gürleýän normanlaryň gelmegi bilen iňlis dili täze leksika gatlagyna eýe bolupdyr. Uzak wagtlap norman-fransuz dili Angliýada buthana we ýokary synpyň dolandyryş dili bolmagynda galýar.
Norman - fransuz dili 1385-nji ýylda ýatyrylyp, iňlis dili ulanyşa girizilýär. 1483-nji ýylda parlament kanunlary iňlis dilinde neşir edilmäge başlaýar. Iňlis diliniň esasy german dili bolsa-da ol öz düzümine gadymy fransuz dilininiň ägirt yly möçberdäki sözlerini girizipdir we bu ýagdaý dil garyşyklygyna alyp barypdyr. Gadymy fransuz sözleriniň aralaşma prosesi takmynan 1200-nji ýyldan tä orta asyr iňlis dili döwrüniň ahyryna çenli dowam edipdir. Bu ýagdaý 1250-1400 ýyllar aralygynda ýokary derejä baryp ýetýär.
Täze iňlis dili döwriEdit
Häzirki zaman Angliýanyň iňlis diliniň ösüş döwri XV asyryň ahyrlaryndan başlaýar. Kitap neşir etmegiň ösmegi we kitaplaryň giňden ýaýradylmagy bilen kitap diliniň kadalarynda durnuklaşma bolup geçýär we fonetika we gepleşik dili özgerip başlaýar.
Iňlis dilinde köp sanly şiweler bar. Beýik Britaniýada olaryň görnüşleri Amereka garanyňda, has köp bolup, XX asyryň ortalaryna çenli orta atlantik (Mid-Atlantic) şiwesi esasy edebiýat kadasy bolupdyr.
Iňlis dilini we beýleki giňden ýaýran dilleri ulanyjylaryň takyk sanyny kesgitlemek ýeňil däl. Dürli çeşmeler iňlis dilini ulanýanlaryň sanyny dünýäde ikinji we dördünji ýere çenli aralykda goýýarlar. Birinji ýeri iki esse arany açyp, hytaý dili eýeleýär. Daşary ýurt dili hökmünde iňlis dilini bilýänleriň sany hakdaky maglumatlar aýdyňlaşdyrylýar. Bu barada 600 milliondan tä 1,2 milliarda çenli aralykdaky sanlar agzalýar.
Iňlis dili ýüzýyllyklaryň dowamynda Ýerde iň köp ulanylan dilleriň biri. Oňa Beýik Britaniýanyň alyp baran syýasaty, esasan hem Demirgazyk Amerikada we Awstraliýada alyp baran syýasatlary ýardam beripdir.
Ikinji jahan urşundan soňra iňlis diliniň ähmiýeti has artdy. Häzirki wagtda döwürleýin we döwürleýin däl neşirler, telewideniýa, kino, radio, kitaphana fondlary, iňlis Internet sektory we beýleki çeşmelerden ybarat iňlis dilindäki maglumatlar giňişligine, möçberine we mazmunyna görä, deňsiz – taýsyzdyr. Iňlis dilinde ägirt uly möçberde çeper we ylmy – tehniki edebiýatlar ýazylan. Tehniki, tehnologik, patent resminamalary, ylmy eserler köplenç iňlis dilinde ýazylyp, soňra beýleki dillere terjime edilipdir. Bularyň ählisi iňlis dilini dünýäde aragatnaşygynyň mühüm serişdesine öwürýär.
Daşarky çykgytlarEdit
- [1] Archived 2014-03-08 at the Wayback Machine (Türkmen dili-Iňlis dili sözlük)/(English-Turkmen Dictionary)
- [2] Iňlis dili-Türkmen dili sözlük
- Collection of English bilingual dictionaries
- dict.org
- English language word roots, prefixes and suffixes (affixes) dictionary
- Merriam-Webster's online dictionary
- Macquarie Dictionary Online


text:
Esenguly etrabynyň merkezinde düýn, 5-nji fewralda geçen ýylyň netijeleri boýunça gazanylan baýragyň – 1 million amerikan dollarynyň gowşurylmagyna bagyşlanan dabara boldy.
Dabarada çykyş edenler Gurbanguly Berdimuhamedowyň prezident saýlanan ilkinji ýylynda we soň 2008-nji ýylda Esengula gelip, bu sebitiň ýaşaýjylary üçin eden aladalary üçin minnetdarlyk bildirdiler.
Bir mln amerikan dollary baýragy, TDH-nyň maglumatyna görä, ýylyň dowamyndaky “iň gowy görkezijilere eýe bolan” etraba berilýär. Emma Azatlyk radiosy bilen anonim şertde gürleşen ýaşaýjylaryň bir topary Esengulyda 2007-nji ýyldan bäri üýtgän zadyň örän azdygyny, ykdysady kynçylyklaryň, hususan-da giň ýaýran işsizligiň saklanyp galýandygyny gürrüň berdiler.
“Prezident Berdimuhamedow 2007-nji ýylyň martynda Esengula gelenden soň, bu etraby ösdürmek hakynda Ministrler kabinetiniň ýörite karary kabul edildi, bu kararda jennet wada berilýärdi, emma jennetden geçen, Esengulynyň köçelerinden ýörär ýaly däl, şäher ady berlen oba juda gözgyny ýagdaýda” diýip, adynyň aýdylmazlygyny soran ýerli ýaşaýjy aýtdy.
Esenguly etraby Hazar deňziniň kenarynda ýerleşensoň, bu ýerde adamlar suwdan goranmak üçin aýakly jaýlar diýilýän agaç jaýlarda ýaşaýarlar.Bu ýagdaý häzirem saklanyp galýar, täze jaý gurmak köp adam başardanok diýip, azatlygyň söhbetdeşi aýtdy.
Esengulydaky iň esasy mesele iş orunlarynyň ýapylmagy, adamlaryň işsizlik meseleleriniň uzak ýyllar bäri çözülmezligi bilen bagly.
“Esengulyda Keýmir, Körpeje, Akpatlawuk, Gamyşlyja, Ekerem diýen ýaly nebit çykýan ýerler bar, emme bu ýerlerden nebit öndürilişi üzül-kesil peseldi, bu iş orunlarynyň azalmagyna alyp geldi” diýip, Azatlygyň habarçysy bilen gürleşen öňki nebitçi işçi gürrüň berdi. Onuň hasaplamalaryna görä, häzir Esengulyda işe ukyply adamlaryň azyndan 50 prosenti işsizlikden kösenýär.
Esengulynyň ýaşaýjylarynyň häzir esasy daýanjy haly fabrigi bolup, bu ýerde işleýän aýal-gyzlar köp maşgalanyň esasy ekleýjisi bolup durýar. Mundan başga, hususy eýeçilikde işleýän birnäçe tikinçilik sehi bar, olaryň hersinde 10-12 adam işleýär diýip, ýerli ýaşaýjy aýtdy.
Esengulydaky işsizligiň nebit çykarylyşynyň azalmagyndan soňky ikinji uly sebäbi bu ýerdäki balykçylyk hojalygynyň dargadylmagy bilen bagly.
“Garaşsyzlygyň başky ýyllarynda balyk tutmakda ulanylan ýigrimiden gowrak gäminiň häzir ýaryndan gowragy Kaspi deňziniň kenarynda demir üýşmegine öwrülip galdy, ol gämilerde gyşyna eýesiz eşekler gyşlamasa, adam golaýyna baranok” diýip, ozalky balykçy aýtdy.
Esengulynyň iň uly meselesi bolsa, ýaşaýjylaryň tassyklamagyna görä, agyz suwy hasaplanylýar.
“Sowet döwründe Esengulynyň agyz suwuny tanker bilen Bakuwdan getitýärdiler, SSSR dargandan soň Azerbaýjan bir kub metr suwa derek bir kub metr suwuklandyrylan gaz sorady we Türkmenistan muňa razy bolmady” diýip, ýerli ýaşaýjy aýtdy.
Adamlar jaýlarynyň üçeginde ýörite ternawlary oturdyp, gar-ýagyşdan suw toplap, ony ýörite howuzlara guýup içýärler ýa-da 80 km uzaklykdaky obalardan maşyn bilen suw getirtmeli bolýarlar diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Aýdylmagyna görä, ýedi tonnalyk suw çekýän maşynlaryň her reýsiniň nyrhy geçen ýyl 120 manada durýardy.
Şeýle-de ýerli ýaşaýjylar deňiz suwuny arassalaýjy desganyň Esengulyda ilkinji gezek 1970-nji ýyllarda, fransuz hünärmenleri tarapyndan gurlandygyny, emma soň onuň ekologiýa zyýanly diýlip ýapylandygyny gürrüň berdiler.
Türkmen telewideniýesi baýrak dabarasy baradaky reportažynda Esengulydaky ösüşe häkimligiň täze binasyny, haly fabrigini, medeniýet köşgüni, sanly telefon ulgamynyň jaýyny, deňiz suwuny süýjedýän desgany, söwda merkezini we kottež görnüşindäki ýaşaýyş jaýlaryny mysal edip görkezýär.
Şeýle-de bu ýerde häzirki zaman enjamlary bilen üpjün edilen saglyk öýi, köpugurly hassahana, multimedia enjamlary ornaşdyrylan mekdep, çagalar bagy, bedenterbiýe sagaldyş toplumy açyldy diýip,milli telewideniýe habar berýär.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 18-nji ýanwarda geçirilen mejlisinde wise-premýer Mämmethan Çakyýew döwlet Baştutanyna Mary welaýatynyň Serhetabat etrabynda Galaýmor howa menzilinde ýolagçy terminalynyň hem-de zerur desgalaryň gurluşygy barada hasabat berdi. Döwlet Baştutanyna şekiller arkaly täze howa menziliniň hem-de düzümleýin desgalaryň ...
Awtor:
gyzgyn
(Talyp)
|
Kategoriýa: Habarlar |
20.01.2019 07:32
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#310)


text:
Türkiýäniň çaý eksporty artýar
Türkiýe şu ýylyň ilkinji 8 aýynda dünýäniň 110 ýurdyna 11,9 million dollarlyk çaý eksport etdi
Türkiýe 2021-nji ýylyň ýanwar-awgust aýlary aralygynda dünýäniň 110 ýurdyna amala aşyran eksportyndan 11 million 898 müň 412 dollar girdeji aldy.
Ýurtdan şu ýylyň 8 aýlyk döwründe 3 müň 49 tonna çaý eksport edildi. Ady agzalan eksportdan 11 million 898 müň 412 dollar girdeji alyndy.
Belgiýa, Germaniýa, ABŞ, DKTR, Fransiýa we Gollandiýa çaý söwdasyndan iň köp girdeji alynan ýurtlar boldy.
Şol wagt aralygynda Belgiýa 4 million 868 müň 731 dollarlyk, Germaniýa 1 million 210 müň 136 dollarlyk, ABŞ-na 810 müň 115 dollarlyk, DKTR-na 510 müň 145 dollarlyk, Fransiýa 494 müň 672 dollarlyk, Gollandiýa bolsa 465 müň 285 dollarlyk çaý satyldy.
Degişli Habarlar
Türkiýäniň Nar Eksporty 19 Göterim Artdy
Nar eksporty 19 göterim artyp 68 million 966 müň dollara barabar boldy.
Senagat Önümçiligi 5,4 Göterim Artdy
Senagat önümçilik indeksi awgust aýynda 5,4 göterim, ýyllyk mukdarda bolsa 13,8 göterim ösüş etdi
Türkiýe 115 Ýurda Çaý Eksport Edýär
Çaý eksportundan 13 million 212 müň dollarlyk girdeji gazanyldy.


text:
Kanadanyň Karlton Uniwersitetiniň Ýewropa we Ýewraziýa boýunça departamentiniň professory Robert Kutleriň aýtmagyna görä, “Gazpromyň” bu proýekte goşulmak isleginiň ençeme sebäbi bar: “Orsýet bir gezek Hindistana ýüzlenip, biz hem bu proýekti gaz bilen üpjün edip bileris diýipdi. Haçanda TOPH baradaky bu diskussiýalar möwjäp başlanda, Orsýet bu proýekte goşulmak islegini beýan edip başlady”.
Uzynlygy 1,680 kilometr boljakdygy aýdylýan TOPH proýekti Türkmenistanyň Döwletabat gaz ýataklaryndan başlanyp, türkmen gazyny Owganystanyň üsti bilen Pakistana we ondan soňra-da Hindistana akdyrar. Proýektiň deslapky taslamasyna görä, bu gazgeçirijiden her ýyl 27 milliard kubometr töweregi gaz akdyrylar. Gaz turbadan doly güýjünde akyp başlansoň, onuň ýarsynyň Pakistana we galanynyň-da Hindistana akdyrylmagyna garaşylýar.
Ýöne onlarça ýyldan bäri bu plan hakda gepleşikleriň geçirilýändigine garamazdan, bu ugurda gol goýlan käbir ylalaşyklar bolaýmasa, henize çenli iş ýüzünde gazanylan o diýen takyk üstünlik göze ilenok. Onuň bir sebäbi Owganystanyň howpsuzlyk ýagdaýlary bolsa, beýleki sebäbi – Hindistan bilen Pakistanyň arasynda dowam edýän ynamsyzlykdyr. Şeýle-de bu proýekte maýa goýujylary çekmek işi hem henize çenli soraglygyna galýar.
Aşgabat islänok
Käbir habarlardan çen tutulsa, Orsýetiň bu proýekte aralaşmagyny Türkmenistan o diýen oňlap baranok. 2010-njy ýylyň oktiýabrynda Orsýetiň premýer-ministriniň orunbasary Igor Seçiniň ”Gazprom” bilen Türkmenistan Orsýetiň ”Transowgan” gaz proýektine goşulmagy boýunça ylalaşyk gazandylar diýen habaryny Aşgabat ret edipdi.
Aşgabadyň beýle pikire garşy çykmagynyň sebäpleri barada anyk maglumat berilmeýär, emma bu pozisiýa öz nobatynda Orsýetiň bu proýekte goşulmagyna Türkmenistanyň razy däldigini aňladýar.
Kanadaly professor Kutler, umuman aýdylanda, soňky döwürlerde Orsýet bilen Türkmenistanyň arasynda dartgynlygyň dowam edýänligini we munuň dürli sebäpleriniň bardygyny aýdýar. Şeýle-de, synçylaryň aýtmagyna görä, Türkmenistan öz gaz eksportyny köp ugurly etmek barada alyp barýan tagallalarynda mümkin boldygyndan Orsýetiň territoriýasyndan sowa geçýän proýektlere ähmiýet berip gelýär.
Türkmenistanyň Orsýetiň TOPH proýektinde uly ornunyň bolmagyny islemezligi Aşgabadyň Moskwanyň monopol agalygynyň astyna düşmekden heder etmegi bilen bagly bolup biler diýip, synçylar aýdýarlar.
Kanadaly professor Kutleriň aýtmagyna görä, “Gazprom” bu proýekte goşulan halatynda hem Moskwanyň Türkmenistana ýetirjek täsiri o diýen güýçli bolmaz: “Meniň pikirimçe, Orsýetiň nukdaýnazaryndan garanyňda, onuň bu proýekte goşulmaga synanyşmagynyň maksady geosyýasy gazanç bilen bir hatarda onuň ykdysady taýdan Moskwa bähbitli bolmagydyr”.
Orsýetiň bu proýekte goşulmak isleginiň aňyrsyndaky sebäpler syýasymy ýa-da ykdysady, bu häzirlikçe anyk däl. Häzirki döwürde Orsýetiň bu proýekte goşulmagyna rugsat edilip-edilmejeginiň özi hem soragly. Şol bir wagtda “Transowgan” gaz proýektiniň başa baryp-barmajagy-da, eger bu planyň gurluşygy başlansa, onda onuň haçan tamamlanjagy-da sorag astynda.


text:
Türkmenistanyň Statistika boýunça döwlet komiteti aýallaryň we çagalaryň ýagdaýyny öwrenmek boýunça barlag geçirer.
Hökümetiň kararyna görä, 2015-nji ýylyň 27-nji sentýabryndan başlap 2016-njy ýylyň 15-nji ýanwaryna çenli ýurduň welaýatlarynda we Aşgabat şäherinde geçiriljek barlaglar müňlerçe hojalyklarda geçiriler.
Resmi maglumatlara görä, çäräniň maksady çagalaryň we aýallaryň ýagdaýyna gözegçilik edip, BMG-niň Müňýyllyk maksatnamalaryna we beýleki halkara borçnamalara ýetmek boýunça öňegidişlige baha bermekden ybarat.
Statistika boýunça döwlet komitetiniň işgärleri 15 we 49 ýaş aralygyndaky aýallar bar bolan maşgalalarda interwýu geçirerler.


text:
Türkmenistan bir geň ýer. Köp adam bu ýerdäki hökümetiň metbugata o diýen dost däldigini bilýär, emma käbir halatlarda sosial meseleler barada ýazmak bolýar, hususan-da bu käbir gowulaşmalaryň göze ilýän mahaly mümkin.
Elbetde, Türkmenistandan habar, maglumat bermek meselesinde kabul ederlik we kabul ederlik däl ýagdaýlaryň arasyndaky çyzygyň nireden çekilendigini hiç kim anyk aýdyp bilmeýär. Onsoň muny köplenç diňe habar, maglumat bermäge synanmak arkaly, ýagny şol habary beren wagtyň polisiýanyň ýa-da howpsuzlyk gulluklarynyň goşulyp-goşulmazlygy bilen bilip bolýar.
Türkmenistandan yzydirer ýagdaýda habar berip bilýän metbugat guramasynyň kän däldigi dogry. RFE/RL-iň «Azatlyk» radiosy diýip bilinýän Türkmen gullugy bolsa ýurt içinden yzygiderli habar berýär we golaýda onuň habarçylary,, bir säwlik bilen, ýurt içinden maglumat çykarmagyň çäk-çelgileriniň üstüni açdylar.
Aýdyň bolmadyk sebäplere görä, türkmen hökümeti golaýda elin etiň, hususan-da sygyr we goýun etiniň her kilosynyň bahasyny 12 manatdan geçirmezlik barada buýruk berdi we ony ýurduň bazarlarynda we dükanlaryndan giňden elýeterli etdi.
Bu waka BMG-niň Türkmenistana «bitarap ýurt» diýen resmi durumy beren wagtynyň ýyl dönümine we Täze ýyl baýramçylygynyň öň ýanlaryna gabat geldi.
Görlüp oturylsa, ýurtda adatça elin et tapmak kyn eken we bu ýagdaý adamlaryň, tapylýan wagty, elin et satyn almak üçin uzyn nobatlara durmagyna alyp geldi. Onsoň ol eti her alyja, etiň satylýan regionyndaky ýagdaýyna görä, näçe mukdarda, ýagny bir wagtyň özünde iki-bäş kilogram aralygynda satmak boýunça hem çäklendirme girizildi.
«Mir» bazaryndaky ýagdaýdan peýdalanmaga howluganlaryň arasynda Azatlygyň habarçysy Soltan Açylowa hem bardy. Emma et nobatynyň uzynlygy 13-nji dekabryň ir säherinde, sagat 9-da hem esli ýere ýetýärdi. Ýöne muňa garamazdan, elin, ýagny adatdakydan arzan bahadan doňdurylmadyk et aljak adamlaryň keýpi kökdi.
Açylowa adamlaryň et üçin uzyn nobata durşy, et satyn alyşlary barada maglumat, habar taýýarlamak mümkinçiligini görýär. Emma ol bu nobatdan surat almaga başlaýar welin, özüniň aýtmagyna görä, «birden raýat eşikli bäş-alty adam peýda bolup, oňa topulyp, kamerasyny elinden aljak bolýar».
Olar habarçynyň kamerasyny alyp, onuň üstüne sorag köküni ýagdyrmaga başlaýarlar. Şol aralykda hem onuň şahsyýetini kesgitleýän dokumentlerini talap edýärler. Açylowa olaryň biriniň polisiýa nyşanyny çala görkezip, derrrew yzyna ýygnandygyny aýdýar.
Açylowa özüni tanadýar, Azatlyk radiosynyň habarçysydygyny aýdýar. Ol töwerekdäki adamlaryň özüniň adyny bilýändigini aýdýar we olaryň biri «Hä, sen Azatlygyň Soltanymy?» diýip, onuň adyny aýdýar hem-de beýle gurama üçin işlemekden utanmaýarmyň diýip soraýar.
Açylowa özüni sorag edýänlerden özüniň nähili ters iş edendigini soraýar. Şol wagt bazardaky adamlaryň olara üşerilişip seredýändikleri, bu ýagdaýyň köpleriň ünsüni özüne çekip barýandygy gös-görtentin bolýar we sorag edýänler Soltany bazaryň daşyndaky köçä alyp gidýärler.
Habarçynyň kamerasyny alan adamlar ahyrynda bir-biri bilen hümürdeşip, polisiýa maşynyny çagyrýarlar. Ýarym sagat soň polisiýanyň maşyny gelýär we Açylowany Köpetdag etrap polisiýa bölümine alyp gidýärler. Ol ýerde hem habarçy bir sagat garaşdyrylýar we şondan soň bir resmi gelip, gaýtadan sorag edilýär.
Oňa berilýän soraglaryň arasynda çaglarynyň näme işleýändigi, adamsynyň näme işleýändigi baradaky soraglar hem bolupdyr. Ol adamsynyň 16 ýyl ozal aradan çykandygyny aýdandan soň hem, resmi ondan adamsynyň ýogalmazyndan öň näme işländigini sorapdyr. Açylowa ol resminiň ähli jikme-jiklikleri ýazyp alandygyny aýdýar.
Bozulan suratlar
Açylowa soragdan boşadylandan soň, polisiýa ofiseriniň ýanyna baryp, özüne bazarda gödek çemeleşendiklerini aýdyp, arz edýär. Polisiýa ofiseri ondan bazarda saklan adamlaryň hereketleri üçin ötünç soraýar we oňa kamerasyny gaýtaryp berýär.
Elbetde, et nobatyndan düşürilen suratlaryň hemmesi öçürilipdir.
Açylowanyň bazardaky nobaty surat düşürip, nähili ters iş edendigi entek hem anyk däl. Ýöne bu ýerde çaklama etmäge, yz çalmaga tutaryk bar.
Azatlyk radiosynyň başga bir habarçysy birden elin et satylyp başlanmagy bilen bagly täzeligi başga bir tarapdan beýan etmekçi boldy.
Men bu habarça näme bolandygy barada bar zady aýdyp bilmeýärin, muňa ygtyýarym hem ýok, emma olaryň öwrenen temalary barada aýdyp biljek.
Bu ýerde iki element bar. Birinjisi elin et peýda bolanda Türkmenistanyň köp ýerinde 20-30 adamdan başlanan, gürrüň ýaýrandan soň bolsa birden 70-80 adama ýeten uzyn nobatlar.
Elin etiň arzan bahadan satylmagy dogrudanam uly bir wakadymy? Adamlar şu geçen ýyllaryň dowamynda adatça diňe doň et satyn alyp bilýän wagty nämeler bolýardy?
Ikinjisi, şol satylýan etler barada näme aýdyp bolar? Hökümet ol etleriň bahasynyň emeli ýagdaýda aşakladylmagyny boýurdy. Bu ýagdaý käbir söwdagärleriň biznesine ýaramaz täsir ýetirdi we azyndan käbiriniň, bahalar kadalaşýança, işlerini ýitirmän girdeji alar ýaly bolýançalar, dükanlaryny ýapmagyna getirdi.
Et satylýan ýerlerde henizem dowam edýän uzyn nobatlaryň sebäbi şu ýagdaý bilen bagly bolsa-da bolar.
Meniň ýokarda ýaňzydyşym ýaly, Türkmenistan babatda nämäniň we haýsy temanyň gozgalmagynyň adalatly boljagyny bilmek aňsat iş däl. Men bu barada şu ýylyň başynda hem bir makala ýazypdym we şondan bäri ýagdaýyň gowulaşmandygy anyk görünýär.
Azatlyk radiosynyň müdiri Muhammmad Tahiriň hyzmatdaşlygynda ýazyldy. Iňlisçeden türkmençä geçiren Ýowşan Annagurban.


text:
Türkmenistandan Hytaýa demir ýol boýunça ilkinji gezek polipropilen ugradyldy
Paýlaşylan wagty: 02 Noýabr, 2020
“Türkmenistanyň Ulag-logistika merkezi” açyk paýdarlar jemgyýeti (TULM) “Demirgazyk-Günorta” demir ýol geçelgesi boýunça Gazagystanyň çäginden Hytaýa polipropileni ugratmaga ýardam etdi. Polipropileniň şu ugur boýunça eksporta ugradylyşy ilkinji gezek ýerine ýetirilýär. TULM-da “Biznes Türkmenistan” internet neşirine aýdylmagyna görä, 40 futlyk 42 sany konteýnerden ybarat bolan ilkinji konteýner otlusy şu ýylyň 12-nji awgustynda Türkmenbaşy deňiz portundan ugradyldy. Hytaýyň gündogaryndaky Şandun welaýatynyň Sindao port şäherine çenli ýoly ol 12-15 günüň dowamynda geçer. Şol bir wagtda Hytaýdan Türkmenistana 48 sany 40 futlyk konteýnerlerden ybarat bolan konteýner otlusy geler. Bu otlular Gazagystanyň Altynköl stansiýasynda kesişer. Häzirki wagtda konteýnerler türkmen demir ýollaryndan hytaý demir ýollaryna we tersine – hytaý wagonlaryndaky konteýnerler türkmen wagonlaryna ýüklenilýär. Ýoluň umumy uzynlygy 8 müň 746 kilometr bolup, şonuň Türkmenistanyň çägi boýunça “Türkmenbaşy porty – Serhetýaka” bölegi 712 kilometre, Gazagystanyň çägi boýunça “Bolaşak – Altynköl” bölegi 3 müň 450 kilometre we Hytaýyň çäginden “Horgos – Sindao” aralygy 4 müň 584 kilometre deňdir. “Umuman, bu ugur Hytaýa polipropileni eksport etmek üçin iň amatly, ykdysady taýdan netijelidir” diýip, TULM-da nygtalýar. TULM şu görnüşli daşamalary yzygiderli amala aşyrmagy meýilleşdirýär. Kompaniýa mundan beýläk-de Türkmenistanyň halkara demir ýol gatnawlarynyň hem-de beýleki ýurtlar bilen söwda gatnaşyklarynyň ösdürilmegine öz goşandyny goşmagy maksat edinýär.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Daşary işler ministri Raşid Meredow Russiýanyň Daşary işler ministri Sergeý Lawrow bilen Moskwa şäherinde penşenbe güni duşuşyk geçirdi. Onuň dowamynda halkara guramalaryň, esasanda BMG-niň, ÝHHG-niň, GDA-nyň çäklerindäki hyzmatdaşlygyň meseleleri, şeýle hem daşary işler ministrleriniň derejesinde “MA5+Russiýa” (Merkezi Aziýa we Russiýa) gepleşik guraly ara alnyp maslahatlaşyldy.
Russiýanyň DIM-niň metbugat beýanatyna görä, duşuşygyň dowamynda Türkmenistanda geçirilmegi meýilleşdirilýän Altynjy Hazar Sammitine görülýän taýýarlyk işleri bilen bir hatarda, Hazar meseleleri barada hem pikir alşyldy. Şeýle hem, howpsuzlyk bilen bir hatarda ekologiýa howpsuzlygynyň meselelerine seredildi.
Taraplar gepleşigiň dowamynda bilim we lukmançylyk ugurlarda ikitaraplaýyn gatnaşyklary giňeltmegiň mümkinçiliklerine garadylar we söwda-ykdysady hem-de medeni-ynsanperwer ugurlar boýunça ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň meselelerini giňişleýin ara alyp maslahatlaşdylar.
Duşuşygyň ahyrynda iki ýurduň DIM-niň ýolbaşçylary “Biologik howpsuzlygy üpjün etmek meseleleri boýunça Türkmenistanyň Hökümeti bilen Russiýa Federasiýasynyň Hökümetiniň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama” gol çekdiler.
Şeýle hem penşenbe güni Russiýanyň Hökümetiniň binasynda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Daşary işler ministri Raşid Meredowyň we Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň Ýokary Gözegçilik edarasynyň başlygy Serdar Berdimuhamedowyň Russiýanyň Hökümetiniň başlygy Mihail Mişustin bilen duşuşygy geçirildi.


text:
Siriýanyň döwlet telewideniýesi ýurduň režiminiň adyny aýtmadyk resmisine salgylanyp, onuň bu plany “milli özygtyýarlylyga hüjüm we içerki işlere gödek gatyşmak” hökmünde häsiýetlendirendigini habar berdi.
Biraz öň Kataryň daşary işler ministri Şeýh Hamad bin Ýassim al-Tani Siriýada geçirilmegi mümkin syýasy reformalaryň planyny beýan edip, şeýle diýipdi: “Arap Ligasyndaky doganlarymyzyň ählisi bilen maslahatlaşyp, biz milli bitewülik hökümetini düzmegi, ygtyýarlyklary wise-prezidente geçirýän bitarap guramany döretmegi, konstitusiýa esasynda saýlawlaryň esasyny goýmagy we uçreditel maslahaty gurnamagy we onuň wagtyny kesgitlemegi esasy wezipe ediji bir ylalaşyga geldik”.
Oppozisiýada dürli garaýyşlar bar
22 döwletden ybarat Liga özüniň ýol kartasy planyny tassyklatmak üçin, ony BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşine hem görkezjekdigini aýtdy.
Siriýanyň iň uly oppozisiýa topary bolan Siriýa Milli Geňeşi “Siriýada bolmaly islendik geçişiň prezident al-Assadyň iş başyndan gyrakladylmagy bilen utgaşmalydygyny” aýdyp, öz diýenine tutdy.
Ýurt içinde režime garşy protestleri gurnaýan oppozisiýa toparlaryny özüne birikdirýän ýerli koordinasiýa komiteti bolsa, bu planyň bellenen çäreleri amala aşyryp biljek mehanizminiň ýokdugyna salgylanyp, onuň başa barjak zat däldigini aýtdy. Şeýle-de, komitet bu inisiatiwa Siriýanyň režime öz ganly basyp ýatyrmalaryny dowam etdirmek üçin has köp wagt berer diýip hasaplaýar.
Halkara basyşlary güýçlenýär, emma...
Britaniýanyň daşary işler sekretary Wilýam Heýg duşenbe güni Ýewropa Bileleşigindäki kärdeşleri bilen duşuşmazyndan öň Arap Ligasynyň inisiatiwasyna Bileleşigiň goldaw berjegini aýdyp, şeýle diýdi: “Biz, Arap Ligasyny we olaryň hepde ahyrynda kabul eden kararlaryny goldamagy dowam etdirmek bilen, Siriýa babatda goşmaça sanksiýa çäreleri hakynda-da ylalaşyga geleris diýip umyt edýärin”.
Prezident Başar al-Assadyň režimine edilýän halkara basyşlary ösmek bilen, ýöne weto ygtyýarlygy bolan BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik agzalary Hytaý we Orsýet Howpsuzlyk Geňeşiniň Siriýa babatdaky berk rozolýusiýasynyň öňüni baglady.
Arap Ligasynyň ministrleri öz duşuşyklarynda Siriýadaky gözegçilik missiýalarynyň möhletini ýene bir aý uzaldýandyklaryny aýtdylar. Bu synçylar zorlugyň öňüni almagy başarmazlykda tankyt edilipdi.
BMG Siriýada al-Assada garşy turan on aýlyk gozgalaňyň dowamynda bäş müňden gowrak adamyň öldürilendigini aýdýar. Siriýaýanyň hökümeti bolsa özüniň “terrorçylar” we “ýaragly toparlar” bilen söweşýändigini gaýtalaýar.


text:
Ysraýylyň ozlaky generaly we premýer-ministri şenbe güni, sekiz ýyla çeken komadan soň, aradan çykdy. Ol 85 ýaşyndady.
Duşenbe güni geçirilmeli jaýlanyş mirasymyna ABŞ-nyň wise-prezidenti Joe Biden hem gatnaşar.
Ysraýylyň ozalky we häzirki liderleri Şarony ýatlap, ýurduň telewideniýesinde çykyş etdiler.
Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu: “Ysraýylyň halky ozalky premýer-ministr Ariel Şaronyň hatyrasyna başyny egýär. Arik ilkinji göreşiji we gahryman komandirdi. Men onuň biziň günlerimiziň iň beýik harby liderleriniň biri bolandygyna ynanýaryn. Arik ýurduň howpsuzlygyna, onuň goranyşyna uly goşant goşupdy. Ol muny ysraýyl halkynyň özüniň ýeke-täk ýurduny öz güýçleri bilen goramalydygyna düşüneni üçin etdi. Onuň hakydasy mydama-da halkyň ýüreginde ýaşar”.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama onuň ýewreý döwleti üçin eden tagallalaryny öwdi. Germaniýanyň kansleri Angela Merkel Şarony “Ysraýylyň patrioty” diýip häsiýetlendirdi.
Fransiýanyň prezidenti Fransua Ollande we Ýewropa Bileleşiginiň prezidenti Herman Wan Rompuý hem öz gynançlaryny bildirdiler.
Şol bir wagtda, Palestinanyň “Hamas” topary Şaronyň ölümini gowy garşylaýandyklaryny öňe sürdüler. Topar ony “jenaýatçy” diýip atlandyrdy.


text:
Ýaşlar we türkmençäniň türkçe bilen garyşdyrylmagy
Geçen bir asyryň dowamynda türkmen dili dürli tapgyrlary başdan geçirdi. Bir döwür türkmen dili arap we pars sözleriniň hasabyna baýlaşdyrlan bolsa, sowet döwründe bu ýagdaý rus dili mysalynda gaýtalandy.
Garaşsyzlyk ýyllarynda bolsa esasan türkmen dilinde gürleýän ýaslaryň arasynda türk sözlerini, ýagny Türkiýede ulanylýan aňlatmalaryň has köp ulanylyp başlanandygyna şaýat bolýarys.
Munuň sebäpleri barada aýdylanda, Türkiye bilen Türkmenistanyň aragatnaşygynyň ýygjamlaşmagy, Türkiýede okaýan we işleýän raýatlaryň köpelmegi, şol bir wagtda türk telewideniýesiniň Türkmenistanda meşhurlaşmagy barada gürrüň edip bolar.
Käbirleri bu ýagdaýyň, bir tarapdan türkçäniň gowy bilinmegine mümkinçilik döredýändigini aýtsa, ikinji tarapdan türkmen dilinde türkçe aňlatmalaryň, şol bir wagtda türkmen diliniň ýazuw düzgünlerine, gepleşik düzgünlerine o diýen gabat gelmeýän söz gurluşlarynyň köpelmegine getirýändigini aýdýarlar.
Elbetde, diliň ýyl-ýyldan kämilleşdirilmegi üçin, düşnükli bolan käbir sözleriň beýleki dillerden alynmagynyň tarapyny çalýan alymlar hem bar. Eýsem, ýaşlaryň arasynda türkmençe bilen türkçäniň garyşdyrylyp gürleşilmegine siz nähili garaýarsyňyz? Bu barada ýaşlar näme pikirde?
Täze Tolkunyň nobatdaky gepleşiginde şu tema barada gürrüň ederis. Bu baradaky tejribeleriňizi we garaýyşlaryňyzy aşakdaky forumda galdyryp bilersiňiz.
Isleseňiz, öz pikiriňizi gepleşigimize gatnaşyp hem beýan edip bilersiňiz. Biz bilen aragatnaşyk gurmak isleseňiz, hat@azatradio.org email adresimize hat ugradyň. Özümiz siziň bilen habarlaşarys.


text:
Ýaragly adam Sidniniň merkezindäki bir kafede bir topar adamy zamun aldy.
15-nji dekabrda telewideniýede berlen wideoýazgylar azyndan üç adamyň ellerini äpişgä tarap galdyrap durandygyny, arap elipbiýinde hat ýazylan gara baýdagy görkezdi.
Habarlarda aýdylmagyna görä, baýdakdaky ýazgy «şahada», ýagny yslam boýunça kelemäňi çöwürmegiň teksti bolup durýar.
Şaýatlar tüpeň sesine meňzeýän gaty gümpüldileri eşidendiklerini aýtdylar. Polisiýa ýaraly bolanlar barada maglumatyň ýokdugyny aýtdy.
Habarlarda aýdylmagyna görä, zamun alyjy Awstraliýanyň premýer-ministri Toni Abbot bilen gepleşikleri talap edýär. Emma polisiýa özleriniň bu barada bada-bat düşündiriş bermejegini aýtdy.
"Kafede iki bomba bar"
Awstraliýanyň “Network 10» telewizion stansiýasy özleriniň telefonda kafedäki iki zamun bilen gepleşendiklerini, olaryň ýaragly adam bize kafede iki bomba, şäheriň başga bir ýerinde bolsa iki bomba goýdum diýip aýtdy diýendigini habar berýär.
Awstraliýanyň premýer-ministri Toni Abbot paýtagt Kanberrada žurnalistlere zamun alyjynyň bu işi näme sebäpden edendigini bilmeýändiklerini aýtdy:
"Biz häzirlikçe bu işi eden adamyň motiwini, ýagny bu işi näme sebäpden edendigini bilmeýäris. Biz munuň, görnetin şeýle bolup biljegini aňladýan käbir alamatlary bolsa-da, syýasy sebäplidigini ýa däldigini hem bilmeýäris."
Ol syýasy äheňli zorlugyň asyl manysynyň adamlary gorkuzmak maksadyndan ugur alýandygyny hem sözüne goşdy.
"Awstraliýa parahatçylykly, açyk we jomart jemgyt, muny hiç bir zat üýtgedip bilmez. Şu sebäpden hem men ähli awstraliýalyny, adatça bolşy ýaly, şu gün hem öz işleri bilen bolmaga çagyrýaryn" diýip, premýer-ministr aýtdy.
Täze Günorta Weýls polisiýasynyň komissary Andrew Scipione Sidnide žurnalistlere «biz terror şertlerindäki ýagdaýa görä hereket edýäris» diýdi.
Zamun alyşyň alty sagady içinde bu binadaky üç adamyň howpsuz ýere gaçyp çykyşy göründi. Ýene iki adam, ikisi hem aýal, biraz soň gaçyp çykdy.
Olaryň bu binadan nähili ýagdaýlarda çykyp bilendigi anyk däl. Şonuň bilen bir wagtda, «Lindt Chocolat» kafesinde ýene näçe zamunyň galandygy hem anyk däl.
«Lindt Australianyň» ýerine ýetiriji başlygy Steve Loane özüniň bu binada, kafeniň işgärlerini we müşderileri goşaňda, 50 çemesi adamyň bardygyna ynanýandygyny aýdypdyr, emma polisiýa bu çaklamanyň juda ýokardygyny aýdýar. Şaýatlar bolsa ol ýerdäki adamlaryň 13 töweregidigini öňe sürýär.
Agyr ýaraglanan polisiýa ofiserleri Martin meýdançasyny, şäheriň maliýe we söwda merkeziniň ýerleşen ýerini gabap aldy. Zamun alnan kafe hem şu ýerde ýerleşýär.
Şäheriň bu ýerdäki köçeleri baglandy, ofisler ewakuasiýa edildi we jemgyýetçilige bu ýerden daşrak durmalydygy aýdyldy.
Sidniniň Opera öýi hem, golaýda ýerleşýändigi üçin, polisiýanyň gümany esasynda barlandy.
Birleşen Ştatlar Sidnidäki konsullygyny ewakuasiýa etdi we bu şäherdäki amerikan raýatlary üçin duýduryş çap etdi.
Awstraliýa Birleşen Ştatlaryň we onuň Siriýadaky we Yrakdaky «Yslam döwleti» toparynyň jeňçilerine garşy alyp barýan kampaniýasynyň ýarany bolup durýar.
Polisiýa 15-nji dekabrda irden, Awstraliýanyň topragynda terror hüjümini gurnamak plany we Awstraliýanyň raýatlarynyň ýaragly söweşe goşulmak üçin Siriýa gitmegine ýardam edilmegi babatdaky derňewiň çäginde, bir adamyň tussag edilendigini aýtdy.
Yrakdaky we Siriýadaky yslamçy jeňçileriň hatarynda 70 töweregi awstraliýalynyň söweşýändigi çak edilýär we ýaşlaryň arasyndaky radikallaşmanyň köpelmegi ýurt içinde hem hüjümleriň guralmagyna getirer diýen alada bar.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Türkmen prezidentiniň hususy awtoserwisleriň we awtoýuwalgalaryň işine gözegçiligi güýçlendirmegi talap etmeginden bir hepde geçer-geçmez, ýurduň tas ähli sebitinde diýen ýaly awtoserwisler we awtoýuwalgalar ýapyldy.
“Häzir salgyt gullugy barlaýar’ diýip, awtoserwisler we ýuwalgalar ýapyldy. Ulagymyň ýagyny hem çalyşdyrmaga ýer ýok. Ýaşaýan ýerimizdäki hususy ussalar hem ulagyňy oňarmaga çekinýärler” diýip, änewli ýaşaýjylaryň biri gürrüň berdi.
Ýeri gelende ýatlatsak, Gurbanguly Berdimuhamedow 24-nji aprelde geçiren hökümet maslahatynda, häzirki döwürde ýurduň Içeri işler ministrliginiň ähli düzümleriniň “maddy enjamlaýyn binýadynyň berkidilýändigine, oňa dünýäniň öňdebaryjy tejribeleriniň işjeň ornaşdyrylýandygyna” garamazdan, paýtagtda we onuň töwereklerinde awtoulaglara hyzmat edýän bölümleriň bikanun hereket edýän ýerleriniň bardygyny aýdypdy.
Şeýle-de, ol ulaglary ýuwmak hyzmatyny ýerine ýetirýän bölümlerde köplenç halatda agyz suwunyň ulanylýandygyny, oňa ministrlik tarapyndan degişli gözegçiligiň ýola goýulmaýandygyny belläp, içeri işler ministrden “nogsanlyklary gyssagly düzetmek boýunça degişli işi alyp barmagy berk talap edipdi”.
“Ähli ugurlarda bolşy ýaly bu düzümlerde-de kanunçylygyň berjaý edilmegi, tertip-düzgüniň berkidilmegi, ulaglara hyzmat edýän bölümlere Salgyt gullugynyň yzygiderli gözegçiliginiň ýola goýulmagy döwrüň möhüm talabydyr” diýlip, resmi metbugatyň habarynda bellenildi.
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky çeşmeleriniň berýän maglumatyna görä, prezidentiň bu çykyşyndan soň, paýtagtdaky ähli awtoýuwalgalar we döwletiň eýeçiligindäki awtoserwislerden başgasynyň ählisi ýapylypdyr.
“Resmi ýagdaýa laýyk iş alyp barmaýandygymyzy aýdyp, ussahanalarymyzy ýapmagymyzy talap etdiler. Bu biziň çöregimizdi. Nädilende kärimizi kanuna görä dowam etdirip bolýandygy soralanda-da, hiç bir jogap bermeýärler” diýip, Aşgabadyň Köşi sebitindäki hususy awtoserwisiň eýesi, özüni Begenç diýip tanyşdyran ulag ussasy gürrüň berdi.
Begenç käbir ussalaryň gizlin ýagdaýda adamlaryň ulaglaryna ‘seredip berýändiklerini’, emma munuň üsti açylan halatynda 15 güne çenli administratiw tussaglygynyň hem berilip bilinýändigini aýtdy.
Galyberse-de, awtoýuwalgalaryň ýapylmagynyň netijesinde, ol ýerde işlänler bilen birlikde, adaty sürüjileriň hem dürli nogsanlyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýandygyna üns çekilýär.
“[Aşgabatda] ulagyň hapa bolaýsa, [ýol gözegçilik işgärleri] hökman jerime salýarlar. Ýörite ýuwalgalaryň ýapylmagy bilen indi özüň bedrede suw daşap, ulagyňy ýuwmaly bolýarsyň” diýip, paýtagtly diňleýjilerimiziň biri aýdýar.
Ýeri gelende bellesek, Türkmenistanda awtoulagy hapa sürüjilere salynýan jerimäniň mukdary birinji gezekde 100 manada deň bolup, ikinji we ondan soňky gezeklerde 300 manada barabardyr. Awtoulagy hapa bolany sebäpli soňky alty aýyň dowamynda üç gezek jerime salnan sürüjileriň bir ýyla çenli sürüjilik şahadatnamasynyň elinden alynýan ýagdaýy-da bolýar.
Bu aralykda ýurtda müňlerçe awtoserwisleriň we awtoýuwalgalaryň ýapylmagy bilen birilikde, olaryň haçan işläp başlajakdygy ýa-da olaryň deregine hödürlenýän nähilidir bir alternatiwalar barada maglumat berilmeýär.
Azatlyk Radiosynyň degişli şäher we etrap häkimlikleri bilen habarlaşyp, bu soragyň jogabyny tapmak synanyşyklary hem netije bermedi.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Donald Trampyň Eýranyň ýadro ylalaşygy babatdaky kanunçylygy berkitmeklige gönükdirilen çagyryşy kongresde nämälim gelejek bilen ýüzbe-ýüz bolýar, ýogsa öňbaşçy respublikan senatorlar bu işi goldamak üçin öňe-de çykdylar.
"Men öz adminstrasiýamy bu ylalaşygyň köp sanly çynlakaý bärdengaýtmalary meselesini çözmekleri we Eýran režiminiň hiç wagt dünýä ýadro ýaragy bilen wehim salyp bilmezligi üçin, kongres we biziň ýaranlarymyz bilen, ýakyndan işleşmäge gönükdirýärin” diýip, Tramp Eýranyň Ýakyn Gündogardaky “gödensiz” işjeňlikleriniň öňüni almak synanyşygy hökmünde häsiýetlendiren çärelerini yglan edende aýtdy.
Senatyň daşary gatnaşyklar komitetiniň başlygy Bob Korker we respublikan Tom Kotton Trampyň sözlän sözünden gysga wagt soň 2015-nji ýyldaky ylalaşygyň prezident tarapyndan kesgitlenen “kemçiliklerini düzetmek” üçin kanunçylyk planyny teklip etdi.
Çykýan netijä görä, bu kanun, eger-de Tähran 2025-nji ýyldan soň uran baýlaşdyrmaga gaýtadan başlasa, ýadro ýaraglaryna dahylly sanksiýalary gaýtadan girizer.


text:
Májilis depýtattary Reseıdegi Parlament saılaýyna baıqaýshy retinde qatysady
NUR-SULTAN. QazAqparat - Májilis depýtattary 17-19 qyrkúıek aralyǵynda ótetin Reseı Federatsııasy Federaldyq Jınalysynyń VIII shaqyrylymy depýtattarynyń saılaýyna baıqaýshy retinde qatysady, dep habarlady QazAqparat Májilistiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Delegatsııany Májilistiń Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń tóraǵasy, sondaı-aq, Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart uıymy Parlamenttik Assambleıasy jelisi boıynsha halyqaralyq baqylaýshylar tobynyń úılestirýshisi Arman Qojahmetov basqarady. Qazaqstandyq delegatsııanyń quramynda TMD PAA tarapynan Berik Bekjanov, Memlekettik Dýmanyń shaqyrtýy boıynsha Mádı Ahmetov jáne Vera Kım táýelsiz baıqaýshy retinde qatysady.
Májilis depýtattarynyń Máskeý men Máskeý oblysyndaǵy saılaý ýchaskelerine baryp, daýys berý barysyn baqylaýy josparlanǵan. Sonymen qatar, Májilis depýtattary Memlekettik Dýmadaǵy jáne Ortalyq saılaý komıssııasyndaǵy saıası partııa fraktsııalarynyń jetekshilerimen kezdesý ótkizýdi kózdep otyr.
Qazaqstandyq Parlament ókilderi Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart uıymy Parlamenttik Assambleıasynyń halyqaralyq baıqaýshylar tobynyń qorytyndy keńesine jáne Qorytyndy qujattardy daıyndaý úshin TMD baıqaýshylar mıssııalaryn úılestirýshiler keńesine qatysýy josparlanǵan.