text:
Fransiýanyň hökümeti Kale şäheriniň golaýyndaky boşlukda ýerleşýän bosgunlar lagerini şu hepdede ýapjakdygyny yglan etdi. “Harabalyk” diýlip atlandyrylýan bu ýerde ýüzlerçe migrant we gaçybatalga gözleýän adamlar, Britaniýa aşmak uçin amatly pursat doreýänça, wagtlaýyn ýerleşýärler. Olaryň köpüsini Owganystandan we Yrakdan gaçyp çykan adamlar emele getirýärler.
Öz nobatynda Britaniýanyň hökümeti Fransiýa basyş edip, bosgunlaryň Britaniýa geçmeginiň öňüni almak boýunça çäreleri güýçlendirmegi talap etdi. Kale şäheriniň ýaşaýjylary hem lageriň ýapylmagyny talap edýärler we lagerde ýaşaýanlaryň bu taýda jenaýatçylyk derejesiniň ýokarlanmagyna sebäp bolanlygyny aýdýarlar.
Fransiýanyň Immigrasiýa ministri Erik Bessonyň aýtmagyna görä, bosgunlar tussaghanalara salnyp, soňam gaçyp gaýdan ýurtlaryna gaýtarylar. Fransuz resmisiniň bu duýduryşy köpleri özlerine wagtlaýyn pena bolan lageri terk edip, gizlenmäge mejbur etdi.
Ýardammy ýa-da öňüni alyş?
Human Rights Watch guramasyndan Judith Sunderland Ýewropanyň hökümetleri Yrak we Owganystan ýaly döwletlerden baran bosgunlara ýardam bermeli diyip, hasap edýär. Muňa derek Italiýa we Gresiýa ýaly döwletleriň hökümetleri migrantlaryň Ýewropa Bileleşigine barmagynyň we başpena soramagynyň öňüni almak ugrunda aýgytly hereket edýärler diýip, Sunderland aýdýar. Onuň bellemegine görä, Fransiýanyň hökümetiniň Kale şäherindäki lagerleri ýok etmek boýunça tagallalary başpena soraýan adamlaryň ýüzlenmelerini ret etmekden daşgary, migrantlaryň Ýewropa Bileleşigine gelmeginiň hem öňüni almak maksadyny göz öňünde tutýar.
Human Rights Watch guramasynyň çagalaryň hak-hukuklary boýunça wekili Simon Trolleriň Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosyna aýtmagyna görä, migrantlar Fransiýadan Gresiýa iberilen ýagdaýynda-da olaryň pena ýa kanuny gorag tapjagy gümana. Gresiýada bosgunlaryň kanun taýdan ýardam tapmak şanslarynyň örän ujypsyzdygyny Simon Troller belledi.
Adam hukuklaryny goraýjylaryň köpüsi Kale şäheriniň golaýyndaky lageriň dargadylmagy ýagdaýy hasam ýaramazlaşdyrar diýip, hasap edýär we migrantlary gizlenmäge mejbur edýän çäreleriň şu ýylyň iýul aýynda Gresiýada ýüze çykan krizisiň Fransiýada hem gaýtalanmagyna sebäp bolup biljegini duýdurýar. Grek häkimiýetleri şonda Patra portunyň golaýyndaky wagtlaýyn bosgunlar lagerini dargadypdylar.
Puja çykan umyt
Owganystanly bosgun Mirza Mohammad Patradaky lagerde ýaşan we lager ýapylanda gaçyp gizlenen ýüzlerçe owganystanlylaryň biri. Adam gaçakçylaryna pul toläp töwekgelçilikli syýahaty başdan geçirip, Gresiýa ýetende özüniň has gowy durmuşa bolan umytlarynyň zym uçan ýaly bolanlygyny Mirza gürrüň berdi.
“Men Gresiýa gelip, ýagdaýy öz gözüm bilen görenimde, dünýäniň bu böleginde näçe köp işleseň-de, pul gazanmagyň näderejede kyndygyna göz ýetirdim. Ýewopa aşmak örän kyn, emma bu ýere aşansoňam, owganlar gaty köp ejir çekýärler” diýip, owganystanly Mirza Mohammad aýtdy.
Owgan bosgunlarynyň sözlerine görä, Gresiýada başpena tapmak kyn bolansoň, köpler Ýewropa Bileleşiginiň beýleki döwletlerinde, şol sanda Britaniýda özlerine başgaça çemeleşiljegine umyt baglaýarlar.
Ortaýer deňiz döwletleriniň Migrasiýa boýunça Halkara guramasynyň wekili Peter Schattzer migrasiýa prosesini Owganystanda hem Eýranda başlanýan we Türkiýäniň hem Gresiýanyň üstünden geçip, Italiýany hem Fransiýany öz içine alýan hem Britaniýada tamamlanýan köp halkaly zynjyra meňzetdi.
Ýewropa Bileleşigi bosgunlar meselesini çözmekde ýurtlar arasynda deňagramlylygy üpjün etmek üçin has adalatly kanunyň üstünde işleýär. Bileleşigiň Daşary işler ministrleriniň oktýbar aýynyň aýagyna bellenen duşuşygynda bu ugurda täze syýasatyň geňeşilmegine garaşylýar.


c: text/html

text:
Yragyň Anbar welaýatynda durnuksyz ýagdaýlaryň dörändigi barada maglumatlar gelip gowuşdy. Yslamçy söweşijiler Fallujah we Ramadi şäherlerindäki birnäçe polisiýa merkezine hüjüm etdiler. Munuň netijesinde howpsuzlyk güýçleri bilen yslamçy söweşijileriň arasynda çaknyşyklar ýüze çykdy.
Ýerli resmiler söweşijileriň ýaraglary ele salandygyny we birnäçe tussagy boşadandygyny aýtdylar. Çarşenbe güni bolan bu hüjüm Anbar welaýatynyň gubernatory köçä çykmak gadagançylygyny, ýagny komendant sagadyny güýçden aýyrandan birnäçe sagat soň ýüze çykdy. Bu düzgün duşenbe güni sünni musulmanlarynyň köpçülikleýin ýaşaýan welaýatynyň ençeme künjeklerinde çaknyşyklar ýüze çykandan bäri dowam edip gelýärdi.
Yrakdaky bu durnuksyzlyk duşenbe güni Anbar welaýatyndaky sünni protest lageriniň dargadylmagy netijesinde döredi. Bu ýagdaý ýurtda sünni köplüginiň we şaýy liderligindäki premýer-ministr Nuri al-Malikiniň hökümetiniň arasyndaky onsuz hem dartgynly ýagdaýlary möwjetdi.
Maliki raýat polisiýasynyň Anbar welaýatynda howpsuzlygyň kontrollygyny dowam etdirip biljekdigini aýdypdy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Germaniýanyň kansleri Angela Merkel Orsýeti Ýewropa Bileleşigi bilen ýakynlaşmaga çalyşýan Gündogar Ýewropa ýurtlarynyň içerki işlerine goşulmakda aýyplady.
Merkeliň 7-nji dekabrda Germaniýanyň "Die Welt am Sonntag" neşrine aýtmagyna görä, Moldowa, Gürjüstan we Ukraina ÝB bilen Assosiasiýa barada ylalaşyga gol çekmek barada karara gelensoň, “Orsýet bu ýurtlaryň üçüsine-de problema döredýär”.
Merkel Moldowanyň Pridnestrowýe, Gürjüstanyň Abhaziýa we Günorta Osetiýa regionlaryndaky “doňan konfliktlere”, şeýle-de Orsýetiň gündogar Ukraina goşulmagyna ünsi çekdi.
Orsýet Moldowanyň Ýewropa tarap barýan ugruna nägilelik bildirip, Moldowanyň çakyr, gök we et önümlerine gadagançylyk girizdi.
Şeýle-de Merkel Moskwany Günbatar Balkan döwletlerini özüne ykdysady taýdan garaşly etmäge we öz täsirini artdyrmaga synanyşmakda aýyplady.


text:
Gazagystanyň Žanaözen şäherinde dekabr aýynda bolan ganly çaknyşykdan soň tussag edilen aktiwistlerden altysyna amnistiýa yglan edildi.
Bu barada Gazagystanyň Baş prokuraturasynyň resmisi Saparbek Nurpeýsow çarşenbe güni Žanaözen şaherine eden saparynyň dowamynda aýtdy.
Nurpeýsow galan 29 adama garşy gozgalan jenaýat işleriniň agyr bolmagy sebäpli, olaryň häzir azat edilip bilinmejekdigini nygtady.
Daşary ýurtly we gazagystany hukuk goraýjy aktiwistler Žanaözen wakalarynda häkimiýetleriň ýaragsyz protestçilere garşy ot açmagyny, protest geçiren nebitçileriň we oppozisiýanyň wekilleriniň tussag edilmegini ýiti tankytlaýarlar.


text:
2016-njy ýylyň 8-nji ýanwarynda geçirilen hökümet maslahatynda Mary welaýatynyň Ýolöten etraby ýurtdaky iň gowy etrap diýlip yglan edilip, 1 million amerikan dollary bilen sylaglandy.
“Ýolöten etraby durmuş-ykdysady taýdan ösüş maksatnamasyny durmuşa geçirmekde, bugdaý we pagta taýýarlamak baradaky borçnamalary ýerine ýetirmekde, durmuş we medeni ähmiýetli desgalary ulanmaga tabşyrmakda we beýleki görkezijiler boýunça has üstünlikler gazandy” diýlip, türkmen mediasynyň maglumatynda habar berilýär.
Emma bu etrapda ilatyň hal-ýagdaýynyň ýaramazdygyny, işsizligiň ýokary derejededigini käbir ýaşaýjylar belleýärler.
Mary welaýatynyň Serhetabat etrabynyň Ýeňiş daýhan birleşiginden özüni Agajuma diýip tanyşdyran ýaşaýjy bu barada Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Soltan Açylowa gürrüň berdi.


text:
Damask özüniň himiki ýaraglar programmasy barada halkara ekspertlerine has köp anyk maglumat berdi.
BMG anna güni Himiki ýaraglary gadagan etmek baradaky gurama täze maglumatyň gowşurylandygyny aýtdy, ýöne onuň jikme-jikliklerini açmady.
Geçen hepde BMG-niň Howpsuzlyk geňeşi Siriýanyň himiki ýarag arsenalynyň ýok edilmegini talap etdi.
Bu işe gözegçilik etmek bolsa Himiki ýaraglary gadagan etmek baradaky gurama tabşyryldy.
BMG penşenbe güni himiki ekspertleriň «hyjuwlandyryjy başlangyç progesini» gazanandyklaryny aýtdy.
Şu arada Siriýanyň prezidenti Başar al-Assad Ankarany öz serhedindäki «terrorçylary» penalamakda aýyplap, Türkiýäniň özüni agdarmak üçin söweşýän pitneçilere goldaw bereni üçin uly töleg tölemeli boljagyny, sebäbi olaryň basym öz myhman ýerlerine hem garşy çykjagyny aýtdy.


text:
BMG-niň Baş sekretary Ban Ki-Moon Halkara olimpiýa komitetine ýüzlenip, gomoseksuallara garşy hüjümleri we kemsitmeleri ýazgardy. Onuň penşenbe güni Orsýetiň Soçi kurortynda eden bu çykyşy 2014-nji ýylyň Gyşky olimpiýa oýunlarynyň resmi taýdan başlanmagyndan bir gün öň boldy.
Ban Ki-Moon “biz lesbianlara, geýlere, biseksuallara, transgenderlere we germafrodit ýagny hunsa adamlara edilýän hüjümlere garşy çykmak üçin jebisleşmeli. Biz olaryň saklanyp, tussag astyna alynmagyna we kemsidiji çäklendirmelere sezewar edilmegine garşy durmaly” diýip belledi.
BMG-niň Baş sekretarynyň bu çykyşy Orsýetiň ýakynda kabul eden geý “propagandasyna” gadagançylyk, diýlip atlandyrylýan kanunynyň halkara derejesinde berk tankyt edilýän döwrüne gabat geldi.
Tankytçylar kanunyň geýleriň hukuklaryna köpçülikleýin goldaw bildirmegi gadagan edýändigini belleýärler. Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin olimpiadanyň geçýän döwründe geýler babatynda hiç hili kemsitmelere ýol berilmejegini Halkara olimpiýa komitetine wada berdi.


text:
Birleşen Ştatlaryň döwlet sekretary Jon Kerri (John Kerry) Owganystanda geçirilen prezidentlik saýlawlary bilen baglanyşykly dörän krizisi çözmek maksady bilen gepleşikleri geçirmek üçin Kabula bardy.
11-nji iýulda Kerri Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý bilen duşuşdy we günüň dowamynda ýurduň prezidentligine dalaş edýän kandidatlar Abdulla Abdulla we Aşraf Gani bilen gepleşikleri geçirdi.
Owgan saýlaw komissiýasynyň ýaýradan deslapky netijelerine görä, Gani sesleriň 56,44%-ni alypdyr, emma beýleki dalaşgär Abdulla bolsa, bu netijeleri ret edýär.
Bu aralykda, Abdullanyň saýlawlardaky ikinji kömekçisi Mohammad Mohakek (Mohammad Mohaqeq) krizis bilen baglanyşykly jedel çözülmedik halatynda bir ýyllyk geçiş hökümeti düzmäge çagyryş etdi.
11-nji iýulda “Bloomberg” habar websahypasynda çap bolan interwýusynda Mohakek Owganystanyň Garaşsyz saýlaw komissiýasynyň “üýtgedilmelidigini” we “ählihalk saýlawlarynyň gaýtadan geçirilmelidigini” belledi.


text:
Orsýetiň «Soýuz» kosmos gämisi şu gün Gazagystandaky Baýkonur uçuş merkezinden Halkara Kosmos stansiýasyna tarap ugur aldy.
Kosmos gämisinde iki sany kosmonawt we amerikaly astronom hem kosmosa uçdy.
Daňyň alagaraňkysyndaky uçuş Aşgabat wagty bilen 04:18-de boldy. Bu missiýa ilkinji bolup mundan 50 ýyl öň Kosmosa uçan Ýuriý Gagariniň hormatyna geçirilýär.
«Soýuz» kosmos gämisiniň üstündäki kosmonawtlar Aleksandr Samokutýaýew, Andreý Borisenko we amerikaly astronom Ron Garan Erden iki günlük ýoldan baryp, Kosmos stansiýasyndaky beýleki ekipaž agzalyryna goşulmaly.


text:
Şu gün Britaniýanyň polisiýasy bu ýurda sapar edýän Katolok keliseleriniň ruhy lideri Benedikt XVI-nyň janyna kast etmäge taýýarlyk görenlikde güman edilýän bäş adamyň tussag edilendigini habar berdi.
Londonyň polisiýa edarasynyň resmileri bu tussag astyna alnan adamlaryň 26 ýaşdan 50 ýaş aralygyndaky adamlardygyny mälim etdiler, ýöne olaryň anyk şahsyýeti ýa milletleri barada maglumat bermekden saklandylar.
Düýn dört günlük resmi sapar bilen Britaniýa baran Benedikt XVI Britaniýanyň korolewasy Ýelizaweta bilen duşuşdy. Soňra onuň Glazgo şäherinde açyk meýdanda eden çykyşyny diňlemek üçin 65 müň töweregi adam ýygnandy.
Dört gün dowam etjek bu sapar soňky 28 ýylyň dowamynda Rim papasy tarapyndan Britaniýa edilýän ilkinji sapardyr. Mundan daşary, bu sapar Watikanyň lideri hökmünde Rim papasynyň ilkinji resmi döwlet sapary diýlip hem hasaplanylýar.


text:
Malaýziýanyň premýer-ministri Najib Tun Razak 9-11-nji iýun aralygynda Türkmenistanda resmi saparda bolar.
Türkmen metbugatynyň maglumatyny görä, bu saparda iki ýurduň arasynda bir topar ylalaşyga gol çekilmegine garaşylýar.
Türkmen telewideniýesi bu iki ýurduň arasynda ýangyç-energetika hyzmatdaşlygynyň ileri tutulýan ugurlaryň biri bolup durýandygyny aýdýar.
Şeýle-de bu ýurtlaryň arasynda söwda-ykdysady we gumanitar ulgamlarda, bilim, ylym we medeniýet ugurlaryndaky gatnaşyklar üstünlikli ösdürilýär diýip, habarda aýdylýar.


text:
Türkmenistan bilen Demirgazyk Koreýa dürli guramalar tarapyndan ýaýradylan ýyllyk hasabatlarda, şol sanda düýbi Parižde ýerleşýän “Serhetsiz reportýorlar” guramasynyň metbugat azatlygy indeksinde, “Freedom House” guramasynyň azatlyklar ýaly hasabatlarynda iň pes baha berlen iki ýurt hökmünde öňe saýlanýar.
Eysem, bu iki ýurduň arasyndaky meňzeşlikler we tapawutlylyklar – iki ýurdy hem ýakyndan baryp gören adamyň nukdaýnazaryndan nähili göze ilýär?
Azatlyk Radiosyndan Muhammad Tahir bu sorag bilen gyzyklanyp Gunnar Garfos bilen sohbetdes boldy.
Ol Türkmenistan we Demirgazyk Koreýa bilen bilelikde dünýäniň ähli ýurtlaryna syýahat edipdir. Ýakynda ol öz tejribelerinden ybarat bir kitap hem çap etdi.
Azatlyk Radiosy: Gunnar, siz diňe bary-ýogy 37 ýaşyňyzda dünýäniň ähli ýurduny aýlanyp çykdyňyz? Bu ýola düşmegiňize näme sebäp boldy?
Gunnar: Bu soragyň jogaby özümi hem gyzyklandyrýar. Meniň pikirimçe, bu baradaky pikir mende çagalyk wagtymda döräp başlady. Meniň üç erkek we üç gyz doganym bar, men olaryň iň ulusy.
Çaga wagtym, kakam bize giden ýurtlaryndan suratdyr, posterler ibererdi, ol ullakan ýolagçy gämide saglyk işgäri bolup işleýärdi, biz olary okap bilmezdik, onsoň kakam öýe gelende, özi şol ýurtlar barada gürrüň bererdi.
Onuň gürrüňlerini eşidenimde, meniňem şol ýerlere gidesim gelerdi. Haçan-da men ýetginjek ýaşyma ýetenimde we öz ýol çykdajymy özüm töläp biljek ýagdaýa gelenimde, sýyahata çykdym.
Azatlyk Radiosy: Dünýäniň ähli ýurtlaryna aýlanmak, elbetde, uly baýlyk, şeýlelikde şol ýurtlarda ýatdan çykmajak wakalary hem başdan geçirensiňiz, olardan bir-iki sanysyny biziň bilen paýlaşaýsňyz?
Gunnar: Elbetde, ýatlamalarym sanardan köp. Men size Türkmenistanda bolan bir ýagdaýy aýdyp bereýin. Men doganym we üç sany dostum bilen Eýranyň üsti bilen Türkmenistana bardym.
Elbetde, Türkmenistan daşary ýurtlardan gezmäge baran adamlar hökmän ýolbelet edinmeli diýlen düzgüniň höküm sürýän dünýädaky üç ýurdundan biri. Netijede ýolbeledimiz bizi serhetde garşy aldy.
Ol gaty ullakan adam ekeni, bizi gören badyna: ”Salam, meniň adym Ulak!” diýip, bize elini uzatdy. Menem özümi Gunnar diýip tanatdym. Dogry, salamdan soň, onuň ilkinji soragy meni geň galdyrdy.
“Türkmenistana gelmegiňiziň maksady näme? Içmek üçinmi ýa gyzlar üçin?” diýdi. Ol adamyň özüni alyp barşyndan çen tutsaň, Türkmenistanda şol iki zatdan başga görmäge zat ýok bolmalydy.
Hawa, elbetde, biz az-kem içişdiren bolarys, emma gyzlar diýen soragyň barada: biziň hemmämiziň öýumizde öz gelinligimiz bar diýip, jogap berdim.
”Bolanda näme” diýip, biziň ýolbeledimiz seslendi.
Ol birden köp gyz bilen aragatnaşykda bolmaklygyň o diýen bir problema däldigini pikir edýän bolmaly. Onsoň men onuň bilen diplomatik dilde gürleşmege synanyşyp, ýene şeýle diýdim: “Ulak, sen söýgi diýen zada ynanmaýaňmy?
“Ah, söýgi çykdajy etmejek bolup, fransuzlaryň oýlap tapan zady” diýip jogap berdi. Onuň gaty arkaýynlyk bilen beren bu jogaby bizi diýseň geň galdyrdy. Men eýýäm bu syýahatymyzyň geň-enaýy tejribelere baý boljagyna ynanyp başladym.
Ol bizi Garagumuň ortasyndaky ýanyp duran gaz gorlaryna, ýagny Derwezä äkitdi, ol ýer bizde gaty ýakymly täsir galdyrdy, men durmuşymda onuň ýaly zat görmändim.
Biz şol ýerde gijämizi geçirdik, Ulak bize nahar beşirdi, çadyrda galdyk, ol ýerde bizden başga hiç kim ýokdy.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistan barada gürrüň edenimizde, siz ýakynda Britaniýanyň ”The Guardian” gazetine beren interwýuňyzda “Demirgazyk Koreýanyň gaty bulaşykdygyny we ol ýerde uzak wagtlap galmagyň adamlaryň beýnisini hem bulaşdyryp biljekdigini” aýdypsyňyz. Şeýle-de edil şol interwýuňyzda Türkmenistanyň bolsa “dälilik sanawynda ikinji orunda durýandygyny aýdypsyňyz? Bu meselede näme diýjek bolduňyz, has dolurak düşündiräýseňiz?
Gunnar: Ilki bilen Demirgazyk Koreýa barada gürrüň edäýeli. Bu ýurt edil Stalin döwründäki Orsýeti ýatladýar, ýurt bir maşgala tarapyndan dolandyrylýar. Nirä seretseň, diňe propaganda gözüň düşýär.
Meselem, ýolbeletlerimiz bizi “dünýädäki iň ösen ýurduň nähili dolandyrylýandygyny görmek üçin, Norwegiýadan baran möhüm adamlar” hökmünde tanadýardy.
Biz eýýäm propagandanyň nämedigini bilenimiz üçin, bize diňe owadan ýerleriň görkezilýändigini, diňe owadan naharhanalara alnyp gidilýändigimizi hem bilýardik.
Göräýmäge, ol ýaşyl hem gaty owadan ýurt ekeni, emma şol ýerleri ösdürmek we özleşdirmek üçin sarp edilmeli pul diňe demre, ýagny ok-ýaraga sarp edilýär.
Türkmenistan barada aýdanymyzda, öňki prezidentiň aradan çykanyna ep-esli wagt boldy, emma ol yzynda aýylganç miras galdyryp gitdi. Şu günki gün Aşgabat mermere örtülen iň köp jaýy öz içine alýan şäher hökmünde Genis rekordlar kitabyna girizildi.
Elbetde, şol jaýlaryň aglabasynyň diňe göz üçin gurlandygy görnüp dur, olaryň uly bir bölegine girip-çykýan janly-jandaram ýok. Gapysynda diňe garawul goýlupdyr. Şeýle-de nirä gitseň, yzyňa düşüp, [kölegeler] yzarlap ýörler.
Elbetde, bu ýurdy dolandyrmaklygyň gowy usuly däl. Emma Türkmenistany Demirgazyk Koreýa bilen deňeşdirmek kynrak, bu ýurdy göz öňünde tutup aýtsam, Türkmenistan meniň sanawymda Demirgazyk Koreýadan soň ikinji orunda durýar.
Azatlyk Radiosy: Dürli halkara guramalar tarapyndan ýaýradylýan ýyllyk raportlarda Demirgazyk Koreýa bilen Türkmenistanyň ady sanawyň iň soňky orunlarynda ýerleşýän iki ýurt. Siz şol iki ýurdy hem ýakyndan gören bir adam hökmünde ýurduň dolandyrylyş usulyny göz öňünde tutup aýtsaňyz, olaryň arasyndaky esasy tapawutlar we meňzeşlikler nämelerden ybarat?
Gunnar: Elbetde, biz şol iki ýurtda bolanymyzda bize ýolbeletler berildi, olar hiç haçan bizi özbaşymyza goýmadylar. Ikisiniň arasyndaky meňzeşlik şundan ybarat.
Demirgazyk Koreýa barada aýdanymyzda, ol ýerde bize adaty adamlar bilen gepleşmäge-de rugsat edilmedi, hatda kimdir birini ýeke göräýiň halatynda hem ol seniň bilen gürleşmekden çekinýärdi.
Türkmenistan barada aýdanymda, iň bärkisi Aşgabady göz öňünde tutup aýtsak, bize şäheriň içinde ýolbeletsiz aýlanmaga rugsat edildi, emma şeýle bolanda hem töweregimizde mydama aýlanyp ýören adamlar bardy, kähalatlarda olaryň habarlaşmak üçin ulanylýan radio guraly arkaly kimdir biri bilen gürleşýändigini görýärdim. Turist bolanymyz üçin, şäheriň içinde bizi saklan bolmady.
Ilat bilen gepleşenimizde, olaryň öz durmuşy we ýolbaşçylary barada aýdýan gürrüňleri, elbetde, göwün açyjy däldi, Emma Türkmenistanda örän az wagt galdym, meniň maglumatymyň uly bir bölegi bu ýurt hakda daşary ýurtlarda çykan, çap edilen maglumatlardan ybarat.
Ýurduň içine baranyňda, onuň “Polisiýa döwletidigine” göz ýetirmek welin kyn däl. Emma bu ýurt barada pozitiw bir zat aýtmaly bolsa, elbetde, ony Demirgazyk Koreýa bilen deňeşdireniňde, aýdara pozitiw zatlar bar. Ýöne ýatdan çykarmaň, Demirgazyk Koreýa dünýäniň iň içgysgynç ýurdy.


text:
Owganystanyň günortasyndaky etrap polisiýasynyň binasynda janyndan geçeniň amala aşyran hüjüminde sekiz polisiýa işgäri öldi, başga-da ençeme adam ýaralandy.
Polisiýanyň berýän maglumatyna görä, janyndan geçen hüjümçi Helmand welaýatynyň Musa Kala etrabynyň polisiýa binasynyň girelgesinde özüni partladypdyr.
Mundan öň, Hyrat welaýatynyň Guzara etrabynda janyndan geçeniň amala aşyran hüjüminde azyndan dokuz adam öldi, 20 töweregi hem ýaralandy. Ölenleriň arasynda howpsuzlyk işgärleriniň we adaty raýatlaryň bardygyny ýerli polisiýa habar berýär.


text:
Türkmenistanda soňky ýyllarda ýol hadysalarynda pajygaly wakalaryň köpelýändigi hiç kime gizlin zat däl. Mysal üçin, 2000-nji ýyllaryň başynda ýol gözegçilik gullugynda ýokary wezipede işlän raýatymyzyň maňa gürrüň bermegine görä, Türkmenistanyň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazow 2001-nji ýylda ýol gözegçilik gullugynyň ýolbaşçylaryndan ýol hadysalarynda-awariýada bir ýylda näçe adamyň ýogalandygyny hasabat bermegini talap edipdir. Prezidente berlen şol hasabatda 2001-nji ýylda ýol hadysasynyň pajygasyndan 1,500 adamyň wepat bolandygy aýdylypdyr.
Elbetde, bu maglumat halka äşgär edilmedi, ýöne şondan soň gazaba münen diktator ýol gözegçilik gullugyny ýörite hünärmenlerden aýryp, ýurduň Goranmak ministrliginiň garamagyna berdi. Hiç zatdan baş çykarmaýan, ýaş esgerler ýol gözegçilik gullugynyň işgärlerine öwrüldiler. Bu döwürde ýol gözegçiliginiň eden-etdiligi iň ýokary derejä ýetdi. Sürüjilik şahadatnamalary almak şol döwürde gaty aňsat boldy. Ýoňsuzja pula islendik kategoriýany hiç bir azap çekmezden almak mümkin boldy.
Şeýlelikde, ukyby bolmadyklar maşyn sürüp başladylar, olar işsizligiň ýokarydygy üçin maşynlary nesýe üzerine satyn alyp, ýa kärendesine kireý edip başladylar. Bu bolsa ýol hadysasynda pajygalaryň has hem köpelmegine getirdi. Ýöne häkimiýetiň çalyşmagy bilenem ýol hadysasynda bolýan pajygalar harby syr ýaly gizlin saklanýar.
Dogry, prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň permany bilen ýol gözegçilik gullugy Goranmak ministrliginiň düzüminden aýrylyp, ýene-de Içeri işler ministrligine gaýtarylyp berildi, belli bir derejede bu ugurda oňyn reformalar hem edildi. Ýöne henizem ýol gözegçilik gullugynda korrupsiýanyň uly derejede saklanyp galýandygyny aýtsa bolar.
Iň esasy hem ýol gözegçilik gullugynyň hojalyk hasaplaşygynda bolmagy bu pudagyň işgärleriniň esasy maksadynyň ýol hereketlerinde düzgün bozmalary ortadan aýyrmak bolman, olary gündelik berilýän plany üzmegiň aladasynda bolmaga iterýär. Şonuň üçin plan üzmegiň hatyrasyna uly ýollarda gizlenip, sürüjiniň düzgün bozmalaryna garaşyp duran ýol gözegçilik işgärlerini her ädimde görmek bolýar.
Ýol hereketlerinde awariýalaryň köp bolmagynyň esasy sebäpleriniň ýene biri hem Türkmenistanda ýol gurluşygynyň alnyp barylýandygyna garamazdan, ýollaryň gaty ýaramazlygydyr. Ýurdumyzyň ýollarynyň aglaba böleginiň hiliniň örän pesdigi hiç kim üçin gizlin zat däl.
Umuman, Türkmenistanda sürüjileriň belli bir böleginiň ýol kadalaryny bilmeýänliginden, ýollarymyzyň uly böleginiň gaty ýaramazlygyndan ýol hadysalarynda pajygaly ýagdaýlaryň köpdügini gizlemek mümkin däl. Ýöne bu hakda resmiler dymýar. Emma bir zat belli: ýollarda pajygany, maýyp-müjrip bolýanlary mümkin bolan derejede azaltmak üçin bu ugurda emele gelen gaýragoýulmasyz problemalary döwlet derejesinde şu ugurdan ýörite hünärmenleriň pikiri esasynda çözmegiň aladasy edilmeli.
Döwletmyrat Ýazgulyýew türkmenistanly garaşsyz žurnalist, synçy. Blogdaky pikirler we maglumatlar awtoryň özüne degişli.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň ýokary derejeli resmileri Kairda Müsüriň liderleri bilen duşuşarlar.
3-nji iýulda Muhammet Morsi häkimiýetden agdarylandan soň, ABŞ-nyň Döwlet sekretarynyň orunbasary William Burns Müsüre ilkinji gezek sapar edýär. Muhammet Morsi demokratik saýlawlar esasynda saýlanypdy.
Burnsiň sişenbe gününe çenli dowam etjek bu saparynyň dowamynda harby resmiler we wagtlaýyn häkimiýetiň liderleri bilen duşuşmagyna garaşylýar.
Emma Burnsiň saparynyň dowamynda Morsiniň tarapdary “Musulman doganlary” syýasy hereketiniň resmileri bilen duşuşyp duşuşmajagy barada takyk maglumat berilmeýär.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obamanyň administrasiýasy Morsiniň häkimiýetden çetleşdirilmegini “agdarylyşyk” diýip häsiýetlendirmekden saklandy.
ABŞ Morsiniň häkimiýetden çetleşdirilmegini “agdarylyşyk” diýip häsiýetlendiren halatynda, Birleşen Ştatlaryň kanunyna laýyklykda, Waşington Müsüriň harbylaryna her ýyl 1 milliard dollardan gowrak kömek puluny ugratmakdan saklanmaly bolar.


text:
Ors-gürji urşunyň 2 ýyllygynyň bellenmegine gabatlap, Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew garaşylmadyk ýagdaýda Abhaziýa bardy.
Kreml Abhaziýanyň we Günorta Osetiýanyň garaşsyzlygyny ykrar edenden soň prezident D.Medwedew ilkinji gezek Abhaziýa sapar etdi.
Prezident D.Medwedew Suhumide Abhaziýanyň prezidenti Sergeý Bagapş bilen duşuşyp, gepleşik geçirdi.
Suhumide eden çykyşynda Orsýetiň prezidenti Abhaziýa bilen hemmetaraplaýyn gatnaşyklary saklamagy dowam etdirjekdigini aýtdy.
D.Medwedew howpsuzlyk meselesinde öz ýurdunyň Abhaziýa berýän ýardamyny dowam etdirjekdigini hem nygtady.
Gürjüstanyň hökümeti bolsa D.Medwedewiň Abhaziýa saparyny tankytlady.
Gürjüstanyň premýer-ministriniň orunbasary Timur Ýakobaşwili D.Medwedewiň köpçüligiň ünsüni Orsýetdäky ýangynlar bilen bagly problemadan başga zatlara sowmaga synanyşýandygyny öňe sürdi.


text:
Şu gün sagat 12.00 töwereklerinde Aşgabadyň Görogly köçesi bilen Bekrewä gidýän ýoluň çatrygynda, “Türkmenmallary” assosiýasiýasynyň edara jaýynyň ýanynda ýol heläkçiligi boldy.
Hytaýda öndürilen “Howo” kysymly ýük maşyny 42-nji marşrut boýunça gatnaýan jemgyýetçilik awtobusy bilen çakyşypdyr. Soňra bolsa başga bir “Howo” ýük maşyny bilen “Opel” kysymly ýeňil maşyn çakyşan ulaglary süsüpdir. 1-nji marşurt trolleýbusyna bolsa zeper ýetdi diýlip, habar berilýär.
Şol ýerde arassaçylyk işlerini geçirýän ýol gurluşykçylarynyň aýtmagyna görä, ýol heläkçiliginde 8 adam aradan çykypdyr. Emma jebir çekenleriniň käbiriniň garyndaşlarynyň aýtmagyna görä, heläk bolanlaryň sany ondan kän.
Ýogalanlaryň arasynda bir çaga hem bar.
Ýol heläkçiliginde ýaralananlar häzir paýtagtyň Gyzyl haç keselhanasyna, Trawmatologiýa merkezine, Semaşko keselhanasyna we Demir ýol keselhanasyna ýerleşdirildi. Gyzyl haç keselhanasynda dört adamyň reanimasiýada ýatandygy habar berilýär.
Wakada “Türkmenmallary” assosiýasiýasynyň edara jaýyna hem zeper ýetdi.
Bu heläkçilik barada ýerli media entek habar bermedi.


text:
Birleşen Ştatlaryň Döwlet sekretary Jon Kerri “Talybany” ýakynda owgan uruş komandiriniň gelen kararyna eýermäge we Kabulyň hökümeti bilen öz parahatçylyk ylalaşygyny baglaşmaga çagyrdy.
5-nji oktýabrda Brýusselde geçirilýän Owganystan üçin donor konferensiýasynda çykyş eden Kerri “Talybanyň möwjeden konfliktiň abraýly soňuna ýetmäge ýol bar. Bu uruş meýdanlarynda ýeňip bolmajak konflikt” diýdi.
Ol geçen aý Gulbuddin Hekmatýar tarapyndan gol goýlan ylalaşygyň “amala aşmagy mümkin zat üçin bir nusgadygyny” aýtdy. Hekmatýar “Hezb-e Islami” söweşiji toparyň ýolbaşçysy bolup, ol Owganystanyň 1990-njy ýyllardaky raýat urşunda esasy şahsyýetleriň biridi.
“Talyban” üçin çaknyşyklary soňuna ýetmegiň ýeke täk ýoly parahatçylyk ylalaşygyny baglaşmakdan ybarat diýip, Kerri belledi.


text:
Türkmenistan edil häzirki döwürde şu güne çenli görlüp-eşidilmedik derejede yssy howany başdan geçirýär. Howa Aşgabatda-da, beýleki welaýatlarda deň derejede yssy, bu jöwza dürli saglyk problemalarynyň döremegine getirýär.
Eýse, yssynyň täsiri nähili adamlar üçin has uly? Adamlar nämelere üns bermeli we hökümet bu ugurda olara nähili kömek etmeli? Bu soraglar bilen gyzyklanyp, Azatlyk Radiosyndan Döwlet Baýhan Türkiýäniň iň yssy sebitlerinden biri Antaliýada ýerleşýän keselhanalaryň birinde lukman bolup işleýän Dr. Melih Beg bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Doktor Melih beg, aşa yssy howa adamyň saglygyna nähili täsir edýär?
Dr. Melih beg: Yssy howa ylaýta-da hroniki keseli bolan adamlara ýaramaz täsir edýän bir ýaşaýyş faktory. Tomus aýlarynda aşa yssy howa sebäpli adamlarda "Gün urmak" ýa-da "epgek täsiri" diýilýän näsaglyklar ýüze çykýär. Aşa yssy sebäpli adamyň nerw ulgamynda näsazlyk döreýär. Aşa yssy zerarly adamyň aňy çaşýar, ysgynsyzlyk döreýär, erbet kellagyry, yüregiň bulanmagy, gusmak, yürek urgusynyň aşa ýokarlanmagy, gan basyşynyň ýokarlanmagy, gözüň görşüniň peselmegi, adamyň ukybynyň pese gaçmagy, deňagramlylygynyň bozulmagy we başynyň aýlanmagy ýaly näsaglyklar ýüze çykýar. Has erbedi aşa yssy sebäpli adam özünden gidip, özüni ýitirip bilýär. Aşa yssynyň döredýän bu näsaglygy sebäpli adamyň bedeniniň gyzgyny has ýokarlanýar we hatda ýagdaý koma çenli eltip bilýär. Ýaňky sanap geçen ýagdaýlarymyzyň haýsam bolsa biri ýüze çykjak bolanda, howpyň öňüni almak üçin hökmany suratda gyssagly ýagdaýda doktora ýüz tutylmaly.
Azatlyk Radiosy: Doktor Melih beg, aşa yssy howa nähili adamlar üçin has howply hasaplanýar?
Dr. Melih beg: Yssy howa birinji nobatda hroniki keseller diýilýän: gan basyşy aşa ýokary bolan, ýürek agyrysy bolan, ýürek urgusy näsaz bolan, owal ýürek damarlarynda näsazlyk zerarly özüni bejerden, süýji keseli bolan, hroniki böwrek ýetmezçiligi zerarly böwregi näsaz işleýän adamlar üçin örän howply. Şeýle-de yssy we aşa yssy howa çagalara, göwreli zenanlara, şol bir wagtyň özünde hem ýaşy bir çene ýetenlere ýagny 65-75 ýaş töweregindäki adamlar üçin has howply. Yssy howa elbetde sagdyn adama hem ýaramaz täsir edýär, ýöne ylaýta-da ýaňky agzalan adamlar üçin has howply ýagdaýy döredýär.
Azatlyk Radiosy: Doktor Melih beg, yssy howa sebäpli döreýän keseller ýa-da saglyk problemalary barada maglumat beräýseňiz.
Dr. Melih beg: Yssy howada ätiýaçly hereket edilmese, gün şöhleleri adamyň dersinde geljekde rak keselini döredip bilýär. Şonuň üçinem eger günüň aşagynda işleýän bolsaňyz gün şöhleleriniň endamyňyza degýän ýerlerine gorag derejesi has ýokary bolan kremlerden çalmaly. Yssy howada adamyny Gün urup bilýär we bu hem ony koma düşürip bilýär. Ýagny, Gün uranda adamyň ölmüne hem sebäp bolup bilýär. Köp adamda Gün uran mahaly howp ysgynsyzlyk, ýadawlyk, başynyň aýlanmagy ýaly näsazlyklar bilen başlanýar. Köp wagtlap ätiýaçsyz ýagdaýda Günüň aşagynda galanlaryň käbir organlarynda näsazlyk döräp bilýär. Süýji keseli bolan şeker komasyna düşüp biler, ýürek agyrysy bolan adamlaryň ýüreginden tutup biler.
Azatlyk Radiosy: Doktor Melih beg, aşa yssy howadan nähili goranmaly?
Dr. Melih beg: Owaly bilen günüň dowamynda gün şöhleleriniň dik düşýän wagtynda, ýagny ir sagat 10-dan öýlän sagat üçe çenli ýiti Gün şöhlesinden daşary çykman goranmaly. Yssy ýerde işlemäge mejbur bolnan halatynda hökman bedeniň suw mätäçligine birinji derejede üns bermeli. Ýöne yssydan goranmak üçin diňe suw ýeterlik bolmaýar. Adam yssyda derlän mahaly elektrolitler daşaryk çykýandygy, ýagny duz derejesi pese gaçýandygy üçin onuň öwezini dolmak üçin mineral suw ýa-da duzly çal içmeli. Günüň aşagynda işlemäge mejbur bolnanda, hökmany suratda kelläňe zat geýilmeli. Eger mümkinçilik bar bolsa, ýygy-ýygydan duşa girip, ýuwunmaly, ýagny suwa düşmeli. Ysy howada, ylaýta-da günortan, agyr naharlary iýmeli däl. Meselem: ýagly, etli we hamyrly agyr naharlardan daşda durmaly. Yssy howada gök önümlerden taýýarlanan naharlar bilen ir-iýmişleridir-miýweleri köpräk iýilmeli. Yssy howada gündiz alkogolly içgi içmek örän howply. Alkogolly içgiler adamyň bedeninde suwsuzlyk döredýändigi sebäpli, yssy howada owalam suwsuzlyk çekýän bedene artykmaç agram salýar. Şonuň üçinem yssyda alkagolly däl-de, alkagolsyz içgilerden köpräk içilmeli. Mundan başga-da yssy howada agyr sport çärelerinden hem gaça durmaly. Häzir hemmeler ösen tehnologiýadan peýdalanýar we yssy howada hem sowadýan enjamlar ulanylýar. Öýde yssydan goranyp, saglyga hem zeper ýetirmez ýaly otagyň salkynlygyny 23-24 gradus derejede saklamaly.
Azatlyk Radiosy: Doktor Melih beg, yssy howa gezek gelende, döwlet ýurduň ilaty üçin nämeler etmeli?
Dr. Melih beg: Yssy howa howply derejä, adamyň saglygyna howp salýan gyzgynlyga ýeten mahaly, ýagny 40-45 gradusdan geçende, döwlet ähli resmi edaralarda işe arakesme bermeli. Muny adamyň saglygyny goramak üçin kanuny hökmanylyk hasap etmeli. Şonda adamlar aşa yssyda işe gidip-gelmäge mejbur bolmazlar we döwletiň goldawy esasynda öz saglygyny salkyn ýerde howpdan goramaga mümkinçilik alarlar.


text:
Özbegistanyň prezidenti Yslam Karimow Türkmenistana sapar edýär. Özbek lideriniň bu sapary Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýörite çakylygy esasynda amala aşyrylýar.
23-nji oktýabrda Kerimowyň hormatyna Aşgabat şäheriniň halkara aeroportunda Özbegistanyň we Türkmenistanyň baýdaklary galdyryldy.
Özbek prezidentini aeroportda Türkmenistanyň daşary işler ministri Raşid Meredow garşy aldy. Maglumatlarda esasy duşuşyklaryň 24-nji oktýabrda bolmagyna garaşylýar. Kerimow bilen türkmen prezidenti Berdimuhamedowyň duşuşygynda dürli pudaklarda özara hyzmatdaşlygy ösdürmek boýunça birnäçe ylalaşyga gol goýuljakdygy habar berilýär.


text:
Türkmenistanda işlemeýän, yzygiderli girdejisi bolmadyk raýatlaryň döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyryşy boýunça töleýän tölegleriniň möçberi 15 esse galdyrylar. Her aýda edilýän bu tölegiň möçberi ozal 1 manada deň bolan bolsa, indi ol 15 manada çenli artdyrylar.
1-nji aprelden başlap güýje girýän bu düzgüniň näme sebäpden kabul edilendigi, şeýle-de munuň bilen haýsy anyk maksatlar göz öňünde tutulýandygy barada ilat köpçüligine hiç hili resmi düşündiriş berlenok.
Bu täze tertip prezident G.Berdimuhamedowyň "Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyryşy boýunça tölegiň möçberini kesgitlemek üçin binýatlyk mukdary bellemek hakynda" permana gol çekmegi bilen bagly.
14-nji martdaky gol çekilen permana laýyklykda, 2014-nji ýylyň 1-nji aprelinden başlap Türkmenistanyň raýatlarynyň döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyryşy boýunça yzygiderli girdejisi bolmadyk raýarlar üçin tölegiň binýatlyk derejesi 750 manat möçberinde kesgitlenýär.
Mälim bolşy ýaly, 1996-njy ýylda girizilen meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyryş tölegi işleýän raýatlaryň aýlyklaryndan, işleýän ýa-da işlemeýän pensionerleriň pensiýalaryndan, studentleriň stipendiýalaryndan we kömek puluny alýan inwalidleriň posobiýalaryndan, ýagny kömek pullaryndan 2% tutulyp alnyp galynýar.
Nägilelik
Işlemeýän ýa-da yzygiderli girdejisi bolmadyk raýarlar üçin tölegiň möçberi bolsa ýurtda resmi taýdan kesgitlenen ortaça ýaşaýyş minimumynyň möçberiniň 2%-den tutulýar. Prezident Berdimuhamedow agzalýan permana gol çekeninden soň bu töleg 15 manat boldy.
Işlemeýän raýatlar üçin medisina polisiniň bahasynyň ýokarlandyrylmagyndan nägile bolýan adamlar az däl. Bu ýagdaýdan nägile boljak adamlaryň köpdügini käbir lukmanlaryň özleri-de boýun alýarlar.
“Geçen ýyl maý aýynda medisina hyzmatlary gymmatlady. Indi bolsa işlemeýän adamlar üçin medisina polisi hem 15 manada ýetirildi. Bu tölegi tölemek olara has-da agyr bolar” diýip, paýtagtyň 1-nji saglyk saglyk öýüniň lukmany Annagül aýdýar.
Ýatladyp geçsek, Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyryşy boýunça degişli tölegi töleýänleriň zerur dermanlaryň käbir görnüşlerini 90% arzan almaga haky bar. Bu dermanlaryň sanawy hökümet tarapyndan düzülýar. Emma şol sanawy tapmak kyn.
“Arzanladylyp berilýän dermanlaryň köpüsi ýurtda öndürilýän pes hilli dermanlar ýa-da öňem o diýen gymmat bolmadyk dermanlar. Daşary ýurtlardan getirilýan has gowy dermanlaryň köpüsi medisina polisi boýunça berilmeýär” diýip, aşgabatly pensioner Agageldi aga aýdýar.
Şeýle-de, medisina ätiýaçlandyryşy boýunça bu tölegi töleýän adamlara döwlet býujetindäki medisina edaralarynyň hyzmaty 50% arzanladylýar. Muňa garamazdan, medisina hyzmatlary ýurtda arzan diýiip hasaplanmaýar.
“Diňe bir MRT analizi üçin 200 manat tölemeli. Medisina polisi boýunça onuň bahasy 100 manat bolýan bolsa-da, iň soňy köp adamlar üçin ol gymmat bolýar. Sebäbi bu analizden soň bejeriş üçin, derman üçin ýene-de pul tölemeli. Aýlyklar bolsa entägem pes. Işlemeýän adamlar barada gürrüň hem edemok” diýip, paýtagtly pensioner Agageldi aga gürrüň berýär.
Döwlet meýletin saglygy goraýyş ätiýaçlandyryşynyň işlemeýän adamlar üçin tölegiň ýokary galdyrylmagy barada prezidentiň degişli permanyndan başga halka goşmaça resmi maglumat berlenok. Bu täze ädimiň raýatlaryň durmuşyna nähili täsir ýetirjekdigini bolsa diňe wagt görkezer.


text:
Şu ýyl Mary welaýatynyň Tagtabazar etrabynda pagta meýdanlarynyň köp bölegi suwsuzlykdan zyýan çekdi. Bu ýagdaýyň esasy sebäbi - tomus aýlarynda, howanyň gyzgynlygy 50 gradusa çenli ýetende gowaçaly atyzlaryň suw bilen ýeterlik üpjün edilmezliginden diýlip hasaplanýar.
Tagtabazar etraby barada gürrüň gidende, suwsuzlykdan agyr zyýan çeken gowaça meýdanlaryna, hususan-da “Gaş” diýlip tanalýan we etrabyň Rabat-kaşaň derýasynyň ugrunda ýerleşýän üç sany daýhanbirleşiginde duş gelse bolýar.
Rabat-kaşaň derýasynyň golaýlarynda Pendi, Ýaşlyk we Azatlyk daýhan birleşiklerine degişli ekin meýdanlary ýerleşýär. Şol ýerleriň umumy möçberiniň müň gektardanam geçýändigi we etrabyň pagta planyny doldurmakda esasan şu meýdanlara bil baglanandygy aýdylýar.
Tok üpjünçiligindäki näsazlyklar
Bu ekin meýdanlary, derýanyň gyrasynda ýerleşse-de, ýeri beýik bolansoň, suw güýçli nasoslar bilen çykarylyp suwarylýar. Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan käbir daýhanlaryň aýtmaklaryna görä, şu ýyl howanyň gaty gyzmagy bilen, nasoslar kadaly işläp bilmänsoň, ekin meýdanlary suwsuz galypdyr.
Adatça, yssy howalarda tok üpjünçiligindäki näsazlyklar, ýagny toguň güýjüniň kadasyz gelmegi, nasoslary hatardan çykarýar. Hatardan çykan nasoslary oňaryp bilýän ýerli spesialistler ýetmezçilik edensoň, olar döwülse, gaýtadan işe girizilýänçä köp wagt geçýär.
Daýhanlaryň aýtmaklaryna görä, nasoslaryň zerur enjamlary etraba diňe Mary şäherinden getirilýär, şeýle ýagdaýda olaryň oňarylmagy köp wagt talap edýär, bu hem öz nobatynda ekin meýdanlaryna öz ýaramaz täsirini ýetirýär.
“Ýyl nähili geçer?!”
Ekrançylyk bilen meşgullanýan tagtabazarlylaryň käbirleri, suwuň ýetmezçilik eden halatynda, ilkibaşda gowaçanyň gülüniň guraýandygyny, güli guran gowaçanyň bolsa hasylsyz galýandygyny aýdýarlar. Bu hem käbir daýhanlaryň ýylyň soňunda hökümete bergili bolup çykjakdygyny aňladýar.
Tagtabazarda ilatyň aglaba bölegi daýhançylyk bilen meşgullanandan soň, olaryň esasy ýyllyk girdejisi potrat ýerleriniň hasylyna bagly. Planlaşdyran girdejisini alyp bilmedik daýhanlar häzirki döwürde ýylyň nähili geçjeginden alada edýärler.
Tagtabazaryň Pendi daýhanbirleşiginiň ýaşaýjysy 40 ýaşlaryndaky Hemranyň hem şol ýerde bäş gektar ýaly gowaça ekilen potrat ýeri bar. Ol öz ýerindäki ýagdaý barada Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berýär: ”Meniň ýerimde şu ýyl hasyl gowy bolmady, hiç bolmady diýse-de bolýar. Başda yssy howanyň ýalny, soňra bolsa suwuň ýetmezçiliginden görýärin hasylsyzlygy. Ýolbaşçylara ýüzlendim, ýöne olaram alaçsyz görünýärdi. Zordan hasylyň tutmanlygy barada akt düzdürdim, ýogsam karzdar bolup çykýardym”.
Hemranyň aýtmagyna görä, onuň tanyşlarynyň ençemesinde hem şeýle ýagdaý bolupdyr, käbirleriniň aladasy derňew edaralaryna çenli ýetipdir. Hemme aladalaryna garamazdan, zyýan çeken daýhanlar şu ýyl bergili bolup çykmandygyna şükür edýärler.
Emma etrabyň pagtasynyň käbir ýerleri gowy bolmasa-da beýleki ýerleriniň hasylynyň ganymat bolandygy hem aýdylýar. Edil şeýle ýagdaýa Marynyň Marçak daýhanbirleşiginiň pagtaçylarynyň mysalynda görse bolýar. Tagtabazaryň ýyllyk pagta plany 17 müň tonna barabardyr.


text:
Ýadro ýaragyna eýe bolan Demirgazyk Koreýa bilen kadaly gatnaşyklary ABŞ hiç haçan saklamaz - diýip, ABŞ-nyň Döwlet sekretary Hillari Klinton aýdypdyr.
Onuň sözlerine görä, öz ýadro progarammasyny doly ýok etmek ýoluna ymykly çykmak üçin degerli çäreler görýänçä, Waşington Phenýanyň garşysyna sanksiýalaryny gowşatmaz.
Şol bir wagtda-da Hillari Klinton ABŞ-nyň Demirgazyk Koreýa bilen gepleşiklere taýýardygyny, ýöne Demirgazyk Koreýa tarapynyň gepleşikler stoluna gaýdyp gelmeginiň ýeterlik däldigini nygtapdyr.
Ýarym ýyl mundan öň Günorta Koreýanyň, Hytaýyň, ABŞ-nyň, Orsyetiň we Ýaponiýanyň gatnaşmagyndaky öz ýadro programmasy boýunça halkara gepleşiklerden Demirgazyk Koreýa çykypdy.


text:
Türkmenistan we Azerbaýjan Hazaryň ekologiýa meselelerini maslahat etmek üçin Bakuda Halkara konferensiýa geçirer.
Bakuda geçirilen türkmen-azeri ykdysady hyzmatdaşlyk komissiýasynyň ikinji hökümetara gepleşiklerinde Hazaryň ekologiýa meselesini maslahat etmek üçin Halkara konferensiýany geçirmek barada ylalaşyldy.
Bu gepleşikleriň dowamynda taraplar söwda-ykdysady, ýangyç-energiýa, transport, aragatnaşyk we gumanitar pudaklarynda iki taraplaýyn hyzmatdaşlygy ösdürmäge taýýardyklary baradaky protokola gol goýdular.


text:
Gazagystanda çüýşeleriniň ýüzüne “Allanyň emri hemmeler üçin ýeterlikdir” diýlip, “Gurhanyň” aýatyndan sözler ýazylan wodka önümleriniň çykarylmagyna gazagystanly musulman liderleri öz nägileliklerini bildirdiler.
Gazagystanyň demirgazygyndaky Semeý şäheriniň mediasy ýerli ymamlaryň Allanyň ady ýazylan spirtli içgileriň çykarylmagyna protest bildirip, bu ýagdaýy aglaba ilaty musulmanlardan durýan Gazagystanda “göz öňüne-de getirip bolmajak waka” diýip atlandyrandyklaryny habar berýär.
Maglumatda Allanyň ady ýazylan ýerli wodkanyň her çüýşesiniň bahasynyň 5 amerikan dollaryna barabardygy aýdylýar.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň geçiji başlyklygyna Polşa geçdi. Bu mynasybetli şu gün Warşawada dabara geçirilýär.
Polşa Ýewropa Bileleşiginiň düzümindäki iň uly öňki sowet döwletidir.
Warşawanyň aýtmagyna görä, alty aýlyk başlyklygyň dowamynda esasy wezipeleriň arasynda umumy maliýe bazaryny berkitmek, şeýle-de bileleşigiň institutlaryna bolan ynamy dikeltmek ýaly maksatlar bolar.
Polşanyň daşary işler ministri Radoslaw Sikorskiniň bellemegine görä, Warşawa “umumy proýektlere bolan ynamy dikeltmek” isleýär.


text:
Mälim bolşy ýaly häzirki wagt Ukrainada syýasy krizis dowam edýär. Şeýle-de, Ukraina türkmen ýaşlarynyň ýokary bilim almak üçin gidýän ýurtlarynyň hatarynda ilkinji orunlarda durýar. Eýsem, munuň sebäbi näme?
Şeýle-de, häzirki wagt Ukrainada dowam edýän syýasy krizis bu ýurtda ýokary bilim alýan türkmenistanly talyplarda nähili aladalary döredýär?
Azatlyk Radiosy bu soraglar bilen gyzyklanyp, ýokary bilimini häzirki wagt Ukrainada dowam etdirýän türkmen talyby Arslan bilen söhbetdeş boldy. Söhbetdeşligi diňlemek üçin aşakdaky düwmä basyň.


text:
Ýiti syýasy krizisiň we ganly etniki çaknyşyklaryň bolup geçen ýurdy Gyrgyzystana çaknyşyklardan soň emele gelen agyr ýagdaýy tiz ýeňip geçmegi üçin 30 aýyň dowamynda daşardan karz pul bermek göz öňünde tutulýar.
Bu barada geçirilen metbugat konferensiýasynda ýurduň prezidenti Roza Otunbaýewa beriljek kömekden razydygyny bildiridi: “Bu pul Gyrgyzystan tizräk agyr ýagdaýdan çyksyn diýen maksat bilen berilýär. Eger-de milletleriň arasyndaky uruş dowam edip, biz biri-birimizden öç alyp gidip otursak, onda Gyrgyzystanyň nähilidir bir partizanlyk urşy dowam edýän döwlete öwrüljekdigini hemmeler görýär. Başga ýurtlarda şeýle ýagdaý bolupdy”.
Karz pul
Öýsüz-öwzarsyz galan adamlara gyşdan öň jaý salyp bermek zerur. Aradaky dawalary çözmek üçin berilýän pullar Oş bilen Jelalabady gaýtadan dikeltmek boýunça direksiýa tarapyndan sarp ediler. Onuň her bir tiýiniň, ýagny teňňesiniň halkara synçylarynyň göz astynda boljakdygy konferensiýada aýdyldy.
Gyrgyzystanyň Ykdysady ösüş ministri Emil Ümetaliýew ýardam etmek maksady bilen berilýän puluň näçesiniň karz, näçesiniň ýeňilleşdirilen şertlerde berilýändiginiň indi maslahat edijekdigini aýtdy.
Gyrgyzystanyň Maliýe ministri Çorobek Imaşew beriljek pul Gyrgyzystanyň karzyny ulaladyp bilmez diýen pikirde: “Gyrgyzystan kommersial kredit almaýar. Halkara ösüş assosiasiýasynyň şertine görä, 40 ýyllyk möhlet bilen ýyllyk rentasy iki prosentden köp bolmadyk karz alýar.”
Imaşew ýeňilleşdirilen şert bilen alnan kreditiň hasabyndan ýurduň daşky karzynyň diňe 8-den 9%-e çenli köpeljekdigini belledi. Ýykylyp-ýumrulan jaýlary gaýtadan gurmaga ediljek çykdajylar ýurduň býujetiniň hasabyna bolmaly.
Gaýtadan dikeldiş we agzybirlik
Jaýlary gaýtadan gurmak boýunça direksiýanyň başlygy Jantöre Satybaldyýew ýykylyp-ýumrulan öýleri, jaýlary gaýtadan gurmagyň kyn bolmajakdygyny, emma adamlary ýaraşdyrmagyň, olary gaýtadan dynç, parahat ýaşamaga gönükdirmegiň agyr işe öwrüljekdigini aýratyn belledi.
Bütindünýä bankynyň strategiýa we operasiýalar boýunça başlygy Teodor Alers Oşda we Jalalabatda bolan ganly çaknyşyklaryň ýene-de gaýtalanmagynyň öňüni almak üçin gyrgyz hökümetiniň we halkara guramalaryň bilelikde ähli çäreleri görmelidigini nygtaýar.
“Gyrgyzystanyň günortasynda iýun aýynda bolan wakalaryň gaýtalanmazlygy üçin halkara guramalar, donor döwletler berilýän kömek puluň haýsy ugurlara sarp edilimelidigini planlaşdyrdylar. Halkara guramalar ganly wakalary doly öwrenenlerinden soň, ýerli halka kömek bermäge taýýardyklaryny bildirdiler” diýip, Alers aýdýar
Gyrgyzystanyň gunortasynda ýykylyp-ýumrulan öýleri gaýtadan gurmak işleri başlanýar. Oş bilen Jalalabadyň merkezi köçelerinde döwrebap jaýlar we köp gatly ymaratlar gurlar. Bu dürli milletleriň wekilleriniň bilelikde agzybir ýaşamagyna mümkinçilik berer diýlip, umt edilýär.


text:
Azerbaýjanyň içindäki dawaly ýer bolan Dagly-Garabagda agyr söweşleriň barýandygy habar berildi.
Ermeni harbylary Azerbaýjanyň güýçlerini, tanklaryň, agyr toplaryň we dikuçar pulemýotlarynyň ulanylmagynda, uly hüjüme başlamakda günäledi.
Azerbaýjanyň Ýaragly güýçleri öz serhetýaka güýlerine öten agşam «güýçli ok ýagdyrylandygyny» we azeri goşunynyň gaýtawul bermek üçin «gyssagly çäreleri» görendigini aýtdy.
Dagly-Garabag Azerbaýjanyň içinde ýerleşýär, emma ermenileriň kontrollygynda galýar.
Ermenistanyň Goranmak ministrligi «iki tarapdan hem pidalaryň bolandygyny», söweşiň dowam edýändigini aýtdy.


text:
Öldürilen rus oppozisioneri Boris Nemtsowyň gyzy Orsýetiň baş derňew komitetiniň öz kakasynyň ölümi barada çykaran kararyna ret etdi.
Žanna Nemtsowa 21-nji ýanwarda «Interfaks» habar gullugyna bu jenaýatyň üstüniň açylmandygyny, sebäbi Derňew komitetiniň bu jenaýatyň üstüni doly açmak bilen gyzyklanmaýandygyny aýtdy.
Orsýetiň Derňew komitetiniň başlygy Aleksandr Bastirkin biraz öň Nemtsowyň öldürilmegi bilen bagly jenaýatyň doly çözülendigini aýdypdy.
Derňew komiteti bu iş bilen bagly dört sany çeçen erkegini tussag etdi. Bu adamlar soň ganhorlukda aýyplandy.
Boris Nemtsow 2015-nji ýylyň 27-nji fewralynda, Kremliň alkymynda atylyp öldürilipdi.
Nemtsowyň garyndaşlary we aklawçylary onuň öldürilmeginiň ýokary derejeli rus resmileri tarapyndan buýrulan bolmagynyň ahmaldygyny öňe sürýärler.


text:
Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynda täze ýyladyşhanalar işe girizildi. Olaryň biri telekeçi Nury Hydyrowa degişli. Telekçi özüne bölünip berlen 3 gektar ýeriň bir gektarynda ýyladyşhana gurdy. Galan iki gektar meýdanda bolsa kömekçi binalar, işgärleriň dynç almagy üçin jaýlar, garawulhana, harman we beýleki desgalar guruldy.
Ýyladyşhana Koreýa Respublikasyndan getirilen enjamlar bilen enjamlaşdyrylypdyr. Gyşyň örküjinde işe girizilendigine garamazdan, bu ýerde ekinler üçin zerur bolan ýylylyk doly üpjün edilipdir. Suwaryş işleri bolsa damjalaýyn usulda alnyp barlar.
Telekeçi bilen gürrüň bolanymyzda, ol bu ýerde ekiljek ilkinji ekiniň kelem boljakdygyny gürrüň berdi. Kelemi agrotehnikanyň ähli talaplaryna laýyklykda ekmek üçin doly taýýarlyk görüldi. Ilkinji hasyl ýygnalandan soňra bolsa, ýyladyşhanada hyýar ekmek göz öňünde tutulýar.
Geçen hepde-de işe girizilen täze ýyladyşhanalaryň ýene-de biri telekeçi Arslan Nurgeldiýewe degişli. Hususyýetçilik pudagyna mundan iki ýyl ozal gelen telekeçi 4 gektardan gowrak ýer alyp, onuň 1 gektardan gowragynda ýyladyşhana gurmaga girişdi. Ine, ýakynda bolsa, ýyladyşhanalar taýýar bolup, olarda ilkinji ekinler ekildi.
Telekçi A.Nurgeldiýewiň ekinzarlygyny her biriniň ini 9, uzynlygy 52,5 metrden ybarat bolan ýyladyşhanalaryň 20-si emele getirýär. Häzirlikçe bu ýerde hyýaryň, pomidoryň we kelemiň ekilişi üstünlikli dowam edýär. Ýyladyşhana işinde birnäçe ýyllyk tejribesi bolan telekeçi enjamlaryň Ysraýyl döwletiniň tehnologiýalarydygyny gürrüň berdi.
Telekeçiniň gürrüň berşi ýaly, häzirki gyş möwsümi, esasan, kelem ösdürip ýetişdirmek üçin amatlydyr. Pomidoryň bir hasylyny ýygnamak üçin bolsa 8 aýa çenli wagt gerek bolar. Hyýardan her ýylda iki hasyl almak mümkinçiligi bar. Telekeçi ilkinji ekinden 50 tonna çenli hasyla garaşyp boljakdygyny aýdýar.
Ilkinji hasyl ýygnalandan soň, hatar gurap oturan ýyladyşhanalarda ekinleriň görnüşini köpeltmek göz öňünde tutulýar. Ýakyn geljekde bu ýerde ekiljek ekinleriň görnüşi 10-a ýetiriler.


text:
Birleşen Ştatlaryň häkimiýetleri halkara metallurgiýa kompaniýasynyň başlygyny Eýrana kosmos we ýadro işjeňliklerinde, şol sanda raketa öndürmekde ulanylýan potensial howply serişdäni eksport etmekde aýyplaýar.
1-nji martda Birleşen Ştatlaryň Adalat departamenti “Global metallurgiýa LLC” kompaniýasynyň ýerine ýetiriji başlygy Erdal Kuýumjunyň 20 ýyla çenli türme tussaglygyna höküm edilmegini we 1 million amerikan dollary möçberinde pul jerimesini tölemegini sorady.
Gürrüňi edilýän serişde ýokary temperaturada enjamlaryň daşky gatlagynyň poslap, zeňlemeginiň öňüni almak üçin ulanylýar.
Birleşen Ştatlaryň kanunçylygyna laýyklykda, ABŞ-nyň Maliýe departamentinden rugsatnama almazdan şeýle serişdäni Eýrana eksport etmek gadagandyr.


text:
Ýewropa Bileleşigi, Türkmenistanyň adam hukuklary boýunça öňe sürlen şertleriň hiç birini berjaý etmeýändigine garamazdan, Aşgabat bilen möhüm söwda hyzmatdaşlygyny baglaşmak ugrunda öňe ilerleýär diýip, adam hukuklaryna gözegçilik edýän Human Rights Watch guramasy belleýär.
Human Rights Watch guramasynyň 11-nji aprelde ýaýradan bu beýanaty Türkmenistan bilen baglaşylmaly şertnama boýunça Ýewropa Parlamentiniň Daşary gatnaşyklar boýunça komitetiniň geçirýän ilkinji diňlenişigine gabat geldi.
Mundan öň, 31-nji martda, adam hukuklaryny gorap çykyş edýän 30 çemesi, şol sanda Human Rights Watch guramasyndan düzülen koalisiýa Ýewropa Parlamentine hat ýollap, onda türkmen hökümeti adam hukuklary boýunça bildirilen talaplary berjaý edýänçä, Şertnamanyň tassyklanmagyny gaýra goýmagy soradylar.
“Türkmen hökümeti, Ýewropa Parlamentiniň Türkmenistanda adam hukuklarynyň gözgyny ýagaýyny nazara alyp, adam hukuklary boýunça kesgitlän şertleriniň birini-de berjaý etmedi. Ýewropa Bileleşigi bu Ylalaşyk babatynda öňe ädim ätmek mümkinçiliklerini hatda göz öňünde tutubam oturmaly däl” diýip, Human Rights Watch guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça direktorynyň orunbasary Reýçel Denber belledi.
Ýewropa bileleşigi 1999-njy ýyldan bäri, Türkmenistandaky adam hukuklarynyň gözgyny ýagdaýy sebäpli, Aşgabat bilen söwda gatnaşyklaryny düzgünleşdirjek ”Partnýorlyk we Hyzmatdaşlyk” ylalaşygyny tassyklaman gelýärdi.
Ýewropa Bileleşigi bu Ylalaşygyň ratifisirlenip bilmegi üçin türkmen hökümetiniň adam hukuklary boýunça ýurtda berjaý etmeli şertlerini kesgitläpdi. Olaryň arasynda:
- Hiç bir şert goýulmazdan, ähli syýasy tussaglaryň azat edilmegi;
- Erkin syýahat edip bilmek mümkinçilikleriniň öňünde goýulýan bökdençlikleriň ýatyrylmagy;
- Gyzyl haç halkara jemgyýetiniň we beýleki garaşsyz synçy toparlaryň ýurda gelip bilmegine mümkinçilik döredilmegi;
- Graždan azatlyklaryny gowulandyrmak – ýaly talaplar hem bardy.
“Ýewropa Parlamenti, söwda ylalaşygyny baglaşyp, gatnaşyklaryny has çuňlaşdyrmazdan ozal, öz prinsiplerine ygrarly bolup, türkmen hökümetinden adam hukuklary meselesinde hakyky manydaky özgerişleri talap etmeli” diýip, Reýçel Denber nygtaýar.
Human Rights Watch Türkmenistanyň dünýädäki iň ýapyk we repressiw ýurtlaryň biridigine we ýurduň türmelerinde ozalky hökümet işgärlerinden 100-den gowragynyň dereksiz ýitirim edilendigine ünsi çekýär.
Gurama Türkmenistanda adam hukuklary boýunça garaşsyz toparlaryň iş alyp barmagyna rugsat berilmeýändigini, şeýle-de hökümetiň azat medianyň döremeginiň öňüni alýandygyny belleýär.


text:
Osama bin Ladeniň Pakistanda amerikan güýçleri tarapyndan öldürilmegi bilen bagly waka Pakistanyň aňtaw gulluklarynyň ýüzüni gyzartdy.
Pakistanyň howpsuzlyk gulluklary bu ýurduň territoriýasynda dünýäde iň bir howply jenaýatçy hökmünde aňtalýan adamy tapmagy başarmandyklary bilen baglanyşykly öz utançlaryny boýun almaly boldular. Beýleki tarapdan bolsa, bu wakanyň yzy bilen Pakistanyň hökümeti ekstremizme garşy global göreşe Pakistanyň saldamly goşant goşýandygyny ynandyrmaga çalyşdy.
Bu wakadan soň indi köp synçylar ýakyn geljekde Pakistanyň terrorizme garşy göreş meselesinde ýöretjek strategiýasyna ünsli syn ederler. Hususan-da, synçylary indi Pakistan jyhadçylara garşy hakykatdanam netijeli çäreleri görermi ýa-da ol ýene-de, ozalkylary ýaly, bir tarapdan Waşington bilen hyzmatdaşlyk edýän ýaly hereket edip, beýleki tarapdanam bu ýurtda jyhadçylaryň erkin hereket etmeklerine ýol berermi diýen sorag gyzyklandyrýar.
Häzirki wagtda Pakistanyň harbylarynyň öňünde Waşington hem-de Günbatar bilen hyzmatdaşlygy geljekde nähili ýola goýmaly diýen sorag örän möhüm bolup durýar. Ýurduň harby liderleriniň bu meselede etjek hereketleri-de bu sowalyň jogabyny kesgitlese gerek.
Pakistanyň ozalky harby generaly, tanymyl analitik Talat Masud Osama bin Ladeniň Pakistanyň territoriýasyndan tapylmagynyň ýurduň hökümetiniň ekstremizme garşy göreşdäki gapma-garşylykly pozisiýasyny hasam açyk ýüze çykarandygyny aýdýar. Ol hökümetiň bu ugurdaky gapma-garşylykly pozisiýasynyň ýurduň howpsuzlyk güýçleriniň ”Al-Kaýda” we beýleki ekstremistik toparlara garşy alyp barýan göreşiniň ähmiýetini puja çykarjakdygyny öňe sürýär.
«Indi Pakistana ähli soweşjeň toparlara garşy berk durmakdan hem-de mumkin boldugyça adamlaryň ynamyna girmek üçin açyk syýasat alyp barmakdan başga ýol galmady. Ýogsam bolmasa-da, bütin dunýäden özüňi üzňeleşdirmeli bolar. Meniň pikirimçe, indi başga ýol ýok» diýip, analitik Masud belledi.
“El çekmez”
On ýyla golaý mundan ozal, 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabr hüjüminiň yz ýany hem Yslabamabat şuňa meňzeş ýagdaý bilen ýüzbe-ýüz bolupdy. Şonda Pakistanyň şol wagtky harby diktatory general Perwez Muşarraf daşyndan göräýmäge Günbataryň tarapynda durup çykyş edipdi. Emma, beýleki tarapdan, onuň ýolbaşçylyk eden döwründe ýurtda radikal yslamçylaryň sany görnetin artdy. Hut şol döwürde-de köp synçylar ony ikiýüzli syýasat alyp barýar we iki tarapyň-da göwnüni tapjak bolýar diýip tankytladylar.
Pakistanly fizika boýunça ozalky professor we belli parahatçylyk aktiwisti Abdul Hamid Naýýar harbylaryň güýçli täsiri duýulýan Pakistanda hökümet jyhadçylary özboluşly bir gural hökmünde ulanmak tendensiýasyndan el çekmez diýip hasaplaýar.
Ol: «Hökümetiň ýurtda “Al-Kaýda” degişli köp agentleri bar. Olar bolsa öz gezeginde Birleşen Ştatlar tarapyndan gözlenilýän adamlar. Mysal üçin, Pakistan “Hakkany” we “Taliban” toparyny özboluşly bir gural hökmünde ulanýar. Pakistan olary hiç kime satmak islemeýär. Ol olary ahyrky netijede Owganystana garşy öz göreşinde ýeňiş gazanmak üçin ulanmak isleýär. Pakistan “Laşker-i Taýba” toparyny-da gural hökmünde saklaýar. Bu guramany Pakistan zerur bolan halatynda Hindistandaky ýagdaýlary bulaşdyrmak üçin ulanyp biljek. Meniň pikirimçe, hut şu ýagdaýlar hem Pakistanyň hereketiniň düýp mazmunyny kesgitleýär» diýip belledi.
Ýöne soňky günler Pakistanyň hökümet resmileri şeýle garaýyşlary ýalana çykarmak üçin belli bir derejede jan etdiler. Hususan-da, Pakistanyň aňtaw agentliginiň resmileri, şeýle-de daşary işler ministri Salman Başir we prezidenti Asif Ali Zardari dagylar öz çykyşlarynda halkara jemgyýetçiligini Pakistanyň global terrorizme garşy çynlakaý göreş alyp barýandygyna ynandyrmaga çalyşdylar.


text:
Orsýetiň Goranmak ministrligi Orsýetiň minalar boýunça bilermenleriniň Siriýa barandygyny we gadymy Palmira şäherinde minalary gözläp tapmak işlerine başlandygyny habar berdi.
Siriýanyň goşunlary Orsýetiň howadan beren goldawyna daýanyp ýaňy-ýakynda Palmira şäherini 10 aýlap öz gözegçiliginde saklan “Yslam döwleti” atly toparyň elinden gaýdyp aldylar.
Orsýet Siriýanyň hökümetine arheologik ýerlerini minalardan arassalamagy teklip etdi.
Goranmak ministrliginiň beýannamasyna görä, minalary ýok etmek boýunça bilermenleriň birinji topary 31-nji martda Orsýetiň Siriýadaky bazasyna barypdyr.
Minalary gözläp, ýaragsyzlandyrmak işiniň birnäçe aýa çekjekdigi aýdylýar.


text:
Ukrainanyň ozalky premýer-ministri Ýuliýa Timoşenkonyň özüne bildirilen ozalky jenaýat aýyplamasyna garşy eden şikaýatyny ýurduň Ýokary şikaýat sudy çarşenbe güni ret etdi.
Geçen ýylyň oktýabrynda Ukrainanyň sudy Timoşenkony wezipesinden hyýanatçylykly peýdalananlykda aýyplap, ony ýedi ýyl türme tussaglygyna höküm edipdi.
51 ýaşly Ýuliýa Timoşenko özüne bildirilen bu aýyplamany we suduň çykaran hökümini syýasy matlaba esaslanýan çäre hasaplap, muňa protest bildirmegini döwam etdirýär.
Syýasy meselemi?
Ukrainanyň häkimiýetleri Timoşenkonyň 2009-njy ýylda, ýurduň hökümetine ýolbaşçylyk edýärkä, Orsýetiň gazyny gymmat bahadan satyn almak barada ylalaşyga gol çekmek arkaly, öz wezipesinden hyýanatçylykly peýdalanandygyny aýdýarlar.
Ýuliýa Timoşenkonyň tarapdarlary suduň binasynyň öňünde Timoşenkony goldap, demonstrasiýa geçirýärler. Kiýew, 29-njy awgust, 2012.
Emma Timoşenkonyň aklawçylary Moskwa bilen baglaşylan ol ylalaşygyň syýasy meseledigini we onuň jenaýatçylykly iş bilen hiç hili dahylynyň ýokdugyny öňe sürýärler.
Ýuliýa Timoşenko öz gezeginde özüniň prezident Wiktor Ýanukowiçiň özüne garşy alyp barýan duşmançylykly syýasatynyň pidasy bolandygyny aýdýar. 2010-njy ýylda Ukrainada geçirilen prezidentlik saýlawlarynda Timoşenko Ýanukowiç bilen bäsleşipdi.
Ondan öň bolsa, 2004-nji ýylda Ýuliýa Timoşenko Ukrainadaky mämişi rewolýusiýa liderlik edip, şol wagtky prezidentlik saýlawlarynda Wiktor Ýanukowiçiň “gazandym” diýen ýeňşiniň bikanun diýlip yglan edilmegini hem-de saýlawlaryň gaýtadan geçirilmegini gazanypdy.
Aklawçylar Ýewropa suduna ýüzlendiler
Timoşenkonyň aklawçylaryndan biri Sergeý Wlasenko çarşenbe güni Ýokary şikaýat sudunyň Timoşenkonyň haýyşyny kanagatlandyrmakdan ýüz öwrendigini aýdyp, muny prezident Ýanukowiçiň basyşy astynda çykarylan karar diýip atlandyrdy.
Ýewropa Bileleşigi we Birleşen Ştatlar Ukrainanyň häzirki häkimiýetleriniň öz syýasy garşydaşlaryndan ar almak üçin ýurduň sud häkimiýetinden hyýanatçylykly peýdalanýandyklaryny aýdyp, Timoşenkonyň jenaýat jogapkärçiligine çekilmegini-de ýazgardylar.
Ýuliýa Timoşenkonyň aklawçylary oňa garşy Ukrainada çykarylan höküm bilen bagly Strasburgda ýerleşýän ynsan hukuklary boýunça Ýewropa suduna ýüz tutandyklaryny aýdýarlar.
Häzirki wagt Ukrainanyň sudy Ýuliýa Timoşenko maliýe galplyklary bilen baglanyşykly başga-da bir jenaýat aýyplamasy boýunça sud seljermesini alyp barýar.


text:
Bu gün meniň keýpim örän kök, Şawdatuaşwiliň erkekleriň dzýudo ýaryşynda gazanan ýeňişi baradaky şatlygymy beýan edip hem biljek däl. Bu biziň Olimpiýa oýunlarynda gazanan ilkinji altyn medalymyz boldy.
Gynansakda men Laşanyň ondan soňky göreşlerini görüp bilmedim. Biz öz türgrenleşiklerimizi sypdyryp, olardan çykyp bilmeýärdik. Ýöne biziň ýüreklerimiz onuň bilendi. Biz täzelikleri ýaryş zalynda eşidýärdik, olaram juda ýakymly habarlardy.
Ilkibaşda Laşanyň çilili Alehandro Zunigany we fransiýaly Deýwid Larosy ippon (göreşi wagtyndan öň tamamlaýan iň ýokary bal) bilen ikisini hem ýeňendigini eşitdik.
Türgenleşigiň ahyryna çenli zordan çydap saklandyk. Türgenleşikler gutaran badyna zala barmaga howlukdyk.
Gürjüstanly dzýudoçy Laşa Şawdatuaşwili Londondaky Olimpiýa oýunlarynda altyn medaly almagy başardy. 29-njy iýul, 2012 ý.
Haçanda ol ýere girenimizde, Laşa eýýäm üçünji ýaryşynyň ortasynda ekeni we biz onuň britaniýaly Kolin Oatesini hem ussatlyk bilen ýeňendigine şaýat bolduk.
Ýarym finalda Laşa, dzýudonyň dogduk mekanyndan gelen ýaponiýaly atlet Masaşi Ebinumany ýeňmegi bilen ýene-de hemmeleri haýrana galdyrdy.
Giçlik finala tomaşa etdik, bu Laşanyň bäşinji we ömründäki iň möhüm göreşidi. Onuň bäsdeşi Ýewropanyň üç gezek çempiony, wengriýaly Miklos Ungwaridy. Ungwari Ýewropada ilkinji baýragyny almagy başaranda, Laşa bary ýogy 11 ýaşyndady.
Ýaryş kyn we çekeleşikli boldy, emma Laşa birneme tapawutlanýardy. Ol hakykatdan hem şol altyn medala mynasypdy. Ol häzir bary ýogy 20 ýaşynda, ýöne sportda onuň uly mümkinçilikleriniň bardygyna hiç hili şübhäm ýok.
Londonda hemmeler diýseň şat, toparymyzyň bir agzasynyň ýeňişini Gürjüstanyň tutuş delegasiýasy dabaralandyrýar. Biziň ýaly atletlere bu ýeňiş diňe bir uly şatlyk bolman, eýsem, ol biziň üçin uly goldaw we itergi bolup hyzmat edýär.
Gürjüstanda adamlaryň nä derejede begenendigini göz öňüme getirjek bolýan, esasan-da Laşanyň dogduk – Gori şäherinde. Gynansakda ýörite türgenleşik düzgüni zerarly, biz entek bu ýeňişi doly derejede belläp bilemzok, emma biziň delegasiýamyz we janköýerlerimiz muny gowy bellärler.
Agşamlyk naharlar barada aýdylanda, aşhana her gün 24 sagat açyk, islän wagtyň baryp bolýar. Şu günki agşamlyk naharyny biz dabara bilen geçireris. Suwdan doly bulgurlarymyzy galdyryp we gürji däp-dessurlaryna eýerip: "Hudaý saňa suwyň güýjüni bersin" diýip, olary boşadarys.


text:
Türkmen edebi diliniň kada-kanunlarynyň işlenip düzülmeginde we şu günki derejesine ýetmeginde uly iş bitiren dilçi alymlaryň arasynda Muhammet Geldiýewiň ady uly hormat bilen tutulýar.
Ol Türkmenistanda 1926-njy ýylda döredilen we 1931-nji ýyla çenli dowam eden Ýazyjylar üýşmeleňiniň hem başlygy bolupdyr.
Emma alym 1931-nji ýylda, 41 ýaşynda gümürtik ýagdaýda aradan çykypdyr. Döwürdeşleri muny şol döwürde Muhammet Geldiýewe abanan repressiýa howpy bilen baglanyşdyrýarlar.
Şu günler Türkmen diliniň II lingiwistik gurultaýynyň geçirilenine 60 ýyl bolýar.
Publisist ýazyjy Amanmyrat Bugaýew şu sene mynasybetli ýazyjy Berdi Kerbabaýewiň Muhammet Geldiýewe bagyşlap ýazan we 1931-nji ýylyň 5-nji ýanwarynda onuň ýas mitinginde okan, soňra metbugatda çap etdiren goşgusyny Azatlyk radiosyna iberdi.
Biz bu goşgyny okyjylarmyza ýetirmegi makul bildik.
Berdi KERBABAÝEW
Muhammet Geldiýewe
Dili kada salyp duran, eý dilçi,
Aramyzdan çykdyň, neneň dillenmen?
Dil derdiniň dermanydyň, eý tebip,
Elimden aldyrdym, niçik dillenmen?
Türkmen dilin kada salyp başlan sen,
Dil ugrunda on-on bäş ýyl işlän sen.
Dil sapagyn ele alyp dynuwsyz,
Deşik, dilik ýerin çatyp, ýörmediň.
Göz kütelip, güýç-kuwwatyň gaçsa-da,
Janygyp işlediň, asla armadyň.
Bilsem-de men mundane ozal gadryňy,
Dilim dişläp, awynamsoň bilýärin.
Türkmenistan ülkesiniň dilçisi,
Hemişelik seni ýada salýaryn.
Dil tamynyň düýbün tutduň, eý ussat,
Şägirtleriň hökman bitir ol tamy.
Dört ýanyndan ganatlaryn galdyryp,
Dil düzseler, galmaz onuň bir kemi.
Şuralar ilinde ösdükçe ylym,
Ussadyny ýada saljakdyr dilim.
Goşgynyň alnan çeşmesi: H.Muhyýew, S.Kürenow, “Türkmen
dilçileri”, “Magaryf ”, Aşgabat, 1988, 36-njy sahypa.


text:
Buraw wyşkasy
Buraw enjamy ýer gatlagynda deşik (adatça buraw sütüni diýlip atlandyrylýar) we/ýa-da sütün emele getirýän enjamdyr. Buraw enjamlary suw, nebit ýa-da tebigy gaz alynýan guýulary burawlamak üçin ulanylýan ägirt uly toplum ýa-da bir adam tarapyndan süýşürilip bilinjek derejedäki kiçiräk enjam bolup bilýar. Bular ýeriň aşagyndaky mineral känleri, gaýalary, topragy we ýerasty suwlaryň fiziki aýratynlyklaryny derňemek, şeýle hem ýerasty toplumlary, gurallary, tunelleri gurmak we guýulary gazmak üçin hem ulanylyp bilinýär. Buraw enjamlary ulaglara, tirkeglere birikdirilip hereket etdirip bolýan ýa-da gury ýeriň ýüzündäki ýa-da deňizdäki gozganmaýan desgalara (özünde buraw enjamy bolmasa hem adatça 'deňizdäki nebit buraw enjamlary' diýlip atlandyrylýan nebit platformalar) berkidilip bilinýän toplumlar bolup bilýär.


text:
Ýekşenbe güni Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý häzirlikçe “Talyban” toparlary bilen parahatçylyk baradaky ähli gepleşikleriň togtadylýandygyny aýtdy.
Şol bir wagtyň özünde-de, ol parahatçylyk meselesi boýunça täze strategiýanyň yglan ediljekdigini mälim etdi.
Ýekşenbe güni bu mesele barada eden çykyşynda prezident Karzaý Pakistanyň häkimiýetlerini-de ekstremizme garşy has netijeli göreş alyp barmaga çagyrdy.
Onuň talybanlar bilen gepleşigi bes edýändigi baradaky çykyşy ýurduň ozalky lideri hem-de parahatçylyk gepleşikleri boýunça araçyl wekili Burhaneddin Rabbaniniň janyna kast edilip öldürilmeginiň yzýanyndaky günlere gabat geldi.


text:
Gözlemek üçin, tapmak islenilen sözi aşakda görkezilen ýere ýazip Gözleg düwmesine bas. Gözleg sahypasy, ýazan sözüňe degişli dokumentleriň sanawyny görkezer. Sanawdaky dokumenti görmek üçin çelginiň üstine bas
• sözleriň daşynda "goşa dyrnak" ulan
• görkezmesini islän söziňi ya da sözleriň öňünden + belgisini goý
• görkezmesini islmedigiň söziň ya da sözleriň öňünden - belgisini goý
.
Mysallar:
• banan armyt "gök alma" - söz düzümini we sözleriň ikisini hem görkezip biler
• + alma salad krem - gök - salad, krem görkezip biler; alma sözüni hökman görkezer; gök sözüni görkezmez
Aýratyn şekiller
? belgisi islendik bir ýeke harpa gabat gelýär. gitm? gitme ýa da gitmän sözlerine gabat gelýär. = (0-9) arasyndaky islendik bir ýeke sana gabat gelýär === üç sanly islendik sana gabat gelýär. * islendik sandaky şekillere gabat gelýär. a*ma alma gabat gelyar. ~~ arasyndaky sanlary görkezýär 14~~18 şekli 14, 15, 16, 17 ýa-da 18 sanlaryň aralygyny görkezýär
Gözlenip bolmaýan şekiller:
Gorizantal düwmesi, göni çyzgy, boşluk çyzgysy, yza gaýdyş düwmesi, boşluk, yza çyzma, wertikal düwmesi
- ! " # $ & ' ( ) * + , . / : ;   ? [ \ ] ^ ` { | } ~ %


text:
Gyrgyzystanyň Transport ministrligi we Graždan awiasiýasy Türkmenistanyň häkimiýetleri bilen Aşgabat-Bişkek-Aşgabat uçar reýsini açmak barada protokola gol çekdiler, diýip Gyrgyzystanyň hökümetiniň metbugat gullugyna salgylanyp, media serişdeleri habar berdiler.
Bu ylalaşyga Gyrgyzystanyň resmi toparynyň durnukly transport sistemasy boýunça Aşgabatda geçirilen konferensiýada gol çekilendigi aýdylýar.
26-njy noýabrda Türkmenistanyň paýtagtynda geçirilen bu halkara çäresine gatnaşan gyrgyz delegasiýasyna baştutanlyk eden birinji wise-premýer Muhammetkaly Abdulgaziýew öz ýurdunyň tranzit mümkinçiliklerine ünsi çekip, “Biz üçin halkara awtomobil we demirýol ýollarynyň ýaýbaňlanmagynyň uly ähmiýeti bar. Şeýle-de yzygiderli halkara tranzit gatnawynyň” diýdi.


text:
Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 14-nji awgustda geçirilen giňişleýin mejlisinde Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa milli ykdysadyýetimiziň senagat pudagynda 2015-nji ýylyň ýedi aýynda alnyp barlan işleriň netijeleri barada hasabat berdi.
Türkmenistanyň Senagat ministrligi boýunça şu ýylyň ýanwar-iýul aýlarynda önüm öndürmek boýunça meýilnama 122,5 göterim ýerine ýetirildi, ösüş depgini 115,1 göterime deň boldy. Sementiň öndürilişi boýunça 106,4 göterim, magdan däl serişdeler boýunça 130,4 göterim, keramzitiň öndürilişi boýunça 116,2 göterim we gurnama demir-beton önümleriniň öndürilişi boýunça 107,6 göterim ösüş depgini gazanyldy.
Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrligi boýunça önüm öndürmegiň meýilnamasy 109,1 göterim berjaý edildi, ösüş depgini bolsa 101,1 göterime barabar boldy. Nah ýüplügiň öndürilişi boýunça 102,5 göterim, nah matalaryň öndürilişi boýunça 111,2 göterim, tikin we örme önümleriniň öndürilişi boýunça 106,5 göterim, ýüpek matalaryň öndürilişi boýunça 104,3 göterim, aýakgabyň öndürilişi boýunça 100,1 göterim we gön önümleri boýunça 100,2 göterim ösüş depgini üpjün edildi.
“Türkmenhaly” döwlet birleşigi boýunça şu ýylyň ýanwar-iýul aýlarynda önüm öndürmegiň meýilnamasy 112,5 göterim ýerine ýetirildi we ösüş depgini 110,8 göterime barabar boldy. Pudagyň kärhanalary tarapyndan hasabat döwründe 26 müň inedördül metr haly önümleri dokaldy we 102,4 göterim ösüş depgini üpjün edildi.
“Türkmenhimiýa” döwlet konserni boýunça öndürilen önümleriň ösüş depgini 2,3 essä barabar boldy. 2015-nji ýylyň ýedi aýynda önüm öndürmegiň meýilnamasy 118,6 göterim ýerine ýetirildi. Pudagyň kärhanalary tarapyndan mineral dökünleriň öndürilişi boýunça 225,9 göterim, tehniki ýoduň öndürilişi boýunça 100 göterim, tehniki uglerodyň öndürilişi boýunça 104,2 göterim we natriý sulfatynyň öndürilişi boýunça 115,2 göterim ösüş depgini gazanyldy.
Döwlet balyk hojalygy komitetiniň kärhanalary boýunça önüm öndürmek babatda ösüş depgini 172,4 göterime deň boldy. Tutulan balyk boýunça 196 göterim, balyk we gaýtadan işlenilip gaplanan balyk önümleri boýunça 154,1 göterim ösüş depgini gazanyldy.
Döwlet Baştutany hasabaty diňläp, baý çig mal serişdelerini özleşdirmegiň hasabyna milli ykdysadyýetimiziň senagat pudagynyň kuwwatyndan netijeli peýdalanmaga gönükdirilen goşmaça çäreleri görmegiň möhümdigini nygtady. Türkmenistan bolsa çig mal serişdelerine örän baýdyr.
Türkmenistanyň Prezidenti ýurdumyzyň okgunly ösýän gurluşyk serişdeleri senagatyna daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri öndürmek we bäsdeşlige ukyply önümleriň daşary ýurtlara iberilýän möçberlerini artdyrmak boýunça kabul edilen döwlet maksatnamalaryny amala aşyrmakda möhüm orun berilýändigini nygtap, kärhanalaryň düşewüntliligini ýokarlandyrmak, pudaklara innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmak, marketingiň häzirki zaman usullaryny ulanmak meselelerine ünsi çekdi we bu babatda wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.


text:
Garaşsyzlygyň ilkinji ýyllarynda ykdysady kynçylyklary başdan geçirýän kolhoz-sowhozlara «Daýhan birleşikleri» diýip at berlenden soň, olaryň iş usullary hem düýpgöter üýtgedi.
Döwlet tarapyndan ýylda bir gezek geçirilýän, daýhanlaryň bähbitlerine bolmadyk hasaplaşyk daýhanlaryň gün-güzeranyny kynlaşdyrypdy. Şunuň netijesinde öz zähmet haklaryny asla alyp bilmedik daýhanlar kän bolupdy.
Mary welaýatyndan kärendeçi Öwez Gurbanow şol ýyllarda ellerine nagt pul alyp bilmedik daýhanlaryň köpüsiniň öz kärende ýerlerini taşlap, ýurduň başga welaýatlaryna, paýtagta gurluşyklarda işlemäge gidendiklerini, käbirleriniň söwda-satyk bilen meşgul bolandyklaryny ýatlaýar.
Onuň aýtmagyna görä, 2000-nji ýyllardan soň ýurduň öňki prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň daýhanlara öndüren pagtasynyň ýagyny, şulhasyny, sarunyny, dänäniň kepegini bermek baradaky görkezmesinden soň, daýhanlaryň ýagdaýlary biraz gowulanyp ugrapdyr.
Gurbanow daýhanlaryň mal saklamaga islegleriniň artyp, daýhan hojalyklarynda mallaryň sanynyň hem artyp başlandygyny aýdýar. Ol öz hojalygynda 4-5 ýylyň dowamynda iri şahly malynyň sanyny 15-e ýetirendigini ýatlaýar.
Öňegidişlik ýok däl
Döwlet baştutanynyň täzelenmegi bilen, täze düzgünler hem girizildi. Daýhanlaryň öndüren hasylynyň senagat taýdan işlenip çykarylýan önümini özüne bermek düzgüni ýatyrylyp, nagt pul hasaplaşygyna geçilmegi bilen, ýene-de daýhan hojalyklarynda iým ýetmezçiligi duýlup başlandy. Döwlet tarapyndan iýmiň bahasynyň ýokary goýulýanlygy sebäpli, daýhan hojalyklary mallarynyň sanyny ozalky ýaly artdyryp bilmeýärler.
“Tabşyrylan önüm üçin döwlet tarapyndan hasaplaşyk bökdençsiz geçirilýär. Tehnikalaryň ýetmezçiligi hem ozalkylar ýaly ýiti däl. Mineral dökünleri almak hem ozalkylar ýaly kynçylyk döretmeýär. Garaz, daýhanlaryň ýagdaýlary gowulaşýar. Zähmet çekseň gün-güzeranyňy dolandyrsa boljak” diýip, kärendeçi Gurbanow aýdýar.
Gurbanowyň bellemegine görä, daýhanlaryň öz zähmeti özüne siňse, onda olaryň gün-güzeranlary has hem gowulanjak. Emma dürli päsgelçilikleriň artmagy bilen, daýhanlar öz zähmet haklarynyň belli bir bölegini ýitirýärler.
Daýhanlardan dökün, suw, tehnika hyzmatlary, bankyň hyzmaty, kärdeşler arkalaşygy üçin tölegler, daýhan birleşiginiň administrasiýasy üçin tutumlardan başga-da, pagta we galla hasylyny kabul ediş bazalarynda hem olaryň zähmet haklary ýitirilýär.
Terezi hilesi
Kärendeçi Gurbanowyň aýtmagyna görä, pagta tabşyrylanda ilki bilen terezilerde kem çekýärler. “Ýygnan pagtamy ikä bölüp, pagta kabul ediş bazasyna tabşyranymda, her çekimde 250 kilogram pagtam kem çykdy. Laboratoriýalarda çyglylygy ýokarlandyrýarlar. Şeýdibem, daýhana uly möçberde zyýan ýetirýärler” diýip, ol janygyp gürrüň berdi.
Öz güýji ýetmedik halatynda, kärendeçiler başgalaryň hyzmatyndan peýdalanýarlar. Özlerine kömekleşýän ýygymçylaryň pagtasyny çekip alyp, olar bilen gündelik hasaplaşyk geçirýärler. "Näçe möçberde pagta ýygnananlygynyň hasaby eliňde bolsa-da, baza baranyňda her teležka ýerleşýän 3 tonna pagtaň 2,5 tonna gelýär duruberýär" diýip, Gurbanow aýdýar.
Ýogsam bolmasa, ýygymçylaryň hem her 10 kilogram ýygan pagtasyndan 1 kilogramyny çyglylyk üçin aýryp, soň hasaplaşyk geçirilýär.
“Däne babatda näçe hakyň köýýändigi anyk bolanok. Sebäbi kä halatda daýhan öz bugdaýynyň orlup, kabul ediş punktlaryna alnyp gidilendiginden hem habarsyz galýar. Ol ýerde näçe möçberde hasaplasalar öz ellerinde. Kombaýnlaryň ýanynda durup, bugdaýyňy orduranyňda hem laboratoriýalarda çyglylygyny ýokarlandyryp, hapasyny ýokarlandyryp islendik möçberi daýhanyň adyna ýazýarlar. Sen eliňe berlen hasaby alyp gaýtmaly bolýarsyň” diýip, Gurbanow aýdýar.
Gurbanowyň pikiriçe, Türkmenistanda bu nogsanlyklar, haýsydyr bir ýol bilen daýhanyň hakyna el urulmagy, indi onlarça ýyl bäri dowam edip gelýär. “Munuň aňyrsynda ösen korrupsiýa bar. Daýhanlar arza-şikaýat bilen ýokary instansiýalara kän ýüz tutup geldiler. Hiç bir netije bolmandan soň, irip-ýadap, arza-şikaýat etmegi hem azaltdylar. Şu mesele bilen döwlet baştutanynyň özi gyzyklanyp, degişli ýolbaşçylardan talaby güýçlendirse, daýhanyň maňlaý deri bilen gazanan zähmet haky, onuň özüne nesip etjegine ynam dörärdi” diýip, Gurbanow aýdýar.
Soltan Açylowa Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.


text:
Çeçenistanda 18 ýaşly gyzy öldürmekde günäli tapylan Orsýetiň ozalky harby polkownigi Ýuriý Budanow şu gün Moskwada öldürildi.
Budanow 2000-nji ýylda Elza Kungaýewany bogup öldürmekde aýyplanyp, 2003-nji ýylda 10 ýyl türme tussaglygyna höküm edilipdi. Ol 2009-njy ýylyň başlarynda şertli ýagdaýda azatlyga goýberildi.
Orsýetiň derňew komitetiniň metbugat wekili Vladimir Markin bu barada şeýle diýdi: “Budanowyň şahsyýeti göz öňünde tutulanda, bu jenaýatyň prowokasiýa niýeti bilen amala aşyrylandygy baradaky mümkinçilik hem aradan aýrylanok. Häzirlikçe bizde bu hüjümiň arkasynda etniki toparlaryň durandygy barada hiç hili delil ýok”.
Budanow Moskwanyň Komsomolskiý prospektinde näbelli adamlar tarapyndan atylyp öldürildi.


text:
Eýranyň daşary işler ministri Mohammad Jawad Zarif Eýrana garşy girizilen halkara sanksiýalary 16-njy ýanwarda ýatyrylar diýýär.
Halkara atom energiýasy gullugynyň Eýran bilen dünýäniň iri döwletleriniň geçen ýyl baglaşan ýadro ylalaşygynda Tähran tarapyndan boýun alnan borçnamalaryň ýerine ýetirilişi barada jemleýji hasabatyny çap etmegine garaşylýar.
Hasabatyň çap edilmegi «Durmuşa geçiriş gününe» we ABŞ, BMG we ÝB tarapyndan girizilen käbir sanksiýalaryň ýatyrylmagyna ýol açar.
"Şu gün HAEG-nyň başlygynyň hasabatynyň çap edilmegi bilen, ylalaşygyň başlanýandygy baradaky bilelikdäki beýanat esasynda, ýadro ylalaşygy durmuşa geçiriler» diýip, Zarifiň döwlet eýeçiligindäki IRNA habar gullugyna aýdan sözleri sitirlendi.
Zarif 16-njy ýanwarda Wenada ABŞ-nyň döwlet sekretary Jon Kerri, ÝB-niň daşary syýasat başlygy Federika Mogherini, HAEG-nyň başlygy Ýukiýa Amano bilen duşuşýar.
"Bu gün Eýranyň halky üçin gowy gün, şu gün sanksiýalar ýatyrylar» diýip, Zarif Wenada žurnalistlere aýtdy.
Ol «bu dünýä üçin hem gowy gün, region üçin hem gowy gün» diýip, sözüniň üstüne goşdy.
Iýulda baglaşylan taryhy ylalaşyk esasynda Eýran, ysgyndan salyjy sanksiýalaryň aýrylmagynyň ýerine, öz ýadro programmasyny jylawlamaga razy boldy.
HAEG-nyň hasabatynda Eýranyň öz borçlaryny ýerine ýetirýändiginiň tassyklanmagy Eýrana garşy girizilen 100 milliard dollar çemesinde diýlip hasaplanylýan sanksiýalaryň ýatyrylmagyna ýol açar.
Bu sanksiýalar Eýrany global maliýe sistemasyndan kesdi, onuň esasy nebit öndürijisi hökmündäki eksportlaryny düýpli kemeltdi, ýönekeý eýranlylara hem ykdysady kynçylyk getirdi.
Noýabrda prezident Barak Obamanyň ýerine geçiriljek saýlawlara gatnaşmakçy bolaýan respublikan kandidatlaryň ählisi ýadro ylalaşygyna garşy çykýar. Şeýle-de bu ylalaşyga ABŞ-nyň Ýakyn Gündogardaky ýaranlary, şol sanda Ysraýyl we Saud Arabystany tarapyndan çuň şübhe bilen garaldy.
Emma bu ylalaşyk Waşingtonyň Ýewropadaky ýaranlary tarapyndan goldanyldy, olar ozal prezident Obamanyň Tährany gepleşiklere mejbur etmek strategiýasynyň bir bölegi bolan sanksiýa güýçlendirmek tagallasyna hem goşulypdylar.


text:
31,12,12ýyl, Bu gün Bütin Dünýä ýurtlarynda hemme ynsanlary Täze ýyl baýramyny sabyrsyzlyk bilen garşylaýarlar.Şonuň bilen birlikde menem Hormatly Asuda watanymyzyň mähriban halkymyzy TÄZE ÝYL baýramy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn! Gutlamak bilen size berk jan saglyk,uzak ömir, maşgala agzybirligini we siziň ojaklaryňyzda saçaklaryňyzyň bereketiniň köp bolmagyny beýik biribardan dileg edýan. Goý 2012-nji ýyl-da ýetip bilmedik arzuwlaryňyza 2013-nji ýyl siziň üçin arzuwlary berjaý ediji ýyl bolup bütin türkmen halkyna hyzmat etsin.Täze ýylyňyz gutly mübärek bolsun!
03 января 2013
sagbol, hemmämiziňki bile bolsun!


text:
Dünýäde 1.2 milliard katolik hristianyň lideri Rim papasy Fransis dinara gatnaşyklary pugtalandyrmak maksatly Türkiýä geçiren üç günlük saparyny 30-njy noýabrda tamamlaýar.
Stambulda papa Fransis dünýäniň 300 million prawoslaw hristianyň lideri patriarh Bartolomew I bilen ýene duşuşdy.
Iki hristian lideriň hristian kilisesindäki 1 000 ýyllyk bölünişigiň soňuna çykmak boýunça bilelkdäki deklarasiýa gol çekmeklerine garaşylýar.
28-nji noýabrda Ankara saparynyň dowamynda papa Fransis dinleriň we konfessiýalaryň arasynda dialoga çagyryş etdi we munuň fundamentalizmiň hem terrorçýlygyň soňuna çykmaga ýardam berip biljekdigini aýtdy.
75 million musulman ilatly Türkiýäniň 80 000 çemesi agzaly hristian jemgyýeti bar.


text:
Russiýa Federasiýasynyň futbol boýunça Premýer ligasynyň 12-nji tapgyrynyň jemleýji duşuşygynda türkmenistanly hünärmen Gurban Berdiýewiň tälimçilik edýän topary çempionatyň täze wekilini — Mordowýany kabul etdi.
Mälim bolşy ýaly, Don boýundaky Rostowyň adybir futbol topary şu ýylky çempionatda gowy netijeleri görkezýänligi bilen köp sanly futbol söýüjileriň we hünärmenleriniň ünsüni özüne çekýär. «Rostow» şu tapgyrda hem janköýerleriniň ynamyny ödemegi başardy.
Duşuşygyň eýýäm 17-nji minudynda «Mordowýanyň» futbolçysy Ruslan Nahuşewiň ýalňyşlyk bilen öz derwezesine pökgi girizmeginiň netijesinde, türkmen tälimçisiniň topary öňe saýlandy. Ýöne şondan 6 minut soňra myhmanlar Wladimr Rykowyň dürs urgusy bilen hasaby deňlemegi başardylar. Duşuşygyň birinji ýarymy toparlaryň deňeçer oýny bilen tamamlandy.
58-nji minutda Ruslan Muzametşin myhmanlary öňe çykardy. Şondan soň tä duşuşygyň esasy wagtynyň tamamlanmagyna 7 minut galýança ýer eýelerine hasaby deňlemek başartmady. Ýöne tejribeli tälimçiniň birnäçe oýunçy çalşyklaryny geçirip, oýnuň gidişini üýtgetmegi oňyn netijesini berdi. Şeýlelikde, dünýä çempionatynyň saýlama tapgyrynda ildeşlerimiziň nobatdaky garşydaşy bolan Eýranyň milli ýygyndysynyň iň esasy hüjümçisi, eýranly türkmen Serdar Azmun 83-nji minutda hasaby deňledi. Bu gol ýer eýelerini ganatlandyrdy diýsek ýalňyşdygymyz bolmasa gerek. Çünki şondan bary-ýogy iki minut soňra «Rostow» Aleksandr Buharowyň goly bilen gaýtadan öňe çykdy.
Emin tarapyndan jemi 5 oýunça sary kart görkezilen duşuşykda derwezelere başga pökgi geçirilmedi. Şeýlelikde, bu möhüm ýeňişden soň, Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Gurban Berdiýewiň topary 21 utuk bilen ýaryş tertibiniň dördünji basgançagyna geçdi. «Rostowyň» öňünde diňe Ýewropa ligalarynda Orsyýediň abraýyny gorap ýören «SSKA», «Lokomotiw», «Zenit» toparlary bar.
Gurban Berdiýewiň topary indiki duşuşygyny 26-njy oktýabrda Moskwada «Lokomotiw» futbol topary bilen geçirer.


text:
Halkara maliýe korporasiýasy (IFC) we Bütindünýä banky (World Bank) özüniň nobatdaky dokuzynjy hasabatynda dünýäniň 183 ykdysadyýetini seljerip, ýerli biznes üçin döredilýän kada-düzgünlere baha berdi.
Azatlyk Radiosyndan Merdan Saryýew “Biznesi ýöretmek 2012: Biznesi has açyk dünýäde ýöretmek” atly hasabatyň awtorlarynyň biri – Jemile Hajibeýoglu
bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Hasabatda beýleki döwletler bilen bir hatarda Merkezi Aziýa ýurtlarynyň hem ady tutulýar. Siz bu region barada, aýratyn her bir döwlet dogrusynda näme aýdyp bilersiňiz?
Jemile Hajibeýoglu: Hasabatda Merkezi Aziýada ýerleşýän bäş döwletiň dördüsiniň, ýagny Täjigistanyň, Özbegistanyň, Gyrgyzystanyň we Gazagystanyň ykdysadyýetine seredildi. Bu ýurtlar boýunça geçirilen barlaglara seretseňiz, onda netijeler belli bir derejede garyşykdyr. Sebäbi Gazagystan we Gyrgyzystan bir tarapda, Täjigistan we Özbegistan bolsa beýleki tarapda ýerleşdi.
Hasabatda Gazagystan 47-nji orunda ýer aldy. Şeýdip, ol Merkezi Aziýa regiony boýunça iň öňdebaryjy ykdysadyýet boldy. Gyrgyzystan Respublikasy bolsa 70-nji orunda.
Bärde bir belläp geçmeli ýagdaý bar, bu-da Gazagystanyňdyr Gyrgyzystanyň soňky bäş ýylyň dowamynda onlarça reformany amala aşyrmagydyr. Şeýle-de bu iki ýurt öňki hasabatda dünýäniň iň özgeren ykdysadyýetli döwletleriniň onlugyna giripdi.
Özbegistan we Täjigistan barada aýdylanda, olaryň biri 166-njy, ikinjisi bolsa 147-nji orunda ýerleşdi. Bu ykdysadyýetleriň her haýsysy hem soňky ýyllaryň dowamynda ýurt içindäki biznes ýagdaýy gowulandyrmak ugrunda möhüm reformalary amala aşyrdylar.
Azatlyk Radiosy: Eger-de ýaňky aýdan sanlaryňyzdan çen tutulsa, Özbegistan ýaly ýurtlarda onçakly bir öňegidişlik bolmandyrda?
Jemile Hajibeýoglu: Dogurdanam, “Biznesi ýöretmek” hasabatynda Özbegistan 183 ykdysadyýetiň arasynda 166-njy orunda ýerleşdirildi. Ýöne her niçigem bolsa, biz soňky ýyllaryň dowamynda Özbegistanda biznesi başlamak ugrunda ýeňillikleri döretmek boýunça geçirilen pozitiw reformalary hasaba aldyk. Mysal üçin, bularyň arasynda: biznesi başlamak üçin talap edilýän “iň pes sermaýa möçberiniň” ýatyrylmagy, hasaba alyş nyrhynyň kemeldilmegi ýaly çäreler bar.
Ýöne, biziň bilşimize görä, Täjigistanda ýerli biznesiň käbir sektorlary agyr günleri başdan geçirýär. Mysal hökmünde aýtsak, gurluşyk ýaly käbir pudaklarda görkeziji beýleki käbir derejelere görä pes.
Azatlyk Radiosy: Hasabatda Türkmenistan näme üçin görkezilmedi?
Jemile Hajibeýoglu: “Biznesi ýöretmek” hasabaty ilkinji gezek mundan dokuz ýyl ozal çap edilende, biz belli bir döwletleriň sanawy bilen başlapdyk. Mundan soňky ýyllaryň dowamynda biz esasan döwletleriň öz talaplary esasynda olary hasabata goşup başladyk. Häzire çenli Türkmenistandan beýle haýyş gelmedi. Hut şu sebäpli-de Türkmenistan häzire çenli hasabatda ýok.


text:
Aşgabadyň Sergi köşgünde Türkmenistanyň senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň 4 ýyllygy mynasybetli sergi açyldy. 17-nji martda açylan sergä Türkmenistanyň senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň 150 sany agzasynyň önümleri ýerleşdirilipdir. Sergi köşgüniň iki gatyndaky ähli pawilýonlar sergä gatnaşýan kärhanalaryň öndüren önümleri bilen dolduryldyr. Sergi köşgi üçin bu seýrek ýagdaý.
Sergidäki telekeçileriň köpüsi öz öndürýän önümleriniň daşary ýurt tehnologiýalary arkaly öndürilýändigini aýdýarlar. Hususanda, gurluşyk harytlarynyň aglabasynyň nemes ýa-da türk tehnologiýalary boýunça öndürilendigini eşitmek bolýar.
Türkmenistanyň senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň 4-nji gezek guralan bu sergisi türkmen telekeçileriniň öndürýän önümleriniň görnüşiniň köplügi bilen öňki sergilerden tapawutlanýar. Hususanda, azyk önümleriniň assortimenti köpelipdir. Sergä gatnaşan hususy kärhanalarynyň pawilýonlaryndaky käbir azyk önümlerinde “Täze önümler” diýen ýazga duşmak hem bolýar.
Sergidäki azyk önümleri sergä gelen adamlarda hem uly gyzyklanma döretdi. Azyk önümlerini öndürýän hususy kärhanalarynyň pawilýonlarynyň tomaşaçylary has-da köpdi.
—Biziň telekeçilerimiziň öndürýän azyk önümleriniň hili daşary ýurtlaryňkydan kem däl. Bazarlarda hem biziň ýurdumyzda öndürilen azyk harytlaryna isleg uly—diýip, sergä gelen 34 ýaşly Ýazguly aýdýar.
Sergide goýulan azyk önümleriniň gyzgalaňly söwdasy Ýazgulynyň bu sözlerini tassyklaýar. Sergä gatnaşýan “Bereketli”, “Salkyn”, “Hasar”, “Oguzhan” ýaly hususy kärhanalarynyň öndürýän dürli-dürli azyk önümleri ýurduň bazarlarynda daşary ýurt önümleri bilen bäsleşip bilýärler.
Beýleki geçirilýän sergilerden tapawutlylykda, Türkmenistanyň senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň gurnaýan sergilerine öz islegleri bilen gelýän adamlar adatça köp bolýar.
Sergide ýurtda gurluşyk işleri bilen meşgullanýan hususy kärhanalaryň pawilýonlary hem az däl. Bu hili iş bilen meşgul bolýan kärhanalaryň sany artýar. “Beýik bina”, “Aga gurluşyk”, “Ajaýyp bina” ýaly gurluşyk kärhanalarynyň stendlerinde olaryň guran hem-de gurýan binalarynyň suratlary ýerleşdirildi.
Sergidäki mebel önümçiligine degişli pawilýonlarda “Rysgal”, “Alp Arslan”, “Azady”, "Aýbölek" ýaly hususy kärhanalaryň mebel önümleri görkezildi. Şeýle-de, bu sergide käbir daşary ýurt kompaniýalarynyň Türkmenistandaky dilerleriniň pawilýonlary hem ýerleşdirildi.
Türkmenistanyň senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň 4 ýyllygy mynasybetli guralan sergi 18-nji martda öz işini tamamlady. Bu serginiň çäginde Türkmenistanyň senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalarynyň konferensiýasy hem geçirildi.


text:
27-nji oktýabrda Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 23 ýyllygy bellenilýär. Şol bir wagtyň özünde-de Türkmen respublikasynyň düýbüniň tutulanyna şu ýyl 90 ýyl dolýar.
Emma Türkmenistanyň resmi metbugatynda ýurduň garaşsyzlygyndan öňki ýyllar, has dogrusy geçen asyryň 20-nji ýyllarynda Türkmenistan respublikasynyň emele gelmeginde uly rol oýnan adamlar barada o diýen maglumatyň berilmeýändigini käbir ýerli ýaşaýjylar we synçylar aýdýarlar.
Eýsem, siz garaşsyzlykdan öňki ýyllardaky taryhy şahsyýetlerden kimleri, olaryň öz ugrunda eden işleri hakda näme bilýärsiňiz?
Täze Tolkun ýaşlar gepleşigimiziň nobatdaky sanynda şu tema barada gürrüň ederis. Bu baradaky garaýyşlaryňyzy, bellikleriňizi aşakdaky teswir bölüminde galdyryp bilersiňiz. Şeýle-de, öz garaýyşlaryňyzy gepleşigimize gatnaşyp hem beýan edip bilersiňiz. Munuň üçin biziň hat@azatradio.org email adresimize hat ugradyň.


text:
Şenbe güni Eýran Yslam respublikasynda Türkmenistanyň medeni günleri açyldy.
Eýranda ilkinji gezek geçirilýän şeýle uly gerimdäki medeni çärä gatnaşmak üçin şenbe güni Eýranyň Gülistan welaýatynyň merkezi şäheri bolan Gürgen şäherine Türkmenistandan ýörite delegasiýa bardy. Bu delegasiýanyň düzümine türkmenistanly belli suratçylar, ýazyjy-şahyrlar, aýdymçylar we sazandalar, kino we teatr işgärleri, žurnalistler girýärler.
Eýranda Türkmenistanyň medeni günlerini geçirmeklik Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Eýranyň prezidenti Mahmud Ahmedinejatyň geçiren ýokary derejeli duşuşyklarynda ylalaşylypdy.
Türkmen diasporasynyň esasy jemlenen ýeri bolan Eýranyň Gülistan welaýatynda geçiriljek bu medeni günleriň dowamynda Türkmenstanyň sungat işgärleri dürli medeni çäreleri gurnarlar, aýdym-saz programmalary we spektakllar bilen çykyş ederler.


text:
Türkmenistanda çörek bilen un önümleriniň bahasy gymmatlady. Bu barada Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy aýdýar.
Paýtagt Aşgabadyň dükanlarynda unuň bahasy iki esseden gowrak ýokarlandy. Mundan öň 1-nji sort unuň kilosy 40-45 teňňe bolan bolsa, indi 1 manada bardy.
Hökümete degişli çörek zawodlarynyň uly türkmen çöreginiň bahasy mundan öň 1 manat bolup, häzir ol 1 manat 60 teňňeden satylýar diýlip, habar berilýär.
20 teňňelik buhanka çöreginiň üç esse gymmatlandygy aýdylýar.
Bu aralykda, anna güni Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow hökümet maslahatyny geçirip, beýleki käbir ýolbaşçylar bilen bir hatarda Türkmenistanyň oba hojalyk ministri Merdan Baýramowy we “Türkmengallaönümleri“ assosiýasiýasynyň başlygy Ýoldaş Aşyrowy wezipesinden boşatdy.
Çörek önümleriniň bahasynyň näme sebäpden gymmatlandygy barada häzirlikçe anyk maglumat ýok.
Ýakynda türkmen metbugaty ýurduň gallaçylarynyň ekin meýdanlaryndan 1 million tonna bugdaý hasylyny ýygnandygyny habar beripdi. Döwletiň bellän galla planyny doldurmak üçin ýene 600 müň tonna bugdaý hasyly ýygnalmaly.
ABŞ-nyň Oba hojalyk departamentiniň bilermenleriniň 2005-nji ýyldaky kesgitlmesine görä bolsa, Türkmenistanyň ilaty üçin ýylda 2,5 million tonna galla gerek.


text:
Şu gün Hytaýda täze ýolagçy otlusy synag edilen wagty onuň iň ýokary tizligi görkezendigini Hytaýyň metbugaty habar berdi.
Habar agentlikleriniň maglumatyna görä, Pekin-Şanhaý arasynda açylmagy göz öňünde tutulýan täze demir ýolda geçirilen synag gatnawynda otly sagatda 486 kilometr tizlk bilen hereket edipdir.
Bu täze demir ýoly 2012-nji ýylda işe girizmeklik göz öňünde tutulýar. Bu demir ýoluň üsti bilen Pekinden Şanhaýa çenli gatnaw wagtynyň häzirkiden iki esse azalyp, 5 sagada golaý boljakdygy habar berilýär.
Hytaý bu demir ýoly gurmak üçin 32.5 milliard dollar harç etdi.


text:
Isleglerine garamazdan, erkekleriň hemmesi aýallaryna jynsy gatnaşyklarynda hakyky, lezzetli duýgulary peşgeş bermäge ukyply däldirler. Erkek adamlaryň köpüsi jynsy gatnaşyklaryny geçirmegiň ýagdaýlaryna, usullaryna, tehnikasyna üns berýän bolsalar hem, aýal bilen bolan bu gatnaşyklarynyň emosional, duýgurlylyk tarapyna az üns berýärler ýa-da asla ony ünsden düşürýärler. Köp erkek adamlaryň pikiriçe, jynsy birleşmeden öňki oýunlar, sypalamalar, posa alyşmalar gerekmejek wagt geçirmeler diýip hasaplanýar. Aýal maşgalanyň teni juda duýgur, erogen nokatlaryna baý bolup, emosional duýgulary başdan geçirme, özi bilen bolup geçýän seksual hadysalarynyň jadylaýjy akymyny duýma talaby olar üçin wajyp bolup durýandyr.
Aýal maşgalany jynsy birleşmä çenli emosional taýdan taýynlamazlyk, onuň beden duýgurlylygyny ýokarlandyrma ymtylyşa üns bermezlik aýal tarapyndan orgazmyň (jynsy gatnaşykdan alynýan lezzetlilik duýgusy) duýulmazlygynyň, jynsy gatnaşyklaryň agyryly bolmagynyň sebäbi bolup biler. Bu soraglar babatda aýalyň ýa-da onuň adamsynyň sowatsyz bolmagy seksual taýdan aýalyň sowuklygyna, jübütleriň arasyndaky jynsy gatnaşyklarynyň duýgusyz, bir akymda, birmeňzeş, "gurak" alnyp barylmagyna getirip, är-aýalyň biri-birine bolan ýakynlygyna, ruhy birleşiginiň berkligine ýaramaz täsir edip biler.
Aýal üçin lezzetlilik duýgusy näme?
"Lezzetlilik, lezzet almak" sözi başdan geçiren ýakymly duýgularyňdan hoşal bolmagy, kanagatlyk tapyp begenmegi aňladýandyr. Aýallar duýgulary has güýçli we täsirli başdan geçirýändikleri sebäpli, olar erkek üçin ujypsyz bolup görünýän kiçijik hereketlere hem uly täsirlilik we duýgy bilen jogap berýärler. Öz söýgüli ýaryňy garaşylýan jynsy gatnaşyklara taýynlamak üçin onuň göwnüni götermelidir. Onuň üçin bolsa onuň halaýan zadyny alyp, kiçijik sowgatlary gowşurma, halaýan aýdymçysynyň konsertine ýa-da görmek isleýän teatral oýnuna çagyryş petegini alyp gowşurmak ýerlikli bolup, onuň ýüregine saýlanan "açar" bolup hyzmat edip biler.
Aýal maşgalanyň emosional meýliniň döremegi bilen jynsy ýanaşma başlamaga mümkinçilik açylýar. Ýöne erkek adamlaryň hersiniň bu soragda öz düşünjeleri bolýar. Köpler aýal maşgalanyň jynsy gatnaşyklardan lezzet alma mümkinçiligini diňe orgazm duýgusy bilen baglanyşdyrýarlar. Bu beýle däldir. Näzik zenan teni şeýle duýgur bolup, söýgüli adamsynyň islendik sypalamasy aýalda täsin, ýakymly, maýyl ediji duýgulary döredip biler. (Zenan bedeniniň syrly nokatlary barada doly maglumaty saýtymyzda ýerleşdirilen "Men Seni duýýaryn" atly makaladan okap bilersiňiz).
Erkek adam sypalamalar, mylaýym çemeleşmeler, ýakymly, söýgüden doly sözler bilen gyjyndyrylan aýal maşgalanyň oňa bütinleý hemme söýgüsini bermäge taýyndygyny ýatda saklamalydyr.
Söýgülimiň sesi
Pynhan gatnaşyklarda öz söýgülisiniň sesinden hem aýal maşgala az lezzet alanok. Söýgüli ýary mylaýym, gulaga ýakymly sözleri pyşyrdanda zenan ýüregi ereme bilen bolýar. Dyňzap gelýän islegiň täsiri bilen köplenç erkek adamlar aýalyň "gulagy bilen gowy görýändigini" ýatdan çykaryp, uruşdaky sorag edilýän partizan kimin sesini çykarman aýaly jynsy ýanaşma "çagyrýarlar".
Öz söýgüsini bildirýän sözleri aýdyp eretmegiň ýerine, köplenç erkek adamlar sesini çykarman aýalynyň eşiklerini çykaryp ugraýarlar. Gulaga ýakymly birnäçe jümleleri aýdyp, söýgüli ýaryňyzy jadylaň. Meselem, "Seniň owadandygyňy!", "Saňa seretme nähili ýakymly!" diýen jümleler söýgüliňiziň ýüregini eredip, ony heýjana getirer. Söýgiňizi bildirýän sözleri aýdanyňyzda ünsli boluň. Zenanyň hakykatdan hem siziň pikiriňizçe owadan we sizi özüne çekýän beden agzalaryna seredip öwgüli sözleri aýdyň. Meselem, gözleriniň owadanlygyny, ýüpek saçlaryny, görmegeýligini. Tersine bolanda, ol sizi özüniň üstünden gülýändir diýip pikir etmegi mümkin.
Eger siziň söýgüli zenanyňyz dolmuşja bolsa, oňa ol barada aýtmagyň geregi ýokdur. Onuň ýerine onuň bedenini nähili halaýandygyňyzy, onuň bedeniniň görnüşiniň çekilen suratlardaky gözel zenanlaryňka kybapdaşdygyny belläp öwüň. Eger siziň söýgüli ýaryňyz tersine, hortomsy bolsa, ol barada hem aýtmagyň asla geregi ýokdur. Onuň siz üçin "kiçijik, naşyja, goragsyz guşjagaz" bolup, ony hemişe goramagy isleýändigiňizi duýdursaňyz dogry bolar.
Jüpüne düşýän, siziň duýgularyňyzy bildirýän mylaýym, öwgüli sözleri ýerinde sözleme hem zenan ýüregini eýelemegiň bir usulydyr.
Ys lezzeti
Aýal maşgalanyň seksual duýgurlylygyny söýgüli erkek adamsynyň bedeniniň ysy hem ýokarlandyryp bilmäge ukyplydyr. Erkek adamdan gelýän deriň ýa-da çilimiň ysynyň hem gyjyndyryp biljekdigi baradaky pikirler nädogrydyr. Ýeri kime bu ýakymsyz yslar täsir edip bilerkä? Güýçli ysly parfýumeriýa serişdelerini köp ulanmagyň hem geregi ýokdur. Çalajadan bildirip duran, ýöne ýakymly yslary ulanmaga çalşyň.
Aýallaryň köpüsi arassalygyň ysy – şampunyň, sabynyň ysy gelip duran adamsynyň bedenini halaýarlar. Beýle bolanda, är-aýal jübütleri wannada biri-birini ýuwmanyň kömegi bilen lezzetliligiň başlangyjyny peşgeş berip bilerler.
Söýgüň üçin sag bol!
Aýal maşgalanyň jynsy ýanaşma taýynlygynyň döremeginiň, onuň erkek adamdan uçursyz seksual ýeňişlere, edermenliklere garaşýandygyny aňlatmaýar. Söýgi bilen utgaşdyrlan posalar, guçmalar we süýji sözler – zenanyň erkek adamdan garaşýan düzüjileridir. Diňe şularyň kömegi bilen erkek soňky lezzetlere bolan mümkinçilikleri açyp biler.
Şular üçin aýal erkek adam tarapyndan göýberilen seksual säwlikleri hem bagyşlap biler, ýöne aýallaryň hiçisi hem islän çagy mähir-muhabbatyň bolmazlygyny bagyşlap bilmez.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Täjigistana iki günlük sapar edýän Orsýetiň goranmak ministri Anatoliý Antonow çarşenbe güni bu ýurduň ýokary derejeli resmileri bilen harby pudak boýunça hyzmatdaşlyklary ara alyp maslahatlaşdy.
Bu gepleşiklerde, esasan, Orsýetiň Täjigistandaky harby bazalarynyň geljegi bilen baglanyşykly meseleriň üns merkezinde bolandygy habar berilýär.
Orsýet bilen Täjigistan soňky wagtlar Orsýetiň 201-nji motoatyjylyk diwiziýasynyň bu ýurtda 2014-nji ýyldan soň hem galmak möhletini uzaltmak barada gepleşik alyp barýarlar.
Şu ýylyň aprelinde Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Täjigistanyň prezidenti Emomali Rahmon bilen geçiren gepleşiklerinden soň Täjigistanyň günorta serhet ýakalaryndaky rus garnizonlarynyň bu ýurtda galmak möhletiniň 49 ýyla uzaldyljakdygyny aýdypdy.


text:
TDH gullugynyň maglumatyna görä, “Täze, häzirkizaman Abadan şäherini gurmak barada” Türkmenistanyň prezidenti karara gol goýupdyr.
Täze Abadan şäheriniň baş planyna laýyklykda, gurluşyk işleri üç möwsümde alnyp barlar. Onuň ilkinji möwsümi 2012-2020 ýyllar aralygynda, soňky ikisi bolsa 2020-2030 ýyllar aralygynda amala aşyrlar.
Şäheriň bu planynda ýokary amatlyklary bolan ýaşaýyş jaýlarynyň toplumynyň, sosial-ykdysady maksatlara gönükdirilen desgalaryň gurluşygy göz öňünde tutulýar.
Geçen ýylyň tomsunda Abadanda ýarag ammarynyň partlamagy zerarly dörän ýangynda şäheriň binalaryna, şol sanda ýaşaýyş jaýlaryna uly zeper ýetipdi.


text:
Duşenbe güni geçen hökümet maslahatynda prezident G.Berdimuhamedow ýurtda amala aşyrylýan uly möçberli işler hakda Mejlisiň deputatlarynyň täze ýylda ilatyň arasynda has köp wagyz etmeklerini tabşyrdy.
Hökümet maslahatynda Ministrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasary Tuwakmämmet Japarow prezidentiň tabşyrygy bilen eýýäm 2010-njy ýylyň dekabr aýy üçin zähmet haklarynyň, pensiýalaryň we studentlere stipendiýalaryň doly tölenendigini aýtdy.
Türkmenistanyň käbir ýaşaýjylary häkimiýetleriň bu ädiminiň örän gowudygyny belleseler-de, ýylyň dowamynda aýlyklaryň, pensiýalaryň wagtal-wagtal galdyrylýandygyna garamazdan, onuň kadaly güzeran üçin entegem azdygyny nygtaýarlar.
Problemalara anyk mysallar
Bu barada Aşgabadyň ýaşaýjysy, 67 ýaşly Bahar eje Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda pensiýalaryň azdygyny aýtdy: “Bazarda harytlaryň bolçulygy bar. Emma pensiýa ýetmeýär. Dermanlaryň bahasy hem gymmat we olary satyn alyp bilemzok. Onsoň olary kommersiýa dükanlaryndan gymmat bahadan satyn almaly bolýarys. Şu ýagdaýlara gözegçilik etseler, has-da gowy boljak”.
Şonuň ýaly-da, duşenbe güni bolan hökümet mejlisinde Ministrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasary M.Akmämmedow oba-hojalygynda uly ösüşleriň gazanylandygyny belledi. Ol oba zähmetkeşleriniň adyndan çykyş edip, bol-elin ýaşaýyş we netijeli işlemek üçin “döreden” ähli şertleri üçin prezidente minnetdarlyk bildirdi.
Emma Azatlyk Radiosyna interwýu beren käbir daýhanlar soňky ýyllarda oba zähmetkeşleri üçin mümkinçilikleriň köpelendigini belleseler-de, entek çözülmeli meseleleriň hem köpdügini aýdýarlar. Şolaryň biri, maryly daýhan zenan Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda oba ýerlerinde satyn alynýan pagtanyň, dänäniň tohumynyň hiliniň pesdigini aýtdy.
“Daýhan hojalyklarynda dänäniň, pagtanyň tohumyny gowulandyrmak ugrunda işlense gowy boljak. Sebäbi arassa tohum ýok. Ýüpek pagtanyň tohumy ak pagtanyň, ak pagtanyň tohumy bolsa ýüpek pagtanyňky bilen garylan” diýip, Mary welaýatynda ýaşaýan daýhan zenan belledi.
Diňe gowulyklara üns çekildi
Duşenbe günki hökümet maslahatyndaky çykyşynda Ministrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasary D.Orazow täze ýyl baýramçylygy mynasybetli 29-njy dekabrda geçiriljek çärelere we 2017-nji ýylda Aşgabatda boljak bäşinji Aziýa oýunlaryna görülýän taýýarlyklar barada hasabat berdi.
Prezident G.Berdimuhamedow agzalýan Aziýa oýunlarynda türkmen sportsmenleriniň taýýarlygyny ýokary derejede üpjün etmegiň zerurdygyny aýtdy. Ol şular ýaly halkara ýaryşlarynyň Türkmenistanyň at-abraýynyň ösmegine kömek etjekdigini belledi.
Soňky ýyllarda türkmenistanly sportsmenler halkara ýaryşlaryna köp gatnaşyp başladylar we käbir baýraklary hem aldylar. Mysal üçin, ýakynda Orsýetiň Kaluga oblastynda geçen halkara ýaryşynda türkmenistanly 36 ýaşly Jawad Açylow nyşana pyçak zyňmakda dünýäniň çempiony boldy.
Energiýa syýasaty
Düýnki hökümet maslahatynda çykyş eden Ministrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasary B.Hojamuhammedow Hytaýa, Eýrana gazyň akdyrylyşyny köpeltmek üçin edilýän işler, Hazar deňziniň türkmen ýalpaklarynda dowam edýän barlaglar barada-da gürrüň berdi.
Emma ol Transowgan gazgeçirijisi ýa-da Türkmenistanyň 40 milliard kubometr tebigi gaz bermegi wada eden “Nabukko” proýekti hakynda hiç zat aýtmady.
Emma bu maslahatda daşary işler ministri Raşid Meredow geçip barýan ýylda gazanylan üstünlikleriň biri hökmünde Transowgan gazgeçirijisiniň gurluşygyna başlamaga ýol açan bilelikdäki Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan sammitiniň uly ähmiýete eýe bolandygyny belledi.
11-nji dekabrda Aşgabatda Türkmenistanyň, Pakistanyň, Owganystanyň prezidentleri we Hindistanyň energiýa ministri uzynlygy 1700 kilometr çemesi Transowgan gazgeçirijisini gurmak baradaky ylalaşyga gol goýdular.
Duşenbe güni geçirilen hökümet maslahatyny jemlän prezident G.Berdimuhamedow 2010-njy ýylda öňde goýlan wezipeleriň ählisiniň üstünlikli ýerine ýetirilendigini aýdyp, garaşsyzlygyň
20 ýyllygy bellenýän 2011-nji ýylda hemmelere saglyk, bagt we işlerinde üstünlikler arzuw etdi.