text:
Biz ruhubelent we sagdyn milletdiris6 Mar 2010 | Göndərən: Yalquzaq.com | Bölmələr: TÜRKMENİSTAN, Yazılar
«Sagdyn durmuş ynsany bezeýär, çünki saglyk bahasyna ýetip bolmajak gymmatlykdyr»—milletiň Lideri Gurbanguly Berdimuhamedowyň pähim-paýhasa ýugrulan bu sözleri hormatly Prezidentimiziň ýurdumyzda bedenterbiýäni we sporty ösdürmäge, şu ýörelgeler esasynda ruhy taýdan baý we sagdyn ýaşlary terbiýelemäge gönükdirilen maksatlarynyň düýp many-mazmunyny we belent ynsanperwerligini beýan edýär.
Türkmenler gadymdan bäri sagdyn durmuş ýörelgesine eýerýän, saglygyň gadryny bilýän halkdyr. Hut şonuň üçin hem körpelerden başlap, uly adamlara çenli ildeşlerimiziň ählisi döwlet Baştutanymyzyň ýurdumyzda professional sporty, şeýle hem köpçülikleýin bedenterbiýe hereketini ösdürmek boýunça başyny başlan giň möçberli maksatnamalaryny ruhubelentlik bilen kabul edýärler. Mähriban Diýarymyzda bolsa adam döwletiň baş baýlygy diýlip yglan edildi.
Hormatly Prezidentimiz—Milli olimpiýa komitetiniň Başlygy sagdyn durmuşy ileri tutmak bilen, bu ugurda anyk ädimleri ädýär. Türkmen Lideri Aziýanyň Olimpiýa geňeşiniň iň ýokary sylagyna—Hormat ordenine mynasyp boldy. Mundan başga-da, döwlet Baştutanymyz Bütindünýä karate federasiýasy tarapyndan berlen gara guşagyň altynjy danynyň eýesidir we düýn belli bolşy ýaly, «Karate-do» Bütinýapon Federasiýasynyň hormatly agzasydyr.
Ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda täze saglygy goraýyş we sport desgalarynyň, şol sanda hassahanalaryň, saglyk öýleriniň, şypahanalaryň, stadionlaryň, aýlawlaryň, awtodromlaryň, bedenterbiýe-sagaldyş toplumlarynyň giňden gurulmagy we öňden barlarynyň durkunyň täzelenmegi hormatly Prezidentimiziň bu ugurda ägirt uly işleri amala aşyrýandygyna şaýatlyk edýär. Aşgabadyň eteginde döredilen çagalaryň dynç alyş we sagaldyş «şäherçesi» we Hazaryň ekologiýa taýdan arassa kenarynda döredilýän halkara deňiz şypahanasy—»Awaza» milli syýahatçylyk zolagy bu strategiýanyň aýdyň miweleridir. «Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini düýpli özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin Milli maksatnamasyny» durmuşa geçirmegiň çäklerinde 75 müň orunlyk sport mekdepleriniň 200-den gowragyny, sport desgalarynyň 100-den gowragyny gurmak we häzir hereket edýän sport desgalarynyň 70-siniň durkuny täzelemek meýilleşdirilýär.
Olimpiýa şäherçesi bilen baglanyşykly taslamanyň durmuşa geçirilmegi möhüm sosial maksatnamany amala aşyrmaga uly goşant bolar. Şol taslamanyň tanyşdyrylyş dabarasy Aşgabatda hormatly Prezidentimiziň gatnaşmagynda geçirildi. Bu täsin we Merkezi Aziýadaky iň uly toplumlaryň biri islendik derejedäki ýaryşlary geçirmäge niýetlener. Toplumda sport desgalarynyň otuza golaýy bolar. Ol türkmen sportçulary üçin okuw-türgenleşik merkezine, ýurdumyzyň sportsmenlerini we milli komandalary iri halkara ýaryşlaryna hem-de bäsleşiklerine taýýarlamak üçin oňat baza öwrüler.
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň nygtaýşy ýaly, döwletimiz mundan beýläk hem raýatlarymyzyň saglygyny berkitmek, beden taýdan sagdyn, zähmetsöer ýaşlary terbiýelemek, köpçülikleýin bedenterbiýe—sport we olimpiýa hereketini ösdürmek, türkmen sportçylarynyň halkara ýaryşlarynda Watanymyza mynasyp wekilçilik etmegi we özleriniň ýeňişleri bilen ýurdumyzyň abraýyny has-da artdyrmagy üçin olara iň amatly şertleri döretmek babatda ähli tagallalary eder.
Şeýle syýasatyň ilkinji üstünlikleri eýýäm şu ýyl ýüze çykyp başlady. Mysal üçin, GDA ýurtlarynyň we Baltiýanyň çempionlarynyň Kubogy ugrundaky ýaryşda Türkmenistanyň çempiony, HTTU topary iň güýçli komandalaryň dörtlügine girdi. Ýaňy-ýakynda bolsa ýurdumyzyň futbol boýunça milli ýygyndysy ähmiýeti boýunça yklymda ikinji orunda durýan Aziýanyň futbol konfederasiýasynyň Çagyryş kubogy ugrundaky ýaryşda ilkinji gezek finala çykdy we bu baýrak ugrunda 2012-nji ýylda geçiriljek bäsleşigiň aýgytlaýjy tapgyryna gatnaşmak mümkinçiligini gazandy.
Mälim bolşy ýaly, Bütindünýä saglyk gününiň döwlet baýramçylyklarynyň sanawyna türkmen Lideriniň başlangyjy bilen girizilendigini nygtamak gerek. Uzak wagtlap milli saglygy goraýyş ulgamyna baştutanlyk eden hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gönüden-göni gatnaşmagynda we ýolbaşçylygynda «Saglyk» döwlet maksatnamasy işlenip düzüldi we üstünlikli amala aşyrylýar. Şunuň netijesinde diňe soňky ýyllaryň dowamynda Türkmenistanda iň häzirki zaman hassahanalarynyň ençemesi, şeýle hem ýokary halkara ülňülerine laýyk gelýän keseli anyklaýyş we bejeriş merkezleri ulanylmagy berildi. Mundan başga-da, ýurdumyzda ýerli derman otlarynyň esasynda önümleri öndürýän fabrikleriň we kärhanalaryň birnäçesi guruldy, mähriban diýarymyzyň ähli ýerinde ýokary hilli agyz suwuny çykarýan zawodlar işe girizildi. Türkmenistan dünýä jemgyýetçiligi bilen hyzmatdaşlyk edip, enäniň we çaganyň saglygyny goramak ýaly möhüm meseleler boýunça halkara seminarlaryny we beýleki forumlary yzygiderli geçirýär.
Häzir täze Galkynyş zamanasynyň aýdyň ýoluna düşen, ata-babalarymyzdan miras galan adalatlylyk we ynsanperwerlik däpleri boýunça ýaşaýan türkmen halky parahatçylyk, döredijilik we sosial ösüş syýasatyny amala aşyrýar. Ýurdumyzda giň möçberli özgertmeler durmuşa geçirilýär. Olar jemgyýetiň ösüşine kuwwatly itergi berýär. Milletiň şöhratly taryhyna täze üstünlikler we ajaýyp wakalar altyn harplar bilen ýazylýar.
Täze Galkynyş eýýamynda sportuň dürli görnüşleri boýunça geçirilýän ilkinji Umumymilli spartakiada sport senenamasynyň we ýurdumyzyň tutuş jemgyýetçilik durmuşynyň iň ähmiýetli we ajaýyp wakalarynyň birine öwrüldi. Şol spartakiada geçen ýylyň noýabrynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan badalga berildi. Döwlet Baştutanymyzyň çözgüdine laýyklykda, «Türkmenistan—ruhubelentligiň we sagdynlygyň ýurdy» atly şygar astynda geçirilýän bu ýaryşlara umumybilim berýän mekdepleriň, orta we ýokary hünär okuw mekdepleriniň, ministrlikleriň we edaralaryň, welaýatlaryň hem-de Aşgabat şäheriniň komandalary gatnaşýarlar.
Sportçylaryň we sagdyn dynç almagy halaýanlaryň arasynda şeýle köpçülikleýin ýaryşlaryň her ýyl geçirilmegi Türkmenistanyň halkara olimpiýa hereketini iş ýüzünde goldaýandygynyň aýdyň subutnamasyna öwrüldi.
Türkmenistanyň Syýahatçylyk we sport baradaky döwlet komitetinde habar berişleri ýaly, welaýatlaryň her birinde Spartakiadanyň çäklerinde eýýäm ýaryşlar geçirildi. Şol ýaryşlara sagdyn durmuşy halaýanlaryň ýüz müňlerçesi gatnaşdy. Ýaryşlar ähli ýerlerde guramaçylykly we ruhubelentlik ýagdaýynda geçdi. Şunda sport komitetleriniň, ministrlikleriň, pudaklaýyn edaralaryň, häkimlikleriň, Umumymilli «Galkynyş» hereketine girýän jemgyýetçilik guramalarynyň goşandy uludyr.
Umumybilim berýän, ýörite orta we ýokary okuw mekdepleriniň komandalarynyň arasyndaky ýaryşlar tamamlaýjy tapgyra gadam basdy. Olarda kiçi futbol, ýeňil atlektika we basketbol boýunça iň güýçlüleri ýüze çykaraýmak galdy. 10-njy martda bolsa Spartakiadanyň final ýaryşlary başlanar, olar üç tapgyrda geçiriler. Ilki bilen 10 günüň dowamynda sportuň 9 görnüşi—futzal, basketbol, woleýbol, stoluň üstünde oýnalýan tennis, ýeňil atlektika, suwda ýüzmek, milli göreş, tennis we küşt boýunça ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň toparlary medallar ugrunda bäsleşerler. Soňra, 20-28-nji mart aralygynda sportuň şol görnüşleri boýunça beýleki ministrlikleriň hem-de pudak edaralarynyň wekilleri güýç synanyşar. 29-nji martdan 4-nji aprele çenli bolsa welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň ýygyndy toparlary bäsleşerler. Mälim bolşy ýaly, Spartakiadanyň ýeňijileri üçin Türkmenistanyň Prezidentiniň ýörite baýragy döredildi.
Şeýlelikde, ýakyn wagtda sportuň köp sanly muşdaklary umumymilli bäsleşikde ýeňiş gazanmak ugrundaky çekeleşikli ýaryşlaryň şaýatlary bolarlar. Şol ýaryşlar paýtagtymyzyň sport meýdançalarynda geçiriler. Öňümizdäki bäsleşikler sportçylar üçin bolsa ýeňişlere we rekordlara barýan ýolda özlerini görkezmäge ajaýyp mümkinçilik bolar.
Gürrüňsiz, öňümizdäki aýgytlaýjy ýaryşlar täze Galkynyş we beýik özgertmeler zamanasynda adam, onuň saglygy we milletiň abadançylygy hakdaky aladanyň hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň hataryna goşulandygynyň ýene-de bir aýdyň subutnamasyna öwrüler.
Qaynaq: TDH, 05.03.2010Oxunma sayı: 2452


c: text/html

text:
Birleşen Ştatalaryň CNN telekanaly dünýäniň iň bir betgelşik hasaplanan monumentleriniň sanawyny çap etdi. Olaryň arasynda Aşgabatdaky Bitaraplyk diňi hem bar.
Bu diň ozal Aşgabadyň merkezinde bolup, il içinde "Üçaýak" ady bilen tanalýardy. Bitaraplyk diňi Türkmenistanyň bitaraplyk durumyna bagyşlanyp dikilen hem bolsa, daşary ýurtly syhatçylaryň düşüren suratlary, daşary ýurtly žurnalistleriň makalalary arkaly, prezident S.Nyýazowa dikilen ýadygärlik hökmünde "tanaldy".
Azatlyk Radiosy bu ýadygärlik barada ýerli synçy N.Nurmämmet bilen söhbetdeş boldy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Orsýetiň Gyrgyzystandaky ikinji bazasy üçin Merkezi Aziýanyň iň köp ilatly we durnuksyz regiony bolan Fergana jülgesi, ýurduň Oş hem Batken şäherleriniň golaýyndaky günorta bölegi saýlanyldy.
Bu şäherleriň ikisi-de Gyrgyzystanyň Özbegistan bilen serhediniň golaýynda ýerleşýär.
Habar berlişine görä, Gyrgyzystan Daşkendiň muňa garşy çykjagyny geçen hepdede Kollektiwleýin Howpsuzlyk guramasynyň ýokary derejeli duşuşygynda ylalaşyk baglaşylmanka, öňünden çak edipdi. Özbegistan öz nägileligini düşündirip, Orsýetiň bu ýerde öz täze bazasyny döretmeginiň regionda dinçi hem ekstremistik toparlary galkyndyrmagyndan howatyrlanýanlygyny öňe sürdi.
Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň we Özbegistanyň arasynda ýerleşýän Fergana jülgesi uly işsizlik, dürli etniki gapma-garşylyklar we dini konserwatizmi bilen tapawutlanýar.
Gyrgyzystanyň Yssykköl regionynda 1-nji awgustda ylalaşyga gol çekilensoň, Özbegistanyň Daşary işler ministrliginiň “Jahon” täzelikler agentliginiň ýaýradan maglumatynda Orsýetiň täze bazasynyň döredilmegine hiç hili zerurlygyň ýokdugy we onuň tutuş Merkezi Aziýany durnuksyzlyga getirjekdigi aýdyldy.
Jülgäniň taryhy
Fergana jülgesinde özara etniki çaknyşyklaryň we gozgalaňlaryň uly taryhy bar. Bu region Merkezi Aziýa döwletleriniň kopüsinde gadagan edilen ençeme toparyň gelip çykan ýeri. “Özbegistanyň yslam hereketi” Fergana jülgesinde döräpdi. Yslamçy “Hizb-ut-Tahrir” guramasy bolsa, Merkezi Aziýanyň beýleki ýerlerine garanda, Fergana jülgesinde iň uly aktiwlik görkezipdi.
2005-nji ýylyň maý aýynda Fergana jülgesi aýylganç wakalara şaýat boldy. Özbegistanyň Andijan şäherinde hökümet güýçleri tarapyndan basyp ýatyrylan gozgalaň netijesinde ýüzlerçe adam öldi we ýaralandy.
Şol zorlugyň jogapkärçiligini Daşkent dinçi ekstremistlere ýöňkedi.
Häzirki wagtda Merkezi Aziýanyň iň täsirli döwleti bolmaga çalyşýan Özbegistan, regionda Orsýetiň täsiriniň güýçlenmegini islemeýär diýen pikirler orta atylýar.
Orsýetiň terrora garşy göreşmek üçin öz daşary ýurtlardaky goşunlaryndan peýdalnamagyna rugsat berýän kanuny Daşkendiň aladalaryny has-da güýçlendirýär.
GDA institutynyň Merkezi Aziýa boýunça bilermeni Andreý Groznynyň pikirine görä, Orsýetiň Merkezi Aziýa döwletlerinde ornaşmagy Daşkendiň regiondaky täsirinden peýdalanmak mümkinçiliklerini azaldýar.
Öz nobatynda Londonyň Ykdysadyýet mekdebiniň krizisdäki döwletler boýunça barlaglar merkezinden Anna Matweýewa Özbegistanyň Orsýetiň bazasy Merkezi Aziýadaky howplary güýçlendirer diýen çaklamalaryny esassyz diýip, hasap edýär.


text:
Türkmenistanyň Prezidentiniň 2009-njy ýylyň 02-nji dekabrynda çykaran
10716-njy kararyna 1-nji goşundy
Döwlet edaralarynyň ygtyýarnamasy boýunça Türkmenistana getirilýän we onuň
çäginden alnyp gidilýän harytlaryň
SANAWY
Bellik:
* Ygtyýarnama diňe getirmek üçin berilýär.
* * Ygtyýarnama diňe alyp gitmek üçin berilýär.
Türkmenistanyň Prezidentiniň hem-de Ministrler Kabinetiniň rugsady esasynda ygtyýarnamalar boýunça Türkmenistanyň çäklerinden çykarylýan we Türkmenistana getirilýän harytlar üçin ygtyýarnamalar Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrligi tarapyndan resmileşdirilýär.
Türkmenistanyň Prezidentiniň 2009-njy ýylyň 02-nji dekabrynda çykaran
10716-njy kararyna 2-nji goşundy
Türkmenistana getirilmegi we onuň çäginden alnyp gidilmegi (iberilmegi) gadagan edilen harytlaryň sanawy
(Türkmenistanyň Prezidentiniň 05.03.2012 senede çykaran № 12146 we 04.06.2013 senede çykaran № 13034 kararlary esasynda girizilen üýtgetmeler bilen)
1. Edara görnüşli we şahsy taraplaryň Türkmenistana getirmegi gadagan edilýänler:
plastmassa we beýleki oklary atýan oýnawaç sapançalar, naganlar, awtomatlar, beýleki serişdeler;
ulanylan şinalar (söwda maksady üçin niýetlenen bolsa);
ýörite ulaglardan, tehnikalardan we mehanizmlerden başga, dolandyryjysy sag tarapynda bolan ýa-da sagyndan çepe geçirilip enjamlaşdyrylan awtoulag serişdeleri, Türkmenistanyň çäklerinden üstaşyr geçýän awtoulag serişdeleri muňa girmeýär;
öndürilen ýyly hasaba alynmanda 5 ýyly dolan hem-de öndürilen ýylyna garamazdan, zyýan ýetendigi ýa-da zaýalanandygy sebäpli, zyýan ýetmeginiň ýa-da zaýalanmagynyň derejesini bellenen tertipde kesgitlemek arkaly, ýol hereketiniň kadalaryna laýyk gelmeýän awtoulag serişdelerini, motosiklleri, traktorlary hem-de ýörite ulaglary we tehnikalary (Türkmenistanyň çäklerinden üstaşyr geçirilýänlerden we reeksportdan başga);
sport nusgadaky ýokary tizlikli awtoulaglary hem-de hereketlendirijisiniň iş göwrümi 3 500 kub sm-den ýokary bolan ýeňil awtoulaglary (ýolsuz ýerlerde hem sürmäge niýetlenen awtoulaglardan, kiçi awtobuslardan, Türkmenistanyň çäklerinden üstaşyr geçirilýänlerden we reeksportdan, şeýle hem Türkmenistanyň Prezidentiniň Diwanynyň Iş Dolandyryş Müdirligi, Türkmenistanyň Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrligi, Türkmenistanyň Syýahatçylyk we sport baradaky döwlet komiteti tarapyndan getirilýänlerden başga);
pornografiýany özünde saklaýan audio, wideo, foto, kino we beýleki çap edilen önümler*;
Türkmenistanyň syýasy we ykdysady bähbitlerine, onuň döwlet howpsuzlygyna, ilatyň saglygyna we ahlagyny gorap saklamaga zyýan ýetirip biljek maglumatlar bolan, çap edilen we audiowizual materiallar, beýleki habar beriş materiallary*.
Bellik:
* Türkmenistanyň çäkleri boýunça üstaşyr geçirilmegi hem gadagan edilýär.
2. Şahsy taraplaryň Türkmenistana getirmegi, alyp gitmegi (ibermegi) gadagan edilýär:
harby maksatly ýaraglar, ok-däriler, tehnika we olary (öndürmek) taýýarlamak üçin ýörite niýetlenen üpjünleýji enjamlar we materiallar;
partlaýjy maddalar;
ýadro serişdeleri, şol sanda ýylylyk bölüp çykaryjy gurnama görnüşli materiallar;
ionlaşdyryjy şöhleleriň çeşmeleri;
ýaraglary we harby tehnikany döretmek üçin peýdalanylyp bilinjek tehnologiýalar we ýörite enjamlar;
pirotehniki serişdeler (feýerwerkler (bengal ody we çakmagy, däri ulanylmagy bilen alawlaýan şemler we fakel muňa girmeýär) pitardalar, raketa atyjylar,);
neşe serişdeleri, psihotrop maddalar, prekursorlar we olary taýýarlamak ýa-da ulanmak üçin tehnologiýalar, esbaplar;
zäherler we zäherleýji maddalar; ýatyrylan gymmatly kagyzlar;
alkogolly önümleriň ähli görnüşlerini ýasamak üçin ýarlyklar (etiketkalar), gapaklar, dykylar we beýleki gaplaýyş serişdeleri.
3. Şahsy taraplaryň Türkmenistandan alyp gitmegi (ibermegi) gadagan edilýär:
mumiýa;
buýan köki;
buýan köküniň şiresi;
propolis;
reňkli metallar, olaryň erginleri, olardan ýasalan zatlar, şeýle hem reňkli metal bölekleri we galyndysy (eger gündelik durmuşda ulanylýan enjamlar, önümler we zatlar söwda maksady bilen alnyp gidilmeýän bolsa, muňa girmeýär);
gymmat bahaly we ýarym gymmat bahaly daşlar hem-de olaryň kem-käsleýin işlenip bejerilenleri;
mäheklenmedik zergärçilik önümleri; diri mallar, öý guşlary;
janly we jansyz bekre balygy, onuň bölekleri we ondan alynýan önümler;
bugdaý, tüwi-şaly we beýleki däneler, olary işläp geçmegiň netijesinde alnan önümler, emele gelen galyndylar;
oba hojalyk tehnikasy we olaryň ätiýaçlyk şaýlary;
mineral dökünler;
Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizilen haýwanlar, ösümlikler hem-de olaryň bölekleri;
ulag serişdeleriniň öndüriji zawod tarapyndan göz öňünde tutulan ýangyç guýulýan gabyndakydan başga benzin we dizel ýangyjy;
garaköli baganadan başga, dowarlaryň we gara mallaryň derisi;
gowaça çigidi;
gysylan gaz üçin ballonlar (kislorod ballonlary);
seçgi-tohumçylyk ähmiýeti bolan ahalteke tohumyndaky atlar.


text:
Eýranyň oppozision partiýasynyň lideri Mir Husseýin Musawi hökümet tarapyndan maliýeleşdirilýän iň soňky wezipesi bolan Çeperçilik akademiýasynyň ýolbaşçysy wezipesinden hem uzaklaşdyryldy.
Eýranyň Fars habar agentligi “Medeni Rewolýusiýa boýunça Ýokary Geňeşiniň” agzasy Mohammed Mohamadiýana salgylanyp çap eden habarynda, geňeşiň agzalarynyň Musawini wezipesinden boşadanlygyny habar berdi.
Öňki premýer-ministr hem bolan Musawi bu akademiýanyň 1999-njy ýylda düýbiniň tutulmagyndan bäri ýolbaşçysy wezipesini berjaý edip gelýärdi.
Mälim bolşuna görä, bu geňeşe prezident Ahmedinejad ýolbaşçylyk edýär.
Çeperçilik akademiýasy hökümet tarapyndan maliýeleşdirilýän gurama bolup, ol prezidentiň edarasyna degişlidir.


text:
Geçen ýylyň ahyrlarydy. Men paýtagtdaky kanselýariýa harytlary satylýan dükanlara aýlandym. Şol ýerden 2010-njy ýyl üçin agdarylýan kalendar satyn almakçy boldum. Hernäçe gözlesem-de, ony tapyp bilmedim. Satyjylar agdarylýan kalendaryň heniz dükanlara gelmändigini, şoňa garaşýandyklaryny, birneme soňrak gelmegimi maslahat berdiler. Men olardan: «Ýyrtylýan kalendar, iň bolmanda, stol kalendary ýokmy?» diýip soradym. Olar häzire çenli hiç hili kalendaryň satuwa gelmändigini aýtdylar.
Täze ýyldan birnäçe gün geçirip, ýene-de kanselýariýa harytlaryny satýan dükana bardym. Agdarylýan kalendar-da, asla hiç hili kalendar-da gelmändir. Diňe plakat görnüşindäki kalendarlar bar eken. Dükanyň işgärleri ýene birneme soňrak habar tutmagymy haýyş etdiler.
Işim çykyp, Türkmenabada, Balkanabada barmaly boldum. Agdarma kalendarlar, ýyrtylýan kalendarlar, stol kalendarlary bu ýerlere-de gelmändir.
Ahyr bizar bolup, kalendar gözlemäni goýdum. Has dogrusy, ony ýatdan-da çykardym. Günlerde bir günem paýtagtyň bazarlaryndaky kitap dükanlaryna hem göz aýlap görmegi niýetime düwdüm. Hususy kitap dükanlaryna bardym. Bagtyma bu dükanlarda ýyrtylýan kalendarlar bar eken. Özem olar üç-dört görnüşde dagy çykarylypdyr. Ýylyň başynda hatda bu kalendarlaryň alty-ýedi görnüşi-de bolupdyr. Ýöne olaryň köpüsi satylan eken. Arman, tapanyma begenip duran kalendarlarym rus dilinde eken.
Ýylyň başynda bu dükanlara hatda agdarma kalendarlar hem getirilipdir. Ýöne olar hem iňlis we türk dilinde çykan kalendarlar bolupdyr. Dili bahanalap näzirgemäge ýagdaý-da bolmady. Sebäbi ol kalendarlar hem satylyp gutarylan eken.
«Her zadam bolsa, hepde günlerini-hä görmäge ýardam berer» diýen niýet bilen, men rus dilinde çykan kalendarlaryň birini satyn aldym. Gynandyrýan ýeri, ol rus dilindedi. Rus dilindeligem hiç welin, baýramçylyklar hem Orsýediňkä laýyklanan. Aý, garaz, hiç tapylmadygyndan, rus dilindäkisi tapylsa-da bolýa-da.
Sebäbi näme?
Mundan ýigrimi-otuz ýyl ozal agdarma kalendarlary-da, ýyrtylýan kalendarlar-da çykarylýardy. Kalendar çykaryjylara nä döw çaldyka?!
Birinjiden, kalendarlaryň içine ýazylýan ýazgylary Galkynyşlar döwrüniň wakalaryna, baýramçylyklaryna gabatlamaly. Ýogsa Türkmenistanda Beýik Özgertmeler döwründen öňki wakalaryň gürrüňi kime gerek?! Bir ýylyň günleri bolan—365 güne degişli sahypalary diňe Beýik Galkynyşlar hem Özgertmeler zamanasynyň «ýatdan çykmajak», «şanly» wakalary hakdaky ýazgylar bilen doldurup çykmak üçin birinjiden-ä, ol wakalary ýazyp, düzüp, tertipläp bilýän zehinli adam gerek. Oňa-da bu işi tabşyrmak üçin ep-eslije pul tölemeli. Mugtuna hiç kim kalendaryň 365 sahypasyny dolduryp bermeýär.
Beýle möçberdäki pul kalendary hususy çykaryjylarda-ha ýok. Şonuň üçin olar aňsadyna bakyp, suratyny köpeldip satybermeli bolan plakat görnüşli kalendarlary çykaranlaryny gowy görýärler. Agdarma hem ýyrtma kalendarlary hökümetiň özi çykarsa-da boljak. Belki, kalendar sahypalaryny doldurmaga ukyply adam bilen pul hökümetde-de ýokdur.
Kalendar çap edilmezliginiň anyk sebäbini aýtmaga bizde takyk maglumat ýok. Ýöne bir zady welin, aýdyp bileris. Gerekmejek, gymmat bahaly gurluşyklardan ýurtda tokaý döredi. Şol gurluşyklara, gerekmejek baýramçylyklara, çärelere sarp edilýän pullardan iň bir ujypsyzja bölejigi kalendar neşirine gönükdirip bolsa, halky kalendar bilen üpjün edip bolardy.
Şu wagtdan gamyny iýmeli
Kalendar işleýän adamlaryň hemmesine gerek. Haýsy gün nähili senäniň bellenýänini anyklamaga-da, hepde günlerinde etjek işleriňi bellemäge-de agdarma hem ýyrtylýan kalendarlaryň haýry örän kän. Özem kalendarlaryň dürli görnüşlerini—çagalara, ýetginjeklere, ýaşlara, aýallara, edebiýata, sungata, medeniýete, ykdysadyýete degişlilerini-de çykarmak gerek. Olaryň höwes bilen satyn alynjagy, okaljagy görnüp dur. Bu işi ýerine ýetirmek üçin näçe kişä iş, näçe girdeji bar. Ýöne Türkmenistanda şujagaz meseläni-de orta atyp, ony hem çözjek bolýan kişem ýok.
Bu ýyl kalendarsyz oňuldy. Indiki ýyl hem şeýle ýagdaýa düşülmezligi üçin wagtynda gamy iýilse gowy bolar, ýagny agdarma, ýyrtylýan, stol kalendarlarynyň dürli görnüşlerini çykarmak üçin şu günlerden alada edip başlamaly.
Parahat Ilmyradow Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy. Şu blogda öňe sürlen pikirler we garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Türkmenistan dagly-deňizli, çölli we beýleki tebigy täsinliklere baý, bu çetinden beýle çetine çenli syýahat edip ýörmeli juda giň we örän baý ýurt.
Emma türkmen raýatlarynyň ýurt içindäki syýahat aktiwliginiň beýle bir ösen däldigi aýdylýar.
Mundan başga, dagda-düzde, tebigatyň täsin ýerlerine atly, düýeli gezelençler guralsa, ol gezelençler barada dünýä habar serişdelerinde maglumat berilse, ýurda daşary ýurtlardan hem geljekler köpeler diýen pikir bar.
Eýsem bu zatlary etmäge näme päsgel berýär ýa-da işi nämeden başlamaly?
Azatlyk radiosy bu barada ýerli synçy Nurberdi Nurmämmet bilen söhbetdeş boldy.


text:
Gyrgyzystanyň paýtagty Bişkekde ýerleşýän ÝHHG-niň Akademiýasy magistratura derejesinde bilim berýän regional merkez bolup, onda talyplar üçin ýörite okuw we maliýe şertleri döredilýär. Azatlyk Radiosyndan Merdan Saryýew ÝHHG-niň Akademiýasynyň ylmy işler boýunça ýolbaşçysy Çolpon Osmonalyýewa bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Çolpon, ilki bilen Akademiýaňyz barada umumy bir maglumat berseňiz?
Çolpon Osmonalyýewa:
ÝHHG-niň Bişkekdäki Akademiýasy gyrgyz hökümeti bilen ÝHHG-niň arasyndaky baglaşylan özara düşünişmek baradaky Memorandumyň esasynda iş alyp barýar. Biziň Akademiýamyz hem gyrgyz tarapynyň hem-de ÝHHG-niň gatnaşmagynda döredildi.
Akademiýamyzyň regional derejesi bar we bize Merkezi Aziýanyň döwletlerinden gelip okaýarlar.
Akademiýa 2002-nji ýylda döredilende onuň diňe bir magistratura programmasy bardy. Ýagny, ol “Syýasat we howpsuzlyk” programmasydy. Nygtap geçesim gelýär, bu programma diňe Merkezi Aziýanyň syýasatyna gönükdirilen.
Geçen ýyl hem özara ylalaşyp, biz täze bir ugur boýunça magistratura programmasyny ýola goýduk. Ol hem “Ykdysady dolandyryş we ösüş” programmasy. Bu programmamyz boýunça biz eýýäm Merkezi Aziýa döwletleriniň ýaşaýjylaryna bilim berip başladyk.
Azatlyk Radiosy: Çolpon, siz diňe magistratura boýunça programmalaryňyzyň bardygyny aýtdyňyz, mundan başga hiç hili okuw mümkinçilikleri ýokmy? Sapaklar haýsy dilde alnyp barylýar?
Çolpon Osmonalyýewa:
Biziň Akademiýamyzda ýaňky agzap geçen iki magistratura programmamyzdan başga-da, ýörite tälim beriş sapaklary, ylmy-barlag işleri we konferesiýalar geçirilýär.
Sapaklar aglaba diňe iňlis dilinde geçirilýär. Ýöne käbir dersler rus dilinde alnyp barylýar. Ýöne, esas hökmünde iňlis dili alynýar.
Azatlyk Radiosy: Indi ýokary okuw jaýyňyzyň abiturientlerden talaplary we okuwa girmek üçin tabşyrmaly resminamalar barada gürrüň berseňiz?
Çolpon Osmonalyýewa:
Magistratura programmalarymyzyň her biri üçin giriş synaglary dürli wagtda geçirilýär. Ýagny, eger-de “Syýasat we howpsuzlyk” programmasyna tabşyrýan bolsaňyz, resminamalar her ýylyň fewral aýyndan tä maý aýyna çenli kabul edilýär. Gyzyklanma bildirýänler goşmaça maglumatlary we giriş arzasyny biziň saýtymyzdan tapyp bilerler. Onuň salgysy: www.osce-academy.net
.
Ikinji magistratura programmamyz boýunça resminama kabul ediş prosesi geçen hepdeden eýýäm başlandy. Bu programmamyz boýunça hem ähli gerekli maglumatlary, bildirilýän talaplary biziň saýtymyzdan tapyp bilersiňiz.
Azatlyk Radiosy: Çolpon, meniň düşünişime görä, siziň magistratura programmalaryňyz belli bir derejede syýasy bilimlere gönükdirilen.Bu programmalara dokument tabşyrmak isleýän talyplaryň ilkinji ýokary bilimi hem syýasat bilen bagly bolmalymy ýa-da başga, ýagny daşary ýurt dilleri ýaly ugurlar boýunça gutaran ýaşlar hem resminama tabşyryp bilýärlermi?
Çolpon Osmonalyýewa:
“Syýasat we howpsuzlyk” programmasy barada aýdylanda, bize diňe syýasat bilimi ýa-da gumanitar ugurlar boýunça bilim alan talyplar tabşyryp bilýärler. Bize halkara gatnaşyklar bölümini gutaran ýaşlar hem resminamalaryny ugradyp bilerler.
“Ykdysady dolandyryş we ösüş” programmasyna tabşyrmak isleýän talyplaryň ykdysadyýet we maliýe ugurlary boýunça ýokary bilim diplomy bolmaly.
Azatlyk Radiosy: Çolpon, ýaňy siz sapaklaryň iňlis dilinde geçirilýändigini aýtdyňyz. Munuň üçin talyplaryň iňlis diliniň derejesi boýunça şahadatnamalarynyň, ýagny TOEFL ýaly resminamalarynyň bolmagy şertmi?
Çolpon Osmonalyýewa:
Iňlis diliniň derejesi boýunça biz hiç hili resminamany talap edemzok. Ýöne birinji tapgyrdan geçen talyplar biziň Akademiýamyzyň taýýarlan ýörite iňlis dili boýunça synagyny tabşyrmaly bolarlar. Şolaryň netijelerine görä hem biz talybyň dil derejesini kesgitläris. Diýmek, dil derejesi boýunça bize hiç hili resmi şahadatnamany ugratmagyň geregi ýok, biziň öz testimiz bar.
Azatlyk Radiosy: Ýaňy siz Akademiýaňyzda ýörite tälim beriş kurslarynyň we konferensiýalaryň geçirilýändigini aýtdyňyz. Olara nädip gatnaşmaly? Ýa-da siziň websaýtyňyzy yzarlap ýörmelimi?
Çolpon Osmonalyýewa:
Haçan-da haýsydyr bir tälimçilik kurslary yglan edilende, bu baradaky maglumat biziň websaýtymyzda ýerleşdirilýär. Ähli maglumatlary biziň websaýtymyzyň esasy sahypasyndan tapyp bolýar.
Azatlyk Radiosy: Çolpon, soňky sorajyk soragym töleg bilen bagly. Akademiýaňyzda töleg ýagdaýy nähili?
Çolpon Osmonalyýewa:
Akademiýamyz ÝHHG-ä agza döwletler tarapyndan maliýeleşdirilýär. Netijede okuw mugt. Mundan başga-da talyplara ýörite stipendiýa berilýär. Şeýle-de biziň umumy ýaşaýyş jaýymyzyň ýokdugy sebäpli, talyplaryň kireýine jaý tutmagy üçin goşmaça pul hemaýaty berilýär. Daşary ýurtly talyplary medisina ätiýaçlandyryşy bilen üpjün edýäris. Munuň üstesine-de, çagaly talyplarymyza ýörite goşmaça kömek hödürleýäris.


text:
Daşary syýasaty
Türkmenistanyň daşary syýasaty onuň Konstitusiýasy, Türkmenistanyň hemişelik bitaraplygy hakyndaky Konstitusion kanuny, Türkmenistanyň bitarap döwlet hökmünde daşary syýasy Konsepsiýasy we beýleki kanun çykaryjy namalar esasynda amala aşyrylýar. Türkmenistanyň daşary syýasaty içeri syýasatyň logiki dowamy bolup, Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan ykrar edilen Hemişelik bitaraplyk halkara-hukuk derejesi bilen kesgitlenýär.
Türkmenistanyň daşary syýasatynyň esasy wezipeleri:
Türkmenistanyň döwlet özygtyýarlygyny gorap saklamak we berkitmek, onuň halkara gatnaşyklary ulgamynda ähmiýetini we tutýan ornuny ösdürmek;
döwletiň içerki ösüşi üçin iň ýokary amatly daşary-syýasy şertleri döretmek;
diplomatik gatnaşyklaryň halkara tejribesindebar bolan ähli görnüşleri bilen Türkmenistanyň milli bähbitlerini goramak we amala aşyrmak;
Türkmenistanyň howpsuzlygyny syýasy, diplomatik serişdeler bilen üpjün etmek;
deňhukuklylyk we birek-birege hormat goýmak esasynda ähli daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen oňyn, özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmek;
Türkmenistanyň daşary syýasy hereketleriniň halkara hukugyna we BMG-niň Düzgünnamasyna doly laýyklygyny üpjün etmek.


text:
Публикации
TÝL — 2015: 28-nji tapgyryň öňünden käbir maglumatlar, çaklamalar
«Aşgabat» — «Merw»
Geçen tapgyrda «Balkandan» uly hasap bilen ýeňlen «Merwe» dördünji aýlawyň ilkinji duşuşygynda-da kyn synag garaşýar. «Merw» «Aşgabady» şu möwsümde diňe birinji aýlawda ýeňip gördi, şondan soňky iki duşuşyk «paýtagtlylaryň» peýdasyna tamamlandy, hat-da Maryda geçirilen üçünji aýlawdaky duşuşykda-da. Bu gezek hem «Aşgabadyň» ýeňjekdigine garaşyp bolar. Eger «Aşgabat» şuny başarsa, «Ahalam» utuk ýitirse, onda «paýtagtlylara»...
TÝL — 2015: 27-nji tapgyryň duşuşyklaryndan soň gyzykly hasaplamalar
Tapgyryň umumy aýratynlyklary:
Ine-de, doly bolmasa-da, 23-nji milli çempionatymyzyň üçünji aýlawy hem tamamlandy. Aýlawyň soňky tapgyrynda geçirilmeli 5 duşuşygyň biriniň senesiniň süýşürilendigini ýene bir gezek ýatladýarys. Geçirilen 4 duşuşykda bolsa derwezelere 12 pökgi geçirildi. Täsin tarapy, yzda galan 25 tapgyryň duşuşyklarynda 12 gol bilen tamamlanan ýekeje tapgyr hem ýok eken, gollar ýa-ha 12-den az, ýa-da kän. ...
Ronaldo we Ibrahimowiçden täze rekordlara garaşylýar
UEFA Çempionlar ligasynda düýnki oýunlardan soň, bu gün hem galan 4 toparçada – “A”, “B”, “C”, “D” toparçalarynda jemi 8 oýun oýnalar. Şolaryň diňe biri 21:00-da, galan 7-si adatça bolşy ýaly, 23:45-de başlar.
Zlatana iki rekord garaşýar (“Şahtýor Donesk” – “Pari Sen Žermen”; 23:45)
11-nji gezek gatnaşýan “Şahtýor Donesk” topary “Real Madridden” soň, bu gezek liganyň başga...
Super ýyldyzyň soňky çempiona kömegi degmez
Hawa, futbol muşdaklarynyň söýgüli bäsleşiginiň eýýäm, 2-nji hepdesiniň duşuşyklaryna şu gün badalga berler. Şu gije “E”, “F”, “G”, “H” toparçalarynyň duşuşyklary oýnalar. Oýunlaryň ählisi-de Aşgabat wagty bilen 23:45-de başlanar. Bu gijeki 8 oýnuň arasyndan iň esasylary hökmünde, “Porto”–“Çelsi” hem-de “Barselona”–“Baýer” oýunlaryny görkezmek bolar.
Messisiz “Barselona” nähili netije gazanarka? (“Barselona” – “Baýer”; 23:45)
“Ýeri doldurylyp bolmajak oýunçy”...
TÝL — 2015: 27-NJI TAPGYRYŇ DUŞUŞYKLARYNDAN ÖŇ KÄBIR MAGLUMATLAR
Umuman alanyňda, şu tapgyryň duşuşyklary bilen 23-nji milli çempionatymyzyň üçünji aýlawy tamamlanýar, ýöne 22-nji tapgyryň we «Hazyna» futbol toparynyň soňky duşuşyklarynyň möhletiniň süýşürilendigini hem ýene bir ýola ýatladýarys.
HTTU — «Hazyna»
Duşuşygyň senesi üýtgedildi.
«Balkan» — «Merw»
Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Aly Gurbanynyň şägeirtleri iki tapgyr bäri ýeňiş gazanyp gelýän hem bolsa, şu möwsümde topar «Merw» bilen geçiren duşuşyklarynda...
TÝL — 2015: 26-njy tapgyryň duşuşyklaryndan soň gyzykly hasaplamalar
Tapgyryň umumy aýratynlyklary:
16 pökgi: Tapgyrda geçirilen 4 duşuşykda derwezelere 16 pökgi girdi, ortaça her duşuşykda 4 pökgi. Ýadyňyzda bolsa, geçen tapgyr hem 16 gol bilen tamamlanypdy, ýöne bu tapgyrda «Hazyna» — «Energetik» duşuşygynyň senesiniň üýtgedilendigini ýatladýarys.
Bir jerime: Tapgyrda geçirilen pökgüleriň biri 11 metrlik jerime urgusyndandyr.
Üstünlik myhmanlaryň tarapynda: Tapgyrda geçirilen 4 duşuşygyň diňe birinde ýer eýeleri...
TÝL — 2015: 26-njy tapgyryň duşuşyklaryndan öň käbir sanlar, maglumatlar
“Hazyna” - “Energetik” (Duşuşyk 10-njy oktýabra geçirildi)
“Altyn Asyr” - “Daşoguz”
Çempionatyň öňdebaryjysy bilen ýaryş tertibiniň soňky ornundaky toparyň duşuşygy. Bir möwsümiň iň netijeli futbolçysy bolmak üçin Süleýman Muhadowa ýene bir mümkinçilik. Bilşiňiz ýaly, iň netijelileriň sanawynda Süleýmanyň geçiren gollary Myrat Ýagşyýewiňkiden 2 gol az.
Duşuşykda artykmaçlyk, gürrüňsiz, «Altyn asyryň» tarapynda. Eger «Daşoguz» bir gudrat görkezmese, «Ahal» ýa-da...
TÝL — 2015: 25-nji tapgyryň duşuşyklaryndan soň gyzykly hasaplamalar
Tapgyryň umumy aýratynlyklary:
Ýene iki topar 30 utuk toplady: HTTU bilen «Merw» şu möwsümde 30 we ondan kän utuk alan 6-7-nji toparlar boldy. Toparlaryň 24 duşuşykdan soň 31 utugy bar
16 gol: Tapgyrda derwezelere jemi 16 pökgi geçirildi. Bu bolsa her duşuşyga ortaça 3,2 goluň düşýändigini görkezýär.
Ýer eýeleri — ýeňiji: Tapgyrda 3 duşuşykda ýer eýeleri, birinde myhmanlar ýeňiş gazandy. Bir...
TÝL — 2015: 25-nji tapgyryň duşuşyklaryndan öň maglumatlar, hasaplamalar
«Merw» — «Hazyna»
Soňky tapgyrlarda şowly çykyş edýän we Kubok ýaryşynyň ýarym finalyna çykmagy başaran «ykdysadyýetçiler» tapgyryň ilkinji duşuşygynda gadymy Mary topragynda myhmançylykda çykyş ederler. «Merwdir» «Hazyna» ýaryş tertibinde 7-8-nji orunlary eýeleýärler. Aralarynda-da bir utuk bar. Diýmek, 7-nji ýeri eýelemek, mümkin bolsa 6-njy orna-da geçmek üçin iki toparyň arasynda barlyşyksyz göreşiň gitjegi şübhesiz hakykat. Duşuşykda artykmaçlyk...
Futbol boýunça Türkmenistanyň Kubogynyň çärýek final duşuşyklaryndan soň gyzykly hasaplamalar
«Balkan» 4 — 0 «Ahal» (Iki duşuşygyň netijesi boýunça 5:3)
Gollar:
1:0, Aleksandr Boliýan
2:, Myrat Ýagşyýew
3:0, Myrat Ýagşyýew
4:0, Amir Gurbany
Garaşylan oýnuň garaşylmadyk netijesi: Dogrusy, «Balkanyň» öz meýdanynda «Ahaly» 4:0 hasabynda ýeňip bilýändigine janköýerler Ýokary ligadaky duşuşykda hem şaýat boldy. Ýöne Türkmenistanyň Kubogynda 3:1 hasapdaky ýeňlişden soň, ýarym finala çykmaga hukuk gazanmak Kubok ýaryşymyzyň taryhynda öň bolan hem...
19-njy sentýabrda futbol boýunça Türkmenistanyň Kubogynyň çärýek finalynyň jogap duşuşyklary geçiriler
«Balkan» — «Ahal» (Birinji duşuşygyň netijesi 1:3)
Köplenç bolşy ýaly, «Balkan» myhmançylykda garşydaşlaryny ýeňip bilmegiň syryny çärýek finalyň ilkinji duşuşygynda hem çözüp bilmedi. Gaýtam, topar öz derwezesine 3 pökgi goýbertdi. Ýöne «Balkan» — «Ahal» duşuşygy diýlende «nebitçileriň» şu ýyl Ýokary ligada «Ahaly» uly hasap bilen ýeňendigi janköýerleriň ýadyna düşýän bolsa gerek. Şonuň üçin hem «Balkan» ýarym...
Самые неожиданные преимущества бега
Мы не раз писали о пользе бега. В качестве очевидных плюсов можно упомянуть улучшение сна и настроения, поддержание здорового веса, увеличение жизненной ёмкости лёгких и тренировку сердца. Но если вам и этого недостаточно, обратите внимание на неочевидные преимущества занятий бегом.
Новые друзья
Если вам кажется, что бег — выбор одиночек, вы ошибаетесь! Многие с удовольствием бегают вместе....
TÝL 2015: 24-nji tapgyrdan soň gyzykly hasaplamalar
Tapgyryň umumy aýratynlyklary:
Her kime birden: Tapgyrda bir duşuşykda 2 gezek tapawutlanyp bilen futbolçy ýok.
Deňlikleriň tapgyry: Tapgyrda 3 duşuşyk deňlik bilen tamamlandy.
Her oýunda 2 gol: Tapgyrda derwezelere 10 pökgi geçirildi.
«Meýdanam, ýeňişem biziňki»: Tapgyrda ýeňişli tamamlanan duşuşyklaryň ikisinde hem ýeňiş ýer eýeleriniň tarapynda boldy.
350-ä ýetip barýar: Şu tapgyrdan soňky 23-nji Milli çempionatymyzda derwezelere jemi 346 gol geçirildi.
«Hazyna»...
SUPER ÝYLDYZYŇ NOBATDAKY REKORDY
UEFA Çempionlar ligasynyň täze möwsümine düýn badalga berildi. 4 toparçada oýnalan 8 duşuşykda 20 gol derwezä geçirildi. Möwsümiň 1-nji goluny PSŽ-niň täze transferi Anhel Di Mariýa öz adyna ýazdyrdy. “Real Madridiň” super ýyldyzy Kristiano Ronaldo özüniň nobatdaky het-trigi bilen bu ýaryşdaky gollarynyň sanyny 80-e ýetirip, häzirlikçe rekordyň ýeke-täk eýesi boldy. Liganyň debýutanty “Astana” topary derwezesine...
ÝYLDYZLARYŇ LIGASY BAT ALÝAR
Hawa, futbol oýnunyň iň abraýly, iň özüne çekiji bäsleşigi bolan UEFA Çempionlar ligasynyň täze möwsümi-de şu gün bat alar. Ýewropanyň saýlama 32 klubuny özünde jemleýän ýaryşda şu gün “A”, “B”, “C”, “D” ertir bolsa, “E”, “F”, “G”, “H” toparçalarynyň 1-nji oýunlary oýnalar. Duşuşyklaryň ählisi-de Aşgabat wagty bilen 23:45-de başlar. 1-nji tapgyryň iň esasy üns merkezdäki...
TÝL — 2015: 24-nji tapgyr, käbir sanlar, maglumatlar
«Ahal» — HTTU
Tapgyryň ilkinji duşuşygy, belki, onuň iň esasy oýny däldir. Ýöne şu duşuşygyň netijesiniň ýaryş tertibiniň ýagdaýy bilen baglydygyny turuwbaşdan aýtmak ýerlikli bolar. Çünki ýer eýeleri ikinji, HTTU bolsa 6-njy orun üçin göreş alyp barýar. Utulyş «Ahalyň» üçünji orna ymykly düşmegine, HTTU-nyň bolsa 7-nji orna aşak gaçmagyna sebäp bolup biler.
Ýaryş tertibinden çen tutsaň, duşuşykda...
Türkmenistanyň Kubogy — 2015: çärýek finalyň ilkinji duşuşyklaryndan soň gyzykly hasaplamalar
Umumy hasaplamalar:
18 futbolça 25 pökgi: Futbol boýunça Türkmenistanyň Kubogy ugrynda geçirilýän şu ýylky ýaryşda çärýek finalyň ilkinji duşuşyklaryndan soň, derwezelere jemi 25 pökgi girizildi. Olar 18 futbolça degişlidir.
«Daşoguzdan» başga her kim öz paýyny aldy: Şu ýylky Kubok ýaryşynda garşydaş derwezä pökgi girizip görmedik ýeketäk topar «Daşoguzdyr».
"Ahal" 3 — 1 "Balkan"
Gollar:
0:1, Aleksandr Boliýan 32’
1:1, Orazmuhammet Işangulyýew...
TÝL-2015: 23-nji tapgyrdan soň gyzykly hasaplamalar
Tapgyryň umumy aýratynlyklary:
20-den 5-e çenli: 23-nji tapgyryň duşuşyklaryndan soň, diňe şu möwsümde 2 futbolçy 20 we ondan kän, 4 futbolçy 15 we ondan kän, 9 futbolçy 10 we ondan kän, 26 futbolçy 5 we ondan kän gol geçirdi.
Ýaryş tertibine görä ýeňiş/ýeňliş: Tapgyrda ýaryş tertibinde ilkinji 5 orunda barýan toparlaryň ählisi ýeňiş gazandy, şonuň ýaly hem...
TÝL — 2015: 23-nji tapgyr, käbir çaklamalar, maglumatlar
«Aşgabat» — «Daşoguz»
Bir tapgyrlyk arakesmeden soňra, Milli çempionatymyzyň Ýokary ligasynda çykyş edýän toparlarynyň arasyndaky duşuşyklar ýene-de dowam edýär. 21-nji tapgyrda ilkinji bolup öňe saýlanan duşuşygynda, iň soňky sekuntlardaky gol bilen ýeňlen «Aşgabat» tapgyryň ilkinji duşuşygynda ýurdumyzyň demirgazyk welaýatynyň futbol toparyny kabul eder. Bu duşuşyk 8-nji sentýabrda bolar.
Elbetde, duşuşykda «Aşgabadyň» ýeňiş gazanjakdygyny öňünden çaklamak bolar. Eger...
«D» toparça: milli ýygyndymyzyň mümkinçilikleri
Mälim bolşy ýaly, ýurdumyzyň futbol boýunça milli ýygyndysy nobatdaky dünýä we Aziýa çempionatyna çykmagyň üçünji saýlama tapgyrynyň üçünji duşuşygynda myhmançylykda Omanyň milli ýygyndysyndan 3:1 hasabynda ýeňildi. Şeýlelikde, milli ýygyndymyz geçiren 3 duşuşygynyň 2-sinde ýeňlip, birinde deňlik bilen oýnap, bir utuk toplady we häzirlikçe toparçada 4-nji orny eýeleýär. Şu duşuşykdan soňra emele gelen käbir sanlara we...


text:
Şenbe güni Pakistanyň daşary işler ministri Jalil Jilani Pakistanyň owganystanly ähli talyban tussaglary azatlyga goýbermekligi planlaşdyrýandygyny mälim etdi.
Abu Dabide geçirilen metbugat konferensiýasynda bu barada eden çykyşynda ol azatlyga goýberiljek talybanlaryň arasynda owganystanly talyban komandirlerinden biri Molla Abdul Gani Baradaryň-da boljakdygyny aýtdy.
Owganystanyň Birleşen Arap Emirliklerindäki ilçisi Najibullah Mujadedi Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda Pakistanyň bu planlaryny hoşallyk bilen garşy alandyklaryny mälim etdi.
Ýöne, şol bir wagtyň özünde-de, ol mundan ozalky azatlyga goýberilen owganystanly tussaglary Owganystana getirmek meselesinde Pakistana ýardam sorap, ýüz tutandygyny-da aýtdy.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat boýunça ýolbaşçysy Ketrin Aşton Ukrainadaky krizisi maslahat etmek üçin indiki hepdede ABŞ-nyň, Orsýetiň we Ukrainanyň ýokary derejeli wekilleri bilen duşuşjagyny aýtdy.
Aşton maslahata ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerriniň, Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrowyň we Ukrainanyň daşary işler ministri wezipesini ýerine ýetirýän Andriý Deşytsanyň gatnaşjakdygyny aýtdy.
ÝB-niň diplomatlary duşuşygyň Ýewropada boljagyny aýtsalar-da, onuň ýerini we wagtyny takyklaşdyrmadylar.
7-nji apreldäki telefon söhbetdeşliginde Kerri bilen Lawrow dartgynlylygy gowşatmak üçin Ukrainanyň, Orsýetiň, ABŞ-nyň we ÝB-niň arasynda ýakyn on günüň dowamynda gönümel gepleşikleri geçirmegiň maslahatyny etdiler.
Kerriniň çykyşy
ÝB-niň soňky beýannamasy Kerriniň Orsýetiň agentlerini we ýörite gulluklaryny Ukrainanyň gündogarynda protestleri güýçlendirmekde aýyplamagynyň yz ýany edildi. Kerri şeýle usul bilen Orsýetiň, edil Krymdaky ýaly, gündogar Ukrainada-da harby hereketleri taýýarlamaga synanyşýandygyny aýtdy.
Kerri bu çykyşyny 8-nji aprelde ABŞ-nyň Senatynda etdi.
"Soňky 48 sagadyň dowamynda görýän zatlarymyzyň ählisi, orsýetli prowokatorlaryň we agentleriň Ukrainanyň gündogarynda edýän hereketleri olaryň şol ýerde bulaşyklygy döretmek üçin ýörite iberilendigi barada habar berýär”.
Kerry şeýle hereketleri “bikanun we kanunlara garşy” diýip atlandyrdy. Kerry, eger Orsýet Ukrainanyň garaşsyzlygyny bozmagyny dowam etdirse, ABŞ-nyň we onuň Ýewropadaky ýaranlarynyň Orsýet babatynda energiýa we bank hasaplaryna degişli täze sanksiýalary girizmäge taýýardygyny aýtdy: "ABŞ we biziň ýaranlarymyz Orsýetiň öz 19-njy asyra mahsus hereketleriniň jogapkärçiligini çekmegi üçin 21-nji asyryň gurallaryny ulanmakdan çekinmez”.
NATO-nyň baş sekretary Anders Fogh Rassmussen 8-nji aprelde Orsýete duýduryş bilen çykyş etdi we Moskwanyň Ukraina girmeginiň “taryhy ýalňyşlyk” boljakdygyny aýtdy.
Gapma-garşylyk
Bu beýannamanyň öňüsyrasynda Ukrainanyň häkimiýetleri Ukrainanyň üç sany şäherinde hökümet edaralaryny eýelän orsýetparaz aktiwistlere garşy herekete başlapdy. Häkimiýetler Harkow şäheriniň administrasiýasynyň jaýynyň orsýetparaz aktiwistleriň elinden alnandygyny we 70 çemesi “separatistiň” tussag edilendigini aýtdylar.
Gündogar Ukrainanyň Donetsk we Lugansk şäherlerinde gapma-garşylyk henizem dowam edýär.
Ukrainanyň Döwlet howpsuzlyk gullugy Luganskdaky “separatistleriň” döwlet howpsuzlyk edarasyny ele salyp, bu binada partladyjy serişdeleri ýerleşdirendiklerini we 60 adamy zamun alandyklaryny aýtdy. Aktiwistler bu aýyplamalary ret edýärler.
Moskwada Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow orsýetparaz aktiwistlere garşy islendik güýjüň ulanylmagynyň Ukrainany graždanlyk urşuna iterip biljekdigini duýdurdy.
Lawrow Ukrainadaky ýagdaýyň gowulanmagy üçin Ukrainanyň ors dilli ilatynyň aladalanmalarynyň nazara alynmalydygyny aýtdy.


text:
18-nji iýulda Gazagystanyň söwda paýtagty Almatyda ýaragly adamlaryň polisiýa merkezine hüjüm edip, azyndan üç polisiýa işgärini we başga-da birnäçesini ýaralandygy habar berlenden soň, häkimiýetler “gyzyl” duýduryş çykaryp, ýaşaýjylary öýlerinden çykmazlyga çagyrdylar.
Gazagystanyň Içeri işler ministrligi wakada üç polisiýa ofiseriniň we parahat ilatdan bir esgeriň öldürilendigini tassyklady.
Ýerli media serişdesiniň berýän maglumatynda hüjümçileriň polisiýa merkezine we Milli Howpsuzlyk komitetiniň (KNB) ýerli departamentine hüjüm edendigi habar berilýär.
Ýerli media ýene bir sebitde ok atyşygy bolandygy barada habar berýär, emma bu baradaky maglumatlar heniz hem nätakyklygyna galýar.
Hüjümçileriň azyndan bir sanysy tussaghana alnyp gidildi.
Şeýle-de, ýaralananlaryň arasynda parahat ilatdan ýaşaýjylaryň hem bardygy aýdylýar.


text:
Şenbe güni Owganystanda ýerli polisiýa we halkara koalision güýçleri ýurduň demirgazygynda ýaragly söweşijiler tarapyndan zamunlykda saklanýan dört aýaly halas etdiler.
Gumanitar guramada iş alyp barýan bir britaniýaly we bir keniýaly lukman zenan bilen birlikde owganystanly iki aýal maşgala geçen hepde Owganystanyň Badahşan welaýatynda ýaragly adamlar tarapyndan zamun alnypdylar.
Owganystanyň hökümet resmileri bu ýaragly söweşijileriň hökümetden girewine pul berilmegini talap edendiklerini aýdýarlar.
Owganystanyň Içeri işler ministrliginiň hem-de koalision güýçleriň bilelikde geçiren şenbe günki operasiýasynda ýedi sany talyban söweşijisiniň öldürilip, bu dört zenanyň zamunlykdan halas edilendigi habar berilýär.


text:
24-nji sentýabrda Türkmenistanyň Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 70-nji mejlisine gatnaşmak üçin Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Nýu-Ýork şäherine iş saparynda bolar.
BMG-niň Baş Assambleýasynyň ýubileý mejlisiniň çäklerinde 2015-nji ýyldan soňky döwür üçin durnukly ösüş boýunça meselelere bagyşlanan duşuşyk geçiriler. Oňa Türkmenistanyň Prezidenti hem gatnaşar. Döwlet Baştutanynyň çykyşynda Bitarap Türkmenistanyň netijeli halkara hyzmatdaşlygyny giňeltmäge, ählumumy parahatçylygy, howpsuzlygy we ösüşi üpjün etmäge gönükdirilen netijeli başlangyçlary beýan ediler.
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň şu mejlisiniň çäklerinde Türkmenistanyň Prezidentiniň ikitaraplaýyn duşuşyklary, şol sanda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary we käbir daşary döwletleriň ýolbaşçylary bilen duşuşyklary göz öňünde tutulýar.


text:
Anna güni agşam Täjigistanyň gündogar regionyndaky barlag punktunda esgerleriň bir ýeňil maşyna garşy atan okundan bir adam ölüp, üç adam ýaralandy.
Bu wakanyň ýüz beren ýeri bolan Daglyk-Badagşan awtonom oblastynyň polisiýa resmileri bu wakada maşynyň sürüjisiniň barlag punktunda togtamakdan ýüz öwrendigini we esgerleriň duýduryşyna-da gulak gabartmandygyny aýdýarlar.
Şu awtonom oblastdaky daglyk raýonda 24-nji iýulda hökümet güýçleriniň geçiren harby operasiýasynda azyndan 12 sany esgeriň we 30 töweregi ýaragly söweşijiniň öldürilendigi habar berlipdi.


text:
Türkmen poeziýasynyň Ömürzaýa ýyldyzy Annasoltan Kekilowanyň dünýä inenine 30-njy noýabrda dogry 70 ýyl bolýar. Annasoltan türkmen poeziýasynda köplere mälim, şol wagtyň özünde-de häzire çenli doly ykrar edilmedik ýyldyzlaryň biridir.
Annasoltan Kekilowa bir goşgusynda: “Syndyrma sen, aýnadyr gyz ýüregi” diýipdi. Zenan kalbyny diňe bir syndyrmak däl, eýsem ýok etmäge çalyşdylar. Hak söz aýdýandgy üçin sowet häkimiýeti ýyllarynda Annasoltany “akylyndan azaşan” diýip, zor bilen dälihana atdylar.
Bu jezany az görüp, onuň eserlerini çap etmegi gadagan etdiler. Bar bolan iki sany goşgular ýygyndysyny kitaphanalardan aldylar we onuň goşgularyna döredilen aýdymlara-da gadagançylyk girizdiler.
Ol öňli-soňly 12 ýyllap psihiki keselhanada mejbury saklandy. Ahyrynda 1983-nji ol ýerden Annasoltanyň jesedini çykardylar.
Diňe SSSR-de aýdyňlyk döwri başlananda, Annasoltan Kekilowany ýatlamak mümkin boldy. Garaşsyzlygyň başky ýyllarynda Annasoltanyň täze goşgular ýygyndysy çapdan çykdy hem ol barada dokumental film surata düşürildi. Soňky ýygyndy öňkülerden kämil hem bolsa, gynansak-da, ol Annasoltanyň döredijiliginiň ähli tarapyny öz içine almady. Ol diňe şahyryň el ýüzünde bar bolan goşgularydy.
Şahyryň iň soňky, ýagny 1992-nji ýylda çykan “Ömürzaýa ýyldyzym” atly kitabynyň ahyrynda şeýle bildiriş bar: “Gadyrly okyjylar! Annasoltan Kekilowanyň eserleri iň soňky gezek 21 ýyl mundan ozal çap edilipdir”.
Ine, ondan bäri-de 20 ýyl geçdi. Şeýlelikde, Annasoltan Kekilowa ýene unudyldy. Ýazyjy Hudaýberdi Hally şu ýagdaýlar barada Annasoltana hem onuň döredijiligine ýakyndan tanyş şahyr Şiraly bilen gürrüňdeş boldy.
Şu söhbetdeşligi diňlemek üçin şu aşaky düwmä basyň:


text:
Owganystanyň gündogaryndaky oglan mekdeperiniň biriniň daşynda janyndan geçen motorsikletçiniň eden bomba hüjüminde azyndan dokuz oglan we bir polisiýa ofiseri öldi.
Owganystanyň resmileriniň aýtmagyna görä, amala aşyrylan şol hüjümde ýoldan geçip barýan ABŞ-nyň harby konwoýy nyşana alynypdyr. Emma häzire çenli harbylar tarapyndan ýitgileriň bolup-bolmandygy bardada takyk maglumat ýok.
Amala aşyrylan bu bomba hüjümi duşenbe güni gündiz, oglan mekdebiniň golaýyndaky bazaryň daşynda, çagalar öýlän naharyny iýmek üçin daşary çykan wagty partaladylypdyr. Bu barada Owganystanyň resmileri habar berýär.
Maglumata görä, partlamada ondan gowrak çaga hem ýaralanypdyr. Häzirlikçe ýaralanan çagalaryň ýaşy barada takyk maglumat ýok.
Owganystanda NATO-nyň liderligindäki Halakara howpsuzlyk güýçleri häzirlikçe bu wakany tassyklamadylar.


text:
Moldowan paýtagtynda protest bildirýän 20 müň çemesi adam, 1 milliard çemesi amerikan dollary möçberindäki serişdäniň ýitirim bolmagyna getiren bank galmagalyndan soň, prezident Nikolaý Timoftiniň we hökümetiň işden çekilmegini talap edýär.
Protestçiler mart aýynda irki parlament saýlawlarynyň geçirilmegini hem talap edýärler. Moldowadaky «Mertebe» we «Hakykat» raýat hereketleri tarapyndan gurnalan protest 6-njy sentýabrda hem müňlerçe moldowany köçelere çykarypdy.
Bu ýurduň post-sowet taryhyndaky iň uly protestdir.
Müňlerçe protestçi bir hepdeläp Kişinýowyň merkezi meýdançasynda dikilen çadyrlarda galdy we öz talaplary berjaý eldilýänçä gitmezligi wada berdi.


text:
Azerbaýjanyň we Ermenistanyň prezidentleri Azerbaýjanyň Daglyk-Garabag regionynda ok atyşygy bes etmek we konflikti parahatçylykly çözmek baradaky borçnamalaryny täzelediler.
Birleşen Ştatlar, Fransiýa we Orsýet tarapyndan ýaýradylan bilelikdäki beýanatda, ermeni prezidenti Serž Sarkisiýanyň we Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Aliýewiň ikitaraplaýyn ylalaşylan ýerde gepleşikleriň nobatdaky tapgyryny geçirmek dogrusynda ylalaşandygy aýdylýar.
Bu baradaky ylalaşyga, 16-njy maýda Wenada Birleşen Ştatlaryň, Russiýanyň we Fransiýanyň araçylary bilen geçirilen gepleşiklerden soň gelindi.
Aprel aýynyň başynda Daglyk-Garabag sebitinde soňky iki on ýyllygyň dowamyndaky iň ýowuz çaknyşyklar bolany bäri, Serž Sarkisiýan we Ylham Aliýew ilkinji gezek ýüzbe-ýüz duşuşýarlar.


text:
Forumda alternatiw energiýa çeşmelerine degişli ylmy-tehniki, ekologiýa we ykdysady meseleleriň gozgalmagyna garaşylýar.
Resmi maglumatlarda Türkmenistandaky ylmy pikiriň ösüşini görkezýän ägirt üstünlikler baradaky hasabatlaryň hem beriljegi aýdyldy.
Türkmenistanda bu ugurdan edilýän işleriň arasynda 2009-njy ýylda Ylymlar Akdemiýasynyň çäginde Gün insitutynyň döredilenligi, resmi maglumatlarda Türkmenistanyň günden, ýelden, termal suwlardan, biogazlardan giňden peýdalanmak inisiatiwasy bilen çykyş edýänligi, ýurtda gün-ýel kompleksiniň we diňe Gün energiýasy bilen işleýän dürli enjamlaryň döredilenligi aýdylýar.Günüň energiýasy we “Gün instituty”
Türkmenistanda ozalky ýyllarda esasy alternatiw enegriýa çeşmesiniň Gün energiýasy bolanlygyny bilermenler aýdýarlar.
Türkmenistanyň hökümetiniň oba hojalyk boýunça öňki geňeşçisi Wladimir Ýerofeýew Günüň energiýasyny ulanmak boýunça işleriň 80-nji ýyllarda aktiw alnyp barlananlygyny, munuň üçin Türkmenistanda döredilen Gün insitutynyň Sowet Soýuzynda ýeke-täk ýörite institut hökmünde işlänligini, emma garaşsyzlyk ýyllarynda maliýe üpjünçiligi kesilip, institutyň işiniň çäklendirilenligini gürrüň berdi.
Wladimir Ýerofeýewiň sözlerine görä, häzirki döwrüň ösen tehnologiýalary Gün energiýasyny has netijeli ulanmak üçin uly mümkinçilikleri döredýär, güneşli Türkmenistanda bolsa munuň üçin tebigy mümkinçilikler näçe diýseň bar.
Alternatiw energiýa çeşmeleriniň ýene biri ýoly
Emma, W.Ýerofeýewiň pikirine görä, alternatiw energiýanyň has uly möçberde işläp çykarylmagyny esasan ýeliň güýji bilen işleýän elektrostansiýalaryň gurluşygy arkaly üpjün etmek mümkin.
Bilermen bu ugur Ýewropanyň tejribeleri ulanylsa, Türkmenistanyň tebigy şertlerinde netijeli bolup biler diýýär.
“Ýylyň aglaba böleginde güýçli şemally ýerler ýeterlik. Meselem, ýurduň Günbatary, Balkan welaýaty ýaly ýerlerde ýel generatorlarynyň gurulmagy we energiýanyň ýelden alynmagy örän netijeli we bähbitli bolup biler” diýip, W.Ýewrofeýew aýtdy.
Alternatiw energiýa çeşmelerinden peýdalanmagyň ýangyç-energiýa serişdelerine baý döwletler üçin hem ahmiýetlidigini bilermenler belleýärler we alternatiw energiýa serişdeleriniň ekologik taýdan has arassa, maliýe çykdajylaryna gezek gelende bolsa, has arzan düşýänligini aýdýarlar. Alternatiw energiýanyň ösüş tejribeleri we kynçylyklary
Ekologiýa boýunça alym, Orsýetiň Ylymlar Akademiýasynyň geňeşçisi Alekseý Ýablokow şeýle diýýär: “Dünýä häzir güýçli depginde özgerýär. Meselem, Şwesiýa atom stansiýalaryndan hem-de ýangyç-energiýa serişdelerini satyn almakdan el çekmek kararyny mälim edýär. Bu ýurt ýerli energiýa çeşmelerinden, hususan-da, agaç ekip, biomassadan energiýany işläp çykarmagy göz öňünde tutýar. Germaniýada, Ispaniýada hem energiýanyň ýarpysy alternatiw energiýa çeşmelerinden alynýar”.
Alekseý Ýablokow alternatiw energiýany işläp çykarmak üçin, tebigy şertlere garamazdan, dünýäniň ähli künjeklerinde dürli mümkinçilikleriň bardygyny we munuň üçin häzirki döwürde işlenen zerur tehnologiýalaryň bardygyny belledi we, hususan-da, pes temperaturaly geotermal energetika tehnologiýalaryny mysal hökmünde getirdi.
Emma alternatiw energetikanyň öňünde käbir päsgelçilikleriň-de durandygyny alym belledi. Onuň pikirine görä, ýangyç-energiýa serişdelerine baý döwletleriň şu günki gün örän girdejili atom energiýasy, nebit we gaz önümçiligi ýaly pudaklara esasy ünsüni gönükdirmegi alternatiw energiýa çeşmeleriniň ösdürilmeginiň öňündäki esasy böwetdir.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow “Türkmenistanda alternatiw energiýa çeşmeleriniň ulanylmagy” boýunça şu günler Aşgabatda geçirilýän halkara konferensiýasyna gatnaşyjylara ýüzlenme ýollady.
Prezidentiň ýüzlenmesinde energiýa resurslaryny uly möçberde halkara bazarlaryna eksport etmek bilen bilelikde Türkmenistanda milli ykdysadyýetiniň pudaklaryna täze, ykdysady taýdan amatly we ekologiki taýdan howpsuz tehnologiýalary ornaşdyrmak boýunça-da iş edilýänligi, alternatiw energetika ýurduň ýangyç-energiýa pudagynyň ösüşiniň esasy ugurlarynyň biri hökmünde garalýanlygy aýdylýar.


text:
Italiýanyň täze saýlanan premýer-ministri Mario Monti ýekşenbe güni Orsýete ilkinji resmi sapar bilen barýar. Iki gün dowam etjek bu saparyň dowamynda ol Orsýetiň günortasyndaky Soçi şäherine-de sapar etmekligi planlaşdyrýar.
Mario Monti özüniň bu saparynda Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin we premýer-ministri Dmitriý Medwedew bilen gepleşik geçirer.
Bu gepleşiklerde esasan ýewro zonanyň maliýe problemalary, Orsýet bilen Ýewropa Bileleşiginiň we NATO-nyň hyzmatdaşlyklary hem-de Siriýadaky konfliktler ýaly meseleleriň gün tertibinde boljakdygy habar berilýär.


text:
Penşenbe güni Yrakda amala aşyrylan partlamalarda azyndan 12 adam öldi. Bu wakalardan birinde Yragyň demirgazygyndaky Dujaýl şäherinde içine bomba ýerleşdirilen iki sany ýeňil maşyn partladyldy. Bu iki partlamada azyndan ýedi adam öldi.
Yragyň günortasyndaky Hilla şäherinde amala aşyrylan şuňa meňzeş başga bir partlamada bolsa, azyndan bäş adam öldi.
Ýurduň medisina resmileri bu wakalarda azyndan 60 töweregi adamyň ýaralanandygyny aýdýarlar.
Bu wakalardan edil bir gün öň, çarşenbe güni Yragyň birnäçe regionynda amala aşyrylan dürli partlamalarda 23 adam ölüpdi. Bu hüjümleriň jogapkärçiligini häzirlikçe hiç bir topar öz üstüne almady.


text:
4-nji martda Türkiýäniň polisiýasy Birleşen Ştatlarda ýaşaýan musulman ruhanysy bilen ilteşikli kompaniýanyň ýokary derejeli dört resmisini türk hökümetini agdarmaga synanyşmakda aýyplap tussag etdi. Bu barada Türkiýäniň döwlet eýeçiligindäki habar agentligi mälim etdi.
Maglumatda Kaýseri şäheriniň polisiýasy “Boýdak Holding” kompaniýasynyň başlygyny, baş ýerine ýetiriji direktoryny we ýokary derejeli ýene iki resmisini tussag etdi diýilýär.
Gürrüňi edilýän adamlar agzalýan kompaniýanyň Fethullah Güleniň ýolbaşçylygyndaky herekete maliýe goldawyny berenligi aýdylyp, soraga çekildi.
Türk prezidenti Rejep Taýýyp Erdoganyň öňki ýarany Gülen 1999-njy ýyldan bäri Birleşen Ştatlarda ýaşaýar.


text:
Ukrainada iki aýa golaý wagtlap dowam edýän hökümete garşy protestleriň netijesinde ukrain hökümeti wezipesinden çekildi. Häkimiýetler raýatlaryň nägileligini bildirmek hukugyny çäklendirmek üçin kabul eden ýörite kanunyny iki hepde geçip-geçmänkä ýatyrmaly boldular.
Bu wakalar Merkezi Aziýa ýurtlarynyň jemgyýetlerinde seslenme döretdi. Özbegistanly aktiwistler ukrain protestçilerine raýdaşlyk bildirmek boýunça çäre geçirdiler. Soňky wagtda Gazagystanyň habar serişdelerinde berilýän maglumatlar we ýurtda görkezilýän orsýet telewideniýesiniň maglumatlary bilen kanagatlanmadyk gazagystanlylaryň bolýan wakalary öz gözleri bilen görmek üçin Ukraina syýahat edýän pursatlarynyň hem köpelýändigi barada habar berilýär.
Ukrainadaky syýasy-jemgyýetçilik proseslere türkmen jemgyýetinde nähili garaýyşlar bar? Azatlyk Radiosy türkmenistanly graždan aktiwisti Nurberdi Nurmämmedow bilen söhbetdeşlik geçirdi.


text:
Owganystanyň polisiýasy şu hepde Owganystanda ýaragly söweşijiler tarapyndan zamun alnan eýranly gurluşykçylaryň düýn zamunlykdan boşadylandygyny habar berdi.
Hususan-da, Owganystanyň Farah welaýatynyň polisiýa edarasynyň başlygy general Saed Mohammad şu hepdäniň duşenbe güni zamun alnan 13 sany eýranly raýatyň we 2 sany ýerli raýatyň talyplar tarapyndan azatlyga goýberlendigini tassyklady.
Ol ýerli tire-taýpa ýaşulylarynyň talyplar bilen geçiren gepleşikleri netijesinde bu işiň mümkin bolandygyny aýtdy.


text:
Şu gün Gyrgyzystanda prezidentlik saýlawlary geçirilýär. Köpler bu saýlawlar ýurdy durnuklylyga elter diýip, umyt edýärler. Mundan öň bu ýurt jemgyýetçilik protestlerini, gandöküşikli çaknyşyklary we prezidentiň wezipesinden agdarylmagyny başdan geçiripdi.
2010-njy ýylyň aprel aýynda hökümete garşy geçirilen protestler netijesinde Kurmanbek Bakiýew häkimiýetden agdarylypdy. Bu saýlaw şondan bäri ýurtda geçirilen ilkinji kämil ses berişlik bolar.
Bakiýewiň prezidentlikden agdarylmagyndan iki aý soň, ýurduň günortasynda etniki özbekler bilen gyrgyzlaryň arasynda giň göwrümli çaknyşyklar ýüze çykyp, 500-e golaý adam heläk bolupdy.
Demirgazyk - Günorta
Köpleriň ynanjyna görä, şol çaknyşyklar etniki öýke-kine däl-de, syýasy prowokasiýalar netijesinde ýüze çykypdy. Emma zorluklar bu regiony gylyň üstünde goýdy hem-de demirgazykly we günortaly dalaşgärleriň arasynda ýiti prezidentlik bäsleşiginiň ýüze çykmagyna sebäp boldy.
Halkara krizis toparynyň Merkezi Aziýa boýunça müdiri Paul Kuin-Jadjyň aýtmagyna görä, hazirki saýlawlar, esasan, Gyrgyzystanyň täze ýoluny kesgitlemäge däl-de, soňky bir ýarym ýylyň içinde bolup geçen wakalaryň gaýtalanmazlygynyň öňüni almaga gönükdirilen.
“Zorlukly protestleriň ýüze çykmagyna sebäp boljak giň gerimli galplyklar bolmaz diýip, umyt edýärin. Saýlawlar demirgazyk bilen günortanyň syýasy elitalarynyň arasyndaky bölünişigi ýitileşdirmez diýip, umyt edýärin” diýip, Kuin-Jadj aýdýar.
“Iň möhüm zat bolsa, elbetde, günortada has köp zorluklar ýüze çykmaz diýip, umyt edýärin. Teoretiki taýdan seredilende, bular bolaýjak zatlar” diýip, Kuin-Jadj sözüniň üstüni ýetirýär.
Saýlaw resmileriniň aýtmagyna görä, azyndan 16 dalaşgär görkeziljek saýlawlarda 3,6 million adamyň ses bermegine garaşylýar. Ýurduň Waşingtondaky we Londondaky öňki ilçisi, häzirki wagtlaýyn prezident Roza Otunbaýewa bu wezipä dalaş etmeýär, ol saýlawlardan soň prezidentlikden çekiler.
Gyzgalaňly bäsleşik esasan üç sany meşhur kanditatyň – wagtlaýyn wezipesinden çekilen premýer-ministr Almazbek Atambaýew, milletçi deputat Kamçybek Täşiýew we Bakiýew döwrüniň iň ýokary howpsuzlyk resmisi Adahan Madumarow – arasynda boljaga meňzeýär.
Özüniň saýlaw kampaniýasynda ykdysady meselelere has köp üns beren aram syýasy garaýyşly Atambaýew pikir soralyşyklarda öňde barýar.
Özüniň saýlaw kampaniýasynda ykdysady meselelere has köp üns beren aram syýasy garaýyşly Atambaýew pikir soralyşyklarda öňde barýar. Emma dalaşgärleriň hiçisiniň hem birinji tapgyrda köpçüligiň sesini aljagyna garaşylanok. Bu bolsa bolsa ikinji tapgyrda demirgazykly Atambaýewiň, ýa Täşiýew, ýa-da Madumarow bilen gidişmeli boljakdygyny aňladýar.
Bu çaklamalar günortada täze çaknyşylaryň döräp biljekdigi baradaky gorkulary oýardy, şeýle hem basyş ediji kampaniýalar we galplaşdyrylan ses berişlik kagyzlary baradaky aýyplamalara getirdi. Täşiýew ses berişlik boýunça galplyklar ýüze çyksa, munuň günortada zorlukly netijeleriniň boljakdygyny duýdurdy.
Saýlawlara gözlegçilik etmek üçin 600-den gowrak halkara synçy ýurda bardy. Merkezi saýlaw komissiýasynyň başlygynyň orunbasary Aýnura Şaýymkulowanyň Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugyna aýtmagyna görä, saýlaw resmileri ses berişlikleriň erkin we adalatly geçjegine ynam bilen garaýarlar.
“Gyrgyz respublikasynyň ähli raýatlarynyň, milletine garamazdan, ses bermäge haky bardyr. Gyrgyz respublikasynyň ýaşy 18-den geçen we saýlawçylaryň sanawynda ady görkezilen her bir raýatynyň ses bermäge haky bardyr” diýip, Şaýymkulowa aýtdy.
Gyrgyz saýlawçylarynyň ençemesiniň üns merkezinde ýurduň zoraýakdan hereket edýän ykdysadyýeti, esasan hem döwlet işgärleriniň aýlyk haklary hem-de Hytaý we Gazagystan bilen söwda gatnaşyklary dur. Emma saýlawlaryň netijesi ýurduň Merkezi Aziýadaky ýeke-täk parlamentar demokratiýa statusyna hem täsir eder.
Ýurtdaky çäksiz prezidentlik gözegçiligini üýtgetjek sistema geçen ýyl agzalyp başlanandan soň, bu mesele boýunça içerki göreşler hem ýüze çykdy. Atambaýew parlamentarçylygy saklajakdygyny ýaňzydýar, Täşiýew we Madumarow bolsa güýji elinde jemleýän ýolbaşçy bolmaga ýykgyn edýär.
Birleşen Ştatlaryň Jorj Meýson uniwersitetniň syýasy ylymlar boýunça professory Erik MakGlinçeýiň garaýşyça, parlamentar demokratiýa boýunça ýurtdaky gaýduwsyz başlangyçlara garamazdan, islendik yzagaýdyşlyk Bişkek üçin ahmyrly hereket bolar, ýurdy Merkezi Aziýadaky awtoritar goňşularynyň hatarynda goýar.
“Eger-de olar gaýtadan prezidentçilige geçseler, mundan soňky ädim awtoritarizme tarap bolar, özüňiz bilýäňiz, Gyrgyzystanyň gowşak awtoritarizmi barada aýdýaryn” diýip, MakGlinçeý belleýär.
“Emma, meniň pikirimçe, bu ýagdaý soňky ýylyň dowamynda bolup geçen käbir liberallaşmalardan armanly aýrylyş bolar we bu, esasan, Merkezi Aziýadaky häzirki ýagdaý hökmünde bilinýän ýerine ýetirijiniň güýçli kontrollygyna dolanyşy aňladar” diýip, MakGlinçeý sözüniň üstüni ýetirýär.
Goňşularyň täsiri
Gyrgyzystan tebigy baýlygy az bolan kiçi ýurt bolsa-da, onda özüniň has güýçli goňşularynyň bähbidi bar. Atambaýewe goldaw berýändigi aýdylýan Orsýet Bişkegi söwda we howpsuzlyk boýunça birnäçe täze bileleşiklere, esasan hem GDA-nyň Gümrük bileleşigine we geljekki Ýewrziýa Bileleşigine çekmäge umyt baglaýar.
Gyrgyzystanda harby bazasy bolan Orsýetiň Bişkegi özüniň Manas harby bazasyndan Birleşen Ştatlaryň harbylaryny çykarmaga yrjak bolýan bolmagy mümkin. Şol baza häzirki wagtda Owganystana girýän we ol ýerden çykýan esgerler üçin esasy transport geçelgesi hökmünde hyzmat edýär.
Atambaýew ABŞ-nyň harbylarynyň öz kärende möhleti 2014-nji ýylda tamamlananda çykjakdygyna yşarat etdi. Şol sene Amerikanyň Owganystandan çygmagy üçin bellenen soňky möhlet.
Kuin-Jadjyň aýdyşy ýaly, bu ýerde Gyrgyzystanyň iň güýçli goňşulary bolan Gazagystanyň we Özbegistanyň hem öz bähbitleri bar.
“Gyrgyzystan we Gyrgyzystanyň garaşylmaýan hereketleri gazaklaryň yzygiderli gaharyny getirýär we olarda ynamsyzlyk duýgusyny oýarýar. Eger-de şu saýlawlardan soň ýene-de parlamentar sistemadan güýçli prezidentlige tarap hereket edilse, meniň pikirimçe, gazaklar azda-kände arkaýynlaşarlar” diýip, Kuin-Jadj aýdýar. “Gaty bir işläp barmasa-da, olar bu ýerde parlamentar hökümet ideýalaryny halamaýarlar”.
“Özbeklerdenem nämä garaşjagyňy bilip bolmaýar. Bu ýerdäki syýasy sistemada birje zat üýtgese, bu ýagdaý olaryň özlerini Gyrgyzystan bilen arkaýyn işleşip biljek derejede duýmagyna getirermi – muňa şübheli garaýaryn” diýip, Kuin-Jadj sözüne goşýar.
“Özbek syýasatynda Yslam Kerimowyň pikir-garaýyşlary agalyk edýär. Ondan nämä garaşjagyňy bilip bolmaýar we köplenç onuň pozisiýasy goňşularynyň ukybyna we meýillerine uly şübhe bilen garamak” diýip, Kuin-Jadj sözüni jemleýär.


text:
Pakistanyň hususy mekdeplerine gözegçilik edýän edarasy hususy mekdeplerde Malala Ýusuzaýynyň kitaplaryny saklamagy gadagan etdi. Malala 2012-nji ýylda bilim ugrunda alyp baran işleri üçin “Talyban” tarapyndan kellesinden atylyp, agyr ýaralanypdy.
Pakistanyň ähli hususy mekdepler federasiýasynyň başlygy Kaşif Mirza salgylanyp berilýän maglumata görä, “Men Malala” atly kitabyň mazmunynyň yslama we Pakistana garşydygy aýdylýar.
Bu gadagançylyk kitaphanasynda Malalanyň kitaby bar bolan ýurduň on müňlerçe hususy mekdeplerine öz täsirini ýetirdi.
Hususy mekdepleriň resmileri Malalanyň Günbatar tarapyndan öz maksatlary üçin öňe sürülýändigini we onuň kitabynyň Muhammet pygambere laýyk hormaty görkezmeýändigini aýdýarlar.


text:
Aziýa materiginiň käbir ýurtlarynda mundan 10 ýyl öň Hindi okeanynda bolan tebigy betbagtçylykda pida bolanlaryň hatyrasyna matam çäreleri geçirildi.
2004-nji ýylyň 26-njy dekabrynda suwuň astynda bolan ýer titremäniň netijesinde dörän güýçli tolkunlar Indoneziýanyň, Şri Lankanyň, Hindistanyň we Taýlandyň kenarýaka ýaşaýjylaryna uly zyýan ýetiripdi we netijede 200 müňden gowrak adam heläk bolupdy.
Bu tebigy betbagtçylykdan soň, Indoneziýanyň Açeh welaýatyndaky birnäçe oba kartadan ýok boldy.
26-njy dekabrda Açeh welaýatynyň Banda Açeh şäherindäki müňlerçe adam wakada pida bolanlaryň hatyrasyna şäheriň esasy metjidinde geçirilýän matam çärelerine gatnaşdylar.


text:
Hytaý Birleşen Ştatlaryň Taýwana raketa enjamlaryny satmak planyny ýatyrmagyny sorady.
Hytaý bu planyň öz howpsuzlygyna ters gelýändigini we Pekin bilen Waşingtonyň harby gatnaşyklaryny gowşadýandygyny aýdýar.
Daşary işler ministriniň orunbasary Hi Ýafeý erli metbugatda çykyş edip, Taýwanyň hytaý-amerikan gatnaşyklarynda iň möhüm we ynjyk meseleleriň biri bolup durýandygyny aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň resmisi 4-nji gün Taýpeýda Amerikanyň Taýwana Petriot raketasynyň enjamyny satmagy bir ýyl öň tassyklandygyny aýtdy.


text:
Pakistanyň resmileri ýurduň demirgazyk-günbataryndaky Peşawar şäherinde bolan iki bomba partlamasynda iki polisiýa ofiseriniň ölendigini we başga-da azyndan 17 adamyň ýaralanandygyny aýdýarlar.
Polisiýa ofiseri Şer Hanyň 18-nji maýda beren maglumatyna görä, polisiýanyň ulagy Peşawaryň etegindäki Aslam Deri sebitinden geçip barýan mahaly, ýoluň gyrasyna düşelen bomba partladylypdyr.
Soňra wakanyň bolan ýerine polisiýa, halas ediş gullugynyň işgärleri we beýleki adamlar gelen mahaly, ikinji bomba partladylypdyr.
Bu wakada ýaralananlaryň arasynda polisiýa ofiserleri, halas ediş gullugynyň işgärleri we media serişdeleriniň agzalary bar.
Bu bomba partlamalarynyň jogapkärçiligini henize çenli hiç kim öz üstüne almady.


text:
Penşenbe güni Moskwada geçen ýyllyk metbugat konferensiýasynda Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow demokratik derejesi gitdigiçe artýan durnukly dünýä düzgünini öwdi. Ol: “Konfrontasiýanyň azalyp, hyzmatdaşlygyň köpelmegi halkara gatnaşyklarynda bir täze ülňüni döretdi” diýdi.
Orsýetiň baş diplomaty Lawrowyň pikiriçe: “Bu özgerişlere hemmeleriň taýýarlygy ýok. Käbirleri ugurlaryny ýitirdiler, käbirleri hem bu özgerişleri togtatmaga synanyşýar. Bu hem näbelliliklere getirip, dünýa sahnasynda bolup geçýän wakalara köp derejede täsir edýär”.
Lawrowyň aýtmagyna görä, “halkara ýagdaýynyň barha sagdynlaşmagyna” ilkinji nobatda jogapkär Orsýet bilen Birleşen Ştatlaryň aragatnaşygynyň gowulanandygy. Ol bu barada şeýle diýýär: “Bu gün bizi Birleşen Ştatlar bilen birleşdirýän zatlar aramyzy bölýän zatlardan köp. Hakykat gysga möhletli syýasy öwrümlere pida bolmaz diýip umyt edeliň”.
Täzelenýän gatnaşyklar
Bu oňyn hem hyjuwly ritorika Lawrowyň Günbatary saýgylan ýyllarynyň arka atylandygyny görkezýär. Waşington muňa prezident Barak Obamanyň Orsýet bilen gatnaşyklary täzelemek baradaky kararynyň oňat netijesi diýip, baha berse gerek. Bu syýasat 2009-njy ýylda, Orsýet Gürjüstana çozup girenden soň başlandy.
2009-njy ýylda Birleşen Ştatlaryň ýarany Gürjüstan Moskwa bilen Günbataryň gatnaşygyny sowuk urşuň derejesine ýetiripdi. Lawrow düýn şondan soň bolan ösüşleri, şol sanda täze ýadro ýaraglary we energiýa baradaky şertnamalara gol çekilmegini-de, Orsýetiň Bütindünýä söwda guramasyna girmegi baradaky gepleşikleri-de öwdi.
“Biziň häzir etmeli esasy işimiz Orsýet bilen Birleşen Ştatlaryň arasyndaky sagdyn we deňhukukly ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň bazasyny aýap saklamak, öz strategik bähbitlerimiziň sferasyny giňeltmek” diýip, Orsýetiň daşary işler ministri Lawrow belledi.
Orsýetiň daşary işler ministriniň aýtmagyna görä, gatnaşyklaryň gowulanmagy Moskwanyň NATO bilen bolan ors-gürji urşundan soň özüniň iň pes derejesine düşen gatnaşygynyň hem täzeden ýokarlap ugramagyna getiripdir. Orsýetiň Ýewropa Bileleşigi bilen-de güýçli strategik ýaranlygy bar.
Ýewropanyň howpsuzlygy
Lawrow Moskwanyň Ýewropanyň täze howpsuzlygy barada eden teklibiniň möhüm rol oýnandygyny aýtdy. Ol: “Käbir adamlar hiç bir zadyň üýtgemegini islemeýär. Olar Ýewropanyň howpsuzlygyny NATO-nyň baştutanlygynda üpjün etmekçi bolýarlar. Ýöne akylly adamlar munuň mümkin däldigini, sebäbi Orsýet deň partnýor bolup gatnaşmasa, Ýewropada ygtybarly howpsuzlyk sistemasynyň bolmajakdygyny bilýärler” diýdi.
Lawrowyň agzap geçen meseleleriniň ýene biri Eýranyň ýadro programmasy boldy. Ol muny bir “çynlakaý problema” diýip atlandyrdy. Lawrowyň pikiriçe, Tähranyň Orsýet bilen Hytaýy öz ýadro desgalaryny gelip görmäge çagyrmagy üns bereniňe degýän zat. Ýöne bu Halkara atom energiýasy gullugynyň kadaly barlaglarynyň ýerini tutup bilmez.
Orsýetiň daşary işler ministri Belarus bilen Gazagystanyň erkin söwda zonasyny döretmek barada öten ýyl gelen ylalaşygyny hem öwdi. Onuň aýtmagyna görä, Orsýetiň geljek ýyl etjek zerur işleriniň biri Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna girýän ýurtlaryň arasyndaky gowşak ýaranlygy güýçlendirmek bolar.


text: Merkeziň düzümine Döwlet kitaphanasy, Döwlet muzeýi, Mukamlar köşgi we Ylmy-usulyýet müdirligi girýär.Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkezi sungat, muzeý, kitaphana ulgamy babatdaky syýasaty durmuşa geçirmek, ilatyň medeni-ruhy derejesini ýokarlandyrmak, onda belent ahlak sypatlaryny terbiýelemek, türkmen milli medeniýetini hemmetaraplaýyn ösdürmek, ruhy taýdan sagdyn ýaşlary terbiýelemek, medeniýet işgärleriniň hünär ussatlygyny ýokarlandyrmak boýunça çäreleri amala aşyrýar.Merkez türkmen halkynyň milli medeniýetini, däp-dessurlaryny, aýdym-saz, folklor sungatyny, şol sanda häzirki zaman nusgawy we çeper höwesjeňleriň sungatyny ösdürmekde, şeýle hem daşary ýurtlaryň milli we nusgawy sungatyny öwrenmekde özüniň mynasyp goşandyny goşýar.


text:
Öz aýalynyň maşgala agzalaryny öldürmekde aýyplanyp, 20 ýyl türme tussaglygyna höküm edilen owgan tussagy häzirki wagtda öz yzyndan türmä görme-görşe baran ýaş aýalyny bogup öldürenlikde güman edilýär.
Samangan welaýatynyň demirgazygyndaky türmede tussaglykda saklanýan Din Mohammed 1-nji ýanwarda özüni görmäge baran aýalyny öldürmekde aýyplanýar. 2009-njy ýylda Mohammede öz gaýnenesini, aýalynyň oglan jigisini we gyz jigisini rehimsizlik bilen öldürenligi zerarly ýyl kesilipdi.
Samangan welaýatynyň polisiýa müdiri Akram Bikzadyň aýtmagyna görä, Mohammediň 18 ýaşly aýaly, welaýatyň paýtagty bolan Aýbakdäki türmede adamsyny görmäge barypdyr. Şondan soň ol tussaglaryň ýakyn maşgala agzalaryny görmekleri üçin ulanylýan ýörite otagda öli tapylypdyr.
Polisiýa edarasynyň ýerli ýolbaşçysy Bikzad: “Deslapky barlaglaryň netijesine görä, Mohammed öz aýalyny bogupdyr we soňundan hem ony asypdyr” diýip aýtdy. Mohammediň bir ogly bar.
Bikzadyň aýtamgyna görä, bu jenaýat Mohammede, onuň aýalynyň beýleki bir adam bilen nikasyz gatnaşykda bolýandygy barada aýdylandan soň amala aşyrylypdyr. Samangan welaýatynyň polisiýa müdiri Akram Bikzad bu barada şeýle gürrüň berýär: “Onuň aýaly ony takmynan her bäş günden bir gezek görmäge gelýärdi. Ýaňy-ýakynda Mohammediň ejesi, oňa aýalynyň bikanun iş edýändigini aýdypdyr. Onsoň ol türmä adamsyny görmäge baranda, Mohammed bu pursatdan peýdalanyp, aýalyny bogup öldürýär. Maşgalalaryň tussaghanadaky ýakynlaryny görmäge bir sagat rugsat berilýär”.
1-nji ýanwarda Mohammediň ejesi şäheri terk etmäge synanyşýan wagty tussag edilipdir we häzirki wagtda sorag-jogaba çekilipdir. Bu barada polisiýa müdiri habar berýär.
Ölüm jezasy
Bikzad Mohammediň öz aýalynyň maşgala agzalaryndan üçüsini öldürmekde günäli tapylyp, 20 ýyllyk tussaglyk jezasyny “ýumşak” diýip häsiýetlendirýär we eger indi ol özüniň aýalyny bogup öldürmekde günäli tapylsa, onda onuň ölüm jezasyna höküm edilmeginiň mümkindigini aýdýar.
Aýal-gyzlaryň hukuklaryny goraýjy aktiwist we demirgazyk Baglan welaýatyndan parlamentiň agzasy Najia Aýmak amala aşyrylan bu ölümli wakany ýazgardy we Mohammede ölüm jezasynyň berilmelidigini aýtdy: “Haçan-da bu adam (Mohammed) üç ýyl öň üç adamy öldürende, dolandyrjylar adalatly höküm çykarmandyrlar. Bu ýagdaý oňa gaýtadan adam öldürmäge ýol açdy. Biz adalat işgärleriniň özleri bu jenaýat işini yzarlap, jenaýatça adalatly jeza bererler diýip umyt edýäris”.
Adamlaryň adalatyň hökümi bilen ölüm jezasyna höküm edilmegi Owganystanda kanuny hasaplanýar we bu höküm: terrorizm bilen meşgullananlara, nikasyz jynsy gatnaşyk edenlere, adam öldürmekde günäli tapylanlara garşy ulanylyp bilinýär.
Muňa garamazdan, adam öldüreni üçin günäkäre ölüm jezasynyň berilmegi seýrek duş gelýän ýagdaý. Jenaýatçylaryň köpüsi türme tussaglygyna höküm edilýär. Ýöne ölüm jezasyna höküm edilmek standart bir jeza çäresi bolman, jeza çäresi her bir amala aşyrylan jenaýata görä üýtgäp bilýär.
Gürrüňi edilýän waka ”namysy goramak” ady bilen aýallaryň öldürilmegi ýaly wakalaryň barha artyp barýan pursatyna gabat geldi.
Owganystanyň adam hukuklaryny goraýan garaşsyz komissiýasy şu ýylyň mart hem-de oktýabr aýlary aralygynda, ýagny ýedi aýyň dowamynda, aýallara garşy bolan 4010 sany zorluk çärelerini hasaba alypdyr. Bu öňki 12 aý bilen deňeşdireniňde takmynan iki esse köp.
Komissiýa ”namysy goramak” üçin adam öldürmeleriň barha artýandygyny belläp, aýallara garşy edilýän zorluklaryň iň ýaýran görnüşiniň olary ýençmekden ybaratdygyny aýdýar.
Dekabr aýynda BMG aýallary we gyzlary zorluklardan goramakda käbir ösüşleriň bolandygyny belläp, Owganystanyň “bu barada uzak ýoly geçmelidini” duýdurdy.


text:
Eýranly we günbatarly diplomatlar Tähranyň we dünýäniň iň täsirli alty ýurdunyň ýadro meselesi boýunça öwrülişikli ylalaşyga gelendiklerini aýdýarlar.
“Ähli agyr iş özüni ödedi we biz ylalaşygy möhürledik”, diýip ady agzalmadyk eýran diplomaty 14-nji iýulda Reuters agentligine aýdypdyr.
“Associated Press” günbatarly diplomata salgylanyp, soňky päsgelçilikleriň aradan aýrylandygyny habar berdi.
Ýewropa Bileleşiginiň aýtmagyna görä, Eýranyň we Britaniýany, Hytaýy, Fransiýany, Germaniýany, Orsýeti we ABŞ-ny öz içine alýan 5+1 diýlip atlandyrylýan toparyň daşary işler ministrleri Wenadaky gepleşikleri jemlärler.
Awstriýada 18 günüň dowamynda geçirlen gepleşiklerde maslahat edilen ylalaşyk Eýranyň ýadro programmasyny çäklendirip, sanksiýalaryň gowşadylmagyny göz öňünde tutýar.


text:
BMG Pakistandaky suw joşmasy sebäpli ejir çekenlere ýardam bermek üçin 360 million dollara golaý serişdäniň zerurdygyny aýdyp, bu serişdeleri ýygnamaga ýardam bermäge çagyrdy.
BMG-niň Ynsanperwerlik kömegi boýunça bölüminiň metbugat sekretary Humaýra Mehbobyň aýtmagyna görä, haýyr-sahawatdan ýygnalan serişdeler suw alan Sindh we Bulujystan welaýatlarynda ýaşaýan bäş ýarym million adama geljekki 6 aýyň dowamynda ýardam bermäge gönükdürler.
Bu tebigy betbagtçylykda 340-a golaý adamyň heläk bolup, 600-den gowrak adamyň ýaralanandygy aýdylýar.
BMG Pakistanyň Sindh welaýatynda suw joşmasy netijesinde 665 müňe golaý ýaşaýyş jaýynyň weýran bolandygyny, iki milliona golaý adamyň öýsüz-öwzarsyz galandygyny habar berdi.
Geçen ýyl Pakistanda bolan tebigy betbagtçylyk 20 million adamyň durmuşyna ýaramaz täsirini ýetiripdi. Suw joşmalary häzir hem dowam edýär.


text:
Käbirleri ony “Azap öýi”, käbirleri bolsa, “gitse gelmez” diýip atlandyrýar, emma onuň Özbegistandaky resmi ady “Ýaşlyk” türmesi. Ol bendilere sütem edilişi we türmäniň şertleri göz öňünde tutulanda, ýurduň türmeleriniň arasynda iň erbedi diýlip baha berilýär.
Bu ady gara türme barada halk arasynda hem dürli gürrüňler bar. Şol türmede tussaglaryň agyr ýenjilmegi, gaýnar suwa salynmagy ýaly wakalaryň bolup geçýändigi aýdylýar.
Türmede oturyp çykanlaryň aýtmaklaryna görä, “Ýaşlykda” bendileriň jynsy zorluga sezewar edilýän, olaryň dyrnaklarynyň sogrulýan we uzak wagtlap suwsuz, naharsyz ýeke adamlyk kamerada saklanýan halatlarynyň hem bolýandygyny aýdýarlar.
“Ýaşlykda” üç ýyl oturyp çykan özbegistanly dissident hem şahyr Juma Ýusup Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde “Ýaşlyk türmesi Ikinji jahan urşy döwründe döredilen faşistik konslagerler deňeşdirilse, onda olaryň haýsysynyň has elhençdigini aýdyp bilmejegini” aýtdy.
Juma Ýusup “Ýaşlygyň” ölüm lagerinden hiç hili tapawudynyň ýokdugyny we adamlary gynamak meselesinde türme sakçylarynyň hiç zatdan gaýtamaýan ýaly bolup görünýändigini aýdýar. Ol Karimowyň gaýtadan prezidentlige dalaş etmegine garşy çykansoň, 2007-nji ýylda şol türmä basylypdy.
“Her aý olar meni 15 gün ýeke adamlyk kamerada saklaýardylar. Şol aýyň galan 15 gününi tussaghanadan 500 kilometr uzaklykdaky Nukus şäherindäki bölüminde geçirmeli bolýardym” diýip, Juma Ýusup gürrüň berýär. “Olar meni demirden ýasalan kiçijek demir gutuda äkidýärdiler. Guty oturmak üçin kiçi, dik durmak üçin-ä hasam kiçidi hem-de çarkandakly ýoldan gidýänligimiz sebäpli meniň kelläm yzly-yzyna demre degýärdi. Onuň içinde dem almak hem gaty kyndy”.
“Ýaşlyk” tussaghanasy 1999-njy ýylda Özbegistanyň demirgazyk-günbatarynda ýerleşýän Garagalpagystan awtonom respublikasynyň çäklerindäki öňki sowet döwründen galan himiki ýaraglaryň barlag territoriýasynda guruldy. Bu territoriýa özüniň ýowuz klimaty bilen tanalýar. Bu ýerde howa gyşyna gazaply sowuk, tomus aýlary bolsa gaty yssy we gurak.
Tussaghana Daşkentde edilen ýowuz bomba hüjüminden soň açyldy. Bu bolan hadysada ýolbaşçylar aşa dinçi toparlary aýyplapdylar. 1999-njy ýyldaky şol hadysadan soň, on müňlerçe adam tussag edilipdi we "dini tussaglar" diýlip atlandyrylýan köpsanly tussaglar getirilip, şu türmä salnypdylar.
5-7 müňe golaý tussag
Düýbi Nýu-Ýorkda ýerleşýän hukuk goraýjy “Human Rights Watch” guramasynyň maglumatyna görä, şol türmede edil häzirki döwürde 5-7 müňe golaý tussag saklanýar.
Özbek ýolbaşçylarynyň “Ýaşlyk” türmesini gizlinlik bilen üzňelikde saklamaga synanyşmagyna garamazdan, onuň medianyň hem-de ynsan hukuklaryny gorap çykyş edýän aktiwistleriň ünsüni özüne çekip başlamagy köp wagt almady.
2002-nji ýylda adam hukularyny goraýan toparlar “Ýaşlyk” tussaghanasyndaky iki tussagyň şübheli ölümini dokumentleşdirdiler. Habar berilmegine görä, olaryň bedeninde gynamalaryň alamatlary aç-açan görülýärdi.
Muzafar Awazow we Husniddin Alimow - olaryň ikisi hem adam hukuklaryny goraýan gurama tarapyndan "dini tussaglar" hökmünde häsiýetlendirilýärdi.
Agzalýan guramanyň bellemegine görä, Awazowyň teniniň 60-70%-i ýanypdyr we ony barlan doktorlaryň aýtmagyna görä, "Awazowyň teninde şeýle ýanyklaryň bolmagy, onuň diňe gaýnag suwa çümdürilip çykarylmagy netijesinde emele gelip biler".
Gören şaýatlaryň maglumatyna esaslanyp, “Human Rights Watch” guramasynyň beren maglumatyna görä, Awazowyň kellesiniň arkasynda ganly ýaralar, şeýle hem maňlaýynda hem-de boýnunda agyr gögermeler görlüpdir. Onuň barmaklarynda bolsa dyrnaklary ýok ekeni.
“Human Rights Watch” guramasynyň spesialisti Stiw Swerdlowyň aýtmagyna görä, Awazowly waka Özbegistandaky şol tussaghana halkara jemgyýetçiliginiň ünsüni çekdi.
“Şondan soň tussaghanalarda edilýän zulumlar adam hukuklaryny goraýan edaralaryň Özbegistan bilen bagly gatnaşykda esasy üns berýän meselesine öwrüldi. Soňky on ýyldan bäri “Ýaşlyk” sansyz habarlaryň çeşmesi bolup galýar. Dini tussaglara edilýändigi aýdylýan zulum-sütemler barada bu türmeden dürli maglumatlar gelip gowuşýar” diýip, Swerdlow aýdýar.
Özbek ýolbaşçylary şondan bäri ýagdaýyň gowulaşandygyny aýdyp, ýurtdaky tussaghanalarda adam gynamalaryň giňden ýaýrandygy baradaky aýyplamalary ret edýärler. Resmiler adam gynamalar bilen bagly howpsuzlyk güýçleriniň işgärleriniň ençemesiniň jezalandyrylandygyny hem öňe sürýärler.


text:
Müsüriň harby güýçleri "Müsür howaýollarynyň" ýitirim bolan ýolagçy uçarynyň, 804-nji reýsiň bölekleriniň Ortaýer deňzinden tapylandygyny aýdýar.
Goşunyň sözçüsi feýsbukda müsür uçarlarynyň we harby gämileriniň Aleksandriýanyň 290 kilometr çemesi demirgazygyndan "Airbus A320" uçarynyň böleklerini we ýolagçylaryň «şahsy goşlaryny «tapandyklaryny aýtdy.
Müsüriň «Nile» telewideniýesi anna güni bu habary halka ýetirip, gözleg işleriniň dowam edýändigini aýtdy.
19-njy maýda Parižden Kaire barýarka, Ortaýer deňziniň ýokarsynda radar gözegçiliginden ýitirim bolan uçary tapmak üçin giň gözleg-agtaryş işleri ýaýbaňlandyryldy. Onuň bortunda 66 adam bardy.
Müsüriň awiasiýa ministri Şarif Fathi 19-njy maýda Kairde guralan metbugat ýygnagynda çykyş edip, aragatnaşyk ýitrilen wagty uçaryň Müsüriň howa giňişligine girendigini aýtdy:
"Biziň şu wagta çenli grek tarapy bilen bilelikde anyklap bilen zadymyz, ol müsür kenarlaryndan 280 kilometr uzaklykdady.”
Müsür bu hadysanyň terrorçy hüjümi bilen baglanyşyklybolmagynyň mümkindigini aýdýar.
Müsürli resmiler başda Gresiýanyň harby güýçleriniň Krete grek adasyndan 804-nji reýsiň böleklerini tapandygy barada eden beýanatyny yzyna aldy, ýagny ol tapylan «bölekler biziň uçarymyza degişli däl» diýdi.
Fransiýanyň daşary işler ministri Jean-Marc Ayrault 20-nji maýda bu uçar hadysasynyň sebäbini görkezýän "hiç bir alamat ýok" diýdi.
Anyk zat aýdardan ir
Ak tamyň resmileri entek bu betbagtçylyga sebäp bolan zady kesgitlerden gaty irdigini bellediler.
Emma müsür resmileriniň käbiri munuň terrorçy hüjümi bilen bagly bolmagynyň mümkindigini öňe sürdi. Şusebäpden, uçaryň bortunda haýsam bolsa bir ekstremist bar bolaýmasyn diýen sorag bilen,ýolagçylaryň sanawybarlanylýar.
Fransiýanyň prezidenti Frasua Olland biraz öň uçar hadysasynyň sebäbi baradaky çaklamalaryň hiç biriniň inkär edilmeýändigini, ýa-da olara aýratyn gol ýapylmaýandygyny aýtdy.
Ýolagçy uçarynyň üstünde 56 ýolagçy, 10 sany ekipaž agzasy bardy we ol Ortaýer deňziniň ýokarsynda gözegçilik radaryndan ýitirim bolanda 11 300 metr belentlikden uçup barýardy.
Grek awiasiýasynyň resmileri öz howa-ýol gözegçileriniň ýitirim bolan uçaryň piloty bilen birnäçe minut ozal gürleşendiklerini, şonda hemme zadyň kadaly bolup görnendigini aýtdylar.
Emma Gresiýanyň goranmak ministri Panos Kammenos biraz soň ol uçaryň 90 dereje çepe öwrülendigini, soňra bolsa 360 dereje saga aýlanandygyny we radar signaly ýitirilmezinden öň 7 müň metre golaý aşaklandygyny aýtdy.
Iňlisçeden türkmençä geçiren Ýowşan Annagurban.


text:
Kiýewde çarşenbe güni öňki premýer-ministr Ýuliýa Timoşenkonyň üstünden geçirilýän sud prosesiniň jemleýji tapgyrynda aklawçylar çykyş etdiler.
Olar kanunlaryň gödek bozulmagy esasynda derňewleriň geçirilendigini aýdyp, Timoşenkonyň hereketlerinde jenaýat alamatlarynyň ýokdugy üçin ony azatlyga çykarmagy suddan haýyş etdiler.
Ondan öň prokuror Ýuliýa Timoşenko 7 ýyl türme tussaglygynyň berilmegini sorapdy.
Penşenbe güni Timoşenkonyň özüniň sudda çykyş ederine garaşylýar, ol şu wagta çenli syýasy äheňler ötri özüniň yzarlanýandygyny aýdyp gelýär.


text:
Şu ýyl Remezan aýy tomus paslyna gabat geldi. Howanyň yssylygynyň üstesine günüň uzynlygy-da, agyzlaryny bekleýänlere ýeňil düşmez diýilýär. Şeýle şertlerde daňdandan başlap, tä gün batynça uzak günläp iýmek-içmekden saklanýan musulmanlaryň saglyk ýagdaýyna-da üns berilýär.
Saglyk meselesi bilen iş salyşýan bilermenler we ruhanylar şu ýyl tomus paslyna gabat gelen oraza aýynda dindarlaryň iýmek-içmekden saklanmaklarynyň olaryň saglyk ýagdaýyna ýetirip biljek täsiri dogrusynda käbir aladalaryny beýan edýärler. Ýöne 14 ýaşly Aman Rowşenow diýen gyrgyz ýetginjegi muny asla alada edinenok.
«Men 8-nji klas okuwçysy, adym Aman, ertir oraza aýy başlanýar, agzymy beklemekçi, 5 ýyldan bäri her ýyl agzymy bekläp gelýärin. Ol meniň saglygyma oňaýsyz täsir ýetirenok, atam-da muňa garşy däl, agyz beklemgi gowy görýärin. Ol meniň saglygyma hem ruhy ýagdaýyma peýdaly» diýip, Aman aýdýar.
Ýöne, muňa garamazdan, lukmanlar dindarlary oraza aýynda öz saglyklaryna seresaply çemeleşmäge çagyrýarlar.
Oraza aýy Merkezi Aziýada 20-nji awgustda başlandy. Eýranda we Liwanda 21-nji, ABŞ-da bolsa, 22-nji awgustda başlanýar. Ýöne tomsuň jokrama yssy howasy bir ýa-da iki günde üýtgemez. Şonuň üçin doktorlar bu meslede öz aladalaryny bildirýärler.
Lukmanyň pikiri
Gyrgyzystanly lukman Ramis Usenbekow Azatlyk radiosyna bu baradaky aladasyny şeýle beýan etdi: «Saglygy saklaýyş nukdaýnazaryndan agyz beklemegiň köp peýdasy bar, ýöne anyk bir kesele ýolugan adama onuň zyýany bolmagy-da mümkin. Üstesine häzirki yssy howa-da uly mesele, yssy howada adamyň bedeni tiz tebsiräp, oňa çalt suw gerek bolýar» diýip, gyrgyzystanly lukman aýdýar.
Birleşen Arap Emirlikleriniň Saglygy saklaýyş ministrliginiň ýokary derejeli işgäri Ali bin Şakar öz döwletinde adamlaryň saglykly agyz beklemelerine üns berilýändigini öňe sürdi: «Biz ýörite saglyk tälim-terbiýesini öwredýän bölümi ýola goýduk, adamlar oraza aýy gelip, oňa goşulyp bilerler, bu ýyl oraza aýy yssy howa gabat geldi, gün bolsa uzyn, şoňa görä-de, biz adamlaryň bu barada tälim-terbiýe edinmegine köp üns berýäris» diýip, bu lukman nygtady. Ol, şeýle-de, agyz beklemezden öň we agyz açylan mahaly iýiljek iýmitlere gaty üns berilmelidigini-de sözüne goşdy.
Tatarystanyň paýtagty Gazandan doktor Ildar Tuhwatullin agyz açylan mahaly iýiljek zatlara has üns berilmelidigini ýörite belleýär: «Agyz beklenemzden öň we agyz açylan mahaly aşa köp iýmitlenmeli däl ýa-da aşgazana zyýan ýetirjek zatlary iýmekden saklanmaly, şeýle edilen ýagdaýynda oraza olara peýdaly bolar, ylaýta-da hurma, injir, guş we balyk - ýeňillik bilen siňýär, üstesine gazly suw içmek hem maslahat berilmeýär» diýip, Tatarystanly wraç aýdýar.
Kimler borçly däl?
Owganystanly molla Mustafa Fedai Yslam dini käbir pursatlarda, mysal üçin, akyly çaşanlara agyz beklemezlige rugsat berýär diýdi. Tatar mollasy Ildus Faiz bolsa, syrkaw adamlaryň agyz beklemekleriniň peýdaly bolmajagyny aýdýar. Yrakly ahun Ali al Jubouri mysapyr we syrkaw adamlaryň agyz beklemezligine Yslamyň rugsat berýändigini aýtdy.
Saglygy saklaýyş boýunça bilermenler bu ýyl haj möwsüminde Saud Arabystanda köp adama ýokuşyp biljek doňuz dümewine-de ünsi çekip, bu babatda aladalaryny beýan edýärler. Dünýä Saglyk Guramasy Eýranda doňuz dümewi bilen kesellän 144 adamynyň gylla ýarynyň bu infeksiýany Arabystandan getirendigini aýdýarlar. Mekkä zyýarata baran müsürli bir aýal bolsa, ýurduna dolanyp gelensoň, 19-njy iýulda doňuz dümewi zerarly aradan çykdy.


text:
Eýranyň daşary işler ministrligi Hamadan howa bazasynyň Orsýetiň howa güýçleri tarapyndan ulanylmagynyň häzirlikçe bes edilendigini aýtdy.
Daşary işler ministrliginiň metbugat-wekili Bahram Ghasemi 22-nji awgustda eden çykyşynda "Orsýetiň Eýranda bazasy ýok we ol bu ýerde ýerleşmeýär. Olar operasiýalaryny amala aşyrdy we tamamlady" diýdi, diýip Tasnim täzelikler neşiri habar berdi.
Munuň öňüsyrasynda Eýranyň goranmak ministri Orsýeti Siriýadaky howa hüjümlerini amala aşyrmak üçin Eýranyň harby bazalaryny ulanmagy barda köpçülige habar bermegini tankyt etdi we muny “salyhatly däl” diýip atlandyrdy.
Eýranyň döwlet telewideniýesi general Hossein Dehghanyň “Orsýet özüniň kuwwatlydygyny görkezmäge çalyşýar” diýip aýdandygyny 22-nji awgustda habar berdi.
Dehghanyň bu çykyşy Orsýetiň Siriýada amala aşyrýan howa hüjümleri üçin geçen hepdede Eýranyň howa bazalaryny ulanyp başlamagyndan soň Tähran tarapyndan basyşlaryň güýçlenen wagtyna gabat geldi.
Tähran we Moskwa Siriýanyň prezidenti Başar al-Assady goldaýarlar.
Geçen hepdede Eýranyň kanun çykaryjylarynyň topary Orsýetiň Eýranyň bazalaryny ulanmagynyň ýurtda daşary ýurt harbylarynyň bolmagyny gadagan edýän baş kanuna ters gelýändigini aýdyp protest bildirdiler.
Dehghan Eýranyň “Hamedan” howa bazasynda Orsýetiň söweş uçarlarynyň ýerleşmeýändigini 20-nji awgustda aýdypdy. Ol orsýet uçarlarynyň bazany “duralga” hökmünde ulanýandygyny aýtdy.


text:
Ýewro 2012 futbol çempionaty üçin Ukraina barjak janköýerleriň geň-taň zat göresleri gelýän bolsa, onda olar ýurtdaky kokteýl barlarynyň birine baryp, Aleksandr Ştifanowyň ezber hereketlerini gözleri bilen görmeli.
Asly moskwaly syýahatçy barmen Ştifanow özüniň barmenlik ukyplary bilen “Ukrainada talantlar bar” bäsleşiginiň janköýerlerini haýran galdyrdy.
Aslynda onuň “Dünýäniň iň gowy barmeni” adyny götermäge mynasypdygy ýa däldigi jedelli mesele. Emma ençeme bloglar we websaýtlar ony bu ada mynasyp görýärler.
Ýöne bir zat welin belli: Ştifanow meşhur “Kokteýl” filminde barmeniň roluny ýerine ýetirýän Tom Kruizi ompa oturdýar.


text:
Amerikan hökümetiniň işiniň bölekleýin togtadylmagynyň ikinji güni dowam edýär. Respublikan we Demokrat kanun çykaryjylar maliýe çykdajylar plany boýunça ylalaşyga gelip bilmejege meňzeýärler.
Ak tamyň aýtmagyna görä, prezident Barak Obama hökümetiň bölekleýin maliýeleşdirilmegini göz öňünde tutýan “tapgyrlaýyn” häsiýetli islendik kanuna gadagançylyk girizmekçi bolýar. Ak tamyň resmi beýannamasyna görä, şeýle tapgyrlaýyn tagallalar çynlakaý çäre we hökümeti dolandyrmagyň ýoly bolup bilmez”.
Işiň togtadylmagy
1-nji oktýabrda täze maliýe ýylynyň ilkinji güni ýarygije başlanan – işiň togtadylmagynyň netijeleri 2-nji oktýabrda ABŞ-da tutuş ýurt boýunça duýlup başlady.
Amerikanyň edaralarynyň, milli muzeýleriniň we ýadygärlikleriniň uly bölegi, şol sanda Azatlyk diňi bu gün ýapyklygyna galdy. Federal agentlikleriniň we edaralarynyň ýüzlerçe müň işgäri tölegsiz dynç alşa iberildi.
Şol bir wagtda-da Kongresiň kanunçykaryjylary we prezident öz işlerini dowam etdirdiler.
Munuň täsiri ýurduň daşynda hem duýuldy. ABŞ-nyň Ýewropadaky gonamçylyklaryna bu gün baryp bolmady.
ABŞ-nyň liderleri milli howpsuzlyk we döwlet howpsuzlygy boýunça möhüm işleriň çäklendirilmejegini aýtdylar. Şol bir wagtda-da işe çykmazlyk barada duýduryş berlen adamlaryň arasynda Goranmak ministrliginiň onlarça müň işgäri hem bar.
Barak Obama sişenbe güni eden çykyşynda soňky 17 ýylyň dowamynda hökümetiň işiniň ilkinji gezek togtadylmagynda respublikanlary aýyplady. Obama bu ýagdaýyň onuň hödürlän saglygy Saklaýyş boýunça kanunyna garşy respublikanlar tarapyndan bildirilýän garşylygyň netijesinde emele gelendigini belledi.
Gapma-garşylyklar
Respublikanlar bolsa Obamanyň Demokratik partiýasynyň kanunçykaryjylaryny mesele boýunça maslahat geçirmekden boýun gaçyrmakda aýypladylar.
Obama Ak tamda eden çykyşynda respublikanlary hökümetiň gaýtadan işläp başlamagyna we öýlerine goýberilen işgärleriň işe dolanmagyna ýol bermäge çagyrdy. Obama ýurduň ykdysadyýeti respublikanlaryň “ideologik” talaplarynyň zamuny bolmaly däl diýip nygtady.
Respublikanlaryň lideri we Wekiller öýüniň başlygy Jon Boehneriň resmi wekili Ak tamyň pozisiýasyny hakykata gabat gelmeýän ýalançylyk diýip atlandyrdy.
Kanun çykaryjylaryň öňünde eden çykyşynda Boehner Senata gozegçilik edýän demokratlary mundan üç ýyl ozal taýýarlanan we 1-nji oktýabrda güýje giren Saglygy saklaýyş boýunça kanuna degişli gapma-garşylyklar babatynda respublikanlar bilen gepleşmekden ýüz öwürmekde aýyplady.
Köpçülikleýin pikir öwrenmeleriň netijelerine görä, amerikanlaryň aglaba köpçüligi Obamanyň teklip eden kanunynyň ukypsyzlygyny görkezmek üçin hökümetiň işiniň togtadylmagyna garşy çykyş edýär.
Prezidentiň respublikan garşydaşlary bolsa Obamanyň Saglygy saklaýyş boýunça kanunynyň ykdysadyýete howp salýandygyny we iş orunlarynyň azalmagyna getirýändigini aýdýarlar.


text:
Iki dile suwara
Ýazyjy Hojanepes Meläýew geljekde ýazjak “Şazadanyň ýaşlygy” (Jelalletdin Meňburun hakyndaky eser) powestine material toplamak üçin özüni Hindistana döredijilik saparyna ugratmagy haýyş edip SSSR Ýazyjylar birleşigine arza ýazypdyr. SSSR Ýazyjylar birleşiginiň prawleniýesiniň sekretary Ýuriý Surossow “Hojanepes, rus dilini gowşak bilýäň. Iňlis dilini bileňok. Döredijilik saparyna ibersegem, barybir material toplap bilmersiň” diýipdir. Hojanepes:
-Türkmen, iňlis dilini suwara bilýän dilmajy ýanyma goşuň! Iňlis diliniň gözüne gül salaryn. Kim enesiniň göwresinde iňlisçäni öwrenipdir -diýip, haýyşyny gaýtalapdyr.
Gorky
Şahyr Ýylgaý Durdyýew Türkmen döwlet üniwersitetinde okaýan döwri Türkmen dili dersinden ekzamen tabşyrmak üçin bilet çekipdir. Biletdäki sowallary okandan soňra ýüz-gözi üýtgäpdir. Bu ýagdaý ekzamen alýan mugallym professor Gumman aga Saryýewiň nazaryndan sypmandyr. Ol “Durdyýew, näme üçin boz-ýaz bolduň? Şir-peleň gördüňmi ýa-da biletdäki soragdan gorkduňmy?” diýipdir. Şu ikarada özüni biraz dürsän Ýylgaý:
-Soragdan gorkamok, öz berjek jogabymdan gorkýan -diýipdir.
Rekord
Çagalar ýazyjysy Agageldi Allanazarow mekdebi tamamlap, goşunyň howa-desant kysymynda gulluk edipdir. Gullukdan soňra ýokary okuw jaýyna okuwa girmek üçin dokumentlerini tabşyrypdyr. Kabul ediş komissiýasynyň işgäri onuň dokumentleri bilen tanyşandan soňra “Harby gullukda paraşýutdan böküp, on bir gezek rekord goýupsyň. Filologiýa fakultetine däl-de, harby okuw jaýyna okuwa girseň bolmaýarmy?” diýipdir. “Filologiýa fakultetine kabul edilmerin” diýen gorka düşen Agageldi:
-Paraşýutdan diňe bir gezek bökdüm. Galan on gezek duýman durkam ýeňsämden itdiler -diýip, bolan ýagdaýy boýun alypdyr.
Maslahat
Berdinazar Hudaýnazarowyň nowbahar ogly Nazar çaga wagty “Kaka, ulalsam lukman boljak. Diş lukmany bolaýynmy ýa-da gulak lukmany?” diýip sorapdyr. Berdinazar aga:
-Adamyň iki gulagy, otuz iki dişi bar. Diş lukmany bol, işsiz galmarsyň -diýipdir.
Kim bilmeşek
Bir gezek şahyr Gurban Wehimi “Men ähli zady biýän. Sen ýaly körzehin däl. Islän zadyňy sora, jogabyny menden al” diýip, dosty Pyhy Taganyň çetine degipdir. Pyhy däde:
-Kyrkaýagy agsatmak üçin onuň näçe aýagyny döwmeli? -diýip, sowal beripdir.
Toplan Amanmyrat BUGAÝEW.


text:
Çarşenbe güni Aşgabadyň Sergi köşgünde “Kitap – hyzmatdaşlygyň we ösüşiň ýoly”
atly VII halkara sergi-ýarmarkasy öz işini tamamlady.
Neşir önümleriniň bu ýylky sergisiniň esasy aýratynlyklarynyň biri sergide goýlan kitaplaryň köpüsiniň sergä gelen tomaşaçylara satylmagy boldy.
Türkmenistanyň Milli kitaphanasynyň işgäriniň aýtmagyna görä, mundan öňki sergä getirilen daşary ýurt kitaplarynyň ählisi diýen ýaly sergiden soň ýurduň kitaphanalaryna paýlanyp berilýärdi.
Ozal elýeterli bolmadyk kitaplar
Bu sergi ýarmarkasynda satylan kitaplaryň arasynda Ýusup Haýydowyň “Umman ata” we Amanmyrat Bugaýewiň “Göwnüm seni” atly kitaplarynyň hersinden bir ekzemplýar bar eken. Bu kitaplar Türkmenistanda köp wagtdan bäri halk köpçüligine elýeterli bolmandy.
Şeýle-de bu sergide geçen asyryň başlarynda Türkmenistanda çap edilen kitaplaryň aýratyn sergisiniň ekspozisiýasy we bu ekspozisiýanyň golaýynda bolsa geçen asyryň 60-njy ýyllarynda neşir edilen agitasion plakatlaryň sergisi ýerleşdirilipdir.
Bu iki ekspozisiýa Türkmenistanda neşirýat işiniň taryhy bilen tanyşmaga mümkinçilik berýär.
Täze sözlügiň buşlugy
Şol bir wagtda, Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasynyň “Ylym” neşirýatynyň ekspozisiýasynda 1962-nji ýylda çap edilen “Türkmen diliniň sözlüginiň” esasynda taýynlanan täze düşündirişli sözlügiň signal ekzemplýary hem sergide goýlupdyr.
Aýdylşyna görä, bu sözlük indiki ýyl üç tomluk bolup çapdan çykmaly. Şeýle-de bu sözlügiň elektron görnüşi hem neşir ediler.
Gazagystan myhman bolup geldi
Üç gün dowam eden sergide daşary ýurt neşirýatlarynyň kitaplary öňki geçirilen sergilerdäki kitaplar bilen deňeşdireniňde azdy. Bu sergide gazagystanly neşirýatlaryň ekspozisiýalary agdyklyk edýän ýaly göründi.
Sergi zalynyň oratarasynda bolsa Gazagystana degişli ýörite uly ekspozisiýa gurnalyp, onda Gazagystanyň bu serginiň hormatly myhmanydygy barada ýazgy ýazylypdyr.
Aşgabatly medeniýet işgäriniň aýtmagyna görä, bu halkara kitap sergisiniň ilkinji ýyllarynda sergi-ýarmarkada daşary ýurtlarda çap edilen kitaplar has köp eken.
Türkmen neşirýatlarynyň önümleri
Prezident G.Berdimuhamedowyň kakasy baradaky kitap.
Şeýle-de, sergide türkmen neşirýatlarynyň ekspozisiýalarynyň agdyklyk edýändigine garamazdan, olaryň eksponirleýän, ýagny görkezýän neşirýat önümleriniň azlygy hem-de birmeňzeşligi göze ilýärdi.
Döwlete degişli türkmen neşirýatlarynyň bu sergide görkezen kitaplary çagalar üçin erteki kitaplaryndan, okuw jaýlary üçin okuw kitaplaryndan hem-de az sanly edebi-çeper kitaplardan ybarat.
Sergide Türkmenistanyň prezidentiniň kitaplary hem-de onuň özi we kakasy baradaky kitaplar aýratyn bezelip görkezilipdir.
Hususy türkmen çaphanalarynyň poligrafik önümleriniň ekspozisiýasy hem aýratyn bellenmäge mynasyp. Olaryň öndürýän önümleriniň hili bu sergide görkezilen daşary ýurt neşirýatlarynyňkydan pes däl. Emma türkmen hususy çaphanalarynyň neşir eden kitaplaryna duş gelmedim.
26 ýurtdan 150-ä golaý neşirýat
2005-nji ýyldan bäri geçirilýän halkara foruma şu ýyl, resmi maglumatlara görä, 26 ýurtdan 150-ä golaý neşirýat öýleri, kompaniýalary we firmalary gatnaşdy.
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň, Orsýetiň, Ukrainanyň, Belarusyň, Özbegistanyň, Azerbaýjanyň, Türkiýäniň we beýleki ýurtlaryň neşirýatlary we poligrafistleri, ýagny çapçylary öz öndürýän önümlerini bu sergide görkezdiler.


text:
Penşenbe güni Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejat Tähranyň iň uly “Azady” stadionynda gurnalan uly ýygnanyşykda söz sözlär diýlip garaşylýar.
Eýranyň prezident administrasiýasy 100 müň orunlyk bu stadionda geçirilýän çäräni ýakynda bellenilip geçilen Nowruz baýramçylygy günlerinde medeni çäreleri we içerki syýahatlary gurnamaga ýardam eden guramalaryň hormatyna gurnalan çäre hökmünde düşündirýär.
Emma prezidentiň tankytçylary muny prezident saýlawlarynyň bosagasynda Ahmedinejatyň öz ýakyn kömekçisi Esfandiýari Rahim Maşaeiniň kandidaturasyny öz ornuna hödürlemek üçin gurnaýan çäresi diýip häsiýetlendirýärler.
Eýrandaky indiki prezident saýlawlary şu ýylyň 14-nji iýunyna planlaşdyrylýar.


text:
Pakistan ýurduň Owganystan bilen serhediniň golaýyndaky tire-taýpalar regiony - Demirgazyk Waziristanda ýerüsti hüjümlerini başlatdy. Bu territoriýa “Talyban” hereketiniň güýçli täsiri astyndadyr.
Pakistanyň armiýasynyň 30-njy iýunda beren maglumatyna görä, Demirgazyk Waziristanyň esasy şäheri Miranşahda öýme-öý derňewler başladylypdyr.
Ýurduň armiýasynyň aragatnaşyk golundan ýaýradylan beýanatyna görä, hüjümler gürrüňi gidýän regiondan ýarym milliona golaý ýaşaýjy ewakuasiýa edilenden soň başlapdyr.
Ýurduň harbylarynyň maglumatynda başlangyç hüjümlerde 15 söweşijiniň öldürilendigi bellenilýär. Pakistanyň premýer-ministri Nawaz Şarif hüjümleri “parahatçylygyň we asudalygyň täze eýýämynyň başlangyjy” diýip atlandyrdy, emma “Talyban” hereketi bolsa hüjümlere gaýtawul berjekdigine wada berdi.
Pakistanyň armiýasynyň berýän maglumatyna görä, 15-nji iýunda ýurduň Demirgazyk Waziristan sebitinde söweşijilere garşy hüjümler başlaly bäri 380-e golaý söweşiji we howpsuzlyk işgärlerinden 17 sanysy heläk bolupdyr.


text:
Yragyň premýer-ministri Orsýetiň teklip eden ýagdaýynda onuň howa zarbalaryny amala aşyrmagyny “makullap” biljekdigini aýtdy, emma Moskwa tarapyndan şeýle teklibiň entek edilmändigini belledi.
Haider al-Abadi 1-nji oktýabrda “France 24” telewideniýesi bilen söhbetdeşliginde: “Eger bize teklip edilse, biz muňa gararys. Iş ýüzünde men ony makullardym” diýdi. Abadi özüniň Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bilen kontaktdadygyny belledi.
1-nji oktýabrda Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Orsýetiň öz howa zarbalaryny Yraga ýaýbaňlandyrmak planlarynyň ýokdugyny, emma Yragyň soran ýagdaýynda muňa seredip biljekdigini belledi.
Haider Abadi Waşington we Moskwa Siriýa boýunça dawalaşmagyny bes edip, bilelikde işleşmegiň ýoluny gözlemeli diýdi.


text:
Kreml Russiýanyň prezidenti Wladimir Putiniň 16-njy martda gyrgyz kärdeşi Almazbek Atambaýew bilen gepleşikleri geçirjekdigini aýtdy.
Putiniň metbugat gullugynyň 13-nji martda beren maglumatyna görä, gürrüňi gidýän iki prezident Putiniň dogduk şäheri Sank-Peterburgda duşuşarlar we iki ýurduň arasyndaky özara gatnaşyklary maslahat ederler. Şeýle-de, duşuşykda gyrgyz we rus liderleriniň Gyrgyzystanyň Russiýanyň liderligindäki “Ýewraziýa ykdysady bileleşigine” agzalygynyň soňa goýulmagyny maslahat etjekdigi bellenilýär.
Bu baradaky maglumatlar 62 ýaşly Putiniň syrkawlandygy baradaky myş-myşlar peýda bolan mahaly mälim edildi. Kreml bu maglumatlary ret edýär.
Putin 12-13-nji martda Gazagystanyň paýtagty Astana sapar etmegi we ol ýerde Belarusyň we Gazagystanyň prezidentleri bilen duşuşmagy planlaşdyrýardy. Emma 11-nji martda Putiniň metbugat wekili rus lideriniň bu saparynyň birnäçe gün soňa goýulandygyny mälim etdi.


text:
Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasyna agza ýurtlaryň hökümet ýolbaşçylary şu gün Hytaýyň paýtagty Pekinde ýygnanyşýarlar. Gurama agza ýurtlaryň arasynda ykdysady we howpsuzlyk boýunça aragatnaşygy artdyrmagy maksat edinýän bu topar 2001-nji ýylda döredilipdi.
Bu gurama Orsýet, Hytaý, Gazagystan, Gyrgyzystan, Özbegistan we Täjigistan agzadyr. Eýran, Päkistan, Hindistan we Mongoliýa bolsa bu guramanyň ýygnaklaryna synçy hökmünde gatnaşýarlar.
Bu guramanyň hökümet ýolbaşçylarynyň sammiti, Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň Hytaýa edýän saparynyň dowamynda bu iki ýurduň arasynda gelnen ençeme ylalaşygyň yz ýanyna gabat geldi.
Möçberi 3,5 millýard dollara barabardygy aýdylýan bu ylalaşyklaryň çäginde, Orsýetiň döwlet tarapyndan eýeçilik edilýän Gazprom kompaniýasy Hytaýa gaz eksport eder.
Gazpromyň ýolbaşçysy Alekseý Miller bu ylalaşyklaryň Moskwanyň Hytaýa her ýyl 70 millard kub meter gaz eksport etmegini göz öňünde tutýanlygyny aýtdy.