text:
BMG-niň Eden-etdilikli tussag etmeler boýunça işçi topary Türkmenistanda üç ýyllyk türmä höküm edilen žurnalist Saparmämmed Nepesgulyýewiň saklanmagy we tussag edilmegi eden-etdilikli diýen netijä geldi diýip, “Türkmenistanyň Alternatiw Täzelikleri” guramasy habar berýär.
“Türkmenistanyň Alternatiw Täzelikleri” guramasynyň we Azatlyk Radiosynyň habarçysy Saparmämmed Nepesgulyýew ýanynda neşeli serişdeleri saklamakda güman edilip, 2015-nji ýylyň tomsunda tussag edilip, 3 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi.
BMG-niň işçi toparynyň agzalary Saparmämmed Nepesgulyýewiň pikirini parahatçylykly beýan etmek hukugyny berjaý edendigi üçin azatlykdan mahrum edilen hasap edýär diýip, “Türkmenistanyň Alternatiw Täzelikleri” guramasynyň maglumatynda aýdylýar we bu hukuga Adam hukuklary boýunça ählumumy deklarasiýanyň, şeýle-de Raýat we syýasy hukuklaryň halkara ylalaşygynyň 19-njy maddasynyň kepil geçýändigi bellenilýär. BMG-niň Eden-etdilikli tussag etmeler boýunça işçi toparynyň karary onuň 74-nji maslahatynda 2-nji dekabrda “Türkmenistanyň Alternatiw Täzelikleri” guramasynyň şikaýaty esasynda kabul edildi.
Türkmenistan barada maglumat berýän guramanyň ýolbaşçysy Ruslan Mätiýew öz guramasynyň şikaýaty boýunça gelnen bu kararyň işçi topar tarapyndan özüne berlendigini habar berdi we onuň resmi taýdan çap edilmegine indi garaşylýandygyny belledi.
Oňyn karar
Ruslan Mätiýew bu kararyň Nepesgulyýewiň hukuklaryny goramak üçin ähmiýetiniň bardygyny belledi. Onuň sözlerine görä, “Saparmämmed Nepesgulyýewiň saklanmagynyň we tussag edilmeginiň eden-etdilikli diýlip ykrar edilmegi Türkmenistanyň käbir halkara normalaryny berjaý etmändigini tassyklady. Şeýle-de, kararyň iň wajyp tarapy Nepesgulyýewiň eden-etdilikli tussag edilip, oňa garşy iş gozgalmagynyň onuň žurnalist hökmünde alyp baran işleri bilen bagly diýip ykrar edilmegine degişli”.
Ýene-de Ruslan Mätiýewiň bellemegine görä, “işçi toparyň bu karary onuň BMG-niň Adam hukuklary boýunça komitetine berjek hasabatynda görkeziler. Mundan beýläk BMG-niň maslahatlarynda Türkmenistanda adam hukuklary bilen bagly mesele gozgalanda, Nepesgulyýewiň işi mydama gozgalar”.
“Türkmenistanyň Alternatiw Täzelikleri” guramasynyň we Azatlyk Radiosynyň habarçysy Saparmämmed Nepesgulyýew 2015-nji ýylyň iýul aýynda ýitirim bolupdy, onuň tussag edilendigi wagtynda habar berilmän, diňe awgust aýynyň aýagynda onuň neşeli dermanlary saklamakda günälenip, üç ýyl türme tussaglygyna höküm edilendigi habar berlipdi.
“Türkmenistanyň Alternatiw Täzelikleri” guramasy BMG-niň Eden-etdilikli tussag etmeler boýunça işçi toparyna eden öz ýüzlenmesinde Nepesgulyýewiň tussag edileli bäri daşky dünýäden üzňelikde saklanandygyny we öz ykbaly barada habar bermek, aklawçy bilen duşuşmak mümkinçiliginden mahrum edilendigini, şeýle-de oňa garşy gynamalaryň ulanylan bolmagy barada howatyrlanmalary öňe sürüp, suduň açyk bolmandygyna, türkmen häkimiýetleriniň žurnalistiň maşgalasyna basyş edýändigine ünsi çekendigini aýdýar.
Türkmen häkimiýetleriniň jogaby
“Türkmenistanyň Alternatiw Täzelikleri” guramasy öz resmi websaýtynda Türkmenistanyň BMG-niň Eden-etdilikli tussag etmeler boýunça işçi toparynyň ýüzlenmesine beren resmi jogabynyň tekstini hem ýerleşdirdi.
Bu dokumentde, hususan-da, Saparmämmed Nepesgulyýewiň “tramadol gidrohlorid derman serişdeleriniň bikanun dolanyşygynda güman edilip” 7-nji iýulda tussag edilendigi, onuň el goşlary barlananda sumkasyndan agramy 8.8 gram 44 sany “Tramadol” tabletkasynyň tapylandygy we şu sebäpden onuň garşysyna 2015-nji ýylyň 10-njy iýulynda Türkmenistanyň Jenaýat kodeksiniň 303-nji maddasynyň 1-nji bölegine laýyklykda jenaýat işiniň gozgalandygy, 2015-nji ýylyň 31-nji awgustynda Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy şäheriniň sudunyň ony doly günäli diýip, üç ýyl türme tussaglygyna höküm edendigi habar berilýär.
Şeýle-de, dokumentde Nepesgulyýewe garşy ruhy ýa-da fiziki taýdan hiç hili basyşyň edilmändigi bellenýär we onuň häzirki wagtda Balkan welaýatynyň polisiýa uprawleniýesiniň BL-D/5 edarasynda jeza möhletini başdan geçirýändigi habar berilýär. Onuň saklanýan şertleriniň, şeýle-de ýakyn garyndaşlary bilen duşuşyklarynyň Türkmenistanyň kanunlaryna laýyklykda berjaý edilýändigi türkmen häkimiýetleriniň resmi jogaby hökmünde çap edilen dokumentde habar berilýär.
Maşgalasy bilen gatnaşyk
Azatlyk Radiosy Saparmämed Nepesgulyýewiň ejesi Raýsina Saryýewa bilen soňky gezek sentýabr aýynda söhbetdeş bolupdy. Şonda Raýsina ogluna iş kesilendigi barada özüne türkmen häkimiýetleri tarapyndan habar ýetirilendigini we ogluny görmegi arzuw edýändigini aýdypdy. Emma şondan soň Nepesgulyýewiň ejesi bilen aragatnaşyk doly kesildi.
“Türkmenistanyň Alternatiw Täzelikleri” guramasynyň ýolbaşçysy Ruslan Mätiýew hem Nepesgulyýewiň maşgalasy bilen soňky gezek sentýabrda habarlaşandygyny, emma maglumat almak synanyşygyndan el çekmeýändigini aýtdy.
Ruslan Mätiýew bu barada şeýle diýýär: “Hiç hili habar ýok, men günde diýen ýaly Nepesgulyýewiň ejesi bilen habarlaşmaga synanyşýaryn, emma gatnaşyk sentýabr aýynda Türkmenistanyň [Daşary işler ministrliginiň] jogapkär resmisi Wepa Hajyýewiň çykyşyndan soň doly kesildi. Men Nepesgulyýewiň ejesiniň mümkinçilik bolsa, biz bilen habarlaşmak isleýändigini bilýärin”.
BMG-niň Eden-etdilikli tussag etmeler boýunça işçi topary adamlaryň eden-etdilikli tussag edilmegine degişli çak edilýän faktlar boýunça derňew geçirýär we şeýle hadysalaryň Adam hukuklary boýunça ählumumy deklarasiýasyna we beýleki halkara kanunlara näderejede laýyk gelýändigini kesgitleýär.


c: text/html

text:
19-njy oktýabrda Özbegistanyň prezidenti Islam Karimow Türkmenistana sapara barýar. Şol sapar türkmen hem özbek halklarynyň Dostluk festiwalyna gabatlanýar.
Türkmen-özbek gatnaşyklarynyň uzak taryhy bar. Sebäbi geçmişde belli bir döwürlerde bu iki halk Horezm şalygynyň düzümine giren, Orsýet patyşalygy döwründe-de umumy Türküstan ülkesinde bile ýaşan, soňra sowet häkimiýeti ýyllarynda-da, özbaşdak respublikalar hökmünde bir döwletiň düzüminde boldular. Özbekler we türkmenler umumy gelip çykyşlary boýunça-da, dili we dini boýunça-da kowumdaş halklar.
Özbek-türkmen gatnaşyklarynyň, iki halkyň uzak asyrlaryň dowamyndaky doganlyk-dostlugynyň ilçisi – olaryň medeniýetiniň ýakynlygy. Doganlyk medeniýetler sowet döwründe hasam garym-gatym boldular, esasan-da saz-söhbet sunagtynda diýip, ýazyjy Amanmyrat Bugaýew öz pikirini şeýle dowam etdirdi: "Horezm welaýatynda ýaşaýan özbekler bilen Türkmenistanyň islendik ýerinde ýaşaýan, esasanda Daşoguz welaýatynda ýaşaýan türkmenleriň däp-dessurynda, dilinde-de hatda geýim-gejiminde-de bir-birine meňzeşlik bar".
Häzir Daşoguzda geçirilýän festiwal hem gowy garşylanýar, sebäbi aýdym-saz parahatçylygyň, gowulygyň ilçisi bolýar. Iki prezidentiň duşuşygynda hem iki dogan halk üçin bähbitli meseleler, esasan-da olary alada goýýan zat - suw meselesi, serhetden geçmek, Türkmenistandan Özbegistana, Özbegistandan Türkmenistana gelin bolup düşen maşgalalaryň raýatlyk almagy ýaly meseleler masalahatlaşylar, çözüler diýlip garaşylýar.
Raýatlyk meselesi
Özbegistandan Türkmenistana düşen gelinleriň raýatlygy barada Bugaýew şeýle diýýär: "Türkmenistanda garyşyk milletara nikalar ykrara edilenok. Özbegistandan Türkmenistana gelin bolup gelen gyzlara, Türkmenistanyň raýatlygy berilmeýär. Käbir maşgalalarda öz söýgülisini ýitirmezlik üçin adamsy aýaly-çagalary bilen ýurtdan çykyp gitmäge mejbur bolýar. Gelinler gözýaşlaryny sepeläp, çykyp gidýärler. Sebäbi türkmen maşgalalarynda gelne hormat goýulýar. Hatda “Çopanyň taýagy – gelnimiň aýagy” diýýärler".
Eýse, bu ýagdaý Özbegistanda nähili? Özbegistanly ýaşuly, bu hakda şeýle diýýär: "Raýatlyk alyp bilmän köp maşgalalar aýrylyşyp gitdiler. Çagalar ýetim galdylar. Sebäbi Özbegistanda doglan çagalary Türkmenistan geçirmeýär. Kanun şeýle diýýärler".
Ýaşulynyň öz gelini-de Aşgabatly gyz. Raýatlyk almak meselesinde çekýän kynçylyklary barada ol şeýle gürrüň berdi: "Meniň gelnim Aşgabatdan. Özüm 150 amerikan dollaryny töläp, üç gezek geçirdim. Wagtlaýyn ýaşamaga rugsatnama "wid na žitelstwo" soradym. dokuz aý barlamaly diýdiler. Dokuz aý nämesini barlamaly. Kompýuterde duran bolsa, kanuna görä, üç aý barlamaly diýlip ýazylan bolsa. Biz-ä düşünmedik. Migrasiýa meselesi barada anyk kanunlar bar. Emma bu gullugyň işgärleri kanuny bozup, diňe öz bähbitleriniň aladasyny edip, iş tutuýarlar" diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Serhetden geçiş
Boljak duşuşykda türkmen-özbek gatnaşyklary bilen bagly kän meseleler ara alnyp maslahatlaşylar we adamlary alada goýýan meseleler barada bir karara gelner diýip, özbegistanly "Häzir jogap" atly adam hukularyny goraýjy guramanyň başlygy Suhrabjan Ismailow aýdýar. Onuň pikirine görä, iň erbedi, esasan goňşy oturan etraplaryň ýaşaýjylarynyň bir-birinde bolýan toýdur-ýaslaryna barmak üçin serhedi kesip geçen wagtlary duş gelýän kynçylyklary.
Goňşy oturan etraplaryň ýaşaýjylary her gezek geçenlerinde sekiz amerikan dollary möçberinde gümrük tölegini tölemeli bolýarlar. Bu onsuzam gün-güzeranyny zordan aýlaýan maşgalalar üçin agyr düşýär diýip, Ismailow aýdýar.
Ismailowyň aýtmagyna görä, ilaty alada goýýan ýene de bir mesele: bu geçiş punktlarynyň arasynyň örän uzaklygy: “Bizdäki maglumatlara görä, käbir adamlar geçiş punktuna ýetmek üçin azyndan 200-250 km ýol geçmeli bolýarlar. Bu raýatlardan hem wagt, hem goşmaça çykdaýjylary talap edýär".
Milli azçylyk
"Häzir jogap" atly adam hukularyny goraýjy guramanyň başlygy Suhrabjan Ismailow çözülmegine garaşylýan meselelere Türkmenistanda ýaşaýan milli azçylyk özbekleriň sosial, ykdysady, medeni hukuklary bilen bagly meseleleriň goşulmalydygyny aýtdy.
Şeýle-de Ismailow öňki prezidentiň döwründe Türkmenistanda milletçilik tendensiýasy möwç alyp, özbek mekdepleriniň ýapylandygyny, özbek dilinde telegepleşikleriň berilmeýändigini, özbek dilinde gazet-žurnallaryň-da ýokdugyny mysal getirdi. Ol bu meseleleriň iki ýurduň döwlet baştutanlarynyň duşuşgynda geňeşiljekdigine umyt edýär.
Özbegistanda 60-dan gowrak türkmen mekdepleri bar. Daşkent şäherinde respublikan türkmen milli medeni merkezi, welaýatlarda welaýat türkmen milli medeni merkezleri iş alyp barýarlar. Nukus şäherindäki milli uniwersitetde Türkmen dili we edebiýaty fakulteti bar.
Emma Häzir Şwesiýada ýaşaýan özbegistanly žurnalist: "Duşuşygyň gün tertibinde suw problemasy, tebigy baýlyklardan peýdalanmak, Garşy magistral kanaly ýaly meseleleriň golýulmagy mümkin. Sebäbi ol Amyderýanyň Türkmenistandaky böleginden suw alýar" diýýär.
Maglumatlara görä, boljak duşuşykda özara ykdysady hyzmatdaşlyk, hususanda, söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmek bilen baglanyşykly meseleler maslahatlaşylar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Çarşenbe güni Müsüriň paýtagty Kairde hökümete garşy protest çykyşlary ýene dowam etdi we protestçileriň bir topary parlament binasynyň girelgesiniň öňüni böwetlediler.
Bu wakalaryň fonunda, Müsüriň günortasyndaky El-Karga şäherinde gurnalan protest çykyşlarynda howpsuzlyk güýçleri bilen çaknyşykda 3 adamyň ölüp, 100 töweregi adamyň hem ýaralanandygy barada maglumat alyndy.
Müsüriň iň uly oppozisiýa topary hasaplanylýan «Musulman doganlygy» topary tä prezident Hosni Mübärek öz wezipesinden çekilýänçä öz protest çykyşlaryny bes etmejekdigini mälim etdi.
Müsüriň daşary işler ministri Ahmed Abul Geýt bolsa öz çykyşynda Hosni Mübärege garşy çykyşlar ýitileşen halatynda, harby güýçleriň «çäre görjekdigi» bilen duýduryş berdi.


text:
Liwiýanyň ozalky lideri Muammar Kaddafiniň dogduk şäheri Sirtäni ele almak ugrunda oppozision söweşijileriň öz hüjümlerini güýçlendirmekleri bilen, köp ýaşaýjylar bu şäheri terk edip başladylar.
Sirte şäheriniň parahatçylykly ýol bilen berilmegi barada Liwiýanyň geçiş hökümetiniň Muammar Kaddafä ygrarly güýçler bilen geçiren gepleşikleri netije bermänsoň, bu şähere garşy hereketlerini güýçlendirdi.
Halkara Gyzyl Haç guramasy Sirte şäheriniň gabalmagy we oka tutulmagy netijesinde şäherde gumanitar ýagdaýyň örän ýaramazlaşandygyny aýdýar.


text:
Dünýä ykdysadyýetiniň ösmegine garaşylýan hem bolsa, BMG-niň Zähmet gullugy global ykdysady krizisiň täsiri netijesinde, işsizligiň ösmeginiň dowam etjegini duýdurýar.
Halkara Zähmet guramasy sişenbe güni çap eden hasabatynda 2012-nji ýylda işsiz adamlaryň sanynyň 4 million köpelip, umumylykda 197 million bolandygyny aýdýar.
2013-nji ýylda işsizleriň sanynyň 5.1 million, 2014-nji ýylda bolsa 3 million köpelmegine garaşylýar.
Global işsizlik derejesi 2009-njy ýylda 6.21 prosent, 2012-nji ýylda 5.93 prosent boldy. Bu dereje 2013, 2014-nji ýyllarda 6.01 prosent bolar öýdülýär.


text:
Türkmenistanda 1-nji aprelden başlap, işlemeýän adamlaryň saglyk kartoçkalarynyň aýlyk tölegi 1 manatdan 15 manada çykarylýar.
Balkan welaýatynyň ýaşaýjysy pensioner zenan bolsa keselhanada berilýän saglyk hyzmatlarynyň gymmatdygyny we alýan pensiýasynyň saglyk töleglerini tölemäge ýetmeýändigini aýdýar.
Azatlyk Radiosy Balkan welaýatynyň Serdar şäherçesiniň ýaşaýjysy 50 ýaşly pensioner zenan Arzy bilen keselhanalardaky saglyk hyzmatlary we şol ýerlerde özüniň başdan geçirmeleri barada söhbetdeş boldy. Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama Kuba taryhy saparyny planlaşdyrýar, bu 90 ýyla golaý döwürüň dowamynda amerikan prezidentiniň ada ilkinji sapary bolar, diýip administrasiýanyň resmileri 17-nji fewralda aýtdylar.
Obamanyň bu gysga sapary Latin Amerika mart aýynda etjek giň derejeli saparynyň çäginde geçiriler.
Resmileriň habar bermegine görä, Ak Tam bu planlar barada 18-nji fewralda yglan eder.
Obama we Kubanyň prezidenti Raul Kastro ýarym asyrlyk Sowuk uruşy gapma-garşylygyndan soň gatnaşyklary kadalaşdyrmak planlary barada 2014-nji ýylda yglan etdiler. Şondan bäri iki ýurt özara söwda we diplomatik gatnaşyklaryny dikeltdi.
Ýurtlaryň arasynda gelnen soňky ylalaşyga görä, soňky 50 ýylyň dowamynda ýurtlaryň arasynda söwda uçuşlary dikeldiler.
Döwlet departamentiniň taryhy boýunça maglumata görä, Kalwin Koolidge Gawana sapar eden ABŞ-nyň soňky prezidenti bolupdy.


text:
Bu günler türkmen bazarlaryna çyksaň, owadan kagyz ýaşşiklerde ýerleşdirilen terje hyýarlary satyn alyp bolýar. Parnikde ýetişdirilen ol hyýarlar goňşy Eýran ýurdundan gelýär.
Umuman alanyňda Eýran harytlary, şol sanda Eýranyň gök we bakja ekin önümleri türkmen bazarlaryny eýeleýär. Türkmenistanyň diňe bir paýtagt şäherinde däl, eýsem, welaýatlaryň bazarlarynda hem Eýranyň sogany, kartoşkasy, almasy, pyrtykaly we başga önümleri gyşyn-ýazyn satylyp dur.
Kim işeňňir bolsa, kim zähmetsöýer bolsa, bazarlar şolaryňky. Önümleriniň bolçulygyndan görnüşi ýaly, Eýranda oba hojalyk işleri mazaly tertibe salnan bolmaly. Eger önümler ýurduň öz halkyndan artyp, daşyna-da çykarylyp satylýan bolsa, diýmek, şol ýurtda işem edilýär, zähmedem çekilýär, zähmete görä hasylam alynýar.
Ösmek bilen däl-de, yza tesmek bilen
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 2008-nji ýylda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňeldilen mejlisinde Galkynyşlar döwrüniň köp ugurly milli ykdysadyýetini döretmekligiň ýollary barada çykyş edip, Türkmenistanda gök hem bakja önümlerini, subtropik ösümlikleri, miweli baglary ösdürip, olardan alynýan hasyllary diňe bir öz ýurdumyzyň bazarlaryna däl, eýsem dünýä bazarlaryna-da çykarmak barada gürrüň edipdi. Ýerine ýetirip bolsa, bu salgy berilýän ugur gaty gowy ugur. Ýöne näme üçindir, Türkmenistanyň oba hojalygy ösmek bilen däl-de, ýyl-ýyldan yza tesmek bilen. Munuň sebäbi näme?
Türkmen topragy Eýran topragyndan ýaramazmy? Ýa-da adamlar Eýranyň oba hojalyk işgärlerinden pes işleýärmi? Sowet döwründe türkmen daýhanlarynyň ösdürip ýetişdirýän soganlary, üzümleri… Sowet soýuzynyň köp şäherlerini gök önümler bilen üpjün edýärdi. Biz Eýrandan gök önümleriň gelýänine gynanamzok. Goý, gelsin. Başda-da aýdyp geçişimiz ýaly, kim zähmetsöýer bolsa, bazar şoňa degişli. Bazarda gyşyn-ýazyn gök önümler bol bolsa, halk üçinem gowy. Ýöne daşardan näçe köp zat getirilse, ýurduň gyzyl pullary-da şonça daşyna gidýär.
Şunuň bilen bir hatarda ýurduň daýhanlarynyň işem elinden gidip dur. Eger her ýurduň bazaryny şol ýurduň öz daýhanynyň zähmeti eýeläp bilmese, isleseň-islemeseň, seniň bazaryňda keseki ýurduň daýhanynyň önümi durar, seniň öz daýhanyň bolsa, önüm öndürmesini goýup, gazanç üçin başga işlere baş goşar.
Oba hojalygynyň ýolbaşçylary işini oňaranokmy? Ýa olaryň iş etmegine biri päsgel berýärmi? Düýn-öňňinlikde-de Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň geçen ýylyň jemine bagyşlanylan giňeldilen mejlisinde ýurduň oba-hojalygynda işleýän häkimleriň ençemesi işde goýberen düýpli kemçilikleri üçin wezipelerinden boşadyldy. Olaryň işde goýberen kemçilikleri näme? Näme üçin ol kemçilikleri «Ine, şu, şu kemçilik» diýip göni ýygnakda, köpüň içinde aýdyp bolanok? «Ine, şeýle kemçilik bar, şuny nädip düzedeliň?» diýip, maslahat edip bolanok?
Şol bir trafaret sözleri ulanyp, «Işde goýberilen düýpli kemçilikleri üçin» diýip, ýolbaşçy çalyşmak bilen oba hojalygyny düzedip bolmaýar. Bazarlary öz önümiňden dolduryp bolmaýar. Daşary ýurtaryň bazarlaryna gök hem bakja ekin önümlerini iberip bolmaýar.
Oba hojalygynda näme kemçilikleriň baryny aýtmagy köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň işgärlerine rugsat bermeli. Kemçilik bolany üçin adamy işden kowmagam gerek däl. Onuň kemçiligini düzetmäge ýol salgy bermeli.
Türkmen halky zähmetsöýer
Türkmen daýhanlary-da, bagbanlary-da, maldarlary-da, umuman, türkmen halkynyň özi örän zähmetsöýer. Hatda olar «it janly» diýilýän adamlardan. Dynç almaly wagtlaram dynç alman işleýärler. Saglyklaryna seretmän işleýärler. Şunça zähmet çekselerem, soňky wagtlar olar suw gysymlap galýarlar. Olaryň bazardaky ornuny daşary ýurtlardan gelen önümler eýeleýär.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow özüniň prezident bolan döwründen bäri oba hojalyk tehnikalaryny örän kän satyn aldy. Haçan telewizora seretseň, daşary ýurtlardan Türkmenistanyň oba hojalygy üçin satyn alnan täze tehnikalary görüp bolýar. Ýurduň oba hojalygy üçin şeýle köp tehnika satyn alnyşyny türkmen daýhanlary sowet döwründe-de gören däldir, Nyýazowyň döwründe-de. Hakykaty her kimiň dogry aýtmagy gerek. Oba hojalygy üçinem, halk hojalygy üçinem tehnikanyň örän kän satyn alynýandygyny aýtmak gerek.
Ýöne şonda-da Türkmenistanyň oba hojalygy welin, ösüberenok. Bu näme üçin şeýlekä? Bu sowal hemmeleri geň galdyrýar. Bu sowaly Türkmenistanyň oba hojalyk işgärleriniň spesialistler bilen bile çözmegine, olaryň arasyndaky gürrüňleriň bolsa, türkmen mediasynda halka ýetirilmegine rugsat bermeli. «Aýbyny ýaşyran aýňalmaz» diýilýär. Aýbyňy bukup, tankytdan gaçyp, ýolbaşçylary täzelemek ýoly bilen hiç bir zady düzedip bolmaz. Keseden maslahat berendenem gaty görmeli däl. Gerek bolsa, bütin dünýeden maslahat soramaly. Her etmeli-hesip etmeli, maksadymyz ýurdy düzetmek bolmaly.
Rozymyrat Ödäýew türkmenistanly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
30-njy awgustda geçirilen Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň maslahatynda ýurduň güýç edaralarynyň işine syn edildi. Milli howpsuzlyk ministrliginiň işine aýratyn ähmiýet berildi.
Döwlet howpsuzlyk Geňeşiniň maslahatynda çykyş eden Türkmenistanyň milli howpsuzlyk ministri Ýaýlym Berdiýew özüne tabşyrylan edaranyň döwlet binýadyny berkitmek, howpsuzlygy we durnuklylygy üpjün etmek ugrunda mydama iş alyp barýanlygyny habar berdi.
Maslahatda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Milli howpsuzlyk ministrliginiň häzirki döwürdäki roluny nygtap, şu ýyllaryň dowamynda ýurtda saklanýan “asudalyk ýagdaýynyň” ýurduň güllap ösüşine esas döredýändigini aýtdy.
Nähili özgeriş?
Şwesiýada ýaşaýan türkmen oppozisiýasynyň wekili Halmyrat Söýünow bolsa ýurtda yglan edilýän özgerişleriň Milli howpsuzlyk ministrliginiň işine degişli däldigini belleýär we pozitiw ösüşiň ýa özgerişligiň, halkyň ýa döwletiň bähbidine bolup biljek özgerişligiň ýokdugyny öňe sürýär.
“Milli howpsuzlyk ministrligi milletiň ösüşine näme goşant goşdy ýa goşýar? Esasan ýurduň daşyndan gelip, duşmançylykly hereket edilmezligi üçin döredilen gulluk bu. Dünýädäki tendensiýa şeýle. Emma Türkmenistanda MHM döwletiň ýa halkyň milli howpsuzlygyny däl-de, häkimiýet başynda oturanlaryň şahsy howpsuzlygyny üpjün edýär” diýip, Söýünow aýdýar.
Milli howpsuzlyk edarasynyň sowet döwründe-de, garaşsyzlyk ýyllarynda-da başgaça pikirlenýänlere garşy gural hökmünde giňden ulanylmagy onuň işine il içinde ynamsyzlyk döretýär. Emma soňky ýyllarda MHM tarapyndan pikir azatlygyna garşy basyşlaryň gowşanlygy hem bellenýär.
“Milli howpsuzlyk komiteti, dogrudanam, adamlaryň arasyndaky gep-gürrüňlerem yzarlaýar. Bu ýurduň içinden hem başbozarlygyň çykmazlygy üçin edilýär, ýurduň daşyndan howplaryň gelmezligi üçin hem edilýär. Bu onuň borjy” diýip, aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew aýdýar.
“Ýöne soňky döwürde her niçik hem bolsa Milli howpsuzlyk gullugynyň hereketleri birneme gowşaşýar. Hemme zat dünýä standartlaryna laýyk gelýär, demokratiýa gabat gelýär diýmek ýalan bolar, emma ýerzemine-podwala oklamak ýok adamlary” diýip, Bugaýew sözüniň üstüni ýetirýär.
“Gara sanawlary” kim düzýär?
Şol bir wagtda-da Türkmenistanda raýatlaryň hereket azatlygyny çäklendiriji düzgünler dowam edýär. Ýurda giriş-çykyşy çäklendirilen raýatlara degişli bolan we il içinde “gara sanawlar” diýlip atlandyrylan düzgün resmi derejede ret edilýär. Muňa garamazdan, ençeme raýatlara sebäbi düşündirilmezden ýurtdan çykmak resmi taýdan gadagan edilýär.
Aşgabadyň ýaşaýjysy Maýa Açylowa, 24-nji martda Döwlet migrasiýa gullugyna ýazan arzasyna gullugyň başlygynyň orunbasaryndan 30-njy iýulda şeýle jogap aldy.
Ýurtdan çykmagy gadagan edilen raýatlaryň biri, Aşgabadyň ýaşaýjysy Maýa Açylowa, 24-nji martda Döwlet migrasiýa gullugyna ýazan arzasyna gullugyň başlygynyň orunbasaryndan 30-njy iýulda şeýle jogap aldy: “Arzaňyzyň Gullugymyz tarapyndan doly öwrenilendigini we şol arzaňyzyň degişli edaralaryň garamagyna ugradylandygyny, şeýle hem degişli edaralaryň gelen netijesine görä, Siziň ýurduň çäginden çykmaklygyňyza girizilen çäklendirmäniň öňki güýjünde galdyrylandygyny habar berýäris”.
Türkmenistanda güýjünde galýan “gara sanawlary” düzmekde MHM-niň oýnaýan roluny Bugaýew şeýle häsiýetlendirýär: “Nyýazow döwründe başlanan “gara sanawlar” gitdigiçe artdy. Bu döwlet syýasatynyň we diktaturanyň döreden sanawlary. Milli howpsuzlyk ministrligi bolsa “gara sanawlara” esewan bolýar, şol sanawlardaky adamlaryň ýurduň daşyna gitmegini we içine barmagyny çäklendirýär”.
Dünýäniň ençeme ýurtlaryna garanda Türkmenistanda ekstremizm we terrorçylyk howpy o diýen göze ilenok. Türkmen hökümeti bolsa bu problemalara garşy göreşiň ähmiýetini nygtap gelýär. Emma bu ugurdan MHM-niň alyp barýan işi barada habar berilmeýär.
Käbir garaşsyz maglumatlarda garaşsyzlyk ýyllarynyň dowamynda MHM-niň işgärleriniň sanynyň birnäçe esse köpeldilenligi aýdylýar.


text:
Bu zatlaryň ählisi yzy üzülmeýän seriallara, ýagny, aýdylyşy ýaly, ”sabynly operalara” mahsus bir ýagdaýdyr: öý hyzmatçysy bolup işleýän immigrant zenan özüne iş beren we Kreml bilen gatnaşykdaky baý maşgalanyň ogluna aşyk bolup, gabanjaňlygyň, gahar-gazabyň we ölüm haýbatynyň kerebine çolaşýar.
Bu dawa-jenjelli we ynanmasy kyn söýgi hekaýaty 31 ýaşly Firuza Sawuşkina we onuň 23 ýaşly söýgülisi Ýuriý Glazýewe degişli. Ýuriý Kremliň ýokary derejeli geňeşçisi we tanymal milletçi Sergeý Glazýewiň ogly.
Sawuşkina çagasyny ýeke terbiýeleýän täjigistanly aýal. Ol Glazýewiň Moskwadaky jaýyny ýygnaşdyrýan öýdençir hökmünde işe alnypdy, emma onuň öý hojaýynlarynyň ogly bilen söýüşmegi Glazýewiň maşgalasynda bulam-bujarlyk döretdi.
Ýuriý Glazýew Sawuşkinany görende, aşyk bolýar, sähel wagtdan soň olar, ýaş we sosial statusyndaky aratapawutlara garamazdan, maşgala gurmak kararyna gelýärler.
“Firuzany tapmaklyk meniň durmuşymda iň uly waka boldy” diýip, Ýuriý Glazýew Sawuşkina, onuň gyzy we beýleki merkezi aziýaly zenanlar bilen tans edip duran pursatyny görkezýän öý wideosynda aýdýar.
Ýury Glazýew Sawuşkinany “bagtym” we “güneşlim” diýip atlandyrýar we oňa we onuň gyzyna öz ömrüni bagyş etmegi wada berýär.
Orsýetiň mediasynda peýda bolan suratlarda söýgülileriň deňiz kenarynda, parkda we ir-iýmişli merkezi aziýa saçagyň daşynda oturyşlary görkezilýär.
Olaryň söýgi romanynyň haçan başlanandygy belli däl, emma Ýuriý Glazýew we Firuza Sawuşkina çaga garaşýandyklaryny aýdýarlar.
24-nji sentýabrda olaryň bagtyna kölege abandy. Sawuşkina özüniň täjik migrant jorasy Dilafruz Mirzoýewa öldürmek haýbatyny atmakda aýyplanyp, gözenegiň aňrysyna düşdi.
Glazýewleriň hojalygynda işleýän Mirzoýewa, Sawuşkinanyň özüne bäsdeş hökmünde garap, üstüne pyçak bilen topulandygyny, ýüzüni dyrnap, ony öldürmek haýbatyny atandygyny aýdýar.
Emma Ýuriý Glazýew bolan wakanyň başga sebäbiniň bardygyny aýdýar.
Glazýew sud işiniň daşary ýurtly işçi zenan bilen arasyny üzmegini gazanmak üçin özüniň täsirli kakasynyň gurnan işi diýip hasap edýändigini aýdýar.
Ýuriý Glazýew ene-atasynyň, aýratynam “Olga” diýip adyny tutýan ejesiniň özüne gelin hökmünde saýlan aýalyny halamaýandygyny aýdýar.
Öňki hökümet agzasy we kanun çykaryjy Sergeý Glazýew soňky iki ýylyň dowamynda Orsýetiň prezidenti Wladimir Putiniň geňeşçisi bolup işleýär.
Sawuşkina bolsa Orsýetde zordan gazanç edýän we köplenç milletçilikli basyşlara sezewar bolýan 1.2 million täjigistanly migrantlaryň biri.
Ýuriý Glazýew öz ejesiniň Sawuşkinany makullamaýandygyny, ony oglunyň durmuşyny weýran edip, baýamak maksadyny öz öňünde goýýan betniýet adam diýip atlandyrýandygyny aýdýar.
“Ilkinji günden başlap, ejem oňa garşy delilsiz we esassyz ýigrenç görkezdi” diýip, Ýuriý Glazýew Orsýetiň RenTW telekanalyna beren interwýusynda aýtdy.
“Firuza mydama ejeme kömek bermäge we onuň bilen gowy gatnaşyk gurmaga çalyşdy, emma gatnaşyklar gitdigiçe ýaramazlaşdy” diýip, Ýuriý Glazýew öz ejesiniň Sawuşkina babatyndaky duýgusynyň “paranoýa çägine” ýetendigini belleýär.
Kelebiň ujy
Ýuriý Glazýewiň aýtmagyna görä, onuň ene-atasy öz täsirini ulanyp, başda suduň Sawuşkinanyň Orsýete gelmegine 10 ýyllyk möhlet bilen gadagançylyk girizip, Täjigistana deportasiýa edilmegini gazanmaga çalşypdyrlar. Emma Sawuşkina bu karary ret edip, Orsýetde bolmaga rugsat almagy başarypdyr.
Glazýewiň ene-atasy öz oglunyň aýyplamalaryny köpçüligiň öňünde kommentirlemediler we onuň söýgi hekaýaty barada dil hem ýarmadylar.
Şol bir wagtyň özünde-de ataly-ogluň YouTubede ýerleşdirilen telefon söhbetdeşligi olaryň Sawuşkinanyň tussaglykdan boşadylmagynyň mümkinçiliklerini maslahat edýändigini subut etdi.
Sergeý Glazýewe degişli bolmagy çak edilýän ses öz ogluna aklawça ýüz tutmagy we näme etmelidigini maslahat berýär.
Uzaga çeken söhbetdeşligiň dowamynda Ýuriý Glazýewe degişli bolmagy çak edilýän ses öz atasyndan prosesde öz “tanyşlyklaryny” ulanmagy haýyş edýär: “Sen öz kanallaryň boýunça sudýa we prokuror bilen gepleşip, tussaglyk möhletini uzaltmazlygy sorap bilerdiň”.
Ses goraýjy aklawçynyň pul talap edýändigini, emma aklawçy zerur dokumentleriň baryny taýýarlansoň, ol puly töläp biljekdigini aýdýar.
“Bu hem bir mümkinçilik” diýip, Kremliň geňeşçisiniňki bolmagy çak edilýän ses jogap berýär.
Glazýewiň hekaýatynyň uly bölegi entek nämälim galýar.
Ýuriý Glazýew öz söýgülisine arka durmak we ony “islendik usul bilen uçran kynçylygyndan” goramak niýetini mälim edýär.
Sawuşkina tussaglykda otyrka Ýuriý Glazýew onuň gyzynyň we ene-atasynyň aladasyny edip, maşgala gatnaşyklaryna degişli borjuny berjaý edýär.


text:
Gurbanguly Berdimuhamedowa Türkmenistanyň Gahrymany diýen ady dakmak barada hökümet maslahatynda edilen teklip prezidentiň özünem biraz oňaýsyz ýagdaýa saldy.
“Türkmen döwlet habarlar” gullugynyň ýazyşy ýaly, hemmeleriň ör turup, yzyny üzmän gürrüldili el çarpmagy öň bolan şunuň ýaly wakalaryň ençemesini köpleriň ýadyna salandyr. Şeýle şowhunlar uzak bolmadyk geçmişde kän gaýtalanýardy.
Berdimuhamedowdan öň ýurda “Türkmenbaşy” lakamy bilen baştutanlyk eden adama Ministrler kabinetiniň maslahatynda gahrymanlygy teklip edipdiler, ör turupdylar, el çarpypdylar. Köpçülikleýin ýaranjaňlygy, öňünde hemmeleriň iki epilmesini ol kanagatlanmak bilen kabul edýärdi. Ýokary döwlet sylaglaryny almakda ol SSKP MK-nyň Baş sekretary Leonid Brežnewdenem ozdurypdy. Ýogsa, Moskwadaky lider sylag almakda deňi-taýy bolmadyk ýolbaşçy hem kolleksioner hasaplanylýardy.
Maliýe-pul tarapyndan seredilende, Sosialistik Zähmetiň Gahrymany diýen at gaty ýokary sylag, derejedi. Ýöne ol soňy bilen jemgyýetde öňki abraýyny, derejesini ýitirdi. Häzir - SSSR dargandan soň, şol sylagyň kän bir gürrüňem edilenok. Çünki onuň ahlak gymmatlygy aşak gaçdy.
Ýene we ýene
Şu günki gün Gurbanguly Berdimuhamedowy öz golastyndaky adamlar S.Nyýazow bilen bir hatarda goýýarlar. Eger ol teklip edilýän sylagy alsa, onda Nyýazowa edişleri ýaly, ony şol sylaga ikinji gezek hem hödürlärler.
Il içinde abraýdan, hormatdan peýdalanyp barmaýan öňki kärdeşi tarapyndan ýola goýlan, gowy işlenen ýalan öwgi hem sylag gowşurmak stenarilerini häzirki prezident gaýtalamak isleýärmikä?
Däbe öwrülen ýaranjaňlyk, öz töweregindäkileriň şahsyýet kultuny döretmegi, öňki hereketleri gaýtalamaga häkimiýetleri itermegi mümkin. Ol bolsa, döwlet baştutanyny sistemanyň baş zamunyna öwrer.
Ýaranjaňlykda, ýedi epilmekde görkezýän gaýratlaryny prezidentiň golastyndakylar bellenen planlary amala aşyrmaga, öňde goýlan wezipeleri ýerine ýetirmäge sarp etseler, onuň netijeleri ýurt üçinem, prezidentiň abraýy üçinem has bähbitli bolardy.
Hökümet tarapyndan yglan edilen planlary amala aşyrmaga köp tagalla etmeli. Eýýäm köp işler bellenildi. Olaryň aglabasy kagyz ýüzünde, ýakynda kabul edilen kanunlarda öz beýanyny tapdy. Şolar doly möçberde durmuşa geçirilýärmi?
Meselem, bilim sistemasyndaky düýpli özgertmeler. Şu ugurdan bellenilen sepgitlere ýetmek üçin býurokratik apparat näderejede netijeli iş alyp barýar? Näme üçin mekdepleriň we ýokary okuw jaýlarynyň okuw programmalary düýpli işlenilmän, köp zatlar nyýazowçylyk döwründäkiden göçürilip alyndy? Näme üçin ýaşlaryň köpüsi häzirem ýokary bilimi nirede bolsa-da, başga ýerde, Türkmenistandan daşarda almak isleýär? Şunuň ýaly ýene-de çözülmedik näçe meseleler hökümetiň öňünde keserip dur?
Berdimuhamedowy sylaga hödürländen, ýurdy geçmişiň batgasyndan çykarmak boýunça býurokratlar aýgytly herekete geçseler, prezident üçinem, ýurt üçinem has peýdaly bolmazmy? Haýsy sylag – pul, serpaý, döşe dakylýan medal abraýlymy ýa-da durmuşyny gowulandyranyň üçin millionlarça ildeşleriň hormaty?
Aleksandr Narodetski post-Sowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Gyrgyzystanyň premýer-ministri Joomart Otorbaew özüniň wezipeden çekilýändigini yglan etdi.
Geçen ýylyň aprel aýyndan bäri hökümete baştutanlyk edýän Otorbaew öz kararyny 23-nji aprelde parlamentde yglan etdi.
Otorbaew hakyky demokratiýada häkimiýet monopoliýasynyň bolmaly däldigini aýtdy, emma wezipeden çekilmeginiň sebäplerini derhal mälim etmedi.
Otorbaewiň wezipeden çekilmegi ýurduň iň uly altyn käni Kumtoryň alyp barýan işiniň daşyndaky dawalaryň gaýtadan başlanmagyna gabat geldi.
Gyrgyzystanyň hökümeti Kumtor Altyn kompaniýasynyň üçden bir bölegine eýeçilik edýär, galan bölegi Kanadanyň Senterra Gold kompaniýasyna degişli.


text:
Bütindünýä bankynyň ýanynda sermaýa dawalaryny çözýän halkara merkez (ICSID), Arbitrasiýa paneli çarşenbe güni Türkiýäniň hususy kompaniýasynyň Türkmenistana garşy eden 567 million dollarlyk şikaýatyny ret etdi diýip, Law360 neşiri Los Anjelsden habar berdi.
Türk kompaniýasy uly gurluşyk proektleriniň türkmen hökümetiniň ikitaraplaýyn inwestisiýa şertnamasyny bozýan gatyşmasy esasynda togtadylandygyny aýdyp, şikaýat edipdi. Emma 10-njy martda çap edilen habarda türk kompaniýasynyň hökümet resmileriniň birugsat gatyşmasyny görkezip bilmändigi aýdylýar.
Netijede, üç agzaly tribunalyň 175 sahypalyk kararynda «Içkale Inşaat Limited» şirketiniň Türkmenistanyň hökümetinden edýän şikaýaty ret edilýär. Munuň üstesine, Arbitrasiýa paneli türk gurluşyk kompaniýasynyň Türkmenistana, kanun tölegleri we çykdajylary üçin, 1 million ýedi ýüz elli müň dollara golaý töleg tölemegini buýurdy.
Ýatladýarys, «Içkale Inşaat Limited» şirketi 2010-njy ýylyň 10-njy noýabrynda, sermaýa dawalaryny çözýän halkara merkezine, ICSID, talap bilen ýüz tutupdy we bu iş şol ýylyň 20-nji dekabrynda, agzalan merkeziň konwensiýasynyň 36(3)-njy maddasy esasynda hasaba alnypdy.
Gepiň gerdişine aýdylsa, "Içkale Inşaat Ltd" şirketinden başga, Türkmenistanda işleýän “Kylyç Inşaat Ithalat Ihrajat Sanaýi we Tijarat Anonim", "Adem Dogan" kompaniýalary hem Türkmenistanyň üstünden şikaýat edip, Bütindünýä bankynyň ýanyndaky sermaýa dawalaryny çözýän halkara merkezine ýüz tutupdy.
Şikaýatçynyň talaplary
Arbitrasiýa paneliniň karary bilen bagly çap edilen maglumatlardan görnüşine görä, şikaýatçy tarap 2007-nji ýylyň martyndan 2008-nji ýylyň iýuly aralygynda, gysga wagtda Türkmenistanyň döwlet guramalary we döwlet edaralary bilen ondan gowrak gurluşyk şertnamasyny baglaşypdyr. Emma şikaýatçy türkmen hökümetiniň iş prosesine keseden gatyşmak, edilmeli işleriň möçberini artdyrmak, ol işleri maliýeleşdirmeli fondlary ýatyrmak netijesinde Ikitaraplaýyn maýa ýatyrym şertnamasyny bozandygyny öňe sürýär.
Şikaýatda aýdylmagyna görä, bu ýagdaýlar firmanyň şertnama esasyndaky işleriniň tölegleriniň düýpli gijikmegine sebäp bolýar. Şeýle-de şikaýatçy şertnamalaryň maliýe şertleriniň üýtgedilendigini, bank hasaplarynyň goşmaça salgyt töleginiň tölenilmändigi üçin baglanylandygyny, adalatsyz jerimeleriň salnandygyny öňe sürýär.
Mundanam başga, türk şirketiniň şikaýatynda iş ýüzündäki şertnamanyň kanuny taýdan esaslandyrmazdan togtadylandygy, öňünden habar bermezden we gatnaşdyrylmazdan sud prosesiniň başlanylandygy aýdylýar. Bu proses netijesinde şikaýatçy tarapyň maşynlary we enjamlary konfiskasiýa edilýär we olara jerime salynýar.
«Içkale Inşaat Limited» şirketi Türkmenistana maýa harçlanydygyny, ýagny bu ýurtda öz bölümini döredendigini we gurluşyk proýektleri üçin tehnika, enjam getirendigini aýdyp, çeke zyýanynyň deregine, öwez puly hökmünde, jemi 537 million amerikan dollarynyň we 26.7 million ýewronyň tölenmegini talap edýär.
Aşgabat şikaýat esassyz diýýär
Türkmenistan Arbitrasiýa tribunalynda türk firmasynyň edýän şikaýatlarynyň bir bir esasynyň ýokdugyny aýdypdyr. Resmi Aşgabadyň tribunala beren jogabynda aýdylmagyna görä, şikaýat edýän türk firmasynyň öz baglaşan 13 şertnamasy boýunça boýun alan düýpli işlerini amal etmek üçin dolandyryş, tehnika, adam we maliýe serişdeleri ýeterlik bolmandyr.
Biraz yza çekilsek, Türkiýäniň «Hürriýet» gazeti 2011-nji ýylyň tomsunda Türkmenistanda işleýän türk firmalarynyň bir bölegine tamamlanan proýektler üçin 1 milliard dollar töwereginde iş hakynyň tölenmeýändigini habar beripdi.
Türk metbugaty şol wagt Türkiýäniň prezidenti Abdylla Gül bilen Döwlet ministri Zafer Çaglaýanyň Türkmenistana eden bir günlük saparynyň 25 çemesi türk kompaniýasynyň Türkmenistandan almaly diýilýän algysy bilen baglydygyny ýazypdy.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 2011-nji ýylyň iýun aýynyň başynda geçiren hökümet maslahatynda Türkmenistanda işleýän türk kompaniýalarynyň bitiren işleriniň haklaryny öz wagtynda hem yzygiderli alýandyklaryny aýdypdy.


text:
Balkan welaýatynda agyz suw üpjünçiliginiň ýagdaýy Türkmenistanyň beýleki sebitlerine garanyňda has ýaramaz bolup galýar. Mysal üçin, ýurduň günbatar welaýatynyň merkezi şäherinde agyz suwy günde diňe dört sagat, ol hem iki tapgyra bölünip berilýär.
Balkanabatlylara agyz suwy irden sagat 6-8 we giçlik sagat 19-21 aralygynda goýberilýär. Emma režimli berilýän bu suwdan hem şäherlileriň ençemesi, has dogrusy, aglabasy doly peýdalanyp bilmeýärler.
Çäkli berilýän suwuň basyşynyň pes bolany üçin, ol köpgatly ýaşaýyş jaýlarynyň birinji gatyndan ýokary çykmaýar. Käbir, şol sanda şäheriň 205-nji, 206-njy, 207-nji, 147-nji, 148-nji, 157-nji kwartallarynda bolsa suw hatda birinji gata çenli hem çykmaýar.
Bu ýagdaýdan çykalga hökmünde her bir gatyň ýaşaýjylary – gelýän suwuň akymyny güýçlendirmek üçin – öz hasabyna suw nasoslaryny oturtmaga mejbur bolýarlar. Emma, ortaça 60 manada durýan nasoslar hem suwuň kadaly akymyny ýeterlik derejede üpjün edip bilmeýär.
Haçan-da ýaşaýyş jaýynyň ençeme hojalygy bir wagtda suw nasosyny ulananlarynda, şol tamyň beýleki ýaşaýjylary – nasos işledäýenlerinde-de, suw alyp bilmeýärler. Bu ýagdaýda gürrüňi gidýän jaýyň hojalyklary režimli berilýän suwy hem öz aralarynda paýlaşyp, “nasosy işletmegiň” tertibini ylalaşýarlar.
Suwuň çäkli tertipde akýan pursaty balkanabatlylar aglaba hojalyk we gigiýena hajatlary üçin ulanjak suwuny ýörite gaplary dolduryp, öňünden taýynlamak bilen gün görýärler.
Hojalyk jaýlary, döwlete degişli edaralar, şol sanda çagalar baglary we keselhanalar bolsa, öz howlularynda uly sisternalary abzallaşdyryp, suw meselesini çözmäge synanyşýarlar.
Şol bir wagtda, Balkanabatda suwuň çäkli ýagdaýda berilmegi bilen birlikde, suwuň hili bilen bagly ýagdaýlaryň hem bardygy nygtalýar. Ýaşaýjylar krandan berilýän suwdan öl heňiň ysynyň gelýändigini, gaplarda saklanýan suwlarda çägeli çökündeleriň hem emele gelýändgini aýdýarlar.
Gepiň gerdişine görä aýtsak, ýaşaýjysy 120 müň töweregi diýlip hasaplanýan Balkanabatda suwy filterleýän ýörite arassalaýyş desgalarynyň biri-de ýok.
Tomus aýynyň gelmegi bilen, şäherde suw üpjünçiliginiň ýagdaýy has-da kynlaşýar. Jöwzaly yssyda şäheriň dürli künjeklerinde suwuň ençeme günläp kesilýän halatlary hem bolýar. Mysal üçin, şu aýyň başynda Balkanabadyň “Baýoba” atlandyrylýan sebitinde we 205-nji, 206-njy we 168-nji kwartallarynda suw 30 sagatdan-da aşa wagt kesildi.
Balkanabatlylar agyz suw üpjünçiligi bilen bagly oňaýsyz ýagdaýlar barada şäher we welaýat häkimliklerine arz edip ýüz tutsalar-da, öz nalyşlarynyň jogapsyz galaýandygyny aýdýarlar.
Türkmen häkimiýetleri ilaty “agyz suwy bilen üpjün etmek” bilen baglylykda işleriň alnyp barylýandygyny, suw süýjediji desgalaryň taslamalaryna “garalýandygyny” habar berýärler.


text:
Polşa 2013-nji ýyla çenli öz goşunlaryny Owganystandan çykaryp biler diýip, Polşanyň goranmak ministri Bogdan Klih aýtdy.
Onuň sözlerine görä, polýak harbylary Gündogar welaýat Gaznada howpsuzlyga gözegçiligi eýýäm geljek ýyldan owgan güýçlerine tabşyryp ugrar.
2500 harbyny Owganystandan çykarmak Polşada prezident saýlawlarynyň öň ýanyndaky kampaniýada esasy temalaryň biri boldy. Soňky günler Owganystanda iki polýak harbysy öldi.
Polşada prezidentlige esasy kandidatlaryň biri Bronislaw Komorowskiý 20-nji iýunda boljak saýlawlarda ýeňiş gazansa, polýak kontingentiniň Owganystany terk etjekdigini aýtdy.


text:
Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň adamkärçilik ölçegleri boýunça ýyllyk konferensiýasynyň çäginde, Türkmenistanda adam hukuklary problemasyna üns berlen maslahatlaryň biri 21-nji sentýabrda adam hukuklaryny goraýjy toparlaryň “Olary diri görkeziň!” atly halkara kampaniýasynyň guramaçylygynda geçirildi.
Türkmenistanyň türmelerinde dereksiz ýiten adamlaryň ykbaly barada resmileriň maglumat bermegini talap edýän bu halkara kampaniýasy şu günki güne çenli toplan täze maglumatlaryny köpçülige hödürledi.
Azatlyk Radiosy kampaniýanyň guramaçylarynyň biri “Demokratik ösüş we adam hukuklary boýunça merkeziň” başlygy Ýuriý Jibladze bilen söhbetdeş bolup, maslahatda gozgalan meseleler, türkmen türmelerinde ýitirim bolanlaryň ykbalyna degişli soňky maglumatlar Türkmenistanyň we beýleki ýurtlaryň resmileriniň halkara jemgyýetçiligi bilen hyzmatdaşlygynyň depgini barada gürrüň bermegi sorady.
Azatlyk Radiosy: Ýuriý, Türkmenistanyň türmelerinde ýitirim bolan adamlaryň ykbalyny anyklamak boýunça tagallalara bagyşlanyp, jemgyýetçilik guramalary tarapyndan geçirilen maslahata Türkmenistanyň we beýleki ýurtlaryň resmileri gatnaşdymy?
Ýuriý Jibladze: “Olary diri görkeziň!” atly halkara jemgyýetçilik kampaniýasynyň geçiren maslahatyna, gynansak-da, türkmen delegasiýasynyň wekilleri gatnaşmady. Türkmen delegasiýasynyň ýolbaşçysy Wepa Hajyýew şu ýylyň maý aýynda Ýewropa Bileleşigi bilen adam hukuklary boýunça ýyllyk dialogyň çäginde geçirilen duşuşykda, Türkmenistanyň hökümete degişli bolmadyk guramalary bilen duşuşmaga taýýardygyny aýdypdy. Muňa garamazdan, biziň türkmen resmilerine hökümete degişli bolmadyk guramalar bilen duşuşmagy sorap ýollan ýüzlenmelerimize we Ýewropa Bileleşiginiň haýyş etmegine garamazdan, türkmen delegasiýasy bilen duşuşyp bolmady. Meniň pikirimçe, türkmen resmileri özlerine beriljek takyk soraglara açyk jogap bermäge taýýar däl bolara çemeli.
Biziň maslahatymyza ÝHHG-niň beýleki ýurtlarynyň we iri halkara guramalarynyň resmileri gatnaşdylar. ABŞ-nyň, Kanadanyň, Gollandiýanyň, Beýik Britaniýanyň, Fransiýanyň, Finlýandiýanyň, Norwegiýanyň we ýene ençeme ýurduň resmi toparlary, şeýle-de ÝHHG-niň resmileri gatnaşdylar.
Azatlyk Radiosy: Ýuriý, siz türkmen hökümetine nähili soraglary bererdiňiz?
Ýuriý Jibladze: Bu biziň soňky ýyllarda orta atyp gelýän sowallarymyzdyr. Biz öz sanawymyzda görkezilen her bir adam barada dessine maglumat berilmegini soraýarys. Türkmenistanda tussaglykda dereksiz ýitenler baradaky sanawymyzda edil şu günki gün 88 adamyň ady görkezilýär. Bu diňe jikme-jik barlanyp, tassyklanan wakalaryň sany. Türkmen türmelerinde dereksiz ýiten adamlaryň hakyky sanynyň mundan has köp, hatda 200 adama golaý bolmagy çak edilýär. Olar dirimi? Diri bolsa, ýagdaýy nähili? Bu maglumatlar Brussele, syr hökmünde ýapyk maglumat görnüşinde gizlin ýollardan berilmän, köpçülige açyk aýan edilmeli.
Biz tussaglaryň işlerine Türkmenistanyň täze Jenaýat kodeksine laýyklykda gaýtadan seredilmegine we türmelere halkara synçylarynyň goýberilmegine degişli soraglary orta atýarys. Şeýle-de, biz tussaglykdaky adamlaryň köpüsi ynsanperwer sebäplere görä, boşadylmaly diýip hasap edýäris. Sebäbi 13-14 ýyllyk tussaglykdan soň olaryň diri galan ýagdaýynda-da halynyň agyrdygyny göz öňüne getirmek mümkin. Üstesine, soňky dokuz aýyň dowamynda bolan wakalary hasaba alsak, sanawymyzdan üç adamyň ölümi bu meseläniň çözgüdüni mundan beýläk uzaga çekip bolmajagyny görkezdi. Bu hakykatda adamyň dirilik we ölüm meselesidir.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan ÝHHG-niň adam ölçegleri boýunça ýyllyk maslahatyna iki ýyl bäri öz resmilerini iberýär. Türkmen delegasiýasynyň başlygy Wepa Hajyýew bu çärede 20-nji sentýabrda eden çykyşynda Türkmenistanyň “Olary diri görkeziň” atly kampaniýaňyzyň sanawynda görkezilen tussaglaryň ýarysy barada hasabat berendigini aýtdy. Bu hasabat kime berildi, tussaglaryň ykbaly anyklaşdyryldymy?
Ýuriý Jibladze: Hajyýewiň çykyşyndan örän göwnümiz galdy. Sebäbi golaýda türkmen häkimiýetleriniň real problemalar boýunça belli bir derejede açyş dialoga taýýardygyna umyt döräp başlapdy.
Men muny näme üçin aýdýaryn, sebäbi 2015-nji ýylda türkmen hökümeti ÝB bilen adam hukuklary boýunça dialogynda, biziň sanawymyza jogap hökmünde öz sanawyny hödürläpdi. Emma türkmen resmileriniň 49 adamdan ybarat şol sanawynda biziň sanawymyzdaky diňe iki adamyň ady bardy. Olaryň sanawda görkezen beýleki tussaglary hiç wagtda ýitirim bolmadyk bendilerdi. Şeýlelikde, türkmen häkimiýetleri ÝB-ne ýalňyş maglumat bermäge synanyşdylar. Üstesine, maglumat gizlinlik ýagdaýynda berlip, türkmen tarapy onuň aýan edilmezligini sorapdy. Emma bu ýaşyryp bolmajak bir fakt bolansoň, mesele açyk maslahat edildi.
Türkmen häkimiýetleri bu hereketini ÝB bilen adam hukuklary boýunça şu ýylky dialogynda gaýtalamady. Maý aýynda türkmen resmileri biziň sanawymyzda görkezilen bäş adam barada maglumat berdiler, biz häzir maglumatlary barlaýarys. Olar biziň sanawymyzdaky hakyky adamlar. Şeýlelikde, 88 adamdan ybarat sanawymyzdan geçen ýyl iki adam we şu ýyl bäş adam, jemi ýedi adam barada türkmen häkimiýetleri maglumat berdiler. Emma şeýle minimal öňegidişlikden soň Hajyýew 20-nji sentýabrda Warşawada ýene-de geçen ýylky ýalňyş maglumatyny gaýtalady.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan tarapyndan berlen resmi maglumatdaky ýedi adam kimler we olar dirimi?
Ýuriý Jibladze: Biz muny täzelenen hasabatymyzda habar bereris. Ony ýakyn günlerde kampaniýamyzyň websaýtynda görüp bolar. Türkmen häkimiýetleri şol adamlaryň diridigini aýdýarlar. Käbiriniň amnistiýa edilendigini, beýlekileriň türmeden çäklendirilen ýaşaýyş zolaklaryna geçirilendigini, olaryň garyndaşlary bilen gatnaşyk saklaýandygyny, biriniň bolsa hiç wagtda tussaglyga höküm edilmändigini aýdýarlar. Ýene iki adamyň tussaglykda galýandygyny aýtdylar, emma nirede saklanýandygyny mälim etmediler. Ýöne olaryň arasynda 2002-nji ýylyň noýabr wakalaryna gatnaşykda aýyplanyp tussag edilenler ýok, olar başga işler boýunça iş kesilen adamlar.


text:
Orsýetiň prezidentiniň resmi saýtynda 28-nji aprelde prezident Dmitriý Medwedewiň graždan jemgyýetini we adam hukuklaryny ösdürmek boýunça geňeşiň maslahatyny geçirendigi we onda sud sistemasynyň, kanun goraýjy organlaryň işi, köpçülikleýin habar serişdeleriniň azatlygy, ýygnaklaryň erkinligi, adam hukuklaryny goraýjylaryň alyp barýan işleri, graždanlaryň sosial hukuklaryny, şeýle-de watandaşlaryň hukuklaryny goramak ýaly meselelere seredilendigi habar berilýär.
Demokratiýany we adam hukuklaryny ösdürmek merkeziniň prezidenti Ýuriý Jimbadze Medwedewiň ünsüni Orsýetiň Daşary işler ministriniň işindäki kemçiliklere çekip, DIM-niň Türkmenistan bilen bagly pozisiýasyny mysal hökmünde getiripdir.
“Türkmenistanda 150 müň töweregi Orsýet graždanlary ýaşaýar. Bu ýurduň häkimiýetleri olary yzygiderli kemsidýär, olary Orsýet raýatlygyndan ýüz öwürmäge ýa ýurtdan göçüp gitmäge mejbur edýär” diýip, Ýuriý Jimbadze aýdypdyr. “Öz gezeginde Orsýetiň ilçihanasy Orsýet graždanlaryna daşary ýurt pasportyny bermegi wagtlaýyn togtadyp, bu işi has-da çylşyrymlaşdyrýar. Türkmenistan bilen gowy gatnaşyklaryň möhüm roluny, gelýän girdeýjileri hasaba alsak-da, watandaşlarymyzyň hukuklaryny goramak boýunça biziň ýolbaşçylarymyz prinsipial pozisiýa eýelemeli”.
Bu çykyşa Dmitriý Medwedew: “Türkmen gazy meselesine reaksiýa bildirmän durup bilmerin. Biziň balansymyzda türkmen gazynyň hiç hili ähmiýeti ýok. DIM barada aýdylanda, ol dişläni dişleýär, ýöne bu doly adalatly däl” diýip, jogap beripdir.
Hakykatdan-da, türkmen gazynyň Orsýetiň ykdysadyýetinde hiç hili ähmiýeti ýokmy? Bu soraga Orsýetiň Strategik barlaglar institutynyň analitigi Aždar Gurdow jogap berýär.
Aždar Gurdow
Aždar Gurdow:
Menem Orsýetiň häzir Türkmenistandan alýan hem täzeden başga ýurtlara satýan gazyny ähmiýet berer ýaly uly möçber hasap etmeýärin. Sebäbi soňky iki-üç ýylda ol 10-11 milliard kubometr töweregi. Orsýetiň býujeti göz öňünde tutulsa, ol gaty az. Dünýä bazarynda gazyň bahasy üýtgese, şol möçberiň birnäçe esse artmagy-da mümkin. Prikaspiý turbasynyň gurluşygy başlanmasa-da, Orsýetiň ýolbaşçylary bu işiň geljegini ýatdan çykarmaýarlar.
Azatlyk Radiosy: Iki ýurduň arasynda gaz gatnaşyklarynyň geljegini göz öňünde tutup, Orsýetiň ýolbaşçylary watandaşlarynyň hukuklaryny goramak meselesine häzirkisi ýaly çemeleşermi?
Aždar Gurdow:
Bu ýerde Orsýetiň DIM-niň adresine aýdylan tankyt adalatly. Ýöne Türkmenistanda 150 müň töweregi ors graždany bar diýilmesi hakykata bap gelmeýär. Ekspertleriň hasaby boýunça ol ep-esli az. Ýöne bu ýerde barybir onlarça müň adam barada gürrüň gidýär. 2003-nji ýyldan bäri ors-türkmen goşa raýatlygy bolan adamlaryň durumy bilen bagly mesele hukuk taýdan çözülmän gelýär. Orsýet öz pozisiýasynda, Türkmenistan hem öz pozisiýasynda dur. Täze pasport girizilende, problema örboýuna galýar. Orsýetiň DIM-niň öz graždanlary bilen bagly hereketleri dogry däl hem adalatsyz. Orsýetiň prezidentiniň aýdan sözleri DIM-i aktiw hereketlere ruhlandyrar diýmek kyn. Ol teýeneli sözler.
Azatlyk Radiosy: Ýene sanalgy günden Orsýetiň prezidentiniň kürsüsine Wladimir Putin geçýär. Şondan soň türkmen-ors gatnaşyklarynda, adam hukuklaryna bolan garaýyşlarda haýsydyr bir özgerişlere garaşyp bolarmy?
Aždar Gurdow:
Bu çylşyrymly sorag. Ýöne bir zady ýatladaýyn. 2003-nji ýylda Türkmenistan bilen Orsýetiň arasynda gaz şertnamasy baglaşylanda, W.Putin ýurduň prezidentidi. Şonuň üçin düýpli özgerişlere garaşmak dogry bolmasa gerek. Syýasy, ykdysady, harby hyzmatdaşlyk ýaly ugurlarda öňegidişlikler bolar. Gumanitar, adam hukuklary ýaly meselelerde gatnaşyklary gowulandyrmak boýunça haýsydyr bir pozitiw ädimlere garaşmaýaryn.


text:
türkmənistan deyəndə ağıla gələnlər
əjdaha lazımdı izlə lələ mən googlla
- türkmənistanın neytral dövlət olması,
- oğuz türklərinin vətəni olması,
- (bax: basmaçı hərəkatı)
--spoiler--
- kimden: aytsyz nireden: turkmenistan
name uchin ata watanymyz Turkmenistany terk etdiniz ? Beyle dilinizi soyyan bolsanyz ????"
jogap (cavab) :- Türkmenistan diýlen ýurt 1924-nji ýylda ors bolşewikler tarapyndan döredildi. Türkmeniň ýurdy diňe häzirki Türkmenistandan ybarat däl şu hakykaty 21-nji asyrda senden başga hemmeler bilýärow! Bolşweikler sen ýaly aňsyz, atsyz-eşeksiz pyýada nadanlary häzirki Türkmenistanda çölüň gumyna gabady. Türkmeniň ata-babadan galan beýleki ýerlerem araçäňiň daşynda galdy. Taryh diýen bir peýdaly bilim barow, şony okaýsana gaýrat et. Onsoňam türkmeniň we atawatanyň adyndan gürlemek saňa galmadow. Başga ýurtlarda ýaşaýan türkmenleriň Türkmenistana görä hasam azatlygyny, erkinligini, ösenligini, has gowy durmuşda ýaşap, dünýä hakykatlaryna göz ýetirip bilýändigini görüp bilmeýän bolsaň garagyň aksynow başga näme diýeýin. Hiç kim watany terk edenok taryhy gowja oka, öwren we bil. Türkmenistanyň daşyndaky türkmenler bolmadyk bolsa türkmençiligem galmazdow. Siziň bar bilýäniňiz adama görüplik edip, parahorlyga, diktatura şärik bolup arkadaga şöhrat diläp, bökejekläp tans etmegow. (c) Atsyz-eşeksiz pyýada
not : Teswir ýazmazdan ozal forumyň düzgünlerini okamagyňyzy haýyş edýäris
fikrinizi yazmadan forumun qaydalarını oxumağınızı xahiş edirik
--spoiler--
(bax: qaz)
(bax: ağ rəng)
(bax: ruhnamə)


text:
Awstraliýa geçen ýylda Ukrainada heläkçilige uçran MH17 uçaryň betbagtçylygynyň birinji ýyl dönümini belledi. Uçarda 298 adam wepat boldy, olaryň arasynda Awstraliýanyň 38 raýaty bardy.
17-nji iýulda premýer-ministr Tony Abbot awstraliýaly pidalaryň atlary ýazylan ýadygärligi parlament jaýynyň bagynda açdy.
Malaýzianyň howa ýollarynyň “Boeing 777” kysymly uçary Amsterdamdan Kuala Lumpura barýarka 2014-nji ýylyň 17-nji iýulynda Ukrainanyň gündogar Donetsk regionynda heläkçilige uçrady.
Gollandiýanyň ýolbaşçylygynda derňew geçirýänler uçaryň orsýetçi gozgalaňçylaryň atan orsýet raketalary tarapyndan oka tutulandygyny görkezýän subutnamalaryň bardygyny aýdýarlar. Orsýet we separatistler munuň jogapkärçiliginden boýun gaçyrýarlar.
Uçarda heläk bolanlaryň hatyrasyna matam çäreleri 17-nji iýulda Ukrainada we Gollandiýada hem geçirildi.


text:
Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 24 ýyllygy mynasybetli dabaralar 30-njy oktýabrda Daşoguz welaýtynyň merkezinde Baş baýdak sütüniniň açylmagy bilen dowam etdi.
Welaýatyň Baş baýdak sütüniniň açylyş dabarasyna Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow, ýurduň ýolbaşçy düzüminiň wekilleri, welaýat we etrap häkimleri, ýaşulular, Daşoguz şäheriniň ýaşaýjylary we beýleki köp sanly myhmanlar gatnaşdy.
Türkmenistanyň Döwlet senasynyň ýaňlanmagy bilen 100 metr belentlikdäki Döwlet baýdagy asmana galdyryldy. Dabara gatnaşyjylar bu tolgundyryjy pursatlary şowhunly el çarpyşmalary bilen gutladylar.
Mälim bolşy ýaly. Baş baýdak sütünleri Mary, Türkmenabat şäherlerinde we Türkmenbaşy şäheriniň Awaza etrabynda hem dikilipdi. Aşgabatda gurlan 133 metrlik Baş baýdak sütüni bolsa 2010-njy ýylda Ginnesiň Rekordlar kitabyna girdi.


text:
Siriýada adam hukuklaryny goraýjylar ýurtda üç ýyl bäri dowam edýän konflikt zerarly wepat bolanlaryň sanynyň 162000 adama ýetendigini aýdýarlar.
Londonda ýerleşýän oppozisiýa tarapdar toparyň 19-njy maýda aýtmagyna görä, agzalan san 54 müň graždan adamy, ýaragly oppozisiýanyň 43 müň agzasyny we prezident Başar al-Assada loýal 61 müň söweşijini öz içine alýar. Pidalaryň sanyna şahsyýeti anyklanmadyk 3 müň adam hem girýär.
BMG maglumatlaryň çeşmesini tassyklamak mümkinçiliginiň ýokdugyny aýdyp, Siriýada wepat bolan adamlaryň sany boýunça öz maglumatlaryny çap etmegini togtadypdy. Guramanyň 2013-nji ýylyň iýul aýynda çap eden soňky sanynda 100 müň adamyň wepat bolandygy aýdylypdy.
Siriýada 2011-nji ýylda hökümete garşy parahatçylykly proteste häkimiýetler tarapyndan güýç görkezilensoň başlanan konflikt ilatyň çak bilen ýarsyny öz öýüni terk etmäge mejbur edipdi.


text:
Düýn Birleşen Ştatlaryň Çikago şäheriniň sudy bu ýurduň raýaty Dewid Kolmen Hedleýe 2008-nji ýylyň noýabrynda Bombeýde amala aşyrylan terror hüjümine dahyllylykda günä bildirdi.
Ejesi amerikaly we kakasy päkistanly bolan 49 ýaşly Dewid Kolmen Hedleý 2008-nji ýylda Bombeýdäki terror hüjümi amala aşyrylmazyndan öň bu hüjümiň taýýarlyk işlerine ýardam berenlikde we, mundan daşary, daniýaly karikaturaçy suratça garşy hüjümi hem planşdyranlykda aýyplanylýar.
2008-nji ýylyň noýabrynda Bombeýde amala aşyrylan şol ýaragly hüjümde 166 adam ölüpdi.


text:
“Musulmanlaryň bigünäligi” atly film bilen baglanyşykly dörän aladalaryň fonunda soňky günler halkara derejesinde dini kemsitmeklige garşy durmak boýunça ýörite düzgünnamanyň zerurdygyny goldamak tendensiýasy has güýçlenýäne menzeýär.
Şu hepdäniň sişenbe güni Pakistanyň prezidenti Asif Aly Zardari BMG-niň Baş Assambleýasynda eden çykyşynda öz çykyşynyň başyny musulman dini bilen baglanyşykly ýakynda peýda bolan filmi ýazgarmak bilen başlady.
Hususan-da, ol “Öz çykyşyma başlamazdan öň, men dünýäniň millionlarça musulmanynyň dinine we biziň eziz pygamberimize garşy edilen bu öjükdiriji işi berk ýazgarmak isleýärin” diýip, nygtady.
Pakistanyň prezidenti öz çykyşynda dünýäniň döwlet liderlerini şular ýaly dini masgaralamaklyga garşy gönükdirilen filmleri jenaýat hökmünde häsiýetlendirýän kanunlary kabul etmeklige-de çagyrdy.
Eýsem, bu soňky wakalaryň fonunda yslam dinini masgaralaýan bular ýaly işleri we şonuň netijesinde dörän zorlukly çykyşlary söz arkaly ýazgarmakdan daşary dünýä döwletleri şeýle wakalaryň öňüni almakda nähili kollektiwleýin çäreleri görüp bilerler?
Soňky tendensiýalar
Şu mesele bilen bagly soňky ýyllar giňden ara alnyp maslahatlaşylýan ideýalardan birem dinleri kemsitmeklige garşy halkara kanunlaryna laýyk gelýän anyk düzgünleri işläp düzmek ideýasy bolupdy.
Häzirki wagt dünýäniň 30-a golaý ýurdunda dine dil ýetirmekligi jenaýat hökmünde häsiýetlendiriji içerki kanunlar ulanylýar. Şeýle ýurtlaryň hatarynda Pakistan, Eýran, Indoneziýa, Müsür, Aljir we Polşa ýaly ýurtlar-da bar.
Ýakynda BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde eden çykyşynda Arap Ligasynyň Baş sekretary Nabil al-Araby: “Arap döwletleriniň Ligasy dinleriň kemsidilmegine garşy durmak we dini ynançlara hem-de olaryň simwollaryna hormat goýulmagyny gazanmak üçin halkara kanuny düzgünleriň işlenilip düzülmegine çagyryş edýär” diýip belläpdi.
Yslam Hyzmatdaşlygy Guramasy-da soňky günler halkara derejesinde dinleriň kemsidilmeginiň gadagan edilmelidigi baradaky ideýany goldap birnäçe beýanat ýaýratdy. Häzirki wagt bu gurama ýolbaşçylyk edýän Türkiýäniň prezidenti Abdylla Gül hem şular ýaly gadagançylygy goldaýandygyny aýtdy.
Hatda BMG-niň Baş sekretary Ban Ki Mun hem 19-njy sentýabrda bu soňky wakalar bilen baglanyşykly eden çykyşynda raýatlaryň söz azatlygynyň goralmalydygyny nygtamak bilen bir wagtda, “bu söz azatlygyny kimdir-birleri beýleki adamlaryň gymmatlyklaryny ýa-da ynanjyny kemsitmek üçin ulanan halatynda, bu söz azatlygy şeýle görnüşde goralyp bilinmez” diýip nygtapdy.
“Musulmanlaryň bigünäligi” atly film bilen baglanyşykly dörän aladalaryň fonunda, umuman, soňky günler halkara derejesinde dini kemsitmeklige garşy durmak boýunça ýörite düzgünnamanyň zerurdygyny goldamak tendensiýasynyň hem kem-kem güýçlenýändigini görmek bolýar.


text:
Facebook sosial ulgamynyň täze hasabatynda bütin dünýäniň ilatynyň 62,1%-niň heniz hem Internetden peýdalanmaýandygy görkezilýär. Ýagny, bu bütin dünýäniň ilatynyň 2/3 böleginiň 2014-nji ýyldan bäri ýekeje sapar hem Internede girmändigini aňladýar.
Facebook sosial ulgamynyň eýeçiligindäki www.internet.org websaýtynda çap edilen “Global arabaglanyşyk 2014“ atly hasabatda bellenilmegine görä, dünýäniň ösen ýurtlarynda ilatyň 76,2%-i internetden peýdalanýar. Şol bir wagtyň özünde-de dünýäniň ösüp barýan ýurtlarynda bu görkezijiniň 29,8%-e barabardygy bellenilýär.
Hasabatda görkezilişine görä, Interneti dünýäde iň köp ulanýan region Demirgazyk Amerika bolup, bu sebitde ilatyň 84,4%-i Internetden peýdalanýar. Internetden iň az peýdalanýan region Günorta Aziýa (Pakistan, Hindistan) bolup, bu sebitde ilatyň 13,7%-i Internete girýär.
Facebook sosial ulgamynyň hasabatynda, Ýewropa täsin bir ýagdaýda Merkezi Aziýa bilen deňeşdirilip, bu iki regionyň umumy ilatynyň 65,4%-niň Internetden peýdalanýandygy habar berilýär.
Düýbi Amerikanyň Kaliforniýa ştatynda ýerleşýän Facebook sosial ulgamy dünýäde iň meşhur sosial ulgamlaryň biri bolup, bu ulgam 2014-nji ýyldan bäri ulanyjylara öz jynsy aýratynlygyny 58 dürli jynsda görkezmek mümkinçiligini hödürläp gelýärdi.
Emma birnäçe LGBT (Lezbian-Geý-Biseksual-Transeksual) aktiwisti bu sanawyň käbir jynslaryň özlerini beýan etmegi üçin ýeterlik däldigini aýdansoň, Facebook sosial ulgamy öz ulanyjylaryna öz jynsy aýratynlyklaryny erkin ýagdaýda beýan etmäge mümkinçilik berýän ýörite programmany hödürläp başlady.
Facebook sosial ulgamy Mark Zuckerbergiň we Eduardo Saveriniň, Andrew McCollumoň, Dustin Moskovitziň hem-de Chris Hughesiň ýolbaşçylygynda 2004-nji ýylyň 4-nji fewralynda öz işine başlady.


text:
NATO-nyň baş sekretary Jens Stoltenberg Günbataryň öz iň uly howpsuzlyk synaglarynyň käbiri bilen ýüzbe-ýüz bolýandygyny we ony «ýeke garşylamagyň çykalga däldigini» aýtdy.
Stoltenberg 13-nji noýabrda Britaniýanyň «Observer» gazetinde çap edilen makalasynda, ABŞ-nyň saýlanan prezidenti Donald Trampyň NATO babatdaky garaýyşlarynyň döreden aladalary bilen baglylykda, «biz öz neslimizdäki iň uly howpsuzlyk synaglarymyz bilen ýüzbe-ýüz bolýarys» diýdi.
"Bu mahal Ýewropa bilen Birleşen Ştatlaryň arasyndaky hyzmatdaşlygy sorag astyna almagyň wagty däl" diýip, Stoltenberg aýtdy.
Tramp özüniň saýlaw kampaniýasy mahalynda Waşingtonyň howp abanan NATO ýaranyna, eger goranyş tölegini deň çekişmedik bolsa, kömege gelip-gelmezlik barada pikir etmelidigini aýdypdy.
Bu sözler NATO-nyň düzgünnamasynyň 5-nji maddasyndan gelip çykýan kollektiw goranyş borçnamalaryna şübhe kölegesini saldy.
Stoltenberg 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda Birleşen Ştatlara edilen terror hüjümlerinden soň, NATO-nyň «birimize hüjüm edilmegi ählimize hüjüm edilmegi» diýen ýörelgesine eýerilendigini belledi. Ol 1 müň çemesi ýewropa esgeriniň Owganystanda gulluk edýändigini weolaryň 11-nji sentýabr hüjümlerine göni jogap hökmünde «iň ýokary töleg töländiklerini» hem sözüne goşdy.
Stoltenberg NATO -nyň Ýewropa integrasiýasyna mümkinçilik döredendigini we Sowuk urşy tamamlandygyny aýtdy. Şeýle-de ol ýewropa liderleriniň bu ýolda ýeke bolmagyň çykalga däldigine hemişe düşünendiklerini belledi.
Stoltenberg NATO terrorçylyga garşy göreşde şindi hem uly rol oýnaýar we «Orsýetiň has gödeňsileşmegine» gaýtawul berdi diýdi.
Emma muňa garamazdan, ABŞ häzir NATO harajatlarynyň 70 prosentini çekýär we Stoltenberg ýewropa ýurtlarynyň howpsuzlyk ýaranlygyna goşýan maliýe goşantlaryny ýokarlandyrmalydyklaryny hem oýun aldy.


text:
Ukrainanyň lukmanlarynyň Ýuliýa Timoşenkonyň keselhanadan çykarylmalydygyny aýdýandyklaryna garamazdan, penşenbe güni Germaniýanyň doktorlary onuň keselhanada galmalydygyny öňe sürdiler.
Penşenbe güni Ukrainanyň saglyk ministri Oleksandr Kaçur Ýuliýa Timoşenkonyň öz oňurga näsaglygy boýunça ýörite maşk etmegini dowam etdirmelidigini, emma bu maşklary keselhanadan daşarda-da edip bolýandygyny aýtdy.
Ýöne, şol bir wagtyň özünde-de, Oleksandr Kaçur nemes doktorlarynyň berýän maslahatlarynyň-da göz öňünde tutulmagynyň mümkindigini belledi.
Wezipesinden hyýanatçylykly peýdalananlykda aýyplanyp, 2011-nji ýylyň oktýabrynda ýedi ýyl türme tussaglygy berlen Ýuliýa Timoşenko salgyt we maliýe galplyklarynda özüne bildirilýän täze jenaýat aýyplamalary boýunça 4-nji martda Kiýewiň suduna barmaly.


text:
Gyrgyzystanyň prezidenti Almazbek Atambaýew terrorizmde günäli tapylanlary ýurduň raýatlygyndan mahrum etmäge rugsat berýän kanun üýtgetmelerine gol çekdi.
Prezidentiň metbugat-gullugynyň aýtmagyna görä, 4-nji awgustda ýurduň jenaýat we administratiw kodekslerine girizilen üýtgetmeler “terrorizm bilen bagly jenaýatçylyklar üçin jezany güýçlendirýär we terrorizmde hem ekstremizmde aýyplanan adamlary gyrgyz raýatlygyndan mahrum etmek boýunça ädimleri kesgitleýär”.
Bu çäre Gyrgyzystanyň Milli howpsuzlyk komitetiniň 600 gyrgyz raýatynyň, şol sanda 100 zenanyň Siriýada we Yrakda yslamçylara goşulandygy barada aýtmagynyň yzýany yglan edildi.
Resmi maglumata görä, Ýakyn Gündogar ýurtlarynda “Yslam döwleti” toparyna goşulan 70 gyrgyz raýaty soňky ýyllarda öldürilipdir.


text:
Türkmenistanda dini azlyklara degişli raýatlaryň gysyşlara sezewar edilýändikleri barada halkara guramalarynyň hasabatlarynda yzygiderli maglumatlar berlip gelinýär. Bu wakalaryň fonunda ýakynda “Ýegowanyň şaýatlary” toparynyň wekili Zafar Abdullaýewiň türmä basylandygy barada-da maglumat gowuşdy.
“Ýegowanyň şaýatlary” atly dini akymyň wekili, 24 ýaşly Zafar Abdullaýew harby gullukdan boýun gaçyrandygy üçin türme tussaglygyna höküm edildi” diýip, düýbi Norwegiýada ýerleşýän “Forum-18” agentligi 18-nji aprelde çap eden maglumatynda habar berýär.
Bu agentligiň baş redaktory Feliks Korleýniň aýtmagyna görä, Abdullaýewe 6-njy martda Daşoguzyň şäher sudy tarapyndan höküm çykarylypdyr.
“‘Ýegowanyň şaýatlary’ dini akymynyň wekili Zafar Abdullaýew şol madda boýunça berlip bolýan iň ýokary jeza höküm edildi. Oňa ‘parahatçylyk döwri harby gullukdan boýun gaçyrdy’ diýen aýyplama boýunça iki ýyl türme tussaglygy berildi” diýip, Korleý telefon arkaly söhbetdeşlikde aýtdy.
Ilkinji gezek däl
Zafar Abdullaýew bilen bagly bu habar barada Türkmenistanyň resmi çeşmelerinden maglumat alyp bolmady. Emma bu “Ýegowanyň şaýatlary” dini akymynyň wekilleri bilen bagly ýüze çykan şonuň ýaly ilkinji waka däldir.
“Ýegowanyň şaýatlary” dini akymynyň resmi websaýtynda
ýerleşdirilen maglumatdan çen tutulsa, häzir Türkmenistanda harby gullukdan boýun gaçyrandygy üçin “Ýegowanyň şaýatlarynyň” bäş wekili türmede otyr.
"Ilatynyň 89% musulmanlardan, 9% hem prawoslaw hristianlardan ybaratdygy aýdylýan Türkmenistanda beýleki dini akymlar ýerli ilat üçin täze dinler diýilip hasaplanylýar".
Dini azatlyklaryň ýagdaýy barada maglumat ýaýradýan “Forum-18” agentliginiň baş redakotry Feliks Korleýniň bellemegine görä, “Ýegowanyň şaýatlary” dini akymynyň wekilleri harby gullugyň islendik görnüşine gatnaşmaga berk garşy durýarlar.
Türkmenistanda bolsa, harby gulluk kämillik ýaşyna ýeten oglanlaryň hökmany borjy. Şunlukda, käbir synçylar, bu dini akymyň wekilleriniň yzarlanmagynyň sebäplerinden biriniň hut şu harby gulluk meselesi bilen bagly bolmagynyň mümkindigini aýdýarlar.
Şol bir wagtyň özünde-de, ilatyň 89% musulmanlardan, 9% hem prawoslaw hristianlardan ybaratdygy aýdylýan Türkmenistanda “Ýegowanyň şaýatlary”, “Baptistler”, “Ýedinji günüň adwentistleri” ýaly beýleki dini akymlar ýerli ilat üçin täze dinler diýilip hasaplanylýar.
Bu hem öz nobatynda bu täze dini akymlara uýýanlar üçin goşmaça kynçylyklary döredýär. Şeýle pikiri öňe sürýänlerden biri hem aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew: “Umuman aýdylanda, halk arasynda şol dini akymlara uýýanlara garaýyş gowy däl. Muny açyk aýtmak gerek. Sebäbi ýurtda öňden bäri yslam ýörelgeleri dowam edýär”.
Dini azlyklaryň kynçylyklary
Ilat arasynda özleri babatda belli bir kese garaýşyň bardygyny şol dini azlyklaryň wekilleri-de tassyklaýarlar. Adynyň efirde tutulmagyny islemedik türkmenistanly “Krişna aň ýetiriş jemgyýeti” dini akymynyň wekiliniň aýtmagyna görä, ilki-ilkiler täze dine geçmegi bilen, onuň maşgalasynda hem belli bir düşünişmezlikler ýüze çykypdyr.
Ol: “Hojalygym tarapyndan belli bir derejede basyş boldy. Ýöne hojalygymyň öz düşünjesi bar, meniň öz düşünjäm bar. Men öz düşünjämde galdym. Emma soňundan birek-birege düşünişip başlaýaň” diýip gürrüň berdi.
Türkmenistanda ilat arasynda belli bir derejede basyşlaryň we gyýa garaýyşlaryň dowam edýänligine garamazdan, ýokarda agzalyp geçilen dini akymlaryň wekillerine soňky ýyllaryň dowamynda belli bir derejede şertler hem döredilip başlana meňzeýär.
ABŞ-nyň Döwlet departamentiniň dini azatlyklar boýunça ýayradan hasabatlarynyň birinde häzirki wagt Türkmenistanda Bahaýy, Baptist, “Krişna aň ýetiriş jemgyýeti”, “Ýedinji günüň adwentistleri” ýaly dini azlyklaryň hökümet tarapyndan resmi taýdan hasaba alnandyklary pozitiw bir ýagdaý hökmünde bellenilýär.
Emma, hasaba alnan bu dini gurmalaryň hatarynda “Ýegowanyň şaýatlary” dini akymyň ady agzalmaýar.
Beýleki tarapdan, Türkmenistanda hasaba alnandygy aýdylýan bu dini toparlaryň wekillerine-de dini ybadatlaryny erkin berjaý etmek, wagyz etmek, öz dini edebiýatlaryny ýurda getirmek ýa ýurtda çap etmek ýaly işlerine berk çäklendirmeleriň bardygy barada-da maglumatlar gowuşýar.


text:
Shalom. Dün irden dubaýdan dostym jañ etýä 2008-nji ýaldan köne mashynlary Türkmenistana salmak gadagan edilipdir chynmy shol diyip. Shu wagt 2003-nji ýaldan bärdäkileri getirip bolýa ýagny 10 ýyl ogranichenýa goýulandy inni shony 5 ýyl edipdirlermishin. Eger shonýaly bolsa gowy bolarmy? Halkyñ 2008 nji ýylda öndirilen mashynlara 14000$-den 20000$ berip almaga ýagdaýy bamy? Pikirleriñiz!
5-ýyl etseler Duty Camry, Avalona getirip bolanok
bar elbetde. yilda 20 berip cagalarny okatyala
Näme boljak bolsa 2-3 aý öňünden duýdurylsa gowy bolar, ýoldaky maşynlary ýa-datamojna gelen maşynlary geçirip ýetişer ýaly.
Bah, şeý diýsene, ýokary edenini edýär tüweleme, bar agram halka düşjek\'dä onda.
in gowsy arzan we gowysy BMW ler
Matak:
Näme boljak bolsa 2-3 aý öňünden duýdurylsa gowy bolar, ýoldaky maşynlary ýa-datamojna gelen maşynlary geçirip ýetişer ýaly.
Martyñ 1-na çenli diýýäler
diýýäler diýeniň myş bolýar. gazýetde ýa telewizorda aýdylmalyda how.
birctarapdan gowy. bir tarapdan erwet
Mena dogrymy aytsam oyumizde 4 adam bolup isleyas. Yone 16-20 mun dollar berip masyn almak duysumede girenok intaga. Yone hudaya sukur opbishimden aylanayyn!
Perminator:
...Yone hudaya sukur opbishimden aylanayyn!
hakyky, ýene opbiş gowudyrlaý, garyby galdyran maşyn
Dünki ýygnakda Gümrük gullygyñ bashlygyna türkmenistana gelýän zatlary berk kantrola ala diýdi. Gümrük gullygyñ özi kanuny hödürläp bilýämikä ýa çykaryp
birinin sürülen maşyny alandan göni yaponiyadan arzanjyk alanda natdi.yewropanynam arzan maşynlary bar. Wolksvagen orataça 15 000 dollar citroen renault fiat olaram şol baha .toyotanynam arzany bar 10 000 dollarlyk yagy bn sürülmedik.hunday general motors esasanam ford maşynlary hem arzanlary bar.lada maşynlar olardanam arzan .esasy zat olaryn her welayat merkezde merkezini açdyrmak.kompaniyadan yagy bn sürsün bir yyl motoryna elini degirmersin anyk.bozulsa çalşyp bilyan bir yyl içinde.howada adamlar dubaydan iki müne maşyn alyp barde on müne satyp öwrenen zawotdan alyp gelip satasy yok.gaytam gowy bolar.maşyn gelmegi azalsa bialaç zawotdan tazesini almaly bolarlar.dubaydan gelyan maşynlaryn puluna sürülmedik maşyn alanyn onat dalmay.8000 dollara sürülmedik taze toyotalar 20 000 dollara bmw ler 12 000 dollara wolkswagenler 11 000 dolara fiatlar10 000 dollara opeller alanyn gowy dalmay.kompaniya bn gepleşip yylda yüz maşyn satjagyna ynandyrsan özleri gelip magazin açjak zap ças magazinem açjak.heyyy türkmen sadada.
hödürläp bilýä
naruto:
birinin sürülen maşyny alandan göni yaponiyadan arzanjyk alanda natdi.yewropanynam arzan maşynlary bar. Wolksvagen orataça 15 000 dollar citroen renault fiat olaram şol baha .toyotanynam arzany bar 10 000 dollarlyk yagy bn sürülmedik.hunday general motors esasanam ford maşynlary hem arzanlary bar.lada maşynlar olardanam arzan .esasy zat olaryn her welayat merkezde merkezini açdyrmak.kompaniyadan yagy bn sürsün bir yyl motoryna elini degirmersin anyk.bozulsa çalşyp bilyan bir yyl içinde.howada adamlar dubaydan iki müne maşyn alyp barde on müne satyp öwrenen zawotdan alyp gelip satasy yok.gaytam gowy bolar.maşyn gelmegi azalsa bialaç zawotdan tazesini almaly bolarlar.dubaydan gelyan maşynlaryn puluna sürülmedik maşyn alanyn onat dalmay.8000 dollara sürülmedik taze toyotalar 20 000 dollara bmw ler 12 000 dollara wolkswagenler 11 000 dolara fiatlar10 000 dollara opeller alanyn gowy dalmay.kompaniya bn gepleşip yylda yüz maşyn satjagyna ynandyrsan özleri gelip magazin açjak zap ças magazinem açjak.heyyy türkmen sadada.
beýle aňsat bolsa sen başyny başlaýmaly ekendähou...
Salooowma ertiçiler.
gayrat etde,ertirçilere salma ertirden,hiç zady, waleýik,ýa-da Şalom dp oñaý,maşyn,her kim almaly dln zat yok,wobşe eşekli we welsepit etse gowy bolardy,ekologiýany arassa saklar ýaly!
capello men talyp okuwymy gutarayyn başlaryn kyn dal.
Ya Swami:Salooowma ertiçiler.gayrat etde,ertirçilere salma ertirden,hiç zady, waleýik,ýa-da Şalom dp oñaý,maşyn,her kim almaly dln zat yok,wobşe eşekli we welsepit etse gowy bolardy,ekologiýany arassa saklar ýaly!
İne şu sözüne nobel bayragyny bermeli.
Wabşe dogry aýdýaňyz, at sürmeli etmeli. Saglygada peýdaly. Ýöne muňa şertem döretmeli. Ýagny at saklar, daňar ýaly ýerler gerek. tçulygy we iýmdarlygy ösdürmeli bolar.
naruto:
capello men talyp okuwymy gutarayyn başlaryn kyn dal.
biznese başlamakaň ýatladaýyn diýdim.... ýaponiýadaky maşynlaryň ruly sag tarapynda bolýar dämi?
naruto:
birinin sürülen maşyny alandan göni yaponiyadan arzanjyk alanda natdi.yewropanynam arzan maşynlary bar. Wolksvagen orataça 15 000 dollar citroen renault fiat olaram şol baha .toyotanynam arzany bar 10 000 dollarlyk yagy bn sürülmedik.hunday general motors esasanam ford maşynlary hem arzanlary bar.lada maşynlar olardanam arzan .esasy zat olaryn her welayat merkezde merkezini açdyrmak.kompaniyadan yagy bn sürsün bir yyl motoryna elini degirmersin anyk.bozulsa çalşyp bilyan bir yyl içinde.howada adamlar dubaydan iki müne maşyn alyp barde on müne satyp öwrenen zawotdan alyp gelip satasy yok.gaytam gowy bolar.maşyn gelmegi azalsa bialaç zawotdan tazesini almaly bolarlar.dubaydan gelyan maşynlaryn puluna sürülmedik maşyn alanyn onat dalmay.8000 dollara sürülmedik taze toyotalar 20 000 dollara bmw ler 12 000 dollara wolkswagenler 11 000 dolara fiatlar10 000 dollara opeller alanyn gowy dalmay.kompaniya bn gepleşip yylda yüz maşyn satjagyna ynandyrsan özleri gelip magazin açjak zap ças magazinem açjak.heyyy türkmen sadada.
O diýýån kompanýalañda güýshli menejerler otyr eline kartany alyp, öñem bir maryly barypdyr toyota kompaniýa maryda diller center achyn diyip olaram nache adam yashayanyny gorup bar sen dubayda gumen diyip yzyna ugradypdyrlar. Umuman 5mln turkmenistana bir Hundai gelli onam hökümet ep esli kredit berip getirdi
Täze maşyny bermeýärler. Sebäbi köne maşynlaryň bazary azalýar.
naruto:
birinin sürülen maşyny alandan göni yaponiyadan arzanjyk alanda natdi.yewropanynam arzan maşynlary bar. Wolksvagen orataça 15 000 dollar citroen renault fiat olaram şol baha .toyotanynam arzany bar 10 000 dollarlyk yagy bn sürülmedik.hunday general motors esasanam ford maşynlary hem arzanlary bar.lada maşynlar olardanam arzan .esasy zat olaryn her welayat merkezde merkezini açdyrmak.kompaniyadan yagy bn sürsün bir yyl motoryna elini degirmersin anyk.bozulsa çalşyp bilyan bir yyl içinde.howada adamlar dubaydan iki müne maşyn alyp barde on müne satyp öwrenen zawotdan alyp gelip satasy yok.gaytam gowy bolar.maşyn gelmegi azalsa bialaç zawotdan tazesini almaly bolarlar.dubaydan gelyan maşynlaryn puluna sürülmedik maşyn alanyn onat dalmay.8000 dollara sürülmedik taze toyotalar 20 000 dollara bmw ler 12 000 dollara wolkswagenler 11 000 dolara fiatlar10 000 dollara opeller alanyn gowy dalmay.kompaniya bn gepleşip yylda yüz maşyn satjagyna ynandyrsan özleri gelip magazin açjak zap ças magazinem açjak.heyyy türkmen sadada.
95000$ land cruiser alsañ hasam gowy.....!!!!
Ya Swami:Salooowma ertiçiler.gayrat etde,ertirçilere salma ertirden,hiç zady, waleýik,ýa-da Şalom dp oñaý,maşyn,her kim almaly dln zat yok,wobşe eşekli we welsepit etse gowy bolardy,ekologiýany arassa saklar ýaly!
bollumy
halka arzan gerek, sen pachkana garanoklar
siz biznes diyen zatdan habarynyz barmy toyota ruly sagda eken problema dal .orsyetdaki fabrikasyndan alyp getireris yewropa üçin öndüryan maşynlaryndan.şu wagt dünyade maşyn bazaryn yeri kiçelyar.ortalama bir million dollaryn üstünde girdeji görse hiç bir kompaniyada türkmenistanda magazin açmaga yok diymez.mersedez bmw nexia kompaniyalaryn magazini bar wagty olaryn açmazlygy gülkünç.ol maryly adam name ekonomistmi ya hukukçymy.bir kompaniya bn görüşmede abrayly yokary okuwy gutarmasa yada pulun yeterli derejede köp bolmasa adam hasabynda göresi yok hiç kim.onsanam ondada yapon kompaniyasy kowasy yok.işi gepleşip bilmesen başga name etsinler.türkmenistanda yylda 30 000 golay maşyn gelyar.50 000 maşyn söwdasy bolyar.dayhanlaryn bayamagyndan son bu has hem artdy.indi pikir et toyota kompaniyasy özünin 8000 dollarlyk maşyny bn anyk 1000 sanysynh satar.bu 8 millionlyk dollar girdeyji.bu az pul dal.göründe yene .
Bolýar Naruto. Men başlaýan şol biznese. Kakraz 1 milýon dollarymy nämä sowjagymy bilemokdym. Okuwyňy haçan gutarýaň, direktor edip alaýyn.
ay onda gyzlara wapshe surmeyaler kan
ay onda gyzlara wapshe surmeyaler kan
Matak:
Bolýar Naruto. Men başlaýan şol biznese. Kakraz 1 milýon dollarymy nämä sowjagymy bilemokdym. Okuwyňy haçan gutarýaň, direktor edip alaýyn.
Matak güyzde okuwymy germaniya geçirjek.hazir nemesçe öwrenyan bayern tehnik üniwersitetine geçeyin.onsan başlajaö biznesim maşyn.bu zady köpden bari planlayan.
Naruto shol oglanyñam 1-2 mln$ ba shu wagt bir ýük mashyn önnürýän kompanyan dilleri bolly
welaýatlsra awtobus kopurak bersin,şwesiýada oytýan,awtobusy kopeltdiler welin ilat maşyny surmesini goyaydy,biram bazar toçkalaryny kopeltse,masyn geregi yok artykmaç, herkim müñ dollarlyk maşyn efinse,demiñ gysybam öljegä!
****
*****
Toyota Avalon Limited 2006 diyip duran eken, ozuma lichno biljek dal
****
*****
*****
naruto:
birinin sürülen maşyny alandan göni yaponiyadan arzanjyk alanda natdi.yewropanynam arzan maşynlary bar. Wolksvagen orataça 15 000 dollar citroen renault fiat olaram şol baha .toyotanynam arzany bar 10 000 dollarlyk yagy bn sürülmedik.hunday general motors esasanam ford maşynlary hem arzanlary bar.lada maşynlar olardanam arzan .esasy zat olaryn her welayat merkezde merkezini açdyrmak.kompaniyadan yagy bn sürsün bir yyl motoryna elini degirmersin anyk.bozulsa çalşyp bilyan bir yyl içinde.howada adamlar dubaydan iki müne maşyn alyp barde on müne satyp öwrenen zawotdan alyp gelip satasy yok.gaytam gowy bolar.maşyn gelmegi azalsa bialaç zawotdan tazesini almaly bolarlar.dubaydan gelyan maşynlaryn puluna sürülmedik maşyn alanyn onat dalmay.8000 dollara sürülmedik taze toyotalar 20 000 dollara bmw ler 12 000 dollara wolkswagenler 11 000 dolara fiatlar10 000 dollara opeller alanyn gowy dalmay.kompaniya bn gepleşip yylda yüz maşyn satjagyna ynandyrsan özleri gelip magazin açjak zap ças magazinem açjak.heyyy türkmen sadada.
Ashgabatda Resmi Toyota, KIA, Hyundau, Mercedes, BMW, Chevrolet, Nissan, infiniti, WV, we Mitsubishu sentr we show room bar.
Eger shol yerednyagi bilen 10 000 mashyn tapsan gelde ayday. Gonu nalicka 4 sanagyny aljak.
Bosh gurrun edyan.
1 mart myy yetişermikaaa yoldaa 5 maşyn bar
Men Ashgabatdaky hemme Showroomlary aylandym. Yokarda agzan magazinlarymda 10 000 dollara mashyn yok yagi bilen.
Ruslaryn ya Ozbeklerin ya-da Eyranlarynkyda bar bolmagy mumkin. Olarynam resmi magaziny bar Abatda.
diplomat2012:
1 mart myy yetişermikaaa yoldaa 5 maşyn bar
suratdan almadyk bolsañ ýetisher.
4 aynsam ak aynaly mashyn alawerin mashyn alsanyz son iki issil bolayman gara ayna tekasmotyram gechirenok inni
bir minut bir minut bir minut romeo.birinjşden biznes işlerinde dürli şertnama bolup biler.ol kompaniyalar magazinler kimin adynda .şol kompaniyan haysy bölümine degişli.men dine yokarda sen aydanlaryndan on müne dollara alsa bolar diydi.galanlary goşma gayrat et.geleli.toyota kompaniyasyna aylanan bolsan sen haysy maşynlary gördün motory üçlük bolan maşynlar yagny a dereja giryan maşynlar on mün dollardan tapmak gülkünç.we her maşynyn artykmaç zatlaryna göra artykmaç bana goyulyarc görnüşe giryan menin aydyan maşynym motory 1,8 we 2 bolan maşynlar ındada toyota corolla dünya bazaryna 8000 dollardan satylyar.bu pul üytgap biler her döwletde yagny gümrük puluna göra mysal üçin germaniyada 12 000 dollar türjiyede 24 000 dollar.türkmenistanyn gümrük puluny hasaba alsak maşyn 10 000 başlap 14 000 dollar bolmaly.menin aydanym bu toyota corolla motory 1,8 bolan c görnüşine giryan maşyn .senin gören magazininde şu maşyn barmydy.
Bellik men hemme toyotalar on mün dollar diymedim.onunda görnüşi bar motoryna baglylykda üytgap bilyar we yene yasalan demirinede bagly.romeo yokardaky yazan maşynlan toyotodan başga birinem on mün dollar diyen daldirin.
yokarda sen aydanlaryndandine toyota on müne dollara alsa
bolar diydi.galanlary
Heley gürrün poka bu zatlar.
Toyotaň normalnysyny ýagy bilen aljak bolsaň 25 müň dollara gerek. Sebäbi Aşgabada gelýänçä transport, rastamojka, pribyl çykdajylary bar. 10 müň dollarlyk maşynam 15 müňe düşýär. Ýöne 10 müň dollarlyk maşynlar biz üçin gaty kiçi we pes hilli.
naruto 2008den sonraky toyota snulya beyleki dowletlerde naceden satylya gozlesdirip gor hany. 10 mun dollar dal 30 munden anyrdadyr
Bu belli däl 10yyl 5 ýyla üýtgänligi @O ÜÝGEJEK BOLSA TÄZE ÝYLA GEÇILER BADYNA ÜÝTGÄRDI ol Ýöne Gepdir Ony Men Täze ýyldan öñem esshtýädim Üýtgemegi ahmal diýip
Panturkist:
Heley gürrün poka bu zatlar.
hahahahy Hakyky Menem shony aýdyp otyrn
Naruto, birinji duşjak kynçylygyň Türkmenistanda maşyn merkez üçin ýer tapmak we almak.
böwenjik ol zat her döwledin gümrük puluna bagly
gumruk puluny ayyryp seredip gor onda
Matak:
Naruto, birinji duşjak kynçylygyň Türkmenistanda maşyn merkez üçin ýer tapmak we almak.
Matak esasy mesele ol dalde.başagyry bu hökümedi razy etmek.öz adyna telekeçilik kompaniya açsan bolarda yöne hiç kim resmi taydan kompaniya açyp dünyan abrayly kompaniyalary bn işleşyan bazarlyk edyan adamy göremok.esasy başlygy razy etmek başga zadyn bir alajy bolar.
nahili gepe düşmez adamow men .nahili akmak adamow men.bu yere geldim şeyle şeyle diyyan welin.bolmady .in sonky sözüm in gowysy haysy kompaniyan internet adresini bir görün naçeden satylyar.sonra yene bir zat kompaniya sana hiç haçan onlap yigrimilap maşyn satmaz.we azynda 1 ya 2 million dollarlyk şertnama baglaşmasan hiç bir kompaniya sen bn işlemez.şu wagta çenli bir fabrikadan çykan birje maşyny satmaz.we yene bir zat kompaniya zakas boyunça maşyn çykarar.her zat önünden gepleşiler.hiç hatda sport maşynlary hem şeyle.
Mysal üçin toyota corolla 7000 dollardan awalongy sana 12 000 dollardan satar.sen ony daşajaksyn 500 dollaryn çykar.we in uly problema hökümet gümrük puly .hökümet öz kanunyna göra maşynlara paç salyar awalona 100 de 50 corolla motory pesligi üçin 100 de20 .indi sen olara yol çykdajysy we gümrük puly üçin awalona 6500 dollar çykdajyn çykdy corola 2000 golay.sen onça maşyny yeke özün satmarsyna işçilerine satdyrarsyn.olara aylygy kim tölemeli puly nirden tapmaly her maşyn üçin al üstünden 500 dollar 12 000 dollarlyk awolong naçe bolyar 19 000 dollar.ehhh girdeji görjek dalmin goş üstüne 5000 dollar24 000 dollar carolla goş üç mün baş mün aralygy naçe bolyar ortaça 13 000 dollar bolsun.
Şu zatlary göz önüne tutsak özüne göwni yetyan barmy .elinde yüz mün dollary bolsada hiç kim kompaniya gurup beyle biznes etmez hiç kim ansat.göründe özüniz yene.men dine türkmenistanyn gümrük pulunun azlygy üçin göz önüne tutdym.bu biznes .maşynlaryn bahasyna bolsa her fabrikan internet adresine bakyn .ol tayda anyk bahasy yazylyar.
Mena bitirdim bu maşynly gürrüni
Mena akylym ejizirak gelya bu aytyanlannyza. Onsanam turkmen turkmenda. Owenini okuz, syndyranyny sygyr edayyaler.
naruto:Matak:
Naruto, birinji duşjak kynçylygyň Türkmenistanda maşyn merkez üçin ýer tapmak we almak.
Matak esasy mesele ol dalde.başagyry bu hökümedi razy etmek.öz adyna telekeçilik kompaniya açsan bolarda yöne hiç kim resmi taydan kompaniya açyp dünyan abrayly kompaniyalary bn işleşyan bazarlyk edyan adamy göremok.esasy başlygy razy etmek başga zadyn bir alajy bolar.
Turkmenistanda in yorgun hem Hyundai hem Toyota RESMI (OFISIALNIY) dileri bar.
Toyotanyn in arzan mashyny Yaris (0.8 liter motor) 18 mun dollar.
Wessalam.
Ýalňyşmaýan bolsam Aşgabatda Hyundai Getz-iň bahasy ýagy bilen 8.500$ bolmaly ýalňyşýan bolsam düzediň.
Bahalar gaty gowa görünenok ýöne çynyňyzy etseňiz azda kände görüp bolýar.
Hany 2005-den beylesi bolmalyda taze yyldan ya munam uytgetdilermika eyyam?
Name-de bolsa birinin munen mashyny sureninden taze alyp surenin bir bashga.Kredit bn halka elyeterli berilseda tazeje mashynlar.
Shu ozbeklen mashynyna geregi yoklay bize,bidrek,widem yok.Onam kredit bn beryan ekenler Dashoguzda,sentrini achypdyrlar.
Capello:
Ýalňyşmaýan bolsam Aşgabatda Hyundai Getz-iň bahasy ýagy bilen 8.500$ bolmaly ýalňyşýan bolsam düzediň.
hyundai getz eyyam satylanok.
Zawod indi cykaranok.
Resmi dilerinde yok tazesi. Gutardy. Indi taze modeller bar.


text:
Çarşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti G.Berdimuhamedow Owganystanyň magdan resurslary boýunça ministri Wahidulla Şahrani bilen Aşgabatda gepleşik geçirdi.
Türkmenistanyň resmi habar agentligi bu gepleşikde taraplaryň, esasan, Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz proýektini durmuşa geçirmekligiň praktiki taraplary barada maslahat edendiklerini habar berýär.
Mundan daşary, bu duşuşykda Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Wahidulla Şahraniniň iki ýurduň käbir beýleki ugurlardaky hyzmatdaşlyklaryny ösdürmek meseleleri barada-da pikir alşandyklary habar berilýär.


text:
Türkmenistan Gazagystan bilen aradaky ýeňillikli wiza düzgünini wagtlaýynça ýatyrdy diýip, Gazagystanyň Maňgyşlak oblastynyň döwlet girdejileri boýunça departamenti habar berýär.
Bu departamentiň websaýtynda ýaýradylan maglumatda “Türkmenistanda howpsuzlyk çäreleri güýçlendirildi. Şol sebäpli Türkmenistana ýeňillikli wiza düzgüni bilen syýahat edýän daşary ýurt raýatlarynyň ýurda goýberilmegi bäş gün möhlet bilen ýatyryldy” diýilýär
Belli bolşy ýaly, Türkmenistanyň Balkan welaýatynyň ilaty Gazagystanyň Atyrau we Maňgyşlak welaýatlaryna, Gazagystanyň agzalan welaýatlarynyň ilaty-da Türkmenistanyň Balkan welaýatyna bäş günüň dowamynda wizasyz sapar edip bilýärler.
Türkmenistan iki ýurduň arasyndaky ýeňillikli wiza düzgünini wagtal-wagtal ýatyrýar. 2016-njy ýylyň maý aýynda hem gazak serhet resmileri Türkmenistan bilen Gazagystanyň arasyndaky ýeňillikli wiza düzgüniniň Türkmenistan tarapyndan wagtlaýynça ýatyrylandygyny we munuň Berdimuhamedowyň Balkan welaýatyna edýän sapary bilen baglanyşyklydygyny aýdypdylar.


text:
Etnik çeçenler Tamerlan we Johar Sarnaýewler Boston marafonynda bolan partlamany amala aşyrmakda güman edilýärler. 15-nji aprelde bolan bu partlamada 15 adam öldi we 170 adam ýaralandy. Habar berlişine görä, Tamerlan Sarnaýew, polisiýa ony ele salmaga synanyşanda, atylyp öldürilipdi. Onuň inisi Johar ýaralanyp, keselhanada saklanýar. Polisiýa ony sorag etmäge synanyşýar.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň Demirgazyk Kawkaz bölüminiň müdiri Aslan Doukaýew ABŞ-nyň Boston şäherinde bolan partlamany amala aşyrmakda güman edilýän Sarnaýewleriň gelip çykyşy, olaryň maşgalasy barada gürrüň berdi.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy: Sarnaýewleriň ABŞ-a barmagyndan ozalky durmuşy barada nähili maglumat bar? Olaryň etnik çeçenlerdigi, emma öz ýurdunda önüp-ösmändigi aýdylýar, şeýlemi?
Aslan Doukaýew: Mälim bolşuna görä, bu iki ýigit ýaş wagtynda maşgalasy bilen Dagystana göçüpdir. Olar Dagystanda birnäçe ýylyň dowamynd okapdyr we soň ABŞ-a göçüp, şol ýerde bilim almagyny dowam etdiripdirler. Biz muny takyk bilýäris.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy: Ýüzlerçe müň çeçenler Iosif Stalin döwründe Merkezi Aziýa we Sowet Soýuzynyň beýleki ýerlerine zor bilen göçürilipdi. Çeçenleriň Gyrgyzystana we Gazagystana göçürilişiniň taryhy barada bize gysgaça maglumat berseňiz.
Aslan Doukaýew: Hawa, munuň öz taryhy bar. Bu Ikinji jahan urşunyň aýagynda, 1944-nji ýylda sowet hökümetiniň çykaran karary bilen amala aşyrylypdy. Şonda çeçenler we inguşlar Merkezi Aziýa we Sibire göçürilipdi. Şol döwürde köp adam Gyrgyzystana sürlüpdi. Çeçenleriň Gyrgyzystana we Gazagystana sürgünligi 13 ýyllap dowam edipdi. Sowet Soýuzynyň täze ýolbaşçysy Nikita Hruşýew bu sürgünligi ýatyrmak barada karar çykaransoň, çeçenler we inguşlar öz mekanyna gaýdyp barypdy.
Emma Gyrgyzystanda we Gazagystanda galmak islän maşgalalar hem az däldi. Munuň ençeme sebäpleri bardy, ilkinji nobatda-da ykdysady sebäpler adamlary sürgünlikde bolan ýerlerinde galmaga mejbur edipdi. Şeýle-de, adamlaryň Çeçenistanda we Inguşystanda garaşýan garyndaşlary we ýakyn hossarlary ýokdy. Bu Çeçenistanyň taryhynda pajygaly bir sahypa bolupdy. Şol wakalar şu günki güne çenli köp çeçenleriň aň-düşünjesine we dünýägaraýşyna öz täsirini ýetirip gelýär.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy: Siz söhbetdeşligiň başynda Sarnaýewleriň Birleşen Ştatlara göçüp barmagyndan ozal birnäçe wagtlap Dagystanda ýaşandygyny aýtdyňyz. Şol bir wagtda-da olar etnik çeçenler. Soňky wagtda Dagystan Demirgazyk Kawkazda zorlukly wakalaryň iň köp ýüze çykýan ýerine öwrüldi. Bu respublikada soňky 15-20 ýylyň dowamynda bolup geçýän ýagdaýlar barada gürrüň berseňiz?
Aslan Doukaýew: Häzirki ýagdaýlaryň ählisi 1994-nji ýylda, Dagystan bilen goňşy Çeçenistanda birinji urşuň başlanan wagtynda emele gelipdi. Soňky 19 ýylyň dowamynda Çeçenistan iki sany gandöküşikli konflikti başdan geçirdi. Ýurt uruş zerarly derbi-dagyn boldy, köp adam heläkçilige uçrady. Emma bu konfliktler diňe bir Çeçenistan bilen çäklenmedi. Ol goňşy regionlara, Inguşystana, Kabardino-Balkariýa we Dagystana ýaýrap başlady.
Dagystan Orsýetiň Demirgazyk Kawkazdaky iň uly respublikasydyr. Onuň ululygyny Şotlandiýa deňäp bolar. Köpmilletli bu region şu günki gün Orsýetiň günorta böleginde durnuksyzlygyň ojagyna öwrüldi. Çeçenistan belli bri derejede durnuklylyk we parahatçylyk ornaşdygyça, Dagystanda bulam-bujarlyklar güýçlenýär. Her gün Dagystandan çaknyşyklar, hüjümler, bomba partlamalary we adam ogurlygy barada habarlar gowuşýar. Şeýlelikde Dagystan Demirgazyk Kawkazda dartgynlylygyň ojagyna öwrüldi.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy: Şeýle ýagdaýda jemgyýetdäki pikrileriň radikallaşýandygy barada aýdyp bolarmy?
Aslan Doukaýew: Şu günki gün Dagystanyň Orsýetiň iň radikal respublikasyna öwrülendigini aýdyp boljak. Salafitler we wahabitler Dagystanda öz duşuşyklaryny açyk gurnaýarlar. Olar ýerli ilat tarapyndan hem belli bir derejede goldanylýar. Munuň birnäçe sebäpleri bar. Bu ýerde korrupsiýa, ykdysady kynçylyklar, polisiýanyň eden-etdilikleri barada aýdyp bolar. Şu günki gün Dagystany Orsýet Federasiýasynyň tutuş giňişliginde iň durnuksyz, iň zorlukly we iň radikal region, diýip atlandyrmak mümkin.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosy: Tamerlan we Johar Sarnaýewler soňky ýyllarda Birleşen Ştatlarda ýaşan hem bolsalar, olaryň maşgalalarynyň Demirgazyk Kawkaz bilen berk gatnaşyk saklandygy mälim. ABŞ-da Demirgazyk Kawkaz diasporasy barada nähili maglumat bar. Olaryň arasynda etnik çeçenleriň sany köpmi?
Aslan Doukaýew: Biz diaspora barada köp zat bilmeýäris. Ol onçakly bir uly däl. Birleşen Ştatlara emigrasiýanyň birnäçe akymlary bolupdy. Birinji akym Ikinji jahan urşundan soň emele gelipdi. Bu diaspora esasan Nýu Jerside ýaşaýar.
Men ABŞ-nyň dürli böleklerinde uly bolmadyk toparlaryň bardygyny eşitdim. Diasporalar Portlandda, Oregonda we Bostonda bar. Emma, umuman aýdylanda, Birleşen Ştatlarda çeçenleriň diasporasy uly däl we ol guramaçylykly hereket etmeýär. ABŞ-nyň dürli ştatlarynda aýry-aýry toparlaryň bardygyny aýtmak mümkin. Men Sarnaýewler şol bileleşikleriň, diasporalaryň düzümine girendir öýdemok. Meniň pikirimçe, olar Massaçusets ştatynda, esasan, özbaşyna ýaşapdylar.


text:
Türkmenistanda 31-nji maýda bellenilýän temmäkä garşy Bütindünýä göreş gününiň öňüsyrasynda bu endigiň zyýany barada birnäçe ýygnaklardyr maslahatlar geçirilýär. “Türkmenistany temmäki tüssesinden we neşeden azat edeliň!” diýen şygar astynda geçýän bu çäreler, esasan, döwlet edara-kärhanalarydyr, okuw jaýlarynda geçirilýär.
Adaty köpçülikleýin çäreler görnüşinde geçirilýän bu ýygnaklardyr, maslahatlar bilen bir hatarda häkimiýetler çilim söwdasyna garşy hem işleri geçirýärler.
Şu ýylyň başynda manadyň dollaragörä kursunyň peselmegi bilen çilimleriň bahasy 25% ýokary galdy. Täze ýyldan öň bir gabynyň bahasy 10 manat bolan çilimi tapyp bolan bolsa, indi ol bahadan çilim tapyp bomaýar.
Häzir paýtagtda iň arzan çilimiň bir gaby 13 manat. “Bruks” markaly bu çilimi hem tapmak o diýen aňsat däl. Az sanly kommersiýa dükanlarynyň biriniň satyjysy Maksadyň aýtmagyna görä, arzan bolansoň, ol çalt satylyp gutarýar.
Dükanlar
Galyberse-de, çilim satýan dükanlaryň sany-da azalýar. Maksadyň aýtmagyna görä, 3-4 ýyl mundan ozal çilim söwdasy kommersiýa dükanlarynyň esasy söwdalarynyň biri eken.
“Çilim satýan dükanlaryň hiç haýsysynda hem temmäki satmaga rugstanama ýok. Şonuň üçin çilim satjak bolsaň, barlagçylara para bermeli” diýip, Maksat gürrüň berýär.
Onuň aýtmagyna görä, çilim söwdasyndan gelýän girdeji hem öňküler ýaly köp däl. Maksadyň sözlerinden çen tutsaň, onda alyjylaryň häzirki bahadan çilim satyn alyp bilýänleri kän däl. Hatda kommersiýa dükanlary çilimi, il arasynda aýdylyşy ýaly, “ştuçno”, ýagny däneläp satýarlar. “Däneläp” satylýan iň arzan çilimiň bahasy hem 1 manatdan arzan däl.
Şol bir wagtda temmäki önümleriniň assortimenti hem azaldy. Ýurtda satylýan çilimleriň görnüşi 10-dan geçmeýär. Olaryň arasynda kontrabanda bilen getirilýän Eýranda öndürilen çilimler hem bar.
Kanunçylyk
Geçen döwürde Türkmenistanda çilimkeşlige garşy birnäçe kanunçylyk dokumentleri kabul edildi. Ýurtda 2000-nji ýyldan başlap, temmäki önümlerini wagyz etmek hem-de köpçülikleýin ýerlerde çilim çekmek gadagan edildi.
2011-nji ýylyň maý aýynda bolsa Türkmenistan Bütindünýä Saglygy Goraýyş guramasynyň (BSG) «Temmäkä garşy göreşmegiň» çarçuwaly Konwensiýasyna goşuldy. Şondan soň ýurtda temmäki önümleriniň bahalary 50%-den hem ýokary galdy.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow 2012-nji ýylyň ýanwar aýynda “Türkmenistanda 2012-2016-njy ýyllarda temmäkä garşy göreşmek boýunça hereketleriň meýilnamasyny tassyklamak hakynda” karara gol çekdi.
2013-nji ýylyň dekabrynda bolsa “Raýatlaryň saglygynyň temmäki tüssesiniň täsirinden we temmäki önümleriniň ulanylmagynyň netijelerinden goralmagy hakynda” Türkmenistanyň kanuny güýje girdi. Şeýle hem temmäkä garşy göreşmek boýunça ”Edarara utgaşdyryjy komitet” döredildi.


text:
Täze ýyl baýramy gijesi geçensoň paýtagtyň bazarlarynda elin et nobatlary hem gutardy. Bazarlarda häzir hem elin ete duş gelmek bolýar. Özi-de sygyr, goýun we düýe eti bar. Ýöne elin etiň bahasy geçen ýylkydan 6 manat ýokary galdy we ol indi 18 manatdan satylýar.
Bazarlarda häzir mundan öňki ýaly bir kilogramy 11-12 manatdan elin et ýok. Bu bahadan diňe Hindistandan getirilen gäwmiş hem-de Ukrainadan getirilen sygyr eti satylýar.
Ýeri gelende aýtsak, elin etiň häzirki bazardaky bahasy hususy etçileriň satýan elin etiniň bahasyna golaý. Olarda häzir elin etiň bir kilogramy 19-20 manat töweregi. Emma hususy etçiler bazarlarda et satmaýarlar.
Häzir paýtagtyň bazarlarynda, esasan, hökümete degişli etçiler işleýärler we olar döwlete degişli mallaryň elin etini hem-de daşary ýurtlardan getirilýän doň etleri satýarlar.
Mälim bolşy ýaly, 2012-nji ýylda azyk önümleri gymmatlanda, elin et hem gymmatlapdy. Emma häkimiýetler onuň bahasyny bir derejede saklamak maksady bilen elin etiň bir kilogramyny 11-12 manatdan satmagy talap etdiler.
Häkimiýetleriň bu talaplaryna boýun bolmadyk etçileriň ählisi bazarlardan çykaryldy. Etçiler bilen birlikde elin et hem bazarlardan ýitip gitdi diýen ýaly. Soňky iki ýylyň dowamynda bazarlarda kilogramy 12 manatdan elin et juda seýrek satyldy. Ol satylan mahaly hem onuň bilen süňk ýa-da malyň içgoşy goşulyp satylýardy.
"Sowgat"
Elbetde, käte-käte elin et halka baýramçylyk sowgady hökmünde bazarlara çykarylýardy. Geçen ýylyň dowamynda hem käbir baýramçylyklaryň öňüsyrasynda elin et bazara çykarylypdy.
Mysal üçin, Konstitusiýa güni baýramynyň 2-3 gün öň ýanynda we prezident Berdimuhamedowyň doglan gününiň öňüsyrasynda hem paýtagtyň bazarlarynda kilogramy 12 manat bolan elin ete duş gelse bolýardy.
Geçen ýylyň dekabr aýynyň başynda-da, golaýlaýan uly baýramçylyk mynasybetli, paýtagtyň bazarlarynda tä Täze ýyl baýramyna çenli kilogramy 12 manatdan elin et satyldy. Netijede geçen ýylyň dekabrynda bu etden aljak bolýan adamlardan bazarlarda uzyn nobatlar emele geldi. Onsoň, tertip-düzgüni saklamak üçin, elin et ýörite gulluklaryň gözegçiliginde satyldy.
Elbetde, baýramçylyklar gutaransoň, adatça, bazarlarda arzan bahadan satylýan elin et hem gutarýar. Bu gezegem hut şeýle boldy.
Bellemeli zat, häzirki wagtda hem elin etiň söwdasyna et dükanlarynda ýörite gulluklaryň işgärleri gözegçillik edýärler.


text:
Birmanyň tussaglykda saklanýan oppozision lideri Aň San Su Kýiniň noýabr aýynda öý tussaglygyndan azat ediljekdigi aýdylýar.
Bu habary Birmanyň içeri işler ministri General Mauň Oowyň ýerli ýolbaşçylaryň ýakynda geçirilen ýygnagynda eden çykyşynda öňe sürenligi aýdylýar.
Bu maglumaty garaşsyz çeşmelerden tassyklatmak başartmady. Emma ýygnaga gatnaşan iki wekiliň aýtmagyna görä, bu habar Kaýukpdawň etrabynda bolan ýygnakda öňe sürülipdir.
Ady agzalýan etrap paýtagt Ýangonyň 560 kilometer uzaklygynda ýerleşýär.


text:
Yragyň premýer-ministri Nury al-Maliki möwjäp galan sünni pitneçiligine garşy durmak üçin milli bitewülik hökümetini düzmek baradaky çagyryşlary ret etdi.
Yragyň şaýy köplüginiň agzasy bolan Maliki 25-nji iýunda telewideniýede berlen çykşynda «milli halas ediş hökümetini düzmek baradaky çagyryş ýurduň konstitusiýasyna we syýasy prosese garşy agdarylyşygy aňladýar» diýdi.
Ol munuň ýaş demokratik prosesi ýok etmek we saýlawçylaryň seslerini ogurlamak synanyşygy bolup durýandygyny hem sözüne goşdy.
Malikiniň saýlaw blogy 30-njy aprelde geçirilen parlament saýlawlarynda orunlaryň köpüsini, ýagny 328 orunly palatanyň 92 ornuny almagy başarypdy.
Maliki Yrakda sünni we kürt wekillerine ýeterlik häkimiýet ygtyýarlygyny bermezlik bilen, mezhep dartgynlyklaryna meçew bermekde giňden tankyt edilýär.
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri şu hepde Bagdatda Maliki bilen gepleşik geçirdi we derrew täze, has açyk we köp tarapy içine alýan hökümet düzmäge çagyrdy.
Şeýle-de Kerri demirgazykdaky kürt awtonom regionynyň buştutanlary bilen gepleşip, olary ýurduň bitewüligini saklamaga çagyrdy.
Kerri Yrak krizisi barada NATO-nyň daşary işler ministrleriniň 25-nji iýunda Brýusselde geçirýän duşuşygynda hem maslahat eder.
Yragyň yslam döwleti we Lewant söweşijileri, «Al-Kaýdadan» bölünen topar tarapyndan öňi çekilýän sünni jeňçileri eýýäm Yragyň demirgazygynda we günbatarynda bir topar ýeri öz kontrollugyna geçirdi.
25-nji iýundaky habarlara görä, Birleşen Ştatlaryň harby geňeşçileriniň ilkinji toparlarynyň hökümete kömekleşmek üçin gelen wagty, jeňçiler Yragyň iň uly howa bazalarynyň birine hüjüm etdiler.
Habarlarda jeňçileriň Birleşen Ştatlaryň okupasiýasy mahalynda Anakonda lageri diýlip bilnen howa bazasynyň daşyny gabap, ony minomýot okuna tutandyklary aýdylýar.
Şu aralykda, Yragyň Baijidäki iň uly nebit zawodynyň kimiň ygtyýaryndadygy näbelli bolup galýar. Hökümet goşunlary bu ýerde jeňçiler bilen ýedi günden gowrak söweş alyp barýardy.
Birleşen Ştatlaryň prezidenti Barak Obama Yraga kömekleşmek üçin 300-e çenli harby geňeşçini teklip etdi, emma howa zarbalaryny urmak baradaky talaba kepillik bermedi.
Pentagon 24-nji iýunda häzir Yraga 130 geňeşçiniň eltilendigini, ýene 50 geňeşçiniň bolsa gelýän hepdelerde eltilmegine garaşylýandygyny aýtdy.
Pentagon her gün 30-35 harbynyň sürüjili we sürüjisiz aňtaw uçarlarynda, ol ýerdäki ýagdaýa syn etmek üçin, yzygiderli uçýandygyny hem aýtdy.
BMG Yrakda iýun aýynda, üç hepdeden hem az wagtda, esasan asuda ilatdan bir müňden hem kän adamyň öldürilendigini aýdýar.
Bu sanlar YYDL söweşijileri tarapyndan jezalandyrylyp öldürildi diýilýän asuda adamlary, esgerleri we polisiýa işgärlerini hem öz içine alýar.


text:
Halkara pul gaznasynyň Waşingtonda geçen nobatdaky ýyllyk duşuşygynda ýewro zonasy üçin ençeme trillion ýewrolyk halas ediş ylalaşygynyň teklip edilendigi habar berilýär.
Hepdäniň soňunda alnyp barlan gepleşikleriň Ýewropanyň bergi krizisine garşy göreş we Gresiýanyň kynçylyklarynyň dünýä ykdysadyýetine zyýan ýetirmeginiň öňüni almak barada getiren anyk çözgüdi ýok. Ýöne mediada berilýän habarlardan we resmileriň beýanatlaryndan çen tutsaň, teklip edilen planyň esasy üç bölekden ybarat bolmagy mümkin.
Bularyň biri – hususy maýa goýujylaryň, aýratyn-da banklaryň, Gresiýadan almaly algylarynyň 50 prosent kemeldilmegi. Munuň bu banklara uly zyýan ýetirýänligi üçin planyň ikinji bölegi ýewro zonasyndaky uly banklary güýçlendirmek bolar. Üçünji elementde bolsa Ýewropanyň syýasatçylary ýewrozonanyň häzirki halas ediş fonduny giňeltmegi teklip edýärler.
“Ýewropanyň maliýe durnuklylygy boýunça ýeňillik” (ÝMDBÝ) diýip atlandyrylýan bu fond ýaňy iýul aýynda artdyrylyp, onuň maliýeleşdirme çägi 440 milliard ýewro ýetirildi. Ýöne adamlary aladalandyrýan zat ýewropa ýolbaşçylarynyň iýul aýynda gelen bu ylalaşygyny käbir döwletleriň parlamentleriniň entek oňlamanlygy.
Ýewropa Bileleşiginiň maliýe komissary Olli Reniň Germaniýanyň "Die Welt" gazetine beren interwiýsynda aýtmagyna görä, halas ediş fondunyň bu çäkden artdyrylmagy mümkin.
Singapuryň maliýe ministri, Halkra walýuta we maliýe komitetiniň başlygy Tarman Şanmugartnam Halkara walýuta gaznasynyň agzalaryny näme etmeli hem bolsa, bu howply ýagdaýdan çykmaga çagyrdy:
—Episentri Ýewropa bolan maliýe krizisi her zatdan öň ilki bilen zerur ýagdaýda ýewro regionynyň ýolbaşçylary tarapyndan gelnen ylalaşygyň olaryň parlamentlerinde oňlanmagyny, amala aşyrylmagyny talap edýär. Bu işiň çalt edilmegi, ýerine ýetirilmegi gaty zerur. Sebäbi 21-nji iýul ylalaşygynyň ýol berşi ýaly, ÝMDBÝ-niň täze we döredijilikli ýollar bilen ulanylmagy Ýewropanyň öz içinde gorag diwaryny döretmek üçin aşa möhüm.
Agyr töwekgelçilik
Dogrudanam, gürrüň häzir ÝMDBÝ-niň roluny ozal göz öňünde tutulanyndan has ýaýbaňlandyrmak barada barýar. Mundan maksat onuň açyk bazarlardan pul karz almakda kynçylyk çekýän ýurtlara kredit bermegi. Bu planyň gowy tarapy - ozalky 440 milliard ýewrolyk halas ediş fonduny Ýewropanyň Merkezi bankyndan 1,5 trillion ýewro karz almak bilen 2 trillion ýewro ýetirip boljakdygy. Onsoň Italiýa ýa Gresiýa ýaly maliýe bazarlaryndan kredit alyp bilmeýän ýewro zonasyna degişli ýurtlar ÝMDBÝ-den karz pul alyp bilýär.
Ýöne analitikler bu reformanyň sese goýulmagyna ýol berilse, ýewro zonasyna girýän ýurtlaryň muny ret etmegi mümkin diýip, duýduryş berýärler. Sebäbi beýle edilende, bu zonadaky ýurtlaryň salgyt toleýjileri agyr töwekgelçiligi öz üstüne almaly bolýar.
Halkara walýuta gaznasy ýewrozona degişli banklaryň bergi krizisinden çekmegi mümkin zyýanyny 300 milliard ýewro çemesi diýip çaklaýar. Mundan has agyr zyýana uçrajaklar hem Italiýanyň “Unicredit”, Fransiýanyň “BNP Paribas”, “Société Générale” we “Crédit Agricole” ýaly, Italiýa we Gresiýa ýaly bergä batan ýurtlardan uly möçberlerde hökümetiň obligasiýalaryny satyn alan banklar.
Gresiýanyň maliýe ministri Ewangelos Wenizelos ýekşenbe güni Waşingtonda öz ýurdunyň býujet defisitini jylawlamak üçin täze çäreleri girizjekdigini aýtdy. Bu bergi krizisiniň ýewro zonasyna syrygyp, dünýä ykdysadyýetini pese düşürmeginden gorkulýar.
Girizilen täze salgyt we beýleki tygşytlylyk çärelerine bolsa Gresiýada halkyň gahar-gazaby gitdigiçe artmak bilen. Ýurduň parlamenti emläk salgydyny ýokarlandyrmak baradaky kanuny makullady. Indi nobatda pensiýalary we döwlet işgärleriniň aýlyk haklaryny azaltmak ýaly çäreler dur.
Bu aralykda, çarşenbe güni Ýewropa Komissiýasynyň prezidenti Žoze Manuel Barroso ÝB-de býujet defisiti bilen bagly emele gelen häzirki maliýe krizisini Ýewropanyň taryhyndaky iň bir uly synag diýip atlandyrdy. Ýewroparlamentinde eden ýyllyk ýüzlenmesinde Barroso häzirki maliýe krizisinden çykmak üçin ÝB-e has-da özara jebisligiň zerurdygyny nygtady.