text:
Şu gün Yslamabatda türkmen-pakistan hökümetara komissiýasynyň ikinji maslahaty başlandy. Bu maslahatdan nähili möhüm netijä garaşyp bolar?
24-25-nji awgustda Yslamabatda geçirilýän bu çärä gatnaşýan türkmen delegasiýasyna Türkmenistanyň Daşary işler ministri Raşid Meredow baştutanlyk edýär.
Türkmenistanyň we Pakistanyň bilelikdäki hökümetara komissiýasynyň Yslamabatda geçirilýän maslahatynyň gün tertibinde Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gazgeçirijisi boýunça proýektiň durmuşa geçirilmegine degişli meseleler esasy orun eýeleýär.
Yslamabatdaky maslahatda gazgeçirjiniň gurulmagyna degişli jikme-jik meselelere garaljagyny Türkmenistanyň Daşary işler ministry Raşid Meredow 20-nji awgustda hökümet maslahatynda habar beripdi.
Mümkinçilikler we päsgelçilikler
Soňky döwürde Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gazgeçirijisine üns hasam güýçlendi. 12-nji awgustda Türkmenistan bu gazgeçirijisi arkaly türkmen gazynyň söwdasy boýunça ýylyň aýagyna çenli taraplar bilen ylalaşyk baglaşmaga taýýardygyny yglan etdi.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi 14-nji awgustda ýaýradan resmi beýannamasynda häzirki wagtda Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gazgeçirijisini gurmak işleriniň başlananlygyny yglan etdi. Resmi beýannamada gazgeçirijiniň sosial-ykdysady bähbitlerden daşgary-da, regionyň howpsuzlygyny we durnuklylygyny üpjün etmekde uly ähmiýete eýedigi nygtalýar.
Şu günki gün proýektiň öňündäki päsgelçilikler barada aýdylanda synçylar howpsuzlyk problemasy bilen birlikde proýekte gatnaşýan taraplaryň arasyndaky syýasy gapma-garşylyklary hem belleýärler.
Energiýa meseleleri boýunça pakistanly analitik Ikram Hotiniň bellemegine görä, hususan-da, Pakistanyň we Hindistanyň arasyndaky özara ylalşyksyzlyklar päsgelçilik döredýär, proýektiň üstünlikli durmuşa geçirilmegi bolsa ähli taraplaryň gatnaşmagyny talap edýär. Pakistanly bilermeniň pikirine görä, proýekt boýunça ylalaşyga gelinmegi taraplaryň ählisini kanagatlandyrýan şertleri özara işläp düzmek ukybyna bagly bolar.
4-njy awgustda Aşgabatda Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gazgeçiirjisiniň proýekti boýunça syýasy konsultasiýalar we yz ýany proýekt boýunça tehniki toparyň nobatdaky maslahaty geçirildi. Bu çäreler turbanyň gurluşygy barada ylalaşygy taýýarlamak meselesine bagyşlandy.
Syýasy analitik Artýom Ulunýan Türkmenistanyň soňky döwürde proýekte ünsi hasam güýçlendirmeginiň sebäbini ykdysady bähbitlerden daşgary ýurduň syýasy maksatlaryna-da baglaýar. Syýasy bilermen proýekte gatnaşýan döwletleriň çylşyrymly özara gatnaşyklary we syýasy problemalary nazara alnanda, proýektiň başa barmagy regionyň durnuklaşmagyna itergi berer we Türkmenistanyň halkara sahnasyndaky abraýyny güýçlendirer diýip hasaplaýar.
Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gazgeçiriji proýektiniň geljegine 29-30-njy awgustda Türkmenistanyň we Owganystanyň söwda-ykdysady hem tehniki hyzmatdaşlygy boýunça hökümetara komissiýasynyň maslahatynda hem garalmagyna garaşylýar. Kabulda geçiriljek bu maslahatyň ähmiýeti barada Türkmenistanyň we Owganystanyň prezidentleriniň 23-nji awgustda geçiren telefon gurüňdeşliklerinde-de aýratyn durlup geçildi.
Elektrik togunyň eksporty
Yslamabatdaky maslahatda Türkmenistanyň elektrik toguny Pakistana eksport etmek mümkinçiliginiň hem geňeşiljekdigi resmi maglumatlarda aýdyldy.
Türkmenistanyň elektrik toguny Pakistana eksport etmek üçin Mary elektrostansiýasyndan 500 kw kuwwatly ýörite liniýalaryň gurulmagy göz öňünde tutulýar. Türkmenistandan Owganystanyň üsti bilen Pakistana elektrik toguny eksport etmek üçin iri regional proýekti işläp düzmek barada president G.Berdimuhamedow 9-njy awgustda öz hökümetine görkezme beripdi.
Pakistanly bilermen Ikram Hotiniň bellemegine görä, senagat taýdan güýçli depginde ösýän Pakistan energiýa çeşmelerine gitdigiçe uly zerurlyk duýýar. Bu zerurlyk bolsa öz gezeginde elektrik toguna degişli proýektleriň hem amala aşyrylmagyna amatly şertleri döredýär.
Häzirki wagtda Türkmenistan elektrik toguny Owganystana, Eýrana, Türkiýä we Täjigistana eksport edýär.
Türkmen metbugatynyň ýazmagyna görä, 24-25-nji awgustda Yslamabatda geçirilýän türkmen-pakistan hökümetara komissiýasynyň ikinji maslahatynyň çäklerinde özara hyzmatdaşlygyň söwda-ykdysady, oba-hojalyk we saglygy saklaýyş ýaly ugurlary boýunça-da maslahat ediler.


c: text/html

text:
“Türkmenistan: altyn asyr” telekanalyň direktory Maksat Altaýewe Türkmenistanyň prezidenti “soňky duýduryş bilen iň soňky käýinç yglan etdi” diýip, döwlet baştutanynyň metbugat gullugyna salgylanmak bilen Türkmenistan.RU internet saýty ýazýar.
“Gulluk borjuny kanagatlanarsyz ýerine ýetirýändigi, telekanalyň işini gurnamakda goýberen kemçilikleri we efire berilýän gepleşikleriň taýýarlanyşyna kontrollygy gowşadandygy üçin” oňa käýinç yglan edilipdir.
Eger ol kemçilikleri gaýtalasa wezipesinden boşadylar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Penşenbe güni Siriýada bolan çaknyşyklarda azyndan 126 adam heläk boldy.
Siriýa agentlikleriniň berýän habaryna görä, hökümet goşunlary prezident Başar al-Assadyň režimine garşy çykyş edýän oppozisiýanyň daýanç nokatlaryna hüjümi aktiwleşdiripdir.
Homs welaýatynyň Al-Halidiýa şäheriniň bir etraby yzygiderli oka tutulanda 110 adam ölüpdir. 14 adam Damaskyň eteklerinde heläk bolupdyr.
BMG-niň bosgunlaryň işi boýunça edarasy goňşy ýurtlarda eýýäm üç ýarym müň siriýaly bosgunyň hasaba alnandygyny habar berdi.
Penşenbe güni Liwiýa 78 sagadyň dowamynda siriýa diplomatlaryny ýurtdan çykaryljakdygyny yglan etdi, Siriýanyň milli oppozision geňeşini ýurduň ýeke-täk resmi wekili hökmünde ykrar etdi.
Mundan öň Germaniýa Berlinden dört siriýa diplomatynyň çykarylýandygyny habar berdi. Ondan öň ABŞ, ençeme ýewropa we arap döwletleri öz ilçilerini Damaskdan yzyna çagyrdylar.


text:
Ýurdumyzyň gylyçlaşmak boýunça ussatlary iri halkara ýaryşlarda nobatdaky üstünlige eýe boldular. Bu gezek olar Irlandiýanyň açyk çempionatynda bürünç medallaryň ikisini eýelemegi başardylar. Bu ýaryşlar Irlandiýanyň Dublin şäherinde geçirildi. Türkmen türgenleri öz üstünliklerini Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 20 ýyllygyna bagyşladylar.
Ýaryşa 15 ýurtdan – ABŞ-dan, Beýik Britaniýadan, Germaniýadan, Fransiýadan, Gollandiýadan, Portugaliýadan, Çehiýadan we beýleki döwletlerden türgenleriň 200-e golaýy gatnaşdy. Medallar ugrundaky bäsleşikler sportuň bu görnüşiniň iki ugry – gylyçlarda we şpagalarda gylyçlaşmak boýunça geçirildi. Türkmenistanlylar gylyçlaşyjylaryň ýaryşynda tapawutlandylar.
Biziň toparymyzyň düzüminde bürünç medallaryň birini Türkmenistanyň Ýokary sport ussatlygy mekdebiniň uçurumy, häzir bolsa Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Merkezi goşun sport klubunyň wekili Serdar Baýramow eýeledi. Biziň ildeşimiziň toparynda şeýle hem 13 ýurtdan türgenleriň 40-a golaýy bäsleşdi.
Deslapky ýaryşlarda türkmenistanly türgen 6 duşuşyk geçirip, olaryň ählisinde ynamly ýeňiş gazandy. Serdar Baýramow ýer eýeleriniň wekilinden, şeýle hem Portugaliýanyň, Fransiýanyň, Belgiýanyň we Germaniýanyň türgenlerinden üstün çykdy. Biziň ildeşimiz ýaryşyň toparlaýyn tapgyryny ähli türgenleriň arasynda iň gowy görkeziji bilen tamamlady. Şondan soňra ýaryşlar olimpiýa ulgamy boýunça dowam etdirildi, ýagny ýeňlişe sezewar bolan türgen bäsleşikden çykmaly boldy.
Ýarym finala barýan ýolda Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Witaliý Kagramanowyň şägirdi güýçli türgenleriň üçüsinden, şol sanda Irlandiýanyň geçen ýylky açyk çempionatynyň ýeňijisi, fransiýaly Rafael Gilmasdan üstün çykmagy başardy. Finala çykmak ugrundaky duşuşykda ýer eýesi Ouwen Maknemiden ýeňlişe sezewar boldy. Bu çekeleşikli duşuşykda irlandiýaly türgen ildeşimizden 15:14 hasabynda üstün çykmagy başardy. Netijede, türkmen türgeni hormat münberiniň üçünji basgançagyna galdy.
Ýene-de bir bürünç medala ildeşimiz Aýlar Melikowa mynasyp boldy. Onuň toparynda 9 ýurtdan 20 türgen çykyş etdi. Ýaryşyň deslapky tapgyrynda ildeşimiz 4 ýeňiş gazanyp, 2 gezek ýeňlişe sezewar boldy.
Alýona Bogdanowynyň şägirdi aşgabatly türgen ýaryşyň “olimpiýa” tapgyrynda garşydaşlarynyň üçüsinden üstün çykyp, ýarym finala çykmagy başardy. Finala çykmak ugrundaky bäsleşikde paýtagtymyzyň 36-njy orta mekdebiniň 11-nji synp okuwçysy Beýik Britaniýanyň ýygyndy toparynyň wekilinden asgyn geldi. Şeýlelikde, ildeşimiz üçünji orna mynasyp boldy.
Biziň türgenimiz Aýlar Melikowa hem şpaga boýunça bäsleşikde baýrakly orunlara has golaýlaşdy. Bu ýerde türkmen türgeni bäşinji orna mynasyp boldy.
Şu ýylyň oktýabr aýynda S.Baýramow we A.Melikowa Finlýandiýada geçirilen iri halkara ýaryşlarda hem tapawutlanmagy başardylar. Şonda Serdar altyn medala, Aýlar bolsa bürünç medala mynasyp boldular.
Irlandiýada geçirilen çempionatda ildeşlerimiziň ýene-de ikisi – Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk institutynyň talyplary Meňli Goýunlyýewa we Ahmet Agaýew oňat netijeleri görkezmegi başardylar. Meňli iň güýçli türgenleriň sekizligine girdi, Ahmet bolsa sekizden bir finala çykdy.
Häzirki wagtda gylyçlaşmak boýunça milli ýygyndymyz ýene-de bir halkara ýaryşa taýýarlyk görýär. Bu bäsleşik 10—13-nji dekabr aralygynda Bahreýnde geçiriler. Şondan soňra, 16—20-nji dekabr aralygynda Mary welaýatynyň merkezinde Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryşlar geçiriler.


text:
Ukrainanyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýuk Krymyň Russiýa goşulmak barada geçirjek “referendumynyň” netijelerini dünýäniň ösen ýurtlary kabul etmez diýdi.
Anna güni Kiýewde eden çykyşynda Ýatsenýuk Russiýanyň Krymdan öz goşunyny çykarmalydygyny we separatistlere berýän goldawyny togtatmalydygyny aýtdy.
Ukrainanyň Krym regionynyň parlamenti penşenbe güni Russiýa goşulmak üçin ses berip, bu baradaky referendumy 16-njy martda geçirmegi meýilleşdirdi.
Moskwada bolsa, anna güni Russiýanyň parlamentiniň iki öýi hem Krymda geçiriljek referenduma goldaw berýändigini mälim etdi.


text:
“Senagat” paýdarlar – täjirçilik bankynyň Ženewada Halkara işewürlik assosiasiýasynyň (Business Initiative Directions) howandarlyk etmeginde Hil boýunça halkara konwensiýasynyň (B.I.D.) hil, öňdebaryjylyk, tehnologiýalar we innowasiýalar bilen bagly toparda halkara sylagynyň “Altyn” derejesine eýe bolmagy soňky günlerde milli bank ulgamyndaky möhüm wakalaryň birine öwrüldi. Şeýle hem Türkmenistanyň bankynyň wekillerine degişli sertifikat gowşuryldy. Bu waka Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň baştutanlyk etmeginde Türkmenistanda maýa goýumlary babatdaky işjeňligi artdyrmakda we ýurdumyzyň ykdysady taýdan yzygiderli ösüşe eýe bolmagyny üpjün etmekde bank ulgamynyň ornunyň pugtalandyrylmagyna gönükdirilen oňyn özgertmeleriň halkara bilermenleri we seljerijileri tarapyndan oňlanýandygyny we muňa oňyn baha berilýändigini görkezýän subutnamalaryň birine öwrüldi.
Mälim bolşy ýaly, bank ulgamyny kämilleşdirmek türkmen döwletiniň Baştutanynyň bazar ykdysadyýetine tapgyrlaýyn geçilmegine we ýurdumyzyň mundan beýläk-de dünýädäki hojalyk gatnaşyklarynyň döwrebap ulgamyna goşulyşmagyna gönükdirilen ykdysady strategiýasynyň esasy jähetleriniň biridir. “2011-2030-njy ýyllarda bank ulgamyny ösdürmegiň döwlet maksatnamasynyň” kabul edilmegi anyk netijeleri gazanmagyň we öňde goýlan wezipeleri üstünlikli berjaý etmegiň ýolundaky wajyp ädimleriň birine öwrüldi.
wagtda ol maksatnama laýyklykda ýurdumyzyň banklary ykdysadyýetiň pudaklaryna berilýän karzlaryň möçberini artdyrmak, banklaryň maliýe hasabatlaryny halkara standartlaryna geçirmek, has kämil tehnologiýalary ornaşdyrmak, kanunçylyk binýadyny kämilleşdirmek, bankara we halkara hasaplaşyk-töleg ulgamyny döwrebaplaşdyrmak boýunça maksada okgunly işleri alyp barýarlar.
Şeýle hem bank kartoçkalary arkaly nagt däl hasaplaşyklaryň möçberleriniň artdyrylmagyna, orta we kiçi telekeçilige karz berilmeginiň ösdürilmegine, ipoteka boýunça karz berilmegine, bankyň täze önüminiň ornaşdyrylmagyna we hyzmatlaryň hiliniň has ýokarlandyrylmagyna, bank işgärleriniň hünär ussatlygynyň derejesiniň artdyrylmagyna gönükdirilen toplumlaýyn çäreler amala aşyrylýar. Umuman alanyňda, bank ulgamynyň gurluşynda düýpli özgertmeleriň amala aşyrylmagy milli ykdysadyýetiň dürli pudaklarynyň yzygiderli we utgaşdyrylyp ösdürilmegini üpjün etmäge mümkinçilik döredýär.
“Senagat” paýdarlar – täjirçilik banky Türkmenistanyň esasy täjirçilik banklarynyň biri bolup, 1989-njy ýyldan bäri işleýär we milli ykdysadyýetiň ösüşine önjeýli goşant goşýar. Häzirki wagtda bank milli we daşary ýurt walýutalarynda hasaplaşyklary geçirýär we şol bir wagtyň özünde karz bermek baradaky maksatnamalary, taslamalaryň maliýeleşdirilmegini ösdürip, ýurdumyzyň bazar ykdysadyýetindäki ornuny pugtalandyrýar. Ýeri gelende aýtsak, “Senagat” banky ilkinjileriň biri bolup, kiçi we orta telekeçilige maliýe taýdan goldaw berip ugrady. Bankyň hyzmatlaryndan hususy telekeçiler, eýeçiligiň ähli görnüşlerindäki kärhanalar, hususy telekeçiligiň, bilelikdäki kärhanalaryň we daşary ýurt kompaniýalarynyň wekilleri peýdalanýarlar.
Mälim boşy ýaly, Hil boýunça halkara konwensiýasy Business Initiative Directions (B.I.D.) garaşsyz halkara guramasynyň her ýyllyk maksatnamalarynyň biri bolup durýar. Dünýäde korporatiw işewürligiň imijine goldaw bermek boýunça bu iri kompaniýanyň esasy işi ähli ýurtlaryň öňdebaryjy kompaniýalarynda hiliň medeniýetiniň ýaýradylmagyna gönükdirilendir. Hil boýunça halkara konwensiýasy işiň dürli ugurlarynda kompaniýalaryň, guramalaryň we hünärmenleriň bitiren hyzmatlarynyň ykrar edilmegine gönükdirilendir. Olara gazanan ýokary netijeleri üçin altyn, platina, göwher derejeleri boýunça sylaglar gowşurylýar.
Her ýylda (geografiki taýdan haýsy ýerde ýerleşýändigine garamazdan) hyzmatlaryň we önümçiligiň dürli ugurlary boýunça kärhanalar we guramalar Business Initiative Directions guramasynyň halkara baýraklary bilen sylaglanýar. Şu ölçegler: müşderini kanagatlandyrmak; kommunikasiýalaryň strategiýalary; bençmarking (kompaniýanyň öz işini gowulandyrmak maksady bilen onuň netijeli hereket etmeginiň bar bolan mysallaryny kesgitlemek, oňa düşünmek we uýgunlaşdyrmak); maglumatlar we serjeriş; pudakda öňdebaryjy orunlary eýelemek, meýilleşdirmek; işgärler we olaryň hünär ussatlygyny yzygiderli artdyrmak; ýokary ykdysady netijeler; hil boýunça ISO halkara standartlaryna laýyk getirmek boýunça ýokary görkezijileriň gazanylmagy sylagy almak üçin esas döredýär.
ýylda sylaglamak dabarasyna dünýäniň 74 ýurdunyň kompaniýalarynyň wekilleri, şeýle hem işiň dürli ugurlary boýunça öňdebaryjylar, ykdysadyýet, sungat, korporatiw imij boýunça hünärmenler, hil boýunça bilermenler we diplomatik korpusyň wekilleri gatnaşdylar.
“B.I.D.” guramasynyň saýlap-seçýän komiteti CQE Century International Quality ERA Halkara baýragy bilen sylaglanmaga mynasyp kompaniýalary ozal sylaglanan kompaniýalaryň arasynda ses berilmegi esasynda ykrar edýär. Guramalaryň haýsysyny sylaglamak baradaky gutarnykly çözgüt CQE Century International Quality ERA saýlap-seçýän komiteti tarapyndan Hiliň Modeliniň (Total Quality Management) ýörelgeleri esasynda kabul edilýär.
hem telekeçilik kommunikasiýasy boýunça bilermenleriň “B.I.D.” halkara guramasyndan maglumatlar gelip gowuşýar, şol bilermenler inženerlerden, ykdysatçylardan, fiziklerden, arhitektorlardan, aklawjçylardan, žurnalistlerden, sosiologlardan we psihologlardan ybaratdyr. Bu hünärmenler köpçülikleýin habar beriş serişdeleri, metbugat we makalalar, mahabat we sergiler, önümçilik marketingi boýunça kärhanalar we uniwersitetler, ilçihanalar we söwda edaralary, telekeçilik wekilhanalary ýaly köp sanly şahsy we jemgyýetçilik çeşmelerini öwrenýärler.
Türkmenistanyň “Senagat” paýdarlar-täjirçilik bankynyň üstünlikleriniň ykrar edilmegi bankyň öz ugry we işewürlik ulgamy boýunça eýeleýän orny we öňdebaryjylygy baradaky maglumatlaryň ýaýradylmagyna düýpli esas döredýär.
Bu abraýly halkara sylagyny gowşurmak dabarasynda bellenilişi ýaly, “Senagat” banky ýagdaýlaryň yzygiderli kämilleşdirilmegini we işewürlik dünýäsinde öňdebaryjy ornuň eýelenmegini ugur edinýän ussat hünärmenleriň toparydyr. Bu waka Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça ýurdumyzyň mundan beýläk-de ösdürilmegine gönükdirilen we anyk netijeleri berýän oňyn ykdysady özgertmelere esaslanýan strategiýasynyň üstünlige getirýändigini aýdyň görkezýän ýene-de bir subutnamadyr.
15 марта 2013
Türkmenistanda ekanomikanyň ösdürilmegi we täjirlere üns berilmegi türkmen halkynyň azarsyz bizarsyz baý ýaşamagyna getirer. sagbol ♥!
15 марта 2013
halladym+, bizde ol durmuşda ýaşamak üçin ulydan uly söwada merkezleri gurulmaly özem el ýeter bolmaly, ana şondan döwlete girdeýjili bolar we halk üçinem banklaram biraz kredit bermekde tijenmeli, häzir bir banka kredit ber diýip barsaň aňsatlyk bilen berenoklar, nädip onsaň.......
15 марта 2013
maral bagyshlan welin bank uglamlara kredit diyip yuzlenmane baranda arkayin kabul edyaler ozum alam son bilyan!!!


text:
Düýn Orsýetiň premýer-ministriniň orunbasary Sergeý Iwanow ýurduň bu ýyl ýarag satmakda täze postsowet rekordyny goýjagyny aýtdy.
Sergeý Iwanowyň sözlerine salgylanmak bilen, Orsýetiň habar serişdeleri şu ýyl Orsýetiň ýarag eksportynyň 10 milliard dollara ýetjekdigini ýazýarlar.
Orsýetiň ýarag söwdasy soňky 11 ýyl bäri ösüşi görkezýär. Geçen ýyl Orsýet 8.5 milliard dollarlykdan gowrak ýarag satypdy. Iwanow häzirki wagt Orsýetiň daşary ýurtly alyjylaryndan 45 milliard dollardan hem geçýän täze ýarag haýyşlarynyň bardygyny mälim etdi.


text:
BMG Pakistanda emele gelen sil heläkçiligi zerarly peýda bolan täze wirusyň 3.5 milion töweregi çaga howp abandyrýanlygyny habar berýär.
BMG-niň metbugat wekili Maurizio Giuliano duşenbe güni eden çykyşynda “ýurtda mergi keseli ýüze çyksa, Bütindünýä saglygy saklaýyş guramasy 140,000 adama ýardam bermäge taýýar” diýdi.
Giulianonyň aýtmagyna görä, esasy gorkulýan zat - suw we saglyk. Sebäbi ýurduň agyz suwy sistemasyna siliň suwy aralaşdy.
BMG-niň baş sekretary Ban Ki-Mun 15-nji awgustda Pakistana baryp, bu betbagtçylygyň 20 million töweregi ilata ýaramaz täsirini ýetirenligini belläpdi.


text:
Tähranda geçen aý prezidentlik saýlawlarynyň netijelerine protest bildirilip geçirilen ýörişlerde öldürilen adamlaryň ýasyny tutmak maksady bilen düýnki gurnalan köpçülikleýin ýas üýşmeleňini Eýranyň howpsuzlyk güýçleri güýç ulanyp, dargatdylar.
Tährandaky «Beheşt Zahra» atly mazarystanlygyň ýanynda gurnalmaga synanyşylan bu ýas üýşmeleňiniň dargadylmagynyň yzy bilen, ýasa gelenler şäheriň köçelerine çykdylar. Habar agentlikleri bu wakalaryň barşynda protestçileri dargatmak üçin howpsuzlyk guýçleriniň göz ýaşardyjy gazy we dubinkalary ulanandyklaryny hem-de ýas protestine gatnaşyjylaryň ençemesini tussag edendiklerini habar berdiler.
Polisiýanyň güýç ulanmagyndan gorkmaýarlar
Düýnki ýörişe gatnaşan protestçilerden biri pars dilindäki Farda radiosyna beren interwýusynda Eýranyň ilatynyň indi polisiýanyň güýç ulanmagyndan gorkmaýandygyny aýtdy: «Polisiýa işgerleri bir gyzy uranlarynda, adamlar ol polisleriň yzyndan ylgadylar. Şonda polisiýa işgärlerinden ikisi ýere ýykyldy. Muňa-da adamlar el çarpyşdylar. Ol tomaşany gözüň bilen görmek gerek. Men bu soňky protestleriň barşynda ilkinji gezek adamlaryň polis işgärlerine hüjüm edýändiklerini we polisiýa işgerleriniňem olardan gaçýandyklaryny görýärin».
Eýranyň häkimiýetleri iýul aýynyň 12-de geçirilen prezidentlik saýlawlarynyň yzy bilen ýüze çykan protest çykyşlarynyň dowamynda 30 adamyň öldürilendigini tassyklaýarlar. Ýöne käbir synçylar ölenleriň hakyky sanynyň resmi görkezilen sandan has köpdügini öňe sürýärler.
Düýnki ýas üýşmeleňinde polis güýçleri adamlaryň ýörişlerde gurban bolanlaryň guburlarynyň töwereklerine ýygnanmaklarynyň öňüni almak üçin güýçli gözegçilik alyp bardylar. Ýöne üýşmeleňleri dargadylan adamlardan köpüsi soňra Tähranyň köçelerine çykyp, «Bitaraplyk, Azatlyk, Yslam respublikasy» diýen ýaly şygarlar bilen ýöriş geçirdiler. Protestçilerden käbirleri ýurduň baş ruhy lideri Aýatolla Hameneýini we onuň ogluny ýazgaryjy şygarlary gygyryşdylar.
ABŞ Eýran halkynyň tarapynda
Düýn Waşingtonda geçirilen metbugat konferensiýasynda Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň metbugat sekretary Ýan Kelli Eýranyň raýatlarynyň öz pikirlerini aýtmak we parahatçylykly demonstrasiýa geçirmek hukuklaryny ulanmaga çalyşýandyklaryny belledi we Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Eýranyň halkynyň tarapynda durýandygyny aýtdy: «Meniň pikrimçe, mazarystandaky üýşmeleňleri, ýagny Yslam dininiň möhüm däbine eýerip, ölenleriň 40-ny bellemek üçin öz hukuklaryndan peýdalanmaga synanyşan adamlaryň toparyny dargatmak üçin howpsuzlyk güýçleriniň güýç ulanmaklary aýratyn alada döredýän ýagdaý».
Düýn Tährandaky protestlere meňzeş protestleriň ýurduň Yspyhan, Şiraz, Raşt we Ahwaz şeherlerinde-de bolandygy habar berildi.
Bu wakalaryň fonunda bolsa, ýakynda Eýranyň häkimiýetleri prezidentlik saýlawlarynyň yzy bilen geçirilen ýörişlerde tussag edilenlerden 20-ne şu geljek şenbe güni sud ediljekdigini habar berdiler. Bu gürrüňi edilýän adamlara ýurduň häkimiýetleri partlaýyjy maddalary götermek ýaly has agyr jenaýatlarda hem aýyplama bildirýärler. Soňky günler demonstrasiýalarda tussag edilenlerden kebirleriniň azatlyga goýberilendiklerine garamazdan, olardan köpüsi henizem tussaghanalarda saklanylýar. Olaryň tussaglykdaky ykbaly bolsa, uly aladalary doredýär.


text:
BMG-niň Adam hukuklary geňeşi üç sany eksperte Siriýadaky hukuk bozulmalaryny derňemegi tabşyrdy.
47 agzaly Ženewa forumy derňewçileriň zorluk faktlaryny we ýagdaýlaryny esaslandyrmagyny hem-de, hasap sorar ýaly, jogapkärleri belli etmegini tabşyrdy.
BMG-niň adam hukuklary geňeşiniň başlygy Neýwi Pilleý düýn irden Siriýada mart aýynda başlanan halk gozgalaňlary netijesinde azyndan 2600 adamyň öldürilendigini aýtdy.
Bu wakalaryň fonunda Orsýet günbatar ýurtlarynyň prezident Başar al-Asadyň režimine protestçileri basyp ýatyrany üçin has köp basyş etmek baradaky çagyryşlaryna garşy çykyş etdi.


text:
Germaniýaly aklawçy Ukrainany Malaýziýanyň 17-nji iýulda gündogar Ukrainada, separatistleriň kontrollugyndaky territoriýada ýykylan uçary babatdaky geleňsizlik üçin suda bermekçidigini aýdýar.
Awiasiýa kanunçylygy boýunça spesialist Elmar Giemulla özüniň Orsýeti hem suda berip biljegini aýdýar.
Giemullla şikaýat arzasynyň gelýän hepdelerde, betbagtçylykda garyndaşlaryny ýitiren üç german maşgalasynyň adyndan, Ýewropanyň Adam hukuklary suduna beriljegini aýtdy.
Ol eger, Kiýewiň aýdyşy ýaly, uçary orsýetçi separatistler urup ýykan hem bolsa, Kiýew geleňsizlik edipdir diýen pikiri öňe sürýär.
Aklawçynyň aýtmagyna görä, eger-de hökümet geçýän uçarlaryň howpsuzlygyny kepillendirip bilmese, awiasiýa kanunçylygyna görä, öz howa giňişligini ýapmaly. Ol muny kanunyň talap edýändigini aýdýar.
Giemula, aýdylmagyna görä, heläk bolan her bir ýolagçy üçin 1 million ýewro kompensasiýa talap etmekçi bolýar. Ol garyndaşyny ýitiren beýleki maşgalalaryň hem bu şikaýata goşulyp biljegini aýdýar.


text:
Şu gün Yragyň Ýokary sudy bu ýurduň wise-prezidenti Tarik al-Haşime ýurtdan çykmaklygy gadagan etdi.
Şenbe güni wise-prezident Tarik al-Haşiminiň üç sany janpenasy tussag edildi. Bagdat şäheriniň howpsuzlyk gullugynyň metbugat sekretary general-maýor Kassim Atta bu üç adamyň terrorçylyk işlerine dahyllylykda güman bildirilip tussag edilendigini mälim etdi.
Bu wakalar bilen baglanyşykly “Irakiýa” atly syýasy blogyň agzalary wise-prezident Tarik al-Haşim bilen premýer-ministriň orunbasary Saleh al-Mutlak hem soraga çekildi.


text:
Belarusdaky Rim Katolik ybadathanasy ýurduň ilkinji kardinaly Kazimir Swiontegiň 96 ýaşynda aradan çykandygyny aýdýar.
Swiontek 1914-nji ýylda Estoniýada dogulýar we üç ýaşynda maşgalasy bilen Sibire sürgün edilýär. Ol 1939-njy ýylda, häzirki Polşada ruhany bolýar we 1941-nji ýylda sowetler günbatar Belarusy basyp alanda tussag edilýär. Swiontek 1944-nji ýylda gaýtadan tussag edilip, 10 ýyl Sibirdäki we Arktikadaky zähmet lagerlerine iberilýär.
Soň ol, dini yzarlamalara garamazdan, günbatar Belarusdaky Pinsk şäherinde ruhany bolup gulluk edýär. Pop Jon Pol ikinji 1994-nji ýylda Swiontege kardinal derejesini berýär.
Belarusyň ilatynyň dörtden bir bölegi katolik hasaplanýar.


text:
Orsýetiň mediasynyň maglumatlarynda “Yslam döwleti” atly söweşiji toparyň internetde ýerleşdirilen wideo arkaly Çeçenistanda we Orsýetiň esasan musulman ilatly Demirgazyk Kawkaz regionynda urşa başlamagy haýbat atandygy barada habar berildi.
Orsýet mediasynyň aýtmagyna görä, ors diline terjime edilen bu wideo Saud Arabystanynyň maliýeleşdirýän “Al-Arabiýa” satellit telewideniýesinde görkezilipdir.
Orsýetiň NTW telekanaly öz maglumatynda, wideodan alnan bölekleri görkezdi. Wideo ýazgyda Siriýanyň demirgazygynda söweşijileriň basyp alan harby uçarynyň içinde gepläp oturan söweşijini görkezildi.
NTW bu adamyň söweşijileriň Çeçenistany we Kawkazy “hudaýyň emri bilen” “azat etmegi” planlaşdyrýandygy barada aýdandygyny belledi . Habar berilişine görä, şeýle-de söweşijiler öz hüjümlerinde harby uçarlary ulanyp başlajakdygyny aýdypdyr.


text:
Siz öz durmuşyňyzda howsalaly ýagdaýlary ýygy başdan geçirýärsiňizmi? Siz hemişe onuň döreýiş sebäbini anyklamagy başarýarsyňyzmy? Howsala düşme düýgusy biziň gurşawymyzda ýa-da bedenimizde bolup geçýän duýdansyz üýtgemelere jogap hökmünde kabul edilip, bize gönükdirilen howplulyga jogap bermäge kömek edýändir. Ýöne aşa ýüze çykýan howsalalyk düýgusy, tersine, biziň kadaly ýaşaýyş düzgünimize ýaramaz täsirini ýetirip biler.
Göwrelilik döwründe aýal bedeni düýpli üýtgemelere sezewar bolup, bu ýagdaýyň özi gorkynyň, howsalanyň ýüze çykmagyna itergi berip bilýändir. Bedende fiziologiki üýtgemeleriň, ýlaýtada endokrin we merkezi nerw ulgamynda döreýän üýtgemeler göwreli aýalyň fiziki taýdan gowşamagyna, çalt ýadamagyna, emosional taýdan durnuksyzlygyna getirip, howsalalyk düýgusyny has hem ýokarlandyryp biler.
"Men şeýle bir aglak bolupdyryn. Çala biri gaýra söz diýilse gözüm ýaşaryp ugraýar. Başga wagt olara men üns hem bermezdim. Hemme zady hem göwnüme alýaryn".
"Maňa hiç kim düşünenok. Misli meni hiç kim eşitmeýän ýaly. Men gaharlanyp başlaýaryn. Adamym (gaýynenem, doganym) bilen hem köp tersleşýän. Onuň maňa düşünesi gelmeýän ýaly. Öň biziň gatnaşygymyz beýle däldi ahyryn".
"Men ukusyzlykdan ejir çekýärin. Gijelerine gözüme çiş kakylan ýaly. Şonuň üçin hemişe ýadaw ýaly bolup görünýärin".
Geljekki eneleriň şeýle görnüşli arzlaryny diňläp, olara kömek etmäge ymtylýarsyň. Howsalalygy ýeňip geçmekde netijeli kömegi bermek üçin bolsa, ony döredýän sebäpleri anyklamagyň wajypdygyny lukmanlar belläp geçýärler.
Eýsem, göwreliligiň fiziologiki hem-de ruhy aýratynlyklary nukdaýnazaryndan gorkulara, howsalalara haýsy sebäpler getirip bilerkä?
► Meýilleşdirilmedik, duýdansyz ýüze çykan göwrelilik – bu ýagdaýda aýal öz saglyk ýagdaýy (eger ol bejergini talap edýän bolsa), maşgalanyň durmuş meýillerinde bu hadysa bilen bagly bolup biljek oňaýsyz üýtgemeler babatda howsalanyp biler.
► Göwrelilik döwründe ýüze çykyp biljek gaýraüzülmeler – dogjak çaganyň saglygy ugrundaky alada bolup, howsalalyga getirjek sebäpler köpdürlüdir (meselem, dümew ýa-da gyzylja ýokançlygy bilen kesellemekden gorkmak, kesellere garşy geçirilen waksinasiýanyň wagtynda alynmandygyny ýatlama, işlenýän kompýuterden çykýan şöhlelenmeden howatyr almak we başgalar).
► Çaga dogmadan gorkma – çaga dogrumy wagty öz bedeniňe erk edip bilmezlik ýagdaýy, dogrumdaky agyrylar we başgalar.
► Genetiki sebäpler – gözegçilik etmesi kyn tebigy sebäplere görä kemçilikli, keselli çaganyň dogulmagy.
► Beden görki bilen bagly – göwrelilik döwründe deride, beden syratynda bolup biljek üýtgemelerden howsala düşmek. Aýaly "Men öňki ýagdaýyma gelip bilermikäm?" diýen sorag iňkise goýýar.
► Dogjak çaganyň saglygy babatda howatyrlanma döreýän howsalalaryň iň köp duş gelýän görnüşidir.
► Gowy ene bolup bilmezlikden gorkma – çagany dogry idetme ukybyna ynamlylygynyň bolmazlygy.
► Çaganyň durmuşy babatda jogapkärçiligi duýmadan howsalalanmak-enäniň çagasyna jogapkärçiligi duýşy ýaly, hiç kim başga adamynyň ömri hem-de saglygy üçin şeýle jogapkärçiligi duýýan däldir.
► Gelejekden gorkmak-çaganyň dogulmagy bilen bagly maşgalada bolup biljek üýtgeşmelerden (hünärde ösüşden galma, ýaşaýyş jaý hem-de maddy kynçylyklar, adamsy bilen aragatnaşygyň üýtgemegi we başgalar) gorkma.
Gorkulara, howsalaly ýagdaýlara getirýän faktorlary anyk ýüze çykarma, olary ýeňip geçmekde ädilýän ädimleriň esasy bölegi bolup durýandyr. Indiki ädim bolsa bu sebäbi aradan aýyrmaga ýa-da onuň täsirini peseltmäge gönükdirilen bolmalydyr.
Göwreli aýaly we onuň çagasyny bu ýagdaýyň ýaramaz täsirinden goramak maksady bilen lukmanlar birnäçe peýdaly maslahatlary berýärler:
♦ Sizde dörän göwrelilik ýagdaýyny özüňiziň täze ýagdaýyňyz, durmuş ýörelgäňiz hökmünde kabul edip, özüňize göwreli bolmagy "rugsat beriň". Siziň durmuşyňyzda dörän çagany, onuň isleglerini duýmagy, kabul etmegi öwreniň. Öz islegleriňizi hem durmuşa geçirmekden çekinmäň. Günüň ortasynda dynç alma bolsun, özüňiziň halaýan eşigiňizi ýa-da tagamyňyzy satyn alma bolsun, tapawudy ýok! Goý, göwrelilik döwri siziň durmuşyňyza gadagan etmegiň döwri däl-de, täze mümkinçilikleriň wagty ýaly goşulsyn.
♦ Hemme ýüze çykan kynçylyklary birden çözjek bolup synanyşmaň. Mümkin, olaryň köpüsi sizsiz hem çözülip gider. Göwrelilige ýaşaýyş kynçylyklaryny terk etmegiň ajaýyp wagty ýaly serediň.
♦ Göwreliligi mümkin boldugyça meýilleşdirmäge synanyşyň. Meýilleşdirme saglyk ýagdaýyny gözegçilikden geçirmäge, maddy we ýaşaýyş jaý bilen bagly meseleleri wagtynda çözmäge itergi berip biler.
♦ "Göwreli" durmuşyňyza adamyňyzyň hem işjeň goşulmagyny gazanyň. Öz ýagdaýyňyz barada (aş saýlamagyň kynçylyklarymy, ilkinji gezek duýlan çaganyň gymyldysymy, USB-niň netijesi, lukman bilen eden maslahatyňyz) gürrüň berip, ony hem habardar ediň. Eger ol gyzyklanýan bolsa, aýallar maslahathanasyna hem bile gidip, lukman bilen gürrüňdeş bolmakdan çekinmäň.
♦ Bu jogapkärli döwürde ýadamadaň, uzak tolgunmadan, gaharlanmadan saklanyň. Halaýan kitaplaryňyzy okama, sazlary diňleme, gowy görýän kinofilmleriňize tomaşa etme siziň emosional ýagdaýyňyza peýdaly täsir edip biler. Ösümlik otlary (narpyz) hem-de efir ýaglary goşulan ýyly wannalary (eger lukman tarapyndan gadagan etme bolmasa!) kabul etme hem nerw ulgamynyň kadalaşmagyna ýardam berip bilýändir.
♦ Özüňizde döreýän howsala babatda adamynyzy, maşgalanyň başga agzalaryny habardar ediň. Geljekki atanyň, beýleki maşgala agzalarynyň hem göwrelide ýüze çykyp biljek emosional durnuksyzlyk ýagdaýlary (öýkeleklik, aglaklyk, keýpiň, islegleriň üýtgäp durmagy, birden döreýän gaharjaňlyk) babatda habarly bolmagy wajypdyr. Göwrelilik döwründe her bir aýdylýan sözüň, edilýän hereketleriň göwreli üçin aýratyn mana eýe bolup, düýbünden başgaça kabul edilýänini unutmaň. Bu döwürde göwreli aýaly maşgalanyň maddy hem-de ownuk guramaçylykly aladalaryndan çetleşdirme peýdaly bolup biler.
♦ Doguljak çaganyň saglygynyň aladasy bilen ýaşaýan göwreli aýalda: "Meniň bu ýagdaýym çagamyň saglygyna zyýan etmezmi?" diýen sorag ýüze çykýar. Esasy düzgün-içki ýaramaz emosional duýgulary daşyna çykaryp, olary unutmakdyr. Göwreli aýal ýaramaz duýgulary içinde ýygnap saklamakdan gaça durmalydyr. Psihologlaryň bellemegine görä, biraz derejede enede dörän stress ýagdaýynyň göwredäki çaga tarapyndan duýulmagy, çaganyň merkezi nerw ulgamyny, oňuň dogrumdan soňky sezewar bolup biljek gurşawyň ýaramaz şertlerine taplaýandygyny belleýärler. Dörän gaharlanmadan, tolgunmadan soň, göwredäki çagaňyza ýüzlenip düşündirme, ötünç sorama, öz söýgiňizi bildirme peýdaly psihologiki täsirliligi üpjün edip biler. Ýogsa-da, beýle täsirliligi adamyňyz babatda hem ulansaňyz, bu ýagdaý siziň aragatnaşygyňyzyň has hem berkleşmegine goşandyny goşup biler.
♦ Göwreliligiň geçiş aýratynlyklary, dogrum pursady, dogrumdan soňky döwrüň aýratynlyklary, täze doglan çaganyň fiziologiýasy barada habarly bolmak üçin Saglyk öýlerinde gurnalýan gürrüňdeşliklere gatnaşyň.
Galyberse-de, özüňizde siziň dowamyňyz bolan kiçijiň ýaşaýşyň döräp, kemala gelýändigini unutmaň. Başga aladalara gümra bolup, bagtly eneligi duýmak üçin tebigatyň Size gymmatly baýlygy peşgeş berenini unutmaň.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Maşgalada çaganyň dogulmagy uzak garaşylan baýramçylykdyr. Şu pursatdan çaganyň ene-atasynyň durmuşynda täze jogapkärli döwür başlanýar, sebäbi indi esasy alada çagajygyň üpjünçiligi we saglygy bolup durýar.
Öz çagaňy goramak üçin biz ilkinji nobatda näme etmeli?
Enäni we çagany goramak näme? Ol çaganyň saglygyna nähili täsir edýär?
Çagalygy goramaklygyň hukuk-kadalaşdyryş binýady
Çagalara we olaryň maşgalalaryna durmuş-ykdysady taýdan berilýän döwlet goldawy
Kömek puluny almakda hukuklaryň bozulan ýagdaýynda nirä ýüz tutmaly?
Öz çagaňy goramak üçin biz ilkinji nobatda näme etmeli?
Eger-de biz: "Öz çagaňy goramak üçin biz ilkinji nobatda näme etmeli?" diýen soragy goýsak, onda degişli maglumatlary bilmegiň örän wajypdygyny ynamly aýdyp bileris.
Biziň günlerimizde saglyga degişli maglumatlar (ylaýta-da internet arkaly) örän elýeterdir. Maglumat çeşmesini sowatly saýlamagyň örän wajypdygyny bellemek gerek. Maglumat gowy hilli bolmalydyr. Maglumatyň çeşmesi maşgala lukmany, lukmançylyk hünärmenleri, maglumat gulluklary, döwlet we jemgyýet guramalary we ş.m. tarapyndan teklip edilen bolmalydyr. Ene-atalar kiçi ýaşly çaganyň saglyk aýratynlyklarynyň bardygyny hasaba almalydyr. Olar keseli özbaşdak "anyklap", bejergi geçirmeli däl. Tersine, hökman hünärmenleriň maslahatyndan ugur almalydyrlar. Ene-atalaryň keseli özbaşdak "anyklan" ýagdaýlary zerarly çaga kösenýär. Gynansak-da, şeýle çagalar hassahana diňe keseliň gaýraüzülmeleri ýüze çykanda eltilýärler.
Her bir ene-ata öz ömründe çagasynyň saglyk ýagdaýy bilen bagly kynçylyklara duçar bolýar. Käbir ene-atalar şeýle ýagdaýlarda aljyrap, näme etjegini bilmän, ýakynlarynyň, jemgyýetiň, döwletiň kömegine mätäç bolýarlar. Şonuň üçin-de, her bir ene-ata eneligi we çagalygy goramak boýunça döwlet tarapynda geçirilýän çäreler toplumynyň bardygyny hökman bilmelidir.
Enäni we çagany goramak näme? Ol çaganyň saglygyna nähili täsir edýär?
Çaganyň saglygy gönüden-göni enäniň saglygyna baglydyr. Şoňa görä-de, çaganyň saglygyny ol heniz dogulmanka goramalydyr. Munuň üçin, maşgala, ylaýta-da geljek ene barada alada edilmelidir.
Enäni we çagany goramaklyk – bu hukuk, durmuş-ykdysady we lukmançylyk babatda döwlet tarapyndan amala aşyrylýan çäreleriň toplumydyr. Şeýle hem enäniň we çaganyň saglygyny goramak maksady bilen döwlet "Saglyk", "Howpsuz enelik", "Ýaş çagalaryň kesellerini integrirlenen görnüşde alyp barmak", "Ene süýdi bilen iýmitlendirmegi goramak, wagyz etmek we çaga iýmit önümlerine bolan talaplar hakyndaky", "Çaganyň irki ösüşi we mekdebe taýýarlyk" we başga-da dürli milli maksatnamalary amala aşyrýar (bu maksatnamalar bilen "Saglyk" we "Lukmançylyk" žurnallarynda, şeýle hem ÝUNISEF, BMG-niň FNN wekilçilkleriniň, Türkmenistanyň aýallar birleşiginiň we başgalaryň internet saýtlarynda jikme-jik tanşyp bilersiňiz).
Çagalygy goramaklygyň hukuk-kadalaşdyryş binýady
Halkara kadalaşdyryjy-hukuk namalary
Türkmenistan çagalaryň saglygyny we hukuklaryny goramak boýunça degişli möhüm kadalaşdyryjy-hukuk namalaryna goşuldy:
- Adamyň hukuklarynyň ählumumy jarnamasy;
- Ykdysady, durmuş we medeni hukuklar barada halkara şertnamasy;
- Çaga zähmetinigadagan etmek we onuň iň ýaramaz görnüşleriniýok etmek boýunça gaýragoýulmasyz çäreler hakyndaky konwensiýa;
- Çaganyň hukuklary hakyndaky konwensiýa we başgalar.
Türkmenistan döwleti şu wajyp resminamalara gol çekip, olary ýerine ýetirmek, ýagny her çaganyň we ähli raýatlaryň ýaşyna, jynsyna, reňkine we dinine garamazdan, olaryň hukuklaryny goramak borjuny öz üstüne aldy. Türkmenistanyň konstitusiýasy Türkmenistanyň goşulan konwensiýalarynyň we başga-da ähli halkara ylalaşyklarynyň ýerine ýetirilmeginikepillendirýär. Ýurdumyzyň esasy kanunynda ýaşaýşyň mynasyp derejesi, bilim we saglygy goramak, zähmet we dynç almak, pikiriňi erkin aýtmak we maglumatyň eýesi bolmak, wyždanyňy we mertebäňi goramak, ýaşamak we ösmek ýaly hukuklar berkidilen.
Milli kanunçylyk
Türkmenistanyň konstitusiýasyna laýyklykda şu konwensiýalaryň we ylalaşyklaryň esasyny düzýän ýörelgeler milli kanunçylygynda öz beýanyny tapdy. Bu kada-kanunlara, ine, şular degişlidir:
- Türkmenistanyň raýat kodeksi;
- Türkmenistanyň "Durmuş üpjünçiligi hakyndaky" kanuny;
- Türkmenistanyň nika we maşgala hakyndaky kodeksi;
- Türkmenistanyň zähmet kodeksi;
- Türkmenistanyň sanitariýa kodeksi;
- Türkmenistanyň "Çaga hukuklarynyň kepillikleri hakyndaky" kanuny;
- Türkmenistanyň "Raýatlaryň saglygyny goramak hakyndaky" kanuny;
- Türkmenistanyň "Ene süýdi bilen iýmitlendirmegi goramak, wagyz etmek we çaga iýmit önümlerine bolan talaplar hakyndaky" kanuny;
- Türkmenistanyň "Bilim hakyndaky" kanuny we beýlekiler.
Konstitusiýa we milli kanunçylyk namalary çagalara dürli derejelerdäki raýatlar bilen bir hatarda diňe deň hukuklary däl, eýsem artykmaç hukuk kepillikleri hem kepillendirýär.
Türkmenistanyň kanunlaryna laýyklykda, 18 ýaşy dolmadyk raýat çaga diýip hasaplanýar.
Türkmenistanyň kanunlarynda çaganyň esasy hukuklary hökmünde aşakdakylar berkidilýär:
- ýaşaýşa we ösüşe (fiziki, akyl we ruhy) hukuk;
- özboluşlylyk we ony gorap saklamak hukugy;
- oňat durmuş derejesine bolan hukuk (ýaşamak üçin zerur bolan minimal serişdeler, hossarlyk we howandarlyk);
- maşgalada ýaşamaga hukuk;
- şahsy durmuşa bolan hukuk;
- şahsy pikire, wyždan we din azatlygyna bolan hukuk;
- saglygy goramaga hukuk (zerur bolan lukmançylyk kömegi, saglygy goramak we berkitmek);
- bilim almaga hukuk;
- ýaşaýyş jaýyna bolan hukuk;
- dynç almaga we işden boş wagta bolan hukuk;
- wyždany we mertebäni goramaga hukuk;
- döwlet hemaýatyny almaga hukuk;
- işlemäge hukuk (16 ýaşdan başlap, ýaşyny, saglygyny, bilimini we hünärmenlik taýýarlygyny hasaba almak bilen) we başgalar.
Ýokarda agzalan hukuklardan başga-da, çagalaryň saglygyny goramak hukugy keseliň öňüni alyş çäreleriň (şol sanda ýokanç kesellere garşy sanjymlaryň) geçirilmegini üpjün edýär. Munda başga-da, bu hukuk çagalara hassahanalarda ýöriteleşdirilen lukmançylyk kömeginiň berilmegi we şypahanalarda dikeldiş bejergileriniň geçirilmegini hem üpjün edýär. Döwlet öz kanunlarynda göz öňünde tutulan möçberde çagalara mugt lukmançylyk kömegini almak mümkinçiligini hem kepillendirýär. Şeýle lukmançylyk kömegine aşakdakylar degişlidir:
- saglyk öýlerinde we merkezlerinde maşgala lukmanynyň we ýörite lukmanlaryň (göz lukmany, newropatolog, hirurg we başg.) hyzmatlary;
- ýokanç keselleriň öňüni almak, şol sanda keseliň öňüni alyş sanjymlar, tiz lukmançylyk kömegi we başg.
Çagalar barada alada edilende, olaryň eneleri hakynda alada etmek gerek. Şoňa görä-de, döwlet tarapyndan aşakdakylar kepillendirilendir.
Zähmet kanuny tarapyndan şu aşakdakylar gadagan edilýär:
- işe almakdan ýüz döndermek;
- synag möhletini goýmak;
- gijeki wagtda we iş wagtyndan daşary işe çekmek;
- zähmet hakyny peseltmek.
Bular göwreli, şeýle hem çagasy üç ýaşa ýetmedik (16 ýaşa çenli maýyp çagany terbiýeleýän) aýallara degişlidir. Şu topara degişli aýallar has ýeňil işe geçirilmäge, bir ýarym ýaşa ýetmedik çagany naharlamak üçin arakesme almaga hukugy bar.
Göwreli aýallar we çagasy üç ýaşa ýetmedik (16 ýaşa ýetmedik maýyp çagany terbiýeleýän) aýallar bilen zähmet şertnamasyny bozmak meselesinde iş berijileriň ygtyýarlyklary hem çäklendirilendir.
Çagalary amatly ýagdaýda ösdürmek üçi, olaryň enelerine çaga seretmek boýunça rugsat göz öňünde tutulýandyr.
Çagalara we olaryň maşgalalaryna durmuş-ykdysady taýdan berilýän döwlet goldawy
Çagalaryň dogulmagy, ösmegi we ösüşi üçin çagalary goramakda sazlaşykly şertleri üpjün edýän düýpli meseleleriň biri hem döwlet tarapyndan berilýän durmuş-ykdysady goldawdyr.
Çagalaryň we maşgalanyň ykdysady ýagdaýyny berkitmek örän wajypdyr. Milli kanunlar çagalaryň we aýallaryň durmuş üpjünçiligine we ýeňilliklere bolan hukuklaryny goramaklygy kepillendirýär.
Çagalary we eneleri goramak üçin döwlet tarapyndan durmuş üpjünçiliginiň haýsy görnüşleri kepillendirilen?
Zähmete ukyplylygy wagtlaýyn ýitirilmegi boýunça döwlet kömek puly şu aşakdaky ýagdaýlarda berilýär:
- 14 ýaşa ýetmedik kesel çaganyň ambulator bejergisinde 14 senenama gününden köp däl;
- keselhanada bejergi alýan 7 ýaşyna ýetmedik çaga üçin;
- agyr keseli bolan, çylşyrymly operasiýadan, şikes ýa-da ýanykdan soňky döwürdäki we başga ýagdaýlarda 14 ýaşa ýetmedik çaga üçin 122 senenama güni (çaga ideginiň bütin döwri üçin, ýagny idegiň dowamlylygyna we tapgyrlaýyndygyna garamazdan, Kodeksiň ygtyýar berýän ideg döwrüne barabar) berilýär.
Zähmete ukyplylygy wagtlaýyn ýitirilmegi boýunça döwlet kömek puluny almak üçin saglygy saklaýyş edarasy tarapyndan berlen işe ukypsyzlyk kagyzy esas bolup durýar.
Ene-atanyň birine ýa-da hossarlylyk edýäne olaryň esasy iş ýeri boýunça tölenilýär.
Göwrelilk we çaga dogranlygy boýunça döwlet kömek puly
Aýallara göwreliligiň 32-nji hepdesinden göwrelilik we çaga dogurmak boýunça möhleti 112 senenama gününden az bolmadyk rugsat (çaga dograndan öňki we soňky döwrüň her haýsysy 56 senenama gününden ybarat bolan rugsat) berilýär. Çaga dogrumyň dowamynda agyr ýagdaýlar ýüze çyksa, çaga dograndan soň berilýän rugsat 16 senenama gününe, iki ýa-da ondan köp çaga dogursa 40 senenama gününe çenli uzaldylýar.
Göwrelilk we çaga dogranlygy boýunça döwlet kömek puluny almak üçin saglygy saklaýyş edarasy tarapyndan berlen işe ukypsyzlyk kagyzy esas bolup durýar.
Göwrelilk we çaga dogranlygy boýunça döwlet kömek pulunyň möçberigöwrelilk we çaga dogranlygy boýunça rugsada çykylan aýyň öňünden gelýän soňky on iki senenama aýyny göz öňünde tutup, esasy iş ýeriniň ortaça zähmet hakyny nazara alyp hasaplanýar.
Şu kömek puly aýallara olaryň esasy iş ýerinde çaga dograndan öňki we soňky döwürleri üçin birwagtlaýyn tölenýär.
Çaga doglanda berilýän döwlet kömek puly
Çaga doglanda berilýän döwlet kömek puluny doglan çaganyň enesi ýa-da atasy (şeýle hem çagany dört aýlyk bolmanka, ony ogullyga/gyzlyga alan şahsyň) almaga hukugy bar.
Çaga doglanda berilýän döwlet kömek puluny almaga hukuk hökmünde bellenen tertipde berlen dogluş hakynda şahadatnama esas bolup durýar.
Çaga doglanda berilýän döwlet kömek puluny almak üçin, ýaşaýan ýeriň boýunça durmuş üpjünçiligi bölümine aşakdaky resminamalary tabşyrmaly:
- pasportyň nusgasy;
- çaganyň dogluş hakynda şahadatnamasy.
Çaga doglanda berilýän döwlet kömek pulunyň möçberi:
- birinji we ikinji çaga doglanda – 195 manat;
- üçünji çaga doglanda – 375 manat;
- dördünji, bäşinji, altynjy we soňraky çagalar doglanda – 750 manat.
Şu kömek pul enäniň ýa-da atanyň (ogullyga/gyzlyga alanyň) hut özüne ýaşaýan ýerine degişli bolan bank edarasynyň üsti bilen tölenilýär.
Çaga seretmek boýunça rugsatdaky adama bellenilýän döwlet kömek puly
Çaga seretmek boýunça kömek puluny almak hukugyna çaga üç ýaşaýança hakyky idegi amala aşyrýan eneler (atalar, hossarlar, aýratyn ýagdaýlarda – bellenen şahslaryň biri) eýedir.
Çaga seretmek boýunça döwlet kömek puluny almaga hukugy bolan şahs ýaşaýan ýeriniň degişli durmuş üpjünçilik bölümine aşakdaky resminamalary tabşyrýar:
- arza;
- pasportyň nusgasy;
- çaganyň dogluş şahadatnamasynyň nusgasy;
- çagany ogullyga/gyzlyga berýän edaranyň çösgüdiniň nusgasy/çagany hossarlyk astyna bellemek baradaky edaranyň çözgüdiniň nusgasy;
- ýaşaýan ýerinden tassyknama.
Çaga seretmek boýunça döwlet kömek puly her aýda her çaga 97 manat 50 teňňe möçberinde bellenilýär.
Şu kömek puly her aýda ene-atanyň birine (ogullyga/gyzlyga alana ýa-da hossarlyk edýäne) ýaşaýan ýeriniň degişli bank edarasynyň üsti bilen tölenýär.
Kömek puluny almakda hukuklaryň bozulan ýagdaýynda nirä ýüz tutmaly?
Raýatlara berilýän ýeňillikler we kömek puly baradaky meselelere degişli arza-şikaýatlaryň hemmesine Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi we Durmuş üpjünçiligi ministrligi garap, günäkär adamlara degişli çäreleri görýär. Kömek puluny almakda hukuklaryň bozulmagyna degişli edaralar (mysal üçin, Türkmenistanyň ykdysadyýet we ösüş ministrliginiň zähmet jedelleri boýunça gullugy we başgalar) öz ygtyýarlylyklarynyň çäginde hem garaýarlar. Ýeňillikler we kömek puly babatda ýüze çykýan hemme jedeller Türkmenistanyň kanunyna laýyklykda kazyýet üsti bilen çözülýär.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Azerbaýjanyň daşary işler ministri Elmar Mammadýarow BMG-niň Baş Assambleýasyna ýüzlenip, Ermenistanyň prezidenti Serž Sarkisýana Dagly-Garabag konflikti meselesinde gaýtawul berdi.
Mammadýarow Sarkisýanyň «öz ýurdunyň Garabagy anneksiýa etmek synanyşygyny byssyr-ýussur etmek üçin öz ykbalyňy kesgitlemegiň hoşniýetli prinsipini nädogry ulanýandygyny» aýtdy.
Sarkisýan hem 24-nji sentýabrda BMG-niň Baş Assambleýasynda eden çykyşynda Garabag meselesinde Azerbaýjany tankyt etdi, ýagny Baku bu konfliktiň çözülmeginiň öňüni aldy diýdi.
Mammadýarow öz 10 minutlyk çykyşynyň ýaryny Garabag meselesine bagyşlady.
Azerbaýjanyň halkara derejesinde ykrar edilen territoriýasynda ýerleşýän Dagly-Garabagda indi tutuşlygyna diýen ýaly etniki ermeniler ýaşaýar.


text:
Anna güni Türkiýäniň hökumeti Palestinanyň Gaza Sektorynda «gumanitar tragediýanyn» soňuna çykylan ýagdaýynda we Ýakyň Gündogarda parahatçylyk gepleşikleriniň ugrugan halatynda Türkiýäniň Ysraýyl bilen gatnaşyklarynyň kadalaşyp biljekdigini mälim etdi.
Bu barada çykyş eden Türkiýäniň daşary işler ministri Ahmet Dawutogly Türkiýäniň hökümetiniň Ysraýyla garşy nähilidir bir duşmançylyk meýliniň ýokdugyny aýtdy.
Şu ýylyň başynda Ysraýylyň Gaza Sektorynda geçiren harby hüjümlerini Türkiýäniň hökümetiniň berk tankytlamagynyň yzy bilen Türkiýe bilen Ysraýylyň gatnaşyklarynda sowuklyk emele geldi.


text:
Täjigistanyň häkimiýetleri öz raýatynyň Ukrainanyň gündogarynda orsýetçi separatistler bilen bile söweşen wagtynda öldürilendigini habar berdiler.
Täjigistanyň Hatlon regionynyň prokurorynyň orunbasary Anwar Nazarzoda ölen adamyň Kurgandepe şäherinde doglan Murodali Barfiewdigini 8-nji ýanwarda žurnalistlere habar berdi.
Ol Barfiewiň Ukrainanyň Donetsk we Luhansk regionlarynyň bir bölegine gözegçilik edýän orsýetçi separatistlere geçen ýylda goşulandygyny aýtdy.
Täjik resmileri öz raýatlarynyň Ukrainanyň gündogarynda söweşýändigi barada ilkinji gezek habar berýärler.
Geçen ýylda Gazagystanyň sudy ýurduň raýaty Ýewgeniý Wdowenkony Luhanskda separatistleriň düzüminde söweşendigi üçin bäş ýyl türme tussaglygyna höküm edipdi. Gazagystanyň we Täjigistanyň kanunlary raýatlaryň daşary ýurtlardaky konfliktlere gatnaşmagyny gadan edýär.


text:
Aşgabat, 26-njy dekabr. «Türkmenportal».
25-nji dekabrda Katar Döwletiniň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Halifa Bin Ahmad Al Suwaidini hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa ynanç hatyny gowşuranyndan soň dowam eden gürrüňdeşlikde iki dostlukly ýurduň arasynda geçen ýyllaryň dowamynda emele gelen netijeli gatnaşyklary dowam etmäge we giňeltmäge aýratyn gyzyklanmanyň bardygyny nygtady.
Duşuşygyň barşynda dürli ugurlar boýunça ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy has-da giňeltmegiň geljegi hakynda pikir alşyldy. Türkmenistanyň we Kataryň giň gerimli özara bähbitli hyzmatdaşlyga ygrarlydygyny tassyklamak bilen, döwlet Baştutanymyz we myhman söwda-ykdysady gatnaşyklaryny giňeltmekde, haryt dolanyşygyny artdyrmak, energetika howpsuzlygy, üstaşyr-ulag geçelgeleri babatda, sport hem-de syýahatçylyk ulgamlarynda we beýleki ugurlarda netijeli işewür gatnaşyklaryny giňeltmek üçin uly mümkinçilikleriň bardygyny bellediler. Şeýle hem ösýän gatnaşyklaryň aýrylmaz bölegi bolup durýan ynsanperwer-medeni ulgamda däbe öwrülen gatnaşyklary hemmetaraplaýyn berkitmegiň ähmiýeti nygtaldy.
Hormatly Prezidentimiz we Katar Döwletiniň Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi hoşlaşanlarynda döwletara gatnaşyklarynyň täze mazmun bilen baýlaşdyrylyp, geljekde hem iki halkyň bähbidine pugtalandyryljakdygyna we giňeldiljekdigine ynam bildirdiler.


text:
Ýemeniň paýtagty Sanada prezident Ali Abdullah Salehe tarapdarlaryň we garşylaryň köpçülikleýin demonstrasiýalary bolýar.
Oba ýerlerinden gelen perzident tarapdarlarynyň onlarça müňüsi şäheriň meýdançalaryna toplandy.
Ali Saleh köşgüň daş işiginde mähellä ýüzlenip eden gysgaça çykyşynda, köpçülikleýin goldawa guwanjyny bildirip, öz halkyny gorajagyny aýtdy.
Şularalykda hökümete garşy demonstrantlaryň hem müňlerçesi şäheriň esasy meýdançasyna toplandy. Olar 32 ýyl häkimiýet başynda bolan prezidentiň iş başyndan çekilmegini talap edýärler.
Esgerler, zorlukly wakalaryň ýüze çykmagyndan gorkup, meýdançanyň daşynda barlag nokatlaryny gurdular.


text:
Gollandiýada Hudaýa ýa dine dil ýetirmek indi jenaýat iş däl. Ýurduň parlamenti 29-njy noýabrda bu kanuny ýatyrmaly diýen karara geldi.
Taslamasy 1930-njy ýyllarda düzülen bu kanunyň ýarym asyr bäri ulanylmazlygy kanun çykaryjylary ol indi gerek däl diýen netijä getirdi.
Hudaýa ýa dine dil ýetirmek baradaky çäklendirmeleri ýatyrmaga gönükdirilen çekişmeler Gollandiýada on ýyl mundan ozal söz azatlygynyň çäkleri hakda giden çekişmeler bilen başlandy. Ýöne Utreht uniwersitetiniň media kanuny boýunça magallymy Mark Weldtiň aýtmagyna görä, 29-njy noýabrdaky karara mümkinçilik döreden zat sentýabrda geçen milli saýlawlar. Sebäbi bu saýlawlarda iki sany liberal partiýa ýeňiş gazandy.
Weldt şeýle hem Hudaýa ýa dine dil ýetirmek baradaky gadagançylygyň ýatyrylmagynyň gollandiýaly antiyslamçy syýasatçy Geert Wildersiň sud prosesiniň gytaklaýyn netijesidigini aýdýar. 2011-nji ýylyň iýunynda Gollandiýanyň bir sudy Wildersiň pikirleri musulmanlary kemsitse-de, ol yslamy tankytlamaga hukukly diýip, höküm çykardy.
"Azatlyk" partiýasyna ýolbaşçylyk eden Wilders yslamy "faşist" diýip atlandyryp, yslamyň mukaddes kitaby Gurhany Adolf Gitleriň "Meniň göreşim" atly kitabyna deňäpdi. Amsterdamly sudýa Marsel wan Oosten suduň çykaran hökümini "Wildersiň beýanaty musulmanlara däl-de, yslama gönükdirilen" diýip delillendirdi.
Wilders şonda bu hökümi diňe bir özüniň aklanmagy däl-de, eýse Gollandiýada söz azatlygynyň ýeňşi diýip atlandyrdy.
Ýurduň Hudaýa ýa dine dil ýetirmek baradaky kanunynyň ýatyrylmagyna çagyryp, onuň döwrebäp däldigini, söz azatlygyna howp bolup durýandygyny köp wagt bäri aýdyp gelýän aktiwistler bu kanunyň ýatyrylmagyny halkara derejesinde gutladylar.
Bularyň biri Londonda neşir edilýän we ýörite söz azatlygyna bagyşlanan "Index on Censorship" žurnalynyň täzelikler baradaky redaktory Padraig Reýdi. Ol köp babatlarda onlarça ýyl bäri ulanylmasa-da, Ýewropa ýurtlarynyň ençemesinde Hudaýa ýa dine dil ýetirmegi gadagan edýän kanunlaryň bardygyny aýdýar. Dürli Ýewropa ýurtlary soňky ýyllarda bu meselä aýlawly çemeleşip, onuň ugruny doly saýgarmagy kynlaşdyrdylar.
Mysal üçin, Britaniýa hristianlyga dil ýetirmegi 2008-nji ýylda kanundan aýryp, onuň ýerine bir umumy kanun girizip, ýigrenji wagyz etmegi gadagan etdi.
Irlandiýada hem 2010-njy ýylda bu barada bir täze kanun kabul edildi. Bu kanun boýunça Hudaýa ýa dine dil ýetirmek jenaýat. Bu jenaýat işi edene hem 25 müň ýewro jerime göz öňünde tutulýar. Irlandiýanyň bu kanunyny boýunça haýsy hem bolsa bir dinde mukaddes saýylýan zatlara dil ýetirmek gadagan.
Reýdiniň aýtmagyna görä, Hudaýa ýa dine dil ýetirmek baradaky kanunlar 21-nji asyrda bir ýerlikli zatlar däl, dini goraýan kanunlara indi orun ýok: "Hudaýa ýa dine dil ýetirmek baradaky kanunlaryň söz azatlygynyň berk çäklendirilmegidigine gürrüň ýok. Bu baradaky kanunlary yza serpikdirmek, bular goralmaly diýýän pikirlere garşy çykmak gowy zat. Hudaýa ýa dine dil ýetirmek baradaky kanunlaryň ýatyrylmagy gaty möhüm".
Gollandiýada Hudaýa ýa dine dil ýetirmek baradaky kanun ýatyrylsa-da, polisiýa işgärlerine ýa ýurduň aýal patyşasy Beatrikse dil ýetirmek welin, jenaýat iş hasaplanýar.


text:
Ýagşylyk etmegi başarýan adamlar hemişe şähdaçyk, bagtly we salykatly bolýarlar. Ýöne ýagşy niýet käwagt şübhä hem sebäp bolup bilýär. Psihologlar munuň sebäbini agtarypdyrlar.
Lankaşir (Lancashire) uniwersitetinde işleýän psiholog Mann bir adamdan ýagşylyk gören biriniň hem başga birine ýagşylyk etmek islemeginiň aňyrsynda ýatýan sebäbiň üstünde ylmy iş alyp barypdyr. Onuň bellemegine görä: "Bu aslynda edil zynjyr ýa-da domino ýaly täsir döredýän bir baglanyşyk".
BBC-niň ýazmagyna görä, şeýle pikirler taryh boýunça dowam edip gelýär.
"Meselem, barly neapollylar gadym eýýämda özi üçin kofe satyn alan mahaly, şeýle mümkinçiligi bolmadyk başga biri üçin hem kofe alýan ekeni".
Amerikanyň düýbüni tutanlardan Benjamin Franklin hem şeýle pikiri goldaýanlaryň biri ekeni. Ol bir adama nesýe pul beren mahaly, soň onyň yzyna gaýtarylmazlygyny isläpdir. Nesýe puly alan adama iberen gysgaça hatynda, bir gün onuň hem kyn ýagdaýa düşen başga bir adama duş gelen mahaly oňa nesýe pul berende, şol ýagşylygyň öweziniň doljagyny aýdypdyr.
Ýagşylyk edýänler hemişe şähdaçykdyr
Muňa ýakyn taryhda Angliýada otluda bir mobil telefon tapan 12 ýaşyndaky bir ýetginjegiň başdangeçirmesi hem gowy mysaldyr. Telefonyň eýesi ony tapan ýetginjege minnetdarlyk üçin pul sowgat bermek isläpdir. Ýöne ol ýetginjek telefonuň eýesine şeýle haýyş bilen ýüzlenipdir: "Maňa pul bermegiňiziň geregi ýok. Munuň öwezine, bir gün ýeri gelende, siz hem başga birine ýagşylyk edip bilersiňiz".
Garward uniwersitetiniň işgäri Michael Norton öz geçiren ylmy barlaglaryndan soň şeýle netijä gelipdir: "Başga adamlar üçin öz baýlygyndan ummasyz bölegi haýyr-sahawata berýän bir adam, bütin baýlygyny diňe özüne gönükdirýän adamdan has bagtlydyr".
Norton, 130 sany ýurtdan bolan tapawutly mysallaryň üstünde işläp, şeýle netijä gelipdir. Onuň aýtmagyna görä: "Isle barly bolsun, isle garyp, tapawudy ýok, elde baryny ýagşylyga hem haýyr-sahawada berýänleriň has bagtlydygyny gördüm. Munuň dürli sebäpleri hem bolup biler. Başga birine ýagşylyk etmek sosial gatnaşyklary ysnyşdyryp, kämilleşdirişi ýaly adamynyň durmuş baradaky düşünjesinde aňyny hem durlamaga esas döredýär".
Nortonyň nygtamagyna görä, tagamly we süýji tagamlara ymtylyş ýaly, başga adama ýagşylyk etmek hem adamynyň zannyna, ýagny tebigatyna bagly bolýar.
Ýagşylyk edilende, muňa şübheli garamak
Mann bolsa, ýagşylyk edilen mahaly oňa şübheli garaýanlaryň hem köp bolýandygyny belleýär. Adamlar derrew başga bir adamynyň özüne şeýle ýagşylygy näme üçin edendigi babatda oýlanýarlar. Eýse, bir adam näme üçin başga birine ýagşylyk etsin?
Mann 13 günläp dürli ýagdaýdaky adamlara ýagşylyk hökmünde o diýen ummasyz gymmat bolmadyk kömekleri edipdir. Käbir adamlara kofe hödürläpdir. Nobata duran bir adama öz nobatyny beripdir. Ýagyş ýagyp durka başga birine öz ýapynjasyny beripdir.
Ýöne onuň eden şeýle ýagşylygyna şübheli garanlar hem bolupdyr. Mannyň bellemegine görä, häzirki wagtda adamlar diňe özüni pikir edýärler. Onuň pikiriçe, geçen asyryň 70-nji ýyllarynda bolsa ýagdaý beýle däl ekeni. Ol: "Bu ýagdaý bizi gaty ynjalyksyzlandyrýar. Häzirki döwürde duşmançylyk, göriplik, şübhe, egoizm has köpelipdir. Adamlar diňe özünden başgany gaýgy edenoklar" diýýär.
Domino täsiri
Käbir adamlaryň pikiriçe, ýagşylyk aňsatlyk bilen öz-özünden ýaýbaňlanmaýar.
Mannyň bellemegine görä, ýagşylyk etmek üçin uly bir tutumyň geregi ýok. Ýagşylyk etmek isleýän bolsaňyz, güler ýüzli görünseňiz, adamlara mylaýym söz aýtsaňyz hem, başlangyç üçin ýeterlik. Şeýlelikde bu duýgy senden beýleki adamlara hem ýokuşyp, ýagşylyk duýgularynyň täsirlenmek halkasy döräp biler.


text:
Pakistanyň demirgazyk-günbatarynda näbelli adamlar dünýewi pikirli syýasatçy aýaly atyp öldürdiler.
Ýerli polisiýa Najma Hanifiň anna güni giçlik Peşawardaky öýünde öldürilendigini aýtdy.
Polisiýa hüjümçileriň sesi ýuwaşadylan sapança ulanandyklaryny, emma bu hüjümiň sebäbiniň anyk däldigini hem sözüne goşdy.
Hanifiň adamsy we ogly 2011-nji ýylyň noýabrynda janyndan geçen talyban hüjümçisiniň özüni partlatmagy netijesinde ölüpdi.
35 ýaşyndaky Hanif Awami milli partiýasynyň agzasydy we «Talybanyň» berk tankytçylarynyň biri hökmünde tanalýardy.


text:
Aşgabat, 13.02.2105. “Türkmenportal”.
Türkmenistanyň Baýdak baýramy hem-de Bitaraplyk we parahatçylyk ýyly mynasybetli guralan hokkeý ýaryşynyň ýarym final oýunlary geçirilip, şol duşuşyklaryň netijesinde Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň “Galkan” hem-de Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň institutynyň “Nesil” komandalary finalda çykyş etmäge hukuk gazandylar.
Ýarym finalda ilkinji bolup ýurdumyzyň çempiony “Galkan” bilen wise-çempion “Şir” buzly meýdança çykdy. Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrliginiň “Şir” topary geçen ýyl Baýdak baýramynyň bosagasynda geçirilen Türkmenistanyň Prezidentiniň kubogynyň ýarym finalynda “Galkandan” üstün çykypdy. Şonuň üçin bu gezekki duşuşykda ýeňiş gazanmak iki tarap üçinem möhümdi. Eger “Galkan” şol şowsuzlygyň öwezini dolmak islese, “Şir” milli çempionatda öňüne geçiren klubyndan asgyn däldigini nobatdaky ýaryşda subut etmek isleýärdi. Duşuşygyň jemi boýunça Türkmenistanyň çempionynyň bu ýaryşa has taýýarlykly gelendigi mälim boldy. Netijede, “Galkan” “Şir” klubyny 11:1 hasabynda ýeňip finala çykdy.
Ikinji ýarym finalda Türkmenistanyň Prezidentiniň kubogynyň iki gezek finalçysy “Oguzhan” bilen “Nesil” duşuşdy. Bu oýunda hem bäsdeşleriň güýjüniň gyradeň däldigi belli boldy. Has netijeli çykyş eden “Nesil” Türkmenistanyň nebit we gaz toplumynyň “Oguzhan” klubyny 10:2 hasabynda utup, şu ýaryşdaky 4-nji ýeňşini gazandy.
Aşgabat şäherinde geçirilýän hokkeý ýaryşynyň baýrakly orunlarynyň eýeleri 14-nji fewralda belli ediler. Sportuň gyşky görnüşleri merkeziniň buzly meýdançasynda geçiriljek şol duşuşyklaryň ilkinjisinde “Şir” bilen “Oguzhan” 3-nji orun ugrunda göreşer (10.00). Şondan soňra bolsa “Galkan” bilen “Nesil” klublarynyň arasyndaky oýunda (15.00) şu ýaryşyň ýeňijiniň ady belli ediler.


text:
Soňky döwürde Owganystan bilen Birleşen Ştatlaryň arasynda ýüze çykan düşünişmezliklere has ýakyndan syn etmek üçin ilki bilen Pakistanyň ýollarynda nämeleriň bolup geçýändigine nazar aýlalyň.
Sebäbi NATO-nyň harby üpjünçilik maksady bilen Owganystana ugradan ýükli ulaglary Pakistanyň demirgazyk-günbatarynda ýerleşýän Haýber Pahtunhwa welaýatynda eýýäm bir hepde bäri protestçiler tarapyndan goýberilmän saklanylýar.
Emele gelen bu ýagdaý soňky döwürlerde düşünişmezlikleri başdan geçirýän Kabul bilen Waşingtonyň arasyna düşen towy has hem güýçlendirdi. Owganystan NATO-nyň harby üpjünçilik ýardamyny bilgeşleýin owgan goşunyna we polisiýasyna ugratmaýandygyny aýdýar. NATO koalisiýasy bolsa beýle aýyplamalary ret edip Pakistanda dörän blokadanyň bökdençlik döredýändigini belleýär.
Birleşen Ştatlaryň Pakistana edýän dron hüjümlerini bes etmegini talap edýän ýüzlerçe demonstrant 23-nji noýabrda Owganystana ýük alyp barýan NATO-nyň ýük kerwenini sakladylar we sürüjilere hüjüm etdiler. Bu ýagdaýdan biynjalyk bolan Waşington Pakistanyň üsti bilen Owganystana harby üpjünçilik materiallaryny ugratmagy wagtlaýynça togtatdy.
Agzalýan ýüzlerçe ýük ulagynda Owganystanyň 350.000 adamlyk Owgan Milli howpsuzlyk güýçlerine zerur bolan serişdeler bar. Polisiýa işgärlerini we harby güýçleri hem öz içine alýan Milli Howpsuzlyk güýçleri ýag-ýangyç, ulag, harytlary daşamak we beýleki üpjünçilik meseleleri boýunça koalisiýa güýçlerine garaşly.
Täze saýlanan hökümetiň (PTI) çagyryşy bilen Pakistanyň howpsuzlyk güýçleri Haýber Pahtunhwadaky demonstrantlara töwella etdiler. Pakistanda täze saýlanan hökümete kriket ýyldyzy Imran Han ýolbaşçylyk edýär. Ýöne transport bileleşikleriniň aýtmaklaryna görä, ulag sürüjiler özlerine hüjüm edilmeginden gorkup, öz ýollaryny dowam etdirmändirler.
Protestçiler
Peşawardaky “Haryt transporty” bileleşiginiň başlygy Ýusuf Han protestçileriň Peşawarda hem ýük ulaglaryny saklap, içinde NATO-nyň harytlarynyň bardygyny ýa-da ýokdugyny barlaýandyklaryny aýdýar.
“Häzir protestçiler örän nädogry hereket edýärler. Olar öten-geçeni, ulaglary saklap barlaýarlar. Mysal üçin, olar sement daşaýan bir ulagy saklap, onuň işine böwet bolýarlar. Ýogsa, sürüjileri NATO-nyň harydy gyzyklandyranok. 10-20 adam ulaglary saklap, olaryň dokumentlerini barlaýarlar. Ulag sürüjiler hem onsoň şol garaşyp durlar”.
Şeýle seredeniňde, NATO-nyň ýük ulaglarynyň Pakistanyň içinden geçip bilmegine diňe merkezi hökümet karar bermeli. Yslamabat Birleşen Ştatlaryň dron hüjümlerini tankyt edip, şeýle hüjümleriň ýurduň özbaşdaklygyna kast edýändigini aýtdy. Ýöne hökümetiň bu tankydy Birleşen Ştatlaryň 2011-nji ýylyň noýabr aýynda Pakistanyň Owganystan bilen araçäkleşýän ýerinde dron hüjümlerini amala aşyrmagyna päsgel berip bilmedi we hüjümleriň soňy ýedi aýa çenli dowam eden blokada bilen utgaşyp gitdi.
Pakistanyň üstünden geçýän ýol NATO-nyň Owganystana harby hojalyk materiallaryny gatnatmak üçin iň amatly ýoldur. NATO kerweni Haýber Pahtunwanyň üsti bilen Torhum serhet geçelgesine barýar we ol ýerden hem Owganystanyň çägine girýär. NATO-nyň ulanýan beýleki ýoly hem Pakistanyň Bulujystan welaýatynyň üstünden geçýär we bu ýol Çaman serhet geçelgesine eltýär.
Pakistanyň “Treýler assosiasiýasynyň” başlygy Hanif Marwadyň aýtmagyna görä, eger-de ýol baglamak wakalary şeýle dowam etse, ähli kompaniýalar Owganystana edýän ýük gatnawlaryny togtatmaga mejbur bolarlar.
“Protestçiler maşynlara hüjüm edýärler, sürüjilere hüjüm edýärler we olaryň ýüklerini talaýarlar. Ýükleriň esasy eýeleri bu barada hiç hili çäre görmeýärler. Biz premýer-ministr Nawaz Şarife PTI demonstrasiýalary dowam etdiribersin, ýöne daşalýan ýüklere zyýan ýetirmesinler diýip, ýüz tutduk.”
Ýollaryň baglanmagy Owganystanyň prezidenti Hamit Karzaýyň şu hepde Birleşen Ştatlary aýyplamagyna sebäp bolandyr. Owgan prezidenti zerur bolan harby-hojalyk serişdeleriniň öz ýurduna bilkastlaýyn ugradylmaýandygyny we Birleşen Ştatlaryň Owganystany howpsuzlyk ylalaşygyna gol çekmäge mejbur etjek bolup, muny bilgeşleýin edýändigini nygtap, aýyplama bildiripdi.
Harby üpjünçilik materiallarynyň goýberilmezligi
Owgan prezidenti Waşington bilen “Ikitaraply Howpsuzlyk ylalaşygyna” gol goýmakdan ýüz öwrüpdi. Onuň ylalaşygy ret etmegi Waşingtonyň gaharyny getirip, Ak tam, eger Karzaý 31-nji dekabrdan öň ylalaşyga gol çekmese, onda 2014-nji ýylda ähli amerikan harbylaryny ýurtdan çykarjakdygyny aýdyp, haýbat atypdy.
Düýbi Kabulda ýerleşýän “Strategiki barlaglar merkeziniň” müdiri Waliulla Rahmani harby üpjünçilik materiallarynyň Owganystana goýberilmezligi Kabul bilen Waşingtonyň gatnaşyklaryna oňaýsyz täsir edip biler. Iki ýurt onsuz hem “Howpsuzlyk ylalaşygy” meseleleri boýunça oňşuksyzlyklary başdan geçirýärler diýýär: “Bu waka bireýýäm dartgynly ýagdaýlary güýjetdi. Indi birek-biregi “günäkärlemek dawasy” dowam edýär. Ýollaryň baglanmagyna näme sebäp bolýan hem bolsa, bu ýagdaý Waşington bilen Kabulyň gatnaşyklaryny öňküsindenem has ýaramazlaşdyrar”.
Pensiýa çykansoň syýasy analizçi bolan owgan generaly Abdul Wahid Takat 90-njy ýyllarda Owganystanyň kommunistik režiminiň ýykylmagy bilen bagly bolan howply wakalary mysal hökmünde görkezýär. Haçan-da Moskwa özüniň owgan harbylaryna edýän kömeklerini bes edende, Owganystanyň harby güýçleri tutuşlygyna diýen ýaly çagşapdy we munuň netijesinde ýurtda graždanlyk urşy başlapdy. Şondan soň “Talybanlar” hökümet başyna geçipdi.
“Eger-de Birleşen Ştatlar Owganystana berýän kömegini togtadan bolsa, onda bu olaryň Owganystanyň howpsuzlyk edaralaryna garşy ýürekde duşmançylyk besleýändikleriniň alamatydyr.”
Owganystanyň prezident köşgüniň 2-nji dekabrda ýaýradan beýanata görä, owgan häkimiýetleri Birleşen Ştatlary “özlerine basyş etmekde we özlerine garaşly etmekde” aýyplaýarlar. Şeýle-de beýanatda: “Zerur üpjünçiligiň bes edilmegi Birleşen Ştatlaryň [Owganystan bilen aradaky] hukuk gatnaşyklaryna dogry gelmeýär” diýip bellenilýär.
Beýanatda Owganystanyň Goranmak ministrliginiň we Içeri işler ministrliginiň beren maglumatlary hem agzalypdyr. Agzalýan ministrlikleriň 1-nji dekabrda geçiren howpsuzlyk boýunça ýygnaklarynda soňky birnäçe günüň dowamynda “iki-üç gezek” üpjünçiligiň togtadylandygy aýdylýar.
NATO-nyň koalision güýçleri aýyplamalary ret edip özleriniň Owganystanyň Howpsuzlyk güýçlerinden alan sargytlaryny kemsiz ýerine ýetirýändiklerini aýdýarlar.


text:
Internetiň üsti bilen spam ýaýradýanlar wiagra dermanyndan başlap, bikanun neşir edilen kompýuter programmalaryna çenli dürli önümleri satmak üçin ençeme ýyllap müňlerçe domain adyny we ýüzlerçe söwda işini ýöredýän, özüniň welin saldamly baýlygy ýok kompaniýalary ulanyp geldiler.
Ýöne Amerikada kompýuter alymlaryndan durýan bir topar tarapyndan çykarylan täze hasabatda aýdylmagyna görä, ýylda takmynan 100 milliard dollar girdeji alýan spam senagaty indi öz söwda işleri üçin diňe üç bankdan peýdalanýar. Spamyň üsti bilen bolýan söwdanyň 95 prosentini ýola goýýan bu banklaryň biri Azerbaýjanda, biri Daniýada biri hem West Indiýada ýerleşýär.
Bu hasabatyň awtorlarynyň biri, San Diegoda Kaliforniýa uniwersitetini tamamlan student Adreas Pitsillidisiň aýtmagyna görä, farmasewtika söwdasynda töleg işleriniň köpüsini ýola goýýan Bakuwda ýerleşýän “Azerigazbanky”.
“Aýratyn-da biziň barlagda gören ähli spamlarymyzyň 60 prosentine jogapkär Azerbaýjanda ýerleşýän birinji bank - “Azerigazbanky”. Biz ‘gören ähli spamlarymyz’ diýemizde, üç aýyň içinde gowşan takmynan 1 milliard emaildan gürrüň açýarys" diýip, Pitsillidis aýdýar.
“Azerigazbankynyň” metbugat gullugynyň başlygy Alakbar Alyýewiň aýtmagyna görä bolsa, bu bank internetiň üsti bilen bolýan söwdada öňdebärjylaryň biri bolmaga synanyşýar. Bank bu söwda işlerini ýola goýmak bilen hiç bir kanuny bozanok.
“Biz elektroniki söwda gaty ähmiýetli diýip pikir edýäris. Bu babata hem müşderiler öz isleglerine görä söwda edýärler. Bu proses kanuna ters bolmasa, biz oňa garyşyp bilemzok. Biziň işlerimiz “Visa” we “MasterCard” düzgünlerine we Azerbaýjanyň kanunlaryna laýyklykda alnyp barylýar. Bu düzgünleri asla bozamzok" diýip, Alyýew aýdýar.
Ol: “Isleseler, “Visa” we “MasterCard” bu tölegleri togtadyp bilýärler" diýýär. "Visa bu tölegleriň gadagan ýollary barada bir sanaw çykarsa ýa Azerbaýjanyň kanunlary bize bu işi etmegi gadagan etse, biz bu düzgünleri ýerine ýetireris. Ýöne geliň kabul edeliň, adamlar tölejek pullaryny porno saýtlarynda-da töleýärler".
Bikanun däl
Pitsillidis spamçylaryň söwda işlerini ýola goýmagyň bikanun iş däldigi bilen ylalaşýar. Ýöne ol spam senagatynyň abraýly ada eýe däldigi, pullarynyň gaýtaryp berilmegini talap edýän müşderileriň sanynyň ýokarydygy sebäpli banklaryň aglabasynyň bu işden gaça durýandygyny belleýär.
“Umuman, bular ýaly töwekgellige baş goşýan banklar köp däl. Bu işi edýänler hem hasaplary ýokary derejede töwekgelçilikli bolansoň, müşderilerinden köplenç ýokary töleg soraýarlar" diýip, Pitsillidis aýdýar.
Barlagda gelnen netije: ýeke-täk söwda işi üçin dürli ýurtlarda iş alnyp barylmagy bilen spam senagaty hakyky global häsiýete eýe boldy. Mysal üçin, Birleşen Ştatlarda biri spamyň üsti bilen reklama edilen bir saýtdan wiagra dermanyny satyn aljak bolsa, kredit kartynyň nomerini bütinleý başga saýta bermeli. Onsoň töleg Azerbaýjandaky bankyň üsti bilen amala aşýar.
Internet howpsuzlygy boýunça “Symantec” kompaniýasynyň ýokary derejeli analizçizi Paul Wood 2009-njy ýylda global spam senagatynyň alan ýyllyk girdejisini 100 milliard dollar çemesi diýip çaklady. Bu kompaniýanyň işgäri Matt Sergeantyň aýtmagyna görä, bu söwda işini ýola goýmakda Azerbaýjan bankynyň 4-5 prosent peýda görýän bolmagy ähtimal.
Kaliforniýa barlaglarynda Moskwanyň “B&N” bankynyň, Latwiýanyň hem üç bankynyň spam tölegleri bilen baglanyşykly işlere gatnaşýanlygy-da bellenilýär.
Pitsillidisiň pikiriçe, bu problemany çylşyrymlaşdyrýan dünýäniň dürli ýurtlarynda spam bilen baglanyşykly kanunlaryň gümürtikligidir.
“Mysal üçin, Azerbaýjan ýaly ýurtlarda nähili ýerli kanunlaryň bardygy belli däl. Dünýädäki beýleki ýurtlarda-da şeýle. Bu ýerde adamlaryň haýsy işiniň bikanundygy belli däl. Spam barada aýdanyňda Birleşen Ştatlarda galp farmasewtiki önümleri reklama etmek bikanun hasaplanýar" diýip, Pitsillidis aýdýar.


text:
Çarşenbe güni prezident G.Berdimuhamedow Aşgabada sapara baran Türkiýäniň parlamentiniň başlygy Jemil Çiçek bilen gepleşik geçirdi.
Bu gepleşikde taraplar Türkmenistan bilen Türkiýäniň özara hyzmatdaşlyklaryny ösdürmekligin käbir perspektiwalary barada pikir alyşdylar.
Şol gün prezident G.Berdimuhamedow Türkiýäniň palatalar we biržalar Geňeşiniň başlygy Rifat Hysarjyklyogly bilen-de duşuşdy.
Çarşenbe güni Türkiýäniň parlamentiniň başlygy Jemil Çiçegiň ýolbaşçylygyndaky wekilçilikli türk delegasiýasy Türkmenistanyň Mejlisinde we Daşary işler ministrliginde-de duşuşyklar geçirdi.


text:
14-nji dekabrda Balkanabat şäherindäki sport toplumynda futbol boýunça Türkmenistanyň Kubogy ugrunda geçirilýän ýaryşyň jemleýji duşuşygy boldy. Onda Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň “Altyn asyr” we Türkmenbaşy şäheriniň “Şagadam” toparlary duşuşdylar. Duşuşygyň beýanyna geçmezden ozal, toparlaryň final duşuşygyna çenli geçen ýoluny yzarlalyň!
“Altyn asyr”: “Aragatnaşykçylar” Kubok ýaryşyna ¼ finaldan goşuldylar. Geçen ýyl bolşy ýaly, bu ýyl hem olaryň ilkinji garşydaşy Halkara türkmen-türk uniwersitetiniň topary boldy. Mälim bolşy ýaly, geçen ýyl HTTU iki duşuşygyň netijesinde “aragatnaşykçylardan” üstün çykyp, ýarym finala çykmagy başarypdy. Bu gezek welin, “Altyn asyr” HTTU-ny iki duşuşygyň netijesinde 4:1 hasabynda ýeňip, ýarym finala çykdy. Ýarym finalyň ilkinji duşuşygynda Balkanabat şäheriniň “Balkanyny” 8:1 hasabynda ýeňen “aragatnaşykçylar” final duşuşygyna doly artykmaçlyk bilen çykdylar.
“Şagadam”: Edil “Altyn asyr” ýaly, Kubok ýaryşyna ¼ finaldan goşulan “kenarlylaryň” ilkinji garşydaşy “Eneregetik” boldy. “Köpetdag”, “Merw”, “Daşoguz” ýaly toparlary ýaryşdan çykaryp, çärýek finala gelen “energetikçiler” Kubok ýaryşynyň “weteranyna” mynasyp garşylyk görkezdi. “Şagadam” Ýokary liganyň täze wekilini iki oýnuň netijesinde bir pökgi artykmaçlykda kynlyk bilen ýeňdi.
“Şagadam” üçin ýarym final hem ýeňil düşmedi. Hatda topar ilkinji duşuşykda “Hazynadan” 1:0 hasabynda ýeňildi. Ýöne öz meýdanynda geçirilen ikinji duşuşykda “Hazynanyň” derwezesinden jogapsyz 3 pökgi geçiren “kenarlylar” 8 ýyldan soň, adyny Kubok ýaryşynyň finalyna ýazdyryp bildiler.
Final: “Şagadam” şu ýyl “Altyn asyr” üçin iň agyr garşydaşlaryň biri boldy. Hatda “aragatnaşykçylaryň” şu möwsümdäki ilkinji utulyşyna-da “Şagadam” sebäp bolupdy. Garaşylyşy ýaly, final duşuşygy hem çekeleşikli boldy. Iki tarapdan hem hem ýiti hüjümler gurnalsa-da, 90 minudyň dowamynda hasaby açmak toparlaryň hiç birine-de başartmady. Şeýlelikde, duşuşyk ýene-de ýarym sagatlyk goşmaça wagtda dowam etdi. Munda-da netije ýok. Üstesine iň soňky sekuntlarda “Altyn asyryň” derwezewany Mämmet Orazmuhammedow gyzyl kart alyp, oýundan çykaryldy. Duşuşygyň ykbaly 11 metrlik jerime urgularyna galdy. Jerime urgularda her topar garşydaş derwezä 6 pökgini dürs geçirdi. Ýöne “Şagadamdan” Hydyr Ýakubow toparynyň 7-nji pökgüsini derwezä dürs gönükdirip bilmedi. “Altyn asyrdan” Şöhrat Söýünowyň hasaby 7:6-a çykarmagy bilen hem “aragatnaşykçylar” öz taryhynda ikinji gezek ýurdumyzyň Kubogyna mynasyp boldular.
Şeýlelikde, ýurdumyzyň Kubogy ugrunda ýene bir ýaryş tamamlandy. Ýaryşyň iň netijeli hüjümçisi Süleýman Muhadow (8 pökgi) hem ýörite baýraga mynasyp boldy.
Kubok ýaryşynyň finalyndan soňra, käbir sanlar we maglumatlar:
- “Şagadam” Türkmenistanyň Kubogynyň finalyna üç gezek çykyp, şolaryň ikisinde ýeňildi. Iki utulyş hem 11 metrlik jerime urgularynyň netijesindedir;
- “Altyn asyr” dört final geçirip, şolaryň diňe birinde ýeňiji 11 metrlik jerime urgularynyň netijesinde kesgitlenildi;
- Indi 1992-nji ýyldan bäri ýurdumyzyň Kubogyna iki gezek (üns beriň, üç ýa dört däl, diňe iki) mynasyp bolan toparlaryň sany dörde çykdy. Bu Kubogy iki gezek muzeýine äkiden toparlaryň arasynda HTTU, “Merw” we “Ahal” toparlary hem bar.
- Bu final ýeňijisi 11 metrlik jerime urgularynyň netijesinde kesgitlenen bäşinji finaldyr. Şol sanda 2006-njy ýylda HTTU we “Köpetdag” toparlarynyň arasynda geçirilen final duşuşygy 7:6 hasabynda talyplaryň peýdasyna tamamlandy.
- Şu wagta çenli finala çykyp, ýeňiş gazanyp bilmedik toparlar: “Asudalyk”, “Aşgabat”;
- Şu wagta çenli finalda ýeňilmedik toparlar: “Ahal”, “Garagum”.


text:
Ysraýylda ilkinji gezek ýurduň ýokary derejeli resmisi azatlykdan mahrum edildi.
Sişenbe güni Ysraýylyň öňki prezidenti Moşe Katsaw, aýal zorlmakda we jynsy azar bermekde aýyplanyp, ýedi ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.
Geçen ýylyň dekabrynda Moşew Katsaw 1998-nji ýylda, ýurduň turizm ministri bolan döwründe, iki sany zorlama boýunça günäli tapyldy.
Şeýle-de ol 2000-2007-nji ýyllar aralygynda prezidentlik eden döwründe iki aýala jynsy zorluk gökezendigi üçin aýyplandy.
Katsaw bu aýyplamalar sebäpli dörän galmagallaryň netijesinde, prezidentlik möhleti gutarmagyndan iki hepde öň häkimiýetden gidipdi.
Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu bu barada sişenbe güni şeýle diýdi: "Bu Ysraýyl döwleti üçin juda möhüm gün. Bu gynanç we utanç güni. Emma, bu şeýle-de Ysraýylyň adalat sistemasyna uly minnetdarlyk we guwanç günüdir. Sud bu karary juda ýönekeý prinsipe esaslanyp çykardy, ýagny - hiç kim kanundan üstün däldir”.


text:
Häzirki wagtda paýtagtda şäheriň köçelerini abadanlaşdyrmak we giňeltmek boýunça giň gerimli işler alnyp barylýar. Paýtagtyň dürli künjeklerinde estakadalardyr köprüler gurulýar. Türkmenistanyň baş şäheriniň köçeleriniň-de ençemesi giňeldilýär.
Şol giňeldilýän köçeleriň biri-de Griboýedow köçesi, ol Aşgabadyň iň uly köçelerinden biri diýlip hasaplanýar. Häzir agzalan işler bu köçäniň Metallistler köçesi bilen kesişýän ýerinden tä Bedew ýaşaýyş massiwine çenli böleginde alnyp barylýar.
Paýtagtyň köçelerinde awtoulag gatnawyny kadalaşdyrmak üçin durmuşa geçirilýändigi aýdylýan bu çäreler, käbir halatlarda ady tutulan köçeleriň töwereginde ýaşaýan ilatyň durmuşyna ýaramaz täsir ýetirýär.
Mysal üçin agzalýan gurluşyk işleri sebäpli, Griboýedow köçesiniň ýokarda agzalan böleginde ýerleşen 10-njy awtoparkyň günorta tarapy, “Awtotrestiň” howlusynyň günorta tarapy, köne MŽF-iň we tehnikumyň howlulary ýumrulýar.
Galyberse-de, bu köçäniň gönülenýändigi sebäpli, onuň ugruna düşýän ýaşaýyş jaýlarynyň ählisiniň hem ýumrulyp, olaryň ýaşaýjylarynyň göçüriljekdigi aýdylýar.
Beýleki köçeler
Häzirki döwürde, köçeleri oňarmak we giňeltmek işleri Aşgabadyň käbir beýleki ýerlerinde hem alnyp barylýar. Olardan ýene biri - Gurbansoltan prospekti. Paýtagtdaky Aýna zawodynyň golaýyndan geçýän bu köçäniň giňeldilmegi bilen baglanyşykly şol zawod hem öňki ýerinden göçürilýär.
Geçen ýyl paýtagtyň Görogly köçesi bilen A.Nyýazow prospektiniň kesişýän çatrygynda täze tunnel geçelgesi açyldy. Şol tunneliň gurluşygy gidýärkä onuň golaýyndaky ýaşaýyş jaýlarynyň ençemesi ýumruldy. Bu ýerdäki çagalar bagy hem ýykyldy.
Ondan öň, paýtagtyň Gagarin köçesiniň tunnelden çykyp, Ýerewan köçesine barýança bolan aralykdaky, ýoluň sag tarapynda ýerleşýän seteräm oturan howluly bir gatly ýaşaýyş jaýlary hem ýumruldy we olaryň ýaşaýjylary ol ýerden göçürildi. Şol bir wagtda hem köçeler giňeldilip, ýaşaýyş jaýlary ýumrulan ýaşaýjylaryň käbirleri entegem täze öýe göçüp baryp bilenoklar.
“Tunel sebäpli göçürdiler”
“Meni we maşgalamy Görogly hem-de A.Nyýazow propsektleriniň çatrygynda gurlan tunnel sebäpli [ol ýerden] göçürdiler. Parahat-7 mikroraýonyndan kwartira bereris diýip aýtdylar. Emma häzire çenli şol jaýyň gurluşygy tamamlananok” diýip, özüni Swetlana diýip tanadan ildeşimiz Azatlyk Radiosyna gürrüň berýär.
Paýtagt Aşgabadyň köçelerini rekonstruksiýa etmek we giňeltmek işleri ýokarda agzalan köçeler bilen çäklenmeýär. Resmi maglumatlara görä, 2015-16-njy ýyllarda paýtagt Aşgabatda 20 sany prospektleridir, köçeleri modernleşdirmek göz öňünde tutulýar. Şeýle-de täze köçeler hem gurulmaly.
Bu işleriň ählisi hem 2017-nji ýylda geçiriljek “Aziada” oýunlaryna taýýarlygyň çäginde alnyp barylýar.


text:
Eýran BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň we Baş sekretar Pan Gi Munuň eýranly ýadroçy alymyň janyna kast edilmegini ýazgarmagyny sorady.
Eýranyň BMG-däki ilçisi Mohammad Kazaýiniň hatynda “Eýranyň ýadroçy alymlaryny nyşana alýan islendik görnüşdäki syýasy, ykdysady basyşlar ýa terror hüjümleri biziň döwletimiziň öz ýadro programmasy boýunça işlemek hukugyny ulanmagynyň öňüni alyp bilmez” diýilýär.
Kazaýi kast edijileriň ýadroçy alymy alyp barýan maşyny partlatmak üçin mangit bombasyny ulanandyklaryny aýtdy.
BMG-niň sözçüsi Martin Nesirski BMG-niň Eýrandan gowuşýan maglumatlardan habarlydygyny aýtdy we häzir bu barada hiç komment ýok diýdi.


text:
Goşulmalar özleriniň degişli sözlerine goşulyp ýazylýarlar.
Merediň, Durdyny, öýde, meýdandan, ýazdyk, sözle, otluk.
Basymy özlerine geçirmeýän -da, -de, -dä, -a, -ä, -ha, -hä, la, -le kimin goşulmalar bu kadadan çykarylyp, degişli sözleri bilen aralarynda defis goýlup ýazylýarlar.
aldy-da, geldi-de, ol-a, Berdi-hä, Gözel-ä, okady-la, gitdi-le, aldy-la.
Çekimli ses bilen gutarýan sözlere basymy özüne geçirmeýän -ha, -hä goşulmasy goşulýar: Durdy-ha, aýy-ha, ene-hä, geçi-hä.
Çekimsiz ses bilen gutarýan sözlere bolsa -a, -ä goşulmasy goşulýar: Oraz-a, Gözel-ä. Gepleşikde çekimli ses bilen gutarýan sözlere-de -a, -e goşulmasynyň goşulyşy duş gelýär.
Sözleriň ilki sesinden düzülen gysgaldylan goşma sözler bilen goşulmanyň arasynda defis goýlup ýazylýar.
ABŞ-nyň.
Goşulmalar palatal singarmonizm kadasyna boýun egdirilip ýazylýarlar.
obadan, öýümizde, almaly, erikli, taryhy, syýasy, ylmy, synpy.
Aşyky, Pyragy ýaly sözler-de şu kada esasynda ýazylýarlar.
Aşakdaky goşulmalarda bu kada saklanmaýar: -ana, -baz, -ban, -war, -waç, -gir, -gär, -dan, -dar, -jagaz, -zada, -zar, -keş, -kär, -maç, -nama, -paraz, -pez, -hana, -hor, (y, i, u, ü) -stan, bi-, bed-, nä-.
Sözleriň öňünden gelip, täze manyly söz ýasaýan kä aşakdaky ýaly sözler bilen gelende, goşulyp ýazylýar.
käwagt, kämahal, kägün, käbir, käýerde, käýarym.
Kä baglaýjy kömekçi bolup gelende, ol aýry ýazylýar.
Kä bulut gelýär, kä gün çykýar.
Garyşyk bogunly sözlere goşulma goşulanda, goşulmany sözüň soňky bognunyň çekimlisine eýerdip ýazmaly.
pionerler, meýdanyň.
Soňy -sk bilen gutarýan sözler bu kada girmeýärler.
Aşakdaky goşulmalar nähili sözlere goşulsalar-da we sözüň haýsy bognunda gelseler-de, ýazuwda dodaklandyrylyp ýazylýarlar.
Türkmen diline rus diliniň üsti bilen giren sözleriň soňy ý bilen gutarýan bolsalar, olara goşulma goşulanda, ý düşürilip ýazylýar.
Muzeý, liseý, maý ýaly sözler bu kadadan çykýar.
Kino, palto ýaly sözlere soňy çekimli ses bilen gutarýan sözlere goşulýan affiksler goşulýar. Emma ýöneliş düşüm diňe o sesiniň uzyn aýdylmagy bilen bildirilýär.
Men kino gitjek.
Soňy z, l, n, s seslerine gutarýan sözlerde d bilen başlanýan goşulmalar goşulanda, d sesi söz soňundaky seslere öwrülip geplense-de, ýazuwda ol öwrülmän ýazylýar.
Bi-prefiksi çekimli ses bilen başlanýan sözlere goşulanda, goşulma bilen sözüň arasynda ý sesi eşidilse-de, ýazuwda ol sözleriň asyl görnüşi saklanylýar.
Käbir dar çekimlilere başlanýan goşulmalaryň ilki sesi düşürilip geplense-de, ýazuwda olar düşürilmän ýazylýar.
-a, -e, -la, -le, -ma, -me bilen gutaran işliklere -ýar, ýär goşulanda, işlikleriň soňundaky -a, -e sesleri dar çekimlilere öwrülip geplense-de, -a, -e giň çekimlisi ýazylýar.
-dyr, -dir kem işligi goşulan sözler ýöňkeme bilen üýtgände, ikinji ýöňkemäniň birlik we köplük sanlarynda -dyr, -dir kem işligi düşürilip hem geplenýär, ýazuwda olaryň iki hili ulanylyşyna-da ýol berilýär.
-myş, -miş kem işligi goşulan sözler ýöňkeme bilen üýtgände, birinji ýöňkemäniň köplüginde kä -yk, -ik käte bolsa -ymyz, -imiz goşulýar. Munuň iki wariantynyň-da ýazylmagyna ýol berilýär.
-my, -mi sorag goşulmasy -dy, -di, -dyr, -dir kem işliklerinden öň hem, soň goşulyp bilýär. Ýazuwda munuň iki hili ulanylyşyna hem ýol berilýär.
Işlikleriň häzirki zamanyna goşulýan -my, -mi goşulmasy ikinji ýöňkemäniň birlik we köplük sanlarynda ýöňkeme goşulmasyndan öň hem, soň hem gelip bilýär. Ýazuwda munuň iki hili ulanylyşyna-da ýol berilýär.
Tertip sanlar arap sifrleri bilen görkezilende, sandan soň defis goýlup, -njy, -nji goşulýar.
6-njy, 9-njy, 3-nji, 10-njy


text:
Ýekşenbe güni Hindistanyň Nýu-Deli şäherinde köpçülikleýin jynsy taýdan zorlanyp we awtobusdan zyňlyp öldürilen 23 ýaşly gyzyň kremasiýa-jaýlanyş çäresi gurnaldy. Bu ýas çäresine bu heläk bolan gyzyň dogan-garyndaşlary bilen birlikde köpsanly hökümet resmileri-de gatnaşdylar.
Bu ýaş student gyz geçen hepdäniň penşenbe güni gyssagly bejergi üçin Singapura alnyp gidilipdi. Ýöne şenbe güni irden ol Singapuryň keselhanasynda aradan çykdy.
Singapuryň lukmanlary bu gyzyň beden organlaryna we beýnisine salnan ýaralaryň juda çynlakaýdygy sebäpli, onuň ömrüni halas edip bolmandygyny aýdýarlar.
Protestlere sebäp boldy
16-njy dekabrda hindistanly bu student gyzyň alty sany erkek kişi tarapyndan awtobusda jynsy taýdan zorlanmagy, ýenjilmegi we awtobusdan zyňylmagy bilen bagly bu bolan waka paýtagt Nýu-Delide uly gerimde protest çykyşlarynyň möwç almagyna sebäp boldy.
16-njy dekabrda bolan bu waka Nýu-Delide uly protest çykyşlaryna sebäp boldy. Nýu-Deli, 22-nji dekabr.
Yzly-yzyna birnäçe gün demonstrasiýa çykan müňlerçe protestçi aýal-gyzlara garşy edilýän zorluklaryň öňüni almakda häkimiýetleriň talabalaýyk çäre görmeýändiklerini aýdyp, muny ýazgardylar. Şeýle hem, olar bu student gyza sütem eden adamlaryň ölüm jezasyna höküm edilmegini talap etdiler.
Hindistanyň polisiýasy bu gyzy ýençmekde, ony jynsy taýdan köpçülikleýin zorlamakda we awtobusdan zyňmakda aýyplanylyp tussag edilen alty sany erkek kişä şu gün adam öldürmekde resmi jenaýat aýyplamasynyň bildirilendigini yglan etdi.
Ýekşenbe güni bu ýaş gyzyň ölümine gynanç bildirip, elleri şemli müňlerçe adam Nýu-Deliniň merkezine ýygnandy.
Häkimiýetler tankytlanylýar
Bu waka bilen baglanyşykly ot ýakylyp gurnalan doga okaýyşlyk dessurynda ýerli hindi ruhanysy Prem Das Tripati öz dogalarynyň ähli hindi zenanlarynyň baş saglygyna we goragyna bagyşlanýandygyny aýtdy.
“Bu dessuryň esasy maksady zenanlara garşy edilýän jynsy zorluklardan we beýleki jenaýatçylyklardan aýal-gyzlaryň goralmagy üçin doga etmekden ybarat. Biziň syýasatçylarymyz bu mesele barada dymýarlar. Olar aýal-gyzlaryň goragy üçin talabalaýyk çäreleri görmeýärler, jynsy zorluklara garşy berk kanunlary kabul etmeýärler” diýip, hindi ruhanysy Prem Das Tripati nygtady.
Dünýäniň dürli ýurtlarynyň resmileri Nýu-Delide jynsy taýdan zorluga sezewar edilip öldürilen bu gyzyň maşgalasyna öz gynançlaryny beýan etdiler. BMG-niň Baş sekretary Ban Ki Mun hem bu barada eden çykyşynda “bu rehimsiz jenaýatçylygy berk ýazgarýandygyny” nygtady.
Nýu-Deliniň polisiýa edarasynyň metbugat sekretary Radjan Bhagat bu jenaýatçylykda aýyplanýan adamlaryň sud tarapyndan günäli tapylan halatynda, olaryň ölüm jezasyna höküm edilmekleriniň mümkindigini aýtdy.


text:
Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow ýurduň Medeniýet ministrliginiň garamagyndaky merkezi kitaphanalaryň bitewi elektron ulgamynyň döredilmegi baradaky karara gol çekdi.
Türkmen döwlet habarlarynyň anna güni geçirilen hökümet maslahaty barada çap eden maglumatynda aýdylmagyna görä, şu günki gün Medeniýet ministrliginiň garamagynda 230 kitaphana bolup, olarda on milliondan gowrak kitap saklanýar.
Şeýle-de maglumatda diňe şu ýylyň ýedi aýynda ol kitaplardan 2 milliondan gowrak adamyň peýdalanandygy aýdylýar.
Wise-premýer B.Nurmyradowanyň täze proýekt barada beren hasabatynda aýdylmagyna görä, döredilýän bitewi elektron ulgam ýurduň 76 sany merkezi kitaphanasyny birleşdirer we elektron neşirlerden peýdalanmaga mümkinçilik berer.


text:
Gyrgyz parlamenti ýurduň täze ombudsmanyny saýlady. Azatlyk Radiosynyň öňki habarçysy 45 ýaşly Bakyt Amanbaýew penşenbe güni täze wezipesine girişmek üçin kasam etdi.
Muňa garamazdan, Gyrgyzystanyň öňki ombudsmany Tursunbek Akun sentýabr aýynda yglan eden açlygyna dowam edýär. Akun özüniň wezipesinden boşadylmagyny protest etmek we tanymal jenaýat adamynyň wagtyndan öň türmeden boşadylmagyna gatnaşdy diýip aýdýan ýurduň ýokary derejeli resmileriniň işden çekilmegini talap etmek maksady bilen açlyk yglan edipdi.
Akun Aziz Batukaýewiň aprel aýynda wagtyndan öň türmeden boşadylmagyna Gyrgyzystanyň Baş prokuraturasynyň we Içeri işler ministrliginiň ýokary derejeli resmileriniň jogapkärdigini nygtaýar.
Aziz Batukaýew Gyrgyzystany terk edip, Russiýa bardy. Gyrgyz kanun çykaryjylary Akuny ombudsman wezipesinden iýun aýynda aýyrypdylar. Akun öz saglyk ýagdaýynyň erbetleşýändigini aýdýar.


text:
Bütindünýä Saglyk guramasynyň täze çap eden interaktiw kartasynda dünýä ilatynyň 92 prosentiniň ýaramaz howa şertlerinde, ýagny BSG-nyň bellän çäklerinden hapa howada ýaşaýandygy aýdylýar.
Saglyk guramasy daşardaky howanyň ýaramazlygy sebäpli her ýyl 3 million adamyň dünýäsini başgalaýandygyny aýdýar. Içerdäki howanyň hapalygy hem adam saglygyna az zyýan ýetirmeýär.
2012-nji ýylda, hasaplamalara görä, daşardaky we içerdäki howanyň hapalygy zerarly 6,5 million adamyň ölendigi aýdylýar.
Türkmenistanam howanyň hapalanan, adam saglygy üçin howply ýurtlaryň hatarynda görkezilýär.
Azatlyk radiosy bu mesele bilen gyzyklanyp, aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bilen söhbetdeş boldy.


text:
Türkmenistan bütin dünýäde çilimkeşleriň iň pes göterimli ýurdy bolup durýar. Bu barada, RIA nowostiniň habar berşi ýaly, Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň baş direktory Margaret Çen aýtdy.
Türkmenistanyň “Saglyk” Döwlet maksatnamasynyň kabul edilmeginiň 20 ýyllygyna bagyşlanan halkara lukmançylyk maslahatynda eden çykyşynda ol ýurtda ilatyň bary-ýogy 8 göteriminiň çilim çekýändigini belledi.
BSGG-niň temmäki önümlerine garşy göreş boýunça çarçuwaly konwensiyasynyň sekretariatynyň baştutany Wera da Kosta e Silwa bu görkezijiniň 5 göterime getirmegi arzuw etdi. “XX asyrda çilim çekilmegi zerarly 100 million töweregi adam heläk boldy. Munuň özi iki jahan uruşlarynda wepat bolan adamlaryň sanyndan-da köpdür. Eger häzirki depgin saklansa, onda şu ýüzýyllykda temmäki bilen bagly ölümleriň sany milliarda baryp ýeter. Şunlukda, temmäki önümlerini ulanmak ösen döwletlerde peselýär, garyp ýurtlarda bolsa ýokarlanýar” — diýip, ol aýtdy.


text:
Türkmenistanyň Nebitgaz senagatyny ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Maksatnamasyna laýyklykda, döwlet dolandyryş edaralaryny, edaralary, kärhanalary, aýry-aýry jemgyýetçilik guramalaryny, hususy telekeçileri we ilatymyzy nebit önümleri bilen bökdençsiz üpjün etmek, şeýle hem bu önümleri has rejeli paýlamak we peýdalanmak boýunça öňde goýlan wezipeleri üstünlikli ýerine ýetirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Türkmenistanyň içerki sarp edijileri üçin 2016-njy ýylda nebit önümleriniň çäkli möçberleri tassyklanyldy.
2016-njy ýylda nebit önümleriniň çäkli möçberleri tassyklanyldy
Eger-de siz sözlemde harp ýalňyşy gören bolsaňyz, şol sözi saýlap Ctrl+Enter basyň


text:
Çarşenbe güni Siriýanyň Aleppo şäherinde hökümet güýçleriniň kontrollygynda ýerleşýän kwartalda üç sany maşyna ýerleşdirilen bombanyň partladylmagynda azyndan 40 töweregi adamyň ölendigi habar berilýär.
Siriýa boýunça iş alyp barýan we düýbi Londonda ýerleşýän ynsan hukuklaryny goraýjy gurama Aleppo şäherinde amala aşyrylan bu partlamalaryň bu şäherdäki ofiserler klubyny nyşana alandygyny aýdýar.
Bu gurama ýerli keselhana çeşmeleriniň maglumatyna salgylanmak bilen, hökümet güýçleriniň kontrollygyndaky kwartalda çarşenbe güni amala aşyrylan bu üç sany partlamada ölen 40-a golaý adamdan aglabasynyň hökümetiň harbylarydygyny mälim etdi.
Media “terrorçylary” aýyplaýar
Siriýanyň döwlet telewideniýesi içine bomba ýerleşdirilen üç sany maşynyň “Aleppo Palace” atly myhmanhananyň golaýynda partladylandygyny habar berýär. Bu myhmanhanada bolsa ýerli habarçylar bilen birlikde daşary ýurt media guramalarynyň-da žurnalistleri ýerleşýärler.
Döwlet telewideniýesi bu partlamalaryň “terrorçylar” tarapyndan amala aşyrylandygyny öňe sürdi. Prezident Başar al-Assadyň režimi oppozision söweşijileriň hemmesini “terrorçylar” hökmünde häsiýetlendirip gelýär.
Siriýanyň oppozision aktiwistleri çarşenbe güni Aleppo şäheriniň Söwda palatasynyň binasynyň golaýynda dördülenji bir partlamanyň-da amala aşyrylandygyny habar berdiler.
Ýitgiler barada maglumat dürli
Siriýanyň döwlet telewideniýesi bu wakanyň yzýany bu partlamalarda ölenleriň sanyny 27, ýaralananlaryň sanyny bolsa 75 adam diýip berdi. Ýöne, şol bir wagtyň özünde-de, telewideniýe halas ediş işleriniň barşynda ölenleriň we ýaralananlaryň sanynyň artmagyna garaşylýandygyny-da mälim etdi.
Döwlet telewideniýesiniň wideo ýazgylarynda myhmanhananyň we onuň golaýyndaky kafeleriň diwarlarynyň uly derejede weýran edilendigini görmek bolýar.
Soňky birnäçe aý bäri Siriýanyň Aleppo şäherinde hökümet güýçleri bilen oppozision ýaragly söweşijileriň arasyndaky çaknyşyklar dyngysyz dowam edýär. Bu çaknyşyklarda şäheriň kwartallarynyň käte bir toparyň eline, käte beýleki bir toparyň eline geçýändigi habar berilýär.
Çaknyşyklar güýçlenýär
Geçen hepde oppozision ýaragly söweşijiler bu şäheriň hökümet güýçleriniň kontrollygynda ýerleşýän raýonlaryny ele almak üçin täzeden çynlakaý hüjüme geçendiklerini yglan etdiler.
Bu wakalaryň fonunda ýerli aktiwistler sişenbe güni giçlik prezident Başar al-Assadyň dogduk şäheri bolan deňiz ýakasyndaky Kordaha şäherinde ýerli ýaşaýjylaryň protest çykyşlaryny basyp ýatyrmak üçin goşmaça hökümet güýçleriniň bu şähere getirilendigini habar berdiler.
Aktiwistler çarşenbe güni bu şäherde hökümet güýçleriniň azyndan 20 adamy tussag edendiklerini mälim etdiler.
Siriýa boýunça iş alyp barýan we düýbi Londonda ýerleşýän ynsan hukuklaryna goraýjy topar Siriýada indi bir ýarym ýyla golaý wagt bäri dowam edýän halk çykyşlarynyň barşynda ýurtda 30 müňden gowrak adamyň ölendigini aýdýar.


text:
Ukrainanyň premýer-ministri Arseniý Ýatsenýuk Orsýetiň Krymy anneksiýa etmeginiň netijesinde “Gazprom” kompaniýasynyň Ukraina umumy bahasy 1 milliard dollarlyk 2.2 milliard kubometr gaz bergisiniň bardygyny aýtdy.
Ýatsenýugyň 27-nji maýda aýtmagyna görä, eger “Gazprom” we Ukrainanyň “Naftogaz” kompaniýasy gaz söwdasy baradaky dawasyny çözüp bilmeseler, Kiýew “Gazpromy” Stokgolmyň halkara arbitraž suduna bermekçi.
“Gazpromyň” ýolbaşçysy Alekseý Milleriň 27-nji maýda aýtmagyna görä, Orsýet Ukrainanyň gaz bergisi üçin 30-njy maýda 2 milliard dollar tölemegine garaşýar.
Ukraina bergisini üzmeginden ozal Orsýetiň gazyň nyrhyny öňki derejä ýetirmegini isleýär. Orsýet Ukrainanyň öňki prezidenti Wiktor Ýanukowiçiň fewral aýynda häkimiýet başyndan çetleşdirilmeginden soň Ukraina üçin gazyň nyrhyny iki esse ýokarlandyryp, her müň kubometri üçin 500 dollar talap edýär.