text:
Aşgabat, 15.02.2015. “Türkmenportal”.
Oba hojalyk ýerlerini, gök-bakja ekinlerini ekmek üçin taýýarlamagyň çäklerinde 14 müň 440 gektar meýdanda sürüm işleri geçirildi. Oba hojalyk önüm öndürijileri ýokary hilli tohum we zerur tehnika bilen üpjün etmek boýunça degişli işler dowam etdirilýär. Pudaklaýyn ministrlikleriň we edaralaryň hünärmenleriniň gatnaşmagynda gök ekinlerden ýokary hasyl almak maksadynda agrotehnikanyň öňdebaryjy usullaryny peýdalanmak babatda tejribe alyşmak boýunça okuw maslahatlary guralýar.
Ekerançylygy depginli ösdürmek, gök, miwe we bakja önümleriniň öndüriliş möçberlerini artdyrmak, ilatyň ýokary hilli, ekologiýa taýdan arassa önümlere bolan isleglerini kanagatlandyrmak bu günki gün oba hojalyk önüm öndürijileriň öňünde esasy wezipe bolup durýar.
Türkmenistanda ýazky gowaça ekişine giňden taýýarlyk görmek işleri dowam edýär, bu ekin üçin bölünip berlen ýerlerde sürüm, ýerleri tekizlemek, mineral dökünler bilen gurplandyrmak işleri alnyp barylýar. Şunuň bilen bir hatarda, bugdaý ekilen meýdanlarda agrotehnikanyň kadalaryna laýyklykda ösüş suwuny tutmak, mineral dökünler bilen iýmitlendirmek hem-de haşal otlaryň garşysyna himiki serişdeleri ulanmak işleri geçirilýär.


c: text/html

text:
Şu hepdäniň sişenbe we çarşenbe günleri Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk guramasy Täjigistanyň paýtagty Duşenbede Merkezi Aziýa boýunça Media konferensiýasyny geçirdi.
Bu konferensiýa Merkezi Aziýanyň bäş ýurdunyň bäşisindenem, şol sanda, Türkmenistandan hem habar serişdeleriniň resmileri we žurnalistler gatnaşdylar.
YHHG-niň mediýa azatlygy boýunça ýörite wekili Dunja Mijatowiç bu ýurtlaryň hökümetlerini informasiýa elýeterliligini ýeňilleşdirmeklige we bu ugurda has açyk syýasat alyp barmaklyga çagyrdy.
Merkezi Aziýa boýunça Mediýa konferensiýasy Amerikanyň Birleşen Ştatlary, Şwesiýa we Litwa tarapyndan maliýeleşdirildi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanda okuw jaýlaryna kabul ediş döwri başlandy. Ýurtda bilim almak üçin şu ýyl nähili mümkinçilikler bar?
Türkmenistanyň bilim sistemasynyň häzirki ýagdaýyna ençeme ýyllap Türkmenistanyň we Orsýetiň bilim sistemasynda işlän pedagog Anatoliý Fomin syn edýär.
Azatlyk Radiosy: Şu ýyl Türkmenistanyň ýokary okuw jaýlaryna geçen ýylkysyndan 334 adamyň artykmaç alynjakdyygy habar berildi. Resmi maglumata görä, şu ýyl ýokary okuw jaýlaryna jemi 6 100 adamyň kabul edilmegi planlaşdyrylýar. Şu ýyl Türkmenistanda orta mekdebi bolsa 95 müňden gowrak adam tamamlapdyr. Ýurduň ýokary okuw jaýlaryna degişli planlaşdyrylýan bu sanlar, siziň pikiriňizçe, ýeterlikmi?
Anatoliý Fomin: Elbetde, bu san örän az. ”Galanlar näme etmeli?” diýen sorag ýüze çykýar. Adatça, okuwa girmedikler işlemeli ýa harby gulluga gitmeli bolýarlar. Emma iş bolmadyk ýagdaýynda her ýyl mekdebi gutaran ýaşlaryň köplük bolup işsizlere goşulmagyny göz öňüne getirmek mümkin.
Azatlyk Radiosy: Ýurtda ýaşlaryň bilim almak üçin mümkinçilikleri näderjede özgerdi diýip pikir edýärsiňiz?
Anatoliý Fomin: Bu ýerde käbir ýaşlaryň döwlet kwotalary boýunça ýurduň daşynda okamagyna döredilýän mümkinçilikleri hasaba alyp bolar. Ýurduň daşyna gidip, öz hasabyňa bilim almak hem mümkinçilikleriň ýen biri. Emma bu mümkinçilikler köpler üçin maddy taýdan elýterli däl. Şonuň üçin ýaşlaryň öz ýurdunda bilim almagy we hünär edinmegi köpler üçin iň amatly mümkinçilik bolup bilerdi. Sowet döwründe muňa uly üns berilýärdi.
Azatlyk Radiosy: Sowet döwründe Türkmenistanda ýylda orta mekdepleri tamamlanlaryň näçesi okuwyny dowam etdirip bilýärdi?
Anatoliý Fomin: Sowet döwrüne degişli sanlara göz aýlasak, ortaça hasapdan ýylda orta mekdepleri 80 müňe golaý adam tamamlaýardy. Türkmenistan resbuplikasyndan 38 müňe golaý adam ýylda ýokary okuw jaýlarynda okaýardy. Bu diňe bir Türkmenistanyň ýokary jaýlaryna däl-de, tutuş Sowet Soýuzynyň ýokary okuw jaýlaryna degişli san. Türkmenistanyň özünde orta professional we hünär öwredýän okuw jaýlarynda ýylda 30 müňe golaý adamyň okandygy barada maglumat bar. Şeýle okuw jaýlaryň sany-da köpdi, işçi hünärli adamlar hem taýýarlanýardy, olar üçin iş hem bardy.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda bir wagtda orta professional okuw jaýlary ýapyldy, soňra olar ýene dikeldildi. Resmi maglumatlarda edil şu ýyl orta professional okuw jaýlaryna 6 ýarym müň çemesi adamyň kabul ediljegi, ýene 30 müňe golaý adamyň ýurduň başlangyç professional okuw jaýlarynda okamagyna mümkinçilik dörediljegi habar berilýär. Bu sanlar ýurtda dürli ugurlardan bolan hünärmentlere bolan talaba näderejede gabat gelýär diýip pikir edýärsiňiz?
Anatoliý Fomin: Agzalýan resmi sanlaryň näderejede hakykata gabat gelýändigi barada takyk bir zat aýtmak kyn. Türkmenistan tarapyndan berilýän sanlar köplenç şübheli görünýär. Emma hünärmentlere, adatça, talap uly bolýar. Şol bir wagtda-da işsizlik bolan ýerde hünärli adamlary taýýarlanyňdan soň olary iş bilen üpjün etmek meselesi-de ýüze çykýar. Bu bir-birine bagly meseleler.
Bellemeli zat, işsizlik jemgyýetler üçin uly betbagytçylyklary döredip bilýär. Meselem, ýakynda türkmen raýatlarynyň Siriýada tutulandygy barada habar ýaýrady. Meniň pikirimçe, hut bu ýagdaý hem ýurtda ýaşlara bilim almak, hünär edinmek, işläp, öz günüňi görmek üçin mümkinçilikleriň çäkli bolmagynyň netijesidir. Adamlary her hili erbet işlere baş goşmaga, ilkinji nobatda, çykgynsyzlyk iterýär. Ekstremizmiň we neşekeşleriň köpelmegi-de geljege umytsyzlykdan gelip çykýar.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda orta professional okuw jaýlarynyň nähili ähmiýeti bar?
Anatoliý Fomin: Bu örän wajyp, sebäbi işçiler synpyny taýýarlamak gerek. Işçiler synpy kärhanalar üçin zerur. Meselem, Orsýetde-de bu uly problema. Ýöne Orsýetdäki problema orta hünärmentlik okuw jaýlarynda okamaga islegiň az bolmagy bilen bagly. Şol bir wagtda-da dürli ugurlardan işleýän kärhanalaryň netijeliligi hünärmentleriň taýýarlyk derejesine bagly bolýar. Türkmenistanda şeýle okuw jaýlara üns artdyrylan bolsa, muňa zerur we oňyn ädim diýip baha berip bolar. Emma ýurtda bilim bermek bilen bir wagtda bu bilimiň iş ýüzünde ulanylmagy-da, ýagny iş orunlarynyň döredilmegi-de wajyp meseledir.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan orta mekdepdäki okuwy 12 ýyllyga geçirmegi planlaşdyrýar. Bu ýurduň bilim sistemasyna nähili özgerişlik getirip biler?
Anatoliý Fomin: 12 ýyllyga geçmek, elbetde, örän kyn iş. Türkmenistanyň orta mekdepleri ýaňy-ýakynda 9 ýyllyk bolupdy. Üstesine, ýurduň paýtagtynda we beýleki ýerlerinde orta mekdeplerde berilýän bilimiň hili-de tapawutlanýar. Şu ýerde bellemeli bir zat bar, hatda sowet döwründe-de oba mekdepleriniň we hatda raýon mekdepleriniň berýän onýyllyk bilim derejesi-de köplenç sekizýyllyk mekdebiň derejesinden ýokary däldi.
Garaşsyzlyk ýylarynda bolsa bu dereje hasam pese gaçdy. Meniň özüm Moskwanyň ýokary okuw jaýynda işlänimde Türkmenistanly ýaşlaryň ençemesini okuwa salypdym. Köp halatlarda olary diňe bir mekdep programmasyny okadyp, uniwersitet derejesine gabat geler ýaly edip taýýarlamak üçin bir, bir ýarym ýyl gidýärdi. Sebäbi Türkmenistanyň mekdepleri ýaşlara şeýle pes derejede bilim berýär.
Şonuň üçin türkmen mekdepleriniň 12 ýyllyga geçmegi oňyn bir netije berip biler, sebäbi okuw döwrüniň uzaldylmagy çagalara goşmaça bilimiň berilmegine mümkinçilik döreder. Bu örän zerur, sebäbi häzirki döwürde dünýäde bilimiň derejesine bolan talap örän ýokary.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda bilim ulgamynyň pese düşmegine näme sebäp boldy diýip pikir edýärsiňiz?
Anatoliý Fomin: Türkmenistanyň mekdeplerinde işlän köp mugallymlar, aýratynam ors mekdeplerinde işlän mugallymlaryň köpüsi ýurtdan gaýtdylar. 30 müň çemesi mugallym Nyýazowyň karary bilen işden boşadylypdy. Mugallymlaryň professional derejesi ýyl-ýyldan pese gaçypdy. Häzirki wagtda ýurtda mugallymlaryň hünär derejesiniň hatda sowet döwri bilen deňeşdirilende-de has pesdigini aýtmak mümkin. Üstesine, mugallymlaryň san taýdan hem ýetmezçiligi duýulýar.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanyň mekdepleriniň 12 ýyllyga geçirilmegi ýaşlaryň okuwyny dowam etdirmegine degişli problemany birneme gowşadyp bilermi?
Anatoliý Fomin: Belli bir derejede gowşadar diýip pikri edýärin. Olar mekdepde galsalar, okuwyny mekdepde dowam etdirerler hem-de geljekki planlaryny kesgitlemek üçin goşmaça wagta eýe bolarlar. Emma mekdepleriň ählisi birbada 12 ýyllyga geçip biler öýdemok.
Azatlyk Radiosy: Näme üçin?
Anatoliý Fomin: Sebäbi 12 ýyllyga geçmek üçin mugallymlaram gerek, okuw programmasyny hem täzelemek gerek. Okuw programmasyny kesgitläp, ony ýyllara bölmek gerek. Munuň üçin beýleki ýurtlaryň tejribelerini ulanyp bolar, emma bu prosesiň üstünde düýpli işlemeli bolar. Ýöne, umuman, bu ýurtda berilýän bilimiň hilini ýokarlandyryp biler, çagalara-da has köp bilim berler diýip pikir edýärin.
Azatlyk Radiosy: Okuwa girmek we ony gutarmak meseläniň diňe bir bölegi. Ýaşlaryň bilim almagyndan soňky ykbaly hem köpleri gyzyklandyrýar. Okuwdan soň işe ýerleşip bilmedik ýaşlar hem az däl. Bilim beriş prosesinde bu meseläni göz öňünde tutup bolmaýarmy?
Anatoliý Fomin: Sowet döwründe hut şu meselä uly uns berilýärdi. ”Raspredeleniýe”, ýagny bölmek diýlen bir düzgün bardy. Islendik okuw jaýyny, goý, olar ýokary ýa-da ýörite orta okuw jaýlary bolsun, gutaranlar hökman iki ýyllap belli bir ýere işe iberilýärdi. Muňa berk gözegçilik edilýärdi. Eger okuwy gutaran adam işe gitmese, onuň diplomy elinden alynýardy. Şol döwürde iberilen ýere işe barýan ýaş spesialistlere ýaşamak üçin jaý we işlemek üçin zerur şertler döredilýärdi. Bu döwletiň borjudy.
Türkmenistan hem bu sistema gaýtadan garap bilerdi. Häzirki wagtda Orsýetde-de şol sistemanyň dikeldilmegine çagyryşlar edilýär. Emma ýurduň ýolbaşçylary munuň zerurdygyny aýdýan hem bolsalar, ony işe girizmeýärler. Meniň pikirimçe, bu prosese maliýe çykdajylar päsgelçilik berýär. Sebäbi adamlara jaý bermeli, aýlyk bermeli. Sowet döwrüne nazar aýlasak, şol döwürde-de iş orunlary ilkinji nobatda oba ýerlerinde köpdi, emma şäherlerde, hatda raýon merkezlerinde-de iş orunlary ýetmezçilik edýärdi. Ýöne spesialistleriň döwlet tarapyndan ýerleşdirilmegi hünärli adamlara bolan zerurlygy deňagramly çözmäge mükinçilik berýärdi. Häzirki wagtda bolsa Türkmenistanda adamlar okuwa-da, işe-de özleri üstesine pul töläp girmeli bolýarlar.
Azatlyk Radiosy: Soňky ýyllarda Türkmenistanda bilim pudagyndaky korrupsiýany azaltmak üçin görlen çäreleriň biri ekzamenleriň geçýän wagtynda kameralary işledip, bolup geçýän ýagdaýlara gözegçilik ýola goýlupdy. Siziň pikiriňizçe, şeýle çäre netijeli bolup bilermi?
Anatoliý Fomin: Bu ýerde bellemeli zat, Türkmenistanyň bilim pudagynda dowam edýän korrupsiýa ilkibaşdan ýurduň ýolbaşçylarynyň gözegçiliginde ýola goýuldy.
Hususan-da, 90-njy ýyllaryň aýagynda ýurduň ýokary okuw jaýlaryna her ýyl girýänleriň sanawlaryny Nyýazowyň hut özüniň tassyklandygy ýadymda. Bu sanawlar häkimlikler tarapyndan düzülýärdi. Bu sanawa her welaýatdan belli bir sanyň girizilmegine rugsat berilýärdi. Bu sanawa ilkinji nobatda ýerli ýolbaşçylaryň çagalary, garyndaşlary girýärdi, galany bolsa para berýänlerden düzülýärdi.
Şeýle sanawa girizilenlere ekzamenleri tabşyrmak hem gerek däldi. Sebäbi sanawlar entek okuw ýyly gutarmanka, çaglar entek mekdepde okap ýörkä tassyklanýardy. Bu Nyýazow döwründe şeýledi, ondan soň ýagdaý düýpgöter üýtgändir öýdemok.
Kameralar barada aýdylanda, meniň pikrimçe, şeýle gözegçlik netije bermez, sebäbi para okuwa dokument tabşyrylanda, [irgözinden] berilýär. Ekzamenlerde bolsa her kim, näme ýazmalydygyny öňünden bilip ýazýar-da, tabşyrýar.


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri ABŞ-nyň we onuň partnýorlarynyň Eýranyň ýadro programmasy boýunça gepleşiklerinde “dünýäni has howpsuz” etmek boýunça ylalaşyga gelip biljekdiklerine ynam baglady.
Kerri bu çykyşyny Uly ýedilik guramasynyň daşary işler ministrleriniň duşuşygyna gatnaşmak üçin 15-nji aprelde Germaniýanyň Luebek şäherine gelmeginiň yzýany etdi.
Dünýäniň iň täsirli alty döwleti we Eýran 2-nji aprelde deslapky ylalaşyk baglaşyp, Eýranyň ýadro programmasy boýunça işlerini çäklendirmek we BMG-niň, ÝB-niň we ABŞ-nyň sanksiýalaryny gowşatmak barada ylalaşdylar. Ylalaşygyň gutarnykly görnüşine gelinmek üçin 30-njy iýuna çenli wagt möhleti kesgitlendi.
“Eýran bilen gepleşikleri iki ýarym aýyň dowamynda jemlemek boýunça ägirt uly maksat durýar”, diýip Kerri aýtdy.


text:
Taryhy maglumatlar halkymyzyň ösen ekerançylyk medeniýetiniň bolandygyny ykrar edýär. Irki döwürlerde türkmen ekerançylarydyr bagbanlary ýerden bol hasyl almagy başarypdyrlar. Bagbanlar bagyna, daýhanlar ekinine tebigy mümkinçiliklere görä ideg edipdirler.Suwarymly ýerlerde ýap gazyp, derýalardan akaba çekip, suw akdyrypdyrlar we ekinleri ýerüsti suwlar bilen suwlapdyrlar. Şeýle mümkinçiligiň bolmadyk ýagdaýynda ýerasty suwlardan peýdalanylypdyr. Pederlerimiziň paýhasyndan dörän  >,  >, > ýaly dürdäne jümleler ýere kadaly ideg etmegi we bol hasyl almagyň syrlaryny doly bilýän ata-babalarymyzyň ekerançylyk tejribesinden hem-de suwa goýan gadyr-gymmatyndan habar berýär.
Mele toprak, gör,nähili mukaddes,
Gör, nähili kerem bu ene zemin.
Owadan barlygyň baky bolşy deý,
Bakydyr bu zemin gök asman kimin.
01 апреля 2013
dünýäde suw bolmasa ýaşaýyş bolmaz


text:
Çarşenbe güni Türkmenistanyň paýtagty Aşgabatda GDA döwletleriniň hökümet ýolbaşçylarynyň ýörite maslahaty açyldy.
Bu maslahatda GDA döwletleriniň söwda-ykdysady, tehnologiýa, agrosenagat we medeni-gumanitar pudaklardaky özara hyzmatdaşlyklaryny ösdürmek meseleleri barada maslahat ediljekdigi habar berilýär.
Bu maslahatyň öňýany, sişenbe güni prezident G.Berdimuhamedow GDA-nyň Ispolnitel Komitetiniň başlygy Sergeý Lebedew bilen duşuşyp, bu maslahatyň gün tertibi barada özara pikir alyşdy.
Şeýle hem, sişenbe güni prezident G.Berdimuhamedow Aşgabatdaky maslahata gatnaşmak üçin Türkmenistanyň paýtagtyna baran GAD agza ýurtlaryň hökümet ýolbaşçylary bilen aýry-aýrylykda duşuşdy.


text:
Germaniýanyň kansleri Angela Merkel Russiýanyň öz Ukrainadaky hereketleri bilen halkara kanunçylygyny bozýandygyny we Ýewropadaky parahatçylyga howp salýandygyny aýtdy. Merkel bu meseläniň çözgüdini tampak üçin Günbataryň “sabyr-takatly” hereket etmelidigini hem belledi.
Merkel 26-njy noýabrda Germaniýanyň parlamentinde eden çykyşynda “Russiýanyň Krymy basyp almagyna, şeýle-de onuň gönümel ýa-da gytaklaýyn Donetskdäki we Luganksdaky söweşlere gatnaşmagyna hiç hili düşündirişiň ýa-da aklamanyň bolup bilmejekdigini” nygtady.
Bundestagda eden çykyşynda Merkel “Russiýa öz hereketleri bilen Ýewropanyň parahatçylykly durmuşyny sorag astynda goýdy we halkara kanunçylygyny bozdy” diýdi.
Şol bir wagtda-da Germaniýanyň kansleri Russiýanyň döreden problemalarynyň tiz bitjek çözgüdiniň ýokdugyny hem aýtdy. Merkel “Russiýa bilen dialog esasynda diplomatiki çözgütleri tampak üçin” Germanýanyň ähli mümkinçilikleri ulanjakdygyny aýtdy.
Sanksiýalar
Merkel 5-nji sentýabrda gelnen ýaraşyk ylalaşygyna garamazdan, söweşleriň dowam edýändigi sebäpli, Russiýa garşy girizilen ykdysady sanksiýalaryň “üýtgewsiz galjakdygyny”, şol bir wagtda-da “Ukraina ykdysady we syýasy goldawyň beriljekdigini” hem sözüniň üstüne goşdy.
Russiýanyň we Germaniýanyň ozalky ýakyn biznes gatnaşyklary Ukrainadaky krizisden soň berk sarsdy.
Ýakynda Kiýewe we Moskwa sapar eden Germaniýanyň daşary işler ministri Frank-Walter Steinmeier aprel aýyndan bäri Ukrainda 4300 adamyň ölümine getiren konfliktiň çözgüdini tapmakda göwün diýerlik öňegidişlik gazanyp bilmändi.
Merkeliň çarşenbe güni eden çykyşyndan bir gün öň ukrain resmileri Orsýetiň gündogar Ukrainadaky orsýetparaz separatistleri goldap, olara ýarag ugradýandygy baradaky täze aýyplamalary öňe sürdüler.
Ukrainanyň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekili Ýewhen Perebýinis 24-nji noýabrda Ukrainanyň territoriýasyna agyr tehnikanyň bäş hatarynyň girendigini mälim etdi. Ol: “Rus tarapy Donetskdäki we Luganskdaky terrorçylykly guramalary agyr ýaraglar bilen üpjün etmegini dowam etdirýär” diýdi.
Russiýa, Kiýewiň we NATO-nyň öňe sürýän aýyplamalaryna garamazdan, Ukrainadaky separatistlere gönümel harby goldaw bermeýändigini tekrarlap gelýär.


text:
Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugynyň habaryna görä, Bişkek şäher prokuroturasynyň uly sülçüleriniň ikisi öz wezipelerinden hyýanatçylykly peýdalanmakda günälendi.
Anatoliý Hegaý we Altynbek Namazalyýew Gyrgyzystanyň gyrakladylan prezidenti Kurmanbek Bakiýewiň garyndaşlaryna degişli bank hasaplarynyň doňuny bikanun açmakda günälendi.
Resmiler bu iş boýunça derňewiň başlanandygyny aýdýarlar.
Namazaliýew häzir öý tussagy bolsa, Hegaý Bişkekdäki deslapky tussaghana ýerleşdirilipdir.
Ozalky prezident Bakiýew 7-nji aprelde häkimiýetden çetleşdirilende oňa we onuň garyndaşlaryna degişli ähli bank hasaplary doňdurylmaly edilipdi.


text:
“The Washington Post” neşiri özüniň Tährandaky býurosynyň başlygy Jason Rezaianyň türmeden boşadylmagyny Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerriniň gatnaşmagynda geçirilen dabara bilen belledi.
Rezaian tussaglary çalyşmagyň bir bölegi hökmünde geçen hepde Tähranyň türmesinden boşadylypdy. Rezaian eýranly derňewçileriň özüne Birleşen Ştatlaryň hökümetiniň ony türmeden boşatmak üçin “barmagynam gymyldatmaýandygyny” aýdandygyny belledi.
Şol bir wagtyň özünde Kerri Tähranyň türmesinde saklanylan başga-da dört amerikaly bilen bir hatarda Rezainyň türmeden sag-aman boşadylmagy ugrunda işleýärdi.


text:
13-nji aprelde Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan Strasburgda Ýewropa Geňeşinde eden çykyşynda Liwiýadaky ýagdaýa diňe ynsanperwerlik kömegi bilen goşulyşmalydygyny aýtdy. Ol, şeýdilmese, Liwiýada ýene bir Yragyň ýa Owganystanyň döremek howpunyň bardygyny nygtady.
Şeýle-de Türkiýäniň premýer-ministri Ýewropa ýurtlarynyň ilki bilen öz kemçiliklerine üns berip, diňe şondan soň Türkiýedäki ýagdaýy tankytlamalydyklaryny aýtdy.
Öz ýurdunyň Ýewropa Bileleşigi üçin näderejede möhümdigi barada çykyş eden Rejep Taýyp Erdogan Liwiýadaky konfliktiň Owganystandaky ýa Yrakdaky ýagdaýa ulaşyp gitmeginden howatyrlanýandygyny äşgär etdi.
ÝB perspektiwasy
Medeniýetler hem dinler arasyndaky dialoga bagyşlanyp, Ýewropa Geňeşiniň Parlament Assambleýasynda geçirilen bu duşuşykda Erdogan Türkiýäniň özboluşlylygyndan gürrüň açdy we ýurtda musulman ilatynyň agdyklyk edýänligine garamazdan, Türkiýäniň dünýewi, demokratik döwletdigini nygtady.
Erdogan Türkiýäniň maliýe krizisinden soň, öz ykdysadyýetini gaty çalt dikelendigini aýdyp, ýurduň geografiki taýdan ýerleşişiniň möhümligi babatdan, Ýewropa Bileleşiginiň bu ýurdy ünsden düşürip bilmejekdigini belledi.
2005-nji ýylda Türkiýe ÝB-e girmek üçin kandidat hökmünde hasaba alyndy. Emma bu ugurda käbir meseleler boýunça gepleşikler doly doňduryldy, galanlary bolsa gaty haýal geçirilýär.
Bileleşigiň esasy agzalary bolan Awstriýa, Fransiýa hem Germaniýa ÝB-e girmek üçin Türkiýäniň zerur bolan birnäçe meseleleri ýerine ýetirmändigini aýdýarlar. Şol dawa döredýän problemalaryň arasynda Türkiýedäki adam hukuklary bilen bagly ýagdaýyň ýaramazlygy, türk portlaryna Kipr adasynyň grek tarapyna degişli gämileriň goýberilmezligi sanalýar.
Rejep Taýyp Erdogan Strasburgda eden çykyşynda Türkiýede köp medeniýetli ilatyň asudalykda ýaşaýandygyny nygtady. Şeýle hem ol Fransiýanyň syganlary ýurtdan çykarandygyny aýdyp, ÝB-niň içinde hem adam hukuklary bilen bagly meselede kynçylyklaryň bardygyna ünsi çekdi. “Bu meselelerde Türkiýäni ýazgarjak bolýanlar ilki bilen öz ýurtlarynyň ýagdaýyna seretsinler” diýip, Erdogan belledi.
Ýurtda metbugat azatlygynyň ýagdaýy barada çykyş eden premýer-ministr häzir Türkiýäniň türmelerinde oturan 26 žurnalistiň beren habarlary üçin däl-de, häkimiýetlere garşy gönükdirilen syýasy hereketleri sebäpli tussag edilendiklerini aýtdy: “Ýewropada hökümet agdarylşygyny goldaýan gazetdir-žurnallar ýok. Häzir Türkiýede 26 žurnalist tussaglykda saklanýar. Olaryň biri-de öz žurnalistik işi üçin tussag edilmedi”.
Arap protestleri
Soňra çykyşyny dowam etdirip, Erdogan Türkiýede adam hukuklarynyň ýagdaýy hakda gürrüň etmegiň deregine Ýakyn Gündogardaky hem Demirgazyk Afrikadaky protestler bilen bagly zerur demokratiki meseleleri gozgady. Bu regiondaky ýurtlaryň demokratiýa geçmäge entek taýýar däldigi barada aýtmaklygyň jynsparazlygyň alamatydygyny nygtap, Türkiýäniň premýer-ministri Ýewropany bu regionda ýaşaýan ilaty goldamaga çagyrdy: “Ýakyn Gündogardaky hem Demirgazyk Afrikadaky ilatyň azatlyga ymtylmagyna, hukuklarynyň berjaý edilmegini talap etmegini Ýewropa gulagyny dykyp garşylap bilmez diýip, pikir edýärin”.
Turuwbaşdan Türkiýe NATO-nyň Liwiýanyň howa giňişliginde uçuş gadaganlygyny girizmek babatdaky teklibini o diýen goldamady. Ýöne soňra öz pozisiýasyny üýtgedip, Demirgazyk Afrikadaky ýurtlarda NATO-nyň amala aşyrýan hereketlerine ýardam berip başlady.
Şol bir wagtda-da Türkiýäniň premýer-ministri Liwiýa meselesinde diňe BMG-niň rezolýusiýasynyň çäginde goşulşmalydygyny, bu ýurduň territorial bütewüliginiň saklanmalydygyny belledi.
Erdoganyň aýtmagyna görä, Liwiýada Owganystandaky ýa Yrakdaky wakalar gaýtalanmaz ýaly etmeli. Ol bu iki ýurtdaky ýagdaýyň musulmanlaryň ýüreklerinde ýara galdyrandygyny belledi: “Ýurduň daşyndan onuň içki işlerine diňe ynsanperwerlik kömegini bermek üçin goşulyşyp bolar. Biz Ýakyn Gündogarda hem Demirgazyk Afrikada ýene bir Owganystany ýa-da Yragy görmek islemeýäris”.
Bu regionyň beýleki ýurtlarynda, meselem, Siriýadaky dowam edýän protestler barada gürrüň edip, Türkiýäniň premýer-ministri bu meseleleriň çözülmegi üçin pähim-paýhasdan ugur almaklyga çagyrdy. Türkiýäniň premýer-ministriniň bu ýurtlaryň häkimiýetleri bilen ýakyn aragatnaşyk saklaýandygy aýdylýar.


text:
Ýakynda türkmen telewideniýesinde Ýewro-2012 futbol ýaryşyny Ýunus Annaýew hem Kuwwatmyrat Sähetmyradow göni efirde alyp bardylar. Türkmenistanda halkara derejesinde geçýän sport ýaryşyna syn berip alyp barmak tejribesiniň şu çaka çenli bolmandygyna garamazdan, alyp baryjylaryň futbol oýnuna beren synynyň erbet bolmandygynam aýtmak gerek.
Ýewro-2012 futbol ýaryşynyň ilkinji günlerinde halkara derejeli eminlerimiz, esasan futbol oýunlaryna eminlik edenleriň çykaran netijesini goldan bolsalar, eýýäm futbol ýaryşynyň üçünji gününden, has dogrusy, 10-njy iýunda C milli ýygyndylaryň duşuşygyndan başlap, eminlerimiz oýna eminlik edenleriň çykaran netijeleriniň göwne makul dällerini açyk aýdyp başladylar.
Halkara derejeli eminlerimiziň Ukraina–Angliýa milli ýygyndysynyň duşuşygynda Ukrainanyň derwezä salan pökgüsiniň hasap edilmändigini hem Ispaniýanyň Horwatiýa bilen duşuşygynda ispanlaryň tora salan gollarynyň oýundan daşardaky ýagdaýda bolup geçendigini açyk aýtmaklary türkmen mediasynda hem pikir açyklygyna tarap ädilen ädim boldy diýip aýtsa bolar.
Ýewro-2012 futbol ýaryşynyň soňky tapgyrlaryndaky oýunlarda milli ýygyndylaryň duşuşygynda alyp baryjylarymyz hem kämilleşip, şol duşuşygyň bolup biläýjek netijeleri hakynda öz pikirlerinem, daşary ýurtdaky sport žurnalistleriniň, hünärmenleriň çaklamasynam aýtdylar. Milli ýygyndylaryň futbol oýnunyň netijesinem edilen çaklamalar bilen deňeşdirdiler.
Ýene bir bellemeli zat, owalbaşda Ýewro-2012 futbol ýaryşynyň göni efirde görkezilmegi üçin, döwlet baştutanyna yzygiderli minnetdarlyk bildirilen bolsa, bu ýaryşyň soňky tapgyrlarynda syýasy mahabatlandyrma belli bir derejede çäklendirildi. Bu hem gutlamaly ýagdaý.
Türkmen intelligensiýasynyň uly bölegi ilkiler futbol ýaryşyny daşary ýurt, esasan rus we türk telekanallaryndan gören bolsalar, soňra olaram alyp baryjylarymyzyň futbol ýaryşyny köptaraply beýan edendikleri üçin, öz ýerli “Türkmensporty” telekanalymyzdan görüp başladylar.
Garaz, halk köpçüligi, sport bilen baglanyşykly bolsa-da, ilkinji gezek dürli pikirler, garaýyşlar bilen tanyş boldular. Bu bolsa türkmen mediasynyňam geljekde ilhalar bolmagyna uly umyt döredýär.
Döwlet Mäneli türkmen alymynyň, ýerli synçynyň edebi lakamy. Blogdaky maglumatlar awtoryň özüne degişli.


text:
Amerikanyň Halkara bilim boýunça Türkmenistandaky geňeşi türkmenistanly ýaşlara “Opprtunity program”, ýagny “Mümkinçilik programmasy” arkaly grant hödürleýär. Bu barada gürrüňi gidýän Geňeşiň “americancouncilstm.org” websahypasynda habar berilýär.
Bu grant Birleşen Ştatlaryň kollejlerinde ýa-da uniwersitetlerinde okamak üçin maliýe kömegine zerurlyk duýýan ukyply türkmen ýaşlarynyň başlangyç okuw çykdajylaryny tölemäge ýardam berer.
Gürrüňi gidýän websahypada berilýän maglumata görä, bu granta arza tabşyrmak prosesinde çylşyrymly ýa-da uzaldylan amallar ýok. Grant üçin arza bermäge isleg bildirýän talyplar jikme-jik maglumatlary anyklamak üçin öz ýaşaýan ýeriniň golaýyndaky “EducationUSA” Maslahat beriş merkezinde bilim boýunça maslahatçy bilen habarlaşmaly diýlip, Amerikanyň Halkara bilim boýunça Türkmenistandaky geňeşiniň websahypasynda bellenilýär.
Nähili çykdajylary öz içine alýar?
Birinjiden, bu grant arza tabşyrýan talyplaryň resminamalaryny terjime etdirmek we olary kepillendiriş edarasy tarapyndan tassyklatmak üçin edýän çykdajylarynyň tölegini, Birleşen Ştatlaryň wizasyny almak üçin we onuň bilen ilteşikli edilýän çykdajylaryň we SEVIS-iň tölegini öz içine alýar.
Şeýle-de bu grant arkaly talyplar Amerikanyň Birleşen Ştatlaryndaky uniwersitete gitmek üçin howa uçaryndaky gatnawyň tölegi, täze ýerde ýerleşmek üçin bir gezeklik kömek puly, eger ýokary okuw jaýyň kömegi talybyň ähli zerur hajatlaryny üpjün etmese, Amerikanyň akkreditasiýa edilen ýokary okuw jaýy tarapyndan hödürlenilýän kömege goşmaça hökmünde çäklendirilen maliýe taýdan kömek puluny töläp bilerler.
Goşmaça çykdajylar
ABŞ-daky uniwersitetlere girmek üçin talap edilýän TOEFL, SAT, GRE, GMAT, LSAT synaglary tabşyrmagyň bahasy, iki tarapa ýol saparynyň bahasy we zerur bolanda, synagyň tabşyrylýan şäherlerindäki myhmanhanada ýaşamagyň bahasy ýaly çykdajylary hem, agzalýan grant öz içine alýar diýlip, gürrüňi gidýän websahypada bellenilýär.
Bu granty almak isleýän ýaşlara Birleşen Ştatlaryň Aşgabatda Bilim maslahat beriş merkezine ýa-da Türkmenabatdaky, Marydaky, Daşoguzdaky Amerikan burçuna ýüz tutmak maslahat berilýär. Bu merkezleriň adresleri we telefon belgileri barada jikme-jik maglumatlary “americancouncilstm.org” internet adresine girip, alyp bilersiňiz.
Amerikanyň Halkara bilim boýunça Türkmenistandaky geňeşiniň Türkmenistanyň ýokary synp mekdep okuwçylaryna bir okuw ýylyny Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda okamaga mümkinçilik berýän Flex programmasyna kabul edişligi hem dowan edýär. Flex programmasyna laýyklykda, iňlis dili boýunça geçiriljek testlerde ýeňiş gazanan okuwçylar 2015-2016-njy okuw ýylyny Birleşen Ştatlarynyň mekdepleriniň birinde okamaga we amerikan maşgalasynda ýaşamaga mümkinçilik alarlar.


text:
Keniýanyň polisiýasy Fransiýanyň howa ýollarynyň Mauritiusdan Pariže barýan uçarynyň, bortunda şübheli paket tapylanyndan soň, gyssagly gonmaga mejbur bolandygyny aýdýar.
Polisiýanyň sözçüsi Çarlz Owino 20-nji dekabrda Fransiýanyň «Boeing 777» uçarynyň pilotlarynyň Moý halkara aeroportynda gyssagly gonmaga rugsat sorandyklaryny aýtdy.
Onuň üstünde Pariže barýan 459 ýolagçy we 14 sany ekipaž agzasy bar eken. Sözçi ýolagçylaryň hemmesiniň sag-aman ewakuasiýa edilendigini, bomba diýip güman edilen paketiň tualetden tapylandygyny aýtdy.
Owino bomba ekspertleriniň çagyrylandygyny we derňewiň dowam edýändigini hem sözüne goşdy.


text:
«Hazyna» 1:2 «Altyn asyr»
Gollar:
0:1, Selim Nurmyradow 55’
0:2, Süleýman Muhadow 76’
1:2, Gurbanguly Aşyrow 82’.
Muhadow geçen ýylky görkezijisine ýakynlaşýar: Süleýman Muhadow şu tapgyrdan soň möwsümde geçiren gollarynyň sanyny 24-e çykardy. Möwsümiň iň netijeli hüjümçisi Myrat Ýagşyýew bilen arany 6 pökgä çenli ýygran Süleýman möwsümde ýene-de ýekeje gezek tapawutlanyp bilse, geçen ýyl HTTU-nyň düzüminde görkezen 25 golluk derejesini gaýtalar.
Ýene ýekeje gol gerek: Süleýman Muhadowyň soňky 4 ýylda Ýokary ligada geçiren gollarynyň sany hem 79 boldy. Diýmek, hüjümçä 8 onlugy tegelemek üçin ýekeje ädim ýeterlik.
Toparyň taryhyna girýär: Süleýman Muhadow «Altyn asyryň» düzüminde 2013-nji ýyldan bäri iň kän gol geçiren futbolçylaryň sanawynda hem ikinji orna çykdy. Bu sanawyň başyny çekýän Didar Durdyýew 2013-nji ýyldan bäri toparyň düzüminde 41 gezek tapawutlanypdy.
Aşyrow açyldy: Duşuşykda «Hazynanyň» ýeke-täk golunyň awtory Gurbanguly Aşyrow möwsümde birinji gezek tapawutlanyp gördi.
«Altyn asyryň» 1, 2, 3-ligi: Ýagny, «aragatnaşykçylar» Ýokary ligadaky 123-nji ýeňşini gazandylar.
Tapgyr iň kän gollularyň bäşliginde: Şeýlelikde, 28-nji tapgyrda derwezelere jemi 19 pökgi geçirildi. Bu bolsa tapgyryň möwsümdäki iň kän golly tapgyrlaryň sanawynda ilkinji bäşlige girendigini görkezýär. Mundan öň diňe 26-njy tapgyrda 19 gol bardy.
Öz meýdanynda 21 gol geçirtdi: «Hazyna» şu möwsümde öz meýdanynda geçirilen duşuşyklarda 21 gol geçirtdi. Şeýlelikde topar möwsümde öz meýdanynda 20 we ondan kän gol geçirden toparlaryň sanawyna bäşinjilik bolup goşuldy.
4 tapgyr bäri: «Aragatnaşykçylaryň» ýeňişleri 4 tapgyr bäri dowam edip gelýär.
«Üçden soň puç» boldy: «Altyn asyr» «Hazynanyň» üç tapgyrlyk ýeňşiniň «soňuna sogan ekdi».
Ýene 1:2: «Hazyna» şu ýyl «Altyn asyrdan» öz meýdanynda iki gezegem 1:2 hasabynda ýeňildi. Iki toparyň arasynda möwsümde geçirilen 4 duşuşyk hem «Altyn asyryň» ýeňşi bilen tamamlandy.


text:
Türkmenistanyň Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäherinde häzirki wagtda hususy dermanhanalar ýapyklygyna galýar. Dermanhanalaryň aprel aýynda ýapylanda, munuň barlaglar bilen baglydygy aýdylypdy, emma anyk sebäbi resmi derejede düşündirilmändi.
Sebäp näme?
Adam hukuklaryny goraýan “Najot” guramasynyň maglumatynda Lebapda 40 çemesi hususy dermanhananyň işiniň wagtlaýyn togtadylandygy aýdylýar we munuň sebäbi şeýle düşündirilýär: “2015-nji ýylyň aprel aýynda Türkmenabat şäheriniň merkezi keselhanasynda pes hilli dermany ulanmagyň netijesinde şäheriň ýaşaýjysy, 1968-nji ýylda doglan Meretdurdy ýogaldy. Onuň garyndaşlary welaýatyň kanun goraýjy edaralaryna ýüz tutup, jogapkärler babatynda berk çäreleriň görülmegini talap etdiler” diýip, guramanyň maglumatynda aýdylýar.
Şeýle-de, maglumatda bellenişine görä, Salgyt departamentiniň, prokuraturanyň, Milli howpsuzlyk ministrliginiň we Sanitariýa-epidemiologiýa stansiýasynyň işgärlerinden düzülen ýörite komissiýa bazarlarda, dermanhanalarda we Türkmenabadyň saglygy saklaýyş edaralarynda barlag geçirende lisenziýasyz derman önümleriniň satylmagynyň birnäçe faktlarynyň üsti açylypdyr.
Türkmenabatda hususy dermanhanalaryň ýapylmagynyň yz ýany döwlet eýeçiligindäki dermanhanalarda derman gytçylygynyň döräp başlandygy, dermanlaryň bahasynyň hem ýokarlanandygy habar berilýär.
Adynyň efirde tutulmagyny islemedik ýerli ýaşaýjynyň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, ilkinji zerurlykdaky dermanlar, şol sanda ýürek-damar kesellerinden, süýji keselinden ejir çekýänler üçin niýetlenýän dermanlar gytalypdyr. Käbir näsaglar Azatlyk Raidosyna döwlet eýeçiligindäki dermanhanalarda özlerine gerekli dermanlaryň käbiriniň hususy dermanhanalardakydan on esse gymmat düşýändigini gürrüň berdiler.
Protest çykyşlary
Hususy dermanhanalaryň ýapylmagynyň olaryň eýelerinde protest döredendigi habar berilýär.
“20-nji aprelde Türkmenabat şäheriniň häkimliginiň öňünde hususy dermanhanalaryň eýelerinden we olaryň garyndaşlaryndan ybarat 400 çemesi adam ýygnandy. Olar häkimlige barýan ýoly 3-4 sagadyň dowamynda böwetläp, gaçakçylykly ýol bilen ýurda getirilýän dermanlaryň söwdasyna gatnaşygy bolmadyk dermanhanalaryň işlemegine rugsat berilmegini talap etdiler. Bu ýere polisiýa çagyryldy we wakanyň öňi alyndy” diýip, “Najot” guramasynyň maglumatynda aýdylýar.
Aprel aýynda Lebapda ýene bir protest aksiýasynyň geçirilendigi barada habar berilýär. Käbir maglumatlara görä, 10-njy aprelde Milli howpsuzlyk ministrliginiň Lebap welaýaty boýunça Gazojak şäher bölüminiň öňünde 150-200 adamynyň, şol sanda “Ojakgazçykaryş” kärhanasynyň işgärleriniň gatnaşmagynda protest geçirilipdir.
Hususan-da, “Najot” guramasynyň maglumatynda protestçileriň “Türkmennebitgaz” kärhanasynyň iş orunlaryny çäklendirmek planlaryna garşy çäre görülmeginiň we höweslendiriji goşmaça aýlyklaryň tölenmeginiň dikeldilmeginiň talap edilendigi, bolmasa “Gazojak-Türkmenabat” arasyndaky asfalt ýoluň beklenjekdigini aýdandyklary barada habar berilýär. Maglumata görä, polisiýanyň gatnaşmagynda bu çykyşyň hem öňi alnypdyr.
Lebapda hususy dermanhanalaryň ýapylmagynyň sebäpleri we bolan protestler barada garaşsyz çeşmeleriň birnäçesinden gowşan maglumatlary resmi taýdan tassykladyp ýa-da inkär etdirip bolmady.


text:
Ýekşenbe güni Hytaýyň Kommunistik partiýasy bu partiýanyň ýokary derejeli resmisi Bo Ksilaýy onuň aýalynyň işi bilen baglanyşykly wezipesinden boşatdy.
Munuň özi indi onuň aýalyna britaniýaly bir biznesmeni öldürmekde bildirilýän aýyplamalar boýunça öz aýaly bilen birlikde onuň özüniň-de jenaýat jogapkärçiligine çekilip bilinjekdigini aňladýar.
Hytaýyň Kommunistik partiýasynyň Merkezi Komitetiniň bu baradaky maslahaty bu partiýanyň hepdäniň penşenbe güni açyljak gurultaýynyň öňýany geçirildi.
Geljekki gurultaýda Hytaýyň lideri Hu Žintaonyň öz wezipesini wise-prezident Ksi Ýinpinge tabşyrmagy mümkin diýlip garaşylýar.


text:
1998-nji ýylda ABŞ-nyň Keniýadaky we Tanzaniýadaky ilçihanalaryna edilen hüjümleriň guramaçysy Somalide öldürildi. Şol hüjümlerde 200 gowrak adam heläk bolupdy.
Gündogar Afrikada “Al-Kaýdanyň” söweş operasiýalarynyň serkerdesi hasaplanýan Fazul Abdulla Mohammet Somaliniň paýtagty Mogadişoda öldürildi. Öldürileniň hut şoldugyny anyklamak üçin genetik ekspertiza, barlag geçirilýändigi habar berilýär.
Fazul Abdulla Mohammet Somaliniň tutuş territoriýasynda öz häkimiýetini pugtalandyrmaga synanyşýan “Aş-Şabab” yslamçy toparyna hem komandirlik etdi.


text:
Daşary ýurt walýutasyna Estoniýadan gelen telekeçiler Seýdiniň nebiti gaýtadan işleýän zawodynda öndürilen benzini satyn aldylar. Mundan başga-da, Birleşen Arap Emirliklerinden, Şweýsariýadan, Singapurdan, Maltadan, Owganystandan, Gyrgyzystandan gelen telekeçilere daşary ýurt puluna azyklyk bugdaý, nah ýüplük, pagta süýümi ýerlenildi. Geleşikleriň jemi bahasy ABŞ-nyň 14 million 719 müň dollaryndan gowrak boldy.
Manat serişdelerine Russiýadan, Türkiýeden, Pakistandan gelen işewürler bahasy 9 million 431 müň manatlykdan gowrak arassalanan pagta ýagyny, nah ýüplügi, hojalyk sabynyny satyn aldylar.


text:
Dünýäniň ykdysady ýagdaýy başdan geçirilen krizisden soňra, şu ýylyň we geljek ýylyň dowamynda ýuwaş hem bolsa, ygtybarly dikeliş ýolundan barar. Munuň bilen baglylykda, ykdysady ösüşiň ýarsyndan gowragy ösýän ýurtlaryň paýyna düşýär diýlip, Bütindünýä Bankynyň “Global ykdysady perspektiwalar 2011”
atly hasabatynda nygtalýar.
Wideo: “Global ykdysady perspektiwalar 2011” (Bütindünýä Banky)
Bütindünýä Bankynyň hasaplamalaryna görä, 2011-nji ýylda global derejede jemi öndürilýän içerki önümiň görkezijisi geçen ýylka garanyňda peselip, 3,3 prosent bolar. 2010-njy ýylda bu görkeziji 3,9 prosente deň bolupdy. Çaklamalara görä, 2012-nji ýylda jemi öndürilýän içerki önümiň görkezijisi 3,6 prosent bolar.
Hasabatda bellenilmegine görä, ösýän döwletleriň 2010-njy ýyldaky ösüşi 7 prosente deň bolupdyr. Şeýle-de bu ösüşiň 2011-nji ýylda 6 prosent, 2012-nji ýylda bolsa 6,1 prosent bolmagyna garaşylýar. Bu hem öz gezeginde ýokary girdejili döwletleriň 2010-njy ýyldaky 2,8 prosent, 2011-nji ýylda 2,4 prosent we 2012-nji ýyl üçin 2,7 prosent ösüşi bilen deňeşdirlende ösýän döwletleriň ösüş depgininiň üstün çykmagyna getirýär.
Bütindünýä Bankynyň hasabatynda berilýän magluamtlara görä, 2010-njy ýylda Ermenistanda, Azerbaýjanda, Belarusda, Gürjüstanda, Orsýetde, Türkmenistanda, Özbegistanda ymykly ykdysady ösüş regiondaky ortaça görkezijiden ýokary bolupdyr.GDA döwletleri esasan çig malyň hasabyna ösýärler
Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna girýän ýurtlaryň, hususanda Orsýetiň, Ukrainanyň we Özbegistanyň ykdysadyýeti esasan uglewodorod serişdeleriniň we metalyň eksport bahalarynyň ýokary bolmagyna esaslanar.
Türkmenistanyň ösüşine hem eksport faktory möhüm täsir eder, emma Azerbaýjanyň ösüşi togtar diýlip, çak edilýär. Orsýetiň jemi öndürýän önüminiň görkezijisiniň bu ýyl 2010-njy ýyldaky 3,8 prosentden 4,2 prosente çenli ýokarlanjakdygy öňe sürülýär.
Gazagystanyň bank pudagyndaky problemalar sebäpli onuň karz pulunyň artmagy netijesinde ýurtda krizisden soňky dikeldişiň haýal boljakdygy çak edilýär.
Orsýetiň ykdysadyýetiniň ýokarlanmagynyň GDA-nyň düzümindäki ýurtlarda ykdysadyýetiň janlanmagyna getirjekdigi aýdylýar. Munuň sebäbi Orsýetiň möhüm eksport bazarydygy we migrantlaryň gelmegi bilen düşündirilýär. Bu ýagdaýdan Ermenistanyň, Moldowanyň we Täjigistanyň hem peýda gazanjakdygy Bütindünýä Bankynyň hasabatynda bellenýär.
Eýranyň ykdysadyýetiniň üzňelikdedigi sebäpli ýurduň ösüşiniň gowşak bolmagyna garaşylýar. 2010-njy ýylda Eýranyň jemi öndürýän içerki önüminiň görkezijisi 1,5 prosent bolupdy.


text:
Ýakynda Ysraýyl bilen Azerbaýjanyň arasynda ýarag söwdasy boýunça umumy bahasy 1,6 milliard dollarlyk ylalaşyga gelnendigi barada habarlar peýda boldy. Şol bir wagtda häzir Tähranyň dawaly ýadro programmasy boýunça dartgynlylyk artýar.
Ýekşenbe güni Ysraýylyň Goranmak ministrligi Azerbaýjana pilotsyz uçarlary, howa hüjümine garşy goranyş sistemalaryny satmak boýunça ylalaşyga gelnendigini mälim etdi. Maglumata görä, Azerbaýjanyň “Israel Aerospace Industries” şirketi bilen baglaşan ylalaşygynyň umumy bahasy 1,6 milliard dollara deň.
Ysraýylyň Goranmak ministrliginden adynyň tutulmagyny islemedik resmileriň biriniň maglumatyna görä, bu ylalaşyk üçin ençeme wagt maslahat edilipdir. Şeýle-de, ysraýyl resmisiniň aýtmagyna görä, munuň Eýranyň alyp barýan ýadro programmasy bilen hiç hili ilteşigi ýok.
Geçen ýyl Ysraýylyň mediasy Azerbaýjana 60 sany pilotsyz uçary satmak boýunça gepleşikleriň gidýändiginu habar beripdi. Şeýle-de 2011-nji ýylyň sentýabrynda Ysraýyl bilen Azerbaýjanyň arasynda bilelikdäki pilotsyz uçarlary döretmek ugrunda gepleşikleriň gidýändigi habar berildi.
Şu aýyň başynda Eýranyň Daşary işler ministrligi Bakuwy Azerbaýjanda Ysraýylyň Mossad gullugyna hereket etmäge mümkinçilik döredenlikde aýyplady.
Bu aralykda Eýranyň dawaly ýadro programmasy boýunça dartgynlylyk juda ýitileşýär. Geçen hepdede Halkara Atom Energiýasy Gullugynyň ekspertleri Tähranda saparda bolupdy. Saparyň netijeleri boýunça ekspertler Eýranyň urany baýlaşdyrmak ugrunda iş alyp barýandygyny, şeýle-de munuň “harby ugra gönükdirlendigi” boýunça ýeterlik aladalaryň bardygyny aýdypdylar.
Ýekşenbe güni Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu çykyş edip, ýakyn wagtda Amerika baranynda, bu meseleleri prezident Barak Obama bilen maslahatlaşjakdygyny aýtdy:
—Biziň gepleşiklerimiziň arasynda serediljek meseleleriň biri-de Eýran we onuň alyp barýan ýadro programmasy bolar. Kime zerur bolsa onda HAEG-niň, Ysraýylyň çaklmasynyň dogrudygyna güwä geçýän hasabaty çap boldy. Eýran özüniň ýadro programmasy boýunça gaty öňe gitdi. Ol halkara jemgyýetçiliginiň gelen netijelerini açyk we berk görnüşde äsgermezçilik edýär.
Eýran özüniň ýadro programmasynyň diňe parahatçylykly matlaplara gönükdirilendigini aýdýar. Tähran ýadro ýaragyny döretmek ugrunda iş alyp barmaýandygyny-da öňe sürýär.
Ýöne käbir günbatar döwletleri Eýranyň bu sözlerine ynamsyzlyk bilen seredip, Tährany halkara gözegçileri bilen doly möçberde işleşmekden ýüz öwürmekde aýyplaýarlar. Günbatar ýurtlary ýadro programmasy sebäpli Tähranyň garşysyna sanksiýalaryyň eçneme tapgyrny girizdiler.


text:
Türkmenistanyň öz içindäki mukaddes ýerlere gurnalan zyýarat halkara synçylarynda geňirgenme döretmegi mümkin. Köpler oňa Gurban baýramy bilen bagly çäre däl-de, döwlet tarapyndan gurnalýan hakyky býurokratik aksiýa diýip, baha bererler.
Nirede döwlet derejesindäki formallyklar tamamlanýar, nirede hakyky mukaddesliklere hormat goýmak başlanýar? Bu zatlaryň tapawudyny bilmeýän çinownikleriň eden bu teklibiniň nämelere alyp geljekdigini iş başlanmazdan öň prezident Berdimuhamedow aňynda aýlap gördümikä?
Bu çäräniň guramaçylygynyň üstünde prezidentiň ýanyndaky din işleri boýunça sowet Aşgabat şäher häkimligi bilen bilelikde kelle döwüpdir, işläp düzüpdir.
Döwlet gullukçylaryna ol ýa beýleki bir çäre geçirmek boýunça adatça görkezmeler ýokardan onlap, ýüzläp ýagyp dur.
Bu sapar ýokardan gelen buýrugy býurokratlar şol adaty görkezmeleleriň biri hökmünde kabul edipdirler. Köne sowet propagandasynda synagdan geçirilen düzgün üstün çykdy.
Baş sekretarlaryň bar döwründe geçirilen adaty syýasy çärelerden Türkmenistanyň öz içinde gurnalan syýahat näme bilen tapawutlanýar?
Ol käbir daşky alamatalary boýunça obkomyň delegasiýasynyň ýerlere saparyny ýada salýar. Şol döwür ýurduň ideologiýa kabinetlerinde delegasiýanyň ýörejek ýoly, baryp görjek ýerleri jikme-jik öňünden planlaşdyrylýardy.
Zyýarat ideologiýa taýdan berkidilipdir
Daşoguz aeroportunda beýleki welaýatlardan gelenleri duz-çörek bilen garşyladylar. Soň olary awtobuslara mündürip, mukaddes ýerlere alyp gitdiler. Programmada iň ownujak zatlaram hasaba alnypdyr. Bu sapar, syýahat, zyýarat ideologiýa taýdan berkidilipdir.
Resmi informasion agentligiň habar berşi ýaly zyýaratçylar diňe bir mukaddes ýerlere barmak, zyýarat etmek bilen çäklenmän, beýik galkynyş döwründe Türkmenistanyň dürli künjeklerinde giň gerimde alnyp barylýan düýpli özgerişler boýunça programmalaryň netijelerini öz gözleri bilen görerler.
Bu iş üçin syýahatyň ýörite ýollary kesgitlenipdir. Şol ýol sentýabr aýynda dabaraly ýagdaýda açylan Amyderýanyň üstünden geçýän täze demirýol köprüsini-de öz içine alýar. Bu köpri galkynyş eýýamynyň uly binalarynyň biri hasap edilýär.
Şunuň ýaly syýahatlar sowet eýýamynda Moskwada geçirilse, ol Leniniň mawzoleýine, eger syýahat Leningradda bolsa, Ulýanowlaryň maşgalasynyň jaýlanan ýerine zyýarat etmek bilen tamamlanýardy.
Şeýleräk syýahatlar, zyýaratlar türkmen zyýaratçylaryna-da garaşýar. Olar G.Berdimuhamedowyň berjek gurbanlygyna bararlar. Bu Türkmenistanyň taryhynda ilkinji gezek hökümet tarapyndan gurnalan haç bilen ideologiýanyň adaty ekskursiýasynyň dürüşdesi bolmazmy?
Bu işler iň ýokarky başlygyň öňünde öz wepalylyklaryny subut etmäge, ony görkezmäge hem ynandyrmaga jan edýän çinownikleriň tagallasy bilen amala aşdy. Olar diňe bir mukaddes ýerleri görkezmek bilen çäklenmän, propagandanyň talaplaryny-da ödeýärler.
Iň bir mukaddes baýramlaryň biri - Gurbanlykda şunuň ýaly agitasiýa çäreleri ýerliklimi?
Aleksandr Narodetski post-Sowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Fransiýanyň prezidenti Nikolýa Sarkozi we Germaniýanyň kansleri Angela Merkel býujet gytçylygy bellenen çäkden geçýän Ýewrobileleşige agza döwletleri jezalandyrmagyň has täsirli mehanizmini işläp düzmegiň gerekdigini aýtdylar.
Merkeliň sözlerine görä, ÝB-niň işlemeginiň esasy prinsiplerini kesgitleýän Lissabon şertnamasyna degişli üýtgetmeler girizmeli.
Fransiýanyň we Germaniýanyň liderleri düýn Fransiýanyň Dowil şäherinde duşuşdylar. Ol ýerde öten agşam üçtaraply sammit başlanyp, oňa Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew goşuldy.
3 ýurduň liderleriniň esasy gepleşikleri şu gün bolar.


text:
Her bir milletiň milli häsiýetini aýan etmek hem onuň aýratynlyklaryny başgalara görkezmek dörediji adamdan uly jogapkärçiligi talap edýär. Sebäbi bu agyr wezipe, şeýle hem ynjyk mesele. Geçen asyryň ortalarynda, ýazyjy Naryman Jumaýew bu möhüm işe batyrlyk edip girişdi.
Eser 60-njy ýyllarda peýda boldy.
Ýuwaş gelin
Ýaş maşgala Selbi obanyň çetinde oturan bir ümsüm howla gelin bolup düşýär. Ol köneçil maşgala, diňe bir adamyň agzyna garap ýaşap gelýär. Bu maşgala düşen ýaş gelin Selbi özüniň ynsan şekilli ýaşamagyna päsgel berýän meseleler bilen ýüzbe-ýüz bolup, köp oýlanýar. Ýan ýoldaşy hem söýüp göwün beren ýigidi Jemşidi synlaýar. Ahyrynda şeýle göreşe hötde gelmegi ýüregine düwýär.
Selbiniň gaýyny Şamyrat aga köne möwrit adam, ýöne erk-ygtyýaryny halys könä aldyran, dogmatiki kejeňek däl.
Ol mert, kişi zähmetine mätäçligi ýok, ynsaby arassa. Ýöne uly durmuşdan üzülip, bir çetde galypdyr. Eýsem onuň şol durmuşa garaýşy bilen ylalaşyp, öz göwün-islegiň, özgerýän durmuşyň talaplarynyň garşysyna gitmek bolarmy? Seniň agyz-burnuňy baglan, dil-agyzsyz gury sana öwren köne düzgün bilen uýgunlaşmak mümkinmi? Ýa hemme gep-gürrüňleri, dawany taşlap, bu ýerden başyňy alyp çykmalymy?
Göreş
Bu göreşde Selbi ýeke däl, onuň ýan ýoldaşy Jemşit az-kem köneçilligi halasa-da, aslynda aýdyňrak hem açyk durmuşda ýaşamak isleýär. Şol wagtyň özünde ol gaýynynyň öýüne barmagy we gaýrylary namys bilýär. Ýöne onuň Selbä bolan hormaty uly.
Selbi Şamyrat agalara gelin bolup gelenden soň, köne howluda täze öwüşgin başlanýar. Ýöne Şamyrat aga hele-müçe özgerişe ýan berjek adam däl. Onuň aňynda erkek kişiniň sözi ýeke bolmaly, başgalara, aýratyn-da aýallara gulak asman, diňe öz diýeniň bilen hereket etmeli diýen düşünje ýaşaýar. Ine, onuň gelni Selbiniň dokan ajaýyp halysyna hem şol halynyň ýüzüne çitilen “Söýgi ýeňer” diýen sözlere garaýşy.
«…"Söýgi ýeňer". Heý, şeýle söz eşiden adam barmy? Söýgi – pälwanmy ýa-da dawaçymy? Söýgi salyhatly adamyň agzajak sözümi näme? Bu söz azgynyň: heleýbazyň, lolynyň, däliniň aýtjak sözi.»
Gaýyny eline gylyç alyp, bu hala topulanda, Selbi öz döreden senedini, gol azabyny parçalatmazlyk üçin aýaga galýar. Ol gorkmaýar hem yza çekilmeýär.
Bu jygba-jygly pursady ýazyjy şeýle beýan edýär.
«Bu egri gylyç, bu gaba telpek, bu çola howly, bu ýaşmak Selbiniň göz öňünde öňki syrly güýjüni ýitiren ýaly boldy. Ýüreginde emele gelen bir duýgy ony öz erkine goýman, “aýt dogryňy, häzir aýny wagty” diýip, böwrüne dürtýän ýalydy.
Ol:
– Ata-babalar gylyjy şeýle ulanypmyka? – diýenini duýman galdy.»
Şamyrat aga-da halys duýgusyz, dogmatiki göwre däl. Olam oýlanýar, ar-namysa düşünýär. “Namartlyk! Ýykylany sançmak?! Ata-babanyň watan goran gylyjy bilen haly çapmak. Gelniňden, ýanyňda jyňkyny çykarmaga milt etmejek ejizje aýaljykdan gyjalat eşitmek?”
Selbiniň häsiýeti şeýle ýiti psihologiki göreşlerde taplanýar.
Garaýyşlar
Şol wagtlar esere iki dürli baha berildi.
Bir topar edebiýatçy Selbi obrazyny köne pikirleriň, möwritini ötüren däp-dessurlaryň garşysyna göreşiji gahryman hasap etdi hem onuň parahatçylykly alyp barýan göreşine ýokary baha berdi.
Beýleki topar Selbi obrazynda iňňän çuňňur milliligi gördi. Ol gelin bolup baran öýüne wepaly maşgala. Öz söýgüsini hem nikasyny diňe göwün arzuwy ýa başgaça ýaşamak islegi üçin bozmak islemeýär. Gaýtam ony berkidýär hem nikanyň bozulmagyna ýol beräýjek näsazlygy parahat ýol bilen aradan aýyrmaga jan çekýär.
Şeýdip, ol öz maksat-niýetini hem baran ojagyny goraýar. Bu bolsa biziň halkymyzyň örän milli, hatda mukaddes däbi saýylýar. Şol ajaýyp däp Selbi obrazynda görkezilýär.
Ýuwaş gelniň şöhraty
Rus diline terjime edilen bu eser Bütinsoýuz okyjylary tarapyndan gowy garşylandy. Ol Moskwada çap edilýän “Družba narodow” žurnalynyň ýyllyk baýragyna mynasyp boldy. Sowet edebiýatyny öwreniji belli alym G. Lomidze “Ýuwaş gelin” barada “Literaturnaýa gazetada” ýörite makala bilen çykyş etdi.
Şondan soňra bu eser ýurtdan-ýurda, dilden dile aşyp; iňlis, nemes, ispan, polýak, ukrain, belorus, latyş, gazak, täjik we ençeme dillere terjime edildi. Türkmen edebiýatynda “Aýgytly ädim” bilen “Ýuwaş gelinden” başga hiç bir eser beýle giňişlige ýaýramandy.
Has soňrak “Ýuwaş gelin” esasynda adybir film döredildi.
Şol eseri döreden ýazyjy, ajaýyp ynan Naryman Jumaýewiň aradan çykanyna 3-nji awgustda 30 ýyl boldy.
Hudaýberdi Hally, ýazyjy.
Bu ýerde öňe sürlen pikirler awtoryň özüne degişlidir.


text:
Türkmençilikde gaş bejerjek bolup, göz çykarma diýilýar. Bodybuilding, ýagny bedeni kämilleşdirmek modasynyň meşhurlygy artmasa, azalmaýar. Şu günler dürli ýaşly adamlaryň, ilkinji nobatda-da ýaşlaryň arasynda bedeniň muskulaturasyny türgenleşdirmek, kämilleşdirmek we ýörite iýmitlenmek usullaryny synap görmedik ýok bolsa gerek.
Emma şol usullaryň wagyz edilýän peýdasyndan başga, saglyga ýetirýän zyýany hakda oýlanýan barmyka?
Bu günki gün adam bedeniniň türgen görnüşini näçe diýseň görse bolýar.Ýaşlaryň köpüsi şeýle “ajaýyp” bedenleri özlerine nusga edinýärler we şolar ýaly bolmaga synanyşyp, Internetde teklip edilýän maşklary we iýmitleniş usullaryny berjaý edip başlaýarlar.
Emma näme üçindir garaşylýan oňyn netijelere derek käbir adamlarda saçyň düşmegi, ýüzüňe, teniňe düwürtik örmegi, semizlik, şeýle-de depressiýa we gaharjaňlyk ýaly psihiki problemalar ýüze çykyp başlaýar...
Näme üçin?
Beden muskullaryny güýçlendirmek ösdürmek maksady bilen birnäçe ýyl bäri sport hem režimli iýmitlenmek bilen meşgullanýan we bu ugurda garaşylmadyk netijeler bilen bagly tejribeleri öz başyndan geçiren Serdar şu günki gün bedeni kämilleşdirmek üçin “peýdaly” diýlip, giňden teklip edilýän iýmitleniş usullaryň we fiziki maşklaryň öz aýratynlyklarynyň bardygyny aýdýar we goýberilýän esasy ýalňyşlyklardan ägä bolmaga çagyrýar.
Iýmitlenmekde ýalňyşdan saklanmaly
Dogry we belli bir düzgüne görä iýmitlenmeli.
Iýmitlenmegiň ýygylygyna we iýmitiň düzümine üns bermeli.
Adatça, her iki sagatdan günde azyndan 7-8 gezek iýmeli.
Irden bal ýa-da glýukoza baý miwe iýmeli.
Iýmit günüň birinji ýarymynda, ýagny ertirine haýal siňýän uglewodlardan ybarat bolmaly. (Greçiha, goňur we gara tüwi, işlenilmedik däneler)
Günüň ikinji ýarymynda, ýagny öýlänine belok, ilkinji nobatda-da ösümlik belogyny iýmeli. Olar aminokislotalara çalt bölünýär we bedene gowy siňýär. (Soýa, noýba, nohut merjimek we beýlekiler).
Gök önümi çäksiz möçberde iýmeli. Ýaşyl, sary reňklisine aýratyn üns bermeli. Kletçatka beden üçin iňňän zerur bu iýmit bedeni toksinlerden, erkin radikallardan arassalaýar.
Aşgam ýatmazdan öň bir çemçe arassa tebigy bal iýip ýatmaly. Sebäbi balyň beden üçin beýleki peýdaly täsirlerinden başga-da, ol bagyrda adamyň beýnisi, bedeni üçin zerur saýylýan glikogeni öndürýär.
Himiki goşundylar
Her bir diýetada, ýagny berhizde iýmitde goşmaça goşundylary ulanmak teklip edilýär. Emma bu ýerde bilmeli zat, olar köplenç gymmat bolýar we ýasama, emeli önüm bolany üçin adamyň bagryna, böwregine agram salýar. Beden köplenç olaryň düzümindäki himiki maddalary kabul etmeýär, özleşdirip bilmeýär, käbir ylmy barlaglarda bolsa olaryň adamda rak, ýagny düwnük keseliniň döremeginiň howpuny hem artdyrýandygy aýdylýar.
Köp halatlarda azyk goşundylarynyň düzümine girýän serişdeler adaty azyk önümlerinde bar. Onsoň zerur fermentleriň hemmesini beden tebigy azyk önümlerinden hem alyp bilýär.
Fiziki maşklar
Bedeni kämilleşdirmegiň, türgenleşdirmegiň we muskullary berkitmegiň esasy şerti – fiziki maşklar bolmaly. Emma meşgullanýan sport görnüşiňiz size agram ýa oňaýsyzlyk döretmeli däl. Gaýta, ýeňillik bermeli we keýpiňizi götermeli.
Öň sport endigiňiz ýok bolsa, sporta ädimme-ädim, ýönekeýje maşklardan girişmeli. Sebäbi bedeniň strese düşmegini çäklendirmeli we bedeniň dikelmegi üçin dynç almagy öwrenmeli. Sport bilen meşgullanylyp ugranda adam bedeninde “super kompensasiýa” diýlen proses başlanýar, onsoň bu geçiş etapdan tebigy ýagdaýda geçmek üçin, bedeniňi öwrenişdirmeli.
Üstesine, bedendäki artykmaç ýaglardan hem dynmak, aýdylyşy ýaly olary ”ýakyp aýyrmak” isleseňiz, bu bedendäki esasy metabolizm döwründe bolup geçýär. Gowy netijeleri gazanmak we saglygyňyzy berkitmek isleseňiz, iýmit, fiziki maşklar bilen birlikde kadaly uka we kadaly dynç alşa üns bermeli.


text:
Ýekşenbe güni dünýäniň 60-dan gowrak ýurdunyň wekilleri Siriýadaky krizisi ara alyp maslahatlaşmak üçin Türkiýäniň Stambul şäherinde maslahata ýygnandylar.
Bu maslahatyň öňýany eden çykyşynda “Siriýanyň Milli Geňeşi” atly oppozision toparynyň başlygy Burhan Galioun daşary döwletleri Siriýadaky “Azat Siriýa Armiýasy” atly oppozision güýçleri ýaraglandyrmaklyga çagyrdy.
Şeýle hem, ol Siriýanyň bu oppozision güýçleriniň düzüminde söweş alyp barýan esgerleriň we ofiserleriň hemmesine yzygiderli aýlyk haklarynyň tölenjekdigini mälim etdi.
“Siriýanyň Milli Geňeşi” atly oppozision toparynyň başlygy Burhan Galioun. Pariž, 26-njy dekabr, 2011.
Bu maslahata gatnaşýan Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillari Klinton BMG-niň we Arap Ligasynyň ýörite wekili Kofi Annan tarapyndan hödürlenen parahatçylyk planyny durmuşa geçirmek barada Siriýanyň režiminiň beren öz wadasynda durmaýandygyny belledi.
Şeýle-de, ol Siriýanyň oppozisiýasyna Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň kommunikasiýa goldawlaryny berýändigini we oppozisiýany “syýasy hereket planyny” işläp düzmäge çagyrýandygyny aýtdy.
Basyşlar barada pikir alşylar
Bu maslahata gatnaşyjy ýurtlaryň wekilleri Siriýadaky gandöküşikleriň öňüni almak üçin Başar al-Assadyň režimine basyş görkezmekligiň ýollary barada pikir alşarlar.
Bu konferensiýanyň öňýany Türkýäniň premýer-ministri Rejep Taýýyp Erdogan halkara jemgyýetçiligini Siriýanyň halkynyň özüni goramak meselesinde bu ýurduň halkyna goldaw bermeklige çagyrdy.
Stambuldaky konferensiýanyň açylyş dabarasynda eden çykyşynda bolsa, Rejep Taýýyp Erdogan BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň bu meselede öz üstüne jogapkärçilik almak islemedik halatynda, halkara jemgyýetçiligine Siriýanyň halkynyň öz-özüni goramak hukugyny ykrar etmekden başga ýol galmajakdygyny nygtady.
“Siriýanyň Milli Geňeşi” atly oppozision toparynyň başlygy Burhan Galioun öz gezeginde Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň BMG we Arap Ligasy tarapyndan hödürlenen parahatçylyk planlaryny durmuşa geçirjekdigine ynanmaýandygyny aýtdy.
BMG-niň we Arap Ligasynyň bu plany Siriýadaky söweşleriň haýdan-haý bes edilmegini, hökümet bilen oppozisiýanyň haýdan-haý gepleşiklere başlamagyny hem-de halkara gumanitar ýardam guramalarynyň bu ýurda goýberilmeklerini öňe sürýär.


text:
Siriýanyň Aleppo şäheriniň golaýynda eýranly generalyň öldürilendigi habar berilýär.
Liwanda ýerleşýän al-Mayadeen telewideniýesiniň 9-njy oktýabrda beren maglumatyna görä, Eýranyň Rewolýusion Gwardiýasynyň generaly Hussein Hamedani Siriýanyň goşunynyň geňeşçisi bolup işleýän wagtynda 7-nji oktýabrda öldürilipdir.
Eýranyň Rewolýusion Gwardiýasy Hamedaniniň Alleppo regionynyň demirgazyk böleginde ölendigini tassyklady.
Eýran Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň ynamdar ýarany bolup, ýurduň geňeşçileri Siriýanyň goşunyna gozgalaňçylara garşy söweşmäge ýardam berýärler.


text:
Eýranyň Daşary işler ministri Manuçer Mottakiniň şu günki eden çykyşynda aýdyşyna görä, Eýranyň halkara jemgyýetçiligi bilen gepleşik geçirmegine esas döredip biljek ýörite teklipleri taýýarlaýar.
Eýranyň ýokary derejeli resmisiniň aýtmagyna görä, düýn öz işini tamamlan senagat taýdan ösen 8 döwletiň samminden, Eýran özüne degişli hiçbir täzeligi eşitmändir.
Uly 8-ligiň sammitinde, dünýaniň iň ösen ýurtlarynyň liderleri ýadro programmasy bilen baglanşykly gepleşiklere başlamak üçin Eýrana sentýabr aýyna çenli wagt berdiler.
Italiýanyň Lakwilla şäherinde geçirilen bu sammitde Eýran bilen bagly kabul edilen beýanatda, Eýranyň ýadro programmasyny dowam etdirmegi, hem-de ýurtda oppozisiýa tarapyndan geçirilýän çäreleriň rehimsizlik bilen basylyp ýatyrylmagy dogrusynda alada bildirildi.


text:
Şenbe güni Gyrgyzystanyň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministrligi anna güni bu ýurduň daglyk raýonynda heläkçilige uçran amerikan pilotlaryndan ikisiniň jesediniň tapylandygyny mälim etdi.
Ministrligiň maglumatyna görä, häzirki wagt üçünji bir pilotdan habar-hatyr tapmak boýunça gözleg işleri alnyp barylýar.
Birleşen Ştatlara degişli bu ýangyç guýujy uçar anna güni Gyrgyzystandaky “Manas” harby-howa bazasyndan 160 kilometr töweregi günbatarda, daglyk raýonda ýere gaçypdy.
Käbir gözli şaýatlar bu uçaryň howada weýran bolup, ýere gaçandygyny aýdýarlar. Bu heläkçilige nämäniň sebäp bolandygy heniz belli däl.


text:
Aşgabat, 18.02.2015. “Türkmenportal”.
17-nji fewralda Türkmenistanyň Döwlet medeniýet merkeziniň Mukamlar köşgünde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň iň ýokary döwlet wezipesine ählihalk tarapyndan täze möhlete saýlanmagynyň we wezipä girişmeginiň üç ýyllygyna bagyşlanаn baýramçylyk konserti uly dabaralara beslendi.
Meşhur sazandalar we halk bagşylary, görnükli estrada aýdymçylary hem-de halk döredijilik toparlary, tans toparlary hakyky ählihalk söýgüsiniň hem-de öz milli Gahrymanyna — Arkadagyna buýsanç duýgusyny öz sungatlary bilen beýan etdiler.
Baýramçylyk konsertiniň joşgunly sazy we sözleri häzirki wagtda hakyky ösüş döwrüni, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň şöhratly ady bilen aýrylmaz baglanyşykly eýýamy, Garaşsyz, Bitarap Türkmenistana raýatlarymyzyň belent buýsanç we bagtyýarlyk duýgusyny beýan etdi.


text:
Prezident Barak Obama özüniň öňümizdäki birnäçe hepdelikde Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşi tarapyndan Eýranyň garşysyna täze, berk sanksiýalar tapgyrynyň girizilmegini isleýändigini aýtdy.
Fransuz prezidenti Nikolas Sarkozy bilen birlikde Ak Tamda geçen metbugat konferensiýasynda ol Eýranyň atom ýaragyny edinmeginiň öňüni almakda özüniň fransuz ýolbaşçysy bilen agzynyň birdigini bildirdi: “Meniň umydym, bu işi şu baharda bitirmek. Sanksiýalar üçin ençeme aýlap garaşmak meýlim ýok. Men munuň aňyrsy birnäçe hepdelikde ýola goýulmagyny isleýärin”.
Sarkozy hem: “Eýran barada bir karara gelere wagt boldy” diýip, özüniň bu barada Germaniýanyň kansleri Angela Merkel we Britaniýanyň premýer-ministri Gordon Brown bilen işleşjekdigni aýtdy.
Eýranyň ýadro programmasy
Birleşen Milletler Guramasynyň Atom Energiýasy Boýunça Halkara Agentligi ýaňy fewral aýynda Eýranyň ýadro göteriji raketa öndürmäge synanyşýan bolmagynyň mümkingini aýtdy.
Tähran özüniň ýadro programmasyndan maksadyň atom ýaraglaryny öndürmekdigini inkär edýär.
Obama “Eýranyň atom ýaragly bolmak isleginiň Orta Gündogaryň abatlygyna we howpsuzlygyna zyýanly täsirleri bar” diýýär.
Amerikan prezidenti sanksiýalar indi gijä goýulmaz diýse-de, Eýrana öz pikirlerini üýtgedip, gepleşik geçirmäge ýol goýdy: “Eýranyň atom ýaragyny edinmeginiň uzak möhletli netijeleri kabul ederliksiz. Fransuz prezidenti, biz ylalaşýarys, eýranlylar içeri girjek bolsalar, gapy açyk. Ýöne olar diplomatik çözgüdiň şertlerini bilýändirler. Bu aralykda biz Birleşen Milletler Guramasynyň sanksiýalaryna tarap gerekli işleri alyp bararys.”
Ylalaşman gelýänler
Eýranyň garşysyna berk sanksiýalar bilen ozaldan ylalaşman gelýän ýurtlar Orsýet bilen Hytaý. Bularyň ikisiniň hem Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşinde weto hukugy bar, şol sebäpden Waşington bu ýurtlara soňky hepdelerde gysyş görkezip geldi.
Moskwa Waşingtonyň tutumy bilen ylalaşýana meňzeýär. Pekiniň pozisiýasynda hem käbir özgerişler ýok däl. Hytaýyň Daşary işleri ministrliginiň sözçüsi sişenbe güni öz hökümetiniň Eýranyň atom ýaragly bolmagyna garşdygyny bildiridi. Ýöne ol Eýranyň ýadro meselesi boýunça Hytaýyň taraplaryň çynlakaý tagalla, eglişikli hereketleri etmegini isleýändigini aýtdy.
Pekiniň Tährany jezalandyrmaga meýilsizligine sebäp bolýan zat, oňa Eýrandan nebit gerekdigi diýip çak edilýär.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Jon Kerri Pakistanyň täze saýlanan premýer-ministri Nawaz Şarif bilen Yslamabatda duşuşdy.
Maý aýynda Pakistanda täze hökümet öz işine başlaly bäri, bu Kerriniň Pakistana edýän ilkinji saparydyr.
Şeýle-de, Jon Kerri saparynyň dowamynda Pakistanyň beýleki harby syýasy resmileri bilen hem duşuşar.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň ýaýradan beýanatynda, Kerriniň Yslamabatda geçirjek gepleşikleriniň howpsuzlygy gowulandyrmak, Pakistanyň ykdysadyýetini güýçlendirmek ýaly birnäçe meseleleri öz içine alýandygy bellenilýär.
Iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklar, hususanda Owganystan bilen baglanyşykly meseleler sebäpli ýygy-ýygydan dartgynlaşýar.
Waşington häzirlikçe netijesiz bolan “Talyban” hereketi bilen owgan hökümetiniň arasyndaky ýaraşyk gepleşikleriniň gaýtadan janlanmagynda Pakistan oňyn rol oýnar diýip, umyt edýär.


text:
2-nji oktýabrda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde “Nýu-Ýorkdaky durnukly ösüş sammiti we Türkmenistanyň Prezidentiniň daşary syýasy başlangyçlary” ady bilen köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleriniň interaktiw gepleşikleri geçirildi.
Bu çärä ýurdumyzyň daşary syýasat edarasynyň işgärleri, daşary ýurtlaryň Türkmenistanda işleýän köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, ýurdumyzyň gazetleriniň we žurnallarynyň baş redaktorlary, Türkmenistanyň DIM-niň Halkara gatnaşyklar institutynyň halkara žurnalistikasy bölüminiň mugallymlary we talyplary gatnaşdylar.
Duşuşykda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň 2015-nji ýyldan soňky döwür üçin ösüş meseleleri boýunça sammitde eden çykyşynyň möhüm ugurlaryna we milli Liderimiziň Türkmenistanyň eýeleýän orny barada aýdan başlangyçlaryna garaldy. Çärä gatnaşyjylar ýurdumyzyň häzirki zamanyň möhüm meseleleriniň çözgüdine mynasyp goşant goşmaga taýýardygyny belläp, 2030-njy ýyla çenli täze ählumumy Gün tertibiniň ýerine ýetirilmegi boýunça milli derejede kabul edilen anyk çäreleri, döwlet Baştutanymyzyň başlangyçlaryny durmuşa geçirmegiň ugurlaryny ara alyp maslahatlaşdylar.
Interaktiw gepleşikleriň barşynda daşary ýurtlaryň NSA-NewsCentralAsia, “FrancePress” agentlikleriniň, “Zaman-Türkmenistan” gazetiniň, “TRT” türk teleradiokompaniýasynyň žurnalistleriniň sowallaryna jogaplar we synlar berildi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýer ýüzünde durnukly ösüşi üpjün etmegiň ýoluny gözlemekde halkara başlangyçlarynyň möhüm ähmiýetiniň bardygyny belläp, bu ýerde çykyş eden žurnalistler ýurdumyzyň ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn hyzmatdaşlygyň çäklerinde amala aşyrýan işjeň hereketlerine aýratyn ähmiýet berdiler.
Duşuşykda Türkmenistanyň wekiliýetiniň milli Liderimiziň ýolbaşçylygynda BMG-niň Baş assambleýasynyň Nýu-Ýorkda geçirilen mejlisine gatnaşmagynyň dünýäniň we tutuş adamzadyň geljekki ykbalyna jogapkärçilik çekmäge taýýarlygyny ynamly mälim edýän Garaşsyz, Bitarap döwletimiziň syýasy erkiniň nobatdaky gezek tassyklamasydygy bellenildi.
Dünýä ýagdaýlaryna we döwrüň wehimleri bilen baglanyşykly meselelere kesesinden syn etmän, Türkmenistan, diňe bir möhüm meseleleriň çözgüdini goşant goşmaga bolan gyzyklanmalaryny mälim etmek bilen çäklenmän, eýsem, bar bolan ähli mümkinçiliklerini ählumumy bähbitler üçin ulanmaga taýýardygyny we ählumumy maksatlara ýetmekde anyk ýörelgeleri teklip etmek bilen, özüniň anyk mümkinçiliklerini we tejribelerini hödürleýär.
Türkmenistanyň häzirki zamanyň möhüm meselelerine bolan işjeň çemeleşmeleriniň esasynda halkara bileleşiginiň olary çözmegiň anyk ýoluny tapmaga, ählumumy gatnaşyklaryň täze geljegine çykmaga ynamy durýar.
Duşuşyga gatnaşyjylar türkmen halkynyň bagtyýarlygynyň bähbidine, Türkmenistanyň ýokary abraýa eýe bolmagyny şertlendiren asylly we ynsanperwer başlangyçlary öňe sürýändigi üçin hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa tüýs ýürekden alkyş sözlerini aýtdylar. Şeýle hem olar milli Liderimize türkmen halkynyň we dünýäniň ähli halklarynyň abadançylygynyň, rowaçlygynyň bähbidine alyp barýan ägirt uly işlerinde üstünlik arzuw etdiler.


text:
Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiç häkimiýetleriň ýurtdaky krizisi çözmek boýunça öz borçlaryny ýerine ýetirendiklerini aýtdy we oppozisiýany dartgynlyklary güýçlendirmegi dowam etdirmekde aýyplady.
Ýanukowiç penşenbe güni öz edarasy tarapyndan çap edilen beýanatda häkimiýetleriň ýalňyşlyk edendigini boýun aldy. Ol adamlaryň isleg-arzuwlaryna düşünmek meselesinde has eserdeň bolmagy wada berdi.
Bu beýanat oppozisiýa dolandyryjy partiýa tarapyndan parlamente hödürlenen şertli günä geçiş kanunynyň taslamasyny ret edenden soň ýaýradyldy.
Penşenbe güni Ýanukowiçiň ýarawsyzlygy sebäpli, gowulanýança işe çykmajagy aýdyldy.


text:
Bütindünýa saglygy saklaýyş guramasynyň 21-nji sentýabrda ýaýradan maglumatynda Ýewropa ýurtlarynda zorlugyň netijesinde her ýyl 15 müňe golaý ýaş oglan-gyzlaryň heläk bolýandygy aýdylýar. Olaryň 40%-e golaýy pyçaklanyp öldürilýär.
Bütindünýa saglygy saklaýyş guramasynyň bu barada ýaýradan maglumatynda “gününe 40 ýaş oglan-gyzyň öldürilmeginiň jemgyýet üçin gaty uly ýitgidigi” aýdylýar.
Bu barada geçirilen barlaglaryň netijesinde Ýewropa ýurtlarynda ýaşlaryň 12%-niň ýanlarynda pyçak göterýändikleri anyklandy.
Orsýet, Albaniýa, Gazagystan we Gündogar Ýewropa ýurtlarynda ýaşlaryň arasynda döreýan köp çaknyşyklaryň adam pidalaryna sebäp bolýandygy aýdylýar.


text:
Ýekşenbe güni Nigeriýanyň demirgazygyndaky Kaduna şäherinde janyndan geçen bir hüjümçiniň katolik kelisesiniň ýanynda maşyna ýerleşdirilen bombany partlatmagy netijesinde üç adamyň ölendigi barada maglumat alyndy.
Nigeriýanyň ýerli polisiýasy bu wakada hüjümçiniň kelisäniň içine maşynyny süsdürdip girmäge synanyşandygyny, emma onuň maşynynyň germewden geçip bilmändigini mälim etdi.
Mundan ozalam Nigeriýanyň bu şäherinde “Boko haram” atly yslamçy terror topary ýerli hristianlara garşy birnäçe gezek hüjüm amala aşyrypdy. Nigeriýanyň prezidenti Gudlak Jonatan bu terror toparyny ýurtda dini duşmançylygy öjükdirjek bolýanlykda aýyplap çykyş edipdi.
Nigeriýanyň demirgazyk regionynyň ýaşaýjylary aglaba musulmanlardan, günorta regionynyň ýaşaýjylary bolsa aglaba hristianlardan ybarat.


text:
Birleşen Ştatlaryň ýaragly güýçleri oktýabr aýynda owgan hassahanasyna ýalňyşlyk netijesinde urlan we 42 adamy öldüren howa zarbasynyň uruş jenaýatçylygy däldigini, tribunala çekilmedigem bolsalar, ýörite güýçleriň 16 esgerine tertip-düzgün çäresiniň görlendigini aýtdy.
Gunduz şäherinde, halkara sahawat guramasy bolan «Serhetsiz lukmanlar» tarapyndan işledilýän hassahana urlan howa zarbasy giň gahar-gazap döretdi we bu iş boýunça garaşsyz derňew geçirilmegine çagyryş edildi.
Emma Goranmak departamenti bu çagyryşlary ret edip, öz derňewini geçirdi. ABŞ-nyň goşun generaly Joseph L. Voteliň 29-njy aprelde Pentagonda yglan eden netijelerine görä, bu betbagtçylykly hadysa adam ýalňyşlyklary bilen enjam näsazlyklarynyň netijesinde bolupdyr.
Tertip-düzgüne çagyrylan esgerlere, käýinç hatlary we komandadan çetleşdirilmek aralygynda, dürli derejelerde temmi berildi.
«Serhetsiz lukmanlar» guramasy 2015-nji ýylyň 3-nji oktýabrynda bu hadysanyň uruş jenaýaty diýlip hasaplanylmagyna we jogapkär esgerleriň jenaýat jogapkärçiligine çekilmegine çagyrdy.


text:
Stambulda Türkiýäniň hökümet başyndaky “Adalat we Galkynyş” partiýasynyň baş edarasynyň golaýynda partlama amala aşyryldy. Onda azyndan 10 adamyň ýaralanandygy habar berilýär.
“Anadoly” habar agentliginiň maglumatyna görä, partlama polisiýa awtobusynyň ýanynda bolupdyr.
Stambulyň polisiýa başlygy Hüseýin Çapkynyň sözlerine görä, hüjüm motosikletde ýerleşdirilen uzakdan dolandyrylýan bomba arakaly edilipdir:
— Olar motosikleti ulanana çalym edýär. Uzakdan dolandyrylýan partlaýjy serişde motosikletde ýerleşdirilipdir. Häzirlikçe bar bolan maglumat şu.
Polisiýa ikinji partlamanyň amala aşyrylmagyndan heder edip, waka ýerini köpçülige ýapdy.
Hüjümiň jogapkärçiligini häzirlikçe hiç kim öz üstüne almady.


text:
Ysraýyl Liwan bilen aralykdaky dawaly ýerde, goşun patrulyna edilen hüjüm netijesinde özüniň dört esgeriniň ýaralanandygyny aýdýar.
Şu arada BMG-niň günorta Liwandaky parahatçylyk saklaýjy güýçleri özleriniň bir agzasynyň öldürilendigini aýtdylar. Emma olar bu barada goşmaça aýdyňlaşdyrma bermediler.
Ysraýyl goşuny 28-nji ýanwarda, Şebaa fermalary etrabynda bir harby maşynyň tanka garşy ulanylýan raketa bilen urlandygyny aýtdy.
Liwanyň «Hizbulla» jeňçi topary bu hüjümi özüniň amala aşyrandygyny aýtdy.
Bu hüjümden biraz soň Ysraýylyň Golan belentliklerinde eýelän harby pozisiýalaryna hem minomýot oklary gelip urdy.
Şu arada Ysraýyl harbylary hem günorta Liwanyň içine top atdylar.
Premýer-ministr Benýamin Netanýahu Ysraýyl «özüni synaga salmakçy bolýanlara güýç bilen jogap berer» diýdi.
Benýamin Netanýahu 28-nji ýanwarda Gaza zolagy bilen serhetdeş Sderot şäherinde çykyp gürläp, şeýle diýdi:
«Häzirki pursatda Ysraýylyň Goranmak güýçleri demirgazykdaky wakalara jogap berýärler. Bizi demirgazyk serhetde synaga salýanlar kim hem bolsa, men olara şu ýerde, Sderotdan uzak bolmadyk Gaza zolagynda näme bolandygyna seretmegi maslahat berýärin. Şu geçen tomusda «Hamaz» özüniň dörän wagtyndan bäri iň gazaply zarbalara sezewar boldy we Ysraýylyň Goranmak güýçleri ähli frontlar boýunça kuwwatly herekete taýýardyr.»
Bu ýowuz waka Ysraýyl Siriýa garşy howa zarbalaryny uranyndan birnäçe sagat soň boldy.
Serhet regionyndaky dartgynlyklar soňky on günde, Ysraýylyň Siriýa uran zarbasy «Hizbulla» jeňçilerini we eýranly generaly öldürenden soň ýokarlanýar.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
S.A.NYÝAZOW ADYNDAKY TÜRKMEN OBA HOJALYK UNIWERSITETI
2015/2016-njy okuw ýyly üçin hünärmenleri taýýarlamagyň aşakdaky ugurlary (hünärleri) boýunça talyplyga kabul edýändigini yglan edýär:
1. Agronomçylyk (hünärler: agronomçylyk; ýüpekçilik; agrohimiýa we topragy öwreniş; bagbançylyk, miweçilik we gök ekerançylyk; ösümlikleri goramak; tokaý we seýil bag hojalygy; oba hojalyk ekinleriniň seçgisi we tohumçylygy).
2. Maldarçylyk we weterinar lukmançylygy (hünärler: weterinar lukmançylygy; maldarçylyk; atçylyk).
3. Gidromeliorasiýa we oba hojalygynyň mehanizasiýasy (hünärler: gidromeliorasiýa; ýer ulanyş; oba hojalygyny mehanizmleşdirmek; melioratiw işleri mehanizmleşdirmek; oba hojalygy (inžener-mugallymlary taýýarlamak)).
4. Oba hojalyk önümlerini gaýtadan işlemegiň tehnologiýasy (hünärler: miwe-gök önümlerini gaýtadan işlemek; et-süýt önümlerini gaýtadan işlemek; dänäni gaýtadan işlemek; pagtanyň ilkinji işlenilişi; ösümlik ýagyny öndürmek).
5. Dokma we ýeňil senagat önümleriniň tehnologiýasy (hünärler: mata önümçiligi; tikinçilik önümçiliginiň tehnologiýasy; tebigy süýümleri egirmek).
6. Pudak kärhanalarynyň ykdysadyýeti we dolandyrylyşy (hünär: oba hojalygynyň ykdysadyýeti).
7. Ykdysadyýet we hojalyk hukugy (hünär: oba hojalygynda buhgalter hasaby we audit).
8. Kompýuter tehnologiýasy (hünär: oba hojalygynda maglumat ulgamlary).
Uniwersitete Türkmenistanyň umumy orta ýa-da orta hünär bilimli, ýaşy 35-den geçmedik raýatlary giriş synaglarynyň netijeleri boýunça bäsleşik esasynda kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlary welaýat merkezlerinde we Aşgabat şäherinde 2015-nji ýylyň 11-27-nji iýuly aralygynda kabul edilýär.
Resmi iş kagyzlarynyň sanawy:
- bellenilen nusgada rektoryň adyna ýazylan arza;
- bellenilen nusgadaky sowalnama (anketa);
- umumy orta (ýa-da orta hünär) bilim baradaky resminama (asyl nusgasy);
- Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan bellenilen nusgadaky saglyk kepilnamasy;
- soňky okan ýerinden (işlän ýerinden, harby bölümden) häsiýetnama;
- 3x4 möçberde on iki sany fotosurat;
- işleýänler üçin zähmet depderçesiniň tassyklanan göçürmesi;
- giriş synaglaryndan üstünlikli geçen ýagdaýynda artykmaçlyklardan peýdalanýan okuwa girýän ýylynda mekdep okuwçylarynyň dersler boýunça döwlet bäsleşiginiň ýeňijileri, umumybilim dersleri boýunça halkara bäsleşiklerine gatnaşan Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň agzalary şol ýagdaýlary tassyklaýan degişli resminamanyň asyl nusgasyny tabşyrýar.
Bulardan başga-da, okuwa girmäge isleg bildirýän ýokarda görkezilen resminamalar bilen birlikde resminamalary kabul edýän iş toparyna aşakdakylary görkezýär we nusgalaryny tabşyrýar:
- şahsy pasportyny;
- Türkmenistanyň Ýaragly Güýçlerinde harby gullugy geçenler harby şahadatnamasyny, harby gullugy geçmedik ýigitler ýazylyş şahadatnamasyny we ýaşaýan ýeri boýunça harby wekillikden güwähaty.
Dalaşgär talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan peýdalanýandygyny tassyklaýan beýleki resminamalary görkezip biler.
Nädogry berlen maglumatlar we resmi iş kagyzlary üçin dalaşgär şahsy jogapkärçilik çekýär.
Giriş synaglary we okuwa kabul edilmek uniwersitetde (Aşgabat şäheri) aşakdaky möhletlerde geçirilýär:
Lebap welaýaty – iýul aýynyň 30-31-i, awgust aýynyň 3-i we 5-i günleri
Balkan welaýaty – awgust aýynyň 1-2-si, 4-i we 6-sy günleri
Mary welaýaty – awgust aýynyň 7-8-i, 11-i we 13-i günleri
Daşoguz welaýaty – awgust aýynyň 9-10-y, 12-si we 14-i günleri
Ahal welaýaty – awgust aýynyň 15-16-sy, 19-y we 21-i günleri
Aşgabat şäheri – awgust aýynyň 17-18-i, 20-si we 22-si günleri
Giriş synaglary aşakdaky dersler boýunça geçirilýär:
agronomçylyk, maldarçylyk we weterinar lukmançylygy ugurlary – himiýa, biologiýa, Türkmenistanyň taryhy;
gidromeliorasiýa we oba hojalygynyň mehanizasiýasy, kompýuter tehnologiýasy ugurlary – matematika, fizika, Türkmenistanyň taryhy;
oba hojalyk önümlerini gaýtadan işlemegiň tehnologiýasy ugry – fizika, himiýa, Türkmenistanyň taryhy;
dokma we ýeňil senagat önümleriniň tehnologiýasy ugry – fizika, himiýa, Türkmenistanyň taryhy;
pudak kärhanalarynyň ykdysadyýeti we dolandyrylyşy, ykdysadyýet we hojalyk hukugy ugurlary – matematika, biologiýa, Türkmenistanyň taryhy.
Dersler boýunça giriş synaglary Türkmenistanyň orta mekdepleriniň okuw maksatnamalarynyň esasynda geçirilýär.
Dersler boýunça giriş synaglary döwlet dilinde dilden geçirilýär.
Giriş synaglarynyň tertibinde bellenilen wagtda synaga esassyz sebäplere görä gelmedikler ýa-da dersleriň biri boýunça synagdan geçip bilmedikler ondan soňky synaglara goýberilmeýär.
Giriş synaglarynyň netijeleri boýunça deň mukdarda baha alanlardan talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan aşakda görkezilenler peýdalanýarlar:
- harby gullugy tamamlap gelenler;
- soňky 2-3 ýylyň dowamynda ýokary netijeler gazanan we etrap häkimligi tarapyndan degişli hünärlere hödürlenen kärendeçiler we mülkdarlar.
S.A. Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň salgysy:Aşgabat ş., 2009-njy (Görogly) köçe, 143; tel.: 34-27-46, 34-07-77, 34-25-64, 34-26-52.


text:
Biz ol ýurdy gadymy türkmen dessanlaryndan bilýäris... Ol ýer, türkmenleriň dürli döwletler gurup dessan ýazan ýerlerinden biri... Ol ýer Yragyň Erbil şäheri. Emma Yrak türkmen frontunyň Erbil welaýaty boýunça başlygy Azat Kürekçiniň bellemegine görä, häzirki döwürde bolsa türkmenler ol ýurtda azlykda bolup, hiç kimden goldaw bolmansoň ýitip barýarlar.
Azatlyk radiosynyň Türkiýedäki habarçysy Döwlet Baýhan jenap Kürekçi bilen Yrakly türkmenleriň düýni, şu güni we gelejegi barada söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Azat Kürkçi, soňky wagtlarda Yrakdaky türkmenlere garşy edilýän hüjümleriň köpelmeginiň sebäbi näme?
Azat Kürekçi:
Ýagdaýa dogry we doly düşünmeklik üçin taryhy bilmeklik zerurdyr. Bilinişi ýaly Yrak döwleti 1920-nji ýyllarda ýagny Osman imperiýasynyň çekilmeginden soňra döredildi. Iňlisleriň planyna görä sünni araplar häkimiýet başyna getirildi. Sebäbi olara görä şaýy araplar Eýrana baglydy.
Sünni araplaryň ýarysy bolsa iňlisleriň häkimiýetini kabul edýän araplardy. Kürtler hem iňlisleriň tarapdarydy. Yrakdaky türkmenler bolsa, asly bir bolany sebäpli Osman imperiýasynyň çekilmegini kabul etmändirler. Ynha, şeýle sebäpden Yrakdaky türkmenler şol wagtdan bäri munyň jerimesini çekip gelýärler.
Şalyk döwründe Yrakda araplara ýakyn bolan türkmen ýaşaýyş ýerlerini araplaşdyrdylar. Kürtlere ýakyn bolan ýerleri hem kürtleşdirdiler. Türkmenler baradaky bu maksatnama edil häzirem dowam edýändir. Yrakda türkmenler, araplar bilen kürtleriň arasyndaky sebitde galypdyrlar.
Yrak türkmen gyzjagazlary
Häzir araplar we kürtler Yrakdaky türkmen ýaşaýyş ýerlerini öz sebitlerine goşmak isleýärler. Munyň üçinem Yrakda türkmenleri gaty güýçsiz ýagdaýa getiripdirler. Häzirki döwürde Yrakda iň güýçsiz topar türkmenlerdir. Şu wagt Yrakdaky türkmenleriň ilat sany hem araplardan we kürtlerden gaty az.
Yrakdaky türkmenleriň ykdysady ýagdaýlary hem gaty pes. Yragyň ykdysady mümkinçiliklerinden araplar we kürtler ýaly türkmenler peýdalanyp bilenoklar. Bar ykdysady kömekler araplar bilen kürtlere gidýär.
Azatlyk Radiosy: Azat Kürekçi, Yrakda türkmenleri araplaşdyrmaklyk we kürtleşdirmeklik syýasaty alynyp barylýar diýýärsiňiz? Bu pikiri öňe sürmegiňize nähili esaslar bar?
Azat Kürekçi:
Bu Yragy alan iňlisleriň syýasaty bilen arabaglanşyklydy. Türkmenler iňlisleri Yrakda turuwbaşdan kabul etmändirler. Ynha şeýle sebäpdenem Yrakda türkmenlere garşy syýasat alynyp barylýar.
Azatlyk Radiosy: Yrak türkmenleriniň köpsanly jemgyýetçilik we syýasy guramadyr-toparlary bar. Ynha şolaryň birem siziň Erbil boýunça ýolbaşçylygyny alyp barýan guramaňyz bolan Yrak türkmen fronty. Yrak türkmenleriniň jemgyýetdir-guramalarynyň, türkmenleriň hak-hukuklary barasynda alyp barýan işlerinde şu wagda çenli ýeten sepgidine siz nähili baha berýärsiňiz?
Yrak türkmenleri
Azat Kürekçi:
Owalam belläp geçişim ýaly Yrakda türkmenler araplar bilen kürtleriň arasynda galan. Yrakda türkmenleriň ýaşaýan ýerleri daglyk sebitler däl. Yrakda türkmenler hiç wagt eline ýarag alyp göreşe çykmady. Yragyň taryhynda hem hiç haçan demokratik kadalar ýola goýulmady. Bu sebäpden Yrakda türkmenleriň bir syýasy guramasy döredilip bilinmedi we syýasy ugurda türkmenler iş alyp baryp bilmediler.
Yrakda türkmenler diňe medeni we jemgyýetçilik ugurlarda iş alyp bardylar. Meselem, jemgyýetçilik guramalary we olaryň alyp barýan çäreleri öňe saýlandy. Şeýle-de, Yrakda türkmenleriň edebiýaty üns çekdi. Ata-babalarymyzdan we ýaşulylarymyzdan galan bir nesihat bar.
Yrakda türkmenler öz ene dilini we milli däp-dessurlaryny ýitirmän halatynda aňsat-aňsat ýok bolmajakdygyna üns çekip gidipdirler. Yrakdaky türkmenler ynha şeýdip öz milli barlyklaryny goramaga çalyşýarlar. Şuny arkaýynlyk bilen aýtsa bolar, ýagny başdan geçiren we geçirýän kynçylyklaryna garamazdan, Yrakdaky türkmenler henizem öz milli aýratynlyklaryny gowy gorap saklaýandyr.
Azatlyk Radiosy: Azat Kürekçi, soňky wagtlarda halkara gatnaşyklarynda we jemgyýetçilik işlerde "Yrak türkmenleri" diýmegiň deregine köplenç "Yrak türkleri" diýilmäge başlandy. Siziň pikiriňize görä, "Yrak türkmenleri" diýmegiň deregine "Yrak türkleri" diýilmeginiň size bir peýdasy degdimi ýa bir peýdasy bolýarmy?
Azat Kürekçi:
Meniň şahsy pikirime görä, bu atlaryň haýsyny ulansaňyzam tapawudy ýok. Sebäbi Yrak türkmenleriniň türkler bilen asly birdir. Yrak häkimiýetleri hemişe türkmenleriň Türkiýe bilen ýagny türkler bilen birleşmeginden gorkýardy. Netijede, Yrakdaky türkmenleriň milleti türkdür. Türkmen şol milleti emele getirýän halkyň adydyr.
Azatlyk Radiosy: Azat Kürekçi, eýsem, taryhy çeşmeler Yraga türkmenleriň Türkiýeden has gadymy döwürlerde ornaşandygyna üns çekmeýärmi?
Azat Kürekçi:
Elbetde, taryha salgylanan mahalymyz türkmenleriň has gadymydygyna göz ýetirýäris. Türkiýäniň içinde hem türkmenler bar. Yrakdaky türkmenler sebitde Osman imperiýasyndan hem owal 1050-nji ýyldan 1534-nji ýyla çenli höküm sürüpdirler.
Yrak türkmenleriniň taryhdaky döwletlerine Günbatar Seljuklary, Atabegleri, Akgoýun we Garagoýunly hem Safawy döwletlerini mysal getirmek bolar. Bularyň hemmesi türkmen döwletleridi. Ana şol döwletlerden soňra Osman imperiýasy geldi. Yrakda taryhda Abbasylardan soň Osman imperiýasyna çenli türkmenleriň höküm süren döwri bardy.
Gynansagam, Yrakdaky türkmenlere şaýy we sünni mezhep aýraçylygynyň ýaramaz täsiri boldy. Osmanly imperiýasy şaýy mezhebinden bolan Yrak türkmenlerini sebitden Eýrana sürgün etdi we olaryň ýerine sünni kürtler ýerleşdi. Bu ýagdaý Yrak türkmenleriniň sebitdäki milli barlygyna, güýjüne we ilat sanyna oňaýsyz täsirini ýetirdi.
Azatlyk Radiosy: Azat Kürekçi, Yrakda türkmenleriň arasynda şaýy we sünni mezhep aýraçylygy we oňuşmazlygy barmy?
Azat Kürekçi:
Dogrusyny aýtsak, Yrakda türkmenleriň arasynda mezhep tapawutlylygynyň täsiri bar. Ýöne mezhep tapawutlylygy türkmenlere o diýen täsir etmeýär. Biziň öz aramyzda sünni ýa-da şaýy türkmen diýen aýraçylyk, agzalalyk ýok. Ýone Yrakdaky türkmenleri mezhep sebäpli öz arasynda agzala etmek isleýänler bar.
Bu ýagdaýa hem Yrakda türkmenleri güýçsiz ýagdaýa getirmeklik syýasatynyň bir bölegi hökmünde baha berýärin. Yragyň merkezindäkiler hemişe şaýy bolanlaryň öňe saýlanmagyny isleýärler. Türkmenleri mezhep taýdan hem bölmek isleýärler. Bu ýagdaý Yrakdaky türkmenleriň bähbidine däl. Yrakda diňe Telaferde şaýy we sünni türkmenleriň öz arasynda dartgynlylyk boldy.
Yrak türkmenleri
Azatlyk Radiosy: Telaferdäki sünni we şaýy türkmenleriň arasyndaky dartgynlylyk haçan ýüze çykdy we häzir nähili ýagdaýda?
Azat Kürekçi:
Telaferdäki sünni we şaýy türkmenleriniň arasyndaky dartgynlylyk 2004-nji ýylda ýüze çykdy we oňuşyksyzlyk häzirem dowam edýär. Ýöne häzir owalky ýaly dartgynly ýagdaý ýok. Telaferde türkmen taraplar häzir köşeşdi.
Azatlyk Radiosy: Yragyň Telafer şäherindäki türkmenler özleriniň türkmendigini bilýärlermi?
Azat Kürekçi:
Yrakdaky türkmenleriň ýagdaýy häzirki wagtda şundan ybarat. Yrakda türkmenleriň millilik taýdan iň güýçli ýeri Kerkuk şäheridir we oňa ýakyn türkmen ýaşaýyş ýerleridir. Kerkuga näçe uzak bolsa, ol ýerler türkmenlikden şonça üzňe bolýarlar. Meselem, Telaferdäki türkmenler Kerkukdan gaty uzakda ýaşaýandygy sebäpli türkmenlikden hem daşlaşypdyrlar we araplaşypdyrlar. Ýöne olaryň dilleri üýtgemändir.
Ýagny telaferli araplaşan türkmenler öz türkmençe dilinde gepleşýärler. Meselem, biziň Erbil şäherimizdäki ýagdaýa ser salsak. Käbir adamlar özüne "Men erbilli" diýýär. Olar özüne türkmen diýenoklar. Olar öz ene dilinde gepleşýärler, ýöne aslyny ýitiripdirler. Käbir türkmenler bar, ynha olar bolsa dilini we aslyny ýitiripdirler. Meselem.
Kerkukdan üç-dört ýüz kilometr uzakdaky Diýale sebitine gidip görseňiz, olaryň araplaşandygyny we öz ene dilinem ýitirendigini görersiňiz. Yrakda türkmenleriň millilik taýdan iň güýçli ýeri owalam nygtap geçişim ýaly Kerkuk we onuň daş-töweregi.
Mysal üçin, bäri tarapdan Altynköpri Kerkuga elli kilometr uzaklykda ýerleşýär. Beýleki tarapdan hem Duzhormaty Kerkuga ýüz kilometr uzaklykda. Ynha, şeýle ýerler Yrakda türkmenleriň henizem millilik taýdan has güýçli ýerleridir. Dogrusyny aýtsak, Yrakda Kerkukdan uzak bolan türkmenlikden hem uzak bolýar.
Azatlyk Radiosy: Azat Kürekçi, Yrakdaky türkmenlere kömek ýa goldaw berýän ýokmy?
Azat Kürekçi:
Gynansagam, Yrakda türkmenler öz ykbalyna terk edildi diýse bolar. Sebitde rol oýnaýan dünýä güýçleri ýaly merkezi häkimiýet hem Yrakda türkmenleriň assimilýasiýa edilmegini isleýärler. Ýöne gynansagam, Yrakdaky türkmenlere bolmalysy ýaly kömek edýän ýa-da goldaw berýän ýok.
Goňşymyz we aslymyz bir bolan Türkiýe respublikasyndan Yrakdaky türkmenler garaşýan kömegini, goldawyny alyp bilmedi. Yrakdaky ýagdaý hakynda aç-açan gürlemeli bolsa, şuny aýdyp bilerin. Häzirki döwürde Eýran Yrakda gönümel we aç-açan şaýy araplaryň arkasynda durýar. Kürtleriň arkasynda bolsa günbatar ýurtlary bilen Ysraýyl durýar.
Sünni araplaryň arkasynda bolsa Saud Arabystany, Katar ýaly sünni arap ýurtlary durýar. Yrakdaky türkmenlere gezek gelende bolsa, türkmenleriň arkasynda durýan ýok. Türkiýäniň alyp barýan daşary syýasatynda elbetde özüçe hakly tarapy bar. Türkiýe, Yrakda araplar we kürtler bilen arasyny bozmajak bolup türkmenleriň tarapynda syýasat alyp barmaýar.
Türkiýe, Yrakda araplaryň we kürtleriň göwnüne degmejek bolýar. Netijede, Yrakdaky türkmenler goldawsyz galýar. Häzirki döwürde Yrakda arkasy goldawsyz halk diňe türkmenlerdir.


text:
Taryha gidýän ýyl sport ýaryşlary, ýagny uly dabaraly we gymmat bahaly sport çäreleri bilen dünýäniň elhenç diktator režimleriniň arasyndaky baglanyşygyň hem barha ösýändiginiň üstüni açdy.
Fewral aýynda Soçi oýunlarynyň dabaraly açylyşynda Olimpiýa alawyny götermek hormatyna mynasyp görlen alty rus sportsmeniniň arasynda hakykatda diňe iki sany sport wekiliniň bolmagy käbir tomaşaçylar üçin geň bolsa-da bolandyr.
Muňa derek esasy goldaw prezident Wladimir Putine degişli ýaly bolup göründi. Olimpiýa alawyny göterenleriň dördüsi Putiniň dolandyryjy «Birleşen Orsýet» partiýasyndan Döwlet Dumasynyň deputatlygyna saýlanan syýasatçylar bolan bolsa, bäşinjisi onuň geý we lesbiýan hukuklaryny basyp ýatyrmagyny açyk goldan adam bolup çykdy.
Orsýet, Soçi olimpiadasyndan başga, "Formula 1" - Gran pri ýaryşyna hem beýemçilik etdi. Belarusda bolsa, erkekleriň arasynda Dünýä hokkeý çempionaty geçirildi.
Azerbaýjanda Ýewropanyň çeper gimnastikaçylarynyň çempionaty geçirilse, 80 prosent çemesi territoriýasyny çöllük tutýan Türkmenistan windsörfiň boýunça dünýä çempionatyna gapysyny açdy.
Elbetde, bu sport çäreleriniň bahasy gymmat. Aýdaly, Soçi oýunlary bu ugurdaky çykdajylaryň öňki rekordlaryny tozana garyp, 51 milliard dollar boldy.
Emma Human Rights Watch guramasyndaky dünýä inisiatiwalarynyň direktory Minky Wordeniň pikirine görä, bu edilýän uly çykdajylar awtokratlar üçin dünýä arenasynda abraý gazanmak we kanuny durumlaryny berkitmek üçin ýatyrylan maýa öwrülýär.
"Dünýä liderleri, belki-de, özleriniň jemgyýetçiligiň öňünde diktatoryň gapdalynda görkezilmegini isläp durýan däldirler. Emma bu bir sport çäresi bolsa, olar şeýle zada kaýyl bolmaly bolýarlar» diýip, «Hýuman raýts wotç» guramasy tarapyndan Halkara Olimpiýa komitetinde we beýleki sport guramalarynda reforma geçirilmegine çagyrýan Worden aýdýar.
Galp abraý
«Bu liderlere dünýä sahnasynda abraýyny ýokarlandyrmaga şert döredýär we sport ýaryşlaryny öz ýurduňda geçirmek köplenç uly maliýe kynçylyklaryna alyp gelýär” diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Dogrusy, uly sport ýaryşlaryny özüňi wagyz etmek üçin ulanmak täze bir tapylan zat däl.
Adolf Gitler 1936-njy ýylda Berlinde geçirilen Tomusky Olimpiýany, Ikinji Jahan urşunyň başlanmagynyň üç ýyl öňünden, nasistik Germaniýanyň görülmedik derejede kuwwatlanýandygyny görkezmek, magtanmak üçin ulanypdy.
Argentina bolsa, 1978-nji ýylda, harby agdarylyşyk esasynda müňlerçe raýatyň ýitirim edilmeginden we jezalandyrylyp öldürilmeginden iki ýyl soň Dünýä futbol çempionatyna beýemçilik edipdi.
Emma soňky ýyllarda sport we diktatorlar meselesi, hukuk toparlarynyň halkara sport guramalarynyň diktator režimlere goltgy berýändigi barada bildiren aladalary bilen, täze bir keşbe girdi.
2010-njy ýylda 2018-nji we 2022-nji ýyllardaky dünýä futbol çempionatlarynyň Orsýetde we Katarda geçirilmeli edilmegi baradaky kararlar hasam wawwaly boldy.
Para-peşgeş gykylygy
FIFA-nyň, Halkara futbol guramasynyň bu karary giňden tankyt edildi, hatda mediada FIFA-nyň öz seslerini millionlap dollara, gymmat bahaly sowgatlara satandygy, Orsýet tarapynyň Pikassonyň bir suratyny teklip edendigi barada hem aýyplamalar öňe sürüldi.
Dolandyryjy guramanyň Halkara derňewi netijesinde Orsýetiň we Katarayň hiç bir bikanunçylyk etmändigi anyklanan hem bolsa, bu dawa mahalynda FIFA-nyň birnäçe resmisi işden gitdi.
Emma FIFA-nyň baş sekretary Jerome Walkiň geçen ýyl, Braziliýada geçirilmeli dünýä futbol çempionatyna taýýarlyk görülýän wagty Putin bilen işleşmäge höwesli bolmagynyň sebäbini düşündirip aýdan sözleri köpleri üşermäge mejbur etdi.
Ol «men bir akyla sygmajak zat aýtjak, demokratiýanyň az bolmagy käte Dünýä futbol çempionatyny gurnamak üçin gowy» diýipdi.
Angliýanyň «Gardian» gazetiniň baş sport habarçysy Owen Gibson bu sözleriň hemmeleriň ünsüni çekendigini, emma iş nukdaý nazaryndan seredeniňde heňe-de gelýändigini belleýär.
Gibsonyň sözlerine görä, "Eger sen FIFA bolsaň, awtokrat režimiň ýokarlarynda oturan biri bilen gatnaşygyň gowy bolsa, stadionlaryň gurulmagy, iş planlarynyň wagtynda ýerine ýetirilmegi üçin aňsat bolýar."
"Ýöne beýleki tarapdan, bu ýerde köplenç stadion kotraktlaryndaky para-peşgeler formasyndaky korrupsiýa köp bolýar» diýip, "Gardian" gezetiniň baş sport habarçysy Gibson aýdýar.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Russiýaly bir maýyp kompýuter programmaçysy taryhda ilkinji gezek kellesi çalşylan adam bolmaga razylyk bildirdi.
Waleriý Spiridonowyň kellesini başga bedene oturtjakdygyny bolsa italiýan hirurgy Serjo Kanawero aýan edýär.
30 ýaşyndaky Spiridonowyň bedeni ysmaz ýagdaýda we ol maýyp arabasynda gezýär.
Emma ol, özüniň aýtmagyna görä, ölmezden owal başga bedene eýe bolmak mümkinçiliginden peýdalanmak isleýär we şeýle diýýär: "Meniň başga çykalgam ýok. Şeýle pursaty elden bermek islämok. Saglyk ýagdaýym barha ýaramazlaşýar".
Spiridonowyň aýtmagyna görä, ol entek italýan hirurgy bilen görüşmändir, ýöne diňe Skype prorammasynyň üsti bilen internetde gepleşipdirler.
Dürli garaýyşlar
Emma italýan lukmanynyň şeýle tagallasyna ylmy jemgyýetde dürli garaýyşlar bar.
Amerikanyň beýni hirurglary jemgyýetiniň ýolbaşçysy Hant Bletter CNN-e beren interwýusynda: "Men hiç kimiň şeýle operasiýany başdan geçirmegini islemezdim. Ýagny, ölümden hem beter ýagdaýlar bar" diýýär.
Onuň aýdanlaryndan çen tutylanda, haýwanlarda geçirilen synaglaryň netijeleri edil şeýle operasiýanyň adamda oňaýly netije berjekdigine güwä geçmeýär.
Mälim bolşuna görä, häzire çenli syçanlarda, hatda maýmynlarda şeýle synag operasiýasy geçirilipdir. Ýöne olar operasiýadan soň kän ýaşap bilmändirler. Maýmyn 8 günden soň ölüpdir.
Italýan hirurygynyň aýtmagyna görä bolsa, oňa kelläniň çalşyrylmagy bilen bagly mümkinçilikler bilen gyzyklanyp ýüz tutýanlar gaty köp.
Operasiýanyň bahasy $11 million
Spiridonow bilen baglanyşykly planlaşdyrylýan operasiýanyň bahasy 11 million dollar bolar.
Kellesi çalşyljak adam beýni ölen, ýöne galan organlary ýaşaýan hassa bolar. Ýagny, munyň üçin gerekli donor awtoulag heläkçiligine uçran ýa-da ölüm jezasy berlen tussag bolup biler.
Operasiýanyň yz ýanyndan Spiridonow boýun damarlary doly utgaşar ýaly 4 günläp emeli ýaşaýyş, ýagny koma ýagdaýynda saklanar.
Şol bir wagtyň özünde oňa beden bilen çalşylan kelläniň arasynda utgaşyksyzlyk bolmaz ýaly immunodepressant sanjymlary ediler.
Spiridonowyň keseli
Spiridonow gaty seýrek duş gelinýän Werdink-Hoffman atly kesele uçran. Bu keselde myşsalaryň günsaýyn kiçelmegi hassanyň ýagdaýyny hasam erbetleşdirýär. Oňurga ýiliginiň öýjüklerinde hem oňaýsyz üýtgemeler ýüze çykýar. Şeýle kesele uçran çagalar ölýär. Bu kesel adamyň dem alyş ýollaryny we ýüz myşsalaryny hatardan çykarýar.
Spiridonow: "Häzir men 30 ýaşymda. Öz bedenimi kynlyk bilen duýýaryn. Gymyldajak bolsam, hökman kömege mätäç. Şeýle kesele uçranlar adaty ýagdaýda 20 ýaşyna ýetmän ölýärler" diýip gürrüň berýär.
Kanaweronyň bellemegine görä, eger operasiýa şowly bolsa, onda hassa hereket edip, owalkysy ýaly gepläp, öz durkuny duýup biler. Fizioterapiýa bilen ony 1 ýylda aýaga galdyrmak mümkin.
Emma italýan lukmanynyň kelle we oňurga nerwlerini birleşdirmek planlaryna şübhe bilen garaýanlaryň sany hem az däl.
Hatda ony Golliwud filmlerindäki ölini direltmek isleýän awantýurist lukman Frankenşteýne deňeýänlerem bar...


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Birmanyň oppozisiýa lideri Aun San Su Çži bilen, onuň dogduk ýeri Rangunda duşuşdy. Obama ony “demokratiýanyň hajy” diýip atlandyrdy.
Obama Mýanmara duşenbe güni sapara bardy. Ol bu sebite sapara baran, ABŞ-nyň häkimiýet başyndaky ilkinji prezidenti boldy.
Su Çži 2010-njy ýyla çenli, 15 ýyla golaý wagt öý tussaglygynda saklanypdy.
Birmanyň ýolbaşçylary onlarça ýylyň dowamynda harbylaryň häkimiýeti döwründe ýol berlen adam hukuk bozmalaryny düzeltmek üçin, ençeme tapgyr reformalary geçirdiler.
Aktiwistleriň bellemegine görä, Obamanyň saparyndan öňinçä, 50-ä golaý syýasy tussag azatlyga goýberlipdir.


text:
Aşgabat, 22.02.2015. “Türkmenportal”.
Türkmenistanyň Prezidenti Türkmenistanda ýol hereketiniň howpsuzlygyny üpjün etmek boýunça 2015-2017-nji ýyllar üçin Milli maksatnamany hem-de şu maksatnamany ýerine ýetirmegiň Meýilnamasyny tassyklamak baradaky Karara gol çekdi. Bu taslama Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi, Içeri işler ministrligi, degişli ministrlikler we pudak edaralary, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimlikleri, jemgyýetçilik guramalary, şeýle hem Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy bilen bilelikde işlenilip taýýarlanyldy.
Bu maksatnama ýurdumyzda ýol hereketiniň howpsuzlygynyň üpjün edilmegine, ýol-ulag hadysalarynda şikes ýetmeleriň öňüniň alynmagyna we şu ugurdaky işiň yzygiderli dowam etdirilmegine gönükdirilendir. Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanda iki ýyldan bäri “Ýol hereketiniň howpsuzlygy — ömrümiziň rahatlygy” atly biraýlyk guralyp gelinýär.
Giň gerimli bu çäräniň dowamynda ilat arasynda, şol sanda mekdeplerde we mekdebe çenli çagalar edaralarynda ýol hereketiniň düzgünleriniň ýerine ýetirilmeginiň üpjün edilmegine, ýollarda özüňi howpsuz alyp barmagyň öwredilmegine, ýol-ulag hadysalary bilen baglylykda şikes ýetmeleriň öňüniň alynmagyna gönükdirilen düşündiriş işleri yzygiderli geçiriler.


text:
Peşenbe güni Bolgariýanyň içeri işler ministri Swetan Swetanow Bolgariýanyň Burgas şäherinde çarşenbe güni bolan partlamada ölen ýedi adamyň kimlerdikleri barada beýanat bilen çykyş etdi.
Onuň aýtmagyna görä, awtobusyň içinde amala aşyrylan partlamada ölen ýedi adamdan bäşisi ysraýylly turistler, biri awtobusyň sürüjisi we beýleki birem janyndan geçen hüjümçiniň jesedi.
Çarşenbe güni Ysraýylyň Tel-Awiw şäherinden Bolgariýanyň Burgas şäherine dynç almaga baran turistleriň bir topary awtobusda gidip barýarka, janyndan geçen bir hüjümçi awtobusyň içinde partlama amala aşyrdy.
Ysraýylyň resmileri bu wakada dessine Eýrany we onuň Liwandaky ýarany hasaplanylýan Hizbulla toparyny aýypladylar. Eýranyň döwlet telewideniýesi bu aýyplamalary ret etdi.


text:
Birleşen Ştatlaryň Kongresiniň ýedi agzasy prezident Gurbanguly Berdimuhamedowa hat ýazyp, ony Azat Ýewropa we Azatlyk radiosynyň Türkmenistanda tussag edilen hyzmatdaşy Saparmämmet Nepesgulyýewi türmeden boşatmaga çagyrdy.
Kongresmenler S.Nepesgulyýewiň tussag edilenine 7-nji iýulda bir ýyl bolandygyny ýatladyp, onuň bikanun tussag edilendigini aýdýarlar.
«Jenap Nepesgulyýew, Türkmenistanyň günbatar sebitleriniň raýatlaryny öz jemgyýetlerinde ýüzbe-ýüz bolýan kynçylyklary bilen habarly etmek we olaryň durmuş-ýaşaýyş şertlerini gowulandyrmaga ýardam bermek maksady bilen ykdysady ýagdaýlar, infrastruktura, sosial hyzmatlar we bilim barada batyrgaýlyk bilen maglumat berdi» diýip, kongresmenler aýdýar.
Şeýle-de olar žurnalistiň 2015-nji ýylyň iýulynda tussag edilip, galplaşdyrylan neşe aýyplamasy bilen sud edilmezinden öň hiç kime görkezilmän saklanylandygyny, şol ýylyň 31-nji awgustynda bolsa oňa Türkmenbaşy şäher sudunda bolan ýapyk sud seljerişliginde üç ýyl türme tussaglygy höküminiň çykarylandygyny aýdýarlar.
Mälim bolşy ýaly, BMG-niň eden-etdilikli tussag etmeler boýunça işçi topary S.Nepesgulyýewiň işine syn edip, onuň tussag edilmeginiň «eden-etdilikli», ýagny bikanun bolandygyny, sebäbi türkmen hökümetiniň ony bolmaly sud prosesi esasynda sud edip, ýyl kesendigini görkezip bilmändigini aýtdylar we derhal türmeden boşaatmaga çagyrdylar.
Amerikan kongresmenleri prezident Berdimuhamedowa ýazan hatlarynda şu eden-etdilik faktyna ünsi çekip, bir topar halkara guramasynyň Nepesgulyýewi ynsanperwerlik esaslarynda azat etmäge çagyrandygyny ýatladýar. Bu çagyryşda žuranlistiň ýaramazlaşan saglyk ýagdaýy, izolýasiýada saklanmagy, maşgala agzlary ýa aklawçy bilen görüşdirilmezligi delil edilip getirilýärdi.
Kongresmenler käbir hukuk toparlarynyň onuň diridigini ýa däldigini hem sorag astyna alandyklaryny ýatladýarlar.
«Biz ÝB resmileriniň 2016-njy ýylyň maýynda, Türkmenistan bilen ýyllyk adam hukuklary konsultasiýalary mahalynda bu meseläni gozgandygyny bilýäris.
Ýazgarylan tussaglyk
"ÝHHG, Aaztlyk öýi, HRW, Žurnalistleri goramak baradaky komitet, Serhetsiz reportýorlar guramasy Nepesgulyýeiwň tussag edilmegini ýazgardy we onuň derhal boşadylmagyna çagyrdy" diýip, ABŞ-nyň ýedi kongresmeni Berdimuhamedowa ýazan hatynda aýdýar.
Şeýle-de olar, ABŞ-nyň kongresmenleri hökmünde, özleriniň Türkmenistanyň hem hormatlamaga borçlanan halkara şertnamalaryny, halkara kanunlaryny we adam hukuklaryny kepillendirýän standartlary goramagy wada berendiklerini aýdýarlar.
«Biziň Azat Ýewropa we Azatlyk radiosyna goldawymyz şol borjuň bir bölegi bolup durýar» diýip, hatda aýdylýar.
ABŞ-nyň Kongresiniň agzalary Adam W.Schiff, William R.Keating, Doug Lamborn, Daniel Lipinski, James M.McGowern, Joseph R. Pitts we Mark Rocan hatyň soňunda ýene bir gezek prezidente ýüzlenip, eden-etlikli tussag edilen we azatlyga mynasyp žurnalisti türmeden boşatmagy soraýarlar.