text:
Hormatly Prezidentimiz: «Türkmen halkynyň ençeme alymlary, şahyrlary uzak asyrlaryň dowamynda köptaraply ylmy we ajaýyp eserleri bilen türkmeniň adyny şöhratlandyrdy. Olar ylmy we çeper döredijiligi bilen dünýä medeniýetiniň ösüşine goşant goşdy» diýip, halkymyzyň at-abraýyny ösdürmekde, dünýä medeniýetini ýokarlandyrmakda uly işleri bitiren şahsyýetlerimize bolan buýsanjyny beýan edýär. Şeýle şahsyýetleriň hatarynda Bilbil lakamy bilen indi üç asyrdan gowrak wagt bäri şygryýetiň sonarly sährasynda saýrap gelýän Nurmuhammet Andalyby hormat bilen ýatlamak bolar.
Nurmuhammet Andalyp gadymy Ürgençde, ýagny häzirki Gurbansoltan eje adyndaky etrabyň Garamazy obasynda dünýä inipdir. Şahyr muny:
Ismim idi Nurmuhammet garyp,
Sözde tahallusum idi Andalyp,
Şährimiz Ürgenç welaýat idi,
Hanymyz Şahgazy hemaýat idi – diýen setirlerinde beýan edipdir. Şahyryň ýaşlygy Garamazy obasynda geçýär. Ol ilki oba mekdebinde, soň bolsa Hywada medresede bilim alypdyr. Şahyr okuwynyň daşyndan Gündogar edebiýatynyň klassyklarynyň ylmy-filosofik işlerini, halk döredijilik eserlerini yhlas bilen okap, öz döwrüniň sowatly adamy bolup ýetişýär. Nurmuhammediň esasy kesp-käri daýhançylyk hem agaç ussaçylygy bolupdyr. Ol kakasyndan öwrenen daýhançylyk işleri bilen bir hatarda obada jykyr ýasamak bilen meşgullanypdyr.
Nurmuhammet Andalyp türkmen nusgawy edebiýatynda iň önjeýli işlän, döredijilik älemi diýseň ýaýlymly, dünýägaraýşy örän giň şahsyýetleriň biri bolup, Gündogaryň parlak ýyldyzlary Rudaky, Ferdöwsi, Jamy, Saady, Nyzamy, Omar Haýýam, Nowaýy, Azady ýaly söz ussatlarynyň derejesine barmagy başaran şahyrdyr. Onuň «Leýli – Mejnun», «Ýusup – Züleýha», «Babaröwşen», «Zeýnelarap», «Melike – Mährinigär» dessanlary, «Oguznama», «Rysalaýy Nesimi», «Kyssaýy Fyrgun» ýaly mesnewileri, ýüzlerçe şygyrlary diňe bir türkmen edebiýatynyň däl, bütin Gündogar edebiýatynyň altyn hazynasyna giren eserlerdir.
Beýik söz ussadynyň ajaýyp eserleriniň her biri hakynda aýratyn agzap geçmek bolar. Şu ýerde onuň galamynyň astyndan çykan «Sagdy-Wakgas» eseriniň üstünde durup geçeliň. Söz ussady «Andalyp tilige geldi hekaýat, An hezretden kylar turfa rowaýat» diýip, başlanýan bu eserini halk rowaýaty esasynda ýazypdyr. Däbe görä, dessanyň soňunda ol: «Andalyp diýr dünýä öter eglenmez, uşbu dünýä kime wepa eýledi» diýen setirlerinde öz adyny getiripdir.
Andalybyň «Sagdy-Wakgas» eseriniň göçürme nusgasy näbelli awtor tarapyndan XIX asyryň ortalarynda ýazylypdyr. Bu golýazma nusgasyny wenger alymy Arminiý Wamberi Orta Aziýa syýahaty mahalynda, ýagny 1863-nji ýylda ele salypdyr. Derwüş sypatyna girip, obadan-oba, ilden-ile jahankeşdelik edip, türkmeniň gadymy mirasy, milli medeniýeti bilen gyzyklanyp, maglumat toplap ýören alymda bu eser çuňňur gyzyklanma döredipdir. Şeýlelikde, ol bu eseri öz ýany bilen alyp gidipdir we baryp Germaniýanyň Leýpsik şäherinde neşir edilen «Çagataý edebiýatynyň hrestomatiýasy» atly kitapda ýerleşdiripdir. A.Wamberi eseriň mazmunynyň Ýewropa okyjylaryna düşnükli bolmagy üçin nemes dilinde beripdir. Şeýlelikde, Andalybyň «Sagdy-Wakgas» dessany bütin Ýewropa aralaşypdyr.
Soňky zamanlarda diňe bir Ýewropada däl, eýsem, bütin dünýäde kitap söwdasy güýjäp ugraýar. Şunlukda, adygan neşirçiler «Sagdy-Wakgas» eseri bilen gyzyklanyp ugrapdyrlar. 1916-njy ýylda Daşkentde O.A.Persowyň çaphanasy bu eseri «Seýpelmelek-Methaljemal», «Asly-Kerem», Fizulynyň «Leýli-Mejnun» dessanlary bilen bir jiltde özbaşyna bir bitewi kitap edip çap edipdir we Türküstana ýaýradypdyr.
Türkmen nusgawy edebiýatynyň ösmegine saldamly goşant goşan Nurmuhammet Andalybyň eserleri özüniň many-mazmun geriminiň giňligi bilen hemişe söýlüp okalýar. Dessançylyk däbini ösdürmekde hem söz ussadynyň tagallasy uludyr. Hormatly Prezidentimiziň ýörite Karary bilen 2011-njy ýylda şahyryň 350 ýyllygy bellenip geçildi.
Suraý MEREDOWA,
Daşoguz welaýatynyň Akdepe etrabyndaky
53-nji orta mekdebiň mugallymy.


c: text/html

text:
Ýurda getirilýän köne maşynlaryň kysymy, esasan «Toýota», «Opel», «BMW» bolup, olaryň öndürilen ýyllary dürli-dürli. Hatda 1995-nji ýylda öndürilen maşynlara hem duşmak bolýar.
Maşynyň ýyly näçe köne boldugyça, onuň nyrhy-da arzan bolýar. Şol sebäplem ýurduň ilaty arzan awtoulaglary edinmäge juda höwesek.
Arzan awtoulaglaryň soňky 6 ýylyň dowamynda ýurduň çägine juda köp getirilýändigi sebäpli, paýtagtyň köçelerinde maşynlaryň agdyklygyndan ýaňa ýygy-ýygydan ýol dykynlary döreýär.
Ýurduň hökümetiniň 2000-nji ýyldan öň öndürilen maşynlaryň Türkmenistana getirilmegine gadagançylyk girizmek baradaky kararyna resmi düşündiriş berilmeýär.
Köne maşynlary getirip satýan telekeçiler Türkmenistanyň gümrük gullugunyň 2000-nji ýyldan öň öndürilen maşynlary serhetden ýurduň çägine eýýäm goýbermän başlandyklaryny aýdýarlar.
Agzalýan çäklendirmeleriň giriziljekdigi baradaky habarlar il arasynda ýaýrap başlanyndan soň, 2000-nji ýyldan öň öndürilen awtoulaglaryň bahasy az kem ýokarlanyp başlady. Sebabi öndürilen ýyly täze bolan awtoulaglary satyn almaga her kimiň gurby çatanok.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kameron Owganystanyň prezidenti Hamit Karzaý bilen Kabulda geçiren metbugat ýygnagynda Britaniýanyň Owganystana goşmaça harby ibermejekdigini aýtdy.
Häzirki döwürde Owganystanda 9500 töweregi britaniýaly harby bar.
Britaniýa Owganystandaky halkara güýçlerine iň köp goşant goşan ikinji ýurt bolup durýar.
2001-njy ýylda talyp režimi agdarylaly bäri Owganystanda 300 töweregi britaniýaly esger heläk boldy.
Kameron owgan harbylaryny türgenleşdirmek boýunça 98 million dollar ýardam etjekdigini hem yglan etdi.


text:
Aqtaýlyq turǵynnan salyq qaryzy úshin kóligi tárkilendi
AQTAÝ. QazAqparat- Aqtaýlyq azamattan salyq qaryzy úshin kóligi tárkilendi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Mańǵystaý oblysy boıynsha Memlekettik kirister departamenti salyq tólemegenderge qatysty shara qoldana bastady.
Polıtsııa qyzmetkerleri jáne sot oryndaýshylarynyń kómegimen boryshkerlerdiń avtokólikteri kóshede ustalyp, aıyppul turaǵyna jetkiziledi.
Máselen, salyq qaryzy 750 myń teńgeden asatyn Aqtaý turǵynynyń avtokóligi aıyppul turaǵyna jetkizildi. Kólik Aqtaý qalasy boıynsha Memlekettik kirister basqarmasy, Ákimshilik polıtsııa jáne jeke sot oryndaýshylarynyń óńirlik palatasy qyzmetkerleri júrgizgen reıd barysynda tárkilendi.
Kólik quraldaryna salynatyn salyqtar boıynsha bereshegi bar avtomobılderdi anyqtaý jáne arnaıy aıyppul turaǵyna qoıý boıynsha reıd júrgizý kezinde 2019 jyldan bastap 2020 jylǵa deıin salyq boıynsha bereshegi úshin «Mersedes» markaly avtomobıl toqtatyldy. Atalǵan temir tulpar ıesiniń kólik salyǵy boıynsha qaryzdyń jalpy somasy 750 myńnan astam teńgege jetken.
Qaryzdy ótegenge deıin kólik polıtsııanyń arnaıy aıyppul turaǵynda bolady. Reıd jyl sońyna deıin jalǵasady.
- Semeıde 8 jasar balany kólik qaǵyp ketti
- Ystanbulda Túrki keńesiniń medıaforýmy ótip jatyr
- Júregin aýystyrǵan astanalyq áıel: Ómirdiń ár mınýtyn baǵalaımyn
- Jyl basynan beri tirkelgen 30 eńbek daýynyń 28-i Mańǵystaý oblysynda bolǵan
- Eńbek daýy tirkelgen 363 kásiporynnyń 333-inde másele tolyq sheshildi – Erbol Nurǵalıev
- Mańǵystaý atom energetıkalyq kombınatynda vaktsına almaǵan 7 adam ǵana jumystan shettetildi
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Saglygyňy gorap saklamakda arassa agyz suwunyň örän uly peýdasy bar. Hut şonuň üçin hem lukmanlar her gün azyndan 1,5-2 litre golaý arassa agyz suwuny içmekligi…View More LUKMANYŇ MASLAHATLARY
Month: November 2020
“DD-cation” e-gazeti 006
Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň “Diller dünýäsi” dil merkeziniň žurnalistika gurnagynyň meýletinleri tarapyndan “dd-cation” elektron neşiriniň 6-njy sany çykdy. “DD-cation” 006 pdf görnüşde ýükläň (2.1 MB) Bu sanynda:–…View More “DD-cation” e-gazeti 006
Bekre balygy barada
Bekre balyklar bekreşekilli balyklar otrýadyna degişlidir. Bu balyklar Türkmenistanyň çäginde Hazar deňzinde ýaýrandyr. Olar deňziň 10 metrden hem çuňrak ýerlerinde bolýarlar. Bekreler deňizde ösüp, köpelmek…View More Bekre balygy barada
Ussa/Meşhur adamlaryň durmuşyndan
Beýik rus himigi D.I.Mendeleýew işden boş wagtlary kitabyň daşyny oňarmak we çemodan ýasamak bilen meşgullanypdyr. Bir gezek alym çemodan ýasamak üçin gerek bolan zatlary almaga…View More Ussa/Meşhur adamlaryň durmuşyndan
Iň uly açyş
Meşhur adamlaryň durmuşyndan Belli iňlis himigi Gemfri Dewi özüni fizikada we himiýada eden köp sanly açyşlary bilen şöhratlandyrdy. Bir gezek dostlary ondan öz açyşlary barada…View More Iň uly açyş
Älemiň temperaturasynyň sowamagyň deregine gyzýandygy anyklanyldy.
Alymlar şu güne çenli älemiň temperaturasynyň kem-kemden peselýändigini aýdylýardy. Emma täze gözlegler munuň tersini görkezdi. Gözlegleriň netijesine görä, älem kosmosdaky sürtülme intensiwligi bilen gyzýar. Geçen…View More Älemiň temperaturasynyň sowamagyň deregine gyzýandygy anyklanyldy.
Ene-atalaryň çaga psihologiýasy barada bilmeli 8 ylmy maglumaty
Çaga psihologiýasy barada ene-atalaryň ýa-da geljekde ene-ata bolmaly ýaşlaryň käbir bilmeli esasy ylmy maglumatlary bar. Bu ylmy maglumatlar bilen çaganyň özüni alyp barşyny has gowy…View More Ene-atalaryň çaga psihologiýasy barada bilmeli 8 ylmy maglumaty
Bulary bilmek gyzykly
Atlantika dünýäniň iň uly ikinji ummany hasaplanýar. Umman her ýylda ortaça 4 sm ulalmagyny dowam edýär. Şeýlelikde, Ýewropa bilen Amerika biri-birinden uzaklaşýar. Häzire çenli hasaba…View More Bulary bilmek gyzykly
Koronawirusyň hakyky şekili ýüze çykaryldy.
Saud Arabystanynly alymlar koronawirusyň iň real keşbini paýlaşdylar. Bu şekil üçin elektron mikroskopda koronawirusy barlaýan hünärmenler, wirusyň soňky wersiýasy üçin çeşme diýip pikir edýärler. 2019-njy…View More Koronawirusyň hakyky şekili ýüze çykaryldy.
Il Arslanyň ýadygärligi
Köneürgenç etrabynda, Daşgala bilen Tekeşiň ýadygärliginiň arasynda bu ymarat Horezmşasy Il Arslanyň (hökümdarlyk eden ýyllary 1156-1172) we din alymy, filosof Fahreddin Razynyň atlary bilen baglanyşdyrylýar.…View More Il Arslanyň ýadygärligi


text:
Türkmenabat şäherinde dörän täze ýaşaýyş toplumynda birbada köp gatly jaýlaryň 17-siniň we kottejleriň 70-isiniň ulanylmaga tabşyrylmagyna bagyşlanan dabaralar boldy. Bu ýere 600-den gowrak maşgala göçüp bardy.
Täze ýaşaýyş toplumynyň açylyş dabarasynda Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Mejlisiniň Başlygy G.Mämmedowa gatnaşdy we jaýlaryň açaryny alan maşgalalary şatlykly waka bilen gutlady. Jaýlar, öýlerde döredilen amatlyklar we olaryň daşynda gurlan goşmaça binalar bilen tanyşdy. Mejlisiň başlygy kottejleriň birinde jaý toýuna taýýarlyk görýän maşgala tamdyrda çörek ýapmaga kömekleşdi.
Türkmenabat halkara howa menziline barýan ýoluň ugrunda emele gelen ýaşaýyş toplumy öňden bar jaýlaryň üstüni ýetirdi. Mundan üç ýyl ozal ― 2018-nji ýylyň iýun aýynda Türkmenistanyň Prezidentiniň gatnaşmagynda bu ýoluň ugrunda her biri dört gatly, 30-40 öýli ýaşaýyş jaýlarynyň bir günde 22-si açylyp, ulanmaga berilipdi. Şol gün döwlet Baştutany bu ýerde täze bir ýaşaýyş toplumynyň hem düýbüni tutupdy.
Köp gatly jaýlaryň her biri 32 öýlüdir. Olara 544 hojalyk göçüp bardy. 70 maşgala bolsa kottejlere göçüp bardylar.


text:
1 million 50 müň tonnadan gowrak “ak altyn” ýygnan türkmen pagtaçylary bereketli noýabrda pagta taýýarlamak baradaky şertnamalaýyn borçnamalaryny üstünlikli ýerine ýetirdiler. Şeýlelikde, olar halkymyzyň abadan durmuşyny üpjün etmäge, Watanymyzyň gülläp ösüşiniň ygtybarly binýadyny berkitmäge öz uly goşantlaryny goşdular. Bu uly zähmet üstünligi hormatly Arkadagymyzyň oba hojalyk pudagynyň ösdürilmegine, daýhanlaryň zähmetiniň ykdysady taýdan höweslendirilmegine gönükdirilen aladalary netijesinde gazanyldy.
Şu ýyl gowaça ösdürip ýetişdirmäge ilkinji gezek hususy önüm öndürijiler hem girişdiler. Olara milli Liderimiziň tabşyrygy boýunça welaýatlarda oba hojalyk ähmiýetli döredilen ýörite ýer gaznasyndan ýer bölekleri bölünip berildi.
Gallaçylarymyz hem şu ýyl Watan harmanyna 1 million 600 müň tonnadan gowrak bugdaý tabşyryp, uly üstünlik gazandylar. Miwe, gök-bakja önümlerini öndürijiler hem ussatlyk bilen bol hasyl ýetişdirmegi başardylar.
Milli Liderimiziň türkmen pagtaçylaryny we ähli oba hojalyk işgärlerini zähmet ýeňşi we Hasyl toýy bilen gutlanda: «Mähriban topragymyzdan alnan bol hasyl Watanymyzyň baýlygydyr, halkymyzyň rysgalydyr» diýip, aýratyn nygtap bellemegi, «Hasyl toýy mynasybetli, Türkmenistanyň döwlet sylaglary bilen sylaglamak hakyndaky» Permany bolsa, oba zähmetkeşleriniň topraga bolan söýgüsini, bol hasyl almaga gyzyklanmalaryny has-da artdyrdy.
Şu ýylyň 9-njy noýabrynda Türkmenistanda hormatly Prezidentimiziň gatnaşmagynda güýzki bag ekmek dabarasyna hem badalga berildi. Türkmen halkynyň ruhubelentliginiň subutnamasyna, joşgunly zähmetiň baýramçylygyna öwrülen bu dabara tutuş ýurdumyz boýunça guramaçylykly geçirildi.
Ählihalk bag ekmek dabarasy ekologiýa abadançylygyny saklamagyň hatyrasyna ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan giň gerimli we yzygiderli geçirilýän işiň aýdyň subutnamasyna öwrüldi.
Ýurdumyz bu gün demokratik ýörelgeleri çuňlaşdyrmak ýoly bilen öňe ynamly gadam urýar. Demokratik şertleriň çäklerinde ýurdumyzda her bir türkmen raýatynyň saýlaw hukuklarynyň üpjün edilmegine hem uly...
Hormatly Prezidentimiziň pähim-parasatly baştutanlygynda günsaýyn ösüp barýan asuda ýurdumyzda raýatlaryň hukuklaryny we azatlyklaryny goramaga gönükdirilen il-ýurt bähbitli çäreler yzygiderli amala a...
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda ýurdumyzda milli ykdysadyýetimiziň ähli pudaklaryny sanlylaşdyrmak işi ýokary depginler bilen dowam edýär....
?Türkmenistan – parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» ýylynda, mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllyk baýramyna taýýarlyk görülýän günlerde hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda alnyp...
Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan döwletimizde hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda alnyp barylýan il-ýurt bähbitli, giň gerimli işler Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüne mahsus...
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň pähim-parasatly ýolbaşçylygynda ýurdumyzyň jemgyýetçilik-syýasy durmuşynda milli kanunçylygy kämilleşdirmäge hem-de halkara tejribes...
Ynsan kalbyny päklige, halallyga besleýän, merdana ata-babalarymyzdan miras galan, halkymyzyň asyrlar, boýy dowam edip gelýän asylly ýörelgelerine aýratyn ähmiýet berilýär. Hormatly Prezidentimiziň...
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň pähim-parasatly ýolbaşçylygynda beýleki ulgamlar bilen birlikde saýlaw ulgamyna içgin üns berilýär. Ýurt Baştutanymyzyň ýakyndan ýa...


text:
28-nji sentýabrda Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň 28 ýyllygy mynasybetli
baýramçylyk dabaralarynyň çäklerinde Halkara ahalteke atçylyk sport
toplumynda şowhunly çäreleriň biri bolan ahalteke bedewleriniň çapyşyklary
geçirildi. Atçylyk sport toplumyna, asylly däbe görä, Prezident Gurbanguly
Berdimuhamedow geldi.
Baýramçylyk at çapyşyklarynda dürli aralyklar boýunça 7 çapyşygyň her
birinde 12 bedew öz ýyndamlygyny we çalasynlygyny görkezdi.
1800 metr aralyga geçirilen birinji çapyşyga üçýaşar atlar gatnaşdy. Şonda
Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumyna degişli Ýyldyzhan
diýen gara at bellenilen aralygy 2 minut 03 sekuntda geçip, birinji gelmegi
başardy. Ony M. Kiçigulow çapdy. Ýeňijä ýurdumyzyň Ykdysadyýet we maliýe
toplumynyň baýragy — 15 müň amerikan dollary gowşuryldy.
Ikinji çapyşykda hem 1800 metr aralyga güýç synanyşyldy. Bu çapyşykda
B.Çaryýewiň hojalygyna degişli Kuwwatly diýen gara at birinji gelmegi
başardy. D.Berdimämmedowyň çapan bedewi bellenilen aralyga 1 minut 56,9
sekunt wagt görkezdi. Ýeňiji Nebitgaz toplumynyň 15 müň dollar möçberdäki
pul baýragyna eýe boldy. Üçünji çapyşykda saýlama üçýaşar bedewler
bäsleşige goşuldylar. Onuň menzili hem 1800 metr boldy. Söwda toplumynyň
goýan 15 müň dollar möçberdäki pul baýragy ugrundaky çapyşykda
Türkmenistanyň Prezidentiniň ahalteke atçylyk toplumyna degişli Akmonjuk
diýen gara at aralygy 2 minut 4,1 sekuntda geçip, birinji gelmegi başardy. Ony
A.Agamyradow çapdy.
Bäsleşigiň dördünji çapyşygynda üçýaşar bedewler 2200 metr aralyk boýunça
Senagat we kommunikasiýa toplumynyň 15 müň dollar möçberdäki pul
baýragyny almak ugrunda güýç synanyşdylar. Örän gyzykly geçen çapyşykda
Türkmenistanyň Senagat we kommunikasiýa ministrligine degişli ikinji
derejeli çapyksuwar Y.Saparowyň çapan Syrdaşym diýen gyr aty ýeňiji boldy.
Ol bu aralygy 2 minut 27,3 sekuntda geçmegi başardy.
Bäşinji çapyşykda bedewler Gurluşyk, energetika we jemagat hojalygy
toplumynyň 15 müň dollar baýragy ugrunda 2400 metr aralyga ýaryşa
goşuldylar. Dörtýaşar we uly ýaşar bedewleriň gatnaşan bu çapyşygynda
Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumyna degişli Goşasakar
diýen gyr at ýeňiji boldy. Bellenilen aralygy 2 minut 45,5 sekuntda geçen bu
bedewi N.Annamyradow çapdy.
Ýurdumyzyň Oba hojalyk toplumynyň 15 müň dollar pul baýragy ugrundaky
altynjy çapyşykda hem dört we uly ýaşar bedewler 2400 metr aralyk boýunça
güýç synanyşdylar. Örän özüneçekiji bu bäsleşikde Türkmenistanyň Baş
prokuraturasyna degişli Gujurly diýen dor at bu aralygy 2 minut 38,7 sekuntda
geçip, ýeňiji boldy. Ony üçünji derejeli çapyksuwar B.Babalyýew çapdy.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň baş baýragy,
ýagny 30 müň amerikan dollary möçberdäki pul baýragy ugundaky jemleýji
ýedinji çapyşykda hem dörtýaşar we uly ýaşar bedewleriň menzili 2400 metr
boldy. Garaşsyzlyk baýramy mynasybetli guralan at çapyşygynyň has
çekeleşikli geçen jemleýji tapgyrynda Türkmenistanyň Prezidentiniň ahalteke
atçylyk toplumyna degişli Dorgunan diýen dor at ýeňiji boldy. Bellenilen
aralygy 2 minut 45,1 sekuntda geçmegi başaran bu bedewi ussat çapyksuwar
B.Agamyradow çapdy.
Soňra ýeňijileri sylaglamak dabarasy bolup, olara gymmat bahaly sowgatlar
gowşuryldy.


text:
Koronawirus sebäpli halkara gatnawlaryny togtadan we käbir ýurtara howa
ganawlaryny 11-nji iýunda täzeden başlan Türk Howaýollary awiakompaniýasy
sentýabr aýynda täze uçuş meýilnamasyny yglan etdi, diýip Daily Sabah habar
berýär.
Kompaniýa 16-njy awgustda beren beýanynda "milli we halkara saglygy
goraýyş edaralary bilen oýlanyşykly işleriň netijesinde " indiki aý üçin meýilnama
barada ylalaşandyklaryny aýtdy.
Beýannamada bu kyn döwürde meýilnama düzmek kynlygy we uçuşlaryň
togtadylmagy hökümetleriň kararlaryna baglydygy sebäpli müşderilere çeýe
syýahat mümkinçilikleriniň hödürlenjekdigi bellenilýär. Şonuň üçin müşderilere
21-nji martdan 31-nji awgust aralygynda satyn alnan biletleri çalyşmak üçin çäksiz
mümkinçilikler hödürlenilýär.
Kompaniýa 1-nji sentýabrdan Aşgabada (Türkmenistan) uçuşlary bilen
birlikde Eýrana (Tähran, Töwriz, Şiraz we Maşat), Kanada (Wankuwer);
Madagaskara (Antananariwu); Estoniýa (Tallinn), Latwiýa (Riga), Gruziýa
(Batumi we Tbilisi); Wýetnama (Hanoý we Hoşimin şäheri); Saud Arabystanyna
(Dammam we Riýad); Alžire( Konstantin we Oran); Owganystana (Mazar-i-Şerif);
Russiýa (Krasnodar, Soçi we Kazan); Yrak (Süleýmaniýa); Hindistana (Mumbay
we Nýu-Deli); Bahreýne, Iordaniýa (Amman); Litwa (Wilnius); Mongoliýa (Ulan
Bator), Gresiýa (Saloniki); Marokko (Marakeş); Omana (Muskat); Nigeriýa
(Abuja, Lagos); Günorta Afrika (Keýptaun, Ýohannesburg we Durban) we
Birleşen Arap Emirliklerine (Abu Dabi) uçuşlaryny dowam etdirmegiň
meýilleşdirilendigini habar berdi.
Koronawirus sebäpli halkara gatnawlaryny togtadan we käbir ýurtara howa


text:
1. 2008-nji 26-njy iýunynda Döwlet muzeýiniň öňündäki meýdançada gurlan Türkmenistan Döwlet Baýdagynyň belent sütüni “Dünýäniň iň belent flagştogy” diýlip Ginnesiň Bütindünýä Rekordlar kitabyna girizildi. Agramy 420 kilograma, ini 52,5 metre we boýy 35 metre barabar ýaşyl Tugumyz 133 metr belentlikde parlaýar. Gadymy haly nagşy bolan göller, bäş ýyldyz bilen ýarymaý – täze döreýän ýaşaýşyň nyşany, iki sany zeýtun baldagy — döwletiň parahatçylyk söýüji syýasatyny, Bitaraplygyny, türkmen halkynyň ar-namysyny we ruhuny aňladýar. Türkmenistanda her ýylyň 18-nji maýynda Döwlet baýdagynyň güni bellenilýär.
2. 2008-nji 29-njy iýunynda açylan, Ginnesiň Bütindünýä Rekordlar kitabyna girizilen ajaýyp desgalaryň biri Aşgabady Halkara howa menziline barýan şaýoluň çatrygynda ýerleşýän Oguz hanyň we onuň ogullarynyň heýkelleri ornaşdyrylan suw çüwdürimler toplumydyr. Bu abraýly sanawa Aşgabat “Köpçülik ýerinde iň köp suw çüwdürimlerini özünde jemleýän suw çüwdürim toplumly şäher” hökmünde goşuldy.
3. 2011-nji ýylyň 17-nji oktýabrynda ulanylmaga berlen, beýikligi 2111 metre barabar bolan minara — “Türkmenistan” teleradioýaýlymlar merkezi “Dünýäniň arhitektura tehniki usulda şekillendirilen iň uly ýyldyz” diýen at bilen dünýä rekordlarynyň sanawyna goşuldy. “Türkmenistan” teleradioýaýlymlar merkezi paýtagtyň günortasynda, Köpetdagyň belent gerşiniň üstünde ýerleşip, ol dünýäde deňiz derejesinden ýokarda duran iň iri we iň beýik binalaryň biridir. Teleradiomerkeziň üstünde güýçli antenna bolan 211 metrlik merkezi bölegi Oguz hanyň sekiz burçly äpet ýyldyzy görnüşi bolup, iki tarapyndan ýörite berk aýna bilen örtülen. Toplumyň esasy bölegi 31 gatdan durýar. 29-njy gatda aýlanýan restoran bolup, ondan ak mermerli paýtagtyň gözelligini synlamak bolýar. Merkez häzirki zamanyň iň kämil telekommunikasiýa enjamlary — tele we radio apparaturalarynyň täze görnüşleri, montaž, grafiki studiýalar hem beýlekiler bilen üpjün edilen.
4. 2012-nji ýylyň 18-nji maýynda Türkmenistanyň Prezidentiniň gatnaşmagynda ulanylmaga berlen “Älem” medeni-dynç alyş merkez hem Ginnesiň Bütindünýä Rekordlar kitabyna girizildi. Bu binanyň umumy beýikligi 95 metre deň bolup, ol ýapyk görnüşli synlamak üçin niýetlenilen, daşky aýlawy 57 metre ýetýän häzirki güne çenli dünýäde iň uly çarhly hiňňildikdir.
5. 2013-nji ýylyň 25-nji maýynda Aşgabat şäheri Ginnesiň Bütindünýä Rekordlar kitabyna dünýäde iň ýokary derejede ak mermere örtülen binalaryň jemlenen şäheri hökmünde girizildi.
6. 2016-njy ýylyň 17-nji sentýabrynda Türkmenistanyň Prezidentiniň tagallasy bilen Aşgabatda Halkara howa menziliniň açylyş dabarasy boldy. Toplum 1200 gektara golaý meýdany eýeleýär we 100-den gowrak desgany öz içine alýar. Häzirki zaman howa menzili sagatda 2 müňe golaý ýolagça hyzmat etmäge mümkinçilik berýär. Ýolagçy terminalynyň 705 inedördül metr haly gölüniň şekillendirilmegi netijesinde “Iň uly göl” diýlip atlandyrylan binagärlik aýratynlygy üçin Aşgabadyň Halkara howa menzili Ginnesiň Bütindünýä Rekordlar kitabyna girdi. Şeýle-de bu binagärlik dürdänesi halkara derejesinde abraýly baýraklaryň birnäçesine, ýagny “International Property & Travel” gozgalmaýan emläk we syýahatlar hakyndaky halkara neşiriniň “Construction Excellence Award” sylagyna, iň häzirki zaman tehnologiýalary hem-de özboluşly gözelligi üçin “Business Initiative Directions” guramasy tarapyndan “International Star Award for Quality” sylagyna mynasyp boldy. Aşgabadyň Halkara howa menziliniň sebit we halkara ähmiýetli möhüm ulag desgasy hökmündäki derejesini has-da berkidýär.
7. 2017-nji ýylda dünýäniň iň soňky gazananlary bilen üpjün edilen, ähli amatlyklary bolan Olimpiýa şäherçesiniň suw sport toplumy ekologiýa taýdan arassa materiallary bilen tapawutlanyp, Sportuň suw görnüşleri merkezi dünýäde iň uly üsti ýapyk suwda ýüzüş suw howzy hökmünde Ginnesiň Bütindünýä Rekordlar kitabyna girizildi. Bina 4 gatdan ybarat bolup, umumy ölçegi boýunça 155.35x112.90 metre barabardyr. Mundan başga-da tomaşaçylar üçin 4899, mümkinçiligi çäkli adamlar üçin 66, metbugat wekilleri üçin 69 we VIP üçin 15, jemi 5049 orunlyk ýerler bar. Bina iki sany zemin gatdan we dört sany ýerüsti gatdan ybarat bolup, onuň içinde dürli ululykdaky dört sany howuz ýerleşýär. Ginnesiň Bütindünýä Rekordlar kitabynyň wekilleriniň geçiren ölçeme hasaplamalaryna görä, howuzlaryň umumy meýdany 4 müň 976,65 inedördül metre deňdir. Iki sany hammam, iki sany sauna, 121 orunlyk duş ýeri, 12 adamlyk hereketi çäkli raýatlar üçin duş ýerleri dynç alyş alyş otaglary hem tälimçileriň we türgenleriň hyzmatynda. Şeýle-de binanayň çäginde 392 inedördül metr meýdany bolan restoran, üç sany 321 inedördül metr meýdany eýeleýän garbanyşhana, 94 inedördül metr meýdany tutýan kafe bar.
8. 2017-nji ýylda Sportuň suw görnüşleri merkezi bilen bir hatarda döwrebap Olimpiýa stadionynyň münberini bezeýän ahalteke bedewiniň çeper keşbi atyň dünýäde iň uly nyşany hökmünde Ginnesiň Bütindünýä Rekordlar kitabyna girizildi. Türkmeniň uçar ganaty bolan behişdi bedewiň heýkeli türkmen halkynyň gadymdan gelýän däp-dessuryny bütin dünýäde wagyz etmekde ajaýyp ykrarnamadyr. Türkmenistanyň Prezidenitiniň teklibi bilen, heýkeliň boýnunda alajadyr bäzbendi, ýokarsynda bolsa gözden-dilden goraglaýan ýüzärlik bar. Aşgabat Olimpiýa stadiony 5 gatdan ybarat bolup, ol 45 müň tomaşaça niýetlenendir. Bina umumy ölçegi boýunça 280x250 metre barabar bolup, onuň beýikligi 49,98 metre deňdir.


text:
Maglumat we medeniýet bölüminiň bir bölegi bolan Amerikan merkezi jemgyýetçilik kitaphanasy we Internet merkezi ýerleşýän hem-de iňlis dili okuwlaryň we dürli okuw maksatnamalaryň geçirilýän ýeridir. Amerikan merkezi ABŞ barada, ABŞ-nyň halky, medeniýeti we gymmatlyklary hem-de ABŞ-nyň hökümetiniň Türkmenistandaky we daşary ýurtlardaky syýasaty barada maglumaty köpçülige hödürleýär. Türkmenistanyň raýatlary merkezimiziň iş wagty Amerikan merkezine gelip bilerler.
Amerikan merkezine gelýän myhmanlar biziň elektron görnüşindäki serişdelerimiz, ýagny okuw beketleri ýa-da Wi-Fi arkaly Internete girmek mümkinçilikleri bilen gyzyklanýarlar. Ondan başga hem, myhmanlarymyz ýüzlerçe kitap, podkast, iňlis dilini öwredýän oýunlar we başga maglumatlar bilen ýüklenen iPad planşetlerini ulanyp bilerler. Amerikan merkezinde myhmanlar iňlis we rus dilindäki amerikan kinolar toplumyndan peýdalanyp, filmleri öz başyna ýa-da hepdelik görkeziliş wagtynda seredip bilýärler. Şeýle hem, Amerikan merkeziniň kitaphanasy 9000-e golaý dürli maglumat berýän, ylmy we çeper edebiýat kitaplardan ybarat bolup, 40-a golaý (PDF 266 KB) Amerikanyň esasy döwürleýin neşirlerine ýazylandyr.
Häzirki wagtda Amerikan merkezi Owerdraýw platformasynda işleýän eLibrary – elektron kitaphanasyny hödürleýär. “eLibrary” dürli kitaplary, audiokitaplary we ABŞ-nyň meşhur žurnallarynyň elektron neşirlerini hödürleýär. Kitaphana kartoçkalary bolanlar, Amerikan merkezine baryp, derrew göçürip alyp, hasabyny işledip bilerler. Kartyňyz ýok bolsa, kartoçka almak üçin şahsyýetnama ýa-da kopýasyny getiriň. Saparyňyzy wagt bellemek bilen tertipläň (ýokarda serediň). “eLibrary” ösýär, her aý täze materiallar goşýarys. Amerikan merkeziniň elektron kitaphanasy barada has giňişleýin öwreniň we katalogymyza giriň.
Amerikan merkezinde işleýän hünärmenler myhmanlara uly höwes bilen ylmy-barlag meýilnamalary üçin maglumatlary tapyp bermäge kömek edip, Internetdäki ýörite maglumatlary tapmak barada şahsy ýa-da toparlaýyn okuw maslahatlaryny hödürlärler.
Amerikan merkezi amerikanlar bilen geçirilýän gepleşik sapaklary, daşary ýurt hünärmenler bilen maslahatlar we ABŞ-daky durmuş we medeniýet barada amerikanlaryň çykyşlary ýaly iňlis dilinde geçirilýän çäreleri bilen meşhurlyk gazandy. Amerikan merkezinde geçirilýän çäreleriň her aý boýunça iş tertibini şu ýerden (2021-nji ýylyň oktýabry, PDF 629 KB) alyp bilersiňiz.
Şeýle hem, Amerikan merkezi we Amerikan burçlary tarapyndan geçirilýän wirtual maksatnamalaryň bilelikdäki her aýlyk maksatnamasyny ýükläp alyň (2021-nji ýylyň oktýabr aýy, PDF 629 KB)
Salgymyz:
Amerikan merkezi, Andalyp köçesiniň 70-nji jaýy,
Halkara işewürlik merkeziniň 3-nji gaty.
Tel.: (+99312) 473503; 473506; 473581; 473584
Faks: (+99312) 473529
Elektron poçta: AmericanCenterAshgabat@state.gov


text:
Знаменитые коневоды
(1939-1975)
Baba Annaseýidow
Baba Annaseýidow (1939-1975)- Türkmenistanyñ at gazanan atşynasy, ussat seýis, ussat çapyksuwar. Bu ussadyñ geçen ýoly, galdyran yzy ýatlarlyga mynasypdyr. Ol ahalteke atlary bilen Aşgabadyñ, Moskwanyñ, Pýatigorskiniñ, Tbilisiniñ, Krasnodaryñ, Don boýundaky Rostowyñ aýlawlarynda köp gezek ýaryşa goşulyp, ýeñiji bolup, uly märekäniñ şowhunly el çarpyşmalaryna mynasyp bolan türkmen ýigitleriniñ biri. Ol ussat çapyksuwar, hem seýis hökmünde ýatlanýar. Baba aga elmydama at çapjak ýetginjeklere her bir atyñ öz aýagyna görä, onuñ güýjini ýeri gelende ulanmagy ündeýärdi. «Şuny añlap bilseñiz her biriñiziñem atyñyz sizi ýüzigara etmez» diýip sargardy diýip, Türkmenistanyñ at gazanan atşynasy, ussat seýis, ussat çapyksuwar Ilmyrat Agamyradow gürrüñ berdi. Bu onuñ özboluşly, biçiwli at çapmagynyñ we şonuñ ýaly hem at seýislemeginiñ inçe tilsimidi. Häzir Baba aganyñ şol öz boluşly atçynaslyk ugryny ele alan ogullary ussat çapyksuwar bolup ýetişdiler.


text:
Türkmenistanyň DIM-de ýurdumyzyň birnäçe ministrlikleriň we pudak edaralarynyň wekilleriniň hem-de ÝUNISEF-iň wekilleriniň arasynda Türkmenistanyň we ÝUNISEF-iň arasynda 2021-2025-nji ýyllar üçin hyzmatdaşlygyň Ýurt boýunça maksatnamasynyň resminamasynyň taslamasynyň ara alnyp maslahatlaşylmagy maksady bilen duşuşyk geçirildi, diýip Türkmenistanyň daşary syýasat edarasy habar berýär.
Türkmenistanyň Daşary işler, Bilim, Maliýe we ykdysadyýet, Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrlikleriniň, Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň, Türkmenistanyň Döwlet, hukuk we demokratiýa institutynyň wekilleri, şeýle-de ÝUNISEF-iň Türkmenistandaky edarasynyň wekilleri bu resminamanyň esasy aýratynlyklaryny ara alyp maslahatlaşdylar we bilermenlik pikirlerini alyşdylar.
Duşuşyga gatnaşyjylar bu resminamanyň Türkmenistanyň we ÝUNISEF-iň arasyndaky çagalaryň saglygynyň we bagtyýar durmuşynyň ilerlerilmegi boýunça hyzmatdaşlygynyň has hem giňeldilmegine ýardam eder we öz nobatynda 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Gün tertibiniň ösdürilmeginiň prosesinde möhüm ädim bolar.
Türkmenistanyň DIM-de ýurdumyzyň birnäçe ministrlikleriň we pudak edaralarynyň wekilleriniň hem-de ÝUNISEF-iň wekilleriniň arasynda Türkmenistanyň we ÝUNISEF-iň arasynda 2021-2025-nji ýyllar üçin hyzmatdaşlygyň Ýurt boýunça maksatnamasynyň resminamasynyň taslamasynyň ara alnyp maslahatlaşylmagy maksady bilen duşuşyk geçirildi, diýip Türkmenistanyň daşary syýasat edarasy habar berýär.


text:
Hindistan, Pakistan we başga-da birnäçe döwletlerde koronawirus ýokanjynyň
ýaýramagy artýar. Onuň ilata salýan ezýeti, ölümleriň sany we ýaýraýyş geriminiň
has-da giňelmegi bu ady agzalan ýurtlarda yzygiderli kynçylyklary döredýär.
Jon Hopkins uniwersitetiniň berýän maglumatlara görä, dünýäde koronawirus
bilen näsaglanlaryň sany 8,4 million adamy düzýär. Şolaryň 450 000 sanysynyň
bolsa aradan çykandygy hakynda aýdylýar.
Pakistanyň Penjap welaýatyndaky birnäçe şäherler belli bir derejde karantina
alyndy. Welaýat 100 milliondan artyk ilata eýe. Soňky hepdelerde käbir ýerlerde,
esasan hem welaýat dolandyryş merkezi Lahorda koronawirus bilen kesellänleriň
sany juda artýar. Penjapda jemi 60 müňe ýakyn koronawirus ýokanjy bellige
alyndy. Welaýatda diňe azyk harytlarynyň dükanlary we dermanhanalar açyk.
Jemgyýetçilik ulaglary işlemeýär. Hususy ulaglaryň hereketine hem ýol
berilmeýär.
Hindistan rekord derejedäki kesele ýoluganlaryň sany 12 881 sany ýagdaý
hasaba alyndy. Delide Saglygy Goraýyş ministrine hem koronawirus ýokanjy
degipdir. Ol ilkinji deminiň gysylmagy we gyzgynynyň belent bolmagy bilen
şikaýat edipdir. Mumbaýda müňläp adamlar keseli özlerine ýokuşdyrypdyrlar.
Ýöne Hindistan ykdysady ýetmezçilikleriň ýüze çykmagy sebäpli karantin
çärelerini ýumşadýar. Hindistan wirusyň ýaýraw derejesi boýunça dünýäde
dördünji orny eýeleýär. Döwletde 382 müňe ýakyn adam kesel bolup, 12 573 sany
adam bolsa aradan çykdy. 205 müň adam bolsa wirusdan sagalmagy başardy.
Toýly Muhammetdurdyýew
Magtymguly adyndaky TDU-nyň žurnalistika hünäriniň talyby


text:
Türkmenistanyň Prezidentiniň,
Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň
Belent Serkerdebaşysynyň
2016-njy ýylyň 04-nji oktýabrynda
çykaran 14970-nji karary bilen
tassyklandy
Türkmenistanyň Adalat ministrliginiň ýanyndaky raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgysynyň Merkezi arhiwi hakynda
DÜZGÜNNAMA
(Türkmenistanyň Prezidentiniň 01.07.2018 ý. çykaran № 835 we 30.04.2021 ý. çykaran
№ 2242 kararlary esasynda girizilen üýtgetmeler we goşmaçalar bilen)
1. Türkmenistanyň Adalat ministrliginiň ýanyndaky raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgysynyň Merkezi arhiwi (mundan beýläk - RÝNÝ-niň Merkezi arhiwi) raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylaryny döwlet tarapyndan hasaba almagy, toplamagy, hemişelik saklamagy, peýdalanmagy we elektron binýadyny döretmegi, şeýle hem raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgysynyň edaralarynyň (mundan beýläk - RÝNÝ-niň edaralarynyň) arhiwleriniň dogry ýöredilmegine gözegçiligi amala aşyrýan döwlet edarasydyr.
2. RÝNÝ-niň Merkezi arhiwi özüne berlen ygtyýarlyklaryň çäklerinde RÝNÝ-niň edaralaryndan gelip gowuşýan raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylary bilen işlemek boýunça guramaçylyk-usulyýet we utgaşdyryjy merkez bolup durýar.
3. RÝNÝ-niň Merkezi arhiwi öz işinde Türkmenistanyň Konstitusiýasyny, Türkmenistanyň Maşgala kodeksini, «Türkmenistanyň adalat edaralary hakyndaky» Türkmenistanyň Kanunyny, Türkmenistanyň Prezidentiniň namalaryny, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň palatalarynyň kararlaryny, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň çözgütlerini, Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryny, halkara hukugynyň umumy ykrar edilen ýörelgelerini we kadalaryny, Türkmenistanyň halkara şertnamalaryny, şeýle hem şu Düzgünnamany goldanýar.
4. Türkmenistanyň Adalat ministrligi RÝNÝ-niň Merkezi arhiwine guramaçylyk taýdan ýolbaşçylyk edýär we onuň maddy- enjamlaýyn üpjünçiligini amala aşyrýar.
5. RÝNÝ-niň Merkezi arhiwiniň esasy wezipeleri:
gelip gowuşýan raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylarynyň ikinji nusgalaryny döwlet tarapyndan hasaba almagy, toplamagy, hemişelik saklamagy, peýdalanmagy, olaryň elektron binýadyny döretmegi we ýöretmegi üpjün etmek;
Raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylarynyň bir bitewi döwlet sanawyny (mundan beýläk - Bir bitewi döwlet sanawy) alyp barmak we onuň hereket etmegini amala aşyrmak;
raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylarynyň talabalaýyk saklanylyşyna, şeýle hem RÝNÝ-niň bölümleriniň arhiwleriniň dogry ýöredilişine gözegçilik etmek;
raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylaryny tertipleşdirmek, olaryň ýitirilen, ýetmeýän, zeper ýeten nusgalaryny wagtynda dikeltmegi guramak;
raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgysyna degişli tertibe üýtgetmeler, goşmaçalar we (ýa-da) düzedişler girizmek;
kagyz we elektron göterijilerde raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylarynyň hasabyny ýöretmek, bir ülňä getirmek, ýazgylary degişli tertipde raýat ýagdaýynyň namalarynyň döwlet belligine alnyşynyň kitaplaryna (mundan beýläk – nama kitaplary) toplamak, saklamak we peýdalanmak;
raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylary toplanan we peýdalanylan mahaly olary abat saklamagy hem-de olaryň döwlet tarapyndan hasabynyň ýöredilmegini üpjün etmekde RÝNÝ-niň Merkezi arhiwiniň we RÝNÝ-niň edaralarynyň işini kämilleşdirmek;
raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylaryny Türkmenistanyň raýatlarynyň, daşary ýurt raýatlarynyň we raýatlygy bolmadyk adamlaryň hukuklaryny hem-de kanuny bähbitlerini üpjün etmek üçin peýdalanmak;
raýat ýagdaýynyň namalarynyň döwlet tarapyndan bellige alnandygy hakyndaky maglumatlary bellenen tertipde ýuridik we fiziki şahslara bermek;
raýat ýagdaýynyň namalaryny döwlet tarapyndan bellige almak meseleleri bilen bagly Türkmenistanyň kanunçylygyny kämilleşdirmek boýunça teklipleri işläp taýýarlamak;
Türkmenistanyň maşgala kanunçylygyny wagyz etmek;
öz üstüne ýüklenen wezipelere laýyklykda beýleki işleri amala aşyrmak bolup durýar.
6. RÝNÝ-niň Merkezi arhiwi öz üstüne ýüklenen wezipelere laýyklykda şu işleri amala aşyrýar:
RÝNÝ-niň edaralaryndan gelip gowuşýan raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylaryny döwlet tarapyndan hasaba alýar, toplaýar, hemişelik saklaýar, peýdalanýar we olaryň elektron binýadyny döredýär hem-de ýöredýär;
raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylarynyň abat saklanylmagyny üpjün edýär;
raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylaryny kitap görnüşinde toplamagy, hemişelik saklamagy we peýdalanmagy üpjün edýär;
RÝNÝ-niň Merkezi arhiwinde, şeýle hem RÝNÝ-niň bölümleriniň arhiwlerinde raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylarynyň kitaplarynyň ýagdaýyna we olaryň talabalaýyk saklanylmagyna gözegçilik edýär;
raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylarynyň ýitirilen, ýetmeýän, zeper ýeten nusgalaryny dikeldýär;
gelip gowuşýan raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylarynyň elipbiý kitaplaryny düzýär we ýöredýär;
Bir bitewi döwlet sanawyny alyp barýar we onuň hereket etmegini amala aşyrýar;
RÝNÝ-niň Merkezi arhiwinde saklanylýan her bir nama kitaby barada maglumaty Nama kitaplarynyň sanawyna girizýär we ony kagyz we elektron göterijide yzygiderli ýöredýär;
raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylaryna RÝNÝ-niň edaralarynyň habarnamalary esasynda üýtgetmeler, goşmaçalar we (ýa-da) düzedişler girizýär, şeýle hem kazyýetiň çözgüdi esasynda raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylaryny ýatyrýar;
raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylarynagirizilýänüýtgetmeleriň we goşmaçalaryň dogrudygyna gözegçilik edýär;
raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylarynyň elektron binýadynda saklanýan maglumatlary kämilleşdirýär we degişli tertipde peýdalanýar;
raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgysynyň esasynda raýat ýagdaýynyň namalarynyň döwlet tarapyndan bellige alnandygy hakynda gaýtadan şahadatnamalary, güwänamalary berýär;
gaýtadan berlen şahadatnamalar üçin tölenen döwlet pajy we hyzmatlaryň edilendigi üçin alnan tölegler barada hasabat ýöredýär;
Türkmenistanyň Adalat ministrliginden raýat ýagdaýynyň namalarynyň şahadatnamalarynyň blanklaryny alýar, hasabyny ýöredýär, saklaýar we dogry peýdalanmagy üpjün edýär;
raýat ýagdaýynyň namalarynyň döwlet tarapyndan bellige alnandygy hakyndaky zaýalanan we beýleki sebäpler bilen bagly ýok edilmäge degişli şahadatnamalary bellenen tertipde ýok edýär;
ýok edilmäge degişli şahadatnamalary RÝNÝ-niň Merkezi arhiwi tarapyndan döredilýän topar tarapyndan delilnama boýunça ýylda azyndan bir gezek ýakmak arkaly ýa-da tehniki serişdereleri peýdalanmak arkaly geçirilýär;
raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylarynyň nusgalaryny (göçürmelerini) kazyýet (kazy), prokuratura, milli howpsuzlyk, içeri işler, adalat, RÝNÝ, migrasiýa edaralarynyň, ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralarynyň, Adalatçynyň, Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň, Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan halatlarda beýleki döwlet edaralarynyň (wezipeli adamlaryň) ýüztutmalary boýunça berýär;
halkara şertnamalaryna laýyklykda iberilen resminamalar esasynda raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylarynyň ikinji nusgalaryna üýtgetmeler, goşmaçalar we (ýa-da) düzedişler girizýär hem-de bu barada degişli RÝNÝ-niň edaralaryna nama ýazgylarynyň birinji nusgalaryna degişli üýtgetmeleri, goşmaçalary we (ýa-da) düzedişleri girizmek baradaky habarnamalary ugradýar;
halkara şertnamalaryna laýyklykda iberilen towakganamalaryň esasynda hem-de Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň resmi ýüztutmalary boýunça jogaplary iberýär;
Türkmenistanyň diplomatik wekilhanalarynyň we konsullyk edaralarynyň iberen habarnamasy esasynda raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylaryna üýtgetmeler, goşmaçalar we (ýa-da) düzedişler girizýär we degişli habarnamany raýat ýagdaýynyň namalarynyň ilkinji ýazgysynyň saklanýan RÝNÝ-niň edarasyna, Türkmenistanyň diplomatik wekilhanalaryna we konsullyk edaralaryna bolsa - ýüz tutan adama gowşurmak üçin raýat ýagdaýynyň namasynyň täze şahadatnamasyny iberýär;
Türkmenistanyň raýatlaryna, daşary ýurt raýatlaryna we raýatlygy bolmadyk adamlara bellenen tertipde tölegli hyzmatlary edýär;
işgärleri üçin okuw-usulyýet çärelerini guraýar;
ýüz tutýanlaryň tekliplerine, arzalaryna we şikaýatlaryna Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda öz wagtynda we dogry garalmagyny guraýar hem-de olar boýunça zerur çäreleri görýär;
RÝNÝ-niň Merkezi arhiwinde we RÝNÝ-niň edaralarynda arhiw işini kämilleşdirmek boýunça teklipleri işläp taýýarlaýar;
öz üstüne ýüklenen wezipelere laýyklykda beýleki işleri amala aşyrýar.
7. RÝNÝ-niň Merkezi arhiwiniň şulara hukugy bardyr:
kitaplaryň ýetmeýän ýa-da zeper ýeten nusgalaryny RÝNÝ-niň bölümleriniň arhiwlerinden almaga ýa-da alnan şonuň ýaly kitaplar bilen çalşyrmaga;
RÝNÝ-niň Merkezi arhiwiniň we RÝNÝ-niň edaralarynyň arhiw işini kämilleşdirmek boýunça teklipleri taýýarlamaga;
öz işini amala aşyrmak üçin zerur maglumatlary ministrliklerden we pudaklaýyn dolandyryş edaralaryndan, gaýry ýuridik we fiziki şahslardan bellenen tertipde almaga;
ýuridik we fiziki şahslara bellenen tertipde degişli maglumatlary bermäge.
8. Nama ýazgylarynyň ikinji nusgalaryndan ýygnalan, tikilen, belgilenen we möhür bilen berkidilen nama kitaplary RÝNÝ-niň Merkezi arhiwinde hemişelik saklanylýar. RÝNÝ-niň Merkezi arhiwinde ýetmeýän ýa-da düzedip bolmajak ýagdaýda zeper ýetirilen nama ýazgylarynyň ikinji nusgalarynyň üsti RÝNÝ-niň edaralarynyň arhiwinde saklanýan nama kitaplarynyň birinji nusgasyndan (109 ýyl geçip, nama kitaplary we metriki kitaplar döwlet arhiwine tabşyrylan bolsa, döwlet arhiwinde saklanýan nusgasyndan) göçürme ýa-da nusga alnyp doldurylýar.
9. Raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylary Türkmenistanyň Merkezi döwlet arhiwine saklamak üçin berlen halatynda, RÝNÝ-niň Merkezi arhiwine şahadatnamalary gaýtadan bermek meselesi boýunça raýatlar ýüz tutan mahalynda RÝNÝ-niň Merkezi arhiwi tarapyndan Türkmenistanyň Merkezi döwlet arhiwinden degişli raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylarynyň degişli nusgalary soralyp alynýar, alnan nusganyň esasynda şahadatnamalar ýazylýar we ýüz tutan şahslara berilýär.
Türkmenistanyň Merkezi döwlet arhiwinde saklanýan raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylaryna üýtgetmeleriň, goşmaçalaryň we (ýa-da) düzedişleriň girizilmegi RÝNÝ-niň Merkezi arhiwindeTürkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda bellenen tertipde amala aşyrylýar.
10. RÝNÝ-niň Merkezi arhiwine Türkmenistanyň Adalat ministri tarapyndan wezipä bellenilýän we wezipeden boşadylýan müdir ýolbaşçylyk edýär.
11. RÝNÝ-niň Merkezi arhiwiniň müdiri:
RÝNÝ-niň Merkezi arhiwiniň işine ýolbaşçylyk edýär, onuň işini guraýar, öz üstüne ýüklenen wezipeleriň we işleriň ýerine ýetirilmegi üçin şahsy jogapkärçilik çekýär;
raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylarynyň talabalaýyk saklanylyşyny üpjün edýär;
arhiw işini öwrenmek we umumylaşdyrmak esasynda kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň taslamalaryny Türkmenistanyň Adalat ministrliginiň garamagyna berýär, şeýle hem RÝNÝ-niň Merkezi arhiwiniň işiniň beýleki meseleleri boýunça teklipleri taýýarlaýar;
zähmetiň guralyşyny kämilleşdirmek, ilata hyzmat edilişiniň derejesini, şol sanda awtomatlaşdyrylan ulgamy öz işine ornaşdyrmak arkaly ýokarlandyrmak boýunça çäreleri amala aşyrýar;
raýatlary kabul edýär, arzalara, şikaýatlara we tekliplere garaýar, olar boýunça zerur çäreleri görýär;
maliýe-wezipe düzgün-nyzamynyň berjaý edilmegini, pul serişdeleriniň hem-de maddy gymmatlyklaryň abat saklanylmagyny üpjün edýär;
Türkmenistanyň Adalat ministri bilen ylalaşyp, hünärmenleri wezipä belleýär we wezipeden boşadýar;
RÝNÝ-niň Merkezi arhiwiniň işgärlerini seçip almak, taýýarlamak we olaryň hünärini ýokarlandyrmak boýunça iş geçirýär;
tehniki işgärleri işe kabul edýär we işden boşadýar.
RÝNÝ-niň Merkezi arhiwi tarapyndan gaýtadan raýat ýagdaýynyň namasynyň şahadatnamasy berlen ýagdaýynda görkezilen şahadatnama RÝNÝ-niň Merkezi arhiwiniň ýolbaşçysy, onuň ýok wagtynda onuň wezipesini ýerine ýetirýän adam tarapyndan gol çekilýär we RÝNÝ-niň Merkezi arhiwiniň möhüri bilen berkidilýär.
12. RÝNÝ-niň Merkezi arhiwiniň buhgalterlik hasaba alnyşy we hasabatlylygy Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde alnyp barylýar.
13. Türkmenistanyň Adalat ministrligi Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrligi bilen yalaşyp, RÝNÝ-niň Merkezi arhiwi tarapyndan edilýän hyzmatlar üçin nyrhlary tassyklaýar we olary almagyň tertibini belleýär.
Tölegler RÝNÝ-niň Merkezi arhiwiniň býujetden daşary hasaplaşyk hasabyna geçirilýär we RÝNÝ-niň Merkezi arhiwiniň zerurlyklaryna gönükdirilýär.
14. RÝNÝ-niň Merkezi arhiwiniň işgär sany hem-de wezipe sanawy Türkmenistanyň Adalat ministrligi hem-de Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrligi bilen bellenen tertipde ylalaşylyp, RÝNÝ-niň Merkezi arhiwiniň müdiri tarapyndan tassyklanylýar.
15. RÝNÝ-niň Merkezi arhiwi Türkmenistanyň Döwlet býujetiniň serişdeleriniň hasabyna maliýeleşdirilýär.
16. RÝNÝ-niň Merkezi arhiwi ýuridik şahs bolup, onuň bank hasaplary, Türkmenistanyň Döwlet tugrasy şekillendirilen we öz ady ýazylan möhüri, blanklary we möhürçeleribar.
17. RÝNÝ-niň Merkezi arhiwini üýtgedip guramak we ýatyrmak Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda amala aşyrylýar.
RÝNÝ-niň Merkezi arhiwi öz üstüne ýüklenen wezipelere laýyklykda şu işleri amala aşyrýar:
RÝNÝ-niň edaralaryndan gelip gowuşýan raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylaryny döwlet tarapyndan hasaba alýar, toplaýar, hemişelik saklaýar, peýdalanýar we olaryň elektron binýadyny döredýär hem-de ýöredýär;
raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylarynyň abat saklanylmagyny üpjün edýär;
raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylaryny kitap görnüşinde toplamagy, hemişelik saklamagy we peýdalanmagy üpjün edýär;
RÝNÝ-niň Merkezi arhiwinde, şeýle hem RÝNÝ-niň bölümleriniň arhiwlerinde raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylarynyň kitaplarynyň ýagdaýyna we olaryň talabalaýyk saklanylmagyna gözegçilik edýär;
raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylarynyň ýitirilen, ýetmeýän, zeper ýeten nusgalaryny dikeldýär;
gelip gowuşýan raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylarynyň elipbiý kitaplaryny düzýär we ýöredýär;
raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylaryna RÝNÝ-niň edaralarynyň habarnamalary esasynda üýtgetmeler, goşmaçalar we (ýa-da) düzedişler girizýär, şeýle hem kazyýetiň çözgüdi esasynda raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylaryny ýatyrýar;
raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylaryna girizilýän üýtgetmeleriň we goşmaçalaryň dogrudygyna gözegçilik edýär;
raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylarynyň electron binýadynda saklanýan maglumatlary kämilleşdirýär we degişli tertipde peýdalanýar;
raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgysynyň esasynda raýat ýagdaýynyň namalarynyň döwlet tarapyndan bellige alnandygy hakynda gaýtadan şahadatnamalary, güwänamalary berýär;
gaýtadan berlen şahadatnamalar üçin tölenen döwlet pajy we hyzmatlaryň edilendigi üçin alnan tölegler barada hasabat ýöredýär;
Türkmenistanyň Adalat ministrliginden raýat ýagdaýynyň namalarynyň şahadatnamalarynyň blanklaryny alýar, hasabyny ýöredýär, saklaýar we dogry peýdalanmagy üpjün edýär;
raýat ýagdaýynyň namalarynyň döwlet tarapyndan bellige alnandygy hakyndaky zaýalanan we beýleki sebäpler bilen bagly ýok edilmäge degişli şahadatnamalary bellenen tertipde ýok edýär;
ýok edilmäge degişli şahadatnamalary RÝNÝ-niň Merkezi arhiwi tarapyndan döredilýän topar tarapyndan delilnama boýunça ýylda azyndan bir gezek ýakmak arkaly ýa-da tehniki serişdereleri peýdalanmak arkaly geçirilýär;
RÝNÝ-niň edaralarynyň, prokuratura, içeri işler, milli howpsuzlyk, kazyýet, adalat edaralarynyň, häkimlikleriň we Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň resmi ýüztutmalary boýunça raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylaryndan göçürmeleri ýa-da nusgalary berýär;
halkara şertnamalaryna laýyklykda iberilen resminamalar esasynda raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgylarynyň ikinji nusgalaryna üýtgetmeler, goşmaçalar we (ýa-da) düzedişler girizýär hem-de bu barada degişli RÝNÝ-niň edaralaryna nama ýazgylarynyň birinji nusgalaryna degişli üýtgetmeleri, goşmaçalary we (ýa-da) düzedişleri girizmek baradaky habarnamalary ugradýar;
halkara şertnamalaryna laýyklykda iberilen towakganamalaryň esasynda hem-de Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň resmi ýüztutmalary boýunça jogaplary iberýär;
Türkmenistanyň raýatlaryna, daşary ýurt raýatlaryna we raýatlygy bolmadyk adamlara bellenen tertipde tölegli hyzmatlary edýär;
işgärleri üçin okuw-usulyýet çärelerini guraýar;
ýüz tutýanlaryň tekliplerine, arzalaryna we şikaýatlaryna Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda öz wagtynda we dogry garalmagyny guraýar hem-de olar boýunça zerur çäreleri görýär;
RÝNÝ-niň Merkezi arhiwinde we RÝNÝ-niň edaralarynda arhiw işini kämilleşdirmek boýunça teklipleri işläp taýýarlaýar;
öz üstüne ýüklenen wezipelere laýyklykda beýleki işleri amala aşyrýar.
Raýat ýagdaýynyň namalaryny döwlet tarapyndan
bellige alnandygy hakynda gaýtadan şahadatnamalaryň
we beýleki resminamalaryň berilmegi
Şahadatnamalar ýitirilen, zaýalanan, ýazgylary okap bolmaýan, goýlan möhüri görülmeýän we ş.m. halatlarynda gaýtadan berilýär.
Zaýalanan, ýazgylary okap bolmaýan, goýlan möhüri görülmeýän we ş.m. halatlarynda gaýtadan şahadatnamalar berlende, öňki berlen şahadatnamalar RÝNÝ bölümine ýa-da RÝNÝ Merkezi arhiwine tabşyrylýar.
Raýat ýagdaýynyň namalaryny bellige almak hakynda gaýtadan berilýän şahadatnamalar we beýleki resminamalar raýatlaryň arzalary boýunça nama kitaplaryndaky ýazgylaryň esasynda RÝNÝ bölümi, RÝNÝ Merkezi arhiwi tarapyndan berilýär.
Gaýtadan şahadatnama almak üçin şular ýüz tutup bilýär:
Gaýtadan berilýän şahadatnama özleri barada raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgysy düzülen adamlara berilýär.
Kämillik ýaşyna ýetmedik çagalaryň we kämillik ukyby ýok diýlip ykrar edilen adamlaryň dogluş hakynda gaýtadan berilýän şahadatnamasy ata-enelere, perzentlige alanlara, hossarlara, howandarlara, hossarlyk we howandarlyk hem-de durmuş üpjünçiligi edaralaryna, şeýle hem çagalar terbiýelenmeginde bolýan çagalar edaralarynyň dolandyryş edarasyna berlip bilner.
Gaýtadan ölüm hakynda şahadatnama ölen adamyň garyndaşlaryna, kanun we (ýa-da) wesýetnama boýunça mirasdarlara berilýär.
Raýatlara gaýtadan berilýän şahadatnamalar ynanç haty boýunça berlip bilner.
Gaýtadan şahatdanama almak üçin gerekli resminalar:
1. Arza (gaýtadan şahatdanama bermek hakynda)
2. Pasport (ýa-da onuň ornuny tutýan resminama)
3. Şahadatnamalary gaýtadan almaga hukugy tassyklaýan resminamalar (ynanç haty)
4. Bellenen möçberde döwlet pajynyň tölenendigi barada töleg haty
5. Hyzmatlaryň edilendigi üçin tölegiň tölenendigi barada töleg haty


text:
1) 1-nji madda şu mazmunly bendi goşmaly:
«21) daşary ýurt raýatlaryny, raýatlygy bolmadyk adamlary Türkmenistanda kabul edýän tarap – daşary ýurt raýatlaryny, raýatlygy bolmadyk adamlary Türkmenistanda wagtlaýyn bolmak üçin çagyrýan we (ýa-da) kabul edýän fiziki şahslar – Türkmenistanyň raýaty, Türkmenistanda ýaşaýan daşary ýurt raýaty ýa-da raýatlygy bolmadyk adam, ýuridik şahs döretmezden telekeçilik işini amala aşyrýan adamlar, şeýle hem ýuridik şahslar, şol sanda döwlet edaralary, ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary, daşary ýurt döwletleriniň Türkmenistandaky diplomatik wekilhanalary ýa-da konsullyk edaralary, halkara guramalarynyň Türkmenistandaky wekilhanalary ýa-da daşary ýurt döwletleriniň Türkmenistanda ýerleşýän halkara guramalarynyň ýanyndaky wekillikleri, ýuridik şahsyň şahamçasy ýa-da wekilligi.»;
2) 6-njy maddada:
ikinji bölegiň ikinji tesimini aýyrmaly;
ikinji bölekden soň şu mazmunly bölegi goşmaly:
«21. Türkmenistanyň çäginde Türkmenistanda ýaşamak üçin ygtyýarnamanyň esasynda ýaşaýan daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar we Raýatlygy bolmadyk adamyň şahsyýetnamasy esasynda ýaşaýan raýatlygy bolmadyk adamlar Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde hasaba alynmaga hem-de Türkmenistanyň raýatlary üçin Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan tertipde ýazga alynmaga degişlidirler.»;
3) 7-nji maddanyň birinji böleginde we ikinji böleginiň dördünji tesiminde «Türkmenistanyň Döwlet serhedinde halkara gatnawlary üçin açylan gelip-gidýänlere gözegçilik postlarynyň» diýen sözleri «Türkmenistanyň Döwlet serhedinde ýerleşen halkara gatnawlary üçin açylan gözegçilik-geçiriş ýerleriniň» diýen sözlere çalşyrmaly;
4) 10-njy maddanyň dokuzynjy böleginiň 7-nji bendinde «gözegçilik-geçiriş postundan» diýen sözleri «gözegçilik-geçiriş ýerlerinden» diýen sözlere çalşyrmaly;
5) 12-nji maddanyň üçünji böleginde:
ýedinji tesimde «Türkmenistanyň Döwlet serhediniň gözegçilik-geçiriş ýerlerindäki migrasiýa gözegçilik postlarynda» diýen sözleri «Türkmenistanyň Döwlet serhediniň gözegçilik-geçiriş ýerleriniň migrasiýa nokatlarynda» diýen sözlere çalşyrmaly;
on ikinji tesimde «Türkmenistanyň Döwlet serhedindäki migrasiýa gözegçilik postlarynda» we «Türkmenistanyň Döwlet serhedindäki migrasiýa gözegçilik postunyň» diýen sözleri degişlilikde «Türkmenistanyň Döwlet serhediniň gözegçilik-geçiriş ýerleriniň migrasiýa nokatlarynda» we «Türkmenistanyň Döwlet serhediniň gözegçilik-geçiriş ýerleriniň migrasiýa nokadynyň» diýen sözlere çalşyrmaly;
on üçünji we on dördünji tesimlerde «Türkmenistanyň Döwlet serhedindäki migrasiýa gözegçilik postlarynda» diýen sözleri «Türkmenistanyň Döwlet serhediniň gözegçilik-geçiriş ýerleriniň migrasiýa nokatlarynda» diýen sözlere çalşyrmaly;
on altynjy tesimde «raýatlygy bolmadyk adamlar» diýen sözlerden soň «, eger olaryň Türkmenistanda bolmagynyň möhleti bäş iş gününden köp bolmasa (ýurduň çägine giren güni muňa girmeýär), diňe Türkmenistanyň Döwlet serhedindäki migrasiýa gözegçilik postlarynda, bäş iş gününden geçýän bolsa, migrasiýa gullugynyň edaralarynda» diýen sözleri goşmaly;
6) 17-nji maddanyň birinji böleginiň 10-njy bendini şu görnüşde beýan etmeli:
«10) daşary ýurt döwletinde bolýan döwründe erkine bagly bolmadyk ýagdaýlaryň ýüze çykmagy bilen Türkmenistana gelip bilmeýän halatlaryndan başga ýagdaýlarda bir ýyldan köp wagtlap üznüksiz ýagdaýda Türkmenistanyň çäklerinden daşarda ýaşan bolsa;»;
7) 21-nji maddanyň adyny şu görnüşde beýan etmeli:
«Daşary ýurt raýatlaryny, raýatlygy bolmadyk adamlary Türkmenistanda kabul edýän taraplaryň borçlary»;
8) 24-nji maddanyň ikinji böleginde «Türkmenistanyň Döwlet serhedinde ýerleşen, halkara gatnawlary üçin açyk bolan gözegçilik-geçiriş postlarynyň» diýen sözleri «Türkmenistanyň Döwlet serhedinde ýerleşen, halkara gatnawlary üçin açylan gözegçilik-geçiriş ýerleriniň» diýen sözlere çalşyrmaly;
9) 28-nji maddada:
birinji bölege şu mazmunly tesimi goşmaly:
«Türkmenistanyň raýatlarynyň diplomatik we gulluk pasportlaryny resmileşdirmegiň we bermegiň tertibi, olardan peýdalanmagyň kadalary, şeýle hem olaryň nusgasy we teswiri Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan tassyklanylýar.»;
ikinji bölegiň birinji tesiminde «ýitiren» diýen sözden soň «ýa-da olar hakyky däl bolan» diýen sözleri goşmaly;
10) 29-njy maddada:
sekizinji bölegi şu görnüşde beýan etmeli:
«8. Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany esasynda Türkmenistanyň raýatlygyna kabul edilen ýa-da Türkmenistanyň raýatlygy dikeldilen adamlara pasportlar şu Kanunda bellenen tertipde resmileşdirilýär.»;
onunjy bölege şu mazmunly tesimi goşmaly:
«Pasport ýitirilen halatynda, ol hakyky däl diýlip ykrar edilýär we onuň ýerine Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde täze pasport resmileşdirilýär.»;
11) 34-nji maddanyň ikinji bölegine şu mazmunly tesimi goşmaly: «Türkmenistanyň raýatlarynyň hemişelik ýaşamak üçin Türkmenistandan gitmegi bilen baglanyşykly resminamalary resmileşdirmegiň we bermegiň tertibi Türkmenistanyň
Döwlet migrasiýa gullugy tarapyndan tassyklanylýar.»;
12) 42-nji maddada:
maddanyň adyny şu görnüşde beýan etmeli:
«Türkmenistanyň raýatlarynyň, Türkmenistanyň çäginde ýaşaýan daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň ýaşaýan we bolýan ýeri boýunça hasabyny ýöretmek»;
ikinji bölegiň ikinji tesimini şu görnüşde beýan etmeli:
«Türkmenistanyň raýatlaryny, Türkmenistanyň çäginde ýaşaýan daşary ýurt raýatlaryny, raýatlygy bolmadyk adamlary ýaşaýan ýeri boýunça ýazga almagyň tertibi Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan tassyklanylýar.»;
13) 49-njy maddanyň mazmunynda «Türkmenistana çagyran» diýen sözleri «Türkmenistanda kabul edýän» diýen sözlere çalşyrmaly.
II. Şu Kanun resmi taýdan çap edilen gününden herekete girizilýär.
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly BERDIMUHAMEDOW
Aşgabat şäheri.
2020-nji ýylyň 22-nji awgusty.
№ 280-VI.


text:
Byltyrdan beri búkil álem halqynyń keń dúnıesin taryltqan koronavırýs epıdemııasy ásirese qarııalarǵa qıyn tıdi. Aýrýdan eń kóp zardap shekkender de aǵa býyn – ardagerler edi. Sondyqtan Batys Qazaqstan oblysynda aulafit jobasy bastaldy.
«Medısına salasynda júrgenime 50 jyl boldy. Mamandyǵym – provızor. Jasym 75-te. Qazirgi epıdemııalyq ahýaldy eskere otyryp, men de vaksına aldym. Ekpeden eshqandaı janama áser bolǵan joq. Ekpege qarsy pikir aıtatyn adamdardy túsinbeımin. Kezinde sheshek, oba, sibir jarasy sekildi juqpaly indet vaksına arqyly toqtatylǵan. Týberkýlezge qarsy vaksına sábıge perzenthanadan bastap salynady. Osyndaı jumystardyń nátıjesinde elimiz týberkýlez indetin jeńdi dep aıtýǵa bolady. Qazir áleýmettik jelide ekpege qarsy jeke pikir aıtamyz dep halyqtyń oıyn ózgertip júrgen adamdar kóp. Basqa salany qaıdam, biraq medısına salasyna qatysy joq keı turǵyndar vaksına týrasynda pikir aıtqysh bolyp aldy. Iаǵnı bilimi joq bilgishter qaptap ketti», deıdi medısına salasynyń ardageri Maqsot Bergen.
Maqsot Qabyshuly egde tartqan jasyna qaramastan árdaıym qoǵamdyq jumystardyń basynda júredi. О́zi – Batys Qazaqstan oblystyq Ardagerler keńesiniń tóraǵasy. Sońǵy jyldary toqyrap qalǵan qoǵamdyq uıymnyń jumysyn jandandyryp, aǵa urpaqtyń tájirıbesi men aqyl-keńesi qajettigin dáleldeýde. Ásirese byltyr pandemııa bastalǵaly bul tilsiz jaýdy tek ǵylymı jol – vaksınamen jáne salamatty ómir saltymen jeńe alatynymyzdy aıtyp, aǵamyzdyń jarǵaq qulaǵy jastyqqa tımeı júr.
«Qazaqstanda 7 500-den asa tirkelgen dári-dármek túri bar. Ár dáriniń óziniń qarsy kórsetilimi nemese janama áseri bolady. Mysaly, antıbıotıkterdi alaıyq. Biraq olardy qoldanbasaq, turǵyndardyń densaýlyǵy men ómirine qaýip tóner edi. Sol sebepti koronavırýske qarsy vaksınanyń da mańyzy zor. О́z basym 18 jastan asqandarǵa ekpe alýǵa keńes berer edim. AQSh halqynyń 70 paıyzy búginde vaksına alyp otyr ǵoı», deıdi ardager.
Maqsot Bergen osy pandemııadan eń aldymen aldyńǵy býyn – aǵalar zardap shekkenin aıtady. Vırýstyń kári aǵzaǵa tıgizer áseri óz aldyna. Munyń taǵy bir sebebi bar: el ishinde kórshi-kólem, aǵaıyn-týys, aýyl turǵyndarynyń basyn qosyp, qaıtys bolǵandardyń úshi, jetisi, qyrqy men 100 kúndigin beretin rásim bar. Bul óz kezeginde indettiń órshýine ákelip soǵýda. Onyń ústine mundaı jerde kóbine qarııalar júredi. «Sondyqtan mundaı rásimderdi turǵyndardyń basyn qospaı-aq, otbasy múshelerimen atap ótken jón. Al qarııalar óz densaýlyǵyna kóńil bólip, taza aýada kóbirek júrip, tynys jattyǵýlaryn jasaý kerek», deıdi ardager.
Bul usynys jaqynda qala, óńir basshylary men qoǵamdyq uıymdar tarapynan da qoldaý tapty. Oral qalasynda «densaýlyq alańdary» kóbeıdi. Al jaqynda ǵana qolǵa alynǵan aulafit atalǵan tyń jobanyń da qoldaýshylary kóp bolatyn túri bar. Iаǵnı qalanyń saıabaqtarynda, demalys alańdarynda – ashyq aspan astynda jınalǵan turǵyndar ásem áýen yrǵaǵymen bı bılep, túrli jattyǵýlar jasaıdy.
Osyndaı jıynnyń biri jaqynda Zashaǵan kentinde uıymdastyryldy. Oral qalalyq №1 emhanaǵa qarasty saýyqtyrý bóliminiń nusqaýshysy Saýle Shókeevanyń nusqaýymen tynys alý júıesi qyzmetin nyǵaıtyp, ókpeni kúsheıtetin, jalpy densaýlyqty kúsheıtýge arnalǵan jattyǵýlar kesheni jasaldy. Jattyǵýǵa oblystyq Ardagerler keńesiniń tóraǵasy Maqsot Bergen, Oral qalasy ákiminiń orynbasary Erlan Ǵalıev, Oral qalalyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy Mynataýbıik Ánesov, Batys Qazaqstan oblystyq máslıhatynyń depýtaty Shattyq О́tebalıeva, Zashaǵan kentiniń ákimi Aqqalı Áýbekerov, qalalyq dene shynyqtyrý jáne sport bóliminiń basshysy Artýr Sherǵalıev, sport jáne mádenıet qyzmetkerleri, ardagerler, eriktiler, kenttiń qarapaıym turǵyndary qatysty.
Batys Qazaqstan oblysy
Álem chempıonatynyń jańalyǵy Sabyrhan bolýy múmkin
Boks • Búgin, 23:17
Mektepte jumys isteıtin barlyq qyzmetkerdiń jalaqysy kóteriledi
Bilim • Búgin, 22:52
Nazarbaev otstavkaǵa keter aldynda kimge telefon soqqanyn aıtty
Qazaqstan • Búgin, 22:33
Qyzylorda oblysynda kúzgi egin jınaý jumysy aıaqtaldy
Aımaqtar • Búgin, 22:13
Tennıs: Nedovesov Antverpen týrnıriniń jartylaı fınalyna shyqty
Sport • Búgin, 21:51
Reseıde KVI-diń órshýine baılanysty bir aptalyq demalys jarııalandy
Álem • Búgin, 21:32
BQO qarjy basqarmasyna jańa basshy taǵaıyndaldy
Taǵaıyndaý • Búgin, 21:10
Aqmola oblysynda ormanda joǵalǵan erli-zaıyptylar aman tabyldy
Aımaqtar • Búgin, 20:48
Qazaqstan men Qytaı taýar tasymalyn talqylady
Ekonomıka • Búgin, 20:32
Aýǵandyq áıelder taǵy da sherýge shyqty
Álem • Búgin, 20:09
Qazaqstan ósimdik ósirýshileriniń alǵashqy respýblıkalyq sleti ótti
Qazaqstan • Búgin, 19:50
Oqýshylardyń mańdaıyna «dápter» dep jazǵan muǵalimge qatysty mınıstr pikir bildirdi
Bilim • Búgin, 19:40
Zaǵıp jandarǵa arnalǵan kitaphanalar qory artady
Qoǵam • Búgin, 19:25
Sómkesinde Prezıdenttiń kitaby joq stýdent oqýdan shyǵarylady
Álem • Búgin, 19:15
Ulttyq joba aıasynda 2025 jylǵa deıin 1241 mádenı nysan jóndeledi
Qazaqstan • Búgin, 19:05
Golovkın DAZN-men kelisimshartyna túzetýler engizdi
Boks • Búgin, 18:55
Tiji jáne Nickelodeon mýltfılmderi qazaq tiline aýdarylady
Qazaqstan • Búgin, 18:45
Qazaqstan Halqy Assambleıasy keńesiniń keńeıtilgen otyrysy ótti
Qazaqstan • Búgin, 18:35
Aqmola oblysynyń eks-sheneýnigine memleketaralyq izdeý jarııalandy
Qoǵam • Búgin, 18:25
Túrkistan oblysy mektepterinen buzýshylyqtar anyqtaldy
Aımaqtar • Búgin, 18:15
Aýa raıyna baılanysty birneshe óńirge eskertý jarııalandy
Aýa raıy • Búgin, 18:04
Qazaqstanda kómir qory kólemi 34 mlrd tonnaǵa jýyq – IIDM
Qoǵam • Búgin, 18:00
Bilim mınıstri Túrkistandaǵy oqýshy ólimine qatysty pikir bildirdi
Bilim • Búgin, 17:52
«Ulttyq Rýhanı jańǵyrý» Ulttyq jobasy tanystyryldy
Qoǵam • Búgin, 17:41
Senatta «Respýblıkalyq bıýdjet týraly» zań jobasy tanystyryldy
Ekonomıka • Búgin, 17:37
Sanaqqa baılanysty jalǵan aqparat tarady
Qoǵam • Búgin, 17:28
Qazaqstan quramasy FIFA reıtınginde taǵy 5 satyǵa tómendedi
Fýtbol • Búgin, 17:17
Shymkent turǵyny kontrafaktilik temeki satqany úshin sottaldy
Vıdeo • Búgin, 17:12
Oqıǵa • Búgin, 17:08
Almatyda jańa ýnıversıtet ashyldy
Bilim • Búgin, 17:02
Aqtaýda karateden Qazaqstan chempıonaty aıaqtaldy
Sport • Búgin, 16:53
Jambyl Jabaevtyń 175 jyldyǵy qalaı toılanady
О́ner • Búgin, 16:39
Qazaqstan quramasy bokstan álem chempıonatyna jańa kapıtan taǵaıyndady
Sport • Búgin, 16:30
Qazaqstandyq palýan ardagerler arasynda álem chempıony atandy
Sport • Búgin, 16:25
Otandyq fılmderdiń úlesi artady
Qazaqstan • Búgin, 16:20
A.Mamın Batys óńiriniń iri avtomagıstralin rekonstrýksııalaý barysyn tekserdi
Úkimet • Búgin, 16:20
Kókshetaýlyq pedagog oqýshylardyń mańdaıyna jazý jazǵan
Aımaqtar • Búgin, 16:15
«Ulttyq rýhanı jańǵyrý» jobasyna 119 mlrd teńge bólinedi
Qazaqstan • Búgin, 16:10
BQO-da jaıaý júrginshini júk kóligi qaǵyp ketti
Oqıǵa • Búgin, 16:02
Aıda Balaeva «Ulttyq rýhanı jańǵyrý» jobasynyń negizgi maqsatyn aıtty
Qoǵam • Búgin, 15:56
Qaırat Kelimbetov: Memleket máseleni estıdi, kóredi jáne sheshedi
Suhbat • Búgin, 15:50
Memlekettik tilge qoǵamnyń suranysy artyp keledi
Qoǵam • Búgin, 15:49
Aqtaýda eki azamattan 10 keliden asa esirtki tárkilendi
Oqıǵa • Búgin, 15:42
Prezıdenttiń QHA Keńesiniń keńeıtilgen otyrysynda sóılegen sózi
Prezıdent • Búgin, 15:39
Almaty turǵyny kishkentaı balasyn jolǵa qaldyryp ketti
Aımaqtar • Búgin, 15:35
Úndistanda nóser jaýynnan qaza tapqandar sany 50-den asty
Álem • Búgin, 15:29
Almatyda koronavırýs juqtyrǵan 133 naýqas jansaqtaý bóliminde jatyr
Aımaqtar • Búgin, 15:22
Prezıdent Dostoevskııdiń 200 jyldyǵyn uıymdastyrýdy usyndy
Prezıdent • Búgin, 15:11
Elordada polıseılerdi qarýmen qorqytqan er adam ustaldy
Oqıǵa • Búgin, 15:04
«Podmoskovnye vecheradan» «Jaılaýkól keshterine» deıin
Ádebıet • Búgin, 14:55
Úıi órtenip ketken rıdderlikter jańa baspanaǵa kóshti
Aımaqtar • Búgin, 14:54
Atyraýda kúzet qyzmeti basqarmasy bastyǵynyń orynbasary sottaldy
Aımaqtar • Búgin, 14:44
Reseıde «delta shtamynyń» jańa túri anyqtaldy
Koronavırýs • Búgin, 14:34
Petropavl mektepterine alashtyqtardyń esimin berýdi usyndy
Aımaqtar • Búgin, 14:28
Prezıdent: Kúrdeli ári problemaly jaǵdaılar týraly ashyq aıtylýy kerek
Prezıdent • Búgin, 14:17
Koronavırýs • Búgin, 14:08
Tramp óz áleýmettik jelisin quratynyn jarııalady
Álem • Búgin, 13:58
Erteń el aýmaǵynda jaýyn-shashyn, kóktaıǵaq, boran bolady
Aýa raıy • Búgin, 13:40
Prezıdent etnosaralyq máselelerge nazar aýdarýdy tapsyrdy
Prezıdent • Búgin, 13:31
«Naýqastar esinen tanyp qalady» - Bekshın taǵy boljam jasady
Koronavırýs • Búgin, 13:21
«Jańǵyrý joly» qozǵalysyn qaıta qurǵan jón - Prezıdent
Prezıdent • Búgin, 13:13
Boks • Búgin, 13:04
Elimizdiń bas sanıtarııa dárigeri jańa qaýlyǵa qol qoıdy
Koronavırýs • Búgin, 12:53
Saakashvılı Grýzııaǵa júk kóligine jasyrynyp keldi – Prokýratýra
Álem • Búgin, 12:45
Kúrshim ózeni de lastana bastady
Ekologııa • Búgin, 12:38
Toqaev el tarıhy jaıly Tik-Tok joba jasaýǵa qoldaý bildirdi
Prezıdent • Búgin, 12:38
Nur Otan saılaýaldy ýádelerin oryndady ma?
Úkimet • Búgin, 12:30
Pfizer vaksınasy týraly túsindirý jumysyn kúsheıtý qajet
Koronavırýs • Búgin, 12:22
Medısına • Búgin, 12:20
Shymkentte jyl basynan beri 3 myńǵa jýyq otbasy baspanamen qamtyldy
Aımaqtar • Búgin, 12:17
Uqsas jańalyqtar


text:
Taǵy 21 aýylda ákim saılandy
NUR-SULTAN. QazAqparat – 1 tamyzdan beri taǵy 21 eldi mekennniń ákimi tikeleı saılaý arqyly qyzmetke kelgen. Bul týraly QR Prezıdentiniń kómekshisi Erlan Qarın Telegram-daǵy paraqshasynda jazdy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Bıyl 25 shildede elimizdiń 730 aýyldyq okrýginde alǵash ret ákimderdiń tikeleı saılaýy ótken. Bul bir rettik naýqan emes. Ákimderdiń ókiletti merzimi aıaqtalýyna qaraı saılaý basqa eldi mekenderde de ótedi. Іs júzinde apta saıyn Qazaqstannyń qandaı da bir óńirinde aýyl turǵyndary óz ákimin saılaıdy. 1 tamyzdan bastap tikeleı daýys berý arqyly taǵy 21 aýyldyq okrýgtiń basshylary saılandy. Sonda búginge deıin barlyǵy 751 aýyldyq okrýgte ákim saılaýy ótken», - dep jazdy Prezıdenttiń kómekshisi.
Onyń aıtýyna qaraǵanda, saılanǵan ákimderdiń 86%-yn saıası partııalar kandıdat retinde usynsa, 14%-y ózin-ózi usynǵan.
«Saılanǵan ákimderdiń 50%-ǵa jýyǵy – buryn ákim laýazymynda jumys istep kórmegen jańa tulǵalar. Osylaısha, tikeleı saılanbaly júıeniń enýi aýyl ákimderi korpýsynyń jańarýyna septigin tıgizip jatyr dep aıtýǵa bolady. Jyl sońyna deıin taǵy 70-ten astam aýyldyq okrýgte ákim saılaýyn ótkizý josparlanyp otyr», - deıdi Erlan Qarın.


text:
100 jańa oqýlyq: Jyl sońyna deıin 23 kitap aýdarylady
NUR-SULTAN. QazAqparat - Qazaq tiline aýdarylǵan 23 oqýlyq jyl sońyna deıin elimizdiń joǵary oqý oryndaryna taratylady. Bul týraly «Qazaq tilindegi 100 jańa oqýlyq: pragmatızm men sananyń ashyqtyǵyna aparar jol» taqyrybynda ótken onlaın konferentsııada aıtyldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynyń mańyzdy baǵyttarynyń biri - «Jańa gýmanıtarlyq bilim: qazaq tilindegi 100 jańa oqýlyq» jobasy. Jobanyń ataýynda aıtylyp turǵandaı, bul gýmanıtarlyq baǵyttaǵy oqýlyqtardy qamtıtyn joba. Basty maqsat - sanany jańǵyrtý bolǵandyqtan, soǵan tikeleı áseri bar fılosofııa, áleýmettaný, mádenıettaný, fılologııa sııaqty gýmanıtarlyq baǵyttar, sondaı-aq gýmanıtarlyq ǵylymǵa tikeleı qatysy bar ekonomıka, kásipkerlik salasy qamtyldy», - deıdi « Ulttyq aýdarma bıýrosy» qoǵamdyq qorynyń atqarýshy dırektory Raýan Kenjehanuly.
Onyń aıtýynsha, joba qolǵa alynǵan 2017 jyly alǵashqy 17 oqýlyq aýdarylyp, onyń tanystyrylymyna Elbasy Nursultan Nazarbaev qatysqan.
«Bul oqýlyqtardyń elektrondy nusqalary bar. Ótken jyly taǵy 30 oqýlyqty aýdardyq. Jyl saıyn aýdarylatye oqýlyq sany 30-dan aspasa - sapasy da jaqsy bolady degen sheshimge keldik. Bıyl jyl sońyna deıin taǵy 23 oqýlyq aýdarylyp bolady dep josparlanýda. Basylyp shyqqan soń elimizdegi joǵary oqý oryndaryna taratylady», - deıdi ol.
- Semeıdegi Álıhan Bókeıhanovtyń eskertkishi mádenı mura tizimine engizildi
- Ulttyq rýhanı jańǵyrý: Adamı kapıtal resýrsyn ulǵaıtýda jańa múmkindikter jasalady
- Zaǵıptarǵa arnalǵan kitaphanalar qory artady - Nurǵısa Dáýeshov
- Ulttyq rýhanı jańǵyrý: Mádenıet mınıstrligi qandaı jumystar atqarady
- Aıda Balaeva «Ulttyq rýhanı jańǵyrý» týrasynda: Ár joba saraptamadan ótti
- Aıda Balaeva jastardyń damýyna qandaı jaǵdaı jasalatynyn aıtty
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Indira Gandi
Indira Gandi (1917-1984).
Hindistanyň azatlygy ugrunda göreşýän maşgalada önüp-ösýär. Onuň atasy Motilal Neru 20-nji ýyllarda Mahatma Gandiniň egindeşleriniň biridi. Kakasy Jawaharlal Neru Hindistanyň garaşsyzlygyny gazanmakda beýik göreşijileriň biri bolupdy. Jawaharlal Nerunyň “Hindistanyň açylmagy” atly meşhur kitaby Indira Gandiniň ykbalyna uly täsir etdi. Indira Gandi hem maşgalanyň däbine eýerip, durmuşyny syýasata bagyşlady. Ogly Rajiw Gandini maşgala däbine görä terbiýeledi. 1984-nji ýylda sikh milletçileriň guramagy bilen atylyp öldürildi.
70-nji ýyllaryň ortalarynda Indira Gandiniň hökümetiniň goýberen durmuş-ykdysady kemçilikleriniň netijesinde halk köpçüligi 1977-nji ýylyň saýlawlarynda ony goldamady. Häkimiýet ugrunda dalaş edýän beýleki syýasy partiýalar birleşip, Janata Parti atly täze partiýany döretdiler. Bu partiýanyň 1977-1979-njy ýyllarda ýurdy dolandyran döwründe ýurtda syýasy ýagdaý çylşyrymlaşdy. Partiýanyň düzüminde bolup geçen 1979-njy ýyldaky bölünişikden soňra ol tizlikde häkimiýetden aýryldy. 1980-nji ýylda ýene-de Indira Gandiniň ýolbaşçylygyndaky HMK häkimiýete gaýdyp geldi.
80-nji ýyllaryň başynda Hindistanda milletara dawalar güýçlendi. Sikhleriň merkezi häkimiýetden bölünip aýrylmak meýilleri güýçlendi.


text:
Beýik Ýüpek ýoly bilen ilkinji kerwenleriň gatnap başlan döwürlerinde türkmen topragynyň çäklerinde goňşy sebitleri hem öz düzümine alan kuwwatly Parfiýa imperiýasy höküm sürüpdir. Günorta Türkmenistanyň çägi Parfiýa döwletiniň demirgazyk-gündogarynda ýerleşýän Girkaniýa, Parfiýena, Apawarktikena, Margiana welaýatlaryny kem-käs ýa-da doly suratda öz içine alypdyr. Şol welaýatlaryň üstünden uly gatnawly ýollar geçip, halkara ähmiýete eýe bolupdyr. “Beýik Ýüpek ýoly” adyna eýe bolan şol ýollar Hytaýyň, Hindistanyň, Ýewropanyň arasyndaky halkara söwda bilen baglanyşykly bolan haryt ýükli kerwenleriň gatnawlaryny amala aşyrmakda möhüm orny eýeläpdir. Munuň özi halkara söwda harytlarynyň bir böleginiň Parfiýanyň esasy welaýatlaryna ýaýramagyna şert döredipdir. Onuň şeýledigini gazuw-agtaryş işleri geçirilende, dürli ýurtlardan getirilen zatlaryň: pil süňkünden ýasalan önümleriň, ak daşdan ýasalan Müsür gap-çanaklarynyň, Siriýada, Rimde öndürilen aýnalaryň, dürli ýurtlarda zikgelenen teňňeleriň tapylmagy-da tassyklaýar. Parfiýa täjirleri hem gymmat bahaly metallardan, pil süňkünden, reňkli daşlardan ýasalan çeperçilik önümlerini daşary ýurtlara çykarypdyrlar.
Parfiýa öz döwrüniň syýasy we ykdysady taýdan ösen iri döwletleriniň biri bolup, bu ýerde sungatyň dürli görnüşleri, söwda, ekerançylyk, maldarçylyk uly ösüşlere eýe bolupdyr. Olar üzümçiligi, ak bugdaýy, senetçiligi, nusaý bedewleri bilen tanalypdyr. Senetçiligiň dürli önümlerine, meselem, halylara, matalara, margiana demir önümlerine (esasan-da, söweş esbaplary), küýzegärçilik önümlerine goňşy ýurtlarda uly isleg bildirilipdir.
Parfiýa döwleti özüniň gülläp ösen döwründe ekerançylykda, maldarçylykda, küýzegärçilikde, söwdada uly ykdysady ösüşlere eýe bolupdyr. Beýik Ýüpek ýoly aýratyn ähmiýete eýe bolup, şol ýol arkaly Uzak Gündogardan grek-rim dünýäsiniň ýurtlaryna harytlar getirilipdir. Parfiýan täjirleri siriýa, grek, rim we beýleki Ýewropa täjirlerini gön, ýüpek, wawilon matasy, margiana we hindi demrinden ýasalan önümler bilen üpjün edipdirler.
Beýik Ýüpek ýolunyň merkezinde ýerleşen Türkmenistanyň orta asyr şäherleri ylymda, medeniýetde we sungatda ýeten derejesi bilen taryhda uly yz galdyrypdyr. Gür gatnawly halkara ýollarynyň ugrunda ýerleşmek söwdanyň gülläp ösmegine amatly şert döredipdir. Söwdanyň ösmegi, harytlara bolan islegiň artmagy bolsa senetçiligiň ösüşine getiripdir. Türkmen gelin-gyzlarynyň dokan nepis halylary, ussalaryň öndüren dürli ölçegdäki küýze önümleri, zergärleriň ýasan zynatlyk önümleri Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda ýerleşen bazarlaryň geçginli harytlary bolupdyr. Hormatly Prezidentimiz “Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi” atly ajaýyp kitabynda bu barada: “Ata-babalarymyz iňňän ýokary hilli harytlary taýýarlamagyň ussady bolmak bilen birlikde, uzak ýerler bilen şol harytlaryň söwdasyny hem işjeň ýola goýupdyrlar” diýip belleýär. Zemm, Amul, Farap, Merw, Sarahs, Nusaý, Dehistan, Köneürgenç ýaly şäherlerde senetçilik önümleriniň başga-da dürli görnüşleriniň öndürilendigi taryhçylara mälimdir. Nusaýly ussalaryň ellerinden çykan aýna önümleri, olaryň görnüşleri we ýasalyş usullary welin, heniz taryh ylmynda içgin öwrenilmelidir.
Türkmenistan aýna öndürmek üçin zerur bolan çig mal serişdelerine baýdyr. Aýna öndürmek Watanymyzyň çäginde irki döwürlerden başlanypdyr. Aýna önümçiliginiň taryhy bilen gyzyklanýan alymlar, aýratyn hem, arheologlar Müsüriň, Siriýanyň, Eýranyň we Merkezi Aziýanyň aýnalaryny bir-birinden tapawutlandyrypdyrlar. Orta asyrlarda Müsüriň we Siriýanyň aýna önümleri gymmat bahalylygy bilen tanalypdyr. Nusaýyň aýna önümleri bolsa, ýokary hilliligi bilen alamatlanypdyr.
XX asyryň ortalarynda “Günorta Türkmenistan kompleksleýin arheologik ekspedisiýa” döredilipdir. Ekspedisiýanyň ýygyndysynyň I jildinde alym Ý.A.Dawidowyň Nusaýyň aýna önümçiligine bagyşlanan uly göwrümli makalasy ýerleşdirilipdir. Alymyň bellemegine görä, Nusaý galasynda we onuň töwereginde geçirilen gazuw-agtaryş işleriniň netijesinde aýna önümleriniň dürli görnüşleri tapylypdyr. Onuň düzüminde işlän alymlaryň toplan maglumatlary Nusaýyň aýna önümçiliginiň taryhyna degişli gymmatly maglumatlary özünde jemleýär. Nusaý aýnalary daşary ýurtly alymlarda hem uly gyzyklanma döredipdir.
Nusaýda öndürilen aýna önümleri özüniň öndüriliş we ulanylyş maksatlary boýunça birnäçe görnüşlere bölünipdir. Dürli içgileri guýmaga niýetlenen bulgurlar, ululy-kiçili küýzeler we başga-da hojalykda dürli maksatlar üçin ulanylýan gap-gaçlar bolupdyr.
Aýaksyz, düýbi tekiz görnüşdäki bulgurlar mongol basybalyşlaryndan soňky döwür üçin häsiýetli bolupdyr. Nusaýdan tapylan gaplar bolsa, esasan, aýakly görnüşde bolupdyr. Nusaýda ownuk gap-gaçlar bilen bir hatarda, aýnadan dürli ululykdaky küýze hem öndürilipdir. Küýzelerden başga-da Nusaýda müşk, anbar ýaly hoşboý ysly önümleri, däridir dermanlary saklamaga niýetlenen dürli görnüşdäki aýna çüýşejikler hem öndürilipdir.
Nusaýda öndürilip, IX-X asyrlara degişli diýlip çaklanylýan ak reňkli çüýşejik has hem ünsüňi özüne çekýär. Onuň kiçi şar şekilli göwresi bolup, ol üflemek usuly bilen ýasalypdyr. Gazuw-agtaryş işleri wagtynda bu ýerden ululy-kiçili çüýşejikleriň başga-da birnäçe galyndylary tapylypdyr. Bu tapyndylar orta asyrlarda ylmyň, medeniýetiň, söwdanyň we senetçiligiň gülläp ösen şäherleriniň biri bolan Nusaýda aýna önümçiliginiň näderejede ösendigine göz ýetirmäge mümkinçilik berýär.
Türkmenistanyň orta asyr şäherlerine syýahat eden jahankeşdeleriň işlerinde bu ýerde müşk, anbar ýaly hoşboý ysly önümleriň we däri-dermanlaryň öndürilendigi hakynda maglumat berilýär. XIII asyrda ýaşap geçen alym Ferideddin Şyh Attar (onuň “Attar” lakamy hem derman satýan adam diýmegi aňladypdyr) derman satmak bilen meşgullanypdyr. Müşkdür däri-dermanlary guýmak üçin, ilkinji nobatda, kiçijik çüýşeler zerur bolupdyr. Şonuň üçin hem, Türkmenistanda aýnadan ýasalan çüýşejikler köpçülikleýin öndürilipdir.
çeşme: https://www.turkmenmetbugat.gov.tm/tk/articles/5483
Arzygül MISEKOWA,
Ahal welaýat kitaphanasynyň neşirleri saklamak bölüminiň müdiri.


text:
Türkmen Döwlet Habarlar gullugynyň maglumatyna görä, türkmen prezidenti öz hatynda bu tragediýanyň pidasy bolan adamlaryň maşgala agzalaryna we hossarlaryna çuňňur gynanç bildirýändigini mälim edipdir.
Ýatladyp geçsek, bu awia heläkçilik geçen hepde, 24-nji iýulda Tähran şäherinden uçup gaýdan «Il-62» kysymly ýolagçy uçary garaşylmadyk ýagdaýda ýüz beren tehniki näsazlyk sebäpli, Maşat şäheriniň aeroportynda gyssagly gonuş amala aşyrmaga mejbur bolupdy. Wakada uçaryň uçuş zolagyndan çykyp, daşky haýaty süsmegi zerarly, 153 ýolagçydan 16-sy heläk boldy we ençeme adam ýaralandy.


text:
Hususan-da, jenap Ahtisaari agzalyk gepleşikleriniň 2005-nji ýylda başlanandygyny bellemek bilen, şu geçen döwrüň içinde Ýewropa Bileleşiginiň bu gepleşiklere itergi bermekde netijeli tagalla görkezmändigini aýtdy.
Finlýandiýanyň ozalky prezidenti Martti Ahtisaari häzirki wagt Türkiýe meselesi boýunça garaşsyz Komissiýa ýolbaşçylyk edýär. Şu gün bu Komissiýa Türkiýäniň Ýewropa Bileleşigine agza bolmak ugrundaky borçnamalaryny ýerine ýetirişi bilen baglanyşykly mesele boýunça özüniň ikinji hasabatyny ýaýratdy.
Şu çaka çenli Türkiýäniň Bileleşige agza bolmak tagallalaryna esasan Franciýa, Germaniýa, Kipr we Greciýa ýaly ýurtlar garşylyk görkezip gelýärler.


text:
Ýewroaziýa Baş Ykdysady Geňeşi bu üç ýurduň gümrük bileleşiginiň dolandyryjy organy bolup durýar.
Bu sammitiň öňýany prezident Putin bilen prezident Nazarbaýew özara gepleşik geçirip, Orsýet bilen Gazagystanyň hyzmatdaşlyklaryny ösdürmek meselelerini maslahat etdiler.
Astanadaky häzirki sammitiň gün tertibindäki esasy meselelerden biriniňem 2015-nji ýyla çenli “Ýewroaziýa Ykdysady Bileleşigi” ady bilen täze bir ykdysady bileleşigi döretmek meselesidigi habar berilýär.
Maglumata görä, sammitden soň bu üç ýurduň liderleri Astanada Gyrgyzystanyň we Ukrainanyň prezidentleri bilen-de gepleşik geçirerler.


text:
Suha Arafat çarşenbe güni eden çykyşynda adamsynyň ölüminiň “syýasy kast edişlik” bolandygyny belledi.
“Munuň jogaby Palestinanyň hökümetiniň edara jaýlary bolan Mukatada ýatyr. Meniň adamym ömrüniň soňky üç ýylyny şol ýerde gabawda geçiripdi. Men Derňew komitetiniň başlygy Tawfik Tirawiniň bu masgaraçylykly jenaýata kimiň gatnaşandygyny derňemäge taýýardygyna ynanýaryn. Bu kast edişlik saýlanan lidere garşy syýasy kast edişlikdir” diýip, Ýaser Arafatyň aýaly aýtdy.
Derňewiň netijeleri
Ekspertler topary geçen ýyl Arafatyň Günbatar kenardaky Ramalla şäherinde ýerleşýän guburyny açyp, zäherlenme baradaky çaklamalary barlamak üçin, onuň jesedinden synag böleklerini alypdy.
Sweýsariýanyň sud ekspertleriniň toparynyň hasabaty sişenbe güni Suha Arafata gowuşdy.
Ol “bizde Arafatyň öldürilendigi barada ylmy tassyknama bar” diýip belledi.
“Men Dawid Barkly bilen gepleşdim. Halkara sud barlaglary boýunça örän abraýly hasaplanýan bilermen şeýle diýdi: “Hawa, şübhesiz, bu onuň çaýyna ýa kofesine, ýa-da onuň suwuna garylan bolmagy mümkin, muny onuň ýanynda bolanlardan kimdir biri edip bilerdi. Şeýlelikde, gynansak-da, muňa şübhe ýok, bu onuň töweregindäkilerden biri bolmaly”, diýip Suha Arafat aýtdy.
Ýaser Arafatyň aýaly öz adamsynyň zäherlenmeginde hiç kimi aýyplamady. Ol Palestinany Azat ediş Guramasynyň uzak wagtlap lideri bolan Arafatyň duşmanlarynyň köp bolandygyny aýtdy. Şol bir wagtyň özünde-de, Suha Ysraýylyň Arafaty “parahatçylygyň öňündäki böwet” diýip atlandyrandygyny belledi.
Palestinanyň resmileri Arafaty zäherlemekde köp wagtlap Ysraýyly aýyplap gelýärler. Ysraýyl bu aýyplamalary ret edýär.
Fransiýanyň resmileri Arafatyň ölümi boýunça derňewleri 2012-nji ýylda başladylar. 75 ýaşynda aradan çykan Arafatyň janyna 40-dan gowrak kast ediş synanyşygynyň bolandygy habar berilýär.
Suha Arafatyň “Reuters” agentligine aýtmagyna görä, ol öz gyzy Zahwa bilen bilelikde Fransiýada we beýleki ýurtlarda sud işlerini gozgap, günäkärler jogapkärçilige çekilýänçä hereket etmekçi.


text:
Eýran Siriýadaky jeňçilere garşy ençeme ballistik raketalaryny atdy diýip, ýurduň mediasy habar berýär.
Tähran şol jeňçileri 22-nji sentýabrda Ahwaz şäherindäki parada edilen ýaragly hüjümi amala aşyrmakda aýyplaýar. Gürrüňi gidýän wakada azyndan 24 adam ölüp, 60-sy hem ýaralanypdy.
Fars habar agentligi Eýranyň Siriýanyň gündogaryndaky Albu Kamal sebitine atan raketalarynyň netijesinde ençeme jeňçiniň ölendigini habar berdi.
Tähran Ahwaz şäherine edilen hüjümiň arkasynda eýranly arap separatistleriniň durandygyny aýdýar. Şol bir wagtda, “Yslam döwleti” ekstremistik topary hem bu hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne aldy.
Eýranyň Yslam rewolýusiýa sakçylary raketalaryň “Ahwazda amala aşyrylan terroristik hüjümiň arkasynda duranlaryň baş binasyna atylandygyny” aýdyp, beýanat ýaýratdylar.


text:
Il saglygy — ýurt baýlygy
22.09.2021
Birnäçe ýyl bäri ýadawsyz zähmeti bilen ynsan saglygyny goramakda göreldeli zähmet çekýän lukmanlaryň biri-de Türkmengala etrabynyň Hasyl geňeşliginiň Hasyl oba saglyk merkeziniň müdiri Rejep Meredowdyr.
R. Meredow indi halypa lukmanlaryň hatarynda tanalýar. Saglyk merkezinde ak ýektaýly lukmanyň göreldesine eýerip, zähmet çekýän lukmanlaryň sany barha artýar. Rejep lukmana saglyk merkeziniň şepagat uýasy Alma Aňňalowa hem ýakyndan ýardam berip, il alkyşyna mynasyp bolýar.
Bagtyýar zamanamyzda ynsan saglygy ugrunda, öz käriniň ussady bolup, irginsiz zähmet çekýän Rejep lukman her bir gelýän raýata agyz-burun örtügini dakynmagy, 2 metr aralygy saklamagy, arassaçylyk düzgünlerini berk berjaý etmegi nygtap-nygtap aýdýar.
SURATDA: saglyk merkeziniň müdiri Rejep Meredow iş wagtynda.
Surata düşüren Azym ŞEKEROW.


text: Tomsuň ilkinji günlerinde başlan transfer möwsümi 31-nji awgustda ýapyk diýlip yglan edildi. Üç aýyň dowamynda ýüzlerçe futbolçy klubuny üýtgetdi. Şol döwürde transfere iň köp Premier Liganyň klublary pul sarp etdiler. Premier Liganyň wekilleriniň şu tomusky transfer möwsüminde düzümine goşan oýunçylary üçin 1 million 330 million ýewro deň boldy. Premier Ligadan soň, Italiýanyň çempionaty Serie A-nyň wekilleri 551,94 million ýewro sarp etdiler. Bu görkeziji boýunça Germaniýanyň Bundesligasy 416,37 million ýewro bilen 3-nji orna mynasyp boldy. Fransiýanyň çempionaty Ligue 1 356,42 million ýewro bilen TOP 5 çempionatyň arasynda 4-nji ýeri eýeledi. Ykdysady kynçylyk sebäpli tomusky transfer möwsüminde az hereket eden Ispaniýanyň La Ligasy 292,5 million ýewro harçlady.


text:
TÜRKMEN-ÝAPON HYZMATDAŞLYGYNYŇ MÖHÜM MESELELERI ARA ALNYP MASLAHATLAŞYLDY
2021-nji ýylyň 2-nji sentýabrynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Türmenistana iş sapary bilen gelen Ýaponiýanyň wekiliýetiniň ýolbaşçysy, ýurduň Ykdysadyýet, söwda we senagat boýunça Döwlet ministri Edzima Kiýosini kabul etdi.
Duşuşygyň barşynda iki ýurduň arasyndaky syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady, ylmy-tehniki we medeni-ynsanperwer ulgamlaryndaky özaragatnaşyklaryň derejesine ýokary baha berildi. Türkmenistanyň Ýaponiýa bilen hyzmatdaşlygynyň strategiki, durnukly we uzakmöhletleýin häsiýete eýedigi bellenildi.
Şol gün Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça Türkmen-ýapon komitetiniň türkmen böleginiň başlygy Serdar Berdimuhamedowyň Ýaponiýanyň Döwlet ministri Edzima Kiýosi bilen duşuşygy geçirildi.
Taraplar dostluk, ynanyşmak we özara hormat goýmak ýörelgelerine esaslanýan ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň häzirki ýagdaýyny we geljegini ara alyp maslahatlaşdylar.
Ýaponiýa Türkmenistanyň iri maýa goýum hyzmatdaşlarynyň esasylarynyň biri bolup durýandygy hem-de ýapon kompaniýalarynyň birnäçesi bilen işjeň hyzmatdaşlyk alnyp barylýandygy bellenildi. Hususan-da, Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça Türkmen-ýapon komitetiniň hem aýratyn ähmiýeti nygtaldy.


text:
Ýewropanyň liderleri Brusseliň aeroportuna we metrosyna zarba uran heläkçilikli hüjümleri ýazgaryp çykyş etdiler.
“Bu hüjümler terrorçylaryň ýigrenjiniň we zorlugynyň ýene bir derejesini görkezýär”, diýip Ýewropa Geňeşiniň prezidenti Donald Tusk 22-nji martda aýtdy.
Fransiýanyň prezidenti Fransua Holland (Francois Hollande) “tutuş Ýewropa zarba uruldy”, diýip kontinenti “çynlakaý howpuň öňünde zerur ädimleri” ätmäge ündedi.
Germaniýanyň kansleri Angela Merkel hüjümleriň “terrorçylara garşy aýgytly hereketi” talap edýändigini belledi.
Kremliň metbugat-wekili Dmitriý Peskow prezident Wladimir Putiniň “bu wagşylarça jenaýatçylyklary berk ýazgarandygyny” aýtdy.
Şol bir wagtda-da Orsýetiň Daşary ministrligi terrorçylykly hüjümlere günbatarly syýasatçylaryň “goşa standartlarynyň” sebäp bolýandygyny belledi.


text:
Türkmenistanyň harby paradynda Hytaýda öndürilen ýarag sistemalary we harby enjamlar, şol sanda uçarlar görkezildi.
27-nji oktýabrda ýurduň garaşsyzlygynyň 25 ýyllygy mynasybetli geçirilen harby paradda görkezilen täze harby tehnikalaryň arasynda, hususan-da, WJ-600A/D kysymly sürüjisiz howa söweş ulaglarynyň bolandygyna bilermenler ünsi çekýärler.
Paradda iki sanysy görkezilen bu söweş ulagynyň ilkinji gezek Hytaýyň Zhuhai şäherindäki sergide peýda bolandygy bellenýär.
Howpsuzlyk meseleleri boýunça Jein’s neşriniň maglumatyna görä, WJ-600A/D kysymly uçarlar orta beýiklikde uzak aralyga syn etmek üçin niýetlenýär, şeýle-de zarba urmaga hem zarbanyň netijelerine baha bermäge ukyply aňtaw enjamy hasaplanýar.
Postsowet döwletleri boýunça harby bilermen Aleksandr Olesin agzalan harby enjamyň häzirki wagtda dünýäniň harby bazarlarynda öz täsirini artdyrýan Hytaýyň iň geçginli harby tehnikasynyň biridigini aýdýar.
“Häzir Hytaý ilkinji nobatda ok atýan reaktiw sistemalary, taktiki we operatiw-taktiki raketalary, sürüjisiz howa komplekslerini we bomba atyjy söweş uçarlaryny öndürýär. Hytaý olary häzir hil we san taýdan ýeterlik derejede öndürýär” diýip, Aleksandr Olesin belleýär.
Harby bilermeniň pikirine görä, Türkmenistanyň öz ýaragly güýçlerini agzalan söweş uçarlary ýaly harby tehnikasy bilen üpjün etmegine şu günki gün zerurlygyň bardygyny belledi.
“Bu territoriýa taýdan uly bolan, emma örän az ilat sanly ýurtlaryň problemasydyr we ol Türkmenistana-da degişli. Türkmenistanyň öz giňişligine gözegçilik etmäge uly zerurlygy bar, emma öz ýaragly güýçlerini ýaýbaňlandyrmaga we esgerleriniň sanyny artdyrmaga mümkinçiligi ýok. Şeýle ýagdaýda sürüjisiz awiasiýa enjamlary we aňtaw apparatlary radio-elektron serişdeleri arkaly ýurduň territoriýasyna gözegçilik etmäge, gaz we nebit turbalarynyň, infrastruktura obýektleriniň howpsuzlygyna gözegçilik etmäge we döwletiň ykdysady bähbit zonalaryny goramagyna mümkinçilik berýär”, diýip Aleksandr Olesin belleýär.
Soňky ýyllarda Türkmenistan serhet gözegçiligini güýçlendirmek we ýurduň harby üpjünçiligini pugtalandyrmak boýunça kanun kabul etdi, goşunyň maddy üpjünçiligini artdyrdy.
Türkmenistan 2016-njy ýylyň ýanwar aýynda kabul eden täze harby doktrinasynyň ýurduň goranyş kuwwatyny artdyrmak maksadyna gönükdirilendigini aýdýar.
Türkmenistan dini ekstremizm howpunyň ýaýramagy bilen bagly töwekgelçilikli regionda ýerleşýär. Türkmenistanyň 700 kilometrden gowrak umumy serhedine eýe bolan goňşusy Owganystanyň serhetýaka regionlarynda “Talyban”, “Yslam döwleti” we beýleki ýaragly toparlaryň söweşijileriniň täsiriniň güýçlenýändigi barada yzygiderli maglumat gowuşýar.
1995-nji ýylyň dekabr aýynda özüni harby taýdan bitarap döwlet yglan eden Türkmenistan sebitdäki ýurtlaryň harby we howpsuzlyk bileleşiklerine goşulman gelýär.
2012-nji ýyldan bäri Türkmenistan Hazar deňzinde harby türgenleşiklerini geçirýär.


text:
Aqmola oblysynda 3,7 mln tonna astyq jınaldy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Aqmola oblysynda 3,7 mln tonna astyq jınaldy. Bul týraly búgin Úkimet otyrysynda atalǵan óńir ákimi Ermek Marjyqpaev aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Búgingi tańda astyq jáne dándi-burshaqty daqyldardy jınaý jumysy aıaqtalý satysynda. Astyq bastyrý 4,4 mln gektarda nemese 97 paıyz alqapta júrgizildi. Gektaryna 8,6 tsentner orta túsim bar. 3,7 mln tonna astyq jınaldy. Osy aptanyń sońyna deıin astyq jınaý aıaqtalady. Maıly daqyldar 85 myń gektar alqapta nemese egistik kóleminiń 32 paıyzy jınaldy. Jalpy gektarynan 6,6 tsentner ortasha túsimmen 56 tonnany qurady. Kartop pen kókónim jınaý aıaqtalyp keledi», - dedi oblys basshysy.
Onyń aıtýynsha, egin jınaý jumystary úshin óńir arzandatylǵan janarmaıdyń qajetti kólemimen qamtamasyz etildi. Sharýashylyqtardyń astyq qoımalaryn eskere otyryp, 6,5 mln tonna astyq saqtaý úshin múmkindik jasaldy. Barlyq astyq qabyldaý kásiporny jańa ónimdi qabyldaýdy júzege asyryp jatyr. Elevatorlarǵa jańa túsimniń 1,5 mln tonnadan astam astyǵy jetkizildi.
«Bıylǵy ónim sapasynyń kórsetkishi ótken jylmen salystyrǵanda aıtarlyqtaı joǵary. Astyqtyń 91 paıyzy 3-synypqa sáıkes keledi. Bul rette astyq qabyldaý kásiporyndaryna jetkizilgen astyqtyń 83 paıyzynda dánmańyzdylyǵy 30 paıyzdan joǵary. Ótken jyly bul kórsetkish 70 paıyzdy quraǵan bolatyn», - dedi Ermek Marjyqpaev.


text:
Päkistanyň harbylarynyň metbugat wekili General Ahtar Abbas Birleşen Ştatlaryň Goranmak sekretary Robert Geýts bilen bu ýurda baran žurnalistlere beren maglumatynda, söweşijilere garşy gazanylan üstünlikleri kämilleşdirmek hem berkitmek üçin özlerine keminden 6 aý gerekdigini aýtdy.
Päkistaniň prezidenti Asif Ali Zardari we bu ýurduň harbylarynyň ýolbaşçysy bilen duşuşandan soňra eden çykyşynda, Geýts söweşijilere garşy şu wagta çenli alnyp barlan aladalaryň üstünlikli bolanlygyny mälim etdi.
Prezident Obamanyň administrasiýasy Yslamabadyň ýurduň içinde gozgalaňçylara garşy alyp barýan operasiýalary boýunça Päkistana garşy öz pozisiýasyny soňky döwürlerde ýumşatdy.


text:
Geçen aýyň başynda Birleşen Ştatlaryň Kongresindäki komiteti Birinji Jahan urşy ýyllarynda Türkiýede ermenileriň köpçülikleýin öldürilmegini «genosid» diýip häsiýetlendirip, bu barada ýörite rezolýusiýa kabul edipdi.
Muňa protest bildirip bolsa, Türkiýe özüniň Waşingtondaky ilçisini wagtlaýynça yzyna çagyrypdy.
Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýýyp Ärdogan bu ýurduň ilçisi Namyk Tanyň geljek hepde Waşingtonda ýadro meselelerine bagyşlanylyp geçiriljek halkara sammitinden öň öz işine başlajakdygyny aýtdy.


text:
Serbiýanyň prezidenti Tomislaw Nikoliç bilen Kowowanyň prezidenti Atifete Jahjaganyň bu duşuşygy Ýewropa Bileleşiginiň araçyllyk etmeginde geçirilýär.
Serbiýa şu çaka çenli Kosowanyň garaşsyzlygyny ykrar etmekden ýüz öwrüp gelýär.
Emma, şeýle-de bolsa, Ýewropa Bileleşigine agza bolmak isleýän Serbiýanyň häkimiýetleri Bileleşigiň araçyllyk etmeginde özara gatnaşyklary kadalaşdyrmak meselesi boýunça gepleşikleriň geçirilmegine öz razylyklaryny berdiler.
Şu günki güne çenli dünýäniň 100-e golaý ýurdy, şol sanda Ýewropa Bileleşigine agza ýurtlaryň-da aglabasy Kosowanyň garaşsyzlygyny ykrar etdiler.


text:
Ýaponiýada ýer yranmasyndan aman galanlaryň gözlegi 17-nji aprelde has ýygjamlaşdyryldy we häkimiýetler, ýene ýer yranmasyndan ätiýaç edip, çärýek milliona golaý adamyň öýlerinden göçmegini buýurdylar.
16-njy aprel güni irden bolan 7.3 bally ýer yranmasy azyndan 32 adamy öldürdi, keminden müň adamy bolsa ýaralady. Ýykylan jaýlar, ýollar we köprüler kän boldy.
Kumamota welaýatyndaky ýer yranmasy Kuýuşi adasynda 30 sagat wagt içinde bolan ikinji ýer sarsgyny boldy. 17-nji aprelde entegem onlarça adamyň harabalaryň aşagynda galýandygy aýdylýar.
Häkimiýetler 200 müň çemesi hojalygyň toksuz galýandygyny, 420 müňden gowrak jaýyň suwunyň kesilendigini aýtdylar.


text:
Eýranyň atom energiýasy gullugynyň başlygy Ali Akbar Salehi 23-nji iýunda Birleşen Ştatlara Tähranyň esasy bäsdeşi Saud Arabystanyny goldap, Ýakyn Gündogardaky güýç deňagramlylygyny bozmazlyk barada duýduryş berdi.
Salehi “Guardian” gazetinde çykyş edip, ABŞ-nyň prezidenti Donald Trampyň adminstrasiýasynyň golaýda Saud Arabystanyna 110 milliard dollarlyk ýarag satjagyny yglan etmegine Tähran “prowokasiýa” hökmünde seredýär diýdi.
Ol ABŞ-nyň, ballistik raketalaryny kämilleşdirýändigi üçin Tährana garşy sanksiýalary güýçlendirmek çäresini nazara alyp, Saud Arabystanyna şeýle goldaw berilýän wagtynda Eýranyň goranyş tagallalaryna garşy çykylýandygyny, olaryň gowşadyljak bolunýandygyny belledi.
“Eýran bu hili durnuksyzlaşdyryjy çärä biparh garar öýtmek real däl” diýip, Salehi sözüniň üstüni ýetirdi.
Ol Waşingtonyň Eýranyň Ýakyn Gündogardaky basdaşlaryna aşa ýykgyn etmegi diňe sebitdäki dartgynlyklary we çaknyşyklary ýitileşdirip oňmaýar, eýsem kynlyk bilen gazanylan ýadro ylalaşygyna hem wehim salýar diýdi.


text:
Gollandiýadaky Erasmus Uniwersiteti tarapyndan talyp haky.Bachelor’s and Masters
Gollandiýadaky Erasmus Uniwersiteti tarapyndanberilýän talyp haky Gollandiýanyň Bilim, medeniýet we ylym ministrligi we Rotterdamdaky Erasmus Uniwersiteti tarapyndan maliýeleşdirilýär. Bu talyp haky Gollandiýada bakalawr ýa-da magistr derejesini okamak isleýän Ýewropa ykdysady sebitine (EEA) girmeýän ýurtlaryň raýatlary üçin niýetlenendir.
Talaplar:
- EEA döwletleriň raýatlarynyň sanawyna girmeýän we okuw jaýynda okuw üçin pul töleýän talyp;
- Rotterdamdaky ErasmusUniwersitetindedoly bakalawr ýa-da magistr derejesini almak üçin arzany tabşyran;
- Okuwda ýokary bahalary alýan;
- Gollandiýadaky bilim jaýyndan diplom almadyk;
- Gollandiýadaky bilim jaýynyň doly kursuna ýazylmadyk;
- Gollandiýanyň ErasmusUniwersitetiniň talyp hakyny diňe bir gezek alyp bilersiňiz;
- Fakultet tarapyndan bellenilen aýratyn talaplara laýyk gelýän programma arzany tabşyrmaly. Has giňişleýin maglumat üçin fakultet web sahypaňyzy barlaň.
Milleti: EEA raýaty däl
Ugurlar:
- Ähli fakultetler (ISS-den başga);
- Erasmus School of Philosophy (ESPhil): diňe filosofiýa we ykdysadyýet ugurlaryndan magistr derejesi bolan talyplar üçin.
Okuw derejesi: bakalawr, magistr.
Grantyň mukdary: € 5.000, € 10.000 ýa-da € 15.000 (fakultet tarapyndan karar berilýär).
Giriş möhleti: Her fakultetiň öz möhleti bar.
Jikme-jiklikler üçin baglanyşyklar:
Ykdysadyýet mekdebi (ESE) – Bakalawr;
Ykdysadyýet mekdebi (ESE) – Magisr;
Jemgyýet we özüni alyp baryş ylymlary mekdebi (ESSB) – Bakalawr;
Jemgyýet we özüni alyp baryş ylymlary mekdebi (ESSB) – Magistr;
Filosofiýa mekdebi (ESPhil) (Maliýeleşdiriş bölümine serediň);
Taryh, Medeniýet we Aragatnaşyk Mekdebi (ESHCC);
Rotterdam Dolandyryş Mekdebi (RSM);
Saglyk syýasaty we dolandyryş mekdebi (ESHPM);
Ýaşaýyş we şäher gurluşygy instituty (IHS).;
Study in HollandOpens external.
Arza tabşyryş tertibi fakultet boýunça üýtgeýär. Arza barada has giňişleýin maglumat üçin fakultetiňizi barlaň.
- Ykdysadyýet mekdebi (ESE)
- Hukuk mekdebi (ESL)
- Jemgyýet we özüni alyp baryş ylymlary mekdebi (ESSB) – bakalawr talyplary
- Jemgyýet we özüni alyp baryş ylymlary mekdebi (ESSB) – magistry
- Erazmus MC (EMC)
- Filosofiýa mekdebi (ESPhil) (Maliýeleşdiriş bölümine serediň)
- Taryh, medeniýet we aragatnaşyk mekdebi (ESHCC)
- Rotterdam dolandyryş mekdebi (RSM)
- Saglyk syýasaty we dolandyryş mekdebi (ESHPM)
- Ýaşaýyş we şäher gurluşygy instituty (IHS)
- Erasmus University College (EUC)
Tabşyrylyş möhleti:
ESE и RSM: 1.02.2021
Başga ugurlar: 1.05.2021
Подробнее: https://www.eur.nl/en/education/practical-matters/financial-matters/scholarships-grants/prospective-students-rotterdam/holland-scholarship-prospective


text:
Yslam Ösüş Banky-Türkiýe talyp haky maksatnamasy. Bu talyp haky bakalawr, magistratura we aspirantura dalaşgärleri üçin niýetlenendir.
Yslam Ösüş Banky (IsDB) we Türkiýe talyp haklary 2021-2022-nji okuw ýyly üçin arzalary kabul edip başlady.
2021-nji ýylyň sentýabr aýyndan başlap Türkiýäniň ýokary okuw jaýlarynda okamak üçin dalaşgärlere talyp haklar berilýär.
Maksatnamanyň maksady, agza ýurtlardan we agza däl ýurtlardaky musulman jemgyýetlerinden bolan zehinli talyplara zerur hünärleri ösdürmek üçin bakalawr, magistratura we aspiranturada okamak üçin bilim mümkinçiliklerini bermekden ybarat. Jemgyýetlere kuwwat bermek we Durnukly Ösüş Maksatlaryny goşmak bilen milli we ählumumy ösüş meýilnamalaryna ýetmäge kömek etmek üçin durnuklylyk ylymlaryna aýratyn ähmiýet berilýär.
Talyp haky okuw tölegini, ýaşaýyş jaýyny, saglyk ätiýaçlandyryşyny we ýol töleginden ybarat bolýar.
Programmalaryň köpüsi türk dilinde okadylýar. Mundan başga-da, iňlis dilinde okamak isleýän dalaşgär dili bilýändigini tassyklamaly (TOEFL ýa-da ş.m. şahadatnamalar). Bu programmalaryň köpüsi, GRE, GMAT, SAT we ş.m. ýaly halkara giriş synag şahadatnamalaryny talap edýärler. Dalaşgärler programmany saýlanda dil boýunça talaplaryny barlamaly.
Maksatnamanyň aýratynlyklary barada has giňişleýin maglumaty almak üçin dalaşgär IsDB talyp haky web sahypasyna (www.isdb.org/scholarships ) girmeli.
Dalaşgärler arzalaryny Türkiye talyp haky web sahypasy (www.turkiyeburslari.gov.tr ) arkaly tabşyrmaly.
Arza portalda iberilýär: https://tbbs.turkiyeburslari.gov.tr/
– Dalaşgärlere arzany doldyranda görkezmeleri üns bilen okamak maslahat berilýär.
– Dalaşgärler zerur resminamalary tabşyrmaly.
– Poçta ýa-da el bilen iberilen arzalar kabul edilmez.
– Arza mugt we özbaşdak tabşyrylmaly.
– Türkiye talyp haky talyp haky we uniwersitete girişden ybarat. Dalaşgärler saýlanan 12 uniwersitetiň birinde ýerleşdiriler.
Gerekli resminamalar:
- Pasport.
- Suraty (surat sizi aňsatlyk bilen tanamak üçin ýokary hilli bolmaly).
- Milli synagyň netijeleri (halkara kwalifikasiýasy ýa-da şahadatnamasyz dalaşgärler üçin zerur).
- Orta bilimi barada şahadatnama ýa-da mekdebi gutarýan barada wagtlaýyn şahadatnamasy.
- Akademiki ýetişgenlikleri barada maglumat.
- Halkara synaglaryň netijeleri (GRE, GMAT, DELF, YDS, YÖS we ş.m., saýlanan uniwersitet we maksatnama zerur bolsa)
- Dil synaglarynyň netijeleri (saýlanan uniwersitet ýa-da maksatnama zerur bolsa)
- Gözleg teklibi we ýazan işiňiziň nusgasy (diňe PhD dalaşgärleri üçin).
Resminamalary tabşyrmagyň möhletleri we bildirişleriň senesi:
15-nji aprel 2021: tabşyryş möhleti
Aprel-Maý 2021: arzany gözden geçirmek
Iýun-iýul 2021: söhbetdeşlikler.
Awgust 2021: netijeleriň yglan edilmegi
Sentýabr 2021: okuwyň başlamagy (wiza we Türkiýä gitmek)
Has giňişleýin maglumat üçin: https://turkiyeburslari.gov.tr/en/announcement/call-for-new-applications-for-the-isdb-turkiye-scholarships-international-joint-scholarship-programme-for-academic-year-2021-22


text:
Foto: ashyq derekkóz
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev eks-prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń 2000 jyly 3 sáýirde qol qoıǵan mádenıet salasynda memlekettik stıpendııa taǵaıyndaý týraly Jarlyǵyna ózgeris engizdi. Bul týraly Aqordanyń saıty habarlady. Jarlyq mátininiń tolyq nusqasy tómende usynylyp otyr.
"Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasynyń mádenıet salasyndaǵy memlekettik stıpendııasyn taǵaıyndaý týraly" Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2000 jylǵy 3 sáýirdegi № 369 Jarlyǵyna ózgeris engizý týraly"
QAÝLY ETEMIN:
1. «Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasynyń mádenıet salasyndaǵy memlekettik stıpendııasyn taǵaıyndaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2000 jylǵy 3 sáýirdegi № 369 Jarlyǵyna (Qazaqstan Respýblıkasynyń PÚAJ-y, 2000 j., № 18, 185-qujat) mynadaı ózgeris engizilsin:
1-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn:
«1. Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasynyń mádenıet salasyndaǵy jyl saıynǵy 75 memlekettik stıpendııasy aıyna 55 eselengen aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde taǵaıyndalsyn.».
Osy Jarlyq qol qoıylǵan kúninen bastap qoldanysqa engiziledi.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


text:
Şu günler Ermenistanyň paýtagty Ýerewanyň merkezi köçelerinde ýerleşdirilen uly ekranlarda türkmen baýdagy parlaýar. Paýtagtyň ýaşaýjylary şäheriň esasy şaýollarynyň ugrunda görkezilýän fleş-moby iki günlük synlap bilerler.
Türkmenistanyň Ermenistan Respublikasyndaky ilçihanasy tarapyndan guralan bu özboluşly aksiýa ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllygyna bagyşlanýar.
Ýeri gelende bellesek, ýurdumyzyň diplomatik wekilhanasy 2021-nji ýylyň «Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» diýlip yglan edilmegi mynasybetli hem Ermenistanyň Daşary işler ministrliginiň, Ýerewan şäheriniň häkimliginiň hem-de şäheriň Karen Demirçýan adyndaky metropoliteniniň ýardam bermeginde fotosergi gurapdy. Şonda Ýerewan metrosynyň degişli stansiýasynda ýerleşdirilen fotopannolar arkaly şäheriň ýaşaýjylarydyr myhmanlary Türkmenistanyň häzirki zaman ösüşleri, medeni gymmatlyklarydyr däp-dessurlary bilen ýakyndan tanyşmaga mümkinçilik aldylar.