text:
Düýn hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sanly ulgam arkaly Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisini geçirdi. Onda döwlet durmuşyna degişli möhüm meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy we birnäçe resminamalaryň taslamalaryna garaldy. Giňişleýin mejlise Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň ýolbaşçylary, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň agzalary, Aşgabat şäheriniň hem-de welaýatlaryň häkimleri çagyryldy.
Milli Liderimiz mejlisiň gün tertibini yglan edip, döwletimiziň mukaddes Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllyk baýramynyň ýetip gelýändigini belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hemmeleri şanly sene — Watanymyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň baýramy bilen tüýs ýürekden gutlady we mundan 30 ýyl ozal dünýäniň syýasy kartasynda Garaşsyz Türkmenistan döwletiniň peýda bolandygyny belledi. Şu döwürde ýurdumyzda dünýä ýaň salan ägirt uly işler bitirilip, ähli ugurlarda asyrlara barabar ýol geçildi.
Milli Liderimiz mejlise gatnaşyjylara ýüzlenip, hemişe bolşy ýaly, jenaýat edendikleri üçin iş kesilen, eden etmişlerine ökünip, ak ýürekden toba gelen raýatlaryň uly baýramlaryň öň ýanynda günäsiniň geçilýändigini aýtdy we beýik ata-babalarymyzyň rehimdarlyk, ynsanperwerlik ýörelgelerinden ugur alyp, olary jeza çekmekden boşatmak ýaly sahawatly çäreleri yzygiderli geçirip durýarys diýip belledi.
Şunuň bilen baglylykda, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Raýatlyk we günä geçmek meseleleri boýunça teklipleri taýýarlamak baradaky toparyň başlygy Ç.Amanowa söz berildi. Ol bu toparyň jenaýat edendikleri üçin iş kesilen raýatlaryň Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllyk şanly baýramy mynasybetli günäsini geçmek boýunça geçiren işleri barada hasabat berdi.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, Permanlara gol çekdi. Oňa laýyklykda, iş kesilen raýatlarymyzyň 2058-si we daşary ýurtly raýatlaryň 6-sy Garaşsyz, berkarar Watanymyzyň şanly baýramy mynasybetli mundan beýläk jeza çekmekden boşadyldy.
Hormatly Prezidentimiz wise-premýer, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary Ç.Amanowa hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylary bilen bilelikde günäsi geçilen adamlaryň ählisini tussaglykdan boşadyp, olaryň ýakyn wagtda öz öýlerine, maşgala agzalarynyň arasyna barar ýaly ähli zerur işleri geçirmegi tabşyrdy.
Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygynyň orunbasary K.Babaýew Halk Maslahatynyň mejlisine görülýän taýýarlyk barada maglumat berdi.
Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň agzalarynyň Türkmenistanyň içeri we daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugurlaryny, kabul edilýän kanunçylyk namalarynyň, milli Liderimiz tarapyndan öňe sürülýän oňyn halkara başlangyçlaryň ähmiýetini ilata ýaýmak boýunça guralýan wagyz-düşündiriş çärelerine işjeň gatnaşýandyklary bellenildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow umumymilli foruma hemmetaraplaýyn taýýarlyk görmegiň, onuň gün tertibini taýýarlamaga jogapkärli çemeleşmegiň zerurdygyna ünsi çekip, Garaşsyz, Bitarap döwletimiziň we jemgyýetimiziň hakyky halk häkimiýetlilik ýörelgelerine ygrarlydygyna şaýatlyk edýän, Türkmenistanda ýaýbaňlandyrylan demokratik özgertmeleriň möhüm ähmiýetini nygtady.
Şunuň bilen baglylykda, Halk Maslahatynyň mejlisiniň hem-de ata Watanymyzyň beýik Garaşsyzlygynyň şöhratly 30 ýyllygy mynasybetli dabaralaryň ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilmegi üçin ähli çäreleriň görülmelidigi aýratyn bellenildi. Hormatly Prezidentimiziň nygtaýşy ýaly, halkymyzyň agzybirligini we jebisligini has-da berkitmäge ýardam edýän bu şanly wakalar Watanymyzyň häzirki zaman taryhyna täze şanly sahypany ýazyp, döwletimiziň saýlap alan döredijilik ýoly bilen ynamly öňe barýandygyny alamatlandyrmalydyr.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow Halk Maslahatynyň mejlisine we Türkmenistanyň beýik Garaşsyzlygynyň şöhratly 30 ýyllyk baýramyna görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.
DIM we degişli döwlet düzümleri giň möçberli guramaçylyk işlerini alyp barýarlar. Dünýä jemgyýetçiligi ýurdumyzda guralýan ýubileý dabaralaryna uly gyzyklanma bildirýär. Meýilleşdirilen dabaralaryň dowamynda halkara derejedäki çäreleriň bolmagy munuň subutnamasydyr.
Soňra wise-premýer, DIM-niň ýolbaşçysy Özbegistan Respublikasy bilen netijeli, köpugurly hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de pugtalandyrmak we giňeltmek bilen baglanyşykly wezipeler barada hasabat berdi.
Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyzyň garamagyna şu ýylyň 22-nji sentýabrynda Daşoguz welaýatynyň wekiliýetini Özbegistanyň Horezm welaýatyna, Lebap welaýatynyň wekiliýetini bolsa Buhara welaýatyna iş saparyna ibermek hakyndaky teklibi hödürledi. Iki ýurduň sebitleriniň arasyndaky gatnaşyklary sazlaşykly ösdürmegiň ägirt uly geljegi bolan döwletara hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlarynyň biridigi bellenildi.
Milli Liderimiz hödürlenen teklibi makullap, degişli Buýruga gol çekdi hem-de ony sanly ulgam arkaly Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, DIM-niň ýolbaşçysy R.Meredowa iberdi we resminamadan gelip çykýan wezipeleri üstünlikli ýerine ýetirmegi üpjün etmek barada wise-premýere hem-de Lebap we Daşoguz welaýatlarynyň häkimlerine anyk tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri şu ýylda ýurdumyzda meýilleşdirilen halkara çärelere görülýän taýýarlyk işleri barada-da hasabat berdi. Şolaryň hatarynda VI Hazar sammiti, Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasyna agza döwletleriň döwlet Baştutanlarynyň 15-nji duşuşygy hem-de “Parahatçylyk we ynanyşmak syýasaty — halkara howpsuzlygyň, durnuklylygyň we ösüşiň binýady” atly halkara maslahat bar. Bu çäreleri ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmek maksady bilen, degişli Guramaçylyk toparlaryny döretmek teklip edilýär.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Berdimuhamedow Halk Maslahatynyň mejlisini hem-de ýurdumyzyň Garaşsyzlyk güni mynasybetli baýramçylyk çärelerini geçirmäge görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ş.Abdrahmanow ýangyç-energetika toplumynyň düzümleýin böleklerinde we gözegçilik edýän Lebap welaýatynda Halk Maslahatynyň mejlisine hem-de döwlet Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllygy mynasybetli baýramçylyk çärelerine görülýän taýýarlyk işleri barada hasabat berdi.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary E.Orazgeldiýew oba hojalyk toplumyna degişli ministrlikde we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynda hem-de gözegçilik edýän Daşoguz welaýatynda Halk Maslahatynyň mejlisine hem-de Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllygy mynasybetli geçiriljek çärelere taýýarlyk görlüşi barada hasabat berdi.
28-nji sentýabrda Halkara ahalteke atçylyk sport toplumynda baýramçylyk at çapyşygynyň geçiriljekdigi bellenildi. At çapyşyklarynyň ýedisi geçirilip, şolarda ýeňiji bolanlara gymmat bahaly baýraklar gowşurylar.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ç.Purçekow gurluşyk-senagat toplumynyň düzümlerinde hem-de gözegçilik edýän Aşgabat şäherinde Halk Maslahatynyň nobatdaky mejlisine görülýän taýýarlyk, hususan-da, bu forumy guramaçylykly geçirmek maksady bilen degişli gulluklaryň wekillerinden ybarat toparlary döretmek barada hasabat berdi.
Mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllygyna görülýän taýýarlyk işleri barada hem habar berildi. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzyň baş baýramyna aýratyn öwüşgin bermek, şol sanda baýramçylyk günleri nobatçylyk etmegiň tertibini düzmek boýunça geçirilýän işler barada aýdyldy.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ç.Gylyjow söwda toplumynda hem-de Ahal welaýatynda Halk Maslahatynyň mejlisine hem-de mähriban Diýarymyzyň şanly Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy mynasybetli geçiriljek baýramçylyk çärelerine taýýarlyk görmek barada hasabat berdi.
Wise-premýer Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrligi tarapyndan Halk Maslahatyna gatnaşyjylar üçin sowgatlary taýýarlamak boýunça degişli işleriň geçirilendigi, söwda we beýleki hyzmatlary etmek boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdi.
Hasabatyň dowamynda ministrlikler, pudaklaýyn dolandyryş edaralary hem-de häkimlikler bilen bilelikde 21-22-nji sentýabrda Söwda-senagat edarasynda ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň şanly toýuna bagyşlanan sergini ýokary derejede geçirmek boýunça alnyp barylýan işler barada aýdyldy.
Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Mämmedowa Halk Maslahatynyň mejlisine hem-de baýramçylyk çärelerine görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.
Halk Maslahatynyň mejlisini köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde gyzgyny bilen halka ýetirmek boýunça durmuşa geçirilýän işler barada aýdyldy. Ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllygy mynasybetli dabaralary guramaçylykly geçirmegi üpjün etmek boýunça Meýilnama laýyklykda, ýerine ýetirilýän işler barada-da hasabat berildi.
Soňra çykyş eden Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Toýlyýew 25-nji sentýabrda geçiriljek Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisine hem-de ýurdumyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygyna bagyşlanan çärelere taýýarlygyň barşy barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň Keselleriň ýaýramagyna garşy göreşýän adatdan daşary toparynyň çözgütlerine laýyklykda, Halk Maslahatynyň mejlisini hem-de Garaşsyzlyk baýramy mynasybetli meýilleşdirilen çäreleriň ählisini ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmek babatda degişli işler alnyp barylýar.
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Ulag we kommunikasiýalar agentliginiň Baş direktory M.Çakyýew Halk Maslahatynyň mejlisine hem-de Diýarymyzyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllyk baýramyna görülýän taýýarlyk barada hasabat berdi.
Soňra Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň ýolbaşçylary milli Liderimiziň ozal beren tabşyryklaryny, şol sanda Milli goşunymyzyň kuwwatyny hem-de goranyş ukybyny pugtalandyrmak, harby we hukuk goraýjy edaralaryň ählisinde öňdebaryjy tehnologiýalary işjeň ornaşdyrmak boýunça geçirilýän işler barada sanly ulgam arkaly hasabat berdiler.
Ata Watanymyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň şöhratly 30 ýyllygy mynasybetli dabaraly harby ýörişe görülýän taýýarlyk, Halk Maslahatynyň mejlisiniň guramaçylykly geçirilmegini üpjün etmek boýunça durmuşa geçirilýän çäreler hasabatlarda beýan edilen aýratyn mesele boldy.
Döwlet Baştutanymyz Halk Maslahatynyň mejlisine görülýän taýýarlyk meseleleriniň üstünde durup geçmek bilen, harby gullukçylaryň hem-de bu düzümleriň işgärleriniň öňünde kanunylygy hem-de hukuk düzgün-tertibini gorap saklamak ýaly belent jogapkärli wezipäniň durýandygyny aýdyp, mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllygy baýram edilýän günlerinde geçirilmegi meýilleşdirilen döwlet derejeli ähli çäreleriň ýokary guramaçylyk derejesiniň üpjün edilmegini tabşyrdy hem-de harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylaryna degişli tabşyryklary berdi.
Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisiniň dowamynda Aşgabat şäheriniň we ýurdumyzyň welaýatlarynyň häkimleri çykyş edip, şu günler paýtagtymyzda we ýurdumyzyň welaýatlarynda Halk Maslahatynyň mejlisini hem-de Türkmenistanyň Garaşsyzlyk güni mynasybetli meýilleşdirilen dabaralaryň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek ugrunda toplumlaýyn çäreleriň görülýändigi barada hasabat berdiler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Halk Maslahatynyň öňde boljak mejlisini guramaçylykly geçirmek boýunça zerur çäreleri görmegi tabşyrdy.
Milli Liderimiz sözüni dowam edip, giňişleýin mejlise gatnaşyjylaryň ünsüni meýilleşdirilen baýramçylyk çärelerine çekdi.
27-nji sentýabrda irden täze Hökümet toplumynda dabaraly harby ýöriş geçiriler, agşamlyk bolsa sungat ussatlarynyň çykyşlary bolar.
Soňra milli Liderimiz wise-premýer, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary Ç.Amanowa ýüzlenip, 28-nji sentýabrda irden «Halk hakydasy» ýadygärlikler toplumynda harby gullukçylara mynasyp bolan döwlet sylaglaryny dabaraly ýagdaýda gowşurmagy tabşyrdy.
Şeýle hem döwlet Baştutanymyz yhlasly zähmet çekip, gowy netijeleri gazanan welaýat we etrap häkimlerine bolsa, sylaglary pagta ýygymy tamamlanansoň gowşurylsa dogry boljakdygyny belledi.
Däp bolşy ýaly, 28-nji sentýabrda irden Halkara ahalteke atçylyk sport toplumynda at çapyşyklary geçiriler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow göz öňünde tutulýan baýramçylyk çäreleri şulardan ybarat diýip belledi hem-de wise-premýer, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary Ç.Amanowa hem-de ähli harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylaryna baýramçylyk günlerinde birnäçe çäreleri geçirmegiň göz öňünde tutulýandygyny aýdyp, olaryň esasy wezipesiniň tertip-düzgüniň berk berjaý edilişine gözegçilik etmekden ybaratdygyny nygtady.
Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlaryna ähli edara-kärhanalarda, häkimliklerde ýolbaşçylaryň gije-gündiziň dowamynda nobatçylygyny guramak tabşyryldy. «Tiz kömek» we beýleki dessin gulluklar edil sagat ýaly takyk işlemelidir diýip, milli Liderimiz belledi we ähli ýerde nobatçylary degişli buýruklar bilen bellemegi tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz wise-premýer S.Toýlyýewe Keselleriň ýaýramagyna garşy göreşýän adatdan daşary toparyň we ähli arassaçylyk gulluklarynyň işini güýçlendirmegi tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň sanly ulgam arkaly geçirilen giňişleýin mejlisini jemläp, oňa gatnaşanlary eziz Diýarymyzyň Garaşsyzlygynyň şanly ýubileýi bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlady we hemmelere berk jan saglygyny, maşgala abadançylygyny, berkarar Watanymyzyň gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.
Habarlar
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisi
Düýn hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sanly ulgam arkaly Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisini geçirdi. Onda döwlet durmuşyna degişli möhüm meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy we birnäçe resminamalaryň taslamalaryna garaldy. Giňişleýin mejlise Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň ýolbaşçylary, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň agzalary, Aşgabat şäheriniň hem-de welaýatlaryň häkimleri çagyryldy.


c: text/html

text:
Elordada túngi saǵat ekide kóshe kezgen 3 jáne 5 jastaǵy sábıler tabyldy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Elordada polıtsııa qyzmetkerleri «Jasóspirim» aldyn alý is-sharasy aıasynda nashar otbasylarǵa qatysty reıd júrgizip jatyr, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Qalalyq polıtsııa departamentiniń málimetinshe, kámeletke tolmaǵandar isi jónindegi ınspektorlardyń jumysy balalar men jasóspirimder arasyndaǵy quqyqbuzýshylyqtyń aldyn alýmen ǵana shektelmeıdi. Olarǵa balalar men jasóspirimderdiń ata-analarmen de jumys isteý júktelgen.
«Ókinishke oraı ata-analardyń barlyǵy birdeı balalaryn tárbıeleý isimen laıyqty deńgeıde aınalyspaıdy. Іshimdikke nemese esirtkige elitý, beıádep qylyq tanytý, balalarǵa dórekilik kórsetý syndy jat qylyqtardyń oryn alý faktileri bar. Munyń barlyǵy da kámeletke tolmaǵandardy tárbıleý isine teris áserin tıgizýi múmkin», - dep atap ótedi departamentten.
Al Nur-Sultan qalalyq PD ıývenaldy polıtsııa bóliminiń bastyǵy Nellıa Dosjanova «polıtsııa árbir bala otbasynda ómir súrýi tıis!» degen ustanymmen jumys isteıtindigin aıtady.
«Bizdiń mindetimiz – tárbıe berýden jaltaranatyn áke men anany túzetýge barynsha múmkin is-sharany qabyldaý. Ókinishke oraı, kez kelgen jaǵdaıda jumys áńgimelesimen jáne turǵylyqty jerdi tekserýmen aıaqtala bermeıdi. Mundaı jaıtta biz ata-ana quqyǵyn shekteý nemese aıyrý týraly máseleni kóterý arqyly jaýapkershilikke tartýǵa májbúrmiz», - dedi ol.
Departament málimetinshe, elordada quqyq qorǵaý organdarynyń esebinde shamamen 200 otbasy tirkeýge alynǵan. Bul otbasylarda 425 kámeletke tolmaǵan bala tárbıelenýde. Jyl basynan beri 2 azamat ata-ana quqyǵynan aıyrylsa, 7 adamnyń ata-ana quqyǵy shektelip otyr. Jalpy elordada ata-ananyń bala tálim-tárbıesine nemquraıly qaraıtyndyǵyna qatysty faktiler de jıilep tur.
«Máselen, 15 qyrkúıek kúni túngi saǵat 2-de 102 nómirine habarlasqan qala turǵyny Ýálıhanov kóshesinde jol boıynda eki balanyń júrgeni týraly habarlady. 3 jáne 5 jastaǵy sábıler Ómirlik qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan balalardy qoldaý ortalyǵyna ornalastyryldy. Quqyq qorǵaýshylar sábılerdiń úıde jalǵyz bolǵanyn jáne óz betterinshe júrgenin anyqtady. Olar túngi saǵat 2-de úıden shyǵyp ketip, jol boıynda júrgen. Al dál osy ýaqytta olardyń ata-analary kórshileriniń úıinde ishimdik iship otyrǵan. Polıtsııa qyzmetkerleri olardyń analaryna qatysty QR ÁQBtK 127-babymen ákimshilik hattama toldyrdy. Otbasy ıývenaldy polıtsııa baqylaýyna alyndy. Qazirgi ýaqytta kámeletke tolmaǵan balalardyń analaryna qatysty ata-ana quqyǵynan aıyrý nemese shekteý máselesin qarastyrý úshin qujattar jınalyp jatyr», - dep atap ótedi departamentten.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymaý Milli Jemgyýetiniň Balkan welaýat bölüminiň Türkmenbaşy şäher şahamçasy “Awaza” milli syýahatçylyk zolagyndaky “Daýanç” sagaldyş we dynç alyş merkezinde tomusky dynç alyş möwsuminiň III tapgyrynda dynç alaýn çagalaryň arasynda “Sagdyn durmuş ýörelgeleri” boýunça wagyz-nesihat çäresini gurnady.
Çärede Hormatly Prezidentimiziň peşgeş beren berkarar döwletimiziň Bagtyýarlyk döwründe ösüp gelýän ýaş nesli halallyk, millilik, zähmetsöýerlik ruhunda terbiýeläp ýetişdirmek we saglygyny goramak maksady bilen häzirki günlerde ýüze çykýan ýaramaz keselleriň öňüni almak barada, keselleriň döremezligini, ýaýramazlygyny gazanmak üçin arassaçylyk kadalaryny berjaý etmek, agyz-burun örtüklerini dakynmaklyk, köpçülik ýerlerinde 2 metr araçägi saklamaklyk, dogry iýmitlenmek, sport we bedenterbiýe bilen meşgullanmak barada giňişleýin durlup geçildi.
Çäräniň soňunda çagalar bilen sorag-jogap alşyldy. Çagalar ýürek buýsançlaryny beýan edip, berkarar döwletimize asuda we bagtyýar durmuşy peşgeş beren milli Liderimize berk jan saglyk we il-ýurt bähbitli tutumly işlerinde mundan beýläk-de rowaçlyk arzuw etdiler.


text:
Gusmak
'Gusmak' (gusmak) - aşgazanyň düzümindäki agzyň içinden çykmagy. Adamlar, maýmynlar, itler, pişikler, doňuzlar, balyklar we guşlar gusup bilerler. Emma syçanlar, syçanlar, towşanlar we atlar gusup bilmeýärler. Sebäbi olaryň uzyn we dar iýmit turbalary bar. Mundan başga-da, gusup bilýän nerwler ýetmezçilik edýär.
Bu hereket, dem alyş myşsalary we garyn boşlugy, şeýle hem hereket bilen baglanyşykly aşgazan myşsalarynyň gysylmagyny utgaşdyrýan ýörite gusmak merkezi bilen kadalaşdyrylýar.
Gusmakdan birnäçe sekunt öň, tüýkülik bezleri aşgazan kislotasynyň dişlere zeper ýetirmezligi üçin köp mukdarda ukusyny bölüp çykarýar.
"Gusmak" - aşgazan we agz arkaly gusmak bilen iň oňat ýaýran mazmuny we aýratynlyklary kesgitlemek üçin ulanylýan döwür.
Gusmak sebäpli çylşyrymly refleks hereketidir
Tom. Dürli organlarda reseptorlary gaharlandyrmak (diliň kökü, ýumşak dodak, aşgazan mukozasy, öt haltasy, deňagramlylyk we başga bir organ.) merkezi beýni gusmagy, Dürli intrakranial basyş, lezýonlar (çişler, trawma, meningit) näsaglarda merkezi nerw ulgamynyň gönüden-göni gyjyndyrylmagy (aşa köp dozada, göwrelilik ganyndan zäherlenmek, uremiýa).
Gusmak (aşgazan doly bolsa ýa-da zyýanly maddalar bar bolsa) goraýjy fiziologiki hereket bolup biler.
Gusmak käbir ýokanç keselleriň, peritonyň, aşgazan zeperlenmeleriniň, aşgazan ýarasynyň we başgalaryň kesellerinde ýüze çykýar.
Käwagt psihogen gusmak arassa - gödek, negatiw duýgulardyr. Gusmak sebäpli gusmak merkeziniň joşgunlylygynyň ýokarlanmagy çagalarda, neýrasteniýadan ejir çekýän hassalarda aňsatlyk bilen ýüze çykýar.
Gusmak köp keselleriň alamaty däl, şonuň üçin gusmak köplenç sebäbine seresaplylyk we bejergini talap edýär. Ganly tabak we gusmak derrew hassahana ýerleşdirilmelidir.
Käbir hadysalarda emeli gusma sebäp bolýar. Apomorfini bilkastlaýyn ulanmak (0,5 ml 1% ergini subkutan) (mysal üçin, käbir serhoşluklarda) gusmagy döredýär. Käbir hadysalarda, gusmagyň tebigaty onuň ýüze çykmagynyň sebäbini kesgitläp biler: gusmak gany (ýa-da goýy goňur reňkli massalar) aşgazan ganamagynyň alamaty bolup biler. Gözlenmedik iýmitleriň gusmagy köplenç her nahardan soň ýüze çykýar, bu aşgazanyň stenozyny görkezýär. Aşgazan-içege refleksi gusmak bilen hem bolýar.
Zalymlygyň tebigaty: * Iýmit iýiň * Töleg * Durgun mazmun * Hapalanan * Içegäniň mazmuny * Kofe meýdançalary * Gan gelmegi bilen == Gusmagyň ähmiýeti == Käbir guşlar gusmakdan goramak üçin ulanýarlar.


text:
Ótken jyly Qostanaı oblysyna 1700-ge jýyq qonys aýdarýshy men oralman kelgen.
Jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasynyń
basshysy Gúlnar Ábenovtiń aıtýynsha, eńbek resýrstarynyń utqyrlyǵy aıasynda
aımaqtyq kvotaǵa 1651 adam engizilgen, onyń ishinde 836 adam kóship kelgen jáne
815 oralman bar.
Eń kóp qonys aýdarýshylar Túrkistan oblysynan – 227 adam, Jambyl oblysynan – 212 adam jáne Qyzylorda oblysynan – 198 adam keldi.
Oralmandar negizinen Ózbekstannan kelgen. Barlyq kóship kelgen azamattarmen áleýmettik kelisim-sharttar jasaldy, kóshýge, jalǵa alýǵa nemese turǵyn úı satyp alýǵa sýbsıdıa tólendi. Barlyq ekonomıkalyq belsendi oralmandar men qonys aýdarýshylar jumysqa ornalastyryldy.
2020 jyly oblysqa 850 adam, onyń ishinde 500 qonys aýdarýshylar men 350 oralman qonys aýdarý josparlanýda.


text:
Ylym
Ylym — hakykat baradaky obýektiw bilimleriň işlenilip düzülmegine we teoretiki taýdan ulgamlaşdyrylmagyna gönükdirilen adamzat işiniň sferasy. Ol işiň esasy düýbi faktlary ýygnamak, olary hemişe täzeläp we ulgamlaşdyryp durmak, tankydy nukdaýnazardan analiz etmek we şol esasda, diňe bir gözegçilik edilýän tebigy ýa-da jemgyýetçilik hadysalaryny beýan etmän, eýsem çaklamagyň ahyr maksady bilen sebäp-netije baglanyşygyny gurmaga hem mümkinçilik berýän täze bilimleri ýa-da gelnen netijeleri sintez etmek bolup durýar. Faktlar ýa-da tejribeler bilen tassyklanylýan teoriýalar we gipotezalar tebigat ýa-da jemgyýet kanuny görnüşinde formulirlenýär[1].
Şeýle hem[düzet | çeşmäni düzet]
Bellikler[düzet | çeşmäni düzet]
- ↑ Уайтхед А. Н. Избранные работы по философии. М.: Прогресс, 1990. 716 с.


text:
Ebu Said Gardezi
Ebu Said Abdylhaý ibn ez-Zahhak ibn Mahmyt Gardizi 11-nji asyryň fars (Eýran) taryhçysy. Ebu Said 1048-50 ýyllarda Gaznawy soltany Abdyreşit ibn Mahmyt Zeýn el-Milla (1049-53) bagyşlap, "Ýyl ýazgylarynyň bezegi" ("Zeýn al-ahbar") diýen taryhy iş ýazypdyr. Ol bu işinde gadymy Eýran patyşalarynyň (yslama çenli), halifleriň (1032-nji ýyla çenli), Horasanyň (1041-nji ýyla çenli), Gaznawy soltanlary Mewdudyň, onuň ogly Mesudyň, agtygy Mahmydyň, Hindistanyň, Aziýadaky türk taýpalarynyň taryhy, musulman, hristian, ýewreý, hindi dini baýramçylyklary we ş.m. barada ýazypdyr. Onuň bu işi Horasanyň 1041-nji ýyla çenli bolan taryhyny öwrenmekde esasy çeşme hasaplanýar. W. W. Bartoldyň "Türküstan-mongollaryň çozuşy döwründe" (1 bölüm, 1898) we "1893-94 ýyllarda Orta Aziýa gidilişi barada hasabat" (1897) diýen kitaplarynda Ebu Saidiň bu ýygyndysyndan bölekler çap edilipdir, ol iş 1955-nji ýylda Tähranda doly çap edilipdir.


text:
Biz barada
“Ätiýaçlandyryş hyzmatlary” ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti
Biziň «Ätiýaçlandyryş hyzmatlary» ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýetimiz 2012-nji ýylda döwlet we hususy paýdarlaryň gatnaşmagynda esaslandyryldy. Türkmenistanyň Döwlet ätiýaçlandyryş guramasy, «Türkmengaz» döwlet konserni, «Türkmenhowaýollary» agentligi, «Senagat» paýdarlar täjirçilik banky, «Aga gurluşyk», «Myradym» hususy kärhanalary we «Ussat» golçur kompaniýasy «Ätiýaçlandyryş hyzmatlary» ÝGPJ-niň paýdarlarydyr. Döwlet ätiýaçlandyryş guramasy bilen «Hazar ätiýaçlandyryş» AGPJ bolsa hyzmatdaşlarymyz hökmünde çykyş edýärler.
«Ätiýaçlandyryş hyzmatlary» ÝGPJ Türkmenistanyň «Ätiýaçlandyryş hakynda» Kanunyna, Ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýetleriniň Tertipnamasyna we Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň ygtyýarnamasyna laýyklykda işleýär. Biziň esasy maksadymyz türkmenistanlylaryň maliýe ýagdaýyny kepillendirmek we olaryň hem-de ýuridiki şahslaryň halkara talaplaryna doly laýyk gelýän ätiýaçlandyryş hyzmatlaryna bolan isleglerini kanagatlandyrmakdan ybarat. Adamlar betbagtçylykly hadysalar ýüze çykanda, maddy zyýanyň öwezini dolmak we maddy mümkinçilikleriniň bolmadyk ýagdaýynda adminstratiw jogapkärçilikden gaça durmak maksady bilen emläklerini we ömrüni ätiýaçlandyrýarlar.
Ätiýaçlandyryşyň taryhy soňky müňýyllyklar bilen çäklenmeýär. Taryhy maglumatlara görä, onuň geçmişi biziň eýýamymyzdan öňki ikinji müňýyllyga çenli uzaýar. Ýöne jemgyýetiň we ykdysadyýetiň ösmegi bilen, ätiýaçlandyryş hyzmatlarynyň täze görnüşleri hem peýda bolýar. Çünki her bir adam geljegine ynam, durmuşyndaky durnuklylyk üçin ýaşaýar. Kyn günde kepillendirilen goldawyň bolmagy bolsa olaryň kynçylygyny ýeňledýär. Şeýle goragy üpjün etmek «Ätiýaçlandyryş hyzmatlary» ÝGPJ-niň esasy maksadydyr.
«Ätiýaçlandyryş hyzmatlary» ÝGPJ şahsy we edara görnüşli taraplar üçin köp sanly ätiýaçlandyryş hyzmatlaryny hödürleýän kompaniýadyr. Has takygy, biziň müşderilerimize hödürleýän ätiýaçlandyryş hyzmatlarymyzyň görnüşleri 20-ä ýetýär. Müşderilerimiz, zerurlyk ýüze çykanda, gaýtadan ätiýaçlandyryş çärelerini hem geçirip bilerler. Kompaniýanyň hünärmenleri hyzmatlary yzygiderli kämilleşdirip, olaryň gerimini giňeldýärler.
«Ätiýaçlandyryş hyzmatlary» ÝGPJ häzirki zaman dünýäsinde siziň iň ygtybarly hyzmatdaşlaryňyzyň biridir.
Biziň kompaniýamyz ýokary hilli ätiýaçlandyryş hyzmatlaryny bermek bilen, Türkmenistanyň raýatlarynyň we guramalaryň hal-ýagdaýyny goramak, adamlaryň ýaşaýyşyny gowulandyrmak baradaky isleglerini kanagatlandyrmak ýaly işleri alyp barýar. Amatly ätiýaçlandyryş arkaly maddy ýitgileriň öweziniň dolunmagy orta girdejili adamlaryň aglabasynyň alyp biljek iň gowy kömekleriniň biridir.
«Ätiýaçlandyryş hyzmatlary» ÝGPJ
― göz öňünde tutulan şertleriň we borçlaryň berjaý ediljekdigine;
― töleg kepilligine;
― işleriň aç-açanlygyna ynandyrýar.
Müşderilerimiz:
― hyzmatlaryň ýokary hiline;
― netijeliligine;
― aýratyn çemeleşmelere haýran galarlar.
Biziň müşderilerimiz
«Itochu Corporation» kompaniýasy, GAC «Marine» inžener-geologiýa kärhanasy, «Caspian Offshore construction» AGPJ, Ysraýylyň Türkmenistandaky ilçihanasy, «Aga gurluşyk», «Myradym», «Bagtly zamana», «Bagtly gadam», «Ak kent», «Daş», «Serdar söwda we gurluşyk», «Ojak», «Nedir gala», «Beg Töre Hojalyk» hususy kärhanalary, «Hyzmat merkezi», «Altyn nesil» we «Nur önümçilik söwda gurluşyk» hojalyk jemgyýetleri biziň esasy müşderilerimizdir.
«Ätiýaçlandyryş hyzmatlary» ÝGPJ ätiýaçlandyryş kompaniýasy durmuşyňyzy garaşylmadyk ýagdaýlaryň ýakymsyz täsirlerinden doly gorap, howplaryň öňüni almaga we çylşyrymly netijelerden goranmaga mümkinçilik berer. Biz ― öz işimiziň ussady. Şonuň üçin biziň kompaniýamyzy saýlamak arkaly, aslynda, ygtybarly goragy we rahat ýaşaýyşy saýlarsyňyz!


text:
Foto: Ashyq derekkóz
Pavlodar oblysynda jigitiniń adam óltirgenin jasyrǵan qyz ustaldy, – dep habarlady Polisia.kz saıty.
Pavlodar oblysy Ýspen aýdany polısııa bóliminiń qyzmetkerleri 30 jastaǵy aýyl turǵynyna qatysty isti tergep jatyr.
– Maýsym aıynyń sońynda Ýspen aýdanynyń Qozyketken aýylynda 22 jastaǵy jergilikti turǵyn janjaldan keıin tanysyna pyshaq jaraqatyn salyp, saldarynan ol oqıǵa ornynda kóz jumǵan. Aýyl turǵyny qylmystyń kýágeri bolǵan, biraq polısııaǵa bolǵan oqıǵa týraly habarlaýdyń ornyna, zattaı dáleldemelerden arylýǵa tyrysqan, – dedi Pavlodar oblysy polısııa departamenti bastyǵynyń birinshi orynbasary Jasqaırat Qaıyrov.
Qyz qylmys quraly – pyshaqty jýyp, jasyrdy, sonymen birge marqumnyń zattaryn jýdy degen kúdikke ilinip otyr.
– Osydan keıin turǵyndar oqıǵa ornynan ketip, baqshaǵa tyǵylǵan. Olar jazadan jasyryný úshin aýdannan ketýdi josparlaǵan, biraq josparlary júzege aspady. Birneshe saǵattan keıin polısııa ustady, – dep tolyqtyrdy J. Qaıyrov.
Qylmys jasaǵan kúdiktige qatysty Qazaqstan Respýblıkasy Qylmystyq kodeksiniń 106-babynyń 3-bóligi (abaısyzda jábirlenýshiniń ólimine ákep soqqan ne qylmystyq top jasaǵan is-áreket) boıynsha sotqa deıingi tergeý júrgizilýde.
Osy qylmysty jasyrǵan onyń súıiktisine qatysty Qazaqstan Respýblıkasy Qylmystyq Kodeksiniń 432-baby (Qylmysty jasyryp qalý) boıynsha sotqa deıingi tergeý bastaldy.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir
Usynylǵandar


text:
Bıyl elimiz Aýǵanstanǵa astyq eksporttaı ma
NUR-SULTAN. QazAqparat – Bıyl Aýǵanstanǵa otandyq astyqty eksporttaý máselesi qalaı bolmaq? Bul suraqqa QR AShM ósimdik sharýashylyǵy ónimderin óndirý jáne qaıta óńdeý departamentiniń dırektory Azat Sultanov jaýap berdi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Bizdiń el úshin Aýǵanstan - astyq pen un eksporttaý naryǵyndaǵy strategııalyq seriktesimiz. Atalǵan eldegi saıası jaǵdaıǵa baılanysty astyq pen bıdaı jóneltý ýaqytsha toqtatylǵan edi. Qazirgi ýaqytta bıznes jáne tasymaldaýshylardyń aqparatyna sáıkes, tólem jáne astyq vagondaryn jetkizý máselesi sheshildi. Sondyqtan qazirgi ýaqytta astyq jóneltýde problema joq. Jalpy Qazaqstan men Aýǵanstan arasyndaǵy bıznes seriktestik jaqsy jolǵa qoıylǵan. Osy oraıda ol elge otandyq ónimderdi jóneltý óz deńgeıinde júrip jatyr. Statıstıkaǵa kelsek, búginde Aýǵanstanǵa 199 myń tonna un men 33 myń tonna astyq jóneltildi», - dedi Azat Sultanov OKQ-de onlaın ótken baspasóz máslıhatynda.
Onyń aıtýynsha, bizdiń el Aýǵanstanǵa negizinen un eksporttaıdy.
Buǵan deıin atalǵan departament basshysy elimizdegi nan baǵasyna qatysty boljam jasady.


text:
Mirasym mertebäm – Terbiýe mekdebim
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýiti pähiminden joşup çykan «Enä tagzym – mukaddeslige tagzym» atly kitaby esasynda Türkmenistanyň Mejlisi, Türkmenistanyň Zenanlar Birleşiginiň merkezi geňeşi, Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň ilkinji zenanlar guramasynyň bilelikde guramagynda ylym-bilim alýan talyp gelin-gyzlaryň arasynda ene-mamalarymyzdan miras galan el-işlerini wagyz etmek maksady bilen wagyz-nesihat, döredijilik duşuşygy geçirildi. Bu döredijilik duşuşygyna Baş Drama teatrynyň sahna ussady, Türkmenistanyň at gazanan artisti Gülälek Akmyradowa, Türkmenistanyň Telewideniýe radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky Döwlet komitetiniň, «Gepleşikleri utgaşdyryş» bölüminiň radioýaýlymlar boýunça baş utgaşdyryjysy Gülşirin Hanowa, şeýle-de Aşgabat şäher Medeniýet müdirliginiň «Aşgabat» döredijilik toparynyň aýdymçysy, Türkmenistanyň at gazanan artisti Zylyha Kakaýewa we ýokary okuw mekdebimiziň halypa-mugallymlary gatnaşdylar. Döredijilik duşuşygynda ene-mamalarymyzyň wagyz-nesihat ündewleri berilip, biziň gadymdan gelýän milli häsiýetli çeper keşdelerimiziň gymmaty dogrusynda giňden gürrüňler edildi. Ýaşlary watançylyk ruhda terbiýelemekde, milli gymmatlyklarymyzy aňlaryna ornaşdyrmakda, döwrebap bilim alyp kämilleşdirmekde, halypa mugallymlarymyzyň wezipesi uly bolup durýar. Ýurdumyzyň medeniýet we sungat ussatlary bilen döredijilikli duşuşyklaryň sungat ojagynda gurnalmagy talyp ýaşlaryň gözýetimleriniň giňemegine, milli häsiýetli çeperçilik taýdan täze eserleriň döremegine getirýär. Ýurdumyzda hereket edýän Jemgyýetçilik guramalar bilen Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasy wagyz-nesihat, döredijilik duşuşyklaryny yzygiderli gurnaýarlar. Döredijilik duşuşygynyň dowamynda sungat ussatlary döwrümizi wasp edýän aýdymlar bilen çäräni dabaralandyrdylar.
Sungatymyzyň baş howandary Hormatly Arkadagymyz zenan mertebesine, milli gymmatlyklarymyza örän uly sarpa goýýar. Ýokary okuw mekdebiniň talyp-ýaşlary Hormatly Prezidentimiziň jöwher paýhasyndan çykan kitaplary yzygiderli okaýarlar. Bize ýokary mümkinçilikleri döredip beren Hormatly Prezidentimiziň jany sag, ömri uzak bolsun!


text:
Hereketde bolmak bedeniňi berkitmekdir. Adam bedeniniň taplanmagynda, berkemeginde hereketliligiň ähmiýeti uludyr. Fiziki işjeň hereketde bolmak sagdyn durmuş ýörelgesiniň iň esasy şertleriniň biridir. Bu bolsa pyýada ýöremek ýa-da welosiped sürmek, maşklary ýerine ýetirmek bolup durýar. Başgaça aýdylanda, her gün 30 minut çemesi ýörite maksatly aram hereket etmeli. Bu zerur bolan ýörite maksatly hereketli iş, öýden işe […]
Рубрика: Спорт
Hereket — saglygyňa bereket
Adamyň fiziki işjeňligi sagdyn durmuş ýörelgeleriniň möhüm şertleriniň biri bolup durýar. Onuň esasyny beden maşklaryny yzygiderli ýerine ýetirmek we sport bilen meşgullanmak düzýär. Hereket bedeniň sagdyn, syratly we owadan bolmagyna, bedenimizdäki dürli artykmaç ýaglaryň azalmagyna hem keseliň bizden daşlaşmagyna getirýär. Şonuň üçinem köpräk hereket etmegimiz zerurdyr. Hereketli durmuş — bu tämiz howada gezelenç etmek, tebigata […]
Спорт — забота о здоровье молодежи
Большой объём работ по обустройству внутренних помещений зданий и подготовке к новому учебному 2021-2022 году выполнен в 29 спортивных школах Дашогузского велаятского Главного управления спорта и молодёжной политики Туркменистана. Полностью восстановлены необходимый инвентарь, другие атрибуты в светлых и просторных залах, предназначенных для проведения тренировочных занятий и соревнований различного уровня. Приведены в полный порядок комнаты тренеров, […]
Şan şöhratly bedewim
Aşgabatda döredilen Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasy bilen ýakyn hyzmatdaşlyk, aragatnaşyk saklamaga isleg bildirýänleriň sanynyň-da barha artýandygyny ýatlamak ýakymlydyr. Munuň özi bu Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň dünýä ýüzünde abraýynyň, şan-şöhratynyň barha artýandygynyň alamatydyr. Häzir ýurdumyzda dünýä derejelerine laýyk gelýän atçylyk-sport toplumlary gurlup, ol welaýatlarymyzyň iň bir buýsançly ýerleriniň birine öwrüldi. Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynyň çäginde bina […]
HEREKETLI OÝUNLARYŇ ÄHMIÝETI
«Türkmenistanda çaganyň irki ösüşini we olaryň mekdebe taýýarlygyny ösdürmek babatda 2020 — 2025-nji ýyllarda mekdebe çenli çagalar edaralarynyň işini kämilleşdirmegiň Maksatnamasy» we ony amala aşyrmagyň meýilnamasy kabul edildi. Maksatnama laýyklykda, Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe mekdebe çenli bilim edaralarynyň işine uly ähmiýet berlip, dünýäniň öňdebaryjy tejribesi ornaşdyrylýar. Berk bedenli, sagdyn ruhly çagalary terbiýelemekde bedenterbiýe sapagynyň ähmiýeti […]
Edermenligiň hem wepadarlygyň nusgasy
Türkmen alabaýlary baradaky maglumatlar XI asyryň edebiýatlarynda-da ýatlanylýar. Arheologik tapyndylaryň has takyk maglumatlaryna görä, äpet alabaý itleriniň tapylan galyndylaryny Jeýtun medeniýetine degişli diýip hasaplaýarlar. Biziň eýýamymyzyň bürünç döwrüne degişli bolan Altyndepeden tapylan tapyndylar Türkmenistanyň çäginde häzirki alabaý itlerine meňzeş äpet itleriň ýetişdirilendiginden habar berýär. Şeýle-de häzirki Mary welaýatynyň golaýynda ýerleşýän Daňdanakan obasynyň golaýynda geçirilen gazuw-agtaryş […]
Aýlawy baglan bedewler
Daşoguz welaýatynyň atçylyk sport toplumynda ýekşenbe güni ir säher bilen badalga alan at çapyşyklarynyň başyny ýetginjek çapyksuwarlar üçýaşar bedewler bilen açdylar. Birinji çapyşyk 1200 metr aralyga geçirilip, onda M.Oçyýewiň hojalygyna degişli bolan Täçsoltan atly dor gysrak 1 minut 5 sekunt wagtda pellehanadan geçip, ýeňiji bolmagy başardy. D.Atdaýewiň hojalygyna degişli Alsakar atly al at, B.Hudaýnazarowyň hojalygyna […]
Şan şöhratly bedewim
Aşgabatda döredilen Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasy bilen ýakyn hyzmatdaşlyk, aragatnaşyk saklamaga isleg bildirýänleriň sanynyň-da barha artýandygyny ýatlamak ýakymlydyr. Munuň özi bu Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň dünýä ýüzünde abraýynyň, şan-şöhratynyň barha artýandygynyň alamatydyr. Häzir ýurdumyzda dünýä derejelerine laýyk gelýän atçylyk-sport toplumlary gurlup, ol welaýatlarymyzyň iň bir buýsançly ýerleriniň birine öwrüldi. Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynyň çäginde bina […]
Türkmeniň alabaýy – halkymyzyň ygtybarly goragçysydyr.
Türkmeniň alabaý itleri barada aýdanyňda onuň ajaýyp tebigy nusgasy, batyrlygy, aňyrdan gelýän ajaýyp edermenligi ýadyňa düşýär. Türkmen halkymyz alabaý itlerini özüniň öý – ojaklarynyň, mal – mülküniň goraglylygyny gapysynda duran alabaý itlerine ynanypdyrlar we özleriniň köňül rahatlygyny onuň bilen paýlaşypdyrlar. Alabaý – biziň mili buýsanjymyzdyr, diýip hormatly Prezidentimiz özüniň “Türkmeniň alabaýy” atly ajaýyp kitabynda örän […]
Ýurdumyzda ilkinji sapar geçirilen alabaý itleriniň mejlisi barada
21.04.2021ý. güni Türkmen Alabaý itleriniň Assosiasiýasynyň birinji mejlisi bolup geçdi. Onda Türkmen Alabaý itleriniň Assosiasynyň ýolbaşçysy S.G.Berdimuhammedow gatnaşdy we çykyş etdi. Oňa Assosasiýanyň welaýatdaky wekilleri we dünýäde itçilik bilen meşgullanýan dürli döwletleriň wekilleri onlaýn görnüşde gatnaşdylar. Itçilik bilen meşgullanýan we tapawutlanýan adamlaryň birnäçesine Hormatly Prezidentimiziň karary esasynda “Türkmenistanyň at gazanan itşinasy” diýen we “Türkmenistanyň at […]


text:
Nuklein kislotalary
Nuklein kislotalary- öýjügiň ýadrosynda emele gelýärler. Olaryň ady hem şondan gelip çykýar, ýagny "nukleus" diýmek latynça "ýadro" diýmekligi aňladýar.
Nuklein kislotalaryny dezoksiribonuklein (DNK) we ribonuklein (RNK) kislotalary diýen iki görnüşi bar. DNK bedeniň nesle geçýän alamatlaryny ýüze çykarýan hromosomalaryň düzümine girýär. RNK bolsa ýadroda we sitoplazmada bolýar. Bu kislotalaryň ähmiýeti diňe soňky ýyllarda takyklanyldy. DNK-da nesle geçýän alamatlaryň maglumatlary saklanýar. RNK bolsa öýjüklere mahsus bolan beloklaryň emele gelmegine gatnaşýar.


text:
Şu günler Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň režimine garşy halkara jemgyýetçiliginiň basyşynyň artýandygyna garamazdan, bu ýurtda heläk bolan protestçileriň sany baradaky maglumatlaryň yzy üzülmeýär.
10-njy awgustda BMG-niň Howpsuzlyk geňeşinde ýapyk gapylaryň aňyrsynda geçirilen maslahatda Siriýa bilen bagly meselä garaldy. Bu maslahata gatnaşan günbatar diplomatlary Siriýanyň halkara jemgyýetçiliginiň çagyryşlaryna gulak asman, protestleri rehimsizlik bilen basyp ýatyrmagy bilen bagly bu ýurda garşy sanksiýalary girizmeli diýen pikiri öňe sürdüler.
Emma weto hukugyna eýe bolan Orsýet bilen Hytaý bu pikire garşy çykyp, Damasky wada beren reformalaryny tizden-tiz amala aşyrmaga çagyrdy. Siriýa garşy sanksiýalaryň girizilmegini goldamaýan ýurtlaryň hataryna başga-da Braziliýa, Hindistan hem Günorta Afrika ýaly ýurtlar girýärler.
Maglumatlara görä, Howpsuzlyk geňeşiniň maslahatynda BMG-niň Syýasy işler boýunça bölüminiň başlygynyň orunbasary Oskar Fernandez-Taranko çykyş edip, mart aýyndan bäri Siriýada parahat ilatdan iki müňe golaý adamynyň öldürilendigini aýdypdyr. Şeýle hem Fernandez-Taranko geçen hepde BMG-niň Siriýany, eglenmezden, zorlugy bes etmäge çagyrandygyna garamazdan, ýurtda protestçileriň öldürilmeginiň bes edilmändigini nygtapdyr.
Betbagtçylygyň derejesi
Siriýada iki müňe golaý adam öldürildi, olaryň köpüsi ýaragsyz asuda ýaşaýjydy. Üç müňe golaý adam zorluk bilen alnyp gaçyldy, olaryň nirededigi belli däl. Biz Siriýada 13 müňe golaý adamyň tussag edilendigini bilýäris.
Bu aýdylanlara jogap berip, Siriýanyň BMG-däki ilçisi Başar Jaafari Siriýadaky protestçileri Britaniýadaky bulagaýlar bilen deňeşdirdi: “Şu günler biz Britaniýanyň premýer-ministriniň köçelere çykan ýaşlary “garakçy topar” diýip atlandyryşyny eşidýäris. Şol bir wagtda-da olar biziň ýurdumyzdaky ýaragly hem terrorçy toparlar barada gürrüň edilende, şeýle sözleri ulanmaga rugsat bermeýärler. Bu ikiýüzlülik hem biziň äsgerilmeýändigimiziň alamaty”.
Britan ilçisi muňa jogap berip, Başar Jaafariniň deňeşdirip bolmajak zatlary deňeşdirýändigini nygtady.
Şol aralykda Birleşen Ştatlaryň BMG-däki ilçisi Sýuzan Raýs Waşingtonda Siriýanyň režimine garşy aýgytly çykyş etdi: “Biz Assadyň özüni alyp barşynyň kabul ederlik däldigini subut etmek ugrunda iş alyp barýarys. Ol öz hereketleri bilen kanuny esasda ýurdy dolandyrmak hukugyndan mahrum boldy. Şonuň üçinem, biziň pikirimizçe, Siriýa, Siriýanyň halky üçin Assad wezipesinden çekilse, gowy bolardy”.
Prezident Obamanyň administrasiýasy özleriniň Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň wezipesinden çekilmegine çagyryş edýän dokumenti taýýarlaýanlyklaryny mälim etdi.
10-njy awgustda bolsa ABŞ Siriýa garşy täze sanksiýalary kabul etdi. Bu çäklendirmeler Siriýanyň iň iri Täjirçilik bankyna we Assadyň doganoglanyna degişli öýjükli telefon operator kompaniýasyna garşy girizildi.


text:
SQO-da jemqorlyq jaıynda habarlaǵan 4 adam 800 myń teńgeden astam syıaqy aldy
PETROPAVL. QazAqparat – Soltústik Qazaqstan oblysynda bıyl sybaılas jemqorlyq jaıynda habarlaǵan tórt adam jalpy somasy 816 myń teńge syıaqy aldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
QR Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń SQO boıynsha departamentiniń qyzmeti týraly vedomstvo basshysy Jarqyn Ǵalymov AnticorLive qyzmetiniń tikeleı efırinde aıtyp berdi.
SQO boıynsha sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmet bıyl 59 qylmystyq isti tirkese, sonyń 52-si – sybaılas jemqorlyqqa qatysty. Memlekettik organdardyń 8 basshysy ustaldy, olardyń ekeýi oblystyq, qalǵany qalalyq-aýdandyq mańyzdaǵy jetekshiler. Olar keltirgen shyǵyn 47,7 mln teńge, osy kúnge deıin memleketke 91,1 %-y nemese 43,5 mln teńgesi qaıtaryldy.
«Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúreste jumystyń pármendi tetikteriniń biri - sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımylǵa járdemdesetin adamdardy kótermeleý. Qazaqstanda mundaı azamattardy kótermeleýde jańa saralanǵan júıe engizildi. Buryn syıaqy qylmystyń sanatyna qaraı tólenetin. Qazirgi ýaqytta sybaılas jemqorlyq jaıynda habarlaǵan adam paranyń mólsherinen nemese keltirilgen shyǵynnyń 10 %-y shamasynda syıaqy alady. Biraq eń joǵary syıaqy 4 myń AEK-ten, ıaǵnı 11,6 mln teńgeden aspaýy tıis», - deıdi Jarqyn Ǵalymov.
Departament osy ýaqytqa deıin sybaılas jemqorlyq jaıynda habarlaǵan 4 adamdy kótermeledi, berilgen syıaqynyń jalpy somasy – 816 myń 760 teńge.
- Kiltin alyp qoıǵan: SQO turǵyny taksıdiń mas júrgizýshisin ustap berdi
- Sybaılas jemqorlyqpen kúres qyzmetkerlerine irikteý júrip jatyr
- SQO-da ákimshilik qamaýdan bosaǵan er adam kólik aıdap ketken
- Epıdjaǵdaı nasharlaıtyn bolsa, Soltústik Qazaqstan tolyq lokdaýnǵa qaıta oralmaq
- SQO-da jasóspirim bala granata taýyp aldy: Turǵyndar evakýatsııalandy
- Bilim mekemesi bir dápterdi 95 myń teńgege satyp almaqshy bolǵan - Aqmola oblysy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Mılad Karımı qol tirep sekirýden Álem Kýbogy kezeńinde kúmis medal aldy
NUR-SULTAN. QazAqparat - Sporttyq gımnastıkadan Túrkııada ótip jatqan álem kýbogi kezeńinde qol tirep sekirýden fınaldyq kezeń aıaqtaldy.
Qazaqstandyq Mılad Karımı kúmis júldege qol jetkizdi dep habarlaıdy Olympic.kz.
Mılad atalǵan jattyǵý boıynsha irikteý kezeńin tórtinshi orynmen aıaqtaǵan bolatyn. Fınalda Karımı kúmis medal ıelendi.
Altyndy kanadalyq Ýılıam Emaard, qolany rýmynııalyq Gabrıel Býrtanete ıelendi.
Aıta ketelik, Mılad gımnastıkalyq qossyryqtaǵy jattyǵýdan da fınalda óner kórsetedi.


text:
Almatyda tuńǵysh ret respýblıkalyq «Qobyz saryny» baıqaýy ótti
ALMATY. QazAqparat - Almaty qalasynda jasóspirimder arasynda tuńǵysh ret qobyzdan saıys ótti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Saıys «Alataý» dástúrli óner teatrynda el Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵy men Qala kúnine oraı uıymdastyryldy.
Dodada elimizdiń túkpir-túkpirinen kelgen 18 jasqa deıingi jasóspirimder baq synasty.
«Іs sharanyń basty maqsaty – ulttyq ónerimizdi nasıhattaý jolynda ǵasyrlar qoınaýynan syr shertetin dala únin, ıaǵnı qobyzdyń únin, búgingi tańda jastarǵa tálimdik taǵylymy mol dúnıeni tanytý», – dedi qalalyq mádenıet basqarmasy basshysynyń orynbasary Danııar Álıev.
Saıyskerlerdiń baǵasyn beretin ádil qazylar alqasynyń múshesi jas qobyzshylardan úlken úmit kútetinin jetkizdi.
«Osy baıqaýǵa qatysqanyma óte qýanyshtymyn. Sebebi Táýelsizdik alǵaly beri 30 jylda kóptegen jas talanttar shyǵyp jatyr. Osyndaı baıqaýlar kóp bolsyn deımin. Jalpy, ulttyq oryndaýshylardyń deńgeıi ósip kele jatyr», – dedi prıma-qobyzshy Ǵazıza Ǵabrahımova.
Baıqaý qorytyndysy boıynsha bas júldeni 13 jasar Janahmetova Baıan utyp aldy.


text:
Kórneki sýret
Nur-Sultan qalasyndaǵy Ulttyq akademııalyq kitaphanada senat tóraǵasy Máýlen Áshimbaevtyń qatysýymen "Azattyq jolyndaǵy aqtańdaqtar: asharshylyq zardaptaryna shynaıy tarıhı kózqaras" taqyrybyna arnalǵan dóńgelek ústel ótti. Is-shara barysynda otandyq jáne sheteldik ǵalymdar qazaq dalasyndaǵy asharshylyqtyń zardaby, sebebi men saldary týraly pikir bildirip, osy baǵyttaǵy máselelerdi talqylady.
Senat spıkeri Máýlen Áshimbaev asharshylyq taqyrybyn saıasılandyrmaı, oǵan ǵylymı turǵydan qaraýdyń mańyzdy ekenin aıtty.
– Alapat asharshylyq – eshkimdi beıjaı qaldyrmaıtyn taqyryp. Sondyqtan osy náýbetke qatysty qoǵamda sanalýan pikir qalyptasqany belgili. Degenmen, biz, birinshi kezekte, ǵylymı kózqarasqa basymdyq berýimiz kerek. Sebebi, halqymyzǵa asharshylyqtyń ashy aqıqatyn ǵalymdarymyz ǵana ashyp, dáleldi túrde jetkize alady, – dedi Máýlen Áshimbaev.
Ol úshin tıisti arhıv derekterine qol jetkizý, olardy júıeleý jáne muqııat zerdeleý, óńirlermen jáne ondaǵy asharshylyq taqyrybyn zerttep júrgen ǵalymdarmen tyǵyz baılanys ornatý, kórshiles elderdiń arhıv materıaldarymen jiti tanysý, "ǵasyr náýbeti" kýágerleriniń túrli estelikterin jınaqtaý qajet ekenine nazar aýdardy.
Senat tóraǵasy óz sózinde 30-jyldardaǵy asharshylyq sol tustaǵy Keńes Odaǵyndaǵy elderdi tutas sharpyǵanyn, sondyqtan muny belgili bir ultqa jasalǵan qylmys dep qarastyrýǵa kelmeıtinin jetkizdi.
– Qazaqstanmen qosa, Ýkraına, Belarýs, Moldova, Reseıdiń birneshe aımaǵy, onyń ishinde Edil boıy, Soltústik Kavkaz halqy ashtyqqa ushyrady. Ǵalymdardyń málimetine súıensek, 30-jyldardaǵy ashtyqta Keńes Odaǵynda jeti mıllıonnan astam adam kóz jumǵan. Osy turǵydan alǵanda, ashtyqty belgili bir ultqa qarata jasalǵan qylmys dep aıtýǵa kelmeıtin shyǵar. Bul – eń aldymen, sol kezdegi bılik júıesiniń qate saıasatynyń aýyr saldary, – dedi Máýlen Áshimbaev.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


text:
Türkmen dili baý edebi mirasly gadymy türki dilleriň biridir.
Biziň ene dilimiz iň gadymy edebi dilleriň biri hasaplanýar. Baryp Oguz han eýýamyndan-da öz elipbiýimiziň bolandygyny bilýäris. Türkmen dili özüniň baş hyzmatyny iki görnüşde: sözleýiş dili we ýazuw dili görnüşlerinde ýerine ýetirip gelýär.
Gadymy oguz tire-taýpa dillerinden türkmen umumyhalk diliniň kemala gelşi, onuň ösen milli edebi dile öwrülişi halkymyzyň başdan geçiren taryhy-etnogenetik, syýasy-ykdysady geçmişi bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr. Ene dilimiziň jemgyýetçilik hyzmatynyň giňelmegi türkmen dil biliminiň öňünde halkymyzyň söz baýlygyna eserdeň garamak, dil birliklerini gurluşlary, manylary we ulanylyşlary nukdaýnazardan töwerekleýin öwrenmek, edebi normalarymyzy kämilleşdirmek ýaly derwaýys meseleleri wezipe edip goýdy.
Türkmen diliniň çekimli we çekimsiz seslerindäki, bogun gurluşyndaky, sözlük düzümindäki, söz toparlaryň ýasalyşlaryndaky, üýtgeýişlerindäki, sözlem gurluşlaryndaky, edebi normalaryndaky, çeper, ylmy, publisistik, resmi-iş stillerindäki milli aýratynlyklary bilmezden dürz ýazuw kadalaryny berjaý edip bolmaz. Şonuň üçin hem biz türkmen diliniň orfografik normasyny öwrenmek üçin ilki bilen çekimli sesleriň düşüp galmak, çekimsiz seslerde dymyk çekimsizleriň açyklaşma, çekimsiz seslerde bolýan ses üýtgemeleri, singarmonizm, geminasiýa, assimilýasiýa, akkomodasiýa ýaly kadalary öwrenmelidiris. Eger-de biziň ýazýan zatlarymyzy doly, dogry we yzygider beýan edip bilmesek, biziň sözleýiş medeniýetimiz hem göýdük bolar. Sebäbi adamyň ýazuw endikleri näçe kämil bolsa, sözleýiş medeniýeti hem şonça kämildir, pikirleri düşnüklidir, aýdyňdyr. Şonuň üçin hem biziň her birimiz türkmen diliniň orfografik, orfoepik, leksik, grammatik normalaryny berjaý etmelidiris.
Gyzlargül Annagurdowa—Türkmenistanyň Daşary işler ministliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň talyby.


text:
Türkmeniň taryhynda ençeme meşhur şahsyýetleriň ýaşap geçendigi bize mälimdir. Olaryň köpüsi öz döwründe ýüze çykan käbir kynçylyklardan sözüň güýji bilen baş alyp çykypdyr. Dilewarlyk sungaty…View More Sözüň güýji
Tag: Ylym-bilim
Ilkinji çap maşyny
Nemes oýlap tapyjysy Iogann Gutenberg 1400-nji ýyllar töweregi Maýnse şäherinde dünýä inýär. Ol öz ömrüniň dowamynda Ýewropada kitap çap etmek usulyny, ilkinji çaphanany, çap enjamyny…View More Ilkinji çap maşyny
Nobel baýragy
Nobel baýragy – Fizika, himiýa, edebiýat, lukmançylyk-psihologiýa, parahatçylyk we ekologiýa ugurlary boýunça bitirilen işleriň iň ýokary derejeli baýragy bolup durýar. Alfred Nobel – 1833-nji ýylyň…View More Nobel baýragy
Goşgy düzüliş formalary
Goşgy düzülişleri, formalarynyň gornüşleri boýunça dürli-dürli bolýarlar. Olaryň her biriniň öz atlandyrylyşy bar. Türkmen poeziýasyndaky goşgy düzüliş formalaryň görnüşleriniň käbirleri bilen gysgaça tanyşyp geçeliň. Ikileme…View More Goşgy düzüliş formalary
“Halkaly Gün tutulma”
2020-nji ýylyň 21-nji iýunynda seýrek gabat gelýän “Halkaly Gün tutulma” hadysasynyň bolmagyna garaşylýar. Astronom alymlaryň aýtmagyna görä, bu hadysany adam gözi bilen seretmek maslahat berilmeýär.…View More “Halkaly Gün tutulma”
Edebiýat teoriýasy
Oçerk. Özboluşly edebi žanr hasaplanýan oçerk epos-kyssa görnüşine degişli bolup, ol hakykaty, ynsan häsiýetini suratlandyrmakda özboluşlylyga eýedir. Oçerkde waka, hereket edýän gahrymanlar durmuşdan alynýar. Hekaýanyň,…View More Edebiýat teoriýasy
Dünýä baýdaklarynyň taryhy
Adamlar baýdagy 4000 ýyldan gowrak wagt mundan ozal ulanyp başlapdyrlar. Weksilologiýa – baýdaklary öwrenýän ylym bolup, ilkinji dörän baýdaklar hem weksiloid (vexilloid) diýip atlandyrylypdyr. Ol…View More Dünýä baýdaklarynyň taryhy
Ýyldyz senenamasy
Ata-babalarymyz ýagty ýyldyzlaryň dogýan we ýaşýan wagtlaryna seredip, ýyl içindäki günleri 12 döwre bölüpdirler. Ýyldyz senenamasynda döwürler aşakdaky tertipde ýerleşýär.(Bu senenama ylmy däl-de, durmuşy maksatlar…View More Ýyldyz senenamasy
Konstitusiýanyň taryhyndan
Konstitusiýa döwletiň esasy kanunydyr. Ol ýokary kanuny güýje eýe bolan hukuk kadalarynyň jemi bolup, döwletiň ýokary organlary tarapyndan işlenilip düzülýär. Konstitusiýa “constitution” diýen latyn sözünden…View More Konstitusiýanyň taryhyndan
Dünýäni ilkinji aýlanyp çykanlar
Fernando Magellan 1480-nji ýylda Portugaliýada dworýan maşgalada eneden dogulýar. Ol 25 ýaşly ýetginjekkä Hindistana we Malaý arhipelagyna ýörişlere gatnaşýar. Demirgazyk Afrika ýüzüşlerde bolýar. Ezber deňizçi…View More Dünýäni ilkinji aýlanyp çykanlar


text:
Qazaq teatr ónerine jańa tolqynnyń kelýi oǵan jańa bir tynys ákeleri anyq. Búginde tól sahnamyzdaǵy jas býyn ishinde de ózindik daralyǵymen kózge túsetin jańa esimderdi qulaǵymyz shalyp keledi. Solardyń biri – Almaty memlekettik qýyrshaq teatrynyń aktrısasy Saltanat Tórebaımen áńgimelesý buıyrdy.
Saltanat, búginde T.Q.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasyn támamdap, kásibı «drama teatry artısi» atanýyńyzben quttyqtaımyz! Sahna sańlaǵy, daraboz tulǵa Tuńǵyshbaı Jamanqulovtan dáris aldyńyz. Ár ustazdyń shákirtine bereri mol ǵoı, degenmen, Tuńǵyshbaı Qadyrulynyń shákirti bolýdyń artyqshylyǵy qandaı? Bolashaq shyǵarmashylyq jolyńyzǵa azyq bolatyn nendeı úlgi-ónege aldyńyz?
Akademııadaǵy basqa masterlerden tálim alyp kórsem, salystyryp, artyqshylyǵyn aıtar edim (kúlip). Tuńǵyshbaı aǵaıdyń shákirti bolǵanymdy úlken baq dep bilem. Ol kisiniń tamasha akter, jaqsy rejısser, myqty pedagog ekenine eshkim kúmán keltirmeıtin shyǵar. Shyǵarmashylyq turǵysynan ǵana emes, ol kisiniń áńgimelerinen ómirlik úlken tájirıbe aldym desem bolady. Jalpy, ol kisi ustaz ǵana emes, ónerdegi ákem desem, artyq aıtqanym emes. Onyń: «Ónerdi eseppen emes, essiz súı!» degen sózi – shákirtteri tý etetin ustanym. Bul jolmen júrip ótý ekiniń biriniń qolynan kele bermeıtinin, kelseń, keri tartynýǵa da haqyń joq ekenin jıi aıtyp otyrady.
Iá, ustazdyń sózi shákirt jadynda máńgi jańǵyryp turatynyny ras. Osy aıtylǵan sózderden adaspaı, baǵdar etip júrýińizge tilektespiz. Shyńǵa jetelep, qanattandyrǵan ustazyńyz sizdiń oqý men teatrdy qatar alyp júrgenińizge qalaı qarady?
Árıne, qandaı ustaz bolmasyn, qaı kezde de shákirtiniń jetistigine shyn qýanady. Bizdiń ustazymyz da Almaty memlekettik qýyrshaq teatrynyń «Romeo men Djýletta» spektakline rolge bekitilgenimizdi dál solaı qýana qabyldady. Aldymen, kastıńge barmas buryn Tuńǵyshbaı aǵaı men Dárııa apaıdyń ruqsatyn alǵan bolatynbyz. Olar tarazy basyn teń ustap, sabaqqa da, jumysqa da úlgerýimizdi talap etti. Óıtkeni, tolyqqandy maman bolyp qalyptasý úshin, birinshi kezekte, bilim kerek. Sol sebepti, Ǵalym ekeýmiz de sabaqty ekinshi orynǵa qaldyrǵan emespiz.
Siz akademııa qabyrǵasynda oqyp júrip, akademııalyq utqyrlyq arqyly Chehııadan jarty jyl bilim alyp qaıttyńyz. Sol jaqtaǵy akterlerdi daıarlaý, oqý júıesin bizdiń oqý júıesimen salystyrǵanda, qandaı aıyrmashylyq baıqadyńyz?
Iá, ekinshi kýrsta Chehııa eliniń Brno qalasynda Ianachek mýzyka jáne teatr óneri akademııasynda bilim aldym. Ol jaqta ótken jarty jyl ýaqyt, rasynda da, meniń ónerge ǵana emes, jalpy, ómirge degen kózqarasymnyń ózgerýine, kóp dúnıeni basqasha qabyldaýyma yqpal etti. Aıyrmashylyǵyna keler bolsaq, olar akterlerdi trenıń arqyly qalyptastyrýǵa kóbirek mán beredi. Kúndelikti sabaq, daıyndyq júıesine mindetti túrde túrli trenıńder engiziledi. Maǵan bir unaǵany, ol jaqtyń plastıkalyq teatrlary joǵary deńgeıde. Degenmen, olardyń oryndaýshylyq ónerinde bizdiń akterlik mekteppen salystyrǵanda, ózgeshelikter anyq baıqalady. Bizdiń ustazdar bolashaq akterlerge barynsha shynaıylyqty dáripteıtini maǵan unaıdy. Jalpy, ózge eldermen salystyrǵanda, bizdiń akterlik óner halqymyzdyń bolmysyna tán temperament, emoııamen erekshe daralanyp turady. Men ózim bolǵan, kórgen elderdiń teatrlarynan osyny baıqadym. Tipti, Máskeýge baryp, álem moıyndaǵan teatrlardyń spektaklin tamashalaǵanda da, men úshin báribir Tuńǵyshbaı aǵaı men Dárııa apaıdyń mektebi, metodıkasy bıik turdy. Áli de solaı.
Iá, ne degenmen, óz balalarynyń shama-sharqyn biletin ustazǵa da, óz masterine úırengen stýdentke de birge jumys isteý qıyn bolmasy anyq. Al, Memlekettik qýyrshaq teatryna kelip, salmaqty spektakldegi basty roldi somdaý barysynda rejısser Dına Qunanbaıqyzymen tandemde bola aldyńyzdar ma?
Alǵashynda Ǵalym ekeýmizge de qıyn bolǵany ras. Sebebi, úshinshi kýrsqa endi qadam basqan kezimiz edi. Dına apaıdyń rejısserlik qııaly, spektakldi kórýi basqasha, sol úshin de basynda onyń ne qalaıtynyn, qalaı qoıǵysy keletinin, «sverhzadachasyn» túsine almadyq. Akademııadaǵy ustazdarmen tyńǵylyqty, ár detalmen jumys isteýge úırenip qalǵan biz Dına Jumabaıdyń bólek stıline, baǵytyna oıysa almaı júrdik. «Myna mıkrofon nege kerek, ne úshin tur?» degen sııaqty birneshe suraqtarǵa jaýap tappaı, sál qınalǵanymyz ras. Keıin, bes mınýtsyz akter ekenimizdi túsinip, ómir boıy aýzymyzǵa shaınap bermeıtinine kózimiz jetip, ózimizdi qolǵa ala bastadyq. Eki aptadaı ýaqyttan keıin, rejısserdi túsinip, proesske tolyqtaı ene bastadyq. Dına Qunanbaıqyzy keremet rejısser, múmkindik bolsa, onymen taǵy da jumys istegim keledi. Óıtkeni, onyń klassıkalyq spektaklderdi óziniń erekshe qoltańbasynda sahnalaıtyny unaıdy. «Romeo men Djýlettany» bulaı da qoıýǵa bolady eken degen oıǵa kelip, rejısser oıyn túsinip, onymen shyǵarmashylyq tandem ornata aldyq dep aıta alamyn.
Rasynda, álemniń barlyq derlik teatrynyń repertýarynan oryn alatyn klassıkalyq spektakl qansha rejısserdiń oqylymynda nebir formada dúnıege keldi. Solardyń ishinde Almaty memlekettik qýyrshaq teatrynyń «Romeo men Djýlettasy» da ózindik ınterpretaııasymen erekshe. Qazaq teatrlarynyń birnesheýinde bul shyǵarma óz «qaımaǵyn buzbaı», dástúrli sheshimdermen kórermenge jol tartty. Solardyń keıbirinen bir baıqaıtynymyz, on tórt jasar Djýlettanyń pák, balǵyn bolmysyn 25-35 jastaǵy aktrısalar beıneleı almaı jatady. Al, sizdiń jaǵdaıyńyzda mundaı kemshilik bolamaǵany belgili. Ne degenmen, ár akter óz roliniń avtory, sondyqtan, keıipkerdi mynadaı etip shyǵarý kerek degen de zań joq. Dına Jumabaı kórgisi kelgen, siz jasaǵan Djýletta qandaı?
Kastıńde óner kórsetkende, men Djýlettany klassıkalyq baǵytta somdadym. Sol kezde maǵan Dına apaı birden: «óziń bol!», – dedi. Rejısser ózimniń daýysymmen, ózimniń bolmysymmen jasalǵan Djýlettany kórgisi keldi dep oılaımyn.
Demek, Djýlettaǵa, eń birinshiden, ózińizdiń tabıǵatyńyzdy, shynaıylyǵyńyzdy arnadyńyz ǵoı?
Iá, solaı.
Romeony somdaǵan Ǵalymmen bir sheberhanada dáris alyp, birinshi kýrsta osy pesadan úzindi qoıyp, buǵan deıin birge oınaǵandyqtan, sahnalyq seriktestik ornatý ońaı bolǵan shyǵar. Al, qýyrshaqtarmen qarym-qatynas jasaý, ásirese Kútýshimen bolatyn sahnalar sizderge, qýyrshaq emes, drama teatr akteri retinde qandaı mindetterdi júktedi?
Árıne, Ǵalymmen sahnalyq seriktes bolý birshama jeńil boldy. Óıtkeni, budan buryn da sahnada bir-birimizge úırenisken edik. Al, qýyrshaqtarmen, alǵash kezdeskende, shynynda da qıyndaý boldy. Kútýshi dep qýyrshaqqa emes, Araıdyń (Baıyrbekova) ózine qarap qoıa beretinmin. Basqa qýyrshaqtarmen de solaı, ózderine emes, olardy júrgizip turǵan akterlerge qarap sóıleıtinmin. Keıin, birte-birte qýyrshaqtarmen de qarym-qatynasym jaqsardy (kúlip). Qýyrshaqqa jan bitkendeı, ony rasymen ózimniń kútýshim sekildi sezindim.
«Romeo men Djýletta» spektaklimen festıvalderge baryp qaıttyńyzdar. Sheteldik teatr mamandary qandaı baǵa berdi?
Tatarstan men Túrkııada ótken eki festıvalde de «Romeo men Djýletta» oń baǵaǵa ıe boldy. Árıne, olardyń eń birinshi atap ótken tusy klassıkalyq spektakldiń qýyrshaq teatryndaǵy zamanaýı sheshimi boldy. Sonymen qatar, qýyrshaq akterleri men drama akterleriniń sabaqtasýy óte qyzyqty boldy degen pikirler aıtyldy.
Joǵaryda akademııa, akter-stýdentter týraly sóz qozǵaǵan ekenbiz, osy turǵyda bir aıta keterligi, elimizdegi shyǵarmashylyq oqý oryndarynda daıyndalatyn akterler sany kóbeıip kele jatyr. Máselen, bizdiń shańyraǵymyzda (óner akademııasy) ár kýrsta kem degende tórt top bar. Ókinishke oraı, olardyń sapasy sanyndaı joǵary emes ekenin bilemiz. Jyl saıyn «ártis» degen dıplomyn qushaqtaǵan myńǵa jýyq mamandardyń jıyrma-otyz paıyzy ǵana teatrlarǵa ornalasar. Qalǵanynyń jaıy qıyndaý. Sizdiń osyǵan qatysty oıyńyz qandaı?
Iá, bul suraqty jaqsy qoıdyńyz. Men de osy máselege, jaǵdaıǵa qatty qynjylamyn. Nege bizde akterlik mamandyqqa jyl saıyn topyrlatyp qabyldaı bergenshe, orys, nemis toptary sekildi belgili bir ýaqyt saıyn, bálkim eki jylda bir, nemese, tipti, tórt jyl saıyn ǵana qabyldap, bitirgenderin jumys ornymen qamtamasyz etpeske? Shynymen, bizdiń aldymyzda qanshama stýdent aıaqtady, onyń barlyǵy teatrda júrmegeni belgili. Jalynyp-jalbarynyp, jarty stavkamen jumysqa turdy delik, onyń jalaqysy kimge jetedi? Akterlikke jylda qabyldamasqa bolmaıdy dese, onda teatrlardy kóbeıtsin. Arman qýyp Almatyǵa kelgen talapkerdiń basym bóligi bolashaǵyn sol Áýezov, sol Músirepov, Lermontov, Sa teatrlarynan kórgisi keledi ǵoı. Biraq, olardy qoıa bergende, resmı tirkelgen alpys teatrdyń ishinde, akterlerge asa muqtajy joq. Sáti týyp, júzdiń ony ǵana teatrǵa jumysqa turar, al basqalary she? Sondyqtan, oqýǵa bala qabyldaǵanda, onyń keleshek taǵdyryn da oılaý kerek.
Iá, joly bolyp, bildeı bir teatrdyń sapyna qosylatyndardyń ishinde siz de barsyz. Áıtse de, osy aıtyp otyrǵan teatrlardy siz de armandap keldińiz ǵoı? Bolashaqta sol teatrlardyń da sahnasynan boı kórsetkińiz keletin shyǵar?
Iá, árıne, men de osy atalǵan teatrlardy armandap kelgenderdiń birimin ǵoı. Biraq, baǵyma oraı, Almaty memlekettik Qýyrshaq teatryna jumysqa alyndym. Bul jer shyǵarmashylyq shyńdalýyma, ósýime yqpal etip, úlken sahnaǵa jol ashqan teatrym retinde asa qymbat men úshin. Degenmen, aldaǵy ýaqytta ózge de teatrlarda jumys istep, tájirıbemdi molaıtqym keledi.
Tusaýyńyzdy kesip, juldyzyńyzdy jaqqan, Qýyrshaq teatry týraly, ujymyńyz týraly aıta ketseńiz. Jumys barysy, shyǵarmashylyq proesster, teatrdyń qazirgi onlaın rejımdegi ómiri jaıynda degendeı...
Qýyrshaq teatry ujymyna asa rızamyn. Dırektor, áriptester, kúzetshi aǵaı, bári-bári óte tamasha adamdar. Teatrdaǵy jas býyn men aǵa býyn arasynda erekshe syılastyq pen qamqorlyq bary unaıdy. Keshe keldiń, jassyń, eshteńe bilmeısiń dep keýdeńnen ıtermeı, kerisinshe, bar bilgenderimen bólisip otyrady. Teatr ujymynyń osyndaı birligi, judyryqtaı jumylýynyń arqasynda birneshe belesti baǵyndyramyz dep oılaımyn. Qazirgi tańda teatr jumysy qarqyndy júrýde. Anton Zaıevpen birge «Zolýshka» spektakliniń daıyndyǵyna kiristik. Odan bólek, kúndelikti bı, hor, vokal, barlyǵy óz retimen júrip jatyr.
Bir jarym jylǵa jýyq osy teatrdyń ómirine aralasyp, júrisine ilesip kelesiz. Osy ýaqytta qýyrshaq júrgizý isin úırendińiz be? Onyń óz aldyna úlken sheberlik, eptilikti qajet etetini belgili. Siz qanshalyqty meńgerip jatyrsyz?
Rasynda da, syrttaı qaraǵan adamǵa ońaı kóringenimen, qýyrshaq júrgizýdiń qıyndyǵy, qyr-syry jeterlik. Oǵan ishteı jan bitirý bir bólek, syrtqy qımyldaryn týdyrýdyń ózi úlken eńbek. Ózime keler bolsam, qýyrshaqtyń qımylynyń barlyq mehanızmin túgel meńgere qoımadym. Men úshin qıyn eken, shynymdy aıtsam.
Búkil álemdi jaýlaǵan pandemııanyń saldarynan bolǵan karantındik rejım sizdiń shyǵarmashylyǵyńyzǵa, tulǵalyq damýyńyzǵa qalaı áser etti?
Bul jaǵdaı barlyq salanyń adamdary úshin ońaı bolǵan joq, árıne. Onyń ishinde bizge, shyǵarmashylyq adamdaryna tipti qıynǵa soqty. Ásirese, teatr óneri tiri organızm bolǵandyqtan, onyń tikeleı qarym-qatynassyz júzege asýy múmkin emes. Sahnaǵa shyqpaı, odan alystap ketsek, kádimgideı sýyp qalýymyz múmkin. Onyń ústine, dıplomdyq spektaklderimizdiń repetıııalary toqtaǵany qynjyltady.
Kórermen retinde otandyq, álemdik teatrlardan qaı teatrdyń shyǵarmashylyǵyn baqylap otyrasyz?
Karantın ýaqytynda ataqty rejısser Robert Ýılsonnyń shyǵarmashylyǵyna zer salyp, spektaklderin qarap shyqtym. Buryn ýaqyt bolmady ma, álde onsha mán bermedim be, bilmeımin, áıteýir osy karantınde sáti túsken eken. Bul rejısserdiń ózindik stıli meni qaıran qaldyrdy. Ásirese, «Strastı po adamý», «Sonety Shekspıra» erekshe áser syılady. Óıtkeni, Ýılsonnyń spektaklderi kórermenniń oılaý, kórý múmkindikterin keńeıtip, qııal álemine aıqara jol ashady eken.
Búgingi qazaq teatryna, damý tendenııasyna kóńilińiz tola ma? Sizdiń oıyńyzsha, tól sahnamyz arylýǵa tıisti nemese kerisinshe, jańadan boı úıretýge tıisti qubylystar bar ma?
Múlde kóńilim tolmaıdy dep aıta almaımyn. Óıtkeni, qaı teatrdy alyp qarasańyz da, ózindik damý ádisterin qarastyryp jatyr. Máselen, bizdiń Qýyrshaq teatrynyń alǵa jyljý proessi aıtarlyqtaı qarqyndy júrip jatyr. Eresekterge arnalǵan qoıylymdarynyń kórkemdik dárejesi drama teatrlarynyń spektaklderimen qatar qoıýǵa bolatyn deńgeıde. Teatrlar syrttan rejısser shaqyrtyp, jan-jaqty damýdy qolǵa alýda. Jalpy, búgingi qazaq teatrynyń damý tendenııasyna kóńilim tolady. Degenmen, teatrlardyń arylýǵa tıis tusy da joq emes. Syn kótermeıtin spektaklderdiń repertýardan túspeýi, akterlerdiń qaıdan, kimnen bitirgeni, shyǵarmashylyqtan buryn jeke qarym-qatynas faktorlary mańyzdy bolyp ketetin tustar bar. Odan keıin, jastarǵa kóbirek múmkindik berilse eken deımin. Teatrdyń belgili bir «juldyzdary» ǵana elene bermeı, talaptanǵan, eńbektengen jastarǵa da kóńil bólinse ǵoı.
Rahmet, Saltanat! Rasynda, qazaq teatrynyń búgini men erteńin jalǵaýshy býyn – siz ben biz sekildi jastar. Sondyqtan, onyń bary men joǵyna alań bildirýimiz de oryndy. Óz oıyńyzben bóliskenińiz úshin sizge úlken alǵys aıta otyryp, kıeli sahnada nebir dara beınelerdi keıiptep, tól ónerimizden óz ornyńyzdy aıshyqtaýyńyzǵa shyn júrekten tilektespiz!


text:
-
-
-
-
-
-
22:08
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Qazaqstan halqy Assambleıasy men Assambleıa Keńesiniń jańa quramy bekitildi
NUR-SULTAN. QazAqparat – Qazaqstan halqy Assambleıasynyń keńesi QHA men Assambleıa keńesiniń jańa quramyn maquldady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Assambleıa keńesiniń keńeıtilgen otyrysynda QHA jáne Assambleıa Keńesiniń quramyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý máselesi qaraldy.
«Qazirgi quram QR Prezıdentiniń 2020 jylǵy 23 qarashadaǵy sheshimimen bekitildi. Sonymen qatar, QHA sessııasynyń 2021 jylǵy 28 sáýirdegi sheshimimen assambleıany basqarý quqyǵyn QR Prezıdentine berý, sondaı-aq QHA qurmetti tóraǵasy mártebesin QR Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasyna bekitý máselesi maquldandy», - dedi QHA Tóraǵasynyń orynbasary-Hatshylyq meńgerýshisi Marat Ázilhanov.
Ol sondaı-aq, etnosaralyq qatynastar salasyndaǵy memlekettik saıasatty jetildirý sheńberinde etnosaralyq kelisimdi qamtamasyz etý júıesin jańǵyrtý júrgizilgenin atap ótti.
«QHA hatshylyǵy jergilikti jerlerde Assambleıa quramdaryn qalyptastyrý tásilderin ázirledi jáne qalalar men oblystardyń QHA tóraǵalaryna (ákimderge) jiberildi. Sol boıynsha óńirlerde Assambleıa múshelerin rotatsııalaý jumysy júrgizildi», - dedi Marat Ázilhanov.
Onyń aıtýynsha, óńirlik Assambleıa quramyna etnomádenı birlestikterdiń, QHA qurylymdarynyń, ǵylymı jáne shyǵarmashylyq ıntellıgentsııanyń, qoǵamdyq birlestikter men jastar uıymdarynyń, memlekettik organdar men óńirlerdiń usynystaryna sáıkes qoǵamdyq pikir kóshbasshylarynyń ókilderi kirip otyr.
«Assambleıa quramy 523 músheden turady. Onyń ishinde ortalyq deńgeıde – 105, óńirlik deńgeıde 418 múshesi bar. Osylaısha, Assambleıanyń óńirlik quramdaýyshyn, sondaı-aq jastar segmentin aıtarlyqtaı keńeıtý kózdeledi. Assambleıa quramynda barlyǵy 39 etnıkalyq top bar», - dedi QHA Tóraǵasynyń orynbasary.
Sondaı-aq QHA keńesiniń quramy jańartylady.
«Keńes quramy 76 músheden (buryn 72 múshe bolǵan) turady, oǵan Memleket basshysy, Prezıdent Ákimshiligi men Tuńǵysh Prezıdent - Elbasy Keńsesiniń basshysy, Aqparat jáne qoǵamdyq damý, Mádenıet jáne sport, Bilim jáne ǵylym mınıstrleri, Nur-Sultan, Almaty, Shymkent qalalarynyń, oblystardyń ákimderi kirdi. Olar da jergilikti QHA tóraǵalary bolyp sanalady. Keńestiń 10 múshesi Parlament Májilisiniń, Keńestiń eki múshesi Parlament Senatynyń depýtattary ekenin aıtý kerek, - dedi Marat Ázilhanov.
- Pandemııanyń óner salasyna da tıgizgen zardaby az bolǵan joq – Máýlen Áshimbaev
- 29 qazan kúni elordada ótetin mańyzdy sharalar ańdatpasy
- Fýtboldan Qazaqstan kýbogynda VAR júıesi qoldanylady
- Astana Balette «Leonıd Ilıch Brejnevke qarsy Jarqanat adam» sahnalanady
- Penjimdegi oqýshylardyń jappaı tóbelesi: Aýdan ákimi turǵyndarmen kezdesti
- Atyraý jerinde Joshy ulysynan shyqqan 7 han bılik qurǵan
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text: 10 Süleýmanyň nakyllary+.Akylly ogul atasynyň guwanjydyr+,Akmak enesiniň gözýaşydyr.2 Haram gazançdan peýda ýokdur,Dogruçyllyk ölüm penjesinden halas edýär+.3 Ýehowa dogruçyly aç goýmaz+,Erbetleriň isleg-arzuwyny berjaý etmez.4 Ýalta eller garyp düşürýär+,Işeňňir gollar baý edýär+.5 Tomsuna orak orýan ogul düşünjelidir,Hasyl döwri ýatýan ogul bolsa masgara bolýar+.6 Dogruçyl adamyň başyna bereket ýagýar+,Betpäl süýji sözläp, niýetini gizleýär.7 Dogruçylyň ady ýagşylykda ýatlanar+,Erbediň ady hemişelik unudylar+.8 Akylly adam maslahaty* diňlär+,Boş gepleýän aýak astyna düşer+.9 Wepaly* arkaýyn ýaşar+,Hilegäriň aýyby açylar+.10 Gam-gussanyň başy — gözüni gypýan kişi+.Aýak astyna düşer, boş gepleýän kişi+.11 Dogruçyl adamyň dili ýaşaýyş çeşmesidir+,Betpäl süýji sözläp, niýetini gizleýändir+.12 Ýigrenç dawa-jenjel turuzýar,Söýgi ähli günäleri bagyşlaýar*+.13 Parasatly* adam akylly sözleýär+,Düşünjesiziň arkasyndan taýak aýrylmaýar+.14 Akyldar bilimini artdyrýar+,Akmak öz dilinden bela galýar+.15 Baýyň mal-mülki gorag berýär,Garyplyk adamyň bilini iki bükýär+.16 Dogruçyl zähmet çekip, ýaşaýşa gowuşýar,Erbet gazanjyny günäli işlere sowurýar+.17 Terbiýäni alýan adam başgalary ýaşaýyş ýoluna eltýär*,Käýinje gulak asmaýan bolsa ýoldan çykarýar.18 Ýigrenjini ýaşyrýan ýalan sözleýär+,Töhmet atýan akmakdyr.19 Köp gepleýän köp ýalňyşýar+,Dilini dişleýän paýhaslydyr+.20 Dogruçylyň dili arassa kümüş kimindir+,Erbediň oý-pikirleri dereksizdir.21 Dogruçylyň dili köpleriň göwnüni göterýär*+,Akylsyz akmaklygy sebäpli pida bolýar+.22 Ýehowanyň berekedi baý edýär+,Üstüne dert-alada goşmaýar.23 Akmak üçin haýasyz işler oýun ýalydyr,Akyldarlyk parasatly* adamda bolýar+.24 Erbediň gorkany başyna geler,Dogruçylyň arzuwy hasyl bolar+.25 Apy-tupan turar, erbet ýok bolar+,Dogruçyl adam düýbi berk tutulan jaý kimindir+.26 Diş sirkeden*, göz tüsseden,Hojaýyn ýalta gulundan dert çeker.27 Ýehowadan gorkýan uzak ömür sürer+,Erbediň ömri gysgalar+.28 Dogruçylyň umydy şatlyk getirýär+,Erbediň umydy puç bolýar+.29 Ýehowanyň ýoly wepadarlary* goraýar+,Zalymlar bolsa onda heläk bolýar+.30 Dogruçyl asla ýykylmaz+,Erbet ýer ýüzünde kök urmaz+.31 Dogruçylyň dili akyldarlyk çeşmesidir,Erbediň dili bolsa kesilip taşlanar.32 Dogruçylyň dilinden süýji sözler çykýar,Erbediň dili bolsa zäher pürkýär.


text:
Rus kazyýetinde Jelalyň tussaglykda kazyýet işiniň dowam etdirilmegi barada karar kabul edildi
Russiýanyň kazyýetinde Neriman Jelalyň tussaglykda kazyýet işiniň dowam etdirilmegi barada karar kabul edildi
Russiýanyň bikanun ýagdaýda anneksiýa eden Krymda Krym tatar milli mejlisiniň başlygynyň orunbasary Neriman Jelal 4-nji noýabra çenli tussaglykda saklanar.
Krym raýdaşlyk platformasynyň Facebook hasabyndan berilen beýanatda, Akmesjit şäherindäki Kiýewskiý etrap kazyýeti Nerman Jelalyň 4-nji noýabra çenli tussaglykda saklanmagy barada karar kabul etdi.
Kazyýet gorag tarapynyň öý tussaglygynda saklanmagy baradaky talabyny ret etdi.
Neriman Jelal, sabotaž etmek aýyplamasy bilen günäkärlenip 12 bilen 15 ýyl aralygynda azatlykdan mahrum edilmek jezasy bilen kazyýet işi dowam edýär.
Ukrainanyň Daşary işler ministriniň orunbasary Emine Jeppar Twitterden beren beýanatynda, Krym platformasyna goldaw beren Ukrain raýatlaryna ezýet berilýändigini habar berdi.
Ukrainanyň raýatlaryna galp jeza delolary bilen kazyýet işleriniň gozgalýandygyny aýdan Emine Jeppar: "Russiýanyň basyp alyjy resmileri, Krymyň anneksiýasyna garşy bolanlar üçin syýasy häsýetli giňişleýin ezýet bermek ulgamyny emele getirdi" diýip habar berdi.
Degişli Habarlar
Ilham Aliýew Prezident Erdogana Respublika baýramy mynasybetli gutlag hatyny ugratdy
Azerbaýjanyň Prezidenti Ilham Aliýew 29-njy oktýabr Respublika baýramy mynasybetli Prezident Rejep Taýýip Erdogana gutlag hatyny ugratdy
Erdogan we Aliýew umumy metbugat ýygnagyny geçirdiler
Prezident Erdogan, iş sapary bilen giden Azerbaýjanda Prezident Ilham Aliýew bilen Birinji Agaly obasynda umumy metbugat ýygnagyny geçirdi
Prezident Erdogan Özbegistanyň Prezidenti Şewket Mirziýoýewi Gutlady
Mirziýoýewe telefon eden Prezident Erdogan, kärdeşine wezipesinde rowaçlyk arzuw etdi


text:
ABŞ-nyň Prezidenti Donald Trampyň we Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putinyň bilelikdäki beýannamasy
Köpçülikleýin Habar Beriş Serişdeleri üçin Maglumat Press-sekretaryň edarasy Waşington, Kolumbiya okrugy 2017-nji ýylyň 11-nji noýabry Şu gün Prezident Donald Tramp we Prezident Wladimir Putin Wýetnamyň Danang şäherinde geçirilýän Aziýa-Ýuwaş ummany sebiti boýunça ykdysady hyzmatdaşlyk guramasynyň maslahatynyň çäklerinde duşuşyk geçirdiler. Duşuşygyň dowamynda iki lider Siriýadaky DAEŞ terrorçylyk guramasyny ýeňmäge bolan ygrarlylygyny tassykladylar. Olar ABŞ-nyň we Russiýanyň …Dowamy»


text:
Muhammetguly Kasymow
Muhammetguly Kasymow 1963-nji ýylyň 5-nji fewralynda Aşgabat şäheriniň Ruhabat etrabynyň Gökje geňeşliginde eneden bolýar. 1981-1985-nji ýyllarda ozalky Türkmen döwlet pedagogik sungat institutynyň drama we kino aktýory bölüminde okap, aktýorçylyk hünäriniň eýesi bolýar. Şol ýylda Mollanepes adyndaky türkmen döwlet akademiki drama teatrynda döredijilik ýoluna başlaýar.
Heniz institutda drama we kino aktýory hünäri boýunça okap ýörkä (1983ý.) Mollanepes adyndaky türkmen döwlet akademiki drama teatrynda sahnalaşdyrylan «Harmandäli» oýnunda Kerimiň keşbi Muhammetguly Kasymowyň teatryň sahnasynda döreden ilkinji keşbi bolýar. Türkmenistanyň baş drama teatrynyň sahnasyndan tas ýarym asyr bäri düşmän gelýän «Gelinler» komediýasynda Togtanyň, esgeriň keşplerinde, «Keýmir körde» Rejebiň keşbinde, «Gyz salgydynda» Remezanyň keşbinde, «Nesimide» talybyň, «Mollanepes» spektaklynda Mollanepesiň, «Leýli-Mežnunda» Mežnunyň, «Bakylyk binýady» spektaklynda Adam atanyň, Magtymgulynyň, «Türkmennamada» Döwletýaryň, «Hüýrlukga-Hemrada» Hemranyň keşplerinde çykyş etdi, hiç kimiňkä meňzemeýän, özboluşly keşpleri döretdi. Ýokarky mysallardan görnüşi ýaly M.Kasymowyň döredijilik örüsi has giň, ol tragediýadyr dramalarda baş gahrymanlaryň keşplerini döredişi ýaly, komediýalarda hem keşpleriň onlarçasyny döretdi. Mysal üçin, türkmen tomaşaçysynyň ürç edip görýän spektakllary bolan «Japbaklarda» Mapbagyň, «O dünýä syýahatda» Nekiriň, «Säginmäň sallahlarda» Metdiniň keşplerini döretdi. Soňra ol teatryň milli edebi mirasymyza salgylanyp sahnalaşdyran «Nejep oglan» atly spektaklda Nejebiň keşbini ussatlarça janlandyrýar. Ol tomaşaçylaryň aňynda «Gala» atly spektaklyndaky Däli bagşynyň keşbi bilen galmagy başardy. Oňa bu keşbi üçin 1996-njy ýylda «Türkmenistanyň at gazanan artisti» diýen hormatly at berildi.
2014-nji ýylyň 25-nji oktýabrynda ählihalk baýramçylygynyň – mukaddes Garaşsyzlyk gününiň öňüsyrasynda, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň «Döwlet guşy» atly romany esasynda Türkmenistanyň Baş drama teatrynyň sahnasynda goýlan adybir oýnuň ilkinji gezek görkezilişi boldy. M.Kasymow bu spektaklda Han Geldiýewiň keşbini janlandyrdy.
M.Kasymow diňe bir teatryň sahnasynda keşp janlandyrmak bilen çäklenmän, eýsem kino sungatynda hem halkyň söýgüli artistleriniň biri hökmünde tanalýar. Görnükli artisti giň tomaşaçylar köpçüligi Oguzhan adyndaky «Türkmenfilm» birleşigi tarapyndan surata düşürilen «Hesretli söýgi kyssasy» atly çeper filminde Söhbetiň keşbini döredeninden soň tanap başlady. Bu filmdäki aýdymlar il içine ýaýrady, artiste meşhurlyk getirdi. Şondan soňam Muhammetguly Kasymow türkmen filmleriniň onlarçasynda ekrana çykdy. «Lukman Hekimde» Kethudanyň, «Burkut babada» Isanyň, «Ata hem ogulda» Seýis Hemranyň, «Ýyldyzlar öçmeýärde» Seýsiň, «Taňrynyň gudratynda» Ybraýymyň, «Garagumyň bürgütlerinde» bölüm başlygynyň keşplerini döredip, tomaşaçylaryň söýgüsini gazandy. Ol häzir Türkmen döwlet medeniýet instutynda işleýär.
Teatr hem kino sungatynda bitiren hyzmatlary üçin M.Kasymowa 2013-nji ýylda «Türkmenistanyň halk artisti» diýen hormatly at, 1996-njy ýylda «Watana bolan söýgüsi üçin» medaly bilen sylaglanýar.


text:
Kofeni demlemekde onuň hilini barlamagyň usuly barada hünärmen käbir maglumatlary aýdyp geçýär. Munda esasy üns bermeli zadymyz, kofeniň çökündisidir.
Kofeniň natural ýa-da bitin haldaky görnüşleriniň haýsysynyň gowulygy baradaky jedeller eýýäm köpçüligi kän bir gyzyklandyrmaýar. Emma natural haldaky kofeni demlemek üçin özbaşdak boş wagt gerek bolup durýar. Şonuň üçin hem adamlar ýagdaýa görä, taýýar hasaplanýan ereýän kofeden peýdalanýarlar.
Şeýle hili ereýän kofeniň hili, ony nähili bilip bolýanlygy barada önümleriň hilleri baradaky inspeksiýasynyň hünärmeni Nina Zaýsewa gürrüň berýär. Onuň pikiriçe, eger ereýän kofeniň çemçeläp sowuk suwa atylan ýagdaýynda onuň düýbünde çökündi emele gelse, onda bu kofeniň hiliniň pesligidir.
Zaýsewanyň bellemegine görä, bu kofeniň önümçilik aýratynlyklarynda, onuň tehnologiýasynyň bozulmagynda kemçiligiň ýüze çykanlygyny aňladýar. Hakyky ýokary hilli kofe sowuk suwda-da, gyzgyn suwda-da çökündini emele getirmeýär.
Ýatlap geçsek, ýaňy-ýakynda island alymlary kofeniň göwreli zenanlar üçin zyýanly taraplarynyň örän köpdügini ýüze çykardylar. Şeýle hili ýagdaýda kofeniň köp içilmegi çaganyň düşmegine ýa-da onuň has ýeňil bolup dogulmagyna getirip biler.
Kofeni demlemekde onuň hilini barlamagyň usuly barada hünärmen käbir maglumatlary aýdyp geçýär. Munda esasy üns bermeli zadymyz, kofeniň çökündisidir.


text:
Oba hojalyk meliorasiýalary (öňki “Oba hojalyk meliorasiýalary we inženerçilik geodeziýasy”, “Mirapçylyk”) kafedrasy 1951-nji ýylda döredildi. Dosent F.T.Sewostýanow kafedrany esaslandyrdy we oňa 1951-nji ýyldan 1965-nji ýyla çenli müdirlik etdi. Okuw meýilnamalarynyň üýtgemegi sebäpli kafedranyň ady birnäçe gezek üýtgedi. 2007-nji ýyldan başlap kafedra oba hojalyk ylymlarynyň kandidaty R.Geldiýew müdirlik edýär.
Kafedranyň mugallymlary uniwersitetiň hemme fakultetlerinde “Suwaryş”, “Oba hojalyk meliorasiýalary”, “Zeýkeş ulgamlary”, “Gidrologiýa”, “Gidrometriýa”, “Akymy sazlamak”, “Agrometerologiýa”, “Klimatologiýa” “Gidromelioratiw ulgamlaryny ulanmak”, “Tokaý meliorasiýasy” derslerinden sapaklaryň ýokary derejede geçirilmegini üpjün edýärler.
Kafedranyň uly mugallymy O.Ý.Durdyýew Ýewropa bileleşiginiň bilim baradaky agentliginiň “ERAZMUS+” maksatnamasynyň biziň ýurdumyzda ýerine ýetirilýän “Takyk ekerançylyk üçin täze innowasion okuwlar” atly taslamasynyň koordinatory. Uniwersitet boýunça 10 sany dersleriň okuw maksatnamasy kämilleşdirildi we 2 sany okuw dersleriň girizilmegi meýilnamalaşdyrylýar we degişli işleri alnyp barýar.
Gidromeliorasiýa hünäriniň 5-nji ýyl talyby Annaýew Annageldi Serdarowiç Oba hojalyk meliorasiýalary kafedrasynyň mugallymy Hezilow Serdaryň ýolbaşçylygynda “Damjalaýyn suwaryş ulgamyny işläp düzmek” atly temasy boýunça Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasynyň we Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň bilelikdäki geçirmeginde Ýaş alymlar bäsleşiginde Türkmenistanyň Prezidentiniň karary esasynda ýeňiji diýip yglan edilip baýrakly II oruna mynasyp boldy. Arkadag Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan şa serpaýyna mynasyp boldy.
Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe Hormatly Prezidentimiziň bilim ulgamyna edýän talaplaryny ödemek üçin kafedranyň mugallymlary birkemsiz zähmet çekýärler we talyplary hünärine ökde Watanymyza, Halkymyza, Hormatly Prezidentimize wepaly hünärmenler edip ýetişdirmek üçin hemme mümkin bolan işleri abraý bilen ýerine ýetirerler.


text:
Bu 1991-nji ýylda Sowet Soýuzy dargaly bäri, Gyzyl meýdanda maý güni mynasybetli geçirilen ilkinji parad boldy.
Halkara raýdaşlyk güni ýa-da maý baýramy diýilýän bu baýramçylyk bolşewistik rewolýusiýadan soň ornaşdyrylypdy we sowet döwründe ozalky sowet respublikalarynyň hemmesinde esasy baýramçylyklaryň biri hökmünde bellenilýärdi.
Penşenbe güni geçirilen parad, edil sowet döwründe bolşy ýaly, kärdeşler arkalaşygy tarapyndan gurnaldy. Parada Moskwanyň häkimi Sergeý Sobýanin ýolbaşçylyk etdi. Onuň sözlerinden çen tutulsa, bu çärä 100 müň töweregi adam gatnaşypdyr.
Sobýanow: “Bu ýylky Birinji maý aýratyn. 24 ýylyň içinde ilkinji gezek kärdeşler arkalyşyklary Gyzyl meýdandan ýöriş bilen geçýärler. Bu birinjiden. Ikinjiden bolsa, bu soňky ýyllarda ilkinji gezek şeýle köp adam bir çärä gatnaşýar. Bärde 100 müňden gowrak adam bar. Bu öz-özünden bolan bir hadysa däldir. Adamlaryň watançylyk duýgulary artýar. Halkyň göwni hoş” diýdi.
Ýörişe gatnaşan adamlar Gyzyl meýdandan ýöräp, ellerinde dürli reňkli şarlary, şygarlary, Russiýanyň we Sowet Soýuzynyň baýdaklaryny galgadyp geçdiler.
Ukraina
Parada Russiýanyň goňşy Ukrainada amala aşyrýan işleriniň dabaralandyrylmagy hökmünde hem garaldy.
Parada gatnaşyjylaryň käbirleriniň ellerinde “Ýörüň, Kryma dynç alyşa gideliň!” ýa-da Krymyň anneksiýa edilmeginiň dogry bir karar bolandygyny öňe sürüp, “Putin dogry edýär!” ýaly şygarlary hem görmek bolýardy.
Bu baýramçylyk çäreleri Moskwanyň we Kiýewiň gatnaşyklarynyň barha dartgynlaşýan döwrüne gabat geldi. Ukrainanyň gündogaryndaky onlarça şäherde orsýetparaz seperatistler polisiýa we hökümet binalaryny eýelediler.
Russiýanyň Kommunistik partiýasynyň lideri Gennadiý Zýuganow başga bir ýörişiň dowamynda eden çykyşynda Putiniň Ukraina boýunça edýän hereketlerini goldaýandygyny aýtdy. Ol: “Birinji we iň wajyby, geliň Sewastopolyň we Krymyň haklaryny biziň bilen bileleşip, bilelikde 1-nji maý gününi belleýändikleri bilen gutlalyň. Sewastopola we Kryma şöhrat! Ura!” diýdi.
“Interfaks” habar agentliginiň maglumatlaryna görä, Maý güni mynasybetli Russiýa boýunça geçirilen ýörişlere 2 milliondan gowrak adam gatnaşypdyr.
Krymda hem maý paradlary boldy. Anneskiýa edilen sebitiň täze rus resmileri, ýörişe 100 müňden gowrak adamyň gatnaşandygyny öňe sürýärler. Bu sanlary beýleki garaşsyz çeşmeler arkaly tassyklatmak başartmady.
Rus mediasynyň habar bermegine görä, Putin 9-njy maýda bellenilýän Ýeňiş baýramy güni Kryma sapar etmegi planlaşdyrýar.


text:
Somaliniň günortasynda ABŞ-nyň amala aşyran howa zarbasynyň netijesinde ekstremistik “Al-Şabaab” toparynyň 26 jeňçisi öldürildi diýip, ABŞ-nyň Afrikadaky harby wekilleri maglumat berdiler.
Ýaýradylan beýanatda bellenmegine görä, 28-nji fewraldaky amala aşyrylan hüjüm “Al-Şabababa” basyşy dowam etdirmegi, onuň guramaçylyk düzümini bozmagy, şeýle-de Somaliniň halkyna ediljek guramaçylykly hüjümleriň öňüni almagy” maksat edinipdir.
1-nji martda ýaýradylan beýanatda hüjüm bilen ilteşikli başga goşmaça maglumat berilmeýär.
Mundan öň, ABŞ-nyň howa güýçleriniň 25-nji fewralda amala aşyran hüjüminde jeňçidigi öýdülýän 20 adam we 24-nji fewraldaky hüjüminde söweşijidigi çaklanylýan 20 adam öldürilipdi.
28-nji fewraldaky hüjümi hem nazarda tutsaň, onda ABŞ şu ýylyň dowamynda Somalide 24 gezek howa zarbasyny amala aşyrdy.
Howa hüjüminden ozal, “Al-Şabaab” Somaliniň paýtagty Mogadişuda bir ulagy partladyp, 19 adamy öldüripdi.
“Al-Şababaab” “Al-Kaýda” terroristiki topary bilen ilteşiklidir.
Bu toparyň jeňçileri 2011-nji ýylda paýtagt Mogadişudan çykarylypdy. Emma muňa garamazdan, toparyň söweşijileri oba ýerlerindäki uly territoriýalary heniz hem öz gözegçiliginde saklaýarlar.


text:
Birleşen Ştatlaryň ýörite geňeşiniň 2016-njy ýyldaky prezident saýlawlarynda Moskwanyň roly barada çykaran hasabatynyň jemleýji bölegi köpçülige ýetirilenden soňra, prezident Donald Tramp “doly aklanandygyny” yglan etdi. Ýöne demokratlar ýagdaýyň aýdyňlaşdyrylmandygyny belläp, hasabatyň doly görnüşiniň köpçülige ýetirilmegini talap etdiler.
24-nji martda Birleşen Ştatlaryň Kongresine hödürlenen hatda baş prokuror William Barr Robert Muelleriň hasabatynda derňew Trampyň kampaniýa “agzalarynyň rus hökümetiniň saýlawlara goşulyşmak işlerinde olar bilen dildüwşük ýa-da ylalaşyk edendigini tassyklamaýar” diýenden soň, Tramp we onuň ýaranlary begençli pursatlary başdan geçirdiler.
Şeýle-de, Barr özüniň we baş prokuroryň orunbasary Rod Rosensteiniň Mueller tarapyndan ýygnanan delilleriň Trampyň adalata päsgelçilik döredendigini “dikeltmek üçin ýeterlikli däldigi” barada netije çykarandygyny hem aýtdy.
“Prezident Tramp doly aklanandygyny öňe sürmekde ýalňyşýar” diýip, Birleşen Ştatlaryň Wekiller öýüniň adalat meseleleri boýunça komitetiniň başlygy Jerrold Nadler žurnalistlere beren maglumatynda aýtdy.


text:
Zehinli çagalaryň «Garaşsyzlygyň merjen däneleri» bäsleşigine gatnaşyjylara04.09.2021
Milli aýdym-saz sungatymyzyň mähriban ýaş ýyldyzlary!
Berkarar döwrümiziň bagtyýar körpeleri!
«Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» ýylynda toýlarymyz toýlara ulaşýar. Mähriban halkymyz mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllygynyň şanly toýuna guwanç we buýsanç duýgulary, ajaýyp zähmet üstünlikleri bilen barýar.
Eziz Diýarymyz ajaýyp tebigaty, göwnaçyk, zähmetsöýer adamlary, bendi ediji mahmal aýdym-sazlary bilen haýran galdyrýar. «Ýyl görki bahar-ýazdyr, toý görki aýdym-sazdyr» diýlişi ýaly, türkmenler aýdym-saza çäksiz hormat goýýan şahandaz halk. Türkmen dutarynyň, gyjagynyň, gargy tüýdüginiň, gopuzynyň mylaýym, tolgundyryjy owazyna mähriban halkymyzyň ylham-joşguny, mähir-muhabbeti, ýürek söýgüsi, belent arzuwlary siňipdir.
Garaşsyzlyk baýramynyň toý dabaralaryna özboluşly bezeg berýän zehinli çagalaryň «Garaşsyzlygyň merjen däneleri» bäsleşiginiň döwlet derejesindäki jemleýji tapgyryndaky ata Watanymyzy, köpasyrlyk şöhratly taryhymyzy, tebigatymyzyň gözelligini we Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe gazanýan üstünliklerimizi wasp edýän aýdym-sazly çykyşlary biziň göwün guşumyzy ganatlandyryp, mawy asman bilen mele topragymyzyň arasyndaky giňişlikde ak guwlar kimin ganat ýaýdyrýar.
Sungat äleminiň ýaş zehinleri bolan siziň hemmäňizi bu ajaýyp aýdym-saz baýramçylygy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn. Geljekde sungatymyzy baýlaşdyrmak we kämilleşdirmek üçin siziň täze-täze aýdym-sazlary döretjekdigiňize, medeniýetimiziň we sungatymyzyň dünýä çykmagy ugrunda alnyp barylýan giň gerimli işlere mynasyp goşant goşjakdygyňyza, kalbyňyzdan joşup çykýan ýakymly aýdymlar bilen bagtyýar watandaşlarymyzy belent maksatlara ruhlandyrjakdygyňyza berk ynanýaryn.
Bagtyýar çagalar!
Geljegimiz bolan çagalaryň kalbynda sungata söýgini terbiýelemekde we ösdürmekde, zehinleri ýüze çykarmakda hem-de kämilleşdirmekde «Garaşsyzlygyň merjen däneleri» aýdym-saz bäsleşigine uly orun degişlidir. Siziň şirin aýdym-sazlaryňyz, sazlaşykly tanslaryňyz eziz Watanymyza, mähriban halkymyza bolan beýik söýgüdir. Mähriban Diýara, il-günümize wepalylygyň belent nusgasydyr, ruhubelentligimiziň hem-de bagtyýarlygymyzyň çeşmesidir. Siziň jadyly owazlaryňyz mukaddes Garaşsyzlygymyzy, oňyn Bitaraplygymyzy, synmaz berkararlygymyzy wasp edýän, ýurdumyzyňdyr halkymyzyň şan-şöhratyny äleme ýaýýan ajaýyp sungatdyr.
Garaşsyz Türkmenistan bagtly çagalygyň ýurdy — arzuwlaryň hasyl bolýan ülkesidir. Bagtyýar nesillerimiziň sagdyn ösmegi, döwrebap bilim almagy, watansöýüjiligiň we ynsanperwerligiň belent ruhunda terbiýelenmegi üçin döwletimiz ähli şertleri döredýär. Paýtagtymyz Aşgabat şäherinde, welaýat merkezlerimizde, etraplarymyzda, obadyr şäherlerimizde dünýä ölçeglerine laýyk gelýän döwrebap mekdepler, mekdebe çenli çagalar edaralary, dynç alyş-sagaldyş merkezleri guruldy we gurulýar. Biz geljekde hem çagalarymyzyň döwrebap bilim-terbiýe almagy, sport we döredijilik bilen meşgullanmagy, zehinlerini kämilleşdirmegi — bagtyýar geljegimiz üçin amala aşyrýan özgertmelerimizi üstünlikli dowam ederis.
Mähriban ýaş ýyldyzlar!
Eziz körpeler!
Sizi zehinli çagalaryň «Garaşsyzlygyň merjen däneleri» bäsleşiginiň jemleýji tapgyryna gatnaşmagyňyz bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn. Siziň janyňyzyň sag, durmuşyňyzyň şadyýan, çaga kalbyňyzda beslän päk arzuwlaryňyzyň hasyl bolmagyny, geljekde hem ata Watanymyzyň, mähriban halkymyzyň abraý-mertebesini has-da belende götermegiňizi arzuw edýärin.
Siziň eziz Watanymyzy, asuda durmuşy we bagtyýarlygy wasp edýän ajaýyp sungat eserleriňiz, şirin owazlaryňyz, joşgunly sazlaryňyz elmydama belentden-belent ýaňlanyp dursun!
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly BERDIMUHAMEDOW.


text:
Qyzylorda oblysynda 3 607 nysan «Ashyq» júıesine qosylǵan
QYZYLORDA. QazAqparat - Qyzylorda oblysynda 3 607 nysan «Ashyq» júıesine qosylǵan, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Olardyń basym kópshiligi Qyzylorda qalasynda tirkelgen. Oblys ortalyǵynda 1779 nysan atalǵan júıe boıynsha jumys isteıdi. Aýdandar arasynda Jańaqorǵanda - 359, Qazalyda - 353, Aralda - 331, Shıelide - 284 nysan tirkelgen. Al Qarmaqshyda - 284, Syrdarııada - 155, Jalaǵashta - 118 nysan atalǵan júıege qosylǵan.
Qyzylorda oblysynda Ashyq júıesi arqyly 1000-nan astam adamnyń ózin-ózi oqshaýlaý rejımin buzǵany anyqtaldy,
Qyzylorda oblysynda búginde 3444 kásipkerlik nysan «Ashyq» júıesine qosylyp, jumysyn jalǵastyryp jatyr.
Atalǵan júıemen jumys isteıtin nysandardan «qyzyl» jáne «sary» mártebesine qaramastan karantın talabyn buzdy degen 1054 habarlama kelip tústi. Osy oraıda 108 jeke tulǵaǵa qatysty ákimshilik hattama toltyrylǵan. Olarǵa 4 725 540 teńge kóleminde aıyppul salyndy
Eske salsaq, Qyzylordada koronavırýs juqtyrǵandardyń 95 paıyzy - vaktsına almaǵandar.


text:
2021-nji ýylyň başyndan bäri ýurtda elektrik energiýasynyň öndürilişiniň ösüş depgininiň 111,6%, eksportynyň bolsa 134,5% barabar boldy. Meýilnama, degişlilikde 113.3 we 178,1% ýerine ýetirildi. Türkmenistanyň elektrik energiýasy pudagynyň we eksport mümkinçiliginiň şeýle çalt ösmegi soňky ýyllarda amala aşyrylýan maksatly syýasatyň netijesidir. Bu pudaga uly möçberde maýa goýulýar, dünýäniň tehnologiýa taýdan ösen ýurtlary bilen bilelikde uly göwrümli taslamalar durmuşa geçirilýär, täze elektrik desgalarynda innowasion, ekologiýa taýdan howpsuz tehnologiýalar ulanylýar.
Ýurduň energiýa ulgamynyň umumy kuwwatyny Mary döwlet elektrik stansiýasynyň çäginde gurlan we sebitde asla meňzäri ýok 1574 megawatt kuwwatly birleşdirilen bug-gaz elektrik stansiýasy ýaly täsin desgalar artdyrylyp, gidroelektrik stansiýasynyň jemi kuwwaty iki esse köpeldildi. Ýakyn geljekde bug we gaz turbinalaryny ulanmak bilen, Ahal hem Daşoguz welaýatlaryndaky elektrik beketlerini garyşyk režime geçirmek meýilleşdirilýär.
Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygynyň öňüsyrasynda Çärjew etrabynda ýerleşýän Lebap döwlet elektrik stansiýasynyň çäginde “Sumitomo Corporation” we “Mitsubishi Hitachi Power” we “Rönesans Holding” türk şereketiniň gatnaşmagynda gurlan täze gaz turbinaly elektrik bekedi işe girizildi. Onuň işe girizilmegi bilen, ýurduň energiýa ulgamynyň kuwwaty ýene 432 megawat artdy, bu bolsa içerki sarp edijileriň energiýa üpjünçiliginiň ygtybarlylygyny ýokarlandyrdy we Merkezi Aziýadaky goňşy ýurtlara iberilýän elektrik energiýasynyň möçberini artdyrmaga mümkinçilik berdi.
Häzirki wagtda ýurdumyz sebitde iň uly elektrik eksport ediji ýurt bolup durýar. Ýurdumyz indi köp ýyldan bäri Merkezi Aziýanyň birnäçe döwletlerini elektrik energiýasy bilen üpjün edýär.
Züleýha ATAMURADOWA,
Türkmenabat agrosenagat
orta hünär okuw mekdebiniň talyby.


text:
Eljan Birtanovtyń úıqamaq merzimi uzartyldy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Qazaqstannyń burynǵy Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanovtyń úıqamaqta bolý merzimi taǵy da uzartyldy, dep habarlaıdy QazAqparat.
«2021 jylǵy 14 qyrkúıekte Nur-Sultan qalasynyń mamandandyrylǵan aýdanaralyq tergeý soty Eljan Birtanovty úıqamaqqa alý merzimin qylmystyq is materıaldarymen tanysý kezeńinde saǵat 08:00-den 19:00-ge deıin turǵyn úıden shyǵý quqyǵymen 2021 jylǵy 14 qarashaǵa deıin uzartýdy qaýly etti», - delingen Nur-Sultan qalalyq sotynyń habarlamasynda.
Aıta ketsek, Nur-Sultan qalalyq sotynyń qylmystyq ister jónindegi sot alqasy Eljan Birtanovti úıqamaqta ustaý bultartpaý sharasyn buǵan deıinde kúshinde qaldyrǵan edi.
«Baıandalǵan derekterdiń negizinde, Qylmystyq is júrgizý kodeksiniń 55, 56, 151, 152-baptaryn basshylyqqa ala otyryp, sot Eljan Amantaıuly Birtanovqa qatysty úıqamaq túrindegi bultartpaý sharasynyń merzimin 2021 jylǵy 14 maýsymnan bastap 14 shildeni qosa alǵanda esepteletin 9 aıǵa deıin uzartý týraly qaýly etti. Kúdiktiniń qorǵaýshylary men advokattarynyń ótinishteri qanaǵattandyrýsyz qaldyrylsyn», - degen bolatyn tergeý sotynyń sýdıasy Aqmaral Isaeva.
Eske salsaq, ótken jyly burynǵy densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov qamaýǵa alyndy. Oǵan qatysty asa iri kólemde bıýdjet qarajatyn ysyrap etý faktisi boıynsha qylmystyq isti tergelip jatyr.


text:
Qasym-Jomart Toqaev TMD elderi birigip atqarýy tıis birqatar máselelerdi atady NUR-SULTAN. QazAqparat - Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Belarýs Prezıdentiniń tóraǵalyǵymen beınebaılanys formatynda ótken TMD memleketteri basshylary keńesiniń otyrysyna qatysty, dep habarlaıdy Aqordanyń resmı saıty.
Toqaev TMD elderi basshylaryn tuy sý problemasyn birlesip sheshýge shaqyrdy NUR-SULTAN. QazAqparat –TMD uıymyna múshe memleketter basshylary keńesiniń kezekti otyrysynda Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev tuy sýǵa qatysty problemany birlesip sheshýge shaqyrdy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Aýǵanstandy teńdessiz qıyndyqtarmen jalǵyz qaldyrmaýymyz qajet – QR Prezıdenti NUR-SULTAN. QazAqparat – Aýǵanstandy teńdessiz qıyndyqtarmen jalǵyz qaldyrmaýymyz qajet. Bul týraly TMD uıymyna múshe memleketter basshylary keńesiniń kezekti otyrysynda Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Toqaev 2022 jyldy TMD-nyń halyq shyǵarmashylyǵy jáne mádenı murasy jyly dep jarııalady NUR-SULTAN. QazAqparat – 2022 jyl Qazaqstanda TMD-nyń halyq shyǵarmashylyǵy jáne mádenı murasy jyly dep jarııalandy. Bul týraly TMD uıymyna múshe memleketter basshylary keńesiniń kezekti otyrysynda Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
TMD-da vaktsınatsııa pasportyn ózara tanýdy jedeldetýdi usynamyn - QR Prezıdenti NUR-SULTAN. QazAqparat – Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy keńistiginde vaktsınatsııa pasportyn ózara tanýdy jedeldetý kerek. Bul týraly TMD uıymyna múshe memleketter basshylary keńesiniń kezekti otyrysynda Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Toqaev TMD-da ónerkásip keshenin damytýdyń jańa baǵdarlamasyn ázirleýdi usyndy NUR-SULTAN. QazAqparat – Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy elderi ónerkásip keshenin damytýdyń jańa baǵdarlamasyn ázirleýi kerek. Bul týraly TMD uıymyna múshe memleketter basshylary keńesiniń kezekti otyrysynda Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Dostastyq elderiniń saýda-ekonomıkalyq baılanystaryn jandandyrý qajet – Prezıdent NUR-SULTAN. QazAqparat – Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy elderiniń saýda-ekonomıkalyq baılanystaryn jandandyrý qajet. Bul týraly TMD uıymyna múshe memleketter basshylary keńesiniń kezekti otyrysynda Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
TMD postkeńestik keńistiktegi aýqymdy apattardyń aldyn alýda mańyzdy ról atqardy - Toqaev NUR-SULTAN. QazAqparat – Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy postkeńestik keńistiktegi aýqymdy apattardyń aldyn alýda mańyzdy ról atqardy. Bul týraly TMD uıymyna múshe memleketter basshylary keńesiniń kezekti otyrysynda Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Prezıdent qatysatyn TMD basshylary Keńesiniń otyrysy tikeleı kórsetiledi NUR-SULTAN. QazAqparat - Búgin Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev TMD uıymyna múshe memleketter basshylary Keńesiniń kezekti otyrysyna qatysady. Bul týraly QazAqparat Prezıdentiniń Teleradıokeshenine silteme jasap habarlaıdy.
QR Prezıdenti EAEO elderine transshekaralyq kólik áleýetin damytýdy usyndy NUR-SULTAN. QazAqparat – Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq elderiniń transshekaralyq kólik arterııalary men logıstıkalyq habtarynyń áleýetin damytý kerek. Bul týraly QR Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
QR Prezıdenti EAEO elderi azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etetin qujatty qabyldaýyn usyndy NUR-SULTAN. QazAqparat – Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq elderiniń azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etetin qujat qabyldaýy qajet. Bul týraly QR Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Pandemııany eńserý úshin farmatsevtıka salasynda birlesken joba qajet - Prezıdent NUR-SULTAN. QazAqparat – Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq elderi pandemııany eńserý úshin farmatsevtıka salasynda birlesken jobalardy júzege asyrýy qajet. Bul týraly Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńes otyrysynda QR Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Adamzat áli kúnge deıin tózimsizdik pen ksenofobııadan aryla almaı otyr – Prezıdent TARAZ. QazAqparat – QR Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev Tarazda ótip jatqan «Qazirgi kezeńdegi etnosaralyq kelisim: tájirıbe jáne keleshektegi mindetter» atty halyqaralyq konferentsııaǵa qatysýshylaryna úndeý joldady, dep habarlaıdy QazAqparat.
ary qaraı
Muraǵat
Joǵary qaraı


text:
TÜRKMENISTAN OWGANYSTANA YNSANPERWERLIK KÖMEGINI UGRATDY
2021-nji ýylyň 1-nji sentýabrynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça Owganystana ynsanperwerlik kömegi ugradyldy. Bu bolsa goňşy ýurtda bolup geçen wakalardan soňra türkmen tarapynyň Owganystana ýollan ilkinji üpjünçiligi bolup durýandyr.
Dostlukly halkyň zerurlyklarynyň nazarda tutulmagy bilen, derman serişdeleriniň, lukmanlar üçin gorag eşikleriň we lukmançylyk esbaplarynyň, zyýansyzlandyryjy serişdeleriň, dermanlyk erginleriniň, gorag agyz-burun örtükleriniň, hirurgiki ellikleriň, koronawirus ýokanjynyň bejergisinde ulanylýan serişdeleriň hem-de dermanlaryň ýollanylandygyny bellemek möhümdir.
Ynsanperwerlik ýüküniň gowşurylyş dabarasy Hyrat welaýatynyň Turgundy şäherçesinde bu sebitiň welaýat ýolbaşçylarynyň, şeýle-de ol ýerde ýaşaýan türkmenleriň wekilleriniň gatnaşmagynda geçirildi. Owgan tarapy goňşy ýurda yzygiderli goldaw berýän Türkmenistanyň Hökümetine hem-de halkyna çuňňur minnetdarlyk sözlerini beýan etdi.
Energetika, ulag we aragatnaşyk ulgamynda geljegi uly taslamalaryň durmuşa geçirilmegi arkaly goňşy Owganystanyň durmuş-ykdysady taýdan ösüşine ähmiýetli goşant goşýan Türkmenistan, Owganystandaky ýagdaýlaryň parahatçylykly ýollar bilen kadalaşdyrylmagy ugrunda ysnyşykly häsiýete eýe bolan halkara hyzmatdaşlygyny ilerletmegini dowam edýär.


text:
Ýewropa Bileleşigi tarapyndan oňa agza döwletlerde mundan beýläk bir gezeklik ulanylýan plastik gaplardan peýdalanmak doly gadagan edildi. Muny ÝB-niň daş töweregi goramak boýunça komissary Wirginiýus Sinkýawiçýus mälim etdi.
Aslynda, ÝB bu baradaky degişli Kanuny 2019-njy ýylda kabul etdi. Şol Kanuna laýyklykda, Bileleşik agza döwletlere 2021-nji ýylyň 3-nji iýulyna çenli ähli ýerlerden şeýle gaplary aýyrtmak boýunça tabşyryklary berdi. Şeýle hem olary öndürmek gadagan edildi. Şeýlelikde, ÝB-de soňky 12 aýyň içinde ozal öndürilen gaplar ulanyldy.
Anyk çeşmeleriň berýän maglumatlaryna görä, deňizlere we ummanlara zyňlan galyndylaryň 80 göterimi bir gezek ulanylýan plastik gaplardan ybarat. Bu bolsa ekologiýa we adam saglygyna uly howp ýetirýär.
turkmenportal