text:
Haýsy-da bolsa bir dilde ulanylýan sözleriň hemmesine şol diliň leksikasy ýa-da sözlük düzümi diýilýär. Türkmen diliniň sözlük düzüminiň esasy türkmen diliniň öz sözleridir. Alynma sözler hem dilimiziň sözlük düzüminiň baýlygydyr.
Sözler bir we köp manyly bolup bilýär. Sözüň ilkinji we esasy aňladýan manysyna onuň asyl manysy diýilýär.
agaç, alma, galam.
Emma "göz" sözi öz asyl manysyndan, ýagny adamlaryň, haýwanlaryň görüş organyndan başga-da örän köp manyda ulanylýar.
agajyň gözi, iňňäniň gözi, çeşmäniň gözi, horjunyň gözi we başgalar.
Ynha şunuň ýaly sözleriň öz asyl manysy bilen bagly başga-da birnäçe manyda ulanylmagana sözleriň köp manylylygy diýilýär.
Sözler köp manylylykdan başga-da göçme manyda hem ulanylýar.
Duz sözüniň asyl manysy nahara atylýan tagamly zady-jisimi aňladýar. "Seniň sözüň duzy ýok" diýsek, göçme manyda gelýär. Ugur-utgasyz söz diýmegi aňladýar.


c: text/html

text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Beýik Britaniýanyň we Demirgazyk Irlandiýanyň Birleşen Patyşalygynyň Şazenany Ýelizaweta II we Beýik Britaniýanyň we Demirgazyk Irlandiýanyň Birleşen Patyşalygynyň Premýer-ministri Tereza Meýe London şäheriniň “Grenfell-Tauer” binasynda bolup geçen, adam pidalaryna we şikes ýetmelerine getiren ýangyn zerarly gynanç hatyny iberdi.
Türkmenistanyň Prezidenti şu agyr pursatda Türkmenistanyň halkynyň we hökümetiniň adyndan, şeýle hem hut öz adyndan gurban bolanlaryň maşgalalaryna, dogan-garyndaşlaryna we ýakynlaryna çuňňur gynanjyny we medet beriji sözlerini, ejir çekenlere bolsa tiz wagtda sagalmaklary baradaky arzuwlaryny aýtdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ýurdumyzda iň baýry okuw jaýlarynyň biri 1927-nji ýylda mugallymçylyk tehnikumy diýlip döredilipdi. Üç ýyldan soň başlangyç synp mugallymy diýip diplom alanlaryň ýüzüsi onuň ilkinji uçurymlary bolupdy. Mekdep işlän döwründe umumy bilim berýän mekdepler üçin başlangyç synp mugallymlarynyň we mekdebe çenli çagalar edaralry üçin terbiýeçileriň ýigrimi müň bäş ýüzden gowragyny taýýarlady. …Dowamy »
Stambul Şäherinde Türkmenistanyň Prezidentiniň “Türkmenistan – Beýik Ýüpek Ýolunyň Ýüregi” Atly Kitabynyň Tanyşdyrylyş Dabarasy Geçirildi
2017-nji ýylyň 27-nji noýabrynda Türkmenistanyň Türkiýe Respublikasyndaky Baş konsullygy (Stambul ş.) tarapyndan Stambul şäherinde ýerleşen abraýly uniwersitetleriñ biri bolan Bahçeşehir uniwersitetinde, Hormatly Prezidentimiziň jöwher paýhasyndan syzylyp çykan “Türkmenistan – Beýik ýüpek ýolunyň ýüregi” atly kitabynyñ tanyşdyrylyş dabarasy geçirildi. Dabaraly çärä Bahçeşehir uniwersitetiniň rektory Professor Doktor Şenaý Ýalçyn, Stambul uniwersitetiniň mugallymy …Dowamy »
Aşgabatda Bilim we Sport Ulgamynda Gazanylan Dünýä Üstünlikleri Bilen Tanyşdyryldy
Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynyň sergiler merkezinde Bilim ministligi, Sport baradaky döwlet komiteti hem-de Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi tarapyndan guralan “Bilim we sport Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe» atly halkara sergisi açyldy. Her ýyl geçirilýän serginiň esasy maksady döwlet durmuş syýasatynyň möhüm ugurlary bolan bilim, bedenterbiýe we sport ulgamlaryny ösdürmäge ýardam etmekden, …Dowamy »
Energetika institutynyň Talyplary Metallary Işläp Taýýarlamagyň Täze Tehnologiýalaryny Öwrenýärler
Mary şäherindäki Türkmen döwlet energetika institutynyň gurluşynda metallary işläp taýýarlamak boýunça tehnologik okuw merkezi peýda boldy. Senagat-tehnologiýasy fakultetiniň mugallymy Gözel Saparlyýewanyň aýtmagyna görä, onuň binýadynda „metallary işläp taýýarlamak maşynlary we tehnologiýalary“ hünäriniň talyplary bilim alarlar. Merkez aýry okuw-önümçilik binasynda ýerleşýär. Ýagtydan giň okuw otaglary dünýäniň öňdebaryjy firmalarynyň öndürýän tokarçylyk enjamlary, …Dowamy »
Göçegçi Çal Durnalar Amyderýanyň, Tejeniň Jülgelerinde we Köpetdagyň Eteginde Mekan Tutdylar
Baharyň ýa-da güýzüň gelmegi bilen gykywlaşyp durnalar uçup gidýär. Türkmenistanda ýazda we güýzde esasy ornitologik ýerlerde guşlaryň göçüşine, şol sanda halkara ähmiýetli „Durnaly“ diýen ýerde, şeýle hem Köpetdag döwlet goraghanasynyň Mäne-Çäçe çäkli goraghanasynyň golaýynda gözegçilik edilýär. Şol ýerlerden şol bir göçüp gidýän we gonalga saýlaýan çal durnalar köpçülikleýin geçip gidýärler. …Dowamy »
Türkmenistanyň Prezidenti Karara Gol Çekdi (Sanly Bilim Ulgamyny Ösdürmegiň Konsepsiýasy Hakynda)
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Türkmenistanda sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň Konsepsiýasy, şeýle hem şu Konsepsiýany durmuşa geçirmegiň meýilnamasy tassyklanyldy. Bu resminama bilim edaralarynyň işini has-da kämilleşdirmek, bilim bermegiň ähli basgançaklaryny ýokary hilli elektron bilim maglumatlary bilen üpjün etmek, sanly serişdeleri giňden peýdalanyp, bilim edaralarynda berilýän bilimiň …Dowamy »
Pissäniň Tejribe Nusgalary Botanika Bagynyň Alymlaryny Ýokary Hasyllylygy Bilen Begendirdi
Merkezi Aziýadaky häzirki tebigy sähraýy pisse tokaýlary gadym döwürlerde giň ýaýran jeňňeliklerinden galanlarydyr.Türkmenistanda olaryň iki görnüşi—hakyky we Badhyz pissesi gabat gelýär, Ortaýer deňzinde we Aziýada olaryň seýrek ösýän ýerlerinde 20-ä golaý görnüşi bar. Alymlar ýabany pissäniň tebigy şertlerde ösýän ýerlerini öwrenýärler, onuň medeniýetleşdirilen görnüşlerini köpeltmek üçin onuň iýmitlik, dermanlyk we …Dowamy »
Türkmen Ýaşlarynyň Wekilleri Iňlis Dili Boýunça Bäsleşdiler
Täze okuw ýylynyň öňýanynda Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşi ýetginjekleriň we gyzlaryň arasynda iňlis dili boýunça bäsleşik gurady. Oňa sebitleriň ählisiniň we paýtagtymyzyň wekilleri gatnaşdylar. Olaryň arasynda mekdep okuwçylary, mekdepleriň we ýokary okuw mekdepleriniň ucurymlary, ýaş hünärmenler bar. Ýerlerde bäsleşigi guramaga iňliz dili mugallymlary kömek etdiler. Umumymilli bäsleşigiň …Dowamy »
Türkmenistanyň Halkara Gatnaşyklary Institutynda Durnukly Ösüş Maksatlary Boýunça Ylmy-Usulyýet Merkezi Açyldy
Türkmenistanyň Halkara gatnaşyklary institutynda Durnukly Ösüş Maksatlary boýunça ylmy-usulyýet merkezi açyldy. Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Merkezi açmak we Institutyň gurluşyny tassyklamak hakynda Karara gol çekdi. Karara laýyklykda, bu çäre Durnukly ösüşiň 2030-njy ýyla çenli gün tertibini durmuşa ornaşdyrmagy üpjün etmek hem-de degişli ylmy-usulyýet işlerini geçirmek maksady bilen kabul edildi.Dowamy »
Internet Ulgamyndaky Şahyrana Ýaryşyň Netijeleri Yglan Edildi
Merkezi serkerdeler öýünde “Juwanlygyň joşguny” şahyrana bäsleşigiň ýeňijilerini sylaglamak dabarasy boldy. Bäsleşigi Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň “Milli goşun” žurnaly gurady. Şeýle resmi bäsleşik Internet ulgamynyň çäklerinde ilkinji gezek geçirildi, onuň ýeňijileri bolsa onlaýn ses bermek arkaly kesgitlenildi. Bäsleşige 50 eser hödürlenildi, olaryň awtorlary Türkmenistanyň dürli künjeklerinden bolup, goşgular “Milli goşun” žurnalynyň …Dowamy »


text:
Ebu Reýhan Biruny
ABU REÝHAN BIRUNY Muhammet ibn Ahmet (973-1048) - Horezmde önüp-ösen alym, filosof, şahyr, lingwist. Ol geografiýa, matematika, minerologiýa, astronomiýa, farmakologiýa ýaly ylmyň dürli pudaklaryna degişli uly açyşlar edipdir. Ol köp sanly tebigy-ylmy, fil-sosiologik, syýasy-etik we poetik traktatlar ýazypdyr. Onuň ylmy we dini işleri özüniň köptaraplylygy, giňligi, meseleleriň batyrgaýlyk bilen goýluşy hem-de olaryň çözülişiniň originallygy bilen tapawutlanypdyr. Özara gan dökülişikli dawalaryň, dyngysyz harby çaknyşyklaryň, azat edijilik hereketiň güýçlenmegi, imperiýalaryň (Sasanitler, Gaznewiler, Garahanlylar, Seljuklar) ýykylmagy, dinastiýalaryň we häkimleriň (Mahmyt Gaznewi, Kabus, Mamun, Masut) çalşyp durmagy sebäpli, ol Gündogaryň dürli ýurtlarynda (Owganystanda, Eýranda, Hindistanda) sergezdanlykda ýaşamaly we eser döretmeli bolupdyr. Arap syýahatçysy geograf Ýakut Hamawy (13. asyr) Mary metjidiniň wakyfnamasynda bu uly alymyň kitaplarynyň ady ýazylan uly spisogy görenligini hanar berýär. Emma olaryň köpüsi ýa-ha ýitip ýok bolupdyr, ýa-da Gündogaryň we Günbataryň köp ýurtlarynyň kitaphanalarynda sanlyja golýazma galypdyr. Onuň 154 sany eseriniň ady belli bolup, olardan bize gelip ýeteni 40 çemesidir. Beýik akyldaryň "Geçen nesilleriň ýadygärlikleri", "Hindistan", "Minerologiýa", "Farmakognoziýa", "Masudyň kada-kanuny", ýaly işleri biziň günlerimizde hem gymmatyny gaçyrmadyk kitaplardyr. Ýokarda agzalan işleriň birinjisinde ("Geçen nesilleriň ýadygärliklerinde") awtor matematika, astronomiýa, meteorologiýa ýaly ylymlaryň esasy prinsipleri hakynda gürrüň berýär. Ol şonda Orta Aziýanyň gadymy halklarynyň ahlaklaryny we däp-dessurlaryny häsiýetlendirýär. Olaryň taryhynda bolup geçen esasy, has möhüm wakalary, dinlerini beýan edýär. Abu Reýhan Biruny özüniň göwrümi we içine alýan meseleleri boýunça ensiklopediýa ýaly bolan bu uly işinde Gündogaryň we Günbataryň köp halklarynyň - horezmlileriň, sogdularyň, farslaryň, araplaryň, ýewreýleriň, grekleriň, rimlileriň, we başgalaryň kalendarlaryny , ýyl hasaplaýyşlaryny deňeşdirýär hem analizleýär. Onuň beýleki işi ("Hindistan") Hindistanyň taryhyny, aýratyn-da onuň baý ruhy medeniýetini öwrenmekde häzire çenli möhüm çeşme bolup gelýär. 19. asyryň iň görnükli rus gündogar öwrenijisi W. R. Rozen bu ajaýyp eser barada şeýle diýýär: "Bu özboluşly ýeke-täk ýadygärlikdir we Günbataryň hem Gündogaryň ähli gadymy we orta asyr ylmy eserleriniň arasynda oňa taý geljegi ýokdyr...".


text: Bank Türkmenistanyň bütin dünýäde baky Bitarap Döwlet hökmünde abraýynyň artýan, ýurduň köp pudakly ykdysadyýetiniň ýokary depginler bilen ösýän döwründe döredi. Türkmenistanyň Prezidentiniň 2004-nji ýylyň 18-nji awgust aýynyň N6843 belgili kararyna laýyklykda, bankyň edara binasy Aşgabat ş. 1995 köçesiniň 12-nji jaý salgysynda ýerleşip, Türkmenistanyň raýatlaryna Aşgabat şäherinde täze gurlan jaýlardan öýleri satyn almakda 15 ýyl möhlet bilen, göterimi ýyllyk 3% -den, esasy bergini üzmäge 5 ýyla çenli ýeňillikli möhlet bilen karzlary bermek bilen öz bank işjeňligine başlady.


text:
Şu günler Aşgabatda boks boýunça Türkmenistanyň çempionaty dowam edýär, oňa ýurdumyzyň ähli welaýatlaryndan 120-ä golaý türgen gatnaşýar. Şu gezekki ýaryşlar aýratyn ähmiýetlileriň hataryna girer, sebäbi hormatly myhmanlaryň arasynda belli türgen, dünýäniň absolýut çempiony Konstantin Szýu.
Dünýä belli ussat boksçy ýurdumyza Milli boks federasiýasynyň çagyrmagy boýunça geldi, ol sportuň bu görnüşi bilen meşgullanýan türkmen türgenlerine rowaçlyk arzuw etdi: “Eger-de öňde maksat goýan bolsaň oňa barýan ýolda ähli tagallalary etmelisiň. Maksadyň belent bolmalydyr ol dünýä çempionatynda ýeňiş gazanmak arzuwyndan pes bolmaly däldir” diýip K.Szýu aýdýar.
Daşary ýurtly myhman usat boksçylaryň guramalarynyň ählisiniň —IBF (Halkara boks federasiýasynyň), WBC (Bütindünýä boks geňeşiniň) we WBA (Bütindünýä boks assosiasiýasynyň) derejeleri boýunça tutluşyklarda gazanan netijeleri esasynda dünýäniň absolýut çempiony diýen ada eýe boldy. Şeýle hem ol Ýewropanyň iki gezek çempiony bolup durýar, Konstantin Szýunyň ady ABŞ-daky bokçylar şöhratynyň Halkara zalynda ýazyldy, şeýle hem bu zalda beýleki meşhur türgenleriň, tälimçileriň we eminleriň atlary ýazylandyr, olar sportuň bu görnüşiniň ösdürilmegine uly goşant goşdylar.
Belli türgeniň gürrüň bermegine görä, kakasy ony boks bilen meşgullanmaga ugrukdyrdy. Ol Russiýanyň tälimçisi Wladimir Çernden tälim alyp başlady, onuň ýolbaşçylygynda K.Szýu on ýyldan gowrak türgenleşdi, 90-njy ýyllarda ol Awstraliýa göçüp gitdi, ol ýerde sport bilen meşgullanmagy Jonni Lýuisiň ýolbaşçylygynda dowam edip, uly üstünlikler gazandy.
Türkmen türgenleriniň türgenleşigine syn edip, çempion biziň boksçylarymyzyň mümkinçiliginiň uludygyny belledi. Ylmy esasda yzygiderli ýagdaýda taýýarlyk görülse ýetmezçilikleriň aradan aýryljakdygyna dünýä çempiony ynam bildirýär, sebäbi soňky birnäçe ýylyň dowamynda Russiýanyň at gazanan tälimçisi, Sidneýde (Awstraliýa) geçirilen Olimpiada-2000-de ýeňiş gazanan, dünýä we Ýewropanyň çempiony A.Lebzýak Türkmenistanyň ýygyndy toparyny türgenleşdirýär.
Aleksandr Borisowiçiň tälimçilik tejribesi ýeterlikdir. Ol 2015-nji ýylda Höwesjeň boksyň halkara assosiasiýasynyň bahasy boýunça dünýäniň iň gowy tälimçisi diýlip ykrar edildi. A.Lebzýak uzak wagtyň dowamynda Russiýanyň toparyny, şeýle hem Goşunyň merkezi sport klubyny türgenleşdirdi. Tälimçilik işi döwründe (2001-nji ýyldan bäri) ol iki gezek olimpiýa çempiony Alekseý Tişşenko, Olimpiada 2008- Pekiniň ýeňijisi Rahim Çahkiýew, dünýäniň iki gezek çempiony we dünýä Kubogynyň eýesi Matweý Korobow, Olimpiadalarda baýrakly orunlary eýeleýän Sofiýa Oçigawa we Anastasiýa Belýakowa ýaly belli boksçylary ýetişdirdi.
Indi türkmen boksçylaryny XXXII tomusky Olimpiýa oýunlaryna taýýarlamak onuň borjy bolup durýar, bu olimpiýa oýunlary 2020-nji ýylda Tokioda (Ýaponiýa) geçiriler. Ýurdumyzyň bu gezekki çempionatynyň jemleri boýunça milli ýygyndy toparymyzyň deslapky düzümi kesgitlener.


text:
Hoş habarlar köpelýär!
Hoş habarlar köpelýär!
Ýazylan wagty: 10 января 2018 Ýazan NEXTTM
0
Okalan sany: 28 Jogaplar: 0
Türkmen ýokary okuw mekdepleri döwrebap bilim tehnologiýalaryny işjeň ulanýarlar
Türkmen ýokary okuw mekdepleri döwrebap bilim tehnologiýalaryny işjeň ulanýarlarTürkmenistanyň Bilim ministrligi tarapyndan guralan hem-de Türkmenistanyň ýokary okuw mekdepleriniň 6-syny birleşdiren wideomaslahat sanly okuwyň mümkinçiliklerini görkezdi. ...
Ýazylan wagty: 10 января 2018 Ýazan NEXTTM
0
Okalan sany: 10 Jogaplar: 0
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagtymyz boýunça iş saparyny amala aşyrdy
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagtymyz boýunça iş saparyny amala aşyrdy Ak mermerli Aşgabat sebitiň we dünýäniň owadan hem-de amatly şäherleriniň biri hökmündäki derejesini gün-günden berkidip, dürli pudaklarda netijeli halkara gatnaşyklarynyň geçirilýän merkezi hökmünde ykrar edildi. Watanymyzyň ähli künjegini, has çetdäki obalary gurşap alan giň möçberli özgertmeleriň barşynda paýtagtymyz hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy we ýolbaşçylygy bilen oňyn bitaraplyk, parahatçylyk söýüjilik we hoşniýetli goňşuçylyk syýasatynyň üstünlikli durmuşa geçirilýändigini ähli aýdyňlygy bilen äşgär edýär....
Ýazylan wagty: 10 января 2018 Ýazan NEXTTM
0
Okalan sany: 11 Jogaplar: 0
ILKINJI BAŞLANGYÇLAR
ILKINJI BAŞLANGYÇLAR
Ýazylan wagty: 09 января 2018 Ýazan NEXTTM
0
Okalan sany: 30 Jogaplar: 0
Православное Рождество в Туркменистане отметили благотворительной акцией
Православное Рождество в Туркменистане отметили благотворительной акциейСегодня в столичном банкетном зале «Ак Алтын» прошла благотворительная акция, приуроченная к празднованию православного Рождества. В ней участвовали свыше 200 детей с ограниченными возможностями здоровья, детишки из малообеспеченных семей, а также их родители, сообщает информационное агентство ОРИЕНТ....
Ýazylan wagty: 08 января 2018 Ýazan NEXTTM
0
Okalan sany: 34 Jogaplar: 0


text:
TOEFL
TOEFL (Test Of English as a Foreign Language: Daşary ýurt dili hökmünde iňlis dili synagy). Edil IELTS ýaly iňlis dilini biliş derejäni ölçeýän halkara synag. 1960-njy ýyllaryň başlarynda Amerikadaky ýokary okuw jaýlarynda okaýan, ýa-da dalaşgär, daşary ýurtly talyplaryň iňlis dilini bilişlerini barlamak maksady bilen ýüze çykýar. Stanford Uniwersitetinde taýynlanan synagyň ilki döwürde administrasiýasy birnäçe gezek guramalar arasynda üýtgänden soň 1973-nji ýylda ETS (Educational Testing Service) TOEFL-yň ýeke täk administratiw guramasy bolýar. TEFLS ETS-yň söwda belgisi.
Häzirki ýagdaýda TOEFL 13o ýurtda 8500-den köp akademik gurama tarapyndan kabul edilýär. Başda çykan wagtynda el bilen ýazyp jogaplanýan, ýa-da kagyz formatynda (PBT: Paper Based Test), düzülen test, soňlugy bilen kompýuterde hem jogaplanýan formaty (CPT: Computer Based Test), we 2005-nji ýyldan bäri Internet arkaly jogaplanýan formaty hem hödürleýär (iBT: Internet Based Test).
2006-njy ýyldan bäri CPT, ýagny kompýuter formatly synag geçirilmeýär, we onuň netijeleri ýörgünligini ýitirdi. Käbir ýurtda PBT dowam edýän bolsa-da iBT esasy synag görnüşi şeklinde durýar. 2013-nji ýyldan başlap Türkmenistanda hem iBT formatyndan synag geçiriljegi aýdylýar.
TOEFL iBT 4 bölümden ybarat:
Reading – Okap düşünme bölümi ortaça 700 sözden ybarat bolan 3-5 aralygynda tekstden we ahyrynda her tekste degişli soraglardan ybarat. Tekstler akademik tematikaly bolýar we köplenç ýokary okuw jaýynda birinji ýylda okadylýan kitaplarda meňzeşleri tapylýar. Tekstler esasan sebäp-netije, deňeşdirme-garşylaşdyrma we argumetnasiýa ýaly söz bilimi funksiýalary düşünme ukyplylygyny barlaýar. TOEFL iBT-däki täze sorag görnüşlerinde tablisalary doldurmany ýa-da jemleme görkezmäni talap edilýär. Dogry jogaby bilmek üçin tema barada öňden maglumata eýe bolmak hökmany däl. Listening – Diňleme ukyplylygy bölümi her biri 3-5 minut aralygyndaky 6 bölekden ybarat. Bul böleklerden iki sanysy okuwçy gepleşigi we dört sanysy akademik leksiýa ýa-da diskussiýa bolýar. Iki adam arasyndaky gepleşiklerde talyp bilen mugallymy ýa-da administrasiýa işgäri arasynda geçýär. Leksiýalarda bolsa esasan akademik leksiýanyň bir bölegi berilýär, we içinde diňleýjiler bilen lektoryň arasynda diskussiýalar hem geçip bilýär Geçilýän leksiýa, ýa-da diskussiýanyň temasy barada öňden maglumata eýe bolmak hökmany däl. Her bölek diňe bir gezek diňledilýär, synaga girýänler bellikler alyp bilýärler, we jogaplan wagtlarynda belliklerine ýüz tutyp bilýärler. Her gürrüňdeşlik böleginiň ahyrynda 5 sany sorag berilýär, we leksiýalaryň ahyrynda 6 sany sorag berilýär. Soraglar umumy ideýany düşünmek, möhüm detallary bellemek, gürleýäniň maksadyny we garaýşyny anyklamak ýaly birnäçe ukyplylygy barlaýar. Speaking – Gepleşik bölümi 6 sany bölekden ybarat: iki özbaşdak we dört sany netijelendirme bölegi. Iki sany özbaşdak bölekde synaga gantaşýanlar tanyş temalara degişli öz pikirleri bilen jogap berilýär. Olar bul bölekde jogap berenlerinde öz ideýalaryny dury we yzygiderli ýagdaýda berişleri bilen synalýarlar. Netijelendirme böleklerinden ikisinde synaga girýänler kiçi tekst okaýarlar we akademik leksiýa, ýa-da talyp durmyşy barada gepleşik diňleýärler we berilen soraglar tekst bilen gepleşikden kombinirlenen maglumatlar bilen jogap berýärler. Galan iki sany netijelendirme böleginde synaga girýänler akademik leksiýa, ýa-da talyp durmyşy barada gepleşgi diňleýärler we eşiden zatlary barada soraglara jogap berýärler. Netijelendirme böleginde synaga girýänleriň okalan we diňlenen materiallardan gerekli maglumary almak we efektiw şekilde jogap bermek ukyplylyklary barlanýar. Synaga girýänler bellikler alyp bilýärler we jogap berenlerinde belliklerden peýdalanyp bilerler. Jogaplaryň ählisi ýazga alynýar we ETS-yň Online Scoring Network (Onlaýn Bahalandyrma Ulgamy) merkezine iberilýär we 3-6 barlaýjy tarapyndan baha berilýär. Writing – Ýazuw bölüminde synaga girýäniň akademiki tematikada ýazuw ukyplylygy barlanylýar we iki sany bölekden ybarat: netijelendirme bölegi we özbaşdak bölek. Netijelendirme böleginde synaga girýänler akademik tematikada bir tekst okaýarlar we şol tema degişli diskussiýa diňleýärler. Synaga girýänler diňleme materialyndaky esasy meseleleri bilen okalan tekstdaky meseleleriň arasyndaky baglanşygy düşündirip kiçiräk teskt ýazýarlar. Özbaşdak bölekde bolsa synaga girýänler bir pikir barada öz garaýyşlaryny düşündirýän we öz garaýyşlaryny goldaýan argumentler görkezýän ýazuw işi. Jogaplar ETS-yň OSN merkezine iberilýär we 4 sany barlaýjy tarapyndan baha berilýär. Bölüm
Mazmuny
Wagt
Reading 3–5 tekst, her tekstiň ahyrynda 12-14 sany sorag 60–100 minut Listening 6–9 bölek, her bölekde 5–6 sany sorag 60–90 minut Arakesme 10 minut Speaking 6 bölek 20 minut Writing 2 bölek 50 minut Netijeler
TOEFL iBT formatynda her bölüm üçin 0-30 aralygynda baha berilýär. Umumy baha dört bolüme degişli bahanyň jemlemesi esasynda çykarylýar we umumy baha 0-120 bal aralygynda bolýar.


text:
27-nji iýulda futbol boýunça ýurdumyzyň Kubogy ugrunda 24-nji gezek geçirilýän ýaryşa badalga berler. Kubok ýaryşyna bu ýyl Milli çempionatymyzyň Ýokary ligasynda çykyş edýän toparlar gatnaşar. 27-nji we 30-njy iýulda deslapky tapgyryň duşuşyklary geçiriler. Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň «Köpetdag» hem-de Daşoguz şäheriniň «Daşoguz» toparlarynyň arasynda geçjek duşuşyklaryň ýeňijisi ýarşyň çärýek finalyna çykmaga hukuk gazanar.
Çärýek finalyň duşuşyklary 2-nji we 8-nji awgustda geçiriler. Olarda «Balkan» bilen «Ahal», «Aşgabat» bilen «Altyn asyr», «Merw» bilen «Energetik» «Şagadam» bilen deslapky tapgyryň ýeňijisi duşuşar.
Ýaryşyň ýarym final duşuşyklary 13-nji we 16-njy oktýabrda geçiriler. Bu duşuşyklarda ýeňiş gazanan toparlar 28-nji oktýabrda geçiriljek jemleýji duşuşyga çykmaga hukuk gazanar.
Türkmenistanyň Kubogy Milli çempionatymyzdan soňra futbol boýunça geçirilýän iň iri milli ýaryş bolmak bilen, ol eýýäm ilkinji duşuşyklardan başlap, janköýerleriň ünsüni özüne çekýär. Kubogyň ýeňijisi bolan topar öňümizdäki ýylda Aziýanyň futbol konfederasiýasynyň kubogy ugrundaky halkara ýaryşa goşulmaga hukuk gazanýar.
«Köpetdag» türkmen futbolynyň taryhynda bu arzyly kuboga iň kän mynasyp bolan topardyr. Jemi 9 gezek finala çykan topar ýurdumyzyň kubogyny 6 gezek gazandy. Ikinji orundaky «Balkan» bolsa jemi sekiz finalda çykyş edip, şolaryň dördüsinde kubogy muzeýine alyp gitdi. Kuboga soňky iki möwsümde Aragatnaşyk ministrliginiň «Altyn asyr» futbol topary mynasyp boldy. «Aragatnaşykçylaryň» umulykda üç kubogy bar. «Ahal» hem-de «Garagum» toparlary kubok ýaryşynyň finalynda ýeňlip görmedik toparlardyr. Tersine, «Aşgabat» (iki gezek final duşuşygyna gatnaşdy) we «Asudalyk» (bir final) toparlary gatnaşan final duşuşyklarynda kuboga mynasyp bolup bilmediler.


text:
DÖWREBÄP ÖZGERTMELER HALKYŇ BÄHBIDINI NAZARLAÝAR
Dünýäniň islendik ýurdunda şäheri abadanlaşdyrmak, köne binalary we ýollary abatlamak, şäheriň tehniki binýadyny döwrebaplaşdyrmak boýunça işlenip taýýarlanan döwlet maksatnamalary hereket edýär. Bu maksatnamalar binagärler, bilermenler we hünärmenler tarapyndan içgin taýýarlanyp, olaryň durmuşa geçirilmegi üçin döwlet serişdelerinden maddy we maliýe kömekleri goýberilýär. Her bir iş amala aşyrylanda raýatlaryň bähbidi göz öňünde tutulýar, adamlara oňyn şertleri döretmek nazara alynýar.
1991-nji ýylda döwlet garaşsyzlygymyzy alanymyzdan soň, Merkezi Aziýanyň iň asuda we parahat ýurdy bolan Türkmenistanda hem şäherleri we obalary abatlamak we abadanlaşdyrmak, paýtagt Aşgabady dünýäniň iň owadan şäherleriniň birine öwürmek üçin döwlet maksatnamalary işlenilip taýýarlandy, bu ugurda degişli kararlar kabul edildi, millardlarça dollarlyk maýa goýumlary goýuldy. Özüniň 25 ýyllyk Garaşsyzlyk toýunyň bosagasynda, Köpetdagy etekläp oturan ak şäherimiz Aşgabat indi özüniň owadan keşbi bilen dünýä halklarynyň dillerinde dessan boldy, halkara konferensiýalaryň we forumlaryň, halkara sergileriň geçirilýän merkezine öwrüldi. Şeýle hem Aşgabat Aziýada olimpiýa oýunlaryny geçirmäge, dünýäniň çar künjünden geljek myhmanlary taýýarlamaga giňden taýýarlyk görýär.
Görülýän taýýarlyklaryň çäginde Aşgabatda we onuň eteklerinde täze desgalary gurmak, gara ýollary abatlamak, paýtagtyň ulag-aragatnaşyk binýadyny döwrebaplaşdyrmak, söwda merkezlerini döretmek we durmuş maksatly beýleki ugurlary dünýäniň iň ösen tehnologiýalary bilen üpjün etmek üçin degişli kararlar kabul edildi. Şäher gurluşygy we abadanlaşdyryş boýunça geçirilýän ähli işler döwre görä sazlanýar. Mysal üçin, iki taraplaýyn hereket üçin niýetlenen uly ýollar giňeldilip we ikä bölünip, bir taraplaýyn ýol hereketine görä sazlanýar. 20-nji asyryň ikinji ýarymynda şäheriň köçelerinde tramwaý tok geçirijileri sallanyp duran bolsa, häzir bu ýagdaý düýpgöter özgerdilip, tramwaýlaryň ornuna ekologiki taýdan arassa hereket edýän awtobuslar geçdi, tramwaý tok geçirijileri bolsa aradan aýryldy. Ýörite taslamalar çyzylyp, durmuş maksatly elektrik geçirijileri ýeriň astyna geçirilip başlandy. Ýollaryň ortarasynda duran lagym lýuklary çete geçirilip, ýollaryň gyrasyndaky kisoklar we kiçeňräk dükanlar awtobus duralgalaryna ornaşdyrylýar. Ilatyň söwda etmegi üçin amatly bolan we arassaçylyk düzgünleri doly berjäý edilýän söwda merkezleri we bazarlar gurulýar. Çatryklarda döwrebap ýol yşyklary oturdylyp, sürüjiler sanly görkezijiler bilen üpjün edilýär. Gelim-gidim köp bolan ýerlerde bolsa pyýada ýolagçylar üçin ýerasty geçelgeler döredilýär, bu bolsa ýol hereketiniň howpsuzlygyny kepillendirýär.
Geçirilýän abadanlaşdyryş işleriniň hataryna möwriti öten çanak antenna ulgamlaryny we ýaşaýyş jaýlarynyň sowadyş enjamlaryny dünýäniň ösen ýurtlarynda ulanylýan ulgamlar bilen çalyşmak hem girýär. Nýu-Ýork, London, Moskwa, Pariž ýa-da Günbataryň islendik ösen şäheri bolsun, ýaşaýyş jaýlaryndan sallanyp duran çanak antennalaryny, analog antennalary ýa-da sowadyş enjamlaryny görmek 21-nji asyrda mümkin däl. Olaryň ählisi merkezileşdirilen ulgam, mysal üçin IP ulgamynyň üsti bilen çekilen HDMI telewizion kanallary, enjamlary görünmeýän ýerde ýerleşdirilen sowadyş ulgamlary bilen üpjün edilýär. Şu ösen tejribelere eýerip, Aşgabatda hem bu ulgamlaryň döwrebaplaşdyryş işleri geçirilýär.
“TürkmenTelekom” döwlet aragatnaşyk kärhanasy tarapyndan Aşgabatda IP ulgamynyň üsti bilen halka hödürlenýän telewizion hyzmatlary ýerli teleýaýlymlaryň ählisini, şeW
Okalan sany: 359 Jogaplar: ( 0 )


text:
Ýangyç-energetika toplumyna ýolbaşçylyk edýän wise-premýer Maksat Babaýewiň ýolbaşçylygyndaky Türkmenistanyň wekiliýeti «Tatneft» kompaniýasynyň Nižnekams we Almetýew şäherlerindäki önümçilik desgalaryna baryp gördüler. Bu barada «Tatneft» saýtynda habar berilýär.
Iki günlük saparyň barşynda «Türkmennebit», «Türkmengaz» döwlet konsernleriniň, «Türkmengeologiýa» döwlet korporasiýasynyň, şeýle hem Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň ýolbaşçylary «Tatneft» kompaniýasynyň baş direktory Nail Maganow we kompaniýanyň top-menejerleri bilen duşuşyklary geçirer.
Türkmen wekiliýetiniň agzalary tatarystanly kärdeşleriniň nebiti gaýtadan işlemek, şinalary öndürmek, energetika, hünärmenleri taýýarlamak, material-tehniki üpjünçilik, innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmak ýaly iş ugurlary bilen tanyş boldular.
Türkmenistanyň nebitgaz toplumynyň wekilleri çuňlaşdyryp gaýtadan işlemekde, reňkli nebit önümlerini öndürýän we başlangyç gaýtadan işlemegiň kuwwatlyklaryny ýüklemekde rekord görkezijileri görkezýän «TANEKO» nebiti gaýtadan işleýän we nebithimiýa zawodlar toplumynyň işi bilen tanyş boldular.
Wekiliýetiň agzalary şeýle hem «Nižnekamskaýa TES-iň» döwrebaplaşdyrylyşy bilen tanyş edildi. «Tatneftiň» maýa goýumlary TES-iň kuwwatyny 380 megawatdan 730 megawata çenli artdyrmaga mümkinçilik berdi. Türkmen ÝET-niň wekilleri «Tatneftiň» şina toplumynda bolup gördüler. Bu ýerde olara SMK-şinalar gurluşynyň artykmaçlyklary görkezildi.
Türkmen wekiliýeti şeýle hem nebit çykarýan we nebiti gaýtadan işleýän pudaklaryň hünärmenleri we işgärleri taýýarlaýan we olaryň hünär derejesini ýokarlandyrýan Almetýew döwlet nebit institutyna (ADNI) we «Tatneft AGPJ SPK» baryp gördüler.
Saparyň dowamynda «Tatneftiň» innowasion tehnologiýalaryna aýratyn üns berildi. Türkmen hünärmenleri «Almetýewneft-iň» «ARMITS» geologo-tehnologik merkeziniň we maglumat toplumynyň, «Tatneft» kompaniýasynyň modelleşdirmek merkeziniň, Inženerçilik merkeziniň işi bilen tanyş boldular
Türkmen wekiliýeti şeýle hem Buraw işleriniň dolandyrmak merkezine, Guýynyň içindäki kynçylyklary aradan aýrymak boýunça merkezine baryp gördüler we kynçylykly guýulary düýpli abatlamagyň tehnologiýalary we enjamlary bilen tanyş boldular. Şeýle hem «Almetýewneft» we «Ýelhowneft» nebitgazçykaryş müdirlikleriniň birnäçe önümçilik desgalaryna baryp gördüler.
Geçirilen duşuşyklaryň we gepleşikleriň netijeleri boýunça taraplar iki tarapyň hem bähbitlerine laýyk gelýän köpugurly hyzmatdaşlygy giňeltmek barada belläp geçdiler.


text:
Ömer Seýfettin
Ömer Seýfettin
(1884-1920)
Meşhur ýazyjy Ömer Seýfettin 1884-nji ýylda, Türkiýäniň Balykesir welaýatynyň Gönen şäherinde dünýä inipdir. Ilki ol Gönende, ýönekeý mekdepde okapdyr, emma soň harby wezipede işleýän kakasynyň iş ýeriniň üýtgedilmegi bilen maşgala Stambula gelýär. Bu ýerde Ömeri ilki Osmany mekdebine, soňra 1893-nji ýylda harby lukmançylyk rüştiýesine (ýöriteleşdirilen orta okuw mekdebine) ýerleşdirýärler. Geljekki ýazyja harby bilim berlipdir. 1903-nji ýylda okuwyny tamamlanyndan soň Seýfettin Izmirde gulluk edipdir. Bu ýerde 1911-nji ýylda onuň «Täze dil» atly ilkinji makalasy çap edilýär. Balkan uruşlaryndan (1912-1913) soň Seýfettin harby gullugyny taşlaýar, 1914-nji ýyldan başlap Stambulyň ýöriteleşdirilen Kabataş orta okuw jaýynda edebiýat mugallymy bolup işleýär. Ol ömrüniň ahyryna çenli bu wezipede işläpdir, üstesine-de hekaýadyr makalalaryny döredipdir. Onuň eserleri «Yeni Mecmua», «Şair», «Donanma», «Büyük Mecmua», «Yeni Dünya», «Diken», «Türk Kadini» ýaly žurnallarda, «Vakit», «Zaman» we «İfham» gazetlerinde çap edilipdir.
Ömer Seýfettiniň döredijiligi türk edebiýatynda realistik nowellanyň döremegine uly itergi berdi. Ol edebiýatda «Türkçülük» akymynyň gözbaşynda durýar. Onuň eserleri şäher we oba durmuşyndan, jemgyýetiň dürli synpynyň wekilleri, dürli kärdäki adamlar hakda söz açýar. Olaryň ählisi sada dil hem-de joşgunly, şahandaz wäşilik bilen ýazylan. Seýfettiniň gysga ömründe döreden eserleri türk edebiýaty üçin ägirt uly goşant bolandyr.
Ýazyjy aýatda diri wagty onuň diňe «Eremhana»(1918) atly hekaýalar ýygyndysy we «Efruz beý»(1919) romany kitap bolup çykdy. «Beýik ökjeliler», «Gizlin ybadathana», «Ak çigildem», «Asylzadalar», «Bahar we kebelekler» ýaly hekaýalar kitabynyň, «Ýalňyz batyr» romanynyň çap edilendigini görmek ýazyja miýesser etmedi. Ol 1920-nji ýylda agyr kesele sezewar bolup, aradan çykdy.


text:
Şu gün Türkmenistanyň nebitgaz toplumynyň Merkezi binasynda Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Maksat Babaýewiň ýolbaşçylygynda ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň 26 ýyllygy mynasybetli döwlet sylaglaryny we hormatly atlary dakmak dabarasy geçirildi.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Permanyna laýyklykda, özygtyýarly Türkmenistanyň durmuş-ykdysady taýdan ösmegine, halkara abraýynyň artmagyna, senagaty, nebitgaz toplumyny ýokary depginli ösdürmek boýunça döwlet maksatnamalaryny durmuşa geçirmek boýunça goşan uly goşantlary, garaşsyz ýurduň hem halkyň öňünde taýsyz tagallalary, şeýle hem zähmetde gazanan ussatlygy üçin ýurduň nebitgaz toplumynyň 100-den gowrak işgärleri sylaglanyldy.


text:
Türkmenistanyň käbir sebitlerinde dollaryň “gara bazardaky” nyrhy täze rekord derejä ýetdi. 11-nji maýda Daşoguz welaýatynyň bazarlarynda 1 amerikan dollarynyň bahasy 19 manatdan hem aşdy. Geçen aýyň ahyrynda Aşgabatda we ýurduň käbir beýleki welaýatlarynda 1 amerikan dollarynyň “gara bazardaky” nyrhy 18 manada barabardy.
Azatlyk Radiosynyň bu welaýatdaky çeşmeleriniň tassyklamagyna görä, bu ýagdaý käbir azyk harytlarynyň, hususanda, dermanhanalarda dermanlaryň gymmatlan mahalyna gabat geldi.
“Dermanlar 300% gymmatlady. Bir aý öň iň arzan ‘Aspirin’ 2 manat 50 teňňä durýardy, häzir bolsa 7 manat 50 teňňeden satylýar. 30 manatdan satylan ‘Apkasul’ dermany häzir 80 manada durýar. ‘Sinepar’ 5 manatdy, häzir 30 manat” diýip, howpsuzlyk ýagdaýlary sebäpli adynyň efirde agzalmazlygyny soran çeşmämiz aýtdy.
Şeýle-de, ol ýürek, gan-damar, süýji keseller üçin gerek dermanlaryň welaýatyň tas ähli dermanhanalarynda diýen ýaly tapdyrmaýandygyny, munuň üstesine, käbir dermanhanalarda “antibiotik” dermanlarynyň hem satuwynyň gadagan edilendigini sözüniň üstüne goşdy.
“Köp dermanlar tapdyrmaýar. Galyberse-de, bar bolan dermanlary satyn almaga-da köp adamyň gurby çatmaýar. Agyr kesele duçar bolan adamlara mundan öň hem bir aýda ortaça 2 müň manat ýetmeýärdi. Häzir bu nähili bolar bilemok. Şeýle kesellere duçar bolan adamlaryň köpüsiniň dogan-garyndaşy dermanlary satyn almaga pul tapmak üçin daşary ýurtlara işlemäge gitmäge mejbur bolýarlar” diýip, çeşmämiz gürrüň berdi.
Galyberse-de, ýurduň demirgazyk welaýatyndaky çeşmämiz regionda Türkmenistanyň süýji-köke önümleriniň hem geçen hepde bilen deňeşdirilende 50-70% gymmatlandygyny sözüniň üstüne goşdy.
Dermanlaryň bahasynyň ýokarlanmagynyň we käbir dermanlaryň gytalmagynyň sebäpleri barada häzirlikçe dermanhana işgärlerinden ýa-da degişli türkmen häkimiýetlerinden maglumat almak başartmady. Ýöne Azatlyk Radiosynyň ýerli çeşmeleri bilen söhbetdeş bolan söwdagärler Türkmenistanda öndürilen süýji-köke önümleriniň gymmatlamagyny bu harytlaryň köpüsiniň Owganystana eksport edilmegi bilen düşündirýärler.
Daşoguzda käbir azyk harytlarynyň we dermanlaryň bahasy ençeme esse gymmatlan mahaly, Aşgabatda “Ahal” ýagy, şeker ýaly önümleriň gymmatlamagynyň we gytçylygynyň dowam edýändigini Azatlygyň paýtagtdaky habarçylary aýdýarlar.
“Döwlet dükanlarynda bir ele 1 kilogramdan artyk satylmaýan şekeriň bahasy öň 4 manat 50 teňňedi, häzir 7 manatdan satylýar. Hususy dükanlarda bolsa, 1 kilogram şekeriň bahasy 15 manada durýar” diýip, habarçymyz Soltan Açylowa gürüň berdi.
Şeýle-de, ol Aşgabadyň 30-njy kiçi etrapçasynda ýerleşýän döwlete degişli “Arçabil” dükanynda her adama 1 litrden artykmaç gaby satylmaýan “Ahal” ýagyny almagyň hem kynlaşýandygyny, “bu ýerdäki nobatlardan ýaňa dükanyň golaýyna-da barar ýaly däldigini” sözüniň üstüne goşdy.
Türkmenistanyň demirgazyk welaýatynda dollaryň bahasynyň ýokarlanmagy baradaky sözümize dolanyp gelsek, 2016-njy ýylyň ýanwar aýyndan başlap ýurtda dollaryň söwdasynyň resmi taýdan bes edilmeginiň yz ýany, dollaryň “gara bazardaky” nyrhynyň, azyk we senagat harytlarynyň, gündelik durmuşda ulanylýan beýleki zerur harytlaryň bahasynyň gymmatlamagy yzygiderli dowam edýär.
Türkmen häkimiýetleri we media serişdeleri ýurtda 1 amerikan dollarynyň resmi kursunyň 3,5 manat möçberinde saklanyp galýandygyny wagtal-wagtal tekrarlasalar-da, ne dollaryň “gara bazardaky” nyrhynyň, ne-de harytlaryň gymmatlamagy we gytçylygy barada kelam agyz söz aýdýarlar.


text:
Şu gün Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň göçme mejlisini geçirdi. Onda ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň 2018-nji ýylyň birinji çärýeginde ýerine ýetiren işleriniň netijeleri jemlenildi hem-de harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýakyn geljek üçin işiniň esasy ugurlary anyklaşdyryldy.
Säher bilen milli Liderimiz nobatdaky mejlisiň geçirilýän ýerine geldi. Bu ýerde Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, goranmak ministri Ý.Berdiýew döwlet Baştutanymyza hasabat berdi.
Mejlisi açyp, hormatly Prezidentimiz Garaşsyz Watanymyzyň oňyn bitaraplyk esaslaryna ygrarlydygyny we diňe goranyş häsiýetine eýe bolan Harby doktrinanyň ähli düzgünlerine eýerýändigini belledi. Bu doktrina diňe goranyş häsiýetine eýe bolup, parahatçylygyň we asudalygyň, şeýle hem ýurdumyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmeginiň hem-de onuň raýatlarynyň abadançylygynyň ygtybarly kepili bolup çykyş edýär.
Mejlisiň gün tertibini yglan edip, milli Liderimiz Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, goranmak ministri Ý.Berdiýewe söz berdi. Ol eziz Watanymyzyň goranmak kuwwatyny pugtalandyrmak hem-de milli goşunymyzyň maddy-enjamlaýyn binýadyny döwrebaplaşdyrmak boýunça görülýän anyk çäreler barada hasabat berdi. Şeýle hem ýolbaşçylyk edýän düzümleri tarapyndan döwlet Baştutanymyzyň tabşyryklaryny ýerine ýetirmek boýunça geçirilen işleriň netijeleri we ýokary hünärli işgärleriň taýýarlanylyşy, bu ugra degişli ýöriteleşdirilen we durmuş desgalarynyň gurluşygy barada habar berildi.
Milli Liderimiz kabul edilen hem-de üstünlikli durmuşa geçirilýän Harby doktrinanyň goranyş häsiýetiniň harby we hukuk goraýjy edaralaryň öňünde durýan ileri tutulýan wezipeleri kesgitleýändigini belläp, Ýaragly Güýçleri mundan beýläk-de ösdürmegiň meýilnamalaryny işläp taýýarlamaga hem-de harby bölümleriň dessin we söweşjeň taýýarlygyny berkitmek boýunça işleri utgaşdyrmagyň wajypdygyny aýtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow serkerdeler düzüminiň hünär derejesini ýokarlandyrmak baradaky meseläni gozgap, Watan goragçylarynyň üstünlikli gulluk etmegi, olaryň mynasyp durmuşy üçin ähli şertleriň döredilmelidigine ünsi çekdi.
Mejlisiň barşynda milli Liderimiz Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň täze döredilen serkerdeliklerine söweşjeň baýdaklary gowşurmak hakyndaky Permana gol çekdi.
Belent Serkerdebaşymyz harby we hukuk goraýjy edaralarynyň 2018-nji ýylyň ýanwar-mart aýlarynda ýerine ýetirilen işleriniň netijelerini jemläp, goranyş häsiýetine eýe bolan, Türkmenistanyň serhetleriniň howpsuzlygyny we bitewiligini üpjün etmegiň strategiki esaslaryny kesgitleýän Harby doktrinanyň esasy meselelerine ünsi çekdi.
Milli Liderimiz ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralaryň
maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmaga gönükdirilen giň möçberli özgertmeleriň çäklerinde alnyp barylýan düýpli özgertmeleriň wajypdygyny belläp, ýokary hünärli işgärleri toplumlaýyn taýýarlamagy geljekde ýerine ýetiriljek işleriň ileri tutulýan ugurlary hökmünde görkezdi.
Söweşjeň we beýleki wezipeleri ýerine ýetirmek üçin beden taýýarlygy şahsy düzümi harby taýdan okatmagyň we terbiýelemegiň möhüm hem-de aýrylmaz bölegi bolup durýar. Şunuň bilen baglylykda, milli goşunymyzyň bölümlerinde sportuň harby-amaly görnüşlerini ösdürmek boýunça işi güýçlendirmegiň zerurdygy bellenildi.
Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisinde başga-da birnäçe meselelere garalyp, olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
Mejlisiň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow döwletimiziň mundan beýläk hem serkerdeleriň we esgerleriň netijeli gulluk etmegi we oňaýly ýaşamagy üçin şertleriň döredilmegi barada alada etjekdigini nygtap, hemmelere jogapkärli işinde uly üstünlikleri arzuw etdi.
Soňra milli Liderimiz ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň maddy-enjamlaýyn binýadyny berkiden täze harby dikuçarlary synlady. Olaryň aýratynlyklary bilen gyzyklanyp, döwlet Baştutanymyz milli goşunyň goranyş kuwwatyny pugtalandyrmak boýunça maksatnamalaýyn çäreleriň durmuşa geçiriljekdigini belledi. Häzirki döwürde olaryň ygtyýaryna iň häzirkizaman harby tehnikalary gelip gowuşýar we harby gullukçylaryň hünär ussatlygynyň ýokarlandyrylmagyna aýratyn ähmiýet berilýär.
Häzirki döwürde Ýaragly Güýçleriň ähli düzümlerinde taktiki harby okuwlar we harby gullukçylaryň watansöýüjilik taýdan terbiýelenmegi, beden taýýarlygy hem-de häzirkizaman söweşjeň tehnikalaryň dürli görnüşlerine ussatlyk bilen erk edip bilmekleri ugrunda çäreler amala aşyrylýar.
Bu ýerdäki okuw türgenleşik otagynda ýörite oturdylan nyşanalar we ol ýerdäki şertler bilen tanşyp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow we harby hem-de hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylary döwrebap ýaraglaryň dürli görnüşlerinden nyşana ok atmak boýunça ussatlyklaryny görkezdiler.
Ýaragly Güýçleriň Belent Serkerdebaşynyň nyşana dürs urmagy onuň harby ýaraglara ussatlyk bilen erk edýändigini alamatlandyrýar.
Öňde durýan wezipeleriň üstünlikli ýerine ýetirilmeginiň we ýokary görkezijilere eýe bolmagynyň esasy şertleriniň biri Ýaragly Güýçleriň şahsy düzüminiň sportuň dürli görnüşleri bilen meşgullanmaklary bolup durýandygyny belläp, milli Liderimiz bu ugurda alnyp barylýan işleriň netijeli häsiýete eýe bolmalydygyny aýtdy we bu babatda birnäçe degişli tabşyryklary berdi.
Soňra Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, goranmak ministri Ý.Berdiýew harby we hukuk goraýjy edaralaryň ähli ýolbaşçylarynyň adyndan öňümizdäki Bütindünýä saglyk güni mynasybetli milli Liderimize sport welosipedini sowgat berdi.
...Ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy welosipede münüp, Köpetdagyň etegindäki ajaýyp künjekden geçýän welosipedli ýörişiň öňüni çekdi.
Mälim bolşy ýaly, milli Liderimiz ýurdumyzda welosiped sportuny ösdürmek başlangyjyny öň sürüp, oňa köpçülikleýin sagaldyş häsiýetini berdi, muňa türkmenistanlylaryň müňlerçesiniň gatnaşmagynda yzygiderli geçirilýän welosipedli ýörişler hem şaýatlyk edýär.
Ýaňy-ýakynda, fewral aýynyň ahyrynda döwlet Baştutanymyz Türkmenabatda “Beýik Ýüpek ýoly” köpçülikleýin sport ýaryşlaryna badalga berdi, olaryň hatarynda bu taryhy ýoluň ugry boýunça welosipedli ýörişler hem bar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça geçirilýän şeýle çäreler her ýylda ýurdumyzda aprel aýynda giňden bellenilýän Bütindünýä saglyk gününe gabatlanylýar. Munuň özi jemgyýetimizde sagdyn durmuş ýörelgeleriniň işjeň ornaşdyrylmagyna, bedenterbiýäniň we sportuň wagyz edilmegine hem-de ösdürilmegine gönükdirilen ýene bir möhüm çäredir. Döwlet Baştutanymyzyň nygtaýşy ýaly, beden terbiýesi hem-de sporty ösdürmek boýunça işler Türkmenistanda toplumlaýyn, yzygiderli çemeleşmeler esasynda amala aşyrylmalydyr.
Sport ählumumy parahatçylygyň, döwletleriň we halklaryň arasynda dostluk gatnaşyklarynyň hem-de netijeli hyzmatdaşlygyň pugtalandyrylmagynyň möhüm şerti bolup durýar. Bitarap Türkmenistan Olimpiýa hereketiniň belent ynsanperwerlik maksatlaryna üýtgewsiz ygrarly bolmak bilen, sport ulgamynda sebit we halklara hyzmatdaşlygyny giňeltmek ugrunda çykyş edýär, bu ugurda anyk çäreleri geçirýär.
Döwlet Baştutanymyzyň bu ulgamda amala aşyrýan öňdengörüjilikli syýasaty oňyn netijelerini berýär — türkmen sporty hil taýdan täze derejä çykýar, Watanymyz iri sport ýaryşlarynyň geçirilýän merkezine öwrülýär. Mysal üçin, şu ýyl ýurdumyzda Beýik Ýüpek ýolunyň ugry boýunça “Amul — Hazar 2018” halkara awtorallisi, şeýle hem agyr atletika boýunça dünýä çempionaty we beýleki ýaryşlar geçiriler.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow sportuň ähli görnüşlerine, aýratyn-da, ynsan saglygynyň berkidilmeginde möhüm orun eýeleýän serişdelere uly gyzyklanma bildirýär. Bu bolsa milli Liderimiziň amala aşyrýan durmuş syýasatynda öz beýanyny tapýar. Sagdynlygyň ýurdy hökmünde ykrar edilen Türkmenistanda bedenterbiýäniň we ýokary netijeli sportuň ösdürilmegine aýratyn ähmiýet berilýär.
Sportuň beýleki görnüşleri bilen bir hatarda welosiped sporty ýaly ekologiýa taýdan arassa görnüşi ýurdumyzda barha işjeň häsiýete eýe bolýar. Milli Liderimiziň başlangyjy boýunça ýurdumyzyň ähli sebitlerinde her ýylda köpçülikleýin welosipedli ýörişler we ýaryşlar guralýar. Munuň özi sportuň bu görnüşiniň giň meşhurlyga eýe bolýandygyny alamatlandyrýar. Täze gurulýan sport toplumlarynda we stadionlarda welotrekleriň gurluşygy göz öňünde tutulýar.
Milli Liderimiz ýolugra welosipedli ýörişe gatnaşýanlaryň ünsüni tebigatyň bu künjeginiň aýratyn gözelligine çekdi. Häzir bu ýerde baharyň alamatlary aýratyn äşgär duýulýar. Gök öwüsýän dag etekleri, baýyrlar, jana ýakymly howa gurşawy we gül açan baglar, dag howasy ynsan kalby üçin ýaramly ýagdaýy emele getirýär.
Häzirki döwürde daşky gurşawy goramak, türkmen topragynyň gaýtalanmajak gözelligini, baýlygyny saklamak meseleleri hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň üstünlikli durmuşa geçirýän döwlet syýasatynyň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýar.
Ýurdumyzyň dürli künjeklerinde köpçülikleýin bag nahallarynyň oturdylmagy howanyň üýtgemegine, adamlaryň durmuş derejesiniň gowulanmagyna we umumy ekologiýa ýagdaýynyň ýokarlanmagyna oňyn täsir edýändigini belläp, milli Liderimiz tebigy serişdeleri netijeli peýdalanmak, onuň aýratynlyklaryny saklamak, howanyň hapalanmagynyň öňüni almak babatda amala aşyrylýan maksatnamalaýyn çäreleriň ähmiýetlidigini nygtady.
Jemgyýetde sagdyn durmuş ýörelgeleriniň berkidilmeginiň wajypdygyna ýene bir gezek ünsi çekip, döwlet Baştutanymyz ilatyň ähli gatlagynyň, ilkinji nobatda bolsa ýaşlaryň köpçülikleýin bedenterbiýe hereketine işjeň çekilmegi ugrunda zerur tagallalaryň edilmelidigini belledi.
Bu ugurda alnyp barylýan giň möçberli işler bedenterbiýe-sagaldyş hereketiniň ösdürilmegine, onuň mümkinçilikleriniň artmagyna we köpugurly düzümiň kemala gelmegine ýardam berýär. Bu bolsa sportuň üstünlikli ösdürilmegini şertlendirýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow welosipedli ýörişi tamamlap, oňa gatnaşyjylara alyp barýan işlerinde üstünlikler arzuw etdi we bu ýerden ugrady.


text:
Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.
OKUW SYNAGLARYNA NÄHILI TAÝYNLANMALY?
Her bir ekzamen, gutardyş ýa-da okuw jaýlaryna giriş synagy bolsun – alnan bilimleriň berkliginiň synagy bolup, tabşyrýanyň ýaşyna we eýeleýän derejesine garamazdan adam üçin stress ýagdaýy döredýär. Soragnamany çekmezden öň birinji ýylyň talyby hem, 40 ýaşly ylymdar hem tolgunýar. Köplenç aljyraňňylyk öz güýjüňe ynamsyzlyk bilen bagly bolýar, özüňe ynamly bolmak hem öz gezeginde taýýarlygyň derejesine bagly bolýar.
Öňüňde maksat goýmaly
Möwzuklary özleşdirmegiň iň amatly usuly – okuw synaglaryna taýýarlanmagyň maksadyny göz öňünde tutmakdyr. Gowy baha almagy maksat edinen bolsaňyz, onda çynlakaý çemeleşmeler zerurdyr. Taýýarlanmazdan öň soraglaryň sanawyny eliňdäki öň okalan leksiýalar bilen deňeşdirip barlamak gerekdir. Leksiýada ýetmedik soraglaryň jogaplaryny kitapdan tapyp bellemek, nämäniň nirede ýerleşýänini bellik etmek möhümdir, sebäbi soňundan gözleýşe wagt ýitirmän, şol wagt açyp okamak wagty tygşytlap bilýär.
Emma ders seni gyzyklandyrmaýan bolsa, birnäçe günüň döwamynda taýýarlanyp, gowy baha alyp bilerin diýip çak etmek asla akmaklyk bolup biler. Netije: öz mümkinçiligiňe pähimli baha berip, maksada tarap okgunly hereket etmekdir. "Bäş" bahany almak üçin dersi düýpli öwrenmek ýa-da "üçlük" baha üçin kitaplara göz gezdirmek – düýbünden aýry iki sany strategiýadyr.
Taýýarlygy gowşak ýerden başlamalydyr
Köplenç okuw synagyna taýýarlanýan okuwçylar soragnamalary eline alyp, tertip boýunça birinji soragdan başlap, yzygiderli taýýarlanýarlar. Emma bu ýagdaýda ähli soraglaryň soňuna çenli okalyp ýetişilmezligi mümkindir. Synaglarda bolsa köplenç ýekeje gezek okalmadyk soraglaryň düşýän ýagdaýlary seýrek däl ahyryn. Şunuň oňaýly çözgüdi – taýýarlygy gowşak bilýän soraglaryňdan başlamakdyr.
Soraglara göz gezdirip, name barada düşünjäň bardygyny, nämäni sen asla bilmeýändigiňi anyklamak zerurdyr.
Öwrenişiň dürli görnüşlerini ulanmaly
Mowzugy ýönekeý okap bolar. Okap, bellikleriňizi gyra çykaryp bolar. Okap, konspekt ýazyp hem bolar. Emma iň amatlysy: her bir sorag üçin aýry kagyz alyp, ona bellikleri, shemalary, wakalary, meşhur atlary, formulalary, düzgünleri belläp ýazmakdyr. Meňzeşlik boýunça baglanşyklary deňeşdirip görmeli. Mysal üçin, tehniki termin seniň dostuň familiýasyna ýa-da daýzaň ýaşaýan köçesiniň adyna meňzeşdir, şundan peýdalan. Okuw synagyndan öň bu belliklere seredişdirip, aňsatlyk bilen mowzugy gaýtalap bilersiň.
"3-4-5" usuly näme?
Bu usulyň awtory psiholog A. Pronin bolup, onuň manysy şundan ybaratdyr:
Synaga çenli döwri (hepde, aý, ýarym ýyl) üçe bölmeli. Mysal üçin bir aý galan bolsa, ilkinji 10 günüň dowamynda, egerde saňa üçlük baha almak ýeterlik bolsa, sen ähli maglumatyň ujypsyz bölegini özleşdirmeli. Indiki 10 günüň döwamynda bilimiňi artdyrmak üçin, köpräk maglumaty okamagyň ugruna çykmaly. Soňky 10 günüň dowamynda, iň gowy baha üçin bilimiňi kämilleşdirmek maksadyň bilen taýýarlanma göz öňüne tutulýar.
Maglumatlary meýilnama boýunça özleşdirme we olary gaýtalap durma mümkinçiligi bu usulyň artykmaçlygy bolup durýandyr.
Ýat tutma usuly
Mowzugy näçe okasaň hem, oňa düşünmeýän wagtlaryň az bolanok. Onda okuw maglumatlaryny ýat tutmaly bolýar.
Ýat tutmagyň hem öz düzgünleri bar:
► ýat tutmaly ýerini okap, yzyndan gaýtalamaly;
► ýene 2 sekuntdan, 4 sekuntdan gaýtalap durmaly;
► ýene 10 minutdan gaýtalamaly;
► 2-3 sagatdan gaýtalamaly;
► 2 gün, 5 gün geçenden soň hem gaýtalamaly (ýatkeşliligiň dowamly görnüşini berkitmek üçin).
Bilimiňi daşyňdan ýa-da içiňden okap gaýtalamagyň tapawudy barmy?
Psihologlaryň bellemegine görä, içiňden okap gaýtalamagyň netijesi pesdir. Göwnüňe bilýän ýaly bolsaň hem, köplenç synag wagty üzlem-saplam aýdylan jogap eşidilýär. Daşyňdan jogabyň mazmunyny öz-özüňe aýdyp bermek, kagyzda beýan ediş meýilnamasyny düzmekden gowusy ýokdur. Bu ýagdaýda gepleýiş we hereket ediji ýat kömege gelýär.
Okuw synagyndan öňki taýynlyk
Synaga bir gün galanda köpräk dynç alyp, akyl we fiziki işi azaltmak maslahat berilýär. Gezelenç etmek hem peýdalydyr. Köpler synagdan öň gije-gündiz okap ýalňyşlyk edýärler. Netijede nerw dartgynlylygy döräp, kelle agralýar, ýatkeşlik peselýär. Şonuň üçin hem özüňe zor salman, iň gowusy irräkden ýatyp, ertesi şähdaçyk bolup oýanmakdyr.
Hemme taýýarlygyňy synag gününe goýmaly dälde, ondan bir gün öň eşikleriňi, el telefonyňy taýynlama, hemme gerekli resmi kagyzlary jemläp goýmak, bolgusyz ownuk zatlar üçin alada etmezlige kömek eder.
Synag güni tolgunmazlyk üçin näme etmeli?
Özüňe erk edip, tolgunman synagy tabşyrmak mümkin däl, sebäbi oňa geljegiň bagly bolýar. Emma stressiň derejesini peseldip, üstünlik gazanyp bolar.
→ Synaglardan öň rahatlandyryjy serişdeleri kabul etmek maslahat berilmeýär, sebäbi olar ukyçyllyga getirip, ünsüňi bölýär. Şonuň ýaly-da, kofe we çaýy köp içmekden saklanyň. Olar nerw ulgamynyň dartgynlylygyny ýokarlandyryp bilerler. Gowusy halaýan iýmitiňizden taýynlanan, ýeňil ertirlik ediniň. Ol siziň keýpiňizi galdyrar.
→ Gara şokolad pikirleniş hadysasyny güýçlendirýär. Irdenki maşkdan we duşdan soň, ertirlik wagty şokoladyň bir-iki bölejigini iýmek maslahat berilýär.
→ Okuw synagyna halaýan, özüňizi ykjam duýýan eşigiňizi geýip barmaly. Ol rahatlyk we gorag duýgusyny berýär. Synaga özüňe ýakyn adamlar bilen gitseň, olar ünsüňi sowmana kömek ederler.
→ Howsala düşmezlik üçin maşk kömek eder: ýuwaşlyk bilen 7-ä çenli sanap demiňi içiňe çekmeli, soňundan 7-ä çenli sanap demiňi saklamaly, soň ýene-de 7-ä çenli sanap haýallyk bilen demiňizi göýbermeli. Netijede adrenaliniň mukdary ganda peselip, ýürek urmalar haýallaýar.
Okuw synagynda özüňi nähili alyp barmaly?
Ekzamen wagty başga zat barada pikirlenmekden saklanmalydyr. Şowşuzlyga uçranyňda ýa-da synagdan geçeniňde nämeleriň bolup biljekdigi barada pikir ýöretmeleriň asla geregi ýokdur.
Soragnamany alyp, okanlaryňy arkaýyn ýada salyp we pikirleri jemläp, ýazyp başlama zerurdyr.
Ýatda sakla! Eger hiç maglumaty ýatlama başartmaýan bolsa hem, dymyp oturmakdan peýda ýokdur. Ondan ýalňyşlyk bilen jogap berip, gepläp oturanyň has gowydyr. Okuw synaglarynda diňe bilimiň dälde, özüň we seniň ýeňşe bolan erjelligiň synagdan geçýändigini unutma.
OKUW SYNAGLARYNDA ROWAÇLYK HEMRAŇ BOLSUN!
- 19674 gezek okalan
-
Teswirler (37)
-


text:
Türkmenistanyň garaşsyzlygynyň 26-njy ýyl dönümi Aşgabatda prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda geçirilen uly harby parad bilen bellenildi.
27-nji oktýabrda irden sagat 10:00-da başlan we 1 ýarym sagat çemesi wagt dowam eden harby parad Döwlet tribunasynyň öňünde geçirildi we oňa geçen ýyllarda bolşy ýaly, mekdep okuwçylarynyň, ýokary okuw jaýlarynyň studentleriniň, döwlet we sungat işgärleriniň on müňlerçesi gatnaşdyryldy.
Azatlyk Radiosynyň paýtagtdaky çeşmeleri harby paradda çykyş etmeli ýa-da ýöräp geçmeli on müňlerçe adamyň dabaranyň geçirilmeli ýerine ýedi sagat çemesi öňünden, ýagny daňdan sagat 03:00 töweregi barmaly edilendigini aýdýarlar.
“Düýn döwlet tribunasynyň öňündäki dabaraly ýörişlere gatnaşjaklara daňdan sagat 2:30 bilen 3:30 aralygynda barmaly ýerleri yglan edilipdir. Olar adatça daňdan sagat 3-lerde şol ýere bardylar. Olar daňdan 10-da başlajak dabaralara ortaça ýedi sagat galanda şol ýerlere ýygnandylar” diýip, aşgabatly synçy we ýazyjy Amanmyrat Bugaýew döwlet işgärleriniň we studentleriň onlarçasyna salgylanyp gürrüň berdi.
Mundanam başga, ol daňdan sagat 06:00 töweregi şäheriň protokol köçeleriniň aglabasynyň we oňa birikýän köçeleriň ýapylandygyny, Saparmyrat Türkmenbaşy şaýolunyň ugrunda ýaşaýjylaryň hereketiniň iki sagada golaý wagt berk çäklendirilendigini sözüniň üstüne goşdy.
“Kiçi köçeleriň ugrunda birnäçe raýat eşigindäki adamlar peýda boldy. Olaryň arasynda iki-ýeke polisiýa eşigindäki işgärlerem bardy. Olaram daňdan sagat 6-dan başlap, tutuş 2 sagatlap, sagat 8-e çenli ýaşaýan jaýyňdan çykmaklyga-da, ýaşaýan jaňyňa girmäge-de gadaganlyk girizildi. Özem bir ýerlerden gelýän bolsaň, öz ýaşaýan jaýyňa 150-200 metr galanda, adamlary yzyna öwürdiler. Oň daşyndanam irden penjireleri açmak, eýwanyňy açmak ýaly zatlara-da gadaganlyk girizildi” diýip, Bugaýew belledi.
Şeýle-de, şäheriň merkezi köçeleriniň aglabasynyň ýapylmagy bilen baglanyşykly jemgyýetçilik awtobuslarynyň öz ugruny üýtgedendigi, emma bu barada köpçülige öňünden bildiriş edilmändigi sebäpli ýaşaýjylaryň öz barjak ýerine wagtynda baryp bilmän, dürli kösençlikler bilen ýüzbe-ýüz bolandygy aýdylýar.
Ýatladyp geçsek, paýtagtda Garaşsyzlyk güni mynasybetli geçiriljek dabaralara görülýän taýýarlyk çäreleri, ýagny “marşirowkalar” oktýabr aýynyň 2-ne başlanypdy. Şonda taýýarlyk çärelerine gatnaşmaly edilen döwlet işgärleri, studentler we okuwçylar işden we okuwdan boşadylyp, öýlän sagat 12:00-da başlap, giçlik iňrik garalýança dowam edýän çärelere her gün gatnaşmaly edilipdiler.
Şeýle-de, döwlet edaralarynyň we okuw jaýlarynyň ýolbaşçylary olardan dabarada geýmeli “toý lybaslaryny” hem öz hasabyna satyn almalydyklaryny tabşyrdylar. Aýal-gyzlaryňky 300-400 manat, erkek-oglanlaryňky 600-700 manat aralygynda satylýan bu eşikleri almadyk işgärlere we studentlere bolsa, türkmen resmileriniň gödek darandygy habar berildi.
Azatlygyň ýerli çeşmeleri bilen söhbetdeş bolan döwlet işgärleriniň, studentleriň we okuwçylaryň ençemesi 27-nji oktýabryň Türkmenistanda dynç güni diýlip yglan edilendigini, ýöne mejbury çäreler sebäpli özleriniň iş we okuw günündäkiden has köp ýadaýandyklaryny gürrüň berýärler.
Türkmen häkimiýetleri we media serişdeleri ýurtda bellenilýän baýramçylyk dabaralarynyň “ýokary guramaçylyk derejesinde” geçirilýändigini aýdýarlar. Emma olara döwlet işgärleriniň, studentleriň, okuwçylaryň mejbury gatnaşdyrylmagy barada mesele gozgamaýarlar.
Sözümiziň ahyrynda bellesek, şu ýyl Türkmenistanyň Garaşsyzlyk güni iň soňky gezek 27-nji oktýabrda bellenilýän ýaly bolup görünýär. Şu aýyň 9-10-y aralygynda geçirilen Ýaşulular maslahatynda Türkmenistanyň Garaşsyzlyk gününi öňümizdäki ýyldan başlap 27-nji sentýabrda bellemek barada karar kabul edildi.


text:
“Türkmenistanyň gurluşygy we binagärligi” žurnalynyň nobatdaky sanynda ýurdumyzda gurulýan iri desgalar, giň möçberli düzümleýin taslamalaryň durmuşa geçirilişi bilen baglanyşykly wakalar hakynda gürrüň berýän makalalar ýerleşdirildi. Şolarda täzeçil inženerçilik çözgütleri we tehnologiýalary beýan edilýän seýsmiki howpsuzlygy üpjün etmek, ýerli çig maldan gurluşyk serişdeleriniň täze görnüşlerini döretmek we pudagyň dünýä ösüşi babatdaky meýiller beýan edilýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň gurluşyk-binagärlik toplumyny dünýäniň öňdebaryjy tejribeleriniň özleşdirilmegine, milli binagärlik ýörelgeleriniň ösdürilmegine ugrukdyrýar. Ýurdumyzyň şäherleriniň we obalarynyň keşbi, bir tarapdan durmuş-ykdysady ösüşi, halkymyzyň döredijilik we aň-paýhas kuwwatyny görkezmeli bolsa, beýleki tarapdan, türkmen medeniýetiniň özboluşly ugurlaryny we baý mirasyny özünde jemlemelidir. Bu ugurlaryň iş ýüzünde sazlaşygy üçin täze binalaryň we desgalaryň taslamasyndan başlap, ulanmaga berilmegi bilen baglanyşykly ähli işler degişli derejede amala aşyrylmalydyr. Gurluşyk we binagärlik ministrliginiň neşir edýän we türkmen, iňlis hem-de rus dillerinde çap edilýän bu žurnalynda hut şu meseleler beýan edilýär.
Pudagyň dürli düzümleriniň hünärmenleriniň işjeň çekilmegi neşire işewürlik we hünär taýdan özboluşlylyk öwüşginini çaýýar. Awtorlaryň hünär ussatlygy žurnalyň abraýyny artdyrýar. Şeýlelikde, onuň her bir sany degişli derejede taýýarlanyp, okyjylar köpçüligi tarapyndan gyzgyn garşylanýar. Žurnalyň bezeg aýratynlyklarynyň ýokarydygyny bellemeli. Özboluşly bezegi arkaly bu žurnal ýurdumyzyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň köp sanly pudaklaýyn neşirleriniň arasynda aýratyn ähmiýete eýe bolup durýar.
Onuň täze sany ýurdumyzda şu ýylyň dowamynda ulanmaga berlen desgalar hakyndaky makalalar bilen başlanýar. Bu desgalar “Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” şygary astynda geçýän ýylyň anyk mazmuna beslenýändigini alamatlandyrýar. Gürrüň şu ýylyň maý aýynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda ulanmaga berlen Türkmenbaşynyň Halkara deňiz porty hakynda barýar.
Bu strategik ähmiýetli taslama Merkezi Aziýa we Hazar deňzi sebitiniň ýurtlary üçin söwda-ykdysady gatnaşyklaryň täze geljegini açýar hem-de olaryň dünýä hojalyk gatnaşyklary halkara ulgamyna işjeň goşulmagyny şertlendirýär we Türkmenistanyň üstaşyr geçelgeleriň wajyp merkezi hökmündäki abraýyny belende göterýär.
Bu ägirt uly taslamanyň portuň we onuň tutuş giňişliginiň işini guramakda ulanylýan köp sanly täzeçil tehnologiýalar binagärligiň möhüm bölegi bolup durýar. Dag eteginde ýerleşen ýolagçylar terminaly öwüşginli aýnalary, altynsow bezegi, tolkunlaryň sazlaşygyny äşgär edýär özboluşly aýratynlygy bilen özbaşdak şäherçäni emele getiripdir. Onuň deňiz tarapynda bolsa ýük ýükleýän kuwwatly gurnamalaryň senagat toplumy ýerleşýär.
Belent başly gözegçilik diňi ägirt uly ýakoryň şekilinde bolup, onuň edara ediş we gulluk binalary gezelenç etmäge niýetlenen gämileri hem-de deňiz menzilinde saklanan ak guw ýaly ýahtalary ýatladýar. Awtomobil we demir ýollar portuň kenar ýakasynyň gurşawynyň çäginden geçýär. Ýokary tehnologik derejede enjamlaşdyrylan multimodal logistik düzüm häzirki zamanyň bezeg aýratynlyklaryny özünde jemläp, ýokary ekologiýa derejesine laýyk gelýär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tagallasy bilen, Türkmenistanda amala aşyrylýan senagat, ulag we şähergurluşyk taslamalarynda tebigaty goramak ýörelgeleri esas bolup durýar. Ýurdumyzyň täze deňiz porty özboluşly ekologiýa derejesi we bu ýerdäki guşlaryň emeli adasy, beýleki ähmiýetli aýratynlyklary bilen bir hatarda birnäçe halkara baýraklaryna mynasyp boldy. Türkmenbaşynyň deňiz porty — munuň özi iri halkara syýahatçylyk merkezine öwrülen «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyna çagyryşdyr. Milli Liderimiz deňiz ýakasynda gurulýan desgalaryň hemmesiniň daşky gurşaw üçin howpsuz bolmagyny üpjün etmegiň onuň ösüşiniň esasy şertleriniň biri hökmünde kesgitledi.
Žurnalyň täze sanynda Seýsmiki durnuklylyk ylmy-barlag institutynyň işi hakynda gürrüň berýän makala hem ýerleşdirildi. Okyjy Ylmy-barlag institutynyň düzümine girýän barlaghananyň wezipeleri, amala aşyrylýan synaglar bilen tanşar. Şol ýerde şu wagtda täze işläp taýýarlamalar, institutyň hünärmenleriniň kesgitlemeleri we maslahatlary önümçilige ornaşdyrylýar. Bu bolsa desgalaryň ygtybarlylygynyň we uzak möhletleýinliliginiň baş şertidir.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň türkmen halkynyň abadan we bagtyýar durmuşyny üpjün etmek, ýurdumyzyň şäherlerinde we obalarynda halkara ülňülerine laýyk gelýän zerur düzümi döretmek boýunça alyp barýan syýasatyna bagyşlanan material “Ajaýyp eýýamyň “Täze zamany” ady bilen berlipdir. Aşgabatda bina edilýän köp sanly desgalar, ilkinji nobatda bolsa soňky ýyllarda toplumlaýyn häsiýete eýe bolan döwrebap ýaşaýyş jaýlary döwlet Baştutanymyzyň amala aşyrýan strategiýasynyň anyk nyşany bolup durýar.
Paýtagtymyzyň Bagtyýarlyk etrabynyň çäginde emele gelen Täze zaman ýaşaýyş toplumy munuň aýdyň subutnamasydyr. Onuň gurluşygy tapgyrlaýyn esasda alnyp baryldy hem-de her ýylda oňa göçüp gelýän maşgalalaryň sany artdy. Müň sany iki we bir gatly mellek ýerleri bolan ýaşaýyş jaýlaryndan başga-da bu ýerde Saglyk we Medeniýet öýleri, mekdepler, çagalar baglary, sport toplumy, söwda merkezi we dükanlar guruldy. Häzirki zaman ulag ýol-düzümi döredildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy esasynda üstünlikli amala aşyrylýan şunuň ýaly ýaşaýyş jaý toplumlary şäheriň çäginde türkmen durmuşynyň däp bolan ýörelgelerini saklamaga mümkinçilik berdi. Olarda uly bolmadyk mellekde gök ekin ösdürip ýetişdirmek üçin ýerler, hojalyk desgalary we tamdyr bar. Munuň özi şäher bilen obanyň arasyndaky serhediň aradan aýrylmagyny şertlendirýär. Oba ýerlerinde ýokary amatlylyk derejesi üpjün edilse, şäherde uly öýlerde maşgala bolup ýaşamak mümkinçiligi döreýär.
Žurnalyň sahypalarynda häzirki döwürde “Türkmenawtoýollary” döwlet konserniniň täze magistrallary gurmak, ozal hereket edýänlerini abatlamak, halkara ulag-üstaşyr geçelgelerini döretmek boýunça amala aşyrýan işleri we bu ugurda ýetilen sepgitler hem-de geljekde pudagyň öňünde durýan wezipeler hakynda gürrüň berýän makalalar ýerleşdirildi. Bina edilýän ulag ýollarynyň hatarynda Türkmenabat — Gazojak — Daşoguz (2021 — 2031-nji ýyllar), Türkmenbaşy — Garabogaz — Gazagystan (2018 — 2028-nji ýyllar) we Mary — Serhetabat (2021 — 2025-nji ýyllar) ugurlary bar.
“Beýik Ýüpek ýolunyň ugrundaky kerwensaraýlar” atly makalada ýol düzüminiň taryhy beýan edilýär. Awtor makalasynda ylmy we edebi çeşmelere, şol sanda kerwensaraýlaryň ähmiýeti we gurluşy barada gyzykly maglumatlar getirilýär. Milli Liderimiziň “Türkmenistan –Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” kitabynyň “Söwda kerweni çylşyrymly hyzmaty talap edýär. Şonuň üçin hem şäherleriň we obalaryň ýol çatryklarynda kerwensaraýlar gurlupdyr. Olarda täjirler we hyzmat edýänler üçin niýetlenen hüjreler, atlar we düýeler, eşekler üçin ýörite jaýlar we beýleki zerur desgalar bolupdyr” diýen jümleleri bolan bölümine ýüzlenýär.
Taryhy maglumatlara esaslananda orta asyr söwda we senetkärçilik harytlaryndan ýene-de häzirki zamanyň giň ýollaryna çykmak mümkinçiligi döreýär. “Halkara ölçegleriň derejesinde” atly makalada hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň goldaw bermegi netijesinde Mary şäherinden “Ak hünji” hususy kärhanasynyň mysalynda milli telekeçiligiň önümçilik mümkinçilikleri hakynda gürrüň berilýär. Ol ýurdumyzda ilkinji bolup penopolistroldan gurluşykda we bezeg işlerine ulanylýan önümleriň senagat taýdan önümçiligini ýola goýdy.
Häzirki döwürde bu kärhananyň ýyllyk kuwwaty ýylylyk we ses saklaýjy plitalaryň 24 müň kub metrine, daşky bezeg üçin ulanylýan profilleriň 1,5 million pogon metrine, binalaryň daşky bezegi üçin ulanylýan profilleriň 180 müň pogon metrine, diwarlyk we üçek panelleriniň 120 müň inedördül metrine we başga-da köp sanly harytlaryň önümçiligine barabardyr. Häzirki döwürde Wekilbazar etrabynyň çäginde şunuň ýaly penopolistrol harytlaryň önümçiligi boýunça täze kärhananyň gurluşygy alnyp barylýar. Onuň önümçiligine 2019-njy ýylda başlamak meýilleşdirilýär. “Ak hünji” hususy kärhanasynyň hereket edýän zawodyny abatlamak we döwrebaplaşdyrmak üçin ýeňillikli şerti bolan ýyllyk 5 göterimi bilen karz ulgamy resmileşdirildi.
Soňky iki ýylyň dowamynda bu kärhana öz önümlerini Ukraina, Gruziýa, Gyrgyzystan ýaly ýurtlara eksport edýär. Şeýle hem ol Russiýa, Gazagystan, Gyrgyzystan we Owganystan ýaly goňşy ýurtlara durnukly eksport ulgamyny ýola goýýar. ISO 9001:2015 halkara hil kepilnamasynyň alynmagy “Ak hünji” kärhanasynda diňe bir içerki bazarda däl, eýsem daşary ýurtlara eksport ugurlaryny artdyrmaga we bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmaga mümkinçilik berer.
Şu ýylyň 14-nji fewralynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda ulanmaga berlen “Türkmen aýna önümleri” täze kärhanasy hakynda “Ägirt uly aýna senagaty depginini güýçlendirýär” diýlip atlandyrylan makalada gürrüň berilýär. Bu kärhananyň Owganystan, Azerbaýjan, Özbegistan, Gazagystan ýaly ýurtlaryň sarp edijileri bilen şertnamalary bar. Aýna öndürijileriň goňşy ýurtlaryň sarp edijileri bilen uzakmöhletleýin söwda gatnaşyklaryny ýola goýýar. Şeýlelikde, ýurdumyzyň gurluşyk serişdeleri senagaty döwlet Baştutanymyzyň daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümçiligi artdyrmak boýunça öňde goýýan wezipelerini üstünlikli ýerine ýetirmek bilen çäklenmän, eýsem ýurdumyzyň eksport mümkinçilikleriniň artmagyna mynasyp goşandyny goşýar.
Aşgabatda BIM (Building Information Modeling) tehnologiýasyny şekiller arkaly ulanmak bilen binalaryň maglumat taýdan moderlirlenmegine we şu usul bilen gurlan binalara hem-de “Binagärlik bionikasy” mowzugyna bagyşlanan makalalar has-da özüne çekiji bolupdyr. Gurluşyk serişdeleriniň önümçiligindäki täzeçil tehnologiýalar we taslama işlerinde 3D usulynyň giň mümkinçilikleri häzirki zaman binagärlerine gurluşy we gözelligi babatda özboluşly taslamalary döretmäge mümkinçilik berýär.
Binagärligiň bionikasy — munuň özi oňyn ösüşe eýe bolan ugurlaryň biridir. Organiki usullaryň we olary daşky gurşaw bilen baglanyşdyryp ulanmak bu usulyň tapawutly aýratynlygydyr. Gadymy döwürlerde emele gelen bu ýörelge binagärlik ulgamynda peýdalanylýar we onuň möçberleri täze görnüşe eýe boldy. Şeýle hem bu usul häzirki zaman binalaryň gurluşynda barha giňden ulanylýar.
Şeýle hem žurnalyň täze sanynda ýurdumyzda gurulmagy meýilleşdirilýän täze taslamalar, türkmen alymlarynyň seýsmiki barlaglarynyň netijesi, häzirkizaman suw arassalaýjy desgalaryň gurluşygy hakynda makalalar ýerleşdirilipdir. Eskizleriň, çyzgylaryň dürli bezegi bilen makalalaryň mazmunynyň utgaşdyrylmagy gürrüň berilýän ýagdaýlar hakynda giňişleýin maglumat almaga hem-de ony synlamaga mümkinçilik berýär.
Türkmen döwlet habarlar agentligi (TDH) / 24.07.2018 / Jemgyýet


text:
Siziň internet browzeriňizde hökman "cookie" (ýatda saklaýjy serişde) açyk bolmaly
Şu saýt iki sany "cookie" faýlyny ulanýar:
1-nji cookie esasy sahypadan sahypa geçilen wagty saýt tarapyndan ulanylýar. Haçanda siz sahypany çalyşan wagtyňyz, saýt siziň agzamy daldigiňizi tassyklaýar. Egerde cookie ulanyşda däl bolsa, käbir kemçilikleň ýüze çykmagy mümkin. Düşünmeýän bolsaňyz kejikmäň! Kop kompýuterlerda cookie eýýam düzülen.
2nji cookie biziň saýtymyz tarapyndan ulanylýar. Haçanda siz saýtdan çykyp, soň ýene içeri girjek bolanyňyzda. Login bölümçesi siz üçin awtomatiki usulda doldurulgy durar.


text:
Aşgabat şäheriniň Abadan etrabynda ýyllyk kuwaty 200 000 litr ergin bolan zyýansyzlandyryjy erginleri öndürýän kärhanasynyň gurluşyk işleri Türkmenistanyň Prezidentiniň 2012-nji ýylyň 14-nji sentýabryndaky “Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagat ministrliginiň” derman senagaty kärhanalaryny gurmak hakynda 12548 belgili Kararyna laýyklykda amala aşyryldy.
Kärhana Germaniýanyň, Ýaponiýanyň, Italiýanyň,ABŞ-nyň, Türkiýäniň dünýä belli kompaniýalarynyň öndüren önümçilik we kömekçi tehnologiki enjamlary, hil we mukdar barlag enjamalary bilen enjamlaşdyryldy. Kärhanada önümçilik işleri Ýewropa standartlaryna we GMP talaplaryna laýyk alnyp barylýar.
Kärhana 1 ýylda umumy göwrümi 200 000 litr bolan 26 görnüşli zyýansyzlandyryjy erginleri öndürmäge we olary dürli göwrimde gaplamaga ukyplydyr. Kärhana 2 sany esasy bölümden durýar: Önümçilik bölümi we Hil barlagy we mikrobiologiki bölümi.
Bölümiň işi hemme taraplaýyn ýokary derejede gurnalyp, Ýewropada kabul edilen talaplara laýyklykda meýilleşdirilendir. Bölüm 4 sany bölümçeden düzülip,olar öz aralarynda kompýuter arkaly arabaglan-şykly işleýärler.
Bölümçede Italiýa döwletiniň Aqualine 1 “Housing” kompaniýasynyň osmos enjamy ornaşdyrylandyr. Enjam 1 sagatda 500 litr arassalanan suw öndürmäge ukyplydyr. Önümçilikde ulanylýan suw Ýewropa talaplaryna laýyk gelýär. Arassalananan suw aseptiki şertlerde awtomatiki usulda 3 000 litr göwrümli gaba guýulýar.
Zyýansyzlandyryjy erginler aseptiki şertlerde awtomatiki ýagdaýda göwrümi 1 000 litr bolan ýöriteleşdirilen gaplaryň 3 sanysynda taýýarlanýar. Taýyn bolan zyýansyzlandyryjy ergin hil we mukdar taýdan barlaghanada barlanylýar. Barlagyň netijesi kanagatlanarly bolan ýagdaýyndaönüm göwrümleri 1000 litr bolan 3 sany ýöriteleşdirilen gaplara awtomatik usulda geçirilýär we flakonlara guýmaga taýýar bolýar.
Bölümçe 3 sany guýujy ulgamdan ybarat: 1-nji ulgamdaky Italýanyň tehnologiýasy boýunça taýýarlanylan Elektromag (1) enjamy zyýansyzlandyryjy ergini 500 ml we 1000 mlgöwrümlerde tegelek gaplara we 4000 ml göwrümde dörtburç gaplara guýmaga ukyplydyr. Ulgam 6 sany bölek enjamdan durýar: gaplary tertipleýän,howa bilen arassalaýan, zyýansazlandyryjy erginleri guýýan, gapaklary ýapýan, ýarlyk ýelmeýän hem-de bellik goýýan enjamlar.
– 500 ml göwrümli gutulardan480 sany;
– 1 000 ml göwrümli gutulardan360 sany;
– 4 000 ml göwrümli gutulardan240 sany.
2-nji ulgamdaky Italýanyň tehnologiýasy boýunça taýýarlanylan Elektromag (2) enjamy zyýansyzlandyryjy ergini 100 ml we 250 ml göwrümlerde tegelek gaplara guýmaga ukyplydyr.Ulgam 6 sany bölek enjamdan durýar: gaplary tertipleýän, howa bilen arassalaýan, zyýansazlandyryjy erginleri guýýan, gapaklary ýapýan, ýarlyk ýelmeýän hem-de bellik goýýan enjamlar.
– 100 ml göwrümli gutulardan960 sany;
– 250 ml göwrümli gutulardan960 sany.
3-nji ulgamda Italiýanyň tehnologiýasy boýunça taýýarlanylan Kansan kompaniýasynyň 26-36 sm ölçegde çygly desmal öndürýän enjamy ornaşdyrylandyr. Ulgam 3 sany bölek enjamdan durýar: desmal taýýarlaýan, ýöriteleşdirilen erginleri guýýan hem-de gaplaýjy enjamlar.Ulgamyň önümçilik kuwwatlylygy 1sagatda6 000 gap. 4-nji ulgamda Italiýanyň tehnologiýasy boýunça Uslupak kompaniýasy tarapyndan öndürilen çygly desmal öndürýän enjam oturdylandyr.Ulgamyň önümçilik kuwwatlylygy 1 sagatda 4 000 gap.
Bölümçede taýyn erginiň göwrümine we desmallaryň hiline hünärmenler tarapyndan gözegçilikgeçirilýär, karton gaplara gaplanylýar we karantin ammaryna ugradylýar. Taýyn önüm karantin ammarda hil, mukdar we mikrobiologiki barlaglar geçip, talaba laýyk netije alynýança saklanýar we soňra taýyn önümiň ammaryna ugradylýar.Ammarlar ýöriteleşdirilen tekçeler bilen üpjün edilen we taýyn önümler aýratynlykda tertipleşdirilip saklanýar.
Taýyn önümler saglygy goraýyş edaralaryna, dermanhanalara we beýleki zerur bolan edaralara goýberilýär. Zyýansyzlandyryjy erginleri we desmallary öndürmek üçin zerur bolan çig mallar we gaplamalar Germaniýanyň hemde Türkiýäniň dünýä belli kompaniýalaryndan getirildi.
Bu bölümde Germaniýanyň WTW kompaniýasynyň pH metr we suwuň tok geçirijiligini ölçeýänenjamlary, Ýaponiýanyň Shimadzu kompaniýasynyň Hromatografy we Spektrophotometri, ABŞ-nyň Dijital kompaniýasynyň Refraktometr we Densitymetr enjamlary, Italiýanyň Fungilab kompani -ýasynyň Wizkozimetr enjamy ornaşdyrylan. Bölümde kärhanada öndürilýän zyýansyzlandyryjy erginleri taýýarlamak üçin ulanylýan suwuň himiki düzümine, taýýarlanan zyýansyzlandyryjy ergininiň hiline we mukdaryna Ýewropanyň Farmakopeýasynyň talaplaryna laýyklykda barlaglar geçirilýär


text:
4-nji dekabrda Şawkat Mirziýoýewiň Özbegistanyň prezidenti wezipesine saýlanmagyna 1 ýyl doldy.
Ol 2003-nji ýyldan bäri Özbegistanyň premýer-ministri wezipesinde işleýärdi, ýöne ýurduň ilkinji prezidenti Yslam Kerimow 2016-njy ýylyň 2-nji sentýabr güni öldi diýlip habar berlende, Mirziýoýew konstitusiýanyň premýer-ministre wagtlaýyn prezidentlik wezipesi boýunça gadagançylyk girizýändigine garamazdan, ýurtdaky bu iň ýokary wezipä geçdi.
15 aýyň dowamynda Mirziýoýewiň hereketleri we beýanatlary ýurduň içinde we daşynda Özbegistan ýarym-üzňelik syýasatyndan halas bolup, regional we halkara meselelerde işjeň hyzmatdaş bolar diýen umydyň döremegine ýol açdy.
Mirziýoýew hökümet başyna geçeli bäri Özbegistanda ösüşleriň bolandygy hakykat, ýöne bellemeli bir ýagdaý bar, ýagny Mirziýoýewe lagşan döwlet miras galdy. Şol sebäpden ýurtda islendik tijeniş progres hökmünde kabul edilip bilner.
Mirziýoýew hakykatdan-da nämeler gazandy we onuň geljek üçin nähili planlary bar, ýa-da ol diňe bir abatlaýyş-bejeriş işlerini geçýärmi?
Mirziýoýew 2017-nji ýylyň 8-nji fewralynda ýurduň 2017-2021-nji ýyllary üçin bäş sany esasy ösüş maksatnamasyny kesgitledi:
- Döwlet we jemgyýetçilik gurluşy ösdürmek
- Kanunyň hökmürowanlygyny gazanyp, kazyýet we kanunçylyk ulgamlaryny reformirlemek
- Ykdysadyýeti liberallaşdyryp, ony ösdürmek
- Sosial sferany ösdürmek; howpsuzlygy, etniki toparlaryň arasyndaky ysnyşygy we dini tolerantlygy gazanmak
- Deňagramly, özara peýdaly we konstruktiw daşary syýasaty ýola goýmak
Elbetde, syýasy prosese jemgyýetçiligiň aralaşdyrylmagy barada kelam agyz gürrüň edilmedi we bu meselede häzir çenli hiç hili iş bitirilmedi. Diýmek, azyndan 2021-nji ýyla çenli ýurtda hakyky syýasy oppozisiýa partiýalary ýa-da garaşsyz dalaşgärler hasaba alynmaz. Şeýle-de, ýurtda adam hukuklarynyň ýagdaýyny gowulandyrmak ýa-da garaşsyz media serişdelerine rugsat bermek barada asla dil ýarylmady.
Mirziýoýewiň häkimiýet başyna geçmegi bilen, hususan-da, Özbegistanyň daşary syýasatynda oňyn özgerişler bolup geçdi. Bu bolsa wagtal-wagtal aşa höwesli optimizmiň döremegine getirdi.
Ýurduň içeri syýasatynda käbir zatlar üýtgemedige çalym edýär. Özbegistanda pagta ýygymy üçin ýurt boýunça 1 million adamyň çekilmeginde mejbury zähmetiň ulanylmagy halkara derejede tankyt edilip gelýär.
Prezident Mirziýoýew we beýleki resmiler bu çäräniň togtadylmagyna çagyrdylar we hatda zor bilen pagta meýdanlaryna çekiljek bolýan adamlara öz ýagdaýlary barada degişli edaralary arz etmegi tabşyrdylar. Ýöne 2017-nji ýylyň dowamynda raýatlaryň mejbury zähmet esasynda pagta meýdanlaryna çekilmegi dowam etdi.
Düýbi Özbegistanda ýerleşýän özbek-german forumy we AÝ/AR-yň halk arasynda Ozodlik diýlip tanalýan Özbek gullugy 2017-nji ýylda ýurtda alnyp barylýan pagta kampaniýalaryny yzarladylar. Mysal üçin, Samarkant welaýatynyň häkimi telekeçilerden ýygym üçin pagtaçy tapmagy tabşyrdy, Andijanyň häkimi Hokimjon Abdulazizow döwlet kärhanalarynyň başlyklaryndan öz işgärleriniň pagta ýygýandygyny görkezýän suratly subutnamalary talap etdi, işçileri awtobuslara ýükläp, hatda kadaly ýuwunmaga-da şert bolmadyk ýerlerde hepdeläp ýaşap, pagta ýygmaga mejbur edildiler.
Düýbi Norwegiýada ýerleşýän we dini azatlyklar barada iş alyp barýan “Forum 18” topary ýurtda protestantlaryň ýygnaklaryna edilen reýdler barada, adamlaryň Gurhan we Injil kitaplarynyň ellerinden zor bilen alnyşy barada, baptist, protestant we ýegowa şaýatlaryna salnan jerimeler, hatda olaryň gysga möhletli türmä basylmaklary barada, şeýle-de, musulmanlaryň türme tussaglygyna höküm edilmegi barada habarlary çap etdi.
Şeýle-de fewral aýynda Rahmon Norboýew türme tussaglygynda wagty we Zokir Kurbanow polisiýada saklanýan wagty syrly ýagdaýda öldi. Ahyrsoňy iýun aýynyň ortalarynda türmede wagty aradan çykan hukuk goraýjy Nuriddin Jumaniýazowyň 2016-njy ýylyň 31-nji dekabr güni inçekeselden ölendigi resmi taýdan habar berildi.
Maý aýynda adam hukuklaryny goraýjy Polina Braunerg we dekabr aýynda ozalky syýasy tussag Murad Juraýew aradan çykdy. Olaryň ikisi-de agyr saglyk problemalaryna duçar bolupdylar, ýöne saglygyna bejertmek üçin daşary ýurda çykyş wizasyny alyp bilmediler.
21-nji sentýabrda prezident Mirziýoýew “ýurduň daşynda ýaşaýan we ýurduň ösüşine goşant goşmak isleýän ähli watandaşlaryny” Özbegistana dolanmaga çagyrdy. Bu sözler ‘daşary ýurtda ýaşaýan ozalky oppozisiýa wekilleri ýurda gorkusyz dolanyp bilerler’ diýen manyny aňladýandyr diýlip pikir edildi.
27-nji sentýabrda özbegistanly dissident we ýazyjy Nurullo Otahonow (Nurullo Muhammad Raufhan) Türkiýeden Daşkende dolanyp bardy. Ýöne ol paýtagtyň howa menzilinde tussag edildi. Ýazyjy aradan bir hepde geçensoň boşadylanam bolsa, ol henizem jogapkärçilige çekilýär.
Oppozisiýa websaýtlarynda özbek hökümetini tankytlap makalalar ýazan garaşsyz žurnalist Bobomurad Abdullaýew 27-nji sentýabrda Milli howpsuzlyk gullugynyň işgärleri tarapyndan tussag edildi. Abdullaýew Özbegistandaky konstitusion gurluşy ýykmaga synanyşmakda aýyplanyp jogapkärçilige çekilýär. Oňa diňe bir gezek aklawçysyny görmäge mümkinçilik döredilipdir.
Bulara garamazdan, Mirziýoýew hökümet başyna geçeli bäri ona golaý dissident, şol sanda žurnalist Muhammad Bekjon (Bekjonow), syýasy aktiwist Rustam Usmanow, BMG-niň işgäri we Goranmak ministrliginiň ozalky resmisi Erkin Musaýew, žurnalist Solijan Abdurahmanow we Azam Farmanow türme tussaglygyndan boşadyldylar.
Olaryň türmeden boşadylmagynyň oňatlykdan alamatdygyny aýtmak bilen bir hatarda, halkara hukuk goraýjy guramalar ol adamlaryň ählisiniň şübheli şertlerde tussag edilendiklerini, şeýle-de olaryň köpüsiniň 10-20 ýyllap tussaglykda oturandygyny we häzirki wagtda 60-70 ýaşlaryndaky adamlardygyny nygtadylar.
Şeýle-de, özbek häkimiýetleri awgust aýynda müňlerçe güman astyndaky musulmanlaryň atlaryny gara sanawdan aýyrdy. Hökümet resmileri we dini ruhanylar ozal dini ekstremist toparlara gatnaşmakda günä bildirilen adamlar bilen maslahat beriş gürrüňdeşlikleri geçirdiler.
Özbegistanyň içinde hereket edýän garaşsyz media guramalaryň henizem ýokdugyna garamazdan, sanlyja media guramalary administrasiýanyň syýasatlaryna tankydy çemeleşigi tejribe edip başladylar. Özbek telewideniýesinde ýurduň ozalky prezidenti Islam Kerimowyň ýalňyş syýasatyna, hususan-da, onuň goňşy döwletler bilen agzala gatnaşyklaryna tankydy çemeleşildi.
Elbetde, bu çäreler örän çäkli amala aşyryldy, mysal üçin ýurduň premýer-ministri Abdullo Aripow göni ýaýlymda efire berilýän “Halkara press kluby” atly telewizion programma gatnaşanynda, ol gepleşigiň dowamynda özüne aýdylan käbir bellikdir teswirlerden gaty gördi.
Prezident Mirziýoýew oba ýaşaýjylarynyň ýüzbe-ýüz bolýan problemalaryna üns bermäge çalyşdy. Mirziýoýew hünär taýdan oba-hojalyk uniwersitetinde bilim alan. Ol Özbegistanyň maddy taýdan kösençlikli Garagalpak regionyna ýanwar aýynda sapar edeninde, döwlet pes girdejili maşgalalary towuk bilen üpjün etmeli diýen karara geldi. Ol bu çözgüdi maşgalalar towuklaryň guzlaýan ýumurtgalaryndan iýmitlener, galan ýumurtgalary bolsa satyp girdeji edinerler diýen pikir bilen teklip etdi. Ondan soň Mirziýoýew pes girdejili maşgalalar limon agaçlaryny ekmeli diýdi we aradan köp wagt geçmänkä oba ýerlerinde ýaşaýan hojalyklar geçi eklemeli diýdi.
“Towukly” we “limonly” gürrüňler başa barmady. Noýabr aýynda Özbegistanyň banklary bu pudaklardaky önüm öndürijilere kredit bermek mümkinçiliklerini ýatyrdy. Ýöne Mirziýoýewiň pes girdejili maşgalalaryň aladasyny etmegi örän bellärlikli ädim boldy. Ol henizem oba hojalygyny mehanizasiýalaşdyrmak boýunça meýilnamalary, şeýle-de pagtanyň ýerine zagpyran we başga zatlary ösdürip ýetişdirmekligi göz öňünde tutýar.
Ýurtdaky beýleki wajyp özgerişler heniz amala aşyrylmady. Mirziýoýew ýanwar aýynda sowet döwründen galan ýurtdan çykmak üçin zerur bolan wizalary ýatyrmagy teklip etdi, ýöne awgust aýynda munuň üçin 2019-njy ýyla çenli garaşmaly diýen karara geldi.
Prezidentlik wezipesine saýlanmagyndan iki gün geçensoň Mirziýoýew esasan günbatar ýurtlaryndan syýahatçylyk maksady bilen Özbegistana gezelenje gelýän 27 ýurduň raýatlaryna wiza çäklendirmeleri gowşatjakdygyny aýtdy. Ýöne 9-njy ýanwarda prezident bu karara 2021-nji ýyla çenli garaşyljakdygyny aýtdy.
Köpler bu çäreleriň gijikdirilmegini hökümetiň içindäki güýç gowgasy bilen düşündirýär. Mirziýoýew öz adamlaryny hökümete çekip, Kerimowyň döwründen galan ýokary wezipelileri boşatmak üçin iş alyp bardy. Kerimowyň döwründen galan adamlaryň arasynda ýurduň maliýe ministri Rustam Azimow hem bar. Ol ozallar Kerimowyň ornuna geçer öýdülýärdi. Azimow iýun aýynda wezipeden boşadyldy.
Mirziýoýewiň öz adamlary diýilýän toparda bolsa Kerimowyň döwründe işden boşadylan ýa-da türmä basylan käbir adamlar bar. Mysal üçin, 2012-nji ýylda häzirki premýer-ministr Abdullo Aripow prezident Kerimowyň uly gyzy Gülnaranyň garşysyna bikanun biznes gatnaşyklary boýunça halkara derňew işi gozgalanda, Maglumat ulgamlary we tele-aragatnaşyk edarasynyň başlygy wezipesinden boşadylypdy. TeliaSonera kompaniýasyny derňeýän şwesiýaly prokurorlar käbir dokumentlerde Aripowyň goly bar diýipdi. Gülnaranyň agzalýan kompaniýa bilen maliýe bähbitleriniň bolandygy öňe sürüldi.
Şeýle-de bolsa, Özbegistanda ykdysady ugurlarda we regional syýasatda bolup geçýän özgerişler ýagdaýlara umytly çemeleşmäge esas döredýär.
Kerimow ölende Özbegistanyň ykdysadyýeti ýurtdaky oba hojalyk mümkinçiliklerine we tebigy baýlyklara garamazdan, agyr kynçylyklary başdan geçirýärdi. Ykdysadyýetiň güýçli merkezleşdirilmegi we giň ýaýran korrupsiýa Özbegistany özünde bar bolan tebigy mümkinçiliklerinden mahrum edýärdi.
2016-njy ýylyň noýabr aýynyň aýaklarynda döwlet mediasy ýurtda nagt pul we walýuta çalyşmak barada 2017-nji ýylda täze düzgünleriň durmuşa geçiriljekdigini habar berdi. Bu örän oňyn ädim boljakdy, sebäbi uzak ýyllaryň dowamynda Özbegistanda käbir gatlaklar walýutanyň gara bazardaky bahasyndan ummasyz köp mukdarda girdeji gazanypdy. Gara bazarda kähalatlarda Özbegistanyň milli puly, ýagny somuň walýuta bolan gatnaşygy resmi kursdan tas iki esse diýen ýaly ýokarydy.
2017-nji ýylyň başlarynda 1 dollaryň bahasy 3309 som bolsa, ýurduň Merkezi Banky sentýabryň başynda 1 dollaryň bahasyny 4247 soma düşürdi. 5-nji sentýabrda Merkezi Bank milli puluň gözegçilikde hümmetsizlendirilmegini amala aşyryp, 1 dollaryň bahasyny 8 müň som töweregine çykardy.
Häkimiýetler telekeçileriň walýuta elýeterliligini aňsatlaşdyrdy, şeýle-de raýatlar özlerinde bar bolan milli pullaryny walýuta çalyşmak mümkinçiliklerine eýe boldy. Häkimiýetleriň aýtmagyna görä, bu çäreleriň netijesinde özbek banklaryna millionlarça dollar girdi.
Halkara maliýe guramalary Özbegistana başgaça garap başlady.
Mysal üçin, Ýewropanyň Dikeldiş we ösüş banky fewral aýynda Özbegistana özüniň wekilçilikli toparyny ýollady. Olar soňky 10 ýylyň dowamynda Özbegistana ilkinji gezek sapar etdiler we 8-nji noýabrda Daşkentde öz edaralaryny açdylar.
Maý aýynda Ýewropa Bileleşiginiň ilçisi Eduard Stipraisiň ýolbaşçylygynda ýewropaly delegasiýa Özbegistana sapar etdi. Ol ÝB-niň Özbegistanyň dünýä açylmagyny makullaýandygyny aýdyp, ÝB-özbek gatnaşyklarynyň ösdürilmegine çagyrdy.
ÝB-niň daşary syýasat boýunça başlygy 2017-nji ýylyň dowamynda Brýusselde telim gezek özbek resimleri, şol sanda iýul aýynda Özbegistanyň daşary işler ministri Abdulaziz Kamilow bilen duşuşdy. 10-11-nji noýabrda Mogerini Özbegistanyň Samarkant şäherinde geçirilen halkara howpsuzlyk konferensiýasynda çykyş etdi .
2017-nji ýylda özbek-rus gatnaşyklarynda ýokary sepgitlere ýetildi.
Kerimowyň döwründe Merkezi Aziýada diňe howpsuzlyk ýagdaýlary ýaramazlaşanda özbek-rus gatnaşyklary gowulaşardy.
Ýöne Orsýet Özbegistanyň birnäçe ykdysady problemalaryna gyssagly çäreleri hödürledi.
Orsýete ÝB-den import edilýän miwe we bakja önümleri Kremliň olara gadagançylyk girizmegi bilen Özbegistandan satyn alnyp başlandy. Günbatarly ýurtlar Orsýete garşy onuň Ukrain konfliktindäki roly sebäpli sanksiýalar girizensoň, Kreml Ýewropadan miwe we bakja önümleriniň import edilmegini gadagan edipdi.
Orsýetiň “LUKoil” we “Gazprom” kompaniýalary Özbegistanyň nebit-gaz pudagyna birnäçe milliard dollar maýa goýjakdyklaryny aýtdylar. 3-nji noýabrda “LUKoil” Özbegistanyň Buhara welaýatynda gazy gaýtadan işleýän desganyň gurluşygynyň birinji tapgyryna başlady. Bahasy 3,3 milliard dollara barabar bolan bu proýektiň amala aşyrylmagy bilen ýylda 8 milliard kub metr gaz çykarmak göz öňünde tutulýar.
“Gazpromuň” nebit pudagynda iş alyp barýan “LUKoil” we “Gazpromneft” kompaniýalary Omsk-Pawlodar-Şymkent nebit geçirijisi arkaly Orsýetden 10 million tonna nebti Özbegistana eksport etmäge mümkinçilik döretjek taslamanyň üstünde-de işleýärler.
Özbegistan häzirki wagtda benzin gytçylygy bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Noýabr aýynda ýangyç nokatlarynda benziniň bahasy 30 göterim çemesi gymmatlady.
Özbegistan 600 million barrel nebit gorlaryna eýedir, ýöne nebit önümçiligi mundan on ýyl çemesi ozal pese gaçdy. Ýurduň “Buhara”, “Alty-Arik” we “Fergana” nebiti arassalaýjy zawodlary öz kuwwatlylygyndan, pes derejelerde işleýär.
Ýagdaý şeýle bolansoň, ýakyn geljegiň dowamynda Orsýetiň nebti Özbegistan üçin zerur bolup durýar. Orsýet Özbegistandan 5 milliard kub metr gaz satyn alýar. Bu mukdar Özbegistanyň tutuş gaz eksportynyň ýarysyna deňdir.
Özbegistan köp döwlet bilen gatnaşyklary ösdürmäge çalyşdy, ýöne iň uly özgeriş Özbegistanyň regional syýasatynda durmuşa geçirildi. Bu aslynda prezident Mirziýoýewiň täze hökümetiniň şu wagta çenli gazanan iň uly ýeňişleriniň biridir.
Kerimow beýleki Merkezi Aziýa döwletleri bilen gatnaşyklary boldugyndan gysypdy.
Mirziýoýewiň ilki bilen Merkezi Aziýadaky goňşulary, şol sanda Owganystan bilen kadaly gatnaşyklary ýola goýmagyň üstünde işledi. Mirziýoýew prezidentlik wezipesine girişensoň ilkinji resmi saparyny Türkmenistana, ondan soň Gazagystana amala aşyrdy.
Mirziýoýewiň sentýabryň başynda Gyrgyzystana eden sapary tas baýramçylyk dabarasynda beslendi. Gyrgyz-özbek serhedinde täze ylalaşyklara gol çekildi. Özbegistanyň beýleki ýurtlar bilen ähli serhet araçäklerinde gatnaşyklary gowulaşýar. Bu ýagdaý örän wajyp, sebäbi Özbegistan Merkezi Aziýadaky ähli döwletler, şol sanda Owganystan bilen araçäkleşýän ýeke-täk döwletdir.
Geljege nazar aýlanymyzda, Özbegistanyň ykdysadyýeti ikuçsyz öser. Ýurdy regional üstaşyr koridor hökmünde açmak, Özbegistanyň daşary ýurtly hyzmatdaşlary bilen özara söwda gatnaşyklaryny ýola goýmagyna we ýuduň ykdysadyýetini mundan beýläk ösdürmegine has-da ýardam berer.
Ýurtda sosial we syýasy sferalarda amala aşyrylmaly reformalar barada bu jelagaýda gürrüň ediljege meňzänok. Ýöne köp ýyllaryň dowamynda ykdysady kynçylyklary başdan geçiren halkyň durmuş şertleriniň gowulandyrylmagy Mirziýoýewiň Özbegistandaky hökmürowanlygyny berkitmek üçin ýeterlik bolar.
Bu blogda beýan edilen pikirler AÝ/AR-yň pozisiýasyny aňlatmaýar.


text:
2018-nji ýylyň 1-nji iýunynda Türkmenistan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň çözgüdine laýyklykda, ýurdumyzyň resmi baýramçylyk seneleriniň sanawyna girizilen Çagalary goramagyň halkara gününi belledi. Munuň özi dünýä bileleşigi bilen ylalaşygyň, milli Liderimiziň amala aşyrýan syýasatynyň umumadamzat gymmatlyklaryna we ýörelgelerine ygrarlydygynyň aýdyň beýanyna öwrüldi. Bu syýasatyň we Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň ähli özgertmeleriniň düýp manysy raýatlaryň durmuş derejesini has-da gowulandyrmakdan, ýaş nesiller we olaryň geljegi hakyndaky aladadan ybaratdyr.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Döwletliler köşgünde guralan Çagalary goramagyň halkara güni mynasybetli dabaraly çärä gatnaşdy.
Dabarda çagalara döwlet Baştutanymyzyň adyndan baýramçylyk sowgatlaryny gowşurmak dabarasy boldy.
Çagalara hem-de uçurymlara noutbuklar, welosipedler, dokma önümleri we beýleki sowgatlar gowşuryldy. Körpeje çagalary bolsa süýji-kökeler hem-de dürli oýnawaçlar bilen begendirdiler. Köşgüň okuw otaglary üçin täze partalar sowgat berildi.
Çagalary goramagyň halkara güni mynasybetli döwlet Baştutanymyz körpelere uly ajaýyp tort sowgat berdi. Dabaranyň ahyrynda hemmelere bu süýji nygmat hödür edildi.
Çagalary goramagyň halkara güni — munuň özi diňe bir çagalar üçin şatlykly çärelerden ybarat bolman, tutuş ýurtda adalatly we abadan jemgyýetiň kemala gelmegi üçin zerur şertleriň biri hökmünde çaganyň hukuklaryny berjaý etmegiň möhümdigi barada duýdurmakdyr.
turkmenistan.gov.tm
Habarlar
Türkmenistanyň Prezidenti Çagalary goramagyň halkara güni mynasybetli guralan dabaralara gatnaşdy
2018-nji ýylyň 1-nji iýunynda Türkmenistan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň çözgüdine laýyklykda, ýurdumyzyň resmi baýramçylyk seneleriniň sanawyna girizilen Çagalary goramagyň halkara gününi belledi. Munuň özi dünýä bileleşigi bilen ylalaşygyň, milli Liderimiziň amala aşyrýan syýasatynyň umumadamzat gymmatlyklaryna we ýörelgelerine ygrarlydygynyň aýdyň beýanyna öwrüldi. Bu syýasatyň we Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň ähli özgertmeleriniň düýp manysy raýatlaryň durmuş derejesini has-da gowulandyrmakdan, ýaş nesiller we olaryň geljegi hakyndaky aladadan ybaratdyr.


text:
Moskwa ABŞ-nyň howpsuzlyk gullugynyň maglumatlaryny paş eden Edward Snowdeniň Orsýetde galmagyna rugsadyny uzaldandygyny aýtdy.
"Snowdeniň Orsýetde galmagy ýene bir-iki ýyla uzaldyldy” diýip, Daşary işler ministrliginiň metbugat-wekili Maria Zaharowa 18-nji ýanwarda eden çykyşynda aýtdy.
Snowden Milli Howpsuzlyk agentliginde işlän döwründe toplan 1.5 milliona golaý maglumaty ýaýratmagyndan soň 2013-nji ýylda ABŞ-ny terk etdi we Orsýetde wagtlaýyn gaçybatalga sorady.
Paş edilen maglumatlar agentligiň käbir programmalarynyň kanuna gabat gelip-gelmezligi barada çekeleşikleri döretdi we käbirler ABŞ-nyň öz ýaranlaryny yzarlaýandygy barada aladalanmalary bildirdiler.
17-nji dekabrda Ak Tam prezident Barak Obamanyň ABŞ-nyň gizlin dokumentlerini WikiLeaksa bermekde aýyplanyp, 35 ýyl türme tussaglygyna höküm edilen Çelsea Manningiň jezasyny gowşadandygyny yglan etdi.


text:
Laık jınaımyn dep maıyp bolǵan, ıa bolmasa selfı jasaımyn dep jan tapsyrǵandar qatary artyp ketken. Ǵalamdyq zertteý nátıjesi boıynsha sońǵy jyldary ózin-ózi fotoǵa túsirý kezinde kóz jumǵandardyń sany 300-ge jetipti. Atalǵan trendpen kúresý úshin tipti birqatar memleketter arnaıy zań qabyldaýǵa barmaqshy. Bul týraly Eýrazıa birinshi arnasy habarlaıdy.
Halqynyń sany 300 mıllıonnan asqan AQSH ekstremaldy selfımen kúresti bastap ketti. Atap aıtsaq, záýlim ǵımarattar, taý men tas, ózen men kól jaǵasynda ádemi kadr úshin basyn báıgege tigetinderge tosqaýyl qoımaq.
Fotoǵa túsemin dep kóz jumatyndardyń sany bizdiń elde de ósip keledi. Birer jyl buryn О́smekende jasóspirim selfı jasaımyn dep Ertis ózenine sekirip ketip, kóz jumdy. Aǵystyń qatty bolǵany sonshalyq, onyń denesi bir aıdan soń, 18 shaqyrym jerden bir-aq tabylǵan edi. Mamandar jalpy selfıdi kimderdiń kóp jasaıtynyn aıtty.
«О́zin-ózi kórsetý jurtqa. Iаǵnı mine men qandaı keremetpin. Selfımen kóbinese kim aınalysady? О́zin-ózi eshqandaı bir, iste ózin-ózi kórsete almaǵan kisiler selfıǵa baǵynyshty bolyp ketedi. Eger, siz keremet maman bolsańyz. Eger, siz keremet maman bolyp, óz isińizde bir jetistikterge jetip jatsańyz, sizdiń ýaqytyńyz bolmaıdy, selfı jasap jurtqa taratyp júrýge» - deıdi psıholog Aıman Nurmaǵanbetova.
Ǵalymdardyń zertteýinshe, kúnine úsh ret sýretke túsken adamǵa «selfıtıs» dıagnozyn qoıýǵa bolady. Al onyń asqynǵan túrine fotosyn áleýmettik jelige salǵysy kelip turatyndar jatady. Sońǵysy sozylmaly. Buǵan táýligine 6 sýretten artyq foto salatyndar kiredi.
«Jastardyń bir jaǵynan ol ómiri ǵoı. Bizdiń kezimizde bolǵan joq ondaı. Bolǵanda bizde túsýshi edik».
«Selfı jasaıdy da. Sosyn osyndaı apattarǵa ushyraıdy. Menińshe ol óte qaýipti. Olaı istep kerek emes. Ne sebepti isteıdi ony? Jáı haıp úshin, tanymal bolý úshin isteıdi».
Tildik qoldanysymyzǵa budan 4 jyl buryn ǵana engen «selfıdi» qazir bári biledi. Áý basta qyzyǵýshylyqpen bastalǵan bul ádet, az ýaqyttyń ishinde talaı adamǵa dert bolyp jabysty. "Onyń jetegine ergender, búginde óz sanasyn ózi bıleı almaıtyn kúıge jetken" deıdi mamandar.
«Laık jınaǵan saıyn, onyń boıyndaǵy baqyt garmony, qýanysh garmony oınaıdy. Odan keıin soǵan táýeldi bolyp qalady. Kez kelgen nársege táýeldilik bul aýrý! Psıhıkasy buzyla bastaıdy» - deıdi psıholog ǵalıash Mahasheva.
Laık jınaımyn dep jan tapsyrǵandardyń biri Taldyqorǵan qalasynyń turǵyny. 15 jastaǵy qyz 8 qabattan qulap ketken bolatyn. Boıjetken qurylysy aıaqtalmaǵan qonaq úıdiń ústine shyǵyp, ınstagram jelisinde tikeleı efırge shyqqan eken. Kórermenderimen sóılesip jatqanda aıaǵy taıyp, tómen qulaǵan. Jergilikti jurttyń aıtýynsha, atalǵan jerde osyǵan deıin de qaıǵyly jaǵdaılar tirkelgen eken.
«Ne bul bitpedi, ne salmady buny balalar mine, qazir jasóspirimder neshe túrli sýısıdterge túsip jatyr. Mine keshe ǵana bir qyz selfı jasaımyn dep qulap ketti» - deıdi qala turǵyny Haıyrgúl Qaıymova.
Laık úshin jan pıda degen árıne sanaǵa syıymsyz dúnıe. Qaýipsiz jerde turyp-aq, sátti kadr jasaýǵa bolady. Eger elimizde fotoǵa túsýdiń sońy ólimmen aıaqtalatyn jaıttar kóbeıse, bálkim ekstremaldy selfıge sheteldegideı zań júzinde tyıym salý jaıynda oılaný kerek shyǵar".