text: Birleşen Ştatlarda geçirilen sergide dünýäniň meşhur ýyldyzlary Hytaýyň moda dünýäsini bellediler. 4-nji maýda Nýu-Ýorkyň Metropolitan sungat muzeýinde geýim instituty "China Through the Looking Glass” atly täze sergisini görkezdi. Bu sergide hytaý sungatynyň, medeniýetiniň Hytaý imperiýasy döwründen häzirki wagta çenli Günbataryň modasyna we dizaýnyna ýetiren täsiri görkezilýär. Bu sergide 40 moda dizaýneriniň 150 çemesi geýim-gejimleri görkezilip, ol 7-nji maýdan 16-njy awgusta çenli dowam eder.


c: text/html

text:
Şonda Ogulsapar Myradowanyň jesedini gören dogan-garyndaşlary onuň teninde zorluk-sütemiň yzynyň bardygyny aýtdylar. Türkmen häkimiýetleri, halkara guramalarynyň çagyryşlaryna garamazdan, Myradowanyň ölümi bilen bagly häzire çenli-de garaşsyz derňew geçirenoklar.
Ýakynda “WikiLeaks” internet saýtynda Ogulsapar Myradowanyň ölümi bilen bagly goşmaça maglumatlar hem peýda boldy.
2006-njy ýylyň18-nji iýunynda Ogulsapar Myradowa bilen birlikde Sapardurdy Hajyýew we Annagurban Amangylyjow hem içalyçylykda aýyplanyp, tussag edilipdiler. Bu aktiwistler 2006-njy ýylyň awgust aýynyň ahyrynda ýanlaryndan bikanun ýarag tapylanlykda aýyplanyp, uzak möhletleýin türme tussaglygyna höküm edildiler.
Fransuzlar oňaýsyzlyga düşdi
Şol wakadan kän wagt geçmänem, Fransiýanyň telekanaly Ogulsapar Myradowanyň, Sapardurdy Hajyýewiň we Annagurban Amangylyjowyň ýardam bermeginde «Galaksi-Press» agentligi tarapyndan Türkmenistan barada surata düşürilen dokumental filmi efire berdi. Bu filmde «Galaksi-Press» agentligi türkmenistanly bu üç aktiwistiň hiç hili kanuny bozmazdan, Türkmenistandaky adaty ýagdaýlar barada dokumental filmi surata düşürmäge ýardam berendigini görkezýär.
Ogulsapar Myradowa öz oglunyň toý gününde. Ashgabat, 2004.
Tussag edilmezinden öň, Ogulsapar Myradowa Azatlyk Radiosy bilen hem hyzmatdaşlyk saklap, käbir ýerli meseleler barada radioda az-owlak çykyş etmäge-de ýetişipdi.
“WikiLeaks” internet saýtynyň Türkmenistan bilen baglanyşykly ýaýradan soňky maglumatlarynda graždan aktiwistleriniň tussag edilmegi bilen bagly Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşit Meredowyň Fransiýanyň Türkmenistandaky işleri ynanylan wekili Henri Tomasini bilen duşuşyp, oňa faktlar bilen temmi berendigi aýdylýar.
Raşit Meredow Tomasininiň aktiwistleri fotokamera ýaly tehniki enjamlar bilen üpjün edendigini aýdypdyr. Maglumatda Tomasininiň başda muny ret edip, soňra Meredow oňa kesesinden ýaşyryn düşürilen suratyny görkezensoň, žurnalistlere zerur bolan enjamlary berendigini boýun alandygy aýdylýar we Meredowyň: “Bu ýer çagalar bagy däl” diýen sözleri getirilýär.
Şeýle hem Reşit Meredow Türkmenistanyň Fransiýa bilen özara gatnaşyklaryna sarpa goýýandygyny aýdyp, hut şol sebäpden Tomasinini “persona non grata” diýip yglan etmek planynyň ýokdugyny aýdypdyr.
“WikiLeaks” internet saýtynda çap edilen amerikan ilçihanasynyň diplomatik hatlarynda fransuz hökümetiniň bu oýlanyşyksyz hereketi netijesinde türkmen aktiwistleriniň köpüsine abanýan howpuň has artandygy aýdylýar.
Hatlaryň birinde bu barada şeýle diýilýär: “Fransiýa türkmen aktiwistlerine şeýle enjamlary bermek bilen, onsuz hem paranoýa ýagdaýyndaky we daşary ýurtlularyň täsirlerinden howatyrlanýan was-was türkmen hökümetine meçew berip, günbatar ýurtlarynyň hem halkara guramalarynyň adam hukuklaryny hem söz azatlygyny öňe sürmek meselesinde Türkmenistanda alyp barýan işleri barada şübhe döretdi. Bu waka söz azatlygyny öňe sürmek boýunça hereket mümkinçiligini çäklendirdi”.
“Ol režimiň öňünde dyzyna çökmedi”
Ynsan hukuklaryny goraýjy “Türkmen Helsinki Fondunyň” ýolbaşçysy Täjigül Begmedowa Ogulsapar Myradowanyň Türkmenistanda adam hukuklarynyň bozulmagyna protest hökmünde graždanlyk aktiwligini görkezendigini belledi.
“Belli bolşy ýaly, diktatorlyk režimler aktiw adamlardan howatyrlanýarlar. Şonuň üçin Ogulsapara toslama aýyplamalar ýöňkelip, ol tussag edildi. Ogulsapar bilen bir hatarda türkmen häkimiýetleri onuň doganyny hem üç çagasyny tussag etdiler. Ýöne, Ogulsapar ejizlemän, özüne ýüklenen hemme galp aýyplamalary ret etdi. Diktatorlyk režimiň öňünde dyzyna çökmedi. Şondan soň türkmen häkimiýetleri Ogulsaparyň ölendigini aýtdylar. Ogulsaparyň jesediniň öýüne ugradylmagyna gatnaşan daşary ýurt ilçihanasynyň işgäri merhumyň maňlaýynda palta ýaly ýiti demir zat bilen urlup salnan ýaranyň yzynyň bardygyny tassyklady” diýip, Täjigül Begmedowa ýatlaýar.
Täjigül Begmedowa bu bolan wakany yatlap, ýene şeýle diýdi: “Şol wagt biziň guramamyzam, adam hukuklary boýunça halkara guramalary-da, Ogulsaparyň öz çagalary-da merhumyň jesedini garaşsyz sud-medisina ekspertizasy barlamaly diýip, talap etdik. Emma häkimiýetler şeýle ekspertizany geçirmediler. Nyýazowyň ölüminden soň häkimiýet başyna gelen Berdimuhamedowyň hökümeti hem Ogulsapar Myradowanyň ölümi boýunça garaşsyz derňew geçirmän gelýär”.
“WikiLeaks” internet saýtynda çap edilen maglumatda Ogulsaparyň ölüminden 10 gün geçensoň, 24-nji sentýabyrda, ABŞ-nyň Türkmenistandaky işleri ynanylan wekiliniň Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşit Meredow bilen duşuşyp, Ogulsaparyň jesedi boýunça geçirilen sud-medisina ekspertizasynyň netijeleri barada gürrüň edendikleri aýdylýar.
Raşit Meredow Türkmenistanyň hökümetine sud-medisina ekspertizasynyň
"Öz professional işlerini ýerine ýetirýärkä ölen žurnalistleriň hormatyna 2008-nji ýylda Parižiň etegindäki Baýe şäherinde açylan ýadygärlik daşynyň ýüzüne Ogulsapar Myradowanyň hem ady ýazyldy".
netijelerini ýaýratmagyň kanuny taýdan gadagandygyny aýdypdyr. Amerikan ilçihanasynyň wekili bolsa kanuny taýdan Ogulsaparyň dogan-garyndaşlaryndan rugsat alyp, ekspertizanyň netijelerini ýaýratmagyň mümkindigini ýatladypdyr. Emma Meredow bu teklibi hem ret edýär.
ABŞ-nyň ilçihanasynyň wekili özlerinde Ogulsaparyň jesediniň suratynyň bardygyny aýtdy diýlip, “WikiLeaks” internet saýtynda çap edilen maglumatda aýdylýar.
Häkimiýetler henizem dymýarlar
Şunlukda, üç çaganyň enesi Ogulsapar Myradowanyň ölüminiň sebäpleri barada bu wakadan bäş ýyl geçensoň hem türkmen häkimiýetleri hiç hili düşündiriş bermeýärler.
2008-nji ýylda, metbugat gününe gabatlanylyp, öz professional işlerini ýerine ýetirýärkä ölen žurnalistleriň hormatyna Parižiň etegindäki Baýe şäherinde açyk muzeýde açylan ýadygärlik daşynyň ýüzüne türkmenistanly ene Ogulsapar Myradowanyň hem ady ýazyldy. Öldürilen žurnalistleriň hatyrasyna olaryň atlarynyň ebedileşdirilýän ýeri bolan Waşingtonyň Newseum muzeýinde hem Ogulsapar Myradowanyň suratydyr ady bar.
Aktiwistlerden beýleki ikisi, her biri ýedi ýyl türme tussaglygyna höküm edilen Sapardurdy Hajyýew bilen Annagurban Amangylyjow heniz hem türme tussaglygynda galýarlar.
Adam hukuklaryny goraýjy Amnesty International, Human Rights Watch we «Serhetsiz reportýorlar» ýaly halkara guramalary olaryň ikisinem syýasy tussag hasaplaýarlar.
BMG-niň Eden-etdilikli tussag etmeler baradaky iş toparynyň geçen ýylyň ahyrynda ýaýradan beýanatyna görä, Annagurban Amangylyjow bilen Sapardurdy Hajyýewiň tussag edilmegi Adam hukuklary boýunça ählumumy Jarnamanyň 9, 10, 11, 19 we 20-nji maddalarynyň hem-de Graždan we syýasy hukuklar boýunça halkara Konwensiýsyanyň 9, 14, 19, we 22-nji maddalarynyň bozulandygyny aňladýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gazagystanyň medeniýet ministriniň goňşy Gyrgyzystan we onuň gowgaly soňky döwür taryhy hakda eden beýanaty gahar-gazap döretdi.
Medeniýet we sport ministri Arystanbek Muhamediulynyň merhum gyrgyz ýazyjysy Çingiz Aýtmatow baradaky bir çekişmede aýdan zatlary, şol bir wagtyň özünde-de, ykdysady kynçylyklar we täze ýer kanuny sebäpli halkyň gahar-gazabyna uçran aljyraňňy gazak hökümetiniň bulagaýlykdan nädereje gorkýandygyny görkezýär.
"Aýtmatow öz halkynyň manysyz hereketleriniň öňüni almak isledi" diýip, Muhamediuly 24-nji maýda aýtdy. "Ol, dogrudan hem, biziň Gyrgyzystanda şaýat bolan oňaýsyz wakalarymyzy öňünden aýtdy".
"Men Moskwa gidemde ýaş gyrgyz gyzlarynyň umumy hajathanalary arassalap ýörenini göremde gynanýaryn. Gyrgyzlar öz ýurtlarynda iş bolmansoň, gelejege umyt bolmansoň gidýärler"
Islenmeýän adam
Bu gürrüňler hem Gazagystanda hem-de Gyrgyzystanda tankyda sebäp boldy. Internet ulanyjylar Muhamediulyny "terbiýesiz", "tekepbir", "nadan" we "samsyk" diýip atlandyrdylar.
Gyrgyzystanda köp adamlar beýanaty kemsidiji diýip, Muhamediuly islenmeýän adam diýip yglan edilmeli, oňa ýurda girmäge ýol bermeli däl diýdiler.
Orta Aziýanyň iki goňşy döwletiniň ilaty ministriň il arasynda sylanýan ýazyjy we akyldar Aýtmatow bilen Gyrgyzystandaky ykdysady kynçylyklar sebäpli gününi dolandyrmak üçin Orsýete gidýän gyrgyz migrant işçileri arasynda baglanyşyk gurmagyny geň gördüler.
Gyrgyz taryhçysy Aýnura Arzymaýtowa Muhamediula näme zadyň itergi berendigi belli diýip, Gazagystandaky soňky bulaýgaýlyklara salgylandy. Onuň çaklamagyna görä, gazak ministri gazaklary köçelere çykmazlyga, protestlere goşulmazlyga çagyrmak üçin Aýtmatow bilen post-sowet Gyrgyzystanda bolan syýasy opurylyşyklary ara goşýar.
Plan
Awtoritar gazak prezidenti Nursoltan Nazarbaýew nebit öndürýän ýurtda sowet döwründen bäri höküm sürüp ýörkä, Gyrgyzystanda hökümete garşy protestler iki prezidenti häkimiýet başyndan kowdy, birini 2005-nji ýylda, ýene birini hem 2010-njy ýylda.
"Meniň çak edişime görä, gazak resmisi öz halkyna 'ine görüň, gyrgyz halkynyň başyna rewolýusiýalardan soňra nämeler geldi' diýmäge synanyşdy. Bu gazak halkyna biziň problemalarymyzy hödürlemek bilen olaryň ünsüni öz problemalaryndan sowmak üçin edilen öwrüm" diýip, Jusup Balasagun adyndaky Gyrgyz milli uniwersitetiniň professory Arzymaýtowa 24-nji maýda "Vesti.kg" habar saýtyna beren interwýusynda aýtdy.
Gazak häkimiýetleri ekerançylyk ýerlerini hususylaşdyrmak plany sebäpli turan protestleri ýatyrmak ugrunda dyrjaşýarlar. Tankytçylar planyň korrupsiýa garylyp, ekerançylyk ýerleriniň uly böleginiň çet ýurtlularyň eýeçiligine geçerinden gorkýarlar.
Plan baradaky gahar-gazaby halkyň arasynda ykdysady kynçylyklar sebäpli dörän aladalar-da güýçlendirýär. Gazak ykdysadyýeti goňşy gyrgyz we tajik ykdysadyýetlerinden güýçli bolsa-da, nebitiň bahasynyň tutuş dünýäde aşaklamagy we Orsýetde sowulman gelýän durgunlygyň netijeleri oňa agyr urgy bolup degdi.
“Medeniýetsiz medeniýet ministrleri bar"
Gazagystandaky metjitlerde ymamlar namaza başlanlarynda ilki musulmanlary "etniki agzybirligi we ykdysady durnuklylygy" hormatlamaga çagyrýarlar.
Nazarbaýewiň hökümeti tolgunmalary togtatmak üçin hem eglişiklere hem-de zorlukly çärelere ýüz urdy. Nazarbaýew üstümizdäki aýyň başlarynda ýerleri hususylaşdyrmak planynyň 2017-nji ýyla çenli yza süýşürilendigini aýtdy. Öten hepde hem polisiýa 21-nji maýa planlaşdyrylan uly protestleri başa bardyrmajak bolup, ýüzlerçe aktiwisti we žurnalistleri tutdy.
Muhamediulynyň özi beren beýanatyna görkezilen gaharly reaksiýalar barada açyk bir zat aýtmadyk hem bolsa, Gazagystanyň tanymal şahsyýetleriniň birnäçesi onuň tarapyndan ötünç soradylar.
"Ministriň düýn aýdan sözleri gyrgyz jemgyýetinde güýçli çekişmelere we gahar-gazaba sebäp boldy. Biz ministriň bu sözleri üçin Gyrgyzystanyň halkyndan ötünç soraýarys" diýip birnäçe döwlet işgärleri, şol sanda hökümet tankytçysy we ýer reformasy boýunça ýaňy gyssagly döredilen döwlet komissiýasynyň agzasy Muhtar Taýžan-da, "Facebook" saýtynda aýry-aýrylykda ýerleşdirilen beýanatlarda aýtdylar.
Beýanatlarda "gynansak-da, medeniýetsiz medeniýet ministrleri bar" diýilýär.
Gazaklar bilen gyrgyzlaryň arasynda ýakyn taryhy, dil, dini we medeni baglanyşyklar bar.


text:
Pakistanly 16 ýaşly aktiwist Malala Ýusufzaýi Ýewropa parlamenti tarapyndan 2013-nji ýylyň Saharow baýragy bilen sylaglandy.
Malala 2012-nji ýylyň oktýabr aýynda Pakistanyň demirgazygyndaky Swat jülgesinde mekdepden öýüne gaýdyp barýarka “Talyban” tarapyndan oka tutulypdy. “Talybanyň” Malala eden bu hüjümi bütin dünýäde ýazgarylypdy.
Şondan soň ol saglyk bejergisini almak üçin Britaniýa alnyp gidilipdi we ol mart aýynda Birmingamyň mekdebinde okuwa gaýtadan başlapdy.
Malala “BBC” korporasiýasyna ýazan blogunda “Talybanyň” basyşy astynda ýaşamagyň jikme-jikleri we gyzlaryň okamagy ugrundaky garaýyşlary barada beýan edipdi.
Saharow baýragy adam hukuklaryny we söz azatlygyny goraýanlary hormatlamak maksady bilen her ýyl Ýewropa parlamenti tarapyndan berilýär. Bu baýrak bilen bir hatarda 50 müň ýewro, ýagny 65 müň amerikan dollary möçberinde pul sylagy hem gowşurylýar.


text:
1882-nji ýylyň 24 martynda, ylaýyk 130 ýyl mundan ozal, nemes mikrobiology Robert Koh inçekeseli döredijini – Micobacterium tuberculosis ýa-da Kohuň taýajygyny açanlygyny habar berdi. 100 ýyldan gowrak wagt geçenden soň, bu waka mynasybetli 1993-nji ýylda Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy inçekeseli milli betbagytçylyk diýip yglan etdi we her ýylyň 24-nji martynda inçekesele garşy göreş gününi bellemäge çagyrdy. 2012-nji ýylda Bütindünýä inçekesele garşy göreş güni "Biziň neslimiz inçekeseli saklamalydyr" diýen şygar astynda geçirilýär.
Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň hünärmenleri XXI asyryň başynda Inçekeseliň diňe käbir döwletlere däl-de, ähli adamzat üçin howpludygyny bellediler. Bejerip bolýandygyna garamazdan, ol her ýyl dünýä boýunça 2 million adamyň ömrüniň kesilmegine sebäp bolýar we ýokanç keselleriň içinde ölümçilik bilen tamamlanmakda birinji orny eýeleýär. Inçekeseli döredijiniň köp derman serişdelerine durnuklylygy onuň örän wajyp mesele bolup galmagyny esaslandyrýar. Ýer ýüzünde ýylda 7000-10000 adam inçekesele ýolugýar.
Inçekesel bilen göreşmek üçin döredilen maksatnamalar millionlarça adamlaryň janyny halas edýändigine garamazdan, mundan beýläk hem güýjümizi jemläp tijenmesek, 2015-nji ýyla çenli 40 million adamyň bu kesele duçar bolmagy, şolaryň 8 milliony bolsa ölüme sezewar bolmagy mümkin. Şol sebäpli Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy ähli döwletleriň hökümetlerini bu meselä üns bermäge çagyrdy.
Kesele garşy sanjymlaryň we derman serişdeleriniň barlygyna garamazdan, hemmetaraplaýyn ösen ýurtlarda-da inçekeseliň epidemiýalary bolup dur. Meselem, 1985-nji ýylda ABŞ-da, 1991-nji ýylda bolsa Russiýada birwagt "ýeňlen" kesel özüni "ýatladyp" uly betbagtlyga getirdi.
Inçekesel gadym döwürden belli bolan ýokanç keseldir. Ol syrkaw adamdan sagdyn adama howa-damja ýoly bilen – üsgürmek, asgyrmak, gürleşmek, tüýkülik arkaly geçýär. Ol adamyň saçyndan we dyrnagyndan başga ähli beden agzalaryny şikeslendirip biler. Bu keseliň nesil yzarlamak häsiýetiniň ýoklugyny alymlar subut etdiler. Inçekesel bilen diňe adamlar däl, eýsem haýwanlar hem syrkawlaýar. Keselli malyň gaýnadylmadyk süýdini içmek, etini iýmek, gaýnadylmadyk ýumurtgany iýmek, olara ideg etmek – keseliň ýokuşmagynyň ýene bir çeşmesi.
Ilkinji gezek adama geçen inçekeseliň mikobakteriýasy onuň bedenine ýaýraýar, emma mydama keselçilige eltmeýär. Olaryň köpüsi ýok bolup gidýär. Emma käbiri birnäçe ýyllaryň dowamynda, wagty gelýänçä, bedene zeper ýetirmän ýaşaýyş ukybyny saklaýar. Ýaramaz ýagdaýlar – ýaşaýyş şertiniň pesligi, ýokumly iýmitiň ýetmezçiligi, arassa agyz suwunyň kemligi, ukusyzlyk, stress, başga keselleri geçirmek bilen bedeniň kesele garşy durnuklylygynyň peselmegi, arassaçylyk ýagdaýynyň ýaramazlygy bedende saklanýan mikobakteriýalary işjeňleşdirip, keseliň döremegine eltýär. Şeýle-de inçekesel bilen syrkawlamak howpy çensiz alkogol içgisini ulanýan, çilimkeş we neşekeş adamlarda ýokarydyr. Olar üçin Kohuň taýajygy bilen duşuşygyň betbagytçylyk bilen tamamlanmagy mümkin.
Inçekeseli bejermek kyndyr. Ol bar bolan derman serişdelerine uýgunlaşmaga ukyply. Dürli döwletleriň alymlary, lukmanlary bu keseli ýüze çykarmagyň we bejermegiň täze usullaryny tapmagyň üstünde işleýärler.
Britan lukmanlarynyň aýtmagyna görä, döş kapasasyny rentgen şöhlesinden geçirmek keseli anyklamakda az netije berýär. Sebäbi rentgen barlagy keseli diňe ötüşen derejesinde anyklap bilýär. Imperial Londan Kollejiniň hünärmenleri ganyň ýörite derňewini geçirmek arkaly ony irki döwürde ýüze çykarmagyň mümkindigine ynanýarlar.
Inçekeseli anyklamagyň adaty usuly – dem alyş ýollaryndan alynan gakylygyň derňewini geçirmekdir.
Gakylykda ýüze çykarylan mikobakteriýalar laborator şertlerinde ösdürilýär we öwrenilýär. Bu barlagy geçirmegiň möhletiniň uzaga çekmegi (8 hepdä çenli), onuň esasy ýetmezçiligi bolup durýar.
2010-njy ýylyň sentýabr aýynda Britan alymlarynyň topary bir sagadyň içinde inçekeseli anyklamagyň täze usulyny tapdylar. Bu usulyň görkezýän netijesiniň takyklygy adaty usulyňkydan pes däl, emma şonda-da ol heniz-de kämilleşdirilmäge mätäç diýip, alym Arnold Kata habar berdi.
Inçekeseli anyklamagyň ýene bir usuly "New England Journal of Medicine" lukmançylyk žurnalynda hödürlendi. Alymlar iki sagadyň dowamynda barlanýan adamda howply keseli ýaýradyjy taýajygyň bardygyny anyklaýan – Xpert MTB/RIF ýörite guralyny işläp taýýarladylar.
Amerikan alymlary bolsa inçekeseliň gizlin görnüşini (latent inçekeseli) 3 aýda bejermegiň usulyny oýlap tapdylar. Uly halkara barlag işleriniň netijesi 2011-nji ýylyň 13-18 maýynda Kolorada ştatynda geçirilen torakal (döş) lukmançylygy boýunça amerikan jemgyýetiniň gurultaýynda köpçülige hödürlendi. Lukmançylygyň doktory Kewin Fenton bu açyşa 1960-njy ýyllardan bäri latent inçekeselini bejermekde uly öňe gidişlik diýip baha berdi.
Alymlaryň bellemegine görä, latent inçekeseli bejermegiň bu usulynyň düýp manysy - öňki ýaly keseli bejermegiň möhleti 9 aýy öz içine alman, ol möhlet 3 aýa barabardyr. Derman serişdelerini hem adaty bejergidäki ýaly günde içmän, hepde-de bir gezek içmeli, ýöne onuň mukdaryny köpeltmeli. Bu bolsa keseli bejermegiň möhletini we ulanmaly derman serişdeleriniň mukdaryny ep-esli peseldýär.
Şu güne çenli inçekeselden goranmagyň esasy çäresi waksina sanjymyny almakdadyr. Wagtynda sanjym alan adamlar beýlekilerden 15 esse az syrkawlaýarlar.
Daniýaly alymlar inçekesele garşy täze waksinany oýlap tapdylar. Hünärmenleriň habar bermegine görä, bu waksinany diňe keseliň öňüni almak üçin däl-de, inçekeseliň açyk görnüşini bejermek üçin hem ulanyp bolýar.
Inçekesele garşy göreşde garaşylýan netijeleri gazanmakda lukmanlaryň we alymlaryň orny juda uludyr. Keseliň wagtynda dogry anyklanylmagy, doly bejergi berilmegi ondan azat bolmaga eltýär. Emma saglyk ilki bilen biziň öz elimizde. Keseli ýeňmek üçin onuň gelip çykyşyny, öňüni alyş çäreleri bilmek zerurdyr. Saýtymyzyň sahypalarynda biz inçekesel bilen bagly kynçylyklary dürli tarapdan beýan edýän birnäçe makalany size hödürläpdik. Olar bilen tanyşmagy size maslahat berýäris.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Energiýa boýunça halkara agentliginiň çarşenbe güni çap eden maglumatyna görä, iýul aýynda, ýagny Ýewropanyň Tährana garşy sanksiýalary doly güýjüne girende, Eýranyň nebit eksporty 50% çemesi peselip biler.
Energiýa boýunça halkara agentligiň berýän maglumatlaryndan çen tutulsa, onda geçen aýda Eýranda çykarylýan nebitiň mukdary 3,38 million barrele deň bolupdyr. Bu soňky üç ýylyň dowamyndaky iň pes görkezijidir. Nebit eksportynyň derejesi hem 2 million barrele çenli pese düşdi. Geçen ýylyň noýabrynda bu san 2,6 million barrele deň bolupdy.
Energiýa boýuça halkara agentliginiň bazar we senagat bölüminiň başlygy Deýwid Faýfeniň aýtmagyna görä, ýewropa sanksiýalarynyň güýje giren halatynda Eýranyň gündelik nebit eksporty 800 müň barrele çenli peseler.
Ýewropa Bileleşigi Eýranyň nebitini satyn almak, daşamak, maliýeleşdirmek we ony ätiýaçlandyrmak boýunça gadagançylygy ýanwar aýynda kabul edipdi. Emma şol ylalaşyklar 1-nji iýuldan güýje girer.
Eýranyň nebit ministri Rusam Kasemi çykyş edip, Energiýa boýunça halkara agentliginiň maglumatlarynyň takyk däldigini, şeýle-de Eýranyň nebit önümçiliginiň we eksportynyň asla peselmändigini aýtdy.
Şeýle-de Kasemi: “Dünýä örän uly we onda köp sanly satyn alyjylar bar” diýip, çykyşynda belläp geçdi. Eýranyň nebit ministri: “Soňky döwürde Tähranyň nebite bolan garaşlylygy göz-görtele peseldi” diýip hem nygtady.
Günorta Koreýa we Hindistan Eýrandan alýan nebitiniň mukdaryny artdyrdylar. Eýranyň Hytaýa iberýän nebiti ýanwar aýynda peselipdi. Emma bu nebitiň bahasy bilen bagly bolup, häzir bu mesele boýunça ylalaşmazlyklar aradan aýryldy.
Günbatar döwletleri sanksiýalaryň, esasan hem nebit eskporty bilen bagly gadagançylyklaryň üsti bilen Tähranyň ýadro gepleşikleri boýunça ylalaşyga gelmegini gazanjak bolýarlar. Käbir döwletler Eýranyň ýadro programmasyna duwlanyp, ýarag öndürmek synanyşygyndan howatyr edýärler.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň maglumatyna görä, 2010-njy ýylda Eýranyň nebit eksporty 73 milliard dollara ýetipdir. Bu görkezijiniň bolsa eýran hökümetiniň gazanan girdejisiniň diňe ýarpysydygy şol maglumatda bellenilýär.


text:
Orsýetiň Prawoslaw ybadathanasynyň ýolbaşçysy ybadathana we dini gymmatlyklara onuň post-sowet dikelişinden gorkýanlar tarapyndan hüjüm edilýär diýýär.
Partriarh Kiril şenbe güni Moskwanyň Baş kilisesinde 1812-nji ýyldaky Borodino söweşiniň hatyrasyna geçirilen dabarada çykyp gürledi.
Kiril 200 ýyl mundan öň Napoleonyň güýçlerine garşy gurlan söweş şu günki Orsýet üçin sapak diýdi. Ol bu urşuň “şek ýetirmek we masgaralamak” haýbaty bolandygyny öňe sürdi.
Ybadathana üçin synag
Patriarh Kiril biraz soň ors telewideniýesinde Prawoslaw ybadathanasy häzir “synagdan” geçýär diýdi.
“Men bu Orsýetde prawoslawiýa ynamyň we wepalylygyň çuňlugyny synamak üçin edilýän barlag hüjümi bolmasyn diýip hem oýlanýan” diýip, Kiril “Rossiýa” telewideniýesine aýtdy.
“Onsoň bu gün, meniň pikirimçe, şol prowokasiýany başlanlar öz öňlerinde duranlaryň ýüzsüz, ümsüm köpçülik däldigini, eýsem mukaddes zatlary goramaga taýýar adamlardygyny gördüler” diýip, ol aýtdy.
Şeýle-de Kiril hökümet bilen ybadathananyň arasyndaky baglanyşyklaryň ösýändigi baradaky aladalary ret etdi we bolýan zadyň “birleşmek däl-de, jemgyýetiň hristianlaşmasydygyny” belledi.
Kiril Moskwa kilisesinde “pank dogasyny” okan agzalary iki ýyl türmä basylan “Pussy Riot” saz toparyny agzamady.
Nägilelige garşy kampaniýa
17-nji awgustda çykarylan we gereginden has agyr jeza hökmünde halkara tankydyna sezewar bolan hökümden bäri, Orsýetde we Ukrainada wandallar “Pussy Rioty” goldap, birnäçe agaç hajy kesip taşladylar.
Prezident Wladimir Putiniň tankytçylary “Pussy Riot” saz toparyna garşy gozgalan jenaýat işiniň Orsýetde nägileligi basyp ýatyrmak üçin gurnalýan kampaniýanyň bir bölegidigini aýdýarlar.
Bu aýdym-saz toparynyň tarapdarlary ýekşenbe güni Sankt Peterburgda bir konserte toplandylar, aýdym aýdanlaryň arasynda DDT topary hem boldy.
DDT-niň öňe çykan wekili Ýuriý Şewçuk syýasy repressiýa garşy çykyş etdi.
“Ýigrimi ýyl mundan öň biz syýasy repressiýa garşy göreşdik. Bu gün biz ýene şol göreşde. Ýigrimi ýyl geçdi, emma hiç zat üýtgemedi” diýip, Şewçuk ýygnananlara aýtdy.
Biziň habarçymyz Orsýetiň demirgazyk şäherinde bolan konsertiň geçen klubynyň daşynyň köp sanly polisiýa işgäri bilen gurşalandygyny aýdýar.


text:
Azerbaýjanda derňew žurnalisti we Azatlyk Radiosynyň hyzmatdaşy Hatyja Ismaýilowanyň - geçen ýylyň dekabr aýynda tussag edileninden bäri - ilkinji gezek dogan-garyndaşlaryny görmegine rugsat berildi.
Ismaýilowanyň aýal dogany Sabina Rahimowanyň 25-nji martda beren maglumatyna görä, ol 24-nji martda Bakuwyň tussaghanasynda Hatyjany görüp, onuň bilen aýnanyň araksyndan gürleşipdir.
Rahimowa gyz doganynyň ruhunyň belentdigini aýdyp, onuň öz dostlaryna, kärdeşlerine we beýleki dogan-garyndaşlaryna salam ýollandygyny belledi.
38 ýaşly Ismaýilowa kimdir birini öz janyna kast etmäge iteklemekde güman edilip, onuň deslapky tussaghanada saklanylmalydygy barada geçen ýylyň 5-nji dekabrynda karar çykarylypdy.


text:
Amerikanyň Halkara bilim boýunça Türkmenistandaky geňeşi ýokary synp mekdep okuwçylaryna bir okuw ýylyny Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda okamaga mümkinçilik berýän Flex programmasyna kabul edişligiň başlaýandygyny yglan etdi. Bu barada gürrüňi gidýän geňeşiň americancouncilstm.org websahypasynda habar berilýär.
Programmanyň hödürleýän mümkinçilikleri
Bu websahypada berilýän maglumata görä, iňlis dili boýunça geçiriljek testlerde ýeňiş gazanan okuwçylar 2015-2016-njy okuw ýylyny Birleşen Ştatlarynyň mekdepleriniň birinde okamaga we amerikan maşgalasynda ýaşamaga mümkinçilik alar.
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň hökümeti tarapyndan maliýeleşdirilýän Flex programmasyna laýyklykda, Birleşen Ştatlarda bir ýyl okamaga hukuk gazanan okuwçylaryň ýol, ýaşaýyş jaý we gündelik iýmitlenişi üçin çykdajylary agzalýan programma tarapyndan üpjün ediler diýlip, gürrüňi gidýän geňeşiň websahypasynda bellenilýär.
Programma kimler gatnaşyp biler?
Websahypada berilýän maglumata görä, 1997-nji ýylyň 15-nji marty bilen 1999-njy ýylyň 31-nji maýy aralygynda doglan türkmenistanlylaryň ählisi bu programma boýunça geçirilýän bäsleşige gatnaşyp bilerler.
Şeýle-de, bäsleşige gatnaşyjylar soňky 5 ýylyň dowamynda 3 aýdan köp Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda ýaşamadyk we iňlis dilinde gowy gepläp bilýän bolmaly.
Websahypada berilýän maglumatlara görä, bu synaglara programmanyň şertlerini ödäp bilýän okuwçylaryň, şol sanda maýyplaryň, ýagny hereket mümkinçilikleri çäklendirilen ýaşlaryň ählisi gatnaşyp biler. Bu programmanyň esasynda häzire çenli 220-den gowrak maýyp okuwçy Birleşen Ştatlarda bilim aldy diýlip, gürrüňi gidýän websahypada nygtalýar.
Bäsleşige baranyňda, ýanyň bilen nämeleri alyp barmaly?
Bu programmanyň geçirýän test bäsleşigine gatnaşmaga baran okuwçydan öz ýany bilen pasportyny ýa-da dogluş hakyndaky şahadatnamasyny, 3x4 cm ölçegdäki ýaňy-ýakynda düşürilen suratyny we bir sany galam alyp barmaklyk talap edilýär.
Bäsleşik nirede we haçan geçirilýär?
Bu programmanyň Balkan welaýatyndaky synagy Türkmenbaşy we Balkanabat şäherlerinde geçiriler. Türkmenbaşy şäheriniň 10-njy mekdebinde geçiriljek synag sentýabr aýynyň 14-ne sagat 09:00-da bolar. Balkanabat şäheriniň 3-nji mekdebinde geçiriljek synag sentýabr aýynyň 21-ne sagat 09:00-da bolar.
Mary welaýatynyň Mary şäheriniň 19-njy orta mekdebinde geçiriljek synag bolsa sentýabr aýynyň 28-ne sagat 09:00-da bolar. Daşoguz welaýatynyň Daşoguz şäheriniň 2-nji mekdebinde geçiriljek synag 12-nji oktýabrda sagat 09:00-da bolar.
Flex programmasy üçin synaglaryň bäşinji nobatdakysy Ahal welaýatynyň 32-nji mekdebinde geçirilip, ol 19-njy oktýabrda sagat 09:00-da bolar. Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäheriniň 2-nji mekdebinde geçiriljek synag noýabr aýynyň 2-ne sagat 09:00-da bolar. Programma gatnaşmak isleýänler üçin synaglaryň iň soňkusy Aşgabat şäheriniň 20-nji mekdebinde geçirilip, ol 9-njy noýabrda sagat 09:00-da bolar.


text:
Farer adalarynyň futbol boýunça ýygyndysynyň kapitany Frodi Benýaminsene Ýewro — 2016-nyň Rumyniýanyň toparyna garşy geçirilmeli saýlama duşuşygyna gatnaşmaga rugsat bermediler diýip, Sport.ro habar berýär.
Rumyniýanyň we Farer adalarynyň ýygyndylarynyň arasyndaky oýun 29-njy martda Ploýesti şäherinde geçirilmeli.
Goragda we ýarym goragda deň derejeli oýnap bilýän Benýäminsen myhmançylykda boljak bu duşuşygy sypdyrmaga mejbur boldy. Çünki şol gün ol öz zähmet çekýän ýeri bolan gurluşyga işe çykmaly.


text:
Özbek häkimiýetleri Gülnara Kerimowanyň ozalky ýa häzirki biznes şärikleriniň ýene dokuzysyny tussag etdi.
Bu tutulan adamlar özbek prezidenti Yslam Kerimowyň gözden düşen uly gyzynyň korrupsiýa derňewiniň gerimini has-da giňeldýär.
Paýtagt Daşkentdäki resmi çeşmeler Azatlyk radiosyna şu hepde tutulan 9 adamyň arasynda ýerli koka-kola gaplaýjy firmanyň ozalky uly menejerleriniň hem ikisiniň, şeýle-de Kerimowanyň ozalky maliýe geňeşçisi diýip bilinýän adamyň bardygyny aýtdylar.
Geçen ýylyň iýulynda bu iş bilen bagly 13 adam uzak möhletli türme tussaglygyna höküm edildi.


text:
Uly sekizligiň sammitine gatnşaýan liderler ýadro ýaragy üçin çig mal öndürmegi gadagan etmek baradaky ylalaşygy işläp düzmek boýunça gepleşiklere gyssagly başlamaga çagyryş etdi.
Sammite gatnaşyjylaryň kabul eden beýannamasynda ýadro partlamalaryna girizilen maratoriýany berjaý etmäge-de çagyryş bar. Liderler geljek ýylyň mart aýynda Waşingtonda ýadro howpsuzlygy boýunça ýokary derejeli halkara duşuşygynyň boljakdygyny tassyklady.
Fransiýanyň prezidenti Nikola Sarkozi: “Sammite gatnaşyjylar Eýranyň ýadro programmasy barasynda Eýran bilen gepleşiklerde üç aýyň dowamynda progress gazanmakçy. Eger ol başartmasa, dünýä liderleri bu ýagdaýa geljekde boljak dünýäniň uly 20 döwletiniň liderleriniň duşuşygynda serederler” diýdi.
Uly sekizlik şeýle-de Owgan hökümetini 20-nji awgusta bellenen prezident saýlawlarynyň adalatly we howpsuz bolmagyny üpjün etmäge çagyrdy. Ýurduň demirgazyk-günbatarynda talaplara garşy alyp barýan göreşinde Päkistan hökümetine goldaw bildirdi.


text:
Russiýanyň, Ukrainanyň, Germaniýanyň we Fransiýanyň daşary işler ministrleri gündogar Ukrainadaky uruş liniýalaryndan agyr ýaraglaryň çykarylmagyny dowam etdirmek dogrusynda ylalaşdylar.
14-nji aprelde Berlinde Germaniýanyň daşary işler ministri Frank-Walter Ştaýnmaýer daşary ýurt kärdeşleri bilen geçiren gepleşiklerinden soň, beren maglumatynda ministrler gündogar Ukrainadan agyr ýaraglary çykarmagy dowam etdirmek we onuň sanawyna 100 mm kalibriň, ýagny ölçegiň aşagynda bolan minomýotlary, ýaragly ulaglary we tanklary goşmak dogrusynda ylalaşdylar diýdi.
Şeýle-de, ol ministrleriň gündogar Ukrainada iş alyp barjak dört sany işçi toparyny döretmek barada hem ylalaşandyklaryny sözüniň üstüne goşdy. Bu toparlar gürrüňi gidýän sebitdäki howpsuzlyk meselelerini, pitneçileriň territoriýasynda ýerli saýlawlary geçirmek prosesini, uruş tussaglarynyň alyş-çalşygyny we Ukrainanyň gündogaryndaky ykdysady ýagdaýlaryň gowulanmagyny çözmek ugrunda işlärler.
Gündogar Ukrainada hökümet güýçleri bilen Russiýa tarapyndan goldanylýan separatistleriň arasyndaky konfliktde geçen ýylyň aprel aýyndan bäri 6 müňden gowrak adamyň heläk bolandygy aýdylýar.


text:
Duşenbe güni Moskwanyň şäher sudy 2009-njy ýylda türmede ölen ýurist Sergeý Magnitskiniň ölümi bilen baglanyşykly jenaýat-derňew işleriniň alnyp barylmagyny dogry we kanuny diýip tapdy hem-de ony dowam etdirmeli diýip karar çykardy.
Duşenbe güni geçirilen diňlenişikde Moskwanyň sudy Sergeý Magnitskiniň dogan-garyndaşlarynyň bu iş boýunça derňewleri bes etmek baradaky haýyşyny kanagatlandyrmakdan ýüz öwürdi.
37 ýaşly Sergeý Magnitskiý 2008-nji ýylda Orsýetiň Içeri işler ministrliginiň käbir resmilerini korrupsiýada aýyplamagynyň yzy bilen, gümürtik ýagdaýlarda tussag edilipdi. 2009-njy ýylyň ahyrynda bolsa, ol saglyk ýagdaýynyň ýaramazlaşmagy netijesinde türmede aradan çykypdy.


text:
Şu gün Polşanyň Krynisa-Zdroý şäherinde 19-njy halkara Ykdysady forumy açyldy.
Üç gün dowam etjek bu forumda kopsanly beýleki meseleler bilen bir hatarda Merkezi Aziýanyň içerki we daşarky syýasaty, regionyň energiýa syýasaty, Merkezi Aziýa ýurtlaryndaky demokratik prosesler, global howpsuzlyk meselesinde Owganystanyň roly, Orsýetiň daşarky we içerki syýasaty, Türkiýäniň Günbatar bilen gatnaşyklary, global maliýe krizisiniň netijeleri ýaly temalar boýunça-da pikir alşylar.
Polşada açylan bu möhüm ykdysady foruma Merkezi Aziýa ýurtlaryndan we şol sanda Türkmenistandan anyk nähili wekilleriň gatnaşýandygy barada häzirlikçe hiç hili maglumat alynmady.


text:
Pentagon Owganystanyň harby güýçleriniň barha kuwwatlanýandygyny, emma 2014-nji ýylda NATO güýçleri çykarylandan soň, ýurduň bu pudagyna maliýe hemaýatyň we goşmaça tälimçiligiň gerek boljakdygyny aýdýar.
ABŞ-nyň Goranmak ministrligi Senata hödürlän hasabatynda, 2011-nji ýyl bilen deňeşdirilende “Talyban” hereketiniň mümkinçilikleriniň we meşhurlygynyň pese gaçandygyny nygtaýar. Emma muňa garamazdan, söweşijileriň ýurduň ençeme sebitlerinde uly täsire eýedigi hem bellenilip geçilýär.
NATO 2014-nji ýyldan soň Owganystanda özüniň türgenleşik we maslahat beriş missiýasyny saklamaga meýillidigini öňe sürýär.


text:
Polşada prezidentiň wezipesini ýerine ýetiriji Bronislaw Komorowskiý Beýik watançylyk urşunda ýeňşiň 65 ýyllygyna bagyşlanan baýramçylyga gatnaşmak üçin 9-njy maýda Moskwa barar.
Ony Orsyýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew çagyrdy.
Polşanyň RAR agentliginiň maglumatyna görä, çakylygyň kabul edilendigini Komarowskiniň wekili aýdypdyr.
10-njy aprelde Smolenskiniň eteginde uçar betbagtçylygynda prezident Leh Kaçinskiý hem ýene 95 adam heläk bolandan soň Bronislaw Komarowskiý prezidentiň ygtyýarlyklaryny alypdy.
Leh Kaçinskiý hem onuň aýaly Mariýa düýn Krakowda Wawel galasynda jaýlandy. Şol ýerde patyşalar hem Polşanyň milli gahrymanlary ýatyr.
Prezidenti hem onuň aýalyny soňky ýoluna ugratmaga ýüz müň gowrak adam gatnaşdy. Ýas dabarasyna ençeme döwletiň baştutanlary, şol sanda Orsyetiň lideri gatnaşdy.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillari Klinton Özbegistany Owganystandaky amerikan esgerlerine ýük eltmäge ýol berýäni üçin taryp etdi.
Bu beýanat Waşington öz üpjünçilik gatnawyny Özbegistanyň üstünden geçýän ýol arkaly giňeltmekçidigini aýdandan soň edildi.
Waşington bilen Yslamabadyň arasyndaky dartgynlaşma hem NATO-nyň Pakistanyň üstünden geçýän üpjünçilik ýolunyň hatarlylygy şeýle aladalara sebäp bolupdy.
Ak Tam Barak Obamanyň üçünji gün özbek prezidenti Yslam Kerimowa telefon edip, Merkezi Aziýa ýurduny garaşsyzlygyň 20 ýyllygy bilen gutlandygyny aýtdy.
Waşington ozal Kerimowyň hökümetini adam hukuklaryny basgylamakda tankyt edýärdi.


text:
Eýranyň ozalky prezidenti Ali Akbar Haşemi Rafsanjani ýurduň Ekspertler Geňeşiniň başlygy wezipesinden çetleşdirildi.
Ekspertler Geňeşi döwlet organy bolup, ol ýurduň ýokary ruhany liderini saýlaýar, onuň hereketlerine gözegçilik edýär we hat-da ony wezipesinden hem çetleşdirip bilýär. Rafsanjani bu geňeşiň başlygy bolup dört ýyl oturypdy.
Eýranyň habar gulluklarynyň berýän maglumatyna laýyklykda, Rafsanjani oppozisiýa bilen ýakyn ilteşikde bolmakda aýyplanyp, Eýranyň konserwator syýasatçylary tarapyndan tankytlanyp gelýärdi.
Ekspertler geňeşi 86 adamdan ybaratdyr. Bu geňeşiň mejlisleri ýapyk gapylaryň aňyrsynda geçirilýär.
Ekspertler geňeşiniň täze başlygy 80 ýaşly Mohammad Reza Mahdawi Kani boldy.


text:
Geçen ýyl Gyrgyzystanda bolan gozgalaňda öldi diýlip çak edilen adamyň ogly kakasynyň ölümi sebäpli berlen kompensasiýa pullarynyň ählisini sowandygyny aýdýar.
2010-njy ýylyň aprelinde Bişkekdäki protestlerde öldi diýlip hasaba alnan Maralbek Maksymbekowyň sag-salamat Orsýetde ýaşaýandygy anyklanyldy.
Maralbekiň ogly Erlanbek kakasynyň bu waklarda ýogalany üçin hökümetden 20 müň dollara golaý kompensasiýa alandygyny we olaryň ählisini jaýlanyş merasymyna harçlandygyny aýdýar.
"Olar maňa bu puly berdiler. Biz Bişkekde kakam üçin aýat-töwür etjek adamlary tutduk. Bir ýyldan soňam men kakamyň diridigini anykladym. Siziň pikiriňizçe, näme, men bu pullary ýörite matlap bilen aldymmy ?” diýip, Erlanbek Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Erlanbek şu aýyň başynda öz kakasynyň ýanyna - Ýekatrenburga göçdi. Olaryň ikisi-de häzir Ýeketrenburgda maşyn ýuwulýan ýerde işleýärler.


text:
Gürjüstanyň resmileri şenbe güni agşam güýçli ýagyşyň netijesinde emele gelen sil heläkçiliginde paýtagt Tbiliside azyndan bäş adamyň ölendigini mälim etdiler.
Maglumata görä, güýçli ýagyşyň netijesinde Tbilisiniň golaýyndaky Kura derýasy öz kenaryndan agyp, şäheriň Ortahala atly raýonynda sil heläkçiliginiň ýüze çykmagyna getiripdir.
Ýerli ýaşaýjylar sil suwunyň derejesiniň üç metre çenli ýetendigini we käbir jaýlary-da ýykandygyny aýdýarlar.
Tbilisiniň meri Gigi Ugulawa edil häzirki wagt çekilen ýitgileriň möçberini kesgitlemegiň kyndygyny aýtdy we bu wakada ejir çeken maşgalalara maliýe ýardamlarynyň beriljekdigini mälim etdi.


text:
Duşenbe güni Türkmenistanyň trenerleri we sportsmenleri üçin tennis boýunça halkara akademiýasynyň seminar sapaklarynyň başlanandygy barada TDH gullugy habar berýär.
Bu seminary Pekindäki “6 Sense” atly halkara tennis akademiýasynyň ýolbaşçylaryndan Karlos Rodriges we Andres Bruno dagy geçirýär. Olar dünýäde meşhur tennis akademiýasynyň spesialistleri hasaplanýar.
Bu spesialistleriň Türkmenistana çagyrylmagy bilen tennis boýunça ýurtda ýokary derejeli trenerleri we sportsmenleri taýýarlamagyň maksat edinilýändigi habar berilýär.
“6 Sense” halkara tennis akademiýasy ýörite taýýarlanan ýokary derejeli türgenleşdiriş programmalaryny hödürleýär. Bu programmalaryň tejribeli professionallar tarapyndan alnyp barylýandygy aýdylýar.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 2-nji dekabrda Ahal welaýatyna iş saparyny edip, Gökdepe etrabynyň Gökdere obasynda 600 at saklamak üçin gurulýan atçylyk toplumynyň gurluşygynyň barşy bilen tanyşdy.
Bu toplumyň gapdalyndan 114 hojalyga niýetlenen ýaşaýyş jaýlarynyň, mekdebiň, çagalar bagynyň, dükanyň, sport desgasynyň hem guruljakdygy aýdylýar.
Türkmen metbugatynyň maglumatyna görä, täze salnan ýaşaýyş jaýlary tejribeli atşynaslara, seýislere berler.
Täze toplumyň wezipesi, resmi habarda aýdylmagyna görä, atçylygy mundan aňryk hem ösdürmekden, arassa ganly atlaryň sanyny köpeltmekden, olaryň öndürilişini we tohumynyň hilini ýokarlandyrmakdan ybarat.
Şol bir wagtda Türkmenistanda arassa tohumly ahal-teke atlaryny ýetişdirmek işinde, bu iş bilen meşgullanýan adamlaryň arassa gazanç edip, maşgala eklemeginde bir topar kynçylygyň bardygy aýdylýar.
Azatlyk radiosy bu meseleler bilen gyzyklanyp, belli atşynas, ozal bir zaman «Türkmen atlary» döwlet birleşigine başlyk bolan Geldi Kärizow bilen söhbetdeş boldy.


text:
Amerikanyň prezidenti Barak Obamanyň sözlerine görä, onuň hristian ynanjy we berk ahlak gymmatlyklary öz wezipe borçlaryny amala aşyrmaga, şeýle-de kyn kararlary kabul etmäge ýardam beripdir:
— Men hristian hökmünde Isa Mesihiň taglymatyndan, ýagny köp berlen köp zatlary hem amal etmeli diýen pikirden ugur alýaryn. Bu yslam dinine hem gabat gelýär. Hudaý kime köp zat eçilen bolsa, ol hem munuň üsti bilen beýlekilere ýardam etmeli. Bu ýahudi dininiň aramlyk we beýlekilere sylag doktritasyna hem gabat gelýär.
Amerikanyň prezidenti bu barada Waşingtonda gurnalan ýörite ertirligiň dowamyndaky çykyşynda beýan etdi. Bu duşuşyk her ýyl gurnalýan çäre bolup, oňa ýurduň ähli künjeklerinden dini liderler gatnaşýar.
ABŞ-nyň lideri Obamanyň duşuşykda aýtmagyna görä, özüniň barly amerikanlaryň salgytlaryny ýokarlandyrmak baradaky öňe sürýän planlary hem jogapkärçiligi paýlaşmak baradaky şu ynançdan ugur alýar we bu “ykdysady nukdaýnazardan manyly” bolup durýar.


text:
Düýn Türkiýäniň Ysraýyldaky Ilçihanasynda bu ilçihananyň işgärlerini zamunlykda saklan Nadim Injaz tussag edildi.
Ysraýylyň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Ýigal Palmor Türkiýäniň polisiýasy tarapyndan tussag edilen Nadim Injazyň Palestinanyň Ramallah şäheriniň ýaşaýjysydygyny tassyklady.
Türkiýäniň Daşary işler ministrligi pyçak bilen ýaraglanan Nadim Injazyň oýunjak sapançany ulanyp, Türkiýäniň Tel-Awiwdäki Ilçihanasynyň işgärlerini birnäçe sagat zamunlykda saklandygyny we özüne Türkiýeden syýasy gaçybatalga berilmegini talap edendigini habar berdi.
Ysraýylyň polisiýasynyň maglumatyna görä, Nadim Injaz mundan öň 2006-njy ýylda hem syýasy gaçybatalga talap edip, Britaniýanyň Ilçihanasyna eden şular ýaly hüjümi üçin türmä basylypdyr we ýaňy-ýakyn tussaglykdan çykypdyr.


text:
Türkmenistan dünýäniň çar künjeginden gelýän myhmanlary garşy alýar. Şu gün ýurdumyzda XI asyryň görnükli alymy-filology Mahmyt Kaşgarlynyň durmuş ýoluna we döredijilik mirasyna bagyşlanan forum açylýar.
«Mahmyt Kaşgarly türkologiýa ylmyny esaslandyryjydyr» atly halkara ylmy maslahat hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça we hut türkmen döwletiniň howandarlyk etmeginde geçirilýär. Bu forum Milli medeniýet «Miras» merkezi, Türkmenistanyň Bilim ministrligi hem-de Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky ylym we tehnika baradaky Ýokary geňeş tarapyndan guralýar we geçirilýär.
Türkmen halkynyň ylmy-edebi we medeni mirasynyň çuňňur öwrenilmegine we dünýäde giňden wagyz edilmegine gönükdirilen simpoziumlary geçirmek milletiň baştutanynyň başlangyjy boýunça ýurdumyzda ylym we bilim boýunça ýaýbaňlandyrylan reformalary üstünlikli amala aşyrmakda hem-de olary halkara derejesine ýetirmekde möhüm ähmiýetli faktor bolup durýar.
Konferensiýanyň temasy ýurdumyzyň alymlarynda we olaryň daşary ýurtly kärdeşlerinde uly gyzyklanma döretdi. «Mahmyt Kaşgarly türkologiýa ylmyny esaslandyryjydyr» atly halkara ylmy maslahata dünýäniň on sekiz ýurdunyň ylym we medeniýet işgärleri gatnaşýarlar. Iki günüň dowamynda Mahmyt Kaşgarlynyň döredijilik mirasyny öwrenmek, onuň esasy işi hasaplanýan «Türki dilleriň diwany» atly eseriniň türki dil biliminiň, Gündogaryň medeniýetiniň we edebiýatynyň ösüşindäki orny we muňa ýetiren täsiri bilen bagly çykyşlaryň 150-den gowragy diňleniler we ara alnyp maslahatlaşylar.
Halkara konferensiýanyň medeni çärelerden düzülen maksatnamasy örän täsirli bolar. Biziň myhmanlarymyza ajaýyp medeniýet merkezlerine baryp görmäge, muzeýleriň täsin galdyryjy ekspozisiýalary bilen tanyşmaga we türkmen paýtagtynyň gözel künjeklerini görmäge mümkinçilik döredildi.
http:/ /www.turkmenpress.com
Filed under: Bütin Temalar, Bilim, Medeniýet


text:
Türkmenistanda ýolbaşçy wezipesinde işlemek, umuman, aňsat däl, emma ýurduň telekanallarynyň ýolbaşçysy bolmak welin has-da kyn.
Türkmen telewideniýesiniň Baş müdirligine jemi bäş sany telekanal degişli. Olar «Altyn asyr», «Ýaşlyk», «Miras», «TW-4.Türkmenistan» hem-de «Türkmen owazy» telekanallarydyr. Bu telekanallaryň üstünden esasy garaýan Türkmen telewideniýesiniň Baş müdirligi. Bu müdirlik Türkmenistanyň Medeniýet we teleradioýaýlymlar ministrligine degişli bolsa-da, kadrlar meselesini özbaşdak alyp barýar.
Kadrlar meselesini bäş sany telekanallaryň ýolbaşçylary erkin ýöredip bilmeýärler. Olar öz telekanalyna gerek işgäri işe aljak bolsalar, hökmany suratda Türkmen telewideniýesiniň Baş müdirliginiň başlygynyň razylygyny almaly. Hut müdirligiň başlygynyň goly bilen telekanallara işgärler alynýar we olar wezipelerinden boşadylýar.
Şeýle býurokratiki sistema telekanallaryň başlyklarynyň doly suratda elini baglaýar. Olar bir işgäri işden çykarjak ýa-da işe kabul etjek bolanlarynda öz isleglerine görä hereket edip bilmeýärler. Netijede olar telekanalyň özerkli ýolbaşçysy däl-de, hälki bir dikme ýolbaşçysy ýaly bir zada öwrülýärler.
Telekanallaryň içinde ýolbaşçy wezipesinde iň köp oturany «Mirasyň» başlygy Bägül Nurmyradowadyr. Onuň alty ýyl töweregi öz wezipesinde saklanyp galmagynda «Miras» telekanalynyň ugrunyň syýasy gepleşiklere däl-de, esasan, milli däp-dessurlara degişli çeper gepleşiklere gönükdirilmegi bilen baglydyr.
«Altyn asyr» bilen «TW-4.Türkmenistan» telekanallarynyň resmi wakalary ilkinjiler bolup berýändikleri sebäpli, olaryň ýolbaşçylary elmydama kötek iýip durýarlar.
«Altyn asyr» telekanalynda berilýän «Watan» habarlar programmasyndaky gepleşikler bu telekanala bellenilýän ýolbaşçylaryň başyna ýetýän esasy bahanalaryň biri bolýar. Ýurduň resmi ýolbaşçylary «Watan» habarlar programmasynyň gepleşiklerine juda üns bilen seredýärler. «Watany» alyp barýan diktoryň ardynjyramasy, çalaja goýberýän säwligi, ýa bolmasa resmi habarlaryň nätakyk aýdylmagy «Altyn asyr» telekanalynyň başlygyna gürrüňsiz gep getirip bilýär.
«TW-4.Türkmenistan»
Türkmenistanda bolýan wakalary ýedi dilde daşary ýurda ýetirmek maksady bilen 2004-nji ýylyň ahyrynda döredilen «TW-4.Türkmenistan» telekanaly özüniň taýýarlaýan gysgadan mazmunly gepleşikleri bilen beýleki telekanallardan has kämildir. Bu telekanalyň işgärleriniň alýan aýlyklary hem biraz ýokary. Ýedi dilde görkezilýän bu telekanalyň esasy dili, bildirilýän talaba laýyklykda, türkmen bolmaly. Ýagny, gepleşikler hökmany suratda türkmençe taýýarlanylmaly, beýleki diller bolsa türkmen diliniň yzyndan terjime hökmünde goýberilmeli.
2009-njy ýylyň aprelinde «işde goýberen düýpli kemçilikleri we özüne ynanylan wezipäni oňarmanlygy üçin» diýen kesgitleme bilen Begli Alyýew «TW-4.Türkmenistan» telekanalynyň başlyklygyndan boşadyldy. B.Alyýewiň wezipesinden çetleşdirilmeginiň esasy sebäbi telekanalyň gepleşikleriniň birinde türkmen milletinden bolan sungat işgäriniň rus dilinde gürlemegi, onuň sözleriniň bolsa türkmençä terjime edilip berilmegi boldy. Şeýle wakalar bu kanalda ozal hem bolup durýardy. Ýöne bu säwlik üçin telekanalyň ýolbaşçysyna diňe käýinç berlerdi.
Şu ýylyň fewralynda Annamyrat Annaýewiň «TW-4.Türkmenistan» telekanalynyň başlyklygyndan çetleşdirilmegine bolsa ýurduň ministrleriniň ýygnak gidip durka irkilip oturan ýagdaýynyň uly planda efirde gitmegi sebäp boldy.
Elbetde, beýleki telekanallaryň ýolbaşçylarynyň-da güni öwerlikli däl. Olar efire çykýan alypbaryjynyň gyzyl dişi üçinem käýinç alýarlar, başynda tahýasynyň ýoklugy üçin-de. Efirde murtly ýa-da barmagy ýüzükli adam bilen gepleşik geçireni üçin näçe ýylyň tejribeli alypbaryjysyna hatda işden çykarylmak derejesinde hem jeza berlip bilinýär.
Has düýpli meseleler
Ýöne bu ownuk-uşajyk zatlardan başga has-da düýpli meseleler hem telekanallaryň başlyklarynyň baş agyrysy bolup dur. Kadrlar meselesini çözmekde elleri bagly kanal başlyklary teleoperatorlardyr sürüjilere-de öz diýenlerini etdirmekde ejiz gelýärler. Sebäbi habarçylary obýektlere eltýän maşynlaryň sürüjileri, gepleşikleri ýazgy edýän teleoperatorlar ýurduň aragatnaşyk ministrliginiň garamagyna degişli. Hut şu sistema hem telekanallaryň habarçy redaktorlary bilen operatorlardyr sürüjileriň arasynda wagtal-wagtal dawalaryň ýüze çykmagyna getirýär.
Operatorlaryň, sürüjileriň özleriçe alyp barýan erkin hereketlerine telekanallaryň ýolbaşçylary hiç hili çäre görüp bilmeýärler. Sebäbi olar düýbünden başga edaranyň işgärleri.
Kamera we maşyn bilen bagly problemalar telekanallara işlemäge gelýän habarçy redaktorlaryň işe bolan höweslerine gün geldikçe pese gaçyryp başlaýar. Şonuň üçin olar wagtyň geçmegi bilen gepleşiklerini menden saňa barýança derejede taýýarlamaga uýgunlaşýarlar.
Şeýle agyr şertlere uzak çydamaýan professional teležurnalistleriň köpüsi bu ýerden çalt gitmek bilen bolýarlar. Netijede olaryň ýerlerine çalasowat, ýokary bilimsiz, mekdep partasyndan ýaňy turan ýaşlar işe alynýarlar. Bu kadrlar işe höwesek bolsalar-da, dünýägaraýyşlary pes bolansoň, olaryň taýýarlaýan gepleşikleri hem gaty gowşak bolýar. Gowşak taýýarlanylýan gepleşikler bolsa ýerli teletomaşaçylary milli telewideniýeden barha we barha daşlaşdyrýar.
Serdar Gulgeldiýew türkmenistanly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Mary welaýatynyň Ýolöten etrabynyň günorta obalarynda häzir gyzgalaňly ýagdaýda bejeriş we arassalaýyş işleri alnyp barylýar.
Ýeňiş daýhan birleşigindäki esasy edara-kärhanalaryň daşky görnüşlerine serenjam berilýär, onlarça ýyl hiç hili abatlaýyş işleri geçirilmedik esasy ýol, häzirki wagtda ýokary derejede bejerilip, täzeden asfaltlanypdyr. Köçäniň boýundaky tozap ýatan ýanýodalar hem tämizlenip, ozaldan bar bolan ähli zir-zibiller, haşal otlar hem aýrylypdyr.
Sapar
Etrabyň käbir obalaryna gyssagly “täze durk” bermek kampaniýasynyň ýaýbaňlanmagynyň düýp sebäbiniň bu etraba şu aýyň 5-i bilen 10-y aralygynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň etjek saparydygy aýdylýar. Saparyň çäginde G.Berdimuhamedowyň Ýolöten etrabynyň gündogar tarapyndaky gaz ýataklarynyň özleşdirilmegine badalga berjekdigi bellenilýär.
Häzirki gürrüňi edilýän Ýeňiş daýhan birleşiginiň üstünden geçýän 15-20 kilometrlik ýol hem çölüň içi bilen Osman gaz ýatagyna çenli alyp barýar. Onlarça ýyllap “ellenmedik” bu ýoluň bejerilmegi, ýerli ilata utuş däl-de, eýse häzirki wagtda has köp amatsyzlyklary döredýändigi nygtalýar.
Ýaşaýjylaryň aýtmaklaryna görä, ýerli resmiler “ýola zyýan” ýetiräýmäň diýip, köçäniň boýundaky obalylara öz mallaryny daşyna çykarmazlygy tabşyrypdyrlar. 30 ýaşlaryndaky Begenç hem bir hepde mundan ozal girizilen bu düzgüniň netijesinde öz hojalygyna uly zyýan ýetýändigini aýdýar.
“Bu ýol diýdiler, başga diýdiler. Häzir men mallarymy meýdana çykaryp bilmeýänligim üçin sygyrlarym gaty kösenýär. Janawarlaryň oty-iými ýetenok. Özüm gidip ot ýygjak bolsam bolsa, bir günümi şoňa sarp etmeli bolýaryn” diýip, Begenç Azatlyk Radiosyna gürrüň berýär.
Motosikletlere gadagançylyk
Munuň üstesine-de, oba ýaşaýjylarynyň gatnaw üçin ulanýan esasy ulagy bolan motosikletlere-de wagtlaýyn gadagançylyk girizilipdir. Ýaşaýjylaryň sözlerinden çen tutulsa, polisiýanyň işgärleri obanyň içinde motosiklet sürüp barýan birini görseler, onuň ulagyny wagtlaýyn tussaglyga gabaýarlar.
Ýaşaýjylara öz öýleriniň öňünde arassaçylyk işleri geçirdilýär
Ýoluň ‘hatyrasyna’ girizilen gadagançylyklar bilen birlikde ýerli ýaşaýjylaryň öz öýleriniň öňünde arassaçylyk, otag işlerini geçirmäge mejbur edilýändigi aýdylýar. Oba resmileri gelip, her kim öz öýüniň deňinde otlary çapmaly diýip aýdypdyrlar. Hojalykda göze ilýän wagtlaýyn duran maşynlaryň üstüni örtmekligi we käbir hojalyklaryň köne haýatlaryny aýyrmaklaryny talap edipdirler. Şeýle-de anna güni, Ýolöten şäherinde ministrlikden gelen ýörite resmileriň arassaçylyk babatynda medisina işgärleridir sanepidemstansiýanyň işgärleri bilen ýygnak geçirenligi barada hem maglumatlar bar.
Şol bir wagtda-da bu görülýän taýýarlyklaryň çäginde obanyň eteginde ýerleşýän Mary-Serhedabat ýolunyň ugrundaky köpri hem oňaryldy. Şol köpriniň hem prezidentiň geçerine garaşyp, adaty raýatlar üçin petikli saklanýandygy aýdylýar. Ozal köprüden gatnan ulaglar, indi ondan aýlanyp geçmeli bolýarlar.
Abatlaýyş işleri bilen bir hatarda, prezidentiň gelmegine iki-üç gün galanda, ýene-de käbir zatlar öňünden belli boldy. Aýdylyşyna görä, prezident gelende, etrapdaky edaralaryň ýapylyp, olaryň işgärleriniň hem-de mekdep okuwçylarynyň prezidenti garşylamak üçin yssy howada täze ýollaryň gyrasyna çykaryljakdygy barada hem tassyklanmadyk maglumatlar bar.
Başda belleýşimiz ýaly, bu çäreler prezidentiň Ýolöteniň günortasyndaky gaz ýataklarynyň özleşdirilip başlanmagy mynasybetli bu etraba gelip, “ak pata” bermegi bilen bagly gurnalýar.
Ýolötendäki gaz ýataklary dünýäniň iň uly gaz gorlarynyň biri diýlip hasaplanylýar. Britaniýanyň “Gaffney Cline&Assosiates” kompaniýasynyň audit barlaglarynyň esasynda hatda diňe Günorta Ýolöten gaz ýatagyndaky tebigy gazyň möçberiniň maksimal derejesiniň-de 26 trillion kubometrden hem ýokary bolup biljekdigi çak edilýär.


text:
Liwiýanyň lideri Muammar Kaddafiniň režimine garşy harby operasiýalary alyp barýan NATO ýurtlarynyň wekilleri şu gün bu operasiýalar bilen bagly meseleleri ara alyp maslahatlaşmak üçin Rimde maslahata ýygnandylar.
Maslahatyň öňýany eden çykyşynda ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton bu maslahatda, esasan, Muammar Kaddafä garşy görkezilýän gysyşlary güýçlendirmek hem-de režime garşy göreş alyp barýan oppozision güýçlere ýardamlary artdyrmak meseleleri barada pikir alşyljakdygyny aýtdy.
Liwiýanyň oppozision gozgalaňçylary Muammar Kaddafiniň režimine garşy göreşleriň barşynda 10 müň töweregi adamyň ölendigini aýdýarlar.


text:
Bäş ýyl mundan öň Londonda öldürilen Orsýetiň ýörite gulluklarynyň öňki işgäri Aleksandr Litwinenkonyň aýaly bu işiň derňewi wagty sud çykdajylaryny tölemek üçin, pul ýygnap başlady.
Geçen penşenbe güni 2006-njy ýylda ýogalan Litwinenkonyň ölüminiň sebäpleri boýunça ilkinji diňlenişik geçirildi.
Litwinenkonyň ölüminde şübhe bildirilýän Orsýetiň Döwlet Dumasynyň deputaty Andreý Lugowoý wideoýazgy boýunça görkezme bermäge razydygyny bazar güni tassyklady.
Bu beýannama “Mail on Sunday” gazetinde çap edilen makala jogap hökmünde peýda boldy. Şol makalada şu mesele boýunça heniz resmi karara gelinmedigem bolsa, Lugowoýyň gaýybana düşündirişini suduň diňlemekçidigi aýdylýar.
Lugowoý Litwinenkonyň işine gatnaşygyny ret edýär, Orsýet ony sud derňewleri üçin Britaniýanyň häkimiýetlerine tabşyrmakdan ýüz öwürdi.


text:
Özbegistan goňşy ýurtlary bilen serhedini wagtlaýyn ýapdy.
Özbegistanyň 15-25-nji iýun aralygynda Gyrgyzystan, Täjigistan, Gazagystan we Türkmenistan bilen umumy serhetlerini raýatlar, ulaglar we ýükler üçin ýapandygyny Gyrgyzystanyň Döwlet serhet gullugyna salgylanyp habar agentlikleri maglumat berdiler.
Interfaks agentligi çäklendirmeleriň diňe Gyrgyzystanyň Barak eksklawynyň ýaşaýjylaryna degişli däldigini belledi.
Serhediň ýapylmagynyň takyk sebäbine resmi düşündiriş berilmedi. Şol bir wagtda-da bu ýagdaý Özbegistanda geçiriljek Şanhaý Hyzmatdaşlyk guramasynyň ýubileý sammitiniň öňüsyrasyna gabat geldi.
23-24-nji iýunda Daşkentde geçiriljek ýokary derejeli duşuşyk bilen baglylykda ýurtda howpsuzlyk çäreleriniň görülýändigini özbek mediasy habar beripdi.
Şanhaý Hyzmatdaşlyk guramasyna agza bolmadyk Türkmenistan guramanyň duşuşyklaryna adatça myhman hökmünde gatnaşýar.
Türkmenistanyň we Özbegistanyň arasyndaky 1621 kilometrlik umumy serhetde üç sany halkara serhet geçelgesi bar.


text:
Orsýetde Türkmenistanyň iki raýaty neşe bilen tutuldy. Orsýetiň Neşä gözegçilik boýunça federal gullugynyň Wadimirskaýa oblast boýunça edarasynyň resmi maglumatyna görä, 48 we 41 ýaşly iki dogan geroin satmaga synanyşanda ele salnypdyr.
Türkmenistanyň bu iki raýatynyň operatiw-gözleg işleriniň netijesinde polisiýanyň gözüne düşendigi, olaryň Wladimir şäherinde geroin söwdasy bilen meşgullanmakda güman edilýändigi habar berilýär. Türkmenistanlylaryň tutulan ýerinde 28 gramm geroiniň tapylandygy aýdylýar.
Olaryň birine garşy uly möçberde neşe serişdelerini bikanun saklamak bilen bagly aýyplamalar ýöňkelýär (Orsýetiň Jenaýat Kodeksiniň 228-nji maddasynyň 2-nji bölegi). Bu madda 10 ýyl möhlete çenli türme tussaglygyny göz öňünde tutýar.


text:
Türkmenistanda ýolagçy otlularynyň gatnawy, transportyň bu görnüşinde ýolagçylara edilýän hyzmatlaryň hili, otly biletleriniň satuwy bilen bagly meseleler uzak dowam edip gelýän problema bolmagynda galýar. Azatlyk Radiosy şu mesele bilen baglanyşykly Ruhabat etrabynyň ýaşaýjysy Şirin Kösäýewa bilen gürründeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda täze-täze otly wagonlarynyň satyn alynýandygy, olarda häzirkizaman talaplaryny ödeýän amatlyklaryň bardygy barada türkmen metbugatynda häli-şindi maglumatlar peýda bolýar. Şu günki gün bu ugurdaky ýagdaýlar nähili?
Şirin Kösäýewa:
Ýolagçy otlularynyň hyzmaty göwnejaý däl. Eger zerur bolup, toýa ýa pata gitjek bolsaň, hiç haçan baryp bilet almaga mümkinçilik ýok. Bilet bäş gün öňünden satylýar, baryp alyp bilseň-ä alýarsyň, bolmasa-da ýok. Zerurlyga düşüp, pasportuňy alyp, kassa barsaň, bilet ýok.
Ýolagçylar Aşgabadyň demirýol wokzalynda otla garaşýarlar. Aşgabat, 2011.
Mara tarap ýolagçy bolsaň, dört-bäş otly bar, şonda-da halka bilet ýetenok. Ondan aňryk Tagtabazar bar, Soltanbent bar, Murgap etraby bar – ol taraplara-da bilet ýagdaýymyz kyn. Aňyrdan gaýdanyňda-da, her-haçan iliň elinden bilet alyp münmeli bolýar.
Azatlyk Radiosy: Eger biledi elden, ýagny alyp-satýanlardan almaly bolsa, onuň bahasy näçeräk bolýar?
Şirin Kösäýewa:
Elden alsak, 5 manada durýan biledi 20-24 manatdan alýarys. Şonuň bilenem otla münseň, otludaky prowodniklerem bizden “Ýene üstüne pul ber” diýip, bizi heläk edýärler. Sebäbi, biziň biledimiz elden alnan. Elden almaga bolsa hakymyz ýok. Nätjek, zerur gaýtmaly bolansoň, almaly bolýar-da.
Prowodniklerem biletlerimizi pasportlarymyz bilen deňeşdirýär, pasport bilen seriýasy deň gelmese, ýene bizden üstüne pul alýar. Pul almasa-da, Guşgy tarapdan gaýdýan şol otla münäýseň, Mara getirip, bizi düşürýärlar ýa-da: “Kassadan bilet al” diýýärler.
Iň aňyrdan, Guşgudan gaýdýan otla-da bilet ýok diýýärler. Otlymyz näçe köp bolsa-da , ýyl-ýyldan ýagdaý ýaramazlaşýar. Bilet ýagdaýymyzyň beýle bolýanyna düşünemizok. Indi tomus geldi. Her kimiň dynç almaly, gitmeli ýerleri bar. Awaza tarapa gitjek bolsaňam, indi möwsüm döwri bilet ýagdaýy gaty kyn bolar. Umuman, biz kassa baryp, bilet alyp gören adam däl.
Azatlyk Radiosy: Siziň pikiriňizçe, şu agzalýan kemçiliklerde kim ýa-da kimler günäkär?
Şirin Kösäýewa:
Döwlet ýolbaşçys-a “Halkym üçin” diýip işleýär hemişe. Ýöne şonuň ministrleri şol zatlara seredenok. Transport ministrimiz ulaglara seredenok. Bir uly ýolbaşçymyz hemmesine seredip bilmez-ä, ministrler işlemelidir-ä şol zatlar boýunça.
Aşgabadyň demirýol wokzaly. Aşgabat, 2011.
Bilet bolaýan ýagdaýynda-da, kassada oturan gyzlardan bilet aljak bolsaň, hökman bir-iki manat ýa üç manat üstüne goşmaly. Bolmasa: “Bilet ýok” diýip durlar.
Otlyň üstüne münüp, hemme halk aýak üstünde durup, oturyp gidýär. Korridoryň ugrunda oturanam bar, ýatanam bar. Soň aýak ýoluna çakjak bolsaň, çykyp bolanok gijäniň içinde. Prezidentimiz alada edip durka, biziň halkymyzy beýle peseltmeli däl-ä ministrlerimiz. Şol zatlar ýurdumyz üçinem, halkymyz üçinem masgaraçylyk. Daşary ýurtlardan gelýänler bar, görýänler bar. Halky kemsitmek gowy däl.


text:
Şu hepdäniň duşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti Berdimuhamedow ýurduň Mejlisinde çykyş edip, Mejlisiň öňünde duran käbir möhüm wezipeleri kesgitledi.
Şolaryň hatarynda ol Türkmenistanyň Bilim baradaky täze kanunyny, şeýle hem Ýaşaýyş jaý Kodeksi we Graždan Kodeksi ýaly kodeksleri we kanunlary işläp düzmek işini çaltlaşdyrmalydygy barada-da gürrüň etdi.
Eýsem, prezidentiň ýurduň kanun çykaryjy organy bolan Mejlisiň wezipelerini kesgitläp, tabşyryklar we görkezmeler bermegi ýurduň konstitusiýasyna näderejede laýyk gelýär? Şu günki gün Türkmenistanyň Mejlisi öz kanuny borçlaryny näderejede talabalaýyk amala aşyrýar?
Azatlyk Radiosy şu meseleler barada kanunçylyk ugrundan bilermen, žurnalist Aşyrguly Baýryýew bilen ýörite söhbetdeş boldy.
Şu söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň:


text:
Halkyň arasyndaky gürrüňlere görä, Jüneýit hanyň ady agzalan ýerde hemmeler gorkudan saňňyldaberer eken. Gijelerine ukusy tutmaýan garagolrak çagalara «Hana, Jüneýit han gelýär» diýlende, ol çaga gorkusyndan şol bada uka gider eken.
Jüneýit han ömrüniň ahyrlarynda. Surat Eýranda düşürilen.
Saparmyrat Nyýazowyň «Ruhnama» kitabynda türkmende ençeme patyşalaryň bolandygy hakdaky maglumatlar ýerleşdirilenem bolsa, hakykatda türkmenlerde hiç wagt patyşa bolmandyr. Patyşa bolanda, hemmeleriňem bilşi ýaly, patyşalaryň gadymdan gelýän nesilleri bolýar. Nyýazowyň «Ruhnamada» ýazan patyşalary külli türki dilli halklaryň öňden gelýän dinastiýalarynyň patyşalary. Şeýle hem türkmenler ondan-oňa göçüp, kowçum bolup ýaşap ýören çarwa halkdyr. Olarda hiç hili bütewi döwlet hem bolmandyr, patyşa-da. Oguzlar, Seljuklar hakda gürrüň edenimizde hem ol dinastiýalar-da diňe türkmene degişli dinastiýa däl. Ol dinastiýalaryň düzüminde türki dilli halklaryň ençemesi bolan. Goňşy halklaryň gadymy taryhy ýazgylaryny okanyňda «özbek türkleri, seljuk türkleri, oguz türkleri, gaznaly türkler, garahanly türkler» diýen ýazgylara gabat gelip bolýar.
Türkmen taýpalarynyň arasynda ýekeje ýolbaşçy hem bolmandyr, döwrüň syýasatyna anyk düşünýän syýasatçy hem. Şol döwürler türkmenleriň käbir taýpalary käwagt gaznalylara gulluk etmäge goşulypdyr, käwagt bolsa garahytaýlylaryň emirleriniň biri Kadyr Ýusuba hem onuň dogany we bäsdeşi Aly Tegine goşulypdyrlar. («Merwnama» kitaby, 224-nji sah. Aşgabat, 2003-nji ýyl)
Şeýlelikde, türkmenler bütewi bir halk hökmünde kemala gelip başlansoň, olaryň arasyndan patyşalar däl-de hanlar ýüze çykyp başlapdyr. Hanlar — bular patyşa nesilleri däl-de, halkyň arasyndan çykan, tiresindäki, töweregindäki halky gorap bilen, adamlary yzyna düşürip bilen batyrlardyr. Türkmen tire-taýpalarynyň arasyndan çykan hanlar, serdarlar örän köp. Olar biri-birinden batyr, biri-birinden edermen, gaýduwsyz adamlar.
Ýöne hiç wagt biri-biri bilen birleşip, biri-birine boýun egmegi başarmandyklary üçin olar bitewi bir türkmen döwletini gurup bilmändirler. Birleşmezligiň bir sebäbi hem — türkmen tireleriniň (häzirki welaýatlar) arasynyň biri-birinden örän daş bolanlygydyr. Hatda welaýatlaryň arasynda dünýäde iň uly çölleriň biri bolan Garagum çölüniň ýerleşmegini hiç hili transportyň, tehnikanyň ýok döwründe türkmen tireleriniň, hanlarynyň birleşmegine bolan esasy päsgelçilikleriň biri diýip hasaplap bolar.
Biri-birinden 300-700 kilometr daşlykda ýerleşen tirelere (welaýatlara) munça ýoly geçip, birek-birek bilen gatnaşmak, birleşmek islegi bolandyr hem öýtmeýärsiň. Olary häzirki döwürde — bir bütewi döwletiň gujagynda otyrkalar hem, tehnikanyň görlüp-eşidilmedik derejede ösen döwründe hem birleşdirmek örän kyn. Tireparazlyk türkmen tireleriniň (welaýatlarynyň) ählisinde örän ösen.
Tireleriň biri-birinden has uzaklykda ýerleşenligi sebäpli, bir bütewi türkmen hany hiç wagt bolmandyr, her tiräniň, taýpanyň, urugyň öz hany bolupdyr. Jüneýit han ady bilen belli bolan, Gurbanmämmet serdar hem belli türkmen hanlarynyň biri bolmak bilen, tanymal şahsyýetleriň hatarynda taryhda ýatdan çykmajak yz goýup gitdi. Gurbanmämmet serdar 1862-nji ýylda Tagta etrabynyň (häzirki Görogly etraby) Bedirkent obasynda dogulýar. Onuň kakasynyň ady Hajybaý bolupdyr. Jüneýit han Daşoguz ýomutlarynyň orsukçy urugynyň jüneýit tiresindendir. Şonuň üçin onuň Gurbanmämmet adynyň ýerine Jüneýit han adyny goýupdyrlar.
Jüneýit han Garaşsyz türkmen döwletini döretmäge ilkinji synanyşan handyr. Hatda ol özüniň manatlyk teňňe puluny ýasadyp başlaýar we salgyt sistemasyny girizýär. Bu ýagdaýlar garaşsyz döwleti kemala getirmegiň nyşanlarydyr.
Jüneýit hanyň ogullary Eşşi bilen Eýmir hem örän edermen ýigitler bolupdyr.
Eýrana geçýär
1927-nji ýylda Jüneýit hanyň sowet häkimiýetine garşy Ýylanlynyň töwereklerinde alyp baran birnäçe söweş hereketleri şowsuz gutarýar. Şondan soň ol 1928-nji ýylyň iýun aýynyň aýagynda az sanly nökerleri bilen Eýrana geçýär. Soňra 1929-njy ýylda Owganystana göçüp, Hyrat welaýatynyň obalarynda türkmenleriň arasynda mekan tutýar we 1938-nji ýylda şol ýerde aradan çykýar. Eşşiniň iki ogly Älem serdar bilen Söýer Hyrat şäherinde ýaşaýar. Eşşiniň uly ogly Taýça soň Eýrana göçüpdir we şol ýerde aradan çykypdyr. Taýçanyň dört ogly häzir Eýranda ýaşaýar.
Türkmen sowet ýazyjysy Beki Seýtäkow özüniň «Doganlar» romanynda Jüneýit hany halkyň ganym duşmany edip görkezýär. Sowet hökümetini bolsa taryplaýar. «Doganlar» romanynda Jüneýit han sowet hökümetiniň, şol sanda halkyň hem garşysyna çykan kellekeser hökmünde janlandyrylýar. Sowet döwründe Owganystana, Eýrana sapara giden ýazyjylaryň arasynda Beki Seýtäkow hem bar eken. Şonda sowet ýazyjylary Türkmenistandan ol ýurtlara göçüp baran türkmenler bilen duşurylypdyr. Şol duşuşyga Jüneýit hanyň ogullary hem gelipdir. Olar Beki Seýtäkow bilen salamlaşman, oňa ýüz bermän geçip gidipdirler.
Sowet hökümetiniň elinden çörek iýensoň, sowet hökümetiniň goýnunda ýaşaýanlygy sebäpli sowet ýazyjylary halkyň arasyndan çykan, halky penalan han-begleri mydama ýamanlap, ters faktlar bilen ýazyp geldiler. Ýadymyzda bolsa, Eziz hanyň wepaly nökeri, kätibi bolan Berdi Kerbabaýew hem özüniň «Aýgytly ädim» romanynda Eziz hany halkyň, sowet hökümetiniň ganym duşmany edip görkezipdi. «Aýgytly ädim» kinosyny görüp, Eziz hanyň kiçi ogly Amanmuhammet (Hommat): «Meniň kakam beýle däldi!» diýip, kinozaldan çykyp gidipdir.
Syýasat üýtgeşik zat. Syýasat taryhy hakykaty ýoýdurmagy kämahal hiç zatça görmeýär. Syýasatyň pidasy bolýan ýazyjylar taryhy hakykaty ýoýmaly bolýarlar.
Jüneýit hana ilkinji türkmen sowet döwletiniň ýolbaşçylary Gaýgysyz Atabaýew, Nedirbaý Aýtakow dagy hem uly sarpa goýupdyrlar. Hatda, il arasyndaky gürrüňlere görä, Gaýgysyz Atabaýew Jüneýit hanyň ýurdy taşlap, Eýrana geçip barýanyny bilensoň hem ony tutmaýar. Gaýgysyz Atabaýewiň sowet hökümeti tarapyndan tutulmagynyň hem-de soňra atylmagynyň bir sebäbi Jüneýit hanyň serhetden geçmegine ýol berenligi bolupdyr. Jüneýit hany ele salmak üçin yzarlap ýören sowet hökümetiniň onuň hiç hili päsgelçiliksiz serhetden geçip gidenine içi ýanypdyr.
Jüneýit han hakda ilat arasynda aýdylýan gep köp. Olaryň hemmesini bir makalanyň çäginde gürrüň berip çykmak mümkin däl. Şolaryň birinde şeýle diýilýär: Bir gün Jüneýit hanyň ýanyna ýomutlaryň uşak urugyndan bir pukara gelipdir hem-de özüniň alty ýyllap bir baýyň dowaryny bakandygyny, keýwanysynyň hem şolaryň gapysynda hyzmat edendigini, baýyň welin özüne hiç hili hak-heşdek bermeýändigini aýdyp, nalapdyr. Jüneýit han şonda nalap gelen garybyň ogluny-ha garyba hakyny bermedik baýyň gyzyna öýeripdir. Aýalynyň hyzmat edeni üçinem garyba baýdan hakyny alyp beripdir.
Ol, ine, ähli meseläni şeýdip, garamaýak halkyň haýryna çözer eken.
Çoluk Möwlamow Aşgabatda ýaşaýan intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy, synçy. Blogdaky pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Talyp gozgalaňçylary Pakistanyň demirgazyk günbatarynda ýerleşýän Dera Ysmaýyl Han atly şäherde ýerleşýän türmä guramaçylykly hüjüm edip, habar berilişine görä, 250-den gowrak tussagy boşatdylar.
Polisiýanyň ýolbaşçysy Sohail Halid anna güni ýary gijäniň töwereginde başda birnäçe güýçli partlamanyň bolandygyny, soň talyplaryň granata atyjy ýaraglary ulanyp türmä hüjüm edendikleri barada habar berdi.
Regionyň ýörite wekili Muştak Jadoon türmede saklanan tussaglaryň arasynda “Howply terrorçylaryň” bolandygyny aýtdy. Habar berilişine görä, hüjümiň netijesinde türmeden gaçanlaryň arasynda Pakistanyň “Talyban” hereketiniň we “Al-Kaýda” ýakyn “Laşkar-e Jhangwi” toparynyň agzalarynyň birnäçesi bolupdyr.
Pakistanyň türmeleriniň baş inspektory Halid Abbas hökümeti çynlakaý çäre görmäge çagyrdy.
Pakistanyň “Talyban” hereketiniň metbugat wekili Şahidullah Şahid bu hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy. Dera Ysmaýyl Han Pakistanyň tire-taýpalarynyň ýaşaýan regionyna ýakyn ýerde ýerleşýär. Mälim bolşuna görä, bu ýerde “Talyban” we “Al-Kaýda” ýaly söweşjeň toparlaryň bazalary ýerleşýär.


text:
Rim papasy Fransis 31-nji iýulda Polşanyň Krakow şäheriniň daşyndaky düzlükde, 2.5 milliondan gowrak zyýaratçynyň gatnaşmagynda Ýekşenbe ýygnanyşygyny geçirdi.
Rehimdarlyk meýdany diýilýän ýere öten agşam bir hepdelik Bütindünýä Ýaşlar festiwalynyň jemleýji gününe gatnaşmak üçin ýüz müňlerçe adam toplandy.
Pop Fransis 30-njy iýul agşamy guralan çärede «diwan bilen bagtyýarlygy bulaşdyrýan» ýalta çagalary tankyt etdi we olary sagatlap telefona güýmenip oturandan doly bahaly durmuşda ýaşamaga çagyrdy.
Biraz öň, Oswensim lagerine saparynda bolsa, pop bu ýerde bolan elhençlikleriň Ikinji Jahan urşy bilen soňlanmandygyny duýdurdy.
Ol «Dünýä uruş içinde», emma gorkudan üstün çykmak yzarlanmadan we konfliktden gaçyp gelýän adamlara hoş geldiň diýmekde diýdi. Şeýle-de ol dünýäniň terrordan gutulmagy üçin dileg etdi.


text:
BMG-niň baş sekretary Ban Ki Mun Ýekşenbe günu Orta Gündogar saparynyň çäginde Gaza baryp gördi.
Gaza, Hamasyň ýolbaşçylygy sebäpli, üç ýyla golaý Ysraýylyň gabawynda saklanýar. Bu ýagdaý çydap bolmajak jebir-süteme sebäp bolýar, ekstermizmi artdyrýar.
Ban Gaza şäheriniň uruşdan zeper ýeten böleginde ýaşaýjylara raýdaşlyk bildirdi. Şenbe güni ol Ysraýyly basylyp alnan Günbatar Kenarda we Gündogar Iýerusalimde jaý gurmagy bes etmäge çagyrdy.
ABŞ-nyň Orta Gündogar wekili Jorj Mitçel hem palestinalylary we ysraýyllylary parahatçylyk gepleşiklerini gaýtadan başlamaga çagyrmak üçin bu sebite sapar edýär.


text:
Çarşenbe güni Orsýetiň parlamentiniň ýokarky palatasy bolan Federal Geňeşi orsýetli çagalaryň amerikan raýatlary tarapyndan ogullyga ýa-da gyzlyga alynmaklaryna gadagançylyk girizýän kanuny düzgüni biragyzdan kabul etdi.
Bu kanunyň taslamasyny Orsýetiň deputatlary Birleşen Ştatlaryň Orsýete garşy girizen we “Magnitskiý akty” diýlip atlandyrylýan sanksiýasyna jogap görnüşinde kabul etdiler.
Orsýetiň parlamenti bu täze kanuny 2008-nji ýylda amerikaly öweý kakasy tarapyndan maşynyň içinde galdyrylyp, öldürilen 2 ýaşly Dima Ýakowlewiň hormatyna “Dima Ýakowlew adyndaky akt” diýip atlandyrdylar.
Orsýetiň bu täze kanuny Orsýetiň raýatlarynyň hukuklaryny bozmakda güman bildirilýän we aýyplanylýan amerikan raýatlarynyň Orsýetiň territoriýasyna gelmeklerini gadagan edýär.
Ýöne bu gadagançylyk girizilen amerikan raýatlarynyň resmi sanawy heniz köpçülige aýan edilenok. Orsýetiň parlamentiniň ýokarky palatasynyň kabul eden bu täze kanuny indi prezident Putin tarapyndan tassyklanylmaly.


text:
Iýun aýynyň 22-27-si aralygynda Lebap welaýatynda Medeniýet günleri geçiriler we onuň çäklerinde Halkara sungat sergisi hem geçiriler.
Türkmenabatda Türkmenistanyň Döwlet simfoniki orkestriniň konserti, welaýatlaryň we paýtagtyň sungat ussatlarynyň konserti, şygyrýet agşamy, çagalar döredijilik toparlarynyň çykyşlary, "Seýdi" oýnunyň we "Aýna" opera spektaklynyň görkezilişi geçiriler.
Lebap welaýatynyň Taryhy-ülkäni öwreniş muzeýinde geçirilmegi meýilleşdirilýän ekspozisiýada ýurduň hudožnikleriniň we olaryň daşary ýurt kärdeşleriniň şekillendiriş we amaly-haşam sungatynyň eserleri görkeziler. Şeýle hem bu ýerde ýurduň gündogar sebitiniň taryhy-medeni ýadygärliklerine, goraghanalaryna we syýahatçylyk zolaklaryna bagyşlanan dokumental filmleriň görkezilişi bolar.
Iýun aýynyň 27-ne Türkmenabadyň "Bitaraplyk" seýilgähinde baýramçylyk dabarasy, uly konsert geçiriler we owadan feýerwerk guralar, ertesi gün bolsa Lebap welaýatynyň S.Seýdi adyndaky Döwlet sazly-drama teatrynda Medeniýet hepdeliginiň we Halkara sungat sergisiniň ýapylyş dabaralary geçiriler.


text:
Pentagon indiki aýda Orsýetiň Soçi şäherinde boljak gyşky Olimpiýa oýunlarynyň öňündäki taýýarlyklar üçin “orsýet hökümetine doly ýardam hödürledi”.
Pentagonyň metbugat-sekretary harby deňiz güýçleriniň kontr-admiraly Jon Kirbiniň duşenbe güni aýtmagyna görä, ABŞ-nyň regiondaky harby ýolbaşçylary Orsýetiň kömege mätäç bolan ýagdaýynda oňa ýardam bermek üçin “deňagramly planlaşdyryşy we taýýarlyklary” amala aşyrýarlar.
Kirbi ABŞ-nyň Gara deňizde ýerleşýän iki sany harby gämisiniň “soralan ýagdaýda elýeterli boljagyny” aýtdy, emma şol bir wagtda-da Orsýetden ýardam barada hiç bir ýüzlenmäniň bolmandygyny aýtdy.
Orsýetiň Demirgazyk Kawkaz regionynda yslamçylar Olimpiýa oýunlaryna päsgel bermek maksatly hüjüm etmek planlaryny yglan etdiler. Geçen aýda Soçiden 700 kilometr demirgazykda ýerleşýän Wolgograd şäherinde yslamçy söweşijileri tarapyndan öz üstüne alynan hüjümlerde azyndan 34 adam heläk boldy.


text:
Aşgabat, 13-nji ýanwar. “Türkmenportal”.
Düýn Awstraliýada dowam edýän Aziýanyň Kubogy ugrundaky ýaryşyň final böleginde baş baýraga esasy dalaşgärleriň biri Ýaponiýanyň ýygyndy topary göreşe girdi. “D” toparçasyndaky ilkinji duşuşykda “samuraýlar” AFK-nyň Çagyryş Kubogy — 2012-niň final böleginde türkmen futbolçylarynyň garşydaşy bolan Palestinanyň ýygyndysy bilen duşuşdylar.
Ýaponiýalylar hiç hili kynçylyk çekmän, eýýäm birinji ýarymda jogapsyz üç pökgi geçirdiler. Olary Ýasuhito Endo (8-nji minut), Şinji Okazaki (25-nji minut), Keýsuke Honda (44-nji minut, 11 m jerime urgudan) öz atlaryna ýazdyrdylar. Arakesmeden soň bolsa Maýa Ýoşida hasaby has-da artdyrdy (49-njy minut). 73-nji minutda iki sary petek alan Ahmet Mahajan oýundan çykarylansoň, Palestinanyň topary azlykda galdy. Muňa garamazdan, hasap üýtgemedi — Ýaponiýanyň ýygyndy topary 4:0 hasabynda ýeňiş gazandy.
“D” toparçasyndaky beýleki duşuşykda Yragyň ýygyndysy Iordaniýanyň toparyny 1:0 hasabynda ýeňlişe sezewar etdi. Pökgini 77-nji minutda Ýaser Kasim geçirdi. Elbetde, bu duşuşykda hem oýny wagtyndan öň terk etmeli bolan oýunçy tapyldy: 84-nji minutda şeýle “hormata” iordaniýaly goragçy Ýanas Bani Ýasin mynasyp boldy.
Agzalyp geçilen iki gyzyl petekden başga-da, ýaryşyň ilkinji sekiz duşuşygynda eminler 27 sary petek görkezdiler (ortaça her oýunda 3,38). Derwezelerden bolsa 20 pökgi geçirildi (ortaça her oýunda 2,5).
Şu gün Aziýanyň Kubogy — 2015-de ikinji tapgyra badalga berler. Ol “A” toparçasyndaky oýunlar bilen başlanar. Ilki Kuweýt — Koreýa Respublikasy, soňra Oman — Awstraliýa duşuşar. Birinji tapgyrdan soň bu toparçada 3 utuk toplan awstraliýalylaryň we koreýalylaryň öňde barýandygyny ýatladýarys. Bu toparlaryň ilkinjisi Kuweýtiň ýygyndysyny 4:1 hasabynda derbi-dagyn etse, ikinjisi Omanyň toparyndan 1:0 üstün çykdy.


text:
24-nji oktýabrda Türkmenistanyň Mejlisiniň V çagyrylyşynyň nobatdaky maslahaty geçiriler. Bu barada ýurduň Parlamentiniň Başlygy Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 20-nji oktýabrda geçirilen mejlisinde habar berdi.
Türkmenistanyň Mejlisiniň nobatdaky maslahatynda birnäçe resminamalara garalar, şol sanda edara ediş-hukuk düzgün bozmalary, notarial we notarial işi, gümrük, maşgala, ýaşaýyş jaýlary hem-de beýleki meseleler bilen baglanyşykly kanunçylyk namalaryna üýtgetmeler we goşmaçalar giriziler. Şeýle hem maslahatyň barşynda döwletara gatnaşyklarynyň ösdürilmegini, sebit we halkara ähmiýetli möhüm meseleler boýunça hyzmatdaşlygyň işjeňleşdirilmegine ýardam edýän birnäçe halkara ylalaşyklaryna goşulmak hakyndaky resminamalara garalar.


text:
Birnäçe aýlaryň dowamynda doglan çaganyň durmuşynda onuň enesi iň esasy we ýakyn adam bolup durýar. Dogrudan hem, ene esasy wezipäni ýerine ýetirýär – ejiz çaganyň zerurlyklaryny (iýmitlendirme, ýylylykda, arassaçylykda saklama, aragatnaşygy, howpsuzlygy üpjün etmekde) kanagatlandyrýar. Emma çaga biraz ulalansoň, ol onuň durmuşynda ýene bir ýakyn adamynyň – atanyň bardygyny duýup başlaýar. Psihologlaryň bellemegine görä, jynsy degişlilige garamazdan atanyň bar bolmaklygy we onuň çaga terbiýesine gatnaşmagy çaga üçin zerur bolan ýagdaýlaryň biri bolup durýandyr.
Jemgyýet gatnaşyklarynyň üýtgemegi bilen maşgalada atanyň esasy wezipesi diňe gazanç etme we ekleme bilen çäklenmän, çaganyň terbiýesine we şahsyýet bolup ýetişmegine uly goşant goşup, onuň käbir pursatlarda enäniň terbiýesinden üýtgeşik terbiýe usullaryny ulanyp bilýändigi bellidir.
Netijeli we durmuş üçin peýdaly terbiýäni çaga üçin ene bilen ata diňe bilelikde berip bilerler. Bu bilelikdäki işde bolsa atanyň borjy örän wajypdyr.
ATA WE OGUL
Köplenç kaka ogluny hakyky erkek adam edip ýetişdirmek maksadyny göz öňüne tutup terbiýe bermäge çalyşýar we şonuň üçin talapedijilik we gatyşmazlyk görkezýär. Emma bu çagada gorky döredip bilýär. Egerde kakasy ogluna ýürekden ýakynlyk bildirse, ol asuda bolup ýetişýär. Aragatnaşykdan iki tarap hem hormat, şatlyk we lezzet almana başarmalydyr.
Durmuşdan baş alyp çykýan adam edip ýetişdirmek üçin, gorkyň güýjüne boýun egdirmegiň ýerine, atasy möhüm gadaganlyklary düşündirip, buýruk bermän abraý gazanmaga çalyşmalydyr. Atasyny diňlän wagty, çaga atasynyň güýçliliginden we elinde tutýan kemerinden çekinip onuň talaplaryny ýerine ýetirmän, atasynyň pähimliligini we maşgaladaky abraýyny göz öňüne tutup ýerine ýetirmelidir. Çagadan bir zat talap edilende, onuň ýaşyna görä mümkinçiliklerini hem göz öňüne tutmak gerek, ýogsam onuň özi öz güýjüne ynamyny ýitirip biler.
Oglan üçin ol diňe ata dälde, hem dost, halypa bolup, oglan hemişe atanyň göreldesine eýermäge çalyşýar. Ine hut şonuň üçin hem, oglanyň terbiýe berilmeginde atanyň öz ýaşaýyş düzgünleriniň, gylyk-häsiýetleriniň, amala aşyrýan işleriniň, berýän göreldesiniň dogry, göwnejaý we dürs bolmagy wajypdyr.
ATA WE GYZ
Gyz maşgalanyň şahsy durmuşyndaky üstünlikler, ýan ýoldaşyň saýlanmagy we onuň bilen gatnaşyk, maşgala gurmak – şularyň hemmesi atasynyň terbiýesine baglydyr. Psihologlaryň aýtmagyna görä, gyzjagazyň geljekde hakyky zenana öwrülmeginde atasynyň orny uludyr. Haçanda kakasy hakda gyzjagaz aladalanyp, ondan hormat we mähir alsa, atasyndan nesihat alyp, onuň gorag güýjüni düýsa, wagtyň geçmegi bilen, kem-kemden gyzjagaz hakyky zenana öwrülýär. Yetginjek döwründe gyzy öwmek, onuň niýetlerini, ukyplaryny we üst-başyny, syratyny makullamak örän wajypdyr. Ýerliksiz berilýän tankydyň uzak wagtlap ýara salyp biljekdigini unutmaly däldir. Özbaşdak edip ýetişdirmek üçin kakasynyň maslahatlary, gürrüňleri, onuň bilen bilelikde geçirilýän maşgala çäreleri gyzjagaz üçin juda wajyp bolup durýandyr.
Gyz üçin kakasy görelde bolup, onuň geljekdäki şahsy durmuşy hem kakasy bilen ejesiniň gatnaşyklaryna bagly bolup durýandyr. Atasynyň gyzjagazyň enesine bolan gatnaşygy, bildirýän duýgylary, berýän hormaty, goldawy gyz üçin erkekleriň zenanlara bolan gatnaşyklarynyň ülňüsini düzýär. Psihologlaryň bellemegine görä, geljekde gyzlaryň 55-60%-i gylyk-häsiýetleri atalaryna meňzeş ýigitleri saýlamaga ýykgyn edýärler.
HEM ATA, HEM DOST
...Şäher, ýaşaýyş jaýlary, gyraraklarynda bolsa boşluk ýer, hapa, palçyk. Çagalar daşary çykyp, bu töwerekde oýnaýarlar. Golaýrakda bolsa şu çagalaryň atalary piwo içip, kart oýnuny oýnaýarlar. Beýlekiler bolsa öýde telewizoryň öňünde ýatyrlar. Diňe bir oglanjyk öz atasy bilen çykyp, öýüň ýanynda agaçlary oturdyp başlady. Basym olara başga çagalar hem goşuldylar. Kimdir biri pil, beýlekisi suw getirdi. Her kim gatnaşmak isledi. Emma şeýle höwesjeňlik bu çagalaryň atalarynda höwes döretmedi.
Atalar bu ýagdaýy şeýdip düşündirýärler: "Işden ýadap geldim, telewizor görüp dyňç almak isleýän. Ýaňy öýe geldim welin, oglum (gyzym) öz soraglary ýa-da oýunlary bilen azar berip başlaýar".
Köplenç çaganyň tarapyna ejesi durýar: "Ogluňa (gyzyňa) üns hem bereňok, diňe piwo içip, telewizora seredýärsiň, çagaň üçin wagt hem tapaňok".
Köp atalar bilelikde peýda getirjek wagt geçirmeleriň öwezini çagalarynyň eline pul berip oýnamaga, gezmek üçin köçä ugratma bilen doldurmaga çalyşýarlar. Emma özbaşdak, hemişe dostlukly gatnaşygy bolmadyk adamly gurşaw çagany mähirsiz "darap" hem bilýändir.
Ýöne haçanda şeýle negatiw gurşawda, özbaşdak wagtyny geçiren çaganyň okuwy, terbiýesi babatda kynçylyklar dörände, atalar (eneler hem) kimiň günäkärdigi barada oýlanyp başlaýarlar.
Eneleriň borjuna salgylanyp, çaganyň durmuşyna gözegçilik etmeklikden boýun gaçyrmaň. Netijede, siziň ýanyňyzda bagtly we ýadawlyk duýgusyndan azat aýalyňyz we hoşal çagalaryňyz bolar.
Köpräk öz çagalaryňyz bilen öýde, köçede oýnaň. Bu size has gowy başardar. Goý kitap okama, okuwa degişli maglumatlary berme ejesine galsyn.
Işiňiziň köplügine garamazdan, öz çagaňyz bilen öýüň işlerini ýerine ýetirmäge, bagda işlemäge, balyk tutmana, kitap okamana, seýilgähde gezelenç etmäne çalşyň. Çaga özi üçin täze, peýdaly maglumatlary alar, siz bolsa dynjyňyzy almaga we ünsüňizi işden sowmaga hem-de çagaňyz bilen ýakynlaşmaga mümkinçilik taparsyňyz.
Ata höküminde çaganyň durmuşyndaky wajyp pursatlara gatnaşma has ýakyn aragatnaşyklary gurmaga kömek eder. Okuw synaglarynda goldaw berme, dostlary bilen dörän düşünişmezliklerde maslahat berme, çagaňyzyň ilkinji söýgi duýgularynyň döremeginiň şaýady bolma biri-biriňize dogry düşünmäge we ýakynlaşmaga ýardam berip bilerdi.
Mekdep ýaşyna ýetmedik çaganyň psihiki ösüşine atasy uly goşant goşup bilýär. Çaganyň ukyplaryny, haýsy bolsada bir işe dörän höwesini ýüze çykaryp ösdürmek gerek. Şuňa kitaplar ýardam edip bilýär. Çaganyň haýsy ugurdan kitaplary okamana (ýa-da diňlemäne) isleg bildirýändigini anyklaň. Egerde ol kitap okamana halamaýan bolsa, onda ony gyzyklandyryp, edebiýat gahrymanlary barada aýdyp beriň. Mümkin onda gyzyklanma dörär. Emma çaganyň akyl taýdan ösüşini telewizora ýa-da kompýutere tabşyrmak maslahat berilmeýär, gowsy onuň bilen teatra, medeniýet öýlerine gidip, tomaşa ediň.
Çaganyň ukyby pes bolan ýagdaýynda ony tankytlamaň. Çagada öz-özüne baha berme peselýär, geljekde jemgyýetde uýgunlaşmak, üstünliklere ýetmek oňa kyn düşýär. Häzir ol siziň kömegiňize mätäç bolýar. "Sen hiç zady oňarmaýarsyň" diýmegiň ýerine, "Saňa bu diňe häzir başartmady. Taýynlykdan soň hemme zady birkemsiz etjegiňi bilýärin" diýmegi unutmaň. Siziň oňa bolan ynamyňyz wajyp, her bir üstünlik üçin begenip, ony magtama zerurdyr.
Häzirki zamanda, dogry gatnaşykly maşgalalarda şäriklik we arkalaşyk gatnaşyklary öňe sürülýär: her kim öz borjuny ýerine ýetirýär we agzalalyk döremeýär. Çagaňyzy hem şunuň ýaly gatnaşyklara goşmak maslahat berilýär. Goý onuň özi öýdäki zibilli bedräni daşary çykarsyn, dükandan çörek (süýt, gaýmak) getirsin. Çaganyň ýaşyna görä, kem-kemden işleriň sanawyny köpeldip bolar. Şeýle gatnaşyklar onda özbaşdaklyk, jogapkärçilik, maşgalanyň girdejisini meýilleşdirmek ukybyny terbiýelemäge kömek edip biler.
Siziň çagaňyz – siziň aýnaňyz. Ony terbiýeli, ruhy taýdan baý içki dünýäli, hoşniýetli, ynsanperwer we jemgyýete peýdaly adam edip ýetişdirmekde bolsa atanyň tagallasy saldamly orny eýeleýändir.
Teswirlemeler
Çagaňa terbiýe bermezden ozal, ilki özüňi terbiýelemeli.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Ysraýyl “Hizballah” toparynyň hüjüminiň netijesinde iki esgeriniň öldürilmeginden soň özüni gorajakdygyny BMG-niň Howpsuzlyk geňeşine aýtdy.
Ysraýylyň BMG-däki ilçisi Ron Prostoryň Howpsuzlyk Geňeşine we BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-Moona ýazan hatynda “Hizballah ysraýyllylara zarba urýarka” Ysraýylyň çetde durmajagyny belledi.
28-nji ýanwarda “Hizballah” söweşijileri Liwan bilen serhetde Ysraýylyň harby kerwenini raketa okuna tutdular. Netijede Ysraýylyň iki esgeri öldürildi we ýedisi ýaralandy.
Mundan öň 18-nji ýanwarda Siriýanyň günortasynda Ysraýylyň howadan amala aşyran hüjüminiň netijesinde “Hizballah” toparynyň ençeme agzasy we eýranly general öldürildi.


text:
Bahreýin şu gün tanymal blogger Mahmud Al-Ýusufy azat etdi. Onuň çarşenbe güni tussag edilmegi Birleşen Ştatlar tarapyndan tankyt edildi we bloggeriň boşadylmagy üçin Internet kampaniýasynyň başlanmagyna sebäp boldy.
Kiçijik Aýlak adasy ýurdy bolan Bahreýn soňky hepdelerde zorlukly protestleriň sahnasy boldy we esasan şaýy protestçiler bilen sünni patyşa maşgalasyna ygrarly güýçleriň arasynda bolan çaknyşyklarda azyndan 24 adam öldürildi.
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamenti Al-Ýusufyň we beýleki iki Internet aktiwistiniň tussag edilmegini ýazgaryp, bu kararyň milli dialogy dikeltmegi kynlaşdyrjagyny aýtdy.
Şaýy parlament agzalarynyň bir topary hökümetiň demonstrasiýaçylara gazaply daramagyna protest bildirip, öz orunlaryndan çekildiler.


text:
FIFA, Dünýä futbol federasiýasy özbegistanly Rawşan Irmatowy Dünýä kubogy ugrundaky ýaryşyň Günorta Afrikada anna güni boljak birinji oýnunda eminlige seçdi.
2003-nji ýyldan bäri halkara emini bolup işleýän Irmatow Ýuhannesburgda Günorta Afrika bilen Meksikonyň arasynda boljak açylyş oýnuna eminlik eder.
Irmatow häzir Aziýada ýokary derejeli futbol emini hasaplanýar we ol FIFA-nyň çempionatlarynda eminlik eden ilkinji özbek bolar.
Günorta Afrikadaky Dünýä kubogy ugrundaky ýaryş 11-nji iýundan 11-nji iýula çenli aralykda geçýär we oňa 32 ýurduň milli komandalary gatnaşýar.
Bu afrikan topragynda Dünýä kubogy ugurunda geçirilýän ilkinji ýaryşdyr.


text:
Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameron ýaş bulagaýçylaryň ýykan-ýumrançylygyny bes etmekde britan hökümetiniň elinden gelenini etjekdigini aýtdy.
“Ýurtda dowam edýan zorluk kabul ederlikli dal, ol bes edilmeli. Biz köçelerimizde gorky faktorynyň bolmagyna ýol bermeris” diýip, Kameron nygtady.
Soňky birnäçe günüň dowamynda Britaniýanyň ençeme şäherlerinde köçä çykan ýaşlar topary dükanlaryň aýnalaryny döwüp, harytlary taladylar, polisiýa işgärlerine hüjüm etdiler.
Britaniýada bolup geçýan bu wakalar soňky 30 ýylyň dowamynda ýüze çykan iň ýaramaz bulagaýçylyk hasaplanýar.
Premýer-ministriň aýtmagyna görä, polisiýa zerur bolan halatynda bulagaýçylara garşy zarply suw pürküş çärelerini hem ulanyp biler.
Geçen gije ýurduň Mançester, Birmingam ýaly şäherlerinde bulagaýçy ýaşlar ýene ýykan-ýumrançylyklary döretdiler.
Emma müňlerçe polisiýa işgärleri tarapyndan gözegçilik edilen paýtagt Londonda geçen agşam ýagdaý ozalkylardan birneme kadalaşdy.
Geçen ýekşenbe güni başlanan bulagaýçylyklary gurnanlykda aýyplanyp, Britaniýada ýüzlerçe adam tussag edildi. Diňe Londonyň özünde 800-e golaý bulagaýçynyň tussag astyna alnandygy habar berilýär.


text:
Gazagystan 2017-2018-nji ýyllarda BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde etjek işiniň çäginde Merkezi Aziýanyň öňki bäş sowet respublikasynyň bähbitlerini öňe sürer, diýip Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýew aýtdy.
1-nji ýanwarda Gazagystan Merkezi Aziýanyň bäş ýurdunyň arasynda BMG-niň 15 ýurdy öz içine alýan geňeşiniň düzümine giren ilkinji ýurt boldy.
Howpsuzlyk Geňeşiniň hemişelik agzalarynyň düzümine ABŞ, Orsýet, Hytaý, Britaniýa we Fransiýa girýär.
Geňeşiň 10-njy ýanwarda geçirilen maslahatynda Gazagystanyň Daşary işler ministrliginiň Nýu Ýorkdaky resmileri tarapyndan mälim edilen beýannamada Nursoltan Nazarbaýew öz ýurdunyň, şeýle-de, Merkezi Aziýa ýurtlary bilen günorta tarapdan serhetdeş Owganystanda parahatçylygy dikeltmek boýunça gepleşikleri geçirmegi teklip edýär.
Gazagystanyň prezidenti öz ýurdunyň Palestin-Ysraýyl krizisini we Ýakyn Gündogardaky, Owganystandaky we postsowet giňişligindäki beýleki konfliktleri parahatçylykly çözmek we Koreýa ýarymadasyndaky dartgynlylygy gowşatmak hem Afrikada, Aziýada krizisleri çözmek ugrunda uly goşant goşmakçydygyny aýtdy.
Şeýle-de Nazarbaýew Gazagystanyň “terrora garşy halkara operasiýalarynyň ýörelgelerini ösdürmegi teklip etjekdigini we munuň terrora garşy global hyzmatdaşlygyň döredilmeginiň binýadyny tutup biljekdigini belledi.


text:
Hormatly lukman! Men ýanwar aýynyn 8-ne elin bilek süňki diýilýän ýerinde iki süňkimi hem döwdürdim. Soňra 2 sagatdan trawmotologiýa merkezine bardym. Elimi operasiýasyz bejerip bolmaýandygyny aýtdylar. 5 gün geçenden soň operasiýa etdiler. Elim soňra gowy boldy. Süňki berkidiji demir dakdylar. 15 günden soň hassahanadan elim 10 günlik gips bilen çykdym (hassahanada wagtym fiziobejergi hem aldym), sebäbi tikinim gowy bitmändi. Soňra 10 günde gowy bitdi. Şeylelikde, öýde nerw üçin bejergi aldym. Soňra elime 1,5 aýlyk gips dakdyrdym. Häzir elim agyranok. Ýöne başam barmagym içine tarap hereket edenok, daşyna hereket edýär. Hemem elim ýokary galanok. Näme maslahat berip bilersiňiz?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Siziň eliňizden gips aýrylan gününden başlap, eliň hereketini dikeltmek üçin çäreleri geçirmäne başlamaly. Ilki bilen fiziobejergileri almaly. Sebäbi elektromagnit meýdany dokumalardaky ganaýlanyşygy gowulaşdyrýar. Şonuň esasynda eliňe duýujylyk gaýdyp gelýär we kyn hereketleri ýerine ýetirmäge mümkinçilik berýär. Şundan başga hem, bejeriş bedenterbiýe çärelerini geçirmeli. Çäreler ýörite türgençiniň gözegçiliginiň astynda geçirilse has dogry bolar. Bejeriş bedenterbiýe sapaklaryny yzygider, günde geçirip durmaly. Döwülen ele agramy deň dereje bermeli. Howlugyp, hereketi çalt dikeltjek bolup, ele agram birden aşa köp berilse, gaýraüzülmeleriň döremegi mümkin. Owkalama çäreleriň hereketi dikeltmekde gaty gowy peýda berýändigini belläsim gelýär. Emma Siziň ýagdaýyňyzda, bejergi operasiýadan soňky tygyň ýagdaýyna görä lukman tarapyndan aýratynlykly bellense has oňat bolar. Ol çärelerden daşary Size çydamly bolmagyňyzy maslahat berýärin!
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
14-nji noýabrda Waşingtondaky milli ybadathanada onuň taryhyndaky ilkinji musulman namazy okaldy.
Bu däp bolan juma namazy bolup, oňa bäş musulman toparynyň wekilleri gatnaşdy.
Episkopal ybadathanasynda prezidentleriň jaýlanyş dabaralary, inagurasiýa dabaralary we beýleki milli ähmiýetli çäreler geçirilýär.
1893-nji ýylda Kongresiň karary esasynda kepillendirilen ybadathana Birleşen Ştatlaryň hökümeti tarapyndan maliýeleşdirilmeýär.
Musulmanlar ybadathanadaky ynançara hyzmatlaryň bir bölegi bolup durýarlar, emma bu musulmanlaryň bu ýerde namaz okan ilkinji gezegi boldy.


text:
Pakistanda öňki kriket ýyldyzy Imran Hanyň liderligindäki oppozision partiýa Karaçi şäheriniň 24 sebitinde daňdandan gün ýaşýança protestleri geçirýär.
“Pakistanyň Tehreek-e Insaf” (PTI) partiýasynyň ýüzlerçe tarapdary şäheriň esasy gara ýollaryny otlanan tekerler bilen böwetledi. Şol bir wagtyň özünde zenanlar we çagalar meýdançalarda oturyp, protest çärlerine gatnaşdylar.
Karaçi şäherinde protestleriň geçirilýän mahaly hökümet edaralary, mekdepler we banklar açyk bolup, hususy biznes nokatlaryň we dükanlaryň aglabasy ýapyldy.
“Pakistanyň Tehreek-e Insaf” partiýasy ýurtda 2013-nji ýylda geçirilen saýlawlarda boldy diýilýän galplyklaryň derňelmegini talap edýär. Şol saýlawlarda premýer-ministr Nawaz Şarif hökümet başyna gelipdi.


text:
Ukrainanyň Harkow şäherinde täjik we türkmen studentleri öz aralarynda ýakalaşdylar. Köpçülikleýin urşuň netijesinde 6-njy kursuň studenti, türkmenistanly Nury Sultanowyň öldürilendigi habar berilýär.
Tajigistanyň Kiýewde ýerleşýän ilçihanasy Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda öz diplomatlarynyň şu wagt gynançly wakanyň bolan ýeri – Harkowda meseläniň üstünde işleýändiklerini aýtdy.
Ukrainanyň Içeri işler ministrliginiň habar bermegine görä, 4-nji dekabrda Harkow şäherindäki talyplaryň ýaşaýan şäherçesinde bolan köpçülikleýin uruşda Harkow lukmançylyk uniwersitetiniň altynjy kursunda okaýan türkmenistanly talyp agyr ýaralanyp, aradan çykypdyr. Berilýän maglumatda köpçülikleýin uruşda iki tarapdan 30 töweregi adamyň gatnaşandygy aýan edilýär.
Ukrainanyň Içeri işler ministrligi wakanyň sebäpkäri diýlip şübhelenilýän 19 ýaşly biriniň tussag edilendigini habar berýär. Güman edilýäniň garşysyna, Ukrainanyň Jenaýat kanunyna görä, adamy agyr ýaralap, onuň ölümine sebäp bolmakda aýyplanyp, jenaýat işi gozgalypdyr.
Ýaşlaryň urşuna gyz meselesi sebäp bolupdyr.
Täjigistanyň Kiýewdäki ilçihanasynyň maglumatyna görä, “derňew işi başlanypdyr, ýagdaýlar anyklanýar, şonuň üçin hem häzir bolan wakada täjik talyplarynyň günäli bolup-bolmandygyny aýdardan ir”.
Ukrainanyň Içeri işler ministrliginiň Harkow welaýat bölüminiň öz internet sahypasynda çap eden habaryna göra, ýaşlaryň urşuna gyz meselesi sebäp bolupdyr we “ýaşlar uruş arkaly şol gyzyň kim bilen duşuşmalydygyny kesgitlemek isläpdirler”. Türkmenistanly 24 ýaşyndaky talyp uruşda agyr ýaralanyp, tiz kömek bilen keselhana gyssagly äkidilipdir we şol ýerde hem aradan çykypdyr.
Ukrainanyň Içeri işler ministrliginiň maglumatynda, “Harkowyň Dzeržinsk ertabynyň polisiýa bölüminiň işgärleriniň anyklamagyna görä, özara uruşda 19 ýaşly täjigistanly oglan öldürilen talybyň kellesine urupdyr hem depipdir. Munyň netijesinde hem türkmen talyby huşundan gidip, ýere ýykylypdyr” diýilýär.
Harkowyň Milli lukmançylyk uniwersitetiniň internet sahypasynda ölen türkmen talyby Nury Soltanowyň suraty ýerleşdirilip, uniwersitetiň rektorlygnyň, işgärleriniň we talyplarynyň aradan çykantürkmen talybynyň maşgalasyna duýgudaşlyk bildirýändigi
, şeýle-de bu meselede derňew işleriniň dowam edýändigi habar berilýär.


text:
Beýik rus şahyry Anna Ahmatowanyň aradan çykanyna 45 ýyl boldy. Ol 1889-njy ýylyň 11-nji iýunynda dünýä inip, 1966-njy ýylyň 5-nji martynda hem Moskwanyň etegindäki sagaldyş merkezinde aradan çykypdy.
Anna Ahmatowa öz döredijiliginde ruslaryň tutuş ýarym asyrlyk taryhyny örän açyk hem dogruçyl beýan etdi. Sebäbi ol rus halkynyň XX asyrdaky iň agyr hem galagoply 50 ýyllyk taryhynyň bar azabyny öz başyndan geçiripdi.
Anna Ahmatowa döredijilik işine ir başlapdy. Ilkinji goşgusy 17 ýaşynda çap edilip, ilkinji şöhrata hem 23 ýaşynda eýe bolupdy. Şondan ömrüniň iň soňky gününe çenli onuň elinden galamy düşmändir. Ol öz döwrüniň ähli progressiw pikirli ýazyjy-şahyrlary bilen gatnaşyk açypdyr hem güýjünde baryndan olary goldapdyr. Ony dogruçyllygy, hak sözi üçin synpy toparlar halamandyrlar. Proletar şahyry däl diýip, 1925-nji ýylda Bütinrussiýa Ýazyjylar birleşiginiň hataryndan çykarypdyrlar. Sowet ideologiýasyna ters gelýän zatlary ýazdyň diýip, ony 1946-njy ýylda SSSR Ýazyjylar birleşiginiň hataryndanam çykarýarlar.
Anna Ahmatowa türmä basylmasa-da, köp gezek türmäniň gapysyndan garamaly bolupdy. Onuň ilkinji adamsy Nikolaý Gumilýow, rus patyşasynyň goşunynda ofiser bolup gulluk edeni üçin, 1921-nji ýylda tussag edilýär hem üç hepdeden soň atylyp öldürdilýär. Onuň ogly Lew Gumilýowy üç gezek tussag etdiler. Ýeri gelende aýtsak, L.N. Gumilýowyň gadymy oguzlar baradaky işleri türkmen intelligensiýasynyň arasynda giňden mälimdir.
Anna Ahmatowanyň soňky adamsy N. N. Punin hem iki gezek tussag edilip, soňky gezeginde lagerde ölüpdi.
Anna Andreýewnanyň özi-de ömrüniň ahyrynda işsiz hem jaýsyz galýar. Aýratynam oňa 50-nji ýyllar aşa agyr düşýär. Şeýle-de bolsa, şahyr ruhdan düşmän, göreşdi hem döretdi. Onuň ýanbermez beýik erki hem ýiti sözi 60-njy ýyllarda tutuş Günbatarda ykrar edildi, onuň şöhraty dünýä ýaýrady.
Anna Ahmatowadan baý edebi miras galdy. Onuň göwher daşlaryna meňzedilýän goşgy setirleriniň arasynda bir dilim türkmen gawunynyň hem şekili bar. Türkmen gawunynyň tagamy şahyryň bir setirini bezeýär.
Etýud Anna Ahmatowa
Çärjewiň bir dilim gawuny deýin,
Aý ýatyrka erňeginde penjiräň,
Dem almak kyn wagty petiş howadan,
Gök daragt biline orap şahasyn,
Öýi jadylanda – gapysyn baglap,
Toýundan okaraň buz ýaly suwy,
El-ýüz süpürilýän gar ýaly sylgyç,
Çagalyk ýyllary ýatladýan şemiň
Kebelek çagyryp ýanýan mahaly,
Meniň sözlerime etmän pitiwa,
Ümsümligiň deşýän wagty gulagňy, --
Alnan dek Rembrandtyň suratlaryndan,
Birden zompa çykyp nämedir bir zat,
Ýene gara çüňke siňip gidýärkä,
Ne bir tisginerin, ne-de gorkaryn...
Bärde meni tora saldy ýekelik.
Şar gara pişigi öý bikesiniň
Ýüzýyllyklaň gözi bilen seredýär.
Aýnadan ýene bir men bolup bakýan
Ýüz öwürýär maňa kömek etmekden.
Men-ä häzir süýji uka bataryn,
Seňem gijäň rahat bolsun, eý, gije! 28 mart, 1944, Daşkent
.
Terjime eden Şiraly Nurmyrat.


text:
Yragyň resmileri “Yslam döwleti” atly toparyň söweşijileriniň 8-nji martda Horsabadyň gadymy arheologik sebitine hüjüm edendigi barada çykan maglumatlaryň häzirki wagtda derňelýändigini aýdýarlar. Bu gürrüňi gidýän toparyň söweşijileriniň ýurtdaky taryhy gymmatlyklara eden şuňa meňzeş üçünji hüjümidir.
Yragyň turizm we gadymy ýadygälikler boýunça ministri Adel Şirşab, söweşijileriň Horsabatdaky taryhy eserleri aýryp, bu sebiti tekizlemeginiň mümkindigini aýdyp, aladalanma bildirdi. Gürrüňi gidýän sebit “Yslam döwleti” atly toparyň kontrollugyndaky Mosul şäherinden 15 kilometr uzaklykda ýerleşýär.
Nineweh welaýatynyň Gadymy ýadygärlikler boýunça edarasynyň resmisi Juma Abdullah öz maglumatynda: “Horsabadyň ýaşaýjylary söweşijileriň sebitdäki gadymy eserleriň aglabasyny ogurlandygyny we başga-da birnäçesini partladandygyny habar berdiler” diýdi.
Gürrüňi gidýän söweşiji topar demirgazyk Yrakdaky Nimrud we Hatra şäherindäki taryhy ýadygärlikleri eýýäm ýumurdylar.


text:
Orsýetiň resmileri Alekseý Nawalna garşy üçünji jenaýat işini gozgadylar. Ol Wladimir Putiniň güýçli tankytçysy hasaplanýar.
Duşenbe güni derňewçiler Nawalnynyň 2007-nji ýylda üç milliondan gowrak amerikan dollaryny öz hasabyna geçirendigini aýtdylar. Olar ony käbir kompaniýalary ulanmak arkaly, özüniň öňki syýasy partiýasynyň pullaryny öz hasabyna geçirmekde aýypladylar.
Nawalny aýyplamalary “töhmet” diýip atlandyrdy. Partiýanyň öňki jogapkär agzasy-da aýyplamalary ret etdi.
Nawalny meşhur bloger we korrupsiýa garşy göreşýän aktiwist. 36 ýaşly hukukçy soňky ýyllarda Putine garşy birnäçe köpçülikleýin protestleri hem gurnapdy. Ol pul ogurlamakda we galp hasaplara gol goýmakda-da aýyplanyp derňewe çekildi.


text:
5-nji noýabrda Aşgabatda Türkmenistanyň we Belarusyň prezidentleriniň arasynda geçirilen gepleşiklerde döwletara ylalaşyklaryň ençemesi baglaşyldy. Resmi maglumatlara görä, taraplar gelnen netijelere ýokary baha beripdirler.
Türkmenistanyň we Belarusyň prezidentleriniň başda ikiçäk, soň giňeldilen düzümde geçiren gepleşikleri döwletara hyzmatdaşlyk boýunça ençeme dokumentlere gol çekilmegi bilen tamamlandy.
Baglaşylan ylalaşyklar
Resmi maglumatlara görä, ylalaşyklar Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Döwlet uniwersitetiniň we Belarusyň Döwlet uniwersitetiniň arsynda, şeýle-de ýurtlaryň söwda-haryt biržalarynyň arasynda baglaşyldy. 2014-2015-nji ýyllar boýunça ýurtlaryň Daşary işler ministrlikleriniň arasynda, bedenterbiýe we sport, şeýle-de syýahatçylyk boýunça hyzmatdaşlyk programmalaryna gol çekildi.
Türkmenistanyň we Belarusyň merkezi banklarynyň arasynda hyzmatdaşlyk, Türkmenistanyň hem Belarusyň Ylymlar akademiýalarynyň we Himiýa institutlarynyň arasynda ylmy-tehnologiki hyzmatdaşlyk barada ylalaşyklara gol goýuldy.
Iki ýurduň döwlet baştutanlarynyň arasynda gol çekilen memoranduma laýyklykda, saglygy saklaýyş, medisina we derman ylymlary, bilim boýunça hyzmatdaşlygy, şeýle hem iki ýurduň raýatlaryna medisina kömeginiň berilmegini we özara borçnamalary hem maliýe talaplary düzgünleşdirmek göz öňünde tutulýar.
Maslahat edilen meseleler
Aşgabatda geçirilen ýokary derejeli türkmen-belarus gepleşikleriniň dowamynda iki ýurduň prezidentleriniň halkara we regional syýasata degişli meseleler barada pikir alşyp, söwda-ykdysady, ylym-bilim we medeni aragatnaşyklary ösdürmek boýunça-da maslahat edendikleri habar berildi.
Resmi maglumatlara görä, soňky bäş ýylyň dowamynda Türkmenistanyň we Belarusyň arasynda haryt dolanyşygy bäş esse ýokarlanypdyr. 2012-nji ýylda ýurtlaryň özara haryt dolanyşygynyň möçberi 400 million dollara ýetipdir.
Türkmen studentleri we artistleri
Belarusda okaýan türkmen studentleriniň sany 8 müňden aşypdyr.
Prezident Aleksandr Lukaşenko Belarusda köp türkmen studentiniň okaýandygyny belläp, Minskde türkmen studentleriniň şäherçesini gurmak üçin gowy ýer bermäge taýýardygyny bildiripdir. Bu türkmen topragynyň özboluşly bir “adajygy” bolup, ol ýerde umumy ýaşaýyş jaýlary we myhmanhanalar gurlup bilnerdi diýip, türkmen habar serişdeleriniň Lukaşenko salgylanyp, beren maglumatlarynda aýdyldy.
Türkmen metbugatynyň habarlaryna görä, şeýle-de Lukaşenko türkmen çapyksuwarlarynyň we ahalteke atlarynyň sirk toparynyň Belarusa eden saparynyň üstünlikli bolandygyny aýdyp, prezident Berdimuhamedowdan türkmen artistlerini ýene-de Belarusa ibermegi haýyş edipdir.