text:
“Kimiň [familiýalardaky] “ow” we “owa” goşulmalary ulanasy gelmese, onda ulanmasyn. Men şu günden başlap özümden boljak çagalara milliligimize gabat geljek ady dakmakçy. Goý, bu işiň başyny men çekeýin” – bu Azatlyk Radiosynyň “Familiýalardaky “ow” we “owa” goşulmalaryna nähili garaýarsyňyz?” diýen sorag bilen açan forumyna gelip gowşan teswirleriň biri.
2-nji maýda ”Azathabar.com” websaýtymyzda we sosial ulgamlardaky sahypalarymyzda açan forumymyzda okyjylarymyzyň belli bir bölegi familiýalardaky “ow” we “owa” goşulmalarynyň aýrylmalydygyny ýazsa, beýleki bir bölegi muňa garşy çykýar.
Özüni “Mert” diýip tanyşdyran okyjymyz “Orsuň dakyp giden adyndan arassalanmak, onuň täsirinden halas bolmagyň ilkinji ýoly, gaýrat edip aýryň. Gürjüler, ermeniler ors döwründe-de orsuň familiýasyny alman oňdy” diýip ýazýar.
“Berdiş” ady bilen teswir ýazan beýleki bir okyjymyz “[Aýrylmagyny] iki el bilen goldaýaryn we hökümetimizi hem bu ugurda iş alyp barmaga çagyrýaryn. Garry atamyza dakylan “ow”, “owa”-lardan dynmak isleýäris” diýip, “ýurdumyzdaky etniki taýdan türkmen bolmadyk raýatlar erkin ýagdaýda öz milli familiýalaryny ulanyp bilýärkä (meselem ermeniler – Grigorýanç, Gewrokýan, azerbaýjanlar – Alizade, Hüseýnzade we beýlekiler...), biz, ýagny özümizi ýurt eýesi diýip hasap edýän türkmenler, näme üçin [öz milli familiýamyzy] ulanyp bilemzok?’ diýen soragy keserdip goýýar.
“Taryhçy” ady bilen öz pikirini ýazan okyjymyz “Elbetde, türkmen familiýalaryndan “ow”, “owa”, “owiç”, “owna” diýen rus goşulmalary, islesek-islemesek-de iru-giç aýrylmaly bolar. Sebäbi bu goşulmalar keseki halkyňky. Biz niçezar kesekiniň familiýasyny ulanmaly? Bu gelşikli däl” diýip ýazýar.
Soňra ol sözüni dowam etdirip, “hakyky türkmen familiýasy goşulmasyz ýazylýar. Meselem, Gaýgysyz Atabaý, Berdi Kerbaba, Kerim Gurbannepes, Gurbannazar Eziz we ş.m. Türkmenler sowet döwründe-de öz milli familiýalaryny ýitirmän sakladylar, ýöne bu diňe gepleşik dilinde saklandy, resmi dokumentlerde muňa ýol berlenokdy” diýip, belleýär.
Forumda türkmen familiýalaryndaky “ow” we “owa” goşulmalarynyň saklanyp galmagyny goldap, öz garaýyşlaryny galdyrylan okyjylarymyz hem bar. Olaryň käbirleri goşulmalar aýrylsa, onda adamynyň ady bilen atasynyň adyny saýgaryp bolmajakdygyny aýdýarlar.
Özüni Eziz Muradow diýip tanyşdyran okyjymyz “Meniň pikirimçe, "ow" we "owa"-lar galmaly. Bulara eýýäm öwrenişdik. Goşulmalar bolmasa, familiýamyz bir hili gülkünç bolar. Mysal bersek, dostum Myrat Babaýew - Myrat Baba bolar. Ýada bir joram, Maral Ezizowa - Maral Eziz bolar. Jemlesek, bize "ow" ýa-da “owa”-syz familiýalar gelşenok, gülkünç bolar” diýip ýazýar.
“Murik” atly beýleki bir okyjymyz bolsa, “‘ow’ [goşulmasy] bolmasa, haýsynyň at, haýsynyň familiýadygyny nädip biljek? Gurbannazarmy at, ýa-da Eziz? “Ow” goşulmasy gerek” diýip, öz garaýşyny aýdýar.
“Syýasatçy” atly okyjymyz muňa jogap ýazyp, “hawa, dogry... ýöne biz ony mysal üçin ‘Gurbannazar Eziz ogly’ diýip üýtgedip bileris” diýip belläpdir. Meretberdi ady bilen öz garaýşyny ýazan beýleki bir okyjymyz hem, “-ow we –owa-lar aýrylsa, onda resminamalar garyşar. Bular mejbury ýagdaýda ulanylýar. Goşulmalar bolmasa, biriniň şahsyýetini anyklamak uly problema bolar. Familiýalary üýtgetmeli däl” diýýär.
Duşenbe güni açan forumymyzda öz garaýşyny ýazan okyjylarymyzyň käbirleri bolsa, türkmen familiýalaryndaky “ow” we “owa” goşulmalaryndan has öň çözülmegi derwaýys bolan meseleleriň hem bardygyny ýatladýarlar.
Özüni “Ekonomist” diýip tanyşdyran okyjymyz “Aý-ow, familiýadan bize näme? Ilki bilen sosial-ykdysady problemalar çözülmeli! Familiýa, at we ş.m. zatlaryň hemmesi boş. Eger-de korrupsiýa meselesi çözülse, täze iş orunlary açylsa, minimal aýlyk haklary barha göterilse, ýokary okuw jaýlarynda talabalaýyk bilim berilse, onda goý, meniň familiýam näme bolsa, şol bolsun!” diýip ýazýar.
Makalamyzyň soňunda ýokarky teswirleriň ählisiniň okyjylaryň öz pikir-garaýyşlarydygyny we olaryň Azatlyk Radiosynyň pozisiýasyny aňlatmaýandygyny ýatladýarys.


c: text/html

text:
Hytaýyň Türkmenistandaky maýa goýum proýektleriniň bahasynyň möçberi 7 milliard dollara barabar diýip, Hytaýyň CNPC döwlet kompaniýasynyň müdirler geňeşiniň başlygy Wang Zhonçaýyň Aşgabatda geçirilen Halkara nebit-gaz konferensiýasynda 20-nji noýabrda aýadandygyny Trend agentligi habar berýär.
Maglumata görä, Zhonçai öz ýurdunyň import edýän türkmen gazynyň möçberiniň 2018-njy ýylyň aýagynda 35 milliard kubometre ýetjekdigini we munuň Hytaýyň ykdysadyýeti üçin zerur ýangyjyň 10% emele getirýändigini belläpdir.
CNPC kompaniýasy Türkmenistanyň “Bagtyýarlyk” we “Galkynyş” gaz ýataklarynyň özleşdirilmegine gatnaşýar. Proýektler türkmen gazynyň Hytaýa akdyrylmagyna degişli.
Türkmenistan-Özbegistan-Gazagystan-Hytaý gaz geçirijisiniň şu günki güne çenli gurlup, ulanylýan üç turbasy ýylda 40 milliard kubometr gazy akdyrýar.
“Türkmenistan-Hytaý” gaz geçirijisiniň Täjigistanyň we Gyrgyzystanyň üstünden geçýän dördünji “D” liniýasyny gurmak hakyndaky ylalaşyga 2013-nji ýylda gol çekilipdi we bu uguryň ýylda goşmaça 25 kubometr gazy akdyrmaga ukyply boljagy bellenipdi diýip, Trend neşri habar berýär we türkmen gazynyň Hytaýa eksportynyň möçberiniň 2021-nji ýylda 65 milliard kubometre ýetmeginiň planlaşdyrylýandygyny belleýär.
"Türkmenistan-Hytaý" gaz geçirijisiniň Täjigistanyň üstünden geçýän böleginiň düýbi 2014-nji ýylyň sentýabr aýynda tutulypdy, gurluşygy bolsa 2018-nji başynda başlandy. Gaz geçirijiniň Täjigistanyň üstünden geçýän böleginiň bahasy 3.2 milliard dollar derejesinde görkezildi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rus prezidenti Wladimir Putin we onuň fransiýaly kärdeşi Emmanuel Makron jedelli Daglyk-Garabag sebitinde Azerbaýjan bilen etniki ermenileriň arasyndaky alnyp barylýan atyşyklaryň bes edilmegine çagyrdylar.
Kremliň 1-nji oktýabrda beren maglumatyna görä, iki prezident telefon söhbetdeşliginde Daglyk-Garabag sebitindäki dartgynlylyklary diplomatiki ýollar bilen gowşatmagyň ýollaryny maslahat edipdirler.
“Wladimir Putin we Emmanuel Makron garşydaş taraplary atyşyklary dessine we doly kesmäge, dartgynlylyklary gowşatmaga we ýokary derejede çydamlylyk görkezmäge çagyrdylar” diýip, Kremliň beýanatynda aýdylýar.
Maglumata görä, iki lider söweş hereketlerini bes etmek we ÝHHG-niň Minsk Toparynyň çäklerinde gepleşikleri dowam etdirmek boýunça beýanat bilen çykyş etmäge taýýarlyk görýärler.
Azerbaýjan we etniki ermeni güýçleri söweşmegi dowam etdirmäge söz berdiler. Bu doly göwrümli söweşiň we hat-da regional konfliktiň hem döremek howpuny artdyrdy.
Daglyk-Garabag sebitinde, şol sanda dikuçarlaryň, pilotsyz harby uçarlaryň, tanklaryň we artilleriýanyň gatnaşmagyndaky agyr çaknyşyklar barada maglumatlar gowuşýar.


text:
Düýn Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow goranmak ministri B.Gündogdyýew bilen iş maslahatyny geçirdi. Onuň barşynda ýurdumyzyň harby düzümleriniň öňünde durýan möhüm wezipeler hem-de Türkmenistanyň döwlet Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllygy mynasybetli harby ýörişi guramaçylykly geçirmek bilen baglanyşykly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.
Goranmak ministri B.Gündogdyýew ýolbaşçylyk edýän düzümlerinde işleriň ýagdaýy hem-de ýurdumyzyň goranyş ukybynyň mundan beýläk-de pugtalandyrylmagyna, harby gullukçylaryň gullugy we amatly ýaşaýşy üçin zerur şertleriň döredilmegine gönükdirilen harby özgertmeler barada hasabat berdi. Şeýle hem ministr Türkmenistanyň döwlet Garaşsyzlygynyň 30 ýyllyk baýramyna görülýän taýýarlyk işleri barada giňişleýin hasabat berdi. Hormatly Prezidentimiziň garamagyna şanly sene mynasybetli geçirilýän dabaraly harby ýörişiň meýilnamasy hödürlenildi.
Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, harby ulgamda amala aşyrylýan özgertmeleriň möhüm ugurlarynyň harby düzümleriň işini kämilleşdirmekden ybaratdygyny belledi. Şunda milli Liderimiz döwletimiz tarapyndan goşunlaryň ähli görnüşleriniň maddy-enjamlaýyn binýadyny döwrebaplaşdyrmaga aýratyn üns berilýändigini we goranyş häsiýetli Harby doktrinadan ugur alnyp, bu işleriň mundan beýläk-de yzygiderli dowam etdiriljekdigini aýtdy.
Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, Watanymyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy mynasybetli guraljak baýramçylyk çäreleri, şol sanda harby ýöriş ýurdumyzyň we halkymyzyň durmuşynda ägirt uly ähmiýetli wakalardyr, şonuň üçin hem olary geçirmegiň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmek şu günki günüň möhüm talaby bolup durýar.
Ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň öňünde durýan ilkinji nobatdaky wezipelere laýyklykda, Milli goşunymyzyň kuwwatynyň hem-de goranyş ukybynyň pugtalandyrylmagyna, goşunyň ähli kysymlarynyň şahsy düzüminiň söweşjeň we hünär taýýarlygynyň ýokarlandyrylmagyna, gulluk düzgün-tertibiniň berjaý edilmegine gönükdirilen çäreler yzygiderli geçirilmelidir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.
Döwlet Baştutanymyz dabaraly harby ýörişi geçirmegiň hödürlenen meýilnamasyny makullap, ondan gelip çykýan wezipeleri üstünlikli ýerine ýetirmek babatda anyk tabşyryklary berdi.
Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy iş maslahatynyň barşynda harby gullukçylara nobatdaky harby atlary dakmak hakyndaky Permana gol çekdi. Şeýle hem hormatly Prezidentimiziň gol çeken Karary bilen, Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň agzalarynyň döşe dakylýan nyşany hakynda Düzgünnama, döşe dakylýan nyşanyň ýazgysy we nusgasy tassyklanyldy.
Döwlet Baştutanymyz goranmak ministrine degişli düzümler bilen bilelikde Watanymyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň 30 ýyllyk baýramy mynasybetli guraljak dabaraly harby ýörişiň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmegi tabşyrdy.
Habarlar
Hormatly Prezidentimiz Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygy mynasybetli harby ýörişe taýýarlyk görmek boýunça maslahat geçirdi
Düýn Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow goranmak ministri B.Gündogdyýew bilen iş maslahatyny geçirdi. Onuň barşynda ýurdumyzyň harby düzümleriniň öňünde durýan möhüm wezipeler hem-de Türkmenistanyň döwlet Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllygy mynasybetli harby ýörişi guramaçylykly geçirmek bilen baglanyşykly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.


text:
Shymkent qalasynyń ákimi Murat Áıtenov jáne B. Narymbetov bastaǵan qalalyq máslıhat depýtattary 137 orta mekteptiń jaı-kúıimen tanysty.
Samal-3 shaǵyn aýdanynda ornalasqan bilim ordasy 1200 orynǵa laıyqtalǵan. Qurylysy 2018 jyldyń sońynda bastalǵan bolatyn. Bas merdiger - «Atameken korparaııasy» JShS-y. Bilim oshaǵy arnaıy uldar jáne qyzdarǵa arnalǵan sheberhanamen, STEM kabıneti, sportzal, ashanamen qamtylǵan.
Qala ákimi synyptardy aralap, «Oqýǵa qushtar mektep - oqýǵa qushtar ult» atty kitap kórmesimen tanysty. Sonymen birge, shahmat oınaýshylardy tamashalap, sport sekııalaryna da at basyn burdy.
- Balalardyń densaýlyǵyn nyǵaıtýdy, buqaralyq sportty damytýdy qolǵa alý qajet. Ol úshin oqýshylardy sport úıirmelerine kóptep tartý mańyzdy. Zamanaýı mektepterde bilim alǵan balalar bizdiń jarqyn bolashaǵymyzdyń kepili. Bilim sapasymen qatar balalar qaýipsizdigi nazardan tys qalmasyn, -degen shahar basshysy aralaý sońynda mekteptegi estelik kitapqa jazba qaldyrdy.
Shymkent qalasy ákimdiginiń baspasóz qyzmeti


text:
Bir ýaş ýigit bar ýygnanjasyny toplap, algy-bergisini hasaplaşyp, haja gitmegi ýüregine düwýär. Emma näme üçindir, enesi razy bolmaýar. Hemme ýol şaýyny tutan oglan enesiniň ýalbar-ýakaryna gulak asman, onuň bilen hoşlaşyp, ýola düşýär. Birnäçe günden soň, onuň ýoly uly obanyň üstünden barýar. Namaz wagty bolan soň, göni obanyň mesjidine baran oglan ol ýerde düşläp, namaza durýar. Şol wagt obanyň içinde biriniň öýüne ogry girýär. Onu gören öý eýesi ogrynyň söbügine münýär. Ogry gaçyp mesjide girýär-de, onuň aňyrky gapysyndan çykyp, gaçyp gidýär. Ogrynyň yzyndan mesjide giren adamlar hälki namaz okap duran oglany ogrudyr öýdüp, tutup alyp gidýärler. Bazar meýdançasyna eltip, uly iliň öňünde oglanyň ellerini,aýaklaryny, gulaklaryny kesýärler. Jarçylar bolsa, “Eý, jemagat! Eger kim-de kim ogurlyk etse, kişiniň malyna el gatsa, şunuň ýaly güne düşer” diýip, gygyrýarlar. Urnup ýatan oglan bolsa, jarçylara gygyrýar:
−Eý,jarçylar! Beýle diýip gygyrmaň! “Eger kim-de kim enesiniň razylygyny alman Mekgä haja gitse, onuň düşjek güni şudur” diýip gygyryň! Men enemiň ýüregini agyrdyp, haja gaýdyp, düşen günüm şu boldy.
Enaniň närazylygy
Bir ýaş ýigit bar ýygnanjasyny toplap, algy-bergisini hasaplaşyp, haja gitmegi ýüregine düwýär. Emma näme üçindir, enesi razy bolmaýar. Hemme ýol şaýyny tutan oglan enesiniň ýalbar-ýakaryna gulak asman, onuň bilen hoşlaşyp, ýola düşýär. Birnäçe günden soň, onuň ýoly uly obanyň üstünden barýar. Namaz wagty bolan soň, göni obanyň mesjidine baran oglan ol ýerde düşläp, namaza durýar. Şol wagt obanyň içinde biriniň öýüne ogry girýär. Onu gören öý eýesi ogrynyň söbügine münýär. Ogry gaçyp mesjide girýär-de, onuň aňyrky gapysyndan çykyp, gaçyp gidýär. Ogrynyň yzyndan mesjide giren adamlar hälki namaz okap duran oglany ogrudyr öýdüp, tutup alyp gidýärler. Bazar meýdançasyna eltip, uly iliň öňünde oglanyň ellerini,aýaklaryny, gulaklaryny kesýärler. Jarçylar bolsa, “Eý, jemagat! Eger kim-de kim ogurlyk etse, kişiniň malyna el gatsa, şunuň ýaly güne düşer” diýip, gygyrýarlar. Urnup ýatan oglan bolsa, jarçylara gygyrýar:


text:
NEÝRODERMIT: SEBÄPLERI, ALAMATLARY WE BEJERGI ÇÄRELERI
Neýrodermit – gijeme, galyňlaşan deride düwünçejikleriň döremegi bilen häsiýetlendirilýän dowamly, gaýtalanyp durýan deri keselidir. Ýer togalagynyň ýaşaýjylarynyň arasynda giňden ýaýran bu kesel, ähli deri keselleriniň umumy sanynyň 40%-ni eýeläp, ol esasan çagalyk döwründe ýygy duş gelýändir.
NEÝRODERMIT KESELINIŇ GÖRNÜŞLERI
Keseliň alamatlarynyň dörän ýerine we ýaýraýyş häsiýetine baglylykda birnäçe görnüşini tapawutlandyrýarlar:
► Diffuz (ýaýraň) neýrodermiti – keseliň alamatlary ýüzde, boýunda, ellerde, tirsek we dyz epinlerinde ýüze çykýar.
► Çäklenen neýrodermit – deri örtüginiň uly bolmadyk belli bir ýerinde duş gelýär.
► Çyzyk görnüşli neýrodermit – ellerde we aýaklarda peýda bolýar.
► Gipertrofiki (zeperlenen deriiň aşa ösmegi) görnüşli neýrodermit – esasan, gasyk töwereginde ýüze çykýar.
► Follikulýar görnüşli neýrodermit – bedende saç örtügi bar bolan ýerlerde peýda bolýar.
► Psoriaz görnüşli neýrodermit – ýüzde we kellede döreýär. Keseliň bu görnüşinde deri örtügi gat-gat bolup, gopýan teňňejikler bilen örtülýär.
NEÝRODERMIT KESELI NÄME SEBÄPDEN ÝÜZE ÇYKÝAR?
Keseliň ýüze çykmagynyň we ýaýramagynyň sebäpleri köpdürli bolup, olaryň arasynda has ýygy duş gelýän faktorlara aşakdakylar degişli edilýär:
♦ Bedende alawlama hadysalarynyň bolmagy.
♦ Bedende alyş-çalyş ýagdaýlaryň bozulmagy we kesele garşy durnuklylygyň peselmegi.
♦ Merkezi nerw ulgamyň işiniň bozulmagy.
♦ Iýmit siňdiriş ulgamyň keselleri.
♦ Ruhy dartgynlylyk we dowamly sustupeslik ýagdaýynda bolmak.
♦ Bedeniň umumy zäherlenme ýagdaýlary.
♦ Nädogry gün tertibi we doly gymmatly iýmitiň ýetmezçiligi.
♦ Uzak wagtlap akyl we fiziki dartgynlylykda bolmak.
♦ Nesil yzarlama faktory.
Çagada neýrodermit keseliniň ýüze çykmagyna köplenç ata-enesiniň allergiki täsirlilige meýilliligi sebäp bolýar. Uly adamda bu keseliň döremegine ýaramaz iş şertleri (mysal üçin, himiki senagatda işlemek) we adaty durmuşda başdan geçirýän ýakymsyz duýgular we psihiki bozulmalar sebäp bolup bilýär. Deri keselleriniň, aýratyn hem allergiýanyň we neýrodermitiň döremegine köplenç daşky gurşawyň faktorlary hem täsir edip bilýär: gül tozanjygy, käbir iýmit önümleri we derman serişdeleri (antibiotikler, witaminler, sulfanilamid serişdeleri, waksinalar), öý haýwanlarynyň tüýi. Neýrodermit keseline duçar bolan çaganyň hossarlary, keseliň döremegine sebäp bolup biljek faktorlar bilen, körpejäniň mümkin bolaýjak aragatnaşyklaryna ýol bermezlige çalyşmalydyr. Ol sebäpleri ýüze çykarmak köp halatlarda ýeňil düşmeýär. Sebäbi allergiki ýagdaýyň döremegine akwariumda saklanýan balyjaklar üçin niýetlenen iým ýa-da ýassygyň ýelekleri ýaly oýuňa gelmejek zatlar hem sebäp bolup bilýär.
NEÝRODERMIT KESELINIŇ NÄHILI ALAMATLARY BOLÝAR?
Neýrodermit keseliniň ilkinji alamaty boýnuň ýüzünde peýda bolýan örgünli gijilemedir. Soňra ol maňlaýa, ýaňaklara, gözleriň gabyklaryna we agzyň töwereklerine ýaýraýar. Mundan soň örgün we deri gijilemesi jyns agzalarynyň töwereginde we otyrýerde, tirsek we dyz epinlerinde ýüze çykýar. Deriniň zeperlenen ýerinde gyzarma ýüze çykyp, soňy bilen kem-kemden tozgalanyp gopup başlaýar. Kesel öte geçirilen ýagdaýynda deriň ýüzünde owunjak pakgarmalar peýda bolýar, olar soňra gurap ýukajyk gabyk emele getirýär. Käbir ýagdaýlarda neýrodermidiň gijilemesi güýçli bolup, näsagyň zeperlenen derini gaşamagy netijesinde ol ýerler suwjarýar, ýöne soňundan tiz guraýar. Zeperlenen deriniň, onuň pigment öýjükleriniň üýtgemegi netijesinde adatdakysyndan garalmagy hem mümkindir. Deriniň gijemegi ýadawlyk, töweregine perwaýsyzlyk, ysgynsyzlyk ýaly alamatlaryň döremegine sebäp bolup biler.
Dowamly neýrodermit ýüze çykan ýagdaýynda, onuň esasy alamatlary gyş döwründe ýitileşýär. Tomsuna, tersine, syrkawyň ýagdaýy ep-esli gowlanýar. Keseliň elde peýda bolmagy näsag üçin has oňaýsyz bolup, iş edende birahatlygy döredip biler. Sebäbi häli-şinde hereketde bolýan zeperlenen eller eşige we başga zatlara degip, alamatlaryň has hem ýitileşmegine getirip biler.
NEÝRODERMIT KESELINI BEJERIP BOLÝARMY?
Bu kesel dermatolog lukmanyň bejergisini, köp halatlarda allergolog lukmanyň maslahatyny talap edýändir. Hünärmen lukmana wagtynda ýüz tutulan ýagdaýynda keselden doly saplanmak mümkinçiligi ýokarlanýandyr. Anyklama, deriniň zeperlenen ýerlerini gözden geçirmek, deri bölekleriniň barlagy we ganyň umumy derňewi arkaly goýulýar.
Keseliň bejergisinde allergiki täsirlilige garşy derman serişdeleri ulanylýar: suprastin, klaretin, diazolin, zaditen, zirteks we ş.m. Deri gijilemesini aýyrmak üçin apulein ýa-da gidrokortizon gormonal serişdelerini çäkli möhletde ulanmak maslahat berilýär. Bejergi üçin derman serişdeleri lukman tarapyndan doly anyklama geçirilip, keseliň esasy sebäbi ýüze çykarylandan soň bellenilmelidir. Neýrodermit keselinde, şeýle hem, rahatlandyryjy serişde hökmünde pustyrnigiň şerbeti, walerýana gerdejikleri, nowopassit, biopassit, wamelan we ş.m. derman serişdelerini ulanmak maslahat berilýär.
Toplanan tejribäniň görkezmegine görä, keselden doly saplanmak üçin diňe derman serişdeleri bilen bejergi geçirmek ýeterlikli bolmaýar. Neýrodermit keseliniň bejergisi hökman berjaý etmeli düzgünleriň toplumyndan ybaratdyr:
• Dogry gün tertibini berjaý etmek (akyl we fiziki işjeňligi çäklendirip, ukynyň doly alnyşyna üns bermek, dogry berhizi berjaý etmek).
• Sagdyn dynç alyş. Alnan netijäni berkitmek üçin, mümkin bolan ýagdaýynda, deňizýakalarynda ýerleşýän sagaldyş-dynç alyş şypahanalarynda bejergi almak maslahat berilýär.
• Bedeni taplandyryjy çäreler we witamin-mineral toplumynyň kömegi bilen immun ulgamynyň işini ýokarlandyrmak.
• Ruhy gamgynlylyk ýagdaýy bilen göreşmek we ruhybelentlige ugrukdyrmak.
Keseliň has ötüşen ýagdaýynda gormonal serişdeleri ýa-da fizioemleri (parafin ýapgylary), ultramelewşe hem-de ýagtylyk söhlelerini ulanmak arkaly bejergi bellenilip bilner. Bejergi döwründe goşmaça serişde hökmünde derman otlarynyň kömegi bilen halk lukmançylygynyň usullaryny ulanmak hem peýdalydyr. Deri gijilewügüni aýyrmak üçin jerebaýyň we çopantelpegiň demlemesini pagta siňdirlip zeperlenen ýere goýulýar. Kesmeklerden tiz halas bolmak üçin, lukman bilen maslahatlaşyp, ýörite kremleri we ýaglary ulanmak bolýar. Neýrodermit keselinden halas bolmagyň esasy kepili, immun ulgamygynyň berkligini saklamak, ruhy dartgynlykdan çetde durmak we keselden saplanmaga bolan isleg we ynamdyr.
Neýrodermit howply gaýraüzülmelere getirmese hem, deriniň zeperlenen ýerinde (gaşama netijesinde hem) emele gelen ýarajyklara dürli ýokançlyklaryň düşmegi, deride güýçli alawlama hadysalaryň döreme howpuny ýokarlandyryp biler. Zeperlenen derini gaşamak netijesinde, ýokançlygyň deriniň sag ýerlerine ýaýrama mümkinçiligi hem ýokarlanýandyr. Bejergi dogry we doly göwrümde alnyp barylanda keseliň alamatlary çalt geçip, deriniň ýüzünde hiç hili yz galmaýar.
- 5244 gezek okalan


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keshe 21:55
-
-
-
-
-
«Ashyq» jobasyna jańa qatysýshylardy qosý algorıtmi qandaı
NUR-SULTAN. QazAqparat – QR Bas memlekettik sanıtar dárigeri Erlan Qııasovtyń jańa qaýlysyna sáıkes, «Ashyq» jobasyna jańa qatysýshylardy qosý algorıtmi bekitildi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Oǵan sáıkes, barlyq jańa qatysýshylar úshin «Ashyq» jobasyna qatysýǵa ótinimder InfoKazakhstan.kz elektrondyq platformasy jáne InfoKazakhstan-men biriktirilgen basqa da platformalyq sheshimder (Aitu, Halyk Bank jáne basqalary) arqyly beriledi.
InfoKazakhstan.kz saıty arqyly ótinim berý úshin sýbekti (obekti): zańdy tulǵanyń nemese dara kásipkerdiń elektrondyq tsıfrlyq qoltańbasynyń (budan ári – ETsQ) kómegimen InfoKazakhstan.kz basty betine kirýi jáne ETsQ arqyly paıdalanýshynyń derekterin toltyrýy; avtorızatsııadan keıin «Meniń ótinimderim» qosymsha beti avtomatty túrde ashylady, onda «Jańadan ótinim berý» batyrmasyn basýy qajet. «Jańa ótinim» qosymsha betine kire otyryp, kásipker ótinim nysanyn toltyrady jáne QR-kod alýǵa suraý jiberedi. QR-kod alý aldynda «Bilim bazasyn» júkteýi (kirý kezinde ornalastyrý úshin ınfografıka, Bas memlekettik sanıtarııalyq dárigerdiń qaýlylary, Ashyq jobasy boıynsha jıi qoıylatyn suraqtarǵa jaýaptar jáne t. b.) jáne materıaldarmen tanysýy kerek.
Sýbekt (obekt) ruqsat berý qujattarynyń bar ekenin jáne sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq talaptarǵa sáıkestigin rastaıdy. QR-kod sýbektide mynadaı ruqsat berý qujattarynyń biri bolǵan kezde ǵana beriledi:
- ashýǵa ruqsat/habarlama (epıdemııalyq mańyzdylyǵy joǵary obektiniń sáıkestigi týraly sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq qorytyndy nemese epıdemııalyq mańyzdylyǵy eleýsiz obektiler qyzmetiniń bastalǵany týraly habarlama);
- qyzmetti qaıta bastaý boıynsha sanıtarııalyq normalarǵa sáıkestik aktisi. Sáıkestik aktisin alý tártibi paıdalanýshynyń jeke kabınetinde qoljetimdi.
QR-kodty alýmen bir mezgilde bıznes sýbektisi onyń Ashyq jobasynyń qatysýshylaryna jatatyny-jatpaıtyny (osy qaýlyǵa 4-qosymshaǵa sáıkes jeńildiktermen jumys isteıdi) nemese erikti qatysýshy týraly habarlama alady. QR-kodty alǵannan keıin paıdalanýshynyń jeke kabınetinde «Kúzetshi rejımin» (JSN nemese kýálandyrýshy qujat boıynsha kelýshiniń mártebesin tekserýdi júzege asyrýǵa múmkindik beretin baǵdarlama) alýǵa nusqaýlyq kórinedi. QR-kodty alǵannan keıin Ashyq jobasynyń qatysýshysy testilik rejımde 1 apta jumys isteıdi. Testilik rejımde 7 kún jumys istegennen keıin «Ashyq» jobasyna qatysýshylar týraly aqparat ákimdikterge beriledi jáne bir kún ishinde ákimdiktiń saıtynda ornalastyrylady.
Qaýlynyń tolyq mátinin myna jerden oqýǵa bolady.
- Kókshetaý turǵyndary vaktsınalaý máselesi boıynsha keńes aldy
- Qazaqstan ǵalymdary mysyqty koronavırýstan qorǵaıtyn vaktsına ázirledi
- Shymkentte bas sanıtar dárigerdiń jańa qaýlysy shyqty
- Qostanaı oblysynda 443 bala koronavırýstan emdelip jatyr
- Qazaqstanda balalardy mindetti vaktsınalaý týraly buıryqqa qol qoıyldy - feık
- Ázerbaıjanda koronavırýs saldarynan 20 shaqty mektep jabyldy
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Islendik raýat 071 belgä jaň edip biler we: 071 belgä jaň etmek arkaly şulary edip bilersiňiz: Uzak aralyga ýa-da halkara jaňlary sargyt edip bilersiňiz; “09” goldaw hyzmatyna meňzeş kömek üçin maglumatlary alyp bilersiňiz; “Türkmentelekom” m...
27.12.2020 Dowamy
Türkmenistanda Täze, 2021-nji ýylda ilkinji bäbekleriň biri Lebap welaýatynda Enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş merkezinde dünýä indi. Oglanjyk täze...
Olar çörek önümleriniň dürli görnüşleriniň ilatyň saçagynda bol bolmagyny gazanýarlar. Çörek bişirijiler ýylyň başyndan bäri çörek we çörek önümlerini...
Ýurdumyzyň gündogar künjeginde ýerleşýän Köýtendag diňe bir özüniň owadan dereleri, täsin tebigaty we syrly gowaklary bilen däl, eýsem, takmynan, 150...
Tamamlanyp barýan Türkmenistan — Bitaraplygyň mekany ýyly ýurdumyz üçin ýakymly pursatlara baý ýyllaryň biri hökmünde kalbymyza ornady. Dünýäniň abraý...
“Türkmenistan-parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany” ýylynda Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Lebap welaýat birleşmesiniň hem-d...


text:
Aziýa futbol konfederasiýasynyň ýaryşlarynyň toparçadaky tapgyry tamamlandy. “D” toparçasynyň toparlarynyň duşuşyklary türkmen janköýerleriniň aýratyn ünsüni çekdi, şonda 6 oýnuň dowamynda biziň iki toparymyz güýç synanyşdy. Olar ýurdumyzyň çempiony “Altyn asyr” hem-de Türkmenistanyň Kubogynyň eýesi “Ahal” toparlarydyr. Jemleýji tapgyryň esasy duşu...
Awtor:
nazaroff
(Talyp)
|
Kategoriýa: Sport |
28.05.2018 06:01
Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiýal, saýty
(#140)


text:
Gandym Annadurdyýew
(1961-2021)
Gandym Annadurdyýew 1961-nji ýylyň 11-nji aprelinde Ahal welaýatynyň Tejen şäherinde eneden bolýar. 1979-njy ýylda Mollanepes adyndaky türkmen döwlet akademiki drama teatrynyň studiýasyna okuwa girýär. Ol teatr studiýasynda okaýarka teatryň sahnasynda kiçiräk keşpleri döredýär. 1984-nji ýylda Daşkendiň A.N.Ostrowskiý adyndaky teatral çeperçilik institutynyň drama we kino fakultetine okuwa girýär. Ol talypka «Gelinler» spektaklynda radionyň habarçysynyň keşbini janlandyrýar.
Gandym Annadurdyýew ýokary mekdebi tamamlandan soň, Lebap welaýatynyň S.Seýdi adyndaky döwlet sazly drama teatrynda işe başlaýar. Ol bu teatryň sahnasynda dürli häsiýetdäki birnäçe keşpleri janlandyrýar. «Maýseräniň mekirligi» atly spektaklda Tahyryň keşbini döretdi. Soňra ol Mollanepes adyndaky türkmen döwlet akademiki drama teatrynyň artisti bolup işleýär. Ol teatrda goýlan «Kemine» spektaklynda Gurbanyň, «Gala» spektaklynda Magtymguly hanyň, «Keremli kitap» oýunda Dawid dilmajyň, «Sallahlar» oýnunda Pälwanyň, «Günä ilkiden başlandyda» oýnunda Täşliýewiň, «Hindi rowaýaty» oýnunda Hüseýin weziriň, «Perişdeler gijesi» oýnunda Nätanyşyň, «Demir aýal» oýnunda Alimjanyň, «Gelinleriň gozgalaňy» oýnunda žurnalistiň, «Giýewleriň bäsleşigi» oýnunda Arslan hanyň, «Sakawyň soňuna seret» oýnunda Artygyň, «Syrly sandyk» oýnunda Galpak hannasyň, «Bakylyk binýady» oýnunda Çeltek Külçäniň, «Söýüň gara gözlerim» spektaklynda Nökeriň keşplerini janlandyrdy.
Gandym Annadurdyýew kino sungatynda birnäçe çeper filmlerde hem surata düşdi. Ol Ukrainanyň «Dowženko» kinostudiýasynyň önümi bolan «Asudalyga çenli bir ädim» atly filmde owgan ýigidi Ahmediň, «Özbekfilm» studiýasynyň önümi bolan «Uly älemdäki kiçijik adam» atly filmde Tolkunyň, Oguzhan adyndaky «Türkmenfilm» birleşiginiň surata düşüren «Ajaýyp» atly çeper filminde Beginiň, «Tüweleýiň meýdany ýok» filminde Berdiniň, «Kelhanyň toýy» filminde Kelhanyň, «Jadygöý» filminde gözbagçynyň daýysynyň, «Ömür kerweni» filminde Gelen Myradowiçiň, «Bagta barýan ýol», «Söýgi durmuşyň bezegi», «Oba oglany», «Tylla ýüzük» filmlerinde Gandymyň keşplerini döretdi.
Gandym Annadurdyýew türk¬men telewideniýesinde taýýarlanýan «Degişmeler dünýäsi» atly teleoýunlarda hem birnäçe keşpleri janlandyrdy. Gandym Annadurdyýew teatr we kino sungatyny ösdürmekdäki bitiren hyzmatlary üçin 2011-nji ýylda «Türkmenistanyň at gazanan artisti» diýen hormatly ada eýe bolýar.


text:
Jetisaıda jyl basynan beri 5 mlrd teńgeniń aýyl sharýashylyǵy ónimi óndirilgen
JETІSAI. QazAqparat - Túrkistan oblysy, Jetisaı aýdanynda jyl basynan beri ónim kólemi 11 mlrd 421,5 mln teńgeni quraǵan. Al negizgi kapıtalǵa tartylǵan ınvestıtsııa kólemi 1 mlrd 177,2 mln teńgege jetken, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Aýdan ákimi Murat Qadyrbektiń aıtýynsha, shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektileriniń ónim kólemi 3,6 mlrd tenge bolǵan. Sondaı-aq, 5 mlrd 756,3 mln teńgeniń aýyl sharýashylyǵy ónimi óndirilgen. Infraqurylymmen qamtý boıynsha aýdandaǵy qala, kent jáne aýyldyq okrýgterge qarasty 113 eldi mekeniń 103-i ortalyqtandyrylǵyn aýyz sýmen qamtylǵan. Al gazdandyrý salasynda 113 eldi mekenniń 54-i gazben qamtylǵan. Bul aýdandaǵy eldimekenderdiń jalpy sanynyń - 47,7% quraıdy.
«Aýdandaǵy ishki kóshelerdiń jalpy uzyndyǵy 899,1 shaqyrym, onyń ishinde 661,1 shaqyrymy – asfalt, 227 shaqyrymy – shaǵal tas, 11 shaqyrymy – topyraq jol. 2021 jyly sýbventsııa jáne jergilikti bıýdjet esebinen bólingen 445 mln teńgege jalpy uzyndyǵy 25,7 shaqyrymdy quraıtyn 32 kóshege orta jóndeý jumystary júrgizilýde» ,- dedi aýdan ákimi.
- Ulttyq joba: 2025 jylǵa deıin negizgi taýarlardy bırjada ótkizý úlesi 20% jetedi
- Qyzylordada aýyl sharýashylyǵy salasynyń úzdikteri marapattaldy
- Prezıdenttiń QHA Keńesinde bergen tapsyrmalary boıynsha Úkimet keńesi ótti
- Senattaǵy «Óńir» depýtattyq tobynyń otyrysynda qandaı máseleler talqylandy
- BǴM: «Bilimdi ult» sapaly bilim berý» ulttyq jobasy tórt baǵyttan turady
- Prezıdent Ulttyq jobalardyń iske asýyna kóńili tolmasa, túzetý engizip otyrady – Dáýren Abaev
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hem-de belent mertebeli myhmanlar — Gazagystan Respublikasynyň, Gyrgyz Respublikasynyň, Täjigistan Respublikasynyň we Özbegistan Respublikasynyň Prezidentleri sebitiň ýurtlarynyň milli önümleriniň halkara sergisine baryp gördüler. Prezidentler Merkezi Aziýanyň döwlet Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygyna gatnaşmak üçin Türkmenistana geldiler.
Türkmenbaşy şäheriniň Halkara deňiz porty biziň döwletimiziň we goňşy ýurtlaryň ykdysady üstünlikleri babatda ähmiýetli wakanyň geçirilýän ýerine öwrüldi.
Häzirki gözden geçirilişiň Merkezi Aziýa sebitleriniň we Hazar giňişliginiň ähli ýurtlary üçin strategik ähmiýetli desga bolup durýan, tutuş Ýewraziýa giňişliginde ýükleri daşamak üçin täze mümkinçilikleri açyp, söwda-ykdysady döwletara gatnaşyklaryň ösmegine ýardam berýän Türkmenistanyň esasy deňiz portunda guralmagynyň özboluşly manysy bardyr.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça geçirilýän giň gerimli çäre ykdysady ösüşiň hem-de esasy pudaklaryň kuwwatyny, Merkezi Aziýanyň halklarynyň ýaşaýşynda we ruhy durmuşynda iri özgertmeleri, olaryň ajaýyp medeni mirasynyň baýlyklarynyň artýandygyny aýdyň görkezdi. Şonuň bilen birlikde, sergi mundan beýläkki döwletara hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlaryny kesgitlemek, dürli ulgamlarda tejribe alyşmak üçin netijeli çäredir.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň halkara sergä gatnaşyjylara iberen Gutlagynda gözbaşyny ruhy-medeni gymmatlyklaryň umumylygyndan alyp gaýdýan özara bähbitli hyzmatdaşlygyň Merkezi Aziýa ýurtlarynyň gatnaşyklarynyň pugta binýady bolup durýandygy aýratyn nygtalýar.
Döwlet Baştutanymyz giň gerimli serginiň ähmiýetini belläp, işewürleriň özara ykdysady hyzmatdaşlygy has-da pugtalandyrmaga ýardam etjek gepleşikleri geçirmäge we tejribe alyşmaga, gatnaşyklaryň örän möhüm ugurlaryny kesgitlemek boýunça pikir alyşmaga mümkinçilik aljakdyklaryna ynam bildirdi.
Umumy meýdany 2090 inedördül metr bolan giňişlikde Türkmenistanyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň we Özbegistanyň esasy ministrlikleriniň, pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, guramalarynyň, işewür düzümleriniň sergileri ýerleşdirildi.
Görkezilýän diwarlyklar milli ykdysadyýetleriň esasy pudaklaryny ösdürmekde, şol sanda ýangyç-energetika toplumynda, gurluşyk, oba hojalyk, ulag we logistika, awtomobil gurluşyk, dokma we azyk senagaty ulgamlarynda Merkezi Aziýa ýurtlarynyň gazanan üstünliklerini beýan edýär.
Myhmansöýerlik däbine görä, bäş döwletiň Prezidentlerini ýurdumyzyň döredijilik toparlary mähirli garşyladylar. Ajaýyp sahnada aýdymçy sazandalaryň, artistleriň hem-de folklor toparlaryň çykyşlary ýaýbaňlandyrylyp, şolarda türkmen halkynyň däp-dessurlary we ajaýyp özboluşlylygy beýan edildi.
Sergi zalynyň eýwanynda döwlet Baştutanlaryna halkara serginiň açylyşyna bagyşlanan wideoşekiller görkezildi. Gurnalan äpet monitorda belent mertebeli myhmanlara häzirki durmuş-ykdysady ösüşler we Merkezi Aziýa ýurtlarynyň häzirki döwürde gazanan üstünlikleri, şeýle hem Merkezi Aziýa sebitiniň hem-de Hazar giňişliginiň ýurtlarynyň dünýä hojalyk aragatnaşyklary ulgamyna goşulyşmagyna mundan beýläk-de ýakynlaşmagyna, häzirki döwürde täzeden dikeldilýän Beýik Ýüpek ýolunyň ugrundaky möhüm ulag-logistika halkasy hökmünde Hazaryň eýeleýän ornuny pugtalandyrmaga ýardam bermäge gönükdirilen Türkmenbaşynyň Halkara deňiz portunyň mümkinçilikleri barada ýörite wideoşekiller görkezildi.
Serginiň hormatly myhmanlary Merkezi Aziýa ýurtlarynyň hyzmatdaşlygynyň möhüm ugurlarynyň giňden we toplumlaýyn beýan edilişiniň gerimini belläp, forumyň guralyşyna ýokary baha berdiler. Onuň tapawutly aýratynlygynyň hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan kesgitlenen innowasion taýdan ösüş ýoly bilen ynamly barýan Türkmenistanda ornaşdyrylmagyna aýratyn ähmiýet berilýän döwrebap sanly tehnologiýalaryň giňden ulanylmagyndan ybarat bolandygy bellärliklidir.
Türkmenistanyň milli bölümi sergide esasy orunlaryň birini eýeläp, onda ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň ähli esasy pudaklarynda gazanylanlar beýan edilýär.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň baştutanlygynda alnyp barylýan işjeň içeri syýasat, amala aşyrylýan düýpli özgertmeler innowasion taýdan ösüşe, kuwwatly senagaty döretmäge, pudaklaýyn düzümleri pugtalandyrmaga we giňeltmäge gönükdirilendir. Ýokary durnukly ösüş depginlerini gazanmaga gönükdirilen döwrebap bazar gatnaşyklary bolan ýokary netijeli ykdysadyýetiň hil derejesinde hem-de tapgyrlaýyn döredilmegi ileri tutulýan ugurlaryň hatarynda durýar.
Ýokary derejeli myhmanlar türkmen döwletiniň gazanan üstünlikleri bilen tanyşlygyny Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň sergi bölüminden başladylar. Bu ýerde ykdysadyýeti sanly ulgama geçirmegiň şertlerinde ýurdumyzda yzygiderli amala aşyrylýan maliýe ulgamlarynyň özgerdilişini beýan edýän serişdeler ýerleşdirilipdir.
Sanly ykdysadyýete geçmek, Türkmenistanda elektron resminama dolanyşygy ulgamyny we döwlet düzümleriniň Internet web-saýtlar toruny ornaşdyrmak döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan ministrlikleriň, pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň hem-de telekeçileriň öňünde goýlan ilkinji nobatdaky wezipelerdir. Häzirki wagtda, diwarlyklarda aýdyň görkezilişi ýaly, sanly ykdysadyýetiň möhüm esaslaryny kemala getirmek boýunça işler işjeň depginler bilen alnyp barylýar.
Şunuň bilen bir hatarda, «Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2019 — 2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynyň» hem-de beýleki maksatnamalaryň çäklerinde alnyp barylýan giň gerimli işler, şeýle hem täze obalaryň we şäherleriň, öňdebaryjy tehnologiýalar bilen üpjün edilen iri senagat kärhanalarynyň, medeni-durmuş we düzümleýin maksatly köp sanly desgalaryň, ýokary tizlikli awtoulag ýollarynyň gurluşyklary barada gürrüň berýär.
Medeniýet, ylym, bilim we saglygy goraýyş ulgamlarynda, gurluşyk, senagat, oba hojalyk we nebitgaz pudaklarynda gazanylan üstünlikler bellenilýär.
Äpet monitorda maliýe guramalarynyň alyp barýan işleri, hödürlenilýän elektron hyzmatlar we amallar baradaky saýtlar görkezilýär. Şeýle hem myhmanlara bank hyzmatynyň geriminiň we milli töleg ulgamlarynyň mümkinçilikleriniň giňeldilmegine ýardam berýän karz beriş edaralarynyň döwrebaplaşdyrylyşy baradaky diwarlyklar hödürlenildi. “Altyn asyr”, “Millikart” sanly bank kartlaryny hem-de beýleki töleg serişdelerini ulanýan müşderiler “Internet-bank”, “Mobil bank”, “Galtaşyksyz töleg” ýaly hyzmatlardan barha ýygjam peýdalanýarlar.
“Türkmengaz” we “Türkmennebit” döwlet konsernleriniň, “Türkmengeologiýa” döwlet korporasiýasynyň hem-de Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň sergi bölümlerinde ýurdumyzyň ýangyç-energetika toplumynyň häzirki zaman ösüş derejesi görkezilýär.
Tebigy gazyň subut edilen gorlary boýunça Türkmenistan dünýäde öňdebaryjy orunlaryň birini eýeleýär, häzir ol Merkezi Aziýa sebitinde “mawy ýangyjy” esasy iberijileriň hataryna girýär. Geosyýasy taýdan amatly ýerleşmegi hem-de baý uglewodorod gorlary netijesinde ýurdumyz Ýewropanyň we Aziýanyň bazarlary bilen birlikde dürli ugurlar boýunça gazyň eksportyny artdyrmak üçin ägirt uly kuwwata eýedir.
Türkmenistanyň ykdysadyýeti üçin gazdan peýdalanmagyň mümkinçiligini artdyrmak we energiýa serişdeleriniň dünýä bazarlaryna iberilişini diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek strategik ähmiýete eýedir. Ýangyç-energetika toplumyna degişli ugurda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan syýasaty nebitgaz senagatynyň kuwwatyny netijeli ulanmaga, känleri gaýtadan işlemegiň döwrebaplaşdyrylan tehnologiýalaryny we usullaryny peýdalanmaga, daşary ýurt kompaniýalary bilen hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmäge, Hazaryň türkmen böleginiň hem-de kenarýaka zolagynyň uglewodorod serişdelerini özleşdirmäge gönükdirilendir.
Türkmenistan işewürligi üstünlikli alyp barmak üçin amatly maýa goýum ýagdaýyny, hemme şertleri döredip, energetika ulgamynda uzak möhletleýin, özara bähbitli hyzmatdaşlyk etmäge ymtylýar. Nebitgaz toplumynyň ösdürilmegine örän uly serişdeler gönükdirilýär, şu maksatlar üçin daşary ýurt maýa goýumlary çekilýär, sebit we halkara ähmiýetli taslamalar durmuşa geçirilýär.
Ýurdumyzyň elektroenergetika pudagynyň düzümlerini giňeltmek we kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan giň gerimli işler hem öz beýanyny tapdy. Türkmenistanyň Energetika ministrligi uly ekranda häzirki günde amala aşyrylýan iri taslamalaryň bäşisini görkezdi, şolaryň hatarynda halkalaýyn energoulgamy döretmek boýunça taslama bar. Onuň durmuşa geçirilmegi içerki sarp edijileriň elektrik üpjünçiliginiň ygtybarlylygynyň ýokarlandyrylmagyna hyzmat eder hem-de ýurdumyzda öndürilýän elektrik energiýanyň daşary ýurtlara eksport edilişini artdyrmak üçin täze mümkinçilikeri açar.
Şeýle hem häzir gazturbina gurnamalaryny abatlamak boýunça hyzmat ediş merkeziniň gurluşygy alnyp barylýar, Lebap welaýatynda kuwwatlylygy 432 MWt bolan gazturbina elektrostansiýasynyň gurluşygy tamamlaýjy tapgyrda barýar, Türkmenistan — Owganystan — Pakistan ýokary woltly elektrik geçiriji ulgamyny birinji bölekde çekmek boýunça gurluşyk işleri tamamlanyp barýar. Şeýle hem Balkan welaýatynyň Serdar etrabynda Gün we ýel elektrostansiýasyny gurmaga potratçyny saýlap almak boýunça bäsleşik yglan edildi. Bu desga Türkmenistanda gaýtadan dikeldilýän elektroenergiýa çeşmeleriniň esasynda işleýän ilkinji stansiýa bolar.
Sergide oba hojalyk ulgamynda gazanylan üstünlikler hem görkezildi. Garaşsyzlyk ýyllarynda milli Liderimiziň aladalary netijesinde, ýurdumyzda azyk bolçulygyny üpjün etmekde örän uly üstünlikler gazanyldy.
Önümiň hilini hem-de obasenagat toplumynda milli tejribe bilen utgaşyklylykda serişdeleriň netijeli peýdalanylyşyny dolandyrmagyň ulanylyşa girizilýän öňdebaryjy toplumlaýyn ulgamlary harytlaryň düşewüntliligini artdyrmaga we bäsdeşlige ukyply önümleri dünýä bazarlaryna çykarmaga ýardam edýär.
Önümçilige oba hojalyk ekinleriniň täze, toprak-howa şertlerine durnukly seçgiçilik görnüşlerini döretmek we ornaşdyrmak boýunça ylmy-barlag işleri işjeň alnyp barylýar. Obasenagat toplumynyň sergi bölüminde çörek, un, pagta önümleriniň örän köp dürli görnüşleri görkezilýär. Şeýle hem obasenagat toplumy maldarçylygy, guşçulygy, balçylygy, ekerançylygy, bagçylygy, üzümçiligi we bakjaçylygy ösdürmek bilen baglanyşykly taslamalary durmuşa geçirýär.
Soňra belent mertebeli myhmanlar ulag-kommunikasiýa ulgamynda gazanylan üstünlikler, bu ulgamda hödürlenilýän giň gerimli häzirki zaman hyzmatlar bilen tanyşdylar.
Soňky ýyllarda Türkmenistanda bu toplumy düýpli kämilleşdirmek we ulgamlaýyn ösdürmek boýunça giň gerimli taslamalar durmuşa geçirilýär. Strategik taýdan bu möhüm ulgamda alnyp barylýan işler dürli ugurlar boýunça halkara gatnaşyklary işjeňleşdirmäge uly mümkinçilikleri açýar.
Milli ulag strategiýasynyň esasynda döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan başy başlanan, köp asyrlaryň dowamynda Merkezi Aziýanyň çäklerinden geçen Beýik Ýüpek ýoluny täzeden dikeltmek pikiriniň goýlandygyny bellemek gerek. Häzirki zaman şertlerinde bu yklymüsti ýol Türkmenistanyň hem-de sebitiň beýleki döwletleriniň ägirt uly ykdysady kuwwatyny olaryň dünýäniň ulag ulgamyna ýakynlaşmagy arkaly durmuşa geçirilmegine ýardam bermäge gönükdirilendir.
BMG-niň Baş Assambleýasy tarapyndan ulag meselesi boýunça biragyzdan kabul edilen degişli Kararnamalar milli Liderimiziň halkara jemgyýetçiligi tarapyndan giň goldawa eýe bolan netijeli teklipleriniň wajypdygyna aýdyň şaýatlyk edýär. Şu ýylyň 29-njy iýulynda BMG-niň Baş Assambleýasynyň 75-nji sessiýasynyň 96-njy plenar mejlisinde Türkmenistanyň Prezidentiniň başlangyjy boýunça öňe sürlen “Koronawirus keseliniň (COVID-19) pandemiýasy we ondan soňky döwürde durnukly ösüş üçin üznüksiz we ygtybarly halkara ýük daşamalary üpjün etmek maksady bilen, ulagyň ähli görnüşleriniň arabaglanyşygyny berkitmek” atly Kararnamanyň biragyzdan kabul edilendigi hem bellärliklidir.
Gurluşyk senagatynyň durnukly ösdürilmegi ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň möhüm ugurlarynyň hatarynda durýar. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Türkmenistanda durmuşa geçirilýän şähergurluşyk syýasaty ilatyň ýaşaýyş-durmuşynyň derejesini we hilini ýokarlandyrmaga gönükdirilendir.
Inžener-tehniki, hojalyk we durmuş-ykdysady desgalar bilen birlikde, ýurdumyzyň durmuşyň ähli ulgamlaryna, şeýle hem medeniýet we bilim ulgamlaryna yzygiderli ornaşdyrylýan ýokary tehnologiýalar, innowasiýalar we nou-haular häzirki zaman şäheriniň aýrylmaz bölegi bolup durýar. Ýurdumyzda ýyl-ýyldan döwrebap enjamlar bilen enjamlaşdyrylan täze dolandyryş we edara ediş toplumlary, ýokary amatlykly ýaşaýyş jaýlary, söwda we dynç alyş merkezleri bina edilýär.
Bu babatda ýurdumyzyň baş şäheri — çäklerini yzygiderli giňeldýän ak mermerli Aşgabat nusgalykdyr. Täze binalar hem-de dürli maksatly toplumlar onuň sazlaşykly binagärlik keşbiniň üstüni hemişe artdyrýar.
Serginiň myhmanlaryna paýtagtymyzda bina edilýän “Garagum” myhmanhanasynyň we beýleki iri desgalaryň maketleri görkezildi. Bularyň ählisi senagat we gurluşyk önümçiliginiň ösdürilmeginiň, täzeçil tehnologiýalary ornaşdyrmak arkaly pudagyň maddy-enjamlaýyn binýadynyň pugtalandyrylmagynyň döwletimizde ilkinji wezipeleriň hatarynda durýandygyna aýdyň şaýatlyk edýär.
Diýarymyzyň gurluşyk serişdelerini öndürijileri degişli döwlet maksatnamalaryny üstünlikli durmuşa geçirmek maksady bilen, ýurdumyzda bolşy ýaly, daşary ýurtlarda hem uly isleg bildirilýän ýokary hilli önümleriň giň gerimli görnüşleriniň önümçiligini ýyl-ýyldan artdyrýarlar.
Mälim bolşy ýaly, ylym we bilim beýik maksatlara ýetmegiň bähbidine jemgyýeti birleşdirýän, döwletiň kuwwatyny artdyrýan baýlykdyr. Şundan ugur alnyp, häzir Türkmenistanda ykdysadyýetiň ähli pudaklarynda ylmy barlaglaryň netijeliligini ýokarlandyrmak, sanly ulgamlary ornaşdyrmak, ylmy-barlag edaralarynyň, ýokary okuw mekdepleriniň alymlarynyň mümkinçiliginiň peýdalanylyşyny giňeltmek mundan beýläkki ösüşleri gazanmagyň ilkinji nobatdaky wezipeleriniň hatarynda kesgitlenildi.
Aýratyn sergi bölümi ýurdumyzda ylym-bilim ulgamynda amala aşyrylýan düýpli özgertmelere bagyşlandy. Şu ýerde milli Liderimiz tarapyndan başy başlanan sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň konsepsiýasynyň çäklerinde bilim bermek işine giňden ornaşdyrylýan hem-de bilime ymtylýan häzirki ýaşlar üçin bahasyna ýetip bolmajak iteriji güýç bolup hyzmat edýän döwrebap kompýuter tehnologiýalary we innowasion ulgamlar görkezilýär.
Sanly tehnologiýalar okuw işlerine ymykly ornaşdy. Ählumumy internet tory arkaly ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň talyplary we mugallymlary özleriniň daşary ýurtly kärdeşleri bilen tejribe alyşmaga, onlaýn görnüşde bilelikdäki okuwlary we maslahatlary geçirmäge mümkinçilik aldylar.
Kuboklar, baýraklar hem-de ýadygärlik nyşanlary görkezilýän sergi bölümi türkmen türgenleriniň gazanan üstünliklerini beýan edýär, şolaryň biri 2017-nji ýylda Aşgabatda geçirilen Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň alawydyr.
Ýadygärlik eksponatlarynyň hatarynda möhüm halkara sport çärelerine, hususan-da, “Kazan — Aşgabat 2008” awtorallisine hem-de “Amul — Hazar 2018” awtorallisine hut özi gatnaşan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň sport egin-eşikleri, sambonyň 80 ýyllyk şanly senesiniň hormatyna sambonyň ösdürilmegi ugrunda şahadatnamalar, şeýle hem welosiped sportuny ösdürmäge goşan goşandy üçin Halkara welosipedçiler birleşiginiň prezidenti tarapyndan döwlet Baştutanymyza gowşurylan şahadatnama bar.
Giň gerimli serginiň bölümleriniň biri medeniýet ulgamynda gazanylýan üstünlikler bilen tanyşdyrýar. Sergä gelýänler türkmen halkynyň nesilden-nesle aýawly geçirilip gelinýän milli gymmatlyklarynyň we ruhy däp-dessurlarynyň ajaýyp dünýäsine aralaşyp bilýärler. Bu ýerde halk senetçiliginiň dürli görnüşleriniň – küýzegärçilik, amaly-haşam we zergärçilik sungatlarynyň nusgalaryny, milli egin-eşikleri, bahasyz arheologik tapyndylary görmek bolýar.
Türkmen döwlet neşirýat gullugy tarapyndan çap edilen kitaplaryň we owadan neşirleriň diwarlygy sergä gelenlerde uly gyzyklanma döretdi. Şunda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gymmatly işleri – ylmy monografiýalary, köp jiltli düýpli ylmy barlaglary, umumydünýä siwilizasiýasynyň ösüşine bahasyna ýetip bolmajak goşant goşan türkmen halkynyň ruhy gymmatlyklary hem-de medeni mirasy baradaky kitaplary esasy üns merkezinde boldy.
Merkezi Aziýa ýurtlarynyň Liderleri Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalarynyň diwarlyklary bilen tanyşlygyny dowam etdiler.
Birleşmäniň hatarynda TSTB-niň düzümleýin bölümleri hem-de welaýat şahamçalary, obasenagat toplumynda, azyk we gaýtadan işleýän senagatda, gurluşykda, gurluşyk serişdelerini we elektrik enjamlary öndürmekde, IT-tehnologiýalarda, şeýle hem söwdada, syýahatçylykda, bilim ulgamynda, hyzmatlar ulgamynda, ulag we logistika ulgamlarynda, halk amaly-haşam hünärmentçiliginde we beýlekilerde ýöriteleşen hususy kärhanalar we hojalyk jemgyýetleri bar.
Häzirki döwürde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ykdysady strategiýasynyň üstünlikli durmuşa geçirilmegi netijesinde, türkmen telekeçiligine milli ykdysadyýeti senagatlaşdyrmakda, dünýä bazarlarynda bäsleşip bilýän önümleri öndürmekde örän möhüm orun berilýär.
TSTB-niň agzalary daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleriň öndürilişini giňeltmäge hem-de ýurdumyzyň eksport kuwwatyny artdyrmaga, bäsdeşlige ukyply önümçilikleri ösdürmäge saldamly goşant goşýarlar. Kiçi we orta işewürlik innowasion ykdysadyýeti kemala getirmegiň aýrylmaz düzüm bölegi bolup durýar. Döwlet tarapyndan munuň üçin hemme zerur şertler we mümkinçilikler döredilýär.
Türkmen kompaniýalarynyň gatnaşmagynda köp millionlarça pul serişdeleri gönükdirilýän gurluşyk taslamalary durmuşa geçirilýär, ýaşaýyş jaý, kottej toplumlarynyň birnäçe tapgyrlary, seýilgäh zolaklary, dolandyryş-işewür maksatly sebitler, raýat awiasiýasynyň giň gerimli düzümleýin desgalary yzygiderli gurulýar. Döwletiň iri buýurmalarynyň hatarynda Aşgabat — Türkmenabat awtobanynyň, Ahal welaýatynyň täze dolandyryş merkeziniň gurluşyklary bar.
Sergide Türkmenistanyň welaýatlary hem öz önümlerini görkezdiler. Olaryň gazanan üstünlikleri milli Liderimiziň baştutanlygynda giň gerimli özgertmeleriň üstünlige beslenýändigine şaýatlyk edýär. Şol özgertmeler Türkmenistany durmuş-ykdysady taýdan has-da ösdürmäge, ony senagat taýdan ösen döwlete öwürmäge, mähriban halkymyzyň hal-ýagdaýyny yzygiderli ýokarlandyrmaga gönükdirilendir.
Soňra ýokary derejeli myhmanlar ady rowaýata öwrülen, ägirt uly tut agajyna tarap ugradylar. Tut agajy bu ýere ýygnananlara Merkezi Aziýanyň doganlyk halklaryny hemişelik birleşdiren gymmatlyklar hem-de mizemez dostluk barada ses ýazgysyny gönükdirdi.
Gadymy döwürlerde milli saz gurallary taýýarlanylan, asyrlardan bäri ösüp oturan, başy bulutlara beslenen agaç adam sesi bilen seslendi:
“Biziň ata-babalarymyzyň bereketli topragy — çäksiz düzlükler, beýik daglar, joşgunly derýalar we deňiz — mukaddes bolan şu toprakda ýaşaýanlar üçin peşgeşdir. Dutarda özüni tapyp, ýürekleri saz bilen dolduran beýik tut agajy biziň halklarymyzy dostluk bilen baky birleşdirdi. Goý, biziň halklarymyzyň bähbidine ähli pikir-düşünjelerimizi, arzuwlarymyzy we umytlarymyzy geljege gönükdirip, umytlarymyz hasyl bolsun!”.
Agajyň dik baldagyndan ýaşaýşy bagyş edýän nem — diodýagtyly ýaşyl şöhle syrygyp gaýdýar. Meşhur “Şükür bagşy” kinofilminden türkmen dutarynyň jadylaýjy mukamy ýaňlanýar. Şol mukamy Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Özbegistanyň we Täjigistanyň halklarynyň saz gurallary — domra, komuz, rubab we tar alyp göterýärler.
Ägirt uly sergi zalynyň merkezinde duran agajyň töwereginde Günüň şöhleleri ýaly bolup, gözden geçirilişe gatnaşyjy ýurtlaryň sergi bölümleriniň hatarlary ýerleşdirildi.
Aýdym-sazly çeper kompozisiýa ekspoforuma ajaýyp we özboluşly milli öwüşgin berýär.
Gazagystanyň milli diwarlygy dürli kärhanalar, şol sanda älem hemralaryny öndürýän we uçurýan “Kazkosmos” aerokosmos pudagy arkaly görkezildi. Bu ýerde şeýle hem lukmançylyk önümleri, şol sanda СOVID-19-a garşy inaktiwirlenen sanjym — “QazVac” waksinasy hem-de Gazagystanyň önümçiligi bolan IWL enjamlary, häzirki zaman kompýuter tehnikalary, metallurgiýa pudagynyň önümleri, gurluşyk serişdeleri, azyk, dokma we ýeňil senagatynyň harytlary görkezildi.
Gyrgyz Respublikasynyň sergi bölümi dostlukly ýurduň milli we halkara derejelerde gazanan üstünliklerini beýan etdi. Sergä gelýän köp sanly adamlara un önümçiliginiň önümleri, azyk we dokma senagatynyň önümleri, hususan-da, ýüplükler, matalar, egin-eşikler hem-de iş egin-eşikleri görkezildi. Goňşy ýurtda öndürilýän Gün panelleri, hasaba alyş enjamlary, elektrodiodlar, köpkristally paneller uly gyzyklanma döretdi.
Azyk, ýeňil, dag-magdan senagatynyň, oba hojalygynyň gazananlary bilen doganlyk Täjigistanyň wekilleriniň diwarlyklary tanyşdyrdy. Şeýle hem bu ýerde elektrik yşyklandyryjy tehnikalar, halk senetçiliginiň serişdeleri, zergärçilik önümleri we beýlekiler görkezildi.
Köpugurly gözden geçirilişe gatnaşýan daşary ýurtlularyň arasynda Özbegistan Respublikasynyň guramalary we kompaniýalary bar. Olar belent mertebeli myhmanlary hem-de sergä gatnaşyjylary bilelikdäki ikitaraplaýyn taslamalaryň we işewür-meýilnamalaryň durmuşa geçirilişi bilen tanyşdyrdylar.
Üstünlikli hyzmatdaşlygyň ajaýyp mysallarynyň biri bilelikdäki “Türkmen-UzAwto” türkmen-özbek kärhanasydyr. Ol Türkmenbaşynyň Halkara deňiz portunyň daşarky üsti açyk sergi meýdançasynda awtomobil gurluşygy önümlerini görkezdi. Şeýle hem şu ýerde, açyk asmanyň astyndaky meýdançada täjik tarapynyň oba senagatyna degişli tehnikany hem-de döwrebap awtobuslary — tebigy gazda işleýän elektrobusy we awtobusy, şeýle hem iki gatly awtobusy görkezendigini bellemek gerek.
Umuman, bu sergi dostlukly goňşy ýurtlaryň milli ykdysadyýetleriniň dürli pudaklarynyň diňe bir gazanan üstünlikleriniň gözden geçirilişi bolman, eýsem, toplanan tejribeleri alyşmak hem-de haryt öndürijileriniň arasynda göni gatnaşyklary ýola goýmak üçin netijeli meýdança öwrüldi.
Daşary ýurtlaryň wekiliýetleriniň agzalary uzak möhletleýin, özara bähbitli hyzmatdaşlygy ýola goýmaga uly gyzyklanma bildirip, Türkmenistanda döredilýän amatly maýa goýum ýagdaýynyň, işewürligi alyp barmak we söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin amatly şertleriň Merkezi Aziýa ýurtlarynyň gatnaşyklaryny has-da pugtalandyrmaga giň mümkinçilikleri açýandygyny nygtadylar.
Soňra döwlet Baştutanlary “B” topluma tarap ugradylar, olaryň barýan ýolunyň ugrundaky monitorlarda Merkezi Aziýa ýurtlarynyň bäşisiniň–— Türkmenistanyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Özbegistanyň we Täjigistanyň ulag-logistika mümkinçiliklerini beýan edýän wideoşekiller görkezildi. Şeýle hem bu ýerde myhmanlara biziň ýurdumyzda öndürilýän oba hojalyk pudagynyň, dokma we halyçylyk toplumlarynyň, amaly-haşam sungatynyň we senagat ulgamynyň dürli görnüşli önümleri bilen tanyşdyrýan wideoşekiller hödürlenildi.
Sergi bölümleriniň çäkleriniň daşynda ýaýbaňlandyrylan aýdym-sazly çykyşlar halkara serginiň birinji iş gününiň jemlenmesine öwrüldi.
Şu gözden geçirilişiň çäklerinde birža söwdalary geçirildi, oňa ýurdumyzyň önümleri çykaryldy. Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasy tarapyndan geçirilen söwdalarda, Beýik Britaniýanyň, Birleşen Arap Emirlikleriniň, Germaniýanyň, Russiýanyň, Türkiýäniň kompaniýalarynyň wekilleri, Gonkongyň, Owganystanyň, Özbegistanyň, Gyrgyzystanyň we beýlekileriň işewürleri bäsleşdiler.
TDHÇB-de geçirilen birža amallarynyň arasynda nebithimiýa we gurluşyk önümçiliginiň önümleriniň, Diýarymyzda öndürilýän ýeňil senagatyň harytlarynyň, haly önümleriniň söwdalary boldy. 113 geleşikleriň umumy bahasy ABŞ-nyň 108,9 million dollaryna barabar we 3,6 million manada deň boldy.
Ertir Merkezi Aziýa ýurtlarynyň milli önümleriniň halkara sergisi öz işini dowam eder.


text:
Ugurlarymyz
Biziň ýokary hünär taýýarlykly toparymyz size iň häzirkizaman çözgütleri hödürleýär. Siz geljege ugrukdyrylan ýokary hilli ýerine ýetirişlere bil baglap bilersiňiz.
Howpsuzlyk ulgamy
Wideogözegçilik (CCTV)
Wideogözegçilik ulgamy (wideokamera, obýektiw, monitor, registrator we beýleki enjamlar) – bu programma-enjamlaşdyrylan toplum bolup durýar. Şu enjamlar toplumy ýerli we bölekleýin ýerleşdirilen desgalaryň goragyny we wideogözegçiligini alyp barmaga niýetlenendir. Şu günde wideogözegçilik enjamlar toplumy häzirki zaman howupsyzlyk ulgamlarynda wajyp orny eýeleýär.
Geçirişleri dolandyryş ulgamlary
Geçişleri dolandyrmak we gözegçilik ulgamy-bu programma-enjamlaýyn tehniki howpsuzlyk serişdeleriniň toplumy bolup, desgalarda adamlaryň, ulaglaryň w.b. obýektleriň bellenen meýdança gapylar, derwezeler BGN ýaly “geçiş nokatlaryndan” giriş-çykyşlaryny çäklendimek we ýazgy etmek maksadyna eýerýär.
Gorag ulgamy
Gorag ulgamy – bu tehniki serişdeleriniň bilelikde işlemeginiň jemi bolup, gorag astyndaky desgalara näbelli obýektleriň girmegini ýüze çykarmakda hem-de desganyň jogapkärine dessine habar bermekde ulanylýar. Bu ulgam arkaly desganyň goragyny ýokary derejede üpjün etmek mümkindir.
Aragatnaşyk ulgamy
Radioaragatnaşyk (Motorola)
Motorola Solutions Tehnologiýalary adamlara aragatnaşykda galmaga ýardam berýär. Dünýäniň ähli ýerlerindäki söwda guramalary we jemgyýet howpsuzlygy gulluklary işgärlerine işlerini ýöretmekleri üçin zerur bolan ähli maglumatlary, hususan-da bu olaryň ählisi üçin has-da wajyp wagty yzygiderli üpjün etmek üçin ýokary hilli aragatnaşyk çözgütleri üçin Motorola Solutions kompaniýasynyň çözgütlerine ýüz tutýarlar.
Hemra aragatnaşygy
Hemra aragatnaşygy – bu älem radioargatnaşygynyň, retranslýatorlar hökmünde ýörite aragatnaşyk hemralary görnüşinde ýöriteleşdirilen emeli hemralardan peýdalanylmagyna esaslanýan bir görnüşi bolup durýar. Hemra aragatnaşygy stasionar ýa-da hereket edýän (ýere gurnalan ýa-da uçujy enjamlara gurnalan) görnüşli ýer stansiýalarynyň aralarynda amala aşýar.
Zatlaryň internedi (IOT)
LoRaWAN
LPWAN (iňl. Low-power Wide-area Network — «uzak aralykly täsirli energiýa tygşytly tor») — telemetriýa, maşynlarara gatnaşyk we zatlaryň interneti üçin ulanylýan kiçi göwrümli maglumatlary uzak aralyklara ugratmak üçin ulanylýan simsiz aragatnaşygyň görnüşidir.
RFID
RFID (iňl. Radio Frequency IDentification, radio ýygylyk arkaly şahsyýetlendiriş) — transponderlerde ýa-da RFID teglerinde saklanýan maglumatlaryň radio signallar arkaly okalmagyna ýa-da ýazgy edilmegine mümkinçilik berýän, desgalaryň awtomatiki usulda şahsyýetlendiriş ulgamydyr.
Maglumatlar bazasy (Oracle)
Oracle (Oracle Corporation) — programma üpjünçiligini üpjün etmegiň umumy girdejisi boýunça dünýäde ikinji ýerdäki (birinji ýerde Microsoft), guramalar üçin programma üpjünçiligini üpjün etmek boýunça dünýäde birinji ýerdäki we serwer enjamlaryny üpjün ediji Amerikan kompaniýasydyr. Kompaniýa programma üpjünçiligini we söwda-akyşlaryny (pudaklaýyn ýerine ýetirişlere ýöriteleşýän ERP we CRM ulgamlaryny) baglaýan maglumatlar bazasyny dolandyryjy ulgamlaryň çykarylmagynda ýöriteleşýär. Onuň has meşhur önümi – Oracle Database bolup ol kompaniýanyň döredilen wagtyndan bäri çykarylýar.
Innowasiýon tehnologiýalar
HYPERVSN
Şu tehnologiýa 3D-şekiliniň howada gaýmagyny görkezmäge mümkinçilik berýär. Bu ulgamy daş aralykdan kompýuter ýa-da telefon arkaly dolandyrmak mümkin. 3D- şekiliniň howada gaýyşy ähli adamlaryň ünsini çekip biler. Şol sebäpli bu tehnologiýany mahabat üçin giňden peýdalanylýar.
Makeblock
Makeblock – bu konstruktor robatlary bolup, onuň düzüminde alýumin bölekleri hem-de dürli mehanizmlerden ybaratdyr. Bu konstruktor toplumy ýaşlarymyza robototehnikany hem-de inženerçiligi bilim derejesine garamazdan öwrenmäge mümkinçilik döredýär. Konstruktor toplymy ýaşlaryň hem-de çagalaryň aň düşünjelerini ýokarlandyrmakda robototehnikanyň başlangyjyna düşünmekde uly ýardam berýär.


text:
Shý turǵynynan 5 kelige jýyq «gashısh» tabyldy
TARAZ. QazAqparat – Jambyl oblysynda «Dopıng» jedel aldyn alý is-sharasy bastaldy, - dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Jedel-izdestirý is-sharalary barysynda Jambyl oblysynyń Polıtsııa departamenti Esirtki qylmysyna qarsy is-qımyl basqarmasynyń qyzmetkerleri Moıynqum aýylynan 5 shaqyrym jerde Shý qalasynyń 31 jastaǵy turǵynyn ustady, odan tintý barysynda jalpy salmaǵy 4 keli 704 gr «gashısh» esirtki zaty tabylyp, tárkilendi.
– Ustalǵan er adam kinásin tolyq moıyndap, Shý qalasynyń ýaqytsha ustaý ızolıatoryna qamaqqa alyndy. Qazaqstan Respýblıkasy Qylmystyq kodeksiniń 297-baby 3-bóligi (Esirtki zattardy, psıhotroptyq zattardy, sol tektesterdi ótkizý maqsatynda zańsyz daıyndaý, qaıta óńdeý, satyp alý, saqtaý, tasymaldaý, jóneltý nemese ótkizý) boıynsha sotqa deıingi tergeý amaldary bastaldy, – dedi Jambyl oblysynyń Polıtsııa departamenti Esirtki qylmysyna qarsy is-qımyl basqarmasynyń bastyǵy Asqar Jumabekov.


text:
Netijeli halkara hyzmatdaşlyk, ýurdumyzyň halk hojalyk toplumyny durnukly ösdürmek, ykdysadyýetimiziň ähli pudaklaryny senagatlaşdyrmak hem-de sanlylaşdyrmak, eziz Diýarymyzy dünýäniň ösen döwletleriniň hataryna gysga möhletde çykarmak maksady bilen onuň senagat, zähmet we aň-bilim kuwwatyny diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek, ildeşlerimiziň ýaşaýyş-durmuş derejesini yzygiderli ýokarlandyrmak hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň yzygiderli durmuşa geçirýän özgertmeler syýasatynyň esasy ugurlarydyr. Geçen hepdäniň wakalary bu syýasatyň üstünlikli durmuşa geçirilýändiginiň ýene bir aýdyň subutnamasy boldy.
4-nji oktýabrda Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Gurbanguly Berdimuhamedow Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň mejlisini geçirdi. Mejlisiň dowamynda şu ýylyň 9 aýynda harby we hukuk goraýjy edaralarda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri ara alnyp maslahatlaşyldy hem-de olaryň işini mundan beýläk-de kämilleşdirmegiň esasy ugurlary kesgitlenildi. Şeýle hem degişli düzümleriň maddy-enjamlaýyn binýadyny döwrebaplaşdyrmak bilen baglanyşykly meselelere garaldy.
Döwlet Baştutanymyz jemgyýetimizde asudalygy we düzgün-tertibi üpjün etmek boýunça hukuk goraýjy edaralaryň bilelikdäki işlerini dowam etdirmegiň wajypdygyny belläp, döwletimiziň Bitaraplyk derejesine esaslanýan ynsanperwerlik syýasaty netijesinde, ýurdumyzda ýaşaýan raýatlaryň hukuklarynyň goraglylygyny üpjün etmegiň möhümdigine ünsi çekdi.
Mejlisde başga-da birnäçe meselelere garaldy we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.
4-5-nji oktýabrda Türkmenistanyň Prezidentiniň Özbegistan Respublikasyna resmi sapary boldy. Gepleşikleriň dowamynda iki ýurduň Liderleri ozal gazanylan ylalaşyklary durmuşa geçirmegi we uzak möhletli geljegi nazara alyp, özara bähbitli hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlaryny anyklaşdyrdylar.
Hyzmatdaşlygyň geljegi uly ugurlarynyň hatarynda özara söwdada harytlaryň sanawyny köpeltmek we giňeltmek, dürli pudaklarda senagat kooperasiýasyny ösdürmek, isleg bildirilýän önümleri öndürmek we olary üçünji ýurtlaryň bazarlaryna çykarmak, logistika düzümlerini kemala getirmek görkezildi. Şunuň bilen baglylykda, taraplar degişli “Ýol kartasyny” taýýarlamak barada ylalaşdylar.
Döwletara hyzmatdaşlygy sebit derejesinde işjeňleşdirmek maksady bilen, ikitaraplaýyn Sebitleriň forumyny ýola goýmak we onuň ilkinji duşuşygyny geljek ýyl Hywada geçirmek teklip edildi.
Netijeli syýasy hyzmatdaşlygy, şol sanda owgan meselesi boýunça hyzmatdaşlygy alyp barmak maksady bilen, iki ýurduň daşary syýasat edaralarynyň arasynda yzygiderli gatnaşyklary ýola goýmagyň maksadalaýykdygy bellenildi.
Parahatçylyk we howpsuzlyk meselelerinden başga-da, taraplar howanyň üýtgemeginiň ýaramaz täsirlerine garşy durmak, Merkezi Aziýa sebitiniň suw serişdelerinden aýawly we rejeli peýdalanmak, Aral meselesini çözmek ýaly wajyp ugurlarda tagallalary utgaşdyrmagy bellediler.
Gepleşikleriň jemleri boýunça ikitaraplaýyn resminamalaryň birnäçesine gol çekildi. Şolaryň hatarynda Raýatlar üçin wiza amallaryny ýönekeýleşdirmek hakynda Ylalaşyk, raýatlaryň özara saparlary barada Teswirnama, Adalat ministrlikleri we Ylymlar akademiýalarynyň arasyndaky Ähtnamalar, 2024-nji ýyla çenli medeni-ynsanperwer ulgamdaky hyzmatdaşlyk Maksatnamasy, Biologik dürlüligi gorap saklamak boýunça Ylalaşyk, 2025-nji ýyla çenli ösümlikleriň karantini we goragy barada çäreleriň meýilnamasy, hojalyk şertnamalary, Himiýa senagaty ulgamyndaky Ähtnama, Serhetýaka söwda merkezi, özara söwda we maýa goýumlary, metrologiýa ulgamyndaky Ylalaşyklar, Statistika we iş üpjünçiligi ugurlary boýunça hyzmatdaşlyk babatyndaky Ähtnama, Suw tygşytlaýjy tehnologiýalar baradaky Ähtnama, Üstaşyr we demir ýol gatnawlary baradaky Ähtnama, aragatnaşyk ulgamynda hyzmatdaşlyk, Daşoguz — Gürlen barlag geçiriş nokadyny işe girizmek hakyndaky Teswirnama, ulag ulgamyndaky ýol kartasy, maglumat tehnologiýalary ulgamynda hyzmatdaşlyk baradaky Ähtnama bar.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Özbegistanyň Baştutanyny özi üçin amatly wagtda Türkmenistana sapar bilen gelmäge çagyrdy. Çakylyk minnetdarlyk bilen kabul edildi. Saparyň möhletleri diplomatik ýollar arkaly ylalaşylar.
Ýokary derejedäki ikitaraplaýyn duşuşyklaryň öňüsyrasynda Daşkent şäherinde bilelikdäki ykdysady forum geçirildi we onuň çäklerinde birnäçe ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň ýolbaşçylarynyň, döwlet we hususy düzümleriň wekilleriniň duşuşyklary geçirildi. Onuň barşynda türkmen-özbek özara gatnaşyklaryny işjeňleşdirmäge we diwersifikasiýalaşdyrmaga, hususy ulgamda netijeli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga gönükdirilen resminamalara gol çekildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Özbegistan Respublikasyna resmi saparyny tamamlap, Aşgabada gelende, paýtagtymyzyň Halkara howa menziliniň we onuň töwerekleriniň yşyklandyrylyşynyň özboluşly aýratynlyklaryna üns berdi. Döwlet Baştutanymyz şäheriň her bir künjeginiň, dürli maksatly desgalaryň degişli yşyklandyryş ulgamlary bilen üpjün edilmelidigini, şol sanda ýol-ulag düzümine degişli desgalaryň bezegine, yşyklandyrylyşyna uly üns berilmelidigini belledi.
6-njy oktýabrda — Hatyra gününde Türkmenistanlylar 1948-nji ýylyň Aşgabat ýer titremesiniň pidalaryny, söweş meýdanlarynda wepat bolan gahrymanlary hasrat bilen hatyraladylar. “Halk hakydasy” ýadygärlikler toplumynyň “Ruhy tagzym” we “Milletiň ogullary” hem-de “Baky şöhrat” ýadygärliklerine gül goýmak çäresine hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gatnaşdy.
Döwlet Baştutanymyz ýadygärlikler toplumynyň ýaşlary watansöýüjilik ruhunda terbiýelemekdäki ornuna ünsi çekip, mekdep okuwçylarynyň hem-de talyplaryň topluma ýygy-ýygydan gelmegini guramagyň zerurdygyny, ýaşlarda merdana halkymyzyň beýik taryhyna buýsanjy hem-de hormaty, milletimiziň gahrymançylykly taryhyny yzygiderli öwrenmäge höwesi döretmäge aýratyn üns bermegiň wajypdygyny nygtady.
7-nji oktýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putiniň arasynda telefon arkaly söhbetdeşlik boldy. Söhbetdeşligiň barşynda milli Liderimiz russiýaly kärdeşini doglan güni bilen gutlady we oňa berk jan saglygyny hem-de Russiýanyň dostlukly halkynyň bähbidine alyp barýan döwlet işinde uly üstünlikleri arzuw etdi.
Iki ýurduň Liderleri ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn görnüşde giň ugurlar boýunça üstünlikli ösdürilýän hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlaryny ara alyp maslahatlaşdylar. “Hazar bäşliginiň” çäklerinde özara gatnaşyklar köptaraply hyzmatdaşlygyň möhüm ugry hökmünde görkezildi. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz Türkmenistanyň şu ýyl Hazarýaka döwletleriň Baştutanlarynyň nobatdaky sammitini geçirmäge taýýardygyny tassyklady.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Russiýa Federasiýasynyň Hökümetiniň Başlygynyň orunbasary, Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-rus toparynyň Russiýa tarapyndan başlygy Alekseý Owerçugy kabul etdi. Myhman dostlukly ýurduň wekiliýetiniň uly toparyna ýolbaşçylyk edip, iş sapary bilen Aşgabada geldi. Duşuşygyň dowamynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň geljegi uly ugurlaryna garaldy.
Işjeň, netijeli ýagdaýda geçen duşuşygyň dowamynda hyzmatdaşlygyň şu günki ýagdaýyny we geljegini ara alyp maslahatlaşyp, söwda-ykdysady hem-de ýangyç-energetika toplumy, oba hojalygy, himiýa hem-de gaýtadan işleýän senagat, ulag-aragatnaşyk we birnäçe beýleki ileri tutulýan möhüm ugurlarda gatnaşyklary has-da depginli ösdürmek üçin uly kuwwatyň hem-de mümkinçilikleriň bardygy nygtaldy.
Şunuň bilen baglylykda, ozal gazanylan ikitaraplaýyn ylalaşyklary durmuşa geçirmegiň, özara bähbitli ykdysady gatnaşyklary giňeltmegiň hem-de diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmegiň netijeli guraly hökmünde Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-rus toparynyň eýeleýän orny aýratyn bellenildi.
Duşuşygyň dowamynda ugurdaş düzümleriň arasynda tejribe alyşmak bilen birlikde, koronawirus ýokanjyna garşy göreşmek babatda hyzmatdaşlyk etmäge aýratyn üns çekildi.
Şol gün hem Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara türkmen-rus toparynyň başlyklarynyň duşuşygy geçirildi. Duşuşyga döwlet düzümleriniň birnäçesiniň, şol sanda ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň hem-de iki ýurduň işewür toparlarynyň ýolbaşçylary we wekilleri gatnaşdylar. Toparyň türkmen bölegine Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary S.Berdimuhamedow ýolbaşçylyk edýär.
Duşuşygyň dowamynda türkmen-rus hyzmatdaşlygyny birnäçe ileri tutulýan ugurlar boýunça, şol sanda söwda-ykdysady we ynsanperwer ulgamlarda işjeňleşdirmegiň, şeýle hem Türkmenistanyň Russiýa Federasiýasynyň sebitleri, iri senagat, medeniýet merkezleri bilen özara gatnaşyklaryny ösdürmegiň wajypdygy bellenildi.
Mejlisiň jemleri boýunça “Türkmenistanyň Hökümetiniň we Russiýa Federasiýasynyň Hökümetiniň arasynda ykdysady hyzmatdaşlygyň 2021 — 2023-nji ýyllar üçin Maksatnamasyna” gol çekildi.
Türkmenistanyň birnäçe ministrliklerinde we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynda geçirilen ikitaraplaýyn duşuşyklaryň dowamynda russiýaly işewürler dürli ulgamlarda özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmäge we giň gerimli milli maksatnamalary amala aşyrmaga gatnaşmaga gönükdirilen anyk teklipleri beýan etdiler.
“Türkmendemirýollary” agentliginiň “Demirýollary” açyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti bilen Russiýa Federasiýasynyň “Transmaşholding” paýdarlar jemgyýetiniň düzümindäki “Kolomenskiý zawod” paýdarlar jemgyýetiniň we “Brýansk maşyngurluşyk zawody” paýdarlar jemgyýetiniň arasynda geçen ýylyň dekabrynda baglaşylan şertnama laýyklykda ýolagçy hem-de ýük teplowozlary Türkmenistana gelip gowuşdy. Önümçilik hili ýokary derejedäki täze ýolagçy we ýük teplowozlary ýurdumyzyň demir ýol pudagynda ýerine ýetirilýän hyzmatlaryň has öndürijilikli hem-de işjeň bolmagyna ýardam eder.
7-nji oktýabrda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ermenistan Respublikasynyň Türkmenistanda täze bellenen Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Ruben Harazýany kabul etdi. Ilçi döwlet Baştutanymyza ynanç hatyny gowşurdy.
Duşuşygyň dowamynda milli Liderimiz hem-de dostlukly ýurduň doly ygtyýarly wekili giň gerimli ugurlar boýunça netijeli gatnaşyklary ösdürmek we diwersifikasiýalaşdyrmak üçin uly mümkinçiligiň bardygyny nygtap, hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda söwda-ykdysady, ýangyç-energetika, ulag we kommunikasiýa ulgamlaryny, oba hojalygyny we syýahatçylygy bellediler.
Ynanyşmagy, özara düşünişmegi we iki halkyň mundan beýläk-de ýakynlaşmagyny berkitmegiň aýrylmaz şerti bolan medeniýet, bilim we ylym ulgamlarynda netijeli gatnaşyklary ösdürmegiň möhümdigi bellenildi.
8-nji oktýabrda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň sanly ulgam arkaly giňişleýin mejlisini geçirdi. Onda ykdysadyýetiň pudaklarynda şu ýylyň dokuz aýynda alnyp barlan işleriň jemleri jemlenildi, Prezident maksatnamalarynyň we ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça kabul edilen beýleki maksatnamalaryň ýerine ýetirilişi ara alnyp maslahatlaşyldy.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow halk hojalygy toplumynyň pudaklarynyň garalýan döwürdäki işleriniň netijeleriniň Garaşsyz Watanymyzyň koronawirus pandemiýasynyň dünýä ykdysadyýetine ýetirýän ýaramaz täsiri netijesinde ýüze çykan çylşyrymly ýagdaýa garamazdan, üstünlikli ösüşini aýdyň görkezýändigini belledi.
Hasabat döwürde jemi içerki önümiň ösüş depgini 6,2 göterime deň boldy. Daşary haryt dolanyşygy 12,3 göterim artyp, 9 milliard amerikan dollaryndan gowrak boldy.
Eksportyň möçberi geçen ýyl bilen deňeşdirilende, 20 göterime golaý artdy we 6 milliard amerikan dollaryna golaý boldy. Iň esasy zat bolsa, eksportyň möçberi, ýangyç-energetika serişdelerini hasaba almazdan, 50 göterime golaý artdy.
Şu geçen döwrüň içinde ýurdumyzda göz öňünde tutulan 30 desganyň deregine 62 sany iri desga işe girizildi. Umumy meýdany ýarym million inedördül metre golaý durmuş-medeni maksatly binalar, şol sanda ähli amatlyklary bolan ýaşaýyş jaýlary, myhmanhanalar we dynç alyş toplumlary, ençeme lukmançylyk merkezleri, umumybilim berýän mekdeplerdir çagalar baglary hem-de beýleki desgalar ulanmaga berildi.
Häzirki döwürde Türkmenistanda umumy bahasy 35 milliard amerikan dollaryna golaý bolan 2,5 müň sany iri desganyň gurluşygy dowam edýär. Şolaryň hatarynda nebitgaz ýataklaryny özleşdirmegi we abadanlaşdyrmagy, gaz geçirijileriň, sport desgalarynyň, ýollaryňdyr uly köprüleriň, durmuş maksatly desgalaryň gurluşygyny görkezmek bolar. Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisini, Türkmenistan — Owganystan — Pakistan elektrik we optiki-süýümli aragatnaşyk geçirijilerini gurmak, şeýle hem beýleki halkara taslamalaryny amala aşyrmak boýunça hem netijeli işler alnyp barylýar.
Oba hojalygynda geçirýän özgertmelerimiz hem netije berip başlady. Şu ýyl gallanyň gowy hasyly ýygnaldy. Nesip bolsa, Hasyl toýuna çenli pagta taýýarlamak baradaky tabşyryk hem ýerine ýetiriler diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ynam bildirdi.
Milli Liderimiz ýylyň ahyryna çenli ähli göz öňünde tutulan işleriň üstünlikli tamamlanmalydygyna ünsi çekdi. Hususan-da, 2022-nji ýyl üçin Döwlet býujetini we Maýa goýum maksatnamasyny tassyklamak üçin taýýarlamak barada tabşyryk berdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow esasy wezipeleriň hatarynda daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri ýurdumyzda öndürmegiň we daşary ýurtlara iberilýän harytlaryň möçberlerini artdyrmagyň döwlet maksatnamalarynyň amala aşyrylmagynyň has-da çaltlandyrylmalydygyny, dürli pudaklarda bar bolan uly mümkinçilikleriň netijeli peýdalanylmalydygyny nygtady.
Milli Liderimiz geljek ýylda ählumumy başlangyçlary durmuşa geçirmäge gönükdirilen birnäçe halkara hem-de içerki çäreleriň geçirilmeginiň göz öňünde tutulýandygyny belläp, täze ýyla çenli galan wagtyň içinde geljek ýylyň iň gowy nyşany üçin bäsleşik yglan etmegi tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow 10-njy oktýabrda Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň baýramynyň giňden bellenilip geçiljekdigini aýdyp, aýratyn tapawutlanan saglygy goraýyş işgärlerini «Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygyna» atly Türkmenistanyň ýubileý medaly hem-de ýadygärlik nyşany bilen sylaglamak hakyndaky Permana we Karara gol çekdi.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň baýramyna gabatlap, «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly kitabynyň XIII jildini tamamlandygyny habar berdi.
Mejlisiň dowamynda milli Liderimiz 2022-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan zähmet haklarynyň, pensiýalaryň, döwlet kömek pullarynyň, talyp we diňleýji haklarynyň möçberlerini ýene-de 10 göterim ýokarlandyrmak hakyndaky Permana gol çekdi.
Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyz boýunça iň pes aýlyk zähmet hakynyň möçberine gaýtadan seretmegiň wagty ýetdi diýip hasap edýändigini belledi. Bu bir tarapdan, örän möhüm makrogörkezijidir, beýleki tarapdan bolsa, biziň her birimize düşnükli bolan görkezijidir. Sebäbi biziň esasy syýasatymyz — «Döwlet adam üçindir!» diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.
8-nji oktýabrda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň güni mynasybetli sanly ulgam arkaly geçirilýän “Lukmançylyk diplomatiýasy — sagdyn dünýäniň binýady” atly alym-lukmanlaryň halkara maslahatyna gatnaşmak üçin Aşgabada gelen BSGG-niň Ýewropa sebit edarasynyň direktory Hans Klýugeni kabul etdi.
Duşuşygyň dowamynda döwlet Baştutanymyz myhmana “Saglyk” Döwlet maksatnamasynyň amala aşyrylyşy, koronawirus ýokanjynyň Türkmenistanyň çäklerine aralaşmagyna garşy durmak boýunça görülýän toplumlaýyn çäreler, BMG we onuň ýöriteleşdirilen düzümleri bilen saglygy goraýyş ulgamy boýunça alnyp barylýan ysnyşykly ýakyn hyzmatdaşlyk barada gürrüň berdi.
BSGG-niň Ýewropa sebit edarasynyň ýolbaşçysy milli Liderimize köptaraply hyzmatdaşlygy ýola goýmaga netijeli çemeleşýändigi hem-de koronawirus ýokanjynyň täze görnüşiniň ýaýramagyna garşy göreşmek boýunça umumy tagallalara goşýan uly goşandy üçin hoşallygyny bildirip, ýurdumyzda häzirki günde ilatyň 70 göterimden gowragyna sanjym edilendigini, munuň özüniň bolsa, beýleki döwletler bilen deňeşdirilende, Türkmenistany ilkinji orunlara çykarýandygyny nygtady.
9-njy oktýabrda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Birleşen Arap Emirliklerine iş saparyny amala aşyryp, Dubaý şäherinde geçirilýän “EKSPO — 2020” Bütindünýä sergisiniň çäklerinde guralan Türkmenistanyň milli gününe gatnaşdy.
Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň dürli pudaklarynyň gazananlaryny, taryhy-medeni mirasymyzy, eksport mümkinçiliklerini, dünýäniň geljekki ösüşine goşýan goşandyny açyp görkezýän türkmen bölümini synlady, şeýle hem Birleşen Arap Emirlikleriniň bölümine baryp gördi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow “EKSPO — 2020”-niň Baş kabul ediş merkezinde Birleşen Arap Emirlikleriniň Premýer-ministriniň orunbasary, Prezidentiň işleri boýunça ministri Şeýh Mansur bin Zaýed Al Nahaýýan bilen gepleşikleri geçirdi.
Duşuşygyň dowamynda taraplar söwda-ykdysady we maýa goýum ulgamlarynda ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmek, işewürlik, ynsanperwer, ylmy gatnaşyklary höweslendirmek bilen bagly meseleleri ara alyp maslahatlaşdylar.
Gepleşikleriň jemleri boýunça Türkmenistan bilen Birleşen Arap Emirlikleriniň arasyndaky ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmäge gönükdirilen ikitaraplaýyn resminamalaryň birnäçesine gol çekildi. Şolaryň hatarynda Türkmenistanyň Energetika ministrliginiň “Türkmenenergo” döwlet elektroenergetika korporasiýasy bilen “Abu Dhabi Future Energy Company PJSC — Masdar” kompaniýasynyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenbaşy Halkara deňiz porty (Türkmenistan) bilen “DP World FZE” ( Birleşen Arap Emirlikleri) kompaniýasynyň arasynda porty dolandyrmak we logistika hyzmatlary babatynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş banky bilen Abu-Dabiniň ösüş gaznasynyň arasynda “Türkmen maýa goýum kompaniýasy” ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýetini döretmek hakynda Ylalaşyk; Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş banky bilen Dubaý şäheriniň Hökümetiniň Ykdysady ösüş departamentiniň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Türkmenabat şäherindäki garyşyk mineral dökünleri öndürýän himiýa zawodynyň gurluşygyny maliýeleşdirmek hakynda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Abu-Dabiniň ösüş gaznasynyň arasynda karz Ylalaşyk; Türkmenistanyň Hökümeti bilen “Nasdaq Dubai Limited” kompaniýasynyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama bar.
Geçen hepdäniň beýleki wakalarynyň hatarynda Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň güni mynasybetli, Aşgabatda sanly ulgam arkaly geçirilen “Lukmançylyk diplomatiýasy — sagdyn dünýäniň binýady” atly halkara maslahaty bellemek gerek. Onlaýn maslahata BSGG-niň Ýewropa sebit edarasynyň direktory H.Klýuge, BSGG-niň Türkmenistandaky wekili Ý.Zaýsew, Saglygy goraýyş boýunça türkmen-german forumynyň başlygy, professor Klaus Parhofer, BMG-niň düzüm bölekleriniň ýolbaşçylary, diplomatik missiýalarynyň hem-de köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň, dürli ýurtlaryň saglygy goraýyş ulgamynyň wekilleri gatnaşdylar.
Forumda ýokanç kesellere garşy göreşmekde lukmançylyk diplomatiýasy, saglygy goraýyşda sanlylaşdyrmak işleriniň orny, COVAX guraly bilen baglanyşykly meseleleriň giň toplumy ara alnyp maslahatlaşyldy. Halkara lukmançylyk-arassaçylyk işleriniň gazananlary esasynda emele gelen kadalara daýanýan COVID-19 pandemiýasyna garşy göreş meselelerine aýratyn üns berildi.
Çykyş edenler Türkmenistanda saglygy goramak boýunça maksatnamalaryň Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň maslahatlaryna laýyklykda amala aşyrylýandygyny hem-de halkara hyzmatdaşlar bilen bilelikde ynsan saglygyny goramak boýunça köp sanly taslamalaryňdyr maksatnamalaryň durmuşa geçirilendigini we geçirilýändigini bellediler.
Geçen ýekşenbe güni ýurdumyzda Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň güni mynasybetli baýramçylyk dabaralary boldy. Onuň çäklerinde Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetinde “Saglygy goraýyş, bilim we sport Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe” atly halkara ylmy maslahat geçirildi.
Foruma sanly ulgam arkaly daşary ýurtlaryň birnäçesinden — Russiýadan, Germaniýadan, Fransiýadan, Rumyniýadan tanymal alym-professorlar, ylymlaryň doktorlary, saglygy goraýyş, bilim we sport ulgamlarynyň ýokary wezipeli wekilleri goşuldylar.
Çykyşlarda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň pudagyň maddy-tehniki binýadyny yzygiderli pugtalandyrmaga, ilata edilýän lukmançylyk hyzmatlarynyň hilini we görnüşini ýokarlandyrmaga gönükdirilen saglygy goraýyş ulgamyndaky döwlet syýasatyny durmuşa geçirmekde gazanylan anyk üstünlikler beýan edildi. Şunuň bilen birlikde, sporty ösdürmäge we jemgyýetde sagdyn durmuş ýörelgelerini berkarar etmäge, hemmetaraplaýyn ösen ýaş nesli terbiýelemäge uly üns berilýär.
Maslahata gatnaşyjylar Türkmenistanyň saglygy goraýyş ulgamyny hemmetaraplaýyn ösdürmegiň hem-de döwrebaplaşdyrmagyň, şol sanda dünýä lukmançylygynyň iň gowy iş tejribelerini we täze işlerini nazara almak bilen hyzmatdaşlygy has-da giňeltmegiň mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşdylar.
Maslahatyň çäklerinde Türkmenistany sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýurduna öwürmäge saldamly goşant goşan lukmançylyk işgärlerini sylaglamak dabarasy boldy. Türkmenistanyň Prezidentiniň gol çeken resminamalaryna laýyklykda, olar “Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygyna” ýubileý medaly hem-de ýadygärlik nyşany bilen sylaglanyldy.
Geçen hepdede Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäheriniň Halkara howa menziline barýan ýoluň ugrunda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen gurlan, 23 gektar meýdany eýeleýän täze ýaşaýyş jaý toplumynyň açylyş dabarasy boldy. 544 maşgala niýetlenen 17 sany täze ýaşaýyş jaýlarynda hem-de 2 gatly kottej görnüşli jaýlarda bagtyýar ildeşlerimiz jaý toýlaryny tutdular. Binalaryň gurluşygynda milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýurdumyzyň şähergurluşyk ulgamyna bildirilýän talaplaryna laýyklykda, halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş dessurlary we häzirki zamanyň talaplary göz öňünde tutuldy.
Gurluşyk işlerinde ýurdumyzda öndürilýän we ekologiýa taýdan amatly serişdeler peýdalanyldy. Jaýlarda goýlan mebeller ýerli hususy işewürler tarapyndan taýýarlanyldy.
Geçen hepdäniň wakalary hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barýan içeri we daşary syýasatynyň, durmuşa geçirýän düýpli özgertmeleriniň üstünliklere beslenýändiginiň aýdyň subutnamasydyr. Şolaryň baş maksady mähriban Watanymyzy adamlaryň döredijilik mümkinçiliklerini amala aşyrmagy, bagtyýar durmuşy üçin iň oňaýly şertler üpjün edilen ösen döwlete öwürmekden ybaratdyr.
(TDH)


text:
Almatydaǵy atys: Qylmystyq is qozǵaldy
ALMATY. QazAqparat – Almatyda sot sheshimin oryndaý barysynda 5 adam qaza boldy, onyń ishinde 2 ýchaskelik polıtsııa ınspektory men sot oryndaýshysy da bar, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Qaıǵyly oqıǵa búgin shamamen 17.00 -de eki adamnyń menshik quqyǵyna qatysty daýy boıynsha sot sheshimin oryndaý kezinde boldy.
Sot sheshimimen tanysqan soń, jergilikti turǵyn úıge júgirip baryp, sot oryndaýshysyna, ýchaskelik polıtsııa ınspektorlaryna jáne aýlada bolǵan basqa adamdarǵa qarýdan oq jaýdyrdy.
Bes adam, onyń ishinde qyzmette bolǵan eki polıtsııa qyzmetkeri, oqtan jaraqat alyp, kóz jumdy.
«Kúdikti arnaıy jasaq sarbazdarynyń qatysýymen qarý qoldanylmaı ustaldy, óıtkeni úıde áıelder men balalar boldy. Atalǵan fakti boıynsha QR Qylmystyq kodeksiniń 99 baby 2 bóligi «Kisi óltirý» boıynsha qylmystyq is qozǵaldy. Qylmys jasaǵany úshin 20 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrý nemese ómir boıyna bas bostandyǵynan aıyrý jazasy qarastyrylǵan»,- dedi Almaty qalalyq Polıtsııa Almaty polıtsııa departamenti basshysynyń orynbasary Rústem Ábdirahmanov.
Onyń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta oqıǵa ornynda jedel-tergeý toby jumys istep jatyr. Oqıǵa bolǵan jerdi polıtsııa qorshaýǵa aldy.
Azamattardyń ómiri men densaýlyǵyna qaýip joq.Aıta keteıik, osyǵan deıin Almatyda atys bolyp, 5 adamnyń qaza tapqanyn habarlaǵan bolatynbyz.


text:
Hormatly dabara gatnaşyjylar!
Gadyrly dostlar!
Sizi Birleşen Arap Emirlikleriniň Dubaý şäherinde geçirilýän «EKSPO — 2020» Bütindünýä sergisiniň öz işine başlamagy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn. Möçberi we ähmiýeti babatda ýokary derejelere eýe bolan bu serginiň guramaçylaryna we oňa gatnaşyjylara uly üstünlikleri arzuw edýärin.
«EKSPO — 2020» Bütindünýä sergisiniň «Akyl-paýhasymyzy birleşdirip, geljegi döredýäris» diýen şygar astynda geçirilmeginde çuňňur many-mazmun bar. Bu şygar häzirki döwrüň möhüm meseleleriniň çözgütlerini işläp taýýarlamakda, hyzmatdaşlygyň gerimini giňeltmekde, pandemiýadan soňky döwürde dünýä ykdysadyýetini dikeltmekde ähli ýurtlarynyň tagallalaryny birleşdirmäge çagyrýan şygar bolup ýaňlanýar. Şundan ugur alnyp, Bütindünýä sergä gatnaşyjylar tarapyndan anyk teklipler hödürlener. Şol teklipleriň bolsa halkara jemgyýetçilikde uly gyzyklanma döretjekdigine we geljekde hereketleri utgaşdyryp, dünýä döwletleriniň arasynda hoşniýetli gatnaşyklary pugtalandyrmakda, ählumumy hyzmatdaşlygy ösdürmekde uly ähmiýete eýe boljakdygyna berk ynanýaryn.
Hormatly adamlar!
Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan dünýäniň ykdysady giňişligine doly derejede goşulyşmak ugruna eýermek bilen, Halkara sergiler edarasynyň howandarlygynda geçirilýän Bütindünýä EKSPO sergilerine üstünlikli gatnaşyp gelýär. Çalt depginler bilen ösýän döwletleriň hatarynda mynasyp orny eýeleýän ýurdumyzda milli ykdysadyýeti innowasion ýol bilen ösdürmek, senagaty diwersifikasiýalaşdyrmak, durmuş-ykdysady özgertmeleri amala aşyrmak hem-de halkyň ýaşaýyş-durmuş derejesini yzygiderli ýokarlandyrmak döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarydyr.
Şundan ugur alyp, «EKSPO — 2020» Bütindünýä sergisinde «Türkmenistan — Bitaraplygyň mekany» diýen şygar astynda öz işine başlaýan Türkmenistanyň milli pawilýony hem ata Watanymyzyň geçen taryhy ýoly, mähriban halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesi, ýokary senagat we intellektual mümkinçiliklere eýe bolan Türkmenistan barada, döwletimiziň ösüşi, ygtybarlylygy hakynda anyk düşünjeleri emele getirmekde uly ähmiýete eýedir.
Biz ýurdumyzyň milli pawilýonynyň mowzugyny «Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» diýip yglan etdik. Çünki Türkmenistanyň başlangyjy bilen BMG-niň Baş Assambleýasynyň 73-nji mejlisinde «2021-nji ýyl — Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» atly Kararnamanyň kabul edilmegi ata Watanymyz Türkmenistanyň dünýäniň syýasy we ykdysady giňişligine işjeň goşulmaga gönükdirilen tagallalarynyň halkara jemgyýetçilik tarapyndan doly goldanýandygynyň ýene-de bir gezek aýdyň subutnamasy boldy.
Bu gün Türkmenistan Watanymyz mukaddes Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllyk baýramyny uly ösüş mümkinçilikleri bolan, sebit we dünýä ähmiýetli işlere işjeň gatnaşýan, durnukly ösýän döwlet hökmünde garşylaýar.
Türkmenistan döwletimiz durmuş-ykdysady ulgamda öz baý tebigy serişdelerinden rejeli peýdalanmakda, içerki mümkinçiliklerini daşary syýasat bilen utgaşdyryp ösdürmekde belent sepgitlere ýetdi. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzda ägirt uly möçberli we giň gerimli maksatnamalaryň durmuşa geçirilmegi netijesinde, Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan döwletimiz gülläp ösüşiň, abadançylygyň, bagtyýarlygyň mekanyna öwrüldi. Biz mundan beýläk-de ýurdumyzy ösdürmegiň täze ugurlaryna we taslamalaryna badalga bermek bilen, ähli ugurlarda halkymyzyň ýokary derejeli durmuş şertlerini üpjün etmäge gönükdirilen özgertmeleri dowam etdireris.
Hormatly dabara gatnaşyjylar!
Gadyrly dostlar!
Türkmenistanyň mukaddes Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygynyň giň gerim bilen bellenilýän döwründe geçirilýän «EKSPO — 2020» Bütindünýä sergisinde guralan Türkmenistanyň milli pawilýony bu gün gapysyny giňden açýar. Onda berkarar döwletimiziň durmuş-ykdysady ösüşi, halkymyzyň hoşniýetlilik, parahatsöýüjilik ýörelgelerine ygrarlydygy, asuda, abadan, bagtyýar durmuşymyzyň waspy hem-de eşretli durmuşy we ösüşli geljegi nazarlaýan belent maksatlarymyz öz beýanyny tapýar.
Sizi Birleşen Arap Emirlikleriniň Dubaý şäherinde ýokary derejede guralan Bütindünýä «EKSPO — 2020» sergisiniň öz işine başlamagy bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn.
Siziň her biriňize berk jan saglyk, halklaryň dost-doganlyk gatnaşyklaryny pugtalandyrmak, köptaraplaýyn söwda-ykdysady hyzmatdaşlygyny ösdürmek ugrunda alyp barýan işleriňizde uly üstünlikleri arzuw edýärin.
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly BERDIMUHAMEDOW.


text:
Erdogan-Putin Duşuşygy
Hepdäniň syny
Türk-rus gatnaşyklarynyň Siriýa we Liwiýa ýaly geosyýasy ähmiýetli ençeme mesele bilen synagdan geçýän döwründe Soçide Prezident R.T.Erdogan bilen Wladimir Putin özara duşuşyk geçirdiler. Duşuşyk, wagty taýdan möhüm ähmiýete eýe bolan bolsa, liderleriň ähli meselelere garamazdan pozitiw gün tertibini emele getirmegiň hötdesinden gelendikleri görülýär. Esasanda Prezident Erdoganyň ABŞ-na we Baýdena garşy berk ýüzlenmelerinden soň Soçi duşuşygynyň möhüm netijeleri hem bolup biler.
SETA-nyň Daşary syýasaty öwreniji alymy Jan Ajunuň tema boýunça synyny dykgatyňyza ýetirýäris.
Türk-rus gatnaşyklary möhüm geosyýasy meseleler arkaly synagdan geçýär. Liwiýada Russiýa tarapyndan goldanýan Akila Salihiň liderlik etmegindäki Wekiller Mejlisi hökümetden ynam sesini yzyna çekendigini beýan eden bolsa, Türkiýäniň Krym meselesindäki pozisiýasy we Russiýanyň Türkiýäniň Polşa hem-de Ukraina ýaly ýurtlara “TB2” ýaragly uçarmansyz howa ulaglaryny satmagy bilen bagly aladalary iki ýurduň arasynda wagtal-wagtal dartgynlyga sebäp boldy. Emma hemişekisi ýaly iki ýurduň arasynda iň esasy mesele Siriýa bolmagynda galýar. Esasanda soňky hepdelerde Russiýanyň ulgamlaýyn görnüşde İdlibi bombalamaga başlamagy, hat-da Türkiýe tarapyndan tälim berilip, enjamlaşdyrylan Milli goşuna degişli güýçleri gönüden Afrinde nyşana almagy uly dartgynlygyň ýüze çykmagyna sebäp boldy. Türkiýe bu harby operasiýasyny Idlibe garşy harby operasiýa guramaga taýarlyk hökmünde kabul edip, ýerlerdäki harby güýjüniň üstüni ýetirdi. Soňky gezek Milli goranmak ministri Hulusi Akar käbir beýanatlar berip, aladalaryny gün tertibine getirdi. Russiýanyň Soçi ylalaşygyna laýyklykda PKK-nyň Siriýadaky böleginiň Türkiýe serhedinden 32 kilometr içeri çekilmegi iş ýüzüne geçmezligi hem esasy mesele bolmagynda galýar.
Ine şeýle konýenkturada iki lideriň duşuşyk geçirmegi Türk-rus gatnaşyklary taýdan möhüm ähmiýete eýe. Prezident Erdoganyň BMG-niň Sessiýasyna gatnaşmak üçin ABŞ-na guran saparynyň çäginde Baýdeni tankyt edip, Putin we türk-rus gatnaşyklary hakynda oňyn diskurslar bermegi Soçidäki sammitiň ähmiýetini hasam artdyrdy. Sammitde liderler Siriýa, Liwiýa, Owganystan ýaly möhüm ugurlaryň ýany bilen energetika geosyýasaty we özara ykdysady gatnaşyklary hem seljerdi. Elbetde halk köpçüligine beýan edilmedik möhüm meseleleriň hem ara alynyp maslahatlaşlandygy aýdyp bileris. Bularyň netijeleri bilen bagly ýakyn gelejek iki ýurduň eýelejek pozisiýalary möhüm görkeziji bolar. Emma Erdogan bilen Putiniň Idlib bilen birlikde düşnüşmezlikleriň özara gatnaşyklara zyýan ýetirmegine ýol bermejekdikleri we pozitiw gün tertibini dowam etdirjekdigi görülýär.


text:
2021-2022-nji täze okuw ýylynyň ilkinji günlerinde «Times Higher Education (THE)» žurnaly dünýäniň iň abraýly ýokary okuw mekdepleriniň nobatdaky sanawyny çap etdi. Türkmenistanyň Telekommunikasiýalar we informatika instituty ýurdumyz boýunça ilkinji gezek habarçy-agza hökmünde bu sanawa girizildi.
Habar berlişi ýaly, Türkmenistanyň Telekommunikasiýalar we informatika institutynda 2024-nji ýyla çenli halkara derejeli ýokary okuw mekdepleriniň sanawyna goşulmak boýunça ýerine ýetirilmeli çäreleriň meýilnamasy işlenip taýýarlanyldy. Şu ýylyň 2-nji sentýabrynda bolsa dünýäniň abraýly ýokary okuw mekdepleriniň reýtinglerini düzýän «Times Higher Education (THE)» žurnaly tarapyndan Türkmenistanyň Telekommunikasiýalar we informatika instituty abraýly ýokary okuw mekdepleriniň nobatdaky sanawyna habarçy-agza hökmünde girizildi.
Institutda işlenip taýýarlanylan 2024-nji ýyla çenli halkara derejeli ýokary okuw mekdepleriniň sanawyna goşulmak boýunça ýerine ýetirilmeli çäreleriň meýilnamasynda hem hut şu ugra aýratyn ähmiýet berilýär. Meýilnama laýyklykda, talyplaryň we professor-mugallymlaryň halkara akademiki gatnaşyklaryny ýola goýmak, dünýä ylmynyň gazananlary we toplanan milli tejribeler esasynda okuw hem-de ylmy işlere innowasion usullary ornaşdyrmak göz öňünde tutulýar. Munuň özi ylym bilen meşgullanýan hünärmenleriň taýýarlygyny döwrebap derejede kämilleşdirmek üçin täze gözýetimleri açýar.
Ilkinji hatarlarynda Oksford, Garward uniwersitetleri ýaly dünýä meşhur bilim ojaklary ýerleşýän bu abraýly sanawa goşulmak üçin institutda talyplardyr professor-mugallymlaryň halkara akademiki alyş-çalşy ýola goýuldy, okuw-usulyýet işlerine häzirki zamanyň iň ösen innowasion tehnologiýalary ornaşdyryldy. Bu ýokary okuw mekdebiniň wekilleri öz ylmy işlerini halkara derejeli ylmy žurnallarda çap etmek, daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen işjeň hyzmatdaşlyk etmek arkaly hem sanawa goşulmak üçin görkezilýän şertleri berjaý etdiler.


text:
DOWZAHA GITMEZLIK ÜÇIN
Pygamberimizden(s.a.w) rowaýat edilmegine görä Ertir namazyndan soňra, hiçkim bilen gürleşmezden 7 gezek : “Allahümme ejirnä minen-nar” diýilse, tä agşam namazyna çenli şol adam wepat bolsa dowzaha gitmejekligi bellenip geçilýär.
Edil şonuň ýaly agşam namazyndan soňra-da, hiçkim bilen gürleşmezden 7 gezek : “Allahümme ejirnä minen-nar” diýilse, tä ertir namazyna çenli şol adam wepat bolsa dowzaha gitmejekligi bellenip geçilýär. Manysyny düşünip okamak şerti bilen.
Bu keramatly dogany gündelik endik etmegiňizi maslahat berýäris.
اَللَّهُمَّ أَجِرْنِي مِنَ النَّارِ
“Allahümme ejirnä minen-nar”
Manysy:
Allahym meni dowzah odundan gora


text:
Maksatmyrat Hydyrow
Maksatmyrat Hydyrow 1963-nji ýylyň 30-njy maýynda Ahal welaýatynyň Kaka etrabynyň Mehinli geňeşliginde doguldy. Ol 1989-njy ýylda Ş.Rustaweli adyndaky gruzin döwlet teatr institutyny tamamlap, Mollanepes adyndaky türkmen döwlet akademiki drama teatrynda döredijilik ýoluna başlady.
M.Hydyrow teatryň sahnasynda onlarça keşpleri ýerine ýetirip, tomaşaçylaryň söýgüsini gazandy. Kino sungatynyň muşdaklary hem Maksat Hydyrowyň janlandyran onlarça kino keşplerine höwes bilen tomaşa edýärler. Onuň telewizion ekranynda alypbaryjy höküminde çykyş eden gepleşikleri teletomaşaçylarda ýatdan çykmajak täsir galdyrdy. Ýurdumyzyň şanly senelerine bagyşlanan, taýýarlanylýan edebi-sazly kompozisiýalarda M.Hydyrowanyň çykyş etmegi onuň aktýorçylyk ussatlygynyň köp taraplylygyna güwä geçýär.
Maksatmyrat Hydyrowyň her bir janlandyran keşpleri özüniň çeper dogruçylylygy, durmuş hakykatyna ýugrulanlygy bilen tapawutlanýar.
M.Hydyrow teatryň sahnasynda «Demir aýal» spektaklynda mollanyň, «Gelinler» spektaklynda Kämiliň, «Giýewleriň bäsleşigi» spektaklynda Genjibaýyň, «Medeýa» spektaklynda Ýasonyň, «Sakawyň soňuna seret» spektaklynda Nazaryň, «Gala» spektaklynda Atalygyň, «Hazyna» spektaklynda başlygyň, «Aşyklyk spektaklynda Rejebiň, «Kepderi» spektaklynda Laçynyň, «Bazar agaň nesilleri» spektaklynda Nazaryň, «Bakylyk binýady» spektaklynda Alp Arslanyň, «Söýüň gara gözlerim» spektaklynda Nesibiň, «Watannama» spektaklynda Hojakga serdaryň, «Mollanepes» spektaklynda Babahanyň, «Jelaleddin» spektaklynda Gaharguly hanyň, «Nejep oglan» spektaklynda Ziber begiň, «Bakylyk binýady» oýnunda Musanyň, «Oguz oýny» spektaklynda Gaharjaň diwananyň, «Ýusup-Züleýha» spektaklynda Ýusubyň, «Dutaryň owazy» atly sahna oýnunda Hanyň keşplerini döretdi.
Maksatmyrat Hydyrow kino sungatynda hem tomaşaçylaryň söýgüli artistleriniň biridir. Ol Oguzhan adyndaky «Türkmefilm» birleşigi tarapyndan surata düşürilen «Ýusup – Ahmet», «Kasam edýäris», «Bagt guşy», «Kalbymyň owazy», «Gökderäniň aýdymy», «Garagumyň bürgütleri», «Täze jaý», «Laçyn» atly çeper filmlerde ýatdan çykmajak keşpleri janlandyrdy.
M.Hydyrowa 2011-nji ýylda «Türkmenistanyň at gazanan artisti» diýen at berildi.


text:
«Bıýdjetke qatysý» jobasyna 800 mln teńge bólinedi - Almaty
ALMATY. QazAqparat - Almatyda 2022 jylǵa arnalǵan «Bıýdjetke qatysý» jobasyna ótinish qabyldanyp jatyr. Bul týraly qalalyq Strategııa jáne bıýdjet basqarmasynyń basshysy Almas Batanov onlaın brıfıngte aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Spıkerdiń sózinshe, qazir 2022 jylǵa arnalǵan halyq qatysatyn bıýdjetti iske asyrýǵa daıyndyq júrip jatyr jáne 23 tamyzdan bastap jobalyq usynystardy qabyldaý bastalǵan.
«Almatylyqtar 1 qazanǵa deıin budget.open-almaty.kz. portaly arqyly usynys jibere alady. Ol úshin ótinimdi toltyrý qajet. ıAǵnı jobalyq usynystyń ataýyn, onyń sıpattamasyn, nysannyń meken-jaıyn kórsetý jáne mindetti túrde jobalyq usynystyń eskızi men smetasyn tirkeý qajet. Sondaı-aq qalaýyńyz boıynsha aǵymdaǵy jaǵdaıynyń sýreti men prezentatsııasyn qosa berýge bolady. Bir jobanyń maksımaldy quny 58,3 mıllıon teńgeden aspaýy tıis», - deıdi ol.
Joba aıasynda Almatynyń 8 aýdanyna qala bıýdjetinen 800 mıllıon teńgeden bólinedi. Onyń jalpy somasy 6,4 mıllıard teńge.
«Birinshi kezeń boıynsha kelesi jylǵa arnalǵan ótinimderdi qabyldaý bastaldy, búginge deıin 97 ótinim tústi. Qabyldaý osy jyldyń 1 qazanyna deıin jalǵasady. Ekinshi kezeńde jobalardy baǵalaý iske asyrylady. Saraptamalyq keńes usynystardy qabyldaý merzimi aıaqtalǵannan keıin 10 kúnniń ishinde ákimdiktiń quzyretine jatatynyna jáne jobalardyń krıterıılerge sáıkes kelýine qatysty kelip túsken jobalyq usynystardy taldaıdy. Úshinshi kezeń – qol jetkizý kezeńi. Saraptamalyq keńestiń júrgizgen baǵalaý nátıjeleri boıynsha aldyn ala ruqsat berý hattamasy daıyndalady jáne ony resmı ınternet-resýrsta jarııalaıdy, sonymen qatar jobalardy pysyqtaý boıynsha usynystar jasalady», - deıdi basqarma basshysy.
Sonymen qatar, ol ár joba daýys berý arqyly tańdalatynyn jetkizdi. ıAǵnı saıtta avtorızatsııadan ótken turǵyndar jobalyq usynystar ornalastyrylǵan sátten bastap 9 qarashaǵa deıin daýys berýdi júzege asyrady. Daýys berý nátıjeleri boıynsha Saraptamalyq keńes qorytyndy jasaıdy jáne tıisti sheshim shyǵarady.
«10-nan tómen daýys jınaǵan jobalyq usynystar iske asyrýǵa jiberilmeıdi. Daýys berý nátıjeleri men Saraptamalyq keńestiń sheshimi saıtta jáne buqaralyq aqparat quraldarynda jarııalanady. Ári qaraı aýdandyq ákimdikter men basqarmalar bıýdjettik ótinimderdi qalyptastyrady jáne jobalar bıýdjettik zańnamaǵa sáıkes qarjylandyrylatyn bolady», - deıdi Almas Batanov.


text:
Owganystanyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň hem ABŞ-nyň harbylarynyň gatnaşmagynda geçirilýän türgenleşigiň tebigy betbagtçylyklar ýüze çykanda öz wagtynda hem dogry hereket etmegi öwretmäge gönükdrilendigi aýdylýar.
“Regional hyzmatdaşlyk - 2012” atly çäräniň 29-njy iýuna çenli dowam etjekdigi habar berilýär.
Gyrgyzystanda geçirilýän türgenleşik geçen hepdede Täjigistanda Hytaýyň, Gazagystanyň, Orsýetiň hem Täjigistanyň harbylarynyň gatnaşmagynda Şanhaý Hyzmatdaşlyk guramasy tarapyndan gurnalan türgenleşigiň yzýanyna gabat geldi.


text:
12-nji awgustda halkara "Ýaşlar güni” bellenilip geçiler. Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan döredilen bu günüň şu ýylky temasy “Ýaşlar we ruhy saglyk” bolar.
Psihiki taýdan kemisli bolan ýaşlar oňaýsyz garalmalara we dürli kemsitmelere sezewar bolýarlar we bu bolsa olaryň özlerine negatiw garalmagyndan howatyrlanyp, kömek soramakdan çekilmegine sebäp bolýar, diýlip Birleşen Milletler guramasynyň websahypasynda bellenilýär.
Eýsem, şeýle kemsitmeleri türkmenistanly ýaşlar duýýarmy? Ýurtda şeýle ýagdaýlar göze ilýärmi? Muny nirelerde we nähili ýagdaýlarda görmek mümkin?
Nobatdaky Täze Tolkun gepleşigimizde şu barada gürrüň ederis. Bu bardaaky pikir-garaýyşlaryňyzy gepleşigimize gatnaşyp beýan etmek isleseňiz, biziň hat@azatradio.org email adresimize hat ugradyň, özümiz siziň bilen habarlaşarys.


text:
Pakistanyň polisiýa resmileri ýurduň Punjab welaýatyndaky uniwersitetde planlaşdyrylan hüjümiň öňýanynda, alty yslamçy söweşijiniň öldürilendigini aýdýarlar.
Pakistanyň terrorçylyga garşy göreşýän polisiýa resmileriniň 20-nji maýda beren maglumatyna görä, söweşijileriň bir topary Multan şäheriniň golaýyndaky Dera Gazi Han etrabynda mahaly, olara polisiýa hüjüm edipdir.
Pakistanyň howpsuzlyk güýçleri 18-nji maýda hem Multan şäheriniň golaýyndaky Nawabpur obasynda söweşiji diýlip güman edilýän birnäçe adamy öldüripdiler.
Pakistanyň terrorçylyga garşy göreşýän polisiýa resmileri söweşijileriň käbirleriniň Pakistandaky “Al-Kaýda” atly ekstremist toparyň agzasydygyny aýdýarlar.


text:
Siriýanyň Aleppo regionynda ýaralanan orsýetli esger ýaralardan wepat boldy, diýip Orsýetiň Goranmak ministrligi 16-njy iýunda aýtdy.
Ministrligiň aýtmagyna görä, seržant Mihail Şirokopoýas Orsýetiň Siriýada ok atyşygy bes etmek boýunça gözegçilik missiýasyna degişli ulag okuň astyna düşmegi zerarly ýaralanypdyr.
Esger Moskwanyň keselhanasyna äkidilip bir hepdeden soň ýogaldy. Ministrlik lukmanlaryň esgeri halas etmek üçin göreşendigini belledi.
Mihail Şirokopoýas Moskwanyň geçen ýylyň sentýabr aýynda Siriýada prezident Başar al-Assady goldamak üçin howadan hüjüm etmek boýunça harby çärelerine başlaly bäri wepat bolan dokuzynjy esgerdir.
Orsýetiň Amur regionynda ýaşan esgeriň kakasy Gennadiý Şirokopoýas öz oglunyň ähli “harby hormat çäreleriniň” berjaý edilmeginde jaýlanandygyny aýtdy.