text:
26-njy oktýabrda Aşgabatda Türkmenistanyň 19 ýyllyk garaşsyzlyk toýuna bagyşlanyp geçirilen Ministrler Kabinetiniň baýramçylyk maslahatynda Türkmenistanyň Merkezi saýlaw komissiýasynyň başlygy Myrat Garryýew çykyş edip, prezident Gurbanguly Berdimuhamedowy wezipesinde ömürlik oturmaga çagyrdy. Myrat Garryýew diňe Türkmenistanda däl, eýsem ýurduň daşynda hem ençeme ýyllar bäri ýallaklyk etmekde özüni tanadyp gelýär. Ol ýurtda Saparmyrat Nyýazowyň şahsyýet kultuny döretmekde-de uly rol oýnanlaryň biridi.
Ýaşy 80-ne golaýlan, huşundan jyda düşen, syrkaw adamyň Türkmenistanyň Merkezi saýlaw komissiýasynyň başlygy wezipesinde oturdylmagy türkmen halkynyň äsgerilmän, ýörite onuň mertebesini depelemek üçin edilen hereketdigine düşünmek kyn däl. Myrat Garryýewiň agzyndan çykýan sözler oňa ýörite öňünden ýazylyp berilýär. Akyly-huşy göçen garra bolsa, şol sözleri köpçülikde sakynman aýdaýmak galýar. Şeýle sahnalary kim we nahili ýagdaýda döredýärkä diýen sowal hemmelere-de gyzykly bolsa gerek?
Entek Türkmenistan garaşsyzlygyny almanka, her respublikada bolşy ýaly, Türkmenistanda hem 1990-njy ýylda prezidentlik wezipesi döredilýär. Dogry 20 ýyl mundan öň 1990-njy ýylyň 27-nji oktýabrynda bir adamynyň dalaşgär görkezilmeginde geçirilen prezident saýlawlarynda saýlawçylaryň 98,3%-niň seslerini aldy diýlip, Saparmyrat Nyýazow prezident edilýär.
1992-nji ýylyň 18-nji maýynda garaşsyz Türkmenistanyň täze Konstitusiýasynyň kabul edilmegi bilen, şol ýylyň iyun aýynda täze prezident saýlawlary geçirilýär. Şol saýlawda hem Saparmyrat Nyýazow ýeke-täk dalaşgär bolup, resmi maglumata görä, saýlawçylaryň 99%-niň sesini alýar we Garaşsyz Türkmenistanyň prezidenti wezipesini eýeleýär.
Elbetde, ol geçen saýlawlaryň ikisi hem hakyky demokratik prinsiplere gabat gelmeýärdi. Sebäbi 19-njy asyryň ortalarynda han saýlap-seçen-de bolsa, türkmenler soňra 100 ýyldan gowrak döwrüň dowamynda öz isleglerine görä ýolbaşçy saýlap görmändiler. Olarda bu endik ýitip gidipdi.
Garaşsyzlyk ýyllarynyň ilkinji günleriniň agyr bolmagy diňe SSSR-iň dargamagy sebäpli däldi, eýse Saparmyrat Nyýazowyň döwlet dolandyrşynda goýberen gödek ykdysady we syýasy ýalňyşlyklarynyň-da netijeleridi. Belli rus ykdysatçysy Ýegor Gaýdar özüniň “Imperiýanyň ölümi” diýen işinde şeýle maglumatlary getirýär: “SSSR ýykylanda öňki respublikalaryň içinde diňe Russiýa Federasiýasy we Türkmenistan respublikasy özbaşdak ýaşamaga ukyplydy. Galan respublikalarda beýle ýagdaý ýokdy”. Ine, şu faktlardan ugur alaňda-da, köp zatlaryň syry aýdyň bolýar.
Prezidentlik wezipesine Konstitusiýada 5 ýyllyk möhlet berilmegi, elbetde, adaty demokratik döwletleriň praktikasyndan ugur alnandygy bilen düşündirilýär. Saparmyrat Nyýazow we onuň şol wagtky egindeşleri Onjuk Musaýew, Myratberdi Sopyýew, Myrat Garryýew we beýlekiler döwleti “Artygyň harmanyna” öwrüp, ony yzygider öz bähbitlerine ulanmagy dowam etdirmek üçin we garaşsyzlygyň ilkinji ýyllarynda goýberen ýalňyşlyklaryna jogap bermezlik üçin 1994-nji ýyldaky ýaşulularyň maslahatynda 1997-nji ýylda nobatdaky geçirilmeli prezident saýlawlaryny indiki bäş ýyllyga, 2002-nji ýyla süýşürýärler. Şeýtmek bilen Nyýazowyň ýolbaşçylygyndaky topar hereket edýän Konstitusiýanyň garşysyna gidip, ony depeleýärler. Haçan-da 1999-njy ýylda 9-njy Halk maslahaty geçende, Saparmyrat Nyýazow 2002-nji ýylda geçmeli prezident saýlawyny ýatyryp, özüni müdimi prezident hökmünde ykrar etdirýär. Bu hem Konstitusiýanyň iň möhüm maddalarynyň ikinji sapar depelenmegine getirýär.
“Meniň ýagdaýym başga...”
Saparmyrat Nyýazow halkara guramalaryň wekilleri bilen görşende, her gezek prezidentlik wezipesi barada gürrüň gidende “Meni ilkinji prezident bolanym üçin halkym maňa hormat edip, ömürlik prezident etdi. Soňky prezidentler ömürlik bolmaz. Olar hökman saýlanyp durar” diýip, jogap beripdi.
Nyýazowyň dünýeden ötmegi diňe türkmenleriň arasynda däl, eýse dünýä jemgyýetçiliginde hem Türkmenistanyň demokratiýa tarap ýörejekdigine uly ynam döretdi. Halk ýene Konstitusiýanyň depelenip, bikanun ýol bilen Gurbanguly Berdimuhamedowyň prezident bellenmegine gözüni ýumdy, çünki halk täze prezidentden umytly boldy.
Häzirki gün Myrat Garryýewiň eline ýazylyp berlen sözler diňe Gurbanguly Berdimuhamedowa bähbitlimikä? Berdimuhamedow syýasy oýunlardan gaty daşda durýan adam. “Häkimlik adamy azdyrýar” diýlişi ýaly, onda hem men-menlik her bir bisowat türkmende bolşy ýaly günsaýyn ösýärmika? Eger şeýle bolsa, bu ýagdaýdan onuň kömekçileri we olaryň arkasynda durýan döwletler öz bähbitleri üçin peýdalanmazlarmy?
Ýene birki hepdeden Türkmenistanyň habar beriş serişdelerinde we adaty geçirilýän ýygnakdyr-maslahatlarda Myrat Garryýewiň Gurbanguly Berdimuhamedowy ömürlik prezident etmek hakyndaky teklibi ýol alyp ugrasa, onda Türkmenistan awtoritarizmden ýene-de totalitarizme tarap ädim äder. Beýle ýagdaý hem ýene aýylganç diktatura ýol açar. Bu hem uzak ýyllar dowam eder. Ýurt öz hakyky asudalygyny ýitirer, dartgynlylyk gaty güýçli bolar, jemgyýetde dürli radikal güýçleriň döremegine getirer. Türkmenistan dünýä jemgyýetçiliginden özüni izolirlär, ýurduň daşy we içi demir çorşuk bilen gabalar. Başgaça pikir edýän adamlara “watan dönükleri” diýler!
Belkem, taryhyň çarhy bu gezek başga ýoly saýlar? Ol hem häzirlikçe diňe Gurbanguly Berdimuhamedowyň erk-islegine, galyberse-de halkyň aň-düşünjesine bagly....
Döwlet Hojamedow türkmenistanly synçynyň edebi lakamy. Şu blogda öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


c: text/html

text:
Azerbaýjanda ýene bir aklawçy adam hukuklaryny gorap çykyş edýän azeri aktiwisti Leýla Ýunusyň sud işine garamakdan mahrum edildi.
Aklawçy Halid Bagirowyň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, oňa 5-nji noýabrda Bakuwyň deslapky tussaghanasyndaky müşderisi bilen duşuşmagyna rugsat berilmändir.
Bagirowa Ýunusy gorap çykyş etmeginiň Azerbaýjanyň Baş prokuraturasy tarapyndan gadagan edilendigi mälim edilipdir, ýöne munuň sebäpleri barada hiç hili maglumat berilmändir.
Geçen hepde Ýunus başga bir aklawçysy Jawad Jawadyň özüne sudda wekilçilik etmeginiň gadagan edilendigini aýdypdy.
57 ýaşyndaky Ýunus Azerbaýjanda adam hukuklarynyň bozulmalaryny berk tankyt edýän aktiwist bolup, ol we onuň 59 ýaşyndaky adamsy Arif Ýunus iýul we awgust aýlarynda tussag edilipdiler. Olar ýurda dönüklikde, Ermenistana içalyçylyk etmekde, bikanun biznes işlerini amala aşyrmakda, resminamalary galplaşdyrmakda we bidüzgünçilikde aýyplanýarlar.
Azeri jübüt özlerine ýöňkelýän aýyplamalaryň syýasy maksatlydygyny nygtaýarlar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ýewropa Bileleşigi Orsýetiň energiýa üpjünçiligine garaşlylygyny azaltmak üçin, 2019-njy ýyldan başlap, Türkmenistandan tebigy gaz alyp başlamaga garaşýar diýip, Ýewropa Komissiýasynyň wise-prezidenti Maroş Şefçowiç “Roýters» habar gullugynyň habarçysy Marat Gurt bilen söhbetdeşlikde aýtdy.
"Biz özara gowy düşünişýäris. Türkmenistan üçin öz eksport mümkinçiliklerini diwersifikasiýa etmek möhüm, ÝB üçin bolsa öz importlaryny diwersifikasiýa etmek örän wajyp» diýip, Şefçowiç türkmen paýtagty Aşgabatda bolan söhbetdeşlikde aýdypdyr.
Ol anna güni Aşgabada sapar edip, bu ýerde Türkiýäniň energiýa ministri Taner Ýyldyz, Azerbaýjanyň energiýa ministri Natik Alyýew, Türkmenistanyň premýer-ministriniň orunbasary Baýmyrat Hojamuhammedow we türkmen uglewodorod resurslary agentliginiň başlygy Ýagşygeldi Kakaýew bilen duşudy.
"Biz şu formatda Trans-Hazar geçirijisini gurmagyň ähli aspektleri barada maslahat etdik, strategiki ugra tarap uly ädim ädildi» diýip, Şefçowiç aýdypdyr.
Syýasy çözgüt
Türkmen gazyny Hazar deňziniň üsti bilen ýewropa ýurtlaryna aşyrmaly proýekt «Günorta koridor» diýlip atlandyrylýar we Azerbaýjan bilen Türkiýäni hem öz içine alýar. Ýöne ol syýasy, ekologiki we maliýe nämälimlikleri zerarly ençeme ýyl bäri şol bir duran ýerinde dur.
"Indi bu ýerde syýasy karar edildi, Türkmenistan bu proýektiň bir bölegine öwrüler hem-de Ýewropa tarap gaz akdyrar” diýip, Şefçowiç aýtdy.
Geçen ýyl Türkmenistan bilen Türkiýe teklip edilýän Trans-Anadoly (TANAP) gaz geçirijisi proýektini gaz bilen üpjün etmek baradaky deslapky şertnama gol çekipdi. Bu geçiriji Azerbaýjanyň Hazar deňzindäki Şahdeňiz II ýatagyndan gaz almaly.
"Indi bu ýerde syýasy karar edildi, Türkmenistan bu proýektiň bir bölegine öwrüler hem-de Ýewropa tarap gaz akdyrar.”
Türkmenistan TANAP geçirijisine birikmek üçin özüniň Hazar astyndan geçýän 300 km geçirijisini gurmaly, emma bu meseläniň Orsýet, Gazagystan, Türkmenistan, Eýran we Azerbaýjan arasynda özüne ýetesi dawasy hem bar.
TANAP türk-gürji serhedinden Türkiýäniň Bolgariýa we Gresiýa bilen serhetlerine çenli geçiriji gurar. Bu proektiň gurluşygynyň, 2019-njy ýylda Şahdeňiz II ýatagyndan gaz alyp başlanmagy üçin, 2018-nji ýylyň aýagynda soňlanmagyna garaşylýar.
"Azerbaýjandan Ýewropanyň serhetlerine, Gresiýa, Albaniýa we Italiýa taraplaryna barmaly geçirijileriň ählisi 2019-njy we 2020-nji ýyllarda gurulmaly» diýip, Şefçowiç aýtdy.
"Türkmenistanyň we türkmen gazynyň bu hyzmatdaşlygyň örän möhüm bölegi bolmagy biziň her birimiziň garaşýan zadymyz» diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Emma Şefçowiç Türkmenistanyň ýylda Ýewropa näçe möçberde gaz iberjegi baradaky soraga jogap bermedi.
Türkmen resmileri mart aýynda Ýewropa ýylda 10 milliard kub metrden 30 milliard kub metre çenli gaz ibermek barada «aktiw» gepleşikleriň alnyp barylýandygyny aýtdylar diýip, “Roýters» ýazýar. Şeýle-de habar gullugy munuň Türkmenistanyň ýylda Hytaýa satýan 30-35 milliard kub metr gazyna barabardygyny belleýär.
Anyk iş
Şefçowiç bir aý içinde Trans-Hazar proýekti babatdaky işleri ilerletmek boýunça ýörite iş toparynyň guruljagyny hem-de oňa energiýa ministrlikleriniň orunbasarlarynyň we daşary işler ministrlikleriniň ekspertleriniň giriziljegini aýtdy.
"Biz Türkmenistan, Türkiýe, Azerbaýjan we ÝB formatynda işleşmek, şeýle-de Gürjüstany özümize goşulmaga çagyrmak barada ylalaşdyk, sebäbi ol günorta gaz koridory nukdaý nazaryndan örän möhüm tranzit ýurdy bolup durýar» diýip, Şefçowiç aýdypdyr.
Goňşy ýurtlar bolan Eýran we Orsýet Ýewropa tarapa teklip edilýän täze gaz geçirijisi proýektine göwünsiz garaýar we Hazaryň astyndan çekiljek geçirijiniň bu sebitiň ozalam gowuşgynsyz tebigy gurşawyna zyýan ýetirjeginden alada bildirýär.
Şefçowiç bu proýektiň ekologiýa ekspertizasynyň ÝB bilen Bütindünýä banky tarapyndan bilelikde maliýeleşdirilendigini aýtdy.
"Bu ýerde ekologiýa nukdaý nazaryndan ynamdar tehnologiýalar bar» diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.


text:
Salam, hormatly lukman! Men alkogolly içgileri içenimde, eger köpräk mukdarda içiläýsem, ertesi gün daňdanlar gaty erbet ýüregim bulanyp baslaýar. Onsoň gaýtaryp, ögäp uzak gün gaty erbet ýüregim bulanyp geçýär. Solar ýaly wagt hiç janyňa jaý tapyp bolanok. Bir owurt suw içseňem gaýdyp dur. Ýürek bulanma gaty erbet zat. Elbetde munuň alkogolyň organizme has artygrak düsüp, zäherlenme netijesinde bolýandygy dogry. Ýöne solar ýaly ýürek bulanmada näme edip bolýar? Ýürek bulanmany nädip aýyrmaly? Serhoslykdan soň bolýan ýürek bulanmadan nädip çaltrak dynyp bolýar?
Saýtyň okyjysy.
Hormatly okyjy!
Size alkogol içgileri kabul edilenden soň dörýän ýürek bulanmany aýyrmak üçin aşakdaky maslahaty berip bolar:
► Aşgarlanan minerallaşdyrylan süwüň birnäçe stakanyny kabul ediň. Minerallaşdyrylan suw bedeniň zäherlenmesini aradan aýyrmaga hem-de gaýtarma netijesinde ýitirilýän duzuň öwezini dolmaga kömek berýär.
► Ýürek bulanmany, marinada ýatyrylan gök önümleriň suwuny kabul etmek, pasterizasiýany geçmedik kwas, limon şiresi, aýran, gymyz ýaly içgiler hem, düzüminde köp mukdarda saklanýan süýt turşulygy sebäpli aýryp bilerler.
► Ýürek bulanmada gök çaý içmek hem peýdaly içgi hasaplanýar.
► Nahar iýmezden öň, täze taýynlanan ýer almasynyň şiresiniň 1 nahar çemçesini kabul ediň.
► Ýörek bulanmadan iýmit sodasynyň erginini kabul ediň (1 stakan suwa 1 çaý çemçesi).
► Işjeňleşdirilen kömri kabul etmek hem peýdaly netijäni berip biler. Kömürli gerdejikleri alkogol içgileriň yz ýany ýa-da ertesi gün hem kabul etmek bolýar. Eger Siz agşamdan onuň 4 gerdejigini kabul etseňiz, belki-de irden özüňizi beýle ýakymsyz duýmarsyňyz. Özüňizi erbet duýup başlan badyňyza, her 4-6 sagatdan gerdejigiň 2-4 sanagyny kabul etmek maslahat berilýär. Kömür zäherleri özüne sorup alyp, bedenden çykmaga ýardam berýär.
► Gezmelemeler, ýeňil fiziki maşklar hem (eger sehoşluk ýagdaýy geçen bolsa) bedeniň alyş-çalyş ýagdaýyny çaltlandyryp, zäherleriň bedenden çalt çykmagyna kömek edip biler.
► Ýokarda aýdylan çäreler kömek etmedik ýagdaýynda, aşgazany ýuwmak çäresini geçirme, zäherlenme alamatlary güýjäp, Siz ýeňillik duýmadyk halatyňyzda lukmana ýüz tutmak ýerlikli bolar.
► Alkogol içgileriň ýaramaz täsirinden dynmak üçin ýörite serişdeler hem çykarylýar. Meselem, Alka-prim serişdesi. Düzüminde glisinden başga asetilsalisil turşulygyny (aspirin) saklaýanlygy üçin, onuň ulanylmagy aşgazanyň nemli bardasyny gyjyndyrmazlyk üçin maslahat berilmeýär.
Bedeniňizi ýaramaz üýtgemelere sezewar edip, özüňizi artyk alada goýmazlyk üçin, iň gowusy alkogol içgilri kabul etmekde belli bir çägi saklamakdyr ýa-da ony asla kabul etmezlikdir.
Hormat bilen, saýtyň lukmany.
Teswirlemeler
Ýazylanlar barada pikiriňizi paýlaşyň
1. Biz Siziň pikirleriňizi çäklendirmek islemeýäris, ýöne töhmet, ynamdan gaçyrýan, edepsizlik, ýaramazlyk, zorluk, paýyş, pornografiki, howp salýan, agzalalyk we ýigrenç döredýän gürrüňleri we bikanun hereketleri öz içine alýan materiallara rugsat berilmeýär. Şu agzalan materiallar saýtyň degişli işgärleri tarapyndan pozulyp bilner.
2. Siziň oý-pikirleriňiz biziň üçin juda wajypdyr! Ýöne biziň saýtymyzda makalany teswirleýän okyja edepsiz sözler bilen hüjüm edýän teswirlemelere ýol berilmeýär.
3. Ýazylan teswir öjükdiriji, ýagny agzalalyk döredýän häsiýetlidigine güman edilse, onda onuň çap edilmegine rugsat berilmez.
4. Düýbi ýa-da ýuridiki statusy belli bolmadyk web sahypalaryny salgy berýän internet çelgileri çap edilmeýär.
5. Teswirlemeler mowzugyň çäginden çykan ýagdaýynda, olar çap edilmez.
6. Teswirlemeler we çekeleşikler kommersiýa maksady bilen ulanylyp bilmez.
7. Nämälim ýagdaýlarda söwda belgisini ýa-da awtorlyk hukugyny bozýan materiallaryň teswirlemelerde bolmagyna ýol berilmez.


text:
Şu gün Günorta Afrika respublikasynda futbol boýunça dünýä ýaryşy başlanýar.
Futbol boýunça dünýä ýaryşynyň açylyş dabarasynyň yzy bilen, Günorta Afrikanyň ýygyndy komandasy bilen Meksikonyň komandasy ilkinji oýunda özara bäsleşerler.
Afrika kontinentinde ilkinji gezek geçirilýän bu dünýä ýaryşyny Günorta Afrika respublikasynyň prezidenti Ýakob Zuma öz ýurdunyň taryhy üçin uly ähmiýete eýe waka hökmünde häsiýetlendirdi.
Dünýä ýaryşy bir aýlap dowam eder. Oňa dünýäniň 32 ýurdunyň futbol komandalary gatnaşýarlar.


text:
Sişenbe güni Aşgabatda geçirilen nobatdaky Ýaşulular maslahatynda prezident Gurbanguly Berdimuhamedowa «Türkmenistanyň gahrymany» diýen belent at dakyldy.
Daşary ýurt habar agentlikleri bu baradaky kararyň Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan kabul edilendigini habar berýärler. Emma Türkmenistanyň resmi habar agentligi häzirlikçe bu barada hiç hili maglumat ýaýratmady.
Bu wakanyň öňýany, duşenbe güni Aşgabatda täze gurlan maslahatlar Köşgüniň açylyş dabarasy boldy. Esasy binasy baş gatdan ybarat bolan bu uly köşgüň maslahatlar zaly üç müň adam üçin niýetlenen.
Köşgüň açylyş dabarasyna gatnaşan prezident G.Berdimuhamedow bu dabaranyň yzýany täze köşkde ilkinji hökümet maslahatyny-da geçirdi.
Ondan soň, döwlet lideri Aşgabatdaky «Mekan» köşgünde dünýä türkmenleriniň Gumanitar birleşiginiň 14-nji maslahatyna gatnaşdy. Bu maslahata duşenbe güni dünýäniň 20-den gowrak ýurdundan türkmen diasporalarynyň wekilleriniň gatnaşandyklary habar berilýär.


text:
Siriýada barýan konflikt sebäpli Orsýet bilen Birleşen Ştatlaryň arasyndaky dartgynlylyk artýan döwründe, öňki sowet ýolbaşçysy we Nobel baýragynyň laureaty Mihail Gorbaçew dünýä “howply derejä” ýetdi diýip duýduryş berdi.
Ukrain konflikti sebäpli ozal Sowuk uruş döwründen bärde özüniň iň pes derejesinde bolan Moskwa-Waşington gatnaşyklary, Amerika 3-nji oktýabrda Siriýada atyşyklary bes etmek boýunça Orsýet bilen alnyp barylýan gepleşiklerden çekileli we Orsýeti saýlaw döwründe internet üsti bilen Birleşen Ştatlaryň syýasy guramalaryny nyşana alýanlykda resmi taýdan aýyplaly bäri ýaramazlaşdy.
Kreml hem ýadro hyzmatdaşlygy boýunça ozal baglaşylan geleşikleriň ençemesini togtatdy hem Siriýadaky harby güýjüni artdyrdy, şeýle hem Kaliningradda, NATO-nyň gapsynyň agzynda ýadro ukyply raketalary ýerleşdirdi.
85 ýaşly Gorbaçew 10-njy oktýabrda döwletiň eýeçiligindäki “RIA Nowosti” habar gullugyna beren interwýusynda şeýle diýdi: “Meniň pikirimçe, dünýä bir howply nokada gelip ýetdi. Men bir anyk çözgüt bermek islämok. Ýöne munuň togtadylmagynyň zerurdygyny aýtjak bolýaryn. Biz dialogy täzelemeli. Onuň togtadylmagy iň uly ýalňyşlykdyr”.
Soňky ýyllarda bolan iň ýaramaz zat
Sowet Soýuzynyň iň soňky lideri bolan Gorbaçew Günbatar bilen onlarça ýyllap dowam eden dartgynlylygyň gowşadylmagyna ýol açdy, Sowuk urşuň soňlanmagyna kömek etdi. Ol iki ägirt güýç arasyndaky dawa-jenjeli ýeňletmek maksady bilen ýadro ýaraglaryny azaltmak boýunça Waşington bilen möhüm ylalaşyklara gol goýdy.
“Has zerur bolan esasy meselelere dolanmaly. Bular ýadro ýaragsyzlanyşygy, terrorizme garşy göreş, şeýle hem daşky gurşawa abanmagy mümkin betbagtçylyklaryň öňüni almak. Bular bilen deňäniňde, beýleki zatlar yza süýşýär” diýip, Gorbaçew belledi.
Gorbaçew, mundan daşgary, 10-njy oktýabrda Islandiýada eden çykyşynda soňky ýyllarda bolan iň ýaramaz zat uly döwletler arasyndaky gatnaşyklarda birek-birege bolan ynamyň çökendigi. Atom ýaraglaryndan azat dünýä açylýan penjire biziň gözümiziň alnynda ýapylyp, petiklendi diýdi.
“Ýadro ýaraglary barka, olaryň ulanmak howpy-da bolar. Bu iş tötänden bolar ýa tehniki ýalňyşlyklar, ýa-da bir ruhy keselliniň, ýa bir terroristiň ýaman niýeti netijesinde bolar” diýip, Gorbaçew aýtdy.
Gorbaçew ýöne ýadro ýaraglarynyň ösdürilmeginiň öňüni almagyň deregine, dünýäniň güýçli döwletleri täzelerini döredýärler, öňküleri gowulandyrýarlar, raketadan goranyş sistemalarynyň ornadylmagy ýadro ýaraglarynyň ýaýradylmagyna ýol açyp, konflikti has-da ahmallaşdyrdy diýdi.


text:
Ýekşenbe güni, 12-nji fewralda Türkmenistanda soňky 20 ýylyň dowamynda üçülenji gezek prezidentlik saýlawlary geçirildi. Bu saýlawlarda saýlawçylar resmi hasaba alnan 8 sany dalaşgärden birini saýlamak üçin ses berdiler.
Ýöne köp garaşsyz synçylar we ýerli ýaşaýjylar ikilenji möhlet prezidentlige dalaş eden Gurbanguly Berdimuhamedowyň bu gezek hem gürrüňsiz ýagdaýda prezidentlik kürsüsine eýe boljakdygyny aýdýarlar.
Ses berişlikler ýerli wagt bilen sagat 20:00-da tamamlandy. Türkmenistanyň resmi habar agentliginiň maglumatyna görä, tutuş ses berişlikleriň dowamynda ýurt boýunça ses bermäge hukukly ilatyň 96.28
prosenti ses beripdir.
Bäş welaýat – bir netije!
Türkmenistanyň Merkezi saýlaw komissiýasynyň gutarnykly hasabatyna salgylanylyp berilýän maglumata laýyklykda, Türkmenistanyň bäş welaýatynyň her birinde 96
prosentden sähel gowrak ses berlipdir.
Hususan-da, Türkmenistanyň resmi internet saýtynda Ahal welaýatynda 96.23%
, Balkan welaýatynda 96.15%
, Daşoguz welaýatynda 96.46%
, Lebap welaýatynda 96.43%
we Mary welaýatynda-da 96.94%
ses berlendigi aýdylýar.
Käbir synçylar welaýatlaryň hemmesinde ses berişligiň şol bir prosenti görkezmegini
Resmi maglumata görä, tutuş ýurt boýunça ses bermäge hukukly ilatyň 96.28 prosenti ses beripdir.
Türkmenistandaky bu prezidentlik saýlawlarynyň ýörite planlaşdyrylan sahna bounça gurnalandygyny görkezýän bir alamat hökmünde hasiýetlendirýärler.
Türkmenistandaky bu saýlawlara daşary ýurt guramalaryndan dine GDA Bileleşiginiň 60-dan gowrak synçysy gözegçilik etdi. Käbir ses berijiler saýlaw uçastoklarynyň her birinde ýerli synçylaryň oturandyklaryna garamazdan, bir adamyň bir wagtyň özünde ençeme adama derek ses bermegi ýaly wakalaryň-da göze ilendigini habar berdiler.
Ýekşenbe güni geçirilen bu prezidentlik saýlawlarynda dalaşgärleriň alan sesleri baradaky anyk resmi maglumatlar ýakyn wagtlarda yglan ediler diýlip garaşylýar.
Bu saýlawlar Türkmenistanda soňky 20 ýyldan gowrak wagtyň dowamynda geçirilen üçülenji prezidentlik saýlawlarydyr.


text:
Türkiýäniň “Polimeks” gurluşyk kompaniýasy Aşgabadyň täze halkara aeroportuny gurmak baradaky proýekti Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa hödürledi. Bu barada ýurduň resmi mediasy habar berýär.
Täze guruljak aeroport toplumy sagatda 1,600 ýolagça hyzmat etmäge niýetlenendir.
Täze guruljak aeroport toplumy sagatda 1,600 ýolagça hyzmat etmäge niýetlenendir. Proýekt ýolagçy, VIP hem-de ýük terminallarynyň, uzynlygy 3,800 metr bolan täze uçuş-gonuş zolagynyň, ugrukdyryş ýodajyklarynyň, durulýan ýerleriň hem-de howa gämileri üçin perronyň, howa hereketlerini dolandyryş gullugynyň diňleriniň gurluşygyny öz içine alýar.
Toplumyň çäklerine “Türkmenhowaýollarynyň” dolandyryş binasy, tehniki we beýleki ýöriteleşdirilen gulluklar hem girýär.
Toplumyň çäklerine “Türkmenhowaýollarynyň” dolandyryş binasy, tehniki we beýleki ýöriteleşdirilen gulluklar, merkezileşdirilen ýangyç guýujy stansiýa hem girýär diýlip, habar berilýär.
Berilýän maglumata görä, täze halkara aeroportuň guruljak ýerinde awiasiýa işgärlerini taýýarlaýan mekdep, lukmançylyk hem-de sport merkezleri, tranzit geçýän ýolagçylar üçin 200 orunlyk myhmanhana hem ýerleşer.
Türkmenabat şäherinde guruljak täze aeroportuň taslamasy
Ukrainanyň “Altkom” maliýe-senagat topary bolsa Türkmenabat şäherinde guruljak täze aeroportuň taslamasyny hödürledi. Onuň ukyby sagatda 500 ýolagça barabar bolar diýlip, habar berilýär. Bu kompaniýa Amyderýanyň üstünden çekilýän awtomobil köprüsiniň baş potratçysydyr.
Türkmenabat şäherinde guruljak täze aeroportuň taslamasy
Proýektleriň bahasy barada häzirlikçe maglumat berilmeýär.


text:
Türkmenistanyň “Senagat” paýdarlar-täjirçilik bankynyň bilermeni Tatýana Marçenko ýurtda işewürlik ruhuny ösdürip, adamlara öz telekeçiligini açyp, işleder ýaly amatly şertleriň döredilýändigini ýazýar. Şeýle amatly şertleriň biri hem hususy pudakda işleýän işewürlere amatly şertlerde kredit serişdelerini elýeterli etmekden ybaratdyr.
Türkmenistanyň “Senagat” paýdarlar-täjirçilik bankynyň türkmen telekeçilerine şeýle kreditleri berýändigi, bu bank tarapyndan berlen kreditleriň 34%-niň hut ýeňillikli şertlerde berlendigi aýdylýar.
Türkmenistanda daýhanlaryň arasynda karz pula tehnika satyn alyp, zähmet öndürijiligini ýokarlandyrmak isleýän daýhan az däl. Ýöne karz almak üçin, satyn alýan enjamlaryňdan başga-da girewiň talap edilmegi şeýle karzlary daýhanlar üçin elýetersiz edýär. Käbir halatlarda daýhanlar şeýle karz-krediti almagyň ugruny-da bilmeýärler.
Mary welaýatynda ýaşaýan, maşgalasy bilen kärendä alan 10 gektar ýerinden geçen ýyl 10 müň amerikan dollaryna golaý girdeji gazanan zenan bir belarus traktoryny satyn almaga höwes edýändigini, ýöne banklardan karz serişde almagyň ýoluny bilmeýändigini gürrüň berdi: “Hökümet maňa kredite traktor almaga mümkinçilik döreder diýen hantamaçylygym bar. Ýöne özüm kolhozçy, hiç hili ugur-ýol bilemok, diňe gara zähmet çekmegi bilýärin”.
Türkmenistanda telekeçilere ýeňillikli kreditleri bermek bilen Türkmenistanyň üç bankynyň - “Daýhanbank”, “Garagum” hem “Senagat” banklarynyň meşgullanýandyklary türkmen metbugatynda habar berildi.
Şeýle karzlaryň önümçilik bilen meşgullanýan telekeçilere esasy serişdeleri satyn almak üçin 10 ýyla çenli möhlet bilen ýylyna 5% göterim bilen berilýändigi, dolanyşykdaky serişdeleri satyn almak üçin kreditleriň gysga, ýagny bir ýyla çenli möhlet bilen berilýändigi aýdylýar.
Azatlyk Radiosy türkmen metbugatynda çap edilen bu makalanyň awtory Tatýana Marçenko jaň edip, kredit meselesinde “Senagat” bankynda gazanylan üstünlikleri berlen karzlaryň möçberi bilen gyzyklandy. Emma bilermen žurnalistlere interwýu bermek ygtyýarynyň ýokdugyny aýtdy.
Türkmenistanyň bank ulgamynda uzak wagtlap işlän, ýurduň Merkezi bankynyň başlygynyň orunbasary wezipesini eýelän, häzir Bolgariýada ýaşaýan ykdysatçy Annadurdy Hajyýew Türkmenistanda karz-kreditleri almak üçin esasan girew üpjünçiliniň talap edilýändigini aýdýar. Bu bolsa, serişde ýetmezçiligini başdan geçirýän köp telekeçä şeýle karzlary elýetersiz edýär. Telekeçiligi ösdürmek üçin...
Bilermen Hajyýew ösen we käbir ösýän döwletlerde köplenç girew üpjünçiliginiň talap edilmeýändigini, her telekeçiniň ýagdaýyna görä, karzyň şertleriniň kesgitlenýändigini, şonuň üçin karzyna alnan serişdeleriň telekeçilere has elýeterli edilip, netijede hususy pudagyň gülläp ösmegine itergi berýändigini belledi.
Türkmenistanyň hususy eýeçilikdäki "Güneşli" kärhanasynyň önümleri
Soňky döwürde Türkmenistanda telekeçilik bilen meşgullanýanlara döwlet tarapyndan köp goldaw berilýär. Bu barada türkmen metbugatynda çap edilen maglumatda: “Telekeçiligiň ösdürilmeginde, bazar gatnaşyklarynyň çuňlaşdyrylmagynda, önüm öndürijileriň arasynda bäsleşigiň ýokarlanmagynda telekeçilere ýeňillikli karzlary bermek baradaky maksatnama uly ähmiýete eýe boldy” diýilip ýazylýar.
Emma ýurtda köp işewürleriň önümçilik bilen meşgullanmaga henize çenli çekinýändigi hem habar berilýär. Önümçilik bilen meşgullanmak üçin köp halatda karzyna zerur bolan serişdeleriň hem banklarda hemme telekeçilere berilmeýändigini 40 ýaşly telekeçi Ýazmyrat Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy Myrat Gurbanowa gürrüň berdi: “Türkmenistanda önümçilik bilen meşgullanjak bolsaň, hökman tanşyň bolaýmaly. Ýogsa, bar eden işiň biderek bolýar. Önümçilige ýatyran serişdeleriňi gaýtaryp biljekdigine ynam ýok.”
Ykdysatçy Hajyýew telekeçiligi ösdürmek üçin, kreditleriň telekeçilere has elýeterli bolmagy üçin, ýurduň bank ulgamynda düýpli reforma geçirip, bank ulgamynyň kanunçylyk binýadyny kämilleşdirmegiň, döwrebaplaşdyrmagyň zerurdygyny aýdýar. Bilermen häzirki kanunlaryň 1990-njy ýyllaryň başynda kabul edilendigini, olaryň häzirki zamanyň talaplaryna laýyk gelmeýändigini hem belleýär.
“Bank sistemasy barada täze kanun kabul edilse, Türkmenistanda daşary ýurt banklarynyň bölümleriniň, hususy banklaryň açylmagyna ýol berilse, şonda sagdyn bäsdeşlik döräp, banklaryň raýatlara hödürleýän hyzmatlarynyň hili hem ýokarlanardy” diýip, Türkmenistanyň maliýe pudagynyň öňki işgäri Hajyýew aýdýar.
Türkmenistanyň “Senagat” paýdarlar-täjirçilik bankynyň telekeçilere beren ýeňillikli kreditleriniň netijesinde işewürleriň ýurtda 800-e golaý iş ornuny döredenlikleri habar berilýär.


text:
Şu günler Birleşen Ştatlaryň harbylary Türkiýäniň Siriýa bilen serhet ýakalarynda “Patriot” raketa sistemalaryny ornaşdyrmak işlerine başladylar. Bu rakete sistemalary Siriýa tarapyndan abanmagy mümkin harby howplardan Türkiýäniň territoriýasyny goramaklygy göz öňünde tutýar.
2012-nji ýylyň noýabrynda NATO agza Türkiýe özüniň Siriýa bilen aralykda 900 kilometre uzaýan serhetlerindäki howpsuzlyk çärelerini güýçlendirmek üçin NATO-dan “Patriot” raketa sistemalary arkaly ýardam bermekligi haýyş edipdi.
Geçen ýylyň ahyrlarynda Siriýanyň territoriýasyndan Türkiýäniň serhetýaka raýonlaryna snarýad oklarynyň atylmagy netijesinde ýagdaý birneme dartgynlaşypdy.
Birleşen Ştatlaryň Ýewropadaky harby komandowaniýesiniň aýtmagyna görä, Waşington tarapyndan Türkiýä iberilen iki sany “Patriot” raketelar batareýasyny dolandyrmak üçin 400 töweregi amerikan harbysy Türkiýede ýerleşdiriler. Eýýäm geçen hepdäniň anna güni amerikan harbylary Türkiýä gelip başladylar.
Beýleki ýurtlar hem goldamakçy
Mundan daşary, Germaniýa bilen Gollandiýa hem Türkiýede “Patriot” raketa sistemalarynyň ýene ikisini ýerleşdirmekligi planlaşdyrýarlar.
Bu ýurtlar hem harby batereýalardan her birinde 400 töweregi esger ýerleşdirmekligi göz öňünde tutýarlar. Olaryň esgerleri şu öňdäki hepde Türkiýä gelip başlarlar diýlip garaşylýar.
Plana görä, şu ýanwar aýynyň ahyryna çenli jemi alty sany “Patriot” raketa sistemasyny Türkiýäniň serhetýaka regionlaryna ýerleşdirmeklik göz öňünde tutulýar.
NATO-nyň resmileri bu gorag raketa sistemalarynyň diňe Türkiýäniň territoriýasyny goramaklyk üçin niýetlenendigini we olaryň Siriýanyň territoriýasynda uçuşlaryň gadagan zonasyny döretmek hem-de ony goramak maksatlary üçin niýetlenmändigini tekrarlaýarlar.
Ýöne, şeýle-de bolsa, Türkiýäniň territoriýasynda şeýle raketa sistemalaryny ýerleşdirmek planlaryny Siriýanyň, Eýranyň we Orsýetiň häkimiýetleri berk ýazgaryp çykyş etdiler.
Bu wakalaryň fonunda bolsa, Siriýanyň içinde oppozision söweşijiler bilen hökümet güýçleriniň arasyndaky ýaragly çaknyşyklar kem-kem giň häsiýete eýe bolýar.
Birleşen Milletler Guramasy bu ýurtda indi iki ýyla golaý bäri dowam edýän ýaragly konfliktleriň barşynda 60 müňden gowrak adamyň ölendigini aýdýar.


text:
Germaniýanyň daşarky aňtaw agentligi (BND) “Yslam döwleti” toparynyň zäherli mustard gazyny ulanmagynyň subutnamasyny toplandygyny aýtdy, diýip 7-nji sentýabrda Germaniýanyň Bild gündeligi habar berdi.
Gazetiň maglumatyna görä, BND aňtaw agentligi “YD topary bilen çaknyşykda ýaralanan kürtleriň gan nusgalaryny alypdyr.
Agentligiň ýolbaşçysy Gerhard Şindler mustard gazynyň Yrakda Saddam Huseýniň ýolbaşçylygy döwründe öndürilen köne gorlaryndan alnandygyny ýa-da “YD” toparynyň Mosulyň uniwersitetini ele salansoň öndürlendigini belledi.
Şindleriň bu sözleri Germaniýanyň ýokary wezipeli aňtaw resmisi tarapyndan tassyklandy.


text:
Aziýanyň ösüş banky Türkmenistana Merkezi Aziýadan Eýrana çenli uzaýan demir ýoluň gurluşygyny maliýeleşdirmek üçin 125 million dollar karz berdi.
Resmi türkmen metbugatynyň ýazmagyna görä, karz ýeňilleşdirilen şertlerde berlipdir, ol 25 ýylyň dowamynda üzülmeli.
Mart aýynda tassyklanan bu karz pul demir ýoluň ugrunda elektrik, aragatnaşyk serişdeleriniň oturdylmagy üçin niýetlenendir.
Uzynlygy 934 kilometre barabar bolan demir ýol Gazagystandan başlap, Türkmenistanyň üstünden geçip, Eýranda tamamlanlar.


text:
Ýewropa Bileleşiginiň daşary işler ministrleri Brýusselde duşuşyp, Malaýziýanyň uçarynyň urlup ýykylmagy bilen baglylykda, Russiýanyň garşysyna goşmaça sanksiýalary girizmek meselesine gararlar.
ABŞ-nyň we ÝB-niň resmileri uçaryň orsýetparaz separatistler tarapyndan urlup ýykylandygyna güwä geçýän delilleriň köpelýändigini aýdýarlar. Şol wakada uçaryň bortundaky 298 adamyň ählisi heläk boldy.
21-nji iýul giçlik BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi açyk ses berlişik arkaly uçaryň urlup ýykylmagyny ýazgarýan rezolýusiýany kabul etdi. Şeýle-de Geňeş degişli taraplary heläkçiligiň bolan ýerine halkara synçylarynyň baryp bilmegi üçin zerur bolan ähli şertleri döretmäge çagyrdy.
21-nji iýulda separatistler uçaryň iki sany gara gutujygyny Malaýziýadan gelen resmi delegasiýanyň wekillerine tabşyrdylar. Mundan öň olar halkara synçylarynyň uçar heläkçiliginiň bolan ýerine baryp görmegine birnäçe günläp päsgelçilik döretdiler.
Separatistler uçarda heläk bolan 282 adamyň jesedini otly bilen Harkowa ugratmaga hem razylyk berdiler. Otly Harkowa şu gün günortanlar geldi.
Ol ýerden jesetler “Malaýziýa howaýollarynyň” uçarynyň MH17 ugry bilen uçup gaýdan şäheri – Amsterdema, ýagny Gollandiýanyň paýtagtyna ýollanylar.
“Aýgytlaýjy pursat”
Awstraliýanyň premýer-ministri Tony Abbott heläkçiligiň bolan sebitiniň “professional derejede” özgerdilendigini belläp, Orsýet tarapyndan uçar heläkçiligine degişli bolan möhüm faktlary ýygşyrmak synanşygynyň edilendigini ýaňzytdy.
Ol: “Jenaýatdan soň, ony ýaşyrmak synanyşyklary bolýar. Biz delilleriň professional derejedäki inçelik bilen üýtgedilýändigini görýäris. Bu [synanyşyklar] hökmany duruzylmaly” diýdi.
Britaniýanyň premýer-ministri Dawid Kameron ÝB-niň daşary işler ministrleriniň maslahatyndan öň çykyş edip, uçaryň urlup ýykylmagynyň Moskwa üçin “aýgytlaýjy pursat” bolandygyny aýtdy.
Kameron Ukraina babatynda Russiýanyň hereketlerinde “düýpli” özgerişler bolýança, Orsýetiň garşysyna has berk sanksiýalary girizmäge çagyrdy.
ÝB-niň daşary işler boýunça baştutany Katerine Aşton ministrleriň Malaýziýanyň uçarynyň urlup ýykylmagy bilen bagly çäreleri maslahat etjekdiklerini, emma goşmaça sanksiýalaryň girizilmejekdigini mälim etdi.
Häzirki wagtda ÝB entek uçar urlup ýykylmanka, ýagny Moskwa garşy 17 iýulda ylalaşylan sanksiýalaryň üstünde işleýär.
Moskwada Putin bu krizis bilen baglylykda ýurduň Milli hopwsuzlyk geňeşiniň mejlisini geçirýär.
ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama we Polşanyň prezidenti Bronislaw Komorowski 21-nji iýulda geçiren özara telefon söhbetdeşliginde uçar heläkçiliginden soň Ýewropada goranmak pudagyna has köp maliýe serişdelerini goýbermek barada gürrüň etdiler.


text:
Yragyň paýtagty Bagdatda awgust aýynda bolan bomba partlamalary bilen bagly 11 adam ölüm jezasyna höküm edildi. Şol partlamalarda 100 adam heläk bolupdy.
Yragyň adalat sistemasynyň wekiliniň aýtmagyna görä, şol partlamalary amala aşyranlykda aýyplanýan 11 adamyň dardan asylyp öldürülmegi barada karar kabul edilipdir.
2009-njy ýylyň awgust aýynda maşyna ýerleşdirilip amala aşyrylan şol partlamalarda maliýe hem daşary işler ministrligi nyşana alynypdy.
Hökümet bu wakany amala aşyranlykda Al-Kayda toparynyň agzalaryny we Saddam Husiýinyň tarapdarlaryny aýyplapdy.


text:
Sirajeddin Jüzjany
ABU OMAR MINHAJETDIN OSMAN ibn Sirajetdin Jüzjany (eng:Abu Umar Minhaj al-Din Uthman bin Siraj-al-Din Juzjani) (takmynan 1193 ýylynda doglan) - orta asyr taryhçysy. Ol Eýranda doglupdyr. Ol Demirgazyk Owganystanda Gur soltanynyň köşgünde gulluk edipdir. Ol Nimruza (Seýistana) 2 gezek (1225-26) ilçi edilip iberilipdir. Ol 1226 ýylynda mongol basybalyjalaryndan gaçyp, Demirgazyk Hindistana gidipdir. Ol ýerde Sind häkimi Nasyretdin Kubaçä ony Firuza medresesine müdir edip (1227) belläpdir. Kubaçä hökümet başyndan aýrylandan soň, 1228 ýylynda ol Delä gidipdir. Deli soltany Şemsetdin Iltutmuş (1210-36) ony kazy edip belläpdir. Ol 1247 ýylyndan başlap Şemsetdin Iltutmuşyň ogşy, Deli soltanlygynyň hökümdary bolan Nasyretdin Mahmyt şanyň (1246-65) köşgünde bolupdyr. Ol özüniň "Tabakat-i Nasyry" diýen kitabyny takmynan 1260 ýylynda ýazyp gutarypdyr. Onuň bu eserinde syýasy wakalar bilen birlikde, şäher durmuşy, feodal eýeçiliginiň formalary, sektantlaryň çykyşlary we ş.m. beýan edilipdir. Ol kitap Deli soltanlygynyň hem-de Eýranyň (mongollaryň çozuşy döwründäki) taryhy barada gymmatly çeşme bolup hyzmat edýär.


text:
Sagdynlyk. Ruhubelentlik. Dostluk.
Türkmenistanyň çempionatlarynyň ikisiniň ýeňijileri kesgitlenildi
Aşgabatda zenanlaryň arasynda basketbol boýunça hem-de 20 ýaşa çenli ýetginjekleriň arasynda küşt boýunça Türkmenistanyň çempionatlarynyň ýeňijileri we baýrak eýeleri kesgitlenildi. Sportuň bu görnüşleri paýtagtymyzyň 2017-nji ýylda kabul etjek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň maksatnamasyna girýär, şoňa görä-de, bu ýaryşlar Aziada taýýarlyk görmegiň möhüm tapgyrlarynyň birine öwrüldi.
Basketbol ýaryşlary şu ýylyň başynda açylan “Berkararlyk” täze sport toplumynyň meýdançasynda geçirildi. Medallar ugrunda bäsleşige ýurdumyzyň welaýatlaryndan we Aşgabat şäherinden toparlaryň 6-sy çykdy. Olar iki toparça bölündiler. Aýlaw ulgamy arkaly geçirilen oýunlaryň jemleri boýunça ýarym finalçylaryň 4 topary kesgitlenildi (her toparçadan iň oňat iki topar), öňe saýlanan şol toparlar ýaryşyň baş baýragy bolan altyn medal we Kubok ugrunda güýç synanyşdylar.
Netijede, her duşuşykda garşydaşlaryndan ynamly üstün çykan ýurdumyzyň Gurluşyk we binagärlik ministrliginiň basketbol topary ýeňiş gazandy. Şol sanda olar özleriniň esasy bäsdeşleri, bäsleşikde ikinji orny eýelän Türkmenistanyň Senagat ministrliginiň zenanlar toparyndan üstün çykdylar.
Bu toparlary Türkmenistanyň zenanlar ýygyndysynyň uly tälimçisi Irina Ýakowlewa türgenleşdirýär. Bu tälimçiniň türgenleri geçen ýyl Tailandda geçirilen Aziýa kenarýaka oýunlarynda “3x3” görnüşdäki ýaryşlaryň iň oňat alty toparynyň hataryna girdiler. Şu ýylyň başynda bolsa I.Ýakowlewanyň ýolbaşçylygynda ýurdumyzyň zenanlar topary nusgawy görnüşinde halkara basketbol ýaryşynyň (Filippinler) bürünç baýragynyň eýesi boldy.
Aşgabatlylaryň eýýäm ençeme ýyllaryň dowamynda milli derejedäki ýaryşlaryň ählisinde öňdebaryjylygy saklaýandyklaryny aýtmak gerek. Ýurdumyzyň çempionatynyň öňýanynda bolsa, paýtagtymyzyň toparyndaky basketbolçy gyzlaryň ökdeleriniň biri—A. Hydyrowa Katarda geçirilen iki hepdelik halkara okuw-türgenleşik ýygnanyşygyna gatnaşdy. Şol ýerde ol Aziýanyň iň güýçli basketbolçy gyzlary bilen birlikde, amaly we tejribe okuwlaryny, şol sanda dürli ýurtlardan bolan oýunçylaryň ýygyndysynyň düzüminde ençeme duşuşyklara gatnaşyp, okuwlary geçdi. Görnüşi ýaly, aşgabatlylaryň bu ýeňşi kanunalaýyk netije bolup durýar.
Welaýatlardaky türgenleriň hem barha artýan ussatlygyny bellemek gerek. Aýratyn-da, sport meýdançasynda aşgabatlylara ýylsaýyn bäsdeşlik döredýän Lebabyň basketbolçylarynyň ussatlygy bellärliklidir. Bu gezek Zarima Sultanowanyň ýolbaşçylygynda türgenleşýän ýurdumyzyň gündogar sebitiniň ýygyndysy üçünji orny eýeledi.
20 ýaşa çenli ýetginjekleriň arasynda Türkmenistanyň küşt boýunça çempionaty paýtagtymyzdaky Küşt-şaşka sport mekdebinde geçirildi. Medallar ugrunda ýetginjekleriň düzüminde ýurdumyzyň ähli sebitlerine wekilçilik edýän türgenleriň 16-sy bäsleşdiler. Hormat münberini tutuşlygyna aşgabatly türgenler, özi-de diňe bir halypanyň, Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Serdar Annaberdiýewiň taýýarlan türgenleri eýelediler.
Mümkin bolan 15 utukdan 13 utuk toplan sport ussady Rüstem Nazarow altyn medal gazandy. Birinji derejeli küştçüler Azat Nurmamedow (10,5 utuk) we Soltan Myradow (10 utuk) ikinji we üçünji orna mynasyp boldy.
Gyzlaryň arasyndaky ýaryşlarda hem S.Annaberdiýewiň türgenlerine ýeňiş üçin az-owlak şowlulyk ýetmedi. Bu ýerde küştçi gyzlaryň 11-si çykyş etdi. Şäher sport komitetiniň Aşgabat küşt sport mekdebine wekilçilik edýän gyz, sport ussatlygyna dalaşgär Tawus Baýramsähedowa mümkin bolan 10 utukdan 8 utuk toplap, kümüş baýragynyň eýesi boldy.
Gyzlaryň arasyndaky ýeňşi bolsa Mary welaýatynyň toparyndan birinji derejeli küştçi Maýa Ýalkanowa gazandy. Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Ejegyz Ýalkanowadan tälim alýan küştçi gyz 9 utuk toplap, 64 öýjükli tagtaçada ýaryşlaryň barşynda hiç hili ýeňlişe sezewar bolman, ýeňiş gazandy. Bürünç medala hem Murgap jülgesiniň küştçüsi Gülälek Abdyllaýewa (7 utuk) eýe boldy.
Oktýabryň ortalarynda Küşt-şaşka sport mekdebinde ikinji we üçünji derejeli türgenleriň hem-de küşt söýüjileriň arasynda milli ýaryşlaryň ýene-de biri geçiriler. Türkmenistanda gadymy akyl-paýhas oýnuny wagyz etmek we geljekde ösdürmek maksady bilen guraljak bu ýaryşa islendik adam gatnaşyp biler.
Habarlar #Küşt
- Soňky habarlar
Ýaş küştçüsiniň üstünligi11 Dekabr, 2016 (14:46)
- Soňky habarlar
Küşt boýunça dünýä çempionatynda altyn we kümüş medallar01 Noýabr, 2016 (11:10)
- Soňky habarlar
Türkmen küştçüleri Aziýanyň çempionatynda hem-de Moskwada geçirilen ýaryşda tapawutlandylar19 Iýul, 2016 (10:41)
- Soňky habarlar
Küşt: halkara ýaryşlaryndaky üstünlikler15 Iýul, 2016 (11:05)
- Soňky habarlar
Küşt: geljekki çempionlaryň mekdebi21 Maý, 2016 (00:54)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň güýçli küştçüleri Budapeştde geçirilýän “First Saturday” halkara ýaryşyna gatnaşar03 Maý, 2016 (16:46)
- Soňky habarlar
Ýazky ýaryşlar güýzde Bakuda geçiriljek Bütindünýä küşt olimpiadasyna gatnaşmak üçin milli ýygyndyny kesgitlär02 Mart, 2016 (18:41)
- Soňky habarlar
Küşt bilen meşgullanyp başlaýanlar üçin kitap neşir edildi: taryhdan käbir maglumatlar we 300 küşt meselesi02 Mart, 2016 (18:38)
- Soňky habarlar
Ýokary küşt toparynyň agzalarynyň sany artdy27 Ýanwar, 2016 (22:09)
- Soňky habarlar
Täze ýylda halkara ýaryşlaryndaky ilkinji ýeňişler21 Ýanwar, 2016 (15:48)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň çempionatlarynyň ikisiniň ýeňijileri kesgitlenildi01 Oktýabr, 2015 (21:11)
- Soňky habarlar
Türkmenistanyň wekilleri küşt boýunça dünýä kubogy ugrundaky ýaryşlara gatnaşarlar21 Iýun, 2015 (21:57)
- Soňky habarlar
Maksat Atabaýew — 2015-nji ýylda Türkmenistanyň iň gowy küştçüsi30 Aprel, 2015 (22:09)
- Soňky habarlar
Sagdyn durmuş ýörelgesiniň ýurdy02 Aprel, 2015 (22:24)
- Soňky habarlar
Bahar baýramyna bagyşlanan üstünlikler18 Mart, 2015 (22:40)
- Soňky habarlar
Bir zalda dört ýaryş05 Mart, 2015 (22:49)
- Soňky habarlar
Türkmen küştçüleriniň medallary we rekordlary22 Fewral, 2015 (22:53)
- Soňky habarlar
Halkara bäsleşiklerinde gazanylan nobatdaky ýeňişler31 Awgust, 2014 (19:44)
- Soňky habarlar
Küştçüler ýeňiş ruhunda çykyş edýärler24 Awgust, 2014 (19:47)
- Soňky habarlar
Türkmen küştçüleriniň halkara ýaryşynda gazanan nobatdaky üstünligi23 Iýul, 2014 (20:06)


text:
Waşingtonda Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý ABŞ-nyň diplomatlary bilen duşuşdy. Onuň dowamynda Owganystanyň geljegi babatynda ABŞ-nyň roly, şeýle-de 2014-nji ýyldan soň Owganystanda näçe amerikan esgeriniň galjakdygy baradaky meselelere garaldy.
Çarşenbe güni Karzaý senator Mitç Makkonnel, şeýle-de ýurduň daşary işler we harby edaralarynyň agzalary bilen gepleşik geçirdi.
Anna güni Karzaý ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama bilen duşumagy planlaşdyrýar.
ABŞ we onuň ýaranlary 2014-nji ýylyň ahyryna çenli Owganystandan özleriniň goşunlaryny çykarjakdygy barada eýýäm karara geldiler. Ýöne ABŞ-nyň käbir goşuny owgan esgerlerini türgenleşdirmek we howpsuzlyk işlerinde kömek etmek üçin Owganystanda galmagy mümkin.


text:
Owganystanyň prezidenti Hamid Karzaý “Talyban” hereketiniň ýurduň Helmand welaýatynda amala aşyrýan hüjümleriniň arkasynda “daşary ýurt bähbitleriň” bardygyny aýtdy. Ol gürrüňi gidýän welaýatdaky uruş hereketlerine “daşary ýurtlylaryň gatnaşandygyny” we “olaryň çaknyşyklarda görnendigini” sözüniň üstüne goşdy.
Helmand welaýat häkiminiň 26-njy iýunda Azatlyk Radiosyna beren malumatyna görä, Owgan aňtaw gullugynyň işgärleri we territoriýadan gaçýan parahat ilatdan ýaşaýjylar sebitde gören adamlary barada maglumat beripdirler. Olar şol adamlaryň Pakistanyň Pudagara aňtaw gullugynyň (ISI) graždan geýmindäki agzalary we “Talyban” hereketi üçin söweşýän pakistanly adamlar diýip suratlandyrypdyrlar.
Owganystanyň Içeri işler ministrliginiň metbugat wekili Najib Daniş Azatlyk Radiosyna beren maglumatynda çaknyşyklardaky söweşijileriň aglabasynyň “Talyban” hereketiniň gara geýmindäki “Pakistanyň harby işgärleridigini” aýtdy.


text:
Halkara günä geçiş guramasy "Amnesty International" Owganystanda konfliktden gaçyp, ýurduň öz içinde bosgunlyk çekmäge mejbur bolan adamlaryň sanynyň geçen üç ýyllykda iki esseden hem artyp, 1.2 milliona ýetendigini aýdýar.
Düýbi Londonda ýerleşýän hukuk guramasynyň özüniň soňky hasabatynda bellemegine görä, bu sany ýurduň daşynda bosgunlykda ýaşaýan 2.6 million owganlynyň üstüne goşanyňda, onda geçen 40 ýylyň içinde "Owganystandaky maşgalalaryň ählisi diýen ýaly öý-owzaryňdan aýrylmagyň agysyny çekipdir" diýen netijä gelýärsiň.
Raportda öý-owzaryndan aýrylan adamlaryň Owganystanyň öz içinde ýaramly gaçybatalga tapman, iýmit we suw ýetmezçiliginden, saglygy goraýyş çäreleriniň, okuw we iş mümkinçilikleriniň ýoklugyndan ejir çekýändigi aýdylýar.
Lagerler
"Dünýäniň ünsi Owganystandan sowlana meňzeýär, biziň konflikt zerarly yza taşlanan bu adamlaryň agyr ýagdaýyny unutmagymyz mümkin" diýip, Halkara Günägeçiş guramasynyň Günorta Aziýa boýunça direktory Çampa Patel aýdýar.
Geçen birnäçe ýyllykda, aýratyn-da halkara güýçleri 2014-nji ýylda ýurdy terk edeli bäri, Owganystanda howpsuzlyk ýagdaýynyň gitdigiçe durnuksyzlaşmagyna şaýat bolundy. Halkara güýçleri çekilensoň, jeňçi "Talyban" güýçlerine garşy göreşmek işi Owganystanyň howpsuzlyk güýçleriniň özüne tabşyryldy.
Gazaply hereketleriň arasynda gabawa düşen parahat ilatyň aglabasy gaçyp, ýurduň öz içinde öý-owzaryny ýitiren adamlar üçin göz öňünde tutulan lagerlerde ýerleşdiler.
Amnesty International guramasynyň Günorta Aziýa boýunça barlagçysy Olof Blomkwist, 2016-njy ýyl barada aýdanyňda, gürrüňi edilýän – her günde müň adam diýýär.
"2016-njy ýylyň bir özünde, ýylyň deslapky birnäçe aýynda ýüz müňden agdyk adam bolmaly. Muny gün boýunça hasaplasaň onda biz günde takmynan müň adamyň gürrüňini edýäris" diýip, Blomkwist nygtaýar.
Hökümetiň beren wadalary...
Hasabat Hyrat, Kabul we Mazary-Şerifdäki lagerlerde, obalarda bosgunlykda ýaşaýan ýüzden agdyk adam bilen geçirilen interwýularyň esasynda taýýarlanypdyr.
Onda üstümizdäki ýylyň başyndan bäri bosgunlaryň sanynyň köpelendigi sebäpli, lagerlerde ýagdaýyň has ýaramazlaşandygy aýdylýar.
"Dogrudanam, bular bir aýylganç ýagdaý sebäpli öý-ilini taşlap gaçmaga mejbur bolup, ýene şolar ýaly aýylganç ýagdaýa düşen adamlar. Bu ýerde olaryň özüni ýa olaryň adam hukuklaryny goraýan ýa olary zerur kömekler bilen üpjün edýän adam ýok" diýip, Blomkwist gürrüň berýär.
Halkara Günägeçiş guramasy ýaňy iş başyna geçen owgan hökümetiniň ýurduň öz içinde bosgunlyk çekýän adamlaryň ýagdaýyny gowulandyrmak üçin täze syýasat ýöretmek barada beren wadalaryna garamazdan, bu adamlaryň ýagdaýynyň ýaramazlaşýandygyny belleýär.
"Asudalygy dikelden"
Ýewropada immigrasiýa garşy garaýyşlaryň artmagy we bosgun krizisiniň birsyhly dowam etmegi netijesinde käbir adamlar siriýalylardan we yraklylardan tapawutlylykda, owganlar Günbatar güýçleriniň "asudalygy dikelden" ýurdundan gelýär diýen fakta salgylanýarlar.
Ýöne Blomkwistiň bellemegine görä, Günbatarda we NATO ýurtlarynyň ählisinde owgan urşy üstünlikli tamamlandy, NATO we halkara güýçler ýurtda asudalygy ornatdy, ähli zat ýerbe-ýer diýip edilýän wagyzlar gaty howply we hakykatdan uzak gürrüňler.
Blomkwist gysga wagtda: "Biziň konfliktiň ýaýramagyna şaýat bokmagymyz mümkin" diýip duýdurýar.
Ol: "Ýewropada owgan bosgunlaryna köp üns berildi. Olar Ýewropa ýa günorta-gündogar Aziýa aşyp bilýän adamlar. Ýöne bu ýerdäki adamlarda goşuny daňyp, ýurdy terk etmäge serişde ýok, olarda başga ýerlere gitmek üçin gaçakçylara töläre pul ýok. Owganysanyň içinde galmaga mejbur bolan bu adamlar iň garyp adamlar" diýýär.


text:
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Täjigistana sapary 6-njy maýda hem dowam etdirildi.
Berdimuhamedow Düşenbä sapary mahalynda täjik kärdeşi Emomali Rahmon we beýleki hökümet resmileri bilen duşuşdy.
Täjigistanyň daşary işler ministrligi ýolbaşçylaryň Türkmenistanyň Täjigistanyň energiýa we transport pudaklaryna, şeýle-de ykdysadyýetiň beýleki strategiki sektorlaryna maýa ýatyrmak ähtimallygy barada gürrüň edýändiklerini aýtdy.
Bu iki ýurduň Owganystanyň üstünden üç ýurdy baglaýan täze demirýol proektini gurmak baradaky bilelikdäki tagallasy barada hem gürrüň edilýär.
Şeýle-de olaryň NATO ýolbaşçylygyndaky güýçler 2014-nji ýylyň aýagynda Owganystandan çykandan soňky howpsuzlyk meseleleri barada maslahat etmegine garaşylýar.
Rahmon Aşgabada 2013-nji ýylda iki gezek sapar etdi.


text:
Yslamçy söweşijileriniň Maliniň taryhy ýerlerini ýok etmegini ABŞ ýazgardy.
Döwlet Departamentiniň metbugat wekili Wiktoriýa Nuland “Maliniň mirasyny goramaga” çagyryş etdi.
Duşenbe güni Maliniň yslamçy söweşijileri 15-nji asyra degişli Timbuktu metjidiniň girelge gapylaryny weýran edipdiler.
Metjidiň günorta ganatynyň gapysy asyrlar boýy ýapylyp saklanýardy. Ýerli ynanja görä, eger-de şol gapy açylsa, onda bela-beteriň gelmek howpy bar eken.
Asyrlar bäri duran bu metjit musulman sopularyna degişlidi. Emma “Al-Kaýdanyň” ýerli bölümi – “Ansar Dine”, ýagny “Ynanjyň goraýjylary” atly topar muňa budparazçylyk hökmünde garaýardy.


text:
Köne ýyl soňlanyp, Täze ýyl golaý gelende, adamlaryň ruhy göterilip, birek-birege gowy zatlary arzuw edýärler. Täze ýylyň bosagasynda adamzat süýji arzuw-hyýala batýar. Bu her ýyl şeýle, her ýyl şol bir zat gaýtalanýar.
Edilen arzuwlar bitse-bitmese-de, adam Täze ýyly arzuwsyz garşylap bilenok. Onsoň Täze ýyl baýramy arzuwçyllygy döredipmi ýa-da arzuwçyllyk Täze ýyl baýramyny döredipmi – bilip bilseň bil-dä!
Arzuw etmek, görnüşine görä, ir döwürlerden bäri professional derejä baryp ýetirilipdir. Adamlar öňdäki ýyldan nämedir bir zada köre-kör garaşman, ýyllara at berip, olary dürli haýwanlara paýlap, soňra olardan adykdyrylan haýwanyň, janly-jandaryň gylyk-häsiýetine görä üýtgeşiklige, aýratynlyga, sowgada garaşypdyrlar.
Türkmenler At ýylyny gowy görýärler, “At – gaýrat” diýip, At ýylyndan gaýratly işlere garaşýarlar. Çünki taryhyň dowamynda at türkmeniň diňe bir aýagulagy däl, eýse iň wepaly ýoldaşy bolupdyr. Onsoň At ýylyndan türkmenler mydam ýagşy umytda. Kyn iş başyna düşende, türkmenler öňdäki ýyl at ýyly bolsa, onda atyň sagrysynda kynçylykdan aman-sag çykarys diýip ynanýarlar.
Goýun ýyly-da türkmenleriň hut saýlama gowy ýyllarynyň biri bolaýmaly ýaly. Sebäbi goýun maly ýuwaş, yrýa zady ýok: etem, süýdem, ýüňem, derisem gerek, özem arassa mal. Emma türkmenler Goýun ýylyndan hemişe az-owlak ýaýdanýarlar. Munuň sebäbi näme? Sebäbi goýun: “Ýylym toýnagym ýaly gaty bor” diýenmiş. Şonuň üçinem, goýun gowy mal bolsa-da, däp boýunça, Goýun ýylyndan uly tama edilenok.
Öňümizde duran 2013-nji ýyl Ýylan ýyly. Ýylan zäherli jandar. Göräýmäge, Ýylan ýylyndan oňňullyga garaşyp bolmajak ýaly. Emma bu beýle däl. Türkmenleriň düşünjesinde ýylan arassa, akylly hem paýhasly jandar hasap edilýär. Onsoň Ýylan ýylyndanam arassaçylyga, paýhasly işlere garaşylýar.
Diýmek, türkmenleriň ata-baba gelýän düşünjesine uýsaň, onda öňümizdäki ýyl şowly ýyl bolmaly. Iň bärkisi, birek-birege ýagşylyk arzuw etmegiň özem ullakan zat, “Ýagşy niýet – ýarym döwlet” diýlipdir.
Ak Welsapar Swesiýada ýaşaýan türkmen ýazyjysy we žurnalisti.


text:
Ukrainanyň gündogaryndaky Krasnyý Liman şäherçesiniň golaýynda Ukrain hökümet güýçleri bilen Russiýa tarapdary separatistleriň arasynda täze çaknyşyklaryň başlanandygy habar berilýär.
Ukrainanyň goranmak ministriniň metbugat wekili Wladislaw Seležnýowyň sözlerine görä, çaknyşyklar söweşijiler ýaraglary taşlamak barada edilen çagyryşy ret edensoň başlapdyr.
Seležnýowyň sözlerine görä, separatistler “agyr adam ýitgilerinden” ejir çekýän mahaly, hökümet güýçleriniň arasynda ýaralananlar bolupdyr.
Ukrainada iki aý bäri dowam edýän çaknyşyklaryň soňuna ýetmek baradaky parahatçylyk planlarynyň çäginde 18-nji iýunda prezident Petro Poroşenko ok atyşygy bir taraplaýyn bes etmegi we Russiýa tarapdary separatistleriň howpsuz çykmagyny teklip edipdi.


text:
Eýranyň resmileri zenanlaryň ýüzüne kislota sepmek arkaly amala aşyrylan ençeme hüjümi derňäp başlandyklaryny habar berýärler. Bu wakalar Tähranyň 450 kilometr günortasynda ýerleşýän taryhy Yspyhan şäherinde ýüze çykyp başlady.
19-njy oktýabrda Eýranyň polisiýa ofiseri Hossein Aştariýe salgylanyp resmi “IRNA” habar gullugynyň berýän maglumatyna görä, soňky birnäçe günüň dowamynda Yspyhanda ýüzüne kislota sepilen dört zenan hasaba alnypdyr.
Aştariniň sözlerine görä, bu hüjümi amala aşyrmakda güman edilýän şübheliler tussag edilip, bu baradaky derňewler dowam edýär. Emma polisiýa ofiseri bu derňewler barada has jikme-jik maglumat bermedi.
Eýrandaky käbir sosial ulanyjylaryň aýtmagyna görä, ýurtda 13 zenan sürüjiniň ýüzüne kislota sepilipdir. Maglumatda olaryň ýurtda talap edilýän egin-eşik düzgününe laýyk geýinmändigi üçin nyşana alnandygy bellenilýär.
Yspyhandaky ýokary derejeli ruhany Hojatolislam Mohammad Tagi Rahbar “islendik bahana bilen amala aşyrylan bu hereket ýazgarylmaga mynasypdyr” diýip, zenanlara garşy amala aşyrylan bu hüjümleri ýazgardy.


text:
Fransiýanyň DIM-niň ýanyndaky adam hukuklary boýunça ygtyýarly wekili Fransua Zimere Türkmenistanda boldy. Onuň Türkmenistana gelmegi resmi propagandanyň tassyklamalary bilen bu ýurtdaky real ýagdaýyň arasynda ullakan gorpuň bardygyny ýene bir gezek görkezdi.
Beýleki myhmanlar ýaly fransiýaly wekili hem öňden taýynlanan programma boýunça kabul etdiler. Mejlisde bolan duşuşykda adam hukuklary boýunça alnyp barylýan uly möçberli reformalaryň tarypyny ýetiren bolsalar gerek.
Myhmanlaryň öňünde häkimiýetiň položitel obrazyny döretmek üçin ideologiýanyň berýän görkezmelerini ýerine ýetirýän hem häkimiýetiň işlerini reklama edýän ýörite çinownikler, spesialistler bar. Ýöne şol adamlar bir kynçylyk bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar: olar ýurda gelýän myhmanlary Türkmenistanyň jemgyýeti demokratiýalaşdyrmak, syýasy, ykdysady, sosial we beýleki adam hukuklaryny ýerine ýetirmek boýunça köptaraplaýyn iş alyp barýar diýip ynandyrmaly.
1936-njy ýylda kabul edilen Stalin konstitusiýasy öz döwründe demokratik pikiriň nugsasy hasap edilýärdi. Kagyz ýüzünde hemme zat gülala-güllükdi. Türkmenistan adam hukuklary boýunça esasy halkara dokumentleriniň hemmesine goşuldy. Döwletiň öz üstüne alan borçlaryny ýerine ýetirýändigini resmi propaganda aýagaldygyny tassyklaýar.
Halkara reýtinglerdäki orny
Ýöne näme üçindir esasy halkara reýtinglerde, görkezijilerde Türkmenistan dünýäde iň repressiw ýurtlaryň hatarynda hem Demirgazyk Koreýa bilen ýanaşyk dur. Bu ýagdaýdan günbatarly myhmanlar, ylaýta-da adam hukuklary bilen iş salyşýan spesialistler habarly. Olaryň ýurda gelmegi propagandistik beýannamalar bilen hakyky ýagdaýyň arasyndaky gorpy nähili-de bolsa daraltmaga synanyşykdyr.
Hiç bir owadan söz ýa boş wada şol hakykaty hem gorpy gizläp ýa ýaşyryp bilmez. Ýurtda näme üçin erkin ondan-oňa baryp gelmek azatlygy ýok? Ýöne munuň sebäbini ideologik organlar düşündirip bilmeýärler. Bu ýerde esasy mesele ýurda gelmek hem ýurtdan çykmak problemasy.
Türkmenistan dünýäniň iň ýapyk ýurtlarynyň hatarynda. Onuň türme sistemasy hasam syrly, juda berk ýapyk. Halkara guramalar ençeme ýyl bäri Türkmenistanyň türmelerine we zähmet koloniýalaryna baryp görmek isleýärler, özleriniň şol ýerlere goýberilmegini haýyş edýärler. S.Nyýazowyň ölenine üç ýyl geçensoňam, häkimiýetler türmede oturanlaryň garaşsyz goragyndan dürli bahanalar bilen ýüz öwrüp gelýärler.
Häkimiýetleriň özünden gerek
Fransiýaly myhmanyň öňünde Türkmenistanyň DIM-niň wekilleriniň daşary ýurtlynyň ünsüni esasy meselelerden hem soraglardan sowmak üçin ýüz uran pyrryldyklaryny diňe göz önüne getirmek mümkin. Fransua Zimere edil şonuň ýaly hereketleri Adalat ministrliginde-de, Türkmenistanyň prezidentiniň ýanyndaky Demokratiýa we adam hukuklary institutynda-da görmäge mejbur boldy.
Elbetde, günbatarly myhmanlar türkmen ýolbaşçylaryndan ýurtda adam hukuklary bilen bagly meseleleri anyk çözmegi talap etmezler. Hiç bir talapyň meseläni doňup duran nokadyndan gozgamajagyna daşary ýurtlardan gelýän myhmanlar gowy düşünýärler. Bu ýerde häkimiýetleriň özünde mesele çözmäge isleg, gyzyklanma bolmaly.
“Türkmenistanda adam hukuklary goralýar, berjaý edilýär” diýilýäň ideologiýanyň tassyklamalary diňe ýurduň içi üçin, daşynda oňa ynanýan ýok. Şol tassyklamalaryň netijesi nola deň. Şol tassyklamalar ykdysadyýeti ösdürmek boýunça häkimiýetleriň uludan-uly planlaryna çapraz gelýär. Indi ösüşe ideologiýanyň aýakbagy bolýandygy aýan boldy. Ýöne ol kimlere aýan, kimlere-de häzirlikçe diňe güman.
Aleksandr Narodetski postsowet döwletleri boýunça britaniýaly bilermen. Şu kommentariýada öňe sürlen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.


text:
20-nji awgustda ýurduň merkezi gazetleri “Türkmenistan” we ”Neýtralnyý Turkmenistan” gazetlerinde “MTS-Türkmenistan” hojalyk jemgyýetiniň ýurduň çäginde mobil aragatnaşyk hyzmatlaryny hödürläp başlaýandygy barada bildiriş çap edildi. Bildirişden çen tutlsa, ilkibaşda MTS kompaniýasynyň ozal müşderileri bolan adamlaryň SIM-kartlary herekete giriziljege meňzeýär.
Häzir MTS kompaniýasynyň hyzmat ediş ofisleri hem ýok diýen ýaly. Ýogsa, MTS-iň işi togtadylmanka onuň ýurt boýunça 38 sany hyzmat ediş ofisi işleýärdi, 500-den gowrak dileri bardy. Olar MTS-iň ekspres töleg kartlaryny satmak we pin-kodlary girizmek bilen hasaby doldurmak hyzmatlaryny amala aşyryp goşmaça gazanç edýärdiler.
Ýaňadan işläp başlajak MTS kompaniýasynyň täze müşderileriniň az bolmajagyny çaklasa bolar. Çünki bu kompaniýanyň işläp başlamagyna garaşan türkmenistanlylar az däl. Ýakyn wagtda MTS-iň müşderileri boljak türkmenistanlylary häzir bu kompaniýanyň hyzmatlarynyň bahalarynyň nähili boljakdygy gyzyklandyrýar.
2010-njy ýylyň ahyrynda işi togtadylan MTS kompaniýasynyň şol wagt öýjükli aragatnaşygynyň hili ýurt boýunça ýokary diýlip hasaplanýardy. Bu kompaniýanyň şol wagt berýän maglumatlaryna görä, MTS kompaniýasynyň hyzmat ediş gerimi Türkmenistanyň ilat ýaşaýan ýeriniň 80%-den gowragyny öz içine alýardy. 2010-njy ýylyň noýabrynda bolsa 3G tehnologiýasy arkaly hyzmatlaryny hödürläp başlapdy.
Bäsdeşlik
30-njy awgustda işläp başlajak MTS kompaniýasynyň hödürleýän hyzmatlarynyň hiliniň nähili boljakdygy baradaky sowal hem türkmenistanlylary gyzyklandyrman duranok. “MTS-iň mobil aragatnaşygynyň hili häzirki monopolist “Altyn Asyryňkydan” gowudy. Elbetde, bu şertli deňeşdirme. Sebäbi MTS kompaniýasynyň argatnaşygynyň hili hem, daşary ýurtlaryň käbirlerindäki bilen deňeşdireniňde, o diýen ýokary däldi. Sebäbi, konkurensiýa ýokdy” diýip, aşgabatly internet ulanyjy Ahmet aýdýar.
MTS kompaniýasynyň işläp başlamagyna diňe bir ilat köpçüligi däl, eýsem “Altyn Asyr” öýjükli aragatnaşyk kärhanasy hem taýýarlyk görýär. Soňky bir aýyň içinde “Altyn Asyr” öýjükli kärhanasy birnäçe täze tarifleri girizdi. Şolaryň arasynda “Çäksiz jaňlar”, “Amatly” ýaly tarif planlaryny agzap geçse bolar. Şeýle-de, ”Altyn Asyr” goşmaça birnäçe hyzmatlary hem ýola goýdy.
Altyn Asyryň işindäki şu özgerişlerden çen tutup, MTS kompaniýasy işläp başlanyndan soň türkmen mobil aragatnaşyk bazarynda bu iki prowaýderiň arasynda güýçli konkurensiýanyň emele geljekdigini aýdýan ildeşlerimiz hem bar. Olaryň biri hem aşgabatly 35 ýaşly Azat.
“Elbetde, konkurensiýa gowy zat. Konkurensiýa prowaýderleri ýokary hilli elýeter hyzmatlary hödürlemäge mejbur edýär. Olaryň müşderilerine bolsa hyzmatlardan islänini saýlamaga mümkinçilik berýär” diýip, Azat aýdýar.
“MTS-Türkmenistan” hojalyk jemgyýeti häzire çenli ýurtda nähili hyzmatlary hem-de şol hyzmatlaryň bahalarynyň näderejede boljakdygy barada entäk giňişleýin habar ýaýradanok. Emma 21-nji awgustda merkezi gazetlerde çap edilen täze bildirişde bu kompaniýanyň 1-nji oktýabrdan täze tarif planlaryny hödürläp başlajakdygy hem-de olar baradaky maglumatlaryň “MTS-Türkmenistanyň” websaýtynda we metbugatda çap ediljekdigi barada habar berildi.


text:
Birleşen Ştatlara sapar edýän Türkiýäniň premýer-ministri Rejep Taýyp Ärdogan şu gün giçlik Waşingtonda prezident Barak Obama bilen gepleşik geçirer.
Bu gepleşiklerde esasan Owganystan, Yrak we Ýakyn Gündogar bilen baglanyşykly möhüm syýasy meseleler üns merkezinde bolar diýlip garaşylýar.
Amerikanyň Birleşen Ştatlary bu regiondaky käbir möhüm problemalary çözmekde Türkiýäniň regiondaky täsirli rolundan peýdalanmaklyga çalyşýar. Ýöne beýleki tarapdan, bu meseleler boýunça Waşington bilen Ankaranyň pozisiýalarynda belli bir ylalaşmazlyklar hem bar.
Eýranyň ýadro programmasy bilen baglanyşykly meselelerde-de Türkiýe Eýrana garşy sanksiýalaryň ulanylmagyna garşy çykyş edip gelýär.
Türkiýe bilen Ysraýylyň arasynda ýüze çykan soňky dawalar hem Waşingtonda käbir aladalary döredýär.


text:
Gyrgyzystanyň geçiş hökümeti turuwbaşdan bir zady, Merkezi Aziýa dolandyryjylarynyň tas ählisine mahsus bolan çäklendirilmedik häkimiýete dalaş etmeýändigini belli etdi.
Muňa derek, geçiş hökümeti, häkimiýet başyna demokratiki esasada saýlanan hökümeti getirjek parlament saýlawlaryny geçirmek ýaly gysga möhletli strategiýalary öňe sürdi.
Muňa garamazdan, käbir ekspertleriň pikirine görä, öňde durýan syýasy, howpsuzlyk we maliýe synaglary sebäpli, bu hökümetiň öz gysga möhletli planlaryny amala aşyrýança hem saklanyp biljegi gümana bolup görünýär.
Bişkekde bolan ganly syýasy öwrülişikden bäri iki aýa golaý wagt geçdi we, daşyndan seretseň, Gyrgyzystanda durmuş öz akymyna dolanyp geldi. Hökümet edaralary, mekdepler, iş, biznes gatnaşyklary adaty keşbine eýe boldy. Ýönekeý halk üçin iň esasy zat - olar öz aýlyklaryny hem pensiýa, kömek pullaryny wagtynda alýarlar.
Emma, görnetin kadalaşma garamazdan, Gyrgyzystanyň geçiş hökümeti şindi hem kanuny däl we halkara derejesinde ykrar edilenok. Üstesine, onuň öňünde bir topar maliýe, howpsuzlyk we syýasy synaglar hem dur.
Geçiş hökümetiniň ýolbaşçylarynyň goldawçylary hem, tankytçylary hem Roza Otunbaýewanyň hökümeti şu ýyl ählihalk referendumyny we parlament saýlawyny geçirmek ýaly gysga möhletli planlaryny amala aşyrýança beri iş başynda saklanyp bilermikä diýýär.
Täze konsitusiýa ses bermeli ählihalk referendumyny geçirmek 27-nji iýuna bellenen. Emma geçiş hökümetiniň resmileri referendum üçin budjetiň heniz hem tassyklanmandygyny aýdýarlar.
Mundanam başga, resmiler entek tälim berlen spesialistleriň ýok ýerinde we ses bermeli ilatyň 30-% çemesiniň Orsýetdäki möwsümleýin işlere giden mahalynda nädip referendum geçirip boljagyny hem anyklaşdyrmadylar.
Gyrakladylan prezident Kurmanbek Bakyýewiň tarapdarlary hem entek, azyndan ýurduň günortasynda, öňki prezidentiň goldawynyň iň güýçli ýerinde geçiş hökümeti üçin päsgelçilik bolup dur.
Wepaly taraplar
Bir hepde mundan öň bakyýewçi güýçler günortadaky üç welaýatda – Jalalabatda, Oşda we Batkende protest demonstrasiýalaryny gurnadylar. Bu ýagdaý iki adamyň ölümine, onlarça adamyň ýaralanmagyna getirdi.
Şeýle-de bu ýurt gyrgyzlar bilen ýurduň günortasynda ýaşaýan özbek azlygynyň arasynda döräp biljek etnikara konfliktden zordan gutuldy.
Günortada bolan protestler mahalynda ýerli ilat polisiýanyň adamlary goramak borjuny ýerine ýetirmezligini tankyt etdi. Polisiýanyň we howpsuzlyk güýçleriniň geçiş hökümetine wepalylygy entek sorag astynda galýar.
Geçiş hökümeti polisiýanyň we howpsuzlyk gullugynyň başlyklaryny täzeledi. Muňa garamazdan, bişkekli syýasy synçy Orozbek Moldaliýew polisiýanyň we howpsuzlyk gullugynyň ýokary hem orta derejeli ofiserleriniň arasynda Bakyýewe wepaly adamlaryň heniz köpdügini aýdýar: «Polisiýada Bakyýewiň dolandyryşy wagtynda işe alnan ofiserleriň arasynda professional taýýarlygy däl-de, öňki häkimiýete wepalylygy esasynda işe bellenen adamlar kän. Şeýle-de ol ýerde para berip, ýokary derejeli wezipe alan adamlar hem ýeterlik. Şu sebäpden ol guramada belli bir problemalar saklanyp galýar. Emma bizde taýýarlykly kadrlar hem bar we olar şol wezipelere işe bellenýär.»
«Geçiş hökümetiniň agzalarynyň telefon gürrüňleriniň ses ýazgysynyň internet arkaly ýaýradylmagy hem howpsuzlyk gulluklary hakynda bir topar sorag döredýär» diýip, Moldaliýew sözüniň üstüne goşýar.
Moldaliýewiň pikirine görä, “You tube” saýtynda goýlan ses ýazgylary diňe howpsuzlyk gulluklaryna däl, eýsem geçiş liderleriniň abraýyna kölege salýar. Gürrüňi edilýän ses ýazgysynda, geçiş hökümetiniň agzalary Azimbek Beknazarow bilen Temir Sariýewiňki diýilýän telefon gepleşiginde 1 milliona golaý dollary bir ýerden başga ýere geçirmegiň maslahaty edilýär. Şeýle-de olar geçiş hökümetiniň birinji orunbasary Almazbek Atambaýewi uly mukdarda para almakda aýyplaýarlar.
Elbetde, Atambaýew bu aýyplamany ret edýär.
“Özboluşly mümkinçilik”
Içeri syýasat we sosial meseleler boýunça synçy Nazira Taştemirowa bu wakanyň adamlaryň arasynda lapykeçlik we şübhe döremegine sebäp bolandygyny aýdýar. «Muňa garmazdan, adamlar geçiş hökümetiniň işiniň ýol almagyny, olara mümkinçilik berilmegini isleýärler».
Azatlyk Radiosynyň Gyrgyz gullugynyň direktory Tynç Çoroew gyrgyz syýasy synçylarynyň pikirlerine salgylanyp, geçiş hökümetiniň agzalarynyň arasyndaky syýasy dürlüligiň olara ýurtda oňyn özgerişleri döretmäge aýratyn özboluşly mümkinçilik berýändigini aýdýar: «Gyrgyz ekspertleri geçiş hökümetinde dürli-dürli garaýyşly adamlaryň kändigini aýdýarlar. Onsoň bu parlament saýlawyndan öň hem bir köppartiýaly sistema çalym edýär. Ol ýerde dürli sosial gatlaklara degişli dürli-dürli garaýyşlar we çemeleşmeler bar. Şu-da olaryň güýçli tarapy bolup durýar.»
Gyrgyzystanyň geçiş hökümetiniň işini diňe gyrgyz halky däl, eýsem tutuş Merkezi Aziýa synlaýar. Sebitdäki beýleki ýurtlar awtokrat liderler tarapyndan dolandyrylýar we olar, Bakyýew ýaly, demokratik reformalary basyp saklamakda, giň ýaýran korrupsiýada we garyndaşparazlykda öňräkden bäri aýyplanyp gelýärler.
Gyrgyzystan bu sebitde halkyň özüni kanagatlandyrmadyk režimi çalşyrmak üçin köçelere çykan ýeke-täk ýurt boldy.


text:
Anna güni Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamenti dünýäniň dürli ýurtlaryndaky ynsan hukuklarynyň ýagdaýy barada özüniň ýyllyk hasabatyny ýaýratdy.
2012-nji ýyly öz içine alýan bu hasabatyň Türkmenistan baradaky bölüminde Döwlet departamenti ynsan hukuklary we raýat azatlyklary meselesinde Türkmenistandaky ýagdaýlaryň henizem aglaba ýaramaz bolmagynda galýandygyny belläpdir.
Hasabatda Türkmenistandaky ynsan hukuklary bilen bagly iň bir alada döredýän problemalaryň üç ugra degişlidigi aýdylýar. Olar, hususan-da, bikanun tussag edişlikler, gynamalar we raýat azatlyklaryna hormat goýulmazlygy bilen bagly problemalar.
Raýat azatlyklary meselesinde bolsa söz, metbugat, ýygnak we bir ýerden beýleki ýere gitmek azatlyklarynyň örän çäklendirilýändigine üns çekilýär.
ABŞ-nyň Döwlet departamenti Türkmenistanyň konstitusiýasynda döwletiň dünýewi we demokratik döwlet diýlip yglan edilýändigine garamazdan, iş ýüzünde ýurduň prezident G.Berdimuhamedowyň we onuň Demokratik partiýasynyň awtoritar hökümetiniň kontrollygynda galýandygy aýdylýar.


text:
Biz daýananymyzda ilki bilen bilimiz ýognaýar, horlananymyzda bolsa ol iň soňky bolup inçelýär. Şoňa görä-de, semräp başlanyňyzy duýan bolsaňyz, tizden-tiz degişli çäreleri geçirip başlaň.
Ine, biliňizi inçe saklamak babatda hünärmeniň berýän maslahaty:
Halahupa şöhrat!
Halahup (türkmençe "halka") – bil üçin iň oňat türgenleşik enjamydyr. Birinjiden, ony bilimizde aýlanymyzda bir maşk arkaly köp dürli myşsalar hereketlenýär. Ikinjiden bolsa, halahup aýlamanyň owkalama täsiri hem bardyr. Halahup bedene galtaşyp, ondaky gan aýlanyşygy güýçlendirýär. Bu bolsa organizmde bolup geçýän işleriň, şol sanda horlanmanyň hem tizleşmegine ýardam berýär. Şeýle-de halahup ýag gatlaklarynyň dargap, olary limfa we gan arkaly daşynda çykarýar. Ýöne şeýle netijäni diňe halahupyň dogry saýlanylan ýagdaýynda gazanyp bolýandygy ýadyňyzda bolsun. Halahup näçe agyr bolsa, onuň bedene salýan agramy şonda-da köpdür. Ýöne tiz horlanjak bolup, demir halahupdan başlamaly däl. Sebäbi türgenlişige ýaňy başlan döwrüňizde ony bir sagat töweregi aýlamaga gurbatyňyz çatmaz. Halahupy bir sagatdan az aýlanylan ýagdaýynda oňat netijeler bolmaz. Şonuň üçin-de, öz saglyk ýagdaýyňyzdan ugur alyp, ilki plastmass halahupdan başlaň. Türgenleşmä öwrenişeniňizden soňra demir halahupa geçseňiz-de bolar.


text:
Anna güni Ýewropa Bileleşigine girýän ýurtlaryň liderleri Brýusselde Bileleşigiň geljek ýedi ýyl boýunça býujeti barada özara ylalaşyga geldiler.
Bu býujet baradaky ylalaşyk 2014-2020-nji ýyllar aralygynda Ýewropa Bileleşiginiň göz öňünde tutýan çykdajylaryny öz içine alýar.
Brýusselde geçirilen bu maslahatda liderler geljek ýedi ýylda Bileleşigiň çykdajylaryny 960 milliard ýewrodan geçirmezlik barada ylalaşyga geldiler.
Indi bu baradaky ylalaşygyň taslamasy Ýewropa Parlamentiniň garamagyna hödürlener. Ýewropa Parlamentinde onuň doly tassyklanylmagy üçin ýene birnäçe aýyň gerek bolmagynyň mümkindigi aýdylýar.


text:
Çarşenbe güni Orsýetiň prezidenti Dmitriý Medwedew Birleşen Ştatlaryň ozalky gelnen ylalaşyklara eýermedik halatynda, Orsýetiň öz strategik raketalaryny ABŞ-nyň Ýewropadaky obýektlerine gönükdirjekdigini nygtady.
Döwlet telewideniýesinde eden bu çykyşynda prezident Medwedew, hususan-da, bu strategik raketalaryň ýurduň Kaliningrad regionynda we käbir beýleki günorta regionlarynda ýerleşdiriljekdigini aýtdy.
Özüniň harby radar sistemalaryny Gündogar Ýewropa ýurtlarynda ýerleşdirmek ugrunda aýak diräp gelýän Amerikanyň Birleşen Ştatlary öz howa sistemasynyň Orsýeti nyşana almaýandygyny aýdýar.


text:
Ýewropa Bileleşigi Russiýa garşy ykdysady sanksiýalaryny Minskde gelnen ylalaşygyň berjaý edilişi bilen baglanyşykly boljakdygy barada ylalaşdy. Geçen aý Minskde ukrain hökümeti güýçleri bilen gündogar Ukrainadaky Russiýa tarapyndan goldanylýan gozgalaňçylaryň arasyndaky konfliktiň syýasy taýdan çözülmegi we ok atyşygyň bes edilmegi dogrusynda ylalaşyga gol goýlupdy.
19-njy martda Brýusselde Ýewropa Bileleşiginiň sammitinde çykyş eden Ýewropa Geňeşiniň prezidenti Donald Tusk: “ÝB-niň liderleri [Russiýa] garşy ykdysady sanksiýalaryň gelejeginiň Minskde gelnen ylalaşygyň doly berjaý edilmegi bilen baglanyşykly boljakdygy barada ylalaşdylar we şol çäreleriň 2015-nji ýylyň aýagyna durmuşa geçjekdigini ýadymyzda saklamalydyrys” diýdi.
Russiýanyň maliýe, goranyş we energiýa pudagyna garşy girizilen sanksiýalaryň möhletiniň uzaldylyp-uzaldylmajakdygy baradaky formal we ýurdiki karara Ýewropa Bileleşiginiň iýun aýynda geçiriljek sammitinde gelner. Russiýa garşy girizilen sanksiýalaryň möhleti iýul aýynda tamamlanýar.


text:
Onlarça raýatlarymyzyň tassyklamagyna görä, 1999-nji ýylda rus buhankalary 1000 manat, täze puldan 20 teňňe edilipdir. Şol döwürde resmi berlen maglumatda hem ortaça aýlyk 500 müň manat, täze puldan 100 manada deň eken.
Resmi maglumata görä, häzir ortaça aýlyk 800 manatdan az däl, mahlasy resmi maglumatdan hasaplanyňda, raýatlaryň aýlygy agzalan döwürdäkiden 8 esse köpelipdir. Hökümetiň ykdysady syýasatyna tankydy garaýan ýerli synçylarymyzyňam ykrar edişi ýaly, 1999-njy ýyl bilen deňeşdireniňde, ilatymyzyň ýaşaýyş derejesi görnetin gowulanypdyr.
Ykdysadyýetçilerimiziň birnäçesi un-çörek önümleriniň gymmatlan häzirki bahasynyň 1999-njy ýyldaky nyrhdan has arzandygyny delillendirýärler. Olar pikirlerini subut etmek üçin şeýle deňeşdirme getirýärler: 1999-njy ýyldaky ortaça aýlyga 800 gramlyk 500 sany, häzirki resmi yglan edilýän ortaça aýlyga bolsa, azyndan 1200 sany 600 gram rus buhankasyny satyn alyp bolýar.
Şol döwürdäki rus buhankalarynyň häzirki çöreklerden 35%-e golaý agyrdygyny hasap edeniňde hem, häzirki çöregiň bahasynyň 1999-njy ýyldakysyndan 1,5 esse gowrak arzandygyny aýdýan synçylarymyz bilen ylalaşmazlyk mümkin däl.
Ýerli synçylarymyzyň käbiriniň pikirine görä, un-çörek önümleriniň bahasynyň gymmatlamagy her bir adama nähili ýaşamaly, maşgalany nähili eklemeli diýen sowaly keserdip goýar. Bu bolsa raýatlarymyzyň pikirlenmegine oňaýly şert döreder, adamlar pikirlenip başlandan soňra bolsa ösüşiň boljagyny hiç kim inkär edip bilmez.
Un-çörek önümleriň bahasynyň gymmatlamagy – bazar ykdysatiýetiniň zerurlygy, ýöne oňa taýynlyk görülmezden, nyrhyň ýokary galdyrylmagy garaşylmadyk kynçylyklary döretmegi mümkin. Mysal üçin, un-çöregiň bahasynyň gymmatladylmagy azyk harytlaryna, ilkinji nobatda hem et-süýt önümleriniň nyrhynyň ýokary göterilmegine esas boldy.
Şonuň üçinem, hiçden giç ýagşy edilip, halka bu gymmatlaşygyň ykdysady sebäpleri doly düşündirilip we ondan zyýan çekjek girdejisi pes hojalyklara ýardam berlip, döräp biljek kynçylyklaryň öňüniň alynjakdygyna henizem raýatlarymyzyň uly bölegi umyt edýär.
Döwlet Mäneli türkmen alymynyň, ýerli synçynyň edebi lakamy. Blogdaky maglumatlar awtoryň özüne degişli.


text:
Mundan 19 ýyl ozal, Türkmenistan bitaraplyk statusyny yglan edende, keminden dunýä türkmenleri nukdaynazaryndan aýdylanda, bu terminiň manysyna we onuň iş ýüzünde nämäni aňladýandygyna o diýen göz ýetiren bolmandy.
Wagtyň geçmegi bilen bitaraplyk statusy Türkmenistanda uly baýram edilip bellenilip başlandy, medýada yzygiderli gaýtalanmagy sebäpli, bu söz ýurduň sýyasy durmuşynda in köp gaýtalanýan terminlerden birine öwrüldi.
Eýsem, bitaraplyk statusy we onuň Türkmenistany “Ata watanym” diýýän dünýä türkmenleriniň durmuşyna nähili täsiri boldy? Gelnen häzirki tapgyrda olar bu statusa nähili düşünýärler we onuň netijelerine nähili baha berýärler?
Azatlyk Radiosy, şeýle tema esasynda hemmeleri öz pikirdir-garaýyşlaryny aýtmaga çagyrýar. Bu baradaky teswirleriňizi, aşakdaky forumda ýa-da gepleşigimize gatnaşyp beýan edip bilersiňiz. Programmamyza gatnaşmak üçin şu e-mail arkaly habarlaşyp bilersiňiz: hat@azatradio.org .


text:
Siriýada Hama şäheriniň baş sülçüsi öz wezipesinden çekilýändigini mälim etdi. Onuň bu baradaky wideo beýanaty “Youtube” web saýtynda ýerleşdirildi.
Adnan Mohammad al-Bakkowur özüniň ogurlanandygy baradaky Siriýanyň berýän resmi maglumatyny hem inkär etdi. Bakkowuryň sözlerine görä, onuň wezipesinden çekilmeginiň sebäbi, 1-nji iýulda Hama şäherine garşy geçirlen harby hüjümiň öňüsyrasy, tussag edilen 72 sany protestçini howpsuzlyk güýçleriniň öldürmegi bolupdyr.
Siriýada pezident Başar al-Assadyň režimine garşy bäş aý töweregi bäri protestler geçirilýär.


text:
«Eger ýaşuly bilen gürleşmek pursatym bolsa, ondan her türkmen raýatynda türk pasportynyň bolmagyny, her türk raýatynda hem türkmen pasportynyň bolmagyny haýyş ederdim» diýip, türkiýeli Özgür Bulut Azatlyk radiosynyň «Prezidente näme teklip ederdiňiz?" diýen at bilen açan forumynda, Feýsbukda öz pikirini aýdýar.
Ol özüniň Türkmenistanyň köp ýerinde işländigini we bu ýurtda özüni hiç wagt daşary ýurtly hasaplamandygyny, ene-atasynyň asyl ýurdy Mara baryp, şol ýerde aýlap galmak isleýändigini gürrüň berýär.
Türkmenistan bilen Türkiýäniň arasyndaky gatnaw meselesiniň ýeňledilmegini teklip etjekler başga-da az däl. Humka Myradowna «türkmen raýatlary Türkiýä rahat gidip-gelsin» diýse, Maral Şaýmerdanowa «biziň ätiýaçlandyryş dokumentlerimizi Türkmenistanda geçerli etsin, iň azyndan ata watanymyza dolanan wagtymyz pensiýamyz bolsun» diýýär.
Jeren Sary hem bu pikire goşulyp, «halkyna islän ýurdunda rahat oturmaga, ýaşamaga ygtyýar bersin, goşa raýatlyk bersin» diýipdir. Badagül Çelik bolsa goşa raýatlyk teklibi bilen bir hatarda propiska düzgüniniň ýatyrylmagyny, turizme we halkyň gazanç etmegine ýol berilmegini mesele edip goýýar.
Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 8-nji aprelde geçiren hökümet maslahatynda nobatdaky kadr çalşygyny geçirip, resmileriň az teklip berýändiginden nägile boldy.
Zeýnep Akyýewe prezidente «bahana tapyp, adamlary işden çykarmazlygy, iş ýerlerini köpeltmegi, olaryň 500 dollar aýlyk almagyny üpjün etmegi» teklip edýär.
«Toba et indi, halal iý, gargynç iýme, halkyňy köseme” diýip, Ýegennur Baýramgulyýewa ýaşlara elýeterli bahadan jaý berilmegini teklip edýär.
Myrat Jeýlan bolsa türkmen kanunlaryny gaýtadan gözden geçirip, köppartiýalylyk, azat saýlaw şertleriniň döredilmegi, ýaşuly-aksakgallaryň gep-gürrüňi bilen iş edilmezligi barada mesele gozgaýar we prezidente «ýa ýurdy düzüw bir şekilde dolandyr, ýa-da dolandyryp biljek ýaşlara ýol ber» diýen teklip bilen ýüzlenýär.
Zafar Işmyradow prezidentiň “demokratiýany ösdürmegini, korrupsiýany azaltmagyny, adam hukuklaryny goramagyny islärdim» diýýär.
Emma okyjylaryň arasynda Türkmenistanda hiç bir mesele görmeýänler hem bar. Miwe Bekmyradowa «Çoh şükür, ülkämiz çoh gözel. Söweş ýok, şehit ýok, her kesiň öýi, maşyny bar, öýünde çöregi bar, borjy, harjy ýok» diýýär.
Arçyn atly okyjymyz bolsa «Köpräk kitaplaryňyza garaşýas, çäreler has köp bolsun, Saglyk aý däl-de, ýylboýy dowam» etsin diýýär. Kerim atly okyjymyz bolsa «Janyň sag bolsun agam, hudaýa şükür, ýurdumyz parahat» diýipdir.
Emma Maýa Rejebowa «halky gününe goý, azat et» diýýär. Mähri Myradowa bolsa «Iň bolmanda şu çäre diýilýän belany ýatyrsady, gaty gowy bolardy, adamlaram öz işlerine wagtynda ýetişerdiler» diýýär.
Muhabbet Doganyň pikirine görä «iş, okuw mümkinçilikleri köpeldilmeli, parahorlyk aradan aýrylmaly, halal çörek gazanmaga şert döredilmeli, ykdysadyýet düzedilmeli we ýurduň geljegine maýa ýatyrylmaly».
Okyjylaryň içinde ýegenler, daýzalar meselelerini ýatladýanlar hem bar. Şol bir wagtda ýurduň welaýatlaryna deň gözde garalmagy barada mesele gozgaýanlar hem bar. Mysal üçin, Nadira Sapaýewa «beýleki welaýatlary hem unutmazlygy» sorap, prezident iş ýerlerini döretse, özüniň minnetdar boljagyny, maşgalasyny göresiniň gelendigini aýdýar.
Bu pikiri Türkmen lakamly okyjymyz hem goldaýar: «Aşgabatda täze köprini söküp, ýerine başgasyny gurýança welaýatdaky ýollary düzetsin... Maşynlar asfalt ýolda ýöremän, onuň gyrasyndaky atyzdan ýöreýärler. Sebäbi asfalt gumly ýoldanam erbet maşynlar üçin... Milliard dollarlyk binalaryň biriniň bahasyna welaýatlarda ýüzlerçe gurluşyk işini edip bolýar, boş ýatan myhmanhanalar nämä gerek Aşgabatda?» diýip, Türkmen ýazýar.
Okyjylaryň arasynda prezidente ýüzlenmegiň, teklip aýtmagyň manysyzdygyny aýdýanlar hem bar. Mysal üçin, Zyýarat Durdyýew «Halk olara näme üçin ýüzlensin? Halky bu ýagdaýa düşüren özleri, gözüňizi açyň ahyryn» diýýär. Isgender Meredow bu pikiri gytaklaýyn goldap, «Eger ýüzlenmäge mümkinçilik bolanda, ýurdumyz gül ýaly bolardy» diýýär.
Emma muňa garamazdan, Dilýa Haýdarowa «uzak wagt bäri türmede oturanlaryň azat edilmegini» teklip edýär. Olýa Döwletowa bolsa «Ýaşulular maslahatyny ýatyryp, ýaşlaryň garaýşy maslahatyny geçirmegi teklip ederdim» diýýär.
Bular, elbetde, okyjylaryň pikirleri we olar hiç bir jähtden Azatlygyň resmi pozisiýasyny aňlatmaýar.


text:
ÝHHG-niň Merkezi Aziýa degişli meselelere gözegçilik edýän wekilleri iş sapary bilen Türkmenistana bardy. Delegasiýanyň wekilleri Mejlisde bolup, parlamentiň düzümi we kanun çykaryjylyk işiniň ugurlary bilen tanşydylar.
Duşuşykda adam hukuklaryny goramak, halkara we parlamentara gatnaşyklary ösdürmek ugrunda türkmen parlamentiniň alyp barýan işine, şeýle-de Türkmenistanyň adam hukuklary barada halkara borçnamalarynyň ýerine ýetirilmegini üpjün etmek boýunça toparyň işine degişli meseleler maslahatlaşyldy.
ÝHHG-niň Aşgabatdaky wekilhananyň işgäri Anne Soutulanyň Azatlyk Radiosyna beren maglumatyna görä, şu günler Aşgabada sapar edýän delegasiýanyň düzümi guramanyň Wenadaky milli delegasiýalardan bolan dört diplomatdan ybarat.
Delegasiýanyň wekilleri türkmen resmileri bilen duşuşyk geçirenden soň, 4-nji mart güni Mary şäherine sapar edip, ýerli häkimiýet wekilleri bilen duşuşdylar.
“Bu ýurdy öwrenmek, ýurtdaky reformalar prosesine göz ýetirmek hem-de ÝHHG-niň bu ugurda edip biljek işlerini kesgitlemek synanyşygydyr. Delegasiýa wekilleri ýurtda bolup geçýän prosesler, guramanyň programmalarynyň alnyp barlyşy bilen gyzyklandylar” diýip, YHHG-niň wekili aýtdy.
Soňky döwürde Türkmenistana dünýäniň çar künjeginden gelýän resmi delegasiýalar bilen diňe ykdysadyýetiň gürrüňi edilmän, eýsem adam hukuklarynyň, ýurtdaky syýasy özgerişleriň gürrüňi hem edilýär.
Türkmenistanly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew ÝHHG-niň delegasiýasynyň türkmen resmileri bilen duşuşygynda ýurtdaky graždan jemgyýeti we adam hukuklary barada gürrüň edilmeginiň Türkmenistanda olaryň ösmegine kömek etjekdigini aýtdy.
“Golaýda prezident Berdimuhamedow syýasy partiýalar we türmeler bilen baglanyşykly meseleleri oňe sürdi. Bu guramanyň wekilleriniň gelmegi şol işi çaltlandyrar, oňa itergi berer” diýip Bugaýew aýdýar.
Emma adam hukuklaryny goraýjylaryň käbiri bu saparyň halkara guramalarynyň wekilleriniň adaty işidigini aýdýarlar.
Düýbi Bolgariýadaky adam hukuklaryny goraýjy guramanyň başlygy Täjigül Begmedowa hem ýüzbe-ýüz oturyp maslahatlaşylan meseleleriň effektiw çözülýändigini aýdýar: “Bu halkara guramalaryň praktikasynda hemişeki edilýän iş. Halkara guramalary öz öňlerinde goýan maksadyna ýetmek üçin aram-aram baryp, ýüzbe-ýüz oturyp gepleşmegiň täsirli boljakdygyna gowy düşünýärler”.
Ilat habarlymy?
Eýsem, ilat zerur bolanda, ÝHHG ýaly halkara guramalara ýüz tutmagyň ýollaryny bilýärmikä? Ýazyjy Bugaýew ýerli ilat halkara guramalara ýüz tutjak bolanda, ýasama päsgelçilikleriň döredilýändigini aýtdy.
Bugaýew munuň sebäbini şeýle halkara guramalara ýerli çinowniklerden işe alynmagy bilen düşündirýär. “Olar esasan kabulhanalarda ýa-da terjimeçi bolup işleýärler. Ozaly bilen şolar ýerli ilatyň arzasyny guramalara ýetirmejek bolýarlar. Sebäbi türkmen jemgyýeti ýurtda söz azatlygynyň ýokdugy zerarly Türkmenistanyň gol çeken şertnamalaryndan we boýun alan borçlaryndan habarsyz”.
Käbir analitikler adam hukularyna hormat goýmagy öwrenmedik GDA ýurtlarynda bu ugurda iş alyp barmagyň ÝHHG üçin öran kyn düşýändigini nygtaýarlar.
Gyrgyzystanly syýasaty öwreniji Orazbek Modalyýew regionyň döwletleri birleşip, adam hukularynyň bozulmagyna garşy umumy mehanizm döretmeli diýýär: “Meselem, regionda söz azatlygynyň ýagdaýy gün saýyn ýaramazlaşýar. Näçe žurnalistler öldürilip, näçesi urlup-ýenjildi. Bu tendensiýa azalýar diýip aýdyp bolmaýar. Ol ösýär. Şonuň üçin regionyň ahli döwletleri bileleşip, muňa garşy umumy mehanizm işlap düzmeli. Şonda bu guramanyň abraýynyň ýokary galmagy mümkin.”
Begmedowanyň pikirine görä, ÝHHG Türkmenistanda aktiw iş geçirmeli. “Geçirilýän ýygnaklara diňe resmi çinownikler däl-de, ýurduň ähli aktiwistleri, žurnalistleri gatnaşmaly. Ýöne býurokratik duşuşyklar bilen problemany çözüp bolmaz”.


text:
Pentagon ABŞ-nyň mundan beýläk Owganystanda hiç bir türmäni dolandyrmaýandygyny aýtdy. Pentagonyň metbugat-wekiliniň 10-njy dekabrda habar bermegine görä, Parwan tussag merkeziniň soňky üç bendisi ABŞ-nyň türmesinden boşadylypdyr.
Pentagonyň resmisi ABŞ-nyň Goranmak departamentiniň Owganystanda mundan beýläk tussaghana saklamaýandygyny we ähli türmelere owgan hökümetiniň jogapkärdigini belledi.
Bu mesele şu ýylyň dowamynda ABŞ-nyň aladalanmalary bilen baglylykda çylşyrymlaşypdy. Waşington Owganystanyň türmelerinden boşadylýan “Talyban” söweşijileriniň ýene-de söweş meýdanlaryna dolanmagyndan howatyrlanýar.


text:
ABŞ-nyň öňki prezidenti Bill Klinton, şu gün diplomatik missiýasy bilen Demirgazyk Koreýa bardy.
Bill Klintonyň, Demirgazyk Koreýada 12 ýyl türme tussaglygyna höküm edilen 2 amerikan žurnalist zenanynyň azat edilmegi babatda gepleşik geçirmek üçin barandygy habar berilýär.
ABŞ-nyň Ak Tamy, Klintonyň hususy sapar bilen Demirgazyk Koreýa barandygyny tassyklady.
Lora Lin we Ýuna Li, şu ýylyň mart aýynda Demirgazyk Koreýanyň hem-de Hytaýyň araçäginde tussag edilipdi. Olar bikanun ýurda girmekde hem-de duşmançylykly hereket etmekde aýyplandylar.


text:
Orsýetli adam hukuklaryny goraýjy aktiwist, oppozision syýasatçy Boris Nemtsowy öldürmäge gatnaşanlykda güman edilen adamyň gynalan bolmagynyň alamatlarynyň bardygyny aýdansoň, derňewçiler tarapyndan soraga çekildi.
Kremliň Adam hukuklary boýunça geňeşiniň agzasy Andreý Babuşkin özüniň federal derňewçileri tarapyndan 12-nji martda “Boris Nemtsowyň öldürilmegi bilen bagly iş boýunça şaýat hökmünde” soraga çekilendigini aýtdy.
Babuşkiniň aýtmagyna görä, Derňew komitetiniň ofiserleri onuň indi şaýatlaryň durumyna geçirilendigi sebäpli oňa günäli bolmakda güman edilýänleriň ýanyna barmagyň gadagandygyny aýdypdyrlar.
Dadaýew bilen duşuşyk
Babuşkin, 11-nji martda Moskwanyň Lefortowo türmesinde suddan öň tussaglykda saklanýan Zaur Dadaýewiň we aýyplanýanlaryň ýene ikisiniň ýanyna baryp gaýdansoň, Dadaýewiň “günäni gynamalar astynda boýun alandygyny” hasap etmäge esasyň bardygyny aýdypdy.
Ol Dadaýewiň bedeninde “ençeme ýara” görendigini habar berdi.
Durnuksyz Çeçenistan regionyndan öňki polisiýa ofiseri Dadaýew prezident Wladimir Putiniň açyk tankytçysy Boris Nemtsowyň 27-nji fewralda Kremliň golaýynda atylyp öldürilmegine gatnaşykda güman edilip, tussag edilen bäş adamyň biri.
Babuşkin bilen bilelikde tussaglaryň ýanyna öz žurnalistini iberen “Moskowskiý Komsomolets” gazeti Dadaýewiň, özi bilen bilelikde tussag edilen ýene biriniň boşadyljakdygy wada berlensoň, günäni öz boýnuna alandygyny aýdandygyny habar berdi.
Moskwanyň Basmannyý sudunyň 12-nji martda aýtmagyna görä, Dadaýewiň aklawçysynyň öz müşderisiniň suddan öň tussaglykda saklanmagyna garşy beren arzasy 11-nji martda ret edilipdir.
8-nji martda geçirilen diňlenişikde sudýa Dadaýewiň Nemtsowyň öldürilmegine gatnaşandygyny boýun alandygyny, emma suduň zalynda günäni ret edendigini aýtdy.
Maglumat ýaýratmak jogapkärçiligi
Andreý Babuşkin prezidentiň ýanyndaky Graždan jemgyýetçiligini ösdürmek we Adam hukuklary boýunça geňeşiň agzasy. Bu maslahat beriji organyň agzalary wagtal-wagtal Putin bilen duşuşýarlar.
Babuşkiniň sözlerine görä, derňewçiler ondan žurnalist Ýewa Merkaçowa barada sorapdyrlar we ony hem soraga çekmek üçin öýüne baranlarynda tapyp bilmändiklerini aýdypdyrlar.
11-nji martda Derňew komiteti Babuşkiniň we Merkaçowanyň jenaýat etmekde güman edilýänler bilen duşuşyklara degişli detallary ýaýratmak arkaly kanuny bozandyklaryny we indi jogapkärçilige çekilmelidiklerini yglan etdi.


text:
Siriýanyň gozgalaňçy toparlary 2-nji ýanwarda gijara özleriniň Orsýet tarapdan goldalýan parahatçylyk gepleşiklerine gatnaşmak barada barýan maslahatlary duruzýandyklaryny yglan etdiler. Bu atyşyklary bes etmek boýunça dört gün bäri ýerine ýetirilýän ylalaşygy Siriýa hökümetiniň bozýandygy bilen düşündirildi.
Hökümet güýçleri Damaskyň we Alepponyň suw üpjünçiligini howpsuzlandyrmak maksady bilen bu şäherleriň töwereginde amala aşyrýan hüjümlerini 2-nji ýanwarda güýçlendirdiler.
Gozgalaňçy toparlaryň beýannamasynda Siriýa goşunynyň we Eýran tarapdan goldanylýan ýarym harbylaryň territorial taýdan ilerlemegi, haýsy forma-da hem bolsa, parahatçylygy ornaşdyrmak boýunça barýan tagallalaryň, şeýle hem atyşyklary bes etmek barada Orsýet we Türkiýäniň araçylygy bilen 30-njy dekabrda güýje giren ylalaşygyň soňlanmagyna getirer diýilýär.
“Režim we onuň ýaranlary atyşygy dowam etdirip, gazaply hereketleriň gerimini giňeltmek bilen ýüz müňlerçe adamyň janyna howp salýar” diýlip, esasan aram gozgalaňçylary öz içine alýan Erkin Siriýa goşunyna degişli toparlar tarapyndan gol çekilen beýannamada bellenýär.
Uruşda birek-birege garşy taraplary goldaýan Orsýet bilen Türkiýe üstümizdäki aýyň aýaklarynda gazak paýtagty Astanada parahatçylyk gepleşiklerini ýola goýmak üçin iş alyp barýarlar. Muny Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşi-de goldaýar.
Ýöne Orsýet bilen Türkiýäniň araçylygynda parahatçylyk gepleşiklerine ýol açmak üçin atyşyklary bes etmek ylalaşygy, öňki ylalaşyklar ýaly, turuwbaşdan gowşap ugrady. Ol dowamly bolmasa-da, dürli ýerlerde häli-şindi diýen ýaly bozuldy.
Bu bolsa gozgalaňçy toparlaryň Orsýetiň Siriýa hökümetini we onuň eýranly ýaranlaryny atyşyklary bes etmek ylalaşygyna tabyn galmaga mejbur edip biljekdigini sorag astyna almagyna getirdi.
Gozgalaňçy toparlaryň beýannamasynda aýdylmagyna görä, ylalaşygyň has köp bozulýan ýeri Damaskyň demirgazyk-günbatarynda ýerleşýän we gozgalaňçylaryň elindäki Wadi Barada jülgesinde bolýar. Bu ýeri hökümet güýçleri bilen Eýran tarapdan goldalýan liwanly “Hizbullah” topary öz kontrollygyna geçirmäge synanyşýar. Sebäbi Damasky suw bilen üpjün edýän esasy çeşmeler şu jülgede ýerleşýär.


text:
Şu gün Moldowada soňky iki ýylyň içinde üçülenji gezek parlament saýlawlary geçirilýär.
Bu saýlawlarda ýene-de nobatdaky gezek Günbatara tarapdar liberal koalisiýanyň wekilleri Kommunistik partiýanyň wekilleri bilen bäsleşýärler.
Ozalky saýlawlarda bu syýasy toparlardan hiç birem parlamentde prezidenti saýlamak üçin ýeterlik orna eýe bolup bilmändi. Moldowanyň konstitusiýasyna görä, ýurduň prezidentini parlament saýlamaly.
Häzirki saýlawlar diňe ses bermäge hukukly ilatyň azyndan üçden iki böleginiň ses bermäge gatnaşan halatynda resmi güýje eýe diýlip hasaplanylar.
Şu gün ýerli wagt bilen gündiz sagat 12:30-a çenli ses berijileriň diňe 19 prosentiniň ses berendigi habar berildi.


text:
Stoluň üstünde oýnalýan tennis boýunça Türkmenistanyň çempionatynda erkekleriň we zenanlaryň arasynda ýeňijiler hem-de baýrakly orunlary eýelän türgenler kesgitlenildi. Şahsy we toparlaýyn bäsleşiklerde paýtagtly kiçi tennisiň ussatlary ynamly ýeňiş gazandylar.
Sport ussady Raşid Ahmedow ýaryşda mümkin bolan iň ýokary netijäni görkezdi. Ol ýaryşyň dowamynda dört gezek altyn medala mynasyp boldy. Final duşuşyklarynyň ikisinde ol öz dogany Rawil Ahmedowy şahsy bäsleşikde we “garyşyk jübüt” görnüşinde ýeňdi. “Garyşyk jübüt” görnüşinde Raşid sport ussady Enejan Ballyýewa bilen bilelikde çykyş etdi. Altyn medallaryň ýene birini R.Ahmedow Ýagmyr Taganow bilen bilelikde nusgawy jübüt bäsleşikde çykyş edip gazandy. Altyn medallaryň dördünjisi oňa umumy toparlaýyn hasapda birinji orny eýeländigi mynasybetli gowşuryldy.
Rüstem we Lidiýa Ahmedowlaryň şägirdi Raşid stoluň üstünde oýnalýan tennisiň maşgala boýunça üstünlikli ýoluny dowam etmek bilen, onuň özi hem ýetginjek türgenleriň ençemesine tälimçilik edýär. Onuň şägirtleriniň birnäçesi diňe bir ýurdumyzda däl, halkara derejesindäki ýaryşlarda hem ýokary netijeleri gazanýarlar. Muňa, geçen ýylyň ahyrynda Gazagystanda geçirilen “Altyn güýz” we “Orta Aziýanyň umytlary” atly halkara ýaryşlary şaýatlyk edýär. Bu ýaryşlarda R.Ahmedowyň şägirtleri doganlar Ylýas we Güýçgeldi Allanazarowlar degişlilikde kümüş we bürünç medallary eýelediler.
Zenanlaryň arasyndaky ýaryşda garaşylmadyk netijeleriň bolmagy aýratyn bellenmäge mynasypdyr. Hususan-da, soňky birnäçe ýylyň dowamynda ýurdumyzda geçirilýän ýaryşlarda öňdäki orunlary eýelän tennisçiler bu gezek kiçi raketkanyň ýaşajyk ussatlarynyň ýeňşe bolan yhlasyna garşy durmagy başarmadylar. Şahsy bäsleşikde 13 ýaşly birinji derejeli türgen Mariýa Plotko hormat münberiniň iň ýokary basgançagyna çykdy. Ol final duşuşygynda Türkmenistanyň 2014-nji ýyl boýunça çempiony Enejan Ballyýewany ýeňmegi başardy. Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Arzyaman Seýidowyň şägirdi bolan ýaşajyk aşgabatly türgene bu altyn medal onuň sport ussatlygyna dalaşgär derejesini doldurmagyna mümkinçilik berdi.
Jübüt ýaryşlarda birinji derejeli tennisçiler — 16 ýaşly Meňli Durdyýewa bilen 12 ýaşly Wilena Malsewa öňdeligi eýelediler. Rüstem Ahmedowdan tälim alýan bu tennisçiler final duşuşygynda özleriniň has tejribeli garşydaşlary E.Ballyýewa we Türkmenistanyň 2015-nji ýylda çempiony, sport ussatlygyna dalaşgär J.Nyýazgylyjowa ýeňiş üçin hiç hili mümkinçilik bermediler. Tejribeli türgenler her näçe jan etseler-de, Aşgabatly ýaşajyk tennisçileriň okgunly hüjümlerine döz gelip bilmediler.
Indi, M.Plotko, M.Durdyýewa we W.Malsewa dagy ýene bir jogapkärli ýaryşa — ýetginjekleriň arasynda Türkmenistanyň çempionatyna taýýarlyk görýärler. Bu ýaryş Aşgabadyň olimpiýa suw-sport toplumynda mart aýynda geçiriler.
Ýaş zehinli tennisçilerimizde milli ýygyndy toparymyzyň düzümine düşmäge oňat mümkinçilik bar. Türkmenistanyň milli ýygyndysynyň düzümi şu geçirilen Türkmenistanyň çempionatynyň netijeleri boýunça ýakyn günlerde kesgitlener. Ýurdumyzyň iň güýçli türgenleri 26-njy fewraldan 6-njy marta çenli Malaýziýanyň paýtagty Kuala-Lumpur şäherinde geçiriljek dünýä çempionatyna taýýarlyk görerler.


text:
Bidüzgünçilige garşy göreşýän polisiýa Gürjüstanyň paýtagty Tbiliside parlamentiň daş işigindäki protestçiler üýşmegini dargytdy.
Polisiýa prezident Mihail Saakaşwiliniň işden çekilmegini talap edýän protestçileri dargytmak üçin suw toplaryny we göz ýaşardyjy gaz ulandy.
Oppozisiýa liderleriniň biri Nona Gaprindaşwili onlarça demonstrantyň tussag edilendigini aýtdy.
Içeri işler ministrliginiň bir sözçüsi ýarygijiden soň başlanan operasiýada polisiýa işgärleriniň azyndan 18-siniň ýaralanandygyny aýtdy.
“Reuters” gullugynyň habarçysy polisiýanyň bir protestçini rezin taýak bilen ýenjip duranyny görüpdir.
Protestçiler bäş gün bäri dowam edýän protestleri bes etmekden boýun gaçyrdylar we penşenbe güni harby parad bilen bellenýän garaşsyzlyk gününde dowam etdirmekçi boldular.
Protestçiler 43 ýaşly prezident Saakaşwilini 2003-nji ýylyň «Bägül rewolýusiýasyndan» bäri häkimiýeti öz monopoliýasyna öwürmekde günäleýärler.


text:
Pop Fransis Siriýada parahatçylygy ilerletmek üçin dileg edýär.
Onlarça müň adam, hristian we hristian däl jemgyýetleriň dini liderleri, syýasatçylar we ýönekeý adamlar merhemetli Piter skwerine ýygnanyp, popuň şenbe güni agşam başlan dört sagatlyk dileg-dogasyna goşuldylar.
Dünýäniň çar künjegindäki ybadathanalarda, metjitlerde kiçiräk ýygnanyşyklar boldy.
Şu hepdäniň başynda pop uly 20-ligiň liderlerine ýüzlenip, olary Siriýadaky raýat urşuny duruzmak üçin bilelikde işleşmäge çagyrdy.
Pop Orsýetiň prezidenti Wladimir Putine ýazan hatynda bu urşuň harby çözgüdiniň ýokdugyny aýtdy.


text:
Britaniýa çarşenbe güni eýranly diplomatlaryň ählisini ýurtdan çykarmak barada perman çykardy. Ol, şeýle hem, Eýrana Londonky ilçihanasyny ýapmagy üçin 48 sagat möhlet berdi.
Britan hökümetiniň bu göçümine sebäp bolan zat sişenbe güni Tähranda konserwatiw yslamçy studentleriň Britaniýanyň ilçihanasyna kürsäp girip, ol ýerde bulaýgaýlyk döredenligi.
Eýranyň häkimiýetleri resmi rugsat berlen demonstrasiýanyň barşynda, garaşylmadyk ýagdaýda ýüze çykan hüjümi “kabul ederliksiz iş” diýip atlandyryp, özleriniň muňa gynanýandyklaryny mälim etdiler.
Britaniýa Eýrana ynananok
Eýran hökümeti bu demonstrasiýa bilen özüniň hiç bir ilteşiginiň ýokdugyny aýdýar. Ýöne parlamentiň başlygy Ali Larijaniniň çarşenbe güni aýtmagyna görä, hüjümçileriň gahar-gazaby Britaniýanyň onlarça ýyl bäri agalyga ymtylýandygynyň netijesi.
Britaniýanyň Daşary işler ministri Willýam Heýg çarşenbe güni parlamentde eden çykyşynda Eýranyň häkimiýetleriniň hüjümde eliniň ýokdugyna özüniň ynanmaýandygyny bildirdi.
“Gatnaşyklarda bar bolan hiç bir kynçylyk islendik bir ýol bilen ýa islendik bir ýagdaýda diplomatik işgärleri ýa-da diplomatik binalary goramaga bolan başarnyksyzlygy aklap bilmez. Eýran oppozision liderleriň öý tussaglygynda saklanýan ýurdy. Ol şu ýyl 500-den gowrak adama ölüm jesasy berlen ýurt, hakyky protestleriň basylyp ýatyrylýan ýurt. Onsoň, Eýranyň häkimiýetleriniň biziň ilçihanamyzy gorap bilmedikleri ýa-da hüjümiň belli bir derejä çenli režimden rugsatsyz bolandygy baradaky gürrüňleri boş gürrüňler" diýip Heýg nygtady.
Şeýle hem, Britaniýanyň daşary işler ministri öz ýurdunyň Tährandaky ilçihanasynyň ýapylyp, howpsuzlyk çärelerini üpjün etmek maksady bilen, britaniýaly diplomatlaryň Eýrandan çykarylandygyny habar berdi.
Heýgiň bildirmegine görä, sişenbe günki zorluga britan hökümetiniň berk jogap berendigine garamazdan, London Eýranyň atom programmasy barada bar bolan aladalar boýunça diskussiýada bolmak üçin Tähran bilen diplomatik gatnaşyklaryny saklamakçy.
“Bu wakalar diplomatik gatanşyklaryň bütinleý kesilmegini aňladanok. Bu iş biziň Eýran bilen gatnaşyklarymyzy kesmän, olary iň pes derejesine ýetirýär” diýip, Willýam Heýg belledi.
Reaksiýalar birmeňzeş däl
Britan ilçihanasyna edilen hüjüm barada eýranlylaryň arasynda gapma-gaşylykly garaýyşlar bara meňzeýär.
Azatlyk Radiosynyň Farda gullugyna jaň eden bir eýranly şeýle diýdi: “Men britan ilçihanasyna edilen hüjüm bilen baglylykda Yspyhandan jaň edýärin. Iňlisleriň başyna näme gelse, bu olaryň almyty. Sebäbi dünýädäki ähli betbagtçylyk şolaryň günäsi”.
Radio jaň eden eýranly raýatlardan ýene biri: “Jenap Hameneýi, siziň eden her bir işiňiz studentlere, uniwersitetlere betbagtçylyk getirdi. Ýöne haýyş edýärin, studentleriň abraýyny garalamaň. Ilçihana hüjüm edenler siziň öz agentleriňiz, muny hemmeler bilýär. Haýyş edýärin, bu işi etmäň” diýip ýüzlendi.
Bu wakalaryň fonunda Fransiýa bilen Germaniýanyň öz Tährandaky içilerini pikir alyşmak üçin wagtlaýynça yzyna çagyrandyklary habar berildi.
Waşingtonda bolsa Döwlet departmentiniň metbugat wekili Mark Toneriň aýtmagyna görä, halkara derejesinde bolýan reaksiýalar Eýranyň barha üzňelige düşýändigini görkezýär.
“Beýik Britaniýa ilçihanasynyň işgärlerini Eýrandan çykardy. Germaniýa ilçisini yzyna çagyrdy. Hytaý hem düýn Tähranda bu işi ‘kabul ederliksiz’ diýip häsiýetlerndirdi. Şeýlelikde, görşüňiz ýaly, bu iş halkara derejesinde hem ýazgarylýar hem-de dünýäniň dürli döwletleri tarapyndan köp aladalar edilýär. Bu Eýranyň ýene üzňelige düşýändigini görkezýär” diýip, Mark Toner belledi.


text:
Öz döwründe hyzmatyna hem zehinine ýeterlik ähmiýet berilmedik belli bagşy Mäne Garaýew aramyzda gezip ýören bolsa, şu ýyl ol 65 ýaşyny toýlardy. Emma zehinli bagşy 60 ýaşa-da ýetmedi. Onuň biziň aramyzdan gidenine 10 ýyl boldy.
1947-nji ýylyň fewralynda Tejen etrabynda dünýä inen Mäne Gara 2002-nji ýylyň sentýabrynda aradan çykypdy.
Bagşynyň terjimehaly sada hem ýönekeý. Ol orta mekdebi gutaransoň, Aşgabadyň Sazçylyk uçilişesinde okap, belli pedagog Bäşim Lallykowdan sapak alýar. 1967-nji ýylda Türkmen Döwlet filarmoniýasynda bagşy bolup işe başlaýar.
1982-nji ýyldan Mäne Garaýew Türkmenistanyň milli tele-radio komitetiniň Çary Täçmämmedow adyndaky milli halk saz gurallary ansamblynda bagşy bolup işleýär.
Ol hiç haçan ideologiýa hyzmat edýän, komsomoly ýa-da partiýany wasp edýän täze aýdymlary aýtmandy. Özi-de hökümeti ýa partiýany wasp edip, aýdym döretmändi. 1990-njy ýylda Mäne Garaýewe “Türkmenistanyň at gazanan bagşysy” diýen hormatly at berildi.
Aslynda, Mäne Garaýew bagşy maşgalasyndan ösüp çykypdy. Onuň kakasy Gara aga uly ile belli bolmasa-da, öz töwerek-daşynda hormatlanýan bagşy ekeni. Ýöne Mänäniň bagşyçylyk ýoly Orazgeldi Ylýasa diýseň çalymdaş boldy. Ol Orazgeldi Ylýasyň joşgunly ýoluny özüne esasy ýörelge edinipdi.
Elbetde, olaryň ikisine hem ussat halypa Sahy Jepbarowyň täsiri çäksiz uly bolupdy. Ol bagşyçylyk ýolunda Orazgeldi Ylýasyň özboluşly bir dowamy bolup, türkmen aýdym-saz sungatynda uly yz galdyrdy.
Şahyr Şiralynyň ýatlamasyndan
“Biri üçin ilkinji duşuşyk wajyp, başga biri üçin – iň soňky hoşlaşyk. Mäne Gara bilen ýakyn gatnaşyk açyp, gysga wagtlaýyn dowam eden dostlugym mende şu iki duýgunyň ikisini-de wajyp zada öwrüpdi. Men bu duýgulary henize-bu güne deňiç hakydamyň jümmüşinden goparaga-da, çeňňege ilen balyk kimin kenara oklaýyp bilemok.
Dostlugyny hödürläp, yzyňdan galman gezen adam bilen haýsy ýylda duşuşanyň ýadyňa düşenok, emma özüň dostluk istäp, gatnaşyk açmak islän adamyň bilen duşuşan günüň ýa sagadyň hemişe ýadyňda galar eken.
Mäne Gara bilen ilkinji duşuşyk Aşgabadyň gapdalyndaky “Leningrad” kolhozynda, Farap atly garadan gaýtmaz bir ýigidiň öýünde gurnan oturylyşykda bolup geçipdi.
Şol gezek meniň okan syýasy äheňdäki her goşgymyň yzyny bir aýdym bilen bezän Mäne bagşy audio hem wideo ýazgylarynyň gidip durşundan sähelçe-de gypynç etmän, giň otagy dolduryp oturan myhmanlaryň göwnüni awlapdy.
Men bagşy çaý owurtlaýança garaşyp, soňra-da sypaýylyk bilen teklip etdim:
- Mäne, aýdym bilen goşgyny gezekleşdirip oturmaly, sen dört-bäş aýdym aýt, menem bir goşgy okaýaýyn.
- Goşgularyňdan çen tutsaň-a, sen adalatyn gözlegindäki adama meňzeýäň, adalatam şu ýerde bolman, nirede bolsun! Näme, goşgyň azlyk eder diýip gorkýaňmy? Päpgäňe seretseň-e, ýene birnäçe toýy sowjak sen...
Mäne Gara bilen soňky duşuşyk Aşgabadyň “Graždanskaýa” köçesinde ýerleşýän pukaraja üç gat jaýyň öňünde, bagşynyň öz eli bilen guran kiçijek kepbe tamynda bolup geçipdi.
Şonda bagşy penjegini ýelbegeý atynyp, dulda duran dutary eline alaga-da, bir-iki kakuw edenden, o tamdyranyň üýtgeşik elden çykandygy belli boldy.
Men saklanyp bilmedim:
- Dost jan, şu tamdyranyň haýsy ussadyň elinden çykandygyny, juda gizlin bolmasa, aýdaýsaň...
- Bärde ullakan bir syr ýok, Şir. Bu gara gazma dutar wagtynda Sapar Mäminiň kakasy Mämi ussanyň golundan çykypdy... Ýogsa-da, şu senediň edil ekiz taýy ýaly bir tamdyranyň kimiň dulunda öz gabyndan çykman durandygyny-da aýdyp biljek. Eýesiniň dilini tapybilseň, alybilersiň...
Mäne Garanyň salgy beren şol öýünden (1978-nji ýylda – puluň pul wagty!) 400 manada satyn alan gara gazma dutarym häzir Stokgolmdaky öýümiň diwaryndan asylgy dur.
Özümi sazanda hasap etmesemem, mahal-mahal öýde ýeke oturanymda, tamdyramy elime alanymda, ilki bilen onuň öňki eýesini däl-de, Mäne bagşyny ýatlaýaryn.
Mäne bagşy öz döredijiligi üçin ne bir hökümetden, ne-de hökümet ýodbaşçysyndan hantamaçylyk edipdi. Onuň bar arzuwy – halypasy Orazgeldi Ylýasyň edil özi bolup, sesini diňleýjä hem tomaşaça ýetirmekdi. Ony hem ol aňryýany bilen berjaý edip bilipdi”.