text:
Ukrainada MH17 reýsli uçaryň gaçan sebitiniň töwereginde hökümet güýçleri bilen orsýetparaz separatistleriň arasyndaky dowam edýän çaknyşyklar sebäpli, halkara derňewçileri bu regiona baryp bilenoklar.
Gollandiýanyň Adalat ministrligi 29-njy iýulda çykyş edip, uçaryň gaçan sebitine barýan ýoluň ugrundaky çaknyşyklar sebäpli, niderlandly we awstraliýaly ekspertleriň toparynyň Donetskidäki bazany terk edip bimeýändiklerini aýtdy.
Regiondaky çaknyşyklar we bomba partlamalary gollandiýaly we awstraliýaly ýaragsyz polisiýa toparynyň sebite baryp görmek planlaryny eýýäm iki günden bäri yza tesdirip gelýär.
Çagyryş
Awstraliýanyň daşary işler ministri Julie Bişop 28-nji iýulda Kiýewde ähli taraplara ýüzlenip, derňewçilere ýol açmak üçin ok atyşyklary bes etmäge çagyrdy.
Ol: “Biz esasan we diňe bir gumanitar missiýany göz öňünde tutýarys. Onuň ýönekeýje bir maksady bar: sebite mümkingadar howpsuz we tiz baryp, jesetleri we degişli şahsy emläkleri toplap, şeýle-de soňundan seljerer ýaly ol ýerden dellileri almak” diýdi.
Amsterdamdan Kuala Lumpura çenli uçuşy amala aşyran “Malaýziýa howaýollaryna” degişli uçar 17-nji iýulda gündogar Ukrainada ýere gaçdy. Şol wakada uçaryň bortundaky, aglaba Gollandiýanyň we Awstraliýanyň raýatlary bolan, 298 ýolagçynyň ählisi heläk boldy.
Günbatar uçary urup ýykanlykda orsýetparaz separatistleri aýyplaýar. Jeňçiler bolsa bu wakanyň aňyrsynda Kiýewiň durandygyny öňe sürýärler.
Çaknyşyklar
Bu aralykda Donetsk şäheriniň töwereklerinde hem çaknyşyklar dowam etdi.
Donetskiň şäher administrasiýasynyň websaýtynda çaknyşyklarda ençeme otly stansiýasyna zeper ýetendigi sebäpli, sebitde otly gatnawynyň togtadylandygyny mälim etdi.
Websaýtdaky maglumata görä, artilleriýa toplary zerarly golaýdaky Leninskiý we Kiýewskiý diýen ýerlere hem uly zeper ýetipdir.
Kiýewiň maglumatyna görä, gündogar Ukrainada başlanan harby operasiýada häzire çenli 1 müň 236 harby gullukçy ýaralanypdyr.
Ukrainanyň Goranmak ministrliginiň medisina bölüminiň başlygy Witaliý Andronatýi ýaralananlaryň 745-niň keselhanada bejergi alýandygyny, olaryň 36-nyň bolsa ýagdaýynyň agyrdygyny habar berdi.


c: text/html

text:
Yrakda «Yslam döwleti» toparyndan halas edilen territoriýadan 50-den gowrak köpçülik mazarlygy, şol sanda futbol meýdançasynda adam jaýlanan üç ýer tapyldy diýip, BMG-niň wekili 6-njy maýda aýtdy.
Ýan Kubis BMG-niň Howpsuzlyk geňeşinde ABŞ güýçleri tarapyndan goldanylýan yrak goşunlary Ramadini we demirgazyk we günbatar Yrakdaky ýerleri yzyna alanda, jeňçi toparyň eden aýylganç jenaýatlarynyň subutnamalarynyň tapylandygyny gürrüň berdi.
Ilçi Yrakdaky ynsanperwerçilik krizisiniň agyrlaşýandygyny, ilatyň üçden biriniň ýa-da 10 milliondan gowrak adamyň gyssagly kömege mätäçdigini aýtdy. Geçen ýyldaka garanda, Yrakda bu ýyl kömege mätäç adamlar iki esse köpelipdir.
Şeýle-de ol ýene, ýylyň aýagyna çenli, YD-a garşy harby kompaniýa sebäpli, iki million adamyň ýaşaýan ýerinden göçürilmeginiň mümkindigini aýtdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Şwesiýanyň Minskidäki ilçihanasy Belarusda ýaşaýan şwed raýatlaryna seresap bolmaklary üçin duýduryş berdi. Mundan öň, näbelli adamlar tarapyndan Belarusdaky şwed raýatlaryna haýbat atylypdy.
Ilçihananyň web sahypasynda “Belarusa sapar edýän Şwesiýanyň raýatlarynyň seresap we hüşgär bolmaklary üçin düýpli esaslar bar” diýlip nygtalýar.
Geçen aý Şwesiýanyň kärhanasy tarapyndan kireýine alnan hususy uçardan Belarusa demokratik çagyryşly oýunjak aýylylar zyňylandan soň, iki ýurduň özara gatnaşyklary ýitileşipdi. Munuň netijesinde Şwesiýanyň Minskidäki diplomatlary hem ýurtdan çykarylypdy.


text:
Ukrainanyň harby uçar sürüjisi Nadia Sawçenko Orsýetiň türmesinde ýene açlyk yglan edip, tussaglykdan boşadylmasa açlykdan ölmäge taýýardygyny mälim etdi.
Sawçenkonyň Moskwanyň Matrosskaýa tişina türmesinden ýazan hatyny onuň aklawçylarynyň biri Mark Feigin Twitter arkaly ýaýratdy.
33 ýaşly Sawçenko 13-nji dekabrda yglan eden açlygyndan soň agramynyň 20 kilogram çemesini ýitirdi. Ol açlyk çekmegini saglygy bilen bagly sebäplerden 5-nji martda bes edipdi.
Sawçenko gündogar Ukrainada orsýetçi separatistleriň we hökümet güýçleriniň arasyndaky konflikt barada maglumat taýýarlan iki orsýet žurnalistiniň ölümine sebäp bolan hüjüme gatnaşykda aýyplanyp sud edilýär. Sawçenko iýun aýynda özüniň ogurlanyp, Orsýete alnyp barylandygyny we bikanun sud edilýändigini aýdýar.


text:
Orsýetiň Goranmak ministrligi Baltik deňzinde Birleşen Ştatlaryň ýolbaşçylygyndaky raketa ýumrujysynyň golaýyndan uçan orsýetli söweş uçarlarynyň ekipažlarynyň eden hereketlerini gorap çykyş etdi.
Orsýetiň Goranmak ministrliginiň metbugat wekili Igor Konaşenkow 14-nji aprelde eden çykyşynda “Su-24” kysymly uçarlaryň ekipažynyň ähli howpsuzlyk düzgünlerini berjaý edendigini aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň armiýasy söweş uçarlarynyň hüjüm geçişlerine meňzeş uçuşlary amala aşyrandygyny aýdýar. Amerikan resmileriniň biri muny soňky wagtlarda ýadynda galan iň agressiw özara hereket diýip häsiýetlendirýär.


text:
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekrektary Jon Kerri Ýakyn Gündogar parahatçylyk gepleşiklerinde hakyky progres gazanyldy, ýöne entek köp işiň edilmegi gerek diýdi.
Kerri ýekşenbe güni soňky iki günde pozitiw we wajyp maslahatlaryň edilendigini aýtdy. Ol bu barada Günbatar kenardaky Ramalla şäherinde, palestin prezidenti Mahmud Abbas bilen duşuşanyndan soň aýtdy.
Kerri şenbe güni giçlik Ýerusalimde Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netenýahu bilen duşuşdy.
Palestin we ysraýyl taraplarynyň arasyndaky göni gepleşikler 2010-njy ýylda togtadylypdy.


text:
Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejad Tähran bilen arap döwletleriniň arasynda dartgynlylyk döretmek synanyşygynda Birleşen Ştatlary aýyplady.
Prezident Ahmedinejad Waşingtonyň bu ugurdaky tagallalary şowsuz bolar diýdi.
Ýekşenbe güni Pars aýlygynyň arap döwletleri öz işlerine goşulmakda Eýrany günäkärlediler.
Pars aýlagynyň Hyzmatdaşlyk Geňeşine agza ýurtlaryň, ýagny Bahreýniň, Kuweýtiň, Omanyň, Kataryň, Saud Arabystanynyň we Birleşen Arap Emirlikleriniň ministrleri Riýadda geçirilen duşuşykda Eýrana öz prowokasiýalaryny bes etmäge çagyryş etdiler.


text:
Gündogar Ukrainadaky konfliktiň gidýän ýerinde düşürilen suratlary görkezmek üçin Moskwada guralan sergide ýerleşdirilen suratlara zeper ýetirildi.
28-nji sentýabrda Anton Belikow Dokumental suratlar merkezinde geçirilýän sergide belarusly suratçy Alýaksandr Wasýukowiçiň we ukrainaly Serhiý Loýkonyň düşüren suratlarynyň ýüzüne gyzyk reňk sepdi.
Suratlar Donetsk we Luhansk regionlarynda Ukrainanyň ýaragly güýçleriniň 2014-nji ýylyň aprel aýyndan bäri orsýetçi separatistlere garşy söweşýän ýerlerinde düşürilipdi.
Özüni hudožnik diýip tanadan Belikow suratlaryň awtorlaryny “faşist” diýip atlandyrdy.
Belikow özüne garşy işiň gozgalan ýagdaýynda polisiýa bilen işleşmäge taýýardygyny VKontakte sosial ulgamyndaky sahypasynda 29-njy sentýabrda habar berdi.


text:
Ýaponiýa şu gün özüniň Hindi okeanynda Birleşen Ştatlaryň ýolbaşçylygyndaky owgan urşuna goldaw üçin harby deňiz flotuna ýangyç guýmak missiýasyny soňlaýar.
Ýaponiýanyň Konstitusiýasy daşary ýurtdaky urşa goşun ibermäge mümkinçilik bermänsoň, 2001-nji ýylyň 9-njy sentýabrynda Birleşen Ştatlara edilen terror hüjümlerinden soň, ýangyç guýýan gämileriň iberilmegi üçin hem ýörite kanun kabul etmeli bolupdy.
Şol gämilere berlen kanuny ygtyýarlyk şu gün soňlanýar.
Ýaponiýada sentbýarda häkimiýete gelen täze hökümet Birleşen Ştatlardan has garaşsyz diplomatik kursy wada berdi we bu missiýanyň mandatyny uzaltmady.


text:
Penşenbe güni Täjigistanyň Milli howpsuzlyk ministrliginiň generaly Abdullo Nazarow Täjigistandan Gyrgyzystana yslamçy ekstremistleriň geçmek howpunyň bardygy barada gyrgyz resmileriniň bildirýän aladalarynyň ýerliksizdigini aýtdy.
Geçen hepde Gyrgyzystanyň Batken oblastynyň howpsuzlyk gullugynyň başlygy Sultonbek Aýjigitow Täjigistanyň territoriýasyndan Gyrgyzystana yslamçy ekstremistleriň geçmek howpunyň bardygy barada duýduryş bilen çykyş edip, gyrgyz-täjik serhedinde howpsuzlyk çäreleriniň güýçlendirilmegine çagyryş etdi.
Bu wakalaryň fonunda bolsa, ýakynda Owganystanyň howpsuzlyk güýçleri bu ýurduň Täjigistan bilen serhet ýakalaryna golaý ýerde Özbegistanyň Yslam hereketiniň agzalary diýlip güman edilýän birnäçe söweşijini atyp öldürdiler we ýene birnäçesini tussag etdiler.


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri Saud Arabystanynda Aýlak Hyzmatdaşlyk geňeşiniň daşary işler ministrleri bilen duşuşyp, olara Eýran bilen alnyp barylýan ýadro gepleşikleriniň durumy barada gysgaça maglumat berdi.
Kerriniň Riýadda 5-nji martda Saud Arabystanynyň, Kuweýtiň, Bahreýniň, Kataryň, Birleşen Arap Emirlikleriniň we Omanyň ministrlerine Tähran bilen ylalaşygyň Eýrana ýadro ýaragyny edinmäge ýol bermejegini hem-de onuň ABŞ-nyň regional howpsuzlygy meselelerinde özünden göwnühoşlugyny aňlatmajagyny ynandyrmagyna garaşylýardy.
Kerri soňra Saud Arabystanynyň täze patyşasy bilen gepleşik geçirmek üçin Riýadyň etegindäki Diriýa bardy.
Eýran gepleşikleri 5+1 döwletleriniň, Birleşen Ştatlaryň, Britaniýanyň, Orsýetiň, Hytaýyň, Fransiýanyň we Germaniýanyň Tährany, ykdysady sanksiýalary ýatyrmagyň deregine, uran baýlaşdyrmak programmasyndan el çekmäge yrmak ugrunda alyp barýan diplomatiki tagallalarynyň bir bölegi bolup durýar.
Sünni liderleriniň aladasy
Ysraýyl ýaly, sebitiň sünni ýolbaşçylygyndaky arap döwletleri hem şaýylaryň ýolbaşçylaryndaky Eýran ýadro ýaragyny edinip, Ýakyn Gündogardaky edenliligini ýokarlandyrjak bolýan bolmasyn diýip, güman edýärler.
Eýran özüniň ýadro programmasynyň diňe parahatçylykly maksatlardan ugur alýandygyny, ýagny diňe elektrik toguny öndürmek we medisina barlaglaryny geçirmek üçindigini tekrarlaýar.
Emma BMG-nyň ýadro gözegçiligi guramasy, Halkara atom energiýasy gullugy Tähranyň, gözegçilere gizlinlikde ýadro ýaraglaryny ýasamak islemeýändigini anyklamaga şert döredip, Ýadro ýaraglaryny ýaýratmazlyk şertnamasy boýunça doly hyzmatdaşlyk etmelidigini aýdýar.
Pars aýlagynyň arap liderleri Eýranyň Siriýanyň prezidenti Başar al-Assadyň režimine goldaw bermegi, Tähranyň Ýemeniň paýtagtyny eýelän şaýy pitneçilerine arka durmagy babatda hem alada bildirýärler.
Kerri şweýsar kurorty Montreuxdan ugramazyndan öň, Eýranyň daşary işler ministri bilen soňky geçirilen gepleşiklerde käbir ilerlemeleriň bolandygyny aýtdy.
Ol bu gepleşikleri «çekeleşikli» atlandyrmak bilen, «ol ýerde henizem düýpli aratapawutlar we edilmegi zerur möhüm seçgiler bar» diýdi.
"Ylalaşyk golaýlaýar"
Zarif Eýranyň döwlet eýeçiligindäki Press TV-sine «Biz ylalaşyga gelmekden beýle bir daş däl. Ol ýerde doldurylmaly boşluklar bar, çynlakaý boşluklar.
Emma bu biziň öňe süýşmäge ukybymyzyň ýokdugyny aňlatmaýar" diýdi.
Şu aralykda Kerriniň kömekçileri Şweýsariýada žurnalistlere Eýran bilen 5+1 döwletleriniň arasynda martyň aýagyna bellenen çarçuwalaýyn syýasy ylalaşyga gelinmegi üçin entek päsgelçilikleriň az däldigini aýtdylar.
Gepleşýän taraplar jemleýji ylalaşyga gelmegiň ahyrky möhletini 30-njy iýuna bellediler.
5+1-e girýän alty döwletiň daşary işler ministrlikleriniň hemmesiniň ilçileri 5-nji martda Şweýsariýada Eýran araçylary bilen alnyp barylýan gepleşikleri Kerri bilen Zarifiň arasynda 15-nji martda boljak indiki tapgyr duşuşyklaryň öňüsyrasynda dowam etdirmek kararyna geldiler.
Martyň aýagynda çarçuwalaýyn ylalaşyk gazanmaga gönükdirilen gepleşiklere gatnaşýan alty döwletiň biri bolan Hytaý 5-nji martda şertnamanyň golaý bolmagynyň ahmaldygyny aýtdy.
Iňlisçeden terjime eden Ýowşan Annagurban.


text:
Demirgazyk Owganystanyň Farýap welaýatynda howpsuzlyk şertleriniň günsaýyn ýaramazlaşýandygy aýdylýar. Welaýatyň etraplarynda “Talyban” söweşijileri has güýçlenipdir.
“Talyban” söweşijileri Owganystanyň howpsuzlyk güýçleriniň Farýap welaýatynyň merkezi Meýmene şäherinde ýerleşen postlaryna hüjüm edip, owgan harbylarynyň käbir postlaryny basyp alypdyr.
Ýerli ýaşaýjylar olaryň Meýmene şäherine-de wehim salýandygyny aýdýarlar. Mugallym Abdul Gapuryň Azatlyk radiosyna aýtmagyna görä, Meýmene şäheriniň 5 kilometrliginde uruş dowam edýär. “Talyp ýaragly güýçleri Meýmene şäherine ýakynlaşypdyr, şonuň üçin bu şäheriň ýaşaýjylary howp astynda” diýip, ol aýdýar.
Farýap welaýatynyň welaýat geňeşiniň başlygy, deputat Rahmatulla Türküstanynyň Azatlyk radiosyna aýtmagyna görä, welaýatyň Şah etrabynda talyplar harby merkezleriň käbirini basyp alypdyr.
“Olary yza serpikdirmek üçin tagalla edilýär. Owganystanyň Ýaragly güýçleri talyp toparyna garşy çäre görmäge taýýarlanýar. Şu ururda halk hem Howpsuzlyk güýçleri bilen hyzmatdaşlyk etmäge taýyn. Ol jeňçiler tiz wagtda Şah etrabyndan kowlup çykarylar” diýip, deputat aýtdy.
Türkmenistana golaýlan howp
Demirgazyk Owganystanyň Farýap welaýaty Türkmenistan bilen serhetdeş. Howpsuzlyk şertleriniň has ýaramaz etraplary hem Türkmenistanyň serhet ýakasynda ýerleşýär.
Deputat Türküstany Farýap welaýatynyň Gormaç we Gaýsar etraplarynda hem ýagdaýyň dartgynlydygyny aýtdy.
“Türkmenistanyň serhedine golaý ýerlerde hem ýaragly toparlar hereket edýär. Ýaraglylar Türkmenistana-da howp abandyryp bilerler” diýip, Farýap welaýatynyň geňeşiniň başlygy aýdýar.
Farýap welaýatynyň häkimi Muhammetylla Bataş hem “Talyban” söweşijileriniň owgan ýaragly güýçleriniň üstüne hüjüm edendigini tassyk etdi.
Häkim hüjümçilerden 21 söweşijiniň öldürilendigini hem sözüne goşdy. “Talyban” söweşijileriniň Seýfilla Wepa atly bir komandiri hem heläk bolupdyr.
“Talybanyň” 15 söweşijisi ýaralanypdyr. “Çaknyşykda owgan ýaragly güýçleri hem zyýan çekdi” diýip, häkim aýdýar.
“Talyban” topary hem Farýap welaýatynda owgan güýçleri bilen öz söweşijileriniň arasynda çaknyşygyň dowam edýändigini tassyk etdi.
Ýerli ýaşaýjylar Meýmene şäheri bilen Anthoý etrabynyň arasynda ýol gatnawynyň hem howpludygyny aýdýarlar. Meýmene bilen Anthoý aralygynda ýaragly adamlar ýolagçylaryň üstüne ok atypdyr.


text:
Türkiýäniň döwlet mediasynyň berýän maglumatyna görä, kürt köplüginiň ýaşaýan ýeri bolan Türkiýäniň günorta-gündogarynda sişenbe güni türk howpsuzlyk güýçleri bilen bolan çaknyşykda bäş kürt gozgalaňçysy öldürilipdir.
“Anadoly” habar gullugynyň berýän maglumatyna görä, “Kürdüstan Işçiler Partiýasynyň” (PPK) bäş söweşijisi, şol sanda iki aýal Bitlis welaýatynyň Tatwan şäherinde öldürilipdir.
Bu wakadan bir gün öň goňşy Sirt welaýatyndaky çaknyşykda iki gozgalaňçy öldürildi.
Synçylaryň aýtmaklaryna görä, söweş adatça ýaz aýlarynda Yrak-Türk serhedindäki daglyk raýonlarda garyň eremegi bilen möwj alýar.
Ankara we Waşington PPK-ny terrorçy gurama hasaplaýar. Türkiýäniň günorta-gündogaryndaky bu gurama 1984-nji ýylda ýaraglanyp, regionda 45 müň adamyň ölümine sebäp boldy diýilýän dawany emele getirdi.


text:
Belarus 7-nji maýda Hokeý boýunça dünýä çempionatynda ilkinji gezek ABŞ-ny 5-2 hasap bilen utdy.
Çehiýanyň gündogaryndaky Ostrawa şäherinde geçýän ýaryşda oýnuň ikinji ýarymynda Artur Gawrus, Artýom Wolkow we Aleksander Kitarow bäş munut arlygynda 3-0 hasap açdylar. ABŞ-nyň komandasy ýagdaýy öz peýdasyna üýtgedip bilmediler.
Beýleki duşuşyklarda Finlýandiýa 4-0 hasap bilen Sloweniýadan üstün çykdy, Şwesiýa Germaniýany 4-3 hasap bilen ýeňdi we ýaryşy geçýän Çehiýa Respublikasy Fransiýany 5-1 hasap bilen utdy.
Belarusyň Ostrawadaky ýeňişi iki ýyl bäri çärýek finala geçmegi üçin möhüm pursat boldy.


text:
Mundan iki hepde owal Facebook sosial ulgamynyň gurujysy Mark Zuckerberg söz azatlygynyň ähmiýeti babatda "Menem Çarli" diýen görnüşde beýannama ýaýratdy.
Ýöne indi Facebook Türkiýede Muhammet pygamberiň suratynyň senzurlanmagyna razylyk beripdir. Aslynda "Charlie Hebdo" žurnalyna hem Muhammet pygamberi ýaňsylaýjy görnüşdäki suratlary çap edenligi üçin hüjüm edilipdi.
Muny ”Washington Post” gazetinde Caitlin Dewey ýazypdyr.
Wada bermek ýagşy, emma...
"Bu, belki-de, internetde garaýyş beýan etmekligiň garaňky tarapyny görkezýär. Bu şol bir wagtyň özünde tankytçylaryň Zuckerbergiň söz azatlygy jarnamasy babatda aýdanlaryna esas bolýar: Wadalar, elbetde, diýseň mylaýym eşidilýär, ýöne Facebook onuň arkasynda doly duranok" diýip, awtor ýazypdyr.
Facebook sosial ulgamy dekabrda Russiýa Federasiýasynda Putini tankyt edýän Alekseý Nawalnynyň sahypasyny senzurlapdyr. Siriýada we Hytaýda bolsa dissidentlere degişli sahypalary petikläpdir. ”Halkara Tibet kampanýasy” Facebookdaky senzura garşy petisiýa taýynlapdyr we ony goldaýan adamlardan 20 müň gol ýygnalypdyr.
Iň biynjalyk edýän ýer
Ankarada, kazyýet karar kabul edenden soň, Facebook "Muhammet pygambere äsgermezçilikli çemeleşýän" sahypalary petikläpdir. Şeýle sahypalaryň sany bolsa aýan edilmändir. Türkiýede indi şeýle sahypalara girmeklik mümkin däl. Owal Türkiýede Twitter we YouTube hyzmatlary-da biraz wagt petiklenipdi.
Awtoryň ýazmagyna görä, Türkiýe Facebook üçin iň biynjalyk ýerleriň biridir. ABŞ-nyň tehnologiýa firmalary üçin mümkinçilik taýdan Türkiýäniň örän uly auditoriýasy bar. Ol ýurduň ilaty artýar, üstesine-de, ýurduň ilatynyň esasy köpçüligi – ýaşlardan ybarat, ýurduň ykdysadyýeti hem çalt depginde ösýär.
Ýöne Faceboogyň geçen ýylyň ilkinji iki aýyna degişli aç-açanlyk boýunça hasabatyna görä, Türkiýe Facebookdan 1893 sany materialyň aýrylmagyny sorapdyr. Şeýle haýyşlaryň aglabasy Mustafa Kemal Atatürkiň ýa-da döwürdeş prezidentiň tankyt edilmegi bilen baglanyşykly materiallar babatynda bolupdyr.
Söz azatlygynyň çägi
Awtor bu meselede şeýle netijä gelýär: "Facebook global firmadyr we, elbetde, her bir ýurduň kanunlaryna hem sarpa goýmalydyr... Ýöne Facebook hut özüni syýasy çykyşyň mukaddes goragçysy diýip görkezýän wagtynda şeýle ädim äden bolsa, onda bu nämäniň alamaty? Bu iň bärkisi ikiýüzlülik ýaly görünýär".
Awtor öz sözüni şeýle jemleýär: Eýse, Hebdo beýannamasynda Zuckerberg: "Men siziň [öz üstüňizden] zorluk howpundan azat gürleşip biljek ulgamyňyzy gurandyryn" diýmänmidi? "Ýöne, meger, ol öz beýanatyna ýene birnäçe sözi goşmagy unudandyr?.. [Belki-de, ol unudylan sözler şulardyr]: Bizden öz hökümetleriňiziň siziň ýazgylaryňyzy aýyrmagy soramazlyklary üçin, diýýän zadyňyz öz ýurduňyzyň senzurasynyň talaplaryny kanagatlandyrmaly”.


text:
2012-nji ýylyň 12-nji fewralynda Türkmenistanda prezidentlik saýlawlary geçirilmeli. Ýurduň prezidenti ol saýlawlaryň demokratik esasda hem-de aç-açan geçirmelidigini öňe sürdi. Şu uly syýasy kampaniýa bilen baglanyşykly Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy Halmyrat Gylyçdurdyýew Garaşsyz Türkmenistanyň ilkini medeniýet we turizm ministri, 1990-95-nji ýyllar aralygynda Türkmenistanyň parlamentiniň deputaty bolan Geldimyrat Kakabaýewiç Nurmuhammedow bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Geldimyrat, siz öňdäki saýlawlaryň demokratik esasda geçiriljegine nähili garaýaňyz?
G.K. Nurmuhammedow:
Edil şu wagt bir saýlawy pylan hili geçer diýip aýdar ýaly däl, saýlawyň öz bir düzgünleri bar. Häzirki wagtda saýlaw uçastoklary döredilýär. 12-nji dekabrdan, kandidatlar görkezilip başlanýar. Umuman, saýlawlaryň geçirilişi barada aýtsaň, saýlawdan bir netije çykar diýip, adamlaryň kän bir höwesem ýok.
Azatlyk Radiosy: O näme üçin?
G.K. Nurmuhammedow:
Adam hukuklary, demokratiýa diýen düşünjeler, adalatly, päk saýlawlaryň bolmagy diýlen zatlaryň köpüsi gömüldi.
Sebäbi muny öwrenjek bolsaň, has aňyrrak barmaly. Öňräk, şol Garaşsyzlyk ýyllarynyň başynda, öňki režimde birtopar bikanunçylyklar boldy. Bu režim hem täze geldi-de, “Biz öňkini dowam etjek, öňkiniň ýoly bilen gitjek” diýdiler. Umuman, bu zatlaryň guralyşynyň düýbüne seretmeli.
Meniň pikirimçe, adam hukuklary, demokratiýa diýen düşünjeler, adalatly, päk saýlawlaryň bolmagy diýlen zatlaryň köpüsi gömüldi. Gömülmeginiňem sebäbi köp zatlar hilegärlik bilen edilýär. Döwletiň dolandyrylyşy köp ugurlarda hile bilen ýöredilýär.
Azatlyk Radiosy: Mysal uçin, nähili hile bilen? Muňa nähili düşünmeli?
G.K. Nurmuhammedow:
Hilegärlik bilen diýip, men size aýdaýyn, Konstitusiýada bir düşünje bar: halk iň ýokary häkimiýet bolup durýar, halk garaşsyzlygyň hem özbaşdaklygyň çeşmesi bolup durýar. Şol esasda, döwlet dolandyrylyşy üçe bölünýär. 1-nji ýerine ýetiriji, ýagny hökümet, 2-nji kanun çykaryjy – mejlis hökmünde, 3-nji bolsa sud – kazyýet häkimligi. Şu üçüsi biri-birine deňagramlylygy saklamaly. Olar döwletde terezi bolmaly. Şu günki ýagdaýda Mejlisiň kanun esasynda hemme wekilçilikleri ýatyryldy. Ýurtda Mejlisiň sesi ýok. Açyk-adalatly sud diýilýäni-de köp halatda ýok. Sebäbi suduň özi ýokardan sistemalaýyn basyş bolansoň, ol basyşyň aşagynda bolýar.
Döwlet ýolbaşçylary, hökümet ýolbaşçylary öz çykarýan kanunlaryna özleri boýun däl. “Bizem kanuna boýun” diýip aýdýarlar. Ýöne bu ikiýüzlülik.
Ynha, şunuň ýaly ýagdaýda-da, kanun çykarýan guramanyň kanunlary gowy, dogrymy aýtjak, gowy. Soňky döwürde Ýewropanyň ekspertleri gelip, köp kanunlaryň nusgalaryny berdiler. Şolaryň esasynda ýazylandygy sebäpli gowy. Ýöne şonda-da ýene döwlet ýolbaşçylary, hökümet ýolbaşçylary öz çykarýan kanunlaryna özleri boýun däl. “Bizem kanuna boýun” diýip aýdýarlar. Ýöne bu ikiýüzlülik. Bir tarapdan “biz boýun” diýýärler, bir tarapdanam boýun däl olar.
Gürrüň etseň, bärde gaty kän subutnamalar bar. Muny ilem bilýär. Men bärde täzelik aýdyp duramok. Aýdaly, saýlaw boýunça, Demokratik partiýa bar, Türkmenistanyň Galkynyş hereketi bar, oňa “Aýallar guramasy” girýär, “Ýaşlar guramasy”, “Kärdeşler arkalaşygy” ýaly ençeme gurama girýär. Garaz, şonuň üsti bilen kandidatlary kanun esasynda partiýalar hödürläp bilýär, jemgyýetçilik birleşikleri hödürläp bilýär hem halkyň özi hödürläp bilýär. Halk – has takygy saýlawçylar. Kandidat saýlawçylaryň isleglerini ýerine ýetirmeli. Saýlawçylar olaryň programmasyna seredip, ses berýärler.
Ýöne bize şu günki gün berilýän teklip ýok. Jemgyýetçilik guramalarynyň iň başynda duran Dempartiýa – bikanun gurama ol. Ol dört saýlawa-da gatnaşdy. Umuman, şonuň gatnaşmagynyň, şolaryň bikanundygyny Merkezi saýlaw komissiýasy bilse-de, şol partiýa saýlawlara gatnaşmaga rugsat berýär.
Azatlyk Radiosy: Demokratik partiýanyň jemgyýetde nähili orny bar?
G.K. Nurmuhammedow:
Şu gün biri partiýa döredeýin diýip öňe çyksa, oňa kanun ýok. Oglanlar barýarlar partiýa döretjek diýip. Olara “kanun ýok” diýýärler.
Onuň hiç hili ornam ýok o ýerde. Ol halkyň aladasyny edýän gurama-da däl. Şunuň ýalaky hilegärlikleri ulanmak üçin ýörite ýasalan. Ol saýlawlarda, dürli çärelerde, başga birtopar ýerlerde ulanmak üçin ýörite ýasalan bir gurama. Ony döwletiň býujetinden maliýeleşdirýärler. Olar üçin 47 million ýewro bilen ullakan ofis öýüni gurdular. Olar bir hökümetiň islegini kanagatlandyrýan edara.
Şu gün biri partiýa döredeýin diýip öňe çyksa, oňa kanun ýok. Oglanlar barýarlar partiýa döretjek diýip. Olara “kanun ýok” diýýärler. “Onda näme Dempartiýa hereket edýär?” “Aý, baryň, onuň bilen özüňiz düşünişiň” diýýärler. Şeýle zatlaram boldy. Garaz, eýläk çyksaňam, beýläk ýöreseňem, hemme ýeri petik-dä. “Bolanok! Bolanok! Bolanok!..” hemme zatda şeýdip gidip otyr.


text:
Waşingtonyň resmileri Phenýanda žurnalistleriň öňünde çykyş edip, özüniň tussaglykdan boşadylmagyny soran amerikan raýatyny alyp gaýtmak üçin Demirgazyk Koreýa wekil ibermäge taýýarlyk görülýändigini aýtdylar.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň metbugat-wekili Jen Psaki Waşingtonyň Kennet Baeniň saglyk ýagdaýyna “örän aladalanýandygyny” belledi. Bae 2012-nji ýylda Demirgazyk Koreýada tussag edilipdi we hökümeti agdarmak aýyplamasy esasynda 15 ýyl agyr şertli zähmet lagerine höküm edilipdi.
Duşenbe güni Phenýan Baeniň az sanly žurnalistleriň öňünde çykyş etmegine mümkinçilik berdi. Bae “ýalňyşlyklary” boýun aldy we ABŞ-nyň hökümetinden azat bolmak we “mümkin boldugyndan tiz öz maşgalasyna gowuşmak” üçin kömek sorady.


text:
Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu palestinlylar bilen petige dirän parahatçylyk gepleşiklerini ýaňadandan başlatmak tagallalaryna, ýurduň ozalky daşary işler ministri Tzipi Liwniniň ýolbaşçylyk etjekdigini aýtdy.
Netanýahu Liwniniň ýurduň täze hökümetiniň düzüminde adalat ministri bolup işlejekdigini hem mälim etdi.
Netanýahunyň syýasatynyň tankytçysy bolan Liwni, ozal hem Palestina bilen parahatçylyk gepleşiklerine ýolbaşçylyk edipdi.
Palestinlylar eger-de Netanýahunyň hökümeti Iordaniýa derýasynyň günbatar kenaraynda ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygyny dowam etdirse, parahatçylyk gepleşikleriniň täzeden başlanmagy üçin mümkinçiligiň az boljakdygyny aýdýarlar.
Ysraýyl bilen palestinlylaryň arasynda iki ýyl wagt bäri parahatçylyk gepleşikleri geçirilmedi.


text:
Müsürde reforma geçirmek barada çykyş edýän we oppozisiýanyň öňbaşçy şahsyýeti Mohammed El-Baradeý hem penşenbe güni prezident Hosni Mubaregiň 30 ýyllyk dolandyrşyna garşy guralýan protestlere goşulmak üçin Kaire gelipdi, emma ol anna güni öý tussaglygyna alyndy.
Nobel baýragynyň eýesi we ýaňy-ýakyna çenli BMG-niň ýadro gözegçiligi gullugyna ýolbaşçylyk eden El-Baradeý Wenadan Kaire gelip, şondan öň žurnalistlere protestleriňi öňüni çekmäge gelmeýändigini, müsürliler haýyş etse, syýasy özgerişligi ugrukdyrmaga kömekleşmek üçin dolanandygyny aýdypdy.
"Men ol ýerde adamlar bilen bolaryn, hususan-da köçelerdäki parahat demonstrasiýalaryň öňüni çeken, olary gurnan we ugrukdyran ýaşlar bilen bolaryn" diýip, El-Baradeý aýtdy.
Ol: "Men olara elimden geldigiçe syýasy goldaw, ruhy we ahlak goldawyny bermeli. Men olaryň arasynda bolmaly. Olar meniň adamlarym we men şol ýerde bolmaly. Men täze Müsüri görmek isleýärin" diýip, sözüne goşdy.
Mubaregiň dolandyryjy Milli Demokratik Partiýasynyň agzalary Kairde ýagdaýa baha bermek üçin gepleşik geçirýändiklerini aýtdylar.
Musulman doganlygynyň sözçüsi Essam Al-Arian müsürlileler Mubarek režiminiň syýasy basyşlary astynda ýyllarboýy gahar-gazap toplady diýdi. "Bu protestler režim halkyň hakyky talaplaryna jogap berýänçä dowam eder" diýip, ol aýtdy.Köpçülik gaharly
25-nji ýanwarda köçe protestleri başlaly bäri Müsürde azyndan 6 adam öldi, 1000 çemesi adam bolsa tussag edildi. Müsüriň baş prokurory tutulanlaryň 40-synyň "režimi agdarmak" synanyşygynda aýyplanandygyny aýtdy.
Protestleri gurnaýjylar polisiýa çärelerinden gutulmak üçin öz köçe hereketlerini böleklere bölüp, az adamlaryň gatnaşmagyndaky has ýaýbaň görnüşe geçirýändiklerini aýdýarlar. Polisiýanyň gazaply çemeleşmeleri hem köpçüligiň gahar-gazabyny artdyrýar we Müsüriň beýleki şäherlerinde hem protestleriň dörmegine iterýär.
Häkimiýetler mobil telefon sitemalaryny, "Twitter" we "Faceboook" ýaly, polisiýa dargydan protestçileriň täzeden çalt toplanmagynda ulanylýan täze sosial media kanallaryna elýeterliligiň öňüni almaga çalyşýarlar.
Arap dünýäniň Tunisiň rewolýusiýasyndan uç alan demonstrasiýa tolkunlaryny Ýemende-de görmek bolýar. Ýemenliler paýtagt Sanaanyň azyndan dört ýerinde ýygnanyşyp, Ýemeniň prezidenti Aly Abdulla Salehiň işden çekilmegine çagyrdylar.
Arap dünýäsindäki syýasy üýtgeşmeler Şweýsariýanyň Dawos şäherinde Dünýä Ykdyady Forumyna ýygnanan biznes we hökümet liderleriniň hem ünsüni özüne çekdi.
Arap Ligasynyň baş sekretary, Mubaregiň daşary işler ministri bolup, 10 ýyl işlän Amr Musa üçünji gün tunis gozgalaňyndan soň arap dünýäsinde başlanan protest tolkunlary demokratiki reformalaryň zerurlygyny görkezýär diýdi.
"Arap raýatlary gaharly, lapykeç. Mesele şunda. Onsoň bu oýnuň ady reforma" diýip, Arap Ligasynyň baş sekretary Amr Musa aýtdy.ABŞ-nyň pozisiýasy
Birleşen Ştatlar hem Waşingtonda özüniň Mubarek režimi, Ýakyn Gündogardaky esasy ýarany babatda hemişekilerinden has ýiti äheňde gürrüň etdi.
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama 27-nji ýanwarda Müsürdäki problemalary çözmekde zorlugyň jogap däldigine ünsi çekdi. “Hökümet zorluga ýüz urmakda seresap bolmaly we köçelerdäki adamlar hem zorluga ýüz urmakdan seresap bolmaly” diýip, ol aýtdy.
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Hillari Klinton üçünji gün Mubaregi ýurt raýatlaryny diňlemäge we demokratiki reformalary durmuşa geçirmäge çagyrdy.
"Biz Müsüriň hökümetiniň şu pursat, öz wagtynda, müsür halkynyň kanuny zerurlyklaryna we bähbitlerine laýyk syýasy, ykdysady we sosial reformalary geçirmekdäki möhüm mümkinçiligine berk ynanýarys" diýip, Klinton aýtdy.
Has möhümi, protestleri gurnaýjylara kömek eden mobil telefonlary we sosial media gurallaryny baglamazlyga çagyryp, Klinton Waşingtony protestçileriň tarapynda goýdy.
Döwlet departamentiniň sözçüsi Filip Krowliý Waşingtonyň müsür häkimiýetlerine çagyryşyny gaýtalap, protestleriň zorluksyz geçirilmegine rugsat bermäge hem-de sosial media Web saýtlaryny baglamazlyga çagyrdy.


text:
Owgan sportsmeni Mustafa Sadat üns merkezinde bolmaga öwrenişen.
Öňki kikboks çempiony 25 ýaşly Sadat häzirki wagtda Owganystanyň regbi boýunça ýaşlar ligasynyň ýyldyzy. Ýöne Sadatyň sportda gazanan üstünlikleriniň, şohratynyň hijisi onuň adam janyny halas etmek üçin öz bedeniniň bir agzasyny başga birine bermegi netijesinde gazanan meşhurlygy ýaly uly däldi.
Sadatyň şohraty öz saglygyny we karýerasyny töwekgelçilige salyp, bagrynyň bir bölegini ejesine berende, owganlaryň arasynda has hem arşa galdy. Bir adamyň öz içki organlaryndan bir bölegini başga birine bermegi musulman ýurtlaryň hemmesinde kabul edilmeýär.
15-nji fewralda Hindistanyň Täze Delidäki hususy hassahanalarynyň birinde Sadat we onuň ejesi 17 sagatlap dowam eden operasiýany başdan geçirdiler. Şol operasiýa üstünlikli geçdi we häzirki wagtda olaryň ikisiniň hem saglygy kadaly.
Owganystanyň regbi we kikboks sportsmeni Mustafa Sadat.
Sadat töwekgelçilikli operasiýany geçirmek üçin Hindistana gitmek meselesinde o diýen ikirjeňlenmändigini aýdýar. Agzalýan bu operasiýa janly donordan bagry transplantasiýa etmek diýip atlandyrylýar.
"Janymy bagyş etmäge taýýardym"
“Men ejemiň janly donory bolmagy derhal teklip etdim. Ol köp kynçylyklary başdan geçirdi we men onuň üçin öz janymy bagyş etmäge taýýardym. Operasiýa üstünlikli tamamlandy. Men ejemiň janyny halas etmäge mümkinçiligim bolany üçin özümi örän bagtly saýýaryn. Meniň bagtyma meniň ejemiň saglygy gowulaşýar” diýip, Sadat gürrüň berdi.
Sadatyň geljekde doly gowulaşjagyna we sagdyn hem-de adaty durmuşa dolanjagyna ynanylýar. Häzirki wagtda ol regbi karýerasyny dowam etdirmäge taýýarlanýar.
Sadat regbi sportuna iki ýyl mundan ozal Owganystanyň ilkinji regbi komandasy döredilen wagty başlapdy. Owganystanlylaryň köpüsi Sadaty öňden onuň kikboks karýerasy boýunça tanaýardylar. Onuň birnäçe kuboklary we milli titullary bar. Häzirki wagtda Sadat ýene-de Owganystanyň iň göze ilýän regbi ýyldyzlarynyň birine öwrüldi.
"Doga-dileg edýärler
"
Owganystanyň regbi federasiýasynyň başlygy Asad Ziaryň aýtmagyna görä, agzalýan operasiýany geçirenden soň, Sadatyň janköýerleriniň sany has hem köpeldi.
Ziar, Owganystanyň regbi federasiýasynyň Facebook hem-de Twitter websahypalaryna salgylanyp, şeýle diýýär: “Owganystanyň dürli künjeginden teswirler we hatlar gelip başlady. Ençeme adamlar Sadatyň we onuň ejesiniň gowulaşmagy üçin doga-dilegler edýärler we Sadatyň, ejesini halas etmek üçin öz karýerasyna we janyna töwekgelçilik etmegini taryplaýarlar”.
Adamyň organyny bir adamdan başga birine transplantasiýa etmek Owganystanda seýrek duş gelýän ýagdaý we häzirlikçe muny hemmeler kadaly zat hökmünde kabul etmeýär.
Owganystanlylaryň arasynda organy bir adamdan beýleki bir adama transplantasiýa etmek operasiýasynyň yslam dinine kybap gelip-gelmeýändigi barada käbir soraglar hem bar. Käbirleri ony adam öli ýa-da diri bolsun, onuň organyny transplantasiýa etmek ynsan bedeniniň “hormatyny” basgylamak diýip düşündirýärler.
Agzalýan federasiýanyň sosial websahypalaryna gelen teswirleriň netijelerine görä, Sadatyň geçiren operasiýasy barada ýazylan teswirleriň ählisi oňaýly däl. Zair bu barada: “Adatça men Facebook sosial ulgamyndaky ýazylan teswirleri pozamok. Ýöne bu gezek men otrisatel ýazylan teswirleri pozmaly boldum. Sebäbi Mustafa Sadat agyr operasiýa geçirip, häzirki wagtda gowulaşýan pursatynda, bu teswirler onuň üçin agyr deger öýtdüm.” diýip gürrüň berdi.
"Öwgä mynasyp hereket"
Owganystanyň Adalat ministrliginiň kanun we derňewler bölüminiň direktory Abdul Rauf Herawi Sadatyň geçiren bu operasiýasy oňyn diskussiýanyň başlamagyna itergi berdi diýýär: “Gurhanda aýdylmagyna görä, ‘haýsy-da bolsa bir adam birini halas etse, onda ol tutuş adamzadyň janyny halas eden ýaly’. Mustafa Sadatyň geçiren operasiýasy halkyň aňyna oňyn täsir eder. Bu öwgä mynasyp hereket, biz oňa buýsanmaly”.
Sadatyň bäş dogany bar. Olaryň ikisi gyz, üçüsi hem oglan. Sadatyň özünden uly doganlarynyň durmuş gurany, kiçileriniň bolsa ýaş bolany sebäpli, ejesine donor bolmak üçin Sadatyň özünden çemelisi ýokdy.
Mustafa Sadatyň geçiren operasiýasy, şol sanda doktorlaryň tölegi, Hindistana gitmek we şol ýerde galmak, bularyň ählisi takmynan 60 müň amerikan dollaryna barabar boldy. Sadatyň maşgalasy puluň aglabasyny garyndaşlaryndan we dostlaryndan karz aldy.


text:
Ýurtda ýeke-täk mobil aragatnaşyk operatory bolan “Altyn asyryň” işleýşinden köpler nägile.
Ýurt baştutany bu ulgama gözegçilik edýän ministre kemçilikleri düzetmäge 3 gün möhlet berip, eger ol tabşyrygy berjaý edip bilmese, işden boşatmak duýduryşy bilen öz nägileligini bildirýän bolsa, ýönekeý raýatlar bu kärhananyň hyzmat ediş nokatlaryndaky işgärleri bilen käýeşip, öz nägileliklerini bildirýärler.
Ýöne, muňa garamazdan, ýurtda mobil aragatnaşygynyň hili gowulanyp baranok. 34 ýaşly, aşgabatly telekeçi Meýlis Gurbanow “Altyn asyr” öýjükli aragatnaşyk kärhanasynyň aragatanaşygynyň soňky wagtlar has-da ýaramazlaşandygyny aýdyp, şeýle gürrüň berdi:
—“Altyn asyryň” aragatnaşygynyň hili 2 hepde bäri öňküden hem beter ýaramazlaşdy. Jaň etjek bolsaň, köplenç halatda 5-6 gezek yzygiderli jaň etmeli. Gerekli nomere düşäýseň-de, söhbetdeşiň sesini tanar ýaly däl. Onuň sesi ýarawsyz adamyňka meňzeş bolansoň, kä halatda söhbetdeşiň saglyk ýagdaýyny soranyňy hem duýman galýarsyň. Sesiň kesilip gelmegi bolsa, köplenç halatda aýdylan zady gaýtadan soramaga mejbur edýär. “Altyn asyryň” internetiniň hili hem-de tizligi öňküsinden hem beter pese gaçdy. Günortanlar internete asla girip bolmaýan halatlary hem bolýar. Hatda elektron poçtany hem açmak kyn bolýar. Diňe gije internetiň tizligi birneme gowulanýar. Şonuň üçin, biziň ýurdumyzda gijeki internet ösen diýseň hem bolýar.
Geçen ýyl “Altyn asyr” 3G ulgamdaky mobil aragatnaşygyny müşderilerine hödürläp başlady. Şondan soň bir ýyldan gowrak wagt geçdi. Emma 3G mobil aragatnaşygy “Altyn asyryň” gurşawynyň çäkleriniň hemme ýerine ýaýramady. Hatda Aşgabadyň töweregindäki obalaryň hem köpüsinde 3G mobil aragatnaşygy ýok. Şonuň üçin, bu prowaýderiň oba ýerlerindäki müşderileri esasan 2G formatdaky mobil telefon we internet aragatnaşygyndan peýdalanmaly bolýarlar.
“Altyn asyryň” 2G mobil telefon we internet aragatnaşygynyň hili 3G formatdakydan has pes. 2G internetiniň nyrhy hem ýokary. 3G internetde 1 megabaýt möçberindäki maglumat üçin 7 teňňe tölemeli bolsa, 2G-de 20 teňňe tölemeli.
Ýurtda internet aragatnaşygyny hödürleýän, döwlete degişli ikinji prowaýder “Türkmentelekom” adaty telefon liniýasy arkaly dial-up internetini hem-de ADSL internet hyzmatyny hödürleýär. Bu prowaýderiň ADSL internetiniň tarifleri gymmat bolansoň, esasan edara-kärhanlar bu hili internetden peýdalanýarlar. ADSL internet aragatnaşygy ýokary tizlikli hem-de durnukly diýlip hasaplanýar. Emma soňky wagtlar ADSL internetiniň hem hiliniň peselendigini hususy edaranyň işgäri Maksat Berdiýew aýdýar.
—Biziň edaramyz limitsiz ADSL interneti üçin aýda 426 dollar töleýär. Bu internetiň tizligi gowy hem-de aragatnaşygy durnukly. Ýöne, eýýäm 2 hepde bäri internetiň tizligi peseldi. Aragatnaşygyň durnuklylygy hem ýitdi. ADSL internetini internet-kafeler hem ulanýarlar. Internet-kafelerdäki internetiň hili hem ýaramazlaşypdyr. Öň beýle däldi— diýip, Maksat gürrüň berdi.
Türkmenistanyň prezidenti şu ýylyň 4-nji fewralynda ýurtda azyndan üç sany hususy mobil aragatnaşyk kompaniýalarynyň bolmalydygyny aýdypdy. Ýurt baştutany munuň haçan şeýle boljakdygyny aýtmansoň, bu babatda ilat arasynda dürli çaklamalar döredi. Ilkibada, aprel aýynda, soň maý aýynda täze prowaýder ýurtda işläp başlar diýen umytlary hasyl bolmansoň, adamlar sentýabr aýynda täze prowaýder işläp başlar diýen umytdadylar. Ýöne, umytdan düşmedik adamlar Garaşsyzlyk baýramyna bu ugurda öňe gidişlik bolar diýen niýetde. Sebäbi ilat arasynda ýurduň Garaşsyzlyk baýramynyň 20 ýyllyk toýuna aragatnaşyk ulgamy hem öz müşderilerine sowgat eder diýen ynam ýok däl.
Myrat Gurbanow Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
Orsýetde ýerli we regional saýlawlarda köpçülikleýin bidüzgünçilikleriň bolandygy habar berilýär.
13-nji sentýabrda Kreml tarapyndan goldanýan dalaşgärleriň gatnaşmagyndaky saýlawlarda jemi 59 million adamyň, ýagny ilatyň ýarysy töwereginiň ses bermäge hukugy boldy.
Kanun çykaryjy organlaryndaky 90 müň orna, 1300 regional ofise, şol sanda 21 sany regional ýolbaşçy wezipesine we häkim wezipelerine saýlaw geçirildi.
Orsýetiň “Golos” atly hökümete degişli bolmadyk guramasy saýlawlara syn edip, düzgüni bozmak bilen bagly güman edilýän 1700-den gowrak wakany hasaba alandygyny aýdýar.
Güman edilýän düzgün bozmalarynyň aglaba bölegi Kostroma regionynda Demokratik güýçleriniň bileleşiginiň gatnaşan esasy ýerinde bolupdyr.
Oppozision dalaşgärleriň köpüsi regional saýlawlara gatnaşmak mümkinçiliginden mahrum edilipdi. Oppozisiýa muny syýasy sebäpler bilen baglanyşdyrdy. Netijeleriň 14-nji sentýabrda yglan ediljekdigi aýdyldy.
Saýlawlaryň deslapky netijeleri häkimiýet başyndaky “Ýedinaýa Rossiýa” partiýasynyň öňe saýlanandygyny, galan orunlaryň Kommunistik partiýasynyň, Liberal Demokratik partiýasynyň we Sprawedliwaýa Rossiýa partiýasynyň arasynda paýlanandygy aýdylýar.


text:
Ýewropanyň Futbol assosiasiýalarynyň bileleşigi UEFA Budapeştde geçen gurultaýda Kosowany bu gurama özüniň 55-nji agzasy edip aldy.
Kosowanyň Futbol federasiýasynyň prezidenti Fadil Wokrri bu täzeligi, ýagny ses berişlige gatnaşan agza ýurtlaryň 54-den 28-niň Kosowany goldamagyny, 2008-nji ýylda birtaraplaýyn häsiýetde Serbiýadan öz garaşsyzlygyny yglan eden bu garyp merkezi balkan respublikasy üçin bir "taryhy pursat" diýip atlandyrdy.
Serbiýanyň wekilleriniň baştutanlygynda Kosowanyň Ýewropanyň Futbol federasiýasyna agzalygyna garşy çykanlaryň Kosowanyň bu gurama kabul edilmegi sport däl-de, syýasy karar bolar diýen delilleri başa barmady.
Serbiýanyň Futbol federasiýasynyň prezidenti Tomislaw Kardziç UEFA-nyň 3-nji maýda Budapeştde geçen 40-njy gurultaýynda Kosowanyň UEFA goşulmak baradaky arzasynyň sese goýulmazynyň öň ýanynda eden çykyşynda şeýle diýdi: "Ýagdaý has çynlakaý, sebäbi esasy binýatlar bozulýar, bu gün futbolyň diňe bir sport däldiginiň sebäbi şeýle. Men [Serbiýanyň Futbol federasiýasynyň] prezidenti hökmünde diňe öz ýurdumyň özbaşdaklygyny, toprak bütewüligini ýeke futboldan däl, eýse futboly-da syýasatdan goraýandygyma berk ynanýaryn".
FIFA hem ses berişlik geçirer
Kosowanyň agzalyga alynmagy onuň milli futbol toparynyň halkara ýaryşlarda beýleki ýewropa futbol komandalaryna garşy oýnamagyna, şeýle hem ýewropa ýaryşlaryna gatnaşmagyna ýol açýar.
Kosowanyň paýtagty Priştinada bir zenan Azatlyk Radiosynyň Balkan gullugyna şeýle diýdi: "Bu bir hakyky şatlyk. Biz muňa köp wagtlap garaşdyk... Men daşary ýurtlarda oýnaýan meşhur kosowa futbolçylary indi gelip biziň öz milli futbol toparymyza goşularlar diýip umyt edýärin. Näme üçin bolmasyn? Men ýeňişlere garaşýaryn".
Ýene biri: "Bu gün Priştinada ýagyn ýagsa-da, bu waka bu güni şatlykly güne öwürdi" diýdi.
Dünýäniň futbol guramasy FIFA-nyň hem Kosowany öz hataryna almak boýunça 13-nji maýda öz ýyllyk gurultaýynda ses berişlik geçirmegine garaşylýar. Bu gurama kabul edilse, Kosowa global futbol boýunça iň uly baýraga, ýagny dünýä kubogy ugrunda dalaş etmäge hukuk gazanar.
Hoş habar
FIFA şu wagta çenli Kosowa diňe dostlukly halkara oýunlara gatnaşmaga ýol berip geldi.
Kosowa 1998-1999-njy ýyllarda etnik albanlar bilen Serbiýanyň harby hem ýarym harby güýçleriniň arasyndaky agyr urşy başdan geçirdi. Ondan on ýyl öň hem Priştina özüni Serbiýadan garaşsyz diýip yglan edipdi.
Kosowanyň takmynan 1.9 million ilatynyň 90 prosentden gowragy etnik albanlar.
Ýurduň prezidenti Haşym Taji UEFA-nyň kararyny taryplap, öz "Facebook" sahypasynda: "Kosowa UEFA-da! Bu respublikamyzdaky sansyz-sajaksyz janköýerler üçin iň gowy habar. Indi halkara çempionatlarynda oýnarys. Käbir oýunlar utular, käbirleri utdurylar, ýöne hiç kim bizi ýaşyl meýdançalardan çetleşdirip bilmez" diýip ýazdy.
Kosowanyň premýer-ministri Isa Mustafa hem hoş habary gutlady. Ol "Facebookda" şeýle ýazdy: "Kosowa adatdan daşary üstünlikler döwrüni başdan geçirýär. Uly netijeler, biziň yhlasymyzyň we halkara ýaranlarymyzyň goldawy öňümizdäki günlerde hem dowam eder. Biz öz ata Watanymyza guwanýarys".
Ses berişlikden öň Kosowanyň Futbol federasiýasynyň başlygy Wokrri delegatlara ýüzlenip, geçmişiň al-arwahynyň täsirini terk edip, "ýurduň ýaşlaryna futbol oýnamaga mümkinçilik beriň" diýip haýyş etdi.
Serbiýanyň Futbol federasiýasynyň başlygy Tomislaw Karadziç hem UEFA-nyň wekillerini Kosowanyň arzasyny ret etmäge çagyrdy.
“Serbiýanyň ysgynsyzlygyndan peýdalanýanlar”
Ol: "Bu bir syýasy teklip, futbol oýnamak teklibi däl. Ol regionda garym-gatymlyk döreder" diýdi.
Garaşsyzlygyny yglan edeli bäri Kosowany 112 döwlet ykrar etdi. Serbiýanyň ýarany Orsýet bolsa Kosowanyň garaşsyzlygyna kesirlik bilen tankydy garap gelýär.
Serbleriň köplük bolup ýaşaýan ýeri bolan demirgazyk Kosowada ýurduň ýewropa futbol ýaryşlaryna gatnaşmak boýunça gazanan öňegidişligine o diýen begençli garalanok.
"Men bu asla bolmasyn diýip umyt edipdim. Ýöne syýasat bir täsin zat" diýip, bir etnik serb Azatlyk Radiosyna aýdýar.
Başga biri hem: "Näme? UEFA? Bular Serbiýanyň ysgynsyzlygyndan peýdalanýan Günbataryň adamlary" diýdi.
Ýöne serbiýanyň sport ýazyjysy Gorçin Stojanowiç Azatlyk Radiosyna Belgraddan Kosowanyň UEFA girmegi bäsdeş ilatyň arasynyň gowulanmagyna goşant goşar diýdi: "Eger biz syýasy kadalylyga ymtylýan bolsak, onda iň gowusy futboldan başlamak. Priştinada Kosowa bilen Serbiýanyň arasynda futbol oýunlaryny geçirmeli, şeýdip, problemany hemişelik çözmeli".
Serbiýanyň Kosowanyň halkara derejesinde ykrar edilmeginiň öňüni almaga edýän synanyşyklaryna garamazdan, mundan öň ol dünýäniň birnäçe sport guramalaryna, şol sanda atletika we gimnastika boýunça guramalara-da agzalyga alyndy.


text:
Türkmen - Иностранцам
Hormatly Ildesler!
Biz Ukraina Dowlet Telekomunikasyon Uniwersitetinin talyplary (Kiev saheri), we biz Telekomunikasiyada ussat bolmagy yuregimize duwduk.
Sebabi Telekomunikasiya osup baryan Turkmenistan ucin oran wajyp.
Gun-gunden Telekomunikasiya oran calt osyar. Bu diyildigi bizde is bolar we biz oz masgalamyzy upjun ederis…
Bizin Uniwersitetimizde seyle peydaly ugurlar owredilyar:
- Telekomunikasiya.
- Komyuter injineriya, program injinerciligi.
- Radio-tehnika,radio-elektron desgalar.
- Informasion-komunikasion tehnologiyalar howpsuzlygy.
- Ulgam enjamy gorayys maglumaty.
- Maglumat howpsuzlygyny dolandyrys.
- Menedjment.
- Sosiologiya.
- Dokumenti alyp barys we habar beris isi.
Bizi praktika hunarinde in hazirki zaman dunya belli kompaniyalaryn: Cisco, Hewlett, Packord, Alcatel-Lucent, Huawei, D-Link yaly tehnikalarda owretyarler.
Hut su enjamlary dunyanin in onde baryan karhanalary sputnikowoy we Telewideniye aragatnasyk howpsyzlyk karhanalary ulanylyar.
Uniwersitetimizde Bakalawr, Magistr ylmy Dalasgar Doktor ylmy tayyarlayar.
Uniwersitetimizde ikinji yokary bilim almaga we bilimini artdyrmaga rugsat berilyar.
Talyplar umumy yasayys jay bilen doly upjun edilyar we umumy yasayys jayy.
Okamak mumkin stasionar we gayybana urunda (dasdan urukdyrmak).
Jemgyyetcilik yasaysy bizin okayar Telekomunikasi Uniwersitetinden das dal.
Okuw tolegler bir semester ucin Ukrainanyn hazirki pul birliginde:
-
Bakalawr - 2300$ (stasionar), 1400 $ (gayybana)
-
Magistr - 2600$, (stasionar), 1500 $ (gayybana)
Cozgudinizi akyl bilen Kabul edin.
Ynanyan adamlarynyz bilen maslahatlasyn.
Eger gerek bolsa, biz hem maslahat berip hemde basardygynyzy bilen her bir yurtdasynyza komek ederis,
Turkmenistan taluplary,
Dowlet Telekomunikasyon Uniwersitetinin
Ukraina, Kiev


text:
Golaýda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisinde çaganyň irki ösüşi we ony mekdebe taýýarlamak boýunça 2011-2015-nji ýyllar üçin Türkmenistanyň Milli Maksatnamasyny tassyklamak hakyndaky kararyň taslamasy barada durlup geçildi.
Bu maksatnamanyň taslamasy BMG-niň çagalar gaznasynyň — ÝUNICEF-iň ýardam etmeginde, degişli ugurda Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň esasy ugurlaryny hem-de çaganyň hukuklary hakyndaky konwensiýanyň esasy düzgünlerini nazara almak bilen, Türkmenistanyň degişli ministrlikleri we edaralary bilen bilelikde işlenip taýýarlanandygy barada türkmen metbugaty habar berdi.
Türkmenistan BMG-niň agzasy bolmak bilen, “Çaganyň hukuklary” hakyndaky konwensiýany tassyklap, çagalaryň hukuklaryny üpjün etmek baradaky borçnamany öz üstüne aldy.
Aşgabatly ýaşaýjy, saglyk pudagynyň işgäri Mähriniň aýtmagyna görä, Garaşsyzlygyň başky ýyllary Türkmenistanyň saglyk ulgamyna we bilim ulgamyna zarba urulmagy bilen, eneleriň we çagalaryň goragy örän pese düşdi.
Türkmenistanyň 1992-nji ýylda BMG-niň agzalygyna girmek tagallasyny öňe sürüp ýören döwürleri, ilatyň sosial goraglygynyň iň bir pese düşen döwrüne gabat gelipdi. Sosial ýagdaýlarynyň pesligi sebäpli, mekdebe gatnatmaga okuw esbaplaryny, mekdep üçin aýakgap, egin-eşik edinip bilmän, çagalaryny mekdepden alyp galan ene-atalar hem köp bolupdy.
Maşgalanyň güzerany üçin mal bakmak, kärende ýerlerinde işlemek, bazarlarda galtak sürmek, barjamly adamlaryň maşynyny ýuwmak, söwda-satyk bilen meşgul bolmak, hatda gedaýçylyk etmek ýaly pişelere baş goşan çagalar köp bolupdy.
Çagalaryň kömek pullarynyň, enelere berilýän posobiýalaryň ýatyrylmagy, işsizligiň ýokary derejä ýetmegi bilen, köp çagaly maşgalalar has kynçylykly ýagdaýlara duş gelipdiler. Emma şol döwürlerde-de “bagtly çagalyk” barada türkmen metbugaty aýagaldygyna mahabatly makalalary çap edýärdi.
Soňky ýyllar
Soňky ýyllar Aşgabat şäherinde, welaýat merkezlerinde “Ene mähri” merkezleriniň gurlup ulanylmaga berilmegi bilen, ilatyň sosial ýagdaýlarynyň gowulanyp ugramagy, çagalara berilýän kömek pullarynyň gaýtadan dikeldilmegi bilen, türkmen maşgalalarynyň gün-güzeranlary gowulaşyp ugrady.
Boşap galan çaga dogrulýan öýlerde ýene-de täze dogan çaga jägildisi artyp ugrady. Mal bakýan, kärende ýerlerinde işleýän çagalar enteklerem ýeterlik bolsa-da, bazarlarda, demir ýol wokzallarynda gedaýçylyk edip ýören çagalaryň sany üzül-kesil azaldy.
Poliomielit, gyzdyrma, difteriýa ýaly keselleriň garşysyna waksinalaryň wagtynda, bökdeniçsiz geçirilýänligi üçin, bu keseller bilen keselleýän çagalar Türkmenistanda soňky ýyllar hasaba alnanok.
“Döwletiň tagallasy bilen ýurtda sporta uly üns berilmegi, Awazada, Gökderede çagalar sagaldyş merkezleriniň gurluşygynyň sanynyň artdyrylmagy, täze çagalar baglarynyň onlarçasynyň gurlup, ulanylmaga berilmegi hem öz oňat netijelerini berýär” diýip, saglyk pudagynyň işgäri Mähri aýdýar.
Çaganyň irki ösüşi we ony mekdebe taýýarlamak boýunça 2011-2015-nji ýyllar üçin kabul edilen Milli Maksatnamanyň çäginde giň dünýägaraýyşly, adamkärçilikli, anyk hünärli, ýokary medeniýetli, ruhubelent, maksada okgunly, il-güne wepaly kämil şahsyýetleri kemala getirmek barada aýdylyp, bu Maksatnamanyň durmuşa geçmegi üçin, bilim we saglygy goraýyş edaralarynyň üstüne uly jogapkärçilik ýüklendi.
“Ýokary we orta mugallymçylyk okuw mekdeplerinde mugallym hünärini ele alýan her bir hünärmen umumy bilim bilen bir hatarda pedagogikany, psihologiýany, estetikany, çeperçiligi, sungaty, aýdym-sazy, bedenterbiýäni hem çuňňur öwrenmeli. Olar çagalar bilen mylaýym gürleşmek, her bir çaga bilen ene-atasy ýaly düşünişmekligi oňarmaly, olaryň ýaşyna görä ösüş aýratynlyklaryny öwrenmegi başarmaly” diýip, Mähri nygtaýar.
Soňky ýyllarda çaga kesellän ýagdaýynda keseliniň başlangyç alamatlaryny anyklamaklary hem öwrenmekleri, mugallymlaryň lukmanlar bilen jebis, sazlaşykda işlemekleri baradaky wezipe olaryň öňünde goýuldy.
Türkmen döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň mugallymlarynyň taýýarlamagynda çaga ýokanç keselleri we çaga keselleriniň her bir ugurlary boýunça birnäçe okuw usuly we okuw kitaplary neşir edilip, okuw jaýlarynyň kitaphanalaryna paýlandy. Talyplara niýetlenen “Lukmançylyk bilimleriniň esaslary” atly okuw kitaby çap edildi.
Obalaryň ýagdaýy öwerlik däl
Ýurtda amal edilýän işleriň möçberiniň az däldigini nygtap, Mähri etrapdyr obalaryň ýagdaýyna ünsi çekdi. Onuň aýtmagyna görä, çagalaryň irki ösüşi we olary mekdebe taýýarlamak baradaky Milli Maksatnamanyň durmuşa geçmegi üçin, ilki bilen çagalar baglarynda işi oňat ýola goýmaly: "Ýurtda bar bolan mekdebe çenli ýaşly çagalaryň, mekdep ýaşly çagalaryň anyk sanyny kesgitleýän statistiki maglumatlary metbugatda çap edip, olaryň näçesiniň çagalar baglarynyň hyzmatyndan peýdalanyp bilmeýändiklerini, näçesiniň döwrebap mekdeplerde bilim alyp bilmeýändiklerini anyklamaly".
Ýurtda gurulýan, kompýuter tehnologiýalary bilen üpjün edilen mekdeplerem, ähli amatlyklary bolan çagalar baglarynyň gurluşygy hem esasan paýtagtyň hem-de Ahal welaýatynyň paýyna düşýär. Beýleki welaýatlaryň merkezlerinde hem şeýle mekdepleriň, çagalar baglarynyň birnäçesiniň gurlup, ulanylmaga berlendigine seretmezden, etrapdyr, obalarda bu ugurdan edilýän iş kän bir göze ilmeýär.
Oba ýerleriniň çagalary üçin çagalar baglary ýeterlik derejede ýok diýseň hem ýalňyş bolmaz. Etrap merkezlerinde bar bolan çagalar baglarynyň ýagdaýy gözgyny. Mekdepleriň ýagdaýy hem öwerlik däl.
Obalarda ýaşaýan ençeme ene-atalar öz çagalaryny okuwa taýýarlap bilmeýärler. Çagalar bagyna barmaýan körpeler, dil taýdanam, ösüş taýdanam köplenç yza galýarlar. Olar mekdebe baranlarynda eýýäm çagalar baglaryna gatnan çagalar bilen programmany deň-derejede alyp gidip bilmeýärler.
Mähriniň aýtmagyna görä, ýurtda amal edilýän gymmatbaha gurluşyklaryň sanyny azaldyp, etrapdyr, obalarda çagalar baglarynyň sanyny ýeterlik mukdarda gurmaly. “Her bir maşgalanyň öz çagasynyň çagalar bagyna, mekdeplere päsgelçiliksiz ýerleşip, döwrebap bilim aljagyna gözi ýetse, şonda ýurtda çagalaryň hukuklarynyň döwlet tarapyndan doly goralýandygy barada agyz dolduryp aýtsa bolar. Häzirlikçe bizde agyz dolduryp aýdar ýaly ýagdaý ýok” diýip, Mähri belleýär.
30-njy maýdan 1-nji iýun aralygynda çagalaryň hukuklaryny goramak boýunça 3-nji Merkezi Aziýa maslahaty Türkmenistanyň mejlisi, Bilim ministrligi, Umumymilli “Galkynyş” hereketine girýän jemgyýetçilik guramalary, BMG-niň çagalar gaznasynyň — ÝUNICEF-iň Türkmenistandaky wekilhanasy tarapyndan gurnaldy.
Maslahata gatnaşyjylara eneligi we çagalygy goramak, hukuk, bilim we lukmançylyk ulgamlarynda “giň möçberde özgertmeleriň” durmuşa geçirilýänligi, bilim we saglygy goraýyş edaralarynyň işi bilen tanyşmaga mümkinçilik döredildi.
“Emma olara obalara aýlanyp, oba çagalarynyň durmuşy bilen tanyşmaga mümkinçilik döredilmedi” diýip, Mähri aýdýar.
Soltan Açylowa Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
Penşenbe güni BMG-niň Baş sekretary Pan Gi Mun BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi tarapyndan çarşenbe güni kabul edilen beýanatyň Siriýadaky krizis babatynda öwrülişikli bir waka bolmagyna umyt edýändigini aýtdy.
Hepdäniň çarşenbe güni BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde biragyzdan kabul edilen beýanat BMG-niň ýörite wekili Kofi Annan tarapyndan Siriýa babatynda öňe sürlen parahatçylyk planyny doly goldaýar.
Kofi Annanyň teklip eden planynda Siriýadaky gandöküşikleriň haýdan-haý bes edilmelidigi, gumanitar ýardamlaryň howpsuz ýagdaýda ilata ýetirilmelidigi we syýasy dialogyň ýola goýulmalydygy öňe sürülýär.
Çarşenbe güni Siriýa babatynda kabul edilen soňky beýanaty Orsýet bilen Hytaý hem goldap ses berdi.


text:
Zenanlar hemişe özlerine timar bermegi, owadan egin-eşikleri geýmegi, gymmatbahaly bezegleri dakynmagy halaýarlar. Emma gynansak-da ýaş "gidip barýar". Wagt geçýär, ýaşymyz ulalýar. Elbetde, tebigy taýdan bu hökmany bolmaly hadysalaryň biridir. Ýöne adamyň bedeni garrasa-da, onuň göwni garramaýar. Zenan maşgala bolsa öz gözelligini has uzak saklamak isleýär. Hiç bir zada aňsatlyk bilen ynanmaýan adamlar ýaşarmagyň mümkindigine müňkür bolýarlar. Ýöne biz şonda-da ýaşy 45-e ýetip, 25-30 ýaşly zenanlar ýaly görmegeý we ýaş görünmek isleýänlere bu babatda birnäçe peýdaly maslahat bermegi makul bildik.
1. Ilki bilen deriňiziň aladasyny etmeli.
Derini çyglandyrmak
Ýyl geldigiçe biziň derimiz goşmaça çyglandyrma mätäç bolýar. Çyglylygyň ýetmezçiligi zerarly derimiz terligini ýitirýär, ýygyrtlar emele gelýär. Ýygyrtlaryň öňüni almak üçin düzüminde gialuron turşulygy bar bolan kosmetik serişdeleri ulanmagy unutmaň.
2. Piling (deriniň gatan öýjüklerini aýyrmak).
Deriniň doly derejede täzelenmegine mümkinçilik beriň. Piling geçireniňizde, deriniň gatan, ýaramaz öýjükleri aýrylýar.
3. Dikeldiş
Diňe öýjükleri yzygider täzelenip durýan deri ter we ýylmanak bolýar. Muňa retinol-A witamini ýardam berýär. Düzüminde retinol bar bolan kosmetik serişdeleri hemişe ulanmalydyr. Mysal üçin gije çalynmaga niýetlenen adaty kremiňize A witamininiň 1-2 damjasyny garsaňyz bolar. A witamininiň ergini dermanhanalarda satylýar.
4. Deriniň garramagynyň öňüni almak.
Deriniň öýjüklerini şikeslenmeden we wagtyndan öň garramakdan antioksidantlar goraýar. Düzüminde gök çaýyň, üzümiň, naryň ekstraktlary, şeýle hem Q10 koenzimleri bar bolan kosmetik serişdelerini ulanmak maslahat berilýär.
Ýüze görk bermek üçin ulanylýan kosmetik serişdelerinden seresaplyk bilen peýdalanyň. Zenanyň ýaşy ulaldygyça, ol öz ýaşyna gabat gelýän kosmetik serişdelerini ulanmalydyr.
Pudrany ýa-da krem-pudrany ýüzüňize gaty galyň edip çalsaňyz, deriňiziň kemçilikleri göze görnüp durar. Şol sebäpli hem ýüzüňize reňkli kosmetikany çalmazdan öň, ýeňil, suwuk görnüşli esas bilen ýüzüňizi ýylmaň.
Gabaklaryňyza ýiti reňkli kosmetik serişdelerini çalmakdan hem gaça duruň, açyk, çala bildirýän reňkleri ulanyň. Çal, mele reňkleri gabaklaryňyza çalsaňyz, siz has ýadaw, ýaşyňyzdan uly görnersiňiz.
Dodaklar üçin ulanylýan kosmetik serişdelerini hem oýlanyşykly ulanyň. Goňur, goýy ýa-da üýtgeşik bir reňkli pomadalary ulanmasaňyz, has ýaş görnersiňiz. Dodaklaryňyzyň çyglylygyny kadaly derejede saklajak reňklerden peýdalanyň.
Zenan maşgala aýratyn bezeg berýän zatlaryň biri hem onuň saçydyr. Has görmegeý we ýaş görünmek üçin saçlara timar bermek örän ähmiýetlidir. Saçlaryňyzy reňklemegi unutmaň. Elbetde, tebigy reňkleri ulanmak has peýdalydyr (hyna, basma we ş.m.). Saçlaryňyzyň şikeslenen uçlaryny gyrkyp aýyrmagy, wagtly-wagtynda saçlaryňyzy emaý bilen daramagy endik ediniň.
Saçyňyzy öz tebigy reňkinden biraz açygrak reňke boýasaňyz hem, siz ýaşaran ýaly görnersiňiz, ýüzüňiz açylar.
Beden we fiziki taýdan ýaşarmak isleseňiz, bu meselä hemmetaraplaýyn çemeleşiň.
- Dogry iýmitleniň. Aç gezip ýörmegiň zerurlygy ýok. Çen bilen iýmitlenip 3-5 kg horlansaňyz, özüňizi has oňat we ýeňil duýarsyňyz.
- Her günüň dowamynda 2 litr arassa gazlandyrylmadyk suw ýa-da ýokary hilli gök çaý içiň.
- Poliwitaminleri yzygider içiň (hut size laýyk gelýän witaminleri siziň maşgala lukmanyňyz bellemelidir).
- Dişleriňize üns beriň. Adamlaryň 70% ilki bilen söhbetdeşiniň dişlerine üns berýär. Bu siziň umumy sagdynlygyňyz üçin hem ähmiýetlidir.
- Daşary çykanyňyzda ultramelewşe şöhlelerinden goraýan kremlerden çalyň. Bu gyş günlerinde-de ähmiýetlidir.
- Gün tertibiňizde fiziki maşklara hem ýer goýuň. Ýöremek, suwda ýüzmek, ýoga bilen meşgullanmak örän peýdalydyr.
Durmuşda şatlanmagy başaryň
Öz aňyňyzy, pikirleriňizi oňat we ýakymly zatlara gönükdiriň. Hemişe gyzykly iş bilen meşgullanyň. Her bir iş size şatlyk getirmelidir.
Beýniňiziň işjeňligini artdyrmak üçin köpräk okaň, dil öwreniň, krossword düzüň we çözüň, küşt oýnaň.
Esasy bellemeli zatlaryň biri hem adamyň söýüp we söýlüp ýaşamagydyr. Kalby päk, ýüregi söýgüden doly ynsanlaryň ýüzi nur saçýar. Şeýle adam diňe bagtly bolany üçin gün-günden ýaşarýar, töweregindäkilerde hem ýaşaýyşa bolan islegi artdyrýar!
Teswirlemeler
Dişleri sagdyn saklamagyň çäreleri olara dogry idetmekden we peýdaly serişdeleri saýlap almakdan, dogry iýmitlenme, diş we diş etiniň kesellerini wagtynda bejerme ýaly çärelerden ybaratdyr.Bu barada gysgaça durup geçme asla mümkin däldir.Dişleri sagdyn saklamagyň ýollary barada doly maglumaty, saýtymyzda ýerleşdirilen "Dişleri nähili goramaly","Diş pastasyny nähili saýlamaly", "Agyz boşlugyny çaýkamaga niýetlenen serişdeler", "Diş çüýremesi (kariýes)", "Dişleri goraň:parodontoz" atly makalalardan okap bilersiňiz.
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Hepdäniň duşenbe gününden bäri Türkmenistanda “Saglyk we bagtlyýarlyk” hepdesi dowam edýär. Bedenterbiýe we sport maşklary tutuş ýurt boýunça ähli okuw jaýlarynda, edara-kärhanalarda geçirilýär.
Şol çäreler ýönekeý halkyň saglygyna täsir ýetirýärmi? Medisina hyzmatynyň ýurtda gymmatlamagy bilen garry pensioner özüni sagdyn, bagtly duýýarmy? Lebap welaýatynyň Köýtendag etrabynyň ýaşaýjysy, 67 ýaşly pensioner Nargül Saparowa “Sanatorilerde, dynç alyş öýlerinde saglygyny dikeltmäze hemme adamyň güýji ýetýärmi?” diýen soraga şeýle jogap berdi:
–Ýetýänem bar, ýetmeýänem bar. Işleýäniňki ýetýär, işlemeýänler, öz gününi zordan görýänler gelip bilmeýär. Gurluşyk bilen, tikin bilen gün görýän aýallarda saglygyny dikeltmäge, saglygyny goramaga ýagdaý ýok.
Saglyk üçin nirä barsaň, keselhana pul bermeli, tölegi kän. Şoňa barman, saglygyny ýitirip ýörenler kän pulunyň ýoklugy üçin. Onusyna girseňem pul, munusyna girseňem pul. Prezidentimiz bizi goldap, saglygymyzy oýlap, halk üçin alada edip, hassahanalaryny mugt edäýse, örän hoş bolardyk, mugt edäýse.
Azatlyk Radiosy: Däri-dermanyň bahasy elýeterlimi hemmeler üçin?
–Häzirki wagtda öňkä garanda däri-derman gymmat. Güýji ýetýänem bar, güýji ýetmeýänem bar. Ýetmeýänleri ot bilen özüni bejerjek bolýarlar. Ýetýänem, işläp ýörenem nätsin, saglyk gerek. Biz pensionerler gymmat bolsa-da alýarys. Däri-derman gymmat. Öňkä garanda häzirki däri-dermanlarymyz gymmat. Hemme däri elde. Dermanhanada öz bahasyndan satylyp duran ýeri ýok bizde. Bar bolanda-da şolar üstüne goýup satýarlar. Iki dermanhananyň nyrhyny deňeşdirip görseň, ikisiniňki iki dürli bolup çykyp otyr. Ony meniň özümem aýdyp bilýärin. Gumanitar därilerden ýekeje tabletka alyp bilemzok. Özümiz hasapda durus, alyp bilemzok, näme edýänlerini bilemzok.
Azatlyk Radiosy: Maşgala lukmany, eger zerur bolup, tiz kömek çagyrsaňyz, olaryň edýän hyzmaty nähili hem mugtmy?
–Näsaglap, tiz kömek çagyrsak, syrkawyň özüne sereder-seretmez “Däriň barmy, şprisiň barmy?” diýip soraýarlar. Ýatan nähoşda şpris nireden bolsun, däri nireden bolsun?! Çagyrylan kömegiň özünden däri-ukol edip gidenini göremok, näçe gezek çagyranam bolsam, öz därim, öz şprisim bilen sanjym etdirip ýören adam. Maşgala lukmanyndan men däri alyp göremok.


text:
Aşgabatda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen düýn ýurdumyza ilkinji resmi sapar bilen gelen Bolgariýa Respublikasynyň Premýer-ministri Boýko Borisowyň arasynda gepleşikler geçirildi.
Türkmenistanyň Prezidentiniň ilçileri kabul edýän köşgünde ikiçäk görnüşde geçen gepleşikleriň barşynda Türkmenistanyň Bolgariýa Respublikasy bilen däbe öwrülen dostlukly we özara bähbitli gatnaşyklary pugtalandyrmaga uly ähmiýet berýändigi bellenildi. Şeýle hem häzirki zaman dünýä ösüşiniň esasy meseleleri, aýratyn-da, halkara we sebit derejesinde parahatçylygy, howpsuzlygy we abadançylygy üpjün etmek, häzirki zaman çagyryşlaryna we howplaryna garşy tagallalary birikdirmek boýunça taraplaryň garaýyşlarynyň ýakynlygy aýdylyp geçildi.
Türkmen-bolgar gatnaşyklarynyň giň möçberli ugurlary boýunça pikir alyşmalar boldy. Hyzmatdaşlygyň ägirt uly mümkinçiliklerini bellemek bilen, söhbetdeşler onuň hökümetara derejesinde bolşy ýaly, abraýly halkara guramalarynyň ugry boýunça şol sanda Türkmenistan — Ýewropa Bileleşigi gepleşikleriniň çäklerinde ösdürmegiň hem möhümdigini bellediler.
Söwda-ykdysady, ýangyç-energetika, ulag, saglygy goraýyş, syýahatçylyk, ylym-bilim we medeniýet ulgamlary hyzmatdaşlygyň esasy ugurlary hökmünde bellenildi. Söhbetdeşler, şeýle hem özara bähbitlere degişli halkara syýasatynyň wajyp meseleleriniň birnäçesi boýunça pikir alyşdylar.


text:
Dünýä Ykdysadyýet forumynyň «Global töwekgellikler - 2014» atly hasabatynda dünýäniň şu ýyl ýüzbe-ýüz boljak iň uly töwekgelliginiň girdejileriň arasyndaky deňsizlik, ýagny gurply adamlar bilen o diýen gurply bolmadyk maşgalalalaryň aratapawudynyň ulalmagy bilen baglydygy öňe sürülýär.
Türkmenistanda hem garaşsyzlyk ýyllarynda, bazara geçilmegi we beýleki sebäpler esasynda, maşgalalaryň girdeji tapawudynyň üýtgändigi aýdylýar.
Aýdaly, sowet ýyllarynda ýurduň dürli regionlaryndaky maşgalalar, umuman, bir gyradeňräk girdeji alan bolsalar, soňky iki onýyllykda oba ýerlerinde, çetde ýa gyrak-bujakdaky etraplarda ýaşaýan adamlaryň maşgalasyna gelýän girdejileriň biraz azalandygy aýdylýar.
Elbetde, bu Türkmenistanyň oba hojalygynda dörän ýagdaý, S.Nyýazowyň «Täze oba syýasaty» diýilýäniň netijeleri, emele gelen işsizlik, giň ýaýrandygy aýdylýan korrupsiýa bilen hem bagly hasaplanýar.
Şonuň bilen birlikde, şäherlerde, hatda paýtagtda hem adamlaryň girdeji tapawudynyň ulalandygy, ýagny umumy köpçülik bilen deňeşdirilende has gurply maşgalalaryň göze ilip başlandygy aýdylýar.
Mundan başga, wezipeli adamlaryň bir toparynyň öz ygtýarlyklaryndan nädogry peýdalanmagy, telekeçilik, biznes şertleriniň deň bolmazlygy, käbir adamlaryň artykmaç hukuklaryndan peýdalanmagy hem adamlaryň girdeji tapawudyna täsir ýetirýär diýip hasaplanýar.
Eýsem Türkmenistanda maşgalalaryň girdeji tapawudy nähili? Bu tapawut nämelerden görünýär we oňa esasan nähili ýagdaýlar täsir edýär?
Bu tapawut ýurt üçin nähilidir bir töwekgellik hasaplanylyp bilnermi ýa-da kadaly, bolmaly bir zatmy?
Azatlyk Radiosy nobatdaky «Tegelek stol» söhbetdeşligini şu tema bagyşlmagy makul bildi. Bellikleriňiz, pikirleriňiz bilen söhbete gatnaşmagyňyzy haýyş edýäris.


text:
Täjik resmileriniň beren maglumatlaryna görä, Daglyk-Badahşan regionynda ýurduň howpsuzlyk gullugynyň ýokary derejeli wekilini öldürmekde aýyplanýan jeňçi toparyň lideri häkimiýetlere tabyn bolupdyr.
Tolib Aýombekow tabyn bolmazyndan öň ýerli telekanallaryň birinde eden çykyşynda regionda asudalygy saklamaklygyň hatyrasyna özüniň dogany hem beýleki ýaranlary bilen bilelikde häkimiýetlere boýun egmäge taýýardygyny mälim etdi.
Täjik resmileri Aýombekowyň Horug şäherindäki keselhanada bejergi alýandygyny aýtdylar.
Aýombekow erkin hem adalat sudda özüniň günäsizdigini subut etmek isleýändigini aýtdy.
Täjik resmileri geçen aýda Daglyk-Badahşanda ýurduň milli howpsuzlyk gullugynyň generalynyň ölümine jogapkärleri ele salmak boýunça ýörite harby oprerasiýa başlapdylar.
Bu regionda ýüze çykan çaknyşyklarda takmynan 70 adamyň heläk bolandygy habar berilýär.


text:
Fransiýanyň premýer-ministri Manuel Walls, gepleşiklere we parahatçylyga ýol arçamak üçin, Orsýet Siriýadaky asuda adamlary bombalamasyny bes etmeli diýdi.
Walls Mýunhendäki Howpsuzlyk konferensiýasynyň sahnasynda rus premýer-ministri Dmitriý Medwedew bilen bile çykyş edip, Fransiýa Orsýeti we onuň bähbitlerini hormatlaýar diýdi.
Emma bize Siriýada parahatçylyk gerek, biziň gepleşik geçirmegimiz zerur, şu sebäpden biziň asuda adamlary bombalamagy bes etmegimiz gerek diýip, ol aýtdy.
Mýunhende duşuşan dünýä döwletleri bir hepde içinde Siriýadaky duşmançylyklary togtatmaga çalyşmak ylalaşygyna geldiler.
Emma Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Orsýetiň «Yslam döwleti» jeňçi toparyny we beýleki jeňçi toparlary nyşana almagy dowam etdirjekdigini, olaryň bu ylalaşyga dahylsyzdygyny aýtdy.


text:
Türkiýäniň daşary işler ministri Mewlut Çawuşoglu NATO boýunça käbir partnýorlarynyň enjamlary satmakdan we aňtaw maglumatlary paýlaşmakdan ýüz öwürmegini tankyt etdi we Ýewropa Bileleşigini (ÝB) öz ýurduny “kemsitmekde” aýyplady.
Germaniýanyň “Bild” gazetiniň 15-nji awgustda çap eden interwýusynda Çawuşoglu “ýarag sistemalaryny satyn almakda we satmakda biz beýleki partnýorlar bilen ... işlemeli” diýdi.
Ol Türkiýäniň “NATO-nyň iň uly goldawçylarynyň biri bolmagynda galýandygyny” ýatlatdy we Ankaranyň bileleşigi terk etmeginiň ähtimaldygy baradaky çaklamalar “bizden däl-de, Türkiýä garşy gatlaklardan” çykýar diýdi.
Çawuşoglu Türkiýäniň migrant krizisini çözmek boýunça edýän işlerine garamazdan ÝB-niň Türkiýe üçin wizasyz erkin syýahat düzgünini girizmän ony “kemsidýändigini” belledi.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin ýurduň çagalaryň hukuklary boýunça komissary Pawel Astahowyň wezipesinden çekilmegini kabul etdi, diýip Kreml habar berdi.
Kremliň metbugat-wekili Dmitriý Peskowyň 9-njy sentýabrda aýtmagyna görä, 2009-njy ýylda wezipä bellenen Astahowyň ýerine Anna Kuznesowa bellener.
Alty çaganyň ejesi Kuznetsowa köp çagaly eneleri goramak boýunça ynsanperwer fonda ýolbaşçylyk edýär.
Astahowyň wezipesinden çekilmegi onuň 18-nji iýunda gämi heläkçiligi zerarly çagalaryň suwa gark bolan ýerine eden sapary sebäpli tankyda eýe bolmagynyň yzýanyna gabat geldi.
Astahow şonda “suwa düşmek niçik boldy?” diýip aman galan 37 çagadan birine ýüzlenipdi. Şol gämi heläkçiliginde 14 adam wepat boldy. Çagalar Kareliýa regionynda dynç alýan wagtynda gaýykly köle syýahata çykypdy.
Astahow öz aýdan sözleriniň kontekstden bölünip, manysynyň ýoýulandygyny aýtdy, emma onlarça müň adam onuň çagalaryň hukuklaryny baş goraýjy wezipesinden çekilmegini talap edip petisiýa gol çekdi.


text:
Wideo: Anna günündäki protestler, Kair.
Oppozision ýolbaşçylar, 82 ýaşly prezidenti häkimiýet başyndan çekilmäge mejbur eder diýen umyt bilen, anna günündäki köpçülikleýin ýygnanyşygy “terk edişlik güni” diýip atlandyrdylar.
Komendant sagadynyň girizilendigine garamazdan, penşenbe güni agşam müňlerçe protestçiler Tahrir meýdançasynda bolup, ol ýeri anna günündäki ýygnanyşyk üçin gorap sakladylar.
Birleşen Milletler Guramasynyň Adam hukuklary edarasynyň başlygy Neýwi Pillaý häzirki bidüzgünçiliklerde 300-e golaý adamyň ölen bolmagy mümkin diýip, çak edýär.
Harby goşun geçen günlerde çaknyşyklara göni goşulman, protestçiler bilen Mubaregiň tarapdarlaryny aralamaga synanyşdy. Protestçiler esgerleriň şu wagta çenli özlerini esasan bitarap alyp barandyklaryny aýdýarlar.
Ýurduň polisiýa güýçleriniň bolsa, prezident Hosni Mubaregiň tarapdarlaryny işjeň goldanlygyna ynanylýar.
Fotosergi: Anna günündäki protestler, Kair.
Müsüriň täze premýer-ministri Ahmed Şafik Içeri işler ministrliginiň anna günündäki parahatçlykly ýörişleriň öňüni almajakdygyny aýtdy.
“Käbir polisiýa işgärleri we esgerleriň köpüsi Tahrir meýdançasynyň daşyny gurşap aldylar. Ýöne biz dürli garaýyşly toparlaryň arasynda çaknyşyk bolmazlygyny kepillendirmäge synanyşarys” diýip, Şafik aýtdy.
Üstümizdäki hepde prezident Mubarek tarapyndan bu wezipä bellenen Şafik özüniň protestçileriň wekilleri bilen duşuşyp, olaryň talaplaryny diňlemäge taýýardygyny hem bildirdi.
“Köp protestçiler adam iberip, öz talaplaryny düşündirdiler. Men gepleşik geçirmek üçin ýaşlary kabul ederin. Şu wagt hem aramyzda dialog ýok däl. Bu iş taraplar arasynda bir eglişige ýol açar diýip, umyt edýärin” diýip, Şafik aýtdy.
Emma, bu çakylyga garamazdan, iki tarapyň bir ylalaşyga gelmegi aňsat däl. Oppozisiýa Mubarek häkimiýet başyndan çekilmese, gepleşik geçirmejekdigini aýdýar. Mubarek hem işini bu golaýda taşalajaga meňzänok.
“The New York Times” gazeti bolsa amerikan we arap diplomatlaryna salgylanyp, Waşingtonda Mubaregiň häkimiýeti geçiş hökümetine tabşyrmagy baradaky bir plan hakda pikir alşylýandygyny habar berdi. Bu hökümete wise-prezident Omar Süleýman baştutanlyk etmeli. Müsür harbylary hem ony goldamaly.
Wise-prezident Süleýman 3-nji fewralda demonstrantlary protestleri bes etmeklige çagyrdy. Ol şeýle hem çet ýurtlary bu protestleri öjükdirýänlikde aýyplady. Şondan soň daşary ýurtly žurnalistlere hüjüm edildi.
Waşington žurnalistlere degilmegini tankytlady. “Biz metbugat erkinligini goldaýarys. Müsür hökümetine muny ýetirdik. Esasy hukuk we azatlyk işine, nähili ýagdaýda hem bolsa, garyşylmagy bizi gaty aladalandyrýar” diýip, ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň sözçüsi Filip Krowleý aýtdy.


text:
Iýul aýynda Şweýsariýanyň häkimiýetleri tarapyndan tussag edilen Ozbegistanyň iki raýaty girew astynda tussaglykdan boşadyldy. Olar uly möçberde pul ýuwmakda güman edilip günälendi.
Şweýsariýanyň federal prokurorynyň sözçüsi Jeannet Balmer Alişer Ergaşewiň we Şohruh Sobirowyň 16-njy oktýabrda tussaglykdan boşadylandyklaryny penşenbe güni Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Mundan ozal Şweýsariýanyň mediasy Şweýsariýanyň häkimiýetleriniň 600 million şweýsar frankyny ($640 million) doňdurandyklary barada habar berdi. Dürli hasaplarda doňdurylan bu pullaryň Özbegistanyň awtoritar prezidenti Yslam Karimowyň gyzy Gulnara Karimowa bilen baglanyşygy bolan dört özbegistanly raýata degişlidigi aýdyldy.
Ergaşew we Sobirow Özbegistanyň “Koka-Kola” kompaniýasynyň dolandyryjy wezipelerinde işläpdiler. Bu kompaniýa öň resmi taýdan Karimowanyň öňki adamsyna degişlidi.
Şweýsariýadaky hasaplary doňdurylan beýleki iki raýat Gaýane Awakýan we Bekzod Ahmedowdyr.
Awakýan “Takilant” kompaniýasynda operator bolup işleýär. Häzir Şwesiýada bu kompaniýa boýunça derňew işleri alnyp barylýar.
Şwesiýanyň prokurorlary Şwesiýanyň döwletine bölekleýin degişli “TeliaSonera” telearagatnaşyk firmasynyň 3G boýunça lisenziýa eýe bolmak we Özbegistanyň bazaryna çykmak üçin bikanun ýol bilen “Takilantyň” daşary ýurtdaky hasabyna $320 million pul geçirip-geçirmändigini derňeýär.
Awakýan bolsa Karimowanyň Daşkentdäki “Dom stilýa” modalar öýüniň direktory bolup işleýär we ýygy-ýygydan Karimowa bilen surata düşýär.
Ahmedow Orsýetiň mobil telearagatnaşyk kompaniýasynyň Özbegistandaky bölüminiň başlygy bolup işledi. Ol geçen tomusda MTS-iň lisenziýasy bilen bagly dörän dawadan gaçyp, ýurdy terk etdi. Şol wagt özbek resmileri maliýe bidüzgünçilikleri derňemek bilen bu kompaniýanyň $1 milliard möçberde salgyt tölemegini talap edipdiler.
Öz gezeginde MTS kompaniýasy emläkden mahrum etmek üçin ýalan çaklamalar edenlikde özbek häkimiýetlerini aýyplady.
Ahmedowyň häzir nirede ýerleşýändigi belli däl. Özbek hökümetiniň talaby boýunça Interpol onuň gözlegini yglan etdi. Geçen aýda Özbegistanyň sudy Ahmedowy kezzaplykda we wezipesinden hyýanatly peýdalananlykda aýyplap, oňa gaýbana höküm çykardy.
40 ýaşly Karimowa BMG-niň Ženewadaky edarasynda Özbegistanyň hemişelik wekilidir. Onuň öz kakasy Yslam Karimowyň ornuna geljekdigi barada ýygy-ýygydan maglumatlar peýda bolýar. Yslam Karimow 1991-nji ýylda Sowet Soýuzy darganyndan bäri tebigy gaza baý Özbegistany gysymynda saklap dolandyryp gelýär.


text:
Düýn Birleşen Ştatlaryň Ýokary sudy Guantanamo türmesinden hiç bir beýleki ýurda ugradyp bolmaýan tussaglaryň günäsiz diýlip hasaplanylýanlaryny Birleşen Ştatlaryň öz territoriýasynda ýaşamaga goýbermelidigi barada karar çykardy.
Häzirki wagt bu türmede 220 töweregi tussag saklanýar. Birleşen Ştatlaryň territoriýasynda ýaşamaga goýberiljek tussaglaryň hatarynda, ozaly bilen, 2003-nji ýylda günäsiz diýlip aklanan we henizem tussaghanada saklanýan hytaýly uýgurlar bolar diýlip garaşylýar.
Hytaýly uýgurlardan 13-si 2003-nji ýylda günäsiz diýlip, aklanypdy.


text:
Azatlyk Radiosynyň habarçysy Rowşen Çaryýew, bazar güni howpsuzlyk güýçleri tarapyndan saklanylyp, iki sagat töweregi dowam eden sorag-jogapdan soň boşadyldy. Bu waka habarçynyň Marynyň wokzalynda bilet kassalarynyň öňünde dörän uzyn nobatlar barada wideo ýazgy taýýarlaýan pursadyna gabat gelipdir.
Rowşen, howpsuzlyk güýçleriniň agzalarynyň özi bilen gaty sypaýçylykly gepleşendigini mälim edip, beýle wakalara garamazdan, Azatlyk Radiosynyň habarçysy hökmünde iliň derdini ile ýetirmäge dowam etdirjekdigini aýtdy. Rowşen bilen geçirlen söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Geçen hepde ýurt boýunça saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň güni bellenilip geçildi. Bu baýramçylyk mynasybetli paýtagt Aşgabatda açylyş dabaralary, baýramçylyk konsertleri we maslahatlar geçirildi.
Lukmanlaryň bir toparynyň baýramçylyk çärelerine gatnaşmaly edileni üçin paýtagtyň medisina edaralarynyň käbirinde lukmanlaryň ýetmezçilik edendigi aýdylýar. 19-njy iýulda Saglyk öýlerine baran näsaglar lukmanlara öňkülerden has köp garaşmaly bolupdyrlar.
Lukmanlary tapmadym..
“Anna güni men poliklinika baryp, öz maşgala lukmanymyzy tapyp bilmedim. Günortadan soň geler diýdiler. Ýöne şondada ol öz ýerinde ýokdy” diýip, paýtagtyň 1-nji Saglyk öýüne degişli näsag Gyzylgül aýdýar.
Gyzylgüle maşgala lukmanynyň öz iş ýerinde bolmazlygynyň sebäbini onuň çärä gidenligi bilen düşündüripdirler. “Diňe bu çärä däl, beýleki çärelere-de lukmanlary äkidýärler. Şonuň üçin, näsaglara seretmäge wagt bolmaýan halatlary seýrek däl” diýip, paýtagtyň 1-nji saglyk öýüniň şepagat uýasy Gözel gürrüň berýär.
Paýtagtyň beýleki lukmançylyk edaralarynda hem şol gün ýagdaý ýokarda aýdylana çalymdaşdy. Käbir keselhanalaryň bölümlerinde barmak basyp sanaýmaly lukman öz iş ýerlerinde galypdyr.
Mysal üçin, paýtagtyň “Demirýol” keselhanasynyň bölümlerinde 3-4 sany lukmandan galanlary baýramçylyk çärelerine iberilipdir.
“Diňe bir baýram günleri däl, eýsem bu baýramçylygyň öňüsyrasynda hem lukmanlar üç günläp baýramçylyga taýýarlyk çarelerine gatnaşmaly boldular” diýip, bu keselhananyň lukmany Arslan aýdýar.
Çäreler we çäreçiler
Bu baýramçylyga gatnaşan lukmanlar köçelerde “janly koridor”, köpçülikleýin çäreleriň gurnaýjylary, gatnaşyjylary we tomaşaçylary boldular. Bu çäreler dynç güni hem dowam etdi. Dynç güni paýtagtda bu baýramçylyk mynasybetli konsert geçirildi.
“Şol gün biziň dynç günümiz bolmalydy. Ýöne öýlän bäşaýagyň ýanyndaky amfiteatrdaky konserte barmaly diýdiler. 22 sany adam bolup şol konserte bardyk” diýip, Aşgabadyň 1-nji Saglyk öýüniň şepagat uýasy Gözel gürrüň berdi.
Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň güni mynasybetli gurnalan çäreler paýtagtyň Sergiler köşgünde “Saglyk-2013” atly sergi we maslahat bilen tamamlandy.
Soňky bäş-alty ýyllykda ýurtda geçirilýän dürli köpçülikleýin çäreleriň sany artdy. Her aý diýen ýaly azyndan 30-40 sany köpçülikleýin çäre geçirilýär. Bu çäreler haýsy-da bolsa bir senä bagyşlanyp, birnäçe gün dowam edýär.
Soňky 2 ýyl bäri bolsa ýurt boýunça ”Hepdäniň dynç günleriniň köpçülikleýin çäreleri” diýip atlandyrylýan çäreler hem geçirilýär. Mundan başga-da döwlet edara-kärhanalarynda, ýokary okuw jaýlarynda çem gelen sebäbe görä dürli maslahatlary geçirmek hem adata öwrüldi.
Baýramçylygyň netijeleri
Köpçülikleýin habar serişdelerinde bu maslahatlar her hili atlandyrylýar. Mysal üçin, işjeň, baýramçylyk, hoşallyk diýen maslahatlar hem bar.
Bu çärelere we maslahatlara döwlet edara-kärhanalarynyň işgärleri, okuw jaýlarynyň okuwçylarydyr studentleri gatnaşýarlar. Köplenç halatda bu çäreler döwlet edara-kärhanlarynyň işlerini bökdeýär. Okuw jaýlarynyň okuw prosesine päsgel berýär. Ýöne, muňa garamazdan, çäreleriň sany azalmaýar.
“Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň dört günläp giňden bellenilip geçilen baýramçylygy hem belli bir derejede lukmançylyk edaralarynyň işini bökdäp, ýurduň ilatynyň saglygyna öz ýaramaz täsirini ýetirdi” diýip, Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan adamlar gürrüň berýärler.


text:
Daşary ýurt harbylarynyň 2014-nji ýylda Owganystany terk etmeli pursaty golaýlaşdygyça, owgan hökümeti bilen ”Talyban” hereketiniň arasynda barlyşyk üçin tagallalar hem barha möwjeýär.
Şol tagallalaryň çäginde ýakynda ”Talyban” hereketiniň Katarda ofisi açyldy, şol ofisiň maksady talybanlar bilen gepleşik geçirmek üçin olary wekilhana bilen üpjün etmekden ybaratdy.
Emma ofis açylandan sanlyja gün soňra ýapyldy, häzir bolsa bu ofisiň gelejegi barada dürli pikirler orta atylýar. Käbir synçylar bu edaranyň indi Katardan başga bir ýurtda açylmagy barada gürrüň edýärler.
”Talyban” hereketiniň ofisiniň açylaymagy mümkin diýlen ýurtlaryň hatarynda Türkmenistanyň hem ady agzalýar. Owganystanyň hökümetiniň adyndan ”Talyban” hereketi bilen gepleşikler geçirýän parahatçylyk boýunça Ýokary geňeşiň wekili Şahzada Şahit bu meselede şeýle diýdi: ”Talyban” hereketiniň ofisi Katarda bolsun, Türkiýede bolsun, Saud Aarabystanda bolsun, Türkmenistanda ýa Owganystanyň territoriýasynda - biz olaryň hiç birine garşy däl”.
'Türkiýe bilen Türkmenistan agzalýar'
Owganystandaky ”Talyban” hereketi bilen owgan hökümetiniň arasynda barlyşyk boýunça edilýän tagallalaryň çäginde ”Talyban” hereketiniň ofisiniň Aşgabatda açylaýmagy mümkin diýlen mesele-de ilkinji gezek orta atylan pikir däl.
Mundan ozal 2011-nji ýylyň iýul aýynda ”Talyban” hereketiniň ofisiniň açylmagy barada gürrüňleriň peýda bolan döwründe hem şeýle edaranyň Türkiýede ýa Türkmenistanda açylyp bilinjekdigi hakda pikirler orta atylypdy.
Prezident köşgi, Aşgabat
Pakistanyň köp tiražly ”Tribune” gazetiniň 2011-nji ýylyň 19-njy iýulunda Owganystanyň Prahatçylyk boýunça Ýokary geňeşiniň agzasy we ”Talyban” döwründe Owganystanyň magaryf ministri wezipesini ýerine ýetiren Arsla Rahmana salgylanyp çap eden habarynda şeýle diýilýär: “Meniň pikirimçe, şeýle edaranyň açylmagy mümkin ýurtlar hökmünde Türkiýe bilen Türkmenistanyň ady orta çykýar ”.
Soňra, ýyllap dowam eden gepleşiklerden soňra, bu edara ne Türkiýede, ne-de Türkmenistanda açyldy, ol ýaňy-ýakynda Katarda işläp başlady. Emma Katardaky edara ýapylansoň, Türkmenistanyň adynyň gaýtadan agzalmagy ýöne ýerden däl.
”Talybanyň” Owganystany dolandyran mahalynda Daşary işler ministrliginde ýokary derejeli wezipelerde işlan Wahit Muždaniň Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, Türkmenistanyň ”Talybanlaryň” Owganystany dolandyrýan mahalynda Kabul bilen ýakyn aragatnaşygy bardy.
Aşgabat-Kabul gatnaşyklary
Türkmenistanyň şol wagtky daşary işler ministri Boris Şyhmyradow şol döwürde Owganystany dolandyran ”Talyban” hereketiniň lideri Molla Omar bilen duşuşan az sanly daşary ýurt resmilerinden biridi.
Şol döwrürde ”Talybanlaryň” Türkmenistan bilen aragatnaşygynyň gowy bolmagynyň sebäplerinden ýene biri hem owgan türkmenleriniň talybanlary goldamagy bilen baglydy. ”Talybanlaryň” şol wagt Türkmenistanda bir wekili hem bardy diýip, owganystanly synçy Wahit Mužde Azatlyk Radiosyna beren gürüňinde aýtdy.
Häzirki teklibiň kim tarapyndan orta atylýandygy we onuň näderejede başa barjakdygy hakda takyk bir zat aýtmak kyn. Emma mundan ozal Aşgabadyň inisiatiwasy bilen Owganystanyň parahatçylygy boýunça gepleşikleriň bir tapgyrynyň Türkmenistanda geçirilmegi hakda hem gürrüňler peýda bolupdy.
Muždäniň aýtmagyna görä, bu teklip Owganystanyň prezidenti Hamit Karzaýň garşy çykmagy sebäpli başa barmandy. Owganystanda parahatçylygyň üpjün edilmegi barada Türkmenistanyň oňyn rol oýnap biljegi baradaky gürrüňler bilen bir hatarda, bu mümkinçilige kemter baha berýänler hem bar.
Türkmenistanda mümkinçilik barmy?
Şeýle pikiri orta atýanlardan biri hem owganystanly synçy Ahmet Seyidi. Ol bu ugurda şeýle diýýär: ”Meniň maglumatyma görä, ”Talyban” hereketiniň ofisi Katardan başga bir ýurda göçüriler. Ol ofis, Owganystanda harby güýçleri bolmadyk, hemem Owganystanyň hökümeti bilen strategiki we tranzit ylalaşyklary bolan bir ýurtda açylar. Emma men Türkmenistan şeýle bir edarany açmak mümkinçiligine eýedir öýdemok”.
”Talyban” hereketiniň ýakynda açylyp, yzy bilen hem ýapylan Katardaky edarasynyň bu ýurtdan göçüriljegi baradaky pikirler häzirlikçe diňe gürrüňlerden ybarat bolup, bu edaranyň gaýtadan açylyp-açylmajagy, açylsa, onuň nirede ýerleşjekdigi barada takyk maglumat ýok.
Bu ofisiň Türkmenistanda açylmak mümkinçiligi hem häzirlikçe diňe gürrüň bilen çäklenip, bu barada ”Talyban” hereketi, owgan hökümetiniň ýokary derejeli ýolbaşçylary ýa Türkmenistan tarapyndan resmi taýdan hiç zat aýdylmaýar.


text:
Olarda şeýle filmler tapgyryny döretmek zerurlygy rus prezidenti Wladimir Putiniň çykyşyndan soň ýüze çykan bolsa gerek.
Şol wagtyň özünde Amerikanyň “Tagt oýunlary” (iňlisçe Game of Thrones) filmler tapgyry görkezilýär. Fentezi žanrynda döredilen ol kartinalar tomaşaçylaryň diýseň göwnünden turdy. Bu film HBO kabel telekanaly üçin alynýar. Ol entek doly alnyp gutarylanok. Ýöne prodýuserler onuň sekiz möwsüm bilen çäklenjekdigini aýdanda, tomaşaçylar toplumy muňa örän gynandylar.
Gazagystanyň ýaşaýjylary bolsa bu ýurduň öz “köşk oýunlaryny” döretmegine girişendigini eşidip, begenen bolsalar gerek. Ýöne onuň ady “Gazak ili” bolar.
Täze tele tapgyrlar XV asyryň, gazak hanlyklarynyň emele gelen döwrüniň wakalaryny beýan edýär. Filmleriň döredilmegi üçin çykdajyny hökümet öz üstüne aldy.
Şeýle etmek bilen Gazagystanyň hökümeti gazak halkynyň köp asyrlap öz topragynyň eýesi bolandygyny ýatlatmak isleýär.
Ol wakalary ýada salmak zerurlyk Orsýet prezidenti Wladimir Putynyň çykyşyndan soň dörän bolsa gerek diýip, Bi-bi-ci Rus Gullugy ýazýar. 2014-nji ýylda Putin Gazagystanyň häzirki lideri Nursoltan Nazarbaýew bu döwleti döredýänçä, gazaklaryň öz hususy döwleti bolmandyr diýen pikiri aýdypdy.
Ýurtda köp adam Putiniň ýaňsyly sözüni Gazagystanyň milli Garaşsyzlygyna bir howp diýip düşündi.
Çeşme: eurtransianet.org


text:
Aziýa futbol konfederasiýasynyň çagyryş kubogy ugrunda geçirilýän ýaryşyň final oýunlary 2012-nji ýylda Nepalda geçiriler. Bu oýunlara Türkmenistanyň futbolçylary hem gatnaşarlar.
Türkmen futbolçylary şu ýylyň mart aýynda geçirilen saýlap-seçiş oýunlarynda “B” toparynda çykyş edip, şol toparda ikinji orny eýeläpdiler. Şol wagt türkmenistanly futbolçylar Pakistanyň saýlama toparyny 3:0, Taýwanyň toparyny bolsa 2:0 hasabynda ýeňipdiler. Hindistan bilen bolsa 1:1 hasabynda deňme-deň oýnapdylar.
AFK-niň çagyryş kubogynyň final turnirinde Türkmenistandan başga-da Demirgazyk Koreýanyň, Nepalyň, Palestinanyň, Filippinleriň, Maldiw adalarynyň, Täjigistanyň we Hindistanyň toparlary çykyş ederler.
AFK-2012 çagyryş kubogynyň eýesi 2015-nji ýylda Awstraliýada geçiriljek Aziýa kubogynyň final tapgyryna gatnaşmaga hukuk gazanar.
Aziýa futbol konfederasiýasynyň çagyryş kubogy ugrundaky ýaryşlar 2006-njy ýyldan bäri geçirilýär.


text:
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Eýranyň ýadro programmasy bilen bagly dörän krizisi gepleşikler arkaly çözmek üçin bellenen wagtyň soňlanyp barýandygyny aýtdy.
Obama bu barada şu gün, Singapurda rus prezidenti Dmitiriý Medwedew bilen gürleşenden soň aýtdy. Medwedew hem Orsýetiň Eýran bilen gepleşikleriň gidişinden hoşal däldigini we diskussiýalar netije bermedik ýagdaýynda başga usullaryň hem ulanylyp biljekdigini aýtdy.
Şularalykda Eýran parlamentiniň milli howpsuzlyk komitetiniň başlygy Allaeddin Borujerdi eger Orsýet söz beren S-300 sistemasyny bermese, Eýranyň basym özüniň hem ýokary derejeli raketa gorag sistemasyny öndürip biljegini aýtdy.


text:
Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew Orsýetiň harbylarynyň Gürjüstanyň sebitlerinden çekilmegi boýunça Birleşen Ştatlaryň Senatynyň kabul eden rezolýusiýasyny tankytlady.
Medwedew Orsýetiň we Gürjüstanyň habar serişdelerine beren interwýusynda şeýle diýdi: “Meniň pikirimçe, Senatyň bu beýanatlary hiç zada esaslanmaýar. Bu Senatyň käbir gartaşan agzalarynyň meýlini görkezýär. Bu, belli bir subýektiw sebäplere görä, ol ýa-da beýleki adamlara olaryň alada galýandygyny görkezýär. Bu olaryň öz işi. Bu daşary ýurduň parlamenti. Olaryň beýle kesgitlemäni nähili ýagdaýda kabul edýändikleri bilen işim ýok”.
Medwedew interwýuny Orsýetiň “Eho Moskwy” radiosyna, Orsýetiň “Segodnýa” telewideniýesine we Gürjüstanyň PIK-TW-sine berdi. Bu onuň 2008-nji ýylyň awgustynda Gürjüstanyň bölüniji sebitleriniň üstünde bolan uruşdan bäri gürji mediasyna beren ilkinji interwýusydyr.
Birleşen Ştatlaryň Senatynyň rezolýusiýasy, bäş günlük urşuň tamamlanmagyna getiren ylalaşygyň şertlerine görä, Orsýetiň esgerleriniň Gürjüstandan bölünip aýrylan Günorta Osetiýa we Abhaziýa regionlaryndan çykarylmagyna çagyryş edýär.
Uruşdan soň Orsýet Günorta Osetiýany we Abhaziýany garaşsyz döwletler hökmünde ykrar edipdi.


text:
Azerbaýjan Türkmenistany Hazar deňzi boýunça iki ýurduň arasynda baglaşylan ylalaşygy bozmakda aýyplaýar we "degişli çäreleri" görjegini duýdurýar.
Azeri metbugatynyň duşenbe güni ýaýradan maglumatyna görä, Türkmenistanyň Bakuwdaky ilçisi Toýly Kömekow 18-nji iýunda Azerbaýjanyň Daşary işler ministrligine çagyryldy.
Azerbaýjanyň daşary işler ministriniň orunbasary Halaf Halafow türkmen ilçisine iki ýurduň arasynda Hazar deňzinde gözleg-agtaryş we nebit-gaz çykarmak barada baglaşylan ylalaşygyň bozulandygy üçin berk protest bildirdi diýip, azeri metbugaty habar berdi.
Azeri prezidenti Ylham Aliýew (çepde) we türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow, Baku, 2008-nji ýylyň 19-njy maýy.
Metbugat habarlarynda aýdylmagyna görä, duşuşykda Azerbaýjanyň we Türkmenistanyň prezidentleriniň 2008-nji ýylda Hazar deňziniň düýbündäki araçäk boýunça ylalaşyk gazanylýança aralyk territoriýada gözleg-agtaryş we nebit-gaz çykarmak işlerini geçirmezlik baradaky şertnama gol çekendigi bellenipdir.
Azerbaýjanyň Daşary işler ministrliginiň resmi wekili Eýnal Abdullaýew Azatlyk Radiosynyň Azeri gullugyna beren interwýusynda bu ylalaşygy ýatlap, “Azerbaýjan we Türkmenistan deňizdäki sektorlarynyň kesişýän ýerlerinde, Hazar deňziniň düýbiniň hukuk durumy kesgitlenýäçä, hiç hili iş geçirmeli däl diýilýär” diýdi.
Şeýlelikde, Azerbaýjan Türkmenistany iki ýurduň aralyk territoriýasynda ýerleşýän “Kepaz” ýatagynda gözleg-agtaryş işlerini geçirmäge synanyşmakda aýyplaýar. Şu sebäpden, Azerbaýjan Türkmenistana berk protest bildirýär we Hazar deňzindäki hukuklaryny goramaga degişli çäreleri özüne galdyrýandygyny aýdýar.
Protestden öňki protest
Türkmenistan Azerbaýjanda “Kepaz” diýlip at berlen ýatagy “Serdar” diýip atlandyrýar.
Azerbaýjanyň habar serişdelerinden tapawutlylykda, Türkmenistanyň resmi metbugatynda bu habar bilen bagly maglumat berilmedi. Ýöne, muňa garamazdan, Türkmenistanyň Azerbaýjandaky ilçihanasy “Trend” habar gullugyna resmi Aşgabadyň Azerbaýjana jogap berendigini aýdypdyr.
“Türkmenistan.ru” internet neşiri hem 19-njy iýunda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň azeri hem türkmen resmileriniň arasynda bolan duşuşyk barada azeri metbugatynda peýda bolan habarlar bilen bagly ýörite beýanat ýaýradandygyny habar berdi.
Bu beýanatda resmi Aşgabadyň Bakuwa 16-njy iýunda protest bildirendigi, sebäbi Azerbaýjanyň serhet gullugy tarapyndan Türkmenistanyň Hazar deňziniň Azerbaýjana dahylsyz ýerinde ylmy-barlag işlerini geçirýän graždan gämisine garşy bikanun hereket edilendigi aýdylýar. Bu protest resmi suratda, şol sanda Azerbaýjanyň Daşary işler ministrligine diplomatiki nota ibermek arkaly bildirilipdir.
“Şeýle prowakasiýa dowam etdirilen halatynda, türkmen tarapy degişli çäre görer” diýip, Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň duýdurandygy habar berilýär.
Hazar deňziniň boýundaky bäş deňizýaka döwleti - Orsýet, Azerbaýjan, Gazagystan, Türkmenistan we Eýran - 1991-nji ýylda SSSR dargaly bäri Hazar deňzi boýunça deňiz serhetlerini kesgitläp bilmän gelýär.


text:
Brýusselde Gresiýanyň maliýe ministri bilen onuň ýewro zonasynyň 19 ýurdundan gelen kärdeşleriniň arasynda barýan bergi gepleşikleri 12-nji iýulda gaýtadan başlanmaly edildi.
Bu gepleşiklerde Gresiýanyň ýewrodaky geljegi barada ylalaşyk baglaşylmaga synanyşylýar.
Bu duşuşyk Ýewropa Bileleşiginiň 28 lideriniň sammitiniň öň ýanyndan başlanmaly.
ÝB-niň 12-nji iýulda Brýusselde başlanýan sammiti ýewro zonasy we Gresiýa üçin geljekki ugry kesgitlemeli.
11-nji iýulda 9 sagat dowam eden gepleşikler gije ýarymdan soň görnetin ylalaşyga gelmän soňlanyldy.


text:
Birleşen Ştatlaryň Aeronawtika we kosmiki giňişligi derňemek boýunça milli agentligi NASA 2012-nji ýylyň 19-njy sentýabrynda astronomlaryň “Spitzer” we “Hubble” teleskoplarynyň kömegi bilen bir täsin galaktikanyň üstüni açandyklaryny habar berdi.
Mundan ozal üsti açylýan galaktikalar az däl, ýöne “MACS1149-JD1” diýlip at berlen bu kiçi, öçügsi ýyldyzlar ulgamy alymlaryň şu çaka çenli gözegçilik edip bilen iň uzakdaky galaktikasy bolmak bilen, onuň kosmiki taryhyň uzak döwrüne düşünmeklige tarap ýol açmagy mümkin diýlip hasaplanylýar.
Biziň 13.7 milliard ýyl mundan ozal Uly Partlamada dörän Älemimiz entek 500 million ýaşyna-da doly ýetmänkä peýda bolan bu “MACS1149-JD1” galaktikasy möhüm kosmiki döwre - garaňky asyrlara şaýat bolupdyr. Garaňky asyrlar diýlip Älemiň garaňky, ýyldyzsyz giňişlikden galaktikalardan doly ýagty kosmosa geçip ugran döwrüne aýdylýar. Bu döwür barada häzir bilinýän zatlar gaty az.
“Bu galaktikanyň biziň şu çaka çenli gözegçilik eden iň uzak obýektimiz bolmak ähtimallygy juda ýokary” diýip, Baltimoryň (Amerikanyň Marilend ştaty) Jon Hopkins uniwersitetiniň fizika we astronomiýa bolüminiň alymy Wei Ženg belleýär. Ol: “Bu galaktika arkaly taparys diýip umyt edýän beýleki galaktikalarymyz bilen baglanyşykly indiki işler bize Älemiň has irki obýektlerini, şeýle hem garaňky asyrlaryň nähili soňlanandygyny öwrenmäge mümkinçilik berer” diýip, sözüniň üstüni ýetirýär.
Onuň aýratynlygy
“MACS1149-JD1” galaktikasynyň spektroskopdaky gyzyla süýşme ýa-da “z” derejesi 9.6. Diýmek, ondan çykan yşyk NASA-nyň kosmos teleskoplaryna gelip gowuşýança, takmynan, 13.2 milliard ýagtylyk ýyly ýolda bolupdyr. Alymlaryň hasaplamagyna görä, bu galaktika Uly Partlamadan 490 million ýyl soň döräpdir.
Başgaça aýdanyňda, “Spitzer” we “Hubble” tarapyndan tutulan ýyldyz şöhlesi Älem häzirki ýaşynyň 3.6 prosentine deňkä bu gadymy galaktikadan bize tarap ýola düşüpdir. Spektroskopdaky “gyzyla süýşme” diýen düşünje Älemiň gitdigiçe giňelmegi netijesinde bir obýektiň ýagtylygynyň tolkun uzynlygy bilen baglylykda onuň nädereje haýsydyr bir tarapa süýşendigini aňladýar. Gyzyla süýşme astronomiýada kosmiki aralyklary suratlandyrmak üçin ulanylýar.
“Aslynda, bu döwre degişli haýsy-da bolsa bir obýektden bular ýaly alamatlar bize gelip gowşar diýen umyt ýokdy. Sebäbi, ol mahallar galaktikalar bolan hem bolsa, olaryň ýagtylygy Aýda oturdylan bir şemiň şöhlesinden hem gowşak bolup görünerdi. Häzirki wagtda dünýädäki teleskoplaryň hiç biri bular ýaly bir obýektiň üstüni açarlyk ýagdaýda däl” diýip, Germaniýanyň bu açyşa saldamly goşant goşan Heidelberg uniwersitetiniň astronomiýa merkeziniň alymy, ylymlaryň doktory Matthias Bartelmann bu açyşyň nädereje möhümligini düşündirýär.
Bular ýaly aşa uzakda ýerleşýän asman jisimlerini uly, çylşyrymly teleskoplar bilen hem görüp bolanok. Ir wagtda dörän uzak galaktikalary görmek üçin astronomlar köplenç Älemiň öz “grawitasion linzasyndan” peýdalanýarlar.
“Grawitasion linza”
Albert Eýnşteýniň bir asyr mundan ozal aýtmagyna görä, öňdäki obýektleriň dartyş güýji arkadaky obýektleriň şöhlesini çugdumlap, ulaldyp görkezýär. Häzirki tapylan galaktika hem biziň galaktikamyz bilen onuň arasynda ýerleşýän ägirt uly galaktikalar toplumynyň bu galaktikanyň şöhlesini ulaldyp, ony 15 essä golaý ýagtyltmagy netijesinde tapylypdyr.
Galaktikalaryň arasyndaky bu proses “grawitasion linza” diýlip atlandyrylýar. Grawitasion linza materiýanyň bize nätanyş formasy bolan garaňky materiýadan durýar. Onuň bardygy diňe gytaklaýyn, mysal üçin ýagtylyga edýän dartyş täsiri netijesinde duýulýar. Şol sebäpden bu materiýa “garaňky materiýa” diýilýär.
Ýüzlerçe, müňlerçe galaktikanyň bir dar giňişlikde hereket edýän ýeri bolan galaktika toplumynda örän köp garaňky materiýa bolýar. Şular ýaly uly garaňky materiýany özünde jemleýän galaktikalar toplumy Ýerden belli bir uzaklykda ýerleşýän bolsa, ol, özboluşly bir lupa meňzeşlikde, özünden aňyrdaky obýektleri has ulaldyp görkezýär.
Araz Perwiş Germaniýada ýaşaýan žurnalist, syýasy ylymlaryň doktory.
Çeşmeler:
1.http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/31/full/
2.http://www.krone.at/Wissen/Forscher_erspaehen_die_am_weitesten_entfernte_Galaxie- 13.2_Mrd._Jahre_alt-Story-334845
3.http://www.uni-heidelberg.de/presse/news2012/pm20120919_galaxie.html


text:
Türkmenistanyň Londondaky olimpiýa oýunlaryna gatnaşan sportsmenler öýlerine medalsyz dolananda, prezident Gurbanguly Berdimuhamedow “konstruktiw” hem bolsa, olary tankytsyz galdyrmady.
“Olimpiýa oýunlarynda oňyn netije gazanar ýaly ähli şertleriň döredilenligine garamazdan, biziň sportsmenlerimiz Londonda gowy çykyş edip bilmediler. Olar hiç hili baýraga eýe bolmadylar” diýip Berdimuhamedow 16-njy awgustda döwlet telewideniýesinde eden çykyşynda aýtdy.
Ol adamlary köpçüligiň öňünde tankytlamakdan çekinip durman, şol çykyşynyň dowamynda olimpiýa oýunlarynda türkmen sportsmenleriniň çykyşlaryny guramalaşdyran sport we turizm baradaky Döwlet komitetini dargadyp, onuň yolbaşçysyny wezipesinden boşatdy. Öňki komitetiň deregine ol diňe sport üçin niýetlenen komitet döretdi.
Türkmenistanyň gelejekki sportsmenleri öz kärdeşleriniň şowsuzlygy barada aladanmaly däl, sebäbi Berdimuhamedowyň göz öňünde tutýan täze sport görnüşlerinde olaryň üstünlik gazanmaga doly mümkinçilikleri bolar.
“Türkmenistanda sportuň hokkeý ýaly täze görnüşleri giriziler” diyip, türkmen lideri öz çykyşynda belledi.
G.Berdimuhamedow buz hokkeýi barada eýyäm birnäçe wagtdan bäri pikirlenýär. Ýöne territoriýasynyň 90 prosenti çölden ybarat bolup, howanyň temperaturasy 50 gradusa çykýan ýurtda buz bilen baglanyşykly sport oýunlary kadaly bir zat däl.
Bedimuhamedowyň türkmenler üstünlik gazanyp biler diýip pikir edýän beýleki sport ugurlary bolsa buzda tans etmek, at çapyşyk, tigir sürmek we küreklemek ýaly görnüşleri öz içine alýar, emma bu sanaw diňe olar bilen hem çäklenmeýär.
Bu ýyl Londonda geçirilen tomusky olimpiýa oýunlarynda türkmenistanly 10 sportsmen boks, suwda ýüzmek, dzýudo, ýeňil we agyr atletika boýunça ýaryşlara gatnaşdy.
Sowet Soýuzy dargaly bäri olimpiýa oýunlarynda yekeje medal hem gazanmadyk döwlet üçin belki indiki dört ýylyň içinde buzuň üstünde tans etmek we küreklemek sportlary has şowly netijeler getirip biler.
Belki…..


text:
Prezident Wladimir Putin orsýetli çagalaryň amerikan raýatlary tarapyndan ogullyga ýa-da gyzlyga alynmaklaryna gadagançylyk girizýän kanuny düzgüni tassyklady. Ol 1-nji ýanwardan güýje girer.
Bu kanunyň taslamasy Birleşen Ştatlaryň Orsýete garşy girizen we “Magnitskiý akty” diýlip atlandyrylýan sanksiýasyna jogap görnüşinde taýýarlanypdy.
Orsýetiň parlamenti bu täze kanuny 2008-nji ýylda amerikaly öweý kakasy tarapyndan maşynyň içinde galdyrylyp, öldürilen 2 ýaşly Dima Ýakowlewiň hormatyna “Dima Ýakowlew adyndaky akt” diýip atlandyrdylar.
Orsýetiň bu täze kanuny Orsýetiň raýatlarynyň hukuklaryny bozmakda güman bildirilýän we aýyplanylýan amerikan raýatlarynyň Orsýetiň territoriýasyna gelmeklerini gadagan edýär.
Ýöne bu gadagançylyk girizilen amerikan raýatlarynyň resmi sanawy heniz köpçülige aýan edilenok.


text:
Çarşenbe güni Türkmen döwlet medeniýet institutynda Türkmenistanda ilkinji gezek halkara derejesinde bellenen Nowruz baýramçylygynyň jemlerine bagyşlanan maslahat geçirildi.
Bu maslahata ýurduň medeniýet we sungat wekilleri, tanymal döredijilik işgärleri hem žurnalistler gatnaşdylar diýip, türkmen telewideniýesi habar berýär.
Türkmen telewideniýesiniň “Watan” programmasynyň diktory bu maslahatda milli medeniýet ulgamynyň ýakyn geljekdäki wezipeleriniň hem ara alnyp maslahatlaşylandygyny aýdýar.
Halk we Arkadag
Emma maslahatda çykyp geplänler, türkmen telewidenisiniň taýýarlan telereportažyndan çen tutulsa, esasan bir meselä, ýurtda barha rowaç alýandygy aýdylýan “Milli medniýet syýasatyna” we “halk bilen onuň Arkadagynyň bir-bitewidigine” ünsi çekmäge çalşan ýaly görünýär.
Mysal üçin, türkmen telewideniýesinde çykyşy görkezilen, emma ady aýdylmadyk medeniýet wekilleriniň biri şeýle diýýär:
“Nowruzyň geçişini synlap, şeýle bir tolgundym. Sebäbi ol tolgunmaz ýaly däl: ähli zatda, her bir hereketde biz öz Arkadagymyzyň aladasyny gördük şo taýda.”
Ahalda bellenen Nowruz baýramçylygyndan bir görnüş. 22-nji mart, 2013 ý.
Bu medeniýet wekiliniň ynanjyna görä, eger prezidentiň şeýle alada-yhlasy bolmadyk bolsa, Nowruz baýramçylygy beýle derejede geçirilip bilmezdi we “muny türkmen halky-da, dünýä-de bilýär”.
Şeýle-de ol prezident Berdimuhamedow “geçmişi, geljegi öz akyl eleginde eläp, öz gelen netijesi boýunça hereket edýär we türkmeni dünýä medeniýetli, sowatly halk hökmünde tanadýar” diýip pikir edýär.
Maslahatda çykyş edenleriň ýene biri, telereportažda onuň hem ady aýdylmaýar, bu pikiri ösdürip, prezidentiň milli mirasa, taryhy tejribä üns bermek bilen, olary şu gün bilen utgaşdyryp, jemgyýetçilik aňyny herekete getirmekligi esasy wezipe edinendigini nygtaýar.
Onuň pikiriçe, bu wezipe watanyny söýýän täze nesli terbiýeläp ýetişdirmekligi maksat edinýär we şu ýoldan näçe tiz gidilse, şonça-da gowy bolar:
“Hormatly prezidentimiziň görkezýän ýoly bilen gidip barýas, gideris, näçe tiz gitsek, şonça bagtyýar bolarys.”
"Ruhnama" derek "Nowruznama"
Eger biraz yza seredilse, S.Nyýazow döwründe hem täze, watana ýürekden berlen nesli taýýarlap ýetişdirmeklik barada gürrüň edilip, bu maksadyň esasynda köplenç “Ruhnama” kitaby goýlupdy. Şol döwürde esasy gollanma bolan “Ruhnama” indi täze nesli ýetişdirmekde esasy daýanç bolmagyny ýitirene çalym edýär.
Sebäbi bu maslahatda ol kitap agzalman, oňa derek prezident Berdimuhamedowyň tagallasy bilen çap edilendigi aýdylýan “Nowruznama” kitaby taryp edilýär.
Nowruz baýramçylygynyň jemlerine bagyşlanyp geçirilen maslahatda çykyş edenleriň ýene biri bolsa, telereportažda munuň hem ady aýdylmaýar, öňki aýdylan pikirleri goldap, prezidente alkyş okamak, saglyk dilemek bilen sözüni jemläpdir.
Türkmenistanyň at gazanan artisti Sabyr Sabyrow hem maslahatda prezidentiň tagallasy bilen halkara derejesinde bellenip geçilen Nowruz baýramçylygyna gaty begenendigini aýdyp, ýurt baştutanyna saglyk diläpdir.
Marynyň Kemine adyndaky döwlet drama teatrynyň artisti Orazjemal Hojiýewa Türkmenistanda bellenen Nowruz baýramçylygynyň “diňe toý toýlamak bolmandygyny, eýsem bu ýerde hormatly prezidentiň kalbyndaky ak niýetiň ýüze çykandygyny” nygtap, şeýle toýlaryň ýurduň agzibirliginden, ykdysady ösüşinden nyşandygyny öňe sürüpdir.
Artist Orazjemal Hojiýewa hem öz sözüni prezident Berdimuhamedowa berk jan saglygyny arzuwlamak, onuň halky üçin besleýän ak niýetleriniň hasyl bolmagy üçin diňe rowaçlyk dilemek bilen jemläpdir.