text:
Soňky birnäçe günüň dowamynda Türkmenistanda ýokary derejeli resmileriň aglabasynyň gara reňkli döwlet ulaglarynyň ak reňkli “Mercedes” kysymly maşynlar bilen çalşylandygyny görse bolýar.
Köpçülikleýin ýagdaýda ak reňkli döwlet ulaglarynyň peýda bolmagy bilen bir hatarda Türkmenistanda ak reňke, “aklaşdyrmak” prosessine uly ünsüň berilýändigi, hut prezidentiň özüniň hem ak reňke has köp ýykgyn edýändigi göze ilýär.
Eýse, döwlet baştutanynyň ak reňke bolan gyzyklanmasyny nädip düşündirip bolar? Bu soraga orsýetli psihologiýa ylymlarynyň kandidaty, ençeme ýurduň döwlet sylaglarynyň eýesi Olga Mahowskaýa Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde jogap bermäge synanyşýar.
Azatlyk Radiosy: Olga, bir adamyň ak reňke has köp ýykgyn etmegine psihologiýada nähili düşündiriş berilýär?
Olga Mahowskaýa: Häkimiýet başyndaky adamlar barada aýdylanda, diňe bir adaty adamlaryň psihologiýasy nazaryndan çemeşlmek nädogry bolar. Bu [resmiler barada aýdylanda] goşmaça zatlary, giň manyny hem berip biler.
Ak reňke ýykgyn edýän bu adamlar aýratyn bir dili saýlap alýarlar. Olar ak reňke, adaty durmuşdan özlerini ýokary goýmak, beýlekilerden saýlanmak synanyşygy esasynda ýykgyn edýärler.
Ak we gara bu ritual reňklerdir. Olar aýratyn, ýörite bir wakalar üçin niýetlenendir. Bu reňkleri olar özleriniň deňsiz-taýsyzlygyny nygtamak, äşgär etmek, görkezmek üçin saýlaýarlar. Bu reňklere ahromatiki reňkler diýilýär.
Ak reňkiň üsti bilen resmiler özleriniň beýlekilerden has saýlanýandygyny nygtajak bolýarlar. Olar ak reňki saýlap, durmuş hakykatyndan üzňeleşýärler, başga bir reallyga geçmäge synanyşýarlar. Bu meselede Türkmenistanyň mysaly örän gyzykly.
Ak reňke ýykgyn edýänler ähli mümkinçiliklere eýedigini, şol bir wagtda-da hiç bir jogapkärçiligi çekmek duýgusynyň ýokdugyny nygtajak bolýarlar. Ýagny, bu onuň “Men ähli zady iselýärin, emma hiç zada jogap bermäge taýýar däl!” diýdigi bolýar.
Bu ego reaksiýasy adamyň edýän işine jogapkärçilik duýmaýandygyny aňladýar. Şol bir wagtda-da prezidentiň töweregindäki adamlaryň hem ak reňke ýykgyn etmegi olaryň öz ýolbaşçysyna ýaranmak isleginden başga hiç zat däl.
Şeýle-de Berdimuhamedowyň elli ýaşdan geçen erkek adamdygyny göz öňünde tutsak, ak reňke ýykgyn etmeklik, özüni bolşundan has ýaş duýmak islegi bilen hem düşündirse hem bolýar. Şeýle isleg agzalan ýaşdaky erkek adamlar üçin mahsus adaty bir ýagdaýdyr.
Psihologiýa taýdan biz onuň hatda aşyk bolandygyny hem çaklap bileris. Syn etseňiz, ol adatda özüne öýlenýän bir ýigidiň geýäýjek lybaslaryny saýlap alýar.
Biz, ýagny orsýetli psihologlar, ýurdumyzda [Orsýetde] oligarhlaryň we resmileriň arasynda bolýan tendenisýalary gowy bilýäris. 50 ýaşdan aşanlaryň ençemesi psihologiýada giçki ýetginjeklik ýaşy diýilýän sindroma uçraýarlar. Olar garrylygy inkär edip, özlerini ýaşlar ýaly alyp barýarlar.
Men adamzada mahsus bolan bu ýagdaýyň Türkmenistanyň prezidentine hem mahsus bolýandygyny çak edip biljek.
Eger-de ýatlap geçsek, ABŞ-nyň öňki prezidenti Bill Klinton hut şu ýaşynda söýgi meselesinde “ýoldan çykypdy”. Emma [türkmen prezidentine garanyňda], onuň daşynda has köp çäklendirme bolupdy. Muňa garamazdan, şol wagt ol hem ak geýimlere ýykgyn edýärdi. Dogrusy, olar oňa gelişmän hem duranokdy.


c: text/html

text:
Düýn Owganystanyň prezident administrasiýasy ýurduň içeri işler ministri Hanif Atmaryň we milli howpsuzlyk edarasynyň başlygy Emrullah Salehiň wezipesinden çekilendiklerini habar berdi.
Bu resmileriň geçen hepde Kabulda geçirilen «Loýa jirge» maslahatynyň geçýän ýerine ýaragly söweşijileriň eden hüjümleri bilen baglanyşykly wezipelerinden çekilendikleri habar berilýär.
Düýn milli howpsuzlyk edarasynyň başlygy Emrullah Saleh Kabulda geçirilen metbugat konferensiýasynda eden çykyşynda özüniň wezipesinden çekilmegini prezident Hamid Karzaýyň Içeri Işler ministrliginiň we Milli Howpsuzlyk edarasynyň amala aşyran işlerinden kanagatlanmaýandygy bilen düşündirdi.
Ýöne, şol bir wagtyň özünde-de, ol prezidentiň bu garaýşy bilen özüniň ylalaşmaýandygyny aýtdy we öz ýolbaşçylyk edýän edarasynyň öz wezipelerini talabalaýyk ýerine ýetirýändigini öňe sürdi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurduň saglygy saklaýyş we medisina senagatynyň işgärlerine professional günleri mynasybetli gutlag iberdi.
Prezidentiň gutlagynda “bedew bady bilen öňe barýan ýurtda milletiň saglygy hakdaky aladanyň, graždanlaryň sosial-durmuş derejesini ýokarlandyrmagyň döwlet syýasatynyň önde tutulýan ugurlarynyň biridigi” aýdylýar.
Şeýle-de prezident saglyk işgärleriniň gününe gabatlanyp guralýan halkara sergä we ylmy konferensiýa gatnaşyjylara gutlag ýollapdyr.


text:
Azatlyk radiosynyň «Konstitusiýa baradaky teklipleriňiz» diýen at bilen açan forumy okyjylarda uly gyzyklanma, şol sanda çekişme döretdi.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistan ýene bir gezek öz Baş kanunyna düzediş girizmekçi bolýar we metbugat arkaly il-halkyň islegleriniň we teklipleriniň öwrenilmelidigini aýdýar.
Emma ýerli synçylaryň aýtmagyna görä, türkmen metbugatynda halk içinden çykan teklipler ýa pikir alyşmalar görnübermeýär.
Resmi türkmen metbugatyndan tapawutlylykda, Azatlyk radiosynyň websaýtynda Baş kanun barada edilýän teklipler sanlyja günde onlarça boldy we olarda dürli pikirler orta atylýar.
Okyjylaryň tekliplerinde esasy öňe çykýan alada-pikir Türkmenistanda kanunlaryň hakykatdanam kämilleşdirilmegi we işledilmegi baradaky alada bolup görünýär.
Aýdaly, okyjylarymyz Türkmenistanda hem Germaniýadaky ýaly kanunlaryň bolmagyny, Türkiýedäki ýaly, kanunlaryň ýerine ýetirilişine gözegçilik edýän Konstitusiýa sudunyň bolmagyny isleýärler. Şeýle-de olar kanunçylygyň ýaşy bir çene baran adamlaryň el çarpyşygy bilen garyşdyrylmaly däldigini, saýlawlaryň hakyky saýlaw bolmalydygyny, prezidentlik möhletiniň bolsa uzaldylmaly däldigini belleýärler.
Mysal üçin, Nebitdagdan Hekim aga prezidentlik möhletini 3 ýyla getirmegi, ýagny azaltmagy teklip edýär we ony ikinji möhlete asla goýmaly däl diýýär.
Bu pikiri Myrat atly okyjymyz hem goldaýar. Myradyň pikirine görä, Türkmenistanda saýlawlar galplaşdyrylýar we adamlar oňa tasdan gatnaşmaýar diýen ýaly. Ol bu ýagdaýda prezidentligiň 7 ýyla çenli hem uzaldylyp biljegini, hatda ömürlik edilmeginiň hem daş däldigini duýdurýar.
Şeýle-de Myrat türkmen kanunçylygynyň kämilleşdirilýändigi barada 2008-nji ýyldan bäri günde diýen ýaly gürrüň edilýändigini, emma durmuşda üýtgeýän zadyň ýokdugyny aýdýar. Ol bu pikirini uzak möhletli türme tussaglyklaryny azaltmak barada edilýän gürrüňleriň diňe gürrüň bolup galýandygy bilen delillendirýär.
Foruma goşulan okyjylarymyzyň käbiri temadan çykyp, ýurtdaky işsizlik, okuw-bilim meselesi, parahorluk barada gürrüň edýär. Emma Baş kanuna teklipler boýunça bir mesele, prezidentlik möhleti baradaky mesele gaýta-gaýta öňe çykýar. Belki-de bu Türkmenistanda prezidentlik möhletiniň uzaldylmak ähtimallygy baradaky aladalar bilen baglydyr.
Aýdaly, Ýurist atly okyjymyz «Türkmenistanda prezidentlik möhleti 4 ýyldan köp bolmaly däl, özem iki gezekden köp saýlanmaly däl, ýogsam prezident azyp başlaýar» diýip ýazýar.
Türkiýeden foruma goşulan Jennet Aknur bolsa, Konstitusiýa düzediş girizmegiň häzirki prezidenti ýene bir 7 ýyl saklamak üçin oýlanyp tapylan pirimdigini, soň onuň ýerine agtygynyň taýýarlanmagynyň hem mümkindigini öňe sürýär we Türkmenistany Demirgazyk Koreýa bilen deňeşdirýär.
Afrikadan seslenma ýazan Jan Türkmenistanda sudlaryň garaşsyz bolmagyny, kanun goraýjylaryň öz işlerini kanun esasynda edip bilmegine mümkinçilik döredilmegini, olaryň prezidente ýa başga bir adama bagly bolmazlygyny teklip edýär.
Gurban atly okyjymyz Türkmenistanda prezident dolandyryşy sistemasyny ýatyryp, parlament respublikasyny döretmeli diýen pikiri orta atýar. Ol şonda Türkmenistanyň ylym we tehnologiýa taýdan ösen ýurt boljagyny aýdýar.
Ýolbars atly okyjymyzyň pikirine görä bolsa, Baş kanuny üýtgetmek hökman däl, ol kanuny «adam ýaly ýöretselerem bolýa» diýip ýazýar.
Emma Stambuldan Resul başga pikirde: «Men pikir edýän prezidenti ömürlik saýlamaly edip konstitusiýany üýtgetmeli. Ony we kämillik ýaşyna ýetmedik maşgala agzalaryny döwlet hasabyna eklemeli. Şeýle edilende, ol şahsy problemalary gaýra goýup, diňe döwletiň we halkyň we aladasyny eder» diýip, Resul ýazýar.
Kanadadan foruma goşulan Rahmanyň pikrine görä, Konstitusiýa giriziljek düzedişler halk üçin bähbitli bolmaz. Serdar atly okyjymyz bolsa, Berdimuhamedow prezident bolmazyndan öň oňa düzediş girizip başlady, «Konstitusiýa trýapka boldy» diýýär.


text:
Ukrain parlamentiniň sişenbe güni geçiren ýörite maslahatynda deputatlar ýurtda protestleri çäklendirýän kanuny ýatyrmagy goldap ses berdiler. Kanunyň ýatyrylmagyny 412-den 361 deputat goldady.
Bu kanun hökümete garşy çykyş edýän protestçileriň we polisiýanyň ýöriteleşdirilen bölümleriniň arasynda zorlukly çaknyşyklary güýçlendiripdi.
Prezident Wiktor Ýanukowiç sişenbe günki parlament maslahatynyň öňüsyrasynda oppozisiýanyň üç lideri bilen geçiren duşuşygyndan soň kanuny ýatyrmaga razylyk bildirdi. Protestleri çäklendirýän kanun ukrain parlamentinde 16-njy ýanwarda kabul edilipdi.
Ukrainanyň Adalat ministri Olena Lukaş parlamentde dartgynlylyklar üçin hökümetiň jogapkärçiliginiň hem maslahat ediljekdigini mälim etdi.


text:
3-nji awgustda Duşenbe şäherinde Türkmenistanyň we Orsýetiň prezidentleri Gurbanguly Berdimuhamedowyň we Dmitriý Medwedewiň duşuşandygyny türkmen mediasy habar berdi.
Duşuşykda Medwedew Berdimuhamedowa onuň Moskwa etjek saparynyň jikme-jigini, şeýle-de ikitaraplaýyn ykdysady we gumanitar hyzmatdaşlygyň meselelerini maslahatlaşmagy teklip etdi diýip, RIA Nowosti habar berdi.
Saparyň senesi we möhleti agzalmady.
Berdimuhamedow Orsýeti “strategiki partnýor” diýip atlandyrdy we ikitaraplaýyn söwda-ykdysady gatnaşyklaryň ösüş depginine ýokary baha berdi.
Türkmen prezidentiniň sözlerine görä, ýylyň başyndan bäri söwda dolanyşygy 2 milliard dollardan geçipdir.


text:
Soňky döwürlerde ençeme arap ýurtlarynda hökümete garşy gozgalaňlar bolup geçýär. Liwiýada, Müsürde we Tunisde hökümet ýolbaşçylary agdarylyp, olaryň orunlaryna täze liderler bellendiler.
Şeýle gozgalaňlar we halk hereketleri bolup geçýän ýurtlardan biri hem Siriýadyr. Emma Siriýada prezident Başar al-Assad häkimiýet başynda galmak üçin mümkin bolan ähli güýçlerden peýdalanýar. Bu gozgalaňlaryň başlanyna indi 7 aý boldy. Howpsuzlyk güýçleriniň protestçileriň çykyşlaryny basyp ýatyrmak üçin ulanýan çäreleri zerarly bu yurtda şu güne çenli azyndan 3 müň adamyň heläk bolanlygy çak edilýär.
Emma, muňa garamazdan, aktiwistler protestlerden ýüz öwürmeýärler. Şeýle aktiwistlerden biri hem Razan Zeýtonedir. Ol basyşlar sebäpli öz işlerini gizlinlikde alyp barýanlygyny aýdýar. Aktiwist hökmünde alyp barýan işleri üçin hanym Zeýton ýakynda Ýewropa Parlamentiniň pikir azatlygy boýunça Saharow adyndaky baýragyna hem mynasyp boldy.
Azatlyk Radiosy ýakynda hanym Razan Zeýtone bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Siriýadaky soňky ýagdaýlar barada gürrüň beräýseňiz?
Zeýtone: Ýagdaýlar gün saýyn ýaramazlaşýar. Häzirki döwürde her gün öldürilýänleriň sany ortaça aýdylanda 20 adama barabardyr. Harbylar ençeme obadyr şäherleri öz gabawynda saklaýarlar. Howpsuzlyk güýçleri her gün diýen ýaly ýüzlerçe öýlere girip, ýüzlerçe adamy tussag edýärler. Gynamalar sebäpli aradan çykýan tussaglaryň sany hem gün saýyn artýar.
Köçelerde zamun alynýan we öldürilýän adamlaryň sany hem barha köpelýär. Bu ýagdaýa esasanam Homs şäherinde köp duş gelinýär. Emma, şeýle ýagdaýlara garamazdan, protestler dowam edýär.
Her gün ýurduň, bir bolmasa, beýleki etrabynda ýa şäherinde protest gurnalýar. Howpsuzlyk şertlerine görä, şol protestleriň gerimi we sany käbir ýerlerde köpräk bolsa, beýleki ýerlerde azrak.
Azatlyk Radiosy: Siriýada dowam edýän dartgynlyga halkara jemgyýetçiliginiň şu güne çenli görkezen reaksiýasy barada siz näme aýtmakçy?
Zeýtone: Men şu güne çenli Siriýaniň hökümeti tarapyndan ilatyna garşy dowam etdirilýän basyşlar we diýdimzorluk bilen baglanyşykly halkara jemgyýetçiligi çynlakay alada edenok diýip, hasap edýärin. Sebäbi şu dartgynlygyň başlanyna 7 aý boldy, emma şu wagta çenli BMG Siriýanyň režimini ýazgaryp rezolýusiýa hem kabul edip bilmän gelýär. Men halkara jemgyýetçiliginiň bu ugurda etmeli işi gaty kän diýip, pikir edýärin.
Azatlyk Radiosy: Siziň pikiriňizçe, BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşine Siriýa bilen bagly teklip edilen rezolýusiýa Orsýet bilen Hytaýyň garşy çykmagynyň sebäbi näme bolup biler?
Zeýtone: Elbetde, Orsýet bilen Hytaý öz ýurtlarynda hem demokratik prinsiplere o diýen üns berýän ýurtlar däl. Onsoň olar şeýle meseleler bilen bagly beýleki ýurtlarda bolup geçýän wakalar bilen hem gyzyklanmaýarlar. Şol ýurtlaryň bu baradaky pozisiýalary olaryň Günbatar ýurtlary babatdaky bähbitlerinden we aragatnaşyklaryndan, şeýle-de Siriýaniň režimi bilen bagly bähbitlerinden ugur alýar.
Meniň pikirimçe, olar ýalňyşýarlar. Orsýet bilen Hytaýy bu režimiň bir gün bolmasa, beýleki gün häkimiýetden gitjekdigine we Siriýanyň ilatynyň bolsa şol ýurtda mydama galjakdygyna göz ýetirmeli. Şeýlelikde olar Siriýanyň ilatyny ýatdan çykaryp, režimden peýdalanmaly däl. Eger olar öz bähbitleri bilen gyzyklanýan bolsalar, geljekde şol bähbitleriň Siriýanyň ilaty bilen bagly boljakdygyny bilmeli. Sebäbi režim bu gün bolmasa, ertir häkimiýet başyndan agdarylar.
Azatlyk Radiosy: Hanym Zeýtone, häzirki döwürde halkara jemgyýetçiliginiň Siriýada birinji nobatdaky etmeli işi nämelerden ybarat?
Zeýtone: Elbetde, ilkibaşda Siriýanyň ilatynyň goralmagy zerur. Emma halkara jemgyýetçiliginiň etmeli işi diňe ýekeje bir ädimden ybarat däl. Şol bir wagtyň özünde-de biz bu rewolýusiýanyň ýaraglandyrylmagyny islemeýäris, sebäbi biz onuň parahatçylykly ýagdaýda alnyp barylmagynyň tarapdary. Alternatiw çözgütleriň bolmagy, elbetde, bu rewolýusiýanyň parahatçylykda amala aşyrylmagyna kömek eder.
Meniň pikirimçe, Siriýanyň oppozision toparlary bilen halkara jemgyýetçiligi ýurduň ilatynyň goralmagy hem-de bu režimiň soňuna çykmak üçin alternatiw çözgütleri tapmak barada hyzmatdaşlyk edip, ýol kartasyny düzmeli. Bu çäre ençeme ädimden ybarat bolup biler, onuň uzak möhletli plan bolmagy hem mümkin, emma nämedir bir zatlar hökmän edilmeli.
Azatlyk Radiosy: Siz Siriýanyň režiminiň halka garşy dowam etdirýän bu basyşlarynda Eýranyň roly hakda näme pikir edýärsiňiz?
Zeýtone: Men syýasatçy däl, şonuň üçin men ýagdaýa syýasy taýdan syn berip biljek däl. Biz Siriýanyň tehniki taýdan, meselem, aragatnaşyk we internete gözegçilik etmek ýaly ugurlardan Eýrandan kömek alanlygyny bilýäris.
Azatlyk Radiosy: Düýbi Britaniýada ýerleşýän RAW atly gurama tarapyndan size ýakynda Anna Politkowoskaýa adyndaky baýrak berildi, siz bu barada näme aýdyp biljek?
Zeýtone: Meniň pikirimçe, bu Siriýanyň ilatyna we rewolýusiýa berlen baýrakdyr. Bu demokratiýa we hak-hukuklary üçin 7 aýdan bäri parahatçylykly ýagdaýda göreşýän ýurduň raýatlaryndan birine, ýagny maňa berildi. Bu biziň üçin ulakan zat. Esasanam bu Anna ýaly aktiwistiň adyny göterýän baýrak. Ol adam hukuklary we hakykatyň simwolydyr. Orsýetiň biziň ilatymyzy basyp yatyrmaga dyrjaşýan režimimizi goldaýan häzirki pursatynda orsýetli žurnalitiň adyny göterýän bu baýragyň berilmeginiň ähmiýeti juda uly.
Azatlyk Radiosy: Siz näme üçin gizlenmek kararyna geldiňiz? Siz janyňyza howp abanýar diýip, pikir edýärsiňizmi?
Zeýtone: Ýolbaşçylar köpçülikleýin habar serişdelerine interwýu berýän we bu protestler barada maglumat ýaýradýan hem-de köçelerde alnyp barylýan hereketlere dahyly bolan aktiwistleriň ählisini tussag edip başlady. Onsoň biz, ýagny aktiwistler, tussag edilmek bilen alyp barýan işlerimizi gizlinlikde dowam etdirmekligiň arasynda haýsydyr bir ýoly saýlamaly bolduk. Elbetde, gizlenmegimize garamazdan, Siriýada häzirki döwürde adamlar özlerini arkaýyn düýanoklar.
Kürt ýolbaşçysy Maşal Tammonyň janyna kast edilmeginden we beýleki tanymal syýasatçy Riýad Seýfiniň köçede ýenjilmeginden soňra, adamlar islendik pursatda özleriniň tussag edilmek howpy bilen ýaşaýarlar. Men özüne garşy çykýan adamlary gorkuzmak üçin, Siriýanyň hökümeti olary ýençmek ýoluny strategiýa hökmünde saýlap aldy diýip, pikir edýärin.
Azatlyk Radiosy: Siz iň soňunda protestçileriň ýeňiş gazanyp, prezident Başar al-Assad häkimiýet başyndan çetleşdiriler öýdüp, pikir edýärsiňizmi?
Zeýtone: Rewolýusiýanyň we protestleriň ýeňiş gazanjagyna hiç hili şübhämiz ýok. Biz häzirki režim tarapyndan ýola goýlan şu ýowuz çärelere uzak wagtlap çydam edip bilmeris. Biz halkymyza garşy amala aşyrylýan bu jenaýatlara çydap bilmeris. Men Siriýanyň ýaşaýjylarynyň ählisi bu rewolýusiýanyň ýeňiş bilen tamamlanjagyna ynanýar diýip, pikir edýärin.


text:
“Talyban” hereketiniň metbugat wekili Birleşen Ştatlaryň Owganystandaky goşunyny kemeltmegi soňa goýmak baradaky karary ýurtda parahatçylygy gazanmak dogrusyndaky mümkinçiliklere ýaramaz täsir ýetirer diýdi.
24-nji martda Ak tamda owgan prezidenti Aşraf Gani bilen geçiren duşuşygynda Barak Obama, Birleşen Ştatlar 2015-nji ýylyň ahyryna çenli Owganystanda 5 500 harbynyň deregine 9 800 harbysyny saklap galar diýdi. Şeýle-de, ol Birleşen Ştatlaryň, Owganystan babatda 2016-njy ýyl boýunça planlary barada şu ýyl bir netijä geljekdigini sözüniň üstüne goşdy.
25-nji martda “Talyban” hereketiniň metbugat wekili Zabihullah Mujahid Obamanyň bu çykyşy “parahatçylyk perspektiwalaryň ählisine zyýan ýetirýär” diýdi.
“Talyban” hereketi owgan hökümeti bilen parahatçylyk gepleşiklerine başlamady, emma soňky maglumatlar iki tarapyň hem gepleşikleri geçirmäge tarap golaýlaşýandygyny görkezýär.


text:
Duşenbe güni orsýetli milliarderler Boris Berezowskiý bilen Roman Abramowiçiň özara dawalary boýunça Londonyň sudunda ilkinji sud diňlenişigi geçirildi.
Britaniýada ýaşaýan Boris Berezowskiý Roman Abramowiçi özara kontraktlaryň şertlerini bozmakda aýyplap, ony suda beripdi.
Hususan-da, ol Roman Abramowiçiň "Sibirneft" kompaniýasyndaky öz aksiýalaryny Abramowiçiň has arzan bahadan satmaga mejbur edendigini aýdyp, ondan 5 milliard dollar möçberinde kompensasiýa tölemegini talap edýär.
Abramowiç özüne bildirilýän bu aýyplamalary ret edýär.
Berezowskiý bilen Abramowiçiň arasyndaky bu sud dawasy birnäçe aý dowam eder diýlip garaşylýar.


text:
Birleşen Milletler Guramasynyň giň zolakly aragatnaşyk ulgamlary boýunça Komissiýasynyň taýýarlan täze raporty dünýäniň 177 ýurdunda internetiň ilata elýeterlilik ýagdaýyna baha berýär.
BMG-niň Komissiýasynyň bu hasabatyna laýyklykda, häzirki wagt tutuş dünýä boýunça internet 2 milliard 260 million adama elýeterli diýlip hasaplanylýar. Internetiň elýeterliligi boýunça Islandiýa dünýäde birinji orunda goýlupdyr we bu ýurtda internetiň ilatyň 95 prosentine elýeterlidigi aýdylýar.
Hasabatda soňky wagtlar Estoniýada, Latwiýada we Litwada internetiň ilata elýeterlilik derejesiniň görnetin ýokarlanandygy bellenilýär. Hususan-da, şu günki gün Estoniýada ilatyň 76.5%-niň, Latwiýada 71.7%-niň, Litwada bolsa 65.1%-niň internetden peýdalanýandygy aýdylýar.
Pribaltikanyň bu üç döwletinden tapawutlylykda, ozalky sowet respublikalarynyň köpüsinde internetiň ilata elýeterlilik derejesi 50 prosentden pesde bolmagynda galýar. Olaryň arasynda bolsa, Türkmenistan iň pes derejede durýar.
Türkmenistan we beýlekiler
BMG-niň bu Komissiýasynyň hasabatynda tassyklanmagyna görä, şu günki gün internetiň ilata elýeterlilik derejesi Azerbaýjanda 50%, Orsýetde 49%, Gazagystanda 45%, Belarusda 39.6%, Moldowada 38%, Gürjüstanda 36.6%, Ukrainada 30.6%, Özbegistanda 30.2%, Gyrgyzystanda 20%, Täjigistanda 13% we Türkmenistanda bary-ýogy 5%.
Türkmenistandan soň internetiň elýeterliligi boýunça iň ýaramaz ýurtlar diýlip Gwineýa, Nigeriýa, Somali, Demirgazyk Koreýa, Burundi, Efiopiýa, Mýanmar we Timor-Leşte döwletleri görkezilýär.
Garaşsyzlyk ýyllarynda postsowet ýurtlarynyň arasynda Türkmenistan bilen Özbegistan metbugat we söz azatlygy boýunça iň bir ýaramaz ýurtlaryň hatarynda goýlup gelinýär.
Ýöne internetiň ilata elýeterlilik meselesinde Özbegistanyň Türkmenistandan has öňde durmagy, ýagny Özbegistanda 30%-den gowrak bolup, Türkmenistanda bary-ýogy 5% bolmagy bu iki ýurduň bu meselede örän tapawutlanýandygyny görkezýär.
Serhetsiz Reportýolar Guramasynyň Merkezi Aziýa regiony boýunça eksperti Ýohann Bihr iki awtoritar ýurduň arasyndaky bu tapawuda birnäçe ýagdaýyň sebäp bolýandygyny aýdýar.
“Meniň pikrimçe, bu tapawudyň ilkinji faktorlaryndan biri internet hyzmatynyň bahasy bilen baglanyşykly. Mundan daşary, Özbegistanda internet kafelerine giňden rugsat berilýär we olaryň sany örän köp. Öýlerde-de internet hyzmatyndan peýdalanmak belli bir derejede ýeňil. Munuň üstesine, Özbegistanda soňky wagtlar mobil internetini ösdürmeklige uly üns berilýär” diýip, Ýohann Bihr belledi.
Berlen wadalaryň yzy gelmedi
Ýohann Bihriň pikiriçe, bu meselelerde, hususan-da, internet kafeleriniň sany, olaryň tölegi, internetden öýlerde peýdalanmak, onuň tölegini elýeterli etmek, mobil internetleriniň hilini we tizligini gowulandyrmak ýaly meselelerde Türkmenistanda henizem raýatlar çynlakaý problemalar we çäklendirmeler bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar.
Ynsan hukuklaryny goraýjy “Türkmen inisiatiwasy” toparynyň başlygy Farid Tuhbatullin hem interneti ösdürmek barada prezident Berdimuhamedowyň beren wadalaryna bäş ýyl bolandygyna garamazdan, ýagdaýyň ozalkylardan kän bir üýtgemändigini belledi.
“Türkmenistanda internetiň elýeterli ediljekdigi barada berlen wadalardan bäri bäş ýyl geçdi, emma biz ýagdaýyň kän bir üýtgemändigini görýäris. Biz internetde senzuranyň ulanylýandygyny, ýagny köp saýtlaryň petiklenýändigini görýäris. Biz internetiň tizliginiň-de örän pesdigini görýäris. Prowaýderlik bilen meşgullanaýjak firmalaryň arasynda-da konkurensiýanyň ýokdugyny görýäris” diýip, Farid Tuhbatullin häzirki ýagdaýa baha berdi.
Serhetsiz Reportýorlar Guramasynyň metbugat azatlyga barada ýaýradan soňky ýyllyk hasabatynda-da Türkmenistan dünýäniň 179 ýurdunyň arasynda 177-nji orunda durýar.


text:
ABŞ-nyň Döwlet departamenti tarapyndan dünýäde din azatlygy boýunça ýaýradylan ýyllyk hasabatda Türkmenistan düýpli alada döredýän ýurtlaryň arasynda galmagyny dowam etdirýär.
2015-nji ýyla syn edilip, şu gün, ýagny 2-nji maýda çap edilen bu hasabatda aýdylyşyna görä, Türkmenistanda geçen ýyl hem din azatlygyna garşy basyşlar, dini toparlara berk gözegçilik dowam etdirildi, sanawa alynmadyk dini toparlaryň agzalaryna garşy dürli jeza çäreleri görüldi diýilýär.
Raportda aýratynam hökümetiň dini toparlaryň içki işlerine aralaşýandygy mälim edilip, hasaba alnan dini guramalaryň wekilleriniň hem aňtaw gulluklaryna yzygiderli hasabat bermeli bolýandyklary barada maglumatlaryň bardygyna üns çekilýär.
Döwlet departamentiniň hasabatynda, türkmen häkimiýetleriniň 2010-nji ýylda BMG-niň degişli edarasyna beren maglumatyna salgylanylyp, ýurtda 123 sany dini toparyň hasaba alnandygy mälim edilýär.
Gadagançylyklar
Emma şol bir wagtda-da käbir dini toparlaryň, sol sanda protestant dini akymyna degişli käbir toparlaryň we Ýegowanyň şaýatlary ýaly guramalaryň özlerini sanawa aldyrjak bolup eden tagallalarynyň şowsuz gutarandygy tekrarlanýar.
Raportda ýurduň içinde dini neşirleriň çap edilmeginiň gadagandygy we şeýle neşirleriň diňe sanawa alnan dini topar tarapyndan aşa senzura we gözegçilik esasynda import edilmegine rugsat edilýändigi aýdylýar.
Şeýle gadagançylyklaryň Türkmenistanyň raýatlarynyň daşary ýurtlarda geçirilýän dini çärelere gatnaşmak ýa bolmasa dini okuw geçmek üçin daşary ýurtlara gitmek mümkinçilikleriniň çäklendirlişinde hem göze ilýändigi raportda aýdylýar.
Raportda mundan başga-da dini wagyz etmek ýa-da adam hukuklaryny goramak ýaly işlere baş goşýan raýatlara garşy dürli administratiw çäreleriň görülýändigi, şeýle adamlaryň tussag edilen, ýa ýurduň içinde sürgün edilen halatlarynyň bolandygy öňe sürülýär.
Wyždan tussaglary
Wyždan tussaglary diýlip atlandyrylýan şeýle adamlaryň, esasan, Türkmenistanyň Lebap welaýatynda, çöllükde ýerleşýän Seýdi türmesinde agyr şertlerde saklanýandygy bellenip, raportda türkmen hökümetiniň şol türmä Halkara Gyzyl Haç Komitetine baryp görmäge rugsat etmeýändigi aýdylýar.
Hasabatda aýratynam ABŞ-nyň hökümetine ýüzlenilip, Waşington türkmen hökümetine bu ugurda basyş etmäge, türkmen hökümetini dini guramalara garşy alyp barýan şeýle syýasatyny bes etmäge ündemäge çagyrylýar.
ABŞ-nyň Aşgabatdaky diplomatlarynyň ýurtda hereket edýän adam hukuklaryny goraýjy guramalaryň wekilleri bilen aragatnaşykda bolmaga, türkmen hökümetiniň şol wyždan ýesirlerini boşatmagy üçin Aşgabada degerli basyş etmäge çagyrylýar.


text:
Türkmenistan we Ukraina ýangyç-energetika toplumynda, metallurgiýada, şäher gurluşygynda, transportda özara hyzmatdaşlygy aktiwleşdirmekçi.
Şu ugurlar Trkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen ykdysady hyzmatdaşlyk meseleleri boýunça hökümetara komissiýanyň maslahatyna gatnaşmak üçin Ukrainadan gelen delegasýanyň baştutany, Ukrainanyň birinji wise-premýeri Andreý Klýuýewiň duşuşygynda ileri tutulýan ugurlar hökmünde kesgitlendi diýip, ITAR-TASS agentligi habar berýär.
Duşuşykda Ukrainanyň “Altkom” kompaniýasy tarapyndan alnyp barylýan Amyderýanyň üstünden geçmeli awtomobil köprüsininiň gurluşygynyň depgini barasynda gürrüň edildi.
Ukrain tarapynyň amala aşyrýan beýleki uly proýektleriniň arasynda Aşgabatda gurulýan drenaž-aragatnaşyk ýerasty ötügi, Hazardaky we Naýypdaky gazkompressor stansiýalary bar.
Iki ýurduň arasyndaky gumanitar gatnaşyklaryň ösüşine 10-13-nji aprel aralygynda Ukrainanyň medeni günleriniň Türkmenistanda geçirilmegi ýardam eder.


text:
Duşenbe güni Birleşen Milletler Guramasynyň adam hukuklary boýunça edarasynyň başlygy Newi Pilleý guramanyň Baş assambleýasynda çykyş edip, Siriýanyň häkimiýetlerini adamzada garşy jenaýatlary amala aşyrýanlykda aýyplady.
Onuň sözlerine görä, Siriýa režiminiň wekillerini suda çekmeli.
Siriýanyň hökümet goşunlary prezident Başar al-Assadyň režimine garşy çykyş edýän oppozisiýanyň daýanç nokatlaryna hüjüm edip gelýärler.
Pilleý Siriýanyň howpsuzlyk güýçleriniň Homs şäheriniň ilatly merkezlerine hüjüm edýändikleri barada subutnamalarynyň bardygyny habar berdi.
"Men bu çynlakaý hukuk bozmalar sebäpli gaty bozuldym. Men rehimsiz repressiýanyň we bilkastdan mezhep dartgynlylyklaryny gižželemegiň mundan beýläk hem dowam etdirilmeginiň Siriýany basym graždan urşuna eltip biljegi sebäpli örän gaýga edýärin” diýip, Pilleý aýtdy
Siriýanyň Birleşen Milletler Guramasyndaky ilçisi Başar Jafari Pilleýiň beýanatlaryny ret etdi we onuň Siriýanyň hökümeti barada “prinsipsiz” pozisiýany eýeleýändigini aýtdy.
Arap Ligasy 12-nji fewralda Kairde bolan duşuşykda on bir aýlyk gandöküşikligi togtatmak üçin BMG-ni Siriýa parahatçylyk esgerlerini ibermäge çagyrdy.
Birleşen Milletler Guramasy Siriýadaky protestleriň barşynda häzire çenli jemi 6 müňe golaý adamyň ölendigini aýdýar.


text:
Sişenbe güni Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad BMG-niň we Arap Ligasynyň ýörite wekili Kofi Annan bilen Damaskda gepleşik geçirdi.
Duşuşyk Siriýadaky gandöküşiklik boýunça aladalaryň ýitileşmeginden soň gurnaldy. Bu duşuşykdan öň, 25-nji maýda Siriýanyň Houla obasynda aglabasy çagalardan we aýallardan ybarat azyndan 108 adam öldürildi.
Duşenbe güni eden çykyşynda Kofi Anan bu gyrgynçylygy “çuňňur yz galdyrjak aýlyganç ýagdaý” diýip atlandyrdy we günäkärleriň jogapkärçilige çekilmelidigini aýtdy.
BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi Houla obasynda Siriýanyň goşunynyň agyr artilleriýa ýaragyny ulanmagyny ýazgardy.
Şaýatlar we oppozisiýa käbir gandöküşikliklerde Assadyň režiminiň tarapdary bolan alawy söweşijilerini günäkärleýärler. Damask bolsa oppozisiýany günäkär hasaplaýar.


text:
Anna güni Hytaýyň täze saýlanan prezidenti Si Ýinpiň özüniň bu wezipesinde ilkinji resmi sapar bilen Orsýetiň paýtagty Moskwa bardy.
Hytaýyň prezidentiniň üç günlük saparynyň bosagasynda prezident Wladimir Putin Orsýet bilen Hytaýyň söwda dolanyşygynyň soňky bäş ýylyň içinde iki esseden hem gowrak artandygyny belläp, muny iki ýurduň hyzmatdaşlyklarynyň iň bir ýokary derejesi hökmünde häsiýetlendirdi.
Şeýle hem, Wladimir Putin Hytaýyň täze prezidentiniň ilkinji daşary ýurt saparyny Moskwadan başlamagyna-da orsýet-hytaý gatnaşyklarynyň aýratyn ýakynlygynyň nyşany hökmünde baha berdi.
Hytaýyň prezidenti Si Ýinpiniň Moskwada geçirjek gepleşikleriniň esasan söwda we energiýa hyzmatdaşlyklary bilen baglanyşykly boljakdygy habar berilýär.


text:
BMG-niň ozalky Ýugoslawiýa üçin uruş jenaýatlary sudy Bosniýanyň uruş döwründäki serb lideri Radowan Karadiçe aklawçy berkitdi we sud diňlenişigini 2010-njy ýylyň martyna yza süýşürdi.
Çarşenbe güni prokurorlar suduň Karadiçe aklawçy bellemegine we onuň sudy boýkot eden ýagdaýynda hem diňlenişigi dowam etdirmäge çagyrdylar.
Sud geçen hepde başlanan hem bolsa, Karadiç uruş jenaýatlary tribunalynyň diňlenişik otagyna ilkinji gezek sişenbe güni geldi.
Karadiç özüni goramak üçin taýralanmaga ýeterlik wagtynyň bolmandygyny aýdýar.


text:
Täjigistanyň prezidenti Emomali Rahmon ýurduň gündogarynda hökümet güýçleridir gozgalaňçylaryň arasynda turan çaknyşygyň bes edilendigini yglan edipdir.
Täjigistanyň Daglyk-Badahşan awtonom welaýatynyň başlygy Kodiri Kosiminiň sözlerine görä, prezident bu beýanaty goranmak ministriniň ýolbaşçylygyndaky resmileri gepleşikler geçirmek üçin sebite ýollandan soňra edipdir. Daglyk-Badahşandaky söweşlerde 50 çemesi adam öldi.
Täjik hökümetiniň aýtmagyna görä, 24-nji iýulda Daglyk-Badahşandaky çaknyşyklarda azyndan 12 esger we 30 gozgalaňçy ölüpdir. Daglyk-Badahşan awtonom welaýatynyň başlygy Kodiri Kosimi Horog şäherinde mergenleriň alty sany asuda ýaşaýjyny öldürendigini aýdýar. Emma bu mergenleriň kimlerdigi anyk däl.
Ýörite operasiýanyň sebäbi
Resmileriň habar bermeklerine görä, hökümet güýçleriniň düýnki ýörite operasiýasy öňki oppozisiýa komandiri Tolib Aýombekowy ele salmak üçin geçirilipdir.
Onuň topary dynç günleriniň dowamynda ýurduň Milli howpsuzlyk komitetiniň ýokary derejeli resmisi, general Abdullo Nazarowyň janyna kast etmekde gümän edilýär.
Ýurduň Milli howpsuzlyk komitetiniň metbugat wekili Nozirjon Buryýewiň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, 24-nji iýuldaky ýörite operasiýada 40 çemesi gozgalaňçy, şol sanda Owganystanyň 8 raýaty tussag edilipdir.
Emma Buryýew asuda ýaşajylaryň ölendigi baradaky maglumatlary ýalana çykarýar:
“Gynansak-da, bu operasiýada hukuk goraýjy ofiserleriň 12-si öldi we başga-da 23-si ýaralandy” diýip, ol aýtdy.
Ýerli ýaşaýjylaryň habar bermeklerine görä, ýörite operasiýa wagtynda ok atyşyklary we partlamalary eşitmek mümkindi.
Kömek işgärleri howpsuz ýerde
Maglumatlara görä, ynsanperwerlik kömegi boýunça halkara guramalaryň işgärleri düýn howpsuz ýerlere ewakuasiýa edildi we ýerli raýatlara işe gitmezlik tabşyryldy.
56 ýaşly general Nazarow 21-nji iýulda sebitiň günortasyna sapar edýärkä, pyçaklanyp öldürildi. Bu soňky birnäçe ýylyň içinde Täjigistanda ýokary derejeli resmä edilen ilkinji hüjüm hasaplanýar. Derňewçileriň pikiriçe, bu ölüm bikanun temmäki biznesi bilen bagly. Temmäki bu sebitiň iň esasy oba hojalyk önümidir.
Resmileriň duşenbe güni aýtmaklaryna görä, general Nazarowy öldürenlikde gümän edilýän iki adam tussag edilipdir.
Daglyk-Badahşan awtonom welaýatynda 250 müň çemesi adam ýaşaýar. Bu sebit Owganystan, Hytaý we Gyrgyzystan bilen serhetleşýär.


text:
Aşgabat, 26.02.2015. “Türkmenportal”.
Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi bilen Germaniýanyň Federatiw Respublikasynyň Federal Saglygy goraýyş ministrliginiň arasyndaky hyzmatdaşlyk barha giň gerime eýe bolýar.
Baglaşylan ikitaraplaýyn ylalaşyga laýyklykda, ýakynda Germaniýanyň Mýunhen şäheriniň Lýudwig Maksimiliýan adyndaky uniwersitetiniň lukmançylyk fakultetiniň talyby Býorn Babst Aşgabada geldi.
Ol 18-nji marta çenli paýtagtymyzdaky Kardiologiýa ylmy-kliniki merkezli hassahanada amaly okuw, hünär tejribeligini geçer. Eýýäm çylşyrymly operasiýa hem gatnaşan talyba professor Kalin Wikol ylmy ýolbaşçylyk edýär.
Germaniýanyň iň abraýly ýokary okuw mekdepleriniň birinde bilim alýan geljekki lukman Türkmenistanda hünär tejribeligini geçmek arkaly köp zatlary öwrenýändigini aýdýar.
Talybyň tejribelik üçin Türkmenistany saýlap almagy dünýä jemgyýetçiliginde türkmen lukmançylygyna ýokary baha berilýändiginiň aýdyň subutnamasydyr. Bu bolsa «Saglyk» Döwlet maksatnamasynyň öz öňünde goýan maksadyna ýetendigini görkezýär.


text:
BMG-nyň Ösüş programmasy öz ýyllyk hasabatynda garyplygyň peselýändigini aýdýar. Ýöne muňa garamazdan, dünýäde 2.2 milliard çemesi adam şindem garyp ýa-da garyplyga ýakyn ýagdaýda ýaşaýar.
BMG-niň Ösüş programmasy dünýäniň 187 ýurduna bilim, girdeji, adamlaryň saglygy we ömür dowamlylygy, şahsy howpsuzlyk boýunça dereje beripdir.
Ýokary dereje alan ýurtlaryň arasynda Norwegiýa, Awstraliýa, Şweýsariýa, Niderlandiýa, Birleşen Ştatlar bar. Iň pes dereje alan ýurtlara Merkezi Afrika respublikasy, Kongo we Niger girýär.
Belarus sanawda 53-nji, Orsýet -57, Gazagystan 70-nji bolupdyr. Şeýle-de Gazagystan özüni öldürýänleriň köp ýurdunyň sanawyna girizilipdir.
Türkmenistan sanawda 103-nji bolup, Özbegistan – 116, Owganystan bolsa 169-njy orunda ýerleşdirilipdir.


text:
Müsüriň prokuraturasy meşhur telewizion komediýaçy Bassem Ýussefe garşy prezidentiň mertebesini kemsitmekde jenaýat-derňew işini ýola goýdy.
Prokuratura oňa prezident Muhammad Mürsüniň suratyny ýassyga ýelmemek hem-de onuň eden çykyşlaryny parodiýa öwürmek arkaly prezidentiň “mertebesini kemsitmekde” aýyplama bildirýär.
Müsürli komediýaçy Bassem Ýussefe garşy gozgalan bu jenaýat-derňew işi bilen baglanyşykly waka Müsürde garaşsyz habar serişdeleriniň täze kabul edilen konstitusiýadaky çäklendirmeler barada aladalarynyň artýan döwrüne gabat geldi.
Müsüriň baş prokuraturasy yslamçy bir ýuristiň komediýaçy Bassem Ýussefe garşy şikaýat bilen ýüz tutmagy sebäpli derňew işleriniň ýola goýlandygyny aýdýar. Emma şikaýatçynyň kimdigi barada anyk maglumat berilmeýär.


text:
5 Rubly geň gördüňmi?
Bir gezek Moskwa iş sapary bilen baran ýazyjylary Ata Atajanow bilen Petdi Magsymow Moskwanyň GUM-na (Döwlet Uniwersal magazinine) barýar. Ata Atajanow penjek-jalbar satyn almakçy bolýar. Satyjy gyz onuň soran reňkindäki kostýum-balagyň ýokdugyny aýdýar. Ol satyjy gyzyň eline 5 rubl para berip “Oňatja gözle, şol reňklisi bardyr” diýýär.
Ömürboýy milisiýada (polisiýada) işlän, otstawkadaky (pensiýadaky) polkownik Petdi Magsymow Ata Atajanowyň 5 rubl para berenini görüp, aňrysyny bakýar. Satyjy gyz sähel salymdan Ata Atajanowyň soran reňkindäki kostýum-balagy getirýär. Olar satyn alan harydynyň bahasyny kassa töläp, GUM-dan çykýarlar. Petdi Magsymow “Ata Hajyýewiç, özüňem görensiň, seniň ilortalaýyn 5 rubl para berip duranyňa utanyp, aňrymy bakdym” diýýär. Ata Atajan:
-Ýok Petdi, sen utanyp däl-de, “Bäş rubl mukdardaky az para-da beriljek oňuşýan. Bu reswalygy gözüm görmesin” diýip, aňryňy bakdyň. Sebäbi siz polkownikler, generallar lomaý para alyp, lomaý para bermägi endik edinenler” diýipdir.
Baş redaktor
XX asyrda 4 zehinli ýazyjy, 4 dogan: Baýram, Haşymguly, Arap, Täçli Gurbanowlar ýaşap geçdi. Doganlaryň nowbahary (ulusy) Baýram aga doganlaryny, ylaýta-da körpeleri Täçlini bolşundan beter öwmegi halardy. 1975-nji ýylda Komsomolyň merkezi komitetinde işleýän Danilewiçi rus dilinde neşir edilýän “Komsomoleç Türkmenistan” gazetine baş redaktorlyga belleýärler.
Şol günler galamdaşlary bilen Ýazyjylaryň Pöwrizedäki Döredijilik öýünde dynç alýan Baýram aga “Täçjan (Täçliniň adyny tutuşy) Komsomolyň merkezi komitetiniň sekretary bolup işleýän döwri işgärleri ala tutmazdy. Ähli babatda adalatlydy. Danilewiç bilen-ä, dostdy. Öýümize köp gelerdi. Ol bilen özümem köp gezek piwohana gitdim.
Ony “Komsomoleçe” baş redaktorlyga hödürlänem partiýanyň merkezi komitetiniň neşiri “Türkmenistan kommunisti” žurnalynyň baş redaktory bolup işleýän Täçjan. Danilewiç ýaly oňat ýigidi goldap, Täçjan akyl etdi” diýip, Danilewiçi delil bagy edinip, inisini öwüpdir. Bu mahabaty diňläp oturan ýazyjy Berdinazar Hudaýnazarow:
-Baýram aga, onuň ady Albina, Danilewiç zenan maşgala -diýip, ony sözünde tutupdyr. Baýram aga aljyramandyr:
-Berdinazar, adamlara düşüner ýaly däl. Gündiz görseň erkek adam, gije görseň aýal. Danilewiçi gündiz görýärdim -diýipdir.
Palaw
Bir gezek Berdinazar Hudaýnazarow Beki Seýtäkowyň öýüne myhmançylyga barypdyr. Beki aga oturan ýerinden gyzynyň adyny tutup “Gyzym, myhman geldi, palaw atar” diýipdir. Myhman bilen kakasynyň oturan otagyna girmäge ejap eden gyzy gapynyň aňrysynda duran ýerinden “Kaka, näçe adamlyk palaw ataraýyn?” diýip sorapdyr. Beki aga:
-Gyzym, eýwana çyk-da seret, atarjak palawyň näçe adamlyk bolmalydygyny şol ýerdäki del köwşüň razmeri – ölçegi aýdar -diýipdir. Berdinazar aganyň aýagy mähnet ulydy. Ol 47-48 razmerdäki - ölçegdäki köwüş geýýärdi.
Toplan, taraşlan Amanmyrat Bugaýew.


text:
Duşenbe güni ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň Ýewraziýanyň energiýa meseleleri boýunça ýörite wekili Riçard Morniňstar Aşgabatda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow bilen duşuşdy. Olar iki ýurduň energiýa hyzmatdaşlygy barada gürrüň etdiler.
Bu duşuşyga ABŞ-nyň Türkmenistandaky işleri wagtlaýyn ynanylan wekili Linn Treýsi hem gatnaşdy.
R.Morningstar nebit gaz pudagynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň anyk ugurlary barada Nebit-gaz senagaty we mineral resurslar ministrliginde, Uglewodorow resurslary baradaky döwlet gullugynda we “Türkmengaz” döwlet konserninde gepleşikler geçirer.
Ilçi R.Morningstasr 4-nji awgusta çenli Türkmenistanda bolar.


text:
Türkmenistanda döwlet baştutany Gurbanguly Berdimuhammedowuň ýörite karary bilen, 2013-nji ýylda ýurtda 3 million düýp agaç oturdylmaly edildi. Türkmenistanda oturdylýan agaçlaryň we bezeg ösümlikleriniň, esasan, Türkiýeden satyn alnyp getirilýändigi aýdylýar. Eýsem, olaryň Türkiýeden alynmagynyň sebäbi näme bolup biler?
Bu tema boýunça Azatlyk Radiosynyň Türkiýedäki habarçysy Döwlet Baýhan, türkmenistanlylar bilen işleşýän, Sapança etrabynda agaç we bezeg ösümlikleri firmasynyň ýolbaşçysy Mustafa Bilgin bilen söhbetdeşlik geçirdi.
Azatlyk Radiosy: Mustafa Bilgin, siz agaç ýetişdirmeklik işi bilen haçandan bäri meşgullanýarsyňyz?
Mustafa Bilginiň hojalygy
Mustafa Bilgin:
2000-nji ýyldan bäri agaç we bezeg ösümlikleri ýetişdirmeklik bilen meşgullanýaryn. 2002-nji ýyldan bäri hem bu işi hünärmenlik derejesinde alyp barýaryn.
Azatlyk Radiosy: Agaç we bezeg ösümliklerini haýsy ýurtlara eksport edýärsiňiz?
Mustafa Bilgin:
Türk ülkeleri; Azerbaýjan, Türkmenistan, Gazagystan, goňşymyz Demirgazyk Yrak, Ýewropada bolsa: Gollandiýa, Italiýa, Belgiýa we Germaniýaň üsti bilen eksportlarymyzy amala aşyrýarys.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan bilen söwda gatnaşyklaryňyz haçandan bäri dowam edýär?
Mustafa Bilgin:
Türkmenistan bilen söwda gatnaşygymyz mundan takmynan bir ýarym ýyl owal Türkmenistanda işleýän bir tanşymyň üsti bilen başlady. Türkmenistanyň döwlet baştutany ýörite buýruk berenden soňra agaç we bezeg ösümlikleri babatda biziň üçin täze bazar döredi.
Mustafa Bilginiň hojalygy
Şeýlelikde döwlet ýolbaşçysynyň karary esasynda tabşyrylan bir işi durmuşa geçirmeklik bilen işe başladyk. Geçen ýyl Türkmenistandan oba hojalyk we tokaý hojalygy hünärmenlerinden ybarat bolan bir iş topary Sakarýa welaýatynyň Sapança etrabyna ýagny biziň ýanymyza geldi.
Olar bilen owal döwlet işgärleriniň üsti bilen aragatnaşygy ýola goýupdyk. Hünärmenler toparyny meniň özüm gezdirdim we olara gerek bolan ugurlarda kömek etdim. Türkmen topar Türkiýäniň tokaý hojalygy pudagy barada, agaç we bezeg ösümlikleriniň ýetişdirilişi babatda ylmy maglumatlar ýygnap gitdiler.
Topar Türkmenistana gaýdyp barandan soň Türkiýe bilen ediljek işler babatda karara gelip, ýörite býujet taýýarlap, biziň bilen işleşmäge başladylar. Ýagny Türkiýeden agaç we bezeg ösümliklerini import edip başladylar.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan iň köp haýsy agaç we bezeg ösümligini satyn alýar?
Mustafa Bilgin:
Aslymyzyň bir bolmagy, ýagny dogan halk bolşumyz hem uly rol oýnaýar
Türkmenistan iň köp suwsyzlyga we guraklyga çydamly agaçlar bilen ösümlikleri alýar. Şonuň ýaly-da miweli agaçlara ýykgyn edýärler. Mysal üçin: dürli arça görnüşlerini, miwe agaçlaryndan bolsa: üljeler ýa-da igde ýaly has köp guraklyga çydamly agaçlardyr-ösümlikleri satyn alýarlar.
Azatlyk Radiosy: Mustafa Bilgin, Türkmenistan näme üçin ylaýta-da Türkiýeden agaç we bezeg ösümlikleri alýar. Size görä munyň bir aýratyn sebäbi barmy?
Mustafa Bilgin:
Birinji sebäbi, Türkiýede agaçlar we bezeg ösümlikleri arzan. Ikinjiden Türkiýeden Türkmenistana daşamak has aňsat. Şeýlelik-de Türkiýeden agaçlar we bezeg ösümlikleri alynan mahaly has amatly düşýär.
Onsoňam Ýewropanyň howa şertleri çygly bolansoň ol ýerden getiriljek agaçlaryň we ösümlikleriň Türkmenistanyň howa şertlerine öwrenişmegi mümkin däl. Bu sebäpden hem Türkiýäniň agaçlarynyň we ösümlikleriniň Türkmenistanyň howa şertlerine öwrenişmegi we türkmen tebigatyna ysnyşmagy has aňsat bolýar. Munuň ýanynda aslymyzyň bir bolmagy ýagny dogan halk bolşumyz hem uly rol oýnaýar diýip pikir edýärin.
Azatlyk Radiosy: Mustafa Bilgin, Türkmenistana eksport edýän agaçdyr-bezeg ösümlikleriňiziň bahalary Türkiýeden we başga ýurtlara satýanlaryňyzdan tapawutlanýarmy?
Aşgabatda gurap oturan arçalar
Mustafa Bilgin:
Agaçlaryň we ösümlikleriň bahalary Türkiýede nähili bolsa Türkmenistan üçin hem edil şol bahalardan satýarys. Bir türkiýeli haýsy bahadan alýan bolsa, türkmenistanlylara hem edil şol bahalardan satýarys.
Meselem iň köp gidýän nahallaryň bahasy iň azyndan Türkiýede 25 we 50 türk liras, ýagny $13 we $27 aralygynda bolsa, Türkmenistan üçin hem edil şol bahalardan satýarys. Hawa, käwagt doganlygymyz üçin biraz arzanrak berýän wagtlarymyz hem bolman duranok.


text:
Owgan prezidenti Hamid Karzaý 27-nji sentýabrda aýal zorlamakda we ýaragly talaňçylykda günäli tapylan bäş erkegi jezalandyrmak baradaky buýruga gol çekdi.
29-njy awgustda bolan waka bütin ýurtda gahar-gazap döretdi. Şonda Kabulyň çetindäki toýdan gelýän maşgalanyň maşyny saklanyp, onuň içindäki dört aýal zorlandy we talandy.
Pidalaryň biri göwreli eken we birnäçe gün soň aradan çykdy. Karzaýyň sözçüsi Aýmal Faýzi öz Twitter hasabynda «prezident Karzaý şu gün Ragman [etrap] hadysasynda adam zorlamakda we alyp gaçmakda günäli tapylan bäş erkegiň jezasynyň ýerine ýetirilmegini buýurdy» diýip ýazdy.
Ol bäş erkek şu aýyň başynda ölüm jezasyna höküm edilipdi. Şikaýat sudy 15-nji sentýabrda olaryň ikisiniň ölüm jezasyny, subutnamanyň azlygy üçin, 20 ýyl tussaglyga çalşyrmaly edipdi.


text:
Orsýet gyrakladylan gyrgyz lideri Kurmanbek Bakyewiň özüni henizem Gyrgyzystanyň prezidenti diýip hasaplamagy bilen ylalaşmaýandygyny aýdýar.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow şu gün geçirilen metbugat konferensiýasynda Bakyewiň wezipesinden çekilýändigi barada öz eli bilen ýazan hatyny dilden aýdylan beýanat bilen inkär edip bilmejekdigini aýtdy.
Başda Gyrgyzystandan Gazagystana gaçyp baran Bakyýew häzirki wagt Belarusda ýerleşýär.
Düýn Gyrgyzystanyň geçiş hökümeti prezidentiň ygtyýarlaryny azaldýan referendum geçirilenden soň, 10-njy oktýabrda parlament saýlawlarynyň geçiriljekdigini yglan etdi.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bäş ýyldyzly häzirki zaman “Hazar” myhmanhanasyny açyp berdi. Ol Türkmenistanyň Daşary ykdysady iş bankynyň buýurmasy boýunça bina edilip, 300 myhman üçin niýetlenendir.
“Hazar” myhmanhanasynda 134 otag bolup, olaryň 105-si bir otagly iki orunlyk otaglardyr, 10-sy bir otagly 3 orunlyk, 8-si iki otagly 2 orunlyk naýbaşy otaglardyr, 10-sy iki otagly 4 orunlyk we 1-si dört orunlyk VIP otagdyr. Mundan başga-da, myhmanhananyň çäklerinde restoran, dükan, mejlisler zaly, awtoulaglar üçin duralga bar. Şeýle hem myhmanhananyň töwereginde akwapark, körpe myhmanlar üçin ýüzüş howzy, açyk asmanyň astynda amfiteatr we kafe ýerleşýär. Deňiz kenarynda kiçeňräk gämi duralgasy we suwa düşülýän kabinalar gurnalandyr. Dynç alýanlaryň howpsuzlygy üçin syn ediş dinleri oturdylandyr. Bu ýerde türgenleşik zaly, tennis meýdançasy, sport we çagalar üçin golf, woleýbol, basketbol hem-de sportuň kenarýaka görnüşleri üçin meýdançalar bar. Myhmanhanada dynç alýanlaryň wagtlaryny gyzykly geçirmekleri üçin bouling, bilýard oýnamak üçin hyzmatlar we 5D kinoteatryna tomaşa etmek üçin hyzmatlar hödürlenilýär. Mundan başga-da, dynç alýanlar dellekhana, owkalaýyş otaglarynyň, sauna hammamynyň we VIP-SPA-nyň hyzmatlaryndan peýdalanyp bilerler.
Bu ýerde açylan her bir myhmanhana toplumynyň daşky durky meňzeş ýaly görünse-de, olaryň her biri özboluşly bezegi bilen tapawutlanýar. Myhmanhanalaryň daşky we içki bezegi nusgawy we häzirki zaman meýilleriň sazlaşygyny özünde jemleýär. “Naýbaşy” we adaty otaglarda hem amatly mebeller goýlyp, olaryň bezeginde dürli reňkleriň sazlaşygy emele getirilendir. Mundan başga-da, milli we ýewropa aşpezliginiň dürli tagamlaryny hödürleýän restoranlar we kafeler, işewür duşuşyklary geçirmek üçin mejlisler zallary, türgenleşik enjamlary oturdylan fitnes merkezleri, ýüzülýän howuzlar, saunalar, owkalaýyş otaglary myhmanlaryň ygtyýarynda bolar. Şypahanalaryň iň täze lukmançylyk enjamlary, fizioterapiýa abzallary oturdylan bejeriş bölümlerinde ýokary derejeli hünärmenleriň – terapewtiň, kardiologyň, stamotologyň we beýlekileriň maslahatlaryny belläp, bejeriş-öňüni alyş tapgyrlaryny, şol sanda bejeriş palçygyny ýod-brom suwuny ulanmak arkaly bejergi alyp bolar. Myhmanhanalaryň ýanynda internet-kafeler bolup, olarda simsiz WI-FI ulgamyna girip bolýar, bu ýerde şeýle hem pul çalyşmak we pul geçirmeleri üçin banklaryň we Western Union ulgamynyň bölümleri işleýär.
Sagaldyş merkezleriniň abadanlaşdyrylan çäklerinde tomusky suw howdanlary şol sanda iň körpe myhmanlar üçin amfiteatrlar, çagalar üçin oýnalýan we sport meýdançalary, tennis meýdançalary, şeýle hem awtoduralgalar göz öňünde tutulypdyr. Her bir syýahatçylyk merkeziniň ýanynda diýen ýaly göçme gämi duralgasy gurnalandyr, olarda deňizde gezelenç etmegi halaýanlar üçin kiçeňräk gaýyklar we suw welosipedleri hödürlener, deňiz menzillerinde ýeňil gaýyklar ýüzüş edýärler, olar islendik wagtda deňizde gezelenç etmek isleýänleri kabul etmäge taýýardyrlar. Deňiz giňişliginde bolsa “Awazanyň”- dünýäniň täze syýahatçylyk merjeniniň keşbi şöhlelenýär.


text:
Garaşsyzlyk ýyllarynda işiň gözleginde türkmenistanlylar müňläp daşary ýurtlara çykdylar. Türkiýe olaryň iň köp baran ýurtlaryndan biridir. Türkiýeli söwdegär Mustafa Akkaýa ynha şeýle ýagdaýdaky türkmenleriň içki dünýäsi bilen tanyş adamlardan biri.
Ol zähmet migrantlary bilen öňki aýaly, şol bir wagtyň özünde-de türkmenistanly zähmet migrantlardan biri bolan Şaselbi adyndaky zenan arkaly tanyşypdyr. Mustafa Akkaýanyň aýtmagyna görä, ol şol tanyşlyk esasynda ençeme türkmenistanla işe ýerleşmäge kömek edipdir.
Mustafa Akkaýa bilen Türkiýedäki habarçymyz Döwlet Baýhan söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Mustafa Akkaýa, siziň türkmenistanly zähmet migrantlarynyň dünýäsine aralaşmagyňyz nähili boldy?
Mustafa Akkaýa: Meniň türkmenistanly zähmet migrantlary bilen tanyşyp, olaryň dünýäsine aralaşmagyma bir türkmen aýal sebäp boldy. Onuň ady Şaselbi Babaýewa, Aşgabatly ýagny Gowdanly. Onuň bilen ilki şeýle tanyş bolduk. Soň ymam nikasyny gyýdyk we dört ýyl ýaşaşdyk.
Ýöne soň bizi ykbal aýyrdy. Sebäbi ol bärde bikanun bolýardy. Türkmenistanly zähmet migrantlaryny işe ýerleşdirmeklik bilen meşgullanýardy. Bir gün ulagda gidip barýarka polis tutdy we ol Türkmenistana deport edildi. Şondan soň hem türkmenistanly doganlarymyz bilen aragatnaşygym has ýygjamlaşdy.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanly zähmet migrantlarynyň dünýäsinde sizi geň galdyrýän we şeýle bolmasa has gowy bolardy diýdirýän nähili ýagdaýlar bolup geçýär?
Mustafa Akkaýa: Türkmenistanly zähmet migrantlaryň dostlugy gaty gowy. Ýöne meni gaharlandyrýan, göwnüme ýaramaýan bir häsiýetleri bar. Türkmenistanly erkek adamlaryň arasynda Türkiýede öz aýal-gyzlaryny işledip, şolaryň gazanjyna ýaşaýanlary köp. Türkmenistanyň iň köp Çärjewden gelen zähmet migrantlarynda şeýle aýal-gyzyň hasabyna ýaşamaklyk häsiýeti bar.
Olardan başga ýene Baýramaly we Owganystana giden ýoluň ugrundaky Tagtabazar we Guşgy tarapdan gelenlerde hem şeýle aýal-gyzyny işledip ýatmaklyk häsiýeti bar.
Azatlyk Radiosy: Mustafa Akkaýa, siziň aýdyşyňyza görä, türkmenistanly erkek zähmet migrantlar ýanyndaky aýal-gyzlaryny işledip, Türkiýede özleri näme bilen meşgullanýar?
Mustafa Akkaýa: Türkmen erkek zähmet migrantlarynyň uly bir bölegi aýal-gyzlaryny işledip, özlerem ýatyrlar. Olaryň arasynda içip, aýlanyp ýörenlerem köp. Soňky wagtlarda Türkiýede alty aýlyk ýaşaýyş rugsady berilip başlandy. Alty aýlyk ýaşaýyş rugsadyny alan türkmenistanly zähmet migrantlaryň arasynda hasam arkaýynlaşyp bir-biri bilen urşup-sögüşip ýörenlerem bar.
Bolup geçen bir wakany mysal getirmek isleýärin. Geçen täze ýyl baýramçylygynda çärjewli ýagny lebaply dört zenan içip heläk bolupdyr. Stambulyň Şirinewler diýen ýerinde bir türkmenistanly adam ýasama arak ýagny samogon ýasap satýardy. Ýaňky dört zenan şondan alyp, içip heläk bolupdyr. Şol zenanlardan Tamara atly biriniň jesedini hut özüm tabytlap aeroportdan kargo bilen Türkmenistana ugratdym. Ýöne şonda-da türkmenistanly zähmet migrantlarynyň zenanlary erkeklerinden has erkek. Muny ýörite belläp geçmek isleýärin.
Azatlyk Radiosy: Mustafa Akkaýa, türkmenistanly zähmet migrantlary özlerini şeýle oňaýsyz alyp barýan bolsa, ýerli halk onda olara nähili garaýar?
Mustafa Akkaýa: Şonda-da ýerli halkyň türkmenistanly zähmet migrantlaryna garaýşy erbet däl. Sebäbi esasanam türkmen aýal-gyzlarynyň Türkiýede maşgalalarda işläp alýan puly halal. Türkmenistanly gelin-gyzlar bu ýerde öz öýünde hem ýurdunda etmedik işlerini edýärler.
Bir maşgalanyň aýal-erkeginden başlap çagasyna çenli hemmesiniň ähli hyzmatyny edýärler we arassaçylygyna seredýärler. Türk halky şeýle işleri etmeýändigi sebäpli, olar türkmenistanlylary gaýtam gowy görýärler.
Türkmenistanly erkek zähmet migrantlarynyň köpüsi işlänok. Meselem, bir çörek bişirilýän ýerde iş berseň, bir hepde hem çydap işläp bilmän derrew işi taşlaýarlar. Gurluşyk işini etdirjek bolsaň o taýda hem edil şolar ýaly.
Ýöne türkmen erkek zähmet migrantlarynyň arasynda gowy işleýänem bar. Meselem, meniň ýanymda maryly oglanlar bar we olar gaty gowy işleýärler. Balkan tarapynyň erkek adamlaram gowy işleýärler.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanlylar Stambulda aňsat iş tapyp bilýärmi? Olar haýsy ýoldan we nädip iş tapyp, işleýärler?
Mustafa Akkaýa: Bu ýerde ýörite iş tapyp berýän firmalar bar. Türkmenlere hem öz türkmenleriniň iş berýän firmalary bar ýa-da bolmasa türk firmalary bar. Girdeýjisiniň (Ilkinji aýlygynyň) ýüzden kyrk göterim bölegini berjek diýene iş tapylýar. Firma şol ýüzden kyrk göterim paýyna derek üç gezek iş çalyşmagyna kömek edýär.
Meselem, bir tanyşymyň üç-dört sany şeýle firmasy bar.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanly zähmet migrantlary işden daşary nirelerde we nähili ýaşaýarlar?
Mustafa Akkaýa: Türkmenistanly zähmet migrantlary Stambulda üç ýüz türk lirasyna bir jaý tutup, on maşgala bolup aýally-erkekli bir ýerde ýaşaýarlar. Olaryň ýaşaýan ýerleri, şertleri asla gowy däl. Ýagny gaty erbet şertlerde ýaşaýarlar.
Azatlyk Radiosy: Mustafa Akkaýa, siz Stambuldaky türkmenistanly zähmet migrantlarynyň arasynda gezip ýören we olaryň ýagdaýlaryny gowy bilýän biri höküminde, Türkiýä işlemäge geljek bolýanlara nähili maslahatlaryňyz bar?
Mustafa Akkaýa: Türkmenistanda eýdip-beýdip iş tapjak bolsunlar. Türkiýä işlemäge gelmesinler. Hemme zatdan owal olaryň maşgalalary dargaýar, durmuşynda gaty köp kynçylyklar döreýär we ýalňyşyp bilýärler. Soň Türkiýä işlemäge gelip, yzyna dolanmak islänoklar.
Azatlyk Radiosynyň üsti bilen Türkmenistanyň ýolbaşçylaryna bir haýyş bilen ýüzlenmek isleýärin. Türk gurluşyk işçileriniň müň dollar aýlyk alýan ýerinde ýüz dollara işledilýän türkmenistanlylara ýüz dollar däl, üç ýüz dollar bersin.
Türkmenistanly ýolbaşçylar öz halkyna ýüz ýa iki ýüz dollar köp aýlyk bersin. Türkmenistanyň halky hem öz watanynda galsyn. Türkmenistanyň halky Türkiýä gelmesin. Bärde olaryň ýagdaýy gaty gynançly. Türkmenistanly ýolbaşçylaryň halkyna rehimi gelsin. Olary şeýle ýagdaýa duçar etmeklik uly günä.
Türkmenistanda aýlyklary üç ýüz dollar etseler, Türkiýä hiç kim işlemäge gelmez. Sebäbi Türkiýede alýan aýlyklary 400-500 dollar. Şonuň üçinem aýlyklary galdyrsalar hiç kim daşary ýurda işlemäge gaýtmaz. Hiç kim öz maşgalasyny, çagasyny, ene-atasyny we watanyny taşlap gelip bärde şeýle gözgyny ýagdaýda işlemesin.


text:
Müsürde geçjek parlament saýlawlarynda deputatlyk orunlaryň uly bölegini alar diýlip garaşylýan “Musulman doganlygynyň” başlygy Essam el-Erian bilen ýurduň ýüzbe-ýüz bolýan häzirki ýagdaýy, Eýranyň ýadro programmasy we “Hamas” bilen gatnaşyk barada söhbetdeşlik. Söhbetdeşligi Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy tarapyndan alyp baran Jeýms Kirçik.
Azatlyk Radiosy: Ýurduň şu wagt ýüzbe-ýüz bolýan iň uly problemasy näme?
El-Erian: Meniň pikirimçe, hiç bir problema ýok. Problema sowuldy. Sebäbi iň uly problema Hosni Mubarek bilen onuň adamlaryndan dynmakdy. Häzir edilmeli iş ýurdy täze Müsüre öwürmek. Ähli müsürliler ýurdy täzeden gurmaga çagyrylýar.
Azatlyk Radiosy: Siz problema Mubarek we onuň adamlarydy diýýärsiňiz. Ýöne ýurdy häzir dolandyrýan harbylar. Işlere garaýan Mubaregiň ýaranlary.
El-Erian: Dogry. Sebäbi Mubaregiň režimi durmuşyň ähli aspektlerine, jemgyýetiň ähli sektorlaryna aralaşypdylar. Tutuş režimden dynyp bolanok. Ýöne Mubarekden, onuň adamlaryndan dynyp bolýar. Olar häzir türmede. Tutuş režimden dynmak üçin az-kem wagt gerek.
Azatlyk Radiosy: Siz Müsüri bir dini döwlet, resmi taýdan musulman döwlet etmek isleýärmisiňiz?
El-Erian: Müsüriň halky dindar ilat, jemgyýet. Gadym zamanlardan bäri, faraonlaryň döwürinden bäri biz dindar. Bu bir dindar ýurt. Diniň çydamly garaýyşlaryna, barlyşyga, onuň aram aspeketlerine ýykgyn edýän ýurt.
Azatlyk Radiosy: Müsüriň Eýran ýa Owganystan ýaly bolmagyny islemeýärmisiňiz?
El-Erian: Müsür – Müsürdir. Beýleki ýurtlar bilen meňzeşlikler, elbetde, bolar. Biz beýlekiler bilen sazlaşykly hereket edip bilýäris. Beýlekilerden sapak alyp, olaryň tejribelerini öwrenip bilýäris. Ýöne biziň öz ülňimiz bolmaly.
Azatlyk Radiosy: Bir hristiany prezident hökmünde kabul edermisiňiz?
El-Erian: Adamlar tarapyndan saýlansa, kabul ederis.
Azatlyk Radiosy: Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillary Klinton özüniň “Musulman doganlygy” bilen dialoga girişjekdigini aýtdy. Siz muny oňat garşylaýarmysyňyz?
El-Erian: Dialog ikitaraplaýyn sylag-hormata, ikitaraplaýyn bähbitlere esaslansa, garşylaýarys.
Azatlyk Radiosy: Siziň pikiriňizçe, Eýranyň režimi ýadro ýaragyny öndürmäge synanyşýarmy?
El-Erian: Eýranyň režimi ýadro bilimini parahatçylykly meseleler üçin edinmek isleýändigini mydama aýdyp geldi. Men muňa ynanýaryn. Sebäbi ýadro ýaragy hem eýranlylaryň özi hem-de Pars aýlagy üçin howply zat. Ol regionda kabul edilenok. Ýöne Müsüriň hemişe aýdyp gelşi ýaly, Eýrana kömek etmek üçin biz köpçülikleýin gyryş ýaraglaryndan, ilkinji nobatda hem Ysraýyldaky ýadro ýaraglaryndan dynmaly.
Azatlyk Radiosy: Siziň pikiriňizçe, Eýran bir demokratik döwletmi?
El-Erian: Men ol demokratik döwlet bolup biler diýip, umyt edýärin. Ýöne biz Eýrany görelde edinemzok.
Azatlyk Radiosy: “Hamasa” ýaran hereket diýip garaýarmysyňyz? Sizde “Hamas” barada doganlyk duýgusy barmy?
El-Erian: “Hamas” bir gaýtawul hereketi. Olar öz ýurduny ýurtbasarlardan azat etmek ugrunda göreşýärler. Günbatar olar baradaky garaýyşlaryny täzeden gözden geçirmeli. Şeýle edilse, terrorçylyk hem uruş sowlar. Hemme zady garyşdyryp, “Hamas” we garşylyk görkezýän beýleki toparlary terrorçy toparlaryň hataryna goşmak bilen Günbatar uly ýalňyşlyk etdi.
Azatlyk Radiosy: Siziň partiýaňyzyň ady “Erkinlik we Adalat”. Türkiýedäki “Adalat we Galkynyş” partiýasy bilen gatnaşygyňyz barmy ýa özüňizi şol partiýa bilen deň görýärmiziňiz?
El-Erian: Biz - Müsür partiýasy. Biz yslam dünýäsiniň ähli ýerlerindäki ekspertleriň pikirlerini we görkezýän göreldelerini hormatlaýarys. Şeýle hem beýlekilere Türkiýäniň “Adalat we Galkynyş” partiýasyndan gowy görelde bolarys diýip, umyt edýäris.


text:
Türkmenistanyň Merkezi saýlaw komissiýasy ýurtda geçirlen parlament saýlawlarynyň deslapky netijeleri mälim etdi. Bu barada komissiýanyň geçiren metbugat ýygnagynda bellenilip geçildi, diýip türkmen metbugaty habar berýär.
Türkmenistanyň Merkezi saýlaw komissiýanyň berýän maglumatyna görä, 16-njy dekabr güni irden sagat 10-a çenli 2446 saýlaw merkeziniň 1542-sinden býulletenler we protokollar gelip gowşupdyr. Bu san saýlaw merkezleriniň 63,04%-ni emele getirýär.
Türkmen hökümetiniň berýän deslapky maglumatyna laýyklykda ýurtdaky parlament saýlawlaryna ilatyň 91,3%-i gatnaşypdyr.


text:
Owganystanyň serhedinden Täjigistanyň territoriýasyna geçmek isleýän ýaragly topar bilen täjik serhetçileriniň arasynda bolan ok atyşykda täjigistanly bir serhet gullukçysy ýaralandy.
18-nji ýanwarda bolan wakadan soň, 22 ýaşyndaky serhet gullukçysy Faridun Olimow Kulob şäherindäki keselhana ýerleşdirilip, lukmanlar tarapyndan operasiýa edildi.
Kulob keselhanasynyň baş lukmany Nizom Latifow Olimowyň aşgazanyndan ýaralanandandygyny, emma operasiýanyň üstünlikli geçendigini aýdyp, onuň saglyk ýagdaýynyň gowulaşmagyna garaşýandyklaryny belledi.
Ýerli saglyk resmisi wakada ýene bir serhet gullukçysynyň ýeňil ýaralanandygyny aýdyp, onuň ýerli lukmançylyk merkezinde saglyk bejergisini alýandygyny belledi.
Täjik resmileri serhetden geçmäge synanyşan ýaragly adamlaryň neşe gaçakçylary bolmagynyň ähtimaldygyny mälim etdiler. Emma ýakynda Täjik howpsuzlyk resmileri Owganystanyň Täjigistan bilen serhetleşýän demirgazyk böleginde söweşijileriň üýşmeleňiniň üstüniň açylandygyny aýdyp, duýduryş beripdiler.


text:
Şu gün daniýaly kino režissýory Lars won Traýer özünin Adolf Gitlere simpatiýa bildiriji garaýyşlary üçin halkara Kann kinofestiwalyna goýberilmedi.
Fransiýada geçýän halkara Kann kinofestiwalyny gurnaýjylar Lars won Traýeriň düýn Adolf Gitler barada aýdan garaýyşlary üçin onuň «persona non grata», ýagny, «islenilmeýän adam» diýlip yglan edilendigini mälim etdiler.
Bu barada ýaýradylan resmi beýanatda režissýor Lars won Traýeriň Gitler baradaky garaýyşlary «kabul ederliksiz, çydap bolmajak hem-de ynsanýetlik we rehimdarlyk ideýalaryna bütinleý garşy gelýän garaýyşlar» diýlip häsiýetlendirilipdir.
Daniýaly kino režissýory Lars won Traýer düýnki geçirilen metbugat konferensiýasynda «Gitler, elbetde, şeýle bir gowy adamlaryň hataryndan däl, ýöne men oňa-da düşünýän, we oňa az-owlak simpatiýa hem bildirýärin» diýipdi.


text:
Aşgabatda ýa onuň etegindäki oba-şäherçelerde ýazgysy bolup, daşary ýurt ýokary okuw jaýyny tamamlan ýaşlar ykballaryny ylma baglamagy niýet edinýän bolsalar, Türkmenistan Ylymlar akademiýasynyň “Ýaş alymlar geňeşine” ýüz tutup, işe girip bilerler.
Häzir nanotehnologiýadan, kompýuter programmasyndan kämil baş çykarýan ýaşlaryň ylmy edaralarda diplomsyz işläp ýörenlerem az däl.
Daşary ýurt diplomly ýaşlar önümçilikde işlejek bolsalar, onda ýaşaýan etrabynyň, gowusy welaýatynyň zähmet biržasyna ýüz tutmaly, çünki welaýat zähmet biržasynda şol welaýata degişli her bir etrapda haýsy iş orunlara adam gerekdiginiň anyk maglumaty bar. Halk hojalygynda gurluşyk inženeri, proraby, elektrigi, awtomehanik, gidrotehnik ýaly hünärler boýunça iş orunlaryna zehinli hünärmenleriň ýetmezçilik edýändigini etrap zähmet biržasynyň işgärleri gürrüň berdiler.
Ilki daşary ýurtda alan diplomyny Türkmenistanyň Bilim institutynda döredilen döwlet toparynda tassyklatsa, ýaş hünärmeniň işe ýerleşmegi has aňsatlaşýar.
Ýaş hänärmenler daşary ýurtly ýa hususy firmalarda işlemek isleýän bolsalar, olardan ýazgy soralmaýar. Eger-de daşary ýurt diplomly ýaş hünärmen Aşgabat şäherine ýazgysy bolmazdan ylmy iş etmegi ýüregine düwen bolsa, onda öz bilim alan ugrundan kämil baş çykaran halatynda Türkmenistan Ylymlar akademiýasynyň ylym edaralaryna işe ýerleşip bilýär. Onuň üçin Ylymlar akademiýasynyň “Ýaş alymlar geňeşine” ýüz tutmaly.
Balkan welaýatynyň Hazar şäherçesindäki nebit terminalynda, 2010-njy ýyl.
Aşgabat şäherine ýazgysy bolmazdan paýtagtda ylmy iş etmek isleýän ýaş hünärmeniň öz ugrundan kämil baş çykarmagy zerur hasaplanýar. Esasanam arap, pars, iňlis, ýewropa dillerini gowy bilýän ýa nanotehnologiýadan baş çykarýan ýaşlary mümkin boldugyndan ylmy edaralar işe alýarlar ýa-da şeýle ýaşlary öz bilim alan ugurlaryndan önümçilige işe ýerleşdirip, soňra olara dalaşgär hökmünde ylmy iş etdirýärler.
Häzir döwlet derejesinde kadrlar meselesiniň ýiti problemadygy boýun alynýar. Şonuň üçin daşary ýurtda okuwyny tamamlan ýaşlaryňam işe ýerleşmegi üçin oňaýly şert döredi diýip, ynam bilen aýtsa bolar. Daşary ýurtda okuwyny tamamlan ýaşlar köplenç halatda işe ýerleşmek üçin tanyş gözleýärler, emma olar ýurtdaky kanuny ýagdaýa görä, zähmet biržasyna ýüz tutsalar, adama minnetsiz işe ýerleşip bilerler.
Elbetde, ýaşlaryň işe ýerleşmeginde, hatda daşary ýurtda alan diplomlaryny tassyklatmakda ýurtda hereket edýän býurokratik düzgünler bilen bagly päsgelçilikleriň döremegi mümkin. Ýöne şeýle ýagdaýda hem ýaşlar aýgytly hereket etseler, olaryň işe ýerleşip biljegine şübhelenmeýärin.
Döwlet Mäneli türkmen alymynyň, ýerli synçynyň edebi lakamy. Blogdaky maglumatlar awtoryň özüne degişli.


text:
9-njy oktýabrda irden Türkmenbaşy şäherindäki nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň çäklerinde täze önümçilik kuwwatlyklarynyň dabaraly işe goýberilişi boldy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrmagy boýunça dabara ýurdumyzyň hökümet agzalary, nebitgaz ulgamynyň pudak edaralarynyň ýolbaşçylary gatnaşdylar. Olaryň arasynda, şeýle hem “LG International Corp.” we “Hyundai Engineering Co., Ltd” koreý kompaniýalar konsorsiumynyň wekilleri bar. Olar bahasy ABŞ-nyň 534 million dollary töweregi bolan bu iri maýa goýum taslamasynyň baş potratçysy bolup çykyş etdiler. Däp boýunça dabara şeýle hem türkmen halkynyň hormatly ýaşululary çagyryldy.
Bu ýere ýygnananlaryň öňünde deňizýaka sebitiniň sungat ussatlary şowhunly aýdym-sazlar bilen çykyş etdiler.
Çärede çykyş eden Koreý korporasiýalarynyň ýolbaşçylary — “LG International Corp.” Kompaniýasynyň baş dolandyryjy direktory Song Çi Ho we “Hyundai Engineering Co., Ltd” kompaniýasynyň prezidenti Kim Wi Çol TNGIZT-ni döwrebaplaşdyrmak taslamasyny durmuşa geçirmäge hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň berýän ünsüni we goldawyny aýratyn bellediler.
Soňra dabara gatnaşyjylar işe giriziji nokada tarap ugradylar hem-de ony gözden geçirmegi mazudy wakuumda gaýtadan işleýän, suwuklandyrylan gazdan we pes oktanly ýeňil benzinden awtomobil benzini üçin ýokary oktan goşundysyny öwürýän hem-de benzini garýan täze desganyň dolandyryş nokadyna barmakdan başladylar.
Bu ýerde TNGIZT-niň hünärmeni myhmanlary desgalar toplumy bilen tanyşdyrýar, şondan soň, önümçilige dabaraly ýagdaýda badalga berildi. Onuň işleýşini monitorlarda synlamak boldy. Onuň ýany bilen beýleki ekranda täze desga hem-de nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumy barada wideofilm görkezildi.
Desgalar hil derejesi halkara ülňülerine laýyk gelýän awtomobil benzininiň ýokary oktanly görnüşini öndürmek üçin niýetlenendir. Munuň üçin gerek bolan düzümler mazudy wakuumda gaýtadan işlemek we suwuklandyrylan gazy gaýtadan işlemek arkaly alnar.
Bu desgalaryň işe girizilmegi bilen nebiti gaýtadan işlemegi çuňlaşdyrmagyň netijesinde goşmaça gymmaty bolan nebit önümleriniň çykarylyşynyň möçberlerini ýokarlandyrmaga mümkinçilik dörär.
Umuman, önümçilik toplumy ýylda 2 million tonna mazut almaga, 250 müň tonna suwuklandyrylan gazy hem-de 230 müň tonna pes oktanly ýeňil benzini gaýtadan işlemäge niýetlenendir. Şeýle hem mazudy wakuumda gaýtadan işlemegiň esasynda benziniň hem-de suwuklandyrylan gazyň çig malynyň ýylda 1 million tonnasy, bitum öndürmek üçin ulanylýan gudronyň 900 müň tonnasy öndüriler we onuň hili düýpli ýokarlanar.
Alkilirleýji we izomerizirleýji desgalaryň ulanmaga girizilmegi bilen ýokary oktanly, ýagny A-92, A-95 benzinleriniň ýylda 480 müň tonna çenli goşmaça öndürmäge, şeýle hem A-98 awtobenzinini öndürmäge mümkinçilik berer.
Şeýlelikde, ýurdumyzyň nebitgaz senagatyny döwrebaplaşdyrmagyň çäklerinde ýene-de bir maýa goýum taslamasy ýerine ýetirildi. Bu işlere “LG International Corp.” we “Hyundai Engineering Co., Ltd” kompaniýalar konsorsiumy (Koreýa Respublikasy) uly goşant goşýar.


text:
Düýbi ABŞ-da ýerleşýän “Freedom House” guramasy Merkezi Aziýa we Gündogar Ýewropa regionlarynda demokratiýanyň ýagdaýy boýunça täze ýyllyk hasabatyny çap etdi.
18-nji iýunda çykan bu hasabatda Ýewraziýada demokratik özgerişliklere bolan talabyň güýçlenmegi bilen bir wagtda regionyň awtoritar hökümetleriniň repressiw syýasatlaryny güýçlendirendigi aýdylýar.
Hasabata görä, bu ýagdaý korrupsiýanyň güýçlenmegine, media senzurasynyň, raýat jemgyýetçiligine edilýän gysyşlaryň we käbir halatlarda syýasy oppozisiýa garşy edilýän zorluklaryň möwç almagyna getiripdir. Regionlardaky tendensiýalary we her bir ýurtdaky ýagdaýy aýratynlykda analiz edýän bu hasabatda Türkmenistana nähili baha berilýär?
Türkmenistana berilen baha
“Freedom House” guramasynyň ýyllyk hasabatyna görä, Türkmenistanda 2004-nji ýyldan bäri demokratik azatlyklaryň ýagdaýy özgermän gelýär.
Hasabatda ýurtda saýlaw prosesine, raýat jemgyýetçiligine, media azatlygyna, milli demokratik dolandyryşa we sudlaryň erkinliligine iň pes bahalaryň biri berilýär we ýagdaýyň ýyllar boýy az üýtgeýändigi nygtalýar.
Şol bir wagtda-da hasabatda Türkmenistanda ýerlerdäki demokratik dolandyryşda gowulyga tarap uly bolmadyk özgerişligiň bolandygyny görkezýän sanlar berilýär. Emma, maglumata görä, korrupsiýa ozalky ýyllara garanda güýçlenipdir. “Freedom House” guramasynyň 2013-nji ýyl boýunça häzirki hasabatynda Türkmenistanda demokratik özgerişiň umumy derejesine 2008-nji ýyldan bäri iň erbet baha berilýär.
Hasabata görä, Türkmenistan we Özbegistan dünýä ýüzünde raýat jemgyýetçiliginiň ösüşi üçin iň erbet şertleriň höküm sürýän ýurtlarydyr.
Türkmenistanyň Özbegistandan tapawudy
Bu iki ýurtda düýpli ornaşan režimler, syýasy oppozisiýany ýok edip, garaşsyz žurnalistleri türmä basdylar, Özbegistanda adam hukuklaryny goraýjy aktiwistler we dinçi musulmanlar häkimiýetler tarapyndan rehimiz yzarlanýarlar, Türkmenistanda bolsa hereket edýän jemgyýetçilik guramalarynyň ählisi döwlet tarapyndan dolandyrylýar we maliýeleşdirilýär diýlip, hasabatda bellenýär.
Maglumatda aýdylyşyna görä, Türkmenistanda 2013-nji ýylyň ýanwar aýynda prezidentiň permany bilen döredilen döwlet komissiýasy daşary ýutlardan maliýeşdirilýän proýektlere gözegçilik edýär we daşary ýurt maliýe serişdeleriniň ýurduň içindäki ýuridiki guramalara we fiziki şahslara elýeterliligini berk çäklendirýär.
Şol bir wagtda-da “Freedom House” guramasy, Türkmenistana we Özbegstana berlen bahalaryň bir-birinden sähelçe tapawutlanýandygyna garamazdan, bu ýurtlardaky ýagdaýyň arasynda tapawudyň bardygyny belleýär.
Guramanyň geçiş döwründäki ýurtlar boýunça hasabata degişli proýektiniň müdiri Sylwana Habdank-Kolaçzkowskanyň sözlerine görä, Türkmenistanda garaşsyz žurnalistler, garaşsyz guramalar we garaşsyz çykyşlar asla ýok. Özbegistanda bolsa pikir alyşmak üçin mümkinçilikler ýok.
Özbegistanda erkin pikir berk jezalandyrylýar, emma şol bir wagtda-da bu ýurtda garaşsyz pikirleriň we hereketleriň häli-şindi ýüze çykýandygyny görmek mümkin. Munuň üçin tagallalar edilýär. Türkmenistanda bolsa şeýle tagallaryň öňi alynýar” diýip, Sylwana Habdank-Kolaçzkowska aýtdy.
Kriteriýalar
“Freedom House” guramasy Merkezi Aziýa we Gündogar Ýewropa regionlarynyň 29 ýurduny öz içine alýan ýyllyk hasabatlarynda demokratiýa ugrunda öňegidişlikler we yza gaýdyşlar barada maglumat ýaýratmak bilen bilelikde, ýagdaýyň gowulanmagy üçin birnäçe kategoriýalar boýunça rekomendasiýalary hem çap edýär.
Şol kategoriýalar demokratik dolandyryş we ýerli dolandyryş sistemalaryna, saýlaw prosesine, graždan jemgyýetçiliginiň ýagdaýyna, habar serişdeleriniň garaşsyzlygyna, sud sistemasynyň erkinliligine we korrupsiýanyň derejesine degişli.


text:
18-nji dekabrda türkiýeli aýdym-saz ýyldyzy Tarkan Dewetogly paýtagtymyzdaky Gyşky oýunlar sport toplumynda konsert bilen çykyş etdi. Paýtagtymyzyň ýaşaýjylarynyň we myhmanlarynyň 10 müňden gowragynyň gatnaşmagynda geçirilen konsert ýurdumyzyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna we Täze ýyl baýramçylygyna bagyşlandy. Konsertde dünýä belli ýyldyzyň ýerine ýetiren aýdymlary ildeşlerimiz üçin ajaýyp baýramçylyk sowgady boldy. Dabaraly konsertden soň aýdymçy şeýle gürrüň berdi:
— Ata mekanymyz Türkmenistana ýene bir ýola gelmek we bu ýerde Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygy hem-de Täze ýyl baýramy mynasybetli çykyş etmek mende iň ýakymly duýgulary döretdi. Men bu ýerde mundan üç ýyl ozal beren konsertimi hem hemişe ýakym bilen ýatlaýaryn. Şol gezek Türkmenistanda müňlerçe janköýerimiň bardygy meni diýseň begendiripdi. Bu gezekki konsert bolsa garaşyşymdan hem gyzykly geçdi. Munuň üçin konserte gelen muşdaklarymyň ählisine hoşallyk bildirýärin.
Türkmenistan bilen Türkiýäniň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary sungatyň üsti bilen pugtalandyrmak biziň — sungat işgäleriniň belent borjy bolup durýar. Şonuň üçin hem men Türkmenistanda konsert bilen çykyş edenimde, özümi edil öz Watanymyzda ýaly duýýaryn. Ajaýyp Buzly köşgi dolduryp oturan tomaşaçylaryň aýdymlarymy özüm bilen deň gaýtalamagy kalbymy joşdurýar. Şonuň üçin hem ýeneki ýyllarda-da Türkmenistana gelmäge we bu ýerde täze aýdymlarym bilen çykyş etmäge şatdyryn. Galyberse-de, Türkmenistanda meniň dostlarym hem bar. Olar hem sungat işgärleri. Siziň ajaýyp ýurduňyzda konsert bermek arkaly, dostlarym bilen ýene bir gezek didarlaşmaga döredilen mümkinçilik üçin hoşallyk bildirýärin.
Sözümiň ahyrynda, Türkmenistan we türkmen halkyna Türkiýeden getiren gyzgyn salamymy ýetirýärin. Taryhy bir kökden gaýdýan türkmen we türk halklarynyň dostlugynyň dowamat-dowam bolmagyny arzuw edýärin. Pursatdan peýdalanyp, Türkmenistanyň Prezidenti hormatly Gurbanguly Berdimuhamedowy we türkmen halkyny Täze ýyl baýramy bilen gutlaýaryn! Goý, täze 2016-njy ýyl biziň dostlukly halklarymyz üçin düşümli ýyllaryň biri bolsun!
Şeýlelikde, aşgabatlylar we paýtgatymyzyň myhmanlary birnäçe günläp, sungatyň dünýä belli ýyldyzlarynyň aýdym-sazly çykyşlaryna tomaşa etmäge mümkinçilik aldylar. Ýeri gelende aýtsak, şeýle konsertler Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe asylly däbe öwrüldi. Sungat ussatlarynyň özüleriniň hem aýdyşy ýaly, bu konsertler halklaryň arasyndaky dostluk-doganlyga daýanýan gatnaşyklary has-da pugtalandyrmakda möhüm ähmiýete eýedir. Çünki sungatyň dili, esasan hem, aýdym saz sungatynyň dili Ýer ýüzündäki ähli halklar üçin düşnüklidir.


text:
Aşgabat, 23.02.2015. «Türkmenportal».
Şu gün Los-Anjelesiň «Dolbi» teatrynda «Oskar» kino baýragynyň 87-nji gowşurylyş dabarasy boldy.
Dürli ugurlarda alan baýraklarynyň sany boýunça Ues Andersonyň «Grand Budapeşt myhmanhanasy» we Alehandro Gonsales Inýarritunyň «Berdmen» filmleri öňdeligi eýelediler. Olaryň hersi 9 baýraga mynasyp boldy.
Režissýor A. G. Inýarritunyň «Bredmeni» iň gowy film baýragyny aldy. Bu film, şeýle-de, iň özboluşly ssenariý üçin niýetlenen heýkeljige, Inýarritu bolsa iň gowy režissýor hökmünde «Oskara» mynasyp boldy. Mundan başga-da, filmiň operatory Emmanuel Lýubeskä hem baýrak gowşuryldy.
Iň gowy aktýor diýlip «Ähli zadyň teoriýasy» filminde fizik Stiwen Hokingiň keşbini janlandyran Eddi Redmeýn yglan edildi.
Iň gowy aktrisa niýetlenen baýrak bolsa «Häli-häzirem Elis» filminde ýerine ýetiren keşbi üçin Julianna Mura nesip etdi.
Ilkinji plandaky iň gowy erkek roly üçin «Oskar» «Hyjuwlylyk» filminde surata düşen Jeý Keý Simmonsa, ikinji plandaky iň gowy zenan rolyna niýetlenen baýrak «Ýetginjeklik» filminde Patrisiýa Arkette gowşuryldy.
Iň gowy egin-eşikler üçin berilýän baýraga «Grand Budapeşt myhmanhanasy» filmi mynasyp boldy. Iň gowy geýime we saç bezegine niýetlenen baýraga hem hut şu film eýe çykdy.
Daşary ýurt dilindäki iň gowy film baýragy «Ida» atly Polşa — Daniýa lentasyna nesip etdi.
Gysga metražly «Jaň» oýun filmine, gysga metražly «Weterenlar üçin ynam telefony» dokumental filmi gysga metražly «Menýu» animasion filmi, doly metražly «Gahrymanlaryň şäheri» animasion filmi, Edward Snoudan baradaky «Raýat dört» doly metražly dokumental filmi «Oskara» mynasyp görüldi.
Şeýle hem, tehniki we beýleki käbir görnüşler boýunça berlen «Oskarlar» öz hakyky eýesini tapdy.
Fotogalereýamyz arkaly «Oskar — 2015-iň» eýeleri we görnüşler boýunça ýeňijileri bilen tanşyp bilersiňiz.


text:
12-nji dekabrda geçiriljek Bitaraplyk baýramy bilen bagly günäsi geçilen adamlaryň sanawy şu gün Türkmenistanyň döwlet eýeçiligindäki köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde doly çap edildi.
Bu gezekki amnistiýa 4 000 töweregi adam düşüpdir. Mundan ozal iň soňky gezek Türkmenistanda gadyr gijesi bilen bagly şeýle çäre yglan edilipdi. Şonda 1284 tussagyň azat edilenligi aýdylypdy.
Garaşsyz Türkmenistanyň taryhyna ser salanymyzda ýurtda bu hili günä geçişlikleriň wagtal-wagtal gaýtalanýanlygyna şaýat bolýarys. Her baýramçylykda müňläp tussag azat edilýär. Erkinlige göýberilen bendiler özleriniň gaýdyp ýaman ýola baş goşmajaklaryny aýdyp, toba edýärler we olaryň bu çykyşlary hem türkmen telewideniýesinden uly ile görkezilýär.
Emma şeýle ökünçlere hemem her ýyl müňläp bendileriň azat edilmegine garamazdan, jemi ilat sany diňe 5 million çemesi bolan Türkmenistanda bu ýagdaýlar häli-şindi gaýtalanyp dur. Munuň sebäbi näme?
Bu soraga düýbi Londonda ýerleşýän Halkara Günägeçiş guramasy, ýagny Amnesty Internationalyň metbugat wekili Lydia Aroýa şeýle diýip, jogap berdi: “Jenaýat eden adamlar, elbetde, jezasyny çekmeli, emma biziň ýaly halkara guramalary alada goýýan zat, ilatyň öz pikirini beýan edenligi, käbir guramalara agza bolanlygy hemem dini ynançlary bilen bagly tussag edilmegidir. Şeýle-de sud diňlenşikleriniň syýasy äheňli geçirilýänligi barada hem biz alada edýäris. Sebäbi adalatly geçirilmedik diňlenişikler sebäpli-de ilat türmä basylýar".
100 müň adamdan 224-si türmede
Her gezek müňläp bendileriň boşadylmagyna garamazdan, tussaglaryň sanynyň azalýanlygy barada maglumat ýok, elbetde, olaryň sanynyň köpelýänligi barada hem aýdara esas ýok.
Düýbi Londonda ýerleşýän “Kings College” atly uniwersitetiň “Tussaglaryň ýagdaýlaryny Öwrenmek boýunça Halkara Merkeziniň” maglumatyna görä, häzirki döwürde Türkmenistanda tussaglaryň jemi sany 10 953 töweregidir.
Ady agzalýan guramanyň 2009-njy ýylyň ýanwar aýynda çap eden hasabatyna görä, bu san Türkmenistanyň her 100 müň raýatyndan 224-niň türmededigini aňladýar.
Amnesty International guramasynyň metbugat wekili Lydia Aroýo Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde türmä basylan adamlaryň ýagdaýy bilen bagly-da alada bildirdi.
Aroýo aýtmagyna görä, häzirki döwürde türmä basylanlary iki kategoriýä bölmek mümkin. Birinjisi, hakykatdan hem jenaýat edip türmä basylan adamlar, ikinjisi bolsa, syýasy sebäplerä görä türmä düşen adamlar diýip, ol sözüni şeýle dowam etdirdi: “Haýsydyr bir hökümetiň islendik mesele boýunça çäre görmegi we öz ygtýarlyklaryndan bikanun peýdalanan jogapkär işgärlerini jezalandyrmagy nukdaýnazardan ýurtda aç-açanlygyň bolmaklygy hökmänydyr. Türkmenistanda bolsa aç-açanlyk ýok, bu tussaghanalardaky ýagdaýlaryň hem oňyn däldigi barada pikir dörädýär. "Halkara Gyzyl Haç" ýaly guramalaryň ekspertleriniň bu ýurda barmaga rugsat edilmezligi hem alada döredýär”.
Halkara ekspertleriniň goýberilmezligi
Türkmenistan "Halkara Gyzyl Haç" komitetiniň gözegçilerine türmelere baryp görmäge rugsat etmän gelýän az sanly ýurtlardan hem biridir. "Halkara Gyzyl Haç" komitetiniň işgärleri soňky birnäçe ýylyň dowamynda ençeme gezek Türkmenistana bardylar we türmelere baryp görmek barada gepleşikleriň geçirilýänligini mälim etdiler. Emma geçirilen bu gepleşikleriň haýsydyr bir netije berip-bermeýänligi barada anyk maglumat ýok.
Halkara guramalar, şol sanda Amnesty International, Türkmenistanda aç-açanlygyň bolmazlygyny, halkara ekspertlerine bu ýurda barmaga rugsat edilmezligini, hem-de adamlaryň yzygiderli türmä basylyp, soňra prezidentiň permany bilen azat edilip durulmagyny bu ýurtda kanunçylygyň gowşakdygy bilen düşündirýärler. Olaryň aýtmagyna görä, Türkmenistanyň adalat sistemasy hakyky reforma mätäç, kanunlar we olaryň amala aşyrylyşy halkara standartlara gabat getirilmelidir.
Indiki zerur ädimler
Elbetde, bu ugurda az-kem alada edilýänligini hem aýtmak mümkin. Meselem, ÝHHG ýaly guramalaryň gatnaşmagynda ýurtda yzygiderli iş seminarlary geçirilýär we Türkmenistanyň dürli pudaklary, şol sanda Adalat ministrliginiň işgärleri-de, şeýle çärelere gatnaşýarlar.
Emma “Amnesty International” guramasynyň wekili Lydia Aroýonyň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, muňa ýagdaýy özgertmek üçin ädilen ilkinji ädim diýip, baha berip bolar, emma edilmeli işler entek köp.
"Kadrlary türgenleşdirmek möhüm bir ädimdir. Emma ikinji ädim bu çäräniň iş ýüzünde nähili amala aşyrylýanlygyna gözegçilik etmekdir. Şeýle-de türkmen ýolbaşçylary tarapyndan bu barada syýasy erk-islegiň bolmagy hem möhümdir, sebäbi kanuny depgilänleriň jogapkärçilige çekilmegi zerurdyr" diýip, Lydia Aroýo aýtdy.
“Amnesty International” guramasynyň wekiliniň aýtmagyna görä, öz gol goýan halkara dokumentlerini iş ýüzünde amala aşyrmagy üçin halkara guramalarynyň Türkmenistana basyş etmegi hem zerurdyr.
Ady agzalýan guramanyň wekili Lydia Aroýo Türkmenistanda ýagdaýlaryň gowulyga tarap özgermegi üçin Aşgabadyň adam hukuklary meselesinde düýpli reformalary geçirmelidigini, dini, söz we metbugat azatlyklaryna ýol bermelidigini hem nygtady.


text:
Ukrainada prezident Wiktor Ýanukowiçiň Ýewropa Bileleşigi bilen Assosiasiýa ylalaşygyna gol goýmakdan ýüz öwürmegi netijesinde noýabr aýynda ýurtda protestler döräpdi. Şol protestleriň netijesinde hökümet agdarylyp, Ýanukowiç ýurdy terk edipdi. Şeýle-de, ýakynda Russiýa tarapyndan Ukrainanyň Krym sebiti anneksiýa edilip alyndy. Yagny sähelçe wagtyň içinde ýurtda hökümet agdaryldy, ýurduň bir bölegi hem beýleki bir ýurt tarapyndan anneksiya edildi. Bu ýagdaýlaryň ählisine Ukrainada okaýan talyplar hem şaýat boldular.
Edil anneksiýa bolmasa-da şuňa meňzeş syýasy krizis we hökümet agdarylyşygy 2009-njy ýylda Gyrgyzystanda hem bolup geçipdi. Bu ýagdaýlar umuman aýdylanda Türkmenistan üçin nätanyş.
Eýsem, şunuň ýaly syýasy wakalar, türkmenistanly talyplarda nähili täsir galdyrýar? Olaryň şol wakalardan öwrenen zatlary, edinen tejribeleri nämelerden ybarat? Täze Tolkun gepleşigimiziň nobatdaky tapgyrynda ynha şu meseleler hakda gürrüň etmekçi. Programmamyza diňe Ukrainada hem-de Gyrgyzystanda okaýan türkmen talyplary däl, beýleki ýurtlarda okaýan talyplara hem garaşýarys.
Pikiriňizi galdyrmak üçin aşakdaky forumdan peýdalanyň, eger isleseňiz, öz pikiriňizi gepleşigimize gatnaşyp hem beýan edip bilersiňiz, adresimiz hat@azatradio.org, bize hat ýazyň. Siz bilen özümiz habarlaşarys.


text:
Russiýanyň jenaýatçylar toparynyň belli ýolbaşçysy Moskwada tussag edildi. Duşenbe güni Russiýanyň Içeri işler ministrligi 52 ýaşyndaky Wilor Struganowyň (lakamy: Paşa Swetomuzyka) sorag edilmek üçin Krasnoýarsk şäherine ugradylandygyny mälim etdi.
Krasnoýarsk sebitindäki resmiler 1990-njy ýyllarda Sibirdäki alýumin önümçiligi işi bilen ilteşikli Struganowa alty telekeçini we resmileri öldürmekde aýyplama ýöňkelendigini aýtdylar.
Struganow 1990-njy ýyllarda Krasnoýarskdäki Alýumin fabriginiň direktory Anatoliý Bykowyň ýaranydy.
2002-nji ýylda Bykow Struganowyň öldürilmegini guramalaşdyrmaga synanyşmakda günäli tapylyp, şertli tussaglyga höküm edildi.


text:
Geçen hepde ABŞ-nyň Konnektikut ştatynyň başlangyç mekdebinde bolan köpçülikleýin gyrgynçylyk bu ýurtda ýaragyň saklanyşyna berkräk gözegçilik edilmeli diýen çagyryşlaryň güýjemegine getirdi.
Emma bu wakanyň bolan ýerinden müňlerçe kilometr uzaklykda - Moskwada ýarag lobbistleri şol wakadan başgaça netije çykardylar. Ýagny, olar ýarag edinmäge gözegçiligi gowşatmaga çagyrýarlar.
ABŞ-nyň iň täsirli “National rifle association” atly ýaraglar boýunça lobbi topary jemi 26 adamyň, şol sanda 20 çaganyň ölümine getiren tragediýadan soň köpçülikleýin beýanat bilen çykyş etmek üçin birnäçe gün garaşan bolsa, düýbi Moskwada ýerleşýän “Ýarag edinmek hukugy” atly lobbi topary şol tragediýadan sanlyja sagat geçmänkä ýaraglardan peýdalanmak ygtyýarlygynynyň giňeldilmegine çagyryp, beýanat
ýaýratdy.
"Bu atyşykda atly mugallym öldürildi. Bu alty adam şol çagalary diňe öz elleri bilen gorap bilerdi" diýip, guramanyň düýbüni tutujylaryndan biri, 24 ýaşly Mariýa Butina aýtdy. "Şol wakany amala aşyran ganhor, bu gyrgynçylygy hiç kimde ýaragyň bolmajakdygyny bilip planlaşdyrypdy" diýip, Butina belledi.
Halkyň aktiwligi, galyberse-de soňky döwürlerde ýygylaşýan şeýle wakalar sebäpli ýarag temasy soňky günlerde telewizion kanallaryň gün tertibinden düşmeýär. Şeýle ýagdaýda, mundan bir ýyl öň asla ady hem eşidilmeýän Orsýetdäki “Ýarag edinmek hukugy” hereketi mundan beýläk öz wezipesiniň adamlaryň ýarag edinmegini aňsatlaşdyrmak üçin Orsýetiň raýatlaryny razy etmekden ybaratdygyny aýdýar.
Olaryň ritorikasy ABŞ-nyň ýarag lobbisi tarapyndan höweslendirilene meňzeýär. 1-nji dekabrda 80-ne golaý adam ýarag edinmegini goldap, Moskwa meýdanynda geçiren ýörişinde ”Kantri” aýdym-saz toparynyň meşhur ýyldyzy Jonno Kaşiň "Ýaragyňy şähere äkitme" diýen aýdymy ýaňlandy.
Mariýa Butina
ABŞ-nyň konstitutsiýasynyň ýarag edinmäge rugsat berýän ikinji düzedişinden tapawutlylykda Orsýetiň esasy kanunynda beýle ygtyýarlyklar berilmeýär.
Emma ABŞ-da ýerleşýän ”National rifle association” lobbi toparynyň hem agzasydygyny aýdýan, Butina ýarag edinmegiň raýat hukugydygyny aýdýar: "Eger ýarag götermäge rugsadyň bolmasa, onda biziň konstitusiýamyzdaky ýaşamak üçin berilýän hukugyň manysy näme? Eger biri özüni goramak islese, onuň [goranmaga] mümkinçiligi ýok".
Aktiwistleriň ýene biri Artýom Rýabow ýylyň dowamynda bolup geçen köpçülikleýin protestleriň ýurtdaky ýagdaýyň örän durnuksyzdygyny görkezýändigini aýtdy. 37 ýaşly öňki kompýuter sistemalarynyň operatory häzirki ýagdaýy 1917-nji ýyl bilen deňeşdirdi. Onuň aýtmagyna görä, bolşewik rewolýusiýasyna garşylyk görkezenler ýaragsyz bolandyklary sebäpli "zalymlygy" duruzmak üçin hiç zat edip bilmändirler.
"Orsýetiň kyn ýagdaýdadygy syrly zat däl. Ony durnuklaşdyrmak üçin ilki bilen edilmeli iň wajyp zat - bu raýatlara ýarag götermäge rugsat berilmeli. Bu kadadan çykýan ýagdaý bolsa-da, raýatlary rahatlandyrar" diýip, Rýabow aýdýar.
Butina we beýleki guramaçylar "Ýarag edinmek hukugy" hereketiniň syýasy däldigini aýtsalar-da, ýörişe gatnaşanlaryň köpüsiniň ellerinde milletçi baýdaklary ýa-da milletçi simwollary bardy.
Ölüm derejesi beýleki ýewropa ýurtlary bilen deňeşdirilende has ýokary bolan ýurtda ýarag edinmek ygtyýarlygyny giňeltmeli diýip, adamlaryň köpçüligini ynandyrmak kyn bolsa gerek.
2011-nji ýylda Lewada merkezi tarapyndan geçirilen pikir soralyşykda jogap berenleriň 80%-i ýarag götermekligiň ygtyýarlyklarynyň giňeldilmegine garşy boljakdyklaryny aýdypdylar.
Häzirki kanuna laýyklykda, Orsýetiň raýatlary goranmak maksady bilen tekiz nilli uzynnil tüpeňini hem seçmedan we öldürmek howpy bolmadyk ýaraglardan gaz sapançasyny we elektroşok sapançasyny edinip bilýärler. Ölüm howpuny salýan ähli ýaraglar bolsa bikanun.
19-njy dekabrda geçirilen ýygnakda Orsýetiň premýer-ministri Dmitriý Medwedew ýaragyň jemgyýet üçin howpludygyny we olary edinmek baradaky kanunyň giňeldilmeli däldigini aýtdy: "ABŞ-nyň kanunlary Orsýet üçin laýyk gelmeýär, hatda ABŞ-nyň özüne-de laýyk gelmeýär. Olar Baş kanunyndaky käbir düzedişlere guwanýarlar, emma [şol düzedişler bilen bagly] aklap bolmajak elhenç ýagdaýlar ýüze çykýär".
Her niçigem bolsa “Ýarag edimek hukugy” hereketi Orsýetiň oppozisiýasynyň we dolandyrýan “Ýedinaýa Rossiýa” partiýasynyň käbir agzalary tarapyndan makullanyldy.
Iýul aýynda Federasiýa Geňeşiniň sözçüsi şeýle hem “Ýedinaýa Rossiýa” partiýasynyň agzasy Aleksandr Torşin ýanýaraglar baradaky kanuny giňeltmek üçin ýüz tutmagyň planlaryny ykrar etdi.
Oppozisioner we korrupsiýa garşy blogger Alekseý Nawalnyý, şeýle-de Döwlet Dumasynyň öňki deputaty Gennadiý Gudkow ýaly şahsyýetler jenaýatdan goranmakda ýaragyň iň soňky serişdedigini aýdýarlar.


text:
Penşenbe güni Pakistanyň mediasy ýurduň sudunyň prezident Asif Ali Zardari tarapyndan premýer-ministrlik wezipesine hödürlenen Mahdum Şahabuddini tussag etmek barada höküm çykarandygyny habar berdi.
Bu wakanyň öňýany, çarşenbe güni prezident Zardari ony premýer-ministriň wezipesine hödürläpdi.
Medianyň maglumatyna görä, ýurduň sudy Mahdum Şahabuddine Pakistanyň saglyk ministri bolup işlän döwründe bikanun neşe söwdasyna dahylly iş alyp baranlykda aýyplama bildiripdir. Mahdum Şahabuddin soňky wagtlar Pakistanyň tekstil ministri bolup işläp gelýärdi.
Suduň çykaran höküminiň onuň premýer-ministriň wezipesini eýelemegine böwet boljakdygy ýa bolmajakdygy barada häzirlikçe anyk maglumat alynmady.


text:
Azatlyk Radiosynyň sosial ulgamlarynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Aşgabatda “Alfa-Romeo-2015” kubogy ugrunda geçirilen awtosport ýaryşyna gatnaşandygy we onda türkmen lideriniň birinji orna eýe bolandygy barada çap eden wideosy tomaşaçylarymyzyň arasynda köp gyzyklanma döretdi.
Azatlyk Radiosynyň Facebook sahypasynda bu wideo bir günüň dowamynda 112 müňe golaý adam tomaşa edip, onlarça adam hem bu temadan öz pikirlerini ýazdy.
Ýazylan teswirlerde prezidentiň bu ýaryşa gatnaşmagyna we onuň birinji orny eýelemegine ýaňsyly garaýyşlaryň agdyklyk edýändigini görse bolýar.
“Masgaraçylyk”
Nigara atly okyjymyz: “Nirede, haýsy döwletde bar şunuň ýaly masgaraçylyk? Gurbanguly, sen keýp et, emma öz halkyň nähili ýagdaýda, nähili kynçylyklary çekýär, olara welin üns berme” diýip, ýeňiji prezidente kinaýaly ýüzlenýär.
Myrat atly okyjymyz hem 22-nji awgustda geçen awtoýaryşda birinjiligi alan prezidente ýüzlenip: “Sen nähili adam?! Döwleti masgara etdiň. Halkyň daşary ýurtlarda sürünýär, sen bolsa awtoulagda keýp çekýäň. Gurbanguly Berdimuhamedow, bir giden zat etdim diýip özüňi öwýäň, ilki bilen halkyňy doýur, iş-güýç bilen üpjün et, soňra sen awtoulaglarda gezelenç et” diýip ýazýar.
Beýleki ýaryşlar
Okyjylarymyzyň arasynda prezidentiň diňe awtoulag ýaryşy bilen çäklenmän, eýse beýleki gatnaşan dürli bäsleşiklerinde hem ilkinji orunlary almagyna ünsi çekenler-de bar.
Adil atly okyjymyz “Halkynyň aladasyny etmegi bilmeýän adamdan nämä garaşmaly?” diýen sorag bilen teswirine başlap, soňra ony: “Haçan görseň, özüni öwmekden başga zat edenok. Ýaryşlara gatnaşýar, aýdym aýdýar, ondan prezident bolarmy? Sen halkyňa seretmegi öwren. Sen-ä ýaryşlara gatnaş, ol ýerdäki adamlar hem işsiz, pulsuz ejir çeksinler!” diýen sözler bilen jemleýär.
Şahnoza atly okyjymyz hem bu pikiri dowam etdirip: “At ýaryşlarynda, awto ýaryşlarda, hemme zatda bu birinji” diýip, ýaňsyly tankydy orta atýar. Alina atly okyjymyz bolsa: “Ol hemme zatda birinji, halky ezmekde-de onuň öňüne geçip biljek ýok. Tüweleme, göz degmesin!” diýip, teswir galdyrypdyr.
“Bir är ýigit”
Babur atly okyjymyz öz gezeginde: “Ýurtda geçirilýän ýaryşlaryň ählisinde bu birinji bolýar. Biz muňa ynanar ýaly samsykmy?!” diýen soragy orta atýar.
Jennet atly okyjymyz öz teswirinde: “At ýaryşlarynda agtygy, awto ýaryşlarda özi, parahorluk ýaryşynda aýal doganlary, başga nämeleri sanaýyn?!” diýen ýiti soragy berýär we soňra-da öz teswirini şeýle jemleýär: “Bir är ýigit çykyp prezidente “ýapyk, diktatorlyk döwlet diýip bütin dünýä üstümizden gülýär, şonuň üçin, gel, bir demokratiýa ýaryşyna, halal iýip-içmek ýaryşyna-da goşulaly” diýip aýdaýsa”.
Belläp geçsek, prezidentiň birinji orny eýelemegine begenen okyjylarymyz hem ýok däl. Behzat prezidentiň ýeňşini gutlap, öz “berekellasyny” hem ýetiripdir.
Gepiň gerdişine görä aýtsak, ýokarky teswirler okyjylarymyzyň şahsy pikir-garaýyşlary we olar Azatlyk Radiosynyň resmi pozisiýasyny aňlatmaýar.


text:
Pentagon 9-njy oktýabrda aram siriýa pitneçileriniň täze güýçlerine tälim bermek baradaky programmasyny goýbolsun edip, oňa derek Siriýanyň içindäki «Yslam döwleti» toparynyň ekstremistlerine garşy söweşip ýören oppozisiýa toparlaryna ünsi güýçlendirjegini aýtdy.
ABŞ-nyň goranmak sekretary Aş Karter Pentagona, ahyrynda «Yslam döwleti» toparyna «ylalaşykly gaýtawul» berler ýaly, «synagdan geçen saýlama liderler toparyny we olaryň birikmelerini» ýarag bilen üpjün etmegi tabşyrdy» diýip, Pentagonyň beýanatynda aýdylýar.
Pentagon özüniň 500 million dollarlyk programmasynyň «düýpli synaglar» bilen ýüzbe-ýüz bolandygyny boýun aldy.
Bu programma täze adamlara tälim berip, olary söweş meýdanyna ibermek bilen baglanşyklydy.


text:
Aşgabat, 05.02.2015. “Türkmenportal”.
Aşgabatda Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-horwat toparynyň nobatdaky mejlisi geçirildi. Oňa Türkmenistanyň we Horwatiýa Respublikasynyň birnäçe döwlet düzümleriniň ýolbaşçylary hem-de wekilleri gatnaşdylar.
Mejlisiň barşynda ozal gazanylan ylalaşyklary iş ýüzünde durmuşa geçirmek bilen baglanyşykly meselelere garaldy, şeýle hem ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň we ony mundan beýläk-de ösdürmegiň möhüm ugurlary boýunça netijeli pikir alyşmalar boldy. Geçen döwürde türkmen-horwat gatnaşyklaryň birnäçe möhüm ugurlary boýunça işjeňleşdirilendigini bellemek bilen, duşuşyga gatnaşyjylar özara peýdaly maýa goýum taslamalaryny işläp taýýarlamak we söwda-ykdysady, ýangyç-energetika ulgamlaryndaky, ulag we aragatnaşyk pudaklaryndaky hyzmatdaşlygy artdyrmak maksady bilen, Hökümetara toparynyň işiniň netijeliligini ýokarlandyrmagyň wajypdygyny nygtadylar.
Gumanitar gatnaşyklar bilen baglanyşykly meseleler duşuşykda netijeli ýagdaýda ara alnyp maslahatlaşyldy. Şunuň bilen bagly döwletara gatnaşyklarynyň möhüm bölegi hasaplanýan medeni we ylym-bilim gatnaşyklaryny yzygiderli ösdürmek hakyndaky teklip öňe sürüldi. Syýahatçylyk we sport özara gatnaşyklaryň geljegi uly ugurlaryň hatarynda görkezildi.
Şu gün hökümetara topar öz işini dowam etdirer.


text:
“Olary diri görkeziň!” atly halkara kampaniýa Türkmenistanyň hökümetini türkmen türmelerinde ýitirim edilen tussaglaryň ykbaly barada maglumat bermäge çagyryp, ýörite beýanat ýaýratdy. Bu beýanat dünýäde adamlaryň zor bilen ýitirim edilmegine garşy halkara hepdelik geçirilýän mahaly, 3-nji iýunda köpçülige ýetirildi.
“Biz Türkmenistanyň hökümetini türkmen türmelerinde uzak möhletli türme tussaglygyna höküm edilen ýüzden gowrak adamynyň hukuklaryny dikeltmäge we adamlaryň zor bilen ýitirim edilmek ýörelgesini derhal ýatyrmaga çagyrýarys” diýlip, beýanatda aýdylýar.
Şeýle-de, anna güni ýaýradylan maglumatda tussaglaryň köpüsi barada eýýäm 13 ýyldan gowrak wagt bäri hiç hili maglumatyň berilmeýändigi aýdylyp, “türkmen hökümeti ýitirim edilenleriň dogan-garyndaşlaryna öz ýakynlary, olaryň nirededigi barada maglumat berip, gija goýmazdan, olary görmäge rugsat bermeli” diýilýär.
Halkara guramalar goldaw bildirdi
Türkmenistanda dereksiz ýitirim bolan adamlaryň sany barada takyk maglumat elýeterli bolmasa-da, “Olary diri görkeziň!” atly kampaniýa Türkmenistanyň hökümetinden türkmen türmelerinde ýitirim edilen ýüzden gowrak tussagyň ykbaly, ýagny olaryň nirede ýerleşýändigi, saglyk ýagdaýy we kanuny statusy barada maglumat almaga synanyşýar.
Bu kampaniýada ady agzalýan tussaglaryň aglabasy 1990-njy ýyllaryň ahyrlarynda we 2000-nji ýyllaryň başlarynda tussag edilen adamlar, şol sanda ýokary derejeli döwlet resmileridir.
Maglumatda bu kampaniýa başladylaly bäri, käbir üstünlikleriň hem gazanylandygyna üns çekilip, kampaniýanyň türkmen hökümetine edýän çagyryşyna dünýäniň ençeme döwletiniň, halkara we raýat jemgyýetçilik guramalarynyň goldaw bildirendigi aýdylýar.
Tussaglary görmäge rugsat berilmeli
Ýewropa Bileleşigi (ÝB) bu meseläni özüniň Türkmenistan bilen gatnaşyklarynda yzygiderli gozgaýar. Şeýle gepleşikleriň iň soňkusy şu ýylyň maý aýynda Ýewropa Bileleşigi bilen Türkmenistanyň arasynda geçirilen “Adam hukuklary dialogynda” boldy. Ýewropa Parlamenti adam hukuklary babatdaky aladalanmalara, şol sanda dereksiz ýitirim edilenler meselesine esaslanyp, Ýewropa Bileleşigi bilen Türkmenistanyň arasyndaky “Hyzmatdaşlyk we partnýorlyk ylalaşygyny” ratifisirlemegi soňa goýdy diýlip, beýanatda nygtalýar.
Beýanatda dünýäniň dürli künjegindäki hökümetler we halkara guramalar Türkmenistanyň özüniň bu meseledäki dymmaklygyny bes etmegi üçin basyşlaryny artdyrmaly diýilip, “Türkmenistanyň hökümetiniň tussag edilen adamlary görmek üçin olaryň hossarlaryna, aklawçylaryna we abraýly halkara guramalaryň wekillerine, şol sanda Halkara Gyzyl haç Komitetiniň we Birleşen Milletler Guramasynyň degişli ekspertlerine doly rugsat bermelidigi” bellenilýär.
“Olary diri gökeziň!” atly kampaniýa 2013-nji ýylda döredilip, ol öz işini döwlete degişli däl ençeme guramalaryň gatnaşmagynda alyp barýar.


text:
Anna güni orsýetli Wladimir Zdorowenin Nýu-Ýorkuň federal sudy tarapyndan internet arkaly maliýe jenaýatçylygyny amala aşyrmak synanyşyklarynda günäli tapylyp, üç ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.
55 ýaşly Wladimir Zdorowenin 2012-nji ýylyň fewralynda geçirilen ozalky sud diňlenişiginde gizlin dildüwşükde hem-de internet arkaly pul ogurlamak synanyşyklarynda bildirilen aýyplamalarda öz günäsini boýun alypdy.
Ol 2011-nji ýylda Şweýsariýada tussag edilip, Birleşen Ştatlara deportasiýa edileli bäri ABŞ-nyň türmesinde tussaglykda saklanýar. Suduň höküminden soň onuň ýene azyndan iki ýyldan Orsýete deportasiýa edilmegi mümkin diýlip garaşylýar.
Birleşen Ştatlaryň prokuraturasy Orsýetiň raýaty Wladimir Zdorowenini we onuň ogly Kirili 2004-2005-nji ýyllar aralygynda internet arkaly bank müşderileriniň bank hasaplaryna girip, ýüz müňlerçe dollarlyk maliýe pirimlerini amala aşyrmak synanyşyklarynda aýyplaýar. Onuň ogly Kiriliň niredeligi heniz belli däl.


text:
Paýtagda tamamlanan söweş jiu-jitsusy boýunça Türkmenistanyň çempionaty ähli welaýatlardan we Aşgabat şäherinden güýçli türgenleri bir ýere jemledi. Gündogaryň başa-baş göreşiniň bu görnüşi 2017-nji ýylda Aşgabatda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň meýilnamasyna girýär. Şonuň üçinem bu ýaryşy Aziada — 2017-ä taýýarlygyň nobatdaky tapgyry hökmünde hem görmek bolar.
Erkekleriň arasynda 62 kg agram derejede birinji ýeri Kerim Döwletow, ikinji orny Myrat Gimmiýew (ikisem Aşgabat) eýelediler. Hormat münberiniň üçünji basgançagyna bolsa Maksat Seýitmämmedow (Mary welaýaty) bilen Meýlis Kakabaýew (Daşoguz welaýaty) çykdylar — diýip, “Нейтральный Туркменистан” gazeti habar berýär.
69 kg agram derejesinde Abdylla Babaýew (Aşgabat) altyn, Batyr Taňryberdiýew (Daşoguz welaýaty) kümüş medallara mynasyp boldular. Bürünç medal Mekan Nurjykowa (Aşgabat) we Döwlet Ýoldaşewa (Daşoguz) gowşuryldy.
76 kg agram derejesinde baýrakly orunlaryň ählisini aşgabatly türgenler eýelediler. Hormat münberiniň ýokary basgançagyna Döwlet Çeppiýew çykdy. Allanur Abalakow ikinji, Daňatar Ýagmyrow bilen Mekan Gurbandurdyýew üçünji netijeler bilen ýaryşy jemlediler.
84 kg agram derejesinde birinji we ikinji orunlary degişlilikde daşoguzly pälwanlar Ahmet Babanyýazow we Rustam Rozmetow eýelediler. Bürünç medala aşgabatlylar — Dörtguly Jumaýew bilen Arslan Hojadurdyýew mynasyp boldular.
Gyzlar ýedi agram derejesinde güýç synanyşdylar. Netijede Hurma Abdylowa (52 kg, Mary), Dinara Rozykulowa (56 kg, Lebap welaýaty), Merjen Ýatçikowa (60 kg, Daşoguz welaýaty ), Göwher Atdaýewa (64 kg, Mary welaýaty), Gurbansoltan Orazmedowa (68 kg, Daşoguz welaýaty), Läle Nuryýewa (80 kg, Mary welaýaty), Ogulşirin Nurmetowa (80 kg-den ýokary agram, Daşoguz welaýaty) ýeňiji boldular.


text:
Ýekşenbe güni Ýaponiýada geçirilen parlament saýlawlarynyň deslapky netijeleri eýýäm ýurduň Liberal-demokratik partiýasynyň wekilleriniň orunlaryň köplügine eýe bolandygyny görkezýär.
Deslapky maglumatlara görä, Ýaponiýanyň Liberal-demokratik partiýasy 480 orunlyk parlamentden 310 orna eýe bolupdyr.
2009-njy ýyla çenli Liberal-demokratik partiýa onlarça ýyllaryň dowamynda häkimiýeti öz elinde saklap gelipdi. 2009-njy ýyldaky parlament saýlawlarynda Demokratik partiýa häkimiýet başyna gelipdi.
Ýöne geçen soňky üç ýylyň dowamynda ýüz beren maliýe krizisi we Fukusimo ýadro heläkçiligi ýaly wakalar bu partiýanyň öňünde uly kynçylyklary döretdi.
Ýekşenbe günki saýlawlarda ýeňiş gazanan LDP partiýasynyň lideri Şinzo Abe Ýaponiýanyň häzirkisinden has aktiw we tutanýerli daşary syýasat alyp barjakdygyny nygtap çykyş etdi.


text:
Hytaýyň resmi habar gullugy Taýlanddan Hytaýa deportasiýa edilen 109 uýguryň Türkiýä, Siriýa we Yraga «Yslam döwleti» jeňçi toparynyň hatarynda söweşmäge barýandygyny aýtdy.
Resmi «Sinhua «habar gullugy 13 uýguryň terror hereketleri bilen galtaşygy bilnenden soň, Hytaýdan gaçandygyny aýtdy.
Şeýle-de hytaý polisiýasynyň Sinjianda uýgurlaryň arasyndan YD üçin nöker toplaýan toparlaryň üstüni açandygy habar berilýär.
Taýlandyň 9-njy iýuldaky köpçülikleýin deportasiýasy halkara jemgyýetçiliginiň tankydy pikirlerine sebäp boldy.
Bosgunlaryň hytaý häkimiýetleri tarapyndan ýanalmak howpundan alada bildirilýär.


text:
Türkmenistanyň olimpiýa ýygyndy toparyndaky çykyşlary bilen belli bolan “Rostowyň” täze oýunçysy Wahyt Orazsähedow şu hepdede topara goşuldy we şahsy meýilnama boýunça türgenleşiklere girişdi. Klubuň saýtyna beren beýanatynda Don toparynyň çakylygyny kabul etmeginiň sebäpleri barada gürrüň berdi.
—Şikesli okuw-türgenleşik ýygnanyşygynda aldym, soňra iki hepdeläp Germaniýada sagaldyş-dikeldiş çärelerini geçdim — diýip, Wahyt gürrüň berdi. — Häzir özümi oňat duýýan. Meniň üçin şahsy meýilnama düzdüler, geljek hepde şol boýunça işlemeli, soňra bolsa umumy topara goşulyp bilerin.
—Futboluň ýoluny “Rostowda” dowam etdirmek pikiri nädip ýüze çykdy?
—Soňky bir ýarym ýyly Türkiýäniň birinji ligasynyň “Osmanlysporynda” geçirdim. Duşuşyklarymyza Gurban Berdiýew gelip, meniň oýnumy synlady. Şonda eger “Rostowyň” baş tälimçisi bolaýsa, öz toparyna çagyrjakdygyny aýtdy. Netijede okuw-türgenleşik ýygnanyşygyna — gözden geçirilişe çagyrdy, soňra bolsa topara geçmegi teklip etdi. Türkiýede-de meniň işlerim ugrunady. Birinji aýlawyň netijesi boýunça garşydaşlaryň derwezesine 12 pökgi geçirdim. Ýöne Bekiýewiçe ýok diýip bilmedim (ýylgyrýar). Şeýle tälimçi bilen işleşmek hemişe nesip edip duranok. Şol sebäpli-de, geçmäge razylyk berdim.
—Toparda häzir hüjümçileriň arasynda uly bäsdeşlik bar...
—Howa, bu ýerde örän güýçli hüjümçiler ýygnandy, ýöne muny diňe gowy tarapdan kabul edýän. Çünki bäsdeşlik diňe peýda getirýär. Meniň öňümde durýan wezipe çaltrak gutulyp, öňki kaddyma gelmekden ybarat. Kimiň oýnamalydygyny bolsa tälimçi kesgitleýär.
Germaniýadakam rostowlylaryň çempionatdaky soňky oýunlaryna tomaşa etdim, topar ,aňa ýarady. Oglanlaryň ählisi uly höwes bilen oýnap, oňyn netije gazanmak üçin göreşdiler.