text:
Garaşsyzlyk ýyllarynda Türkmenistanda bilim pudagyny öz içine alýan dürli özgerişiklikler bolup geçdi. Häzirki döwürde onuň netijesi dürli ýagdaýlarda ýüze çykýar. Oňa esasanam ýokary okuwyny dowam etdirmek üçin daşary ýurtlara çykan talyplaryň durmuşynda we başdan geçirmelerinde göz ýetirmek mümkin.
"Dünýä türkmenleri" gepleşigimiziň bu günki tapgyrynyň esasy temasy “Ruhnama" döwrüniň talyplarynyň daşary ýurtlarda okuwa girmek hemem okamak tejribeleri bilen bagly.
Şeýle-de, gepleşigiň dowamynda Türkmenistanyň bilim pudagyna daşary ýurtlylaryň garaýyşlary hemem owganystanly türkmenleriň öz ene dillerinde bilim almak mümkinçilikleri we kynçylyklary hakda gürrüň edilýär.
Geplşigi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň. Şeyle-de, programmada öňe sürlen pikirler hakdaky garaýyşlaryňyz hemem bilim pudagy boýunca öz başdan geçirmeleriňiz hakda gürrüň berseňiz, hoşal bolarys.


c: text/html

text:
Kataryň, Täjigistanyň we Yragyň ýygyndylary Aziýa çempionatynyň ilkinji tapgyrynda (U-16) türkmen futbolçylarynyň garşydaşlary bolarlar. Olar duşuşyklary 16—20-nji sentýabr aralygynda Kataryň paýtagty Dohada geçiriljek “C” toparçasyny emele getirdiler. Şu gün ştab-kwartirasy Kuala-Lumpurda ýerleşýän Aziýanyň futbol konfederasiýasynda çekilen bijäniň netijesi şeýle boldy. 45 döwletiň ýetginjekler ýygyndylary Günbatar (24 topar) we Gündogar (21 topar) zolaklara bölündiler.
Ýetginjekleriň arasyndaky (U-16) Aziýa çempionaty — 2016-nyň saýlama böleginiň bijesiniň netijeleri:
Günbatar zolak:
“A” toparça: Özbegistan, Ýemen, Palestina(ýer eýesi), Maldiwler.
“B” toparça: Nepal, Oman, Gyrgyzystan(ýer eýesi), Iordaniýa.
“C” toparça: Katar (ýer eýesi), Täjigistan, Yrak, TÜRKMENISTAN.
“D” toparça: Saud Arabystany, BAE, Pakistan, Bangladeş(ýer eýesi).
“E” toparça: Eýran (ýer eýesi), Bahreýn, Hindistan, Liwan.
“F” toparça: Siriýa, Kuweýt (ýer eýesi), Owganystan, Şri-Lanka.
Gündogar zolak:
“G” toparça: Malaýziýa, Laos, Filippinler, Demirgazyk Marian adalary, Gündogar Timor.
“H” toparça: KHDR, Tailand, Singapur, Kamboja.
“I” toparça: Koreýa Respublikasy, Hytaý, Taýwan, Makao.
“J” toparça: Awstraliýa, Wýetnam, Mýanma, Guam.
“K” toparça: Ýaponiýa, Gonkong, Bruneý, Mongoliýa.
2016-njy ýylda Hindistanda geçiriljek ýetginjekleriň arasyndaky Aziýa çempionatynyň final bölegine 11 toparçanyň hersiniň ýeňijileri we iň gowy görkeziji bilen öz toparlarynda ikinji orunlary eýelän 4 toparlar çykarlar.
Toparçadaky saýlama oýunlaryň duşuşyklary 12—20-nji sentýabr aralygynda geçiriler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Türkmenistanda halkara we regional barlaglar boýunça syýasaty öwrenýän milli merkezi döretmek tabşyrygy 17-nji dekabrda geçirilen giňeldilen hökümet maslahatynda beýan edildi. Şeýle görkezme bilen prezident Gurbanguly Berdimuhamedow çykyş etdi.
Döwletiň ileri tutýan meselelerine bagyşlanan bu maslahata türkmen hökümetiniň ýokary derejeli işgärleri, Mejlisiň agzlary, welaýat häkimleri, ýokary okuw jaýlarynyň rektorlary, şeýle-de daşary ýurtlarda akkreditasiýa edilen türkmen diplomatlary gatnaşdylar.
G.Berdimuhamedowyň sözlerine görä, bu täze strukturanyň öňünde esasan “Halkara ekspertler jemgyýetçiliginiň durmuşyna aktiw gatnaşmak, ýurduň halkara we regional syýasatyna degişli pozisiýasyny daşary ýurtlardaky köpçüligiň dykgatyna ýetirmek” ýaly maksatlar goýlar.
“Üns güýçlenýär”
Ýurduň lideri şeýle merkeziň döredilmeginiň Türkmenistana halkara derejesinde bildirilýän ünsüň güýçlenmegi bilen baglydygyny aýtdy. Onuň pikirine görä, merkeziň döredilmegi ýurduň daşary syýasatynyň dürli ugurlaryna degişli analitiki materiallaryň, professional prognoz çaklamalarynyň we teklipleriň hilini ýokarlandyrmaga itergi berip biler.
Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow şeýle strukturanyň döredilmegi ýurtda syýasaty öwrenijilik mekdebiniň düýbüniň tutulmagyna esas bolar diýip belledi.
Aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýewiň pikirine görä, syýasy-jemgyýetçilik taýdan ösen döwletlere mahsus strukturalaryň Türkmenistanda döredilmegi gowy başlangyç bolup biler. “Emma ýurtdaky syýasy şertlerde täze dörediljek merkeziň häkimiýetleriň bähbitleri üçin ulanylýan ýene bir gurala öwrülmegi ähtimal” diýip, A.Bugaýew çak edýär.
“Bu merkez Türkmenistanyň-da dünýä syýasatyna goşulyp-garylmagynda özüniň möhüm položitel roluny oýnamaly zat. Eger ýöne bu häzirkisi ýaly propaganda maşynynyň peýdasyna işledilmese, şeýle merkez diňe propagandanyň hatyrasyna döredilmese, bu merkez daşary ýurtlular üçin, göz üçin döredilmese, gowy zat” diýip, A.Bugaýew aýdýar.
Diplomatiýa taýdan aktiwlik
17-nji dekabrda geçirilen hökümet maslahatynda Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky ilçihanalarynyň işini aktiwleşdirmegiň zerurlygy hem nygtaldy.
Hususan-da, Türkmenistanyň BMG-däki hemişelik wekilhanasyny Ženewada açmak, şeýle-de Türkmenistanyň özara diplomatik gatnaşyklaryny alyp barýan ýurtlarynyň sanyny artdyrmak, Latyn Amerikasynyň Argentina, Meksika we Braziliýa ýaly ýurtlarynda Türkmenistanyň ilçilerini akkreditasiýa etmek ýaly meseleler gozgaldy.
Hökümet maslahatynda Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky her bir ilçihanasynda medeniýet boýunça attaşe wezipesini girizmek müminçiligini öwrenmek meselesi hem gozgaldy. Bu ugurda degerli teklipleri taýýarlamak işi hökümet baştutanynyň orunbasarlary R.Meredowa, M.Ýazmuhammedowa tabşyryldy.
Şu günki gün Türkmenistan dünýäniň 129 ýurdy bilen diplomatik gatnaşyklary saklaýar we 42 sany halkara guramanyň agzasy bolup durýar.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Jon Kerri “Yslam döwleti” atly toparyň halkara problemasydygyny belläp, bu topara garşy göreşmek ugrunda öňe gidişlikleriň gazanylandygyny aýtdy.
Kerri bu barada “Yslam döwleti” atly yslamçy toparyň söweşijilerine garşy göreşýän Birleşen Ştatlaryň liderligindäki koalisiýanyň Londonda geçiren ýygnagyndan soň belläp geçdi.
Şeýle-de, ol “biz bu ugurda ösüş gazandyk we ösüşi dowam etdireris” diýdi.
Siriýadaky we Yrakdaky “Yslam döwleti” atly söweşiji topara garşy göreşýän koalisiýanyň düzüminde 60 çemesi ýurt bolup, gürrüňi gidýän topara garşy awgust aýyndan bäri 1 000 çemesi howa zarbalary amala aşyryldy.


text:
Pakistanyň täze premýer-ministri Nawaz Şarif goňşy Owganystana sapar eder.
Şarifiň metbugat wekiliniň ýaýradan beýanatynda, penşenbe güni premýer-ministr Nawaz Şarifiň Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý bilen telefon arkaly gepleşendigi aýdylýar.
Beýanatda bellenmegine görä, telefon arkaly geçirilen gepleşigiň dowamynda prezident Karzaý premýer-ministr Şarifi täze wezipesi bilen gutlap, ony Kabula çagyrypdyr.
Şarif çarşenbe güni üçünji gezek premýer-ministr wezipesine başlapdy. 11-nji maýda geçirilen saýlawlardan soň, Şarifiň partiýasy Pakistanyň parlamentindäki orunlaryň aglabasyna eýe bolupdy.
Mundan öň Karzaý, Yslamabady Owganystanda hüjümleri amala aşyrýan söweşijileri goldamakda birnäçe gezek aýyplapdy.
Kabul bilen Yslamabadyň arasyndaky dartgynlylyk, geçen aý iki ýurduň arasyndaky jedelli gümrük postunyň dawasy bilen baglanyşykly Pakistan bilen Owganystanyň esgerleriniň arasynda bolan çaknyşykdan soň has hem möwjedi. Şol çaknyşyklarda bir owgan polisiýa işgäri öldürilipdi.


text:
5-nji noýabrda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda paýtagt Aşgabatda «Olimpiýa» şäherçesiniň düýbüniň tutulyş dabarasy boldy.
Merkezi Aziýada iň bir uly sport desgasyna öwrülmeli «Olimpiýa» şäherçesiniň birinji tapgyrynda 30-a golaý desgalary gurmaklyk göz öňünde tutulýar. Olaryň içinde on müň orunlyk «Buzda hokkeý oýny boýunça sport köşgi», her biri bäş müň orunlyk suw toplumy we ýapyk welotrek, 3 müň orunlyk tennis korty bina ediler.
Bahasy 2 milliard amerikan dollaryna barabar bolan bu proýektiň taslamasynyň tanyşdyrylyş dabarasy Türkmenistanyň prezidentiniň gatnaşmagynda 2008-nji ýylyň oktýabrynda paýtagtyň Olimpiýa stadionynda geçirilipdi. Şonda bu taslama 2009-njy ýylda başlamak göz öňünde tutulypdy. Emma maliýe meseleler sebäpli onuň gurluşygy bir ýyl yza süýşürildi.
Şu ýylyň 3-nji sentýabrynda ýurduň Ministrler Kabinetiniň mejlisinde G.Berdimuhamedow «Olimpiýa» şäherçesiniň birinji tapgyrynyň taslamasyny düzmek hem-de ony daş-töweregini abadanlaşdyryp ulanmaga doly taýýar edip gurmak şertinde «Polimeks» türk kompaniýasy bilen umumy bahasy 1 milliard 970 million 882 müň amerikan dollary bolan şertnamany baglaşmaga ygtyýar berip, degişli karara gol çekipdi.
Aýlyk pes, kadr az
Täze dörejek «Olimpiýa» şäherçesi, türkmen resmileriniň belleýşi ýaly, Türkmenistanda halkara derejesinde sport çärelerini geçirmäge we ýurtda sporty hem-de bedenterbiýäni ösdürmäge uly itergi bermeli.
Emma Türkmenistanyň soňky ýyllarda sport desgalaryny gurmak boýunça ummasyz çykdajylary edýändigine garamazdan, ýurtda sportuň derejesi islenilişi ýaly ýokary galyberenok. Muňa mysal edip, 2008-nji ýylda Pekinde geçen tomusky olimpiýa oýunlarynda, şeýle hem 2010-njy ýylda Wankuwerde geçen gyşky olimpiýa oýunlarynda türkmen sportsmenleriniň şowsuz çykyşlary subut bolýar.
Türkmen sportsmenleriniň halkara derejesindäki ýaryşlarda şowsuz çykyşlary türgenleri taýýarlaýan kadrlaryň ýetmezçiligi hem-de sportsmenleriň aýlyk haklarynyň ujypsyzlygy bilen düşündirilýär.
Täze desgalar özüni ödärmikä?
Islendik maýa goýlan desganyň öz-özüni ödemekligi zerur şertleriň biri bolup durýar. Ýöne täze guruljak «Olimpiýa» şäherçesiniň özüne siňdirilen ägirt puly nä derejede ödäp biljekdigi köpleri oýlandyrýar.
Ägirt uly sport desgalarynyň gurlup, ulanylmaga berlenden soň, olary diňe saklamak üçin hem ummasyz çykdajylaryň gerekdigini nazara alsaň, onda «Olimpiýa» şäherçesini saklamak üçin ýene ýurduň býujetine uly agram salnar diýlip, çak edilýär.
Aşgabat şäherinde soňky ýyllarda gurlan sport desgalarynyň arasynda Buzly Köşk, Sportuň suw görnüşleri merkezi, Olimpiýa sport toplumy we durky täzelenen “Köpetdag” stadiony bar. Emma bu desgalardan doly derejede peýdalanylmaýar we olar köplenç halatda medeni we baýramçylyk çärelerini geçirmek üçin ulanylýar.
Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.


text:
Ýakynda ABŞ-nyň Razwetka gullugynyň Owganystanyň Host welaýatyndaky merkezinde janyndan geçen bombaçy tarapyndan amala aşyrylan partlamanyň jogapkärçiligini şu gün Al-Kaýdanyň Owganystandaky bölümi öz üstine aldy.
Ady agzalýan agentligiň 7 işgäriniň ölümine sebäp bolan şol waka barada ýaýradan beýanatynda Al-Kaýdanyň Owganystandaky bölüminiň ýolbaşçysy Mustafa Abdul-Ýazit: “Bu Amerikanyň adamsyz uçarlarynyň Päkistanyň tire-taýpalar regionynda amala aşyrýan operasiýalaryna garşy görlen çäredir” diýip, belläpdir.
Onuň bu beýanaty Al-Kaýda bilen baglanşyklydygy aýdylýan bir gurama tarapyndan dolandyrylýan web-sahypada çap edildi.
Amerikan Razwedka gullugynyň resmileri şol bombaçynyň Humam Halil Abu-Mulal Al-Balawi atly iki tarapa işleýän içaly bolup çykandygyny aýdýarlar. Yagny, olar bu adamyň başta Al-Kaýda toparyna islap, soňam onuň Iordanyň gizlin gullugy tarapyndan işe cekilen adamdygynyň anyklananlygyny mälim etdiler.


text:
Timbuktudaky gadymy yslam golýazmalarynyň gozgalaňçylar tarapyndan dargadylandygy baradaky maglumatlar boýunça Azatlyk Radiosy Keýp Town uniwersitetiniň Timbuktu golýazmalary proýektiniň alymy Maura Nobili bilen söhbetdeşlik geçirdi.
Azatlyk Radiosy
: Malide Timbuktunyň yslama degişli golýazmalarynyň dargadylandygy aýdylýar. Bu barada size maglumat gowuşdymy?
Bir adam Ahmed Baba merkezinde ýanan gadymy golýazmalary saýlaýar. Mali. 29-njy ýanwar, 2013 ý.
Maura Nobili
: Bu habarlar entek tassyklananok. Timbuktudan gelýän suratlary gördük. Ýöne sekiz gün bäri Timbuktu bilen arabaglanyşyk ýok. Dargadylandygy aýdylýan Ahmed Baba institutynyň alymlaryndan durýan bir topar häzir Bamakoda.
Olar bilen gürleşip bildik. Ýöne Timbuktuda bolan zatlardan olaryň habary ýok. Biz käbir dokumentleriň dargadylandygyny görkezýän suratlary gördük. Ýöne ol ýerde işleýänleriň arasynda [binanyň] içine girip, ýeten zyýanlary öz gözi bilen görendigini habar beren adam entek ýok.
Gowuşýan habarlar gapma-garşylykly. Araky habarlarda golýazmalar ýakyldy diýip okadyk. Bu gün bolsa ýerli habarlarda golýazmalaryň köpüsiniň [bu ylmy] merkezden çykarylandygy aýdylýar. Ýagdaý gaty garym-gatym.
Azatlyk Radiosy: Gadymy ýygyndy dargadyldy diýen habary köp adamlar pajyga diýip atlandyrdylar. Timbuktuda näme zatlar bardy, bu ýitgileriň zyýany näderejede bolar?
Maura Nobili
: Golýazmalaryň dargadylandygy barada bize maglumat gelip gowuşsa, onda bu Günbatar Afrikanyň taryhynyň uly böleginiň ýok edildigi bolar. Ahmed Baba institutynda iň azyndan 20 müň gadymy golýazma saklanýar ýa-da saklanýardy.
Bu hem soňky çaklamalar boýunça tutuş Timbuktu regionyndaky dokumentleriň bäşden biri. Bu tassyklansa, elbetde, bir betbagtçylyk. Diňe sanlyja golýazmanyň takyk senesi bar. Olaryň köpüsi entek syýa we kagyz taýdan analiz edilenok.
Şol sebäpden olaryň senesini dogry kesgitlemek aňsat däl. Ýöne käbir adamlar bu golýazmalaryň 14-nji, 15-nji, hatda 13-nji asyra hem degişlidigini aýdýarlar. Ýöne senesi anyklananlar 17-nji, 18-nji asyrdan aňry geçenok.
Azatlyk Radiosy
: Size gelip gowşan maglumatlarda gozgalaňçylaryň Gurhanyň tekstlerini-de dargadandygy aýdylýarmy?
Maura Nobili
: Ak ýürekden aýdýaryn, bu bir bolgusyz zat. Gozgalaňçylaryň garaýşyna gabat gelmeýän, mysal üçin, sufizm ýaly zatlar baradaky dokumentleriň bolmagy mümkin. Ýöne olaryň Gurhany, hatda Ahmed Baba institutynda saklanýan edebiýatyň uly bölegini-de ýakmagy ähtimal däl.
Meniň bilşime görä, bu söweşiji toparlaryň Timbuktuda gadymy ýerleri ilkinji gezek nyşana alşy. Hatda Timbuktuny basyp alan Ansar Dine hem özleriniň bu golýazmalary saklaýandyklaryny görkezip, suratlary ýaýratdy.
Azatlyk Radiosy
: Malili gozgalaňçylar gadymy Timbuktu ýygyndylaryndan başga haýsy medeni miras ýerlerini nyşana aldylar? Afrikada yslamyň medeni mekanlarynyň dargadylan başga ýurtlary barmy?
Maura Nobili
: Timbuktuda köp sanly sopy mazarlary dargadyldy. Malide gozgalaňçylar ýeňiş gazanandan soň, Timbuktuda keramatly adamlaryň mukaddes mekanlarynyň ençemesi dargadyldy. Somalide hem ekstremistler şular ýaly hadysalary we problemalary döretdiler.
Kaddafi çökensoň, Liwiýada-da şeýle boldy. Tunisde hem mazarlary dargatmak barada synanyşyklar edildi. Hemme ýerde salafizme eýerýän hereketler bara meňzeýär. Dargadylma howpy köplenç mazarlara abanýar.
Bu mazarlar yslamyň mukaddes şahsyýetlerine degişli. Ýerli halk bulara zyýarat edip, olary tüýs ýürekden hormatlaýar. Fundamentalistleriň hem problemasy şol. Olaryň garaýşyça, mukaddes şahsyýetleriň hormatlanmagy adamlaryň ünsüni Hudaýy hormatlamakdan sowýar.


text:
Alymlar, 1990-njy ýyllaryň başlaryndan gaýdyp, Günorta Ýewropa we öňki Sowýet Soýuzynyň 25 döwletindäki ölüm derejesi bilen, hususy eýeçilige geçişiň tizliginiň we masştabynyň ara-baglanşygyny ölçäpdirler. Şeýle hem, 1990-njy ýyllaryň başlaryndaky kynçylyklar bilen baglanşykly beýleki faktorlary hem gözden geçiripdirler. Bu faktorlaryň arasyna, Sowýet döwrüniň ykdysady infrastrukturasynyň çöküşi, çenden aşa inflýasiýa we harby çaknyşyklar hem girýär.
Geçen on ýyllygyň başlarynda, köpçülikleýin hususylaşdyryş shemasy bilen adamlary seňseleden öňki kommunist döwletlerde, ölýänleriň sanynyň 13 prosent ýokarlanandygyna alymlar göz ýetiripdirler. Üç million ölüm çaklanylýar
Bu ylmy barlag toparyna ýolbaşçylyk eden Britaniýanyň Oksford uniwersitetinden sosiolog we jemgyýetçilik saglygy boýunça ekspert Deýwid Stakler bu barada şeýle diýýär: “Kapitalizme geçiş döwründe, dünýäniň parahatçylyk wagtyndaky iň uly adam ölümi krizisi ýüze çykdy. BMG-nyň çaklamalaryna görä, 1990-njy ýyllaryň başlarynda öňüniň alynmagy mümkin bolan, üç million ölüm, taryhy ýykgyn etmeden has ýokarda boldy.”
Stakler, zähmete ukyply ýaşdaky adamlaryň beýle köp ölmegine we esasan hem munuň kapitalizme geçiş sebäpli ýüze çykmagyna hiç kim garaşmaýardy diýip belleýär. “Biziň ylmy işimiz, bu ölümleriň diňe bir bolaýmaly zat däl-de, eýsem ýörite strategiýalar, esasan hem, kommunizmden çykyp kapitalizmi
BMG-nyň çaklamalaryna görä, 1990-njy ýyllaryň başlarynda öňüniň alynmagy mümkin bolan, üç million ölüm ýüze çykdy.
gurmak boýunça çalasyn çemeleşmeler bilen baglanşyklydygyny subut edýär.”
Stakleriň aýtmagyna görä, bu ylmy iş, kommunizmiň çökmeginden soňky ykdysady geçişler bilen bagly giňden ýaýran kösençlikleri düşündirmäge kömek edýär. Emma onda-da, köpçilikleýin hususylaşdyryşyň, ölüm sanlarynyň artmagyna göniden täsir edýändigini aýtmak ýalňyş bolar diýip Stakler Azatlyk radiosyna aýtdy: “Çaklamalara esaslanýan islendik ylmy işde bolşy ýaly, baglanşygy sebäbe öwürmek düýbinden mümkin däl diýsek hem bolar. Emma alymyň etmeli zady, mümkin boldugyça köp sanly teorialaryň delillerini barlap görmeli. Men sosiolog hökmünde, bu, sebäpleriň düzüminiň orta çykarylmagy diýip pikir edýärin. Biz, ölümiň ýokarlanmagynyň gönümel sebäbi, köpçülikleýin hususylaşdyryş däl-de, eýsem bularyň ara-baglanşygynyň örän ulydygyny seresaplyk bilen aýtdyk.” Hususylaşdyryş jemgyýeti näsaglaşdyrypdyr
Ylmy-barlaga gatnaşan, Londonyň gigiena we tropikal medisina boýunça okuw merkezinden, Martin Kak Kiniň aýtmagyna görä, öňki ylmy barlaglar ölümiň ýokarlanmagyna bada-bat düşündiriş hökmünde alkogol zäherlenmelerini görkezýärdi. Beýleki faktorlar bolsa, iýmitiň hiliniň pesligi we öňki kommunizm döwründäki döwlet kärhanalarynyň saglyk infrastrukturasynyň çökmeginden ybarat.
Alymlaryň aýtmagyna görä, netijede çalt depginli hususylaşdyryş shemasy, işsizligiň ýokarlanamgyna, bu ýagdaý bolsa 1990-njy ýyllaryň başlaryndan gaýdyp, arakhorlaryň köpelmegine we jemgyýetiň saglygynyň peselmegine baryp ýetdi.
"Biziň ylmy işimiz, Belarusiýa garanyňda, Orsyýetde işsizlik we arakhorlugyň has çalt ýokarlanmagynyň sebäbini düşündirýän geçiş syýasatlaryna-da salgylanýar" diýip Stakler aýdýar. Onuň aýtmagyna görä, Orsyýet Belarusiýa bilen deňeşdireniňde kapitalizma has çaltlyk bilen geçmek syýasatyny alyp barypdyr.
Şeýle hem bu ylmy topary, degişli döwrüň içindäki graždan söweşleriniň täsirlerini hem ele alyp, Täjigistanda we Harwatiýada bolup geçen içerki çaknyşyklaryň, ilatyň ölüm derejesine täsiriniň üstünde hem işläpdir. Şeýle-de bolsa, alymlar ölüm derejesiniň ýokarlanmagyna söweşiň täsirlerini we hökümetleriň ykdysady çäreleriniň täsirlerini goşmazlyga synanşdylar diýip Stakler aýdýar. “Söweşiň jemgyýet saglygynyň infrastrukturasyna zeper ýetirýändigi barada düşünjeler bar. Bu bolsa ölümler barada doly maglumat berilmegine päsgelçilik döredýär.”
Stakler mysal hökmünde, Çeçenistanda ölüm şahadatnamalary ýitenleriň bardygyny, munuň bolsa ölenleriň sanyny azaldyp görkezýändigini belleýär. “Etniki çaknyşyklaryň ýüze çykan ýeri Gürjistanda-da, hususylaşdyrma bilen baglanşykly ölümleriň hasaba alynmagy babatda ýetmezçilikler bar. Ölenleri hasaba aldyrmak üçin, adamlar garaşylmadyk ýagdaýda pul tölemäge sezewar edildiler.”Şowly we şowsuz ýurtlar
Orsyýet, Gazagystan, Latwiýa, Litwaniýa we Estoniýa ýaly ýurtlar, 1990-njy ýyllaryň başlarynda ýokary depginli hususylaşdyryşy başdan geçiripdirler. Şol bir wagtyň özünde, bu ýurtlarda işsizlik 30 prosente çenli ýokarlanyp, zähmet ýaşyndaky erkek adamlaryň ölümi 1991-nji ýyldan 1994-nji ýyla çenli 42 prosent beýgelipdir. Bu ylmy işe görä, Albaniýa, Harwatiýa, Çehiýa, Polşa we Sloweniýa bu meselelerde öňde barýarlar. Bu ýurtlaryň her birinde ölýän erkek adamlaryň sany 10 prosent azalyp, işsizlik diňe 2 prosent ýokarlanypdyr.
Bu ylmy barlaga gatnaşan, Lowrens Kingiň aýtmagyna görä, öz hususylaşdyrma programmalary bilen öňde barýan, Hytaý, Hindistan we Yrak ýaly ýurtlar üçin bu maglumatlar möhüm bolup durýar. Döwlet işgärleri, ýurduň ykdysadyýetini düýpli üýtgetmäge synanyşýan wagtlary, bu ýagdaýyň jemgyýetçilik saglygyna etjek potensial täsirini gözden salmaly däl diýip King sözüni jemledi.


text:
Fransiýanyň hökümeti ýaragly hüjümleriň we bomba partlamalarynyň bolan ýagdaýynda smartfonlar arkaly gyssagly duýduryş bermek üçin ýörite tilsimi ýola goýýar.
Bu tilsimiň 8-nji iýunda elýeterli edilmegi Fransiýada 10-njy iýunda başlanýan “Euro 2016” futbol ýaryşynyň howpsuzlygyna aladalanmalaryň güýçlenen wagtyna gabat geldi.
Iňlis we fransuz dillerinde elýeterli edilen bu tilsim arkaly golaýda hüjüm bolan ýagdaýynda smartfonlar arkaly duýduryşyň berilmegi göz öňünde tutulýar.
Şeýle-de suw joşguny ýaly “garaşylmadyk ýagdaýlar” barada hem habar beriler.
“Euro 2016 ýaryşynyň dowamynda stadionlar, fan zonalary, ýaryş barada habar bermek üçin niýetlenýän ýörite ýerler, transport merkezleri we liniýalary terrorçy hüjümleriň potensial nyşanlaryna öwrülýärler” diýlip bir gün öň Britaniýanyň Daşary işler ministrliginiň Fransiýadaky halkara ýaryşynyň howpsuzlygy bilen baglylykda aladalanma bildirip, ýaýradan maglumatynda bellenýär.


text:
Dünýäde iň howply terrorist hasaplanan Osama bin Ladeniň öten hepde Pakistanda güpbasdy edilip öldürilmegi Yslamabady kyn ýagdaýa saldy. Ýurduň ýokary derejeli resmileri Bin Ladeniň öldürilmegini oňat garşylasalar-da, bu iş oppozisiýanyň amerikan güýçleriniň ýurduň özygtyýarlylygyny bozanlygy sebäpli Pakistanyň ýolbaşçylarynyň wezipeden çekilmegini talap etmegine getirdi.
Pakistanyň aňtaw gullugy ISI-niň (Inter-Services Intellegnce) öňki başlygy, pensiýa çykan general Hamik Gul Azatlyk Radiosynyň Pakistan gullugy - “Maşaal” radiosyna şeýle diýdi: “Parlamentçiler ýerine ýetirji häkimiýetiň başlygynyň, ýurtda syýasy güýje eýe adamlaryň wezipeden çekilmegini soramaly. Sebäbi Amerika bilen bu hyzmatdaşlyk syýasatyny buýranlar şolar. Bu hyzmatdaşlyk bir şowsuzlyk bolup çykdy. Amerika biziň özygtyýarlylygymyzy, howpsuzlygymyzy depgilýär. Bu olaryň syýasaty, bu syýasaty alyp barýan şolar. Bu syýasaty döreden harbylar däl. Bu syýasaty döreden ISI däl”.
Gul: “Täze hökümet döredilse, ol özüniň Amerika ýaranjaňlyk edip, ikinji roly oýnamak syýasatyny üýtgetmeli” diýdi.
Pakistanyň güýçleri söweşijiler bilen gizlin ylalaşýar diýen şübhe zerarly Yslamabat bilen Waşingtonyň arasynyň açylmak gorkusy-da ýok däl. Ýöne Pakistan özüniň terrorizme garşy urşa ýokary baha töländigine salgylanyp, bu çaklamalary ret edýär.
Obama: “Biz Pakistanda Bin Ladeni goldan bir ulgam bolupdyr diýip, pikir edýäris. Ýöne bu ulgamyň kim ýa nämedigini bilemzok"
Prezident Barak Obama 8-nji maýda beren bir interwiýusynda “Al-Kaýdanyň” başlygyna Pakistanda goldaw berlen bolmalydygny, ýöne munuň içinde hökümet işgärleriniň barlygyny ýa ýokdugyny özüniň bilmeýändigini aýtdy: “Biz Pakistanda Bin Ladeni goldan bir ulgam bolupdyr diýip, pikir edýäris. Ýöne bu ulgamyň kim ýa nämedigini bilemzok. Munda hökümetiň içindäki ýa daşyndaky adamlaryň bolandygyny bilemzok. Biziň barlamaly zadymyz şol, has möhümi: Pakistan hökümetiniň barlamaly zady şol”.
Birleşen Ştatlaryň Milli howpsuzlyk geňeşçisi Tom Donilon hem: “Pakistan Bin Ladeniň paýtagtyň golaýynda, harby ýokary okuw jaýynyň gapdalynda ençeme ýyllap nähili ýaşandygyny anyklamaly” diýdi.
“Pakistanda Abbottabatda Bin Ladeni goldan käbir goldaw ulgamy bolupdyr. Hökümetiň mundan habarlydygy barada elimizde subutnama ýok. Ýöne olar muny barlamaly. Şeýle hem Bin Ladeniň jaýyndan tapylan maglumatlary bize elýeterli etmeli. Olar Bin Ladeniň üç aýalyny häzir türmede saklaýarlar, biz bulardan hem sorag edip bilmeli” diýip, Donilon aýtdy.“Çydamlylyk görkezilmez”
Pakistanyň Birleşen Ştatlardaky ilçisi Husain Hakkany Pakistan hökümetiniň derňewlerde gelnen netijelere görä hereket etjekdigini bildirdi. Ol biriniň “Al-Kaýda” bilen gizlin hyzamtdaşlyk edendigi belli bolsa, kim hem bolsa, oňa çydamlylyk görkezilmejekdigini aýtdy. Hakkany: “Derňew tamamlanansoň, kelleler togarlanar” diýdi.
Birleşen Ştatlaryň aňtaw işgärleri Bin Ladeniň Abbottabatdaky jaýynyň ”Al-Kaýdanyň” kontrollyk merkezi bolandygyny, Birleşen Ştatlaryň garşysyna geljek üçin göz öňünde tutulan hüjümleriň hem şu ýerde planlaşdyrylandygyny aýdýarlar. Ýöne Pakistanyň resmileri bu jaýyň telefon we internet baglanyşygynyň ýokdugyna salgylanyp, Bin Ladeniň öz terror guramasyny bu ýerden dolandyrandygyna şübhe edýärler.
Abbottabatda bolan hüjüm sebäpli Pakistan bilen Birleşen Ştatlaryň arasynda dartgynlylyk artýarka, ýerli metbugat Merkezi aňtaw gullugynyň Yslambatdaky stansiýasynyň başlygy diýip, bir adamyň adyny berdi.
Pakistanyň aňtaw gullugy we Birleşen Ştatlaryň ilçihanasy tarapyndan entek bu barada berlen beýanat ýok. Ýöne “Associated Press” habar gullugy bu adyň nädogrudygyny aýdýar.


text:
Eýranyň döwlet eýeçiligindäki telewideniýesi deňiz harby türgenleşik çäreleri döwründe yslam respublikasynyň gözegçilik dronynyň, ýagny pilotsyz uçarynyň Birleşen Ştatlaryň gämisiniň üstünden uçandygyny habar berýär.
29-njy ýanwarda ýaýradylan maglumatda dronyň amerikan gämisini surata düşürendigi mälim edildi, emma bu barada jikme-jik maglumat berilmedi.
Bahreýniň kenaryndan Pars aýlagyna gözegçilik edýän Birleşen Ştatlaryň 5-nji deňiz floty bu barada henize çenli hiç hili reaksiýa bildirmedi.
Eýran şu hepdäniň başynda 3 million kwadratmetri öz içine alýan territoriýada harby-deňiz burawlaýyş işlerine başlady. Onuň düzümine Ormuz bogazynyň, Oman aýlagynyň we Hindi okeanynyň käbir bölekleri girýär.
27-nji ýanwarda Eýran öz ýurdunyň deňiz güýçleriniň Birleşen Ştatlaryň uruş gämilerine burawlaýyş işleriniň geçirilýän territoriýasyndan gitmegi üçin duýduryş berlendigini mälim etdi.


text:
Türkmen mediasy 21-nji fewralda geçirilen hökümet maslahatynyň Türkmenistandaky prezident saýlawlaryndan soň täze hökümet düzmek meselesine bagyşlanandygyny habar berýär. Bu sapar iki ugur boýunça: oba hojalygyna hem gurluşyk pudaklaryna degişli ýolbaşçylar bellenildi.
Türkmenistanda geçirilen prezident saýlawlaryndan soň täze hökümet düzmek işi ýakynda bolan maslahatda başlanyp, şonda medeniýet, ylym we bilim, saglygy saklaýyş, sport we turizm boýunça ýolbaşçylar bellenipdi.
21-nji fewraldaky maslahat oba hojalyk pudagyna degişli ýolbaşçylary bellemekden, käbirini wezipeden boşatmakdan başlandy. Berdimuhamedow “Türkmenmallary” birleşiginiň başlygy J. Berkeliýewi eýeleýän wezipesinden boşatdy. Berdimuhamedow oňa ýüzlenip şeýle diýdi:
—Berkeliýew, siz “Türkmenmallary” assosiasiýasynyň başlygy wezipesinde işlän döwrüňde köp sanly kemçiliklere ýol berdiňiz. Şonuň üçinem men sizi assosiýasiýanyň başlygy wezipesine tassyklamaýaryn. Siz gidip bilersiňiz.
Şondan soň wezipä bellemek prosedurasy başlandy. Ministrler Kabinetinde oba hojalyggyna ýolbaşçylyk edýän hökümet başlygynyň orunbasary wezipesine ýakynda geçirilen prezident saýlawlarynda ýokary wezipä dalaşgär bolan suw-hojalyk ministri Annageldi Ýazmyradow bellendi. Ol bir hepde möhlet içinde öňki eýelän suw-hojalygy ministri wezipesine täze kandidatura hödürlemeli. Täze ýolbaşçylara orunbasarlary tapmaly.
D. Myratberdiýew Ahal welaýat häkimi wezipesinden boşadylyp, “Türkmenmallary” birleşigine başlyklyga, D. Nurmämmedow wise-premýerlikden boşadylyp, Ahal welaýat häkimi wezipesine bellendi. M.Baýramow oba-hojalyk ministri, B. Annabaýramow tebigaty goraýyş ministri, Ç. Çarlyýew “Türkmenobahyzmaty” birleşiginiň başlygy, Ý. Aşyrow “Türkmengallaönümleri” birleşiginiň başlygy, W. Weliýew azyk senagaty birleşiginiň başlygy wezipesine bellendi.
Berdumuhamedow täze ýolbaşçylary gutlap, olaryň öňünde şeýle wezipeler goýdy:
—Ýurdumyzda esasy oba hojalyk önümleriniň öndürilişini artdyrmak – bu biziň döwlet strategiýamyzyň esasy wezipeleriniň biridir. Häzirki döwürde ýurdumyzda suw serişdelerini aýawly peýdalanmak, ekerançylyk ýerleriniň melioratiw ýagdaýyny gowulandyrmak we topragyň şorlaşmagyna garşy göreşmek boýunça alnyp barylýan işleri güýçlendirmek hem möhümdir.
Oba hojalygy pudagyndan soň Berdimuhamedow gurluşyga geçdi. Hökümet başlygynyň gurluşyk boýunça orunbasary D. Orazowa köpýyllyk zähmeti üçin minnetdarlyk bildirip, Berdimuhamedow oňa Abadan şäheriniň gurluşygyny tabşyrdy. Wise-premýerlige A. Ýegeleýew bellenildi.
Ý. Orazgulyýew energetika we senagat ministri, J. Baýramow gurluşyk ministri, B. Italmazow gurluşyk materiallary senagaty ministri, A. Ýagşymämmedow kommunal-hojalyk ministri wezipesine bellenildi. “Türkmenawtoýollary” döwlet konsernine A. Sarybaýew tassyklandy.
Ähli obalarda ýaşaýyş we administratiw jaý gurluşygyny güýçli depginde alyp barmagyň zerurdygyny aýdyp, Türkmenistanyň prezidenti eden çykyşynda iň möhüm wezipeleriň biri hökmünde ýokary hünärli proýektirleýjileri, arhitektorlary taýýarlamagyň möhümdigini belledi.
Ondan soň prezident energetika we senagat ministri Ý. Orazgulyýewe täze elektrik liniýalaryny gurmak, liniýalaryň we transformator stansiýalarynyň durkuny täzelemek, daşary ýurtlara berilýän elektrik toguny artdyrmak ýaly ýumuşlary tabşyrdy.
Berdimuhamedow halkara standartlaryna bap gelýän awtoýollaryň gurluşygynyň geljekde-de dowam etdriljekdigini aýtdy:
—Bu ýollaryň we köprüleriň gurluşygyna diňe bir daşary ýurtlaryň tejribeli ýol-gurluşyk kompaniýalaryny çekmek bilen çäklenmän, eýsem bu işe öz kompaniýalarymyzy, şol sanda hususy kärhanalary hem giňden çekmeli.
Türkmen metbugaty prezident gurluşyk pudagynda ähli proýektleriň üstünlikli amala aşyrylmagy üçin daşary ýurt inwestisiýalaryny giňden çekmegiň uly ähmiýete eýedigini belledi diýip ýazýar.


text:
Düýn Moldowanyň Konstitusion sudy Parlamentdäki Günbatara tarapdar blogyň başlygy Mihaý Gimpuny prezidentlik wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji hökmünde tassyklady.
Parlamentdäki kommunistler Parlamentiň spikeri Mihaý Gimpunyň prezidentiň wezipesini ýerine ýetiriji bolmagyna garşy çykyş edipdiler.
Emma Moldowanyň Konstitusion sudy jenap Gimpunyň döwlet lideriniň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji bolmagynyň kanuna laýykdygyny aýdyp, bu barada ýörite karar çykardy.
Mihaý Gimpu Moldowanyň Parlamentinde orunlaryň köpçüligine eýelik edýän Günbatara tarapdar koalision bloga ýolbaşçylyk edýär. Ol geçen hepde ýurduň ozalky prezidenti, kommunistleriň lideri Wladimir Woroniniň kanuna laýyklykda wezipesinden çekilmeginiň yzy bilen, prezidentlik wezipesini wagtlaýynça öz üstüne alypdy.


text:
Telewizoryň ekranyndan size gülüp bakýan, şadyýan we bagtyýar kinoýyldyzlaryň gözüňi gamaşdyryjy akja dişlerini görenimizde, bizde hem şeýle dişlere eýe bolma arzuwy döreýär. Häzir sagdyn, arassa we akja dişler ýokary medeniýetliligiň, başarjaňlygyň, sagdynlygyň hem-de üstünliklere eýe bolan adamyny sypatlandyrýan alamat höküminde kabul edilýändir. Şeýle dişlere eýe bolmak üçin adamlar köp usullary ulanýarlar. Stomatolog lukmanlary hem bu meselede belli bir netijäni gazanmak üçin, häzirki zaman täze usullaryň ençemesini hödürleýärler. Eýsem, ol usullaryň haýsysy has peýdalyka?
DIŞLERI AGARDYJY PASTALAR
Mahabatlandyrmalara ynansaň, bu serişdeler owadan ýylgyrşa eýe bolmagyň aňsat we elýeter usuly ýaly görkezilýär. Ýöne "agardyjy (otbeliwaýuşaýa) pasta" ýazgyly birinji duşan pastaňyzy almaga gyssanmaň. Olaryň köpüsi öz düzüminde dişde emele gelen iýmit örtügini aýryjy, "iýiji" maddalar bolan heki we sodany saklap, olaryň kadaly ulanylmagy bolsa dişleriň ýokary düýüjylygyna getirip bilýändir. Bu maksat üçin ýörite himiki goşundyly pastalar hem ulanylyp, olar diňe dişlerdäki iýmit örtüginiň belokly düzümini dargadyp, diş syrçasyna zyýan ýetirýän däldirler. Muňa garamazdan, şeýle pastalary bir aýdan köp ulanmak maslahat berilmeýär. Olary adaty pastalar bilen gezekleşdirmelidir.
ÖÝ ŞERTLERINDE ULANYLÝAN USULLAR
Agaç şepbigi
Agaç şepbiginiň düzümine kaliý gidroksidiniň birleşmeleri girýändir. Şol hem saralan dişleri agartmaga kömek edip biler. Şepbigiiň özüni ulanma ýa-da diş pastasy bilen garyşdyrma maslahat berilýändir, ýöne diş syrçasynyň ýukalmagy, dişleriň duýujylygynyň ýokarlanmagy we diş etiniň ganamagy ýaly ýaramaz täsirleriň ýüze çykyp biljekdigini göz öňüne tutup, bu usuly ýygy ulanmadan gaça durmalydyr.
Almalary iýiň-olar dişleri gowy arassalaýarlar
Almany, ýer tudanasyny (klubnika) dişlere sürtme, olaryň şiresi bilen agzyňyzy çaýkama, olary sürtgüçden geçirip, diş çotgasynyň kömegi bilen dişlere çalma peýdaly netijeleri berip bilýändir. Limon bölejiklerini hem dişlere kadaly çalma, dişleriň sarylygyndan dynmaga kömek edip biler. Bu iýmişlerde saklanýan ösümlik turşulyklary dişleriň biraz agarmasyna getirip bilse-de, elbetde, olaryň kömegi bilen gözüňi gamaşdyryjy aklygy gazanyp bolmaz. Şeýle-de, iýmit-siňdiriş ulgamyň keselleri bar adamlar, limony köp ulanmadan saklanmalydyrlar.
Iýmit sodasy we wodorodyň öteturşy ergini
Öý şertlerinde köp ulanylýan usullar bolsa-da, bu himiki birleşmeleriň diş syrçasyna we etine ýaramaz täsir edýändigini ýatda saklamalydyr. Şol sebäpli hem, agzyňyzy sodanyň ergini bilen hepdede bir gezekden artyk çaýkamaly däldir. Edil şonuň ýaly-da, wodorodyň öteturşy ergininiň iýmit-siňdiriş ýollaryna düşmeginiň öňüni almalydyr. Onuň üçin, bu erginde öllenen pagta bölejikleri bilen dişleri süpürmelidir.
Islenilen netijelere basym ýetmek üçin, agzalan usullaryň dürli görnüşlerini utgaşdyryp, dişleri pasta bilen hem ýuwmagy unutmaly däldir. Işjeňleşdirilen kömür, kül, gum bilen dişleri agartmakdan gaça duruň. Olar dişleriň arasynda galyp, diş syrçasyny dargydyp bilerler.
Agzalyp geçilen usullar dogrudanda, diş syrçasynyň reňkiniň ol diýen üýtgemedik ýagdaýlarynda ulanylyp, tetrasiklin antibiotiginiň ulanylmasy ýa-da flýuoroz keseli netijesinde dörän tegmillerden, siz diňe stomatolog lukmanyň otagynda dynyp bilersiňiz.
LUKMANÇYLYK USULLARY
Kapa geýdirmek
Kapa – ýumşak plastikden ýasalan diş gaplamasy bolup, olar stomatolog lukmanyň alan ölçegleri netijesinde taýynlanýandyr. Dermanhanalarda olaryň taýyn görnüşleri hem satylýandyr. Ýöne gaplamanyň dişlere mäkäm geýdirilmegi üçin, dişleriňiziň ölçegi boýunça taýynlananlary has amatly bolup durýandyr. Olar wodorodyň ýa-da karbamidiň peroksid erginini saklaýan gel bilen doldurylyp, dişlere geýdirilýändir. Olary, dişleriň düýüjylyk derejesine görä bir ýa-da birnäçe sagat, ýa-da bütün gije geýip saklama bolýandyr. Usulyň netijesi ýarym aýdan belli bolup, çilimkeş adamlarda bu möhlet has hem uzalýandyr.
Usulyň kemçilikleri höküminde, diş syrçasynyň dargamagy, diş etiniň alawlama alamatlaryny aýdyp geçip bolýandyr. Dürli ýaramaz täsirliligi aradan aýyrmak üçin, perekisiň 3%-den ýokary bolmadyk erginini saklaýan geli ulanma maslahat berilýändir.
Ýelmenýän zolajyklar
Agardyjy serişdeleri saklaýan ýörite zolajyklar dişlere ýelmenilýändir. Öňki usula garanyňda has amatly bolsa-da, dişleriň arasynyň, dişlere garanyňda ýeterlik agardylmazlygy, bu usulyň esasy ýetmezçiligi bolup durýandyr.
Gel çalmak
Gel çotga bilen dişlere çalnyp, tüýkülik bilen eredilýänçä dişlerde galdyrylýandyr. Islenilýän netijeleri almak üçin, iki hepdeden az bolmadyk wagt gerek bolýar.
Ultrases ulanma
Agardyjy gelleri ultrasesiň kömegi bilen dişlere çalmak, has netijeli usul bolup, dişleriň aklygy uzak saklanýandyr.
Dişleri agartma isleginiň güýçlüdigine garamazdan, stomatolog lukmanlary kariýesden, paradontozdan, paradontitden ejir çekýän adamlara bu çäreleri geçirmegi gadagan edýärler. Agartma çärelerinden öň, dişleri bejerme zerurdyr. Alyn dişlerinde gaplamasy bolan adamlara, göwreli aýallara hem-de 16 ýaşa ýetmedik çagalara dişleri agartmadan saklanmalydyr.
Ýogsa-da, ak dişleri saglygyň nyşany höküminde kabul etmek ýalňyşlykdyr. Dişlerde kalsiý mineralynyň ýeterlik mukdarda saklanmagy, diňe bir oňa berklik bermän, eýsem oňa sarymtyl öwüşgin hem berýändir. Dişleriňiziň öz reňkiniň üýtgemezligi üçin bolsa, reňkleýji içgileri (çaý, kofe, limonad, miwe şireleri) içmek üçin ýörite niýetlenen plastmass inçe tupbajyklardan peýdalanyň. Ondan soň bolsa, mümkinçilik bolan halatlary dişleriňizi arassalamagy ýa-da suw bilen çaýkamagy unutmaň.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Düýn rus oppozisiýa liderleriniň dördüsi täze syýasy partiýany döredendiklerini we ozalky sowet lideri Mihail Gorbaçýowy hem özlerine goşulmaga yrjak bolýandyklaryny aýtdylar.
“RIA Nowosti” habar agentligi “Halklaryň azatlygy” atly partiýanyň indiki ýylyň parlament saýlawlaryna we 2012-nji ýylyň prezidentlik saýlawlaryna gatnaşjakdygyny habar berýär.
Bu partiýa Kremliň öňden gelýän opponentleri bolan Wladimir Ryžkow, Boris Nemsow, Wladimir Milow we ýurduň ozalky premýer-ministri Mihail Kasýanow dagylar tarapyndan döredildi.


text:
1980-nji ýyllaryň käbiri parahat, käbiri gazaply, käbiri halk tarapyndan, käbiri hem kommunistik partiýanyň öz içinden başlanan rewolýusiýalary Ýewropadaky Sowuk uruş döwrüniň diktaturalaryny taryhyň sahnasyndan gyrakladyp, 1990-njy ýyllaryň erkin bazar reformalaryna ýol arçady.
1987-nji ýylyň 12-nji iýunynda Amerikan prezidenti Ronald Reýgan Berliniň Brandenburg derwezesinde durup, Sowet Soýuzynyň Kommunistik partiýasynyň Merkezi komitetiniň Baş sekretary Mihail Gorbaçýowy şäheriň Sowet gündogary bilen demokratik Günbatarynyň arasyny bölýän diwary ýykmaga çagyrdy: “Baş sekretar Gorbaçýow, eger parahatçylygy, Sowet Soýuzy we Gündogar Ýewropa üçin bol-elinligi isleýän bolsaň, şu derwezä gel, bu derwezäni aç, bu diwary ýyk!” diýip, Reýgan gygyrdy.
Şol döwürde Gorbaçýow kommunistik partiýany janlandyrmaga synanyşyp, ykdysady we syýasy reformalary, Üýtgedip gurmagy girizipdi. Gündogar Ýewropanyň ýolbaşçylary hem syýasy garşydaşlaryny basyp ýatyrmak üçin indi Sowet tanklaryna bil baglap bolmajakdygyna düşünipdiler. Gorbaçýow nämäni elden berdi?
ABŞ-nyň prezidenti Jorj Buş (çepde) we Sowet lideri Mihail Gorboçýow Marsakslok portundaky bilelikdäki metbugat konferensiýasynda, 3-nji dekabr, 1989-njy ýyl.
Gorbaçýow Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda 20 ýyl yza ser salanda, özüniň we sowet ýolbaşçylarynyň şol döwürde gelen kararlarynyň hiç birine ökünmeýändigini aýtdy. Ol bu kararlar Orsýetiň, Germaniýanyň we dünýäniň bähbidine boldy diýdi: “Orsýetde halk menden sowet kontrollygyny näme üçin elden berdiň diýip soraýarlar. ”Men nämäni elden berdim?” diýip sorasam, olar näme jogap berjeklerini bilenoklar. Men nämani berdim? Polşany polşalylara, Çehoslowakiýany çehlere, slowakara berdim. Bu ýurtlar eýse kimiňkidi? Ýöne halk muňa “ýok” diýýär. Adamlar şindi-de munuň bilen ylalaşanoklar. Ýöne sowet bloguny dargatmak biziň ýurdumyzyň ýaşaýşyny aňsatlaşdyrdy”.
Wengriýanyň öz territoriýasyndan on müňlerçe adama Gündogar Germaniýadan Günbatara geçmäge rugsat bermegi bilen 1989-njy ýylyň maýynda Gündogar Germaniýanyň kommunistik režimi çagşap ugrady. Budapeştde, Pragada we Warşawada müňlerçe adam pena sorap, Günbatar Germaniýanyň ilçihanasyna bardylar. 1989-njy ýylyň sentýabrynda Wengriýa Gündogar Germaniýadan bolan bosgunlara öz üstünden Günbatara geçmäge resmi taýdan rugsat edensoň, bosgunlaryň sany has-da artdy. “Parahatçylykly rewolýusiýa”
Köpleriň pikiriçe, Gündogar Germaniýanyň “parahatçylykly rewolýusiýasynyň” özgeriş nokady polisiň parahatçylykly demonstrasiýa üçin Leipsige ýygnanan märekäni zor bilen dargatmak planyndan el çeken güni, 1989-njy ýylyň 9-njy oktýabrydy.
Gündogar Germaniýanyň komminist ýolbaşçysy Erik Honekkere Üýtgedip gurmak syýasatynyň reformalaryny kabul etdirmek üçin Gorbaçýow ýaňy Gündogar Germaniýa gelip gidipdi. Şondan soň günde bir milliondan kop adamyň gatnaşmagynda Leipsigde hem Gündogar Berlinde geçýän protestler sebäpli Honekkeriň wezipe başyndaky günleri aýaklap ugrady. Ol 18-nji oktýabrda öz wezipesinden çekilýändigini halka şeýle bildirdi: “Partiýanyň hem halkyň şu günki we gelejekdäki talaplaryna hötde gelmäge ýaňy başdan geçiren operasiýalarymyň netijesi we saglyk ýagdaýym ýol berenok”.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow çarşenbe güni döwlet howpsuzlyk geňeşiniň göçme mejlisini geçirip, harby tehnikalar we türkmen esgerleriniň baýramçylyk-toý lybaslary bilen tanyşdy.
Türkmen telewideniýesi bu mejlisde ýurduň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň sekiz aýyň dowamynda eden işlerine baha berlendigini aýdýar.
Şeýle-de mejlisde ýurduň harby pudagynyň maddy-enjamlaýyn üpjünçiligini mundan beýläk-de pugtalandyrmak barada maslahat edilipdir. Ýöne prezidentiň harby tehnikalary we uçarlary gözden geçirişi görkezilse-de, soňky ýyllarda goşunyň nähili täze ýaraglar we harby maşynlar bilen üpjün edilendigi,bu ugurda döwlet harajatlarynyň näderejede artdyrylandygy aýdylmaýar.
Muňa derek, resmi metbugat Polisiýanyň howa merkezi gullugynyň täze edara-binasynda geçirilen mejlisde prezidentiň degişli ýolbaşçylaryň hasabatlaryny diňländigini aýtmak bilen çäklenýär.
Esgerleriň toý lybaslary
Şol bir wagtda telewideniýede berlen wideosýužetler prezidentiň esasan oktýabrda belleniljek Garaşsyzlyk baýramynda türkmen goşunynyň döretjek täsiri, hususan-da olaryň toý lybaslary bilen gyzyklanandygyny görkezýär.
Habarda aýdylmagyna görä, Türkmenistanyň garaşsyzlygynyň 25 ýyllyk baýramynda geçiriljek «dabaraly harby ýöriş goşunlaryň ähli kysymlarynyň soňky ýyllarda artan kuwwatynyň we taýýarlygynyň görkezijisi bolar».
Türkmen metbugatyndan tapawutlylykda, synçylar we harby ekspertler türkmen goşunynyň serhetden abanyp biljek howplara garşy durup bilmezliginiň mümkindigini aýdýarlar.
Bu ýagdaýa daşary ýurtlarda hereket edýän türkmen oppozisiýasy hem alada bildirýär.
Türkmen goşuny "gowşaklygyna galýar"
Türkmenistanyň Türkiýedäki we Ysraýyldaky ozalky ilçisi, häzir Awstriýada ýaşaýan Nurmuhammet Hanamowyň pikirine görä, türkmen goşunynyň goranyş kuwwaty, garşysyndaky real howp-hatarlara seredeniňde, örän gowşaklygyna galýar.
Ol bu sözüne delil edip, türkmen goşunyndaky harby tehnikanyň umuman könedigini, üstesine, garşydaky jeňçileriň söweş-uruş tejribesiniň uludygyny mysal getirýär.
Türkmenistanyň bosgunlykda döredilen Respublika partiýasynyň lideri türkmen prezidentiniň halky baýramçylyk dabaralary, don-telpek, sowut, galkan ýaly zatlar bilen güýmejek bolmagynyň heňe gelmeýändigini, munuň «ýa halky aldajak bolmakdan, ýa-da özüňi aldamakdan başga zat däldigini» aýdýar.
Soňky ýyllarda goňşy Owganystanda, halkara kömek güýçleriniň söweş missiýasyny jemlemegi bilen baglylykda, düri jeňçi toparlaryň güýçlenendigi we türkmen-owgan serhedinde dartgynly ýagdaýlaryň ýüze çykýandygy, türkmen tarapyndan esgerleriň heläk bolan halatlarynyň bolandygy aýdylýar.
Emma Türkmenistan bu habarlara açyk reaksiýa bildirmeýär. Şol bir wagtda orsýetli harbylar türkmen serhedi, owgan tarapdan abanýan howp diýilýän barada ençeme gezek alada bildirdiler.
Bu ugurda Aşgabat bilen Moskwanyň arasynda käbir gepleşikleriň hem bolandygy habar berildi.
Türkmen telewideniýesi prezident Berdimuhamedowyň Garaşsyzlyk baýramynda asmana atyljak feýerwerkleriň dürli görnüşlerini 8-nji sentýabrda synagdan geçirmäge ygtyýar berendigini hem habar berýär.


text:
Türkmen häkimiýetleri garaşylmadyk ýerden türkmen dissidenti, Norwegiýada on ýyl gowrak ozal gaçybatylga alan Pirimguly Taňrygulyýewiň gyzyna we iki agtygyna ýurtdan çykmaga girizilen gadaganlygy ýatyrdy.
Moskwadaky «Memorial» adam hukuklary merkeziniň berýän maglumatyna görä, 42 ýaşyndaky Aýjemal Rejebowa 4-nji iýunda öz gyzlary Aknur (3 ýaşynda) we Aýlar (11 ýaşynda) bilen 13 ýyldan gowrak wagt bäri görmedik ejesini görmäge,ýagny Aşgabatdan Stambula uçmaga mümkinçilik aldy.
Hukuk topary Aýjemalyň we onuň adamsynyň 1999-njy ýylda işden boşadylandygyny, olara ýörite gulluklar tarapyndan gözegçiligiň ýola goýlandygyny, olaryň ençeme gezek soraga çekilendigini we gorkuzylandygyny belleýär.
Aýdylmagyna görä, bu maşgalanyň ýurtdan çykmagyna girizilen gadaganlyk 2006-njy ýylyň dekabrynda ýogalan öňki prezident Saparmyrat Nyýazowyň döwründen uç alýar.
2015-nji ýylyň iýulynda Aýjemal we onuň kämillik ýaşyna ýetmedik iki gyzy Aşgabatdan Stambula uçýan uçara goýberilmedi.
«Migrasiýa gullugynyň resmileri olara ýurtdan çykmagyň ömürlik gadagan edilendigini aýtdylar» diýip, «Memorialyň» metbugat üçin ýaýradan habarynda aýdylýar.
Migrasiýa gullugynyň wekilleriniň sözleri olaryň pasportlaryna urlan «gadaganlyk» möhri bilen hem tassyklanylypdyr.
Bu waka Merkezi Aziýa ýurtlaryna gözegçilik edýän hukuk goraýjy guramalaryň internet saýtlarynda giňden beýan edildi, Ýewropada Howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň Warşawada, 2015-nji ýylyň güýzünde bolan maslahatynda hem ýatlanylyp geçildi.
Kollektiw gadaganlyk
Dissidentiň beýleki maşgala agzalary hem şunuň ýaly problemalar bilen ýüzbe-ýüz bolup geldi. Mysal üçin, onuň 1943-nji ýylda doglan dogany Doly Taňrygulyýew 2014-nji ýylyň tomsunda Aşgabatdan Türkiýä uçmakçy boldy. Emma ol ýörite gulluklaryň işgärleri tarapyndan uçardan düşürildi we şondan kän wagt geçmänkä insulty başdan geçirdi.
Aýjemalyň 2015-nji ýylyň 23-nji sentýabrynda Döwlet migrasiýa gullugyna bu gadaganlygyň sebäbini sorap ýazan arzasyna diňe ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerriniň Aşgabada noýabrda eden saparyndan soň jogap berildi. Migrasiýa gullugynyň başlygynyň orunbasary M.Gurdowyň goly bilen 20-nji noýabrda berlen jogapda ýurtdan çykmaga girizilen gadaganlygyň «güýjünde galýandygy» aýdylýardy.
Aýjemal 2016-njy ýylyň 6-njy aprelinde Migrasiýa gullugyna gaýtadan ýüz tutýar we özüne ýurtdan çykmak üçin girizilen gadaganlygyň kanuny esaslarynyň, şeýle-de bu çäklendirmäniň anyk haýsy guramalar tarapyndan we näçe wagtlyk möhlet bilen girizilendiginiň habar berilmegini soraýar.
Netijede, maý aýynyň ortasynda Aýjemal M.Gurdowyň 27-nji aprelde gol çeken hatyny alýar we onda Aýjemal we onuň çagalary babatda ýurtdan çykmaga girizilen çäklendirmäniň ýatyrylandygy aýdylýar. Aýjemal bu haty alanyndan soň hem Migrasiýa gullugyna ýüz tutup, bu aýdylýanyň çyndygyna goşmaça tassyknama alýar. Şundan soň, ozal pasportlaryna gadaganlyk möhürleriniň basylandygyna garamazdan, olaryň ýurtdan çykmagyna hiç hili päsgelçilik döredilmändir.
«Memorial» merkezi Türkmenistanda potensial we hakyky dissidentlere, olaryň ýakyn we daşgyn garyndaşlaryna ýurtdan çykmak gadaganlygyny girizmek praktikasynyň öňki prezident S.Nyýazow döwründe giňden ulanylyp, şu günlere çenli hem saklanyp galýandygyny ýazýar.
Habarda aýdylmagyna görä, ýurtdan çykmagyna gadaganlyk girizilen raýatlaryň sany müňlerçe, şol bir wagtda-da ol gadaganlyk prosedurasy aýdyň bolman galýar.


text:
Halkara sergisine we ylmy maslahata gatnaşýan gadyrly myhmanlar!
Hormatly adamlar!
Sizi Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň paýtagty Aşgabat şäherinde geçirilmegi däbe öwrülen «Bilim we sport Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe» atly halkara sergisiniň we ylmy maslahatyň açylmagy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn! Bu halkara sergisiniň we ylmy maslahatyň bilim we sport ulgamlarynda öňde durýan wezipeleri durmuşa geçirmegiň meselelerini ara alyp maslahatlaşmakda, halkara hyzmatdaşlygyny mundan beýläk-de ösdürmekde ýetilen sepgitler, toplanan tejribeler bilen tanyş bolmakda möhüm ähmiýete eýe boljakdygyna berk ynanýaryn!
Ýurdumyzyň ösüşiň täze belentliklerine ýetmeginde bilime, bedenterbiýä we sporta uly orun degişlidir. Bu ulgamlaryň dünýä ölçeglerine laýyklykda döwrebap kämilleşmegi halkymyzyň eşretli, bagtyýar durmuşda ýaşamagynyň möhüm şertleriniň biridir.
Şu ýörelgeden ugur alyp, biz milli bilim, sport ulgamlaryny döwrebap ösdürmegi döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlaryň biri hökmünde kesgitledik. Bu ugurda amala aşyrylýan özgertmeler, durmuşa geçirilýän maksatnamalaýyn işler her bir adamyň, tutuş jemgyýetimiziň we döwletimiziň bähbitlerine, milli we umumadamzat gymmatlyklaryna, halkymyzyň müňýyllyklaryň dowamynda kämilleşdirip gelen ynsanperwer däplerine esaslanýar.
Hormatly adamlar!
Ýurdumyzyň bilim ulgamyny ösen döwletleriň derejesine ýetirmek, ýaş nesliň beden we ruhy taýdan sazlaşykly ösmegi, döwrebap bilim-terbiýe, oňat dynç almagy üçin ähli şertleri döretmek esasy maksatlarymyzyň biridir. Şoňa görä-de, bilim ulgamyny yzygiderli döwrebaplaşdyrmak, mekdebe çenli çagalar, umumy orta, başlangyç, orta we ýokary hünär bilimi edaralarynda bilimiň hilini dünýä derejesine ýetirmek, döwrebap okuw kitaplaryny, gollanmalary taýýarlamak we neşir etmek, iň täze tehnologiýalary, okuw-tehniki enjamlary işe ornaşdyrmak boýunça milli hem-de dünýä tejribesini özünde jemleýän özgertmeler üstünlikli durmuşa geçirilýär. Şäherlerimizde, obalarymyzda iň häzirki zaman enjamlary bilen üpjün edilen täze bilim edaralarynyň we sport mekdepleriniň hem-de desgalarynyň gurulmagy, bu ugurlarda halkara gatnaşyklarynyň ösdürilmegi, mugallymçylyk işine öňdebaryjy dünýä tejribesiniň ornaşdyrylmagy gazanan guwandyryjy üstünliklerimizdir.
Häzirki zaman dünýä tejribesinden we bilim ulgamynyň milli aýratynlyklaryndan ugur alnyp, ýurdumyzda on iki ýyllyk umumy orta bilime geçilmegi, ulgamyň hil taýdan täze derejä çykmagy hem-de jemgyýetimiziň medeni-aň-bilim, ruhy-ahlak taýdan düýpli özgermegi Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hemmetaraplaýyn sazlaşykly ösüşiň esasydyr.
«Döwlet adam üçindir!» diýen syýasatymyz we amala aşyrýan giň gerimli bilim özgertmelerimiz, bedenterbiýäni we sporty ösdürmek babatdaky tagallalarymyz ylymly-bilimli, giň dünýägaraýyşly, ruhubelent, zähmetsöýer, watansöýüjiligiň we ynsanperwerligiň belent ýörelgelerine ygrarly nesilleri terbiýelemekde uly üstünlikleri gazanmaga ýardam berýär.
Gadyrly dostlar!
Ynsanyň bagtyýarlygy saglykdan başlanýar. Şoňa görä-de, Garaşsyz, hemişelik Bitarap Watanymyzda bedenterbiýäni we sporty ösdürmek boýunça hem netijeli işler alnyp barylýar. Ýurdumyzyň raýatlary, ilkinji nobatda, ösüp gelýän ýaş nesiller köpçülikleýin sporta we bedenterbiýä giňden çekilýär.
Olimpiýa, yklym we sebit oýunlarynda ussatlyk bilen çykyş etjek sport ussatlary we türgenler taýýarlanylýar. Häzirki döwürde Aşgabat şäherinde sebitde iri sport toplumynyň — Olimpiýa şäherjiginiň gurluşygy güýçli depginde alnyp barylýar. Türkmenistan halkara sport ýaryşlarynyň we bäsleşikleriniň geçirilýän mekanyna öwrülýär. Şunuň bilen baglylykda, bedenterbiýäni we sporty ösdürmek, 2017-nji ýylda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny ýokary derejede geçirmek biziň möhüm wezipämiz bolup durýar.
Biziň ýurdumyz bilim we sport babatda köpugurly halkara hyzmatdaşlygyny mundan beýläk-de ösdürmek ugrunda uly tagallalary edýär. Bu halkara sergisine we ylmy maslahata iri halkara bilim we sport guramalarynyň, öňdebaryjy ylym-bilim merkezleriniň wekilleriniň gatnaşmagy hem halkara bileleşiginiň bu ugurda ýurdumyza gyzyklanmasynyň barha artýandygyny aýdyň görkezýär.
Halkara sergisine we ylmy maslahata gatnaşýan gadyrly myhmanlar!
Hormatly adamlar!
Sizi «Bilim we sport Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe» atly halkara sergisiniň we ylmy maslahatyň açylmagy bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn! Siziň her biriňize berk jan saglyk, uzak ömür, döredijilikli işiňizde uly üstünlikleri arzuw edýärin!
Türkmenistanyň Prezidenti
Gurbanguly Berdimuhamedow.


text:
Ýaňy-ýakynda, Endriýu Farrujiýa, Malta şokoladyndan iň uzyn şekolad otlusyny ýasaýar.Ol,öz ýasan iň uzyn şekolat otlusyny Brýusseliň demir ýol menzilinde görkezýär. Ýasalan şekolat otlysynyň uzynlygy 34,5 metr-den ybaratdyr.Bu üstünligi rekortlar kitabynyň wekilleri resmi ýagdaýda kabul etdipdirler.Bu otlyny ýasamak üçin,çen bilen 700 iş sagady we 1285 kg şekolad sarp edipdir.Şekolatdan ýasalan otlynyň ilkinji üç wagony, Belgiýanyň täze otlylarynyň kiçeldilen wagonlarynyň nusgasynda bolup,galan bölekleri öňki wagonlaynyň nusgasynda bolupdyr.
03 января 2013
iiimmmm.. tagamy gowudyr,iýäýseň....


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Türkmenistanyň ýygyndy topary göreş boýunça Aziýanyň çempionatynda birinji orny eýelediler
Paýtagtymyzyň Olimpiýa şäherjiginde geçýän Aziýanyň çempionatynda milli göreş boýunça türkmen pälwanlary erkekleriň we zenanlaryň arasynda umumytoparlaýyn hasapda birinji orny eýelediler. Şu gün nusgawy usul boýunça tutluşyklarda ildeşlerimiz 23 medal gazandylar. Olaryň 10-sy altyn, dördüsi kümüş we dokuzysy bürünç medallardyr.
Ýaryşyň ikinji güni Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň gazanan medallarynyň sany 48-e ýetdi. Munuň özi ildeşlerimiziň doly artykmaçlygyna şaýatlyk edýär. Ikinji orny eýelän gyrgyz pälwanlary 10 medala (iki altyn, bir kümüş we ýedi bürünç) mynasyp boldular. Täjigistanyň ýygyndysy hormatly üçünji orna mynasyp boldy. Bu toparyň pälwanlary bir altyn, üç kümüş we bir bürünç medala mynasyp boldular.
Bu gün hem final tutluşyklarynyň aglabasy diňe türkmen türgenleriniň gatnaşmagynda geçdi. Erkekleriň arasynda 62 kilograma çenli agram derejesinde geçen final tutluşygy aýratyn ýatda galyjy boldy. Bu tutluşykda dünýäniň iki gezek çempiony, halkara derejeli sport ussady Tirkişgeldi Aýazow bilen Isgender Aşyrow güýç synanyşdylar. Dünýä çempionatlarynyň altyn medallarynyň eýesi iki gezek örän owadan hem birkemsiz emel bilen garşydaşyny ýykyp, tomaşaçylaryň dowamly el çarpyşmalaryna mynasyp boldy. Indi onuň halkara sport äleminde gazanan köp sanly ýeňişleriniň üstüne göreş boýunça Aziýanyň çempionatynda gazanylan ilkinji altyn medal hem goşuldy. Ildeşimiz I.Aşyrow bolsa bu agram derejesinde ikinji orna mynasyp boldy.
Zenanlaryň arasynda 63 kilograma çenli agramda altyn medal ugrunda tutluşyga iki türkmen türgeni çykdy. Bu tutluşyk pälwanlaryň ahmyrly bolmazlyklary üçin özboluşly häsiýete eýe boldy. Tutluşykda «erkin usul» görnüşinde ýeňiş gazanan Gülnar Haýytbaýewa, şol usulda kümüş medala eýe bolan Dinara Hallyýewa bilen duşuşdy. Bu duşuşykda D.Hallyýewa ýeňiş gazandy. Iki görnüş boýunça ýaryşyň netijesinde pälwan gyzlaryň hersi bir altyn we bir kümüş medala mynasyp boldular.
Bulardan başga-da, Şatlyk Myradow (57 kg çenli), Guwanç Ýagmyrow (82 kg çenli), Murgapgeldi Ataýew (90 kg çenli), Şyhmyrat Durdyýew (100 kg çenli), Jepbar Atamämmedow (100 kg-dan ýokary), Zöhre Mädreýimowa (58 kg çenli), Nasiba Surkiýewa (70 kg çenli) hem-de Jahan Muhammedowa (70 kg çenli) ýene altyn medallaryň sekizisini gazanyp, ýurdumyzyň sport üstünliklerine özleriniň mynasyp goşantlaryny goşdular.
Şükür Annaesenow (68 kg çenli) we Aýşirin Haýdarowa (52 kg çenli) kümüş medala mynasyp boldular. Agageldi Tagandurdyýew (57 kg çenli), Sylapberdi Nuryýew (82 kg çenli), Bäşim Orazow (75 kg çenli), Toýlymyrat Durdymyradow (88 kg çenli), Altynmuhammet Ýegenow (100 kg çenli), Laçyn Badaglyýewa (52 kg çenli), Rano Uzakowa (70 kg çenli) we Maksuda Egemberdiýewa (70 kg-dan ýokary) baýrakly üçünji orny eýelediler.
Aziýanyň häzirki çempionatynyň müdiri, Guşakly göreş boýunça Halkara federasiýasynyň wekili Wener Gaýnulliniň belleýşi ýaly, ýaryşyň geçýän olimpiýa şäherjigi Merkezi Aziýanyň sport merjenidir, çünki sebitde başga şunuň ýaly ägirt uly binýad ýokdur.
Göreş boýunça Aziýa çempionaty umumy toparlaýyn hasapda biziň pälwanlarymyzyň ýeňiş gazanmaklary bilen tamamlandy. 28-nji iýunda yklym derejesindäki ýaryşlar guşakly göreş boýunça dowam etdiriler. Bu görnüşde «erkin usulda» erkekleriň arasynda sekiz, zenanlaryň arasynda bäş agram derejelerinde medallar ugrunda bäşleşik geçiriler.
Habarlar #Guşakly göreş
- Soňky habarlar
Türkmen pälwanlarynyň dünýä çempionatyndaky üstünligi29 Noýabr, 2016 (12:35)
- Soňky habarlar
Türkmen pälwanlarynyň nobatdaky üstünligi30 Oktýabr, 2016 (17:35)
- Resmi habarlar
Ýurdumyz öz pälwanlaryny sarpalaýar04 Iýul, 2016 (14:17)
- Soňky habarlar
Türkmen pälwanlary göreş we guşakly göreş boýunça Aziýa çempionatynyň netijeleri boýunça ýüze golaý medala mynasyp boldular29 Iýun, 2016 (23:26)
- Soňky habarlar
Göreş we guşakly göreş boýunça Aziýa çempionaty: türkmen pälwanlary öňde barýarlar28 Iýun, 2016 (22:57)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň ýygyndy topary göreş boýunça Aziýanyň çempionatynda birinji orny eýelediler27 Iýun, 2016 (23:40)
- Soňky habarlar
Göreş we guşakly göreş boýunça Aziýanyň çempionatynyň ilkinji gününde türkmen pälwanlary 25 medal gazandylar26 Iýun, 2016 (23:40)
- Resmi habarlar
Türkmen milli göreşi guşakly göreş boýunça Aziýa federasiýasynyň düzümine girizildi26 Iýun, 2016 (23:06)
- Soňky habarlar
Türkmen göreşi dünýä sportunyň uly giňişligine çykýar24 Iýun, 2016 (23:30)
- Resmi habarlar
25-30-njy iýun aralygynda Olimpiýa şäherjiginde türkmen milli göreşi we guşakly göreş boýunça Aziýa çempionaty geçiriler19 Iýun, 2016 (12:17)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň ýygyndysy Bişkekde guşakly göreş boýunça “Gran-pri” ýaryşynda 11 medala mynasyp boldy17 Mart, 2016 (19:52)
- Soňky habarlar
Biziň watandaşlarymyz halkara ýaryşlarynda uly üstünlik gazandylar19 Mart, 2015 (22:39)
- Soňky habarlar
2014-nji ýylda Türkmenistanyň iň gowy türgenleriniň onusy15 Ýanwar, 2015 (23:23)
- Soňky habarlar
Guşakly göreş boýunça dünýä çempionatynda türkmen türgenleriniň täze ýeňişleri23 Noýabr, 2014 (19:02)
- Soňky habarlar
Guşakly göreş boýunça hem-de türkmen göreşi boýunça dünýä çempionaty tamamlandy23 Noýabr, 2014 (19:02)
- Soňky habarlar
Türkmen paýtagty guşakly göreşiň we milli göreşiň iň oňat ussatlaryny kabul edýär21 Noýabr, 2014 (19:03)
- Soňky habarlar
Guşakly göreş boýunça dünýä çempionatynyň öň ýanynda06 Noýabr, 2014 (19:15)
- Soňky habarlar
Türkmen pälwanlarynyň uly üstünligi28 Oktýabr, 2014 (19:18)
- Soňky habarlar
Halkara bäsleşiklerinde gazanylan nobatdaky ýeňişler31 Awgust, 2014 (19:44)
- Soňky habarlar
Türkmenistanda guşakly göreş boýunça dünýä çempionatyna taýýarlyk görülýär25 Iýun, 2014 (20:14)


text:
Şu hepde Haj zyýaratyna baran ýüzlerçe eýranlylar Saud Arabystanyna baran badyna tussag edilip, soňra yzlaryna iberildiler. Bu wakanyň regiondaky özara duşmançylykly iki döwletiň gatnaşyklarynyň dartgynlaşan döwrüne gabat gelmegi howpsuzlygyň Haj zyýaraty bilen bagly alada sebäp bolmagy mümkinmi diýen ýaly sowallary döredýär.
Eýranyň metbugatynyň ýazmagyna görä, şu hepde Saud Arabystanyna baran 520-den gowrak zyýaratçy tussag edildi we yzlaryna deport edildi. Tussag edilen 150 adamdan ybarat toparyň ady agzalmaýan agzasy “Fars” habar gullugyna özlerini Medinäniň aeroportunda wiza galplygy bahanasy bilen tussag edendiklerini aýtdy. “Olar bize wizalarymyz bilen bagly problemanyň bardygyny aýtdylar we olary nireden alandygymyzy soradylar. Biz olary Saud Arabystanynyň Maşatdaky konsullygyndan aldyk we käbir ofiserler wizalarymyzyň düzüwdigini kabul etdiler” diýip, ol mälim etdi.
Eýranyň daşary işler ministriniň orunbasary Hasan Kaşkawiniň sözlerine görä, şu hepdäniň başlarynda deportasiýa edilenleriň köpdügine garamazdan, Haj zyýaratynyň öň ýanynda Saud Arabystanynyň Maşatdaky konsullygynyň wiza berişi bilen bagly kynçylyklar ýüze çykypdyr. Ol bu meseläni çözmek üçin Saud Arabystanynyň resmileri bilen gepleşikleriň geçirilýändigini aýdyp, anna güni başlanjak Haj zyýaratyny etmek isleýänlere wiza beriljekdigine umyt etdi.
Emma penşenbe güni gowşan maglumatlara görä, ýene-de 370 sany eýranly Saud Arabystanynda tussag edilipdir we yzlaryna deportasiýa edilipdir.
Mundan öň, Eýran regiondaky iki duşmançylykly döwletiň gatnaşyklarynyň ABŞ-nyň öňe süren aýyplamalary bilen bagly dartgynlaşýandygyna garamazdan, Haj zyýaratynyň “örän asuda” boljakdygyna umyt etdi. ABŞ Tährany Saud Arabystanynyň Waşingtondaky ilçisiniň janyna kast etmäge synanyşygy planlaşdyrmakda aýyplady. Eýranyň hökümeti bolsa şeýle synanyşyga haýsy-da bolsa bir gatnaşygynyň bardygyny inkär etdi.
Içeri işler ministrligine hem ýolbaşçylyk edýän Saud Arabystanynyň mirasdüşer şazadasy Naýed bin Abdel Aziz Haj zyýaratynyň asuda geçmegi üçin ähli zerur çäreleriň görüljekdigini aýtdy.
Sebäp näme?
Eýranly zyýaratçylar özleriniň deportasiýa edilmegine eýranly zyýaratçylara garşy hüjümiň iň soňky mysaly hökmünde garaýarlar. Emma britaniýaly žurnalist we Ýakyn Gündogar boýunça kommentator Adel Derwişiň pikiriçe, bu waka iki ýurduň arasynda geçmişdäki we häzirki wagtdaky duşmançylygyň önümi hökmünde garamak mümkin.
Adel Derwiş eýranly zyýaratçylary Saud Arabystanyndan deportasiýa etmek praktikasynyň 80-nji ýyllaryň başynda başlanandygyny aýdýar. Şonda Eýranyň hökümeti Yslam rewolýusiýasyny Aýlag ýurtlaryna eksport etmek üçin Hajy syýasy platforma hökmünde ulanypdy diýip, ol sözüne goşýar.
“Geçen birnäçe ýylda eýranlylar aňtaw gulluklaryny ulanmaklygy adaty zada öwürdiler we olaryň jansyzlary zyýaratçylar hökmünde rewolýusiýany, radikal ideýalary wagyz edýärler. Olar Haja Afrikadan, Aziýadan we Ýewropadan adamlaryň gelýändigini bilýärler. Olar üçin Haj şol zatlary wagyz etmäge amatly ýygnanyşyk” diýip, Derwiş aýdýar.
1987-nji ýylda eýranly şaýy zyýaratçylaryň we Saud Arabystanynyň howpsuzlyk güýçleriniň arasynda çaknyşyklar bolanda, 400-den gowrak adam öldi we olaryň 275-si eýranlydy. 80-nji ýyllardan başlap, eýranly zyýaratçylar Haj wagtynda ABŞ-a we Ysraýyla garşy yzygiderli demonstrasiýa geçirdiler. Saud Arabystanynyň polisiýasy olara böwet boldy we gapma-garşylyk emele geldi. Netijede ýüzlerçe adam öldi we başga-da müňlerçesi ýaralandy.
Mundan soňra eýranlylar Saud Arabystanynyň Tährandaky ilçihanasyna hüjüm etdiler. Eýranyň baş ruhany lideri aýatolla Hameneýi bolsa Saud Arabystanynyň halkyny ýurduň patyşa maşgalasyny häkimiýetden agdarmaga çagyrdy. Netijede Saud Arabystany Eýran bilen gatnaşyklaryny çäklendirdi we Eýrandan Haja barýanlaryň sanyny 150 müňden 45 müňe çenli azaltdy.
Her ýylda Haj zyýaraty üçin dünýäniň dürli ýurtlaryndan 1,5 milliondan gowrak musulman Saud Arabystanyna barýar.


text:
20-nji oktýabrda Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek baradaky Merkezi toparyň mejlisi geçirildi. Oňa Merkezi saýlaw toparynyň hem-de Merkezi saýlaw toparynyň ýanyndaky iş toparlarynyň agzalaryndan başga-da, milli synçylar — Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň, Senagatçylar we telekeçiler partiýasynyň, Agrar partiýasynyň, ýurdumyzyň jemgyýetçilik guramalarynyň we birleşikleriniň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.
Mejlisiň gün tertibiniň esasy meselesi ýurdumyzda saýlawlary demokratik esasda, milli tejribä hem-de halkara ölçeglerine laýyklykda guramaçylykly geçirmek boýunça öňde duran wezipeleri ara alyp maslahatlaşmak bilen baglanyşykly boldy.
Mejlise gatnaşyjylar hukuk ulgamynda gyzyklanma bildirilýän halkara hyzmatdaşlyga gönükdirilen “Açyk gapylar” syýasatynyň netijeli häsiýete eýedigini bellediler. Saýlawlary geçirmek işiniň ähli tapgyrlaryna syn etmek üçin daşary ýurtlaryň köpüsinden hem-de iri halkara guramalaryndan garaşsyz synçylaryň çagyrylmagy hem munuň aýdyň subutnamasydyr. Ýygnananlar Türkmenistanyň öz üstüne alan borçnamalaryna gyşarnyksyz eýerýändigini hem-de bu ulgamda adam hukuklaryny üpjün etmäge degişli esasy resminamalaryň düzgünlerini yzygiderli durmuşa geçirmek üçin ähli çäreleri görýändigini kanagatlanma bilen bellediler.
Adam hukuklaryny üpjün etmek, ilkinji nobatda, ählumumy saýlaw hukugy, raýatlaryň saýlawlara meýletin gatnaşmagy, hödürlenýän dalaşgärler üçin giň mümkinçilikleriň döredilmegi, saýlaw möwsüminiň barşynda wagyz etmegiň erkinligi, saýlawçylaryň saýlaw hukuklaryny goramak, aýanlyk we açyklyk bilen baglanyşyklydyr.
Özara tejribe alyşmak we hereket edýän halkara kadalary hem-de daşary ýurtlarda saýlawlary guramagyň tejribesi bilen tanyşmak, saýlaw ulgamynda işleýän halkara bilermenleriň gatnaşmagynda bilelikdäki mejlisleri, geňeşmeleri, okuw maslahatlaryny hem-de “tegelek stoluň” başyndaky söhbetdeşlikleri yzygiderli geçirmek milli saýlaw ulgamynyň kuwwatyny berkitmek ulgamynda üstünlikli hyzmatdaşlyk etmekde möhüm orun eýeleýär.
Şu mejlisiň çäklerinde oňa gatnaşyjylar saýlaw edaralarynyň işi, saýlawçylary hem-de dalaşgärleri bellige almak çäresi, şeýle hem giň jemgyýetçiligi habarly etmek, saýlawlaryň öň ýanyndaky esasy tapgyrlary we saýlawlary geçirmegiň ýörelgeleri bilen baglanyşykly halkara standartlaryny milli saýlaw ulgamyna ornaşdyrmagyň möhümdigini nygtadylar.
Welaýatlaryň hem-de Aşgabat şäheriniň saýlaw toparlarynyň başlyklarynyň ýerlerde alnyp barylýan işler baradaky habarlary diňlenildi. Hususan-da, öňümizdäki saýlawlara guramaçylykly taýýarlyk görmek maksady bilen, ýörite taýýarlanylan maglumat we beýleki edebiýatlara — saýlaw toparlarynyň agzalaryna, milli we halkara synçylaryna, daşary ýurtlaryň we ýurdumyzyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekillerine hem-de saýlawçylara kömek hökmünde Merkezi saýlaw topary tarapyndan çap edilen kitapçalara, degişli gollanmalara seredildi.


text:
Günorta-gündogar Eýranda, Pakistan bilen serhetde güýçli ýer titredi.
Birleşen Ştatlaryň Geologiýa gözegçiligi ýer sarsgynynyň güýjüni 7.8 ball diýip kesgitlese, Eýranyň Seýsmologiýa merkezi ony 7.5 ball diýip görkezdi.
ABŞ-nyň Geologiýa gözegçiligi ýer titremesiniň episentriniň Kaş şäheri bolandygyny aýdýar. Eýranyň döwlet eýeçiligindäki telewideniýesi azyndan 40 adamyň heläk bolandygyny aýtdy. Emma ol ýerde ölenleriň sanynyň has kän bolmagyndan howatyr edilýär.
Eýranyň IRNA habar gullugy häkimiýetleriň ýer yranan ýerde adatdan daşary ýagdaýy yglan edendigini habar berýär. Eýranyň Gyzylýarymaý jemgyýeti ähli aragatnaşyk liniýalarynyň kesilendigini aýtdy.
Pakistan resmileri ýurduň günorta-günbatar serhet etraplarynda azyndan 5 adamyň ölendigini aýtdylar.
Ýer titremesi Dubaýdaky, Pars aýlagynyň içindäki, Nýu-Delidäki binalary hem sarsdyryp, adamlary köçelere bosup çykmaga mejbur etdi.


text:
Saýano-Şuşen gidroelektrostansiýasynda bolan awariýanyň pidalaryny gözlemek we halas etmek boýunça görülýän çäreler bilen baglylykda orsýet häkimiýetlerine basyşlar güýçlenýär.
17-nji awgustda Günorta Sibirde bolan güýçli partlama zerarly zawodyň diwarlary ýykylyp, turbina otagyny suw basdy. Hepdäniň penşenbe güni irden 17 işgäriň heläk bolanlygy we ýene 58 adamyň tapylmanlygy tassyklanyldy. Ýitirim bolan işgärleriň garyndaşlary bu pajygaly waka barada hakykaty aýtmagy häkimiýetlerden talap etdiler we halas etmek boýunça operasiýalaryň gidişiniñ derejesine şübhe bildirdiler.
Orsýetiň iň uly elektrostansiýalarynyň biri bolan Saýano-Şuşen gidroelektrostansiýasynyň harabalygynda diri adamlaryň bolmagy ahmal diýip, alada bildiren žurnalistleriň biri häzir tussag edildi.
Mihail Afanasýew tussaglykda
Orsýetiň habar beriş serişdeleriniň maglumatyna görä, “Nowyý Fokus” Internet gazetiniň baş redaktory Mihail Afanasýew Abakan şäherinde milisiýa tarapyndan saklanýar. Ol zawodyň dolandyrylmagy we halas ediş çäreleri barada galp maglumat bermekde we töhmet atmakda aýyplanýar.
Tussag edilmeginiň öňüsyrasynda Afanasýew “Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy” bilen söhbetdeşlikde Saýano-Şuşen elektrostansiýasynyň suw alan gatyndan aşakda diri adamlaryň bardygyny aýdypdy we adamlary halas etmek üçin wagtyň azalýanlygyny belläpdi: “Biziň pikirimizçe we garyndaşlarda hem stansiýada işleýänlerden gowuşýan maglumatlara görä, diri adamlar bar. Hiç bolmanda düýn giç aşgama çenli tarkyldy eşidilipdir. Munuň bilen baglylykda meni bu gün prokuratura çagyrdylar we düşündiriş talap etdiler. Ministriň galp maglumat bereni jezalandyrmak baradaky çagyryşy eşidildi diýip, pikir edýärin”.
Mihail Afanasýew, şeýle-de, şu hepdede häkimiýetleri betbagytçylyk barada hakykaty ýaşyrmakda aýyplap, ýaýradylan elektron hata gol çekenleriň biri.
Häkimiýetleriň aýtmagyna görä, guwwaslar zawody basan sowuk suwda diri galanlary agtarmak işini dowam etdirýärler. Emma diri adamlaryň tapyljagyna ynamsyz garaýarlar.
Öňki betbagtçylygy ýada saldy
Çykyp bilmän, tarkyldy bilen özleriniň diridigini mälim etmäge we şeýdip, halas edijileriň ünsüni çekmäge synanyşýan adamlar baradaky habarlar 2000-nji ýylyň awgust aýynda Orsýetde bolan “Kursk” suwasty gämisiniň betbagtçylygyny ýada saldy. “Kursk” Barentsewo deňzinde partlama sebäpli gark bolup, onuň 118 adamdan ybarat komandasy heläk bolupdy. Partlamadan soň “Kurskyň” diri galan komanda agzalary gäminiň demir diwarlaryny tarkyldatmak arkaly özleriniň diridigini halas edijilere mälim edipdiler.
“Kursk” gämisiniň betbagtçylygy şol wagtda ýaňy prezidentlik wezipesine saýlanan Wladimri Putiniň häkimiýet başyndaky ilkinji ýylynyň esasy syýasy şowsuzlygy bolupdy. Halas ediji çäreleriň dowamynda Putin özüniň gara deňizdäki rezidensiýasynda myhman kabul etmek bilen meşgullanypdy.
Ýaramaz syýasy täsir
Saýano-Şuşen gidroelektrostansiýasyndaky partlamanyň hem Orsýetiň prezidenti D.Medwedewe we premýer-ministri Wladimir Putine ýaramaz syýasy täsir ýetirip biljege meňzeýär. Emma häzirki wagtda stansiýada ölenleriň we ýitirim bolanlaryň garyndaşlarynyň gahar-gazaby ýerli hekimiýetlere gönükdirilýär. Olar Hakasiýanyň gubernatory Wiktor Zimin bilen 19-njy awgustda bolan duşuşykda zawodyň we döwletiň ýolbaşçylaryny howpsuzlyk çäreleriniň üpjün edilmänliginde aýypladylar.
Hepdäniň duşenbe güni betbagtçylygyň yz ýany D.Medwedew degişli ministrlikleriň ýolbaşçylaryna ýagdaýdan çykalga tapmakda olaryň doly jogapkär boljagyny duýdurdy. Orsýetiň Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministri Sergeý Şoýgu we Energetika ministri Sergeý Şmatko häzir betbagtçylygyň ýüze çykan Hakasiýa regionynda.
Şmatkonyň žurnalistlere aýtmagyna görä, häkimiýetler häzir alasarmyk ýagdaýda: “Bu adatdan daşary we hatda seýrek duş gelýän ýagdaý. Bu dünýä boýunça gidroenergetikada bolan iň uly we düşnüksiz awariýadyr. 800 tonnalyk turbinanyň gapagynyň partlamagy… Biz şeýle netijä getiren güýçleriň sebäplerine düşünemzok. Bu ýerde gowy spesialistler işlemeli” diýip, Orsýetiň Energetika ministri aýtdy.


text:
Ýyldyz
Ýyldyz — jümmüşinde termoýadro sinteziniň reaksiýalary bolup geçýän (ýa-da öň bolup geçen), öz grawitasiýasynyň güýji bilen saklanýan, ýagtylyk goýberýän massiw gaz şary.
Ýere iň ýakyn ýyldyz Gün bolup, ol G spektral klasynyň adaty wekilidir. Ýyldyzlar grawitasion gysylmanyň netijesinde gaz-tozan gurşawyndan (esasan, wodorod bilen geliden) emele gelýärler. Ýyldyzlaryň jümmüşindäki maddalaryň temperaturasy million kelwin, ýüzündäki maddalaryň temperaturasy bolsa, müň kelwin bilen ölçelýär. Ýyldyzlaryň aglaba köpüsiniň energiýasy içerki oblastlarda wodorodyň geliýe öwrülmeginiň ýokary temperaturadaky termoýadro reaksiýalarynyň netijesinde bölünip çykýar. Ýyldyzlar ýygy-ýygydan Älem-jahanyň esasy jisimleri diýlip atlandyrylýarlar, sebäbi olar tebigatdaky ýagtylyk ýaýradýan maddalaryň esasy massasyny özlerinde saklaýarlar. Ýene bir bellärlikli mesele hem, ýyldyzlaryň otrisatel ýylylyk sygymy bardyr.
Güne iň ýakyn ýyldyz Sentawr proksimasy bolup durýar. Ol Gün ulgamynyň merkezinden 4,2 ýagtylyk ýyly (4,2 ýgt. ýyly = 39 Pm = 39 trillion km = 3,9·1013 km) uzaklykda ýerleşýär.
Ýönekeý göz bilen seredilende (gowy görüş ýitiliginde) asmanda her ýarym şarda 3000 sanydan, jemi 6000 töweregi ýyldyz görmek bolýar. Ýerden görünýän ähli ýyldyzlar (şol sanda iň kuwwatly teleskoplar bilen görülýänler) galaktikalaryň ýerli toparynda ýerleşýär.


text:
Spam, ýagny iberilen adrese degişli bolmadyk hatlaryň öňüne böwet basmak bilen meşgullanýan “Spamhana” atly topar, spam döredijileriň öçli hüjümine uçrady.
Internet dünýäsi erkin, ýagny haýsydyr bir berk düzgün-tertibe boýun egmeýän giňişlik. Onsoň bu giňişlikde ýüze çykan islendik problemany garşydaş taraplar köplenç güýje daýanyp çözmäge ymtylýarlar.
Bu hepde-de edil şeýle ýagdaý ýüze çykdy. Spam, ýagny iberilen adrese degişli bolmadyk hatlaryň öňüne böwet basmak bilen meşgullanýan “Spamhana” atly topar, spam döredijileriň öçli hüjümine uçrady.
Bu hüjüme Internetde häzire çenli bolan iň uly hüjüm diýip baha berildi. Agzalýan hüjüm 27-nji martda has möwjäp, şol gün Spamhausyň sistemasyna öň görlüp-eşidilmedik derejede, ýagny sekuntda 300 gigabit tizlik bilen ägirt uly möçberde spam hatlary ýagdyryldy.
Angliýanyň Oksford şäherinde ýerleşýän, antiwirus programmalaryny işläp düzýän “Kaspersky laboratorisiniň” howpsuzlyk boýunça baş barlagçysy Deýwid Emm bu barada şeýle diýdi: "Bu meseläniň düýbünde ýatan zat- haýsydyr bir internet adresini hatardan çykarmak üçin edilýän hüjümdir. Bu kimdir biri tarapyndan, haýsydyr bir kompýuter sistemasyna, belli bir edara ýa biznese ýaramaz täsir ýetirmek üçin, onuň kadaly işlemegine päsgel berýän hüjümden ybaratdyr".
Ýene bir ýagdaý - bu hüjümiň 2010-njy ýyldakydan üç esse güýçli bolanlygy bilen bagly. Galyberse-de, bu hatda iň uly banklara edilýän hüjümlerden-de alty esse güýçli boldy.
Hüjüm Nederlandiýadan edildi
Spamhaus bu hüjüm Nederlandiýadan edilendir diýip hasaplaýar. Sebäbi bu ýerde maglumat akymynyň täsiri zerarly kompýuter ulanyjylar Internediň hemişekisinden göz-görtele haýallandygyny duýdular.
Ýewropanyň beýleki ýurtlarynda kinofilmleri Internetde satýan Netflilx atly meşhur websaýtyň ulanyjylary hem websahypanyň hemişekisinden haýal işläp başlandygyny habar beripdiler.
Bilermenler, eger hüjümleriň göwrümi barha güýçlenen bolsa, onda olar e-mail we bank hyzmatlaryna hem ýaramaz täsirini ýetirerdi diýip, alada bildirýärler.
Bu wakany göz öňüne getirmek üçin iki kiber kompaniýasynyň özara urşy baradaky klassyky filmleri ýatlasa bolar.
Filmlerdäkiler ýaly
Bir tarapda: Londonda we Ženewada spamlara garşy göreşmek boýunça iş alyp barýan Spamhaus kompaniýasy dur. Onuň maksady - e-mail hyzmatlaryny üpjün edýänlere ulanyjylaryň e-maillerini hapalaýan spamlardan dynmaga kömek etmek. Beýleki tarapda bolsa: baş ofisi NATO-nyň Gollandiýadaky öňki ofisi bolan bäş gatly jaýda ýerleşýän Kiberbunker atly spam dörediji kampaniýa dur.
Bu kompaniýa özüniň çagalar pornografiýasy we terrorizm bilen bagly bolmadyk islendik websaýta hyzmat etmäge taýýardygyny aýdýar. Bu edaranyň öz hyzmatyny hödürleýän ugry gaty giň we ol spamdan peýdalanmak isleýänler üçin dürli mümkinçilikleri hödürleýär.
Spamhaus soňky edilen hüjümden öz inženerleriniň görkezen uly ussatlygyna daýanyp, halas bolandygyny aýdýar.
Iň uly hüjüm
Bu hepde edilen hüjüm taryhdaky iň uly hüjüm diýen ady alsa-da, käbir ekspertler onuň bu ady uzak saklap bilmejegini aýdýar. Sebäbi düýbi Londonda ýerleşýän “Privacy International” kompaniýasynyň Internetdäki gizlinlik boýunça eksperti Sam Smitiň sözlerine görä, Internet ulanyjylaryň sanynynyň artdygyça kiber hüjümleriniň-de köpeljekdigi öňünde belli.
"Mälim bolşy ýaly, bu taryhda edilen hüjümleriň iň ulusy. Ýöne şol bir wagtyň özünde-de tehnologiýanyň ösüşi hem öňe gidýär we Internet yzygiderli giňelýär. Şonuň üçin howpuň derejesi gitdigiçe artar" diýip, Sam Smit nygtaýar.
Internet dünýäsindäki urşuň ululygy bir wagtlar tutuş wirtual älemini togtadyp biljek derejä ýetermikä? Ekspertleriň aýtmagyna görä häzirlikçe onuň bu derejä ýetjekdigini göz öňüne getirmek kyn.
Emma şu hepde bolup geçen wakalar internet dünýäsinde bolan çäkli kiber urşuň täsiriniň hem durmuşda duýuljakdygyny görkezdi. Mundan has güýçli çaknyşygyň netijesi has ýowuz bolup biler.


text:
Hukuk topary saudlylaryň ýolbaşçylygyndaky koalisiýanyň ýemendäki hüti pitneçilerine garşy klaster bombalaryny ulanýandygyny aýdýar.
«Human Rights Watch» guramasy 3-nji maýda özüniň koalisiýanyň Ýemeniň demirgazyk daglyklarynda, Saada welaýatyndaky huti mesgenine garşy howa zarbalary mahalynda klaster bombalarynyň ulanylandygyny görkezýän fotosuratlary, wideoýazgylary we beýleki subutnamalary toplandygyny aýtdy.
Klaster bombalary onlarça kiçi böleklerden ybarat bolup, käte olaryň hemmesi ýarylmaýar we hakykatda ýer minalaryna öwrülip, taşlanan wagtyndan kän soň hem adam öldürýär we maýyp edýär.
Klaster bombalaryny ulanmak 2008-nji ýyldaky şertnama esasynda, 116 ýurt tarapyndan gadagan edildi, emma Saud Arabystany we onuň ýaranlary bu şertnama girmeýär.
Saud Arabystany Ýemende klaster bombalaryny ulanandygyny ret edýär.


text:
Amerikan harbylary Yrakdaky «Yslam döwletiniň» liderlerini nyşana alandygyny aýdýar.
ABŞ-nyň uly derejeli goranyş resmileri 7-nji noýabrda urlan tapgyrlaýyn howa zarbalarynyň Mosulyň golaýynda 10 ulagdan ybarat konwoýy weýran edendigini aýdýarlar.
Ol resmiler nyşana alnanlaryň arasynda YD-ynyň baştutany Abu Bakr al-Bagdadiniň bolup-bolmandygyny tassyklap bilmediler, ýogsa onuň ýaradar bolandygy barada hem maglumatlar bar.
Al-Bagdadi Yrakda we Siriýada eýelän giňişliginde özüni halyf diýip yglan etdi.


text:
Belarusyň awtoritar prezidenti Aleksandr Lukaşenko we onuň Kremldäki öňki ýaranlarynyň arasynda dowam edýän konfliktleriň güýçlenmegi Orsýetiň ony häkimiýet başyndan çetleşdirmek islegine eýerýänligi barada pikir döredýär.
Soňky iki aý bäri tebigy gazyň üstünde dowam edýän gapma-garşylyklar we ýurtlaryň öz milli telewideniýeleri arkaly birek-biregiň adyna gönükdirýän tankytlary Kremliň Lukaşenkodan göwnüniň geçenligi barada pikir döredýär.
Belarusyň prezidenti Aleksandr Lukaşenko uzak wagtyň dowamynda Moskwanyň postsowet giňişligindäki iň ynamdar hyzmatdaşlarynyň biri bolupdy. Emma häzirki wagtda Orsýet sabyr käsesiniň dolanlygyny mälim edýär.
Soňky döwürde Lukaşenkonyň Günbatar babatdaky syýasatyny ýumşatmagy, Abhaziýanyň we Günorta Osetiýanyň garaşsyzlygyny ykrar etmekden ýüz öwürmegi we Orsýetden gazyň bahasynyň peseldilmegini talap etmegi Kremliň göwnünden turmady.
“Propagandistik uruş”
4-nji iýulda Gazpromyň eýeçiligindäki NTV telekompaniýasy Lukaşenko barada dokumental film görkezdi. Filmde Lukaşenkonyň Günbatar metbugatynda “Ýewropanyň iň soňky diktatory” diýlip atlandyrylýanlygy we Lukaşenkonyň özüni belarus halkynyň atasy hasap edýanligi bellenýär.
Filmde 1990-njy ýyllaryň aýagynda ýitirim bolan belarus oppozisionerleri barada gürrüň berilýär we olaryň döwletiň goly astyndaky jezalandyryjy güýçleriň pidasy bolanlygy baradaky çaklamalar öňe sürülýär.
Şeýle hem filmde Aleksandr Lukaşenkonyň şahsy durmuşy barada maglumat berilýär. Orsýet tarapyndan Belarusa milliardlarça dollarlyk goldawyň berlenligi hem ýatlanyp geçilýär.
Ors telewideniýesindäki çykyşlara jogap hökmünde Belarus özüniň döwlet telewideniýesinde Kremliň ýiti garşydaşy, Gürjüstanyň prezidenti Mihail Saakaşwiliniň interwýusyny efire berdi.
Saakaşwili Aleksandr Lukaşenkonyň adyna Abhaziýany we Günorta Osetiýany ykrar etmänligi üçin minnetdarlyk bildirdi we ors häkimiýetlerini Belarusa garşy “propagandistik uruş” alyp barmakda aýyplady.
Saakaşwili žurnalist Anna Politkowskaýanyň we adam hukuklaryny goraýjy aktiwist Natalýa Estemirowanyň ölüminiň üstüniň heniz açylmanlygyny belläp, Orsýetiň hiç bir ýurduň adam hukuklarynyň ýagdaýyny ýazgarmaga hakynyň ýokdugyny aýtdy.
Munuň yzýany NTV telekanaly Aleksandr Lukaşenko baradaky dokumental filmiň dowamyny görkezip, Belarusyň prezidentiniň ors oligarhy Boris Berezowskiý we Gyrgyzstanyň öňki prezidenti Kurmanbek Bakyýew bilen aragatnaşygyk saklaýanlygyna ünsi çekdi.
Gaz we prezidentlik saýlawlary
Orsýet bilen Belarusyň arasyndaky dowam edýän gapma-garşylyklar iýun aýynda başlanan gazyň nyrhy boýunça dawanyň yzýany ýüze çykyp, indiki ýylyň başynda Belarusda geçiriljek prezidentlik saýlawlarynyň öňýany alnyp barylýar.
Belarusyň oppozision Halk fronty toparynyň lideri Alýakseý Ýanukewiç Orsýetiň telewideniýesiniň görkezen dokumental filmine Moskwanyň Lukaşenkony häkimiýet başyndan çetleşdirmek isleýanliginiň alamaty hökmünde garaýar.
Minskde ýerleşýän Strategiýa analiz merkeziniň müdiri Leonid Zaýkaniň pikirine görä, Kreml Belarusy arzan energiýadan mahrum etmek we prezidentlige alternatiw dalaşgäri gizlin goldamak arkaly Lukaşenkony häkimiýetden çetleşdirmek boýunça ýörite operasiýasyny alyp barýar.
Zaýkanyň pikirine görä, Lukaşenko ses berişlikde özüni dördünji sapar ýeňiji diýip atlandyrsa, Günbataryň Lukaşenkonyň gaýtadan saýlanmagyny kanuny diýip ykrar etmekden ýüz öwürmegine Orsýetiň hem goşulmagy Moskwanyň strategiýasynyň kanuny ýagdaýda başa barmagyna ýol açyp biler.


text:
Orsýet BMG-niň Muammar Kaddafiniň režimine garşy girizen sanksiýalary sebäpli Liwiýa etmeli ýarag eksportundan 4 milliard dollar ýitirjege meňzeýär.
Rus tehnologiýalary döwlet senagat holdinginiň başlygy Sergeý Çemezow bu barada RIA Nowosti we Interfaks habar gulluklaryna aýtdy.
Ol Rosoboronaeksportuň Liwiýadaky ýagdaý sebäpli ýitgisi «4 milliard dollara barabar» diýdi.
Orsýet golaýda BMG-niň Howpsuzlyk geňeşiniň beýleki agzalarynyň Liwiýa garşy ýarag embargosyna we başga sanksiýalary girizmek tagallasyna goşuldy.
Arap dünýäsi rus ýaraglarynyň Hytaýdan we Hindistandan soňky esasy eksport bazarydyr.


text:
Ýekşenbe güni Türkmenistanda soňky 20 ýylyň dowamynda üçülenji gezek prezidentlik saýlawlary geçirildi. Bu saýlawlarda saýlawçylar resmi hasaba alnan 8 sany dalaşgärden birini saýlamak üçin ses berdiler.
Ýöne köp garaşsyz synçylar we ýerli ýaşaýjylar ikilenji möhlet prezidentlige dalaş edýän Gurbanguly Berdimuhamedowyň bu gezek hem gürrüňsiz ýagdaýda prezidentlik kürsüsine eýe boljakdygyny aýdýarlar.
Ses berişlikler ýerli wagt bilen sagat 20:00-da tamamlandy. Türkmenistanyň resmi habar agentliginiň maglumatyna görä, saýlawlarda ses bermäge hukugy bolan ilatyň 96.28 prosenti ses beripdir.
Türkmenistandaky bu saýlawlara daşary ýurt guramalaryndan dine GDA Bileleşiginiň 60-dan gowrak synçysy gözegçilik etdi.
Käbir ses berijiler saýlaw uçastoklarynyň her birinde ýerli synçylaryň oturandyklaryna garamazdan, bir adamyň bir wagtyň özünde ençeme adama derek ses bermegi ýaly wakalaryň-da bolandygyny habar berdiler.


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow anna güni geçiren hökümet maslahatynda Türkmenistan öňdebaryjy daşary ýurt habar serişdeleri bilen netijeli özara gatnaşyklary ösdürmäge, milli habar serişdeleriniň dünýä maglumat giňişligine gatylyp-garylmagyna uly üns berýär diýdi.
Şu maksat bilen köpçülikleýin habar serişdelerini ösdürmek, täze çap edilýän we elektron neşirleri döretmek, häzirki zaman maglumat-aragatnaşyk tehnologiýalaryny ýola goýmak, internet ulgamlaryna elýeterliligi giňeltmek, biziň ýurdumyzda häzirki eýýamda bolup geçýän möhüm wakalary hemme taraplaýyn beýan etmek üçin toplumlaýyn çäreler görülýär diýip, prezident aýdypdyr.
Türkmen metbugaty prezidentiň şu sözlerden soň Türkmenistanyň territoriýasynda işleýän daşary ýurt habar serişdeleriniň žurnalistleriniň işjeňligini düzgünleşdirýän karara gol çekendigini habar berýär.


text:
Owgan we NATO güýçleriniň bilelikde uran howa zarbalary netijesinde, Owganystanyň Paktika welaýatynyň Laman sebitinde pakistan «Talybanynyň» üç lideri öldürildi.
Azatlygyň Pakistan gullugynyň, Maşal radiosynyň çeşmeleri 25-nji sentýabrda Azam Tarik diýip bilinýän Rais Hanyň, Pakistanyň «Tehrike Talyban» hereketiniň Han Seýd toparynyň sözçüsiniň bir gün öň, giçlik urlan howa zarbasynda öldürilendigini aýtdylar.
Han Seýdiň ýanyndaky uly resmi Maşal radiosyna Tarigiň ölendigini tassyk etdi.
Çeşmeler bu hüjümde Tarigiň oglunyň we Demirgazyk Waziristanyň «Talyban» liderleriniň iki sanysynyň öldürilendigini aýtdylar, emma olaryň atlaryny bermediler.
Owgan häkimiýetleri diňe bu howa zarbalarynyň urlandygyny we azyndan 10 sany jeňçiniň öldürilendigini aýtdylar.


text:
Milliarder sahawatçy Bidzina Iwanişwili hepde ahyrynda özüniň “Gürji arzuwy” jemgyýetçilik hereketini döredendigini resmi taýdan yglan etdi. Bu onuň parlamente kontrollugy prezident Mihail Saakaşwiliniň “Birleşen Gürjüstan” hereketiniň elinden almak ugrundaky esasy göçümi bolup durýar.
“Gürji arzuwy” jemgyýetçilik hereketi milliarder sahawatçy Bidzina Iwanişwiliniň geljek ýylyň parlament saýlawlarynda köp goldaw almak ugrundaky tagallarynyň motory bolmak bilen, 11-nji dekabrda döredilen gününden haýdap işe başlady.
“Gürji arzuwynyň” administratory Marika Kariauli duşenbe güni Azatlyk Radiosynyň Gürji gullugyna bu hereketiň agzalarynyň sanynyň eýýäm 10 müňe ýetendigini aýtdy: "Biz düýn açylyşymyzy etdik we raýatlary resmi hasaba almaga başladyk. Düýnki ýygnanyşykda biz ýedi müňden gowrak doldurylan listowka topladyk. Biz entek anyk sany bilemzok, emma şu gün bize eýýäm bir müň çemesi adam goşulmaga geldi”.
11-nji dekabrda Tbiliside bolan dabaraly esaslandyryş ýyganyşygynda birnäçe müň goldawçysynyň öňünde çykyş eden Iwanişwili öz täze hereketini milli bitewiligi dikeltmek we Gürjüstanyň Günbatar bilen integrasiýasyny tizleşdirmek wadasy bilen başlady.
“Şu günden buýana biz dogruçyllygyň, mertebäniň we professionallygyň her bir raýatyň we şoň bilen bir hatarda tutuş ýurduň üstünliginiň esasyny goýýan döwletini gurmagy maksat edinýäris. Biz özümiziň abhaz we osetin ildeşlerimiziň ynamyny gazanmagy we Gürjüstanyň toprak bitewiligini dikeltmegi maksat edinýäris” diýip, Iwanişwili aýtdy we bu zatlary raýatlary iş bilen üpjün etmek, adamlaryň ýeterlik gazanç edip bilmegine şert döretmek, kanunçylygy we adalaty dikeldip, umydy we ynamdarlygy güýçlendirmek, Günbatar demokratiýasynyň gymmatlyklaryna esaslanmak bilen edip boljagyny nygtady. Şeýle-de ol ýurdy Ýewro-Atlantiki giňişlige integrirlemekde sözden işe geçmelidigini belledi.
Syýasy şahslar çykyş etmedi
Iwanişwili prezident Mihail Saakaşwiliniň hökümetine garşy duran syýasy-jemgyýetçilik toparlarynyň tagallalaryny birleşdirmek üçin öz hereketiniň tutuş ýurt boýunça regional bölümlerini döretmek barada derhal işe başlajagyny aýtdy.
Ýöne, belki-de Iwanişwiliniň syýasy gelmişekligi sebäpli, 11-nji dekabr üýşmeleňinde syýasy şahslaryň hiç biri çykyş etmedi. Muňa derek ol ýerde şahyr Rati Amoglebeli, adam hukuklary aktiwisti Manana Kobakidze, futbol ýyldyzy Kakha Kaladze ýaly medeni şahslar agdyklyk etdi. Bu ýygnanyşykda Iwanişwiliniň syýasy ýaran ýaly edip görkezen Azat Gürjüstan demokratlarynyň lideri Irakli Alasaniýa we Respublika partiýasynyň lideri Dawit Usupaşwili dagy hem boldy.
“Gürji arzuwy” ýaly jemgyýetçilik hereketini döretmek köplenç doly manysyndaky syýasy partiýany döretmek üçin goýlan kerpiç bolup hyzmat edýär. Emma muňa garamazdan, Iwanişwilä partiýa döretmek gadagan. Sebäbi hökümet ony baryp oktýabr aýynda, parlament saýlawlaryna gatnaşjagyny yglan eden badyna raýatlykdan mahrum etdi.
Tbiliside bir sud Iwanişwiliniň bu mesele boýunça şikaýatyna seretmäge başlady, ýöne suduň haçan we nähili höküm çykarjagy nämälimligine galýar.
Şu aralykda Saakaşwiliniň dolandyryjy Birleşen Milli Hereketi tanymal milliarderiň syýasy meýdana dyzamasynyň ähmiýetini peseltmäge synandy. Parlament deputaty Katuna Oçiauri Azatlyk Radiosyna “Gürji arzuwynyň” täze bir zat däldigini, 11-nji dekabrda bolan ýyganaşygyň “geçmişiň sesi bolandygyny, ol ýerde köne nomenkulaturanyň agzalarynyň, şu günki reallyklardan lapykeç bolan adamlaryň toplanandygyny, şeýle adamlaryň bir ýere üýşmeginiň gamgyn bir tomaşadygyny” aýtdy.
55 ýaşly Iwanişwili soňky on ýylda öz dogduk obasy Çorwilada öz biznez imperiýasy we ýaýbaň sahawatçylyk proýektleri bilen gümra bolup ýaşady. Analist Giýa Nodiýa onuň syýasy tejribesizliginiň parlamentde köp goldaw almak ugrundaky tagallalaryny sorag astyna salýan esasy kemçiligidigini aýdýar.
“Olaryň bar bolan toparlaryň arasynda iň güýçli garşydaş bolmak üçin hakyky mümkinçiligi bar. Emma muňa garamazdan, Bidzina Iwanişwili entek hökümete hakyky alternatiwa döredip, ony çalşyryp biljek syýasy lidere mahsus häsiýetlerini görkezip bilenok” diýip, Nodiýa aýtdy.