text:
Eýsem, şeýle pension reformany geçirmek üçin ýurtda zerur şertler barmy? Bu sowala jogap bermek üçin pension sistemalarynyň dürli görnüşleriniň nämeden ybaratdygyny bilmek zerur.
Orsýetli ykdysatçy Leonid Fridmanyň aýtmagyna görä, dünýa sosialistik hem kapitalistik lagerlere bölünen döwründe öňki SSSR-de sosialistik sistema mahsus bolan bölüşdiriji pensiýa sistemasy ýöredilýärdi.
Pensiýanyň bu görnüşi üçin iki esasy ölçeg ýerine ýetirilmeli. Birinjiden, işe ukyply ilatyň sany işläp bilmeýänleriňkiden iň bolmanda iki esse köp bolmaly, ikinjiden bolsa, ykdysadyýet sosialistik ýurtlara mahsus planly usul boýunça dolandyrylmaly. Häzirlikçe Türkmenistanda şol şertleriň ikisi-de bar. Döwrüň talaby
Ykdysatçy Leonid Fridmanyň pikiriçe, soňky döwürde dünýaniň köp ýurtlarynda dogulýan çagalaryň sanynyň barha azalýandygy bilen bagly tendensiýa ýüze çykdy. Şonuň üçin bilermen köp ýurtlaryň bu sistema geçmegini döwrüň talaby diýip atlandyrýar.
Bilermen: “Dünýäde dogulýan çagalaryň sanynyň gitdigiçe azalmagy geljekde pensionerlere pensiýa tölemäge pul gazanjak ýaşlaryň hem sanynyň kemeljekdigini aňladýar. Ýagny, her adam ýaşlygyndan öz garrylygyny üpjün etmek meselesine üns berip başlamaly. Hatda yslam dininiň ýörelgeleri boýunça ýaşaýan Eýranda hem dogulýan çagalaryň sanynyň azalandygy meni geň galdyrdy” – diýip belleýär.
Leonid Fridmanyň pikiriçe, “Şeýle tendensiýa Türkmenistanda hem bar. Şonuň üçin, Türkmenistanda entek işe durmadyk 16 ýaşdan kiçileriň hem 65 ýaşdan geçenleriň sany işleýänleriňkiden iki ýarym esse az bolsa-da, ýagny pensiýanyň bölüşdiriji görnüşiniň ulanylmagy üçin zerur şertler häzirlikçe bar hem bolsa, belli bir şertler esasynda öňünden pul toplaýyş sistemasyna geçmek ýerliklikli bolardy.”
ABŞ-nyň Merkezi Aňtaw Gullugynyň 2009-njy ýyl boýunça ýaýradan maglumatynda Türkmenistanyň ilatynyň sanynyň 4 900 müň adam töweregidigi, ilatyň ösüş depgininiň hem takmynan 1,1 %-e barabardygy, her müň adama 20-ä golaý çaganyň dogulýandygy aýdylýar.
Çaga dogurmaga ukyply ýaşdaky zenanlaryň bolsa orta hasapdan iki çaga golaý dogurýandyklary belli edilipdir. Bu maglumatlardan çen tutulsa, geljekde işe ukyply hem işlemeýan adamlaryň sany biri-birinden kän bir tapawutlanmaz.Belli bir şertler esasynda pul toplaýyş
Pensiýanyň belli bir şertler esasynda pul toplamak görnüşi dünýaniň ösen ýurtlarynyň köpüsinde ulanylýar. Bu usul esasan iki bölümden ybarat. Onuň biri hökümet tarapyndan tölenýan pensiýa. Bu pensiýany almak üçin her ýurduň kanunyna laýyklykda raýatyň 20-30 ýyllyk iş stažy bolmaly. Işlän ýyllary hem raýat hökmany suratda sosial ätiýaçlygy tölemeli, mysal üçin, ABŞ-da raýatlar hemme girdejileriniň 7,62 %-ni sosial salgydyna töleýarler.
Ýewropanyň köp ýurtlarynda hem sosial ätiýaçlygy üçin raýatlar aýlyklarynyň 13-20 %-ni töleýärler. Soňra iş stažyna görä raýata pensiýa bellenilýär. Şeýle hem ilatyň sosial üpjünçiligine köp üns berýän ýurtlarda raýat ömründe hiç haçan işlemedik hem bolsa, oňa ýaşaýyş minimumyna barabar pensiýa tölenilýär. Mysal üçin, Çehiýada 70 ýaşan graždanlaryň hem rezidentleriň hemmesi şol minimumy almaga hakly.
Pensiýanyň belli bir şertler esasynda pul toplamak görnüşiniň ikinji bölegi bolsa ilatyň öz garrylygyny üpjün etmek üçin pension fondlarda pul toplamagydyr. Ýagny, her kim öz islegine göra, belli bir pension fonduny saýlap, aýlygynyň belli bir bölegini şol fondlarda toplap bilýär. Pension fondlar
ABŞ-nyň pension sistemasyna syn etsek, bu ýurtda raýatlaryň özleriniň ýygnaýan serişdelerini hökümete degişli konserwatiw pension fondda ya-da hususy pudaga degişli töwekgelçilikli pension fondlarda toplap bilýärler.
Konserwatiw fondlarda, adatça, ösüş prosenti pes bolýar, emma olarda ýygnan serişldeleriňi ýitirmek howpy gaty az. Töwekgelçilikli fodlar bolsa gaty ýokary ösüş prosentlerini hödürleýarler. Emma ykdysady krizis ýüze çykyp, ýa-da belli bir kompaniýanyň işi şowly bolman, onuň aksiýalarynyň bahasy pese düşse, onda raýatlaryň serişdelerini ýitirmek howpy hem ýokary bolýar.
Şonuň üçin ABŞ ýaly ýurtlarda her kim öz ýagadaýyna görä hereket edýär. Mysal üçin, ýaşlar öz serişdelerini has tiz ösdürmek üçin töwekgelçilikli fondlara has köräk pul ýatyrýarlar. Sebäbi bardy-geldi şol fonduň işi şowuna bolman, käbir serişdelerini ýitiren halatynda hem ýaşlarda gaýtadan pensiýa ýeterlik serişde ýygnamaga wagty galýar.
Pensiýa ýaşyna ýakynlan adamlar bolsa has seresaply hereket edip, “ýygnan serişdelerimi tiz köpeldenden ony ýitirmän saklamak has möhüm” diýen pähimden ugur alýarlar. Hökümete degişli däl fondlar
Ykdysatçy Annadurdy Hajyýew Türkmenistanda hem pensiýanyň belli bir şertler esasynda pul toplamak görnüşine doly geçmek üçin ýurtda diňe hökümete degişli däl, eýse hususy pension fondlaryň hem döredilmegine ýol berilmeli diýen pikirde.
Bilermen geçen asyryň 90-njy ýyllarynyň ortalarynda goňşy ýurtlaryň käbirlerinde hökümete degişli bolmadyk pension fondlarda toplanan serişdeleriň ogurlanandygyny ýatlap, bu işde raýatlaryň goragyny hemme taraplaýyn üpjün etmegiň zerurdygyny belleýär.
Ol “Şonuň üçin kanun çykaryjy organlar pension fondlaryň serişdelerini dolandyrmak babatda ýörite kanun çykarmaly. Ýogsa-da, käbir döwletlerde edilişi ýaly pension fondlaryň ätiýaçlygyny kanun tarapyndan talap etmeli” diýip nygtaýar.
Ykdysatçy: “Raýatlaryň öz garrylygyny üpjün etmek üçin toplaýan serişdeleriniň ýöne ýatman, işlemegi, artmagy üçin ol serişdeleriň dürli aksiýalara, ýagny iri kompaniýalaryň çykarýan gymmat bahaly kagyzlaryna oýlanyşykly ýatyrylmaly. Şeýle-de ýurtda şol aksiýalary çykarmaga ukyply iri kompaniýalaryň, paýdarlar jemgyýetleriniň döremegini gazanmaly” diýýär.
Bu pikir bilen orsýetli bilermen Leonid Fridman hem ylalaşýar. Ol pension fondlaryň döredilmegi ýeterlik däl, şol fondlaryň oýlanyşykly dolandyrylmagy üçin sowatly, öz işini gowy bilýän spesialistler zerur diýip tassyklaýar.
L.Fridman häzir Türkmenistanda şeýle spesialistler az bolsa, gowy aýlyk hakyny belläp, Türkmenistanyň öz spesialistlerini has netijeli işletmelidigini, şonda hem ýurtda bu ugurdan sowatly menejerler ýetmezçilik etse, daşary ýurtlardan spesialistleri işe almagy maslahat berýär.
“Türkmenistanyň tebigy baýlyklary şeýle spesialistleri hakyna tutmaga mümkinçilik döredýar” diýip, bilermen öz pikirini mälim edýär.
Ösen Günbatar ýurtlarynda dürli fondlaryň işi boýunça wagtal-wagtal hasabat ýaýradylýar. Şeýle hem aksiýalary çykarýan kompaniýalaryň işleri baradaky maglumatlar ilata elýeterli edilen. Şol maglumatlaryň esasynda her kim öz serişdelerini toplaýan pension fonduň işi bilen kanagatlanmasa, öz pullaryny başga bir fonda geçirip bilýär. Mysal üçin, Gazagystanyň kanuny boýunça, raýatlar ýylyna iki gezek pension fonduny üýtgedip bilýärler.
Häzir Türkmenistanyň goňşy ýurtlarynda-da,Orsýetde-de hususy pension fondlar az däl. Mysal üçin, Gazagystanda häzir azyndan 14 sany dürli pension fondlary bar. Olaryň hödür edýän ösüş prosenti ýylda ortaça 9,5 %-te barabardyr.


c: text/html

text:
28-nji oktýabrda Ukrainada geçirilen parlament saýlawlarynyň ilkinji netijelerine görä, prezident Wiktor Ýanukowiçiň häkimiýet başyndaky partiýasy öňde barýar. Sesleriň üçden bir böleginiň sanalmagy bilen Ýanukowiç sesleriň 36%-ne eýe boldy.
Häzir türmede saklanýan oppozisiýa lideri Ýuliýa Timoşenkonyň “Batkiwşina” ýagny “Ata watan” partiýasy 21% ses gazanypdyr. Kommunistik partiýa 15% ses toplap, üçünji orunda barýar. Dünýä derejesinde meşhur bokser Witaliý Kliçkonyň “UDAR” ýagny “Ukrainanyň reformalar uguryndaky demokratik alýansy” 13%, “Swoboda” partiýasy 8% ses toplapdyr.
Günbatarly resmiler Ukrainanyň 450 orunlyk parlamentine geçirilen ýekşenbe günki saýlawlaryň ukrain demokratiýasy üçin synag bolandygyny aýtdylar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Asly türkmenistanly, häzirki wagt Türkiýäniň adyndan çykyş edýän agyr atletikaçy Daniýar Ismaýilow Rio-de-Žaneýro şäherinde geçýän tomusky Olimpia oýunlarynda kümüş medaly almagy başardy.
69 kilograma çenli erkekleriň arasyndaky bäsleşikde 24 ýaşly Ismaýilow jemi 351 kg netijäni görkezip, ikinji orny eýeledi. Ýeri gelende bellesek, bu Türkiýäniň Rio Olimpiadasyndaky ilkinji medalydyr.
Daniýar Ismaýilow 2012-nji ýylda Londonda geçirilen Olimpia oýunlarynda Türkmenistana wekilçilik edipdi. Ol şonda 13-nji ýeri eýeläpdi.
Türkiýäniň raýatlygyny alanyndan soň, Ismaýilow geçen ýyl Ýewropanyň çempiony boldy, şeýle-de dünýä çempionatynda üçünji orny eýeledi.


text:
1-nji aprеldеn başlap Türkmеnistanda “Sagdynlyk wе bagtyýarlyk hеpdеligi” yglan edildi. Türkmеnistanyň häkimiýetlеri soňky ýyllar hеr ýyl bеllеnilip gеçilýän bu hеpdеligiň maksadynyň ilat arasynda ynsan saglygyna ýardam ediji çärеlеri wagyz etmеkdеn ybaratdygyny aýdýarlar.
Emma, şol bir wagtyň özündе-dе, Türkmеnistanyň wеlaýat wе etrap mеrkеzlеrindеn uzakda ýerlеşýän käbir ilatly punktlarda mеdisina hyzmatlarynyň ýagdaýynyň gözgyny bolmagynda galýandygy barada-da maglumatlar gеlip gowuşýar.
Azatlyk Radiosy şu ýagdaý bilеn gyzyklanyp, Mary wеlaýatynyň Sеrhеtabat etrabynyň "Еniş" daýhan birlеşigindеn özüni Şеkеrstoltan diýip tanadan bir pеnsionеr zеnan bilеn söhbеtdеş boldy.


text:
24-nji dekabrda Daşoguz şäheriniň ýaşaýjylary dört gatly täze ýaşaýyş jaýlarynyň birbada üçüsinde jaý toýlaryny tutdylar. Olaryň her biriniň umumy meýdany 3 müň inedördül metrden geçip, 2,5 müňden gowrak inedördül metri ýaşamak üçin niýetlenendir. Jaýlar demirgazyk welaýatyň dolandyryş merkeziniň tiz ösýän ýaşaýyş toplumy bolan “Nowruz-2” kiçi etrapçasynda bina edildi.
Ýaşaýyş jaýlarynyň her birinde dört we üç otagly öýleriň on altysy göz öňünde tutulypdyr. Olaryň daşky bezeginde häzirki zaman gurluşyk serişdeleri peýdalanyldy. Täze jaýlarda oňaýly ýaşamak üçin hemme zerur amatlyklar döredilipdir, şol sanda merkezleşdirilen suw-ýylylyk hem-de energiýa üpjünçilik ulgamy bar.


text:
Gürrüňini etjеk adrеsimiziň soňky ykbalyndan habarymyz ýok, ýönе, gеçеn asyryň tutuş ikinji ýarymynda Aşgabadyň günbatar çеtindе, dеmir ýoluň gaýra tarapynda, bary-ýogy iki köçеdеn ybarat «Tеkstilnyý gorodok», ýagny, «Mata-marlak şähеrjigi» ýerlеşýärdi.
Ýokarda Taňrynyň, aşakda hökümеtiň ýadyndan çykan bu «şähеrjigе» şopurynyň kеýpi tutan mahaly, dört tеkеri hеm tormozy abat wagty göwünli-göwünsiz aýlanyp gaýdýan 9-njy marşrutyň kiçijеk awtobusy gatnardy.
Şähеr ýaşaýşyny küýsäp (päh-päh, sеniň şähеr bolaýşyňy!) obamyzdan göçüp gaýdan bir topar maşgala şo ýerdе kеpbеjik dikеldip, irdе-giçdе paýtagtyň içindеn ýüzе tutarlyk jaý tamasy bilеn ýyllarboýy garaşyp oturypdy.
Mеniňеm iki daýym şol şähеrjigiň «hormatly graždany» bolup oturansoň, altmyşynjy ýyllaryň başlarynda, uniwеrsitеtе dokumеnt tabşyrmaga gеlip, olaryň öýündе esli wagt goş basyp ýatypdym...
Bir gеzеk hälki awtobusyň duralgasyna tarap ýöräp barşymyza, Hojanazar daýym maňa bişеn kеrpiçdеn ussatlarça kaşaňlap gurlan, zarňyldap duran jaýy görkеzip, «Ýagmyr Nurgеldiniň öýi şol» diýdi.
Sakla-da indi mеni ýesеr bolsaň! Göni baryp, açyk dеrwеzеdеn uly adam ýaly bolup, howlyň içinе göz aýladym. Adyna aşyk bolup ýörеn sazandamyz elindäki pilini tamdyra tutan ýaly kеsе saklap, işigе tarap gaýtdy.
Görеn oglanyma-ha mеňzäňok, azaşyp ýörmüň?
Onýança daýym gеlip ýetişdi:
Biziň ýegеn bu. Börmеdеn gеlipdir okuwa girmägе.
Aýdym-sazdan başy çykýamy?
Özündеn-ä habarym ýok, ýönе, kakasy märеkе sowup bilýä...
...Ömrümdе bir gеzеk Ýagmyr Nurgеldi bilеn bir konsеrtdе bilе çykyş edеnimе şu günе dеniç buýsanyp gеlýän.
1989-njy ýylyň maýynda, Baba Annanyň az wagtlyk dirеktorlyk edеn Mollanеpеs tеatrynda, Magtymgulynyň günlеrinе bagyşlanan dabara gеçdi. Şonda Ýagmyr Nurgеldi «Bu jеnnеtdir» sazy bilеn konsеrti açypdy.
Ikinji bolup Mary wеlaýatyndan gеlеn Gurban Pälwanow atly ýigit elеktrodutar bilеn tomaşa zalyny ýesir etdi.
Üçünji nomеr bilеnеm konsеrti alyp baran ýazyjy Oraz Ýagmyr mеni sahna çykardy.
Şu günlеrе dеniç ýanymda götеrip ýörеn audiokassеtamdaky «Bu jеnnеtе» ymtylan sazanda köpdi, emma jеnnеtiň törüni eýеläp oturan Ýagmyr Nurgеldiniň jadysyny gaýtalap bilеn bolmandy...
Makalada öňe sürülýän pikirler awtoryň özüne degişli.


text:
Anna güni Aşgabadyň “Aşgabat” stadionynda prezidentiň kubogyny almak ugrundaky halkara futbol ýaryşynyň açylyş dabarasy boldy.
Oňa Türkmenistanyň hökümet agzalary, Mejlisiň, harby we hukuk goraýjy organlaryň ýolbaşçylary bilen birlikde prezident Gurbanguly Berdimuhamedow hem gatnaşdy.
Prezidentiň kubogyny almak boýunça Türkmenistanda soňky 17 ýyl bäri geçirilýän halkara ýaryşy bu ýyl ilkinji gekzek 17 ýaşa çenli ýetginjekleriň arasynda geçirilýär.
Anna güni ýaryşyň açylyş dabarasyndan soň, Türkmenistanyň we Gyrgyzystanyň futbol komandalarynyň özara oýny geçirildi. Türkmen futbolçylarynyň has ökde oýun görkezmekleri bilen geçen bu bäsleşik 5:0 hasap bilen türkmenistanly ýaş futbolçylaryň haýryna tamamlandy.
Bu ýylky ýaryşda Türkmenistanyň, Orsýetiň, Ukrainanyň, Belarusyň, Ermenistanyň, Gazagystanyň, Özbegistanyň, Gyrgyzystanyň we Täjigistanyň ýetginjekler komandalary özara bäsleşerler.


text:
Pakistanyň hökümeti, jeňçiler bilen alnyp barylýan gepleşiklere kömek etmek niýeti bilen, 13 sany «talyban» tussagyny azatlyga goýberjegini aýdýar.
Içeri işler ministri Çaudri Nisar Ali Han şenbe güni, hökümetiň parahatçylyk komitetiniň «Talyban» bilen duşuşygyndan soň, «Talyban» hem bu çärä mynasyp jogap gaýtarar diýip umyt edýändigini aýtdy.
Han gepleşikleriň indiki hepde geçiriljek tapgyryna çenli azat edilen tussaglaryň sanynyň 30-a ýetjegini aýtdy.
Pakistanyň «Talybany» anna güni martda başlan ok atmasyzlyk düzgünini 10-njy aprele çenli uzaltdy.
Ok atyşlyk hökümete tussaglary boşatmaga hem öz goşunlaryny yza çekmäge wagt bermek üçin togtadylypdy.
Yslamabat «Talyban» hereketi bilen gepleşiklere fewralda başlady, bu gepleşikler jeňçileriň 2007-nji ýylda başlan pitnesini soňlamagy maksat edinýär.


text:
Owganystanyň günorta-gündogarynda polisiýanyň başlygy we başga-da üç ofiser ýoluň gyrasyna düşelen partladyjy serişdäni howpsuzlandyrmaga synanyşan mahaly, bombanyň partlamagy netijesinde öldürildiler.
Gazny welaýatynyň Wagaz etrabynyň ýolbaşçysy Abdul Azim Farugyň sözlerine görä, polisiýanyň ýolbaşçysy Mohammad Kasem başga-da dört polisiýa ofiseri bilen birlikde “Talyban” tarapyndan ýoluň gyrasyna düşelen bombany howpsuzlandyrmak üçin gidipdir.
Bäş polisiýa ofiseri gürrüňi gidýän partladyjy serişdäni howpsuzlandyrmagy başarypdyrlar. Emma olar howpsuzlandyrylan partladyjy serişdäni ýerden çykaran mahaly, onuň aşagyndaky mina ýarylýar.
Gazny welaýat polisiýa başlygynyň orunbasary Assadullah Safiniň aýtmagyna görä, bäşinji polisiýa ofiseri wakanyň bolan ýerinde ýaralanyp, keselhana ýerleşdirilipdir.
Habarlarda aýdylşyna görä, Owganystanyň Hyrat şäherinde bolan beýleki bir wakada motosiklli ýaragly adamyň owgan armiýasynyň işgärlerini alyp barýan ulaga ot açmagy netijesinde iki polisiýa ofiseri öldürildi we başga-da üç sanysy ýaralandy.


text:
Pakistan 21-nji ýanwarda, Baça Han uniwersitetine edilen ganly hüjümden soň, Milli ýas gününi aglan etdi.
Dört jeňçi pakistan goşuny tarapyndan öldürilmezden öň uniwersitete zabt edip, studentleri we mugallymlary oka tutdy.
«Çarsadda» şäherinde öldürilenleriň sany 21-nji ýanwarda, geologiýa fakultetiniň studentiniň hassahanada ýarasyndan jan bermegi bilen, 21 boldy.
Resmi binalarda we pakistan parlamentiniň binasynda baýdaklar ýarym aşak düşürildi.
Polisiýa we howpsuzlyk güýçleri bolsa ýurduň mekdeplerindäki howpsuzlyk hüşgärligini güýçlendirdiler.


text:
Anna güni giçlik Türkmenistanyň “Türkmengaz” döwlet konserniniň metbugat gullugy Eýrana satylýan gaz bilen baglanyşykly ýörite beýanat ýaýratdy.
Bu beýanatda “Türkmengaz” döwlet konserni şu geçen hepde Eýrana akdyrylýan gazyň wagtlaýyn togtadylmagynyň sebäbiniň gazyň nyrhy baradaky ylalaşmazlyklar bilen baglanyşyklydygy barada “Roýter” we “Mehr” habar agentlikleriniň ýaýradan maglumatlaryny ret edipdir.
“Türkmengaz” Eýrana akdyrylýan gazyň geçen hepde hakykatdanam wagtlaýynça togtadylandygyny, emma munuň Eýranyň territoriýasyndaky truboprowodyň remonty bilen baglylykda Tähranyň öz haýyşy esasynda togtadylandygyny aýdýar.
Türkmen tarapy bu remont işleriniň tamamlanmagy bilen, gazyň akdyrylmasynyň indi täzeden ýola goýlandygyny belläpdir. “Türkmengaz” konserni öz beýanatynda Eýran bilen “özara kontraktyň şertleri babatynda nähilidir bir ylalaşmazlyklar ýok” diýip belleýär.
Emma şu geçen hepdäniň çarşenbe güni Eýranyň “Mehr” habar agentligi bu ýurduň nebit ministri Rostam Kaseminiň sözlerine salgylanmak bilen, Türkmenistandan akdyrylýan gazyň wagtlaýynça kesilmegine gazyň bahasy baradaky ylalaşmazlyklaryň sebäp bolandygyny habar beripdi.


text:
Aşgabat. 20-nji dekabr. “Türkmenportal”.
Rus estradasynyň ýyldyzy Sergeý Lazarewiň Sportuň gyşky görnüşleri boýunça sport toplumynda guralan çykyşy diýseň uly şowhun döredip, tomaşaçylaryň müňlerçesinde gyzyklanma döretdi. Diňe bir paýtagtymyzdan däl, eýsem welaýatlardan hem ýörite konserte gelen adamlaryň sany 8 müňden geçip, olar söýgüli artistlerini dowamly we şowhunly el çarpyşmalar bilen garşyladylar.
Ýerine ýetiriji eýýäm ilkinji aýdymlaryny aýdyp başlanda ýeňillik bilen zaldaky adamlaryň söýgüsini gazanmagy başardy. Çykyşlaryň dowamynda tomaşaçylar gowy görýän aýdymlaryny Lazarew bilen bilelikde ýerine ýetirip, ondan aýratyn lezzet aldylar. “Türkmenportal” üçin interwýu beren mahaly Sergeý Lazarew öz döredijiligini Türkmenistanda şeýle gowy bilýändiklerine geň galandygyny we özüni şeýle mähirli garşylandyklaryna şatlygynyň çäginiň ýokdugyny gürrüň berdi.
Ol Watanyna dolanyp baranyndan soňra öz “Twitterinde” türkmenistanly tomaşaçylary ýatlap şeýle ýazýar: “Aşgabat. 8 müň tomaşaçy “Ýatlama” («Вспоминай») diýen aýdymy bir adam ýaly bolup ýerine ýetirdi!!! söz ýok!!! sag boluň!!!”, “Şowhunly konsertiň ahyrynda türkmen milli eşigini sowgat berdiler!!! bu uly sarpa!!! sag boluň!!! Maňa gowy gelişdimi?
Türkmen milli eşigi oňa diýseň gowy gowy gelişdi. Munuň şeýledigine okyjylar saýtymyzda berlen suratlara seredip göz ýetirip bilerler.
Türkmenistanlylar Sergeý Lazarewiň “Twitterde” ýazan setirlerini okap, Watanymyza, halkymyza bolan uly buýsanjy başdan geçirdiler. Sebäbi biz meşhur artisti mynasyp garşyladyk we onda ýatdan çykmajak ýakymly täsirleri galdyrdyk.
Konsert tamamlanandan soňra Sergeý Lazarew özünde galan täsirleri “Türkmenportalyň” žurnalistleri bilen paýlaşdy.
-Sergeý, siziň şu konsertden göwnüňiz bitdimi?
-Örän gowy. Birinjiden, Türkmenistanda maňa we meniň döredijiligime nähili garaýandyklaryny gördüm we duýdum. Konserte 8 müňden gowrak adam gelendigi, olaryň hemmesiniňem meniň aýdymlarymy bilýändigi we özüm bilen bilelikde ýerine ýetirendigi kän zatdan habar berýär. Meniň pikirimçe, islendik aýdymçy hem muşdaklary şeýle derejede hormat goýanda özüni bagtly duýar. Çykyşymyň dowam edýän mahaly bu akýürekli we myhmansöýer halka minnetdarlygymy bildirmek üçin türkmen tomaşaçysynyň öňünde dyza çökdüm.
-Sergeý, sen şähere aýlanyp gördüň, biziň paýtagtymyz özüňde nähili täsirler galdy?
-Dogrymy aýtsam, şähere aýlanmaga mümkinçilik bolmady. Aeroportdan myhmanhana, myhmanhanadanam konserte geldim. Ýöne ulagda barýan wagtym şäheri synlap, Aşgabadyň owadan, arassa we häzirki zaman şäheridigine göz ýetirdim.
-Sergeý, siz tanymal artist. Dünýäniň kän ýurtlarynda konsert zallaryny dolduryp çykyş etdiňiz. Aşgabada ýene-de konsert üçin gelesiňiz gelýärmi?
-Elbetde. Türkmen tomaşaçysy maňa diýseň ýarady. Olaryň açykgöwünliligini we myhmansöýerligini hemişe ýatlap gezerin.
-“Türkmenportalyň” okyjylaryna nähili arzuwlaryňyz bar?
-2015-nji ýylda hemme arzuwlarynyň hasyl bolmagyny isleýärin.
-Sergeý, bizem Siziň ähli arzuwlaryňyzyň hasyl bolmagyny dileg edýäris.
Interwýu berenligiňiz üçin sag boluň!


text:
17-nji noýabrda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow “Türkmenistanyň nebiti we gazy – 2015” halkara sergisine gatnaşmak üçin türkmen paýtagtyna gelen Azerbaýjan Respublikasynyň döwlet nebit kompaniýasynyň (SOCAR) ýolbaşçysy Rownag Abdullaýewi kabul etdi.
Myhman duşuşmaga döredilen mümkinçilige tüýs ýürekden hoşallygyny beýan edip, türkmen döwletiniň Baştutanyna Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidenti Ilham Aliýewiň mähirli salamyny hem-de türkmen halkyna bagt, parahatçylyk we abadançylyk baradaky arzuwlaryny ýetirdi.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow hoşniýetli arzuwlar üçin minnetdarlyk bildirip hem-de dostlukly ýurduň Baştutanyna iň gowy arzuwlaryny beýan edip, Türkmenistanyň Azerbaýjan bilen iki doganlyk halkyň mizemez dostluk hem-de hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryna, deňhukukly özara bähbitli hyzmatdaşlyk ýörelgelerine esaslanýan döwletara gatnaşyklaryny geljekde hem hemmetaraplaýyn pugtalandyrmagy ugur edinýändigini nygtady.
Duşuşygyň barşynda ykdysady ulgamda hyzmatdaşlygyň dürli ugurlary, özara bähbitli bilelikdäki taslamalary, şol sanda ýangyç-energetika toplumynda hyzmatdaşlygyň geljegi ara alnyp maslahatlaşyldy. Türkmenistan we Azerbaýjan kuwwatly energetika serişdelerine eýe bolmak bilen, örän baý nebitgaz ýataklaryny netijeli özleşdirmek, energiýa serişdelerini dünýä bazarlaryna çykarmagyň ugurlaryny, şol sanda Hazar sebitinden ýangyç serişdelerini ugratmagyň ýollaryny diwersifikasiýalaşdyrmak boýunça netijeli çäreleri amala aşyrýarlar. Bu ulgamda iki goňşy ýurduň tagallalarynyň birleşdirilmegi Ýewropada we Aziýada energetika howpsuzlygyny pugtalandyrmak, ählumumy durnukly ösüşi üpjün etmek üçin zerur şertleri döretmek ýaly döwrüň möhüm meselelerini çözmäge ýardam eder.
Duşuşygyň ahyrynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow we myhman köptaraply döwletara hyzmatdaşlygyň hem-de türkmen we azerbaýjan halklarynyň gadymdan gelýän dost-doganlyk gatnaşyklarynyň mundan beýläk-de pugtalandyryljakdygyna ynam bildirdiler.


text:
Ukrainanyň oppozisiýadaky Swoboda (Azatlyk) partiýasynyň lideri öz partiýasynyň agzalarynyň, hökümetiň ÝB bilen hyzmatdaşlyk şertnamasyna gol çekmegi togtatmak kararyna garşy ýekşenbe güni hem dowam edýän protestleriň çäginde, Kiýewiň şäher häkiminiň edarasyny eýeländiklerini aýdýar.
Kiýewdäki protestçileriň sany 100 müňden aşyp, Garaşsyzlyk meýdançasyndan şäher merkeziniň beýleki ýerlerine hem ýaýrap, demonstrantlar bilen protestçileriň arasynda çaknyşyklar hem boldy.
Protestçiler Kiýewiň dürli ýerlerinden prezidenti we hökümeti iş başyndan çekilmäge hem-de irki saýlawlaryň geçirilmegine çagyrýarlar.
«Azatlyk» partiýasynyň lideri Oleh Tiahnibok Garaşsyzlyk meýdançasynda onlarça müň protestçä ýüzlenip çykyş edende, öz partiýasynyň agzalarynyň Kiýew şäheriniň adminstratiw binasyny eýeländiklerini hem sözüne goşdy.
"Biz wandallar däl"
«Azatlyk» partiýasynyň agzasy Ýuriý Lewçenko hem märekäniň öňünde çykyş etdi:
"Biz bu işi biraz ýylynmak, hajathanany ulanmak we biraz dynç almak üçin etdik. Biz wandallar däl. Girelge zalyndan we birinji gatdaky koridorlardan başga, biz ol ýerde hiç ýere girmeýäris."
Kiýew protestleri
Tiahnibok öz çykyşynda bütin ýurt boýunça iş taşlaýyşa çagyrdy we meýdançadaky demonstrasiýaçylardan öz talaplary ýerine ýetirilýänçe hiç ýere gitmezligi sorady.
Ozalky içeri işler ministri, indi oppozisiýadaky “Üçünji Ukraina respublikasynyň” başlygy Ýuriý Lýutsenko mähellä elini salgap: «Bu eýýäm bir ýygnak ýa-da hereket däl. Bu bir rewolýusiýa» diýdi.
Agyr agramda boks çempiony bolan we «Udar» partiýasynyň lideri Witiliý Kliçko hem mähellä ýüzlenip çykyş etdi we olaryň hiç bir prowakasiýa aldanmazlygyny haýyş etdi.
Oppozisiýa öz aralaryna sümüp, zorlukly hereketlere başlajak bolýan toparlaryň bardygyny aýdýar.
Demonstrantlar bilen polisiýa prezident binasynyň ýanynda gysga wagtlyk çaknyşdylar.
Buldozerli synanyşyk
Protestçiler barrikadany buldozerli böwüsmäge synanýar. 1-nji dekabr, 2013.
Bir toparyň bu ýere buldozerli gelip, binalaryň töweregindäki barrikadalaryň üstünden sürmekçi bolandygy barada hem habarlar bar. Azatlyk radiosynyň Ukrain gullugynyň maglumatyna görä, protestçiler ol traktory togtadypdyrlar.
Hromadske.tv prezident binasynyň ýanyndaky protesti göni efirde alyp görkezýärdi we ol buldozeri hem polisiýanyň barrikadasynyň golaýyndaky demonstrasiýaçylary, protestçileri nyşana alyp zyňylýan gulak gapyjy granatlary, pürkülýän göz ýaşardyjy gazlary görkezdi.
Gapma-garşylyk garaňky gatlyşýança dowam etdi.
Orsýetiň ITAR-TASS habar gullugy demonstrasiýaçylaryň bir toparynyň Kiýewdäki Profsoýuzlar öýüni ele geçirendiklerini habar berdi.
Ýekşenbe güni Ukrainanyň beýleki şäherlerinde hem protestleriň bolandygy habar berildi.
Ukraina, Lutsk protestleri, 1-nji dekabr, 2013.
Ukrainynyň prezidenti Wiktor Ýanukowiçiň ýurduň howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, içeri işler ministri, Kiýew şäher adminstarsiýasynyň başlygy we beýleki resmiler bilen Kiýewiň daşyndaky jaýynda gyssagly duşuşyk geçirendigi aýdylýar.
Demonstrantlar hökümetiň Ýewropa Bileleşigi bilen gol çekilmeli şertnamany togtatmak baradaky karary sebäpli gazaba çykdylar. Bu şertnama Ukrainanyň Ýewropa bilen gatnaşyklaryny güýçlendirjekdi. Hökümet bu karara Orsýet bilen gowy gatnaşykda bolmak üçin gelendir diýip hasaplanýar.


text:
Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow ýurduň Garaşsyzlygynyň 23 ýyllygy mynasybetli tussaglaryň günäsini geçmek baradaky karara gol çekdi.
Türkmenistanda döwlet derejesinde bellenilýän käbir baýramçylyklara gabatlap yglan edilýän günä geçişliklerde türkmen türmelerinde saklanylýan käbir daşary ýurt raýatlary hem azatlyga goýberilýär.
Bu çäräniň yglan edilmegi bilen, Owganystanyň Farýab welaýatynda ýaşaýan Öwezdurdy Hajy aga öz oglunyň Türkmenistanyň türmelerinde eýýäm dokuz ýyla golaý wagt bäri saklanylýandygyny aýdyp, onuň azatlyga goýberilmegine garaşýandygy barada Azatlyk Radiosynyň Kabuldaky habarçysy Şamerdanguly Myrada gürrüň berdi. Söhbetdeşligi aşakdaky düwmä basyp diňläp bilersiňiz.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin 2014-nji ýylyň gyşky olimpiýa oýunlarynyň geçiriljek ýeri bolan Soçi şäherinde demonstrasiýalaryň geçirilmegine gadagançylyklary gowşatdy. Olimpiada 7-nji fewralda geçiriler.
Kremliň çykaran permanynda Soçide Olimpiada degişli bolmadyk “ýygnanyşyklaryň, ýörişleriň, demonstrasiýalaryň, marşlaryň we piketleriň” şäheriň administrasiýasynyň we Içeri işler ministrliginiň ýerli resmileriniň rugsady bilen geçirilip bilinjekdigi aýdylýar.
2013-nji ýylyň awgust aýynda çykarylan öňki permanda Soçide islendik ýörişleriň we protest çykyşlarynyň geçirilmegi gadagan edilipdi. Adam hukuklaryny goraýjy toparlar şeýle çäklendirmeleriň konstitusiýa ters gelýändigini aýdypdylar.
Orsýetiň hökümeti seksual azlyklaryň arasynda “geý propagandasyny” gadagan edýän kanun üçin halkara derejesinde tankyt edildi, käbirler bu kanun sebäpli Soçidäki Olimpiadany boýkot etmäge çagyrdylar.


text:
Hormatly lukman! Men yaňy 17 ýaşymda. Meniň ýüzume eýýämden tüý çykyp başlady. Bu tüýler näme üçin ir çykýarka? Belki men nädogry iýmitlenýändirin ýa-da nädogry hereketler edýändirin? Tüýleri şu wagtdan syryp başlasam bolarmy?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Ýüzüňizdäki tüýler oglanlarda 14-15 ýaşa gabat gelýän ikilenji jynsy alamatyň biri bolup durýar. Şol döwür hemme oglanlar sakgalyň nädip we näme üçin ösýäni barada gyzyklanyp başlaýarlar. Ýüzüňizdäki tüýler ýüzüň derisini daşky gurşawyň ýaramaz täsirlerinden, sowuk howadan goraýar. Lukmançylyk nukdaý nazaryndan, sakgalyň emele gelmegi we ösüp başlamagy göniden-göni erkeklik gormony testosterony bölüp çykarýan mäzleriň işjeňliginiň 14-15 ýaşda has artýandygyna bagly. Bu gormonlar oglanjyklary ýetişen ýigitlere öwrüp başlaýar. Bu döwürde diňe ýüzüňdäki tüýler däl, eýsem tutuş bedendäki tüýler ösüp başlaýar. Şundan daşary tüýleriň ösmegini adrenalin gormony hem güýçlendirýär. Adrenalin bedendäki ähli hadysalary çaltlaşdyrmaga ukyby bar. Haçanda sakgalyň ösüşinde näsazlyk duýsaňyz, Siz endokrinolog we dermatolog lukmana ýüz tutup bilersiňiz.
Sakgalyň ösüş tizligi her adamda üýtgeşikdir. Şonuň üçin Size sakgalyňyz durmuşda päsgel bermejek bolsa onda syrmasaňyzam bolýar. Ýöne syranyňyz bilen hem hiç hilli zyýan ýetirmersiňiz. Siz eýýäm 17 ýaşyňyzda. Käbir oglanlar 12-14 ýaşdan murtlaryny we sakgallaryny syrýarlar. Bu ýagdaýa hem ýokarda aýdyp geçilen gormonlar we genetiki nesil yzarlaýjylyk sebäp bolup durýar.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Sişenbe güni BMG-niň Adam hukuklary baradaky Geňeşi Siriýadaky krizise bagyşlap ýörite maslahat geçirýär.
Bu maslahat Türkiýäniň, Kataryň, Kuweýtiň we Saud Arabystanynyň haýyşy boýunça gurnaldy.
Maslahatyň barşynda BMG-niň adam hukuklary boýunça komissary Nawi Pilleý Siriýada adam hukuklarynyň bozulmalarynyň we gumanitar krizisiň kem-kem çuňlaşýandygyny nygtap, ýurduň hökümetini garaşsyz halkara gözegçilerini hem-de gumanitar ýardam toparlaryny bu ýurda goýbermeklige çagyrdy.
Siriýanyň delegasiýasy bu maslahaty “netijesiz” diýip atlandyryp, onuň zalyny terk etdi.
Sişenbe güni 47 agza ýurtdan durýan BMG-niň Adam hukuklary baradaky Geňeşi Siriýanyň režiminiň syýasatyny ýazgaryjy ýörite rezolýusiýanyň taslamasyny kabul etmegi mümkin diýlip garaşylýar.


text:
6-njy ýanwarda Owganystanyň prezidenti Aşraf Ganiniň döwlet başyndaky ilkinji 100 günlük prezidentlik möhleti doldy. Şol bir wagtda-da Gani henizem täze Ministrler Kabinetini düzmek ugrunda özüniň bütewülik hökümetiniň ýerine ýetiriji ýolbaşçysy Abdyllah Abdyllah bilen göreşip gelýär.
Hökümetdäki ýokary wezipeleriň üstünde barýan jedeller Ganiniň saýlawlaryň yzysüre öňe sürlen galplykdaky aýyplamalar zerarly dörän dawalardan çykalga tapmak ugrundaky tagallalarynyň häkimiýeti paýlaşmak boýunça geçen ýylyň sentýabrynda gelnen ylalaşyklary durmuşa geçirmekde kynçylyklara uçrandygyny görkezdi.
Şol ylalaşyk graždanlyk urşunyň öňüni almak maksadyna gönükdirilipdi, emma hökümeti düzmek meselesinde dörän häzirki çykgynsyzlyk “Talybanyň” gozgalaňlaryny hasam güýçlendirmek howpuny artdyrýar.
“Talyban” ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky halkara harby goşunlarynyň aglaba böleginiň ýurtdan çykarylmagynyň we howpsuzlyk jogapkärçiliginiň owgan goşunlaryna tabşyrylmagynyň yzysüre öz hüjümlerini hasam güýçlendirdi.
Owganystanda 140 müň adamlyk halkara goşunlaryna derek “aýgytly goldaw” atly täze iki ýyllyk missiýanyň çäginde häzirki wagtda 13 müň adamdan ybarat daşary ýurt harbylary galýar.
Aşraf Ghani 4-nji ýanwarda eden çykyşynda ABŞ-nyň goşunlarynyň Owganystanda galmagyna degişli möhlete Waşingtonyň gaýtadan “seredip” biljekdigini aýtdy.
5-nji ýanwarda Pentagon agzalan wagt möhleti bilen bagly planlaryň üýtgedilmändigini aýtdy.
Ak tamyň metbugat sekretary Josh Earnest Owganystanyň prezidenti Aşraf Ganiniň ABŞ-nyň Owganystanda öz harbylarynyň ýurtdan çykmagyna degişli möhlete “gaýtadan seretmek” meselesi barada aýdanlaryna jogap hökmünde 5-nji ýanwarda Waşingtonda žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda şeýle diýdi:
“ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamanyň biziň Owganystandaky strategiýamyz babatynda açyk malim edişine görä, ýylyň aýagyndan soň, biziň ýagdaýymyz ABŞ-nyň harbylary üçin Owganystandaky söweş missiýasynyň tamamlanmagyndan ybarat. Indi öz ýurdunyň howpsuzlygy üçin owganystanlylaryň özleri jogapkär” diýip, Ak tamyň metbugat sekretary aýtdy.
Kabul soňky hepdelerde köp sanly hüjümleriň nyşanyna öwrüldi. ”Talyban” hökümet, harby we daşary ýurt edaralaryna hüjüm etdi. Owgan goşunyna garşy hem heläkçilikli hüjümler amala aşyryldy.


text:
Germaniýanyň daşary işler ministri Guido Westerwelle Türkiýäni Ýewropa Bileleşigine agza edip almak baradaky gepleşikleriň täzeden başlanmagyna çagyryş etdi.
Westerwelle bu barada Berlinde Türkiýäniň täze ilçihanasynyň açylyş dabarasynda çykyş etdi. Ol resmi çäräniň dowamynda, gepleşiklerdäki “täze başlangyjyň” geljek ýylda amala aşjakdygyna umyt edýändigini aýtdy.
Westerwelle sişenbe güni geçirilen çärede: “Germaniýa bilen Türkiýe möhüm söwda hyzmatdaşlarydyr. Germaniýada türk asylly üç milliona golaý adam ýaşaýar. Olaryň aglabasy Germaniýanyň raýatlary. Olar biziň medeniýetimizi baýlaşdyrýarlar. Olar biziň jemgyýetimiziň bir bölegidir” diýip, çykyş etdi.
Sişenbe güni geçirilen çärä Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Erdogan hem gatnaşdy. Onuň çarşenbe güni Germaniýanyň kansleri Angela Merkel bilen gepleşikleri geçirmegine garaşylýar.
Markel we onuň partiýasy Türkiýä Bileleşigiň doly agzalagynyň berilmegine garşy çykýarlar. Şol bir wagtyň özünde, Germaniýanyň daşary işler ministri munuň amala aşmagyny goldaýar.
Türkiýäniň Ýewropa Bileleşiginiň agzalygyna alynmak baradaky gepleşikler 2005-nji ýylda başlanypdy. Emma muňa Germaniýanyň we Fransiýanyň garşy çykmagy, şeýle-de Ankaranyň Kipr adalary boýunça Gresiýa bilen dawalary bu ugurdaky tagallalary togtadypdy.


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow wagtal-wagtal öz çykyşlarynda soňky döwürde daşary ýurtdan getirilýän gök önüme köp altyn puluň harçlanylýandygyny, ýerleriň şorlaşandygyny we ekerançylyk ýerlerinden alynýan hasylyň möçberiniň ýyl-ýyldan pese gaçýandygyny aýdýar.
Bu boýun alyşlaryň gapdalyndan, Türkmenistanda daýhanlaryň ýerden ýokary hasyl almagy üçin ähli şertleriň döredilýändigi barada aýdylýan sözler hem gaýtalanýar.
Eýsem, ýurtda daýhanlaryň kynçylyklary nämelerden ybarat?
Azatlyk Radiosynyň habarçysy Soltan Açylowa bu barada Ahal welaýatyndan kärendeçi Selim aga bilen söhbetdeş boldy.


text:
Çarşenbe güni, 24-nji oktýabrda Türkmenistanyň we Wýetnamyň futbol komandalarynyň arasynda ýaryş geçirildi. Bu duşuşyk 1:0 hasabynda türkmen komandasynyň peýdasyna tamamlandy. Wladimir Baýramowyň oýnuň 57-nji minudynda gol geçirmegi türkmen komandasynyň ýeňşini üpjün etdi.
”Wýetnam-Nýus” habar gullugynyň maglumatlaryna göra, Wýetnamyň komandasynyň tälimçisi Phan Thanh türkmen komandasynyň agressiw oýun stili zerarly Wýetnam komandasynyň oýunçylarynyň oýun meýdanynda özara aragatnaşyk gurup bilmänligini, şeýlelik-de Wýetnam komandasynyň ýeňlendigini aýdypdyr.
Eýsem, futbolda agressiw oýun diýmek näme, şeýle hem türkmen janköýerleri we professionallary Türkmenistanyň kommandasyna berlen bu häsiýetnama nähili garaýarlar? Bu soraglar bilen gyzyklanyp, Azatlyk Radiosy käbir türkmenistanlylar bilen söhbetdeş boldy.
"Oýun düzgüne görä boldy"
Özüni Baýram diýip tanadan 27 ýaşly futbol janköýeri türkmen we wýetnam komandalarynyň arasyndaky ýaryşlara tomaşa edipdir. Ol türkmen komandasynyň bu ýaryşda eden çykyşlaryna şeýle baha berdi: “Meniň pikirimçe, türkmen komandasy düzgüne laýyk oýnady.
Adat boýunça, Aziýa ýurtlarynda futbol oýunçylary bir-birine degmän oýnaýarlar. Mysal üçin, Ýewropa ýurtlarynda, mälim bolşy ýaly, ähli belli futbol ligalarynda oýunçylar biri-birine degip, ýagny kontakt gurup oýnaýarlar. Futbol kontakt edilýän oýun”.
"Agressiw oýnadylar"
Häzirki wagtda Gyrgyzystandaky göreşijilere tälim berýän Azat Baýramyň aýdanlaryna garşy türkmen komandalarynyň kähalatlarda, hakykatdanam, agressiw oýnaýandyklaryny aýdyp, ol şaýat bolan wakalaryndan mysal getirdi.
“Meniň pikirimçe, futbolçylaryň beýle ýagdaýa örän öwrenişen bolmaklary mümkin. Sebäbi stadionlara oýunlara tomaşa etmäge gidenimizde sudýalar köp ýagdaýlarda biziňkileriň jerimelerini görmezlige salýardylar. Olar göz-görtele ýalňyşlyklar bolsa-da, hiç zat etmediler.
Oýunçylar muňa öwrenişen bolsalar gerek. Mysal üçin, 2002-nji ýa-da 2003-nji ýylda Türkmenbaşynyň kubogy üçin ýaryşyň finalynda ”Dnepr” komandasy bilen oýunda türkmenler utulyp barýardylar. Onsoň çyrany öçürdiler. Ondan öňem birnäçe gezek türkmenleriň ullakan ýalňyşlyklaryny hasap etmediler “ diýip, Azat aýtdy.
"Agressiwlik" näme?
Mundan başga-da türkmenistanly tälimçi Azat, futbolda agressiw oýnamaklyk näme diýen soraga, ýykmak, çekmek, badak atmak, we kakmak diýip jogap berdi. Azadyň pikiriçe, türkmen komandalary, Orsýet ýaly ýurtlaryň komandalary bilen deňeşdirilende hem gaty agressiw oýnaýarlar.
Ol onuň sebäplerini şeýle diýip düşündirdi: “Esasy sebäbi Türkmenistanda geçýän oýunlarda türkmenler eden-etdilikli oýnadýarlar. Sebäbi eminlik edýän sudýalaram öz ýerlerini bilmeli, meniň pikirimçe ”.
Göreş boýunça öňki trener we häzirki wagtda Türkiýede ýaşaýan Ali Agaýew futbolda ýüze çykýan aggressiýanyň sebäplerini we olaryň nädip öňüni alyp boljakdygy barada Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi: “Topy alyp bilmedik ýa-da öňünde ullakan bir böwet bolan wagty oýunçynyň nerwisi oýnaýar. Şonuň üçin türgenleşige başlamazdan ozal trener, [sportsmenlere] sylaşyk, sportda hemişe agzybirlik we özara düşünişmek [ zerur diýip düşündirmeli] ”.
Agaýewden tapawutlylykda futbol janköýeri Baýram bolsa sportuň esasanam türkmen futbolynyň has çekeleşikli geçirilýändigini aýdyp, ol Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde bu ýagdaýa oňyn baha berdi: “Soňky döwürlerde Türkmenistanda futboly has çekeleşikli oýnap başladylar, meniň pikirimçe, bu biziň ýurdumyzyň bähbidi üçin gowy, türkmen komandalarynyň üstünlikleri göz-görtele görnüp dur”.


text:
Şu hepdäniň başynda ”Eurasia.net” web saýtynda Pentagonyň Owganystandaky operasiýalary üçin ýükleri daşamaga 2012-nji maliýe ýylynda (ABŞ-da maliýe ýyly 1-nji oktýabr we soňky ýylyň 30-njy sentýabry aralygy öz içine alýar - red.) Merkezi Aziýa ýurtlaryna harçlan pullary barada maglumat ýerleşdirildi
.
Joşua Kuçeranyň taýýarlan makalasyndan mälim bolşy ýaly, 2012-nji maliýe ýylynda ABŞ Merkezi Aziýa ýurtlaryna 1.3 milliard dollar sowupdyr. Bu görkeziji 2011-nji ýyldakydan ýedi esse köpdür.
Pentagonyň Türkmenistana sowan pullary Merkezi Aziýanyň beýleki dört döwletiniň ählisiniň jeminden hem artyk.
Eger sanlardan çen tutulsa, 2012-nji maliýe ýylynda ABŞ:
Gazagystana: 137.3 million dollar;
Gyrgyzystana: 218.1 million dollar;
Täjigistana: 11.7 million dollar;
Özbegistana: 105.9 million dollar;
Türkmenistana hem: 820.5 million dollar sowupdyr.
Azatlyk Radiosy bu sanlar bilen gyzyklanyp, makalanyň awtory Joşua Kuçera bilen ýörite söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Joşua, eger-de sanlardan çen tutulsa, onda Merkezi Aziýanyň beýleki ýurtlary bilen deňeşdirilende Türkmenistana has köp pul sowulypdyr. Has dogrusy, beýleki dört ýurduňky goşulanda-da Türkmenistana sowulan pullar ondan köp bolup çykýar. Bu sizi geň galdyrdymy?
Joşua Kuçera:
Hawa, bu meni geň galdyrdy. Meniň pikirimçe, ABŞ-nyň we NATO-nyň Owganystandaky güýçleri üçin ýag-ýangyç serişdeleriniň aglabasynyň Türkmenistandan alynýandygy onsuz hem mälimdi.
Ýöne bu sanlar, ýagny bir ýylyň dowamynda [Türkmenistana] 1 milliarda golaý dollaryň sowulmagy meni diýseň geň galdyrdy.
Azatlyk Radiosy: Bu sanlar diňe bir ýylda, ýagny 2012-nji maliýe ýylynda sowulan pullary görkezýär, dogry dälmi?
Joşua Kuçera:
Hawa. Bu sanlar 2012-nji maliýe ýylynda harçlanan pullary görkezýär.
Azatlyk Radiosy: Sizde bu görkezijileriň geçen ýyl nähili bolandygy barada maglumat barmy?
Joşua Kuçera:
Meniň çeşmäm, geçen ýylky bilen deňeşdirilende, häzirki görkezijileriň Merkezi Aziýanyň ähli ýurtlary üçin 700% ýokarydygyny aýtdy. Ýagny, 2011-nji maliýe ýyly bilen deňeşdirilende 2012-nji maliýe ýylynda bu sebite ýedi esse köp pul sowulypdyr.
Men her bir döwlet bilen aýratynlykda gyzyklanmasam-da, 2012-nji maliýe ýylynda soňky ýyl bilen deňeşdirilende has köp pul serişdeleriniň sowulandygyny aýdyp bilerin. Olar geljek ýylda pul serişdeleriniň ýene az-kem artdyryljakdygyny aýtdylar. Garaz, olar 2013-nji maliýe ýylynda hem häzirki görkezijileriň belli bir derejede saklanjakdygyny çaklaýarlar.
Azatlyk Radiosy: 820 milliondan gowrak dollar nirä gitdi? Ýagny, siz öz maglumatlaryňyzda munuň aglabasynyň ýag-ýangyç serişdelerine, agyz we miwe suwlaryna, şeýle-de käbir beýleki harytlara harçlanandygyny ýazýarsyňyz. Bular hökümete tölendimi ýa-da şahsy pudaga? Sizde bu barada maglumat barmy?
Joşua Kuçera:
Elbetde, men olardan anyk maglumatlary almaga synanyşdym, emma olar açyk bir zat aýtmadylar. Ýöne edil meniň özüm-ä bu pullaryň hemmesi diýen ýaly ýag-ýangyç serişdeleri üçin sowulandyr diýip çaklaýaryn. Şol bir wagtda-da, meniň çakymça, azyk önümleriniň aglabasy Özbegistandan, ofis we arassalaýyş serişdeleriniň köpüsi hem Gazagystandan getirilýär.
Azatlyk Radiosy: Ýaňky soragymyza dolanyp gelsek, bu pullar hökümete gidýärmi?
Joşua Kuçera:
Men Türkmenistanda ýag-ýangyjy kimiň satýanyny bilemok. Ýöne, elbetde, munuň hökmany ýagdaýda hökümet bilen ilteşigi bardyr.
Azatlyk Radiosy: Joşua, siziň ýaňky belläp geçişiňiz ýaly, bular uly pul. Bu iki ýurduň özara gatnaşyklary barada bize nämedir bir zady aýdyp bilermi? Ýagny, ykdysady bähbitleriň aňyrsynda syýasy matlaplar hem bolup bilermi?
Joşua Kuçera:
Bilýäňizmi, ofis serişdeleri, azyk önümleri barada aýdylanda, bularyň aglabasynyň şahsy pudakdan alynanýan bolmagy mümkin. Emma uly möçberdäki ýag-ýangyç barada gürrüň edilende, onda hökmany ýagdaýda türkmen hökümetiniň golastyndaky edaralary iş alyp barýar. Onsoň hökümet bilen gowy syýasy gatnaşyklary-da saklamaly bolýar.
Elbetde, ABŞ üçin Owganystandaky operasiýalara gerekli ýag-ýangyjyň yzygiderli ýagdaýda, hiç hili bökdençsiz gelmegi juda möhüm. Bu işiň kadaly dowam etmegi üçin-de [ABŞ] türkmen hökümeti bilen gowy gatnaşyklary saklamaly bolýar.


text:
Gazagystanyň prezidenti Nursultan Nazarbaýew 29-njy aprelde bäşinji möhlet prezidentlige kasam kabul etdi. Bu çäre halkara gözegçileri tarapyndan tankyt edilen saýlawlarda Nazarbaýew ýeňiş gazanandan üç gün soň geçirildi.
74 ýaşly Nazarbaýew Astanada ýerleşýän Garaşsyzlyk kögünde Gazagystanyň konstitusiýasynyň üstüne sag elini goýup, prezidentlik wezipesine kasam kabul etdi.
Ol Gazagystanyň öz daşary syýasatynda deňagramlylygy saklamagy dowam etdirjekdigini aýtdy.
“Biz öz strategik taýdan ähmiýetli hyzmatdaşlarymyz bilen gatnaşyklarymyzy ösdürmegi dowam etdireris” diýip, Nazarbaýew Russiýanyň, Hytaý halk respublikasynyň, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň, Ýewropa Bileleşiginiň we yslam dünýäsiniň atlaryny agzap geçdi.
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň gözegçileri gazak saýlawlarynda “ynamdar oppozisiýanyň” ýetmezçilik edendigini aýtdy.


text:
Fransiýa, Britaniýa we ABŞ BMG-niň Siriýanyň himiki ýaraglaryny ýok etmek boýunça rezolýusiýasynyň berk we täsirli bolmagyny we onuň ýerine ýetirilmeginiň çäkli möhletiniň kesgitlenmegini gazanmak boýunça özara ylalaşdylar.
Fransiýanyň prezidenti Fransua Hollandyň edarasynyň maglumatyna görä, BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň rezolýusiýasynyň taslamasy boýunça ylalaşyga Fransiýanyň daşary işler ministri Laurent Fabiusyň ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerriniň we Britaniýanyň daşary işler ministri William Heýgiň duşenbe güni Parižde geçiren duşuşygynda gelnipdir.
Gelnen ylalaşyklar
Bu gepleşikleriň öňüsyrasynda ABŞ-nyň we Orsýetiň arasynda Siriýanyň himiki ýaraglaryna degişli we ABŞ-nyň Siriýanyň režiminiň desgalaryna garşy harby zarba urmagynyň öňüni almagy göz öňünde tutýan ylalaşyga hem gelnipdi.
Duşenbe günki gepleşikler BMG-niň 21-nji awgustda Damaskyň golaýynda bolan himiki hüjümler boýunça beriljek hasabatyň öňüsyrasynda geçirildi.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama şol hüjümleriň Başar al-Assadyň režimi tarapyndan amala aşyrylandygyny subut edýän maglumatlaryň Waşingtonda bardygyny mälim etdi. ABŞ şol hüjümlerde 1400 adamyň, şol sanda 400 çaganyň heläk bolandygyny aýdýar.
Fransua Hollandyň gepleşikleriň öň ýanynda aýtmagyna görä, Damaskyň himiki ýaraglarynyň ýok edilmeginiň detallaryna degişli rezolýusiýa boýunça BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde şu hepdäniň aýagyna çenli ses berişlik geçirilmeli.
Şeýle-de, Holland Siriýanyň prezidenti Başar al-Assada garşy harby zarbalar meselesiniň ABŞ bilen Orsýetiň arasynda gelnen ylalaşykda göz öňünde tutulýan şertleriniň berjaý edilmegine güwä geçmek üçin gün tertibinde saklanmalydygyny nygtady. Bu ylalaşyga geçen şenbe güni ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerriniň we Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrowyň arasynda gelnipdi.
Holland ylalaşygyň möhüm ädimdigini emma meseledäki soňky nokat däldigini belledi.
Bu çäkli ylalaşyk Damaskyň 22-nji sentýabra çenli himiki ýaraglaryň ählisiniň sanawyny bermegini talap edýär.
BMG-niň hasabaty
Galyberse-de, Damaskyň noýabr aýyna çenli halkara inspektorlaryna Siriýada barlag geçirmäge rugsat bermelidigi we 2014-nji ýylyň ortalaryna çenli Siriýanyň režiminiň ähli himiki ýaraglarynyň ýok edilmelidigi aýdylýar.
Duşenbe güni BMG şwesiýaly bilermen Ake Sellströmiň ýolbaşçylygyndaky öz himiki ýaraglar boýunça inspektorlar toparynyň 21-nji awgust wakalary boýunça uzak garaşylan hasabaty berendigini mälim etdi.
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-Moonyň duşenbe güni agşam Howpsuzlyk Geňeşine bu hasabatyň mazmuny barada habar bermegine garaşylýar.
Ban Ki-Moon geçen anna güni eden çykyşynda hasabatyň “haýran galdyryjy” bolmagyna garaşýandygyny aýan edipdi. Barlag geçiren inspektorlar toparyna ulanylan himiki ýaraglaryň görnüşlerini anyklamaga ygtyýar berildi. Emma Siriýadaky himiki hüjümlere kimiň günäkärdigini anyklamak bu toparyň wezipesine girmeýär.
BMG-niň inspektorlarynyň hasabaty olaryň Siriýada toplan we düzümini barlan toprakdan hem däriden ybarat materiallaryna esaslanýar.


text:
Radionyň ýerli habarçysynyň Aşgabatdan beren maglumatyna görä, paýtagtyň býujet edaralarynda işleýän ýaşaýjylaryň ählisine 2009-njy ýylyň 31-nji dekabrynda gije sagat 21.00-de Bitaraplyk binasynyň öňüne ýygnanyşmaklyk barada görkezme berlipdir.
Maglumata görä, şol gün, ýagny 2009-njy ýyldan 2010-njy ýyla geçilýän gije şäherdäki baş arçanyň öňünde baýramçylyk çäresi geçiriler.
Soňky yyllar paýtagtdaky baş arçanyň öňünde gurnalýan dabara adamlaryň zorluk bilen gatnaşdyrylyandygyny we munuň bolsa köplerde nägilelik döredýändigini ýerli habarçimyz habar berýär.
Paýtagtyň baş arçasynyň öňünde geçirilýän Täze ýyl dabarasyna Aşgabadyň edara-kärhanalarynyň işgärleri, mugallymlary, mekdep okuwçylary, talyplary, medeniýet we sungat işgärleri gatnaşdyrylýar diýip, habarçymyz belleýär.
Maglumatda şol günki şowhuna barmadyk paýtagtlylara ýowuz daralýandygy we hatda adamlaryň işden kowulýan halatlarynyň-da bolýandygy aýdylýar.


text:
Birleşen Ştatlaryň dynç alşa çykýan kongresmeni Azerbaýjanyň hökümeti tarapyndan maliýeleşdirilýän we soňky ýyllarda Waşingtonda wagyzçylyk işlerini güýçlendiren topar bilen iş barada gepleşýär.
«Sunlight Foundation», hökümetde aýdyňlyk we hasabatlylyk barada çykyş edýän amerikan jemgyýetçilik guramasynyň maglumatyna görä, wirjinialy demokrat Jim Moran AFAZ, ýagny Azerbaýjanyň dostlary assambleýasy bilen iş gepleşiklerini alyp barýar.
AFAZ umuman alnanda Azerbaýjanyň döwlet eýeçiligindäki nebit kompaniýasy tarapyndan maliýeleşdirilýär.
Azerbaýjan soňky wagtlarda günbatar resmileriniň we adam hukuklary toparlarynyň tankytlarynyň ýokarlanmagy bilen özüniň ABŞ wagyzçylyk işlerini güýçlendirdi.
Azerbaýjan şu ýyl birnäçe tanymal hukuk goraýjyny we žurnalisti tussag etdi we bu ýanamalaryň esasan syýasy sebäplidigi öňe sürülýär.


text:
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin 24-nji noýabrda Su-24 söweş uçary türk-siriýa serhedinde urlup ýykylandan soň atylyp öldürilen rus piloty Oleg Peşkowa Orsýetiň Gahrymany diýen ady berdi.
Bu habar Kremliň websaýtynda ýerleşdirildi. Habarda gahrymanlygyň näme üçin berlendigi aýdylmaýar.
Şeýle-de, Siriýada gözleg operasiýasy mahalynda öldürilen deňizçi esger Aleksandr Posiniçe Edermenlik medalynyň berlendigi aýdylýar.
Türk harby uçary tarapyndan urlup ýykylan Su-24 uçarynyň aman galan nawigatory Konstantin Murahtin hem Edermenlik medaly bilen sylaglandy.


text:
Daşyndan göräýmäge, Dmitriý Medwedewiň Türkmenistana sapary örän bir asuda, ýagdan gyl sogrulan ýaly geçene meňzeýär. Ýöne käbir alamatlardan onuň iki tarap üçinem öz maksatlaryna we bähbitlerine aýak diräni üçin, diýseň dartgynly geçendigini çaklamak mümkin. Anyk dokumentlere, şertnamalara, ylalaşyklara gol çekilmedi. Diýmek, bu sapar galapyn göz üçin geçirilen sapar bolup çykýar.
Orsýetiň prezidentiniň ýurda gelmegini Aşgabat täze tipli gatnaşyklary ýola goýmakda Moskwanyň öňünde baş şertlerini ýatlatmak üçin ulandy. Ýurduň ähli ideologik serişdeleri şol şertleri biragyzdan bilen doga ýaly gaýtaladylar.Deňhukuklylyk nygtalýar
Telewizoryň ekranlarynda, gazetleriň sahypalarynda “deňhukukly, özara bähbitli, özara bähbitleriň deňagramlylygy prinsipleri” barasynda öwran-öwran tekrarlanýar. Türkmenistanyň köpçülikleýin habar serişdeleriniň ählisiniň Orsýet prezidentiniň sapary baradaky habarlarynda “birek-biregiň bähbitlerini hasaba almak bilen özara hormat goýmak” we ýene-de bir gezek deňhukuklylyk nygtalýar.
Başgaça aýdylanda, Aşgabat mundan öňki doly monopolistiň öňündäki boýunegijiligi bilen türkmen tarapynyň mundan beýläk ylalaşmajakdygyny açyk duýdurýar. Hatda Dmitriý Medwedewe gelen güni agşam deňziň kenaryndaky “Awaza” kurort zolagynda görkezilen golografik tomaşa-da idelogiýa tarapyndan ölçelip-biçilen balans esasynda taýýarlanypdyr. Suwuň ýüzünde peýda bolan ekranda Orsýetiň döwlet simwollary görkezildi, şonuň bilen birlikde Türkmenistanyň nyşanlary ýanaşyk goýuldy.
Suw çüwdürimlerinde Puşkiniň şekili görünýär, onuň ýanynda Magtymguly bar. Moskwanyň Kremli bilen Aşgabatdaky prezident köşgi ýanaşyk peýda bolýar. Eger deňlik bolmaly bolsa, şol şekillerde ol özüni doly görkezýär. Türkmen tarapy gatnaşyklarda deňhukuklylyk ideýasyny iki ýurduň arasynda birek-biregiň bähbitlerini göz öňünde tutup berkidýär.Orsýet üçin ýakymsyz pursat
Häzirki emele gelen ýagdaýda Moskwa Aşgabadyň çagyryşlaryny äsgermezlik edip biljek däl. Heniz soňky söz aýdylmadygam bolsa, Orsýet Türkmenistanyň öňe sürýän talaplaryny hasaba alman, durup bilmese gerek. Imperiýanyň düzümindäki regionlaryň ählisiniň Moskwa tabynlyk däbi asyrlaryň dowamynda kemala gelipdi, pugtalanypdy.
Görnüşine görä, Hytaý, Eýran ýaly energetik ýaranlara eýe bolandygyna, geljekde olaryň hataryna Hindistanyň we Ýewropanyň goşulmagynyň mümkindigine, bu işleriň garaşsyzlyga doly kepildigine türkmen ýolbaşçylary düşünýärler.
Orsýet bolsa Türkmenistana we tutuş Merkezi Aziýa ýurtlaryna ýitiren täsir guralyny tapmagyň ýollaryny gözlemesini dowam etdirer. Şol gözlegleriň bolmagy mümkin ugurlarynyň biri – regiondaky goňşy ýurtlaryň özara oňşuksyzlygyny ulanmak bolar.
Orsýet üçin bu meselede iň bir ýakymsyz pursatlaryň biri – Türkmenistan bilen Özbegistanyň biri-birine güýçli ýakynlaşyp başlamasydyr. Ýakynda Özbegistanyň prezidentiniň Aşgabada sapary şol ýakynlaşma aýdyň şaýatlyk etdi. Moskwanyň elinde galan ýene bir ätiýaç wariant –Türkmenistan bilen Azerbaýjanyň arasyndaky ýönekeý bolmadyk gatnaşyklardyr.Dile çolandy
Aradaky dartgynlylygy mümkin boldugyça saklap galmak, Hazar deňziniň meseleleri, “Nabukko” proýekti boýunça ylalaşyk gazanmaklaryna ýol bermezlik üçin ors diplomatiýasynyň her zat etmeginiň mümkindigine Aşgabatda düşünmän duran däldirler. Çünki şol gaz turbasy Orsýetden sowlup geçip, Ýewropa türkmen gazyny akdyrmaly.
Orsýet delegasiýasynyň agzalarynyň biri - wise-premýer Igor Seçin “Nabukko” proýektiniň geljeginiň ýokdugyny gypynç etmän, dile çolady. Başgaça aýdylanda, Orsýet türkmen ýolbaşçylarynyň pozisiýasyna garşy durmaga açyk girişýär. Indi gep Moskwanyň öz maksadyna ýetmegi üçin haýsy usullary we abzallary herekete girizjeginde.
Aşgabat öz pozisiýasyny elden berýänliginiň haýsydyr bir alamatyny görkezenok, munuňam üstesine Orsýet satyn alýan gazynyň möçberini artdyrmagy planlaşdyrmaýar. Owgan ugram Türkmenistan üçin ondan howpsuz däl. Ol gös-göni howpsuzlyk meseleleri bilen bagly, hut şu meselelerde Orsýet ýene-de öňki monopoliýalaýyn artykmaçlygyny yzyna gaýdyp almaga bil baglap biler.
Eger Owganystanda ýagdaý kontroldan çyksa, regiondaky harby bulaşyklygyň ilkinji pidalarynyň biri Türkmenistan bolmagy mümkin, şonda Aşgabat kömek sorap, Moskwa ýüz tutmaga mejbur bolar. Taryhy tejribä görä, kömek soralmasa-da, Moskwa wakalara goşulyşyp biler. Orsýet ugry Türkmenistan üçin öňem rahat bolmandy, diýmek, geljekde-de ol rahat bolar öýtmek hyýalbentlikdir.Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Bu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
NATO we Birleşen Ştatlar, birleşigiň Ýewropa giňemeginiň we ol ýerdäki artýan hereketleriniň Orsýete haýsydyr bir howp abandyrýandygy barada Moskwanyň täze howpsuzlyk doktrinasynda aýdylanlary ret etdiler.
“Biz NATO-nyň we onuň syýasatynyň Moskwa howp abandyrýandygy baradaky esassyz öňe sürmeleri çürt-kesik ret edýäris” diýip, 5-nji ýanwarda Demirgazyk Atlantik Howpsuzlyk Şertnamasynyň (NATO) metbugat wekili Oana Lungesçu aýtdy.
Şeýle-de, ol NATO-nyň Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin tarapyndan geçen hepde gol goýlan täze doktrinany heniz hem öwrenýändigini sözüniň üstüne goşdy. Gürrüňi edilýän doktrinada Orsýet NATO-ny halkara kanuny bozmakda we öz harby serişdelerini Orsýetiň serhetlerine ýakynlaşdyrmakda aýyplaýar.


text:
Pakistanyň goranmak ministry söweşijiler ok atyşygy bes etmek hakyndaky ylalaşygy bozsalar we olar bilen parahatçylyk gepleşikleri başa barmasa, ýurduň armiýasy pakistanly “Talyban” söweşijilerine garşy hüjümi başlatmaga taýýar diýdi.
“Reuters” habar gullugyna beren interwýusynda Hawaja Asif “Talybana” garşy operasiýalaryň şu aýda Pakistanyň demirgazyk-günbataryndaky tire-taýpalar regionynda başlap biljekdigi barada duýduryş berdi. Gürrüňi edilýän bu region Pakistanyň Owganystan bilen araçäginde ýerleşýär.
Asif “Talyban” hereketi bilen ok atyşlyk “doly” bes edilmese, söweşijiler bilen gepleşikleri geçirmegiň mümkin däldigini aýtdy.
Pakistanyň hökümeti bilen pakistanly “Talyban” hereketiniň arasynda ýakynda başlan gepleşikler ýurtda birnäçe ýyl bäri dowam edýän urşuň soňuna ýetmek maksady bilen başladylypdy. Şol uruşlarda müňlerçe adam ölüpdi.


text:
Paýtagtyň Çoganly posýologynyň daçalary eýýäm birnäçe aý bäri özboluşly gabawda. Ýatladyp geçsek, geçen ýylyň sentýabr-oktýabr aýlarynda paýtagtda pedofillik jenaýaty bilen bagly waka ýüze çykanda, daça eýelerine bu ýerde mekan tutan welaýatlylary üç günüň dowamynda öýden çykarmaly diýlen duýduryş berlipdi.
Şol döwürde-de Aşgabat-Daşoguz awtotrassasyndan bu daçalyga tarap barýan birnäçe köçeler gazylyp, olaryň öňi beklenipdi.
Şondan bäri bu daçalara diňe bir köçeden baryp bolýar. 12 kilometr diýlip atlandyrylýan menzildäki köçäniň daça melleklerine sowulýan ýerinde ýörite polisiýa gözegçilik posty we şlagbaum goýlupdyr.
Dokument barlagy
Bu ýere gatnaýan adamlaryň aýtmaklaryna görä, käwagt bu şlagbaumdan diňe öz daça mellegiň barlygy hakynda ýörite dokumentiňi görkezip, diňe şondan soň geçip bolýar.
“Bu hili ýagdaý köplenç halatda bir jenaýatçy gözlenende bolýar. Paýtagtda bir jenaýat bolsa, [onda], esasan, şu ýerlerden jenaýatçylar gözlenýär” diýip, Çoganly daçasynda daça ýer bölegi bolan ildeşimiz Geldi aga gürrüň berýär.
Çoganlynyň özünde hem häli-şindi dürli jenaýatçylyklaryň bolýandygyny hukukgoraýjy organlaryň käbir işgärleri gürrüň berýärler. Hukukgoraýjylardan efirde öz adynyň tutulmagyny islemedik bir işgär bu ýerde ölüm-ýitimli hadysalaryň-da az bolmaýandygyny aýdýar.
Onuň sözlerine görä, Çoganly daçalaryna barýan ýollaryň häzirki wagtda awtoulaglar üçin beklenmegi hem şolar ýaly jenaýatçylyklaryň öňüni almak üçin görülýän çäreleriň biri. Şeýle-de bu daçalara gözegçilik edýän polisisýa işgärleriniň hem sany artdyrylypdyr.
Edil Çoganly daçalaryndaky ýaly, paýtagtyň Şor posýologynyň golaýyndaky, il içinde Şor daçalary diýip atlandyrylýan raýonynda-da, berk çäreler görüldi. Bu raýona barýan köçeler beklenmese-de, geçen ýylyň 19-njy noýabrynda, posýolokda hasaba alynmadyk, ýazgy edilmedik welaýatdan gelen ýaşaýjylaryň hemmesiniň daça ýer böleklerinden üç günde çykarylmalydygy barada duýduryş berlipdi.
Şonda paýtagtdan çykylýan ýollar hem beklenip, tussag ýerinden gaçan jenaýatçy gözlendi. Jenaýatçy şol gün tutuldy we Şor daçalarynyň ýaşaýjylaryna ýaňky duýduryş berildi. Bu jenaýatçylygyň şol ýer bilen baglanşygynyň bardygy aýdyldy.
Şeýle-de geçen ýylyň oktýabr aýynda paýtagtyň Jennet bazarynyň töwereginde hem-de Berzeňňi raýonyndaky hususy ýaşaýyş jaýlarynda ýaşaýan welaýatlylaryň käbirleri kireýine ýaşaýan jaýlaryndan kowlupdylar. Olaryň käbirleriniň ýazgy boýunça öz ýaşaýan ýerlerine ugradylandygy aýdylýar.
Jenaýaçylygyň öňüni almak boýunça häkimiýetleriň alyp barýan bu işleriniň ählisi garaşsyzlyk döwründe welaýatlardan paýtagta işlemäge gelýän, emma paýtagtda we onuň töwereginde ýazgysy bolmadyk adamlaryň garşysyna girizilen çäreler.
Welaýatlardan gelen işçileriň käbirleriniň aýtmaklaryna görä, bu hili çäreler aram-aram gaýtalanyp durýan ýagdaý.
Welaýatlardan gelýänleriň kynçylygy
Şor obaçylygyndaky bir daçanyň ýaşaýjysy Osman bu barada şeýle diýýär: “Adatça, baýramçylyklaryň öň ýanynda ýazgysyz ýaşaýanlary saklap, sorag edýärdiler, käbirlerini bolsa ýazgy boýunça ýaşaýan ýerlerine ugradýardylar. Ýöne geçen ýyl şeýle çäreler has köp geçirildi”.
Daçalarda ýaşaýan ýazgysyz adamlaryň paýtagtdan kowulmaklarynyň sebäbini olaryň özleri häkimiýetleriň eden-etdiligi diýip düşündirýän bolsalar, bu daçalaryň hem-de olaryň golaýyndaky posýoloklaryň ýaşaýjylary şol daçalarda ýaşaýan, emma resmi ýazgysy ýok adamlaryň arasynda dürli jenaýatçylygyň köpelýändigi bilen düşündirýärler.
“Bu daçalar Aşgabadyň kriminal ýerleriniň biri. Kontrol pes bolansoň, bärde her hili adamlar ýaşaýar” diýip, Şor obasynyň ýaşaýjysy, 42 ýaşly Aman gürrüň berýär.


text:
Düýn Ugandanyň paýtagty Kampala şäherinde yzly-yzyna birnäçe bomba partlamasy amala aşyryldy.
Bu partlamalar, hususan-da, futbol boýunça dünýä ýaryşyny telewizor arkaly görkezýän iki sany restoranda amala aşyryldy.
Ýerli habar serişdeleri bu wakalarda azyndan 20 töweregi adamyň ölendigini habar berýärler. Maglumatda ölenleriň arasynda käbir daşary ýurtly raýatlaryň, şol sanda, bir amerikan raýatynyň hem bardygy aýdylýar.
Ugandanyň polisiýasy bu partlamalaryň düýbi Somaliýadaky yslamçy ekstremistik «Al-Şabab» topary tarapyndan gurnalan bolmagynyň mümkindigini öňe sürýär.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 15-nji ýanwarda geçirilen mejlisinde habar berlişi ýaly, häzirki gyş möwsüminde Türkmenistanda ak ekinlere ideg işleri agrotehniki kadalara laýyk derejede alnyp barylýar. Hususan-da, ösüş suwy tutulýar, mineral dökünler bilen iýmitlendirilýär we haşal otlara garşy göreş işleri dowam edýär
Gowaça ekişine taýýarlygyň çäklerinde ekerançylyk meýdanlarynda sürüm işleri alnyp barylýar. Toprak mineral dökünler bilen gurplandyrylýar hem-de ýerlerde tekizleýiş ileri geçirilýär. Şunuň bilen birlikde, tehnikalary we tohumlyk serişdeleri taýýarlamak işleri alnyp barylýar. Ýurdumyzyň ekinlere zyýan berijilere garşy göreşmek boýunça ýöriteleşdirilen biokärhanalaryň 379-synda degişli çäreler görülýär.
Şeýle hem Türkmenistanda gök we bakja önümlerini öndürmegiň möçberlerini artdyrmak maksady bilen köp sanly çäreler durmuşa geçirilýär. Ýurdumyzyň etraplarynda we daýhan birleşiklerinde degişli oba hojalyk ekinleri ekmäge niýetlenen ýerler kesgitlenildi we tehnikalary, tohum serişdelerini taýýarlamak işleri alnyp barylýar.


text:
Saud Arabystanynyň patşasy Abdylla dini alymlaryň täze açylan uniwersitetde erkeklere hem aýallara has köp gözegçilik etmegini talap eden baş ruhanyny işden aýyrdy.
Döwlet eýeçiligindäki SPA habarlar gullugy patşanyň Şeýh Saad al-Şisri dini alymlaryň ýokary geňeşiniň agzalygyndan boşadandygyny ýazýar.
Habarlar gullugy bu kararyň sebäbini görkezmeýär. Ýöne Şeýh Saad alymlar patşa Abdylla adyndaky ylym we tehnologiýa uniwersitetinde «ewolýusiýa» ýaly ýat idelogiýalaryň öňüni almak üçin okadylýan sapaklara berk gözegçilik etmeli dienden soň öz wezipesinden boşadyldy.


text:
Aşgabat, 5-nji ýanwar. «Türkmenportal».
5-nji ýanwarda Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň sergiler zalynda paýtagtymyzyň we welaýatlaryň Çagalar çeperçilik mekdepleriniň we Sungat mekdepleriniň okuwçylarynyň «Meniň Watanym - Türkmenistan» atly sergi-bäsleşigi açyldy.
Sergä 150-den gowrak işler hödürlenip, olarda türkmenistanlylaryň ýaş nesliniň daşky gurşawa we milli medeniýete näderejede söýgi bilen garaýandygy barada gürrüň berilýär.
Döredijilik bäsleşiginde birinji orny Aşgabat şäheriniň Abadan etrabynyň Çeperçilik mekdebiniň okuwçysy Ýazgeldi Ylýasow, ikinji orny Balkan welaýatynyň Hazar şäheriniň Çeperçilik mekdebiniň okuwçysy Fatima Akberowa bilen Mary welaýatynyň Ýolöten etrabynyň Çeperçilik mekdebiniň okuwçysy Şemşat Haklyýewa eýeledi.
Üçünji orna Daşoguz welaýatynyň Çeperçilik mekdebiniň okuwçysy Dilnara Polatowa, Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäheriniň Çeperçilik mekdebiniň okuwçysy Gülälek Sadykowa hem-de Ahal welaýatynyň Ak Altyn etrabynyň Çeperçilik mekdebiniň okuwçysy Atanyýaz Annageldiýew mynasyp boldy.
Çäräniň ahyrynda bäsleşigiň ýeňijilerine ýadygärlik sowgatlar, oňa gatnaşyjylara bolsa hormat hatlary gowşuryldy.
Ýurdumyzyň ýäş suratkeşleriniň durmuşyndaky möhüm waka bilen Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň hünärmeni Annaberdi Annamyradow, Türkmenistanyň Suratkeşler birleşiginiň başlygy Saparmmämet Meredow, Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň rektory Ahatmyrat Nuwwaýew gutladylar.
«Türkmenportalyň» işgärleri «Meniň Watanym - Türkmenistan» atly şekillendiriş sungatynyň sergi-bäsleşigine gatnaşan ýaş suratkeşleriň ählisini üstünlikli çykyşlary bilen gutlaýar hem-de ýaş suratkeşleriň iň özüneçekiji işleri bilen «Fotoreportaž»atly rubrika arkaly tanyşmaga çagyrýar.


text:
Pakistanda ýurduň goşunynyň talyplara garşy göreşi barada teleserial surata düşüriler.
Senariniň awtorlarynyň biri Saýýad Sajiniň beren habaryna görä, bu filmi Pakistanyň Goranmak ministrligi maliýeleşdirer.
Filmiň maksady pakistan esgerleriniň edermenligini we islendik jebire döz gelşini ýönekeý adamlara görkezmekden ybaratdyr. Film hakyky wakalara esaslanar diýlip garaşylýar.
Surata düşüriş işleri bölekleýin, Pakistanyň demirgazyk-günbatarynda - Swat jülgesinde geçiriler. Bu ýerde ýakynda talyplar we “Al-Kaýdanyň” söweşijileri bilen çaknyşyklar bolupdy.


text:
23-nji dekabrda Balkan welaýatyna iş sapary bilen gelen Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurduň iri gaz känlerini bir bitewi gaz geçiriji ulgama birleşdiren “Gündogar—Günbatar” gaz geçirijiniň açylyş dabarasyna gatnaşdy.
Täze gaz geçiriji Mary welaýatyndaky “Şatlyk” gaz gysyjy stansiýasyndan Hazarýaka sebitindäki “Belek” gaz gysyjy stansiýasyna çenli çekildi. Bu ägirt uly maýa goýum taslamasynyň amala aşyrylmagy milli ykdysadyýetimizi senagatlaşdyrmak, diwersifikasiýalaşdyrmak, eksport kuwwatyny artdyrmak, şol sanda dünýäniň energetika döwletleriniň hataryna girýän ýurdumyzyň baý uglewodorod serişdelerini doly möçberde ulanmagyň hasabyna artdyrmak babatda öňde goýlan wezipeleri çözmäge ýardam eder.
Milletiň Lideri bu ýerde eden çykyşynda bu gaz geçirijiniň uzynlygynyň 800 kilometre golaýlaýandygyny, onuň ýyllyk kuwwatynyň 30 milliard kub metr tebigy gazy ibermäge niýetlenendigini belledi. Şunda taslamanyň bahasy 2 milliard 500 million amerikan dollaryndan hem geçýär. Gazgeçiriji ýerli kärhanalaryň öz güýji bile gurlandyr.
Bu gaz geçirijisiniň gurluşygy 2010-njy ýylyň maý aýynda başlandy. “Türkmengaz” döwlet konserni bu desganyň buýurjysy, “Türkmennebitgazgurluşyk” döwlet konserni bolsa potratçysy bolup çykyş etdi. Gaz geçirijisiniň ulgam böleginiň taslamasy “Türkmengaz” döwlet konserniniň Nebit we gaz instituty tarapyndan taýýarlanyldy.
Täze gaz geçirijisi öz gözbaşyny Mary welaýatyndan alýar. Şol ýerde Döwletabat, Malaý, Ýaşlar ýaly iri gaz ýataklary şeýle hem gorlary boýunça dünýä ähmiýetine eýe bolan “Galkynyş” käni ýerleşýär. Soňra ol Ahal we Balkan welaýatlarynyň çäginden geçýär.
Işleriň depginlerini has-da güýçlendirmek maksady bilen, gurluşykçylar diametri 1420 millimetre barabar bolan turbalary çekmek hem-de olary kebşirlemek işlerini garşylyklaýyn ugurlarda birbada dokuz bölekde – “Şatlyk-Tejen”, “Tejen-Kaka” we “Kaka-Aşgabat” ugurlarynda, “Aşgabat-Baharly”, “Baharly-Arçman-Bamy” hem-de “Bamy-Serdar” ugurlarynda, “Serdar-Bereket”, “Bereket—Gumdag” we “Gumdag—Belek” ugurlarynda alyp bardylar. Şonuň bilen birlikde, ulgamlaýyn armaturalar ornaşdyryldy, izolýasiýa işleri geçirildi, elektrohimiýa gorag ulgamlary gurnaldy we beýleki işler ýerine ýetirildi.
Bu ýerde ABŞ-nyň, Ýaponiýanyň, Koreýa Respublikasynyň, Russiýa Federasiýasynyň dünýäde meşhur önüm öndürijileriniň — “Komatsu”, “Caterpillar”, “Hundai” we beýleki kompaniýalarynyň ýöriteleşdirilen tehnikalarynyň — turba goýujylarynyň, eskawatorlarynyň, buldozerleriniň, ýük daşaýan awtoulaglarynyň ýüzlerçesi işledildi. Gaz geçirijisini gurmak üçin zerur bolan turbalar (umumy agramy 500 müň tonna) Ukrainadan, Eýrandan, dykyn we kadalaşdyryjy enjamlar (730-dan gowrak) Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna girýän ýurtlaryň zawodlaryndan, turba geçirijini arassalaýan we barlaýan enjamlary goýberiş hem-de kabul ediş kamerasy Germaniýanyň “RMA Kehl GMBH&Co. KG” kompaniýasyndan, “Şatlyk” gaz gysyjy desgasy üçin gaztrubina gazgysyjylar “Dresser Rand” fransuz kompaniýasyndan getirildi.
Gurluşygyň barşynda çylşyrymly ýerlerden – çöllük, daglyk we batgalyk ýerlerden geçmek, şeýle hem turbalaryň ýerasty suwlaryndan goralmagyny üpjün etmek bilen baglanyşykly wezipeleri çözmeli boldy. Gaz geçirijisiniň ugry gür ilatly suwarylýan ekerançylyk zolagyndan, suw böwetlerinden, köpsanly senagat, ulag, inžener-tehniki desgalardan-Garagum derýasyndan, Tejen derýasyndan, Howuzhan zeýkeşinden, suwaryş we zeýkeş akabalardan, şol sanda Garagumuň merkezinde ýerleşen “Altyn Asyr” Türkmen kölüniň akabalaryndan geçýär. Gaz geçirijisi jemi suw akabalarynyň 204-sini, demir ýollaryň 8-sini we awtomobil ýollaryň 35-sini kesip geçýär. “Döwletabat—Derýalyk”, “Şatlyk—Abadan”, “Bamy—Serdar”, “Orta Aziýa—Merkez” ýaly hereket edýän gaz geçirijileri bilen bentler guruldy.


text:
Şenbe güni Pakistanyň Kwetta şäheriniň bir söwda bazarynda amala aşyrylan partlamada ölenleriň sanynyň 81-e ýetendigi habar berilýär.
Ýerli polisiýa bu hüjümde ýaralananlaryň sanynyň 160-dan geçendigini aýdýar.
Şenbe güni amala aşyrylan bu hüjümiň jogapkärçiligini “Laşkari-Jangwi” atly bir sünni topary öz üstüne aldy. Ýöne bu toparyň bu hüjüminiň anyk maksady belli bolman galýar.
Kwettanyň polisiýa resmileri bu partlamada ölenleriň aglabasynyň hazara milletinden bolan şaýylardygyny aýdýarlar. Şu ýylyň başynda Pakistanyň şu şäherinde amala aşyrylan başga bir bomba partlamasynda 86 adam ölüpdi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow döwlet howpsuzlyk geňeşiniň nobatdaky mejlisini geçirip, şu ýylyň ýedi aýynda harby we hukuk goraýjy edaralarda edilen işleriň netijelerine seretdi diýip, türkmen mediasy habar berýär.
Mejlisiň dowamynda Türkmenistanyň Serhet gullugynyň başlygy B.Gündogdyýewe käýinç berildi. Türkmen metbugaty onuň ýolbaşçylyk edýän gurluşlarynda we bölümlerinde tertip-düzgüniň gowşamagyna ýol berendigini habar berýär. Ýöne, adatça bolşy ýaly, türkmen mediasynda bu käýinjiň arkasynda ýatan anyk sebäpler aýdylmaýar.
Serhet gullugynyň başlygyna berlen käýinç internetde we rus metbugatynda türkmen-owgan serhedinde bolandygy aýdylýan nobatdaky hadysanyň yz ýanyna gabat geldi. Has anygy, Orsýetde çykýan «Nezawisimaýa gazeta», adam hukuklaryny goraýan «Türkmen inisiatiwasy» guramasynyň websaýtyna salgylanyp, 4-nji awgustdan 5-nji awgusta geçilýän gije Serhetabatda, ozalky Guşguda bir türkmen esgeriniň öldürilendigini, iki esgeriň bolsa ýaraly bolandygyny habar berdi.
«Nezawisimaýa gazetanyň» Orsýetdäki syýasy tehnologiýalar merkeziniň, «PolitKontaktyň» ýerine ýetiriji direktory Andreý Medwedewe salgylanyp ýazmagyna görä, türkmen-owgan serhedinde bolýandygy aýdylýan çaknyşyklar hiç bir jähtden täzelik däl.
Rus ekspertiniň tassyklamagyna görä, 1999-njy ýyla çenli, ýagny türkmen serhedi rus serhetçilerinň gatnaşmagynada goralýan wagty, türkmen-owgan araçäginde her aýda ortaça 20 hadysa hasaba alnypdyr.
Medwedew bu çaknyşyklaryň esasan neşe gaçakçylygy bilen bagly bolandygyny, rus serhetçileri Türkmenistandan çykanyndan soň bolsa tirýek, geroin gaçakçylygynyň has güýçlenendigini ýatladýar.
Ýerli synçylaryň käbiri Aşgabatda häkimiýet täzeleneninden soň Owganystandan gelýän neşe akymyny togtatmak üçin görlen çäreleri, prezident Berdimuhamedowyň neşekeşlige garşy Nyýazowa garanda has berk pozisiýa eýeländigini nazara alyp, türkmen-owgan serhedindäki dartgynlylygy hut şu ýagdaý bilen baglanyşdyrýar. Emma resmi Aşgabat bolýar diýilýän çaknyşyklar barada açyk maglumat bermeýär.
Şol bir wagtda, soňky döwürde, owgan hökümet güýçleriniň jeňçilere garşy alyp barýan söweşlerine garamazdan, türkmen-owgan serhedine golaý ýerlerde dürli radikal toparlaryň işjeň herekete geçendigi hem aýdylýar.
Biraz yza çekilsek, Azatlyk radiosy 2014-nji ýylyň 24-nji maýynda, Owganystanyň Badhyz welaýatynyň Balamurgap etrabynyň ýanynda, türkmen-owgan serhedinde üç sany türkmen serhetçisiniň öldürilendigini habar beripdi.
Owganystanyň Gormaç etrabynyň häkiminiň wezipesini ýerine ýetirýän Asyl Hanyň tassyklamagyna görä, şonda jeňçiler Murgap etrabyna degişli serhediň 37-nji nokadynda türkmen serhedini bozupdyr.
Resmi Aşgabat bu habary ne tassyklady, ne ret etdi, emma biraz soň, ýagny 2014-nji ýylyň iýun aýynyň başynda geçirilen wideoşekilli maslahatda Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugynyň başlygyna we onuň orunbasaryna serhet goragy bilen baglylykda berk käýinç berildi.
Ýöne resmi Aşgabat serhetde bolandygy aýdylýan çaknyşyklar barada çykýan dürli habarlaryň hemmesinden soň beýle reaksiýa bildirmeýär.
Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň nobatdaky mejlisinde ýurduň baş prokuroryna hem, gözegçilik edýän pudagynda tertip-düzgüni gowşadanlygy üçin,käýinç berildi.
Şeýle-de habarda prezidentiň karary bilen, gulluk borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmändigi üçin diýlip, birnäçe prokuroryň wezipesinden boşadylandygy aýdylýar.


text:
Bikanun ýarag söwdasynda aýyplanylýan we öňňin Taýlanddan Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna ekstradisiýa edilen Orsýetiň raýaty Wiktor Butyň işi boýunça düýn Nýu-Ýorkda ilkinji sud diňlenişigi boldy.
Bu sud diňlenişiginde Wiktor But özüne bildirilýän jenaýat aýyplamalaryny inkär edýändigini aýtdy.
Amerikanyň Birleşen Ştatlary oňa 1990-njy ýyllaryň başlaryndan bäri Afrikadaky, Günorta Amerikadaky we Ýakyn Gündogardaky diktator režimlere hem-de terrorçy toparlara ýarag satyp, goldaw berip gelenlikde aýyplama bildirýär.
Wiktor But terrorizmde we bikanun ýarag söwdasynda günäli tapylan halatynda oňa ömürlik türme tussaglygynyň berilmek howpy abanýar.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Hillari Klinton Ýakyn Gündogar parahatçylyk prosesiniň janlanmagy üçin arap döwletlerini palestinalylara has köp goldaw bermeklige çagyrdy.
Şeýle hem ol Palestinanyň Ysraýyl bilen gepleşiklere başlamagyna we jeňçileriň ýaraglandyrylmagyny togtatmaga çagyryş etdi.
Klinton Amerikan ýewreý komitetinde eden bu çykyşynda Liwandaky Hizbulla toparyna Siriýanyň ýarag geçirýändigi barada Birleşen Ştatlaryň bildirip gelýän aýyplamasyny ýene bir gezek gaýtalady.
Şeýle-de ol Birleşen Ştatlaryň Eýrana öz ýadro programmasyny togtatmagy we kadaly gatnaşyklardan peýdalanmagy üçin pursat bermäge çalyşýandygyny, bu pursatlardan Eýranyň paýhasly peýdalanmadyk halatynda Tähranyň has berk izolýasiýalar we agyr netijeler bilen ýüzbe-ýüz bolýakdygyny duýdurdy.


text:
Meşhur rus-amerikan heýkeltaraş Ernst Neizwestnyý 91 ýaşynda Nýu Ýorkda aradan çykdy.
Media maglumatlarynyň onuň ýakynlaryna salgylanyp habar bermegine görä, Neizwestnyý 9-njy awgustda keselhanada dünýäden ötüpdir.
Neizwestnyý sowet gyzyl goşunynyň weterany bolup, Ikinji Jahan Urşunda nasist Germaniýa garşy söweşipdi.
1962-nji ýylda sowet lideri Nikita Hruşew Ernst Neizwestnynyň eserlerini berk tankyt edipdi.
Muňa garamazdan Hruşewiň garyndaşlary oňa Moskwanyň Nowodewiçiý gonamçylygynda ýadygärlik döretmegi Neizwestnydan sorapdylar.
Neizwestnynyň eserlerini dünýäniň dürli künjeklerinde görmek mümkin.
Onuň iň tanymal işleriniň biri sowet repressiýalarynyň pidalarynyň hatyrasyna 1996-njy ýylda dikilen “Matam perdesi” atly ýadygärligi Orsýetiň Magadan ýarymadasynda ýerleşýär.
Neizwestnyý 1975-nji ýylda Aşgabatda Türkmenistanyň Kommunistik partiýasynyň Merkezi Komitetiniň arhiwiniň binasynda barelýef döretdi.


text:
Parižde geçirilen köçe ýörişine müňlerçe hytaýly immigrant gatnaşdy, şol aksiýa bilen olar öz problemalaryna fransuz häkimiýetleriniň ünsüni çekmek islediler.
Aksiýa fransuz paýtagtynyň Belwil kwartalynda geçirildi, soňky on ýylda bu ýerde Aziýa ýurtlaryndan köp adam ornaşypdy. Olar özlerine edilýän hüjümlerden hem ogurlyklardan şikaýat edýärler.
Aksiýa gatnaşyjylar mundan beýläk zorluga ýol bermezlik üçin çäre görmäge fransuz häkimiýetlerini çagyrdylar.
Demonstrasiýa gatnaşyjy ýaşlar bilen ýerli ýetginjekleriň arasynda çaknyşyk boldy, ejir çekenler barada maglumat berilmeýär.


text:
Penşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti ýurduň Olimpiýa delegasiýasynyň we sportsmenleriniň Londonda geçjek şu ýylky tomusky olimpiada gatnaşmaklary baradaky permana gol çekdi.
Şol gün bu meselä bagyşlanylyp, Türkmenistanyň Sport we turizm boýunça milli institutynyň maslahatlar zalynda ýörite dabara geçirildi.
Türkmenistanyň resmi habar agentliginiň maglumatyna görä, Britaniýanyň paýtagtynda 27-nji iýul bilen 12-nji awgust aralygynda geçiriljek tomusky Olimpiada Türkmenistandan 23 adamdan ybarat delegasiýa barar. Şolardan 10-sy bu olimpia oýunlaryna gatnaşjak sportsmenler.
Türkmenistanly sportsmenler sportuň bäş görnüşi boýunça, hususan-da, boks, agyr atletika, ýeňil atletika, suwda ýüzmek we dzýudo boýunça bäsleşiklere gatnaşarlar.


text:
Özbegistanyň Merkezi saýlaw komissiýasy ýurduň indiki prezident saýlawlarynyň 29-njy martda geçiriljekdigini yglan etdi.
Komissiýanyň 26-njy dekabrdaky habarynda saýlawlar üçin kampaniýanyň derhal başlanmalydygy aýdylýar.
Iş başyndaky prezident Yslam Karimow ýurda 1991-nji ýyldan bäri ýolbaşçylyk edýär we, gelýän ýylyň ýanwarynda 77 ýaşaýandygyna garamazdan, wezipede galmak isleýändigini bildirdi.
Özbegistanyň baş kanuny esasynda hiç kim iki möhletden artyk prezident saýlanmaly däl. Karimow 2007-nji ýylyň dekabrynda üçünji möhlete prezident saýlananda, bu düzgüne seredilmedi.
Şeýle-de onuň prezidentlik möhletleri iki gezek referendum arkaly uzaldyldy.


text:
Türkmenistanyň nebit-gaz ministrligi Orsýetiň «Gazprom» kompaniýasyny tölege ukypsyz diýp yglan etdi, emma «Gazprom», rus habar serişdeleriniň ýazmagyna görä, bu habara düşündiriş bermekden boýun gaçyrdy.
Azatlyk radiosy Aşgabat bilen Moskwanyň arasynda dörän algy-bergi meselesi baradaky pikirini sorap, Azat Ýewropa/Azatlyk radiosynyň Merkezi Aziýa ýurtlary boýunça synçysy Brýus Panniýer bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: «TheMoscowTimes» neşiri Türkmenistanyň tankydy "Gazprom" bilen geçen ýylyň ahyrynda, türkmen gazyny almasyny 4 milliard kub metre çenli azaltjagyny aýdanyndan soň başlanan söz urşuny gyzdyrjaga meňzeýär diýýär. Bu ýerde dogrudanam söz urşy barýarmy ýa başga zatlar hem barmy?
Brýus Panniýer: Meniň pikirimçe, bu ýerde söz urşundan has kän zat bar. Elbetde, «Gazprom» geçen ýyl Türkmenistandan alýan gazyny mazaly azaltjagyny yglan etdi, ýogsam Orsýet türkmen gazyny almagy on ýyl mundan öňem mazaly azaldypdy. Indi «Gazprom» 10-11 milliard kub metr gaza derek 4 milliard kub metr gaz almakçy. Bu ozaly Türkmenistan üçin örän ýakymsyz habar, emma Türkmenistan bilen «Gazpromyň» arasyndaky problemalar bulardan has aňyrdan gaýdýar.
Aýdaly, «Gazprom» 2008-nji ýylda Türkmenistandan 40 milliard kub metrden hem kän gaz alýardy. Olar Türkmenistandan alýan gazynyň möçberini ilkinji gezek kesgin azaldanlarynda, «Gazprom» Merkezi Aziýadan alýan gazyna ýewropa nyrhlaryndan pul tölemegi wada beripdi. O mahal dünýä bazarynda gazyň bahasy örän ýokarydy.
Emma birden Türkmenistandan Orsýete gelýän gaz geçiriji partlady we Moskwa günäni gaz geçirijiniň basyşynyň birden üýtgedilmeginiň üstüne atdy. Ýöne Türkmenistan, has dogrusy resmi metbugat geçirijiniň partladylandygyny aýtdy. Olar Moskwany göni aýyplamadylar, emma geçirijiniň partladylmagynda Orsýetiň jogapkärdigini hem gizläp durmadylar. Ýagny munuň türkmen gazyna ýewropa bahasyndan töleg tölenmezligi üçin edilendigi ýaňzydyldy, bu häzirki bolýan zatlaryň başlangyjy.
Azatlyk radiosy: Türkmenistanyň beýanatyna görä, «Gazprom» gaz töleglerini ýylyň başyndan bäri tölemeýär, emma Aşgabat muny näme üçin edil şu gün yglan edýär?
Brýus Panniýer: Munuň bir sebäbi Türkmenistanyň girdeji zerurlygy bilen bagly. Dogry, Aşgabat Hytaýa ummasyz uly möçberde gaz satýar, emma ol munuň üçin beýle köp pul alman hem biler. Eýran barada aýdylanda bolsa, Türkmenistan bu ýurda hiç wagt beýle kän gaz satmady. Has dogrusy, Aşgabadyň Tährana näçe gaz satýany we munuň üçin näçe pul alýany beýle bir aýdyň däl.
Türkmenistanda bolsa, Berdimuhamedowyň prezidentliginiň ilkinji ýyllarynda gazyň ýokarlanýan bahasyna, onuň dowamly ýokarlanjagyna esaslanyp, uly-uly planlar bellenildi. Emma birden energiýa bahalary kesgin aşak gaýtdy...
Onsoň, eger aýdaly, Aşgabat ozallar diňe Orsýetiň özüne 40 milliard kub metrden kän gaz satan bolsa, şol wagtky bahalary hem göz öňüne getirseň, bu azyndan ençeme milliard dollar girdeji bolýar. Emma indi bu girdeji ýok, gitdi. Hytaýa iberilýän gazdan gelýän puly biz bilemzok, emma bu beýle kän bolmaly däl. Eýrandanam kän pul gelenok. Onsoň bu ýerde olaryň, ýagny Aşgabadyň hakykatdanam pula mätäç bolmagy mümkin.
Azatlyk radiosy: Onda siz Aşgabat, global ykdysady problemalar bilen baglylykda, maliýe kynçylyklary bilen ýüzbe-ýüz bolýar diýen pikire gol ýapýarsyňyz-da, şeýlemi?
Brýus Panniýer: Hawa, men bu pikir doly bilen razylaşýaryn. Biz olaryň Hytaýa anyk nähili bahadan gaz satýandygyny bilemzok, emma men türkmen gazynyň Pekine 200 dollardan ýa ondan hem az bahadan satylýandygyny eşitdim.
Munuň üstesine, Hytaýyň bu nyrh barada gaýtadan gürleşmek islemegi hem mümkin. Sebäbi olar gaz ylalaşygyny baglaşanlarynda her müň kub metr gazyň bahasy 300-400 dollardy. Indi bu baha 200 dollara düşdi. Türkmenistanda bolsa, Berdimuhamedowyň prezidentliginiň ilkinji ýyllarynda gazyň ýokarlanýan bahasyna, onuň dowamly ýokarlanjagyna esaslanyp, uly-uly planlar bellenildi.
Emma birden energiýa bahalary kesgin aşak gaýtdy we bu Türkmenistanyň esasy eksportydy. Olar hiç kime başga kän bir zat satmaýarlar. Onsoň gazyň bahasy ýarty kemelse, özem seniň gaz satýan adamlaryň eýýäm dünýä nyrhyndan az töleýän bolsa, bu hökümet üçin ägirt uly maliýe problemasyny döredýär.


text:
Belarusda tussaglykda saklanýan ozalky prezidentlige kandidat Ales Mihalewiçiň aklawçysy Aleh Aheýu düýn ýurduň Döwlet howpsuzlyk komitetiniň işgärleriniň öz iş ofisini dökendiklerini habar berdi.
Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda aklawçy Aleh Aheýu organ işgärleriniň barlag geçirmek barada orderlerini görkezip, özüniň professional işine degişli ähli dokumentlerini, şol sanda türmedäki Ales Mihalewiçiň işine degişli dokumentleri-de dörendiklerini we gözden geçirendiklerini aýtdy.
Aklawçy Aleh Aheýunyň aýtmagyna görä, Belarusyň organ işgärleri bu derňewleriň sebäbini oňa asla düşündirmändirler.


text:
Anna güni prezident G.Berdimuhamedow täze ýylda ilkinji hökümet maslahatyny geçirdi. Onda käbir pudak ýolbaşçylarynyň hasabatlary diňlendi we käbir täze dokumentleriň taslamalaryna garaldy.
Hökümet maslahatynda şu 2013-nji ýylyň ýakyn birnäçe aýynda geçiriljek möhüm çärelere, şol sanda 12-nji ýanwarda belleniljek Hatyra güni, 21-23-nji fewralda Türkiýe Respublikasynyň eksport harytlarynyň Aşgabatda gurnaljak sergisi we 21-nji martda bellenilip geçiljek Nowruz baýramçylygy ýaly çärelere görülýän taýýarlyklar barada-da gürrüň edildi.
Hökümet maslahatynyň dowamynda prezident G.Berdimuhamedow ýurduň medeniýet pudagyny we media guramalarynyň işini kämilleşdirmek meselesine has-da ýokary üns bermek barada wise-premýer Bägül Nurmyradowa görkezmeler berdi.


text:
Beýnisine zeper ýeten we maýyp arabasyna baglanan rus žurnalisti Mihail Beketow ýekşenbe güni Moskwada žurnalistlere garşy ýaýbaňlanan hüjüme Kremliň jogap bermegini talap edýän protestçilere goşuldy.
Beketow Moskwanyň etegindäki Himkide çykýan gazetiň esaslandyryjysy we redaktorydy. Ol ýerli tokaýyň içinden uly ýol çekilmegine garşy kampaniýa gurnapdy.
Beketow 2008-nji ýylda gazaply ýenjilende onuň beýnisine zeper ýetdi we ol şondan bäri gepläp bilmeýär.
Beketowyň aklawçyçsy Andreý Stolbunow žurnalistleriň korrumpirlenen resmileriň esasy nyşanasyna öwrülendigini aýtdy.
Şu aý žurnalist Oleg Kaşiniň we tebigaty goraýjy Konstantin Fetisowyň rehimsiz ýenjilmegi käbirleri tarapyndan Himki tokaýynyň üstünde barýan dawa bilen baglanyşdyrylýar.


text:
Gerekli işgär
Geçen asyryň 60-njy ýyllarynda döredijilik işine ýaňy başlan Oraz Akmämmedow “Sowet edebiýaty” (häzirki “Garagum”) žurnalyna işe ýerleşmekçi bolýar. Gerekli dokumentleri toplap žurnalyň baş redaktory Beki Seýtäkowyň ýanyna barýar. Beki aga dokumentleri gözden geçirip:
-Artistlik ugrundan ýokary bilim alypsyň. Ýurdaky baş teatrynda, Mollanepes adyndaky akademiki drama teatrda artist bolup işläp ýörsüň. Näme, düzgün bozup, işden kowuldyňmy? Iki sany kel hekaýam metbugatda çap edildi diýip, bize işe girjek bolýaňmy? Bilip goý, men düzgün-tertibi berk talap edýändirin -diýipdir. Beki aganyň hemlesine susty basylan Oraz Akmämmet:
-Ýok-ýok, ýaşuly, edep-tertibim gül ýaly. Ýöne sesim ýuwaş çykýar. Režesýorlar “Sesiň ýuwaş çykýar. Sahnada aýdanyňy tomaşaçy eşidenok” diyip azar berýärler. Sesimiň ýuwaşdygy üçin işden çykjak bolýan -diýip, ýagdaýyny düşündiripdir. Beki aga hezil edip gülüpdir. Soňra-da:
-Sesiň ýuwaş çykýan bolsa tüýs maňa gerek işgär ekeniň. Bilip goý, sesiň gaty çykyp ugran güni redaksiýadan gümüňi çekerin -diýip, gülmegini dowam edipdir.
Saglyk nähili?
Başda edebiýata şahyr hökmünde gelen Begjan Nurmädow soňra žurnalistika bilen ymykly meşgullandy. Ol uzak ýyllar gazetleriň redaksiýasynda ýönekeý edebi işgär bolup işledi. Ony XX asyryň 90-njy ýyllarynyň başynda açylan “Saglyk” žurnalynyň jogapkär sekretary wezipesine bellediler. Täze wezipä ökjesi ýeňlän Begjan iş güni tamamlanandan soňra-da redaksiýada galyp, giç agşama çenli işleýärdi. Begjanyň wezipä bellenenden bihabar goňşusy:
-Begjan, soňky günler didaryňa zar bolduk, saglyk nähili? -diýip, aladaly sowal berýär. Küý-köçesi žurnalyň aladasy bolan Begjan:
-“Saglyk” ýola düşdi. Birinji nomerini taýýarlap, çaphana tabşyrdyk. Ikinjisem öz wagtynda taýýar bolar -diýip, begenç bilen jogap beripdir. Bu jogaba äm-säm bolan goňşusy “Gül ýaly adamdy. Haýp, akyly üýtgäpdir” diýip, Begjany tanaýanlara onuň düşen “ýagdaýyny” ýetiripdir.
Seni öwýäris
Ker adamlar, adatça, müňkür bolýar. Dürtme ker bolmasa-da gulagy juda agyr ýazyjy Atajan Tagan-da şol kesele uçranlaryň biri. Arada bir üýşmeleňde 6-7 ýazyjy bolup, edebiýat hakynda gürrüň etdik. Atajan-da şol gürrüňdeşlige gatnaşýardy.
Ýazyjylaryň biri “Atajanyň geçen asyryň ýetmişinji ýyllarynda ýazan powestleri edebiýatda hadysa boldy” diýdi. Öz ady gulagyna ilen Atajan Taganyň kerlik “keseli” gozgady. “Galan gürrüňi gutaryp, meň gybatymy edýäňizmi?” diýip, müňkür sowal berdi. Ýazyjy Kömek Kuly:
-Atajan akga, seni öwýäs -diýip, Atajan eşider ýaly derejede gaty ses bilen jogap berdi. Kömegiň jogaby Atajany kanagatlandyrmady. Ol meniň üstüme hüjüme geçdi:
-Buga pälwanyň ogly, meýlis-märekede iň köp gürleýän Atamyrat Atabaý ikiňiz.
Dogryňy aýt, men hakda näme gürrüň edýäňiz? -diýdi. Jogap bermesem ýakamy goýberjek däldi. Oňa:
-Maňlaýy tüňňi, akyly ýuka, üstesine-de ker Atajan diýen agamyz bar -diýip öwýäris- diýdim. Jümläniň başky bölegini ýuwaş, “Atajan diýen agamyz bar -diýip öwýäris” diýen bölegini Atajan eşider ýaly derejede gaty ses bilen aýtdym. Atamyrat-da “Hawa, hut şeý diýip öwýäs” diýip gaty ses bilen aýtdy. Jogabymyz hoşuna gelen Atajanyň iki erini bir ýere gelmedi:
-Sag boluň inilerim, dünýä dursun, siz duruň! -diýip, minnetdarlyk bildirdi.
Toplan, taraşlan ýazyjy Amanmyrat Bugaýew


text:
ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerry Ysraýylyň we Palestinanyň liderlerini häzir Ysraýylda we Günbatar Kenarda dowam edýän “manysyz” zorlugy bes etmek üçin gyssagly çäre görmäge çagyrdy.
19-njy oktýabrda Madridde žurnalistleriň öňünde eden çykyşynda Kerry Ysraýylyň we Palestinanyň liderleriniň al-Aksa metjidiniň töweregindäki giňişligiň statusyny kesgitlemek we durnuksyzlygy köşeşdirmek boýunça ädimleri şu hepdede boljak gepleşiklerde kesgitlemekleriniň zerurdygyny belledi.
Zorluklaryň tutaşmagyna ýewreýleriň mukaddes ýeri bolan Ybadathana dagynyň, şeýle-de musulmanlaryň Al-Aksa metjidiniň hem ýerleşýän ýeri bolan giňişligi eýelemekçi bolýandygy baradaky gürrüňler sebäp bolupdy.
Ysraýyl bu çaklamalary ret edip, bu ýeriň statusyny üýtgetmek boýunça planynyň ýokdugyny aýdýar we palestinleri öjükdiriji myş-myşlary ýaýratmakda aýyplaýar.
Tutaşan zorluklar zerarly sekiz sany ysraýylly we 40 palestinaly wepat boldy.
Kerrynyň şu hepdäniň aýagynda Netanýahu bilen Berlinde, dynç günlerde Abbas bilen Iordaniýada duşuşmagyna garaşylýar.


text:
Parižde bolan gyrgynçylykly hüjümlerden soňra Fransiýanyň garaşylmadyk ýagdaýda Orsýet tarapa ýykgyn edip başlamagy öňki Sowet Soýuzyna degişli ýurtlarda Moskwa Siriýada yslamçy ekstremistlere garşy göreşmek bilen Günbataryň Ukraina meselesinde eglişik etmegini gazanmak isleýär diýen aladany oýardy.
Fransiýanyň paýtagtynda 129 adamyň başyna ýetip, ýüzlerçe adamyň ýaralanmagyna getiren gyrgynçylykdan sanlyja gün soň prezident Fransua Holland, hüjümleriň jogapkärçiligini öz üstüne alan "Yslam döwleti" atly topary dargatmak üçin, Orsýeti hem öz içine alýan uly koalisiýany döretmäge çagyrdy.
Putin hem muňa eýerip, özüniň gündogar Ortaýer deňzindäki harby-deňiz flotuna Fransiýanyň harby-deňiz floty bilen hyzmatdaşlyk etmegi buýurdy. Siriýanyň porty Tartusda Orsýetiň harby bazasy bar.
Hollandyň Orsýet bilen hyzmatdaşlygy ileri sürmegi uly öwrülişik hasaplanýar. Sebäbi Fransiýa Siriýada we Yrakda Birleşen Ştatlar başlyklaýyn "Yslam döwleti" toparynyň jeňçilerine garşy söweşýän dürli milletli koalisiýanyň ygrarly ýarany.
Orsýet 30-njy sentýabrda Siriýada howa kampaniýasyna başlanda hem fransuz hökümeti Moskwanyň esasy maksady gysyş astyndaky prezident Başar al-Assady häkimiýet başynda saklamak diýip, muňa berk garşy çykypdy.
Pariž hüjüminden soň, 18-nji noýabrda Ukrainanyň öňki diplomaty Bohdan Ýaramenko Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda Putin "Günbatar bilen dialoga mümkinçilik döretdi. Ol bu mümkinçiligi Ukrainadaky ýagdaý sebäpli ýitiripdi" diýdi.
Orsýetiň 2014-nji ýylda Ukrainanyň Krym ýarymadasyny bikanun suratda anneksiýa etmegine jogap edip, onuň garşysyna ykdysady sanksiýalary girizmekde Ýewropa Bileleşiginde esasy rol oýnan Holland bilen Germaniýanyň kansleri Angele Merkel bolupdy.
"Öz Ukrainadaky tutumlaryny üýtgetmezden, Orsýet bilen Siriýada hyzmatdaşlyk etmek mümkinmi ýa däl, bu barada indi fransuz diplomatlary bilen beýleki diplomatlar belli bir netijä gelmeli bolar" diýip, Ýaramenko aýtdy.
Estoniýanyň premýer-ministri Taawi Roiwas hem parlamente: "Başga ýerlerde hyzmatdaşlyk etmek Ýewropanyň öz ýakyn töwereginde eglişik edilmegini aňladanok" diýdi.
"Reuters" habar agentliginiň bildirmegine görä, Holland Putin bilen duşuşmak üçin geljek hepde Moskwa sapar eder.
Estoniýanyň paýtagty Tallinnde ýerleşýän Goranmak we howpsuzlyk boýunça halkara merkezniniň işgäri Kalew Stoiçesku Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda Orsýet "sanksiýalar we [täze] sanksiýalaryň yglan edilmegi barada ýewropalylaryň raýdaşlygyny bölmegi gazanmak üçin" Pariž hüjümlerini ulanýar diýdi.
Orsýet bilen Günbataryň "umumy duşman 'Yslam döwleti' toparyna garşy göreşmekde güýç birikdirip, Halyfaty ýer ýüzünden ýok etmegi mümkin. Ýöne bu Assad ýa Siriýanyň [syýasy] geljegi baradaky meseläniň çözgüdi däl" diýip, Stoiçesku aýtdy.
Uzak wagt bäri Orsýet boýunça analizçi bolan Paul Goble hem käbir baltika döwletleriniň arasynda "Fransiýa Germaniýadan çetleşer, onsoň ähli zat çalt pese gaýdar" diýen alada bar diýdi.
Merkeliň orunbasary Sigmar Gabrieliň Ýewropa Bileleşiginiň Orsýete garşy girizilen sanksiýalary maksada lalýyk däl, sebäbi Orta Gündogardaky problemalary çözmekde Moskwa indi biziň ýaranymyz diýmegi-de, bu aladalary ýitileşdirdi.
Käbir polýak syýasatçylary bolsa Hollandyň Moskwa bilen güýç birikdirmegini ikinji Jahan urşunda nasistlere garşy uruşda sowet diktatory Staliniň tarapyna geçmeklige meňzedýärler.


text:
Yrak hökümetiniň sözçüsi Bagdadyň demirgazygynda bosgunlykda ýaşaýan eýranlylaryň lagerinde ýurduň howpsuzlyk güýçleri bilen bolan çaknyşyklarda 6 eýranlynyň öldürilendigini tassyk etdi.
Eýranyň bosgunlykdaky Halk mujahetdin guramasynyň sözçüsi azyndan 7 eýranlynyň öldürilendigini, ýüzlerçe adamyň bolsa ýaralanandygyny aýtdy.
Bagdadyň demirgazygyndaky Al-Aşraf lageri 1980-nji ýylda gurlupdy we ol ýerde Saddam Hüseýiniň Eýrana garşy urşuna kömek eden eýranly söweşijiler ýaşaýar. Yrak ol bosgunlaryň ýurtdan çykmagyny isleýändigini aýdýar.


text:
TürkmenistanTürkmenistan Merkezi Aziýanyň günbatar böleginde, demirgazyk ýarym şarda ýerleşýär. Onyň çägi günbatardan gündogara tarap 1100 kilometre, günortadan demirgazyga bolsa 650 kilometre çenli uzalyp gidýär. Ol demirgazyk ýarym şaryň aram guşaklygynyň çöller zonasynda ýerleşýän.
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Türkmenistan
Türkmenistan Merkezi Aziýanyň günbatar böleginde, demirgazyk ýarym şarda ýerleşýär. Onyň çägi günbatardan gündogara tarap 1100 kilometre, günortadan demirgazyga bolsa 650 kilometre çenli uzalyp gidýär. Ol demirgazyk ýarym şaryň aram guşaklygynyň çöller zonasynda ýerleşýär. Türkmenistanyň tutýan meýdany 488,1 müň inedördül kilometre barabardyr. Onyň ýeriniň 80 göterime golaýyny Aziýanyň iň uly &cce...Doly maglumat
Aşgabat
Türkmenistanyň paýtagty Aşgabat şäheri gün-günden gözelleşýär, özüniň milli binagärlik äheňindäki häzirki zaman ymaratlary bilen kalbyňa şatlyk çaýýar. Bu şäherde ymgyr çöllük bilen dag etekleriniň tebigy gözelligine ynsan zähmeti bilen täze görk berilýär. Şäheriň keşbi tebigatyň görki bilen özara sazlaşyk emele getirýär. Deňi-taýy bolmadyk binalardyr-ymaratlaryň, köp sanly muzeýleriň, sergi köşkleriniň we teatrlaryň utgaşykly sazlaşygy paýtagtymyzyň myhmanlarynyň ünsüni özüne çekýär. Dünýä standartlaryna laýyk...Doly maglumat
Medeniýet
Türkmenistan hakykatda gadymy medeniýetleriň siwilizasiýanyň ojagydyr. Ýurduň ähli ýerinde gadymy ýadygärlikleriň tutuş toplumy bar. Guş uçar belentlikden seredip görseň, gadymy şäherleriň, köne galalaryň, ekerançylyk meýdany bolan ýerleriň, dürli irrigasion desgalaryň... harabalyklary henizem taryhyň yzlary bolup ýatyr. Türkmenistan dünýäniň arheologiýa hazynasy hasaplanylýar. Bu ýerde daş asyryndan başlap giçki orta asyrlara degiş...Doly maglumat
Taryh
Türkmenistan hakykatda gadymy medeniýetleriň siwilizasiýanyň ojagydyr. Ýurduň ähli ýerinde gadymy ýadygärlikleriň tutuş toplumy bar. Guş uçar belentlikden seredip görseň, gadymy şäherleriň, köne galalaryň, ekerançylyk meýdany bolan ýerleriň, dürli irrigasion desgalaryň... harabalyklary henizem taryhyň yzlary bolup ýatyr. Türkmenistan dünýäniň arheologiýa hazynasy hasaplanylýar. Bu ýerde daş asyryndan başlap giçki orta asyrlara degişli en&...Doly maglumat


text:
Gyrgyzystanyň prezidenti Roza Otunbaýewa anna güni Oşda eden çykyşynda Gyrgyzystandaky ýagdaýlaryň agyrdygyny we ýurtda kanunyň üstünligini ornaşdyrmak üçin halkara howpsuzlyk güýçleriniň ýardamyna zerurlygyň bardygyny aýtdy.
Otunbaýewa ÝHHG-niň howpsuzlyk güýçleriniň Oşa iberilmegi barada Bişkek bilen gelnen ylalaşyga garşy çykýan aktiwistlere ýüzlenip eden çykyşynda Gyrgyzystanyň ikinji Çeçenistan bolmak töwekelçiligi bilen ýüzbe-ýüz bolup duranlygyny aýtdy.
“Meniň pikirimçe, Gyrgyzystan bu krizisden nähilidir bir ýol tapyp çykmaly. Eger biz bu krizisden çykalga tapmasak, onda biri-birimiz bilen çaknyşarys. Şunlukda, Gyrgyzystan Çeçenistana öwrüler. Biz häzirki döwürde “partizan çaknyşyklardan” diňe bir ädim uzakda” diýip, Otunbaýewa nygtady.
Otunbaýewanyň bu sapary Oşuň şäher geňeşi tarapyndan tassyklanan rezolýusiýanyň yzýanyna gabat geldi. Şol kararda ÝHHG-niň Oşa harby ibermegi barada Bişkek bilen gelnen ylalaşyga garşy çykylýar.
Oşda we Gyrgyzystanyň günortasynda ýerleşýän beýleki etraplarda iýun aýynda bolan etnigara çaknyşyklarda azyndan 300 adamyň heläk bolanlygy aýdylýar.


text:
Şu gün Günorta Afrika respublikasynda ýurduň milli gahrymany Nelson Mandelanyň türmeden azatlyga çykarylmagynyň 20 ýyllygy bellenilýär.
Ol apartaid režimine garşy eden çykyşlary üçin tussag edilip, ömrüniň 28 ýylyny türmede geçiripdi.
Türmeden boşadylanyna dört ýyl geçenden soň Nelson Mandela Günorta Afrika respublikasynyň ilkinji garaýagyz prezidenti boldy.
Häzir 91 ýaşan Nelson Mandela Parahatçylyk boýunça Nobel baýragynyň hem eýesi.
Şu gün giçlik Mandelanyň ýurduň parlamentinde çykyş etmegine garaşylýar.


text:
Eýranyň prezidenti Mahmut Ahmedinejat düýn Liwana iki günlük saparyny tamamlady. Ol saparynyň dowamynda, öz sözleri bilen aýdylanda, “basyp alyjy sionistik režimi” ýene tankytlady hem Ysraýylyň geljeginiň ýokdugyny nygtady.
Ahmedinejat bu barasynda Eýran tarapyndan goldanýan radikal şaýy “Hezbollah” toparynyň gözegçilik edýän ýeri - Liwanyň günortasyndaky Bint-Jabil şäheriniň ýaşaýjylarynyň öňünde eden çykyşynda aýtdy.
Mundan öň ABŞ we Ysraýyl Eýranyň prezidentiniň saparyny, onuň ýurduň günortasyna barmagy bilen bagly alada bildirdiler. 2006-njy ýyldaky uruş wagty Liwanyň günortasynda Ysraýylyň harbylary bilen “Hezbollahyň” tarapdarlarynyň arasynda gazaply çaknyşyklar bolupdy.
Ahmedinejadyň gelmegini Liwanyň ençeme sünni musulmanlary we hristian jemgyýetiniň liderleri soňy konflikte ýazmagy mümkin prowokasiýa atlandyrypdylar.


text:
Birleşen Ştatlaryň Wekiller palatasynyň ozalky başlygy, respublikançy Nýut Gingrih 2012-nji ýylda öz partiýasynyň adyndan prezidentlik saýlawlaryna gatnaşmakçydygyny yglan etdi.
67 ýaşly Nýut Gingrih «Respublikan» partiýasyndan prezidentlige kandidat iň tanymal syýasatçylardan biri hasaplanylýar.
Respublikançylardan prezidentlige dalaş etjekleriň hatarynda Massaçusets ştatynyň ozalky gubernatory Mitt Romneý, Alýaska ştatynyň ozalky gubernatory Sara Palin we tanymal milliarder Donald Trump dagylar hem bolar diýlip garaşylýar.
Birleşen Ştatlaryň häzirki prezidenti Barak Obama hem ýakynda Demokratik partiýanyň adyndan geljek ýyl prezidentlige ýene gaýtadan dalaş etjekdigini mälim edipdi.


text:
Çagalaryň ýumurtgajygynda suwuň ýygnanmagy – gidrosele – ýumurtgajyklaryň daşky bardasynyň gatlaklarynyň arasynda suwuklygyň ýygnanmagy bilen ýüze çykýan keseldir. Ýygnanýan suwuklygyň mukdary adatça 30-300 ml. deň bolup, seýrek ýagdaýlarda 1 litra ýetip bilýändir.
Tohumlyk tanapjygynyň gatlaklarynyň arasynda suwuň ýygnanmagy – funikulosele diýip, tohumlyk tanapjygynyň kistalaryna aýdylýar. Şeýle täze döremäniň diwarlary birleşdiriji dokumadan, içi bolsa tekiz epiteliý gatlagynyň birnäçe gatyndan ybaratdyr. Adatça funikulosele 20-45 ýaş aralygyndaky ýaş erkek adamlaryň arasynda ýygy duş gelýär.
Sebäpleri
Gidrosele esasan ýumurtgajyklaryň bardasynyň bölüp çykarýan we sorup alýan suwuklygynyň arasynda deňagramlylygyň bozulan ýagdaýynda döreýändir. Köplenç gidrosele ýumurtga haltajygynyň agzalarynyň alawlama ýa-da şikeslenme ýagdaýlaryndan soň ýüze çykýar.
Funikulosele bolsa döreýşi boýunça dogabitdi ýa-da gazanylan görnüşli bolup biler. Birinji görnüş garnyň ýylmanak bardasynyň jynshana gatlagynyň ýapylmasynyň doly bolmadyk halatynda ýüze çykyp, tohumlyk tanapjygynyň kistasyny emele getirýär. Eger garnyň ýylmanak bardasy suwuklyk toplanandan soň ýapylyp, kista galsa, onda çäklendirilen funikulosele emele gelýär.
Gazanylan funikulosele ýumurtga haltajygynyň agzalarynyň alawlama hadysalary ýa-da şikesleri sebäpli ýaýbaňlanyp biler. Bu täze döreme oglanjygyň jynsy kämilligi döwründe ýa-da çanaklyk agzalarynda durgunlylyk ýagdaýlary ýüze çykanda ulalyp bilýändir.
Alamatlary
Gidrosele bir ýa-da iki taraplaýyn ýüze çykyp, görnüşine görä ýumurtga haltajygynyň ulalmagy, onda agyrlygyň döremegi, kähalatlarda biraz agyrylaryň we ýörelende oňaýsyzlygyň döremegi bilen ýüze çykyp biler.
Funikulosele köplenç ýagdaýlarda alamatsyz ýüze çykyp, lukmançylyk barlaglary netijesinde ilkinji gezek anyklanyp biler. Seýrek halatlarda bu täze döreme hereketlenme we fiziki işjeňlik netijesinde döreýän agyrylar bilen ýüze çykyp bilýändir.
Anyklanylşy
Gidroselede barlag wagty ýumurtga haltajygynyň bir tarapynyň ulalandygy syn edilýär. Funikuloselede ýumurtga haltajygynyň ýokarky böleginde kista görnüşli döreme kesgitlenip, ýumurtgajyk aşak çekilende ol hem aşak çüýşýändir. Keselleriň ikisini hem anyklamakda doly maglumaty almak üçin ultrases barlagy netijeli bolup biler.
Tohum tanapjygynyň ýokarky böleginde ýerleşýän funikuloseleni köplenç gasyk ingisinden tapawutlandyrmaly bolýar. Ingi haltajygynyň içindäkiler basyp düzedilen ýagdaýynda mahsus jugurdylar eşidilýär. Ingi düzedilenden soňra gasykdaky çiş ýitýär. Funikuloseleni şeýle ýol bilen düzetme synanşygy başa barmaýar.
Bejergisi
Gidrosele keseli hirurgiki usul bilen bejerilýär. Punksiýa (deşme) edip suwy alma wagtlaýyn netijeliligi berýändir. Häzirki wagtda dörän kliniki ýagdaýlara görä operasiýa usullarynyň birnäçe görnüşini ulanýarlar:
► Rossynyň operasiýasy – garyn boşluk bilen arabaglanşygy aýryp, suwuklyk üçin akym döretmekden ybaratdyr. Bu operasiýa örän ýönekeý bolup, ýumurtgany az şikeslendirýändir we gowy netije berýändir.
► Winkelmanyň operasiýasy – suw haltajygyny açyp suwy boşatmakdan we ýumurtgajygyň bardalaryny dilip, onuň yz tarapynda tikip goýmadan ybaratdyr.
► Bergmanyň operasiýasy – uly göwrümli gidroselede ulanylýar. Bu operasiýa netijesinde ýumurtgajygyň daşky bardasynyň artyk bölegi dilinip aýrylýandyr.
Funikulosele keseliniň bejergisi näsagyň ýagdaýyna görä saýlanylýar. Diňe näsagy ýygy ýüze çykýan agyrylar, ýumurtga haltajygynyň duýulýan ulalmasy oňaýsyzlyk bildirýän halatynda hirurgiki bejergi ulanylýandyr.
Köplenç funikuloseleni bejermek üçin punksiýa ulanylyp, döremäniň içindäki suwuklyk boşadylýandyr. Ýöne şeýle bejergi bardalaryň arasynda sepleşme ýagdaýynyň döremeginiň sebäbi bolup biler. Eger 2-3 gezek geçirilen punksiýa bejergisinden soň kesel ýene ýaýbaňlansa, näsaga operasiýa bellenilýär.
Uzaga çekmeýän operasiýa netijesinde tohum tanapjygynyň kistasy "oturan ýerinden" çykarylyp, kesip aýrylýandyr.
Keselleriň öňüni alyş çäreleri
Öňüni alyş çäreleri esasan ýumurtga haltajygynyň agzalarynyň şikeslenmesinden we alawlama, şol sanda jyns gatnaşygy arkaly geçýän ýokançlyklar netijesinde döreýän alawlama hadysalaryndan hem goranmagy öz içine alýandyr. Jyns haltajygynda dörän islendik täze döreme özbaşdak bejermelerden gaça durup, lukmana özwagtynda ýüzlenmek üçin çynlakaý esas bolup durýandyr. Dogry başlanan bejergi umumy saglyk ýagdaýyny, şeýle-de önelgelilik saglygyny gorap saklamaga ýardam berer.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.