text:
Tähranyň häkimi Morteza Tamaddon, rugsatsyz protestleri gurnamakçy bolýanlara berk duýduryş berip, olaryň bu tagallasynyň basylyp ýatyryljakdygyny öňe sürdi.
Şu gün oppozision lider Musawi ýurduň birnäçe şäherinde protest demonstratsiýa çykmaga çagyryş etdi. 1999-njy ýyldaky studentleriň protest demonstrasiýasy basylyp ýatyryldy. Şu gün şol wakanyň ýyl dönümini bellemäge çagyryş edildi.
Gowşan soňky maglumata görä, demonstrasiýa çykanlaryň garşysyna polisiýa göz ýaşardyjy gazdan peýdalanypdyr. Adamlar “Ölüm bolsun diktatora” diýip gygyrşypdyrlar.


c: text/html

text:
Eýran ABŞ-nyň hemmişelik ýaşaýjysy bolan internet azatlygyny goraýjysyny tussag edendigini ilkinji gezek boýun aldy.
Eýranyň Daşary işler ministrliginiň metbugat-wekili Hossein Jaberi Ansari Eýranyň sentýabr aýynda Tähranda hökümet tarapyndan maliýeleşdirilen konferensiýa gatnaşmagyndan soň ýitirim bolan Liwanyň raýaty Nizar Zakkanyň işini "tizleşdirmäge çalyşjakdygyny” aýtdy.
Oňa garşy iş gozgalandygy barada yglan edilmedik hem bolsa, Eýranyň mediasy ony amerikan içalysy bolmakda aýyplady. Nizar Zakkanyň maşgalasy we hossarlary aýyplamalary ret edýärler.
Zakkanyň maliýe bähbit aramaýan toparynyň ABŞ-nyň hökümetinden 730 müň amerikan dollary möçberde pul alandygyny AP agentligi habar berdi.
Zakkanyň maşgalasy onuň boşadylmagyny sorap, ABŞ-nyň hökümetine basyş edýär.
Olar Zakkanyň Eýrana “ABŞ-nyň Döwlet Departamentiniň rugsady bilen sapar edendigini we saparyň grantlaryň hasabyna maliýeleşdirilendigini” aýdýarlar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gazagystan şu ýylyň ýanwarynda ilkinji postsowet ýurdy hökmünde Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň ýolbaşçylygyny öz üstüne alanynda, goňşy Gyrgyzystanda beýle ýowuz synag bilen ýüzbe-ýüz bolnar diýip, guman edenem däldir.
Aprel aýynda öňki gyrgyz prezidenti Kurmanbek Bakyýewyiň agdarylmagy, ondan soň hem ýurtda etniki çaknyşyklaryň turmagy garaşylmadyk ýagdaýy döretdi.
“ÝHHG-niň jogaby öwerlik däl”
Gazagystan öz wagtlaýyn prezidentlik möhletiniň ýarysyny arka atdy, ýöne synçylaryň köpüsi: “Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň gyrgyz krizisine beren jogaby öwerlik däl” diýýärler.
Gazagystan ÝHHG-niň ýolbaşçysy hökmünde halkara interwensiýasyna garşy çykyp, Gyrgyzystan bilen aradaky serhedini ýapdy. Bu hem Gazagystanyň milli we regional bähbitleri onuň Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasyna netijeli ýolbaşçylyk etmeginiň öňüni bökdeýär diýen tankyda getirdi.
Ýöne Gazagystan guramanyň Gyrgyzystan baradaky roluny goraýar. “Gyrgyzystandaky ýagdaýyň gazak ýolbaşçylygyna uly synag bolandygy belli zat. Bu häzirem dowam edýär, şindi-de köp soraglar ýatyr. Ýöne Gyrgyzystanda krizis döräp ugraly ol ýerdäki ýagdaýy durnuklaşdyrmaga gatnaşan ilkinji gurama ÝHHG-e boldy. Bu bellenmeli zat” diýip, Gazagystanyň daşary işler minitrliginiň sözçüsi Askar Abdyrahmanow aýdýar.
Gara gaýgy
Beýleki synçylar bolsa: “Regiondaky awtoritar režimleriň, şol sanda Gazagystanyň-da gaýgysy Gyrgyzystandaky gozgalaňa çözgüt tapmak däl-de, onuň öz ýurtlaryna syrygmagynyň öňüni almak” diýýärler.
“Gazagystan yza çekilip, regionda bir awtoritar režim aýrylyp, onuň ýerine aljyraňňy liberal-demokratik hökümet gelse, bolýany şoldur diýip, hezil edinene meňzedi” diýip, Halkara krizis toparynyň Merkezi Aziýa proýektiniň Bişkekdäki direktory Paul Kuwin-Jaj aýdýar.
Bişkekli analizçi we žurnalist Kuban Abdymen hem bu pikir bilen ylalaşýar: “Gyrgyzystanda bolan soňky rewolýusiýa Özbegistan, Gazagystan we Orsýeti muňa çynlakaý garamaga mejbur etdi. Şu jähtden garanyňda Gazagystan Gyrgyzystan barada Ýewropada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň ýolbaşçysy däl-de, Orsýetiň ýarany ýaly bolup hereket etdi”.
Ilkinji ädimler
Bakyýew ýurtdan kowlansoň, gazak prezidenti Nursoltan Nazarbaýewiň eden ilkinji işleriniň biri Gyrgyzystan bilen aradaky serheti ýapyp, söwda işlerini kesmek boldy.
Almatyda ýerleşýän Orta Aziýanyň ösüş we demokratiýa baradaky fondunyň direktory Tolgunaý Umbetaliýewanyň aýtmagna görä, Gazagystan bu işi öz durnuklylygyndan gorkup edipdir.
“Gazagystan derrew bu karara geldi. Postsowet giňişliginde bolan reňkli rewolýusiýalaryň hemmesi biziň hökümetimize güýçli täsir etdi. Şol sebäpden ol durnuklylygy saklamak, döwletiň garşysyna çykyp bilmez ýaly halky gymyldamaz ýaly etmek üçin ähli tagallalary görýär” diýip, Umbetaliýewa aýdýar.


text:
Düýn Aşgabatda türkmen-özbek hökümetara komissiýasynyň 5-nji maslahaty geçirildi. Bu maslahata Türkmenistanyň we Özbegistanyň ýörite wekilçilikli delegasiýalary gatnaşdylar.
Türkmen-özbek hökümetara komissiýasynyň bu maslahatynda taraplar Türkmenistan bilen Özbegistanyň söwda-ykdysady we medeni-gumanitar ugurlar boýunça özara hyzmatdaşlyklaryny mundan beýläk-de ösdürmekligiň dürli ugurlary barada pikir alyşdylar.
Şu 2010-njy ýylyň ikinji ýarymynda Türkmenistanyň Daşhowuz welaýatynda iki ýurduň dostluk-doganlygyna bagyşlap ýörite festiwal geçirmek barada türkmen lideriniň öňe süren inisiatiwasyna özbegistanly resmiler ýokary baha berdiler - diýip, «Türkmenistan Altyn asyr» internet saýty habar berýär.


text:
Garaşsyzlyk ýyllarynda dürli sebäplere görä, daşary ýurtlara çykan, ýurtdan çykyp daşary ýurtla durmuşa çykan türkmenistanly zenanlaryň sany sanardan köp. Olaryň arasynda türkiýelä durmuşa çykanlaryň sany agdyklyk edýär.
Onuň sebäpleri barada dürli-dürli garaýyşlar bar. Gelinleriň käbirleri “koňül ýüregi diňlemeýär” diýse, beýlekileri bolsa, problemany kabir türkmen erkekleriniň "maşgala ekläp bilmekden ejizliginde" görýärler. Elbetde erkekleriň bu pikire garaýyşlary başgaçarak.
Azatlyk Radiosynyň Dünýä Türkmenleri programmasynyň şu günki sanynda, bu mesele bilen bir hatarda, daşary ýurtla durmuşa çykmaklygyň gowy hem hupbatly taraplary we şeýle maşgalalaryň ýüzbe-ýüz bolýan problemalary barada söhbet edilýär.
Sizi hem gepleşigi diňlemäge hemem bu barada öz pikir garaýyşyňyzy aýtmaga çagyrýarys. Gepleşigi aşakdaky düwmä basyp diňläp bilersiňiz.


text:
Yragyň parlamenti sünni gozgalaňçylar hüjümlerini dowam etdirýän mahaly, ýurtda adatdan daşary ýagdaýy yglan edip-etmezlik barada 12-nji iýunda geçirmegi planlaşdyran adatdan daşary ýygnagyny soňa goýdy.
Gürrüňi gidýän ýygnak ýeterlik sanda köpçüligiň ýetmezçilik edendigi sebäpli soňa goýuldy. Bu ýygnak jeňçilere garşy söweşmek üçin hökümetiň hukuklaryny artdyrmaga rugsat berilmegi barada ýurduň premýer-ministri Nuri al-Malikiniň haýyşyna jogap hökmünde geçirilmegi planlaşdyrylýardy.
11-nji iýunda “Yargyň Yslam döwleti we Lewant” atly topar 80 sany türk raýatyny alyp gaçandan we Mosulyň kontrollygyny ele salandan bir gün soň, Tikrit şäheriniň gözegçiligini hem öz kontrollygyna geçirdi. Bu topar indi Bagdada tarap ýöriş etjekdigini aýdýar.


text:
Fransiýada 69-njy Halkara "Cannes", ýagny Kann kinofilm festiwaly dowam edýär. Bu ýyl festiwal Woody Alleniň "Cafe Socıety" atly kinofilmi bilen açyldy.
Festiwalyň baýragy ugrunda 20 kinofilm bäsleşige gatnaşar. Olaryň arasynda Pedro Almodovar, Olivier Assayas, Darmenne doganlary, Xavier Dolan, Jim Jarmusch, Ken Loach, Brilliante Mendoza, Cristian Munjiu, Sean Penn, Paul Verhoeven, Nicolas Winding Refn ýaly režissýorlaryň filimleri hem bar.
Bäsleşikden daşgary-da Shane Black, Jodie Foster, Na Hong Jin, Steven Spielberg we beýlekileriň täze filmleri halk köpçüligine hödürlener.
"Ýörite syn" bölüminde bolsa Russiýa, Argentina, Müsür, Niderlandlar, Ysraýyl, Eýran, Italiýa, Rumyniýa, Singapur, ABŞ, Finlýandiýa, Fransiýa, Ýaponiýa ýaly ýurtlaryň kinofilmlerine syn ediler.
Festiwalyň "Gyzyl palma şahasyny" we beýleki baýraklaryny bolsa oňa mynasyp bolanlara awstraliýaly kinorežissýor George Miller bilen halkara emin agzalar topary gowşurar.
Kinorežissýorlar wenger Laszlo Nemes, fransuz Arnaud Desplechin, italýan Valeria Golino, Amerikan aktrisasy Kirsten Dunst, daniýaly aktýor Mads Mikkelsen, kanadaly aktýor Donald Sutherland, fransuz aktrisasy Venessa Paradis we eýranly prodýuser Kataýoon Shahabi dagylar emin agzalarynyň hataryna girýärler.
11-nji maýda başlan bu festiwal 22-nji maýa çenli dowam eder.


text:
4-nji awgustda futbol boýunça Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryşyň ilkinji saýlama oýunlarynyň jogap duşuşyklary geçiriler. Paýtagtymyzdaky «Köpetdag» stadionynda we Daşoguz şäherindäki sport toplumynda geçiriljek duşuşyklarda «Köpetdag» «Merwi», «Daşoguz» «Energetigi» kabul eder.
Ozal hem habar berşimiz ýaly, 1-nji awgustda bolan ilkinji duşuşyklarda Türkmenistanyň Kubogyna ilkinji gezek gatnaşýan toparlar «Köpetdag» bilen «Energetik» ýeňiş gazandy. Mary şäheriniň «Merw» topary bolsa ýokary ligadaky şowsuzlyklardan Kubok ýaryşynda hem halas bolup bilmedi. Şeýlelikde, indi bassyr iki ýyl bäri, «Merw» Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryşyň ilkinji duşuşygyny öz meýdanynda geçirip, ikisinde hem utuldy. Daşoguz şäheriniň adybir topary bolsa ýokary liganyň täze wekili «Energetikden» 2:0 hasabynda ýeňlip, indiki tapgyra çykmak mümkinçiligini has azaltdy.
1-nji awgustda bolan duşuşyklar käbir sanlar bilen hem baglanyşyklydyr. Has takygy, şol gün «Merw» topary ýurdumyzyň Kubogy ugrundaky ýaryşda 93-nji duşuşygyny geçirdi. Kubok ýaryşynda jemi 44 duşuşykda ýeňen «mewrliler» 31 gezek ýeňildiler. Toparyň geçiren 18 duşuşygy bolsa deňlik bilen tamamlandy. Pökgi gatnaşygy: 138 — 112. Topar Türkmenistanyň futbol Kubogyny 2005-nji we 2008-nji ýyllarda eýeledi, 1993, 2007 we 2009-njy ýylda bu ýaryşyň finalyna çenli baryp ýetdi.
«Köpetdag» ilkinji gezek gatnaşýan ýaryşynyň ilkinji duşuşygynda ilkinji ýeňşini gazandy. Toparyň kapitany Welsähet Öwezow bolsa «Türkmenistanyň Kubogy — 2015-de» ilkinji bolup tapawutlanan — derwezä pökgi geçiren futbolçydyr. Garaz, bu duşuşyk «Köpetdag» üçin birinjileriň güni boldy diýip bileris:
— 1-nji awgust — awgustyň birinji güni;
— Türkmenistanyň Kubogyna birinji gezek gatnaşmak;
— Türkmenistanyň Kubogyndaky birinji duşuşyk;
— «Köpetdag» bilen «Merwiň» taryhdaky birinji duşuşygy;
— Türkmenistanyň Kubogyndaky birinji ýeňiş;
— Topara ýeňiş getiren pökginiň tora duşuşygyň birinji ýarymynda girmegi;
— Welsähet Öwezowyň «Türkmenistanyň Kubogy — 2015-de» gol geçiren ilkinji futbolçy bolmagy.
Ozal habar berşimiz ýaly, Mary şäheriniň «Energetik» futbol topary hem Türkmenistanyň Kubogy ugrundaky ýaryşa birinji gezek gatnaşdy, ilkinji duşuşygynda-da ýeňiş gazandy. Toparyň ýaş hem-de ezber hüjümçisi Kerim Hojaberdiýewiň goly bolsa «Türkmenistanyň Kubogy — 2015-de» häzirlikçe iň ir geçirilen goldur (25-nji minut).
«Energetik» bilen duşuşykdan soň «Daşoguz» topary Kubok ugrundaky ýaryşda geçiren duşuşyklarynyň sany 60-a çykdy. Şolaryň diňe 23-sinde ýeňen «Daşoguz» 28 duşuşykda garşydaşlaryndan asgyn geldi. Topar Kubok ýaryşlarynyň 9 duşuşygynda deňlik hasap bilen oýnadylar. Pökgi gatnaşygy: 82 — 96. «Daşoguz» 1995-nji ýylda ýurdumyzyň Kubogyna mynasyp boldy.
1-nji awgustda bolan duşuşyklaryň ýene bir aýratynlygy ähli pökgüleriň derwezä duşuşyklaryň birinji ýarymynda girizilenligindedir.
4-nji awgustda boljak duşuşyklarda ýene-de artykmaçlyk «Köpetdag» bilen «Energetigiň» tarapynda ýaly görünýär. Indiki tapgyra çykmak üçin «Köpetdaga» duşuşygy deňlik bilen tamamlamak hem ýeterlik. Daşoguzda «Daşoguzyň» «Energetikden» ýeňiljekdigine ynanmak kyn. «Energetik» bolsa, esasan, duşuşygy deňlik bilen tamamlamaga ýykgyn etse gerek. Ýöne 1:0 hasabyndaky utulyş hem «Energetigiň» indiki tapgyra geçmegini bökdäp bilmez. Ýer eýelerine bolsa bu mümkinçiligi gazanmak üçin 3 pökgi artykmaçlygy bilen ýeňiş gazanmak, mümkin bolsa öz derwezelerine pökgi geçirtmezlik şertdir.


text:
Anna güni Ýewropa Bileleşigine girýän ýurtlaryň liderleri Brýusselde Bileleşigiň geljek ýedi ýyl boýunça býujeti bilen baglanyşykly ylalaşygyň taslamasyny ara alyp maslahatlaşýarlar.
Bu býujet taslamasynda 2014-2020-nji ýyllar aralygynda Bileleşigiň çykdajylaryny 960 milliard ýewrodan geçirmezlik göz öňünde tutulýar. Ýewropa Bileleşiginiň liderleri bu dokumentiň taslamasy boýunça anna güni gutarnykly ylalaşyga gelerler diýlip garaşylýar.
Ýewropa Bileleşigine agza Britaniýa we Gollandiýa ýaly ýurtlar Bileleşigiň býujet çykdajylaryny has kemeltmegiň tarapynda çykyş edýän bolsalar, Fransiýa we Polşa ýaly ýurtlar oba hojalyk fermalaryna we infrastrukturalara edilýän çykdajylary birneme artdyrmagyň tarapyny tutýarlar.


text:
Italiýanyň premýer-ministri Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin bilen Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenkonyň arasynda bolan duşuşyga gatnaşanyndan soň, özüniň Ukrainadaky konfliktiň çözülmek mümkinçiliklerine «hakykatdanam oňyn» garaýandygyny aýtdy.
Emma Kreml bu «kyn» gepleşiklerden soňam düýpli ylalaşmazlyklaryň saklanyp galýandygyny aýtdy we günbatar resmilerini çeýe dällikde aýyplady.
"Umuman alnanda, men bu duşuşykdan soň hakykatdanam pozitiw» diýip, Italiýanyň premýer-ministri Matteo Renzi Ýewro-Aziýa sammitiniň ertirlik nahary mahalynda guralan duşuşykdan soň aýtdy.
Bu sammite Ukrainadaky krizis sebäpli birneme kölege düşdi, sebäbi ol ýerde, hökümet bilen orsýetçi separatistleriň arasynda baglaşylan ýaraşyga garamazdan, henizem ganly söweşler dowam edýär.
Prezident Putin hem bu duşuşygyň «gowy, pozitiw» bolandygyny aýtdy.
Prezidentler Putin bilen Poroşenkodan başga, bu duşuşyga german kansleri Angela Merkel, fransuz prezidenti Fransua Olland, Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameron, Italiýanyň premýer-ministri Matteo Renzi, Ýewropa Bileleşiginiň iş başyndan gidýän liderleri Herman Wan Rompuy we Jose Manuel Barroso dagy hem gatnaşdy.
Emma prezident Putinden tapawutlylykda, onuň sözçüsi Dmitriý Peskow başgarak pikirde.
«Bu gepleşikler hakykatdanam agyr, düşünişmezliklerden, ylalaşmazlyklardan dos-doly, emma muňa garaman dowam edýär we pikir alyşmak ilerleýär» diýip, Peskow žurnalistlere aýtdy.
"Obýektiwlige isleg ýok"
Ol duşuşyga gatnaşanlaryň käbiri «Ukrainadaky krizise obýektiw çemeleşmeklige düýpden islegsizdigini» görkezdi diýdi.
Mälim bolşy ýaly, Orsýet bu krizisde Ýewropa Bileleşigini, ABŞ-ny, fewralda Orsýete dostlukly garaýan prezident Wiktor Ýanukowiç häkimiýetden çetleşdirilenden soň Ukrainada häkimiýet başyna gelen günbatarçy hökümeti günäleýär.
Kiýew, NATO we Günbatar hökümetleri bolsa, Orsýet mart aýynda Ukrainanyň Gara deňiz ýarymadasyny bikanun anneksiýa edeninden soň, pitneçileri goşun, ýarag, propaganda bilen goldady diýýärler.
Gündogar Ukrainadaky krizisde aprel aýyndan bäri 3660-dan gowrak adam öldürildi we Moskwa bilen Günbataryň arasyndaky gatnaşyklaryň derejesi Sowuk uruş döwründäki derejesine çenli aşak gaçdy.
Munuň üstesine, Ýewropa Bileleşigi soňky ýyllarda iň uly söwda partnýory bolan Moskwanyň garşysyna bir topar sanksiýa girizip, Orsýetiň bir topar önümini gadagan etdi.
Ertirlik naharynyň başyndaky gepleşikler Putin bilen Merkeliň arasynda öten agşam bolan uzak, emma netijesiz gutaran gepleşiklerden soň geçirildi.
Günbatar liderleri Orsýetiň ukrain konfliktine gatnaşygyny inkär etmegini ret etdiler we Moskwa 5-nji sentýabrda Minsk şäherinde baglaşylan ýaraşygyň şertleriniň ýerine ýetirilişine gözegçilik etmelidi diýdiler.
Britaniýanyň premýer-ministri Deýwid Kameron Putiniň ertirlik mahalynda beýleki liderleri ynandyrandygyny, ýagny Orsýetiň Ukrainany iki bölmek ýa-da doňdurylan krizis islemeýändigini aýtdy.
Kremliň tankytçylarynyň pikirine görä, Orsýet ýaraşygy goldady we parahatçylygy planlaşdyrýar, sebäbi 5-nji sentýabrdaky ýaraşyk pitneçileriň üstünlik gazanan wagtynyň yz ýanyna gabat geldi we olar Ukrainanyň Donetsk we Luhansk sebitleriniň uly bölegine kontrolluk edýärler.
Bu bolsa, tankytçylaryň pikirine görä, Moskwa özüniň Fransiýanyň ululygyndaky goňşusyna täsir ýetirmek, ony durnuksyzlaşdyrmak we gelýän ýyllarda NATO-dan daşarda saklamak mümkinçiligini berýär.


text:
Peýdaly maglumatlar [ Hemmesi ]
Onlaýn Kätip barada
Bu maglumatyň täzelenen wagty: 04.07.2015
Onlaýn Kätip şu salgyda ýerleşýär. http://www.ajapsozluk.com/barlag.php
Diňe türkmençe teksti, diňe latyn elipbiýindäki teksti barlamak üçin ulanyp bolýar. Kätibiň oflaýn görnüşi üçin şu ýere basyň
Kätibi nähili ulanmaly?
Ulanmak üçin, ýazgy diýen ýere islän tekstiňizi alyp ýelmäň. Barla düwmesine basyň. Sagda gyzardylyp görkezilen sözlere üns beriň, ýalňyş bar bolsa, düzediň. Hemme ýalňyşlary düzedýänçäňiz işläberiň.
"Düzedişleri teklip et" näme iş edýär?
Bu funksiýa işledilende kätip ýalňyş bolmagy mümkin sözüň ýerine dogry söz teklip edýär. Bu söz siziň ýazjak bolan sözüňiz bolubam biler, bolmanam biler. Ýöne bu funksiýany ulanmagy maslahat berýäris. Sebäbi ýalňyş söze dogry teklip bermek ähtimallygymyza ynanýarys. Zyýanyndan peýdasynyň känliginden arkaýyn. Bu funksiýa açyk wagty birneme haýallyk bolup biler, sebäbi algoritm köpräk ähtimallyklary barlamaly bolýar.
Ulanmak üçin teklip edilen ýaşyl sözleriň içinden isläniňiziň üstüne basyň, tekst meýdançasyndaky çeşme tekstiň içinden ýalňyş (gyzyl) söz dogry teklip (ýaşyl) edilen söz bilen çalşylar. Şunlukda, tekst meýdançasyny özboluşly redaktor hökmünde ulanyp, gyzyl görkezilen söz niredekä diýip kösenmersiňiz.
Kätibiň gowy işlemegi nämä bagly?
Onuň gowy, tiz, netijeli işlemegi esasan şu faktorlara bagly
- Söz we goşulma bazasynyň ululygy - biz bazamyzy mümkingadar giňeltmäge çalyşýarys.
- Programma algoritminiň sazlygy we ösenligi
- Ýazylan tekstde del dilden alnan sözleriň, has atlaryň we beýleki del atlaryň (firma, adalgalar we ş.m.) mukdary
Iki sany Barla düwmesi bar?
Barla Täze düwmesi täze funksiýa bolmak bilen onuň maglumaty işleýşi (aýaks) tehnologiýasyndan peýdalanýar. Köne Barla düwmesi we onuň funksiýasy mundan beýläk ösdürilmez we ýuwaş-ýuwaşdan täze funksiýa esasy funksiýa öwrüler. Täze funksiýa haýalrak işleýän ýaly görünse-de, netijede ol has dogry işleýär.
Ýalňyşlyk-dogrulyk nähili kesgitlenýär?
Bir sözüň dürs ýazylanlygy ilki bilen şol sözüň türkmen dilinde kök söz hökmünde barlygy bilen kesgitlenýär. Eger ol goşulmaly bolsa onda şeýle goşulmanyň şol söze goşulyp bilinýänligi barlanýar. Sözleriň dürs ýazuwy kesgitlenende onuň manysyna hiç hili üns berilmeýär. Mysal üçin "We jam at bars" (Biz barlarda saz çalýarys) diýen iňlisçe sözleri barlasaňyz olar "we (hem) jam (okara) at (bedew) bars (gaplaň)" diýen manyny berýär. Ýagny many taýdan däl-de her söz ýekelikde özüniň dogry ýazylanlygy taýdan barlanýar.
Bilşimiz ýaly türkmen diline sözler arap, pars, rus we iňlis dilinden köp girýär. Bular hem belli döwürlerde könelýär ýa-da ulanyşdan galýar. Biz şol sözler türkmen diliniň taryhynda ulanylan bolsa bazamyza goşmaga çalyşýarys. Mysal üçin, "posobiýe" sözi "kömek puly", "oblast" sözi "welaýat" bilen çalşyldy. Biz bularyň ikisini hem dogry hasaplarys. Bu sözleriň haýsysyny ulanmalydygy baradaky karary bolsa ýazýan adamyň özi çözmeli.
Kä halatlarda goşulýan goşulmalar sözleriň özüni hem üýtgedýär "kitap" sözüne "ym" goşulmasyny goşsaňyz hemmämiziň bilýän kptç düzgünimiz boýunça "kitabym" bolýar. Kätip bu düzgünleri hem barlamagy synanyşýar. Elbetde şeýle düzgünleriň hemmesini 100% doly barlap bilmeýär. Ýöne uzagyndan bolmaly.
Kätibiň ösüş ýoly
Nesip bolsa, aşakdaky ugurlarda ösdürmek boýunça işlener
- Söz-goşulma bazasyny ulaltmak
- Düzedişleri teklip etmegi ösdürmek
- Has atlary köpeltmek - adam atlary, familiýalary, ýer atlary we dünýä belli daşary ýurt we içeri ýurt firma, önüm atlaryny dogry görkezer ýaly bazany ösdürmek
- Teksti stiline görä barlamak. Mysal üçin "gadymy türkmençe" saýlananda Magtymgulyň goşgularynyň köp sözi dogry çykar ýaly, "resmi stil" saýlananda gepleşik stiliniň "gelýändirle" diýen ýaly sözleri ýalňyş görkezer ýaly etmek.
- Beýleki platformalara ýaýratmak
Telpek: 4.00/3 ses
Ýüklenýär...
Ýazylan teswirler ( 0 )Teswir ýazmak üçin girmeli


text:
Dünýäniň maliýe bazarlary we amerikan dollary Demokratik partiýasynyň kandidaty Hillari Klintonyň öz bäsdeşi Respublikan partiýasynyň kandidaty Donald Trump bilen çekeleşiklerde eden çykyşyna oňyn reaksiýa görkezdiler.
Çekeleşikleriň ertesi 27-nji sentýabrda Aziýanyň maliýe bazarlaryndan başlap, ABŞ-nyň Wall Street maliýe bazarlarynda söwda dowamly girdejili boldy. Amerikan dollary ýewro babatynda ösüp 1.1217, ýena babatynda 100.36 derejesine ýetdi.
Analitikler Klintonyň global maýa goýujylar üçin hereketini öňünden çak edip bolmaýan Trumpa garanda has düşnükli bolup görünýändigini aýdýarlar.
"Söwda we daşary syýasat boýunça gapma-garşylykly çykyşlary bilen maýa goýujylary alada goýan Trump ýeňilen ýaly göründi, hiç bolmanda foreksdäki reaksiýa laýyklykda, bu ýerde dollar erkin ösüşe eýe boldy” diýip gymmatly kagyzlary dolandyrmak boýunça BK Asset Management kompaniýasynyň ýolbaşçysy Boris Şlosberg aýtdy.
Klintonyň we Trumpyň arasynda bolan çekeleşikler ABŞ-da özüne uly ünsi çekip, oňa syn eden teletomaşaçylaryň sany 84 million adama ýetdi. Bu san çekeleşiklere dünýäde ýa-da internet üsti bilen, şeýle-de restoranlarda tomaşa eden millionlarça adamy öz içine almaýar.


text:
Şu gün Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillary Klinton Gyrgyzystanyň ýokary derejeli resmileri, şol sanda prezident Roza Otunbaýewa bilen hem Bişkekde gepleşik geçirdi.
Aprel aýynda ýurduň öňki prezidenti Kurmanbek Bakyýewiň häkimiýetden çetleşdirilmeginden soňra, häzirki wagt Gyrgyzystan sebitde ilkinji parlamentar domokratiýany döretmek üçin tagalla edýär.
"Köpler Merkezi Aziýada we dünýäniň käbir beýleki künjeklerinde parlement demokrasiýasyny, hakyky parlament demokrasiýasyny gurmaklygyň mümkin däldigini aýdýarlar. Biz munuň bilen ylalaşmaýarys, sebabi, biziň pikirimizçe, Gyrgyzystan muny amala aşyryp bolýandygyny eýýäm subut etdi” diýip, Hillary Klinton çykyş etdi.
Şu hepdäniň başynda ýurduň parlamentinde hökümet koalisiýany düzmek boýunça ylalaşyga gelnipdi.


text:
Penşenbe güni “Amnesty International” guramasy dünýäniň 159 ýurdundaky, şol sanda Türkmenistandaky adam hukuklarynyň ýagdaýyna-da baha berip, özüniň ýyllyk hasabatyny ýaýratdy.
Bu hasabatda “Amnesty International” guramasy Türkmenistany adam hukuklary boýunça iň bir ýaramaz görkezijili ýurtlaryň hatarynda goýupdyr.
Hususan-da, onda Türkmenistanda henizem ynsan hukuklaryny goraýjy guramalaryň we aktiwistleriň erkin iş alyp barmaklaryna ýol berilmeýändigi, söz we metbugat azatlygynyň uly çäklendirmeleriň astynda bolmagynda galýandygy aýdylýar.
Şeýle hem, hasabatda adam hukuklary bilen baglanyşykly iş alyp barýan daşary ýurt halkara guramalarynyň Türkmenistana sapar etmeklerine we ýagdaýa syn etmeklerine ýol berilmeýändigi-de bellenipdir.
“Amnesty International” guramasy 2002-nji ýylda Türkmenistanyň ozalky prezidentine hüjüm edilmek synanyşygynda aýyplanyp tussag edilen adamlaryň ykbaly barada henize çenli olaryň dogan-garyndaşlaryna maglumat berilmeýändigi bilen baglanyşykly meselä-de ünsi çekdipdir.


text:
Meşhur moldowaly artist Mihai Wolontir 81 ýaşynda aradan çykdy.
Moldowanyň media maglumatlaryna görä, sowet döwründe tutuş ýurtda tanalan artist Moldowanyň Balti şäherinde keselhanada aradan çykypdyr.
Wolontir soňky ýyllaryň dowamynda rak we gant kesellerinden ejir çekipdi.
2000-nji ýylda Moldowanyň häkimiýetleri ony 20-njy asyryň iň beýik moldowan artisti diýip ykrar edipdiler.
Wolontir teatrda 120 we kinoda 30 çemesi rol oýnady.
1998-nji ýylda sowet häkimiýetleri Mihai Wolontire “Tsigan” we “Budulaýyň dolanmagy” atly kino kartinalardan soň SSSR-iň halk artisti diýen at beripdi.


text:
Ýekşenbe güni Eýranyň paýtagty Tähranda sud tarapyndan terror işlerinde günäli tapylan bäş adam dardan asylyp öldürildi.
Eýranyň resmi «IRNA» habar agentliginiň maglumatyna görä, dört erkek adam bilen bir aýal maşgala «yslam rewolýusiýasyna duşmançylykly» terror toparyna agzalykda hem-de ençeme terror işlerini amala aşyrmaklykda günäli tapylypdyr.
Bu adamalara bildirilen aýyplamalaryň hatarynda ýurduň dürli şäherlerinde hökümet ofislerini we jemgyýetçilik emläkleri partlamak ýaly jenaýat aýyplamalary hem bar.
Bu jezalandyrylanlardan dördüsiniň etniki kürtlerdikleri aýdylýar.


text:
Türkiýäniň we Azerbaýjanyň ýolbaşçylarynyň Türkiýä gaz akdyrmak boýunça ylalaşmagy Hazar regionyndan Ýewropa tebigy gazy ýetirmekde iň uly päsgelçilikleriň birini aradan aýyrdy. Indiki edilmeli iş teklip edilen üç proýektden biriniň saýlanyp alynmagydyr.
Türkiýe bilen Azerbaýjan Hazar regionynyň tebigy gazyny Ýewropa ýetirmek barada uzak wagtlap garaşylan ylalaşyga gol çekmek bilen Ýewropa Bileleşiginiň energiýa üpjünçiligini artdyrmak boýunça umydyny berkitdiler. Bu iş şol bir wagtyň özünde-de üç esasy geçiriji proýektiň arasynda güýçli göreşe şert döretdi.
25-nji oktýabrda Türkiýäniň Izmir şäherinde gelnen bu ylalaşyk azeri gazynyň Ýewropa ýetirilmegine ýol açýar. Muňa türkmen gazynyň hem goşulmagy mümkin. Gelnen ylalaşyk boýunça Türkiýe Azerbaýjanyň gaz ýatagy “Şah-Deňiz 2-den” gaz satyn alyp, öz territoriýasynyň üsti bilen ony Ýewropa ýetirer.
Üçden birini saýlamaly
Gazyň Türkiýäniň üstünden geçirilmegi barada şu wagta çenli şertnamanyň ýoklugy Ýewropa Bileleşiginiň “Günorta koridor” diýlip atlandyrylýan energiýa proýektiniň öňünde esasy päsgelçilikdi. Indi edilmeli iş: Azerbaýjanyň teklip edilen üç sany gaz geçirijiden – Türkiýe-Gresiýa-Italiýa Çatrygy (ITGI), “Transadriatik” turbasy (TAP), Ýewropa Bileleşiginiň ileri tutýan proýekti “Nabukko” – birini saýlap tutmagy.
Azerbaýjanyň prezidenti Ylham Aliýew üstümizdäki aýyň başlarynda, bularyň haýsysy Azerbaýjana we onuň ýaranlaryna kabul ederlikli bolsa, şonuň ileri tutuljakdygyny aýtdy.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy Türkiýede gelnen ylalaşyk barada “Nabukkonyň” metbugat gullugynyň wekili Kristian Dolezalyň pikirini sorady. Dolezal bu hakda şeýle diýdi:
—“Nabukkonyň” “Şah-Deňiz” ýatagyndan we Azerbaýjanyň beýleki çeşmelerinden gaz akdyrmagy maksat edinýändigi belli zat. Şol sebäpden biz tagallalarymyzy Azerbaýjandaky gaz ýataklaryna gönükdireris. Biz bu barada iş alyp barýarys.
“Nabukko” Hazaryň gazy baradaky şertnamalar boýunça köp iş etdi. Paýdarlaryň her biri bu proýektiň gaz bilen üpjün edilmegini gazanmakdan ötri Azerbaýjan bilen Türkmenistanyň razylygyny almak üçin tagalla baryny etdiler.
Ýewropa Bileleşiginiň “Nabukko” proýektini güýçli goldamagynyň sebäbi onuň Ýewropanyň edil merkezine ýetirjek gazynyň beýlekileriňkiden köpdügi bolsa gerek. “Nabukko” şeýle hem gazy Ýewropanyň merkezine – Baumgartene, Awstriýa ýetirmegi wada edýär.
Türkmen gazyna zerurlyk
Ýöne bu turba öz doly güýjünde işläninde “Şah-Deňiz” ony doldurarlyk ýagdaýda däl. Dolezal bu meselede Türkmenistany agzaýar:
—“Şah-Deňiziň” belli bir mümkinçiligi bar, bu dogry. Ýöne biz goşmaça möçberiň-de bardygyny görýäris, ilki bilen Azerbaýjanyň özünde. “Nabukko” üçin ilkinji ädimde şunuň özi ýeterlik. Biz Türkmenistanda bar bolan potensialy-da görýäris. “Transhazar” turbasy barada hem gepleşikler dowam edýär.
Türkmenistanyň gaz baýlygynyň dünýäde 3-nji orunda durýan bolmagy ähtimal. Ýöne onuň şu wagta çenli Ýewropa gaz bermek barada gol çekişen ylalaşygy ýok. Munuň sebäbi Ýewropanyň dürli planlarynyň bardygyna garamazdan, şu çaka çenli turbanyň hiç bir sektorynyň çekilmänligi. Galyberse-de, Ýewropa Bileleşigi bilen söwda girişmegiň entegem türkmen gazynyň uly müşderisi bolan Orsýeti gaharlandyrmagy ahmal.
Ottawada (Kanada) Karlton uniwersitetinde Ýewropany, Orsýeti we Ýewraziýany öwreniş institutynyň ýokary derejeli alymy Robert Katler Türkmenistanyň bu tutumynyň üýtgäp gelýändigine ynanýar. Katler bu hakda şeýle diýdi:
—Berdimuhamedow ilkinji gezek jemgyýetçiligiň öňünde ozal aýtmadyk bir zadyny aýtdy. Ol hem Türkmenistanyň Ýewropany gaz bilen üpjün etmegi. Türkmen metbugatynda ozal edil şu sözleri aýtdy diýip, oňa salgylanylan mahaly ýok. Öten hepde onuň çet ýurtlardaky sarp edijileri gaz bilen üpjün etmegiň şertlerini, guramaçylyk ýollaryny derňäp, onuň ýerine ýetirilmegi boýunça döwlet komitetiniň döredilmegini oňlandygy habar berildi.
Azerbaýjan bilen Türkiýäniň sişenbe güni gol çekişen ylalaşygy Hazaryň gazynyň Ýewropa gowuşmagyna ýol açsa-da, edilmeli işler entek öňde.


text:
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedewde özüne çekiji we hat-da özüne maýyl ediji diýen ýaly bir aýratynlyklar bar. Elbetde, bu wezipäniň ozalky eýesi, häzirki wagt ýurda premýer-ministrlik edýän Wladimir Putin bilen Medwedewiň arasynda gije bilen gündiz ýaly tapawut bar.
Medwedew hakykat ýüzünde Putine bütinleý gapma-garşylykly şahsyýet. Medwedewden tapawutlylykda Putin adamlarda diňe sowuk täsir galdyrýar we ol öz garaýyşlaryny-da ýakymsyz terzde adamlaryň boýnuna dakmaklygy halaýan ýaly görünýär.
Medwedewiň ýaş ýigide mahsus joşgunlygy we özüne çekijiligi eýýäm adamlaryň belli bir toparyny, aýratynam Putiniň sekiz ýyllyk döwlet dolandyryşynyň käbir ýakymsyz taraplaryndan göwünleri suw içmedik Moskwadaky intellektuallaryň we kommentatorlaryň belli bir toparyny, özüne çekmegi başardy. Şol kommentatorlar hem ýakynda Medwedewi, göýä ruslaryň çeper eserlerindäki görnükli gahrymanlara meňzedýän äheňde, adatdan daşary hil-häsiýetli we moral garaýyşlara eýerýän gahryman hökmünde häsiýetlendirip, ýurduň metbugatynda köp makalalar bilen çykyş etdiler.
Makalalardaky Medwedew
Bu makalalarda Medwedew ýüreginiň töründe ynsanperwer we liberal duýgulary göterýän şahsyýet hökmünde görkezilýär. Şeýle hem ol göýä ýurdy henizem öz gysajynda saklap oturan Putiniň öz gysymyny iň bolmanda Nikita Hruşýowýň syýasatyndaky ýaly derejede gowşatmagyna garaşyp, pursat arap oturan lider hökmünde görkezilýär.
Şeýle seslenmeler aýratynam geçen aýyň başynda prezident Medwedewiň döwletiň geljegi bilen baglanyşykly ýazan göwrümli makalasynyň demokratik meýilli internet saýtlarynyň birinde peýda bolmagynyň yzy bilen has-da köpeldi. Özüniň şol göwrümli makalasynda Medwedew Orsýetiň demokratik ýol bilen ösüp biljekdigini, onuň syýasy sistemasynyň hem örän açyk, çeýe we köptaraply boljakdygyny nygtaýar.
Ýöne bu makalanyň aşagynda ýazylan kommentarileriň aglabasy welin tankydy häsiýetli bolup, olar hem esasan Medwedewiň juda badyhowa gürleýändigini we onuň sözleriniň hiç haçan-da anyk syýasata ýa-da herekete öwrülmeýändigini tankyt edipdirler.
Saýlawlardaky oýun
Geçen hepde Orsýetde gurnalan ýerli saýlawlarda Medwedewe özüniň näderejede demokratiýa meýillidigini görkezmek üçin örän gowy mümkinçilik döredi. Emma saýlawlaryň yzy bilen, geçen hepdäniň çarşenbe güni, Orsýetiň Döwlet Dumasyndaky oppozision partiýalaryň üçüsiniňem wekilleri geçirilen saýlawlaryň netijesine protest bildirip, Dumanyň zalyny gahar-gazap bilen terk etdiler. Olar bu saýlawlarda berlen sesleriň iş ýüzünde Putin tarapyndan dolandyrylýan ýurduň dolandyryjy partiýasy bolan «Ýedinaýa Rossiýa» partiýasynyň haýryna galplaşdyrylandygyny öňe sürdüler.
Bu oppozision partiýalaryň eden talaplaryna laýyklykda prezident Medwedew olar bilen ýüzbe-ýüz duşuşyp, olaryň şikaýatlaryny diňlemäge razy boldy. Elbetde, prezident bu fraksiýalaryň wekilleri bilen duşuşar, emma saýlawlarda «Ýedinaýa Rossiýa» partiýasynyň «şek-şübhesiz» ýeňiş gazanandygy baradaky onuň garaýşy welin, häzirlikçe üýtgewsizligine galýar.
Başga nämä garaşmalydy?
Eýse, Dumany terk eden ol partiýalar häzirki ýagdaýda nähilidir bir başga netijä garaşyp biljekdilermi? Bu partiýalar Putin bilen Medwedewiň arasynda nähilidir bir ideologik tapawudyň bardygyna ynanandyrlar diýip bolmasa gerek. Eýse, ýakynda Putiniň Medwedew bilen egindeşlikleri barada gürrüň edip, «Biziň ganymyz bir» diýmegi ýöne ýerdenmikä?
Megerem, Medwedewiň özem Putiniň «ak patasyny» almazdan, özüniň hiç haçan prezidentiň wezipesini eýeläp bilmejekdigine düşünýän borly. Döwlet lideri wezipesini eýeläli bäri geçen soňky 18 aýyň dowamynda ol nähilidir bir batyrgaýlyk talap edýän hiç hili beýanat bilen çykyş etmedi ýa-da Putiniň keýpini bozaýjak nähilidir bir ädim hem ätmedi.
Ýöne beýleki tarapdan, Medwedew Orsýetdäki metbugat azatlygynyň tabydynyň soňky çüýüni kakan adam hökmünde-de taryha girmese gerek. Ony, megerem, geljekki nesiller tagtyň hakyky eýesi tarapyndan şa tagtyna wagtlaýynça oturdylan ugurtapyjy syýasatçy hökmünde ýatlarlar.
Aslan Dukaýew Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Demirgazyk Kawkaz gullugynyň müdiri. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Owganystanyň resmileri ýurduň gündogarynda geçirilen howpsuzlyk operasiýalarynda 20-den gowrak “Talyban” söweşijisiniň öldürilendigini habar berýärler.
Owganystanda geçirilen operasiýalaryň iň ulusy Kabulyň günbataryndaky Wardak welaýatynda bolup geçdi. Şol harby operasiýada Owgan milli goşuny 16 sany “Talyban” söweşijisini öldürip, olara degişli ýaraglary, ulaglary we motosiklleri ele saldylar.
Wardak häkiminiň metbugat wekili, welaýatda polisiýanyň geçiren kiçiräk operasiýasynda ýene-de dört “Talyban” söweşijisiniň öldürilendigini aýtdy.
Şeýle-de Owganystanyň Lagman welaýatynyň resmileriniň berýän maglumatyna görä, owgan aňtaw gullugynyň işgärleri bilen “Talyban” söweşijileriniň arasynda bolan ýaragly çaknyşykda iki söweşiji öldürilipdir.
Owganystandaky bu operasiýalarda owgan howpsuzlyk gullugynyň 10 işgäri, şol sanda Nangarhar welaýatynyň barlag gözegçilik nokadyna amala aşyrylan hüjümde üç polisiýa işgäri öldürildi.


text:
Söýgüliňizi haýrana galdyrjak resept.
Egerde wagtyňyz az bolup, işden yadap gelen bolsaňyz, ýöne oňa garamazdan, söýgüliňizi begendirmek isleýän bolsaňyz, onda bu resept siziň üçindir. Bu az ýagly, pes kaloriýaly we taýýarlamasy aňsat reseptdir.
Kaloriýa çyzgyjy (1 adamlyk)
1 file, 198 gr gyzylbalyk eti ~ 412 kal.
1 iri ýaşyl sogan 89 gr ~ 54 kal.
Umumy kaloriýa = 466 kal.
Taýýarlamak üçin gerek wagt
15 minut.
Naharyň sagdynlyk çyzgyjy
Gyzylbalyk öz içinde vitamin A (göz üçin peýdaly), C, B6, Kalsiý we Magniý ýaly peýdaly minerallary we vitaminleri saklaýar.
Iri Ýaşyl sogan bolsa vitamin A, C, D, B6, B12we demir ýaly gerekli minerallara we vitaminlere baýdyr. Mundan başgada ýaşyl sogan adamyň içegesindäki soguljanlara garşy göreşmekde uly peýdasy bardyr.
Zeýtun ýagy bolsa naharyň tagamyny has hem gowulandyrýandyr.
Gerekli önümler (1 adamlyk)
► 198 gr. gyzyl balygyň gylçyksyz, arassa eti (file). Gyzylbalyk tapyp bilmeseňiz onyň ýerine som balygyny ýa-da lakga balygy ulanyp bilersiňiz. (Dykkat! Balyk file görnüşinde we gyljyksyz bolmaly). Gyzylbalyk supermarketlerde doňdurylan görnüşde satylýar.
► 2 sany iri ýaşyl sogan.
► 10 ml zeýtun ýagy, zeýtin ýagy bolmasa günebakar ýa-da mekgejöwen ýagyny ulanyp bilersiňiz.
► Öz islegiňiz boýunça pesto batyrmasy ýa-da owadanlyk üçin ýaşyl sogan.
Taýýarlanyş usuly:
Filelenen gyzylbalygy iki çümmük duz we burç bilen sepelemeli. Ilki burçlasaňyz, soňundan saja atjak wagtyňyz duzlasaňyz, gyzylbalygyň tagamy has süýji bolýar. Sebäbi duz balygy guradyp goýup, iýlen wagty balygyň bar tagamyny alýar.
Iri ýaşyl sogany ýuwmaly we onuň ak ýerini ulanmaly. Ýaşyl soganyň ak ýerini uzynlygyna kesmeli. Pessejik otda, azajyk zeýtun ýagyny aşagy galyň saçda gyzdyryp, ýaşyl sogany 5 minut bişirmeli. Bişiren wagtyňyzda duz bilen burçy atmaly. Ýaşyl sogan yumşan wagtynda sajyn aşagyny öçürmeli we aýratyn gapda ýylylygyna goýmaly.
Ýaşyl sogany bişiren sajyňyza azajyk zeýtun ýagyny gyzdyryň. Duzlanan we burçlanan gyzyl balygy orta otda her tarapyny 5 minut bişiriň. Haçanda balygyň daşy altynsow ýa-da pyrtykal renke eýe bolanda, balygyňyzyň taýyn boldugydyr.
Ilki bişirilen ýaşyl sogany, onson üstüne gyzyl balygy suratdaky ýaly goýuň. Gyzylbalygyň üstüne islegiňiz boýunça pesto batyrmasyny guýup bilersiňiz. Pesto batyrmasy supermarketlerde taýýar görnüşinde satylýar. Eger-de pesto tapmasaňyz, onyň ýerine owadanlyk üçin bişiren ýaşyl soganyňyzdan alyp, taýyn tagamy owadanlap bilersiňiz.
IŞDÄŇIZ AÇYK BOLSUN!
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Türkiýe 24-nji noýabrda özüniň Siriýa bilen serhediniň golaýynda Orsýetiň “Su-24” kysymly uruş uçaryny urup ýykany bäri Orsýetdäki türkler gorkunç wakalar bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar. Türkiýe tarapyndan ors söweş uçarynyň urlup ýykylmagyna Orsýet gahar-gazaply jogap berdi.
Orsýetde gurluşyklaryň dowam edýän sebitinde migrasiýa polisiýasy tarapyndan ençeme türk tussag edildi we türk zawodlaryna polisiýa tarapyndan duýdansyz salgyt reýdleri geçirildi. Gahar-gazaply orsýetlileriň ýüzlerçesi Türkiýäniň Moskwadaky ilçihanasynyň öňünde ýygnanyp, binanyň penjirelerini daşlady. Orsýetdäki türkler bolsa, polisiýanyň yzarlamalaryndan gorkup, metro münmekden gaça durýandyklaryny aýdýarlar.
Emma iň erbedi, Orsýetiň 90 müň çemesi ilatly türk jemgyýetiniň wekilleri, Kremliň Türkiýeden ar alyş çäreleri özlerine güýçli täsir ýetirip ugransoň, öz maşgalalaryny alyp Orsýeti terk etmelidiklerine düşünip başlana meňzeýär. Orsýetdäki türkleriň aglabasy gurluşyk işgärleridir.
Kabul edilen çäreler
28-nji noýabrda, ýagny Orsýetiň söweş uçary urlup ýykylandan dört gün soň, prezident Wladimir Putin Orsýetiň “milli howpsuzlygyny” berkitmäge we orsýet raýatlaryny “goramaga” gönükdirilen çäreleriň ençemesini kabul etdi. Onuň düzümine Orsýetiň Türkiýe bilen ýeňilleşdirilen wiza režimini ýatyrmak, iki ýurduň arasyndaky çarter uçuşlary duruzmak we Orsýetiň kompaniýalaryna şu aýdan başlap türkleri işe çekmegi gadagan etmek ýaly düzgünler girýär.
Bu ýagdaý sanksiýalaryň gönüden-göni täsiri ýetmeýän türklere-de öz täsirini ýetirjege meňzeýär.
Bu ýagdaý 34 ýaşly Umudyň hem Moskwadaky ýyllarynyň soňy boljaga çalym edýär. Ol türk kompaniýalaryna gurluşyk harytlaryny satýan ors kärhanasynda işleýär.
Ol eýýäm on ýyldan gowrak wagt bäri Orsýetiň paýtagtyny öz öýi saýýar we onuň Anna atly ors aýaly bar. Olaryň Roman atly 1 ýaşly ogly bar we ol Orsýetiň raýaty.
Jikme-jikleri jedelli waka
Umut “Ol [aýalym] örän gorkýar, ol näme boljagyny bilmeýär. Ol hemişe biz bu ýerde galarys we Roma hem şu ýerde ulalar öýdýärdi. Men indi bu ýerde gelejegimizi görüp bilemok. Biz öňümizdäki alty aýyň ýa-da öňümizdäki ýylyň dowamynda bu ýerden gitmegiň planyny düzmeli” diýip gürrüň berýär.
Orsýetiň söweş uçarynyň urlup ýykylmagy bilen bagly wakanyň jikme-jikleri jedelli bolup galýar, emma iki döwlet hem bir-biriniň aýagynyň aşagyny köwmegi dowam etdirýär.
30-njy noýabrda Orsýetiň premýer-ministriniň orunbasary Igor Şuwalow görülýän çäreleriň şu ýyl tamamlanmazdan ozal gol goýlan gurluşyk şertnamalaryna öz täsirini ýetirmejekdigini aýtdy. Umut munuň özüne ýene-de bir ýyl Orsýetde galmagyna mümkinçilik berjekdigine ynanýar.
"Olar ýurdy terk etmäge mejbur ediler"
Emma “Civic Assistance” atly hökümete degişli däl guramada migrasiýa işleri boýunça spesialist we tanymal adam hukuklaryny goraýjy Swetlana Gannuşkina sanksiýalaryň bulaşyk görnüşde kesgitlenendigini duýduryp, Orsýetdäki türkleriň gelejegi barada öz umytsyzlygyny beýan edýär.
Gannuşkina bu meselede şeýle diýýär: “Meniň pikirimçe, olaryň ählisi ýurdy terk etmäge mejbur ediler. Men kanuny taýdan nämäniň boljakdygyna doly düşünemok. Bu kanuny taýdan örän düşnüksiz, emma praktiki taýdan näme bolýandygyny biz [köplenç] görýäris”.
Orsýetiň söweş uçary urlup ýykylany bäri ors serhet gullukçylary köpsanly türk graždanlaryny Orsýete girmekden mahrum etdiler. Bu çäre Orsýet bilen Türkiýäniň arasyndaky ýeňillikli wiza režiminiň 1-nji ýanwara çenli öz güýjünde galýandygyna garamazdan, durmuşa geçirilýär. Gannuşkinanyň sözlerine görä, ol şu hepdäniň başynda bir gije öz tanşy tarapyndan oýadylypdyr we ol oňa Budapeştde ýaşaýan ýaş zenanyň Orsýete girjek wagty yzyna gaýtarylandygyny aýdypdyr.
Petisiýa
Kremliň metbugat wekili Dmitriý Peskowyň sözlerine görä, Orsýetde ýaşaýan türk maşgalalarynyň sany 200 müňe ýetýär.
Türkleriň ors aýallary Orsýetiň prezidentinden kömek sorap, Internetde onlaýn petisiýa gol goýdular.
Bu petisiýa 2-nji dekabra çenli 4 müňe golaý adam gol goýdy. Bu dokumente gol goýanlar ýurduň kanunçylygyny berjaý edýän türkleriň öz ors maşgalalary bilen Orsýetdäki wezipelerinde galyp, ýurduň Federal migrasiýa gullugynyň özlerine esassyz problemalary döretmeginiň öňüniň alynmagyna ýardam ediljekdigine umyt baglaýarlar.


text:
Pakistanyň öňki harby lideri Perwez Muşarrafyň sud işine seredýän ýörite sud onuň bank hasaplarynyň doňdurylmagy we emläginiň konfiskasiýa edilmegi barada karar çykardy diýip, 19-njy iýulda Muşarrafyň aklawçylary habar berdiler.
Öňki prezident Muşarraf sud diňlenişigine gatnaşmak üçin sud zalyna gelmänsoň, üç sudýadan ybarat toparyň başlygy Mažar Alam Mianhel bu baradaky karary çykardy. Muşarraf saglyk bejergisini almak üçin şu ýylyň mart aýynda Dubaýa gidipdi.
Şondan soň, sud Muşarrafy gaýybana sud edip bilmejekdigini aýdyp, sud diňlenişigini soňa goýdy.
Muşarraf ençeme, şol sanda ýurda dönüklik etmek we adam öldürmek aýyplamalary bilen ýüzbe-ýüz bolýar.


text:
Bu hepde hem Owganystan, hem-de Pakistan üçin ganly bir hepde boldy. Pakistanda mekdebe edilen hüjümde 145 töweregi çaga öldürildi, Owganystanyň Helmand welaýatynda banka, Owganystanyň paýtagty Kabulda howpsuzlyk güýçlerine garşy janyndan geçenleriň hüjümleri amala aşyryldy. Serhediň iki çetinde hem amala aşyrylan bu hüjümleriň jogapkärçiligini “Talyban” hereketi öz üstüne aldy.
Mälim bolşy ýaly, halkara güýçleriniň aglaba böleginiň Owganystany terk etmeli möhletiniň dolmagyna diňe 10 gün galdy. Eýse, olaryň Owganystany terk edýän wagtynda ýurt nähili ýagdaýda? 2014-den soň ýurtda, regionda ýagdaýlar nähili özgerer? Iň esasy sorag hem, Merkezi Aziýadaky döwletler 2014-den soňky bolup biljek ýagdaýlara taýýarmy?
Azatlyk Radiosy ýörite gepleşikler tapgyrynyň nobatdaky sanyny ynha şu tema bagyşlady. Söhbetdeşligiň myhmanlary:
Ilçi Maýkal Semple (Michael Semple) - Ýewropa Bileleşiginiň Owganystandaky missiýasynyň ýolbaşçysynyň ozalky orunbasary;
Ilçi Jon Herbst (John Herbst) – Birleşen Ştatlaryň Özbegistandaky ozalky ilçisi we düýbi Waşingtonda ýerleşýän Atlantik Geňeşiniň Ýewraziýa Merkeziniň ýolbaşçysy;
Dr. Braýn Williams (Dr. Brian Williams) - ABŞ-nyň MIT uniwersitetinde Yslam taryhy boýunça professor we Owganystan boýunça ençeme kitabyň, şol sanda general Dostuma bagyşlanan “Soňky meýdan komandiri” atly kitabyň awtory;
Brýus Paniýer (Bruce Pannier) – Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Merkezi Aziýa bagyşlanan “Kişlog owozi” blogunyň redaktory Brýus Paniýer,
Programmany Azatlyk Radiosynyň müdiri Muhammad Tahir alyp barýar.


text:
Ukrainanyň premýer-ministri Mykola Azarow oppozisiýany ýurtda syýasy dartgynlylyga bat bermekden saklanmaga çagyrdy.
Şol bir wagtda-da Ukrainada hökümetiň öz wezipesinden çekilmegini talap edip geçirilýän protestler dowam etdirilýär.
Azarow çarşenbe güni hökümet maslahatynda eden çykyşynda hökümetiň edara jaýyny gabawa alan prtotestçilere Konstitusiýany we beýleki kanunlary bozmakda günäli tapylanlaryň jogapkärçilige çekiljekdigini duýdurdy.
Potestler üçin esas
Azarow “köçe protestleri üçin esaslar aradan aýryldy” diýip belledi.
Şol bir wagtyň özünde-de oppozision kanunçykaryjylar parlamentiň çarşenbe günki maslahatynyň işini duruzdylar we öz talaplary ýerine ýetirilýänçä, kanun çykaryjy organyň işiniň öňüne böwet basmagy dowam etdirjegini duýdurdylar.
Oppozisiýa Ukrainanyň Ýewropa Bileleşigi bilen gatnaşyklary ýakynlaşdyrmak barada ylalaşyk baglaşmakdan ýüz öwürendigi we polisiýanyň protestçilere garşy zorluk ulanandygy sebäpli hökümetiň öz wezipesinden çekilmegini talap edýärler.
Mundan öň prezident Wiktor Ýanukowiç ÝB bilen assosiasiýa we erkin söwda boýunça ylalaşyga gol çekişligiň öňüsyrasynda bu ylalaşygy baglaşmazlyk ýüz öwrüpdi.
Ýanukowiçiň bu karary Ukrainada tutuş ýurt boýunça 2004-nji ýyldan bäri iň güýçli protestleri tutaşdyrdy. Ýekşenbe güni azyndan 350 müň adam Kiýewiň Garaşsyzlyk meýdanynda jemlendi. Mundan bir gün öň polisiýanyň protestçileriň garşysyna ulanan zorlugy protestleriň has-da güýçlenmegine sebäp boldy.
Orsýet bilen gatnaşyk
Ýanukowiç ÝB bilen ylalaşyga gol çekmezlik kararyny düşündirip, Ukrainanyň Orsýet bilen söwda gatnaşyklaryna zeper ýetirmek islemeýändigini aýtdy. Orsýet Ukrainanyň Ýewropa Bileleşigi bilen ylalaşyk baglaşmagyna garşy çykyş edýär.
Ukrainanyň parlamenti sişenbe güni geçiren ses berişliginde hökümete ynamsyzlyk bildirmekden ýüz öwürdi. Oppozisiýa öz protestlerini dowam etdirjekdigini aýtdy.
Birnäçe müň protestçi çarşenbe güni hem Garaşsyzlyk meýdanynda galdy.
Geçen dynç günlerinde Kiýewde polisiýanyň we protestçileriň arasynda bolan çaknyşyklarda dokuz adam tussag edildi.
Şol bir wagtyň özünde-de habar serişdeleri Ukrainanyň wise-premýeri Ýuriý Boýkonyň ikitaraplaýyn meseleleri, şol sanda tebigy gaz söwdasyny maslahat etmek üçin Moskwa gidendigini habar berdiler.
Ukraina Orsýetden has arzan bahadan tebigy gaz satyn almagy maksat edinýär.
Ukrainada dowam edýän syýasy krizise garamazdan, prezident Ýanukowiç ykdysady meseleleri maslahat etmek üçin Hytaýa sapar edýär.


text:
Çarşenbe güni Müsüriň Ýokary Konstitusion sudy prezident Muhammad Mürsüni bu suduň mertebesine garşy kampaniýa alyp barmakda aýyplady.
Ýokary Konstitusion suduň bu barada ýaýradan beýanaty Müsüriň sud häkimiýeti bilen prezidentiň arasynda ýüze çykan dartgynlylygy has-da güýçlendirdi.
Çarşenbe güni ýurduň kassasion we şikaýat sudlary-da tä prezident Mürsüniň öz ygtyýarlyklaryny artdyryjy permanlarynyň güýjüni ýatyrýança, işlemejekdiklerini yglan etdiler. Muhammad Mürsüniň täze ygtyýarlyklarynyň hatarynda onuň kararlaryna garşy hiç bir suduň höküm çykaryp bilmeli däldigi baradaky ygtyýarlyk hem bar.
Geçen hepde prezident Mürsüniň öz ygtyýarlyklaryny artdyryjy permanlara gol çekeli bäri bu waka tutuş ýurt boýunça protest demonstrasiýalarynyň möwjemegine sebäp boldy. Prezidentiň garşydaşlary ony öz-özüne diktatoryň ygtyýarlyklaryny bermekde aýyplaýarlar.
Sişenbe güni hem paýtagt Kairde we köpsanly beýleki şäherlerde onmüňlerçe adam protest demonstrasiýasyna çykdy. Çarşenbe güni polisiýa Kairiň merkezindäki Tahrir meýdançasyna ýygnanan protestçileri dargatmak üçin nobatdaky gezek göz ýaşardyjy gazlary ulandy.
Muhammad Mürsüniň özi özüniň bu soňky çärelerini Hosni Mübäregiň häkimiýetden çetleşdirilmeginiň yzy bilen başlanan demokratik özgerişlikleri goramak maksady bilen güýje girizilen wagtlaýyn çäre diýip düşündirýär.
Konstitusion suduň nägilelikleri
Çarşenbe güni Müsüriň Ýokary Konstitusion sudunyň metbugat sekretary bu suduň yslamçylara garşy iş alyp barýandygy barada prezident Mürsüniň bildiren aýyplamalaryny ret etdi.
Şu ýylyň iýunynda, Muhammad Mürsüniň prezidentlik kürsüsine eýe bolmagynyň öňýany Müsüriň Ýokary Konstitusion sudy yslamçylaryň agdyklyk edýän parlamentini dargatmak barada karar çykarypdy.
Ýokary Konstitusion suduň metbugat sekretary Maher Samy şol wakadan bäri bu suduň yzygiderli ýagdaýda basyşlara we hüjümlere sezewar edilip gelinýändigini aýdýar.
Prezident Muhammad Mürsüniň geçen hepde gol çeken kararlary indi aglaba agzasy ylamçylardan durýan we täze konstitusiýanyň taslamasyny işläp düzýän ýörite Geňeşiň Ýokary Konstitusion sud tarapyndan dargadylmak mümkinçiligini-de aradan aýyrýar.
Geçen hepde prezident Mürsi baş sudýalaryň bir topary bilen geçiren duşuşygynda öz täze ygtyýarlyklarynyň diňe “bitarap” meselelere degişli boljakdygyny aýtdy.
Ýöne, şol bir wagtyň özünde-de, ol özüniň täze ygtyýarlyklarynyň tä ýurtda täze konstitusiýa kabul edilýänçä hem-de parlament saýlawlary geçirilýänçä öz güýjünde galjakdygyny nygtady.
Muhammad Mürsüniň geçen hepde täze permanlara gol çekeli bäri geçirilen protest demonstrasiýalarynyň barşynda Müsürde azyndan iki adam ölüp, onlarça adam ýaralandy.


text:
Şenbe güni BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde Orsýet bilen Hytaý Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň wezipesinden çekilmegini talap edýän rezolýusiýanyň kabul edilmegine weto goýdular.
Nýu-Ýorkda geçirilen bu maslahatda Howpsuzlyk Geňeşiniň ähli beýleki 13 agzasy, şol sanda Birleşen Ştatlar, Fransiýa we Britaniýa bu rezolýusiýanyň taslamasyny goldap ses berdiler. Ýöne Orsýet bilen Hytaýyň razylygy bolmazdan, bu rezolýusiýanyň taslamasy kabul edilmeýär.
Arap Ligasynyň parahatçylyk baradaky planlaryny goldaýan bu rezolýusiýanyň taslamasy Siriýada geçiş hökümetini döretmekligi öňe sürmekden daşary, bu ýurduň häkimiýetleriniň adam hukuklarynyň iň bir fundamental prinsiplerini bozýan giň gerimdäki kampaniýasyny-da berk ýazgarýar.
Orsýet we Hytaý aladalary artdyrdy
Rezolýusiýanyň taslamasyna Orsýet bilen Hytaýyň weto goýmagyny Birleşen Milletler Guramasynyň we Günbatar ýurtlaryň resmileri berk tankyt etdiler.
Homs şäheriniň eteginde hökümet güýçleriniň protestçilere garşy geçiren operasiýasyndan soňky görnüşlerden biri. Homs, 3-nji fewral, 2012.
BMG-niň metbugat sekretary Martin Nesirki BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Munuň sözlerine salgylanmak bilen, Siriýanyň häkimiýetlerine halkara jemgyýetçiliginiň agzybirlikli sesini eşitdirmeli wagty bu goýlan wetonyň “Birleşen Milletler Guramasynyň we halkara jemgyýetçiliginiň oýnamaly rolunyň ähmiýetini pese düşürýändigini” nygtady.
Hytaýyň we Orsýetiň resmileri rezolýusiýanyň taslamasynda öňe sürülýän talaplar barada entek oýlanyşylmalydygyny mälim etdiler.
Şenbe güni Germaniýanyň Mýunhen şäherinde howpsuzlyk meselesi boýunça geçirilen konferensiýanyň çäklerinde eden çykyşynda ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton Siriýa baradaky rezolýusiýa babatynda Orsýet bilen umumy bir dil tapmaklygyň örän kyndygyny nygtady.
Ol “Siriýadaky iň bir ganly wakanyň bolan gününden soň hem, dünýä jemgyýetçiliginiň bu wakalary ýazgarmagynyň öňüni aljak bolýan adamlaryň bardygyny göz öňüne getirmek kyn. Meniň ol adamlardan sorasym gelýär: Howpsuzlyk Geňeşinde indi aýgytly ädim ätmek üçin bize ýene näme ýetenok?” diýip, özüniň aladasyny mälim etdi.
Näme etenok?
Orsýet bilen Hytaý Siriýadaky gandöküşiklere garamazdan, indi köp wagtdan bäri Siriýa babatynda aýgytly çäreleri göz öňünde tutýan rezolýusiýalaryň kabul edilmegine garşy çykyş edip gelýärler.
Bu gezek hem Orsýetiň resmileri, şol sanda Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow hem Siriýa barada ara alnyp maslahatlaşylan dokumentiň Siriýadaky içerki graždanlyk urşunda “haýsydyr bir toparlaryň tarapyny tutmak bilen, tarapgoý pozisiýany öňe sürýändigini” aýdyp, bu dokumenti edil häzirki görnüşde kabul edip bolmajakdygyny öňe sürdüler.
BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde Siriýa baradaky rezolýusiýanyň taslamasyna Orsýet bilen Hytaýyň weto goýmazynyň edil bir gün öňýany, anna güni siriýaly aktiwistler ýurduň Homs şäherinde 230-dan gowrak adamyň hökümet güýçleri tarapyndan öldürilendigini habar berdiler.


text:
Nýu-Ýorkda ýyllyk syýasy çykyşlar başlaýar
20-nji sentýabrda, 40 ýurduň wekili bosgunlara we migrantlara edilmeli kömekler barasynda täze teklipleriň iljinji tapgyryny hödürlediler.
26-njy sentýabrda 135 ýurduň döwlet we hökümet ýolbaşçysy, şol sanda onlarça ministr Ist-Riwerdäki jaýda global krizis, Siriýa konflikti, yslam ekstremistleriniň hüjümleri, uruşdan gaçan millionlarça bosgun we açlyk barada çykyş edip, dürli gepleşikler geçirerler.
BMG-nyň Baş sekretary Pan Gi Mun we ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama 71-ni Baş assambleýada iň soňky gezek çykyş ederler. BMG hemişe diýen ýaly halkara köpçüligiň ünsüni giň gerimde özüne çekmek üçin tanymallary, howp abandyrýan global problemalar barasynda çagyryş edýän dünýäniň ilçileri höküminde saýlap alýar.
BMG-nyň 71-nji Baş assambleýasynyň resmi açylyşy 13-nji sentýabrda amala aşyrylypdy. Şu çaka çenli eýýäm aktýorlar Leonardo DiKaprio we Maýkl Duglas, aýdymçy Stiwi Uander hem-de tanymal aklawçy Amal Kluni (Jorj Kluniniň aýaly) dagy çykyş edipdirler.
Leonardo DiKaprio we bütindünýä sil betbagtçylygy
DiKaprio 2014-nji ýylda daşky gurşawy goramak barasynda BMG-nyň bütindünýä ilçisi saýlanypdy. Ol şol ýyl Baş assambleýada çykyş edip, özüniň howanyň global ýylamagy babatda surata düşürilen “Siliň bosagasynda” (Before the Flood) atly dokumental filmini görkezipdir.
Onuň dokumental kinofilmi 21-nji oktýabrda halk köpçüligine hödürlener.
Ol: “Biz gaty köp wagtlap garaşdyk we eýýäm munyň netijesinde gaty köp heläkçilige duçar bolýarys. Ýöne men daşky gurşaw problemasynyň çözülmegi üçin tagalla edýän studentler, dünýä liderleri, işewürler, dini ýolbaşçylar, şeýle-de ata-eneler tarapyndan ekilen dünýäniň tohumyny görýärin. Hut şeýle tagalla we herekete biz berk yananyp, geljege umyt bilen garamalydyrys” diýipdi.
Maýkl Duglas we ýaragsyzlanmak
Tanymal aktýor ýadro ýaragsyzlanmagy we bikanun ýarag söwdasyndan ýüz öwrülmegi barasynda diýseň erjel çykyş edýär. Duglas eýýäm 1998-nji ýyldan bäri BMG-nyň bütindünýä ilçisi hökmünde çykyş edip gelýär we halkara köpçülige BMG-nyň tagallalaryny jar edýär.
Ol 16-njy sentýabrda Baş assambleýada eden çykyşynda, döwrebap dünýäniň aşa ýaraglanandygy sebäpli durnuksyzlygyň we howplaryň höküm sürýändigini nygtapdy. Ol: “Ýaragsyzlanmak - has howpsuz we durnukly, parahat, abadançylykly, şeýle-de has adalatly hem asuda dünýäniň döredilmeginde esasy çözgüt bolup durýandyr” diýipdi.
Amal Kluni we “YD”
Britaniýaly tanymal aklawçy Amal Kluni, ýagny meşhur “Hollywood” aktýory Jorj Kluniniň aýaly BMG-nyň Bas assambleýasynda eden çykyşynda, Gaga kazyýetine hödürlenmegi üçin “Yslam döwleti” toparynyň jenaýatlary barasynda delilnamalaryň jemlenmegini teklip edipdir.
Kluni BMG-nyň Baş assambleýasyna 23 ýaşyndaky Nadýa Murad atly öz müşderisi bilen bilelikde gatnaşypdy. Ol zenan kürtleriň ýezid diýen toparyna wekilçilik edipdir. Ol gyz 2014-nji ýylda “YD” toparynyň söweşijileriniň ejesi hem alty erkek doganyny öldürmeginden soňra, olaryň jynsy gatnaşyk üçin ulanylýan gul-gyrnagyna öwrülipdir. Kluni “YD” toparynyň bombalanmaly däldigini, gaýtam olaryň edýän “elhençlikleri we korrupsiýasy” üçin, sud jogapkärçiligine çekilmelidigini aýdypdyr.
Ol: “Toparyň söweşijileriniň bombalanmagy, gaýtam olaryň adamlaryň aňyny özgertmek üçin, geljekde alyp barjak propaganda tagallalaryna bähbitli bolar. “YD” belki, başga at bilen täzeden döräp biler” diýip çykyş edipdi.
Stiwi Uander we şikeslileriň meseleleri
Tanymal kör aýdymçy baryp 2009-njy ýylda BMG-nyň bütindünýä ilçisi saýlanypdyr. Ol Marrakeş şertnamasynyň durmuşa geçirilişi barasyndaky tagallalaryň belli bir bölegine garaýar. 2013-nji ýylda gol çekilen ol şertnama awtorlyk haky baradaky halkara şertnamalaryň bir bölegi hasaplanýar. Şertnamanyň esasy wezipesi – kör bolan şikeslilere çap edilýän metbugat serişdeleriniň elýeteriligini ýola goýmakdyr.
BMG-nyň 71-nji Baş assambleýasynda çykyş eden Uander öz ejesi barada söz açyp, özüniň kör bolany sebäpli maşgalasynyň çeken jebir-jepalaryny gürrüň beripdir. Uander hemişe öz ejesine, aslynda Hudaýyň özüne görmekden has beýik ukyby sowgat edendigini ýatladyp durupdyr.
Ol: “Siz diňe ýagşylyk eden mahalyňyz, dünýäniň ýazgydyny üýtgedip bilersiňiz. Hemme zatdan owal öz maşgalaňyzy söýüň. Öz akylyňyz, ruhuňyz we bedeniňiz üçin alada ediň. Dünýäniň ugruny ýagşylyga tarap üýtgetmek üçin, Hudaýyň size bagyş eden ukybyndan peýdalanyň” diýpdir.


text:
Fransiýanyň polisiýasy Parižiň demirgazyk-gündogaryny gabap, žurnala edilen heläkçilikli hüjümi amala aşyrmakda güman edilýänleriň gizlenip, azyndan bir adamy zamun alandygy çak edilýän ýerleri barlaýar.
Telewideniýede göni efirde görkezilen maglumatlarda polisiýanyň hüjümiň güman edilýän sebäpkärlerini Dammartin-en-Guele şäherçesinde gabandygy we häzirki wagtda gepleşikleri alyp barýandygy barada habar berildi.
Içeri işler ministrliginiň metbugat-wekili güman edilýän hüjümçiler doganlar Cherif we Said Kouachiniň senagat etrapçada polisiýanyň gabawynda saklanýandygynyň “doly derejede diýen ýaly ynamly” aýdyp boljakdygyny belledi.
Fransiýanyň içeri işler ministri Bernard Cazeneuve operasiýanyň güman edilýan hüjümçiler Cherif we Said Kouachini "ýaragsyzlandyrmak" ugrunda alnyp barylýandygyny mälim etdi.
Howpsuzlyk çäreleri
“Associated Press” agentligi operasiýanyň geçýän ýeriniň golaýynda ýerleşýän Charles de Gaulle aeroportunda uçarlar üçin niýetlenen iki ýoluň ýapylandygyny habar berdi.
“Air France” kompaniýasy pes beýiklikde uçýan dikuçarlar sebäpli özüniň iki sany uçarynyň uçuşyny yza tesdirip, aeroporta dolanmaga mejbur bolandygyny habar berdi.
Töwerekdäki mekdepler ýapyldy we raýatlardan öz öýlerinde galmak we çyralary söndürmek haýyş edildi.
Bu ýagdaý polisiýanyň Kouachi doganlary yzarlap ok atyşyň emele gelmeginiň yzýany başlandy. Munuň yzýanynda adam pidalary barada peýda bolan ilkinji maglumatlar ret edildi.
Güman edilýän hüjümçileriň elinde azyndan bir zamunyň, onuň hem zenan bolmagy çak edilýär.
7-nji ýanwarda Parižde “Charlie Hebdo” satiriki žurnalyň jaýyna edilen hüjümde 12 adam heläk boldy. Bu waka Fransiýada ýarym asyryň dowamynda iň gandöküşikli hüjüm boldy.
Fransiýanyň prezidenti Fransua Holland şeýle wakalaryň gaýtalanmazlygy üçin mümkin boldugyndan berk öňüni alyş çäreleri görmäge synanyşyk edilýändigini aýtdy.


text:
"Human Rights Watch" Gyrgyzystanyň Ýokary suduny geçen ýyl ýurduň günortasynda bolan etniki zorluk bilen bagly ölüm işine gaýtadan seretmäge çagyrdy.
Ýokary sud 8 sany etniki özbegiň, şol sanda geçen iýunda Bazarkurgan şäherinde polisiýa ofiseriniň öldürilmegine we birnäçe ofiseriň ýaralanmagyna ilteşikli tapylan tanymal hukuk goraýjynyň sud seljerişligine başlady.
Sud edilýän sekiz adam özleriniň tussaghanada urlup-ýenjilendiklerini aýdýarlar.
“Human Rights Watch” Ýokary suduň adam gynymalary barada aýdylýanlary derňemegini isleýär.


text:
Penşenbe güni Italiýanyň sudy bu ýurduň ozalky premýer-ministri Silwio Berluskonini polisiýanyň gizlin maglumatlaryny jemgyýetçilige aýan etmekde günäli tapyp, ony bir ýyl türme tussaglygyna höküm etdi.
Bu baradaky aýyplama 2005-nji ýylda Berluskoniniň eýeçiligindäki media korporasiýasyna degişli bir gazetiň polisiýanyň gizlin maglumatyny çap etmegi bilen baglanyşykly bildirildi. Bu gürrüňi edilýän maglumat Berluskoniniň syýasy garşydaşyny “paş etmek” maksady bilen çap edilipdi.
Indi Silwio Berluskoni suduň penşenbe günki hökümine garşy şikaýat suduna ýüz tutar diýlip garaşylýar. Onuň şikaýatyna garalýan döwürde ol azatlykda galyp bilýär.
Şu aý Silwio Berluskonä garşy ýene iki sany aýry-aýry sud diňlenişiginiň geçirilmegine garaşylýar. Olaryň biri salgyt galplyklary bilen, beýleki biri bolsa kämillik ýaşyna ýetmedik gyza jynsy taýdan el gatmakda bildirilýän aýyplamalar bilen baglanyşykly.


text:
Türkmenistanda çaga zähmetini ulanmak gadagan.
Bu barada kanun kabul edilenden soň ekerançylyk ýerlerinde çaga zähmetini ulanmagyň juda azalandygy habar berilýär. Emma muňa garamazdan garyp maşgalalaryň çagalary işlemäge mejbur bolýarlar.
Azatlyk Radiosynyň Germaniýadaky habarçysy Taher Şir Mohammadi tarapyndan taýýarlanan “Ýaşlar” programmasynda Amerikanyň Aşgabatdaky ilçihanasynyň türkmenistanlylara hödürleýän internet hyzmatyndan peýdalanmak, kitaphana, iňlis dili kursy ýaly mugt hyzmatlar barada hem maglumat berilýär.
Bular baradaky gepleşigi diňlemek üçin sahypanyň sag tarapynda ýerleşdirilen audio düwmäni basyň.


text:
Mähri Gurdowa
Hernäçe biri-birimiziň gylygymyzy öwrenýäs diýsegem, ýaşlykda adam tanamak kyn bolýan eken. Birek-birek bilen halaşylyp ýörülýän döwürde hiç kim özüniň pes gylygyny duýdurmaýar. Ýaramaz endigini bukup saklaýar.
Biziňkem şeýle boldy. Adamym bilen halaşyp durmuş gurdum. Kemini goýmadyk. Duşuşdyk, gürleşdik, söýüşdik. Men özümiň şonsuz ýaşap bilmejekdigimi duýdum. Ol hem maňa öýlenmese, başga kişi bilen ýaşap bilmejekdigini her duşuşygymyzda aýdýardy.
Hossarlar hem biziň söýgimize garşy bolup durmady. Guda bolundy. Toý tutduk. Il ýaly ýaşap başladyk. Bir çagamyz dünýä inipdi.
Bir gün men kir ýuwýardym. Adamym işdedi. Çaga oýanyp, aglap başlady. Men ýuwan kirlerimi serýänçäm, ony elime almadym. Arasynda sallançagy üwräp gaýdýardym hem-de ýuwan kirlerimi serýärdim. Gaýynenem daşaryk çykyp, maňa çagany aglatmazlygy, kir ýuwmagy soňa goýmagy tabşyrdy. Men gaýyneneme «bolýa» diýip, söz bersem-de, kirleri sermegi dowam etdim. Çaga birsyhly aglap duransoň, gaýynenem meniň üstüme gygyrdy. Gaharyna agzyna gelenini sögdem. Men ahyrsoňy elimdäki kirleri ýerde goýup, çaganyň ýanyna bardym. Gaýynenem yzymdan gelip, maňa ýene gygyrdy. «Men bir zat diýenimde, dessine diňlemelidir, ýogsam, meniň bilen oňuşmarsyň!» diýip, ol maňa öz gylygynyň ýowuzlygyny duýduryp gitdi.
Agşam adamym işden geldi. Ol biziň jaýymyza girmän, ejesiniň ýanyna bardy. Oňa çaý-suw bereýin diýip, daşaryk çykdym. Görsem, adamyma gaýynenem eýýäm nahar-çaý beripdir. Ol iýip-içip otyrdy. Men yzyma — öz öýüme girdim. «Ejesi bilen iýip-içýändir-dä» diýip, pikir etdim. Göwnüme hiç zat getirmedim. Adamym ýatar çagda düşek-ýorganlaryny-da alyp, ejesiniň tamyna ýatmaga gitdi. Men bu bolşa haýran galdym. Gaýynenemiň gykylyk ederinden çekinip, ondan hiç zat soramadym.
Ertesi güni «Enesi, nahar iýjekmi, çaý içjekmi, aýagyňy basyp bereýinmi?» diýen ýaly sözleri aýdyp, ýaranjaňlyk baryny edip, gaýynenem bilen gepleşdim. Agşamlyk adamym işden gelensoň, meniň ýanymda iýip-içdi hem-de gije öz ýerinde ýatdy.
Şeýle ýagdaýlar ençeme saparlar gaýtalandy. Men ahyr bir gün adamymdan munuň sebäbini soradym. Şonda ol maňa ejesiniň öýkelekdigini, diýeni edilmese, onuň derrew gaharynyň gelýändigini, şonda gelne jeza hökmünde ol ogluny öz ýanynda saklaýandygyny gürrüň berdi.
Adamymyň mugallym käri bar. Onuň bilen ýaşap ýörenime on ýyla golaý wagt geçdi. Üç çagamyz bar. Ejesi öýkelände adamymyň bizi taşlap gidip, ejesiniň tamyna gidip ýatmasy welin şu wagtam dowam edýär. Özem ol maňa: «Ejem bilen öýkeleşipsiň» hem diýenok. «Men gitjek» hem diýenok.
«Ýaraşypsyňyz, geldim» hem diýenok. Gaýynenemiň öýke tapan gün-ä gidýä, ejesiniň öýkesiniň ýazylan günem gelýä. Indi onuň bu bolşuna çagalarymyz hem düşünýärler. Olar gaýynenem bir zada öýkelän güni menden: «Eje, enem bilen sögüşdiňmi, kakam düşeklerini enemiň tamyna çekýä?» diýip soraýarlar.
Maşgalany bozmazlygyň hatyrasyna men adamyma «Näme üçin gidýäň?» hem diýemok, «Näme üçin gelýäň?» hem diýemok. Belki, ol ejesini has gowy görýändir, ony ynjydasy gelýän däldir. Eje-ogluň arasyna düşüp näme edeýin. «Ejelerem baky däl-ä. Goý, edenlerini edip ýaşasynlar» diýýän.
Mähri Gurdowa Ahal welaýatynyň ýaşaýjysynyň edebi lakamy.


text:
Gazagystanyň hökümet komissiýasynyň başlygy Umirzak Şukeýew ýurduň Žanaozen şäherinde girizilen adatdan daşary ýagdaý düzgüniniň möhletiniň uzaldyljakdygyny mälim etdi. Ol munuň sebäbini ýerli resmileriň muny haýyş edendikleri bilen düşündirýär.
Žanaozendäki adatdan daşary ýagdaý düzgüni 17-nji dekabrda bu şäherde ganly çaknyşyklara getiren bulagaýçylyklaryň ýüze çykmagynyň yzy bilen 20 günlük möhlet bilen girizilipdi.
Şol wakada polisiýa güýçleriniň protestçilere garşy ýarag ulanmaklary netijesinde azyndan 16 adam ölüp, 100-den gowrak adam ýaralanypdy.
Şäherdäki adatdan daşary ýagdaý düzgüniniň möhletiniň ýene näçe wagta uzaldyljakdygy barada häzirlikçe anyk maglumat alynmady.


text:
Eýranyň daşary işler ministriniň orunbasary Tähran baýlaşdyran uranlaryny ýurtdan çykarmaz, emma öz ýadro programmasynyň beýleki ugurlary babatda çeýelik görkezmäge taýýar diýdi.
Abbas Arakçi döwlet mediasyna “Biz baýlaşdyrmagyň möçberi, derejeleri we usullary barada gepleşik alyp bararys, emma (baýlaşdyrylan) materialy ýurtdan çykarmak Eýran üçin gyzyl çyzyk bolup durýar” diýdi.
Arakçi bu sözleri Ženewada sişenbe güni, prezident Hassan Rohani awgustda işe başlaly bäri Eýran bilen dünýä güýçleriniň arasynda ilkinji gezek geçiriljek iki günlük gepleşikleriň başlanmagynyň öňüsyrasynda aýtdy.
ABŞ, Britaniýa, Hytaý, Fransiýa, Orsýet goşmak Germaniýa, 5+1 döwletleri topary bilen gepleşiklere Eýranyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarif ýolbaşçylyk edýär.
Emma Arakçi Ýewropa Bileleşiginiň daşary syýasat başlygy Ketrin Aşton we 5+1 döwletleriniň wekilleri bilen boljak duşuşyga gatnaşýan eýran toparyna özüniň ýolbaşçylyk etjegini aýtdy. Ol Zarifiň diňe duşuşygyň açylyşyna gatnaşjakdygyny hem sözüne goşdy.
Umytlar we dowam edýän dawa
Iýunda Rohaniniň prezident saýlanmagy Eýranyň ýadro prgrammasynyň üstünde barýan on ýyllyk dawanyň gepleşikler arkaly çözülmegine bolan umydy ýokarlandyrdy. Günbatar güýçleri bu programmanyň ýadro ýaragly ýurda öwrülmek maksadyny nazarlaýandygyny güman edýärler, emma Eýran bu aýyplamalary ret edýär.
Eýranyň baş ýadro gepleşikçisi S.Jalili (S) ÝB-niň daşary syýasat başlygy K.Aşton bilen, Stambul, 15-nji maý, 2013.
Eýran özüniň elektrik toguny öndürýän stansiýalaryna zerur proses üçin uran baýlaşdyrmak hukugynyň bardygyny tekrarlaýar. Emma ol urany has ýokary derejede, ýarag maddasyny hem öndürip bolžak ýagdaýda baýlaşdyrmak isleýär.
BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi Eýranyň uran baýlaşdyrmagyny togtatmagyny talap etdi we bu ýurda garşy ysmaz ediji sanksiýalary girizdi.
Aprel aýynda, Gazagystanyň Almaty şäherinde geçirilen soňky tapgyr gepleşiklerde 5+1 döwletler topary, eger Eýran özüniň uran baýlaşdyrmak programmasyna çäklendirme girizse, sanksiýalary ýeňletmegi teklip etdi.
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri ýekşenbe güni Londonda Aşton bilen duşuşyp, ýapyk gapylaryň arkasynda Eýran barada gepleşik geçirýär.
Kerri Londona Kabuldan, Aziýa töweregine eden on günlük saparynyň aýagynda geldi.


text:
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň ýokary derejli resmisi Azatlyk Radiosyna Orta Gündogardaky gozgalaňlaryň 2009-njy ýylda köpçülikleýin anti-hökümet protestlerini başdan geçiren Eýran yslam respublikasyna hem täsir ýetirjegini aýtdy.
Döwlet departamentiniň demokratiýa, adam hukuklary we zähmet boýunça kömekçi sekretary Maýkl Pozner Eýranyň häzirki wagtda hiç bir reforma etmezden ýa-da öz aktiwistlerini basyp ýatyrmakdan «rahat tapyp», «özboluşly bir gamgyn bir pursaty» başdan geçirýändigini aýtdy.
Pozner ýaş eýranlylaryň arasyndaky nägileligiň we lapykeçligiň gaty uludygyny hem sözüniň üstüne goşdy.


text:
Mary welaýatynyň Peşanaly şäherçesinde täze Medeniýet öýi açyldy. Onuň 200 tomaşaça niýetlenen tomaşaçy zaly häzirki zaman zaly ýöriteleşdirilen ses we yşyklandyryş enjamlary, uly görkeziliş monitorlary bilen üpjün edilendir. Bu ýerde, şeýle hem konsertdir spektakllar bilen oba ýerlerine gelýän artistler bilen duşuşyklar hem geçiriler. Oba ýaşlarynyň zehininiň açylmagy üçin-de köp sanly gurnaklar, hususan-da, milli saz gurallaryny çalmagy öwrenmek, horeografiýa we hor sungaty, surat çekmek bilen meşgullanmak üçin gurnaklar göz öňünde tutulandyr.
Dürli döredijilik bölümleriniň iş alyp barmagy üçin informatika otagy, şekillendiriş studiýasy, grim, egin-eşik we beýleki otaglar bar. Giň egin-eşik goýulýan ýer we garbanyşhana hem medeniýet ojagyna gelýänleriň, tomaşaçylaryň hyzmatynda bolar.
Medeniýet öýüniň ýanaşyk çägi abadanlaşdyrylyp, gök zolak döredilendir. Woleýbol we basketbol oýnamaga niýetlenen hem-de çagalar meýdançalary hem şol ýerde ýerleşýär.
Peşanalykda açylan döredijilik merkezi soňky ýyllarda etrapda gurlan şeýle maksatly desgalaryň üstüni ýetirdi. Dürli medeni çäreleri geçirmäge we çeper höwesjeňler, folklor toparlarynyň hereket etmegine niýetlenen şeýle Medeniýet öýüniň ýakynda Mary welaýatynyň Ýolöten şäherinde hem açylandygyny bellemek gerek.


text:
Owganystanyň «Talyban» hereketi özüniň ýekşenbe güni Kataryň araçylygynda ABŞ bilen tussag alyş-çalşygy barada alnyp barylýan gepleşiklerden çykmak kararyna gelendigini, sebäbi munuň «çylşyrymlylyklarynyň» kändigini aýtdy.
Talybanyň sözçüsi Zabihulla Majahid Azatlyk radiosynyň Owgan gullugyna iberilen beýanatda bu kararyň Owganystandaky häzirki syýasy krizisiň netijesidigini aýtdy. Waşington Birleşen Ştatlaryň goşun seržanty, «Talyban» tarapyndan 2009-njy ýylda Owganystanda ýesir alnan Bow Bergdahlyň deregine Guwatanamo Beý türmesinde saklanýan bäş sany «talyban» tussagyny boşatmagy teklip etdi.
Bergdahl häzir Pakistanda, Hakgani topary tarapyndan saklanylýandyr diýip pikir edilýär.
Talybanyň beýanaty Owganystanyň Ýokary parahatçylyk geňeşi özüniň şenbe güni Dubaýda talyban delegasiýasy bilen parahatçylyk gepleşikleri üçin duşuşandygyny aýdanyndan soň geldi.


text:
Penşenbe güni Gazagystanyň hökümet resmileri syýasy bosgunlyk isläp Gazagystana baran 29 sany özbek raýatynyň yzlaryna – Özbegistana ekstradisiýa edilendigini habar berdiler.
Geçen ýyl Gazagystanyň Migrasiýa gullugy bu özbek raýatlaryna syýasy gaçybatalga bermekden ýüz öwrensoň, bu raýatlar Almaty şäherindäki izolýatorda tutuş bir ýyl gabawda saklanypdy.
Ynsan hukuklaryny goraýjy ýerli we halkara guramalary bu gürrüňi edilýän raýatlaryň Özbegistana dolanyp baran halatynda olaryň tussag edilmelere we gynalmalara sezewar edilmekleriniň mümkindigini aýdyp, bu barada alada bildirip gelipdiler.
Özbegistanyň bu raýatlary özlerine ýurduň häkimiýetleriniň dini ekstremizmde ýerliksiz aýyplama bildirýändiklerini aýdýarlar.


text:
Abraziw materiallar
Abraziw materiallar - materiallary, minerallary, dag jynslaryny, aýnany, keramik materiallary, agajy, derini, rezini we beýleki mehaniki işläp bejermekde ulanylýan gaty maddalar. Abraziw materiallar tebigy we emeli görnüşde bolýar. Tebigy Abraziw materiýallara almaz, korund, granit, naždak, kremen we b.; emeli Abraziw materiýallara bolsa elektrokorund, monokorund, kremninin, boruň karbidi, sintetik almaz degişlidir. Abraziw materiallar gatylygy, berkligi, özlüligi we daşky görnüşleri bilen tapawutlanýar. Abraziw materiýallaryň gatylygy ýörite gatylyk şkalasy boýunça kesgitlenýär. Abraziw däne köplenç kristalllik bölejik, käbir ýagdaýlarda bolsa monokristal görnüşinde bolýar. Abraziw ukyplylyk däneleriň kütelmegine çenli sürtülip aýrylýan materialyň gyryndysynyň mukdary bilen häsiýetlendirilýär we ol abraziw dänäniniň materialynyň fiziki häsiýetlerine hem-de üstünüň ýagdaýyna baglydyr. Abraziw materiallar abraziw ukyplylygy boýunça şeýle tertipde ýerleşýär: almaz, kub görnüşli bor nitridi, kremniý karbidi, monokroynd, elektrokorynd, naždak, çakmak daşy. Abraziw guralyň gatylygy uly tizlik bilen kesmäge mümkinçilik berýär. Mumuň özü birwagtda işleýän köp sanly tyglar bilen materialy ýeterlik derejede ýonmagy üpjün edýär. Abraziw materiallar abraziw gurallaryň formasyna we niýetlenişie baglylykda, abraziw gurallar berkidilen dänejikler görnüşinde ýa-da ýylmaýjy derijik, poroşok, pasta görnüşinde peýdalanylýar. Däneleriň ölçegleri elek analizi, suwuklykda çökdürmek ýa-da başga usullar bilen kesgitlenýär.


text:
Ýakyn wagtlarda Gaitide ýer yrandy we müňlerçe adam heläk boldy. Çagalar hem köp ejir çekdiler. Türkmenistan şu wagta çenli Gaitä ynsanpwerwerlik kömegi hökmünde 500 müň amerikan dollaryny iberdi.
Prezident Gurbanguly Berimuhamedow Ministrler Kabinetiniň mejlisinde gaitili çagalaryň Awazada dynç almagy boýunça şertleriň döredilmegi barada degişli ýolbaşçylara tabşyryk berdi.
Türkmenistanly çagalaryň hem tomusky dynç alyşy ýetip gelýär. Eýsem olaryň dynç almaklary üçin mümkinçilikler ýeterlikmi?
Azatlyk Radiosynyň Germaniýadaky habarçysy Taher Shir Mohammadi tarapyndan taýýarlanan “Ýaşlar” programmasynda türkmen prezidentiniň ýurtdaky demokratiýany we tussaglaryň ýagdaýyna jemgyýetçiligiň gözegçiligini güýçlendirmek baradaky çykyşy hem-de ýaş gyzlaryň kontrabandasyna garşy göreşde Täjigistanyň tejribeleri barada hem maglumat berilýär.
Bular baradaky gepleşigi diňlemek üçin sahypanyň sag tarapynda ýerleşdirilen audio düwmäni basyň.


text:
Salam www.tmhits.com
saýtymyzyň hormatly diňleýjileri we aýdym-saz muşdaklary !!! Tmhits topary milli türkmen aýdym-saz sungatyny dünýä derejesine çykarmak üçin batly gadamlar bilen öňe barýar. Ýakynda habar berşimiz ýaly saýtymyzyň " Store
" bölüminde ýer alan ýazgylar dünýä derejesinde satyşa çykaryldy. Häzirki wagtda bu ýazgylary aşakda görkezilen salgylardan görkezilen senesinden başlap satyn almana doly mümkinçilik bar :
Ýazgylar wagtlaýynça mp3 şeklinde satylýar we gysga wagtda ähli CD-leri ýazgy(album) görnüşinde-de size hödürlemegi maksat edinýäris.
Mundan başga-da Tmhits topary ýurdumyzyň tanymal aýdymçy-sazandalary bilen hemaýatçy hökmünde bile işlemegi maksat edinýär. We size ýokary hilli täze aýdymlary hödürlemek bilen goldawyňyza mynasyp bolmagy umyt edyär.
Üns bereniňiz üçin köp sag boluň !!!!
Iň gowy arzuwlar bilen Tmhits topary ...


text:
Müsüriň Port Said şäherinde geçirilen futbol oýnundan soň dörän çaknyşykda 74 adamyň ölendigini we müňe golaýynyň ýaralanandygyny ýerli telewideniýe habar berýär. Ölenleriň arasynda howpsuzlyk işgärleriniň hem bardygy aýdylýar.
Keselhana işgärleriniň maglumatyna görä, ölenleriň käbirleri pyçaklanypdyr.
Çaknyşyk çarşenbe güni “al-Masri” futbol toparynyň “al-Ahli” komandasyny 3:1 hasabynda ýeňmeginiň yzy bilen döredi.
Telewideniýe arkaly görekilen kadrlarda adamlaryň “al-Ahli” komandasynyň oýunçylaryny we janköýerlerini ýenjip durandygyny synlamak bolýar.


text:
"The Siberian Times" gazetiniň 5-nji maýda habar bermegine görä, Orsýetiň Sibir regionynda ýerleşýan Irkutsk şäheriniň mekdep okuwçylary ors diliniň elipbiýini indi täze syýasy reallygyň ýürekdeş kömegine daýanyp
, öwrenip bilerler.
Kremliň tarapdary bolan "Proýekt ulgamy" atly topar çagalara ors elipbiýiniň 33 harpyny öwrenmäge kömek diýip, bir täze harplyk kitabyny düzüpdir.
Harplyk çagaralara "A" harpyny Ukrainanyň orsýetçi topary bolan "antimaýdan", "Ýa" harpyny hem "Ýalta" sözi bilen öwredýär. Şeýle hem "P" harpy "Putini", "R" harpy hem "Russiýany" aňladýar.
Ýöne çagalaryň, portreti "berklik" düşünjesini suratlandyrýan agyr ýüzli adam (Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow) kim ýa "Berkut" (bürgüt) sözüni öwretmek üçin näme sebäpden uçup barýan haýbatly guşuň suraty däl-de, eýse Ukrainanyň dargadylan polisiýa güýçleri görkezilipdir diýip soramagy mümkin.
Ýa-da näme üçin "D" harpy esasy ors sozi bolan "Dom" (öý) ýa "Doç" (gyz") bilen däl-de, eýse Ukrainanyň "Donetsk" şäheri bilen baglanyşdyrylypdyr?
Häzirki reallyk
Täze harplygyň häzirki wagt üçin düzülendigine şübhe ýok.
Kitapda "G" harpy ors dilinde "serhet" sözüni aňladýar. "W" harpy hem ýüzi maskaly esgeriň suraty bilen "sypaýylygy" görkezýär. "Sypaýy Elipbiý" ukrain regiony Krymy mart aýynda Orsýete birikdiren "sypaýy" güýçleriň adyny göterýär.
"Proýekt ulgamy" täze düzülen harplygy şu ýaz Irkutskdäki ähli mekdeplere paýlamagy, tiz wagtda hem ony beýleki şäherlere-de ýetirmegi planlaşdyrýar. "Proýekt ulgamy": "Çagalar ene topragy söýmegi öwrenmeli, öz halkyny, medeniýetini hormatlamaly" diýýär.
"Taryh" sözi bilen öwredilýän "I" harpy Ikinji jahan urşunyň soňky günlerinde Berlinde Reihstagda Sowet Soýuzynyň baýdagyny oturdan Gyzyl goşunyň bir esgeriniň suraty bilen bezelipdir.
Şol bir wagtda-da çagalar Orsýetiň özünde öndürilýän smartfon "Ýotafonyň" belgisi bilen tanyş bolýarlar. "Ýu" harpy hem Orsýetiň tebigy gaz turbasy "Günorta akymy" görkezýär.
Edilýän tagallalar mekdep okuwçylaryna "Krym bilen Orsýetiň täzeden birleşmegini" düşündirmek üçin häkimiýet başyndaky "Bütewi Orsýet" partiýasynyň ýolbaşçylygynda alnyp barylýan "biz bilediris" atly kampanýanyň bir bölegi bolsa gerek.


text:
ABŞ-nyň uruş gämisi duşenbe güni Gürjüstana bilelikdäki tälim programmasyna gatnaşmaga geldi.
Tbilisidäki amerikan ilçihanasy ballistik raketa gorag sistemasy bilen enjamlaşdyrylan Montreý harby deňiz kreýseriniň Batumi portuna ýerli serhet goragçylary bilen geçiriljek üç günlük tälim okuwyna gatnaşmaga gelendigini aýtdy.
Orsýetiň Daşary işler ministrliginiň ýaýradan beýanatynda Moskwanyň bu hili ädimlere öz howpsuzlygyna wehim kökmünde garaýandygy aýdylýar.
Emma Gürjüstanyň daşary işler ministriniň orunbasary Nino Kalandadze Moskwanyň aladasyny ret edip, munuň Orsýete hiç bir dahylynyň ýokdugyny aýtdy.


text:
Penşenbe guni “L’ Orient Le Jour” gazetine beren interwýusynda Fransiýanyň goranmak ministri Jerar Longe NATO-nyň güýçlerini Özbegistanyň üsti bilen çykarmaklygyň özlerine çakdanaşa gymmat düşýändigini aýtdy.
Ýöne Jerar Longe munuň NATO üçin näçe pula durýandygyny aýdyňlaşdyrmady.
Ýylda 500 million dollar
Häzirki wagt Merkezi Aziýa regiony Owganystandaky NATO-nyň güýçleriniň demirgazyk tarapdan amala aşyrýan gatnawlarynyň ýeke-täk ýoly bolup durýar.
Fransiýanyň goranmak ministri Jerar Longe Owganystanda oldürilen dört sany fransuz esgeriniň yas çäresinde. Kabul, ýanwar, 2012.
Ýakynda media serişdelerinde peýda bolan maglumatlarda Birleşen Ştatlaryň Merkezi Aziýanyň üsti bilen Owganystana gatnadýan ýükleri üçin bu regionyň hökümetlerine ýylda 500 million dollar töweregi töleg töleýändigi öňe sürüldi.
Edil häzirki wagt NATO-nyň parahat ilat üçin howply bolmadyk ýükleriniň 75 prosente golaýynyň Owganystana Demirgazyk üpjünçilik ýoly arkaly, esasan hem Özbegistanyň üsti bilen eltilýändigi aýdylýar.
Fransiýanyň goranmak ministri Jerar Longe NATO-nyň goşunlaryny çykarmak üçinem edil häzir şu Demirgazyk üpjünçilik ýoluny ulanmaly bolýandyklaryny, emma munuň özlerine örän gymmat düşýändigini aýtdy.
Ol NATO ýurtlary bilen Pakistanyň gatnaşyklarynyň soňky wagtlar ýaramazlaşandygy sebäpli, bu çäreler üçin Pakistanyň territoriýasyny ulanyp bilmeýändiklerini mälim etdi.
Sowuklyga itergi beren zat
Geçen ýylyň 26-njy noýabrynda Pakistanyň serhet ýakasynda Birleşen Ştatlaryň geçiren howa hüjüminde 26 sany pakistanly esgeriň ölmegi özara gatnaşyklaryň has-da ýaramazlaşmagyna itergi beripdi.
Bu bolan waka protest hökmünde, Pakistanyň häkimietleri şol wakanyň yzy bilen bu ýurduň üstünden Owganystandaky NATO güýçlerine ýük daşalmagyny doňdurypdy. Mundan daşary, Pakistanyň hökümeti bu ýurduň territoriýasyndaky amerikan howa bazasynyň ýapylmagy barada-da karar çykardy.
Pakistanyň hökümeti Birleşen Ştatlaryň içi pilotsyz harby uçarlar arkaly Pakistanyň territoriýasyndaky nokatlara hüjüm leri amala aşyrmagyny bu ýurduň territorial bitewiligine we özygtyýarlylygyna bikanun daraşmak hökmünde baha berýär.
NATO-nyň gatnaw ýoluny Pakistanyň ýapmazyndan öňem NATO güýçleri Merkezi Aziýanyň üstünden geçýän Demirgazyk üpjünçilik ýoly arkaly köp ýük geçirýärdi.
Bu baradaky meseleler NATO-nyň 2008-nji ýylda Buharestde geçiren sammitinde Türkmenistanyň we Özbegistanyň prezidentleriniň gatnaşmagynda giňişleýin ara alnyp maslahatlaşylypdy. Şol maslahat hem Demirgazyk üpjünçilik ýolunyň üstünlikli ulanylmagyna giň ýol açypdy.
Gepleşikler dowam edýär
NATO ýurtlary 2014-nji ýyla çenli özleriniň Owganystandaky güýçlerini bu ýurtdan doly çykarmaklygy planlaşdyrýarlar.
Fransiýanyň goranmak ministri Jerar Longe Pakistan bilen ýaramazlaşan gatnaşyklaryň fonunda NATO-nyň öz goşunlaryny we tehnikasyny çykarmaklygyň esasy ýoly hökmünde Merkezi Aziýanyň üstünden geçýän Demirgazyk üpjünçilik ýoluny ulanmaklygy göz öňünde tutýandygyny aýtdy.
Onuň aýtmagyna görä, bu meseleler barada häzirki wagt Özbegistanyň we Täjigistanyň hökümetleri bilen gepleşikler alnyp barylýar.
NATO-nyň Demirgazyk üpjünçilik ýoly Latwiýadan başlanyp, Orsýetiň, Gazagystanyň we Özbegistanyň üstünden geçýär. Mundan daşary, NATO edil häzirki wagt öz harby maksatlary üçin Täjigistandaky we Gyrgyzystandaky harby bazalaryny-da ulanýar.


text:
Wladimirownanyň prokuraturanyň garşysyna suda ýüz tutmagyna sebäp bolan zat öten ýyl Orsýetiň iň soňky patyşasy Nikolaý II-njiniň we onuň maşgalasynyň 1918-nji ýylda bolşewikler tarapyndan öldürilmegi boýunça derňew işleriniň ýapylmagy. Prokuratura bu işde aradan köp wagtyň geçendigini aýdýar.
Madridde doglan 56 ýaşly Maria Wladimirowna: “Bu jenaýat işine garamagyň dowam etdirilmegi Orsýetiň ganly sowet geçmişinden dynmagy üçin zerur” diýýär.
Bu dawanyň özenini emele getirýän “Orsýetiň iň soňky patyşasynyň öz maşgala agzalary bilen birlikde öldürilmegine bir adaty jenaýat diýip garamalymy ýa-da ol syýasy sebäbe görä berlen ölüm jezasymy?” diýen sorag.
“Baş prokurorlyk bu jenaýat işini derňemegi goýbolsun etmegini patyşa maşgalasy adaty jenaýatyň pidasy boldy diýmek bilen delillendirmegini dowam etdirýär” diýip, Moskwada Maria Wladimirownanyň ýolbaşçylygyndaky “Orsýetiň Patyşalyk öýi” diýilýäniň býurosynyň sözçüsi Aleksandr Zakatow aýdýar.Nikolaý II 1918-de öldürildi
Nikolaý II-njini aýaly we 5 çagasy bilen birlikde 1918-nji ýylyň iýulynda bolşewikler atyp öldüripdiler. Tutuş sowet döwründe hem patyşa maşgalasyna “halk duşmany” diýen tagma basyldy.
Wladimirowna häzir 1918-nji ýylda öldürilen Romanowlar maşgalasynyň beýleki agzalarynyň hem hukukynyň dikeldilmegi ugrunda göreşýär.
Zakatowyň garaýşyça, Orsýet öz geçmişi bilen arasyny belli etmeli: “Syýasy repressiýa uçran adamlaryň hukugyny dikeltmek baradaky kanunda syýasy repressiýadan pida çekenleriň hemmesiniň hukugynyň dikeldilmegi aýdylýar. Gürrüňi edilýän patyşamy, daýhan ýa işçi, tapawudy ýok. Totalitar režim millionlarça adamyň başyna ýetdi”.
Biz ondan pida çekenleriň hemmesiniň hukugyny dikeltmesek, terror ýatmaz.
Zakatow olaryň barynyň hukugy dikeldilmeldigini aýdýar. “Biz ondan pida çekenleriň hemmesiniň hukugyny dikeltmesek, terror ýatmaz”.
Ýöne Romanowlar maşgalasynyň agzalarynyň arasynda bu pikire goşulmaýanlar-da bar.
“Olaryň hukugyny nämeden dikeltjek. Olar sud tarapyndan günäli tapylanok. Patyşa, onuň aýaly we çagalary rehimsizlik bilen öldürildi. Men olaryň hukugynyň dikeldilmeginde bir peýdanyň bardygyny göremok” diýip, 87 ýaşly şazada Nikolaý Romanow aýdýar.
Romanow nämeleriň bolandygyny hemmeleriň bilýändigini öňe sürýär. “Ýöne munuň häzirki durmuşa täsiri ýok. Orslary gyzyklandyrýan zat – asuda ýaşap, işli bolmak, çagalara gelejekde näme zatlaryň garaşýanlygyny bilmek”.


text:
Amerika bile tanyş boluň! Amerika Bibi atly bir puştun enesi bütin ömri öz kakasynyň “amerikan arzuwy” bolup ýaşady.
Tedi Bazar obasy Pakistanyň demirgazyk-günbatarynda ýerleşýär. Ýurduň demirgazyk-günbatarynda ilat tire-taýpa bolup ýaşaýar. Amerika Bibi özüniň täsin ady bilen oba ýaşaýjylaryndan saýlanýar.
65 ýaşly pakistanly ene öz adynyň kakasy Ahtar Muniriň bitmedik arzuwynyň hormatyna dakylandygyny aýdýar.
Ahtar Muniriň arzuwy
Ahtar Munir Ikinji jahan urşy tamamlanansoň, bolelin durmuşy gözläp, obasyny terk edýär we Amerika göçýär. Ýöne onuň arzuwy amala aşmaýar.
Amerika Bibi bu barada şeýle gürrüň berýär: “Meniň kakam ýaş wagty Amerika gitmäge höwesli ekeni. Şonuň üçin ol Amerika diýip ýola çykýar we ilki Hindistana barýar. Ol ýerden hem Birleşen Ştatlara gitmek üçin gämä münýär. Meniň kakam mawy gözli, gelşikli adamdy ýöne ol sowatsyzdy. Ol gämide oturan wagty gazeti ters tutup okap oturan ekeni. Bu ýagdaý onuň tussag edilmegine getirýär. Ol Mumbaýa ugradylýar we şol ýerde ol ömrüniň üç ýylyny tussaglykda geçirýär.”
Munir türmeden boşansoň öz obasyna dolanýar we ol ýerde durmuş gurýar. Toý edenlerinden bir ýyl soň olaryň çagalary bolýar we Munir “başa barmadyk arzuwlarynyň hatyrasyna” öz gyzyna Amerika diýip at goýýar.
Amerika Bibi
Amerika Bibi çagalyk döwründe öz adyna buýsanardy. Sebäbi ol öz adynyň kakasynyň iň halaýan ýurdunyň adydygyny bilýän ekeni. Muňa garamazdan, oňa dakylan at käwagt düşünişmezliklere sebäp bolýardy.
Amerika Bibi çagalygyny gurply maşgalada geçirýär. Ol Haýber obasynda taýpa baştutanynyň öýünde önüp-ösýär. Şol döwürlerde gürrüňi edilýän obada asudalyk we parahatçylyk höküm sürýän ekeni.
Ýöne bu günki gün Pakistanyň tire-taýpa regionlarynda yslamçy goşunlar agdyklyk edýär. Yslamçylar regiondaky howpsuzlyk güýçlerine we mekdeplere yzygiderli hüjümleri amala aşyrýarlar.
Şol bir wagtyň özünde ýerli ýaşaýjylaryň Amerika bolan garaýyşlary-da birnäçe ýylyň dowamynda düýbünden üýtgedi. Käbir oba ýaşaýjylary Birleşen Ştatlaryň regiona edýän dron hüjümlerinden nalaýarlar. Ýöne her niçik hem bolsa, golaýdaky beýleki obalara edilýän dron hüjümleri bilen deňeşdireniňde, bu ýere kän bir hüjüm edilenok.
Amerika Bibiniň aýtmagyna görä, käwagt onuň agtyklary okuwdan gelip, onuň bilen “sene-mene” edýän ekenler. Muňa bolsa onuň iliňkä meňzemeýän ady sebäp bolýan ekeni.
“Olar maňa käwagt ‘näme üçin şonça adyň içinden saýlap, saňa şu ady dakypdyrlar’ diýip gaharlanýarlar.” Diýip, Amerika Bibi gürrüň berýär.
Adyny göterýan ýurt
Amerika Bibi adyny göterýän ýurdy barada köp zat bilmeýär. Onuňça, “Amerika - nirededir bir ýerlerdäki güýçli döwlet”.
“Adamlar maňa: ‘Sen edil Amerika ýaly güýçli diýýärler. Sebäbi men elmydama halkymyz üçin bir zatlary etmäge çytraşýaryn” diýip, Amerika Bibi gürrüň berýär we “Boş wagtlarymda radio diňlemegi halaýaryn” diýip, öz sözleriniň üstüni ýerirýär.
Ol hem edil öz kakasy ýaly sowatsyz, ýöne şonda-da onuň başy dik, ruhy belent.
Amerika Bibiniň ýüreginde kir-kimir ýok. Ol özüniň tutanýerliligi we gaýduwsyzlygy bilen tanalýar. Haýberli žurnalist Fazl Rabiniň pikirine görä, Amerika Bibi obanyň iň täsirli aktiwistlerinden biri.
“Ol obada ýollaryň bejerilmegi we obanyň elektrik togy bilen üpjün edilmegi üçin halky iş taşlaýşa çagyran adamlardan biri. Şeýle-de ol oba ilatyny gyzyklandyrýan meseleler barada ýerli häkimiýetler bilen duşuşýar” Diýip, žurnalist Fazl Rabi gürrüň berýär.
Amerika Bibi özüniň ýaşlykda bilim alyp bilmändigine gynanýar. Sebäbi onuň ýaşlyk döwründe golaý-goltumda gyzlar okar ýaly mekdep ýok ekeni.
Arzuw
“Bu günki gün men Pakistanda ähli gyzlaryň mekdebe gatnaýandygyny öz gözlerim bilen göresim gelýär” diýip, ol öz islegini aýan edýär.
Amerika Bibi öz kakasy hakda ýene-de şeýle gürrüň berýär: “Men bilimi kakamdan aldym. Ol örän dana adamdy. Kakam geçirilýän geňeşlere gatnaşyp, halkyň meselelerini çözmek ugrunda göreşerdi. Ol meniň üçin danalyk mekdebidi. Meniň häsiýetimiň kemala gelmeginde agamyň hem roly uly.”
Amerika Bibi özüniň Tedi Bazarda ýaşaýan aýal-gyzlaryň ýetip biljek iň ýokary belent sepgidine ýetendigini aýdýar. Onuň üç ogly, üç gyzy we köp sanly agtygy bar.
Ol özüne degişli öýde adamsy we uly oglunyň maşgalasy bilen bile ýaşaýar. Amerika Bibiniň uly ogly Ýar Muhammet oba mekdebinde mugallym bolup işleýär.
Amerika Bibi: “Men haçanam bolsa bir gün kakamyň gitmek islän ýurduna baryp görmegi arzuw edýärin. Ýöne, bilmedim-dä, men ol ýere gidip bilermikäm? Sebäbi meniň maddy ýagdaýym kän bir gowy däl we men sowatsyz” Diýýär.
Garry ene: “Amerika gelejekde agtyklarymdan biri gidip görse-de razy” diýip, umyt edýär.


text:
Owganystan bilen serhetdeş Päkistanyň günorta Weziristan etrabynda “Talyp” hereketiniň söweşijileriniň pozisiýalaryny awiasiýa bombalapdyr.
Talyplaryň hepdäniň Şenbe güni eden hüjümine jogap hökmünde, aswiasiýanyň iki obýekte zarba urandygy habar berilýär. Talyplaryň hüjüminde iki esger ölüp, dördüsi ýaralanypdyr.Hepdäniň altynjy güni talyplaryň türgenleşik geçirýän lagerleriniň oka tutulandygyny, netijede azyndan 20 söweşijiniň ýok edildendigini Päkistan häkimiýetleri habar berdi.
Päkistan häkimiýetleri talyplaryň harby lideri Beýtulla Mehsudyň diri ýa-da öli ele salynmagyna getirip biljek maglumat üçin, 615 müň dollar baýrak belläpdir. Metbugatda çap edilen bildirişde, Mehsudyň elinde bigünä adamlaryň ganynyň bardygy aýdylýar.
Mehsudyň gizlenýändigi çak edilýän ýurduň demirgazyk-günbatar etraplaryny birnäçe hepde bäri Päkistanyň harby howa güýçleri bombalaýar. Ýer üsti operasiýalaryň hem ýakynda başlanmagyna garaşylýar.
Mundan öň ABŞ, Päkistandaky talyplaryň liderini tutmak üçin bäş million dollar baýrak belläpdi.


text:
Rus sudy guramaçylykly jenaýatyň başynda durmakda güman edilýän we Birleşen Ştatlarda gözlenýän adamy deslapky tussaghanadan azatlyga goýberdi. Içeri işler ministrligi Semen Mogilewiçiň Anna güni girew esasynda goýberilendigini, sebäbi onuň tussag möhletiniň gutarandygyny aýtdy.
Ol 2008-nji ýylyň ýanwarynda salgyt tölemekden gaçmakda aýyplanyp tussag edilipdi. Onuň tussag edilmegi Orsýet bilen Ukraina arasyndaky köp milliardly gaz söwdasy bilen ilteşiklidir öýdülýer.
Birleşen Ştatlar Mogilewiçi Gündogar Ýewropada guramaçylykly jenaýat guramasyny döretmekde aýyplaýar. Bu gurama neşe, ýarag gaçakçylygy, jelepçilik we pul ýuwmak bilen ilteşikli hasaplanýar.


text:
Eýranyň iň uly mobil aragatnaşyk kärhanalaryndan biri öz müşderilerine ugradan SMS-i sebäpli kanunçylyk taýdan kynçylyklara uçrady. Ol sünni musulmanlaryň sylanýan beýik şahsyýetine, ýagny dört çaryýarlaryň birine dil ýetirmekde aýyplanýar.
SMS arkaly sorag
Geçen hepde esasan sünnüleriň ýaşaýan ýeri bolan Sistan-Bulujystan welaýatyndan bir prokuror "Irancelle" onuň öz abonentlerine ugradan soragy sebäpli nägilelik bildirip, suda ýüz tutdy.
SMS arkaly abonentlere ugradylan soragyň mazmuny şeýle: “Ymam Alynyň döwründe haýsy kazy iblisiň alyna gidipdir?”.
SMS ýaryşyna gatnaşyjylara berlen bu sorag test görnüşinde bolup, olar iki jogapdan birini saýlamaly edilipdi. Jogaplaryň birinde hem sünni we şaýy musulmanlaryň arasynda jedelli çekeleşikleriň çeşmesi bolan Omaryň ady bardy. Ýagny, soragdan çen tutup, berilmeli jogapda Omar şeýtanyň alyna giden bolmagy ahmal diýen netije çykýardy. Bu ýagdaý hem sünnülerde nägilelik döretdi.
Omar Muhammet pygamberiň yzyny ýöreden ikinji halyfdy we ol Aly we beýlekiler bilen bir hatarda “Raşidun Halyfdan”, ýagny dört çaryýarlardan biridi.
Şaýylaryň ynanjyna görä bolsa, Muhammet pygamberden soň iň dogry we adalatly baştutan Aly hasaplanýar, beýleki üç halyfa, şaýylaryň ynanjyna görä, kabul edilmeýär.
Agzalýan SMS Eýrandaky sünni azlyklaryň degnasyna degdi we olar "Irancelle" garşy boýkot yglan etdiler.
Eýrandaky sünnüler
Eýranda näçe sany sünnüniň ýaşaýandygy barada resmi hasabat ýok . Käbir çaklamalara görä, ýurduň ilatynyň 10 göterimi sünnülerden ybarat. Köp wagtdan bäri ýurduň içinde ýaşaýan sünnüler özleriniň Eýran häkimiýetleri tarapyndan ýekirilýänliklerinden we kemsidilýändiklerinden arz edip gelýärler.
”Irancelliň” öz abonentlerine beren soragyna protest bildirýän admalar berlen soragyň sünni ynanjyny kemsidýändigini aýdýarlar.
Facebook sosial ulgamynda açylan "Campaign to Boycott Irancell", ýagny “Irancelli" boýkot etmek ugrundaky kampanýa" atly sahypada bu barada şeýle diýilýär: "Irancell" Hezreti Omary äsgermezlik bilen diňe bir sünnüler tarapyndan hormatlanýan beýik şahsyýeti kemsidenok, eýsem beýle etmek asyrlardan-asyrlara aşyp gelýän Eýran medeniýetini we siwilizasiýasyny hem kemsitmek bolýar".
Sistan we Bulujystan welaýatynda, şeýle hem Kürdüstan welaýatynda ýaşaýan sünni raýatlaryň özleriniň "Iransellden" alan SIM kartalaryny çykaryp zyňandygy habar berilýär.
Sylanýan köp sanly sünni kethudalar hem mobil aragatnaşyk kärhanasynyň bu eden ýalňyşy üçin protest bildirip, olary halkdan ötünç soramaga çagyrdy.
Eýran sünnüleriň ruhany lideri we Zahedandanda okalýan juma namazlarynyň ymamy Molawi Abdolhamid "Irancelli" diňe bir sünnülerden ötünç soramaga däl, eýsem şaýylardan hem ötünç soramaga çagyrdy. Sebäbi islendik dini ynanjyň kemsidilmegi bütin halklar üçin oňaýsyz ýagdaý döredýär diýip, ol bu ugurdan öz pikirini beýan etdi.
Sünni kanunçykaryjylar hem kompaniýanyň garşysyna protest bildirip, kazyýeti agzalýan mobil aragatnaşyk kompaniýasynyň işine çynlakaý çemeleşmäge çagyrdy.
Sünni kanunçykaryjylaryndan 18 sanysy 18-nji iýulda geçirilen parlament mejlisiniň öňisyrasynda ýaýradan öz beýanatynda şeýle diýýär: "Biz Eýran parlamentiniň sünni agzalary hökmünde sünni ynançlaryna zyýan berýän, oňa şek ýetirýän we dil ýetirýän islendik hereketi gönüden-göni yslamyň pygamberi Muhammet pygamberiň garşysyna edilen hereket hökmünde kabul edýäris we olary berk ýazgarýarys".
“Bilgeşleýin edilmedik ýalňyşlyk
"
"Irancell" jedellere reaksiýa bildirip, taýýarlanan soraglaryň mazmunyna we kanunylygyna jogapkärçiligi soraglary taýýarlaýan kompaniýanyň üstüne ýükledi.
Soraglary taýýarlan “Golden Key” kompaniýasy bolsa jedelli soragyň “bilgeşleýin edilmedik ýalňyşlykdygyny” aýtdy we olar bütin musulmanlardan “çyn ýürekden” ötünç soraýandyklaryny äşgär etdiler.
“Golden Key” kompaniýasynyň dolandyryjysy Jawad Zamanzadeh ýarym resmi pars habar agentligine beren interwýusynda mobil operatoryň sünnülerden arz-şikaýatlary kabul edip başlan badyna, bäsleşigi togtadandygyny aýtdy. Şeýle-de ol öz kompaniýasynyň ýakyn wagtda “yslam äleminde agzybirlik” şygary bilen täze bir bäsleşik geçirmäge taýýarlanýandygyny habar berdi.
Jawad Zamanzadeh beýle gödek ýalňyşlygyň mundan beýläk hiç haçan gaýtalanmajakdygyna söz berdi.
Ötünç soralsa-da...
Elbetde, bu soralan ötünç kazyýetiň işine täsir edip bilmedi.
18-nji iýulda Sistan we Bulujystan welaýatynyň merkezi şäheri bolan Zahedan şäheriniň prokurory Muammet Marziah "Irancelle" sünni musulman ynanjyny kemsidip, halk köpçüligini biynjalyk edeni üçin oňa günä bildirlýändigini habar berdi. Marziah "Irancelliň" bu etmişi bilen sünni we şaýy musulmanlaryň arasyndaky jebislige we agzybirlige şikes ýetirendigini öz sözleriniň üstüne goşdy.
“Eýranyň dini lideri Hameneýiň çykaran pitiwasynda aýdylşy ýaly, sünnüleriň gymmatlyklaryna şek ýetirmek hem haramdyr, şonuň üçinem bu kanunyň bozulmagydyr. Şonuň üçinem 'Irancelliň' bu etmişiniň jenaýatdygy we kanunçylyga şikes ýetirýändigi subut edilen hakykatdyr" diýip, Marziah Eýran habar saýtlarynyň birinde aýdýar.
"Irancelle" näme jeza beriljekdigi entek belli däldi.
Ruhany lider Abdulhamid öz beýanatynda prokurora bu mesele boýunça suda ýüz tutany üçin minnetdarlyk bildirdi we öz tarapdarlaryny soralýan ötünji kabul etmäge, bagyşlamaga çagyrdy.
Kompaniýanyň ötünç soramagy "Irancelli" boýkot etmäge gatnaşan kanunçykaryjylar, ruhanylar we resmiler tarapyndan hoşallyk bilen garşylandy we “örän oňat sepgit” diýlip atlandyryldy. Ruhany lideri bu ötünç beýleki iş alyp barýan kompaniýalara, media toparlaryna we guramalara göz bolsun, olar hem halkyň dini ynançlaryny kemsitmezlik üçin ägä bolsunlar diýdi.
19-njy iýulda "Irancelle" garşy boýkot kampanýasyny alyp barýan Facebook sahypasy özlerinden soralan ötünjiň hem-de kemsidilme bilen baglanyşykly suda ýüz tutulmagynyň kampanýanyň beren "oňyn netijeleridigini" aýtdy. Kampaniýa gatnaşyjylar Abdulhamidiň sözlerine eýerip, öz işlerini soňlaýandgyny aýtdylar.
Facebook sahypasynda
"Irancelliň" kemstime bilen baglanyşykly ýetiren zyýanynyň öwezini dolmak üçin edýän tagallalarynyň hem-de 'Golden Key' kompaniýasynyň soran ötünjiniň yslamy ahlagyň esaslaryna görä kabul edilmelidigi” bellenip geçilipdir. “Biziň kampanýamyzyň netije bermeginiň düýp sebäbi biziň agzybirligimiz, jebisligimiz we kampanýanyň asudalygydyr” diýip, sahypada bellenilýär.
Sistan we Bulujystan ýaly Eýranyň sünni regionlary soňky ýyllarda dartgynlylygyň we partlamalaryň merkezine öwrüldi. Şol sebäpden-de hökümet agzalýan ýerlerde mundan ozal howpsuzlygy güýçlendirip, dartgynlygy basyp ýatyrýan çäreleri görüpdi.


text:
Türkmenistanyň milli pul birliginiň - manadyň hümmetiniň dollara garanda peselmegi şu günler türkmenistanlylary, şol sanda daşary ýurtlarda bilim alýan türkmen ýaşlaryny we olaryň ene-atalaryny iň köp alada goýýan meseleleriň biri bolsa gerek.
Mundan ozal ene-atalar daşary ýurtda bilim alýan çagalary üçin okuw we sowalga pullaryny ugradanda, amerikan dollaryny 2,85 manatdan çalyşýan bolsa, häzirki wagt olar 1 amerikan dollaryny 3,50 manada satyn almaly bolýarlar.
Eýsem, manadyň hümmetiniň amerikan dollaryna garaňda peselmegi daşary ýurtlarda okaýan türkmen ýaşlarynyň sowalga we okuw töleglerine nähili täsir ýetirdi? Bu mesele babatynda türkmenistanly ýaşlar nähili tejribeleri başdan geçirýärler?
Täze Tolkun ýaşlar gepleşigimiziň nobatdaky sanynda şu mesele boýunça gürrüň ederis. Bu baradaky garaýyşlaryňyzy, öz başdan geçirýän biziň bilen paýlaşmaga çagyrýarys. Öz garaýyşlaryňyzy gepleşigimize gatnaşyp beýan etmek isleseňiz, biziň metbugat@gmail.kom email adresimize hat ugradyp bilersiňiz.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama telewideniýe boýunça çykyş edip, Liwiýada zorluklary bes etmäge çagyrdy.
“Gandöküşlik Liwiýada ýol bererlik däldir. Parahat demonstrantlara haýbat atmalar, olary oka tutmaga buýruk bermegem ýol bererlik däldir. Bu hereketler diňe bir halkara normalaryny bozman, edebiň ähli kadalaryndan çykýar. Zorlugyň soňuna nokat goýulmalydyr. Adam hukuklarynyň yzygiderli bozulmagy üçin hökümet jeza çekmelidir”diýip, Obama Liwiýa häkimiýetleri babatda ulanyp boljak ähli çärelere seretmegi öz administrasiýasyna tabşyrandygyny nygtady.
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-mun Nýu-Ýorkda žurnalistleriň öňünde çykyş edip, Liwiýadaky ýagdaýa şeýle baha berdi: “Uly alada bilen Liwiýadaky wakalara syn edýäris. Häzirki öňünden aýdyp bolmajak ýagdaý. Ol dürli ugurlar, şol sanda howply ugurlar bilen ösüp biler. Şu çylşyrymly pursat Liwiýada wakalaryň tiz hem parhat syýasata öwrülmegi üçin halkara jemgyýetiniň agzybirligi, tagallalary bilelikde görmegi zerur”.


text:
Eýýäm birnäçe gün bäri paýtagtyň döwlete degişli banklarynda we kommersiýa banklarynyň daşary ýurt walýutasyny satýan alyş-çalyş punktlarynda adaty bolmadyk nobatlar emele geldi. Käbir alyş-çalyş punktlarynda 20 adam nobata duran bolsa, käbirlerinde 50-den hem köp adama duş gelse bolýar.
Paýtagtyň Parahat mikroraýonyndaky Türkmen-türk halkara paýdarlar bankynyň alyş-çalyş punktunda şenbe güni 50-60 adam günortanky arkesmeden soň nobata durdular. Ýimpaş söwda merkeziniň içindäki Western Unionda we bu söwda merkeziniň golaýyndaky Senagat bankynyň alyş-çalyş punktlarynda 30-40 adam nobata düzüldiler.
Nobatsyz alyş-çalyş punktlary hem bardy. Emma bu punktlarda ABŞ-nyň dollary ýokdy ýa-da gutarypdy. Mysal üçin, ”Ors bazaryndaky” “Aşgabat” söwda merkeziniň birinji gatyndaky alyş çalyş punktunda şenbe güni günortanky arakesmä çenli ABŞ-nyň dollary gutarypdy. Şu gün Parahat-1 mikroraýonyndaky Türkmen-türk halkara paýdarlar bankynyň alyş-çalyş punktunda hem günortana çenli dollar gutarypdy.
Adamlaryň ählisi hem ABŞ-nyň dollaryny satyn almaga nobata durýalar. ABŞ-nyň dollaryny satjak bolýanlar, nobata durmazdan, ellerindäki walýutany türkmen manadyna çalşyp bilýärler. Alyş-çalyş nokatlarynda adam başyna 1000 dollardan köp dollar satylmaýar. Şonuň üçin bu nobatlara öz ýakynlary, dost-ýarlary bilen gelýänlerem bar.
“Dollaryň hümmeti ýokary galjakmyş diýdiler. Şonuň üçin öňünden dollary satyn alyp goýjak bolýaryn” diýip, nobatda duran ýaşy 35-ä golaý paýtagtly söwdagär Aman aýdýar.
Dollar ýetmezçiligi dollar söwdasynyň “gara bazarynda” hem duýulýar. Häzir “dollarçy daýzalar” diýlip atlandyrylýan söwdagärleriň diňe käbirleri dollar satýarlar. Olaryň aglabasy diňe dollary satyn alýarlar. “Dollarçy daýzalaryň” özlerini bolsa resmi işleýän alyş-çalyş punktlarynyň öňündäki nobatlarda hem görse bolýar.
Dollar ýetmezçiliginiň takyk sebäbini bilýän ýok. Adamlar, esasan, çaklamalardyr eşiden myş-myşlary boýunça munuň sebäbini düşündirjek bolýarlar. Ýakyn wagtda dollaryň hümmetiniň ýokary galjakdygy baradaky çaklama bolsa adamlaryň arasynda iň köp ýaýran çaklamanyň biri.
Şol bir wagtda hem ABŞ-nyň dollarynyň satuwy bilen bagly emele gelen bu ýagdaýyň sebäpleri barada habar serişdelerinde hiç hili resmi düşündiriş hem berlenok. Bank işgärlerinden hem häzirki emele gelen ýagdaý barada hiç hili maglumat almak başartmady.
Dollar babatyndaky häzirki dörän ýagdaý geçen hepdäniň başynda, 13-nji oktýabrda prezident Berdimuhamedowyň milli manadyň hümmetini durnukly saklamagyň möhümdigini belläp eden çykyşyna gabat geldi. Berdimuhamedow şol çykyşynda manadyň daşary ýurt walýutasyna görä hümmetiniň durnukly saklanmagyny “durmuşa geçirilýän milli ykdysady strategiýanyň dogrudygyny äşgär edýän görkezijileriň biridigini” aýtdy.
Mälim bolşy ýaly, 2009-njy ýyldan bäri ýurtda ABŞ-nyň dollarynyň fiksirlenen kursy ýöreýär. Bir dollar 2 manat 85 teňňä deňlenen bu kurs şondan bäri üýtgedilenok.