text:
Türkmenistanyň raýatlygy—adamyň Türkmenistan bilen durnukly hukuk arabaglanyşygy bolup, ol özara hukuklaryň we borçlaryň bütin jemini aňladýar.
Türkmenistanyň raýatlary
1. “Türkmenistanyň raýatlygy hakynda” Türkmenistanyň kanuny güýje giren gününde Türkmenistanyň raýatlygynda duran, şeýle hem şu Kanuna laýyklykda Türkmenistanyň raýatlygy berlen ýa-da ony saklamak hukugyna eýe bolan adamlar Türkmenistanyň raýatlary bolup durýarlar.
2. Türkmenistanyň raýatyna başga döwletiň raýatlygy ykrar edilmeýär. Eger Türkmenistanyň raýatynda başga döwletiň raýatlygy bar bolsa, onda oňa Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda diňe 3. Türkmenistanyň raýaty hökmünde garalýar.
Türkmenistanyň raýatynyň başga döwletiň çäginde ýaşamagy Türkmenistanyň raýatlygynyň öz-özünden bes edilmegine eltmeýär.
NIKA BAGLAŞYLANDA ÝA-DA BOZULANDA TÜRKMENISTANYŇ RAÝATLYGY
1. Türkmenistanyň raýatynyň daşary ýurt raýaty ýa-da raýatlygy bolmadyk adam
bilen nika baglaşmagy ýa-da nikasyny bozmagy raýatlygyň üýtgemegine eltmeýär.
2. Är-aýalyň biriniň raýatlygynyň üýtgemegi olaryň beýlekisiniň raýatlygynyň
üýtgemegine eltmeýär.
3. Nikanyň bozulmagy şol nikada doglan ýa-da nika döwründe ogullyga (gyzlyga)
alnan çagalaryň raýatlygynyň üýtgemegine eltmeýär.
4. Türkmenistanyň raýaty bilen nika baglaşan daşary ýurt raýatynyň ýa-da
raýatlygy bolmadyk adamyň isleg bildirmegi boýunça we “Türkmenistanyň raýatlygy hakynda” Türkmenistanyň kanunynda göz öňünde tutulan şertler berjaý
edilende ol Türkmenistanyň raýatlygyna kabul edilip bilner.
TÜRKMENISTANYŇ RAÝATLYGYNY TASSYKLAÝAN RESMINAMALAR
1. Türkmenistanyň raýatynyň pasporty ýa-da Türkmenistanyň ygtyýarly döwlet edaralary tarapyndan berlen Türkmenistanyň raýatlygyny tassyklaýan gaýry resminama Türkmenistanyň raýatlygyny tassyklaýan resmi
nama bolup durýar.
2. On alty ýaşyna ýetmedik çaganyň raýatlygy onuň dogluş hakynda şahadatnamasy ýa-da Türkmenistanyň raýaty bolup durýan ata-enesiniň biriniň pasporty bilen tassyklanýar.
TÜRKMENISTANYŇ RAÝATLYGYNYŇ BERILMEGINIŇ ESASLARY
1. Türkmenistanyň raýatlygy şu esaslar boýunça berilýär:
a) dogulmagy bilen;
b) raýatlyga kabul edilmegi bilen;
c) raýatlyga dikeldilmegi bilen;
d) “Türkmenistanyň raýatlygy hakynda” Türkmenistanyň Kanunda ýa-da Türkmenistanyň halkara şertnamalarynda göz öňünde tutulan gaýry esaslar.
DOGULMAGY BILEN TÜRKMENISTANYŇ RAÝATLYGYNYŇ BERILMEGI
1. Adam dogulmagy bilen şu halatlarda Türkmenistanyň raýaty bolup durýar:
i. ata-enesi (ýeke-täk atasy ýa-da enesi) Türkmenistanyň raýaty bolsa, çaganyň doglan ýerine garamazdan;
i. ata-enesiniň biri Türkmenistanyň raýaty, beýlekisi raýatlygy bolmadyk ýa-da nam-nyşansyz giden diýlip ykrar edilen ýa-da bolýan ýeri belli bolmadyk adam bolsa, çaganyň doglan ýerine garamazdan;
i. ata-enesiniň biri Türkmenistanyň raýaty, beýlekisi daşary ýurt raýaty bolsa, çaga Türkmenistanyň çäginde doglan halatynda;
i. ata-enesiniň biri Türkmenistanyň raýaty, beýlekisi daşary ýurt raýaty bolsa, çaga doglan pursadynda onuň ata-enesiniň ikisi ýa-da biri Türkmenistanyň çäginde hemişelik ýaşan bolsa, çaganyň doglan ýerine garamazdan;
i. ata-enesiniň biri Türkmenistanyň raýaty, beýlekisi daşary ýurt raýaty bolsa, çaga doglan pursadynda onuň ata-enesiniň ikisi hem Türkmenistanyň çäginden daşarda hemişelik ýaşan we çaga Türkmenistanyň çäginden daşarda doglan bolsa, ata-enesiniň bilelikdäki arzasy boýunça. Şeýle arzanyň bolmadyk halatynda çaga raýatlygy bolmadyk adam bolýan bolsa, oňa Türkmenistanyň raýatlygy berilýär;
i. ata-enesi (ýeke-täk atasy ýa-da enesi) Türkmenistanyň çäginde hemişelik ýaşaýan raýatlygy bolmadyk adamlar bolsa, çaga Türkmenistanyň çäginde doglan halatynda;
i. ata-enesi (ýeke-täk atasy ýa-da enesi) Türkmenistanyň çäginde hemişelik ýaşaýan daşary ýurt raýatlary bolsa, çaga Türkmenistanyň çäginde doglan we onuň ata-enesiniň (ýeke-täk atasynyň ýa-da enesiniň) raýatlary bolup durýan döwletleri oňa raýatlyk bermeýän halatynda;
i. ata-enesi (ýeke-täk atasy ýa-da enesi) bolýan ýeri we raýatlygy belli bolmadyk adam bolsa, çaga Türkmenistanyň çäginde doglan halatynda.
2. Çaganyň atasy diýlip Türkmenistanyň raýaty anyklanan halatynda çaganyň enesi raýatlygy bolmadyk adam bolup durýan bolsa, doglan ýerine garamazdan çaga Türkmenistanyň raýaty bolýar.
3. Ata-enesi belli bolmadyk Türkmenistanyň çäginde bolýan çaga Türkmenistanda doglan we Türkmenistanyň raýaty diýlip hasap edilýär. Bu çaganyň ata-enesinden biri, hossary ýa-da howandary ýüze çykan halatynda onuň raýatlygy “Türkmenistanyň raýatlygy hakynda” Türkmenistanyň kanuna laýyklykda üýtgedilip bilner.
Çeşme: Türkmenistanyň Döwlet Migrasiýa Gullugy


c: text/html

text:
Türkmenistan bilen Mongoliýanyň arasyndaky özara bähbitli hyzmatdaşlygy hemmetaraplaýyn işjeňleşdirmek Ulan-Bator şäherinde geçirilen işewürler maslahatynyň esasy meselesi boldy.
Iki ýurduň Söwda-senagat edaralarynyň ýardam bermeginde geçirilen duşuşyga gatnaşmak üçin Mongoliýanyň paýtagtyna Türkmenistanyň wekiliýeti geldi, onuň düzüminde ýurdumyzyň dürli ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň — ykdysadyýet we ösüş, energetika, söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar, azyk we dokma senagaty, saglygy goraýyş, awtoulag, şeýle hem “Türkmengallaönümleri” döwlet birleşiginiň, “Türkmenpagta” we “Türkmenhimiýa” döwlet konsernleriniň, Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň, Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň wekilleri bar.
Mongol tarapyndan maslahatyň işine energetika, dokma önümlerini öndürmek hem-de ýerlemek, saglygy goraýyş we derman senagaty, oba hojalyk önümlerini gaýtadan işleýän hem-de azyk senagaty, logistika, gurluşyk serişdeleriniň önümçiligi, maslahat hyzmatlaryny bermek hem-de beýleki ugurlar boýunça ýöriteleşdirilen döwlet we hususy kärhanalarynyň 30-synyň ýolbaşçylary hem-de esasy hünärmenleri gatnaşdylar.
Duşuşyga gatnaşyjylar öz çykyşlarynda ilkinji gezek geçirilýän we Türkmenistan bilen Mongoliýanyň arasyndaky söwda-ykdysady gatnaşyklary pugtalandyrmaga, iki ýurduň işewürler toparlarynyň arasynda uzakmöhletleýin özara bähbitli gatnaşyklary ýola goýmaga ýardam berýän türkmen-mongol işewürler maslahatynyň möhüm ähmiýetini nygtadylar.
Türkmen wekiliýetiniň agzalary ýygnananlary durmuşa geçirilýän içeri we daşary syýasatyň esasy ugurlary, ýurdumyzda durmuşa geçirilýän, Türkmenistanyň okgunly ösüş depginlerini, ilatyň durmuş derejesini ýokarlandyrmaga gönükdirilen iri möçberli durmuş-ykdysady özgertmeleriň ileri tutulýan ugurlary bilen tanyşdyrdylar.
Türkmenistanyň maýa goýum syýasaty babatynda hem-de hereket edýän milli kanunçylyk barada giň maglumatlar berildi, onda, hususan-da, ýurdumyzda işleýän maýa goýujylar, daşary ýurt şereketleri we kompaniýalary üçin ep-esli salgyt, gümrük, wiza we beýleki ýeňillikler göz öňünde tutulandyr.
Işewürler maslahatynyň çäklerinde Türkmenistanyň we Mongoliýanyň ministrlikleriniň, pudak edaralarynyň, döwlet we hususy düzümleriniň arasynda ikitaraplaýyn duşuşyklar geçirildi, olaryň barşynda hyzmatdaşlygy ösdürmegiň geljegi ara alnyp maslahatlaşyldy we mundan beýläk gatnaşyklary giňeltmegiň meýilnamalary anyklaşdyryldy. Gepleşiklere gatnaşyjylar söwda-ykdysady gatnaşyklary, hususan-da, haryt dolanyşygynyň, iki ýurduň ekologiýa taýdan arassa dokma, maldarçylyk we oba hojalyk önümleriniň import-eksport boýunça iberilişiniň möçberlerini artdyrmagyň hasabyna giňeltmek hem-de çuňlaşdyrmak baradaky pikiri beýan etdiler.
Mongoliýanyň işewürler topary Türkmenistan — Hytaý transmilli gaz geçirijisiniň ulag-üstaşyr düzümlerini peýdalanmagyň hasabyna türkmen tebigy gazyny almagyň mümkinçiliklerine hem gyzyklanma bildirdiler.
Türkmen wekiliýetiniň Ulan-Batoryň senagat kärhanalarynyň birnäçesine baryp görmeginiň barşynda ýakyn işewür gatnaşyklaryny ýola goýmak meselesi baradaky gürrüň dowam etdirildi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Doyup iydigim, täret edýän. Bu nämeden beýle bolýarka?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Iýmit-siňdiriş ulgamynyň işi köp faktorlara bagly bolup, dogry iýmitlenme hem bu ulgamda ýüze çykýan köp bozulmalaryň öňüni alyp bilýändir. Siziň soragyňyza doly we dogry jogap bermek üçin, Siziň täret etmeleriňiziň ýygylygy, täretiň ýagdaýy we başga alamatlar (içiňizde agyry, içiň ýellenmegi we başgalar) barada maglumat bilmek peýdaly bolardy.
Gowy naharlanmadan soň täret etme içiň birnäçe gün gatamagyndan soň bolup geçse, bu ýagdaý iýmitiň içegeleriň işini tijendiriji täsir edendiginiň alamaty bolup biler. Eger her naharlanmadan soň, agyrylar bilen utgaşýan, suwuk görnüşli täret etmeler bolup geçse, onda bu içegedäki näsazlyklardan habar berip (enterit, "gyjyndyrylan" içege alamaty, disbakterioz ) lukmanyň maslahatyny almaklygy talap edýändir.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Täşli Gurbanow
Täşli Gurbanow 1934-nji ýylda Aşgabat şäherinde eneden dogulýar. Türkmen döwlet uniwersitetini, Sowet Soýuzynyň Kommunistik partiýasynyň Merkezi Komitetiniň ýanyndaky Jemgyýetçilik ylymlary akademiýasyny tamamlaýar. Türkmenistanyň Ýaşlar guramasynyň Merkezi Komitetinde, «Edebiýat we sungat» gazetiniň, «Türkmenistan kommunisti» žurnalynyň baş redaktory wezipelerinde işleýär. Türkmenistan Ýazyjylar birleşiginiň başlyklygyna, Türkmenistan SSR Ýokary Sowetiniň deputatlygyna saýlanýar. Täşli Gurbanow zehinli ýazyjy, oňat ýolbaşçy hökmünde ….. »


text:
Bazarlarda, meýdanlarda, melleklerde zähmet çekip ýören çagalara gözüňiz düşende näme barada pikir edýärsiňiz? Ony jemgyýet üçin hökman we adaty ýagdaý höküminde kabul edýärsiňizmi? Mümkin kynçylyklardan daşlaşmagyň iň ýeňil usulyny ulanýansyňyz: bu yagdaýa gözüňizi ýumýansyňyz? Meň bilen bu babatda pikir alyşan adamlar iki uly topara bolünýärler: birinji topar çaga zähmetini düýbünden kabul edenoklar. Olar: "Çaga zähmeti çagalara zyýanly we olaryň fiziki hem-de ruhy taýdan doly ösmegine uly böwet bolup durýar" diýseler, ikinji topar: "Ýok, azar bermäň! Çagalar gazanç edip ene-atasyna kömek berýärler. Türkmen çagalary zähmetsöýer bolup, asyrlar boýy ene-atalaryna kömek berip gelipdirler" diýip nygtaýarlar.
Meniň pikirimçe, gürruň çagalaryň zähmeti we olaryň saglygyna edýän täsiri barada gitmeli. Çaga zähmetiniň düýp sebäpleri bolan garypçylyk, uly gerimdäki işsizlik, bilimiň hiliniň pesligi, bilim almakdaky çäkli mümkinçilikler we jemgyýetiň bu babatdaky kanunlary berjaý etmezligi hem-de olara ynamsyz garamagy yaly çylşyrymly kynçylyklar barada halkara guramalary üznüksiz belläp we hasabatlar ýaýradyp gelýärler. Biziň jemgyýetimizde ene-atalaryň, uly adamlaryň bu meselelere degişli düşunjesi düýpli üýtgemeli. Çaga zähmetiniň ulanylmagy ulular tarapyndan goldalanyp, bu ýagdaýa gözlerini ýumanlarynda bu meselä ünsi çekmek dogry bolar. Eýsem, agyr zähmet jigilermiziň (ösüp barýan çagalaryň we ýetginjekleriň) saglygyna nähili täsir edýär?
Çagalaryň kiçi göwresi olary uly adamlardan tapawutlandyrýan ýeke-täk zat däl. Dowamly agyr zähmet çagalaryň ösüp barýan bedenine we saglygyna ýaramaz täsir edýär. Çagalaryň ösüp barýan bedeni gowy iýmite mätäç bolup, kadaly iýmit ýetmedik ýagdaýynda çalt ýadamana ukuply bolýar. Pes hilli iýmit we ýadawlylyk öz gezeginde işde ýüze çykyp biljek howply ýagdaýlaryň sebäbi bolup biler. Agyr ýük daşamak olaryň direg-hereketlendiriş ulgamynyň ösmegine we berkemegine uly zeper ýetirýär. Çagalaryň we ýetginjekleriň beýnisi ösüp berkemäni dowap edýär. Meselem, oba hojalygynda ulanylýan himiki maddalar çaganyň saglygyna üýtgedip bolmajak ýaramaz täsir edýärler. Barlaglara gorä, eger uly adam we çaga deň derejede zäherleýji himiki maddalaryň täsirine sezewar edilse, onda bu ýagdaýda, uly adam bilen deňeşdirlende, çaganyň bedeni himiki maddany has köp möçberde toplaýar. Oba hojalygynda ulanylýan himiki maddalar çaganyň ganyna we beden dokumalaryna siňýärler. Deriniň der çykarýan mäzleriniň doly derejede kämil bolmazlygy, uly adamlar bilen deňeşdirlende, çagalaryň yssy howany agyr geçirmeginiň sebäbi bolup durýar. Iş ýerindäki yssy we dymyk howa uly adamlar çydamly bolsa-da, çagalara bu şertler erbet täsir edýär. Howply ýagdaýlary seljerip, dogry çözgüdi saýlap almak ukyby çagalarda çäkli bolýar. Bu ukypsyzlyk işde howply ýagdaýlaryň netijesinde alynan şikesleriň esasy sebäbi bolup durýar.
Geçirilýän ylmy barlaglar çaga zähmetiniň olaryň emosional we ruhy ýagdaýyna edýän täsirini öwrenmäge gönükdirilip başlandy. Eger ýeňil zähmet çagany maşgala we jemgyýete imrikdirip, oňa özüne bolan ynamy we jogapkärçilik duýgusyny ýokarlandyrmaga kömek berýän bolsa, dowamly, maşgalasy we dost- ýarlary bilen gatnaşygyny çäklendirýän, gorky we ynjalyksyzlygy döredýän zähmet çaganyň bütün durmuşyna, onuň emosional we ahlak taýdan ösüşine negatiw täsir edip bilýär.
Işde ýüze çykýan howply ýagdaylar diňe bir gysga wagtda bitip biljek şikeslere sezewar etmän (açyk ýaralar, deri keselleri we beýlekiler), agyr işiň netijeleri çaga doly kemala geleninden soň ýüze çykyp biljek kynçylyklary hem döredip biler. Şu sebäpler, bu ýagdaýlary öwrenmek maksady bilen ylmy barlaglary geçirmekde kynçylyklary döredýärler. Rak keseli, önelgezislik, dowamly bil agyry we umymy akyl derejesiniň pes bolmagy ýaly keseller we ýagdaýlar geljekde agyr zähmetiň döredip biljek netijeleri höküminde garalyp bilner.
ÝETGINJEGIŇ IŞINIŇ DOWAMLYLYGY NÄÇE BOLMALY?
Birnäçe barlaglar amerikan ýetginjekleriniň zähmetini, onuň ölçelmeli usullaryny seljerdiler. Barlagçylar ýetginjekleriň saglygyna zyýansyz bolup biljek zähmetiň dowamlylygyny kesgitlemäge çalyşdylar. Hepdede jemi 20 sagada barabar dowamlylygy zyýansyz hasaplap, olar "ýeňil" we "agyr" zähmetiň arasyny kesgitlediler we şeyle netijelere geldiler:
► 20-sagatdan az işleýan ýetginjekler, işlemeýan ýetginjeklere garaňda okuwa gatnamaklaryny seýrek ýagdaýlarda bes edýärler. Hepdede 20 sagatdan köp işleýän çagalar wagtyň geçmegi bilen mekdebe gatnamagyny taşlaýarlar.
► 20 sagatdan kän işleýän ýetginjekler ukysyny ýeterlik alyp bilmän, mekdebe gijä galyp barýarlar we günüň dowamynda işjeň, hüşgär we ünsli bolmak kynçylygyny başdan geçirýärler.
► Hepdede 20 sagatdan köp işleýän ýetginjekleriň arasynda ýaramaz endiklere baş goşýanlaryň sany artyp biler. Ýaramaz endikler alkogol içgilerini, çilim, neşe serişdelerini kabul etme we özüňi gazaply alyp barmak, ogurlyk etmek ýaly endikleri öz içine alýarlar.
Görşümiz ýaly, ýetginjegiň zähmetiniň hili we dowamlylygy onuň saglygyna uly täsirini ýetirýär. Ýetginjekleriň pul gazanyp, öz maşgalasyna berýän kömegi olaryň özlerine bolan hormatyny artdyrsa hem, çendenaşa işleme ýetginjeklerde stress derejesini artdyryp, olaryň doly we sagdyn ösmegine böwet bolýar.
Biziň jemgyýet bolup hem-de "agyr" zähmeti "ýeňil" we "peýdaly" zähmetden tapawutlandyrýan ölçegleri aýdyňlaşdyryp, ylmy barlaglaryň netijelerine, medeniýetimize we milli gymmatlyklarymyza baglylykda "çaga zähmetiniň" kadaly ülňülerini kesgitlemegimiz gerekdir. Meniň pikirimçe, şu esasda çykarylan netijeler türkmen halkynyň geljegine peýdaly täsirini ýetirip we sagdyn nesilleri ýetişdirmekde goşant goşup, bu mesele babatda döreýän düşünişmezlikleri aradan aýryp bilerdi.
Makalada beýan edilýän pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişlidir.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
“Oguzhan” köşkler toplumynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň halk artisti Fahriýa Aliýewa ýokary döwlet sylagyny – “Garaşsyz Türkmenistana bolan beýik söýgüsi üçin” diýen ordeni gowşurdy. Dabara Mejlisiň Başlygy, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň käbir orunbasarlary, medeniýet ministri, milli parlamentiň komitetleriniň, şeýle hem Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň, Senagatçylar we telekeçiler partiýalarynyň, Agrar partiýanyň ýolbaşçylary gatnaşdylar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow teatr artistleriniň köp nesilleriniň halypasyny mähirli garşylap, Türkmenistanyň halk artisti, meşhur sahna ussady, özüniň bütin döredijilik durmuşyny sungata bagyş eden Fahriýa Aliýewany hemmeleriň tanaýandygyny nygtady. Ol Mollanepes adyndaky Türkmen döwlet akademiki drama teatrynda 65 ýylyň dowamynda işledi, öz halkyna wepaly hyzmat etdi diýip, milli Liderimiz belledi.
Aliýewa Fahriýa, milleti boýunça özbek, 1922-nji ýylyň 1-nji iýulynda Kaka etrabynda dogulýar, köp çagaly maşgalada terbiýelenýär. 1941-nji ýylda Moskwanyň Lunaçarskiý adyndaky döwlet teatr sungaty institutyny “drama we kinoaktýory” hünäri boýunça tamamlaýar. 1941-nji ýyldan başlap, 2006-njy ýyla çenli ýurdumyzyň meşhur teatrynda işleýär.
Döwlet Baştutanymyz zehinli sahna ussadynyň türkmen teatr we kino sungatynyň kemala gelmegine hem-de kämilleşmegine uly goşant goşandygyny, ajaýyp, unudylmajak sahna keşpleriniň köpsanlysyny döredendigini, kinofilmlerde keşpleri ussatlyk bilen ýerine ýetirip, ählihalk ykrarnamasyna we tomaşaçylaryň söýgüsine mynasyp bolandygyny belledi. Fahriýa Aliýewanyň medeniýeti ösdürmekde, ýaş zehinleri, sahna ussatlaryny terbiýeläp ýetişdirmekde bitiren işleri uludyr diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.
Biz milli sungatymyzyň ussatlaryna çuňňur hormat goýýarys, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe olaryň yhlasly zähmetine mynasyp baha berýäris diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy. Bu asylly däbe eýerip, Mirasa sarpa goýmak, Watany özgertmek ýylynda döredijilik ulgamynyň wekilleriniň birnäçesi döwlet sylaglaryna mynasyp boldy.
Soňra milli Liderimiz ýygnananlara Fahriýa Aliýewanyň “Garaşsyz Türkmenistana bolan beýik söýgüsi üçin” diýen orden bilen sylaglanandygyny yglan etdi. Ol bu ýokary döwlet sylagyna Watanymyzyň garaşsyzlygyny hem-de özygtyýarlylygyny pugtalandyrmakda gazanan üstünlikleri, ýurdumyzyň medeniýet we sungat ulgamyny, Türkmenistanyň beýleki ýurtlar bilen medeni gatnaşyklaryny ösdürmäge, ýaş nesli mynasyp terbiýelemäge goşan goşandy, şeýle hem onuň Garaşsyz döwletimiziň hem-de halkymyzyň öňünde bitiren aýratyn hyzmatlary, köp ýyllyk yhlasly we göreldeli zähmeti üçin mynasyp boldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow türkmen sungatyna goşan uly goşandy üçin minnetdarlyk bildirip, görnükli sahna ussadyna ýokary döwlet sylagyny gowşuryp, oňa berk jan saglyk, uzak ömür we bagt arzuw etdi. “Goý, Siziň türkmen teatr we kino sungatynda döreden ajaýyp keşpleriňiz zehinli ýaşlar üçin hemişe nusga bolup hyzmat etsin!” diýip, milli Liderimiz aýtdy.
Türkmenistanyň halk artisti öz köpýyllyk zähmetine ýokary baha berlendigi, dünýäde türkmen medeniýetini we milli sungaty giňden wagyz etmek boýunça alyp barýan şahsy işi hem-de aladasy üçin milli Liderimize çuňňur hoşallyk sözlerini beýan etdi. Fahriýa Aliýewa bu sylagy ýurdumyzyň häzirki zaman sungatynyň gözbaşynda duranlaryň ählisiniň zähmetine berlen baha diýip hasap edýändigini aýtdy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa özüne bildirilen ýokary sarpa üçin ägirt uly hoşallygyny ýene bir gezek beýan edip, meşhur artist döwlet Baştutanymyza Garaşsyz Watanymyzyň we türkmen halkynyň bähbidine alyp barýan köptaraplaýyn işlerinde üstünlikleri arzuw etdi.
Döwlet Baştutanymyz hoşniýetli sözleri üçin meşhur artiste minnetdarlyk bildirip, ýygnananlara ýüzlendi.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, alnyp barylýan döwlet syýasatynyň üç sütüne – bilim, milletiň saglygy we medeniýet ulgamlarynyň ösdürilmegine esaslanýandygyny belledi. Biz häzirki döwürde bilim ulgamynyň mundan beýläk-de ösdürilmegine ilkinji derejeli ähmiýet berýäris, sebäbi bilimli nesil—kuwwatly watandyr. Hemmetaraplaýyn bilimli, geljekde Watanymyzyň ykbalyny ele aljak ýokary aň-düşünjeli ýaş nesli kemala getirmek Watanymyzyň ykdysady abadançlygynyň hem-de türkmen halkynyň bagtyýar durmuşynyň kepilidir.
Döwlet Baştutanymyz häzirki wagtda “Il saglygy—ýurt baýlygy” şygary bilen ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamyny kämilleşdirmek, iň häzirki zaman tehnologiýalary we usullary ornaşdyrmak, lukmançylyk hyzmatlarynyň hilini ýokarlandyrmak boýunça iri möçberli işler alnyp barylýar. Bularyň ählisi beden taýdan sagdyn we ruhy taýdan baý nesliň kemala gelinştgžn ygtybarly binýat bolup hyzmat edýär diýip belledi.
Milli Liderimiz gürrüňi dowam edip, döwletimizde we jemgyýetimizde medeniýetiň we sungatyň ösdürilmegine, milli mirasyň gaýtadan dikeldilimegine, onuň aýawly saklanyp geljekki nesillere ýetirilmegine uly üns berilýändigini belledi. “Medeniýet halkyň kalbydyr”.
Häzirki wagtda bilim, saglygy goraýyş we medeniýet ileri tutulýan ugurlar bolmak bilen, döwlet syýasatynyň bitewi özenini düzýär diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi. Bu ýörelgeler parasatly ata-babalarymyzyň wesýet eden däp-dessurlarynyň esasyny düzýär. Häzirki nesilleriň wezipesi olary saklamak, kämilleşdirmek hem-de döwrüň ruhuna laýyklykda ösdürmek bolup durýar.
Milli Liderimiz üç ugruň ählisiniň sazlaşykly we ýakyn baglanyşykda ösdürilmeginiň möhümdigine ünsi çekip, munuň türkmenistanlylaryň abadan we bagtly durmuşyny üpjün etmegiň hem-de Watanymyzyň mundan beýläk-de ösüşiniň baş şerti bolup durýandygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow jemgyýetçilik guramalary hem-de beýleki degişli düzümler tarapyndan bu ulgamlary ösdürmek boýunça degişli çäreleriň görülmeginiň zerurdygyna ünsi çekdi.
Milli Liderimiz sözüniň ahyrynda halk artisti Fahriýa Aliýewany ýokary döwlet sylagy bilen ýene bir gezek gutlap, dabara gatnaşyjylaryň ählisine berk jan saglyk, abadançylyk we işde mundan beýläk-de üstünlikler arzuw etdi.
***
Şu gün Baş drama teatrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Permany bilen Türkmenistanyň halk artisti Fahriýa Aliýewa “Garaşsyz Türkmenistana bolan beýik söýgüsi üçin” diýen ordeniň gowşurylmagy mynasybetli dabara geçirildi. Dabaraly çärä Mejlisiň Başlygy, degişli ulgama gözegçilik edýän Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, ýurdumyzyň Medeniýet ministrliginiň, syýasy partiýalaryň, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, teatrlaryň döredijilik toparlary, medeniýet we sungat işgärleri, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, okuw mekdepleriniň professor-mugallymlar düzümi hem-de talyp ýaşlar gatnaşdylar.
Mejlisiň Başlygy A.Nurberdiýewa, wise-premýer G.Mämmedowa, Demokratik partiýanyň başlygy K.Babaýew, Türkmenistanyň Gahrymany, şahyr G.Şagulyýewa, Baş drama teatrynyň baş ýolbaşçysy, Türkmenistanyň halk artisti K.Aşyrow, Türkmenistanyň halk artisti O.Abbasowa we beýlekiler öz çykyşlarynda halkyň arasynda milletimize mahsus bolan öňden gelýän döredijilik ruhuny gaýtadan dikeltmegiň, hormatly Prezidentimiz tarapyndan alnyp barylýan medeniýet strategiýasynyň ýokary taglymy – milli sungatymyzy ösdürmegi höweslendirmegiň möhümdigini belläp, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň medeniýeti ösdürmek meselelerini hemişe gözegçilikde saklaýandygyny, şunda diňe bir bu ulgama howandarlyk etmek bilen çäklenmän, başlangyçlar bilen çykyş edip, döredijilik meýilnamalarynyň durmuşa geçirilmegine iş ýüzünde ýardam berýändigini buýsanç bilen nygtadylar.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe bu ulgamyň işgärleriniň öňünde halkymyzyň medeni mirasyny gaýtadan dikeltmek, aýawly saklamak hem-de has-da baýlaşdyrmak wezipesi durýar. Döwlet Baştutanymyzyň ýolbaşçylygynda medeniýet ulgamynda alnyp barylýan syýasatyň netijesinde Türkmenistanyň sahna ussatlary üçin dünýä derejesindäki eserleri döretmegiň binýatlary kemala getirildi. Ähli döredijilik işgärleri ýokary çeperçilikli eserleri döretmek bilen, milli medeniýetiň, sungatyň we edebiýatyň ösmegine mynasyp goşant goşýarlar.
Biziň ýurdumyzda öz zehini, zähmeti hem-de döredijilik ylhamy bilen has tapawutlanýan bu ulgamyň işgärlerine hormatly atlary dakmak we ýokary döwlet sylaglaryny gowşurmak asylly däbe öwrüldi. Ine, bu gün hem teatr sungatynyň meşhur ussady Fahriýa Aliýewa hormatly Prezidentimiziň hut öz elinden ýokary döwlet sylagyny almak hormatyna mynasyp boldy. Ol “Otello”, “Zöhre -Tahyr”, “Elwan ýaglykly serwim”, “Derňewçi”, “Gelin gelýär”, “Gelinler”, “Korol Lir”, “Japbaklar” hem-de köp sanly beýleki sahna oýunlarynda gahrymanlaryň keşplerini ussatlyk bilen ýerine ýetirip, tomaşaçylaryň ýadynda galdy. F.Aliýewa şeýle hem türkmen režissýorlary tarapyndan düşürilip, häzirkizaman türkmen sungatynyň nusgawy eserlerine öwrülen “Aýal ata çykanda”, “Aşyr aganyň hötjetligi” we beýleki köpsanly kinofilmlerinde keşpleri ýerine ýetirdi. 1955-nji ýylda oňa “Türkmenistanyň at gazanan artisti”, 1974-nji ýylda bolsa “Türkmenistanyň halk artisti” diýen hormatly atlar
dakyldy.
Hormatly Prezidentimize öz döredijilik ylhamy hem-de tutanýerli zähmeti bilen halkymyzyň şöhratly medeni ýörelgelerini dowam etdirýän sungat ussatlarynyň zähmetine ýokary baha berýändigi we uly aladasy üçin çuňňur hoşallygyny beýan edip, Fahriýa Alyýewa milli Liderimize türkmen halkynyň bagtyýarlygynyň bähbidine alyp barýan işlerinde, Garaşsyz Türkmenistana belent abraý we dünýä bileleşiginiň ykrarnamasyny ýetiren oňyn özgertmelerinde we başlangyçlarynda täze üstünlikler arzuw etdi.
Dabaranyň barşynda meşhur artistiň köpýyllyk zähmeti, 65 ýylyň içinde teatr sahnasynda we kinoda döreden hem-de halkyň çuňňur söýgüsine eýe bolan ajaýyp keşpleriň tutuş toplumy barada gürrüň berýän wideogörnüş görkezildi.


text:
Kuşan döwleti
M E Ý I L N A M A
1. Kuşanlaryň döwletiniň emele gelmegi.
2. Kuşan döwletiniň ykdysady ösüşi.
3. Kuşan döwletiniň gowşamagy.
Kuşan döwleti Owganystanyň territoriýasynda döräpdir. Döwlet b.e. I-IV asyrlarynda ýaşapdyr. Onuň merkezi ilki Kabul sebitlerinde, soňra bolsa demirgazyk Hindistanda (häzir Pakystanda) Peşewara geçirilipdir. Kuşan döwletiniň dili baktriýa dili, dini bolsa budda bolupdyr. Döwletiň Kuşan ady “Gowşuan” diýen sözden bolupdyr. Gowşuan taýpalary ilki Hytaý sebitlerinde ýaşap, soňra Gazagystanyň we Orta Aziýanyň territoriýasy bilen Arabystana aralaşypdyr. Biziň eramyzyň başlarynda şol taýpanyň ady bilen baglanyşykda Amyderýany hem Gowşuý (Guwşuý) diýip atlandyrypdyrlar.
Kuşan döwletini esaslandyran grek-baktriýa döwletine gutarnykly zarba uran çarwa taýpalarynyň nesilleri bolupdyrlar. Hytaý ýazuw çeşmeleriniň berýän maglumatyna görä Baktriýany boýun egdiren çarwa taýpalarynyň biri Kuşanlar-gowşuanlar bolupdyr we olar hökümet başyna geçipdirler. Kuşan döwletiniň ilkinji patyşasy Kudzul Kadfiz (Kudfiz-I) bolupdyr. Emma onuň edara eden ýyllarynyň senesi anyk däl. Ýazuw çeşmeleri Kadfiziň 85 ýaşynda aradan çykandygyny habar berýärler. Onuň edara eden döwründe degişli ýazgylaryň biri 122-136-njy ýyllar bilen bellense-de, biziň eramyzdan öňmi ýa-da soňmy anyk däl.
Kadfiz I hakynda anyk çeşmeler ýok hem bolsa, käbir gytaklaýyn maglumatlar bu patyşa barada azda-kände söhbet açmaga mümkinçilik berýär. Ýagny b.e. 122-nji ýylyna degişli ýazgyda onuň “ýaş patyşa” diýen lakamy bar diýilýär. Eger-de şondan ugur alsaň, özem 85 ýaşda aradan çykan bolsa Kudfiz I 55-65 ýyl patyşalyk sürüpdir diýmäge esas bar. Kuşan patyşalygy Baktriýany, Hindistanyň demirgazyk etraplaryny, Orta Aziýanyzň köp bölegini, şol sanda Horezmi we Türkmenistanyň häzirki Lebap welaýatyny öz içine alypdyr.
Kadfiz I döwründe Kuşan döwletiniň territoriýasy giňelenem bolsa, heniz ol imperýalyga ýetişmändir we döwlet doly kemala gelmändir. Onuň şeýledigine, heniz Kuşan döwletiniň özbaşdak pul nusgasynyň bolmandygy, rim, parfiýa we grek-baktriýa pul nusgalaryny peýdalanandygyny şaýatlyk edýär. Beýleki döwletleriň pullarynyň ýüzüne öz möhürlerini basaýypdyrlar. Kadfiz I aradan çykandan soňra onuň ogly Wima Kadfiz (Kadfiz II) patyşa bolýar. Ol tagtda 30 ýyl töwerekleri oturupdyr. Kadfiz II döwründe Kuşan döwletiniň territoriýasy has giňelipdir. Hindistanyň jümmüşine aralaşypdyr. Ol möhüm pul reformasyny geçiripdir. Onuň edara eden döwründe Kuşan döwletiniň öz puly zikge edilip başlapdyr.
Altyn we mis pullar zikge edilip başlapdyr. Altyn pul uly söwda-hojalyk hasaplaşygy, aýratyn hem daşary söwda üçin niýetlenipdir. Altyn pul dinaryň hümmetinde (8 gram) bolup, olar 2 dinar, ¼ hem-de ½ dinar birliginde goýberilipdir. Eger-de grek-baktriýa patyşalarynyň örän seýrek çykaran altyn puly diýäýmeseň, öň şeýle köp altyn pul-zikge kuşan patyşalygynda bolmandyr.
Kuşan döwletindäki ýaly, altyn puluň iki dinar we ¼ birligi pul sistemasynyň ösen ýeri hasaplanan rim imperiýasynda hem bolmandyr.
Wima Kadfiz (Kadfiz II) ýurduň giň territoriýasyny dolandyrmak üçin, içki döwlet gurluşy boýunça käbir çäreleri durmuşa geçiripdir. Aýry-aýry wrelaýatlarda satrap dolandyrýan sistemasy girizilipdir. Satrap başlyklaryna öz pullaryny zikge etmeklige çenli giň hukuk beripdir. Beýle etmeginiň sebäbi, uly imperiýany diňe bir merkezden dolandyrmak kyn bolupdyr. Pullaryň ýüzünde hindi-grek, hidi-sak we hindi-parfiýa hatlary ýazlypdyr. Puluň düzüw ýüzünde grek, arka tarapynda bolsa Hindi rowaýaty ýazylypdyr. Kadfiz II-niň pulunda hindi hudaýlarynyň biriniň şekili beýan edilipdir. Şoňa görä-de, Wima Kadfiz döwründe döwletiň dolandyryş sistemasynda hindileşdirmek bolupdyr diýlip çaklanylýar. Kuşan döwletiniň gülläp ösen döwri patyşa Kanişkanyň edara eden (78-123ý) ýyllary bolupdyr. Kanişka döwründe Kuşan imperiýasynyň territoriýasy Hindistandan Aral deňzine çenli giňelipdir. Ol “şalaryň şasy” diýen belent titula eýe bolupdyr. Şol zamanda Kuşan döwletiniň paýtagty Peşewara geçirilipdir.
Häzir dünýäniň muzeýlerinde Kanişkanyň adyndan zikge edilen altyn pullaryň 200 töwerekleri bar.
Türkmenistanyň demirgazyk etraplary Kuşan döwletiniň sostawyna giripdir. Onuň şeýledigine Horezmden tapylan Kuşan pullary şaýatlyk edýär. Patyşa Kanişka döwründe Türkmenistanyň günorta-gündogar raýonlary, Amyderýanyň ýokary we orta akymlary Kuşan döwletiniň düzüminde bolupdyr. Atamyrat- Serdarabat aralygyndaky arheologiki ýadygärliklerde gazuw-agtaryş işleri netijesinde Kuşan döwrüniň medeni gatlaklary, maddy we ruhy medeniýete degişli zatlar (keramika önümleri we heýkeller) we pullar tapyldy.
Şol zamanda Amyderýanyň orta akymlarynda Beşir, Kerki, Mürzebek we Köýten gadymy ekarançylyk oazisleri özleşdirilipdir. Beşir we Esenmeňli galalary Kuşan döwrüniň şäher tipli obalary bolupdyrlar. Amyderýanyň kenar ýakasyndaky gadymy şäherlerden we obalardan Kuşan patşalarynyň mis pullarynyň birnäçesi tapyldy.
B.e. II-III asyrlarynda Orta Aziýaly dindarlar Gündogar Türkmenistana köpçülikleýin eňipdirler. Olar şol ýerde ýaşan ilatyň arasynda buddany wagyz-nesihat edipdirler. Budda Hytaýa hut şolaryň täsiri netijesinde ýaýrapdyr. Şol dindarlardan ikisi An Şi-gao we An-Sýuan gelip çykyşlary boýunça parfiýaly bolupdyr. An-Şi-gao Parfiýada gowy tanalýan adam eken. Ol Parfiýa patyşalaryndan biriniň mirasdüşeri eken. Emma tüýs ýürekden dine berlendigi üçin patyşalykdan ýüz öwrüp, dini-taglymat bilen meşgul bolupdyr. An Şi-gao gelip çykyşy boýunça margianaly bolmaly diýlip çaklanylýar.
Ýazuw çeşmeleriň berýän maglumatyna görä, An Şi-gao Gündogar (Hytaý) Türküstanynda 148-170-nji ýyllar aralygynda buddizmi diňe bir wagyz-nesihat etmek däl, eýsem köp eserleri Hytaý diline terjime edipdir. Ol astronomiýadan uly alym bolupdyr. Beýleki parfiýaly An Sýuan belli täjir hem-de terjimeçi bolupdyr. Ol An Şi Gaonyň okuwçylarynyň biri bilen dini eserleriniň birini hytaý diline terjime edipdir. Şeýlelikde Orta Aziýalylar Hytaýda buddizmiň ýaýramagy üçin uly işler edipdirler.
Kuşan döwründen başlap buddizm Türkmenistanyň günorta-gündogar etraplarynda ýeterlik derejede yz galdyrypdyr. Gadymy Merwiň Gäwürgalasyndan budda ybadathanasy tapyldy. Ybadathana b.e. I-II asyrlaryna degişli bolupdyr. Ol ýerden Budda hudaýynyň ägirt uly (beýikligi 0,75 m.ýetýän) kelle skulpturasy tapyldy. Ybadathana köp ýyllaryň dowamynda weýran bolupdyr. Ondan diňe iki sany sütün we buddanyň duran ýerindäki belentlige çykmak üçin basgançaklar saklanyp galypdyr.
Kuşan patyşalygynyň gülläp ösen döwri b.e. II asyry bolupdyr. Bu döwürde suwaryş desgalary artypdyr, ekerançylyk giňelipdir, söwda, medeni gatnaşyklar ösüpdir. Imperiýanyň ykdysady ýagdaýyny ýokary götermek üçin Kuşan döwleti suwaryş setlerini giňeltmäge aýratyn uly üns beripdirler. Amyderýanyň sag kenarlaynda uly suwaryş kanallary gurlupdyr.
Ägirt giň territoriýany öz içine alan Kuşan döwleti dürli dinlere, däp-dessurlara sabyrly garapdyrlar, olara zor saljak bolmandyrlar. Jemgyýet obşinaçylardan, gul eýelerinden we gullardan ybarat bolupdyr.
III asyrda jemgyýetdäki barly we garyp gatlaklar, gul eýeleri we gullar arasyndaky ykdysady gatnaşyklar ýitileşipdir. Şeýle halatda gulçulyk jemgyýetiniň düýbi gowşap başlapdyr. Ýurtda ondan başga-da, Eýranda dörän ýaş Sasanylar döwleti hem Kuşan döwletiniň goňşusy bolan Parfiýa döwletine berk zarba urup dargatdy. Kuşan ýerlerine ençeme harby ýörişler gurady. III asyrda Sasanylar döwleti Baktriýany eýelemek bilen bütewi Kuşan döwletini dargadýar. III-IV asyrlar oňa Kuşan – Sasany döwleti diýlip atlandyrylýar. Sebäbi ýurt özbaşdak ownuk patyşalyga dargap, olara Sasanylara tabyn bolanlar hökümdarlyk edipdirler.
IV-V asyrlarda çarwa eftalit taýpalar Baktriýada peýda bolýarlar. Olar türk taýpa soýuzyny döredýärler. Şeýlelikde, Kuşan döwleti gutarnykly dargaýar. Kuşan patyşalygynyň öz hat ýazuwy we edebiýaty bolupdyr. Ilki- ilkiler bu patyşalykda pullardaky we möhürdäki ýazgylarda grek dili ulanylypdyr. Kuşan döwletiniň Hindistandaky eýeçiliklerinde Hindi dili we haty peýdalanypdyr.
Emma birneme gijräk, iň bärkisi patyşa Kanişkanyň döwründe II asyrda Kuşan pullarynyň we möhürleriniň ýüzünde haýsy hem bolsa başga ýerli dilde özboluşly elipbiý peýda bolupdyr. Bu elipbiý “Kuşan haty” diýen at bilen belli. Ol hat grek harpyna esaslanypdyr. Owganystanyň territoriýasynda Surh Kotal gadymy şäher harabaçylygyndan ýol gurluşy pursatyndan ýüzi hatly ýasy daş tapylypdyr. Bu tapyndy bilen, şol wagtlar Surh Kotalda gazuw agtaryş işlerini alyp baran fransuz arheologlary gyzyklanypdyr. Hat grek elipbisi esasynda ýazylypdyr. Hat okamak işine fransuzlar bilen birlikde nemes alymlary-da gatnaşypdyr. Hatyň esasy mazmuny Kuşan şasy Kanişka tarapyndan bina edilen şol ýerdäki ybadathanada geçirilen remont-timarlanyş işleri barada gürrüň gidýär eken.
Kuşan hatlarynyň bölek-büçekleri Özbegistanyň Termez şäheriniň ýakynyndaky Garadepedäki budda monastirliginden hem tapylypdyr. Alymlaryň pikirine görä, Garadepeden tapylan hat şol ýerdäki monastire gatnan adamlaryň spisogy bolupdyr. Kuşan döwletiniň taryhy ähmiýeti barada aşakdakylary aýtmak bolar. Ol döwlet Orta Aziýanyň köp ýerlerini özüne birleşdirmek bilen şol ýerleri keseki basybalyjylardan gorapdyr. Orta Aziýa halklary bilen Hindistanyň gatnaşygyny ýakynlaşdyrmak bilen medeniýeti özara baýlaşdyrdy.
Kuşanlar döwründe ylym, aýratyn hem astrologiýa, mifologiýa şekillendiriş sungaty ösüpdir. Bu babatda Hindistanda gazanylan üstünlikler Orta Aziýa ýurtlaryna uly täsir edipdir.
Kuşan döwletiniň öz hat-ýazuwy, puly bolupdyr. Bu zatlar bolsa özbaşdak döwlet bolmagyň esasy şertleridir.


text:
Türkmenistanda resminamalary kanunlaşdyrmak (legalizasiýa) - resminamalardaky we güwänamalardaky gollaryň hakykylygyny we olaryň bolunýan döwletiň kanunlaryna laýyk gelýändigini anyklamagy we döwlet hem-de iňlis dillerinde kanunlaşdyryjy ýazgyny ýazmak ýa-da kanunlaşdyryjy möhürçäni goýmak arkaly olara güwä geçmegi öz işine alýar.
Türkmenistan Daşary işler ministrliginiň Konsullyk gullugy müdirligi daşary ýurtlarda şahsy adamlaryň we edara görnüşindäki taraplaryň peýdalanmagy üçin niýetlenilen resmi namalary, şeýle hem daşary ýurt döwletleriniň Türkmenistanyň çäklerinde peýdalanmak üçin resmi namalaryny kanunlaşdyrýar.
Türkmenistan tarapyndan resminamalary döwlet notariusynyň güwä geçen nusgalarynda kanunlaşdyrýar, onuň goluna Türkmenistanyň Adalat ministrligi güwä geçýär.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Konsullyk gullugy müdirliginde kanunlaşdyrylandan soň resminamalar öz çäklerinde şol resminamalar ulanyljak döwletiň diplomatik wekilçiliginde ýa-da konsullyk edarasynda kanunlaşdyrylýar.
Bu kadalar Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň 2005-nji ýylyň 2-nji maýynda çykaran № 19-ДCП buýrugy bilen tassyklanylan we Türkmenistanyň Adalat ministrligi tarapyndan 2005-nji ýylyň 14-nji iýunynda 350-nji bellige alyş san bilen bellige alnan, Konsullyk babatda kanunlaşdyrmagyň tertibi hakynda Gollanma bilen düzgünleşdirilýär.
Fiziki şahslar üçin:
* Arza
* Döwlet notariusy tarapyndan şaýatlyk edilen resminamalar.
Ýuridiki şahslar üçin:
* Arza
* Esaslandyryş resminamalaryň nusgasy;
* Ýeke-täk döwlet sanawyndan göçürmesiniň nusgasy;
* Döwlet notariusy tarapyndan şaýatlyk edilen resminamalar.
Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna girýän döwletleri tarapyndan 1993-nji ýylyň 22-nji ýanwarynda gol çekilen Raýat, maşgala we jenaýat işleri boýunça hukuk kömegi we hukuk gatnaşyklary hakyndaky Konwensiýanyň 13-nji maddasyna laýyklykda, Ylalaşýan Taraplaryň biriniň çäklerinde taýýarlanylan ýa-da edara ýa-da muňa ýörite ygtyýarly edilen adam tarapyndan öz ygtyýarlyklarynyň çäklerinde we bellenilen görnüşi boýunça güwä geçilen hem-de tugraly möhür bilen berkidilen resminamalar haýsydyr bir ýörite güwä geçilmezden beýleki Ylalaşýan Taraplaryň çäklerinde kabul edilýär. Ylalaşýan Taraplaryň biriniň çäklerinde resminamalar hökmünde garalýan resminamalar beýleki Ylalaşýan Taraplaryň çäklerinde resminamalaryň subut ediş güýjünden peýdalanýar diýlip bellenilen.
B I L D I R I Ş
2016-njy ýylyň 1-nji awgustyndan fiziki we ýuridiki şahslaryň daşary ýurt döwletleriniň ygtyýarly edaralarynda berilýän resminamalary kanunlaşdyrylan mahaly, welaýatlaryň çäginde ýerleşýän döwlet notariusynyň golunyň we döwlet notarial edarasynyň möhrüniň yzynyň hakykydygyna welaýatlaryň adalat bölümleri güwä geçýärler.


text:
16 Şubat 2015 Pazartesi
Uşu Boýunça Türkmen Ussatlary Alty Medal Gazandylar
Bu göreşiň "sanda" —tutluşyklar görnüşinde türgenlerimiz iki kümüş we dört bürünç medal gazandylar.
Ýaryşa dünýäniň 13 ýurdundan— Kuweýtden, Iordaniýadan, Siriýadan, Liwandan, Pakistandan,Gazagystandan, Özbegistandan we beýleki döwletlerden ýygyndy toparlar gatnaşdylar. Ýurdumyzyň toparyna türgenleriň sekizisi wekilçilik edip, olaryň altysy çempionatyň baýrakly orunlaryna eýe boldy.
65 kilogram agram derejesinde çykyş eden Salaheddin Baýramow kümüş medala mynasyp boldy. Ol finala tarap ýolda Liwandan we Yrakdan bolan ussatlardan iki gezek ynamly üstün çykmagy başardy. Ildeşimiz liwanly türgeni bäsleşigiň ikinji raundynda nokaut etdi.
Aýgytlaýjy bäsleşikde pälwanymyz çempionatyň eýeleriniň toparynyň wekili bilen duşuşyp, çekeleşik bäsleşikde ýeňildi.
Ýaryşda kümüş medallaryň ýene-de birine ýygyndy toparymyzyň düzüminde 75 kilograma çenli agram derejesinde çykyş eden Muhammet Gurbanow mynasyp boldy. Çärýek finalda Gazagystandan gelen türgeni ýeňen ildeşimiz ýarym finalda Eýran Yslam Respublikasynyň toparynyň wekili bilen bäsleşdi. Ol tomaşaçylar tarapyndan ägirt uly goldawyň berlendigine garamazdan M.Gurbanowyň garşysyna durup bilmedi we finaldan daşarda galdy. Altyn medal ugrunda bäsleşikde pälwanymyz pakistanly türgenden uly bolmadyk utuk tapawudy bilen yza galdy.
Türkmenistanyň toparynda bürünç medallary Çarygylyç Tagangylyjow (56 kilograma çenli), Rahat Rahymow (60 kilograma çenli), Goçmyrat Jumanyýazow (70 kilograma çenli) we Kemal Sahatow (85 kilograma çenli) gazandylar. Baýrak eýeleriniň hemmesi Aşgabat şäher sport komitetiniň sport mekdebiniň türgenleridir.
Ýaryşyň barşynda Aziýanyň uşu federasiýasynyň esaslandyryjy maslahaty geçirilip, Merkezi we Günbatar Aziýanyň birleşen uşu federasiýasyny döretmek onuň gün tertibine girizilen esasy mesele boldy. Oňa Eýrandan Mahdi Ali Neždat ýolbaşçy bellenildi. Täze döredilen halkara sport guramasynyň ýerine ýetiriji komitetiniň düzümine Türkmenistanyň uşu federasiýasynyň başlygy Ý.Annamyradow hem girdi. Geljek ýyldan başlap ýaryşyň derejesi hem üýtgedilip, ol Merkezi we Günbatar Aziýa çempionatynyň çäklerinde geçiriler.
Beýleki halkara ýaryşlary barada aýdylanda bolsa, häzir türgenlerimiz Latwiýanyň açyk çempionatyna taýýarlyk görýärler. Bu ýaryş 20-22-nji martda Riga şäherinde geçiriler. Emma türgenler üçin şu ýylyň esasy synaglary güýzde-Indoneziýanyň Jakarta şäherinde geçiriljek dünýä çempionatynda bolar.
Häzir iň gadymy söweş sungatynyň ýurdumyzdan bolan wekilleri uşu boýunça Türkmenistanyň birinjiligi ugrundaky ýaryşa taýýarlyk görýärler. Ol 19-22-nji fewralda Mary welaýatynyň merkezinde geçiriler.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
22 Aralık 2016 Perşembe
Türkmen Welosipedçileri Esasy Ýaryşlara Taýýarlanýar
Aşgabadyň Olimpiýa şäherjiginiň ýapyk welosiped meýdançasynda welosiped ýaryşlary boýunça geçirilen saýlama bäsleşiklerde milli ýygyndynyň deslapky düzümi kesgitlenildi. Ýygyndy topar Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň medallary ugrunda bäsleşer.
Ýaryşa Ahal, Lebap, Mary, Daşoguz welaýatlaryndan we paýtagtymyzdan ussat welosipedçiler gatnaşdylar. Türgenler trek ýaryşlarynyň dört görnüşinde—200 metr aralyga ýaryşmak, sprint, dört kilometr aralykda yzarlamak arkaly ýaryşmak hem-de çykmak ugrunda ýaryşmak görnüşlerinde iň gowulary kesgitlediler.
200 metr aralyga ýaryşmakda maryly sport ussady Akmyrat Hojagulyýew has çalasyn bolup, bu aralygy 12,41 sekuntda geçmegi başardy. İkinji we üçünji orunlary Welosiped sporty boýunça milli tehniki merkeziň wekilleri-aşgabatlylar Röwşen Amangeldiýew (12,62 sek.) we Şatlyk Geldiýew (12,66 sek.) eýelediler.
A.Hojagulyýew ýene-de bir üstünligi yzarlamak arkaly ýaryşda gazandy: maryly türgen dört kilometr aralygy 5 minut 11,04 sekuntda geçmegi başardy. Milli sport we syýahatçylyk institutynyň talyby Iner Jumaýew ondan 4 sekuntdan gowrak yza galdy. Ýeňijileriň üçlügini Ş.Geldiýew 5 minut 18, 08 sekunt wagt görkeziji bilen jemledi.
Spinter ýaryşlarynda I.Jumaýewe pellehanada A.Hojagulyýewden öňe geçmek başartdy. Şunda ýeňijini kesgitlemek üçin bäsdeşlere wagty hasaba almazdan üç aýlaw geçmek mümkinçiligi berilýär. Üçünji we dördünji orunlary aşgabatlylar Hangeldi Kyýasow we Röwşen Amangeldiýew paýlaşdylar.
Welosiped sportunyň iň gyzykly görnüşinde–wagtyndan öň çykmak ugrunda bäsleşikde ähli türgenler bir wagtda badalga çykýarlar. Her üçünji aýlaw aralyk pellehanasy bolup, onda iň soňky türgen bäsleşigi jemleýär. Şeýtmek bilen olar iki türgen galýança ýaryşýarlar hem-de ýeňijini kesgitleýärler. Şunda iň gowy tizligi Milli sport we syýahatçylyk institutynyň talyby Yhlas Öwezmyradow görkezdi. Ikinji orny R.Amangeldiýew eýeledi, bürünç medala bolsa A.Hojagulyýew mynasyp boldy.
Şeýle hem ýetginjekleriň arasynda ýaryşlar geçirildi. Geljekki ussatlar üç kilometr aralykda yzarlamak arkaly ýaryşda güýçlüleri kesgitlediler. Şunda Arazmuhammet Nurmedow (Daşoguz welaýaty) ýeňiş gazanyp, bu aralygy 3 minut 55,17 sekuntda geçmegi başardy. Welosiped sporty boýunça milli tehniki merkeziň wekili Döwlet Baýramow ondan 1 sekunda barabar wagt yza galdy. Üçünji bolup pellehana Ýokary sport ussatlygy mekdebinden Saýlaw Gylyjow (3 min. 57,0 sek.) geldi.
Häzirki wagtda Türkmenistanyň erkekler ýygyndy topary Russiýadan Albert Kolybiniň ýolbaşçylygynda köpugurly “Aşgabat” sport toplumynda okuw-türgenleşik ýygnanyşyklaryny geçýär. Dünýäniň sport giňişliginde tanalýan halypa eýýam birnäçe aý bäri türgenlerimizi Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlaýar.
Daşary ýurtly tälimçiniň pikirine görä, türkmen türgenleri ussatlygyny ep-esli artdyrdylar. Tehniki we taktiki görkezijiler ýokarlandy, tizlik görkezijileri hem gowulandy. Iň esasysy bolsa geljegi uly ýaş türgenleriň köp bolmagydyr, olara uly sport geljegi garaşýar.
İndi milli ýygyndy toparymyz Aziýanyň welosiped sporty boýunça ýaryşlarynyň ikisine-trek we şosse maksatnamalary boýunça ýaryşlara taýýarlyk görýär. İlkinji ýaryşlar geljek ýylyň 6-10-njy fewralynda Hindistanyň paýtagty Nýu-Deli şäherinde, ikinjisi bolsa 24-nji fewral–3-nji mart aralygynda Bahreýnde geçiriler. Şol ýaryşlaryň netijeleri boýunça Aziada-2017-ä gatnaşmak üçin Türkmenistanyň toparynyň gutarnykly düzümi kesgitlener.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Salam, hormatly Lukman! Uly adamda, käwagt ýaş çagalarda-da wagtal-wagtal synçgylawuk bolyar. Şonuň sebäbi nämekä? Ondan nädip gutulyp bolýar? Şeýle-de asgyrmaklygyň sebäbi barada hem gürrüň berseňiz, hoşal bolardyk.
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Synçgylawuk – diafragmanyň (döş kapasasyny garyn boşlugyndan çäklendirýän myşsa) ygtyýarsyz gysylmalary netijesinde ýüze çykýan ýagdaýdyr.
Dem alyş ýollarynyň duýdansyz bokurdak-kekirdek üsti (nadgortannik) bilen ýapylmagy gelýän howa akymynyň öňüne böwet bolup, özboluşly sesiň çykmagyna sebäp bolýandyr.
Uzaga çekmeýän synçgylawuk çagalarda bedeniň umumy sowama ýagdaýlarynda, uly adamlarda bolsa köp iýmit kabul edilen ýagdaýlarda, sowadylan gazlandyrylan we alkogol içgileri kabul edilende, tolgunma wagty döräp biler.
Üznüksiz synçgylawuk merkezi nerw ulgamynyň zeperlenmelerinde, süýji keselde, bagryň agyr zeperlenmeleri netijesinde ýüze çykýan komanyň, käbir dermanlar bilen zäherlenmäniň alamaty bolup biler.
Beýni şikeslenmesi, beýnä gan inme, gyzylödegiň giňelmegi, gyzylödegiň we öýkeniň düwnügi, ýürek myşsasynyň infarkty, içegeleriň geçirijiliginiň bozulmagy, diafragmanyň aşagynda iriňli ojagyň döremegi, bagryň, öt çykaryş ýollaryň, aşgazanasty mäziň keselleri hem synçgylawygyň sebäbi bolup biler.
Synçgylawukdan dynmak üçin diafragmanyň we gyzylödegiň ýygrylmalaryny saklamalydyr.
Onuň üçin birnäçe peýdaly usullary maslahat beresimiz gelýär:
- Suwy az-azdan, saklanman, birnäçe gezek owurtlaň, Ýöne dem almajak boluň.
- Göwräňiz bilen öňe eglip, elleriňizi bolsa arkaňyzda birleşdirip, stakanly suwy saklap duran başga adamyň kömegi bilen suwy az-azdan owurtlap içiň.
- Yzly-yzyna üç gezek dem almaňyzy saklaň.
- Bir azajyk şekeri diliňiziň üstüne goýup ýuwduň.
- Agzyňy giňden açyp, diliňi çekip biraz saklama hem synçgylawukdan dynmaga kömek berýär.
- Göz almalaryna basyp durmak hem ýagdaýy ýeňilleşdirmäge kömek edip biler.
Eger Sizde synçgylawuk bir sagatdan köp dowam edýän bolsa, synçgylawuk tutgaýlary günde birnäçe gezek ýa-da hepdede birnäçe gün gaýtalanýan bolsa, sebäbini anyklamak üçin lukmana ýüz tutmak gerekdir.
Synçgylawygy aýyrmak üçin, lukmanyň maslahatyndan soň, serukal, motilium, pipolfen, difenin, amitriptilin, atropin serişdeleri hem ulanýarlar.
Asgyrma – burunda we damakda ýerleşýän nerw süýümleriň ýokançlyklar, tozan, ösümlik tozgajyklaryň nemi gyjyndyrmagy sebäpli burundan howanyň bat bilen çykarylmagydyr.
Günde birnäçe gezek asgyrma kadaly ýagdaý bolup, ol dem alyş ýollaryň arassalanmagyna mümkinçilik berýändir. Eger asgyrma ýygy-ýygy gaýtalanýan bolsa, onuň hem sebäbini (allergiki täsirlilik, burnuň nemli bardasynyň sowuklamagy ýa-da guramagy) anyklamak hökmandyr.
Hormat bilen, Lukman.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Täze ýyl baýramçylygy, gyşky dynç alyş günleri – bu çagalar üçin diňe bir köp garaşylan günleriň biri bolman, eýsem bu döwür dürli howply ýagdaýlaryň döreme wagty hem bolup biler. Şadyýan we ýakymly duýdansyzlyklara baý bu baýramçylygy ýatdan çykmajak we howpsuz ýagdaýda geçirmek üçin birnäçe peýdaly maglumatlary bilmek hökmandyr.
Täze ýyl arçasy
Kürteli gelin ýaly başyny aşak sallap, owadanlygy bilen her täze ýylyň öňsyrasy peýda bolýan, bezelen arçanyň diňe bir täze ýyl şatlygyny bermän, öýde alnan şikesleri hem döredip biljekdigini ýatdan çykarmaly däldir. Arçaňyzyň hakykydygyna ýa-da emelidigine garamazdan, onuň ýerleşdirilşine, düzüliş howpsuzlygyna üns bermek hökmandyr:
► Çagaňyz arçany özüne çekip ýykmaz ýaly, ol onuň aşagyna goýlan direge gowy berkidilmelidir.
► Döwüljek, aýnaly we beýleki gyçakly jäjekleri çagaňyzyň eli ýetmez derejede ýokardan asyň.
► Eger arçaňyzda çyralar bar bolsa, onda çagaňyza bu çyrany ulularyň ýok wagty açmaly däldigi dogrusynda düşündiriň.
► Ýanýan şemleri we çyralary hiç hili halatda arçaňyzyň ýanynda goýmaly dälsiňiz.
Süýji sowgatlary
Täze ýyldan öň we täze ýyl güni çagalar süýjüleri iýmegiň ýyllyk öwezini dolýarlar. Siziň çagaňyzyň süýjä allergiki täsirliligi bolmasa hem, beýle mukdarda süýjileri iýdirmeklik zyýanlydyr. Süýjüli nygmatlaryň bolçulyk edýän ýagdaýynda nähili hereket etmeli?
► Ilki bilen ene-atalar sowgatlaryň möhletine seretmelidir. Täze ýylyň öňsyrasy käbir nebsine eýermeýän satyjylar, wagty geçen önümlerini beýleki harytlary bilen garyp satlyga çykarýarlar ýa-da paýlanýan baýramçylyk sowgatlarynyň içine salýarlar. Elbet-de, belli-belli süýjilerde öndürilen möhleti görkezilmeýär, ýöne gaplanan sokoladlarda, kökelerde bu görkezilýändir.
► Sowgat haltajygynyň düzümindäki zatlara ünsli garaň. Ýemşeren, döwülen şokoladlar, gülgüne nabatlar, gaby bolmadyk, nirde ýasalany belli däl noguldyr çeýnelýän süýjileri zyňmakdan gowy çäre ýokdur. Hiç hili şübhe döretmeýän, daşky gaby, reňki gowy bolan belli öndürijileriň süýjülerini alyp galsaňyz hem ýeterlikdir.
► Çagalaryňyza getirlen süýjileriň hemmesini birlikde iýmeli däldigini düşündiriň we oňa "baýramçylygyň şanyna" adatdakylardan azajyk köp berjekdigiňiz dogrusynda gepleşiň.
Ýakylýan serişdeler
Täze ýyly salýutsyz, dürli hili partlap ýanýan ýakylýan serişdelersiz göz öňüne getirmek kyn. Täze ýylda bu pirotehnikalaryň çagalaryňyzda gowy ýatlamalary galdyrar ýaly, howpsuzlyk düzgünlerini berjaý ediň!
► Hat-da howpsyz hasaplanýan bengal otjagazyndan hem ýanyklary almak mümkindir. Has kiçi çagalara bu otjagazy siziň gözegçiligiňiz bolmazdan ellerine bermäň.
► Atylýan partlawuklary adamlara tarap zyňmaly däldigini, diňe boşluga tarap atmalydygyny çagalaryňyza düşündiriň.
► Kiçijik çagalar köplenç atylýan salýutlaryň, partlawaçlaryň sesinden gorkýarlar, şonuň üçin hem olary gohlardan daşda saklaň ýa-da beýleki otaga geçiriň. Olaryň gorkularyny ýeňmek üçin salýutlary synlamaklaryny mejbur etmäň.
Köp mukdarda adaty bolmadyk iýmitler
Täze ýyla ýakyn we ondan soňky birnäçe günlerde iýmit menýulary bollygy we köpdürliligi bilen tapawutlydyr. Uly adamalar üçin has tagamly bolup biljek iýmitler, çagalar üçin tagamsyz we zyýanly bolup biler. Eýsem bu günlerde dogry iýmitlenmäni nädip ýola goýmaly?
► Eger saçak başynda çagalar bar bolsa, onda saçakda olar üçin süýji we işdäsini açýan iýmitler hem bolmalydyr. Has köp mukardaky maýonezli işdäaçarlar, kakadylan, marinada ýatyrlan kömelekdir gök önümler, has ýagly we duzly, allergiýa döretjek iýmit önümleri mekdebe çenli çagalara iýdirmeklik bolmaýar. Çagalar üçin süýji we peýdaly baýramçylyk saçagyny taýýarlamaklyga wagtyňyzy sarp etmäne ýaýdanmaň.
► Hat-da myhmançylykda wagtyňyz hem çagaňyzyň näme iýýändigine gözegçilik edip duruň.
► Iýmit siňdiriş ulgamynyň bozulmalarynda kömek berjek derman serişdelerini (meselem, iýmit siňdiriş fermentler) el ýüzde saklaň, eger ýok bolsa öňünden alyp goýuň.
► Däp bolşy ýaly täze ýylyň ertesi, 1-nji ýanwarda galan iýmit önümlerini çagalaryňyza bermekden saklanyp, olar üçin çorbadyr, aşlary bişirip berseňiz oňaýly bolar. Uly adamlar üçin hiç hili zyýansyz bolan iýmitler, kiçi çagalar üçin ýakymsyz we tagamsyz bolup biler.
Baýramçylyk çäreleri
Çagalar bagynda, mekdepde we şäher etrap merkezlerindäki arçalar, baýramçylyk çäreleri – bular çagalar üçin hemişe peýdalymy?
► Çagalaryň köp ýerinde hemişe dürli wirusly we bakteriýaly keselleriň ýaýramak töwekgelligi ýokarydyr. Çagalar bilen köpüçlik ýerlerine, çärelere barlanda gurplandyryjy serişdeleri berip, öýden çykanlarynda oksolin ýagyny burunlaryna çalmaklyk gowy peýda berip biljekdir.
► Köpçülik ýerlerinde çagalar diňe bir ýokançlyklary almak bilen çäklenmän, ýitip hem bilýändirler. Hemişe çagalaryňyza esewan edip, gözden salmaň. Birden ýitäýende-de belli bir ýeri belleşip, salgyňyzy, adyňyzy, ýatda saklap bilse telefon belgiňizi ýatladyň we bu ýagdaýlar dogrusynda çagaňyz bilen öňünden gürleşiň.
► Eger çagaňyz uly bolup, özüniň pully gapjygy we el telefony bar halatynda, onda köpçülikde olara esewan etmelidigi we ünsli bolmalydygy barada düşündiriň.
Şanalyp geçilen we başga-da birnäçe garaşylmadyk ýagdaýlaryň islendik baýramçylyklarda bolup biljekdigi ähtimaldyr. Hut şu jähtden ugur alyp, çagalara aýratyn üns berilmelidigini unutmaň!
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Habarlar Gullugy: maslahat açyldy
Şu gün türkmen paýtagtynda «Oguznama ýordumy—taryhy we medeni çeşme hökmünde» atly halkara ylmy
Şu gün türkmen paýtagtynda «Oguznama ýordumy—taryhy we medeni çeşme hökmünde» atly halkara ylmy maslahat açyldy.
Türkmenistanyň Prezidentiniň başlangyjy boýunça geçirilýän maslahatyň esasy maksady Oguznamanyň taryhy-edebi ýadygärligini çuňňur öwrenmekden, giňden wagyz etmekden we onuň umumyadamzat medeniýetiniň genji-hazynasyndaky ornuny kesgitlemekden ybaratdyr. Maslahatda öňe sürülýän mesele türkmen we daşary ýurtly alymlarda uly gyzyklanma döretdi. Çünki türkologiýany we gündogaryň halklarynyň edebiýatynyň teoriýasyny, taryhyny, folkloryny we medeni gatnaşyklaryny öwrenmek bilen bagly derwaýys meselelere ylmy taýdan içgin gyzyklanma bildirilýär.
Halkara ylmy maslahatyň açylyş dabarasy Türkmenistanyň Milli medeniýet merkezinde geçirildi. Şu waka mynasybetli bu ýerde ýurdumyzyň tanymal alymlary, Ylymlar akademiýasynyň pudaklaýyn institutlarynyň, birnäçe ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň, habar beriş serişdeleriniň ýolbaşçylary hem-de wekilleri we paýtagtymyzyň mugallymlary, talyp ýaşlary ýygnandylar.
Ýygnananlar Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Gutlagyny uly üns berip diňlediler. Döwlet Baştutany maslahata gatnaşyjylary onuň işine başlamagy bilen tüýs ýürekden gutlap, alymlaryň işiniň «türkmen edebiýatyny çuňňur we hemme taraplaýyn öwrenmekde, Oguznama ýordumynyň adamzadyň edebi-çeper gymmatlyklar hazynasynda tutýan ornuny açyp görkezmekde ähmiýetiniň uly boljakdygyna» ynam bildirdiler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow: «Täze Galkynyş we beýik özgertmeler zamanasynda müňýyllyklardan gözbaş alyp gaýdýan taryhymyzy, baý milli mirasymyzy şu günki durmuşymyz bilen berk sazlaşdyrmak, şeýle-de dünýä medeniýetiniň genji-hazynasyna goşant bolýan medeni we taryhy gymmatlyklary öwrenmek, wagyz etmek hem-de olara dünýäniň ylmy jemgyýetçiliginiň ünsüni çekmek boýunça işler yzygiderli alnyp barylýar» diýip belledi.
Türkmen döwletiniň Baştutanynyň gutlag sözleri zalda ýygnananlaryň ählisi tarapyndan şowhunly el çarpmak bilen garşylandy.
Halkara maslahatynyň umumy mejlisinde ABŞ-nyň, Koreýanyň, Rumyniýanyň, Hindistanyň, Yragyň, Özbegistanyň ylmy toparlarynyň wekilleri çykyş etdiler. Şu günki maslahata gatnaşyjylar alymlaryň bu duşuşygynyň wajyp ähmiýete eýedigini belläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ylmyň ösdürilmegini, alymlara hemme taraplaýyn goldaw berilmegini, ylym—bilim ulgamynda halkara gatnaşyklarynyň işjeňleşdirilmegini ileri tutýan syýasaty ýöredýändigi üçin çuňňur hoşallyk sözlerini aýtdylar. Türkmenleriň ata-babalary hut ylmyň döwleti ösdürmegiň täsirli güýji bolup durýandygyna düşünip, uly kitaphanalary we ylmy merkezleri döredipdirler, obserwatoriýalary açyp, ylmy barlaglary geçirýänleri höweslendiripdirler. Şoňa görä-de, döwürleriň bu arabaglanyşygynyň arasy üzülmän, milletiň Lideriniň ylym we bilim boýunça geçirýän uly we hakykatdan-da, täzeçil işinde öz beýanyny tapýandygyny aýratyn bellemek zerurdyr diýip, çykyş edenler aýtdylar.
Maslahata gatnaşyjylar Oguznamanyň taryhy kökleri, onuň Gündogaryň halklarynyň edebiýatynyň ösüşine ýetiren täsiri ýaly meselelere aýratyn üns berdiler. Mälim bolşy ýaly, taryhy-edebi gymmatlyk bolan Oguznamanyň giňden ýaýramagy onuň ýordumynyň epikligi barada aýtmaga mümkinçilik döredýär. Oguzlar, olaryň ýaşaýşy, harby ýörişleri baradaky rowaýatlar asyrlar boýy dilden-dile geçipdir hem-de dünýäniň türki dilli halklarynyň arasynda saz bilen birlikde ýerine ýetirilipdir. Oguznamanyň görnüşleri ençeme nesilleriň döreden işine öwrülip, öz ýordum ugurlary, çeperçilik—şekillendiriş serişdeleri, wakalaryň saýlanyp alnyşynyň hem-de beýan edilişiniň özboluşlylygy bilen tapawutlanýar. Alymlar Oguznamanyň umumyadamzat gymmatyna eýe bolan taryhy—edebi ýadygärlik hökmünde hemme taraplaýyn öwrenilmelidigini biragyzdan bellediler. Dilçiler we edebiýaty öwrenijiler, folklorçylar we medeniýeti öwrenijiler, etnograflar we taryhçylar, şeýle hem häzirki zaman ylmynyň birentek ugurlary boýunça hünärmenler şu ugur boýunça ylmy barlaglary geçirip bilerler diýip, maslahata gatnaşyjylar bellediler.
Günüň ikinji ýarymynda bäş sany seksiýanyň işiniň barşynda ajaýyp taryhy-medeni we edebi ýadygärlik baradaky gürrüň dowam etdirilip, Oguznama degişli çeşmeleri öwrenmek, folklor-epiki ýadygärligi gündogaryň beýleki halklarynyň döredijiligine degişli görnüşler bilen taryhy—tipologik taýdan deňeşdirip görmek ýaly möhüm meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. Şonda medeniýetleriň özara täsirine, ýordumlaryň häsiýetiniň we taryhynyň seljerilmegine, olaryň dilden-dile geçirilişiniň usulyna, keşpleriň ideologik ugurlaryna bagyşlanan gyzykly maglumatlaryň tutuş toplumy diňlenildi we ara alnyp maslahatlaşyldy. Oguznamanyň mifologik kökleri baradaky çykyşlar uly gyzyklanma döretdi. Şeýle hem Oguznamany taryhy we lingwistik jähetler boýunça öwrenmegiň meselelerine garaldy.
Türkmen halkynyň ykbalyny öz sahypalarynda beýan edýän bu edebi ýadygärligiň terbiýeçilik ähmiýetiniň hem uludygy bellenildi. Çykyş edenler Oguznamanyň ýordumlary boýunça diňe bir ata Watanymyzyň at-abraýy we azatlygy ugrunda göreşen gaýduwsyz batyrlaryň gahrymançylykly işleri beýan edilmek bilen çäklenmän, eýsem onuň edebi görnüşdäki ahlak kodeksi bolup durýandygyny bellediler.
Türkmenistanyň Milli medeniýet merkeziniň Mukamlar köşgüniň giň foýesinde ýurdumyzyň ylym—bilim ulgamynda gazananlary, şeýle hem türkmen halkynyň baý medeniýeti we sungaty barada gürrüň berýän sergiler guraldy.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň baş saglygyna we şu waka mynasybetli sadaka berildi.
Ertir «Oguznama ýordumy—taryhy we medeni çeşme hökmünde» atly halkara ylmy maslahat öz işini dowam etdirer.


text:
Dost-Doganlygyň Taryhy
Hun Oguz Dessany
Hun Oguz dessany miladydan öňki 209-njy 174-njy ýyllaryň arasynda hökümdarlyk süren hunlaryň hökümdary Metäniň durmuşy bilen baglanyşdyrylýar. Ähli türki halklaryň dessanlarynda bolşy ýaly bu dessanyň asyl nusgasy biziň günlerimize çenli gelip ýetmändir. Häzirki güne çenli Hun Oguz dessanynyň üç warýanty gelip ýetipdir. XIII we XVI asyrlarda uýgur dilinde ulanylýan elipbiý bilen ýazylan we yslam dininiň ýaýramagyndan öňki döwürlerdäki ynançlary şöhlelendirýän warýanty bu dessanyň ilkinji warýanty hökmünde kabul edilýär.
XIV asyryň başynda Reşideddiniň Jamiül Tewarih atly eserinde öz ornyny tapan pars dilindäki Hun Oguz dessany yslam gelenden soňra ýazylan warýanty hökmünde görkezilýär.
Hun Oguz dessanynyň üçinji warýanty bolsa XVII asyrda Ebül Gazi Bahadyr Han tarapyndan türkmenleriň arasynda dilden dile geçip gelen rowaýatlara we ondan öňki bar bolan ýazuw üsti bilen gelip ýeten warýantlaryndan peýdalanyp ýazylan görnüşidir.
Hun Oguz dessanynyň yslam dini gelmezinden öň ýazylan warýantyndaky rowaýata görä Aý hanyň ýüzi goklere ogşaýan, agzy ataşlara meňzeýän, gözleri ala, saçlary we gaşlary gara, perilere gaýra dur diýýän ogly bolýar. Ynha şol tarypy edilýän çaga dünýä inen gününden başlap ilkinji gezek ejesiniň süýdini emenden soň geplemäge başlapdyr we çig et, çorba we çakyr bermeklerini isläpdir. Kyrk gün geçenden soň ulalypdyr we ýöremäge başlapdyr. Aýaklary öküziň aýagy ýaly, bili börileriň bili, eginleri samyrlaryňky ýaly, döşleri aýynyň döşi kimin bir ýigit bolup ýetişipdir. Endam-jany durşuna tüý basan, at sürülerini bakypdyr we aw awlapdyr. Oguzyň ýaşaýan ýeri giden bir tokaýlyk bolypdyr. Şol tokaýda hem gaty uly we gaty güçli kerk ýaşar eken. Gaty äpet we wagşy bolan şol kerk at sürülerini we adamlary iýer eken. Günleriň birinde Oguz han şol kerki awlamagy ýüregine düwüpdir. Naýzasyny, okyny, ýaýyny we galkanyny alyp tokaýa gidipdir. Bir keýik awlapdyr we şol keýigi hem söwüt agajynyň çybygy bilen agaja daňyp gidipdir. Daň agaran wagty gelip görse keýigi kerkiň alyp gidendigini görüpdir. Ondan soň Oguz han, bir aýyny awlapdyr we şol aýyny hem altyn guşagy bilen ýene-de şol öňki agaja daňyp gidipdir. Daň agaran wagty gelip görse aýyny hem kerkiň alyp gidendigini görüpdir. Şondan soň Oguzyň özi agajyň ýanynda kerke garaşmaga başlayar.
Kerk gelen badyna Oguzyň galkanyny süsýär. Oguz naýzasy bilen kerki öldüýär. Gylyjy bilen hem kellesini keip taşlaýar.
Günleriň birinde Oguz han Taňra ýalbaran wagty älem-jahany garaňkylyk gaplap alýar. Şol wagt hem gökden gök yşyk ýere inýär. Gökden inen şol yşyk günden we aýdan has ýagty eken. Şol yşygyň içinde, demirgazyk ýyldyzy ýaly ýagty saçýan, maňlaýy meňli gaty owadan gyz barmyş. Şol gyz gülen wagty gökdäki Taňry hem gülýän eken, aglan wagty aglar eken. Oguz han şol gyza aşyk bolýar we oňa öýlenýär. Taňrynyň beren günleriniň we gijeleriniň geçmegi bilen Oguz hanyň bu gyzdan üç sany ogly bolýar. Ogullaryna Gün, Aý we Ýyldyz adyny dakýar.
Oguz han tokaýa awa çykan günleriniň birinde kölüň ortarasynda bir agaja gözi düşýär. Kölüň ortasyndaky şol agajyň gowagynda gözleri asmanyň reňkinden has mawy, saçlary derýanyň tolkunlaryndan hem owadan tolkun atyp duran saçly, hünji dişli bir gyzyň otyrandygyny görýär. Oguz han şol gyza aşyk bolýar we oňa öýlenýär. Taňrynyň beren günleriniň we gijeleriniň geçmegi bilen Oguz hanyň bu gyzdan üç sany ogly bolýar. Ogullaryna Gök, Dag we Deňiz adyny dakýar.
Oguz han dabarasy dag aşjak, gerimi giňden tutulan bir toý berýar. Kyrk saçak ýazyp, kyrk syrgynyň öýüni bezäp, kyrk gije-gündiz toý tutýar. Kyrk gün tutulan toýda kyrk dürli tagam, kyrk dürli çakyr çekdirip, toýa gelen myhmanlary iýdirip-içirýär. Tutulan dabaraly toý dagamazyndan owal, Oguz han, toýa gelen myhmanlara ýüzlenip:
Men boldym siziň hanyňyz,
Alyň ok-ýaýy galkany.
Gök böri baş bolsyn,
Awlaklarda gulan gezsin.
Oguz han şol toýdan soň dünýäniň dört ýanyna çaparlaryny ýollap, olaryň eline bir hat beripdir. Hatyň mazmuny „Men uýgurlaryň hany we ýer ýüziniň soltany, dünýäniň dört künjeginde hökümi ýöreýän han bolmaly. Sizden hem maňa tabyn bolmagyňyzy talap edýärin. Kim tabyn bolyp boýun egmese, gazabyma duçar bolar. Ol meniň duşmanym hasap ediler. Oňa garşy goşun tartyp söweş açyp, ýok ederin“ – diýip ýazypdyr.
Ýazylan we iberilen çaparlara tabynlyk bildiren hanlar bilen birlikde şol tabynlygy kabul etmedik hanlar hem bolypdyr. Oguz han tabynlygy kabul etmedik hanlara garşy ýokardaky halka ýüzlenip ýazan setirlerindäki gök böriniň baştutanlygynda söweşe rowana bolypdyr.
Gök böriniň baştutanlygynda kyrk gün ýol ýöräp Buz dagyna baryp ýetipdirler. Goş ýazdyryp ýatyp dynç alypdyrlar. Ertesi gün daň saz berenden sessiz-sedasyz duşmanyň üstüne atlaryny süripdirler. Urum hanyň hanlygyny we halkyny özlerine tabyn edip dünýä höküm etmäge başlapdyr.


text:
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Hindistan Respublikasynyň Prezidenti Pranab Mukerjä hem-de Hindistan Respublikasynyň Premýer-ministri Narendra Modä ýurduň Andhra-Pradeş ştatynda bolup geçen, köp sanly adam pidalaryna we şikes ýetmelerine getiren otly heläkçiligi zerarly, çuňňur gynanç hatlaryny iberdi.
Türkmenistanyň Prezidenti şu agyr pursatda Türkmenistanyň halkynyň we Hökümetiniň adyndan, şeýle hem hut öz adyndan pida bolanlaryň maşgalalaryna, dogan-garyndaşlaryna hem-de ýakynlaryna çuňňur gynanjyny we medet beriji sözlerini beýan etdi, ejir çekenlere bolsa, tiz wagtda sagalmaklary baradaky dileglerini aýtdy.


text:
Habarlar 10 july 2017
Resmi habar
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Haltmaagiýn Battulgany Mongoliýanyň Prezidenti wezipesine saýlanmagy mynasybetli gutlady
Türkmenistanyň Baştutany şu ýakymly mümkinçilikden peýdalanyp, Haltmaagiýn Battulga berk jan saglyk, bagtyýarlyk hem-de dostlukly ýurduň mundan beýläk-de öňe gitmeginiň we gülläp ösmeginiň hatyrasyna ýokary döwlet wezipesinde uly üstünlikler gazanmagy baradaky arzuwlaryny beýan etdi.
Jemgyýet
Türkmen paýtagtynda täze binalaryň açylyş dabaralary
Ir bilen täze ýaşaýyş jaýlarynyň töwereginde baýramçylyk ýagdaýy emele geldi. Olar dürli öwüşginli şarlar bilen bezeldi. Bu ýere Aşgabat şäher häkimliginiň ýolbaşçylary, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, hormatly ýaşulular, köp sanly şäher ýaşaýjylary ýygnandy.
Ylym
Türkmenistanda ýaşlary ýokary okuw mekdeplere kabul etmegiň möçberi artdyryldy
Resminamalary kabul etmek işleriniň öňüsyrasynda ýaşlaryň, mekdepleriň uçurymlarynyň arasynda köpçülikleýin düşündiriş işleriniň geçirilendigini bellemek gerek, ýokary we ýörite orta okuw mekdeplerine bagyşlanan telegepleşikler, ýurdumyzyň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde çap edilen makalalar bu işlere gönükdirilendir, şeýle hem “Açyk gapylar” günleri geçirildi.
Hyzmatdaşlyk
Türkmenistan — Germaniýa: işewür hyzmatdaşlyk ösdürilýär
Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň senagat kärhanalarynyň işini täze derejä çykarmak maksadynda dünýäniň öňdebaryjy önüm öndürijileri, şol sanda nemes önüm öndürijileri bilen hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny giňeltmegiň möhümdigini belleýär. Şu günki çäre Türkmenistanyň Ýewropa ýurtlary bilen dostlukly gatnaşyklaryny we özara bähbitli hyzmatdaşlygyny has-da ösdürmäge, daşarky bazarda ýurdumyzyň pudaklarynyň ornuny berkitmäge, olaryň eksport, innowasion we maýa goýum mümkinçiliklerini artdyrmaga gönükdirilendir.
Resmi habar
Bosniýa we Gersegowinanyň ilçisi Mejlisiň Başlygyna ynanç hatyny gowşurdy
Milli parlamentiň ýolbaşçysy döwlet Baştutanymyzyň adyndan daşary ýurtly myhmany ýokary diplomatik wezipä bellenilmegi bilen gutlady hem-de iki ýurduň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary we özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmek işinde üstünlikleri arzuw etdi.


text:
30 Eylül 2016 Cuma
Türkmenistanda Awstraliýanyň Ilçisi Işläp Başlady
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrmagy boýunça Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy A.Nurberdiýewa Awstraliýanyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Piter Martin Teşden ynanç hatyny kabul etdi.
Milli parlamentiň ýolbaşçysy döwlet Baştutanymyzyň adyndan diplomaty ýokary wezipä bellenmegi bilen gutlady hem-de dostlukly gatnaşyklary pugtalandyrmak we iki ýurduň arasyndaky hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek ugrundaky işlerinde üstünlikleri arzuw etdi.
Jenap Piter Martin Teş hoşniýetli arzuwlary üçin hoşallyk bildirip, öz ýurdunyň Türkmenistandaky Doly ygtyýarly wekili hökmünde iki dostlukly halkyň bähbitlerine laýyk gelýän döwletara gatnaşyklaryny ösdürmäge işjeň ýardam etjekdigine ynam bildirdi.
Söhbetdeşligiň barşynda diplomata giň halkara özara hereketleri ösdürmek möhüm ugurlaryň biri bolup çykyş edýän milli döwlet syýasatynyň esasy ugurlary barada habar berildi. Myhman şeýle hem milli Liderimiziň başlangyçlary boýunça ýurdumyzda durmuşa geçirilýän durmuş-ykdysady we demokratik özgertmeler bilen tanyşdyryldy. Şol özgertmeleriň baş maksady halkyň abadançylygyny, Türkmenistanyň ykdysady ösüşini gazanmakdan ybaratdyr.
Ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň bar bolan mümkinçilikleri barada aýdylyp, söwda-ykdysady ulgamynda, oba hojalygynda, ylym we bilim ulgamynda şeýle hem dostluk gatnaşyklaryny we iki halkyň özara düşünişmegini pugtalandyrmaga ýardam berýän medeni gatnaşyklar babatda döwletara aragatnaşyklaryny ösdürmegiň geljegi bellenip geçildi.
Ýurdumyzda amala aşyrylýan uly möçberli özgertmeler bilen baglylykda, kanunçylyk-hukuk binýadyny döwrebaplaşdyrmak boýunça milli parlamentiň alyp barýan işleri duşuşygyň meseleleriniň biri boldy. Şunda, parlamentara gatnaşyklary giňeltmegiň, BMG-niň düzümleýin bölümleriniň çäklerinde iki ýurduň özara hereketleriniň wajypdygy bellenildi.
Duşuşygyň ahyrynda awstraliýaly diplomat Türkmenistan bilen Awstraliýanyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň uly mümkinçilige eýe bolup, häzirki zamanyň ýagdaýlaryna hem-de hyzmatdaşlygyň özara bähbitlerine laýyk bolan doly möçberli gatnaşyklara öwrülmegi üçin hemme şertleriň bardygyna ynam bildirdi.
***
Şu gün Awstraliýanyň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi jenap Piter Martin Teş Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde kabul edildi. Döwletara gatnaşyklaryny has-da giňeltmek gyzyklanma bildirilip geçen özara pikir alyşmalaryň esasy meselesi boldy.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)


text:
Jenap Born Rotteriň ýolbaşçylygynda Halkara pul gaznasynyň wekiliýeti iş sapary bilen Türkmenistanda bolup, ýurduň ministrliklerinde we pudak edaralarynda, şeýle hem milli parlamentiň hem-de hususy ulgamyň wekilleri bilen duşuşyklary geçirdi. Pikir alyşmalaryň esasyny makroykdysady ýagdaýa baha bermek bilen türkmen ykdysadyýetiniň ösüşiniň geljegi baradaky meseleler düzdi.
Jenap Born Rotter duşuşygyň jemini jemläp, geçen onýyllykda Türkmenistanyň ykdysady ösüşinde ýokary depginiň gazanylandygy baradaky beýannama bilen çykyş etdi. Halkara pul gaznasy Türkmenistanda nebitiň we tebigy gazyň bahasynyň ýokary galan döwründe nebitgaz pudagynyň ösüşine ylmy esaslarda çemeleşilmegi netijesinde, ilatyň jan başyna düşýän girdejiniň iki esseden gowrak ýokarlanandygyny kanagatlanma bilen belledi. Bu çäräniň geçirilmegi iri möçberli döwlet maýa goýumyny durmuş ulgamynda netijeli peýdalanmaga mümkinçilik berdi. Şeýle hem beýannamada Türkmenistan tarapyndan hususy ulgamy diwersifikasiýalaşdyrmak we ösdürmek arkaly ýurduň ýaşlary üçin geljegi uly hem-de zerur hünärler boýunça iş orunlaryny döretmek wezipeleriniň ileri tutulandygy nygtaldy.
Halkara pul gaznasynyň wekili 2014-nji ýylda ýaramaz täsirleriň üçüsiniň Merkezi Aziýa döwletleri üçin daşary ykdysady şertleriň peselmegine getirendigini belläp, Türkmenistanyň ýolbaşçylygy tarapyndan amala aşyrylan ähmiýetli jogap çärelerini goldady. Şol ulanylan anyk çäreleriň hatarynda býujetiň ýerine ýetirilişiniň netijeliligini ýokarlandyrmak we bank ulgamyny kadalaşdyrmak hem-de oňa gözegçilik etmek ýörelgelerini kämilleşdirmek agzaldy. 2015-nji ýylyň ýanwarynda geçirilen dewalwasiýanyň ykdysadyýeti diwersifikasiýalaşdyrmak strategiýasy bilen sazlaşmagynyň käbir pudaklara, hususan-da, tebigy gazy gaýtadan işlemäge we agrosenagat önümçiligine güýçli itergi berendigi bellenilýär.
Halkara pul gaznasynyň bilermenleriniň pikirine görä, “ Ätiýaçlyk pul gaznasynda we Durnuklaşdyryş gaznasynda toplanan ep-esli mukdardaky serişdeler Türkmenistanyň häzirki döwriň wehimlerine uýgunlaşmagyny hem-de energiýa serişdelerine has pes bahalaryň uzak wagtyň dowamynda saklanyp galan şertlerinde-de sebitiň beýleki döwletlerine garanyňda ýokary bolan jemi içerki önümiň ösüşiniň ýokary depginini saklamagy üpjün eder”.


text:
1
Kabula bir müň dokuz ýüz on dokuzynjy ýylyň bahary gijigibräk geldi.
Fewral aýaklap ýördi, emma howa henizem ýumşanokdy, alem-jahan birsyhly
gamaşyp durdy. Birdenem şuwwuldap, aýazly ýel öwüsdi, gar ýagdy. Şäheri
iki tarapdan gurşap duran Şirderweze hem Asmai daglarynyň gerişleri,
tamdyr-haýatlaryň erňekleri buz lülejikleri bilen bezeldi. Dumly- -duşy
mazasyz, aňzak howa dolap aldy.
Tebigatyň gazabyna tutmagy adam barynyň keýpini bozdy, howatyrly
oýlanmalara, ynjalyksyz çaklamalara sebäp boldy. Kimse: «Eýgilik
bolawersin» diýip, Allany çagyrsa, kimse:
«Merhum Şiraly hanyň[1]
zamanynda, iňlisler Kabula dolanda-da şunuň ýaly harasat gopupdy»
diýip, ýowuz taryhy ýatlaýardy. Hernä harasat uzaga çekmedi, birden
gopuşy ýaly, birdenem ýatdy. Howa sanly günde ýumşady, uzak salym
geçmänkä bolsa irginsiz gyş gülberini arkasyna daňdy. Ýaz çykdy.
Ýadaw ýürekler baharyň ilki günleriniň
göwün göteriji howasy bilen dem aldy. Emma ynjalyk-rahatlyk uzaga
çekmedi. Tebigatyň bulaşyklygyndan-da howsalaly wakalar bütin ýurdy
heýjana saldy. ýigrim birinji fewralda, Jelalabadyň golaýynda aw awlap
ýorkä, emir Habibulla han öldürildi. Ýigrimi ýyla golaý çöken
hökmürowanlyk birden syndy. Merhumyn jynazasy okalyp-okalmanka bolsa,
tagty-täç üstünde ganly söweşler başlandy. Jelalabatda emiriň dogany
Nasrulla han özüni ýurduň ýalňyz häkimi diýip yglan etdi. Kabulda bolsa
emiriň üçünji ogly Amanulla han atasynyň ornuny eýeledi. Ýurt ikä
bölündi, iki häkimlik döredi. Häkimleriň hersiniň öz arkadaýanjy,
bilbaglaýan güýji bardy.
Bir hepdä golaý çeken aldym-berdimli
söweş kabullylaryň ýeňmegi bilen tamamlandy. Ýigrimi sekizinji fewralda
Amanulla han patyşalyk täjini geýdi, el göterdip, emirlige ak pata aldy.
Ýaş emir häkimlik hasasyny nähili
götärkä? Nähili gadam urar-ka? Ulyiliň gürrüňi şu baradady. Her kim
özüçe çak urýardy, dürli-dürli myş-myşlar agyzdan-agza geçýärdi:
— Nasrulla han emirden günäsiniň ötülmegini sorapmyş…
— Kugistanyň iňlislere garşy göreşen serdarlary tussaglykdan boşadylypmyşyn…
— Emir kakasynyň nikasyz aýallaryny olaryň hossarlaryna gaýtarjakmyşyn…
Täze hökümdardan düýpgöter üýtgeşiklik
tamasyny edýänlerem bardy, «Atasynyň basyp giden yzyna-da degmez» diýip,
eýýämden ony saýgylaýanlaram kändi. Ulyil garaşýardy. Agyr-agyr dem
alyp, sabyrsyz garaşýardy…
[1]
Şiraly han – 1863-1879-njy ýyllarda Owganystanyň emiri.
Kitabyň dowamyny okamak üçin aşakdaky çelgiden indiriň:
Kitaby elektron görnüşe geçiren: “Ýelharaz” döredijilik topary ....


text:
Habarlar 6 july 2017
Wakalaryň jümmüşinde
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Aziada-2017-ä taýýarlygyň barşy bilen tanyşdy
Bir aýdan gowrak wagt mundan ozal, 30-njy maýda paýtagtymyzdaky Olimpiýa şäherjigini gözden geçiren mahalynda döwlet Baştutanymyza türkmen ýygyndy toparynyň agzalarynyň, işgärleriň hem-de oýunlaryň meýletinçileriniň lybaslarynyň görnüşleri hödürlenildi. Görkezilen nusgalaryň arasyndan birnäçe görnüşi saýlanyp alyndy. Milli Liderimiz olar boýunça hem birnäçe görkezmeleri berdi. Şu gün bu lybaslar milli Liderimiziň aýdan bellikleri nazara alnyp, täzeden işlenen görnüşinde görkezildi.
Jemgyýet
Paýtagtymyzyň günbataryndaky iri ýaşaýyş jaý toplumynyň gerimi giňeýär
Paýtagtymyzyň günbatarynda aşgabatly maşgalalaryň 2260-syna niýetlenen iri ýaşaýyş jaý toplumy kemala geldi. Jaýlar Görogly we Gurbansoltan eje köçeleriniň arasynda hem-deTaslama köçesiniň günbatarynda bina edilýär. Bu ýerde onlarça gektar ýerde ak mermere bürenen dört gatly jaýlaryň 60-sy guruldy.
Medeniýet
Milli žiwopis mekdebiniň ussatlary: Aýhan Hajyýew
Aýhan Hajyýew 1924-nji ýylda Aşgabadyň etegindäki dünýä belli Parfiýa şalygynyň paýtagty Nusaýyň taryhy-medeni ýadygärliginiň golaýyndaky owadan Bagyr obasynda dogulýar. Ir ýogalan kakasy Aýhanyň ýadynda galmandyr, ajaýyp bilim alan, mugallymçylyk eden we türkmençeden rus diline terjime bilen meşgulanan agasy welin ýadynda galypdyr.Ejesi çeper elli keşdeçi eken, şonuň üçinem ogullarynyň surat çekmäge höwesi maşgalada goldaw tapypdyr.
Resmi habar
Türkmenistanda Burkina-Fasonyň ilçisi işe başlady
Milli parlamentiň ýolbaşçysy döwlet Baştutanymyzyň adyndan ilçini ýurdumyzda diplomatik işine başlamagy bilen gutlap, Türkmenistanyň we Burkina-Fasonyň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary berkitmek we hyzmatdaşlygy ösdürmek işinde üstünlikleri arzuw etdi.
Hyzmatdaşlyk
Hytaý önüm öndürijileriniň sergisi tamamlandy
Iki dostlukly ýurduň arasyndaky köptaraplaýyn söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmegiň täsirli mehanizmi bolmaga gönükdirilen bu ýöriteleşdirilen sergi okgünly ösýän hem-de uzakmöhletleýin hyzmatdaşlygyň täze görnüşleri we ugurlary bilen daşary ýurtly işewürleriň ünsüni özüne çekýän türkmen bazaryna hytaý işewürleriniň uly gyzyklanma bildirýändigini aýdyň görkezdi.
Resmi habar
Şweýsariýa Konfederasiýasynyň Prezidenti Türkmenistanyň Prezidentini diplomatik gatnaşyklaryň 25 ýyllygy bilen gutlady
Biziň Maliýe ministrliklerimiziň arasynda hyzmatdaşlygy giňeltmek boýunça özara düşünişmek hakynda ýakynda gol çekilen Ähtnama hem üstünlikli hyzmatdaşlygyň aýdyň subutnamasydyr. Geçen ýyllaryň içinde köp zat gazanyldy, emma hyzmatdaşlygymyzy has-da giňeltmek üçin mümkinçilikler bar. Hususan-da, bu babatda ykdysady gatnaşyklary ösdürmek üçin uly mümkinçilikler bardyr.