text:
Içeri Işler Ministri Soýlu, ÝB Komissiýasynyň Agzalary Bilen Duşuşdy
“Seljerlen halkara we sebitara meselelere içgin çemeleşendikleri üçin sag bolsun aýdýaryn"
Içeri işler ministri Süleýman Soýlu, ÝB Komissiýasynyň içerki işlerinden jogapkär agzasy Ýohanssonyň ýolbaşçylygyndaky wekiliýet bilen duşuşdy.
Ministr Soýlu duşuşyk hakynda Twitterden beren habarnamasynda, ilkinji gezek geçirlen Türkiýe-ÝB göç we howpsyzlyk maslahatynda terror, howpsyzlyk, göç dolanşygy, neşe söwdasy we guramaçylykly jenaýatlara garşy göreş bilen birlikde aktual mese...
-
-
15.10.2021
-
-
-


c: text/html

text:
Qazgıdromet: Qyrkúıektiń 14-i kúngi aýa raıy boljamy
NUR-SULTAN. QazAqparat – «Qazgıdromet» RMK-sy qyrkúıektiń 14-i kúngi aýa raıy boljamyn jarııalady, dep habarlaıdy QazAqparat.
Kásiporyn taratqan derekterge qaraǵanda, respýblıkanyń basym bóliginde antıtsıklonnyń áserinen kún jaýyn-shashynsyz bolady. QR soltústiginde, soltústik-batysynda jáne ońtústik-batysynda atmosferalyq frontaldy bólikterdiń áserinen jańbyr jaýady, soltústik-batysta naızaǵaı oınaıdy.
Respýblıkanyń batysynda, soltústiginde, shyǵysynda tuman, soltústiginde, soltústik-batysynda, ońtústik-shyǵysynda, ońtústik-batysynda jel kúsheıedi.
Soltústik Qazaqstan oblysynyń soltústik-batysynda túnde jáne tańerteń tuman túsedi, kúndiz oblystyń ońtústiginde jeldiń kúsheıip, jyldamdyǵy sekýndyna 15-20 metrge deıin barady.
Pavlodar oblysynyń ońtústiginde túnde tuman túsip, kúndiz shyǵysynda, ońtústiginde jel sekýndyna 18 m/s jyldamdyqpen soǵady.
Tańerteń jáne kúndiz Qostanaı oblysynda naızaǵaı oınap, kúndiz oblystyń soltústiginde jel 15-20 m/s jyldamdyqpen soǵady.
Kúndiz Mańǵystaý oblysynyń ońtústik-shyǵysynda jel 15-20 m/s jyldamdyqpen soǵyp, shańdy daýyl turady.
Tańerteń jáne kúndiz Aqmola oblysynyń soltústiginde jáne batysynda jel 15-20 m/s jyldamdyqpen esedi.
Jambyl oblysynyń soltústik-shyǵysynda, ońtústik-batysynda jel 15-20 m/s jyldamdyqpen soǵady.
Atyraý oblysynyń batysynda, ortalyǵynda tuman túsedi. Túnde Shyǵys Qazaqstan oblysynyń soltústiginde tuman túsedi.
Túnde Pavlodar oblysynyń ońtústiginde, Qaraǵandy oblysynyń soltústik-shyǵysynda, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń batysynda, soltústiginde, soltústik-shyǵysynda 3 gradýs úsik júredi.
Mańǵystaý, Túrkistan oblystarynda, Almaty, Jambyl, Qyzylorda, Atyraý, Aqtóbe oblystarynyń basym bóliginde, Qostanaı, Qaraǵandy oblystarynyń ońtústik-batysynda, batysynda, Batys Qazaqstan oblysynyń soltústik-shyǵysynda, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ońtústiginde tótenshe órt qaýipi saqtalady.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Foto: Aqorda
Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Nursultan Nazarbaev koronavırýs indetinen qaza bolǵandardyń týystary men jaqyndaryna kóńil aıtty. Bul týraly Elbasynyń resmı saıty habarlady.
– Qurmetti qazaqstandyqtar!
Búginde Qazaqstan buryn-sońdy bolmaǵan kúrdeli ahýalmen betpe-bet kelip otyr. Qaýipti indet bizdiń qalalarymyz ben aýyldarymyzǵa tarap, ókinishke qaraı, adam shyǵyny oryn alyp jatyr.
Memleket basshysynyń sheshimimen 13 shilde koronavırýs indetinen qaıtys bolǵan azamattardy eske alý – Ulttyq aza tutý kúni bolyp jarııalandy.
Alapat dert bizdiń adamdarymyzdyń ómirin qıyp áketýde. Bul bárimizdiń qabyrǵamyzdy qaıystyryp otyr. Árbir kisi óliminiń artynda qara jamylǵan biraz adamnyń – ákeler men analardyń, qyzdarymyz ben uldarymyzdyń, dos-jarandarymyzdyń qaıǵy-qasireti tur.
Mezgilsiz qaza bolǵandardyń týǵan-týystary men jaqyndaryna qaıǵylaryna ortaqtasyp, kóńil aıtamyn.
Biz bereke-birlik pen tutastyqtyń arqasynda talaı synaqtan súrinbeı óttik. Bul qıyndyqty da el bolyp eńseremiz dep senemin-,delingen Elbasynyń kóńil aıtý habarlamasynda.
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir
Usynylǵandar


text:
Asqar Mamın ár turǵynǵa otyn jetkizýdi udaıy monıtorıngileýdi tapsyrdy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Óńirlerdiń ákimdikteri avtonomdy jylý kózderiniń bárin otynnyń normatıvtik qorymen qamtamasyz etýi tıis. Bul týraly búgin Úkimet otyrysynda QR Premer-Mınıstri Asqar Mamın aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Jalpy óńirler ákimdikterimen turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq, bilim berý, áleýmettik sala obektileri men jylý-energııa kózderin jylytý maýsymyna daıyndaý boıynsha jumys júrgizildi. Óńirlerde jylytý maýsymy jospar boıynsha bastalady. Ákimdikter ınjenerlik jelilerde, bilim berý, densaýlyq saqtaý obektileri men úılerde josparlanǵan jóndeý jumystarynyń bárin belgilengen merzimde aıaqtasyn. Energııa óndiretin jáne energııa beretin uıymdarmen birge asa qysqa merzimde jylytý maýsymyn ótkizýge ázirlik pasporttaryn alýdy qamtamasyz etsin. Óńirlerdiń ákimdikteri avtonomdy jylý kózderiniń bárin otynnyń normatıvtik qorymen qamtamasyz etsin», - dedi Asqar Mamın.
Úkimet basshysy kómir tapshylyǵyna jol bermeý úshin óńirlerde kómir jetkizýshilermen belsendi ózara is-qımyl jasaýdy jáne kommýnaldyq-turmystyq qajettilik úshin ári turǵynǵa otyn jetkizýdi udaıy monıtorıngileýdi tapsyrdy.
«Óńirlerde kásiporyndardyń jetkizilgen gaz ben kómir úshin jáne de tutynýshylardyń kommýnaldyq qyzmetter úshin debıtorlyq bereshegin jabý jumysyn kúsheıtý kerek. Bul másele Úkimettiń udaıy baqylaýynda bolady», - dedi Premer-Mınıstr.
- Asqar Mamın batys óńirindegi iri avtomagıstraldiń rekonstrýktsııa barysyn tekserdi
- Eýroodaq sammıtinde energııa jetkizýshilerdiń baǵany nege kótergeni talqylanady
- Qazaqstan men Reseıdiń úkimet basshylary telefon arqyly sóılesti
- Asqar Mamın tsıfrlandyrý jónindegi komıssııanyń otyrysyn ótkizdi
- Qazaqstan kómirin eksportqa shyǵarý úshin ne isteý kerek – sarapshy
- Qazaqstan kómirinen farmatsevtıkalyq jáne hımııalyq ónimniń 300-ge jýyq túri óndiriledi
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
ShQO aqparat ortalyǵy
24 shilde kúni ShQO boıynsha Sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmet basshysy Erlan Jalmaǵambet Aıagóz qalasynan keıin Úrjar aýdanynda bolyp qaıtty. Sapar «Shyǵys - Adaldyq Alańy» jobalyq keńsesiniń jetekshisi Marjan Baqyt, qoǵam ókilderi jáne BAQ qatysýymen júzege asyryldy.
Aýdan ákiminiń qatysýymen kezdesýdiń basty oqıǵasy zamanaýı servıstik ákimdiktiń tusaýkeseri boldy. Ol azamattar úshin qolaıly jaǵdaı jasaý arqyly jańǵyrtylǵan formatta jumys isteıdi, onda: kútý zaly, keńes berý alańy, ózine-ózi qyzmet kórsetý buryshy, aqparattyq stendter, WI-Fi jelisi, balalar buryshy bar jáne múmkindigi shekteýli jandarǵa yńǵaıly jaǵdaılar qarastyrylǵan. Munda árbir azamat sáýlet jáne aýdan qurylysy, jer qatynastary, áleýmettik sala jáne basqa da qyzyqtyratyn máseleler boıynsha qajetti qyzmetter men keńester ala alady.
Úrjar aýdanynyń «ASHYQ AKIMDIK» qyzmeti ashyqtyq, qol jetimdilik, eseptilik jáne tutynýshyǵa eń basty baǵyt-baǵdar kórsetý ustanymdary boıynsha jumys isteıdi. Bul logotıp Shyǵys Qazaqstannyń búkil aýmaǵynda biryńǵaı bolyp tabylady jáne onyń turǵyndarynyń tanymal brendine aınalady.
Esterińizge sala keteıik, Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, ShQO ákimdigimen jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmetimen osy baǵytta belsendi jumys júrgizýde. Máselen, servıstik ákimdikterdiń ashylýy jergilikti atqarýshy organdar qyzmeti arqyly turǵyndar úshin qoljetimdi ári ashyq bolady, bul halyqtyń memlekettik organdarǵa degen senimin arttyrýǵa múmkindik beredi.
Sonymen qatar, E.Jalmaǵambet Úrjar aýdanynyń ákimi N.Toqseıtovtyń tóraǵalyǵymen ótken selektorlyq keńeske aýdan ákiminiń orynbasarlary, apparat basshysy, derbes bólimderdiń basshylary, sondaı-aq 27 aýyldyq okrýg ákimderi ZOOM platformasy arqyly on-line rejıminde qatysty.
Oblystyq sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmet departamentiniń basshysy óz baıandamasynda baǵynyshtylardyń sybaılas jemqorlyq quqyq buzýshylyǵyn jasaǵany úshin birinshi basshylardyń derbes jaýapkershiligi boıynsha zańnamalyq túzetýlerge egjeı-tegjeıli toqtalyp, qatysýshylarǵa memlekettik mekeme basshylary men qyzmetkerleri tarapynan sybaılas jemqorlyq quqyq buzýshylyqtaryna jol bermeý týraly eskertti. Sondaı-aq, bıýdjet qarajatyn maqsatty jumsaý úshin jaýapkershilik, únemdeý qajettiligi jáne Memlekettik satyp alý rásimderin qatań saqtaý týraly erekshe atap ótti.
Keńes barysynda qatysýshylarǵa sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl jónindegi agenttik josparlaıtyn quqyq qorǵaý jáne arnaıy memlekettik organdar qyzmetkerleriniń sybaılas jemqorlyq úshin jaýapkershiligin kúsheıtý, asa aýyr sybaılas jemqorlyq qylmystary úshin qysqa aıyppuldardy qoldanýdy boldyrmaý sııaqty jańalyqtar týraly aqparat berildi.
«Bul sybaılas jemqorlyq quqyq buzýshylyqtar úshin sanksııalardyń pármendiligin arttyrady jáne olardy jasaǵany úshin qoǵamdyq qaýiptiń jazalanýyn qamtamasyz etýge múmkindik beredi», - dep atap ótti E.Jalmaǵambet.
Úrjar aýdanyna jumys sapary sońynda «ADALDYQ ALANY» jobasy aıasynda áleýmettik baǵdarlamalar bólimi, jumyspen qamtý ortalyǵy jáne AHAT bólimderimen jumys jasaıtyn front-keńseniń jumysymen tanysty.
Jumystyń osy formaty Memleket pen qoǵam arasyndaǵy qashyqtyqty qysqartýǵa jáne saıyp kelgende qyzmetterdi alýdyń jedeldigi men yńǵaılylyǵyn arttyrýǵa múmkindik beredi.
Oblystyń sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmeti basshysynyń aıtýynsha, memlekettik organdarda front-keńselerdi ashý jáne nasıhattaý - bul memlekettik apparat qyzmetiniń sybaılas jemqorlyq táýekelderin azaıtýda jáne transformasııalaýda úlken qadam.
ShQO aqparat ortalyǵy
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir


text:
Beçene
Umumy maglumatlar[düzet | çeşmäni düzet]
Gadymy türk, orta asyr rus we gündogar Ýewropa ýurtlarynyň taryhynda öçmejek yz galdyran kuwwatly türki taýpalaryň biri peçeneglerdir. Türki halklarda beçene, itbeçene görnüşlerinde ulanylan bu etnik adyň gadymy görnüşi Peçenegdir (XI asyr alymy Mahmyt Kaşgary bu ady şeýle ulanypdyr). «Beçene» sözüniň öňüne «it» sözüniň goşulyşyny Abylgazy (XVII asyr) özüniň «Türkmenleriň şejeresi» diýen kitabynda şeýle düşündirýär: «Beçeneler salyrlar bilen tersleşip Toýmadyk hanyň ýolbaşçylygynda olary ýeňýärler. Muny gaty gören salyrlar beçeneleri it bilen deňeşdirip, olara ýigrenç bilen itbeçene diýen ady dakýarlar.» Abylgazynyň bu pikiri bilen ylalaşmak mümkin däl, çünki gadymy türklerde it ýigrenji däl-de, eýsem çuň hormaty bildiren söz bolupdyr, hatda irki ata-babalarymyz iti börüden soňra ikinji orunda goýupdyrlar (bu barada barak, it, ganjyk, köpek etnonimlerine bagyşlanan makalada giňden gürrüň edipdik). Eýsem peçenekler kim? Olaryň asly watany nirede?X一XI asyrlarda Kiýew knýazlaryny uly howsala salan, ady agzalanda Bulgarystan, Hazarystan, Majarystan ýaly uly döwletleriň patyşalarynyň ýüregine dowul düşüren peçenegler öz aslyny VI一VII asyrlarda Beýik Türk kaganatyny (imperiýasyny) emele getiren türki taýpalardan (Gök türklerden) alyp gaýdýar. Şol döwürde Yssyköl we Balkaş etraplarynda ýaşan bu peçeneklere onoklar ýa-da türkeşler hem diýlipdir. Beýik Türk imperiýasy synandan soň, şol döwrüň syýasy wakalary ençeme türki taýpalaryň çar tarapa dagamagyna sebäp bolýar. IX asyryň birinji ýarymynda peçenegleriň uly bölegi Emba, Ural, Wolga, Don etraplaryna ýöriş edýärler. Olar Kiýew knýazlarynyň serhetindäki giň sähralarda orun tutýarlar. IX 一X asyrlarda peçenekler topar-topar göçüp gelip, bu ýerde olaryň sany barha köpelýär. 915一1036-njy ýyllar aralykda, Kiýew knýazlary Igoryň we Swýatoslawyň höküm süren döwürlerinde, peçenegler orus knýazlyklaryna 11 gezek gazaply hüjüm edýärler, hat-da 968-nji ýylda Kiýewi hem gabaýarlar. Çarwa peçenegler öri gözleginde diňe bir Orsýetiň günorta oblastlaryna ýaýraman, eýsem olaryň uly toparlary Majarystan (Wengriýa), Bolgariýa ýaly Ýewropa ýurtlaryna hem göçüp gidýärler. Rus knýazlary birleşip, peçenegleriň garşysyna güýç toplaýarlar. Netijede, orus knýazlary Ýaroslaw Mudryý 1036-njy ýylda peçenegleri Kiýewiň eteginde kül-peýekun edýär. Peçenegler dagaýar, olar kem-kemden üstün çykan halklaryň (oruslaryň, ukrainleriň, bolgarlaryň, majarlaryň arasyna siňip gidýär. XI asyrda «Türki sözler diwany» diýen ajaýyp sözligi ýazan Mahmyt Kaşgary peçenegleri 22 türkmen taýpasynyň arasynda 19-njy, Reşideddin (XVI asyr) beçenäni 24 taýpanyň arasynda 7-nji, Abylgazy hem (XVIII asyr) 14-nji orunda goýýar. Bu orta asyr alymlarynyň eserlerinde peçenegler biragyzdan türkmen saýylýar. Beýik göçe-göçlük eýýamynda (IX一X asyrlar) peçenegleriň ählisi uçdan-tutma Orsyýet sähralaryna göçmän, olaryň belli bir bölegi Yssykköl etraplarynda galypdyrlar we häzirki türkmen, gyrgyz we beýleki halklaryň dürli taýpa-tirelerini emele getiripdirler. Haýsy döwürde we haýsy ýerde ýaşaýandygyna seretmezden, beçeneleriň (peçenegleriň) tagmalary hem meňzeş: rim sifri V ýaly (Mahmyt Kaşgary ony ýatyryp goýýar 一>, Abylgazy başaşak 一A). Diýmek, bu çeşmelerde şol bir taýpa barada gürrüň gidýär. Hatda gyrgyz etnograflary häzirki gyrgyzlaryň düzüminde saklanyp galan itbeçene taýpasyny hem oguz-türkmen elementi hasaplaýarlar. Ýene bir zady şu ýerde ýatlap geçeliň. X asyrda Ýewropa göçen peçenegler 8 sany uly taýpadan ybarat eken. Eýýäm XIII asyrda olaryň sany 13-e ýetýär. Şol taýpalaryň arasynda ertem, gapan, garaja, gögerçi, temir, teber ýaly atlary göterýänleri hem bar. Bu atlar şol durşuna ýa-da biraz üytgän görnüşde türkmen etnonimiýasynda hem duş gelýär. Meselem Darganatadaky Gögerçinli diýen orta asyr galasy beçeneleriň gögerji taýpasynyň wekilleri tarapyndan salnandyr diýip çaklaýarys. Saryklaryň erden, ärsarylaryň gapan, garaja, saryklaryň, ýomutlaryň, çowdurlaryň, salyrlaryň düzümindäki temir, temirli, temirogly, tekeleriň arasyndaky teber diýen tire-taýpa atlary peçeneg etnonimleri bilen ýöne ýerden gabat gelenok, olar peçenegler bilen beýleki türkmen taýpalarynyň arasyndaky gadymy etnik aragatnaşyklardan habar berýärler. Indi peçeneg, beçene diýen adyň manysy barada gürrüň edeliň. Ýatlanan orta asyr alymlarynyň ählisi, şeýle-de Ýazyjy-ogly (XV asyr), Salar baba Gulaly ogly (XVI asyr) dagy bu sözi Oguz hanyň ogly Gökhanyň oglynyň ady hasap edýärler we onuň manysyny «kylguçy», ýagny, «ýerine ýetiriji», «hyjuw bilen iş ediji» diýip düşündirýärler. Akademik S. P. Tolstow peçeneg diýen etnonimi gadymy apasiak ýa-da pasian diýen halk adyna syrykdyrsa, garagalpak alymy D. Aýtmyradow bu ady üç bölege bölüp, onuň biç bölegini hindi-ýewropa dillerinde «gamçy», «örülen ýüp» manysyny aňladan söz, -ýen we -ýeg böleklerini bolsa at ýasaýjy goşulmalar hasaplaýar. Onuň pikiriçe, bu at «depesinde gamçy ýaly örülen saç goýýanlar» diýmekdir, çünki gadymy türki halklaryň erkeklerinde şeýle däp ýörgünli bolupdyr. Bu düşündirişleriň hiç haýsysyna-da ynanasyň gelmeýär. Biziň pikirimizçe, peçeneg sözüniň manysy babatda Krymdaky türki halklar (türkmenler) barada 1929-njy ýylda uly makala ýazan Z. Ş. Nawşirwanowyň pikiri hakykata ýakynyrakdyr. Ol bu ady peçen we ýek diýen iki bölege bölüp, birinji bölegini bijin-piçin-peçen, ýagny «maýmyn» sözüne syrykdyrýar, -ýek bolsa at ýasaýjy goşulmadyr. Şeýlelikde, bu alym peçeneg diýen etnonimi totemden emele gelen at hasaplaýar. Alymyň bu pikiri goldanmaga mynasyp, çünki itbeçene diýen adyň birinji bölegi hut Türkmenleriň eý görýän haýwany, ýagny itiň totem hasaplanmagy bilen baglanyşyklydyr. Her niçik bolsa-da, orus senenamalarynda öwran-öwran atlary tutulýan torklar (türkler), uz (oguz), polowes (gypjak), kuman (gypjak), torkman (türkmen), çernyýe klobuki (garagalpak) ýaly türki taýpalar bilen bir hatarda, oguzlaryň peçeneg diýen gadymy taýpasy türkmen ganyny orus ukraýin, belorus, majar, bolgar, polýak,ýugoslaw gany bilen gatyşdyran, gan-garyndaş eden taýpa hökmünde bellenmäge mynasypdyr.
Çeşme[düzet | çeşmäni düzet]
Soltanşa Atanyýazow. Şejere (türkmenleriň nesil daragty) Aşgabat «Turan一1» 1994. sah 71-73.


text:
Bu ýyl kultur ojagymyzyň adyndan gurlan Bahar baýramçylygyna goşulan adamlaryň sany çäkli hem bolsa, ol örän owadan we sazlaşyklydy.
Toýa gatnaşan ýigrim bäş töweregi adamlaryň ýarysy ýaş-ýetginjeklerimizden ybarat boldy. Ojagyň müdiriniň gutlagly sözlerinden soň gözel gyz Arzuw Şirmohammadi “Aýly agşam” aýdymyny örän owadan ýerine ýetirdi. Onsoň ýaş ýigit Ýaşa Gerkez öz düzen sazlaryndan “Jemal” we “Garaşýan” atly sazlaryny pianoda çalyp berdi. Soň “Obamyzda” atly teater oýny görkezildi.
Ussatlyk bilen taýýarlanan agşamlyk iýmitden soň ildeşimiz Elýas Seýdiň Piano çalmagynda bir näçe aýdym aýdyldy.
Toýuň dowamynda ýoldaşlarymyzyň ýakyndan-uzakdan telefon üstünden aýdan gutlaglary bizi has hem begendirdi.
Bu toýuň sazyna we duzuna ýardam eden ýoldaşlarymyza, şeýle-de bizi sylap ýüzlerçe kilometer ýoly külterläp gelen myhmanlarymyza tüýs ýürekden bolan minnetdarlygymyzy bildirýäris.


text:
Maddy däl medeni mirasy gorap saklamak baradaky Hökümetara komitetiniň 2015-nji ýylyň 2-nji dekabrynda Windhuk şäherinde (Namibiýa) geçirilen mejlisiniň barşynda “Görogly” şadessanynynyň hödürnamasyna seretdi we ony ÝUNESKO-nyň adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna biragyzdan girizdi.
Şol wagt ÝUNESKO-nyň komitetiniň ýaýradan metbugat beýanatynda “Görogly” şadessanynyň ady rowata öwrülen edermen Göroglynyň hem-de onuň kyrk ýigidiniň batyrlygyny beýan edýän dilden gürrrüň bermek däpleridigi düşündirilýär. Epiki eseriň aýdyjylary, ýagny dessançylar Türkmenistanda bu däpleri saklaýjylar bolup durýar. Onuň ýerine ýetirilmegi gürrüň bermegi, aýdym aýtmagy we saz çalmagy özünde jemleýär. Bu dessurlar türkmen halkynyň bagtyýar ýaşaýşa bolan ymtylyşlaryny beýan etmek bilen, batyrlyk, ygrarlylyk, dostluk we wepadarlyk ýaly belent häsiýetlerini dabaralandyrýar, diýlip beýan edildi.
ÝUNESKO-nyň kesgitlemesine görä, maddy däl medeni miras şol bir wagtyň özünde «janly miras» hem diýlip atlandyrylmagy bilen, milletleriň nesilden-nesle geçirip gelýän däp-dessurlaryny, beýan ediş aýratynlyklaryny we özboluşlylyklaryny, bilimlerini we başarnyklaryny özünde jemleýändir.
Türkmen halkynyň “Görogly” şadessany hem dünýä derejesinde giňden meşhurlyk gazanandyr. Çünki bu eser gaýduwsyzlygy, ygrarlylygy we dostlugy hemmetaraplaýyn dabaralandyrýandyr.


text: “The Fighter”, “Silver Linings Playbook” hem-de “American Hustle” ýaly köpler tarapyndan gyzgyn garşy alnan kinolaryň režissýory Dewid O. Rasseliň täze kinosynda Golliwudyň meşhur ýyldyzlarynyň ençemesi surata düşer. Häzirlikçe “Amsterdam” diýlip at goýlan bu kinonyň kastingine golaýda oskarly aktýor Rami Malek, “Awatar” kinosy bilen adygan Zou Saldana dagy goşulypdy. Täzelikde bolsa, oskarly ussat aktýor Robert De Niro, häzirki wagtda şöhraty günsaýyn beýgelýän ýaş aktrisa Anýa Teýlor-Joý, meşhur komediýaçy Kris Rok, tanymal aktýor Maýkl Şennon, fransiýaly belli artist Mattias Şoenarts, şol sanda Maýk Maýers, Timoti Olifant, Andrea Raýzboro, Alessandro Niwola dagy hem filmiň artistleriniň hataryna goşuldy. Filmde ozaldan oskarly aktýor Kristian Beýliň, birnäçe belli filmleriň owadan aktrisasy Margo Robbiniň hem-de “Tenet” kinosy bilen meşhurlyga ýeten Jon Dewid Waşingtonyň surata düşjekdigi habar berlipdi. Ssenarisi režissýoryň özi tarapyndan ýazyljak filme “Gravity”, “Birdman” hem-de “The Revenant” ýaly kinolaryň oskarly operatory Emmanuel Lubeski operatorlyk eder. Filmiň sazyny bolsa, “Joker” filminiň oskarly kompozitory Hildur Gudnadottir ýazar. Filmiň prokata çykjak wagty häzirlikçe belli däl.


text:
Türkmen topragy Hak nazary siňen toprakdyr. Hudaýa şükür, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwrüniň hözirini görüp ýaşaýarys. Indi otuz ýylyň içidir güneşli Diýarymyzda Garaşsyzlyk taglymaty ýaşaýar, işleýär, döredýär, özgerdýär, haýran galdyryjy ösüşleri amala aşyrýar. Garaşsyzlygyň beren bagtyny öz ykbalynda duýmadyk, onuň gudratyny aňmadyk ýok bolsa gerek. Çünki taryhymyza altyn harplar bilen ýazylan Garaşsyzlyk türkmen halkynyň alnyndan ak Gün bolup dogdy.
Garaşsyzlyk ýyllarynda hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallalary netijesinde ýurdumyzda mähriban enelerimiziň, gyz-gelinlerimiziň bagtyýar ýaşamagy, işlemegi we ýaş nesilleri zamanabap terbiýeläp ýetişdirmegi üçin zerur şertler döredildi. Gahryman Arkadagymyzyň «Zenanlar biziň Watanymyzyň buýsanjydyr» diýen sözleri bu aýdanlarymyzyň aýdyň mysalydyr. «Türkmenistan – parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» ýylynyň ýakymly duýgulary bagyş edýän günlerinde mährem zenanlarymyzyň Gahryman Arkadagymyza alkyşlary şirin mukam bolup ýaňlanýar. Sebäbi enäniň daň säherdäki dilegi, arzuwy – dünýäniň abatlygy, adamzat nesliniň rowaç ýaşaýşy. Çünki ýurt parahat bolanda ene ýüregi rahat bolýar. Çagasyna bagtly ýaşaýşy, bir ömri sowgat beren eneleriň söýgüsi, arzuwy diňe abatlyk we saglykdyr.
Eneler dünýäniň bezegi, eneler mähir ummany, eneler sözlese, dünýä mähre beslenýär, eneler hüwdä hiňlenseler, perzentler rahat uka batýarlar. Eneler şirin hüwdüleri bilen dünýäde gowulygyň höküm sürýändigini kalbymyza guýýarlar. Ol enäniň arassa, päk kalbyndan çogup çykan jadylaýjy owazydyr, enäniň döreden beýik sungat eseridir. Hormatly Prezidentimiziň «Enä tagzym – mukaddeslige tagzym» atly ajaýyp eserindäki «Eneler iliniň bagtynyň dileginde bolup, abatlyk arzuwlary bilen dünýäni ýaşadýarlar» diýen dürdäne setirler kalbyňa nur bolup siňýär. Şonda ene alkyşlaryna beslenen dünýäniň goýnunda bagtyýardygyňa ýene bir ýola göz ýetirýärsiň.
Dünýä inen çaganyň ilki bilen nazarynyň didarlaşýan ýüzi, onuň üçin ýerdäki perişdesi bolan mähriban enesidir. Ene perzentleriniň her birine ýüreginiň bir burçunda orun berer, şeýdip olary ene kalbyndan gaýdýan mähir ýylysy bilen çoýar. Bu bolsa ösüp barýan çaga üçin howa ýaly zerurdyr. Jadyly ene mähri çaganyň ruhuny berkidýär, onuň kalbyna mähir-muhabbet çaýýar, galkan deý ýaman gözden, erbet dilden goraýar. Bu zatlaryň hemmesi ene gudraty dälmi näme?! Bir gezek akyldarlaryň birinden iň uly güýjüň nämedigini soranlarynda ol: «Enäniň söýgüsi – iň uly güýç. Ösümlikler üçin Günüň ýyly çogy nähili ähmiýetli bolsa, körpeje çaganyň ösüp-ulalmagy üçin hem ene mähri gerek» diýip jogap beripdir. Mahmyt Zamahşarynyň «Ýagşyzadalaryň bahary» atly kitabynda «Ata güýç-kuwwat taýdan eneden rüstem bolsa-da, ene mähir-mylaýymlyk babatda atadan rüstemdir» diýýär.
Bütin dünýäni özüniň mähri bilen çoýup bilýän enäniň mährine, söýgüsine deňäp boljak zat barmyka? Enäniň ýüregi öz perzentleri bilendir. Seniň kyn günüňde gynanýan, şat günüňde begenýän bu ynsan aýra düşeniňde-de goldaýan ekeni.
Perzendini dokuz aý göwresinde göterip, ýagty jahana inderen, sansyz ukusyz gijeler seni hüwdüläp daňyny atyran, göwsünden ak süýt berip, il hataryna goşan beýik Ynsan ynjamasyn, bar wagty olaryň gadyryny biliň.
Ene saňa ýeke gezek berilýär,
Söý eneňi, söýmegiňi dowam et.
Enäniň gadyryn bilmeýän bolsaň,
Enesini ýitirenden sowal et.
Şahyr Kerim Gurbannepesowyň bu goşgusynda görkezişi ýaly, enäni söýmek, oňa hormat goýmak her bir ynsan üçin parzdyr. Perzendiň bagty onuň ata-enesine goýýan hormatynda bolýandyr.
Ene hakda näçe ýazsaň-da az. Asyl-ha eneleriň waspy soňlanmajak dessandyr. Ene bolup ýurduňa, Gahryman Arkadagyňa, perzentleriňe guwanyp ýaşamak bolsa, gör, nähili bagt! Goý, Gahryman Arkadagymyzyň gül göwnünde söýgülenip, arzylanyp ýaşaýan eziz enelerimiziň perzentleri, il-halk, Watan baradaky dogaýy dilegleri, alkyş-arzuwlary kabul bolsun! Goja Zeminiň görki eziz käbelerimizi hormatlaýan Gahryman Arkadagymyzyň jany sag, belent başy aman bolsun!
Jumagül Hojaýewa,
Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Daşoguz welaýat birleşmesiniň pudaklar
boýunça utgaşdyryjysy, Türkmenistanyň
ussat mugallymy.


text:
"Qytaı Balqash sýynyń da úlken kólemin alyp jatyr, ony sońǵy 50 jylda kóldiń aýdany eki myń sharshy metrge qysqarǵany aıǵaqtaıdy. Osyǵan saldarynan Balqash Aral teńiziniń kúıin keshýi múmkin. Bul Qazaqstan aýmaǵynyń úshten bir bóligin eleýli, ári merzimi uzaq qıyndyqqa ákep soqtyrady. Sondaı-aq Qytaı tarapynyń kesirinen Qapshaǵaı sý qoımasyndaǵy sý kólemi ótken jylmen salystyrǵanda eki mıllıard tekshe metrge tómendegen. Eger Qytaı Qazaqstannyń sý resýrstaryn odan ári alatyn bolsa, bul aýmaqtardyń shóleıttenýine ákelip soǵyp, aýyl sharýashylyǵyn qajetti sýdan aıyrady. Mundaı saıasat tabıǵat pen faýnanyń qurtyp, eldi apatqa uryndyrady" dedi Muhtar Asanov.
Foto: ehonews.kz
Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.
Pikir qaldyrý
pikir
Usynylǵandar


text:
Bütindünýä banky Salwadoryň häkimiýetlerine bitkoini ulanmaga geçmekde kömek edip bilmejekdigini aýtdy diýip, Reuters agentligi ýazýar. Gurama Salwadoryň hökümetine dürli ugurlar boýunça, şol sanda walýutanyň aç-açanlygy we kadalaşdyryjy amallar pudagynda kömek etmäge taýýardygyny, ýöne kriptowalýutanyň döwlet derejesinde ulanylmagynda Bütindünýä bankynyň bitkoiniň ýeterlik derejede aç-açan we ekologiýa taýdan arassa däldigi sebäpli, goldaw berip bilmejekdigini belledi.
16-njy iýunda Salwadoryň Maliýe ministri Alehandro Selaýýa ýurduň hökümetiniň bitkoini ABŞ-nyň dollary bilen bir hatarda kanuny töleg serişdesi hökmünde ulanmak üçin Bütindünýä bankyna tehniki kömek sorap ýüz tutandygyny habar berdi. Selaýýanyň aýtmagyna görä, Halkara pul gaznasy (HPG) Salwadoryň ykdysadyýeti bitkoinlere geçirmegine garşy däl diýip, www.rbc.ru belleýär.
Sişenbe güni Salwadorda bitkoini resmi töleg serişdesi diýip yglan edýän kanun güýje girdi. Merkezi Amerika respublikasynyň raýatlary ýörite Chivo elektron gapjygynyň kömegi bilen harytlary we hyzmatlary tölemek üçin bitkoini ulanyp bilýärler.
Salwador dünýäde bitkoini resmi töleg serişdesi hökmünde kanunylaşdyran ilkinji ýurt boldy. Degişli karar 9-njy iýunda ýurduň Mejlisi tarapyndan kabul edildi.
Bütindünýä banky garyp ýurtlara maliýe we tehniki kömek bermek üçin döredilen halkara maliýe guramasydyr.


text:
Şeýle-de Putin Eýranyň prezidenti Mahmut Ahmedinejad bilen duşuşjagyny aýtdy. Bu liderleriň ikisi hem Stambulda geçýän regional sammite gatnaşýar.
Putin Stumbulda guralan metbugat ýygnagynda çykyş edip, BMG-niň sanksiýalary öte agyr bolmasa hem Eýranyň, onuň ýolbaşçylarynyň we halkynyň parahatçylykly ýadro energiýasyny öndürmeginiň öňünde päsgelçilik döretmese gowy boljagyny aýtdy.
Ahmedinejad başga bir metbugat konferensiýasynda çykyş edip, Orsetiň Eýranyň duşmanlarynyň tarapyny tutmazlygyny duýdurdy.


text:
Daşlanyp öldürilmeli edilen zenan - Aştianiniň aklawçysy bolan Mohammad Mostafaýynyň özi häzirki wagtda ýurduň daşyna gaçyp, Türkiýä bardy. Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosyndan Golnaz Esfandiary telefon arkaly Mohammad Mostafaýy bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Eýrany terk etmäge sizi näme mejbur etdi we nädip Türkiýä aşdyňyz?
Mohammad Mostafaýy: Meni 24-nji iýulda Baş prokuraturanyň Ewin türmesindäki edarasynda sorag etdiler. Men ol ýere ir sagat 9-da bardym we öz işim barada üç sagat çemesi sorag edildim. Ahyry soragçy maňa: “Sen azat, gidiber” diýdi.
Men Ewin türmesini terk edip, daşary çykdym, soňra-da başga biriniň telefonyndan aýalyma jaň etdim. Men oňa problemam çözüldi we men çykdym diýdim. Mundan soňra birnäçe işim bardy. Şeýdibem, öýlän sagat bäşde öz edarama gitdim. Ol ýerde maňa özümi tussag etmäge eýýäm birnäçe ädamynyň gelendigini aýtdylar. Men aýalym bilen gepleşdim we ol maňa prokuraturadan kimdir biriniň jaň edendigini habar berdi. Şol kişi meniň prokuratura gitmelidigimi we eger barmasam, tussag ediljekdigimi aýdypdyr.
Men edaramda garaşdym. Emma, gelen bolmady. Soňra maňa gaýyn atam aýalymy we onuň erkek dogany Farhad Halimini tussag edendiklerini aýtdy. Şondan birnäçe gün soňra, resmiler aýalymy hem onuň doganyny zamun alandyklaryny we men özümi tabşyrýançam, olary goýbermejekdiklerini aýtdylar.
Men Eýrandan çykmagy karar etdim we maňa päsgelçiligiň boljakdygyny bilýärdim. Men serhetden Türkiýä geçdim we Wan şäherine aşdym. Ol ýerde men adam hukuklaryny goraýjy aktiwistler bilen habarlaşdym we olar men barada Içeri işler ministrligine maglumat berdiler. Soňra men Stambula gitdim we polisiýa merkezine bardym. Şondan bäri Stambulda we Türkiýäniň hökümetiniň başga ýurda gitmegime rugsat bermegine garaşýaryn.
Azatlyk Radiosy: Siziň Eýrany terk etmek kararyňyzyň juda kyn bolan bolmagy mümkin. Çünki, aýalyňyz türmede otyr we gyzyňyz Tährandaky hossarlaryňyzda galýar dälmi?
Mohammad Mostafaýy: Men, dogrymy aýtsam, Eýranyň adalat sistemasyndakylaryň adamkärçilik barada nämedir bir zat bilýändigine ynanmaýaryn. Men biziň adalat sistemamyzda şeýle derejede bikanunçylyga ýol berilýändir diýip, pikir etmeýärdim.
Men hiç bir bikanun iş etmedik aýalymy iki hepdeläp ýapyk ýagdaýda tussaglykda saklarlar diýip oýlanmaýardym. Meniň aýalym bolandygy üçin ony tussag etdiler.
Men biziň adalat sistemamyz häzirki ýagdaýyndan üýtgeýänçä, gol gowşuryp oturmaryn. Men haýsy-da bolsa bir suddan gorkamok. Çünki, men nädogry iş edemok. Men diňe başgalara kömek edýärin.
Azatlyk Radiosy: Eýsem, resmiler siziň maşgalaňyza ýa-da özüňize näme üçin sizi tussag etmek isleýändiklerini aýtdylarmy? Sorag edenlerinde size haýsy-da bolsa bir aýyplama ýöňkedilermi?
Mohammad Mostafaýy: Sorag eden sülçi maňa işim barada sowallar berdi. Ol: “Sen näme üçin ýaş jenaýatçylara kömek edýärsiň? Sen näme üçin garaşsyz aklawçy bolyp işleýärsiň? Näme üçin olaryň janyny halas etmek üçin bank hasabyny açdyň?” diýen ýaly soraglary berdi. Emma, maňa haýsy-da bolsa bir günä ýöňkemedi. Men özümi tussag etmek barada näme üçin görkezme berendiklerini hakykatdanam bilmeýärin.
Azatlyk Radiosy: Biziň bilen gürrüňdeş bolan kärdeşleriňiziň pikiriçe, adalat sistemanyň işgärleri size Aştiýaniniň aklawçysy bolandyňyz üçin basyş edýärler. Eýsem, siziň özüňiz maşgalaňyzyň garşysyna edilen zatlar şol sebäpli diýip pikir edýärmisiňiz?
Mohammad Mostafaýy: Men Sakine Muhammediniň aklawçysy we ony goramaga hukugym bar. Aklawçy öz müşderisiniň adalatsyz jezalandyrylmagynyň öňüni almak üçin elde baryny etmeli. Sakine Muhammediniň janyny halas etmek meniň borjumdy. Çünki adalat sistemasynyň işgärleri ony daşlanmakdan gutarmak üçin kömek etmedi.
Men onuň ýürek nalasyny bütin dünýäniň eşitmegi üçin kömek etdim. Netijede adalat sistemasynyň işgärleri bütin dünýäniň basyşyna duçar boldular we ol aýalyň daşlanyp öldürilmekden halas bolmagyna mümkinçilik döredi.


text:
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow, Saparmyrat Nyýazowyň tersine, ähli pensionerler tarapyndan alkyşa mynasyp boldy. Ol öňki kesilen pensiýalary dikeltdi, pensiýadan mahrum edilenlere pensiýa ýöretmek barada perman berdi, hatda ömrüne iş diýip edaranyň gapysyny açyp görmedik hem-de kolhoz meýdanynda eline pil alyp görmedik adamlara hem pensiýa berilýär. Iň pes pensiýalar ýigrimi amerikan dollaryndan durýan-da bolsa, garaz, zähmete ukyby bolmadyk adamlar— pensionerler üçin ol az pul däl — ýol puly, azrak hem bolsa geýim-gejim, iýmit puly bolup durýar. Umuman alanyňda, häzir pensiýa ýaşyna ýeten adamlaryň ählisi az bolsun, köp bolsun, garaz pensiýa alýarlar.
Gurulýan gymmatbaha gurluşyklardan çen tutsaň, Türkmenistany örän baý döwlet diýip hasap etse boljak. Bir ýandan dünýäniň dürli ýurtlaryna satylýan nebit-gaz, elektrik energiýasy, bir ýandan bolsa ýurtda mese-mälim duýulýan pulsuzlyk. Bu zatlara düşüner ýaly däl. Haýsysy dogry — Türkmenistan baýmy ýa-da garyp? Bu ýerde ýurda gelýän ummasyz pullary halka bermejek bolup, at oýnadylýarmy ýa-da hakykatdan-da ýurt garyplygyň ýolundamy?! Ykdysady-maliýe işleriniň içinde bolmaňsoň, bu zatlar hakda anyk faktlary aýtmak kyn.
Ýabygorlurakmyka?
Pensionerleriň başyndaky ýagdaýdan çen tutsaň, ýurtdaky pul serişdeleri ýabygorlurakmyka diýdirýär.
Pensionerler özlerine degişli bankyň bölümine baryp, ir säherden nobata durýarlar. Pensiýalar sagat onlarda berilýän-de bolsa, nobat tutmaklyk irden sagat sekizlerde, hatda irden ýedilerde hem bellenip başlanýar. Gyşyň aýazly günlerinde-de şeýle, tomsuň jokrama yssysynda-da. Billeri bükülen, elleri hasaly adamlar pul berilmezden iki-üç sagat öňünden nobata durýarlar. Pul bermek gündiz sagat ikä-üçe çenli dowam etmeli hem bolsa, sagat on iki bolup-bolmanka «Pul gutardy, gaýdyberiň» diýen habar eşidilýär. Näsaglykdan hem garrylykdan yraň atyp, zordan aýak üstünde duran adamlar — ömürlerine zähmet çekip, Watanyň düýnüni saklan adamlar öz haklaryny talap etmek hakda ýekeje söz hem diýip bilmän, yzlaryna dolanýarlar. Ertirki gün ýene şeýle. Ýekeje agyz sorag berildigi, ýüz-gözlerini reňkden dolduryp oturan kassir gyzlar, olary goraýan ýaş ýigit it bolup garrylaryň ýüzüni alýarlar. Uly ýaşla sarpa diýen düşünje pensionerlere pensiýa berijilerde ýok. Hatda kassir gyzlaryň goragçysy bolan ýaş ýigitler pensionerleriň döşlerinden hem itip goýberýärler. Gapydan uzagrakda nobata durmak, azrak gürleşmek hakda haýbat atýarlar.
Her aýyň ikisinden ýigrimi ikisine çenli berilýän pensiýalar pensionerleriň burnundan getirilip berilýär. Eger pensioner pensiýasyny aýba-aý alyp bilmese, ýene hat-petegi täzeden düzetmeli bolýar. Özem bu ýerde banklar günäkär. Ýeterlik pul eltmän, pensiýany wagtynda berip bilmeýän-ä banklar, emma haty täzeden düzetmeli günäkär bolup galýanlar hem pensionerler.
Pensiýa berilýän kassalara çagalar üçin berilýän posobiýeleriň puly hem goşulýar. Belki-de, her günki pul ýetmezçiliginiň ýüze çykmasy şunuň üçindir. Ömrüne işläp pensiýa çykanlar hiç wagt işlemän pensiýa alýanlary günäkärleýärler. «Uçdantutma, hemmelere — işlän-işlemediklere pensiýalaryň ýöredilmegi pensionerleriň nobatynyň artmagyna hem-de pul ýetmezçilikleriniň ýüze çykmagyna sebäp boldy» diýip, käbir pensionerler işlemediklere pensiýa berilmegini pul ýetmezçilitgiň sebäbi hasaplaýar.
Bank ýolbaşçylarynyň borjy
Pensiýanyň hemmelere berilmegi gowy zat. Ýöne pensiýalar berilýän wagty pul ýetmezçiliginiň ýüze çykmagynyň sebäplerini anyklap, ýagdaýy düzgünleşdirmek bank ýolbaşçylarynyň borjy. Eger hökümet pensiýa ýaşyndaky adamlaryň ählisine pensiýa bermegi makul tapan bolsa, diýmek pul üpjünçiligi hem döwlet tarapyndan çözülgidir.
Öňler Türkmenistdaky sorag býurosyna — «09» belgä jaň edip, haýsydyr bir telefon nomerini soranyňda sorag býurosynda oturan gyzlar soragyňa doly jogap bermän, telefony zyňýardylar, ikilenç jaň edilende bolsa olar hatda sögmekden hem gaýtmaýardylar. Başyna giden telefonistkalar hatda bir sapar prezident Saparmyrat Nyýazowyň özüne-de halka daraýşy ýaly darapdyrlar. Gazaba münen Nyýazow şäher telefon stansiýasynyň başlygyna mazaly käýäp, telefonistka gyzlaryň mylakatly bolmalydygy hakda agramlyja sözleri diýipdi. Bu waka türkmen telewideniýesi arkaly hemmä görkezilipdi. Şondan soň «sorag býurosynyň» başyna giden gyzjagazlary gaty akyllandylar. Indi olara sorag bilen ýüz tutan halatyň olar ilki bilen salam berip, hatda seni baýramçylyklar bilenem gutlaýarlar.
Ine, şeýle käýinç banklaryň kassalarynda oturan kassir gyzjagazlara, olary goraýan kişi bolup duran äpet pyýadalara-da gerekmikä diýip pikir edýäris. Gujagy bäbekli ýaş gelinler, taýaga söýenip duran inwalidler, garrylar sylanmaly adamlar. Banklaryň kassalarynda garamaýak maşgaladan çykan adam oturmaýar. Sebäbi Türkmenistanda ýokary bilimi diňe puldarlaryň hem-de wezipeli kişileriň çagalarynyň alyp bilýäni hiç kim üçin gizlin däl. Meslik bilen ulalan çagalarda mylakat bolmaýar. Olara mylakatly bolmagy Nyýazow ýaly biri öwretse gowy bolardy.
Oba ýerlerinde pensiýa hem-de çaga pullaryny, maýyplyk üçin pullary almak has-da görgi. Obalylar özlerine degişli pullary almak üçin bütin aýyň dowamynda nobata durup geçýärler. Hatda kä gün kassir gyzyň «Meniň nerwime degdiňiz» diýip, olara pul bermän, gidýän halatlary-da bolýar. Şonda çaga posobiýasyny alýan, gujagy bäbekli ýaş eneler, pensionerler, inwalidler bolup, oňa ýalbarýarlar. Gözgynyçylyk.
Bankyň ýolbaşçylary işiň barşy bilen gyzyklanyp dursalar, şeýle zatlara ýol bermän bolardy. Näme üçin pensioner, inwalid ýa-da çaga posobiýesini alyjy ene islän wagty baryp, kassadan pul alyp gaýtmaga mümkinçilik tapmaly däl?! Näme üçin ikä çenli işlemeli kassalar eýýäm sagat on ikide pulsuz galýar?! Bu ýerde dört-bäş sagatlap pul üçin nobata duran garry hem näsag adamlar kösenýärler, olar pulsuz öýe gaýtmaly bolýarlar.
Pensionerleriň güni öňde bir dişsiz galanyň saçagy açyp görüp: «Saçak doly çörek, men iýmäge welin çörek ýok» diýip arman çekişine barýar. Baý döwletde pensionere arkaýyn puluny almaga ýagdaý ýok.
Döwlet Hojamedow türkmenistanly synçynyň edebi lakamy. Bu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
Agzybirligiň arzyly ýoly
Hormatly Prezidentimiziň daşary syýasy strategiýasy dünýäde parahatçylygy, dost-doganlygy, ynsanperwerligi, işjeň hyzmatdaşlygy we durnukly ösüşleri pugtalandyrmaga gönükdirilendir.
Hormatly Arkadagymyzyň tagallasy bilen ýurdumyzda 2020-nji ýylyň «Türkmenistan — Bitaraplygyň mekany» diýlip yglan edilmegi hem hut şu belent maksatlardan gözbaş alýar. Şu ýyl bolsa Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň «Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy hakyndaky» Rezolýusiýasyny kabul edenine 25 ýyl dolýar. Milli Liderimiziň nygtaýşy ýaly, BMG tarapyndan iki gezek ykrar edilen hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýymyz biziň beýik gymmatlygymyzdyr. Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan indi dünýä bileleşigi bilen birlikde her ýyl Halkara Bitaraplyk gününi giňden we dabaraly ýagdaýda belleýär. Döwlet Baştutanymyzyň durmuşa geçirýän netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmäge gönükdirilen hem-de tutuş adamzadyň abadançylygynyň bähbitlerine laýyk gelýän syýasy ugry Türkmenistanyň halkara giňişliginde alyp barýan işiniň üstünlige eýe bolmagyny üpjün etdi. Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygyny dünýä nusgalyk derejä ýetirdi. Hemişelik Bitaraplygyň şanly 25 ýyllyk toýuna barýan berkarar Diýarymyz gysga taryhy döwrüň içinde parahatçylygy, ählumumy howpsuzlygy, durnukly ösüşi üpjün etmek ugrunda dünýä döwletleri, abraýly halkara guramalary bilen sazlaşykly gatnaşyklary ýola goýmak, halkara hyzmatdaşlygyň düýbünden täze, netijeli ýollaryny hem-de ugurlaryny kemala getirmek babatynda beýik işleri aşyryp, uly tejribe toplady. Eziz Watanymyzyň Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan resmi taýdan iki gezek ykrar edilen ilkinji Bitarap döwlet bolandygyny, bu ugurda sanlyja ýylda amal edilýän iri taslamalary nazara alanyňda buýsanjyň goşalanýar.
Hormatly Arkadagymyzyň daşary syýasy strategiýasy mähriban halkymyzyň milli özboluşlylygyna, onuň gadymdan gelýän asyllly däplerine, çuň parasata eýlenen belent maksatlaryna doly laýyk gelýär. Merkezi Aziýa sebitinde möhüm orun eýeleýän ýurdumyzyň alyp barýan bu ugurdaky beýik işleri hemişelik Bitaraplyk syýasatyna, hoşniýetli goňşuçylyk ýörelgelerine, parahatçylyk söýüjilige esaslanýar.
Goý, Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzy bedew bady bilen ösüşlerden ösüşlere alyp barýan hormatly Prezidentimiziň jany sag, il- ýurt bähbitli beýik işleri elmydama rowaç bolsun!
Halmyrat BÄŞIMOW


text:
Bu ýagdaý Gambiýada Eýranyň maliýeleşdirýän birnäçe proýektleriniň, şol sanda ýük we ýeňil awtomobilleri getirmek boýunça iki milliard dollarlyk ylalaşygynyň hem ýatyrylamgyna getirdi.
Gambiýanyň bu hereketlerine entek hiç hili düşündiriş berilmedi. Emma, edilýän çaklamalara görä, muňa oktýabrda Nigeriýada Eýrana degişli ýaraglaryň saklanmagy sebäp bolana meňzeýär. Resmileriň aýtmagyna görä, bu ýaraglar Gambiýanyň garşysyna niýetlenipdir.
Bu waka Eýran bilen Nigeriýanyň özara gatnaşyklarynda tiz dartgynlygyň döremegine sebäp boldy. Ýöne Eýranyň daşary işler ministri Manuçehr Mottaki şol ýarag ýükleriniň arkasynda hökümetiň däl-de, şahsy kompaniýalaryň durandygyny nygtady.
Muňa garamazdan, Nigeriýa Mottakiniň bu düşündirişlerini kabul etmän, bu ýagdaý barada BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşine habar berdi. Çünki bu hereket Eýrana garşy girizilen sanksiýalaryň düzgünlerini bozýar diýen pikirler hem bar.
19-njy noýabrda Nigeriýanyň Lagos aeraportunda Eýrandan gelen uçaryň içinde gizlenen 10 million dollarlyk geroiniň tapylmagy, Eýranyň diplomatlary üçin hasam utançly ýagdaýy döretdi.
Eýranyň Gambiýa näme sebäpden ýarag eltmäge synanyşandygy henizem syr bolup galýar. Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejadyň we Gambiýanyň baştutany Ýahýa Jammehiň özara gowy gatnaşyklary bardy. Prezident Ahmedinejad Gambiýa iki gezek: 2006-njy we 2009-njy ýyllarda sapar edipdi. Prezident Jammeh hem 2006-njy ýylda Tährana barypdy.
‘Başga güýçler’
Bu ýerde diňe bir zady anyk aýtmak mümkin: Eýranyň Daşary işler ministrliginiň arkasyndan yslam režiminiň başga güýçleri hereket edýärler. Ýakyn Gündogaryň ykdysady we syýasy analiz kompaniýasynyň analizçisi Meir Jawedanfaryň aýtmagyna görä, Eýranyň “Rewolýusiýa sakçylarynyň” hereketlerinden ýurduň Daşary işler ministrligi bihabar galýar.
“Meniň pikirimçe, bu iki ugurdan ýalňyş edilen hereket boldy. Birinjiden, Günbataryň aňtaw gulluklarynyň Eýranyň ýarag daşaýandygyny Nigeriýa duýduran bolmagy mümkin. Ikinjiden, biz Eýranyň Daşary işler ministrligi bilen Eýranyň “Rewolýusiýa sakçylarynyň”, hususan-da, Al-Kuds toparynyň arasynda uly tapawudyň bardygyny görýäris. Muňa delil hökmünde Manuçehr Mottaki bu wakalar sebäpli Nigeriýa bilen dörän düşünişmezlikleri aradan aýyrmak we özara gatnaşyklaryny ösdürmek üçin köp tagalla edipdi. Ýöne “Rewolýusiýa sakçylary” bu mesele boýunça hiç kömek bermedi” diýip, Meir Jawedanfar aýdýar.
Eýranyň parlamentiniň Daşary syýasat boýunça komitetiniň başlygy Alaeddin Borujerdiniň aýtmagyna görä, birnäçe ýyl mundan owal ýarag satmak üçin “Eýranyň kompaniýasy” Gambiýa bilen degişli ylalaşyk baglaşypdyr, şeýle hem bu ylalaşyk esasynda şol ýaraglar “Halkara kanunyna” laýyklykda daşalypdyr.
Alaeddiniň pikirine görä, Gambiýa Eýran bilen gatnaşyklaryny Birleşen Ştatlaryň basyşy esasynda kesipdir. Emma ol bu ýagdaýyň Eýrana kän bir täsir ýetirmejekdigini, çünki Eýranyň Gambiýada hatda ilçihanasynyň hem ýokdugyny hem belleýär.
‘Häkimiýet ugrundaky göreş’
Ýöne, “Enduring America” websaýtynyň redaktory we Birminhem uniwersitetiniň Eýran boýunça eksperti Skot Lukasyň aýtmagyna görä, ol ýaraglaryň 2009-njy ýylda Jammehini häkimýetden çetleşdirmek synanşygy üçin niýetlenip, ugradylan bolmagy hem mümkin. Şol synanyşyk şowsuz tamamlanypdy.
Skot Lukas: “Gambiýada ýakynda bolan döwlet agdarylşygyndan soňra, ýurtda häkimýet üçin göreşýän ençeme toparlar döredi. Bu ýaraglaryň, şol toparlanyşyklaryň haýsysyna niýetlenendigini anyk aýtmak kyn, ýöne ýaraglaryň şol toparlaryň biri üçin ugradylan bolmagy mümkin. Gambiýadaky öňki diplomat prezidente barmak çommaltdy. Ýöne onuň muny syýasy sebäplerden eden bolmagy hem ähtimal. Sebäbi ol ýakyndaky bolan agdarylyşyk sebäpli häkimiýetden çetleşdirilipdi” diýýär.
Lukasyň aýtmagyna görä, şol toparlanyşygyň häzirki häkimiýetiň öz içinden bolmagam mümkin: “Ýöne beýleki bir tarapdan, bu ýaraglary kimiň berendigi barada hem sorag döreýär. Bu soraga ol ýaraglaryň eýran hökümetiniň içinde bir topar, “Rewolýusiýanyň sakçylary” ýa-da olar bilen baglanşykly bir topar diýip, jogap bermek mümkin”.


text:
Ýüzden gowrak adamyň Orsýetiň üç reňkli uly baýdagyny göterip, “Orsyet azat-erkin bolar”, “Putinsiz Orsýet” diýen şygarlara gygyrandyklaryny, Puşkin meýdanyna gelip, şol ýerde miting geçirendiklerini Azatlyk Radiosynyň habarçysy aýtdy.
Olar “1991-nji ýylyň 19-22-nji awgusty. Biz öz ýeňşimizi hiç kime bermeris” diýen ýazgyny göterip durdular.
Aksiýa oppozision syýasatçylar Boris Nemsow, Garri Kasparow, Wladimir Ryžkow we adam hukuklaryny goraýjy Lew Ponomarýow dagy gatnaşdy.
Prowokatorlaryň bir topary mitinge gatnaşyjylara päsgel bermäge synanyşdy, emma ýygnanan adamlar olary tutup, polisiýa işgärlerine tabşyrdy.


text:
TDH sylag-hormata, baýraga mynasyp bolan žurnalistleriň, hudožnikleriň, şahyrlaryň we kyssaçylaryň, aýdymçylaryň we sazandalaryň öz zähmetlerine berlen baha üçin we ýurtda doly bahaly döredijilige ähli şertiň döredileni üçin döwlet ýolbaşçysyna ýürekden minnetdarlyk bildirendiklerini ýazýar.
Türkmen lideri döredijilik işgärlerine sylag gowşurdy
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow şenbe güni Balkan welaýatyna baryp, Türkmenbaşy şäherinde ýurduň hormatly atlaryna mynasyp bolan döredjilik işgärlerine we Türkmenistanyň prezidentiniň “Türkmeniň altyn asyry” bäsleşiginiň ýeňijilerine baýrak gowşuryş dabarasyna gatnaşdy.
TDH sylag-hormata, baýraga mynasyp bolan žurnalistleriň, hudožnikleriň, şahyrlaryň we kyssaçylaryň, aýdymçylaryň we sazandalaryň öz zähmetlerine berlen baha üçin we ýurtda doly bahaly döredijilige ähli şertiň döredileni üçin döwlet ýolbaşçysyna ýürekden minnetdarlyk bildirendiklerini ýazýar.
TDH sylag-hormata, baýraga mynasyp bolan žurnalistleriň, hudožnikleriň, şahyrlaryň we kyssaçylaryň, aýdymçylaryň we sazandalaryň öz zähmetlerine berlen baha üçin we ýurtda doly bahaly döredijilige ähli şertiň döredileni üçin döwlet ýolbaşçysyna ýürekden minnetdarlyk bildirendiklerini ýazýar.


text:
Ýakynda, 16-njy awgustda hristian dininden bolan Rimşa Masihiň “Gurhana” şek ýetirmekde aýyplanyp tussag edilmegi halkara derejesinde ýiti reaksiýalary döretdi.
Pakistanyň gulluklary ony “Gurhanyň” aýatlary ýazylgy kagyzy ýakmakda aýyplap, tussag etdiler. Emma geçen hepde Pakistanyň polisiýasy hristian gyzyna garşy bu işi gurnanlykda güman bildirip, ýerli metjidiň bir ymamyny-da tussag etdi.
Pakistanyň kanunçylygyna görä, “Gurhana” şek ýetirmeklik ölüm jezasy bilen jezalandyrylmaly jenaýat hasaplanylýar.


text:
Bu kitapda Owganystanda we Pakistanda gyzlar üçin gurlan mekdep barada gürrüň berilýär.
Saglyk resmileri Deýwid Oliwer Reliniň noýabryň ortasynda, Birleşen Ştatlaryň Oregon ştatynda özüni öldürendigini tassyk etdiler.
“Üç käse çaý” 2006-njy ýylda çap edildi we şondan bäri onuň 4 million çemesi satyn alyndy. Bu kitapda onuň beýleki egindeş awtory Greg Mortensonuň Owganystanyň we Pakistanyň garyp obalarynda mekdep, hususan-da gyz mekdeplerini gurmak işine gatnaşyşy barada gürrüň berilýär.
Bu kitap geçen ýyl derňew astyna düşdi, amerikan žurnalistleri Mortensonyň esasy elementleri galplaşdyrandygyny we ýylmandygyny öňe sürdiler.
“Assoşeýted pres” Reliniň ýuridiki dokumentlerde bu aýyplamalaryň öz durmuşyna ýaramaz täsir edendigini boýun alandygyny ýazýar


text:
Owganystanyň Goranmak ministrliginiň metbugat sekretary general Zahir Azimi 2001-nji ýylda bu ýurtda amerikan güýçleriniň harby operasiýalara başlaly bäri 2012-nji ýylyň iň uly ýitgili ýyl bolandygyny aýtdy.
Onuň aýtmagyna görä, 2012-nji ýylda owgan harbylaryndan 1 müň 56-sy öldürilipdir.
NATO güýçleriniň Owganystandan çykyp başlamagy bilen, Owganystanyň öz milli armiýasy häzirki wagt bu ýurduň howpsuzlyk meseleleriniň 75 prosentini öz üstüne alýar.
Ýöne 2013-nji ýylda Owganystandaky howpsuzlyk we gorag meseleleri tutuşlygyna ýurduň milli armiýasynyň garamagyna geçer diýlip garaşylýar.


text:
Gazagystanyň iki sany intelligensiýa wekiline bagyşlanan ýadygärlik Oskemen şäherinde köpçülige görkezilmeginiň ertesi ýok edildi.
Şäheriň resmileri ýadygärligiň Gazagystanyň prezidenti Nursoltan Nazarbaýewiň saparynyň öňüsyrasynda 24-nji iýunda ýok edilmeginiň tehniki sebäpler, şeýle-de ýadygärligiň keşbine degişli käbir kemçilikler bilen baglydygyny adýarlar.
Ýerli ýaşaýjylar ýadygärligi ýaňsyladylar we meşhur gazak şahyry we filosofy Abai Kunanbaýewiň we meşhur rus alymy Ýewgeniý Mihaelisiň heýkelleriniň kämilsiz hem betnyşandygyny aýtdylar.
Mihaelis regionda onlarça ýyllap ýaşapdy we Oskemende 1913-nji ýylda ýogalypdy. Kunanbaýew 1904 ýylda ýogalypdy.
Oskemendäki ýadygärlik skulptorlar Wladimir Samoilow we Ýewgeniý Nepýanow tarapyndan döredildi. Olar dörän gapma-garşylyklary kommentirlemedi.


text:
Russiýanyň Çeçenistan regionynyň ýaşaýjylary ýolbaşçylaryň Kreml tarapyndan goldanylýan çeçen lideriniň tabşyrygyny berjaý edýändigini aýdyp, olaryň ýurtda amala aşyrylýan hüjümlere jogapkär diýlip aýdylýan söweşijileriň dogan-garyndaşlarynyň öýlerini ýumurýandygyny habar berýärler.
Çeçenistanyň Ýandi obasynyň ýaşaýjylary 8-nji dekabrda öz ýaşaýan sebitlerine ýüzi örtgüli onlarça adamyň gelendigini we birnäçe ýaşaýyş jaýyny otlandygyny aýdýarlar.
6-njy dekabrda çeçen paýtagty Groznyda 14 polisiýa ofiseriniň ölümine sebäp bolan ýowuz hüjümden soň, Kadyrow hüjüme gatnaşan söweşijileriň dogan-garyndaşlarynyň Çeçenistandan çykaryljakdygyny we olaryň ýaşaýyş jaýlarynyň “ýerzemin bilen des-deň edilip, ýumruljakdygyny” belläpdi.
Ýaşaýjylar Groznydaky hüjüme gatnaşdy diýlip ynanylýan söweşijileriň maşgalalaryna degişli ýaşaýyş jaýlaryň ählisi otlanmandy diýýärler.


text:
Gyrgyzystanyň kanun çykaryjylary parlamentiň täze spikerini saýlamak boýunça gizlin ses berişlikde Sosial demokratik partiýasynyň agzasy Çynybaý Tursunbekowy saýladylar.
Jemi 88 kanun çykaryjy Tursunbekowa ses berdi. 27-nji aprelde geçirilen ses berişlikde “Öňegidişlik” atly partiýanyň wekili Masaliýew 26 ses toplady.
Gyrgyz kanun çykaryjylarynyň parlamentiň täze ýolbaşçysyny saýlamak boýunça 20-nji aprelde geçiren ses berişligi başa barmandy, sebäbi dalaşgärleriň ikisi-de, ýagny “Gyrgyzystan” partiýasyndan Kanat Isaýew we “Öňegidişlik” partiýasyndan Bakyt Torobaýew her biri 51 ses toplapdy.
120 orunlyk parlamente ýolbaşçy saýlamak üçin azyndan 61 ses toplamak gerek.
Gyrgyzystanyň parlamentiniň öňki spikeri Asylbek Jeenbekow öz dogany Sooronbaý Jeenbekow premýer-ministr wezipesine hödürlenenden soň aprel aýynyň başyndan wezipesinden çekilipdi.


text:
Ukrain parlamenti 19-njy oktýabrda kanun çykaryjylaryň eldegrilmesizligine we saýlaw kanunçylygyna üýtgetme girizmegi ara alyp maslahatlaşmagy karar etdi.
Oppozisiýadaky syýasy partiýalar bilen ýaranlaşan müňlerçe demonstrant bolsa soňky günler kanun çykaryjy organyň öňüne ýygnanyp, ýene bir uly miting geçirmegi planlaşdyrýar.
Olar prezident Petro Poroşenkonyň korrupsiýa garşy reforma geçirmegi ýa-da işden çekilmegi üçin basyşy güýçlendirmekçi bolýarlar.
Iki tarapdan hem protestleriň parahatçylykly bolmagyna çagyryş edilýändigine garamazdan, parlamentiň işiginde çadyr dikinen protestçiler bilen polisiýanyň arasynda käte-käte çaknyşyklar ýüze çykýar.
18-nji oktýabrda azyndan 10 adamyň tussag edilendigi aýdylýar, polisiýa mähellä garşy göz ýaşardyjy gaz ulandy.
17-nji oktýabrda başlan protestlere Poroşenkodan we onuň günbatara tarapdar hökümetinden edilen tamalaryň çykmazlygy itergi berdi.
Poroşenkonyň tankytçylary ony ýokary derejedäki korrupsiýanyň köküni köwläp bilmezlikde aýyplaýarlar.


text:
Germaniýanyň kansleri Angela Merkel türkmen prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa Türkmenistanda adamlaryň zor bilen ýitirim edilmeginiň soňuna ýetmegi we ýurtdaky beýleki adam hukuklary problemalaryny çözmegi üçin basyş etmeli diýlip, adam hukuklaryny gorap çykyş edýän guramanyň ýaýradan beýanatynda aýdylýar.
“Human Rights Watch” guramasynyň 25-nji awgustda ýaýradan maglumatynda aýdylmagyna görä, Berdimuhamedow 29-njy awgustda Berlinde kansler Angela Merkel we beýleki ýokary derejeli resmiler bilen duşuşyp, iki ýurduň arasyndaky ykdysady gatnaşyklary we beýleki meseleleri maslahat etmegi planlaşdyrýar.
Beýanatda Türkmenistanyň dünýäniň iň bir ýapyk we repressiw ýurtlarynyň biridigi ýatladylyp, “hökümet başga pikirdäki adamlara çydamlylyk görkezmeýär, ähli media serişdelerini öz gözegçiliginde saklaýar we raýatlaryň daşary ýurda gitmegini öz islegine görä gadagan edýär” diýilýär.
“Dünýä lideri Merkel üçin Türkmenistanda öz hökümeti bilen düşünişip bilmeýän adamlaryň arkasyny almak üçin bu bir seýrek duş gelýän mümkinçilik. Merkel Türkmenistanda repressiýanyň soňuna ýetmegiň zerurdygy barada göni we netijeli gepleşikleri geçirmek üçin bu mümkinçiligi sypdyrmaly däldir” diýip, “Human Rights Watch” guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça direktory Hugh Williamson aýdýar.
Şeýle-de beýanatda Azatlyk Radiosynyň Türkmenistanda tussag edilen ştatdan daşary habarçysy Saparmämmet Nepesgulyýewiň ykbalyna üns çekilip, onuň şübheli (ikuçly) aýyplamalar esasynda sud edilendigi we türme tussaglygyna höküm edilendigi aýdylýar.
“Türkmen hökümeti Azatlyk Radiosynyň başga-da üç sany habarçysyna öz işini taşlamagy üçin basyş etdi” diýlip, adam hukuklaryny gorap çykyş edýän topar aýdýar.
“Kansler Angela Merkel Berdimuhamedowa Nepesgulyýewiň azatlyga goýberilmegi üçin basyş etmeli. Ol ähli habarçylaryň edýän işi üçin, ýagny öz ýurdunda bolýan wakalar barada maglumat bermäge synanyşanlygy üçin tussag edildi” diýip, Williamson aýtdy.
Saparmämmet Nepesgulyýew 2015-nji ýylyň 7-nji iýulynda Awaza şäherinde tussag edilip, awgust aýynda 3,5 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi.
Geçen ýylyň dekabr aýynda BMG-niň Eden-etdilikli tussag etmeler boýunça işçi topary S.Nepesgulyýewiň işine syn edip, onuň tussag edilmeginiň “eden-etdilikli”, ýagny bikanun bolandygyny, sebäbi türkmen hökümetiniň ony bolmaly sud prosesi esasynda sud edip, ýyl kesendigini görkezip bilmändigini aýtdy.


text:
Gurbanguly Berdimuhamedow
Gurbanguly Mälikgulyýewiç Berdimuhamedow 2007-nji ýylyň fewral aýynyň 14-de prezident saýlawynda prezidentlige saýlandy. 1957-nji ýylyň 29-njy iýunynda Türkmenistanyň Aşgabat oblastynyň Gökdepe raýonynyň Babarap obasynda doguldy.
Biografiýasy[düzet | çeşmäni düzet]
1979-njy ýylda Aşgabatdaky Türkmen döwlet lukmançylyk institutyny tamamlady.
1979-njy ýyldan 1997-nji ýyllary aralygynda Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň ulgamynda dürli wezipelerde zähmet çekdi. Türkmen döwlet lukmançylyk institutynyň mugallymy, terapewtiki stomatologiýa kafedrasynyň dosenti, stomatologiýa fakultetiniň dekany, Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň Stomatologiýa merkeziniň direktory wezipelerinde işledi. Doktorlyk dissertasiýasyny gorady. Lukmançylyk ylymlarynyň doktory, ykdysady ylymlarynyň doktory, professor, Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň akademigi diýen alymlyk derejeleri we atlary bar.
1997-nji ýylyň dekabrynda Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministri wezipesine bellendi. Bu wezipe bilen birlikde, Türkmenistanyň Saglygy goraýşy ösdürmek gaznasynyň ýerine ýetiriji direktory we Türkmen döwlet lukmançylyk institutynyň rektorynyň wezipesini ýerine ýetiriji wezipelerinde işledi.
Şeýle hem, 2001-nji ýylyň aprelinde Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň Orunbasary wezipesine bellendi.
Türkmenistanyň we daşary ýurtlaryň köp sanly ýokary ordenleri we medallary bilen sylaglandy.
Dünýäniň birnäçe uniwersitetleriniň we akademiýalarynyň hormatly doktory we akademigi.
Boş wagtlary sport bilen we atçylyk sporty bilen meşgullanýar. rus dilini we nemes dilini bilýär. Maşgalaly, Serdar diýen ogly we iki gyzy bar.
Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň çözgüdi bilen 2006-njy ýylyň 21-nji dekabryndan Türkmenistanyň Prezidentiniň we Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysynyň wezipelerini wagtlaýyn ýerine ýetirdi.
2007-nji ýylyň 11-nji fewralynda ählihalk saýlawlarynda alty dalaşgäriň arasyndan Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine saýlandy
2007-nji ýylyň 14-nji fewralynda Türkmenistanyň häkimiýet edarasy bolan Halk Maslahatynyň XIX mejlisiniň barşynda Gurbanguly Mälikgulyýewiç Berdimuhamedow Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine resmi girişdi.
2011-nji ýylyň 25-nji oktýabrynda Gurbanguly Berdimuhamedowa Türkmenistanyň Gahrymany diýen ady berildi.
Türkmenistanyň we daşary ýurtlaryň köp sanly ýokary ordenleri we medallary bilen sylaglandy.
Dünýäniň birnäçe uniwersitetleriniň we akademiýalarynyň hormatly doktory we akademigi.
Prezidentlik möhleti. =
I Prezidentlik möhleti: Fewral 2007 - Fewral 2012.
II Prezidentlik möhleti: Fewral 2012 - Fewral 2017.
III Prezidentlik möhleti: Fewral 2017


text:
“Hummel” markasy 1923-nji ýylda Albert Messmer tarapyndan Germaniýada guruldy. Futbol, basketbol, woleýbol ýaly sportuň dürli görnüşinde geýmek üçin niýetlenen aýakgaplar öndürilýär.
Bu marka Albertiň ýagyşly günde futbol oýnalýan wagty kellesine gelen pikir esasynda futbol üçin niýetlenen ýörite köwüşler öndürmek isleýär. Şol wakadan soň Albert dogany bilen bilelikde Germaniýada “Messmer & Co” atly kompaniýany döredýär.
1935-nji ýylda kompaniýa pese düşýär, netijede onuň ýolbaşçylygy Herman Knibbe we Jurgenson Tiggese berilýär. Kompaniýa Beýik Watançylyk urşundan soňra, 1945-nji ýylda birnäçe çozuşlara sezewar bolýar. Şu wakadan uzak wagt geçmänkä, marka täze görnüşde döredilýär.
Soňra futbol we gandbol sporty üçin sport aýakgaplaryny öndürip başlaýar. “Hummel” 1923-nji ýyldan bäri, dünýä boýunça meşhur markalaryň birine öwrüldi.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Özbegistana edýän iki günlük resmi sapary dowam edýär.
24-nji aprelde Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Özbegistana edýän resmi saparynyň ikinji gününde Ürgenje bardy.
Ürgenjiň halkara aeroportunda türkmen prezidentini özbek lideri Şawkat Mirziýoýew garşy aldy. Iki ýurduň prezidentleriniň öňünde türkmen milli lybaslaryny geýnen sungat igärleri çykyş etdiler.
Özbegistanyň prezidentiniň metbugat gullugy türkmen prezidentini garşylamak üçin Horezmde “aeroporta we köçelere müňlerçe adamyň” çykarylandygyny aýtdy.
Читайте также на русском
Özbegistanyň resmi metbugatynda aýdylmagyna görä, prezidentler Ürgençde “Uly howly” we Hywadaky “Işan gala” ýaly taryhy ýerelere baryp görerler.
Horezm welaýatynyň drama teatrynda Özbegistanyň we Türkmenistanyň sungat işgärleriniň ýerine ýetirmeginde aýdym-sazly çykyşlar bolar.
Ürgenç şäherine giriş-çykyşlar ýapyldy
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň 24-nji aprel güni Horezm welaýatyna edyän sapary mynasybetli Ürgenç şäherine barýan ýollar ýapyldy diýip, Azatlygyň Özbek gullugy bilen gürrüňdeş bolan bir ýerli ýaşaýjy aýtdy.
“Bugün öz ulagyma Ürgenje gitdim. Şähere barýan ýollary ýapyp goýupdyrlar. Ürgenje girip bilmän yzyma dolandym” diýip, Guşköprüli ýaşaýjy Azatlygyň Özbek gullugyna gürrüň berdi.
Ürgenç şäherinde okaýan gyzym ýollar ýapyk bolansoň iki günden bäri öýe gelip bilenok, diýip hankaly bir ýaşaýjy gürrüň berdi.
“Gyzym şähere gatnap okaýardy. Prezidenti gelip ýollar ýapylansoň gyz jorasynyň öýünde bolýar. Iki günden bäri öýe gelenok. Ýöne jaňlaşyp habarlaşýarys. Gyzym kolležde okaýar. Bugün gün uzyn prezidenti garşylamak üçin köçede duran ekenler. Indi öýe ertir geläýmese!” diýip, hankaly aýal gürrüň berdi.
Talyplar 12 sagatlap köçede bolar
Horezmli talyplaryň aýtmagynda görä, 24-nji aprel güni irden sagat dokuzdan agşam sagat 9-a çenli olar köçede garaşmaga mejbur edilýär.
“Her gün çykyp repetisiýa edýärdik. Bugün ir-ertirden, sagat 9-dan bäri köçede garaşýas. Gije sagat 9-a çenli garaşarsyňyz diýdiler. Prezidentlere garaşýarys” diýip, ürgençli gyz aýtdy.
Horezmden gelip gowşan maglumatlara görä, welaýatyň bilim edaralarynda okuwçylar we talyplar iki hepdeden bäri prezident Berdimuhamedowyň saparyna garaşýar.
24-nji aprelde prezidentler “Uly howly” we “Işan gala” ýaly taryhy ýerlere baryp görerler.
Goýbu obasynda dostluk öýi açyldy
Prezident Mirziýoýewiň başlangyçlary bilen Ürgenç etrabyna degişli Goýbu obasynda dostluk öýi bina edildi, diýip Azatlygyň Özbek gullugy habar berýär. Gürrüňi edilýän obanyň ilatynyň aglaba bölegi türkmenlerdir.
Özbegistanyň prezidentiniň metbugat gullugynyň habar bermegine görä, 24-nji aprelde dostluk öýüniň açylyş dabarasyna iki ýurduň prezidentleri gatnaşdy.
Dostluk öýüniň öňünde türkmeniň görnükli akyldar şahyry Magtymguly Pyragynyň selleli heýkeli açyldy. Prezidentler ýadygärligiň öňünde gül desselerini goýdular.
24-nji aprelde Horezm welaýatynda howa ýagyşly boldy. Myhmanlary garşylamak çärelerine gatnaşýan okuwçylaryň we mugallymlaryň ýagyşly howada prezidentlere garaşandygyny Azatlygyň Özbek gullugy ýerli ýaşaýjylara salgylanyp habar berdi.
Serhet ýakadaky azlyklaryň aladalary
Bu aralykda, Azatlyk Radiosynyň “Hormatly Arkadag” rubrikasyna düýn 23-nji aprelde bir okyjymyzdan hat gelip gowuşdy.
Ol öz hatynda türkmenistanly özbekleriň hak-hukuklary baradaky meseleleriň gozgalmagyny haýyş edýär.
Mälim bolşy ýaly, Sowet Soýusynyň dargamagy bilen iki ýurduň arasynda ýapylan serhet geçelgeleri ýurtlaryň araçäginde galan etniki azlyklara oňaýsyz täsir etdi, diýip mundan ozal birnäçe gezek ýerli ýaşaýjylar Azatlyga gürrüň beripdi. Hususan-da, Özbegistandan Türkmenistana gelin bolup düşen raýatlaryň pasportsuz kösençlikleri, ýa-da bolmasa serhediň aňyrsynda galan iki ýurduň raýatlarynyň dogan garyndaşlaryndan jyda galyşy barada maglumatlar peýda bolupdy. Iki ýurduň arasynda girizilen wiza režiminiň gysga möhletlik saparlar üçin ýatyrylandygyna garamazdan, Türkmenistan wagtal-wagtal serhedi bir taraply ýapyp geldi.
Berdimuhamedowyň Özbegistana edýän iki günlük resmi sapary 24-nji aprelde dowam edýär.


text:
Esenyurt
Esenyurt Stambulyň Büükükçekmece etrabynyň biri bolsa-da, 2008-nji ýylda Kıraç şäheri bilen birleşdirilip, etrap boldy.
Etrapda şäher seýilgähi bar. Etrapdaky howpsuzlyk 2009-njy ýylyň 1-nji iýunyna çenli polisiýa güýçlerine geçirildi. Polisiýanyň baş binasy taýýarlandy.
Esenyurt şäherçesi, Marmara sebitiniň Frakiýa sebtinde, Stambul Metropoliteniniň çäginde ýerleşýär. Küçükçekmece köli bu sebitiň gündogarynda, günbatarda Büükükçekmece, Hoşdere mähellesi we demirgazykda TEM şaýoly, günortada Firuzköý we E-5 awtoulag ýoly ýerleşýär. Etrap günbatarda Büýükçekmece, demirgazykda Başakşehir, demirgazyk-günbatarda Arnawutköý, gündogarda Awcılar we günortada Beylikdüzü bilen goňşy.
Esenyurtyň meýdany 2,770 gektar bolup, 1989-njy ýylda häkimlige öwrüldi. Şäher häkimliginiň döredilmegi bilen sebitiň ösüşi çaltlaşdyryldy. Stambul ilat sany boýunça Türkiýäniň iň uly welaýatydyr.


text:
Almatyda nan baǵasy qymbattaı ma
ALMATY. QazAqparat - Almaty qalalyq ákimdiginde qalada nan baǵasynyń ósýi jaıly sóz boldy, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Almaty qalasynyń kásipkerlik jáne ınvestıtsııalar basqarmasynyń málimetinshe, qalada jeltoqsan aıyna deıin nan baǵasynyń ósýi boljanbaıdy. Qazirgi tańda Almatyda bir bólke nannyń (formalyq) baǵasy 75-90 teńge turady. Bul — elimizdegi eń tómen baǵalardyń biri.
«Bul kórsetkishke áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵasyn turaqtandyrý úshin istelip jatqan sharalar arqyly qol jetkizildi. «Aqsaı» nan-toqash kombınaty» JShS-ǵa belgilengen shekti satý baǵasy bir bólke úshin 75 teńge deńgeıinde áleýmettik nan (formalyq, 1-shi surypty unnan) óndirý úshin jeńildikpen 1 mlrd teńge somasynda qaryz berildi», - dep habarlady basqarmadan.
Sondaı-aq, ákimdikte nannyń tómen baǵasy qalaı qamtamasyz etiletini aıtyldy.
«Nannyń tómen baǵasyn qamtamasyz etý «Aqsaı» nan-toqash kombınaty» JShS-men jeńildetilgen qaryz týraly shart jasasýǵa baılanysty, sondaı-aq, barlyq saýda jelilerin, 3000-nan astam dúkender men dıstrıbıýtorlardyń kómegimen ishinara azyq-túlik bazarlaryn «Aqsaı» ónimderimen qamtý esebinen júrgizilýde. Uqsas jaǵdaı, «Toımart» saýda jelisimen sóredegi bir bólke úshin bekitilgen 75 teńge baǵasymen 940 tonna nandy satý týraly kelisim shart jasaldy», - dep tolyqtyrdy ákimdik.


text:
Pýesa hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Enä tagzym-mukaddeslige tagzym” atly kitaby esasynda ýazyldy. Pýesanyň mazmuny döwrebap. Onda türkmen maşgalasynda enä goýulýan hormat-sylag, söýgi barada beýan edilýär.
Arheolog Haýdar aganyň aýaly Mähriban ojagynyň sütüni bolup durýar. Ol mydama çagalarynyň, adamsynyň, öýüniň aladsy bilen ýaşaýar. Olara degerli maslahatlar berip göni ýola ugrukdyrýar. Şonuň üçin onuň çagalaram ilhalar bolup ýetişýärler. Döwlet tarapyndan abraýly baýraklara-da mynasyp bolýarlar. Özleriniň şu güne ýetmekleri üçin gije-gündiz iş-alada bilen gezen enelerine-de baky minnetdardyklaryny aýdýarlar.


text:
"Türkiýäniň demokratiýasy hüjüm astynda. Häkimiýetdäki Adalat we galkynyş partiýasynyň (AKP) barha möwjeýän konserwatiw ritorikasy dünýewi Türkiýe respublikasynyň gysga wagt içinde yslamçy režime öwrülip biljekdigi babatdaky gorkyny döredipdir. Köpçülik, ahyrynda Eýrandaky ýaly, şerigat kadalary bilen dolandyrylýan repressiw döwletiň döräp biljeginden ynjalyksyzlanýar". Bu sözler Claire Sadaryň "Foreign Affairs" žurnalynda "Ankarada Russiýanyň fantaziýasy" diýen at bilen çap edilen makalasyndan alyndy.
Ýöne awtor muňa başga bir geografiki analogiýanyň has kybapdaş bolup biljekdigini nygtapdyr. Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýýyp Erdoganyň häkimiýetindäki syýasy ugra çuňňur garalanda, onuň ýurdy yslamçy däl, eýsem dünýewi we awtoritar ugra äkidip barýandygy aýdyň bolýar. Bu ýurt barha prezident Putiniň Russiýasyna meňzeýär.
Erdoganyň dini bilim we zenanlaryň rolunyň jemgyýetde köne döwürdäki ýaly bolmalygydy babatda eden çykyşy synçylarda dünýewiligiň golaýda ýatlama öwrüljekdigi babatda pikriň döremegine sebäp bolupdyr.
Ýöne olar bir fakty ýatdan çykarýarlar, ýagny Erdoganyň hereketleri häkimiýet ugryndaky açgözlüginden gelip çykýar. Türkiýäniň häzirki durkuny Russiýanyň 1990-njy ýyllardaky ýagdaýy bilen deňeşdirip bolar. Şol döwürde Russiýada demokratiýa prinsiplerine hüjüm başlanypdy. Erdogan hem edil şolar ýaly, öz syýasy garşydaşlaryny antidemokratik elementlere ýanap, olary ýok etmäge synanyşýar. AKP-niň owalky hyzmatdaşy Fethullah Gülen şeýle maksat bilen nyşana alnypdyr...
"Bu syýasat, Türkiýäni bir partiýaly döwlete, ýagny halky musulman köpçülikden ybarat Russiýa öwrüp biler. Täsirsiz ýagdaýa getirilen bitarap media gysyş astynda, mejlis saýlawlary we syýasy bäsdeşlik ýatyrylýar.
Türkiýäniň Russiýa öwrülmekliginiň öňi alnyp biler, ýöne munyň üçin mümkinçilikler azalýar. Erdoganyň golaýda syýasaty taşlamak niýeti ýok. Şonuň üçinem ol özüne syýasy hyzmatdaşlar ýetişdirmäge başlapdyr. Ylaýtada premýer-ministr Ahmet Dawutoglu onuň ýörite goldawçysy.
Awtoruň pikrine görä, Günbatar Türkiýäni demokratik ýola gönükdirmeklik üçin alada edip biler. Meselem, birinji ädimde bolşy ýaly, ÝB-niň agzalyk gepleşikleriniň täze tapgyryny başladyp biler. Netijede, Türkiýäniň ÝB-ne agzalyk ähtimaly azam bolsa, täze tapgyryň başlamaklygy häzirki hökümetiň adam hukuklary we kanunyň hökmürowranlygy babatdaky kemçiliklerini ýüze çykarar. Halkara jemgyýet iýun aýynda Türkiýede geçiriljek mejlis saýlawlaryny gaty gowy synlamaly we prezidentiň ygtyýaryny pugtalandyrmaklyk üçin esasy kanunyň üýtgedilmegine garşy çykmalydyr.
"Hemme zatdan owal, Türkiýe hökümeti babatda umytsyzlyk dörändigine garamazdan, ÝB we ABŞ bu ýurt bilen işleşmelidir. Syýasy izolýasiýa Türkiýäniň awtokratiýa öwrülmegine gönümel täsir edip biler" - diýip, awtor ýazypdyr.
Donetsk ylalaşygynda näme gizlin saklanýar?
Görnüşi ýaly, Minsk gepleşikleri köpçüligiň garaşanyndan has peýdaly boldy. "Ýöne ylalaşygyň aýratynlyklarynda näme gizlin saklanýarka, ýagny ylaýtada "Donetsk we Lugansk sebitleriniň käbir ýerinde ýerli hökümetiň wagtlaýynça režimi" bendinde?" - "Newsweek" žurnalynda Aleksandr Klimenko şeýle sowaly orta atýar:
"Donbas sebitiniň geljekdäki dolandyryşy babatdaky gümürtik terminologiýa dürli garaýyşlara, şol sanda onsuzam gaty köp adam ýitgisine sebäp bolan düşünişmezligiň dowam etmekligine sebäp bolup biler. Ýa-da bolmasa, ähli taraplaryň uzak möhletli bähbitleri babatda bir gutarnykly çözgüde eltip biler, ýagny Donbas ýöriteleşdirilen ykdysady sebit yglan edilip bilner".
Awtoruň ýatlatmagyna görä, şeýle ideýany ilkinji gezek Ukrainanyň prezidenti Petro Poroşenko "France 24" telekanalyndaky söhbetdeşlikde agzap geçipdir. Onuň pikrine görä, ýöriteleşdirilen ykdysady Donbas dolanyşygy "ÝB-niň Russiýa bilen bolan gatnaşyklaryny deňagramly ýagdaýa getirmekligine" mümkinçilik döreder. Awtor Poroşenkonyň näme üçin şeýle ideýany daşary ýurtly bir telakanalda ýaňzydýandygyny geňirmenme bilen sorapdyr.
Munyň bir sebäbi hökümetiň alyp barýan izolýasiýa syýasaty bilen baglanşykly. Ukrainadaky syýasy ýolbaşçylaryň aglabasynyň garaýşyna görä, durmuş şertleriniň ýaramazlaşdyrylmagy ykrar edilmedik respublikalardaky raýatlarda Ukraina ymtylyş döretmekligiň ýeke-täk çäresi.
Awtor ýöriteleşdirilen ykdyasy sebit ideýasyny aýdyň pikir hasaplapdyr. Ummasyz harby çykdaýjylaryň deregine, Donbasda inwestisiýa rowaçlanar. Ýöriteleşdirlen ykdysady sebit ýurduň bütewiligine zeper ýetirmez. Şeýlelikde, Donbas Ýewropa bilen Russiýanyň arasyndaky köprä öwrüler.
Dünýäde has öndürjilikli we girdejili bir ýöriteleşdirilen ykdysady sebit nusgasy ýok. Ýöne olaryň sany barha artýar. Häzirki döwürde dünýäde 1200 sany ýöriteleşdirlen ykdysady sebit bar. Olaryň ýyllyk köpeliş depgini hem ýüzden 7 göterimdir.
"Ýeke-täk geňirgendirýän ýagdaý bolsa, Ukraina hökümetiniň ýagdaýa çemeleşişidir. Ukraina Donbasy gabaw astynda sesini çykartman saklajak bolsa, onda sebitde parahatçylyk we abadanlaşdyryş işleri gaty kyn boljakdyr" diýip, awtor ýazypdyr.
Awtor Aleksandr Klimenko Ukrainanyň owalky Salgyt we girdeji ministri, "Donbasyň dikeldilişi" jemgyýetçilik tagallasynyň hem gurujysydyr.
Kremle sowgat
"Wladimir Putin özünden hoşal. Krym ýarym adasyny ele geçirdi. Ukrainanyň gündogarynda gozgalaňçy hereketini öjükdirdi. Tanklary serhede üýşürdi. Indi bolsa Ýewropanyň iki lideriniň kömegi bilen dawwa-jenjeli togtatdy. Birnäçe günüň dowamynda Ukrainada parahatçylyk ýola goýlup biler. Ýöne bu parahatçylygyň şerti Kremliň kesgitlän görnüşinde bolar".
"The Times" gazýetiniň ýazmagyna görä, 12-nji fewralda Minskde ýola goýlan ylalaşyk Ukrainanyň geljekde bölünmeginiň öňüni almaklyk üçin bir ýörelge boldy. Kremliň maksady goňşyň ýerinde mydamalyk orun tapmaklyk üçin bir bosaga döretmeklikdi: "Bu, Moskwa bütin ýurtdaky goh-galmagaly öjükdirmeklik ýa-da ýatyrmaklyk üçin ylham berjer. Kiýewiň NATO we ÝB-ne agzalygyny kynlaşdyrar".
"Şu ýylyň ahyrynda Ukraina Russiýa bilen gündogar serhedini berkitmäge synanyşar. Muny güýç ulanman durmuşa geçirmeklik gaty kyn bolar. Russiýa we Ukrainanyň gündogaryndaky hakynatutma söweşijiler özlerini birleşdirýän serhedi elinde saklajak bolar. Ýagny serhediň goranyşy berk bolmaz. Donetsk aeroporty hem söweşijileriň elinde galar. Ukrainanyň gündogaryny Russiýa bilen birleşdirýän demirýollary hem söweşijileriň ygtyýarynda bolar. Wagtlaýynça ok atyşlygy bes etmeklik ylalaşygy gutarandan soň bolsa, Mariupol senagat şäherine hüjüm täzeden başlar" diýip, awtor ýazypdyr.


text:
2021-nji ýylyň üçünji çärýeginde Türkmenistan Russiýanyň üsti bilen 540 müň tonna nebit eksport eder. Bu barada 2021-nji ýylyň üçünji çärýeginde ediljek Russiýanyň nebit eksportynyň tertibi baradaky resminama salgylanyp, “Interfaks” agentligi duşenbe güni habar berdi.
Habarda bellenilişi ýaly, türkmen nebitiniň eksporty Russiýanyň Gara deňzinde ýerleşýän Noworossiýsk porty arkaly amala aşyrylar. Russiýanyň üsti bilen nebiti üstaşyr geçirmekde Türkmenistan Gazagystandan soňra ikinji ýerde durýar.
Gazagystan 2021-nji ýylyň üçünji çärýeginde Russiýanyň üsti bilen Ust-Luga portuna nebitiň üstaşyr daşalmagyny 1 million 700 mün tonnadan 1 million 900 müň tonna çenli artdyrmagy meýilleşdirýär. Noworossiýsk arkaly nebitiň iberilmegini bolsa 2 million 300 müň tonnadan 1 million 800 müň tonna çenli azaltmagy göz öňünde tutýar.
Russiýanyň Noworossiýsk porty arkaly türkmen nebitiniň eksporty 2019-njy ýylyň fewral aýynda gaýtadan başlandy. Şu ýylyň ikinji çärýeginde Türkmenistan Russiýanyň çäginden üstaşyr geçirmek bilen 500 müň tonna nebiti eksport etdi.


text:
Hormatly Prezidentimiziň öňdengörüjilikli ykdysady strategiýasynyň netijesinde, ýurdumyzyň ykdysady kuwwatyny has-da artdyrmak, täze eksport ugurly pudaklaryň döredilmegi, hususy pudagyň döwrebap derejede ösdürilmegi babatda giň gerimli işler alnyp barylýar. Şonuň netijesinde hem ýurdumyzyň ykdysadyýeti özüniň durnukly ösüş depginini saklap galýar.
Dünýäde emele gelen çylşyrymly ýagdaýlara garamazdan, halk hojalygynyň ähli ulgamlarynda durnukly makroykdysady görkezijileri üpjün etmek ugrunda giňden tagalla edilýär. Bu hem ýurdumyzyň makroykdysady görkezijileriniň oňyn ösmegine goşant goşýar. Muňa şu ýylyň 5 aýyndaky ykdysady netijeler hem aýdyň subutnama bolup durýar.
Mälim bolşy ýaly, hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda sanly ulgam arkaly geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde ýurdumyzyň ykdysadyýetinde şu ýylyň bäş aýynda gazanylan netijeler barada berlen hasabatlar hem ykdysadyýetimiziň durnukly ösüşe eýedigini görkezýär. Bäş aýyň netijeleri boýunça jemi içerki önümiň 6,1 göterim artmagy, 2020-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, jemi öndürilen önümiň 5,3 göterim ýokarlanmagy milli Liderimiz tarapyndan durmuşa geçirilýän oňyn özgertmeler maksatnamalarynyň üstünlikli durmuşa geçirilýändiginiň nobatdaky subutnamasydyr.
Ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň durnukly ösüşine hususy pudagyň wekilleri hem uly goşant goşýarlar. Olar ýurdumyzda öndürilýän oba hojalyk we azyk önümleriniň möçberlerini artdyrmaga işjeň gatnaşýarlar. Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň kärhana-agzalarynyň şu ýylyň bäş aýyndaky dolanyşygy geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 5,4 göterim ýokarlandy. 2021-nji ýylyň ýanwar-maý aýlarynda hususy pudakda senagat önümçiligi 6,6 göterim, oba hojalyk önümçiligi bolsa 26 göterim ýokarlandy. Ýanwar-maý aýlarynda Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary, ýurduň durmuş-ykdysady ösüşiniň döwlet maksatnamalarynda göz öňünde tutulan 24 sany iri desgany işe girizdi. Bu taslamalaryň halk hojalygynyň hususy pudagynda durmuşa geçirilmeginiň netijesinde şäherleriň we obalaryň ýaşaýjylary üçin 600-e golaý täze iş orny döredildi.
Umuman, TSTB-niň agzalary tarapyndan dürli döwlet maksatnamalarynda göz öňünde tutulan 362 taslama durmuşa geçirildi. Importy azaltmaga ýardam edýän we ýokary goşmaça bahasy bolan içerki önümleriň önümçiligini artdyrmagy meýilleşdirýän ýüzlerçe döwrebap kärhanalar esaslandyrylýar.
Ýurdumyzda milli ykdysadyýetimizi senagatlaşdyrmakda hem-de dünýä bazarlarynda bäsdeşlige ukyply önümleri öndürmekde hususy ulgama aýratyn orun berilýär. Olaryň döwlet tarapyndan goldanylmagy babatda hem hemişe tagalla edilýär. Milli Liderimiz Ministrler Kabinetiniň mejlisinde kiçi we orta telekeçilige, aýratyn-da, syýahatçylyk işi bilen meşgullanýan kärhanalara maliýe we maddy-enjamlaýyn taýdan ýardam bermegi göz öňünde tutmagyň wajypdygyny belläp geçdi.
Mahlasy, hormatly Prezidentimiziň öňdengörüjilikli döwlet syýasatynyň binýadynda, ýurdumyzyň milli ykdysadyýetini has-da döwrebaplaşdyryp, diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek, ýurdumyzyň ähli pudaklarynda ylmyň soňky gazananlaryny, innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmak boýunça uly işler amala aşyrylýar.
Begenç ATAÝEW,
Ýagşygeldi Kakaýew adyndaky Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň mugallymy.


text:
Taryhda yz galdyran türkmen zenanlar
MAHMELEK HATYN. Beýik Seljuklar imperiýasynyn soltany Mälik şanyn gyzy ,28-nji halyf al-Mukted Biýemrillahyn aýaly. 'Ummul-weled(birinji zenan)adyny alan. Seljuklaryn Halyflar neberesi bilen garyndaşlyk gatnashygy Çagry begin gyzy Hatyjanyn Kaýym Betrullaha durmusha çykarylmagyndan, sonundan Togrulbegin Kaýym Betrullahyn uýasyna öylenmeginden bashlanyar.
MELIKE HATYN. Horezm şalarynyn sonky soltany Jelaleddin Meňburunung ayaly.
RODOGUNA. Parfiýanyn patyşasy MitridatI (miladydan onki 171-138.y.)gyzy. Siriýa patyşasy Dmitriya durmu$a cykyar.Ol hakda şeyle rowaýat bar: Rodoguna hammamda yuwunyarka birden dushman $ahere cozyar.Ol sacyny cala-cula danyshdyryp,ony yenishden son yuwmagy kasam edyar, goshunyn onune dushup,dushmana garshy topulyar.Dushman derbi - dagyn edilyar.Rodogunanyn edermenligine $eyle bir hormat goyupdyrlar welin,onun $eklini Ärsaklaryn $ahsy mohurine geciripdirler.Rodogunanyn mermerden yasalan ajayyp heykeli arheolog M.Ý.Masson tarapyndan Nusaýda gazuw-agtarysh ishleri gecirilyarka tapylyar.Ol hazir Türkmenistanyň Milli muzeýinde in gymmatly eksponat boldy.
SAGAB HATYN. On altynjy halyf al-Mutazid Billahyng(hokumdarlyk eden yyllary 892-902)turkmen ayaly,18-nji halyf al-Muktedir Billahyn(908-932)ejesi. Ol birinji zenanderejesini goteripdir.
NURJAHAN. Ustajly turkmen taypasynyn beglerinin biri Şir Efkenin ayaly.Onun adamsynyn hakyky ady Alyguly bolup,ol yolbars bilen bolan göreşde ony yenenson,ona $ir efkan-$iri yenen lakamyny beripdirler,beg 1607-nji yylda gurnalan dilduwushligin netijesinde oldurilyar.
OGULSAPAR HATYN.(Sapariyýýe hatyn) Beýik Seljuklar imperiýasynyn soltany Mälik $anyn(1072-1092)3nji ayaly,iki soltanyn - Muhammed Taparyn(1104-1117)we Soltan Sanjaryn(1118-1157) ejesi.
TÖREBEG HANYM. Gutlug Temirin(1321-yylda aradan cykyar)ayaly 1333-nji yylda Ürgenje gelen arap syýahatcysy ibn-Battutanyn yazmagyna gora, Törebeg hanym bu yere gelip-gidyanler ucin metjit we hanaka gurdyrypdyr. Onun hormatyna galdyranTorebeg hanymmawzoleyi $u gun hem asyrlaryn $ayady hokmunde lowurdap dur.
PATYMA HATYN(FATIMA HATYN). Beýik Seljuklar imperiýasynyn soltany Muhammet Taparynyn gyzy, otuz birinji halyf al-Muktefi Liyetrillahyn(1136-1160)ayaly.birinji zenan derejesini goteripdir.
HATYJA. Türkmen nusgawy şahyry Seýitnazar Seýdinin ayaly. Adamsy Buhara emiri bilen söweşden son yza çekilende,onun atasy Hatyjany şahyrdan ayryp galyar we ony Beşire gocurip akidyar.Ol adamsyny yat edip, Gazali hijranydessanyny yazyar.
TÜRKAN HATYN. Garahanlylar hanedanlygyndan bolan Ilik hanyn ogly Ibrahim Tabgaç hanyn gyzy,beyik Seljuklaryn soltany Mahmydyn(1092-1094)ejesi.Ol 1104-nji yylda aradan cykypdyr.
REZIÝA MELIKE.(1219-1239) Deli soltanlygynyn (Hindistan)türkmen patyşasy $emseddin Iltutmyshyn (1210-1236)gyzy.Ol 20 yashynda aradan cykanson 17 yashynda tagta cykyar.Ol erkek kishinin egin-eshigini geyipdir,at-yaraga-da ussat eken.Ol soweshlerin birinde wepat bolupdyr.
SELIME SOLTANBEGIM. Beýik Mogollar impperiýasyny esaslandyran Baburun agtygy, meşhur türkmen serkerdesi hem şahyry Baýram hanyn(1502-1567)aýaly.Ol me$hur $ahyr zenan hasaplanypdyr,MAHFIMahfi lakamy bilen şygyrlar yazypdyr.
NAIBE YNANCHATYN.Turkmen hanedanlygy Ahlat$alylaryn(XII a.)hokumdary,ol adamsy Ybrayym (Ibrahim)yogalayndan son entek ba$y yash ogly sekman II nin adyndan yurdy ozbashdak dolandyryar.
PA$A BEGIM. Turkmenlerin baharly tiresinden bolan Aly$ukur beg Garagoýunlynyn gyzy. Garagoýunly döwletinin hokumdary Muhammet Mirzanyn ayaly.1469-njy yylda soltan Mahmut Mirza Miran$ahyn ayaly bolyar.Serkerde $ahyr Baýram hanyn garyndashydyr.
MERJEN(MERAJIL) HATYN.5-nji halyf Harunar-Ra$idyn(786-806)ayaly yedinji halyf al-Ma'munyn (813-833)ejesi. Ol merwli turkmenlerden bolupdyr.$onun ucin ogly al-Ma'mun hakimiyet ucin gore$lerde Merwe gelip,ejesinin garyndashlaryndan goldaw islapdir. Merajil hatyn hem oz dowrunde Birinji zenanderejesini goteripdir.
MERYEM HATYN.Kermanda Gutlyg hanlylaryn dowletini doreden (1222)Barak Hajibin gyzy,Yezd atabegi Muhiddin $ahyn ayaly.
MELIKE SELJUK HATYN. Seljuklylaryn soltany Gylyç Arslanyn(1156-1192)ucunji gyzy. Artykogullary hanedanlygyndan emir Nuretdinin ayaly.Adamsy 1185-nji yylda aradan cykan son halyf an-Nasr Lidinillaha durmysha cykyar. Yone toydan uc yyl son 30yashynyn icinde iki ogul dunya getirip,aradan çykyar. Ebu Az-zahir Biyemrillah adyny alyp, halyf(1225-1225)bolyar.
KAMALA. Deli soltanatynyn turkmen hokumdary Alaeddin Halajyn(1296-1316)ayaly.
OWHER NESIBE-HATYN. (1210-yylda aradan cykan)Seljuklylaryn anadoly hokumdary Gylyç Arslanyn(1156-1192)gyzy. 1205-nji yylda onun buyrugy bilen Kayserde Gyyasyyewe$afiye atly medreseler gurylyar.Olar 1890-njy yyla cenli ozbolushly medisina edarasy bolup hyzmat edipdir.Olaryn yanynda bolsa Gowherin erkek dogany Giýaseddin Keýhosrow II tarapyndan gowher Nesibe-hatynyn mawzoleyigurlupdyr(Taryhy ceshmelerden)


text: 16 Dawut depeden düşüp gelýärkä+, öňünden Mepiboşetiň+ hyzmatkäri Zyban+ çykdy. Ol iki eşege 200 çörek, 100 sany kişmişli külçe, 100 sany injirli we hurmaly külçe, uly küýze şerap ýükläp gelipdir+.2 Patyşa: «Munça zady näme üçin getirdiň?» diýip sorady. Zyban: «Patyşahym, eşekler maşgalaňa ýolda gerek bolar. Çörekleri, ir-iýmişleri ýigitleriň iýer, şeraby bolsa çölde ysgyndan gaçanlar içer»+ diýip jogap berdi.3 Şonda patyşa: «Hojaýynyň agtygy* nirede?»+ diýip sorady. Zyban: «Ol: „Ysraýyllar indi atamyň tagtyny maňa gaýtaryp berer“ diýip, Iýerusalimde galdy»+ diýdi.4 Patyşa: «Mepiboşetiň bar zadyny saňa berýärin»+ diýdi. Zyban: «Öňüňizde baş egýärin, hökümdarym. Mundan beýlägem siziň göwnüňizden turaýyn»+ diýdi.5 Dawut patyşa Bahurime ýetende, Şawulyň garyndaşy* Geranyň ogly Şimeý+ çykyp, Dawuda gargap başlady+. Ol gygyryp,6 Dawuda, hyzmatkärlerine, nökerlerine we iki gapdalyndaky batyr ýigitlerine daş zyňýardy.7 Ol Dawuda gargap: «Güm bol, ganhor, güm bol! Sen adam däl!8 Şawulyň maşgalasynyň ganyna galyp, patyşalygy elinden alanyň üçin, Ýehowa saňa göz görkezýär. Ýehowa patyşalygyňy ogluň Abselime berýär. Sen ganhor bolanyň üçin şu güne düşdüň!»+ diýdi.9 Şonda Seruýanyň ogly Abyşaý+ Dawuda: «Şa hezretlerine gargar ýaly+, ol it ogly kimmişin?+ Rugsat berseň, baryp, kellesini alaýyn»+ diýdi.10 Emma patyşa: «Eý Seruýanyň ogullary, Şimeý bilen işiňiz bolmasyn+, goý, gargasyn+. Ýehowa oňa: „Dawuda garga!“ diýen bolsa+, hiç kim saklap bilmez» diýdi.11 Soňra Dawut Abyşaýa we hyzmatkärlerine: «Bagrymdan önen oglum kastyma çykýarka+, benýaminlerden+ nämä garaşjak?! Degmäň, gargasa gargasyn, muny Ýehowa tabşyrandyr.12 Belki, Ýehowa çekýän jebrimi görer+. Ýehowa onuň gargyşyny alkyşa öwrer»+ diýdi.13 Dawut adamlary bilen ýoluny dowam etdi. Şimeý bolsa dagyň eňňidi bilen yzlaryndan galman, gargynyp+, daş bilen gum zyňyp barýardy.14 Ahyry patyşa adamlary bilen barmaly ýerine ýetdi. Olar halys ýadap, dynç aldylar.15 Şol wagt Abselim ysraýyllar bilen Iýerusalime gelipdi, ýanynda Ahytopelem+ bardy.16 Dawudyň dosty arhytlardan+ Huşaý+ Abselimiň huzuryna baryp: «Ýaşasyn patyşa!+ Ýaşasyn patyşa!» diýdi.17 Şonda Abselim: «Hany dostuňa wepadarlygyň?* Näme üçin onuň bilen gitmediň?» diýdi.18 Huşaý: «Men Ýehowanyň, şu märekäniň we tutuş ysraýyl halkynyň saýlan adamynyň tarapynda. Seni taşlap, hiç ýere gitmerin.19 Dostumyň ogluna hyzmat etmän, kime edeýin?! Kakaňa hyzmat edişim ýaly, saňa-da hyzmat ederin!»+ diýip jogap berdi.20 Abselim Ahytopele: «Aýt hany, näme maslahat+ berýäň?» diýdi.21 Ahytopel: «Kakaň gyrnaklaryny+ köşkde goýup gitdi, şolar bilen ýat+. Şonda bütin Ysraýyl kakaňa duşman bolandygyňy eşider, tarapdarlaryň hem has dogumlanar» diýdi.22 Köşgüň üçeginde+ Abselim üçin çadyr dikdiler. Ol tutuş Ysraýylyň gözüniň alnynda+ kakasynyň gyrnaklary bilen ýatdy+.23 Şol wagtlar Ahytopeliň maslahaty+ hak Hudaýdan gelen maslahat ýaly hasaplanardy. Dawudam, Abselimem Ahytopeliň berýän maslahatlaryny iki elläp kabul ederdi.


text:
Irki döwürlerden bäri ugur tapmakda dürli usullardan peýdalanylypdyr. Deňizçiler, söwdagärler, syýahatçylar, çopanlar, awçylar ileri-gaýrany saýgarmaly bolanlarynda, ýyldyzlara, ýeliň öwüsýän ugruna, guşlaryň uçýan ugruna, Güne, alaňlara seredipdirler. XII asyrda ilkinji kompaslar peýda bolup başlaýar. Wagtyň geçmegi bilen kompaslar has kämilleşip, XIV asyrda örän takyk görnüşleri ýasalýar.
Hemmämize mälim bolşy ýaly, kompaslar demirgazygy hem görkezýär. Bu enjam ugry nähili aňladýar? Ýer şarynyň merkezindäki gyzgyn gatlak sebäpli, planetanyň özi ägirt magniti emele getirýär. Bu äpet magnitiň goşmak (+) we aýyrmak (-) taraplary bar. Olar degişlilikde demirgazyk we günorta polýuslary emele getirýär. Emma bu polýuslar Ýeriň Demirgazyk we Günorta polýuslaryndan başga bolýar. Kompasyň dili demirgazygy takyk görkezmeýär. Kompas magnit polýusyny görkezýär. Ýagny kompasyň diliniň görkezýän tarapyna gitseň, Demirgazyk polýusa baryp bolmaýar. Magnit polýusy Ýeriň polýusyndan 7 dereje tapawutly bolýar. Polýuslar barada mundan hem täsin maglumatlar bar. Magnit polýuslarynyň ýeri gaty az hem bolsa, yzygiderli üýtgeýär. Ylmy taýdan doly subut edilen bu ýagdaý millionlarça ýylda üýtgeýär. Ýagny mundan ençeme million ýyl ozal, kompas bolan bolsady, onuň dili demirgazygy görkezerdi.
Magnit polýuslarynyň bir-biriniň ýerlerini näme sebäpden we nädip üýtgeýänligi häzirlikçe doly anyklanmady. Bu hadysanyň Ýer ýüzünde kraterleriň emele gelmegi, howanyň üýtgemegi, ýok bolup gitmekleri bilen hem baglydygy çaklanylýar. Alymlar magnit polýuslarynyň bir-biriniň ýerlerini çalyşmaklarynyň 170 million ýylda 300 gezek gaýtalanýandygyny, häzirki ýagdaýyna mundan 750 müň ýyl ozal, gelendigini çaklaýarlar. Ýeriň diňe magnit polýuslarynyň ýerlerini çalyşmaklary däl, eýsem olaryň ilkinji gezek nähili emele gelendigi hem entek doly anyklanmadyk hadysadyr. Käbir maglumatlara görä, Ýeriň ýadrosyndaky suwuk ýagdaýdaky gyzgynlygyň täsiri daşarky demir gatlaklara ýetip, Ýeriň aýlanmagy bilen, dinama täsiri sebäpli magnit meýdanyny emele getirýär. Ýeriň magnit meýdanynyň güýjüni we ugruny ölçemek maksady bilen 1979-njy ýylyň oktýabrynda kosmosa “Magsat” emeli hemrasy uçurylýar. Ol üç ýylyň dowamynda dürli maglumat ýygnaýar.
Kompas haýsy tarapy görkezýär?
Irki döwürlerden bäri ugur tapmakda dürli usullardan peýdalanylypdyr. Deňizçiler, söwdagärler, syýahatçylar, çopanlar, awçylar ileri-gaýrany saýgarmaly bolanlarynda, ýyldyzlara, ýeliň öwüsýän ugruna, guşlaryň uçýan ugruna, Güne, alaňlara seredipdirler. XII asyrda ilkinji kompaslar peýda bolup başlaýar. Wagtyň geçmegi bilen kompaslar has kämilleşip, XIV asyrda örän takyk görnüşleri ýasalýar.


text:
Russiýanyň Prezidenti Wladimir Putin ýurtda Atalar gününi bellemegi tabşyrdy. Bu barada «ТАСС» habar berýär.
Döwlet baştutanynyň duşenbe güni çap edilen permanyndan görnüşi ýaly, baýramçylyk oktýabryň üçünji ýekşenbesinde belleniler.
Iýulda Russiýanyň Zähmet we durmuş goragy ministrligi jemgyýetçiligiň garamagyna Atalar gününi bellemek hakyndaky ideýany ara alyp maslahatlaşmagy hödürläpdi. Ministrligiň metbugat gullugynda başlangyjyň şol wagt RF-niň prezidentiniň ýanyndaky ygtyýarly wekili bolup işlän Anna Kuznesowa tarapyndan berilipdi. Edara teklibi goldapdy.


text:
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Qostanaı oblysynyń ákimi Arhımed Muhambetovty qabyldady. Bul jaıynda aımaq basshysy óziniń ınstagramdaǵy paraqshasynda jazdy.
«Kezdesý barysynda 2019 jyldyń 7 aı ishindegi óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy, sondaı-aq óńirdegi astyq jınaý jumystaryna daıyndyq barysy, agroónerkásip kesheniniń damýy jáne mashına jasaý salasyndaǵy ınvestısıalyq jobalardy júzege asyrylýy jóninde baıandadym. Kezdesý qorytyndysy boıynsha Qazaqstan Prezıdenti birqatar naqty tapsyrmalar berdi, atap aıtqanda Arqalyq qalasynyń jylýmen qamtý júıesin qaıta jóndeý boıynsha usynys ázirleýdi tapsyrdy,» – deıdi aımaq basshysy.


text:
Qazaqstan men Koreıa eńbek mıgranttaryna qatysty máseleni talqylap jatyr – Elshi
NUR-SULTAN. QazAqparat – Qazaqstan men Ońtústik Koreıa zańsyz eńbek mıgratsııasy máselesin talqylap jatyr. Bul týraly Koreıanyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Ký Hong-sok elordada BAQ ókilderimen kezdesýinde aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat.
«Qazir eki el arasynda zańsyz jumys mıgranttar máselesin sheshý qyzý talqylanyp jatyr. Sonymen qatar Qazaqstan azamattarynyń Ońtústik Koreıaǵa baryp, zańdy jumys isteý máselesi de qaralýda. Bul másele óte mańyzdy jáne biz óz tarapymyzdan buǵan bar kúshimizdi salatyn bolamyz», - dedi Ký Hong-sok.
Elshi óz sózinde Koreıa úshin zańsyz jumys mıgranttary asa kúrdeli áleýmettik másele ekendigin jetkizdi.
«Zańsyz mıgranttar máselesi Qazaqstanǵa ǵana qatysty emes. Sebebi Koreıada zańsyz jumys isteıtin basqa eldiń azamattary da óte kóp», - dep tolyqtyrdy Elshi óz sózin.Eske salsaq, buǵan deıin QR Premer-Mınıstriniń orynbasary – Syrtqy ister mınıstri Muhtar Tileýberdi Ońtústik Koreıaǵa Qazaqstannan barǵan zańsyz eńbek mıgranttaryna qatysty depýtattyq saýalǵa jaýap berdi.
Onda ol Koreıa Respýblıkasynyń sheteldik eńbek kúshterin maýsymdyq jumysqa tartý baǵdarlamasyna (The Seasonal Worker) sáıkes, QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi (EHÁQM) ázirlegen koreı tarapynyń Qazaqstan azamattaryn Ońtústik Koreıanyń aýyl jáne balyq sharýashylyǵy salasyna maýsymdyq jumystarǵa tartý jónindegi usynysy osy eldiń tıisti mekemeleri men jergilikti provıntsııalarynyń ákimshilikterine qarastyrýǵa joldanǵanyn aıtqan edi.
SІM málimetinshe, 2020 jylǵy 31 jeltoqsandaǵy jaǵdaı boıynsha Ońtústik Koreıa aýmaǵynda zańsyz eńbek mıgranttary retinde júrgen qazaqstandyqtardyń sany - 8902 adam (2019 jyly – 10 707 adam, 2018 jyly – 11 413 adam).
- Qazaqstan men Irannyń jetekshi zertteý ınstıtýttary yntymaqtastyq perspektıvasyn talqylady
- Bıyl Qazaqstannan ózge elge 22,6 myń adam kóship ketken
- Atyraý oblysynda sheteldikterdi zańsyz elge kirgizgender tergelýde
- ShQO-da sheteldikterdi úılerine zańsyz turǵyzǵan 72 adam jaýapqa tartyldy
- 340 sheteldik azamat Almaty aýmaǵynda zańsyz júrgen
- Koreı mádenıetiniń festıvali ótedi
- Elbasy joldaýy
- Joldaý júktegen mindetter
- Qazaqstan tarıhy
- Álemdik BAQ Qazaqstan týraly
- Jańa ındýstrııalandyrý
- Bolashaqqa 100 qadam


text:
Halyçy gyz Aýna, çopan ýigit Derýany söýýär. Aýnany hemmeler gowy görýärler, sebäbi ol ökde halyçy, täze nagyşlaryň, gölleriň, çitimleriň ussady. Aýna özüniň ýaňy dokap bolan halysyny kesýär. Hemmeler onuň çeper eliniň hünärine haýran galýarlar we onuň öz hünäri boýunça okamagyny isleýärler. Amanow Aýnany okuwa goýbermekligiň kyn düşjegini duýýar, emma onuň okamagyny isleýär. Soltan eje hem muňa garşy däl. Derýa Aýnadan “näme üçin gidýärsiň, sen meni oda salýaň, näme-de bolsa meni unutma“ diýip, ahyrsoňy onuň okuwa gitmegi bilen razylaşýar. Obadaş oglan Gurban Derýa gyjalat berýär. “Hak aşyklar elden bermez ýaryny“ diýýär. Bu sözler Derýany ünjä goýýar. Emma Aýnanyň gitmegine garşy bolup duranok. Gurban bolsa, öz söýgülisi Maýa halyçy bolan soň, Aýna ondan has ozdurar diýip pikir edýär. Şonuň üçinem ol her hili ýol bilen Aýnanyň okuwa gitmegine garşy çykjak bolýar. Aýna bolsa Aşgabada gitmek meselesini “Derýa däl, men çözýärin“ diýip aýdýar.
Aşgabatda haly fabriginiň golaýynda ýerleşýän çaýhananyň çaýçysy Sapar çaýçy halyçy gyzlara çaý gaýnadyp berip olara hyzmat edýär. Şol ýerde Maýa-da bar Aýna-da. Şonuň ýaly hem Sapar çaýçynyň söýgülisi Bibi hem işleýär. Sapar çaýçy uly höwes bilen wasp edýär hem Bibiniň özüne durmuşa çykmagyny isleýär.
Ene daýza halyçylara Watanyň toýuna sowgat edip täze toý halysyny dokamalydyklaryny buşlaýar. Hemmeler şat. Emma Gurban Aýna Maýadan üstün çykaýmasyn diýip howatyrlanýar we Aýnanyň garşysyna emel etjek bolýar. Aýna şol täze hala Watanyň ajaýyp keşbini çekmekligi ýüregine düwendigini aýdýar. Gurban “Aýna sen gijä galdyň, Maýa ol halyň üstünde eýýäm işläp ýör“ diýýär. Gurbanyň bu habary Aýnany birahatlandyrýar. Emma jorasy Maýa hemme zady aýan edýär. Gurbanyň gyzlaryň ikisini hem aldandygyny äşgär edýär. Aýna bolsa “halyny ikimiz bileje dokarys“ diýip jorasyny begendirýär.
Gurban Aýnanyň ýitiren gülýakasyny, Derýanyň sowgadyny tapýar we ony Aýnanyň garşysyna ulanjak bolýar. “Aýna başga birini söýýär, gülýakany saňa gaýtaryp ber diýdi“ diýip Derýany ynandyrjak bolýar. Emma hakykat, azat söýgi hemme zatdan üstün çykýar. Hemmeler Aýnany gutlaýarlar we toý dabarasyna başlaýarlar.


text:
Türkmen syýasatçylary parlament saýlawlaryna gatnaşmakdan maksatlarynyň şudugyny ýaşyryp duranoklar. “Türkmen Frontunyň” Daşary gatnaşyklar bölüminiň başlygy Hijran Kazanjy Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugyna beren interwýusynda dürli koalisiýalara girseler-de, türkmen kandidatlarynyň maksatlarynyň birdigini aýtdy.
“Türkmenler saýlawlara dürli koalisiýalaryň düzüminde gatnaşsalar-da, olar esasy we zerur meselelerde agzybir. Mysal üçin, olaryň hemmesi Kerkugyň haýsy-da bolsa bir federasiýa birikdirilmegine garşy. Türkmen diliniň Yragyň resmi dilleriniň biri bolmagy barada hem olaryň arasynda doly birlik bar. Zerur hasaplanmaýan käbir meselelerde ýagdaý, elbetde, başgaça. Dürli pikirlerde bolmak adaty zat, ol demokratiýanyň zerur bölegi” diýip, Kazanjy aýtdy.
“Dünýewi Yrakiýe” koalisiýasynyň kandidatlarynyň esasy bölegini emele getiren arap we türkmen kandidatlary. Olar saýlawa ilkinji gezek birleşip goşuldylar. Ozallar Kerkugyň esasy ilatyny emele getirýän kürtler, türkmenler we araplar bäsdeşlige özbaşlaryna gatnaşardylar.
Kürtler bu netijä garaşmandyr
Azat Yrak Radiosynyň habarçysy Simira Balaýyň aýtmagyna görä, kürtler bu netijä garaşmandyr: “Kürt koalisiýasy” saýlawyň netijesinde agdaklyk etjek özi bolar öýdüpdi. Ýöne kürtler dürli partiýalar, şol sanda hem “Goran” partiýasyna ses berene meňzeýär. Şeýlelikde kürt koalisiýasy häzir sanawda “Yrakiýe” bilen deňe-deň barýar. “Yrakiýä” ses berenler türkmenler we araplar”.
Kürtler hem dürli partiýalara ses berseler-de, Kerkuga gezek gelende, türkmenler ýaly özleriniň agzybirdiklerini nygtaýarlar. Olar Kerkuga demirgazyk Yrakdaky özbaşdak kürt regionynyň tebigy we taryhy paýtagty diýip garaýarlar.
“Kerkuk meselesi Yragyň syýasy sahnasynda Baş kanunyň 140-njy maddasynyň esasynda çözülmeli. Ýöne 140-nji madda laýyklykda herekete geçmek üçin käbir işler aňsatlaşdyrylmaly. Kerkuk meselesiniň möhüm, ýeke-täk çözgüdi şu” diýip, Kerkugyň welaýat geňeşiniň başlygy Rizgar Ali aýdýar.
Ýöne türkmenler bilen araplaryň bu meseläni agzalýan 140-njy maddanyň esasynda häzirki saýlawlardan soň, Bagdat parlamentinde çözmäge bil baglaýandyklary görünýär.
“Saýlawyň netijeleri täze dialoga esas döretdi. Dialogyň platformasy belli. Meseläniň iki tarapynyň-da wekilleri bar. "Türkmen Fronty" "Yrakiýe" bilen birleşdi. Indi Kerkuk meselesinde iki tarap bar: biri kürt koalisiýasy, beýlekisi hem "Yrakiýe". Platforma belli. Indi bu ugurda bulaşyklyk bolmaz” diýip, Kerkuk häkiminiň arap orunbasary Rakan Said nygtaýar.


text:
Döwlet telewideniýesinde bu barada eden beýanatynda Saud Arabystanynyň şasy Abdulla Siriýadaky wakalary “ylalaşyp bolmajak wakalar” diýip atlandyrdy.
Edil bu wakanyň öňýany Arap Ligasy hem ilkinji gezek Siriýadaky bu soňky wakalary ýazgaryjy resmi beýanat kabul etdi.
Ýekşenbe güni Siriýadaky ynsan hukuklaryny goraýjy aktiwistler diňe düýnüň özünde hökümet güýçleriniň protestçilere garşy ýarag ulanmaklary netijesinde ýurduň Deýr al-Zur hem-de Hama şäherlerinde azyndan 59 adamyň öldürilendigini habar berdiler.