text:
Ukrainanyň hökümeti resmi taýdan Wladimir Groýsmany ýurduň premýer-ministriniň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji diýip yglan etdi.
Ukrain hökümetiniň 25-nji iýulda ýaýradan beýanatynda bu karar premýer-ministr Arseniý Ýatsenýuk wezipesinden çekileni sebäpli amala aşyryldy diýilýär.
36 ýaşyndaky Groýsman fewral aýyndan bäri Ýatsenýukyň orunbasary we regional ösüş ministri wezipelerinde işleýärdi.
Ýatsenýuk 24-nji iýulda wezipesinden çekildi. Ol özüniň wezipeden çekilmegini şol güni ir bilen Ukrainanyň hökümet koalisiýasynyň çagşamagynyň “kabinetiň inisiatiwasynyň böwetlenmegine” alyp barandygy bilen düşündirdi.
Hökümet koalisiýasynda agdyklyk edýän iki partiýa, prezident Petro Poroşenkonyň täze parlament saýlawlaryny geçirmek üçin düzgünlere başlamagyna mümkinçilik döretmek maksady bilen parlamentden çekilýändigini yglan edipdi.
Groýsman 2006-njy ýylda Ukrainanyň günbataryndaky Winnitsia şäheriniň häkimi wezipesine saýlanypdy.


c: text/html

text:
Dünýäniň ykdysadyýeti güýçli döwletleriniň käbirinden gowuşýan habarlarda ykdysady krizisiň sowlandygy aýdylýar. Üstümizdäki hepdede Birleşen Ştatlaryň Merkezi Bankynyň (Federal Reserve) başlygy Ben Bernanke Amerikada ykdysady durgunlygyň soňlanandygyny jar etdi. Ýewropa Komissiýasy hem: “Ýewropa ykdysadyýetiniň gaýtadan ösüşe başlan bolmagy ähtimal” diýýär. Orsýetiň maliýe ministri-de Orsýetde ýagdaýyň gowulanandygy barada şek-şübhä ýer goýanok.
Birleşen Ştatlaryň Merkezi Bankynyň başlygynyň aýtmagyna görä, tehniki taýdan garanyňda, durgunlygyň sowlandygy ähtimallygy gaty ýokary.
Ýewropanyň ydysadyýet we pul işleri komissary Joaquin Almunia hem: “Biz indi çöketlikden çykdyk diýip bilýäris” diýýär.
“Üçünji kwartalda krizisden bütinleý çykyp ugrarys. Muňa şek-şübhe ýok” diýip, ors maliýe ministri Kudrin nygtaýar.
Beýanatlardan beýleki maglumatlar
15-nji sentýabrda berlen sanlar Birleşen Ştatlarda ownuk söwdanyň awgust aýynda 2.7 prosent ösendigini görkezdi. Bu geçen 3-4 ýyllykda bolan iň ýokary ösüş. Muňa gowy habar diýip garalýar. Sebäbi bu halkyň öz gurbuna bolan ynamynyň “o diýen zerur bolmadyk” harytlary-da satyn alarlyk derejä ýetendigini görkezýär.
Ýewropada Germaniýa bilen Fransiýa üstümizdäki ýylyň ikinji çärýeginde krizisden çykdy. Komissiýa 3-nji çärýekde Ýewropa Bileleşiginiň ýokarlap, durgunlykdan arany açaryna garaşýar.
Ýaponiýa bu işi ikinji çärýekde etdi. Orsýetde hem, Kudriniň aýtmagyna görä, iýun we iýul aýlary ösüş üçin oňaýly aýlar bolupdyr.
Onsoň bu aýdylýanlara ynam edip bolarmykan? Krizisden çykyldy, ykdysadyýet gowulaşdy diýip, syýasatçylar, maliýe häkimiýetleri ozal hem aýtmadykdan däl.
Halkara ykdysadyýet boýunça ekspert Wanessa Rossi: “Bu dogry, ýöne ozal berlen beýanatlar aslynda esasan bir arzuwdy. Bu gezek beýle däl ýaly görünýär” diýýär: “Bir anyk zat, üstümizdäki ýylyň ikinji ýarymynda ýagdaýyň çyndan gowulanandygy. Berýän beýanatlarynda olary ynamly edýän şol.”
Ýöne ýagdaý gowulanýar diýildigi ykdysadyýet indi uly ädimler bilen ilerlär diýildigi däl. Onuň işsizleriň sanyny azaldarlyk derejede öserine entek wagt gerek. “Ösüş az-kem bolsa-da, biz diňe birnäçe aý mundan ozalky talap derejesine ýetýäris. Bu krizisden öňki derejä ýetendigimizi aňladanok” diýip Rossi aýdýar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sişenbe güni prezident G.Berdimuhamedow Türkmenistana sapar edýän Litwanyň premýer-ministri Algirdas Butkýawiçýus bilen gepleşik geçirdi.
Bu gepleşikde taraplar Türkmenistan bilen Litwanyň hyzmatdaşlyklaryny ösdürmekligiň dürli ugurlary barada pikir alyşdylar.
Gepleşiklerde esasan hem söwda-ykdysadyýet, turizm, transport, energetika, tekstil senagaty we ýokary tehnologiýa ýaly ugurlardaky hyzmatdaşlyklaryň üns merkezinde bolandygy habar berilýär.
Sişenbe güni bu duşuşykdan soň Türkmenistanyň we Litwanyň hökümet delegasiýalary-da gepleşik geçirdiler.


text:
Respublikanlaryň saýlanan prezidenti Donald Tramp öz adminstrasiýa toparyny düzmegi dowam etdirmek bilen, klimat özgermesi boýunça Pariž şertnamasyndan çykmak barada prezidentlik kampaniýasy mahalynda beren wadasyndan yza çekilýär.
Tramp 22-nji noýabrda, «New York Times» gazetiniň žurnalistleri bilen bolan söhbetdeşlikde özüniň adamlaryň işleri bilen global maýlamanyň arasynda käbir baglanyşyklaryň bolandygy barada pikir edýändigini aýtdy.
Şeýle-de ol Birleşen Ştatlary howanyň gyzmagyna sebäp bolýan gazlary azaltmaga gönükdirilen Pariž şertnamasyndan çykarmak barada, faktlary öwrenmezden, gyssanmaç karar çykarmajagyny bildirdi.
Tramp prezidentlik kampaniýasy mahalynda Birleşen Ştatlaryň bu şertnamadan ýüzüniň ugruna yza çekjegini aýdyp, tebigaty goraýjylary we alymlary alada goýupdy.
Mundanam başga, Tramp söhbetdeşlik mahaly özüniň demokrat bäsdeşi Hillari Klinton babatdaky pozisiýasyny hem ýumşatdy. Ol ozal ony, döwlet sekretary bolup işlän mahalynda hususy elektron poçtasyny ulanandygy üçin, derňewe çekjekdigini aýdypdy.
Bu onuň dyzmaç tarapdarlarynyň saýlaw kampaniýasynyň üýşmeleňlerinde «Ony türmä bas!" diýip gygyryşmaklaryna esas bolupdy. Şeýle-de bu ýagdaý köp amerikalynyň ABŞ-nyň demokratik sistemasynyň durnuksyzlaşmak ähtimallygyndan alada galmagyna getiripdi.
"Men Klintonlary ynjytmak islemeýärin, hakykatdanam islämok" diýip, Tramp söhbetdeşlikde aýtdy. "Ol örän kän hupbat gördi we köp ugurdan ejir çekdi" diýip, saýlanan prezident sözüniň üstüni ýetirdi.
20-nji ýanwarda prezidentlige başlaýan Tramp Orsýet bilen gatnaşyklary ol ýa-da beýleki görnüşde «täzeden gurmaklygy» ret etdi, emma Waşington bilen Moskwanyň ylalaşmagy, hususan-da Siriýa meselesinde bir pikire gelmegi gowy bolar diýen pozisiýasyny gaýtalady.
Ol Birleşen Ştatlaryň Yrakdaky urşy barada aýdan sözlerini hem gaýtalady we ony «biziň ýurdumyzyň taryhyndaky iň uly ýalňyşlyklaryň biri" diýip atlandyrdy.
Tramp özüniň Siriýadaky alty ýyllyk raýat urşy babatynda «berdaşly ideýalarynyň» bardygyny aýtdy, ýöne jikme-jiklikleri aýtmakdan ýüz öwürdi.
“Biziň Siriýada dowam edýän däliligi soňlamagymyz gerek” diýip, ol aýtdy.
Moskwa gozgalaňçylara garşy söweşde Siriýanyň režimini goldady, emma Waşington has aram pitneçilere goldaw berdi we Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň iş başyndan gitmegini isleýär.
Şeýle-de Tramp Orsýet bilen Birleşen Ştatlaryň terrorçylyk ýaly umumy alada döredýän meselelerde bir hörpden gopmalydygy barada ozal aýdan sözlerini gaýtalady.
Emma ol aragatnaşygyň bu hili gowulaşmasynyň “gaýtadan gurmak”diýip atlandyrmagyny ret etdi.
Trampyň bäsdeşi Hillari Klintonyň döwlet sekretary bolan döwründe, Moskwa bilen gatnaşyklary gowulandyrmak üçin, hut şeýle aňlatma ulanylypdy. Emma bu tagallalar puç boldy we indi Moskwa bilen Waşingtonyň arasyndaky gatnaşyklaryň derejesi Sowuk uruşdan bäri iň pes ýagdaýa düşdi.
“Men bu bolan zatlardan soň ol aňlatmany[gaýtadan gurmak] ulanmaryn” diýip, Tramp aýtdy.


text:
Owganystanyň polisiýasy Kandagar welaýatynda polisiýa wekiliniň öz kärdeşlerini oka tutmagynyň netijesinde dört polisiýa ofiseriniň öldürilendigini we ýedisiniň ýaralanandygyny aýtdy.
Welaýat polisiýasynyň metbugat-wekili Zia Durrani ok atyşygyň 10-njy fewralda Zhari etrabyndaky barlag-geçiş nokadynda bolandygyny aýtdy. Şeýle-de ol öz kärdeşlerine dönüklik eden polisiýa işgäriniň atylyp öldürilendigini habar berdi.
Hüjümiň jogapkärçiligini “Talyban” guramasy öz üstüne aldy. Mundan ozal 26-njy ýanwarda Uruzgan welaýatynda dönük polisiýa işgäri neşäniň täsiri astynda özüniň 10 kärdeşini atyp öldüripdi.


text:
Penşenbe güni Siriýanyň oppozision aktiwistleri ýurduň Hama prowinsiýasynda hökümete tarapdar güýçleriň azyndan 86 adamy öldürendiklerini mälim etdiler.
Olar bu öldürilenlerden 20-den gowragynyň çagalardygyny we ýene 20 töwereginiň aýallardygyny aýdýarlar. Maglumata görä, bu adamlar Hama prowinsiýasyndaky iki obada öldürilipdir.
Ýöne döwlet telewideniýesinde hökümet resmileri bu gyrgynçylygyň ýaragly terrorçylar tarapyndan amala aşyrylandygyny öňe sürdüler.
Maglumatda öldürilenleriň köpüsiniň ýakyn aralykdan atylyp hem-de pyçaklanyp öldürilendigi aýdylýar.


text:
Aşgabadyň hususy dermanhanalarynda dermanlaryň bahasy gymmatlap başlady. Bu gymmatlama indi soňky bir aýa golaý wagt bäri has köp göze ilýär.
Mysal üçin, paýtagtyň “Ýüz fontan” atly seýilgähinde ýerleşýän hojalyk kärhanasyna degişli “Sabur” atly dermanhanada öň 83 manatdan satylýan “Ostalon” atly derman häzir 87 manada durýar.
“Serebralizin” dermany ozal 104 manat bolsa, indi 110 manatdan satylýar. “Mildronad” atly derman öň 59 manat bolsa, häzir 63 manada durýar.
Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçylary şäheriň hususy dermanhanalarynyň tas ählisinde diýen ýaly dermanlaryň bahasynyň ýokarlanandygyny, emma onuň sebäpleri barada ne resmiler, ne-de dermanhana işgärleri tarapyndan maglumat alyp bolýandygyny aýdýarlar.
“Men munuň sebäbini dermanhananyň satyjysyndan soranymda, ol düşündiriş berjek hem bolmady. ‘Ozal başga bahady, häzir şu baha’ diýip, gysga jogap berdi” diýip, habarçymyz Soltan Açylowa aýdýar.
Ýeri gelende aýtsak, dermanlaryň gymmatlamagy ýurtda azyk gytçylygynyň emele gelen we käbir harytlaryň bahasynyň birnäçe esse ýokarlanan wagtyna gabat geldi. Indi üç aýa golaý wagt bäri Türkmenistanda şeker, ösümlik ýagy we un ýaly önümler ýeterlik derejede satylmaýar.
“Pes hilli ýa-da arzan bahaly”
Käbir paýtagtly näsaglar döwlet dermanhanalarynda öňden hem gymmat bahadan satylýan bu dermanlary ulanmak üçin, özlerinde ýeterlik serişde mümkinçiliginiň ýokdugyny aýdyp, onuň deregine käbir “pes hilli ýa-da arzan bahaly” dermanlardan peýdalanýandyklaryny belleýärler.
“Käbir ýürek agyryly adamlar gymmat “Mildronad” atly dermany satyn alyp bilmän, “Riboksin” ýaly arzan bahaly sanjymlary etdirmeli bolýandygyny aýdýarlar. Arzan bahaly dermanlaryň bolsa täsiriniň gaty pesdigini aýdýarlar. Üstesine Türkmenistanda öndürilýän dermanlaryň hiliniň pesdigini hem aýdylýar” diýip, Aşgabatdaky habarçymyz näsaglara salgylanyp gürrüň berýär.
Galyberse-de, dermanlaryň gymmatlamagy bilen bir hatarda, Aşgabadyň döwlete degişli dermanhanalarynyň aglabasynda, Saglyk öýlerinde berilýän Saglyk ätiýaçlyk pasportyna girýän käbir dermanlaryň doly diýen ýaly satylmaýandygy aýdylýar.
“Saglyk ätiýaçlyk pasportyna girýän käbir dermanlary tapmak has-da kynlaşýar. Käbir dermanlar gymmat bahasyndan hem tapdyrmaýar. Men “Predizin” diýen dermany gözläp, şäheriň ähli dermanhanalaryna diýen ýaly aýlanyp çykdym. Ýöne olaryň hiç birinde şol derman ýok. Saglyk öýlerinde şol dermany ulanmaly diýip ýazyp berýärler, ýöne döwlet dermanhanalarynda tapdyrmaýar. Onsoň hususy dermanhanalardan satyn almaly bolýarys” diýip, aşgabatly 54 ýaşyndaky näsag Miwegül daýza (howpsuzlyk ýagdaýy sebäpli ady üýtgedildi) gürrüň berýär.
Wagtynda saglyk bejergisini alyp bilmeýärler
Dermanlaryň bahasynyň ýokarlanmagynyň we olaryň käbirleriniň düýbünden satylmazlygynyň näsaglaryň saglyk bejergisine ýaramaz täsir ýetirýändigini we olaryň talabalaýyk, öz wagtynda bejergi almaklaryna hem böwet bolýandygyny näsaglar aýdýarlar.
“Ýakynda goňşymyzyň ogluny keselhana ýerleşdirdiler. Şol oglanyň ejesi ogluna gerek dermanyň wagtynda tapylmandygyny, şol sebäpli onuň saglyk ýagdaýynyň agyrlaşandygyny gürrüň berdi” diýip, Miwegül daýza aýdýar.
Türkmenistan Bütindünýä Saglygy goraýyş guramasyna 1992-nji ýylyň 2-nji iýulynda agza bolupdy. Şondan soň, bu gurama bilen Türkmenistanyň hökümetiniň gol goýan resminamasyna laýyklykda, her 2 ýyldan “Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi bilen Bütindünýä Saglygy goraýyş guramasynyň arasynda hyzmatdaşlyk hakynda 2 ýyllyk ylalaşyk” baglaşyldy.
Sözümiziň ahyrynda aýtsak, dermanlaryň bahasynyň ýokarlanmagy, olaryň käbirleriniň düýbünden satylmazlygy we onuň sebäpleri barada Azatlyk Radiosyna degişli türkmen resmilerinden komentariý almak başartmady.


text:
NATO-nyň ýolbaşçysy Anders Fogh Rasmussen 19-njy maýda çykyş edip, Russsiýanyň goşunlarynyň Ukrainanyň serhetlerinden çekilip başlandygy barada hiç hili alamatlaryň ýokdugyny aýtdy. Şol bir wagtda, Kreml esgerlerini yzyna çagyrandygyny öňe sürýär.
Rasmussen Brýusselde geçirilen metbugat ýygnagynyň dowamynda Russiýanyň öz goşunlaryny Ukrain serhetlerinden çekip başlandygy boýunça “gynansa-da” özünde “hiç hili delilleriň ýokdugyny” belledi.
Ol Russiýanyň Ukrainadaky hereketleri “Ýewropada howpsuzlyk babatynda düýpgöter täze ýagdaýlary” emele getirendigini nygtady. Şeýle-de Rasmussen “Biziň islendik howpa garşy netijeli goranmak üçin ähli planlarymyzyň bardygyna arkaýyn boluň” diýdi.
Rasmussen Russiýanyň Ukrainadaky “agressiýasy” we Krymy anneksiýa etmegi bilen, Moskwanyň “özbaşdak döwletleriň öz ykballaryny özleriniň kesgitlemegi” ýaly demokratiki pikirlere garşy çykýandygyny nygtady.
Ol Moskwanyň hereketleri netijeside Ýewropada “çaklamasy kyn bolan, juda gorkuly” howpsuzlyk ýagdaýlarynyň dörändigini aýtdy.
Rasmussen “biziň howpsuzlygymyz, biziň bol-elinligimiziň esasydyr” diýip, goranmak pudagyna has köp çykdajy goýbermäge çagyrdy.
Moskwa
Rasmusseniň çykyşy bilen bir hatarda, 19-njy maýda rus prezidenti Wladimir Putin Ukrainanyň serhedindäki rus goşunlarynyň öz bazalaryna dolanmaklary üçin görkezme berendigini aýtdy.
Kremliň berýän maglumatyna görä, “planlaşdyrylan” diýilýän ýazky harby-türgenleşiklerden soň Rostow, Belgorod we Brýansk regionlaryndaky goşunlaryň yzlaryna dolanmaklary üçin görkezme berlipdir.
Ýaýradylan beýanata görä, Putin goşunlaryň çekilmegi bilen baglylykda goranmak ministri Sergeý Şoýgu ýörite görkezme beripdir.
Mundan iki hepde ozal hem şular ýaly beýanat ýaýradylyp, onda rus goşunlarynyň serhetden çekilendigi barada maglumat berlipdi.
Kremliň beýanatynda anyk näçe harbynyň we haýsy wagt araçäginde serhetden çekiljekdigi barada takyk maglumat berilmeýär.
NATO Ukraina bilen serhetde ruslaryň 40 müňden gowrak goşunynyň bardygyny çaklaýar.
Şol bir wagtda, Russiýa Kiýewiň ýurduň gündogar sebitlerindäki operasiýalaryny togtadyp, öz goşunlaryny yzyna çekmegi üçin duýduryş berdi.
Şeýle-de Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Ukrain krizisi bilen baglylykda, Moskwanyň Ýewropa Bileleşigi we NATO bilen gatnaşyklaryny “täzeden düýpli seljermelidigini” nygtady.


text:
Şu günler Gyrgyzystana sapar edýän BMG-niň Baş sekretarynyň syýasy meseleler boýunça komekçisi Miroslaw Ýenç Merkezi Aziýada howpsuzlyk meseleleri we “Yslam döwleti” toparynyň döredýän töwekgelçiligi barada gepleşik geçirýär. Şeýle-de gozgalýan meseleleriň arasynda suw meselesi, ykdysady problemalar we Merkezi Aziýada demokratik özgerişlikler temasy gozgalýar.
BMG-niň Baş sekretarynyň geňeşçisi, wezipesine şu ýylyň mart aýynda bellenen Miroslaw Ýenç öň BMG-niň Merkezi Aziýada prewentiw diplomatiýa boýunça Aşgabatdaky merkeziniň müdiri bolupdy. AÝ/AR-nyň Gyrgyz gullugy Miroslaw Ýenç bilen söhbetdeşlik geçirdi.
AÝ/AR: Siziň bu saparyňyzyň gün tertibinde howpsuzlyga degişli nähili meseleler durýar?
Miroslaw Ýenç: Munuň anyk meselelerdigini aýtmak bolar. Birinjiden, zorlukly ekstremizm, terrorizm howpuny, Yrakda we Siriýada “Yslam döwletiniň” hereketleri bilen bagly howplary, şeýle-de Owganystandan gelip çykýan terrorçylyk howpuny agzap bolar. Owganystan bilen goňşy Merkezi Aziýa ýurtlary bu howplary gös-göni duýýarlar.
Indiki mesele, regionda suw resurslarynyň ulanylmagyna degişli. Bu ýerde suw resurslaryny adalatly ulanmak boýunça uzak wagt bäri gepleşikler geçýär. Elbetde, biz Merkezi Аziýa ýurtlarynyň suw we energiýa resurslaryndan bilelikde peýdalanmak boýunça halkara mehanizmlerine düşünmegine ýardam berýäris.
Ýene bir mesele sosial-ykdysady ösüşe degişli. Biz nebit-gazyň bahasynyň peselýändigini we merkezi aziýa ýurtlarynyň öz hyzmatdaşlyk edýän beýleki ýurtlarynda ýüze çykýan kynçylyklaryň täsirini duýýandygyny görýäris. Bu ugurda Ukrainadaky ýagdaýlary we Orsýet babatyndaky sanksiýalary bellemek mümkin.
Möhüm meseleleriň ýene biri, neşe gaçakçylygy. Biz bu howpuň gitdigiçe güýçlenýändigini görýäris we munuň öňüni almak üçin hyzmatdaşlygy güýçlendirmeli diýip hasap edýäris.
AÝ/AR: “Halkara krizis topary” Siriýadaky soňky ýagdaýlaryň Merkezi Aziýanyň radikallaşmagy boýunça çynlakaý howp döredýändigini aýdýar. Şeýle howp näderejede uly we Merkezi Aziýa ýurtlary onuň bilen haçan ýüzbe-ýüz bolup bilerler?
Miroslaw Ýenç: Merkezi Aziýa ýurtlary şeýle problemalar bilen eýýäm häzir ýüzbe-ýüz bolýarlar. Biz Siriýada we uruş gidýän beýleki ýurtlarda merkezi aziýalylaryň söweşýändigi barada maglumatlary bilýäris. Bu ýerde takyk hasap çykarmak kyn, emma Merkezi Aziýadan bolan söweşijileriň sanynyň ýüzlerçe adamdan birnäçe müň adama çenli baryp ýetýändigi öňe sürülýär. Onsoň hakyky howp bar diýip hasaplamaga esas bar. Şonuň üçin Merkezi Aziýa döwletleri bu meselede has köp hyzmatdaşlyk etmeli diýip hasap edýärin. Sebäbi bu global problema bolup, bir döwletiň öz güýji bilen çözerinden has agyr. Munuň üçin regional we global hyzmatdaşlyk gerek.
Biz geçen ýylda Bişkekde habar serişdeleriniň, žurnalistleriň terrorizme garşy göreşdäki roly boýunça çäre geçirdik. Şeýle-de ýakynda biz Aşgabatda duşuşyk geçirip, terrorizme garşy göreşiň çäklerinde serhetlere gözegçilik etmek we olary dolandyrmak meselesini maslahat etdik. Bu ýerde taraplaryň arasynda has köp ynamyň we işleriň gerekdigini belläsim gelýär, sebäbi howp hakykatdanam çynlakaý. BMG we Howpsuzlyk Geňeşiniň ýörite rezolýusiýasy regionyň ýurtlaryna şeýle meselede ýardam bermäge taýýar.
AÝ/AR: Radikallaşmagyň öňünde haýsy ýurtlar has gowşak?
Miroslaw Ýenç: Radikallaşmak we terrorçylyk köp faktorlar bilen bagly ýagdaý. Şonuň üçin BMG-niň daşary ýurtly söweşijiler we zorlukly ekstremizmiň öňüni almaga gönükdirilen rezolýusiýasy boýunça geçirilen çekişmä gatnaşyjylaryň köpüsi jemgyýetdäki bölünişige, agyr sosial-ykdysady şertlere, adam hukuklary bilen bagly problemalara ünsi çekdiler. Sebäbi adamlar ýurduň syýasy-jemgyýetçilik durmuşyna doly gatnaşyp bilmeseler, öz nukdaýnazaryny aýdyp bilmeseler, ýa-da dini azatlykdan peýdalanyp bilmeseler. Bu zatlar hem ýagdaýa ýaramaz täsir ýetirýär.
Daşarky faktorlar hem bar. Neşe gaçakçylygy bilen terrorçylygyň arasynda hem arabaglanyşyk bar, korrupsiýanyň hem täsiri bar. Döwletler [durnuklylygyň hatyrasyna] kanunyň hökmürowanlygyny üpjün etmeli we demokratiýanyň doly derejede işlemegine ýol açmaly.


text:
ABŞ-nyň Ýakyn Gündogar boýunça ýörite wekili Jorj Mitçel bu regionda parahatçylygy ornaşdyrmak babatdaky gaýtadan geçirilýän gepleşikleriň gowy netije berjekdigine ynam bildirdi. Bu barada Jorj Mitçel Müsürde Palestinanyň we Ysraýylyň liderleri gepleşik geçirenden soň aýtdy.
“Palestin awtonomiýasynyň lideri Mahmud Abbas bilen Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netenýahu asuda ilata garşy zorlugyň hemme görnüşini ýazgaryp, howpsuzlygy üpjün etmek boýunça bilelikde hereket etmäge ylalaşdylar. Biziň hemmämiz öz esasy maksadymyzyň uzak möhletleýin parahatçylygy ornaşdyrmakdan ybaratdygyny ýene bir gezek tassykladyk” diýip, Jorj Mitçel aýtdy.
ABŞ-nyň döwlet sekretary Hillari Klinton Müsürde deňziň kenarynda ýerleşýän Şarm-aş-Şeýh kurort şäherinde geçirilýän gepleşiklerde araçy bolup çykyş edýär.
Geçen ýekşenbe güni Benýamin Netenýahu Ysraýylyň Günbatar kenardaky gurluşyklary saklamak kararynyň togtadyljakdygyny aýtdy, ýöne şol bir wagtda ol bu ýerde alnyp barylýan işleriň depgininiň peseldiljekdigini bildirdi.
Palestinanyň lideri Mahmud Abbas bolsa, eger Ysraýyl gurluşyk işlerine täzeden başlasa, özüniň gepleşikleri terk etjekdigini duýdurdy.


text:
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew gurmaçylykly jenaýat toparlarynyň günäsi subut edilen agzalaryna has berk temmi bermek baradaky kanuna gol çekdi.
Orsýetiň habar gulluklary prezident Medwedowyň täze kanun barada aýdan sözlerine salgylanyp, onuň guramaçylykly jenaýatçylyk toparlaryna garşy kanuny çäre görmek mümkinçiliklerini giňeltjegini aýdýarlar.
Orsýetiň baş prokurorynyň birinji orunbasary Aleksandr Bastrikin indi häkimiýetler jenaýatçylyk hereketleriniň arkasynda duran adamlary hem yzarlap bilerler diýdi. Bu kanun oktýabrda parlamentiň iki öýi tarapyndan hem tassyk edildi.


text:
Geçen 36 sagadyň dowamynda Owganystanyň günortasynda bolan dürli wakalarda 8 amerikaly esger bilen bir hatarda ençeme parahat ýaşaýjynyň ölenligi aýdylýar.
Howpsuzlyk güýçleriniň Owganystanyň Kandahar welaýatynda ýerleşýän merkezine gozgalaňçylar tarapyndan sişenbe güni giçlik edilen hüjümde üç amerikaly we bir owganystanly esger bilen bäş graždanyň heläk bolanlygy aýdylýar.
Bu wakanyň jogapkärçiligini talyplar boýun aldy.
Amerikanyň beýleki dört esgeri ýurduň günortasynda ýoluň gyrasyna ýerleşdirilen bombanyň partlamagy zerarly çarşenbe güni heläk boldy.
8-nji amerikaly esgeriň bolsa öňki çaknyşyklarda ýaralanan harbydygy aýdylýar. Ol çarşenbe güni aradan çykdy.
Şu aýyň dowamynda Owganystanda heläk bolan halkara harbylaryň sany 45 adama ýetdi.


text:
Soňky döwürde türkmenistanly ýaşlaryň arasynda daşary ýurtlarda okap bilim almak isleýänleriň sany artdy diýlip habar berilýär.
“Nemis tolkuny” internet saýtynyň maglumatyna görä, 27-nji iýul güni daşary ýurtlarda okaýan we okuwa gitmekçi bolan 40 adamyň Aşgabadyň howa meýdanynda daşary ýurtlara gatnaýan uçarlardan düşürilip, alnyp galynandygy barada ýazdy.
Bu ýagdaýyň sebäbini häkimiýetler studentleriň ýurdy terk etmek üçin ýörite rugsadynyň ýokdugy bilen düşüdiripdirler.
Daşary ýurtlarda okap bilim almak isleýän ýaşlar goňşy respublikalarda hem az däl. Eýse, ýaşlaryň daşary ýurtlarda bilim almak ýagdaýy goňşy ýurtlarda nähili ýola goýlan?
Gyrgyzystan
Gyrgyzystanyň Bilim ministriniň orunbasary Boris Kubaýewiň sözlerine görä, her ýyl Gyrgyzystandan 500-den gowurak student daşary ýurtlara bilim almaga gidýär. Olaryň aglaba bölegi Ýewropa, Amerika, Hytaýa we Türkiýä barýar.
“Daşary ýurtlarda okamak isleýän ýaşlara nähili şertler döredilen?” diýen soragymyza Boris Kubaýew olar üçin wiza meselesiniň ýönekeýleşdirilendigini, okuwa girmek üçin zerur dokumentleri ýygnamakda kömek berilýändigini, şeýle-de, bu işleriň tiz çözlüp, olaryň arkaýyn ýurtdan çykyp gidýändiklerini aýdýar.
Boris Hamidowiç ýurduň häkimiýetleriniň we ministrlikleriniň daşary ýurtlarda okamaga höwes bildiren studentleri goldap, höweslendirip, olara zerur kömegi berip durýandyklaryny hem belleýär.
Studentler daşary ýurtlarda okap, diplom alyp, öz ýurduna dolanyp gelenlerinde, olara gowy işleriň berilýändigni aýdýarlar.
Özbegistan
Özbegistanyň Bilim ministrliginden bu barada maglumat almak mümkin bolmady. Emma Özbegistanly mugallym Israil Rizaýewiň sözlerine görä, soňky döwürde Özbegistanyň halky iki gatlaga bölünipdir. Birinjisi, baýlar, ikinjisi-de garyplar. Onsoň mümkinçiligi bar baý adamlaryň perzentleri daşary ýurtlarda okaýarlar.
Onuň sözlerine görä, baý gatlak diýilýän, esasan, hökümetiň wekilleri, ýurduň içki organlarynda, ministrliklerde, korporasiýalarda, prezident apparatynda işleýän işgärleriň çagalary hiç hili bökdençsiz, daşary ýurtlara gidip okaýarlar.
“Ilatyň garyp gatlagynyň çagalary diňe işläp, gazanç etmek üçin Orsýete we Gazagystana gidýärler. Daşary ýurtlara gidip okamag-a beýle-de dursun, olaryň hatda öz ýurdumyzyň ýokary okuw jaýlarynda okamaga-da mümkinçilikleri ýok. Ýokary okuw jaýlarynda okamak – olar üçin diňe arzuw bolup galýar” diýip, Israil Rizaýew aýtdy.
Gyrgyzystanyň bilim ministriniň orunbasary Boris Kubaýewiň sözlerine görä, Bişkekde Türkmenistandan 4000-e golaý student okaýar. Olar, esasan, Gyrgyzystanyň halkara uniwersitetinde, medisina akademiýasynda, Strategik we informasion tehnologiýalar institutynda, ýagny ISITO-da, Amerikan uniwersitetinde we beýlekilerde okaýarlar.
Umuman, Gyrgyzystanda 50 sany ýokary okuw jaýy bolup, şondan 19-y hususy, ýagny döwlete degişli bolmadyk ýokary okuw jaýlarydyr, 31-i döwlet ýokary okuw jaýlary.
Gazagystan
Gazagystanyň Strategiýa we ösüş departamentiniň direktory Serik Irisaliýew Gazagystanda daşary ýurtlarda bilim almak isleýän ýaşlar köp bolsa-da, olardan diňe okamaga mümkinçilikleri bar studentleriň okaýandygyny aýdýar. Onuň sözlerine görä, Gazagystanda prezidentiň “bulaşak” ýagny «geljek« atly ýörite programmasy bar.
Programma görä, her ýyl 3000 student dünýäniň 200 sany iň gowy diýip hasaplanylýan ýokary okuw jaýlarynda okap bilýärler. Studentleriň okuwyna sarp edilýän ähli harajatlary döwlet öz boýnuna alýar. Bu döwlet programmasydyr diýip, Irisaliýew aýtdy.
Mundan başga-da, Türkiýe, Müsür, Orsýet, Hytaý ýaly döwletler bilen baglaşylan şertnama görä, Gazagystanyň ýaşlary olarda, olaryň ýaşlary hem Gazagystanda okaýarlar.
Gazagystanda Amerikanyň Kongresiniň inisiatiwasy bilen «Fulbraýt» programmasy-da amala aşyrylýar. Britan soweti-de «Tçiwning» programmasy boýunça birnäçe stipendiýa berýär. Her ýyl Germaniýanyň programmasy boýunça, Gazagystandan 100-e golaý student Germaniýa okuwa gidýär. Ýaponiýa we günorta Koreýa döwletlerine hem her ýyl Gazagystandan 100-e golaý student okuwa barýar.
Irisaliýewiň sözlerine görä, Gazagystan boýunça 30 muňe golaý student daşary ýurtlarda bilim alýar we bu Gazagystanyň daşary ýurtlardaky konsullyk bölümlerimizde hasaba alnan studentleriň sany.
“Biziň daşary ýurtlardaky hyzmatdaşlarymyzyň öz ýurtlarynda daşary ýurtlardan gelip okaýan studentler boýunça geçiren monitoringine görä, 25 müňden 30 müňe çenli Gazagystanly ýaşlar daşary ýurtlarda bilim alýarlar. Şolardan 12 müňüsi Orsýetde okaýar” diýip Irisaliýew aýdýar.
Gazagystanyň resmisi Serik Irisaliýewiň sözlerine görä, Gazagystanda 145 sany ýokary okuw jaýy bar. Olaryň aglabasy döwlete degişli bolmadyk hususy institutlardyr, 9 sany-da milli uniwersitet bar. Her bir pudagyň öz uniwersiteti bar. Biziň studentlerimizde okuw jaýyny saýlamak mumkinçiligi uly diýip, Gazagystanyň departamentiniň başlygy öňe sürýär.
Irisaliýew häzir Gazagystanda dünýaniň 44 ýurdundan 10,5 müň daşary ýurtly studentleriň okaýandygyny, emma Türkmensitandan gelip okaýan studentleriň sanynyň azdygyny sözüne goşdy.
“Biz türkmen tarapyna öz döwlet grantlarymyzy teklip etdik. Emma Türkmenistan biziň teklibimizden peýdalanmady. Biz beýle grantlary ähli goňşy ýurtlara teklip edýäris” diýip, Gazagystanyň strategiýa we ösüş departamentiniň direktory Serik Irsaliýew aýtdy.


text:
Orsýetde polisiýa belli oppozisiýa wekilini we başga-da onlarça aktiwisti tussag etdi. Duşenbe güni Moskwa we Sankt Peterburg şäherlerinde demonstrantlar rugsat berilmedik protest çärelerini geçiripdiler.
“Başga Orsýet” oppozisiýa hereketiniň başlygy Eduard Limonow, Moskwanyň “Triumfalnaýa” meýdançasynda çykyş edip duran mahaly, polisiýa tarapyndan tussag edildi. Aktiwistleriň sözlerine görä, polisiýa başga-da azyndan 28 adamy saklapdyr.
Demonstrantlar özleriniň ýygnanmaga bolan hukugyny talap edip, protest geçiripdiler. “Strategiýa 31” hereketi her aýyň soňky güni protest geçirmäge çagyrýar. Olar hökümetiň adamlaryň erkin ýygnanmak hukukyny bozýandygyny öňe sürüp, şeýle çagyryşy edýärler.
Orsýetiň konstitusiýasynyň 31-nji maddasynda adamlaryň erkin ýygnanmagy göz öňünde tutulan hem bolsa, oppozisiýasynyň bellemegine görä, resmiler “mejbury hasaba aldyrmak” bilen, bu haky çäklendirýärler.


text:
Fransiýanyň prezidenti Nikolýa Sarkozi Rimde Italiýanyň premýer-ministri Silwio Berluskoni bilen ÝB-niň serhetlerindäki kynçylyklar we serhetlere kontrollyk barada gepleşik geçirýär.
Duşuşyk Dermirgazik Afrikadan gelýän bosgunlaryň sanynyň aşa artmagy bilen baglanyşykly geçirilýär.
“Italiýa bilen Fransiýa Şengen şertnamasyndan, ýagny Ýewropa Bileleşiginiň çäginde adamlaryň ol ýurtdan beýlekä erkin geçmek düzgüninden çykmakçy däl. Ýöne ol şertnamany reformirlemek gerek” diýip, Italiýanyň hökümet baştutany Berluskoni aýtdy.
Şu ýylyň başyndan bäri Tunisden we Dermirgazyk Afrikanyň beýleki döwletlerinden on müňlerçe bosgun rugsatsyz Ýewropa geçipdir.
Sarkozi bilen Berluskoni NATO-nyň Liwiýada geçirýän habry operasiýalaryny hem maslahatlaşarlar.


text:
Kapral Gilad Şaliti çalyşmak ylalaşygynyň çäklerinde, öten agşam Ysraýyl türmelerinden palestin tussaglaryny çykaryp başladylar.
Şaýatlaryň aýtmaklaryna görä, türmeden çykarylanlaryň ilkinji maşynynda aýallar bar eken. Olaryň köpüsi Iordan derýasynyň günbatar kenarynda boşadylar diýip, Ysraýyl tarapynyň wekili aýtdy.
Tussaglary alyp barýan awto kerwenini Müsüriň howpsuzlyk güýçleri ugratdy. Olar Ysraýyl bilen Hamasyň arasynda gelnen ylalaşygyň araçysydyr.
Palestin söweşijilerinde bäş ýyl gowrak ýesirlikde bolan Şalit ýakyn sagatlarda 1027 palestin tussagyna çalşylar.
Duşenbe güni Ysraýylyň ýokary sudy Hamas bilen gelnen ylalaşyga garşy çykanlaryň şikaýatyny kabul ýetmedi.
Palestin söweşijileriniň Ysraýyl territoriýasynda amala aşyran terroristik aktlarynda pida bolanlaryň garyndaşlary şikaýat bilen suda ýüz tutupdy.


text:
1941-nji ýylda ýaňy durmuşa çykyp, ýanýoldaşyny urşa ugradandan soň gaýdyp başga erkek kişä goşaryndan tutdurmadyk aýallaryn on dört sanysy bilen ýekegulak pilimi süýräp, kolhozyň boz meýdanlaryny ekişe taýýarlamak, elli ýyl mundan ozal meniňem paýyma düşüpdi.
Gurlaly bäri ýeke gezek birinji bolup planyny dolup görmedik kolhozymda ol biçärelere näme üçindir «sybyrgaý aýallar» diýlip at goýlupdy. Gowaça ekiljegem bolsa, arpa ýa bugdaý ekiljegem bolsa on dört aýal bilen on dört ýaşly ýetginjek meýdana sürlerdi.
Şo ýyllar biloňurgamda galan agyrydan häli-häzirem dynyp bilemok. «Ýürek agyrysyna melhem tapylýa-la, dine jiger awusynyň dermany ýok» diýenimiz çyna ýazyp gitdi gerek.
«Jennetiň hüýrüne menzär syratyň,
Belki, hüýrden artyk idi şöhratyň,
Meniň derdim kändir, senin hasratyň,
Ikimizde galdy arman, garagöz».
(Dosmuhammet)
Eýsem, bu setirlerde ýaňy öýlenen gelnini buz ýaly düşekde ýeke goýup, dolanjagy-dolanmajagy gümana nägehan urşa barýan ýigidiň ýangynly keşbi göz öňünde dikelenokmy?
Eýsem, toý gününiň ertesi fronta ugrap, diri ýiten ýigidiň egninden aslyşyp Gökdepeden Büzmeýine çenli pyýada ýörän, soňra-da: «Hiý, adamam bir diri ýitermi, hökman gaýdyp geler!» diýip, gyňajynyň bir ujuny bilindäki guşaga ildirip, eline-de uzyn sübse alyp, kyrk ýyllap Büzmeýindir Gökdepäniň arasyndaky gatnawly ýoluň çöp-çalamyny, çagyl-daşyny artyp ýören Orazjemal eje türkmen maşgalasynyň wepalylygynyň nusgasy, şeýle hem Jahan urşy atly suw ornuna gan çaýkanyp ýatan okeanyň bir damjasy dälmidi?
Eýsem, jeň meýdanynda baş goýan muňlerçe ildeşlerimiz bilen bir hatarda zehinli şahyr Şaly Kekilow, kyssa žanrynyň pälwany Nurmyrat Saryhanow ýaly türkmen intelligensiýasynyň naýbaşy wekilleri wepat bolmadymy!
Merhum frontçy şahyr Anna Kowusow bilen geçen asyryň segseninji ýyllarynyň başlarynda ýurt söküp, ol beýik ogullaryň birini Smolensk oblastynyň, beýlekisini Moldawanyň topragynda, gyzyl çaýylan atlary daşa ýazylan doganlyk mazarlaryndan tapmak bize başardypdy.
Urşy başlaýan-a syýasatçylar,
Tabyt ussalary nokat goýýanam.
Garyşýar ýas güni gyrmyzy geýýän,
Hem toý güni gara eşik geýýänem.


text:
Sişenbe güni Eýran Halkara atom energiýasy guramasyndaky akkreditasiýa edilen ilçileri ýurtda alnyp barylýan ýadro proýektlerini görmäge çagyrandygyny tassyklady.
Eýranyň Daşary işler ministrliginiň metbugat-wekili Ramin Mehmanparastyň berýän maglumatlaryna laýyklykda, çagyrylýan bu ilçileriň hatarynda Eýranyň ýadro meselesi boýunça gepleşiklere gatnaşýan dünýäniň alty iri döwletleriniň wekilleri hem bar.
Mehmanparast Halkara atom energiýasy guramasynyň wekilleriniň çagyrylmagy Tähranyň bu agentlik bilen “hoşniýetli” gatnaşyklarynyň alamaty diýdi. Emma ol ilçileriň haýsy ýadro stansiýalaryna aýlanjakdygyny mälim etmedi.
Ramin Mehmanparastyň aýtmagyna görä, bu çakylyk Eýranyň we dünýäniň iri alty döwletiniň Stambulda geçirjek gepleşikleriniň öňüsyrasy amala aşyrylýar.


text:
Düýn Türkmenistanyň prezidenti ilçi, Ýewropa Bileleşiginiň Merkezi Aziýa ýurtlary we Gürjüstan boýunça ýörite wekili Pýer Moreli kabul etdi.
Morel suw resurslary we töweregi goramak boýunça halkara foruma gatnaşmak üçin Aşgabada geldi diýip, türkmen metbugaty ýazýar.
G.Berdimuhamedowyň sözlerine görä, bu gezekki halkara duşuşygyň gün tertibinde Araly halas etmek boýunça halkara-hukuk dokumentlerini taýýarlamak bilen bagly meseleler, regionyň suw resurslaryny netijeli peýdalanmak ýaly meseleler bar.


text:
Gyrgyzystanyň demirgazygyndaky Tokmok şäheriniň 100 çemesi ýaşaýjysy täze açyljak nebiti gaýtadan işleýän zawoda garşy protest geçirdiler. Olar öňümizdäki birnäçe hepdäniň dowamynda işläp başlajak nebiti gaýtadan işleýän zawoduň daşky-gurşawy zaýalajakdygyny aýdýarlar.
“Gyrgyz çäreleri” atly hökümete degişli bolmadyk guramanyň başlygy we protestçi Zamir Koçorbaýew 15-nji sentýabrda Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda zawoduň gurluşygy togtadylmasa, protestçileriň uly garaýoly böwetlejekdigini we ýolda çadyrlary gurnajakdygyny aýtdy.
Gürrüňi gidýän nebiti gaýtadan işleýän zawoda garşy ilkinji protestler 28-nji awgustda geçirilipdi.
Soňky ýyllarda Gyrgyzystanda protestçiler gazuw işleriniň togtadylmagyny talap edip, birnäçe gezek uly ýollary böwetläpdiler. Olar şol protestlerde gazuw işleriniň daşky-gurşawy zaýalaýandygyny belleýärler.


text:
2012-nji ýylyň 1-nji ýanwarynda Orsýetde ýol hereketlerine degişli täze dügünler güýje girdi. Jerimeleriň mukdary ýokarlandy. Orsýetde girizilýän täze dügünler jemgyýetde adatça gapma-garşylykly kabul edilýär. Emma käte düzgünler ýagdaýy özgerdýär. Käte bolsa iş ýüzündäki ýagdaý düzgünleriň ýerine ýetirilişine öz täzirini ýetirýär.
2012-nji ýyl orsýetli maşyn sürüjiler üçin däze dügünler bilen başlandy. Bu düzgünler ýol hereketlerindäki bidüzgünçilikler üçin jerimeleriň mukdaryny ýokarlandyrýar.
Moskwada ýaşaýan 62 ýaşly harby pensioner Iwan täze jerimeleriň mukdaryny juda köp diýip, hasap edýär. Ulagy örän seresaply sürýändigini aýdan bu pensioner 20 ýylyň dowamynda özüne bir gezegem jerime salynmandygyny aýdýar. Emma ol täze jerime düzgünlerinden heder edýär we howatyrlanmalarynyň sebäbini düzgünleri ýerine ýetirmekdäki kynçylyklar bilen düşündirýär. Iwan ýol çyzyklaryny köplenç saýgaryp bolmaýanlygyny aýdyp, çatryklarda-da, ýol öwrümlerinde-de çyzyklaryň görünmeýändiginden zeýrenýär.
Täze ýyldan başlap, swetoforyň duşundaky çyzykdan geçen ýa onuň üstünde duran awtoulagyň sürüjisine 800 rubl, ýagny 25$ dollara barabar jerime jezasy berilýär. Şeýle düzgün bozma üçin mundan öň 300 rubl jerime salynmagy göz öňünde tutulan hem bolsa, bu düzgüniň berjaý edilişine sürüjiler-de, polisiýa-da üns bermeýärdi.
Moskwanyň köçelerinde gyşda gar we buz sebäpli, güýz we bahar aýlarynda bolsa palçyk sebäpli ýol çyzyklary köplenç görünmeýär. Çyzyklar könelip, täzesiniň çekilmeýän halatlary-da bolýar.
Polisiýa işgärleri şeýle ýagdaýda ýoluň gapdalynda ýerleşdirilen ýol belliklerinden peýdalanmalydygyny aýdýarlar. Moskwanyň ýol hereketine gözegçilik edýän polisiýasynyň iri nokatlarynyň birinde nobatçylyk edýän uly leýtenant Aleksandr ýol çyzyklary görünmeýän bolsa, ýoluň gyrasynda bolsa bellik bolmasa, onda sürüjä jerime salynmaýanlygyny aýtdy.
Ýanwar aýynyň ilkinji günlerinde Moskwanyň adatça awtoulaglardan hyryn-dykyn köçeleri boş görünýär. Bu ýagdaý 10-njy ýanwara çenli tutuş ýurt boýunça yglan edilen resmi täze ýyl dynç alyş günleri bilen bagly.
Şu günler ýol hereketine gözegçilik edýän polisiýa hem seýrek duş gelýär. Muňa garamazdan, uly leýtenant Aleksandr täze düzgünleriň işe girizilmegi bilen sürüjileriň özlerini has tertipli alyp barýanlygyny we bu ýagdaýyň ilkinji nobatda swetoforlaryň deňindäki çyzykdan geçmezlik düzgüniniň berjaý edilişine degişlidigini belledi.
Diskussiýa döretdi
Şol bir wagtda-da, polisiýa işgäriniň sözlerine görä, ýurtda bol toý saçakly, şeraply we şagalaňly geçän baýramçylyklardan soňky günlerde sürüjiler mydama düzgüne has tertipli çemeleşýärler.
Swetoforlardaky we çatryklardaky hereket tertibine degişli täze düzgünler sürüjileriň arasynda diskussiýa döretdi. Köpleri aladalandyrýan esasy mesele Moskwadaky ýol hereketiniň petiklenme problemasy bilen bagly. Sebäbi gök reňkli swetoforda barýan maşynlaryň hereket haýallygy sebäpli, olaryň nä wagt durjagyny çak etmek kyn. Şeýle ýagdaýda ýuwaş gidip barýan maşynlar köplenç gyzyl yşyk ýananda ýoluň ortasynda galýarlar.
Täze düzgünlere görä, gyzyl yşykda geçen ulaga 30$-dan gowrak jerime salynýar. Çatrykda galan ulaga hem şonça.
Orsýetde kanunlarda göz öňünde tutulýan düzgünleriň iş ýüzünde berjaý edilişine gezek gelende, ýüze çykýan çylşyrymly ýagdaýlarda sürüjileriň jezalandyrylmagy meselesi köplenç polisiýa işgärleriniň garamagynda bolýar.
Şu günki güne çenli ençeme sürüjiler polisiýa işgärlerine para berip sypanlaryny has gowy görýärler, sebabi bu adatça resmi jerimeden iki esse arzan düşýär. Ýol hereketine gözegçilik ugry bolsa Orsýetde iň köp para berilýän pudak bolup durýar. Käbir maglumatlara görä, tutuş ýurt bounça para bilen bagly wakalaryň 30% çemesi hut ýol gözegçiliginiň paýyna düşýär.
Soňky wagtda köçelerde kameralaryň sany hem köpeldi. Emma şol kameralar ilkinji nobatda ýol gatnawynyň tizligine degişli düzgünlere gözegçilik edýär.


text:
Ýugoslawiýanyň baştutany Broz Tito ýurduna myhman gelen aristokratlara, tanymal sungat işgärlerine iň gymmat tagamlary hödürledenem bolsa, özüniň iň halaýan nahary - doňuz salasy, ýagny doňuz ýagy bolupdyr.
Diktatorlaryň iýýän naharlarynyň olaryň dünýägaraýşy we häsiýeti bilen arabaglanyşygy barmyka? Eýse, tagam duýgusy olaryň dünýägaraýşyndan we häsiýetinden gelip çykýarmy ýa-da, tersine, olaryň dünýägaraýşyndan we häsiýetinden iýýän naharlarynyň täsirini gözlemelimi?
Wiktoriýa Klark (Victoria Clark) bilen Melissa Skot (Scott) dagylaryň täzelikde çap edilen "Diktatorlaryň nahary" (Dictators' Dinners) atly kitabynda, ynha, şunuň jogaby gözlenilýär.
Diktatorlaryň ençemesi öz iýýän naharlaryna garradykça has köp üns beripdirler. Meselem, Demirgazyk Koreýa Halk Respublikasynyň owalky baştutany Kim Ir Sen (Kim Il-sung), özi üçin bişiriljek tüwiniň her bir dänesiniň ýörite saýlanmagyny talap eder ekeni. Ol hatda öz ömrüni uzaltmak üçin ýörite institut hem döredipdir.
“Naharyny ýany bilen alyp gidipdir”
Rumyniýanyň diktatory Nikolaý Çauşesku bolsa, daşary ýurda sapara gidende, naharyny hem ýany bilen aldyrypdyr. Bu ýagdaý şol ýurtlaryň ýolbaşçylaryna ýaramandyr.
Diktatorlaryň aglabasy adatylykdan daşlaşan adamlar bolany üçin, olaryň saçagynda hem naýbaşy naharlar esasy orunda durupdyr.
Meselem, Ýugoslawiýanyň baştutany Broz Tito ýurduna myhman gelen aristokratlara, tanymal sungat işgärlerine iň gymmat tagamlary hödürledenem bolsa, özüniň iň halaýan nahary - doňuz salasy, ýagny doňuz ýagy bolupdyr.
“Nahar çagalyk ýyllary ýatladýar”
Portugaliýanyň diktatory Antonio Salazar demirgazykdaky sowuk suwlarda ýaşaýan seledka ýa-da ringa (latynça "Clupea") balygyny iýmäni halaýar ekeni. Özüniň aýtmagyna görä, bu oňa kynçylykly geçen çagalyk ýyllaryny ýadyna salypdyr. Ol şol döwürde, çagalykda, bir balygy jigisi bilen bölüşip iýer ekeni.
Dartgynly iş tertibi hem diktatorlaryň nahar saýlamagyna öz täsirini ýetiripdir. Meselem, Adolf Gitler aşgazanly bolansoň, ýagny aşgazanynda näsazlyk bolansoň, tagamlara çümhörek bolupdyr. Aýdylyşyna görä, ony wegeterianlyga, ýagny diňe gök önümleri iýip oňmaga iteren sebäp hem şu ýagdaý eken. Emma, Gitlerden tapawutlylykda, Liwiýanyň ozalky diktatory Muammar Kaddafi, belli bolşuna görä, içi ýellenmekden dert çekmändir.
Hytaýyň kommunistik lideri Mao Tze Dun bolsa köplenç et iýipdir we şonuň üçinem ýygy-ýygydan hajathana gatnamaly bolupdyr.
Yragyň zalym diktatory Saddam Hüseýin hem, saglyga peýdaly tagamlaryň tarapdary bolanam bolsa, çagalykdan galan endigine görä, şokolad iýmäni goýup bilmändir. Onuň iň halaýany bolsa " Quality Street" atly şokolad ekeni.
Saýlama tagamlar...
Sowet diktatory Iosif Staliniň sagdynlygy onuň at-abraýyna kybapdaş bolmaly ekeni. Onuň saçagynyň üsti hemişe satsiwi diýen ýaly iň lezzetli gürji naharlary we beýleki seýrek duş gelýän saýlama tagamlardan hem-de dürli şeraplardan doly bolupdyr. Staliniňkide gurnalýan oturylyşyklar, adatça, gije sagat 23-den daňdan sagat 5-e çenli dowam edipdir. Köp adamlar, saglygy çydasa-çydamasa-da, baştutanyň ýanynda edil onuň özi ýaly iýip-içmäge mejbur bolupdyrlar. Aýdylyşyna görä, şeýle oturylyşyklaryň birinde SSSR-iň Stalinden soňky liderlerinden biri bolan Nikita Hruşýow, agyr iýgi-içgilere halys çydap bilmän, oturan ýerini hapalapdyr, ýagny balagyna goýberipdir.
Ençeme gezek janyna kast edilmäge synanyşylan Gitleriň iýjek naharyny barlaýan 15 sany ýörite gyzlar topary bolupdyr. Ol öz naharyny hemişe, şol gyzlar dadyp görenden soň, 45 minut geçensoň iýipdir.
Çauşeskiniň janpenalarynyň biri şol bir wagtda himik hem bolansoň, daşary ýurtlara gidilende, ýany bilen iýmitleri barlaýan göçme laboratoriýasyny hem alyp gidýär ekeni. Ýöne şeýle howpsuzlyk çäreleri ne Gitleri ne-de Çauşeskini ölümden gutarypdyr. Olaryň hiç birem ahyrsoňunda öz ajalyna ölmändir.


text:
Şu aýyň başynda Türkmenistanyň Saglygy goraýyş ministrliginde ýurtda lisenziýasyz iş alyp barýan hususy diş doktorlaryna garşy çäre görüljekdiginiň yglan edilmeginiň yzy bilen, eýýäm şeýle çäreleriň görlüp başlanandygy barada maglumatlar gelip gowuşýar.
Türkmenistanda diş lukmanlaryna garşy görülýän häzirki çäreleriň, esasan, hususy diş lukmanlarynyň lisenziýasyz işlemekleri hem-de olaryň ilat arasynda gepatit keseliniň ýaýramagyna sebäp bolýandyklary bilen düşündirilýär.
Eýsem, bu çäreleriň şeýle meseleler bilen baglanyşdyrylmagy näderejede esasly we bu barada diş ugrundan spesialistler nähili pikir edýärler? Şu ýagdaýlar bilen gyzyklanyp Azatlyk Radiosy ozal Türkmenistanda diş lukmany bolup işlän we häzirki wagt daşary ýurtlaryň birinde ýaşaýan doktor Hajymuhammet bilen söhbetdeş boldy.


text:
Orsýetiň günortasyndaky Dagystan respublikasynda nämälim hüjümçi ýewreý ruhanysyna ot açdy. Häzirki wagtda onuň saglyk ýagdaýy ýaramaz.
Dagystanyň Içeri işler ministrliginiň berýän maglumatyna görä, 40 ýaşly Artur Isakowa penşenbe güni Darbent şäherindäki öýüniň öňünde ulagyndan düşen mahaly hüjüm edilipdir.
Maglumatlara görä, şol hüjümde ýewreý ruhanynyň döşüne ok degipdir. Şondan soň, hüjümçiniň gaçandygy habar berilýär. Häzirki wagt, Dagystanyň hukuk goraýjy organlary onuň gözleginde.
Dagystanyň derňew komitetiniň websahypasynda berlen maglumata görä, sülçiler ýewreý ruhana onuň din ugrunda alyp baran işleri üçin hüjüm edilen bolmagynyň mümkindigini aýdýarlar.
Dagystanda söweşijiler her gün diýen ýaly polisiýa, aram musulmanlara we ýerli resmilere hüjüm edip, özleriniň Orsýetiň günortasynda Yslam halyflygyny döretmek üçin söweşýändiklerini aýdýarlar.


text:
Aşgabat, 24.02.2015. “Türkmenportal”.
Şu gün Aşgabatda Türkmen-awstriýa bilelikdäki iş toparynyň nobatdaky maslahaty geçirildi. Iş toparynyň agzalary energetika we ekologiýa, dokma we azyk senagatynda, oba hojalykda, gurluşykda, saglygy goraýyşda we derman senagatynda hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmegiň meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar.
Telekeçilik ulgamy hem ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň esasy ugurlarynyň biri hökmünde görkezildi. Şunda öňde durýan türkmen-awstriýa işewürler maslahatyna wajyp ornuň degişlidigi aýdyldy. Onuň dowamynda bu ugurdaky hyzmatdaşlygy giňeltmekde anyk ädimler kesgitlener.
Iş toparynyň agzalary syýahatçylyk ulgamynda, medeni we gumanitar gatnaşyklaryň pugtalandyrylmagynda netijeli hyzmatdaşlygy dowam etdirmegiň zerurdygyny bellediler. Öňdebaryjy ylmy merkezleriň we bilim ulgamyna degişli edaralaryň arasyndaky gatnaşyklary ösdürmek hem duşuşykda garalan meseleleriň biri boldy.


text:
"Öwlüýäler ummany
Ol Rumystany görsem". Magtymguly
Magtymguly atamyzyň bu şygrynda ynsanyň mukaddes görýän we hormatlaýan öwlüýäler dünýäsine goýulýan sarpasy beýan edilýär. Dogrudan-da, türkmenleriň öwlüýälere goýýan hormaty uludyr. Olar töwir we dileg edenlerinde, hökman öwlüýäleriňem atlaryny tutup geçýärler. Çagasy bolmaýan gelinler perzent dilese, syrkaw adamlar öwülýälere zyýarat edip, jan saglyk dileýärler. Türkmenistanda hemme öwlüýäler keramatly diýip hasap edilýär. "Ak işan", "Goçgar ata", "Arçman ata", Könürgençdäki "Üç ýüz altmyş öwlüýä" türkmenleriň zyýarata edýän ýerleridir.
Sowet döwründe zyýarat etmek gadagan edilýärdi. Öwlüýä gelýän adamlar köplenç gizlinikde gelip, aýat-töwir edip gidýärdiler. Türkmenistan garaşsyzlygyny alansoň, zyýarat etmek, adaty ýagdaýa öwrüldi. Adamlar diňe zyýarat etmän, eýse ýakyn merhumlarynyň guburyny arassalap, oňa dürli görnüşlerde ýadygärlik goýýarlar. Bu hem türkmenleriň ölä hormat etmeginiň täze bir görnüşidir. Bu adat ýyllaryň dowamynda türkmenleriň arasynda ornap gitdi. Öwlüýälere el uruldy
Saparmyrat Nyýazow ýurdy dolandyran ýyllary diňe adamlaryň jaýlaryny däl, eýse türkmenleriň sarpa goýýan öwlüýäsine hem el urdy. Onuň görkezmesi bilen Aşgabadyň etegindäki we Ahal welaýatyndaky öwlüýälerde 2000-nji ýylyň maý aýyndan başlap, merhumlary jaýlamak gadagan edildi. Merhumlary gumuň eteginde, Çoganly obasynda açylan täze öwlüýäde ýerlemek karary çykaryldy. Adamlar muňa bialaç razy bolan hem bolsalar, ýöne olaryň hossarlary soňky deminde özlerini öňden bar öwlüýälerde, ata-babalarynyň gapdalynda ýere bermegi haýyş edýärdiler.
Saparmyrat Nyýazowyň zulumyndan çekinmedik adamlar öz bendileriniň haýyşyny nazara alyp, gijäň içinde-de merhumlaryny öz öňki öwlüýälerinde ýerlän bolsalar, galanlary öz ölülerini täze açylan gumdaky gonamçylykda ýerleýärdiler. Haçan-da 2006-njy ýylyň awgust aýynda täze jaýlar gurulýar bahanasy bilen Saparmyrat Nyýazow Garadamak gonamçylygyny doly sürmek we onuň ýerinde beýik ymaratlary galdyrmak hakyndaky karary çykaranda, men öz ýanymdan "Ind-ä halk aýaga galar, mundan beter dymmak, binamyslygyň aňrybaşy bolar" diýip, pikir etsem-de, garaşan duýgularym, amala aşmady. Adamlar, ýaşulular we ýaşkiçiler öz merhumlarynyň rahatlygyny goramadylar.
Şol kararyň çykan gününiň ertesi bir ýoldaşym bilen Garadamak gonamçylygyna bardyk. Gonamçylygyň gündogar tarapyndaky mazarlaryň bir topary eýýäm gazylyp durdy. Merhumyň hossarlary mazardan çykan süňklerini çöpleýärdiler. Hossarsyz merhumlaryň – olar has köpdi – galyndylaryny 5-6 sany esger oglan ellerine ellik geýip, biz matalara dolap, gapdalda duran uly ýük awtomaşynyna ýükleýärdiler. Muňa şol wagtky Türkmenistanyň din işleri boýunça edarsynyň, häzirki saýlawlar komissiýasynyň başlygy Myrat Garryýew ýolbaşçylyk edýärdi. Ol, ýetişip bildiginden, gabyr gazýanlary howlukdyrýardy. Onuň görkezmesi boýunça, satlyk, binamys mollalaryň birnäçesi, esasanam öňki "Leningrad" kolhozynyň ymamy, adamlara öwlüýä barmazlygy wagyz edýärdi. Onuň aýtmagyna görä, "Kimde-kim gonamçylyga barsa, hem-de ýatanlary bimaza etse, onda ol Allanyň zulumyna duçar bolýarmyş". Oňa bu sözleri diýdirýänem Myrat Garryýew bolmaly. Sebäbi Myrat Garryýew märekäniň birden gonamçylyga çozup gelmeginden howatyr eden bolmaly. Ynanjaň adamlar, dogrudan-da, mollanyň sözlerine gulak asyp, gonamçylyga barmadylar. Ýöne Myrat Garryýew häzirem gezip ýör, ol merhumlaryň biriniň däl, müňüsiniň süňklerini gabryndan gazyp çykarsa-da, näme üçindir Allanyň gazabyna duçar bolmady.
Ömrümde birnäçe sapar merhumyň soňky ýola ugradylyşyny, ýere depin edilişini görsem-de, hiç haçan içki jaýyndan çykarylýan ölüleri görmändim. Bu ýagdaý maňa belli kinorežissýor Mihail Roomyň "Adaty faşizm" diýen dokumental filmini ýatlatdy. Faşistler süňke öwrülip giden bendileri bir çukurdan çykaryp, beýlekisine taşlaýardylar. Bu hereketler Garadamak gonamçylygynda-da edil şonuň ýaly boldy. Meni ýene bir geň galdyran zat, merhumlary idäp gelen hossarlarydy. Gonamçylyga gelen adamlaryň hemmesi diýen ýaly näme üçindir aýallardy. Aýallarymyz erkekleriň ýerini tutjak bolýardylar, erkeklerimiz bolsa ýaşmakly, öýlerinde çagalaryny güýmeýärdiler. Gelen iki-ýeke erkekleriň hem aglabasy gonamçylyga girmekden çekinip, maşynlarynda otyrdylar. Bu pursaty ýadyňa salmak gaty agyr degýär.Köşi obasyna ýetmäňkäň...
Aşgabadyň öňki Watutin köçesiniň ugrunda, Köşi obasyna ýetmäňkäň, uly öwlüýä bar. Onda dürli dinden bolan adamlary ýerleýärdiler. Bu gonamçylygyň merkezinde, döwlet işgärleri bilen birlikde medeniýet we sungat hem-de ylym-bilim pudaklarynda ýurdumyzda uly yz galdyryp giden adamlary jaýlaýardylar. Gonamçylygyň içi beýleki öwlüýälere seredeniňde, örän arassa saklanýardy. Käbir adamlar gelip, ýatan merhumlara hormat edip, gül desseleini goýup, aýlanyp, doga-töwir edip gidýärdiler. Bu ýerde döwlet işgärlerinden Şaja Batyrow, Balyş Öwezow, Ýazguly Hudaýberdiýew, Muhammetnazar Gapurow, Gylyçdurdy Sähetmyradow, ýazyjylardan Berdi Kerbabaýew, Aman Kekilow, Hydyr Derýaýew, Kerim Gurbannepesow, Gara Seýitliýew, Beki Seýtäkow, Gylyç Kulyýew, Towşan Esenowa, Ata Atajanow, Täşli Gurbanow, Ýuriý Rýabinin, teatr we kino sungaty işgärlerinden Alty Garlyýew, Aman Gulmämmedow, Bazar Amanow, Gylyç Berdiýew, bagşy-sazandalardan Mylly Täçmyradow, Sahy Jepbarow, Daňatar Öwezow, Nury Halmämmedow we başga-da birnäçe gerçekleriň gubury bar.
Beki Seýtäkowyň-da daşa berkidilen barelýef şekili goparylyp, ýadygärlikde diňe onuň ady galypdyr.
Emma Saparmyrat Nyýazow bu gonamçylygam ýok etmäge synanyşdy. Ilki onuň buýrugy bilen gonamçylygyň girelgesindäki derwezäni aýryp, ýerini kerpiç bilen örüp ýapdylar. Gonamçylyga adam girer ýaly edilmedi. Diňe birlän-ikilän adam bolaýmasa, oňa girip bilen bolmady. Eýesiz we hossarsyz galan gonamçylyk az wagtda haraba öwrüldi. Neşeleri ýetmän, ygyp ýören näkesler gonamçylykdaky guburlaryň daşyna aýlap goýlan aýmançalary we merhumlaryň üstünde dikilen ýadygärliklerdäki reňkli demirlerden ýasalan şekillerini goparyp, ony neşe satyn almak üçin deger-degmez bahasyna satypdyrlar. Ine, bir wagtlar Sahy bagşynyň guburynyň üstünde dikilen ýadygärlikdäki şekilinden indi onuň dutar kakýan eliniň ýarpysy galypdyr. Ýazyjy Beki Seýtäkowyň-da daşa berkidilen barelýef şekili goparylyp, ýadygärlikde diňe onuň ady galypdyr. Beýle ýaramazçylyk sanardan gaty köp.
Sowet döwründe gonamçylygy sürüp aýyrmak üçin ýörite ykrar edilen tertip-düzgün bardy. Şol düzgün boýnça iň soňky merhum ýere depin edilenden soň, 40 ýyl geçmelidi. Şeýle karar Ministrler Soweti tarapyndan çykarlypdy. Emma Saparmyrat Nyýazow sanlyja ýyl mundan öň jaýlanan, entek ýere siňip gitmedik merhumlary gozgap, kese ýerli duşmanlaryň etmedik hereketlerini etdi.
Men köp yryma we beýleki zatlara ynanýan adam däl, ýöne bir ýaşulynyň "öwlüýä degen baýnamaz" diýen gürrüňi henizem gulagymdan gidenok. Belkem, bu şeýledirem. Merhumlary gozgansoň, S.Nyýazow uzak gitmän, ýanyny ýere berdi.
Eger ölüler ses berip bilýän bolsadylar, onda olar Gurbanguly Berdimuhamedowa öz seslerini bererdiler. Sebäbi S.Nyýazow ýogalyp, G.Berdimuhamedow prezidentlige geçensoň, merhumlara ýeriň astynda asuda ýatmaga mümkinçilik döredi, indi öwlüýälere degilmez diýibem umyt edýän.Gurbangeldi Töräýew aşgabatly intelligensiýa wekiliniň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Türkmenistanyň ýaşlar ýygyndysynyň futbol topary Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň kubogyny almak ugrundaky ýaryşa gatnaşarlar.
Bu bäsleşik 19-29-njy ýanwar aralygynda Orsýetiň Sankt-Peterburg şäherinde geçiriler we onda 12 topar bäsleşer.
Atylan bije boýunça Türkmenistanyň ýaşlar futbol komandasy “A” toparda 19-njy ýanwarda estoniýaly, 20-nji ýanwarda gazagystanly, 22-nji ýanwarda bolsa orsýetli futbolçylar bilen bäsleşer.
Bu ýaryşyň jemleýji oýny 29-njy ýanwarda geçiriler.
GDA-nyň kubogyny almak ugrundaky ýaryşa ukraýinaly, moldowaly, gyrgyzystanly, latwiýaly, belarusly, eýranly, täjigistanly we litwaly futbolçylar hem gatnaşarlar.


text:
3-nji noýabrda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Aşgabada sapara baran Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň täze saýlanan Baş sekretary Lambert Zannier bilen gepleşik geçirdi.
Türkmenistanyň habar serişdeleri bu gepleşikde käbir beýleki meseleler bilen birlikde, Türkmenistanda geçiriljek prezidentlik saýlawlaryna ÝHHG-den synçylary gatnaşdyrmak meselesi barada-da gürrüň edilendigini habar berýärler.
ÝHHG-niň Baş Sekretary Lamberto Zannier bilen prezident Berdimuhamedowyň bu duşuşygy Aşgabatda ÝHHG-niň wekilleriniň gatnaşmagynda gurnalan halkara energiýa forumyna-da gabat geldi.
Soňky wagtlar Ýewropa ýurtlary “Nabukko” proýektiniň üsti bilen Türkmenistandan tebigy gaz almak ugrundaky tagallalaryny has-da güýçlendirdiler. Bu wakalar bilen bir wagtda Türkmenistandaky ynsan hukuklary meselesi-de Günbataryň gün tertibinden aýrylmaýar.
Emma Türkmenistandan uly gaz resursyny almaga umyt edýän Ýewropa ynsan hukuklary bilen bagly Türkmenistandan edýän talaplarynda, şol sanda, Türkmenistanda geçiriljek prezidentlik saýlawlary bilen baglanyşykly talaplarynda-da näderejede tutanýerlilik görkezerkä diýen sorag ýüze çykýar.
Bosgunlykda hereket edýän “Respublika” oppozision partiýasynyň lideri Nurmuhammet Hanamow Türkmenistanda geçiriljek prezidentlik saýlawlaryna ÝHHG-niň synçylarynyň goýberilen halatynda, synçylaryň kemçiliklere göz ýummajakdyklaryna ynanýandygyny aýtdy.
“Bular ýaly meselede ÝHHG-däki synçylar Ýewropanyň bähbidi üçin [kemçiliklere] göz ýumup duranoklar öz syn edýän ýurtlarynda. Şoňa görä-de, Türkmenistanda geçjek prezidentlik saýlawlaryna-da gatnaşsalar, olar gaz bähbidi üçin hakyky bar kemçiliklere göz ýummazlar diýip, pikir edýärin” diýip, Hanamow belledi.
Şu ýylyň iýul aýynda, Abadan wakasynyň yzýany eden çykyşynda prezident Berdimuhamedow fewral aýynda geçiriljek prezidentlik saýlawlarynyň demokratik prinsipler esasynda geçiriljekdigini we oňa hatda oppozisiýanyň wekilleriniň-de gatnaşyp biljekdiklerini aýdypdy.
Yzy gelmedi
Emma daşary ýurtlarda hereket edýän käbir türkmen oppozisiýa wekilleri özleriniň bu saýlawlara gatnmaşmak barada eden resmi ýüzlenmelerine we haýyşlaryna häzire çenli Türkmenistanyň häkimiýetleriniň hiç hili reaksiýa bildirmändiklerini aýdýarlar.
Oppozisiýa wekili Nurmuhammet Hanamow bu ýagdaýdan ÝHHG-niň Baş sekretary Lamberto Zannieriň hem habarlydygyny we prezident Berdimuhamedow bilen geçiren duşuşygynda onuň bu meseläni gozgandygyna ynanýandygyny aýtdy.
Ýöne, şeýle-de bolsa, adatça bolşy ýaly, bu gezek hem Türkmenistanyň resmi habar serişdeleri ÝHHG-niň Baş sekretary bilen türkmen prezidentiniň arasynda bolan gepleşiklerde ynsan hukuklary ýa oppozisiýanyň saýlawlara gatnaşmak meselesi barada nähilidir bir gürrüň gozgalandygy barada hiç hili maglumat bermediler.
Hanamow bu ýagdaýyň hem özleri üçin geň däldigini belläp, şeýle diýdi: “Bu meselede Türkmenistanyň gylygy hemişe şeýle, ýagny häkimiýetler ‘ynha, bize gelip giden wekiller biziň alyp barýan ýolumyzy, biziň demokratiýamyzy, biziň ýurdumyzyň ösüşini öwdüler’ diýen ýaly ýalan maglumat ýaýradýarlar. Bu birinji gezek bolýan zat däl”.
Ynsan hukuklaryny goraýjy käbir halkara guramalar soňky ýyllar öz hasabatlarynda Türkmenistany ynsan hukuklary meselesinde dünýäniň iň ýaramaz ýurtlary bolan Demirgazyk Koreýa, Eritreýa we Birma ýaly ýurtlaryň hatarynda goýup gelýärler.


text:
Pakistanyň howa güýçleriniň başlygy Marşal Sohail Aman Hindistany Kaşmir regiony bilen baglanyşykly dawanyň möwjemeginiň doly masştably urşa öwrülmegine garşy duýduryş berdi.
Amanyň 24-nji noýabrda eden duýduryşy Kaşmir regiony sebäpli iki ýurduň arasyndaky dartgynlylyklaryň artýan mahalyna gabat geldi.
Ol eger Hindistan bu krizisi möwjetse, onda Pakistanyň goşuny “munuň bilen nähili çemeleşmelidigini doly biler” diýdi.
Pakistanyň harbylary 23-nji noýabrda Kaşmiriň pakistan tarapynda amala aşyrylan hindi hüjümlerinde azyndan 11 adamyň ölendigini aýtdy. Bu soňky hepdelerde hindi-pakistan serhedinde bolan iň ýowuz çaknyşykdyr.


text:
Gyrgyzystanyň wagtlaýyn hökümeti Konstitusiýanyň täze görnüşiniň tassyklanandygyny aýdýar. Bu barada ýekşenbe güni geçirilen referendum ýurtda bolan sýyasy we etnigara dartgynlygyň yzýanyna gabat geldi.
Gyrgyzystanyň wagtlaýyn hökümetiniň ýolbaşçysy Roza Otunbaýewa ses berişlik tamamlanandan soň eden çykyşynda ses berijileriň ýurdy täze ýola salyp, öňki “awtoritar” düzgünden halas edenligini aýtdy.
“Biziň ilatymyz üçin bu bir taryhy gün. Bu tagallalara garşy çykýanlara garamazdan, biz ses berişligiň gowy geçendigine we Baş kanunyň täze görnüşiniň tassyklanandygyna ynanýarys. Ilatyň ýarsyndan gowragy bu çärä gatnaşdy. Diýmek, halk öňki iki prezidentiň maşgala agzalary tarapyndan dolandyrylan “awtoritar” sistema garşy ses berdi” diýip, Otunbaýewa aýtdy.
Gyrgyzystanyň saýlaw komissiýasy saýlaw punktlarynyň ýarysyndan gowragynyň netijesini yglan etdi. Häzirki netijelere görä, bu çarä gatnaşanlardan 90% töweregi kanuny özgerişikligi goldap çykyş etdi.
Saýlawlaryň doly netijesi iki günüň dowamynda yglan ediler. Bu çärä ses bermäge hukugy bolan adamlardan 70% töwereginiň gatnaşanlygy habar berildi. Esasy kanuny özgertmek baradaky bu teklip prezidentiň ygtyýarlyklaryny azaldyp, parlamenti güýçlendirýär.
Emma Orsýetiň prezidenti Dimitriý Medwedew parlament demokratiýasyny ýola goýmagyň howply boljakdygyny, hatda “döwletiň” dargamagyna ýol açmagynyň mümkindigini duýdurdy.


text:
Özbegistanda metbugat azatlygynyň bozulmagyna protest bildirýän zenanlaryň biri mejbury ýagdaýda keselhana ýerleşdirilenden soňra, açlyk çekmegini togtatdy.
Saodat Amanowanyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, ol açlyk çekmeginiň 16-njy gününde saglyk ýagdaýynyň juda ýaramazlaşmagy sebäpli keselhana ýerleşdirilipdir.
Onuň kärdeşi Malohat Eşonkulowa açlyk çekmegini dowam etdirjekdigini Azatlyk Radiosyna aýtdy.
“Özbegistanda adam hukuklaryny garaşsyz goraýjylar” atly toparyň başlygy Suret Ikramowyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, ol žurnalistleriň protestine hiç hili gyzyklanmanyň ýokdugyna geň galypdyr.
Ikramow Birleşen Ştatlaryň Özbegistandaky ilçihanasyna jaň edendigini habar berdi. Ol Britaniýanyň we Germaniýanyň ilçihanalarynyň resmilerini hem bu çäre bilen habardar edipdir.
Amanowa we Eşonkulowa 27-nji iýunda prezident Islam Karimowyň rezidensiýasynyň golaýynda açlyk çekmäge başlamakçy bolanlarynda saklanypdylar. Soňra olar tussag edildiler.
Daşkendiň sudy žurnalistlere 1,500 amerikan dollary möçberinde jerime saldy. Olar rugsat edilmedik proteste çykanlykda günälendiler.
Bu iki zenan prezident Karimow bilen duşuşyp, “Ýaslor” telekanalyndaky senzurany maslahatlaşmak isleýärler.
Geçen ýylyň dekabrynda olar Daşkendiň merkezindäki meýdançada senzura garşy üç günläp protest edenden soňra, “Ýaşlor” telekanalyndan işden boşadyldylar.


text:
Habarlar
Türkmenistanyň Prezidenti harby deňiz güýçleriniň “Gaýratly” gämisiniň topary bilen duşuşdy
2017-nji ýylyň 17-nji ýanwary. Döwlet Baştutanymyz Balkan welaýaty boýunça iş saparynyň çäklerinde “Hazar” deňiz serhet birikmesine geldi we deňiz çäklerinde söweşjeň gullugyny alyp barýan Türkmenistanyň Harby-deňiz güýçleriniň “Gaýratly” gämisiniň topary bilen duşuşdy. Hormatly Prezidentimiz harby gäminiň taktiki-tehniki häsiýetnamalary we söweşjeň ukyby bilen tanyşdy we bu ýerde gulluk edýän harby deňizçiler we harby talyplar bilen söhbetdeş boldy. Hormatly Prezidentimiz deňizçileriň sowallaryna jogap berip, olaryň isleg-arzuwlary hem-de teklipleri bilen gyzyklandy. Ýurdumyzda ýaýbaňlan...
Türkmenistanyň Prezidenti Awazanyň täze sport toplumynyň gurluşygynyň barşy bilen tanyşdy
2017-nji ýylyň 17-nji ýanwary. Balkan welaýatynda iş saparynyň ikinji gününiň çäklerinde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şu gün “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda täze döwrebap sport toplumynyň gurluşygynyň barşy bilen tanyşdy. Mälim bolşy ýaly, döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň ähli sebitlerini, şol sanda deňiz ýakasyny toplumlaýyn ösdürmäge, onuň baý kuwwatyndan netijeli peýdalanmaga aýratyn üns berýär. Munuň özi ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan okgunly ösdürmäge, halkymyzyň abadan durmuşyny üpjün etmäge gönükdirilen döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň bir...
Türkmenistanda Koreýa Halk Demokratrik Respublikasynyň Ilçisi işläp başlady
2017-nji ýylyň 17-nji ýanwary. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça Mejlisiň Başlygy A.Nurberdiýewa Koreýa Halk Demokratik Respublikasynyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Kim Hen Çžundan ynanç hatyny kabul etdi. Duşuşygyň barşynda ilçi Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň ýöredýän durmuş ugurly içeri we parahatçylyk söýüjilikli daşary syýasatynyň esasy ugurlary bilen tanyşdyryldy. Bellenilişi ýaly, ikitaraplaýyn, şeýle hem köptaraplaýyn esasda—iri halkara we abraýly sebit guramalarynyň ugry boýunça dünýä ýurtlary bilen deňhukukly, özara...
Aşgabatda Türkmenistan bilen Hytaýyň arasyndaky diplomatik gatnaşyklaryň 25 ýyllygyna bagyşlanylan bilelikdäki konsert
2017-nji ýylyň 16-njy ýanwarynda Magtymguly adyndaky Türkmen milli sazly-drama teatrynda Türkmenistan bilen Hytaý Halk Respublikasynyň arasynda diplomatik gatnaşyklaryň ýola goýulmagynyň 25 ýyllygyna bagyşlanyp türkmen we hytaý sungat ussatlarynyň bilelikdäki konserti geçirildi. Bu medeni çäre köpugurly türkmen-hytaý döwletara gatnaşyklarynyň üstünlikli ösdürilýändiginiň subutnamalarynyň birine öwrüldi. Şol gatnaşyklaryň möhüm düzüm bölegi köpasyrlyk tejribä we baý däplere eýe bolan medeni- ynsanperwer ulgamda hyzmatdaşlyk etmekden ybaratdyr. Ruhy-ahlak gymmatlyklaryň gadymy asyrlardan gö...
Türkmenistanyň Prezidenti Türkmenbaşy şäheriniň Halkara howa menzilinde iş maslahatyny geçirdi
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenbaşy şäheriniň Halkara howa menzilinde Ministrler Kabinetiniň ulag we aragatnaşyk ulgamyna, senagat pudagyna, nebitgaz toplumyna gözegçilik edýän orunbasarlarynyň, şeýle hem harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylarynyň we Balkan welaýatynyň häkiminiň gatnaşmagynda iş maslahatyny geçirdi. Balkan welaýatynyň iri gurluşyk meýdançalaryndaky işleriň ýagdaýyna, sebiti ykdysady taýdan ösdürmegiň ugurlaryna, ilatyň durmuş derejesini ýokarlandyrmagyň meýilnamalaryna garaldy. Ykdysadyýeti senagatlaşdyrmagyň meseleleri, senagatyň netijelil...
Türkmenistanyň Prezidenti Türkmenbaşy şäheriniň Halkara deňiz menziliniň gurluşygynyň barşyny gözden geçirdi
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenbaşy şäherinde gurulýan Halkara deňiz menziline bardy. Döwlet Baştutanymyz deňiz menziliniň desgalarynda işläp ýören hünärmenler we işçiler bilen duşuşdy, işleriň barşy, taslamanyň tehniki aýratynlyklary, port hojalygyna gelip gowşan tehnikalaryň nusgalary bilen tanyşdy. Merkezi Aziýa sebitiniň esasy “deňiz derwezesiniň” wezipesini ýerine ýetirjek bu Halkara deňiz portunyň işe girizilmegi bilen Ýüpek ýolunyň ugry boýunça Aziýa we Ýuwaş ummany ýurtlaryndan Türkmenbaşa gelýän ýükleri soňra Russiýanyň, Azerbaýjanyň we Eýranyň portlaryny...


text:
Türkmenistan bilen Rumyniýanyň arasyndaky dostlukly we ynamly döwletara gatnaşyklaryň soňky döwürde täze häsiýete eýe bolanlygyny Türkmen Döwlet Habarlar gullugy resmi beýanatynda ýazýar.
Maglumatda bellenilşine görä, geçen ýylyň iýul aýynda Türkmenistanyň prezidentiniň Rumyniýa eden resmi sapary netijesinde gelnen ylalaşyklar arkaly, taraplar hem ikitaraplaýyn, hem-de köptaraplaýyn derejelerde hyzmatdaşlyk alyp barmaga taýýarlyk bildirdiler.
2008-nji ýylyň aprel aýynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Rumyniýa ilkinji sapary bilen barypdy we Buharestde NATO-nyň sammitine gatnaşypdy.
2007-nji ýylda Ýewropa Birleşiginiň doly ygtyýarly agzasy bolan Rumyniýa bilen hyzmatdaşlyga, Türkmenistan Ýewropa Birleşigi bilen gatnaşyklaryny çüňlaşdyrmak nukdaý nazaryndan hem çemeleşýär, diýip “Turkmenistan Altyn Asyr” Internet saýty ýazdy we hut şu nukdaý nazardan Aşgabatdaky gepleşikleriň pozitiw häsiýete eýe boljakdygyna garaşylýandygyny belledi.
Maglumatda gepleşikleriň gidişinde gol çekilmegi üçin taýýarlanan dokumentleriň nebit-gaz, transport we oba hojalygy ugurlaryny öz içine alýanlygy habar berildi.
Gepleşiklerde NABUCCO faktory
Öz nobatynda bilermenler Aşgabatdaky türkmen-rumyn gepleşiklerinde, Türkmenistanyň Ýewropa Birleşigi bilen energiýa hyzmatdaşlygynyň we şol sanda NABUCCO proýektiniň esasy mesele hökmünde maslahat edilendigini çak edýärler. Energiýa meseleleri boýunça bilermen, Rumyniýanyň Ylymlar akademiýasyndan Dan Susio, NABUCCO proýektiň esasy mesele bolup durýandygyny belleýär. “Geçen hepde bu proýekte tarap edilen örän wajyp ädime şaýat bolduk. Türkmenistanyň NABUCCO babatdaky planlarynyň yglan edilmegi, uzak wagtlap yza tesdirilip gelnen proýekt babatdaky täze syýasy ädim boldy. Ýewropa Birleşiginiň agzalary we proýekte gatnaşýan döwletler, Türkmenistany proýekte gyzyklandyrmak boýunça uly tagalla edip gelýärler.”
Merkezi Aziýa boýunça analitik Artýom Ulunýan, Ýewropa Birleşiginiň täze agzalaryny energiýa bilen üpjün etmek meselesiniň, Balkan döwletleriniň Türkmenistan bilen gatnaşyklarynyň ähmiýetini güýçlendirendigine ünsi çekýär. Ol soňky döwürde Türkmenistanyň Rumyniýa we Bolgariýa bilen gatnaşyklarynyň aktiwleşmeginiň, Balkan döwletleri arasynda Aşgabat bilen göni hyzmatdaşlyga gyzyklanma bildirýän döwletler toparynyň emele gelenligi barada aýtmaga esas döredýänligini belläp, munuň Türkmenistan üçin täze mümkinçilikleri açýandygyny aýtdy.
Şu günki gün Rumyniýa bilen Türkmenistanyň arasynda döwletara, hökümetara we pudakara derejelerde gol çekilen 18 halkara dokument bar. Olaryň çäginde Türkmenistanda Rumyniýanyň ilçihanasy açylyp, söwda ykdysady gatnaşyklaryň güýçlenýändigi türkmen metbugatynda aýdylýar. Habar berilşine görä, Türkmenistan Rumyniýa ýangyç-energiýa kompleksiniň önümlerini satýar we transport serişdelerini hem-de demir önümlerini satyn alýar.
Dan Susionyň sözlerine görä, Türkmenistan bilen ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň çäginde Rumyniýa söwda-ykdysady hyzmatdaşlygyna uly gyzyklanma bildirýär. “Häzirki wagtda iki döwlet arasyndaky ykdysady gatnaşyklar örän çäkli. Emma NABUCCO proýekti döwletara gatnaşyklaryň ösüşine hem itergi berip biler. Rumyniýada NABUCCO proýektine ägirt uly gyzyklanma bar we Rumyniýanyň diplomatlary hem-de syýasatçylary bu ugurdan Türkmenistan bilen gatnaşyklaryny giňeltmäge köp tagalla edýärler.” Bilermeniň sözlerine görä, Türkmenistana şol proýekt boýunça esasy hyzmatdaş hökmünde garalýar. “Men bu ugurdan belli bir öňegidişligiň boljakdygyny çak edýärin” diýip Dan Susio aýtdy.
Gatnaşyklaryň perspektiwasy
Rumyniýaly bilermeniň sözlerine görä, Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygyň giňelmegi, öz önümleri üçin täze bazarlaryň gözlegindäki Rumyniýa üçin täze eksport mümkinçiliklerini hem döredýär.
Türkmenistanyň Ykdysadyýet we ösüş ministrliginiň maglumatyna görä, şu ýylyň 1-nji iýulyna çenli degişli döwürde, Türkmenistanyň giňişliginde Rumyniýanyň biznesiniň gatnaşmagyndaky umumy bahasy 43 million dollardan gowrak 8 sany proýekt hasaba alyndy. Olar esasan nebit-gaz pudagyna degişli. Ýurtda hasaba alynan ýene 4 kompaniýa Rumyniýanyň maýa goýumlarynyň gatnaşmagynda iş alyp barýar. Bu barada Turkmenistanyň döwlet mediasy habar berýär.
Analitik Artýom Ulunýan, Türkmenistan bilen Rumyniýanyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň perspektiw ugurlarynyň arasynda bilim pudagynyň ähmiýetini nygtady. “Gumanitar we spesialistleri taýýarlamak meselesini bellemek gerek. Rumyniýanyň bilim ministrliginde we Ylymlar Akademiýasynda daşary ýurtly spesialistleri taýýarlamak meselesine uly gyzyklanma bildirilýär. Ýurduň ýörite programmalary hem bar. Öz nobatynda Türkmenistan hem öz spesialistlerini taýýarlamaklyga gyzyklanýar we bu ugurdan diňe bir ýurda bil baglamak islemeýär” diýip, Artýom Ulunýan aýtdy.


text:
1991-nji ýylyň 19-njy awgustynda sowet ýolbaşçysy Mihail Gorbaçýowyň garşysyna gurnalan döwlet agdarlyşygynyň Moskwada radiodan yglan edilmegi hem ýönekeý ilaty hem-de Merkezi Aziýanyň syýasy elitasyny aljyraňňylyga salypdy. Prezidentler muny goldamak ýa goldamazlyk kararyna gelip bilmän, wagt utmaga synanyşypdylar.
Şonda Orta Aziýa respublikalarynyň arasynda ara salym salman, öz halkyny pitneçileriň buýruklaryny ýerine ýetirmezlige çagyran diňe gyrgyz prezidenti Askar Akaýew bolupdy.
“Men şol gün, 19-njy awgustda, Gyrgyzystanyň ilatyna ýüzlenip, munuň döwlet agdarlyşygydygyny, awtoritar Sowet režimini halas etmek üçin edilýän synanyşykdygyny düşündirdim. Telewideniýede beren beýanatymdan soň, halk bize jaň etmäge, hökümet jaýyna telegramma ýollamaga başlady. Hemmeler bizi goldadylar. Men Gyrgyzystan muňa guwanyp biler diýip, pikir edýärin. Sebäbi Merkezi Aziýadaky goňşy ýurtlarda we beýleki respublikalarda resmileriň hiç biri pitnä garşy däldi. Olar diňe garaşyp, näme zatlaryň bolýanyny görjek bolýardylar” diýip, Akaýew aýdýar.
Pitnäniň tarapyny çalan howpsuzlyk güýçleriniň başlygynyň beren duýduryşlaryna seretmän, Akaýewyň “Gyrgyzystanyň öz ykbalyny özüniň kesgitlemegine wagt boldy” diýeni öňki içeri işler ministri Feliks Kulowyň henizem ýadynda.
Goňşy Türkmenistanda bolsa, prezident Saparmyrat Nyýazowyň çemeleşişi gaty ätiýaçly boldy. Şol wagtlar onuň ministrleriniň biri bolan Nurmuhammet Hanamow Nyýazowyň pitnäni goldandygyny, ýöne muny daşyna çykarmanlygyny aýdýar.
Nyýazow öz aljyraňňylygyny gizledi, ýöne onuň täjigistanly kärdeşi Gahhar Mahkamowyň şo gün bir žurnaliste gyssagly interwýu bermegi onuň prezidentlik ornuny ýitirmegine getirdi.
Moskwada bolan döwlet agdarylyşygy baradaky habar özbek prezidenti Islam Karimowa Hindistana eden resmi saparyndan dolanyp gelýärkä gowuşdy. Karimowyň ýakyn ýaranlarynyň käbiriniň aýtmagyna görä, onuň ilkinji reaksiýasy bu işi eden kommunist işgärleri goldamak bolupdyr.
Özbegistanyň öňki kanun çykaryjylarynyň biri bolan Jahongir Mamodow Karimowyň pitneçileri goldap, Moskwa bir telegramma iberendigini aýdýar: “Ol wagtlar Karimowyň halkara gatnaşyklar boýunça geňeşçisi Şahobiddin Ziomowdy. Hindistandan gelenlerinde, men onuň bilen gürleşdim. Ol şonda ‘Biz uçardan bir telegramma iberdik’ diýdi”.
Kerimow soňra özüniň telegramma iberenligi baradaky myş-myşlary we medianyň bu baradaky habarlaryny inkär etdi.
Haýsy tarapy goldamakda has kynçylykly ýagdaýda bolan gazak prezidenti Nursultan Nazarbaýew bolup görünýär.
Ukrainanyň öňki prezidenti Leonid Krawçugyň aýtmagyna görä, Sowet Soýuzy çökmezden öň, Gorbaçýow Nazarbaýewe Sowet Soýuzynyň premýer-ministri wezipesini wada edipdir: “Gorbaçýow özüniň Nursultan Nazarbaýewiň Sowet Soýuzynyň premýer-ministri wezipesinde bolmagyny isleýändigini ençeme gezek gaýtalady. Ol muny gizläp durmaýardy. Meniň pikirimçe, pitne baradaky reaksiýasynda bu pikirler Nazarbaýewiň ýadynda bolandyr” diýip, Krawçuk belleýär.
Nazarbaýew 19-njy awgustda dymdy. Ertesi gün bu agdarylyşygyň şowsuzlyga uçranlygy görnüp ugranda, ol Gazagystanyň döwlet telekanalynda çykyş edip, özüniň Moskwadaky konserwatorlary goldamanlygyny aýtdy.
Agdarlyşygyň başa barmazlygy Sowet Soýuzynyň dargama prosesini çaltlandyrdy. Şol ýylyň aýagyna çenli Merkezi Aziýa ýurtlarynyň hemmesi öz garaşsyzlygyny yglan etdiler. Akaýew, Kerimow, Nazarbaýew we Nyýazow hem özbaşdak döwletleriň prezidentleri bolup galdylar. Indi, bu wakadan 20 ýyl soň, Karimow bilen Nazarbaýew henizem öňki wezipede.
Ýöne geň zat: Orta Aziýa ýolbaşçylarynyň arasynda ilkinji bolup pitnäni ýazgaran Askar Akaýewiň indi Sowet Soýuzyny belli bir formada täzeden dikeldip boljakdygyna ynanýanlygy. Üstümizdäki hepde ors mediasyna beren bir interwýusynda Moskwa uniwersitetiniň professory Akaýew Sowet Soýuzy ýene 10-15 ýyldan täzeden dörär diýip, welilik satdy.


text:
Orsýetiň köpçülikleýin habar serişdeleri ýurtda 4-nji martda geçirilen prezident saýlawlaryna elektron gözegçiligiň ýola goýlandygyny, oňa internet arkaly syn etmegiň köp adam üçin elýeterli bolandygyny habar berdiler. Şeýle-de ýokary kürsä dalaşgär 5 adam üçin habar serişdelerinde deň mümkinçilikleriň döredilendigini, saýlawlaryň açyk bolandygyny nygtadylar.
Orsýet telekanallary arkaly türkmenistanlylaryň bu saýlawlaryň gidişine syn edendiklerini Türkmenistanyň graždanlary aýdýarlar. Orsýetiň şu saparky prezident saýlalwlary aç-açan boldumy, ondan türkmenistanlylar, türkmen häkimiýetleri üçin alar ýaly zat barmy? Bu soraga Aşgabatda žurnalist Aşyrguly Baýryýew şeýle jogap berdi:
—Bu saýlawlar aç-açan boldy. Onuň aç-açan bolmagyna Orsýet Federasiýasynyň prezidenti wezipesine dalaşgärleriň biri, premýer-ministr W. Putin has ymtyldy. Sebäbi onuň üçünji gezek saýlanmagyna garşylyk köp boldy. Şonuň üçin-de eger aç-açan bolman saýlanan ýagdaýynda protestleriň, garşylyklaryň güýçlenmegi mümkindi, jemgyýetde has dartgynly ýagdaýyň emele gelmegi mümkindi. Türkmen häkimiýetleri elektron gözegçiliginiň ýola goýluşyndan nusga almaly. Türkmen häkimiýetleriniň ýene nusga almaly bir zady - olam saýlawlara jemgyýetçiligiň kontrollygyny, jemgyýetçiligiň gözegçiligini gurnamaga ýardam etmek, şoňa ýol bermek.
Orsýet saýlawlaryna telewideniýe arkaly tomaşa eden aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýewiň sözlerine görä, Putine artykmaçlyk berlenem bolsa, beýleki kandidatlar hem öz pikirini halka ýetirmek hukugyndan peýadandylar:
—Elbetde, Putin özüniň administratiw mümkinçiliklerinden has artykmajrak peýdalandy, ýöne oňa garamazdan, beýleki tamakinlere, beýleki dalaşgärlere-de ýeterlik derejede metbugatda-da, teleradio efirinde-de orun, wagt berildi. Umuman, geçirilişini haladym. Öňki saýlawlardan has aç-açan boldy, saýlaw uçastoklarynda-da synçylar gereginden artykmaç, köp bolmasa, az bolmady.
Putiniň üçünji möhlete häkimiýet başyna gelmegi ors-türkmen gatnaşyklaryna nähili täsir ýetirer? Türkmen parlamentiniň öňki deputaty, oppozisiýa wekili Halmyrat Söýünow bu barada şeýle diýdi:
—Öňki gatnaşyklar şol durşuna galdyrylar diýen pikirde men. Sebäp bu diňe düýn gurnalan gatnaşyk däl, Orsýet bilen Türkmenistanyň arasynda ýapyk nebit-gaz söwdasy gidip dur ýigrimi ýyl bäri. Şonuň üçin olaryň birek-birege borjy bar, öz arasynda gürelşigi ýa dilleşigi bar parlamentleriň ýa halklaryň ýeňsesinden. Şonuň üçin birbada eger Berdimuhamedow isläýende-de, Orsýetden gaça durup bilmez diýip düşünýärin. Bärde üýtgeşik bir aragatnaşyk bolasy ýok. Bolaýanda-da şol halkymyzyň peýdasyna däl. Sebäp ýapyk gapylaryň aňyrsynda edilýän gaz söwdasy hiç haçanam Türkmenistanyň halkynyň peýdasyna bolmandy.
Şu meselede žurnalist Aşyrguly Baýryýewiň pikiri:
—Putin häkimiýete has berk ýapyşýan adam. Belli bir derejede onuň diýdimzorlugam, tejribesem bildirýär. Türkmenistan bilen gatnaşyklarynda uly bir üýtgeşiklik bolup durmaz. Sebäbi Putin öňki prezidentliginiň iki möhletinde-de nähili özüni alyp baran bolsa, häzirem uly bir üýtgedip durmaz. Ýöne näme-de bolsa Orsýet şu Orta Aziýa, şol sanda Türkmenistana täsir etmekde ABŞ bilen, aýratynam Hytaý bilen bäsleşigini has güýçlendirer diýip garaşýan ildeşlerimiz bar. Sebäbi Türkmenistanda-da Orsýetiň ykdysady, syýasy bähbitleri bar. Onsoňam Orsýet häzir arap ýurtlarynda öz pozisiýalaryny belli bir derejede ýitirdi. Onsoň, ine, Eýrandaky ýagdaý. Bu mesele boýunça-da Orsýetiň Türkmenistana täsirini artdyrjak bolmagy gaty ähtimal.
Daşary ýurtda döredilen oppozision “Respublika” partiýasynyň lideri Nurmuhammet Hanamow Putin üçünji gezek prezidentlik wezipesine geçenden soň ors-türkmen gatnaşyklaryny şeýle göz öňüne getirýändigini aýtdy:
—Orsýetiň alyp barýan syýasaty diktator režimlerine-de normal göz bilen seredýär, şonuň üçin Türkmenistana gezek galanda-da onuň bir üýtgeşik syýasaty boljak däl. Ol diktator režimleri goldaýar. Orsýetiň täsirinden Berdimuhamedow çykyp bilmez diýjek bolýaryn.
Putiniň prezident bolup Kremle gaýdyp barmagy türkmen-ors gatnaşyklaryna nähili täsir ýetirer? Ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bu barada şeýle diýdi:
—Putin her edip-hesip edip, regionda, ylaýta-da Orta Aziýada hem-de öňki sowet respublikalarynda Orsýetin täsirini artdyrmaga, Orsýetiň ozalky agalyk gegemoniýasyny dikeltmäge synanyşyk eder. Türkmenistan barada Putiniň öňden ýöredip gelýän syýasaty - ol türkmen ykdysadyýetini bogup, ony Orsýete bakna etmek. Ony ýaşyrybam duranok.


text:
BMG-niň bosgunlar edarasy geçen hepde Ortaýer deňzinde bolan gämi heläkçiliginde 500 çemesi adam ölendir öýdülýär diýdi.
16-njy aprelde söwda gämisi tarapyndan halas edilen onlarça adamyň aýtmagyna görä, betbagtçylyk Italiýa bilen Liwiýanyň aralygynda bolupdyr.
Aman galanlar özleriniň birki ýüz adam bolup, Liwiýanyň Tobruk şäheriniň ýanynda adam gaçakçylarynyň gämisine münendiklerini gürrüň berdiler.
Bosgunlar gullugynyň aýtmagyna görä, soň ol adamlary ýüzlerçe adamy alyp barýan has uly gämä geçiripdirler we ol gämi agdarylyp, suwa çöküpdir.
Halas edile 41 adam — 37 erkek, 3 aýal we 3 ýaşly çaga Gresiýanyň Kalamata şäherine getirildi.


text:
Talyp jeňçileriniň Owganystanyň demirgazygynda edýän hereketleri bu ýurtda ýaşaýan etniki türkmenleri köp alada goýýar, bu ýagdaý ýylyň aýagynda halkara güýçleriniň aglaba böleginiň ýurtdan çykmagy bilen has-da çylşyrymlaşyp biler diýen howsala bar.
Owganystanly türkmen ýaşululary şeýle aýgytly pursatda öz jemgyýetleriniň geljegi barada maslahat etmek üçin ýörite maslahata ýygnandylar.
Bu maslahat Jowuzjan welaýatynda, türkmenleriň uly şäheri hasaplanýan Akjada geçýär.
Bu barada Kabuldaky habarçymyz Şaýmerdanguly Myradynyň taýýarlan maglumatyny diňläň.


text:
Orsýetde “Saýlawçylaryň Ligasy” prezident saýlawlarynyň öňüsyrasyndaky kompaniýa barada berilýän gepleşikleriň Orsýetiň kanunlaryny bozýandygyny aýdyp, bu bikanunçylyklary gysga wagtyň içinde aradan aýyrmagy talap etdi.
Bu barada “Saýlawçylaryň Ligasynyň” internet saýtynda çap edilen duýduryşda aýdylýar. Bu hatda Orsýetiň federal telekanallarynda berilýän habarlaryň ählisinde diňe bir kandidatyň – Wladimir Putiniň propagandasynyň ýöredilýändigi nygtalýar.
Şeýlelikde, Orsýetiň federal telekanallary Putiniň saýlaw toparynyň bir bölegi ýaly iş alyp barýarlar diýip, “Saýlawçylaryň Ligasy” belleýär.
“Bu kanuny bozmalar ýurtda geçiriljek prezidentlik saýlawlarynyň adalatlylygyny sorag astyna goýýar. Bu bolsa hem hökümete, hem jemgyýetçilige juda ýaramaz täsirini ýetirer” diýlip, “Saýlawçylaryň Ligasynyň” hatynda bellenilýär.


text:
Beýik Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameron hepdäniň çarşenbe güni Hindistana sapary wagty Pakistanyň terrorizme gatnaşygy barada aýdan sözüniň yzynda durmaga mejbur.
Kameron şonda : “Terrorizmiň eksportyna ýardam etmäge Pakistana rugsat berilmeli däldir” diýipdi.
Muňa jogap hökmünde Päkistanyň Londondaky wekili Wajid Şamsul Hasan: “Terrorizme garşy göreşde Kameron Pakistanyň ägirt uly roluny äsgermezlik edýär” diýdi.
Beýik Britaniýanyň premýer-ministri bu aýdylan pikire düýn Delide metbugat-konferensiýada eden çykyşynda şeýle jogap berdi: “Hiç kim, ozaly bilen Pakistan hökümetiniň özi ýurtda, mysal üçin, Laşkar-e-Taýba we beýleki terroristik guramalaryň bardygyna şübhelenmeýär, olar hökman ýok edilmeli” diýip, Kameron aýtdy.


text:
Täjigistanly Niso Muborakşoýewa Orsýetiň “Russian Beauty” bäsleşiginiň internet arkaly online geçirilýän ses berilişiginde ikinji oruna eýe boldy. Bu bäsleşigiň soňky tapgyry güýzde geçiriler.
Niso Muborakşoýewa Täjigistanyň Duşanbe şäherinde dogulyp, ol kiçi wagty onuň maşgalasy ilki başda Täjigistanyň Çkalowsk şäherine, soňra-da Moskwa göçüpdir.
Häzirki wagtda Niso Moskwanyň Plehanow adyndaky uniwersitetiniň talybydyr.
Azatlyk Radiosynyň Niso Muborakşoýewa bilen geçiren söhbetdeşliginde, ol özüniň “Russian beauty” bäsleşigine gatnaşmagy we durmuşy barada gürrüň berdi.
Azatlyk Radiosy: Ilki bilen özüňiz barada gürrüň beräýseňiz?
Niso: Men Duşanbe şäherinde doguldym. Men başda birinji we ikinji synplary Lenin Abbas adyndaky mekdepde okadym. Soňra Moskwa göçüp gaýtdyk. Üçünji synpdan başlap, Moskwada okap başladym.
Häzirki wagtda men okaýaryn we okuwyň ýanyndan hem model bolup işleýän. Şeýle-de men TODES tans ansamblynda birnäçe ýyl bäri tans edýärin. Ýöne häzirki wagtda men tans bilen meşgullanmagymy wagtlaýynça togtatdym.
Azatlyk Radiosy: Moskwada nirede okadyňyz?
Niso: Men 11-nji synpymy Moskwada tamamladym. Häzirki wagtda men Plehanow adyndaky ýokary okuw jaýyna ýerleşdim we bu ýerde okuwymy dowam edýärin.
Azatlyk Radiosy: Mundan ozal hem şeýle gözellik bäsleşiklerine gatnaşypdyňyzmy ýa-da şu sapar ilkinji gezek gatnaşýarsyňyzmy?
Niso: Ilki men öz uniwersitetimizde geçirilýän gözellik bäsleşiginde, ýagny ”Miss uniwersitete” gatnaşdym. Soňra Moskwanyň söwda merkezleriniň birinde geçirilýän Miss “Assi Mol” atly gözellik bäsleşigine gatnaşdym. Ondan daşgary men reklamalarda surata düşýärin we moda şoularynda çykyş edýärin.
Men iň soňky sapar Samsungyň täze çykan telefonyny hödürleýän reklamada surata düşdüm. Ýöne, elbetde, onda meniň ýüzümiň ähli ýeri görnenok, onda meniň diňe ýylgyryşym görünýär.
Azatlyk Radiosy: Siz “Russian Beauty” atly geçiriljek bäsleşige gatnaşmak üçin ilkibaşda nämeler etdiňiz?
Niso: Men özümiň suratymy we terjimehalymy ugratdym. Soňra-da olar maňa jaň etdiler we bäsleşigiň öň ýanynda halk köpçüligi tarapyndan geçirilýän ses berişlige gatnaşmaga mümkinçilik gazanandygymy aýtdylar.
Men halk köpçüligi tarapyndan berilýän ses berişlikde ikinji orna mynasyp boldum. Şol ses berişlikde hem men 3 müň töweregi ses aldym we maňa hiç tanamaýan adamlarymdan ençeme oňyn teswirler gelip gowuşdy. Soňra-da üstünlik gazanan gyzlaryň ählisine kasting synagy geçirildi.
Şonda hemmeler täjigistanly gyzlaryň hem şeýle owadandygyna haýran galdylar we men hem hemme kişä biziň täjik gyzlarymyzyň nähili owadandygyny görkezmek isledim. Bizde hemme zat köne döwürdäki ýaly däl. Biziň hemme zady gowy aýdyňlaşdyryp biljek döwrebap gyzlarymyz bar.
Şol geçirilen kastingiň yz ýany meniň konkursdan geçendigimi aýtdylar. Jemi 100 gyzdan 11 sanysy final tapgyrda ýaryşmak üçin soňky topara galdylar. Şeýle-de, bäsleşigi gurnaýjylar kastingiň ýene bir tapgyryny geçirip, ýene-de gyzlary saýlamakçy bolýarlar.
Ýöne şu wagt tomus bolany sebäpli köp gyzlar dynç alyşda ýa-da olaryň başga işleri bar şol sebäpden hem gyzlary ýygnap bilmediler. Netijede bäsleşigiň final tapgyry güýzde geçiriler.
Azatlyk Radiosy: Bäsleşigiň soňky tapgyry güýzde geçiriler diýdiňiz. Bu barada giňişräk gürrüň beräýseňiz?
Niso: Güýzde bäsleşigiň soňky tapgyry bolar. Fotosessiýalar, videofilme surata alyş, reklamalar bolar. Şolaryň netijesinde hem biz özümize bal, ýagny utuk ýygnarys. Netijede-de bu tapgyrda özüni gowy görkezip bilen dalaşgär gyz bäsleşigiň ýeňijisi bolýar. Bäsleşikde iň esasy zat goldaw, halkyň goldawy gerek bolýar.
Azatlyk Radiosy: Size gelen teswirleriň arasynda käbir oňyn bolmadyk teswirler hem bar. Ýagny, käbirleri siziň täjikleri masgaralaýandygyňyz barada teswir galdyrypdyrlar. Siz bu barada näme pikirde?
Niso: Bilýäňizmi, men şeýle adamlara asla üns beremok. Bular ýaly adamlaryň etmäge işi ýokmuka diýýärin ýa-da näme etjegini bilmän, şeýle zatlar ýazýandyrlar öýdýärin. Sebäbi men erbet zat edemok we edýän zadymy hem erbetdir öýdemok.


text:
Şenbe güni Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý öz ýurdunda giň ýaýran korrupsiýa problemasynda daşary ýurtlaryň hökümetlerini aýyplap çykyş etdi.
Ol daşary ýurt hökümetleriniň döreden bu problemasynyň Owganystanda kanunçylygy ýola goýmak ugrunda öz alyp barýan tagallalarynyň öňüne-de böwet bolýandygyny aýtdy.
Owganystanyň telewideniýesinde görkezilen bu çykyşynda Hamid Karzaý Owganystanda daşary ýurtlularyň gümürtik işler üçin töleýän millionlarça dollar puly bilen deňeşdirilende ýerli para tölegleriniň ujypsyzja zatdygyny nygtady.
“Biziň munda günämiz ýok”
Prezident Karzaý öz çykyşynda: “Owganystanda korrupsiýanyň bardygy hakyky real ýagdaý, özi-de ajy reallyk. Biziň hökümet edaralarymyzdaky parahorluk ýaly zatlar korrupsiýanyň diňe kiçijik bölegi. Ýüz millionlarça dollarlary öz içine alýan korrupsiýanyň uly bölegi bize degişli hem däl. Korrupsiýanyň ägirt uly bölegi biziň hökümetimizi gowşatmak üçin biziň boýnumyza dakylan zat. Biziň munda günämiz ýok. Bu biziň kemçiligimiz däl” diýip, nygtady.
Ýüz millionlarça dollarlary öz içine alýan korrupsiýanyň uly bölegi bize degişli hem däl
Owganystanyň korrupsiýa garşy göreş gününe bagyşlanyp geçirilen maslahatda eden bu çykyşynda Hamid Karzaý parahorluga garşy netijeli göreşmek üçin öz hökümetiniň administratiw sistemasyny reformirlemelidigini we hökümet işgärlerine ýeterlik hak tölemelidigini belledi.
“Häzire çenli men parahorluga garşy göreş ýa-da hökümeti reformirlemek meselesinde nähilidir bir üstünlikleriň alamatyny görmeýärin. Biz henizem daşary ýurtlar bilen gatnaşyklara garaşly bolmagymyza galýarys. Parahorluga garşy göreşmek üçin biz öz administratiw sistemamyzy reformirlemeli” diýip, prezident Karzaý nygtady.
Owganystanyň prezidenti daşary ýurtlularyň Owganystanyň hökümetine öz täsirlerini ýetirmek maksady bilen bu ýurduň ýokary wezipeli resmilerine ýa-da olaryň dogan-garyndaşlaryna kontraktlary hödürleýändiklerini we, şeýtmek bilenem, korrupsiýanyň gülläp ösmegine giň ýol açýandyklaryny aýdyp, bu ýagdaýy ýazgardy.
NATO-nyň çykmagyna garaşylýar
Hamid Karzaý 2014-nji ýylda NATO-nyň güýçleriniň Owganystany terk etmeginiň korrupsiýanyň soňuna çykmaga ýardam etjekdigini aýtdy. Ol: “Daşary ýurt güýçleri Owganystany terk edenlerinden soň... olaryň kontraktlary-da, dolandyryşy-da kem-kemden ýok bolar” diýdi.
Häzirki wagt Owganystanda NATO-nyň 100 müň töwregi harbysy gulluk alyp barýar. 2014-nji ýylyň ahyryna çenli olar Owganystandan çykmaklygy planlaşdyrýarlar.
Donor ýurtlary we halkara donor toparlary NATO-nyň Owganystandaky harby operasiýalaryny bes etmeginden soň bu ýurda milliardlarça dollar maliýe ýardamyny bermekligi göz öňünde tutýarlar. Emma şeýle ýardamlary hödürlemezden özal olar Owganystanda korrupsiýanyň öňüne böwet bolunmagyny şert edip goýýarlar.
Halkara donorlary Owganystandaky ýagdaýlary durnuklaşdyrmak ugrunda alnyp barylýan tagallalaryň öňüne bu ýurtda giň ýaýran korrupsiýanyň böwet bolýandygyny aýdýarlar.
Şeýle hem, olar Owganystanyň hökümetini özüniň syýasy soýuzdaşlary bilen dahylly bolan korrupsiýa işleri boýunça jenaýat işlerini gozgamaýanlykda tankytlaýarlar.
Şu aýyň başynda “Transparency International” guramasynyň korrupsiýa barada ýaýradan hasabatynda Owganystan dünýäniň iň bir korrumpirlenen ýurtlarynyň hatarynda goýulypdy.


text:
Eýran anna güni Birleşen Ştatlaryň döwlet departamentiniň Tährany soňky iki onýyllykda daşary ýurtlarda terrorçylyga berýän goldawyny görülmedik derejede ýokarlandyrmakda aýyplaýan hasabatyny ret etdi.
Eýranyň BMG-däki missiýasynyň sözçüsi Alireza Mirýusefi Ýakyn Gündogarda terrorizmi goldaýan Birleşen Ştatlaryň özi diýdi. Ol Eýran döwlet howandarlygyndaky terrorçylygyň pidasy bolup geldi diýdi.
Döwlet departamentiniň penşenbe güni çap eden hasabatynda Eýranyň Liwandaky ýarany Hizbolla bilen ilteşikli Ýewropada we Aziýada planlaşdyrylan hüjümler, şol sanda 2012-nji ýylyň iýulynda Bolgariýada bäş ysraýyl we bolgar raýatyny öldüren, 32 adamy ýaralan partlama mysal getirilýär.
Eýranyň BMG-däki ilçisi geçen iýulda bolgar partlamasyna öz ýurdunyň gatnaşygyny ret etdi we bu işiň Ysraýyl tarapyndan amala aşyrylandygyny öňe sürdi.


text:
BMG-niň baş sekretary Ban Ki Mun şu gün Merkezi Aziýa saparyna başlaýar. Bu Banyň BMG-niň ýolbaşçysy hökmünde regiona etjek ilkinji saparydyr.
Ban ilki bilen Aşgabada barar. Ol şol ýerde Türkmenistanyň ýolbaşçylary bilen duşuşyp, BMG-niň Öňüni alyş diplomatiýasy boýunça regional merkezine we prezidentiň ýanyndaky Demokratiýa we adam hukuklary institutyna barar.
Ban Türkmenistandan soňra, Gyrgyzystana, Özbegistana, Täjigistana we Gazagystana sapar eder.
BMG-niň maglumatyna görä, Banyň merkezi aziýaly liderler bilen boljak duşuşyklarynda esasanam regional hyzmatdaşlyk, ýaragsyzlanmak, howanyň maýlamagynyň öňüni almak ýaly meselelere gönükdiriler.
Ban Özbegistana edýän saparynyň dowamynda Aral deňizine hem baryp görer. Bu saparyň maksady deňziň suwynyň guramagynyň daşky gurşawa ýetirýän täsirine göz ýetirmekden ybaratdyr.


text:
Hytaýyň polisiýasy iki uýgury atyp öldürdi. Hytaýyň resmileri olaryň serhetden bikanun Wetnama geçmäge synanyşandygyny öňe sürýärler.
Hytaýyň döwlet metbugat serişdesiniň berýän maglumatyna görä, gürrüňi gidýän iki uýgur 18-nji ýanwarda Guanksi welaýatynyň Pingksiang şäherçesindäki serhetde atylyp öldürilipdirler.
Resmiler wakanyň bolan pursady gaçmagy başaran üçünji şahsy gözleýärler.
Bu aralykda, Hytaýyň Jemgyýetçilik howpsuzlygy boýunça ministrliginiň ýaýradan maglumatyna görä, Hytaýyň günorta-günbatar serhedindäki adam gaçakçylygyna gözegçilik edýän güýçler bu mesele bilen baglanyşykly maý aýyndan bäri 262 wakany hasaba alypdyrlar.


text:
Maglumat
Maksadymyz
Türkmen internet dünýäsine (IT) öz goşandymyzy bermek bilen ene dilimiz türkmençäni giňişleýin ulanmak, Watandan uzakda ýaşaýanlara türkmen dilimizi unutdyrmazlyk we internet dünýäsiniň täze sözleriniň türkmen dilimize girizilmegi biziň esasy maksadymyz bolup durýar. Bu babatda Türkmenistan döwletimiziň ähli taraplaýyn bähbitlerini goramak, Türkmenistanyň adyny dünýä jar etmek, şol sanda her bir türkmeniň ýüreginde pasyrdaýan ýaşyl baýdagyny has hem beýgetmek we ýitip barýan türkmen däp-dessurlaryny janlandyrmak syýasatlaryna hem bar güýjümiz bilen goşantlarymyzy goşmany özümize borç bilýäris.
Ulanyş Usuly
E-dostluk.com - Dünýäniň dürli künjeginde ýaşaýan türkmen ildeşlerimiz bilen aňsat we tiz aragatnaşyk saklamaga kömek berer. Özara gyzykly suratlary, ýatlama wideolary, durmuş pikirleri alyşyp, ömrüňiziň bir bölejegini umumy köpçülikde paýlaşyp bilersiňiz. Bu sosiýal paýlaşym saýtymyzda dostlaryňyz bilen bir nokatda birleşiň. Araňyzy ýyly tutuň, täzelikleriňizi paýlaşyň, gyzykly wagt geçiriň!
Düzüjiler
E-dostluk.com - Hususy web dizaýn studiosy E-Dostluk Topary tarapyndan düzülip, doly ulanyşa Mart 27, 2012 senesinde berildi. Saýta degişli bolan ähli logo, grafik şekiller, şol sanda beýleki maglumatlar awtory (E-Dostluk) hukugyna degişlidir we Creative Commons hukuk şereketine görä ulanylmakdadyr. Biziň bilen habarlaşmak üçin şu ýerik basyp, talap,teklip ýa-da şykaýatlaryňyzy bize bildirip bilerisiňiz.
Düzülişi
E-dostluk.com - "3rd part" scriptleri ulanylyp üstüne goşmaça modullar bilen üpjün edildi. Ähli sazlamalar E-Dostluk topary tarapyndan ýerine ýetirildi. Saýt dizaýny, ulanylan kontentler hiç hili awtorlyk hukugyna zeper ýetirenok ýa-da kopýalanmagyna sebäp bolmady. Javascript, Ajax tehnalogiýasyny ulanmak bilen saýty has tiz we sadalaşdyryldy. Ortaça sahypa açylma tizligi 4 sekunt, şeýlelik bilen dünýäniň islendik künjeginde, dürli internet tizligi bilen kynçylyksyz ulanyp bolar. Muny has-da tizleşdirmek üçin gün saýyn üstünde sazlamalar geçirilýär.
Iş Dostlarymyz - Partnerlerimiz
- - Dizayn we grafika şekilleri ugrunda biziň esasy dostlarymyzyň biri TurkmenDesign ýa-da meşhur ady bile iDesign Topary
- - Administratiw umumylyk taýdan facebookdaky diwiziýamyz(bölegimiz): Türkmen Dostluk
- - Administratiw umumylyk taýdan vkontakte-däki diwiziýamyz(bölegimiz): JaPBaKLaR
- - Hertaraplaýyn bähbit goranyşy esasynda vkontakte-däki partnerimiz : Turkmen Diaspora
- - Okuw, bilim we ylmy işler barada konsultansiýa hyzmaty berýän diwiziýamyz: E-Dostluk Educational Consultancy
- - Onlaýan akademiki we ylmy makalalar neşiriýat diwiziýamyz: E-Dostluk Publishing House
- - Grafika & Web Dizaýn diwiziýamyz: E-Dostluk IT & Design Studio
Internetdäki Kanallarymyz
- Facebook: fb.com/edostlukcom
- Twitter: @edostluk
- Vkontakte: vk.com/edostluk
- MoyMir - Mailru: E-Dostluk.Com
- Odnoklassniki: ok.ru/edostluk
- Google+: +E-Dostluk Platformasy
- Youtube: youtube.com/edostluk


text:
Wenesuelada, hökümetiň aýtmagyna görä, prezident Ugo Çawes dem alyş organynda dörän “agyr” infeksiýadan ejir çekýär. 58 ýaşly lideriň rak keseli zerarly agyr ýagdaýdadygy aýdylýar. Onuň bu keseliň nähili görnüşinden ejir çekýändigi barada maglumat ýok.
Ýurduň informasiýa ministri Ernesto Willegas prezident Ugo Çawesiň saglyk ýagdaýy barada hökümet tarapyndan çykarylan bir beýannamany penşenbe güni giçlik telewideniýe arkaly halka ýetirdi.
Ol şeýle diýdi: “Öten dekabryň 11-inde, operasiýa edilenden soň, serkerdebaşy Çawes agyr öýken infeksiýasy zerarly kynçylyk bilen ýüzbe-ýüz boldy. Bu infeksiýa dem ýetmezçiligine getirdi. Bu hem serkerdebaşy Çawesiň güýçli bejergi almagyny talap edýär”.
Beýannamada Çawesiň saglyk ýagdaýy barada berilýän jikme-jik maglumat ýok.
Prezident Çawese geçen 18 aýyň içinde dört gezek operasiýa edildi. Şöhle terapiýasy netijesinde ysgyny gowşandygyna garamazdan, sosialist prezident öten oktýabrda alty ýyl möhlet bilen ýene bir gezek bu wezipä saýlandy.
Ugo Çawes 11-nji dekabrda özüne Kubada operasiýa edileli bäri jemgyýetçiligiň öňüne çykanok.
Oppozisiýa talap edýär
Wenesuelanyň oppozisiýasy prezident Ugo Çawesiň saglyk ýagdaýy barada dolurak maglumatyň berilmegini talap edýär.
Ýöne hökümet öz beýannamasynda Çawesiň saglygyna seredýän medisina toparyna ynam bildirip, halkara mediasyny Wenesuelany durnuksyzlaşdyrmak maksady bilen Çawesiň saglyk ýagdaýy barada “psihologik uruş” alyp barýanlykda aýyplady.
Wize-prezident Nikolas Maduro Gawananyň keselhanasynda Çawesiň ýanyna barandan soň şeýle diýdi: “Prezident özüniň nähili ýagdaýdadygyny bilýär. Bu bir çylşyrymly ýagdaý. Ol öz alyp barýan göreşiniň nähili göreşdigini bilýär. Prezident hemişe özüne mahsus bolan güýç, energiýa, ynam we howpsuzlyk bilen hemişekisi ýaly söweşjeň ruhy ýagdaýda”.
Çawesiň saglyk ýagdaýynyň ýaramazlaşmagy ol prezidentlik üçin 10-njy ýanwarda geçmeli kasam edişlik dabarasy üçin Wenesuela dolanyp bilermi diýen soragy-da oýardy.
Ýöne ýurduň resmileri halky prezident ölüm ýassygynda ýatyr diýen myş-myşlara üns bermezlige çagyrdylar.
Çawes ölse ýa prezidentlikden çekilse, 30 günüň içinde täze saýlawlar geçirilmeli. Beýle bolan ýagdaýynda hem sosialistik partiýa tarapyndan kandidat hökmünde Maduro saýlawa gatnaşar.


text:
Amerikan resmileri internet saýtynyň bu hili gizlin maglumatlary çap etmegini ýazgaryp çykyş etdiler. Resmiler munuň amerikan goşunlaryny we olaryň yrak kömekçilerini töwekgellige saljagyny aýdýarlar. Emma yraklylaryň käbiri bu maglumatlarda özleri üçin uly bir täzeligiň ýokdugyny aýdýar.
“WikiLeaks” internet saýty Birleşen Ştatlaryň Yrak urşy barada gizlin saklan dört müňe golaý işini çap edeli bäri yrak hem amerikan güýçleriniň Yrak urşy mahalyndaky hereketleri barada söz urşy gidýär.
Içeri işler ministri Jawad al-Bolani ýaly yrak resmileri “WikiLeaks” tarapyndan çap edilen maglumatlarda yrak polisiýasynyň we harby güýçleriniň 2004-2009-njy ýyllar aralygynda bolan uruşda tussaglary gynandygy, öldürendigi barada aýdylýanlary derňemegiň hökmandygyny aýdýar.
“Ýurtdaky täze syýasy sistema hem döwlet guramalaryna görä, adam hukuklaryny bozmak kabul ederliksiz we kanuna ters gelýär. Içeri işler ministrligi zorluk faktlary barada aýdylýanlary berk yzarlaýar. Derňew gulluklary bu işleriň üstünde berk işleýär we hiç kim kanundan ýokarda däl” diýip, Jawad al-Bolani aýdýar. “Derňewiň näçe uzak wagt aljagyna garamazdan, bu ýerde sudlar we kanun düzgünleri bar we islendik yrakla garşy ulanylan zorluga dahylly bolanlar hökman kanun öňünde jogap berer”.Aýdylmadyk 15,000 ölüm
“WikiLeaks” tarapyndan çap edilen maglumatlaryň asyl nusgadygy ýa däldigi indi anyklanmaly. Emma bu internet saýtynyň eýesi Julian Assanj bu materialyň Yrakda amerikan ýolbaşçylygynda alnyp barlan uruş sebäpli turan köpçülikleýin mezhep zorluklary netijesinde 15 müň çemesi graždan adamyň öldürilendigini dokumentleşdirýändigini, bu işleriň ozal ýaşryn saklanandygyny aýdýar.
Yragyň howpsuzlyk güýçleri Al-Najafdakty çaknyşykdan soň söweşijileri gabaýarlar, 2007-nji ýyl.
Birleşen Ştatlaryň harbylary Yrakda graždan adamlaryň heläkçiligi barada jikme-jikme hasabat ýöretmändigini aýdýar. Emma “WikiLeaks” saýtynyň çap eden dokumentlerinde ýol ýakalarynda bolan bomba partlamalary, adam zorlamak, yrak polisleriniň, harbylarynyň we mezhep söweşijileriniň tussaglary jezalandyryp öldürmegi bilen bagly faktlaryň üsti açylýar. Bu faktlar söweş meýdanyndaky pes derejeli ofiserleriň ýazgylary esasynda dokumentleşdirilipdir.
Premýer-ministr Nury al-Malikiniň edarasy tussaglaryň gynalmagy we eden-etdilikli tutup-basmalar baradaky aýyplamalary gaharly garşylady. Malikiniň geňeşçisi Ali al-Musawi Bagdatda Azat Yrak Radiosyna beren gürrüňinde adamlaryň eden-etdilikli tussag edilmegi barada metbugatda ýaýradylýan habarlaryň ýalňyşdygyny, bir adamyň hem bikanun tussag edilmändigini aýtdy.Derňemäge çagyrylýar
Adam hukuklaryny goraýan “Human Righst Watch” guramasy Yragy bu aýdylýanlary derňemäge çagyrdy. Şeýle-de bu gurama Waşingtonyň öz güýçleriniň gynalmak töwekgelligi bilen ýüzbe-ýüz tussaglary yraklylara tabşyryp, halkara kanunlaryny bozup-bozmanlygyny derňemegine çagyrdy.
“WikiLeaks” Birleşen Ştatlaryň ýolbaşçylygyndaky güýçleriň we yrak söweşijileriniň, yrak polisleriniň we esgerleriniň elinden ölen graždan adamlaryň hem 109 müňdügini dokumentleşdirip biljegini aýdýar. Yragyň adam hukuklary ministri Wiždan Mikail Azat Yrak Radiosyna beren gürrüňinde bu sanyň öz ministrligi we beýleki hökümet guramalary tarapyndan ýygnalan maglumatlara gabat gelýändigini aýtdy. Olaryň toplan maglumatlaryna görä, 2003-2009-njy ýyllar aralygynda Yrakda graždan ilatdan 101 müň adam öldürilipdir.
Ýönekeý yraklylyar üçin “WikiLeaks saýtynyň çap eden dokumentlerinde uly bir täzelik ýok. Özüni bagdatly Salah diýip atlandyran yrakly “Reuters” agentligine beren gürrüňinde özi üçin ol ýerde täze maglumatyň ýokdugyny, sebäbi uruş bilen bagly wakalara yraklylaryň ählisini şaýat bolandygyny aýtdy.
“Her bir maşgalanyň tussagda gynalan, ýa bolmasa yrakly ýa-da daşary ýurtly güýçler tarapyndan bikanun tussag edilen garyndaşy bar. Ýa olar yrak ýa daşary ýurt güýçleri tarapyndan öldürilen kimdir birlerini tanaýarlar. Bu biziň hemmämiziň bilýän zadymyz. Bulary bilmek üçin bize dokument gerek däl. Bu dokumentler diňe resmi tassyknamany üpjün edýär” diýip, Salah aýtdy.


text:
2017-nji ýylyň 9-njy ýanwarynda Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň düzümlerini kämilleşdirmek maksady bilen döredilen täze harby bölümlere söweşjeň baýdaklary gowşurdy.
Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň harby bölümleriniň söweşjeň baýdaklaryny döretmek hakynda Permana hormatly Prezidentimiz tarapyndan gol çekildi. Bu barada Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň şu gün geçirilen giňişleýin mejlisiniň barşynda habar berildi.
Şol gün hem Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Merkezi serkerdeler öýünde hem-de Harby institutynda söweşjeň baýdaklaryň gowşurylmagy mynasybetli dabara geçirildi. Bu ýere Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedowyň Permanyna laýyklykda söweşjeň baýdaklary alan harby bölümleriň serkerdeleri we şahsy düzümi, şeýle hem Goranmak ministrliginiň serkerdeleri, esgerleri, harby talyplar we harby mekdepleriň okuwçylary ýygnandylar.
Bu wakanyň Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň döredilmeginiň 25 ýyllygynyň hem-de Watan goragçylarynyň gününiň öňýanynda bolup geçmegi oňa özboluşly many berdi. Bu baýramçylyk Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany bilen 2008-nji ýylda döredildi we her ýyl 27-nji ýanwarda bellenilip geçilýär.


text:
Orsýetde McDonald's restoranlaryny barlamak boýunça işler ýaýbaňlanýar.
Orsýet mediasynyň maglumatlaryna görä, ýurduň azyk howpsuzlygyna gözegçilik edýän “Rospotrebnadzor”edarasy 21-nji awgustda Ural daglarynyň regiony Swerdlowsk şäherinde we Tatarstanda McDonald's naharhanalaryny barlap başlady. Barlaglar şu aýuň dowamynda Krasnodar we Başkyrtystan regionlarynda hem geçiriler.
20-nji awgustda “Rospotrebnadzor” Moskwada dört sany McDonald's naharhanasyny, şol sanda Orsýetde iň birinji bolup açylan Puşkin meýdançasyndaky McDonald'sy ýapmak barada karar çykardy we “ençeme” arassaçylyk şertiň bozulandygyny aýtdy.
McDonald's bu meseläniň sebäplerini we “naharhanalary mümkin boldugyndan tiz gaýtadan açmagyň mümkinçiliklerini” öwrenýändigini habar berdi.


text:
Dalaý Lama bosgunlykdaky Tibet hökümetiniň syýasy liderliginden çekilýändigini mälim etdi.
75 ýaşly buddist monahy bu çykyşyny penşenbe güni Hindistanyň demirgazygyndaky Daramsala şäherinde etdi. Şol gün1959-njy ýylda Tibetiň Hytaý kontrollygyna garşy aýaga galamagynyň nobatdaky ýyl dönümidi.
Dalaý Lama öz çykyşynda indi hereketiň saýlanan lideri bilen öňe gitmeginiň wagtynyň gelendigini aýtdy. Ýöne muňa garamazdan, ol Tibetiň ruhy lideri bolmagyny dowam etdirjekdigini hem sözüne goşdy.
1989-njy ýylyň Parahatçylyk boýunça Nobel baýragynyň laureaty Dalaý Lama 1959-njy ýylda Tibetiň Hytaýa garşy aýaga galmagynyň şowsuz geçmeginden soň, Gimalaý daglarynyň territoriýalaryny terk etmäge mejbur bolupdy.
Hytaý hökümeti Dalaý Lamany Tibetde tolgunyşyklara meçew beren separatist hökmünde häsiýetlendirýär.


text:
Orsýetiň adam hukuklary boýunça aktiwisti Nikolaý Nikolaýewiň aýtmagyna görä, ýakynda Täjigistanyň esasy oppozisiýa liderleriniň biriniň tussag edilmegi “syýasy matlap” bilen edilen iş bolupdyr.
Nikolaýewiň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, telekeçi we täjik hökümetiniň tankytçysy Umarali Kuwadow, täjik tarapynyň haýyşy esasynda, 23-nji dekabrda Dubaýda tussag edilipdir. Bu barada penşenbe güni habar ýaýrapdy.
Kuwadow galp ýollary arkaly 1.2 million dollary ele geçirmekde aýyplanýar.
Şu ýylyň başynda Kuwadow “Topar 24” atly oppozision hereketi esaslandyryp, prezident Emomali Rahmona nobatdaky prezidentlik möhletine dalaş etmezlige çagyrdy.